comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de fructu eius reficiuntur: ⁊ sub umbra eius requiescunt ⁊¬
ramis eius proteguntur. Est autem diaco crudel̃ inimicus
columbarum ⁊ quantum columbe timent draconem. et
fugiunt ab eo. tantum ille draco euitat ⁊ ꝑtimescit illam
arborem. ita ut nec umbre illius appropinquare ausus sit
s cum insidiatur columb ille draco ut rapiat aliquam
illarum delonge considerat illam arborem. Si umbra illius
oris fuerit in parte dextera se facit ille in parte sinistra. Si

Expanded text:
de fructu eius reficiuntur, et sub umbra eius requiescunt, et ramis eius proteguntur. Est autem draco crudelis inimicus columbarum; et quantum columbae timent draconem et fugiunt ab eo, tantum ille draco euitat et pertimescit illam arborem, ita ut nec umbrae illius appropinquare ausus sit. Sed dum insi- diatur columbis ille draco, ut rapiat aliquam earum, de longe considerat illam arborem; si umbra illius arboris fuerit in parte dextera, se facit ille in parte sinistra; si
Abbreviated transcription (Latin):
pars interior femoris: caliginem aufert ab oculis
tura etiam caladrii tal ẽẽ dicitur. ut si ad infirmur
hominem aliquociens adducatur. utrum infirmus mori
ut uiuere debeat: astantes certos reddat. Si enim facien¬
mi himinis respicit. nec oculo au̾tit. s infirmi fatiem

Expanded text:
pars interior caliginem aufert ab oculis. Natura igitur caladrii talis esse dicitur, ut si ad infirmum hominem aliquoties adducatur, utrum infirmus mori, an vivere debeat, astantes certos reddat. Si enim faciem hominis respicit, nec oculos avertit, sed infirmi faciem
Abbreviated transcription (Latin):
trib moris¬
ẽ ut flante
austro a¬
las expan¬
dant. qͣ¬
tinus e¬
orũmẽ¬
bra ãdla¬
xandam
pennam ue¬
terem uenti tepo¬

Expanded text:
tribus morist ut flante austro alas expandant, quatenus eorum membra ad laxandam pennam veterem venti tepo
Abbreviated transcription (Latin):
li insidians ⁊ cauda pedes eius illigans. flatu sufforare ni¬
titui. Sz a moriente ip̃e opprimitur. De terra uero illa. sai¬

Expanded text:
li, insidians, et pedes ejus cauda alligans, flatu suffocare nititur; sed a moriente ipse opprimitur; de terra vero illa san
Abbreviated transcription (Latin):
um leena peperit
nec ueniens pr̃ eius
die dercio suffiat in fa¬
ciem eius ⁊ uuificat
um dominum nr̃m
ihi xp̃m tercia die
suscitauit a mortius ut iacob ante prop hecaut

Expanded text:
um leaena peperit ebus; donec ueniens pater eius die tertia, insufflat in faciem eius et uiuificat dominum nostrum ium suum tertia die susci
Abbreviated transcription (Latin):
rdea quasi ardua ꝓp¬
altos uolatus formi
euolat: ut ꝓcellas nub
sentire non possit.Cu
autem uolauerit sig¬
cat tempestatem. hane
nificare animas electoꝵ. qͥ
formidan

Expanded text:
a quasi ardua paltos volatus. Formievolat, ut procellas imbrium sentire non possit. Cum autem evolaverit, sigcat tempestatem. Hanc significare animas electorum, quae formidan
Abbreviated transcription (Latin):
st uolatile qui
dicitur hybis.
autem secundum
immundum est
omnib uolatilib
niam morticinis
ueribz semper uesci
⁊ suꝑ littora maris
rum die noctuq m̃¬
tur. querens mortuos pisciculos aut aliquod cadauer. quo
iua iam putridum ⁊ madidum eiectum fuerit:

Expanded text:
st uolatile quod dicitur ibis; hoc secundum legem immundum est prae omnibus uolatilibus, quoniam morticinis cadaueribus semper uescitur et iuxta littora maris, rum, die noctuque ambulat, quaerens aut mortuos pisciculos aut aliquod cadauer, quod ab aqua iam putridum uel marcidum eiectum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
st uolatile quod
dicitur fulica sa¬
tis intelligibile. ⁊ pru¬
dentissimum super
omnia uolatilia. Cada¬
uerib non uescitur. ñ¬
de aliunde alibi ꝑuolã
atq oberrans. Zed in
uno loco commorat᷑:
⁊ ꝑmanet usq ad fi¬
nem ⁊ ibi escam suam ht̃. ⁊ requiescit. sicut dd̾ dicit. fulice de¬
mus dux ẽ eorum. Sic ergo omnis homo fideł ser¬

Expanded text:
st uolatile quod dicitur fulica, satis intelligibile et prudentissimum super omnia uolatilia. Cadaueribus non uescitur, non aliunde alibi peruolans atque oberrans, sed in uno loco commoratur et permanet usque in finem, et ibi escam suam habet, et ibi requiescit; sicut dicit Dauid: Fulicae domus dux est eorum. Sic ergo omnis homo fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
i dormiatis intermedics cleros penne columbe de argẽtates
et posteriora dorsi enis in pallore auri. In scriptura sacra
frater tres columbas legendo repꝑi. ex quib si attente consi¬
derentur. Simplicium mentes ad perfectionem poterunt edo.¬
ceri. Columba scł nee. Columba dauid. Columba ihesu xpisti.
Nce requies. Dauid manu fortis. Ihesus saluator interpreta¬
tur. Pecratori autem dicitur. Peccasti. quiesce Si ergo uis esse
noe: quiesce a peccatis. ut dauid ẽẽ possis: operate forcia. Si
saluari desideras: a saluatore salutem postula. diuerte igtt᷑¬

Expanded text:
i dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargentatae et posteriora dorsi ejus in pallore auri . In sacra Scriptura, frater, tres columbas legendo reperi, ex quibus, si attente considerentur, simplicium mentes ad perfectionem poterunt edoceri, columbam scilicet Noe, columbam David, columbam Jesu Christi. Noe requies, David manu fortis, Jesus Salvator interpretatur. Peccatori autem dicitur: Peccasti , quiesce. Si igitur vis esse Noe, quiesce a peccatis. Ut David esse possis, operare fortia. Si salvari desideras, a Salvatore salutem postula. Diverte igit
Abbreviated transcription (Latin):
xiam significare potest. Pot̾ adhucs.
rulitate nuncupatur
clangoris testatuꝵ.
entit ut anser.unde ⁊
langore eius. galloꝵ¬
ũ accessus in cap̾ito¬
io dep̾hensus ẽ Unde
omĩes.⁊ erga custodiã
uam bñ uigilantes sig

Expanded text:
xiam significare potest. » Potest adhurulitate nuncupatus,clangoris testatur. sentit, ut anser. Unde et clangore ejus gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. homines et erga custodiam suam bene vigilantes sig
Abbreviated transcription (Latin):
autem fu̾it umibra aiboris in parte sinistra. Ille fugit fu
in parte dexcera. Columbe autem scientes inimicum suũ
draconem timere illam arborem ⁊ umbram illius. ⁊ omĩno
nec leuiter appropiare illi posse. Ideo ad illam arborem con
xc̃a catholica sicut dicit psalmista. Ecce quam bonum ⁊ qi
undum hĩtare fres in unum. Et alibi. Qui h̃itare facit u¬
nanimes in domo. Caue ergo quantum potes. ne ertra hi
domum foris inueniaris. ⁊ comptehendat te ille draco.s
ntiquus ⁊ deuoret te sicut uirtam qͥ mor ut eriuit foris a

