comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum dolore Amissurus ẽ. Et uincit cĩ
uinci uideatur. quisquis cedendo ad id per¬
uenit. quod ñ amittit inuitus. Quem gͦ¬
delecfat lib̾tas: ab amore mutabilium rer
lib ec̃ appetat. Et quẽ regnare delectat:
uni omnium regnatori do subditus he¬
reat. plus eum diligendo quã scipsum.
ora. & minus minora diligimuis. Sapientem
animam atq ꝑfectam talem diligat. qualem
illam uidet. Stultam non talem. sed q
cẽ ꝑfecta. & sapiens potest. quia nec scipsum
debet stultum diligere. Nam qui se diligit
stultum. non proficiet adsapientiam. Nec
siet qrusq quał cupit eẽ: nisi se ođit qualis:
S donec ad sapientiam perfectionẽq ueniat᷑
eo animo ferat stulticiam ꝓximi. quo. su¬
am ferret si stultus eẽt. & amaret sapienti¬
am. Qua ꝓpt̾ si et ipsa supbia uere lib̾tati
et ueri regni umbra c̃ eciam ꝑ ipsam nos cõ¬
memorat diuina prouidertia. quid significe¬
mus uitiosi. & quo debeamus redire cor¬
rec ti

Expanded text:
quod cum dolore amissurus est; et uincit cum quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum.potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligit stultum non proficit ad sapientiam; nec fiet quisque qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti.
Abbreviated transcription (Latin):
osiciosis laborib futurȩ quiȩtis. certa cxpecta¬
tiitione non frangitur. Quid enim ei nocebit¬
qui bene iti etiã inmico pocest: Euis enĩ
p̃sidio. atq munimento. inimicicias non
pertimescit. cuius p̃cepto. & dono. diligit
inimicos. Nuic ułro in tribulationib pa¬
rum ẽ.ñ contris tari rasi etiã gaudeat :
sciens quod tribrilatio patientiã operatur.
patientia probationem. prolatio spẽ. Spes
autem non confundit: quoniam haritas
subiugabit: Nomo qui prosꝑis reb ꝓfic̃
asꝑis quid profecerit discit. Cum enĩ
mutabilium bonorum ad ẽ copia. non ĩ¬
eis confidit. s. cum subtrauntur: agnoscit
utrum eũ non ceperint: quia plerumq
cum ad funt nob̾ putamus quod non ea
diliganniis. s cũ abc̃e ceꝑint. inuenimus
qui simus. Hoc enĩ sine amore nro aderat
qđ̃ sine dolore discedit. Uidetur gͦ uincere
cum uincatur. qui suꝑando ad id̃ ꝑuienerit

Expanded text:
officiosis laboribus futurae quietis certa expectaofficiosis laboribus futurae quietis certa expectatiqui bene uti etiam inimico potest? Ejus enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cujus praecepto et dono diligit inimicos. Huic viro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit: quoniam charitassubiugabit? homo, qui prosperis rebus proficit, asperis quid profecerit discet. cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
si equaliter non potest omnib Qua re
si aliquẽ familiauũ suorũ pr̃optius. qũa
quemlib& alloqrutur. non eum magif diligit:
s. ad eũ ht̃ maiorem fidittiã & aꝑtiorẽ ttmporis
imuam. Tractat enim tempori deditos. can¬
to melius. quanto ipse minus obligatiis ẽ
tempore. Cum itaq omnib: quos pariter
diligit. prodesse non po¬
sit: nisi coniunctiorib prodesse malit
iniustus ẽ. Animi autem coniunctio ma¬
ior ẽ quam locorum aut temporum. qͥb
in hoc fͦeporc gignimur. Sed ea marima:
que omnib preualet. Non gͦ iste afflgit᷑
morte cuius quam. quoniã qui toto aĩo dm
cuus ꝗ̃ uusticia fit iniustus. Et ut neme
illi iusticiam. & dm̃. sic nemo aufert be¬
atillidinẽ. Et si quando forte alicuius ꝑ¬
iUlo. uł errore. ⁊ił dolore commouetiut.
usq adillius arilium aut correption ẽ
aut consolationẽ non usq ad suã subuer¬
sione ualere patitur: In omib autem

Expanded text:
si aequaliter non potest omnibus. Quare si aequaliter non potest omnibus. Quare si aliquem familiarium suorum promptius quam quemlibet alloquitur, non eum magis diligit, sed ad eum habet majorem fiduciam, et apertiorem temporis januam. Tractat enim tempori deditos tanto melius, quanto minus ipse obligatus est tempori. Cum itaque omnibus, quos pariter diligit, prodesse non possit, nisi conjunctioribus prodesse malit, injustus est. Animi autem conjunctio major est, quam locorum aut temporum quibus in hoc corpore gignimur; sed ea maxima est quae omnibus praevalet. Non ergo iste affligitur morte cujusquam, quoniam qui toto animo Deum cuiusquam iniustitia fit iniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. et si quando forte alicuius periculo uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correctionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. in omnibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
pe sit: s deceat audire cantantẽ. Bene
ui. uere Autem. semꝑ decet. Quare
quisquis hoc diligit. et facit: n
solum᷑ inuidet imitantib s & his se p.¬
bet libentissime. atq humanissime quan¬
tum potest nec eis tamen indiget.
Nam quod in illis diligit. inseipso ht̃
totum. atq ꝑfectum. Ita cum diligas
proximum tanqua se ipsum. non ininde
ci. quia nec sibi ipsi prestat ei quod pot:
quia & sibi ipsi non eo indiget. quia
nec se ipso tantum dõ indigit. cui ad¬
herendo beatus ẽ. Nemo autem illi
eripit cleum. Ille gͦ uerissimȩ. atque
certissime inuictus homo ẽ. qui cohe¬
ret dõ. non ut ab eo aliquid boni
extra mereatur.s cui nichil aliud
quam ipsum herere do bonum ẽ.
Hic uir quam dii s̃. in hac inita. utitur ani¬
co. ad rependendam gram. utitur inimi.
utitur omnib ad beneuolentiã. Et quãquã
temporalia non cdiligat ipse recte utitire
temporalib & ꝓ eoꝵ sorte hominib consulit

