comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cessert̃ ad suos. & tunc in malicia ꝑtinaces.
illis cubilia. eoꝵ. s. in illis qͥ obdurati ⁊ ꝑse¬
uerantes in peccis inuiom̾ ad fide uolunt
accełe. Illi collo cabunt̾ in cubilib sus:
homo autẽ iationał exibit ad opꝰ .i. manife¬
ste oꝑ abit᷑ opꝰ dico suũ .i. rationali uuro con¬

Expanded text:
cesserunt ad suos; et tunc in malitia pertinaces, oprie cubilia eorum, scilicet in illis qui obdurati et perseverantes in peccatis, nullo modo ad fidem volunt accedere: illi collocabuntur in cubilibus suis; homo autem rationalis exibit ad opus, id est, manifeste operabitur: opus dico suum, hoc est, rationali viro con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nom̃ dĩ ⁊ laus: nec simplict᷑. ẜ cũ exul¬
tatione. Qd dicit ia. nom̃ dñi ẽ. qd diẽ alła.
laude cũ erultatione designat. Cuic̃q aut̃
dabilia contiuent᷑. In hoc autẽ psalmo con¬
tirient᷑ laud abilia oꝑa dĩ. quȩ ⁊ mat̾ia suit¬
huiꝰ ꝑsalmi. quȩ si attendamꝰ. dm̃ omnit̾i
creatin̾e cũ maxina exultatione laudabi¬
mꝰ Et hec omnia bñficia ds fecit illi ppło.
ut ꝑ hec omnia amnioneret ⁊ inuiraret
eos ad querendũ dm̃ sp̃alit̃ sic̃ in uttimo

Expanded text:
et nomen Dei, et laus: nec simpliciter, sed cum exsultatione. Quod dicit, IA, nomen Domini est; quod dicit ALLELU, laudem cum exsultatione designat. Cuicunque autem dabilia continentur. In hoc autem psalmo continentur laudabilia opera Dei, quae et materia sunt psalmi. Quae si attendamus, Deum omnium creatorem cum maxima exsultatione laudabimus, et haec omnia beneficia fecit Deus illi populo ut per haec omnia commoneret et invitaret eos ad quaerendum eum spiritualiter, sicut in ultimo
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionẽ hominũ ip̃a clem̃ta corruipunt᷑.
mutatione ꝑmanebẽ. Non erit sic̃ qͥđa herctici
uoluctt̃. qͥd aliqñ redirent elem̃ta in pͥstinam
ficiem. & itẽ nomine ad habitationẽ t̾rȩ. Ipsos
mutab: tu autẽ idẽ es .i. ĩmutabił. ip̃e. om̃ipẽ¬

Expanded text:
corruptionem hominum ipsa elementa corrumpuntur: immutatione permanebunt: non erit, sicut quidam haeretici voluerunt, quod aliquando redirent elementa ad pristinam faciem, et item homines ad habitationem terrae. Ipsos mutabis, « tu autem idem es, » id est immutabilis; « ip
Abbreviated transcription (Latin):
tanqm̃. ꝑa. qͥa tantã refectionẽ iñ habebam
qͥntam ex pane. ꝑ einerem ideo accipimꝰ re¬
liqͥas peccatoꝵ. qͥa cuieres sunt reliquię car¬
bonii. ꝑ qͦs intelligiuit᷑ peccã quȩ exurunt
adȩ. uel poculũ accipiamus dominicũ cali¬
cem qͥ cũ lac̾mis et compunctione accipien¬
dus e. SIdeo sic faciebam. qͥa qͣi presentem
dampnab̾ malos. & a facie indignationis
.i. corretionis tuȩ. qmͣ in hacuita facis ñ ad
dampnandũ s ad purgandum p̾̃d estinato ᷤᷤ.
Et uñdico quod ꝑindignatio nẽ corrigis. qͥa
eleuans me. in ꝓspititriba huiꝰ uite. aulisisti¬

Expanded text:
anem, » quia tantam refectionem inde habebam, quantam ex pane. Per cinerem ideo accipimus reliquias peccatorum, quia cineres sunt reliquiae carbonum, per quos intelliguntur peccata quae exurunt Adae; vel poculum accipiamus Dominicum calicem, qui cum lacrymis et compunctione accipiendus est. Ideo sic faciebam, quia quasi praesentem damnabis malos; et a facie « indignationis, » id est, correctionis tuae, quam in hac vita facis, non ad damnandum, sed ad purgandum praedestinatos. Et bene dico quod per indignationem corrigis, « quia elevans » me in prosperitatibus hujus vit
Abbreviated transcription (Latin):
tnsibt̃ & similit̾ auȩ bestię rugientes et
clamantes ad dm̃. ad noc ꝑtransibunt ut
aliquid tale a lupo consumi. Ortusẽ sol.
Ostensa dispositione noctis: õstendit dispo
ortꝰ ẽ sol congregati st̃ catuli leonũ. in cii.s.c.¬

Expanded text:
nsibunt, et similiter aliae bestiae « rugientes » et clamantes ad Deum, ad hoc pertransibunt ut uam vel aliquid tale a lupo consumi. « Ortus est sol, » ostensa dispositione noctis, ostendit disposiortus est sol, et congregati sunt » catuli leonum, « et in c
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Ps iste dr oratio qͥa in pͥma parte continet
orationẽ. ⁊ alia quȩ pꝰponunt᷑ causȩ st̃ quare
sit orandum. Nominant᷑ autẽ inuiti uori res¬
pectu pͥmarũ partũ. Ueluti qͥdã lib̾ moysi uo¬
cad̾ genesis. qͥa in principio pomit᷑ genatio oe

Expanded text:
te dicitur oratio, quia in prima parte continet orationem, et alia quae postponuntur causae sunt quare sit orandum. Nominantur autem multi libri respectu primarum partium, veluti quidam liber Moysi vocatur Genesis, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
ad iutterã ita erat. qͥa angłs ueniens aununtia¬
turꝰ patrib nr̃is uoluntatẽ di. in nube descu¬
debat ⁊ ascendebat. Uiide in alio ps̃o dix. In
columpna nub̃. lo. ad. eos. Et ad huc mnagnific̃
ostendit diñ cũ dicit. qͥ ambulas suꝑ.ꝓ .ii. ici¬

Expanded text:
ad litteram ita erat, quia angelus nuntiaturus patribus nostris voluntatem Dei, in nube descendebat et ascendebat; unde in alio psalmo dicit: « In columna nubis loquebatur ad eos . Et adhuc magnificum Deum ostendit, cum dicit: « Qui ambulas super
Abbreviated transcription (Latin):
dias. qͥa dies humanę uitę. inei .i. acti in mese¬
ex igne ꝓcedit. & qnͣdo magis asccudit magis
euanescit: ita mali actus huimane uite erar¬
dore concupiscentiorũ ꝓcedunt. ꝙ oculos cordis
erccrant : qiͣntomagis ascendunt. tanto magis a
dignitate ueri luminis deficiunt. Dios dico de¬
feccrunt. qͥa nicħ uere utilitatis attulerant. Et
itẽ ꝓpt̾ hoc opus ẽ exauditione tua: qͥa ossa mã¬
.i. aĩẽ robora .s. ratio aruit .i. consentiens uolup¬
tati carnis defecit a rore suo .s. a contuitione
ucri bomi. sic̃ cremui. In noc marima notat᷑
ariditas. qͦd ip̃a amina ꝑdita pinguedine ꝓpͥa
ꝙ illumninatione dĩ. implicita iuitis pecc̾is
digna ⁊ habił reputet᷑ cremari. ¶ ꝑcussus sum

