comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝗ h oĩo ꝑu̾se amãntis aurum iusticia derelicta q̃ intõꝑabi¬
sit auro debeͣt am̾poni. nͨ luxuria uiciũ est pulchrorũ
sustiuũ q corporũ sed aie ꝑuerse amantis corporeas
tis landari ab ħom̃ibus spreto testimonio conscientie¬
ois s aĩe pu̾se amantis pot estatẽ potentioris iusti
⁊ si adipiscatur ip̃e fit in bono malus ⁊̃ miser mesi¬
gnũgm᷑ scõs angfelos fuisse credendum ẽ Istiaũ quitũ
aut si utͥq honi equalit̾ crẽati surit istĩs mala uolũ¬
tate cadeñtibus qłl ampliꝰ adii ad eã bĩtudis płe¬
nitudim unde se nũqm c̃asutos c̾tissim fi̾ent ꝑuen̾ut

Expanded text:
, sed hominis peruerse amantis aurum iustitia derelicta, quae incomparabiliter auro debuit anteponi; nec luxuria uitium est pulchrorum suauiumque corporum, sed animae peruerse amantis corporeas mantis laudari ab hominibus spreto testimonio conscientiis, sed animae peruerse amantis potestatem suam potentioris iustiosi adipiscatur, ipse fit in bono malus et miser melinumquam sanctos angelos fuisse credendum est. Isti autem, qui, cum aut si utrique boni aequaliter creati sunt, istis mala uoluntate cadentibus illi amplius adiuti ad eam beatitudinis plenitudinem, unde se numquam casuros certissimi f
Abbreviated transcription (Latin):
Fmitatie mortal. qͣntũ auͭ ad spem futuri bãtier qͥ ab et in
quibus libet cruciat ibꝰ corꝑis cui nõ opĩone s c̾ta u̾itate
mãisͫ ⁊̃ sine fine se hiturũ õim molestirũ carentẽ soꝗͥ¬
etatem Angeloꝵ in ꝑticipatõne sũtui dei qͣm erat ille hõ
sui casus inc̾tus in magña u̾la felicitate ꝑadisi. Chabuisse¬

Expanded text:
mitate mortali; quantum autem ad spem futuri, beatior quilibet in quibuslibet cruciatibus corporis, cui non opinione, sed certa ueritate manifestum est, sine fine se habiturum omni molestia carentem societatem angelorum in participatione summi Dei, quam erat ille homo sui casus incertus in magna illa felicitate paradisi. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
imie: grecũ nom̃ est .i. preisis narib uñ ⁊ simias dicimꝰ qd supreitis naribꝰ sint
⁊ facie feda iligis turpit̾ follicantib licet ⁊ caꝑellaꝵ sit pressit nasũ hre. aliĩ si¬
mias latind sermone uocatas arbitrant᷑ eo qd̃ in eis mistra sultudo rõnis hu¬
mane sentit᷑ s f alsũ ÷. Ingeniosũ est ał ⁊ hõis unitatoriũ. hee elemñtoꝵ sagaces¬
noua luna exxultant media ⁊ caua t̾stant᷑ fecꝰ quos amant añ se gestant. negla¬

Expanded text:
Simiae Graecum nomen est, id est, pressis naribus. Unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint, et facie foeda, rugis turpiter follicantibus: licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias latino sermone vocatas arbitrantur eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur: sed falsum est. Innova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; negle
Abbreviated transcription (Latin):
qñ st̃ frigidi : nullũ tangũt. uñ ⁊ uenena eoꝵ plus die qͣm nocte nocent. ⁊ or¬
pent enĩ noctis algore ⁊ mito dͥa frigidi st̃ nocturno rore. Itẽ enĩ adducũt ua¬
ꝑorẽ corꝑis gelide pestes ⁊ natura frigide uñ in hyeme t̾orpent in nodos. estate
soluũt᷑. Iñ est dũ qͥcunq serpentiũ ueneno concutit᷑ p̾mũ obstupescir ⁊ pt ea
ubi in illo calefim̃ ip̃m uirus exarserit: statim hoiẽm extingui

Expanded text:
quando sunt frigidi, nullum tangunt. Unde et venena eorum plus die quam nocte nocent. Torpent enim noctis algore. Et merito, quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt corporis vaporem gelidae pestes et naturae frigidae. Unde et hieme in nodos solvuntur. Inde est, quod dum quicunque serpentium veneno percutitur. primo obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem exstingui
Abbreviated transcription (Latin):
perat ubi aũ ad sũmnã celi uen̾it estiuos accendit calores. descentens rarsus autũp¬
no tempiem reddit ubi uͦ ad infi̾orẽ redit tircilũ ex glaciali compage aeli rigo¬
rem nodũ haberni frigoris delinquit. Sol dum igneꝰ sit: pre nintio inotu conuisio
nis sue ampis incalescit. Cuĩ ignẽ dicunt pħi aqua nutriri. ⁊ ex contrio element
uirtutẽ bumuinis ⁊ caloris accipe. unde uitemꝰ es seꝑnis madentẽ atq torantẽ

Expanded text:
perat: ubi autem ad summum coelum venerit, aestivos accendit calores. Descendens rursus, autumni temperiem reddit; ubi vero ad inferiorem redierit circulum, ex glaciali compage coeli rigorem nobis hiberni frigoris derelinquit. nis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum atque rorantem.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑb̃ facissime ꝑsuadet irridẽ atqi ⁊tempñe mortẽ
tp̃i. A qua ipe qͣnto ẽ aliemor tͥanto ab eis credr̃
Panctior acq diuor. qͥ tñ apd̾ eum paucissimi te¬
mansũt agnoscentib gentib ⁊ pia hũilitate
bibentib ꝑciũ sũũ: eiꝰ ꝙ fĩducia depentib hostẽ
suuip ⁊ ꝯcurrentib ad redemptͥore siũ. Nescit

Expanded text:
s facillime persuadet, irridere atque contemnere mortem Christi, a qua ipse quantum est alienior, tanto ab eis creditur sanctior atque divinior. Qui tamen apud eum paucissimi remanserunt, agnoscentibus gentibus, et pia humilitate bibentibus pretium suum, ejusque fiducia deserentibus 266 hostem suum, et concurrentibus ad Redemptorem suum. » Et
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatẽ. Inictilia temꝑasia decipaũt egrotos utilia
temꝑalia suscipiũt̃ sanandos  ⁊ tͣiciunt ad et̾na sa¬
natos. Mens aũt tõnasis sicut pͣgata ꝯtemplatõm
deb rebꝰ et̾nis: sic pͣganda temꝑasib fidem. ¶⁊̃ ꝓpł¬
biles sumꝰ ĩ tm̃ ab et̾nitate distamus. ꝓmutit᷑ at̃ nb
uita et̾na ꝑ u̾tatẽ a cuiꝰ ꝑfpicuitate tursus tm̃ distat
fides nr̃a qͣnt̃ ab et̾nitate mortalitas. Nũc gͦ adhi¬

