comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑuenerunt. Idẽ iuris ẽ et si bona gr̃a nuptiȩ
desiunctȩ sunt liberis oũ res luero cedentes serua¬
brnt᷑ : ¶ Idẽ dicimus et de eo luero qd mulicrib p̃sta¬
ri necee ẽ sine dotib nuptis: quartã enim  quam
ex facultatib mariti acceperint: liberis suis p̾stare cogunt᷑:
quã diminuere dotes. ł ꝓpt̾ nuptias donationes. etam
c̃stante ahuc matrimonio. qđ in primis quidẽ nuptiis
sine distinctione uerũ ẽ:F In scđis aũt nuptiis liberis
quidẽ expriore matrimonio extantibi. diminuc¬
re dotẽ uł ante nuptias donationẽ ñ licebit: quãus
augere eas ñ prohibitũ ẽ:I din aũt nall liberi ex
p̃cedenti matrimonio sit. tẽ et augere et diminuere
dotẽ et ꝓpt̃ nuptias donationẽ sine ullo obstacubo lc&:
deusofrycto exoris amrarrto Rolicto ł Dosa

Expanded text:
tem pervenerunt. Idem iuris est, et si bona gratia nuptiae tem pervenerunt. Idem iuris est, et si bona gratia nuptiae disiunctae sunt, liberis enim res lucro cedentes servabuntur. Idem dicimus et de eo lucro, quod mulieribus praestari necesse est sine dotibus nuptis; quartam enim, quam ex facultatibus mariti acceperunt, liberis suis servare coguntur.quam deminuere dotem vel propter nuptias donationem, etiam constante adhuc matrimonio. Quod in primis quidem nuptiis sine distinctione verum est, in secundis autem nuptiis liberis quidem ex priori matrimonio exstantibus, deminuere dotem vel ante nuptias donationem non licebit, quamvis augere eas non est prohibitum. Sin autem nulli liberi ex praecedenti matrimonio sint, tunc et augere et deminuere dotem et propter nuptias donationem sine ullo obstaculo licet. De
Abbreviated transcription (Latin):
substantia plus equo dedit. irritũ factũ: int̃ om̃s
et e priore et exscđo matrimonio natos liberos
diuidatur. Illud aũt certũ ẽ quod et primi oe
seddi & tertũ matrimonũ libi singuli su e matris
dotẽ. uł ꝓprii patris ꝓpt̃ nuptias donationẽ exci¬
pient om̃im: siue ad abias ꝑuenerit nuptias pat ł mat̃
siue ñ: si legatũ uxori maritus reliquerte ł c̃tra
reliquerit: deinde suꝑstes noluerit adalias nup¬
tias ꝑuenire: liceat ei suo iure legatũ possidere: &e
alienare : siue int niuos: siue ultima uoluntate. et
liceit et hoc quouoluerit modo disponere: Si rep¬
Dio matrioronrõsolotõ Sit eUIO. Statri
oportet Delueris goptialiꝑus
maua aũt q̃ diximꝰ de lucro dotis: aut ꝓpt̃ nuptal
donationis ex morte mariti uł uxoris. ad alt̾utrã
ꝑsonã ꝑuenientis. trahenda sunt etiã ad ea luera
quȩ ꝑ rcpudiũ matrimonio soluto ad alterutrã par¬

Expanded text:
substantia plus aequo dedit, irritum factum, inter omnes substantia plus aequo dedit, irritum factum, inter omnes et ex priore et ex secundo matrimonio natos liberos dividatur. Illud autem certum est, quod et primi et secundi et tertii matrimonii liberi singuli suae matris dotem vel proprii patris propter nuptias donationem excipient omnimodo, sive ad alias pervenerit nuptias pater vel mater, sive non. Si legatum uxori maritus reliquerit, vel conreliquerit, deinde superstes noluerit ad alias nuptias pervenire, liceat ei suo iure legatum possidere et alienare, sive inter vivos, sive ultima voluntate, et liceat ei hoc, quo voluerit modo, disponere. Si repudio matrimonium solutum sit, quid statui oportet de lucris nuptialibus Omnia autem, quae diximus de lucro dotis aut propter nuptias donationis ex morte mariti vel uxoris ad alterutram personam pervenientis, trahenda sunt etiam ad ea lucra, quae per repudium matrimonio soluto ad alterutram par
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte apparet ingratus Id uutqđ dixinꝰ
despatre et matre teneat & in auo et inapot
neptolue sauo spris conpotatio stisber ana
nepte ueom suꝑ flua quantitas distribir onb eat
eS e quesitũ multotiens in uidiens duo edebe¬
copitutione nutrumnonii parentis faco: edebeamꝰ
utrũ eo quõ dotẽ uł ante nuptias donationẽ uł aliã
qualẽ uis liberalitatẽ abscripsit. ⁊ dedit uitrico uł
nouerce. an magis illud tẽpus expeclare oportet quo
parens moriat᷑ edicimus euentũminspre
oporte. id ẽ illud tc̃pus quo parens mortuus est.
ut scđm patrimonii quantitatẽ quod postea ineuen¬
tũ fuerit. ita diuisio fut int̾ libos expriore
matrimonio natos & nouercã uł iutricũ: Ita ut
siquid plus nouerce uł uitrico latũ ł derdictã fu¬
erit hoc redeat ad libos ꝗ expriore matrimonio
nati sunt : et parit᷑ int̾ eos distribuatur:¶ Sin aũt
ex scdo matrimonio libos reliquerit. id quod desua

Expanded text:
nisi forte appareat ingratus. Id autem, quod diximus nisi forte appareat ingratus. Id autem, quod diximus de patre et matre, teneat et in avo et in avia, nepquomodo superflua quantitas distribui debeat Sed est quaesitum multotiens in iudiciis, quo temporcomputationem patrimonii parentis facere debeamus, utrum eo, quo dotem, vel ante nuptias donationem, vel aliam qualemuis liberalitatem adscripsit vel dedit vitrico vel novercae, an magis illud tempus spectari oportet, quo parens mortuus est. Et dicimus, eventum inspici oportere, id est, illud tempus, quo parens mortuus est, ut secundum patrimonii quantitatem, quod postea inventum fuerit, ita divisio fiat inter liberos ex priore matrimonio natos et novercam vel vitricum, ita, ut si quid plus novercae vel vitrico datum vel relictum fuerit, hoc redeat ad liberos, qui ex priore matrimonio nati sunt, et pariter inter eos distribuatur. Sin autem ex secundo matrimonio liberos reliquerit, id quod de sua
Abbreviated transcription (Latin):
quẽq liboꝵ exsubstantia eiꝰ ꝑuienerit: Icłoq si unũ
filiũ hãt. dimidiã partẽ eidẽ falro suo conseruet:
& altam dimidiã partẽ nouerce uł uitrieo preste
Sin aũt duos filios habeat : tertiã tantũ modo por¬
tionẽ bonoꝵ suoꝵ nouerce uł itrico liceat p̾stare.
Quodsi tres habeat filios quartã partẽ si uelit: det:
ESt regularit̃ tantã partẽ liceat ei nouerce ł urerico
dare quantã singuli libi habent s Sed si in testa¬
mento suas ficultates diuidere parens uoluerit:
et nouercȩ uł uitrico qui ppiã dare uoluerit. le¬
gadi ł fidei comissi nõe. parit substantiã sua ma
distribuat: ut uitricus uł nouerca unius libi hãt
portionẽ : hec si libis suis n ex disparib partibo
facultates suas pareris diuisit Nã si dispares por¬
tiones cis p̃stiterit: necẽt ẽ nouercã uł uitraeu illi
filio cõparari: ꝗ minimã portionẽ accepitstutt̃
ut unus quisq liboꝵ ñ minus legas faladiebat

