comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
difficillimo me asperrimoq tempore scribe
hȩc aduersum uesanã impiorum heresim. dĩ
filium creaturã. cẽ. ad firmantẽ. aggressum
fuisse. multis iam ꝑ om̃s ferme romani imꝑu
ꝓuntias ȩccłiis morbo pestiferȩ huius p̃dica¬
tionis int̾fectis: & uelut ad pię fidei huius
male usurpatã ꝑ suasionẽ longo doctrinȩ usu:
& cm̃tito nomine uerȩ religionis imbutis. non
ignorans difficilem cẽ. ad em̃dationis ꝓfec¬
tũ uoluntatẽ. quã in erroris sui studio ꝑ
plurimũ assensum auctoritas publice iam
sententiae. contineret. E rauis enim & pe¬
riculosus. ẽ error inplurimis. & multorum
lapus etiam sise intelligat. tam̃ exurgeri¬
di pudore auctoritatẽ sibi p̃sumit ex nu¬
mero. habens hoc impudentiȩ. ut quod errat
prudentiã uelit existimari quod cum mul¬
tis errat. ac intelligentiã. eẽ asserat uerita¬
tis. dum minus crroris. eẽ. ex istimatur in
tam̃ eo ꝓpensior cura ad scribendũ fuit
quo magis plures periculo infidelis intel¬

Expanded text:
difficillimo me asperrimoque tempore scribere haec adversum vesanam impiorum haeresim, Dei filium creaturam esse affirmantem, aggressum fuisse; multis jam per omnes ferme Romani imperii provincias ecclesiis morbo pestiferae hujus praedicationis infectis, et velut ad piae fidei hujus male usurpatam persuasionem, longo doctrinae usu, et ementito nomine verae religionis imbutis, non ignorans difficilem esse ad emendationis profectum voluntatem, quam in erroris sui studio per plurimorum assensum auctoritas publicae jam sententiae contineret. Gravis enim et periculosus est error in plurimis: et multorum lapsus, etiamsi se intelligat, tamen exsurgendi pudore auctoritatem sibi praesumit, ex numero habens hoc impudentiae, ut quod errat, prudentiam velit existimari; et quod cum multis errat, intelligentiam esse asserat veritatis, dum minus erroris esse existimatur in tamen eo propensior cura ad scribendum fuit, quo magis plures periculo infidelis intel
Abbreviated transcription (Latin):
enarrabile est. id significantiȩ alicuius
& modũ non habet: & quod spiritale. ẽ
aspecie corporaliũ exẽploq diuersum
& naturȩ & sermonis st̃ eloquenda . no
dignitatidĩ congrua. sed ingenii nr̃i
cillitati necessaria. rebus scilicet uen

Expanded text:
e alicuius finem et modum non habet: et quod spirituale est, id a specie corporalium exemploque diversum est. et naturae et sermonis sunt eloquenda: non utique dignitati Dei congrua: sed ingenii nostri imbecillitati necessaria, rebus scilicet verb
Abbreviated transcription (Latin):
dere hoc ita ut . ẽ. ualebimus. ut quod n
rerũ pati non posse existimatur. id diu
telligentiam difficillimȩ istius quȩstion
sequi possimus. prius patrẽ & filium se
sermo sit. ¶ Aet̾nitas patris ut libro a¬
re tractauimꝰ. locũ. tempora. speciem.
quid illud humano sensu concipi poter
mutabilis. sed inuisibilis. in comp̃hensi
plenus. ꝑ fectus. aet̾̃nus. Non aliunde q
mens. sed ad id quod ita manet sibi i
ficiens : Hic ergo ingenitus. ante c¬

Expanded text:
dere hoc ita ut est valebimus, ut quod natura rerum pati non posse aestimatur, id divinae intelligentiam difficillimae istius quaestionis consequi possimus, prius Patrem et Filium sesermo sit. Aeternitas Patris, ut libro anteriore tractavimus, locos, tempora, speciem, et quidquid illud humano sensu concipi potermutabilis, sed invisibilis, incomprehensibilis, plenus, perfectus, aeternus, non aliunde quid sumens, sed ad id quod ita manet, sibi ipse sufficiens. Hic ergo ingenitus ante
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutib ac meritis ordinata. Vna potestass
ex quo om̃a: una progenies perquẽm omnia.
perfectae spei munus unũ. Nec de essẽ qͥe¬
quam consummationi tantȩ reperietur.
intra quam sit in patre & filio & spũ sc̃o in¬
finitas. in aeterna species in imagine.: usus
rum & blasphemantium uitiis illicita a¬
gere: ardua scandere: in effabilia eloqui
inconcessa presumere. & cum sola fide
expleri quȩ precepta sunt oporter& ꝑ¬
& uenerari cum eo filium: scõ spũ habun¬
dare : cogimur sermonis nr̃i humilitatẽ
ad eti quaie in en arrabilia suN extendere.
& inuitium uitio coartamur alieno: ut
quae contineri religione mentiũ oportu

Expanded text:
irtutibus ac meritis ordinata: una potestas ex qua omnia, una progenies per quam omnia, perfectae spei munus unum. Nec deesse quidquam consummationi tantae reperietur, intra quam sit, in Patre et Filio et Spiritu sancto, infinitas in aeterno, species in imagine, usus rum et blasphemantium 27 vitiis, illicita agere, ardua scandere, ineffabilia eloqui, inconcessa praesumere. Et cum sola fide expleri quae praecepta sunt oporteet venerari cum eo Filium, sancto Spiritu abundare; cogimur sermonis nostri humilitatem ad ea quae inenarrabilia sunt extendere, et in vitium vitio coartamur alieno: ut quae contineri religione mentium oportu
Abbreviated transcription (Latin):
cõpugnans assertionib offendit᷑ contra¬
dicit. Quãuis exũ om̃e dictũ ueriratio¬
ne ꝑfectũ sit: tam̃ dũ aliud aliis aut ui¬
detur aut cõplac&. Patet ueritatis sermo
aduersantium responsioni. quia contra
ueritatẽ aut non intellectã aut offendexi¬
tem: uel stulte. uel otiosȩ uoluntatis error
obrititur. Immoderata exũ ẽ. om̃is suscep¬
tarũ uoluntatũ ꝑtinatia. & in deflexomo¬
tu aduersandi fudium ꝑsistit: ubi non
rationi uoluntas subicit᷑. nec studium doc¬
trinȩ impendit᷑. sed his quȩ uolumus ra¬
tionem conquirimus. & his quȩ studemus
doctrinã coaptamus . lamq: nominis po¬
tius quã naturae erit doctrina quȩ fin¬
gintur : & non iã ueri manebit ratio.

