comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mora sospicat s daudet restituta. Tũ
ꝑlaeum est mimꝰ hoc uen̾abile: ad mo¬
nast̾eriũ altũuillarorse. uibi quedã
puellula aduecta. apͥmo natuita¬
tis ãno ceta: ut ad ianuã monastii
ꝓuenit lucem iudere cepit. Duo
gernam ꝓuecte frẽs etatis sub imo
anno luce priuati oratorm̃ ingressi
ut sederunt inorõnem. cruor eis prola¬
crimis fluere depit ex oculis. mox line
recepto: letantur sepulchrũ indere
sanatoris. Quedam do sacrata uot̃
hũt cũ socus. ut iret ad locũ scĩpig¬
neris: Que de itin̾e medio. tet̾is iter
pagentib ceptũ reusa. ut ad sue
locũ cellule ꝑuenit. poplicib bͣchus¬
qẜ contracta diriguit: Postea plau¬
stro ad p̃facum deuerta cenobium
postꝙͣ aliquãdui ibidem in hac est
egͥtudine remorata. erultat tan¬
dem pͥstina sͥ sospitate redibita:
nuardum. prefacus domnus
gestatem ꝓ reb etcłasticis. uel co¬
lonoꝵ legib egetisse. acenicisse re¬

Expanded text:
mora sospitati gaudet restituta. Tum mora sospitati gaudet restituta. Tum perlatum est munus hoc venerabile ad monasterium Altumvillarense, ubi quaedam puellula advecta a primo nativitatis anno caeca, ut ad januam monasterii pervenit, lucem videre coepit. Duo germani provectae fratres aetatis sub uno anno luce privati oratorium ingressi, ut se dederunt in orationem, cruor eis pro lacrymis fluere coepit ex oculis; moxque lumine recepto, laetantur sepulcrum videre sanatoris. Quaedam Deo sacrata votum habuit cum sociis, ut iret ad locum pignoris; quae de itinere medio caeteris iter peragentibus coeptum reversa, ut ad suae locum cellulae pervenit, poplitibus, brachiisque contracta diriguit. Postea, plaustro ad praefatum devecta coenobium, postquam aliquandiu ibidem in hac est aegritudine remorata, exsultat tandem pristina sibi sospitate redhibita. Nivardum praefatus domnus jestatem pro rebus ecclesiasticis, vel colonorum legibus egisse ac evicisse re
Abbreviated transcription (Latin):
la. Que ut se terre ꝓstraut. ab utͣoꝵ
sanari peste ꝓmeruit. Allata est illuc
quedem muliertula: mauib genbusq
cõtrarta. que cõtumo ut est ad terram
deposita. sanitati letatur resticuta: S
furiitatis huiꝰ causa dumserat: ad
depulsam rursus est miseriã deuolu¬
ta. Ita ut poĩta sunt bĩ uiri membra
in eccła coram alcari sc̃ẽ marie. adue¬
int quedam puella reptans genib
contracta. que uͥtute dei erepta. huiꝰ
saucti m̾itis asticit sana: Adducitur
etiam quedam iam ꝑ annos un teca
que mor ut ualuas templi accigit.
lumen reciꝑe meruit: Celebratisq
inisse sacramentis. defertur iu de corpꝰ
bĩ uni ad basilicam sancti remigii. In
crastinũ ꝑfertur ad monasterium
auennatum Et ocuxrẽtib sermõi¬
alib. aduenit. q̃uidam iara d̾ nobus
rñme claudus: Qui ubi se ꝓstraut
in humũ surgens priscũ cepit fig̾e
gressum Affertur eciam quedan cõ¬
Tilcła menib. isꝑ resoluta quẽ sine

Expanded text:
la; quae ut se terrae prostravit, ab utraque la; quae ut se terrae prostravit, ab utraque sanari peste promeruit. Allata est illuc quaedam muliercula manibus, genibusque contracta, quae continuo, ut est ad terram deposita, sanitati laetatur restituta. Sedfirmitatis hujus causa dimiserat, ad depulsam rursus est miseriam revoluta. Item ut posita sunt beati viri membra in ecclesia, coram altari sanctae Mariae, advenit quaedam puella reptans genibus contracta: quae virtute erecta, hujus sancti meritis astitit sana. Adducitur etiam quaedam jam per annos septem caeca, quae mox ut valvas templi attigit, lumen recipere meruit. Celebratis missae sacramentis, defertur inde corpus beati viri ad basilicam sancti Remigii. In crastinum perfertur ad monasterium Avennacum, et occurrentibus sanctimonialibus, advenit quidam jam duobus annis claudus; qui ubi se prostravit in humum, surgens priscum coepit figere gressum. Affertur etiam quaedam contracta, membrisque resoluta, quae sine
Abbreviated transcription (Latin):
college scĩ sebastiam huic actulere te¬
nobio:
ius bẽ regine quõdem uatalis die
ĩmmente ꝓiscatores mõchoꝵ noc¬
tu capture instabant pisciũ in mat̾no
flun me sassoq frust᷑ati ꝑ totani fe¬
re noctem labore. tandem ꝯquesti san¬
ctami helenã. ꝓsua ceperunt inclama¬
re facigatõne: Tumi in dei ⁊ ip̃iꝰ noĩe
laxantes rete. gemmo ditati gau¬
dent esoce: Sed mor unus eorum
repetens matrem. quodam gaudio
int̾polauit merore. Diniq rursie¬
tur bantur: Pistis elapsus mirabiliter
Dans saltum abmo suꝑioreur recis fu¬
nem tenatassimo corripit mor sua sic in¬
herens sum pependit donãs stupefat
ossa: que in ulla que dicitur alsoncia
fuerant posita: uhi deo idest uir sacer
tum claruerat miraculis: Sunis pig¬
nera ut plata sunt ad uislam q̃ dicit᷑
spida: mulier quedam ceta pͥstinum
gauisa est lumen adepta: E ũq iam¬
eppropinqͣrent porte ciitatis rem̃sis.
obinam ꝓpante ppłi młtitudine. acces¬
sit quedã muta. ⁊ debilis manuipuel¬

Expanded text:
collegae sancti Sebastiani, huic attulere coenobio. Hujus beatae reginae quondam natali die imminente, piscatores monachorum noctu capturae instabant piscium in Materna flumine, cassoque frustrati per totam fere noctem labore, tandem conquesti, sanctam Helenam pro sua coeperunt inclamare fatigatione. Tum in Dei, et in ipsius nomine laxantes rete, gemino ditati gaudent esoce. Sed mox unus horum repetens matrem, quodam gaudia interpolavit moerore. Dumque rursturbantur, piscis clapsus mirabiliter dans saltum ab imo, superiorem retis funem tenacissimo corripit morsu, et sic inhaerens funi pependit, donec stupefactossa, quae in villa quae dicitur Alsontia, fuerant posita, ubi Deo idem sanctus virtum claruerat miraculis. Cujus pignora ut perlata sunt ad villam, quae dicitur Spida, mulier quaedam caeca pristinum gavisa est lumen adepta. Cumque appropinquarent jam portae civitatis Remensis, obviam properante populi multitudine, accessit quaedam muta et debilis manu puel
Abbreviated transcription (Latin):
sub ꝓsequtõne de cruitatr in oui¬
tatem fuge̾. seressit in uasconia:
ibi exulando. dũ młtoꝵ sc̃õ feruore
memorias scõꝵ lusti aret. quaudã
ingressus basilicam. donec mastit
drõnib cãpane pulsantur exmore
ibidemꝙ duopulsata signa soni¬
tum nullũ repint᷑ dedisse. Tlĩt
sac̾dos ⁊ alu crtũstantes so licite ꝑ¬
scrutant᷑ quis sit ⁊ unde aduenit¬

