comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sinas. Quacumq aut̃ die. sacrũ ordinẽ temerare p̃sumpseris : statĩ
iuri diaboli iterũ mancipaberis. Discessit gͥ clericꝰ. samus. & sicut
terrere solet animũ pena recens: ea quȩ uir dĩ p̃ceperat. interim
custoduit. Cũ uͦ post annos multos. om̃s pͥores illius de hac luce mi-¬
grassent. & minores suos sibimet suꝑ poni in sacris ordinib cerneret.
uerba uiri dĩ. quasi ex longo tempr̃ oblitꝰ post posuit. atq ad sa-¬
crũ ordinẽ accessit. Quẽ mox is qͥ reliquerat diabolus tenuit: eũq¬
uexare. qͦusq animã eiꝰ excuteret ñ cessauit s PẼTRUS. Ite uirdĩ
diuinitatis ut uideo etiã secreta penetrauit : qͥ ꝑspex̃ hunc cle-

Expanded text:
aesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim aesumas; quacunque autem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumqvexare quousque animam ejus excuteret, non cessavit. Petr. Iste vir Dei Divinitatis, ut vi
Abbreviated transcription (Latin):
nobisiã facta st̃ luce clariora. qͥ in hac urbe dissoluta mȩnia.
euersas domos destructas ȩccłas turbine cernimꝰ.: eiꝰ ȩdificia longo
senio lassata. ꝗͥ aruinis crebrescentib ꝓsternant᷑ uidemꝰ. Quã uis
hoc honoratꝰ eius discpłs. cuiꝰ mͥ relatione cõꝑtum ẽ. nequaquã e
ore illius audisse se ꝑhibet: secl quia hoc dixerit. dictũ sibi afrĩb¬
nio uexabat᷑: qͥ auenerabili uiro constantio ȩccłȩ eiusdẽ antist te.
ꝑ multa fuerat martẏrũ loca transmissus. ut sanari potuisset. sed
scĩ dĩ martyres noluerunt ei sanitatis donũ tribuere. ut quanta eẽt
in benedicto grã demonstrarent. Ductꝰ itaq ẽ. ad omi potentis clĩ
famulũ benedictũ. Qui ihũ xp̃o dñõ p̃ces fundens. antiquũ hostẽ
deobsesso homine ꝓtinꝰ expulit. E uisanato. p̃cepit dicens. Uade. &
post hȩc ñ cõmedas carnẽ: ad sacrũ uͦ ordinẽ numqͣm accedere p̃¬

Expanded text:
nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, nobis jam facta sunt luce clariora, qui in hac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videmus. Quamvis hoc Honoratus ejus discipulus, cujus mihi relatione compertum est; nequaquam ex ore illius audisse se perhibet; sed quia hoc dixerit, dictum sibi a fratnio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio Ecclesiae ejus anstistite per multa fuit martyrum loca transmissus, ut sanari posset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum, qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiauit dicens. Iluta mala facis. multa mala fecisti: iã aliquan¬
do abiniquitate cõpescere. &quidẽ romã ingressurus es. mare
transiturꝰ nouẽ annis regnans. decimo morieris. Quib auditis
rex. uehement̃ territꝰ oratione petita recessit: atq ex illo iam
tempr̃ minꝰ crudelis fuit. Cũ non multo post romã adiit. ad
siciliã ꝑrexit : anno aut̃ regni sui decimo. omĩpotentis łi iudicio
regnũ cũ uita ꝑdidit. Preterea antistes cansinȩ ȩccłẽ. uenire ad
eundẽ dñi famulũ consueuerat: quẽ uir dĩ ꝓuitȩ suę merito ualde
diligebat. Ssitaq dũ cum illo de ingressu regis totilȩ. & romanȩ
urbis ꝑdicione colloquiũ haberet. dix̃. ꝑ hunc regẽ ciuitas ista
destruet᷑. ut iã amplius ñ habitet᷑. Cui uir dñi respondit. Roma
agentis añ exterminabit᷑ . sed tẽpestatib. coruscis. & turbinib &

