comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uales corporalesq nature qͣs
fecisti in sapiẽtia tua. ut inde
pẽderẽt etiam inchoata ⁊ infor¬
nua queq in genere suo uel
sp̃uali uł corporali euntia im
moderationẽ ⁊ in longinquã
dissimilitudinẽ tuam. sp̃u ale
informi prestantius. qͣm si for¬
matũ corpus esset. corporale aũ
informi prestantius. qm si om¬
nino nichil esset: atq ita pẽdetẽt
in tuo u̾bo informia. nͥ ꝑ idem
u̾bũ reuocarent᷑ ad unitatẽ tuã
⁊ formarẽt᷑: ⁊ essẽt ab uno te sũ¬
mo bono uniu̾sa bona ualde. Qͥ
te ꝓmeruerãt ut essent saltẽ in¬
formia. que neq hoc essent nͥ ex
te: Quid te ꝓmeruit materies
corporał. ut ellet saltẽ inuisibił
Aut quid ꝓmeruit inchoatio cͤ¬
ature sp̾ual̃. ut saltẽ tenebrosa
fluitaret. simił abysso. tui dis
ad idem. a quo fc̃a ẽ. atq ab eo
illuminata lux fieret. qͣmuis

Expanded text:
spiritalis corporalisque natura, quas spiritalis corporalisque natura, quas fecisti in sapientia tua, ut inde penderent etiam inchoata et informia quaeque in genere suo ul spiritali uel corporali euntia in immoderationem et in longinquam dissimilitudinem tuam, spiritale informe praestantius, quam si formatum corpus esset, corporale autem informe praestantius, quam si omnino nihil esset, atque ita penderent in tuo uerbo informia, . nisi per idem uerbum reuocarentur ad unitatem tuam et formarentur et essent ab uno te summo bono uniuersa bona ualde. quid te promeruerant, ut essent saltem informia, quae neque hoc essent nisi ex te? Quid te promeruit materies corporalis, ut esset saltem inuisibilis aut quid te promeruit inchoatio creaturae spiritalis, ut saltem tenebrosa fluitaret similis abysso, tui dissrteretur ad idem, a quo facta est, atque ab eo inluminata lux fieret, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ut audirẽ de longinquo ⁊ cõu̾¬
terer: ⁊ uocãtẽ me inuocarẽ te.
Tu enĩ dñe deleuisti omĩa ma¬
la merita mea. ne retribueres
manib meis. in quib a te de¬
feci. ⁊ p̾uenisti omĩa bona me¬
rita mea. ut tetribueres tiuis.
quib me fecisti: qͥa ⁊ pͥus qͣm
essem tu eras. Nec erã cui pre¬
stares ut essem: ⁊ tam̃ ecce sum
ex bonitate tua: p̾ueniẽte totũ
hoc. quod me fecisti:. ⁊ unde me
fecisti. Neq enĩ eguisti me aut
ego tale bonum sum. quo tu ad¬
ut tͥ sic seruiam quasi ne fati¬
geris magendo. aut ne minor
sit potestas tua carens obseqͥo
meo. neq ut sic te colã quasi
mͥ bene sit. a quo mͥ ẽ ut sim.
cui bene sit. Ex plenitudiue
quippe bonitatis tue. creatura
tua subsistit. ut bonũ qd̾ tͥ iu
chil ꝓdesset. nec de te equale tͥ
esset: tñ qr ex te fieri potuit ñ
deesset. Qurd enĩ: Te ꝓmerint
celum ⁊ t̾ra. q̃ fecisti in pͥncipio:
Dicant quid te ꝓmeruerunt.

Expanded text:
ut audirem de longinquo et conueut audirem de longinquo et conuerterer et uocantem me inuocarem te. etenim, domine, delenisti omnia mala merita mea, ne retribueres manibus meis, in quibus a te defeci, et praeuenisti omnia bona merita mea, ut retribueres manibus tuis, quibus me fecisti, quia et priusquam essem tu eras, nec eram, cui praestares ut essem, et tamen ecce sum ex bonitate tua praeueniente totum hoc, quod me fecisti et unde me fecisti. neque enim eguisti me, aut ego tale bonum sum, quo tu adut tibi sic seruiam, quasi ne fatigeris in agendo, aut ne minor sit potestas tua carens obsequio meo, neque ut sic te colam quasi mihi bene sit, a quo mihi est, ut sim cui bene sit. Ex plenitudme quippe bonitatis tuae creatura tua substitit, ut bonum, quod tibi nihil prodesset nec de te aequale tibi esset, tamen quia ex te fieri potuit, non deesset. quid enim te promeruit caelum et terra, quae fecisti in principio? dicant, quid te promeruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
occasione patefacias. tu tñ pas¬
cas. ñ error illudat. Ecce dñe d̃s
nĩs qͣm multa de paucis ũbis:
qͣm multa oro te scripsimus. E
nr̃e uires: q̃ tempora omnibꝰ lib̾s
tuis ad istum modũ suffitiant:
Sine itaq me breuiꝰ in eis con¬
fiteri tͥ. ⁊ eligere unũ aliquid
qd̃ tu inspirau̾is uerum certũ
⁊ bonum etiã si multa occurre¬
runt. uͥ multa occurrere pote¬
runt. ea fide confessionis mee.
ut si hoc dixero quod sensit mi¬
nister tuus recte atq optime.
id enĩ conari me oportet. Qd̃
si assecutus non fuero: id tam̃
dicam qd̾ mͥ ꝑ eiꝰ uerba ueritas¬
tua dic̾e uoluerit: que illi quo¬
q dixit quod uoluit.
meus miscdĩa
mea qͥ fecisti me.
⁊ oblitũ tui ñ oblitus es: inuo¬
cote in animã meã quã p̾paraᷤᷤ
ad capiendum te. ex desiderio
quod inspiras ei. Nunc inuo¬
cantẽ te ne deseras. qui priusꝙͣ
ĩuocarem p̾uenisti. ⁊ instituisti.
crebrescens multimodis uocibꝰ

Expanded text:
occasione patefacias, tu tamen pasoccasione patefacias, tu tamen pascas, non error inludat. ecce, domine deus meus, quam multa de paucis uerbis, quam multa, oro te, scripsimus! quae nostrae uires, quae tempora omnibus libris tuis ad istum modum sufficient? me itaque breuius in eis confiteri tibi et eligere unum aliquid quod tu inspiraueris uerum, certum et bonum, etiamsi multa occurrerint, ubi multa occurrere poterunt, ea fide confessionis meae, ut, si hoc dixero, quod sensit minister tuus, recte atque optime — id enim conari me oportet — quod si assecutus non fuero, id tamen dicam, quod mihi per eius uerba tua ueritas dicere noluerit, quae illi quoque dixit quod uoluit. meus, misericordia mea, qui fecisti 15 me et oblitum tui non oblitus es. inuoco te in animam meam, quam praeparas ad capiendum te ex desiderio, quod inspirasti: nunc inuocantem te ne deseras, qui priusquam inuocarem praeuenisti et institisti crebrescens multimodis uocibus,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ut unã uerã sentẽtiã ad hoc
apernus ponerẽ ut excluderẽ cete¬
ras qͣrũ falsitas me ñ posset of¬
fendẽ. Nolo itaq ds m̃s tã p̾ceps
esse: ut hoc illũ iuirũ de te meru¬
isse ñ creclam. Sensit ille omĩno
in his u̾b̾ atq cogitauit cũ ea sc̃¬
beret. qͥcqͥd hic ueri potuimus ĩ¬
uenire. ⁊ qͥcqͥd nos non potuimꝰ
ri in eis potest. Postremo di̾e qͥ
d̾s es ⁊ ñ caro ⁊ sanguis. si qͥd ho¬
mo minus uidit: nũqͥd ⁊ sp̃m
tuum bonũ qui deducet me ĩ
terrã rectã latere potuit qͥcqͥd
eras in eis u̾bis tuip̃e reuelatu¬
rus legentib posteris. etiã si il¬
le ꝑ quẽ dicta sunt. unã fortas¬
sis ex multis ueris sententiã co¬
gitauit: Quod si ita ẽ: sit gͥ il¬
la qͣm cogitauit ceteris excelsior.
Nob̃ aut̃ dñe aut ip̃am demõ¬
stra. aut qͣm placet alterã uerã
ut siue nob̃ hoc qd̃ etiã illi hõi
tuo siue aliud ex eoꝵdẽ u̾boꝵ

