comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suũ depopulatur: opprimit.atq ledit.
S quod uis horũ recipias. uil tale in dño
fuisse cognoscis. Cathedra enĩ ẽ ex aliqua
materia composita. forma sedibilis: que
nos curuatos mollit̾ adorso suscipit. suoq
gmio demissos. uelut habilis theca com¬
plectit᷑. Nec propͥe doctorib datur. sicut
ait in euangłio. Suꝑ cathedram moỹsi:
sederunt scribe & pharisei. Sic etiã iudi-¬
cum tͥhunal & soluim regum proprium
ẽẽ memoramꝰ. Considerandus ẽ etiã hic
ordo dictorum quẽ a dmodum contra adã
totus aptetur. Abiit. cum recessit ap̃cepto
dñi. stetit: cũ delectatus est peccato. quan¬
do adquisiturum se scientiam boni maliq
deceptꝰ arbit̾ estimauit. Cathedram uero
pestilentiȩ sedit. cũ posteris ꝑnitiose doctri.¬
ne exempla dereliqͥt. Et nota quam pul-¬
cħre singula uerba rebus singulis dedit. id
est abiie. stetit. et sedit. Quȩ figura dicitur
yporeuxis quando diuersa uerba singulis

Expanded text:
suum depopulatur, opprimit atque laedit. suum depopulatur, opprimit atque laedit. Sed quodvis horum recipias, nihil tale in Domino fuisse cognoscis. Cathedra est enim ex aliqua materia composita forma sedibilis, quae nos curvatos molliter a dorso suscipit, suoque gremio demissos velut habilis theca complectitur. Haec proprie doctoribus datur, sicut ait in Evangelio: Super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei . Sic etiam judicum tribunal, et solium regum proprium esse memoramus. Considerandus 13 est etiam hic ordo dictorum, quemadmodum contra Adam totus aptetur: abiit cum recessit a praecepto Domini: stetit, cum delectatus est peccato, quando acquisiturum se scientiam boni et mali, deceptus arbiter aestimavit; cathedram vero pestilentiae sedit, cum posteris perniciosae doctrinae exempla dereliquit. Et nota quam pulchre singula verba rebus singulis dedit; id est abiit, stetit et sedit. Quae figura dicitur hypozeuxis, quando diversa verba singulis
Abbreviated transcription (Latin):
psalmꝰ absolute testat᷑ dic̃s. Tunc dixi
ecce uenio. incapite libri scͥptum ẽ de me.
Abiit enim. significat quod auia recta
discedens: in calles labitur tortuosos. de¬
inde actus uiciose conũsationis excludit
dicendo. & in uia peccatorum ñ stecit.
Utiq quia uenit in mundũ qui est uia
peccatorũ. s ibi non stetit: qm̃ eius uicia
immaculata conu̾satione transiuit. Po¬
nendo autẽ uiam peccatorũ. latam uult
intelligi: qm̃ angustam constat ẽẽ iusto¬
rũ. Tercio loco subiunxit. Et in cathedra
pestilentie ñ sedit. Addoctrinas ħ uidẽt᷑
abhominabiles ꝑtinere. quȩ pestilentiᷤ
dogniatis uenena disseminant. Heȩ me-¬
rito negantur in xp̃o. qui totius mundi
uuluera medicabili p̃dicatione saluauit.
Quidã uͦ hunc locum tali distinctione
complexus ẽ. impium dicens eũ qͥ peccat
in dm̃. Peccatorem uͦ. qui insemet ipsũ
delinquit. Pestilentẽ seilicet. qͥ proximũ

Expanded text:
psalmus absolute testatur dicens: Tunc dixi, psalmus absolute testatur dicens: Tunc dixi, ecce venio; in capite libri scriptum est de me . Abiit enim significat quod a via recta discedens, in calles labitur tortuosos. Deinde actus vitiosae conversationis excludit dicendo: Et in via peccatorum non stetit; utique quia venit in mundum, qui est via peccatorum; sed ibi non stetit, quoniam ejus vitia immaculata conversatione transivit. Ponendo autem viam peccatorum latam vult intelligi: quoniam angustam constat esse justorum. Tertio loco subjunxit: Et in cathedra pestilentiae non sedit. Ad doctrinas hoc videtur abominabiles pertinere, quae pestilentis dogmatis venena disseminant. Haec merito negantur in Christo, qui totius mundi vulnera medicabili praedicatione salvavit. Quidam vero hunc locum tali distinctione complexus est, impium dicens eum qui peccat in Deum: peccatorem vero qui in semetipsum delinquit; pestilentem scilicet, qui proximum
Abbreviated transcription (Latin):
eius S memento quod ubicumq sie
ponitur. assup̃ta eiꝰ humanitas indicat᷑.
Uir enĩ sexus est carnis. qͥ in diuinitate
nullatenus inuenitur. Si qm̃ natura
humanitatis adñõ fuerat pronrã re-¬
dẽptione sumenda. conpetenter posuit
uirum: ut utriusq nature una crederet᷑.¬
lio impiorum. & in uia peccatorum ñste¬
tit. & in cathedra pestilentiȩ non sedit.
osito gͥ beato uiro id est dño xp̃o ab
illa dispensatione qua passus ẽ utile
fuerat. ut eum ꝑ actus suos consequent̾
exponer&. Alioquin minꝰ docet quam
fuerit in explicata ꝓpositione derelictũ.
manos errores. Cogͥitatione. Facto. ꝙ dicto.
quos hic ꝑordinem abnegat dicens. Non
abiit in consilio impiorum. Primũ detes¬
tabiles denegat cogitationes. que sibi fa¬
miliarit̾ uendicant genus humanum.
quas dñs xp̃c omnino ñ habuit. Et ne
extraneis utamur exemplis. hoc debere
intelligi de dño saluatore: tricesimꝰ nonꝰ

Expanded text:
ejus . Sed memento quod ubicunque sic ejus . Sed memento quod ubicunque sic ponitur, assumpta ejus humanitas indicatur; vir enim sexus est carnis, qui in divinitate nullatenus invenitur. Sed quoniam natura humanitatis a Domino fuerat pro nostra redemptione sumenda, competenter posuit virum, ut utriusque naturae una crederetvia peccatorum non stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit. Posito igitur beato viro, id est Domino Christo, ab illa dispensatione qua passus est, utile fuerat ut eum per actus suos consequenter exponeret; alioquin minus docet, quod fuerit in explicata propositione derelictum. nstat errores, cogitatione, facto, et dicto, quos hic per ordinem abnegat dicens: Non abiit in consilio impiorum. Primum detestabiles denegat cogitationes quas sibi familiariter vindicat genus humanum, quas Dominus Christus omnino non habuit. Et ne extraneis utamur exemplis, hoc debere intelligi de Domino Salvatore tricesimus nonus
Abbreviated transcription (Latin):
maiorum tradit auctoritas. quasi bene ap¬¬
tus cui omia desiderata succedunt. S hẽ
duob modis dici. in centesimo quadragesi.¬
mo tercio psalmo prophã conmemorat:
ponens. beatum dixerunt popłm cui hec
sunt. iterumq subiungit. beatus ppłs cuiꝰ
ẽ dñs ds̃ eius. Qua propt̃ scłi beatus ẽ. qui
iit puta summa securitate suffultus. in
continuata leticia & mundanis copiis
ꝑseuerat. Isti aut̃ beato qui a proposito
suo nulla contrarietate remouet᷑. uirũ
subiunxit eg̃gie. Uir enim uocatur a
uirib qui nescit colerando deficere.
aut in ꝓsꝑis aliqua se elatione iactare.
Ranimo stabili defixus. & celestium re-¬
rum contemplatione firmatꝰ. manet
semꝑ inpauidis. Hoc etiã ueriloquium
appellauere maiores. Echimologia est
enim oratio buis. ꝑcertas assonationes os¬
tendens: ex qͦ nomine id quod queritui
uenerit hom̃. Nec dubites qued iurum
appellat dñm saliatorem. de quo et s¬
saias ꝓpħa dicit. Ecce uir oriens ẽ nom̃