Expanded text:
aenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquanaenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum vita perdidit. Praeterea Canusinae antistes Ecclesiae ad eumdem Dei famulum venire consueverat, quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
tia comitatus. monasteriũ fuisset ingressus: uir dĩ eminus
sedebat. Quẽ uementẽ conspiciens: cũ iam abeo audiri potiuss&
clamauit dicens. Pone fili pone. hoc quod portas ñ est tuũ. Qui
riggo ꝓtinꝰ int̾ram cecidit. & qr tanto uiro illudere p̃sũpsiss&
expauit : om̃sq qͥ cũ eo ad dĩ hominẽ uenie bant terrę c̃sternati
sunt. Surgentes aut̃ ad eũ ꝓpinquare minime p̃sũpserunt: sed ad
suũ reuersi regẽ. nuntiae: unt trepidi. in quanta uelocitate fue
rant dep̃hensi. Tunc ꝑ se isdẽ totila ad dĩ hominẽ accessit: Quicũ
longe sedentẽ cerneret: ñ ausus accedere. sese int̾ram dedit. Eui
dũ uir dĩ bis terq diceret surge. sed ipse ante eũ det̾ra erigi ñ
accedere ad regẽ ꝓstirtũ : quẽ deterra leuauit. de suis actib incre-¬
pauit : atq in paucis serionib cuncta quȩ illi erant uentura p̃¬

Expanded text:
tia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus tia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset, clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta velrant depraehensi. 15. Tunc per se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sed ipse ante cum erigis de terra non accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit, et de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura pr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiȩ habere spm̃ audisset. ad eiꝰ monasteriũ ꝑgens. paulo
longius substitit: eiq se uenturũ eẽ nuntiauit. Eui dũ ꝓtinus
mandatũ demonasterio fuisset ut ueniret : ipse sic̃ ꝑfide mentis
fuit. an uir dĩ ꝓphetie sp̃m̃ haberet explorare conatꝰ est. Quidã
uͦ eius spatarius riggo dicebat᷑ : cui calciam̃ta sua p̾̃buit. eumq
indui regalib uestib fecit: quẽ quasi in ꝑsona sua ꝑgere ad cũ
hominẽ fecit. In cuiꝰ obsequio. tres qͥ sibi p̃ceteris ad herere consue¬
uerant comites misit. ui delicet uulruderich. & blidin. ut ante
serm dĩ oculos ipsũ esse regẽ totilã simulantes. eius lateri ob¬
ambularent. Cui alia qͦq obsequia. atq spatarios p̃buit: ut
tã exeisdẽ obsequiis. quã expurpureis uestib rex esse putare¬
tur. Cumq isdẽ riggo decoratus uestib. obsequentiũ frequen¬

Expanded text:
prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo prophetiae habere spiritum audisset, ad ejus monasterium pergens, paulo longius substitit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Dei prophetiae spiritum haberet explorare conatus est. Quidam vero ejus spatharius Riggo dicebatur, cui calceamenta sua praebuit, eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequen
Abbreviated transcription (Latin):
mus refici. & parũ quiescere : ut ualeamus it̾ nrm̃ postmodum
rent᷑: hac tertia animonicione ꝑsuasus. consensit. & comedit: uesꝑ-¬
tina uͦ hora ꝑuenit ad cellã. Presentatꝰ aut̃ uenerabili patri bene¬
dicto. sibi orationẽ petiit. Sed mox ei uir dĩ. hoc qđ inuia egerat.
torem tuũ locutꝰ est. semel tͥ ꝑ suadere ñ potuit. scđo ñ potuit.
adtertiũ ꝑsuasit. & te ad hoc qđ uoluit superauit. Tuncille rea¬
tũ infirmę suȩ mentis agnoscens eiusq pedib ꝓuolutꝰ tante ma¬
gis cepit culpã deflere & erubescere. quanto cognouit etiam
absentẽ. in benedicti patris & culis deliquisse. Pote. Egoscĩ
uiri p̃cordiis. helisei sp̃m̃ uideo in esse: qͥ absenti discpło p̃sens fuit.¬
Grec. Oportet petre. interim sileas: quatinꝰ ad huc maiora cog¬
noscas. Gothorũ namq temporib. cũ rex eorũ totila. scm̃ uirũ

Expanded text:
mus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum mus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum rentur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat itorem tuum locutus est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. Ego sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo praesens exst. Oportet, Petre, ut interim sileas, quatenus adhuc majora cognoscas. Gothorum namque temporibus, cum rex eorum Totila sanctum virum
Abbreviated transcription (Latin):
&i eũ sibi mullemͦ respondere c̃spiceret : ꝓtinꝰ adiungebat. Male¬
dicte ñ benedicte. quid mecũ habes quid me ꝑsequeris ÷ Seqũ
nine spectanda sunt. circa dĩ famulũ antiqui hostis noua certa¬
mina : eui pugnas quidẽ uolens intulit. sed occasiones unctoriae
celle construerent. lapis in medio iacebat: quẽ inedificiũ leuare
uecreuerant. Cumq eũ duo uł tres mouere ñ possent. plures ad¬
iuncti sunt. sed ita in mobilis mansit. acsi radicitus interra tene¬
retur: ut palã daretur intellegi. qđ suꝑ eũ ipse ꝑse antiquus
ostis sederet: quẽ tantorũ uirorũ
manus mouere non
possent. Dissicultate gͥ facta. ad uirũ dĩ missũ est ut ue
hora fatigaret. ambulantes inuenerunt initinere pratũ. & fontẽ.
& quȩquȩ poterant adresiciendũ corpꝰ delectabilia uideri. Iunc
coninator ait. Ecce aqua. ecce pratũ: ecc̃e amenus locꝰ in qͦ possu¬

