comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Adueniente xp̃o qui sublege mo¬
r̃si erant conclusi ã. subpeccato
Si ultra in legis obseruatione ꝑ¬
mauere uoluerint. qr maledic¬
ti qui ũbre legis deseruierint
ueritate p̃sente: Nã & hioc os¬
tendit qđ ñ potuit inueniri qui
om̃a p̃cepta legis impler&. Siue
conclusit dic subpeccato id est
dep̃hendit om̃a subpeccato ẽẽ.
conclusa ut peccatũ nisi in xp̃o
credentes declinare ñ possuut
& sic necesse ess&r ut ꝑ sołã fidẽ
adꝓinissã salutẽ ꝑuenirent cre¬
dentes: Itẽ conclusi idẽ. in mul¬
ta distracti & diuersis obserua¬
tionib occupati inscola legis
ad doctrinã fidei seruabamur
q xp̃i erat tẽpore reuelanda

Expanded text:
Adveniente Christo, qui sub lege Mosi erant, conclusi sunt sub peccato, si ultra in legis observatione permanere voluerint. Quia maledicti qui umbrae legis deservierint, veritate praesente. Nam et hoc ostendit, quod non potuit inveniri, qui omnia praecepta legis impleret. Sive conclusa sit dicit sub peccato, id est, deprehendit omnia sub peccato esse conclusa, ut peccatum nisi in Christo credentes declinare non possint, et sic necesse esset, ut per solam fidem ad promissam salutem pervenirent credentes. Item conclusi, id est, in multa distracti ex diversis observationibus, occupati in schola legis ad doctrinam fidei servabamur, quae Christi erat tempore revelanda.
Abbreviated transcription (Latin):
mortis: nuino ministratione
dãpnationis uocauit. Ideo mi¬
nistratio mortis. qr sola ꝑse ñli¬
berabat amorte. Ideo &ĩ minis¬
tratio dãpnationis. quia reos.
sine ullo penitentiȩ remedio: pre¬
sentia dicebat exitio
culgo
magis habunidat oius

Expanded text:
m, nunc ministrationem damnationis vocavit. Ideo ministratio mortis, quia sola per se non liberabat a morte. Ideo etiam ministratio damnationis, quia reos sine ullo poenitentiae remedio praesenti addicebat exitio. Multo magis abundet mi
Abbreviated transcription (Latin):
respicit ubi occasione mundoꝵ uł
inmundoꝵ ciboꝵ diuersa sentientes
ab inuicẽ discrepant ac sidicer& nihil
de inmunditia animaliũ iudicetis.
sic̃ nec xp̃s inmnunditias credentiũ
reputaũ qͥ nullius obruit delicdũ
agere debere ut uidentes homines
opera euy bona glorificent patrẽ
qui incelis ẽ.

Expanded text:
respicit, ubi occasione mundorum vel immundorum ciborum diversa sentientes, abinvicem discrepabant, ac si diceret: Nihil de immunditia animalium judicetis, sicut et Christus immunditias credentium reputavit. Qui nullius obruit delictum, agere debere, ut videntes homines opera eorum bona glorificent patrem, qui in coelis est.
Abbreviated transcription (Latin):
ante quã facer&. poterant enĩ dubi¬
tar& si filius dĩ ess& cũ eũ uider̃ mori¬
turũ Sed cũ uider̃ eũ resurrexisse
credebant in quo ante dubitabant &
confirmataẽ. fides in cordib: eorũ qũa
illis p̃dixerat qui&ore ꝓmisit quid
facturus erat & opere cõpleuit: quod
ante p̃dixit. De inde quid dicit
iã monmmilga l.oquar uoris¬
cũ ueaut enũ piuticeps cmudi

Expanded text:
erant enim dubitare si filius Dei esset, cum eum viderunt moriturum, sed cum viderunt eum resurrexisse credebant, in quo ante dubitabant, et confirmata est fides in cordibus eorum, quam illis praedixerat, qui et ore promisit, quid facturus erat et opere complevit, quod ante praedixit. Deinde quid dicit: Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestissime dñs hac conclusi¬
onẽ doc& qđ sit edificare turrẽ uł
cũ rege fortiore facere pacẽ suũ
uide lic& eẽ. discipulũ p̃parare autẽ
sũptus ad ꝑficiendã turrẽ &mitte¬
re legadionẽ ad impetrandã pacẽ
ñ ẽẽ. aliud quã renuntiare omnib
ꝗ possidem: Distat sane int̃renun
curas mundi post ponere solis de¬
siderus et̃nis inhiare: Cunctoꝵ aũ
fideliũ ẽ renuntiare omnib: ꝗ pos¬
sident hoc ẽ. sic tenereq: mundi ã.
ut tam̃ ꝑ ea ñteneant᷑ inmundo. ha¬
bere rẽ tẽporalẽ inusu et̃nã inde¬
siderio sio t̃rena gerere ut tamen
tota iñte ad celestia tendant:

Expanded text:
Manifestissime Dominus hac conclusione docet quid sit aedificare turrim, vel cum rege fortiore facere pacem: suum, videlicet, esse discipulum. Praeparare autem sumptus ad perficiendam turrim, et mittere legationem ad impetrandam pacem, non esse aliud quam renuntquae possidet. Distat sane inter renucuras mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare. Cunctorum autem fidelium est renuntiare omnibus quae possident, hoc est, sic tenere, quae mundi sunt, ut tamen per ea non teneantur in mundo habere rem temporalem in usu, aeternam in desiderio, sic terrena regere, ut tamen tota mente ad coelestia tendant.
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illud qđ scrip¬
tũ est inaggeo. ad huc ego semel
mouebo celũ & trã & ueni& desi¬
deratus cunctis gentib ut ab orien¬
te & occidente ueniant & recum
uniuersa uaticinia ꝓphȩtarũ qui
in eis dura legis uelamine claude¬
batur scissũ pater& gentibus.¬

Expanded text:
iuxta illud, quod scriptum est in Aggeo: adhuc ego semel mouebo caelum et terram et ueniet desideratus cunctis gentibus, ut ab oriente et occidente uenianuniversa vaticinia Prophetarum, qui in eis duro Legis velamine claudebatur, scissum pateret gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i. septi formis sp̃s dicitur.
Idest sapientiȩ & intellectus.
consilii & sortitudinis. scien¬
tiae & pieatis. & timoris dĩ.
unius enim sp̃s dona legaliter
cominendatur. quando a sep¬
tem spiritibus pax &gratia
deuotis obtatur. et a iħu
xp̃o qui est tresgis pidelas