Expanded text:
sanitatem. inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos et traiciunt ad aeterna sanatos. mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis, sic purganda temporalibus fidem. biles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ymagines reddat. In capadocia crocinus effodit᷑. Salis nat᷑a ad oẽm escam est
necessaria pulmentis enĩ saporẽ dat. excitat auiditatẽ ⁊ appecitũ in oĩb cibis fa¬
cit. Ex eo quippe om̃is uictꝰ delectatio ⁊ sũma hisaritas. sinc ⁊ salus nom̃ acceꝑis¬
te. młto q gͣtiores casei dote. Corꝑa sal conffngit siccat ⁊ alligat. Sefuncta etiam
a ꝑutrescendi labe uindicat ut durent. Sał minutũ est. cibos condit. carisẽ siceat

Expanded text:
ut imagines reddat. In Cappadocia crocinus effoditur. 6. Salis natura necessaria esut imagines reddat. In Cappadocia crocinus effoditur. 6. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepiste multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat ut durent. Nitrum
Abbreviated transcription (Latin):
ar.qͥdã dc̃m ꝑutant qd̾ in igne exiliat fugit ignẽ dũ sit igneũ. s natam seqͥt᷑. Sal l¬
quia ignis ⁊ aqua int̾ se semꝑ iminica sunt alii ã salo sal ⁊ sole dcm existimant
Nam aqͥs maris sponte gignit᷑ spuma in extremis lutorib uł scoꝑulis desicta
⁊ decocta sole. Sunt lacus ⁊ flumina putei e quib haurit᷑. Dehinc in salinis
ingesto sale siccat᷑. S ⁊ flumiã densant in salẽ anne reliquo sub gelu fluente.
aubi quoq detrastis harenis colligit᷑. crescens cũ lune noctib Nã in cirenea a¬
momacꝰ sub harenis inuenit᷑. Sunt ⁊ montes natiui salis in quib ferro cedit᷑.¬
In nata᷑ salis diffẽntie st̃. ut alibi suauis alibi salsissimꝰ. Cõmune sal in igne cre¬
pitat. Trageseũ nͦ crepitat in igne nͨ exilit aꝗͥgentinũ sicilie flãmis patiens in
aqi exilit. in igne funt contͣ nat᷑am. S ⁊ coloꝵ difre̾. menphiti rusus est. In quadã¬

Expanded text:
quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, crescens cum luna noctibus; nam in Cyrenaea ammoniacus sub arenis invenitur. Sunt et montes nativi salis, in quibus ferro caedit salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae.
Abbreviated transcription (Latin):
rifes uocat᷑. qd̾ sit ał pennatũ ⁊ q̃drupes. hoc genus feraꝵ in yꝑboreis nascit᷑ mon¬
tib dĩ ꝑte corpis leones sunt alis ⁊ facie adus si miles equis ueheñit infesii sã¬
s⁊ hoĩes uiuos discͥpũt.

Expanded text:
es animal est pennatum et quadrupes: hoc genus ferarum in hyperboreis nascitur montibus, qui parte corporis leones sunt, alis et facie aquilis similes, equis vehementer infesti: homines visos discerpunt.
Abbreviated transcription (Latin):
xxiiii. horaꝵ est usq dũ dies ⁊ nox spacia sui c̾sus ab oriente. usq ad alium
orientalẽ solem celi uolubłitate concludat. abusiue aũ dies unꝰ est spaciũ
ab oriente sole usq ad occidentẽ. Sunt diei sꝑacia: duo. int̾dianũ atq noc
Dies scd̃m egiꝑtios: inchoat ab occasu solis. Scd̃m ꝑsas ab ortu solis. Scd̃m
athenienses: a sexta hora diei. Scdm romanos a media nocte ⁊ tunc gallicinũ¬

Expanded text:
quattuor horarum, usque dum dies et nox spatia sui cursus ab oriente usque ad alium orientalem solem caeli volubilitate concludat. Abusive autem dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Sunt autem diei spatia duo, interdianum secundum Aegyptios inchoat ab occasu solis, secundum Persas ab ortu solis, secundum Etruscos et Athenienses a sexta hora diei, secundum Romanos a media nocte et hos nu
Abbreviated transcription (Latin):
artilagines: ossa mollia ⁊ sñ medulla. qd̾ genus auricule ⁊ nariũ discrimen. ⁊¬
costaꝵ extremitates hũt siue oꝑtula ossiũ qie mouent᷑ ⁊ dicte cartilagines. qd̾
leui atritu carent dolore dum plectunt᷑.
osiũ dcm̃: qd̃ sit rigidũ ⁊ rotundũ ut columpna baiulans caput ⁊ sustentans qͣi
capitoliũ. cuiꝰ auterior pars gula uocat᷑. Posterior ceruix. Collũ capiti heret me¬

Expanded text:
discrimen costarum extremitates habent, sive opercula ossium, quae moventur: et dictae cartilagines, quod levi attritu carent dolore, dum plectuntur. ollum dictum, quod sit rigidum, et haeret ut columna bajulans caput et sustentans, quasi capitolium. Cujus anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem
Abbreviated transcription (Latin):
ttiã gẽma appellata: qd̾ in se ħ̾eat ꝑmixtũ candorẽ in simłiud̾i̾em unguis huma¬
ni. Greci enĩ unguẽ: onicẽ dicunt. hanc india uł arabia gignit. Distant aũ ad in¬
uicem. Nam indica ignicłos ħt albis cingentib ⁊onis. arabica aũ nigra est cum
candidis zonis. Genã eiꝰ qͥnq u̾. Collo suspensus onix. digito us ligatꝰ In somꝑno¬
lemures ⁊cͥstia cũsta sigat. młtiplicat lites ⁊ ꝯmouet undiq rixas. or ⁊ ꝑucriᷤ iimi¬

