comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
preparate ait filios ur̃osos
cisioni. in miquitate patrũ
suoꝵ. Ac sidiceret. Sicut uo̾
ab impiis generati. eternis
estis suppliciis destinati.ita
ꝓfecto filios quos uobis ur̃is er¬
rorib generatis⁊ eidem occisi¬
om idest dampnationi p̾pa-¬
tis. Non consurgent. nec here¬
ditabunt terram: neq imple¬
bunt faciem orbis ciuitatum.
Ad reꝓbos hȩc arbitror refe¬
renda÷ qui a pessimis docto¬
rib internitiomi parati. ul¬
terius ñ consurgent:s in car¬
nis sue sterquilimo putres¬
centes. ad illius terre posses¬
sionem ñ poterunt ꝑueni¬
re.de qua ait psalmista.
Portio mea dñe: sit interra
uiuentium. Unde dñs me
uangelio. Beati mites: qm
ipsi possidebunt terram. Ne¬
q implebunt faciem orbis
ciutatum: idest ñ implebt̃
faciem cuitatum que sunt
in orbe. Porbem significari
eccłiam. suꝑiꝰ diximꝰ. luius
cuntates sunt conuenticula
fidelium inuna societate ui¬
uentium ⁊quarũ facies est
ipsa species sc̃itatis: quȩ in

Expanded text:
it, filios, vestros occisioni, in iniquitate patrum suorum. Ac si diceret: Sicut vos ab impiis generati, aeternis estis suppliciis destinati, ita profecto filios, quos vobis vestris erroribus generastis, eidem occisioni, id est damnationi praeparatis. Non consurgent, nec haereditabunt terram neque implebunt faciem orbis civitatum. Ad reprobos arbitror haec referenda, qui a pessimis doctoribus internecioni parati, ulterius non consurgent, sed in carnis suae sterquilinio putrescentes, ad illius terrae possessionem non poterunt pervenire, de qua ait Psalmista: Portio mea, Domine, sit in terra viventium . Unde Dominus in Evangelio? Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Neque implebunt faciem orbis civitatum, id est non implebunt faciem civitatum, quae sunt in orbe. Per orbem significari Ecclesiam superius diximus, cujus civitates sunt conventicula fidelium, in una societate viventium: quarum facies est ipsa species sanctitatis, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
occisiomi. in iniquitate pa¬
trũ suoꝵ. Quib loquitur:
Semini nimirum pessimo.
id est impioꝵ. multitudim:
qui ab antixp̃o uel diabolo
ñ creati. s ꝑ orbem disꝑsi qua¬
si seminati⁊ sicut ipsi pessi¬
mi sunt: ita sibi doctrina &
exemplo pessimos generant.
Quos alloquens ꝓph̃a: preꝑa¬
te inquit filios ur̃os occisioni.¬

Expanded text:
occisioni, in iniquitate patrum suorum . Quibus loquitur? Semini nimirum pessimo, id est impiorum multitudini, qui ab Antichristo vel diabolo non creati, sed per orbem dispersi, quasi seminati, sicut ipsi pessimi sunt, ita sibi doctrina et exemplo pessimos generant. Quos alloquens propheta: Praeparate, inquit, filios, vestros occisioni
Abbreviated transcription (Latin):
pullulent. Et ponã inqͥt
eam in possessionẽ hericii:.¬
&. in paludes aquarũ. Fiat
domine cor meũ sicut he¬
ricius plenꝰ spini̾i ut singłori
pecc̃oꝵ meorum memo¬
ria quasi spinis singłis cõ¬
pungatur: & sicut totam
animam meam uicia pos¬
sidebant ⁊ ita totam occu¬
pet compunctio salutari.
sicq libidinũ suarũ recor¬
datione. quasi cenosis pa¬
ludib stercorata. peniten¬
tie fructus ꝓducere mere¬
atur. Sequitur. Et scopa¬
bo eam in scopa terens.
Scopa terens. cordis cont̾¬
cio est: qua babilon mani¬
ma nr̃a teritur & conteri¬
tur⁊& om̃s eius spurcicie
egeruntur. Prope est eñi
dñs his qui contͥuerunt cor
quia cor contritum &. Hu¬
miliatum deus ñ spernit.
S & flagellum dei scopa
terens dici potest⁊ quo ui¬
sitat in uirga iniquitates
nr̃as. & in uerberib peccata
nr̃a: ut uicia conterens. uir

Expanded text:
ur. Et ponam, inquit, eas in possessionem ericii, et paludes aquarum. Fiat, Domine, cor meum ericius plenus spinis, ut singulorum peccatorum meorum memoria quasi spinis singulis compungatur: et, sicut totam animam meam vitia possidebant, ita totam occupet compunctio salutaris; sicque libidinum suarum recordatione quasi coenosis paludibus stercorata, poenitentiae fructus producere mereatur. Sequitur: Et scopabo eam in scopa terens. Scopa terens cordis contritio est, qua Babylon in anima nostra teritur et conteritur, et omnes spurcitiae ejus egeruntur. Prope est enim Dominus his qui contriverunt cor; quia cor contritum et humiliatum Deus non spernit . Sed et flagellum Dei scopa terens dici potest, quo visitat in virga iniquitates nostras, et in verberibus peccata nostra , ut vitia conterens vi
Abbreviated transcription (Latin):
lusus: instante iam noc¬
te noscitur de cruce depo¬
sitꝰ. In hac nocte uastata
estar. qđ interp̾tatꝰ aduer¬
sariꝰ: de quo beatissimꝰ pe¬
trus. Sobrii inquit esto¬
te & uigilate: quia adu̾¬
sariꝰ ur diabolus tanquã
leo rugiens circuit q̃rens
quẽ deuoret. Huiꝰ ciuitas¬

Expanded text:
lusus, instante jam nocte, noscitur de cruce depositus. In hac nocte vastata est Ar, quod interpretatur adversarius, de quo beatissimus Petrus: Sobrii estote et vigilate; quia adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit quaerens que
Abbreviated transcription (Latin):
illa qua ob suꝑbie meritũ
homo a deo deseritur. dies
ꝓfecto crudelis est:plenus
atq furoris. Ad ponendã
inquit terrã in solitudinẽ.
Deserente quippe deo cor
suꝑbum. quasi terrã repro¬
.N . o. bam & maledicto ꝓximã.
quod prꝰ uidebatur terra
bona & fertilis. redigetur
ꝓfecto insolitudinẽ. spi-¬
nas & tribulos germinãs
peccator. ⁊ & solis uitior.
bestiis patens. Et peccaco
nr̃o uera humilitate. semꝑ
ad peccator. nr̃oꝵ recorda

Expanded text:
illa, qua ob superbiae meritum illa, qua ob superbiae meritum homo a Deo deseritur, dies profecto crudelis est, plena  furoris. Ad ponendam, inquit, terram in solitudinem. Deserente quippe Deo cor superbum, quasi terram reprobam et maledicto proximam, quod prius videbatur terra bona et fertilis, redigetur profecto in solitudinem, spinas et tribulos germinans peccatorum, et solis vitiorum bestiis patens. Et peccatornostro vera humilitate, semper ad peccatorum nostrorum recorda
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑie maturascens. iam in se
auidum cepit ꝓuocare
messorem⁊ &. mox quasi
de manib rapiens omnia.
subita tempestas emergat:
Sic ꝓfecto si laboras. si ieru¬
ctus sola euacuat suꝑbia.
sola consumit elatio. Un¬
de nichil nobis magis di¬
mendũ est qͣm ne ꝓpter
suꝑbiam ã dño deseram⁊
& ueniat nobis dies dm̃ cru¬
delis & indignatione ple¬
nus: & ire furorisq. Sent¬
at quisq ut uolet ⁊ ego
nichil crudelius eiquã
arbitror posse contingere:
qͣm ut derelictus ã dno
dimittatur scđm deside-¬
ria cordis surs & eat in
adinuentionib suis. Quȩ
ꝓfecto crudelitas ex dei
indignatione ꝓcedit ⁊ que
contra eos maxime qui
de bonis oꝑib inse glant᷑.
euigilat: ingratitudinẽ
pre ceteris uitiis odiens
& detestans. O detestanda
suꝑbia. ingratitudinis ma¬
ter ⁊ uirtutũ tinea. parẽs
uitioꝵ. Tu aduersus mise¬
ros mortales. crudelitatẽ
ꝓuocas iudicis: indignati¬
onem excitas÷ iram acuis.
accendis furorẽ. Ideo dies

