comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cienscumq ista repetuntur scd̃m sumorem
inquisitionẽ. interim cõsidetãda de adiuo¬
nemus Utiũ aũt nũo islud celũ fiat. quod
extedit acris omna spiacia. omnẽq eius
altitudinẽ. ubi eciã liuaria stelleq constitu¬
untur quarto die. an ip̃e a et uocetur fina¬
mentũ nũto quen potest Multi .i. asse¬
tũt iftaꝵ a quas naturam suꝑ fid̾eum celũ
esse non posse quod sic liẽant ordinatũ põ¬
dus suũ ut uł suꝑ tercã flintent uel ĩ aere
t̾re proximo uapolarit̾ ferantur Neq qͥs¬
oĩpotenciã dei cui cuncta posswbilia sũt opor¬
tere nos crecere. aquas etiã tã gnes quã
nouimius atq nouiniꝰ celosti corꝑi inqͦ
sunt sidera su fusas Qunc enĩ quẽad¬
modũ teus instituerit natuas rex ẜm
secundus
sc̾pturas eius nos cõuenit querere. nõ quid

Expanded text:
tuntur, secundum superiorem inquisitionem interim consideranda esse admonemus. utrum autem nunc illud caelum fiat, quod excedit aeris omnia spatia eiusque omnem altitudinem, ubi etiam luminaria stellaeque constituuntur quarto die. an ipse aer uocetur firmamentum, merito quaeri potest. Multi enim asserunt istarum aquarum naturam super sideesse non posse, quod sic habeant ordinatum pondus suum, ut uel super terras fluitent uel in aere terris proximo uaporaliter ferantur. neque quisomnipotentiam dei, cui cuncta possibilia sunt, oportere nos credere aquas etiam tam graues, quam nouimus atque sentimus, caelesti corpori, in quo sunt sidera, superfusas. nunc enim, quemadmodum deus instituerit naturas rerum, secundum scripturas eius nos conuenit quaerere, non, quid
Abbreviated transcription (Latin):
fu̾it uaulla f̾re dilapsa nõ mauet suꝑ aqͣmͣ
s ca prupta dm̾igitur ⁊ ꝑgit ad t̾rã quo ueĩ¬
ens conquiescit tãqͣ iuloco suo. ut supra sit
aqua subter aũt t̾ra Unde cognoscitur qͥa
etiã supͣ aquas cum ess. nõ in ĩis aqͥs por¬
tabatur. s compage t̾re tenobatur. sicut se¬
se hẽnt cauiere speluncar. Hic occurrit ad¬
mon̾e cauendum errorem quẽ in libro pri¬
mo cauendũ monm. neforte quia sc̃ptum
est in psalmuis. fundauit t̾rã sun aquam
arbitretur aliq̾s mm̃ adu̾sus istos te põde¬
ribus elementos subtilit dissentes isto testi
quã illud repudiabũt quod uel certis r̃onib
ꝑtenunt. uel exꝑimentis certissĩs probaũt
Iud nãq in psalmis aut figurate dictum
irẽ accipi potest. ut qͣm celi ⁊tre nouũe sepe¬

Expanded text:
pars ulla delapsa, non manet super aquam, sed ea perrupta demergitur et pergit ad terram: quo ueniens conquiescit tamquam in loco suo, ut supra sit aqua, subter autem terra. unde . cognoscitur, quod etiam super aquas cum esset non ipsis aquis portabatur, sed conpage terrae tenebatur, sicut sese habent camerae speluncarum. Hic occurrit admonere cauendum errorem, quem in libro primo cauendum monui, ne forte, quia scriptum est in Psalmis: fundauit terram super aquam, arbitretur aliquis nostrum aduersus istos de ponderibus elementorum subtiliter disserentes isto testimquam illud repudiabunt, quod uel certis rationibus perceperunt uel experimentis manifestissimis probauerunt. illud namque in Psalmis aut figurate dictum recte accipi potest, ut, quoniam caeli et terrae nom
Abbreviated transcription (Latin):
meis uel ex eis ad miratislũ potentie sue uelit
oꝑari Neq enm si uelit deus sub aqͣ oleũ
aliq̃nco mane̾ non fieret: Sõ ex eo tñ
olei natura nob̾ ẽẽt incognitã quod ita fc̃a
sit ut appendo suũ locum. etcã si suꝑfusa fuit
ꝑrumpat aquas eisq se suꝑ positã collocet.
Nunc gͦ queniꝰ uirũ couditor reꝵ qui oĩa
in mensurã ⁊ nuumo ⁊ pontere disposint ñ
uim locũ sonteri aquas cara fram tribue¬
rit. s ⁊ suꝑ celum quod ultra luuitẽ aeris
curũ fusum atq solibatũ est Q uod qui ue¬
gant esse crecendum deponderibs elemẽto¬
rum argumentant᷑. negantes ullo mõ ita
tesup quasi quodam pammẽto solibatũ oẽ
celum. ut possit aquar põtera sustiũe. quod
talis soliditas nsi in terri  ee nõ possit ⁊ qͥtqͣ
tale est nõ celũ s sca sit Non .ii. tũi locis ss
etiã qualitatib elementa distigui. ut ꝓ qͣu

Expanded text:
eis uel ex eis ad miraculum potentiae suae uelit operari. neque enim, si uellet deus sub aqua oleum aliquando manere, non fieret; non ex eo tamen olei natura nobis esset incognita, quod ita facta sit, ut adpetendo suum locum, etiam si subterfusa fuerit, perrumpat aquas eisque se superpositam conlocet. nunc ergo quaerimus, utrum conditor rerum, qui omnia in mensura et numero et ponderum ponderi aquarum circa terram tribuerit, sed et super coelum quod ultra limitem aeris circumfusum atque solidatum est. 3. Quod qui negant esse credendum, de ponderibus elementorum argumentantur, negantes ullo modo ita desuper quasi quodam pavimento solidatum esse coelum, ut possit aquarum pondera sustinere; quod talis soliditas nisi terris esse non possit, et quidquid tale est, non coelum sed terra sit. Non enim tantum locis, sed etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s thesaun sapĩe atq scĩe absconditi. uo
neq faise phuosophie loquatitate seducaus
neq false religionis suꝑsticione tream᷑ ⁊ cũ
diuinos libros legimius intãta iuititudĩe
ueros intesicuũ qui de paucis u̾bis oruntur
⁊ sanitate catholice ficei muniũtur. id potis¬
simũ diligamius ꝙ certum apparue̾it ei
sensisse quẽ leginius. Sianͣt iatet id certe
quod cutũstancia sq̃ituro non impedit ⁊ tũ
sana fide concordat Si aũt ⁊ sq̃iture cͥcũstãcia
ꝑtractar ac discuti non pot. saltẽ id solum
quod fides sana p̃scrilut Aliud est enĩ qͥd
potissimũ sꝙͥtor sensit nõ dinosc̾e. aliud at
a regulã pietatis errare Si utrũq indecur
ꝑfc̃e se h̃t frutus legentis Si nõ utrũq in

