comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponant De remissione peccatoꝵ a si sacerdotes
qꝑi honunes sunt pecc̃a dimittere possunt:
otestatem remittendi pecca quidã soli d̾o ita
ascb̾e conant᷑ ut in ea hominẽ participem
fieri p̾se nullo mͦ ꝯcedant & ad confirmationẽ huiꝰ
issertionis: adducunt mundationt̃ illiꝰ leꝑsi quẽ
ad sac̃dotes misit. ñ ut eiꝰ mundatio uirtute illoꝵ¬

Expanded text:
VIII. De remissione peccatorum; et an sacerdotes qui homines sunt, possunt dimittere peccata. Potestatem remittendi peccata quidam soli Deo ita ascribere conantur, ut in ea hominem participem fieri posse nullo modo concedant. Et ad confirmationem hujus assertionis adducunt mundationem illius leprosi, qad sacerdotes misit; non ut ejus mundatio virtute illo
Abbreviated transcription (Latin):
rend̃ ÷ ꝓpõ eos qui excitant᷑ ꝓficiunt de u̾itate.
ñ ÷ ab surdũ si querimꝰ qͥd ⁊̃ in hac parte ꝯscĩa
humant si aliqua ut solet cogitatione pulsetur
sibi debeat respond̾e. Si gͦ q̃ritar utrũ peccato q̃
semel penitenti diruissi fueridampls imputent᷑.
fortassis qui cdit̾it asserendũ ñ ẽẽ. ħ s trm̃dũ. securiꝰ
salutis nesairi pꝰst̃ timere ꝙͣ. aliqͥd diffinire. Dicat g̾ ali
castigare pot̾ ut ħ ei sufficiat ħ satis ẽẽ. puto ⁊ magis
fortassis expedire ut ã pliꝰ ñ q̃rat. Qui u urget᷑ ⁊ aĩo sol¬
licitat᷑. neq bic stare pot̃ ut ult᷑ non ꝑgat. adinqͥsi

Expanded text:
os qui excitantur et proficiunt, de veritate non est absurdum si quaerimus quod etiam in hac parte conscientia humana, si aliqua, ut solet, cogitatione pulsetur, sibi debeat respondere. Sic ergo quaeritur utrum peccata quae semel poenitenti dimissa fuerunt amplius imputentur; fortassis salutis nesciri possunt, timere quam aliquid definire. Dicat ergo altationem suam castigare potest, ut hoc ei sufficiat, hoc satis esse puto, et magis fortassis expedire ut amplius non quaerat. Qui vero urgetur et animo sollicitatur neque hic stare potest ut ultra non pergat ad inqui
Abbreviated transcription (Latin):
h qͦd hr̃e debemꝰ nͥ u̾itas & bonitas qͦ si ꝑfecte ha¬
beremꝰ nicħ ãpliꝰ querẽ debemꝰ: Quia siqͥd forte
d̾i u̾itas ⁊ iusticia eiꝰ bonitas. ħ duo si quesie
ħ adicient᷑ uob̾. Multa st̃. ħ illa pauca st̃. Duo
enĩ sc̃ ibi ħ płima inueniunt᷑. Et tñ płꝰ ualent
duo illa. ꝙͣ oĩa ħ. Noli respic̃e admaĩ. s ad meliꝰ.
Noli attend̾e ad aceruũ. s ad p̃ciũ pensa. pau¬

Expanded text:
 quaerere debemus nisi veritas et bonitas? Quae si perfecte haberemus, nihil amplius quaerere deberemus; quia si quid forte Dei veritas est, justitia ejus bonitas: haec duo si quaesierhaec adjicientur vobis. Multa sunt haec; illa pauca sunt. Duo enim sunt ibi; hic plurima invenientur, et tamen plus valent duo illa, quam omnia haec. Noli respicere ad majus, sed ad melius. Noli attendere ad acervum, sed pensa p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfessione peccatũ ip̃m id ÷ debitum dãpnationis ab¬
soluat᷑. S siue ħ siue alio qͥc̾q mͦ p̃dicte auctorita¬
tes exponantur nos uerissime ꝯfitemur sac̃idoteᷤ
d̃i in eccłia potestatẽ ht̃e ligandi atq soluendi. ñ
ꝑ functorie c inusitato qͦdam gn̾e loq̃ndi sig̃catũ.
ħ ũacit᷑ a cdo concessam. Quib dict̃ ÷ quoꝵ remise¬

Expanded text:
e peccatum ipsum, id est debitum damnationis absolvatur. Sed sive hoc sive alio quocunque modo praedictae auctoritates exponantur, nos verissime confitemur sacerdotes Dei in Ecclesia potestatem habere ligandi atque solvendi, non perfunctorie inusitato quodam genere loquendi significatam, sed veraciter a Deo concessam, quibus dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
it̾m oꝑa alia occulta q nesciunt᷑. Alia dubia q nõ
discernunt᷑. alia manisesca. id est ł ita mala ut ñ
ualeant abscondi siue ita bona ut cde his ñ possit
dubitati. Occulta & dubia diuino uidicio reser¬
uant᷑. Quo aũ manifesta st̃ si bona st̃ ꝑ apꝑbatio¬
nẽ indicant᷑. s ꝑ retͥbutionẽ ñ iudicant᷑ qi p̃mi

Expanded text:
a alia occulta quae nesciuntur, alia dubia quae non discernuntur, alia manifesta, id est vel ita mala ut non valeant abscondi sive ita bona, ut de eis non possit dubitari. Occulta et dubia divino judicio reservantur. Quae autem manifesta sunt si bona sunt per approbation
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatͥcem facis aut pꝰ moitem heredem
relinquis ego ꝓhib̃e nec uolo nec possum. ⁊ si
de tuo te pascit aut pro tuo. ꝓuidentia ẽ. non
culpa. necessitas ñ iniquitas. Sic int̾m ut ali

Expanded text:
dispensatricem facis aut post mortem haeredem relinquis, ego prohibere nec volo, nec possum. Et si de tuo te pascit aut pro tuo, providentia est non culpa; necessitas non iniquitas. Sic interim ut ali
Abbreviated transcription (Latin):
totũ incendebetur. Sacͥficiũ uocabat᷑ qͦd
ꝓdebito institutionis oblatũ. partim crema¬
batur: ⁊ pautim reseru abat᷑. pacifica dice¬
bantur. q̃ spente offerebantur. siue ꝓgrar᷑
actione: siue ꝓp̃cedentias uoti adimpleti¬
one: siue ꝓuoluntarid ⁊ spontarea deuoti¬
one. holo caustũ aliqͣn fiebat de arũtis. ali¬
qñ de pecemĩ aliqũ de uolatilibꝰ. Oblatio ali¬
qñ de simila fiebat. q̃ dicebat᷑ sacrifitiũ crudũ:
aliqr̃ declibano: aliq̃n de sattagine: aliq̃n
de craticula: quod sacrisiciñ octũ uocabatur.
d̾ acrisitia alia ꝓpeccato erant: alia ꝓ
delicto ꝓpeccato ꝙ ut expraretur. peccatum:

Expanded text:
totum incendebatur. Sacrificium vocabatur quod totum incendebatur. Sacrificium vocabatur quod pro debito institutionis oblatum partim cremabatur partim reservabatur. Pacifica dicebantur quae sponte offerebantur, sive pro gratiarum actione, sive pro praecedentis voti adimpletione, sive pro voluntaria et spontanea devotione. Holocaustum aliquando fiebat de armentis, aliquando de pecoribus, aliquando de volatilibus. Oblatio aliquando de simila fiebat, quae dicebatur sacrificium crudum: aliquando de clibano, aliquando de sartagine, aliquando de craticula, quod sacrificium coctum vocabatur. Sacrificia alia pro peccalo erant: alia pro delicto; pro peccato quidem, ut peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinam. T̾cia instituta suert. qͣsi adp̃pa¬
ratcionẽ qͣndam. ut qͣsi instrum̃ta qͣdam
ẽẽnt ad cet̾a sacͣmenta tractanda ⁊ scĩfi¬
oĩa q̃ ad exornandũ cultũ diuinũ fuerant
institiita. Iterũ sacm̃ta alia fuer̃t q̃ scĩfsi¬
cabant᷑ ad emundationẽ: alia q̃ tracta bant᷑
addeuotionẽ. t̃tia q̃ exercebantur ad uene¬
uaitionẽ. pͥma necessitatis: scd̾a uirtutis:
t̃cia laudationis pͥma suscipiebantur ad
sc̃ificationẽ. Scd̾a tractabant᷑ ad deuotionẽ
t̃ oa exercebantur ad laudationẽ. Iterũ
sacͣmãtã alia erant in reb qnib dam sci¬
ficatis: alia insacrificũs ⁊ oblationib
alia inimminisfiĩs diunis. Sic res cadem mul¬
tis modis ad euidentiam distingii pot̃. Sacͥ¬
ficium dicebatur: qñ deaĩals fiebat unmo¬
latio. oblatio autem aliarũ quarumlibet
abia enim st̃ holocausta. alia simplicia sa¬
crificia: alia pacifica. holocair. stumꝯ
uocabat᷑. qͦd ł exdebito. ł sponte oblateuim

Expanded text:
tia instituta fuerunt quasi ad praeparationem quamdam, ut quasi instrumenta quaedam essent ad caetera sacramenta tractanda et sanctifiomnia quae ad exornandum elementum divinum fuerunt instituta. Item sacramenta alia fuerunt quae sanctificabantur ad emundationem; alia quae tractabantur ad devotionem; tertia quae exercebantur ad venerationem. Prima necessitatis; secunda virtutis; tertia laudationis. Prima suscipiebantur ad sanctificationem; secunda tractabantur ad devotionem; tertia exercebantur ad laudationem. Iterum sacramenta alia erant in rebus quibusdam sanctificatis, alia in sacrificiis et oblationibus, alia in ministeriis divinis. Sic res eadem multis modis ad evidentiam distingui potest. Sacrificium dicebatur, quando de animalibus fiebat immolatio. Oblatio vero aliarum quarumlibet alia enim sunt holocausta, alia simplicia sacrificia, alia pacifica. Holocaustum vocabatur quod vel ex debito, vel sponte oblatum
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint instituta: ⁊ ꝓuide tñ ad p̃sentium
instructionẽ st̃ reseruata: ⁊ eapotissimũ
q̃ ad sp̃ualis studũ exercitationẽ spectant:
tempore gr̃e reseruant᷑: his qͥad carnales
obseruantias ꝑtinebant abolitis. Quod
tria sunt genera sacramentoꝵ in lege:
Ria genera sac̾menton: inueniunt᷑
fuisse sub lege scͥpta. Quedã specialit̃
ad uemedium: q̃dam uͦ ad obseqͥũ: qͣdã ad
cultum diuinũ. pͥma ꝑtinent ad pecca¬
ton remissionem. s cd̾a adexercendam de¬
uotionem. Tercia adcolendam pietatem.
pͥma institata fuert̃ qͣsi ad necessitatem
ut ineis hõ sc̃ificaret᷑ : quał circũtisio suit.

Expanded text:
fuerunt instituta, pro inde tamen ad praesentium instructionem sunt reservata; et ea potissimum quae ad spiritualis studii exercitationem spectant, tempore gratiae reservantur: iis quae ad carnales observantias pertinebant abolitis. CAP. X. Quod tria sunt genera sacramentorum in lege. Tria genera sacramentorum inveniuntur fuisse sub lege scripta, quaedam specialiter ad remedium, quaedam vero ad obsequium, quaedam ad cultum divinum. Prima pertinent ad peccatorum remissionem; secunda ad exercendam devotionem; tertia ad colendam pietatem. Prima instituta fuerunt quasi ad necessitatem, ut in eis homo sanctificaretur, qualis circumcisio fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ttiam̃tũ p̃stare ũ p̃sumat. hoc eñĩ in sequenti
mandato ꝓbibetur cũd̾r. Ñ falsum testimo¬
niumidices. Et q ab oꝑe lesionis diu se cohi¬
bere ũ pot̃ qͥ mentẽ suam ab intentione. ⁊ uo¬
luntate ledeudi ñ cohib sequit᷑ dicit. Non
ꝯcupisces uxoiem ꝓ ximitui: nec ꝯcupisces rẽ
ꝓximi tui. Ut ñ mecheris: ñ ꝯcupiscas uporẽ
ꝓximi tui. ut furtum ñ facias: ñ ꝯcupiscas iẽ
ꝓꝓcimi tui. ħ su̾̃t decem p̃cepta qͣ̃ uiã pͥme ꝑ¬
fectionis: ⁊ semitam pandunt directionis.
pͥma eni ꝑfectio: ꝑbonam oꝑationẽ hõiem ĩ
narius inaltum summã tollit ꝑfectionem.
ħ aute inp̃senti de expositione decem p̃cepcor
legis dicta sufficiant. De mobilibus & suꝑ¬

Expanded text:
mamentum praestare praesumat. Hoc enim in sequenti mamentum praestare praesumat. Hoc enim in sequenti mandato prohibetur cum dicitur: Non falsum testimonium dices . Et quia ab opere laesionis diu se cohibere non potest, qui mentem suam ab intentione et voluntate laedendi non cohibet, sequitur et dicit: Non concupisces uxorem promixi tui; nec concupisces proximi tui . Ut non moecheris, non concupiscas uxorem proximi tui; ut furtum non facias, non concupiscas rem proximi tui. Haec sunt decem praecepta, quae primae perfectionis viam in narius in altum summam tollit perfectionem. Haec autem in praesenti, de expositione decem praeceptorum legis dicta sufficiant. CAP. IX. De mobilibus et su
Abbreviated transcription (Latin):
res pͥrcipiũ tuũ. ut uitã longenã hr̃e possis.
cm̃ qͥ ñ bonorat eũ aqͦ ÷: dignus ÷ ut retin̾e
ñ possit id qͦd ⁊. Scd̾m p̃ceptũ ⁊. ⁊̃ occides. Cõ¬
uementer sant eua ỹcedenti mandato uite
longeuitas ꝓmittitur: hic ue alienam utã ex¬
tiriguat ꝓhibetur: ut hoc excaritate dei sit.
qͦd pͥncipiũ suũ honorans ad uitam q̃ finem
nescit inhiat: ħ uͦ excantate ꝓximi quod ad
uite alient finem nullo crudelitatis odio se re¬
laxat. De inde sequitur t̾ciũ p̃ceptum. Non
mnechabis: ⁊ quartum ñ furtum facies. Non
mechab̾is: ħ ꝑtinet aduitã ꝓͥam. ñ furtum
facies: hoc ꝑtinet ad uutam alienam. Supͣ.l.¬
eñi ut in uia uite corraptionẽ caueat: qͥmpa
didata st̃ ei ñ noceat. Et ñ solũ ip̃e ꝑse non
uoceat: s neq nocentib ⁊ noc̃e uolentib. sua
auctoritate. ł atcestatione fiduciam aut fir¬