Expanded text:
autem fuerit umbra eius in parte sinistra, ille fugiens in parte dextera se facit. Columbae autem scientes inimicum suum draconem timere illam arborem, et umbram illius et omnino nec leuiter appropiare illi posse, ideo ad illam arborem conecclesia; sicut dicit psalmista: Ecce quam bonum et quam iocundum habitare fratres in unum; et alibi: Qui habitare facit unanimes in domo. Caue ergo quantum potes ne extra hanc domum foris inuenieris et comprehendat te ille draco serpens antiquus, et deuoret te, sicut Iudam qui, mox ut exiuit foris a
Abbreviated transcription (Latin):
lector si ad edificationem illiterati. de subtilib simplicia dicã
Net impitet leuitati quod accipitrem. uel columbam pin¬
guam. cum beatus iob. ⁊ propheta dauid huiusm odi uolu¬
cres nobis reliquerint ad dactrinam. Quod enim dactiorib
innuit scriptura: hoc simplicib piccura. Sicut enim sapi¬
ens delectatur subtilitate scripture sic simplicium aminus
detinetur simplicitate picture. Ego autem plus laboro ut
simplicib placeam: quam ut doctiorib loquar. et quasi

Expanded text:
lector, si ad aedificationem illitterati de subtilibus simplicia dicam. Nec imputet levitati, quod accipitrem vel columbam pingam, cum beatus Job et propheta David hujusmodi volucres nobis reliquerint ad doctrinam. Quod enim doctioribus innuit scriptura, hoc simplicibus pictura. Sic ut enim sapiens delectatur de subtilitate scripturae, sic simplicium animus detinetur simplicitate picturae. Ego autem plus laboro ut simplicibus placeam, quam ut doctioribus loquar et quasi v
Abbreviated transcription (Latin):
orro thobias ex tribu nepthalĩ
fuit. Cumq ceteri ad iuitulos
aureos quos fecerat iheroboam
irent. ip̃e ascendebat in ibrłm.
ut adoraret dm̃ isrł. pͥmicias ⁊
decimas fidelit̾ offerebat. ita ut
in t̾cio anno proselitis ⁊ aduenis
omnẽ ministraret decimationẽ
⁊ in om̃ib legem d̾i puer obser¬
uabat. Fadus ant̃ uir accepit gͥ
uxorem annam detͥbn uida. ⁊
susceptum ex ea filium nomine
sno uocauit ⁊hobiam. Captus qͥ¬
dem cum sermone ⁊ filio babi¬
tauit in ninuie. ⁊ custodunt a¬
nimam suam ne cõtaminaret᷑
in cibis gentiliu. s cont̾bules
suos non enstodientes se gͣuit̾
arguebat. Et dedet ali d̾s grãm¬
sus est phacee. ⁊ si oree occisor eĩ
i regnauit pro eo usq ad duode¬
imũ annũ achar. tunt regnũ
fuit octo annus sñ rege. Itaq¬

Expanded text:
orro Tobias ex tribu Nephtalim fuit . Cumque caeteri ad vitulos aureos, quos fecerat Jeroboam , irent, ipse ascendebat in Jerusalem, ut adoraret Deum Israel, primitiva et decimas fideliter offerebat, ita ut in tertio anno proselytis et advenis omnem ministraret decimationem, et in omnibus legem Dei puer observabat. Factus autem vir accepit sibi uxorem Annam de tribu sua, et suscepit ex ea filium, quem nomine suo vocavit Tobiam. Captus quidem cum uxore et filio, habitavit in Ninive, et custodivit animam suam ne contaminaretur in cibis gentilium, sed et contribules suos non custodientes se graviter arguebat et dedit illi Domsus est Phacee. Etsi Osee, occisor ejus, non regnavit pro eo, usque ad duodecimum annum Achaz, tunc regnum Israel fuit octo annis sine rege. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
audierat enĩ qd̾ dñs dederati tanta fames¬
ait ad eas. Ren̾timini fi uida fug̾e̾t¬
sporare urros ex utero mẽo. st nota qm̃
apud moabttas seruabatur lex de semi¬
ne suscitando. Et acquieuit ei orpha. ⁊
teuersa est. ruch u̾o sequebatur eam.
Cũi noemi. Audi filia. non est deus ñr
bides ad certum iacientes ut

Expanded text:
Audierat enim quod Dominus dederat poait ad eas: « Revertimini, filiae mesperare viros ex utero meo. » Et nota quoniam apud Moabitas servabatur lex de semine suscitando, et acquievit Orpha, et reversa est. Ruth vero sequebatur eam. Cui Noemi: « Audi, filia: Non est Deus noster, ides ad certum jacientes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ocutus ẽ
dominus ad moysen diceng in deser-¬
to sẏnai. in tabernaculo federis. pͥma
die mensis scdi. anno secundo egtessi¬
onis exegypto . Et nota qd̃ predmisit
hic quedam facta fuerant in p̾mo mẽ
principum. quã fecerant singłi singu¬
lis diebus indedicatione tab̾naculi. ⁊
sollempnitatem phase que ꝓprio no¬
mine dicttur pascha in desesto ⁊ forte
de sc̃ificatione leuitarũ: de hiis tamẽ
in fra aget ꝑ recapitulationem. Prose¬
quenter gͦ ordinem libri dicimus qd̾
moyses ⁊ aaron. ⁊ xii. pͥncipes tͥbuũ
ex precepto domini. Anno scdõ. m̃se
serundo. die pͥma mensis num̾auerũt

Expanded text:
ocutus est Dominus ad Moysen in deserto Sinai, in tabernaculo foederis, prima die mensis secundi, anno secundo egressionis de Aegypto » Et nota quod praetermittit hic quaedam, quae facta sunt in primo mense principum, quam fecerunt singuli singulis diebus in dedicatione tabernaculi, et solemnitate Phase, quae proprio nomine dicitur Pascha in deserto, et forte sanctificatione Levitarum. De his tamen infra aget per recapitulationem. Prosequentes ergo ordinem libri, dicimus quia Moyses, et Aaron, et duodecim principes tribuum ex praecepto Domini, anno secundo mense secundo, die prima mensis, numeraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ost sansonem iudicauit isrł hely
sac̾dos. qui non tantũ uidex sed sa¬
cerdos a digniori officiõ nominat
sub singulis regibus qui compactus est
in unum a iheremia. qd̾ ex inde patet.

Expanded text:
ost Samsonem judicavit Israel Heli sacerdos, qui non tantum judex, sed sacerdos a digniori officio agnominatsub istis regibus, qui compactus est in unum a Jeremia, quod exinde patet
Abbreviated transcription (Latin):
latinos quartus regnanit siluiꝰ ene¬
as filius postumi: alia tñ hẏstoria
quartum ponit siliuũ latinũ ut̾inũ
frẽm postumi: ⁊ qͥtitum siluiũ eneã.
hiis temꝑib homerũ fuisse quidam
dicunt. de quo magna dissonantia ẽ.
apud uet̾es. crates ponit eum añ descẽ¬
sun heradidarũ in peloponensium