Expanded text:
dias, quia « dies » humanae vitae « mei » acti in peccex igne, et quanto magis accendit, tanto magis evanescit, ita mali actus humanae vitae ex ardore concupiscentiarum procedunt, et oculos cordis excaecant; et quanto magis ascendunt, tanto magis a dignitate veri luminis deficiunt. Dies, dico, « defecerunt » quia nihil verae utilitatis attulerunt, « et » item propter hoc opus est exauditione tua, quia « ossa mid est, ipsa ratio aruit, id est, consentiens voluptati carnis, deficit a robore suo, scilicet a contuitione veri boni. « Sicut cremium. » In hoc maxima notatur ariditas, quod ipsa anima, perdita pinguedine propria et illuminatione Dei, implicita multis peccatis, digna et habilis reputetur cremari. « Percussus s
Abbreviated transcription (Latin):
diosehonoꝵ ꝯsorcio adherere. Intendit nos
ꝑ noc ad nabitum ꝑfecte conuersationis inui¬
tare. Et auteqm de nac conuersatione agat. p̃¬
mitit causam qͣre talem eligat conuiet satio
iustum. Si enĩ tantiimͦ pium atcenderet.
ꝑ nichlo laboraret. cũ dñ ominia condona¬
& de peccatis uindicaturii intelligit. tuñdũ

Expanded text:
rtio adhaerere. Intendit nos per hoc ad habitum perfectae conversationis invitare: et, antequam de hac conversatione agat, praemittit causam quare talem eligat conversationemetiam justum. Si enim tantummodo pium attenderet, pro nihilo laboraret, cum Deum omnia ex pietaet de peccatis vindicaturum inte
Abbreviated transcription (Latin):
similes mͥ fiant. & quiescant in delectatio¬
alii uł malũ exemplum. uł mała accipiant
in maliloquio. licet sͥ a sͥ sumiulib directus.
apparrat. taum̃ ñ direxit se in conspecti .o .ii.¬
.i. ut mͥ placeret. In matutiuuo. Ponit causã
qͣie istoꝵ fugiat societatẽ. qͥa qñq udet cos
et̃ualit a consortio bonoꝵ seꝑandos. Ao si dicẽt.
Ideo sepabam me.atalib: qͥa int̾ficiebam .i. inter¬
ficiendos intelligebum om̃s parõres t̃ .i. nitẽ . i. in

Expanded text:
similes mihi fiant et quiescant in delectatioalii vel malum exemplum, vel malam accipiant in maliloquio; licet his et sibi similibus directus appareat, tamen « non direxit in conspectu o ut mihi placeret. « In matutino. » Ponit causam quare istorum fugiat societatem, quia quandoque videt eos aeternaliter consortio bonorum separandos; ac si diceret: Ideo separabam me a talibus, quia « interficiebam, » id est interficiendo intelligebam « omnes peccatores terrae in matutin
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tueruđ uirga tua. sic̃ piꝰ magist᷑ disci¬
eris de lege tua. dando ei intellectum diui¬
ne scripture. Ad hoc dico docucris: ut mi¬
tiges ei .i. ut mitigation̾ẽ & patientiam
facias ei. qͥa alit̃ ñ ualebit scĩa scripturaꝵ
nisi in eis ad discat ẽẽ patiens. ei dico p̾sso a
sepeliat᷑. Qmͣdiu enĩ uiuit ñ cessat ma¬
la inferre. Uel fodiat᷑ pecc̃ori fouea .i. doneo
consũmet᷑ nequicia eꝰ in qm ipse incidet

Expanded text:
 » virga tua, sicut pius magister discieris de lege tua, » beatum dico, dando ei intellectum divinae Scripturae. Ad hoc dico « docueris, » « ut mitiges ei, » id est, ut mitigationem et patientiam ei facias, quia aliter non valebit scientia Scripturarum, nisi in eis addiscat esse patiens, ei dico presso «sepeliatur. Quandiu enim vivit, non cessat mala inferre. Vel, fodiatur peccatori fovea, id est, donec consumatur nequitia ejus: in quam saepe incidit
Abbreviated transcription (Latin):
alem sustentation̾e. ad hoc ut educas oet
nicant. panẽ .i. refection̾ẽ in contẽplation
di. Cum enĩ aliis bona sua distribuur
se dignos efficiunt quib ds cognitionẽ su
laigiat᷑. Et ad hoc item ꝓducis fenuĩ. ut usi
uiuii lecificet cor hominis interiꝰ. Letantur

Expanded text:
alem sustentationem, ad hoc ut educas de tnicant, panem, id est refectionem in contemplatione Dei. Cum enim aliis bona sua distribuunt, se dignos efficiunt, quibus Deus cognitionem sui largiatur: et ad hoc item producis fenum, ut ipsi vinum laetificet cor hominis int
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dñs nabitauit in syon corꝑaut̃. qui q̃¬
dñs magnus fuit ⁊ mirȩ potentię. ꝑ hoc
plane det̾minauit de xp̃o se dicere. quia
ipse in syon habitauit p̾sentia corporis.
Et iste diis ẽ excelsus suꝑ oñs popłos. qͥa
nuilus excelsus nisi ꝑ eum. Et qm̃ ipe tał

Expanded text:
 » habitavit » in Sion corporaliter, qui Dominus « magnus » fuit et mirae potentiae: per hoc plane determinavit se de Christo dicere, quia ipse in Sion habitavit praesentia corporis, « et » iste Dominus est « excelsus super omnes populos, » quia nullus altus ni
Abbreviated transcription (Latin):
& scd̃m xp̃i aduentũ. Alodus in pͥma par¬
te monet homines cantare dño respectu
pͥmi aduentꝰ.⁊ supponit causas. In scda
monet homines iubilare deo .i. actiue ꝙ
contemplatiue. agere respectu scđĩ aduentꝰ.
Intentio ẽ in ipsis ammonitionib. ut dõ
cantemꝰ ⁊ iubilemꝰ. Et licet de eisdem agat.¬

Expanded text:
 Christi adventum. Modus: in prima parte monet homines cantare Domino, respectu primi adventus, et supponit causas. In secun» monet homines jubilare Deo, et actione et contemplatione agere, respectu secundi adventus. Intentio est in ipsis admonitionibus ut Deo cantemus. et licet de eis
Abbreviated transcription (Latin):
a p̃dicatione cessantes. Cornu quide de
carne excrescit ui quãdã duriciam. cui
bñ comꝑant᷑ illi qͥ licet in carne fragili
iuuant. tam̃ duri & patientes fiue la¬
bors. Unde apłs. In carne ambulantes.
ñ scđ̾m carnẽ militamus.¶Dixit iubila¬
de. mͦ dicit q̃re faciendum sit .s. quia iã
conspicitis quasi p̃sentem uidetrtes ipm
regem ad iudiciũ uenientem. Hoc dicit.

Expanded text:
 veritatis cessantes. Cornu quidem ex carne excrescit in quamdam duritiem, cui bene comparantur illi qui, licet in carne fragili vivant, tamen duri ac patientes fiunt laborum. Unde Apostolus: « In carne, ambulantes non secundum, carnem militamus. » Dixit « jubilate, » modo dicit quare faciendum sit, scilicet quia conspicitis, quasi jam praesentem videtis, ipsum Regem in judicium venientem, hoc dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
geli. uł cessent a laude di. s uideus eos assidue
laudare dm̃. gaudens de illa laude fami¬
liari dilectione ammonet eos dm̃ lauda¬
ie. Et det̾minat qͦs uocet angłos eiꝰ. dicens. po¬
tentes ĩ uͥtute. Quasi diceret. uos demones qͥ
in reꝑabilit̾ cecidistis ꝑ suꝑbiã. ñ moneo dm̃
laudare. s iuos qͥ in obedientia ꝑstiterunt.