Expanded text:
secutione de civitate in civitatem fugere, secessit in Vasconiam. Ibi exsulando, dum multorum sancto fervore memorias sanctorum lustraret, quamdam ingressus basilicam, donec insistit orationibus, campanae pulsantur ex more, ibidemque duo pulsata signa sonitum nullum reperiuntur dedisse. Tunc sacerdos et alii circumstantes sollicite perscrutantur, quis sit, et unde adven
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e. dõnus nuo suo cõstrux̾at. uel
restruxat oꝑe: Item renus ad moͣs¬
terium puellaꝵ. ubi boua p̃esse in¬
debatur albatissa. Item scĩs rufino
⁊ ualerio. uel ꝑ reliqua loca scõrum
Seddum inder utranq ꝑtem. hec
intencio u̾teretur: mediaucibus pa¬
cificis tandem ꝑsonie. et cenore ad
patem cõcordia redemit: ut gonde¬
b̾tus ea que ultralegermi fuerant
emine geĩtrios ip̃oꝵ. absq repeciti¬

Expanded text:
suo construxerat, vel restruxerat opere. Item, Remis ad monasterium puellarum, ubi Boba praeesse videbatur abbatissa. Item sanctis Rufino et Valerio, vel per reliqua loca sanctorum. Sed dum inter utramque partem haec intentio verteretur, meditantibus pacificis tandem personis, eo tenore ad pacem concordia redierunt, ut Gundebertus ea quae ultra Ligerim fuerant Emmae ge
Abbreviated transcription (Latin):
ut inguiti tria ecorꝑe ip̃ius ceci¬
disse fermaitur ossa: Quad dmã
ꝑ latꝰ medicatricem. uͥtuce diuma
ereitus. stupente ppło redit᷑ sanꝰ.
Quedãqͦ puella noĩe baua gem¬
bus atcracta repens eut pote utroq
poplite contracto matris ex utero.
basib hic solidatis. recto recessit ue¬
stigio: Q ueq p̃cmodum renus in
scõ ꝑ mansit ꝓpoĩto. Acceditqͦ feĩa
que ꝑalis resoluta liugue penitꝰ
amiserat officia. laxisq neruis dex¬
tere manus mutilia dependebõt
olus. ut checã sacri coucigit corꝑis:
mulier pͥstine muma ꝑfecte rece¬
pit salutis: Quidã surdꝰ a natim¬
tate uer netem adducit eccłiam
ingressus. ad missaꝵ solẽma stetit
Ut ad enͣnͣ geliũ uentum est recicã¬
dum. u̾ba uide insolita. cepit an¬
re ꝑcipere. Quo ꝑlecto curatus cõ¬
fessus est em̃igelium se nũꝙͣ prniᷤ
audisse: Quidam pater lactantie
aduenit pueri . qm̃ ad exertiũ iam¬

Expanded text:
ut viginti tria e corpore ipsius ceciut viginti tria e corpore ipsius cecidisse feratur ossa: qui ad divam perlatus medicatricem, virtute divina erectus, stupente populo redditur sanus. Quaedam quoque puella, nomine Bava, genibus attracta repens, utpote utroque poplite contracto matris ex utero, basibus hic solidatis, recto recessit vestigio, quaeque postmodum Remis in sancto permansit proposito. Accedit quoque femina, quae paralysi resoluta linguae penitus amiserat officia, laxisque nervis, dextrae manus inutilia dependebant olus, ut thecam sacri contigit corporis, mulier pristinae munia perfectae recepit salutis. Quidam surdus a nativitate vervecem adduxit, ecclesiam ingressus ad missarum solennia stetit. Ut ad evangelium ventum est recitandum, verba vitae insolita coepit aure percipere; quo perlecto curatus confessus est Evangelium se nunquam prius audisse. Pater quidam lactentis advenit pueri, quem ad exitium jam
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocatur osisimis: eccłie bĩ wi¬
nebaldi alinas inculerũt reliqͥss
Ubi quedam concͣcta genib repẽs
muliertula: mox ut hoꝵ gestamẽ
pignerũ accigit. ad sua reuotatiᷤ
tur: Inde iciuere unus diei per¬
acto. quidam omib iam ꝑserem¬
um dissolucus arcub iirtheum
bẽ regine cũ gladio mictit mmn̾e
Sed snteꝙ cõmi eiꝰ ad eum que
hec detulerat munuscula rediret
infumꝰ idem m̃broꝵ om̃ recupat
muma. Hus auditio qudem ma¬
cris ab utero ceca puellula. deduci¬
tur huc ad scã p̃sidia: Moxq dũ
ferecrum bẽ contigit dñe depulsa
mumis. optatam meruit ĩueni¬
re medelam:
emde uena̾ndo hoc in eccl̾ia uil¬
le falesie posico mun̾e. quidã
limaticus eandam basilicam est
ingressus: Tum uguissime uex a¬
tis. ꝓlenissime: regreditur abso¬
lutus. ingegra scili sospitate do¬
natus. In endem iulla quidã morbo
accritus. triat grabato exegerat
lustra. carue ⁊am ⁊ta putrofucta.

Expanded text:
qui vocatur Osismus, ecclesiae beati Wiqui vocatur Osismus, ecclesiae beati Winebaldi, almas intulerunt reliquias. Ubi quaedam contracta genibus repens muliercula, mox ut horum gestamen pignorum attigit, ad sua revocatis tur. Inde itinere unius diei peracto, quidam omnibus jam per sexennium dissolutus artubus, linteum beatae reginae cum gladio mittit in munere. Sed antequam conjux ejus ad eum, quae haec detulerat munuscula, rediret, infirmus idem membrorum omnium recuperat munia. His auditis, quaedam matris ab utero caeca puellula deducitur huc ad sancta praesidia, moxque dum feretrum beatae contigit Dominae, depulsa muniis, optatam meruit invenire medelam. Deinde venerando hoc in ecclesia vile Falesiae posito munere, quidam lunaticus eamdem basilicam est ingressus. Tum novissime vexactis plenissime regreditur absolutus, integra scilicet sospitate donatus. In eadem villa quidam morbo attritus tria grabato exegerat lustra, carne jam ita putrefacta
Abbreviated transcription (Latin):
dum misabiliter uoluitur ꝑdiue¬
ua socie hẽ regnie ꝓclamauites et¬
petunt pr̃ocima: Cum subitq
prerupto montis hesu lat̾e delap¬
sa. sicq demissis fasciolis. refercur
in colimus ad suꝑiora. nullam seu
usum sibi est lesionem ppessa
Quib comꝑtis nõmilli mira¬
culis. deuotius hui om̃s famula¬
bantur obsequns. Inter quos e¬
quoqdam desiliens bã suꝑimpo¬
int pignera descensusq mõtis
artam. ingressus senitam. ꝓpruis
omis excollit humeris: At fubi¬
to lubeita pede sequto. i int impre¬
ceps suira camen brachus ast̾cia
uullatenꝰ obunctens mumi̾a Oum
Pciuus curba sequẽte nomen re¬
guie p̃cib ingemmance equs qui
sacra gesserat suam nichili pendẽs
rumam ruentem ant̾orib hoiem:
trurib amplexus. taidueum deo
se sustience temuit: donee ab in¬
colis subter degentibus glacies F¬
ro cospata: ⁊ tam hõ ꝙͣ equs ĩcallẽ
sunt sunib reuocati perueĩentes
sũt ad pagũ lingonicum in uicũ

