comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnino nec in aliqua gente fuit.
nisi tantum in illo regno ubi xp̃s
prophetabatur. &unde uenturus
erat. Messias autem hebraice
dicitur. grece xp̃s. latina autem
locutionẽ unctus: IIĨG. hebrai¬
ce. Grece sother. latinȩ autem
salutaris siue saluator im̃p̃tatus
proco quod cunctis gentis saluti¬
feruenit. Ethimologiam enim
nominis huuis. &iam cu anglista
signisicat dicens. Vocabis nomex
cius saluator. quia ipse saluum
faciet populum suum.. Sicut enĩ
xp̃s significat regem. ita iħs sig¬
nisicat saluatorem Nonitaq:
nos saluos facit qui cumq rex.
sedrex saluator quoduerbum la¬
tina lingua. antea non habebat.
sed habere poterat. sicut potuit
quando uoluit. Emmanu hel
exhebreo. in latinum significat
nobiscum ds̃. Scilicet quia peruis¬
ginem natus. ds̃ hominibus in
carne mostali apparuit. utter¬
renis uiam salutis ad caelum
apperiret .. Addiuinitatis sub¬
stantiam. quȩ pertinent ista sunt.
aturam. Ds autem &homo. quia

Expanded text:
omnino nec in aliqua gente fuit, omnino nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi Christus prophetabatur, et unde venturus erat. Messias autem Hebraice dicitur, Graece Christus, Latina autem locutione unctus. Iesus Hebraice, Graece Σωτὴρ, Latine autem Salutaris, sive Salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentibus salutifer venit. 8. Etymologiam enim nominis hujus etiam evangelista significat, dicens: Vocabis nomen ejus Jesum, quia ipse salvum faciet populum suum. Sicut enim Christus significat Regem, ita Jesus significat Salvatorem. 9. Non itaque nos salvos facit quicunque rex, sed rex Salvator. 301 Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. 10. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat nobiscum Deus, scilicet quia per Virginem natus Deus hominibus in carne mortali apparuit, ut terrenis viam salutis ad coelum aperiret. Ad divinitatis substantiam quae pertinent ista sunt, aturam. 12. Deus autem et homo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ULTIS ETIAM MODIS XẼS AEDEL¬
lari inscripturis inuinitur
diuinis. Nam ipse dĩ patris uni¬
genitus filius. dum ẽẽt equalis
patri. propter salutem nostram
formam serui accepit. Proinde
quaedam nomina in illo ex diui¬
nitatis substantia. quaed am
ex dispensatione susceptae huma
hoc est unctus Praeceptum enĩ
fuerat uidȩis utsacrum confice¬
renit unguentum. quo ꝑungui
possent hu qui uocabantur ao
sacerdotium uel ad rergnum
Etsicut nunc regib indumentũ
purpurae insigne est regiae dig¬
nitatis. Sic illius unctio sacriun¬
guenti. nomen. acpotestatem re¬
giam conserebat. &inde xp̃i dic¬
ti achrismate quod est unctio.
Nam chrisma grę̧ce. latine unc¬
to nuncupatur. que&iamdno
nomen accõmod auit. facta spin¬
talis. quia spũ unctus est ado pa¬
tolorum. Collecti sunt enim in hac
cuitate aduersus scm filium tu¬
Non est ergo saluatoris proprium
nomen est. Dum iñc X̃C. propri¬
um est uocabulum saluatoris.
Xp̃i autem nomen. nusquam a libi

Expanded text:
ultis etiam modis Christus appellari in Scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus Filius, dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanhoc est, unctus. 300 Praeceptum enim fuerat Judaeis ut sacrum conficerent unguentum quo perungi possent ii qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum; et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat, et inde christi dicti a chrismate, quod est unctio. 3. Nam chrisma Graece, Latine unctio nuncupatur, quae etiam Domino nomen accommodavit facta spiritualis, quia spiritu unctus est a tolorum: Collecti sunt enim in hac civitate, adversus sanctum Filium tuNon est autem Salvatoris proprium nomen est; dum Iesus Christus, proprium est vocabulum Salvatoris. Christi autem nomen nusquam alibi
Abbreviated transcription (Latin):
hierus alem uocatur.: Nam hieru¬
salem pacis uisio interp̃tatur. ibi¬
enim absosta omni aduersitate.
pacem quȩ est xp̃s. praesenti pos¬
populus tenuit. ipsorum enim
propriae. sinagoga dicisolet
quamuis ecła dicta sit. nostram
uero a postoli numquam sma gogã
dixerunt. sed semper ecdesiam.
Siue discernendi causa. siue quod
inter congregationem unde sinagoga
& conuocationem. unde ecclesia
nomen accepit. distet aliquid.
quod scilicet. congregari & petora
solent. quorum & greges proprie
dicimus. Conuocan autem ma¬
gis est. utendum ratione. sicut
sunt homines.
DERELI GIONE ET FIDE
OGMAAPUTANDO PHILO¬
sophi nominauerunt. id est
hoc puto ẽẽ bonum. hoc puto
esse uerum.. Religio appellata
quod ꝑ eam uni do religamus animas
nostras. adcultum diuinum. uin¬
culo seruiendi: Quod uerbum com¬
positum est areligendo. id est ligen¬
do utita latinum uideatur.
Religio. sicut ligio.
Tria sunt