Expanded text:
ie maturescens jam in se avidum coeperit provocare messorem: et mox quasi de manibus omnia subita tempestas demergat? Sic profecto, si laboras, si jejuctus sola evacuat superbia, sola consumit elatio. Unde nihil magis timendum est, quam ne propter superbiam a Domino deseramur, et veniat nobis dies Domini crudelis, et indignationis plenus, et irae, furorisque. Sentiat quisque, ut volet; ego nihil crudelius cuiquam arbitror posse contingere, quam ut derelictus a Domino dimittatur secundum desideria cordis sui, et eat in adinventionibus suis . Quae profecto crudelitas ex Dei indignatione procedit, quae contra eos maxime, qui de bonis operibus in se gloriantur, evigilat, ingratitudinem prae caeteris vitiis odiens et detestans. O detestanda superbia, ingratitudinis mater, virtutum tinea, parens vitiorum! Tu adversus miseros mortales crudelitatem provocas Judicis, indignationem excitas, iram acuis, accendis furorem. Ideo dies
Abbreviated transcription (Latin):
ysaia. qm nisi diligent̾
adu̾tas. omĩa tibi uidebũ¬
tur confusa & dissidentia.
Dic gͦ cũ uno nomĩe uel
una gente moab. mundi
huiꝰ sapientes intelligas fi¬
guratos. quor alii reprobi
alii electi inuenti sunt.i¬
ta subtilit̾ tractat de sin¬
gulis. ut nomine ñ muta¬
to de singłis quasi de uno
contrarias sentencias ui
lulans & clamans aduer¬
sus sanã doctͥnã. s sicut a¬
renarũ tumuli uento ua¬
nitatis uel unitisunt uel di¬
ꝑsi. conuenient̾ dicit᷑ de
moab. Usq ad gallim ulu

Expanded text:
Isaia, quam nisi diligenter Isaia, quam nisi diligenter advertas, omnia tibi videbuntur confusa et dissidentia. Sic ergo cum uno nomine, vel una gente Moab, mundi hujus sapientes intelligat figuratos; quorum alii reprobi, alii electi inventi sunt; ita subtiliter tractat de singulis, ut nomine non mutato, de singulis quasi de uno contrarias sententias vidlulans et clamans adversus sanam doctrinam, sed sicut arenarum tumuli, vento vanitatis vel uniti sunt, vel dispersi, convenienter dicitur de Moab: Usque ad Gallim ulu
Abbreviated transcription (Latin):
Usq ad gallim ululatꝰ eiꝰ.
& usq ad puceũ helim cla¬
mor eius. Gallim interp̾¬
tat᷑ arenarũ tumuli. Ulu¬
latꝰ itaq moab in his qui
penitentes & conu̾sos ab
errore suo stulta pietate
luxerunt. ꝑuenit usq ad
tumulos arenarũ. in quib
nichil firmũ nicħ stabile.
utpote quȩ omi uento fa¬
cile dissipant᷑. E clamor
cius in ipsis conu̾sis ꝑue¬
nit usq ad puteũ helim.
qđ interp̾tatur arietes. qr
ce illor obduratio dissipa¬
tionẽ .&. istor penitentia
ex putco arictũ. idest do¬
ct̾na apłoꝵ meruit conso¬
iationẽ. Ait gͦ. Usq ad gal¬
lim ululatꝰ eiꝰ. & usq ad
puteũ helim clamor eiuꝰ.
ue idem hominũ genus
in aliis sterili ululatu.
in aliis salubri clamore
doceat esse compunctos.
Habet eñi hunc morem
sacra seͥptura. ut de ca¬
dem gente loquẽs. nc̃ de
ea optima. nc̃ pessima
de iudeis scͥbens ad roma
tres. Ipsos dixit inimicoᷤᷤ
&. km̃os. quia in ipsa gẽ
regłam sepiꝰ inuenies in

Expanded text:
Usque ad Gallim ululatatus ejus, et usque ad Puteum Elim clamor ejus Gallim interpretatur arenarum tumuli. Ululatus itaque Moab in his qui poenitentes et conversos ab errore suo stulta pietate luxerunt, pervenit usque ad tumulos arenarum, in quibus nihil firmum, nihil stabile, utpote quae omni vento facile dissipantur. Et clamor ejus in ipsis conversis pervenit usque ad puteum Elim, quod interpretatur arietes; quia et illorum obduratio dissipationem, et istorum poenitentia ex puteo arietum, id est doctrina apostolorum meruit consolationem. Ait ergo: Usque ad Gallim ululatus ejus, et usque ad puteum Elim clamor ejus, ut idem hominum genus in aliis sterili ulutatu, in aliis salubri clamore doceat esse compunctos. Habet enim hunc morem sacra Scriptura, ut de eadem gente loquens, nunc de eadem optima, nunc pessima de Judaeis scribens ad Romantres . Ipsos dixit inimicos et charissimos, quia in ipsa gentregulam saepius invenies in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et usq ad puteũ he¬
lim clamor eius. Sequit᷑.
Qa aque dibon replete st̃
sangume. Dibon interp̾¬
significans qͥ dicentes se
esse sapientes stulti facti
sunt. & in uana queq &
turpia defluxcrunt. Quor
aque. idest doctͥna repleta
est sanguine. illo nmirũ
de quo ꝓph̃a se postulat li¬
berari dicens. Ubera me de
sanguinib ds. E de quo
nsto ipse ysaias. manus in¬
quit eor sangͥne plene st̃.
Cia fr̃s quotqͣt philosophi
sue secte associarũt. tot im¬
pictatis gladio ꝑculcrunt.¬

Expanded text:
us. Et usque ad puteum Elim clamor ejus. Sequitur: Quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Dibon interpsignificans, qui dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt et in vana quaeque, et turpia defluxerunt. Quorum aquae, id est doctrina repleta est sanguine, illo nimirum de quo Propheta se postulat liberari, dicens: Libera me de sanguinibus Deus ; et de quo iste ipse Isaias. Manus, inquit, eorum sanguine plenae sunt . Eia, fratres, quotquot philosophi suae sectae associaverunt, tot impietatis gladio
Abbreviated transcription (Latin):
qui circuit querens qͤm
deuoret. Nec solum illis qͥ
fugerint de moab lconem.
s etiã reliquis terre. qui
scilicet leonem fugerint
idest diabolũ. terrena qͦq
uicia descrentes . &. uͥtutib
studentes. eor. ꝓderit pe¬
na. qui inter ꝑditos mo¬
abitas ꝑscuerantes. ꝓ flu¬
xurerũ temꝑaliũ exci¬
pient additam̃ta pena¬
rum. Pocest legi & sic. Po¬
nam suꝑ dibon additam᷑¬
ta. Et quasi quereres qͣm
diceret dibon. exponens
subiungit. His qui fuge¬
rint de moab. Qm̃ enm
& dibon sufficiens meror
interp̾tat᷑. illos significat. qͥ
co modo quo suꝑiꝰ diximꝰ
flentes & merentes fugert̃
de moab. infidelium socie¬
tatem deserentes. & xp̃ia¬
no popło adherentes.Sup
quoꝵ angustiã qͣm habue¬
runt in pemitentia posuit
dñs ꝑsecutionũ adlitam¬
ta. qͥa illis datũ est ñ solũ
ut crederent in xp̃m. s e¬
lconem in qͥt. ꝑsecutionẽ
expͥmens qͣm leo ille rugi¬
ens fidelib suscitauit. ñ so¬