Expanded text:
dum miserabiliter volvitur per devexa, socii beatae reginae proclamantes expetunt patrocinia: cum subito in praerupto montis haesit latere delapsa; sicque demissis fasciolis retrahitur incolumis ad superiora, nullam, ceu visum sibi est, laesionem perpessa. Quibus compertis nonnulli miraculis, devotius hujus oneris famulabantur obsequiis. Inter quos equo quidam desiliens, beata superimponit pignora, descensuque montis artam ingressus semitam, propriis onus extollit hume is. At subito lubrica pede secuto ruit in praceps, sacra tamen brachiis astricta mullatenus omittens munera: cum protinus, turba sequente nomen reginae precibus ingeminante, equus, qui sacra gesserat, suam nihili pendens ruinam, ruentem anterioribus hominem cruribus amplexus, tandiu eum, Deo se sustinente tenuit, donec ab incolis subter degentibus glacies ferro crispata, et tam homo quam equus in callem sunt funibus revocati. Pervenientes autem ad pagum Lingonicum, in vicum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mãsueca deinceps est saintate potitꝰ
Adlaca est ibidem mulier quedã dertro
lat̾e pestis ĩmanitate resoluta. que per¬
fectam consequta medelam. reuersa est
sana. Item adducitur mane mulier cedi
que rutilante hora dertia geĩata. regre¬
dicur illũata lucerna
eniq ut ꝑlata est ad p̃fatũ alcum¬
uillarense monastium. sacratissima
gleba. quib dam dubitantib. an ip̃a foret
helena constantim augusti gemtrir. ui¬
talis ꝙ ligni reꝑtrir: id ꝓbabili xpistus̃
asseuerare dignatur aque iudicio. tri¬
duano supplicatus ienimo. Mittuntir
etiam tres fratres ex eodem mouaste¬
rio romaui: ad iudagandam tnͣslatio¬
nis huiꝰ bẽ regine certitudinem: Qͥ
redenutes in̾catis huiꝰ indagiẽ ⁊ geĩ¬

Expanded text:
st sanitate potitus. Allata est item mulier quaedam, dextro latere pestis immunitate resoluta, quae perfectam consecuta medelam, reversa est sana. Item, adducitur mane mulier caeca, quae hora rulitante tertia, gemina regreditur illuminata lucerna. Denique ut perlata est ad praefatum Altumvillarense monasterium sacratissima gleba, quibusdam dubitantibus an ipsa foret Helena Constantini Augusti genitrix, vitalisque ligni repertrix, id probabili Christus asseverare dignatur aquae indicio, triduano supplicatus jejunio. Mittuntur etiam tres fratres ex eodem monasterio Romam, ad indagandam translationis hujus beatae reginae certitudinem; qui redeuntes et veritatis hujus indagi
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ipũs pre senciam fera per¬
ueiret ⁊ qĩ lib̾andam se ip̃m cridẽs
ad pedes ei dpõita feritate ꝓcõbe̾t.
canesq nalis obliti sagncitatis eñ
inseͥ pace̾nt. Erinide mox mnio
uͥtus xp̃i ad honorem dilt̃i famuili
ĩgressa net canũ ultius inseqtir
auidace. nec uenatoꝵ aꝑpetat᷑

Expanded text:
fera perveniret, et quasi liberandam se per ipsum credens, ad pedes ejus, deposita feritate, procumberet, canesque naturalis obliti sagacitatis, eam insequi parcerent. Exinde mos, imo virtus Christi, ad honorem dilecti famuli ingressa, nec canum ulterius insequatur aviditate, nec venato
Abbreviated transcription (Latin):
piscopus ip̃m recepit irtxit. Huiꝰ
monactu monachũ nõie hueboldũ¬
re nisi sunt: sed neqͣꝙͣ ferro incid̾e̾
potu̾t: Nam ut idem refert⁊ nõ¬
milli captim qͥ underant. reu̾si ñt
qͦ testantur. dũ sagittis eũ nudũ
undiq barbari pecissent. ut ad a¬
lum: enis apebat in cute. Sed
oĩ cognatu gladio ꝑcussus nichiloꝰ
mansit intemeratus. Unde ⁊ deun
dicentes eum. duxerunt reu̾riti
setum donet redemptꝰ a quo ep̃o¬

Expanded text:
piscopus ipsum recepit et rexit. Hujus piscopus ipsum recepit et rexit. Hujus monare nisi sunt; sed nequaquam ferro incidere potuerunt . Nam ut idem refert, et nonnulli captivi qui viderant, reversi nunc quoque testantur, dum sagittis eum nudum undique barbari petissent, ut ab adalum apparebat in cute, sed et omni conatu gladio percussus, nihilominus mansit intemeratus. Unde et Deum dicentes eum esse, duxerunt reveriti secum, donec redemptus a quo
Abbreviated transcription (Latin):
cum quibdam ꝑsonis cõiutasse. ꝑ¬
tium scilicet librata opportunitate. ha¬
buit filiam deo sacratam: in monasti¬
o qd̾ ebromus suessionis cõstruxit sub
scã regula cõuersantem. noĩe odilam.
quam ex legitimo susceꝑat añ cleri¬
datum matrimõio: Oui uillas quas¬
dam tam in pago remensi uel bello¬
eo tradidit inre ut ad idem monas¬
tenum. res ip̃e post eiꝰ decessũ profi¬
cent oñ opre.
onstitint hic uen̾abilis p̃sul mo¬
uasteriũ orbacense. in loco quẽ ꝓ¬
merit dono regis teoderici per ipsiꝰ
licentiam suffragande q ebronio
maiore domꝰ. impecrauitq dominu
idem reolus amonast̾io orbacensisex
monachos. qͥ regiina sc̃e regule ibi¬
dem tenent ⁊ alios en docent. Ex qͥb
unũlandemaꝵ noĩe in eodem loco
albẽm constituit. qui rexit idem mo¬
nasteriũ donec uixit: Nam licet ab
hodone quodã fu̾it expulsus. a chil¬
deb̾co tamen rege p̃tea restitutꝰ est
Post cuiꝰ obitũ dõnꝰ ragob̾eꝰ archie¬

Expanded text:
cum quibusdam personis commutasse, partium scilicet liberata opportunitate. Habuit filiam Deo sacratam in monasterio quod Ebroinus Suessionis construxit, sub sancta regula conversantem, nomine Odilam, quam ex legitimo susceperat ante clericatum matrimonio; cui villas quasdam tam in pago Remensi, vel Belloeo tradidit jure, ut ad idem monasterium res ipsae post ejus decessum proficerent omni tempore. Construxit hic venerabilis praesul monasterium Orbacense, in loco quem promeruit dono regis Theoderici, per ipsius licentiam, suffragante quoque Ebroino majore domus. Impetravitque domnus idem Reolus a monasterio Rasbacensi sex monachos, qui regimina sanctae regulae ibidem tenerent, et alios ea docerent. Ex quibus unum, Lanabbatem constituit, qui rexit idem monasterium donec vixit. Nam licet ab Odone quodam fuerit expulsus, a Childeberto tamen rege postea restitutus est. Post cujus obitum domnus Rigobertus archie
Abbreviated transcription (Latin):
auream quam ad uorũ siñ fabricari
fecat suꝑ altare posinit sc̃e marie renĩ¬
sis ecclie ⁊ tres patenas: at brachiale ⁊¬
gis ut pote uir illustrissimꝰ tradit᷑
cõuersatus: In ep̃atu u̾o positus
emptis ꝑ diuersa loca tam fundisꝙͣ
domib necuõ maucipus dilatasse
res ĩuenitur eccłie: Disposint enam
nõ millas ordinatis colo ms episcopu:
Quasdam qͦ res cõmutcasse reꝑicur.
cum accila laudimensi p̃sule. ꝓ utͥ¬
usq ꝑcis oppor tuitate: Cõmuta¬
int eciam ab auone ⁊ teo deranmo
frĩb locũ quendam suꝑ fluuiũ ma¬
qui ab eo pecierat locũ sibi dari. ubi
cum fr̃ib siis monachis. sub regła
pacrum scĩ bũdicti ⁊ sancti colũba¬
face studinit. ut infra contiuetur:
Ued ⁊ cũ alus quib dam ꝑsonis ꝓ ut
congruum iusini fuit res qͣsdam
cõmucauit Dedit qͦ sub iure p̃u¬