Expanded text:
suorum ex substantia eius pervenerit. Ideoque si unum filium habeat, dimidiam partem eidem filio suo conservet, et alteram dimidiam partem novercae vel vitrico praestet. Sin autem duos filios habeat, tertiam tantummodo portionem bonorum suorum novercae vel vitrico liceat ei praestare Quod si tres habeat filios, quartam partem, si velit, det, et regulariter tantam partem liceat ei novercae vel vitrico dare, quantam singuli liberi habent. Sed et si testamento suas facultates dividere parens voluerit, et novercae vel vitrico quidpiam dare voluerit legati vel fideicommissi nomine, pariter substantiam suam distribuat, ut vitricus vel noverca unius liberi habeat portionem. Haec, si liberis suis non ex disparibus partibus facultates suas parens divisit; nam si dispares portiones eis praestiterit, necesse est novercam vel vitricum illi filio comparari, qui minimam portionem accepit, ita tamen, ut unusquisque liberorum non minus lege Falcidia habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
rayis in aliqua ciuitate ł uico debitores ms ntencan¬
Dhabrierit. posteaq abos homines ex eadẽ ciuitate
uł uico: inaliã ciuitatẽ uł in aliũ uicũ. ł nun¬
dinarũ gr̃a degentes inuenerit. non audeat ess
uł res eoꝵ tenere . ł alieni debiti nomine peccu¬
niã abhis exigere. ł pignera abhis extorquere. Nã
siquid tale fecerit. om̃e qđ indecebiliter exegit
inquadruplũ reddere cõpellit᷑ ei qui iniurrã passũꝰ e.
sed et siquã ackonẽ aduersus debitorẽ suũ habeat.
eam quoq amittat: I N ec aũt obseruari decet cura
diligentia p̾sidũ. quib grauissimȩ pene immine¬
bunt. si p̃cepta saluberrime presentis ẽstitutiõis
neglexerint: ut Donat iog es IN iapeꝵotore
EΛCIEΝDS & SIXE mogumeatis faciant
iauis imꝑatori donare uoluerit. sufficrat ei
ad ꝑfectã donationẽ instrum̃tũ liberalitats modũ
continens. et non cogatur huius modi donationis
instrumentũ publicis monumentis intimare.

Expanded text:
is in aliqua civitate vel vico debitores habuerit, posteaque alios homines ex eadem civitate vel vico in alia civitate vel in alio vico, nundinarum gratia degentes invenerit, non audeat eos vel res eorum tenere, vel alieni debiti nomine pecuniam ab his exigere, vel pignora ab his extorquere. Nam si quid tale fecerit, omne, quod inciviliter exegerit, in quadruplum reddere compellatur ei, qui iniuriam passus est, sed et si quam actionem adversus debitorem suum habeat, eam quoque amittat. Hoc autem observari decet cura et diligentia praesidum, quibus gravissimae poenae imminebunt, si praecepta saluberrima praesentis constitutionis contempserint. Vt donationes in imperatorem faciendae et sine monumentis fiant Si quis imperatori donare voluerit, sufficiat ei ad perfectam donationem instrumentum liberalitatis modum continens, et non cogatur huiusmodi donationis instrumentum publicis monumentis intimare,
Abbreviated transcription (Latin):
rit .: teneat̃ quidẽ eadẽ pena. s exactio peccui¬
ne fiat officio militaris iudicis. scilicet si talis u¬
dex in illis fuerit. Quod si miltaris nemo fuerit
udex: metropolitanę ciuitatis ep̃s pęnã exegat.
cui et iucrnę ꝓuntię preses fauere debet. forsitan

Expanded text:
rit, teneatur quidem eadem poena, sed exactio pecunirit, teneatur quidem eadem poena, sed exactio pecuniae fiat, officio militaris iudicis scilicet, si talis iudex in illis locis fuerit. Quod si militaris nemo fuerit iudex, metropolitanae civitatis episcopus poenam exigat, cui et vicinae provinciae praeses favere debet forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
Tuanet quidã impri homines ꝗ mulieres miseras
inscena prodire quoartati. iusiurandũ ab isdẽ
mulierib exigebant qđ nũquã meretrices ẽẽ desinant.
hoc aũt et crudele et ĩpretate ꝓ eul nr̃o principi
uisũ ẽ: Ideoq constituit ut liceat meretricib ho¬
nestiorẽ uitã eligere sine aliquapena sine aliquo
timore. quãuis uiratoriã cautionẽ exposuerint:
Hũ aũt qui tale iusiurandũ exigerunt. et contra
castitatẽ operam suã dederunt: penę nõe decẽ li¬
bras auri ꝑsoluant hisdẽ meretri eib quę sacra¬
menta dederunt. pena aũt decẽ librarũ officio p̃si¬
dis efflagitetur. Quod si p̃ses neglexerit. de suo
patri monio pęnã prestare cogat᷑. et magistratu
sib cõmisso cadat. et non solũ mulierib sed etrã
hȩredib et aliis successorib carũ pena soluatur.
Hec si priuatus sit qui sacram̃tũ a meretrice exigit
Sin aũt ipse preses sacramentũ a meretrice exege¬

Expanded text:
Erant quidam impii homines, qui mulieres miseras in scena prodire hortati iusiurandum ab hisdem mulieribus exigebant, quod numquam meretrices esse desinant. Hoc autem crudele et a pietate procul nostro principi visum est. Ideoque constituit, ut liceat meretricibus honestam vitam transigere sine aliqua poena, sine aliquo timore, quamvis iuratoriam cautionem exposuerint. Hi autem, qui tale iusiurandum exegerunt, et contra castitatem operam suam dederunt, poenae nomine decem libras auri persoluant iisdem meretricibus, quae sacramenta dederunt. Poena autem decem librarum officio praesidis efflagitetur; quod si praeses neglexerit, de suo patrimonio poenam praestare cogatur, et magistratu sibi commisso cadat, et non solum mulieribus, sed etiam heredibus et aliis successoribus earum poena soluatur. Haec, si privatus sit, qui sacramentum a meretrice exegit. Sin autem ipse praeses sacramentum a meretrice exege
Abbreviated transcription (Latin):
ut eocuri Liipatre & orurilaGala ł coomei¬
nea aꝯtrs eurialiis filerus gaseator.
iauis curialis condicionis c̃stitutus tamiace uł muri¬
legile uł comiciace mulieri c̃iugat᷑. filii ꝗ ex ho
matrimonio nati fuerint. patris condicionẽ sequant᷑.
iubet aũt constitutio uim ac potestate suã adea quoq
facta porrigi quȩ ante quã edat᷑ c̃tegerunt: nisi forte
quidã lib̾ati sunt a curiali condicione ꝑ tamiacã uel
murilegale ł comitiacã matrẽ. eos enĩ libos ꝑmanere