Expanded text:
Latinos quartus regnavit Silvius Aeneas, filius Posthumi. Alia tamen historia quartum ponit Silvium Latinum uterinum fratrem Posthumi, et quintum Silvium Aeneam. His temporibus Homerum fuisse quidam dicunt, de quo magna dissonantia est apud veteres. Crates ponit eum ante descensum in Peloponensium
Abbreviated transcription (Latin):
ad uidendum de doccrina
⁊ traclitione sacrificioꝵ que se¬
quetur. quedam p̃libanda sunt in
hunc modum. Numq consid̾anda st̃.
hic sacrificia que d̾o̾ offeruntur. per¬
sone a quib offeruntur temꝑa qͣndo
offeruntur. loca uͥ offeruntur. cause
pro quibus offeruntur. Triplex aũt
eoꝵ que offerebantur rite occurrit
discretio : aut enim oblatio etat de
ammalibus ⁊ sacrificium dicebat᷑.
nec ante octairũ diem natuntatis
poterat offerri. nec eadem die mat̃
⁊ fetus tius. aut de sicca mat̾ia. ut
simila. pane ⁊ thure ⁊ ꝓpͥe dicebat᷑
oblatio: aut qui de liquidis ut uino
⁊ oleo que ꝓprie libamen uł libatio
goga. animarũ u̾o alia sacerdos
alia pͥnceps. alia priuata: de quibꝰ
suis locis dicetur. Simiłr de locis
triplex erat differentia: offerebant
uł ex p̃cepto. Sane ex p̃cepto offere¬
bant̃ primitias frugum. uuarũ.
mpus ad opus faciendum tͣu

Expanded text:
Ad videndum de doctrina et traditione sacrificiorum, quae sequitur, quaedam praelibanda sunt in hunc modum: Quinque consideranda sunt hic. Sacrificia, quae Deo offeruntur, personae a quibus offeruntur, tempora quando offeruntur, loca ubi offeruntur, causae pro quibus offeruntur. Triplex autem eorum quae offerebantur, rite occurrit discretio. Aut enim erat oblatio de animalibus, et sacrificium dicebatur, nec ante octavum diem nativitatis poterat offerri, nec eadem die mater et fetus ejus. Aut de sicca materia, ut simila, pane, thure, et proprie dicebatur oblatio. Aut de liquidis, vino, et oleo, quae proprie libamen, vel libatio goga. Animarum vero alia sacerdos, alia princeps, alia privata, de quibus suis locis dicetur, similiter de loctriplex erat differentia. Offerebant vel ex praecepto. Sane ex praecepto offerebant primitias frugum, uvarum, mpus ad opus faciendum tran
Abbreviated transcription (Latin):
prima die mensis. erexit moyses
um lux serena esset. non procel
lucida: non tam̃ per quam tn-
spectus qualem decebat presen¬
dei. Et ad nebule eleuationem

Expanded text:
prima die mensis, erexit Moyses  nubes, cum lux serena esset, non procellosa, sed lucida, non tamen per quam transiret aspectus qualem decebat Dei presentiam; et ad nebule illius elevationem
Abbreviated transcription (Latin):
uadragisimo anno ab exitu filioꝵ
isrł. de egypto .xiͦ. mense pͬma die
mensis uidens moyses diem mor¬
tis sibi ĩminere. Locutꝰ est ad omnes
filios isrł : ⁊ cepit legem explanare.
cong̃gans eos scd̃m iosephum ad ior¬
danem in loco ubi nunc ciuitas abi¬
dal est. locusq ꝑalmarũ. Sane re-¬
capitulationem moysi ꝓseqñtes q̃
supra licta sunt omitemus. suꝑ-
adelita clicemus. quedam que udẽ¬
tur contraria metnorabimꝰ det̾mi-¬

Expanded text:
uadragesimo anno ab exitu filiorum Israel de Aegypto, undecimo mense, prima die mensis, videns Moyses diem mortis sibi imminere, locutus est ad omnes filios Israel, et coepit legem explanare, congregans eos, secundum Josephum, ad Jordanem, in loco ubi nunc civitas Abidal est, locusque palmarum . Sane recapitulationem Moysi prosequentes, quae supradicta sunt, omittemus; super addita, dicemus quaedam, quae videntur contraria, memorabimus, determi
Abbreviated transcription (Latin):
uxerit cuma uicesimũ annũ iosie mor¬
tuus est. Hanc hystoriam transtulit
iheronimus de sermone chaldeorum ĩ
latinum ad petitionem cromatii ⁊ he¬
hodori ep̃õꝵ. Hano hystoriam uidei int̾
apochripha ponunt. iheronimꝰ tñ in
prologo suo clicit int̾ agyograpba. qd̾
si eiset tunc eiset int̃cio oidine cano¬
nis. ueteris instrum̃ti. s quia de nlło
ordine est. dicimuis quia iheronimus
diffusius accepit agyographa. ut inclu¬
deret apochripha. Et quia uicina est lĩ¬
gua caldeorum hebreo sermoni utͥq
lingue ꝑitum loquacem hñs iberoni¬
mus quicqͥd ille hebteis uerbis exp̾ssit.
latino sermone exposuit sub bten. ⁊
quasi unius diei labore.

Expanded text:
circa vicesimum annum Josiae mortuus est. Hanc historiam transtulit Hieronymus de sermone Chaldaeorum in Latinum ad petitionem Chromatii et Heliodori episcoporum. Hanc historiam Judaei inter apocrypha ponunt. Hieronymus tamen  agiographa, quod si esset, tamen esset in tertio ordine canonis Veteris Testamenti; sed, quia de nullo ordine est, dicemus quia Hieronymus diffusius accepit agiographa, ut includeret etiam apocrypha, et quia vicina est lingua Chaldaeorum Hebraico sermoni, utriusque linguae peritum loquacem habens Hieronymus, quidquid ille Hebraeis verbis expressit, Latino sermone exposuit, sub brevi et quasi unius diei labore.
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria thobie
exordium hu̾it
in captiuitate
cit sal manassar
auo uͦ tempore
Sterminum hũit
non satis elucet. Uidetur enĩ scdm̃ lit¬
teram hystorie thobias uixine pꝰt exci.¬
dium ihrłm ⁊ incendium templi: ait
In dieb aut̃ mortis sue oum preclioe̾t
filĩs de reditu captiuoꝵ ait. Terra de¬
serri replebitur. ⁊ domus d̾i que ĩ ca
incensa est itm̃ reeda cabitur. Si u̾o
attendamꝰ t̾minum uite thobie filii

Expanded text:
storia Tobiae exordium habuit in captivitate cit Salmanasar. Quo vero tempore terminum habuerit, non satis elucet. Videtur enim, secundum litteram historiae, Tobias vixisse post excidium Jerusalem et incendium templi. Ait In diebus autem mortis suae, cum praediceret filiis de reditu captivorum, ait: « Terra deserta replebitur, et domus Dei, quae in ea incensa est, iterum reaedificabitur . » Si vero attendamus terminum
Abbreviated transcription (Latin):
depopulando ut pͥus ⁊ suꝑbiam phylistĩ
tetrocedere faciet. s qͣmius tantas sit̃
non tñ erit xp̃o: unde subdit. Tam̃ post
illum salutare tiil expectabo domine.
ẜxponitur ⁊ boc de antixp̃o. quẽ uentu¬
tum de cdan asserunt. qni contra scõs
tnorsu pestifere predicationis. ⁊ gornu
potestatis armabitur. Multos ⁊̃ ꝗui a¬
scenderant ad culm̃ uirtutum deiciet
tetro ⁊ tunc ueniet saluator. ad iudici¬
um expectatus. Alñ iꝑferunt ħ ad iu¬
tem euis. ẜ animam moisu ꝑtoditionis
deiecit in mortem. tñ saluatte expet¬
tatus resurtext. s iudas creclitur fuisse