Expanded text:
pe sit, sed deceat audire cantantem. bene pe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac co ad rependendam gratiam, utitur inimicoutitur omnibus ad benevolentiam. Et quanquam temporalia non diligat, ipse recte utitur temporalibus, et pro eorum sorte hominibus consulit,
Abbreviated transcription (Latin):
quam diligit cum ipse ꝑfectus ẽꝰ Sic̃
erum uerbi grã. si quisquam diligat.
bene cantantem. non hunc. aut illii.
s tantum bene cantantem quemlibet
cum sit cantator ipse ꝑfectus. ita uult¬
omnes tales ec̃. ut ei non desit tamen
quod diligit. quia ipse bene cantat.
Namsciuꝗͣ ĩuidet bene cantanti. non
iam illud diligit. s. laudem aut aliud
aliquid. quo benecantando uult
ꝑuenire. & potest ei minui. ł auferri. si et
alius bene cantauerit. Quigͦ inudet be¬
ne cantanti. non amat benc cantantẽ. Sed
rursus qui eo inindet: non non cantat be¬
ne. Qđ multo accominodatius de beneui¬
uente dici potest. quia & inuide nulli
potest. Quo enim ꝑueniunt bene uiuen¬
tes. tantumde ẽ omnib. nei minus sit
cum plures habuerint. Et potest esse.
tempus quo bonus cantator. cantare non
decent̃ queat. & indigent uoce alterius. qͣ
sibi exhibeatur quod diligit. tanquam si
alicubi coniuuetur. ⁊ibi eum cantare tur¬

Expanded text:
quam diligit, cum ipse perfectus est? Sicut quam diligit, cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam diligat bene cantantem, non hunc aut illum, sed tantum bene cantantem quemlibet, cum sit cantator ipse omnes tales esse, ut tamen non ei desit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest esse tempus, quo bonus cantator cantare non decenter queat et indigeat uoce alterius, qua sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare tur
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ipsi nemo est pater. Aut filius. aut
affinis. aut aliquid eius modi .s. tan¬
tum homo. Qui gͦ diligit aliquem.
tinquam se ipsum. hoc in eo debet diligere. qđ
sibi ipse c̃. Corpora uero non sunt qđ nos sumꝰ.
Non ergo in homine corpus est expecerdii:
aut desidandũ. Ualet enim ad hoc etiam
quod p̃ceptum est: ne concupiscas re proxi¬
im tui. Qua propt̃ quisquis in proximo
aliud diligit. quam sibi ip̃se ẽ. non eum
diligit tanquã se ipsum. Ipsa igitur nat᷑a
humana sine carnali conditione diligen¬
da ẽ. siue sit ꝑficienda. siue ꝑfecta. Om̃s
sub uno cleo patre cognati sunt. qui cũ
diligunt. & faciunt uoluntatẽ ipsius.
et inuicẽ sibi sunt. et patres cum sibi
consulunt. et filii. cum sibi obtempe¬
rant: et fratres maxime. quia eos unꝰ
pater testamento suo ad unam heredi:
inuictus hominẽ diligendo. cum in
eo nichil preter hominem diligat.
idẽ creaturam dĩ ad eiuis imaginem
facta. nec ei possit deẽs ꝑfecta natura.

Expanded text:
ater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus: non ergo in homine corpus est expetendum aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praeceptum est: Ne concupiscas rem proximi tui . Quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum. Ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est, sive sit perficienda sive perfecta. Omnes sub uno Deo patre cognati sunt, qui eum diligunt et faciunt voluntatem ipsius. Et invicem sibi sunt, et patres cum sibi consulunt, et filii cum sibi obtemperant, et fratres maxime, quia eos unus Pater testamento suo ad unam haereditinvictus sit hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam Dei ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura
Abbreviated transcription (Latin):
quantum potest. Nec potest amittere
ꝓximum. quem diligit tanquam seip¬
sum quia neq in seipso ea diligit quȩ
ocłis subiacent. aut ull aliis corporcis sensib
Eigo apud seipsum ht̃ quom diligit tanquã
se ipsum. Ea.ẽ. regula dilectionis. ut quȩ sibi
uult bona ꝓuenire. et illi uelit. quȩ accide
sibi mala non uult. et illi nolit. Hanc uo

Expanded text:
ec potest amittere proximum, quem diligit tamquam se ipsum, quia neque in se ipso ea diligit quae oculis subiacent aut ullis aliis corporis sensibus; ergo apud se ipsum habet quem diligit tamquam se ipsum. ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona prouenire et illi uelit, quae accidere sibi mala non
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ mirum. si ad regnũ non ꝑuenit.
qui non communẽ re s priuatam diligit.
immo utrumq ait quispiam. inimo illrid
unum dicit ds̃. Dicit enim uerissimeue¬
ritas. Nemo potest duob dominis seruire
Nemo enim potest. ꝑfecte diligere. quo
uocamur. nisi odit unde reuocamur.
Uocamur autem ad ꝑfectam naturam
humanam. qualem ante peccatum nr̃m

Expanded text:
d regnum non pervenit, qui non communem, sed privatam rem diligit? Imo utrumque, ait quispiam: Imo illud unum, dicit Deus. Dicit enim verissime Veritas: Nemo potest duobus dominis servire . Nemo enim potest perfecte diligere quo vocamur, nisi oderit unde revocamur. Vocamur autem ad perfectam naturam h
Abbreviated transcription (Latin):
pariendi. et nos in terra laboramus. et cũ
magno dedecore suꝑamur ab omnib. quȩ
nos commouere. ac ꝑturhare potuerint.
Itaq nolumus ab hominib uinci: et irã
non possumus iuncere. qua turpitudine.
quid exetrabiliꝰ dici potese: Fatemur ho¬
minem. hoc eẽ quod nos sumus. qui tam¬
et si habeat uicia. non ẽ tamen ipse utuũ.