Expanded text:
uam ad votum suum fabricari fecerat, super altare posuit S. Mariae Remensis ecclesiae, et patenas tres, ac brachiale gis, utpote vir illustrissimus, traditur conversatus. In episcopatu vero positus, emptis per diversa loca tam fundis, quam domibus, necnon mancipiis dilatasse res invenitur ecclesiae. Disposuit etiam nonnullas ordinatis coloniis villas episcopii: quasdam quoque res commutasse reperitur cum Attila Laudunensi praesule, pro utriusque partis opportunitate. Commutavit etiam a Bavone et Theoderamno fratribus locum quemdam super fluvium Maqui ab eo petierat locum sibi dari, ubi cum fratribus suis monachis, sub regula Patrum sancti Benedicti et sancti Columbafacere studuit, ut infra continetur. Sed et cum aliis quibusdam personis, prout congruum visum fuit, res quasdam commutavit. Dedit q
Abbreviated transcription (Latin):
nobtum. bẽ helene regine constat
P ab urbe roma deuectum: Quod qͥ¬
dam presb̾r rem̃sis prochie. tegi¬
sus noĩe. romam ꝓfectus. noctis
mopinus in eccła remanens ꝑre
furatus cautissime setũ studint
deferre: Quidam iam mãsionẽ¬

Expanded text:
nobium beatae Helenae reginae constat us ab urbe Roma devectum. Quod quidam presbyter Remensis parochiae, Tergisus nomine, Romam profectus, noctis inopinus in ecclesia remanens tempore, furatus cautissime secum studuit deferre. Qui dum jam se
Abbreviated transcription (Latin):
mensem reꝵ suaꝵ ꝑ cestĩ pagniaui rit
fecit h̾edem. ⁊ quecũq alns dedit ꝑsõi
uel eccl̾us eidem ecclie. uel successori su¬
o conftituit dispensanda: Du̾soꝵ siqͥdẽ
a. Basilice scilic sancti renugn. ubi se¬
pulchrũ sibi fieri delegit. uillas ⁊ mu¬
nera. Basilice sancti gaugerici ⁊ san
matriculis renus scõꝵ scilic tuuothei
⁊ appolliuaris. Idem scĩ martun Icem

Expanded text:
am rite fecit haeredem, et quaecunque aliis dedit personis, vel ecclesiis, eidem ecclesiae, vel successori suo constituit dispensanda. Diversorum siqua. Basilicae scilicet sancti Remigii, ubi sepulturam fieri sibi delegit, villas et munera. Basilicae sancti Gaugerici et sanmatriculis Remis, sanctorum scilicet Timothei et Apollinaris; item, sancti Martini; item,
Abbreviated transcription (Latin):
ad basilicam scĩgerinami ⁊ matriclam
ipĩus. Item sc̃ĩ Iuliam. Item scõꝵ cosie
⁊ daniani Idem scĩ petri ad corten
ad aplos Iteui saucti medardi ⁊ scõrũ
crispini ⁊ crispuuam. Itemi sc̃ĩ uictoris

Expanded text:
ad basilicam sancti Germani, et matriculam ipsius; item, sancti Juliani; item, sanctorum Cosmae et Damiani; item, sancti Petri ad Cortem;ad apostolos; item, sancti Medardi, et sanctorum Crispini et Crispiniani; item, sancti Victoris
Abbreviated transcription (Latin):
p̃faco childeb̾to fec̾a̾t ut cõseruare¬
tur: childeb̾cum pecete promũt
Cum fr̃e u̾o ipius chilpici gõtram¬
no. pacem hrere non posse childe¬
bercũ. quia ei ꝑtem masilie post
morten abstulit patris: fuga¬
ces qr suos retinens nolit ei remͣ¬
tere A dieciteciam chilpericus
ni multis enudem frem suũ esse
culpabilem: Cuiꝰ colludio pacer
hiniꝰ childeb̾ti fu̾it interfectus: Unde
legati qͦ ꝓmoti ułt̃ nem debicã super
eũ uelocius ĩ fem petũt. Idq ut est

Expanded text:
praefato Childeberto fecerat, ut conservarepraefato Childeberto fecerat, ut conservaretur, Childebertum petere promunt, cum fratre vero ipsius Chilperici Gontramno pacem habere non posse Childebertum: quia partem Massiliae post mortem abstulerit patris, fugacesque suos retinens, nolit ei remittere. Adjecit etiam Chilpericus, in multis eumdem fratrem suum esse culpabilem, cujus colludio pater hujus Childeberti fuerit interfectus. Unde legati quoque permoti ultionem debitam super eum velocius inferri petunt; idque ut est
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙͥ ppłi pate̾s tot ꝑia rite regis
hec tibi uitadiu dño tͥbuente suꝑsit
Atqz futura mitet lucidiore die
Ab hoc p̃sule: gͦgornis eciã turonẽsis
bengue qͦndam se nairat fuisse susce¬
ꝑcum qũ siggo quidã sigeb̾ti regis
idem gͣgorius tũc secũ hẽbit pigna.
in sacranio domꝰ etcłie remesis. audi¬
tum surde retepit auris. Qͥ. tñ gͣgoriꝰ
in historia gentis fñcoꝵ de hoc p̃sule
narrat ꝙ legatus ex ꝑte childeberci
regis sigebti filii ad chuꝑicum regẽ
patruũ ip̃ius childeb̾ti cũ alus lega¬
tis nussus fu̾it. in qua legatõe con¬
sticutura fuisse refert. ut ablato gõ¬
gõtraunui regis chilꝑici frĩs regno
in se cõning̾e pace debent: Quia
pactõne firmata legati cũ maguiꝰ
ad childeb̾cum sunc mun̾b regͤssi
Item ꝙ p̃cꝙͣ chilpito filius uatꝰ est:
⁊ ip̃e parasius ꝑuasit: legatis chil¬
deberci ad eũ ueientib. pͥmus int̾
eos hic põcitex fui̾t Qͥ data sug¬
gestione patem quã chilꝑitꝰ cum

Expanded text:
puli pater es, tot pia rite regis. Haec tibi vita diu, Domino tribuente, supersit, Atque futura micet lucidiore die. Ab hoc praesule Gregorius , etiam Turonensis benigne quondam se narrat fuisse susceptum, quando Siggo quidam Sigeberti regis idem Gregorius tunc secum habebat pignora, in sacrario domus ecclesiae Remensis auditum surdae recepit auris. Qui tamen Gregorius in Historia gentis Francorum de hoc praesule narrat, quod legatus ex parte Childeberti regis Sigeberti filii, ad Chilpericum regem patruum ipsius Childeberti, cum aliis legatis missus fuerit. In qua legatione constitutum fuisse refert, ut ablato Guntramni regis Chilperici fratris regno, in se conjungere pacem deberent. Qua pactione firmata, legati cum magnis ad Childebertum sunt muneribus regressim Chilperico filius natus est, et ipse Parisios pervasit, legatis Childeberti ad eum venientibus, primus inter eos hic pontifex fuerit, qui data suggestione, pacem, quam Chilpericus cum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ sacias epulis pascis ⁊ ore greges
Precepta ĩpleatur. ñ solo pane tibam
Delicias capimꝰ quas tua liba ferunt
Utgaudet corpꝰ cui micior esca patur
S ic aĩe gaudet si tua bi gua sonet
Heresis llacadit forti te milite: xp̃i
Adqͥris regi qui dedit arma cibi
O p᷑gas spus agͦs sermouecolene
⁊ mundata deo surgit ubiq seges
Qͥ ueit buc exul t̾atis defessus egenꝰ
Hic respit priam te re fouẽte suã
Que doluit tollis gẽĩtꝰ ingaudia u̾tis
Grilui remouẽs reddis amore lares

