comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formna debemus in tellegere: Vt uidetur quat tuor angulis eameximo ad sur¬
gentẽ et eisdem paulatim usq adsinũ in angustum ad tractus inspatium unius cubi¬
ti fuisse collectã  Sic enim dicitur: quia in fundamentis cẽẽ cubiti in longitudine
et in latitudine quinquaginta sint : et in altitudine xxx. sed collecta in cacumen
angustũ ita ut cubitũ sit longitudinis et latitudinis : et uere nulla potuit tã con¬
ueniens et congrua arcae species dari: quã ut sum mouelut etecto quodam angusto
culmen defenderet hymbrium ruinas. et ima in aquis quadrata stabilitate con¬
sistens nec in pulsi uentorum necimpetufluctuũ nec inqui etudine Animaliũ quae in¬
trinsecuserant aut inlinari possit aut mergi: CENACULA ET FRIS
in inferioribus tricamerata in superioribus dicit : Ita ut quinque habitati¬
onũ distinctiones in ea esse aduertamus : Inferioracius loca stercoribus

Expanded text:
formam debemus intelligere? Ut videtur, quatuor angulis eam ex imo assurformam debemus intelligere? Ut videtur, quatuor angulis eam ex imo assurgentem, et eisdem paulatim usque ad sinum in angustum attractis, in spatium unius cubiti fuisse collectam. Sic enim dicitur, quia in fundamentis trecenti cubiti, in longituet in latitudine quinquaginta sint, et in altitudine triginta, sed collecta in cacumen angustuveniens et congrua arcae species dari, quam ut summo velut e tecto quodam angusto culmen defenderet imbrium ruinas, et ima in aquis quadrata stabilitate consistens nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium quae intrinsecus erant, aut inclinari possit aut mergi. VERS. 16.-- Coenain inferioribus, tricamerata in superioribus dicit; ita ut quinque habitationum distinctiones in ea esse advertamus: inferiora ejus loca stercoribus
Abbreviated transcription (Latin):
rat ingenerationibus suis : cũ dõ ambulabat hoc est illius uestigia sequelut᷑ .
qram ons: VUnuersae enim carnis : significat omniũ morcalium
practer illos quiinarca saluandi erant: illiigitur quasi seminarium
pltundas ori gnis seruati sunt: Sequitur: Et disperdam eoscuor
TΕΝΚΑ Quomodo cũ terraꝰ cũ terra postea remansit Tradunt enĩ docto¬
resterraeuigorem et fȩcunditatem longe in feriorem eẽ post diluuiũ quam
antea et idcir co hominibus carnem ederelicentiam essed atã et ante etiã
uigatis: ligna leuigata leuia et in sclubilia: dequibus alia trans latiodic̃
quadrata : ut archanecuentorũ ui : nec aquarũ inundatione solueret :
EIBITUMINE PACIES IN TRINSECUS ET EXTRINSECUS Bitum̃
est feruentis simũ et in uiola tissimũ gluten. Cuius est uirtus ut ligna exeoli
DOARCAE:QUINQUAGIN TA CUBI TORuM LATI EUDO ETTR¬
GINtACubitorum Altitudo illius: Qualem arcae speciem uel

Expanded text:
erat in generationibus suis, cum Deo ambulabat, hoc est illius vestigia sequebatur.erat in generationibus suis, cum Deo ambulabat, hoc est illius vestigia sequebatur.ram me. Universae enim carnis significatur omnium mortalium, praeter illos qui in arca salvandi erant. Illi igitur quasi seminarium secundae originis servati sunt. Sequitur: Et disperdam eos cum terra. Quomodo cum terra, cum terra postea remansit? Tradunt enim doctores terrae vigorem et fecunditatem longe inferiorem esse post diluvium quam ante, et idcirco hominibus carnem edere licentiam esse datam, et ante etiam vigatis. Ligna laevigata, fortia et insolubilia, de quibus alia translatio dicit quadrata, ut arca nec ventorum vi nec aquarum inundatione solveretur. Et bitumine facies intrinsecus et extrinsecus. Bitumen est ferventissimum et violentissimum gluten, cujus est haec virtus ut ligna quae exdo arcae; quinquaginta cubitorum latitudo et triginta cubitorum altitudo illius. Qualem ergo arcae speciem vel
Abbreviated transcription (Latin):
quod dedõdicitur paenituis se eum hominem fecisse et iterũ tacus
dolo recordis intrinsecus mumquid indm̃ paeni tentia aut dolor
cordis cadere potest. sed scundum est quia ds̃ non de facto suo
paenitet aut dolet sicut homo cui es÷ deomnibus omneno tã fixa
sententia quam certa prescietta sedutitur scriptura sc̃ĩ usita¬
tis nobis uerbis intellegentibus ut coaptet se nrãe paruitati
quatenus ex cognitis in cognita cognos camus: HΛE GΩΝERaCIΟ¬
XESUOE: NoE uIRIUSTUS: AT QuẼΡER fΕCΠUS INGENERATIO¬
VIBusguiS. Sinullus sinepeccato : quomodo aliquis perfectus esse
pocest : perfectihic aliqui dicuntur non sicut perficiendi sunt. sicut in
illa inmortalitate qua aequabunt angelis dĩ. sed sicut essepossunt in hac pe¬
regrinatione perfecti : unde signanter aditum est ingenerationesua utosten¬
deret non iuxta iustitiã consumꝰ matã sed iuxta generationis suae iustitiã
cũ fuis se iustũ : Et hocest quod in debrȩo dicitur : Noe uir iustus perfectus

Expanded text:
icitur poenituisse eum hominem fecisse. Et iterum, tactus dolore cordis intrinsecus? Nunquid in Deum poenitentia aut dolor cordis cadere potest? Sed sciendum est quia Deus non de facto suo poenitet aut dolet, sicut dolet homo, cui est de omnibus rebus omnino tam fixa sententia quam certa praesentia  F. praescientia. Sed utitur Scriptura sacra usitatis nobis verbis intelligentibus, ut coaptet se nostrae parvitati, quatenus ex cognitis incognita cognoscamus. VERnes Noe. Noe vir justus atque perfectus in generationibus suis. Si nullus sine peccato, quomodo aliquis perfectus esse potest? Perfecti aliqui dicuntur, non sicut perficiendi sunt, sicut in illa immortalitate qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti. Unde signanter additum est in generatione sua, ut ostenderet non juxta justitiam consummatam, sed juxta generationis suae justitiam eum fuisse justum. Et hoc est quod in Hebraeo dicitur: Noe vir justus, perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
estomnegonus suꝑ aniuersam terrã : Abhis enim et nepotibus eorum:
diuisus est orbis: sem ut aestimatur asiam ⁊Dicamus interpraetationes
singulorumꝰ iystori aliter : Semdicitur nominatus : quod nomen ex p̃sagio
posteritatis accepit: ex ipsoenim pratriarchae et apłi et populus dĩ ex eius
quoq: strrpe et xp̃s cuius abortusolis usque ad occasum magnum nomen
eius ingentibus cham africã cham callidus et ipse ex praesagio futuri
cognominatꝰ : posteritas enim eius eam terrae partem possidet quae uici
nõ solae calentior est : Vnde et aegyptus usq hodie aegr̃ptiorum lingua
chamdicitur : et ia fetheuropam sortitus est : Ia feth: latitudo ex eo enim:
populus gentium nascitur : et quia lata est ex gentibus multitudo creden¬
tium : ab eadem latitudine ia fech dictus esti Deia fechnatisuntNU¬

