comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
differt ingła. Quedam uero terrena
dicuntur: et in ter ipsa non parua
est differentia. idẽ inter homines.
Aui namq eorum barbari. alii greci:
et barbarorum quidam immaniores
iatissimis utiuitur. ali uiliorib uel
asꝑiorib alii quoq in humanis et fe¬
rinis morib magis quam legibus u¬
tuntur: et quidam quidem abinitio
statim natiuitatis suȩ humiliantur
et subiecti sunt. ac seruiliter educantur.
uel sub dominis uel sub principibus
positi uel tirannis. alii uero liberius
et rationabilius educantur. ãlii sanis
corporib. non nulli egris statim a prima
etate:. Alii uisu. alii auditu. et uoce de¬
cepti. non nulli ita nati: alii statin
post natiuitatem huuiscemodi sensi¬
bus defraudati. uel certe iam adulta
etate sale aliqui passi. Et quid refert
euoluere me omnes. atq enumerare
humanatum clades misetiatum. aqͥb
alii lib̃i. alii inuolitti sunt: cum possit
unus quisq etiam apud semet ipsũ

Expanded text:
differt in gloria.» Quædam vero terrena differt in gloria.» Quædam vero terrena dicuntur, et inter ipsa non parva est differentia, id est, inter homines: alii namque eorum Barbari, alii Græci et Barbarorum quidam immanes et batissimis utuntur, alii vilioribus vel asperioribus; alii quoque inhumanis et ferinis magis moribus quam legibus utuntur. Et quidam quidem statim ab initio nativitatis suæ humiliantur, et subjecti sunt, ac serviliter educantur, vel sub dominis, vel sub principibus positi, vel tyrannis; alii vero liberius et rationabilius educantur, alii sanis corporibus, nonnulli ægris statim a prima ætate, alii visu, alii auditu et voce decepti, nonnulli ita nati, alii statim post nativitatem hujuscemodi sensibus defraudati, vel certe jam adulta ætate tale aliquid passi. Et quid refert evolvere me omnes atque enumerare humanarum clades miseriarum, a quibus alii liberi, alii involuti sunt, cum possit unusquisque etiam apud semetipsum
Abbreviated transcription (Latin):
neglegens: incontrarium boni.
quod sine dubio inaltm est. ta¬
hebatur. Ex quo iudetur. semina que¬
dam. et causas uatietatis. ac diuersita¬
tis ille omnium conditor. accepisse:
ut prodiuersitate mentium. ide rati¬
onabililim creaturarum quam diu̾¬
sitatem ex eacausa quam suꝑuis dix¬
imus putandȩ sunt concepisse: uari¬
um acdiuersum mundum crearet.
care: Mundum nunc dicimus. omẽ
quod est. uel suꝑ cęlos. uel in cęfis. uel
suꝑ terram. uel in his quȩ infeci
appellantur. uel quecumq usquam
prorsus locata sunt: et hi qui  ipsis degẽ
nominantur: erͣgo hoc  mundus
uocatur. In quo mundo. quedam
dicuntur eẽ. suꝑ cȩlestia. idẽ inhabitati¬
onib beatiorib posita: et corporib cȩles¬
tiorib ac splenstiorib iudita. Et in his
rssmulte differentiȩ ostendundantur.
sicut uerbi causa etiam apłs dixit.
Quod alia sit gła solis. alia lunȩ:. alia
gła stellarum. Scella enim: ab stella

Expanded text:
negligens, in contrarium boni, negligens, in contrarium boni, quod sine dubio malum est, trahebatur. Ex quo videtur semina quædam et causas varietatis ac diversitatis ille omnium Conditor accepisse, ut pro diversitate mentium, id est, rationabilium creaturarum, quam diversitatem ex ea causa quam superius diximus putandæ sunt concepisse, varium ac diversum mundum crearet. care. III. Mundum nunc dicimus omne quod est super cœlos, vel in cœlis, vel super terram, vel in his qui inferi appellantur, vel quæcumque usquam prorsus loca sunt, et hi qui in ipsis degere nominantur. Totum ergo hoc, mundus vocatur. In quo mundo quædam dicuntur esse supercœlestia, id est, in habitationibus beatioribus posita, et corporibus cœlestioribus ac splendentioribus induta, et in his ipsis multæ differentiæ ostenduntur: sicut, verbi causa, etiam Apostolus dicit, quod «alia sit gloria solis, alia lunæ, alia gloria stellarum stella enim a stella
Abbreviated transcription (Latin):
terunt: qm̃ quecumq illa inerat
su̾stantiae earum uirtus: non na¬
turaliter in herat: s beneficio con¬
ditoris effecta. Quod sunt ergo.
non est proprium nec sempitnũ:
s adeo datium. Non semꝑ enim
fuit. Et omne quod datum est.
etiam auferri et recedere potest.
Recedendi autem causa in eo erit:
si non recte et pro babiliter diri¬
gãtur motus animorum. Uolun¬
tarios enim et libtos motus a se
conditis mentib creator. indul¬
sit: quo scilicet bonum ineis pro¬
prium fieret. cum id uoluntate
propria seruaretur: S et de sidia
et laboris tedium inseruando
bono. et aduersio ac neglegentia
meliorum. inicium dedit rece¬
dendi a bono. Recedere autem¬
autem abono. non aliud est
quam effici in malo. Certum
namq est malum eẽ: bono ca-¬
rere. Ex quo accidit. ut inquanta
mensura quis deuolueretur a
bono: in tantam mensuram ma¬
litiȩ deueniret. In quo utiq pro
motibus suis una queque mens
uel ampluis uel partius bonum

Expanded text:
terunt: quoniam quæcumque inerat terunt: quoniam quæcumque inerat substantiæ earum virtus, non naturaliter inerat, sed beneficio Conditoris effecta. Quod ergo sunt, non est proprium, nec sempiternum, sed a Deo datum. Non enim semper fuit: et omne quod datum est, etiam auferri et recedere potest. Recedendi autem causa in eo erit, si non recte et probabiliter dirigitur motus animorum. Voluntarios enim et liberos motus a se conditis mentibus creator indulsit, quo scilicet bonum in eis proprium fieret, cum id voluntate propria servaretur: sed desidia et laboris tædium in servando bono, et aversio ac negligentia meliorum, initium dedit recedendi a bono. Recedere autem a bono, non aliud est quam effici in malo. Certum namque est malum esse bono carere. Ex quo accidit, ut in quanta mensura quis devolveretur a bono, in tantam mensuram malitiæ deveniret. In quo utique pro motibus suis unaquæque mens, vel amplius vel parcius bonum
Abbreviated transcription (Latin):
et m̃sura uniu̾sa condidit ds: et
iccirco num̃u qͥdem recte aptabit᷑.
rationabilib cͤaturis. uel m̃tib ut
tante sint. quante aꝓtudentia dei¬
et dispensari et regi. et con¬
tineri possint: mensura
uero materie corporali consequen¬
ter aptabitur: quam utiq tantã
adeo creatam eẽ credendum est.
quantam sibi sciret adornatum
mundi posse sufficere. Hȩc ergo st̃.
que ininicio. idẽ ante omnia a dõ
creata eẽ estinandum est. quod qͥ¬
dem etiam in illo inicio quod moy¬
ses latentius introduxit: indicari
putamus. cum dicit In principio:
fecit ds̃ celum et terram. Certum
est enim. quia non defirmam̃to
neq de arida. sde illo cȩlo acdicat᷑
terra: quorum cȩlum hoc et terra
quam uidemus. uocabula postea
mutuata sunt. Uerum qm̃ ratio¬
nabiles istȩ nature quas ininitio
factas supra diximus facte sunt
cum ante non eeñt: hoc ipso quia
non erant. et ẽẽ ceperunt. necessa¬
rio conu̾tibiles et mutabiles substi¬