Expanded text:
sancti, septiformis spiritus dicitur, sancti, septiformis spiritus dicitur, id est sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Dei. Unius enim semper spiritus dona legaliter commendantur, quando a septem spiritibus pax et gratia devotis optantur. Et ab Jesu Christo, qui est testis fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
Sepgem ec clegiis quae
Surig mmasia. Idest. uni
ecdesiȩ septi forinis. Septe¬
nario nuiuero sepȩ unitas
figuratur eo quod exprimo
ternario. tam quã ex diuerso
uniuersitas tota conficitur
Nam &animae corporis que
diuersitas. ipsam unitacẽ nu¬
meri huuis conplectitur. &¬
adanimã enintria ꝑtinent:
ad corpus quattuor. dicitur
namquȩ diligendus est ds̃ ex
toto corde & tota anima &
extota mente. Corporis autẽ
notas habemus quactuor qua¬
litates. calidam & frigidam
siccam &humidã. propterea
&iam canitur: septies indie
laudem dixi tibi quacia uo
Lic & iuxta apostolũ dr̃ erat
inxp̃o mundum reconcilians
sibi uel sicut ipse testatur.
qui memisit mecũ est ꝓpter
unitatẽ unius eiusdem quȩ
nature: ad ꝑsonam tamen filii
hic ꝓprie redigendus est lo¬
cus. est enim: quia idẽ ꝑma¬
n& erat : quia cũ patre om̃a
condidit uenturus est adiudi¬
candum. et Seperẽ spirigi¬
Bus qui incons pecgu ghro
NI eius suaie:. Propter
septenariã operationẽ sp̃s

Expanded text:
septem Ecclesiis quae sunt in Asia. Id est uni, Ecclesiae septiformi. Septenario numero saepe universitas figuratur, eo quod ex primoternario tanquam ex diverso universitas tota conficitur, nam et animae corporisque diversitas ipsam unitatem numeri hujus complectitur. Ad animam enim tria pertinent, ad corpus quatuor. Dicitur namque diligendus est Deus ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente; corporis autem notas habemus quatuor qualitates, calidam et frigidam, siccam et humidam. Propterea etiam canitur : Septies in die laudem dixi tibi. Quod alibi Licet juxta Apostolum, Deus erat in Christo mundum reconcilians sibi , vel, sicut ipse testatur, qui me misit mecum est, propter unitatem unius ejusdemque naturae, ad personam tamen filii hic propriae redigendus est locus. Est enim quia idem permanet, erat qui cum patre omnia condidit, venturus est ad judicandum. Et a septem spiritibus, qni ejus sunt. Propter septenariam operationem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã qui ouiũ uestitu se induunꝰ
intus s̃. lupi rapaces & neforte
fragilitas humana dinoscere ñ pos¬
s& lupũ subouina pelle. ait exfruc¬
Btib eꝵ cognoscetis eos. quis̃. fruc¬

Expanded text:
quosdam, qui ovium vestitu se induunt, intus autem sunt lupi rapaces; et ne forte fragilitas humana dignoscere non posset lupum sub ovina pelle, ait: «Ex fructibus eorum cognoscetis eos.» Quaerimus fruc
Abbreviated transcription (Latin):
O mictũ id est opertoriũ cȩlos
forsitan debemus aduertere qui
aduicem uelaminis terras operi¬
unt : qui similit̃ ut alia commutant᷑
&ut facta dñi ostender& &iam
sub &ernitate mansura dicat
mutabis ea &mut abuntur. quia
num quam erunt adhoc corrup¬
tibile redditura Mam si corrup¬
tione ulterius sub iacerent: non
dicerentur esse mutata sic ut
danihel ꝓph&a testatur qñm̃¬

Expanded text:
mictum, id est opertorium, coelos forsitan debemus advertere, qui ad vicem velaminis terras operiunt, qui similiter, ut alia, commutabuntur. Et ut facta Domini ostenderet, jam sub aeternitate mansura dicit: Mutabis ea, et mutabuntur, quia nunquam erunt ad hoc corruptibile reditura. Nam si corruptioni ulterius subjacerent, non dicerentur esse mutata. Sicut Daniel propheta testatur
Abbreviated transcription (Latin):
tando iołan dĩ gratiã susc ipiendo
habet siue hiȩc quattuor nomi
na ꝓquattuor principib intel¬
legenda ĩ. uirtutib tunc eñi un:¬
quisꝗ oboediens .ẽ. cũ prudentiã
agnoicendi peccata habuerit.
Tunc uirilis. ẽ : cũ tẽperantiã sus¬
tinendi laborẽ adp̃henderit. Tunc
sub plantatꝰ cũ fortitudinẽ uin¬
cendiuitia receperit. tunc di
gratia cũ uerã iustitiã implendi
manda inuenerit.
INE PUNT IET¬

Expanded text:
tando, Joannes Dei gratiam suscipiendo tando, Joannes Dei gratiam suscipiendo habentur. Sive haec quatuor nomior principalibus intelligenda sunt virtutibus. Tunc enim unusquisque obediens est, cum prudentiam agnoscendi peccata habuerit. Tunc virilis est cum temperantiam sustinendi laborem apprehenderit. Tunc supplantator, cum fortitudinem vincendi vitia receperit. Tunc Dei gratia cum veram justitiam implendi mandata invenerit. INCIPIUNT LE
Abbreviated transcription (Latin):
Poralit̃ primũ eñi homo rexia
desiderii sui mittit in mare hui
scłi ut uelud pisces opera mor¬
tua capiat. Sed misericordit̃ ad¬
mi priora mutat instrum̃ta ut
iterũ rete honi desideri in icłi
mare iactans pisces bonarũ uir¬
tutũ naui carnis ad portũ uitȩ
afferat. Reliquens fugitiuũ dia¬
ho ũ. sic em̃i zebedeus int̃pretatꝰ
quat tuor apastoloꝵ nomina: du¬
os populus significant. Simon
eñi oboediens pexrus aũ agnos¬
cens int̃prȩtat᷑ significat popu¬
lũ iudeo qͥ prius oboediũ p̃ceptis
dñi &agnoũ creatorẽ suũ. Idẽ ip¬
sũ & ia cob qͥ interp̃catꝰ subplantatꝰ
significat. andreas uero int̃prȩ¬
tat᷑ uirilis. significat populũ gen
tat᷑ significat. Cratia eñi dĩ salua¬
te ĩ. gentes. Nã & hȩc quattuor
nomina inmorib unius cuiusq
hominis continent̾. Siman obȩ¬
diendo peorus agnoscendo peccatũ
suũ. andreas uirilit̃ sustinendo
labores: iacob uttia carnis subplan¬

Expanded text:
 Primum enim homo retia desiderii sui mittit in mare hujus saeculi, ut velut pisces opera mortua capiat, sed misericorditer admi priora mutat instrumenta, ut iterum rete boni desiderii in saeculi mare jactans, pisces bonarum virtutum navi carnis ad portum vitae afferat, relinquens fugitivum diabolum, sic enim Zebedaeus interpretatur. Quatuor apostolorum nomina duos populos significant. Simon enim obediens, Petrus autem agnoscens interpretatur, significat populum Judaeorum, qui prius obedivit praeceptis Domini, et agnovit creatorem suum. Id ipsum, et Jacobus, qui interpretatur supplantator, significat. Andreas vero interpretatur virilis, significat populum gentetatur significat. Gratia enim Dei salvatae sunt gentes. Nam et haec quatuor nomina in moribus uniuscujusque hominis continentur, Simon obediendo Deo, Petrus agnoscendo peccatum suum, Andreas viriliter sustinendo labores. Jacob vitia carnis supplan
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ uerbo
erigit hunc &ĩa dextera confutat
quia sermo docentis incorde
et exili eris sgent et ãsula¬
Bac et ingraũ cũ illas inigẽ