Expanded text:
qui circuit quaerens quem qui circuit quaerens quem devoret . Nec solum illis, qui fugerint de Moab leonem, sed etiam reliquiis terrae, qui scilicet leonem fugerint, id est diabolum, terrena quaeque vitia deserentes, et virtutibus studentes, eorum proderit poena, qui inter perditos Moabitas perseverantes, pro fluxu rerum temporalium accipient additamenta poenarum. Potest legi et sic: Ponam super Dibon additamenta. Et quasi quaereres quam diceret Dibon, exponens subjungit: His qui fugerint de Moab. Quoniam enim et Dibon sufficiens moeror interpretatur, illos significat, qui eo modo, quo superius diximus, flentes et moerentes fugerunt de Moab, infidelium societatem deserentes, et Christiano populo adhaerentes. Super quorum augustiam, quam habuerunt in poenitentia, posuit Dominus persecutionum additamenta; quia illis datum est, non solum ut crederent in Christum, sed eLeonem, inquit, persecutionem exprimens, quam eo ille rugiens fidelibus suscitavit, non so
Abbreviated transcription (Latin):
fundendũ sangumc̃. qm
linguis suis dolose agebant
uenenum aspidũ sub labus
cori. Sic gͥ legendũ est. Ne¬
mo miret᷑. qđ płim pbilo¬
sophor puteũ helim are¬
narũ tumulis p̾tulerunt.
doctͥnã scilicet apłicam
sapiencie scł̃ari quia aq̃
dibon replete st̃ sangͥne.
ꝑuersa enim doctͥna ñ eort
quos decipit anmas uiui¬
ficat.s mortificat. nec cas
ã sordib mundat. s pecc̃i
sangͥne fedat. E addidit
bon additam̃ta his quifu¬
gerint de moab leonem
& reliquis terre. Iam ma¬
nifeste seꝑans preciosũ ã
uili. his inquit qui fugerĩt
de moab leonem. idest ad
eoꝵ utilicatem. ad eor con¬
ponam suꝑ dibon addica¬
m̃ta. Addam cñi plagas
plagis eor dolores dolorib
coꝵi. anxietatib anxictateᷤᷤ.
timorib timores. Qm̃ & hic
influcu suo qđ interp̾ta¬
t᷑ dibon computrescent. &
ad extremũ penis ꝑpetuis
cruciandi ad inferna des¬
cendent. Et hoc ꝓderit his
qui fugerint de moab. & fu¬
giendo leonem euaserit

Expanded text:
fundendum sanguinem, quoniam linguis suis dolose agebant, venenum aspidum sub labiis eorum . Sic igitur laetandum est. Nemo miretur quod plurimi philosophorum puteum Elim, arenarum tumulis praetulerunt, doctrinam scilicet apostolicam sapientiae saeculari, quia aquae Dibon repletae sunt sanguine. Perversa enim doctrina, non eorum, quos decipit, animas vivificat, sed mortificat; nec eas a sordibus mundat, sed peccati sanguine foedat. Et addidit on additamenta; his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Jam manifeste separat pretiosum a vili. His, inquit, qui fugerint de Moab leonem, id est ad eorum utilitatem, ad eorponam super Dibon additamenta. Addam enim plagas plagis eorum, dolores doloribus eorum, anxietatibus anxietates, timoribus timores; quoniam et hic in fluxu suo, quod interpretatur Dibon, computrescent, et ad extremum poenis perpetuis cruciandi ad inferna descendent. Et hoc proderit his qui fugerint de Moab, et fugiendo leonem evaserint,
Abbreviated transcription (Latin):
ro his omissis: adea quȩ sequn¬
tur indaganda atq: tractan¬
da nos inetipsos tam oratione
quam silentio reꝑernꝰ. Ipse aũt
crp̃c reuelet ocłos nros ut consi¬
deremus mirabilia de lege sua
qui cũ patre & sp̃u scõ. uiuit

Expanded text:
ro, his omissis, ad ea quae sequuntur indaganda itaque tractanda, nosmetipsos tam oratione quam silentio reparemus. Ipse autem Christus revelet oculos nostros ut consideremus mirabilia de lege sua, qui cum Patre, et Spiritu sancto vivit
Abbreviated transcription (Latin):
quas aut uix aut nunquã
inueniri possunt uel habe¬
ri. Itaq castitas uirtus est.
cuiꝰ regio abstinentia dici
potest ⁊ labor quoq & uigili¬
e: maxime autẽ interior soli¬
tudo. In hac sane regione ha¬
bitat castitas: extra quã utrũ
possit inueniri. singłor con¬
scientia exploret. At fornica-¬
tio uitium est: cuius regio
ẽ edacitas. sompnolentia. o¬
tio indisciplinator. Sic &
caritas quȩ uirtus est. regi¬
onem habet uoluntariã nu¬
tium est. regionem habet
rerum temꝑaliũ dilectionẽ.
hec de ceteris uitiis uel uir¬
le est.Sane uicinꝰ est casti¬
tati. qui comugii luites
ñ excedit: longe autẽ remo¬
tus. qui formcationib uel
adulteriis uel stupͥs publi¬
cis polluit᷑. Sic & uicmꝰ est
caritati. qui suis licenter
utitur. non diripiens alienas
sicut ille longe remotus. qͥ
nec sua misericorditer distri¬
buit: nec ab alienis abstinet
rapiendis. His quoq de cete
multi delonge.quã multide
ꝓpe ad hanc miliciam quã

Expanded text:
quas aut vix, aut nunquam inveniri possunt, vel haberi. Itaque castitas virtus est, cujus regio abstinentia dici potest; labor quoque et vigiliae, maxime autem interior solitudo. In hac sane regione habitat castitas, extra quam utrum possit inveniri, singulorum conscientia exploret. At fornicatio vitium est, cujus regio est edacitas, somnolentia, otio indisciplinatorum. Sic et charitas, quae virtus est, regionem habet voluntariam pautium est, regionem habet temporalium dilectionem. Haec de caeteris vitiis vel vire est. Sane vicinus est castitati, qui conjugii limites non excedit; longe autem remotus, qui fornicationibus, vel adulteriis, vel stupris polluitur. Sic vicinus est charitati, qui suis licenter utitur, non diripiens aliena, sicut ille longe remotus, qui nec sua misericorditer distribuit, nec ab alienis abstinet capiendis. His quoque de caetmulti de longe, quam multi de prope ad militiam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinis in montib
quasi popłoꝵ frequentium:
uox sonitus regum & genci¬
um congregatarũ. In bac
quippe spiritali milicia. qui¬
dam reges sunt. quidã plebeᷤᷤ
reges qui p̾sunt. plebes qui
obediunt. Uel reges ꝑfectr.
plebes inꝑfecti. Et reges po¬
pulo terrori sunt: sicut in¬
ꝑfectis ꝑfectiꝰ subditꝰ plat.
Onde dait. uox sonitus regum.
Sonet itaq fratres in ore ur̃o
& in cordib ur̃is gratiarũ acti¬
o & uox laudis ⁊ qui ñ solũ aui¬
tiis. s qđ pauicis donatũ est
gressi. in montib uirtucũ sub¬
sistitis: & ꝑ hãc dei similitudi¬
nem quam inuirtutib habe¬
tis⁊ ad illam quȩ adhuc deest.
beatitudinem festinatis. Si¬