Expanded text:
majorum tradit auctoritas, quasi bene aptus, cui omnia desiderata succedunt. Sed hunc duobus modis dici in centesimo quadragesimo tertio psalmo propheta commemorat ponens: Beatum dixerunt populum cui haec sunt ; iterumque subjungit: Beatus populus cujus est Dominus Deus ejus. Quapropter saeculi beatus est, qui, ut putat, summa securitate suffultus, in continuata laetitia et mundanis copiis perseverat. Isti autem beato, qui a proposito suo nulla contrarietate removetur, virum subjunxit egregie: vir enim vocatur a viribus, qui nescit tolerando deficere, aut in prosperis aliqua se elatione jactare; sed animo stabili defixus, et coelestium rerum contemplatione firmatus, manet semper impavidus. Hoc etiam veriloquium appellavere majores. Etymologia enim est oratio brevis, per certas assonationes ostendens ex quo nomine id quod quaeritur venerit nomen. Nec dubites quod virum appellat Dominum Salvatorem, de quo et Zacharias propheta dicit: Ecce vir Oriens est nomen
Abbreviated transcription (Latin):
et deceptio. s post aduenit homini glõsa
redemptio. Primo illata ẽ ignominiosa
captiuitas. deinde secuta ẽ uotiua libertas.
Expulsus hõ de ꝑadyso. sed receptꝰ in ce-¬
lum. Plidit in terra bĩtudinem. s anglos
merebitur habere consortes. Luctus ex
diabolo. gaudium prouenit ex dõ. Nñ¬
& apłs dicit. Sicut enĩ ꝑ inobedientiã
unius hominis peccatores constituti sũt
multi. ita & ꝑ uniꝰ obedientiam iusti con-¬
stituentur multi. In ipso itaq capite psal¬
mi ħꝰ diffinitio beati uiri tamquã pul-¬
cherrimũ nobis gloriosi regis diadema
resplendet. Oratio b̃ius & lucida. quȩ rẽ
propositã diuersis modis quid sit ostendit.
S ħ principiũ duas species diffinitionũ
euident̃ amplectitur. In priorib quippe
ũsibus duob qui dicunt ñ abiit. non
stetit. ñ sedit. octaua species diffinitioĩs
ẽ. quȩ grece dicitur cathaferesin. tuenan.¬

Expanded text:
 decepto, sed post advenit homini gloriosa  decepto, sed post advenit homini gloriosa redemptio. Primo illata est ignominiosa captivitas, deinde secuta est votiva libertas. Expulsus homo de paradiso, sed receptus est in coelum. Perdidit in terra beatitudinem, sed angelos merebitur habere consortes. Luctus ex diabolo, gaudium provenit ex ientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius obedientiam justi constituentur multi . In ipso itaque capite psalmi hujus, definitio beati viri tanquam pulcherrimum nobis gloriosi regis diadema resplendet. Oratio brevis et lucida, quae rem propositam diversis modis quid sit ostendit. Sed hoc principium duas species definitionum evidenter complectitur. In prioribus quippe versibus duobus qui dicunt: Non abiit, non stetit, non sedit, est, quam Graeci cata apheresin tu enan
Abbreviated transcription (Latin):
mereamur. E ideo sicut prefati sumꝰ di-¬
usio facienda ẽ. quȩ si recte adhibeatur.
ita illustrem & ꝑspicuã nobis efficit dic.¬
tionẽ. ut priusquam legatur orationis
textus. ante nobis eiꝰ relucere possit in¬
tentio.
diuisio pzalmi.
niuersus textus psalmi huiꝰ. ꝓpħa
referente narͥatur. In prima parte ui¬
tã scẽ incarnationis exponit. qm̃ si ad
maiestatem xͥ solam uelis referre que
de eo dicuntur. nequeunt cõuenire.
Scda uͦ peccatorum nequitias in futo
iudicio debitas reciꝑe cõmemorat ultio¬
nes. ut p̃missa gratius possemꝰ accipere
cuiꝰ uidebantur subsequentia formida-¬
ri. Respice quoq intentionẽ eiꝰ. quam
constat maxime ꝑquirendam. Ideo in pͥn-¬
cipiis beatitudo dñi saluatoris edicitur.
ut humano gñi uitalia exempla prestent᷑.
quatinꝰ sicut nobis homo t̾renus intulit
mortem. ita cȩlestis ueniens daret salutẽ.
IN principiis enim fuit durissimã conditio¬

Expanded text:
mereamur. Et ideo, sicut praefati sumus, divmereamur. Et ideo, sicut praefati sumus, divisio facienda est, quae si recte adhibeatur, ita illustrem et perspicuam nobis efficit dictionem, ut priusquam legatur orationis textus, ante nobis ejus relucere possit intentio. Divisio psalmi. Universus textus psalmi hujus propheta referente narratur. In prima parte vitam sanctae incarnationis exponit: quoniam si ad majestatem Christi solam velis referre quae de eo dicuntur, nequeunt convenire. Secunda vero peccatorum nequitias in futuro judicio debitas recipere commemorat ultiones; ut praemissa gratius possemus accipere, cujus videbantur subsequentia formidari. Respice quoque intentionem ejus, quam constat maxime perquirendam. Ideo in principiis beatitudo 12 Domini Salvatoris edicitur, ut humano generi vitalia exempla praestentur; quatenus sicut nobis homo terrenus contulit mortem, ita coelestis veniens daret salutem. In principiis enim fuit durissima conditio
Abbreviated transcription (Latin):
nemo de genitis ẽ qui ñ impie gessit. et
de confitentib qui ñ deliquit. Uł illud.
Iusticia iusti sic ẽ apud te: sicut pannur.
menstruate. Qua propt̃ non omĩ beato pat̃
hec sententia conuenire. nisi illi tantum
de qͦ scͥptura dicit. qui peccatũ non fecit.
uia peccatorũ stetit. & in cathedra pesti¬
lentie non sedit. & cetã. Mirabilis ordo.
cȩlestis reuera dispositio: ut abipso nob̾
psalmorũ prouenir& initium. quem sa-¬
lutarem ianuã constat ẽẽ celorum. Qua¬
propt̃ intrare cũ summo gaudio festine¬
mus. ubi patentem ianuam ipsum aduo-¬
catum nrm esse cognoscimꝰ. sicut ait apls.
Non enim habemꝰ pontificem qͥ ñ possit
cõpati infirmitatib nrĩs. Et paulopꝰt.
Adeamꝰ gͦ cum fidutia ad thronum grẽ
eius. ut miscdĩam consequam᷑. & grãm
in ueniamꝰ in auxilio oportuno. Nunc
claues psalmorũ reserabiles apponamꝰ. ut
prestante dño regis nr̃i palatia introire