Expanded text:
depopulando ut prius, et superbiam Philisthiim retrocedere faciet. Sed quamvis tantus sit, non tamen erit Christus. Unde subdit: Tamen post illum salutare tuum exspectabo, Domine. Exponitur hoc, et de Antichristo, quem venturum de Dan asserunt, qui contra sanctos morsu pestiferae persecutionis, et cornu potestatis armabitur. Multos etiam, qui ascenderant ad culmem virtutum, dejiciet retro, et tunc veniet Salvator, ante judicium exspectatus. Alii referunt hoc ad Ju est animam, morsu proditionis dejecit in mortem, tamen Salvator exspectatus resurget. Sed Judas creditur fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
onib ab yssi iacentis deorsum. bñdcoibꝰ
conceptione ⁊ nutͥtione ponitur optat
ei totem celi fectuitatem terre. uber¬
tatem lac̾tis. fecundiatem petorum.
Qñdictiones patͥi tui confortate sunt
bñdictionib patrum enis. donet ueni¬
tt desiderium collium et̾noꝵ hic ad
lit̾am nich̾ est expositum. forte sic intł¬
ligi potest. legitur in numu̾s inclina¬
ti sunt scoplili arnon. uł gestierunt sco
tria ad idem spectant. alibi ditinti᷑ col
tetragoni er̃ni. Dicinus gͦ uxta ar¬
non fuisse collet asꝑrinos ⁊ saxeos.
⁊ idco dicti sunt eterni: ⁊ iiiiͦ. habe¬
barit rẽreuma. uñ ⁊ tetragomi dicti
sunt: quoꝵ aligua pars inclinata est
coram ists ut facile transint. ⁊ quasi eeꝵ¬
applansit aduentui. Et forit dimidia
ttibus manasse cuta montes illos sor¬
tem habuit. ⁊ est sensus sic. Bñdicit᷑
ioseph donci per coues exultantes intͣ¬
ret t̾ram ꝓmissionis.⁊ uitra. Qura

Expanded text:
onibus abyssi jacentis deorsum, benedictionibus conceptione et nutritione ponitur. Optat ei rorem coeli, fertilitatem terrae, ubertatem lactis, fecunditatem pecorum. Benedictiones patris tui confortatae sunt benedictionibus patrum ejus, donec veniret desiderium collium aeternorum. Hic ad litteram nihil est expositum. Forte sic intelligi potest: Legitur in Numeris: Inclinati sunt scopuli Arnon, vel gestierunt scoptria ad idem spectant. Alibi dicuntur colles tetragoni aeterni. Dicimus ergo, juxta Arnon, fuisse colles asperrimos et saxeos, et ideo dicti sunt aeterni. Quatuor habebant ceraunia, unde et tetragoni dicti sunt, quorum aliqua pars inclinata est coram Israel, ut facile transiret, et quasi applausit eorum adventu, et forte dimidia tribus Manasse circa montes illos sortem habuit. Et est sensus: Sic benedicetur Joseph, donec per colles exsultantes intret terram promissam, et ultra, quia
Abbreviated transcription (Latin):
musas sub num̾o tot clierum ꝓ ip̃is
celebrant. qnidam t̃ciam diciti maxĩe
celebront pro spũ. ⁊ atuma ⁊ ccopore.
alũ septimam . quia transeunt mortur
ad septinam quietis: uł pto septena¬
rio anime ⁊ corꝑis. Significauit aut̃
tauerat parri de sepultura. Et accpta li¬
centia a pharaone comitatus fratribas
suis ⁊ multis senibus egẏpti detulit patr̃e¬
ad sepeliendum in hebron. s tunentes bel¬
lademauerunt arecto itineit. uenerũtqi
ad aram ad ad. uͥ postea ppłs murtmitãs
cont᷑ deum diuino igne consumptꝰ est. ⁊
planecrunt ibi diebis. ui ͥ ⁊ ob hoc ĩdi¬
genẽ dixerunt locum illum planctus
egypti. Tandem tedeuntes adinam tran¬
sito iordane sepelierunt eum in spelũca
duplici: redũtq ioseph in egyptum cum

Expanded text:
ierum pro ipsis celebrant. Quidam tertiam diem maxime celebrant, pro spiritu, anima et corpore. Alii septimam, quia transeunt mortui ad septimam quietis, vel pro septenario animae et corporis. Significavit autem raverat patri de sepultura, et accepta licentia a Pharaone comitatus fratribus suis, et multis senibus Aegypti detulit ad sepeliendum patrem in Hebron; sed timentes bella deviaverunt a recto itinere; veneruntque ad aream Azad, ubi postea populus murmurans contra Deum divino igne consumptus est, et planxerunt ibi diebus septem. Et ob hoc indigenae dixerunt illum Planctum Aegypti. Tandem redeuntes ad viam, transito Jordane, sepelierunt eum in spelunca duplici. Rediitque Joseph in Aegyptum cum
Abbreviated transcription (Latin):
tefcrunt. qd̾ dr lupns rapax. ꝓpt̾ ignis
uoracitatem. in quo manc sacerdotes ꝓ.¬
ponebant uictimas ad adolendum uei¬
pere. ⁊ ip̃i int̾ so partes suas que de sacͥ¬
ficiis eos contingebant diuidebant. S
uerius de paulo intelligitur qui fuit
de beniamin qd̃ p̾mo fideles ꝑsetutus.
ptꝰ fidelit̾ eloquia ⁊ gradus eccłie dispẽ¬
sauit: uł quia hec tribus multum bel¬
licosa fuit. st bndrat singłis ꝓptũs bã¬
dictionibus: nõ quod singulis bona
dixerit. s quia bñ ⁊ ꝓph̾i̾ce dixit: uł qr
ex maxima parte bñddixit eis. de morii
tulim: ⁊ obũt. sẜ appositus est ad ppłmi
suũ .i. ad angłos certa spe tandem re
flotum quidem est quia appositus est
ad abraham ⁊ ysciac: s tam pauci po¬
pulus dici non possunt. Ioseph u̾o p̾ce
tum a romatib: ⁊ custodierunt eum
egyptii .ix. diebus. Mos enim enat en¬
nicorum incundita seruare corꝑa. pe.
diebiti ⁊ singulis diebus plangere ⁊ fo¬
uete ea aqua calida. ut sciretur utrum

Expanded text:
eferunt, quod dicitur lupus rapax, propter ignis voracitatem in quo mane sacerdotes proponebant victimas ad adolendum, vespere ipsi inter se partes suas, quae de sacrificiis eos contingebant, dividebant. Sed verius de Paulo intelligitur qui fuit de Benjamin, qui primo fideles persecutus, post fidelis eloquia Dei, et gradus Ecclesiae dispensavit, vel quia haec tribus multum fuit bellicosa. Et benedixit singulis propriis benedictionibus, non quod singulis bona dixerit, sed quia bene et prophetice dixit, vel quia ex maxima parte benedixit eos. CAP. CXIVtulum, et obiit, et appositus est ad populum suum, id est ad angelos, certa spe tandem in re . Notum quidem est quod appositus est ad Abraham, et Isaac, sed tam pauci populus dici non possunt. Vel populus eum aromatibus, et custodirent eum Aegyptii quadraginta diebus . Mos enim erat ethnicorum incondita servare corpora novem diebus, et singulis diebus plangere, et fovere ea calida aqua, ut sciretur utrum
Abbreviated transcription (Latin):
lat ad huc enftamm ⁊ manasses. ⁊ letata
est t̾ta de etilo hostium. ⁊ tunc dois
exclusiuũ est. Tune enũ t̾minata est
gła istł Ex bebteo habetur hic sens ᷤ
doneo iungantur colles et̃n celo. Et
est sensus. Bñdictuis sit iosept ubiq.
more loquendi. Sic enim solet dici dofi:
uͥ celeim ⁊ t̃ra cocant. Et hee omnes
bfidictiones fiant in capite ioseph.
spolia. Quidam tefetunt hoc ad ihtłm
que fuit in sorte beniamin. que dt lupͦ
rapax. quia sanguinem ꝑpharũ ⁊ xp̃i¬