Expanded text:
quem verbo erexit etiam dextra confortat, quia sermo docentis, in cordEt exiliens stetit, et ambulabat, et intravit cum illis in te
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ insinu: paulo post ait suꝑ pec¬
tus. Ipse ẽ iohannes cuius ẽ hoc
euangeliũ Itaqua cũ recubuissex
ait ille supra pectus ihũ hic est
utiquae pectoris sinas sapientiae
secretũ. dicit ei dñe quis ẽ respon¬
dit ih̃. Ille ẽ cui intinctũ panem
porrexero Cũ intinxiss& panem
dedit iudae. post panẽ introiuit
millũ satanas. Ex pressus est tradi¬
tor nudate sunt latebrae tenobra¬
rũ ꝑonũ est quod accepit: sed malo
traditori datus sine demonstra¬
tio cui gracia fuissex ingratus.
Intrauit ergo ingrato panis in
uentrẽ hostis inm̃te. Et dicio
ei ihs. quod facis. fac citius. Non p̃¬
copit facinui : sed p̃dixit iudȩ malũ
nobis bonũ Montã in ꝑnitiẽ ꝑfidi
seuiendo quã ad salutẽ fidelium

Expanded text:
dixit in sinu, paulo post ait, super pectus, ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium. Itaque cum recubuisset, ait ille, supra pectus Jesu, hic est utique pectoris sinus sapientiae secretum, dicit ei: Domine, quis est? Respondit Jesus: Ille est cui intinctum panem porrexero; cum intinxisset panem, dedit Judae: post panem introivit in illum Satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo traditori datus, nisi demonstratio cui gratiae fuisset ingratus? Intravit ergo homini ingrato panis in ventrem, hostis in mentem. Et dicit ei Jesus: Quod facis fac citius. Non praecepit facinus, sed praedixit Judae malum, nobis bonum, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
Fortitudo ad tolerandã ꝑ uerseri
in ꝓbitatẽ decor ad exercenđa uir¬
tutũ gratiã. F ortitudoq ꝑ secutio¬
nẽ patit̾ ꝓpt̃ iustitiã. decor q ope¬
rat᷑ iustitiã. Similẽ huic sentenciã
psalmista de dño posuit dicens.
dñs regnaũ decorẽ induit. induit
dñs fortitudinẽ. cũ eñ p̃dicar&
dñs euangeliũ regni. aliis placebat.
aliis displicebat. alii bene loqbant᷑
alii detrahebant. lacerabant: mor¬
debant. conuiciebant᷑. ad eos ergo
quib: placebat decorẽ induit. ad
eos ergo quibt displicebat fortitu¬
dinẽ. Imitare ergo &tudñm tuũ
ut possis ẽẽ. uestis ipsius esto cũ
decore ad eos. quib placent bona
opera tua. esto fortis aduersum
detractatores.
eg ridesit
indie nouissimo. Ridebit

Expanded text:
Fortitudo ad tolerandam perversorum improbitatem. Decor ad exercendam virtutum gratiam. Fortitudo, quia persecutionem patitur propter justitiam. Decor quia operatur justitiauit dicens, Dominus regnavit, decorem induit: induit Dominus fortitudinem . Cum enim praedicaret Dominus Evangelium regni, aliis placebat, aliis displicebat; alii bene loquebantur, alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo, quibus placebat, decorem induit. Ad eos ergo quibus displicebat, fortitudinem. Imitare ergo tu dominum, ut possis esse vestis ipsius, esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua, esto fortis adversum detractores. Et ridebit in die novissimo. Ridebit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝗoctaua die post septimã
sabbati facta .ẽ. occulta sacer¬
dotii legalis archana patuer̃
Linguaq pontificũ iudeorũ
quã diffidentiae uincula strine¬
xerant intellegentiae ratio¬
nabile ẽ. uoce soluta
et suꝑ
ocña morataria iũdea di¬
eg pasuer incoide suo
dicerages quid putas puer

Expanded text:
nem quae octava die post septimam nem quae octava die post septimam sabbati facta est, occulta sacerdotii regalis arcana patuerunt, linguaque pontificum Judaeorum quam diffidentiae vincula strinxerant, intelligentiae rationabilis est voce soluta. Et super omnia montana Judaeae diet posuerunt in corde suo, dicentes: Quid putas pu
Abbreviated transcription (Latin):
uicinos eoreũ. ¶ uia uox
clamantas indeserto ẽ. nata
merito.ẽ. lingua parentis soluta
Aleꝗ eñi patrẽ a laudib silere
decebat qͥ uerbi p̃cone sibi nato
gaudebat. quippe cui labia qua
incredulitas uincxerat. fides
iã soluit Uerũ lixc &xiã allego¬
ricae siqui ꝑscrutari desiderat.
ioliannis celebrata natiuitas
gratiae noui testam̃ti.ẽ. incoa¬
ta sublimitas. Cui uicini & cog¬
nati patris nom̃ quã iohannis
inponere malebant: quia iudei
qui legis ei obseruatione quasi
adfinitate iuncti erant magis
iustitiã ꝗ exlege ẽ. sectari quã
fidei gratiã suscipere cupiebant:
Sed iohannes hocẽ. gratiae dĩ
uocabulũ matris uerb pater
litteris intimare satagunt.
qͥa &lex ipsa psalmi ꝗ ac ꝓphexe
aꝑtis sententiarũ uocib gratiã
xp̃i p̃dicant. & sacerdotiũ illud
u&us figuratus ceremoniarũ¬
& sacrificiarũ ũbris eiđẽ testi¬
monũ ꝑ hub&. pulchrȩ quȩ
zacharias octaua die ꝓlis editae
loquitꝰ. quia ꝑ dñi resurrectio¬

Expanded text:
icinos eorum. Quia vox clamantis in deserto est nata, merito est lingua parentis soluta. Neque enim patrem a laudibus silere decebat, qui Verbi praecone sibi nato gaudebat. Quippe cui labia quae incredulitas vinxerat, fides jam solvit. Verum haec etiam allegorice, si quis perscrutari desideret, Joannis celebrata nativitas, gratiae Novi Testamenti inchoata sublimitas. Cui vicini et cognati patris nomen quam Joannis imponere malebant, quia Judaei qui legis ei observatione quasi affinitate juncti erant, magis justitiam quae ex lege est sectari quam fidei gratiam suSed Joannis, hoc est, gratiae Dei vocabulum mater verbis, pater litteris intimare satagunt. Quia et lex ipsa psalmique ac prophetae apertis sententiarum vocibus gratiam Christi praedicant, et sacerdotium illud vetus figuratis cet sacrificiorum umbris, eidem testimonium perhibet. Pulchreque Zacharias octava die prolis editae loquitur, quia per Domini resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
Est quidẽ un: pontifex magnus
tifex nec sacerdotũ princeps tan¬
tumodo : sed & princeps principũ
sacerdotũ sic ut &rex regũ: & dñs
dominorũ qui uelam̃ qđ apłs int̃¬