Expanded text:
quam ut unam ueram sententiam ad hoc quam ut unam ueram sententiam ad hoc apertius ponerem, ut excluderem ceteras, quarum falsitas me non posset offendere. nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille omnino in his uerbis atque cogitauit, cum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuenire et quidquid nos non potuimus eis inueniri potest. Postremo, domine, qui deus es et non caro et sanguis, si quid homo minus uidit, numquid et spiritum tuum bonum, qui deducet me in terra recta, latere potuit, quidquid eras in eis uerbis tu ipse reuelaturus legentibus posteris, etiamsi ille, per quem dicta sunt, unam fortassis ex multis ueris sententiam cogitauit? quod si ita est, sit igitur illa quam cogitauit ceteris excelsior, nobis autem, domine, aut ipsam demonstras aut quam placet alteram ueram, ut, siue nobis hoc quod etiam illi homini tuo siue aliud ex eorundem uerborum
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾q diligamus te dm no¬
strũ. fontẽ ueritatis: si ñ uana
s ip̃am sitimus. Cundẽq fa¬
mulum tuũ scͥpture huius dis¬
pẽsatorem sp̃u sc̃o plenũ. ita ho¬
noremus: ut hoc eũ te reuelã¬
te cum hoc scrib̾e attendisse cre¬
damus ꝙ in eis maxime ⁊ lu¬
ce u̾i̾tatis ⁊ fruge utilitatis ex¬
cessit. Ita cum alius dix̾it hoc
sensit quod ego. ⁊ alius ĩmo il¬
lud quod ego: religiosius me
arbitror dicere cur ñ utrũq po¬
tius. si utrũq uerũ ẽ. ⁊ siquid
tercium. ⁊ si quid quartũ. ⁊ si ꝙͥ¬
aliud omnino uerum. quispiã
in his u̾b̃ uidet: cur ñ illa om¬
nia uidisse credat᷑ ꝑ quẽ deus
unus sacͣs litt̾as uera ⁊ diu̾sa.
uisuris multoꝵ sensib tẽpera¬
uit: Ergo certe quod intrepi¬
dus de meo corde ꝓnuntio. si
ad culmen auctoritatis aliqͥd
scriberem. sic mallẽ scribere ut
qd̾ ueri quisq de his rebus caꝑe
posset mea uerba resonarent:

Expanded text:
pariterque diligamus te, deum nopariterque diligamus te, deum nostrum, fontem ueritatis, si non uana, sed ipsam sitimus, eundemque famulum tuum, scripturae huius dispensatorem, spiritu tuo plenum, ita honoremus, ut hoc eum te reuelante, cum haec scriberet, adtendisse credamus, quod in eis maxime et luce ueritatis et fruge utilitatis excellit. Ita cum alius dixerit: "hoc sensit, quod ego", et alius: "immo illud, quod ego", religiosius me arbitror dicere: cur non utrumque potius, si utrumque uerum est, et si quid tertium - et si quid quartum et si quid omnino aliud uerum quispiam in his uerbis uidet, cur non illa omnia uidisse credatur, per quem deus unus sacras litteras uera et diuersa uisuris multorum sensibus temperauit? ego certe, quod intrepidus de meo corde pronuntio, si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset, mea uerba resonarent,
Abbreviated transcription (Latin):
illi aũ erat informis: iãq in tẽ¬
porib sunul animaduertit᷑. Nec
tamẽ de illa narrari aliquid po¬
test. nͥ uelut tempore pͥor sit. cũ
pendat᷑ extremior: quia ꝓfecto
meliora sunt. formata quã in¬
formia. ⁊ p̾cedunt᷑ eternitate cre¬
atous: ut esset de nichilo unde
aliqͥd fieret. In hac diũsitate sẽ¬
tentiai uerai: concordiã parit
ip̃a ueritas. Et d̾s nost̾ misere¬
atur nr̃i ut legittime lege uta¬
mur: p̾cepti fine pura caritate.¬
Ac ꝑ hoc si quis q̃rit ex me qͥt
hoꝵ moyses ille tuus famulꝰ
senserit. ñ st̃ hi sermones cõfessi¬
onũ meaix. si tͥ non confiteor.
Nelcio. ⁊ scio tñ illas ueras esse
sententias exceptis carnalibus
de qͥbꝰ qͣntũ existimaui loquutꝰ
sũ. Qͦs tñ bone spei ꝑuulos hec
u̾ba lib̾ tui ñ t̾ritãt: alta huilũ
i pauca copiose. S omnes qͦs
in eis uerbis uera cernere ac di¬
cere fateor diligamꝰ nos inuicẽ

Expanded text:
illa autem erat informis iamque in temilla autem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur; nec tamen de illa narrari aliquid potest nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior — quia profecto meliora sunt formata quam informia — et praecedatur aeternitate creatoris, ut esset de nihilo unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, pac per hoc si quis quaerit ex me, quid horum Moyses ille tuus famulus senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum. Si tibi non confiteor, nescio; et scio tamen illas veras esse sentde quibus quantum existimaui locutus sum. quos tamen bonae spei paruulos haec uerba libri tui non territant alta humiliter et pauca copiose; sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus nos inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Nam pͥus informit sonat:
⁊ deuide format᷑ in cantum. E
eiũ pͥmo ut cũq sonuerit p̾t̾it:
nec ex eo quicquam repperies. ꝙ
resumptum arte componas. Et
ideo cantus in sono suo uertit᷑.
qui sonus eius materies eiꝰ est.
Idem quippe format᷑ ut cantus
sit. E ideo sicut dicebã pͥor ma¬
teries sonandi qͣm forma can¬
tandi: ñ ꝑ faciendi potentiam
prior. Neq enim sonus ẽ can¬
tandi artifex: s cantanti ani¬
me subiacet ex corpore de quo
cantum fatiat. Nec tẽpore pͥor:.
simul enĩ cum cantu edit᷑. Nec
pͥor electione. ñ enĩ potior sonꝰ
qm cantus. qͣnͣdo quidem cãtꝰ
ẽ ñ tantũ sonus. uerũ etiã soñ.¬
cantꝰ formatur ut sonus sit. s
sonus format᷑ ut cantꝰ sit. Hoc
exẽplo qui potest intelligat ma¬
teriã rei pͥmo fcãm. ⁊ appellatã
celum ⁊ terrã: quia inde fcã sũt
çelũ ⁊ t̾ra. Nec tempore pͥmo fr̃a
qͥa forme reix exerũt tempora.