Expanded text:
s his, quibus offenditur, contradicit. Quamvis enim omne dictum veri ratione perfectum sit; tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, patet veritatis sermo adversantium responsioni: quia contra veritatem aut non intellectam aut offendentem, vel stultae vel vitiosae voluntatis error obnititur. Immoderata enim est omnis susceptarum voluntatum pertinacia: et indeflexo motu adversandi studium persistit, ubi non rationi voluntas subjicitur, nec studium doctrinae impenditur, sed his quae volumus rationem conquirimus, et his quae studemus doctrinam coaptamus Jamque nominis potius, quam naturae, erit doctrina quae fingitur: et non jam veri manebit ratio,
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ societas. tantũ concordia crede¬
retur. Sed beato apło post multa natu¬
ralis ueritatis non ambigua preconia
corporaliter habitantis diuinitatis pleni¬
tudinẽ in xp̃o docente. abscisa ẽ. om̃is im¬
piae temeritatis assertio cũ naturalem
unitatem incorporalis diuinitatis habita¬
tio corporalis efficer&x ut id qđ non solus
ẽ filius sed qđ in co man& pat̃. Neq so¬
lum man& sed operatur & loquitur

Expanded text:
unitatem, societas tantum concordiae credeunitatem, societas tantum concordiae crederetur. Sed beato Apostolo, post multa naturalis 258 veritatis non ambigua praeconia, corporaliter habitantis divinitatis plenitudinem in Christo docente, abscissa est omnis impiae temeritatis assertio, cum naturalem unitatem incorporalis divinitatis habitatio corporalis efficeret: ut id quod non solus est Filius, sed quod in eo manet Pater; neque solum manet, sed et operatur et loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
In quo ꝑ corporalit̃ habitantẽ in eo diuinita¬
tis plenitudinẽ. uerũ & ꝑfectũ & paternȩ
nature dm̃ de monstrari documus: ita
ut habitans plenitudo nec diuersũ intel¬
ligeret᷑ significare. neq unicũ. cũ & incor¬
poralis dĩ corporalis habitatio ꝓprie¬
tatẽ naturalis unitatis indõ qui ex dõsub¬
scitisse docerx. & habitans in xp̃o ds̃ sub¬
sistentis xp̃i natiuitatẽ dũ eius. ẽ. habitator
ostender&x ꝑ qđ impietati eorũ satis suꝑ¬
quȩ arbitror fuisse responsum quid quod
a dño dictũ ẽ. Qui me uidit uidit & patrẽ
& pat̃ in me & ego in patre. & ego & pater
unũ sumus & om̃ia quȩ patris sunt mea
sunt Adunitatẽ & concordia uoluntatis
referent: ut quia dicti fides maner& dicti
tam̃ intelligentiam fallaciis doctrinae
religione mentita corrumper&. Et cũ ne¬
gari non possit in his uoluntatũ assensus
in quib naturȩ unitas p̃dicat᷑. ad abolen¬
dam tam̃ eam quȩ scđm natiuitatẽ est

Expanded text:
 corporaliter habitantem in eo divinitatis plenitudinem, verum et perfectum et paternae naturae Deum demonstrari docuimus: ita ut habitans plenitudo nec diversum intelligeretur significare, neque unicum: cum et incorporalis Dei corporalis habitatio proprietatem naturalis unitatis in Deo qui ex Deo substitisset doceret; et habitans in Christo Deus, subsistentis Christi nativitatem, dum ejus est habitator, ostenderet. Per quod impietati eorum satis superque arbitror fuisse responsum, qui id, quod a Domino dictum est: Qui me vidit, vidit et Patrem ; et Pater in me, et ego in Patre ; et, Ego et Pater unum sumus ; et, Omnia quae Patris sunt, mea sunt , ad unitatem et concordiam voluntatis referrent: ut quia dicti fides maneret, dicti tamen intelligentiam fallacis doctrinae religio ementita corrumperet; et cum negari non posset in his voluntatum assensus, in quibus naturae unitas praedicatur, ad abolendam tamen eam quae secundum nativitatem est
Abbreviated transcription (Latin):
Ea erũ quȩ inuisibilia sunt eius a conditio¬
ne mundi ꝑ ea quę facta sunt intellecta con¬
spiciunt᷑. aeterna quoq eius uirtus & di¬
uinitas. Huius itaq diuinitas corporalis
in xp̃o. ẽ. non ex parte sed toca: neq por¬
tio ẽ sed plexiitudo. ita corporaliter ma
ita autẽ ꝑfecta natiuitas subsistat. quia
in dõ ex dõnato corporaliter diuinitatis
in habitet plerutudo.

Expanded text:
 quae invisibilia sunt ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur aeterna quoque ejus virtus et divinitas . Hujus itaque divinitas corporalis in Christo est, non ex parte, sed tota; neque portio est, sed plenitudo: ita corporaliter manita autem perfecta nativitas subsistat, quia in Deo ex Deo nato corporaliter divinitatis inhabitet plenitudo.
Abbreviated transcription (Latin):
tus est & non potest non id eẽ. qđ ds̃ est
ꝑcussisq & si non om̃ib tam̃ ad intelsigen¬
tiam sufficientib dictorũ diuinorũ atq
apostolicorũ testimoniis quib insepara¬
bilis natura ac potestas patris & filii do¬
cebat᷑ usq ad hunc apłicȩ fidei locũ at¬
nimus quo ait Videce Ne quis uos seducat
ꝑphilosophiam & inanem deceptionẽ cđm
traditionem hominum scđm elementa mun

Expanded text:
eus non potest non id esse quod Deus est: percursisque, etsi non omnibus, tamen ad intelligentiam sufficientibus dictorum divinorum atque apostolicorum testimoniis, quibus inseparabilis natura ac potestas Patris ac Filii docebatur, usque ad hunc apostolicae fidei locum venimus, quo ait: Videte ne quis vos seducat per philosophiam et inanem deceptionem secundum traditionem hominum, secundum elementa mu
Abbreviated transcription (Latin):
sectaris. quid in anium deceptionũ doctri¬
nis inheres: Quid mihi affers uxuani¬
mitatis concordiã crea turã: plerutu¬
do diuinitatis in xp̃o est cor poralit̃¬
Teauit autẽ etiam in hoc apłs fideisue
legẽ ut corpo raliter in xp̃ o
in habitare ple nitudiniẽ diuinita¬
tis docer&. ne ad unuonem impium
fidei sermo decede xx. ne in alte¬
rius naturȩ intelligen tiam furor in¬
religiosus erumper&. Habitans
enĩ in xp̃o plenitudo diuinitatis
corporaliter nec siri gularis
nec separabilis ẽ: dum nec sepati¬
tur a corporali plenitudi uecorpo¬
ralis plenitudo discerni. Nechabitans
diuinitas ea ipsa intelligi potest ẽẽ. di¬
uinitatis habitatio Atq ita xp̃s ẽ ut cor¬
poralit̃ plenitudo diuinitatis in xp̃osit.
sic uero in xp̃o sit diuinitatis corporalit̃
plenitudo. ut in eo in habitans plenitudo
ihil aliud intelligat᷑ ẽẽ quã xp̃s fura¬
re quas uoles uerborũ occasiones & in re¬
ligiosi ingeniii aculeo exagita. Mentire

