comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nores se &iamaiores uniusi concurrunt ut etꝰ
salubria dic ea audiant & pura incentione adim¬
plenda suscipiant: hoc ẽ eniluminaria accende¬
re ad discendã ueritatẽ cordispiã de uotionẽ
p̃bere & uniũsas tenebras ertaa ase expelle
te. Illa aũt ascendens ineminenuior locoilis¬
si fierisilentiũ cũq: oms acuis sent dixit iu¬
sericordiã suã quã ꝓmisit domu isr ł & int̃¬
secit inmanume d ostẽ populi sui in hac nocte
Quidẽ iudithi nominentiore locũ ascende re
nisi scãm aeccłam ad suꝑna & cęlestia dogmata sermonen con
uertere ut illie nr̃os animos sustollat & adlaudandumdm̃
prouniuersis beneficiis sius quae misericorditer uero in¬
pendit isrłi torpentes prouoc& cuius uirtus hoste manti¬
quum interfecit in manu illius femine. Dequa adcal¬
bo uobis potestatem calcandi suꝑserpentes & scorpio¬
nes & supomne miurtutẽ inimici:¬
Et proferens deperacaput holofernis ostendit illifdicens.

Expanded text:
nores sed etiam maiores «universi concurrunt», ut eius salubria dicta audiant et pura intentione adimplenda suscipiant. Hoc est enim «luminaria accendere» ad discendam veritatem, cordis piam devotionem praebere et universas tenebras errorum a se expellere. 22 «Illa autem, ascendens in eminentiori loco, iussit fieri silentium. Cumque omnes tacuissent dixit Iuisericordiam suam, quam promisit domui Israel, et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte. » Quid est Judith in eminentiorem locum ascendere, nisi sanctam Ecclesiam ad superna et coelestia dogmata sermonem convertere, ut illuc nostros animos sustollat et ad laudandum Deum pro universis beneficiis suis, quae misericorditer vero impendit Israheli, torpentes provocet? Cuius virtus hostem antiquum interfecit in manu illius feminae, 24 de qua ad calbo vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimiciEt proferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens:
Abbreviated transcription (French):
uos uniui duirgine castiã exhibere xior ẽ eris thors
m maculatã ipsa se custo dit nec heretirio ne quan ad¬
muna cane ul omodo consentit. sedbe ne die uonẽ conter dei
pconpit i ndotamindta perpeualiter seruarec ontencdit
ooel comnis popiulus adbene dictionema portisusa am usori¬
uerorũres pondit saatfiat. hoce am arcenl autotoionor¬

Expanded text:
vos uni viro, virginem castam exhibere Christo». Cuius thoro inmaculatam ipsa se custodit nec hereticorum errori communicare ullo modo consentit, sed benedictionem quam a Domino percepit incontaminatam perpetualiter servare contendit. 21 Unde «omnis populus» ad benedictionem pontificis et presbiterorum respondit: «Fiat, fiat», hoc est: Amen, amen
Abbreviated transcription (Latin):
lebere retribui i quoa lab omiose pasbn uostulat
positi munerit console mur ini alidanomio lero¬
dñi actus ipse h ab& p̃miumsuũ quando ipsaerutyetributio
que nunc e exercitatio. Nã cumbonum sit dñmp̃dicare
inde unus quisq noscit᷑ promis sadona recipere. Recipt
plane quandomnilla angelica socuetate singulare fit
ergode uotione quapos sumus & hic illa beata daora
meditem quid enimflicius quam modo e xercere
quod te speras infuturabeatitudine posse ꝑager e
Spe enim iam salui factisumꝰ sed nondũ appet une¬
manuomi ũ inimicorũ nr̃orũ. Rede ptoriteq r
dȩ quo inpsal moscriptũ ẽ. Oñs fortis dñspotens an
pͣlio Ipse ꝑ sanguinẽ crucis sue contrioi seuir esur¬

Expanded text:
debere retribui, ut quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationni actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona recipere: recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit 12 Laudemus ergo devotione qua possumus, et hic illa beata dona meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere quod te speras in futura beatitudine posse peragere? Spe enim iam salvi facti sumus, sed nondum apparumanu omnium inimicorum nostrorum». Redemptor itaque noster, de quo in psalmo scriptum est «Dominus fortis, Dominus potens in praelio», ipse per sanguinem crucis suae contrivit s
Abbreviated transcription (Latin):
docente s eos seruareomĩa que cũq mandaauu uobist
decce ego uobiscum om̃ib dieb us qu ad consumate¬
manens cotidie electos suos de manibus inimic̃oꝵ
liberat sed infine mundi ꝑfectã liberanonaloe
eis p̃siubit quando ab sorbetur id quod mortaluẽ
sicut sol in regno patris eorũ &interitũ opiniub oscunt
suorũ cumccipite suo. Ipsi uidentes ridebunt & diceni
ecerhomo qui non posuit dm̃ ad iutorẽ sibu sed sperauit
inceudtitudine diuiciarũ sucru spualiue uucpe¬

Expanded text:
eos observare omnia, quaecunque mandavi vobis. Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummatimanens quotidie electos suos de manibus inimicorum liberat, sed in fine mundi perfectam liberationem eis praestabit, quando absorbetur id quod mortale essicut sol in regno Patris eorum, et interitum omnium hostium suorum, cum capite suo ipsi videntes ridebunt et dicent: « Ecce homo, qui non posuit Deum adjutorem sibi, sed speravit in multitudine divitiarum suaru
Abbreviated transcription (Latin):
cumcapt fuerit popłsisrł gladio perforire p̃cipiam lã¬
teratua. Videns autẽ achior caput holofernis Angu¬
stia tus prae pauore. ceciditꝰ faciem suꝑ terrã & estua¬
uit animarius: posteauͦ quãre sumptospũ recreatꝰ est.
procidit ad pẽdes ei & adorauit eam & cetera:
Ferachior ducem ammonitarum ut supradixim pagani siue he¬
miopauore concussi a contumatia elationis suȩ corruun
Sicq cum sequacib suis errorem suum rel inquere: atq side¬
liũ numero semꝑcatholicã confessionẽ &baptis matis
ꝑceptionẽ ad sociare festinant. Unde ꝑesaiam dr̃.
Venientad te curui filiieorũ quite humiliauerunt. & ad¬
orabunt uestigia pedum tuorũ . om̃s quide rrahe bant