Expanded text:
IONE. Nos in terra laboramus et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non e
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra: ubi tinea & rubigo ext̃minat᷑
& ubi fures effodiunt & furant᷑. Sed
thesaurirate uobis thesaurũ incelo:
ubi neq tinea. neq rubigo exter¬
minat: neq fures effodiunt. Ubi eni:
thesaurꝰ tuus: ibi ÷ & cor tuũ. Dicit᷑
luxuriosis. Qui seminat in carne :¬
de carne met& corruptione. Qui
seminat inspu: de spu met& uitã
etnã. Dicit᷑ suꝑbis. Qui se exaltat
humiliabit᷑: & qͥse humiliat exalta¬
bit᷑. Dicit᷑ iracundis. Accepisti ala¬
pam: para altãm maxillã. Dicit᷑
discordiosis. Diligite inimicosuros:
Dicit᷑ suꝑsticiosis. Regnũ dĩ intra
uos÷. Dr̃ curiosis. Nolite querere
q̃ uident᷑: sed q ñuident᷑. Que eni
uident᷑ tẽporalia sunt: qͤ aut̃ non
uident᷑ et̃na. Postremo dr̃ om̃ib.¬

Expanded text:
in terra, ubi tine et rubigo exterminat in terra, ubi tine et rubigo exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque rubigo exterminat neque fures effodiunt; ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum; dicitur luxuriosis: qui seminat in carne de carne metet corruptionem; qui seminat in spiritu de spiritu metet uitam aeternam; dicitur superbis: qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur; dicitur iracundis: accepisti alapam, para et alteram maxillam; dicitur discordiosis: diligite inimicos uestros; dicitur superstitiosis: regnum dei intra uos est; dicitur curiosis: nolite quaerere quae uidentur, sed quae non uidentur; quae enim uidentur temporalia sunt; quae autem non uidentur aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ. sumo amore atq auctoritate con¬
uter&. De honorib uͦ eiꝰ frustͣ se c̃suli.
cũ facile possit existimari qͣnti honores
debeant᷑ sapientie di: qͣ geftante ille &
gub̃nante. ꝓuera salute generis huma¬
.ini. magnũ aliqͥd ꝓpͥũ. & qͦd supͣhomi¬
nes eet. mereret᷑. Que si facta sunt. si
litt̃is monutisq cęlebrant᷑. si ab una
reigione t̾raꝵ. in qͣ sola unꝰ colebat᷑ As
& ubi talẽ nasci oportebat. ꝑtotũ orbẽ
t̃raꝵ missi electi uiri uirtutib atq
sermonib diuinis: Amoris incendia con¬
citart̃. Si confirmatas & salubrima
disciplina. illuminatas t̾ras posteris
reliquert: & ne de pteritis loqͣr ꝗͣ
potest qͥsq ñ crede: si hodie ꝑgentes
popłosq p̃dicat᷑. inpͥncipio erat ũbũ.
ipsũ facta st̃: & sine ipso factũ : nichił
Si ad hoc ꝑcipiendũ. ddiligendũ. ꝓfru¬
endũ. ut anima sanet᷑. & tante luci
hauriende m̃tis acies conualescat. dr̃
auaris. Nolite uobis conde thesauros

Expanded text:
re atque auctoritate conuerteret de honoribus uero eius frustra se consuli, cum facile possi existimari quanti honores debeantur sapientiae dei, qua gestante ille et gubernante pro uera salute generis human magnum aliquid proprium et quod supra homines esset mere retur. quae si facta sunt, si litteris monumentisque cele brantur, si ab una regione terrarum, in qua sola unus cole batur deus et ubi talem nasciterrarum missi electi viri, virtutibus atque sermonibus divini amoris incendia concitarunt; si, confirmata saluberrima disciplina, illuminatas terras posteris reliquerunt; et, ne de praeteritis loquar, quae licet cuique non credere, si hodie per gentes populosque praedicatur: In principio erat Verbum, ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil; si ad ho percipiendum, diligendum, perfruendum, ut anima sanetur e tantae luci hauriendae mentis acies conualescat, dicitur auaris nolite uobis condere thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
ł conauges ł quiq cognati. aut affines
ant oiues. Nam et ista dilestio. tem¬
porał est. Non enim ullas tales neces¬
situdines habemus que nascendo & mo¬
riendo contingunt. si natura nr̃a in p̃¬
ceptis. et in imagine di manens. in istam
corruptionem. non religaretur. Itaq¬

Expanded text:
ique cognati aut adfines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis et imagine dei manens in istam corruptionem non relegaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃
etiam. inista corpo¬
ris uoluptate. snaienimus unde com¬
memoremus eam contemmnere. nonq ma¬
lum est natura corporis. s quia in extre¬
mi boni diletioẽ. turpitet uolutatur. cui
primis in herere . fruiq concessum est
Cum trahitinꝰ I et suȩ temeritatis dat
penas. quicquid illud est. quo utebatur
accusat. Sed imploret auxilium. rubeat
dns rerum. et obsistatur equis. et alia
iamspectacula. de illius p̃cipitatione fa¬
uientib & nisi subii eniatur de morte
facturis. & restituatur in locum. super
rotas collocetur. habenarum iura redoan¬
tur. regat cautiꝰ obtemperantes. et edo¬
mitas bestias. tunc sentiet quam ber¬
ue currus. & tota illa iunctio fabricata sit.
quę ruma eius & ipsum affligebat: et cursiĩ
decentissimȩ modationis amiserat. quia. et hu