Expanded text:
eat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardolemures et tristia cuncta figurat. Multiplicat lites, et commovet undique rixas. Dicitur et pueris nimi
Abbreviated transcription (Latin):
tesle dẽe a stando quia fixe semꝑ stant in celo ñ cadunt. slam qd̾ uidemꝰ a celo stel¬
las quase labi ñ sunt stelle sed ignicili ab echere lapsi. & fuint dũ uentꝰ altiora
petens. etheret̃ ignẽ secũ trahit. qui tractu suo imitant᷑ stellas cadentes sla stene
cad̾e t̃ possunt. Inmoble̾s enĩ ut p̾dem est sunt ⁊ cũ celo fixe ferunt᷑ Sida dẽa qd̃
ea nauigantes cousib̾ando iter dirigunt ad c̾sus consiliũ. ne fallacib undis aut ua¬
tis alibi deducantꝰ. Stella in alto est fixa magna est parua uidet᷑. rotunda noctem
uluminat nautas dirigit cursũ ñ obsigat. cũ firmam̃to rapit᷑ ignea ĩ locĩ tru¬
tare uidet radios ex se ꝓfert. firmamentũ ornat.u̾. Sid̾a stant abunde micant¬

Expanded text:
tellae dictae a stando, quia fixae stant semper in caelo nec cadunt. Nam quod videmus e caelo stellas quasi labi, non sunt stellae, sed igniculi ab aethere lapsi; qui fiunt, dum ventus altiora petens aethereum ignem secum trahit, qui tractu suo imitatur stellas cadentes. Nam stellae cadere non possunt: inmobiles enim, ut praedictum est, sunt, et cum caelo fixae feruntur. Sidera dicta, quod ea navigantes considerando dirigunt ad cursum consilium, ne fallacibus undis aut ventis alibi deducantur. illuminat, nautas dirigit, cursum non obliquat, cum firmamento rapitur, ignea est, locum mutare videtur, radios ex se profert, firmamentum ornat. Sterquilin
Abbreviated transcription (Latin):
quentat᷑ exomologesis. qua delictũ nr̃m clnõ consitem᷑. ñ qͥdẽ ut ignaro
cuiꝰ cognitioni nich il occultũ est. sed confessio est rei .s. eiꝰ q̃ ignorat᷑ ꝓfessa cog¬
confessio est. Confessio añcedit. remissio sequit᷑. Ceterũ extͣ ueniã est qͥ peccm̃
cognoscit nͨ cognitũ confitet᷑. Itaq exomologesis. ꝓst̾nendi ⁊ humiliãdi hoĩs
disciplina est habitu atq uidu. sacco ⁊ cinẽ incubare. corpus sordib obscurare.
animũ merorib deice̾. illa q̃ peccauit tͥsti tractatione mutare. U̾ Sit discreta.¬

Expanded text:
quentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur, non quidem ut ignaro, cujus cognitioni nihil occultum est, sed confessio est rei, scilicet, ejus quae ignoratur professa cogconfessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. Litaniae a
Abbreviated transcription (Latin):
purus. simplex integer ꝑfectꝰ constans sibi nichil de temꝑib nichil de lo¬
cis. nichil de reb trabens in se nichil ex se deponens in eis ĩ hñs qd̾ ad nume
ñ affectib distat ut aiã ñ formis substat ut omne qd̾ ꝑfcm̃ est. uoluntas oĩ¬
potens est. beniuolentissima uirtꝰ. lumen et̾nũ incõmutabłis ratio. sũma bea¬
titudo. creans mentes ad se ꝑticipandũ. uiuificans ad sentiondũ. afficiens ad
appetendũ dilatans ad capiendũ. iustificans ad ꝓmerendũ. accendens ad zelũ.
fecũdans ad fructũ. dirigens ad eqͥtatẽ formans ad beniuolentiã. mod̾ans
ad sapĩam roborans ad uirtutẽ. uisitans ad consołõnẽ illumiãns ad cogniti¬
onẽ. ꝑpetuans ad ĩmortalitatẽ ĩplens ad felicitatẽ. circundans ad securitatẽ.

Expanded text:
Purus, simplex, integer, perfectus, constans sibi, nihil de temporibus, nihil de locis, nihil de rebus trahens in se, nihil ex se deponens in eis; non habens quod ad non affectibus distat, ut anima: non formis substat, ut omne quod factum est; sipotens, benevolentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad securitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Urant: unã sequũt᷑ ordie littato. Excelsa aũ petunt quo facilius uideant quas
petunt terras. Castigat aũ uoce que cogit agmen. aut ubi raucescit: succedit
alia. nocte aũ excubias diuidunt. ⁊ ordĩem uigłiaꝵ ꝑ uices faciunt: tenenteᷤ la¬
pillos suspensos digitis quib somꝑnos anguant. Qd̃ cauendũ erit clamor indi¬
cat. etatẽ in illis color ꝓbat. Nom senectute ngrescũt. uno pede sepe nitunt᷑.¬

Expanded text:
rit dispersis littera pinnis. Excelsa autem petunt, quo facilius videant quas petant terras. Castigat autem voce quae cogit agmen: at ubi raucescit, succedit alia: nocte autem excubias dividunt, et ordinem vigiliarum per vices faciunt, tenentes lapillos suspensis digitis, quibus somnos arguant: quod cavendum erit, clamor indicat. Aetatem in illis color prodit; nam senectute nigrescunt. Ciconiae vocat
Abbreviated transcription (Latin):
Rrisoprassus: indicus est colorẽ porfiricũ referens aureis int̾uementib gut¬
tis. uñ ⁊ nomen accepit. Quẽ quidã berilloꝵ gen̾is iuidicaner̃t. Et nota quod
dem crisopasion edit Quẽ tenebre ꝓdunt occultant temꝑa lucis. Noctibus
igne micans uanescit luce diurna. absq nitore iacens auri pallore sepultus.
rum ꝑaleas ad se trahit.
ubi nec estate sol feruentissimꝰ inuenit᷑. Ido ꝙ ip̃a diurna ⁊ annosa duricia¬
reddit hanc spẽm. q̃ cristallus d̾r hic oppositꝰ radiis solis. ad eo rapit flaminã

Expanded text:
rysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis ddem Crisopacion edit, Quem tenebrae produnt, occultant tempora lucis, Noctibus igne micans, vanescit luce diurna, Absque nitore jacens auri pallore sepultus. tu paleas ad se trahit. ubi nec aestate sol ferventissimus invenitur; ideoque ipsa diuturna et annosa durireddit hanc speciem qua crystallus dicitur. Hic oppositus radiis solis, adeo rapit flammam,
Abbreviated transcription (Latin):
alamandra uocata: qd̾ contͣ incendia ualeat. Guiꝰ int̾ omĩa uenenata uis.
Dest maxima. Cet̾a enĩ singłos feriunt. hec ꝑlurimos parit̾ int̾imit. Nam si
arbori irrepsit: omĩa poma inficit ueneno. ⁊ eos qͥ ed̃int: occidit. Q etiã uł
si in puteũ cadat: uis ueneni eiꝰ potantes int̾ficit. Ista conbͣ incendia repug¬
nans ignes sola ałium extinguit uiuit enĩ in mediis flãmis sñ dolore ⁊ con¬