Expanded text:
m genus super universam terram. Ab his enim et nepotibus eorum divisus est orbis. Sem, ut aestimatur, Asiam. Dicamus interpretationes singulorum historialiter. Sem dicitur nominatus, quod nomen praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli, et populus Dei, ex ejus quoque stirpe et Christus, cujus ab ortu solis usque ad occasum magnum nomen ejus in gentibus. Cham Africam calidam, et ipse ex praesagio futuri cognominatur. Posteritas enim ejus eam terrae partem possidet  Z., obsidet, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Cam dicitur. Et Japheth Europam sortitus est. Japheth, latitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur, et quia lata est ex gentibus multitudo credetium, ab eadem latitudine Japheth dictus est. De Japheth nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsetus etextrinsecus ut in compage uniꝰtatis significetur : to¬
lerantia caritatis nec scandalis ecclesiam tẽp tamn tibus. siue ab
his quuntus sunt siue ab his quiforis sunt : Cedat fraterna
iunctura et soluatur uinculum pacis: Est enimbitumen feruen¬
tissimum et uiolentissimum glutẽ : significans dilectionis ardo¬
rem uimmagnae fortitudinis ad tenendam spiritalem societatẽ
omnia tolerantem : Quod archa trecentis cubitis longaest ut
sexies quinquaginta compleatur. ut sicut sex aetatibus omne hu¬
iusscłi tempus extenditur inꝗuibus omnibus i xp̃snũquã destitit
praedicari : In quinta per prophetiã praenuntiatus insex ta
pereuangelium diffamatus: potest quidem et his trecentis
cubitis signum ligni passionis ostendi: ipsius enĩ lit tercie
numerus crucis de monstrat signum quo socii xp̃i passi onis
effecti perbaptismum. longitudinem uitae aeternȩ adipis¬

Expanded text:
extrinsecus, et intrinsecus, ut in compage firmetur unitatis, significatur toextrinsecus, et intrinsecus, ut in compage firmetur unitatis, significatur tolerantia charitatis, ne scandalis Ecclesiam tentantibus, sive ab his qui intus sunt, sive ab eis qui foris sunt, cedat fraterna junctura, et solvatur vinculum pacis; est enim bitumen ferventissimum et violentissimum gluten, significans dilectionis ardorem vi magnae fortitudinis ad tenendam societatem spiritualem omnia tolerantem. 5. Quod arca trecentis cubitis longa est, ut sexies quinquaginta compleantur, sicut sex aetatibus omne hujus saeculi tempus extenditur, in quibus omnibus Christus nunquam destitit praedicari, in quinque per prophetiam praenuntiatus, in sexta per Evangelium diffamatus, potest quidem et in his trecentis cubitis signum ligni passionis ostendi. Ipsius enim litterae T numerus crucis demonstrat signum, per quod socii Christi passionis effecti per baptismum longitudinem vitae aeternae percipimus
Abbreviated transcription (Latin):
et dñs dicit Piscite amequia mitissum et humilis corde : et inuenietis
requiem animabus ur̃is : Solus iustus inuenitur noe in illagente cui
septem homines donantur propter iustitiam suã : solus iustũs est xp̃s
atq perfectus cui septem ȩcđae propter septimplicem sp̃m in luminan¬
tem in unam ȩcđłam condonantur : Quoduero noe peraquam etc lignũ
lberatur: Lignum quippe etaqua crucem significat etbaptis mer
sicut enimillo cumsuis peraquã ec lignũ saluatur : sic familia xp̃i per
baptismũ et crucis passi ones anatur: Archam instruxit noe delig¬
nis nom putrescentibus ecdȩsia construitur axp̃o ex hominibus
in sempiternũ uicturbs : Archa enimistã ecclesiã demonstrabat qua
natat in fluctibus mundi istius: Quod aũt eadem archa delignis
quadratis fieri iubetur : undiq stabilem uitam scorũ significat
adom neopus bonum paratum : Quo cumque enimuerteris qua¬
dratumꝰ firmiter stabit : Quod bi tumine glutinantur arcȩ ligna

Expanded text:
Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem 286 animabus vestris . Solus justus invenitur Noe in illa gente, cui septem homines donantur propter justitiam suam. 2. Solus Christus justus est atque perfectus, cui septem Ecclesiae propter septemplicem spiritum illuminantem in unam Ecclesiam condonantur. Noe per aquam et lignum liberatur; lignum quippe et aqua crucem designat et baptisma. Sicut enim ille cum suis per lignum et aquam salvatur, sic familia Christi per baptismum et crucis passionem sanatur. Arcam instruxit Noe de lignis non putrescentibus, Ecclesia construitur a Christo ex hominibus in sempiternum victuris. 3. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat, quae natat in fluctibus mundi hujus. Quod autem eadem arca de lignis quadratis fieri jubetur, undique stabilem vitam sanctorum significat, ad omne opus bonum paratam. Quocunque enim verteris, quadratum firmiter stat. 4. Quod bitumine conglutinantur arcae ligna
Abbreviated transcription (Latin):
dequo aATΑ Suxł Aquae de illo spũ intelegipotes
de que dictum est : Sp̃idiserebatur super aquas. Tunc eninferedeur
tem icadductus dicitur litablatis deme dioa quis diluuii facuncan
quae de terra cuntes & redeuntes ind&uriuxta litteram qui ao ñs
fluuiorum acriuorum decursus peroccultastorrae uenas admatr¬
cem abrs predeunto Iuxta illud sa lomonis idlocum unde ꝙtunt
flumina reuertuntur ut it erum fluant POST QVADRT