Expanded text:
sectaris? 253 quid inanium deceptionum doctrinis inhaeres? quid mihi affers unanimitatem, concordiam, creaturam? Plenitudo divinitatis in Christo est corporalitTenuit autem etiam in hoc Apostolus fidei suae legem, ut corporaliter in Christo inhabitare plenitudinem divinitatis doceret: ne ad unionem impiam fidei sermo decideret, nec ad alterius naturae intelligentiam furor irreligiosus erumperet. Habitans enim in Christo plenitudo divinitatis corporaliter, nec singularis nec separabilis est: dum nec se patitur a corporali plenitudine corporalis plenitudo discerni, nec habitans divinitas ea ipsa intelligi potest esse divinitatis habitatio. Atque ita Christus est, ut corporaliter plenitudo divinitatis in Christo sit; sic vero in Christo sit divinitatis corporaliter plenitudo, ut in eo inhabitans plenitudo non aliud intelligatur esse quam Christus. Furare quas voles verborum occasiones, et irreligiosi ingenii aculeos excita. Ementire
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinae uento circum actis. hinc me.¬
tus hinc periculũ. hinc etiam sepe
naufragium . ẽ : quia unigenitus ds̃
sub prophetica auctoritate creatura
eẽ defendit᷑ ut in eo non sit natiuitas
sed creatio. quia ex ꝑsona sapientiae
dictum .ẽ. Dñs creauit me initiũ uiarũ
suarũ. Hic hiemis eoꝵ maximus flu¬
ctus. ẽ. hȩc tortuosi turbinis grauis
unda . ẽ : quȩ excepta a nobis & secu¬
ro nauigio infracta. usq ad ipsũ nos
tutissimũ portũ optati litoris prose¬
quet᷑. Non incertis autẽ neq: otiosis
nautarũ modo nitim̃ spebus: quos in¬
terdũ uotis magis quam fiducia naui¬
gantes uagi instabilisq uenti. aut de¬
serunt aut depellunt. Ceterum nobis
ad est in separabilis sp̃s. fidei dono uni¬
geniti dĩ ꝑmanens: & nos indemuta¬
bili cursu ad tranquilla deducens

Expanded text:
doctrinae vento circumactis, hinc metus, hinc periculum, hinc etiam saepe naufragium est, quia unigenitus Deus sub prophetica auctoritate creatura esse defenditur: ut in eo non sit nativitas, sed creatio, quia ex persona Sapientiae dictum est, Dominus creavit me initium viarum suarum . Hic hiemis eorum maximus fluctus est, haec tortuosi turbinis gravis unda est: quae excepta a nobis, et securo navigio infracta, usque ad ipsum nos tutissimum portum optati littoris prosequitur. nautarum modo, nitimur spebus: quos interdum votis magis quam fiducia navigantes, vagi instabilesque venti aut deserunt, aut depellunt. Caeterum nobis adest inseparabilis fidei Spiritus dono unigeniti Dei permanens, et nos indemutabili cursu ad tranquilla deducens:
Abbreviated transcription (Latin):
mortale genꝰ id .ẽ. ad nos homines qui adõ fueramꝰ aũsi. si conũsi fueritis. restitiiã uos
Finis qͥppe reꝓmissionis restitucio. ẽ. ut in actib: apłoꝵ legimꝰ. usq ad cẽpora restituti

Expanded text:
mortale genus, id est, ad nos homines, qui a Deo fueramus aversi: Si conversi fueritis, restituam vos. mortale genus, id est, ad nos homines, qui a Deo fueramus aversi: Si conversi fueritis, restituam vos. Finis quippe repromissionis restitutio est, ut in Actious apostolorum legimus usque ad tempora rest
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ suã post clauoꝵꝰ annuntians uulnera. Et iustus qui post plagas recepit sa-¬¬
nitatẽ : facta .ẽ. mͥ sub auditur plaga sic̃ aqua m̃dax non habens fidẽ. siꝗͥdẽ plaga mea
non manet . sed suꝑ me transit . Idõ hȩc dicit dñs. Si conuersus fueris. restitua te. Ad
om̃s hec loqͥtur ds̃: quos conũti uult ad salutẽ. Videt᷑ autẽ qͥddã significare mysterii
meo qđ ait. restituã te. Nemo qͥppe restitui potest nisi in cũ locũ unde ante disces¬
serat. ut puta si menbrũ corporis mei fuerit a cõpage disiunctũ. medicꝰ illud in
pristinũ locũ restituere conatur. Si aliqͥs separatꝰ epatria in exiliũ mittit᷑ & post ea
ꝑ indulgentiã eoꝵ qui possẽ exules soluere reddit᷑ lib̾tati : redit unde fuerat ex pusus.
Miles quoq ab iectus ex ordine suo restituet᷑ ordini : si acceꝑit ueniã. Ita o minc dr̃ ad

Expanded text:
rectionem suam post clavorum annuntians vulnera: et justus qui post plagas recipit sarectionem suam post clavorum annuntians vulnera: et justus qui post plagas recipit sanitatem. Facta est mihi subauditur plaga sicut aqua mendax non habens fidem . Si quidem plaga mea non manet, 856 sed super me transit. Ideo haec dicit Dominus: Si conversus fueris, restituam te. Ad omnes haec loquitur Deus, quos reverti vultin eo quod ait, « restituam te. » Nemo quippe restitui potest, nisi in eum locum, unde ante discesserat: utputa, si membrum corporis mei fuerit a compage disjunctum, medicus illud in pristinum locum restituere conatur. Si aliquis separatus e patria in exsilium mittitur, et postea per indulgentiam eorum qui possunt exsules solvere, redditur libertati, redit unde fuerat expulsus. Miles quoque abjectus ex ordine suo restituitur ordini, si acceperit veniam: ita et nunc dicitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
ducatt & implemini sic̃ & malio loco dr̃ dequib: dã manducate & implete uos P ropħa uͦ
nis pondus incubuit : ut plenus a maritudine fierẽ. Quare qͥ me contristant confor¬
tantur in me: Multa icreinias passus ẽ. ab his qui ueritatẽ audr̃e nolebant. & erant
uentiũ. Q saluator ait. Si. eẽt. dehoc mundo regnũ meũ : ministri mci laborarent
sit ꝑsequentib se: uide martirũ passiones. Iudex inaltis tribunalib sedet ad ructũ
& ad delicias sentenciã ꝓmens. Xp̃ianus in quo xp̃c̃ habitat iudicatur plenus ama¬
ritudine. & ad mortẽ usq subiectus: confortatis inimicis suis aduersũ se ł laga mea
firma ẽ. Qui confortant᷑ in me uulnera infer̃ mͥ: & plaga mea firma ẽ. Siue decruce
dñi p̃dicatũ siue de iustis siue spetialit̃ de ieremia uolueris acciꝑe: ñ abhorrebit asensi
plaga mea firma ẽ. Unde sanabor: Et saluator potest dicere. unde sanabor: resur.¬

Expanded text:
t implemini, sicut et alio loco dicitur de quibusdam: Manducate et implete vos. Propheta vero rsecutionum pondus incubuit  Al. incumbit, ut plenus amaritudine fierem. Quare qui me contristant, confortantur in me? Multa passus est Jeremias ab his qui veritatem audire nolebant, et erant regione, ut Salvator ait: Si esset de hoc mundo regnum meum, ministri mei laborarent sit a persequentibus se, vide martyrum passiones. Judex in altis tribunalibus sedet ad ructum, et ad delicias sententias promens: Christianus in quo Christus habitat, judicatur plenus amaritudine, et ad mortem usque subjectus, confortatis inimicis suis adversum se. Plaga mea firma est. Qui confortantur in me, vulnera inferunt mihi: et plaga mea firma est. Sive de cruce Domini praedicatum, sive de justis, sive specialiter de Jeremia volueris accipere, non abhorrebit a sensu. Plaga mea firma est, unde sanabor? Et Salvator potest dicere, Unde sanabor? resur
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates quȩ in habitant᷑. Ꝙ hoc ⁊abulus cõminat᷑. In habitari cernit ciui¬
tates ȩeđias di in xp̃o dñõ constructas. Has cõmoturũ. eẽ. se ꝑ sonat. Et
frequent᷑ quidẽ concussit cuntates inhabitatas. ꝑsecutionib freguent̃ con-¬
custi scandalis. Sed nos tẽptemus fundam̃ tũ habentes suꝑ petrã tales
fieri ut iste qͥdic̃ cõmouebo cuitates quȩ in habitant᷑ nos mouere ñ ualeat