Expanded text:
li patre et murilegula vel comitica matre curialis filius nascatur Si quis curialis condicionis constitutus tamiacae vel murilegulae vel comiticae mulieri coniungatur, filii, qui ex hoc matrimonio nati fuerint, patris condicionem sequantur. Iubet autem constitutio, vim ac potestatem suam ad ea quoque facta porrigi, quae antequam edatur, contigerunt, nisi forte quidam liberati sunt a curiali condicione per tamiacam vel murilegulam vel comiticam matrem; eos
Abbreviated transcription (Latin):
in scđa armenia orta fuerit. ad ꝓẽsulis auditoriu¬
e primȩ armenie ꝑducatur. Sin aũt in quarta arme¬
nia similit̃ appellatio orta fuerit. intertiã ꝑducat .
De sacerdotib aũt uł consecrationib ł de metropolita¬
no iure ep̃oꝵ nichil constitutio in nouabit. Tertiẽ
aũt armenię comiti etiã milites subrecit. et uissit eũ
audire et criminales causas mibitũ et legiptimo calenlo

Expanded text:
inentis usque a secunda Armenia orta fuerit, ad proconsulis auditoriuinentis usque a secunda Armenia orta fuerit, ad proconsulis auditorium primae Armeniae perducatur. Sin autem in quarta Armenia similis appellatio orta fuerit, in tertiam perducatur. De sacerdotibus autem, vel consecrationibus, vel de metropolitano iure episcoporum nihil constitutio innovavit. Tertiae autem Armeniae comiti etiam milites subiecit, et iussit eum audire et criminales causas militum, et legitimo calculo
Abbreviated transcription (Latin):
cõmentariensiũ : quã limi tatensiũ disposuit. quomͦ
distribur debeant. subiecit aũt ei et quinq ꝓuintias.
id est citiã. & misrã. & carrã. et om̃es crcladas insu¬
las. et cyprũ. et cretã. Causarũ quoq auditorrũ hab̃e
ei concessit. ut ñ obicratur ei fori p̾scriptio. subiunexit
aũt et notitrã inpensarũ. &e est ꝓmulgata hec consti¬
De coonte tertis ARmeni e:
aeo constitutio priꝰ ꝗđe narrat deduab armenus
quẽ ad modũ ad ministratę sunt. demde detertia arme¬
nia loquitur ciuꝰ comiti septingentos solrd&s. annon arỹ
nomine dedio. et confaliario eiꝰ septuaginta duos aureos.
et apparitione eiꝰ sexaginta: loquitur aũt et dequar¬
ta armenia cui p̾erit martiro politanã ciuitatẽ .&.
locũ quicitarizon appellatur. et p̃sidẽ eiꝰ consularẽ
eẽ iussit. Quattuor itaq armeniis constitutis. prime
stratus ordinarios ẽẽ precepit.

Expanded text:
comitatensium, quam limitatensium disposuit, quomodo comitatensium, quam limitatensium disposuit, quomodo distribui debeant. Subiecit autem ei et quinque provincias, id est Scythiam, et Mysiam, et Cariam, et omnes Cycladas insulas, et Cyprum totam. Causarum quoque auditorium habere ei concessit, ut non obiiciatur ei fori praescriptio. Subiunxit autem et notitiam impensarum. Et est promulgata haec constiDe comite tertiae Armeniae Haec constitutio prius quidem narrat de duabus Armeniis, quemadmodum administratae sunt, deinde de tertia Armenia loquitur, cuius comiti septingentos solidos annonarum nomine dedit, et consiliario eius septuaginta duos aureos, et apparitioni sexaginta. Loquitur autem et de quarta Armenia, cui praestitit Martyropolitanam civitatem, et locum, qui Citharizon appellatur, et praesidem eius consularem esse iussit. Quatuor itaque Armeniis constitutis, primaestratus ordinarios esse praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
penas patiatur: quas ex superiore constitutione patit᷑.
ea q̃ ante tẽpus legiptimũ nuptras scđas contraxe
rit: Ideoq et ante nuptias donanone careat. & nec
tantũ habeat us utencdi fruendiq aliisq penis ante¬
fatis subieratur. etstrupri quoq criminis obnoxia:
perus enĩ ẽ struprari. quã scđas nuptias mulier es
ante legptimũ tẽpus contrahere:
Nec constitutio quencdã uirũ magnificũ bonũ nõe
questorẽ exercitui fecit. Nã et more antiquo
duplex erat qͥͣstorũ magistratus. & unus quidẽ circa
latus pͥncipis erat. alt̾ aũt questor exercitui preerat:
Uisposuit aũt p̾sens constitutio etiã annonas questoris
et consilariĩ eiꝰ. apparitionẽ quoq ei dedit ad imita¬
tionẽ quandã p̃fecti p̃toriorũ id ẽ scrimarros. &
abactis et p̾cones. et cõmentarienses. & lãpadarios.
& omnẽ deinceps ordinẽ. sed annonas militũ tam

Expanded text:
poenas patiatur, quas ex superiore constitutione patitur poenas patiatur, quas ex superiore constitutione patitur ea, quae ante tempus legitimum secundas contraxerit nuptias. Ideoque et ante nuptias donatione careat, ut nec tantum habeat ius utendi fruendi, aliisque poenis antefatis subiiciatur, et sit stupri quoque criminis obnoxia. Peius est enim stuprari, quam secundas nuptias mulieres ante legitimum tempus contrahere. Haec constitutio quendam virum magnificum Bonum nomine quaestorem exercitui fecit, nam et more antiquo duplex erat quaestorum magistratus, et unus quidem circa latus principis erat, alter autem quaestor exercitui praeerat. Disposuit autem praesens constitutio etiam annonas quaestoris et consiliarii eius, apparitionem quoque ei dedit ad imitationem quandam praefecti praetorio, id est scriniarios, et ab actis, et praecones, et commentarienses, et lampadarios, et omnem deinceps ordinem, sed et annonas militum tam
Abbreviated transcription (Latin):
integra manebit post deductionẽ scilicet legiptimȩ
falerdię partis. ¶ Hoc aũt quod de falcidię deducti¬
one constitutio loquitur. in libis locũ habet. ꝗb
& pars falcidiȩ debet᷑¶ Quod si heres institutus exli¬
beris non sit. contept᷑ ẽẽ debet deductione dotis uł
ꝓpt̃ nuptias donationis. et reliquas res hereditarias
fidercomissario restitutuere. dotẽ aũt ł ꝓpt̃ nup¬
tias donationẽ dari lex p̾cepit honestam id ẽ neꝙ
satis modicã ut sit dedecus heredi. neq satis in mo¬
dicã ut sit graue fidei conussario. sed medietatis cuiꝰ¬
dã moderatione moderatã. clxu. Si Soloto mã¬
triorogio aolier sẽdas gurdeor gor cogera¬
xeRit nuptigis plute onsas ũ aũt impletĩ ab aliqͦstrxpa
⁊ ooylier defuncto marito ante quĩ annus legiptimꝰ  Sit:
more aũt meretricũ ab alquo struprata conceperit. & peꝑit
ut sit clarũ id qđ natũ ẽ defuncti mariti ñ eẽ: easdẽ

