comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gerunt᷑ ea que n arrunt posthunc aduentum eus hiero somrs gesta. Exillo
ego die quouenit in b&hania ad que illud deunguer toftic tũ est usq ad diem
quo ista om̃a gesta adquediciti scunt. In tellegimꝰ &iã euuangelistis poncom¬
memoraptib: consũtum fuisse qua driduum. Utoccurrer& dies quemaNTe
biduu paschae duo definier̃ Lucascũait. Ad propinquabat diesfestus
adimoꝵ uon expres sit biduum : sedẽno ꝓpinquita tem quã cõmemor auit
in ipso in t̃uallo bid uidebemꝰ accipere. Iohannesuero cumdic̃ ꝓximum erat
pasca iudeoꝵ Ñ hoo biduum uult intellegised sex dies tNTepcscha. Prond
cũ qua edam pꝰ. hocdic tũ cõmemorass&. Tunciam uoleus ostendere quam

Expanded text:
geruntur ea quae narrant post hunc aduentum eius Hierosolymis gesta. ex illo geruntur ea quae narrant post hunc aduentum eius Hierosolymis gesta. ex illo ergo die, quo uenit in Bethaniam adque illud de unguento factum est, usque ad diem, quo ista omnia gesta adque dicta sunt, intellegimus etiam euangelistis non commemorantibus consumtum fuisse quadriduum, ut occurreret dies, quem ante biduum paschae duo definierunt. Lucas autem cum ait: adpropinquabat dies festus azymorum, non expressit biduum, sed hanc propinquitatem, quam commemorauit, in ipso interuallo bidui debemus accipere. Iohannesuero cum dicit: proximum erat pascha Iudaeorum, non hoc biduum uult intellegi, sed sex dies ante pascha. proinde, cum quaedam post hoc dictum commemorasset, tunc iam uolens ostendere quam
Abbreviated transcription (Latin):
deungueNło e demnarraturus. Quomodo ergo sedm̃ illos duos pꝰ
biduũ futurum erat pacha. cũ postea quã id dixcer̃. Inueniant᷑ cum
iohanne in b&hania illud deun guento qđ ipsenarraNTes tuncipse¬
mattheũ &marcum. Illud quando in b&hania quod deungueNto fac¬
tũ ertit recapitulando posuisse. Nonpꝰ illã debiduo p̃dicationẽ
suã sed auteiã factum cũ adhuc sex dies essentad pascha Nen in
quis quã eoꝵ cũ diciss& postbiduum futurum pascha sica diurxit
deillo fac tomb&ania ut dicer & postet cũ e&. b& haniae. Sedmat¬
theus quidem: Cũ aũ ess& in quid ibs̃ inb&hania marc̃scũ cune &̃ b&a mae
Qđ uti ip tellegitur & autequã illa dicerent᷑ quae ante biduum pascha
dic tasug̃. Sic ergo &io hannis narratione colligitur autesex diespacha
uenit inb& haniam. Ibi factũ estillud conuiuiũ ubide unguento p̃tioso
fit cõmemoratio. Indeuenit hiero solunam sedenis suꝑ sellum: deinde postea

Expanded text:
de unguento eadem narraturus. quomodo ergo secundum illos duos post de unguento eadem narraturus. quomodo ergo secundum illos duos post biduum futurum erat pascha, cum posteaquam id dixerunt inueniantur cum Iohanne in BMattheum et Marcum illud quod in Bethania de unguento factum erat recapitulando posuisse non post illam de biduo praedicationem suam, sed ante iam factum, cum adhuc sex dies essent ad pascha. non enim quisquam eorum, cum dixisset post biduum futurum pascha. sic adiunxit de illo facto in Bethania, ut diceret \'post haec cum esset Bethaniae\', sed Mattheus quidem: cum autem esset, inquit, Iesus in Bethania, Marcus autem: cum ete biduum paschae dicta sunt. sicut ergo ex Iohannis narratione colligitur, ante sex dies paschae uenit in Bethaniam, ibi factum est illud conuiuium, ubi de unguento pretioso fit commemoratio, inde uenit Hierosolymam sedens super asellum. deinde postea
Abbreviated transcription (Latin):
hosom̃s dixẽ discipulis suis. Scitis quiapꝰ biduũ pascdifi& & filius hominis
tra d&ur utiruafigat᷑ Huic ad testantur aliduomares &lucas
ab eodẽ or dinẽnon recedenTes. Nequehoc tã quã ad nõ dictũ insinua
Hoc&iã intimare p̃ termiseruNT ex sua tam̃ ꝑsona & marcus dic̃ Frat
aũ pasca &atima p̾biduũ. &lucas. Ad ꝓpinquabat aũ diesfȩs¬
tusatimoꝵ quidici turpascha. Suergo adꝓpinquabat ute&
pꝰbiduũ sicutaluduo apertius consonant Ioh annes uero trib:
quidem locis cõmemorauit eiꝰdem diei festi ꝓpinquita tem
cũ alia quȩdã duob: superioribus locis narrar&. Et tertio ciũ
loco appar& eius narratio circcupsa uersari tẽpora. ubihoc &iã
illi tres iptimant Idẽ in pendentisiã dominicaepassionis. Sed hoc
uideri potest parũ diligeNer intuenitib: eẽ conrariũ. Qđmat¬
theus &maros postea quã doxer̃ pasiapꝰ biduũ futurũ. Deide
illo dctr Ioannescũ anłes e diespasche dicit ihm̃ uenis selnb& haniã

Expanded text:
os omnes, dixit discipulis suis: scitis quia post biduum pascha fiet et filius hominis tradetur, ut crucifigatur. huic adtestantur alii duo Marcus et Lucas ab eodem ordine non recedentes. neque hoc tamquam a domino dictum insinuant; hoc enim intimare praetermiserunt. ex sua tamen persona et Marcus dicit: erat autem pascha et azyma post biduum, et Lucas: adpropinquabat autem dies festus azymorum qui dicitur pascha. sic ergo adpropinquabat, ut esset post biduum, sicut alii duo apertius consonant. Iohannes uero tribus quidem locis commemorauit eiusdem diei festi propinquitatem, cum alia quaedam duobus superioribus locis narraret, tertio autem loco apparet eius narratio circa ipsa uersari tempora, ubi hoc etiam illi tres intimant, id est inpendentis iam dominicae passionis. Sed hoc uideri potest parum diligenter intuentibus esse contrarium, quod Mattheus et Marcus posteaquam dixerunt pascha post bidudicitur, Iohannes autem ante sex dies paschae dicit Iesum uenisse in Bethaniam
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad ꝓpinquaũ desolatioeiꝰ Tup ergoerit ab hominatio desolationis
inlocoscõ. Qđ aũ ait mat tħs. Tunc quimn iudeas fugiaut in montes
& qui in tecto nondescendat tollerea liquid dedomosua. & qui ingronon