Expanded text:
andra vocata, quod contra incendia valeat; cujus inter omnia venena vis maxima est. Caetera enim singulos feriunt: haec plurimos pariter interimit; nam si arbori irrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit, quin etiam si vel in puteum cadat, vis veneni ejus potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium exstinguit. Vivit enim in mediis flammis sine dolore et con
Abbreviated transcription (Latin):
se uumerũ ꝑfcm̃ ⁊ decentissimũ ord̾iem. Primꝰ pollex uocat᷑. eo qd̃ it̾ ceteros
polleat uirtute ⁊ potestate Scb̃s index ⁊ salutaris. siue demonstratoriꝰ. quia eo
fere salutamus ⁊ ostendimꝰ aliquid. Terciꝰ: impudicus. qd̾ plerũq ꝓ eũ ꝑrobri
insectio expͥmitur. Qrtus anularis. eo qd̾ in ipso anulus gerit᷑. Itẽ qd̾ medici¬
nalis est. quia trita eo colliria a medicis colligunt᷑. Qntꝰ auricularis. eo qd̾ aurẽ¬

Expanded text:
ectum et ordinem decentissimum. Primus pollux vocatus, eo quod inter ceteros polleat virtute et potestate. Secundus index et salutaris seu demonstratorius, quia omne fere salutamus vel ostendimus. Tertius inpudicus, quod plerumque per eum probri insectatio exprimitur. Quartus anularis, eo quod in ipso anulus geritur. Idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa: serꝑens tante exiguitatis fert᷑ ut cũ conculcat᷑ ñ uideat᷑. Cuiꝰ uene dipsa .ui.¬
caput dipsa calcata momoroit uix dolor aut sensus dentis fuit
mi p̾cisores dicunt᷑. Qͥa omẽ qd̃ accipit᷑: ipĩ pͥus incidunt. Seq̃ntes: canim di¬
cunt᷑. quoꝵ duo in dextaᷤ maxilla. ⁊ duo in sinistra sunt. Et dcĩ canini: qͥa
ad simłitud̾iem caninoꝵ existunt. Et canis ex ip̃is ossa cõfringit sicut ⁊ ħo.
ut qd̾ s possunt pͥores p̾cid̾e: illis tͣount ut fnͣgant. hos uulgus ꝓ longitud̾ie
⁊ rotunditate colomellos uocant. ultuni sunt molares. d conscisa a pͥorib ⁊ cõ¬
fracta subigunt atq molunt ⁊ ĩmassant uñ ⁊ molares uocati sũt. Dentiũ autẽ
numerũ disc̾nit qͣlitas sexus. Nam in uiris plures. in feminis pautiores exis¬

Expanded text:
ipsas serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur, non videatur; cujus venerta caput retro dypsas calcata momordit. Vix dolor aut sensus dentis fuitcisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores exi
Abbreviated transcription (Latin):
argameni reges cũ carta indigerent. mẽbranas pͥmi excogitauer̃t. uñ qr ꝑgi ꝑc¬
menoꝵ nomen hucusq tradentes posti̾tate seruatũ est. hec ⁊ mẽbrana dicunt᷑.
da ex mẽbris pecudũ detͣhunt᷑. fiebant aũ coloris lutei ⁊ crocei. postea uͦ rome
candida mẽbrana reꝑta est. Qd̾ apparuit in hable̾ eẽ. qd̃ ⁊ facile sardescant. aci¬
cm q legentiũ ledant membͣna: aut candida aut lutea. aut purpurea fc̃. Can
dida natait᷑ existunt. luteũ membranũ bicolor est qd̃ a confectore una tingit᷑¬

Expanded text:
rgameni reges cum charta indigerent, membranas primi excogitaverunt: unde et perm nomen hucusque tradente sibi posterirate servatum est: hec et membrana dicuntur, quia ex membris pecudum detrahuntur. Fiebant primum coloris lutei, id est crocei. Postea vero Rome candida membrana reperta sunt, quod apparuit inhabile, eo quod et facile sordescant, aciemque legentium ledant. Membrana adida naturaliter existunt. Luteum membranum bicolor est, quod a confectore una tinguit
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ĩ metu ⁊̃ al qͣ sꝑes subest  uebem̃tõres iures appeti
temꝑato modificat ualccudines. cõfirmat ex̾ercatoĩs¬
cõꝑant instaurat aũ sola iust̾m̃ta. Hus ꝯsũib qui
eqͣlr p̾ualet / mirandus ẽ iurib ⁊ tanto ẽ alius alio d̾¬
ualiior ꝗͣto płus eũ ista deficiũt. ¶tit q sepe ut ꝑtiuaci

Expanded text:
metu cum aliqua spes subest, vehementiores vires apparere temperatio modificat valetudinis, confirmat exerciant, instaurant autem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto est alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut pertinaci
Abbreviated transcription (Latin):
tus bone terre credit᷑ disꝑgit᷑. occultat᷑. ad aliũ iacit᷑ annũ. gelu młtiplicat᷑. effusio¬
in spinis suffocat᷑. in petrosis arescit. in t̾ra bñ culta multiplicat᷑. pͥmo surgit her¬
ha. Scd̾o spica. T̃ ercio frumentũ Inde mitit᷑ falx. Semen fetus est liquor ex cibi¬
⁊ corꝑis decoctõe factꝰ ac dissusus ꝑ uenas atq medullas q inde desudatꝰ. in mo¬
dũ sentine concrescit in renib. Eiectꝰ q ꝑ coctũ ⁊ inut̾o mulieris susceptus. calore
quodã uiscerũ ⁊ menstrualis sanguinis irrigatõe format᷑ in corpe¬

Expanded text:
gitur, occultatur, ad alterum annum jacitur, gelu multiplicatur, effusioin spinis suffocatur, in bona terra bene culta multiplicatur, primo surgit herba, secundo spica, tertio frumentum; inde fit farina. Senectus fastet potus decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatur. In modum sentinae concrescit in renibus, ejectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus, calore quodammodo viscerum, et menstrualis sanguinis irrigatione formatur in corp
Abbreviated transcription (Latin):
upus: greca diriuatione in lingua nram tnsfert᷑ lupos enĩ illi licos dicũt. licos
aũ grece a morib appellat᷑. quia rabie rapacitatis queq inuenit trucidet aig̃
lupos uocatos aiunt quasi leopes. qd̾ quasi leoni illi fit uirtꝰ in pedib. uñ ⁊ qͥc¬
quid pede presserit ñ uiuit. Sapax enĩ bestia ⁊ cruoris appetens. De qͣ rustici ai¬
unt hoiẽm uocẽ ꝑd̾e̾ si eum prior lupus uid̾it. uñ ⁊ subito tacenti d̾r. lupus est¬
in fabula. Certe si se p̾uisũ sensi̾t: deponit feritatis audaciã. Toto anno ñ ampliꝰ¬
qͣm dies .xii. coeunt famẽ diu portant. ⁊ post longa ieiuima multa deuoiant lu¬
pos ethiopia nutrit c̾uice iubantes ⁊ tam uarios ut nullũ colorem dicant illis