Expanded text:
integra manebit, post deductionem scilicet legitimae integra manebit, post deductionem scilicet legitimae Falcidiae partis. Hoc autem, quod de Falcidiae deductione constitutio loquitur, in liberis locum habet, quibus et pars Falcidiae debetur. Quod si heres institutus ex liberis non sit, contentus esse debet deductione dotis vel propter nuptias donationis, et reliquas res hereditarias fideicommissario restituere. Dotem autem vel propter nuptias donationem dari lex praecipit honestam, id est, neque satis modicam, ut sit dedecus heredi, neque satis immodicam, ut sit grave fideicommissario, sed medietatis cuiusdam moderatione honoratam Si soluto matrimonio mulier secundas quidem non contraxerit  mulier defuncto marito, antequam annus legitimus more autem meretricum ab aliquo stuprata conceperit et pepererit, ut sit clarum, id, quod natum est, defuncti mariti non esse, easdem
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. nepotem. neptemue & de inceps siue quosdã
ex his. siue om̃s simul. & rogauerit eos ut temp̃
quo moriãt᷑. uel pꝰquã mortuus fuerit. aliis resit¬
tuant hereditatẽ. primũ quidẽ unicurq eoꝵ
legis falcidię modus in pricipiũ deducat᷑. et non
supponat᷑ fide coniissi grauamini: ceteras aũt partes
fidei conessario restituant in tegras. Ita tam̃ ut
si ꝓpt̃ nuptias donationẽ uxori ł dotẽ marito
clare maluerit: ꝑsona fideicomisso grauata.
liceat ei hoc facere etiã exaliis reb quȩ frdeicomissorio
supposite sut. & reliquas res tantũ fidei comissarro
cogatur restituere: ¶Hec aũt constitutio ñ habet
locũ in p̃teritis substitutionib seu restitutionib
s magis in futuris casib¶ Nullũ aũt augñtũ dotib
ł ꝓpt̃ nuptias donationib fiat ad insidias substitu¬
tionis scu restitutionis. Nã et siquid callide ꝑpe¬
tratũ fuerit. Nichilomin᷑ restitutio fider comissi

Expanded text:
, nepotem neptemue, et deinceps, sive quosdam ex his sive omnes simul, et rogaverit eos, ut tempore, quo moriantur, vel postquam mortui fuerint, aliis restituant hereditatem, primum quidem unicuique eorum legis Falcidiae modus praecipuus deducatur, et non supponatur fideicommissi gravamini, ceteras autem partes fideicommissario restituat integras, ita tamen, ut si propter nuptias donationem uxori vel dotem marito dare maluerit persona fideicommisso gravata, liceat ei hoc facere etiam ex aliis rebus, quae fideicommisso suppositae sunt, et reliquas res tantum fideicommissario cogatur restituere. Haec autem constitutio non habet locum in praeteritis substitutionibus seu restitutionibus, sed magis in futuris casibus. Nullum autem augmentum dotibus vel propter nuptias donationibus fiat ad insidias substitutionis seu restitutionis, nam etsi quid callide perpetratum fuerit, nihilominus restitutio fideicommissi
Abbreviated transcription (Latin):
M ullã añt excusationẽ habeant tabelliones morb ł occu¬
pationis. duoꝵ enĩ alt̾ũ necẽt ẽ ł causas eos cognoscere
uinstrum̃ta eaꝵ facere. uł si ignorent. nec facere
Inconstanti nopolitana aũt ciuitate liberam habcant fa¬
cultadẽ om̃cs tabelliones: unũ tabellionẽ uput magistrũ
census p̃ponere: et licentiã e cdore facere instrumta
desiderantib in eoꝵ statione. et in bsoluendisistrum̃tis
uenire: nulli alii licentiã et̃ hoo facere nisi er ꝗ
tabellionib p̃posit᷑ sit. aput magistrũ census sicut iã
diximꝰ Ceterũ si alit̃ obseruatũ fuerit. ea pęna ta¬
bellionib immineat quã suprꝰ dixinius ihstrum̃tum
aũt ꝓpt̃ hoc solũ non sit irritũ: sed utilitatis contraho¬

Expanded text:
Nullam autem excusationem habeant tabelliones morbi vel occuNullam autem excusationem habeant tabelliones morbi vel occupationis: duorum enim alterum necesse est, vel causas eos cognoscere, et instrumenta earum facere, vel si ignorent, nec facere. In Constantinopolitana autem civitate liberam habeant facultatem omnes tabelliones unum tabellionem apud magistrum census proponere, et licentiam ei dare, et instrumenta facere desiderantibus in eorum statione, et in absolvendis instrumentis venire, et nulli alii licentiam esse hoc facere, nisi ei, qui tabellionibus praepositus sit apud magistrum census, sicut iam diximus. Ceterum si aliter observatum fuerit, ea poena tabellionibus immineat, quam superius diximus. Instrumentum autem propter hoc solum non sit irritum, sed utilitatis contrahe
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant cũ eis quũstrum̃ta quȩdã cõponere uolunt.
et non alit̾ cartã cõplere audeant: nisi causã cog¬
noscant: ut interrogati a iudieib respondeant qua¬
lis sit causa. ꝓpt̃ quãĩstrum̃ta cõposuerunt. et maxi¬
me si litterarũ imperiti fuerint hii ꝙstrum̃ta fieri
desiderauerunt. Hoc aut optineat tã in c̃stantinopo¬
litana ciuitate. quã inalus ꝓuintis. Pęnã aũt con¬
stitutio definit adũsus eos tabelliones ꝗ alit̃ fecerint
stationũ amissionẽ . utͣsi discipulus eoꝵ missus fucrit
adĩstrum̃ti cõpositionẽ. ipse habeat ius stationis Qđ si
in dignus sit discipulus auctoritatẽ stationis cõmitti.
prior quidẽ tabellio modis om̃ib remoueat᷑. alius aũt
ꝓ eo dignũ stationt̃ accipiat: Ita tam̃ ut nullũ sen¬
tiat dampnũ dñs stationis. sed habeat redditꝰ ĩtegros
t abellio aũt amittat uis stationis quia dedignat᷑ est
c̃uenure cũ eis q̃strum̃ta cõponi sib desiderauerunt.

Expanded text:
veniant cum eis, qui instrumenta quaedam componere volunt, et non aliter chartas complere audeant, nisi causas cognoscant, ut interrogati a iudicibus respondeant, qualis esset causa, propter quam instrumenta composuerunt, et maxime si litterarum imperiti fuerint hi, qui instrumenta fieri desideraverunt. Hoc autem obtineat tam in Constantinopolitana civitate, quam in aliis provinciis. Poenam autem constitutio definivit adversus eos tabelliones, qui aliter fecerint, stationum amissionem, ita, ut si discipulus eorum missus fuerit ad instrumenti compositionem, ipse habeat ius stationis. Quod si indignus sit discipulus auctoritatem stationis suscipere, prior quidem tabellio modis omnibus removeatur, alius autem pro eo dignus stationem accipiat, ita tamen, ut nullum sentiat damnum dominus stationis, sed habeat reditus integros, tabellio autem amittat ius stationis, quia dedignatus est convenire cum eis, qui instrumenta componi sibi desideraverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. quãuis pactionũ tenor reclamauerit. s nec
coprilato sibi scdo marito ante annale tẽpus po
substantiȩ suę. Sed neq ab aliquo ex traneo capere
aliꝗd ꝑ ultimã uoluntatẽ ꝑmittit᷑. Om̃ino eũ eũ
alio n hãt testam̃ti factronẽ Idõq nec hratem sibi