Expanded text:
Cum captus fuerit populus Israel, gladio perforare praecipiam laCum captus fuerit populus Israel, gladio perforare praecipiam latera tua. Videns autem Achior caput Holofernis, angustiatus prae pavore cecidit in faciem super terram, et aestuavit anima ejus. Postea vero, quia resumpto spiritu recreatus est, procidit ad pedes ejus et adoravit eam. » Per Achior ducem Ammonitarum, ut supra diximus, pagani sive haemio pavore concussi a contumacia elationis suae corruuntsicque cum sequacibus suis errorem suum relinquere, atque fidelium numero se per catholicam confessionem, et baptismatis perceptionem associare festinant. Unde per Isaiam dicitur: « Venient ad te curvi filii eorum, qui te humiliaverunt, et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes, qui detrahebant
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib suꝑt̃rã Bene dictdñs quicre auitcȩlũ & t̃rã qui
tedir ex̃ inuulnera capitis principis inimicorũ nr̃orum
ꝗahodie nomtuũ itamagnificauit. ut non recedat laus
tua dehore hominũ. Benedicta ẽ aeccła in uirtutedñi
quia ꝑ ipsũ dñs contriuit pote statẽ dia bolo & benedic¬
taẽ illap̃ omib mulierib suꝑtrã. quia fidei eius confessio
& diuinicultꝰ uera religio in toto orber& in & palmam
cuius laus non reced& deorehommũ qui memores st̃ rius
studii & bonorũ actuũ. eoqđ ꝑdilectione dĩ & ꝑximi qua¬
maxime feru& ñueret᷑ magnitudinẽ p̃sentium tribulati¬
onũ sed fideplena & spefirma ad tendit ademinentiã
caelestiũ p̃miorũ ubi infutura uita consorserit gaudu &be¬
atitudinis scõrũ angelorum
incredulorum incidit in hac nocte in manume a. ut ꝓbes
ꝗi naest ecce caput holo fernis qui in conteptu supbie
suȩ dm̃ isrł contepsit & tibi interitũ minabat᷑ dicens

Expanded text:
uper terram. Benedictus Dominus, qui creavit coelum et terram, qui te direxit in vulnera capitis principis inimicorum nostrorum; quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat laus tua de ore hominum. » Benedicta est Ecclesia in virtute Domini, quia per ipsam Dominus contrivit potestatem diaboli; et «benedicta est illa prae omnibus mulieribus super terram», quia fidei eius confessio et divini cultus vera religio in toto orbe retinet palmam. 34 «Cuius laus non recedet de ore hominum» qui memores sunt eius studii et bonorum actuum, eo quod per dilectionem Dei maxime fervet, non miretur magnitudinem praesentium tribulationum, sed fide plena et spe firma contendit ad eminentiam coelestium praemiorum, ubi in futura vita consors erit gaudii et beatitudinis sanctorum angelorum.incredulorum incidit in hac nocte in manu mea. Et ut probes, quod ita est, ecce caput Holofernis, qui in contemptu superbiae suae Deum Israel contempsit, et tibi interitum minabatur dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi adoratione & transieruni: & girantes ualle
uenerunt ad portã ciuitatis & dixit iudithalon¬
gecustodib: murooꝵ aperite por taĩ qũo nobis cũ
cillȩ suȩ tradidit capud holoferns utmit ter&
illud in pera suã nisi qđ sc̃a ecclesia auditonih
suis recor datione confectibelli ñ uult labiaco¬
gitatione ments sed sollicite seruari in me mo¬
nacordis: ltaenĩde triũ phohosta quando eu
ꝑdiunã gr̃aminaliquosuperam gaudere de

Expanded text:
quasi ad orationem, et transierunt castra et gyrantes vallem, quasi ad orationem, et transierunt castra et gyrantes vallem, venerunt ad portam civitatis. Et dixit Judith a longe custodibus murocillae suae tradidit caput Holofernis, ut mitteret illud in peram suam, nisi quod Ecclesia auditoribus suis recordationem confecti belli non vult labi a cogitatione mentis, sed sollicite servari in memoria cordis; ita enim de triumpho hostis, quoniam eum per divinam gratiam in aliquo superamu
Abbreviated transcription (Latin):
prauicadisq errorẽ genuu male side securittos.
Gladiusq̃ in ealigatꝰ pendebat malitia ẽ iniq incen¬
cionis coma capitis clatiosuꝑbe ments ceruix uͦ con¬
tamatia iniq ac tonis & conopeũ hoc ẽ r&e mus¬
carũ insidias significat dolose cogitationis com¬
mendater go iudith nra pulle sue ostiꝯrurculto¬
diã qr scã ec clesia unicuiq fideliũ caholuȩ fider
p̃cipit abere obseruantia. Orat ipsacũlucrimis
qr suꝑ nũ̃ auxiliũ poscit inti made uotione cordis
mcodis abscidit ab ote occasionẽ ꝓuttce tẽptda¬
onis aufert & conopeũ qrstaudes eiꝰ t&egit qͥb:
simplices & in cautos inplicare contenit: sicq
trun cũ ostis coopeuoiut. cũ ipsũ ininricũ exomini
parte infitmũ & debilẽ eẽ ostendit. ut eo facilius
bellatores xp̃i confidane hostẽs neꝗqͥsimu seuin¬
cere posse:quoe ũplenut ediscun fragilẽ & supe¬
lofernis ancillȩ suȩ &iusiie ut muer& illuditipe
rã fuã : exierunt duȩ secũdũ consuetudine suam

Expanded text:
pravi cordis, et errorem genuit malefidae securitatis. Gladius, qui in ea ligatus pendebat, malitia est iniquae intentionis. Coma capitis est elatio superbae mentis. Cervix vero contumacia iniquae actionis. Et conopeum, hoc est, rete muscarum, insidias significat dolosae cogitationis. Commendat ergo Judith nostra puellae suae ostiorum custodiam, quia sancta Ecclesia unicuique fidelium catholicae fidei praecipit habere observantiam. Orat ipsa cum lacrymis, quia supernum auxilium poscit intima devotione cordis. cordis abscidit ab hoste occasionem protervae tentationis. Aufert conopeum, quia fraudes ejus detegit, quibus simplices et incautos inplicare contendit, sicque «truncum hostis corpus evolvit», cum ipsum inimicum ex omni parte infirmum et debilem esse ostendit, ut eo facilius bellatores Christi confidant hostem nequissimum se vincere posse, quo eum pleniter ediscunt fragilem et supelram suam; et exierunt duae, secundum consuetudinem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
inde auferentes ui aut dolo ꝑimant: sed illi unani¬
miter clamant addnm petentes ut misericor¬
diã suã ostendat suꝑ populũ suũ assumunt q ar¬
masuabellica hoc ẽ. uir cutũ sacrarũ studia & cus¬
codiunt angusa itineris locamentis indelic& suę̧
pene tralia. ne hostis dolosus a ditũ pateniẽ alicubi
inueniat ꝑ quẽ delec tadonẽ carnale noxia cogita¬
cione introduct

Expanded text:
inde auferentes vi aut dolo perimant. 3 Sed illi unanimiter clamant ad Dominum, petentes «ut misericordiam suam ostendat super populum suum; assumuntque arma sua bellica», hoc est virtutum sacrarum studia, «et custodiunt angusti itineris loca», mentis videlicet suae penetralia, ne hostis dolosus aditum patentem alicubi inveniat per quem delectationem carnalem noxia cogitatione introducat.
Abbreviated transcription (Latin):
quõ ipsorũ ẽregnũcȩloꝵ̃. & quise bene humiliauerit rite
exaltabrt᷑. Hinc endẽ ueritas alibi in euuangelio adidiscipulos an
Discite quia mitis sũ &t humiliscorde & inuenieus anunalruris¬