Expanded text:
quia adpropinquauit desolatio eius. tunc ergo erit abominatio desolationis quia adpropinquauit desolatio eius. tunc ergo erit abominatio desolationis in loco sancto. Quod autem ait Mattheus: tunc qui in Iudaea sunt fugiant in montes, et qui i
Abbreviated transcription (Latin):
matio: Qiã marcus eodem ordine ita cõmemorat. In om̃sgentes pri¬
mũ oport& predicari euuangelium. Ñ dix̃ & tuuc ueni& consum matio
Sed hoc significat qđ cut primũ Idẽ & in om̃s genes primũoport& p̃dicari
euuangeliũ. Quia illidefinein terraga uerant : Cũ ergo dic̃ primum in om̃s
genes oport& p̃dicari euuangeliũ. significat utiq: primũ antequã ueniat
consũ matio Item qđ mat theuscut. Cũ ergo uideritis ab hominationẽ deso¬
lationis quaedicta ẽ ada nihele ꝓph&a stantem in locostõ qui legit intellegato
Hocmarus ut dic̃ Cũ aũ uideritis ab hominationẽ desola cionis stantem
ubi nondeb& quilegit in tellegat. Inqua nutatione uerbi e posuit eandẽ
sen tentiã ideo quippeubi non deb& quia unsio ñdeb&. Lucas aũ uonait
ũ uiderits ab hominationẽ desolationis stantem in locoscõ aut ubinon de

Expanded text:
matio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine interrogauerant. cum ergo dicit primum in omnes gentes oportet praedicari euangelium, significat utique primum \'antequam ueniat consummatio.\' Item quod Mattheus ait: cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, qui legit intellegat, hoc Marcus ita dicit: cum autem uideritis abominationem desolationis stantem ubi non debet qui legit intellegat. in qua mutatione uerbi exposuit eandem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sanctcum uideritis abominationem desolationis stantem in loco sancto, aut: ubi non d
Abbreviated transcription (Latin):
Ego sum xp̃s & multos seducent. &c& usq adillud ubiait. & hibupt hu
in supplitium &ernum. iusticũ inuitã adernã. Nuuciam istum
plixum sermonemdnĩ secđm trescuciangelistas mattheũ. marcum
& lucã consideremus. Fundem quipp&enetes ordinẽ pariter ista
contexunt. Dicunt quidem hicaliqua diã singuli propria. in quibus nulla ẽ
repugnantie m&uenda suspitio. Dehiscũ quaȩ pariter dicunt necubisim&
aduersariputent᷑ uidex dum est. Neque enĩ dici potest sialiquid taleoccurre:¬
rit aliudeẽ atq a libi dño siliter dictũ quando eodem loco rerum ai tempoꝵ
omnium trium uersatur narratio. Sane qđe arundem seNtentiarum adño
dictarum Ñ eundẽ om̃sordinem seruant. Nibila drem ꝑtin&. uel intelle¬
gendã uel insinua udã. Dum equae abillo referunt᷑ non sibim& ad¬
uersentur : Qđ ergo mat theuscit. & predicabit᷑ hoc euuangelium
regni inuniuerso orbe. in testimonium omnib genłib & tunc ueni& consũ¬

Expanded text:
 et cetera usque ad illud ubi ait: et ibunt hi in supplicium aeternum. iusti autem in uitam aeternam. nunc iam istum prolixum sermonem domini secundum tres euangelistas Mattheum. Marcum et Lucam consideremus. eundem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua etiam singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur non sibimet adueregni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consum
Abbreviated transcription (Latin):
latissime ꝑsecutus ẽ. & plurtubi dici narrauit. ad queideo p̃ eundem
locum quem breuiterperstrinx̃ marcus. & copio se digessimat theus
Nihilamplius marcus intulit sicut dixi quamdeilla uidua paupperrima
&uberrima acdeide subiunx̃ et quibus matteo iterum coher&
dicens deemplifutura euersione. Lucas quoq pꝰ illud dexpo quo¬
modo eẽ filius dđ. Pauca decauenda ypocrisi phariseoꝵ cõmemora
Indesicutnarcus pergita diuduã quae duominuta inga⁊ ofilacium
misit deinde subiun git dacẽplifuturtie uersione qđ mattheus &n aro

Expanded text:
ura ibi dicta narrauit. adque ideo post eundem locum, quem breuiter perstrinxit Marcus et copiose digessit Mattheus, nihil amplius Marcus intulit, sicut dixi, quam de illa uidua pauperrima et uberrima ac deinde subiunxit ea quibus Mattheo iterum cohaereret dicens de templi futura euersione., Lucas quoque post illud de Christo, quomodo esset filius Dauid, pauca de cauenda ypocrisi. Pharisaeorum commemorat. inde sicut Marcus pergit ad uiduam, quae duo minuta in gazophylacium misit. deinde subiungi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & non faciunt &c& usq a dillud ubiait Ñ me uidebitis a modo
donecdicatis. benedictus quiuenit i nominedñs : Similẽ sermonẽ
habuis sedrm̃ aduersus phariseos & scribas legisq doctor es
lucas quoq: cõmemorat. Sed indomociusdã pharisei qui eum
uocauerat ad conuiuium qđ ut narrar& digres sus erat amat¬
theo circaillũ locum ubi ambo cõmemor a uertiNT qđ dic tũ esta dño
designo ionȩnnetrium dierum & noc tium. & deregina a ustri. &denini¬
u&is & de spũinmundo quiredit &inuenit mundatã domũ. Pꝰ quem
sermonem dic̃ mattheus: Adhuc eo loquente ad turbas & cemater
eiꝰ. & frat̃ staibant foris quȩr entes loquiei. Lu casaũ in eoser monedñi
cõmemora tis &iã quibusdam quaemat theus dixednm p̃ter misit:
abordine quẽ cũ mat theo tenuerat ita digreditur. Cũ loquer&
inquid roga uitillum quidã phariseus ut prander& aaput sẽ. &ingres¬
susrecubuit. ꝑharis eusciũ caepit inttise reputans dicere. quare