Expanded text:
ditur, quamvis pactionum tenor reclamaverit, sed nec ditur, quamvis pactionum tenor reclamaverit, sed nec copulato sibi secundo marito ante annale tempus potsuae, sed neque ab aliquo extraneo capere aliquid per ultimam voluntatem permittitur; omnino enim cum alio non habet testamenti factionem, ideoque nec he
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ante fata diuisionẽ DEMULIERΕ Q
post mortẽ oariti aNũ exspectouerit
Il mulier post mortẽ mariti nondũ annali spa¬
tio cõpleto. ad scđas ꝓꝑauerit nuptras. om̃i ꝗdem
modo int̾ in fames erit. sed siꝗdẽi libos ex pͥore ma¬
trimonio non habeat infamiã ꝗdẽ soluere poderit.
si p̃ces ĩpatori porrexerit et cũ diuino pͥncipis
nutu pͥori opinioni restituta fueritꝰ Res aũt a
pͥore marito suo sib derelictas nullo modo lucra¬
bitur. sed decẽ ꝑsonis res. eadẽ ad crescunt: id ẽ usq
ad scđm gradũ in suꝑiorib & inferiorib et ex lat̾e
uenientib dinumeratione facta eodẽq modo decẽ
ꝑsonis collectis. sunt aũt hee pat̾ & mat̾. auus
et auia. filius et filia. nepos et neptis. fr̃ & soror.
His aũt ꝑsonis ñ apparentib. ea que apriore ma¬
rito tali uxori rekete sunt. fisci uirib uendicem
Sed nec propt̃ nuptias donatione potiri conce¬

Expanded text:
secundum antefatam divisionem. De muliere, quae secundum antefatam divisionem. De muliere, quae post mortem mariti annum non exspectaverit Si mulier post mortem mariti nondum annali spatio completo ad secundas properaverit nuptias, omni quidem modo inter infames erit. Sed si quidem liberos ex priori matrimonio non habeat, infamiam quidem solvere poterit, si preces imperatori porrexerit, et divino principis nutu priori opinioni restituta fuerit; res autem a priore marito sibi relictas nullo modo lucrabitur, sed decem personis res eo modo adcrescunt, id est, usque ad secundum gradum in superioribus et inferioribus, et ex latere venientibus denumeratione facta, eodemque modo decem personis collectis. Sunt autem hae: pater et mater, avus et avia, filius et filia, nepos et neptis, frater et soror. His autem personis non apparentibus, ea, quae a priori marito tali uxori relicta sunt, fisci viribus vindicentur. Sed nec propter nuptias donatione potiri conce
Abbreviated transcription (Latin):
ut habeat potestatẽ quo uoluerit modo eadẽ c̃ sũmere.
si ue ꝑ legatorũ titulũ. siue alia quauis alieatione. Sin
aũt decedens eas res non alienauerit. ł om̃s. ł quasdã ex
hes. maneant apud liberos p̃cipur honoris uite. siue ser¬
pti fuerint heredes ab ea psona que tale lucrũsoisera
lueri aliꝗd ceꝑit. quã uis tales res ñ alienauerit
specialit̃ siue int̾ uiuos. siue in testam̃to suo. at tm
heredes eiꝰ easdẽ res caprant. ex clusis uidelreet mo¬
dis om̃ib libis: Illud certũ ẽ quod si filii sint. & an¬
ex defunctis filus nepotes: parit̃ cũ suis patrius
siue auunculis in eundẽ honorẽ ꝑueniant. sic tñ
sui patris hereditatẽ amplectunt᷑. I hoc
aũt non solũ indote et donatione ꝓpt̾ nup¬
tias teneant. ẜ etiã in illis matrimonias q̃ sine
dotib consistunt. in ꝗb quartã partẽ substantie
suę maritus uel uxor lese ꝑsone conpellitur dare.

Expanded text:
et habeat potestatem, quo voluerit modo, eam consumere, et habeat potestatem, quo voluerit modo, eam consumere, sive per legatorum titulum, sive alia quavis alienatione. Sin autem decedens eas res non alienaverit, vel omnes, vel quasdam ex his, maneant apud liberos praecipui honoris vice, sive scripti fuerint heredes ab ea persona, quae tale lucrum senserilucri aliquid ceperit, quamvis tales res non alienaverit specialiter, sive inter vivos, sive in testamento suo, attamen heredes eius easdem res capiant, exclusis videlicet modis omnibus liberis. Illud certum est, quod si filii sint et ex ante defunctis filiis nepotes, pariter cum suis patruis sive avunculis in eundem honorem perveniant, si tamen sui patris hereditatem amplectuntur. Hoc autem non solum in dote et donatione propter nuptias teneat, sed etiam in illis matrimoniis, quae sine dotibus consistunt, in quibus quartam partem substantiae suae maritus vel uxor laesae personae compellitur dare,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ cogit᷑ redłe: S Morte Solxtỹ sit MatRIMOΝΩ
& đ loero Dotis ualente guptias Dogationis
÷ morte maritr ł uxoris matrimoniũ solutũ fuerit:
suꝑstes ꝑsona dotẽ ł ꝓpt̾ nuptias donationẽ sccbn
pactiones factas lucret᷑ Ita tam̃ ut in pares ñsint pactio¬
nes. & enĩ admittimꝰ talẽ c̃uentionẽ. q̃ marito ꝗdẽ dima¬
drã partẽ dotis moriente muliere p̾stat. uxori aut t̃tã
partẽ ꝓpt̃ nuptis donationẽ moriente marito. Ex¬
equari oũ pactiones ab utraq ꝑsona decet: Iłoq suꝑfbuũ
uniuꝰ portionis tollimꝰ. ut etiã inꝑsona mariti tertia
pars doris expectet᷑. exȩquationẽ enĩ partiũ ita fieri ẽsti¬
tutio iubet. ut maror pars deminuto suꝑfluo ad minorid
partis quantitate c̃currat. ¶Si ꝗd tam̃ lucratꝰ fuerit ex
dore maritꝰ mubere mortua. ł si mulier luerit᷑ exdona¬
tione ꝓpt̃ nuptias mortuo marito: hoc hãt pleno uire.

Expanded text:
non cogitur reddere. Si morte solutum sit matrimonium, non cogitur reddere. Si morte solutum sit matrimonium, et de lucro dotis vel ante nuptias donationis Si morte mariti vel uxoris matrimonium solutum fuerit, superstes persona dotem vel propter nuptias donationem secundum pactiones factas lucretur, ita tamen, ut impares non sint pactiones. Non enim admittimus talem conventionem, quae marito quidem dimidiam partem dotis moriente muliere praestat uxori autem tertiam partem propter nuptias donationis marito moriente. Exaequari enim pactiones ab utraque persona decet. Ideoque superfluum unius portionis tollimus, ut etiam in persona mariti tertia pars dotis exspectetur; exaequationem enim partium ita fieri constitutio iubet, ut maior pars deminuto superfluo ad minoris partis quantitatem concurrat. Si quid tamen lucratus fuerit ex dote maritus muliere mortua, vel si mulier lucretur ex donatione propter nuptias mortuo marito, hoc habeat pleno iure,
Abbreviated transcription (Latin):
tes maritus hãt ł minꝰ. quartã partẽ om̃imͦ substantiȩ
suȩ mulieri p̾stet: id ÷ uł centũ libras. si quadringen¬
tarũ librarũ substantiã habeat. ł minꝰ si minores bãt
facultates¶ Quod si tantas habeit opes ut etiã quadrigen¬
tarũ librarũ quantitatẽ excedaint. tẽ centũ tantũ modo
libras marititus ei p̃beat.  S si quidẽ ꝑ maritũ steternrt
qͥminꝰ matrimoniũ c̃sistat: et sine causa repudiũ miserit.
in hoc casu soluto matrimonio: annũ expectet mubier.
annos expectet. & his transactis. ad scđaᷤᷤ nuptias migret si
udit. DeRERUDIIS QUe FiLiis famibano at¬
licentiã uxori suȩ repudiũ mitterȩ. sine pat̾no con¬
sensu. Idẽ dicimus &. infilia familias uxore. Nã nec ei
r qpadiũ mutere. sine pat̃no c̃sensu marito suo ꝑmittit᷑.
Alioquin clotẽ quã pait̾ suscepit. ł ꝓpt̃̾ nuptras donationẽ