Expanded text:
Est quidem unus pontifex magnus tifex, nec sacerdotum princeps tantummodo, sed et princeps principum sacerdotum sicut et Rex regum, et dominus Dominorum, qui velamen quod Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dñs boni pastoris opus
ostendere uoluit: seipsũ
ꝓposuit in exemplo dicens. bo¬
nus pastor animã suã ponit
pouib: suis. fecit qđ monuit
ostendit quodiussit. Animã
suã posuit: pouib suis. Ostensa
nob̵ est de contẽ ptu mortis uia
quã sequamur. apposita forma
cui inprimanur. primũ nob
est exteriora nr̃a miseri cordit
ouib: eius inpendere: postremũ
uero si necesse sit : &iã mortem
nr̃am peisdẽ ouib ministrare.
Quiñdat ꝓouib substantiã suã
quando daturus ẽ animã suã
ex posuimus uel magis dño do¬
cente intellexim: quisit pas¬
tor quis ostiũ quis ostiarius.
qui &iã &ouis nec non quisint
fures & latrones cognouim:
sed modo demercennario &
lupo consideremus. dequib:
ipse dñs dixit
MERCENMA¬
Rius aũ egquinonies⁊

Expanded text:
ominus boni pastoris opus ostendere voluit, seipsum proposuit in exemplo dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit: animam suam posuit pro ovibus suis. Ostensa est nobis de contemptu mortis via quam sequamur, apposita forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. Qui non dat pro ovibus substantiam suam, quomodo daturus est animam suam? Exposuimus vel magis Domino docente intelleximus, quis sit pastor, quis ostium, quis ostiarius, qui etiam et oves, nec non qui sint fures et latrones cognovimus; sed modo de mercenario et lupo consideremus, de quibus ipse Dominus dixit: Mercenarius autem, et qui non es
Abbreviated transcription (Latin):
ad porgam perneaco&
Angustia immo ferrea erat por¬
ta q ducit adhierusalẽ celestẽ
sedi apostoloꝵ uestigiis nob iã
facta ẽ. meabilis qui sanguine
ꝓprio ferrũ uicer̃ hastiũ. dehoc
arator. perrea quid mirũ sic ȩdunt
hostia p&ro. quẽ ds̃ & heriae
custodẽ deputat aulȩ ec clesiȩ¬
ꝗ suȩ faciens retinere cacumen:
Inferrũ superare iub&. et pe¬
gius adse reuensus dix̃.

Expanded text:
ad portam ferream, Angusta imo ferrea erat porta, quae ducit ad Jerusalem coelestem, sed apostolorum vestigiis nobis est jam facta meabilis, qui sanguine proprio ferreum vicerunt ostium. De hoc Arator: Ferrea, quid mirum si cedunt ostia Petro? Quem Deus aethereae custodem deputat aulae Ecclesiaeque suae faciens retinere cacumen Infernum superare jubet. Et Petrus ad se reversus.
Abbreviated transcription (Latin):
Samaritanus qui int̃pretat᷑
eustos dñm significat cui rec¬
tissime ꝓph&aneos latrones
possit incurrere supplicat
Custodime inquiens a laꝗo
operantiũ iniquitatẽ. qui ꝓp¬
t̃ nos homines & ꝓpt̃ nr̃am
salutẽ descendens decelo
uite p̃sentis iter arripuit
&uenit secũs eũ qui uulne¬
rib: tabescebat inflictis. id est
insimilitudinẽ hominũ factus
& habitu inuentus ut homo. con¬
passionis nr̃ȩ susceptione fini¬
tite &miseri cordiȩ factus est
conlatione uicinus.

Expanded text:
Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat, cui rectissime propheta, ne hos latrones possit incurrere, supplicat. Custodi me, inquiens, a laqueo, operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, et propter nostram salutem descendens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae factus est consolatione vicinus.
Abbreviated transcription (Latin):
tauerat seꝓexcusatione dixisse
inculpã ꝓpriã uertitꝰ. Si inquid
ras & aliena secta sectari ibiꝗ me¬
tere ubi ñ seuerĩ quare ñtibi isti¬
us modi cogitatio incussit tiuio¬
rẽ ut scires mea diligentius ꝗ sit¬
ro grecus sermo significat eloqͥa
dñi inquid eloquia casta argentũ ig¬
ne examinatũ. pecunia ergo &ar¬
gentũ p̃dicatio euangelii ẽ. & sermo
diuinus quidari debuit adm̃iã hoc ẽ.
promtis paratisq fideliũ cordib
imitari ad quã uidelic& m̃sã idẽ. m̃te
auditor ñ alia quã dominica ẽ. dese¬
renda pecunia ut omnis sermodo¬
centis scripture sensũ sequat᷑ nã
qđ hic dñs ñquã libx pecumã sed suã
dic̃ numulariis eẽ. fenerandã expo¬
nit apłs dicens. siquis loquit̾ quas

Expanded text:
taverat se excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur, si, inquit, ras, et aliena secta sectari, ibique metere, ubi non seminaverim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem? ut scires me mea diligentius quaesitυρίῳ Graecus sermo significat. Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummulariis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Veteris & noui testam̃ti doctrina.
quasi due matres s̃ sed & uetus in
monte sina ꝑ morsen dictũ ẽ nihil
enim ꝓdest testam̃tũ uetus de mon¬
te sina inseruitutẽ generans : nisi
er testimoniũ ꝑ hib& detestam̃to
nouo alioquin quã diu loquitur
morses uelam̃ suꝑ corda eorũ posi¬
tũ est Cũ autẽ inde quisq tran¬
sierit ad xp̃m aufer&ur uelamen
trans euntiũ quippe intentio ipsa
mutatur deuetere ad nouũ ut
I SeRuitu¬
gẽ cererans q: es t aqar
Inseruitutẽ autẽ generans dix̃
or iudei metu &iã p̃senti ac peri¬
culo admandatorũ obseruantiã
cogebantꝰ ut serui nam xp̃iani
adiugũ suaue : & on: leue p̃mus in¬
uitant᷑ ut liberi illi: quasi liberi p̃ter
moralia p̃cepta &iã diuersis operib:
occupant᷑ nobis tam quã filiis om̃a
seruilia honera adimpletis moralib
auferunt᷑ & illi sacerdotib: ex debito
seruientes tributa reddere : &iã coge¬
bant᷑ nos uero ꝓpt̃ caritatẽ nihil de¬
bentes: uoluntariȩ antestites nr̃os