Expanded text:
quoniam ipsorum est regnuquoniam ipsorum est regnuexaltabitur . » Hinc eadem Veritas alibi in Evangelio ad discipulos ait: « Discite a me quia mitis sum, et humilis corde, et invenietis requi
Abbreviated transcription (Latin):
& in indagatione uere sapientiae electis dĩ quietẽ interne
p̃parat contẽplacionis ubisuauitas agnitionis & dilectionis
lectulosponsa incantico cantiquorũdicit. Lectulus nr̃
floridus quia ni mirũ scĩ quique cũ tranquilitate tem¬
porũ utunt᷑. & a tribulatio nẽ laborib cessant : Tunc
sese altius ad collunt. Ad speculandũ utiq głam maie¬
statis diuine. cũ serenũ ab exteriorib ꝑturbationib:
tempus accipiunt. Smnaragdus enĩ gẽmaẽ animi auiri¬
ditate uocata. Pariũq genus ẽ marmoris candidissimi
&aptedr̃ hisduob lapidib ꝓauim̃ tũ eẽ depictũ ubilecta
fuer̃ posita Ꝙa ꝑcandorem hoc ÷ castitatẽ corporis & ꝑ
uiror ebone mentis in gratia dĩ semꝑuirentes benecon¬
struit᷑ fundam̃tũ humilitati s ubicon dignis quibq p̃miũ
p̃parat᷑ aet̃ nȩ quirtis. Vnde scriptũ ẽ: Beati pauperes spũ

Expanded text:
et in indagatione verae sapientiae electis Dei quietem internae et in indagatione verae sapientiae electis Dei quietem internae praeparat contemplationis. Ubi suavitas agnitionis et dilectionislectulo sponsa in Cantico canticorum dicit: « Lectulus noster floridus , » quia nimirum sancti quique cum tranquillitate temporum utuntur, et a tribulationum temporibus cessant, tunc sese altius attollunt, ad speculandum utique gloriam majestatis divinae, cum serenum ab exterioribus occupationibus tempus accipiunt. Smaragdus enim gemma est a nimia viriditate vocata; Pariusque genus est marmoris candidissimi. Et apte dicitur his duobus lapidibus pavimentum esse depictum, ubi lecti fuerunt positi, quia per candorem, hoc est, castitatem corporis, et per virorem bonae mentis in gratia Dei semper virentis bene construitur fundamentum humilitatis, ubi condignis quibusque praemium praeparatur aeternae quietis. Unde scriptum est: « Beati pauperes spiritu,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ mortis significat purpura sanguinẽ martirii ebur
castitatẽ corporis. & columne marmoreae firmitatẽ scõg̃
doc torum Bene ergodicit᷑ qđ temoria diũsi coloris brssi¬
nis funib: atq: purpureis ꝑcirculos eburneos in colũms
marmore is suspensa essent᷑ Quia decorscae aeccłae siuesit
inme ditatione sipientiȩ seu in profectuiur tutũ ꝑ con¬
timentiã atq: castitatẽ corponum. Si mulcũ martrrui
dignitate in doctorib: scĩ euuangeli fulgeredeb&. Et tã millorũ
uerboquã &iã exemplo ad multorũ noticiãꝑue nire ut ab his
instructi his incitati atq confortati ad aulã cȩlestis imperii
ute ꝑtinere possint. Ibiqͦq lectuli aurei & argentei suꝑ pauoñ¬
tũ ⁊ma ragdi no& pario stratũ lapide dispositierant. Quod mira
uari & ate pictura de corabat. quia humilitas scõrũ diuersis
specieb uariarũ uirtutũ de corata in meditationẽ diuiniu̾bi

Expanded text:
nem carnis significat, purpura sanguinem martyrii, ebur nem carnis significat, purpura sanguinem martyrii, ebur castitatem corporis, et columnae marmoreae firmitatem sanctorum doctorum. Bene ergo dicitur quod tentoria diversi coloris byssinis funibus atque purpureis per circulos eburneos in columnis marmoreis suspensa essent, quia decor sanctae Ecclesiae, sive sit in meditatione sapientiae seu in profectu virtutum per continentiam atque castitatem corporum, scilicet cum martyrii dignitate in doctoribus sancti Evangelii fulgere debet, et tam in illorum verbo quam etiam exemplo ad multorum notitiam pervenire, ut ab his instructi, his incitati atque confortati, ad aulam coelestis imperii rite pertingere possint. Ibi quoque « lectuli aurei atque argentei super pavimentum smaragdino et pario stratum lapide dispositi erant, quod mira varietate pictura decorabat, » quia humilitas sanctorum diversis speciebus variarum virtutum decorata, in meditatione divini verbi,
Abbreviated transcription (Latin):
me tipsum rectafidẽ & boms operib: ad introitũ paradisi
& regnapre parat cȩlestis. Pabulo diuini uerbi dapib: uirtu¬
tuũ electos suos saciat. Quatenus dilicus & iucunditat
suꝑ niregis ꝑ omĩahabi tabilesfiant. Vbi arbores fruc¬
tifere consite sunt. hoc ẽ scĩuiri & bonis meritis p̃clari
donolargiente diuino sc̃ȩ conuersationis & recte doc¬
trine ostendit decorẽ. Ibipendente xomĩa parte tentoria
aeriscoloris & carbasin & iac cinthim. Quia ibi ornatur
spiritalis studii & splendorcaele st is sapientiȩ cũfulgore
uirtutũ ad instructionẽ in eadigne consisientiummi¬
cut. Carpasinus enĩ color speciem auri ut quidã uolin
p̃tendit. & meritonitori cõpara t̃ diuine sapientiȩquȩ
incultu & relegione pietatis maxime & excellit & haec
temoriaby ssinis funib atq pupre is extentaerant a co¬
lumnis marmoreis fulcebant᷑. Brssus eñĩ mortificatio¬

Expanded text:
metipsum recta fide et bonis operibus ad introitum paradisi metipsum recta fide et bonis operibus ad introitum paradisi et regni praeparat coelestis, pabulo divini verbi et dapibus virtutum electos suos satiat; quatenus deliciis et jucunditati superni regni per omnia habiles fiant, ubi arbores fructiferae consitae sunt, hoc est, sancti viri et bonis meritis praeclari, dono largiente divino, sanctae conversationis et rectae doctrinae ostendunt decorem. Ibi pendent « ex omni parte tentoria aerei coloris et carbasini et hyacinthini, » quia ibi ornatus spiritualis studii, et splendor coelestis sapientiae cum fulgore virtutum ad instructionem in ea digne consistentium micat. Carbasinus etiam color speciem auri ut quidam volunt praetendit et merito nitori comparatur divinae sapientiae, quae in cultu et religione pietatis maxime excellit. « Et haec tentoria byssinis funibus atque purpureis extenta erant, et columnis marmoreis fulciebantur. Byssus enim mortificatio
Abbreviated transcription (Latin):
mit & dignitate. Int̃p̃tat᷑ emmostium siue Atriũ me¬
ũ cũ patre & spũscõ sempiternumhabens imperium.
Tercio tẽpore istius scłi incar nationis suce humanoge¬
neri pate fecit sacram̃tũ & nob̵ uitȩ iperuit aditum:
Spiritalesq epulas fidelib: suis habundantis sime minis traint . pri¬
mum ergo tempus antelegẽ fuit. scđm sublege. t̃ciũ sub grã. Inquo
uidelic& euuange licã p̃dicationẽ & corporis ac sane uinẽ suiun¬
uͭ sis gentib: opulent is simã parauit refectionẽ .huiusscilic&
conuiuii ex cellentiã in parabola euuangelii ipsed ñs ubi derege
quinupticis silio suofecit & decena magnapho minẽ facta
referebat spiri taliter mysterio nob̵ cõ m̃dabat. Septẽ ergo
dieb rex magnus conuiũ instruif ecit inuesti bulo orti&
ne moris quod regi ocultu & manu consitũ erat. Cũ redẽp¬
tor nr̃ toto tẽ pore istius uit& qđ ꝑnumerũ discurrit sep¬
te nariũ inp̃senti a eccła in qua unusquisq: sideliũ se¬