Expanded text:
nemo de genitis est qui non impie gessit, et nemo de genitis est qui non impie gessit, et de confidentibus qui non deliquit; vel istud: Justitia justi sic est apud te sicut pannus menstruatae . Quapropter non omni beato potest haec sententia convenire, nisi illi tantum de quo Scriptura dicit: Qui peccatum non fecit, via peccatorum stetit, et in cathedra pestilentiae non sedit , etc. Mirabilis ordo, coelestis revera dispositio, ut ab ipso nobis psalmorum proveniret initium, quem salutarem januam constat esse coelorum. Quapropter intrare cum summo gaudio festinemus, ubi patentem januam, ipsum Advocatum nostrum esse cognoscimus, sicut ait Apostolus: Non enim habemus Pontificem qui non possit compati infAdeamus ergo cum fiducia ad thronum gratiae ejus, ut misericordiam consequamur, et gratiam inveniamus in auxilio opportuno . Nunc claves psalmorum reserabiles apponamus, ut, praestante Domino, Regis nostri palatia introire
Abbreviated transcription (Latin):
hic idõ non habet titulum:
quia capiti nr̃o dñõ saluator
do quo absolute dicturꝰ ẽ nic̾il
constet esse principium. sic̃ ipse in euan.¬
glio dicit. Ego sum pͥncipium. propt̃
quod loquor uobis. Nam licet & alii psal.¬
mi de ipso multa dicãt. nemo tam̃ de eiꝰ
quȩ fuit in t̾ris conuersatione sic loquit᷑.
& qm̃ adhunc quȩ dicenda sunt cũcta
respiciunt. merito caput scĩ oꝑis ponit᷑.
qui princeps rerum omĩum esse mons-¬
tratur. Quicqͥd enim aut de p̃teritis in¬
struit. aut de p̃sentib monet. aut de
futuris efficit cautiores. omĩa ad institu¬
tionẽ beati uiri ꝑtinent. que liber iste
dicturus ẽ. Lam quidã tituli. quidam
p̃fationis locum eum tenere dixerunt.
ueracissime cõuenire. Nam si dixerimus
om̃i beato posse congruere. iam ñ constat
illud qͦd dic̃ in psalmo. Om̃is hõ mendax.
Uel illud quod iob meminit. Nullus
mundus ande te. nec infans cuus ẽ unius
diei uita suꝑ t̾ram. Et alibi. In ueritate

Expanded text:
 ideo non habet titulum quia capiti nostro Domino Salvatori, de quo absolute dicturus est, nihil constat esse principium, sicut ipse in Evangelio dicit: Ego sum principium, propter quod et loquor vobis . Nam licet et alii psalmi de ipso multa dicant, nemo tamen de ejus quae fuit in terris conversatione sic loquitur. Et quoniam ad hunc quae dicenda sunt cuncta respiciunt, merito caput sancti operis ponitur, qui princeps rerum omnium esse monstratur. Quidquid enim aut de praeteritis instruit, aut de praesentibus monet, aut de futuris efficit cautiores, omnia ad institutionem beati viri pertinent, quae liber iste dicturus est. Nam quidam tituli, quidam praefationis locum eum tenere dixerunt. to potest veracissime convenire. Nam si dixerimus omni beato posse congruere, jam non constat illud quod dicitur in psalmo: Omnis homo mendax ; vel illud quod Job meminit: Nullus mundus ante te, nec infans cujus est unius diei vita super terram ; et alibi: In veritate
Abbreviated transcription (Latin):
peccare ẽ: & potius genus est p̃uarieatioĩs
acibis talib abstinere. Fr̃uctus enim dr̃
a fruendo. Et notandum quia dabit dix̃.
qd ad rationabilem sensum o ad offerentis
ꝑtino uoluntatẽ. Nam licet & alia ligna
erumpentes inferant fructus. ħ recte dare
dr̃. quia eterna p̃mia donare monstrat᷑.

Expanded text:
peccare est; et potius genus est praevaricationis peccare est; et potius genus est praevaricationis a cibis talibus abstinere. Fructus enim dicitur a fruendo. Et notandum quia dabit dixit, quod ad rationabilem sensum, et ad offerentis pertinet voluntatem. Nam licet et alia ligna erumpentes inferant fructus, hoc recte dare dicitur, quia aeterna praemia donare monstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
institum est lignum crucis: adeo quod sẽꝑ
in fide uireret accrescer&. Hoc scema para¬
bole dicitur. idẽ genere dissimilium com¬
paratio. Sic enim in subsequentib o mon¬
ti. & leoni. & uermi. comparatus est xp̃c.¬
Sequitur. Secus decursus aquarum. In
comparationis grã ꝑseuerat. Nam sicũt
t̾restris aqua decurrens uita ẽ lignorum
uirentiũ. sic aqua spiritalis signum cruciᷤ
inunidat: quȩ salus ẽẽ fidelium cognoscit᷑
animarũ. Nec ergo aqua est de qua in e¬
uangelio dicitur. Si scires quis est qui ã te
aquam iuuam petit. petisses abeo ut darẽ¬
tibi aquã uiuam: & cętera. Oꝑe precium
est quoq ꝑpendere quare dixerit secus decͣ¬
sus aquaium. scilicet ut nimia inundatio
lignum leder&. nec iterum irrigatio procul
cõpetenti. hoc est quando beate incarna¬
tionis sacramenta suscepit. Ofructus ille
mirabilis. qui humanũ genus dulcissioa
credulitate satiauit. Unde non gustare

Expanded text:
institutum est lignum crucis a Deo, quod semper institutum est lignum crucis a Deo, quod semper in fide vireret ac cresceret. Hoc schema parabola dicitur, id est genere dissimilium comparatio. Sic enim in subsequentibus et monti, et leoni, et vermi comparatus est Csequitur, « secus decursus aquarum, » in comparationis gratia perseverat. Nam sicut terrestris aqua decurrens vita est lignorum virentium, sic aqua spiritalis signum crucis inundat, quae salus esse fidelium cognoscitur animarum. Haec ergo aqua est, de qua in Evangelio dicitur: « Si scires quis est, qui a te aquam tibi aquam vivam , etc. Operae pretium est quoque perpendere quare dixerit: secus decursus aquarum; scilicet ut nec nimia inundatio lignum laederet, nec iterum irrigatio procul ore competenti, hoc est, quando beatae incarnationis sacramenta suscepit. O fructus ille mirabilis, qui humanum genus dulcissima credulitate satiavit! Unde non gustare
Abbreviated transcription (Latin):
similitudine referantur. Bene ut arbit᷑a
ligno fructifero comꝑatus est dñs xpistꝰ.
propt̃ crucem quam ꝓ hominum salute
suscepit. Quȩ merito lignũ uite dicitur.
dictũ est. Amen dico tibi: hodie mecũ eris
in paradyso Deniq et om̃is hodie in ea
credens eterne uite dona consequitur. Siue
ut historia refert. Lignũ reuera fuit in
padẏso ꝑhennis uitae. si detestabilis in o¬
bedientia non fuisset. Unde enim mois
habuiss introitum. si adam monstrasset de¬
uotioĩs affectum. Ninc scissimi patres sua¬
uissima mella sudauerunt dicenteᷤ. Dedit
mandatũ. ut inueniret arbit᷑um. Fixit le¬
gen. ut faceret cautiorẽ. Sille improuide
secutus ẽ ut hostem. & infelicit̾ uite reliqͥt
auctorem. Tẽ lamentabili sorte deceptꝰ.
uitam perpetuã quam possessurus erat
amisit. et in mortem quam ñ habebat incur
rit. S ut ad concepte similitudinis institu¬
ta redeamus. qͦd dicit plantatum ẽ. id est