Expanded text:
multitudinis in montibus quasi populorum frequentium, vox sonitus regum et gentium congregatarum. In hac quippe spirituali militia quidam reges sunt, quidam plebes, Reges, qui praesunt; plebes, qui obediunt; vel reges, perfecti; plebes imperfecti. Et reges populo terrori sunt, sicut imperfectis perfecti, subditis praelati, unde ait: Vox sonitus regum. Sonet itaque, fratres, in ore vestro, et in cordibus vestris gratiarum actio et vox laudis: qui non solum a vitiis, sed quod paucis donatum est, gressi, in montibus virtutum subiistis, et per hanc Dei similitudinem, quam in virtutibus habetis, ad illam, quae adhuc deest, beatitudinem festinatis.
Abbreviated transcription (Latin):
corporales quos reliquerat
sensus redire. Itaq cũ hoc
ei sepis contigiss ⁊ & multũ
rogata. tandem ipsius mo¬
dũ excessus ceteris exposu.¬
iss: ceꝑunt plurime. uisiomis
huius excellentiam emulari.
Unde se ab omnib curis solli¬
citudinbꝰq mundanis abstra.¬
pius hac luce ꝑfunderentur
etiam minte. Erat ibi uirgo
quedam magne discretionis
femina÷ que omni sp̃ui sci.¬
ens ñ esse credendũ. totũ hoc
aut morbo. aut fantasticis
illusionib credidit assignan.¬
dũ: sororibq quantũ potu.

Expanded text:
corporales quos reliquerat corporales quos reliquerat sensus redire. Itaque cum hoc ei saepius contigisset, et multum rogata tandem ipsius modum excessus caeteris exposuisset, coeperunt plurimae visionis hujus excellentiam aemulari. Unde se ab omnibus curis, et sollicitudinibus mundanis abstrapius ac luce perfunderentur etiam invitae. Erat ibi virgo quaedam, magnae discretionis femina, quae omni spiritui sciens non esse credendum, totum hoc aut morbo aut phantasticis illusionibus credidit assignandum, sororibusque quantum potu
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũmore solito oratiom in.¬
cumberet: mira quedã suauitaᷤᷤ
suꝑueniens. omnes anmi
motus. omnes cogitationũ ex.¬
cursus. omnes insuꝑ spirita.¬
les quãs circa amicos habebat
extinxit affectus: moxq anima
cius quasi omnib que in mun.¬
do sunt uale dicens. rapitur
supra se: & ab in effabili qua¬
dam & incomprehensibili lu.¬
ce excepta÷ mchil aliud uide.¬
bat nisi qđ est: & quod omni.¬
um esse est. Neq enĩ lux illa
corporea fuit.Aut aliqua cor¬
poris similitudo⁊ nec disten.¬
debatur. nec diffundebatur.
ita ut ubiq uideretur: nec
ipsa tenebat᷑. & tenebat omma:
& hoc miro & meffabili modo.
sicut esse. tenet quicqͥd est:ue.¬
ritas. quicquid uerũ est. Hac
igitur luce ꝑfusa. ipsũ xp̃m
quẽ prius nouerat secundũ
carnem. cepit iam secundũ
carnem ñ nosse: quia spiritꝰ
in ipsam eam induxerat ue¬
ritatẽ. In hoc gͥ excessu cũ ei
hora nͨ parua pͥceriss: pulsa¬
ta a sororib. uix potuit ad

Expanded text:
ut cum more solito orationi inut cum more solito orationi incumberet, miro quaedam suavitas superveniens, omnes animi motus, omnes cogitationum excursus, omnes insuper spirituales quos circa amicos habebat, exstinxit affectus, moxque anima ejus, quasi omnibus quae in mundo sunt valedicens, rapitur supra se, et ab ineffabili quadam atque incomprehensibili luce excepta, nihil aliud videbat nisi quod est, et quod omnium esse est. Neque enim lux illa corporea fuit, aut aliqua corporis similitudo, nec distendebatur, nec diffundebatur, ita ut ubique videretur; nec ipsa tenebatur, et tenebat omnia; et hoc miro et ineffabili modo, sicut esse tenet quidquid est, veritas quidquid verum est. Hac igitur luce perfusa, ipsum Christum quem prius noverat 239 secundum carnem, coepit jam secundum carnem non nosse; quia Spiritus in ipsam eam induxerat veritatem. In hoc ergo excessu cum ei hora non parva praeterisset, pulsata a sororibus vix potuit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uobis dicere. Habuit eis dice.¬
re multa. ñ in multis neq ꝑ
multa: s in uno & ꝑ unũ ⁊ uͥ
multa ñ sunt multa. sed unũ.
S ñ potestis ait portare mo.¬
do. Sensuali enĩ uisione ob
dulcedinẽ presentie cius occu¬
pati & corporalib eius uerb̃
corporaliter intenti: ad incel.¬
lectualem illam uisionem.
que omniũ corporaliũ exclu.¬
dit memoriã. ubi uera ipsa
ueritas loquitur. assurgere
ñ ualebant. Ideo ait. Expedit
uob̃ ut ego uadam ÷ ut scilicet
corporalis hec uisio corporaleq:
colloquiũ subtrahat᷑: & sp̃c
steriis uirginũ que sub uene¬
rabili. & cũ sũma reuerentia
res pudicicie fructus cotidie
tnͣsmictunt ad celos. qͦndã
fuisse uel adhuc forte suꝑẽe
uirginẽ scãm⁊ que cũ omnẽ
mundi amorẽ. ac carnales
omnes affectus. curãq: corpo¬
ris omnẽ. & exteriorũ solli¬
citudinẽ ã suo pectore exclusiss.
cepit qͦdam mentis estu & fa.¬
stidire terrena. & desiderare ce.¬
lestia. Accidit autem aliqndo

Expanded text:
vobis dicere . Habuit eis dicere multa, non in multis, neque per multa, sed in uno et per unum; ubi multa non sunt multa sed unum. Sed non potestis portare modo. Sensuali enim visione ob dulcedinem praesentiae ejus occupati, et corporalibus ejus verbis corporaliter intenti, ad intellectualem illam visionem, quae omnium corporalium excludit memoriam, ubi ipsa Veritas loquitur, assurgere non valebant. Ideo ait: Expedit vobis, ut ego vadam : ut scilicet corporalis haec visio, corporaleque colloquium subtrahatur. Scsteriis virginum, quae sub venerabili et cum summa reverentia res pudicitiae fructus quotidie transmittunt ad coelos, quamdam fuisse vel adhuc fortasse superesse virginem sanctam, quae cum omnem mundi amorem, et carnales omnes affectus, curamque corporis omnem et exteriorum sollicitudinem a suo pectore exclusisset, coepit quodam mentis aestu et fastidire terrena, et desiderare coelestia. Accidit autem aliquando,
Abbreviated transcription (Latin):
pora. merita meritis. ꝑsonis
ꝑsonas: & utrum sol sit con¬
uersus in tenebras: scđm con-¬
scientie suȩ testimonium iu-¬
dicent. felicia temꝑa in quib
tam raro malus: quam nc̃¬
optimus inuenitur Iam uero
de regia potestate quid dice¬
must quam lune compandã
estimauimꝰ. quȩ precst noctr
Quȩ quidem tunc suo lumi¬
ne resplendebat. quando ad
noctis huius. iniquitatis sci