Expanded text:
et mensura universa.» condidit Deus, et et mensura universa.» condidit Deus, et idcirco numerus quidem recte aptabitur rationabilibus creaturis, vel mentibus, ut tantæ sint quantæ a providentia Dei dispensari, regi et contineri possint. Mensura vero materiæ corporali consequenter aptabitur: quam utique tantam a Deo esse creatam credendum est, quantam sibi sciret ad ornatum mundi posse sufficere. Hæc ergo sunt quæ in initio, id est ante omnia a Deo creata esse existimandum est. Quod quidem etiam in illo initio quod Moyses latentius introduxit, indicari putamus cum dicit: «In principio fecit Deus cœlum et terram2.» Certum est enim quia non de firmamento, neque de arida, sed de illo cœlo ac terra dicatur, quorum cœlum hoc et terra quam videmus vocabula postea mutuata sunt. II. Verum quoniam rationabiles istæ naturæ quas in initio factas supra diximus, factæ sunt cum ante non essent, hoc ipso quia non erant, et esse cœperunt, necessario convertibiles et mutabiles substi
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Hec pro ut potuimus de ratio¬
nabili anima: discuscienda magis a
legentib quam statuta ac definita ꝓ¬
tulimus. Beanimalib uero pecudum
cȩterorumq mutorum: sufficiant illa
mundo et motib rationabilium
creaturarum. uel bonorum. uel
malarum: et de causis eoꝵ. uiii
dei mens potuerit intueri. In illo ergo
initio. putandum est tantũ num̃ũ
rationa biliũ creaturaꝵ uł intellectua
liũ. ł qͦmͦ appelandȩ sũt. qͣs m̃tes suꝑiꝰ di¬
.rimꝰ fecisse dm̃: qͣntũ suffic̾e posseꝓsper̃.
Certũ ẽ enĩ: quod p̃diffinito aliqͦ ap̃d se
num̃o eas fecit. Nonenĩ ut qͥdã uolt̃. finẽ
putandũ ẽ ñ habere creaturas: qr ubi
finis ñ ẽ nec cõp̃bensio ulla ł eireũscͥp¬
tio ẽẽ potest. Qd̃ sifuerit. utiq nec
contineri ł dispensari adeo q̃ facta st̃
poterunt. Naturalit᷑ nẽpe qͥ cqͥd infi¬
nitũ fuerit & itmyprehensibile erit.
Corro aũt siẽ iscͥptura diẽ. numero

Expanded text:
runt. Hæc prout potuimus de ratiorunt. Hæc prout potuimus de rationabili anima discutienda magis a legentibus quam statuta ac definita protulimus. De animabus vero pecudum cæterorumque mutorum sufficiant illa mundo et motibus rationabilium creaturarum, vel bonarum, vel malarum; et de causis earum. I. Dei mens potuerit intueri. In illo ergo initio putandum est tantum numerum rationabilium creaturarum, vel intellectuasunt quas mentes superius diximus, fecisse Deum, quantum sufficere posse prospexit. Certum est quippe quod præfinito aliquo apud se numero eas fecit: non enim, ut quidam volunt, finem putandum est non habere creaturas; quia ubi finis non est, nec comprehensio ulla, nec circumsctio esse potest. Quod si fuerit, utique nec contineri, vel dispensari a Deo quæ facta sunt, poterunt. Naturaliter nempe quidquid infinitum fuerit, et incomprehensibile erit. Porro autem sicut Scriptura dicit: «In numero
Abbreviated transcription (Latin):
filius eius. Sicut enim anima ꝑoẽ
corpus inserta mouet omia et agitat
que oꝑatur uniui̾sa: ita et unige¬
nitus filius qui est uerbum et sa¬
pientia eius. ꝑtingit et ꝑuenit ao
omnem uirtutem di. insertus ei:
et fortassis obhius sacramenti indi¬
ciuim. corpus inscripturis uel dicit᷑
ds: uel describitur. Considandum sa¬
ne est ne forte potest etiam pro hoc
anima di intellegi unigenitus eiꝰ.
qm̃ uenit et ipse in locum hunc af¬
flictationis. et conuallem fletus des¬
cendit. et in locum humliationis
nt̾ȩ: sicut dicit in popsalmo. Qi humi¬
liasti nos in loco afflictionis. Deniq
scio quosdam exponentes illuo quod
in euangłio a saluatore dictum est. tris¬
tis est anima maea usque ad mortem.
interpretatos eẽ de apłis: quod cos
uelut meliores a reliquo corpore ani¬
mam suam dixerit. Nam quia multi¬
cudo credentium corpus illius dicit᷑.
apłos uelut a reliquo corpore melio¬
res. animam euis intellegi debere dixe¬

Expanded text:
Filius ejus. Sicut enim anima per omne Filius ejus. Sicut enim anima per omne corpus inserta movet omnia et agitat quæ operatur universa: ita et unigenitus Filius Dei, qui est verbum et sapientia ejus, pertingit et pervenit ad omnem virtutem Dei, insertus ei, Et fortassis ob hujus sacramenti indicium corpus in Scripturis vel dicitur Deus, vel describitur. Considerandum sane est, ne forte possit etiam pro hoc anima Dei intelligi Unigenitus ejus, quoniam venit et ipse in locum hunc afflictionis, et in convallem fletus descendit, et in locum humiliationis nostræ: sicut dicit in psalmo: «Quoniam humiliasti nos in loco afflictionis .» Denique scio quosdam exponentes illud quod in Evangelio a Salvatore dictum est: «Tristis est anima mea usque ad» mortem 2,» interpretatos esse de Apostolis, quos velut meliores a reliquo corpore animam suam dixerit. Nam quia multitudo credentium corpus illius dicitur, Apostolos velut reliquo corpore meliores animam intelligi debere dixe
Abbreviated transcription (Latin):
nomine deputantur. Nam
cum passionem aliquam uel
conturbationem sui uultus in
mea turbata est: et tristis est
anima mea usq ad mortem: et
nemo collit animam meam: s
ego pono eam absme. In manꝰ
autem patris commendat non
animam: s sp̃m. Et cum carnẽ
detur quasi medium quiddã
et̃ anuna inter carnem infir¬
mam: et spin promptum.
S soetassis occurrat nobis aliqͥs
ex his. de quib ipsi in ntĩs propo¬
sitionib ad moniumus : et dicat.
Quomodo ergo etiam di anima dici¬
tur: Cui respondebimus hoc mͦ.
quia sicut omnia que corporilit
de deo dicuntur. idẽ uel digiti. uel
manus. uel brachia. uel oculi. uel
os. uel pes. dicimus non habec huma¬
na menbta. s uirtutes eius quascdam
inhis corpore horum menbrorum
appellationibis indicari: ita et ẽẽ ali¬
quid aliud putandum est. quod
appellatione hac quȩ anima di dicit᷑
indicatur. Et si fas est audfre nos in
tali te am plius aliquio dicere: potest
fortasse anima di intellegi unigenuꝰ