Expanded text:
ione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi λύκους dicunt: λύκος autem Graece a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruoris appetens; de quo rustici aiunt vocem hominem perdere, si eum lupus prior viderit. Unde et subito tacenti dicitur: 'Lupus in fabula.' Certe si se praevisum senserit, deponit feritatis audaciam. Lupi toto anno non amplius dies duodecim coeunt; famem diu portant, et post longa ieiunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice iubatos, et tanto varios ut nullum colorem illis
Abbreviated transcription (Latin):
claudunt᷑. duo semꝑ patentes sunt. Sensus dcĩ: quia ꝑ eos aĩa subtilissime to¬
tum agitat agitat corpus uigore sentiendi. uñ ⁊ p̾sentia nuncuꝑant᷑ qd̾ sint p̾
sensib sic̃ pre oculis: que presto sunt oculis. uisus est qui a phificis humor uitreꝰ
appellat᷑ uisũ aũ fieri quidã asseuerant aut extrema echerea luce: aut int̾no spũ
lucido ꝑ tenues uias a cerebro uenientes. atq penetratis tunicis in aere exeunteᷤ
⁊ tunc cõmixtione simłis mat̾i̾e uisũ dantes. uisus dictꝰ: qd̾ uiuatior sit ceti̾s sen¬
sib ac p̾stantior siue uelotior. ampliꝰq uigeat qͣntũ memoria int̾ oet̾a mentis
ħ est u̾berato aere suscipiat sonos Odoratꝰ: quasi odorib aeris attactꝰ tacto enim

Expanded text:
clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus; sicut prae oculis, quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velociorhoc est, aere verberato suscipiat sonos. Odoratus, quasi aeris odoris attactus. Tacto enim
Abbreviated transcription (Latin):
uit in de supplebitur. ⁊ quod plus ẽ qmͣ decet mat̾ie su̾ata
incegͥtite decrahet᷑. coloris porro suauitas qͣnta irit ũ iusti
isse credendaẽ. nõ .n. eam ferret humanꝰ acꝙ ĩfumꝰ aspectus
qñ ille a suis ĩ deberet acceñdi ut posset agnosci. qͦ ꝑtinuit ⁊̃ ut
ꝯtͤccantibꝰ ostendet suoꝵ uulnoꝵ cicat̾tes ut ⁊̃ cibum potũ q su¬
meret no alim̃toꝵ indigencia s ea qͣ ⁊ hoc pot̾at porestar e.¬

Expanded text:
uit, inde subplebitur, et quod plus est quam decet, materiae seruata integritate detrahetur. Coloris porro suauitas quanta erit, ubi iusti isse credenda est. Non enim eam ferret humanus atque infirmus aspectus, quando ille a suis ita deberet attendi, ut posset agnosci. Quo pertinuit etiam, ut contrectantibus ostenderet suorum vulnerum cicatrices; ut etiam cibum potumque sumeret, non al
Abbreviated transcription (Latin):
ut gͣd̾atim ꝑuẽir sd totũ nõ estimans uirũ faciłe cre¬
dulum nͭ errando posse decipi s d̾ũ alieno ceuit errori.¬
¶ Sicut .i. aaron erranti populo ad ydolũ fabcandũ
ñ cõsensit ĩ ductꝰ s cessit obstrictꝰ. nͨ salomonẽ e̾di̾bi¬
se ẽ errore putasse ydolis suiendum s blandiciis fe¬
mineis ad illa satlegia fuisse cõpulsum iͣ c̾dendum ẽ
illũ uirũ sue femine. unũ uni. hõiem hõi cõiugem¬

Expanded text:
ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum suae feminae, uni unum. hominem homi
Abbreviated transcription (Latin):
estue aut friguo sit in eꝰ hĩtatore hulla ex ꝑepisa nuiste
ues timꝑre accidebat bone uosunatio ofensio sãgoio
triste nł erat ĩnanitꝰ secũ gaudiũ uert̃ ꝑpec uaboꝵ t
deo in quẽ ql agrabat calritas de corde puio ⁊ conssabons
⁊ fide nõ fica. atq int̾ se cõiugũ fida ex honesto amose
focietas concors mentis corͥq iugilia ⁊ manoati sine sa¬
bore custodia. nõ lassitude facigabat ociosum nõ sognꝰ
p̾mebat i̾uitũ. In tanta felicitate rerũ ⁊ facilitate huim̃
absit ut suspitem᷑ nõ potuisse ꝓlem seri sine lib dtmie
morbo. sed eo uoluntacis nutu mou̾ent᷑ m̃bra illa qͣ cet᷑ a
⁊ sine ardoris il lecebroso stimulo cũ tnqͥllitate aĩ ⁊ cor ͤ
nulła corrup  integͥtatis infunderet᷑. gͣmio maritꝰ uxoriᷤᷤ¬
¶Ut ad paruendum nõ doloris gemitꝰ s mat᷑ ĩ atis ĩpus
feminea uiscͥa relaxaret sic ad fetandũ ⁊ ꝯipiendum
nõ libidiꝰs appetitꝰ s uoluntatis usus ut᷑ q nͣm cõiungeret¬

Expanded text:
aestus aut frigus, sic in eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, adque inter se coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non somnus premebat inuitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxori ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis inpulsus feminea uiscera relaxaret, sic ad fetandum et concipiendum non libidinis adpetitus, sed uoluntarius usus naturam utra
Abbreviated transcription (Latin):
mito sitq obdurato angelo malo ut iam bonã uoluntatem
homo malũ singelum uinceret. si acu̾ cͥatorẽ atq adiutorẽ
dm̃ suꝑbe sib̃i placendo desereret uinc̾et᷑ m̾itumboñ hñs
ĩaduitã d̾ iuititꝰ uoluntate recta malũ u̾o in deserente d̃ñ
uoluntate ꝑu̾sa. qr ⁊ ip̃m fidere de aduitorio de nõ quid̾
poss sine adiutorio dei. ¶ Sicut in hlo carne uiu̾e̾ sine¬