Expanded text:
pora, meritis merita, personis pora, meritis merita, personis personas; et utrum sol conversus sit in tenebras, secundum conscientiae suae testimonium judicent. Felicia tempora, in quibus tam raro malus, quam nunc bonus inveniebatur. Jam vero de regia potestate quid dicemus? quam lunae comparandam aestimavimus, quae praeest nocti? Quae quidem tunc suo lumine resplendebat, quando ad noctis hujus, iniquitatis sci
Abbreviated transcription (Latin):
illius potestas ñ nsi subdi¬
toꝵ paci & equitati serue¬
bat: istius sapientia & doctͥ¬
na. ad depellendas mentiũ
tenebras. lucemq ueritatis
infundendam mnuigilabat.
Ue nobis qui in ista infelicia
nebras. In quas inquis tene¬
bras: Nolo dicere fratres.
nolo dicere: ne uidear pone¬
re in cęlum os meum. Ipsi
uiderint. Reducant ad me¬
moriam eos. quoꝵ uices ge¬
runt ÷ quoꝵ optinuerunt
cathedras: quorũ infulis
gloriant᷑. Considerent quoᷤᷤ
scientie radios. quȩ uirtu¬
tum lumina. quas carita¬
tis scintillas. quȩ spiritaliũ
correptionum fulgura. sui
emictebant temꝑib Gregoriꝰ.
Augustinꝰ. Ambrosiꝰ. Hilariꝰ¬
ad uiciniora ueniamus: reco¬
gitent nr̃i quom suis eluxe¬
rint temꝑib Cuchbertus.¬
hi sacerdotium. quasi unũ
maximum solem ꝑ uniuer¬
sum mundum luce incom¬
parabili radiare fecerunt:
Uidcant modo isti quom ex
coꝵ sede resplendeant : & u¬
trum ipsi tantum uel plus
uel paulominꝰ luceant: &¬
sic conferant tempib tem¬

Expanded text:
illius potestas nonnisi subditorum paci et aequitati serviebat, istius sapientia et doctrina ad depellendas mentium tenebras, lucemque veritatis infundendam invigilabat! Vae nobis, qui in ista incidimus nebras. In quas, inquis, tenebras? Nolo dicere, fratres, nolo dicere, ne videar ponere in coelum os meum. Ipsi viderint. Reducant ad memoriam eos, quorum vices gerunt, quorum obtinuerunt cathedras, quorum infulis gloriantur. Considerent quos scientiae radios, quae virtutum lumina, quas charitatis scintillas, quae spiritualium correptionum fulgura suis emittebant temporibus, Gregorius, Augustinus, Ambrosius, Hilad viciniora veniamus, recogitent nostri, quomodo suis eluxerint temporibus Cuthbertuhi sacerdotium, quasi unum maximum solem, per universum mundum luce incorporabili radiare fecerunt? Videant modo isti quomodo ex eorum fide resplendeant, et utrum ipsi tantum vel plus, vel paulo minus luceant; et sic conferant temporibus tem
Abbreviated transcription (Latin):
ginqͤ ⁊ de quib congregati st̃
sancti & electi eius: qui ordina¬
uerunt testam̃tũ eius suꝑ sa¬
crificia. Deinde in regionem
longinquã ꝓfectꝰ fuerat filius
adolescentior: & ibi dissipaue¬
rat omnia sua uiuendo lux¬
uriose. S cum pacer d̃s in¬
telligatur: quomͦ ab ipso re¬
cedere. uel ad ipsum redire
potuit. qui ubiq est: Quȩ il¬
li regio longinqua est. extra
quẽ nichil est: S regio lon¬
ginqua. dissimilitudo est:
sicut similitudo. uicina. Ita¬
q: cui cum patre omnimo¬
da similitudo est. ita pacer
uicinus est: ut licet non sit
pater÷ hoc ipsum tam̃ sit.
qđ pater. De qua similitu¬
dine dicitur. Qualis pater.
talis filius. Iste nec ad pa¬
trem accedere. nec recedẽ
potest ã patre: quia nec si¬

Expanded text:
nquae: de quibus congregati sunt sancti et electi ejus, qui ordinaverunt testamentum ejus super sacrificia . Deinde in regionem longinquam profectus fuerat filius adolescentior, et ibi dissipaverat omnia sua, vivendo luxuriose . Sed cum pater Deus intelligatur, quomodo ab ipso recedere, vel ad ipsum redire potuit, qui ubique est? Quae regio longinqua illi est, extra quem nihil est? Sed regio longinqua dissimilitudo est, sicut similitudo vicina. Itaque cui cum Patre omnimoda similitudo est, ita Pater vicinus est, ut licet non sit Pater, hoc ipsum tamen sit, quod Pater. De qua similitudine dicitur. Qualis Pater, talis Filius. Iste nec ad Patrem accedere, nec recedere potest a Patre. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
Non cñi est ad imaginẽ & si¬
militudinem patris faccus:
s ipse est imago & similitu¬
do patͥs: de eius substantia.
non alteriꝰ substantie. genitꝰ.
At ille filius qui ñ est natus
s factus. & factus ad imagi¬
nem & similitudinẽ eiꝰ⁊. idest
non ut ipse eẽt imago & simi¬
sam & expressam inse imagi¬
nem & similitudinẽ dei: & re¬
cedere potest. quia potest esse
dissimilis⁊ & redire. quia potest
fieri & similis. Consideranda
ꝓinde st̃ duo quedã: quȩ qͥdẽ

Expanded text:
Non enim ad imaginem et similitudinem Patris est factus, sed ipse est imago et similitudo Patris; de ejus substantia, non alterius substantiae genitus. At ille Filius, qui non est natus, sed factus; et factus ad imaginem et similitudinem ejus, id est non ut ipse esset imago et simisam et expressam in se haberet imaginem et similitudinem Dei; et recedere potest, quia potest esse dissimilis; et redire, quia potest esse similis. Consideranda proinde sunt duo quaedam, quae quide
Abbreviated transcription (Latin):
manentem ciuitatẽ⁊ s fu¬
turam quȩ in cęlo est inqͥ¬
rentes. Ponuntur autẽ ut
babilonem expugnent: cla¬
mentq cum ꝓphcta. fugi¬
te de medio babilonis. &
saluate unusquisq anmaᷤ
ur̃as. Ibi etiam modo requi¬
escunt pastores: in fide &
bonis oꝑib conuersorz. glo¬
riantes. Igicur nẽ tempus
est fugiendi de medio ba¬
bilonis⁊ nc̃ tempꝰ ad cȩlesti¬
a tentoria transmigrandr.
nc̃ etiam tempꝰ. pastor: se
doctrine ac legib submit¬
tendi. Subuersa autem ur-¬
be furoris subuersione fina¬
li: sanctisq ad celestia re¬
gna translatis: non ponet
ibi tentoria arabs. nec pasto¬
res requiescent ibi⁊quia
frustra apponitur medi¬
camentũ: ubi nullũ potest
sperari remedium.S re¬
quiescent ibi bestie ⁊ & re¬
plebunt᷑ domus eoꝵ dra¬
conib: & cetera. Hȩc si ad ul¬
timam babilonis euersio¬
nem qua detrudetur in
stagnum sulphuris cũpse¬
udo ꝓphecis sicut scͥbitur