Expanded text:
nomine deputantur. Nam nomine deputantur. Nam cum passionem aliquam vel perturbationem sui vult indima mea turbata est; et: Tristis est anima mea usque ad mortem; et: Nemo tollit animam meam; sed ego pono eam abs me.» In manus autem Patris commendat non animam, sed spiritum et cum carnem detur quasi medium quoddam esse anima inter carnem infirmam et spiritum promptum. V. Sed fortassis occurrat nobis aliquis ex his de quibus ipsi in nostris propositionibus admonuimus, et dicat: Quomodo ergo etiam Dei anima dicitur? Cui respondebimus hoc modo: Quia sicut omnia quæ corporaliter de Deo dicuntur, id est vel digiti, vel manus, vel brachia, vel oculi, vel pes, vel os, dicimus non hæc humana membra, sed virtutes ejus quasdam in his corporeorum membrorum appellationibus indicari: ita et esse aliquid aliud putandum est, quod appellatione hac quæ anima Dei dicitur, indicatur. Et si fas est audere nos in tali re amplius aliquid dicere, potest fortasse anima Dei intelligi unigenitus
Abbreviated transcription (Latin):
uel muicupata est anima. Que
si reparata fuerit et correpta. redit
inhoc ut sit mens. Quod si ita est.
ocessus ipse mentis ac deuolutio
uidetur michi quod non ȩquał
omnium sentiendus sit: s uel plus
uel minus inanimam uerti: et
aliquas quidem mentis seruare
aliquid etiam prioris uigoris. aliqͣs
uero. aut nichil. aut ꝑ exiguum
untur quidam statim statim ab-
in eunte ȩtate ardentioris acumi¬
nis: alii uero tardioris:. non nulli
et penitus indocibiles nasci. Ue¬
riintamen quod diximus men¬
tem in animã uerti. uel si qua alia¬
quȩ in hoc uidentur aspicere:
discutiat apuo se.. qui legit di¬
ligentius et ꝑtractet. a nobis
tamen non putentur uelud do¬
gmata eẽ prolata: s tractand i
more ac requirendi discussa.
Addat autem et hoc qui legit
ad tractatum. quod etiam de
saluatoris anima ex his quidẽ
quȩ in ȩuangłio scripta sunt
obseruatur: quod alia sunt
que ei sub animȩ nomine as¬
seribuntur: et alia quȩ sub sp̃s

Expanded text:
vel nuncupata est anima; quæ vel nuncupata est anima; quæ si reparata fuerit et correcta, redit in hoc ut sit mens. IV. Quod si ita est, decessus ipse mentis ac devolutio videtur mihi quod non æqualis omnium sentiendus sit, sed vel plus vel minus in animam verti, et aliquas quidem mentes servare aliquid etiam prioris vigoris, aliquas vero aut nihil, aut exiguum untur quidam statim ab ineunte ætate ardentioris acuminis, alii vero tardioris, nonnulli et penitus indociles nasci. Verumtamen quod diximus, mentem in animam verti, vel si qua alia in hoc videntur aspicere, discutiat apud se qui legit diligentius et pertractet: a nobis tamen non putentur velut dogmata esse prolata, sed tranctandi more ac requirendi esse discussa. Addat autem et hoc qui legit ad tractatum, quod etiam de Salvatoris anima ex his quidem quæ in Evangelio scripta sunt, observatur, quod alia sunt quæ ei sub animæ nomine ascribuntur, et alia quæ sub spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
biliter autem frequenter occurrit. it ibi.
Anima mala ꝑdit eum qui possidet
eam: et anima que peccat. ipsa mo¬
rietur. Postea enim quam dictum¬
est.Om̃s anime meȩ sunt. sicut ani¬
ma patris. ita anima filii mee sunit:
utiq consequens uidebatur:. ut di¬
ceret anima quę agit iusticiam
ipsa saluabitur: et anima quȩ pec¬
cat. ipsa morietur. S nunc uide¬
mus qm quod culpabile quidem
est adiunxit ad animam. quod autẽ
laude dignum erat. reticuit. Uiden¬
dum ergo est. ne forte sicut diximꝰ¬
ex ipso nomine declarari ad eo qͦd
refrixerit a feruore iustorum. et
duuni ignis participatione UYx
id ẽ anima appellata sit: nec tamen
amisit facultatem restituendi se
in illum statum feruoris in quo
ex initio fuit: Unde et propħa tale
aliquio uidetur ostendẽ cum di¬
cit. Reu̾tere anima mea in reqͥẽ
tuam. Ex quib omnib illud ui¬
detur ostendi. quod mens de statu
ac dignitate sua declinans. qͥffec ta

Expanded text:
biliter autem frequenter occurrit, ut ibi: biliter autem frequenter occurrit, ut ibi: «Anima mala perdit eum qui possidet eam; et: Anima quæ peccat, ipsa morietur.» Postea enim quam dictum: «Omnes animæ meæ sunt; sicut anima patris, ita anima filii mea est, utique consequens videbatur ut diceret: «Anima quæ agit justitiam, ipsa salvabitur; et: Anima quæ peccat, ipsa morietur.» Sed nunc videmus quoniam quod culpabile quidem est adjunxit ad animam, quod autem laude dignum erat reticuit.. Videndum ergo est, ne forte, sicut diximex ipso nomine declarari, ab eo quod refrixerit a fervore justorum et divini ignis participatione fu, id est anima appellata sit, nec tamen amisit facultatem restituendi se in illum statum fervoris in quo ex initio fuit. Unde et Propheta tale aliquid videtur ostendere, cum dicit: «Revertere, anima mea, in requiem tuam.» Ex quibus omnibus illud videtur ostendi, quod mens de statu suo ac dignitate declinans, effecta
Abbreviated transcription (Latin):
peruersum: et interficiet eiun:
Et iterum ait Eiam si abscesseruit
ab oculis meis et descenderunt in
profundum maris. Ibi mandabo
draconi. et mordebit eos. S et in iob.
ipse rex ce̾ omnium quȩ inaquis
sunt dicitur. Aborrea uero accendit
mala suꝑ om̃s qui habitant terrã
propħa denuntiat. Boreas autẽ
uentus inscripturis frigidus de¬
signatur: sicut scriptum est in
sapientia. Frigidus uentus boreas¬
sc̃a sunt. ignis et lumen et feruentia
nominantur. Que autem contraria
sunt frigida. et caritas peccatorum
refrigescere: requirendum est ne for¬
te et nomen anime quod grece dr
UYXNa refrigescendo de statu di¬
tuniore ac meliore dictum sit. et
translatum. idẽ ex calore illo natu¬
rali et diuino refrixisse uideatur:
et ideo in hoc quod nunc est et statu
et uocabulo sit. Deniq proprie lauda¬
biliter animam ponit inscriptaris
scĩs require si facile inuenias. culpa¬