Expanded text:
i, ut neque falsae philosophiae loquacitate seducamur neque falsae religionis superstitione terreamur. et cum diuinos libros legimus in tanta multitudine uerorum intellectuum, qui de paucis uerbis eruuntur et sanitate catholicae fidei muniuntur, id potissimum deligamus, quod certum adparuerit eum sensisse, quem legimus; si autem hoc latet, id certe, quod circumstantia scripturae non inpedit et cum sana fide concordat; si autem et scripturae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum, quod fides sana praescribit. aliud est enim, quid potissimum scriptor senserit, non dinoscere, aliud autem a regula pietatis errare. si utrumque uitetur, perfecte se habet fructus legentis; si uero utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
editis hoc dixent deus. an m̃a racio cõmẽorata
est que in uerbo dei pͥncipaliter erat. ut sic fẽĩa
fieret: racionem suscipiebat. eciam tuuo sqͥi¬
tura cum diceret. ⁊ dixit deus fiat hoc. aut ilͦ
q̃ndo p̾mitus omina condebantur. an forte
in mente ip̃ius hominis hoc dixit deus. sicut
loquitur quibusdam serius suis. in ̃is ẜuis
sius ex quo genere seruoꝵ eius erat eciam ille
qui dicit in psalmo. audiam quid loqͣtur ĩ me
dominus deus. au aliqua de hac re. nñ homĩ
in ipso homine pet angelum est fc̃a. reuelacõ
in similitudmib uocum corꝑaliũ. qͣmus ta¬
cueno stitura. utrum in sompnus an in extasi
ita enim fieri hecsolent. an adliquo alio ucco

Expanded text:
editis hoc dixerit Deus; an ipsa ratio commemorata editis hoc dixerit Deus; an ipsa ratio commemorata est, quae in Verbo Dei principaliter erat, ut sic femina fieret: quam rationem suscipiebat etiam tunc Scriptura cum diceret, Et dixit Deus, Fiat hoc aut illud, quando primitus omnia condebantur. An forte in mente ipsius hominis hoc dixit Deus, sicut loquitur quibusdam servis suis in ipsis servis suis? Ex quo genere servorum ejus erat etiam ille qui dixit in Psalmo: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . An aliqua de hac re ipsi homini in ipso homine per angelum est facta revelatio in similitudinibus vocum corporalium, quamvis tacuerit Scriptura utrum in somnis, an in ecstasi; ita enim fieri haec solent: an aliquo alio mo
Abbreviated transcription (Latin):
finxisse. s tantũmõ bestias agri ⁊ uolatilia celi
eciam tacente sqͥtura intelliganius mute fixe¬
rit. uelut qui sciamus in pruius causalĩ ra¬
tionun condicione ex aquis ea esse producla
ant terram uniu̾salit̾ sic appessatam siuil cũ
aquis quemadinodum appellata est m ilło ps¬
almo ubi celestium laudibus termiuatis ad ter¬
ram fc̃a est conu̾sio seruionis et dc̃n. laudate
dom̾num de terra. dracones ⁊ omnes abyssi. ⁊
tetera. nec postea dcm̃ esti. laudate dum̃ de aqͥs
Ibi enim sunt ommes abussi. que fu de terra lau¬
dant dũm. ibi enim reptilia ⁊ uolatilia penua¬
ta. que nichilomimus de terta laudant dñin
std̃m istam unuersalem appellac̃onem terre
scdm qͣm etiam de toto mundo dicitur deus. q̃
fecit celum ⁊ terram. sine de arida sine de aquis
quetumq creata sunt de terra uera cit̾ creata i¬
esse hominẽ solum. facianius ei adiitorium
scd̃m ip̃m. utcum traliter uocib ac siliabis

Expanded text:
finxisse, sed tantummodo bestias agri, ut uolatilia caeli finxisse, sed tantummodo bestias agri, ut uolatilia caeli etiam tacente scriptura intellegamus unde finxerit, uelut qui sciamus in prima causalium rationum conditione ex aquis ea esse producta; aut terram uniuersaliter sic appellatam simul cum aquis, quemadmodum appellata est in illo psalmo, ubi caelestium laudibus terminatis ad terram facta est conuersio sermonis et dictum: laudate dominum de terra, dracones et omnes abyssi et cetera, nec postea dictum est "laudate dominum de aquis". ubi enim sunt omnes abyssi, quae tamen de terra laudant dominum? ubi etiam reptilia et uolatilia pennata, quae nihilomisecundum istam universalem appellationem terrae, secundum quam etiam de toto mundo dicitur: Deus qui fecit coelum et terram, sive de arida, sive de aquis quaecunque creata sunt, de terra veraciter iesse hominem solum; faciamus ei adjutorium secundum ipsum: utrum temporaliter vocibus ac syllabis
Abbreviated transcription (Latin):
d conglutinabitur uxori sue. ⁊ erũt duo ĩ in car¬
ne una. Bialiquid adiunãt lcõrem quelbrs
suꝑiorib consid̾ata atq consc̾ta sunt nõ debe¬
mus hoc diutius inmorari. quod fuicit ad huc
deus de terra omues bestias agri. ⁊ oĩa uoiati¬
lia celi Cur enim dc̃m sit. adhuc item imam
qua causaliter perfc̃a sunt omnna sumal ⁊ ĩclio¬
ata. dende affectus suos cause perducerentus
iam qͣntum potumius in precedentibs intimaii¬
mus Et si quis ad licteram notandũ putat tã¬
tum diligenter aitendat illa omina. que ut hoc
sentiremꝰ attendimus. ⁊ si probabiliorem inte
potuent enucliare sentenciã. non solum resisf̾e
non tebemus. s debenius etiam gratulari Si
rit. et finxit teus ad huc inquit de terra om̃s
bestras agri ⁊ omĩa uolatiua celi. ideat duo¬
bus modis esse intelligendum. aut tacuisse nõ
unde finterit ucilãtilia celi. quia ⁊ tacitũ poss
occurrere. ut non de terra utraq accipiatur d̾m

Expanded text:
arne una. si aliquid adiuuant lectorem, quae libris superioribus considerata atque conscripta sunt, non debemus in hoc diutius inmorari, quod finxit adhuc deus de terra omnes bestias agri et omnia uolaticaeli; cur enim dictum sit "adhuc". id est p consummatam, in qua causaliter perfecta sunt omnia simul et inchoata, ut deinde ad effectus suos causae perducerentur, iam, quantum potuimus, in praecedentibus intimauimus. et si quis hoc aliter enodandum putat, tantum diligenter adtendat illa omnia, quae ut hoc sentiremus adtendimus; et si probabiliorem inde potuerit enucleare sententiam, non solum resistere non debemus, sed debemus etiam gratulari. Si rit, et finxit deus, inquit, adhuc de terra omnes bestias agri et omnia uolatilia caeli, uideat duobus modis esse intellegendum: aut tacuisse nunc, unde finxerit uolatilia caeli, quia et tacitum posset occurrere, ut non de terra utrumque accipiatur deum
Abbreviated transcription (Latin):
cular idest aldare ⁊ incircuta maceria aycilia
uidelicet angłoꝵ. ⁊ nõ tugredit᷑ dyabiolus aper ĩ
uinea nõ est squalida nõ tenebrosa. Sed a dño
lucente sortica uocabulũ. appellatit. qmitas que
imotite sica lacere nõ potest. Turris igit̾ qnd̃ã
gregis ec poptili dei quia pesscmi colom int̾feceĩt
pr̃s fumilias faium. ntuc squalid a est et desti¬
tuta est. ⁊ subnom̃e ariel clamat de t̾ra utysaia
Et hec turris est filie syom siueut sỹtnachus uit ĩ
gretũ. Iusa est filia syon. ⁊ usq ad hauc uetniet do