Expanded text:
manentem civitatem; sed futuram, quae in coelo est, inquirentes Ponuntur autem, ut Babylonem expugnent, clamentque cum propheta: Fugite de medio Babylonis, et salvate unusquisque animas vestras . Ibi etiam modo requiescunt pastores, in fide et bonis operibus conversorum gloriantes. Igitur nunc tempus est fugiendi de medio Babylonis; nunc tempus ad coelestia tentoria transmigrandi; nunc etiam tempus pastorum se doctrinae ac legibus submittendi. Subversa autem urbe furoris subversione finali, sanctisque ad coelestia regna translatis: non ponet ibi tentoria Arabs, nec pastores requiescent ibi; quia frustra apponitur medicamentum, ubi nullum potest sperari remedium. Sed requiescent ibi bestiae, et replebuntur domus eorum draconibus, etc. Haec si ad ultimam Babylonis eversionem, qua detrudetur in stagnum sulphuris cum pseudo prophetis, sicut scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
to ꝓfecto similior: ac ꝑ hoc
tanto uicinior est. Quot qͦt
uero uirtutes sunt. tot sc̃
& regiones.: ad illã quȩ om̃s
continet ꝑtinentes regionẽ
similitudinis : quot qͦt aũt
& uitia. tot & regiones: q̃
ad eam inqua omnia ui¬
dissimilitudinis. Habent
quippe singula uitia uel¬
uirtutes. singulas in quib
subsistant regiones: extra

Expanded text:
to profecto similior, ac per hoc to profecto similior, ac per hoc tanto vicinior est. Quotquot vero virtutes sunt, tot sunt et regiones, ad illam, quae omnes continet, pertinentes regionem similitudinis; quotquot autem et vitia, tot et regiones, quae ad eam, in qua omnia vidissimilitudinis. Habent quippe singula vitia, velvirtutes singulas, in quibus subsistant, regiones, extra
Abbreviated transcription (Latin):
inEcreatore unum sunt. du
in creatura: idẽ natura
&uirtus. Ad naturã ꝑti¬
net immortalitas & incorrup¬
tio: ad uirtutem. sapientia &
dilectio. Hȩc in deo unum st̃:
quia ñ sunt aliud indeo ista.
quã d̃s. At homo inmortali¬
tatem habuit & incorruptio¬
nem secundũ naturã inqua
creatꝰ est: habuit & sapientiã
& dilectionẽ quȩ ei suꝑaddita
est. S quia ipse nec in morta¬
litas. nec incorruptio. nec sappi¬
ab istis recedere potuit. & esse
deo dissimilis: & iterũ redire
ꝑ grãm. & esse iterum similis.
Uirtus itaq & uirtutis p̾miũ
beatitudo. regio similitudinis
est: uiciũ & miseria. dissimi¬
litudinis. Quia uero primo
factus est dissimilis ꝑ uitiũ.
ut merito factus sit dissimi¬
lis ꝑmiseriã ⁊ necesse est ut
primũ similis efficiat᷑ uir¬
tute: ut qͣndoq similis effi¬
ciat᷑ beatitudine. Quanto
autẽ quisq uitiosior ẽ tan¬
to utiq deo est disimilior.
ac ꝑ hoc tanto longinqͥor:
quanto autẽ uirtuosior. tan¬

Expanded text:
in Creatore unum sunt, duo in creatura, id est natura et virtus. Ad naturam pertinet immortalitas et incorruptio; ad virtutem sapientia et dilectio. Haec in Deo unum sunt, quia non sunt aliud in Deo ista quam Deus. At homo immortalitatem habuit et incorruptionem, secundum naturam, in qua creatus est. Habuit sapientiam et dilectionem, quae ei superaddita est. Sed quia ipse nec immortalitas, nec incorruptio, nec sapiab istis recedere potuit, et esse Deo dissimilis, et iterum redire per gratiam, et iterum esse similis. Virtus itaque et virtutis praemium beatitudo, regio similitudinis est; vitium et miseria, dissimilitudinis. Quia vero primo factus est dissimilis per vitium, ut merito factus sit dissimilis per miseriam, necesse est ut primum similis efficiatur virtute, ut quandoque similis efficiatur beatitudine. Quanto autem quisque vitiosior est, tanto utique est Deo dissimilior, ac per hoc tanto longinquior, quanto autem virtuosior, tan
Abbreviated transcription (Latin):
tur inquit usq infinem.
& non fundabitur usq ad
generationem & generati¬
onem. Sileant heretici qui
babilonem a dño apudin¬
feros uisitandam p̾ multa
licet temꝑa mentiuntur
cum ȩternus sit ei ꝓphetatꝰ
interitus: quȩ nec ulterius
habitari. nec deinceps pos¬
se fundari. ꝓphetica aucto¬
ritate conuincitur. Nec po¬
net ibi tentoria arabs: nec
pastores requiescent ibi.
Misericordiam & iudiciũ
cantabo tͥ dñe. Nunc certe
tempꝰ miserendi: cui tempꝰ
cui tempꝰ succedet remu¬
nerandi. Ponit in babilo¬
ne tentoria sua arabs qui
interpretatur occidantał
idest mane.bonum uinum
ponit. & ad uesꝑam cũ fu-¬
erint inebriati tunc id qͦd

Expanded text:
tur, inquit, usque in finem: et non fundabitur usque ad generationem et generationem. Sileant haeretici, qui Babylonem apud inferos visitandam, post multa licet tempora, mentiuntur, cum aeternus sit ei prophetatus interitus, quae nec ulterius habitari, nec deinceps posse fundari, prophetica auctoritate convincitur. Nec ponet ibi tentoria Arabs, nec pastores requiescent ibi. Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Nunc certe tempus miserendi, cui succedcui succedet tempus remunerandi. Ponit in Babylone tentoria sua Arabs, qui interpretatur occidentaliid est mane, bonum vinum ponit; et ad vesperam, cum fuerint inebriati, tunc id q
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Sunt autẽ duo quȩdã
scđm que de humane m̃¬
tis statu iudicamꝰ. opus sci¬
licet & sermo. Nam & ex
habundantia cordis os lo
git oꝑat᷑. Ascendit gͥflens
moab ꝑascensũ luith. qn
sapiens quillibet eccł̃iam
tum alta ascendit. Et in
uia inqͥt orondun clamore
contͥcionis leuabunt. Go¬

Expanded text:
dit. Sunt autem duo quaedam, dit. Sunt autem duo quaedam, secundum quae de humanae mentis statu judicamus, opus scilicet et sermo. Nam ex abundagit operatur. Ascendit igitur flens Moab per ascensum Luith, quando sapiens quilibet Ecclesiam tum alta ascendit. Et in via, inquit, Oronaim clamorem contritionis levabit.
Abbreviated transcription (Latin):
latur. nec ad ubera alienũ
fecum admitut.nec lac e¬
mittere nͥ ꝓprio p̾sente con¬
sucuit. hec matͥ eccłie con¬
uement̾ aptat᷑. que lacce
caritatis & doctͥne suauio¬
ris exuberans.quos ipsa p
lauacrũ aque salutaris
non regenerat. quasi alie¬
nos sacroscĩs misteriis in¬
dignos existimat Que &
iccirco potest dici cont̾nãs.
quia fide spe & caritate ro¬
busta. ꝓficit metatem ꝑfe¬
ccam. in mensuram etatis
plenitudinis xꝑi. Cum gͥ
uectes moab ad segor usq
ꝑuenerint. idest cũ sapien¬
tes huiꝰ scłi omĩa scientie
sue firmam̃ta & argum̃ta
ad excłiam contulerint. tc̃
fit qđ mox ꝓpħa subiun¬
git. ꝑascensum em̃ luich
flens ascendet . & in uia o¬
ronaim clamorem cont¬
cionis leuabunt. Luith
interp̾tat᷑ gene. In genis
uero interioris hominis
qualitas plerumq dep̾-¬
bendit᷑. has quippe timor
pallore. pudor rubore. do¬
lor horrore. gaudiũ hilari¬
tate. amor suauitate ꝑfũ¬