Expanded text:
civitates, quae inhabitantur . Et hoc Zabulus comminatur; inhabitari cernit civicivitates, quae inhabitantur . Et hoc Zabulus comminatur; inhabitari cernit civitates, Ecclesias Dei in Christo Domino constructas, has commoturum esse se personat. Et frequenter quidem concussit civitates inhabitatas persecutionibus, frequenter concussit scandalis. Sed nos tentemus fundamentum habentes super petram tales fieri, ut iste qui dicit: Commovebo civitates, quae inhabitantur, nos movere non valeat
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑttos nospossidet: &quid dix̃ tabulus: Uirib: faciã. Consequit᷑ in nobis
peccantib qđ minatus ẽ Sed & si forni cemur post castitatẽ lonsi tẽporis
post scimonia multã. qͥd aliud fit quã uera locutꝰ ꝓbat᷑ suꝑ nos qui dix̃ uirib facuã:
Qud aut̃ & aliud repmitiat iste magnilo quax ÷ intueam᷑. Q sapientia intellectus
auferã fines gentiũ. Sapientiã nescio quã pollicetur de qua & ꝓpħa loquitur:
alienigena quadã sapientia ẽ in eis. Est aliqua extranea aueritate sapientia quam
disꝑdit ds̃. Hanc iste habens estimat se. eẽ. sapientẽ & dic̃ sapienta intellectus
auferã fines gentiũ. & iires eoꝵꝰ depascar. Peruenit enĩ ad om̃s gentes oꝑatio
eiꝰ. Sed saluator m om̃s gentes mittens sermones suos eruit eos iquia a zabu¬
lo incunctis gentib captim tenebant᷑. & uires eoꝵ da&pascar. Minatur se
Suautes oes depascar: accipiens nr̃as uires depastus ẽ. nos: Ꝙ cõmouebo

Expanded text:
nos possidet? Et quid dixit Zabalus, viribus faciam? consequitur in nobis peccatoribus, quod minatus est. Sed et si fornicemur post castitatem longi 1141 temporis, post sanctimoniam multam, quid aliud fit, quam vera locutus probatur super nos, qui dixit, viribus faciam? Quid autem et aliud repromittat iste magniloquax, intueamur. Et sapientiam intellectus auferam, fines gentium. Sapientiam nescio quam pollicetur, de qua et Propheta loquitur. Alienigena quaedam sapientia est in eis . Est enim aliqua extranea a veritate sapientia, quam disperdet Deus. Hanc iste habens existimat se esse sapientem, et dicit: Sapientiam intellectus auferam, fines gentium, et vires eorum depascar. Pervenit enim ad omnes gentes operatio ejus; sed Salvator in omnes gentes mittens sermones suos, eruit eos, qui a Zabulo in cunctis gentibus captivi tenebantur. Et vires eorum depascar. Minatur se Et vires eorum depascar. Accipiens nostras vires, depastus est nos. Et commovebo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ enĩ cor popł huiꝰ: inspiciamꝰ. Om̃is qui inp̃sentis uitȩ curis uersat᷑: cor incrassati¬
h abe÷ A ut aliter. Eis qui inscłarib: morant᷑. in crassatũ ẽ cor: quasi aspinis
enecent᷑. Id circo pingueseit cor: & ñ potest tenuiores spc̃ susciꝑe nationes
Fugiamꝰ ÷ͦ a talib curis : ut at tenuatũ cor nr̃m. dõ acceptabile fiat. Fugiamus
terrena negotia. Ista sunt enĩ quib: cor incrassat᷑. Propt̃ hoc subtilis erat sermo:

Expanded text:
ris versantur, cor incrassatum est: haud aliter eis, qui in saecularibus morantur incrassatum est cor, quam si a spinis enecentur. Idcirco pinguescit cor, et non potest tenuioris spiritus suscipere notiones. Fugiamus ergo a talibus curis, ut attenuatum cor nostrum Deo acceptabile fiat. Fugiamus terrena negotia. Ista sunt enim, quibus cor incrassatur. Propter hoc sermo subtilis erat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cos ait. Qu habet aures audiendi audiat. Hienĩ priuati erant. his aurib: ut non
audirent. sed interiores eoꝵꝰ aures grauatȩ erant ad audiendũ. ꝓpt̃ hoc p̃chicatt¬

Expanded text:
eos dixit: Qui habet aures audiendi audiat. Nec enim privati erant his auribus, ut non eos dixit: Qui habet aures audiendi audiat. Nec enim privati erant his auribus, ut non audirent; sed interiores eorum aures gravatae erant ad audiendum. Propter hoc praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
Q ait Vadeo dic popło huc lure audiets & ñ intelligetis &rł
nobis gr̃am largiatur & digna ꝓpħico spũ ualeamus ex
riũ dĩ & ciẽ. Ecce egosũ: mitte me. Sed ut paratior. ẽẽt.
ad hoc: meminerat uoces moy seos. Nam & ille eadẽ utens
uoce mitte me princeps popłi iudexq factus. & famulus
dĩ nuncupatus ẽ. Audiui aut̃ ego quendã hebreũ expo¬
nentẽ hunc locũ atq dicentẽ: qr libent̃ quidẽ ꝓpħes & paratus ꝓpħiam susce-
pit ad popłm ignorans quȩ .ei. cẽnt dicenda. Porro audiens tristia que ceñt
popło nuncianda hoc ẽ aure audietis & ñ intelligetis. & cȩtera insequenaib pigrior
fas dicente e uoce dĩ clama. Respondit ei & dic̃. Quid dimabo: Arbitror aut̃
hȩ ꝓphare desalcatore quia futurũ erat ut audientes ñ audirent & uidentes ñ
astione aut᷑ uisionis ignorabant : A udiebant parabolas quas dissoluit secreto dis¬
cipłis saluitor: ipsi uͦ ñ audiebant nesientes quȩ dicebant᷑. Propt̃ hoc testificans