Expanded text:
tes maritus habeat vel minus, quartam partem omnimodo substantiae tes maritus habeat vel minus, quartam partem omnimodo substantiae suae mulieri praestet, id est, vel centum libras, si quadringentarum librarum auri substantiam habeat, vel minus, si minores habeat facultates. Quod si tantas habeat opes, ut etiam quadringentarum librarum auri quantitatem excedant, tunc centum tantummodo libras ei maritus praebeat. Sed si quidem per maritum steterit, quominus matrimonium consistat, et sine causa repudium miserit, in hoc casu soluto matrimonio annum exspectet mulier, annos exspectet, et his transactis ad secundas nuptias migret, si velit. De repudiis, quae a filiis familialicentiam uxori suae repudium mittere sine paterno consensu. Idem dicimus et in filiafamilias uxore, nam nec ea repudium mittere sine paterno consensu marito suo permittitur; alioquin dotem, quam pater suscepit, vel propter nuptias donationem
Abbreviated transcription (Latin):
militis dissolutio. de qua dicendũ ẽ in cõpetenti tẽpr̃e.
si uelit mulier postea nubere. annũ priꝰ expectare debo
ꝓpt̃ sanguinis confusionẽ Si aliegos a Ser iptitios
ñ ducat uorẽ. neq sciente neq consentiete dño.¶ Eb
si tale aliquid ausus fucrit facere. liceat dño et retrabore
eũ modica castigatione. siue ꝑse siue ꝑ magistrũ et copu¬
latã sibi mulier ẽ disiungere. s sales enĩ nuptiȩ. nec nup¬
tiȩ sunt. nec dos ulla e. nec donatio ꝓpt̾ nuptias itelligit᷑.
degoptiis sige dotalipos in trooient c̃tꝑa
NQuis sine dotalib instrumtas affectione maritalitis.
uxorẽ duxerit. ñ audeat sine causa legib cognita repu¬
eliũ ei mittere:  Alioꝗn quartã partẽ substantię suȩ de¬
ceptae mulieri p̃stet. ¶ Hȩc aũt quarta pars talẽ distareti¬
onẽ recipiat Nã siꝗdẽ quadragentarũ librarũ faculta¬

Expanded text:
militis dissolutio, de qua dicendum est in competenti tempore, imilitis dissolutio, de qua dicendum est in competenti tempore, isi velit mulier postea nubere, annum prius exspectare debet, propter sanguinis confusionem. Si alienus adscripticiusucat uxorem, neque sciente, neque consentiente domino. Quod si tale aliquid ausus fuerit facere, liceat domino et retrahere eum cum modica castigatione sive per se, sive per magistratum, et copulatam sibi mulierem disiungere; tales enim nuptiae nec nuptiae sunt, nec dos ulla est, nec donatio propter nuptias intelligitur. De nuptiis sine dotalibus instrumentis contraquis sine dotalibus instrumentis, affectione maritali uxorem duxerit, non audeat sine causa legibus cognita repudium ei mittere; alioquin quartam partem substantiae suae deceptae mulieri praestet. Haec autem quarta pars talem distinctionem recipiat: nam si quadringentarum librarum auri faculta
Abbreviated transcription (Latin):
nulla lege quantũ ꝑtinet ad seruitutẽ huiꝰmodi ma¬
trimoniũ c̃eutiente. s Sin aũt dñs specialit̃ quidem
nuptus ancille suȩ ł serui ñ consenserit. sciens aũt
qd agat᷑ ñ ꝓ hibuerit. forte enĩ ido hoc facit. ut postea
ne gotiũ moueat homini libero: qđ ancillã eiꝰ dioeit
uxor ẽ. ł ingouiȩ mulieri ꝙ seruo eiꝰ nupta ẽ. siꝗd
igitur tale euenerit. licet specialit̃ dñs ñ consenserit:
at tam̃ sisciens non ꝓhibuerit. et nuptię integro iure
consistant. et seruilis condicionis ꝑsona eripiat᷑ ad inge¬
Sieuis ia Seuo suo aut anscilla eGrot aNte
gollao adfiBuerit crrala.
Nuis seruũ suũ egrotũ ł ancillã morbosã c̃tẽpserit. &
atur. eodẽ iuire etiã in ancillã obtinente: Iłoq int̾ eos
nuptiȩ legiptimȩ contrahi possunt. & istȩ quidem
cause st̃ ꝑ quas bona gra matrimonia dissoluunt᷑. his aut
adnumerari debet etiã in expeditionẽ degentis mariti

Expanded text:
nulla lege, quantum pertinet ad servitutem, huiusmodi manulla lege, quantum pertinet ad servitutem, huiusmodi matrimonium concutiente. Sin autem dominus specialiter quidem nuptiis ancillae suae vel servi non consenserit, sciens autem, quid agatur, non prohibuerit, - forte enim ideo hoc facit, ut postea negotium moveat homini libero, quod ancillam eius duxerit uxorem, vel ingenuae mulieri, quod servo eius nupta est - : si quid igitur tale evenerit, licet specialiter dominus non consenserit, attamen sciens non prohibuerit, et nuptiae integro iure consistant, et servilis condicionis persona eripiatur ad ingeSi quis in servo suo aut ancilla aegrotante nullam adhibuerit curam Si quis servum suum aegrotum vel anipiatur, eodem iure etiam in ancilla obtinente. Ideoque nuptiae inter eos legitimae contrahi possunt. Et istae quidem causae sunt, per quas bona gratia matrimonia dissolvuntur. His autem adnumerari debet etiam in expeditione degentis mariti
Abbreviated transcription (Latin):
nia dissoluunt᷑. ufuti si uir ł mulier ex sententia uidiei¬
abi inseruitatẽ deducant᷑ Forte enĩ lib̾tini ẽstituti.
ingrati erga suũ patronũ extiterunt. s & in ħ cafu
tantũ lucrari oportet cã ꝑsonã quȩ in suo statu ꝑdara¬
uit. quantũ lucri cepisset. si eaꝑsona que inseruitute
redieta ẽ decesfisset: SiUIS LIBeR ANCILLam
c̃iuncta sit. posteaq ueritas reꝑta fuerit: dicendũ ełt
om̃ino nuptias non constituisse. Int̾ liberũ erã et ancillã
uł seruũ et liberã mulierẽ. nuptiȩ contrahi ñ possunt.
Q uodsi calliditate uł conibentia domini. seruus ł ancilla
matrimoniũ contraxerit cũ lib̾a ꝑsona. forte oũ dñs
ancillã suã. aut liberã uiro ingenuo conunexit. et
cdotẽ ꝓ ea p̾stitit. ut ꝓpt̃ nuptus donitionẽ lueret᷑
totã. ł ꝓparte. si quidigitur tale contigerit ipsa do¬
natione dotis. & ancilla liba fiat. et nuptiȩ consistaqs