Expanded text:
geli, vel cessent a laude Dei: sed videns assidue laudare Deum, gaudens de illa laudis familiari dilectione, admonet Deum laudare, et determinat quos vocet angelos ejus, dicens: « potentes virtute; » quasi diceret: Vos, daemones, qui irrecuperabiliter cecidistis per superbiam, non moneo Deum laudare, sed illos qui in obed
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥma .p. osteundit eũ regemi. ꝙ demonstrat
modis plurib ueneratione dignũ. ⁊ monet
ammonitionẽ ut hunc adoremus. In t̾cia
pͥores patues huic regi scriuerunt & iui¬
tus utilitates inde nabuerunt. ⁊ dcinde
supponit ammonitionẽ. ut hunc ad ore¬

Expanded text:
 parte, ostendit eum Regem, et demonstrat eum modis pluribus veneratione dignum, et admonet admonitionem, ut hunc adoremus. In tertiapriores patres huic Regi servierunt, et multas utilitates inde habuerunt, et deinde supponit a
Abbreviated transcription (Latin):
ges ꝑ fidem conspicerent. Iden qͥ uocat᷑
salutare qͥa saluat genꝰ humatui: uocat᷑
iusticia qr homines iustificat. Et ꝑ hoc
qđ notũ fecit salutare : ille qui uidebat᷑
oblitͦ differendo misediã. recordatꝰ ẽ mie¬
suȩ ⁊ u. s. d. isrł .i. ad opus iudeoꝵ. Idem
bñficium dĩ qđ uocat misodiam. qͥ a ex
sola di benignitate ẽdatun. uocat iu̾ta¬
tem qͥa in ipso completę sunt dĩ ꝓniissi¬
& hoc non in loco uno. s om̃s uider̃ .i.¬

Expanded text:
vocatur salutare quia salvat genus humanum, vocatur justitia, quia homines justificat Et per hoc quod notum fecit salutare, ille qui videbatur oblitus, differendo misericordiam, recordatus est mi. Idem beneficium Dei, quod vocat misericordiam, quia ex sola Dei benignitate est datum, vocat veritatem, quia in ipso completae sunt promissiet hoc non in loco uno, sed « omnes vider
Abbreviated transcription (Latin):
simas partes t̾re constitutȩ. quȩ contundunt᷑
fuictib istꝰ inudi nec tam̃ sub merguit᷑ sic̃
soł claritatẽ intueri. Ꝙ dicit᷑ noc ex sola si¬
militudine alicuiꝰ rei quȩ ꝓpt̾ nubẽ ñ pos¬
sit uderi. Quantii ad bonos uͦ iusticia ⁊¬

Expanded text:
simas partes constitutae, quae contunduntur fluctibus hujus mundi, nec tamen submerguntur, sicut solis claritatem intueri, et dicitur hoc ex sola similitudine alicujus rei, quae propter nubem non posset videri. Quantum ad bonos, « justitia
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendo regos .i. maiores. ad hocut serui¬
aut dño. Dominus asperit t̾iam. & ipsatͥra
respondit ei uocanti. assentiens sue uocati
sum. qͥa nulla tribulatione:. ab ea sꝙꝑari
pot̃. Unde apłs. Neq mors. noꝵ uita po¬
terit nos seꝑ are a caritate xp̃i. Respondit

Expanded text:
veniendo « reges, » id est majores, ad hoc « ut serviant Domino. » Dominus aspexit terram, et « ipsa respondit ei » vocanti, assentiens suae vocatisam, quia nulla tribulatione ab ea separari potest; unde Apostolus: Neque mors, neque vita poterunt nos separare a charitate Dei, : respondit
Abbreviated transcription (Latin):
uitatc̃ diaboli. a quo ꝓpt̾ peccm̃ captiuum
teuebat᷑ gemis hunnanum. Tangit histori¬
am qñ pꝰ captiuitatẽ babiloniȩ templũ
saio moins radificatum ẽ. ñ tam̃ de historia
s de significato intelligimꝰ ꝓpħam hoc di
Modus. in pͥma parte monet qͣscuq gẽs
ñtantum iudos sic̃ in p̃cedenti psalmo can¬

Expanded text:
vitatem diaboli, a quo propter peccatum captivum tenebatur genus humanum. Tangit historiam quando, post captivitatem Babyloniae, templum Salomonis reaedificatum est, non tantum de historia, sed de significato intelligimus Prophetam egModus: in prima parte monet quascunque gentes, non tantum Judaeos, sicut in praecedenti psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
dicite .ii.e. Solũ eni nom̃ dĩ habeims. ñdũ
etiam rem. Qđ nom̃ inutũ ualet. ii qͥa
platum.s quia ereditum. Ille benedicit
nom̃ dñi. qͥ uñ uiuendo dat aliis in se exẽ¬
plũ bñ truendi. sic̃ econtrario ille dr̾ ma
due. uł de die .i. de ueteri testam̃to in quo
ꝑ auetoritate uetis et noui testamenti.¬
¶Ostndit quid debeant de ulo salutari annui¬
tiare.& int̾ qͦs. cũ dicit. Annuntiate .g.xꝰ. saiu¬

Expanded text:
i ejus. » Solum enim nomen Dei habemus, nondum etiam rem: quod nomen multum valet, non quia prolatum, sed quia creditum. Ille benedicit nomen Domini, qui bene vivendo dat aliis exemplum bene vivendi, sicut econtrario ille diciturdue, vel de die, id est, de Veteri Testamento, in quo per auctoritatem Veteris et Novi TestamentiOstendit quid debeant de illo salutari annuntiare, et inter quos, cum dicit: « Annuntiate glori
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rena. cũ udeant a suꝑd iuduas. pupulos.
⁊ alios homines di quoꝵ ipse dñs in lege
p̃cqꝑat misereri. multis modis uerari. q̃
tam̃ tenebre ñ obtenebnt neq obscurant.
t᷑ in hunc etiorẽ. ut dnĩ putent ñ disponẽ
t̾rena. s mala hic patient̾ fustinent secur
de remuneratione.ꝙ semꝑ lucent int̾ ina¬
los. p̃bentes exempla bonȩ oꝑationis. Iuita
unt̾ qͦs lucetis sic̃ tuminaria in mũdo. Ma¬
t̾ia sunt sci uicentos spleudore iurtutũ uit

Expanded text:
terrena, cum videant a superbis viduas, pupillos, et alios homines Dei, quorum ipse Dominus in lege praeceperat misereri, multis modis vexari: quae tamen tenebrae non obtenebrant, neque obscurant tur in hunc errorem, quod Deum putent non disponere terrena, sed mala haec patienter sustinent, securi de remuneratione; et semper lucent inter malos, praebentes exempla bonae operationis, juxta inter quos lucetis, sicut luminaria in mundo. Materia sunt sancti, lucentes
Abbreviated transcription (Latin):
de officio sacerdotali. qͦaꝰ ded .iii. Uel ꝑ testimo¬
nium possumꝰ acciꝑe cerimonias q̃s faciebãt
quȩ erant signa .&. testimonia inuabilui
quȩ feccrit eis ds̃. Heluti cũ ipsi comedebãt
baculos: signũ erat ⁊ testimonium in conspe¬
ctu filioꝵ isrł. qͥ heo ũ uidant eductionis de
egipto.Ipsi custodiebant cestimonia: ꝙ tu¬