Expanded text:
to adque obdurato angelo malo, ut iam bonam uoluntatem homo, malum angelum uinceret; si autem creatorem adque adiutorem Deum superbe sibi placendo de- \' sereret, uinceretur; meritum bonum habens in adiuta diuinitus uoluntate recta, malum uero in deserente Deum uoluntate peruersa. Quia et ipsum fidere de adiutorio Dei non quidem posset sine adiutorio Dei, nec tamen ideo ab his diuin
Abbreviated transcription (Latin):
uiplicaret᷑ ñ eent ulsi hoiẽs ñ qͥ ex illis duobꝰ nati
issent uiri sorores suas cõiugus acceperũt. qd ꝓtd̃
fcm̃ e̾ dampnabiliꝰ religione ꝓ hi bente. habita ẽ enĩ
ratõ rͦtissima caritatio ut hoĩes quibꝰ eec̃ utibis atq
honesta concordia diu̾sarũ necessitudinũ uĩculis nͨterent᷑
nͨ unus ĩ uno multas hrẽt s singule sparg̾ent᷑ ͥ suigo̾s
ac sic ad sociasem uitam diligentiꝰ colligandam ꝓlise
gredi limitẽ agroꝵ. qͣnto ẽ mniquiꝰ libidine cõcũbendi

Expanded text:
ltiplicaretur, nec essent ulli homines, nisi qui ex illis duobus nati fuissent: uiri sorores suas coniuges acceperunt; quod profactum est damnabilius religione prohibente. Habita est enim ratio rectissima caritatis, ut homines, quibus esset utilis adque honesta concordia, diuersarum necessitudinum uinculis necterentur, nec unus in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos ac sic ad socialem uitam diligentius conligandam plurimae gredi limitem agrorum, quanto est iniquius libidine concumbendi
Abbreviated transcription (Latin):
aililꝰ nͨ grand̃ib ouetau̾at ss uno breuissimo atꝙ leuis¬
simo ad obedit salubritatem adminicu atꝰ fuer at
quo cã t̾aturam cui libera seruitꝰ expediret se esse
Dum cõmonebat insta dampnatõ subsetuta ẽ. talis q
dampnatõ ut hso qͥ c̾todiendo mandatũ fut᷑us fu̾̾t⁊
carne sp̃italis fiet ⁊̃ mente cacnalis ¶ Quisqͥs hr̃¬
dampnatõm uel nimiam uel ĩiustam putat metiri
ꝓfero nescit qͣnta fu̾it uqͥtas in pcando ubitanta

Expanded text:
icilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedientiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam, cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui damnationem uel nimiam uel iniustam putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit iniquitas in peccando, ubi tanta
Abbreviated transcription (Latin):
impultꝰ uento fłaate sentit᷑ ꝙ genꝰ elem̃ti si nioh igue ꝑꝑiti nõ¬
posset nõ ureret fuefattꝰ in balneis u̾t dai uoat pͥor uritur
facit ꝙ patit᷑ ¶ Si Qu̾ quisqͣm nulla hr̃e demones corꝑa asseu̾at
nõ ẽ de hacre aut laborandum oꝑosa inqͥficõne Aut cõtenti¬
osa disputatõe c̾tandum ¶Cur eñĩ nõ dicarꝰ ꝙͣ uis mĩis

Expanded text:
impulsus vento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil ab igne perpeti posset, non ureret fervefactus in balneis: ut enim urat, prior uritur, facitque cum patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora asseverat, non est de hac re, aut laborandum operosa inquisitione, aut contentiosa disputatione certandum. Cur enim non dicamus, quamvis miris,
Abbreviated transcription (Latin):
cd̾ente nõ credit ¶POreius ẽ nr̃a complexio. Aut incre dibsis
rei q̃ nõ uidebat᷑ ałis incredibuia q̃ tu fieb̾at ⁊ uideb̾ant᷑ fec̾¬
ut̃ fidem aut c̾te res ita c̾dibu̾s ut nullis qͥbꝰ ꝑsuaderet᷑ mĩ¬
raculis indig̾it istoꝵ nimiam redarguit ĩfidelitatẽ ħ ad
refellendos uanissimos dix̾im ¶ Aristociles quintũ corꝰ aiam¬

Expanded text:
credunt? breuis est igitur nostra complexio: aut incredibilis rei, quae non uidebatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. hoc ad refellendos uanissimos dixerim. nam facta esse multa mira
Abbreviated transcription (Latin):
Qui de mortali progenie m̾ito uste q damꝑnata tã¬
tũ poplm̃ sua gr̃a cõlligit ut inde suppleit ⁊ instaui ꝑtẽ
fuint amalis cont᷑ uoluntatẽ deps tante ẽ dle sapĩe tan¬
te q nͥtutis ut ineas ꝑxitꝰ siue fines quos bonos ⁊ uistos
ip̃c pͥ s ciuit: tendant oiã q̃ uosuntati eiꝰ uident᷑ adusa ¶ Cñ¬

Expanded text:
qui de mortali progenie merito justeque damnata tantum populum gratia sua colligit, ut inde suppleat, et instauret partem uidem a malis contra uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, quae uoluntati eius uidentur aduersa.
Abbreviated transcription (Latin):
diam ꝓpagatum. ¶ Deus cũ uirũ t̾reno formasset ex
puluere eiq aiam qͣlem dixi siue qͣm iam fec̾at sufflã¬
quẽ sufflando fetit. nam quid ẽ aliud sufflare qmͣ fła¬
tum facere. aĩam̃ hoi̾s ẽẽ uoluisset. ⁊ ꝯiugẽm illi
i aduitorium gen̾andi ex eiꝰ latere osse detracto fecit
ut deus. neqi .nͨ. ħ carnal consuetudine cogitand̾a sunt
qd̾ artis industria potuerũt fabcantes. manꝰ dei po

Expanded text:
aberent. Et cum uirum terreno formasset ex puluere eique animam qualem dixi siue quam iam fecerat sufflaquem sufflando fecit nam quid est aliud sufflare quam flatum facere?, animam hominis esse uoluisset, etiam coniugem illi in adiutorium generandi ex eius latere osse detracto fecit, ut Deus. Neque enim haec carnali consuetudine cogitanda sunt, oralibus membris. quod artis industria potuerint, fabricantes. Manus Dei po
Abbreviated transcription (Latin):
hod iꝙ de uno cib gn̾e̾ nõ edendo uͥ alioꝵ tanta co¬
iia ssubiacebat tam seue p̾ceptũ siͥd obsuandũ. tã
breue ad memoris repinendũ uͥ p̾sertĩ nõ dũ uolũ¬
tati cupiditas resistebat qd de pena tͣnsgͥ ssionie pꝰ¬
es subsecutũ est. tanto mliore ĩ iusticia molatũ est
qͣnto faciliorẽ posset obs̾uantia cͥtodir. ¶ IIn acculto
as malũ opꝰ ꝑueniret᷑ nͥ pͥcessisset uoluntas mala
porro male uoluntatis iitium ꝙͥ potuit pẽ ħ st̾bia:¬