Expanded text:
et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maleet eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possu
Abbreviated transcription (Latin):
coniniuit ielolũ: suliuertit arã. suecidit Eucos : atq inpso tẽplo
apollinis oratoriũ beati martini fec̃ Ubi uͦ ara eiuselẽ apollons fut
oraculũ beati iohannis construxit: & commorantẽ cirtũ quaq. milta¬
tudinẽ. p̃licatione continua ad fidẽ uocauit. Sed hec antiquus
hosis tacite ñ serens ñ occulte uł ꝑ somniũ. sed aꝑta uisione eiusdẽ
seipans & culis ingerebat. & magnis clamorib ium se ꝓpeti cons¬
quebat᷑: ita ut etiã uoces illius fr̃s audirent: quamiuis imaginem
momone cernerent: Ut enim dscipulis suis uenebils pat dlicettt
corporalis oculis eiꝰ isdẽ antiquus hostis teterrimꝰ & succenss
apparebat : qͥ in eũ ore oculisq flammantib seunre i debatur.
Iũ ũ quȩ diceret. om̃s audiebant. Prius enĩ hunc uo cabatt ex
nomiue. Eui cũ uir dĩ minime responderet: adeiꝰ mox contu¬
melias erumpebat. Nã cũ clamaret dicens benedicte bene cdiete

Expanded text:
o templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara ejusdem Apollinis, fuit oraculum sancti Joannis construxit, et commorantem circumquaque multitudinem praedicatione continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte,
Abbreviated transcription (Latin):
diuiciarũ sapientię & scientie dĩ: quã in comp̃hensibilia sunt
iudicia eius & inuestigabiles uiȩ eius: Sed rursus mͥ hȩc dicenti
alia suborit᷑ questio. Nã dd ꝓpheta. dño loquit᷑ dicens. In
labiis meis. ꝑ nunciaui omã uidicia oris tui. &cũ minꝰ sit nosse

Expanded text:
iarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse
Abbreviated transcription (Latin):
ũ auis dubita meritis stare scõꝵ hoꝵ scilic& quoꝵ in hoc
uolumme uita p̃sulga: qui om̃em lucxuriȩ notam tota m̃ie fugerunt.
mundoq relicto heremi uasta secreta rimantur: ibiq ꝑ terribiles ru¬
pes formidolosis antris e orcubantes. nec esuiriunt nec sitiunt: qͥa dexta
dĩ sustentat eos & pascit: horum meritis subleueris. horum supplica¬¬
tionib indulgentiam peccatoꝵ merearis. f domine fidose. Non gͦsper.¬
inside & operib ueritatis. P atrũ deniq scõꝵ pat̾archarũ & ꝓphetarũ.
id est abrabam. ysaac. u iacob. moysi & heliş & iobis. idõ descripta
est fides & conuersatio : ñ tantũ ut illos glorificarent. quos certe
as glorificauerat. & in regno suo głosos habebat: s ut legentibus
posteris conferrent ueritatis doctrinam. & eorempla saliutis.

Expanded text:
um quis dubitet meritis stare sanctorum, horum, scilicet, quorum in hoc volumine vita praefulget, qui omnem luxuriae notam tota mente fugerunt, mundoque relicto, eremi vasta secreta rimantur, ibique per terribiles rupes, formidolosis antris excubantes, non esuriunt neque sitiunt, quia dextera Dei sustentat et pascit eos. Horum meritis subleveris; horum supplicationibus peccatorum veniam merearis, mi domine Fidose. Non ergo sperin fide et operibus veritatis. Patrum denique, sanctorum patriarcharum, et prophetarum, id est Abraham, Isaac, et Jacob, Moysi, et Aeliae, et Joannis ideo descripta est fides et conversatio, non tantum ut illos glorificaremus quos certe Deus glorificaverat, et in regno suo gloriosos habebat; sed ut legentibus posteris conferrent veritatis doctrinam et exempla salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
agna est petre omip̃is dĩ dispensatio: & plenia
contĩgit. ut quib maiora bona p̃stat. quedã minora ñ tribu¬
at. ut semꝑ eoꝵ animꝰ habeat. unde se ipse rep̃hendat: qua¬
tenꝰ dũ appet ͣ ꝑfecti ẽẽ non possunt. & laborant in hoc