Expanded text:
de officio sacerdotali « quod dedit illis. » Vel per testimonium possumus accipere caeremonias quas faciebant, quae erant signa et testimonium mirabilium quae fecerat eis Dominus: veluti cum ipsi comedebant n manibus baculos, signum erat et testimonium in conspectu filiorum Israel, qui haec non viderant eductionis de Aegypto. Ipsi custodiebant testimonia, et
Abbreviated transcription (Latin):
manna qđ plui ulis. & aua multa signa
fõ in deseito. Et diri eis ꝑ moysen. ⁊ auos eleo¬
tos meos. semꝑ isti homines errant. & ñ inscii
s corde. qͥa in conscientus suis seerrare intelli¬
gunt. Et sicet cta dixissem eis. isti tam̃ ñ co¬

Expanded text:
manna plui illis, et alia multa signa unt in deserto; « et dixi » eis per Moysen et alios electos meos: « Semper isti » homines « errant » et non inscii, sed « corde, » quia in conscientiis suis errasse se intelligunt. Et licet dixissem eis ita, «
Abbreviated transcription (Latin):
sũ s considerat. ingriorem & exteriorem
filiis ad coriptionẽ. ñ nc gͣuisstine arguet
malos : Et ule qͥ docet hominẽ scientiam:
miquid ignorabit peccata ur̃a: Uos piita¬
tis dm̃ ignorare peccata uia hominũ. s certe
dñs scit etiã minutissimas cogitationes. h.¬

Expanded text:
sum, « non considerat » interiorem, sed exteriorem filiis ad correctionem, nonne gravissime arguet malos? Et ille qui docet hominem scientiam, nunquid ignorabit peccata nostra? Vos putatis eum ignorare peccata, sed certe « Dominus scit » etiam minutissimas « cogitationes h
Abbreviated transcription (Latin):
derideb̾.i. densibiles ostende. Legit᷑ etiam in
deducunt᷑. qn priorem uitam deserunt. ⁊ ncħ
eam reputant. mali aute. qñ ꝓpt̾ priorẽ uitã
dampnabunt᷑.  fortituduic. Postqm ostena
conuersionem gentium. ostend quare non
destrueret inimicos suos uid eos cum posset
facere. quia scđdm uoluntatẽ di cognouit illoꝵ
conseruationẽ ꝙ disꝑsionem ittilem fore ad

Expanded text:
derisibiles ostendes. Legitur etiam in deducuntur, quando priorem vitam deserunt, et nihil eam reputant. Mali, quando propter priorem vitam, damnabuntur. « Fortitudinem. » Postquam ostendit conversionem gentium, ostendit quare non destruet inimicos suos Judaeos, cum posset facere, quia secundum voluntatem Dei cognovit illorum conversionem, et dispersionem utilem fore ad
Abbreviated transcription (Latin):
teria ẽ eccłia posita in descito huius uitę.¬
Moduis. In pͥma parte ostendit se ammoni¬
tam ꝑ dẽsertum huius uitȩ ad din omni de¬
siderio festinandum. In sid̾a parte quȩ inci¬
pit si meinor fui. ostendit se habere sccurda¬
tem in hoc deserto ꝑ ipsum dñi. Iutentio est
tius eccłiȩ sic dicentis. ego posita in terra de
saita inuia & in aquosa. uigilo .i. omni stu¬
dio dimitto mala & facio bona. ad te ha¬
bendum. ⁊ hoc de luce .i. ex quo habui cog¬
ntionem tui. quȩ ẽ causa iugiliȩ meȩ.
In hac luce possumus maxime intellige
rectionem. Ad te dico o ds .i. crrator omuiũ.
⁊ łs ms̃. ex magna familiaritate. Cum bis
ponit ds̾. ostendit se habere ad dm̃ magnũ
desiderium. Sitiutt. Ideo iugilo: quia aui¬
ma mea. hic affecta multis miseriis. sicitt
ira. dolore. & aliis similib sitiuit uenire
into fontem uiuum. in quo plenam inue¬

Expanded text:
teria est Ecclesia posita in deserto hujus vitae. In prima parte ostendit se admonitam per desertum hujus vitae, ad Deum omni desiderio festinare. In parte secunda quae incipit, Si memor fui tui ostendit se habere securitatem in hoc deserto, per ipsum Deum. Intentio est tius Ecclesiserta, invia et inaquosa, vigilo, » id est, omni studio dimitto mala, et facio bona ad te habendum; et hoc « de luce, » id est, ex quo habui cognitionem tui, quae est causa vigiliae meae et in hac luce maxime possumus intelligere rectionem. Ad te dico o « Deus » creator omnium, et « Deus meus » ex magna familiaritate. Cum bis ponit, Deus, ostendit se habere magnum ad Deum desiderium. « Sitivit. » Ideo vigilo, quia « anima mea » hic affecta multis desideriis, sicut ira, et aliis similibus, « sitivit in te » venire fontem vivum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
a .in. quia scłm opinionem eoꝵ erat aiã
inea depressa & incuruata multis peccatis.
Nei incuruauerunt animã meã. quia fece¬
runt me contristaride duricia eoꝵ. Unde
in alio psalmo dicit. humiliabam in iciu¬
nio anima meã. Et quasi aliquis diceret.
ñ parauerunt. s potius romani te interfe¬
cerunt: ad hoc respondet. Immo paraue¬
runt. quia licet manib ñ uiter fecerint.
lingua tam̃ uiter feccrunt: Et hoc ẽ. Dentes

Expanded text:
ai secundum opinionem ipsorum erat anima mea depressa et incurvata multis peccatis. Vel incurvaverunt animam meam, quia fecerunt me contristari de duritia eorum. Unde in alio psalmo dicit: Humiliabam in jejunio animam meam. Quia aliquis diceret: Non paraverunt, sed potius Romani te interfecerunt, ad hoc respondit: imo paraverunt, quia, licet manibus non interficerent, tamen lingua interfecerunt, et hoc est « dentes,
Abbreviated transcription (Latin):
se eẽ securam in deserto ꝑ adiutoruum dei.
facient alȩ tuȩ. Ideo exultubo. quia aĩa .m.
adhesit. tͥ. omini uoto & affectione te solum
expetens. non ita ut p̾cedat te ueluti petrus
fiat istud tibi. Dixitq ei dominus. uade re
ut te sequat᷑ assidue. Et quia sic adhesit.
est positum ad significantiam. quesierunt
ꝑdere animã meã. s hoc in uanum. qͥa
nich ꝓfuerunt s potius sibi nocuerunt
.i. demonum qui assimilant᷑ uulꝑib ꝓpt̃
bitur in deo. securꝰ de ȩterno bono. Et oñis
qui iurant in eo .i. qui firmissimũ ei ꝓ
mittunt & ꝑsolitunt obsequium. uł .ii.¬