Expanded text:
eius, non prius informiter sonat eius, non prius informiter sonat et deinde formatur in cantumenim primo utcumque sonuerit, praeterit nec ex eo quicquam reperies quod resumtum arte componas; et ideo cantus in sono suo uertitur, qui sonus eius materies eius est. idem quippe formatur ut cantus sit, et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam forma cantandi: non per faciendi potentiam prior: neque enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim cum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quando quidem cantus est non tantum sonus uerum etiam specicantus formatur ut sonus sit, sed sonus formatur ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelum et terram, quia inde facta sunt caelum et terra; nec tempore primo factam, quia formae rerum egerunt tempora,
Abbreviated transcription (Latin):
flos fructũ. Electione: sicut fru¬
ctus florem. Origine: sicut so¬
nus cantum. In his quatuor
pͥmum ⁊ ultimum q̃ cõmemo¬
raui. difficillue intelligunt᷑:
duo media facillime. Namq¬
dñe rara uisio ẽ ⁊ nimis ardua
ac ꝑ hoc priorẽ. Quis deinde
sic acuto cernat animo. ut sine
labore magno dinosc̾e ualeat qͦ¬
mͦ sit prior sonus qͣm cantus:
Ideoq qr cantꝰ ẽ formatꝰ sonus:
⁊ esse utiq aliquio ñ formatũ
potest. Formari aũ: qd̃ ñ ẽ ñ po¬
test. Sic ẽ prior materies: qͣm
id qͣm ex ea fit. Non ideo pͥor qi¬
I.
ip̃a efficit. tũ potius fiat. nec pͥor
int̾ uallo tẽporis. Neq enĩ pͥori
tẽpore sonos edimus informes
sine cantu. ⁊ eos posteriori tẽpore
informã cantici coaptamꝰ aut fĩ¬
gimꝰ: sicut ligna quib archa.
uel argentum quo uasculũ fa¬
bricatur. Tales quippe materie
fiunt ex eis. At in cantu ñ ita ẽ.
Cum enĩ cantat᷑ audit᷑ sonus

Expanded text:
flos fructum; electione, sicut fruflos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum, quae conmemoraui, difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiaefiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, auditur sonus
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Nec ulli ullo modo qͥ iã
dispositas digestasq creaturas
celum ⁊ terram uocari hoc loco
trediuit: s alius inuisibilẽ at¬
q uisibilẽ. alius solam uisibi¬
lem. in qͣ luminosum celum
suspicimꝰ ⁊ t̾rã caliginosã que¬
ꝙ in eis sunt. At ille qui ñ alit
accipit in pͥncipio fecit. qm si
diceretur pͥmo fecit. non habet
quomodo ueracit̾ intelligat ce¬
lum ⁊ terrã nͥ materiã celi ⁊ t̾̃¬
re intelligat iudelicet uniu̾se.
idem intelligibil corporałq tre¬
ature. Si enim iam formatã
uelit uniu̾sam: recte ab eo q̃ri po¬
terit si hoc pͥmo fecit d̃s̃ quid
fecerit deinceps. ⁊ post uniu̾si¬
tatẽ non inueniet: ac ꝑ hoc au¬
diet inuitus. quomͦ illud pͥmo.
si postea nichil. Cum uero dicit
pͥmo informẽ deinde formatã
non ẽ absurdus. si modo ẽ ido¬
neus discern̾e quod p̾cedat eter¬
nitate. quid tempore. quid ele¬
ctione. quid origine. Eternita¬
te: sicut d̾s omĩa. Tẽpore. sicut

Expanded text:
ras. nec illi uno modo, qui iam ras. nec illi uno modo, qui iam dispositas digestasque creaturas caelum et terram uocari hoc loco credunt, sed alius inuisibilem atque uisibilem, alius solam uisibilem, in qua luminosum caelum suspicimus et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille, qui non aliter accipit: in principio fecit, quam si diceretur: primo fecit, non habet quomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materiam caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque creaturae. si enim iam formatam uelit uniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps, et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: "quomodo illud primo, si postea nihil?" cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est absurdus, si modo est idoneus discernere, quid praecedat aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
utendit in id ꝙ dictũ ẽ in pͥn¬
cipio ferit ds̃. ⁊ respicit sapien¬
tiam. pncipiũ qr ⁊ loquitur
ip̃a nob̾. Alius itidẽ intendit
in eadem u̾ba. ⁊ pͥncipiũ intel¬
ligit exordium. ter cõditaꝵ.
⁊ sic accipit in pͥncipio fecit ac
si diceretur pͥmo fecit. Atq in
eis qui intellig̾t in pͥncipio ꝙ
in sapientia fecisti celum ⁊ itã.
aliꝰ eoꝵ ip̃m celũ ⁊ t̾rã creabilẽ
materiã. celi ⁊ terre lic esse credit
cegnominatã alius iã forma¬
tas distinctasq naturas: alius
unã formatã eandẽq sp̃ualẽ
celi nomine. aliam informem
corporal̾ materie terre nomine.
Qui aut̃ intelligunt in nomi¬
nib celi ⁊ terre adhuc informẽ
materiã de qua formaret᷑ celũ
⁊t̾ra. nec ipsi uno mͦ id intelligũt
s alius unde cõsũmaret᷑ intelli¬
gibilis sensibilisq creatura aliꝰ
tantum unde sensibił moles.
ista corporea. sinu gͣndi conti¬
nens ꝑspicuas prõptasq natu¬

Expanded text:
intendit in id, quod dictum est: in prinintendit in id, quod dictum est: in principio fecit deus, et respicit sapientiam principium, quia et loquitur ipsa nobis. alius itidem intendit in eadem uerba et principium intellegit exordium rerum conditarum et sic accipit: in principio fecit, ac si diceretur: primo fecit. atque in eis, qui intellegunt in principio, quod in sapientia fecit caelum et terram, alius eorum ipsum caelum et terram, creabilem materiam caeli et terrae, sic esse credit cognominatam, alius iam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eandemque spiritalem caeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. qui autem intellegunt in nominibus caeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur caelum et terra, nec ipsi uno more id intellegunt, sed alius, unde consummaretur intellegibilis sensibilisque creatura, alius tantum, unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promptasque natu
Abbreviated transcription (Latin):
do ut uiuat donec uolet. Alii uͦ
opaca frutecta sunt. uident in
eis latentes fructus. ⁊ uolitant
letantes.⁊ garriunt scrutanteᷤ.
⁊ carp̃t eos. Uident enĩ cum ħ
uerba legunt uł audiunt. tua
d̾s et̾na ⁊ stabili ꝑmansione cũ¬
cta preterita ⁊ futura tempora
superari. nec tamẽ quicqͣm tẽpo¬
ralis creature qd̾ tu non feceris
cuꝰ uoluntas tua qͥa idẽ qd̾ tu
ulłomͦ mutata uł que antea ñ
fuisset exorta uoluntate fecisti
omĩa. ñ te similitudinẽ tuam
formã omĩum. s de nichilo dis¬
sunilitudinẽ in formẽ q̃ forma¬
rit᷑ ꝑ similitudinẽ tua. recur¬
reus in te unum ꝓ captu ordi¬
nato. qͣntũ cuiq rerũ in suo
genere datum ẽ. ⁊ fierent om¬
nia bona ualde siue maneãt
cͥca te. siue gradatim remotio¬
ri distantia ꝑ tempora ⁊ locos
pulchras narrationes faciant
aut patiant᷑ .Uident hec ⁊ gan¬
dent in luce ueritatis tue qͣn¬
tulũ hinc ualẽt. Et alius coꝵ