Expanded text:
res principium tuum, ut vitam longaevam habere possis, res principium tuum, ut vitam longaevam habere possis, m qui non honorat eum a quo est, dignus est ut retinere non possit id quod est. Secundum praeceptum est: Non occides . Convenienter sane cui in praecedenti mandato vitae longaevitas promittitur, hic ne alienam vitam exstinguat prohibetur, ut hoc ex chariquod principium suum honorans ad vitam quae finem nescit inhiat: hoc vero ex charitate proximi, quod ad vitae alienae finem nullo crudelitatis odio se relaxat. Deinde sequitur tertium praeceptum: Non maechaberis : et quartum: Non furtum facies . Non maechaberis, hoc pertinet ad vitam propriam: Non furtum facies, hoc pertinet ad vitam alienam. Supra eedi data sunt ei non noceat. Et non solum ipse per se non noceat; sed neque nocentibus neque nocere volentibus, sua auctoritate vel attestatione fiduciam aut fir
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: s ambitionẽ machinationẽ q̃ studio
qͦdam ⁊ad nisu adimplendũ desid̾ium ⁊ ad
s intus qͦ dampnabilera eẽ. ostendit inde¬
rdiNsm autemipsoꝵ p̾ceptoꝵ .Uii.¬
dei: sñ ꝯsid̾atione transire ñ oport.
Nam si ordo uiuendi ÷÷ est utiq ⁊ oido pte¬
cipiendi. pnium gͦ actende qͦd d̾r tͥ: ut ad¬
ores deum tuũ ⁊ seriues illi. hoc ⁊ pͥmũ
p̃ceptũ. Inadoratione agnosce fidera: inset¬
ceptum sequit᷑: ut norã d̾itui inuanum
ñ assumas: quatuiꝰ ũbum ueritatis uiore
tuo sit ꝓpt̃ u̾itatem: ur pꝰ fidem coidis seqͣt᷑.
ꝯfessio oris. pͥmũ de uotio adbonam ꝯscien¬
tiam: pꝰea exemplum oꝑis adbonam famam.
Nouissime ũbum p̃dicationis addo ctrinam.
ꝓu̾itate. sitd discas ẽẽ pacificus ⁊̃ int̾ illos qui
pacem oderunt. p̃dices u̾itatem: ⁊ ñ õmittas
caritatem. ħ sunt tria p̃cepta pͥme tabile de
hũisque ꝑtinent ad dm̃ iꝰ qͣ sequitur seda ta

Expanded text:
gitur; sed ambitionem et machinationem quae studio gitur; sed ambitionem et machinationem quae studio quodam et ad nisu ad implendum desiderium et ad sed intus quoque damnabilem esse ostendit in derdinDei sine consideratione transire non oportet. Nam si ordo vivendi est, utique et ordo praecipiendi. Primum ergo attende quod dicatur tibi, ut adores Deum tuum, et servias illi, hoc est primum praeceptum. In adoratione agnosce fidem, in serceptum sequitur: Ut nomem Dei tui in vanum non assumas, quatenus verbum veritatis in ore tuo sit propter veritatem, ut post fidem cordis sequatur confessio oris. Primum devotio ad bonam conscientiam, postea exemplum operis ad bonam famam, novissime verbum praedicationis ad doctrinam. veritate. Sed discas esse pacificus etiam inter illos qui pacem oderunt, praedices veritatem, et non omittas charitatem. Haec sunt tria praecepta primae tabulae, de iis quae pertinent ad Deum. Postquam sequitur secunda tab
Abbreviated transcription (Latin):
tis sũ culpa possent fĩ: ⁊ rursũ sũ culꝑa in¬
termitti. accedens autẽ mandatũ. ħ̃ q̃ ꝑse
media erant ⁊ adutrũlib se habebant. siue
p̃cipiendo siue ꝓhib endo malt̾am partẽ de¬
fierit: ita ut iamea q̃ ꝓhibita s̃. sñ culpa
ñ possint fĩ. neq rursũ ea q̃ p̃cepta s̃ iossint
caro c̃ sarnguine cõmederetur: ñ q ħ qͣntũ
adnatutã rei malũ erat: s qr malũ erat.
qͦd ĩ isto sig̾cari debuerat. Quasi em̃ caro ẽ
sanguine editur: qñ qͥs ini oꝑe furoris ⁊ cru¬
delitatis delectat᷑. Mandauit ⁊ eadem lex
a carne porcina abstinendũ: oꝑa .s. in mun¬
dicie uitanda sig̃cans. Ad hõ modũ alior
qͦ aĩaliũ tam uolucrũ ꝙͣ pisciũ ⁊ eon que

Expanded text:
tis sine culpa possent fieri, et rursum sine culpa intermitti. Accedens autem mandatum hoc, quae per se media erant et ad utrumlibet se habebant, sive praecipiendo, sive prohibendo in alteram partem deflexit; ita ut jam ea quae prohibita sunt sine culpa non possint fieri, neque rursum ea quae praecepta sunt, possint caro cum sanguine comederetur; non quia hoc quantum ad naturam rei malum erat, sed quia malum erat, quod in isto significari debuerat. Quasi enim caro cum sanguine editur, quando quis in opere furoris et crudelitatis delectatur. Mandavit etiam eadem lex a carne porcina abstinendum; opera scilicet immunditiae vitanda significans. Ad hunc modum aliorum quoque animalium tam volucrum quam pisci
Abbreviated transcription (Latin):
illud freq̃ntiꝰ uiassertionẽ ⁊ testimoniũ dictoꝵ
suoꝵ acciꝑent: ⁊ ñ ꝯgerent᷑ noĩa falson deo
ad ꝯfirmanda iuramenta sua assumere:
qͥb ñ solum ꝑmissũ s p̃ceptum fuerat: ita
dum tarat si cã ꝯfirmande u̾itatis expꝰtu¬
laret: nom̃ dñi ad testimoniũ inuocare.
Simile erat ⁊ ħi qͦd ꝑ missi st̃ ꝑillata inuitia
talionẽ redd̾e ne forte uehementiori furore
exardescentes maiora illatis conarent᷑ mala
sig̃catã notaniꝰ. Sunt em̃ tͥa ħ: elementa
cipit. Dictiones exordia. sensuũ sc̃. unde &
dictiones uocant᷑ qͣs iam aliqͥd dicentes: ⁊
pͥme partes oĩenis: ꝙ pͥncipiũ intelligeatie

Expanded text:
 assertionem et testimonium dictorum suorum acciperent, et non cogerentur nomina falsorum deorum ad confirmanda juramenta sua assumere, quibus non solum permissum sed praeceptum fuerat; ita duntaxat si causa confirmandae veritatis expostularet, nomen Domini ad testimonium invocare. Simile erat et hoc quod permissi sunt pro illata injuria, talionem reddere, ne forte vehementiori furore exardescentes, majora illatis conarentur mala significatam notamus. Sunt enim tria haec: elementa, cipit. Dictiones exordia sensuum sunt, unde et dictiones vocantur quasi jam aliquid dicentes, et primae partes orationis, quia principium intell
Abbreviated transcription (Latin):
inse quib fid̾ simpliciũ
pascit. que quid altiorib iuncta: ⁊ nnã ueritad
regłam ꝑficiunt ꝓpt̾ea insac eloquñ tͣdatione
non ead̾ dicendi forma uͥq seruanda ÷ quia
altiora sid̾i sactam̃ta excellentiori sermone
⁊ digno scis reuerent̃ tͣctanda sc̃ minora aũ
sacram̃toꝵ. diuinoꝵ instrum̃ta ꝓcapa ciare sĩ¬
plitnuim humiliori locionis gñe explanan