Expanded text:
dic populo huic: Aure audietis, et non intelligetis, nobis gratiam largiatur, ut digna prophetico spiritu valeamus exprium Domini, et dicit: Ego sum, mitte me. Sed ut paratior esset ad hoc, meminerat vocis Mosei. Nam et ille eadem utens voce, mitte me, princeps populi, judexque factus, et famulus Dei nuncupatus est. Audivi autem quemdam Hebraeum exponentem hpit ad populum, ignorans quae essent ei dicenda. Porro audiens tristia, quae essent populo nuntianda, hoc est, aure audietis, et non intelligetis, etc. , in sequentibus pigrior fit: dicente ei voce Dei; Clama, respondit ei, et dicit: Quid clamabo? Arbitror autem haec prophetari de Salvatore; quia futurum erat, ut audientes non audirent, et videntes non rationem autem visionis ignorabant. Audiebant parabolas, quas dissolvebat secreto discipulis Salvator. Ipsi vero non audiebant, nescientes quae dicebantur, propter hoc testificans
Abbreviated transcription (Latin):
qđ locutus. ẽ. dñs. Quis enĩ alius nosse potest ũbũ qd locutꝰ.ẽ. dñs ad moysẽ nisi so
inqͥt & dete : Locutꝰ ẽ. moyses. De te qͥdẽ hoc ẽ. qđ dix̃ dñs. quia sicrederetis moysi.
credetis utiq & mͥ. de me etiã ille scripsit. De me uͦ hoc. ẽ. qđ dix̃. hoc . ẽ. de caleph
qui cor. ẽ. Certũ. ẽ. qr de corde scripserit moyses. Quippe qui omia prudenten
sapient̃q conscripsit. Ait gͦ. Hodie ualeo sic̃ ualebã tunc. Sc̃s quippe similit̃ ualet
ulalet. S uideamꝰ etiã peticionẽ eiꝰ quã pͥmũ poposcit abihũ caleph filiꝰ iephonne
Peto te in qͥt montẽ hunc sic̃ dix̃ dñs. In diẽ illa nichib humile uł deiectũ sc̃s reqͥrit.
nichil quod in diũsis conuallib iaceat. s montẽ quȩ rit excelsũ. & montes quo ciuita

Expanded text:
 locutus est. Quis enim alius potest nosse verbum quod locutus est Dominus ad Moysen, nisi solus t de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valetvalet. Sed videamus etiam petitionem ejus, quam poscit ab Jesu iste Caleb filius Jephonae: « Peto te, inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civita
Abbreviated transcription (Latin):
lus iħc Nemo sic intellex̃ legẽ: sic̃ docuit ihc̃. Ipse enĩ omĩa docuit & aꝑuit.
t & dete: Locutꝰ . ẽ. moyses. De te qͥdẽ hoc ẽ. qđ dix̃ dñs. quia sicrederetis
credetis utiq & mͥ. De meetiã ille scripsit. De me uͦ hoc. ẽ. qđ dix̃. hoc . ẽ. de caleph
qui cor. ẽ. Certũ . ẽ. qr de corde scripserit moyses. Quippe qui omia prudenter
ent̃q conscripsit. Ait gͦ. Hodie ualeo sic̃ ualebã tunc. Sc̃s quippe similit̃
eto te inqͥt montẽ hunc sic̃ dix̃ dñs. In die illa mehil humile uł deiectũ sc̃s reqͥrit.
nichil quod indiũsis conũallib iaceat. s montẽ quȩrit excelsũ. & montes quo ciurta

Expanded text:
us? Nemo sic intellexit legem sicut docuit Jesus: ipse enim omnia docuit et aperuit, t de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetiscrederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similitereto te, inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civita
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. Ubi aut̃ peocatũ eudens ñ . ẽ. eicere de eccłia neminẽ possumꝰ. ne forte eradican¬
ebuseos. id ẽ. eos qͥ int̾p̃tant᷑ conculcatio. Et idõ uideamꝰ qͥ st̃ in ȩccłia concul
Ili sine dubio. de quib dñs dicebat in euangłiis. Nolite dare sc̃m camb neq miseri¬
tis margaritas ur̃as ante porcos. ne forte conculcent eas pedibus suis. & conũsi dis-
ũ pant uos. Iste . ẽ. gͦ iebuseus conculcatio. qͥ indigni audiunt ũbũ. Et cũ
noticia. & fidĩ nr̃ȩ secretiorib ꝑscrutatis conũsi pꝰmodũ impuenant nos. & con-¬

Expanded text:
sunt ubi enim peccatum evidens non est, ejicere de Ecclesia neminem possumus: « ne forte eradicanHiebusaeos, id est eos qui interpretantur conculcatio. Et ideo videamus qui sunt in ecclesia conculcantes. Illi sine dubio, de quibus dicit Dominus in evangeliis: Nolite mittere sanctum canibus, neque margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus suis, et conversi elidant vos. Iste est ergo Hiebusaeus conculcatio, qui indigni audiunt verbum Dei, etnotitia, et fidei nostrae secretioribus scrutatis, conversi postmodum impugnant nos, et con
Abbreviated transcription (Latin):
qđ locutus. ẽ. dñs. Quis enĩ alius nosse potest ũbũ qd locutꝰ.ẽ. dñs ad moysẽ nisi so
inqͥt & dete : Locutꝰ ẽ. moyses. De te qͥdẽ hoc ẽ. qđ dix̃ dñs. quia sicrederetis moysi.
credetis utiq & mͥ. de me etiã ille scripsit. De me uͦ hoc. ẽ. qđ dix̃. hoc . ẽ. de caleph
qui cor. ẽ. Certũ. ẽ. qr de corde scripserit moyses. Quippe qui omia prudenten
sapient̃q conscripsit. Ait gͦ. Hodie ualeo sic̃ ualebã tunc. Sc̃s quippe similit̃ ualet
gͦ qd dic̃ ualere sȩ hodie sub iħu sic̃ tc̃ sub moyse: quia utriꝰq testam̃ti cor ugilans
ulalet. S uideamꝰ etiã peticionẽ eiꝰ quã pͥmũ poposcit abihũ caleph filiꝰ iephonne
Peto te in qͥt montẽ hunc sic̃ dix̃ dñs. In diẽ illa nichib humile uł deiectũ sc̃s reqͥrit.
nichil quod in diũsis conuallib iaceat. s montẽ quȩ rit excelsũ. & montes quo ciuita

Expanded text:
 locutus est. Quis enim alius potest nosse verbum quod locutus est Dominus ad Moysen, nisi solus t de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiter valet ergo quod dicit valere se hodie sub Jesu, sicut tunc sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriisvalet. Sed videamus etiam petitionem ejus, quam poscit ab Jesu iste Caleb filius Jephonae: « Peto te, inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civita
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩs corripit : flagellat aut̃ om̃em fliũ quẽ recipit. Argue nos dñẽ: uerũ in iudicio
& non infurore. Ista correptio popłi. ẽ. Correptio peccatoris & alieni. illa ẽ: qua nistꝰ
renint dicens. One ne mira tua arguasme: neq infurore tuo corripis me. Defalsitatis
magistris & pseudo ꝓpħis. dicit᷑ indisciplina popłi mei non er̃ : neq: inscriptura domus
nsrł scribentur. Sic & alibi. Deleantur delibro inuentiũ : & cũ iustis non seribantur.
Etnunc inscripeura ait domus msrł ñ scribent᷑: & int̾rã isrł ñ intrabunt. Intrare pro¬
missionis trã heretici morabunt᷑. quȩ ẽ t̾ra ualde bona. & inqua ut introducamur