Expanded text:
uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribas legisque doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuiusdam Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret, digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant quod dictum est a domino de signo Ionae trium dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post quem sermonem dicit Mattheus: adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaerentes loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis etiam quibusdam quae Mattheus dixisse dominum praetermisit ab ordine, quem cum Mattheo tenuerat, ita digreditur: cum loqueretur, inquit, rogauit illum quidam Pharisaeus, ut pranderet aput se, et ingressus recubui
Abbreviated transcription (Latin):
cidere Ibi&iã aduersus ipsã hiersł ea ꝓrsus uerba abillo eẽ dicta
cõmemorat quaecͥ mattheus. Sicenĩ narra t᷑ scdm̃ lucam. hupsa
dieaccesser̃ quidã phariseoꝵ duentesilli. exi &uade hinc quia he¬
rodes uultte occidere. & ait illis. Itedicite uiulpiilli ete eicio demonia

Expanded text:
cidere. ibi etiam aduersus ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta cidere. ibi etiam aduersus ipsam Hierusalem ea prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus. sic enim narratur secundum Lucam: in ipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: exi et uade hinc, quia Hero
Abbreviated transcription (Latin):
phariseis qđ deforis est calius & ca tinimundatis. ccđqł inciam c&e¬
rubieosdem phariseos & scribas & legis doctores talia dic̃ qualia
mat theus hodoco quẽnunc considerandum suscepimus
Quã quã ergo ita istamattheus cõmemorar& utquam¬
uis domũ illius pharisei ñ nomin& non itm en locũ ex primat
ubidiciti sipt quor epugn& aliquid illidomui. Tam̃ qr iã uerat dñs
inbierusalẽ agtlileti & pꝰeius aduenTum ita superiora usq adliueser¬
monẽ coꝵtexunt᷑ utꝑ babilit̃ accpiaNTur in hierusalẽ gesta. Lucas
cũ illud narrat cum adhuc dñs iterager& in hierusalem uidenur
mihi similes duo et̃ sermones quor ũ illetlterum alterũ istenarra ur
a neconsiderundum ẽ quomodo hicdictum sit ñ meui debitis a modo
donet dica tis. ben edic tus quuenit in minednuĩ.: Cũ sȩcundum eundem
mat theum iam hocdexerit. &lucas enĩ dic̃ hoceẽ responsum
ad nõ illis quieũ monuertiNT ut ir& inde qm̃ uell& eum herodes oc¬

Expanded text:
 de foris est calicis et catini mundatis. adque hinc iam cetera in eosdem Pharisaeos et scribas et legis doctores talia dicit qualia Mattheus hoc loco, quem nunc considerandum suscepimus. quamquam ergo ita ista Mattheus commemoret, ut, quamuis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen locum exprimat, ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi domui, tamen quia iam uenerat dominus in Hierusalem a Galilaea et post eius aduentum ita superiora usque ad hunc sermonem contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta, Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum ille alterum. alterum iste narrauit. Sane considerandum est, quomodo hic dictum sit: non me uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit in nomine domini, cum secundum eundem hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum Herodes oc
Abbreviated transcription (Latin):
illo quidescendebat abhierusł. in hiericho & inadit in latrones. Vnde
quia & temłitinis p̃dictusẽ. & duop̃cepta ipseres pondit. & posta dmonitionẽ
dñi dicentis hoc fac& uiues : ñbonus cõmenda t᷑ cum dr̃ deeo illetiũ uolens
seiustificare. Istetiũ quempariordine mattheus marcusq: cõmemorant.
Tãbene commendatus est uteidicer& dñs: non longe aregnodi
probabilius creditur hunc alium eẽ : non illum
equit᷑ mattheus. Congrega tisaũ phariseis interroga uiteo sihs̃ dicens

Expanded text:
ililquia et temtans praedictus est et duo praecepta ipse respondit et post admonitionem domini dicentis: hoc fac, et uiues, non bonus commendatur, cum dicitur de eo: ille autem uolens se iustificare, iste autem quem pari ordine Mattheus Marcusque commemorant tam bene commendatus est, ut ei diceret dominus: non longe es a regno dei, probabilius creditur hunc alium esse, non illum. Sequitur Mattheus: congregatis autem Pharisaeis interrogauit eos Iesus dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Lucascũ hoc tuc& & infineta concludit. qđ ei dñs sapieNTerrespondenti dixerit
ñ longees a regnodĩ. fierienim poteste ut quamuis temitins accesserit. dñi¬
itim̃ responsione correctussit. Autcerte ipsã temtationẽ pon accipiamꝰ
malã tam quam decipere uolentis inimicum. sed cautã potius tã quam
xperiri amplius uolenitis ignotum. Neque enĩ frustra scriptũ est
quifacile credit leuis cordeminorabitur. Luca scũ non hocor dine sed
longe alibi talea liquid interponit.. Vtrum aũ hocre cord&ur. analius
illesit cũ quo siniliter deduobus istis p̃ceptisdñs egerit : ꝓrsus incer tumẽ.. Hinc
aũ diã rec teuid&ur alius eẽ. Nso lum ꝓpteror dinis multam differentiam
Sed qui&iam ipsedicitur respondis sedño Non interroguNTi & insua responsione
cer& qđ magnũ eẽ inlege. Ipseresponderat : secutus euuangelisttiait.
lleciũ uolens seiustificare doxit. & quis ẽ mihiꝓximꝰ. Tunc dñs narra uide

Expanded text:
autem hoc tacet et in fine ita concludit, quod ei dominus sapienter respondenti dixerit: non longe es a regno dei. fieri enim potest, ut, quamuis temtans accesserit, domini tamen responsione correctus sit. aut certe ipsam temtationem non accipiamus malam tamquam decipere uolentis inimicum, sed cautam potius tamquam experiri amplius uolentis ignotum. neque enim frustra scriptum est: qui facile credit leuis corde minorabitur. Lucas autem non hoc ordine, sed longe alibi tale aliquid interponit. utrum autem hoc recordetur, an alius ille sit, cum quo similiter de duobus istis praeceptis dominus egerit, prorsus incertum est. hinc autem etiam recte uidetur alius esse, non solum propter ordinis multam differentiam, sed quia etiam ipse dicitur respondisse domino interroganti et in sua responsione ceret quod magnum esse in lege ipse responderat, secutus euangelista ait: ille autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi proximus? tunc dominus nan-auit de
Abbreviated transcription (Latin):
timat theus cognouis se ideos. qđ in eos totũ dic tũ fuerit &insidics coe¬
pissemoliri. Hoc&iã marcus lucasq tesiaiNt eundem or dinem re¬
tuienes Sedinde ipsi pergunt. in aliud hoc subiungentes qđ amths
pꝰ istt̃ quã solus inter posuit denuptiis parabolã ȩcordine inseruit
Nequitur ergomat theus. Tunc habeuntes farisei consilium inieruNt
utta pereNT eum insermone. &mit tunT ei discipulos suos cũ bro dianis