Expanded text:
st, altare, et in circuitu maceriam, auxilia videlicet Angelorum, et non ingreditur diabolus aper in vineam, non est squalida, non est tenebrosa, sed a Domino lucente sortita vocabulum, appellatur civitas, quae in monte sita latere non potest. Turris igitur quondam gregis et populi Dei quia pessimi coloni interfecerunt patris familiae filium nunc squalida est et destituta, et sub nomine Ariel, clamat de terra in Isaia. Et haec turris filiae est Sion, sive, ut Symmachus vertit in Graecum: Ipsa est filia Sion :
Abbreviated transcription (Latin):
muet potestas peruua
quuc quare introre
rex non est tibrͤ aut
coufiliarits tuus
ist quia cõprehendit te dolor qiͣ parturientem:
Et tu turus gregis caligosa filia syon. ad ce
ueuier. ⁊ ingrediẽt pu̾cipatus. Primũ regicititi ẽ
de babylone filie hierłm. et nũc quare ognotusti
talcrꝰ Nunꝙͥ rex non est tibi. aue cotissliũ fuu
perut: quia obeuuierunt te colores sicut partu¬
rientem. Turreui gregis nebulosam siuesqua¬
leutẽ qd hebraice dicit᷑ ofel nulla maliam debetuꝰ
acciꝑe. insi illanl dequa ysaias ait. Et edificauis
turreui imedio eius. idest uinee. uiriea aaccẽ dtu¬

Expanded text:
et potestas prima, Nunc quare moerore rex non est tibi, aut consiliarius tuus periit: quia comprehendit te dolor quasi parturientem. LXX: Et tu, turris gregis, caligosa filia Sion, at te veniet, et ingredietur principatus primus, regnum ÷ de Babylone filiae Jerusalem. Et nunc quare cognovisti mala? numquid rex non erat tibi, aut consilium tuum periit, quia obtinuerunt te dolores sicut parturientem? Turrem gregis nebulosam sive squalentem, quod Hebraice dicitur OPHEL   nullam aliam debemus accipere, nisi illam de qua Isaias ait: Et aedificavi turrem in medio ejus, id est, vineae. Vinea a
Abbreviated transcription (Latin):
est grecoꝵ bñdicta tnͣsferre. accusetur ennius et
maro plautus cecilius. ⁊ tr̃encius tullius quoq
et ceti eloquentes uiri: qui nõ solun u̾sus et mł¬
ta capitula. ⁊ longissimos libros adfabulas inte¬
gras transtulerunt: Sed ⁊ hylarius nostꝰ furti reꝰ¬
Et qui exꝑsona assumqui hom̃is au inpubiis. Do¬
unius creauit me inpͥncipio uiarum fuax mopa
sua. siue ut inhebreo scribit᷑. Donnus possedit me
Canam em̃ nõ creauit me: ses possedit me. Habu¬
it que significat. et uenic potestas p̾ma. ⁊ regrm
filie hierłm: ut post ꝑͥmam fieret scd̾̃a. Sĩc eni
ip̃e loquit᷑ confident᷑. Ego sum lux mũdi. ita ⁊ dis
di. dicitq ad eos. Hos estis lux mũdi. Sed ⁊ umẽa
giferam tocã ueram. Et cum sit pains uiuens de

Expanded text:
est Graecorum benedicta transferre, accusetur Ennius et Maro, Plautus, Caecilius et Terentius, Tullius quoque et caeteri eloquentes viri, qui non solum versus, sed multa capita et longissimos libros ac fabulas integras transtulerunt. Sed et Hilarius noster furti rebiis. Dominus creavit me in principio viarum suarum in opera sua , sive, ut in Hebraeo scribitur: Dominus possedit me: CANANI   enim non creavit me, sed possedit me habuitque, significat. Et venit potestas prima, et regnum filiae Jerusalem, ut post primam fieret et secunda, sicut enim ipse di, dicitque ad eos: Vos estis lux mundi . Sed et vineam giferam totam veram . Et cum sit panis vivus de
Abbreviated transcription (Latin):
aut aligua enam facuttate ostendamus aut
nusla dubitacione credamus cẽẽ faasissimũ
atq ita teneamus mediatorẽ nr̃m in quos̃
neq faise phuo sophie loquacitate sedutams
neq false religionis suꝑsticione t̾reamꝰ ⁊ cñ
diuinos libros legimus intãta mulcrtudĩe
ueros intellc̃uũ qui de pancis u̾bis orumtur
⁊ sanitate catholice ficei muniũtur. id potis¬
simũ diliganus ꝙ certum apparue̾it enm
sensisse quẽ legimus. Si auͣt iatet id certe
quos cutũstancia sq̃iture non impedit ⁊ cũ
sana fide concordat. Si aũt ⁊ sqͥiture ccũstãcia
ꝑtractari ac discuti non pot. saltẽ id solu
quod fides sana p̃scribit Aliud est enĩ qͥd
potissimũ sꝙͥptor sensit nõ dinosce. aluid at¬
ã regulã pietatio crrare. Si utrũq indetur¬
ꝑfc̃e se s̃t fructus legentis Si uõ utrũq iu¬
tan nõ potest eciam si uoluntas scͥptoris ĩ¬
certa sit. sane ficei tõgnami nõ mutile est

Expanded text:
aut aliqua etiam facultate ostendamus, aut nulla dubitatione credamus esse falsissimum: atque ita teneamus Mediatorem nostrum, in quneque falsae philosophiae loquacitate seducamur, neque falsae religionis superstitione terreamur. Et cum divinos Libros legimus in tanta multitudine verorum intellectuum, qui de paucis verbis eruuntur, et sanitate catholicae fidei muniusimum eligamus, quod certum apparuerit, eum sensisse quem legimus. Si autem hoc latet, id certe quod circumstantia scripturae non impedit, et cum sana fide concordat. Si autem et Scripturae circumstantia pertractari ac discuti non potest, saltem id solum quod fides sana praescribit. Aliud est enim quod potissimum scriptor senserit, non dignoscere, aliud a regula pietatis perfecte se habet fructus legentis: si vero utrunque vitari non potest, etiamsi voluntas scriptoris incerta sit, sanae fidei congruam non inutile est
Abbreviated transcription (Latin):
nonien eius. Et uocauit adam nomĩa om̃ibz
recoribus ⁊ omubs uolatilib celi. ⁊ omnbus
restiis agri. ip̃i aũt adam non est inuentus ad¬
uitor similis ei iEt ĩmisit deus extasim ĩ adam
et obdormiuit. ⁊ accepit unam costar eus. ⁊
adimpleuit carnem inloco eius Et edificaut
dũs deus costam quã accepit de abam in muli

Expanded text:
et uocauit Adam nomina omnibus pecoribus et omnibus uolatilibus caeli et omnibus bestiis agri. ipsi autem Adam non est inuentus adiutor similis ei et inmisit deus extasin in et obdormivit: et sumpsit unam de costis ejus, et supplevit carnem in loco ejus. Et aedificavit Dominus Deus costam, quam sumpsit ab Adam, in muli
Abbreviated transcription (Latin):
diceute ad eum dño. ad huc uade dilige mulier¬
que ĩ eronglio pedes dño lauit lacrinus. crene
de tersit. ⁊ cõfessionis sue honorauit ungũeto:
indignantibusq discipulis maxine proditore
qd̾ nõ fuisset uenditũ. et pretum illuis malim̃e¬
tu pauperũ distributũ. dũs respondit. uuid¬
nõ semꝑ habebitis. Et ne putaremus leue esse
ꝙ fecerat: et nardũ pisticum. idest uugentum
ficelissimum ad aliud quid et ñõ ad eccliam õẽ
teferendum. dat nabis occasionẽ incelligẽtiẽ
et mague fidei magna prenna tepromittit dicẽs
Ameu amen dico uobis. ubicititiq predicatum
fuerit hoc erngelium in toto mundo dicenur
trix. de qua loquit᷑ dounitus aduideos. Amen
dico uobis: meretrices et publican precedẽt uos
in regno dei. Nos enim muissiu aduos filium
patris fauulie. et dnm uineaꝵ qui plancauit
eam suscipere noliustis: ista metrix explorato¬
tes meos duos fortissimos inuenes quoru