Expanded text:
agna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ille maior minori. ut egrederet᷑. Ipse uͦ sedit facere plectam.
fecit modicam cocturam pulm̃ti. apposuit &mensam innuente illo
maiore. & posuit super eam tres paximates. et stetit tacens. E go aut̃
dicci. Surgite. manduoemꝰ. E &surgentes uͦ. manducauimꝰ. Attulit aut̃
lagunculam. & bibimꝰ. Cum aut̃ facta fuiss& uesꝑa. dicunt mͥ. Uadiᷤ¬
hinc. Respondi ego. Noñ. s hic dormiã. Posuer̃ aut̃ mͥ mattã inuno¬
suos. & semicintia sua: & collocauer̃ se dormire simul ante me suꝑ
maatam. Cũq se reclinassent. oraui ad dm̃ ut mͥ reuelar& opera¬
tionẽ ipsoꝵ. Et aꝑtũ est tectũ cellulȩ. & facta ẽ lua tãquã ꝑdiẽ.

Expanded text:
autem ille major minori, ut egrederetur, ipse sedit facere plectam, autem ille major minori, ut egrederetur, ipse sedit facere plectam, fecit modicam cocturam pulmenti. Apposuit vero et mensam, innuente ei illo majore, et posuit super eam tres paximates, et stetit tacens. Ego autem dixi: Surgite, manducemus. Et exsurgentes manducavimus; attulit vero lagunculam, et bibimus. Cum autem factum esdormiam. Posuerunt autem mihi mattam in psuos, et semicinctia sua, et posuerunt se dormire simul super mattam ante me. Cumque se reclinassent, oravi ad Deum ut mihi revelaret operationem ipsorum. Et apertum est tectum cellae, et facta est lux
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogauer̃ me. dicentes. Quid operam᷑ hic: Dicebam eis. Plectam
depalmis. Et sumens folia palmarũ de palude. ostendi eis iniciũ plecte:
& quomꝰ coñstu deberent. Quib etiã dixi. Facite sportas. ẜ. dati custodib
ȩccłe. & ipsi uobis afferent panes. Post hȩc gͦ. recessi ab eis. Ips aut̃ patient᷑
om̃ĩa quȩcũꝙ dicri eis fecer̃. & ñ uener̃ ad me ꝑtres annos. Sustinu aut̃
& ego certando cũ animo meo dicens. Patas quȩ ẽ eoꝵ operatio. qͥa ñno
uer̃ int̃rogare me de cogitationib suis. Qenim delonge sunt uenunt
cũ silentio accipere oblationẽ. Igit᷑ eͦ oraui ad dm: ieiunans unam
septimanã. ut demonstrar& mͥ. operationẽ ipsoꝵ. Surgens aut̃ post
illam septimanã. abii ad eos uidere quomͦ sederent. & cũ pulsassẽ
aperuer̃ mͥ. ac salutauer̃ me tacentes. Faciensq orationẽ sedi. Innuit

Expanded text:
interrogaverunt me: Quid operabimur hic? Dico eis: Plectam interrogaverunt me: Quid operabimur hic? Dico eis: Plectam de palmis; et sumens folia palmarum de palude, ostendi eis initium plectae, et quomodo consuere deberent. Quibus etiam dixi: Facite sportas, et date custodibus ecclesiae, et ipsi afferent vobis panes. Post haec ergo recessi ab eis: ipsi autem patienter omnia quaecunque dixi eis fecerunt, et non venerunt ad me per tres annos. Sustinui autem et ego luctando cum animo meo, dicens: Putas, quae est horum operatio, quia non venerunt interrogare me de cogitationibus suis? Qui enim de longinquo sunt, veniunt cum silentio accipere oblationem. Igitur oravi ego Deum jejunans una septimana, ut demonstraret mihi operationem istorum. Surgens autem post illam septimanam abii ad eos videre quomodo sederent. Et cum pulsassem, aperuerunt mihi, et salutaverunt me tacentes; faciensque orationem, sedi. Innuens
Abbreviated transcription (Latin):
icchat abbas uindemius. quia narrauit abbas
macharius dicens. Sedente me aliquando inseithi. uenerunt ad me¬
duo adolescentes peregrini: unꝰ quidẽ eoꝵ incipiebat mitere barbuã.
machari : Ego aut̃. diai eis. Quid eũ uultis  Responder̃. Audiente
deco ac de scithi uenimꝰ uidere eũ. Dix̃ eis. E go sũ. Qui penitentiam
agentes dixer̃. Hic uolumꝰ manere. Ego aut̃ cũ uidissem eos delicatos
& quasi adiuitiis. dici eis. Non potestis hic sedere. Dicit ille maior.
persequor. & scandalimnant᷑. Labor ipse facit eos ad sem& ipsos fugere
Tunc dicri eis. Uerate. facite uobis cellam si potestis. Dicunt illi. Osten¬
de nobis tantũmͦ locũ. & faciemꝰ. Dedi aut̃ illis secur̃ĩ. & sportam
plenam panib & sal. & ostendi illis duram petrã dicens. E&cidite
hic. & add̾cite uobis ligna de palude. & cũ imposueritis tectum.
sedete in eodẽ loco. E go aut̃ putabam. qd̃ fugerent ꝓpt̾ laborẽ. At illi