Expanded text:
nus castigat: flagellat autem omnem filium, quem recipit . Argue nos, Domine, verum in judicio, et non in furore: ista correptio populi est. Correptio peccatoris et alieni illa est, quam justus renuit dicens: Domine, ne in ira tua arguas me neque in furore tuo corripias me . De falsis itaque magistris, et de pseudoprophetis dicitur: In disciplina populi mei non erunt, neque in scriptura Domus Israel scribentur. Sicut et alibi: Deleantur de libro viventium, et cum justis non scribantur. Et nunc Scriptura ait: In domum Israel non scribentur, et in terram Israel non intrabunt. Extra repromissionis terram haeretici morabuntur, quae est terra valde bona, et in quam, ut introducamur,
Abbreviated transcription (Latin):
& toto mundo illuxisse quando ũbũ caro factũ ẽ uer habitaao aenrolde
Oportet adite nosse qm̃ cantequã corpus assumeret ad scõs descenderat
niat. Siuis huiꝰ rei caꝑe argumtũ ausculta qđ dr̃: sermo qui factus ẽ suꝑ
ieremiã adño dicens. Audi & reliqua. Quis enĩ ẽ. hic sermo qui factus ẽ
adño siue adieremiã. siue adisaiã siue ad quẽ libet ꝓpħ̃arũ: An ille ẽ. qui
erat inprincipio apud dm̃ Ego nescio aliud ũbũ dhũ. p̃t eũ de quo dicit
ioħs. in principio erat ũbũ. & ũbũ erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Hoc
autẽ scre debemus quia hȩc sit utilitas credentiũ si sermo adsingulos qͦsq
fiat. Quid eni mͥ ꝓdest si descendat in mundũ. & ego eũ ñ habeam:
C chiũso aut̃ etiã si aduniũ sũ mundũ ñ ueniat.  Q ego fuero similis
ꝓpħarũ: habeo eũ. Dicã autẽ quia & ad moysen. & ad ieremiã. & ad isaiã & adđ
singulos quesq: scor ide sermo cõmeauerit: & illud qđ ad̃o diseiplis dic tũ er

Expanded text:
luxisse, quando Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Oportet autem nosse, quoniam et antequam corpus assumeret ad sanctos quoque desniet. Si vis hujus rei capere argumentum, ausculta quod dicitur: Sermo qui factus est super Jeremiam a Domino, dicens: Audi, et reliqua. Quis enim est hic sermo qui factus est a Domino, sive ad Jeremiam, sive ad Isaiam, sive ad quemlibet prophetarum? An ille est qui erat i In principio erat sermo, et sermo erat apud Deum, et Deus erat sermo . » Hoc autem scire debemus, quia haec sit utilitas credentium, si sermo ad singulos quosque fiat. Quid mihi enim prodest, si descendat in mundum et ego eum non habeam? E diverso autem etiam si ad universum mundum non veniat, et ego fuero similis prophetarum, habeo cum. Dicam autem, quia et ad Moyse, et ad Jeremiam, et ad Isaiam, et ad singulos s
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplis. Domꝰ quondã cõponebat᷑ di iuxta t̾ciũ regnoru
librũ : & salomon erat construens & ȩdificans eã. Ubiq quas̃ in laude dr̃ de
domo dĩ qr malleus & securis ñ st̃ audita indomo dĩ. Ergo qͦmͦ malleus ñ audit᷑¬
indomo di: sicqr domꝰ dĩ ẽ ȩccłia malleus. in ȩccłia ñ audit̃. Quis ẽ iste malleus.
uolens quantũ inse ẽ impedire lapides ȩdificationis tẽpli. ut contriti ñ con
ueniant fundam̃tis eiꝰ: Uideamus zabulũ si ñ ipse ẽ. malleus uniuersȩ t̾re. Ego
aut̃ ꝓnunciabo confidens. eẽ aliquẽ qui ñ magnope curet de malleo uniũsȩ
abeo ꝑcussa patiat᷑. Qũa quidẽ quęrens reꝑio meo qđ seriptũ ẽ. Ecce uir stans
suꝑ muros ad amantinos : & inmanu eiꝰ ad amas. Refert aut̃ ab adamante
histora qr fortior sit. om̃i cedenti se malleo in contritꝰ & mumcibilis

Expanded text:
exemplis. Domus quondam componebatur Dei, 770 juxta tertium Regnorum librum , et Salomon erat construens, et aedificans eam. Ubique quasi in laude dicitur de domo Dei, quia malleus et securis non sunt audita in domo Dei. Ergo quomdomus Dei Ecclesia est, malleus in Ecclesia non auditur. Quis est iste malleus volens quantum in se est impedire lapides aedificationis templi, ut contriti non conveniant fundamentis ejus? Vide nunc diabolum si non ipse est malleus universae terrae. Ego autem pronuntiabo confidens esse aliquem, qui non magnopere curet de malleo universaeab eo percussa patiatur. Quam quidem quaerens reperio in eo quod scriptum est: « Ecce vir stans super muros adamantinos, et in manu ejus adamas. » Refert autem de adamante historia, quia fortior sit omni caedenti se malleo, incontritus et inconvicibilis
Abbreviated transcription (Latin):
anima scđm statũ suũ non eupatuo trę loco ẽ. Qđ dico sie
fiet manfestiꝰ. Corpus nr̃m aut in egrpto .ẽ. aut inbabi¬
lone aut inpalestina aut insiria aut certe ubicũq simb¬
Similit & anima in aliqͦ eiꝰdẽ cũ tra nominis loco. ẽ abia
nib qui ad nos curandos adño destinati st̃ moram. relinquot nos delpantes

Expanded text:
uo nuncupativae terrae loco est. Quod dico sic fiet manifestius: corpus nostrum aut in Aegypto est, aut in Babylone, aut in Palaestina, aut in Syria, aut certe ubicunque. Similiter et anima in aliquo ejusdem cum terra nominis loco est, alia gelorum manibus, qui ad nos curandos a Domino destinati sunt, moriamur, relinquunt nos desperantes
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ in nob p̃clariꝰ cor. id est qui omĩa cũ ratione & prudentia gerit. & ita cuncꝰ¬
ta dispensat. quasi ñ sit aliud nisi cor : Int̃p̃tat᷑ aut̃ iephonne pat̾ eius conũsio.
Hic . eͦ caleph. filius ẽ conũsionis. Quis nisi is qui ad dñm conũsus. ẽ. talẽ ex se fructũ
ꝓferret. & cor filiũ generaret : Est gͦ om̃is qͥ diuinis sensib uacat: &e prudent̃ cunc¬
ta ac rationabilit̃ agit caleph. Hic primo qͥdẽ eruditꝰ a moyse scđo uͦ abihũ cur
adsistebat dicit. Tu nosti ũbũ qđ locutꝰ ẽ. dñs ad moysẽ hominẽ dĩ: tuscis ũbũ

Expanded text:
 est nobis praeclarius cor, id est, qui omnia cum ratione et providentia gerit, et ita cuncta dispensat, quasi non sit aliud nisi cor. Interpretatur autem et Jeffone pater ejus conversio. Hic ergo Caleb filius est conversionis. Qui nisi is qui ad Dominum conversus talem ex se fructum proferet, et cor filium generarit. Est ergo omnis qui divinis sensibus vacat, et prudenter cuncta ac rationabiliter agit, Caleb. Hic primo quidem eruditus a Moyse, secundo vero a Jesu cui assistebat, dicens: « Tu nosti
Abbreviated transcription (Latin):
lus iħc Nemo sic intellex̃ legẽ: sic̃ docuit ihc̃. Ipse enĩ omĩa docuit & aꝑuit.
t & dete: Locutꝰ . ẽ. moyses. De te qͥdẽ hoc ẽ. qđ dix̃ dñs. quia sicrederetis
credetis utiq & mͥ. De meetiã ille scripsit. De me uͦ hoc. ẽ. qđ dix̃. hoc . ẽ. de caleph
qui cor. ẽ. Certũ . ẽ. qr de corde scripserit moyses. Quippe qui omia prudenter
ent̃q conscripsit. Ait gͦ. Hodie ualeo sic̃ ualebã tunc. Sc̃s quippe similit̃¬
gͦ qd dic̃ ualere sȩ hodie subiħu sic̃ tc̃ sub moyse : quia utriꝰq testam̃ti cõr uigłans
eto te inqͥt montẽ hunc sic̃ dix̃ dñs. In die illa mehil humile uł deiectũ sc̃s reqͥrit.
nichil quod indiũsis conũallib iaceat. s montẽ quȩrit excelsũ. & montes quo ciurta