Expanded text:
Hierusalem vocatur. Nam HieruHierusalem vocatur. Nam Hierusalem pacis visio interpenim absorpta omni adversitate pacem, quae est Christus, praesenti pospopulus tenuit; ipsorum enim proprie Synagoga dici solet, quamvis et Ecclesia dicta sit. Nostram vero Apostoli nunquam Synagogam dixerunt, sed semper Ecclesiam, sive discernendi causa, sive quod inter congregationem, unde Synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distat aliquid: quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus; convocari autem majus est utentium ratione, sicut sunt hoDe religione et fide . Dogma a putando philosophi nominavehoc puto esse bonum: hoc puto esse verum. Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum compositum est a religendo, id est, eligendo: ut ita Latinum videatur, religio, sicut eligio. Tria sunt
Abbreviated transcription (Latin):
GRECUMEST¬
E QUODIN LATINUMUER¬
titur conuocatio. propter quoo
sicut conuenticula hereticorum
in aliquibus regionum pastibus
coastatur. Sed ꝑ totum terrarũ¬
orbem dilatata diffunditur.
quod &iam apostolus ad probat
adromanos dicens. Cratias ago
dõ meo proomnib uobis quia fi¬
des uestra adnuntiatur. inuni¬
uersomundo. Hinc &uniuersi¬
tas abuno cognominata est prop¬
ter quod unitatem colligitur
Unde dñs in euangelio. quimetũ
non colligit. spargit. Cur autẽ
ecdesia. cumuna sit. a iohanne
septem scribuntur: nisi ut una
catholica septiformi plena sp̃u¬
designetur : Sicut & dedño no¬
uimus dixisse salomonem: Sa
tamen septem una eẽ non ambigi
ueritatis. : Inchoauit autem ec¬
desia a loco ubi uenit decaedo sp̃s
Properegrinatione autem prȩsen¬
ti etdesia. sion dicitur. eo quod
ab huius peregrinationis longitu¬
dine posita. promissionem rerum
cadestium speculetur. &idarco si¬
on. idest speculatio nomen accepit.
Profutura uero patriae pace.

Expanded text:
Graecum est, quod in Latinum vertitur convocatio, propter quod sicut conventicula haereticorum, in aliquibus regionum partibus coarctatur, sed per totum orbem terrarum dilatata diffunditur. 2. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanum dicens: Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis, quia fides vestra annuntiatur in universo mundo : hinc, et universitas ab uno cognominata est, propter quod in unitatem colligitur. Unde Dominus in Evangelio: Qui mecum non colligit, spargit . 3. Cur autem Ecclesia, cum una sit, a Joanne septem scribuntur, nisi ut una catholica septiformi plena Spdesignetur? Sicut et de Domino novimus dixisse SalomonemProvetamen septem una esse non ambigitveritatis.' Inchoavit autem Ecclesia a loco ubi venit de caelo SpirPro peregrinatione autem praesenti Ecclesia Sion dicitur, eo quod ab huius peregrinationis longitudine posita promissionem rerum caelestium speculetur; et idcirco Sion, id est speculatio, nomen accepit. Pro futura vero patriae pace
Abbreviated transcription (Latin):
OTASETIAN LITTERARUM IN¬
terse ueteres faciebant. ut quic¬
quid occulte inuicem. scriptura sig¬
nificare uellent. mutue scriberent.
Testis est brutus qui in his litteris ea
quae acturus erat notabat. ignoran¬
tib alus. quid sibi uellent hae litterȩ.
Caesar quoq augustus ad filium.
Quõ inquit innumerabilia incidunt
assiduae qua escribi alterutrum opor¬
teat & cẽ sccreta. habeamus internos
notas. sius tales. ut cuma liquid no¬
tis scribendum erit ꝓuna quaq: lit¬
tera scribamus sequentem. hoc modo
Pro a .b. Pro . b .c.. Et deinceps cadẽ
ratione c&eras. pro .T. autem littera
red eundum erit adduplex. a. a.
Quidam &iam uersis uerbis scribunt.
DENOTIS DIGITORUM
UNT QUAEDAM ETDIGITORUM NOTA
sunt &oculorum. quibus secum taciti
proculq distantes conlocuntur. sic̃
mos est militaris. ut quotiens consen¬
tit exercitus quia uoce non potest.
manu promittat.. Alii. quia uoce
non possunt. gla. diorum motusa lu¬
tant. Ennus dequadam inpudica
dat sese & communem facit. Alium

Expanded text:
otas etiam litterarum inter se veteres faciebant, ut quidquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad filium, 'quoniam' inquit, 'innumerabilia accidunt assidue quae scribi alterutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; pro z autem littera redeundum erit ad duplex a a'. Quidam etiam versis verbis scribunt. De notis digitorum unt quaedam et digitorum notae, sunt et oculorum, quibus secum taciti proculque distantes conloquuntur. Sicut mos est militaris, ut quotiens consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat. Alii, quia voce non possunt, gladiorum motu salutant. Ennius de quadam inpudica dat sese et communem facit. Alium
Abbreviated transcription (Latin):
OMPOMITIR AUTEM INSTRUI¬
turq: omnis oratio uerbis. com¬
ma. & colon. &periodon. Comma
pasticula est sententiae. colon. mem¬
bra. ꝑidos ambitus. uel circuitus.
Fit autem ex conuinctione uerborũ
comma. ex commate colon. excolon
piodos. Comma est. uincturae fi¬
ecce unum comma.: Sequitur et
aliuid comma. neturpe sit profos¬
tissimo uiro dicere. Et factum est
colon id est membrum. eo intellec¬
tum sensu p̃stat. sed adhuc pend&
oratio. ⁊ Sicq deinde expluribus
membris fit ꝑiodos. idest extrema
sententiae clausula. ita u&erem
iudiciorum morem requirunt.:
Periodas autem longior ẽẽ nonde¬
bet. quamuno spiritu proferatur.
DEUITIIS LITTERARUM
ET UERBORUM ETSENTEN

Expanded text:
onponitur autem instruiturque omnis oratio verbis, comma et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est iuncturae fiecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur. § 19 De vitiis litterarum et verborum et senten
Abbreviated transcription (Latin):
piam aduexit. emilius. paulus.¬
persa. macedonum rege deuicto.
Deinde lucullus epontica preda
Post hoscesar dedit marco uarroni
negotium maximae bibliothecȩ.
construendae.: Primum autem
romae bibliothecas publicauit pol¬
lio. hinc grecas simul atq latinas.
additis auctorum imaginibus ina¬
trio quod dus manib magnificentis¬
sime instruxerat.
QUIAPUONOS BIBLIOTIE¬
CASINSTITNERUNT