Expanded text:
propter, etiam in ista corporis voluptate invenimus unde commoneamur eam contemnere; non quia malum est natura corporis, sed quia in extremi boni dilectione turpiter volutatur, cui primis inhaerere fruique concessum est. Cum trahitur auriga, et suae temeritatis dat poenas, quidquid illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitatione facientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruina ejus, et ipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia e
Abbreviated transcription (Latin):
tione. quam peccando merumus.
Qua re ođimus oportit. unde ut
libemur optamus. Odimus ergo tem¬
porales necessitudines. si aeternitatis ha-¬
ritate flagrãmus. Diligat homo prori¬
mum tanquam seipsum. Certe enim
sibi ipsi nemo est pater. Aut filius. aut
affinis. aut aliquid eius modi . s tan¬
tum homo. Qui gͦ diligit aliquem.

Expanded text:
am peccando meruimus. Quare oderimus oportet, unde ut liberemur optamus. 89. Oderimus ergo temporales necessitudines, si aeternitatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit
Abbreviated transcription (Latin):
cumq seruiunt: soli sunt libi. Sic enim
ris quod diligunt auferri non potest. Quȩ
res una iniuctos facit. & ꝑfectos uiros.
Nam si uel ipsum hominem hommo
dilererit. non tanquam scipsum. s tanꝗͣ
iumentum. aut balnea. aut auiculam.
pictam. ł garrulam. id est. ut ex eo aliqͥ
temporalis uolaptatis aut commodi capi¬
at. seruiat necesse est. non homini. s
quod ẽ turpius tam foedo. et detestabili¬

Expanded text:
t soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uoluptatis aut commodi capiat, seruiat necesse est non homini, sed, quod est turpius
Abbreviated transcription (Latin):
pariendi. et nos in terra laboramus. et cũ
magno dedecore suꝑamur ab omnib: quȩ
nos commoriere. ac ꝑturbare potuerint.
Itaq nolumus ab hominib uinci: et irã
non possumus uincere. qua turpitudie.
quid exetrabiliꝰ dici potese: Fatemur ho¬
minem. hoc eẽ quod nos sumus. qui tam
et si habeat uicia. non ẽ tamen ipse uinũ.

Expanded text:
ione. Nos in terra laboramus, et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commovere ac perturbare potuerint. Itaque nolumus ab hominibus vinci, et iram non possumus vincere. Qua turpitudine quid exsecrabilius dici potest? Fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tamen, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
aut si id ñsinant᷑ uł eadẽ tẽpestate ꝑse¬
uerante. uł ne suo reditu talis aut seuior
orut᷑: tenent uoluntatẽ consulendi etiã
eis ipsis qͦꝵ motib ꝓturbationib.q: cesser̃:
sine ulla conuenticuloꝵ segregatione usq
ad mortẽ defendentes. & testimonio ui¬
uantes eam fidẽ. ꝗͣ in eccła catholica
p̃dicari sciunt. Hos coronat in occulto.
pat̾ in occulto uidens. Rarũ hoc uidet᷑
genꝰ: sed tam̃ exempla ñ desunt. immo
plura sunt ꝗͣ credi potest: ita om̃ib ge¬
nerib Hominũ & exẽploꝵ: ad animarũ
curationẽ & ad institutionẽ spĩialis popłi
utit᷑ diuina ꝓuidentia. Quã obrẽ cũ

Expanded text:
aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseaut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad animarum curationem, et ad institutionem spiritualis populi, utit
Abbreviated transcription (Latin):
net᷑ peccatũ aut error cuilib&: donec
aut accusatorẽ inueniat. aut prauam
opinionẽ: ꝑtinaci animositate defendit.
Exclusi autẽ aut penitendo redeunt.
aut in neqͥtiã male liberi defluunt
adamosnitione nr̃ȩ diligentię aut
scisma faciunt. ad exercitationẽ nr̃e
patientie: aut heresim aliꝗͣ gignunt.
ad exam̃ siue occasione nr̃e intelligen-¬
tie. Hi sunt exitꝰ xpianoꝵ carnalium:
qͥ ñ potuer̃ corrigi aut sustineri. Sepe
etiã sinit diuina ꝓuidentia. pn nullas
nimiũ tͣbulentas carnaliũ hominũ sedi¬
tiones. expelli de congregatione xp̾iana
etiã bonos uiros: ꝗͣ contumeliã uł in¬
iuriã suã cũ patientissime ꝓecclę pace
tulerint. Meq ullas nouitates. uł scis¬
mata. uł hercses moliti fuerint: docebñt
homines ꝗͣ uͦ affectu & qͣnta sinceritate
caritatis dõ seruiendũ sit. Taliũ gͥ uiroꝵ
ꝓpositũ :. aut sedatis remeare t᷑binib

Expanded text:
netur peccatum aut error cujuslibet, donec netur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat, aut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intelligentiae. Hi sunt exitus christianorum carnalium qui non potuerunt corrigi aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina providentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de congregatione christiana, etiam bonos viros Quam contumeliam vel injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus;
Abbreviated transcription (Latin):
iudeoꝵ querenda religio:: sed apđ̃
eos solos q̃ xp̃iani catholici uł ortho¬
doxi nominant᷑: id÷ integritatis custo¬
des
& recta sectantes. Hȩc enĩ ecclesia
catholica ꝑ totũ orbẽ ualide lateq
diffusa: om̃ib errantib utit᷑ ad ꝓuectꝰ
suos. & ad eoꝵ correctionẽ cũ euigilare
uoluerint. Utitur enĩ gentib ad ma¬
teriã oꝑationis suȩ. Hereticis: ad ꝓ.¬
batione doctrine sue. Scismaticis
addocum̃tũ stabilitatis sue: iudeis ad
cõꝑationẽ pulchritudinis sue. Alios
gͦ inuitat: alios excludit. Alios relin¬
quit: alios ante cedit. Om̃ib tamen
gr̃ȩ dĩ participande dat potestatẽ:
siue illi formandi sint adhuc. siue re-¬
formandi: siue recolligendi. siue ad¬
mittendi. Carnales autẽ suos id ÷ ui¬
uentes aut sentientes carnalit̾ tamꝗͣ
paleas tolerat: qͥb: in area frumenta
tutiora sunt : donec talib tegminib
qͥsq uł palea uł frum̃tũ ÷. tã diu susti¬