Expanded text:
tit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos totum dictum fuerit, et insidias coetit Mattheus, cognouisse Iudaeos, quod in eos totum dictum fuerit, et insidias coepisse moliri, hoc etiam Marcus Lucasque testantur eundem ordinem retinentes; sed inde ipsi pergunt in aliud ex hoc subiungentes quod et Mattheus post istam quam solus interposuit de nuptiis parabolam ex ordine inseruit. Sequitur ergo Mattheus: tunc abeuntes Pharisaei consilium inierunt, ut caperent
Abbreviated transcription (Latin):
legitur. siue pp̃teruerita tem. siue p̃p termẽ brorum eus cũ suoca¬
pite unitatẽ Frant&iã quitalia respondenibus dicerent absit
quia intellegebaNT inseipsos eẽ. parabolã dictã
dequitur matheus &cum audisseNt principes sacerdotum & fari¬
Isei parabolas eius. cognouer̃ qđ deipsis dicer& & quaerentes eum
tenere timuer̃ turbas qm̃ sicut proph&ã eum habebant :¬
E trespondens ihs̃ dix̃ iterum in parabolis tisdiceus. Sunilestic tũ est regnum caeloꝵ
homiuregi quifec̃ nup cias filiosuo & misit seruos suos uocare inuita tos adnup
tas & nolebaNT uenire. &c&̃ usquetidillud ubiait Multierũ suntuo cati
pauciaũ electi. Parabolam istam de inuita tisa dnuptias solusiat¬
theusnarrat. Sinilequidem &iã lucas cõmemorat. sed non ẽ hoc
sicͥ or do ipseindicat. Quãuis & illud nonnullã simili tudinem gerat
Quod uero pꝰ. illã parubolã deuinea & occiso filio patrisstmilits sub nec¬

Expanded text:
legitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo calegitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant etiam qui talia respondentibus dicerent: absit, quia intellegebant in se ipsos esse parabolam dictam. LXXI. Sequitur Mattheus: et cum audissent principes sacerdotum et Pharisaei parabolas eius cognoverunt quod de ipsis diceret et quaerentes eum tenere timuerunt turbas quoniam sicut prophetam eum habebant et respondens Iesus dixit iterum in parabolis eis dicens simile factum est regnum caelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo et misit servotias, et nolebant uenire, et cetera usque ad illud ubi ait: multi enim sunt uocati, pauci uero electi. parabolam istam de inuitatis ad nuptias solus Mattheus narrat. simile quiddam etiam Lucas commemorat; sed non est hoc, sicut et ordo ipse indicat, quamuis et illud nonnullam similitudinem gerat. quod uero post illam parabolam de uinea et occiso filio patris familias subnec
Abbreviated transcription (Latin):
ilius ciũ man& in &ernum. Siergołios libertiuerit. uere liberi erits. scio quia
filii habruhae estis. sed quaeritis me interficere quia sermom̃s non capitdnuo¬
bis Nonutiq: illis dicer& quaeritisme interficere quiin eum iã credide¬
raNt Quibus dicerat. Siuos inanseritis insermonemeo. ueredis cipulim ei
eritis : Sed quia hoc ad eosdexerut. Quiiam in eum credideruNT : ea uero
multitudo praesenserat quae plures habebat inimi cos &iam ñ ꝙ primeNTe euuas
meruerunt : satis a ppar& quae uerba quibus tribuenda ꝑ sonis: Sicutergo
in hac multitudine secđm lohannem erant quiiã credidera nt in ihm
erant &iã quieum hoc cderequaerebant. Sic in illa dequanunc loqui¬
mur. erunt quidolose dnm in terrogauertN inqua potesta te illa fa¬
cer& : Frant &iã qui non dolose sed fideliter ad clama uera NT penedic¬
tus quiuenit in nominedñi: Acper hocertint quidicereNt perd& illos
& uinetm suã locauit alus. qua e uox recte &iam ipsius dñi fuisse intel¬

Expanded text:
ilius autem manet in aeternum; si ergo filius uos liberauerit, uere liberi eritis. scio, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. non utique illis diceret: quaeritis me interficere, qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures hinde ab illo audire meruerunt, satis apparet quae verba quibus sint tribuenda personis. Sicut ergo in hac multitudine secundum Joannem erant qui jam crediderant in Jesum, erant etiam qui eum occidere quaerebant: sic in illa de qua nunc loquimur, erant qui dolose Dominum interrogaverant, in qua potestate illa faceret; erant etiam qui non dolose, sed fideliter acclamaverant, Benedictus qui venit in nomine Domini: ac per hoc erant qui diet uineam suam locabit aliis. quae uox recte etiam ipsius domini fuisse intel
Abbreviated transcription (Latin):
& nihil inuenit nisifolia taNTum. & cut illi Nũ quã ete fructustias¬
cat᷑ in sẽpiternum. & a refacitiẽ continuo ficulneai : prae termis¬
sis ceteris ad eundẽ diem pertinentib: adiunx̃ statim. &uid entes
discipuli miratis dicentes quomodo coninuo aruit. Qđ alio dieuider
cilio diemiratis: Intellegituraũ ñ tunc aruisse quando uider̃
sedconinuo qđ maledicta ẽ Neque enĩarescentem sed pęnitus
are factum uider̃ . Asic et̃ continuo in uerbo dnĩ arusseit ellexer̃¬