Expanded text:
icebat Abbas Vindemius, quia narravit abbas Macarius, dicens: Sedente me aliquando in Scythi, descenderunt duo adolescentes peregrini . Unus quidem ipsorum incipiebat mittere barbam, Macarii? Ego autem dixi eis: Quid eum vultis? Responderunt: Audientes de eo, in Scythi venimus videre eum. Dico eis: Ego sum. Qui poenitentiam agentes, dixerunt: Hic volumus manere. Ego autem cum vidissem eos delicatos, et quasi a divitiis, dixi eis: Non potestis hic sedere. Dixit ille major: persequor, et scandalizantur? Labor ipse faciet eos ut a semet fugiant. Tunc dixi eis: Venite, facite vobis cellulam, si potestis. Dicunt et illi: Ostende nobis tantummodo, et faciemus. Dedi autem eis securim et sportam plenam panibus, et salem; ostendi etiam illis duram petram, dicens: Excidite hic, et adducite 652 vobis ligna de palude; et cum imposueritis tectum, sedete in eodem loco. Ego autem putabam quod fugerent propter laborem. At illi
Abbreviated transcription (Latin):
Et ubi est qͦd sc̃i sunt si ꝓ inimicis suiᷤꝰ quos tunc ardere uide¬
rint ñ orabunt : quib utiq dictũ est. ꝓ inimiciꝰᷤ ur̃is ora¬
te. GRESOR̃O

Expanded text:
Et ubi est, quod sancti sunt, si pro inimicis suis, quos tunc ardere viderint non orabunt, quibus utique dictum est: Pro inimicis vestris orate .--GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
cũ corpus eius interrã cãderet. ipse qui hunc capite truncaue¬
rat in mundo sp̃u correptꝰ ad pedes eius corruit. Et qͦd amicũ
dĩ occiderit. immico di traditus ostendit. PetRUS Qͥa¬

Expanded text:
cum corpus eius in terram caderet, ipse qui hunc capite truncavecum corpus eius in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, inmundo spiritu correptus, ad pedes eius corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico Dei traditus ostendit 31. Iu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in monasterio uidebat᷑ habere largituᷤᷤ est. Cumq mnelemo¬
sinis uestim̃ta sua ac fratrũ om̃ia.& cellariũ consũpsiss& : qͥcqͥd
habere in horto potuit expendit. Expensiᷤ uͦ reb om̃ib lan¬
gobardi adeũ subito uenert̃: eumq tenuert̃.& aurũ petere
cȩperunt. Quib cũ ille diceret. se om̃ino nichil habere. inui¬
cino monte abeis ductus ẽ. in qͦsilua in m̃sȩ magnitudiniᷤ sta¬
bat : ubi etiã captiuuꝰ quidã fugiens. in caua arbore latebat.
bi unꝰ ex langobardiᷤ educto gladio. p̃dictum uenerabilem
occidit uirũ. Quiꝰ corpore interrã cadente. mons om̃is ꝓtinuᷤ
& silua concussa ẽ. ac si se ferre ñ posse. pondis sc̃ĩtatis eius dice¬
ret : terraq tremuiss&. Alius qͦq in marsoꝵ ꝓiuncia uitȩ
ualdȩ uenerabilis diaconus fuit.: quẽ inuentũ largobardi tenu¬
erunt. Quorũ unus educto gladio. caput eiꝰ amputauit. S