Expanded text:
similitudine referantur. Bene, ut arbitror, similitudine referantur. Bene, ut arbitror, ligno fructifero comparatus est Dominus Christus, propter crucem quam pro hominum salute suscepit. Quae merito lignum vitae dicitur,dictum est: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso . Denique et hodie omnis in ea credens, aeternae vitae dona consequitur. Sive, ut historia refert, lignum revera fuit in paradiso perennis vitae, si detestabilis inobedienhabuisset introitum, si Adam monstrascet devotionis affectum? Hinc sanctissimi Patres suavissima mella sudaverunt, dicentes: « Dedit mandatum, ut inveniret arbitrium: fixit legem, ut faceret cautiorem. » Sed ille cum improvide secutus est hostem, et infeliciter vitae reliquit auctorem, tunc lamentabili sorte deceptus vitam perpetuam, quam possessurus erat, amisit, et in mrit. Sed ut ad conceptae similitudinis instituta redeamus, quod dicit, plantatum est, id est
Abbreviated transcription (Latin):
corporib detur. et capiendi somni necessi¬
tas afferatur. S ille probatur legem cõ¬
tinue meditari. qui om̃ia sedm̃ scĩtatem
gerens. cȩlesti se in omnib puritate trae¬
tauit. Hoc reuera ipsi capiti dño xp̃o cer¬
tum ẽ conuenire. quamius ad exemplum
scĩtatis eius et menbris eius uideatur ee p̃¬
ceptum: sicut dicit apłs. Om̃ĩa quecũq
facitis in uerbo aut infacto: omĩa ingloria
di facite. Est et alibi predicata ista conti¬
nuitas: sicut incentesimo octauo decimo
psalmo legitur. Testimonia tua añe ddoce¬
me: et mandata tua incorde meo semꝑ
exquiram. Bies pagani dixerunt anumi¬
nib suis. idest adiis suis: a quib eos etiã
nominasse no̾cuntur. Nox autem dicta est.
eo qͦd noceat aspectib siue actionib nt̃s
t erit tamquã lignum quod planta.¬
tum est secus decursus aquarum.
ic iam p̃dicitur głosa nimis singula¬
risq felicitas. ut ficut actio miranda
descripta est: ita et eius ꝓspera magnifica

Expanded text:
corporibus detur, et capiendi somni necessitas afferatur. Sed ille probatur legem continue meditari, qui omnia secundum sanctitatem gerens, coelesti se in omnibus puritate tractavit. Hoc revera ipsi capiti Domino Christo certum est convenire, quamvis ad exemplum sanctitatis ejus, et membris quoque videatur esse praeceptum, sicut dicit Apostolus: Omnia quaecunque facitis in verbo aut facto, omnia in gloria Dei facite . Est et alibi praedicata ista continuitas, sicut in centesimo decimo octavo psalmo legitur: Testimonia tua doce me, Domine, et mandata tua in corde meo semper exquiram. Dies pagani dixerunt a numinibus suis, id est a diis, a quibus eos etiam nominasse noscuntur. Nox autem dicta est, eo quod noceat aspectibus sive actionibus nost erit tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum. Hinc jam praedicitur gloriosa nimis, singularisque felicitas; ut sicut actio miranda descripta est, ita et ejus prospera magnifica
Abbreviated transcription (Latin):
Benedictus dñs deus isrł. qui facit mira¬
bilia solus. Memento autẽ quod om̃is dif¬
finitio aut ex materia nascitur quod est
corp. aut ex specie quod ẽ qualitas. aut
certe ex utroq sicut ẽ homo mirabili ordine
prolata disponens. Nlam si prius posuisset qͣd
erat. necessarium ñ fuerat dixisse qͦd̾ erat. ñ.¬
Hoc mitatus conuerso ordine geometeus
fec̾ euclides dicens. Linea ẽ longitudo sũ
latitudine. Priꝰenim dixit quod ẽ. & sub¬
iunxit pͣtea quod non ẽ. Sicut facere con-¬
suerunt qui pͥorum dicta aliqua diu̾sitate
cõmutant. ut se in eis mentrant᷑ auctores.
Nunc ad ꝑscrutanda uerla ueniamꝰ. qm̃
ininteriorib eorum quasi in quib dam
nuleis fructus dulcissimus inuenitirr.
Nimis pulchrum conmodumq principi
imbecilla moniturus. a bĩtudine sumere
uideretur initiũ. ut hac spe trepidantiũ
animos inuitaret. ne se mortalium fra-¬
gilia corda subducerent. Quis eñi ad que¬
lib& ardua ñ incitetur. ubi felix b̃itudo

Expanded text:
Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia magna solus . Memento autem quod omnis definitio aut ex materia nascitur, quod est corpus: aut ex specie, quod est qualitas; aut certe de utroque, sicut est homo, mirabili ordine prolata disponens. Nam si prius posuisset quod erat, necessarium non fuerat dixisse quod non erat. Hoc imitatus converso ordine geometricus fecit Euclides dicens : Linea est longitudo sine latitudine. Prius enim dixit quod est, et subjunxit postea quod non est; sicut facere consueverunt qui priorum dicta aliqua diversitate commutant, ut se in eis mentiantur auctores. Nunc ad perscrutanda verba veniamus: quoniam in interioribus eorum quasi in quibusdam nucleis fructus dulcissimus invenitur. ENimis pulchrum commodumque principiui generis imbecilla moniturus, a beatitudine sumere videretur initium; ut hac spe trepidantium animos invitaret, ne se mortalium fragilia corda subducerent. Quis enim ad quaelibet ardua non incitetur, ubi felix beatitudo
Abbreviated transcription (Latin):
sed sanctitate ꝓpositi. sicut in łͥcesimo iͦe
psalmo dicturus ẽ. Ut faciam uolunta¬
tem tuam ds̃ m̃s uolui. et legem tuã in
medio cordis mei. Sic de uno psalmo utrũq
debet intelligi. & mandatum dñi semꝑ
eum constat fuisse meditatum. In septua¬
gesimo septimo quoq psalmo dicit. Lo¬
quar propositiones abinitio. S cũ dicit
loquar abinitio. ñ uult ꝑsonam suam ali¬
cubi fortasse p̃teriri. Nos tamen diuersoꝵ
patrum auctoritatem secuti. & ecdesiae
uerba dedimus et propħe. et iustissimos qͦsq
hoĩes uel peccatores diximus loqui. quos
sius locis euidenter ostendemus. ut uari¬
etas ipsa rerum oblectari possit auditum.
Die ac nocte. Hec complexio conti