Expanded text:
Veteris et Novi Testamenti doctrina, quasi duae matres sunt, sed Vetus in monte Sina per Moysen datum est. Nihil enim prodest Testamentum Vetus de monte Sina in servitutem generans, nisi quia testimonium perhibet Testamento Novo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christum, auferetur uelamen. Transeuntium quippe intentio ipsa mutatur de uetere ad nouum, ut In servitutem generans, quae est Agar. In servitutem autem generans dixit, quia Judaei metu etiam praesenti ac periculo, ad mandatorum observantiam cogebantur ut servi. Nam Christiani ad jugum suave et onus leve praemiis invitantur, ut liberi, illi quasi servi, propter moralia praecepta, etiam diversis operibus occupantur. Nobis tanquam filiis, omnia servilia onera, adimpletis moralibus, auferuntur, et illi sacerdotibus ex debito servientes, tributa reddere etiam cogebantur. Nos vero praeter charitatem nihil debentes, voluntarie antistites nostros
Abbreviated transcription (Latin):
en ql. oripi ca uerunt dc̃n
qui dedit pog esaum
galem hocninusus.
Quam miranda diuinȩ potentie
uirtus ubi nulla temporis in¬
terueniente morula iussa sal¬
uatoris salus festina comimitta¬
tur: merieo qui ad fuerant damp¬
natis blasphȩmie iaculis ad lau¬
dem tante maiestatis stupendia
corda conuertunt: es dc̃ xi.
post penite costeni hẽc
epłe ti pauli apłi adeppesios¬
Vide rraquȩ quocnodo
cauge amsulegis nioriqua¬
Si insipienges sed quasi
dicitur ut caute ambulent qui
habebant exercitatos sensus ad
discernendum bonum & maluni:
& ꝓbantes omnia id quod statue¬
rant bonum esse recinebant: qui
autem uid& quomodo ambul&
& quan caute fiͣgat gradum ne
forte offendat ad lapidem pe¬
dem suum &dicit lucerna pedi¬
bus meis uerbum tuum dñe uti¬
que sapiens est redicneniges
rempus quo dies cnala

Expanded text:
et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem talem hominibus. Quam miranda divinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussa Salvatoris salus festina comitatur. Merito qui adfuerant damnationis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt. HEBDOMADA XXI POST PENTECOST. EPISTOLA BEATI PAULI APVidete itaque quomodo caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut, dicitur, ut caute ambulent, qui habebant exercitatos sensus ad discernendum bonum et malum, et probantes omnia, id quod statuerant bonum esse retinebant. Qui autem videt, quomodo ambulet, et quam caute figat gradum, ne forte offendat ad lapidem pedem suum, et dicit: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine , utique sapiens est. Redimentes tempus, quoniam dies mal
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ secundȩ natiuitatis ad¬
huc nescius ꝑseuerabat. Desalute
autẽ sua iã sollicitus extiterat ne¬
cessario deuna quã nouerat natiui¬
tate: an poss& iterari. uel quo ordine
regeneratio possit impleri querebat.
nehuius experes remanendo uita
celestis particeps esse nequir&. no¬
tandũ autẽ . quia qđ de carnali dixit.
hoc &iã despiritali ẽ regeneratione
secundũ Nequaquã uidelic& ea
postquã semel expleta fuerit
posse repeti. siue hereticus. siue
scismaticus. siue facinorosus quisq
in confessione scãe trinitatis babti¬
⁊ &. ñ ual& ille qui ita babti⁊ atus
est abonis catholicis rebabtizari.
ne confessio uel inuocatio tanti no¬
minis uideatur ad nullari. & quia
nichodem: ad primã dñi responsi¬
onẽ sollicitus quomodo sit intelli¬
genda diligenter inquirit. meret
iam plenius instrui. & quia secun¬
da natiuitas ñ carnalis ẽ despirita¬
lis audire.
respordit ibͣs

Expanded text:
Quia secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum; nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti: sive enim haereticus, sive scismaticus sive facinorosus quisque in confessione sanctę trinitatis baptizet, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, / ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur adnullari, quiaNicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas, non carnalis est, sed spiritualis audire. Respondit Jes
Abbreviated transcription (Latin):
omines infideles
in iusti iniqui rapaces a uariama¬
tores scłi hȩc sunt tenebreq:
dñm non conprehendunt id
est non intellegunt purga
deoculo tuo quic quid mali est
& uidebis sapientiã quȩ đs̃ est
Beati mundo corde quõ ipsi đm
uidebunt puit hocno mis¬
sus adõ cui nocõ snact

Expanded text:
omines infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi, hi sunt tenebrae, quae Dominum non comprehendunt, id est, non intelligunt. Purga de oculo tuo, quidquid mali est, et videbis sapientiam, quae Deus est: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat
Abbreviated transcription (Latin):
Acsidicer&. gaudete in dño sẽꝑ
qui insȩcularis gaudio ñgaudetis.
Beati eñi quilugent quo ipsi con¬
solabunt᷑ qđ repecit iterũ dico
gaudete uelud magis ac magis
gaudiũ confirmet᷑ uł ꝓgaudio cor¬
poris & animȩ in ꝓsperis & in ad¬
uersis ut confortent᷑ in dño

Expanded text:
Ac si diceret: Gaudete in Domino, qui in saeculari gaudio non gaudetis. Beati enim qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur. Quod repetit iterum: Dico gaudete, vel ut magis ac magis gaudium confirmetur, vel pro gaudio corporis et animae in prosperis et adversis, ut confortentur in Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
omnis anima sponsa dñi ꝗ sui
se morte redẽptã meminit ag
noscit. Diuino autẽ nutumul
multi dĩ fierent laudatores.
quã eũ uidis sea iħs mi¬
senicordia mogus suꝑ

Expanded text:
omnis anima sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu mulmulti Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Jesus, misericordia motus su
Abbreviated transcription (Latin):
Suarũ en laudenit eã
in porgis opera eius
Hȩc sunt enĩ uerba uiri illi¬
us de quo dictũ ẽ. Mir er: & lau¬
dabit eã. Idẽ. dñi & saluatoris
nr̃i qui angelis infine p̃cep¬
turus. ẽ. ut ecclenã postꝰ uius
uite certam̃ postrituradio¬
nẽ ad flictionũ terrestriũ
ad celestis in regni gaudia in¬
troducant: hac uita inmor¬
talis sibi sotiã ad gregent. Iux¬
ta illud euangeliũ. tricicũ aũ
congregate in horroũ meũ.
Dats inquid ei defructuma¬
nuũ suarũ qe fructũ ip̃s fer¬
re curaũ. Caritatẽ gaudiũ pa¬
cẽ benignitatẽ. bonitatem.
modestiã continentiã fidẽ pa¬
tientiã ꝓhoc illi debitã reppen¬
dite mercedẽ & laudent eã in
partis hoc iniuditio siue inin¬
gressu patrie celestis ñ lomi¬
nũ fauore suꝑ uacui sed opera
ipsa qr fecit exanimante ꝓ¬
bante ac remunerante illo cui
hȩcdonante gratia ꝑfecit a quo
ut laudari meream infuturo
concedat ipse ꝓpitius nos eũ
dignis inp̃senti uita conlaudari

