comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luceant ĩ firmam̃to celi. & illumuiẽt t̾rã.
Et factũ ẽ ita. Hoc considerandn sic ẽ. Deus
in admonitione sꝑc scĩ dixit. Fi̾ant ex dono
sꝑc sc̃i in discretione luminaria at homo
đm & ꝓxintũ suũ sic̃ se ipsũ diligat. Qto¬
mͦ faciet hoc. Tota uiriditate anime ad
dm̃ firmit̃ anhelet. ita ut alienũ đm
ĩ infidelitate quasi extraneus ñ querat. s
in uirili animo ad me respiciat. Proxinũ
qͦq suũ sic̃ se ipstĩ diligat. ita ut queq
necessaria que ad formã suã ꝑtinent. il¬
li diligent᷑ ꝓuideat. quia ipse forma &
frat̃ eius scđm humanitatẽ ẽ. Et eũ in¬
dignũ ñ habeat. quo sic̃ uilis illi creatura
subiectus sit. s in societate sua uoluntarie
suscipiat. quia as̃ qui istũ. ipse ñ & ilłu
in eadẽ forma constituit. Caueat quoq
ne ĩ morte aninie isliꝰ ulła cõmunionẽ pec¬
catis ipsiꝰ consentiendo habeat. ita ne
animã ipsiꝰ sic̾ nec stiã occidat. Et ista

Expanded text:
to coeli, et illuminent terram. Et factum est ita . » Hoc considerandum sic est: Deus in admonitione Spiritus sancti dixit: Fiant ex dono Spiritus sancti in discretione luminaria, ut homo Deum et proximum suum sicut se ipsum diligat. Quomodo faciet hoc? Tota viriditate animae ad Deum firmiter anhelet, ita ut alienum deum in infidelitate quasi extraneus non quaerat, sed in virili animo ad me respiciat. Proximum quoque suum sicut se ipsum diligat, ita ut quaeque necessaria, quae ad formam suam pertinent, illi diligenter provideat, quia ipse forma et frater ejus secundum humanitatem est. Et eum indignum non habeat, quo sicut vilis illi creatura subjectus sit, sed in societate sua voluntarie suscipiat, quia Deus qui justum, ipse etiam et illum in eadem forma constituit. Caveat quoque ne in morte animae illius ullam communionem peccatis ipsius consentiendo habeat, ita ne animam ipsius sicut nec suam occidat. Et ista
Abbreviated transcription (Latin):
tupsũ accipiet. uelut ñ de maria dicit᷑. di¬
missa sunt ei peccata multa qm̃ dilexit
multũ. quia & illa a uertice usq ad plan¬
tã pedis se totã dimittens. de singłis mer¬
cede remunerata ẽ. Qnappt᷑ & iste cũ oĩbꝰ
supͣdictis laboribꝰ decorabit᷑. ut ⁊̃ faber
opus siuã cũ eleganti decore exornat. & ad
celestia gaudia taridẽ transibit. Hec uetꝰ
iex nesciebat. qm̃ humanitas saluatoris il¬
la ñcsu terigerat. s noua hec in se fidelit̃
colligebat. filitis nãq dĩ qui in igne sꝑe scĩ
amatre genitus ẽ. cui & humana genitura
om̃ino ablata & abstracta ẽ. rectã geniturã
sꝑitalis uite docuit. ita ut homo se tpsri ꝯ¬
stringat & scĩficet. & sic uiuendo angłicã
conuersationẽ habeat. quia idẽ filius dei
humanitate sua hominẽ liberatuit. & ad
suꝑna gaudia reduxit. Us̃ ⁊̃ ommnẽ uitã
uirtutũ creauit que in uiuientibꝰ m̃tibꝰ ho¬

Expanded text:
tupli accipiet, velut etiam de Maria dicitur: « Ditupli accipiet, velut etiam de Maria dicitur: « Dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum , » quia et illa a vertice usque ad plantam pedis se totam dimittens, de singulis mercede remunerata est. Quapropter et iste cum omnibus supradictis laboribus decorabitur, ut etiam faber opus suum cum eleganti decore exornat, et ad coelestia gaudia tandem transibit. Haec vetus lex nesciebat, quoniam humanitas Salvatoris illa nondum tetigerat, sed nova haec in se fideliter colligebat. Filius namque Dei, qui in igne Spiritus sancti a matre genitus est cui et humana genitura omnino ablata et abstracta est, rectam genituram spiritalis vitae docuit, ita ut homo se ipsum constringat et sanctificet, et sic vivendo angelicam conversationem habeat, quia idem Filius Dei humanitate sua hominem liberavit, et ad superna gaudia reduxit. Deus etiam omnem vitam virtutum creavit, quae in viventibus mentibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
que delectationẽ carnis ꝑ omr̃ia amplec¬
tit᷑. & dem̃ uxor uidelicet auaricia que
amplexionẽ uicioꝵ imitat᷑. ita ut illis ñ sa¬
turet᷑ sic̾ & uir cũ uxorẽ daxerit ĩ aua¬
ros questus labit᷑. Et pꝰm̾du fuis. id ẽ ra¬
pina & furtũ quę auariciã subsequunt᷑.
quẽ a dinͦdu homo siliis suis diuicias congre¬
gare nicit᷑ & tandẽ agri scilicet suꝑbia
que rapinã & fartũ defendere conat᷑. qũi
ct̃ homo uruiste acquusita ĩ pune sibi attͣe¬
erit. suꝑbtre ꝑ iactantiã incipit. S dũ q̃¬
libet fidelis ista om̃ia a se abiecerit. & me¬
liora suꝑ habundant᷑ receꝑit ut p̃dictã ẽ.
uitã qͦq ciernã in beatitudine ĩ deficientĩ
possidebit. eo qͥd seipsũ ꝓ cdeo temꝑalit᷑ ne¬
glexerit. & ad celestia anhelauerit. Iste enĩ qͥ
seipsũ & genus surĩ & natos suos ꝓptͣ dm̃ re¬
iinquit quẽ adindu abraħa fecit. ꝓ unoquoq
qͥd oculis uidit & corde attendit. p̃miũ cen¬

Expanded text:
tionem carnis per omnia amplectitur; et deinde uxor, videlicet avaritia, quae amplexionem vitiorum imitatur, ita ut illis non saturetur, sicut et vir cum uxorem duxerit, in avaros quaestus labitur. Et postmodum filii, id est rapina et furtum quae avaritiam subsequuntur, quemadmodum homo filiis suis divitias congregare nititur; et tandem agri, scilicet superbia, quae rapinam et furtum defendere conatur, quoniam cum homo injuste acquisita impune sibi attraxerit, superbire per jactantiam incipit. Sed cum quilibet fidelis ista omnia a se abjecerit, et meliora superabundanter recipit, ut praedictum est; vitam quoque aeternam in beatitudine indeficientem possidebit, eo quod se ipsum pro Deo temporaliter neglexerit, et ad coelestia anhelaverit. Iste enim qui seipsum et genus suum et natos suos propter Deum relinquit, quemadmodum Abraham fecit, pro unoquoque quod oculis videt et corde attendit, praemium cen
Abbreviated transcription (Latin):
ret. facientẽ qͦq sem̃ quatiꝰ in semine suo ma¬
tiplicaret᷑ ꝑ qͦd itũ renasceret᷑. qm̃ om̃e gerni
sem̃ in se habet. ne ĩ natitra sua deficiat. Ius¬
fit ñ ut germinaret lignũ frtictiferũ. faci¬
ens fructũ ad uescendã in natira stia sem̃
in semetipso habens quo itũ germinet cũ suꝑ
t̾rã ccciderit. Et sic adiipletũ ẽ. quẽ adm̃¬
dũ cũ serutis leto animo p̃cepta dm̃i fui ꝑfi¬
cit. cũ pat̾familias ilłi uocans ei negocia sua
cõnuitit. & qͥd de unoquoq faciat ipsi ĩdicat.
quia & t̾ra cũ gaudio ad nissa dm̃i sui moue¬
bat᷑ illa ĩ om̃ibꝰ adimplendo. Et ꝓtulit terta