Expanded text:
sed sanctitate propositi; sicut in tricesimo nono sed sanctitate propositi; sicut in tricesimo nono psalmo dicturus est: Ut faciam voluntatem tuam, Deus meus, volui, et legem tuam in medio cordis mei . Sic de uno psalmo utrumquedebet intelligi, et mandata Domini semper eum constat fuisse meditatum. In septuagesimo septimo quoque psalmo dicit: Loquar propositiones ab initio : sed cum dicit, Loquar ab initio, non vult personam suam alicubi fortasse praeteriri; nos tamen diversorum Patrum auctoritatem secuti, et Ecclesiae verba dedimus et prophetae, et justissimos quosque homines, vel peccatores diximus loqui, quos suis locis evidenter ostendimus, ut varietas ipsa rerum oblectare possit auditum. Die ac nocte. Haec complexio contin
Abbreviated transcription (Latin):
sũma laude concelebrant. Ratio inqua
positis quib dam alia quedam ex necessita.¬
te ueniunt ꝑ ea que posita sunt. Iste ex du¬
abus propositionib & conelusione format᷑
sicite hic constat effectum. Cuius prima ꝓ¬
positio ẽ. Beatus uir cuiꝰ uoluntas in lege
dñi ẽ. Scdã propositio est: nullus cuiꝰ uolũ¬
tas in lege dnĩ est. Abiit in consilio impio¬
rum. ꝓuenit expectata conclusio. Nullus
igitu̾i beatus uir abiit in consilio ĩpiorũ.
Hoc quidem in diu̾sis locis diligens tibi ꝑ¬
scrutator inuenies. qͦd nos rarius ponen-¬
dum ẽẽ ꝑspeximus. qm̃ nobis ex diuersis
artib atq disciplinis. cum expositione ꝓ¬
posita multa dicenda sunt.
sublege: quia in lege fuit qui peccata con-¬
tẽpsit. Reliqui autem mortales merito sub
lege sunt. qui delictis ꝯrantib inclinant᷑.
Lex enim dicitur ex eo quod animos nrõs
liget. suisq teneat obnoxios constitutis.
Uerum ille legem ñ meditabatur litt̃is.

Expanded text:
summa laude concelebrant: oratio, in qua positis quibusdam, alia quaedam ex necessitate veniunt per ea quae posita sunt. Iste ex duabus propositionibus et conclusione formatur, sicut hic constat effectum. Cujus prima propositio est: Beatus vir cujus voluntas in lege Domini est. Secunda propositio: Nullus cujus voluntas in lege Domini est, abiit in consilio impiorum. Provenit exspectata conclusio: Nullus igitur beatus vir abiit in consilio impiorum. Hoc quidem in diversis locis diligens tibi perscrutator invenies, quod nos rarius ponendum esse perspeximus, quoniam nobis ex diversis artibus atque disciplinis cum expositione proposita multa dicenda sunt. sub lege, quia in lege fuit qui peccata contempsit. Reliqui autem mortales merito sub lege sunt, qui delictis onerantibus inclinantur. Lex enim dicitur ex eo quod animos nostros liget, suisque teneat obnoxios constitutis. Verum ille legem non meditabatur litteris,
Abbreviated transcription (Latin):
eatus heronimus prophetiam eu¬
psalmorũ qͥnq libͥs putauit eẽ diuiden . pari.¬
dam: quia in textu oꝑis hui e quater legi¬
tͣ fiat fiat. dum ħ uerbo intercedente non¬
nulla se uideatur aꝑire diuisio. Huic fauit
assensa posteritas. credo dum sibi consultũ
uidicauit. qͥa in multas parteᷤ curtabatur
tediosa longinquitas. Nẏlariꝰ autem picta¬
uensis ep̃c diuinarum rerum acutissimꝰ
& ꝓfundissimꝰ ex quisitor. congruentiꝰ esti
me cum in actib aplõrum legatur dic¬
tũ in libro psalmorum. Qua propt̃ me¬
rito unus liber dicit᷑. qui tanta aucto¬
ritate firmatur
XIII. Quemadmodũ
in psalmis sit de xpisto domino
sentiendum.r..

Expanded text:
eatus Hieronymus prophetiam Psalmorum in quinque libros putavit esse dividendam , quia in textu operis hujus quarto legitur, fiat, fiat; dum hoc verbo intercedente, nonnulla se videatur aperire divisio. Huic favet assensa posteritas. Credo dum sibi consultum judicavit, quod in multas partes coarctabatur taediosa longinquitas. Hilarius autem, Pictaviensis episcopus, divinarum rerum acutissimus et profundissimus exquisitor, congruentius librme cum in Actibus Apostolorum 6 legatur dictum: In libro Psalmorum. Quapropter merito unus liber dicitur, qui tanta auctoritate firmatur. CAPUT XIII. Quemadmodum in psalmis sit de Christo Domino sentiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
uxdire. docere est. Nam et ipsum nom̃
significat app̃hensam scientiam. Rudis
enim dr̃ nouus. Eruditus. quasi arude
sublatus. id est abignorantia diuisus: et
in doctrine sinib collocatus. Ed illis be¬
ne dicitur: qui iam carnalia delicta do¬
inuerunt. Ip̃si enim bene uidicant t̾ram
quando repressis uitiis corꝑibus suis fa¬
tiente dnõ precepta legis imponunt. Ter¬
Iamabili timore seruitur. Nam sicut
remissa securitas culpas admittit. ita
timor desiderabilis delicta semꝑ exclu¬
dit. Et ne seruitiũ dei durissimum aut
tristissimum forte putaretur. subiunxit.
Et exultate ei cum tremore.

Expanded text:
udire, docere est; nam et ipsum nomen significat apprehensam scientiam: rudis enim dicitur novus. Eruditus, quasi a rude  ed., a rure sublatus, id est ab ignorantia divisus, et in doctrinae finibus collocatus. Quod illis bene dicitur, qui jam carnalia delicta domuerunt; ipsi enim bene judicant terram, quando repressis vitiis, corporibus suis, favente Domino, praecepta legis imponunt. 19 Teramabili timore servitur. Nam sicut remissa securitas culpas admittit, ita timor desiderabilis delicta semper excludit. Et ne servitium Dei durissimum aut tristissimum forte putaretur, subjunxit: Et exsultate ei cum tremore.
Abbreviated transcription (Latin):
quemlibet pupillum. s pupillum & hum¬
lem dõ esse gratissimum. Nam cum dicit
iudicare pupillo & humili. significat ꝓ
ipso ferri posse sententiã. S cum humilis
dr̃: iustissimꝰ approbatur. Sequitur quoq
diffinitiua promissio. Idõq illa dicta st̃
finiri. ut ulterius anullo hominũ ꝑmittat᷑
excedi. Tunc siquidem om̃ia mala finien