Expanded text:
se esse securam in deserto, per adjutorium Dei. se esse securam in deserto, per adjutorium Dei. facient alae tuae. Ideo exsultabo, quia « anima mea adhaesit » tibi omni voto et affectione te solum expetens, non ita ut praecedat te veluti Petrus, fiat istud tibi, dixit ei Dominus: « Vade ret ut te sequatur assidue, et quia sic adhaesit,  est ipsi positum ad significantiam, « quaesierunt » perdere « animam meam, » sed hoc « in vanum » quia nihil profuerunt, sed potius sibi nocuerunt, » id est daemonum, qui assimilantur vulpibus propter suis « laetabitur in Deo » securus de aeterno bono, et « omnes qui jurant in eo, » id est qui firmissimum sibi promittunt et persolvunt obsequium, «
Abbreviated transcription (Latin):
pingued.i. ñ corꝑali s significato pingue¬
dinis. Adeps ꝓprie pinguedo interior ẽ. quȩ
ẽ circa uitalia. ut reticulum ⁊ .c̾. Pinguedo¬
illa quȩ ẽ in menbris exteriorib ut in pec¬
lib. ꝑ adipem significamus sccentiam.¬
anuna. Qua optat repleri fideł anima:
ut digne possit laudare dm̃. Nonenun
placeret deo macra anima. sicut nec mac̾
caro uidebat᷑ placcre. ꝑpinguedinẽ acci¬
pimus alacritatem ipsius animȩ. quȩ fa¬
cit corpus alacrit̾ bonum oꝑari. Et cuno
laudabit te os mneum. labis . ex .i. uoce¬
erultanti. Aua transiatio habet labia .m.
laudabunt nomen tium. ¶Si memior
fue. Incipit secd̾a pars. Contõ. Laudabio
te os meum: quia tu fuisti. ꝙ eris adiu¬
tor ms̃. ⁊ te adiutore. fui menior tui. suꝑ¬
stiatum. in ꝓsꝑitate quȩ ẽ quasi stratum.
ꝙ suaus lectus. quia facit homines in se
dormire. et sibi ad heiere. ꝙ si ibi fui tui
fiusti adiutor ins̃. Ecce iam ostendit ȩccłia

Expanded text:
pinguedine corporali, sed significatio pinguedinis. Adeps proprie pinguedo interior est, quae est circa vitalia, ut reticulum, et caetera, pinguedo quae est in membris exterioribus, ut in pecris legis. Per adipem significamus scientiamanima, qua optat repleri fidelis anima, ut digne possit laudare Deum, non enim placeret deo macra anima, sicut nec macra caro dicebatur placere. Per pinguedinem accipimus alacritatem ipsius animae, quae facit corpus alacriter bene operari: « et » tunc « laudabit te os meum labiis exsunslatio habet, « labia mea laudabunt nomen tuum. » « Si memor fui. » Incipit secunda pars. Continuatio: Laudabit te os meum, quia tu fuisti et eris adjutor meus, et te adjutore, fui memor tui st in prosperitate, quae est quasi stratum et suavis lectus, quia facit homines in se dormire et sibi adhaerere, et si ibi fui tui fuisti adjutor meus. » Ecce jam ostendit Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Dlibitum uindicare. Hic n ponit quid ostõ¬
disset. s ex sequentib pot̾ intelligi .s. quod
utilis ẽ corꝓ conseruatio. Dico ds ostendit. et
quod ipse ostendit debeo facere. quia ipseds
uisceient᷑. tam̃ post magnũ tempꝰ obliuiscren¬
D isisi hab̾ent udeos. qui mortẽ rodemꝑtorisᷤ
sua disꝑsione confirmant: ⁊ lex fita qͣm bñt¬
hendant᷑ .i. conuincant᷑ in suꝑbia sua ait
cognoscant ꝓpt̾ suam suꝑbiam se in has mise¬
rias incidisse. SCercia pars. Dico comp̃hendan¬
omnes habent eos execrabiles. ⁊ de mendatio.
Mendaces enĩ erant male inter p̃tando scrip¬
tiuas. & etiam mentientes de xp̃o. ut cum
dicerent ueneritit discipiui eius nocte et
fiuat sunt corpiis eiꝰ. et de istis educl erunt
in consummationẽ .i. in ꝑfictionem uirtitũ.

Expanded text:
eis vindicare, hoc non ponit quod ostendisset, sed ex sequentibus potest intelligi, scilicet quod utilis esset eorum conservatio, dico Deus ostendit, et quod ipse ostendit, debeo facere, « quia » ipsviscerentur, tamen post magnum tempus obliviscerentur nisi haberent Judaeos, qui mortem Christi Redemptoris sua dispersione confirmarent, et lex sua quam habehendantur, » id est convincantur « in superbia sua » ut cognoscant propter superbiam suam in has miserias omnes habent eos exsecrabiles, « et de mendacio. » Mendaces enim erant male interpretando Scripturas, et etiam mentientes de Christo, cum dicerent: Venerunt discipuli ejus nocte, et furati sunt corpus ejus, et de ipsis edocti erant in consummatione, » id est in perfectione virtutum:
Abbreviated transcription (Latin):
si.d. de. ula .i. ꝑ uanitatem. ꝑseuerantes inidip̃m
uantatis .i. de uanitate ad uanitatẽ tendenteo.
scilł i omnib equitatom custodiant. s quia
alii sunt interuis. quam se exterius simulent.
de uanitate .i. ꝑ uanitatẽ suam. ducendo cos
in idipsum uanitatis. ut secum eos in alo ᷤ con¬
stituant. Nos filii hominum estis ita uam.
s dimittite uanitatem urãm. Et hoc ẽ. nolite
ciȩ si affluant. nolite cor apponere. Non ꝓ¬
hibet habere diuicias: s amare. Potest enun
eas habere: qui conuenient̃ distribuit. S Se¬
mel.lo. Ideo nolite hec mala facere. quia deus
habet potestadem puniendi malos. ⁊ remune¬
randi bonos. Et hoc ẽ. quia po. di. ẽ. ad pum¬
endos malos. & tibi domine ẽ miscod̾ia. qua
iustos remuneres. Et hoc ostendit ꝑ effectus.
Uere Etibi potestas. ⁊ miscd̾ia. quia tu.xe .i.¬
dicit se hoc exdi consilio cognonisse dicas:
Deus loquitus e. scił omma creans. loqullꝰ
tibilit᷑ omnia eieauit. Et ego tiansiliens iaptꝰ

Expanded text:
id est per vanitatem suam, perseverantes in idipsum » vanitatis, id est de vanitate ad vanitatem tendentes. id est in omnibus aequitatem custodiant, sed quia alii sunt interius, quam se simulent cilicet, per vanitatem suam ducendo eos in idipsum vanitatis, ut secum eos malos constituant. Vos filii hominum estis ita vani, sed dimittite vanitatem vestram, et hoc est: « Nolite tiae si affluant, nolite cor apponere. » Non prohibet habere divitias, sed non amare: potest enim habere eas, qui convenienter distribuit. Semel ideo nolite haec mala facere, quia Deus habet potestatem puniendi malos, et remunerandi bonos, et hoc est: « quia potestas Dei est » ad puniendos malos, « et tibi, Domine, misericordia » qua justos remuneres: et hoc ostendit per effectus: Vere est tibi potestas et misericordia, « quia tu dicit se hoc ex ipsius Dei consilio cognovisse, dicens: « Deus locutus » scilicet omnia creans, locutus t
Abbreviated transcription (Latin):
ria sunt transilientes tales qui nulla tribu¬
latione. uł ꝑfuasione possunt impediri. qͥn
saltum siuum ꝑficiant. scił qui t̾renis dimis¬
sis ad sola celestia tendant. Modus. In pͥ¬
ma parte ostendit se non posse impediri.
los. qui uolunt eum impedire. siue ꝑsua¬
sionib siue tribulationib. In secda quȩ in¬
alios. ut deo subiecti sint. In tercia quȩ in
quicia sua. Intentio ẽ nos ammonere ut
nulla tribtilatione impediamur. quin a
terrenis ad celestia saliamus. Ac si ita dicat.¬
uos mali uudtis impedue me. ne saliam. s
frustia. quia nonne erit subiecta dõ anima¬
mea :i. ei obediens. & eius mandata custodi¬

