comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat sp̃s scđm legem uolens uiuere uincitur.
xͥ sciens peccat. peccatoꝰ q subditꝰ seruit. a qͦeĩ qͥs de¬
uictus ÷ hiuc i seruus addictus est id agente scien¬
tia mandati ut peccatũ oꝑet᷑ in hoĩe omnẽ ꝯcupi¬
centiam. cumulo p̃uaricationis adiecto. atq ĩta qd
scͥpt̾ est iupleat᷑.¬
ret delictũ. hec sunt scd̾a hõis. Si aut̃ respexerit
ut ds̃ ad inplenda quȩ mandat ipse adiuuare cre
carue̾ fortiore robore caritatis. ut qͥmuis adhucsit
qđ hõi repuguet. ex hoĩe u̾dũ tota infirmitare
sanata. ex fide tmͣ iustus uiuat. iusteꝙ uiuat.
in qͦntũ nͣcedit inale coͬcupiscentiȩ. uincente de¬
lectatione iusticię. hec st̃ tercia bone spei hõĩs.
Inqͥb si pia ꝑseuerentia qͥsq ꝓficiat. ptrema parre
surrectione carnis inpletur. harũ iiiͦi. differentiar
pͥmia fuit ante legen. scd̾a sub lege. tercia sub gr̃ã. qͣr¬
natus ꝑ int̾ualla temꝑũ sic̃ deo placuit qͥumensu¬

Expanded text:
itus, secundum legem volens vivere vincitur, et sciens peccat, peccatoque subditus servit: A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est ; id agente scientia mandati, ut peccatum operetur in homine omnem concupiscentiam, cumulo praevaricationis adjecto, atque ita quod scriptum est implearet delictum . » Haec, sunt secunda hominis: Si autem respexerit Deus, ut ad implenda quae mandat ipse adjuvare credadversus carnem, fortiore robore charitatis, ut quamvis adhuc sit quod homini repugnet ex homine, nondum tota infirmitate sanata, ex fide tamen justus vivat, justeque vivat, in quantum non cedit male concupiscentiae, vincente delectatione justitiae: haec sunt tertia bonae spei hominis. In quibus si pia perseverantia quisquam proficiat, postremsurrectione etiam carnis implebitur. Harum quatuor differentiarum prima et ante legem, secunda sub lege: tertia sub gratia, quarum intervalla, sicut Deo placuit, qui in mensu
Abbreviated transcription (Latin):
S ideo ait apłs. Senunat᷑ corpꝰ aĩale. surget corpꝰ
spͣitale. qmͣ tanta erit tc ꝯcordia caruis. ⁊ spsͣ uiui¬
ficatite spũ sine sustentacłi alicuiꝰ udigentia subdi¬
tam carne̾. ut ncħ nob̾ repugnet ex nob̾. s sic foriᷤ
nemine̾. ita uͦ intꝰ nosmet ipsos ꝑatiamꝰ inimicos.

Expanded text:
natur corpus animale, surget corpus spiritale , quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis, sed sicut foris neminem, ita nec intus nos patiamur ipsos inimicos.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ iusticie retinende sufficiebat lib̾um arbitͥum.
nͥparticipatiõe inmutabił bom diuin̾ ad iutoriũ
p̃bet᷑. Sic̃ enĩ mori est in hõis potestate cͣ uelit. ne
mo enĩ : qͥnͣse ipsum ut nicħ aliud dicã. uł nͣuescen¬
do possit occidere ad tenendaᷤ uͦ uitã uolu̾tas ñsat
est. si adiutoria siue alimtoꝵ .siue quoꝵeͣq tuta¬
minu̾ desint. sic ħo in paradiso adse occidendũ
relinquendo uisticiã. idoneus erat ꝑuolu̾tatẽ.

Expanded text:
 sufficiebat liberum arbitrium, nisi participatione immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam idoneus erat pro voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ri qͥspiã uł gͣuari. Nemo se aut p̃sumat. ꝙ hic
apłicȩ st̃ adu̾sa sentenciȩ qua dictũ est. Omnes
eniͣ nos adstabimꝰ ante tribunal .xp̃i. ut referat
lum. Quia etiã hoc meritũ sibi qͥsq dũ in corꝑe ui¬
ueret cõꝑauit. ut ei possint ista ꝓdesse. Noneni᷑

Expanded text:
ri quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante trilum , quia etiam hoc meritum sibi quisque, cum in corpore viveret, comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
lectionem oꝑat ᷑. & qđ in dilectione ñdũ ht̃ petit ut
accipiat. querit ut inueniat. pulsat ut aꝑiat᷑ ei.
fides nãq impetrat. qđ lex inꝑat. Nam sine dei do
insuꝑ face qde ignorãtia se exeusare ñ possit. Peg¬
uat emĩ carnalis cupiditas. ubi ñ est caritas. Sedcũ

Expanded text:
lectionem operatur ; et quod in dilectione nondum habet, petit ut accipiat, quaerit ut inveniat, pulsat ut aperiatur ei . Fides namque impetrat quod lex imperat. Nam sine Dei doninsuper facere, qui de ignorantia se excusare non possit. Regnat enim ca
Abbreviated transcription (Latin):
que quatuor literȩ: quatuoi partes orbig
designant. in qͥb sparsus est adã infiliig
suis: Ideo in pͥncipiis nomin ꝑtiũ mundi.
he quatuor litere legunt᷑. Nam arton qd̃
est occidens a delta incipit. Et anatole
qd̾ est meridies. a my incipit: que sunt
quatuor ꝑtes orbis ab his quatuor literis
incipientes: Que lite si in cõpoto greco
considerent᷑. XlUI. faciunt: Nam alfa
uñ. delta quatuor ⁊ it̾um alfa unuo.
my. quadraginta. qͥ simul ducti . xlui.¬
xp̃i. in uterõ uirginali edificatum
que de adam assumpta est. destructa
est a rudeis. ⁊̾ a seipso iter̃ edificata.
secund̾ scͥpturas ꝓphetar. & ideo dic̃
euantelita. hoc aut̃ dicebat de tem¬
plo corꝑis sui