Expanded text:
quae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemoquae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt eumque tenuerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceret terra, quae tremuisset. 24. Alius quoque in Marsorum provincia vitae valde venerabilis diaconus fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt. Quorum unus educto gladio caput eius amputavit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
inualerie ꝓuincia suũ monasteriũ rexit. In qͦdũ langobardi
seuientes uenissent. sic̃ euiᷤ narratione didici: duo eiꝰ monachs
in ramis unuiꝰ arboris suspendert̃. Qui suspensi. eodẽ die de¬
functi st̃. Sacto aut̃ uesꝑe. utrorũq eoꝵ sp̃c claris illic aꝑtiq
uocib psallere cȩpert̃.: ita ut ipsi qͦq qui eos occidert̃. cum
uoces psallentiũ audirent: numiũ mirati terrerent᷑. Quas
uidelic& uoceᷤ. captiui qͦq om̃s qͥ illic aderant audiert̃: atq
omp̃c ds̃ id cireo ꝑtingere uoluit ad aures corpoꝵ: ut uiuenteᷤᷤ
quiq in carne discerent. qr si do seruire studeant: pꝰ carnem
Quib da religiosis qͦq uiriᷤᷤ ad testantib
ad huc in monasterio posituᷤᷤ agnoui: qđ langobardoꝵ. tẽporib¬
uxta in hac ꝓuincia quȩ sura uocat᷑. quidã monasterii pat.
uitȩ uenerabiliꝰ Suranus nomine fuerit. Qui captiuiꝰ adue¬
nientib atq a langobardoꝵ dep̃datione fugientib. cuncta

Expanded text:
in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut eius narratione didici, duos eius monachos in ramis unius arboris suspenderunt. Qui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere, utrorumque eorum spiritus claris illic apertisque vocibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes, qui illic aderant, audierunt atque otens Deus idcirco pertingere voluit ad aures corporum, ut viventes quique in carne discerent, quia, si Deo servire studeant, post carnem Quibusdam religiosis quoque viris attestantiobardorum tempore iuxta in hac provincia, quae Sura nominatur, quidam monasterii pater vitae venerabilis Soranus nomine fuerit, qui captivis advenientibus atque a Langobardorum depraedatione fugientibus, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendarent. Cumq lecto illius qͣui conuenerant om̃s ad¬
sisterent. alii in gredientes angłos uidert̃: s dicere aliquia
nullemꝰ potuert̃. alii om̃ino nichil uidert̃: Sed om̃s qͥ aderant
ita uehem̃tissimꝰ timor ꝑculit. ut nulluᷤ egrediente anima
sca illa illic stare potiuss&. Et hi gͦ qui uiderant. & hi qͥ om̃ino
nichil uiderant. uno om̃s timore ꝑculsi & territi fugerunt:

Expanded text:
commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
abbas pastor: quia siduas res oderit monachus potest
liber esse ab hoc mundo. Et dicit ei fr̃. Quȩ sunt istȩ: ꝙ
dicit ei senea. Carnalẽ rep̾ausationẽ: & uanã głam. Diait
tuũ ꝓice: & esto liber & securus a scłaribꝰ curis. & habebis re¬
nes: quia quando ñ temptam᷑. tunc magis humiliamur:
uel si ꝓueritate angłs tibi appareat. ñ suscipias facile :
sed humilia temet ipsũ dicens. Non sũ dignꝰ angłm uidere.
uiuens in peccatis. Uenit quidã senea. ad aliũ senem:
& cũ loquerent᷑. unus ex eis dixit. Ego mortuus sũ. hiuc
mundo. Alt̃ uͦ. diã ei. Ne confidas in temet ipso: donre
ereas de corpore isto. Nam si de te dicis. qr mortuus sum.
abbatẽ siluanũ dicens. Potest homo ꝑ omẽm diem. facere
initium conuersationis. Respondit ei. abbas siluanus.
Si est homo operarius: poterit ꝑdiẽ & ꝑ horã. sumere ini¬

Expanded text:
abbas Pastor: Quia si duas res oderit monachus, potest liber esse ab hoc mundo. Et dixit frater: Quae sunt istae? Et dixit senex: Carnalem repausationem et vanam gloriam tuum projice. Esto liber et securus a saecularibus curis, et habebis renex: Quando tentamur, tunc magis humiliamur. vel si pro veritate angelus tibi appareat, non suscipias facile, sed humilia temetipsum, dicens: Non sum dignus angelum videre is suae. 38. Venit quidam senex ad alium senem; et cum loquerentur, unus ex eis dicit: Ego mortuus sum huic saeculo . Alter vero dixit ei: Ne confidas in temetipso, donec exeas de corpore isto; nam si dicis de te quia mortuus es, abbatem Silvanum, dicens: Potest homo per omnem diem initium facere conversationis? Respondit ei abbas Silvanus: Si est homo operarius, potest per idem et per horam in
Abbreviated transcription (Latin):
nato ͫ su egressa est. acsi eã umquã insama capttiꝰ nulla tenu¬
issae. Quẽ om̃i uite suȩ tempore in eadẽ quã cȩperat salute ꝑ¬
mansit. Pet&us. Quid nã esse dicimꝰ qͦd plerũq in ipsis pa
trocimis martyrũ sic ẽẽ sentimꝰ: ut ñ tanta ꝑsua corpora:qͣnta

