comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diaot euangelicȩ predicationi sic ipse dñs qui in apostolissius illa pes¬
ficit desolauit ñ mare iuxta .lxx. sediuxta hebreos linguã maris egip¬
ti queprius contra dnm basphemabat. et suꝑstitioni egyptiȩ p̾¬
erat. unde et in psalmis legimus. draco iste quẽ plas masti ut in lu¬
deret ei. desolauit igitur siue inter ficiet hocẽ. aNA E NaTICEI.
ut theodotio. aquila et symmachus tracistulerunt linguam maris
egypti. et eleuauit manũ suã suꝑ flumen egxpti infortitudine sp̃s
sui. uel spũ uiolentissimo. qđ regnũ intellegimus romanorũ. regnan¬
te enĩ cesare augusto quando flos deradice conscendit. et in urbe
romano prima est facta descriptio. potentissimũ prius regnum
egrptiorũ qđ multis durauat ȩtatibus cleo patrȩ mortȩ dis¬
tructum ẽ. et ꝑcussus ẽ amnis egyptius inseptemriuis. siue
inseptẽ uallibus. nilus enĩ aquarũ multarũ qui prius uno flu¬

Expanded text:
diant Evangelicae praedicationi, sic ipse Dominus qui in Apostolis suis illa perdiant Evangelicae praedicationi, sic ipse Dominus qui in Apostolis suis illa perfecit, desolabit non mare juxta LXX, sed juxta Hebraeos, linguam maris Aegypti, quae prius contra Dominum blasphemabat et superstitioni Aegyptiae praeerat. Unde et in Psalmis legimus: Hoc mare deret ei. Desolabit igitur, sive interficiet, hoc est ἀναθεματίσει, ut Theodotio, Aquila et Symmachus transtulerunt, linguam maris Aegypti, et levabit manum suam super flumina Aegypti in fortitudine spiritus sui, vel spiritu violentissimo, quod regnum intelligimus Romanorum. Regnante enim Caesare Augusto , quando flos de radice Jesse conscendit, et in orbe Romano prima facta est descriptio, potentissimum prius regnum Aegyptiorum, quod multis duravit aetatibus, Cleopatrae morte destructum est, 165 et percussus est amnis Aegyptius in septem rivis, sive in septem vallibus. Nilus enim aquarum multarum, qui prius uno flu
Abbreviated transcription (Latin):
extendent manus suas. iuxta illud qđ sub ꝑ sona dauid xp̃s misticȩ
loquebatur: In idumeã extendã calciamentũ meum mihi aligni¬
genae subditae seruient: hae enĩ eotempore quo isa ias propheta¬
bat: aduer sarie erant populo iudeorum. et idcir co nunc dicit
qđ post quã sur rexerit radix iesse ut regnet ingentibus. et uexillũ
crucis obsalutẽ totius orbis fuerit eleuatũ. tunc etiã idumea et moab
et filu ammon. omnis licet arabiae latitudo dent apostolis manus
Set in locis idolatriae xp̃i eccdesie suscitentin: Et desolauit dñs lin¬
guã maris egrpti. et leuauit manũ suã suꝑ flumen infortitudi¬
Sne sp̃s sui. et ꝑcutiet eũ inriuis septẽ. Ita ut transeant ꝑ eũ calci¬
Sati. et erit uia residuo populomeo quirelir quitur ab assyrus. sicut
fuit isra heli indie quaascendit deterra egrpti: Quomodo idu
mea et moab et filii am mon tradent manus suas apostolis ut oboe¬

Expanded text:
extendent manus suas, juxta illud quod sub persona David Christus mystice extendent manus suas, juxta illud quod sub persona David Christus mystice loquitur: In Idumaeam extendam calceamentum meum: mihi alienigenae servient . Hae enim gentes eo tempore quo Isaias prophetabat, adversariae erant populo Judaeorum, et idcirco nunc dicit quod postquam surrexerit radix Jesse, ut regnet in gentibus, et vexillum Crucis ob salutem totius orbis fuerit elevatum, tunc etiam Idumaea et Moab et filii Ammon, omnis scilicet Arabiae latitudo dent Apostolis manus, et in locis idololatriae Christi Ecclesiae suscitentur. Et desolabit Dominus linguam maris Aegypti et levabit manum suam super Flumen in fortitudine spiritus sui et percutiet eum in septem rivis ita ut transeant per eum calciati et erit via residuo populo meo qui relinquetur ab Assyriis sicut fuit Israhel in die qua ascendit de terra Aegypti maea et Moab, et filii Ammon tradent manus suas Apostolis, ut obe
Abbreviated transcription (Latin):
et occidentem meridiem. et septentrionẽ significat. ut ꝑ haec
mundi uocatio demonstretur. cotempore inquit isaias nequaquã
effraim. et iuidas qui nunc me prophetante inter se hostili odio
dissident inimici erunt sed iuxta ie zethielis prophetiã. duȩ uir¬
gae in unã uirgã copulabuntur et iungentur in xp̃i ec clesiã qui
prius fuerant saeparati. ita ut gentibus communi labora desudent.
et uolent inhumero philistim ꝑmare. hoc ẽ primũ maritimis¬
alienigenarũ et simul p̃ dabuntus. quod de unius pauli apostoli
intellegamus exemplo qui ꝑpamphiliã etasiam . et macedoniã
et achaiã. et diuersas insułas atq prouincias. ad italiã quoq
et ut ipse scribit ad his panias alienigenarũ portatus ẽ nauibus :
gitur effram et iudas. idest quide duocim tribubus in xp̃m cre¬
diderunt ex iu deis. simul p̃dabuntur orientẽ et idumea. et moab

Expanded text:
et occidentem, meridiem et septentrionem significat, ut per haec et occidentem, meridiem et septentrionem significat, ut per haec mundi vocatio demonstretur. Eo tempore, inquit Isaias, nequaquam Ephraim et Judas, qui nunc, me prophetante, inter se hostili odio dissident, inimici erunt, sed juxta Ezechielis prophetiam, duae virgae in unam virgam copulabuntur, et jungentur in Christi Ecclesia, qui prius fuerant separati , ita ut in gentibus communi labore desudent, et alienigenarum et mare simul depracdabuntur". Quod de unius Pauli apostoli intelligamus exemplo, qui per Pamphyliam et Asiam et Macedoniam et Achaiam et diuersas insulas atque prouincias, ad Italiam quoque et ut ipse sIgitur Ephraim et Judas, id est, qui de duodecim tribubus in Christum crediderunt ex Judaeis, simul praedabuntur Orientem, et in Idumaea et Moab
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiastice historȩ qđ a postoli in toto orbe dispersi euange¬
liũ p̃dicauerint. Ita ut quidã persus. indosq penetrarent. et
ethiopia darent manus suas dõ. et trans flumina aethiopiae
inde xp̃o munera deferentur . ac nesolũ orientales populos
significare uideatur: lungit etreliqua. et ab insulis maris. insulas
aũt maris occidentalẽ plagã significat. que oceani ambitu clan¬
ditur. leuabit igitur signũ crucis inuniuersas nationes et desina
gogis iude orũ primũ isrł populos congregabit. ut apostoli
p̃ceptũ saluatoris inplerent qui dixerat. Ite adoues ꝑditas doñ
isrł. deniq et paulus ad incredulos loquitur ex iudeis. uobis
oportebat primũ loqui uerbũ dĩ sed quõ repulistis illud.
et indignos uos iudicastis aeternȩ uitȩ. ecce conuertimut. ad
gentes. sicut p̃cepit nobis dñs quattuor aũt plagas. orientẽ.