Expanded text:
Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios excludit, alios relinquit, alios antecedit; omnibus tamen gratiae dei participandae dat potestatem, siue illi formandi sint adhuc siue reformandi siue recolligendi siue admittendi. carnales autem suos, id est uiuentes aut sentientes carnaliter, tamquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu susti
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & errores suos animosius defen¬
dere ꝗͣ cautius corrigere maluerunt:
exclusi a catholica cõmunione et
participatione ꝗͣuis pariũ sacrañitoꝵ:
ꝓpͥa uocabula ꝓpͥosq conuentꝰ. non
in sermone tantũ. sed etiã insuꝑsti¬
tione meruer̃. ut fotiniani & arriani
multiq p̃terea. Nam de his qͥ scis¬
mata fecer̃: alia questio :. Possae enĩ
eos area dñica usq ad tẽpꝰ ultimae
uentilationis uelut paleas sustinere:
nͥ uento suꝑbie nimia leuitate ces¬
sissent: & sese a nobis ultro separassent.
udei uͦ qͣuis uni om̃ipotenti dõ sup¬
plicent: sola tam̃ tẽporalia & uisibi¬
lia bona de illo expectantes: rudi¬
m̃ta noui popłi ab humilitate sur¬
gentia. in ipsis suis script᷑is nimia se¬
curitate noluer̃ adũtere: atq ita
inuetere homine remanser̃. Quȩ
cũ ita sint. neq in confusiones paganoꝵ
neq in purgam̃tis hereticorꝵ neq in
langorẽ scismaticoꝵ. neq incęcitate

Expanded text:
sunt, et errores suos animosius defensunt, et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a participatione, quamvis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
sumo bono. diusas contͣriasq sententias
inscolis suis eadẽ teste multitudine
ꝑsonabant. Q uod si hoc unũ uitiũ
tantũ xp̃iana disciplina sanatũ uide¬
remꝰ ineffabili laude p̃dicandã. ẽẽ.
neminẽ negare oporter&. Hereses
nãq tam inntimerabiles ã regula xp̃i¬
anitatis auerse testes st̃ ñ admitti
ad comunicanda saciam̃ta eos qͥ de
patre dõ & sapientia eiꝰ. & munere
diuino alit̃ sentiunt: & hominib ꝑ¬
suade conant᷑ ꝗͣ ueritas postulat.
Sic enĩ credit᷑ & docet᷑ qđ ÷ humanȩ
salutis caput. ñ aliã. eẽ. philosophiã
id÷ sapientie studiũ. & aliã religi¬
onẽ : cũ ħi quoꝵ doctrinã ñ apꝓbamꝰ.¬
nec sacram̃ta nobiscũ cõmunicant:
Sic̃ nescio qͥ serpentini appellantur
sic̃ manichei: sic̃ alii ñ nulli. Sed in
illis magis anĩadũtendũ hoc magisq
p̾dicandũ: qͥ paria sacram̃ta cele¬
brantes: tam̃ qr sententia dispares

Expanded text:
summo bono diuersas contrariasque sententias summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam nnec sacramenta nobiscum communicant. sicut nescio qui Serpentini appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli; sed in illis magis animadvertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares
Abbreviated transcription (Latin):
traduximꝰ. Itaq si hanc uitã illi uiri
nobiscũ rursũ agere potuissent: uide¬
rent ꝓfecto cuiꝰ auctoritate faciliꝰ con¬
suleret᷑ hominib: & paucis mutatis
ũbis atq sententiis. xp̃iani fierent: sic̃
pleriq recentioꝵ nr̃oꝵq tẽpoꝵ plato¬
nici fecert̃. Aut si hoc ñ faterent᷑ nec
facerent. insuꝑbia & in inuidia rema¬
nentes: nescio utrũ possent adea ipsa
quȩ appetenda & desideranda. eẽ. di¬
xerant. cũ istis sordib uiscõq reuo¬
lare. Nam t̾cio uicio curiositatis in
ꝓcdnꝰ tandis dȩmonib qͦ isti maxime
cũ quib nunc agit᷑ pagani a xp̃iana
salute reuocantur: qr nimis puerile
ẽ. nescio utrũ tales illi p̃pedirentur
uiri. Sed qͦ quomͦ se habeat philoso¬
phor iactantia: illud cui us intel¬
ligere facile : religionẽ ab eis non. ẽẽ.
querenda. qͥ eadẽ sacra suscipiebant
cũ popłis: & de suoꝵ deoꝵ natura ac