Expanded text:
Qui satias epulis, pascis et ore greges. Qui satias epulis, pascis et ore greges. Praecepta implentur, non solo pane cibamur, Delicias capimus, quas tua verba ferunt. Ut gaudet corpus, cui mitior esca paratur, Sic animae gaudent, si tua lingua sonet. Haeresis, ira cadit, forti te milite Christi, Acquiris regi, qui dedit arma tibi. Qui purgas spinis agros, sermone colente, Et mundata Deo surgit ubique seges. Qui venit huc exsul, tristis, defessus, egenus, Hic recipit patriam, te refovente, suam Qui doluit, tollis gemitus in gaudia vertens, Exsilium removes, reddis amore Lares.
Abbreviated transcription (Latin):
in uosago ꝓpe fluuiũ saroam tam
taui ip̃iꝙ eccnie sue possidendũ instru¬
ments adhuc mai entib ĩueritur
tradidisse. Huiꝰ p̃suls tã uitam ꝙͣ pre¬
dicatõnem fortuuatus italicus quitt̃
apud gallicãs in metͥca insigns hẽbat᷑
hiis studuit cõmandare. Uersus
Actib egͤgus uenabile culmen egidi
Ex anꝰ mitis creint honore gradus
S uhtrahor ĩgeĩo ꝯpellor amore ꝑato
Laudib in nr̃is ꝓde pauca tauens
Nãq reus indeor tantis existe̾ causit¬
Si solus taceam qͥcquid ubiq souat
S ꝙͣuis neq̃am digno sinone faceri
da ueĩam uoco me uoluisse loqui:
Exiit ĩ mũdo gestoꝵ fama tuorum
Clarior effulges ꝙ̃ lucifꝰ ore sereno
Ille suis radus tupietate nites
Nil lupꝰ insidus cauto subdicatouili
Te pastore sacro ꝑuigilante gregẽ
Facũdo eloqͥo celestia dogmaca fũdis
Eccłie creuit te montore domus
Põtificis studio correptõ pleb̾ hẽtis
Necenebre nocrãt semita lucis ados
S̾unctoꝵ recͤas aiõs dulcedine uerbi

Expanded text:
pe fluvium Saroam, tam ipsi quam ecclesiae suae possidendum, instrumentis adhuc manentibus, invenitur tradidisse. Hujus praesulis tam vitam quam praedicationem Fortunatus Italicus, qui tunc apud Gallias in metrica insignis habebatur, his studuit commendare versibus : Actibus egregiis venerabile culmen Egidi, Ex cujus meritis crevit honore gradus, Subtrahor ingenio, compellor amore parato, Laudibus in vestris prodere pauca favens. Namque reus videor tantis existere causiSi solus taceam, quidquid ubique sonat. Sed quamvis nequeam digno sermone fateri, Da veniam, voto me voluisse loqui. Exiit in mundum gestorum fama tuorum,Clarior effulges quam lucifer ore sereno, Ille suis radiis, tu pietate nites. Nil lupus insidiis cauto subducit ovili, Te pastore sacro pervigilante gregem. Facundo eloquio coelestia dogmata fundis, Ecclesiae crevit, te monitore, domus. Pontificis studio correctio plebis haberis, Ne tenebrae noceant, semita lucis ades. Cunctorum recreas animos dulcedine verbi,
Abbreviated transcription (Latin):
actũ fu̾t regi uel iudicib. scelus
ꝑpetracũ adnũcient: ut cũ ip̃is
denũciatum fu̾it. se ab eoꝵ cõnu¬
sub ea condcõne. ut añꝙͣ seq̃strent᷑¬
toritatem regiam ad ꝓpͥas ꝑuẽi¬
ant facultates isi presaci scelis
sepacione penitẽciam fateantur
Si quis hõĩcidium sponte cõmisserit
⁊ nõ molente resistens: sed uim fa¬
ciens. impetu hoc feti̾t: cũ isto peĩ¬
tus nongiuncãdum. sic tam̃ utsi
peintentiam eg̾it. ĩ exitu ei cõĩoris
inatitum non negetur. Cleri eciam
uel seculares qͥ oblatõnes ꝑentũaut
douatas. aut testamĩto relictas reti¬
nere p̃sumꝑserint. aut id qd̾ ip̃i do
naui̾nt eccłus aut mõfterus credide¬
rint aufeiendũ. sicut aute synodus
sancta cõstituit uelut necaltores pa¬
iperum qͦusꝙ reddent. ab eccłis ex

Expanded text:
fuerit, regi vel judicibus scelus perpetratum denuntient, ut cum ipsis denuntiatum fuerit, se ab eorum commusub ea conditione, ut antequam segregenttoritatem regiam, ad proprias perveniant facultates, nisi praefati sceleris separatione poenitentiam fateantur. 11. Si quis homicidium sponte commiserit, et non violentiae resistens, sed vim faciens impetu hoc fecerit, cum isto penitus non communicandum: sic tamen ut si poenitentiam egerit, in exitu ei communionis viaticum non negetur. 12. Clerici, etiam vel saeculares, qui oblationes parentum, aut donatas, aut testamento relictas retinere praesumpsnaverint ecclesiis vel monasterus crediderint auferendum, sicut synodus sancta constituit, velut necatores pauperum quousque reddant,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumat. Item de hus qui auguria
uel paganoꝵ nitus ĩuemutur intare
uel cum paganis suꝑsticiosos comedũt
cibos. quos benigna placuit admonitõe
suaderi: ut ab errorib pͥstims reuocen¬
unũ crimen non ꝓbau̾it: ad alia accusã¬
dum nõ admutatur: Item si qͥs in qͦlib
gradu uelcngulo constitutus: aut pote¬
state suffultus decedente epõ. res ciiꝰli¬
bet condc̃onis in domꝰ uelagros eccłie
positas aute ⁊ se rõnem testĩ uel au¬
dienciam. ausus fu̾it occupare uel et¬
clesie repacula effrig̾e: ⁊ suppellectilẽ
infra domũ eccł̃ie positam concing̾e
uel scrutari p̃sumpserit. a coĩone. rͥa

Expanded text:
praesumat. 16. Item de his qui auguria, vel paganorum ritus inveniuntur imitari, vel cum paganis superstitiosos comedunt cibos, quos benigna placuit admonitione suaderi, ut ab erroribus pristinis revocenunum crimen non probaverint, ad alia accusandum non admittatur. 18. Item si quis in quolibet gradu vel cingulo constitutus, aut potestate suffultus, decedente episcopo, res cujuslibet conditionis in domos vel agros ecclesiae positas, ante reserationem testamenti, vel audientiam ausus fuerit occupare, vel ecclesiae repagula efinfra domum aecclesiae positam contingere vel scrutari presumpserit, a communione ch
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͥuetur: ⁊ empcio careat fn̾utate
Iudei u̾o si crͥana mãcipia ad iudais¬
niũ uocare p̃simpserint. aut gra¬
iub torm̃tis afflix̾int. ip̃a manci¬
pia fisciditõid reuocentur:. Qui tũ
indei ad milias actiones publicas ed¬

Expanded text:
privetur, et emptio careat firmitate. Judaei vero si Christiana mancipia ad Judaismum vocare praesumpserint, aut gravibus tormentis afflixerint, ipsa mancipia fisci ditionibus revocentur. Qui tamen Judaei ad nullas actiones publicas ad
Abbreviated transcription (Latin):
absq repecicõne gondeb̾ti uel hedũ
suoꝵ tum dei adiutorio possiderent.
Unde cõuenciale qͦ scͥptum digestum
apud nos adhuc reseruatur: ut̾usꝙ.
parcis assignatõne roboratum.
Icꝑtem iulle diciati positus in
quos plusꝙ̃ quatuor infra cuncatẽ re¬
mensem a diu̾sis ꝑsoirs ⁊ alia quedan
Item portõnem de uilla que dicit᷑ mõ¬
sallomis Itemꝑtes iullaꝵ roficiati ⁊