Expanded text:
mplicium pascit; quae quidem altioribus juncta unam veritatis regulam perficiunt. Propterea in sacri eloquii tractatione, non eadem intendendi forma ubique servanda est, quia altiora sacramenta excellentiori sermone et digno sanctis reverenter tractanda sunt; minora autem sacramentorum divinorum instrumenta, pro capacitate simpl
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ bonoꝵ. ac uͥtutũ uanetate pulcre ad¬
oinat᷑: ita sac̃ scͥptura im̃ ipsa eccła scã u
uendi formã sum̃: in suo sermone pulcta na¬
tietate ꝯtexitur. inqͣ tñ uatietas ipsa apta ÷
ut scisma ñ gen̾et.⁊ diu̾sitos cõcors ut adu̾si¬
tatem non parias. Neq eñi mea magna mo¬
dica despicunt. neq rursum modica magniͤ
associati indigna st̃. s ornant. se inuitẽ inu¬
na i̾itate. qͥ ꝑpt̃ u̾itatem placent oĩa. Nemo
gͥ mitet᷑. si post magna ⁊ int̃ magua fid̾i sa¬
c̃menta eoꝵ qͥ in suo ordine infenora uidñt᷑
m̃tio fit. q ñ se abliorẽt simul que inũ̾ita¬
te unũ sunc. Nam ip̃e d̾s humilrari dig

Expanded text:
tutum varietate pulchre adornatur, ita sacra Scriptura unde ipsa Ecclesia sancta vivendi formam sumit, in suo sermone pulchra varietate contexitur; in qua tamen varietas ipsa apta est, ut schisma non generet; et diversitas concors, ut adversitatem non pariat. Neque enim in ea, magna modica despiciunt, neque rursus modica magnis associari indignata sunt, sed ornant se invicem in una veritate, quae propter veritatem placent omnia. Nemo igitur miretur si post magna et inter magna fidei sacramenta, eorum quae in suo ordine inferiora videntur mentio fit, quia se non obhorrent simul, quae in veritate unum sunt. Nam ipse Deus humiliari
Abbreviated transcription (Latin):
erordiũ. pꝰea compleuid: ⁊ iram ꝓhibens.
hoc ÷ s̃mno. Item dix̃. sarnẽ portinã ñ edan¬
dem.I hoc fuit elem̃tii. addidit pꝰħ. Non
mechab̾is. In ħ fuit exordiũ. Nouissime ap
addita: elementa fuert: p̃cepta decalogi
ȩxodia p̃cepta noui testam̃ti sermo pma
ex institutione discipline: scd̾a exũitate na¬
turer t̾cia exꝑfectione grẽ. p̃cepta immo¬
bilia tiaturalit̾ pͥora st̃: s p̃ ceꝑta mobilia¬

Expanded text:
exordium. Postea complevit etiam iram prohibens, hoc est sermo . Item dixit carnem porcinam non edendam , in hoc fuit elementum. Addidit post hoc: Non moechaberis , in hoc fuit exordium. Novissime appaddita, elementa fuerunt. Praecepta decalogi, exordia. Praecepta Novi Testamenti, sermo. Prima ex institutione disciplinae; secunda ex veritate naturae; tertia ex perfectione gratiae. Praecepta immobilia naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
extuoo p̃ceptum ÷ quod & nonum : non
concupisdes uxorem ꝓrimicui. septimũ
cupisces rem ꝓximi tui: hic opponendura ui¬
decur contra hoc quod suꝑiꝰ dictum est ineo
p̃cepto quod suꝑĩ datum ÷ : de fornicatione ca¬
uenda. Non mechab̃is. Machinam tm̃ cor¬
poralem ẽẽ. ꝓhibitam. pꝰea uͦ ꝑ id quod ꝓp̃c¬

Expanded text:
n concupisces uxorem proximi tui . Septimum cupisces rem proximi tui . Hic opponendum videtur contra hoc quod superius dictum est in eo praecepto quod superius datum est de fornicatione cavenda. Non moechaberis, moechiam tantum corporalem esse prohibitam; p
Abbreviated transcription (Latin):
intelligere debemus. qualia suꝑnis sacm̃ta
que ꝓͥe sacram̃ta dñr eẽ. debere diffiniuimꝰ:
s urhis ⁊ huꝰdemodi. quedam ob hoc solum¬
modo sacramenta uotͣa: qr saccarũ rerum sig¬
Et de sacͣmeatis quidẽ scͥpte legis: hactenꝰ
dixisse sufficiat. De ꝓmissiomib uͦ quas int̃¬
cia parte pͥme distinctionis posuimꝰ : trac¬
tare p̃sentis ꝓpositi ñ fuit. Sunt gͥ tͥa que

Expanded text:
emus, qualia superius sacramenta quae proprie sacramenta dicuntur, esse debere definivimus; sed in his et hujusmodi quaedam ob hoc solummodo sacramenta vocata; quia sacrarum rerum sigEt de sacramentis quidem scriptae legis hactenus dixisse sufficiat; de promissionibus vero quas in tertia parte primae distinctionis posuimus; tractare
Abbreviated transcription (Latin):
sub tilit̾ fuit ꝑspecta idem sensise ⁊ eandẽ eẽ.
insententia atq eandem t̃minũ ꝯuenire ma¬
nifestum exit. Iꝰti manꝰ namq usq ad q̃ gͦ
dum ꝯsangͥaitas ip̃a ꝑduret insuis legib
ñ diffinuit. Canones uͦ ultra . uii. nullam
numerare gn̾ationem .ui. quippe gradu de¬
t̃minato in tp̃is legib sub ĩtulit inꝑator hac¬
tenus ostendisse sufficiat quẽad mod̾ gͣdus
ꝯnationis num̃ent᷑. Namq ex his palam ÷

Expanded text:
subtiliter fuerit perspecta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque ad eumdem terminum convenire manifestum erit. Justinianus namque usque adadum consanguinitas ipsa perduret, in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septimam nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato, in ipsis legibus subintulit imperator: Hactenus ostendisse sufficiat, quemadmodum gradus cognationis numerentur. Namque ex his palam es
Abbreviated transcription (Latin):
supra tonus cͥaum. insra tͥ nepos tͥneptis. Ex ob¬
bliquo fr̃is ⁊ soioris adnepos adneptis. ftẽs pa¬
truelis sororores matrueł. Amitini amitine. c̃¬
sobrini c̃ sobne patrui magni. amite magne.
anuncłi magni mact̃e. magne Nepas neptis ꝓͥ¬
oris ꝯsobͥni siluis ł silia qui ꝯsobͥm appellant᷑.¬
Quib exlat̾e acrescunt. ꝓpatrui ꝓamite. proa¬
recta linea supͣ infiaq pͥoris noĩb ñ appellã¬
pos adneptis ꝯsobͥni filis filieq succesionis. Iccͥ