Expanded text:
huc Ephraim et Manasses, et laetata est terra de exsilio hostium, et tunc, donec, exclusivum est. Tunc enim terminata est gloria Israel. Et Hebraeo habetur hic sensus: Donec jungantur colles aeterni coelo. Et est sensus: Benedictus sit Joseph ubique, more loquendi. Sic enim solet dici, donec coelum et terra coeunt. Et haec omnes benedictiones fiant in capite Joseph, spolia . Quidam referunt hoc ad Jerusalem, quae fuit in sorte Benjamin, quae dicitur lupus rapax, quia sanguinem prop
Abbreviated transcription (Latin):
quia pulchritudinis. Per uelocitatem
corui signatur uelocitas t̾te ub̾ioris. q̃
pre aliis p̾eocos etuctus parit. Alĩ habẽt
ager irtiguus: quia sicut suꝑ lacum ge¬
nesaret iordane utigatur. uł aque cali¬
de ibi sunt: cõmendationem uo eloquio¬
tum ad montem thabor qui infinib
euis est referunt: quia eum ꝓphe trico¬
luerunt. uł quia de prutus elus frugibꝰ
offerebatur in pascba uñ fiebat lans d̾o
q̃ est eloquul pulchtitudinis tñ ad xp̃m

Expanded text:
quia pulchritudinis . Per velocitatem cervi significatur velocitas terrae uberioris, quae prae aliis pretiosos fructus parit. Alii habent ager irriguus, quia super lacum Genezareth Jordane irrigatur, vel aquae calidae ibi sunt. Commendationem vero eloquiorum ad montem Thabor, qui in finibus ejus est referunt, quia eum prophetae incoluerunt, vel quia de primis ejus frugibus offerebatur in Pascha, unde fiebat laus Deo, quae est eloquium pulchritudinis. Tam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtin̾e ad sacrific rationem sac̾ficioꝵ.
erant equidem ħ cong̃gata ad uic¬
tualia uiduanĩ ⁊ pupilloꝵ ⁊ pbura¬
que erant deposita diuitum. Ter¬
minauerunt aut̃ ꝓsecutionem huiꝰ
epłe in morte nichanoris ui hunc
modum. Igitur hiĩs erga nichano¬
rem gestis ⁊ ex illis temꝑibus abhe¬

Expanded text:
ad rationem sacrificiorum . Erant equidem haec congregata ad victualia viduarum, et pupillorum, et pleraque erant deposita divitum. Terminaverunt autem prosecutionem hujus epistolae in morte Nicanoris in hunc modum: « Igitur his erga Nicanorem gestis, ex illis temporibus ab He
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculis a d̾o lib̾ati magnifice grãs
agimins ip̃i: ⁊ cet̾a que sequuntur.
ꝑicula u̾o̾ sua ⁊ liba̾̃tiones ad̾o factas
enum̾are ceperunt a morte antio¬
chi magni ⁊ a filio eius seleucho. Qr
cum prius templum honoraret ⁊
redditibus suis p̃staret sumptꝰ ad
minist̾ium sacrificiorum ad sug¬
gestionem sẏmonis de tͥbu beniamĩ.
qui erat p̃positus templi ⁊ inuidebat
ome misit helyodatum ad spolian

Expanded text:
Deo liberati magnifice gratias agamus ipsi, » et caetera quae sequuntur . Pericula vero sua, et liberationes a Deo factas enumerare coeperunt, a morte Antiochi Magni, et a filio ejus Seleuco. Qui cum prius templum honoraret, et de redditibus suis praestaret sumptus ad ministerium sacrificiorum, ad suggestionem Simonis de tribu Benjamin, qui erat praepositus templi, et invidebat Oniae, misit Heliodorum ad s
Abbreviated transcription (Latin):
bec. Et apparebit maiestas dñi ⁊ nubes
sicut in diebus moysi ⁊ sicut cum salo¬
mon ferit ut locus sc̃ificaretur mag¬
no d̾õ. qd̾ cum supradiximus epypha¬
nium dixisse ieremiam alit̾ de mani¬
festatione arche fortasse misticũ fuit.
Ne aũ iherosolimite uid̾e̾ntur sñ causa
has instituisse follempnitates recipi¬
tulauerunt in epła bella que feca̾nt a
hostes qui frequent̾ ebullierant de ꝑa¬
de. st quomͦ lib̾ati erant a do in ma¬
nu forti ⁊ signis ⁊ prodigiis ĩnum̾a̾¬
bilibus. In hac aut̃ recapitulatione
apposita sunt quedam que in p̃dc̃ã
non leguntur hẏstoria. quoꝵ quedã
iam supra posuimus. supp̃isa uͦ ibi
nunc supplebimus. forma u̾o̾ epłe ħ¬

Expanded text:
Dominus haec, et apparebit majestas Domini, et nubes Dominus haec, et apparebit majestas Domini, et nubes sicut in diebus Moysi, et sicut cum Salomon fecit , ut locus sanctificaretur magno Deo. » Quod ergo supra diximus Epiphanium dixisse Jeremiam aliter de manifestatione arcae fortasse mysticum fuit. Ne autem Jerosolymitae viderentur sine causa has instituisse solemnitates, recapitulaverunt in epistola bella quae fecerant contra hostes, qui frequenter ebullierant de Perside. Et quomodo liberati erant a Deo in manu forti, et signis, et prodigiis innumerabilibus. In hac autem recapitulatione apposita sunt quaedam, quae in praedicta non leguntur historia, quorum quaedam jam supra posuimus, suppressa vero ibi nunc supplebimus. Forma vero ep
Abbreviated transcription (Latin):
solmnte disꝑsioni uideoꝵ que exul-¬
tabat in diuersis regionib orientis.
⁊ maxime in egẏpto. In qua insimi-¬
auerunt eis duas a se sollempnitates
nouit̃ institutas hortantes ut eas sus¬
ciꝑent ⁊ sollempnizaunt qͦt annis.
unam de pͦificatione templi quam
tres annos pollutionis frẽ ab anthio
tuerant pro inctedibili iuictoria
quã hũerunt int̾fecto nichanore.
cuiꝰ caput ⁊ manum ccͤ templum
suspensa p̃diximus: nichominus
hortantes ut sollempnẽ ag̾e̾nt diẽ
scenophegie. ⁊ diem ignis qui datus
est de crassa aqua qñ nemias obtu¬
lit sacrificia. In hoc aut̃ loco huius
epłe̾ legr iheremias abscondise a¬
quam ⁊ altare incensi in spelunca
montis in quo moyses ascendit ⁊
iudit dei hereditatem. ⁊ accetsert᷑
quidam qui sequebantur ihetemi¬
am ut notarent sibi locum ⁊ non
potuerunt inuenire. Quos culpãs
ihemias dixit. Ignotus erit locus
donei cong̾get deus cong̃gationem
ppłi. ⁊ ꝓpicius fiat ⁊ tunc dñs ostendet