Expanded text:
interpretatur enim ostium sive atrium meum, cum Patre et Spiritu sancto sempiternum hominis imperium, tertio tempore istius saeculi incarnationis suae humano generi patefecit sacramentum, et nobis vitae aperuit aditum, spiritualesque epulas fidelibus suis abundantissime ministravit. Primum ergo tempus ante legem fuit, secundum sub lege, tertium sub gratia, in quo videlicet evangelicam praedicationem ac corporis s gentibus opulentissimam paravit refectionem. Hujus scilicet convivii excellentiam in parabola Evangelii ipse Dominus, ubi de rege qui nuptias filio suo fecit, et de coena magna per hominem facta referebat, spiritualiter mysterio nobis commendabat. « Septem ergo diebus rex magnus convivium instrui fecit, in vestibulo horti et nemoris, quod regio cultu et manu compositum erat, » cum Redemptor noster toto tempore istius vitae, quod per numerum discurrit septenarium, in praesenti Ecclesia, in qua unusquisque fidelium se
Abbreviated transcription (Latin):
cumcolumnis aureis & lacunariis gemmis quȩ distincta com¬
tinens &iã simulatrũ caelistellis micantib p̃signatũ & c&e¬
ra humanis m̃tib: incredibilia ubi & p̃ses rex conuiui ũ maxi¬
num cumgra diparatu & diuiciarũ copia subiectis popu¬
lis exhibuis s& narrat᷑. Vnde seꝗt᷑. Percio igit᷑ anno impe¬
rusui fecitgrande conuiuium cunctis principib & pueris¬

Expanded text:
cum columnis aureis et lacunariis gemmisque distincta, concum columnis aureis et lacunariis gemmisque distincta, continens etiam simulacrum coeli stellis micantibus praesignatum, et caetera humanis mentibus incredibilia. Ubi et praesens rex convivium maximum cum grandi apparatu, et divitiarum copia subjectis populis exhibuisse narratur. Unde sequitur: « Tertio igitur anno imperii sui fecit grande convivium principib
Abbreviated transcription (Latin):
quando sedit in solio regnisui. Historiã hester non solũ diuini
libri sed & iosephi antiquitat ũ continent. lic& maliꝗb: historia nar¬
ratione differant. Se dillud inquestionẽ uertit᷑. quisifte as suerus
me moratꝰ iosephus refert crrũ eẽ filiũ xersis regis qui postdariũ
ratrẽ suũ regnauit in ꝑside. Hunc ergocr̃ rũdicit artarsersem
Sed ego non puto hester eotẽpore fuisse. Nũ quã e tras de ipsa siluis¬
s& qui scribit hoctẽpore e trã & nee miã reuersus eẽ dehabillone:
& ea de inceps consecutaquȩ ab hisgestar eferunt᷑. Eusebiusergo
inchronicis suis arbitrat᷑ huncassuerũ. eẽ artarsersem quico
Regnauit quoq post dariũ patrẽ suũ cognomento nothũ annis xl
Susa cuntas regmri exordiũ fuit. Susis me trapolis ẽ ꝑside
quã aiunt historici mem nonis frem constituisse dicta aũt᷑ susis
qđ mmineait susis fluuio ubiregia ẽ cỹrilapide candido & uario

Expanded text:
quando sedit in solio regni sui. » Historiam Esther non solum divini libri, sed et Josephi Antiquitatum continent, licet in aliquibus historica narratione differant. Sed et illud in quaestionem convertitur quis ille Assuerus fmemoratus Josephus refert Cyrum esse filium Xerxis regis, qui post Darium patruum suum regnavit in Perside. Hunc ergo Cyrum dicit Artaxerxem ns annis quadraginta; sed ego non puto Esther eo tempore fuisse, nunquam enim Esdras de ipsa siluisset, qui scribit hoc tempore Esdram et Mennam reversos esse de Babylone, et ea deinceps consecuta quae ab his gesta referuntur. Eusebius ergo in Chronicis suis arbitrabatur hunc Assuerum esse Artaxerxem voregnavit quoque post Darium patruum suum cognomento Nothum, annis 40. « Susan civitas regni ejus exordium fuit. » Susis metropolis est Persidis, quam aiunt historici Memnonis fratrem constituisse. Dicta autem Susis, quod immineat Susis fluvio, ubi regia est Cyri, lapide candido et vario,
Abbreviated transcription (Latin):
ultima cede ꝑdomuit : ultus ẽ xp̃ianos quos ilico¬
daeba duce tar sibiaduer sũ romanos non ad senta
rent᷑ excruciabant. p̃cepitq nec ui iuided introe¬
undi iherosolima ẽ& licencia xp̃ianis tantũ ciui¬
tate ꝑmissa quã ipse in obaniũ statũ muroꝵ ex¬
structione reparauit. & heliã uocaride ꝑnomi
sedentẽ inconopeo qđ erat expur pura &cauro
&t ma ragdo & lapidib: p̃ciosis intextũ & cũ infaci¬
emeiꝰ intendiss& ad orauit eũ ꝑsternensse suꝑt̃ rã.
Iuodiudith adorat holo fernẽ : nonẽ. ꝑtur batiotimo¬
ris ied conser uatio oa dinis: quoties eñ sc̃iuiriter¬
rene potestan inpendunt honorẽ : non exuicio a¬
dolationis sedexiure dignicatis hoc faciunt : Un¬
de princes a postolorũ inepistola suadocuit dicens:
Dub ditigitur eftote om̃i humanȩ creature propt̃
deũ siue regi quasi p̃cellenti siue ducib: tamquã¬