Expanded text:
supra tritavus tritavia. Infra trinepos trineptis. Ex obliquo fratris et sororis adnepos adneptis. Fratres patruelis et sorores matruelis, amitini amitinae, consobrini, consobrinae. Patrui magni, amitae magnae, avunculi magni materterae magnae. Nepos nepotis propioris consobrini filius et filia qui cocrescunt propatrui proamitae proarecta linea supra infraque propriis nominibus non appellanpos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsob̾nos eos ꝑe putant dici. qui exduob so
ri. Si autem exduob frĩb filie nascerentur.
sorores patrueles appellantur. At eos qui ex
fr̾e. ⁊ sorore ⁊ poñantur: amitinos ꝓͥe dici.
Amitine filũ ꝯsobͥnum te appellant. si fuerit
tua amita. itẽ amite tue filũ ꝯsobͥnũ te appel
land. tu illos amitinos . Quinto supͣ actaiuis.¬

Expanded text:
ex duobus ri. Si autem ex duobus fratribus filiae nascerentur, sorores patrueles appellantur. At eos qui ex fratre et sorore progenerantur, amitinos proprie dici. Amitae filii consobrinum te appellant; si fuerit tua amita. Item lant, tu illos amitinos. Propatruus
Abbreviated transcription (Latin):
patrueli magni. amite magne auuncłi.
magni. matt᷑e magne. filiꝰ. filia. Sexto gͣ-
du st̃. tritauus. tritauia. Infra tͥnepos. tri¬
neptis. Extͣnũso frĩt sororisq. ab nepos ab nep¬
tis. ⁊ ꝯuenient̃. ab patriuis. ab amita .i. ab a

Expanded text:
patrui magni amitae magnae avunculi magni materterae magnae filias filia. Sexto gradu sunt supra tritavus tritavia, infra trinepos trineptis, ex transverso fratris sororisque abnepos abneptis et convenienter abpatruus abamita id est a
Abbreviated transcription (Latin):
Ad fidem ueniat xͥana efficiatur. Quid de hͣ
muliere faciend̃ ÷: Contiñe ñ pot̾. Expꝰtulat
ab eccłia ut aut iurum suum recipiat aut
alt̾i nub̃ e ꝯcedatur. Qud illidic eccłia s
Suurũ siue illi reddit : soluit matͥmonum

Expanded text:
ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac muliere faciendum est? Continere non potest. Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum illi reddit, solvit matrimonium
Abbreviated transcription (Latin):
iurta negare ñ poss. Culpa quiope uifidelis¬
fideleni fidelem adebito soluit sic̃ eqͣtio ĩtrcia si¬
deł infidelem debito astringit. Itaq ñ petrat᷑ fi¬
deł si alt̾i se ꝯiungit qr̃a a uire matrimomi
ad uersꝰ insidolem solutꝰ ÷̃ s infideł ⁊ dereliatꝰ
sñ cułpa alietram societatẽ ñ appetit ꝗ ad huc
astringit. Gͦ ut ñ pot̃ adułtiũ uocari infidelis
ꝑad ꝑfectius opꝰ fatit ad ꝗ tñ nullatenꝰ cogi
pͭ ꝙ ñ debiti qꝰ ⁊ s caritatis officiũ sic̃ dicit
becitꝰ auõ. in libro ad ult̾inis ꝯuigiis. discessio
solũ ne dimissi scandalitentur. s ⁊ c̃ ĩ aliena
ficillime ab infidelitate cesoluantur. Itaq
adult̾ium ꝯmutit infideł si alt̾i se sociat q¬
qr a debito pͥorif pacti solutus non ⁊. s dicis.
seriti ñ uult fidelitate d̾elinquit aliam fi¬
delem ducit pͥor se spretam ud̾us alt̾i nubit
ad ala̾no nexu se alligans. Conting̃ pꝰea ut
ꝯpuncta infidelitatẽ suã horrere incipiat.

Expanded text:
juria negari non posset. Culpa quippe infidelis fidelem a debito solvit, sicut econtrario justitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus est; sed infisine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis perat, perfectius opus facit. Ad quod tamen nullatenus cogi non debiti opus est, sed charitatis effectus, sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionsolum ne dimissi scandalizentur, sed etiam quod cumficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. sequi non vult fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis aliqua de hinc uulem̃ ambigiutaĩ
remaũe aliã quã qͥdã facrant num̃ationẽ.
inhac ⁊̃ disꝑutõne duxmꝰ finiendam. Sũt
cus. ex quo cet̾i ramꝰcłi oriantur existunt.
S nec ista graduũ cõputõ sibñ intellecta
fuerit. ab ea quã suꝑus exꝑosumꝰ sentẽ¬
tia pot̾it eẽ. diũsa: libro. iͦi. institutionũ¬

Expanded text:
dehinc valeat ambiguitas remanere, aliam quam quidam faciunt numerationem in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt cus ex quo caeteri ramusculi oriuntur existunt. Sed nec ista graduum computatio si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia poterit esse diversa Libro tertio Institutionu
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem fideli matͥmonio alligato ille quii
ifidelitate remanserit c̃ ip̃o cui se ngru ad¬
ult̾ino uix̾at adfidem parit̾ subsequatur.
ceptam simł maneant qͥ ininifidelitate põiti
male iñcti fuert̃ s ead̾ grã int̾ueniente ⁊

Expanded text:
ad fidem venit fideli matrimonio alligato ille qui in infidelitate remansit cum illo cui se nexu adulterino junxerat ad fidem pariter subsequatur, ceptam, simul maneant, qui in infidelitate positi male juncti fuerunt. Sed eadem gratia interveniente et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uoluntorius. Nicħ illi deb siũdiscedat siue ma¬
neat. ꝑdidit iꝰ suũ qui c̾atori inuiniam fec̃. Si gͦ dis¬
cedit infideł discedat nicħ̃ adnos ñ cog̾r fideł qͣsi
est simulier ⁊̃ femĩa nubet. Quĩ uult socitatẽ
eligat ñ iam tenetur debito pͥoris societatis cꝰ iꝰ

Expanded text:
ntarius. Nihil illi debet, sive discedat sive maneat; perdidit jus suum qui Creatori injuriam fecit. Si ergo discedit infidelis, discedat; nihil ad nos: non cogitur fidelis quasi est; si femina est nubat. Quam vult societatem eligat; non jam tenetur debito prioris societatis, cujus jus
Abbreviated transcription (Latin):
tendite. Si qñtale aliquid ꝯtig̾it: siũ prͣ sine mat̃.
debemꝰ illam audire. nͨ ad illam intend̾e. neq scͥ
desid̾ia illiꝰ enũglium nob̾ clamat. Qui ñ dimise¬
rit prẽm aut matrem frẽs aut soroes proiem
⁊ filios. ad huc aũ ⁊ aĩam suã ꝓpt̃ meñ ÷ me dig¬
nus. dĩs pietos illic ⁊ inpietas nͥ ad ħ pꝰ sis ut ł̃piꝰ