Expanded text:
quae quatuor litterae quatuor partes orbis designant, in quibus sparsus est Adam in filiis suis. Ideo in principiis nominum partium mundi, hae quatuor litterae leguntur. Nam ἄρκτος, quod est occidens, a delta incipit; et ἀνατολή, ρία, quod est meridies, a mi incipit; quae sunt quatuor partes orbis ab his quatuor litteris incipientes; quae litterae, si in computo Graeco considerentur, XLVI faciunt; nam alpha unum, delta quatuor, iterum alpha unum, mi quadraginta, qui simul ducti XLVIti in utero virginali aedificatum quae de eadem sumpta est, destructa est a Judaeis, et a seipso iterum aedificata secundum Scripturas prophetarum, et ideo dicit evangelista: Hoc enim dicebat de templo corporis sui
Abbreviated transcription (Latin):
aut sꝑet. s qͥd aniet. Nam qui recte amat ꝓcul
dubio recde credit & sꝑat. Qui uͦ ñ amat inanit̾
credit. etiam si sint uera qͣ credit. inanit᷑ sꝑat.
ut amet. Quãuis enĩsꝑare sine amore nͣ possit.
fieri tm̃ ptͣ ut id ñ amet sine qͦ ad id qd sꝑat ñ p̃t

Expanded text:
aut speret, sed quid amet. Nam qui recte amat, procul dubio recte credit et sperat. Qui vero non amat, inaniter credit, etiamsi sunt vera quae credit; inaniter sperat, ut amet. Quamvis enim sperare sine amore non possit, fieri tamen potest ut id non amet, sine quo ad id quod sperat non pot
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ. de tepͣtatione uitanda. At uͦq ille inul¬
timo posuit. s lib̾a nos a malo. iste uͣ posuit ut
intellig̾emꝰ ad illuo suꝑiꝰ q de tẽptatione dictũ
est ꝑtinere .Ideo qͥppe ait.s lib̾a. ñ ait & lib̾a. tan¬
quã unã peticionem esse demonstnͣs. noli hoc
s hoc. Ut sciat unꝰqͥsq in eo se lib̾ari amalo qͥ ñ ui¬

Expanded text:
peccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ulpeccatorum, de tentatione vitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait, sed libera, non ait et libera, tanquam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quo non in
Abbreviated transcription (Latin):
torib nr̃is. & ne nos inducas intẽptatione̾ s lib̾a
uos a nialo. qͥs nͣ uideat ad p̃sentis uite indigentiã
ꝑtuie̾ꝰ In illa itaq uita et̾na ubi nos sẽꝑ sꝑamus fu¬
turos. & nõis dei scĩficatio. ⁊ regnͣ eiꝰ. e uolu̾tas eiꝰ¬
bunt. Panis uͦ cotidianꝰ ideo dictꝰ : qͥa hic ÷ necessa¬
rius. quantꝰ aĩe carniq tͥbuendus ÷ siue spĩtalit̾. si¬
ue carualit̾ siue utroꝙ mͦ intelligat᷑. Hic est enim
quam poscimꝰ remissio ubi est cõmissio peccatoꝵ.
hic tẽptationes q̃ nos ad peccandũ. uł alliciunt. uł
inpellunt. Hic denęq malũ unde cupimꝰ lib̾ari.
da ipsa sua breuitate cõmonuit. Nomen deiscĩ
ficatur in spu. dei auit̾ regnu̾ in carnis resurrec¬
tione uentum ÷. Ostendeus gͦ lucas terciã peti¬
cionem duaru̾ suꝑioꝵ esse qͥdam mͦ repeticione̾
magis eam p̃t̾mitendo fecit intelligi. Deinde tre
alias adiun rit. De pane condiano. de remissione

Expanded text:
os inducas in tentationem, sed libera nos a malo; quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna, ubi nos semper speramus futuros, et in nominis Dei sanctificatione, et regnum ejus, ibunt. Panis vero quotidianus ideo dictus, quia hic est necessarius quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritualiter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est quam poscimus remissio, ubi est commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum unde cupimus liberari, da, ipsa sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duareinde tres alias adjungit de pane quotidiano, de remissione
Abbreviated transcription (Latin):
habeat simi litudinẽ: Sequentib noue
conutat᷑ insanguinẽ: deinde duodeci
solidet᷑: Reliquis decẽ n octo fir met᷑ usꝙ.
ad ꝑfecta linianenta om̃ium menbroꝵ.
Et hinc iã reliqͦ temꝑ e usꝙ ad tẽpꝰ partꝰ
magnitudinẽ augeat᷑. Sex aut̃. ⁊ noue.
n duo deci. & decẽ ꝯocto: quadraginta qͥnꝙ
faciunt: Quib si unũ adiecerunꝰ ĩd est ip̃m
diẽ qͦ discret ꝑmenbra corpꝰ crement᷑ sume
incipit : tot nimir̃ dies in edificatione
coiꝑis dñi. qͦt in fabrica tẽpli anuos inueni¬
miis Et qͥa templũ illud manufactũ sacͦ¬
sactam dñi carnes qua exugine sump-¬
se ipso ait: Soluite templi ħ in tͥb dieb:¬

Expanded text:
eat similitudinem. Sequentibus novem convertatur ad sanguinem. Deinde duodecim solidetur. Reliquis decem et octo firmetur usque ad perfecta liniamenta omnium membrorum, et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus partus, magnitudine augeatur. Sex autem et novem, et duodecim, et decem et octo, quadragintaquinque faciunt. Quibus si unum adjecerimus, id est, ipsum diem, quo discreta per membra corpus crementum sumere incipit, tot nimirum dies in aedificatione corporis Domini, quot in fabrica templi annos invenimus. Et quia templum illud manu factum, sacrosanctam Domini carnem, quam ex virgine sumpse ipso ait: Solvite templum hoc, e
Abbreviated transcription (Latin):
quadragurta ⁊ sex aanis edificat᷑ est tẽplũ hħꝯtutͥbus dieb
excitabis illud. qmͦ intellexerut ita responder
Sedne uos qͣꝙ spiritalẽ dñi ser monem carnalit̾
templũ in maxima regui pace decentiss uno
septem annoꝵ oꝑ e ꝑfecit qđ desertum a cal¬
deis. pꝰ septuaginta annos ad uissionem eyri
ꝑse laxata captiuitate reecdificari ceptũ:
Sed filii transinigͣtionis opus quod Zorobabel¬
tionem gentium iucinãr.ante quadrã¬
quita.⁊ sex annos implere nequiuert:

Expanded text:
Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc, et tu tribus diebus excitabis illud? Quomodo intellexerunt, ita responderunt. Sed ne nos quoque spiritalem Domini sermonem carnalitertemplum, in maxima regni sui pace, decentissimo septem annorum opere perfecit, quod destructum a Chaldaeis, post septuaginta annos ad jussionem Cyri Persae, laxata captivitate, reaedificari coeptum est. Sed filii transmigrationis, opus, quod Zorobabeltionem gentium vicinarum, ante quadraginta et sex annos
Abbreviated transcription (Latin):
corda mor̾taliũ. tcͣ aut᷑ illuminabit dñs abscõdi¬
ta tebrar᷑. ⁊ manifestabit cogitationes cordis. &
lauserit uincuiq a deo. qͥa id laudabit᷑ &e diliget᷑
aprimo inprino qd̾ ne lateat ab ipso illumina¬
bit᷑ deo. Oinuet᷑ autͣ cupiditas caritate crescente
doriec ueniat hic ad tantã magnitudinem qͦ maior
esse n possit. Maiorẽ eui caritate̾ nemo ht̃ ꝙͣ ut a¬
nimã suam ponat ꝓ amicis suis. Ibi autͣ qͥs explicet¬

Expanded text:
uminabit Dominus abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis; et laus erit unicuique a Deo : quia id laudabitur et diligetur a proximo in proximo, quod ne lateat, ab ipso illuminabitur Deo. Minuitur autem cupiditas charitate crescente, donec veniat hic ad tantam magnitudinem, qua major esse non possit: Majorem enim charitatem nemo habet, quam ut animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
tium et̾iũ. ne isto putet᷑ habita fine̾ qͣndoq felici¬
tas illoꝵ de qͥb ecoͣtͣrio dictũ÷ iusti autͣ in uitam
et̾nam. S penas dap̾natoꝵ certis tẽpoꝵ int̾ualliᷤ
existiment. si hoc eis placet aliquãtulũ mitigari
etiã sic qͥppe intelligi pt manere ira dei: hocꝰ: ip¬
sa dãp̾natio. Hec uocat᷑ ira dei ñ diuini anum ꝑt᷑¬
te ira sua nͥ tm co̾tineat miserationes suas ñ et̾no sup¬
plicio fine̾ dando .s: leuamͣ adhibendo uł int̾ponen¬
do cruciatib. Quia psalmꝰ ait. adfinienda irãsuã.
ul pꝰiram suã. s iira sua. Quȩ si sola esset qua̾ta
ibi esset minime cogitari potest ꝑire a regno derexu¬
lare a cuntate dei. alienari a uita diͣ. carere tãmag¬
na nultitudine dulcedinis dei quã abscũdit met̾u¬
entib se ꝑfecit aut᷑ sperantib in se. tã gnͣdis est pe¬
ea illa ut ernulla possint tormenta cõꝑari. si illasit

Expanded text:
cium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicicium aeternum: ne isto modo putetur habitura finem quandoque felicietiam illorum, de quibus e contrario dictuaeternam. Sed poenas damnatorum certis temporibus existiment si hoc his placet aliquatenus mitigari. Et sic quippe intelligi potest manere ira Dei in isa damnatio haec enim vocatur ira Dei, non divini animi pertute ira sua, non tamen contineat miserationes suas; non aeterno supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus. Quia nec Psalmus ait, Ad finiendam iram suam, vel, post iram suam; sed, in ira sua. Quae si sola esset quanta ibi minima cogitari potest; perire a regno Dei, exsulare a civitate Dei, alienari a vita Dei, carere tam magna multitudine dulcedinis Dei quam abscondit timentibus se, perfecit autem sperantibus in se , tam grandis est poena, ut ei nulla possint tormenta quae novimus comparari, si illa sit
Abbreviated transcription (Latin):
na xpͣi. altã diaboli. Sua bonoꝵ alta ialoꝵ. Utͣq
tamͣ & angłoꝵ ⁊ homiui. Istis uolu̾tas. illis facultas ñ
pot̾it esse ulla peccandi. uł ulla cõditio moriendi.
Istis in et̾na uita uere felicit̾q uiuentib. illis inet̾¬
utͥq sine fine: Sed in beatitudine isti. aliꝰ alio p̃stabi¬
lus. in miseria uͦ illi. aliꝰ alio tolerabiliꝰ ꝑmanebt̃.¬
toꝵ penã & cruciatꝰ sine int̾missione ꝑpetuos:
queq molliendo. & in leuiorẽ flectendo sengentiam
que putant magis t̾ribiliꝰ esse dicta ꝗͣ. ueriꝰ. Non enĩ¬
obluuscet᷑ misereri dsͣ. aut coͣtine bit in ira sua mi¬
sericordias suas. Hoc qͥdeni in psalmo legit᷑ scoͣ. s de
his sine ullo scrupło intelligit᷑. qͥ uasa mĩe nu̾cu¬
pant᷑. qͥa & ipsi ñ ꝓmeritis sius. s deo miscrante de
miseria lib̾antur. Aut si hoc ad oñis existimant
ꝑtinere nͣ ideo necesse ÷ ut dãp̾nationẽ opine̾t᷑ po¬
se fuuri eoꝵ de qͥb dictũ est. & ibunt isti insuppli¬

Expanded text:
diaboli; una bonorum, altera malorum, utraque tamen et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit esse ulla peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis inutrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius permanebpoenam et cruciatus sine intermissione perpetuos quaeque molliendo, et leviorem flectendo sententiam; quae putant in eis terribilius esse dicta quam verius. Non eniunt misereri Deus? aut continebit in ira sua misericordias suas? hoc quidem in sancto legitur psalmo. Sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericpantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur posse finiri eorum de quibus dictum est, Et ibunt isti in suppli
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i salutem potuit inuenire. At uͦnͥ & illis cogni¬
tus fuisset. potuisset nobis ꝑ eoꝵ minist̾iu̾ alias aꝑ¬
uelud etatu suigłm quẽꝙ honimẽ grã regen̾atiõis
inueni̾t. ibi ei remittũtur pͣtita uniu̾sa peccata.
& reatꝰ ille nascendo cõtͣctus renascendo dissoluit᷑.
Tamq multũ ualet qđ sp̃s ubi uult spirat. ut qͥdã
scđam illam seruitutem sub lege ñ nou̾int. s cũ man¬
nichil ei oberit si tc ex hac uita migͣuerit. Q uia ideo
minet᷑. Nec tenebit regnũ mortis eum ꝓ qͦ mortuus est

Expanded text:
 salutem potuit invenire, aut vero nisi et illis cognitus fuisset, potuisset nobis per eorum ministerium alias apvelut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam servitutem sub Lege non noverint, sed cum mannihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo minetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. qͥa & hoc uerissime dicit apłs qͥ om̃s uult
saluos fieri. Cu enĩ ñ om̃s s multo plures ñ fiunt
salui. uidet᷑ utiꝙ ñfieri qđ deus uult fieri. hu
eniꝰ querit᷑ causa cur nͣ om̃s salui fiant respondĩ
solae. qͥa & hoc ipsi nolt᷑. Qđ̾ qͥdẽ dici de paruul