Expanded text:
dicente ad eum Domino: Adhuc vade, dilige mulierdicente ad eum Domino: Adhuc vade, dilige mulierquae in Evangelio pedes Domini lacrymis lavit, crine detersit, et confessionis suae honoravit unguento, indignantibusque discipulis, et maxime proditore, quod non fuisset venditum, et pretium illius in alimenta pauperuemper habebitis . Et ne putaremus leve esse quod fecerat, et nardum pisticum, id est, unguentum fidelissimum, ad aliud quid, et non ad Ecclesiam esse referendum, dat nobis occasionem intelligentiae et magnae fidei, magna praemia repromittit, dicens: Amen, amen dico vobis, ubicumque praedicatum fuerit hoc Evangelium in toto trix de qua loquitur Dominus ad Judaeos: Amen dico vobis, meretrices et publicani praecedent vos in regno Dei . Vos enim missum ad vos Filium patris familiae et Dominum vineae, qui plantavit eam, suscipere noluistis. Ista meretrix exploratores meos duos fortissimos juvenes, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
uideoꝵ secreta patuerunt et fons qui egredieba
tiferas sapiencie sue condiuit sale. et fecit esse
tutales: meraq legis que int̾pretat᷑ amatitu¬
do ligno patibuli dulcoraca est. Intcelligunus
enim qui sit udas patriarcha electus in regẽ.
nec mirauur tur ad chamar quasi ad metricẽ
iur scũs in troeat: quare sampson qui incpre¬
tatur sol dalilam amau̾it. que tnsfertur ĩpau¬
perem. ⁊ propt̾ eaui trrssus. ⁊ mortuus ad u̾sa¬
rioꝵ milia trucidauerit. cur salmori uirimu
iustuiu booz de raab meretrice generarit. qui
ruch moabitiden. puiua pallii sui operiens. et
lacentẽ ad pedes ad capico eũngelii tnͣstulit.
quid cause sit. ut cũ dauid tot habuerit uxores
nullũ aliri regi scu fecerit successore iuisi eitu
qui de bethsabee procreatus est: in nõ solum me¬
retrices. sed enã adultere deo plac̾e uiceantur.
¶ude i iuhoc ipso propheta legius. qd̾ mnctus
priium meretrici. secundo adultere coptiletur:

Expanded text:
Judaeorum secreta patuerunt. Et fons qui egrediebatJudaeorum secreta patuerunt. Et fons qui egrediebattiferas sapientiae suae condivit sale, et fecit esse vitales : Maraque Legis, quae interpretatur amaritudo, ligno patibuli dulcorata est . Intelligimus enim quis sit Judas patriarcha electus in regem, nec miratur cur ad Thamar quasi ad meretricem vir sanctus introierit ; quare Samson, qui interpretatur sol, Dalilam amaverit, quae transfertur in pauperem; et propter eam irrisus et mortuus adversariorum millia trucidarit ; cur Salmon virum justum Booz de Raab meretrice generarit, qui Ruth Moabiten pinna pallii sui operiens, et jacentem ad pedes, ad caput Evangelii transtulerit . Quid causae sit ut cum David tot habuerit uxores, nullum alium regni sui fecerit successorem nisi eum qui de Bethsabee procreatus est : ut non solum meretrices, sed etiam adulterae Deo placere videantur. Unde et in hoc ipso propheta legimus, quod junctus primum meretrici, secundo adulterae copuletur,
Abbreviated transcription (Latin):
geriuius: q oy les mittitur ad pharaotiem ⁊
aux israhelititi populi constituitur: ⁊ tamẽ nõ¬
p̃ inbetillitate sed humilitate tesponoit ꝓuide
alium quem mitas. Hierenias puerũ essẽ
le dicit ne peccantẽ argnat hierlni. Erechiel¬
fornicariam non frontem rugat nõ merorem
et scortum ducit adlectulu: et non illã pu¬
dicicie tuatronali. sed se luxuriosũ. ac nepotẽ
probat. Qui et̃ ad heret meretrici uium cũ
ta coris efficitur. hec igitur audientes quid
possumus responde̾. tusi istud prophecitũ. quis
sauiens ⁊ intelliget ista. intelligens et cgnos¬
cet ea: Unce et nobis diceudum est cum deiuo
reuela oculos meos. et confiderabo mirabilia
de lege tua: ut introducat nos rex incubiculum
sim̃. et uelanien ꝙ aute oculos moysi positum
fuit iuileccõne ueteris testamĩen tollat a nobis.
btatim etũ ut locutus est dominus. pat̾ in manꝰ
tuas cõuiendo spiritũ menu. Et hec dicens ex¬
spirauit ueluui templi scissum est. et omina

Expanded text:
gerimus. Moyses mittitur ad Pharaonem, et dux Israelitici populi constituitur: et tamen non imbecillitate, sed humilitate respondet: Provide alium quem mittas . Jeremias puerum esse se dicit, ne peccantem arguat Jerusalem . Ezechielfornicariam , non frontem rugat, non moerorem et scortum ducit ad lectulum. Et non initiat illam pudicitiae matronali; sed se luxuriosum ac nepotem probat. Qui enim adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Haec igitur audientes quid possumus respondere nisi illud propheticum: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea? Unde et nobis dicendum est cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua ; ut introducat nos rex in cubiculum suum , et velamen quod ante oculos Moysi positum fuit in lectione veteris Testamenti , tollat a nobis . Statim enim ut locutus est Dominus: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum, et haec dicens exspiravit , velum templi scissum est, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝑ iuidis
res põtiemus quia nõ
cessat inudia. et libro¬
lorũ maledicta confu¬
tant: qui uulgo iacti¬
tant me sterilis iemui¬
iqz sinonis quasd̃a inepcias sccibe: et cum loqui
uesciam tace nõ posse. Itaq obsecio uos paula
et eustochium ut ad huiscemodi lacratus clauda¬
tis aures: et infanciam ut dicunt mẽa orõnibus
adiunantes inqietretis mͥ upxta apłm adaꝑcionem
oris mei. ⁊ desqituris loquenti possit apcari. Dñs
dabit u̾bum enͣngliz antibs iurtute multt.  o¬
ueo autẽ thauros pingnes qui circũdederũt me:
ut qui escant i definant meledic̾e malefacta. tie
uoscant sua que ꝓ ferentur post. si postea ꝑgent le¬