Expanded text:
solymitae dispersioni Judaeorum, quae exsulabat in diversis regionibus Orientis, et maxime in Aegypto, in qua insinuaverunt eis duas a se solemnitates noviter institutas, hortantes, ut eas susciperent, et solemnizarent quotannis . Unam de purificatione Templi, quam tres annos pollutionis factae ab Antiotuerant pro incredibili victoria quam habuerunt interfecto Nicanore, cujus caput et manum contra templum suspensa praediximus. Nihilominus hortantes, ut solemnem agerent diem Scenopegiae, et diem ignis, qui datus est de crassa aqua, quando Nehemias obtulit sacrificia. In hoc autem loco hujus epistolae legitur Jeremias abscondisse arcam et altare incensi in speluncam montis, in quo Moyses ascendit, et vidit Dei haereditatem . Et accesserunt quidam, qui sequebantur Jeremiam, ut notarent sibi locum, et non potuerunt invenire. Quos culpans Jeremias dixit: « Ignotus erit locus, donec congreget Deus congregationem populi, et propitius fiat et tunc ostendet
Abbreviated transcription (Latin):
omne tempus ad opus faciendum tłi¬
sũt in mensib .uii. omne aurum qd̾
ad pondus sanctuarii. fuerũt p̃terea .c.
talenta argenti. ex q̃uib conflate sũt
⁊ uestite erant argento: eris u̾o talen¬

Expanded text:
omne tempus ad opus faciendum transiit in mensibus septem. Omne aurum, quod ad pondus sanctuarii. Fuerunt praeterea, centum talenta argenti, ex quibus conflatae sunt, etiam vestitae erant argento. Aeris quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Ciuitates quidem priꝰ erant: s nõ erant
tab̾naculorum. Erant quidem in flni¬
bus egẏpti. ⁊ id̾o murauit ens pharao
ut ibi poneret armatos. quasi in tab̾¬
naculis semꝑ excubantes:. ne quis pos¬
set ingretti uł egredi smne regis nitu.
Uł tabernaculorum .i. panperũ priꝰ.
⁊ opere illoꝵ illas ditauit: uel positi

Expanded text:
» Civitates quidem prius erant, sed non erant » Civitates quidem prius erant, sed non erant tabernaculorum, erantque in finibus Aegypti, et ideo muravit eas Pharao, ut ibi poneret armatos, quasi in tabernaculis semper excubantes, ne quis posset ingredi, vel egredi sine regis nutu: vel « tabernaculorum, » id est pauperum prius, et opero illorum il
Abbreviated transcription (Latin):
urrexit gͥ rex nouus inegypto longo
tempore pormortem ioseph. Ab illo enĩ
sub quo fint ioseph qui ꝓpͥo nomine dictꝰ
est nephres. octauus. regnauit ã mo-¬
nophis: sub quo natus est moyses. Reg¬
no aut̃ translato ad aliam domum. rex
ille ob hoc quasi nouus ignorauit bñfi¬
cia ioseph que contulerat egypto ⁊ odie¬
bat isrł. maxime ut ait iosephus. qui ĩ¬
uiderunt eis egyptii ꝓpt̃ uirtutem in¬
genii. ⁊ laboris induitriam ⁊ affluentiã
operum: ⁊ sobolis nobilitatem. Et ait rex
ad ppłm siuim. Populus isrł fere fortior
est nobis sapienter oprimamus eũ. ne
multiplicatus uł ip̃e contra nos insingat.
uł adclatur hostib nr̃is: ⁊ egrediatur lib̾.
Imposuit gͦ eis graues angarias operũ.
quib non fracti non uacatent amplexib:
⁊ magitros operum p̾fecit eis hebreos.
s magistris operum p̃fecit egyptids: ut
durius affligerent eos. Coxerunt gͦ la-¬
teres. ex quibus edificauerunt regi ci-¬
uitates tab̾naculoꝵ. fiton ⁊ ramessen.

Expanded text:
urrexit igitur rex novus in Aegypto » longo tempore post mortem Joseph . Ab illo enim sub quo fuit Joseph, qui proprio nomine dictus est Nephres, octavus regnavit Ammonaphis, sub quo natus est Moyses. Regno autem translato ad aliam domum, rex ille ab hoc quasi novus, ignoravit beneficia Joseph, quae contulerat Aegypto, et odiebat Israel maxime, ut ait Josephus, quia inviderunt eis Aegyptii propter virtutem ingenii, et laboris industriam, et affluentiam opum et sobolis nobilitatem. Et ait rex ad populum suum: « Populus Israel fere fortior est nobis; sapienter opprimamus eum, ne multiplicatus, vel ipse contra nos insurgat, vel addatur hostibus nostris, et egrediatur liber. » Imposuit ergo eis graves angarias operum, quibus fracti non vacarent amplexibus, et magistros operum praefecit eis Hebraeos, sed magistris operum praefecit Aegyptios, ut durius affligerent eos. Coxerunt ergo lateres ex quibus « aedificaverunt regi civitates tabernaculorum, Phithon et Ramessen.
Abbreviated transcription (Latin):
milia ⁊ dͭ.l. Igitur mense pͥmo scdi̾ ã¬
i inprima die mensis. erexit moyses
tab̾naculum: oꝑuitq nubes tab̾nacu¬
lum cum lux serena eiset. non procel¬
losa s lucida: non tam̃ per quam tnͣ¬
siret aspectus qualem decebat presen¬
tiam dei. Et ad nebule eleuationem
illius deinceps mouerunt castra ad de¬
positionem deposuerunt. ⁊ dum stabat
suꝑtab̾naculum ⁊ ip̃i stabant: eratq
leuitici.

Expanded text:
inta. Igitur mense septimo secundi anni, in prima die mensis, erexit Moyses tabernaculum, operuitque nubes tabernaculum, cum lux serena esset, non procellosa, sed lucida, non tamen per quam transiret aspectus, sed qualem decebat praesentiam Dei. Et ad nebulae elevationem illius, deinceps moverunt castra, et ad depositionem deposuerunt, et dum stabat super tabernaculum, et ipsi stabant, eratque LEVITICI.
Abbreviated transcription (Latin):
solimite disꝑsioni uideoꝵ que exul-¬
tabat in diuersis regionib orientis.
⁊ maxime in egẏpto. In qua insinu-¬
auerunt eis duas a se sollempnitates
nouit̃ institutas hortantes ut eas sus¬
ciꝑent ⁊ sollempnizaunt qͦt annis.
unam de pificatione templi quam
tres annos pollutionis frẽ ab anthio¬
cho. alt̾am quã istituerant .xiii. die
tuerant pro inctedibili iuctoria
quã hũerunt int̾fecto nchanore.
euiꝰ caput ⁊ manum ctͣ templum
suspensa p̃chiximus: nich̾ominus
hortantes ut sollempnẽ age̾nt dĩẽ
scenophegie. ⁊ diem ignis qui datus
est de crassa aqua qñ nemias obtu¬
lit sacrificia. In hoc aut̃ loco huius
epłe legr iheremias abscondisse a¬
quam ⁊ altare incensi in spelunca
montis in quo moyses ascendit ⁊
uidit dei hereditatem. ⁊ accessert̃

Expanded text:
solymitae dispersioni Judaeorum, quae exsulabat in diversis regionibus Orientis, et maxime in Aegypto, in qua insinuaverunt eis duas a se solemnitates noviter institutas, hortantes, ut eas susciperent, et solemnizarent quotannis . Unam de purificatione Templi, quamasleu, post tres annos pollutionis factae ab Antiocho. Alteram quam instituerant decima tertia die tuerant pro incredibili victoria quam habuerunt interfecto Nicanore, cujus caput et manum contra templum suspensa praediximus. Nihilominus hortantes, ut solemnem agerent diem Scenopegiae, et diem ignis, qui datus est de crassa aqua, quando Nehemias obtulit sacrificia. In hoc autem loco hujus epistolae legitur Jeremias abscondisse arcam et altare incensi in speluncam montis, in quo Moyses ascendit, et vidit Dei haereditatem . Et accesse
Abbreviated transcription (Latin):
mustꝰ
It ab eis si est potẽns in celo aui
iuit agi diem salbatorum. Et
ꝯpero sumi arma. ⁊ negocia re
pleri. Machabens ant̃ cum pau-
t cum eo formidantes impetum