Expanded text:
quemlibet pupillum, sed pupillum et humiquemlibet pupillum, sed pupillum et humilem Deo esse gratissimum. Nam cum dicit: Judicare pupillo et humili, significat pro ipso ferri posse sententiam. Sed cum humilis dicitur, justissimus approbatur. Sequitur quoque definitiva promissio, ideo illa quae fieri, ut ulterius a nullo hominum permittatur excedi. Tunc siquidem omnia mala finien
Abbreviated transcription (Latin):
magis sc̃s uir in hoc mundo cogitur susti¬
nere. Gentes autem posuit peccatores et
impios. qui feraliter uiuunt: nec dñi le-¬
gib obsequuntur. De terra eiꝰ. regnum
significat domini saluatoris: quo soli be
ens uota iustorum uerbis congruis ex¬
primuntur. Dicit eñi desiderium paupe¬
rum. qͦd fecit semꝑ amore p̃misso: ut illic
eum eudent̃ uidere cupiant. ubi nunc
etiam mentis lumine tranfferuntur. Se¬
quitur. Concupiscentiã cordis eorum. hoc
ũbum constat esse uiolentius. Concupis¬
centiara enim ibi dicit᷑. ubi coniuratis quo¬
dammꝰ animȩ uirib aliqͥd ardore mentis
appetitur. Sequitur. Exaudiuit auris tua.
Quod regularit̃ debemus ad uertere. nichil
in dñ corꝑalium esse menbrorũ. S uirtu¬
tis eius effectus qua audit: auris uocatur.
Qua uidet: oculus. Qua ꝑficit: manus. Ue¬
crebro repꝑienda sunt: nos ipsa repetendo
fastidiũ facere uideamur. Iudicare pu
ritate prophetica cõmonemur non solum

Expanded text:
magis sanctus vir in hoc mundo cogitur sustimagis sanctus vir in hoc mundo cogitur sustinere. Gentes autem posuit peccatores et impios, qui feraliter vivunt, nec Domini legibus obsequuntur. De terra illius, regnum significat Domini Salvatoris, quo soli beaene vota justorum verbis congruis exprimuntur. Dicit enim, desiderium pauperum, quod fit semper amore praemisso, ut illic eum evidenter videre cupiant, ubi nunc etiam mentis lumine transferuntur. Sequitur, concupiscentiam cordis eorum. Hoc verbum constat esse violentius. Concupiscentia enim ibi dicitur, ubi conjuratis quodammodo animae viribus aliquid ardore mentis appetitur. Sequitur, exaudivit auris tua. Quod regulariter debemus advertere, nihil in Deo corporalium esse membrorum, sed virtutis ejus effectus, qua audit, auris vocatur; qua videt, oculus; qua perficit, manus. Vecrebro repetenda sunt, nos ipsa repetendo fastidium facere videamur. Vers. 40. Juritate prophetica commonemur, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
re. idẽ. ad nichilum redige. Brachiũ eiꝰ dicit
potentiam: qua pecc̃ores male utebantur. qͥa
insegnit̾ impia faciebant: & hoc nom̃ singu.¬
lariter abeo meruit. qm̃ in scelerib similem
ñ habebit malignus: quia iniquus dissua¬
sor erio. ut quos terrore ñ potest ꝑuertere.
saltem conetur ꝑ noxia premia declinare.
Delictum autẽ eius dicit commissa perpera.
qͦd licet singularit̾ pronuntiatum sit. ĩnu¬
merabilia tamen eius extabunt sine dubita¬
tione pecc̃a. Omĩa siquidẽ facta ipsius ad dic
ta sunt: cuius uniuersa uita delictum uo¬
catur. Addit. nec inuenietur: quia dubium
ñ est perire scelestam potestatẽ. cuiꝰ damp-
de generali ad futurum rerum ordinẽ uenit.
munificumq uenturum est. ꝑmittitur enz̃
nimis precurrere scelestum malum ut gra¬
tius regnum dñ suscipiatur optatum. ubi
iam bãtorum adepta securitas conquiescat.
Nec ulterius formidentur insidiȩ. quas

Expanded text:
re, id est ad nihilum redige. Brachium ejus dicit re, id est ad nihilum redige. Brachium ejus dicit potentiam qua peccatores male utebantur: quia insigniter impia faciebat; et hoc nomen ab eo singulariter meruit, quoniam in sceleribus similem non habebit. Malignus, quia iniquus dissuasor erit; ut quos terrore non potest pervertere, saltem conetur per noxia praemia declinare. Delictum autem ejus, dicit commissa perperam; quod licet singulariter pronuntiatum sit, innumerabilia tamen ejus exstabunt sine dubitatione peccata. Omnia siquidem facta ipsius ac dicta peccata sunt, cujus universa vita delictum vocatur. Addit, nec invenietur, quia dubium non est perire scelestam potestatem, cujus damnade generali, ad futurarum rerum ordinem venit: munificumque venturum est. Permittitur enim nimis praecurrere scelestum malum, ut gratius regnum Domini suscipiatur optatum: ubi jam beatorum adepta securitas conquiescat, nec ulterius formidentur insidiae, quas
Abbreviated transcription (Latin):
relictus est pauꝑ ostendit quoniã qui ili dere¬
linquitur: nulla utilitate fraudatur. qm̃ h
est pio principi dimitti: qͦd bonis omnibus
tradi. Pauꝑ enim dictus est: a paululo dare.
Relictum gͦ dicit pauꝑem dõ. ut om̃s uide¬
ant quȩ bona possint de eius reportare uidi¬
cio. Pupillum uͦ dicit non cuꝰ genitor carnaliꝰ
occubuit. sed cui pater sepultus est mundus.
Nam multos pupillos inuenies orbatos patre
uisibili. & sunt blasphemi alligurritores ꝙ qͦd
in illa etate crebertimum ẽ. luxuriosi. Et hia
dño probantur alieni. s ab illis pupillis diui¬
di non potest adiutorium dĩ. quorum pater
diabolus in actione facinorum probatur ex¬
tinctus. Et intende quod dicit tueris aduitor.
& maligni. requiretur delictum eius: nec
inuenietur. nte occłos prophetȩ antrxp̃i
nequitia redit. et rogat ne ille̾ baccar diu¬
tius liceat insanguine peccatorum. Conte.¬

Expanded text:
relictus est pauper, ostendit quoniam qui illi dererelictus est pauper, ostendit quoniam qui illi derelinquitur, nulla utilitate fraudatur, quoniam hoc est pio principi dimitti, quod bonis omnibus tradi. Pauper enim dictus est a paululo lare. Relictum ergo dicit pauperem Deo, ut omnes videant quae bona possint de ejus reportare judicio. Pupillum vero dicit, non cujus genitor carnalis occubuit, sed cui pater sepultus est mundus. Nam multos pupillos invenies orbatos patre visibili, et sunt blasphemi, abliguritores, et quod in illa aetate creberrimum est, luxuriosi, et hi a Domino probantur alieni. Sed ab illis pupillis dividi non potest adjutorium Dei, quorum pater diabolus in actione facinorum probatur exstinctus. Et intende quod dicit: Tu eris adjutor; um peccatoris et maligni; requiretur delictum ejus, nec invenietur. Ante oculos prophetae Antichristi nequitia redit; et rogat ne illi bacchari diutius liceat in sanguine beatorum. Conte
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiuis enim dixerat sublingua eius labor
& dolor hȩc nunc uerba repetit. Uides qui
laborem o dolorem consideras. quȩ ꝙille ꝑ¬
fidus dum sub lingua sua haberet. id est inz
Mcogitatione reuolueroꝵ cognosci penitus non
credebat. consideras profecto quando in tuis
manibꝰ idest in uidicio traditus ñ euadit: s
digna factis recipit. qͥuacandum asceleribus
ñ putauit. Sic enim om̃is potestas penes dm̃
esse declaratur. qui peccatores ipsi fibi ꝙ tradit¬
& punit. Nam quod ꝑministros eiꝰ geritur.
ipsius uirtute sine dubitatione completur.
Quo fugiat quẽ tanta uirtus insequitur. Cõ¬
mittat licet scelera & diuersorũ hominum
subuersione pascatur. quicquid fecerit ñ erit
impunitũ cum eterna dampnatione torque.
ꝯibi enim derelictus est pauꝑ. Ibitur.
pupillo tu eris aduitor. IN medium deduc¬
tis impiis atq conuictis. redit ad iustos: ut
sic̃ illi digna factis recipiunt. ita isti ꝓmussa¬
premia consequantur. Nam cum dicit tibi de¬