Expanded text:
er invidis respondemus, quia non cessat invidia: et librolorum maledicta confutant: qui vulgo jactant, me sterilis jejunique sermonis quasdam ineptias scribere, et cum loqui nesciam, tacere non posse. Itaque obsecro vos, o Paula et Eustochium, ut ad hujuscemodi latratus claudatis aures, et infantiam, ut dicunt, meam orationibus adjuvantes, impetretis mihi juxta Apostolum adapertionem oris mei, ut de Scripturis loquenti adaptdabit verbum evangelizantibus virtute multa . Moneo autem tauros pingues, qui circumdederunt me , ut quiescant et desinant maledicere, malefacta ne noscant sua, quae proferentur post, si pergent
Abbreviated transcription (Latin):
est grecoꝵ bũdicta tnͣsferre. accusetur enuins et
maro plantus oecilius ⁊ tr̃encius tullius quoqr
et ceti eloquentes uiri: qui nõ solum u̾sus et mł¬
ta capttula ⁊ longissimos libros adfabulas inte
origeis ad sensũ u̾terio. quoꝵ om̃i eiuletri erop¬
to. negligeuriã pocius qũã istorum oliscuraui.
diligenciom. Necũ iam teripus est altin inmꝑ

Expanded text:
est Graecorum benedicta transferre, accusetur Ennius et Maro, Plautus, Caecilius et Terentius, Tullius quoque et caeteri eloquentes viri, qui non solum versus, sed multa capita et longissimos libros ac fabulas integOrigenis ad sensum verterit. Quorum omnium aemulari exopto negligentiam, potius quam istorum obscuram diligentiam. Verum jam tempus est alterum
Abbreviated transcription (Latin):
tribu uida. quem signanit deus pat̾ qui eius
nossic reserare nusteria: quanto mag in expla¬
nacõne osee prophete orandus est domunts.
et cum petro dicendum. ediscere nobis para¬
bolami istam. presertim cũ obscuricatẽ uolum¬
ius infine testetur ipse qui scripsit. quis sapi¬
ens et intelliget ista. ĩcelligens ⁊ agnoscet ea
Qd̃ nõ prompossibili. sed prodifficili debemuꝰ
acciꝑe: iuxta illud eiõngelii. quis putas est
seruus ficelis. et prudeus. quei constituit do¬
minus suꝑ familiam suam: uis enm non
statiu intronte lilei scandalizet᷑ ⁊ dicat. Osẽe

Expanded text:
tribu Juda, quem signavit Deus Pater, qui ejus posset reserare mysteria: quanto magis in explanatione Osee prophetae orandus est Dominus, et cum Petro dicendum: Edissere nobis parabolam istam . Praesertim cum obscuritatem voluminis in fine testetur ipse, qui scripsit: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea ? Quod non pro impossibili, sed pro difficili debemus accipere, juxta illud Evangelii: Quis putas est servus fidelis et prudens quem constituit Dominus super familiam suam ? Quis enim non statim in fronte l
Abbreviated transcription (Latin):
uidit neo uidere potest quia faius iisus sic aute
acceptam serui formam per ipãm suam substan
tiam que ipietas procul a catholicis mentibs
repellenda est. S de hoc plenius alias si dũo
placuert disseremus Aunc terminato isto uolu¬
mine id quod sequitur quomõ sit muliet ex iuu
sui lat̾e creata ni consequentibz porandum est¬

Expanded text:
uidit nec uidere potest, quia filius uisus sit ante uidit nec uidere potest, quia filius uisus sit ante acceptam serui formam etiam per ipsam substantiam suam: quae inpietas procul a catholicis mentibus repellenda est. sed de hoc plenius alias, si domino placuerit, disseremus; nunc terminato isto uolumine id, quod sequitur, quomodo sit mulier ex uiri sui latere creata, in consequenti sperandum est
Abbreviated transcription (Latin):
mammas scãs se transfert ex aliquo temꝑe
cum ipĩus nullus fit motus in temꝑe. Si ãt
as eum modum adam iustus etat. ut ei ad¬
huc opus eẽt alterius creature seĩoris ⁊ saꝑi¬
encioris auctoritas. per quam cognosceret
dei uoluntateri atqr iuussionẽ sicut nob ꝓpħ̾e
sicut ĩs angeli. cur ambiginus per aliquã
euismodi treaturam ei esse locurũ dm̃ talbus
uocum signis que intelligere posset. Illud eñ
quod postea scͥptum est. cum peccasset eos audis¬
se nocem diũ dei ambulantis in paradiso. quia
non per mam dei substanciam. s per subditam
ei treaturã fc̃m est nilloniõ dubitat qui fidẽ
catholicam sapit ad hoc enimi ualiq̃nto iaciuis
do hac re disse̾re uolui. quia nõnulli heretici pu¬
tant su bstancian filii dei nullo assũpto corpore
per se ip̃am esse iusibilem. ⁊ ideo autẽq ex ui̾gĩe
coepus accipet ip̃m iu̾sum ẽẽ pr̃ibus opinant᷑.
tamq̃z de solo deo pr̃e dcm̃ sit. quem nemo hõmi

Expanded text:
mas sanctas se transfert ex aliquo tempore, cum ipsius nullus sit motus in tempore. si autem ad eum modum Adam iustus erat, ut ei adhuc opus esset alterius creaturae sanctioris et sapientioris auctoritas, per quam cogndei uoluntatem atque iussionem, sicut nobis prophetae, sicut ipsis angeli, cur ambigamus per aliquam eius modi creaturam ei esse locutum deum talibus uocum signis, quae intellegere posset? illud enim, quod postea scriptum est, cum peccassent, eos audisse uocem domini dei ambulantis in paradiso, quia non per ipsam dei substantiam, sed per subditam ei creaturam factum est, nullo modo dubitat, qui fidem catholicam sapit. ad hoc enim et aliquanto latius de hac re disserere uolui, quia nonnulli haeretici putant substantiam filii dei nullo adsumto corpore per se ipsam esse uisibilem et ideo, antequam ex uirgine corpus acciperet, ipsum uisum esse patribus opinantur, tamquam de solo deo patre dictum sit: quem nemo hominum
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ est ⁊ uesꝑe ⁊ mane non opus est hoc
iter similit̾q disserere. atq ita denceps quo¬
cienscumq ista repetuntur scd̃m suꝑorem
inquisicionẽ. interim cõsidetãda ẽe admo¬
nemus Utrũ aũt uũo illud celũ fiat. quod
excedit aecis omnia spatia. omnẽq eius
altitudinẽ. ubi eciã luaria stelleq constitu¬
untut quarto die. amp̃e aer uocetur fina¬
mentũ m̃ito quen potest Multi .ii. asse¬
tũt iftar aquas naturam suꝑ fid̾eum cebĩ
esse non posse quod sic hẽant ordinatũ põ

Expanded text:
 et de mane non opus est hic iterum similiterque disserere, atque ita deinceps, quotienscumque ista repetuntur, secundum superiorem inquisitionem interim consideranda esse admonemus. utrum autem nunc illud caelum fiat, quod excedit aeris omnia spatia eiusque omnem altitudinem, ubi etiam luminaria stellaeque constituuntur quarto die. an ipse aer uocetur firmamentum, merito quaeri potest. Multi enim asserunt istarum aquarum naturam super sidereum caelum esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
labitur sicut ini autus cauenusq abdatis
nõ tñ ea terre ꝑte quã supͣ. ss ea qͣm infra se
habet continetur Nam si exꝑte suꝑiore
fu̾it ꝑs ulla f̾re dilapsa nõ mauet suu aqͣm
s ea prupta dmigitur ⁊ ꝑgit ad t̾rã quo ueĩ¬
ens conqmescit tãqͣ inleco suo. ut supra sit
aqua subter aũt t̾ra Unde cognoscitur qͥa
etiã supͣ aquas cum ess. nõ in ip̃s aqͥs poꝵ¬
tabatur. s compage t̾re tenebatur. sicut se¬
se hent canere speluncar. Hic occurrit ad¬
mon̾e cauendum errorem quẽ in libro pu¬
mo cauendũ monmi. neforte quia sc̃prtum
est in psamus. fundauit t̾rã sun aquam
arbitretur aliq̃s nr̃m adu̾sus istos te põde¬
ribus elementor subtilit̾ dissentes isto testi
ꝑcerunt. uel exꝑunentis tertissis probaunt
Iud nãq in psalnuis aut figrtate dictum
rtẽ accipi potest. ut qm teli itre nomĩe sepe¬