Expanded text:
latur, nec ad ubera alienum latur, nec ad ubera alienum fetum admittit; nec lac emittere, nisi proprio praesente consuevit. Haec matri Ecclesiae convenienter aptantur: quae lacte charitatis et doctrinae suavioris exuberans, quos ipsa per lavacrum aquae suavioris non regenerat, quasi alienos sacrosanctis mysteriis indignos existimat. Quae et idcirco potest dici conternans; quia fide, spe et charitate robusta, proficit in aetatem perfectam, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Cum igitur vectes Moab ad Segor usque pervenerint, id est cum sapientes hujus saeculi omnia sapientiae suae firmamenta et argumenta ad Ecclesiam contulerint: tunc fit, quod mox propheta subjungit: Per ascensum enim Luith flens ascendet, et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt. Luith interpretatur genae. In genis vero interioris hominis qualitas plerumque deprehenditur. Has quippe timor pallore, pudor rubore, dolor horrore, gaudium hilaritate, amor suavitate perfun
Abbreviated transcription (Latin):
uectes eiꝰ usq segor uitulã
cont̾nantẽ. Uectes moab
dialectica argum̃ta intel¬
lige.que inconuersis sapi¬
entib eccłie cun obfucrãt
cepunt ꝓdesse. Usq segor
qͣndo philosophoꝵ subtilia
argum̃ta eccł̃ie ꝓfecerunt.
Eccdia qiippe in eo statu qͦ
tc̃ fucrat iure dicit᷑ segor
idest parua. de qua dicit᷑
in canticis. Soror nr̃a par¬
ua. & ubera ñ habet. Od fa¬
cicmꝰ sorori nr̃e qr paruula
est  Paruula plane erat.
qͣndo nec fines iudeorł. ex¬
ceslit: & in ipsis parua &
contemptibilis latuit. Par¬
ua inqͣm erat. ñ meritos
numero. Unde quasi steri
donec steriliᷤ peꝑit płimos.
& quȩ multos habebat fili¬
os infirmata est. Pulchre aũ
segor. idest eccł̃ia utula di-¬
cit᷑ conternãs idest t̾cium
agens annum. ut primus
annus sit ante legem. scđs
sub lege. terciꝰ sub gr̃a. Nel
pͥmꝰ annus intelligat᷑ sub
t̾cius sub apłis. Sane genꝰ
hoc animalis. abundans ẽ
lactis. & minie circa fecum
affeccionis. Nisi em̃ arte fal¬

Expanded text:
ectes ejus usque ad Segor vitulam conternantem. Vectes Moab dialectica argumenta intellige: quae in conversis sapientibus, Ecclesiae, cui obfuerant, coeperunt prodesse. Usque Segor quando philosophorum subtilia argumenta Ecclesiae profuerunt. Ecclesia enim in eo statu, quo tunc fuerat, jure dicitur Segor, id est parva, de qua dicitur in Canticis: Soror nostra parva, et ubera non habet. Quid faciemus sorori nostrae: quia parva est? Parvula plane erat, quando nec fines Judaeorum excessit; et in ipsis parva, et contemptibilis latuit. Parva, inquam, erat; non merito, sed numero. Unde sterildonec sterilis peperit plurimos, et quae multos habebat filios infirmata est . Pulchre autem Segor, id est Ecclesia, vitula dicitur conternans, id est tertium agens annum, ut primus annus sit ante legem, secundus sub lege, tertius sub gratia. Vel primus annus intelligatur sub tertius sub apostolis. Sane genus hoc animalis abundans est lactis, et maximae circa fetum affectionis. Nisi enim arte fal
Abbreviated transcription (Latin):
altera pessimũ arbitretur.
In omĩb autẽ una regnat
impictas. cõmutantib u̾i¬
tatem dei in mendacium.
& seruientib creature po¬
tius qͣm creatori. S inhis
qui conu̾si sunt ad dñm.
deserte st̃ aque nemrĩ.
qͥa doctͥna euangłica im¬
butis. quȩ pͥus fucrunt lu¬
tͥmenca. Qa aruit herba.
defecit germ. uiror omnis
interiit. Herba grex irra¬
tionabilis pascit᷑. qm si for¬
te aruerit nec ipse tang̾e
curat. Herbegͥ nomine. il¬
la philosophori. scientia
expͥmit᷑. qua imꝑitũ uul¬
gus alloqͥ & docere consu¬
euerant.S aruit fenum
& cecidit flos. qͥa dñs suf¬
flauit in cum. flante eñ
ubiq dei spũ. &. mortaliũ
cordib celestẽ inspirante
doctͥnã. adõ tota illa scien¬
tia aruit. ut nec rustica¬
nã qͥdem simplicitatem¬
iam deleccet. Arescente¬

Expanded text:
altera pessimum arbitretur. altera pessimum arbitretur. In omnibus autem una regnat impietas, commutantibus veritatem Dei in mendacium, et servientibus creaturae potius quam Creatori. Sed in his qui conversi sunt ad Dominum, desertae sunt aquae Nemrim; quia doctrina evangelica imbutis, quae prius fuerunt lutrimenta, Quia aruit herba, defecit germen, viror omnis interiit. Herba grex irrationabilis pascitur; quam, si forte aruerit, nec ipse tangere curat. Herbae igitur nomine illa philosophorum scientia exprimitur, qua imperitum vulgus alloqui et docere consueverant, Sed aruit fenum, et cecidit flos ; quia Dominus sufflavit in eum. Flante enim ubique Dei Spiritu, et mortalium cordibus coelestem inspirante doctrinam, adeo tota illa scientia aruit, ut nec rusticanam simplicitatem delectet. Arescente
Abbreviated transcription (Latin):
meroris. Hec est arca illa
uia quȩ ducit ad uitã. fora¬
m̃ udelicet illud acus. ꝑ
qđ camelus ammal gibbo¬
sum tͣnsire ñ potest. Quod
bene foram̃ meroris dicit᷑.
quia quicũq angusto huic
foramini sese contulerit.
nichil dulciꝰ qͣm merere e¬
stimabit. Meret emĩ ꝓhis
quȩ cõmisit illicitis. meres
ꝓ his que inp̾senti sencit
adu̾sis. meret ꝓhis que ti¬
met inposterũ mala. me¬
ret ꝓhis quȩ infuturum
desiderat bona. In hac pro¬
mde uia oronaim positi
mundi sapientes clamo¬
rem leuant contͥcionis. sci¬
entes quia sacrificiũ deo
& humiliacũ ds̃ ñ sꝑnit.
Aque enĩ nemrĩ descrte e¬
runt. Interp̾tat᷑ nẽrim par¬
di siuc p̾uaricatores. In par¬
dis uarictas. in p̾uaricati¬
onc intelligit᷑ impictas.
aqͣs gͥ nẽrĩ philosophiã acci¬
pe scłarem. in qua est tan¬
ta sectarũ sentenciarum¬
ꝙ uarietas. ut qd una as¬
truit altera destruat .&.
qđ ista approbat imꝓbet
illa. & qđ altera optimũ