Expanded text:
absque repetitione Gundeberti, vel haeredum suorum cum Dei adjutorio possiderent. Unde conventiale quoque scriptum digestum apud nos adhuc reservatur, utriusque partis assignatione roboratum. Hic partem villae Diciaci positus in quos plusquam quatuor infra civitatem Remensem a diversis personis, et alia quaedam; item, portionem de villa, quae dicitur Mons Allonis; i
Abbreviated transcription (Latin):
solidos qͥn. Ad basilicami scĩ syrti siłr
in auro solid̾ .iii Ad basslicam sauc¬
ti mauricii solid̾. in Ad basilicam scĩ
medardi sol in. Ad mouasteriũ pu¬
cum quibdã uasis ipibasilice pro¬
futuris. Ad basilicam que dicitur ad
aplos. auri sol . ii cũ aliis munuscubis
unde calix fieret: Ad basilicam saucti
pecri i ciuitate. auri sol. ini Adbasi¬
licam stĩ theoderici portionem sustiu
de uilla germamaco. cum mancipus
unieio ⁊ cet̾ĩs ad ipam ꝑ tiuentibus
Argencũꝙͦ. ad sepulchrum dñ the¬
dulphi fabricandũ uel exornandũ:
Ad basilicam sc̃ uiti. uas qͦddam ar¬
gendeũ. ad calicem faciendũ ⁊ ĩ au¬
ro solidos qͥndecun. Ad basilicam scõꝵ¬

Expanded text:
solidos quinque. Ad basilicam sancti Sixti similiter solidos quinque. Ad basilicam sancti Sixti similiter in auro solidos tres. Ad basilicam sancti Mauricii solidos tres. Ad basilicam sancti Medardi solidos tres. Ad monasterium pucum quibusdam vasis ipsi basilicae profuturis. Ad basilicam quae dicitur ad Apostolos, auri solidos tres, cum aliis munusculis unde calix fieret. Ad basilicam sancti Petri in civitate auri solidos tres. Ad basilicam sancti Theoderici portionem suam de villa Germaniaco, cum mancipiis vineis, et caeteris ad ipsam pertinentibus; argentum quoque ad sepulcrum domni Theodulfi fabricandum, vel exornandum. Ad basilicam sancti Viti vas quoddam argenteum ad calicem faciendum, et in auro solidos quindecim. Ad basilicam s
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊ craditõm quarsidam obcunut fir¬
nitate. Sed⁊es ĩuenitur quafdã¬
cũ regina brunechilde tõmutasse ꝑ
utriusq paras opportunitate:
estamencũqͣ rerũ suax cõdidit.
nn quo ꝑsura diu̾sis donaria cõtu¬
lit ecclie . Hasilicam tamen bĩ remgn
p̃cipue sͥ h̾edem insticuit: ut ⁊ se¬
pulturam se hĩturũ delegit. ꝓut a¬
uit: Codearia qͦ duodetim ⁊ solari¬
um argeuteuin. ac portõnem suam
de uillari quodam cũ iancipus iuue¬
is pratis cetĩsq adiacentib ⁊ alia
nõnulla. q̃ se dato p̃cio menuut cõ¬
parasse ⁊ Ad basilicam scõꝵ timothei
⁊ appollinaris delegauit casas quas¬
dami tam iurͣ ipãm ecclĩam ꝙͣ infͣ
ciuitatem. ad basilicam scĩ marci¬
n quem petuliarem patͦaũ suum
dicit. uillani mutatõis quã comp¬
taint. ad integrũ sicut a se posses¬
sa est. tradidit. Insuꝑ. ⁊ aurũ dedit
unde calir mibi fieret. ad basi lican

Expanded text:
sed et traditionum quarumdam obtinuit firsed et traditionum quarumdam obtinuit firmitate. Sed et reilde commutasse, pro utriusque partis opportunitate. Testamentum quoque rerum suarum condidit, in quo plura diversis donaria contulit ecclesiis. Basilicam tamen beati Remigii praecipue sibi haeredem instituit, ubi et sepulturam se habiturum delegit; vit. Cochlearia quoque duodecim, et salarium argenteum, ac portionem suam de villari quodam cum mancipiis, vineis, pratis, caeterisque adjacentibus, et alia nonnulla, quae se dato pretio meminit comparasse. Ad basilicam sanctorum Timothei et Apollinaris delegavit casas quasdam tam juxta ipsam ecclesiam, quam infra civitatem. Ad basilicam sancti Martini quem peculiarem patronum suum dicit, villam Mutationis, quam comparavit ad integrum, sicut a se possessa est, tradidit; insuper et aurum dedit, unde calix inibi fieret. Ad basilicam
Abbreviated transcription (Latin):
co canonũ statuta ꝯtẽpmũt: uel
edictũ illud dirĩcum qd̾ ꝑisius fr̃a
est. iuolau̾int aut cõtempserait.
placuit eos coĩone pͥuari. Item ut
Decedente ep̃o. in locoeiꝰ non aluis
subrogetur nisi loci illiꝰ iudigena:
quẽ uniu̾sale ⁊ tociꝰ ppłi elegerit
sissenserit. slicer qui p̃sumpsĩt
abiciatur esede. quã inuasit pociꝰ
qmͣ accepit. Ordinatores aũt tͥen¬
no ab officio admĩstratõis sue se¬
dis cessare de cernimꝰ. Preceres
nacuis ꝓ babiliter ceditiasse legitur. au¬
gens eciam episcoptũ terris ac manci¬
pus. dato p̃cio coemptio: Quaꝵ ad hec
emptõm nõnuilla repuntur moniuẽ¬
ta. Quasdam qͣr res quas praui qͥdau
ꝑuaserant. apud regiaui magestatẽ
taui per se ipu ꝙͣ eciam ꝑ suos auc¬
sas ageute: repetitas ⁊ obcentas.
eccł̃ie rite restituit. Colomar eciam
uillaꝵ quaꝵdam episcopu dispositis or¬
diuauit seruicis p recepta necnõ re¬
galia suꝑ ecclasticaꝵ ĩimitate reꝵ

Expanded text:
 statuta contemnunt; vel edictum illud dominicum, quod Parisiis factum est, violaverint aut contempserint, placuit eos communione privari. 27. Item, ut decedente episcopo in locum ejus non alius subrogetur, nisi loci illius indigena, quem universale et totius populi elegerit assenserit. Aliter, qui praesumpserit, abjiciatur e sede quam invasit potius quam accepit. Ordinatores autem triennio ab officio administrationis suae sedis cessare decernimus. Praeterea natius probabiliter ordinasse legitur, augens etiam episcopium, terris ac mancipiis dato pretio coemptis, quarum adhuc emptionum nonnulla reperiuntur monimenta. Quasdam quoque res, quas pravi quidam pervaserant, apud regiam majestatem, tam per seipsum quam etiam per suos acsas agente, repetitas et obtentas ecclesiae rite restituit. Colonias etiam villarum quarumdam episcopii depositis ordinavit servitiis. Praecepta necnon regalia super ecclesiasticarum immunitate rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
omulfum sequit᷑ in epãtie u.
sompnatius. qui syuodũ celebs¬
se reꝑitur. cũ ahis quadͣgnita uel
eo ampliꝰ galliaꝵ epĩs. ubi etiã scũs a¬
nulphus mecẽsium p̃sul ĩuenitur
interfiusse. cum th̾oderico lugdimen¬
si. Sindulpho uẽnensi. Suspicio by¬
turicensi Medegiselo turonensi. Se¬
Dõnato uesontionensi. Modoaldo treuen¬
nensi: Auspicio augustudimẽsi: Item
mod aldo lingonẽsi. Raguebto baiocẽsi
Childoaldo abrĩcatensi. Bercegiselo car¬
notensi. ꝑalladio altisiodorensi. Gondo¬
aldo meldensi. Leudebto parifacensi.
Chamoaldo laudinu dauati Godone
idunensi. Ansanco suessomensi
Claudio rerensi: Bertoaldo camacensi
Agomaro siluanettensi. Cesano amẽnẽ¬
si. Uero rutemensi. Agricola gabalensi
Lupo aldo magonciacensi Uiule giselo
tolosano. Conctãcio albianci. Nãmacio
ecolesinensi Rustico cacurcensi Aude¬
rico auscensi. Enmone aresecensi Ee
nẽsi. Magnebodo andegauen si. Iohe
synodo. młta legũtur utilia conftitu