Expanded text:
ientem quoque semen, quatenus in semine suo multiplicaretur, per quod iterum renasceretur, quoniam omne germen semen in se habet, ne in natura sua deficiat. Jussit etiam ut germinaret lignum fructiferum faciens fructum ad vescendum, in natura sua semen in semetipso habens quo iterum germinet cum super terram ceciderit. Et sic adimpletum est, quemadmodum cum servus laeto animo praecepta domini sui perficit, cum paterfamilias illum vocans ei negotia sua committit, et quid de unoquoque faciat ipsi indicat, quia et terra cum gaudio ad jussa Domini sui movebatur, illa in omnibus adimplendo. « Et protulit te
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ suoꝵ dixit. Fiant sacerdotes & doctores
infilio meo qui eccłiam que supͣ firmã petrã¬
id ẽ xꝑm edificata ẽ illuminẽt. de quo lapi¬
de iusticia recte fidei emanauit. Ipsi qͦq sa¬
crdotes in omnẽ ȩccsiam mittant᷑. eã ita illu¬
minantes ut ppło ꝑ tierba sua diẽ. id ẽ salu¬
tẽ fidei diuidant. I& felicitatẽ ilła quã ꝑ
eande fide consequent᷑. si eã obseruauerĩt.
annuncient. Et ñ ppło noctẽ. scilieet et̃na
torm̃ta que ad infidelitatẽ ꝑtinent ĩsinuẽt.¬
& hoc eis ipsi doctores ñ cũ uariis signis ꝓ¬
bent. ita ut illa que ipsis obseruanda stͣ.
annuncient. scilicet festa que celebranda
st̃. & temꝑa ieuinioꝵ que const̾cta sunt.
& dies qui ĩ lege dĩ remissibiles st̃. ut an¬
nt̃ cũ institutis p̃ceptis obseruent. Et p̃¬
cepta illa ꝑ fide in celo id ẽ infilio meo lu¬
ctant. quia lauosẽ angłoꝵ secunt᷑. & enã
ȩccłiam t̾rã uiuentiũ cũ laude dĩ istuminẽt.

Expanded text:
lorum suorum dixit: « Fiant sacerdotes, et doctores in Filio meo, qui Ecclesiam, quae supra firmam petra aedificata est, illuminent, de quo lapide justitia verae fidei emanavit. » Ipsi quoque sacerdotes in omnem Ecclesiam mitantur, eam ita illuminantes, ut populo per verba sua diem, id est salutem fidei dividant, et felicitatem illam quam per eamdem fidem consequantur, si ea observaverint annuntient. Et etiam populo noctem, scilicet aeterna tormenta, quae ad infinitatem pertinent, insinuent, et hoc eis ipsi doctores etiam cum variis signis probent, ita ut illa quae ipsis observanda sunt annuntient, scilicet festa quae celebranda sunt, et tempora jejuniorum quae constricta sunt, et dies qui in lege Dei remissibiles sunt, ut annum cum institutis praeceptis observent. Et praecepta illa per fidem in coelo, id est in Filio meo, luceant, quia laudem angelorum sequuntur, et etiam ecclesiam terram viventium cum laude Dei illuminent.
Abbreviated transcription (Latin):
cet. eãq iustã cognoscit quãtus ipsã ab hor¬
reat. S bona scientia fortissimũ bellatorẽ
male scientie resistere facit. ilsuq si cecide¬
rit. ꝑ penitentiã erigit. & ne ĩ gustũ pacca¬
ti recurrat p̃mitire ñ destut sꝰ qm̃ bona
scientia ut dies. mala aut̃ ut nox ẽ. Ouppi
& ista ĩ malo delectat᷑ malt̾iq ꝑficit. Eũ aelic¬
tatio peccatũ p̃cedit: atq ꝑ has duas scientias
om̃is homo mundas & ĩmundas res cognos¬
cit. Dies nãq noctẽ scit. & ab ea secedit. nox
uͦ diẽ nouit & ab illa fugit eodẽq m dona
scientia a mala declinat. mala qͦq a bona si
seꝑat. qm̃ alt̾a alt̾am abhorret. Sic homo ei¬
lestis & t̾restris ẽ. quia cñ cefũ in pͥmo casu io¬

Expanded text:
tam cognoscit, quamvis ipsam abhorreat. Sed bona scientia fortissimum bellatorem malae scientiae resistere facit, illumque, si ceciderit, per poenitentiam erigit, et ne in gustum peccati recurrat praemunire non desinit, quoniam bona scientia ut dies, mala autem ut nox est. Quapropter et ista in malo delectatur malumque perficit, cum delectatio peccatum praecedit, atque per has duas scientias, omnis homo mundas et immundas res cognoscit. Dies namque noctem scit, et ab ea secedit; nox vero diem novit, et ab illa fugit eodemque modo bona scientia a mala declinat; mala quoque a bona se separat, quoniam altera alteram abhorret. Sic homo coelestis et terrestris est, quia cum coelu
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs. aut sorores. aut patrẽ. aut matrẽ. aut
uxorẽ. aut filios. aut agros ꝓptͣ nonĩ meũ
centupłu accipiet & uitã eternã possidebit.
Hoc considerandũ sic ẽ. Oñs fidelis qui re¬
liquerit domũ id ẽ ꝓpriã uoluntatẽ. uel fra¬
tres scilicet carnales concupiscentias. aut so¬
rores id ẽ gustũ peccatoꝵ. aut patrẽ uide¬
licet delectationẽ carnis. aut matrẽ ia ẽ
amplexionẽ uicioꝵ. aut rxorẽ scilicet aua¬
riciã. aut filios iudelicet rapinã & furtũ
me inspiciens qui filius dĩ & saltiator homi¬
uũ sũ: centies tantũ in quiete m̃tis sue cor¬
ꝑalit̾ accipiet. quia omnẽ sollicitudinẽ scli
a se ꝓiecit & me subsecutus ẽ. Uñ ei & oĩa
hec in niuustĩo occurrent. Nam primitꝰ
relinquenda ẽ domus. uidelicet ꝓpria uo¬
luntas ĩ qua homo ꝓ libitu suio requrescit.
uelut ille qui ĩdomo sua ĩ quiete manet.
Nenĩ fres. id ẽ carnales ꝯcupiscentie que ꝓ¬
priȩ uoluntati conuingunt᷑. & pꝰea soro¬

Expanded text:
aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . » Hoc considerandum sic est: Omnis fidelis qui reliquerit domum, id est propriam voluntatem, vel fratres, scilicet carnales concupiscentias, aut sorores, id est gustum peccatorum, aut patrem, videlicet delectationem carnis, aut matrem, id est amplexionem vitiorum, aut uxorem, scilicet avaritiam, aut filios, videlicet rapinam et furtum, me inspiciens qui Filius Dei et Salvator hominum sum, centies tantum in quiete mentis suae corporaliter accipiet, quia omnem sollicitudinem saeculi a se projecit, et me subsecutus est. Unde ei et omnia haec in ministerio occurrent. Nam primitus relinquenda est domus, videlicet propria voluntas, in qua homo pro libitu suo requiescit, velut ille qui in domo sua in quiete manet; deinde fratres, id est carnales concupiscentiae, quae propriae voluntati conjunguntur; et postea soro
Abbreviated transcription (Latin):
stellas. Et posuit eas ĩfirmam̃to celi ut
lucerent suꝑ t̾rã & p̃essent diei & nocti
& diuiderent lucẽ ac tenebras. Fecit deus
duo magna luminaria que eccłie neces¬
saria erant. luminare niauis ut p̾eẽt
diei. iudelicet principales & sꝑitales ma¬
gistros qui p̃positi eccłie lum̃ fideliũ ocu¬
loꝵ existunt. ita ut reliqui sꝑitales magis¬
tri. id ẽ minores ꝑsone sub p̃cepto coꝵ sic̃
bos sub uigo subditi & ligati sint. ne
sine pastore errando ambulantes ab
acri uolacre scilicet diabolo arripiant᷑.
Et ñ luminare mintis. scilicet reges & alias
scsares potestates ut t̾renis rebꝰ & sesaribꝰ