Expanded text:
suarum, et laudent eam in portis opera ejus. Haec sunt enim verba viri illius, de quo dictum est: Vir ejus et laudabit eam, id est, Dei et Salvatoris nostri, qui angelis in fine praecepturus est ut Ecclesiam post hujus vitae certamen, post triturationem afflictionum terrestrium, ad coelestis regni gaudia introducant, ac vitae immortalis sibi sociam aggregent, juxta illud evangelicum: Triticum autem congregate in horreum meum .-- Date, inquit, ei de fructu manuum suarum, quia fructum spiritus ferre curavit, charitatem, gaudium, pacem, benignitatem, bonitatem, modestiam, continentiam, fidem, patientiam, pro hoc illi debitam rependite mercedem. Et laudent eam in portis, hoc est, in judicio, sive in ingressu patriae coelestis, non hominum favores supervacui sed opera ipsa quae feci, examinante, probante ac remunerante illo cujus haec donante gratia perfecit: a quo ut laudari mereamur in futuro concedat ipse propitius, nos eum dignis in praesenti vita collaudare
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguis reuelare ñ potuit id
ẽ. doctrina humana. sp̃s scĩ gra¬
tia reuelatũ ẽ. Ergo ex confessio
us appellandus sit. Si quiđẽ bar¬
iona. in lingua nr̃a. sonat filius
colũbae. alii simplicit accipiunt
qđ simon idẽ. pexrus filius sit
iohannis. Iuxta alterius loci in¬
t̃rogationẽ. Si mon iohaunes di¬
ligis me : qui respondit: dñe tuscis.
Et uolunt scriptaroꝵ uitio de¬
prauatũ ut ꝓbar iohanna hocẽ
filius iohannis. bariona scriptũ
sit una detracta sillaba. Iohan¬
na autẽ int̃prętat̾ dñi gratia.
utrũ ꝗ autẽ nom mistici intelle¬
gi potest. qđ & colũba sp̃m scm &¬
gratia dĩ donũ signific& spiritale
Illud quoq: qđ ait qr caro & sanguis
ñ reuelaũ tibi apostolicae narra¬
tioni cõparat. inqua ait. continuo
ñ ad quieũ carni & sanguini. car
qđ ei ñ ꝑdoctrinã phariseoo sed ꝑ
dĩ gratiã xp̃s dĩ filius reuelatus¬
sit. et eqo tisi dico. Quidẽ
qđ ait. &ego tibi dico: quia tudixis¬

Expanded text:
 sanguis revelare non potuit, id est, doctrina humana, spiritus sancti gratia revelatum est. Ergo ex confessionus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in lingua nostra sonat, filius columbae. Alii simpliciter accipiunt quod Simon, id est Petrus, filius sit Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me? qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt Scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Joannis, Barjona scriptum sit, una detracta syllaba. Joanna autem interpretatur, Domini gratia. Utrumque autem nomen mystice intelligi potest, quod et columba, Spiritum gratiam Deique donum significet spiritale illud quod ait: Quia caro et sanguis non revelavit tibi. Apostolicae narrationi comparatur in qua ait, continuo non acquievi carni et sanguini, carnquod ei non per doctrinam Pharisaeorum, sed per Dei gratiam Christus Dei Filius revelatusit. Et ego dico tibi. Quid est quod ait, Et ego dico tibi, quia tu dixis
Abbreviated transcription (Latin):
sex. bis adiunge quatuor fiunt
decẽ: his quinquae & habebis quin¬
decim. Et sio crescentib numeris
& multiplicatis usquae ad decom
& septẽ. sit omniũ numerorum
suma istorũ quimuboiplicantur
ab uno usquae ad decẽ & septẽ Cen¬
tũ quinquaginta tres que cõpu¬
tacio superiori significatione. idẽ
legis indenarii & gratia insopte¬
nario satis congruent̃ conueni&.
sed plura possunt inde considerare
admiratione digna quae hinus tem¬
poris angustia ꝓhib&x. nos om̃a dicere:¬

Expanded text:
sex; his adjunge quatuor, fiunt sex; his adjunge quatuor, fiunt decem; his quinque, et habebis quindecim; et sic crescentibus numeris et multiplicatis usque ad decem et septem, fit omnium numerorum summa istorum, qui multiplicantur ab uno usque ad decem et septem, centum quinquaginta tria. Quae computatio superiori significationi, id est, legis in denario et gratiae in septenario, satis congruenter convenit. Sed plura possunt inde considerari admiratione digna, quae hujus temporis angustia prohibet nos omnia dicere
Abbreviated transcription (Latin):
udelic& cunctus populus ab õni
opere requiescer&. sed uera re
quies inunitate est. Diuidi quip¬
pe unũ non potest. Vbi enĩ scis¬
sura diuisionis est uerare quies
non est. Ducamus ꝑtrigonium
quinquaginta & unũ. & fiunt cen¬
tũ quinquaginta tres. Quiigitur¬
fide trinitatis ex hibita ad requiẽ
tendit. Septem &decempt̃ duci
mus. ut ad quinquaginta & unũ
uenire debeamus. Et uera nr̃a re¬
quies tunc est cumipsam claritatẽ
trinitatis agnoscimus: quã inuii¬
tate diuinitatis esse certã tonem:
Quinquaginta exunum t̃ducim:
& electorũ summa suꝑna patria
quasi centũ quinquaginta quatuor
pisciũ numerũ tenemus. post re¬
surroctionẽ uero dni missũ rete
dignũ fuit: ut tot piscis caper&.¬
et quod solum modo electos quos
suꝑnae patrie designarent: est
quoq: alia supputacio huius septe¬
narii & donarii numeri.nã si ab uno
om̃s numeros computes usquae
adecem & septem hoc modo unũ
duo tres faciunt. addetres. fiunt