Expanded text:
 de uno cibi genere non edendo, ubi aliorum tanta copia subiacebat, tam leue praeceptum ad obseruandum, tam breue ad memoria retinendum, ubi praesertim nondum uoluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea subsecutum est, tanto maiore iniustitia uiolatum est, quanto faad malum. opus perueniretur, nisi praecessisset uoluntas mala. Porro malae uoluntatis initium quae potuit esse ni
Abbreviated transcription (Latin):
piã simplr̃ multiplex ⁊ uniformit᷑ mułtifermis tã
ancõpͥhensibili compͥhensione omia incõprehensibłia
cõprehendit ut queꝯ noua ⁊ dissimiliã consequentis
pcedentibꝰ si semꝑ fac̾e̾ uellet iordinata ⁊ inꝑuise
Ur̃e non posset nẽc es pͥuideret ex ꝓximo tempore sed̾
solitsirias ⁊ quodammͦ soliuagas .i q̃ solitudim̃ ma¬
g appetant ssicuti sunt aquile milui leones luꝑi ⁊
queq ĩ sunt alias congrẽges instituit q̃ coneg̾atei¬

Expanded text:
ia simpliciter multiplex et uniformiter multiformis, tam incomprehensibili comprehensione omnia incomprehensibilia comprehendit, ut quaecumque nova et dissimilia consequentia praecedentibus si semper facere vellet, inordinata et improvisa habere non posset; nec ea praevideret ex solitarias et quodam modo soliuagas, id est, quae solitudinem magis adpetant, sicuti sunt aquilae milui, leones lupi et quaecumque ita sunt, alias congreges instituerit, quae congre
Abbreviated transcription (Latin):
quend obtatiuit cõsuetudo ut si cupidicas uł ꝯcupiscẽ¬
tia dicat᷑ ñ addat᷑ tꝰ rei sit nõ si ĩ malo possit ĩtlłigi¬
¶ Soluntas inqͥut̃ appetit boñ ꝙ facit sapiens. gaudiũ
de uino adepto ẽ ꝙ ubiq adipiscit᷑ sapiens. cautio de
posse accid̾ẽ sapienti suthł in eiꝰ aĩo ꝑ ilła ẽẽ posse dix̾ũt¬
¶ Sit gͦ illi legũtui⁊ ut uelle gaud̾e can̾e negent si
sapienoẽ. stultũ au nõ nͥ cupere letari metuere tõtͥsta¬
.ri. ⁊ ilsas tres ẽẽ cons antias. ħas aũ qͣtuer ꝑo̾batõnes¬

Expanded text:
quendi obtinuit consuetudo, ut si cupiditas vel concupiscentia dicatur, nec addatur cujus rei sit, non nisi in malo possit intelligi quippe, inquiunt, adpetit bonum, quod facit sapiens: gaudium de bono adepto est, quod ubique adipiscitur sapiens; cautio deuposse accidere sapienti, nihil in eius animo pro illa esse posse dixerunt. Sic ergo illi loquuntur, ut uelle gaudere cauere negent nisi sapientem; stultum autem non nisi cupere laetari, metuere contristari; et illas tres e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Quid ẽ cupiditas ⁊ setitis ⁊ uoluintas in eoꝵ c̃osen¬
sione q̃ uolumꝰ  ⁊ quid̾ ẽ mecꝰ atq t̾sticia ñ uoluntas
in dissensione ab hus q̃ nolumꝰ : sed cũ cõsentimꝰ ap¬
petendo ea q̃ uolumꝰ cupiditas: cũ au̾ consentimꝰ f¬
d̾o hũs q̃ uolumꝰ seticia uocatur Itẽq cũ dissentimꝰ ab
eo ꝙ acci e nosumꝰ talis uoluntas metꝰ ẽ cũ auc̃
dissentimꝰ ałi eo ꝙ nosentibꝰ accidit talis uoluntas tͥ¬

Expanded text:
cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? Sed cum consentimus adpetendo ea quae uolumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. Itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas t
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓrogenie tͥ ansiturũ uniu̾sum genꝰ humanum fuit s humañ¬
qͣ tlla coniugũ copula diuinam sniem sue dapnatois
excepit. ¶ homo factus ẽ nõ cum teltretur s cum pcr  ¶ t ͤ¬
c̾aret. ⁊ puniretur hoc genuit qͣntũ quidem actinet al
ꝓcc̃i ⁊ mortis origiẽm. non enim ad infantilem hebetu¬
dim ⁊ infirmitatẽ animi ⁊ corporis̃ qͣm uidemꝰ in ꝑ¬
ores cernimꝰ ĩn usu motuq m̃b̾torũ. ⁊ sensu appetendi¬
acq uitand̾i qmͣ sunt aliorum tenerrin fetꝰ animasiũ¬

Expanded text:
in progeniem transiturum uniuersum genus humanum fuit. quando illa coniugum copula diuinam sententiam suae damnationis quod homo factus est, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem attinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam videmus in ores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu adpetendie uitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animaliu
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ siõ hñt ꝑmanendi etͥ nitatẽ: ita cognostend faci¬
litatem ⁊ requiescendi felicitatem. sine difficultat e
uolet quisq accipiat qd̾ ita in profundũ est ut ad exͥ¬
citatõm legent̾ium a fidei regula nõ aberrantes plẽs
possit gn̾are sencentias ¶ Angelos scõs in sublimibꝰ ceb

Expanded text:
abent permanendi aeternitatem, ita cognoscendi facilitatem et requiescendi felicitatem. Sine difficultate quolet quisque accipiat, quod ita profundum est, ut ad exercitationem legentium a fidei regula non abhorrentes plures possit generare sententias, dum tamen angelogentium a fidei regula non abhorrentes plures
Abbreviated transcription (Latin):
noc̾e non possent. nam quid eis nocenda faciunt a qł
imũt intẽgritatẽ pul btudim salutẽ iurtutẽ ⁊ quicqd̾
b̾oni n᷑e ꝑ uitiũ decrahi siue minui cõsueuit. ꝙ si oio
desit nchił boni adimendo nõ noc̃et. at ꝑ hoc nͨ uitiũ
est. nam ẽẽ uiciũ ⁊ nõ noce̾ nõ pot̃. ¶ Sola bona ali