Expanded text:
evabit. Haec est arcta illa via, quae ducit ad vitam ; foramen videlicet illud acus, per quod camelus animal gibbosum transire non potest . Quod bene foramen moeroris dicitur, quia quicunque angusto huic foramini sese contulerit, nihil dulcius quam moerere aestimabit. Moeret enim pro his quae commisit illicitis; moeret pro his quae in praesenti sentit adversis; moeret pro his quae timet imposterum malis, moeret pro his quae in futurum desiderat bonis. In hac proinde via Oronaim positi mundi sapientes clamorem levant contritionis, scientes quod sacrificium Deo  humiliatum Deus non spernit . Aquae enim Nemrim desertae erunt. Interpretatur enim Nemrim pardus, sive praevaricatores. In pardis varietas, in varietate intelligitur impietas. Aquas igitur Nemrim philosophiam accipe saecularem, in qua est tanta sectarum sententiarumque varietas; ut quod una astruit, altera destruat; et quod ista probat, improbet illa; et quod altera optimum,
Abbreviated transcription (Latin):
uertit᷑. in quo
mistica quedã
mnurbiũ uel locoꝵ nomi¬
nib expͥmunt᷑. Diximus
autẽ ꝑ moab sapienciam
secłarem.uel ipsos certe
mundi huiꝰ sapientes qui
euangłice doctͥne resistũt
ꝓphetice figuratos. De qͥb
dicitur. Clamauit esebon
& eleale: usq iasa aucdi¬

Expanded text:
uo mystica quaedam in urbium, vel locorum nominibus exprimuntur. Diximus autem per Moab sapientiam saecularem, vel ipsos certe mundi hujus sapientes, qui evangelicae doctrinae resistunt, prophetice figuratos. De quibus dicitur: Clamabit Hesebon, et Eleale; usque Iasa audi
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens quisq conu̾sus ad
dñm ambulat de uͥtute
in uͥcutem. de sui cognitio¬
ne ad penitentiã. de peni¬
dentia ad humilitatẽ. de
bumilitate ad castitatem
steriles &e. infructuosi acci¬
pi. qͥ in uoluptatib hunis
scłi quasi in torrentib ha¬
bitantes. ab omiꝰ fructu
spuali reddunt᷑ effeti. Ad
quos pꝰ conu̾sionem suam
oratores & philosophi regẽ¬
dos & erudiendos. uel ama¬
gistris eccłiȩ quib adhese¬
ut fidem docerent qͣm im¬
pugnauerant.doctͥnamq:
astruerent qͣm ante fuerãt
decestati. Potest etiã ꝑtor¬
rentes salicũ. tͥbulationes
& passiones incelligi. quas
cũ ꝑdicis hominib ipsi eti¬
am sustinucrunt. itan¬
tes eũ qui de torrente mui¬
a bibit & ꝓꝓterca exaltaũ
caput. Ostendens deinde
Iste est clamor apłice pͥdi¬
cationis. penitentiã agite
appropinquabit em̃ reg¬
nũ celor. qui nullũ sapi¬
entium huiꝰ scłi latere po¬

Expanded text:
sapiens quisque, conversus ad sapiens quisque, conversus ad Dominum, ambulat de virtute in virtutem , de sui cognitione ad poenitentiam, de poenitentia ad humilitatem, de humilitate ad castitatem.steriles et infructuosi accipi, qui in voluptatibus hujus saeculi, quasi in torrentibus habitantes, ab omni fructu spirituali redduntur immunes. Ad quos, post conversionem suam, oratores et philosophi regendos et erudiendos, vel a magistris Ecclesiae quibus adhaeseut fidem docerent quam impugnaverant, doctrinamque astruerent quam ante fuerant detestati. Possunt etiam per torrentes salicum tribulationes et passiones intelligi, quas cum perditis hominibus ipsi etiam sustinuerunt, imitantes eum, qui de torrente in via bibit, et propterea exaltavit caput . Ostendens deinde Iste est clamor apostolicae praedicationis: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum , qui nullum sapientium hu
Abbreviated transcription (Latin):
tauit nos in salutari suo
deus.uisitansq nos oriẽs
ex alto. illuminauit cos
qͥ in tenebris sedert & ũ¬
bra mortis. hic qđ magis
delectat intellige. Si pe¬
nam. scđm magitudinẽ
oꝑis iniqui sic uisitatos
intellige.ut pecc̃oꝵ suorł
exceperit aut interiori cõ¬
icione aut exteriori afflic¬
tione dignam retͥbutionem.
Siuero ꝓfectũ. qͣntũ sibi
uidebant᷑ magni in ocłis
suis &e sublimes. tantũ sp̃u¬
cos uisitante humiles fa¬
ctos adu̾te. Uel certe ita
uisitati sunt. ut scd̃m m̃¬
suram qua mensi sunt
mundiali głe abrenunti¬
ando ꝓ nomĩe xp̃i metire¬
tur eis habundancia gr̃e
xx̃i. Sic gͥ uisitati ducen¬
tur ad torrentẽ salicum.
Hoc genus arboris talis fer¬
tur esse nature. ut semen
eiꝰ potatũ. uirtutẽ aufe¬
rat generandi. Unde non
incongrue uͥtutẽ significat
castitatis. uel illos quos ob
pudicicie suauitatem sp̃¬
ta liberori ꝓpagine intor¬
rentib sp̃ualib habitare
delectat. Igitur moab idest

Expanded text:
tavit nos in salutari suo Deus; visitans que nos Oriens ex alto, illuminavit eos, qui in tenebris sederunt et umbra mortis . Hic quod magis delectat, intellige, Si poenam, secundum magnitudinem operis iniqui, sic visitatos intellige, ut peccatorum suorum receperint, aut interiori contritione, aut exteriori afflictione, dignam retributionem. Si vero profectum, quantum sibi videbantur magni in oculis suis et sublimes, tantum eos spiritu visitante humiles factos adverte. Vel certe ita visitati sunt, ut secundum mensuram qua mensi sunt, mundiali gloriae abrenuntiando pro nomine Christi, metiretur eis abundantia gratiae Christi. Sic ergo visitati, ducentur ad torrentem salicum. Hoc genus arboris talis fertur esse naturae, ut semen ejus potatum virtutem auferat generandi. Unde non incongrue virtutem significat castitatis; vel illos, quos ob pudicitiae suavitatem, spreta liberorum propagine, in torrentibus spiritualibus habitare delectat. Igitur Moab, id est
Abbreviated transcription (Latin):
pientie renunciantes. cru¬
cis sunt secuti stulticiã tan¬
co fierent diumne scientie
capaciores. qͣnto fuerant in
humana ꝑspicatiores. Un¬
de ex ꝑsona dm̃i ꝓph̃a sub¬
iungit. Cor meũ ad moab
clamabit. Cor dei sacre scͥp¬
ture. secretꝰ dicit᷑ intellectꝰ.
quia in ipso uoluntas eiꝰ
ꝯsiliorq archana misteria
rcuelant᷑. Corgͦ dei clamat
ad moab: qͣndo mens illiꝰ
qui de philosophia mũdi
tͣnsit ad dm̃. sp̃alis scientie
lumine copiosius illustra

Expanded text:
pientiae renuntiantes crupientiae renuntiantes crucis sunt secuti stultitiam, tanto fierent divinae scientiae capaciores, quanto fuerant in humana perspicaciores. Unde ex persona Domini propheta subjungit: Cor meum ad Moab clamabit. Cor Dei sacrae Scripturae secretus dicitur intellectus; quia in ipso voluntas ejus, consiliorumque arcana mysteria revelantur. Cor ergo Dei clamat ad Moab, quando mens illius, qui de philosophia mundi transit ad Deum, spiritualis scientiae lumine copiosius illustra