Expanded text:
utae sunt aquae. De illo spiritu intelligi potest de quo dictum est: Spiritus Dei ferebatur super aquas. Tunc enim ferebatur tem adductus dicitur, ut ablatis de medio aquis diluvii faciem teaquae de terra euntes et redeuntes, videtur, juxta litteram, quia omnes fluviorum ac rivorum decursus per occultas terrae venas ad matricem abyssi redeunt, juxta illud Salomonis: Ad locum unde exeunt flumina, revertuntur, ut iterum fluant
Abbreviated transcription (Latin):
timus incst tas coniectura e t concedanus diuinac potentiae de
Serorisiuomodo enim posta quam clausum etus bostium
hominum extraar chã fuit inbi tuminari extrinsecus hostiuno
poturm Hoc cnimsi ne dubio diuinum opus fuit nemgrederẽtu
aquarper aditum quemhumana non munierat mnapus deot
Ithieris in uaider epocuit. cur et non aqua crescenda illũ montemet aero
itamtranscen derepotuit: sunt tamen quidam qui putant nec terrae
mortuasunt : Sienim ita est quid dicendũ deanimalibus quorũ natu¬
ra nec semperin aridis nec semper in humidis uiuere potest. sicut lutri
et uituli marini et multa auium genera in aquis uictum requirunt
sed in aridis dormiunt nutriunt᷑ et requiescunt. dicendum est
quia potuit uirtus diuina. utramq: eorũnaturã donec diluuiũ
transiret temperare. ut aut hxmido tantũ ut in arido uiuere possint
nisi forte extra archam in aliqua eius parte loca illis p̃parata essent

Expanded text:
dimittamus incertas conjecturas, et concedamus divinae potentiae de eforis. Quomodo enim posteaquam clausum est, ut  Z., et nullus hominum extra arcam fuit, imbituminari extrinsecus ostium potuit? Hoc enim sine dubio divinum opus fuit, ne ingrederentur aquae per aditum, quem humana non munierat manus. Sequiaetheris invadere potuit, cur et non aqua crescendo illum montem et aerem etiam transcendere potuit? Sunt tamen quidam qui putant nec terrae  terra, mortua sunt. Si enim ita est, quid dicendum de animalibus quorum natura nec semper in aridis, nec semper in humidis vivere potest, sicut sunt lutri et vituli marini; et multa avium genera in aquis victum requirunt, sed in arduis dormiunt, nutriuntur et requiescunt? Dicendum est quia potuit virtus divina utramque eorum naturam, donec diluvium transiret, temperare; ut aut in humido tantum, aut in arido vivere possent. Nisi forte extra arcam in aliqua ejus parte loca illis praeparata essent
Abbreviated transcription (Latin):
cernerent: et bene idem signum securitatis incaelo positum est scilicet
ut ab omnibus in spici potuis set : et ut proquacum que tribulatione oculos
cordis ad eum tollamus qui habitat in caelis : Sed quaeritur cur diuer¬
si coloris da turhominibus Propter securitatem et timorem : Vnde
et in arcu colonaquae et ignis simul ostenditur : quia ex parte est cerũ¬
Namaqua diluuii non deletur : Hic enim non nullos mouet: anpluuiae
nisi exradiis solis et humida nubae: Poterat enim fieri : ut ex roris et fon¬
tium sicut aegyptus in rigatione terra faecundaret᷑: ErAXT ICITUR

Expanded text:
cernerent. Et bene idem signum securitatis in coelo positum est, scilicet cernerent. Et bene idem signum securitatis in coelo positum est, scilicet ut ab omnibus inspici potuisset, et ut pro quacunque tribulatione oculos cordis ad eum attollamus, qui habitat in coelis. Sed quaeritur cur diversi coloris datur hominibus? Propter securitatem et timorem. Unde et in arcu color aquae et ignis simul ostenditur, quia ex parte est caeruNam aqua diluvii non delebitur. Hic enim nonnullos movet an pluviae nisi ex radiis solis et humida nube. Poterat enim fieri ut ex roris et fontium, sicut Aegyptus, irrigatione terra fecundaretur. VER
Abbreviated transcription (Latin):
tem : Pernoc tẽ et diem: hereses in utroq testamento uolunt intellegi
DATIS. , Danguinemenim animarũ ur̃arũ : requiram demanu cuncta¬
rum bestiarũ etdemanu hominis et rełq : Quantienĩ effuderunt san¬
guinẽ : et sanguis eorũ effusus non est : et alii occiderunt hominẽ ueneno
uel suspendio et eorum sanguis non est effusus : Quomodo ergo dñs effusu¬
Et in resurrectione ridiculũ est et in hacuita . : Etideo sanguis hominis
qui effuderit᷑ siueperscandalũ siue ꝑperuersi tate doctrinae indie
aliter postdiluuium primũ aesas carnium homini concedit᷑ : Videlicet :¬
propt̃ in fecunditatem terrae ut aestimat᷑ et hominis fracgilitatem :
Arcummeum. poxam INNubibus. et rełq Datur itaque
signum securitatis: qui a praesciuit creator formidabiles hominũ animos
neiterum diluuio deleri erederent: Dum saepius in undationes pluuiarũ

Expanded text:
tem; per noctem et diem haereses in utroque Testamento volunt intelligi.tem; per noctem et diem haereses in utroque Testamento volunt intelligi.datis. Sanguinem enim animarum vestrarum requiram de manu cunctarum bestiarum et de manu hominis, et reliqua. Quanti enim effuderunt sanguinem, et sanguis eorum effusus non est, et alii occiderunt hominem veneno, vel suspendio, et eorum sanguis non est effusus! Quomodo ergo Dominus effusuEt in resurrectione ridiculum est, et in hac vita, et ideo sanguis hominis qui effuderit sive per scandalum, sive perversitate doctrinae, in dieterum, historialiter, post diluvium primum esus carnium homini conceditur, videlicet propter infecunditatem terrae, ut aestimatur, et hominis fragilitatem. VERS. 13.-- Arcum meum ponam in nubibus, et reliqua. Datur itaque signum securitatis, quia praescivit Creator formidabiles hominum animos, ne iterum diluvio se deleri crederent, dum saepius inundationes pluviarum
Abbreviated transcription (Latin):
dictas et hereses inhereticos reuertentes coruus dimissus et non est¬
reuersus: figurã. peccatoris uel diabolitenet. Ad regnum xp̃inonre¬
uertentes : Columbauero quae est reuers& ad am sicut non nulli uoluũ
unum quemq: iustum ad ȩccłam : Cuius pes idest sensus in hocmundo
non requiescit : Ramus oliuae inore columbae : confessionem significat
trinitatis inore unius cuiusq sc̃ĩ uirentibus foliis idest operibus ꝑfectis
Nonigitur ultra percutiã omnem animam sicut feci cunctis diebus terrae:
Sementis ec messis frigus et aestaͣs aesta sechiemps nox et diesnon requies¬
cent ⁊Sementis et messis : id est doctrinae et scripturae : Perfrigus et aes¬
tatem castitatem et fidem signat : pernoctem et diem : uetus et nodum
testamentũ : Aliter persementem et messem doctores et scripturas
hereseos ostendit .: Perfrigus et aestatem infidelitatẽ ec fidei clarita¬