Expanded text:
Ecclesiasticae historiae, quod Apostoli in toto orbe dispersi EvangeEcclesiasticae historiae, quod Apostoli in toto orbe dispersi Evangelium praedicarint: ita ut quidam Persas Indosque penetrarent, et Aethiopia daret manus suas Deo, et trans flumina Aethiopiae inde Christo munera deferrentur. Ac ne solum orientales populos significare videatur, jungit et reliqua: Et ab insulis maris. Insulas autem maris occidentalem plagam significat, quae Oceani ambitu clauditur. Levagogis Judaeorum primum Israel populos conpraeceptum Salvatoris implerent, qui dixerat: Ite ad oves perditas domus Israel . Denique et Paulus ad incredulos loquitur ex Judaeis: Vobis oportebat primum loqui verbum Dei; sed quoniam repulistis illud, et indignos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes, sicut praecepit nobis Dominus . Quatuor autem plagas, orientem,
Abbreviated transcription (Latin):
pariter congregatis dñs apparuit . de intria milia. et quinq. milia
iudeorũ in dño crediderunt: ia cobus quoq ad paulũ oportolum
loquitur . qui et ipse dereliquus erat: Uides frater quantamilia
sunt iudae drũ credentiũ. hii om̃s emulatores legissunt. et in eodẽ
uolumine legimus. erant aut̃ in hierusalẽ habitantes iudei uiri
timorati deuniuersis gentibus quȩ subcȩlosunt . qui omnes mi¬
rabantur atq: dicebant. nonne istigalilessunt. et quomodo nos au¬
diuimus unus quisq linguã nrãm inquanatisumus. parthi. et mȩ¬
di et elamite . et habitantes in mesopotamia. et syria: et cappado¬
tia. ponto. et asia. frigia. et pamphilia. aegrpto. et lybiae. cyre¬
neae. et ad uenȩ romani. iudaei. et proseliti. cretȩ. et arabes.
Audiuimus loquentes eos nostris linguis magnalia dĩ. de his igitur
uniuer sis gentibus ꝑ apostolos isrł reliquiȩ saluabuntur. tradunt

Expanded text:
pariter congregatis Dominus apparuit, deinde tria millia, et quinque millia pariter congregatis Dominus apparuit, deinde tria millia, et quinque millia Judaeorum in Dominum crediderunt. Jacobus quoque ad Paulum apostolum loquitur, qui et ipse de reliquis erat: Vides, frater, quanta millia sint Judaeorum credentium? hi omnes aemulatores legis sunt . Et in eodem volumine legimus: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei viri timorati, de universis 163 gentibus quae sub coelo sunt, qui omnes mirabantur atque dicebant: Nonne isti Galilaei sunt, et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elamitae, et habitantes in Mesopotamia et Syria, Cappadocia, Ponto et Asia, Phrygia et Ramphilia, et Aegypto et Libya, et Cyrene, et advenae Romani, Judaei et Proselyti, Cretes et Arabes audivimus loquentes eos nostris linguis magnalia Dei . De his igitur universis gentibus per Apostolos Israel reliquiae salvabuntur. Tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
gentiũ. ad ponet dñs secundo manũ suã. ut nequaquã iuxta nr̃os
iudai s antes. infine mundi cũ imrauerit plenitudogentiũ. tunc
omnis isrł saluus fiat. sed haec omnia in primo intellegamus ad¬
uentu. neq enĩ possumus cũ una dies dicatur. et nunc et supra
illã referee ad primum aduentũ. et istã ad secundũ. nec ꝑ haec
quae sequuntur. et illa quae precesserunt ad eũ referenda sint
xp̃m̃ quẽ iudei nec dũ uenisse seduenturũ eẽ contendunt post
uocationẽ igitur gentiũ quae quondã in cauda reputate sunt. isrł
incaudã reputabitur. ut ad ponat dñs secundo manũ suã et pos¬
sideat residuum populisui. de quo et supra legimus. non omnẽ isrł
sed reliqui as eẽ saluandas que relictȩ fuerint ab assyrus et ab egyp¬
to: et adiuersis ꝑcir cuitũ nati onibus. primũ enĩ duodecim apos¬
toli. et septuaginta. et centũ uiginti animȩ . et quingentis quibus

Expanded text:
gentium, apponet Dominus secundo manum suam, ut nequaquam juxta nostros gentium, apponet Dominus secundo manum suam, ut nequaquam juxta nostros Judaizantes in fine mundi, cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiat ; sed haec omnia in primo intelligamus adventu. Neque enim possumus, cum una dies dicatur et nunc et supra, illam referre ad primum adventum, et istam ad secundum: ne per haec quae sequuntur, et illa quae praecesserunt ad eum referenda sint Christum, quem Judaei necdum venisse, sed venturum esse contendunt. Post vocationem igitur gentium, quae quondam in caudam reputatae sunt, Israel in caudam reputabitur : ut apponat Dominus secundo manum suam, et possideat residuum populi sui, de quo et supra legimus, non omnem Israel, sed reliquias esse salvandas, quae relictae fuerint ab Assyriis et ab Aegypto, et a diversis per circuitum nationibus. Primum enim duodecim Apostoli, et septuaginta, et centum viginti animae, et quingenti, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nationũ. et uniuer segentes sperent ineo quod etiã iacob detri¬
bu iuda mystico sermone testatur: non deficiet princeps exiuda. neq
dux defemoribus eius donec ueniat ciuireposirũ ẽ et ipseerit expecta
tiogentium: Et erit in illa die adiciet dñs setundo manum suã
adpossidendũ residuum populisui qđ relinquetur ab assyriis
et ab egypto et afretos et ab ethiopia. et abelã. et asenna ar. et
ab aemath. et ab insulus maris. et leuauit signũ innationes. et c̃¬
gregabit profugos isrł. et dispersos iuda colliget aquattuor
plagis terrȩ et auferetur s elus effraim. et ostes iudaperibunt:
Effraim nonemulabitur iudã. et iudas non pugnauit c̃tra effram.
et uolabunt in humero philistim ꝑmare simul predabuntur filios
orientis et idu mea et moab. p̃ceptũ manus eorũ et filii am mon obedi¬
cũ surrexerit radix iesse insignũ populorũ. siue ut dominetur¬