Expanded text:
nia dissolvuntur, veluti si vir vel mulier ex sententia iudicinia dissolvuntur, veluti si vir vel mulier ex sententia iudiciali in servitutem deducantur, forte enim libertini constituti ingrati erga suum patronum exstiterunt. Sed et in hoc casu tantum lucrari oportet eam personam, quae in suo statu perduravit, quantum lucri cepisset, si ea persona, quae in servitutem redacta est, decessisset. Si quis liber ancillam coniuncta sit, posteaque veritas reperta fuerit, dicendum est, omnino nuptias non constitisse. Inter liberum enim et ancillam vel servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. Quod si calliditate vel conniventia domini servus vel ancilla matrimonium contraxerit cum libera persona  forte enim dominus ancillam suam ut liberam viro ingenuo coniunxit et dotem pro ea praestitit, ut propter nuptias donationem lucretur totam vel pro parte: si quid igitur tale contigerit, ipsa donatione dotis et ancilla libera fiat, et nuptiae consistant,
Abbreviated transcription (Latin):
si uxor &ꝰ mortua c̃et. s siquis ñ potuorit eũ uxore sua
misceri: forte enĩ naturę frogidȩ ẽ. triennio transacto
qd numerabit᷑ scilicet exeo tẽpore quo copulati sunt.
s non potuerit in toto triennio cũ muliere sua misceri.
etiã sine repudio matrimoniũ dissoluat᷑. s et si uir
ł uxor incaptiutate fuerit: si ne repudro matrimo¬
.niũ
dissoluatur. Subea tam̃ distinctione. ut siquidẽ spes
sit maritũ ł uxorẽ redire. ea ꝑsona quę incuutate
ẽ: ñ audeat ad scđas nuptias ꝑuenire. A lioꝗn maritꝰ
quidẽ. ante nuptias donationẽ amittat. U xoris
aũt temeritas dotis amissione puniet᷑. Quodsi ĩcertũ
sit utrũ abhostib capta ꝑsona uiuat annon. tr̃ ea
ꝑsona quȩ in ciuitate ẽ. expectet ꝗnquenniũ. qͦ trans¬
acto licebit& marito uxorẽ ducere. et mulieri ad scđas
nuptias migrare. Alio quoq modo bona gr̃a matrimo¬

Expanded text:
si uxor eius mortua esset. Sed et si quis non potuerit cum uxore sua si uxor eius mortua esset. Sed et si quis non potuerit cum uxore sua misceri forte enim naturae frigidae est triennio transacto, quod numerabitur scilicet ex eo tempore, quo copulati sunt, si non potuerit in toto triennio cum muliere sua misceri, etiam sine repudio matrimonium dissoluatur. Sed et si vir vel uxor in captivitate fuerit, sine repudio matrimonium dissoluatur, sub ea tamen distinctione, ut si quidem spes sit maritum vel uxorem redire, ea persona, quae in civitate est, non audeat ad secundas nuptias pervenire; alioquin maritus quidem ante nuptias donationem amittet, uxoris autem temerutrum ab hostibus capta persona vivat, an non, tunc ea persona, quae in civitate est, exspectet quinquennium, quo transacto, licebit et marito uxorem ducere, et mulieri ad secundas nuptias migrare. Alio quoque modo bona gratia matrimo
Abbreviated transcription (Latin):
qui sesconin uocatur. hr̃i enĩ quãus ante ẽstitutionas
edictionẽ curialis c̃stituti c̃dicionis. ꝑ tamiacã matrẽ
lib̾ati sunt. nichilominꝰ curiales ꝑmaneant nullo reserpp¬
to: nulla opitulatione potituri ad effugienda currabia
nec obtinebit in eis que ante ipfiuꝰ tẽpora c̃tigerunt.
Fet locũ habet in maritis ex uxorib qui quę ue aut om̃ino
testati non sunt. ł ñ iuire testati fuerint. ł quantũ ꝑti¬
net ad eandẽ constitutionẽ intestati decesserunt:
IDE DIUORTIIS BONAGRA FACIENDIS:
Sunet quȩ dã iustę cause quę bona gr̃a sine repudio ma¬
trimonia disrũpunt. Et ẽ prima causa si maritus
ł mulier solitariã uitã elegerit: ita tam̃ ut si uir mona¬
chus fuerit factus : tantũ lucret᷑ exdonatione ꝓpt̃ nup¬
tias sibi data muker: quantũ morte mariti lucri cepis¬
set Idẽ dicimus et simulier in monasteriũ intrauerit.
maritus enũ  e dote tantũ lucrabit᷑ quantũ lucri cepiss&

Expanded text:
s editionem curialis constituti condicionis per tamiacam matrem liberati sunt, nihilominus curiales permaneant, nullo rescripto, nulla opitulatione potituri ad effugienda curialia nec obtinebit in eis, quae ante ipsius tempora contigerunt, et locum habet in maritis et uxoribus, qui quaeve aut omnino testati non sunt, vel non iure testati fuerunt, vel quantum pertinet ad eandem constitutionem, intestati decesserunt. De divortiis bona gratia faciendis Sunt quaedam iustae causae, quae bona gratia sine repudio matrimonia disrumpunt. Et est prima causa, si maritus vel mulier solitariam vitam elegerit, ita tamen, ut si vir monachus factus sit, tantum lucretur ex donatione propter nuptias sibi data mulier, quantum morte mariti lucri cepisset. Idem dicimus, et si mulier in monasterium intraverit; maritus enim eius ex dote tantum lucrabitur, quantum lucri cepisset,
Abbreviated transcription (Latin):
pleno uire habeat ꝓprietatẽ: s hoc aũt ẽstitutionis
caput non solũ in futuris casib s etiã in p̃t̾itis ne¬
gotus locũ habeat: nisi forte uł iudiculi senten¬
ta uł amicali transactione sopita sunt: IStudeaiᷤ
aũt parentes filios suos tã expriori matrimonio
natos: quã ex sedĩs nuptiis ꝓ creatos. exequis partib
her edes scribere. nisi forte quidẽ int̃ cos ingrati ap¬
pareant. hoc aũt quasi ꝑsuadente quã legis nec essita¬
tẽ ĩponentes dicimꝰ: QO cAUS E ΠΕΡΩDI
Aysas aũt repuchi inista ẽstitutionesunt:
positas. ideo ñ diximꝰ: quia in inferrore ẽstituti¬
one hoc caput plorissime inuenit᷑. Et om̃ino si quid
p̃t̃missũ ẽ in hac ẽstitutione quasi deletũ uł suꝑfluũ
expositũ non ẽ Et ideo alias ẽstitutiones legere debe .
quas tibi tituti cõpetentes ostenderint