Expanded text:
do, ut uiuat donec uolet. Alii uerdo, ut uiuat donec uolet. Alii ueropacata frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos; uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, aeterne stabili permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen quicquam esse temporalis creaturae quod tu non feceris, cuius uoluntas, quia id est quod tu, nullo modo mutata uel quae antea non fuisset, exorta uoluntate fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem informem, quae formaretur per similitudinem tuam recurrens in te unum pro captu ordinato, quantum cuique rerum in suo genere datum est, et fierent omnia bona ualde, siue maneant circa te siue gradatim remotiore distantia per tempora et locos pulchras uariationes faciant aut patiantur. uident haec et gaudent in luce ueritatis tuae, quantulum hic ualent. Et alius eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tra se ip̃am tanqͣm locis distã¬
tib fecisse celum ⁊ t̾rã. duo mag¬
ua corpora supra. ⁊ infra quib
omĩa continerent᷑. Et cũ audiu̾t
dixit d̾̃s. fiat illud. ⁊ frm est illd̾.
cogitant u̾ba cepta ⁊ finita. so¬
nantia tẽporib atq tͣnseuntia pꝰ
quorũ transituni statim existeret
quod iullum ẽ ut existeret. ⁊ si
quid forte aliud hoc mͦ ex fami¬
liaritate carnis opinatur: in
quibus adhuc ꝑuul̃ animali¬
bus dum isto hũillimo genere
u̾borum tãqͣm mat̾no sinu eoꝵ
gestat᷑ infirmitas. salubrit̾ edi¬
ficat᷑ fides quia certum habeãt
⁊ teneant deum fecisse omnes
naturas. quas eoꝵ sensꝰ mira¬
bili uarietate cͥcumspicit. QͣR
quispiam quasi uilitatẽ dictoꝵ
asꝑnat᷑ ⁊ extͣ nutritorias cunas
suꝑba ĩbecillitate se extẽderit.
heu cadet misere. Dñe ds̃ misẽ¬
re. ne ĩplumẽ pullum conculcẽt.
qͥ transeunt uiam. ⁊ mitte an¬
gelum tuũ qui reponat in ni¬

Expanded text:
tra se ipsum tamquam locis distantra se ipsum tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur. et cum audiunt: "dixit deus: fiat illud, et factum est illud", cogitant uerba concepta, finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existere quod iussum est ut existeret; et si quid forte aliud hoc modo ex familiaritate carnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno sinu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mirabili uarietate circuminspicit. quorum si quispiam quasi uilitatem dictorum aspernatus extra nutritorias cunas superba inbecillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere ne implumem pullum conculcent qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum reponat in ni
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥ ñdũ queunt intelligere ꝙ̃¬
admodum creet deus. tanqͣm ex¬
cedentia uires suas dicta recusa¬
rent. ⁊ illi qͥ hoc iam possunt. in
qͣm libet uerã sententiã cogitan¬
do uenisse̾t. eam non p̾termissã
in paucis u̾bis tui famuli rep¬
perirent: ⁊ si alius aliam uidis¬
set ui luce ueritatis. nec ip̃a in
eisdem u̾bis intelligẽda deesset.
Sicut enim fons in ꝑuo loco u
berior ẽ pluribq ruus in am¬
pliora spatia fluxũ ministrat.
qmͣquilibet eoꝵ riuoꝵ qui per
multa locoꝵ ab eodẽ fonte dedu¬
cit᷑. ita narratio dispensatoris
tui sermocinaturis plurib ꝓ¬
futura ꝑuo sermonis modulo
scatet. Fluit aliquid ueritatis:
unde sͥ quisq uer qd̾ de his re¬
bus potest. hic illud ille illud.
ꝑ longiores loquelaix an fractꝰ
trahat. Alii enĩ cũ hec u̾ba legũt
uł audiunt: cogitãt dm̃ qͣsi ho¬
minẽ aut qͣsi aliqͣm molẽ im¬
mẽsam predita potestate. nouo
quodam ⁊ repentino placito. ex¬

Expanded text:
ueunt intellegere quemadmodum creat deus, tamquam excedentia uires suas dicta recusarent et illi, qui hoc iam possunt, in quamlibet ueram sententiam cogitando uenissent, eam non praetermissam in paucis uerbis tui famuli reperirent, et si alius aliam uidisset in luce ueritatis, nec ipsa in eisdem uerbis intellegenda deesset. Sberior est pluribusque riuis in ampliora spatia fluxum ministrat quam quilibet eorum riuorum, qui per multa locorum ab eodem fonte deducitur, ita narratio dispensatoris tui sermocinaturis pluribus profutura paruo sermonis modulo scatet fluenta liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum quod de his rebus potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole immensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino placito ex
Abbreviated transcription (Latin):
icum ille p̾terierĩt manet. Ip̃m
metior p̾sentẽ: non eas que p̾teri¬
erunt ut fieret. Ipsam metior:
cũ tẽpora metior. Ergo aut ip̃a
sunt tẽpora: aut ñ tẽpora meti¬
o. Quod cum metimur silen¬
ta ⁊ dicimꝰ. illud silentiũ tantũ
tenusse tẽporis quantũ uox il¬
la tenuit: nõne cogitationem tẽ

Expanded text:
cum illae praeterierint, manet, ipsam cum illae praeterierint, manet, ipsam metior praesentem, non ea quae praeterierunt, ut fieret; ipsam metior, cum tempora metior. ergo aut ipsa sunt tempora, aut non tempora metior. quid cum metimur silentia et dicimus illud silentium tantum tenuisse temporis, quantum illa uox tenuit, nonne cogitationem t
Abbreviated transcription (Latin):
rior. quomodo tenebo breuẽ. ⁊ qͦmͦ
eã lõgam. metiẽs applicabo. ut
inueniã quod bis tantũ habe¬
at: qnͣdo quidẽ sonare non inci¬
pit. nͥ breuis sonare desticerit:
sp̃am quoq longã. ñ presentẽ
metior: qñ nisi finitam ñ meti¬
or. Gius autẽ finitio. preteritio ẽ.
Quid gͦ est quod metior Ubi ẽ
qmͣ metior breuis. Ubi est longa
quã metior: Ambe sonuerunt. ⁊¬
uolauerunt. p̾terierunt. iã ñ sũt:¬
⁊ ego metior:. Eident̾q respondeo
quantũ ex̾citato sensu fidit᷑ il¬
lam simplam esse: illã duplã
in spatio scilicet tẽporis. Neq
hoc ip̃m: nͥ quia p̾terierunt et
finite sunt. Non gͦ ip̃as q̃ iã
ñ sunt: s aliquid in memoria
mea metior qd̃ infixum manet
in te anime meus. Tempora me¬
tior. Noli mͥ obstrepere quod ẽ:
noli tibi obstrepere turbis affecti¬
onum tuarum. In te in qͣm tẽ¬
pora metior. afectionem quam
res pretereuntes in te faciunt:

Expanded text:
rior, quomodo tenebo breuem et quomodo rior, quomodo tenebo breuem et quomodo eam longae metiens applicabo, ut inueniam, quod bis tantum habeat, quandoquidem longa sonare non incipit, nisi breuis sonare destiterit? ipsamque longam num praesentem metior, quando nisi finitam non metior? eius enim finitio praeteritio est. quid ergo est, quod metior? ubi est qua metior breuis? ubi est longa quam metior? ambae sonuerunt, auolauerunt, praeterierunt, iam non sunt: et ego metior fidenterque respondeo, quantum exercitato sensu fiditur, illam simplam esse, illam duplam, in spatio scilicet temporis. neque hoc possum, nisi quia praeterierunt et finitae sunt. non ergo ipsas, quae iam non sunt, sed aliquid in memoria mea metior, quod infixum manet. In te, anime meus, tempora mea metior. noli mihi obstrepere, quod est: noli tibi obstrepere turbis affectionum tuarum. in te, inquam, tempora metior. affectionem, quam res praetereuntes in te faciunt et,
Abbreviated transcription (Latin):
potest. ut dicat᷑ quã longa uł
breius sit: nec dici aut equalis
alicui aut aliqͣm. simpla uel du¬
pla uel quid aluid. Cum aut̃
finita fuerit: iã non erit. Quo
pacto gͥ metiri potest: Et metim᷑
tamẽ tempora. nec ea que noncl
sunt nec ea que iam non sunt:
nec ea q̃ nulla mora extẽdunt᷑.
nec ea que t̾minos non habẽt.
Nec futura gͦ nec p̾terita. nec
p̾sentia. nec pretereuntia tẽpora
metimur. ⁊ metim̾ tñ tẽpora. Ds
creator omĩum. Ueroꝰ iste ofto syl¬
labai: breuib ⁊ longis alt̾nat
syllabis. Quatuor itaq breues
pͥma. t̾cia. quinta. septima sim¬
ple sunt ad quatuor longas. se¬
cũdã. quartam. sextã. octauam
He singule ad illas singulas du¬
plum habent tẽporis. ꝓnuntio¬
⁊ renuntio: ⁊ ita ẽ qͣntũ sentit᷑
sẽsu manifesto. qntum sensꝰ ma¬
nifestꝰ est. Breui syllaba longã
metior eamq sentio habere bis¬
tantum: s cum alt̾a post alt̾am
sonat. Si prior breuis longa pꝰte¬

Expanded text:
potest, ut dicatur quam longa vel potest, ut dicatur quam longa vel brevis sit; nec dici aut aequalis alicui, aut ad aliquam simpla vel dupla, vel quid aliud. Cum autem finita fuerit, jam non erit. Quo pacto igitur metiri poterit? Et metimur tamen tempora: nec ea quae jam nondum sunt, nec ea quae jam non sunt, nec ea quae nulla mora extenduntur, nec ea quae terminos non habent; nec futura ergo, nec praeterita, nec praesentia, nec praetereuntia tempora metimur; et metimur tamen tempora. 35. Deus creator omnium; versus iste octo syllabarum, brevibus et longis alternat syllabis. Quatuor itaque breves; prima, tertia, quinta, septima, simplae sunt ad quatuor longas; secundam, quartam, sextam, octavam. Hae singulae ad illas singulas duplum habent temporis; pronuntio, renuntio, et ita est quantum sentitur sensu manifesto. Quantum sensus manifestus est, brevi syllaba longam metior, eamqtantum. sed cum altera post alteram sonat, si prior breuis, longa poste
Abbreviated transcription (Latin):
iamq silentium ẽ: ⁊ uox illa
preterita ẽ. ⁊ non ẽ iam uox. fu¬
tura erat añqͣm sonaret ⁊ ñ
poterat metiri. qr ñdũ erat: ⁊
nunc ñ potest. quia iã ñ est:
Tunc gͦ poterat cũ sonabat: qr
tunc erat q̃ metiri posset. Sed
⁊ tunc non stabat. Ibat enĩ et
p̾teribat. An ideo magis pot̾at:
Preteriẽs enim tendebatur in
aliquod spaciũ tẽporis quo me¬
tiri posset: qm̾̃ p̾sens nullum
habet. spacium. Si gͦ tunc po¬
terat. ecce puta alt̾a cepit sona¬
re: ⁊ ad huc sonat. continuato
tenore. sine ulla distinctione.
Metiam᷑ eam dum sonat. Cũ
enim sonare cessau̾it. iam p̾te¬
rita erit: ⁊ non erit q̃ possit me¬
tiri. Metiamur plaue ⁊ dica¬
mus qͣnta sit. S adhuc sonat
nec metiri potest: nͥ abinitio
sui quo sonare cepit usq ad fi¬
nẽ. quo desinit. Ip̃m quippe in¬
ter uallum: ab aliquo initio.
usq ad aliquẽ finẽ. Qua ꝓpt̾
uox q̃ ñdum finita ẽ metiri n̾

Expanded text:
iamque silentium est, et uox illa iamque silentium est, et uox illa praeterita est et non est iam uox. futura erat, antequam sonaret, et non poterat metiri, quia nondum erat, et nunc non potest, quia iam non est. tunc ergo poterat, cum sonabat, quia tunc erat, quae metiri posset. sed et tunc non stabat; ibat enim et praeteriebat. an ideo magis poterat? praeteriens enim tendebatur ialiquod spatium temporis quo metiri posset, quoniam praesens nullum habet spatium. Si ergo tunc poterat, ecce puta, altera coepit sonare, et adhuc sonat, continuato tenore sine ulla distinctione: metiamur eam dum sonat; cum enim sonare cessaverit, jam praeterita erit, et non erit quae possit metiri; metiamur plane et dicamus quanta sit. Sed adhuc sonat, nec metiri potest nisi ab initio sui quo sonare coepit, usque ad finem quo desinit. Ipsum quippe intervallum metimur ab aliquo initio usque ad aliquem finem. Quapropter vox quae nondum finita est, metiri non
Abbreviated transcription (Latin):
pla ẽ ad breuem. s neq ita com¬
prehendit᷑ certa mẽsura tẽporis
quando quidem fieri potest ut
ampliori spacio tẽporis ꝑsonet
u̾sus breuior. si ꝓductus ꝓnũti¬
etur qͣm longus. si correptius. Ita
carmenata pes. ita syllaba. Inde
mͥ iusum ẽ. nichil esse aliud tẽpꝰ.
qͣm distensionẽ. S cuiꝰ rei nescio:
⁊ mirũ si ñ ip̃ius animi. Quid
enĩ metior. obsecro d̃s̃ nĩs. ⁊ dico
aut indefinite longius est hoc
tempus quã illud: aut etiam
difinite duplum ẽ hoc aut illd̾.
Tempꝰ metior scio. S ñ metior
futurum: quia ñdum ẽ.S ñ
metior p̾sens: quia nullo spacio
tenditur. Non metior p̾teritũ:
qͥa iam ẽ. Quid gͦ metior: An p̾¬
tereuntia tẽpora non p̾terita : Sic
enĩ dixerã. Insiste anime m̃s: at
tende fortiter. D̾s adiutor nr̃. ip̃e
fecit nos ⁊ ñ ip̃i nos. Attende uͥ
albescit ueritas. Ecce puta uox
corporis incipit sonare.⁊ sonat