Expanded text:
ria sunt transilientes tales, qui nulla persuasione, vel tribulatione possunt impediri, quin saltum suum perficiant, scilicet quin terrenis dimissis, ad sola coelestia tendant. Modus: In prima parte ostendit se non posse imlos, qui volunt eum impedire, sive persuasionibus, sive tribulationibus. In secunda inalios, ut Deo subjecti sint. In tertia parte, qquitia sua. Intentio est nos admonere, ut nulla tribulatione impediamur, quin a terrenis ad coelestia transiliamus. Ac si dicatos vultis impedire me ne saliam, sed frustra, quia « nonne erit Deo subjecta anima? » id est obediens, et ejus mandata custodi
Abbreviated transcription (Latin):
multiꝑlicit̾ .i. muito ampliorib causis.
qmͣ anima. Subiacet enini ampliorib mi¬
serus. scił fami. siti. frigori. & aluis huiꝰmo¬
di. In terra. ꝓpt̾ hoc in te sitiui: quia sum
in terra .i. in hoc seculo. Terra dico. deserta.
quantum ad se omni homini. & tnuia. qͥa¬
lomͦ irrigata ut sit habilis ad fruotũ fe¬

Expanded text:
multipliciter, » id est multo amplioribus causis, quam anima, subjacet enim amplioribus miseriis, scilicet, fami, siti, frigori et aliis hujusmodi. « In terra. » Propter hoc ad te sitivi, quia sum « in terra, » id est in saeculo, terra dico « deserta » quantum ad se, omni bono, « invia modo irrigata, ut sit habilis ad fructum fe
Abbreviated transcription (Latin):
quas. xp̃c mͦ habet. In hac uita habet dics qͦs
hic ap̃c habuit qui imitat᷑ iusticiam eius:
hos autem habent aliqui qui non habent
annos. sicut ypolitus qui ñ uirit in fide nͥ
ꝑtits dics. & auqui similit̾. ꝙ ꝓpt̾ hoc fub¬
didit annos. Ao dicies dico annos quoᷤ ĩpse¬

Expanded text:
tus habet. In hac vita habet dies, quos Christus habuit, qui imitatur justitiam ejus, hos autem habent, qui non habent annos, sicut Hippolytus, qui non vixit in fide, nisi tres dies, et aliqui similiter, et propter hoc subdit annos: a
Abbreviated transcription (Latin):
tata a quiblam. tũ quando saul .i. diaboluᷤᷤ
pulcrum. ut inteificeret eum .i. extingneret
famã cius. Hanc causam habuerunt quida
teria ẽ. ꝓpo: de qua sic agit. In pͥma parce pe¬
tit libationem. et exaltationem. In scd̾a¬

Expanded text:
tata a quibusdam, tunc quando Saul, id est diabolpulcrum, ut interficeret eum, id est exstingueret famam ejus. Hanc causam habuerunt quidam, teria est Christus, de qua sic agit. In prima parte, petit liberationem et exaltationem. In s
Abbreviated transcription (Latin):
In scda parte quȩ iucipit saluum fac dertera
tua. ostendit eos ꝑ eande commutationem
ꝑuenire ad aliam cominutationem. scił de
mortalitate ad immortalitatem. Intentio est
ut nemo contempnat istas ꝑcussionos: quia¬
ꝑ eas habent utiamq comimitationẽ. Uar
dicturi erant se commitandos. ostendit pͥ
unde commutent᷑. eum dicit. Ds reppulisti
nos. ab ameuo loco illo. in quo pͥmũ patr̃e.
urin constitucras. Et destruristi nos. facien¬
do mortalos ⁊ passibiles. quod anteqm parras¬
set adam ñ erat. Et hoc ñ tua culꝑa s nr̃a. qr

Expanded text:
In secunda, quae incipit, Salvum fac dextera In secunda, quae incipit, Salvum fac dextera tua, ostendit eos per eandem commutationem pervenire ad aliam commutationem, scilicet de mortalitate ad immortalitatem. Intentio est, ut nemo contemnat istas percussiones, per eas habent utramque commutationem. Vox dicturi erant se commutandos, ostendit prius unde commutentur, cum dicit: « Deus repulisti nos. » Ab amoeno loco illo, in quo primum patrem nostrum constitueras: « et destruxisti nos » faciendo mortales et passibiles, quod antequam peccasset Adam, non erat: et hoc non tua culpa, sed nostr
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbos de uana uetustate.i. de carnalib ob¬
seruantus legis. S obal namq uana uetu¬
stas uiterpͣtat᷑. & conuertit ad fidem suam
ppłm. qui nullã cognitionẽ dedo habebat.
Et ꝑcussit .i. commouit de infidelitate ad
fidem edom .i. gentilem popłm. tirnis dedi¬
tum. uł in peccatis sanguineũ. Edom nãq
tr̃enus uł sanguinetis interp̃tat᷑. Quia ꝑ.¬
cussit terituitatem gcitaium sal ut iam t̃ma
In ualle fuerunt .i. in humilitate quȩ ẽ mat
uirtutum. & condimentũ omniuĩ: sicut sal
cibors. Quia qui sine humilitate iuitutes
congregat: puiucit̾ in uentum portat. ꝑcus¬
in quatuor partib mundi fidem scȩ̾trinta¬
tis confitentes. ꝑ mille enim ꝑfectio intelligit᷑
Mateua sunt uidei. ⁊ gentiles ad fidem conu̾
si ꝑ xp̃i ꝑcussiones. Modus. In pͥma parte osten¬
dit ꝑ multas rationes ꝙ ꝑ auctoritate ipsus
dĩ eẽ commutandos de peccato ad iusticiam:

Expanded text:
superbos de vana vetustate, id est de carnalibus obsuperbos de vana vetustate, id est de carnalibus observantiis legis. Sobal namque vana vetustas interpretatur, et convertit ad fidem suam populum, quia nullam cognitionem de Deo habebant, et percussit, id est commovit de infidelitate ad fidem. Edom, id est gentilem populum terrenis deditum, vel in peccatis sanguineum. Edom namque vel terrenus vel sanguineus interpretatur, quia percussit terrenitatem gentium, scilicet In valle fuerunt, id est, in humilitate, quae est mater virtutum et condimentum omnium, sicut sal ciborum. Quia qui sine humilitate virtutes congregat, pulverem in ventum portat. in quatuor partibus mundi, fidem sanctae Trinitatis confitentes. Per mille perfectio intelligitur. Materia est Judaei et gentes ad fidei percussiones. Modus: In prima parte ostendit per multas rationes et per auctoritatem ipsius Dei esse commutandos de peccato ad justitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
dauid iu doctrinã. cũ succendit mesop otami¬
am sẏriȩ. & sẏriam sobal. ⁊ conuertit ioab ⁊
ꝑcussit edom in ualle saliuarum. xii. milia.
¶Mortuo saule postqmͣ dauid obtinuit regnũ.
sẏriam sobal. aliam scił partem ꝙ conuertit
ad se ioab inimicũ suum ⁊ ꝑcussit edom .i.¬
id uncum ppłm. quia crat ppłs ile de tia idu¬
mea quȩ sic uocata fuit ab esau haluitatore. qͥ
facturus erat in iudeos & gentes. Titulus sie
psalmus iste duas commnutationes iusti. ui
nam in hac uita quȩ fit de peccato ad iusti¬
ciam. scd̾am in alia uita. quȩ ẽ de mortalita¬
de ad unmortalitatem. quę cominutatio
fit in inscriptione tituli suscepta ꝑ fidem.
subiciendo se scił legi ipsius xp̃i. ut scd̾m eã
legeni oꝑent᷑: quia fides sine oꝑib mortua
ẽ. Commutabunt᷑ dico. cum succcudit .i. ꝑ
hoc quod succendit igne di inesopotaunam
syriȩ .i. udeos quos uocando eleuauit in al¬
tam dignitatem. qͥ prius erant sublunes.⁊¬