Expanded text:
Et posuit eas in firmamento coeli ut lucerent super terram, et praeessent diei et nocti, et dividerent lucem ac tenebras . » Fecit Deus duo magna luminaria, quae Ecclesiae necessaria erant; luminare majus ut praeesset diei, videlicet principales et spiritales magistros, qui praepositi Ecclesiae, lumen fidelium oculorum existunt, ita ut reliqui spiritales magistri, id est minores personae, sub praecepto eorum, sicut bos sub jugo subditi et ligati sint, ne sine pastore errando ambulantes, ab acri volucre, scilicet diabolo, arripiantur. Et etiam luminare minus, scilicet reges et alias saeculares potestates, ut terrenis rebus et saecularib
Abbreviated transcription (Latin):
nare mauis ut p̃eẽt dici: & luminare minꝰ
ut p̃esset nocti. Et stellas. Et posit eas m
diei & nocti . & diuiderent lucẽ ac tenebra
Ueus ꝑ uerbu suuĩ heç duo magna luminaria
lucide illuminauit. mauis sollicet indit. in¬
nus uͦ ĩ nocte : quoꝵ alt̾um ĩ ordine suo stt
nec crescit nec minuit᷑: alt̾um ꝑ signasit¬
mamĩti crescit & defectũ accipit. In hus qͥ
duobꝰ luminaribꝰ. as̃ qͦm̾ opiis suũ qͥd homu
ẽ in duabꝰ naturis ꝑficeret p̃uidit. Uñ &i
le in bona scientia celestis. & ĩ mala scientia
t̃renus ẽ. Bona enĩ scientia ex deo celestis ẽ
nec ullus racionali anime abstrahere pot̾. qͥi
ꝑ bonã scientiã reptilia t̾re male scientie a¬
similata p̃cellat. que de t̃ra roborata ĩ nochs

Expanded text:
nare majus, ut praeesset diei, et luminare minus, nare majus, ut praeesset diei, et luminare minus, ut praeesset nocti; et sdiei et nocti, et dividerent lucem et tenebras . » Deus per Verbum suum haec duo magna luminaria lucide illuminavit, majus scilicet in die, minus vero in nocte, quorum alterum in ordine suo stat, nec crescit, nec minuitur, alterum per signa firmamenti crescit, et defectum accipit. In his quoque duobus luminaribus Deus quomodo opus suum, quod homo est, in duabus naturis perficeret praevidit. Unde et ille in bona scientia coelestis, et in mala scientia terrenus est. Bona enim scientia ex Deo coelestis est, nec ullus rationali animae abstrahere potest, quin per bonam scientiam reptilia terrae malae scientiae assimilata praecell
Abbreviated transcription (Latin):
ant in firiam̃to celi: & illuminent t̃rã.
Et factũ ẽ ita. Hoc consideransu sic ẽ. Pai
uinã nissionẽ illuminatio firmam̃ti opus
dĩ pulcrũ & głoriosũ ostendebat. ut etiã
anima corpꝰ pulerũ & głosũ faciet. qd
licet pꝰ transitũ illiꝰ ꝓptꝰ prutiã conceptio¬
nẽ in putredine feteat. tam̃ sic̾ & suꝑiora ĩ¬
mutabit᷑. cũ ipse homo denuo resuscitabit᷑.
Et officia luminariũ istoꝵ deus constituit.
&e diuisit in diẽ & noctẽ.: quia in his duabꝰ
diuisionibꝰ uidelicet in die & in nocte om̃is
dispositio necessitatis hominis pendet. qua¬
tinꝰ ile et̃ racionalitate ꝑ signa eoꝵ oe lami¬
nariũ cognoscat quȩ creatutra ila & illa
sit. & quomꝰ temꝑa dierũ. noctiũ & annor.
ꝑ singła hec signa nominent᷑. atq ut ipci
luminaria ĩ firmam̃to elucidata itideant᷑
luminantia t̾rã & ea que in ipsa st̃. Om̃a
heç ita constituta st̃. ut ea oss apparere ns¬
sit. fecitq ds̃ duo magna luminaria. ltam¬

Expanded text:
amento coeli, et illuminent terram. Et factum est ita . » Hoc considerandum sic est: Per divinam jussionem illuminatio firmamenti opus Dei pulchrum et gloriosum ostendebat, ut etiam anima corpus pulchrum et gloriosum faciet, quod licet post transitum illius propter primam conceptionem in putredine feteat, tamen sicut et superiora immutabitur, cum ipse homo denuo resuscitabitur. Et officia luminarium istorum Deus constituit et divisit in diem et noctem, quia in his duabus divisionibus, videlicet in die ac in nocte, omnis dispositio necessitatis hominis pendet, quatenus ille cum rationalitate per signa eorumdem luminarium, quae creatura illa et illa sit, et quomodo tempora dierum, noctium et annorum per singula haec signa nominentur, atque ut ipsa luminaria in firmamento elucidata videantur illuminantia terram, et ea quae in ipsa sunt. Omniaque haec ita constituta sunt, ut ea Deus apparere jussit. « Fecitque Deus duo magna luminaria, lumi
Abbreviated transcription (Latin):
isset suꝑ t̾rã edificatũ ẽ. gm̃ homo de crti
Rctus plenũ opus di ẽ. Scelle quoq de luna ut
sama de igne flagratit. & ꝑ totũ firm am̃tũ
licenti lumine infuse sunt uelut si fsama ꝑ
tibrũ luceat. & sic totã tertã illuminant:
atq ut posite st̃ usq ad nouissimũ diẽ ꝑ stabũt.
pe ⁊̃ in defectu lune lucidiores quã in augm̃to
iuꝰ uident᷑. qtua in augm̃to eius p̃ fortitu dine
serenitatis ipsiꝰ ꝑfecte uideri ñ possant. soliq
ocurrunt diẽ ostendentes. & lune subueniũt
nodt̃ illuminantes. & sic diuidunt lacẽ atene¬
dris ubi diẽ & noctẽ cũ ministĩo suo ostendũt
Et udit ds̃ qͥd eẽt bonũ. seidicet approbans qͦd
ꝑ sptrantẽ sperã luminis optis sitũ plenũ &
ad ministĩũ paratũ & elegans cẽt tenebris ef¬
fugatis. Et factũ ẽ uesꝑe & mane. dies quartꝰ:
quia quatuor elem̃ta uidelicet ignis. aer. aqua.
& t̾ra ꝑ grãm dĩ parata & oculata in om̃idꝰ