Expanded text:
us? Nemo sic intellexit legem sicut docuit Jesus: ipse enim omnia docuit et aperuit, t de te locutus est Moyses: de te quidem, hoc est quod dixit Dominus quia « si crederetiscrederetis utique et mihi, de me enim ille scripsit ; » de me vero quid dixit, hoc est de Caleb, qui cor est? Certum est quia de corde scripsit Moyses, qui omnia prudenter sapienterque conscripsit. Ait ergo: Hodie valeo sicut valebam. Tunc sanctus quippe similiteergo quod dicit valere se hodie sub Jesu, sicut tunc sub Moyse, quia in utriusque Testamenti mysteriiseto te, inquit, montem hunc sicut dicit Dominus in die illa. » Nihil humile vel dejectum sanctus requirit, nihil quod in demersis convallibus jacet; sed montem quaerit excelsum, et montem in quo civita
Abbreviated transcription (Latin):
sam dextia pigłia quasi a dñi sp̃u. Et cũ fueris ab apłis ac discipłis ihi marims fluctib
uatus. noli querert ꝑfundũ sed mmontib: sit conũsatio tua. ut iã ñ habeas opuis piscatorib
qutis indus de fluctib: ex trabant. sed iliis quib: dã quos uenatores seriptura nuncupat
quite postea uenentur demonte. de colle. deloen altiorib Ibiste st ambulatior cua
abn mens trasunent stacio d bliuscere maris oblumeere ualliũ a ꝓfundoꝵ ueniad

Expanded text:
a in gloriam, quasi a Domini spiritu . Et cum fueris ab apostolis ac discipulis Jesu marinis fluctibus liberatus, noli quaerere profundum, sed in montibus sit conversatio tua; ut jam non habeas opus piscatoribus, qui te rursus de fluctibus extrahant, sed aliis quibusdam, quos venatores Scriptura nuncupat, qui te postea venentur de monte, de colle, de locis altioribus: ibi sit deambulatio tua, ibi mens, gressus et statio: obliviscere maris: obliviscere vallium ac profundorum: veni ad
Abbreviated transcription (Latin):
non uoret᷑ etim qđ abaltero adductũ ẽ. intelligentiã. Et tu cͥ cũ descł̃i astiuis fluctib. ꝑ
Asciplos dñi fueris ex tractus. mita corporis intia. muta sensũ animȩ: nones ille piscis
quirnsalsis uersabaris undis. sed de ꝓfundo gurgite erutuis ad meliora conuertere

Expanded text:
non vocetur crimen quod ab alterius abductum est intelligentia. Et tu igitur cum de saeculi istius fluctibus per non vocetur crimen quod ab alterius abductum est intelligentia. Et tu igitur cum de saeculi istius fluctibus per discipulos Domini fueris extractus, muta corporis vitia, muta sensum animae; non sis ille piscis qui in salsis versabaris undis, sed 857 de profundo gurgite erutus ad meliora convertere
Abbreviated transcription (Latin):
aisciplos saluntors ut habcant gram sermonis : ta & scripturarũ rationẽ contertã
ut ntiaquȩ possint suꝑanimas humanas grro artificis suꝑfundi & considet hoc ipsũ
cũ sũma ratione ficri. uidebit quomꝰ non tunc tantũ saluator. sed etiã usq ad p̃sentẽ
diem mittat hominũ piscatores. instituens eos de mari animas libare. & ex a cerbis¬
sums fluctib: adaura ꝓducere l iorẽ. Uerũ illi pisces cũ sagenis retib atq amis extrac¬
Amdeaqua fueratr inouonrt᷑ Sigud nos uꝰ cũ aliqͥs fuerit sermonis reti cõp̃hensus.
et aductus de mari scłi: morit᷑ qͥdẽ & ipse sed peccato sed mundo ut consurgens
Xpo inuat dõ. Si possis ad intelligendũ sensũ quẽ conam̃ exponere. animo induce¬
Pc pisces de mari & tractos aliã rursus uitã assumere. & aliud corpius inducere
tune sies quia nobis ꝓfterit eic̃plũ.  lemo blasphemet nemo male laceret

Expanded text:
contextam ut retia, quae possint super humanas animas gyro artificis superfundi, et consideret hoc ipsum cum summa ratione fidei, videbit quomodo non tunc tantum Salvator, 856 sed et usque ad praesentem diem mittat hominum piscatores, instituens eos animas liberare de mari, et ex acerbissimis fluctibus ad auram producere liberiorem. Verum illi pisces cum sagenis, retibus atque hamis extracti de aqua fuerint, moriuntur. Apud nos vero cum aliquis fuerit sermonis rete comprehensus, et eductus de mari saeculi: moritur quidem et ipse, sed peccato, sed mundo: ut consurgens Christo, vivat Deo. Si ergo possis, ad intelligendum sensum quem conamur exponere, animo inducere, pisces de mari extractos aliam rursus vitam assumere, et aliud corpus induere, tunc scies quo nobis profecerit exemplum. Nemo blasphemet, nemo male laceret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfanis idoloꝵ cultib iungerent᷑. Aspice &
consida & intende quȩ dico: qͥa ad huc intex-¬
tura . ẽ. tela. Mulier ista chananea erat
degente immunda qͥb ñ licebat cõmunica-¬
recũ eis. Quid gͦ : Sublege inerat dñs ut
adimpleret & ñ solueret legẽ. Igit᷑ si ad mo

Expanded text:
fanis idolorum cultibus jungerentur. Aspice, et considera, et intende quae dico, quia adhuc in textura est tela. Mulier ista Chananaea erat de gente immunda, quibus non licebat communicare cum eis. Quid ergo? sub lege venerat Dominus, ut adimpleret, et non solveret legem. Igitur si ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tacet dñs: ꝓpt̃ hoc ñ respondet mulieri.
Uidete quomͦ seruat legẽ ut confundet iudeos.
dicens. Quisnã urm̃ me arguit depeccato
Ecce ñ respicio ad mulierẽ chananeã. Eccecla-¬
mat sine causa : ecce obsecrat sed ñ exaudit᷑.
Ecce quomꝰ teneo legis formã : nedicatis qm̃
p̃teristi legẽ ideo ñ credimꝰ inte. Non ex me¬
eͦ: sed ex uob̃. ẽ. error. Obmutescite itaq:
ꝓpt̃ obseruantiã legis. Ecce nationes ad me
ueniunt: ecce popłs quẽ ñ cognoui mͥ ser-¬
uire festinat. Nolite argum̃tosis occasionib¬