Expanded text:
nationum, et universae gentes sperent in eo. Quod etiam Jacob de trinationum, et universae gentes sperent in eo. Quod etiam Jacob de tribu Juda mystico sermone testatur: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectiosum. Et erit in die illa: Adjiciet Dominus secundo manum suam ad possidendum residuum populi sui, quod relinquetur ab Assyriis, et ab Aegypto, et a Phetros; et ab Aethiopia, et ab Elam, et a Senuaar, et ab Emath, et ab insulis maris. Et levabit signum in nationes, et congregabit profugos Israel, et dispersos Juda colliget a quatuor plagis terrae, Et auferetur zelus Ephraim, et hostes Juda peribunt: Ephraim non aemulabitur Judam, et Judas non pugnabit contra Ephraim. Et volabunt in humeros Philisthim per mare, simul praedabuntur filios orientis. Idumaea et Moab praeceptum manus eorum, et filii Ammon obedicum resurrexerit radix Jesse in signum populorum, si
Abbreviated transcription (Latin):
cabatur. pater glorificame gloria quã habui prius quã mundis
fieret apud te. dictũ ẽ denatiuitate eius. dictũ est deceteris
in me dio sacramentis: uenit ad mor tẽ quȩ non consueto mor¬
taliũ nomine: sed quia in xp̃o erat uita ꝑpetua requies appella¬
tur: nos aũt ut manifestũ legenti sensũ faceremus. prodormiti¬
one et requie. altero uerbo sed eodemsensu sepulchrũ uertimꝰ:
Intempore igitur illo quando xp̃i intoto muncdo euangelium
corus cauerit et repletafuerit omnis terra scientia dñi. sicut aque
manifterrã operientes. ent radix iesse etqui detius stirpe c̃scendet
in signũ omnium populorũ ut uideant homines signũ fili ho¬
minis incȩlo quihabebebit cornua in manibus suis inquibus ab¬
scondetur fortitudo eius. ut ex altetur omnia trahat adse. si ue
ut. Lxx. transtulerunt. resurget amortuis ut princeps sit omniũ

Expanded text:
catur: Pater, glorifica me gloria, quam habui prius quam mundus catur: Pater, glorifica me gloria, quam habui prius quam mundus esset apud te . Dictum est de nativitate ejus, dictum est de caeteris in medio Sacramentis: venit ad mortem, quae non consueto mortalium nomine, sed quia in Christo erat vita perpetua, requies appellatur. Nos autem, ut manifestum legenti sensum faceremus, pro dormitione, et requie, altero verbo, sed eodem sensu, sepulcrum vertimus. In tempore igitur illo, quando Christi in toto mundo Evangelium coruscarit, et repleta fuerit omnis terra scientia Domini, sicut aquae maris terram operientes, erit radix in signum omnium populorum, ut videant populi signum Filii hominis in coelo . Qui habebit cornua in manibus suis, in quibus abscondetur fortitudo ejus, ut exaltatus omnia trahat ad se . Sive ut LXX transtulerunt, resurget a mortuis, ut princeps sit omnium
Abbreviated transcription (Latin):
bitur. quã diuer sorũ prius morũ con iunctione et iã beatus aposto¬
lus petrus inuase linteo quod decelo dimissũ ẽ. se uidisse testatur.
habentẽ quattuor principia. quas quattuor mundi plagas in¬
tellegi mus ut re pletã terram dĩ scientia cognoscamus inquouas
erant quadru pedia et serpentes. et bestiȩ et uolatilia cȩli: ut quod
ara indiluiuo hoc ecclesia prestet inmundo: Indie illa radix iesse
quistat insignũ populorũ ipsũ gentes dep̃cabuntur et erit sepul¬
chrũ eius gloriosũ: Lxx. & erit indie illo radix iesse et qui consur
get ut principes gentiũ in ipsogentes sperabunt eterit requies eius
honor: por ro requies eius inhebrachio positũ ẽ. mNuatho. qđ
om̃s similiter transtuler̃. pro honore quoq inhebreo legitur
chabod. quod ꝑ spicuȩ gloriã sonat. et est sensus ent mors eius
gloriosa. ut inpleretur illud quod saluator in euangelio depre¬

Expanded text:
bitur. Quam diversorum prius morum conjunctionem etiam beatus Apostobitur. Quam diversorum prius morum conjunctionem etiam beatus Apostolus Petrus in vase linteo , quod de coelo dimissum est, se vidisse testatur, habente quatuor principia, quae quatuor mundi plagas intelligimus, ut repletam terram Dei scientia cognoscamus: in quo vase erant quadrupedia, et serpentes, et bestiae, et volatilia coeli, ut quod Arca in diluvio, hoc Ecclesia praestet in mundo. In die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum: ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum ejus gloriies ejus honor. Pro requie ejus, in Hebraico positum est, MNUATHO  , quod omnes similiter transtulerunt. Pro honore quoque in Hebraeo legitur CHABOD  , quod perspicue gloriam sonat. Et est sensus: erit mors ejus gloriosa, ut impleatur illud quod Salvator in Evangelio depre
Abbreviated transcription (Latin):
apostolis potestas dataẽ ut calcarent suꝑ serpentes et sorpi¬
ones. et suꝑomnẽ foretitudinẽ inimici. nocere aũt et occidere ne¬
quaquã potuer̃. uenenata prius animalia eos qui habitauerint
in monte scõ dĩ. qđ int̃ pretatur ecclesia. dequo et in euangelio di¬
citur. non potes abscondi ciuitas suꝑ montẽ posita. ac ne hoc putemꝰ
dici demonte sion iuxta errorẽ hebreorũ sequenti uersiculo euange¬
licȩ p̃dicationis sacramenta monstrantur. quia repletaẽ terra scien¬
tia dñi. hoc est illud quod supra dicebatur obscurtus. habitauit
lupus cũ agno. et par dus cũ hedo accubauit. et iuxta consuetudi¬
nẽ suã prophetalia infine uerba panduntur. sicut aquae inquid
maris operientes. quo modo aquȩ maris cooperiuntur ꝓ funda ma¬
ris. hocẽ terra que oꝑtaẽ fluctibus. sic scientiadnũ omnist̾rac̃ ple¬