Expanded text:
isset, super terram aedificatum est, quoniam homo de terra factus, plenum opus Dei est. Stellae quoque de luna, ut flamma de igne, flagrant, et per totum firmamentum lucenti lumine infusae sunt, velut si flamma per cribrum luceat, et sic totam terram illuminant, atque ut positae sunt, usque ad novissimum diem praestabunt. Ipsae etiam in defectu lunae lucidiores, quam in augmento illius videntur, quia in augmento ejus prae fortitudine serenitatis ipsius perfecte videri non possunt, solique occurrunt diem ostendentes, et lunae subveniunt noctem illuminantes, et sic dividunt lucem a tenebris, ubi diem et noctem cum ministerio suo ostendunt. Et vidit Deus quod esset bonum, scilicet approbans quod per spirantem sphaeram luminis opus suum plenum, et ad ministerium paratum et elegans esset tenebris fugatis. « Et factum est vespere et mane dies quartus, quia quatuor elementa, videlicet ignis, aer, aqua et terra, per gratiam Dei parata et occultata in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
iuuentis & uolatile suꝑ t̃rã. sub firmam̃to
celi. Hoc considerantã sic ẽ. Ds̃ ꝑ p̾dicatio¬
nẽ discipuloꝵ suoꝵ ȩccłie dtxit. Nẽ subti¬
liora p̃cepta ꝑ abstinentiã ꝓducamꝰ que
cũ uigiliis & ieuiniis ac orationibꝰ uxꝑo¬

Expanded text:
b firmamento coeli . » Hoc considerandum sic est: Deus per praedicationem discipulorum suorum Ecclesiae dixit: Nunc subtiliora praecepta per abstinentiam producamus, quae cum vigiliis, et jejuniis, ac orationibu
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutũ diligent̾ gernumet. ita ut ĩ cogi¬
tationibꝰ & oꝑ sbꝰ suis carnalibꝰ desideriis ñ
succũbat. quia ipse ĩ corꝑe suo sucũ habet.
qui eũ adhoc semꝑ allicit ut ĩ oꝑibꝰ suis pec¬
care inoipiat. Et hes bona oꝑa in consuetu¬
dine habens. senĩ fãciat. uidelicet ut scd̾m
uerba doctoꝵ se corrigens. a p̃dictis deside¬
riis se abstrahat. & deiñ ad fortiores uirtu¬
us fractus facientes sedm doctrinã magis¬
tro ascendat. Quomͦ : Homo a doctoribꝰ
qͥd bonũ qͥd ue mału sit scrutari debet: &
scdm doctrinã eoꝵ faciat. ita ut ĩstrim̃ta
turtutũ illax quas incepit. hoc sem̃ uerbi dĩ
in semctipsis habeant. & illud suꝑ t̃rã. scili¬
cet suꝑ hominẽ sit. sicq fiet ut qͦd de am¬

Expanded text:
ut in cogitationibus et operibus suis carnalibus desideriis non succumbat, quia ipse in corpore suo succum habet, qui eum ad hoc semper allicit, ut in operibus suis peccare incipiat. Et haec bona opera in consuetudine habens, semen faciat, videlicet ut secundum verba doctorum se corrigens a praedictis desideriis, se abstrahat, et deinde ad fortiores virtutes fructus facientes, secundum doctrinam magistrorum ascendat. Quomodo? Homo a doctoribus quid bonum, quidve malum sit scrutari debet, et secundum doctrinam eorum faciat, ita ut instrumenta virtutum illarum quas incoepit, hoc semen Verbi Dei in semetipsis habeant, et illud super terram, scilicet super hominem sit; sicque fiet ut q
Abbreviated transcription (Latin):
in conpunctiotie cordis homitus dieit
it oñis necessitates corꝑis que discretioni subia¬
ant in placisu locũ tiuiꝰ usus congregent᷑.
uomꝰ: Ut homo in epulis aut ĩ ebrietate aut
ia illecebrosis ornam̃tis uestim̃toꝵ aut ĩtor¬
tosa m̃te suꝑflutis ñ sit. in om̃ibꝰ his sibiinet
ipsi gsam requirens. s necessitas corꝑis ibi
tantũmꝰ appareat. Quomꝰ : Ut corpus ita
modice pascat᷑ ut eo recte refecto. anima
gaudiũ habere possit. & ut iusta itinera cũ
illo habeat. ita ut de nimia abstinentia inp̃ci¬
piciũ ñ ꝓsternat᷑. & ne ñ de suꝑflutate p̃dicte
ninioderationis p̃mat᷑. Et sic ĩ homine om̃tia

Expanded text:
cordis hominis dicit ut omnes necessitates corporis quae discretioni subjacent, in placidum locum unius usus congregentur. Quomodo? Ut homo in epulis, aut in ebrietate, aut in illecebrosis ornamentis vestimentorum, aut in tortuosa mente superfluus non sit, in omnibus his gloriam sibimetipsi requirens; sed necessitas corporis ibi tantummodo appareat. Quomodo? Ut corpus ita modice pascatur, ut eo recte refecto, anima gaudium habere possit; et ut justa itinera cum illo habeat, ita ut de nimia abstinentia in praecipitium non prosternatur, et ne etiam de superfluitate praedictae immoderationis prematur. Et sic i
Abbreviated transcription (Latin):
ne intuentes uelut ipsũ p̾seutẽ habeant.
quẽ incarne ñ uident. Qtiappt᷑ & ipsis
ualde iocimołn ẽ qͥd stĩo regi desponsaꝵ
sunt. & qͦd cuĩ iubilatione laudis ipsic antant
quia ⁊̃ ad alienã uitã cñ suspirio anime sem
anhelant. & omnẽ sollicitudinẽ suã deo com

Expanded text:
es velut ipsum praesentem habeant, quem in carne non vident. Quapropter et ipsis valde jucundum est quod summo Regi desponsatae sunt, et quod cum jubilatione laudis ipsi cantant, quia etiam ad alienam vitam cum suspirio animae semper anhelant, et omnem sollicitudinem suam Deo com
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd eẽt bonũ. Et istud ante dm̃i bonũ erat.
Factũq ẽ uesꝑe & mane: dies tercius. T unc
dẽ inferebant facta ẽ. quasi ꝑ tiesꝑũ se di¬
clinare cepit ad manie illiꝰ diei scilicet sta¬
bilis sidei in qua xꝑlani constitutã legẽ a¬
ceꝑũt. ꝑ quã scirent qͥd eis ĩ eadẽ lege dĩ
facieridu eẽt. & hoc factũ quasi dies t̾tuis¬

Expanded text:
quod esset bonum. » Et illud ante Deum bonum erat. « Factumque est vespere et mane dies tertius, » Tunc dem inferebant facta est, quasi per vesperum se declinare coepit ad mane illius diei, scilicet stabilis fidei in qua Christiani constitutam legem acceperunt, per quam scirent quid eis in eadem lege Dei facie
Abbreviated transcription (Latin):
sub firmam̃to celi. Hoc considerandu sic ẽ.
Puuiens uerb̃ti suũ imꝑauit ads̃ ut ꝓducerẽt
aque reptilia & uolatilia uiuentis anime ue¬
lut flores qui de ramis arborũ ꝓcedant. qͥ a
ds̃ creaturas primitꝰ creauit. deiñ alias ex
tationi in firmam̃to & sub firmam̃to quę ꝑ
ipsũ tangit᷑ adeẽt. sic̃ ⁊̃ forma pͥmũ con¬
stitut᷑. & pꝰ ad unũqͦdq opus suũ mouet᷑.