Expanded text:
mus quaesivit ab eis: « Si potens est in coelo, qui imperavit eis diem Sabbatorum. Et impero sumi arma, et negotia regis impleri. » Machabaeus autem cum pauci essent cum eo, formidantes imperium
Abbreviated transcription (Latin):
sequitut exoeli nõ alio
quidem a predicta s
eadem cominuata. s
propt̾ fastidium tollen¬
dum in .u. particiones
distincta. quarũ que¬
libet ꝓprium libri sortita eit uocabulũ.
tõdus. latine exitus. odos enm iter
libti. ⁊ sonat ħ sũt noĩa. sicut nos a pͥnci¬
pus suis psalmos nominamuet. Exp¬
eiusdem. De feruitute filioꝵ isd

Expanded text:
sequitur Exodi, non alia quidem a praedicta, sed eadem continuata, sed propter fastidium tollendum in quinque partitiones distincta est, quarum quaelibet proprium libri sortita est vocabulum. Exodus, Latine Exitus. Odos enim iterlibri, et sonat, haec sunt nomina, sicut nos a principiis suis psalmos nominamus. I. De servitute filiorum Is
Abbreviated transcription (Latin):
ẏstoria thobie
exordium hu̾it
in captiuitate
cit sal manassar
quo uͦ tempore
terminum hũit
satis elucet. uidetur enĩ scdm lit¬
in hystorie thobias uixuse pꝰt exci

Expanded text:
Historia Tobiae exordium habuit in captivitate cit Salmanasar. Quo vero tempore terminum habuerit, non satis elucet. Videtur enim, secundum litteram historiae, Tobias vixisse post exci
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus. Sacram scripturam pro cena¬
culo in qua sic suos inebriat ut sobrios
reddat: unde ambulauimꝰ in domo del
cum consensu. idest in sacra scriptura
idipsum saꝑieuter. Sed̾m hanc dicitur
paterfamilias. Cenaculi huius tres sunt
ꝑartes: fundanentum. paries. tectum.
Hystoria fundamentum est. cuius tͤs sũt
speties. annalis. kalendaria. efunera.
Allegoria paries suꝑ
a nobis sit faciendũ
insinuat. Prima
planior. Scd̾a acutior

Expanded text:
sponsa : Sacram Scripturam habet pro coenaculo, in qua sic suos inebriat, ut sobrios reddat. Unde: Ambulavimus in domo Dei cum consensu , in sacra Scriptura id ipsum sapientes. Secundum hanc dicitur paterfamilias: Coenaculi hujus tres sunt partes, fundamentum, paries, tectum. Historia fundamentum est, cujus tres sunt species: annalis, kalendaria, ephimera. Allegoria paries supea nobis sit faciendum insinuat. Prima planior, secunda acutior,
Abbreviated transcription (Latin):
euerendo patri & domino suo Guillel
exitum beatum. Causa suscepti laboris: fu¬
it instans peticio sollorum. Qui cũ hosto¬
riam sacie scripture inserie ⁊ glosis dif¬
susam lectitarent. breuem nimis ⁊ in¬
expositam. opus aggredi me compulaãt:
ad quod pro uĩtate hystorie consequẽda
recurterent. In quo sic animꝰ stillo imꝑa¬
uit ut a dcĩs patrum nõ recederẽ: licet
nouitas fauorabilis sit ⁊ mulcens aures.
Porro a cosmographia moysi inchoans
riuulum hystoricum deduxi usq ad as¬
centionem saluatoris: pelagꝰ myst̾iorum
peritiorib relmquens: in quib ⁊ uetera
prosequi. ⁊ noua cudere licet. De hysto
tione tempoꝵ inserui: instar riuisti qͥ
secus alueum diuerticula que inuen̾it re¬
plens. p̃terfluere tam̃ non cessat. uetp̃¬
tamen quia stilo rudi opus est luna. uob̾
pat̾ inclite limam reseruaui. ut huis oꝑi
deo uolente ⁊ correptio ur̃a splendorem a̾.

Expanded text:
everendo Patri, ac domino suo GULIELMOexitum beatum. Causa suscepti laboris fuit instans petitio sociorum. Qui cum historiam sacrae Scripturae in serie, et glossis diffusam lectitarent, brevem nimis et inexpositam, opus aggredi me compulerunt: ad quod pro veritate historiae consequenda recurrerent. In quo sic animus stylo imperavit, ut a dictis Patrum non recederem, licet novitas favorabilis sit, et mulcens aures. Porro a cosmographia Moysi inchoans, rivulum historicum deduxi, usque ad ascensionem Salvatoris, pelagus mysteriorum peritioribus relinquens, in quibus et vetera prosequi et nova cudere licet. De histortione temporum inserui, instar rivuli, qui secus alveum diverticula quae invenerit replens praeterfluere tamen non cessat. Verumtamen quia stylo rudi opus est lima, vobis, Pater inclyte, limam reservavi, ut huic operi, Deo volente, et correctio vestra splendorem,
Abbreviated transcription (Latin):
cationem templi. ascendit ad enin
rombabel.⁊ per huiꝰ darii int̾uentũ
temptauit animũ regis mutare s
nõ potuit. ⁊ tunc ꝑsuasit dario secte¬
tius ut uoueret uotum dõ isrł. qd̾ si
eum regem fac̾e̾t restauraret eius tẽ¬
plum ⁊ uniu̾sa uasa dñi que ad huc
erant penes reges psarũ remitẽt

Expanded text:
cationem templi, ascendit ad eum Zorobabel, et per hujus Darii interventum tentavit animum regis mutare, sed non potuit, et tunc persuasit Dario secretius, ut voveret votum Deo Israel; quod si eum regem faceret, restauraret ejus templum, et universa vasa Domini, quae adhuc erant penes regem Persarum, remitteret
Abbreviated transcription (Latin):
ercia distĩc¬
tio hysto¬
rie quam
scripsit
moyse
leuiticus.
quia de e¬
lectione
⁊ ministtrio leuitarum agit. latine.
offertorius uel sacrificatius. quia
de sacrificiis ⁊ de hiis que ꝯfferebã¬
tur ex lege tractat. hebrarce uero
libiorum nominant eos. sicut nos
officia missarum. uel euuangelia
udelicet cum climug clicimu
dominica qua cantatur populus
Syon uel legitur erunt signa in
iole et luna: inchoat enuti sic
liber iste a¬

Expanded text:
ertia distinctio historiae, quam scripsit Moyses, Leviticus, quia de electione et ministerio levitarum agit; latine Offertorius, vel Sacrificaticius; quia de sacrificiis et de his quae offerebantur ex lege tractat. Hebraice vero librorum nominant eos, sicut nos officia missarum, et Evangelia, videlicet cum dicimus Dominica qua cantatur: Populus Sion; vel legitur: Erunt signa in sole, et luna. Inchoatur autem sic liber iste
Abbreviated transcription (Latin):
ost sausonem iuelicauit isrł hely
sac̾dos. qui non tantũ uidex seb sa.¬
cerdos a digniori officio nominatꝰ
est ⁊ translato sac̃dotiõ a filũs ele¬
axar. hic primus de filiis ithamar
accepit sacerdotium. In diebus¬
aut̃ eius facta est fames int̾ra:
⁊ surrexit holymelech de bethleẽ
esfratens cum uxore sua noemi.
cum duobus filiis suis maalon
⁊ chellon.⁊ ing̾ssus est regionem
moabitidem ut pasceretur ibi.
Quo mortuo filii eius cluxerunt
uxores moabitidas inꝑ paraly