Expanded text:
s vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humenim quaeritur causa cur non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvul
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnͣ & illuminet᷑ .s qͥa nͥ ab illo nullꝰ illuminatur.
nur acłoꝵ fac̾e̾ noluit. apud eos qͦs dicit acturos
fuisse peintentiã si fecisset. S ut om̃s hoĩes. om̃e
genus hõuiꝰ intelligamꝰ ꝑ qͣsc̾q differentias dis¬
tͥbutũ. Reges. pͥuatos. nobiles. ignobiles. sublimeᷤᷤ.
hunules. doctos. in doctos. integri corꝑis. debiles
uigeniosos. tardi cordes. fatuos. Siuites. pauꝑes. me¬
diocres. mares. feminas. infantes. ꝓueros. ado¬
lescentes. iuuenes. semores. senes. in linguis oĩb
differentiarͣ ÷ in om̃ib. Quid est eiñ eoꝵ unde ñ

Expanded text:
qui non illuminetur, sed quia nisi ab ipso nullus illuminatur. miraculorum facere noluit apud eos quos dicit acturos fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, differentiarum est in hominibus. Quid est enim eorum unde non
Abbreviated transcription (Latin):
cũ factis ÷ adã ħo scilic& rectꝰ mediatore nͣ opꝰ erat.
Cũ uͦgenꝰ huͣanũ pecrata longe seꝑau̾unt a deo ꝑ me¬
diatorẽ qͥsolus sine pecc̃o. natꝰ ÷ uixit occisus ÷ re¬
cõciliari nos opportebat deo usq ad carnis resur
argueret᷑. acsanaret᷑. & de monstͣret᷑ hõi quã loͬge
rectio redẽp̃tis ꝓmissa in ipso redẽptore p̃monstͣre¬
tur. e ꝑ eandem nat᷑am qͣm se decepisse letabatur¬

Expanded text:
cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrargueretur ac sanaretur, et demonstraretur homini quam longe rectio redemptis promissa in ipso Redemptore praemonstraretur; et per eamdem naturam quam se decepisse laetabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ est gͥ etiã ipsa hominis bona merita. esse
dine posset ñsine adiutorio diuino. & suo fieri ꝑu¬
sus arbito. Utrͣ libet hoꝵ elegisset. dei uolũtas fieret.
aut etiã ab illo aut certe de illo: Pinde qͥa suã maluit
face̾ ꝗͣ. dei De illo facta est uolu̾tas dei. qͥex eadẽ mas¬
sa ꝑditionis quȩ de illiꝰ stirpe ꝓfluxit. facit aliud
uas in honorẽ aliud in ꝯtumeliã. In honorẽ ꝑ miam.¬

Expanded text:
ligendum est igitur etiam ipsa hominis bona merita esse dine posset non sine adjutorio divino, et suo fieri perversus arbitrio. Utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret, aut etiam ab illo, aut certe de illo. Proinde quia suam maluit facere quam Dei, de illo facta est voluntas Dei, qui ex eadem massa perditionis, quae de illius stirpe profluxit, facit aliud vas in honorem, aliud in contumeliam : in honorem
Abbreviated transcription (Latin):
alio mͦ intelligi p̃t. dũ tñ crede ñ cogam᷑ oĩpoten¬
tem aliqͥd fieri uoluisse. factũ ꝙ ñ esse. Qui sine
ullis anbiguitatib si in celo & in terra sic̾ eum
ueritas cantat omĩa qͥc̾q uoluit fecit. ꝓfecto fa¬
cere noluit q nͣ fecit¬
lũtatẽ posset hab̾e peccandi.si ad ꝑmanendũ sine pecc̃o
sieut factus erat ꝑperuã uolu̾tatem habitur᷑ p̃sciset.¬
Quia uͦ eũ male usurũ lib̾o arbitͥo hoc ÷ peccat᷑um
esse p̃sciebat. ad hoc potiꝰ p̃parauit uolu̾tate̾ suã ut
bene faceret etiã de male faciente: ac sic hõis uolu̾ta
tis bona.
ic enĩ opportebat pͥus hominẽ fieri ut & bene
uele posset ⁊ male. Nec gͣtis si bene nͦmpune
si male. Postea uͦsic erit. ut male uelle ñ possit. hec
ideo lib̾o carebit arbitͥo. Multo qͥppe lib̾ius erit ar¬
bitriũ qd̾ oĩno ñ potit su̾ire pecc̃o. Neq enĩ culpan¬
da est uolũtas. Aut uolũtas ñ ÷ aut lib̾a dicenda

Expanded text:
lud intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipotentem aliquid fieri voluisse, factumque non esse, qui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esseQuia vero eum male usurum libero arbitrio, hoc est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ipse faceret etiam de male faciente, ac sic hominis volunttis bona. Sic enim oportebat prius hominem fieri, ut et bene elle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut voluntas non est, aut l
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s hõies saluos fieri. qͣmuis cert̃ sit nob̾ nͣ omͣs ho¬
mines saluos fieri. nͣtm̃ ideo debemꝰ oĩpotentissime dĩ
nͥ quẽ saluũ fieri uelit. s q nullꝰ fiat nͥquẽ uelit.
Et id eo sit rogandꝰ ut uelit. qͥa necesse est fieri siuo
e orando qͥppe do agebat apłs u̾hoc luerit.
dicet. Sic eniͣ intelligimꝰ iq in euangłio scͥpt᷑¬

Expanded text:
s certum sit nobis non omnes homines salvos fieri, non tamen ideo debemus omnipotentissimae Dei nisi quem salvum fieri velit; sed quod nullus fiat, nisi quem velit; et ideo sit rogandus ut velit, quia necesse est fieri si voluerit. De orando quippe Deo agebat Apostolus, ut hoc diceret. Sic enim intelligimus, et quod in Evangelio script
Abbreviated transcription (Latin):
ut oraret᷑ ꝓ om̃ib hõibus. ⁊ specialit᷑̾ ad diderat
ꝓ regib &ͥ his qͥ in sublunitate st̃. qͥ putari po¬
ꝑationẽ tolłet addidit. qͥ om̃s hoĩes uult saluos
fieri. ⁊ ad coguitionẽ ueritatis uenire. hoc qͥppe
deus bonũ indicauit. ut oratione humiliũ digna¬
ubi ait phariseis. Decimatis mentã ⁊ rutã iom̃e
olus. Neq enĩ pharisei ⁊ qͣcũꝙ aliena & om̃iuni