Expanded text:
Romulfum sequitur in episcopatu Sonnatius, qui synodum celebrasse reperitur cum aliis quadraginta, vel eo amplius Galliarum episcopis. Ubi etiam sanctus Arnulfus Metensium praesul invenitur interfuisse, cum Theodorico Lugdunensi, Sindulfo Viennensi, Sulpitio Bituricensi, Medegiselo Turonensi, Seo Xantonensi, Modoaldo Treverennensi, Auspicio Augustidunensi. Item Modoaldo Lingonensi, Ragneberto Bajocensi, Childoaldo Abrincatensi, Bertegiselo Carnotensi, Palladio Antisiodorensi, Gondoaldo Meldensi, Leudeberto Parisiacensi, Chainoalgo Lauduni Clavati, Godone dunensi, Ansarico Suessonensi, Claudio Reiensi, Berthoaldo Camaracensi, Agomaro Silvanectensi, Caesario Avernensi, Vero Rutenensi, Agricola Gabalensi, Lupoaldo Magontiacensi, Willegiselo Tolosano, Constantio Albiensi, Nammatio Egolemensi, Rustico Caturcensi, Auderico Auscensi, Emmone Aresetensi, Fennensi, Magnebodo Andegavensi, Joannesynodo multa leguntur utilia constituta.
Abbreviated transcription (Latin):
dulsis decenti la gorib ꝑ eiꝰ int̾¬
cessionẽ plenissimã irteperunt
memorabile spectabile p̃dicator
qd̵ cm adusq nouaguta iuxit ãnoᷤᷤ
canicie p̃ clarus sispectu iocundꝰ mõ¬
lo febeñ dolore. nulla torꝑis lassĩtudĩe.
nullo reꝵ uerieꝵ tasu confect nuilla m̃¬
tis molestia motus. ab orone ueloꝑn
dei exercio cessainit. qͦusq b̾a eiꝰ aĩa
corpus negauit. Sum u̾o dĩna clemẽcia
fidelem farmlũ semo detentũ ꝓ laborib
sius qͥetus refrig̾io. m̃iti p̃iuio uellet
remun̾are. febriũ calore aliqͣtenꝰ einu
ꝑmibt estuare: Ingͤssus q bafilicam
die q̃dam dũ macutinoꝵ solennia cele¬
brarentur. orõinb ꝓfuse ĩcom bens
do cõmendare studebat aiãm. quã cor¬
poreo ergastulo. cicop̃no u̾at ab solise¬
daui. Depulsis itaq noctis cenebris.
aurora rucilante: coĩtantib secũ qui¬
busdam mõchis. cellulaau repecuthy
laris diuisitatõne sͥftã sc̃oꝵ. hac de¬

Expanded text:
diversis detenti languoribus per ejus intercessionem, plenissimam receperunt memorabile spectabileque praedicatur, quod cum ad usque nonaginta vixerit annos, canitie praeclarus, aspectu jucundus, molo febrium dolore, nulla corporis lassitudine, nullo rerum variarum casu confectus, nulla mentis molestia motus, ab oratione, vel operum Dei exercitio cessavit, quousque beata ejus anima corpus vegetavit. Cum vero divina clementia fidelem famulum senio detentum, pro laboribus suis, quietis refrigerio, meriti praemio vellet remunerare, febrium calore aliquatenus eum permisit aestuare. Ingressusque basilicam die quadam dum matutinorum solemnia celebrarentur, orationibus profuse incumbens, Deo commendare studebat animam, quam corporeo ergastulo cito praenoverat absolvendam. Depulsis itaque noctis tenebris, aurora rutilante, comitantibus secum quibusdam monachis, cellulam repetiit, hilaris de visitatione sibi
Abbreviated transcription (Latin):
basoli. trepidatis enpit᷑ deffen
rice nobio d̾oseriuentes habuit qꝵ
uiniorẽ noĩe teb̾tum: caritate sup
iures eciã exuꝑandem iidimꝰ qui
ꝓbr̃ apud nos obnt. Iddemq de pa¬
tre suo qd̾ dcũri sumiꝰ. narrare no¬
bis solebat cui rei destio adhuc su¬

Expanded text:
Basoli trepidatis eripitur defensBasoli trepidatis eripitur defensri coenobio Deo servientes habuit; quorum juniorem, nomine Tetbertum, charitate supra vires etiam exuberantem vidimus, qui apud nos obiit. Is denique de patre suo quod dicturi sumus narrare nobis solebat; cui rei testis adhuc su
Abbreviated transcription (Latin):
dño seruiens. diu̾sis eccłiaui donaruꝰ
ornaunit. ⁊ pt nõ modica uite sue
spacia. dĩa p̃ceptõne uocatꝰ. ad
gatur. Qͥ morib fratͥ dissiłis ⁊ di¬
re facib ardens cupidĩs. dũ tumu¬
lantꝰ aliqñ sede̾t. cepit dicͥe. ꝙ fr̃
suus de aldacia illa nichilbom sci¬
uerit hr̃e: p̃cipiens uillaꝵ ꝓcura¬
torib in crastutũ sibi ruricolas ex bib̾e.
quos narus face̾t supplicuo torqueri ut
facłtates ab eis poss ercorquere: Au¬
dientes inꝙͣ iullaꝵ incole: qnͣte intẽ¬
tabautur sibi pene: om̃s scĩbasoli ex¬
pecunt suffragiũ flebiliter: ne tam
crudeli lamo traden̾tur ad dilaceran¬
dum: Lugubresq ĩgeĩtu ꝑ nocten¬
tes nõ cessabant scĩbasoli implora¬
re solaciũ: Nec renuit au dire scũs
diuĩ querelas sue plebis: Nam fcõ
mane. sꝑuus idom repicur mortuꝰ
Quẽ lc̃o uicentib extrahe sins cre¬
Puit mediꝰ. tantusq fecor eundem
locũ repleuit. ut nemo nibi re¬
man̾e ualu̾t. Sicq fẽnmilia tãcti¬

Expanded text:
sis ecclesiam donariis ornavit, et post non modica vitae suae spatia, divinae praeceptione vocatus, ad gatur. Qui moribus fratri dissimilis, et dirae facibus ardens cupidinis, dum temulentus aliquando sederet, coepit dicesuus de abbatia illa nihil boni sciverit habere, praecipiens villarum procuratoribus, in crastinum sibi ruricolas exhibere, quos variis faceret suppliciis torqueri, ut facultates ipsorum ab eis posset extorquere. Audientes ergo villarum incolae quantae intentabantur sibi poenae, omnes sancti Basoli petunt suffragium, ne tam crudeli lanio traderentur ad dilacerandum, lugubresque in gemitu pernoctantes, non cessabant sancti Basoli implorare solatium. Nec renuit audire sanctus Domini querelas suae plebis. Nam facto mane Speruus idem reperitur mortuus; quem lecto nitentibus extrahere suis, crepuit medius, tantusque foetor eumdem locum replevit, ut nemo inibi remanere valuerit. Sicque familia S
Abbreviated transcription (Latin):
Grãs dõ ⁊ scõ suo ꝯfessori ꝓ indul¬
tis si bi bñficus rẽferũt. ac leti ser¬
ius dei nũstrare satagũt pecimuᷤᷤ
honorant ac deinceps ãnis singai¬
li lidem ꝓmptõres. qd̾ ceꝑant per¬
agunt:
uando nup hee galliax patͥe:

Expanded text:
gratias Deo et sancto suo confessori pro indulgratias Deo et sancto suo confessori pro indultis sibi beneficiis referunt, et laeti servis Dei ministrare satagunt, pecuniis honorant, ac deinceps annis singulis idem promptiores, quod coeperant peragunt. Quando nuper hae Galliarum patriae,
Abbreviated transcription (Latin):
teriũ. more ueĩre: latrones elm
ꝓperãtes ĩuenit. caballũ cui sede¬
bat. cũ cetĩs que sͥ uisa sũt. sed
⁊ pecuinas qͣs seruus dei distͥbuen¬
lecãtes aliꝙͣtulũ ꝓcessissent uxux
ipũs q̃simul aderat ingemiscẽo
inclamare uocib. dicens. ñ ultͣ
se uẽcuros ĩ eiꝰ uel famłoꝵ ip̃ius
seruiciũ. si sic eos abice̾t. nõ infe¬
rendo p̃sidiũ: Post qͣs lam̃tatõis
uoces. equi lacronũ qͥ cũ spolus cõ¬
cite ferebantur. subito deagũtur
net ullo mͦ ꝓmoii̾ possũt ad gra¬
diendũ. ip̃õsꝙͦ latͦnes caligo q̃dã
ꝑfudit. ut quo nã sese uercent.
ignorarent. Resipiscences tãdem
p̃dones cõferũt int̾ se ob ĩnocẽtũ
fcãm ĩi uriaui. sͥ talia contigisse
sua illas cũcta restitiũt. ⁊ ut ue¬
uam facinorib suis dep̃cencur
exposcunt: Ita cẽ solatõne dõm ba¬
soli suffragniur cͥ pẽociuo recep¬
ta. rapacib ne dimissis. deuticio¬
res ad destinatũ ꝓperant cenobñ

Expanded text:
e more veniret, latrones eum properantem invadunt, caballum cui sedebat, cum caeteris quae sibi visa sunt, sed et pecunias, quas servis Dei distribuenlaetantes aliquantulum processissent, uxor ejus, quae simul aderat, ingemiscens inclamare vocibus, dicens: Non ultra se venturos in ejus vel famulorum ipsius servitium, si sic eos abjiceret non ferendo praesidium. Post quas lamentationis voces, equi latronum, qui cum spoliis concite ferebantur, subito defiguntur, nec ullo modo promoveri possunt ad gradiendum. Ipsos quoque latrones caligo quaedam perfudit, ut quonam sese verterent ignorarent. Resipiscentes tandem praedones, conferunt inter se ob innocentum factam injuriam sibi talia contigisse; sua illis cuncta restituunt, et, ut veniam facinoribus suis deprecentur, exposcunt. Ita consolatione, domini Basoli suffragante sibi patrocinio, recepta, rapacibus ire dimissis, devotiores ad destinatum properant coenobium;
Abbreviated transcription (Latin):
go pictauensi. qͦr ex ꝑce maiore
ꝑ pagniã destam̃ti. eccliam remen
ad basilicã scĩ renugn. Uillam uero
lautimatã. suꝑ fluiũ caltaionẽ.
conculit mõsterio puellaꝵ renus
in honore scĩ pecri cõstructo: Quã
iuillã daco p̃cio se memorat cõps¬
rasse: Quedã p̃cerea donaria tes
in arthiuo reñ sis eccł̃ie reseruat᷑.
cuii auctoritate childeb̾ti regis
.qͣ pecitꝰ idem rex a p̃fato p̃sule per
sõmãciũ diaconem iurũ uen̾abi¬
lem hoc testm̃ cõsu mare detͤuit.
scilic ut t̾ras uineas ⁊ mãcipia
que ad ecclĩam p̃cipue. remiẽsem
uel ad cetera loca sc̃õꝵ predictus
poncifer delegauht. si qui ex hedi¬
bus ip̃is ĩiuste usutpare. p̃sump¬
sit. oiodis ea recipiendi sac̾dotes
eoꝵdem locoꝵ lib̾am ualent hab̾e
potestatem: Quasda ꝙͦ uillas in
territorio meces cõftitutas quaꝵ

Expanded text:
go Pictavensi; quorum ex parte majore, go Pictavensi; quorum ex parte majore, per paginam testamenti ecclesiam Remensad basilicam sancti Remigii. Villam vero Lautiniacum super fluvium Caltaionem, contulit monasterio puellarum Remis in honore sancti Petri constructo; quam villam dato pretio se memorat comparasse. Quaedam praeterea donaria testin Archivo Remensis ecclesiae reservatur, cum auctoritate Childeberti regis; qua petitus idem rex a praefato praesule per Sonnatium diaconum virum venerabilem hoc testamentum confirmare decrevit; scilicet, ut terras, vineas et mancipia, quae ad ecclesiam praecipue Remensem, vel adpontifex delegaverat, si quis haeredibus ipsius injuste usurpare praesumpsisset, omnimodis ea recipiendi sacerdotes eorumdem locorum liberam valerent habere potestatem. Quasdam quoque villas in territorio Metensi constitutas, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
rerunt. ibiq mecatũ suũ consti¬
tuentes. huc ũdetim̃q preclatu
signoꝵ turricula de auraca con¬
spicens reluce̾ metalla cupidus
auri petum dectũ conscendit
basilice: insusq dissĩpare turri¬
culã. subito delapsus ad terram
corruit. m̃brisq cõfractꝰ interut.
Alius hor suꝑ aram ipius eccłie
in honore bĩ marcimn ꝯsecratam
conacꝰ ascrude̾: dũ marui fupra
cormi altaris apposuiss. ip̃a ma¬
nus eiꝰ ita ihesit marmori. ut
ipius bipẽnib cõcidentes. eum
secũ ꝑticłam marmoris. qr ma¬
mienis adheserat ĩuite fẽntẽ
dedurerũt: Quieciã ut capti¬
ui qui reu̾si sunt referũt usq ad
terram suã. arente iam beachio
hũc lapidem fere as. ⁊ basoli uͥtu
rexit epnmi. uir carne nobilis
germanꝰ iohĩs tũc ipis ducis. quo¬
rum pater lupꝰ. młtas eis possessi¬
ones eq̃licer int̾ se diuidedas re¬
liquit. de qͣ diuisione pari uiregr¬
renda. p̃ceptũ obtinuerũt regale
Muldis si qͥdem excellebat pat̾mo¬

Expanded text:
rerunt, ibique metatum suum constituentes, huc undecunque praedatu signorum turricula, deaurata conspiciens relucere metalla, cupidus auri pecuniae, tectum conscendit basilicae, nisusque dissipare turriculam, subito delapsus ad terram corruit, membrisque confractis interiit. Alius horum super aram ipsius ecclesiae, in honore beati Martini consecratam, conatus ascendere, dum manum supra cornu altaris apposuisset, ipsa manus ejus ita inhaesit marmori, ut ipsius bipennibus abscindentes, eum secum particulam marmoris, quae manui ejus adhaeserat, invite ferentem deduxerunt. Qui etiam ut captivi qui reversi sunt referunt usque ad terram suam, arente jam brachio, hunc lapidem ferens, et Basoli virtutepiscopium, vir carne nobilis, germanus Joannis tunc temporis ducis; quorum pater Lupus multas eis possessiones aequaliter inter se dividendas reliquit. De qua divisione pari jure gerenda praeceptum obtinuerunt regale. Multis siquidem excellebat patrimo