Expanded text:
tendite. Si quando tale aliquid contigerit, sive pater, sive mater, tendite. Si quando tale aliquid contigerit, sive pater, sive mater, debemus illam audire nec illam attendere, neque sequi desideria illius. Evangelium nobis clamat: Qui non dimiserit patrem aut matrem, fratres aut sorores, uxorem et filios; adhuc autem et animam suam propter me non est me dignus . Omnis pietas illic
Abbreviated transcription (Latin):
uado ut hoc obtuicam hoc ad quirom. hoc ꝑ¬
ficiam. ueni pꝰme assentire mͥ cooꝑare nolun¬
tati mee desid̾io mõ faue. scat d̾s tuus exalt̃o
dare. malum ÷ ñ facias illd̾ adme potius inten¬
de. mͥ ad quiesce. pꝰ me ueni. sestare ꝙ suadeo. seq̃te
qͦ p̃cedo. Clama eqͣ pr̃ tuus fili quomͦ me d̾ seris¬
ego tegenui. ego in hanc uicam ꝑ duxi ego alui
⁊ nutͥui. morib ⁊ disciplina institui. Dic̃ eꝯͣtͥ d̾s
tuus. Ille ꝙ te genuit s qñ genuit de mõ accepit
Q tͥ dedit. Sub̃am de mõ genemns ministrauit
s uitam gn̾ato dare ñ potuit. Ego qd̃ bͥ d̃ mõ
ame ministrabat᷑ ꝑ illum solus uiui ficami sine
allo. Ego tͥ dedi uitam tur̃. dedi ⁊ mortem meã
qui ingr̃a ⁊ bñficio ante ire ñ potuit. Nongͥ
illum andias q̃ me ñ illcun scqͣris ineo ꝗ mͥ dis¬
plic. nicb̃ illi debes nisi ꝓpt̾ me. ã quo nichil
acciꝑe potuisses nͥdat̃ fuiss ame. hocdico hic in¬

Expanded text:
o. Vado ut hoc obtineam, hoc acquiram, hoc perficiam. Veni post me, assentire mihi, cooperare voluntati meae, desiderio meo fave. Stat Deus tuus ex alterdare, malum est, non facias illud. Ad me potius intende, mihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo praecedo; clamat Ego te genui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit econtrario Deus tuus: Ille quidem te genuit, sed quando genuit de meo accepit, quod tibi dedit, substantiam de meo generans tibi ministravit, sed vitam generato dare non potuit, ego quod tibi de meo a me ministrabatur per illum, solus vivificavi sine illo, ego tibi dedi vitam tuam: dedi et mortem meam. t beneficio anteire non potuit. Non igitur illum audias contra me, non illum sequaris in eo quod mihi displicet. Nihil illi debes nisi propter me, a quo nihil accipere potuisses nisi datum fuisset a me. Hoc dico: hic in
Abbreviated transcription (Latin):
Ton sanobigitas dum se panlatim
ꝓpaginũ ordinib dirim̃es usq ad ulti¬
itum gͣdum subtͣxit. ⁊ ꝓpinquitas ipa ẽẽ. de¬
sierit eã rursus exmatͥmonũ uincło repetit.
gñis gradũ ꝯsangisinitas ꝯstituta ⁊ ut sicut

Expanded text:
onsanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, generis grad
Abbreviated transcription (Latin):
cam ꝑlata ⁊̃ qͦstio nouĩt exorta degͣdib ꝯsangͥ¬
nitatis qm̃ quidã legũ ⁊ canociũ in ꝑtiti exsti¬
mantes eosdẽꝙ ꝓpinquitatis gͣiꝰ. ꝯ̃ sacros ca¬
nones & ccłiasticũ morem num̃are intuntur.
norio ⁊ inaudito errore affirmantes ꝗ gerina¬
ni fc̃s ł soiores int̾ se sint in scd̾a gn̾atione
filĩ eoi ł filie. in qͣrta nepotes ł fertes eon
insexta. ⁊aliq modo ꝓgenit̃ ꝯputantes. ⁊ emͦͣi
sexto eam gͣdu t̾minantes dñt de inceps u¬
ros ac mulieres int̾se posse nuptialia iura
ẽẽ. numeratos filios eon.ĩ.iiͦii. nepotes inuͦi.
Sic seciem genealogie t̾minantes nu̾itionem
turbare nictuit᷑. Nos uͦ d̾o annuente hanc q̃sti¬
onem discut̾e curauimꝰ rosinodo habita in
lat̾anensi ꝯsistorio ꝯuocatis ad hoc opꝰ ep̃is ꝙ
inuenimꝰ abaliãm atq aliã cͣ alc̾am legum
alt̾am camnonũ fi̾ ꝯputõnem. in legib si quidẽ

Expanded text:
cam perlata est quaestio noviter exorta de gradibus consanguinitatis; quoniam quidam legum et canonum imperiti existimantes eosdem propinquitatis gradus contra sacros canones et ecclesiasticum morem numerare nituntur; novo et inaudito errore affirmantes, quod germani fratres vel sorores inter se sint in secunda generatione, filii eorum vel filiae in quarta; nepotes vel neptes eorum in sexta: talique modo progeniem computantes et ejusmodi, sexto eam gradu terminantes. Dicunt deinceps viros ac mulieres inter se posse nuptialia jura esse numeratos, filios eorum in quarto, nepotes in sexto. Sic seriem genealogiae terminantes, numerationturbare nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopinvenimus ob aliam atque aliam causam alteram legum, alteram canonum fieri computationem. In legibus siquiden
Abbreviated transcription (Latin):
Si dix̃it illi ut alt̾i nubat. ud ult̃a eam facẽ
udetur. q̃ nundũ solutam a lege uiuentis
ad infidelitatem reũtatur. alie qͦ mulieres
siue uiri insidelicate ꝯstituti quar᷑ mariti
y quoꝵ uxoies iam adfidem transierunt
r ip̃is delictis ẽ alũs fidelib ꝯuigia ĩiert̃.
hoc ꝯnito ad fidem ͥanam uenire ꝑtines.¬
cant. ⁊ subsequatur ꝑdicio multoꝵ dum
ãdem fugiunt quia ꝯtinentes eẽ. ł nolũt
ł non possunt p̃tremo simulier ista pꝰ ꝑ
ceptam grãm baptismi de pͥou peccõ ⁊b¬
ꝗ p̃cedebat inculpa lauacꝰ regenetatiois
absutũ : nec u̾ũ iam eẽ. qi uitera tͣnsiert

Expanded text:
Si dixerit illi ut alteri nubat, adulteram eam facere videtur, quam nondum solutam a lege viventis ad infidelitatem revertatur; aliae quoque mulieres sive viri in infidelitate constituti, quarum mariti et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus conjugia inierunt, hoc cognito ad fidem Christianam venire pertimescant, et subsequatur perditio multorum dum fidem fugium, quia continentes esse vel nolunt vel non possunt. Postremo si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori peccato abum quod praecedebat in culpa lavacro regenerationis ablutum; nec verum jam esse, quod vetera transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾int c̃ aliis matͥmonio copłari pot̃ ã. queri
si ꝯtingat eũ qui pͥor adfidem uenit ꝯuigalẽ
copłam ñ ĩ esse donec eũ alt̃ qͥ ũtfidelitate remã¬
serat subsequatur. quid eccłia de hmͦi facere
debeat. s dubium ñ ÷ tales pꝰquã infide m̃
fcĩ fuerint si ꝯtĩe ñ uolm̾tit mid ip̃m redire