Expanded text:
ultima caede perdomuit, ultusque est Christianos, quos illi Coultima caede perdomuit, ultusque est Christianos, quos illi Cocheba duce, cur sibi aduersum Rrentur, excruciabant, praecepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolimam esset licentia, Christianis tantum civitate permissa, quam ipse in optimum statum murorum extructione reparavit et Heliam vocari de pronosedentem in conopeo, quod erat ex purpura et auro et smaragdo et lapidibus pretiosis intextum, et cum in faciem eius intendisset adoravit eum, prosternens se super terram; uo». 25 Quod Iudith adorat Holofernem non est perturbatio timoris, sed conservatio ordinis. Quoties enim sancti viri terrenae potestati inpendunt honorem, non ex vitio adolationis sed ex iure dignitatis hoc faciunt. 26 Unde princeps apostolorum in epistola sua docuit dicens: «Subditi igitur estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi quasi praecellenti sive ducib
Abbreviated transcription (Latin):
rib que xp̃i anoꝵ mortẽ commninatus e: sic & claudi¬
usimperator lic& iudeos diuersis calamitatib if¬
fliger& tamen xp̃i anos nonle sit: Unde fac tũ est
qđ ipso regnante petrus apostolus inurbe romana
p̃dicando plurimos adfidẽ xp̃i conuertor& sc& tra¬
ranus lic&e primũ xp̃iani nominis errore deceptus
consessores xp̃iꝑ secutus sit : tamen pliu secundi rela¬
ta admonitus & dexp̃ianoꝵ modestia instructus res¬
criptis leniorib tẽ perauit e dictũ sinuliter & helius
adridũ ꝑ quadratũ discipulũ a postoloꝵ & arist dem
uirũ atheniensem de xp̃iani religione instructus
at q: eruditus p̃cepit ꝑepistolã adminon ciũ fundini¬
ũ pconsulẽ assie datã it ne minilice t& xp̃ianumsi¬
ne obiec tu criminis aut ꝓbatione damnare: idẽ q: con¬
uicit: ludeos sane ꝑtur batione scelerũ suoꝵ exagi¬
tatos & palestinas ꝓuiciã quondã suã de populantos

Expanded text:
ribusque Christianorum mortem comminatus est. 20 Sic et Claudiribusque Christianorum mortem comminatus est. 20 Sic et Claudius imperator, licet Iudaeos diversis calamitatibus affligeret, tamen Christianos non laesit. Unde factum est quod ipso regnante Petrus apostolus in urbe Romana praedicando plurimos ad fidem Christi converteret. Sic et Traianus, licet primum Christiani nominis errore deceptus confessores Christi persecutus sit, tamen Plinii secundi relatu admonitus et de Christianorum modestia instructus, rescriptis lenioribus temperavit edictum. 21 Similiter et Elius Adrianus, per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem virditus, praecepit per epistulam ad Minucium Fundanum proconsule Asiae datam ut nemini liceret Christianos sine obiectu criminis aut probatione damnare; idemque conuicit. Iudaeos sane, perturbatioae scelerum suorum exagitatos et Palaestinam prouinciam quondam suam depopulantes,
Abbreviated transcription (Latin):
mus scire quȩ sit haec noua que ate dicit᷑ doc trina: no¬
ua enĩ quȩ dã infers aurib nr̃is: uolumtus ego scire quid¬
na uelit hec ẽe quib cũ manifes tissima oratione fidem
dĩ exposius s& quidã exeis inridebant eũ qui dã uero uiri
ad he rentes eicrediderunt. in quib: erat & dionisius ar¬
opaita & mulier nomine chamaris &calii cũeis non nul
li: post hȩc quoq: egressus ab athenis uerit chorintũ ubi
apudaquilũ & pris cillã moratus scena factoria arte
custo dia p̃dicabat uerbũ dĩ cũ omni fiducia & suscipi¬
ebat omnes qui ingrediebantur adeũ nemine piben
to Hinc & in historiis ecclesi asticis legitr quod ip¬
s̃ pruci pes gentiũ uisa mansuetdine ac sobrietite
fideliũ penas ac uimeis inferre conpescuerunt
sicut aiberius cegsar e dicta fir mauit nequid aduer¬
sũ doc teine xp̃i. atq contrariũ moliretur. ac cusito¬

Expanded text:
mus scire quae sit haec nova quae a te dicitur doctrina? Nomus scire quae sit haec nova quae a te dicitur doctrina? Nova enim quaedam infers auribus nostris; volumus ergo scire quidnam velint haec esse». Quibus cum manifestissima oratione fidem Dei exposuisset, quidam ex eis inridebant eum, quidam vero viri adhaerentes ei crediderunt, in quibus erat et Dionisius Ariopagita et mulier nomine Thamaris, et alii cum eis nonnulli. 18 Post haec quoque egressus ab Athenis venit Corinthum, ubi apud Aquilam et Priscillam moratus scenofactoria arte custodia praedicabat verbum Dei cum omni fiducia, et suscipiebat omnes qui ingrediebantur ad eum nemine prohibente. 19 Hinc et in historiis ecclesiasticis legitur quod ipsi principes gentium, visa mansuetudine ac sobrietate fidelium, poenas ac vim eis inferre conpescuerint. Sic et Tiberius Caesar edicta firmavit ne quid adversum doctrinae Christi atque contrarium moliretur, accusato
Abbreviated transcription (Latin):
uobis inde predationẽ : peo quͦd contemnẽ tes uos no¬
luerunt ultro trade:re se ipsos ut in ueni rent mise.
siriaꝵ niũ philo phi gentiliũ & curiosꝗ scrutatores hu¬
manarũ discipli narũ hi quasi uidith n r̃am aiudeis
transeuntẽ ad gentes conp̃hendere nitebantur. cũp¬
dicatores euangelii relinquentes obꝑfidiã iudeos &
adgentiũ p̃licationẽ ꝓperantes suis clogmatib: uincere
ac superare conabantur: quos ad tabernaculũ holofernis
ducebant. cũ princib xentiũ quasi ob naxos tradebant
ied considerata sinceritate religionis eoo ptinus auincu¬
lis ab solutos indomo principis. hoẽ sub dom̃inatione se cula¬
riũ libere manere per mapserunt: Uinde in actib: apos¬
tolorũ legitur paulus apud at henas comute morans dispu¬
ts seddq disseruis se cũ epicurris & staicis phulo sophis quẽ
cũ audirent de ihũ & resur rectione ipsius ad nonci as se
adp̃ hensũ eũ adario pagum duxerunt dicente spossi¬

Expanded text:
vobis in depraedationem, pro eo quod, contemnentes vos, noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericsyriorum» nisi philosophi gentilium et curiosi scrutatores humanarum disciplinarum? Hi quasi Iudith nostram a Iudaeis transeuntem ad gentes conprehendere nitebantur, cum praedicatores evangelii relinquentes ob perfidiam Iudaeos et ad gentium praedicationem properantes, suis dogmatibus vincere ac superare conabantur quos ad tabernaculum Holofernis ducebant, cum principibus gentium quasi obnoxios tradebant. 16 Sed considerata sinceritate religionis eorum protinus a vinculis absolutos in domo principis, hoc est sub dominatione saecularium, libere manere permiserunt. Unde in Actibus apostolorum legitur Paulus apud Athenas commorans disputasse atque disseruisse cum Epicuraeis et Stoicis philosophis,quem cum audirent de Iesu et resurrectione ipsius adnuntiasse, adprehensum eum ad Ariopagum duxerunt dicentes: 17 «Possu
Abbreviated transcription (Latin):
Sibã dñe qm̃ magnificitaẽ anima meahodie p̃
omib dieb meis: & accepit & manducauit & bii¬
bit corã ipso eaqͣ paraue rat illi ancillaei. Notaqđ
iudithapud holo ferne conuersans ñ coinqͥnataẽ
cibis uel potu gentiliũ sede amanduca uit & bibit
qͣ sibi p̃parauerat ancilla eiꝰ qr ec clesia int̃ gentes
habitans nullo modo polluit idolatria aut suꝑfti¬
cione gentalitatis. sed hisutitꝰ q̃ uic tui suoiudiciat
eẽ condignaq de uotio fideliũ ꝑobedienua & ex
cerciuiũ bomoperis sibi dĩp̃parat. De quocibo ir¬
saueritas ine uangelio ait. operaminicibu ñ
lrogantib euui manducir& respondit e goci¬