Expanded text:
ait illi: numquam abs te fructus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea, praetermissis ceteris ad eundem diem pertinentibus adiunxit statim: et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? quod alio die uiderunt alio die mirati sunt. intellegitur autem non tunc aruisse, quando uiderunt, sed continuo quod maledicta est. neque enim arescentem, sed penitus arefactam uiderunt ac sic eam continuo in uerbo domini aruisse intellexer
Abbreviated transcription (Latin):
busillud deuir tute fidei fuisseres ponsum. Vnde intellegitur martũ
quidem secundodie cõmemorasse. qđ primo diefactum pr&ermiser
d&emplosciluc& ciectos uendenes &ementes. Mat theus uero cũ cõ¬
memorass& qđ al tero diefactũ est de arbor emaledicta quando
manere uertebat᷑. ab & thania inciuita tẽ : pra&ermisiteti qua e
marcus cõmemorcũ. Genis seillũ inciuitatem & uespereecisse
&manecũ transirent discipulos arborem aridam fuis semiratos. &e
qđ secundo diegestumerct quo arbormaledicta est. adiunx illũd
qđ ter tiodie gestũ est. ei ariditatẽ miratos eẽ discipulos & depoteNTia
fidera dño audisse. Sic et coniungens utnisi exmarcinarra tione
cogomur intendere ubi & quid mat theus p̃ termiserit non possit
ag̃ nosci. Cumergo dixis s&mat theus &relictis illis habutforas
ex traciuita tem inb& haniã ibiq mansit. Manetiũ reuer tens

Expanded text:
bus illud de virtute fidei fuisse responsum. Unde intelligitur, Marcum bus illud de virtute fidei fuisse responsum. Unde intelligitur, Marcum quidem secundo die commemorasse quod primo die factum praetermiserat, de templo scilicet ejectos vendentes et ementes: Matthaeus vero cum commemorasset quod altero die factum est, de arbore maledicta quando mane revertebatur a Bethania in civitatem, praetermisit ea quae Marcus commemoravit, venisse illum in civitatem, et vespere exiisse, et mane cum transirent, discipulos arborem aridam fuisse miratos; et ei quod secundo die gestum erat, quo arbor maledicta est, adjunxit illud quod tertio die gestum est, ejus ariditatem miratos esse discipulos, et de potentia fidei a Domino audisse: sic ea conjungens, ut nisi ex Marci narratione cogamur intendere, ubi et quid Matthaeus praetermiserit, non possit agnosci. Cum ergo dixisset Matthaeus, Et relictis illis, abiit foras extra civitatem in Bethaniam, ibique mansit. Mane aute
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ non inuenerit aliquid in ficulnet prae terfolia: qđ secundo
diefac tumẽ. sic ut ambo testuntur. Mirt tosaũ eẽ discipulos
qđ arbor. aruerit &eis dnm̃ respondisse defide & demonte inmare
tranferendo Nonipso secundo die quod ixit arbori lam non
amplius in &ernum quisquã & tefructum manduc&. s& ter
todicit. Ipso quippe die secundo cõmemor auit idem marcus
d&emplo eiectos uendentes qđ primo diefuctum pr&er miserait
Ipso ergo secundo dic̃ Facta uesperti egressam deciuita te. &cũmane
transis sa uidis sediscpulos ficũ aridã factã ara diub Erecor datum
peirum dixisse ei. Rabbi ecceficus cuimaledxistiaruit. tunceum
depotenłia fideirespondisse. Mat theuscũ tã quã secundo die hocto
tũ fuctum sit. Id est & dictum arbor nũs quã ex tefruc tus nastatur insẽ¬
piternum &a refactã continuo & uidenib: hoc discipulis atq: mirani¬

Expanded text:
quod non inuenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo quod non inuenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo die factum est, sicut ambo testantur. miratos autem esse discipulos, quod arbor aruerit, et eis dominum respondisse de fide et de monte in mare transferendo, non ipso secundo die, quo dixit arbori: iam non amplius in aeternum quisquam ex te fructum manducet, sed tertio die dicit. ipso quippe die secundo commemorauit idem Marcus de templo eiectos uendentes, quod primo die factum praetermiserat. ipso ergo secundo die dicit facta uespera egressum de ciuitate, et cum mane transiret, uidisse discipulos ficum aridam factam a radicibus et recordatum Petrum dixisse ei: rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit, tunc eum de potentia fidei resptum factum sit, id est, et dictum arbori, Nunquam ex te fructus nascatur in sempiternum; et arefactam esse continuo; et videntibus hoc discipulis atque miranti
Abbreviated transcription (Latin):
tes & ementes. Ñ cõmemor at marc̃s. sed circũ spectisomnib: Cũ iã ues¬
perti e& exissedicit in b&haniũ cum duodet̃m. &alia diecum exirenT
ab&hania esuris se & arborifici dixisse qđ & mattheus cõmemor at
Etsub iungit idem marcus. qđ uenerit hiero solyma &cũ introisr&
intemplũ eiet̃uendentes & emenses quasi al tero die ñ primo factũ ẽẽ :
edquiamat theus ita conectit. & relictisillis habut foras extra
ciuita tẽ in b&haniã. Vndemanere uerteNem incuita tẽ arbor.
maledixis se cõmemorat. ꝓbabilius creditur ipsepotius tenuis se
or dinẽ temporis deuendentib: & emenTibus eiectis d&emplo:
umenĩ dicit. Grelictis illis habutforas : quibus relictis intellegi potert
nisicũ quebus superius loqebat᷑ indignaNibus qđ puerula mareut
osanna filio dđ  P̃termisi tergo marcus qđ primo diefactum est
cũ in truuit in templũ &recor datum interposuit cum dixiss&

Expanded text:
tes et ementes, non commemorat Marcus, sed circumspectis omnibus. cum iam uespera esset, exisse dicit in Bethaniam cum duodecim, et alia die cum exirent a Bethania esurisse et arbori fici dixisse quod et Mattheus commemorat. et subiungit idem Marcus, quod uenerit Hierosolyma, et cum introisset in templum, eiecit uendentes et ementes. quasi altero die, non primo factum esset. sed quia Mattheus ita conectit: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam, unde mane reuertentem in ciuitatem arbori maledixisse commemorat, probabilius creditur ipse potius tenuisse ordinem temporis de uendentibus et ementibus eiectis de templo. cum enim dicit: et relictis illis abiit foras, quibus relictis intellegi poterit, nisi cum quibus superius loquebatur indignantibus, quod pueri clamarent: osanna filio Dauid? praetermisit ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatum interposuit, cum dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis filius euuangelii facillime uid& : & om̃i conentiosus saltm cũ dd mo¬
nitus fuerit uł cacendo. uł &iã sstacendonoluerit cogitando sib ipseipse respond&
Dequitur mat theus adicit. Cũ ad ppinquass& hiero solimis &uenis seueb&h¬