Expanded text:
piam adpiam adPersa, Macedonum rege devicto: deinde Lucullus e pontica preda, post hos Cesar dedit Marco Varroni negotiuconstruendae. 2. Primum autem Romae bibliothecas publicavit Pollio, Graecas simul atque Latinas, additis auctorum imaginibus in atrio quod de manubiis magnificentissimum instruxerat. Qui apud nos bibliothecas instituerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ICETIAMETABELEATARO
pontifice. pr&er scripturas ue¬
teris testamenti ingrecam uocem ex
trans ferre procurauit. quas in alex¬
andria bibliotheca habuit. Si qui¬
dem singuli insingulis cellulis sepa
sunt. ut nihil inalicuius eorum codi¬
ce inuentum esset. quod inc&cris uel
uerborum ordine discrepar&.
Fuerunt autem & alii interpr&es.
qui exhebrea lingua ingrecam. sacra
doquia transtulerunt. Sacut a qͥ la
simmachus. &theodocion. : Sicut
&iam &uulgaris illa in terp̃tatio.¬
cuius auctor non appar&. & ob hoc
sinenomine inter pr&is. quinta edi¬
tio nuncupatur.. Praeter ea sextã
& septimam editionem origenis miro
labore repperit. & cum c&eris editio¬
nibus comparauit.. Presbiter quoq
hieronimus trium linguarum perttꝰ.
ex hebreo in latinum eloquium easdẽ
scripturas conuestit. eloquenterq
trans fudit. cuius interp̃tatio. me¬
rito ceteris antefestur. Nam est &
uerborum tenacior. & ꝑspicuitate
sententiae clarior
LIBAOS ADUEXERINT.
DOMAE PRIMUS LIDAORUM CO¬

Expanded text:
ic etiam, et ab Eleazaro pontifice petens Scripturas Veteris Testamenti, in Graecam vocem ex transferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. 2. Siquidem singuli in sisunt, ut nihil in alicuius eorum codice inventum esset, quod a ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex hebrea lingua in grecam sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam vulgaris illa interpcuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae clarior libros advexit . Romae primus librorum co
Abbreviated transcription (Latin):
NNUSEST SOLIS ANERACTUS
Acumꝑactis trecentis sexaginta
quinq: diebus ad eadem loca side¬
rum redit Annus autem dictꝰ
enim apud aegrptios indicabat᷑
ante inuentas litteras. Picto dra¬
cone caudcm suam mordente
quia inse recurrit.. Alii annum
idest ab innouatione. Renoua¬
r Tria sunt aũt
tempora annorum. aut enim luna¬
ris annus est triginta dierum. aut
solstitialis. qui duodecim continet
menses. Aut magnus omnib plane¬
tis in eundem locum recurrentibus:
qui fit post annos solstitiales plu¬
rimos. ⁊ Aera singulorum annorũ
est constituta acesare augusto.
quando primum censu exagitato
romanum orbem descripsit Dic¬
ta autem a era exeo quod omnis or¬
bis aes reddere professus est ra pu¬
blice¬

Expanded text:
nnus est solis anfractus, cum peractis trecentis sexaginta quinque diebus ad eadem loca siderum redit. Annus autem dictus enim apud Aegyptios indicabatur ante inventas litteras picto dracone caudam suam mordente, quia in se recurrit. Alii annum id est ab innovatione; renovasemper. Tria sunt autem genera annorum. Aut enim lunaris annus est triginta dierum; aut solstitialis, qui duodecim continet menses; aut magnus, omnibus planetis in eundem locum recurrentibus, qui fit post annos solstitiales plurimos. Aera singulorum annorum est constituta a Caesare Augusto, quando primum censu exagitato Romanum orbem descripsit. Dicta autem aera ex eo, quod omnis orbis aes reddere professus est reipublic
Abbreviated transcription (Latin):
Deconstituendo aũ epõ tara conen¬
si non eam quam p&istis sensi sen¬
tentiam regis. sed tamen &ipse ad¬
huc ubi certius conuertat animum.
illi man& incertum: P&o aũ ut
promeis peccatis apud dm̃ existere
tuo deleantur delicta mea &remt¬
tantur facinora
atemmanu sua
Ora pronobis beatissime domne

Expanded text:
De constituendo autem episcopo TarraconenDe constituendo autem episcopo Tarraconensi, non eam quam petisti sensi sententiam Regis, sed tamen et ipse adhuc, ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto autem, ut pro meis peccatis apud Dominum existere tuo deleantur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine
Abbreviated transcription (Latin):
um p̃sentem beatissimȩ potestati
uraẽ per omnia commendo. & tam
dehisquȩ hic suggessimus quam
&iam dehis quȩ supra questi fuimꝰ
eloquio ur̃o per eum in lustrari
mereamur
Tuae scĩtatis epistolȩ me in urbe to¬
letana inuenerunt. namper motus
fueram causa concilii. sed quamuis
iussio principis initinere positum re¬
meare me admonuiss&. ego tamen
quia propinquior eram p̃sentie ip¬
sius quam regressionis. malu poti¬
us cursum itineris non interclude¬
re. Ueni ad praesentiam principis.
inueni p̃sentem dia conum tuum.
per eum eloquia tua suscipiens. am¬
plexus sum & legi. & desalute tua
dõ gratias egi . desiderio omnidesi¬
derans quamuis debilis atq fessus.
fundit per caritatem quȩ diffusa ẽ
in cordib nr̃is : Codicem ethimolo¬
giarum cum aliis codicib de itinere
transmisi. & lic& inemendatum p̃ua
litudine. tamen tibi modo ademen¬
dandum studueram offerre. si ad de¬
stinatum concilii locum peruenissẽ:

Expanded text:
um praesentem beatissimae potestati um praesentem beatissimae potestati vestrae per omnia commendo, ut tam de his quae hic suggessimus, quam etiam de his quae supra questi sumus, eloquio vestro per eum illustrari mereamur.Tuae sanctitatis epistolae me in urbe Toletana invenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentiam principis, inveni praesentem diaconum tuum: per eum eloquia tua suscipiens, amplexus sum et legi, et de salute tua Deo gratias egi, desiderio omni desiderans, quamvis debilis atque fessus, funditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. Codicem Etymologiarum cum aliis Codicibus de itinere transmisi, et licet inemendatum prae invaletudine, tamen tibi modo ad emendandum statueram offerre, si ad destinatum concilii locum pervenissem.
Abbreviated transcription (Latin):
tuantẽ animam in malis. tuo inter¬
cessu lucreris & ad portum aeterne¬
tranquillitatis deducas. erutamam
seriis & abscandalis
Dulce mihi fuit diu ad teloqui qua¬
si coram positus uultum uiderem tu¬
ae faciei. Ideo nec uerbositatẽ cu¬
piui. & temeritatem fortassis in¬
curri. sed aut hoc aut aliud agere
debui. tantum ut quod noliusti per
humilitatem. saltim tribuas pertu¬
multuantem improbitatem.
Ecce quantum audaciȩ dedit mil
gratia urae beniuolentiȩ: Et ideo
siquid in hoc displicuerit. sibi impu¬
t& quȩ tantum amat ut timorẽ tol¬
lat namper fecta caritas foras it¬
tit timorem: S peciali quoq gra¬
tia fr&us: speciali domino in quoui¬
res scȩ̃ ecdesiȩ consistunt suggero.
ut quia eusebius m&ropolitanus¬
noster decessit. habeas misericor¬
diae curam & hoc filiolo tuo nrõ
domno suggeras. ut illum illi loco
p̃ficiat. cuius doctrinȩ scĩtas c&e¬
rissit uitȩ forma : Hunc autẽ fili¬

Expanded text:
tuantem animam in malis tuo intertuantem animam in malis tuo intercessu lucreris, et ad portum tranquillitatis aeternae deducas, erutam a miseriis et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, 580 quasi coram positus vultum viderem tuae faciei. Ideo nec verbositatem cavi, et temeritatem fortassis incurri. Sed aut hoc aut aliud agere debui, tantum ut quod noluisti per humilitatem saltem tribuas per tumultuantem improbitatem. 14. Ecce quantum audaciae dedit mihi gratia vestrae benevolentiae. Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet, quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem. Speciali quoque gratia fretus speciali domino, in quo vires sanctae Ecclesiae consistunt, suggero ut, quia Eusebius noster metropolitanus decessit, habeas misericordiae curam. Et hoc filio tuo nostro domino suggeras, ut utilem illi loco praeficiat, cujus doctrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc autem fili
Abbreviated transcription (Latin):
cantur putere mercedes. ut dignatio
ur̃ȩ benignitatis imper& nobis in id
quod possumus & ualemus. tantum
ut obsequio nr̃õ utaris. immocarita¬
te quȩ ds̃ est perfruaris his igit᷑
expletis. erant mihi questiones
desacris diuinisq paginis. quarum mi¬
hi expositionem cordisurĩ lumen ape¬
rir&. si tamen & nobis iubes resplende¬
re & diuinȩ legis obscura reserare.
Nec si ista quȩ p&o percepero. de illis
silebo. seduiam reseras capiendȩ fidu¬
ciȩ. cum in hac prima fronte non me
confodieris stimulis uerecundiȩ &ign¬
uiȩ meȩ. locum dederis ueniȩ: quod
quem diligebas quamlib& immeritũ.
non iusseris reprobare quia igno¬
miniosum ualde uid&ur acuile. sinec¬
dum satiatus quis caritate. ab eoquẽ
amabat inuenitur recedere: Obse¬
quio aũ meȩ seruitutis dependo iuꝰ¬
ra salutis : Et quȩ so pi&atem scĩssi¬
mȩ ur̃ȩ potestatis. ut prome ora¬
re digneris. quatenus cottidie fluc¬

Expanded text:
cuntur putere merces, ut dignatio cuntur putere merces, ut dignatio vestra benignitatis imperet nobis in id quod possumus et valemus, tantum ut obsequio nostro utaris, imo charitate, quae Deus est, perfruaris. 12. His igitur expletis, erunt mihi quaestiones de sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae. Cum in hac prima fronte non me confoderis stimulis verecundiae, et ignaviae meae, locum dederis veniae, quod quem diligebas, quamlibet immeritum, non jusseris reprobare, quia ignominiosum valde videtur, ac vile, si necdum satiatus quis charitate ab eo quem amabat invenitur secedere. 13. Obsequio autem meae servitutis dependo jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me orare digneris; quatenus quotidie fluc
Abbreviated transcription (Latin):
bis in parte praemissum. optime no¬
uit prudentia sc̃itatis ur̃e huic rei
congruere totum & quicquid sum¬
matim tetigi. te procul dubio nosse
melius lit& nullum . Itaꝙ hoc solũ
super est. quod & magnopere p&o. ut
prȩstẽs postulata. & si non prome sal¬
tim proipsa caritate diuinitus imper¬
tita. proqua iubemur & nosse & prȩ¬
stare omnia. & sine qua nihil sunt om¬
nia Sed & siqua super flua. siqua
neglegenter. siquaminus humiliter
aut inutiliter potius effudi quamdi¬
xi. cuncta quȩ so benigne suscipias.
cuncta ignoscas. cuncta ores ut ds̃
ignoscat: Ergo & hoc in notesco. li¬
bros ethimologiarum quos ate do¬
mino meo posco. &si detruncatoscon¬
rososq iam amultis haberi : Indero¬
go ut eos mil transscriptos. integros.
emendatos. & bene coaptatos digne¬
mini mittere. ne raptus auiditate
inperuer sum cogar. uitia prouir¬
tutib ab aliis sumere: Ego aũ opto
quamuis nullius egeas. & ultroneȩ di¬