Expanded text:
perversum, et interficiet eum.» perversum, et interficiet eum.» Et iterum ait: «Etiam si abscesserint ab oculis meis, et descenderint in profundum maris; ibi» mandabo draconi, et mordebit eos.» Sed et in Job ipse rex esse omnium quæ in aquis sunt, dicitur. A Borea vero accendi mala super omnes qui habitant terram, Propheta denuntiat. Boreas autem ventus in Scripturis sanctis frigidus designatur, sicut scriptum est in Sapienti: «Frigidus» ventus Boreasncta sunt, et ignis et lumen et ferventia nominantur, quæ autem contraria sunt, frigida, et charitas multorum refrigescere dicitur; requirendum est ne forte et nomen animæ, quod græce dicitur ψυχὴ, a refrigescendo de statu diviniore ac meliore dictum sit, et translatum inde quod ex calore illo naturali et divino refrixisse videatur, et ideo in hoc quo nunc est statu el vocabulo sita sit. Denique proprie laudabiliter animam poni in Scripturis sanctis, require si facile invenias; culpa
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut simus sp̃u feruentes:
ꝑ quod sine dubio. igneum
ostenditur: et calidum di u̾bũ
Seͣiheremias propħa audiat ab
eo qui sibi responsa dabat. Ecce
dedi uerba mea in os tuum. ig¬
nem. Sicut ergo d̾s ignis est.
et angłis flam ma ignis. et scĩ
quiq sp̾u sesieirt: tta e contra¬
rio hi qui deciderunt a dilectione
di. sine dubio refrixisse incarita¬
te eius ac frigidi ȩeffecti ẽẽ di
ciuiitur. Ait enim & dominus.¬
Pro eo quod multiplicata est iniqͥ¬
tas. refrigescit caritas multorum:
s et omnia ea quecumq sunt q̃
aduerse potestati in scripturis
scis comparantur. frigida semꝑ
inuenires d iabolus dicitur. Quo
nich̾ frigidius inuenitur: s et in
aquis regnare dicitur draco. Ser¬
pens namq et draco quod utiq
ad aliquem de malignis spirta¬
bus retorquetur. et in mari eum¬
propħa eẽ designat: et alibi dicit
ꝓpħa. Quia inducam gladium
scm suꝑ draconem serpentem fu¬
gientem. suꝑ draconem serpentem

Expanded text:
mus, ut simus spiritu ferventes; mus, ut simus spiritu ferventes; per quod sine dubio igneum ostenditur et calidum Dei verbum. Sed et Hieremias propheta audit ab eo qui sibi responsa dabat: «Ecce dedi» verba mea in os tuum ignem.» Sicut ergo Deus ignis est, et Angeli flamma ignis, et sancti quique spiritu fervent: ita e contrario hi qui deciderunt a dilectione Dei, sine dubio refrixisse in charitate ejus, ac frigidi facti dicendi sunt. Ait enim et Dominusmultiplicata» est iniquitas, refrigescet charitas multorum.» Sed et omnia quæcumque sunt quæ adversæ potestati in Scripturis sanctis comparantur, frigida semper inveniens diabolus dicitur quo quid frigidius invenitur. Sed et in mari regnare dicitur draco. Serpentem namque et draconem, quod utique ad aliquem de malignis spiritibus retorquetur, et in mari Propheta esse designat. Et alibi dicit Propheta: «Inducam gladium sanctum super draconem serpentem fugientem, super draconem serpentem
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Cum autem iam salua
facta fuerit: ex ꝑfectioie par¬
tis sue uocabulo nuncupabit᷑.
S et illud adicit posse uide¬
bitur quibusdam: quia sieue hoc
quod ꝑditum ẽ. erat sine dubio
antequam periret: cum aliud
nescio quid erat ante quam
ꝑditum᷑ sicut erit utiq cum
iam non potest ꝑditum:. ita
etiam anima quȩ ꝑisse dicit̾
uidebitur fuisse quid. aliquan¬
do cum nandum ꝑisset. et
propter hoc anima diceretur.
quȩ rursum ex ꝑditione lib̾a¬
ta. potest iterum illud eẽ quod
fuit antequam periret: et ani¬
ma diceretur. S: et ex ipsa
nominis anime significatio¬
ne quam ingreco indicat:
uisum est non nullis requi¬
rentib curiosius. posse non
medioerem suggeri intellec¬
tum. Nam sermo diuinus.
ignem eẽ dm̃ dixit cum ait:
d̾s nr̃ ignis est consumens:
S et de angłorum substantia
ita ait Quio facit angłos suos
sps. et ministros suos igͥem urẽ¬
tem. Et alibit: Apparuit angłs
domini inflamina ignis inrubo.
Insuꝑ etiam mandatũ accepi¬

Expanded text:
dicitur: cum autem jam salva facta fuerit, ex perfectioris partis suæ vocabulo nuncupabitur. Sed et illud adjici posse videtur quibusdam, quia sicut hoc quod perditum est erat sine dubio antequam periret, cum aliud nescio quid erat quam perditum, sicut erit utique cum jam non est perditum: ita etiam anima quæ perisse dicitur, videbitur fuisse quid aliquando cum nondum perisset, et propter hoc anima diceretur, quæ rursum ex perditione liberata potest iterum illud esse quod fuit antequam periret, et anima diceretur. Sed et ex ipsa nominis animæ significatione quam in græco indicat, visum est et nonnullis requirentibus curiosius posse non mediocrem suggeri intellectum. Nam sermo divinus Deum ignem esse dixit cum ait: «Deus noster ignis est consumens.» Sed et de Angelorum substantia ita ait: Qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem» urentem;» et alibi: «Apparuit Angelus Domini in flamma ignis in rubo.» Insuper etiam mandatum accepi
Abbreviated transcription (Latin):
nominat: ea quȩ intellectualia sunt
requitenda. Hoc autem sensu intu
endum nobis ẽ. etiam de his singłis
quȩ supradiximus rationabilib:
et hoc sensu audienda sunt
ista quȩ loquimur. et considanda
quȩ scribimus. Nam diuina natu¬
ia. etiam caciti quȩ intra nos uol¬
uamus agnoscit. De his autem
quȩ diximus. uel de reliquis quȩ
consequentia sunt: scđm hanc for¬
mam quam supra exposuimus

Expanded text:
nominat, ea quæ intellectualia sunt, nominat, ea quæ intellectualia sunt, requirenda. Hoc autem sensu nobis intuendum est etiam de his singulis quæ supra diximus, rationabilibus; et hoc sensu audienda sunt ista quæ loquimur, et consideranda quæ scribimus. Nam divina natura, etiam taciti quæ intra nos volvamus, agnoscit. De his autem quæ diximus, vel de reliquis quæ consequentia sunt, secundum hanc formam quam supra exposuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
pater ur̃ ꝑfectus est. Unde euden¬
ter ostenditur quod indõ quidem
hȩ om̃s iurtutes semꝑ sunt. nec
unquam accidere possunt. aut
recedere: ab hominib uero pacila¬
tim et singulȩ queq conquirun¬
tur: unde et consanguinitatem
quandam ꝑhoc habere uidentur
ad dm̃ Et cum ds̃ omnia nouerit.
et nichil eum rerum intellectua¬
lium ex se lateat: solus enim ds̃
pater et unigenitus filius suus.
et sp̃s sc̃s. non solum eorum quȩ
creauit: uerum sui etiam scientiã
tenet: potest tamen etiam fatio¬
nabilis mens proficiens a paruis
ad maiora. et auisibilib adinuisi¬
bilia. puenire ad incellectum ꝑfec¬
tiorem. Est enim in corpore posita:
et necessario sensibilib quȩ sunt
corporea et intellectualia proficit:
Uerum ne cui indeenter dictum
uideatur insensibilia eẽ. quȩ in¬
tellectualia sunt. Utemur exem¬
plo sententiȩ falomonis dicentis:
sensum quoq diuinum inuenies:
In quo ostendit: hon corporali sensu
s alio quodam quem diuinum