Expanded text:
iam magnificata est anima mea hodie prae omnibus diebus meis”. Et accepit, et manducavit et bibit coram ipso ea quae paraverat illi ancilla eius». 14 Nota quod Iudith, apud Holofernem conversans, non coinquinata est cibis vel potu gentilium, sed ea «manducavit et bibit quae sibi praeparaverat ancilla eius»: quia ecclesia inter gentes habitans nullo modo polluitur idolatria aut superstitione gentilitatis, sed his utitur quae victui suo iudicat esse condigna, quae devotio fidelium per obedientiam et exercitium boni operis sibi praeparat. 15 De quo cibo ipsa Veritas in evangelio ait: «Operamini cibum non lis rogantibus eum ut manducaret, respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
gere cutat᷑ aruina in pietatis : sedue illi qͥbꝰnarũ re¬
rũ usũ pessimũ habere appeti: qͥeñi ad exemplũ
holofernis uirtutes spiritales ad carnales reflecre¬
re uidt concupicentias ꝑuitȩ ministrũ moatissi¬
bi ad qͥrat casũ. hinc paulus ait dõ aũt gra qͥ sẽ ꝑ¬

Expanded text:
ietatis. 11 Sed vae illi qui bonarum rerum usum pessimum habere appetit! Qui enim ad exemplum Holofernis virtutes spiritales ad carnales reflectere vult concupiscentias, per vitae ministrum mortis sibi adquirit casum. 12 Hinc Paulus ait: «Deo autem gratias
Abbreviated transcription (Latin):
ta populoꝵ milia patres simulcũ coniugib ae par¬
uulis libe risabsq nume ro &s absq discretione tru¬
cidatis untQ: etiam diuensarũ urbiũ obsidiones.
sed& ipsius magnifice & famosissimȩ ciuitaas ieru¬
salẽ quanta uastitis & quanta suerit diuer soexr
mortiũ strages quisue ꝑec sigula belloꝵ extuerit
mođ & ut secũdũ id qđ ꝓph&e p̃dixe rant abomi¬
nauode iõlationis in ipso quondã dei famosis si¬
mocollocata sit tẽploutꝙ adul tmũ cuncta
ignis porulatussit & fami canisũpierit uiquispleni¬
us nosse uit iltorius iosefirelegat: Nosue ro exis ea
menia inquib refert quod exomni iuda populi in
die sollemni pasche iero solima uelut exitiali quadam
manucogente conuene rant quos cricies centenami¬
lia hominũ dicia fuusse iusto scilica& dĩ iudicio tẽ pore hoo
uiolaue rant: In ipiis dieb uelut in unũ urcerem
om̃is multitudo conclusafetalis pȩne exitiũ qđ me¬

Expanded text:
ta populorum milia, patres simul cum coniugibus ac parta populorum milia, patres simul cum coniugibus ac parvulis, liberis absque numero et absque discretione trucidati sint, quae etiam diversarum urbium obsidiones, sed et ipsius magnificae et famosissimae civitatis Hierusalem quanta vastitas et quanta fuerit diversormortium strages, quis per haec singula bellorum exstiterit modus, et ut secundum id quod prophetae dixerant, abominatio desolationis in ipso quondam. Dei famosissimo collata sit templo, utque ad ultimum cuncta ignis populatus sit, et flamma consumpserit, si quis plenius nosse vult, historiam Josephi relegat. Nos vero ex his ememus. Et in quibus refert quod ex omni Iudaea populi in die sollemni Paschae Hierosolimam, velut exitiali quadam manu cogente, convenerant, quos tricies centena milia hominum dicit fuisse; 8 iusto scilicet Dei iudicio, tempore hoc violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium quod me
Abbreviated transcription (Latin):
infrumento uino&oleo hec cogitauerunt inpende¬
re & uolunt consumere quȩ nec manib: deberent
contingere. Irgo quohȩc faciunt certũẽ qđ inꝑdi¬
cionẽ dabunt᷑ quode goancillatua cognoscens sugi
abillũ & misit me dñs hec ipsa noncraretibi &rł¬
Scriptũ ẽ enĩ inec lesiastica istoria qđ instante
tẽpore uastationis hiero solimori imapostoliqui¬
dẽ ab illis prius fugati ꝑomnẽ locũ dis ꝑsi ꝑgerent
inuirtute xp̃i quieu p̃ceperat dicens euntas baptita¬
te om̃s gentes in nomine patris & filii & sp̃s sei Ee
desi aueroquȩ iniero solimis suerant congregita
res posoadeo acepto e migrare iubet & transire
adopidũ qđ dã pellã nomine trans ior danenquo
ablatis exurbe scĩs & iustis uiris. uindictȩ cȩlesti
fer& locus tãde urbe sacrilega quade populo im¬
pio ꝑexcidiũ patriȩ euers ioneq: sumen dȩ. Quan¬
tse gomalis genstunc uniuerso multata sit ut qͣ
ipca iudert̃ rabellosame igniedib: que uastatasit quan¬

Expanded text:
in frumento, vino et oleo, haec cogitaverunt inpendere, et volunt consummere quae nec manibus deberent contingere. Ergo quoniam haec faciunt, certum est quod in perditionem dabuntur. Quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis, et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibiScriptum est enim in ecclesiastica historia quod, instante tempore vastationis Hierosolimorum, apostoli quidem, ab illis prius fugati, per omnem locum dispersi pergerent in virtute Christi, qui eis praeceperat dicens: «Euntes baptizate omnes gentes iesia vero, quae in Hierosolimis fuerat congregata, responso a Deo accepto emigrare iubetur et transire ad oppidum quoddam Pellam nomine trans Iordanen; quo ablatis ex urbe sanctis et iustis viris, vindictae caelesti fieret locus tam de urbe sacrilega quam de populo impio, per excidium patriae eversionemque sumendae. 5 Quantis ergo malis gens tunc universa multata sit, utque ipsa Iudae terra bello, fame, igni caedibusque vastata sit; quan
Abbreviated transcription (Latin):
gelii quad ns ad iudȩos loquit᷑ dicens. Ne mopotest uasa for¬
tis ingressus indomum diripere. nisi prius fortẽ allig& &
tune domumeius diripi&. Cume nimredẽptor humanige ne¬
ris principemhuuis mundi eiecit soras & allig auit fortẽ
Tunc acce pit aecła ipsius ab eo potestatẽ ut uasa hostis diri¬
piens conuerier& inuasa pietatis nec non et studium quo
me fandiseductoris fraudes ꝑdicando chetegebat ipsud exã
nSoo aceeptabili offert regi & creatori sno unde suluen gtia obli uuoi
ꝓconopeum quod ipsa tulerat inanathema obli uionis
Conope ũergo quodr&e muscarũ eẽdicit᷑. Dolisunt quibus
in prudentescapiunt᷑. Sed hos anathe mati zat & damp¬
nat scã mat̃ aecła quia illosdisplicer edño nouit in nocenti¬
a aute placere. luxtaillud psalmistȩ. In nocens manibus &
mundo corde qui non accepit inuano animã suã nec uira