Expanded text:
fidelis filius euangelii facillime uidet et omnis contentiosus, saltem cum admofidelis filius euangelii facillime uidet et omnis contentiosus, saltem cum admonitus fuerit, uel tacendo uel, etiamsi tacere noluerit, cogitando sibi ipse respondet. LXVI. Sequitur Mattheus et dicit: xet cum adpropinquasset Hierosolymis et uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
tus notis sonȩ &stimosis simae miseriae fuit: Qđ non solum caecus uerũ &iã men¬
dicus sedebat: Hincẽ ergo quod ipsũ solum uoluit õmemorare marcustuius
inluinluminatio tũ darã famam huic mira culo conparauit : quã eratillius
notacalamitis. Lucci suero quamuis omnino eodem modo factum tam̃ in alio
caeto intellegendus est par cõmemorare miraculum. & eiullem mirticuli
parem modum. Ille quippe hocfactum dicit cumudpro pinquar& hiericho
at isti cũ egrederetur abhiericho : sed nom̃ ciuitatis & fac tisimilitudo puttri
suad& semelet̃ factum. Sed euuangelistas in hoc sibia duersari. qđ aliusdicat
cũadꝓpinquar& hieriho aliicũ egreder&ur abhiericho nonsanepersua d&
Nisicis qui procliuius crediuolunt mentiri euuangelium. Quã duo similia similiter¬
quemira culci fecis seihm̃. Ouid ciũ sit credibilius autquid potius uerum & om̃is

Expanded text:
tus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mentus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit, quam erat illius nota calamitas. Lucas uero quamuis omnino eodem modo factum tamen in alio caeco intellegendus est par commemorare miraculum et eiusdem miraculi parem modum. ille quippe hoc factum dicit. cum adpropinquaret Hiericho, at isti, cum egrederetur ab Hiericho. sed nomen ciuitatis et facti similitudo putari suadet semel esse factum, sed euangelistas in hoc sibi aduersari, quod alius dicat, cum adpropinquaret Hiericho, alii, cum egrederetur ab Hiericho, non sane hoc persuadet nisi eis qui procliuius credi uolunt mentiri euangelium quam duo similia similiterque miracula fecisse Iesum. quid autem sit credibilius aut quid potius uerum, et omnis
Abbreviated transcription (Latin):
equit᷑ mat theus. Regredienib eis abhiericho secuta est eũ turbamulta
łtecceduo caeci sedeNTes uix tauiã. a udier̃ quia iħs transit & exlamauer̃
dicenes Nnẽ misererenri filidđ & c& usq ad illud ubiait. & confestim
uider̃ & secutis eum. Hoc & marius cõmemorat. sed de uno caexo factum
qua eitt soluitur quȩstio. ut illa soluta ẽ deduob quilegionẽ dȩmonum
patiebantur in regione gera senoꝵ. Nã duor ũ &iã caetoꝵ quos modo
in t̃posuit unũ fuisse notissimũ &in illa ciuita tefamo sissinum ex hoc
Qđ in tot superius sanatis adño non facile occurrit . nisicũ iha irum
ar chisynagogũ &iã expraessit cuius filiã resus cita uitihs. In quodiã
magis istesensus apar& quia & illear chisinagogus utq inlo coillo nobilis fuit
Proculdubio itaque bartimeusis tenti meifilius xcliqua magna felicta te deiec¬

Expanded text:
ultis et egredientibus eis ab Hiericho secuta est eum turba multa ultis et egredientibus eis ab Hiericho secuta est eum turba multa et ecce duo caeci sedentes secus viam audierunt quia Iesus transiret et clamaverunt dicentes Domine miserere nostri Fili David i David. Hoc et Marcus commemorat, sed de uno caeco factum. Quae ita solvitur quaestio, ut illa soluta est de duobus, qui legionem daemonum patiebantur in regione Gerasenorum . Nam duorum etiam caecorum, quos modo interposuit, unum fuisse notissimum, et in illa civitate famosissimum, ex hoc commemoravit. Quod in tot superius sanatis a Domino non facile occarchisynagogum etiam nomine expressit. cuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiec
Abbreviated transcription (Latin):
cũfiliis sus adorns & p&ens abeo & c& usque a dillud ubicat. Sicut filius
hominus nonuenit ministrari sed ministrare &da retnimã suã redemp¬
tionẽ ꝓmultis. Hunc cũ illo ordinẽ &iam marcusten&. filios ⁊ ebedeiꝑhi¬
bens dixisse quod ab eis non ꝑ eos ipsos sed ꝑmatrem dic tũ eẽ. mattheus e&¬
pressit cũ illa eoꝵ uoluNta tẽ ad tuliss& addnm̃. Vn demagis ipsos quã
illã dixisse quod dic tũ est. marcꝰ breui t̃intimauit. Neniq: & dñs & siđm¬
postea quã ex edẽ ordinem cõmemorauit. quae depassione & resurrec¬
tione sua duodecim discipulis p̃diexerit : p̃termit tt ea quae cisticõme¬
morant. P̾ .q interposita : oc currunt ei adhierichum: Qđaũ dexer̃
mat theus & marcus de princpib: gentium quid ominaNt subiectis
Nonita futurum int̃illos sed eum quieritmaior &iã seruũ alioꝵ futun
dicit taleti liquid alucas. sed non eoloco. &ordo ipse indicat iterum esse

Expanded text:
ud ubi ait, Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Hunc cum illo ordinem etiam Marcus tenet, filios Zebedaei perhibens dixisse quod ab eis, non per eos ipsos, sed per matrem dictum esse Matthaeus expressit, cum illa eorum voluntatem attulisset ad Dominum. Unde magis ipsos quam illam dixisse quod dictum est, Marcus breviter intimavit. Denique et Dominposteaquam ex eodem ordine commemoravit, quae de passione et de resurrectione sua duodecim discipulis praedixerit, praetermittit ea quae isti commemorant, post quae interposita occurrunt ei ad Jericho . Quod autem dixerunt Matthaeus et Marcus de principibus gentium, qui dominantur subjectis, non ita futurum inter illos, sed eum qui erit major etiam servum aliorum futurum: dicit tale aliquid et Lucas, sed non eo loco ; et ordo ipse indicat, iterum esse
Abbreviated transcription (Latin):
& hementes intemplo &c&̃ usq: ad eum locum ubiait. Cosa ũ fecistis illã
speluncãlatronũ. Hoc d&urbis uendentium eiec tise templo om̃scõ¬
memorant. Sed iohannes longe diuerso ordine. Nãpꝰ. testimonium
baptistae iohannis deihu cũ commor ass& Isseingalileã quando
aquã conuertit inuinum. Indepꝰ. cõmemor ationem paucoꝵ inca¬
pharnaum dierũ diceum. a scendisse ingͥero solima cũ e& pascha
udeoꝵ & factoflagello deresticulis xpulisse detẽplouendeNTes
Onde manifestum ẽ Ñse mel sediterũ hoceẽ adnĩo fuctũ sedillud primnũ¬
cõmemoratum aiohanne. hocultimum ac&eris tribus:¬