Expanded text:
bis in parte praemissum optime nobis in parte praemissum optime novit prudentia charitatis vestrae huic rei congruere totum; et quidquid summatim tetigi, te procul dubio nosse melius, latet nullum. 10. Itaque hoc solum superest, quod et magnopere peto, ut praestes postulata, etsi non pro me, saltem pro ipsa charitate divinitus impertita. Pro qua jubemur et nosse et praestare omnia, et sine qua nihil sunt omnia. Sed et si qua superflua, si qua negligenter, si qua minus humiliter, aut inutiliter potius effudi quam dixi, cuncta, quaeso, benigne suscipias, cuncta ignoscas, cuncta ores, ut Deus ignoscat. Ergo et hoc notesco, libros Etymologiarum, quos a te domino meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere. Ego autem opto, quamvis nullius egeas, et ultroneae di
Abbreviated transcription (Latin):
c& iudici oboedientiȩ discur su pa¬
rere. nec principatui capitis impe¬
ranti. obsequendo placere: Quin
&si de inhonestiorib membris me
esse sciam sufficiat. quia quȩ te
constat a capite percepisse : per me
est dignum egerere: Nec teme non
egere quamuis minimũ . xeĩ tamensan¬
gune redemptum : Nam nec dicit ca¬
put pedib non estis mihi necessarii.
quõ quȩ uidentur membra corporis
infirmiora eẽ . necessariora sunt. et
quȩ putantur ignobiliora eẽ. his
honorem abundantiorẽ circumda¬
mus. et quȩ in honestiora sunt nr̃a.
maiorem honestatem habent.
Sic itaq creator noster ac dispensa¬
tor cuncta moderatur. ut cum in
altero alteri dona diuina quȩ in se
non percipit possidenda tribuunt᷑.
caritas cumul&ur. Deniq tunc be
ne multiformis gratia dispensatur.
quando acceptum donum & ei qui
hoc non hab& creditur: quando prop¬
ter eum cui impenditur. datum pu¬
tatur : Hoc a postoli capitulum ano¬

Expanded text:
cet judici, obedientiae discursu pacet judici, obedientiae discursu parere, nec principatui capitis imperanti obsequendo placere. Quin etsi de inhonestioribus membris me esse sciam, sufficiat, quia quae te constat a capite percepisse, per me est dignum egerere, nec te me non egerere, quamvis minimum, Christi tamen sanguine redemptum. Nam nec dicit caput pedibus: Non estis mihi necessarii, quoniam quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessariora sunt; et quae putantur ignobiliora esse, his honorem abundantiorem circumdamus; et quae inhonestiora sunt nostra, majorem honestatem habent. 9. Sic itaque creator noster ac dispensator cuncta dispensat, ut cum in altero alteri dona divina, quae in se non percipit, possidenda tribuuntur, charitas cumuletur. Denique tum bene 579 multiformis gratia dispensatur, quando acceptum donum et eis qui hoc non habent creditur, quando propter eum cui impenditur datum putatur. Hoc Apostoli capitulum a no
Abbreviated transcription (Latin):
conscientia: eo quod in me nihl com¬
mun cabile bonis sentiam. quõ iube¬
mur percaritatem seruire inuicẽ
& unus quisq quam accepit gratiã
in alterutrum illam administrare.
sic̃ boni dis pensatores multi formis
gratia e dĩ atq uncuiq sic̃ ds̃ di
uisit mensuram fidei. in una compa¬
ge membrorum. debeat eam cete¬
ris partib communicare: quia hȩc
omnia operatur unus atq idemsp̃s
diuidens singulis prout uult : Sed
adunum ac peculiare subsidium qđ
p̃misi recurro. ad importunitatẽ
scilic& amicam amicitia destitutis.
ac nulla membrorum honestorũ
gratia decoratis: Idcirco audiuo¬
cemmeam tot inter iacentib ter¬
ris. redde redde quod debes. nã
ut illicsis maior omniumnrm̃. Et
quam nrĩ causa tibi conlatam in p̃¬
senti gratiam. sitientib animis sci¬
entiȩq fame cruciatis. impertire
non dedigneris: Non sum saltim
pes qui ad iniuncta discurrens pos¬
sim aluo ecclesiȩ membrorum scili¬

Expanded text:
conscientia, eo quod in me comconscientia, eo quod in me communicabile nihil boni sentiam, quoniam jubemur per charitatem servire invicem, et unusquisque quam accepit gratiam in alterum illam administrare, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei ; atque unicuique, sicut divisit Deus mensuram fidei, in unam compagem membrorum debeat eam caeteris partibus communicare, quia haec omnia operatur unus, atque idem spiritus dividens singulis prout vult . 7. Sed ad unum ac peculiare subsidium quod praemisi recurro, ad importunitatem scilicet amicam amicitia destitutis, ac nulla membrorum honestorum gratia decoratis. Idcirco audi vocem meam tot interjacentibus terris. Redde, redde quod debes. Nam anorum, ut illic sis major omnium nostrum, et quia nostri causa tibi collatam praesentis gratiam, sitientibus animis scientiaeque fame cruciatis impertiri non dedigneris. 8. Non sum saltem pes, qui ad injuncta discurrens possim alvo ecclesiae, membrorum scili
Abbreviated transcription (Latin):
nnu&ur tibi quicquid dederis no¬
bis. memor esto paruis panib mul¬
titudinem satiatam: & superasse
reliquias fragmentorum multitu¬
dinem panum. An putas donum
tibi conlatum prote solum modoẽe
datum : Et uestrum est. & nrm̃.
commune ẽ non priuatum: Et
quis dicere uel insanus p̃sumat
ut priuato tuo gaudeas. qui de
communi tantum inculpabiliter
gaudere scias. Nam cum tibi ds̃¬
Ioe conomiam thes aurisui & diuiti¬
arum salutis sapientiȩ &scientiȩ
tenere concesserit. cur larga
manu non effundis quod dando
ñ minuis Ancum in membris su¬
pernicapitis unusquisq quod non
accipit sic in altero possideat ut
alteri quod hab& possidendum sci¬
at . Tu forsitan ideo nobis partus ex¬
istis: quia quod mutue a nobis re¬
sumas non inuenis : Sedsihabenti
das: tantillȩ mercedis fructum re¬
portas : S inuero non habenti tribu¬
is. p̃ceptis euangelicis satisfacis: ut
reddatur tibi in retributione iusto¬
rum: Per inde &egoremordeor