Expanded text:
hoc tacet Dominus: propter hoc non respondit mulieri. Vide quomodo servat legem, ut Judaeos confunderet, dicens: Quisnam vestrum me arguit de peccato? Ecce non respicio ad mulierem Chananaeam; ecce clamat sine causa; ecce obsecrat, et non exauditur: ecce quomodo teneo legis formam, ne dicatis quoniam praeterivi legem. Ideo non credimus in te. Non ex me, sed ex vobis est error. Obmutescite itaque propter observantiam legis: ecce nationes ad me veniunt, ecce populus quem non novi, mihi servire festinat: nolite argumentosis occasionib
Abbreviated transcription (Latin):
di uohis potim non escam
ns modo non poteris tẽpor
teuenda concessimus ne qd̾
sit exuratur bonum ꝙ ad ħ
infu ma est radice planctati.
s furmecur potins ⁊ usq ad
fectionem fideliter consemei¬

Expanded text:
edi vobis potum, non escam , illis modo, non posteris temporibus tenenda concessimus, ne, quod absit! exuratur bonum quod adhuc est infirma radice plantatum, sed firmetur potius et usque ad perfectionem fideliter conse
Abbreviated transcription (Latin):
gratis euisdem concedimus
ut matrim oniis contractis
cum telictis frm̃ utantur si
ut sem̃ defimcti initͣ iegem mo¬
saicam susciearent. cum talib
concratermmt: ue tales sͥ de ce¬
tero postq̃m ad fidem uenert̃

Expanded text:
gentis ejusdem concedimus ut matrimoniis contractis cum relictis fratrum utantur, si ut defuncti semen juxta legem Mosaicam suscitarent, cum talibus contraxerunt, ne tales sibi de caetero, postquam ad fidem venerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ emĩgłicam u̾itatem q̃ dux̾it
durmssam mechetur: ñ tamẽ
dunissor poterit obicere fornica¬
tiouem diisse. ꝓ eo ꝙ nupserit
alit post royndium uͥ alias fue¬

Expanded text:
 evangelicam veritatem, qui duxerit dimissam moechetur, non tamen dimissor poterit opponere fornicationem dimissae, pro eo quod nupserit alii post repudium, nisi alias fue
Abbreviated transcription (Latin):
castra quedam q̃ idem rex legi¬
onum dc̃e filie regis castelł in
dotem tradidisse ꝓponitiu ita
ut si eam aliqͣ acͣdne relmque¬
ret ip̃a cedeͣnt in uis eus im¬
pedimentum prãre uidentur
ũi copłe dissoluende cum castͣ
ip̃a ñ tam ob turpem ꝙ̃ ob nul¬
lam pocins cãm sint data ut¬
pote cum nder eos m̾m̾ ñ existat

Expanded text:
castra quaedam, quae idem rex Legionen. dictae filiae regis Castellae in dotem tradidisse proponitur, ita ut si eam aliqua occasione relinqueret, ipsa cederent in jus ejus, impedimentum praestare videntur hujusmodi copulae dissolvendae, cum castra ipsa non tam ob turpem quam ob nullam potius causam sint data, utpote cum inter eos matrimonium non existat
Abbreviated transcription (Latin):
miat babreare cra ip̃oant ⁊¬
si consentiat p̃ am̃i abs otune¬
la crectoris s ut eum ꝑtralit
ad mortai foctatum. in quo
cau̾ restrutionem petenti qͣn¬
ins deͥ asta spouatione con¬
stair restuntio negaretur.

Expanded text:
abitare cum ipso, aut etiamsi consentiat, non tamen absque contumelia Creatoris, vel ut eum pertrahat ad mortale peccatum: in quo casu restitutionem petenti, quamvis de injusta spoliatione constaret, restitutio negaretur;
Abbreviated transcription (Latin):
meipsũ. Illȩ gͦ pͥmitiȩ caritats dõ offerunt᷑ ꝓ pontificẽ : hȩc uͦquȩ scđo in locons
meis usib relinquunt᷑. Puto adhuc eẽ aliqͥd exhoc fructu. qͦd t̾cio in loco habenai
sit: ut diligã etiã inimicos meos. Uide aut̃ si potes similit̃ & decȩteris fructib sp̃
similes inuenire pͥmitias. Gaudiũ scđo loco fructus sp̃s scribit᷑: Sigͦ in dño
gaudeã & spe gaudeã. & si gaudeã ꝓnomine dñi passus inuiriã: in his om̃ibus
aliisq horũ similib pͥmitias gaudii ꝑpontificẽ uerũ dõ obtuli. Sed& sirap.¬
nã bonoꝵ meoꝵ cũ gaudio suscĩpiã: & si tribulationes. si pauꝑtatẽ. si qualẽcũq
contumeliã gaudens tolerẽ: est michi & iste scdo inloco exfructib sp̃s fructas
gaudu. Nã si gaudeã dereb scl̃i. dehonorib dediuitiis : falsa sunt istagauda
exuanitatib uanitatũ. Si uͦ in malis gaudeã. & exultẽ dealioꝵ ruinis: ista iã nos

Expanded text:
o in loco sunt meis usibus relinquuntur. Puto adhuc aliquid esse ex fructu quod tertio loco habendum sit, ut diligam etiam inimicos meos. Vide etiam si potes similiter, et de caeteris fructibus spiritus similes invenire primitias. Gaudium secundo loco fructus spiritus scribitur. Si ergo in Domino gaudeam, et spe gaudeam, et si gaudeam pro nomine Domini passus injuriam; in his omnibus aliisque horum similibus Deo primitias gaudii per Pontificem verum Deo obtuli; sed et si rapinam bonorum meorum cum gaudio sustineam, et si tribulationes, si paupertatem, si qualemcumque contumeliam gaudens tolerem, est mihi et iste secundo in loco ex fructibus spiritus, fructus gaudii. Nam si gaudeam de rebus saeculi, de honoribus, de divitiis, falsa sunt ista gaudia ex vanitatibus vanitatum. Si vero in malis gaudeam, et si exsultem de aliorum ruinis, ista etiam non
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑit. si fructũ statim ut ad orationẽ surgimꝰ ostenderit:. idest si collec¬
tis & congregatis intra se sensib oret dm̃: si ñ euagetur m̃te. & cogitationib
euolitet: aut corpore qͥ dem in oratione curuetur : sensib aut̃ ꝑdiuersa discur¬
rat. Si qͥs in quã intentã & directã senserit obsecrationẽ suã. & ipsis dĩ conspe-¬
ctib atq in effabili illi lumini se intellexerit assistentẽ: ibiq orationes & obsecra¬
tiones postulationesq & gr̃arũ actiones suas ꝓfuderit. nulliusq extrinsecus
fantasiȩ sollicitatur imagine: hic se nouerit ꝑ angłm qͥ assistit altari obtulisse

Expanded text:
susceperit, si fructum statim ut ad orationem surgemus, ostenderit, id est, si collecsusceperit, si fructum statim ut ad orationem surgemus, ostenderit, id est, si collectis et congregatis intra se sensibus, oret Deum, si non evagetur mente et cogitationibus evolet, ita ut corpore quidem in oratione curvetur, sensibus autem per diversa discurrat. Si quis, inquam, in tantam et directam obsecrationem suam, et ipsis conspectibus atque ineffabili illi lumini se intellexerit assistentem, ibique orationes et obsecrationes postulationesque et gratiarum actiones suas profuderit, nulla extrinsecus phantasiae sollicitus imagine, is se noverit per angelum, qui assistit altari, obtulisse