Expanded text:
labitur, sicut in antris cavernisque abditis, labitur, sicut in antris cavernisque abditis, non tamen ea terrae parte quam supra, sed ea quam infra se habet, continetur. Nam si ex parte superiore fuerit pars ulla terrae delapsa, non manet super aquam, sed ea perrupta demergitur et pergit ad terram: quo ueniens conquiescit tamquam in loco suo, ut supra sit aqua, subter autem terra. unde . cognoscitur, quod etiam super aquas cum esset non ipsis aquis portabatur, sed conpage terrae tenebatur, sicut sese habent camerae speluncarum. Hic occurrit admonere cauendum errorem, quem in libro primo cauendum monui, ne forte, quia scriptum est in Psalmis: fundauit terram super aquam, arbitretur aliquis nostrum aduersus istos de ponderibus elementorum subtiliter disserentes isto testimperceperunt uel experimentis manifestissimis probauerunt. illud namque in Psalmis aut figurate dictum recte accipi potest, ut, quoniam caeli et terrae nom
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm delis istos ita refeilere ut tucat scõm
oĩpotenciã dei tui ciuicta posswbilia sũt opo¬
tere nos credere. aquas eciã tã gnes quã
sunt sidera suꝑ fusas Qunc enĩ quc̃ad¬
modũ teus instituerit naturas rey ẜm
oꝑari Neq emim si uelit deus sub aqͣ oleũ
aliqͥndo man̾e non fieret: õ ex eo tñ
olei natura nob̾ ẽẽt incognita quodita frã
sit ut appendo suũ locum. eccã si suꝑfusa fũit
ꝑrumpat aquas eisq se suꝑ positã collocet.
Nunt gͦ quenmꝰ utrũ coubitor rer qui oĩa
in mensura ⁊ uum̾o ⁊ pontere disposut ñ
unum locũ souder a quas cura tram tribue¬
rit. s ⁊ suꝑ celum quod ultra luuitẽ aeris
tutũfusum atq solidatũ est Quod qui ne¬
gant esse credendum deponderib elemẽto¬
rum argumentant᷑. negantes ullo mõ ita
desup quasi quodami pauimẽto solibatũ oẽ
celum. ut possit aquar põrdera sustin̾e. quod
scilic suꝑ fr̾am que eniã si sub terra stat ã

Expanded text:
tos debet ita refellere, ut dicat secundum omnipotentiam Dei, cui cuncta possibilia sunt, oportere nos credere, aquas etiam tam graves, quam sunt sidera, superfusas. Nunc enim quemadmodum Deus instituerit naturas rerum, operari. Neque enim si vellet Deus sub aqua oleum aliquando manere, non fieret; non ex eo tamen olei natura nobis esset incognita, quod ita facta sit, ut appetendo suum locum, etiam si subterfusa fuerit, perrumpat aquas, eisque se superpositam collocet. Nunc ergo quaerimus utrum conditor rerum, qui omnia in mensura et numero et pondereum ponderi aquarum circa terram tribuerit, sed et super coelum quod ultra limitem aeris circumfusum atque solidatum est. 3. Quod qui negant esse credendum, de ponderibus elementorum argumentantur, negantes ullo modo ita desuper quasi quodam pavimento solidatum esse coelum, ut possit aquarum pondera sustinere; quod scilicet super terram, quae etiam si sub terra stat aut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ synagoga passionis sue mistium edidisse
apꝑuisse sui corꝑis ⁊ sangĩs sacrm̃ mam
festasse nr̃e redempcõnis archamũ. scribas
uelud pessimos despiciens ianitores. Ue
scĩe ĩruptis cõtradicc̃onũ formibus cõ¬
tempto ip̃o chori pharisaiti pñcipatu. ar¬
dens anhelans. estuans. ad totu legalis
cõnumi penetrale ꝑuenit. ibiq repperit
xpm̃ ĩter amoris ẽpulas ⁊ dulcia pocula
nagoga oĩ dolo nota fraude traditũ pas¬
sum crucificu. ⁊ sepultũr ⁊ tam̃e a fuore fi¬
dei tanta ista nõ retardat᷑ ĩmria. sed por¬

Expanded text:
scha, passionis suae mysteria tradidisse, aperuisse sui corporis et sanguinis sacramentum, manifestasse nostrae redemptionis arcanum, Scribas velut pessimos despiciens janitores. Vae scientiae ! Irruptis contradictionum foribus, contempto ipso chori Pharisaici principatu, ardens, anhelans, aestuans ad totum legalis convivii penetrale pervenit: ibique reperit Christum inter amoris epulas et dulcia pocula nagoga omni dolo, tota fraude addictum, passum, crucifixum et sepultum; tamen a fervore fidei tanta ista non retardatur injuria, sed por
Abbreviated transcription (Latin):
usura ⁊ dolus. Incĩtate ergo ꝑfidie septa
muris suꝑbie initibus cõmunita. distẽta
liquitatis platers. obserata cõtra diccõn¬
um portis. depictadoli fi itis. obdurata
silicibus usuraꝵ. uegociatoꝵ laboribus

Expanded text:
usura et dolus . In civitate ergo perfidiae septa muris, superbiae turribus communita, distincta iniquitatum plateis, obserata contradictionum portis, depicta doli fucis, indurata silicibus usurarum, negotiorum doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ synagoga passionis sue mistium tdidisse
appuisse sui corꝑis ⁊ sangiũs sacrm̃ mani¬
festasse nr̃e redempcõnis archanũ. scribas
uelud pessimos despiciens ianitores. Ue¬
scĩe ĩruꝑtis cõtradicconũ formibus c̃õ¬
tempto ip̃o chori pharisaiai pñcipatu. ar¬
dens auhelaus. estuans. ad totu legalis
cõni penetrale puenit. ibiq repperit
xpm̃ ĩter amoris epulas. ⁊ duscia pocula

Expanded text:
scha, passionis suae mysteria tradidisse, aperuisse sui corporis et sanguinis sacramentum, manifestasse nostrae redemptionis arcanum, Scribas velut pessimos despiciens janitores. ! Irruptis contradictionum foribus, contempto ipso chori Pharisaici principatu, ardens, anhelans, aestuans ad totum legalis convivii penetrale pervenit: ibique reperit Christum inter amoris epulas et dulcia pocula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ la. ĩmedio eiuo. ⁊ nõ defuit deplateis eiꝰ
usura ⁊ dolus. In cĩtate ergo ꝑfidie septa
turis suꝑbie ititibus cõmunita. distẽta
ĩiquitatis platers. obserata cõtradiccõn¬
um portis. depicta doli fi itis. obdurata
silicibus usuraꝵ. uegociatoꝵ laboribus