Expanded text:
ost Samsonem judicavit Israel Heli sacerdos, qui non tantum judex, sed sacerdos a digniori officio agnominatus est. Et translato sacerdotio a filiis Eleazari, hic primus de filiis Ithamar accepit sacerdotium . In diebus ejus facta est fames in terra; et surrexit Elimelech, de Bethlehem Ephrathaeus cum uxore sua Noemi, et duobus filiis suis Mabalon, et Chelion. Et ingressus est regionem Moabitidem, ut pasceretur ibi. Quo mortuo, filii ejus duxerunt uxores Moabitidas Orpha
Abbreviated transcription (Latin):
Mactum est gͦ
Post mortem
moysi ⁊ quies¬
cente luctu po
seruus meus mortuus est. sur¬
ge. ⁊ transi iordanem hunc.¬
⁊ tu ⁊ omnis ppłs tecum.⁊ siẽ
fui cum moyse. ero ⁊ tecũ. ⁊̃ eadẽ¬

Expanded text:
actum est autem post mortem Moysi, » et quiescente luctu popservus meus mortuus est. Surge et transi Jordanem hunc, tu et omnis populus tecum; sicut fui cum Moyse, ero et tecum . » Eade
Abbreviated transcription (Latin):
recept. ⁊ qͦtqͦt hostium p̃sũpsert̃
s sequi submersi sunt.⁊ ꝑ orationẽ
bito largam piscium copiam ppło
stitit. ad uescendum. sepe qͦ multiᷤᷤ
ficientib uitam restituit.

Expanded text:
recepit, et quotquot hostium praesumpserant eos sequi, submersi sunt, et per orationem subito largam piscium copiam populo praestitit ad vescendum. Saepe quoque multis ficientibus vitam restituit.
Abbreviated transcription (Latin):
cauit ibi altare domino. ⁊ obtulit
holocausta.⁊ pacifica. ⁊ ꝓpiciatus est
dominus t̾re hic est mons moria ut
aiunt hebrei in quo habrahã uolu¬
it offerre filium: ⁊ obtulit a rietem
pro eo. Ea tempestate tab̾naculum ⁊
altare qd̾ fererat moyses erant in ex¬
¶Dibi futurum. detreuit dauid
ut ille locus ile uocaretus
in Regem. nuimꝰ

Expanded text:
cavit ibi altare Domino, et obtulit holocausta, et pacifica, et propitiatus est Dominus terrae. » Hic est mons Moria, ut aiunt Hebraei in quo Abraham voluit offerre filium, et obtulit arietem pro eo . Ea tempestate tabernaculum et altare quod fecerat Moyses erat in exibi futurum, decrevit David ut ille locus vocaretur in regem. I
Abbreviated transcription (Latin):
saul ⁊ lo¬
nathan¬
actum est aut̃ post mortem
saulis adolescens fugiens de
prelio uenit ad dauid in si-¬
chelech. ⁊ adorauit. Cumq ĩ¬
dicasset ei pplm̃ uictum ⁊ sa¬
ul cum filiis suis mortuum
ait dauid. unde scis quia mor¬
tiuis est saul. ⁊ ionathas filiꝰ¬

Expanded text:
Saul et JonathanFactum est post mortem Saulis, adolescens fugiens de praelio venit ad David in Siceleg, et adoravit. Cumque indicasset ei populum victum, et Saul cum filiis suis mortuum, ait David: « Unde scis quod mortuus est Saul, et Jonathas fili
Abbreviated transcription (Latin):
sponsus. Sacram scripturam pro cena¬
culo in qua sic suos inebriat ut sobrios
reddat: unde ambulauimꝰ in domo da
cum consensu. idest in sacra scriptura
idipsum sapierter. Scdm hanc dicitur
paterfamilias. Cenaculi huius tres sunt
ꝑartes: fundamentum. paries. tectum.
Hẏstoria fundamentum est. cuius tͤs sũt
species. annalis. kalendaria. efunera.
allegoria paries suꝑ¬
aliud fep̃i figurat.
Tropalogia doma cł¬
minis suꝑpesitum.
que per factum quid

Expanded text:
sponsa : Sacram Scripturam habet pro coenaculo, in qua sic suos inebriat, ut sobrios reddat. Unde: Ambulavimus in domo Dei cum consensu , in sacra Scriptura id ipsum sapientes. Secundum hanc dicitur paterfamilias: Coenaculi hujus tres sunt partes, fundamentum, paries, tectum. Historia fundamentum est, cujus tres sunt species: annalis, kalendaria, ephimera. Allegoria paries supaliud factum figurat. Tropologia, doma culmini superpositum, quae per id quod
Abbreviated transcription (Latin):
mperatorie maiestatis est¬
tres in palatio habere mansio¬
mes: auditorium uł consisto¬
rum in quo uira deternit: ce¬
naculum in quo cibaria distͥ¬
bu̾it. thalamũ in quo quiescit. Ad hunc
modum imperator nr̃ qui imperat uen-¬
tis ⁊ mari. mundum habet pro auditorio:
ubi ad nutum eius omnia dispomnt᷑:

Expanded text:
mperatoriae majestatis est, in palatio tres habere mansiones: auditorium vel consistorium in quo jura decernit: coenaculum, in quo cibaria distribuit; thalamum, in quo quiescit. Ad hunc modum Imperator noster, qui imperat ventis et mari, mundum hunc habet pro auditorio: ubi ad nutum ejus omnia disponuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
exitum beatum. Causa suscepti laboris: fu¬
it instans peticio sollarum. Qui cũ hysto¬
riam sacie scripture inserie ⁊ glosis dif-¬
fusam lectitarent. breuem nimis ⁊ in¬
expositam. opus aggredi me compuleĩt:
ad quod pro uĩtate hystorie consequẽda
recurrerent. In quo sic animꝰ stillo imꝑa¬
uit ut a dcĩs patrum nõ recederẽ: licet
nouitas fauorabilis sit ⁊ mulcens aures.
Porro a cosmographia moysi inchoans
riuulum hystoricum deduxi usq ad as-¬
centionem saluatoris: pelagꝰ myst̾iorum
peritiorib relinquens: in quib ⁊ uetera
prosequi. ⁊ noua cudere licet. De hysto
tione tempoꝵ inserui: instar riuisti qͥ
secus alueum diuerticula que inueni̾t te¬
plens. p̃terfluere tam̃ non cessat. uerp̃¬
tamen quia stilo rudi opus est luna. uob̾
pat̾ indite limam reseruaui. ut huis oꝑi
deo uolente¬

Expanded text:
exitum beatum. Causa suscepti laboris fuit instans petitio sociorum. Qui cum historiam sacrae Scripturae in serie, et glossis diffusam lectitarent, brevem nimis et inexpositam, opus aggredi me compulerunt: ad quod pro veritate historiae consequenda recurrerent. In quo sic animus stylo imperavit, ut a dictis Patrum non recederem, licet novitas favorabilis sit, et mulcens aures. Porro a cosmographia Moysi inchoans, rivulum historicum deduxi, usque ad ascensionem Salvatoris, pelagus mysteriorum peritioribus relinquens, in quibus et vetera prosequi et nova cudere licet. De histortione temporum inserui, instar rivuli, qui secus alveum diverticula quae invenerit replens praeterfluere tamen non cessat. Verumtamen quia stylo rudi opus est lima, vobis, Pater inclyte, limam reservavi, ut huic operi, Deo volent