Expanded text:
dictas et haereses in haereticos revertentes. Corvus dimissus et non dictas et haereses in haereticos revertentes. Corvus dimissus et non reversus figuram peccatoris vel diaboli tenet, ad regnum Christi non revertentis. Columba vero, quae est reversa, Adam, sicut nonnulli volunt unumquemque justum ad Ecclesiam, cujus pes, id est sensus, in hoc mundo non requiescit. Ramus olivae in ore columbae confessionem significat Trinitatis in ore uniuscujusque sancti. Cum virentibus foliis, id est operibus perfectis. VERS. 21, 22.-- Non igitur ulra percutiam omnem animam, sicut feci cunctis diebus terrae. Sementis et messis, frigus et aestus, aestas et hiems, nox et dies non requiescent. Sementis et messis, id est doctrinae Scripturarum. Per frigus et aestatem castitatem et fidem designat; per noctem et diem, Vetus et Novum Testamentum. Aliter, per sementem et messem doctores, et scripturas  Petr. scriptores haereseos ostendit  Z., appellat; per frigus et aestatem, infidelitatem et fidei clarita
Abbreviated transcription (Latin):
patris ad filium potest intellegide acceptione carnis delignis
liiugatis idest deiuideis lege fabricatis Noecumfiluis suis in
superiorila co xp̃s est cumã postolissuis Aues in secundo scĩ desig¬
nantur. Pecora in tertio in nocentes figurantur. Bestiae in
quarto mundiales innuuntur. quintus uero locus cumste¬
coribus infernus exprimitur: Ali terper haec quinquelo¬
caquinque ascensiones ecdesiae ostenduntur: Idest caticu¬
minibapti⁊z ati coniugatipenitentes scĩ quod autem post
septem dies pluuia descendit : pluuiam uoluntariam segre¬
lista s ubrssi magnae profunditas : ueceristestamenti cateractas:
caeli apłos intellege : sed in hoc quod dicit inclusit illum dñs
Quodigitur intulit omnem carnem consumptã herecicos p̃cauet
existimantes aliquos diluuium eua sisse si cut dematusala putatũ
est : uod quedicit euntes ecredeuntes : significat inpersecutores uin¬

Expanded text:
Patris ad Filium potest intelligi de acceptione carnis. De lignis Patris ad Filium potest intelligi de acceptione carnis. De lignis laevigatis, id est de Judaeis lege fabricatis. Noe cum filiis suis in superiori loco Christus est cum apostolis suis; aves in secundo, sancti designantur; pecora in tertio, innocentes figurantur; bestiae in quarto, mundiales innuuntur. Quintus vero locus cum stercoribus infernus exprimitur. Aliter: per haec quinque loca quinque ascensiones Ecclesiae ostenduntur, id est catechumen, baptizati, conjugati, poenitentes, sancti. Quod autem post septem dies pluvia descendit, pluvia voluntaria listas; abyssi magnae profunditas Veteris Testamenti; cataractas coeli apostolos intellige. Sed in hoc quod dicit: Inclusit illum DominQuod igitur intulit omnem carnem consumptam, haereticos praecavet, existimantes aliquos diluvium evasisse, sicut de Mathusala putatum est. Qnodque dicit, euntes et redeuntes, significat in persecutores vin
Abbreviated transcription (Latin):
mnuin de uolat & ramos refectionis aduminis paceniorbi ad¬
nuntiat. Sed antequam discriptio huius arce ad calcem per¬
uoniat : Notandum est si d r̃omnia feceratbona &iam &ual¬
debona quidest quadmunda & inmunda nominantur in ca
anim alia: Num quid inmundum bonumes se  Se dsciendũ
est qui a &iam quod inmundumdicitur in suanaturabonum
est adconparationemigitur alcerius naturae melioris
quasi in mundum putatur: deniquebos est melior leone ui¬
delic& quia magis eiusnatura conuenit hominis necessitati
sub uenire propter quem creata sunt animalia. De quo &ia
subditur: ET VT TΕRΚΟΡUESΤΕRΕΤ TREMΟΡ SIT
SUPORCUNCTAAUIMANTIATERRAE I deobomoter¬
rore cȩteris animantibus prepositus est ut essẽ in solatium uin¬
dict ae trans actae & nep aucihomines apluribus opprimeront᷑
carerũ spiricaliter in hoc quod noedicit facaibi ardia consilium

Expanded text:
mum devolat, et ramos refectionis ac luminis pacem orbi anmum devolat, et ramos refectionis ac luminis pacem orbi annuntiat. Sed antequam descriptio hujus arcae ad calcem perveniat, notandum est: si Deus omnia fecerat bona, etiam et valde bona, quid est quod munda et immunda nominantur in ea animalia? Nunquid immundum bonum potest esse? Sed sciendum est quia etiam quod immundum dicitur, in sua natura bonum est. Ad comparationem igitur alterius naturae melioris, quasi immundum putatur. Denique bos est melior leone, videlicet quia magis ejus natura convenit hominis necessitati subvenire, propter quem omnia creata sunt animalia, de quo etiam subditur: Et ut terror vester, et tremor sit super cuncta animantia terrae. Ideo homo terrore caeteris animantibus praepositus est, ut esset in solatium vindictae transactae, et ne pauci homines a pluribus opprimerentur Caeterum spiritaliter in hoc quod Noe dicit: Fac tibi arcam, consilium
Abbreviated transcription (Latin):
oremisit coruum quiecrediebatux et ã po¬
VSRTΕBATUR In ebreoscriptum est e ionsareuero
donec sic carentur a quae deterra. Sedideo ut nostratrans la¬
tio innuit non est reuersus quia aut ab aquis est interemptus
aut aliquo cadauere superna tant ac est in lectus & desuporsea¬
reest delectatus quod columba naturaliter rffugit. dequa
dicitur : quȩ cum nonin uenis sacubi re quicscer& pescius ÷ euer¬
sa est ad eumin archam: uerum ta menre quirendum est
quur quad ragenarionumero pluuia inundabat : & iterum
post quadra ginta dies dicit noc fenestrã arco aperuise: qua¬
dragenariur enimiste spiritaliter tribulationem peni¬
tentiae ostendit. quodueropost xł dies fenestram aperu¬
it significat ieuinio cȩlũ reserari: Ideo moses & uelias &iã
& ipse saluator ieiunia consecrauit : tã quã tribus temporib
Racoum oliuae et rđ. quare ramum oliuae portat nis
tao teterrimo adnoȩ post diluuium quasi ad xpm̃ postbaptis¬