Expanded text:
raretur pro omnibus hominibus, et specialiter addiderat pro regibus et iis qui in sublimitate sunt, qui putari poationem tolleret, addidit, Qui omnes homines vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Hoc quippe Deus bonum judicavit, ut orationibus humilium digna in Evangelio, ubi ait Pharisaeis, Decimatis mentam, et rutam, et omne olus . Neque enim Pharisaei et quaecumque aliena et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
uuleri. esau aũ hodio habui. Screus aut̃ quẽ a dͥmodre
posset hoc q dictũ est ꝑmou̾e eos qͥ penet̾re itelligen¬
do ñ possint. hanc altitudmẽ gr̃ȩ. Quid gͦ dicemus
ullis bonoꝵ ułmaloꝵ oꝑũ meritis. unũ ds diligat.
odit alt̾um. Qua mre si fit᷑a oꝑa uł bona huiꝰ. ł iua¬
oꝑib s dicet ex futͣiss oꝑib eo ꝙ iͦ astã solu̾et q̃stionẽ¬
imimo nuillã quã solui op̃ essẽt face̾t q̃stionẽ. Nẽ uͦ
cũ respondiss et absit .i. absit ut sit iniqͥtas apd̃
dm in iquũ putet. siue iudiniũ penale ingerat

Expanded text:
dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus?ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mao istam solveret quaestionem; imo nullam, quam solvi opus esset, faceret quaestionem. Nunc vero cum respondisset, Absit, id est, absit ut sit iniquitas apud Deum iniquum putet, sive judicium poenale ingerat
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. e que̾ uult obdurat. Mif eret᷑ scilice magna
bonitate. obdurat nulla iniqͥtate: ut nͦ lib̾atꝰ de
suis mitis głet᷑. nͦ dap̃natꝰ nͥ de suis muitis ꝯqͣrat᷑. Sola eñi
grã redeptos disc̾nit aꝑditis qͦs in una ꝑditionis cõcrea¬
uerat massa ab origine ducta causa ꝯmunis. Hoc auiqͥeo
mͦ audit ut dicat qͥd ad huc cõꝗͣrit᷑. Nã uolũtatieiꝰ qͥs re

Expanded text:
retur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta causa communis. Hoc autem qui eo modo audit, ut dicat, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis res
Abbreviated transcription (Latin):
me fecisti sic:An ñ ht̾ potestatem figuiꝰ iuti ex eadeii
massa face̾ aliud qͥdẽ uas in honorem. aliud uͦ in cotu¬
meliã. Noc loco enĩ qͥđa stulti putant apłm in respõ¬
sione defecisse & inopia redep̃tiõis repͣhendisse ꝯtͣ doc¬
toris audatĩa: S magñ ht̃ pondꝰ qͣ dictũ : o homotuq̃s
es. at intalib qͣstionib ad sue capacitatis cõsidationẽ
reuocare hõiem u̾bo qͥdẽ breui. s re ipsa magna est
reddiio rõus. Sienĩ hec ñ capit qͥs ÷ qͥ respondeat :
Si aũ capit magis nͣ inuenit qͥd respondeat Midet eni
sicapit uniu̾sum genꝰ human̾. tã iusto uditio diumo
iui apostatica radice dãpnat᷑ ut etiã si nullꝰ unde liba¬
ret᷑ nemo recte posset dei uituꝑare iusticĩ & qͥuiban¬
tur sic opportuisse lib̾ari. ut explurib: ñ libatis atꝙ
indapnatione iustissima derelictis. ostendetꝰ qd me¬
ruisset uniu̾sa ꝯsparsio ⁊ qͣ ẽ iustos debitũ di iudi¬

Expanded text:
ti ex eadem massa facere, aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam ? Hoc loco enim quidam stulti putant Apostolum in responsione defecisse, et inopia reddendae rationis repressisse contradictoris audaciam. Sed magnum habet pondus quod dictum est, O homo, tu quis es? Et in talibus quaestionibus ad suae capacitatis considerationem revocat hominem verbo quidem brevi, sed re ipsa magna est redditio rationis. Si enim haec non capit, quis est qui respondeat Deo? Si autem capit, magis non invenit quid respondeat. Videt enim, si capit, universum genus humanum tam justo judicio divino in apostatica radice damnatum, ut etiamsi nullus inde liberaretur, nemo recte posset Dei vituperare justitiam; et qui liberantur, sic oportuisse liberari, ut ex pluribus non liberatis, atque in damnatione justissima derelictis, ostenderetur quid meruisset universa conspersio, et quo etiam istos debitum judi
Abbreviated transcription (Latin):
cͥtudo. qͦrũ erit ⁊ sempit̾u̾a dãpnatio. Nec moueat
qͦuͦ erit in eis corpꝰ incorruptibile si dolere pot̾it.
Non÷ eniͣ uera uita nͥ uͥ felicit̾ uiuitꝰ. nͨ uera incorrup¬
tio nͥ uͥsalus nullo dolore corrũpit᷑. Ubi au iufelix
mori nͣ sinit᷑. ut ita dica̾ mors ipsa nͣmorit᷑. E uͥdolor
ꝓpetuus nͣ uit̾imit s affligit. hec in scĩs scͥptis scd̾a¬

Expanded text:
t certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo in eis erit corpus incorruptibile, si dolere poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ips
Abbreviated transcription (Latin):
cur ille potiꝰ ꝗͣ iste fuerit assũͣptꝰ cũ causa una sit ã¬
bobus. Cur apd̾ quosdã nͣ facte sint u̾tutes qͣsi facte
fuissent eguissent illi hoĩes penuẽtia. & facte st̃ apd
eos qͥ ñ fuerant credit᷑i : Aꝑtissime nãꝙ dñs dicit.
Ue tͥ corroraim ue tͥ bersaida: qͥa si in tiro & sidone
sacte fuissent uͥtutes qͣ facte st̾ in uob̾ olim in cilicio

Expanded text:
cur ille potius quam iste fuerit assumptus, cum causa una esset ambobus: cur apud quosdam non factae sint virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam, et factae sint apud eos qui non fuerant credituri. Apertissime namque Dominus dicit: Vae tibi, Corozain; vae tibi, Bethsaida! quia si in Tyro et Sidone fact
Abbreviated transcription (Latin):
los suos. & noliusti. Tanꝙͣ. uolu̾tas di suꝑata sit hõis¬
uolu̾tate. ꝙ infirmissimis nolendo inpedientibus.
ñ potuerit fac̾e potentissimꝰ qͣ uolebat. Et ubiz illa
si collig̾e filios hierłm uoluit & ñfecit: Anpotiilla
qͥdẽ filios suos ab illo coligi noluit. s ea ꝙͦ nolente
filios suos collegit ipse qͦs uoluit. Qura in celo &
in terra ñ ꝗͣda uoluit ⁊ fecit. q̃dã uͦ uoluit unͣ
fecit. s oĩa ꝗͣcũꝙ uoluit fecit.