Expanded text:
gelii qua Dominus ad Iudaeos loquitur dicens: «Nemo potest vasa forgelii qua Dominus ad Iudaeos loquitur dicens: «Nemo potest vasa fortis ingressus in domum diripere, nisi prius fortem alliget et tunc domum eius diripiet». 66 Cum enim redemptor humani generis principem huius mundi eiecit foras et alligavit fortem, tunc accepit ecclesia ipsius ab eo potestatem ut, vasa hostis diripiens, converteret in vasa pietatis, nec non et studium, quo nefandi seductoris fraudes praedicando detegebat, ipsud etiam pro dono acceptabili offert regi et creatori suo. 67 Unde subiungitur: «Et conopeum quod ipsa tulerat in anathema oblivionis». Conopeum ergo, quod rete muscarum esse dicitur, doli sunt quibus inprudentes capiuntur; sed hos anathematizat et damnat sancta mater ecclesia quia illos displicere Domino novit, innocentiam autem placere; iuxta illud psalmistae: «Innocens manibus et mundo corde qui
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit. ut nullare mane. ant uestigia uetustatis. quan¬
doquidȩm & corporacȩ lestis incorruptio sublimabit.
& m̃aeter niregis pasc& intuitus. Et mors ultra nonerit
neq luctus neq clamor neq: dolor erit quȩ prima
abierunt c̃umscã ciuitate nouissi moiuditio glorificata
dolor luctus & mortalitas tantũ ingehennare manebt̃.
orro iudith uniuersa uas abellica holofernis quȩ de dit eipo¬
pulus ł leo nopeum quodipsa sustulerat in anathema obliuionis
Suibodit᷑ obculidõ qđ ergo iudith uni uersa uasa bellica
holo fernis sibidata a populo consecrabat dño significat
quo dscã aeccła illas. inimas quas diabolus sua malitiadelusas
in usum ministeriisui adoperascilic& impietatis sub iectos habu
it ips a pbonũ studium ab illius pote state eruens uasa accep¬
tabilia aqua & uerbo efficitdõ. iuxta illam parabolam euan¬

Expanded text:
apparebit ut nulla remaneant vestigia vetustatis, 63 quanapparebit ut nulla remaneant vestigia vetustatis, 63 quandoquidem et corpora caelestis incorruptio sublimabit et mentes aeterni regis pascet intuitus. «Et mors ultra non erit neque luctus, neque clamor neque dolor erit quae prima abierunt» cum, sancta civitate novissimo iudicio glorificata, dolor, luctus et mortalitas tantum in gehenna remanebunt. 64 «Porro Iudith universa vasa bellica Holofernis quae dedit ei populus, et conopeum quod ipsa sustulerat in anathema oblivionis», subauditur: obtulit Deo. Quod ergo «Iudith universa vasa bellica Holofernis, sibi data a populo», consecrabat Domino significat quod sancta ecclesia illas animas, quas diabolus sua malitia delusas in usum ministerii sui, ad opera scilicet impietatis subiectas habuit, 65 ipsa per bonum studium ab illius potestate eruens, vasa acceptabilia aqua et verbo effecit Deo, iuxta illam parabolam evan
Abbreviated transcription (Latin):
fernis post hostiũ fugã & interit ũ post congratula uonẽ
ciuiũ cumiudith: dediumo auxilio sibi conlato. & delibe¬
ratione sua & laudib: quas prohoc dño sol ueban. Venit
omnis populus ad orare in hiers ł in dñm etꝓferre ei ibidero
holo causta uota &rȩꝓniissiones. Quia ibierat remplum
dĩ & aluire & scĩficatio p̃cipua. Mystice autẽ significat qđ
unus quisq: electorũ post peractũbellũ huius mundi&
uictoriam cer tã dehostib purificatus abomnilabe pecca¬
ior ũproperat in suꝑnãciuntatẽ dĩ ubi ueri .ẽ. uisiopacis. ut
ibiof ferat conditori suopura uota cordisplacitã confessi¬
nẽ oris & gratuholo caustadõ totius conuersationis sude.
Quando illud quod in apocalipsinde scĩs scriptum est cõ¬
plet. ab sterg& in quit dĩ omnẽ lacrimã ab oculiseorũ
tanta illius ciuitatis & tam celsa dedĩ munere claritast if¬

Expanded text:
fernis, post hostium fugam et interitum, post congratulationem fernis, post hostium fugam et interitum, post congratulationem civium cum Iudith de divino auxilio sibi conlato, et de liberatione sua et laudibus quas pro hoc Domino solvebant 60 «venit omnis popholocausta, vota et repromissiones; quia ibi erat templum Dei et altare, et sanctificatio praecipua. Mystice autem significat, quod unusquisque electorum post peractum bellum hujus mundi, et victoriam certam de hostibus, purificatus ab omni labe peccatorum properat in supernam civitatem Dei, ubi vera est visio pacis, et ubi offerat Conditori suo pura onem oris et grata holocausta Deo totius conversationis suae. 62 Quando illud, quod in Apocalipsin de sanctis scriptum est, completur, «Absterget» inquit, «Deus omnem lacrimam ab oculis eorum», tanta illius civitatis et tam celsa de Dei munere claritas
Abbreviated transcription (Latin):
ta infernire dundant. Sedetiã inanimas gautraq substanti
digne ibi puniet᷑ quae hic poe nitentiã peccatorum & bonorũ
op̃erũ fructũ agere negle xiT. Sedideo in carnib dicit
ig ne in & uermesdari. Quia feror uermiũ decorruptione sol&
nascicarnis & sanguinis. Ideoq: carorecens sale condit᷑ ut exso¬
catoumore sanguineo uer mescere nequut surorrgoa
singius uermescreat. quia delectatiocaruis auicondi¬
mentũ continentiȩ resistit poenã luxorio inerara
ternã. De quolaluator i uoneelioait. Vbiuoeeũ ñ morit¬
inigne ardorẽ designat. Siue uermẽ dicit serã scelerum
penitudiñe quȩ num quã in torm̃tis conscientiã afflictoꝵ
morderecessabit. ut ignis sit poena extrinse cusseuiens.
uermis dolor interius accussans Et factũ ẽ posthaec
siones suas. Et factum ẽ inquit posthaec idẽ. post nec̃e holo¬