Expanded text:
 non defecit de plateis ejus usura et dolus . In civitate ergo perfidiae septa muris, superbiae turribus communita, distincta iniquitatum plateis, obserata contradictionum portis, depicta doli fucis, indurata silicibus usurarum, negotiorum doloribus
Abbreviated transcription (Latin):
sisse ꝑia ĩpudencia sanitatẽ irruens qiͣ ĩ¬
portuua cõuinis opportima bñfic̃o. qͥ oũ¬
at enĩ qnͣto morbo laboraret. ⁊illum ad sa¬
nandum ydoneum ẽẽ adꝙ̃ uenat sciebat
dcressit ergo nõ adcapud dm̃ sed adpedes
querebat. prius fudit lacrimas cordis. et
pullis sius tsic osculabat᷑ mrrit tatita lo¬
quebatur. nõ sitionẽ ꝓmebat. sed deuocõ¬

Expanded text:
sisse pia impudentia sanitatem. Irruens quasi importuna convivio, opportuna beneficio noverat enim quanto morbo laboraret, et illi sanando idoneum esse ad quem venerat, sciebat: accessit ergo, non ad caput Domini, sed ad pedes, quaerebat. Prius fudit lacrymas, sanguinem pillis suis tersit, osculata est, unxit: tacita loquebatur; non sermonem promebat, sed devotio
Abbreviated transcription (Latin):
quisse mem̃sti. suadeo ut marie magda¬
lene cõu̾sionẽ recorderis. ⁊ tanqmͣ adues¬
tigia posita dt̃n. p̃teritas inacłas lacinã¬
rum fontibz laues. ut ⁊ tu mears ab ip̃o
dũo audire. cõfide filia. fides tua te sal

Expanded text:
quisse meministi, suadeo, ut Mariae Magdalenae confessionem recorderis; et tanquam ad vestigia posita Domini praeteritas maculas lacrymarum fontibus laves, ut et tu merearis ab ipso Domino audire: Confide, filia
Abbreviated transcription (Latin):
Quent ⁊ accessit adpedes ihñ illa ĩpudica
qued̃a frontosa ad formcacõnẽ. frontosi¬
or ad salutẽ irrupit ĩ doiiũ aliena. sed ille
qui ibi discũbebat nõ erat alienus non
extranea quelib cõuña. sed ancilla do¬
tuuinũ sũ secuta est. accessit ad pedes qr
eius uestigia sequi cupiebat. libro de ub̃¬

Expanded text:
 Illa impudica, quondam frontosa ad fornicationem, frontosior ad salutem, irrupit in domum alienam. Sed ille qui ibi discumbebat, non erat alienus. Non extranea quemlibet convivam, sed ancilla Dominum suum secuta est. Accessit ad pedes, quia ejus vestigia sequi cupiebat; lavit
Abbreviated transcription (Latin):
qued̃a frontosa ad formea cõuẽ. frontosi¬
or ad salutẽ irrupit ĩdomũ alienia. sed ile
qui ibi discũbebat nõ erat alienus nou
et tranea quelib cõmña. sed ancilla do¬
minũ suũ secuta est. accessit ad pedes qr
eius uestigia sequi cupiebat. libro de ub̾

Expanded text:
quondam frontosa ad fornicationem, frontosior ad salutem, irrupit in domum alienam. Sed ille qui ibi discumbebat, non erat alienus. Non extranea quemlibet convivam, sed ancilla Dominum suum secuta est. Accessit ad pedes, quia ejus vestigia sequi cupiebat; lavit
Abbreviated transcription (Latin):
sisse ꝑia ĩpudencia sanitatẽ irruens qi ĩ¬
portuua cõuinio opportima bñfic̃o. qͥ oũ¬
at eñ qnͣto morbo laboraret. ⁊ illunti ad sa¬
nandum ydoneum ẽe adq̃ uenat sciebat
accessit ergo nõ ad capud dm̃ sed adpedes
querebat. prius fudit lacrimas cordis. et
pillis sius t̾sic osculabat᷑ urrxit tactita lo¬
quebatur. nõ smnonẽ ꝓmiebat. sed deuoc̃o¬
nem ostendebat. quia ut dic̃ suꝑ p̃s .i4o.

Expanded text:
sisse pia impudentia sanitatem. Irruens quasi importuna convivio, opportuna beneficio noverat enim quanto morbo laboraret, et illi sanando idoneum esse ad quem venerat, sciebat: accessit ergo, non ad caput Domini, sed ad pedes, quaerebat. Prius fudit lacrymas, sanguinem pillis suis tersit, osculata est, unxit: tacita loquebatur; non sermonem promebat, sed devotionem ostend
Abbreviated transcription (Latin):
quisse mem̃isti. suadeo ut marie magda¬
lene cõu̾sionẽ recorderis. ⁊ tanqm adues¬
tigia posita dñi. p̃teritas in acłas lacina¬
rum fontib laues. ut ⁊ tu miearis ab ip̃o
dño audare. cõfide filia. fides tua te sal

Expanded text:
quisse meministi, suadeo, ut Mariae Magdalenae confessionem recorderis; et tanquam ad vestigia posita Domini praeteritas maculas lacrymarum fontibus laves, ut et tu merearis ab ipso Domino audire: Confide, fil
Abbreviated transcription (Latin):
reliquũ planũ atꝙ scabrosũ mi¬
nꝰ optimũ. nͥ dulterat᷑ iũt adinix¬
ta resina. siue gumini. s dinosci¬
t᷑ sua ꝓpͥetate. Nam thus impo
sitũ igni ardescit. resina fumes¬
eit. gumini uͦ liquescit calefactũ¬

Expanded text:
Reliquum planum et pene scabrosum, minus optimum. Adulteratur autem admixta resina sive gummi, sed dinoscitur sua proprietate. Nam tus igni inpositum ardescit, resina fumescit, gummi vero liquescit calefactu
Abbreviated transcription (Latin):
ybebe. mat̾ qͣm dicebant¬
E magnã ita appellat᷑. qd̾ age¬
ret homines infurorem qd̃ g̾ci
cybilon cdnt. Cibele uͦ eadẽ dic¬
ta aloco qͥ ẽ infrigia. Cibium¬

Expanded text:
ybebe Mater, quam dicebant Magnam, ita appellabatur, quod ageret homines in furorem,quod Graeci kubebon dicunt. Cybele vero eadem dicta a loco, qui est in Phrygia. C
Abbreviated transcription (Latin):
eria. Ypozeuxis ẽ figura
me suꝑiori contria. ubi diu̾
ba singulis quibꝰq clausulis
sub iungunt᷑. ut regem adi
bregem memorat. nom̃q¬

Expanded text:
era. hypozeuxis est figura superiori contraria, ubi diuersa uerba singulis clausulis subiunguntur, ut regem adit et regi memorat nom
Abbreviated transcription (Latin):
innuptus in honore cereris p̃fe¬
rebant. aqͣ asꝑgebat᷑ noua ntp¬
ta siue ut casta puraq aduirũ
ueniret. sine ut ignẽ atq aqͣm
cũ uiro cõmunicaret. Facescere
hinc .i. abite. Faces antiqͥ dice¬

Expanded text:
in nuptiis in honorem Cereris praeferebant; aqua aspergebatur nova nupta, sive ut casta puraque ad virum veniret, sive ut ignem atque aquam cum viro communicaret. Fabam nehinc,” id est abite. Facul antiqui dice
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ dux ⁊ pͥnceps gn̾is uoca¬
bat᷑ pat̾ ⁊ mat̾ familie. uñ familie
nobiliũ pompilioꝵ. ualerioꝵ
cornelioꝵ. ⁊ familiares ex eade
familia postea ħ nomine ⁊̃ fa¬
muli appellari ceꝑunt. ꝑmu¬
tata .i. cũ u. lict̾a. Familiaris
origo aboscis depend̃. aput qͦs
seruus famel nominabat᷑. uñ
familia uocata. Famuliciũ uo¬