Expanded text:
ocendo faciunt, nisi adimunt integritatem pulchritudinem, salutem uirtutem et quidquid boni naturae per uitium detrahi siue minui consueuit? Quod si omnino desit, nihil boni adimendo non nocet ac per hoc nec uitium est. Nam esse uitium et non nocere non potest. Unde colli
Abbreviated transcription (Latin):
acinctꝰ iapis ex noĩs sui fulgore uocatꝰ. hic in ethiopia inuenitus. Iacinctꝰ xiiii.¬
iceruleũ colorem hñs optimus qui ñ rarus est nec densitate obtusus sed
ex utroq temꝑamento lucet purpura q refulgens. hic ñ rutilat equalit̾.
sereno enĩ ꝑspicuus est atet gratus. Nubilo corã oculis euanescit. In os mis¬
sus frigidꝰ est In sculpturis durissimꝰ. Nac tam̃ inuictus. Nam adamante scͥ¬

Expanded text:
thus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scr
Abbreviated transcription (Latin):
aradisus est locus in orientis ꝑtib constitutꝰ suius uocabłm ex greco in latiñ Paradisus. ⁊¬
uinctũ facit ortũ deliciaꝵ. Est enĩ omĩ gen̾e lignoꝵ ⁊ pomiferaꝵ arboꝵ consitꝰ hñs
etiã lignũ uite. Non ibi frigus ñ estus s ppetua deris temꝑies. e cui medio fons prũ¬
pens totũ nemus irrigat. diuidit᷑ q in quatuor nascentia flumina. Cut̃ loci aditus¬
malos angeli submoueant ne cui carm uł spili tnsgressionis adit ꝑateat¬

Expanded text:
aradisus est locus in Orientis partibus constitutus, cujus vocabulum ex Graeco in Latinum vjunctum facit hortum deliciarum; est enim omni genere ligni et pomiterarum arborum consitus, habens etiam lignum vitae: non ibi frigus, non aestus, sed perpetua veris temperies. 3. E cujus medio fons prorumpens totum nemus irrigat, dividiturqelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus pa
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ sub fice redemptonis nam ffacce. Te uno agit᷑ in ue¬
teri tastauito de abt̾o in cestam̃to nouo. Scriptur a
soli intendit ꝓcuratõi auiuarũ ꝓcuratõm corporum
sufficient̾ agit de statu uite p̾sentis. Pauta acct d̾e fitĩs
iõdcot. Ilam eius altiaddo cubitũ ⁊ senus tenet Plenũ
circũdatui genũa corona dẽtorat᷑. Per opus ligneũ
adliginius sensum hystoricũ ꝑ lab̾ũ trõpologicũ per
ꝑtinet aũt ad ligus impitriblia. satra bystoria ab om̃
pbitate e⁊ fatiutate aliena. ¶fi euse deantatõ. ip̃ius

Expanded text:
Redemptionis jam factae. De uno agitur in Veteri Testamento, de altero in Testamento Novo. Scriptura soli intendit procurationi animarum. Procurationem corporum cienter agit de statu vitae praesentis. Pauca autem de futuris docet: nam ejus altitudo cubitum et semis tenet. Plenum circumdatur, gemina corona decoratur. Per opus ligneum intelligimus sensum historicum; per labium tropologicum, per Pertinet autem ad ligna imputribilia sacra historia ab omni falsitate et fatuitate aliena. Mensae deauratio ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
gnorũ deauratõe. Quid est ecum m reb iusibilibus
i õñis asgnatõ nisi quedam qͣr signor̃ũ dẽaur atio
uisibiliũ spẽm ẜpetulam᷑ ꝯmaginando. Rerũ iusibłium
causas rimonur rgcinando. De lignis sechm aũt
facienda est archa. qͦ sunt ualde imputr ibłã ꝓptiuẽt
ad signs inipicti ibilia de relous cõi poreis queb suiã

Expanded text:
gnorum deauratione. Quid est enim in rebus visibilibus gnorum deauratione. Quid est enim in rebus visibilibus rationis assignatio, nisi quaedam quasi lignorum deauvisibilium speciem speculamur imaginando, rerum visibilium causas rimamur ratiocinando. De lignis setim autem facienda est arca, quae sunt valde imputribilia, pertinent ad ligna imputribilia de re
Abbreviated transcription (Latin):
udent᷑ accepisse pẽnaa ut aquile. Q uib cõntingit qͣtior
dari. dẽ ei̾mod putes diq qͣtuor ponne uii. ⁊ qͣtuar
penne asterI. Qui ad ouĩa cõtemplõnuin gen̾a pro¬
fecerũt. qͣi sex ałas acceꝑit̃ Putẽs ergo de hus dĩci
sex ale uui ⁊ sex ale asteri. ¶tuor aũ pͥma/ u̾sant᷑
cirta creata uisibibia ał niusibilia tlio reliqua ctͣ duua
Pimia qͣtuor figurant᷑ in archa. Cet̾a duo in forma
Anglica. Ittende qͣm recce pͥma figurant᷑ iy humana
fabrica ustima duo in argłica figura. ¶ ad pͥmũ cõ¬
templõius genus uidt ꝑtin̾e res uisi biles in conside¬
ratõm ⁊ Aomiratõm addude̾ ¶ Sddi guĩs est. Latẽtẽs
rerũ causãs in sucẽ produce̾  ⁊ in earũ adiuratonẽ
Auuiũ suspendere.n .illo rerum usibiliũ multitudi¬
uẽ magnctudiuẽ utibitatem cũ exultatõe nuram᷑. In
isto rerũ insibiłiu rõm cum Admt acõe riuanuũ
Si miui designatur mn lignerũ cõpositõe⁊ Sddm̃ in li¬

Expanded text:
ut aquilae. Quibus contingit quatuor dari, de ejusmoni putes dici quatuor pennae uni, et quatuor pennae alteri. Qui ad omnia contemplationum genera profecerunt quasi sex alas acceperunt. Putes ergo de his dici, sex alae uni, et sex alae alteri. Quatuor autem prima versantur circa creata visibilia, vel invisibilia, duo reliqua circa divina. Prima quatuor figurantur in arca, caetera duo in forma angelica. Attende quam recte prima figurantur in humana fabrica, ultima duo in angelica figura. Ad primum contemplationis genus videtur pertinere, res visibiles in considerationem et admirationem adducere. Secundi generis est latentes rerum causas in lucem producere, et in earum admirationem animum suspendere. In illo rerum visibilium multitudinem, magnitudinem, utilitatem cum exsultatione miramur, in isto rerum visibilium rationem cum admiratione rimamur. Primum designatur in lignorum compositione. Secundum in li