Expanded text:
traduximus. ita si hanc uitam illi uiri traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiositatis in percontandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ bonũ & appetendũ fatent᷑: cognos¬
cant dm̃ & cedant deo. ꝑꝗͣ popłis iam
om̃ib hec credenda ꝑsuasa sunt. Quod
utiq ab ipsis fier& si tantũ ualerent:
aut si non fier&: crim̃ in uidentię uitan
ñ possent. Ergo cedant ei aqͦ factũ. ẽ.
nec curiositate aut in ani iactantia im¬
pediant᷑: qͦ minꝰ agnoscant qͥd intersit
int̃ paucoꝵ timidas coniecturas. & mi¬
nifestã salutẽ. correctionẽq popłoꝵ. Illi
enĩ si reuiuiscerent quor isti nominib
łant᷑. & inuenirent refertas exclesias.
tẽpla deserta a cupiditate bonoꝵ tẽpo¬
raltũ atq fluentiũ. ad spẽ uitȩ ęt̃nae.
& bona sp̃ualia & intelligibilia uocari.
& currere huinanũ genꝰ: dicerent for¬
tasse si tales. eent: qͣles fuisse memor¬
ant᷑. Haec sunt qͦ nos ꝑsuade populis
non ausi sumꝰ: & eoꝵ potiꝰ consuetudini
cessimꝰ: ꝗͣ illos in nr̃am fidẽ uoluntatẽq

Expanded text:
autem bonum et appetendum fatentur, cognosautem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque
Abbreviated transcription (Latin):
& honorib huiꝰ mundi. ex om̃i hoĩnũ
genere uni dõ sũmo uitã totã di¬
care uolentiũ: deserte qͦͥncdã insule
ac multaꝵ t̾raꝵ solitudo cõpleatur.
si deniq purbes atq oppida. castella.
uicos. agros. etiã uillasq pͥuatas. in
tantũ apte suadet᷑ & appetit᷑. a t̾re¬
nis auersio. & ad unũ dm̃ uerumq
conũsio: ut cotidie ꝑuntũsũ orbem.
humanũ genꝰ una pene uoce respon¬
Ideat. sursum cor habere se ad dñm
Qd adhuc oscitamꝰ crapulã hest̾nam᷑
& in mortuis pecudib diuina eloqͥa
ꝑscrutam᷑: Si qͣndo aut̃ ad dispu¬
tationẽ uenit᷑: platonico nomine
ora crepantia: ꝗͣ pectꝰ uero plenũ
magis hab̾e gestimꝰ. Qui gͦ sensibilẽ
istũ mundũ contẽpnere. & animã
uirtute purgandã. sũmo dõ subi¬
cere: atq subiungere uanũ aut malũ
putant: alia ratione refellendi sunt:
si tam̃ cũ his dignũ : disputare. Qui

Expanded text:
et honoribus huius mundi ex omni hominum et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. qui
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. concupiscentia carnis ÷ & concu¬
piscentia ocłor. & ambitio sc̃łi. Si hec
ꝑ totũ orbẽ iam popłis legunt᷑: et
cũ ueneratione libentissime audiunt᷑.
Si post tantũ sanguinẽ. tantos ignes.
tot cruces martyrũ: tanto fertiliꝰ
& uberiꝰ usq ad barbaras nationes ec¬
cłȩ pullulart̃. Si tot uiuenũ & uir¬
ginũ milia contẽpnenttũ nuptias
casteq uiuentiũ: iam nemo mirat᷑.
Qđ cũ feciss& plato: usq: ad eo puĩsã
tẽpoꝵ suoꝵ timuit opinionẽ: ut ꝑ¬
hibeat᷑ sacrificasse naturȩ ut tamꝗͣ
peccatũ illud ab oleret᷑. Si hec sic
accipiunt᷑. ut quomͦ antea talia dis¬
putare: sic nunc contͣ disputare
monstruosũ sit: si tali pollicitationi
atq sponsioni ꝑ om̃s t̾raꝵ partes qͣs
homines incolunt: sacra xp̃iana tra-¬
dunt᷑. Si hec cotidie legunt᷑ in ec¬
clesiis. & a sacerdotib exponunt᷑:
si tuncdunt pectora qͥ hęc implere
conant᷑: si tam in numerabiles aggre¬
diunt᷑ hanc uiã: ut desertis datiis

Expanded text:
concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt; si tot iuuenum et uirginum milia contemnentium nuptias casteque uiuentium iam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo peruersam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, tamquam peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissimꝰ partim similitudinib indic¬
tis. in factis. in sacram̃tis. ad omnẽ anime
instructionẽ exercitationẽq ac cõmodatꝰ:
qͥd aliudracionalis discipline regulam
impleuit: Nam & mysterior expositio:
ad ea dirigit᷑ quȩ aptissimȩ dicta sunt.
Et si ea tantũ. eẽnt. quȩ facillime intel¬
ligunt᷑. nec studiose qͤreret᷑. net suauit̃
inueniret᷑ ueritas : neq sieẽnt. inscrip¬
ueritatis: satis cũ cognitione actio con-
choat᷑ caritate ꝑficit᷑: popłs timore
constrictꝰ tẽpore seruitutis: in ueteri
lege multis sacram̃tis onerabat᷑. Hoc
quȩ ubi uenit abipsa dĩ sapientia hoĩne
assũpto. & in lib̾tatẽ uocati sumꝰ pauica
sacraita salubrima constituta sunt :
qͣ societatẽ xp̾̃iani popłi hoc ÷ subuno
deo. libere multitudinis continerent:
Multa uͦ qͤ popło hebreo hoc : sub eodẽ
uno deo cõpedite multitudini impo¬
sita erant: ab actione remotast̃ infide:

Expanded text:
apertissimus partim similitudinibus in dicapertissimus partim similitudinibus in dictis, in factis, in sacramentis ad omnem animae instructionem exercitationemque accommodatus quid aliud quam rationalis disciplinae regulam impleuit? nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur quae apertissime dicta sunt; et si ea tantum essent quae facillime intelleguntur, nec studiose quaereretur nec suauiter inueniretur ueritas. neque si essent in scripveritatis, satis cum cognitione actio convechoatur, charitate perficitur; populus timore constrictus tempore servitutis in veteri Lege multis Sacramentis onerabatur. quae ubi uenit ab ipsa dei sapientia homine assumto et in libertatem uocati sumus, pauca sacramenta saluberrima constituta sunt, quae societatem christiani populi, hoc est sub uno deo liberae multitudinis continerent. multa uero quae populo Hebraeo, hoc est sub eodem uno deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide
Abbreviated transcription (Latin):
genꝰ crucẽ putabant: crucifixus. ẽ.
Om̃iaq ͭ habe cupientes. non recte ui¬
ppetiendo deiecit. Non enim ullum
peccatũ cõmitti potest: nͥ dũ appe¬
tunt᷑ ea que ille contẽpsit: aut fugi¬
unt᷑ quȩ ille sustinuit. Tota itaq uita
etus intris. ꝑ hominẽ ꝗͣ susciꝑe dignatꝰ
e. disciplina morum fuit Resur rectio
uero cius amortuis: nichil hominis ꝑire
nature. cũ om̃a salua sint dõ. satis indi¬
cauit. Et ꝗͣ admodu cuncta seruiant cre¬
atori suo ad iundictã peccator. siue adho¬
minis lib̾ationẽ: quãq facile corpꝰ animȩ
seruiat: cũ ipsa subicit᷑ deo. Quib ꝑfec¬
tis. non solũ nulla substantia malum:.
qđ fieri nuꝗͣ potest: sed etiã nullo malo
afficit᷑. qđ fieri ꝑpeccatũ & uindictam
potuit. Et hȩc disciplina naturalis: Xp̃i¬
anis minꝰ intelligentib plena fide digna:
in telligentib autẽ om̃i errore purgata.
Iamuͦ ipse totiꝰ doctrinȩ modus. partĩ

Expanded text:
genus crucem putabant: crucifixus est. genus crucem putabant: crucifixus est. Omnia quae habere cupientes non recte vieritatis , perpetiendo dejecit. Non enim ullum peccatum committi potest, nisi aut dum appetuntur ea quae ille contempsit, aut fugiuntur quae ille sustinuit. 32. Tota itaque vita ejus in terris, per hominem quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. Resurrectio uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit, et quemadmodum cuncta seruiant creatori suo siue ad uindictam peccatorum siue ad hominis liberationem quamque facile corpus animae seruiat, cum ipsa subicitur deo. quibus perfectis non solum nulla substantia malum est, quod fieri numquam potest, sed etiam nullo malo afficitur, quod fieri per peccatum et uindictam potuit. et haec est disciplina naturalis christianis minus intellegentibus plena fide digna, intellegentibus autem omni errore purgata. Iam uero ipse totius doctrinae modus partim
Abbreviated transcription (Latin):
passione. homini ꝗͤ gerebat. Ita loqͦns
ad turbas ut ds: nuntiatã sibi matrẽ
negauit. & tam̃ ut euangłimn loquit᷑.
puer parentib subditꝰ erat. Doctri¬
na enĩ ds̃ apparebat: & actib homo. Itẽ
aquã in uinũ conũsurꝰ ut ds̃ dic He¬
cede a me mulier. Michi & tibi qͥd ÷:
N ondũ uenit hora mea. Cũ autẽ ue¬
niss& hora qua ut homo moreretur.
de cruce cognitã matrẽ: com̃dauit
uoluptatũ diuitias. ꝑnitiose populi
appetelunt: pauꝑ. eẽ. uoluit. Hono¬
rib & imꝑiis inhiabant: rex fieri no¬
luit. Carnales filios magnũ bonum
putabant: tale coniugiũ ꝓlẽq con¬
tempsit. Contumelias suꝑbissumi hor¬
rebant: om̃e genus contumeliarum
sustinuit. In urias. intolerabiles. eẽ.
arbitrabant᷑. Quȩ maior iniuria. quã
iustũ in nocentẽq dãpnari ͤ Dolores
corporis execrabant᷑ flagellatus atq
cruciatus. ẽ Mori metuebant: morte
multatus :. Ignominiosissimũ mortis

Expanded text:
passione homini, quem gerebat. itaque loquens passione homini, quem gerebat. itaque loquens ad turbas ut deus nuntiatam sibi matrem negauit; et tamen, ut euangelium loquitur, puer parentibus subditus erat; doctrina enim deus apparebat, aetatibus homo. item aquam in uinum conuersurus ut dcede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea . Cum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem commendavitvoluptatum divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnales filios magnum bonum putabant: tale conjugium prolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria quam justum innocentemque damnari? Dolores corporis exsecrabantur: flagellatus atque cruciatus est. Mori metuebant: morte multatus est. Ignominiosissimum mortis
Abbreviated transcription (Latin):
humano: ꝗ cũ ipsa dĩ sapientia ĩd÷
unicꝰ filius consubstantialis patri et
coet̾nus. totũ hominẽ susciꝑe dignatꝰ
ẽ. & uerbũ caro factũ÷: & habitauit
in nobis. Ita enĩ demonstrauit carna¬
lib & non ualentib intueri m̃te ue¬
ritatẽ corporeisq sensib deditis: quã
excelsũ locũ int̾ creaturas habeat hu¬
mana natura qđ non solũ uisibiliter.
nã id poterat & in aliqͦ ethereo cor-¬
pore ad nr̃oꝵ aspectuũ tolerantiam
tẽꝑam̃to. sed hominib in uero homine
apparuit. Ipsa enim natura suscipien¬
da erat: quȩ liberanda. Et ne quis
forte sexus a suo creatore se contẽptũ
putar& uirũ suscepit: natꝰ exfemina ÷.
Nichil egit ui. sed om̃ia suadendo et
monendo. Uetere quippe seruitute
transacta: tempꝰ lib̾tatis illuxerat: &
oportune iam homini suadebat᷑ atq
salubrit̃: ꝗͣ libero. eẽt. creatꝰ arbitrio.
Miraculis conciliauit fidẽ deo qͥ erat