Expanded text:
minuetur tibi quidquid dederis nominuetur tibi quidquid dederis nobis. Memor esto parvis panibus multitudinem satiatam, et superasse reliquias fragmentorum magnitudine panum. 5. An putas donum tibi collatum pro te solummodo esse datum? Et vestrum est, et nostrum commune est, non privatum. Et quis dicere vel insanus praesumat, ut privato tuo gaudeas, qui de communi tantum inculpabiliter gaudere scias? Nam cum Deus tibi oeconomiam sui thesauri et divitiarum, salutis, sapientiae et scientiae tenere concesserit, cur larga manu non effundis quod dando non minues? An cum in membris superni capitis unusquisque 578 quod non accepit sic in altero possideat, ut alteri quod habet possidendum sciat, tu forsitan ideo nobis parcus existis, quia quod mutuo a nobis resumas non invenis? 6. Sed si habenti das, tantillae mercedis fructum reportas. Sin vero non habenti tribuis, praeceptis evangelicis satisfacis, ut reddatur tibi in retributione justorum. Proinde et ego remordeor
Abbreviated transcription (Latin):
desse uociferatio. Quocirta cur
quȩ sote midomine non tribuas
quod rogaris: Unum scias. non di¬
mittam quasi fingens me nolle ne¬
gata. sed queram & instanter quȩ¬
ram quousq aut accipiam. aut eli¬
ciam. piissimo redemptore iuben¬
te: querite & inueni&is. et adici¬
ente. pulsate & aperi&ur uobis
quȩ siui &quero &iam & pulso Vnde
& clamito ut aperias. Nam huius me¬
argumenti solatur inuentio: quia
qui contempsisti postulantem. exau¬
dias forte calumniantẽ . Hinc ergo
scientiȩ tuȩ ingero. nec stulti iactati¬
one noui aliquid suggerere insipiens
ꝑfecto p̃sumo. non tamen erubesco
imperitus dissertissimo loqui: a pos¬
tolicimemor p̃cepti quo p̃ceperit
libenter sufferre insipientẽ: quã¬
obrem accipe clamores calumniȩ
Cur rogo talentorum distributionẽ
& cibariorum dispensationem tibi
creditam hucusq r&entas. Iam
solue manum. impertire familiis:
ne inopia pereant famis : Nostiquid
creditor ueniens reposcat ate : Non

Expanded text:
desse vociferatio. 3. Quocirca cur, desse vociferatio. 3. Quocirca cur, quaeso te, mi domine, non tribuas quod rogaris? Unum scias, non dimittam, quasi fingens me nolle negata. Sed quaeram, et instanter quaeram, quousque autem accipiam, aut eliciam, piissimo Redemptore jubente: Quaerite, et invenietis, et adjiciente: pulsate, et aperietur vobis . Quaesivi, et quaero, etiam pulso. Unde et clamito, ut aperias. Nam hujus argumenti me consolatur inventio, quia qui contempsisti postulantem, exaudies forte calumniantem. 4. Hinc et ego scienti tua ingero, nec styli jactatione novi aliquid suggerere insipiens perfecto praesumo. Nec tamen erubesco imperitus disertissimo loqui, apostolici memor praecepti, quo praeciperis libenter sufferre insipientem. Quamobrem accipe clamores calumniae. Cur rogo talentorum distributionem et cibariorum dispensationem tibi creditam hucusque retentas? Jam solve manum, impertire familiis, ne inopia pereant famis. Nosti quid creditor veniens reposcat a te. Non
Abbreviated transcription (Latin):
admittas. in ingressu huius dicta¬
tionis portuq prostratus. p&o
aculmine urĩ a postolatus. & quã¬
quam uacill& calumniȩ obiectio
ubi lacrimarum ẽ intercessio.
Cum lacrimȩ non sint signa calũ¬
niȩ tamen sint opto & lacrima¬
biles calumniȩ & calumnia biles
lacrimȩ. sedutrumq prolicenti¬
osa amoris p̃sumptione. non aũ
pro arrogantiȩ temeritate. Sediã
causam exordiar: Septimumni fal¬
lor annum tempora grrant. ex quo
meminime libros ate conditos ori¬
ginum postulasse . & uario diuerso¬
ꝙ modo. & p̃sentem me frustratũ
eẽ & absenti nilinde uos rescripsis¬
se. Sed subtilidilatione modonec¬
dum eẽ perfectos: modo nec dũ scri
ptos: modomeas litteras intercidis¬
se. aliaq multa opponens. adhanc
usq diem peruenimus. & sine p&i¬
tionis effectu manemus. Obhoc
& ego uestam preces inquerelam
ut quod supplicatione nequiui. uel
calumniis lacessendo ualeam adi¬
pisci Sȩpe namq sol& mendico pro¬

Expanded text:
admittas, in ingressu hujus dictaadmittas, in ingressu hujus dictationis portuque prostratus peto a culmine vestri apostolatus: et quanquam vacillet calumniae objectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae, tamen sint opto et lacrymabiles calumniae, et calumniabiles lacrymae. Sed utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario diversoque modo praesentem vos me frustratum esse, et absenti nihil inde vos rescripsisse, sed subtili dilatione modo necdum esse perfectos, modo necdum ptos, modo meas litteras intercidisse, aliaque multa opponentes, ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam, ut quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico pro
Abbreviated transcription (Latin):
um tuum. puer regius ad meuent.
Dedi cubi culario meo illumpitaciũ
& confestim ambulaui ad principẽ
ut postea perlegerem & rescribe¬
rem. Reuersus depalatio regis
non solum scripta tua non inueni.
sed &iam quicquid aliud in cartis
fuit periit. Et idcirco scit dñs
luxi meritum meũ quia non per¬
legi eloquium tuum. Sed rogout
quȩ cumq occasio euenerit. rescri¬
be mihi & gratiam uerbi tui non
auferas. ut quod ex meo delicto
perdidi iterum gratia tua recipi¬
am. Et manu sua Ora pronobis
beatissime domne.¬
uus in utilis scõrum di
Sol& repleri la&itia homo interior
acspiritalis. cuminquisitione fun¬
gitur amantis Obid uelle meum
est midomine reuerentissime. ni¬
siculparum maceria mearũ obsis¬
tat. & benigne te inquisitionẽ me¬
amamplectere. & querelarũ ca¬
lumniam patienter accipere. Utrũq
enimago. & officium inquisitions
per soluo. & tibi contrate causa¬
rum mearum necessitates dirigo.
Quodut benignissime auditui tuo