Expanded text:
pla est ad breuem". sed neque ita conpla est ad breuem". sed neque ita conprehenditur certa mensura temporis, quandoquidem fieri potest, ut ampliore spatio temporis personet uersus breuior, si productius pronuntietur, quam longior, si correptius. ita carmen, ita pes, ita syllaba. inde mihi uisum est nihil esse aliud tempus quam distentionem: sed cuius rei, nescio, et mirum, si non ipsius animi. quid enim metior, obsecro, deus meus, et dico aut indefinite: "longius est hoc tempus quam illud" aut etiam definite: "duplum est hoc ad illud?" tempus metior, scio; sed non metior futurum, quia nondum est, non metior praesens, quia nullo spatio tenditur, non metior praeteritum, quia iam non est. quid ergo metior? an praetereuntia tempora, non praeterita? sic enim dixeram. Insiste, anime meus, et adtende fortiter: deus adiutor noster; ipse fecit nos, et non nos. adtende, ubi albescet ueritas. ecce puta uox corporis incipit sonare et sonat
Abbreviated transcription (Latin):
as. Nonne tͥ confitet᷑ anima mea.
cõfessione ueridica: metiri me tẽ¬
pora: Ita ne d̾s̃ m̃s metiar ⁊ qͥd
metiar nescio: Metiar motum
corporis in tempore: itẽ ip̃m tẽpꝰ
ũ metior: An uero corporis motũ
metirer qnͣdiu sit. ⁊ quandiu hĩc
iluc ꝑueniat: nͥ tempꝰ in quo.
mouetur metirer: Ipsum gͦ tẽpꝰ
unde metior: An tempore breui¬
ori metimͣ longius: Sicut spacio
tubiti spaciũ transiri sic enim
udemur spacio breuis syllabe
metiri spacium longe syllabe.
atq uel duplũ dicere ita spacia
carminũ. spaciis u̾snũ ⁊ spatia
u̾suũ spaciis pedum. ⁊ spatia pe
dum. spatiis sillabaix. ⁊ spatia
longarũ. spatiis breuiũ. ñ in pa¬
ginis. Nam eo modo loca meti¬
mur. ⁊ tẽpora. S cum uoces ꝓnũ¬
uando tͣnseunt ⁊ dicimꝰ longum
cariũ est. nã uersib contexitur. lõ¬
gi u̾sus. nam tot pedib constãt.
longi pedes nam tot syllabis tẽ¬
duntur. longe syllabe nam du¬

Expanded text:
as. Nonne tibi conStetur anima mea as. Nonne tibi conStetur anima mea confessione ueridica metiri me tempora? ita, domine deus meus, metior et quid metiar nescio. metior motum corporis tempore. item ipsum tempus nonne metior? an uero corporis motum metirer, quamdiu sit et quamdiu hinc illuc perueniat, nisi tempus, in quo mouetur, metirer? ipsum ergo tempus unde metior? an tempore breuiore metimur longius sicut spatio cubiti spatium transtri? sic enim uidemus spatio breuis syllabae metiri spatium longae syllabae atque id duplum dicere. ita metimur spatia carminum spatiis uersuum et spatia uersuum spadum spatiis syllabarum, et spatia longarum spatiis brevium: non in paginis nam eo modo loca metimur, non tempora, sed cum voces pronuntiando transeunt et dicimus: "longum carmen est, nam tot uersibus contexitur; longi uersus, nam tot pedibus constant; longi pedes, nam tot syllabis tenduntur; longa syllaba est, nam du
Abbreviated transcription (Latin):
at quid hoꝵ potius tẽpꝰ dicẽdũ
sit: Nam ⁊ si uarie corpus ali¬
qnͣdo mouet᷑. aliqñ stat. ñ solũ
motum eiꝰ s etiã statum. tẽpore
metimͣ. ⁊ dicimꝰ. tantũ stetit qͣn¬
tũ motũ est. aut duplo aut tri¬
plo. stetit. ad id qd̾ motũ ẽ: ⁊ si qͥd
aliud nr̃a dimentio siue cõpri¬
henderit siue estimau̾it. ut di¬
ci solet. plꝰ minꝰ. Non ẽ gͦ tẽpus
corporis motꝰ. ⁊ confiteor tibi do¬
mine ignorare me ad huc quid
sit tẽpus. ⁊ rursus cõfiteor tͥ dñe
scire me in tẽpore ista dic̾e. ⁊ diu
me iã loqͥ de tẽpore: atq id ip̃m
di. ñ esse nͥ morã temporis. Qͦ¬
mnͦ igitur boc scio: qͣndo quid sit
tempus nescio: An forte nescio.
quẽ admodũ dicam qd̃ scio: Ei mͥ
qui nescio. saltẽ quid nesciam. Ec¬
ce d̾s m̃s coram te: quia ñ mẽtior.
Sicut loquor: ita ẽ cor meũ. Tu
illuminabis lucernã meã dñe:
d̾s meus illumina tenebras me¬

Expanded text:
at quid horum potius tempus dicendum at quid horum potius tempus dicendum sit? nam etsi uarie corpus aliquando mouetur, aliquando stat, non solum motum eius, sed etiam statum tempore metimur et dicimus: "tantum stetit, quantum motum est" aut: "duplo uel triplo stetit ad id quod motum est" et si quid aliud nostra dimensio siue conprehenderit siue existimauerit, ut dici solet plus minus. non ergo tempus corporis motus. Et confiteor tibi, domine, ignorare me adhuc, quid sit tempus, et rursus confiteor tibi, domine, scire me in tempore ista dicere et diu me iam loqui de tempore atque ipsum diu non esse diu nisi mora temporis. quomodo igitur hoc scio, quando quid sit tempus nescio? an forte nescio, quemadmodum dicam quod scio? ei mihi, qui nescio saltem quid nesciam! ecce, deus meus, coram te, quia non mentior: sicut loquor, ita est cor meum. tu inluminabis lucernam meam, domine, deus meus, inluminabis tenebras me
Abbreviated transcription (Latin):
nullum mou̾i: nͥ in tẽpore au¬
dio. Tu dicis. Ip̃m aũ corporis
motũ: tempꝰ esse ñ audio. Non
tu dicis. Cum enĩ mouet᷑ corpꝰ
tp̃re metior: qͣndiu moueat᷑ ex
quo moiu̾ incipit. donec desinat.
E̾ si ñ uidi ex quo cepit ⁊ ꝑseue¬
rat mou̾i ut ñ uideam cum de¬
sinit ñ ualeo metiri nͥ forte ex
quo uid̾e incipio. donec desinã.
Q si diu uideo: tantũmͦ longũ
tẽpus. esse renuntio. Non autẽ
quãtũ sit. quia ⁊ quantum cũ
dicimus collatione dicimꝰ uelut
tantũ hoc qͣntũ illud. aut duplũ
hoc ad illud. ⁊ si quid aliud isto
modo. Si aũ notare potuerimus
locoꝵ spacia unde ⁊ quo ueniat
corpus qd̃ mouet᷑ uel ꝑtes eius:
si tãquam int̾no mouet᷑. possu¬
nuis dicere qͣntum sit tẽporis.
ex qͦ ab illo loco usꝙ ad illum lo¬
cum motus corporis uel partis.
eius effectus ẽ. Cum itaq aliud
sit motꝰ corporis. aliud quod me¬
timur qͣnͣdui sit: quis ñ senti¬