Expanded text:
pleno iure habeat proprietatem. Hoc autem constitutionis pleno iure habeat proprietatem. Hoc autem constitutionis caput non solum in futuris casibus, sed etiam in praeteritis negotiis locum habeat, nisi forte vel iudiciali sententia, vel amicali transactione sopita sunt. Studeant autem parentes filios suos tam ex priori matrimonio natos, quam ex secundis nuptiis procreatos ex aequis partibus heredes scribere, nisi forte quidam inter eos ingrati appareant. Hoc autem quasi persuadentes magis quam legis necessitatem imponentes dicimus. Quae causae repudiausas autem repudii in ista constitutione positas ideo non diximus, quia in inferiore constitutione hoc caput plenissime invenitur, et omnino si quid praetermissum est, et in hac constitutione quasi deletum, vel superfluum expositum non est. Et ideo alias constitutiones legere debes, quas tibi tituli competentes ostenderint
Abbreviated transcription (Latin):
ne cũ fr̃ib defuncti filii sui succedat. et non solũ
ius utendi fruendi. s etiã ꝓpͥetatẽ in hisdẽ habeat
reb. excepta idelicet ꝓpt̾ nuptras donatione. ea
enĩ suis finib regit᷑. et nullã in nouationẽ abhac
constitutione patit᷑: I Sed & in hoc iuris capite in¬
gratitudinis ratio habenda ẽ. ñ solũ ad matrẽ. sed
etiã ad fr̃es. Cause aũt ingratitudinis in alia infe¬
riore costitutione exponent᷑. Illud aũt certũ ẽ qd
hoc caput constitutionis ad futuros casuꝰ ñ ad ptos ꝑti¬
iceat matri in his reb q̃ non expat̾na linea ad
filiũ suũ defunctũ ꝑuenerunt si heres ei ertãit. &
testari et alienare et ad quẽ que uoluerit modum
disponere. quodsi res ꝑmixte fuerint tã ex patna
linea quã ex diũsis aliis causis adquesitę. uhti ex
testam̃to ex donatione: ex legato. ł alio huiꝰ scemodi
casu earũ quidẽ quȩ expat̾na linea filio defuncto
obuenerunt: habeat usũ fructũ .: abarũ aũt rerũ

Expanded text:
solum ius utendi frvendi, sed etiam proprietatem in hisdem habeat rebus, excepta videlicet propter nuptias donatione. Ea enim suis finibus regitur, et nullam innovationem ab hac constitutione patitur. Sed et in hoc toto iuris capite ingratitudinis ratio habenda est, non solum ad matrem, sed etiam ad fratres. Causae autem ingratitudinis in alia inferiore constitutione exponuntur. Illud autem certum est, quod hoc caput constitutionis ad futuros casus, non ad praeteritos pertidevoluta sunt Liceat matri in his rebus, quae non ex paterna linea ad filium suum defunctum pervenerunt, si heres ei exstiterit, et testari, et alienare, et ad quem voluerit modum disponere. Quod si res permixtae fuerint, tam ex paterna linea, quam ex diversis aliis causis adquisitae, veluti ex testamento, ex donatione, ex legato vel alio huiuscemodi casu, earum quidem, quae ex paterna linea filio defuncto obvenerunt, habeat usumfructum, aliarum autem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
quod habeat nom̃ gloriosissi comitis largitionẽ. et
tẽpus quo carta facta ẽ. alioquin si aliã scripturam
carta habeat: non ad mittant cã tabelliones. hoc aũt
his teneant in sola constantinopolitana ciuitate.
quod si adũsus eã fecerint. pęna falsitatis subiciant:¬

Expanded text:
quod habeat nomen gloriosissimi comitis largitionum, et tempus, quo charta facta est. Alioquin si aliam scripturam charta habeat, non admittant eam tabelliones. Hoc autem ius teneat in sola Constantinopolitana civitate. Quod si adversus ea fecerint, poenae falsitatis subiiciant
Abbreviated transcription (Latin):
nens
ꝗcũq sub eadẽ conditione legatũ re¬
liq̃rit:
nã et hic eadẽ teneant quę in
marito diximus et uxore. ut ante fata cautio det᷑.
Si quidẽ institutio particularis sit: coheredib Sin
aũt legatũ ł fider comissum: hrđb ł substitutis. ne¬
mine aũt exhis apparente his cautio p̾stet᷑ qui ab
intestato ad successionẽ defuncti uocant᷑. nisi forte
specilit̃ testator talẽ cautionẽ dari. ꝓhibrit. nã et
in hoc. uoluntatẽ eiꝰ custodiri equum est.

Expanded text:
neus neus quicumque sub eadem condicione legatum reliquerit; nam et hic eadem teneant, quae in marito diximus et uxore, ut antefata cautio detur, si quidem institutio particularis sit, coheredibus, sin autem legatum vel fideicommissum, heredibus vel substitutis, nemine autem ex his apparente, his cautio praestetur, qui ab intestato ad successionem defuncti vocantur, nisi forte specialiter testator talem cautionem dari prohibuerit, nam et in hoc casu voluntatem eius custodiri aequum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uertit. usurarũ nomine tertiã centesime det:
Hȩc si locuplex fuerit legatarius ł legatari. fiSin
aũt minus soluendo fuerit. fideiussore dare cogat᷑.
quod si nec frdeiussorẽdare possit. sub cautione ru
date uindicentur apud qualẽ ꝑsonã inuentȩ fuerint.
siue mobiles sint sie immobiles. & om̃ino indica¬
tio rerũ ita frat. quasi alienatio eoꝵ ab initio facta
ñ ẽẽt¶ Sin aũt peccunia numerata legata sit : et
legatarius neqII. fideussores habuerit. neq ido¬
neussit. tc̃ ille a quo legatũ rdictũ ẽ: tertĩ cente¬
sime usurarũ nomine prestet er: donec ad scđas ꝑ ue¬
nerit nuptias. ł sacerdotio fuerit conseeratus: ut
nulla spes nuptiarũ. suꝑsit. ł mortuus fuera loga¬
tarius. ¶ Na si quidẽ legiptimas contraxerit nuptias
reddat quis accepit usuras Sin aũt ad sacerdoriũ
uenerit.  uł mortuus sit. capiat aut ipse sortẽ aut
si non
maritus uxori. ł uxor marito. s extra¬

Expanded text:
vertit, usurarum nomine tertiam centesimae det. vertit, usurarum nomine tertiam centesimae det. Haec, si locuples fuerit legatarius vel legataria. Sin autem minus solvendo fuerit, fideiussorem dare cogatur. Quod si nec fideiussores dare possit sub cautione iuradatae vindicentur apud qualem personam inventae fuerint, sive mobiles sint, sive immobiles, et omnino vindicatio rerum ita fiat, quasi alienatio earum ab initio facta non esset. Sin autem pecunia numerata legata sit, et legatarius neque fideiussores habuerit, neque idoneus sit, tunc ille, a quo legatum ei relictum est, tertiam centesimae usurarum nomine ei praestet, donec ad secundas pervenerit nuptias, vel sacerdotio fuerit consecratus, ut nulla spes nuptiarum supersit, vel mortuus fuerit legatarius. Nam si quidem secundas contraxerit nuptias, reddat, quas acceperit, usuras. Sin autem ad sacerdotium venerit, vel mortuus sit, capiat aut ipse sortem, autsi non maritus uxori, vel uxor marito, sed extra