Expanded text:
um tuum, puer regius ad me venit, um tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pittacium, et confestim ambulavi ad principem, ut postea perlegerem, et rescriberem. Reversus e palatio regis, non solum scripta tua non inveni, sed etiam quidquid aliud in chartis fuit, periit. Et idcirco, scit Dominus, luxi meritum meum, quia non perlegi eloquium tuum, sed rogo ut quaecunque occasio venerit, rescribas mihi. Et gratiam verbi tui non auferas, ut quod ex meo delicto perdidi iterum gratia tua recipiam. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domvus inutilis sanctorum Dei. Solet repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis: ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui
Abbreviated transcription (Latin):
tus. quaeso ut ur̃o instinctu a filio ur̃o
domno rege. nobis dirigatur cito
Nam &nra eius sic flagitauit glori¬
am suggestio. quia multum in con¬
cilio pro inuestiganda opus est ueri¬
tate. Dec&ero creatoris altissimi
pi&atem efflagito ut coronã bea¬
titudinis ur̃ȩ pro integritate fides
& statu ecclesiae suȩ longo tempo¬
re p̃cipiat conseruare. Meq inter
oblatrantia p̃sentis mundi uaria &
innumerabilia discrimina munitũ
reddat. tuȩ inter cessionis gratia
ac reconditũ ingremio memoriȩ
tuȩ. tutum ab omni tempestate
peccati. oratu ur̃o efficiat trini¬
tas sacratissima. Et manusua
Ego seruus dñi braulio. isidoro in
dño fruarte lucerna ardens &
non marcescens
Quiate incolomem cognoui. gratias
x eõ egi. & utinam cuius cognouisa¬
lutem. in hoc corpore aspicere m&
uisionem Quod aũ mihi euenit pro
peccatis meis. manifestabo. quia
non fui dignus tua per legere elo¬
quia. statim enim ut accepi pitaci¬

Expanded text:
tus quaeso, ut vestro instinctu a filio vestro tus quaeso, ut vestro instinctu a filio vestro Domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum in concilio pro investiganda opus est veritate. De caetero Creatoris altissimi pietatem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae pro integritate fidei et statu Ecclesiae suae longo tempore praecipiat conservare, meque inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tuae intercessionis gratia, ac reconditum in gremium memoriae tuae, tutum ab omni tempestate peccati oratu vestro efficiat Trinitas sacratissima: Et manu sua: Ego servus Domini Braulio Isidoro: in Domino fruar te, lucerna ardens, et non marcescens.Quia te incolumem cognovi, gratias Christo egi; et utinam cujus cognovi salutem in hoc corpore aspicerem et visionem! Quid autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo: quia non fui dignus tua perlegere eloquia, quia statim ut accepi pittaci
Abbreviated transcription (Latin):
humilitate prostratus. imprecans
excellentissimam tuȩ beatitudins
potestatem. ut peculia rem famulũ
quempio illo sacrȩ dignationis intu¬
itu semper habuisti susceptum.
usq infinem habere iubeas cõmen
dolore discrucior. quod emenso
tempore tam prolixo. uel nuncurm
non mereor uidere conspectum
Sed spero in illo qui non obliuiscit᷑
misereri. nec repellit infinẽ. quia
ex audi& precem pauperis. & ur̃o
me miserũ rep̃sentat aspectui
Suggero sane & omnimoda suppli¬
catione deposco. ut librũ ethimo¬
logiarum quemiam fauente dñõ au¬
diuimus consummatũ. promissio¬
nis uestrȩ memores. seruo uro di¬
rigere iubeatis. quia ut mihi sũ
conscius. magna ibi ex parte ser¬
ui tui postulatione sudasti. Et ideo in
me primum existemunificus. sic in
scõrum co&ib & felix habearis & pri¬
mus. Cesta &iam sỹnodi inqua sin¬
thaurius examinis urĩ igne . &si non
purificatus. inuenitur tamen de coc¬

Expanded text:
humilitate prostratus, imprecans humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper habuisti susceptum, usque in finem habere jubeas commendt gravi dolore discrucior, quod emenso tempore tam prolixo, vel nunc vestrum non mereor videre conspectum: sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente Domino, audivimus consummatum, promissionis vestrae memores servo vestro dirigere jubeatis: quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudasti. Et ideo in me primum existe munificus, sic in sanctorum coetibus et felix habearis et primus. Gesta etiam synodi in qua Sintharius examinis vestri igni etsi non purificatus, invenitur tamen decoc
Abbreviated transcription (Latin):
OMINO MEO
& dĩ seruo braulioni
Omni desiderio desideraui nunc ui¬
dere faciem tuam: et utinam aliquan¬
do impler& ds̃ uotum meum ante¬
quam moriar.: Ad prȩsens aũde¬
precor. ut commendes me dõ orati¬
onib tuis. ut & in hac uita spemme¬
am impleat. & infutura beatitudi¬
nistuȩ consortium mihi concedat
Et manusua Ora pronobis beatis¬
sime domne & frater¬
domino. xẽiq electo
ysidoro. episcoporum sum¬
mo. Braulio seruus in utilis seruoꝵ dĩ
O pie domine & uirorum p̃stantissime.
sera est inquisitio & tar de data mi¬
hi scribendi optio. quia peccatis meis
ingruentib non modo sterilitatis
uel inopiȩ malo. uerum &iam luis
& hostilitatis quo minus inquire¬
rem. horribili sum prȩpeditus in¬
cursu. Nunc aũ &simille necessi¬
tatib mille curis attritus. post lon¬
gum miseriȩ tempus. uliti abim¬
probi soporis ut ita dixerim grauidi¬
ne suscitatus. istius meȩ suggestionis
affatib. dependere praesumo salu¬
tis obsequium. & cordis & corporis

Expanded text:
omino meo et Dei servo Braulioni Omni desiderio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor, ut commendes me Deo orationibus tuis, et ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine et fraterdomino Christique electo Isidoro episcoporum summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. O pie domine et virorum praestantissime, sera est inquisitio, et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. Nunc autem et si mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis
Abbreviated transcription (Latin):
bata consuetudo. siue lex non scrip¬
ta.: Namlex alegendo uocata
quia scripta est. Mos autem lon¬
ga consuetudo est. demoribus trac¬
ta tantundem. Consuetudo aũ
est. uis quoddam morib institu¬
tum. quod prolege suscipitur
cum defecit lex. nec diffest. scrip¬
tura anratione consistat. quan¬
do & legem ratio commendat.
Porro siratione lex constat. lex
erit.: Omne iam quod ratione
constiterit dumtaxat quod reli¬
gioni congruat: quod disciplinȩ̨
conueniat. quod saluti proficiat
Uocata autem consuetudo. quia