Expanded text:
nullum nisi in tempore moueri aunullum nisi in tempore moueri audio; tu dicis. ipsum autem corporis motum tempus esse non audio; non tu dicis. cum enim monetur corpus, tempore metior quamdiu moueatur, ei quo moueri incipit donec desinat. et si non uidi ex quo coepit et perseuerat moueri, ut non uideam cum desinit, non ualeo metiri nisi forte ex quo uidere incipio, donec desinam. quod si diu uideo, tantummodo longum tempus esse renuntio, non autem quantum sit, quia et quantum cum dicimus collatione dicimus, uelut: tantum hoc quantum illud, aut: duplum hoc ad illud, et si quid aliud isto modo. si autem notare potuerimus locorum spatia, unde et quo ueniat corpus quod monetur uel partes eius, si tamquam in torno monetur, possumus dicere quantum sit temporis ex quo ab illo loco usque ad illum locum motus corporis uel partis eius effectus est. cum itaque aliud sit motus corporis, aliud quo metimur quamdiu sit, quis non senti
Abbreviated transcription (Latin):
sol totum ambitũ de mane as¬
solet. Non itaq nunc q̃ram
quid sit illud qđ uocat᷑ dies. s
quid sit tempus quo metien¬
tes solis cͥcuitũ diceremꝰ eum di¬
nudio spatio temporis ꝑ actũ
minus quam solet: si tanto
spatio tẽporis ꝑactus esset. qͣnto
ꝑagunt᷑ hore duodet̃. Et utrũ¬
q tempus comparãtes diceremꝰ
illud simplum hoc duplũ etiã
li aliquando illo simplo aliqͣn¬
Do isto duplo sol ab oriente usq
in oriẽtem cͥcuiret. Nemo gͦ mͥ
dicat celestiũ corpoꝵ motꝰ esse tẽ¬
pora quia ⁊ cuiusdam uoto c̃
sol stetisset ut uictor iosue pre¬
lium ꝑageret. sol stabat s tẽpꝰ
ibat. ꝑ suum quippe spatiũ tẽ¬
poris quod ei sufficeret: illa
pugna gesta atq finita ẽ. Ui¬
deo gͥ tempus. qnͣdam esse distẽ¬
tionem. S uideo: an iudere mͥ
uideor Tu demonstrabis lux
ueritas. Iubes ut approbem: si
quis dicat tempus esse motũ
corporis: Non iubes. Nã corpꝰ

Expanded text:
sol totum ambitum de mane in mane assol totum ambitum de mane in mane assolet. non itaque nunc quaeram quid sit illud quod uocatur dies, sed quid sit tempus, quo metientes solis circuitum diceremus eum dimidio spatio temporis peractum minus quam solet, si tanto spatio temporis peractus esset, quanto peraguntur horae duodecim; et utrumque tempus comparantes diceremus illud simplum, hoc duplum, etiam si aliquando illo simplo, aliquando isto duplo sol ab oriente usque ad orientem circuiret. nemo ergo mihi dicat caelestium corporum motus esse tempora, quia et cuiusdam uoto cam sol stetisset ut uictoriosum proelium perageret, sol stabat, sed tempus ibat. per suum quippe spatium temporis, quod ei sufficeret,, illa pugna gesta atque peracta est. uideo igitur tempus quandam esse distentionem; sed uideo an uidere mihi uideor? tu demonstrabis, lux ueritatis. iubes ut approbem, si quis dicat tempus esse motum corporis? non iubes. nam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
quero qm̃ dies dicit᷑. ñ tãtũ mo¬
rula solis suꝑ terrã. scđm qd̃ a¬
luid ẽ dies. aliud nox. s etiam
totus euis cͥcuitꝰ ab oriente usq¬
ad orientẽ sccłm qd̃ dicimꝰ tot di¬
es tͣnsierunt. cũ suis enĩ noctib
dicunt᷑ tot dies. nec extͣ refutãt᷑
spatia noctium. qm̃ gͦ dies exple¬
tur motu soł atq cͥcuitu ab ori¬
ente usq ad orientem: q̃ ro utrũ
motus ip̃e sit dies an mora ip¬
sa quanta ꝑagit᷑ an utrumq.
Si enim pͥmum dies esset. dies
ergo esset. etiam si tanto spacio
temporis sol cursũ suũ ꝑegis¬
set. quantũ est hore unius Si
scd̃m: non gͦ esset dies. si ab ortu
soł usq in ortũ alter tã breus
mora esset quam est hore uniꝰ.
s uities quat̾q circuiret sol ut
expleret diem. Si utrũq nec il¬
le appellaret᷑ dies. Si hore spacio.
sol totum suũ gyrum cͥcuiret:
nec ille si soli celsante tãtũ tem¬
poris p̾teriret. quantũ ꝑagere

Expanded text:
quaero, quoniam dies dicitur non tantum moquaero, quoniam dies dicitur non tantum mora solis super terram, secundum quod aliud est dies, aliud nox, sed etiam totius eius circuitus ab oriente usque orientem, secundum quod dicimus: "tot dies transierunt". cum dicuntur tot dies nec extra reputantur spatia noctium. quoniam ergo dies expletur motu solis atque circuitu ab oriente usque ad orientem, quaero utrum motus ipse sit dies an mora ipsa, quanta peragitur, an utrumque. si enim primum dies esset, dies ergo esset, etiam si tanto spatio temporis sol cursum illum peregisset, quantum est horae unius. si secundum, non ergo esset dies, si ab ortu solis usque in ortum alterum tam breuis mora esset, quam est horae unius, sed uicies et quater circuiret sol ut expleret diem. si utrumque, nec ille appellaretur dies, si horae spatio sol totum suum gyrum circuiret, nec ille, si sole cessante tantum temporis praeteriret, quanto peragere
Abbreviated transcription (Latin):
non potius omniũ corporum mo¬
tus sinit tẽpora: An uero si cessa¬
rent celi lumina ⁊ mouerẽt ro¬
ta figuli. non esset tempꝰ quo me¬
tiremur eos gyros. ⁊ diceremus
aut equalibus moruł agi aut
li alias tardius. alias uelotius
moueret᷑. Alios magis diut᷑nos
esse: alios muiꝰ. Aut cum hoc di¬
ceremꝰ. ñ ⁊ nos in tẽpore loq̃rem᷑.
aut essent in u̾bis nrĩs. alie lon¬
ge sillabe alie breues nͥ qͥa ille lõ¬
giori tẽpore sonuissent iste breui¬
ori. Ds da ra hominib uidere
in ꝑuo cõmunes notitias rerũ.
ꝑuarum atq magnarũ. Sunt¬
⁊ sydera ⁊ luminaria celi in sig¬
uis ⁊ in temporib ⁊ in ãnis ⁊ ĩ
dieb. Sunt uero. S nec ego di¬
xerim cͥcuitũ illius ligneole ro¬
te diem esse. nec tñ ideo tempus
ñ esse. Ille dix̾it ego scire cupio
ium ut᷑mq tẽporis quo metim᷑
corpoꝵ motꝰ ⁊ dicimꝰ illũ motũ
u̾bi gr̃a tempore duplo esse diu¬
turniorem quam istum. Nã