Expanded text:
los suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominvoluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est ilsi colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ qd̾ dictũ est. caro i sanguis regnũ diͣñpo¬
sidebunt . ꝓ tanꝙͣ. exponens qͥd dixerit. neq
corruptio inqͥt incorruptionẽ possidebit. Qđ
pͥus dixit caro⁊i sanguis. hoc posteriꝰ dixit cor¬
ruptionẽ. & qđ pͥus regnͣ drͣ hoc posteriꝰ incorrup¬

Expanded text:
pter quod dictum est: Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Et tanquam exponens quid dixerit: Neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit. Quod prius dixit, caro et sanguis, hoc postea dixit corruptio; et quod prius, regnum Dei, hoc posterius incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
Sec illd̾ est oscqueus. ut ideo sit diu̾sa
statura reuiuiscenciũ singłoꝵ que
fuerat diu̾sa uiuentiũ. Aut macͥ cũ eade̾ ma¬
cie. aut pingues c̃ eadẽ pinguedine reuiuis¬
cant. S si hoc ÷ incsilio creatoris ut in effigie
sua cuiꝰq ꝓpͥetas. ⁊ discernibił similitudo reser¬
t᷑ : ita modificabit᷑ illa in uno qͦq mat̾ies. ut nͤ
aliqͥd ex ea ꝑeat. & qd̾ alicui defuit ille supple¬
at. qͥ etiã de iuchilo potuit qđ uoluit oꝑari.
Sic aut᷑ in corꝑib resurgentiũ rõnalis cqͣlitas

Expanded text:
 ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium; aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo sertur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ipse suppleat, qui et de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis
Abbreviated transcription (Latin):
seru nascit᷑ ꝑ cõcupiscẽtiã carnis. cũ obligatiõe
de licti. cuiꝰ reatꝰ regenãtiõe diluit᷑. s qͣlẽ de uͥgine
nasci oportebat. quẽ fides matͥs ñ libido cõceꝑat.
Qd̾ si uł nascẽte corrũꝑet᷑ eiꝰ ĩ tegͥtas. ñ iã ille de u̾¬
gine nascẽt᷑. eũq falso qd̃ absit. natũ de iuirgine
maria. tota cõfiteret᷑ eccła. Que unitãs eiꝰ matrẽ
cotidie parit m̃bra eiꝰ. ⁊ u̾ͥgo ẽ. Lĩge si placae de
uginitate sc̃e marie meas lictãs. ad illustrẽ uirũ
quẽ cũ honore ac dilectiõe noĩo uolusiano.¬

Expanded text:
sexu nascitur per concupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur; sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris, non libido conceperat: quo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusian
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ nascit᷑ etiã filiũ eiꝰ d̃ qͦ nascit᷑ dosse dici. si¬
Sic̃ ñ om̃s qͥ dñr alicuiꝰ filii cõseq̃ns : ut de illo etiã
nati. ẽẽ dicãt᷑ sic̃ st̃ qͥ ad optãt᷑. Dñr etiã filn g̃hẽ¬
ne ñ ex illa nati. s ĩ in illã p̾ꝑati. Sic̃ fillu regni

Expanded text:
ascitur, etiam filium ejus de quo nascitur posse dici. Sicut non omnes qui dicuntur alicujus filii, consequens est ut de illo etiam nati esse dicantur; sicut sunt qui adoptantur. Dicuntur etiam filii gehennae, non ex illa nati, sed in illam praeparati, sicut filii regni
Abbreviated transcription (Latin):
bulationis. de qͦ aꝑte alio loco scͥptũ est.
Uasa figuli ꝓbat fornax. & hoiẽs iustos tẽpͣtatio
dixit: Si accidat duob ficdelibus. uni scilica
canti suꝑ .xp̃i fundam̃tũ. aur̾. argent᷑. lapides
p̃ciosos. alti aut̃ cogitanti ea q̃ st̃ mundi. qͦmͦ¬

Expanded text:
onis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicetcanti super Christum fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos; alteri autem cogitanti ea quae mundi
Abbreviated transcription (Latin):
on gͦ se fallant qͥ ꝑelemosinas qͦslib& largissi¬
mas fructuu̾ suoꝵ uł cuiꝰcũq pecuniȩ inpuni¬
tatem se emere existimant. in facinoꝵ in manitate acslags
ligunt ut in eis semꝑ optent tant᷑ si possint in¬
pune uersari. Qui diligit iniqͥtate̾ odit animã
suã. & qͥodit animã suã. ñ est misericors in ea sed
crudeł. Diligendo eã qͥppe sodm secłm odit eam
scd̾m dm. Si gͦ uellet ei dare elemosina̾ ꝑ quã illi
ñ eget. Ideo dictum est. miser icordia eiꝰ p̃ueni& me.¬

Expanded text:
on ergo se fallant, qui per eleemosynas quaslibet largissimas fructuum suorum, vel cujuscunque pecuniae, impunitatem se emere existimant, in facinorum suorum immanitate ligunt, ut in eis semper optent, tantum si possint impune, versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam ; et qui odit animcrudelis. Diligendo eam quippe secundum saeculum, odit eam secundum Deum; si ergo vellet ei dare eleemosynam, per quam illi non eget. Ideo dictum est: « Misericordia ejus pr
Abbreviated transcription (Latin):
te scimꝰ : uidemꝰ nc̃ ꝑ specłin in enigmate. Cũ
uideb imꝰ facie ad faciem. Tantãq pacẽ habe¬
bimꝰ erga cos. quantã ⁊ ipsi erga nos. Quia tã¬
tũ cos dileduri sumꝰ . ꝗͣ. tũ ab eis diligim᷑. Itaꝙ
pax eoꝵ nota nob̾ erit. qͥa ⁊ nr̃a tanta & tał
erit a p̃cellet ic̃ intellectũ nr̃m. Dei uͦ pax
que illic ÷ erga nos. & nr̃m & illoꝵ intellectum
sine dubitatione p̃cellit. De ipso qͥppe beata est
rationał creat᷑a. quȩc̃q beata est. ñ ipse de illa.