Expanded text:
bata consuetudo, sive lex non scripbata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uetustate atq incuria exoleuer̃
quarum & sinullus iamusus est.
Notitia tamen necessaria uidetur.
Nouȩ a constantino caesare cȩpe¬
runt. & reliquis succedentibus
erantq ꝑmixtȩ &inordinatȩ
Post ea theodosius minor augustus
adsimilitudinem gregoriani &
hermogeniani. codicem factum
constitutionum. a constantint tem¬
porib subproprio cuiusq imperato¬
ris titulo disposuit. quem a suono¬
mine theodosianum uocauit:
DELEGIB. DIUINIS ETHV¬
MAXIS
MNESAUTEM LEGES. AUTOI¬
uinae sunt. authumanae.
Diuinae. natura.. humanȩ. mo¬
ribus constant. Ideoq: hae discre¬
pant. quo aliae alus gentibus
placent.. Fas lex diuina est
ius lex humana. Transire pera¬
lienum fas est. ius nonest. III¬
QUIDDIEFERANTINTERSE
IVS. LEGESETMOAES
USGENERALENOMENEST
lex autem uiris est species. Ius
autem dictum: quia iuistum est.
Omne autemius. legibus &morib
constat. Lex est constitutio
scripta. Mos est. uetustate pro¬

Expanded text:
vetustate atque incuria exoleverunt, vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessaria videtur. Novae a Constantino Caesare coeperunt et reliquis succedentibus, erantque permixtae et inordinatae. Postea Theodosius minor Augustus ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani codicem factum constitutionum a Constantini temporibus sub proprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo nomine Theodosianum vocavit. De legibus divinis et humanis . Omnes autem leges aut divinae sunt, aut humanae. Divinae natura, humanae moribus constant; ideoque haec discrepant, quoniam aliae aliis gentibus placent. Fas lex divina est, ius lex humana. Transire per alienum fas est, ius non est. Quid differunt inter se ius, leges et mores . Ius generale nomen est, lex autem iuris est species. Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribus constat. Lex est consscripta; mos est vetustate pro
Abbreviated transcription (Latin):
OUSES
GENTIS HEBREAT
PRIMUS OM MIUM
diuinas leges sacris literis expli¬
cauit. Foronius rex. grecis pri¬
mus leges uidiciaq constituit.
Mercurius trimegestus. primus
leges acgyptus tradidit: Solon
primus. leges atheniensibus dedit
Ligurgus primus lacedemonus iu¬
ra exa pollinis auctoritate confin¬
xit. Numa ponpilius quiro mu¬
lo successit in regnum. primus le¬
ges romanis edidit. Deinde cum
populus seditiosos magistratus fer¬
re non posset. decemuiros legib
scribendis decreuit. quileges exli¬
bris salo monis in latinum sermonẽ
trans latas. duod ecim tabulis ex¬
posuerunt.. Fuerunt autem hi.
appius. daudius. genucius. u&e¬
rius. uilius. manilius. sulpicius.
sexcius. curatius. romelius. postu¬
mius Hi decimuiri. legum con¬
scribendarum decti sunt Leges
autem redigere in libris. primus
consul pompeius instituere uoluit.
sed nꝑseuerauit obtrectatorum
metu Deinde caesar coepitto
facere. sed ante inter fectus est
Paulatim autem antiquȩ leges

Expanded text:
oyses gentis Hebraeaeo primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanis edidit; deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas duodecim tabulis exposuerunt. Fuerunt autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Caesar coepit id facere, sed ante interfectus est. Paulatim autem antiquae leges
Abbreviated transcription (Latin):
OYSES DICIT REPERTOREM
musicae astis fuisse tubal.
qui fuit destirpe cain antedilu ui¬
um. Greci uero phitagoram dicunt.
huius astis inuenisse primordia.¬
exmalleorum sonitu & cordarum
extensione ꝑcussa. Alii linum the¬
beum & retum & anfian. inmusica
aste primos claruisse ferunt
Post quos paulatim directa est pre¬
cipue haec disciplina. & aucta mul¬
tis modis. eratq tam turpe musicã
nescire. quam litteras. Interpone¬
bantur autem nonmodo sacris. sed
& omnib solemniis. omnibusq: lae¬
tis uel tristiorib rebus. ut enim in
ueneratione diuina hymni. ita in
nuptus . ymenei. &infunerib thre¬
ni. & lamenta adtibias canebant᷑
in coniuuis uero lira uel cythara¬
circum ferebatur. & accubantibus
singulis. ordinabatur conuiuia le

Expanded text:
oyses dicit repertorem musicae artis fuisse Tubal, qui fuit de stirpe Cain ante diluvium. Graeci vero Pythagoram dicunt huius artis invenisse primordiaex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferunt. Post quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis, eratque tam turpe Musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris, sed et omnibus sollemnibus, omnibusque laetis vel tristioribus rebus. Ut enim in veneratione divina hymni, ita in nuptiis Hymenaei, et in funeribus threni, et lamenta ad tibias canebantur. In conviviis vero lyra vel ccircumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale
Abbreviated transcription (Latin):
Quisenum quid sithomo possit agnos¬
cereꝰ nisi aliquem hominem sibi ponat
ante oculos. quasi subiectum nomini.
hoc opus aristotelis intellegendumẽ.
quando sicut dictum est quicquid
homo loquitur. inter decem ista pre
adlibros intellegendos. qui siuer& ho¬
rib. siuedia lecticis apponuntur.

Expanded text:
Quis enim quid sit homo possit agnosQuis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem hominem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intente legendum est, quando, sicut dictum est, quicquid homo loquitur inter decem ista prae. Proficit etiam ad libros intellegendos, qui siue rethoribus siue dialecticis applicantur.