Expanded text:
 ementes in templo, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: uos autem fecistis illam speluncam latronum. hoc de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine. nam post testimonium baptistae Iohannis de Iesu, cum eum commemorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello de resticulis expulisse de templo uendentes. unde manifestum est non semel, sed iterum hoc esse a domino factum, sed illud primucommemoratum a Iohanne, hoc ultimum a ceteris tribus
Abbreviated transcription (Latin):
usquetid illud illudubiait. Nec ego dico uobis inqua potesta te haec ftitio¬
Hoc totum &aluiduo marcus &lucas totidem pene uerbis ꝙplica uer̃ pecuior¬
dine inter seuideNTur aliquid discrepare : Nisiunde superius locutus sum
qđ pr&ermissis quibusdam mattheus. Ad alterum diem ꝑtinenibus : itacop¬
texit narrationem utnisi aduertatur possitputari ipsum in secundo diae
adhucuersari. Marcũ a utem intercio. Luca suero non quasiexor dine
defidei uirtute responsũest ađq his praermissas intulit dicens : & erat
docens cottidie in templo. Principes cũ a sacerdotum & scribae & prin¬
cipespleb̵ que re banTillũ ꝑdere & nonin ueniebaNt quid facereNT illi. Om̃is

Expanded text:
ue ad illud ubi ait: nec ego dico uobis! in qua potestate haec facio..hoc totum et alii duo Marcus et Lucas totidem paene uerbis explicauerunt. nec in ordine inter se uidentur aliquid discrepare nisi, unde superius locutus sum, quod praetermissis quibusdam Mattheus ad alterum diem pertinentibus ita contexit narrationem, ut, nisi aduertatur, possit putari ipsum in secundo die adhuc uersari, Marcum autem in tertio. Lucas uero non quasi ex ordine de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: et erat docens cottidie in templo. principes autem sacerdotum et scribae et principes plebis quaerebant illum perdere et non inuenieb
Abbreviated transcription (Latin):
& non habit. & c& usq ad illud ubiait. Etquicaetderit suꝑ lapidem istum
confring&ur . superquẽ uerꝗ cederit conter&cum : Marcus alucas
non cõmemorant de duobus filus quibus impera tum ẽ utireNatq
operareÑ inuinetis. Etqđ pꝰ. hoc narrat mattheus. Deuinea quae
locutaẽ. agricolis qui ꝑsecutis seruosmis sostidse & postea dilec tum
filiũ: occider̃ & eiecerunt & trauineã. &iã illi ambononacent
etaidẽor dinecusto dito. Idẽ postea quambaptismo iohannis
int̃ rogati iudȩi senescire dixer̃. Qres ponditeis Net ego dico
uob̃. inqua potestt tehaec facio. Nullius hic ergorepugnautiae
quȩ stio nascitur: nisi qđ ma
ł theus cũ dixiss&. qđ dñs inter¬
rog& uerit iudeo s. Cũ ue¬
unerit dñ suineae quid faci&agri¬
colis illis: Illosrespon¬
disse subiungit ađq dixisse
Malos male perd& &uinetim loca uit aliis agricolis qui red daNT eifructum tem

Expanded text:
ubi ait: et qui ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et Lucas non commemorant de duobus istis filiis, quibus imperatum est, ut irent adque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruos missos ad se et postea dilectum filium occiderunt et eiecerunt extra uineam, etiam illi ambo non tacent eodem ordine custodito, id est posteaquam de baptismo Iohannis interrogati Iudaei se nescire dixerunt et respondit eis: nec ego dico uobis, in qua potestate haec facio. Nullius hic ergo repugnantiae quaestio nascitur, nisi quod theus, cum dixisset quod dominus interrogauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddent ei fructum tem
Abbreviated transcription (Latin):
sonis itamuniri ueritem tã quã ds̃nob̵ quem admodum ipsã rem sicuer
sermonib: per quos dicen daẽ p̃fera t᷑. Vtistos omnino querere non
deberemꝰ. siet̃ sinehis nossepossim. sic̃ illam nouit ds̃ &inipso angeli eius.
equit᷑ mattheus & dic̃. Qcũ in trus s& hiero solima cõmota ẽ. uniuer¬
saciuitas dicens qui est hic populiaũ dicebant. Hicẽ proph&a a na

Expanded text:
sonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum ipsam rem, sic uersonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum ipsam rem, sic uersermonibus, per quos discenda est, praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam nouit deus et in ipso angeli eius. Sequitur Mattheus et dicit: et cum intrasset Hierosolyma, commota est uniuersa ciuitas dicens: quis es
Abbreviated transcription (Latin):
rtt᷑ cur tanta auctoritas interp̃tationis septuaginta multis in locis dist&
ab ea ueritate. quẽ in ebreis codicib: inuenitur : nihiloccurre ꝓbabilius ex isti¬
mo quã illos septua ginta eospũ interpra&a tos. quo& illa qui einter pr&abant
dicta fuertiNT quo &ipsi eoꝵ mirabili qua e p̃dicat᷑ consensione firmatũ est.
rgo &ipsi nonnulla iaeloquio uariando & abeadem uoluNTa te idĩ cuius
illa dictaeraNT. & cui uerba seruire debetiN non recedendo. nihilaliud de¬
monstra reuoluer̃. quã hocipsum qđ nunc in euuangelistarum quat tuor
concordi quadã diuersita temiramur. Qua nob̵ ostendit᷑ ñ eẽ. mendatium
siquis quã ita diuersomodo a liquid narr&. utab eius uoluiTa te ciuicon¬
sonandũ & consentiendumẽ non recedat. Qđ nosse&moribus utile est propt̃
cauenda &udicanda m̃da tia: &ipsifides. Neputemꝰ quasi consecratis