Expanded text:
dum sic est: Per vivens Verbum suum imperavit Deus ut producerent aquae reptilia et volatilia viventis animae, velut flores, qui de ramis arborum procedunt, quia Deus creaturas primitus creavit, deinde alias ex que constitutioni in firmamento et sub firmamento quae per ipsum tangitur adesset, sicut etiam forma primum constituitur, et post ad unumquodq
Abbreviated transcription (Latin):
dã carnẽ suã mortificarent cũ scĩs oꝑibꝰ
& cũ signis quidꝰ undiq in laude dĩ uola¬
bant. Et ñ habebant laudẽ illa que ox
p̃copto dĩ scripta ẽ. & quã ds̃ ꝑ creaturãs
constituit. quia sic̃ celestis ierłm ex ĩ poli¬
tis lapidibꝰ qui in t̃renis iacebant prunitꝰ
fundata exstitit. ita & uetus lex sꝑttalia¬
in se occultans. tande sꝑitalia intelligere
incepit. ꝑ que niuri eiꝰdẽ ciuitatis pꝰea edi¬
ficabant᷑. Cantabant qͥq canticũ moysi
m sumilitudine cantoris qui p̃sentia & fu¬
tura cantat. que tam̃ ei ignota & aliena s̃
excepto qͥd tantũ ad ipsa suspirat. sic̃ & mo¬
yses cũ uet̾i lege quasi uox erat. in qua uer¬
bũ scilicet humanitas saluatoris latuit
qui scilicet moyses omĩa mirabilia ĩcar¬
tationis euisddẽ silii dĩ significant̃ sqp¬
sit. quẽadmͦdũ ds̃ eũ doctut. Ipsi ñ canti

Expanded text:
carnem suam mortificarent cum sanctis operibus, et cum signis quibus undique in laude Dei volabant. Et etiam habebant laudem illam quae ex praecepto Dei scripta est, et quam Deus per creaturas constituit, quia sicut coelestis Jerusalem ex impolitis lapidibus qui in terrenis jacebant primitiis fundata exre incoepit per quae muri ejusdem civitatis postea aedificabantur. Cantabant quoque canticum Moysi in similitudine cantoris, qui praesentia et futura cantat, quae tamen ei ignota et aliena sunt, excepto quod tantum ad ipsa suspirat, sicut et Moyses cum veteri lege quasi vox erat, in qua Verbum, scilicet humanitas Salvatoris latuit, qui scilicet Moyses omnia mirabilia incarnationis ejusdem Filii Dei significanter scripsit, quemadmodum Deus eum docuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ totã ꝑfundit & ad refectionẽ om̃is crea¬
ture fructiferã facit. quia ñ ut d̾s a celes¬
tibꝰ sꝑitibꝰ uidet᷑. sic quoq uoluit ut acrea¬
tura in huiana natura ꝯspiceret᷑. S &e
illos attendi. qui suꝑauerunt antiquũ ser¬
pentẽ ac m̃bra ipsiꝰ & numerũ angłici ex¬
ercitus eius. qm̃ lociis & numerus eoꝵddẽ

Expanded text:
fectionem omnis creaturae fructiferam facit; quia etiam ut Deus a coelestibus spiritibus videtur, sic quoque voluit, ut a creatura in humana natura conspiceretur. Sed et illos attendi qui superaverunt antiquum serpentem, ac membra ipsius et numerum angelici exercitus ejus, quoniam locus et numer
Abbreviated transcription (Latin):
tos qui racerunt bestiã & imaginẽ illiꝰ.
& numerũ nomtinis eius stantes supͣ ina¬
re uitreũ habentes cytharas dĩ. & can¬
tantes canticũ moysi serui dĩ & canticũ
agiti. Hoc ꝯsiderandũ sic ẽ. Ego cuise¬
creta dei demonstrata sunt. indi int̃i¬
oribꝰ ocrilis eccłiam quã as de cõmuni
fide purã nec ñ & multis tribulatiori
si utitũ dm̃ in tiera side cognoscebant¬
& inspiciebant.ꝰ quia sides aelut um¬
bra diuinitatis c̃ quã mortalis homo ꝑ fecte
uidere ñ pot̃. Et umbra formã que ñ uidetͣ
demonstrat. sic̃ & ciremꝰ formã ñdã forma¬
tã signat. quẽ adm̾du & filus dĩ phiappo

Expanded text:
eos qui vicerunt bestiam, et imaginem illius, et numerum nominis ejus stantes supra mare vitreum, habentes cytharas Dei et cantantes canticum Moysi servi Dei, et canticum agni . » Hoc considerandum sic est: Ego cui secreta Dei demonstrata sunt, vidi in interioribus oculis Ecclesiam quam Deus de communi fsi, vivum Deum in vera fide cognoscebant et inspiciebant, quia fides velut umbra Divinitatis est, quam mortalis homo perfecte videre non potest. Et umbra formam quae non videtur demonstrat, sicut et circinus formam nondum formatam signat, quemadmodum et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ꝓpħa dicit. Credo udere bona dñi: ĩ
terra utuentiũ. Hoc confiderandũ sic ẽ.
Ego qui d̃m̃ sequi studeo cũ ea que bona sũt
oꝑor. credo nec duibito quin uistirus sim
bona illa que dñatoris om̃iũ sunt int̾ra
illa in qua beati uiuunt. nulla ꝑ icula amͦ
fidei tudere facit. ita tt qi in infidelitate
uiuentiũ parat que om̃i fructifera uiridita¬
te florens plenũ fructũ ꝓfert. sic̃ & ꝓpħe
uirginẽ filiũ dĩ pariturã dicebant. qui t̾rã
dormientẽ aratro uere fidi ĩ sc̃ĩs suis fuscitat
ita ut ipsi fluens aqua de auiente aqua sꝑc
scĩ fluant. Atq hoc inp̃cepto dĩ eta factũ
ẽ ut ds uoluit. Et uocauit ds̃ aridã
terrã. congregationesq aquaꝵ appellatat

Expanded text:
Propheta dicit: « Credo videre bona Domini in terra viventium . » Hoc considerandum sic est: Ego qui Deum sequi studeo, cum ea quae bona sunt operor, credo nec dubito quin visurus sim bona illa quae Dominatoris omnium sunt, in terra illa in qua beati vivunt, nulla pericula morfidei videre facit ita ut qui in infidelitate viventium parat, quae omni fructifera viriditate florens, plenum fructum profert, sicut et prophetae Virginem Filium Dei parituram dicebant, qui terram dormientem aratro verae fidei in sanctis suis suscitat, ita ut ipsi fluens aqua de vivente aqua Spiritus sancti fluant. Atque hoc ita in praecepto Dei factum est, ut Deus voluit. « Et vocavit Deus aridam terram, congregationesque a
Abbreviated transcription (Latin):
gregata mare nominat᷑. quia initicicie
diabolice ꝓugne contͣ ammas & tempes
eam opprimere uolentes nͥ ds̃ cos lberet.
qui natita & remex suoꝵ semꝑ ẽ quia
ntillits xꝑiarus celestẽ ierłm intrare pot᷑.

Expanded text:
gregata mare nominatur, quia inimicitiae diabolicae pugnae contra animas et tempesteam opprimere volentes, nisi Deus eos liberet, qui nauta et remex suorum semper est, quia nullus Christianus coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ds̃ p̃fata tria oꝑa cũ cireulo sci entic
sue ꝑfecerat. que ñdũ cũ circitũ laminarũ
illitstrata suerant. Nam sic̃ ignis silet anti¬
quã flatu uenti excccet᷑. s flatti uenti excitaꝰ
flagrat. ita opus dĩ in p̃scientia ipsiꝰ filius.
antequã ꝓdiret. s uirtute uruentis uerbi
excitatũ in farma sua apparuit. Uñ ꝯ̃ tnspi¬
ratione mea scͥptũ ẽ.XXXI.¬
siti m mansuetudine. sic̃ pariens pꝰ dolorẽ
sitã loquat. Nam ante ĩcarnationẽ filii dei

Expanded text:
fata tria opera cum circulo scientiae suae profecerat, quae nondum cum circuitu luminarium illustrata fuerant. Nam sicut ignis silet antequam flatu venti excitetur, sed flatu venti excitatus flagrat, ita opus Dei in praescientia ipsius siluit antequam prodiret, sed virtute viventis verbi excitatum in forma sua apparuit. Unde etiam inspiratione mea scriptum est: Versilui in mansuetudine, sicut pariens post dolorem suum loquar. Nam ante incarnation
Abbreviated transcription (Latin):
totiet᷑ ⁊ s nc̃ pꝰ dolorẽ isłu quẽ idẽ filius dei
sm carnẽ in cruce passus ẽ. sic̃ pariens dolo¬
re abiecto loquarꝰ ea scilicet que priꝰ occultaue¬
rã it gaudio aꝑte ꝓferens. Prohete & enĩ cio¬
cis suas silent̃ cõprimebãt. qm̃ qdȩ scienti a
iocutionis eoꝵ eẽt plenit̾ nesciebant. Unde
a apud semetipsos dicebant. O.oo plenit̃
ñ uidemꝰ que loquimur: sermus tam̃ qđ os
illa temꝑibꝰ suis manifestabit. Et sic pacien¬
ter sustiuebant: scientie dĩ illa cõmitten¬
tes. Ds̃ aut̃ ad minisfiũ oꝑis sui qͥd adna¬
ginẽ suã fecerat. illa pꝰ mosũ illuminatut.
uelut mat̃ pꝰ partũ letat᷑. cũ infantẽ ui¬
derit quẽ de se genuit ad ipsũ suspiran¬
do dicens. Hic ẽ filitis meus. Sic ñ sũmus pat̾
de filio suo lequit᷑. ego hodie genui te. Qa
hodie et̾nitas illa ẽ in qua scđm diumitatẽ.