Expanded text:
 per speculum in aenigmate: cum videbimus facie ad faciem ; tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos; quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligimur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra terit, nec praecellet tunc intellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa.
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ. qm̃ sine dolore nͣ ꝑeunt. qͣ cũ amore possesa
sunt. Sed qm altut᷑ couditione ꝓposita eis poti
lia deserit xpͣm . qͣ. uis doleat cũ amittit. saluus
est qͥde̾ sic tm̃ qͣsi ꝑ igne̾: qͥa urit eũ dolor rerͣ
quas dile xerat amissarͣ. s ñ subu̾tit neq cõsu¬
nut fundamͣti stabilitate̾. atq in corruptiõe
munitũ.
ale aliqͥd etia̾ pꝰ hauc uita fieri incre¬
dibile nͣ est. Et utruͣita sit qͣri porest.
& aut inueniri. aut latere ñ nullos fideles ꝑ
gne̾ qͥdem pgatoriũ qͣ. to magis minꝰ ue bona
ꝑeuntia dilexer̃t. tanto tarcdiꝰ ciciꝰ ue saluari.

Expanded text:
oniam sine dolore non pereunt quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potilia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est, et utrum ita sit, quaeri potest: et aut inveniri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque s
Abbreviated transcription (Latin):
oqͥn si capillis redit qd̾ ta̾ crebra tonsura detͥxit.
si unguib. qđ tociens dep̃ssit exectio inmod̾ata ⁊
uidecens cogitantib meo resurrectione̾ carnis
ñ credentibus occurrit informitas. Sed quẽ ad¬
modũ si statua clib& solubilis metalli aut igne
liquesc̾e̾t. aut cont̾eret᷑ in puluere̾. aut cõfund̾et᷑
i massam. &. eam uellet artisex rursus ex illiꝰ mat̾ie
quantitate reꝑare. nicħ int̾esset ad illiꝰ integͥtatem
que particła mat̾ie cui menbro statuȩ reddẽt᷑. qũ

Expanded text:
it redire. Alioquin si capillis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus, quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro sta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nͥ potuerimꝰ ꝓhib̾e faciamus: Sed uidete u¬
trũ mne uide ratꝰ dolor incaute aliqͥd cõpulerit dic̾e̾.
nõdũ uidendo qͥd fac̾e̾ debeamꝰ. aut ñ faciendo qͥ
deb̾e fieri iã uidemus. Quoꝵ duoꝵ illd̾ ignorãtie¬

Expanded text:
quae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed videro uquae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ebus siue mensib siue amus uolunt uel nolunt ali¬
qͥd uichoare eo qd scđim uanas doctnas honunͣ. faus¬
ta uł iufausta estimant tẽꝑa nͥ magnitidinẽ
ue accedit qd pecc̃a. quãius magna &
horrenda cũ in cõsuetudinẽ uenerint.
aut parua aut urulla esse credant᷑. Usꝙ
adeo ut nͣ solũ nͣ occultanda s diffamanda ui¬
deant᷑. ꝗͣ. do sic̃ scͥptũ est laudat᷑ peccator ui de¬
sidiis animȩ suȩ. xͦiiiiqua gerit benedicit᷑. Ta¬
lis indiuinis libris inquitas clamor uocat᷑. sic̃
habes apd̾ isaiam ꝓpħam de uinea mala. Expec
uenerunt.: ut ꝓhis ñ solu̾ exc̃municare aliquẽ laicͣ
ñ aucdeamiꝰ. s nec clericũ degradare. Unde ẽ expo¬
uerem ante aliqͦt annos epłam ad galatas in eo ip¬
catis hominͣ q̃ sola inusitata exorrescimꝰ. Usitata
ñtã magna sint ut om̃ino claudi coͣtͣse faciant
regnͣ dei. sepe uidendo omia tolerare. sepe toleran¬
do ũ nulla etiã fac̾e̾ cogimꝰ. Atꝙ utinã o dñe nͣ oĩa¬

Expanded text:
bus, sive temporibus, sive annis, volunt, vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta aestimant tempora, nisi magnitudinem uc accedit quod peccata, quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum  Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Talis in divinis libris iniquitas clamor vocatur: sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspecjam venerunt ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipcatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus, usitattam magna sint ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o D
Abbreviated transcription (Latin):
ulta eñ hona pͣstant᷑ inuitis ꝗͣ do
eoꝵ cõsulit᷑ utilitati. ñ uolũtati qua
ꝓsi sibi inueniunt᷑ esse in imici. Amici uͦ
eoꝵ potiꝰ illi quos ininuicos putant. ir eddut᷑
errando mala ꝓborus. c̃ reddẽ mala xp̃ianꝰ ñ de¬
beat. nec ꝓ malis. Multa itaq gena st elemosi.¬
narui. qu̾ẽ cuͣ facimꝰ aduimur ut dimittant᷑ poc

Expanded text:
bona praestantur invitis, quando m consulitur utilitati non voluntati, quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant, et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala Christianus non debeat, nec pro malis . Multa itaque sunt genera eleemosynum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nob
Abbreviated transcription (Latin):
tiri ueritas nͣ potest. Quẽ uͦ euangłii lateat
auditorem siue lectorẽ. qͥs dixerit ego sũ ue¬
ritas :  Qui cũ dixiset orationẽ hancͦ in. ea
positã sententiam uehemͣt̾ cõmendauit di¬
cens. Si enĩ dimiseritis homunub peccata eoꝵ
dimittet aͬ uob̾ peccata ur̃a pater urͣ celes
est ille etiã mortuos excitare.
ane qͥ scelãtissime uiuunt. nec cu¬
rant tale̾ mores ꝙ̃ corrig̾e. & int̾
ipsa facinora ⁊ flagitia sua elemosinas fre¬
quentare ñ cessant. frustͣ ideo sibi blandi

Expanded text:
tiri veritas non potest. Quem vero Evangelii lateat auditorem, sive electorem quis dixerit: Ego sum veritas? Qui cum docuisset orationem, hanc in ea positam sententiam vehementer commendavit, dicens. Si enim dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittest. Et tamen potens est ille etiam mortuos excitare. « Qui sceleratissime vivunt, nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora et flagitia sua, eleemosynas frequentare non cessant, frustra ideo sibi blandi
Abbreviated transcription (Latin):
reriꝰ sclariũ ꝗͥ aus licite concessar᷑ tales cupidi¬
tates: ut amitti sine anui dolore ñ possint. Ci
qͥtali dolore urit᷑. rebus quas ita diligit magi
eiꝰ dem modi tẽꝑales ac scłares. tẽꝑe tẽpraniõis
maluerit tenere ꝙͣ. xpͣm. eũ infundamento nͣ
habuit. qͥ hec pͥore loco habuit. c̃ medificio ñ
sit pͥꝰ aliqͥd fu̾dam̃to. Ignis enĩ de qͦ eo loco locu