Expanded text:
ratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant, quod ex ipsa eorum mirabili quae praedicatur consensione firmatum est. ergo et ipsi nonnulla in eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diuerso modo aliquid narret, ut ab eius uoluntate, cui consonandum et consentiendum est, non recedat. quod nosse et moribus utile est propter cauenda et iudicanda mendacia et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis
Abbreviated transcription (Latin):
nulla repugnantiaẽ nec sialius tilium & aliũꝰ alius cõmemor &. qua Nominꝰ
utulius lnum alius utrũq Iohannes quoque cũ tacetit quẽ ad modum
dns discipulos suos adhaec animalia sibi adducenda miserit. iter ponit
In quo&iã testimonio proph&ico aliquanTum diuersa euuan gelistarum
locutio ab eaquidem sententia ab ec quidem sqdentia non recedit. Sed potest
mouere qđ hocinat theus sicadhib& uttisinã dicat cõmemorasse ꝓph&ã. nonaũt
ita setib& uł quod iohannes inter ponit uel codices eclesiastia iter pr&ationis usitatȩ
uius reuauscuilla mihiuid&. qđ maitheus hebret lingua perhib&ur euuangelium
conscripsusse: Manifestũ estaũ inter pra&ationem illã quae dicit᷑ sep tuaginta
in nonnullis sealiter habere quam inueniuNT in ebreo quieã linguã nouer . & qui
interpr&atis singuli eosdem libros hebreos. Huius item distantiaecaiusa siquȩ¬

Expanded text:
nulla repugnantia est, nec si alius aliud et aliud alius commemoret, quanto minus, nulla repugnantia est, nec si alius aliud et aliud alius commemoret, quanto minus, ut alius unum, alius utrumque! Iohannes quoque, cum taceat, quemadmodum dominus discipulos suos ad haec animalia sibi adducenda miserit, interponit us adhibet. in quo etiam testimonio prophetico aliquantum diuersa euangelistarum locutio ab ea quidem sententia non recedit; sed potest mouere, quod hoc Mattheus sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quae
Abbreviated transcription (Latin):
usq: ad eum locũ ubicut. Bene dictus quiuenit in nomi nedñ: ostnna inaltis¬
simis. Hoc &iũ marcussi arrut eodẽ or dinecustodito. Lucastiũ inhiericho
inmora t̃ quaedã cõmemor ans qua essti pr&ermiser̃ de tacheo prin¬
cipe publicanoꝵ & quȩdã in parabolis dicta: Pꝰ. haec &ipse occurrites
ad huius pulli cõmemorationẽ in quo sedit ihs. Nec mouedit qđ matthe¬
us & asoiã dic̃ &pullum c&eriaũ decisina tacent. Immo&iã retordanda c̃¬
illa regula quã dequnquagenis &centenis discũ benłib cũquinq panibas
turba epascereNT supru in sinuauimꝰ qua isoua ta non deber& hoqã peruere
lectorem. Nec simat thceus ita depullo itciuss& que madum illi deasia tacuer:
Itenaximecontrariũ puttar&ur qđ unꝰ cisdiã docit alupullũ asinȩ quaNTominꝰ
mouerioport& quiaunꝰ. itt cõmemor auit asinã dequac&eri tacuer : uttam̃
pullũ ñ tacer& de quoillidxerunt. Vbiergo utrũq: factũ potest intellegi

Expanded text:
t: benedictus qui uenit in nomine domini, osanna in altissimis. hoc etiam Marcus narrat eodem ordine custodito. Lucas autem in Hiericho inmoratur quaedam commemorans quae isti praetermiserunt de Zaccheo principe publicanorum et quaedam in parabolis dicta. post haec et ipse occurrit eis ad huius pulli commemorationem, in quo sedit Iesus. nec moueat quod Mattheus et asinam dicit et pullum, ceteri auteilla regula, quam de quinquagenis et centenis discumbentibus, cum quinque panibus turbae pascerentur, supra insinuavimus : qua insinuata, non deberet hoc jam permovere lectorem, nec si Matthaeus ita de pullo tacuisset, quemadmodum illi de asina tacuerunt, ut maxime contrarium putaretur, quod unus asinam dixit, alii pullumoueri oportet, quia unus ita commemorauit asinam, de qua ceteri tacuerunt, ut tamen pullum non taceret, de quo illi dixerunt! ubi ergo utrumque factum potest intellegi,
Abbreviated transcription (Latin):
ponit .: Lucascũ cũ cõmercis s& illud qđ eis dix̃ quȩ renibus in t̃se
quis namaior es s& a diunx̃ deillo quẽ uider̃ ei cientem demonia
cũ eũ nonsequer& : Indeiã digreditur abistis duob: ubiait eum firmas¬
se fa tiem suã utir& i hierusalẽ acpꝰmulta int̃posit occurrit eirursus
ad cõmemor andum istũ diuitẽ cuidict᷑. Vende omã qua ehabes
quaenunc isticõ memor cNT eor dne quo pariter eunt Nã ib i&iã lucas
deistis paruulis anTequã diuitis fatiat mentionẽ que mad modum &
istimpre t̃mittit. Deillo ergo diuite quiquerit quid bonifa tiat utuita
&ernã consequat᷑ Potest uideri aliquid quo secundũmnat theum
dicitur. Quid me in terrogas debono : secundum illostiũ quid medicitis bonũ
Quid me in terrogas debono adillud magis refferripo test. qđ ait ille
quȩ rens quidbonifatiã. Ibienĩ & bonum nomina uit & in trogatio ẽ
Magister aubonae nondumest introgatio. cõmodissi meergo intel¬

Expanded text:
e quisnam major esset, adjunxit de illo quem viderant ejicientem daemonia, cum eum non sequeretur: inde jam digreditur ab istis duobus, ubi ait eum firmasse faciem suam ut iret in Jerusalem ; ac post multa interposita occurrit eis rursus ad commemorandum istum divitem cui dicitur, Vende omnia quae habes ; quem nunc isti commemorant ex ordine quo pariter eunt. Nam ibi etiam de istis paruulis, antequam diuitis faciat mentionem, quemadmodum et isti, non praetermittit. de illo ergo diuite, qui quaerit, quid boni faciat, ut uitam aeternam consequatur, potest uideri distare aliquid, quod secundum Mattheum dicitur: quid- me interrogas de bono? secundum illos autem: quid me dicis bonum? nam quid me interrogas de bono? ad illud magis referri potest quod ait ille quaerens: quid boni faciam? ibi enim et bonum nominauit et interrogatio est, magister autem bone nondum est interrogatio. commodissime ergo intel