Expanded text:
emisit corvum, qui egrediebatur et non revertebatur. In Hebraeo scriptum est exiens et revertens, donec siccarentur aquae de terra. Sed ideo, ut nostra translatio innuit, non est reversus, quia aut ab aquis est absorptus et interemptus, aut aliquo cadavere supernatante est illectus, et desuper sedere est delectatus, quod columba naturaliter refugit, de qua dicitur: quae cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad eum in arcam. Verumtamen requirendum est cur quadragenario numero pluvia inundabat, et iterum post quadraginta dies dicitur Noe fenestram arcae aperuisse? Quadragenarius enim iste spiritaliter tribulationem poenitentiae ostendit. Quod vero post quadraginta dies fenestram aperuit, significat jejunio coelum reserari. Ideo Moyses et Elias, etiam et ipse Salvator, jejunia consecravit, tanquam tribus temporibus ramum olivae, et reliqua. Quare ramum olivae portat, nisulso alite teterrimo, ad Noe post diluvium, quasi ad Christum post baptis
Abbreviated transcription (Latin):
crudeui: quod peccantibus locũ paenitentia e adiecit: Eruarq
habebit centum uigintiannos ad agendã paenitentiã : sed quia
genus humanũ illius temporis agerepaenitentiã contẽpsit nolut
ds̃ tẽpus ex pectare decretum seduiginti annorũ spatus amputa¬
tis annocentesimo induxit diluuium : potest etiã sp̃s anima ined¬
legi: et ideo quod ait non permanebit sp̃s meus in homine in aeternũ.
taleest quasi dixisset: non permanebit anima mea in carne in acternũ:
quia homo non spiritalis sed carnalis est NSEQUI TUR: VIDENSAUT¬

Expanded text:
crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjehabebunt centum viginti annos ad agendam poenitentiam. Sed quia genus humanum illius temporis agere poenitentiam contempsit, noluit Deus tempus exspectare decretum, sed viginti annorum spatiis amputatis, anno centesimo induxit diluvium. Potest etiam spiritus anima intelligi, et ideo quod ait: Non permanebit spiritus meus in homine in aeternum, tale est quasi dixisset: Non permanebit anima in carne in aeternum, quia homo non spiritalis, sed carnalis est. Sequitur: VERS
Abbreviated transcription (Latin):
en auid sib icclt quod sarra in sepulchro duplici sepebit᷑ nsca
dest actione bomioperis et contemplatione diuinitatis : Hure susor¬
ceduiurtiatunes abuahauo quoo melcha quo qua
nomiriot pilos machortatnisuo et neliqua or eñ
nominduit filios nachor fatris abrahȩ : Qquia de alis uel de corũ serpe
Alsuendce librc posteagestum esselegit᷑ Igitur chus decuius iobsite
rassondha sicut feriptum est in exordio uoluminis eiuis. Tir frie linto¬
faubis nomine iob maleigitur quidam aestimant ibb fegtnte¬
uerses pro phetes postcaperin oboed: entiã et desidertũ munerũ
cecitturs dũ is ł maledicere cupit diuino uoc abuto nuncupatus
diit ur pr ine ddem libro et iratus heliu filius bara einrel opaius
ndomnsei ipsaenim uocatur aran que bicpd srtia scripta & ipso
nontine legetor inisaia: Carechiquoquo quartus est ã quo casa do
plest e haldei postea uo catisunt batuho de quo rebeccha & lalaos
coni propriuem & anti quum est nomenagigantibus condam

Expanded text:
ed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro duplici sepelitur, nis requie suscipitur, id est, actione boni operis, et contemplatione Divinitatis? CAPUuntiatum est Abraham quod Melcha quoque genuisset filios Nachor, fratri suo, et reliqua. Cur enim nominavit filios Nachor, fratris Abrahae? Quia de illis vel de eorum stirpe aliquid celebre postea gestum esse legitur. Igitur Chus, de cujus Job stirpe descendit, scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Chus, Job nomine. Male igitur quidam aestimant Job deet prophetes Dei, postea per inobedientiam et desiderium munerum caecatus, dum Israel maledicere cupit, divino vocabulo nuncupatus, diciturque in eodem libro: Et iratus Heliu, filius Barachiel, Buzites, Damasci. Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est et ipso nomine legitur in Isaia. Caseth quoque quartus est, a quo Casiadei, id est Chaldaei, postea vocati sunt. Bathuel, de quo Rebecca et Laban ron proprium et antiquum est nomen, et a gigantibus quondam
Abbreviated transcription (Latin):
gentes gratiam dĩ : secundum hanc ergo allegoriam pharao qui interp̃¬
tatur ex terminator. sarram id est uirtutẽ accipereñ potuit: Manet
ergo apud abraham uirtus manet in circumcisione. donec tempus
ueniat ut in xpõihũ perfecta dirtus ad ecclesiam gentium transiret:
Tuncdomus abimelech et ancillae illius pariunt ecclesiaefilios. hoc
enim tempus quo sterilis parit. et hoc orante abraham hoc estpopulo
perpatri archas &pph& as prophacantes unde & illic dicitur
pͥeode uiro suouxorem quia propheta eneto¬
ratit prote ot uiues: postex ntolttorote
aut em abraham sarauitos abionel euioneł¬

Expanded text:
gentes gratiam Dei. Secundum hanc ergo allegoriam Pharao, qui interprgentes gratiam Dei. Secundum hanc ergo allegoriam Pharao, qui interpretatur exterminator, Saraam, id est virtutem, accipere non potuit. Manet ergo apud Abraham virtus, manet in circumcisione, donec tempus veniat ut in Christo Jesu perfecta virtus ad Ecclesiam gentium transiret. Tunc domus Abimelech et ancilla illius pariunt Ecclesiae filios. Hoc enim tempus, quo sterilis parit, et orante Abraham, hoc est populo, per patriarchas, et prophetas prophetantes. Unde et illic dicitur: Redde viro suo uxorem, quia propheta est, et orabit pro te, et vives. Postea intulit, orante autem Abraham sanavit Deus Abimelech, e
Abbreviated transcription (Latin):
suam essedicebat. Voluit ergo et pharao aliquando habere sarram
non in cordemundo: et uirtus nisi in cordis munditia non potest inueni¬
ri : Longeautem agit abimelechiste quam pharao. unde uide turmichi
quod abimelech iste formam teneat studiosorum et sapientiũ mundi
qui filo pͦhĩae operamdantes. Licet non in tegrã et perfectã regulã pie¬
tis adtigerint senserunt tamendm̃ et regemomnium : Istpergo quantũ
admoralem philo sophiam spectet. etiam purificati cordis operã dedisse
conprobantur : sed hanc nonpermisit ds̃ illos contingere. Haec enĩ gra¬
tia non perhabraham sed perxpm tradigentibus parabatur. SANAT
autemds̃ asimelech etuxorem iLlius Et ancillas
Quas putamus naturalem filo sophiam diuersa et uaria sectationũ
commenta : Interea abra ham inpertiri cupit domum cum gentibus
diuinae uirtutis. sed nondum est tempus apriori populo transire ad