Expanded text:
rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magis hujusmodi temporales ac saeculares tempore tentationis maluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio non sit aliquid prius fundamento. Ignis enim, de quo eo loco locut
Abbreviated transcription (Latin):
uobus modis accipi potest qd iuiuos &
mortuos iudicabit ds̃. Oiue ut uiuos
intelligamꝰ quos hic ũdũ mortuos. sed
adhuc in ista carne iiuentes inuent᷑us : eiꝰ ad¬
uentus. Mortuos aũ qͥ de corꝑe eiꝰ pͥꝰ quã ueniat
exiert̃ uł exiti st̃. Siue uiuos iustos. mortu¬

Expanded text:
us modis accipitur, quod vivos et mortuos judicabit. Sive vivos intelligimus quos hic nondum mortuos, sed adhuc in ista carne viventes inventurus est ejus adventus; mortuos autem qui de corpore priusquam veniat, exierunt vel exituri sunt. Sive vivos justos et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
clausit ut cepit. Mortẽ qͥppe xp̃i sic insmu¬
auit ut etiã ipsũ mortuũ diceret esse pecc̃o.
Cui peccato. nͥ cartui. in qua erat ñ peccatum. sed
suuilitudo ꝓeocati. Q ideo uoĩe appellata : pecc̾i
Baptitatꝰ gͦ in morte .xͥ. in qua ñ solũ maiores ue

Expanded text:
clausit, ut coepit; mortem quippe Christi insinuavit sic, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine est appelata peccati? Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa. &ui rursus ait. Si fidem dicat se qͥs habͥe
oꝑa aut᷑ nͣ habeat. ñqͥd poterit fides saluare
euͦ. Porro autẽ si homo sceleratꝰ sit ꝓpt̾ fidem¬
solam ꝑ ignẽ saluat᷑. Et sic ÷ accipiendũ qd̾ ait
beatꝰ paulus ipse aut̃ saluus erit sic tnͣ qͣsi ꝑig
erit qd̾ dixit eiꝰ coapłs iacob. falsum erit. ⁊illd̾
qd̃ ide̾ ipse paulus dixit. Nolite inqͥd errare.
noq fornicatores neq idolis seruientes. ueq ad¬

Expanded text:
tipsa qui rursum ait: Si fidem dicat quis se habere, opera autem non habeat, nunquid poterit fides salvare eum? Porro autem si homo sceleratus psolam per ignem salvabitur, et sic est accipendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus dixit: Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neq
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possum. Neq enĩ x mõstra q̃ nasciuit᷑. ⁊ ui¬
uunt ꝗͣuis cito moriant᷑. aut resurrecta uega¬
bunt᷑. aut ita resurrectura credenda st̃: ac ñ po¬
tius correpta emendataq nat᷑a. Absit cĩ ut
illũ bimenbrẽ qͥ nuꝑ natus est moriente de quo
memorie hieronimꝰ p̃sbit̾ sc̾pt᷑ reliqͥt. absit inqͣ

Expanded text:
enim monstra quae nascuntur et vivunt quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt, aut non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente de quo beatus Hieronymus presbyter scriptum reliquit, absi
Abbreviated transcription (Latin):
bat falsũ. qd̃ erroris. ÷ ꝓpͥum. Uerũtam̃. inqͣre
ꝗsq erret int̾ ẽ. plurimũ. Nã in una eadẽq
re. & nescienti sciens ⁊ erranti ñ errans. recta ra
ille alia. ⁊ iste utiliora. ille minꝰ utilia. uł etiã
noria. qͥs ñ in eis. q̃ ille scit. ei p̃ferat nescientem:
St̾ enĩ q̃dã q̃ nescire ꝙͣ scire sit meliͦ. Itẽ ñ nulłis

Expanded text:
 erroris proprium. Veruntamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans recta ratiscit alia, ille alia, et iste utiliora, ille minus utilia vel etiam noxia: quis non in eis, quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam, quae nescire quam scire sit melius. III. Pars
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ animo. ⁊ deqͥb rebꝰ qͥsq m̃tiat᷑. Nõ eiũ si pec¬
cat. qͥ cõsulendi. qͦm ille qͥ nocenoi uolũtate
m̃tit᷑. an uͦ tantũ noc. qͣ uiatorẽ m̃tiendo in
diu̾sũ it niittit. qͣ tũ h: is qͥ uia uite mñdatio
fallente depͣuat: ilemo sane m̃tiens iudicũdͦ
ẽ. qͥ dic̃ falsũ qd̾ putat uerũ. qm̃ qͣtũ in ipso ẽ
temeritatis. arguendꝰ ẽ. qͥ falsa incautiꝰ cdita ꝓ
ueris hab& potiꝰ d̃ ac̾otiario qͣntũ im pso est
ille m̃tit᷑ qͦ dic̃ cierũ qd̾ putat falsũ. Quãtum

Expanded text:
 sic peccat qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut tantum vero nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est qui dicit falsum quod putat verum, quoniam quantum in ipso est temeritatis arguendus est, qui falsa incautus credit, ac pro veris habet, potiusque e contrario, quantum in ipso est, ille mentitur, qui dicit verum, quod putat falsum. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
t̾starũ manꝰ armata sub sed̾ at. Atq ita factũ:
ut eo q̃ tendebamꝰ. ꝑ deuiũ cͥcuitũ ueniremꝰ cog¬
nitis q ĩ sidiis illoꝵ. nos gratularemꝰ errasse. atq
ranti latͦni p̾ponẽ dubitauĩt: E fortasse id̾o
apd̃ illũ sũmũ poetã loq̃ns qͥdã miser amatoꝵ.
Ut uidi inqͥt. ut ꝑii. ut me malꝰ abstulit er

Expanded text:
tistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atqueranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit er
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nat᷑a humana ĩ hoĩe x meruit. ut ĩuni¬
tate ꝑsone unici fillii dĩ singulat̾ ẽẽt assũpta.
Que bona uolũtas cuiꝰ boni ꝓpositi studium.
Quc bona p̾cessert̃ qͥb mer̾et᷑ iste hõ uua per
sona fieri cũ dõ. Nõ qͥd antea fuit hõ. ⁊ hoc ei si¬
głare beneficiũ p̾stitũ: Cũ sĩglarit̾ ꝓ mereret᷑

Expanded text:
ruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter esset assumpta? Quae bona voluntas, eujus boni propositi studium, quae bona praecesserunt, quibus mereretur iste homo una fieri persona cum Deo? Nunquid antea fuit homo; et hoc ei singulare beneficium praestitum est, cum singulariter promereretur