Expanded text:
Apostolis potestas data est, ut calcarent super serpentes, et scorpiApostolis potestas data est, ut calcarent super serpentes, et scorpiones, et super omnem fortitudinem inimici . Nocere autem et occidere nequaquam poterunt venenata prius animalia eos qui habitaverint in monte sancto Dei, quod interpretatur Ecclesia, de quo in Evangelio dicitur: Non potest civitas abscondi super montem posita . At ne hoc putemus dici de monte Sion juxta Hebraeorum errorem, sequenti versiculo Evangelicae praedicationis sacramenta monstrantur: Quia repleta est terra scientia Domini: hoc est illud quod supra dicebatur obscurius: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; et juxta consuetudinem suam pmaris operientes. Quomodo aquae maris operiunt profunda maris, hoc est, terram quae operta est fluctibus, sic scientia Domini omnis terra comple
Abbreviated transcription (Latin):
tia regi mecclesia. qui eũ int̾se disciplina dñi fuerint foede¬
rati. ita ut eorũ quoq familiȩ con iugantur. tunc conplebitur
simulrequiescent catulieorũ. Leo quoq non carnes comedet sed
paleas. quoscilicet uescatur cibo simplici. et hic obseruandion
qđ non bos carnes. sed leo paleas comedat. paleas puto inscrip¬
turis sc̃ĩs uerba simplicia intellegi. triticũ aũt et interiorem
medullã. sensũ qui inuenitur inlitera ut frequenter euenit.
ut homines scłi mystica nescientes simplici scripturarũ leccione
pascantur. infans quoq qui malicia paruulus ẽ. mittet manũ in
foramine aspidis. et deobsessis hominũ corporibus faigat de¬
mones. qui aũt ab lacͥtus ẽ et nequaquã lacte nutritur infantiȩ.
sediã solido uescitur cibo iste in reguli cauernã mittet manum.
hoc ẽ in ipsius satane habitaculũ et inde eũ extrahet. unde. et

Expanded text:
tia, regi in Ecclesia. Qui cum inter se disciplina Domini fuerint foedetia, regi in Ecclesia. Qui cum inter se disciplina Domini fuerint foederati, ita ut eorum quoque familiae conjungantur, tunc complebitur: Simul requiescent catuli eorum. Leo quoque non carnes comedet, sed paleas, quod scilicet vescatur cibo simplici. Et hic observandum, quod non bos carnes, sed leo paleas comedat. Paleas puto in Scripturis sanctis verba simplicia intelligi. Triticum autem, et interiorem medullam, sensum qui invenitur in littera: et frequenter evenit, ut homines saeculi, mystica nescientes, simplici Scripturarum lectione pascantur. Infans quoque, qui malitia parvulus est, mittit manum in foramine aspidis, et de obsessis hominum corporibus fugat daemones. Qui autem ablactatus est, nequaquam lacte nutritur infantiae, sed jam solido vescitur cibo. Iste in reguli cavernam mittit manum, hoc est, in ipsius Satanae habitaculum, et inde eum extrahit. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
dai zantes nrõs grauissimo somno sternere cũ uincamus ceterũ
iuxta uiui ficantẽ spm̃ facilis intellegentia ẽ. lupus enĩ paulus
qui primũ ꝑsequebatur et lacerabat ecclesiã. dequo dictũ
est þeiamin lupus rapax. habitauit cũ agno uel anania aquo
baptiszatus ẽ. uel petro apostolo cui dictũ ẽ pasce agnos meos.
et par dus qui prius non mutabat uarietates suas. lotus infonte
dñi accubuit cũ hedo. non qui a sinistris ẽ. sed qui m molatur
Inpascha dñi et hoc notandũ qđ non agnus et hedus
habitent et accubent cũ lupo et pardo. sed lupus et pardus.
agni et hedi imitentur in nocentiã leo quoq prius ferocissimus
& oiis et uitulus pariter morabuntur. qđ coti die cernimus in ae¬
clesia. diuites et pauperes. potentes et humiles. reges atq: pri¬
uatos pariter cõmorari et apueris par uulis quos apostolos intel¬
legimus et apostolicos uiros imperitos sermone sed non scien¬

Expanded text:
incamus. Caeterum incamus. Caeterum juxta vivificantem spiritum facilis intelligentia est. Lupus enim Paulus, qui primum persequebatur, et lacerabat Ecclesiam, de quo dictum est: Benjamin lupus rapax, habitavit cum agno, vel Anania a quo baptizatus est , vel Petro apostolo, cui dictum est: Pasce agnos meos . Et pardus qui prius non mutabat varietates suas, lotus in fonte Domini accubuit cum haedo, non qui a sinistris est, sed qui immolatur in pascha Domini. Et hoc notandum, quod non agnus et haedus habitent, et accubent cum lupo et pardo, sed lupus et pardus agni et haedi imitentur innocentiam. Leo quoque prius ferocissimum, et ovis, et vitulus pariter morabuntur. Quod quotidie cernimus in Ecclesia, divites et pauperes, potentes et humiles, reges atque privatos pariter commorari, et a pueris parvulis, quos Apostolos intelligimus, et Apostolicos viros, imperitos sermone, sed non scien
Abbreviated transcription (Latin):
mulso uino plena current flumina. et defolus arborũ stillabunt
mella dulcissima. lacteisq fontibus om̃a conplebuntus. quod sire¬
spenderint ꝓbeattudinẽ tẽporũ haec futura ut absq. cuius qua
noxahomines omnibus bonis ꝑfruantur. audiant anobis nihil
eẽ bonũ nisi uirtutẽ. & nihil malũ nisi uitiũ. dicente psalmista
quis ẽ homo qui uult uitã et diligit dies uiderebonos. compescat
linguã suã amalo et labiatua nelo quantur dolũ. declina amalo
& fac honũ diuitiae aũt et sanitas corporis etrerũ omniũ habun¬
dantia. et his contraria pauꝑtas. infirmitas. inopia: etiã aprid phi¬
loso phos seculi nec inter bona reputantur nec inter mala. sed
appellantur in differentia. unde et stoici quinr̃o dogmati imple¬
risq concordant. nihil appellantur bonã nisi solã honestatẽ atq
urtutẽ nihil malũ nisstur pitudinẽ haet breuiter diximus ut ui

Expanded text:
mulso vino plena current flumina, et de foliis arborum stillabunt mulso vino plena current flumina, et de foliis arborum stillabunt mella dulcissima, lacteisque fontibus omnia complebuntur. Quod si responderint pro beatitudine temporum haec futura, ut absque cujusquam noxa, homines bonis omnibus perfruantur, audiant a nobis, nihil esse bonum nisi virtutem, et nihil malum nisi vitium, dicente Psalmista: Quis est homo qui vult vitam, et diligit dies videre bonos? Compesce linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Declina a malo, et fac bonum . Divitiae autem, et sanitas corporis, et rerum omnium abundantia, et his contraria, paupertas, infirmitas, et inopia, etiam apud philosophos saeculi, nec inter bona reputantur, nec inter mala, sed appellantur indifferentia. Unde et Stoici, qui nostro dogmati in plerisque concordant, nihil appellant bonum, nisi solam honestatem atque virtutem: nihil malum, nisi turpitudinem. Haec breviter diximus, u
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ut incla ritate xp̃i quẽ putant infine mundi et̃ uenturum
om̃s bestiȩ redigantur in mansuetudinẽ. et pristina feritate de¬
posita lupus et agnus pascantur simul. et ceteracũ ceteris quae
nunc uidemus sibieẽ contraria quos interrogare debemus si om̃a
p̃sentis loci sic accipiuntur ut scripta sunt: et nihilrefertur ad
intellegentiã spiratalẽ. iuxta illud apostoli qui ait Benedictus
referantur ad sensũ terra quȩ ꝑ cussaẽ uerbodĩ et int̃fectos impios
spũ labiorũ eius sic intellegantur ut scripta sunt et docere cogan¬
tur quomodo rebus incorporeis iustitia et ueritate. renes dñi cir¬
cũ dentur. sedet hoc eos inter rogemus quid dignũ sit dñi mages¬
tate ut lupus et agnus pascantur simul: et pardus cũ hedo accu¬
bet. et leo paleas comedit et puer paruulus mittat ma nui
inforamine aspidũ nisi forte iuxit fabulas poctarũ aureum nobis
saturni scłum restituunt. inquo lupi et agni pascentur simul. &