Expanded text:
ter perfectus est.» Unde evidenter ostenditur quod in Deo quidem hæ omnes virtutes semper sunt, nec unquam accedere possunt aut recedere, ab hominibus vero paulatim et singulæ quæque conquiruntur. Unde etiam consanguinitatem quamdam per hæc habere videntur ad Deum: et cum Deus omnia noverit, et nihil eum rerum intellectualium ex se lateat solus enim Deus pater, et unigenitus Filius ejus, et Spiritus sanctus non solum corum quæ creavit, verum etiam sui scientiam tenet, potest tamen et rationabilis mens proficiens a parvis ad majora, et a visibilibus ad invisibilia, pervenire ad intellectum perfectiorem. Est enim in corpore posita, et ex ipsis sensibilibus quæ sunt corporea ad intellectualia proficit. Verum ne cui videatur indecenter dictum insensibilia esse quæ intellectualia sunt, utemur exemplo sententiæ Salomonis dicentis: «Sensum quoque divinum» invenies. In quo ostendit non corporali sensu, sed alio quodam quem divinum
Abbreviated transcription (Latin):
illud est. quod reuelante filio dĩ ac sp̃u
sc̃o didicerint istȩ uirtutes. quam pluri¬
ma quidem adsequi poterunt. Et mul¬
to plura priores inferiorib᷑. omnia tam̃
comprehendere impossibile eisest. quia
scriptum est. Quam plurima exoꝑib
di insecretis sunt. Unde et optabile est.
ut prouiribus se unusquisq sẽ ꝑ exten¬
dat ad ea quȩ priora sunt. Ea quȩ retior¬
sum sunt obliuiscens. tam adoꝑa me¬
liora. quam etiam ad sensum intellec¬
cui ueritatis cura ẽ. parum de nomi¬
nib et sermonib curet: quia et ꝑ sin¬
gulas gentes diuerse uerborum con¬
suetudines habentur: et hoc magis
quod significatur quam qualib tierb̃
significetur intendat. precipue in tam
magnis et tam difficilib rebus. Sicut
cum requiritur. uerbi causa. si sit aliqͣ
substantia inqua neq color. neq ba¬
bitus. neq tactus. neq magnitudo
intellegenda sit. mente sola conspica¬
bilis: quam pro ut uult quis. ita et no¬
ẽ incorpoream dixerunt:. Piuii ne uͦ

Expanded text:
illud est quod revelante Filio Dei et Spiritu sancto didicerint istæ virtutes, quamplurima quidem assequi poterunt et multo plura priores inferioribus, omnia tamen comprehendere impossibile eis est, quia scriptum est: a Quamplurima ex operibus Dei in secretis sunt.» Unde et optabile est ut pro viribus se unusquisque semper extendat ad ea quæ priora sunt, ea quæ retrorsum sunt obliviscens, tam ad opera meliora, quam etiam ad sensum intelleccui veritatis cura est, parum de nominibus et sermonibus curet, quia per singulas gentes diversæ verborum consuetudines habentur; et hoc magis quod significatur, quam qualibus verbis significetur, intendat, præcipue in tam magnis et tam difficilibus rebus: sicut cum quæritur, verbi causa, si sit aliqua substantia in qua neque color neque habitus neque tactus neque magnitudo intelligenda sit, mente sola conspicabilis, quam prout vult quis ita et noest incorpoream, dixerunt; divinæ vero
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Uerum in his omnib sufficiat
nobis sensum nr̃m regulȩ pietatis
aptare. et ita sentire de sc̃ĩ sp̃s uerb̾.
quod non scłm humanȩ fragilitatis
eloquium ntet sermo compositus. s
sicut scriptum est. omnis gła regis
intrinsecus est: et diuinorum senfu¬
uim thesaurus. infragile uasculum
uilis lutere continetur inclusus.
Porro autem siquis curiosus ex pla¬
nationem singulorum requirat:
ueniat. et nobiscum pariter audiat.
ꝑ scrutatur etiam ꝓfunda dĩ. altitu¬
dinem diuinȩ sapientiȩ ac scientiȩ
scrutans. nec tamen adfinem et ut
ita dixerim ad intimam cognitionẽ
preualens ꝑuenite.: desꝑatione rei
et stupore proclamat. et dicit. Oalti¬
tudo diuitiatum: sapientie et scien¬

Expanded text:
I. Verum in his omnibus sufficiat nobis sensum nostrum regulæ pietatis aptare, et ita sentire de sancti Spiritus verbis, quod non secundum humanæ fragilitatis eloquium nitet sermo compositus, sed sicut scriptum est: «Omnis gloria regis intrinsecus est,» et divinorum sensuum thesaurus intra fragile vasculum vilis litteræ continetur inclusus. Porro autem si quis curiosus explanationem singulorum requirat, veniat, et nobiscum pariter audiat perscrutatur etiam profunda Dei, altitudinem divinæ sapientiæ ac scientiæ scrutans, nec tamen ad finem, et, ut ita dixerim, ad intimam cognitionem prævalens pervenire, desperatione rei et stupore clamat et dicit: «O altitudo divitiarum sapientiæ et scien
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ zelans. et reddens peccata patrũ
infilios intertiam et quartam proge¬
et creo mala᷑ et iterum. Non est ma¬
licia inciuitate quam dominus non
nus a deo suffocabat saul. et multa¬

Expanded text:
st eos ; et, Reddens peccata patrum in filios usque in tertiam et quartam proge mala . Et iterum: Si est malitia in civitate quam Dominus non us a Deo» suffocabat Saül,» et
Abbreviated transcription (Latin):
congregatio efferuescit ad suppli¬
cium. atq in flammatur ad pe¬
nas: cum mens ipsa uel conscientia
ꝑ diuinam uirtutem omnia in
memoriam recipiens. quorum
insemet ipsa signa quedam ac
formas cum peccaret expresserat.
et sigulorum que uel fede ac
turpiter gesserat. uel etiam im¬
pie commiserat. historiam ur¬
quandam scelerum suorum ante
oculos uidebit ex positam: tunc et
ipsa conscientia proprus stimulis
agitatur atq cõnpungitur: et sui
ipsa efficitur accusatrix et testis:
quod ita sensisse &iam paulum
apłm puto cum dicit inter se in¬
uicem cogitationib accusantib aut
etiam defendentib: indie qua u¬
dicabit ds occulta hominum. scđ¬