Expanded text:
humano, quam cum ipsa Dei sapientia, id est humano, quam cum ipsa Dei sapientia, id est unicus Filius consubstantialis Patri et coaeternus, totum hominem suscipere dignata est, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Ita enim demonstravit carnalibus, et non valentibus intueri mente, veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura; quod non solum visibiliter, nam id poterat et in aliquo aethereo corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apparuit. Ipsa enim natura suscipienda erat, quae liberanda: et ne quis forte sexus a suo Creatore se contemptum putaret, virum suscepit, natus ex femina est. Nihil egit vi, sed omnia suadendo et monendo. Vetetransacta tempus libertatis inluxerat et opportune iam homini suadebatur atque salubriter quam libero esset creatus arbitrio. miraculis conciliauit fidem deo, qui erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qm̃ bonor inferioꝵ dulcedine de¬
cepti sumꝰ. a maritudine pęnarũ eru¬
diam᷑. Nam ita etiã nr̃a supplicia. di¬
uina ꝓuidentia moderata ÷: ut & in hoc
corpore tã corruptibili ad iusticiã ten¬
de licer& Et deposita om̃i suꝑbia uni
deo uͦ collũ subde nichil deseipso fi¬
dere illi uni se regendũ tuendumq
cõmitiere. Ita ipso duce. homo bone
uoluntatis molestias huiꝰ uite. inusũ
fortitudinis uertit. In copia uͦ uolup¬
tatũ ꝓsꝑisq successib tẽporaliũ. tẽꝑin¬
tiã suam ꝓbat & roborat. Acuit intẽp¬
tationib prudentiã. ut ñ solum in eas
non inducat᷑: sed fiat etiã uigilantior.
& in amorẽ ueritatis qͦ sola non fallit
deatur animis ds̃ ꝓtẽpoꝵ oportuni¬
tatib quȩ mira sapientia eius ordi¬
nant᷑. de quib aut ñ ÷ tractandũ.
aut int̾ pios ꝑfectosq tractandũ ẽ:
nullo mͦ beneficientiꝰ consuluit generi¬

Expanded text:
ut quoniam bonorum inferiorum dulcedine deut quoniam bonorum inferiorum dulcedine decepti sumus, amaritudine poenarum erudiamur. Nam ita etiam nostra supplicia divina providentia moderata est, ut et in hoc corpore tam corruptibili ad justitiam tendere liceret, et deposita omni superbia uni Deo vero collum subdere, nihil de seipso fidere, illi uni se regendum tuendumque committere. Ita ipso duce homo bonae voluntatis molestias hujus vitae in usum fortitudinis vertit: in copia vero voluptatum prosperisque successibus temporalium, temperantiam suam probat et roborat; acuit in tentationibus prudentiam, ut non solum in eas non inducatur, sed fiat etiam vigilantior, et in amorem veritatis, quae sola non fallit,deatur animis Deus pro temporum opportunitatibus, quae mira sapientia ejus ordinantur, de quibus aut non est tractandum, aut inter pios perfectosque tractandum est; nullo m
Abbreviated transcription (Latin):
indig&: qr ascipso: Qđ autẽ ab eo
genitũ ẽ: idipsũ ÷ qr non : factum
sed genitũ. Illa uͦ qͦfacta sunt eiꝰ bono
indigent: sũmo scilic& bono. ĩd÷ sũma
essentia. Minus autẽ sunt ꝗͣ erant. cũ
ꝑanime peccatũ. minꝰ ad illũ mouent᷑:
nec tam̃ penitꝰ seꝑant᷑. Nã om̃ino. nu¬
lla eẽnt. Quod autẽ affectib contigit
animȩ: hoc locis corpori. Nam illa
mouet᷑. uoluntate. corpꝰ autẽ spatio.
Quod aut̃ homini a ꝑuerso angło ꝑsu¬
asũ dicit᷑. ad hoc utiq uoluntate con¬
sensit. Nam si necessitate id feciss&.
nullo peccati crimine teneret᷑. Qđ¬
in suo genere optimu. post peccatũ
factũ : in becillosũ: & morti destinatũ
quãꝗͣ iusta uindicta peccati sit. plus
tam̃ clem̃tie dñi. ꝗͣ seueritatis ostenđ̃.
Ita enĩ nobis suadet᷑: a corporis uolupta¬
tib ad et̃nã essentiã ueritatis. amorẽ
nr̃m oportere conũti. Et ÷ iusticie pul¬
chritudo cũ benignitatis gr̃a c̃cordans

Expanded text:
niam a seipso est. Quod autem ab eo genitum est, idipsum est; quia non est factum, sed genitum. Illa vero quae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam omnino nulla essent. Quod autem affectibus contingit animae, hoc locis corpori: nam illa movetur voluntate, corpus autem spatio. Quod autem homini a perverso angelo persuasum dicitur, etiam ad hoc utique voluntate consensit. Nam si necessitate id fecisset, nullo peccati crimine teneretur. CAin suo genere optimum, post peccatum factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam severitatis ostendit. Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ille qrierat᷑ qui ÷ om̃iũ speciosis¬
simꝰ. Om̃is entspecies. ab illo :. Quis: aut̃
hic nͥ unus ds. una ueritas. una salꝰ oĩum.
& pͥma atq suma essentia: ex qua: om̃e
enĩ ds̃ morte fecit. nec letat᷑ inꝑditione

Expanded text:
corpus, ille quaeratur qui est omnium speciosiscorpus, ille quaeratur qui est omnium speciosissimus. Omnis enim species ab illo est. Quis est autem hic, nisi unus Deus, una veritas, una salus omnium, et prima atque summa essentia, ex qua est omenim Deus mortem fecit, nec laetatur in perditione