Expanded text:
in claritate Christi, quem putant in fine mundi esse venturum, omnes bestiae 159 redigantur in mansuetudinem, et pristina feritate deposita, lupus et agnus pascantur simul, et caetera cum caeteris, quae nunc videmus sibi esse contraria. Quos interrogare debemus, si omnia praesentis loci sic accipiuntur, ut scripta sunt, et nihil refertur ad intelligentiam spiritalem, juxta illud Apostoli, qui ait: Benedictusreferantur ad sensum: terraque percussa verbo Dei, et interfectus impius spiritu labiorum ejus, sic intelligantur, ut scripta sunt: et docere cogantur, quomodo rebus incorporeis, justitia, et veritate, renes Domini circumdentur? Sed et hoc eos interrogemus, quid dignum sit Domini majestate, ut lupus et agnus pascantur simul, et pardus cum haedo accubet, et leo paleas comedat, et puer parvulus mittat manum suam in foramine aspidum? nisi forte juxta fabulas poetarum, aureum nobis Saturni saeculum restituent, in quo lupi et agni pascentur simul, et
Abbreviated transcription (Latin):
uir tutũ fons sit atq principiũ absq xp̃o igitur net sapiens
quis eẽ potest. nec intellegens. nec consibarius. nec fortis. nec
eruditus. nec plenus timoris dĩ. et hoc notandũ quod sp̃s dñi
moris dñi. id est septenarius numerus qui septẽ oculi in uno lapide
dicuntur in zacharia requiescat suꝑ uirgã et florẽ quide iesse
ac ꝑ hoc clauid stirpe rurrexit Specialiter aũt sp̃s timoris dñi
inpleuerit eũ. ꝓpter eos qui timorẽ dñi indigent. quia par uuli
sunt quẽ foras mittit ꝑ fecta dilectio. quienĩ timet penã habet
et nonẽ ꝑ fectus. unde etapostolus loquitur ad creuentes non enĩ ac¬
cepistis sp̃m seruitutis iterũ intimore. sed accepistis spm adoptionis
in quo clamamus abba pater et in malachialegimus. sipater egosũ
ubi est gloriamea. et si dñs ego sũ ubi est timor meus. dequotimo¬

Expanded text:
virtutum fons sit atque principium. Absque Christo igitur nec sapiens virtutum fons sit atque principium. Absque Christo igitur nec sapiens quis esse potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec pius, nec plenus timoris Dei. Et hoc notandum quod Spiritus Dentiae, et pietatis, et timoris Domini, id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur in Zacharia , requiescat super virgam et florem, qui de Jesse, ac per hoc David stirpe surrexit. Specialiter autem spiritus timoris Domini impleverit eum propter eos qui timore Domini indigent: quia parvuli sunt, quem foras mittit perfecta dilectio. Qui enim timet, poenam habet, et non est perfectus . Unde et Apostolus loquitur ad credentes: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore: sed accepistis Spiritum adoptionis, in quo clamamus Abba Pater . Et in Malachia legimus: Si pater ego sum, ubi est gloria mea? et si Dominus ego sum. ubi est timor meus ? de quo timo
Abbreviated transcription (Latin):
ta repperimus Eactũ ẽ aũt cũ ascendisset dñs cleaqua. descendit
fons omnis sp̃s scĩ. et requieuit suꝑ eũ. et dix̃ illi filimi. inom¬
nibus prophetis expectabante ut uenires. etreq uiescerem inte
tues enĩ requies mea. tues filius m̃s primogenitus qui regnas in
aeter num. quisp̃s dñi appellatus . et sp̃s sapientiae. omnia enim
ꝑipsũ facta sunt et sine ipso factũ ẽ nihil quod factũ ẽ et inpsal¬
mis canitur. quã magnificata sunt operatua dñe omnia insapien
tia fecisti et apostolus scribit. xp̃s dĩ uirtus et dĩ sapientia et in ꝓ¬
uerbus legitur. ds insapientia sua fundauit terrã. et pasauit cȩlos
in prudentia. et quomodo idem sermodĩ uocatur lux et uita et
resur rectio sic sp̃s sapientiae et intellectus consilu et fortitudi¬
nis et scientiae et timoris dñi nuncupantur. non quo diuersus
sit iuxta differentius nominũ. sed unus atq idem cunctarum

Expanded text:
ta reperimus: Factum est autem cum ascendisset Dominus de aqua, descendit ta reperimus: Factum est autem cum ascendisset Dominus de aqua, descendit fons omnis Spiritus sancti, et requievit super eum, et dixit illi: Fili mi, in omnibus prophetis exspectabam te, ut venires, et requiescerem in te. Tu es enim requies mea, tu es filius meus primogenitus, qui regnas in sempiternum. Qui Spiritus Domini appellatur et Spiritus sapientiae; omnia enim per ipsum facta sunt; et sine ipso factum est nihil, quod factum est . Et in Psalmis canitur: Quam magniistit. Et Apostolus scribit, Christus Dei virtus et Dei sapientia . Et in Proverbiis legitur, Deus in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . Et quomodo idem sermo Domini vocatur lux et vita et resurrectio, sic spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudiae, et pietatis, ac timoris Domini nuncupatur: non quod diversus sit 157 juxta differentias nominum, sed unus atque idem cunctarum
Abbreviated transcription (Latin):
iesse ꝑ mariã uirginẽ. repente consurget. requiescet sp̃sdñi
re corporaliter nequaquã ꝑ partes ut inceterissc̃is. sed iuxta
euangeliũ qđ hebreo sermone conscriptũ legunt na: arei
inconsequentibus scribitur Ecte puer meus quẽ elegi electus
m̃s in quo con placuit animae meae. ponã sp̃m meũ suꝑ illũ
iuditium gentib ꝓferet. ad saluatoris referri intellegentiã
In quo requieuit sp̃s dñi. idest aeter na habitatione per mansit.
non ut auolaret. et rur sũ ad eũ descenderet. sed iuxta iohannis bap¬
titae testimoniũ iugitur ꝑmaneret. qui ait. uidispm descenden¬
tem quasi colũ bã decelo et manentẽ in eo. et ego nesciebã illũ
sed qui misit me baptizare aqua ille mihidixit. suꝑ quẽ uide¬
ris spm̃ descendentẽ et manentẽ in eo ipse ẽ qui baptiat inspũ¬
scõ. porro in euangelio cuius supra ferimus mentionẽ. haec scrꝙp¬