Expanded text:
movetur; sed nunc post dolorem illum quem idem filius Dei secundum carnem in cruce passus est, sicut pariens dolore abjecto loquar, ea scilicet quae prius occultaveram, in gaudio aperte proferens. Prophetae etenim voces suas silenter comprimebant, quoniam quae scientia locutionis eorum esset, pleniter nesciebant. Unde et apud semetipsos dicebant: « O. o. o. pleniter non videmus quae loquimur, scimus tamen quod Deus illa temporibus suis manifestabit? » Et sic patienter sustinebant, scientiae Dei illa committentes. Deus autem ad ministerium operis sui quod ad imaginem suam fecerat, illa postmodum illuminavit, velut mater post partum laetatur, cum infantem viderit, quem de se genuit, ad ipsum suspirando dicens: « Hic est filius meus. » Sic etiam summus Pater de Filio suo loquitur: « Ego hodie genui te . » Quod hodie aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
que in ada orta ẽ in illis multociens sur¬
git. Uñ in semetipsis qͥd facere possint.
cõputant. & a iusto iidicio se ñ recte diui¬
dicantes abscondunt. Fecit ⁊̃ stellas. iude¬
licet eos qui in minori potestate maiori¬
bus principibꝰ subiecti st̃. tit uriuenti
cidis id ẽ recte uiuentibꝰ. & umbrosis ia
ẽ in malo rixantibꝰ p̾sint. lucidos scđm¬
oꝑa eoꝵ. & malos scđm nequitiã ipsoꝵ
uidicantes. Et undit ałs qͥd eẽt bonũ.
hoc ẽ in beneplacito suo disposut ut in
eccłia diuersis distincta gradibꝰ. & sim¬
plices sapientũ doctrina illuminarent᷑.
& delinquentes rectoꝵ disciplina corri¬
gerent᷑. Et factũ ẽ uesꝑe & mancꝰ dies
quartus. Ordinante deo eccłiam ĩstabi¬
litas illa que ĩ ea erat qnͣdo xꝑiani sꝑi¬
tales pastores & scłares rectores ñ habe¬
bant. quasi quarto die ab obscurirate
confusionis illiꝰ se declinare cepit ad ortũ
stabilis diei qui in eadẽ ęccłia refulsit. cũ¬

Expanded text:
oties surgit. Unde in semetipsis quid facere possint computant, et a justo judicio se non recte dijudicantes abscondunt. Fecit etiam stellas, videlicet eos qui in minori potestate majoribus principibus subjecti sunt, ut viventi cidis, id est recte viventibus, et umbrosis, id est in malo rixantibus praesint, lucidos s et malos secundum nequitiam ipsorum judicantes. « Et vidit Deus quod esset bonum, » hoc est in beneplacito suo disposuit, ut in Ecclesia diversis distincta gradibus, et simplices sapientum doctrina illuminarentur, et delinquentes rectorum disciplina corrigerentur. « Et factum est vespere et mane dies quartus . » Ordinante Deo Ecclesiam instabilitas illa, quae in ea erat quando Christiani spiritales pastores et saeculares rectores non habebant, quasi quarto die ab obscuritate confusionis illius se declinare coepit ad ortum stabilis diei, qui in eadem Ecclesia refulsit cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ amplexionẽ carnis repudiãt. Hñ &
ab ocuilis mets exclisi st̃. Unũ enĩ eligũt.
& aliu ab iciunt. quia terrã cũ utridi¬
tate stia app̃hendunt. & cesũ ꝓpt̾ uolup¬
tates suias negligunt: sola uoce pulsant
sine oꝑe ingredi uolunt. s idetro porta
eis aꝑiri ñ pot̾it. Om̃s nãq uirnites ꝑ deles¬
tia & ꝑ t̃restria discerni possunt. quia homo
in t̾ra ambulat & cełũ suspicit. ac mhis du¬
obꝰ eũ eligere oportet qͥd scdm dm̃ diligat. &
qͥd odio habeat. ita ut ĩ bono ad celestia ten¬
dat. & amalo se auertat. Sic ntiq dicit᷑ deo
ignotũ uniꝰcuiꝰq hominis mictũ: cuiꝰ etiã fi¬
nẽ ipse ñ approbat. Et ut infine mundi qͥui
multo utilior inicio ipsiꝰ ẽ. saltiatio in filio meo
surrexit. quia ĩ ipso micio ꝑdicio. in ipso aut̃
fine saluatio ꝓcessit. ita ⁊̃ bonus finis mul¬
to utilior quã bonũ uciã ẽ. Tali mͦ discre¬

Expanded text:
ropter amplexionem carnis repudiant. Unde et ropter amplexionem carnis repudiant. Unde et ab oculis meis exclusi sunt. Unum enim eligunt, at aliud abjiciunt, quia terram cum viriditate sua apprehendunt, et coelum propter voluptates suas negligunt, sola voce pulsant, sine opere ingredi volunt, sed idcirco porta ejus aperiri non poterit. Omnes namque virtutes per coelestia et per terrestria discerni possunt, quia homo in terra ambulat, et coelum suspicit, ac in his duabus eum eligere oportet, quid secundum Deum diligat, et quid odio habeat, ita ut in bono ad coelestia tendat, et a malo se avertat. Sic utique dicitur Deo ignotum uniuscujusque hominis initium, cujus etiam finem ipse non approbat. Et ut in fine mundi qui multo utilior initio ipsius est, salvatio in Filio meo surrexit, quia in ipso initio perditio, in ipso autem fine salvatio processit; ita etiam bonus finis multo utilior quam bonum initium est. Tali modo discre
Abbreviated transcription (Latin):
uodis nescio uos. Hoc ꝯfiderandũ sic ẽ. Ego
qui sũ. certissime dico uobis qui ꝓpt̾ gustũ
cartus scđm ꝯcupiscentias ur̃as oꝑantes ex to¬
to exticti estis nescio uos. quia me cognos¬
cendo ita ñ tanguis. ita ut uirtutes iustoꝵ
oꝑũ quas bone scientie ur̃e ꝓposui faciatis.
nec eas ame petatis. Anime ñ ur̃e suspiria
sua ꝓhibeus. ilła ad hoc cogentes ut uolun¬
tatẽ carnis ꝑficiat. & nulłu auxiliũ ame¬
querat. Quis enĩ pot̃ illi respondere. caiꝰ
uox & uerba ñ audiunt᷑. Nuilus. Uos
enĩ nullu clamorẽ ad me dirigitis. Et qͦd
donũ illi dabit᷑. qui nec aliqͥd querit nec
postulat. s qui muta uoce donũ fugit:
Uere nulłu. Itaq uos ame nichil posttilatis.
mei oblitos quasi scientiã eis ñ dederim
nescio: & obhoc maxine quia ꝑ iniqua oꝑa
me irritant. Nam ꝓpt̾ ociositatẽ fatuta¬
tis stie ad me ñ respiciunt. & discretionẽ
tirttiosaꝵ m̃tiũ que de sꝑii scõ accenditut᷑.¬