Expanded text:
aliis matrimonio copulari. Potest autem quaeri si contingat eum qui prior ad fidem venit conjugalem copulam non inisse, donec eum alter qui in infidelitate remanserat subsequatur, quid Ecclesia de hujusmodi facere debeat. Sed dubium non est tales postquam in fide unum facti fuerint si continere nolueri
Abbreviated transcription (Latin):
descendo. Mag̃ uolo uun seriori bono saluari ꝗͣ in
sĩo ꝑiclitari. ꝙ si forte culpa: aliuͦ qi descmdo
ꝙ ꝓposit̃ meũ ñ teneo. ego penitentiã aga ⁊ satis¬
factione placabo dm̃. Nicħ durũ erͣ aut difficile
t̃m hãc passionẽ euad̾e possim. ⁊ mortẽ istam ĩ qͣ
uinens centor declinare. Quis putatis ñ eꝰmͦi rõ

Expanded text:
descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam in qua vivens ten
Abbreviated transcription (Latin):
ł illicita rata ⁊ soluenda oĩa indicant᷑. Si qͥs hoc
dicat forcassis aliqͥd oxxisse uidebit᷑. Nos nichil re¬
prehendimus exoĩb qui u̾itatem quietam eẽ
ꝑmictunt. Si autẽ aliqͥs ħ dicta eẽ intelligat
de his qui ꝓponitur ꝯtinentie occulte noũunt

Expanded text:
vel illicita, rata et solvenda omnia judicantur. Si quis hoc dicat, fortassis aliquid dixisse videbitur. Nos nihil reprehendimus ex omnibus quae veritatem quietam esse permittunt. Si quis autem haec dicta esse intelligat, de iis qui propositum continentiae occultae voverunt
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ puram addm̃ erige̾ possis. uide gͦ qr
⁊ ħ scłm ꝑdis ⁊ sutut᷑ ñ ad quiris. M elius tͥ
saldem ẽẽt ł ista torm̃ta deuitare ꝗͣ intoto ꝑi¬
re ⁊ nicħ sentire boni. Uidet d̾s qr inuitꝰ pat̾is.¬
adiuolentiã passionis tue ⁊ miscus excessu tuo

Expanded text:
luntatem luntatem  perdis et futurum non acquiris. Melius tibi saltem esset vel ista tormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt Deus quod invitus paad violentiam passionis tuae; et misertus, excessui tuo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ aliꝗͣ qͣ infring̾r possimꝰ aut infirmare
tam eiudentẽ cõnẽ ⁊ auctoritatẽ. Tenemur
necessitate ut ita sentiamꝰ ⁊ teneamꝰ. uide¬
de qͥd seq̃r. Si h ꝓmulgatũ fut̃t ⁊ audietint
ꝓfessio ulla tenẽ pot̾unt hoĩes qͥn frena pudicicre
laxent.⁊ ruant indesid̾ia sua ł c̃ fastidire ceꝑuit
bonũ inqͦ sc̃ lib̾tatem querentes. ł cũ tẽptari fu̾it
forte de malo inquo ñ dũ st̃. ad uoluptatem siñ
explendam festinantes. Ita dissipabit᷑ oĩs ordo ⁊
pulcͥtudo religionis. tͥane ad nichilũ rediget᷑ & tͣpi¬
tudo magna succedet. Scd̾ infirmitatẽ nr̃i tpris
loqͦr. quis de inceps in habitu.ł ꝓfeisione religio¬
nis ꝯstitutus stabit. si urg̃i cepit stimulꝰ carnis
uit. ⁊ dit̾it cogitõ sia ñ pot̾is resisf̾e tã uolente
b aut ⁊ͣ unius m̃sis aut uniꝰ anni spacio bel
Semꝑ intentionẽ cirã oppͥmẽt. cogitationem
tuam aũtent. ut nũ ꝗͣ m̃tem libam aut uo¬

Expanded text:
nem aliquam qua infringere possimus, aut infirmare tam evidentem rationem et auctoritatem. Tenemur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint  votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis it ei cogitatio sua: non poteris resistere tam violentae bus; aut etiam unius mensis, aut unius anni spatio bellsemper intentionem oppriment, cogitationem tuam avertent, ut nunquam mentem liberam aut vo
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ sacͣm̃ti ꝯugtł u̾um fuit sñ cã oĩo ne¬
gari ñ potuio. Deb enĩ uir uxou ⁊ pxor uiro
ut alt̾ ab alt̾o ñ discedat. ⁊ si forte discesserit
quid debetur. In oĩ cã iꝰ suum ꝑdit qͥ huic
cͤadu̾̃satur. Subilla ⁊ scdm illam quedam
debenus qͣ illam nich. Dicit tͥ uxor tua xͥanꝰ¬
sc̃s es. egete non sequar. quia id ola ñ colis q
parentũ tuoꝵ ritũ ⁊ ꝯsuetudine abiecisti. eo
ad alium ł si ad aliũ ñ eo : dec̃ iam non eo.
amplius debes. ꝑdidit iꝰ suũ. qi c̾atori suo ĩ¬
iuriam fecit. Non tͥlicu̾at illam deseresi iꝰ
suum ĩ te ñ ꝑdid̾is. Potestatẽ hũit in cor ꝑe

Expanded text:
uit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab altero non discedat; et si forte discesserit quid debetur. In omni causa jus suum perdit qui huic causae adversatur; sub illa et secundum illam quaedam debemus, contra illam nihil. Dicit tibi uxor tuas es, ego te non sequar; quia idola non colis, quia parentum tuorum ritum et consuetudinem abjecisti, eo ad alium, vel si ad alium non eo, tecum jam non eo, amplius debes. Perdidit jus suum quae Creatori suo injuriam fecit. Non tibi licuerat illam deserere, si jus suum in te non perdidisset. Potestatem habuit in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ilł hic agt̃ q̃ in ꝓpoito ꝯtinentie submanifes
ta ⁊ ꝓfessione ad castimoniłi ꝯsuandã con-¬
secrate sunt. De his gͦ dñt qr si pꝰtale ꝓpõitũ
ad nuptias cornales transieruit. ad peuitentiũ
ñ sint ad mitende nͥ is cui se uit̾ant .i. fornicator

Expanded text:
 quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator
Abbreviated transcription (Latin):
manã ⁊ iõ ñ dixi illi hant qr ilł lic⁊ ⁊ illi ñ bãnt.
ñ pot̾ meliꝰ ÷ ut nubat ꝗͣ uratur. Meliꝰ ÷ ut
Ipse scio qr caꝑe ñ possũ u̾bũ ħ ut ꝯtinens ꝑ¬
maneã. Qñ putaui posse libent̾ ꝓposui ⁊ ed̾e¬
ad huc uoluntate libent̾ ꝑ seuerarẽ si pati pos¬
san. Si ñ ualeo colerare estũ dullientis nͨ. ar
dorem ꝯtupiscentie feruentis sustin̾e ñ possũ.
Iõ facio ꝙ possum. Uado ⁊ duo urorẽ excipio ĩ

Expanded text:
illi non habeant, non potest, melius est ut nubat quam uratur. Melius est ut Ipse scit quod capere non possum verbum hoc ut continens permaneam. Quando putavi posse, libenter proposui; et in eadem adhuc voluntate libenter perseverarem, si pati possem. Sed non valeo tolerare aestum bullientis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio
Abbreviated transcription (Latin):
de ħoĩb sic̃ supͦ memorauimꝰ sic sentiend̾ estima¬
mus qam fcã horroris excusatione nulla legiti¬
moꝵ nomen potuerunt reciñe. Aliud ÷ de ilł
uͥ uenialit̾ peccatur. ut uidl̃ siqͥs infta septimũ
ant sextũ aut ⁊ fortassis qͥntũ gͣdum lineam pro¬
nouit̃ ad fid̾ ꝯũsis ne forte xͥanam religionẽ
horretent: dispensatorie ꝯcescit. a qͥnco gradu
ꝯsangͥnitatis ꝯiugia copłare in quo apparet qr
ea qͥ aliqñ dispensationem ad mutant ut licite
onem ignotant᷑ siant ⁊ ietirco fortassis el mͦi ꝙͣ¬
diu oio latent ignorcintia ꝯuenientiꝰ estiment᷑