Expanded text:
Jesse per Mariam Virginem repente consurget, requiescet spiritus Jesse per Mariam Virginem repente consurget, requiescet spiritus re corporaliter: nequaquam per partes, ut in caeteris Sanctis; sed juxta Evangelium quod Hebraeo sermone conscriptum legunt Nazaraei: in consequentibus scribitur: Ecce puer meus quem elegi: electus meus in quo complacuit animae meae: ponam spiritum meum super illum: judicium gentibus proferet , ad Salvatoris referri intelligentiam, in quo requievit Spiritus Domini, id est, aeterna habitatione permansit: non ut avolaret, et rursum ad eum descenderet; sed juxta Joannis Baptistae testimonium jugiter permaneret, qui ait: Vidi Spiritum descendentem quasi columbam de coelo, et manentem in eo, et ego nesciebam illum: sed qui me misit baptizare in aqua, ille mihi dixit: Super quem videris Spiritum descendenteelio, cujus supra fecimus mentionem, haec scrip
Abbreviated transcription (Latin):
conualliũ. ꝓ radice quã soli .Lxx. transtuler̃ in hebraico
scriptũ habet. ge za quod aquila sym macus et theodotio
cor mon inter p̾tatisunt idest truncũ. et ꝓflore qui habra¬
ice dicitur. ne.zer. germen transtulerunt ut ostenderent
quod multo post tempore babyloniae captiuitatis. pullo
de stripe dauitl antiqui regnigloriam possidente quasi
de trunco mariae & de maria xp̃s & ortus sit illud quod
in euuangelio mat thei omnes quaerunt ex clesiastici & non
inueniunt ubi scriptũ ẽ. qũo naareus uocabitur eruditi
hebreorũ de hoc loco ad suptum putant sed sciendum qđ
hic neuer. persa delit teram scribatur cuius proprictatem
et sonum inter sgeta etis latinus sermo non exprimit. est
enĩ stridulus et strictis dentibus uix lingue in pressione profer¬
tur. exqua et iã sion urbs scribitur. porro nam arei quos LXX
tur ȩlementũ suꝑ hunc igitur florẽ quidetrunco et deradice

Expanded text:
convallium . Pro radice, quam soli LXX transtulerunt, in Hebraico convallium . Pro radice, quam soli LXX transtulerunt, in Hebraico scriptum habet   GEZA, quod Aquila et Symmachus et Theodotio κορμὸν interpretati sunt, id est, truncum. Et pro flore qui Hebraice dicitur   NESER, germen transtulerunt, ut ostenderent, quod multo post tempore Babylonicae captivitatis, nullo de stirpe David antiqui regni gloriam possidente, quasi de trunco Maria, et de Maria Christus exortus sit. Illud quod in Evangelio Matthaei omnes quaerunt Ecclesiastici, et non inveniunt ubi scriptum sit, Quoniam Nazaraeus vocabitur , eruditi Hebraeorum de hoc loco assumptum putant. Sed sciendum quod hic NESER, per SADE litteram scribatur: cujus proprietatem et sonum inter z et s Latinus sermo non exprimit. Est enim stridulus, et strictis dentibus vix linguae impressione profertur: ex qua etiam Sion urbs scribitur. Porro Nazaraei, quos LXX tur elementum. Super hunc igitur florem, qui de trunco et de radice
Abbreviated transcription (Latin):
Lax aũt ptor colari nouũ sensũ inferentes gloriosos int̃ p̃tati suut.
Et gredictur uirga dera diceiesse et flos deradice eius ascendet.
et re quiescet suꝑ eũ sp̃s dñi. sp̃s sapientiae et intellectus. sp̃s consilu¬
eũ sp̃s timoris dñi Usque quo ad principium uisionis uel ponde¬
ris baby lonis quod uidit isuas filius amos. omnis hac ꝓphe¬
tia de xp̃o ẽ quã ꝑ partes uolumus explanare nesimul propo¬
sita. atq disserta lettoris confundat memoriã. uirgã et florẽ
deradice iesse ipsũ dñm iudȩi inter pretantur. quod scilicet
in uir garegnantis potentia. inflore pulchritudo monstratus.
Nos aũt uirga deradice iesse scãm mariã uirginẽ. Intellegamus.
quae nullũ habuit sibifruticẽ coherentẽ. dequa et supralegi¬
mus ecce iuirgo concipiet & pariet filiũ: et florẽ. dñm salua¬
torem. quidicit incantico cand corũ. ego flos cãpi etlilium

Expanded text:
. LXX autem pro torculari, novum sensum inferentes, gloriosos interpretati sunt. Cap. . LXX autem pro torculari, novum sensum inferentes, gloriosos interpretati sunt. Cap. XI Et egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet: Et requiescet sueum spiritus timoris Domini. Usque ad principium Visionis, vel ponderis Babylonis, quod vidit Isaias filius Amos, omnis haec prophetia de Christo est, quam per partes volumus explanare, ne simul proposita atque disserta lectoris confundat memoriam. Virgam et florem de radice Jesse, ipsum Dominum Judaei interpretantur: quod scilicet in virga regnantis potentia, in flore pulchritudo monstretur. Nos autem virgam de radice Jesse, sanctam Mariam Virginem intelligamus, quae nullum habuit sibi fruticem cohaerentem; de qua et supra legimus: Ecce Virgo concipiet et pariet filium . Et florem Dominum Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
de iesse et dauit sit genere nasciturus ꝑtrans lationẽ fracte
languenculx. passio illius demonstratur. quod uolente dõ idcir¬
co card illius morti traditasitit ut iudeorũ sublimitas destrua¬
tus. et excelsi quondã interrã conruant. et libanus cũ suis
cedris succidatur. de quo in acharia legimus. aperi liba ne
portas tuas. et co medat ignis cedros tuds. ulula abies quia
cecidit credros quõ magnifici uastatisunt. quod aũt apatre¬
et contritus et ꝑ cussus eẽ dicatur et illud indicios. ꝑ cu¬
tiã pastorẽ et oues dissipabuntur. et aliud testimoniũ quõ
quẽ tuꝑ cus sisti ꝑ secuti sunt. uerbũ hebraicũ. fura. qđ aquila¬
Re paaia AIΩN. inter pretatus ẽ theodotio. symmachusq
uerter̃. lenon. id est torcolar quo et ipsũ iuxta inscriptionẽ
triũ psal morũ dominicã significat passionẽ. Ipso dicente inisa¬
iam torcular calcaui solus et degentibus iuirnonerat mecum