Expanded text:
randum sic est: Ego qui sum certissime dico vobis, qui propter gustum carnis secundum concupiscentias vestras operantes, ex toto exstincti estis: « Nescio vos, » quia me cognoscendo ita non tangitis, ut virtutes justorum operum, quas bonae scientiae vestrae proposui, faciatis, nec eas a me petatis. Animae etiam vestrae suspiria sua prohibetis, illam ad hoc cogentes, ut voluntatem carnis perficiat, et nulerat. Quis enim potest illi respondere, cujus vox et verba non audiuntur? Nullus. Vos enim nullum clamorem ad me dirigitis. Et quod donum illi dabitur, qui nec aliquid quaerit, nec postulat, sed qui muta voce donum fugit? Vere nullum. Itaque vos a me nihil postulatis. mei oblitos, quasi scientiam eis non dederim nescio, et ob hoc maxime quia per iniqua opera me irritant. Nam propter otiositatem fatuitatis suae ad me non respiciunt, et discretionem virtuosarum mentium quae de Spiritu sancto accenduntur p
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃ibꝰ dominat᷑. suꝑ aquas id ẽ suꝑ ꝓ
phetas uenit. cũ eis inulta secreta tã celestia
qtiã t̾rena denudatut. & idẽ dñs ds̃ ma¬
iestatis existens. quia suꝑ om̃ia potens c̃.
potent᷑ intonuit.cũ filiũ suũ inmundũ
misit. Tanc qͦq ille dñs om̃iũ populoꝵ
incatholica fide multiplicati erant misit:
ita nt doctrina ipsoꝵ totũ orbẽ terre pene¬
traret. In humana nãq forma homines
filitĩ dĩ aspiciebant : s quomͦ conceptus & natꝰ
ftrisset nesciebant. S & uox aliquantũ alie¬
na ẽ nec intelligibilis. uerb̃u aut̃ notũ & in¬
telligibile ẽ. ꝑ qͦd homo dm maiestatis ĩfide

Expanded text:
qui omnibus dominatur super aquas, id est super qui omnibus dominatur super aquas, id est super prophetas venit, cum eis multa secreta tam coelestia quam terrena denudavit, et idem Dominus Deus majestatis existens, quia super omnia potens est, potenter innotuit, cum Filium suum in mundum misit. Tunc quoque ille Dominus omnium poin catholica fide multiplicati erant, misit, ita ut doctrina ipsorum totum orbem terrae penetraret. In humana namque forma homines Filium Dei aspiciebant; sed quomodo conceptus et natus fuisset nesciebant. Sed et vox aliquantum aliena est, nec intelligibilis, verbum autem notum et intelligibile est, per quod homo Deum majestatis i
Abbreviated transcription (Latin):
Terra atit̃ erat manis & uacua. & tenebre e¬
rant suꝑ faciẽ abyssi. Om̃is ppłs̃ scilicet
tudaictis & gentilis qui suꝑ faciẽ abyssi. idẽ
terrã habitabat. ꝑ irritationẽ sꝑe sui in anis
fidei & cecus. & surdus in agnitione dĩ fuit.
trẽ ascendit. Et sic suꝑ terrã que facies abxs¬
si ẽ. tenebre infidelitatis erant. in qua ho¬
miues sm ñ cognoscentes quasi ceci uiuebãt.
quia ut increatione mundi ante alias erta¬
turas aque orte sunt. sic ĩ apłĩ primi
doctores p̃ altis doctoribꝰ gecłie fuerunt. Et
ut ñ ab aquis illis que in creatione mundi
orte sunt om̃s aque ꝓfliuint. sic ad apłis
prinus doctoribꝰ om̃s doctores eccłie ꝓpagati
sunt. ut psalmista dauid testificat᷑ dicens.
Uox dñi suꝑ aquas. deus maiestatis xxi.¬
intonuit. uox dni stiꝑ aquas multas. Hoc
considerandu sic ẽ. Uox primũ sonat. &
itim uerbi in se habet. ita ut quecũq an¬
nuntiat. scient᷑ intelligant᷑. Itaq uox illiꝰ

Expanded text:
ra autem erat inanis et vacua, et tenebrae erant super faciem abyssi . Omnis populus, scilicet Judaicus et gentilis, qui super faciem abyssi, id est terram habitabat, per irritationem spiritus sui inanis fidei, et caecus et surdus in agnitione Dei fuit, trem ascendit. Et sic super terram, quae facies abyssi est, tenebrae infidelitatis erant, in qua homines Deum non cognoscentes quasi caeci vivebant. quia ut in creatione mundi ante alias creaturas aquae ortae sunt, sic etiam apostoli primi doctores prae aliis doctoribus Ecclesiae fuerunt. Et ut etiam ab aquis illis quae in creatione mundi ortae sunt, omnes aquae profluunt, sic ab apostolis primis doctoribus omnes doctores Ecclesiae propagati sunt, ut Psaomini super aquas, Deus majestatis intonuit, vox Domini super aquas multas. » Hoc considerandum sic est: Vox primum sonat et vim verbi in se habet, ita ut quaecunque annuntiat, scienter intelligantur. Ita vox illius
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. ñ oꝑando s cetĩs uirtutibꝰ ministnͣdo.
ut ñ sirmam̃tũ qͦd sustentacułũ illoꝵ ẽ ꝑ
que uoluit᷑. alias oꝑantes creaturas ipsis ob¬
sequiũ existendo continet que ꝓpt̾ seruiciũ
hominis oꝑarie nominant᷑. qm̃ ꝑ illud sin¬
gła oꝑa sua die ac nocte oꝑant᷑. Et ut n
idẽ firmam̃tũ tinũqdq qd ei inpositũ ẽ.
susteritans illi locũ dat. ita discretio ꝑ opris
ut cet̾e uiritites que ab oꝑe oꝑatrices nomi¬
nate sunt oꝑatrix ñ ẽ. s tantũ aliarũ uir¬
tutũ sustent aculum. XXx.¬

Expanded text:
s virtutibus ministrando, ut etiam firmamentum, quod sustentaculum illorum est per quae volvitur, alias operantes creaturas ipsis obsequium existendo continet, quae propter servitium hominis operariae nominantur, quoniam per illud singula opera sua die ac nocte operantur. Et ut etiam idem firmamentum unumquodque quod ei impositum est sustentans, illi locum dat, ita discretio per opus, ut caeterae virtutes quae ab opere operatrices nominatae sunt, operatrix non est, sed tantum aliarum virtutum sustentaculum.
Abbreviated transcription (Latin):
utitã fit. cũ ipse homo sibinetipsi discretionẽ
facit. ita ut celestia atq t̃restria suo statuto
mͦ recte habeat. sic̃ ea ads̃ constiterit. Uocatatq
d̃s firmam̃tũ cełu. Et ds ꝑ inspirationẽ sꝑc
sc̃i ĩ homine discretionẽ cesũ uocat. que uere
certissima significatio celi ẽ quia ut fir¬
mam̃tũ om̃ia ornam̃ta quę munsu illu¬
minant ꝯ regunt atq continent ĩse habet.
ita discretio onĩa ĩstrum̃ta uirtutũ que a
deo ꝓcedunt quibꝰ corpꝰ & aĩa regit᷑ obtinet.
& sic que ĩtruisecus latent ñ deficiunt. & qͣ
extrinsecus sunt ꝑ iactantiã ñ obscurant᷑.
Et factũ ẽ uesꝑe & mane.: dies scđs. Sic etiã
ĩ homine illo fit. qui ipse ĩ bona constietudi¬
ne uesꝑtinus ẽ. icũ om̃ia oꝑa sua ĩdiscretione
ꝑficit. Nam ds̃ in inicio om̃tũ uirtutũ. fi
nẽ eaꝵx p̃uidet. qm̃ ipsas se tangentes sentit.