Expanded text:
suam esse dicebat. Voluit ergo et Pharao aliquando Sarram habere, suam esse dicebat. Voluit ergo et Pharao aliquando Sarram habere, non in corde mundo; et virtus nonnisi cum cordis munditia potest convenire. Longe autem ait Abimelech iste quam Pharao, unde videtur mihi quod Abimqui philosophiae operam dantes, licet non integram et perfectam regulam pietatis attigerint, senserunt tamen Deum et regem omnium. Isti ergo, quantum ad moralem philosophiam spectat, etiam purificati cordis operam dedisse comprobantur; sed hanc non permisit Deus illos contingere. Haec enim gratia non per Abraham, sed per Christum tradi gentibus parabatur. Sanat autem Deus Abimelech, et uxorem illius, et ancillas, quas putamus naturalem philosophiam diversa et varia sectationum commenta. Interea Abraham impertiri cupit donum  Z., domum cum gentibus divinae virtutis. Sed nondum est tempus a priori populo transire ad
Abbreviated transcription (Latin):
Deprehensam sememinit quia prius ecclesia persequuta est sed inta¬
ta perman sit. Dealimelech quoquerege philistinorũ morali ter
possumus intellegere quod sarrã uoluit accipere uxorem. Et quo modo
abraham illam soro rem suam esse dixerit: uel quod compescuerit ds̃ abi¬
meleh propter illã. Puto ergo quod saraa quac interpretatur prin¬
ceps significet uirtutem animi. haec ergo uirtus coniunctaest uiro sapi¬
enti. Denique dñsdicit. QuaecumquedixerittiBiaudi uoc
eius ixomuisus inquisus consiliuade denittisi
Non uult ergo abraham uirtutẽ uxorem suã dici. Donec enĩuir¬
tus cum aliis participari non potest : necuxor appellariualet cum
uero ad perfectum uencrimus ut simus ido nei et alios docere ñ iam
uirtutem et uxorem intragremium concludamus. sed ut sororem
etiam aliis uolentibus copulemus: Vnde scriptũ est Dic sapientiam
soro remtuam esse. secundum hocigitur abraham sarrã sororem

Expanded text:
Deprehensam se meminit, quia prius Ecclesia persecuta est, sed intaDeprehensam se meminit, quia prius Ecclesia persecuta est, sed intacta permansit. De Abimelech quoque rege Philistinorum moraliter possumus intelligere quod Saraam voluerit accipere uxorem. Et quomodo Abraham illam sororem suam esse dixerit, vel quod compescuerit Deus Abimelech propter illam. Puto ergo quod Saraa, quae interpretatur princeps, significet virtutem animi. Haec vero virtus conjuncta est viro sapienti. Denique Dominus dicit: Quaecunque dixerit tibi, audi vocem illius in omnibus in quibus consilium dederit tibi. Non vult ergo Abraham virtutem uxorem suam dici; donec  Z., dum enim enim virtus cum aliis participari non pvero ad perfectum venerimus, ut simus idonei et alios docere, jam non virtutem ut uxorem intra gremium concludamus, sed ut sororem etiam aliis volentibus copulemus. Unde scriptum est: Dic sapientiam sororem tuam esse. Secundum hoc igitur Abraham Sarram sororem
Abbreviated transcription (Latin):
significat ecclesiã. Abraham quippe unigenitũ filiũ patris qui
frater ficri dignatus est ꝑgratiam: millenarius aut̃ numerus per
fectionem fidei sapientiũ : A gentũ uero scientiã scripturarũ per
quã aignouerunt quod saraa uxor esset abrahae idest ecclesiam
dnõ copulata perfidem. A it enim. Eccemille argenteos dedifratri
tuo qui filius dĩ est pernaiuram cuiustusoror espergratiã. Congrue
dixit fratrituo quia sapientes perfectionem suae fidei uelut mille
argenteos dnõderunt ꝑ cognationem sacrarum uidelicet scriptu¬
rarũ. Inuelamento inquit oculorũ tuorũ idest in protectio¬
nẽ pers cõs uidelicet doctores quiex me ac sidixisset aꝑte ad fidem
transierunt ate: Ipsinamque sunt usque hodie in protectionem
scaẽ dĩ ecclesiae maxime qui exhumana sapientia ac sublimitate
prodierunt. MEmento quoteesse deprehensam

Expanded text:
significat Ecclesiam. Abraham quippe, unigenitum Filium Patris, qui significat Ecclesiam. Abraham quippe, unigenitum Filium Patris, qui frater fieri dignatus est per gratiam. Millenarius autem numerus, perfectionem  Z., persecutionem fidei sapientium. Argentum vero, scientiam Scripturarum, per quam cognoverunt quod Saraa uxor esset Abrahae, id est Ecclesia Domino copulata per fidem. Ait enim: Ecce mille argenteos dedi fratri tuo, qui Filius Dei est per naturam, cujus tu soror es per gratiam. Congrue dixit, fratri tuo, quia sapientes perfectionem suae fidei velut mille argenteos Domino dederunt, per cognitionem sacrarum videlicet Scripturarum. In velamento, inquit, oculorum tuorum, id est in protectionem per sanctos videlicet doctores. Qui ex me, ac si dixisset aperte, ad fidem transierunt ad te. Ipsi namque sunt usque hodie in protectionem sanctae Dei Ecclesiae, maxime qui ex humana sapientia ac sublimitate prodierunt. Mementoque te esse deprehensam.
Abbreviated transcription (Latin):
mine suipatris ꝓcreanda perfilium nata est̃ saraa & consuolu¬
do est &iamscripturarũ consobrinos fratres appellari & so¬
rores propterea non in merita ait. alias soror mea est¬
& quia fuerunt abrahã & aran deunopatre & non de una
ARCENTEOS DEDIFRATRITUO HOCERITTIBNNUE
lamen oculorum adomes qui tecumsun etrel
Geneait hoc erit tibi in uela menoculorum id est in uerecundi
uel in confusione uultus ad omnes quitecũ sunt: Confusionãq
esse poterat tantaemulieris auiro suo fuisse sublatã. Et quo¬
cuoqueperrexcras mementoquetedepreher¬
Sam. Sub audis ame et subtractã a fratretuo. Eccehistoria¬
liter: ceterum spiri caliter : Abi melech qui interpretatur pater
ms̃ rex significat sapientes istius mundi uel regnũ terrenum
quiper humanam sapientiam inquantũ eis ad tributum fuit.
cognouerunt dm̃ patremesse ac regemtotius creaturȩ: saria