Expanded text:
a ejus labor et dolor; haec nunc verba repetit: Vides quia laborem et dolorem consideras, quae et ille perfidus dum sub lingua sua haberet, id est in cogitatione revolveret, cognosci penitus non credebat. Consideras profecto, quando in tuis manibus, id est judicio traditus non evadit; sed digna factis recipit, qui vacandum ab sceleribus non putavit. Sic omnis potestas penes Deum esse declaratur, qui peccatores ipse sibi et tradit et punit. Nam quod per ministros ejus geritur, ipsius virtute sine dubitatione completur. Quo fugiat, quem tanta virtus insequitur? Committat licet scelera, et diversorum hominum subversione pascatur; quidquid fecerit non erit impunitum, cum aeterna damnatione torquebitur. Vers. 36. Tibi enim derelictus est pauper: pupillo tu eris adjutor. In medium deductis impiis atque convictis, redit ad justos; ut sicut illi digna factis recipiunt, ita isti promemia consequantur. Nam cum dicit: Tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
tatis generalit̾ deuota mente concelebrãt.
Sic textus totiꝰ psalterii duodecĩ partib
diuisus in apłorum numero mirabili
laude concluditur. quatinꝰ o iste illud
agat qd xp̃i discipulos fecisse cognoiimꝰ.
Est eciam eiusdem rei aliud euidentiꝰ sacͣ¬
mentũ. quod centũ quinquaginta dieb
diluuio suꝑducto cͥminib suis terra di¬
luta ẽ. Sic & hi psalmi tali numero ꝓduc.¬
ti genus humanũ peccatis suis pollutũ
conuenient̾ reddunt absolutũ. Nunc in¬
mutatim adponenda psalteri i uerba ue¬
niamꝰ.¬

Expanded text:
tatis generaliter devota mente concelebrant. tatis generaliter devota mente concelebrant. Sic textus totius Psalterii duodecim partibus divisus in apostolorum numero mirabili laude concluditur, quatenus et iste illud agat quod Christi discipulos fecisse cognovimus. Est etiam ejusdem rei aliud evidentius sacramentum, quod centum quinquaginta diebus diluvio superducto criminibus suis terra diluta est: sic et hi psalmi tali numero producti, genus humanum peccatis suis pollutum convenienter reddunt absolutum. Nunc minutatim ad exponenda Psalterii verba veniam
Abbreviated transcription (Latin):
patre. sed ht̃ fidutiã recte conu̾sationis:
nitatis. S more humanitatis assupte s
postulat subueniri. ne diabolus animã
eiꝰ iniqua presuptione diripiat. & gloria
ipsiꝰ in puluerem deducta disꝑeat. In oc-¬
taua parabolis ⁊ tͦpicis allusionib cong̃¬
gatis subsequens drama decurritur. &
ꝑ allegoricas similitudines om̃ia referũ.¬
tur ad dñm xp̃m. Que scemata nos locis
lectori studioso ambiguitas euncta tollatur.
Nona pt multiplicia p̾conia quȩ modo
a deitate modo ab humanitate ipsiꝰ muta.
nificat laudate dñm. Decima sequuntur
gradales. qui animũ nr̃m ad dñm salua¬
torẽ pura & humili satisfactione ꝑducũt.
Undecima uariatis ũbis iterum laudes
dñi ymnidica exultatione concelebrat.
singularit̾ om̃ipotentem. que uult fa¬
cere in celo et in t̾ra. Duodecima septem
psalmi relinquuntur infine. qui exul.¬
tationibꝰ ymnidicis totã głãm sc̃ẽ trini.¬

Expanded text:
Patre, sed habet fiduciam rectae conversationis, Patre, sed habet fiduciam rectae conversationis, deitatem; sed more humanitatis assumptae sibi postulat subveniri: ne diabolus animam ejus iniqua praesumptione diripiat, et gloria ipsius in pulverem deducta dispereat. In octava, parabolis et tropicis allusionibus congregatis, subsequens drama decurritur, et per allegoricas similitudines omnia referuntur ad Dominum Christum. Quae schemata nos locis lectori studioso ambiguitas cuncta tollatur. Nona, post multiplicia praeconia, quae modo a deitate, modo ab humanitate ipsius incipnificat Laudate Dominum. Decima, sequuntur gradales, qui animum nostrum ad Dominum Salvatorem pura et humili satisfactione perducunt. Undecima, variatis verbis, iterum laudes Domini hymnidica exsultatione concelebrat: singulariter omnipotentem, quae vult facere in coelo et in terra. Duodecima, septem psalmi relinquuntur in fine, qui exsultationibus hymnidicis totam gloriam sanctae Trini
Abbreviated transcription (Latin):
ntequã celestis psalterii mella mena.¬
degustem. & campos illos gloriosis.¬
C sime passionis dño prestante contingam
quedã mͥ uidentur diuisis capitib de tex-¬
tu ipsiꝰ carminis intimare. ut & legentes
distinctius debeamꝰ edocere. & nos ordines
ipsos sine aliqua offensione curram᷑. In
pͥma itaq parte dñi carnalis uita descri-¬
hitur. In sedã natura deitatis ipsiꝰ subtilit̾
indicatur. In t̾cia multiplicatos dic̃ ppłos.
qui eum nitebantur extinguere. Quar.¬
ta. propha in eisdem monitis ꝑseuerat.
ut desinant uidei mala cogitare. uel fa¬
cere. qm̃ se nouerint diuinis uͥtutib des.¬
truendos. In quinta dñs xp̃c clamat ad
patrẽ ut eius audiatur oratio. & in re-¬
surrectione ipsiꝰ mundo ꝓfutura conce¬
dat In sexta ꝑ totum psalmũ u̾ba sunt
penitentis. cui uingunt᷑ eiusmodi alii
sex. qui tam̃ in conclusione qͥnquagesion
psalmi descͥpti sunt. In septima parce xͥ
humilit̾ quidẽ petit ut ei subueniatur a

Expanded text:
ntequam coelestis Psalterii mella degustem, et campos illos gloriosissimae passionis, Domino praestante, contingam, quaedam mihi videntur, divisis capitulis, de textu ipsius carminis intimare, ut et legentes distinctius debeamus edocere, et nos ordines ipsos sine aliqua offensione curramus. In prima itaque parte Domini carnalis vita describitur. In secunda, natura deitatis ipsius subtiliter indicatur. Tertia, multiplicatos dicit populos, qui eum nitebantur exstinguere. Quarta, propheta in iisdem monitis perseverat, ut desinant Judaei mala cogitare, vel facere: quoniam se noverint divinis virtutibus destruendos. In quinta Dominus Christus clamat ad Patrem, ut ejus audiatur oratio, et in resurrectione ipsius mundo profutura concedat. Sexta, per totum psalmum verba sunt poenitentis, cui junguntur ejusdem modi alii sex, qui tamen in conclusione quinquagesimi psalmi descripti sunt. In septima parte Christus humiliter quidem petit ut ei subveniatur a
Abbreviated transcription (Latin):
porticus fuisse salomonis in quib ꝑiditan¬
tium turba languebat. ȩuangłica nobis de¬
signat auctoritas. Qͥ calculus quinquies in
se reductus uicesima quinta sumina prog̃¬
ditur. ut sic corda fidelium psalmi istius abys¬
so recreentur. sic̃ in illis porticib iacentium
ꝓbatice piscinȩ lauacro egra corpora sanabant᷑
priusquam liniretur.