Expanded text:
congregatio effervescit ad supplicongregatio effervescit ad supplicium, atque inflammatur ad pœnas; cum mens ipsa vel conscientia per divinam virtutem omnia in memoriam recipiens, quorum in semetipsa signa quædam et formas, cum peccaret, expresserat, et singulorum quæ vel fœde ac turpiter gesserat, vel etiam impie commiserat, historiam quamdam scelerum suorum ante oculos suos videbit expositam; tunc et ipsa conscientia propriis stimulis agitatur atque compungitur, et sui ipsa efficitur accusatrix et testis. Quod ita sensisse puto etiam Paulum Apostolum cum dicit: «Inter se invicem cogitationibus accusantibus, aut etiam defendentibus in die qua judicabit Deus occulta hominum
Abbreviated transcription (Latin):
designari unius cuiusq pro-¬
prium eẽ ignem: quo punit᷑.
Ait enim. Ambulate inlumine
ignis urĩ: et in flãma quam
accendistis. ẜ quos sermones
hoc uidetur indicari. quod
unusquisq peccatorum flã¬
mam sibi ipse proprii ignis
accendat: ẽt non in aliqueni
ignem qui antea iam fuerit
accensus ab alio. uel ante ipsũ
substiterit. demergatur. Cuius
nra peccata: quȩ ab apło paulo
ligna. et fęnum. et stipula nomi¬
nantur. Et arbitror. quod sicut
in corꝑe escȩ habundantia. et quan¬
titas. uel qualitas cybi contͣria fe¬
bres generat᷑ et febres diuersi uel¬
modi. uel temporis scłm eam mn¬
suram quam intemperies collecta
materiam suggesserit ac fomitẽ
febrium. quȩ materiȩ qualitas
ex diuersa imtemperie congre¬
gata. causa uel acerbioris morbi
uel prolixioris existit: ita anima
cum multitudinem malorum
operum et habundantiam in se
congregauerit pecratorum: cõnpe¬
tenti tempore omnis illa maloꝵ

Expanded text:
designari uniuscujusque prodesignari uniuscujusque proprium esse ignem quo punitur; ait enim: «Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam accendistis. Per quos sermones hoc videtur indicari, quod unusquisque peccatorum flammam sibi ipse proprii ignis accendat, et non in aliquem ignem qui antea jam fuerit accensus ab alio, vel ante ipsum substiterit, demergatur. Cujus  peccata, quæ ab Apostolo Paulo ligna et fœnum et stipula nominantur. Et arbitror quod sicut in corpore escæ abundantia et qualitas et quantitas cibi contraria febres generant, et febres diversi modi vel temporis secundum eam mensuram qua intemperies collecta materiam suggesserit ac fomitem febrium; quæ materiæ qualitas ex diversa intemperie congregata, causa vel acerbioris morbi vel prolixioris existit: ita anima cum multitudinem malorum operum et abundantiam in se congregaverit peccatorum, competenti tempore omnis illa malorum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ea uirtus quȩ inẽ ingra¬
no frumenti post corruptio¬
nem eius ac mortem reparat
ac restituit granum in culmi
corpus et spicȩ: et ita his qͥdẽ
qui regni celorum heredita¬
tem consequi merebuntur.
ratio illa preparandi corꝑis
quam supra dixiius di uis¬
su exterreno et animali cor¬
pore corpus repat spiritale.
quod habere possit incȩlis:
his uerd qui inferioris meriti
fuerĩt uel abiectiores. aut etiã
ultimi et abstrusi: ꝓ unius cuiꝰ¬
q uitȩ atq anime dignitate.
&iam gła corporis et dignitas
dabitur. Ita camen: ut etiam
eorum qui ad ignem ȩternum
uel ad supplicia destinant᷑i
sunt:. ꝑ ipsam resurrectionis
ꝑ mutationem ita corpus in¬
corruptum sit quod resurgit ⁊
ut ne suꝑpliciis quidem cor¬
rumpi ualeat. ac dissoͥui. Sigͦ
ita se habet qualitas eius cor¬
poris quod resurget amortuis:
Uideamus nunc quid sibi uelit
ignis ȩterni cõminatio. Inueni¬
inus namq in ysaia propħa

Expanded text:
sicut ea virtus quæ est in grasicut ea virtus quæ est in grano frumenti, post corruptionem ejus et mortem reparat ac restituit granum in culmi corpus et spicæ. Et ita his quidem qui regni cœlorum hæreditatem consequi merebuntur, ratio illa reparandi corporis quam supra diximus, Dei jussu ex terreno et animali corpore corpus reparat spirituale, quod habitare possit in cœlis; his vero qui inferioris meriti fuerint, vel abjectioris, vel etiam ultimi et abstrusi, pro uniuscujusque vitæ atque animæ dignitate, etiam gloria corporis et dignitas datur: ita tamen ut etiam eorum qui ad ignem æternum, vel ad supplicia destinandi sunt, per ipsam resurrectionis permutationem ita corpus incorruptum sit quod resurgit, ut ne suppliciis quidem corrumpi valeat et dissolvi. Si ergo ita se habet qualitas ejus corporis quod resurget a mortuis, videamus nunc quid sibi velit ignis æterni comminatio. IV. Invenimus namque in Esaia propheta
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinis passionib implicari. cũ
manifeste dicat apłs qm̃ caro et
sanguis regnum di non possidebũt:
neq corruptio incorruptionem
possidebit. S et illud quomͦ accipi¬
unt quod dicit apłs. quia om̃s au¬
temꝰ im mutabimur: quȩ utiq in¬
mutatio. scđm illum ordinem quẽ
suꝑius diximus expectanda est:
inqua sine dubio dignum aliqͥs
diuina gratia sperare nos con¬
uenit. Quod futurum credi¬
mus hoc ordine. quo nudũ
granum frumenti aut aliciuꝰ
ceterorum interra seminatũ
describit apłs: cui ds̃ dat cor.
pus pro ut uoluit: cum pͥmũ
granum ipsum frumenti
mortuum fuerit. Ita namq
etiam corpora nr̃a uel ut gra¬
num cadere interram putan¬
da sunt:. Quibus insita ratio
ea que substantiam continet
corporalem. quainuis e mortua
fuerint corpora et corrupta¬
atq disisa. uerbo tamen dĩ
ratio illa ipsa quȩ semꝑ in
substantia corporis salua est
erigat ea de terra. et restituat ac reparet:

Expanded text:
sanguinis passionibus implicari, cum sanguinis passionibus implicari, cum manifeste dicat Apostsanguis regnum Dei non» possidebunt: neque corruptio incorruptionem possidebit.» Sed illud quomodo accipiunt quod dicit Apostolus: Omnes autem immutabimur?» Quæ utique immutatio secundum illum ordinem quem superius docuimus, expectanda est in qua sine dubio dignum aliquid divina gratia sperare nos convenit; quod futurum credimus hoc ordine quo nudum granum frumenti aut alicujus cæterorum» in terra seminatum describit Apostolus, cui «Deus dat cor» pus prout vult,» cum primum granum ipsum frumenti mortuum fuerit. Ita namque etiam nostra corpora velut granum cadere in terram putanda sunt: quibus insita ratio ea quæ substantiam continet corporalem, quamvis emortua fuerint corpora et corruptatque dispersa, Verbo tamen Dei ratio illa ipsa quæ semper in substantia corporis salva est, erigat ea de terra, et restituat ac reparet,
Abbreviated transcription (Latin):
plum. dicers. Alia corpora uolucrũ:
alia piscium. Digne et enim scĩs
cȩlestia: terrena peccatorib comparm¬
tur: hec quidem dicta sint aduer¬
sum eos: qui resurrectionem mortu¬
orum. idẽ resurrectionem corporum
negant. Nunc uero sermonem con¬
uertimus ad non nullosr nrorum:
qui uel ꝓ intellectus exiguitate. uel
explanationis inopia. ualde uilem
et abiectum sensum de resurrectio¬
ne corporis introducunt. Quos inter¬
rogainus. quomodo intellegunt ani¬
male corpus grã resurrectionisimmu¬
tandum. et spiritale futurum. et
quomo quod in infirinitate semina¬
cur.resurrecturum sentiant inuir¬
tute: et quod inignobilitate. quo¬
modo surget ingła: et quod incor¬
ruptione quomodo ad incorrupti¬
onẽ tranfferatur. Quod utiq si cre¬
dunt apło. quia corpus ingła. et in¬
iurtute. et in incorruptibilitate re¬
surgeis spiritaleꝰ iaͣm effectum: ab¬
surdum uidetur et contra apłi
sensum dicere id sur sum carnis et

Expanded text:
plum, dicens: «Alia corpora volucrum, plum, dicens: «Alia corpora volucrum, alia piscium.» Digne etenim sanctis cœlestia, terrena peccatoribus comparantur. Hæc quidem dicta sint adversus eos qui resurrectionem mortuorum, id est, resurrectionem corporum negant. III. Nunc vero sermonem convertimus ad nonnullos nostrorum qui, vel pro intellectus exiguitate, vel explanationis inopia, valde vilem et abjectum sensum de resurrectione cor poris introducunt. Quos interrogamus, quomodo intelligant animale corpus gratia resurrectionis immutandum, et spirituale futurum; et quomodo quod in infirmitate seminatur, resurrecturum sentiant in virtute; quod in ignobilitate, quomodo resurgat in gloria; et quod in corruptione, quomodo ad incorruptionem transferatur. Quod utique si credunt Apostolo quia corpus in gloria et virtute et incorruptibilitate resurgens, spirituale jam effectum sit, absurdum videtur et contra sensum Apostoli dicere id rursum carnis et
Abbreviated transcription (Latin):
caro uoluerum. alia pis¬
cium. et corpora cȩllestia.
et corpora derrestria. s¬
alia quidem cȩlestium gła. alia uͦ
tierrestrium:Alia uero gła solis alia¬
gła lune. alia gła stellarum᷑. stella
ab stella differt ingła: ita et resur¬
rectio mortuorum. Scđm ergo istã
consequentiam cȩlestium corporum.
ostendant nob̃ differentias głȩ eoꝵ
qui resurgunt. Et si ullo genere
conati fuerint scdm cęlestium cor.¬
porum differentias aliquam exco¬
gitare rationem: queremus abeis
ut etiam scđm terrenorum corpo¬
rum comparationem differentias
resurrectionis ad̃signent. nos uero
ita intellegimus: quod uolens apłs
describere quanta eẽt differentia
eorum qui resurgent in gła. idest
scorum. com parationem cȩlestium
corporum sumpsit dicers. alia gła
solis. alia gła lune. alia gła stellarum.
Et iterum uoiens differentias eorum
docere. Qui in hac uita non ex ptirga¬
ti ad resurrectionem uenient. idẽ
peccatores : de terrenis sumĩ exem¬

Expanded text:
caro volucrum, alia piscaro volucrum, alia piscium, et corpora cœlestia et corpora terrestria, salia quidem cœlestium gloria, alia vero terrestrium, alia gloria solis, alia» lunæ, alia stellarum: stella a stella differt in gloria, ita et resurrectio mortuorum?» Secundum istam ergo consequentiam cœlestium corporum ostendant nobis differentias gloriæ eorum qui resurgunt, et si ullo genere conati fuerint secundum cœlestium corporum differentias aliquam excogitare rationem, quæremus ab eis ut etiam secundum terrenorum corporum comparationem differentias resurrectionis assignent. Nos vero ita intelligimus, quod volens Apostolus describere quanta esset differentia eorum qui resurgent in gloria, id est sanctorum, comparationem cœlestium corporum sumpsit dicens: «Alia gloria solis, alia gloria lunæ, alia» gloria stellarum;» et iterum volens differentias eorum docere qui in hac vita non expurgati ad resurrectionem venient, id est peccatores, de terrenis sumit exem
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi euidentius potest. siqͥs
diligenter aduertat que sit ani¬
malis corporis qualitas : quȩ in
terram seminata spiritalis corpo¬
ris reparet qualitatem. Ex ani¬
mali namq corpore. ipsa uirtꝰ
resurrectionis et grã. spiritale
corpus educit: cum id ab indig¬
nitate transmutat ad głam.
sibi uidentur et sapientissimi:
interro gabimus eos. si omne
corpus scema aliquod habet.
id ẽ s habitu aliquod deformet᷑.
Et si quidem dixerint eẽ corpꝰ.
quod non aliquod habitu defor¬
metur. imꝑitissimi omnium
atq insipientissimi uidebun¬
tur. Nullus enim hoc negabit.
nisi sit abomni eruditione
penitus alienus. Si uero scđm
id quod consequens est. est
dixerint quia ome corpus cer¬
to aliquo habitu defor matur:
requiremus abeis si possunt
nobis spiritalis corporis ha¬
bitum demonstiare. atq
describere. quod utiq facere
rentias eorum qui resurgt̃
inqui remus abeis: quomͦ
ostendent uerum ẽẽ illud
quod dictum ẽ. quia alia

Expanded text:
intelligi evidentius potest, si quis intelligi evidentius potest, si quis diligenter advertat quæ sit animalis corporis qualitas, quæ in terram seminata spiritualis corporis reparet qualitatem. Ex animali namque corpore ipsa virtus resurrectionis et gratia spirituale corpus educit, cum id ab indignitate transmutat ad gloriasibi videntur et sapientissimi, interrogabimus eos si omne corpus schema aliquod habet, id est habitu aliquo deformetur. Et si quidem dixerint esse corpus quod non aliquo habitu deformetur, imperitissimi omnium atque insipientissimi videbuntur. Nullus enim hoc negabit, nisi sit ab omni eruditione penitus alienus. Si vero secundum id quod consequens est dixerint quia omne corpus certo aliquo habitu deformatur, requiremus ab eis si possunt nobis spiritualis corporis habitum demonstrare atque describere: quod utique nullo  differentias eorum qui resurgunt inquiremus ab eis. Quomodo ostendent verum esse illud quod dictum est quia «alia
Abbreviated transcription (Latin):
Tum deinde dicant: si utendum pu
bitror. apło paulo dicente quia semi¬
nat᷑ corpꝰ animale resurget corpꝰ
sp̃ale: istos negare non posse quod
corpꝰ resurgat : qͣ in resurrectiõe
corporib utamͣ. Ed gͦe sicertũ ẽ
qr corporib nobis utendũ sit: et
corpora ea q̃ cecidert̃ resurg̾e pre¬
dicant᷑: non enĩ proprie resurge.¬
re d̾r. nͥ id qd̾ añ ceciderit. nullidubiũẽ. iocito¬
idqͥto ea resurgere. ut his iterum ex
resurrectione induamur. ꝓterum
ergo erit ex altaro. Nam et sire¬
surgunt corpora: sine dubio ad in¬
dumentum nostri resurgunt. Et
si necesse est nos eẽ in corporib
sicut certe necesse est: non in auis
quam in nris corporib eẽ debemꝰ:
Que si uerum est quod resurgunt.
et spiritalia resurgunt: dubium
non est quinabiecta corruptione
et deposita mortalitate. resurgere
dicantur a mortuis. Alioquin:
uanum uidebitur et suꝑ fluum
resurgere quem a mortuis. ut
iterum moriatur. Quod ita demũ