Expanded text:
de Jesse et David sit genere nasciturus, per translationem fractae de Jesse et David sit genere nasciturus, per translationem fractae lagunculae passio illius demonstratur: quod, volente Deo, idcirco caro ejus morti tradita sit, ut Judaeorum sublimitas destruatur, et excelsi quondam in terram corruant; et Libanus cum suis cedris succidatur, de quo in Zacharia legimus: Aperi, Libane, portas tuas, et comedat ignis cedros tuas: ulula, abies, quia cecidit cedrus, quoniam magnifici vastati sunt . Quod autem a Patre contritus et percussus esse dicatur, et illud indicio est: Percutiam pastorem, et oves dissipabuntur . Et aliud testimonium: Quoniam quem tu percussisti, ipsi persecuti sunt . Verbum Hebraicum   PHURA, quod Aquila κεραμεῖον interpretatus est, Theodotio Symmachusque verterunt ληνὸν, id est, torcular, quod 155 et ipsum juxta inscriptionem trium psalmorum dominicam significat passionem, ipso dicente in Isaia: Torcular calcavi solus, et de gentibus vir non erat mecum
Abbreviated transcription (Latin):
sub iacebunt suc cidantur et humilientur. et saltus densis¬
simus subuertatur. ꝑquȩ me ta foran. populũ et principes in¬
telle gi uolunt. libanum quoq cũ excelsissuis cadere ut nihil
omnino asfyriae reside ant potestati. aliiuero ab hoc loco
uolunt principiũ ẽẽ de xp̃o Maxime cũ eteaque sequntur
et nos deillo et circũ fisio scripta fatetur dixerat supra nome
deiur gine pueri nascituri quod appellaretur em ma nuhel
et postea prophetiae conceptus utero uocaretur ad celera
spolia de trahe festina predari. et ipse esset lapis offensionis
et petra scandali. duabus domibus isrł. cuius principatus eẽt
in humere. et uocaretur sex nominibus. ad mirabilis. et consi¬
liarius. et ds. fortis. et pater futuri seculi . et princeps pacis.
et quod multiplicaretur eius imperiũ et pacis non eẽt termi¬
nus. nunc in prologo aduentus eius prius quã dicatur quod

Expanded text:
subjacebant, succidantur et humilientur, et saltus densissubjacebant, succidantur et humilientur, et saltus densissimus subvertatur: per quem μεταφορικῶς populum et principes intelligi volunt. Libanum quoque cum excelsis suis cadere, ut nihil omnino Assyriae resideat potestatis. Alii vero ab hoc loco volunt principium esse de Christo: maxime cum et ea quae sequuntur, et nos de illo, et Circumcisio scripta fateatur. Dixerat supra nomen de Virgine pueri nascituri, quod appellaretur Emmanuel; et postea Prophetissae conceptus utero vocaretur, accelera, spolia detrahe, festina praedari , et ipse esset lapis offensionis et petra scandali duabus domibus Israel: cujus principatus esset in humero ejus, et vocaretur sex nominibus: admirabilis, et consiliarius, et Deus, et fortis, et pater futuri saeculi, et princeps pacis: et quod multiplicaretur ejus imperium, et pacis non esset terminus. Nunc in prologo adventus ejus, prius quam dicatur quod
Abbreviated transcription (Latin):
fugere cupere abira dĩ . cumq ille fugerit habitatores ge¬
bim idest excelsas quasq uirtutes sermones ꝓphetico ꝑ¬
uocari uo con solentur fugientem doceantq nefugiat sed
maneat inuia et dĩ prestoletur misericordiã et non solũ
consolari fugientẽ sel dbonis operibus filiã sion reuocare ad
luctũ et ad salutẽ penitentiae ꝓuocare et hos eẽ: colles in
iherusalẽ dequibus inposteriori parte huius prophete legi¬
mus. consolamini consolamini populũ meũ sacer dotes
Lo quimi ni adcor hierusalẽ Haec dixit qui arei ueritate
constrictus. aliud quod diceret nonhabebat. Ecce domina¬
tor dñs exercituũ confringet lagun culã interrorem.
Set excel sistatura suc cidentur et sublimes humi abuntur
et sub uertentes con densa saltus ferro et libanus cũ ex cel¬
sis cadet Putant qui dã hunc locũ dicide assyrio qđ ilo
contrito omnes incircuitu nationes : quae dicioni illius

Expanded text:
fugere cupere ab ira Dei. Cumque ille fugerit, habitatores Gefugere cupere ab ira Dei. Cumque ille fugerit, habitatores Gebim, id est, excelsas quasque virtutes sermone prophetico provocari, ut consolentur fugientem, doceantque ne fugiat, sed maneat in via, et Dei praestoletur misericordiam; et non solum consolari fugientem, seu in bonis operibus filiam Sion revocare a luctu, et ad salutem poenitentiae provocare, et hos esse colles in Jerusalem de quibus in posteriore parte 154 hujus prophetae legimus: Consolamini, consolamini populum meum, sacerdotes: loquimini ad cor Jerusalem . Haec dixit, quia rei veritate constrictus aliud quod diceret non habebat. Ecce Dominator Dominus exercituum confringet lagunculam in terrore, et excelsi statura succidentur, et sublimes humiliabuntur, et subvertentur condensa saltus ferro, et Libanus cum excelsis cadet. Putant quidam hunc locum adhuc dici de Assyrio, quod illo contrito, omnes in circuitu nationes, quae ditioni illius
Abbreviated transcription (Latin):
sermo nonre sonat. et rursũ ueniet in aggai. quã bis in
hoc loco ponitur et in hebraico non habetur adsonitum
fuge eius contra mescet ram̃a ciuitas saulis quod per¬
spicue falsũ ẽ: ciuitas enĩ appelatur gabeẽ ut in hebra¬
ico continetur de inde ueniet ingallim audiet laisa. audiet
anathoth. contremescet me demena. habitatores autem
gabim. et colles qui sunt inhierusale. non longo post
tempore sed in presentiarũ et eadẽ die dũ inuiaẽ as¬
sẏrius ut mane ant in locis suis et ꝑ turbati timore ne qua¬
quã fugiant Hoc iuxta lit terã ceterũ quidã in isto loco
inuenire non possit nec se in libro hebraicorũ nominum
repperire potuisse testetur. Mittit nos ad incertũ ut
dicat in extremo mundi tem pore etin consũ matione hu¬
ius setuli in minerttib poenis sensũ magnũ principem
assiriorum esse fugiturũ. et ꝑdiuersa loca uariosq ꝓfectus