Expanded text:
vitam sit, cum ipse homo sibimetipsi discretionem vitam sit, cum ipse homo sibimetipsi discretionem facit, ita ut coelestia et terrestria suo statute modo recte habeat, sicut ea Deus constituit. « Vocavitque Deus firmamentum coelum . » Et Deus per inspirationem Spiritus sancti in homine discretionem coelum vocat, quae vere certissima significatio coeli est, quia, ut firmamentum omnia ornamenta quae mundum illuminant et regunt atque continent in se habet, ita discretio omnia instrumenta virtutum quae a Deo procedunt, quibus corpus et anima regitur, obtinet; et sic quae intrinsecus latent non deficiunt, et quae extrinsecus sunt per jactantiam non obscurantur. « Et factum est vespere et mane dies secundus . » Sic etiam in homine illo fit, qui ipse in bona consuetudine vespertinus est, cum omnia opera sua in discretione perficit. Nam Deus in initio oet, quoniam ipsas se tangentes sentit,
Abbreviated transcription (Latin):
firmam̃tũ. Et factũ ẽ ita. Nc̃ qͦq facit ds̃
om̃ĩa instrum̃ta uirtutũ in homine cũ discre¬
ia ut ipse homo omia ĩstrum̃ta hec que deus
utilia ẽẽ uidet ĩ se ipso discernat . ita ne ulla
uirtus quã incipit. ꝑ uagationẽ m̃tis dimer¬
gat᷑. Et sic ds̃ t̾renas necessitates & celestes tur
tes discretio continet. quasi ancilla que dñam
suã seruitio suo obtinet quia in t̾renis rebꝰ qͥ
carni assunt ⁊ que discretioni subiacent ipsa
aña ancula carere ñ tiult. Sic discretio firma¬
m̃tũ ẽ. t̾rena id ẽ actiuã uitã suib se. celes¬
tia Maut̃ id ẽ ꝯtemplatinã uitã suꝑ se
habens. quibꝰ ipsa scala ẽ ĩ qͣ m̃tes
I hominũ ꝑ bona oꝑa ad cesu ascen¬
dñt  & in qua ⁊̃ ꝓpt̾ necesfitatẽ carnis ad
terrã descendunt: ueltit maria & mar¬
ta diersa seruicia deo exhibuerunt. cro tñ
uirũq placiit . quia ipse constitutor uiriꝰq
iate ẽ. Sicq firmam̃tũ uirtuus int̾ utrãq

Expanded text:
tum. Et factum est ita . » Nunc quoque facit Deus omnia instrumenta virtutum in homine, cum discreit, propterea ut ipse homo omnia instrumenta haec, quae Deus utilia esse videt, in se ipso discernat, ita ne ulla virtus quam incipit per vagationem mentis dimergatur. Et sic Deus terrenas necessitates et coelestes vites discretio continet, quasi ancilla quae dominam suam servitio suo obtinet, quia in terrenis rebus quae carni adsunt, et quae discretioni subjacent, ipsa domina ancilla carere non vult. Sic discretio firmamentum est, terrena, id est activam vitam, sub se; coelestia autem, id est contemplativam vitam, super se haben hominum per bona opera ad coelum ascendunt, et in qua etiam propter necessitatem carnis ad terram descendunt, velut Maria et Martha diversa servitia Deo exhibuerunt, cui tamen utrumque placuit, quia ipse constitutor utriusque vitae est. Sicque firmamentum virtutis inter utramque
Abbreviated transcription (Latin):
sa tertã: congregationesq aquaꝵ appellauit
maria. Et ds cũ eadẽ ad monitione homini
illi ꝑ scam humilitatẽ insistit ita uit se ip¬
sũ miserã aridãq t̾rã ꝓpt̾ diuersas necessita¬
que in ipsis necessitatibꝰ latent suspiria habet.
se ipsũ ut fluctuationẽ maris existimans.
& obhoc ⁊̃ in hinitilitate se deprimens. qͣsi
sꝑtali gaudio ĩdignꝰ sit. Et uidit ds qͦd eẽt bonũ
x ait. Germinet t̾ra herbã uitentẽ ⁊ facientẽ

Expanded text:
ongregationesque aquarum appellavit maria. » Et Deus cum eadem admonitione homini illi per sanctam humilitatem insistit, ita ut se ipsum miseram aridamque terram propter diversas necessitalares res, quae in ipsis necessitatibus latent, suspiria habet, se ipsum ut fluctuationem maris existimans, et ob hoc etiam in humilitate se deprimens, quasi spiritali gaudio indignus sit. « Et vidit Deus quod esset bonum et ait: Germinet terra herbam virentem, et facientem
Abbreviated transcription (Latin):
ruitie ꝑ bona oꝑa ĩ illo edificet᷑. & ñ ne de alli¬
na unstantia diuersoꝵ morũ corrũpat᷑. s ĩ¬
terda cũ suspirss oret. inalia hora bonis
oꝑitꝰ occupet᷑. alia aut̃ uice necessaria carni ne
desiciat ꝓudeat. Et quecũq dona scĩ sꝑc ha¬
duerit. illa cũ discretione frequent᷑ reedificet:
adicit effuget᷑. quia homo eã ꝓ deo se ipsũ ho¬
norans habet. & radicẽ doni unã pꝰ aliã eradicat.
Uñ semꝑ ĩstabilis manens ĩ uno loco tuillomꝰ sta¬
re ualet. & suꝑ talẽ requiescere gr̃a sꝑc sc̃ĩ ñ¬

Expanded text:
a in illo aedificetur, et etiam ne de aliena instantia diversorum morum corrumpatur; sed interdum cum suspiriis oret, in alia hora bonis operibus occupetur; alia autem vice necessaria carni ne deficiat provideat. Et quaecunque dona sancti Spiritus habuerit, illa cum discretione frequenter reaedificetam Deus omnino abjecit, effugetur, quia homo eam pro Deo se ipsum honorans habet, et radicem boni unam post aliam eradicat. Unde semper instabilis manens, in uno loco nullo modo stare valet, et super talem requiescere gratia Spi
Abbreviated transcription (Latin):
firmat̃tũ. Et factũ ẽ ita. Is̃ firmam̃tũ
fideliũ auditoꝵ in p̃dicatione apłoꝵ fecit.
& diuisit aquas idẽ infideles ppsos qui in t̾re¬
ms rebꝰ cũ idolis. & his similibꝰ sub firmam̃¬
to fuerant. ab hominibꝰ allis qui suꝑ firma¬

Expanded text:
firmamentum. Et factum est ita . » Deus firmamentum fidelium auditorum in praedicatione apostolorum fecit, et divisit aquas, id est infideles populos, qui in terrenis rebus cum idolis et his similibus sub firmamento fuerant, ab hominibus illis quis super firma
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscentias suas oꝑat᷑ oꝑa eius obscura st̃. quia
ĩ tenebris fiunt lucẽ fugiendo. Increduli itaq
uerã uicẽ id ẽ filiũ dĩ reprobauert̃. nec eũ tu¬
dere nec oꝑa ipsiꝰ facere uolebant. & idõ ⁊̃ he¬

Expanded text:
cupiscentias suas operatur, opera ejus obscura sunt, quia cupiscentias suas operatur, opera ejus obscura sunt, quia in tenebris fiunt lucem fugientio. Increduli itaque veram lucem, id est Filium Dei, reprobaverunt, nec eum videre, nec o