Expanded text:
nato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sent
Abbreviated transcription (Latin):
garent eũ. diã discipło suo. Considera qd̃ hodie facio. & ex pecta
Et posuit duo sedilia de scirpo infasciculis ligata: unũ adex terã
suã. & alterũ ad sinstr̃ã. & diã. Sedete. E t intrauit incelła suam.
& uestiuit se res uetustas:. & exiens sedebat in medio illoꝵ. Et iterũ
intrauit. & uestiuit se uestim̃ta sua quȩ prius habuerat. et egressus
iterũ sedebat inmedio eoꝵ. Illi aut̃ stupenteᷤ in id quod fecerat senea
int̾rogauer̃ eũ quid hoc e̾et. & diã eis. Considerastis quid feci Pixerꝰ
Etiã. Et ille diã. An mutatꝰ sum ꝓ contumeliosa ueste: Dicunt.¬

Expanded text:
garent eum, dixit senex discipulo suo: Considera quod facio hodie, et exspecta; et posuit duo sedilia de scirpo in fasciculis ligata, unum a dextra et unum a sinistra; et dixit: Sedete. Et intravit in cellam suam, et vestivit se res vetustas. Et exiens transivit in medio eorum; et iterum intravit et vestivit se rescellas suas, quas prius habuerat. Et egressus iterum sedit in medio eorum. Illi autem stupentes in id quod fecerat senex, interrogaverunt eum quid hoc esset. Et dixit eis: Vidistis quid feci? Dixerunt: Etiam. Et ille di
Abbreviated transcription (Latin):
heretici ualde te cõmonisti & ab homiatꝰ es. nec sufferre potu¬
isti aułitũ: Dix̃ eis senior. Illas pͥores otilpas atq peccata ꝓpt̃ hui¬
militatẽ sustinui. ut peccatorẽ me uꝰ crederetis. Hoiumꝰ enĩ quia
si custodiat᷑ humilitatis uirtꝰ. magna salus ẽ animȩ. Namꝰ dñs &
rogassent. patient̃ cuncta toleratut: ut nobas humilitatẽ p̃berte
exxempla. Inmissi etiã falsi testes multa adu̾sus cũ falsa dixert.
a usq ad mortẽ crucis patient᷑ cuncta stistinuit. ta enuĩ aꝙ. apłs eeteꝰ¬

Expanded text:
haeretici valde te commovisti, et abominatus es, nec sufferre potuhaeretici valde te commovisti, et abominatus es, nec sufferre potuisti auditum? Dixit eis senior: Illas priores culpas et peccata propter humilitatem sustinui, ut peccatorem me esse crederetis. Novimus enim quod si custodiatur humilitatis virtus, magna salus est animae. Nam Dominusrogassent, patienter cuncta toleravit, ut nobis humilitatis praeberet exempla. Immissi enim falsi testes, multa adversus eum falsa dixerunt, t usque ad mortem crucis patienter cuncta sustinuit. Ita enim et apost
Abbreviated transcription (Latin):
nearis. & ido alios despitias & pronichilo habeas: S & de tractionẽ
aduersus fr̃s non cessas loqͥ. affirmant etiã quã plurimi. qd̾ hȩc
idõ ãgas. quia fornicationis uicio tenearis: & nesolus uidearis
ait. Hec om̃ia quȩ dicristis uicia in me e̾e cognosco. nec possum ne¬
tribuat iniqͥtatib meis multis. ac malis. Adhec supͣdieti fr̃s.
atdentes. dicer̃ ei. Nonte lateat etiã. hoc. qͥa hereticũ te c̾e
quã plurimi affirmare uolunt. Eec aut̃ cũ audiss& senior. dix̃
eis. Licet in aliis multis peccatis obnoxius sim tam̃ hereticꝰ
penitꝰ non sum. Absit hoc ab anima mea. Tunc om̃es fr̃s qui
ad eũ uenerant ꝓstrauer̃ se in t̾ram ad pedes ciꝰ. obseorantes eum
ac dicentes. Precam᷑ te abba. ut dicas nobis cur tanta uicia
& peccata dicentib nobis de te innullo cõmotꝰ es. de u̾bo aut̃