Expanded text:
sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in hoc loco ponitur, et in Hebraico non habetur. Ad sonitum fugae ejus contremiscet Rama, civitas Saul: quod perspicue falsum est. Civitas enim Saul appellatur Gaba, ut in Hebraico continetur. Deinde veniet in Gallim: audiet Laisa, audiet Anathoth, contremiscet Medemena. Habitatores autem Gebim et colles, quae sunt in Jerusalem, id esttempore, sed in praesentiarum, et eadem die dum in via est Assyrius; ut maneant in locis suis, et perturbati timore nequaquam fugiant. Hoc juxta litteram. Caeterum quidam in isto loco, nvenire non possit, nec se in libro Hebraicorum Nominum reperire potuisse testetur, mittit nos ad incertum, ut dicat in extremo mundi tempore, et in consummatione hujus saeculi imminentibus poenis, sensum magnum, principem Assyriorum esse fugiturum: et per diversa loca variosque profectus
Abbreviated transcription (Latin):
in hierusalẽ agitaret manũ suã atq concuteret suꝑ mon¬
tẽ sion uel despiciens eã atq comtem nefis. uelsalutans
et conminans et ad mirans quod toto sibi oriente subiecto
tam parua ciuitas potentiȩ suȩ audeat repugnare: Hhaec
uxta hebreos ut nobis ab eis traditũ ẽ breui sermone
ꝑ strinximus. nunc quid iuxta .LxX. editionẽ ecclesi¬
astici uiri dehoc loco sentiant subiciamus. cũ iugũ as¬
srni siue ut quidẽ male arbirantur babi lonii ablatum
fuerit dehumeris tuis atq corruptũ figiens assyrius sen¬
nache rib cum paucis reliquis ueniet mn aggai. que in he¬
breico non habetur. et tanta erit fugientis trepidatio
ut ibi manere non audeat sed transiuit in mageddo quã
et ipsã scripturã non continet. et quia sar cinis p̃ peditus
uelocius fugere non poterit. deponet uasa sua in machi¬
mas et gradu concito transiuit uallẽ quã et ipsã hebreus

Expanded text:
 Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super mon Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super montem Sion, vel despiciens eam atque contemnens, vel insultans et comminans, et admirans, quod toto sibi Oriente subjecto, tam parva civitas potentiae suae audeat repugnare. 153 Haec juxta Hebraeos, ut nobis ab eis traditum est, brevi sermone perstrinximus. Nunc quid juxta LXX editionem Ecclesiastici viri de hoc loco sentiant, subjiciamus. Cum jugum Asyrii, sive ut quidam male arbitrantur, Babylonii, ablatum fuerit de humeris tuis, atque corruptum, fugiens Assyrius Sennacherib, cum paucis reliquiis veniet in Aggai, quae in Hebraico non habetur. Et tanta erit fugientis trepidatio, ut ibi manere non audeat, sed transibit in Mageddo, quam et ipsa Scriptura non continet. Et quia sarcinis suis praepeditus velocius fugere non poterit, deponet vasa in Machmas, et gradu concito transibit vallem, quam et ipsam Hebraeus
Abbreviated transcription (Latin):
prefestinatione nimia polns manere: transiuit in agron:
Tantamq capiendȩ urbis habebit fidictiã. ut apud machinas
commendet sarcinas suas. quasi cito sub uersa urbe reditu¬
rus. quibus depositis transibit eã cur sim et ingabe ae
habebit diuer soriũ quo paulolũ ibidẽ subsistente ut
lassũ refoueat exercitũ. ram̃a urbs uicina terrebitur
gabee saulis. quondã ciuitas fugiet. tunc et filia gallim
quae hebraite dicitur betħ gallim. ita eiulabit ut equo¬
rum arbitreris hinnitũ unde olaisa et paupercula
uel oboediens siue humilis anathoth. tribus enĩ mo¬
dis inter pretari potest diligenter adtendite et de cli¬
nate cur rentis impetũ sipotestis migrauit enĩ iã dese¬
dibus suis medemena uos aũt qui habitatis in collibus. qđ
inter pretatur gẽbim̃ tuti locorũ altitudine. confor¬
tamini idest arma corripite. adhuc tantũ suꝑ erat
diei. ut stans in oppidulo nõb et pro culurbẽ conspiens¬

Expanded text:
prae festinatione nimia nolens manere, transibit in Magron, prae festinatione nimia nolens manere, transibit in Magron, tantamque capiendae urbis habebit fiduciam, ut apud Machmas commendet sarcinas suas, quasi cito subversa urbe rediturus: quibus depositis, transibit eam cursim, et in Gabee habebit diversorium: quo paululum ibidem subsistente, ut lassum refoveat exercitum, Rama urbs vicina terrebitur: Gaba Saulis quondam civitas fugiet. Tunc et filia Gallim, quae Hebraice dicitur BETH GALLIM  , ita ejulabit, ut equorum arbitreris hinnitum. Unde, o Laisa, et paupercula, vel obediens, sive humilis Anathoth tribus enim modis interpretari potest, diligenter attendite, et declimate currentis impetum, si potestis: migravit enim jam de sedibus suis urbs Medemena. Vos autem qui habitatis in collibus, quod interpretatur Gebim, tuti locorum altitudine, confortamini, id est, arma corripite. Adhuc tantum supererat diei, ut stans in oppidulo Nob, et procul urbem conspiciens
Abbreviated transcription (Latin):
Madian enĩ inter pretatur exiuditio ut spũ orisenus et oleomi¬
stricordue iugum hostium conputrescat: Ueniet. maiath tran¬
sibit in magron. apud mathmas cõmendabit uasa sua: Si
obstipuit rama gabaa saulis fugit. hinni uocem tuam fu¬
la gillim adtende laisa paupercula anathoth migraut
me demena habitatores gebim confortamini adhuc dies ẽ
ut in nib stetur. agitabit manũ suã suꝑ montẽ filie sion
transibit ualle et uenit in aggaitimor ad prehendet rama
ciuitatem saul: fugiet filiagallim adtende lusa
audietur in anathoth obstipuit me demena ethabita¬
tores gebim consolamini hodie inuia. ut maneat consola¬
mini montem filiȩ sion et collẽ hierusalẽ. Multũ in hoc
LOCO IXX abhebraico discrepant quã obrem utrãq
edicionẽ posuimus. ut quid nobis uideatur insingulis
propheticus assyrii iter pomƿamq redeuntis dcegrpto
hierusalẽ et quanto strepitu quantoq cur su adoppug

Expanded text:
Madian enim interpretatur ex judicio: ut spiritu oris ejus, et oleo miMadian enim interpretatur ex judicio: ut spiritu oris ejus, et oleo misericordiae jugum hostium computrescat. Veniet in Aioth, transibit in Magron: apud Machmas commendabit vasa sua. Traobstupuit Rama, Gaba Saulis fugit. Hinni voce tua, filia Gallim adtende Laisa paupercula Anathoth migravit Medemena habitatores Gebim confortamini adhuc dies est ut in Nob stetur agitabit manum suam super montem filiae Sion transibit vallem, et veniet in Aggai. Timor apprehendet Rama civitatem Saul: fugiet filia Gallim: attende Laisa: audietur in Anathot: obstupuit Medemena, et habitatores Gebim. Consolamini hodie in via, ut maneat: consolamini montem filiae Sion, et collem Jerusalem. Multum in hoc loco LXX ab Hebraico discrepant: quam ob rem utramque Editionem posuimus, ut quid nobis videatur in singulispropheticus Assyrii iter pompamque redeuntis de Aegypto Jerusalem, et quanto strepitu quantoque cursu ad oppug