Expanded text:
Mesopotamiam Syriae, et Syriam Sobal, et convertit Joab, et percussit Edom in valle Salinarum duodecim millia . Mortuo Saule postquam David obtinuit regnum, et Syriam Sobal aliam partem Syriae, et convertit ad se Joab inimicum suum, et percussit Edom, iIdumaeum populum, quia erat populus ille de terra Idumaea , quae sic vocata fuit ab Esau habitatore, qui facturus erat in Judaeos et in Gentes. Titulus sic psalmus iste commutationes duas justi, unam in hac vita, quae fit de peccato ad justitiam, secundam in alia vita, quae est de mortalitate ad immortalitatem. Quae commutatio fiet inscriptione tituli suscepta per fidemsubjiciendo se legi ipsius Christi, ut secundum eam legem operentur. Quia fides sine operibus mortua est . Commutabuntur dico, cum succendit, id est, per hoc quod succendit igne Dei, Mesopotamiam Syriae, id est, Judaeos, quos vocando elevavit in altam dignitatem, qui prius erant sublimes
Abbreviated transcription (Latin):
kalit fugiens saulem uenit in desertũ idu¬
mee intellexitq in hac figura. ȩccłiam positã
in descito huius uitȩ. ubi nichil ẽ nisi teriem¬
tas. de quo significato cantat in hoc psalmo.
ꝓpħȩ cum omnib iustis. cum ipia eccłia eet̃

Expanded text:
rialiter fugiens Saulem, venit in desertum Idumaeae, intellexitque in hac figura Ecclesiam positam in deserto hujus vitae, ubi nihil est, nisi terrenitas, de quo significato cantavit hunc psalmum. prophetae cum omnibus justis, cum ipsa Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
enuim ap̃e nũquam debilis ẜ fortis appaiet.
uel capitis mei .i. sustentatio mentis meȩ. Cum
ioscph ect in egipto nato manase dixct. iam
sum oblitus priors doloꝵ. & ideo dictuse ma¬
nasses .i. obliuio. Nato quoq effraym dute.
Iam fructificatu in t̾ra aliena: & ideodictus

Expanded text:
enim Christus nunquam debilis, sed fortis apparet. Vel « capitis mei, » id est sustentatio mentis meae. Cum Joseph esset in Aegypto, nato Manasse, dixit: Jam sum oblitus priorum dolorum. et ideo dictus est, Manasses, id est oblivio. Nato Ephraim dixit: « Jam fructificavi i
Abbreviated transcription (Latin):
ficautes eis ait fugiant a faciȩ artus ac utindi¬
testamentum. Pitsentes enun tribulationes
quas ꝑ ueteri peccato sustinem̃ nob̾ signticaut.
qued si hic in peccato ꝑmanebimus. in futiure
mlicio grauissime pumient᷑. uel ꝑ sigonifiane¬
oncm diuinam scripturam possumus acciꝑe.
uł ꝑ significationẽ uetulum erucis possiurm̃
nob siginum. sit ne redemptoris nri passioue
fugiamus. quia si compatunur.: ⁊ comragna¬
huniis. ¶deo dedisti significationci: ut lib.¬

Expanded text:
 ut fugiant a facie, » id est a vindiTestamentum; praesentes enim tribulationes, quas pro veteri peccato sustinemus, nobis significant, quod si hic in peccato permanebimus, in futuro judicio gravissime puniemur. Vel per significationem divinam Scripturam possumus intelligere, Vel significationem vexillum erucis possumus anobis signum sit, ne Redemptoris nostri passionem fugiamus: quia « si compatimur, et conregnabimus . » Ideo dedisti significationem, « ut lib
Abbreviated transcription (Latin):
mese .i. ꝓbatio. in quam sꝑo quod ntiquam
enu a filiab in ebriatus cum utrac cont.
& abina moab. ⁊ ab attera ammon genuit
A moab dicti sunt ipłi moabite: ab amon.
amonite.s Ostendit qualit̾ gentes erunt suȩ
scił ꝑ predicationem ȩuangelii. Et hoc dicꝰ.
ea calciata ẽ eccłia ut possit tiansire spineta.
idumcam .i. in terreuitatem gentilium. ut
ꝑ ęuangłium contrita terrenitate gentiliĩ
faciam moab ineũ. Michi etiam alieiugene
.i. illi qui licet corꝑalit̃ michi adhereant.
tanĩ m̃te alienati sunt. sicut ypoc̾tȩ. se inͥ
subdi. s Postqmͣ fideles qui hic loquunt᷑.¬
etiam quod secũ multos aggregarent: ad¬
dunt qd̃ ab ipso deo ipsi delucent᷑. ui mu¬
nitam ciuitatem. ubi accipiant sclam com¬
mnutationem. Contõ. Hoc ds̃ ꝓmisit. s qͥs¬

Expanded text:
est probatio, in qua spero, quod nunquam a filiabus inebriatus, cum utraque coiit, et ab una Moab, et ab alia Amon genuit, et a Moab dicti sunt populi Moabitae, et ab Amon, Amonitae. Ostendit qualiter gentes erunt suae, scilicet per praedicationem Evangelii: et hoc est: « eIdumaeam, » id est in terrenitatem gentilium, ut per hoc Evangelium contrita terrenitate, faciam Moab meam « mihi etiam alienigenae, » id est illi qui, licet mihi corporaliter adhaereant, tamen mente alieni sunt, sicut hypocritiae « sunt mihi subditi. » Postquam fideles, qui loquunt, dixerunt etiam quod secum multos aggregarent, addunt, quod ab ipso Deo deducuntur in munitam civitatem, ubi accipient secundam commutationem. Cont
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ.i. ꝑ ꝓpͥa uerba ipsors. quia sepe coutin¬
git ut uerbis ꝓprus falsi ec̃ coniuncant᷑. Ut
angustinꝰ. contͣ milites qui dixerunt ipsis
dicit. Si dormierunt. quomͦ scterunt. ꝙ si
dicunt̃ illi maiores dentes. molas dico leo¬

Expanded text:
a verba ipsorum, quia saepe contingit ut in verbis propriis falsi esse convincantur, ut Augustinus contra milites, qui dixerunt, ipsis m fuisse, dicit: Si dormierunt, quomodo sciverunt? et si dicuntur illi majores dentes, molas dico «
Abbreviated transcription (Latin):
ti .i. si non poterunt sͥ alios incorporare ut
uolueruit. murmurabunt. quia sic̃ olim
in deserto ꝓ cibo corꝑali murmurauerant.
sic mͦ ꝓ sp̃ali murmurabunt.Ego autẽ.
quarta pars. Ipsi ita disꝑgent᷑. ego autẽ. tutꝰ
ꝓpt̾ hec omina. cantaibo .i. landabo corde ec
exittabo .i. exultant̾ annuntiabo mia̾no¬

Expanded text:
t, si non possunt sibi alios incorporare ut voluerint, et murmurant, sicut olim in deserto pro cibo corporali murmuraverunt, sic modo pro spirituali murmurabunt. « Ego autem. » Quarta pars. Ipsi ita dispergentur, « ego autem » tutus propter haec omnia « cantabo, » id est laudabo corde et exsultabo, » id est exsultans annuntiabo
Abbreviated transcription (Latin):
siciebam. Contd̃. Cogitauerunt repellere ita .s.
ore suo benedicebant .i. uerbum bonuĩ optabãt.¬
& .c. s. in .i. siquid boni dicebant. deceptionis
intentione dicebant. Et in hoc uersu ostendit
latentem impugnationẽ. Uel sic continua:
Ipsi interficiunt seipsos unuiersi: s tam̃ non