Expanded text:
videlicet cunctus populus ab omni videlicet cunctus populus ab omni opere requiesceret, sed vequies in unitate est. Dividi quippe unum non potest; ubi enim scissura divisionis est, vera requies non est. Ducamus ergo per trigonum quinquaginta et unum, ut fiant centum quinquaginta tres. Quia ergfide Trinitatis exhibita ad requiem temus, ut ad quinquaginta et unum venire debeamus. Et vera nostra requies tunc est, cum ipsam jam claritatem Trinitatis agnoscimus, quam in Unitate divinitatis esse certum tenemus. Quinquaginta et unum ter ducimus, et electorum summam in superna patria, quasi centum quinquaginta trium piscium numerum tenemus. Post resurrectionem vero Domini missum rete dignum fuit, ut tot pisces caperet, quot solummodo electos cives supernae patriae designarent. » Est quoque alia supputatio hujus septenarii et denarii numeri. Nam si ab uno omnes numeros computes usque ad decem et septem hoc modo: unum, duo, tres fiunt; adde tres, fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
euuangelista ex primer&. nisi hanc
sacramento plenã esse iudicassex.
Scitis namquae quod intestam̃to
ueteriomnis operatio ꝑdecalogi
mandata p̃cipitur. Innouo autẽ
eisdẽ operationis uirtus ꝑsepti¬
formã gratiã scĩ sp̃s multiplicatis
fidelibus datur. quem ꝓpheta
denuncians dicit. Sp̃s sapientiȩ
& intellectus. sp̃s consilii & for¬
titudinis. sps scientiae &pietatis
& repleuit eũ sp̃s dimoris dñi.
Sed ille in hoc spũ operationem
ꝑcipit qui fidẽ trinitatis agnos¬
cit ut & patrẽ & filiũ & eundẽ
sp̃m sc̃m unius uirtutis credat
unius substantiae esse fateatur.
Quia igitur septem que superius
omnis nr̃a uirtus &operatio ꝑ
decẽ & septẽ pocest plene conp̃¬
hendi ducamus ergo ꝑtrigonium
decem & septom &ueniunt quin¬
quaginta & unũ Qui ꝓfecto nu¬
merus amagno misterio ñuacat
quia iam in testam̃to ueceri legim:
quodannus quinquagesimus iu¬
beleus uocari iussus est. In quo

Expanded text:
evangelista exprimeret, nisi hanc evangelista exprimeret, nisi hanc sacramento plenam esse judicasset. Scitis namque quod in Testamento Veteri omnis operatio per Decalogi mandata praecipitur, in Novo autem, ejusdem operationis virtus per septiformem gratiam sancti Spiritus multiplicatis fidelibus datur, quem propheta denuntians, dicit: Spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis, et replevit euSed ille in hoc Spiritu operationem percipit qui fidem Trinitatis agnoscit, ut et Patrem et Filium et eumdem Spiritum sanctum, unius virtutis credat, unius substantiae esse fateatur. Quia igitur septem quae superiusomnis nostra virtus et operatio per decem et septem potest plene comprehendi. Ducamus ergo per trigonum decem et septem et veniunt quinquaginta et unum, qui profecto numerus a magno mysterio non vacat, quia jam in Testamento Veteri legimus, quod annus quinquagesimus Jubilaeus vocari jussus est, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
aptis autẽ tam magnis piscib
ascendit simon petrus extraxit
rete in t̾ra. Iam credo quod urã
caritas aduertit. quid est quod
petrus ad t̾ram trahit. Ipsi quip¬
pe scã ecclesia est comisia ipsi spe¬
cialitor dicitur. Simon iohannis
amas me pasce oues meas. quod
ergo post modũ aperitur inuoce
hoc nunc signatur in opere. quia
igitur praedicator ecdesix nos
amundi intae huius fluctib separat.
nimirũ necesse est ut rete plenũ
piscibus petrus ad t̾ram ducat. Ip¬
se enim pisces ad soliditatem lit toris
ꝑtrahit quiscãẽ p̃dicationis uoce
stabilitatẽ aet̃na patriae fidelib
ostendit. Hoc egit uerbis. hoc epis¬
tolis hoc ait codidie miraculorũ
signis quoties ꝑeum adamorẽ qui¬
et is a et̃nae conuertimur quoties
ad t̃raenarũ rerũ tumultib sepa¬
ramur. quid aliud quam nisi intra.
rete fidei pisces adlitus trahimur.
sedintentos uos tanti misterii pro¬
funditas expectat: nequȩ & enĩ
quantitatis summa sollerter

Expanded text:
aptis autem tam magnis piscibus, ascendit Simon Petrus et traxit rete in terram. Jam credo quod vestra charitas advertit, quid est quod Petrus ad terram rete trahit: ipsi quippe sancta Ecclesia est commissa, ipsi specialiter dicitur: Simon Joannis, amas me? pasce oves meas. Quod ergo postmodum aperitur in voce, hoc nunc signatur in opere. Quia igitur praedicator Ecclesiae nos a mundi vitae hujus fluctibus separat, nimirum necesse est, ut rete plenum piscibus Petrus ad terram ducat. Ipse enim pisces ad soliditatem littoris pertrahit, qui sanctae praedicationis voce, stabilitatem aeternae patriae fidelibus ostendit. Hoc egit verbis, hoc epistolis, hoc agit quotidie miraculorum signis, quoties per eum ad amorem quietis aeternae convertimur, quoties a terrenarum rerum tumultibus separamur, quid aliud, quam missi intra rete fidei pisces ad littus trahimus? sed intentos vos tanti mysterii profunditas exspectat. Neque etenim quantitatis summam solerter
Abbreviated transcription (Latin):
sibũ quippe dedit regi balaac:
ut mulieres in meritorio pone¬
r& & ante ianuas earũ aras ut
uenientes filii isrł prius scifica¬
rent idolis &sic ingrederentur
ad muliȩres. unde .ẽ. fornicatus
ifrł cũ filiab madian. sed quidẽ
qđ iste balaã populũ dĩ posse de¬
cipi certa ratione collegit danis
c̃siliũ ut exilla parte qua infir
mari nouerat filios isrł ꝑnicio¬
sius eis laqi tenderent᷑ ñ dubi¬
tans eos oblata copia feminarũ
fornicationis ruina ꝓtinꝰ con¬
lapsurus qs concupiscibiles ani¬
mȩ eoꝵ partes sciebat. ẽẽ. cor¬
infigura balaã ꝑtẽtant illi p̃ci¬
puȩ affectib animȩ insidiosus
laꝗos ꝑstruentes quib: ñ sense¬
rint egrotare ut uerbi gratia.
cũ uiderint rationabiles animȩ
nr̃ae partes. eẽ. uitiatas illonos ordi¬
ne decipere moliant. Sed finees sa¬
cerdos ⁊elatus ut dm̃i furorẽ placa¬
r& rãbrim & scortũ madianit̃i pugi¬
one transfigit significans ꝑcrucẽ

Expanded text:
silium quippe dedit regi Balaac, ut mulieres in meritorio poneret, et ante januas earum aras, ut venientes filii Israel prius sacrificarent idolis, et sic ingrederentur ad mulieres. Unde et fornicatur Israel cum filiabus Madian. Sed quid est quod iste Balaam populum Dei posse decipi certa ratione colligit, dans consilium ut ex illa pmari noverat filios Israel, perniciosi eis laquei tenderentur, non dubitans eos, oblata copia feminarum, fornicationis ruina protinus collapsuros, quia concupiscibiles animae eorum partes sciebat esse corin figura Balaam pertentant, illis praecipue affectibus animae insidiosos laqueos praestruentes, quibus nos senserint aegrotare, ut, verbi gratia, cum viderint rationabiles animae nostrae partes esse vitiatas, illo nos ordine decipere moliantur. 8. Sed Phinees sacerdos zelatus, ut Domini furorem placaret, Zambri et scortum Madianitidem pugione transfigit, significans per crucem
Abbreviated transcription (Latin):
ductus est. Sicut ouis cũ duci¬
tur aduictimã non repungat: sic
ille propriȩ passus est uoluntate.
uel altiori intellectu sicut agnus
in pascha immolari solebat: sic pas¬
cha nr̃m immolatus est xp̃s.
denges se sine uoce.