Expanded text:
Tum deinde dicant si utendum nobis Tum deinde dicant si utendum nobis bitror, Apostolo Paulo dicente quia «semnatur corpus animale, resurget corpus spirituale,» istos negare non posse quod corpus resurgat, vel quia in resurrectione corporibus utamur. Quid ergo? Si certum est quod corporibus nobis utendum sit, et corpora quæ ceciderunt resurgere prædicantur non enim proprie resurgere dicitur, nisi id quod ante ceciderit, nulli dubium est idcirco ea resurgere, ut his iterum ex resurrectione induamur. Alterum ergo hæret ex altero. Nam et si resurgunt corpora, sine dubio ad indumentum nostri resurgunt: et si necesse est nos esse in corporibus, sicut certe necesse est, non in aliis quam in nostris corporibus esse debemus. Quæ si verum est quod resurgunt et spiritualia resurgunt, dubium non est quin abjecta corruptione et deposita mortalitate resurgere dicantur a mortuis: alioquin vanum videbitur et superfluum resurgere quemquam a mortuis, ut iterum moriatur. Quod ita demum
Abbreviated transcription (Latin):
tem et ad liquidum solus ipse cum
unigenito uerbo ac sapientia sua
iudicio futuro et de retributione ac
suppliciis peccatorum scđm quod fiinan¬
tur scẽ scripture. et ȩccłiastica predica¬
tio continet. eo quod iudicio cempore
ignis ȩcetnis et tenebrȩ extiores. et carcer
et caminus et alia his similia prepara
uidetur de resurrectione sermo mo¬
uendus: ut sciamus quid est illud
quod uel ad supplicium. uel ad roqͥem.
ac beatitudinem ueniet. De quo in
aliis quidem libris quos de resurree
uidetur ostendimus. S et nunc ꝓpt᷑
consequentia tractatus. pauca inde
repetere non uidetur absurdum. maxi¬
me propter hoc quod offenduntur qͥ¬
dam ineccłiastica fide: quod uel stulte
et penitus insipienter de resurrectio¬
ne credamus : precipue heretici qͥb
hoc modo arbitror. respondendum.
Si confitentur etiam ipsi quia resur¬
rectio sit mortuorum: respondeant
nobis quid ẽ quod mortuum est: ñ ne
corpus: Corporis ergo resurrectio fiet.

Expanded text:
tem et ad liquidum solus ipse cum tem et ad liquidum solus ipse cum unigenito Verbo ac sapientia sua judicio futuro, et de retributione, ac suppliciis peccatorum, secundum quod comminantur sanctæ Scripturæ, et ecclesiastica prædicatio continet, eo quod judicii tempore ignis æternus et tenebræ exteriores et carcer et caminus, et alia his similia peccatorvidetur de resurrectione sermo movendus, ut sciamus quid est illud quod vel ad supplicium, vel ad requiem, vel ad beatitudinem veniet: de quo in aliis quidem libris quos de Resurrectvideretur ostendimus. Sed et nunc propter consequentiam tractatus pauca inde repetere non videtur absurdum, maxime propter hoc quod offenduntur quidam in ecclesiastica fide, quasi velut stulte et penitus insipienter de resurrectione credamus; præcipue hæretici, quibus hoc modo arbitror respondendum. Si confitentur etiam ipsi quia resurrectio sit mortuorum, respondeant nobis quid est quod mortuum est. Nonne corpus? Corporis ergo resurrectio fiet.
Abbreviated transcription (Latin):
sitas. erit m honorẽ seĩficatũ. utile¬
nedubio illuđ̃ ostendit. quia qͥ
se purgauerit in hae
uita positus. ad omne opus bonũ
erit paratus in futuro. Qui autem
non se purgauerit: scđm quantitatẽ
immundicie sue erit uasad contume¬
liam. id ẽ indignum. Ita eigo possibi¬
le est intellegi etiam antea fuisse
uasa rationabilia uel purgata. uel
minus purgata. Id ẽ que se ipsa
purgauerint. aut non puggauerint:
et ex hoc unum quoꝰq uas scđm men¬
suram purittatis aut impuritatis
suȩ. locum uel regionem uel condi¬
tionem nascendi uel ex plemdi aliqͥs
in hoc mundo accepisse: que omĩa
tute sãpientiȩ ͥ tqͣ dinoscens. mo
deramine uidicii sui ȩquissima re¬
tributione unu̾isa disponit: quati¬
nus unusquisq ꝓ merito uel sue¬
curri uel consuli deberet. in quo
profecto omnis ratio ȩquitatis os¬
tenditur : dum in equalitas rerum
retributionus meritorum seruata
ȩquitatem: quorum metitorum ra¬
tiones ꝑ siͥgulos quosq seđm uariȩta¬

Expanded text:
utilene dubio illud ostendit, quia qui se expurgaverit in hac vita positus, ad omne bonum opus erit paratus in futuro; qui autem non se purgaverit, secundum quantitatem immunditiæ suæ, erit vas ad contumeliam, id est, indignum. Ita ergo possibile est intelligi etiam antea fuisse vasa rationabilia vel purgata vel minus purgata, id est quæ seipsa vel purgaverint vel non purgaverint; et ex hoc unumquodque vas, secundum mensuram puritatis aut impuritatis suæ, locum vel regionem, vel conditionem nascendi vel explendi aliquid in hoc mundo accepisse: quæ omnia tute deramine judicii sui æquissima retributione universa disponit, quatenus unicuique pro merito vel succurri vel consuli deberet. In quo profecto omnis ratio æquitatis ostenditur, dum inæqualitas rerum retributionis meritorum servat æquitatem. Quorum meritorum rationes per singulos quosque secundum verita
Abbreviated transcription (Latin):
monib docere: S et de differen¬
tiar animarum. et unde iste
differentiȩ ortȩ sunt. Tum de¬
inde quid hic mundus. et qua¬
re factus: s et unde malicia
tanta ac talis est suꝑ terrasn:
quȩ utrum interris sit tantum

Expanded text:
monibus; sed et de differentia animarum, et unde istæ differentiæ ortæ sint: tum deinde quid sit hic mundus, et quare factus. Præterea unde malum tantum ac tale in terris, et utrum non in terris solum