Expanded text:
porticus fuisse Salomonis, in quibus periclitanporticus fuisse Salomonis, in quibus periclitantium turba languebat, evangelica nobis designat auctoritas . Qui calculus quinquies in se reductus, in vicesima quinta summa progreditur, ut sic corda fidelium psalmi istius abysso recreentur, sicut in illis porticibus jacentium probaticae piscinae lavacro aegra corpora sanabantur. priusquam liniretur.
Abbreviated transcription (Latin):
onsidẽmus qualem nobis formam ui¬
tae religiosus iste tradiderit. Dicit enĩ
ideo se hic uitasse pessimos. ne in uidicio
dñi cum malis possit ẽẽ sociatus. ammonens
ut iniquorum consortia fugientes. fidelib xp̃i
sꝑitali semꝑ caritate iungamur. quia ex diu-¬
tina hominum conuersatione morum semꝑ
contrahimus qualitatẽ. Hoc enim & sextus
psalmus ammonet cum dicit. discedite ame
om̃s qui oꝑamini iniquitatem. Noc & septimꝰ
decimus qui ait. Cum scõ sõs eris. & cum ui¬
ro innocente innocens eris. Et cum electo
electus eris. & cum ꝑuerso ꝑuerteris. Reuera
ut cognosceretur ingens malum. quod tam
crebro monebatur ẽẽ fugiendum. Qua propt̃
studiosissime queramus gloriosum nimis ap¬
tumq collegium. quod nos uirtutib erudiat:
& desiderio diuine caritatis accendat. ne in
retributione malorũ merito uingamur pes¬
simis. qͥ collegium hic habere uoluimꝰ cum
malignis. Quod si diligentius ꝑscrutemur.
nec quantitas ipsius numeri uacat. Nam.uͦ.

Expanded text:
onsideremus qualem nobis formam vitae religiosus iste tradiderit. Dicit enim ideo se hic vitasse pessimos, ne in judicio Domini cum malis possit esse sociatus, admonens ut iniquorum consortia fugientes, fidelibus Christi spirituali semper charitate jungamur, quia ex diutina hominum conversatione, morum semper contranimus qualitatem. Hoc enim et sextus psalmus admonet, cum dicit: Discedite a me omnes qui operamini iniquitatem ; hoc et decimus septimus qui ait: Cum sancto sanctus eris, et cum viro innocente innocens eris, et cum electo electus eris, et cum perverso subverteris . Revera ut cognosceretur ingens malum, quod tam crebro monebatur esse fugiendum. Quapropter studiose quaeramus gloriosum nimis aptumque collegium, quod nos virtutibus erudiat, et desiderio divinae charitatis accendat, ne in retributione 88 malorum merito jungamur pessimis, qui collegium hic habere voluimus cum malignis. Quod si diligentius perscrutemur, nec quantitas ipsius numeri vacat. Nam quinque
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si stratum collectionem uestium ueliss
aduertere. ipsa impossibilitas occurrit. que
delecti lauatione surrexit. siue hoc ꝑtĩgurã
hs ꝑbolem potest accipi. ꝑ quam solent aliqͣ
in magnitudinẽ ax aggerationtꝰ extendi.
sicut de nauigantib in centesimo sexto pͦs
dicturus est. Ascendunt usq ad celos & des¬
cendunt usq ad abyssos. Et in quinquage¬
simo psalino. Lauabis me et suꝑ niuem de¬
albabor. cum niue nichil possit esse canctidiꝰ.
S in deuteronomio moy ses ihesunaue p̃¬
cepit. Liber hic legis non recedat de manu
tua. & meditaberis in eo dieb ac noctibus.
ut scias ingredi uiam tuam. Simili modo
& alter penitens in centesimo pͥmo psalmo
dicturus ẽ. Cinerem sicut panem mandu¬
cabam. et potum meum cum fletu temꝑabã.

Expanded text:
Nam si stratum collectionem vestium velis advertere, ipsa impossibilitas occurrit quae de lecti lavatione surrexit. Sive hoc per figuram hyperbolen potest accipi, per quam solent aliqua in magnitudinem exaggerationis extendi: sicut de navigantibus in centesimo sexto psalmo dicturus est: Ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos . Et in quinquagesimo psalmo: Lavabis me, et super nivem dealbabor ; cum nive nihil possit esse candidius. Et in Deuteronomio Moyses Jesu Nave praecepit: Liber hic legis non recedat de manu tua: et meditaberis in eo diebus ac noctibus, ut scias ingredi viam tuam . Simili modo et alter poenitens in centesimo primo psalmo dicturus est: Cinerem sicut panem manducabam, et
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑius et gemuisse se asserat et plorasse cõ¬
firmet. ineptum ẽ. ut subito indignatione
propria putetur eẽ confusus. sed propter
iram dnĩ occłm cordis sui ꝓficetur eẽ turba¬
tum. QAd enim formidolosius quam illum
irasci: qui si non misereatur et extinguit.
Oculus enim dictus ẽ. quasi otior lux: quod
cito intenta respiciat. siue quod a palpebris
oculentibꝰ probatur occultus.

Expanded text:
ius et gemuisse se asserat, et plorasse confirmet, ineptum est ut subito indignatione propria putetur esse confusus: sed propter iram Domini, oculum cordis sui profitetur esse turbatum. Quid enim formidolosius quam illum irasci, qui si non misereatur exstinguit? Oculus enim dictus est, quasi ocior lux, quod cito intentata respiciat: sive quod palpebris occulentibus probatur occultus.
Abbreviated transcription (Latin):
acramis stratum meum rigabo.m
igare uberius aliquid significat quam
lectum. quare iterũ repetere uoluisset stra¬
tum. Stratꝰ significat cumulũ peccatorũ.
Qd ideo lacrimis rigat. ut eodem saluberri¬
mo imbre solutũ homo in nouã messem
uirtutis adolescat: fiatq ex peccatore uistꝰ.
ex lugente letus: ex egroto sanissimus.

Expanded text:
acrymis stratum meum rigabo. Rigare uberius aliquid significat quam  dixisset, quare iterum repetere voluisset stratum? Stratum enim significat cumulum peccatorum; quod ideo lacrymis rigat, ut eodem saluberrimo imbre resoluto, homo in novam messem virtutis adolescat, fiatque ex peccatore justus, ex lugente laetus, ex aegroto sanissimus.