Expanded text:
nceps generis vocabatur pater et mater familiae. Unde familiae nobilium Pompiliorum, Valeriorum, Corneliorum. Et familiares, ex eadem familia. Postea hoc nomine etiam famuli appellari coeperunt, permutata I cum U littera. Facesorigo ab Oscis dependit, apud quos servus famel nominabatur, unde et familia vocata. Fagutal
Abbreviated transcription (Latin):
attinet. ñ ubi uni ꝯsoli d̃o debet᷑. auͭ
sic̃ impia suꝑbia siue hominũ siue
demonũ sibi ex hib̃i ł iubet. ł cupit
humana effigie factũ ⁊cõsecratũ
iuxta uocabuli int̾p̃tatõnẽ. Ados
nutõnẽ ydolum deductũ. aput nos
formulã facit. Igit᷑ omĩs forma ł
formula ydolũ se dici poscit. iñ om

Expanded text:
uni et soli Deo debetur. Hanc sicut impia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel jubet vel cupit: humana effigie factum et consecratum est, juxta vocabuli interpretationem. Eidos nutionem idolum deductum, aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde
Abbreviated transcription (Latin):
s ydus. ꝓpt̾ festiuos dies romani
ĩstituerũt. ł ꝓpt̾ officia magistra¬
tuũ. In his enĩ diebꝰ ꝯueniebãt ĩ
urbibꝰ. Quidã aũt kalendas acolen¬
do appellari estimãt. aput uet̾es
enĩ omniũ m̃siũ pͥncipia coleban¬

Expanded text:
et Idus propter festos dies Romani instituerunt, vel propter officia magistratuum. In iis enim diebus conveniebatur in urbibus. 13. Quidam autem Kalendas a colendo appellari existimant. Apud veteres enim omnium mensium principia coleban
Abbreviated transcription (Latin):
tice corone dicte qd̃ hiis uicto¬
res inludis donabant᷑ q̃ postea
magnificentie cã institute st̃.
suꝑ modũ aptatũ capitibꝰ qͣli
amplitudine fuint cũ lares

Expanded text:
ticae coronae dictae, quod his victores in ludis donabantur, quae postea magnificentiae causa instituae sunt super modum aptarum capitibus, quali amplitudine fiunt, cum Lares
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ dux ⁊ pͥnceps gn̾is uoca¬
bat᷑ pat̾ ⁊ mat̾ familie. uñ familie
nobiliũ pompilioꝵ. ualerioꝵ
cornelioꝵ. ⁊ familiares ex eade
familia postea ħ nomine ⁊̃ fa¬
muli appellari ceꝑunt. ꝑmu¬
origo aboscis depend̃. aput qͦs
seruus famel nominabat᷑. uñ
familia uocata. Famuliciũ uo¬

Expanded text:
nceps generis vocabatur pater et mater familiae. Vnde familiae nobilium Pompiliorum, Valeriorum, Corneliorum. Et familiares, ex eadem familia. Postea hoc nomine etiam famuli appellari coeperunt, permuorigo ab Oscis dependit, apud quos servus famel nominabatur, unde et familia vocata. Fagutal
Abbreviated transcription (Latin):
Nec tang̾e nec nominare dia¬
li flamini licet. qd̵ ea putat᷑ ad
mortuos ꝑtin̾e. nã ⁊ nemora¬
libꝰ iacit᷑ laruis. ⁊ parentalibꝰ
ad hibet᷑ sacͥficiis. sinflore eiꝰ
luctꝰ litt̾e apparere uident᷑. Fa¬

Expanded text:
nec tangere, nec nominare Diali flamini licet, quod ea putatur ad mortuos pertinere. Nam et Lemuralibus iacitur larvis, et Parentalibus adhibetur sacrificiis, et in flore eius luctus litterae apparere videntur. F
Abbreviated transcription (Latin):
innuptus in honore cereris p̃fe¬
rebant. aqͣ asꝑgebat᷑ noua ntp¬
ta siue ut casta puraq aduirũ
ueniret. sine ut ignẽ atq aqͣm
cũ uiro cõmunicaret. Facescere
significat int̾ͥdum fac̾e. ut ẽ. ius¬
sa facescunt. int̾clum uͦ ꝓ ab eat
ponit᷑. pacuiuꝰ. faceste omnes
hinc .i. abite. Faces antiqͥ dice¬

Expanded text:
in nuptiis in honorem Cereris praeferebant; aqua aspergebatur nova nupta, sive ut casta puraque ad virum veniret, sive ut ignem atque aquam cum viro communicaret. Fabam nesignificat interdum facere, ut est: „Iussa facessunt.‟ Interdum vero pro abeat ponitur. Pacuvius: „Facessite omnes hinc,‟ id est abite. Facul antiqui dice
Abbreviated transcription (Latin):
re antiquitꝰ ꝓ erelamare usus.
s postea ꝓspic̾e̾ sc̾tum cognosc̾e
cepit significare. Itaq specula¬
tor ab exploratore ħ distat. quod
speculator hostes a silentio ꝑspi¬
cit. explorator pacato clamore

Expanded text:
re antiquos pro exclamare usos, sed postea prospicere et certum cognoscere coepit significare. Itaque speculator ab exploratore hoc distat, quod speculator hostilia silentio perspicit, explorator pacata clamore
Abbreviated transcription (Latin):
cinator dictus uir magnus qͥa
de omnibꝰ rebꝰ qͣs eẽ mirabiles
constat. possit rõnem redd̾e.
Rationẽ ⁊ iaciocinationẽ ita¬
tus inhis que dicunt᷑ discern̾e̾
ł connect̾e ualens. ratiocinatio

Expanded text:
nator dictus, vir magnus, quia de omnibus rebus quas esse mirabiles constat possit reddere rationem et ratiocinationetus in his quae dicuntur discernere uel connectere ualens; ratiocinatio
Abbreviated transcription (Latin):
iple p̾mus aliqs seusus et secundꝰ et c̾cius qui nõ mobo ut sint ordine col¬
lati elaborandũ est. sed uc mt̾se m̾cti atq ita cohe̾ntey ne comissrra ꝑ¬
luceat coipus sit non mebra quod ita continges: si quid quaq cõuẽiat
uiderimire et ut r̾b̃a r̾bis appliceniꝰ non pugnancia. sed que ĩ uitem
complottant᷑ Ita res non du̾se distantibiad exlotis quast i it̾e gnote
colligantur sed alia societate cũ prior bud ac seqntidus se copulã cenal¬
ac ridedit᷑ ub solũ composita orcicis sed etiã continua uerio longius for¬
casse progre dior fallente transitu si adisposicione ad elicucomis p̾cepta
laboro quod proamus lider mchoabt: Explicit liber septimꝰ¬

Expanded text:
int ordine collocati, laborandum est, sed ut inter se vincti atque ita cohaerentes, ne commissura perluceat; corpus sit, non membra. quod ita continget, si et quid cuique conveniat viderimus et verba verbis applicarimus non pugnantia, sed quae invicem complectantur. ita res non diversae distantibus ex locis quasi invicem ignotae collidentur, sed aliqua societate cum prioribus ac seqac videbitur non solum composita oratio, sed etiam continua. verum longius fortasse progredior fallente transitu et a dispositione ad elocutionis praecepta labor, quae proximus liber inchoabit. Liber VI