Expanded text:
ta inferni redundant, sed etiam in animas, quia utraque substantia ta inferni redundant, sed etiam in animas, quia utraque substantia digne ibi punietur, quae hic poenitentiam peccatorum et bonorum operum fructum agere neglexit. Sed ideo «in carnibus» dicit «ignem et vermes dari», quia foetor vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis; 57 ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato umore sanguineo vermescere nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creat, quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxoriosis generat aeternam, de quo Salvator in evangelio ait: «Ubi vermes eorin igne ardor. Seu vermis dicitur sera scelerum poenitudo, quae nunquam in tormentis conscientiam afflictorum mordere cessabit, ut ignis sit poena extrinsecus saeviensin igne ardor. Seu vermis dicitur sera scelerum vermis dolor interius accusans. 59 «Et factum est, post haec,siones suas». «Et factum est», inquit, «post haec», id est post necem Holo
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad sanguinẽ rachariȩ filii barachiȩ que moccidistis in¬
iertemplũ & altare. Am̃dico uob uenent haec omĩa suꝑge
neratione mistam. huhicergogenerationi uaẽ erit ppe¬
tuũ quia sine ullo fine ae t̃num illiman& torm̃tũ. luste iu¬
dice sibi rectere tribuente quȩ illa antea malitiose inꝑ
simos suos egerat. Vnde subiungit᷑. Indie iudicii uisitauit illos:
Visitabit utiq illos non ut suꝑna cũ scĩs mercede coron&. Sedut
cũ diabolo & angelis eiꝑpȩtius poenis excruci& m inferno.
Dabite nĩignẽ & uer mem in carneseorũ ut urant᷑ & sentiant usq
insempit̃nũ. Hinc uoce consolatoriadũsper esaiamꝓph&ã
adiustos loquit᷑ dicens. Nolite iimere obpropriũ hiominũ
& blas phe mias eorũ ni metuatis. sicut enim uestim̃tum sic
cõmediteos uermis. Et sicut lanã sicdeuorauit eostinea. Salus
aũt mea insempiternuerit & iusticiamea ingenerationem
&ge nerationem. Nonsolũ em̃ incarnes peccatorũ tor m̃¬

Expanded text:
e, quem occidistis inter templum et altare. Amen dico vobis, venient haec omnia super generationem istam». 54 Huic ergo generationi «vae» erit in perpetuum, quia sine ullo fine aeternum illi manet tormentum, iusto iudice sibi recte retribuente, quae illa antea malitiose in proximos suos egerat; unde subiungitur: In die iudicii visitabit illos». « «Visitabit» utique «illos», non ut superna cum sanctis mercede coronet, sed ut cum diabolo et angelis eius perpetuis poenis excruciet in inferno. 55 «Dabit enim ignem et vermes in carnes eorum, ut urantur et sentiant usque in sempiternum».Hinc voce consolatoria Dominus per Esaiam prophetam ad iustos loquitur dicens: «Nolite timere obprobrium hominum et blasphemias eorum ne metuatis: sicut enim vestimentum, sic commedit eos vermis, et sicut lanam, sic devoravit eos tinea: salus autem mea in sempiternum erit, et iustitia mea in generationem et generationem». 56 Non solum enim «in carnes» peccatorum tormen
Abbreviated transcription (Latin):
erat enĩ ardens in concupiscentiaei. T bagao iucdith
ꝑsuad& ad mlicitas puin& uoluptates. qͣ. añt iudihres¬
pondit bonianue ostenda uirtutes Ille ꝓuocat ad
libidinis luxũ ista sepa ratã testat᷑ ad celestis in pe¬
ri ius ũ or nat sesius uestimentis qr cultũ exib& ue

Expanded text:
ardens in concupiscentia ejus. » Quae Vagao Judith persuadet, ad illicitas pertinent voluptates, quae autem Judith respondit, boni animi ostendit virtutes; ille provocat ad libidinis luxum, illa se paratam testatur ad coelestis imperii jussum. Ornat se suis vestimentis, quia cultum exhibe
Abbreviated transcription (Latin):
enangelu coruscante lue uictoria sibi de ofte p̃pa¬
rant: Ipsũq: mortis ac te nebrarũ auetorẽ ꝓpria
maliuia cecitũ et̃ noreatu ob noxiu damant & ita
mat ecclesra in nocentes ab iniq ꝑsecutione & in¬
iusta oppressione gradi opitulante laberat aetri¬
ũphu deoste ne fando ad&iues suos rediens glori¬
osissime iecũ reporuat. Tunc introuut hagno adiu¬
dith& dixit: nuere at᷑ bona puella intrõire ad
dnm meũ ut onorificet᷑ ante sacie eiꝰ & manduco

Expanded text:
evangelii choruscante luce, victoriam sibi de hoste praepaevangelii choruscante luce, victoriam sibi de hoste praeparant, ipsumque mortis ac tenebrarum auctorem, propria malitia caecatum, aeterno reatu obnoxium damnant. 7 Et ita mater ecclesia innocentes ab iniqua persecutione et iniusta oppressione, gratiumphum de hoste nefando ad cives suos rediens, gloriosissime secum reportat. « Tunc introivit Vagao ad Judith et dixit: Non vereatur bona puella introire ad dominum meum, ut honorificetur ante facie
Abbreviated transcription (Latin):
nere ꝓcepit ubisui tesautai etant repositinis iqđ prin¬
cipatus uiu̾ sclĩ p̃dicatorib euangelii apudeos plerum¬
q: consentit abe re locũ qͥ mentẽ abent incellegibilẽ &
sane fide i receptricẽ : Intentio em̃bonȩ uoluntatis tes¬
fernis iudihuic tualia qͦ secũ ad poa tauit deficere
& que rit si quomodorqsit sui conuiui ieã partiei pẽ
efficere Cũ apud gẽtiliũ principes aliquando elispec¬
tus & uilis ee uidẽ t̃ cultus religionis xp̃i ane. ocexe¬
cuto res eiꝰ student adinmundicia idolcoꝵ seuad
in lecebris carnaliũ uoluptatũ ꝑtrahere: sed illifi¬
do animo & spe certa pmit tunt sibi gram celerit
sub uenire diuina. insistunt p̃cib tota nocte isti¬
us mundi & lacrimari fonto sebaptitant. lauant
cũ salmista ꝑsingulas noetes lectũ coodis surac
strac tũ cogitationusuarũ piis fletib rigant. Sic¬
q triduo catholice confessionis ꝑfidẽ spẽ &carita¬
te orationẽ suã explemtes quarto tande die bc e

Expanded text:
nere praecepit «ubi sui thesauri erant repositi», nisi quod principatus saeculi huius praedicatoribus evangelii apud eos plerumque consentit habere locum, qui mentem habent intellegibilem et sanae fidei receptricem? Intentio enim bonae voluntatis thesfernis Iudith victualia, quae secum adportavit, deficere, et quaerit si quo modo possit sui convivii eam participem efficere, cum apud gentilium principes aliquando dispectus et vilis esse videtur cultus religionis Christianae, et exsecutores eius student ad inmunditiam idolorum seu ad inlecebras carnalium voluptatum pertrahere. 5 Sed illi fido animo et spe certa promittunt sibi gratiam celeriter subvenire divinam, insistunt precibus tota nocte istius mundi et lacrimarum fonte se baptizant; lavant cum psalmista per singulas noctes lectum cordis sui ac stratum cogitationum suarum piis fletibus rigant; 6 sicque triduo catholicae confessionis per fidem, spem et caritatem orationem suam explentes, quarto tandem die, hoc est