Expanded text:
ductus est. Sicut ovis cum ducitur ad victimam, non repugnat, sic ille propria passus est voluntate. Vel altiori intellectu, sicut agnus in pascha immolari solebat, sic pascha nostrum immolatus est Christus . dente se sine voce.
Abbreviated transcription (Latin):
Nicendo quilegit & qui audiunt:
ꝑsonã doctorũ & discentiũ de¬
monitrauit. ut &studio legen¬
di desidiam remouer&. & seruan¬
tibus beatitudinem disponder&.¬

Expanded text:
icendo, qui legit et qui audiunt, personam doctorum et discentium demonstravit, ut et studio legendi desidiam removeret, et servantibus beatitudinem desponder
Abbreviated transcription (Latin):
uiã hii s̃ qͥ aũdiune de in de
uerit dias olais & tollat
uersũ decotde eorũ nec
credentes salui piana
De hoc semine marcus scribit.
hii autẽ s̃ qui circauiam ubi se¬
minatur uerbũ & cũ audierint
confestim satanas aufert ma
teusita omnis qui audit uerbũ
regni & non intellegit uenit
malus & rapit Ex cuo mani¬
feste docetur eos circa uiam
seminatos qui uerbũ qđ audiunt
nulla fide nullo intellectu nulla
psaltim tẽptate ut ilitatis occa¬
sione ꝑcipere dignantur. Porro
suꝑ petrosa & inspinis ut dñs sub
bant ꝑueniant huius eos uel ad¬
uersa terrendo uel ꝓspera blan¬
diendo retardant: contraq ut rã¬
que dãpna: sem̃ qđ acceperat
tutari curabat qui ꝑ arma iusti¬
tiȩ addextris & ad sinistris ꝑ
gloriam & ignobilitatẽ ꝑ in famiã
& bonã famam ut seductores &
ueraces his ergo trib: terre ge¬
rentib: scito om̃s qui uerbũ auditũ ñ
faciuns eẽ designatos aqb: omnib qͥ sem̃ ac¬

Expanded text:
 qui audiunt, deinde venit diabolus et tollit verbum de corde eorum, ne credentes salvi fiant. De hoc semine Marcus ita scribit: Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum, et cum audierint confestim Satanas aufert . eus ita: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit. Ex quo manifeste docetur eos circa viam seminatos, qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentante utilitatis occasione percipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis ut Dominus probant perveniant, hujus vitae eos vel adversa terrendo, vel prospera blandiendo retardant. Contra quae utraque damna, semen quod acceperat tutari curabat qui ait, Per arma justitiae, a dextris et a sinistris; per gloriam, et ignobilitatem, per infamiam, et bonam famam, ut seductores, et veraces . His ergo tribus terrae generibus, scito omnes qui verbum auditum non faciunt, esse designatos. A quibus omnibus, qui semen ac
Abbreviated transcription (Latin):
Duob modis intelligi potest: uel
quia in nomine meo pecitis: qđ
nom̃ ñsicut cognoscendũ ẽ cog¬
nouisti: uel ñ petiois quicquã quõ
in conparatione rei quã petere
debuistis: ꝓnihilo habendũ ẽ qđ¬
tionẽ illius peticionis quã petere
SiT plieaiuti: Ac si patent̃
enda sunt : sed illud singulare
gaudiũ apatre petite : cuius ple¬
nullo ũquã termino dissoluatur.
Siei ꝑse talia petendo perstite¬
ritis: talia petendo ꝓculdubioq
petitis accipietis : si mores m̃ti con¬
cordant petentis. paruũ enĩ uti¬
litatis ad fert bene orando suꝑna
querere : qui ñdesistit bene uiuendo
ininfimis implicari. HECIΗ ΡRΟ¬
uerrais locugtus sũ uoris
uerit horacũ iã mONIN
prrouerus l.oquaruonis
Sedpaliã deƿagre adnun

Expanded text:
duobus modis intelligi potest, vel, quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est, cognovistis; vel non petistis quidquam, quoniam in comparatione rei, quam petere debuistis, tionem illius petitionis, quam petere sit plenum; ac si patenter enda sunt; sed illud singulare gaudium a Patre petite, cujus plenullo unquam termino dissolvatur. Si ergo talia petendo perstiteritis, talia petendo procul dubio quae petitis accipietis, si mores menti concordant petentis; parum enim utilitatis affert bene orando superna quaerere, qui non desistit perverse vivendo infimis implicari. Haec in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de
Abbreviated transcription (Latin):
dalenie ex mania iaconi
ga ut uemrent unique¬
neuãnge luce scriptũ est
qđ reuertentes amonum̃to pa¬
rauer̃ a romata & unguenta
& sabbato quidẽ siluer̃ ꝓpter
mandatũ inandatũ ergo legis
erat ut sabbato quidẽ silentiũ
auespera usq aduesperami serua¬
retur
Ideoq: religiose sepulto dño
quãdiu licebat operari id est¬
usq ad solis occasũ inunguen¬
tis p̃parandis erant occupate:
ut lucas scripsit. & qđ tunc p̃
angustia cemporis opus exple¬
re nequibant. festina uer̃
mox transacto sabbato idest.
occidente sole ubi operandi
licentia remeauerat emere
aromata sic̃ marcus refert
ut uenientes mane unguerent
corpus ei: neq enĩ uespere
sabbati p̃occupante iã noctis
articulo monum̃tũ adire
ualuerunt. et ualde mane
unia sabb agorũ ueru¬

Expanded text:
acobi ta, ut venientes ungeEvangelio Lucae scriptum est, quod revertentes a monumento, paraverunt aromata et unguenta, et sabbato quidem siluerunt propter mandatum . Mandatum ergo legis erat, ut sabbati silentium a vespera usque ad vesperam servaretur. Ideo mulieres sepulto Domino, quandiu licebat operari, usque ad solis occasum, in unguentis praeparandis erant occupatae, ut Lucas scribit. Et quia tunc, prae angustia temporis, opus explere nequibant, festinaverunt mox, transacto Sabbato, id est, occidente sole, ubi operandi licentia remeaverat, emere aromata, sicut Marcus refert, ut venientes mane ungerent corpus ejus. Neque enim vespere Sabbati praeoccupante jam noctis articulo monumentum adire voluerunt. Et valde mane una Sabbatorum veni