Expanded text:
sitiebam. Continuatio: Cogitaverunt repellere, ita scilicet « sitiebam. Continuatio: Cogitaverunt repellere, ita scilicet « ore suo benedicebant, » id est, in ore b » id est si quid boni dicebant, deceptionis intentione dicebant. hoc versu ostendit latentem impugnationem. Vel sic continuatur: Ipsi interficiunt ipsos universi, sed tamen
Abbreviated transcription (Latin):
susceptor m̃s. qui me fuscepit de iulitate
peccati. ducendo ad dignitatõ iusticie.⁊ ido
n moicebor amꝑlius .i. licet aliqũ motꝰ fue¬
run tam̃ iuterius ñ mouebor. Et qñquide
tantũ habeo saluatorem. a quo amptꝰ non
Et non ita irruuis. ut nob̃ tantum bona exte¬
tentiam approbat alia tianslatio quȩ dicit
inter ficitis uniuersos. Uel sic. Uos irruitis
interficitis. Ii ruitis dico. tanqmn parieti ini cli¬
nato. quia sicut paries inclinatus ꝓmus ẽ ad
riunam. sic putatis nos ꝓnos ad ruinam
tanqm omni destituam᷑ auxilio. Et macerię
depulsȩ. quia sicut maccria quȩ in scipsa
fragilis ẽ. quȩ ẽ sine cemento. si depuisa sit ꝓr¬
sus.iam in ruinam imminet: sic nos pu¬
tatis eẽ sine omui colligatione. ꝙ ꝓnos fun¬
ditus ad ruinam.Nos non sumus inclinatꝰ
paries. uł maceria. uerũtam̃ non ideo cessant
latio habet honorẽ meum. E tam̃ ego semꝑ
cucurri ꝑ miliciam & uiam istam ꝓpositam

Expanded text:
susceptor meus, » quia me suscepit de vilitate peccati, ducendo ad dignitatem justitiae: et ideo « non movebor amplius, » id est licet aliquando motus fuerim, tamen ulterius non movebor. Et quando quidem talem habeo Salvatorem, a quo amplius non et non solum ita irruitis, ut bona nobis extetentiam approbat alia translatio, quae dicit: interficitis universos. Vel sic: Vos irruitis interficitis, irruitis dico, « tanquam parieti inclinato, » quia sicut paries inclinatus pronus est ad ruinam, sic putatis nos pronos ad ruinam, tanquam omni destituamur auxilio, « et maceriae depulsae, » quia sicut maceria in seipsa fragilis est, quia sine caemento est, si depulsa est, prorsus in ruinam imminet, sic nos putatis esse sine omni colligatione et pronos funditus ad ruinam. Nos enim non sumus inclinatus paries, vel maceria. « Verumtamen » non ideo cessant latio habet, honorem meum: sed tamen ego semper « cucurri » per militiam, et viam istam propositam
Abbreviated transcription (Latin):
illis enuen nou infirmat᷑ caput meũ. ħ suaui¬
ter quiescit. Iuda .i. confitens c̃ tex ms. que
ego constituam regem. & extendam calciamd¬
tum neũ . u humanitatem meã qua fiuit eai¬
eiata diuiuitas. in idumeam. faciendo eam
ibi annuntiari.S Quis deducet. Qñqui¬
dem xp̃c hec bona facit michi. gͦ quis

Expanded text:
illis non infirmatur caput meum, sed suaviter quiescit. Juda, id est confitens, est rex meus, quem ego constituam regem, et extendam calceamentum meum, id est humanitatem meam, qua fuit calceata divinitas, in Idumaeam, faciendo eam ibi annuntiari. Quis deducet? quandoquidem Christus haec bona facit mihi, ego qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid de ueteri instoria. Legit᷑ enum in uch
historia quod cdauid fugieus saul ꝑrerit ad
micol uaoien suam in quand̾a domũ suam.
quod cum saul cognouisset ftcrt domix custod.¬
Uiros n sua hos ꝑpendens emisit eum ꝑ fenesm̃.
q sic libatus est. ꝑ noc quod dauio fuit itaeit¬
cum sessus ii domo sua. intellerit quodi rp̃o¬

Expanded text:
. Legitur enim in veteri historia quod David fugiens Saul, perrexit ad Michol uxorem suam, in quamdam domum suam; quod cum Saul cognovisset, fecit domum custodiUxor sua vero hoc perpendens, emisit eum per fenestram, et sic liberatus eum. Per hoc quod David ita fuit circumseptus in domo sua, intellexit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ini gentattatem ut mitti ex gentib m̃
incorporent᷑. ⁊ amplict᷑ ciuitas societate m̃¬
citib nr̃is. quia ds neq hodie iubet congre¬
gari eteraitũ neq p̃bet manifestum auxilnĩ.
sicut fecit antiquis patrib. Tu nou gradi¬
eris ut iuiues corporalit̃. nap nos petimiis.
s da nob̾ auxilium de tribulatione. scu
ut tribulationes immisse aurilientur
nob̾. & ꝑducant ad ciuitatem munitam
Et salutem hominum non petumis. qͥa
uana ẽ salus hominis.i. trausitoria si fit ex
s in deo. quia omina ei ⁊ nicħ bom nob̾

Expanded text:
n gentilitatem, ut multi ex gentibus mihi incorporentur, et ambietur civitas societate mecitibus nostris, quia neque hodie jubet congregari exercitum, neque praebet manifestum auxilium, sicut fecit antiquis patribus. Tu non egredieris, ut vivas corporaliter, neque nos petimus, sed « da nobis auxilium de tribulatione, » scilicet ut tribulationes immissae auxilientur nobis, et perducant ad civitatem munitam; et salutem hominum non petimus, quia « vana salus hominis, » id est transitoria, si sit ex s, quia omnia ei, et nihil boni nobis
Abbreviated transcription (Latin):
in con.dĩ. quia semꝑ di p̾sentia fruetur. Et̃
miser erit. Iterum alia commendatio qͥa
ibi nullus requiret ui̾tatem. quia omnes
ibi habebunt ꝑfectam dĩ cognitionem.
Et hoo ẽ quod sub interrogatione pouit:
Misidiam ⁊ ueritate.e.ꝙ. raquuiret: Sicpsol.¬

Expanded text:
a semper praesentia ejus fruitur, et miser erit. Iterum alia commendatio: Quia ibi nullus requiret veritatem, quia omnes ibi perfectam habent cognitionem, et hoc est quod sub interrogatione ponit, « misericordiam et veritate
Abbreviated transcription (Latin):
mortificationẽ qua in passione extensus fuit
in ligno: sicut coriũ mortui animalis. Uñ
& alibi. Dinumerauerunt omuia ossa.m.
Oico exurge. & non dubito de resurrectiõe:
quia ego exurgam. &e ut certissime ter¬
pͥma sabb̃i. Et cum resuritxero. cont.¬

Expanded text:
mortificationem, quia in passione extentus fuit in ligno, sicut corium mortui animalis. Unde et alibi: « Dinumeraverunt omnia ossa mea. » Dico exsurge, et non dubito de resurrectione, quia ego « exsurgam, » et ut certissime etiam terprima sabbati. Et cum resurrexero, « con
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ nontm̃ mala ñ intuli: s etiam bona
feci: Et hoc ẽ direxi. aliquos exemplo ⁊ do¬
cum̃to ut ad uiam uere cognitionis acce¬
dent. Et quia sic cucurri: o domine qͥ¬
tribulari. exurge. ii occursum.m .i. occur¬

Expanded text:
et non tantum mala non intuli, sed bona feci, et hoc est, « et direxi » aliquos exemplo et documento, ut ad viam vere cognitionis ascenderent. Et quia sic cucurri, o Domine, qutribulari, « exsurge in occursum meu