Expanded text:
mine su patris procreando per filium nata est Saraa, et consuetumine su patris procreando per filium nata est Saraa, et consuetudo est etiam Scripturarum consobrinos fratres appellari, similiter et sorores. Propterea non immerito ait: Alias soror mea est. Et quia fuerunt Abraham et Aran de uno patre, et non de una argenteos dedi fratri tuo; hoc erit tibi in velamen oculorum ad omnes qui tecum sunt, et reliqua. Bene ait: Hoc erit tibi in velamen oculorum, id est, in verecundia vel in confusione vultus, ad omnes qui tecum sunt. Confusio namque esse poterat tantae mulieris a viro suo fuisse sublatam. Et quocunque perrexeris, memento te deprehensam, subaudi, a me, et subtractam a fratre tuo. Ecce historialiter. Caeterum, spiritaliter, Abimelech, qui interpretatur pater meus rex, significat sapientes istius mundi, vel regnum terrenum, qui per humanam sapientiam, in quantum eis attributum fuit, cognoverunt Deum Patrem esse ac regem totius creaturae. Saraa
Abbreviated transcription (Latin):
meaest. misit ergo abimelechrex cerare erri¬
lit eam. er reliq̃ usquequoait. quid pecisti nopis
quid peccauimus Ire. quia induxisrisuperme
EI SUPERRECNUMMEuM peC ΑtoM GRΑΝdE ⁊
Quur abraham soro remsuam secundo essedixit : Qquia expri¬
oripharaonis correptione certus dedĩ defensione quod uiola¬
rinon potuit. Incertus desuauita anillorũ euaderitmanus.
Et miranda est sarrae pulchritudinis forma quac intanta
aetate tantum amaripoterat ut uirsuus propter eius
pul chritudinem se peri clitarimetuebat. Quuroixi
d̃s adasimelech pepercitiBIUTNON PECCARes
INME. Vt auerteretur indm̃ peccari quando talia com¬
mit tuntur quaeputant homines leuiter habenda tam quã
in carne peccata. Quur non mox abi melech mortuus est
dubio futurum fuisset : siin hac ammonitione a peccato abs¬
auran ueresorormea est filiapatrismei et Ñ
filiamatris meas. Pater enim ut nonnulli uolunt. pro
fratreponitur. Thara itaque genuit abraham & aran cuius

Expanded text:
mea est. Misit ergo Abimelech, rex Gerarae, et tmea est. Misit ergo Abimelech, rex Gerarae, et tulit eam, et reliqua usquequo ait: quid fecisti nobis? quid peccavimus in te, quia induxisti super me et super regnum meum peccatum grande? Cur Abraham sororem suam secundo esse dixit? Quia ex priori Pharaonis correptione certus de Dei defensione, quod violari non potuit, incertus de sua vita, an illorum evaderet manus. Et miranda est Saraae pulchritudinis forma, quae in tanta aetate tantum amari poterat, ut vir suus propter ejus pulchritudinem se periclitari metuebat. Cur dicit Deus ad Abimelech: Peperci tibi, ut non peccares in me? ut adverteretur in Deum peccari quando talia committuin carne peccata. Inter. 194. Cur non mox Abimelech mortuus est, dubio futurum fuisset, si in hac admonitione, a peccato absautem vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae. Pater enim, ut nonnulli volunt, pro fratre ponitur, Thara itaque genuit Abraham, et Aran, cuj
Abbreviated transcription (Latin):
petre in arabia ubi occubuit maria et moses rupe pereus saaquã
si tienti populo dedit. Mons tratur ibidem usque ad presens ut
bcatus hieronimus ait. Sepulchrum mariaesororis aaron sed
etprincipes amalech ibi codor laomor cesi sunt et interp̃tatur
scã uel sc̃ ficans & dicta est fonsiudicii per anticipationem sicut su¬
prades cripsimus quia postea sic uocatur est locus ille ubi moses iudica¬
uit populum dni : Sur uero solicudo similiter est: Geraris uero siue
gerara ut alibi repperi excuius nomine gerantia uocartur regio
trans da ꝑoma erat olim terminus chananeorum al australom
plagam: est ciuitas maro polis palestinae & suic seriptura hic testante in¬
tercados asur hoc est interduas solicudines quaru una egypto iungit
adquam populus trans fracum rubrimaris peruenit altera uero c̃ades
usque adiarracȩnorum heremum extendicur ibique peregrinatus
est abraham: DIXIT QUE DESARAAVXOROSUASOROR¬

Expanded text:
Petrae in Arabia, ubi occubuit Maria, et Moyses rupe percussa aquam Petrae in Arabia, ubi occubuit Maria, et Moyses rupe percussa aquam sitienti populo dedit. Monstratur ibidem usque ad praesens, ut beatus Hieronymus ait, sepulcrum Mariae sororis Aaron. Sed et principes Amalech et Codor Lahomor ibi caesi sunt, et interpretatur sancta vel sanctificans, et dicta est fons judicii per anticipationem, sicut supra descripsimus, quia postea sic vocatus est locus ille ubi Moyses judicavit populum Domini. Sur vero solitudo similiter est. Geraris vero, sive Gerara, ut alibi reperi, ex cujus nomine Gerantia vocatur regio trans Daroma erat enim olim terminus Chananaeorum ad australem plagam, est civitas metropolis Palaestinae, et fuit Scriptura hic testante inter Cades et Sur, hoc est inter duas solitudines, quarum una Aegypto jungitur, ad quam populus trans fretum Rubri maris pervenit; altera vero Cades usque ad Saracenorum eremum extenditur, ibique peregrinatus est Abraham.
Abbreviated transcription (Latin):
conderit nein sidianter ciduacfiliao su perbia stilica &eulanalo¬
rra quȩ iliirco silia cilicuntur quia non extrinsecus sod denobis
oriuntur & inspeluncapoa uris insidientur utde nobis dorimi¬
entibus nequo sentientibus generari possint filios senscrulio
&lactosreꝓbos Sunt enim non nulli qui arcem contempda¬
tionis arripiunt scldum hasduas secumfilias duddõ ut qudl¬
medo inebriantur abtis quia itamento alienantus adõ ut quos¬
cumque filios genuerint id est quaecumque opera exercuerinita
nonperea in eedesiam dñi intrant. sicut moabitaer et amahutae
uid elicet. neque pertertiam nequeperquar tã generationẽ quia
noneis proderit notitia trinitatis neque in tellegentia euangelicae
iternam augtualem habitauit iptercadeselitua
er pecqrina tus est ixcenaris. Cades solitudo ubi foni
iudicuest et cades barne in deserto quae coniungitur ciuitati