Expanded text:
non potius omnium corporum monon potius omnium corporum motus sint tempora? an uero, si cessarent caeli lumina et moueretur rota figuli, non esset tempus, quo metiremur eos gyros et diceremus aut aequalibus moralis agi, aut si alias tardius, alias uelocius moueretur, alios magis diuturnos esse, alios minus? aut cum haec diceremus, non et nos in tempore loqueremur aut essent in uerbis nostris aliae longae syllabae, aliae breues, nisi quia illae longiore tempore sonuissent, istae breuiore? deus, dona hominibus uidere in paruo communes notitias rerum paruarum atque magnarum. sunt sidera et luminaria caeli in signis et in temporibus et in diebus et in annis. sunt uero; sed nec ego dixerim circuitum illius ligneolae rotae diem esse, nec tamen ideo tempus non esse ille dixerit. Ego scire cupio uim naturamque temporis, quo metimur corporum motus et dicimus illum motum uerbi gratia tempore duplo esse diuturniorem quam istum. nam
Abbreviated transcription (Latin):
nosse istud ĩplicatissimũ enig¬
li claudere desiderio meo ista.⁊
usitata ⁊ abclita. quo minus in
ea penetret. ⁊ dilucescant allucẽ¬
bor debis ⁊ cui fructuosius cõfi¬
tebor ĩperitiam meã: nͥ tͥ cui ñ st̃
molesta studia mea flãmantia
uehement̾ in scͥpturas tuas. Da
quod amo. Amo enim. Et hoc
tu dedisti. Da pat̾: qui uere nosti
data bona dare filiis tius. Da
qm̾ suscepi cognosc̾e te: ⁊ labor ẽ
añ me donec aperias. ꝑ xp̃m ob¬
secro. in nomine eius sc̃i scõrum:
nemo mͥ obstrepat. Et ego credi¬
di: ꝓpt̾ quod ⁊ loquor. Hec ẽ spes
mea ad hanc uiuo. ut comtem¬
posuisti dies meos ⁊ tͣnseunt: ⁊
xit hoc ille quãdiu fecit hoc il¬
le. ⁊ qm longo tẽpore illud ñ ui¬
di. ⁊ duplũ temporis habet hec
sillaba ad illã simplam breuẽ.
tent: ⁊ noua ẽ inuẽtio eoꝵ. Audi¬
ui a quodam homine docto: qd̾
soł ac lune ac syderũ motus. ip̃a
suit tẽpora ⁊ non ãni. Cur enĩ

Expanded text:
nosse istuc inplicatissimum aenignosse istuc inplicatissimum aenigli claudere desiderio meo ista et usitata et abdita, quominus in ea penetret et dilucescant allucenbor de his? et cui fructuosius confitebor inperitiam meam nisi tibi, cui non sunt molesta studia mea flammantia uehementer in scripturas tuas? da quod amo: amo enim, et hoc tu dedisti. da, pater, qui uere nosti data bona dare filiis tuis, da, quoniam suscepi cognoscere et labor est ante me, donec aperias. per Christum obsecro, in nomine eius sancti sanctorum nemo mihi obstrepat. et ego credidi, propter quod et loquor. haec est spes mea; ad hanc uiuo, ut contemposuisti dies meos et transeunt, xit hoc ille", "quamdiu fecit hoc ille" et: "quam longo tempore illud non uidi" et: "duplum temporis habet haec syllaba ad illam simplam breuem."tent et noua est inuentio eorum. Audiui a quodam homine docto, quod solis et lunae ac siderum motus ipsa sint tempora, et non adnui. cur enim
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs mͥ dicat unde scis: respon¬
deam scio. quia metimur. Nec
metiri que ñ sunt poslumus:
⁊ ñ sunt p̾terita uł futura Pre¬
sens uero tempus quomodo me¬
timur. qͣndo non habet spatiũ.
Metimur ergo non p̾terit. Cũ
autẽ p̾terierit: ñ metitur. Quid
enĩ metiat᷑ ñ erit. S unde ⁊ qua.
⁊ quo. p̾terit cũ metit᷑: Unde nͥ
ex futuro: Qua nͥ ꝑ presens: Qͦ
nͥ in preteritũ: Ex illo gͦ quod
nũdum ẽ. ꝑ illud quod spatio
caret: in illud quod iam non ẽ:
Quid aũ metimur: nͥ tempus
in aliquo. spatio: Neq erĩ dici¬
mus simpla. ⁊ dupla. ⁊ tripla.
⁊ equalia. ⁊ si quid hoc modo in
tempore dicimus nͥ int̾ spacia
tẽpoꝵ. In hoc gͦ spacio metimur
tẽpus preteriens: trũ in fut᷑o
unde preterit: S quod ñdum
ẽ: ñ metit᷑. An in presenti qua
p̾terit: S nullum spatium ñ
metinuir. An in preterito: quo
preterit: S qd̃ iam non ẽ non
metimur. Exarsit auimꝰ meus:

Expanded text:
si quis mihi dicat: "unde scis?" responsi quis mihi dicat: "unde scis?" respondeam: scio, quia metimur, nec metiri quae non sunt possumus, et non sunt praeterita uel futura. praesens uero tempus quomodo metimur, quando non habet spatium? metitur ergo cum praeterit, cum autem praeterierit, non metitur; quid enim metiatur, non erit. sed unde et qua et quo praeterit, cum metitur? unde nisi ex futuro? qua nisi per praesens? quo nisi in praeteritum? ex illo ergo, quod nondum est, per illud, quod spatio caret, in illud, quod iam non est. quid autem metimur nisi tempus in aliquo spatio? neque enim dicimus simpla et dupla et tripla et aequalia et si quid hoc modo in tempore dicimus nisi spatia temporum. in quo ergo spatio metimur tempus praeteriens? utrum in futuro, unde praeterit? sed quod nondum est, non metimur. an in praesenti, qua praeterit? sed nullum spatium non metimur. an in praeterito, quo praeterit? sed quod iam non est, non metimur. Exarsit animus meus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nec p̾terita. nec ꝓprie dicũt᷑.
Tẽpora sunt tͥa. p̾teritũ p̾sens ⁊
futurũ. S fortasse ꝓprie diceret᷑.
tẽpora sunt tͥa. Presens de p̾teri¬
tis. p̾sens de pre sentib. p̾sens
de futuris. Sunt enĩ hec in aĩa
tͥa quedam: ⁊ alibi ea ñ uideo.
Presens de p̃teritis memoria. p̾¬
sens de p̾sentib contuitꝰ. p̾sens
de futuris expectatio. Si hec per¬
nuitimus. dicere tria tẽpora ui¬
oicat᷑ ecce. Non curo net resisto.
nec rep̾hendo. dum tñ intelliga¬
tur quod dicit᷑. neq id futurũ
est esse iam neq id quod p̾teritũ
ẽ. Pauca sunt enim que ꝓprie
loquim᷑: plura ñ ꝓprie. S agno¬
scitur quid uelimus. Dixi er¬
go paulo ante quod p̾tereunda
tẽpora metim᷑ ut possimꝰ dicere
duplũ esse hoc tẽporis. ad illud
simplum aut tantũ hoc qͣntũ
aliud possumus renũtiare me¬
tiendo. Quo cͥca ut dicebam p̾¬
tereuntia metim᷑ tempora. Et

Expanded text:
sunt nec praeterita, nec proprie dicitur: sunt nec praeterita, nec proprie dicitur: tempora sunt tria, praeteritum, praesens et futurum. sed fortasse proprie diceretur: tempora sunt tria, praesens de praeteritis, praesens de praesentibus, praesens de futuris. sunt enim haec in anima tria quaedam et alibi ea non uideo, praesens de praeteritis memoria, praesens de praesentibus contuitus, praesens de futuris expectatio. si haec permittimur dicere, tria tempora uidicatur. ecce non curo nec resisto nec reprehendo, dum tamen intellegatur quod dicitur, neque id, quod futurum est, esse iam, neque id, quod praeteritum est. pauca sunt enim, quae proprie loquimur, plura non proprie, sed agnoscitur quid uelimus. Dixi ergo paulo ante, quod praetereuntia tempora metimur, ut possimus dicere duplum esse hoc temporis ad illud simplum aut tantum hoc quantum temporum possumus renuntiare metiendo. quocirca., ut dicebam, praetereuntia metimur tempora, et