Expanded text:
de omnibus, sicut supra memoravi, sic sentiendum existimamus. Nam facta horroris excusatione, nulla legitimorum nomen poterunt retinere. Aliud est de illis ubi venialiter peccatur, ut videlicet si quis infra septimum, aut sextum, aut etiam fortassis quintum gradum lineam prone forte Christianam religionem horrerent, dispensatorie concessit, a quinto gradu consanguinitatis conjugia copulare: in quo apparet quod ea quae aliquando dispensationem admittunt, ut licite onem ignoranter fiant. Et idcirco fortassis ejusmodi quandiu omnino latent ignorantia convenientius existimentur
Abbreviated transcription (Latin):
ex solũe tm̃ ut fruiuoto ⁊ optiõe sua ⁊ desid̾ia sua
licite ad implere: quid gͦ dicemiis : plane aites¬
his mixrie tprib quib hões ad uicia ꝓni sũt
tia p̃uaricõis cohib̾e potuit fuctitantes ⁊ intẽp¬
tatione ꝯstitutos ne aꝑpõito ⁊ uoto scitatis labe
tie ad ꝯiugalem copłam decend̾ent ica manerent

Expanded text:
 frui possit voto et optione sua, et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane atteshis maxime temporibus quibus homines ad vitia proni sunt tia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes et in tentatione constitutos ne a proposito et voto sanctitatis labertiae ad conjugalem copulam descenderent, ita manerent;
Abbreviated transcription (Latin):
habitu habebat. Melior ÷ a̾ castitas celibũ
ꝗͣ castitas miptiarsi. ꝗͣ tũ abͣham unã hebat
inusu ãbas in hobitu caste enũ ꝯuigałt ux̃¬
ẽẽ. ã castus sũ ꝯrigio potuit s tͥ nõ oportuuit.
sumit alim̃tũ ñ cupiditate iuendi s offi¬

Expanded text:
habitu habebat. Melior autem est castitas caelibum quam castitas nuptiarum quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim em castus sine conjugio potuit; sed tunc non oportuit. sumit alimentum non cupiditate vivendi, sed offi
Abbreviated transcription (Latin):
tur sponse xͥ quia si inthoro carnali tunta fids
exig̾r multo maidi de uocio ⁊amor sincioi sp̃ali de¬
cuciendum timorẽ aliqñ neganda uid̾r ut dum
peccator ẜ dispensationẽ fras repellitur ⁊ istancib̾
timor cadendi ⁊ uuacentib humilitas resurgen¬
di augeatur. Ogo nicħ abicio ex his q̃ u̾itati ꝯͣ ñ ĩ.¬

Expanded text:
tur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali deorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae veritati contra
Abbreviated transcription (Latin):
tast̃. dissoluere pot̾. Si autẽ hii qͥ ꝓpoĩt sium
publica ꝓfessione ⁊ uito ꝯfirmatunt dem̃i uolue¬
rint ad carnał fedis ura tͣnsire millatenꝰ eos
eccłia ꝑmictit ⁊ si forte p̾sumpserint ea ꝗͣ ꝓpõiti
ac ꝓfessionis sue pͣritatem ũre qͣi illegrama ⁊ a
scĩtate ꝯnigiĩ aliena debita districtõne de solũ.
tã sequim᷑ ⁊ salubre eẽ. c̾dimꝰ quicqͥd sp̃u dci dic¬
tante abilla fu̾it institutũ ⁊ dignũ reuerentia
alit̾ ẽẽ quã suit demonstretur. ñ tni cogitare de

Expanded text:
ta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione dissolvit. ta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ fessione ꝯfirmant ad ꝯugale sed̃ descen¬
dere ñ possunt: ⁊ si forte. ħ aliqñ attẽptau̾ĩt
ñ ꝯuges s fornicorios ⁊ sp̃uł castimonie mo¬
latores ad pͥstinam ꝓpõi sui uitegͥtatẽ reꝑan¬
dam ⁊ ꝯseruandã districte reuocandos. Siã
uiste seu̾itatis sententia abectłie ꝯmunione
p̃sidñdos. neq ullatenus ad penitenttam reci¬
piendos nͥ se ab hꝰ infamis societtitis ꝯũsatiõe
retraxerint.⁊ h ÷ fortassis qͥ s̃ uolt̃ u̾ba illa
cerdote uelantur si publice nupserint ł clan¬
culo corrupte fu̾it sĩ eas admittendas adagẽ¬
dam penitentiam nͥ is cui se u̾xetant ab hac
uita discesserit. Si enĩ ħ tõ seruatur. ut que¬

Expanded text:
cendere non possunt, et si forte hoc aliquando attentaverint non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si aujustae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec ratio in
Abbreviated transcription (Latin):
nem qua putant lapsarum a scõ ꝓposito fe¬
minart̃ si nupserint ñ eẽ. ꝯigia. ñ paruũ
malũ. ut a maritis seꝑentur uxores quasi ad¬
ult̾e sint ñ pirores. ⁊ c̃uolunt eas seꝑatas red.¬
derẽ ꝯtinentie facunt maritos ear᷑ ad ubiõs ut¬
tos c̃ suis urorib uuis alt̾as duxerint. Qua
sinupsetint feminas ad ult̾ia et̃. ñ ꝯuigia s¬
plane ñ dubitaũim dicẽ lapsꝰ ⁊ rurnas a
possit. S ecce dicamꝰ ita ⁊ita sentiamꝰ ut lap¬
se aꝓpostto ⁊ ꝓfessione ꝯtinentie femine si

Expanded text:
nem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapsi nupserintplane non dubitaverim dicere lapsus et ruinas a possit. Sed ecce dicamus ita, et ita sentiamus, ut lapsae a proposito e
Abbreviated transcription (Latin):
argum̃tantut qͥdam dicentes. di uito suo uiuo
cunt acute ꝗͣ mouent᷑ s parum aitendunt
hanc argum̃tationẽ qͣnta sequat᷑ ab surditas.
Cũ .at. laudabilit̾ ⁊ iuiuente uiro exeꝰ ꝯsensu
ꝯtinentiã femĩa xͦ uoueat. iam scd̾ istoꝵ ronẽ¬

Expanded text:
argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo cunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istor
Abbreviated transcription (Latin):
insententia st̃ius memorata ꝯuenient̃ dicta
quia hũ qui pꝰ uot̃ occultu castitatis ⁊ ꝓpõitũ
ꝯtinentie ñ dum manifesta ꝓfessione ꝯfirma¬
tum. ad exꝑientiã carnis redeunt. nullo modo
si qñ ꝯting̃it ab iudicat. s ratam eẽ. neq oc¬

Expanded text:
in sententia superius memorata convenienter dicta quod ii qui post occultum votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta professione confirmatum, ad experientiam carnis redeunt, nullo modo si quando contigerit, abjudicat, sed ratam esse, neq