Expanded text:
scenderit, ne insidientur ei duae filiae, superbia scilicet et vana gloscenderit, ne insidientur ei duae filiae, superbia scilicet et vana gloria; quae idcirco filiae dicuntur quia non extrinsecus, sed de nobis oriuntur, et in spelunca pectoris insidiantur, ut de nobis dormientibus, neque sentientibus, generare possint filios, sensus utique et actus reprobos. Sunt enim nonnulli qui arcem contemplationis arripiunt; sed dum has secum duas filias ducunt, quodammodo inebriantur ab eis; quia ita mente alienantur a Deo, ut quoscunque filios genuerint, id est, quaecunque opera exercuerint, non per ea in Ecclesiam Domini intrant, sicut Moabitae et Ammonitae videlicet neque per tertiam, neque per quartam generationem; quia non eis proderit notitia Trinitatis neque intelligentia evangelicae in terram australem habitavit inter Cades et Sur, et peregrinatus est in Geraris. Cades solitudo est ubi fons judicii est, et Cades Barne in deserto, quae conjungitur civitati
Abbreviated transcription (Latin):
hunt inde concipiunt inde gonerant filios cales quos nec sen¬
tit. nec agnoscit: Talis quoque postericas non iner& ineccla
Amanitae inquid&moabitae non introibunt in ecclesiam dnĩ
usque intertiam & quartã gonerationem & us que in seculum
designans quod carnalis goneratio logis non in tr& in ecdo
quarcam poreuangelium nec inseculum: Aoraliter uero
lot hsignificatra tion abilem sensum & uirilem animum
corum qui arcom contemplationis arripere conantur
uxor autem quȩ r&rorespicit carnem concupis centusdeducas
on a filiaceius duo principalia uitia su perbiamuideliera slamã
loria obsoruandum est aut forte cumquis es fugoraes lemar
mundi & incendia carnis euaserit &iam cumparuam seqla
iest actualemuitã quȩ est ciuilis supergres sus fuerie &adal¬
titu dinem scientias & contemplationis uelut ad moraaodi¬

Expanded text:
hunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec senhunt, et inde concipiunt, inde generant filios tales quos nec sentit nec agnoscit pater. Talis quoque posteritas non intret in Ecclesiam Dei. Ammonitae, inquit, et Moabitae non introibunt in Ecclesiam Domini usque in tertiam et quartam progeniem et usque in saeculum , designans quod carnalis generatio legis non intret in Ecclequartam per Evangelium, nec in saeculum. Moraliter vero Lot significat rationabilem sensum, et virilem animum eorum qui arcem contemplationis arripere conantur: uxor autem, quae retro respicit, carnem concupiscentiis deditam; duae filiae ejus, duo principalia vitia, superbiam videlicet et vanam gloriam. Observandum est autem forte cum quis effugerit flammam mundi, et incendia carnis evaserit, etiam cum parvam Segor, id est actualem vitam, quae est civilis, supergressus fuerit, et ad altitudinem scientiae et contemplationis velut ad montem a
Abbreviated transcription (Latin):
uersationemultorum est dicta pro eo quod plurimorũ in
unũ contineat uitas : Hiergo qui secundum litterã legis uiuuN
par uã habent conuersationẽ : Nichilenĩ grande est sabbata
et neo mẽnias circũcisionẽ carnis et crborum distinctiones
obseruare carnaliter : spiritaliter uero intellegentibus ñ ẽ
pusilla sed magna. ASCEΝDIT ERgo LOThΡaSΤ hac
iNMOΧTΕm EtiBi hagitat iNSΡELUNCA ip̃so
ET DUAETILIAE EΙUS. Et lex ascendisse putanda est quan
do perhieru salem tẽplum constructum accessit hornatus cum
facta est quidem domus dĩ domus orationis. mali autem habita¬
tores fecerunt eam spe luncam lacronum: ouas filias loch ciudi¬
ter ꝓph&a describit dicens: o olla &o olibam deiassororos es se
& esse quidem o ollam iuidam &o libam essosamaria: Iste sopuen¬
tes patrem & somnium ei indicentos idest cogencos & obruen
tes eius spiritalem sensum sola eeo carnis intelle gentiam tra¬

Expanded text:
onversatione multorum est dicta pro eo quod plurimorum in onversatione multorum est dicta pro eo quod plurimorum in unum contineat vitas. Hi ergo qui secundum litteram legis vivunt, parvam habent conversationem. Nihil enim grande est sabbata et neomenias, circumcisionem carnis et ciborum distinctiones observare carnaliter, spiritaliter vero intelligentibus non est pusilla, sed magna. Ascendit ergo Lot post haec in montem, et habitabat in spelunca, ipse et duae filiae ejus. Et lex ascendisse putanda est, quod ei per Hierusalem templum constructum accessit ornatus, cum facta est quidem domus Dei domus orationis; mali autem habitatores fecerunt eam speluncam latronum. Duas filias Lot evidenter propheta describit dicens Oollam et Oolibam duas sorores esse, et esse quidem Oolam Judam, et Oolibam esse Samariam . Istae sapientes patrem, et somnum ei inducentes  tes ejus spiritalem sensum, solam ex eo carnis intelligentiam tra
Abbreviated transcription (Latin):
loth arte nonuo lunta tedeceptus: ideo medius quidem interpeccats¬
res et iustos quippequiex abrahao quidem cognatione descendo¬
rit in sodomis tantum habitauerit: nã et hoc quod euadit insocdo¬
mis s criptura indicat : magis ad honorem abrahae quã ad meritũ
doma er cesera : Loth itaque figuram habuissel egis huius
mnorem illum populum porimus quide aegrito profectus et dema
nrubro acperse quutione pharaonis tã quã de sodomiticis ignibus
lil eratus rursum carnes et ollas acgrptĩ eucumeros qued esideruins¬
retrorespexit : et cecidit in deserto factus est etiã concupiscentiae
memoria in heremo:i biergo lex primum illũ populũ tamquã loth
retro respicientem perdidit : ac reliquit uxorem: In deuiniens
lorib habitat insegor dequadicit: ciuitas. hacc parua et sailu abo
animamieam in ipsa : Ergo quantũ ad legempertinets
ciuitas pusilla et nanpusilla dicitur: Ciuitasenim aem¬

Expanded text:
Lot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatoLot arte, non voluntate deceptus. Ideo medius quidem inter peccatores et justos, quippe qui ex Abrahae quidem cognatione descenderat, in Sodomis tamen habitaverat. Nam et hoc, quod evadit ex Sodomis, sicut Scriptura indicat, magis ad honorem Abrahae quam ad meritum doma, etc. Lot itaque figuram habuisse legis, hujus uxorem illum populum ponimus, qui de Aegypto profectus, et de mari Rubro ac persecutione Pharaonis, tanquam de Sodomiticis ignibus, liberatus, rursum carnes et ollas Aegypti, et cepas cucumerosque desideransretro respexit, et cecidit in deserto, factusque est etiam concupiscentiae memoria in eremo. Ibi ergo lex primum illum populum tanquam Lot retro respicientem perdidit, ac reliquit uxorem. Inde veniens Lot habitat in Segor, de qua dicit: Civitas haec parva, et salvabo animam meam in ipsa. Ergo quantum ad legem pertinet, civitas pusilla et non pusilla dicitur. Civitas enim a c