Expanded text:
nearis, et ideo alios despicias, et pro nihilo eos habeas, sed et detractiones nearis, et ideo alios despicias, et pro nihilo eos habeas, sed et detractiones adversus fratres non cesses loqui: affirmant etiam quamplurimi quod haec ideo agas, quia fornicationis vitio tenearis, et ne solus videaris ait: Haec omnia quae dixistis vitia in me esse cognosco, nec possum ne ut indulgentiam tribuat iniquitatibus meis multis ac malis. Ad haec supradicti fratres addentes, dixerunt ei: Non te lateat etiam hoc, quia haereticum te esse quamplurimi affirmare volunt. Hoc autem cum audisset senior, dixit eis: Licet in aliis multis peccatis obnoxius sim, tamen haereticus penitus non sum: absit hoc ab anima mea. Tunc omnes fratres qui ad eum venerant, prostraverunt se in terram ad pedes ejus, obsecrantes eum, ac dicentes: Precamur te, abba, ut dicas nobis cur tanta vitia et peccata dicentibus nobis de te, in nullo commotus es; de verbo autem
Abbreviated transcription (Latin):
Uade dic ei. Pemen filiũ ñ genuit. ido ñ dol&. Hȩc atidiens iudea
diã amicis suis. Scribite ad eũ. ut uel epłam p̃catoriã faciat
ad mẽ quatinꝰ possim eũ dimittere. Tunc iam quã plurimis sua¬
dentib: sẽs senior seripsit ad uidicem dicens. Subeat nobilitas
tua diligent᷑ requirere eausam illiꝰ. & si quid aignũ morte ami¬
sit moriatur: quatinꝰ in hoc p̃senti scło easoluat erim̃ peccati
siu ut euadat et̾nas acperpetuȩ gehennȩ penas. Sin aut̃. nicha
dignũ morte comisit : quod iustũ uidet᷑ legib. ita de co iube ais¬
uit etiã de magnis patrib quidam senior nomne agathon. nomi¬
natissimꝰ inuirtute humilitatis & patientiȩ. Quodã aut̃ tẽpore per¬
rexert̃ ad iusitandũ eũ fr̃s . audientes de eo qd̾ magnã humilitatẽ
haber&. uolentesq probare siuerȩ humilitatis patientiã possidens.
dixer̃ꝙ ei. Multi scandalrhant᷑ inte pat̾: qͥa nimis uicio suꝑbiȩ te¬

Expanded text:
ade, dic ei: Poemen filios non genuit, et ideo non dolet. Haec audiens judex, dixit amicis suis: Scribite ad eum, ut vel epistolam precatoriam faciat ad me, quatenus possim eum dimittere. Tunc jam quamplurimis suadentibus, sanctus senior scripsit ad judicem, dicens: Jubeat nobilitas tua diligenter requirere causam illius, et si quid dignum morte admisit, moriatur, quatenus in hoc praesenti saeculo exsolvat crimen peccati sui, ut evadat aeternas ac perpetuae gehennae poenas; sin autem nihil dignum morte commisit, quod justum videtur legibus, ita de eo jube disuit etiam de magnis patribus quidam senior, nomine Agathon, nominatissimus in virtute humilitatis et patientiae . Quodam autem tempore perrexerunt ad visitandum eum fratres. Audientes enim de eo quod magnam humilitatem habuerit, volentesque probare, si vere humilitatis patientiam possideret, dixerunt ei: Multi scandalizantur in te, Pater, quia nimis vitio superbiae te
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑductꝰ est. Qui mox ut aliũ repperit. illũ equũ quem ac¬
ceꝑat retransmisit. Dumq eũ p̃dicti nobiliᷤ uiri coniua ex¬
more sedere uoluissa. ult᷑ ñ ualuit: qi post sessionẽ tanti pan¬
tificiᷤᷤ mulierẽ ferre recusauit. Cepit nãq in m̃so flatu & fre¬
mitu. atq incessanti totius corporiᷤᷤmotu. quasi despiciendo
ꝓilere. qr pꝰ m̃bra pontificiᷤᷤ mulierẽ ferre ñ poss&. Quod uir
eiꝰ prudent̃ intuitꝰ. hunc adeundẽ uenerabilẽ uirũ ꝓtinus
retͣnsmisit: magnis p̃cib petens ut equũ ipse possideret. quẽ
iuri suo sedendo dedicass&. De quo etiã illud mirabile a nr̃is
seniorib narrari solet: qͦd uiẽstantino politana urbe adpor¬
tam que uocat᷑ auream ueniens. popłoꝵ turbis sibi occurrenti

Expanded text:
te perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acte perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrenti
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. Sactũq est ut magnꝰ pauor inuãderet eos qͥ pulini mor¬
tõ udere potuissent . S. qr hȩc quã suꝑius dixi paulim iurtis
ualde ẽ untima: nune si placet ad miracula exteriora uemamꝰ
quȩ & multisiã nota st̃. & ego tã religiosor uiroꝵ relatione
didiei: ut de his onĩ mͦ ambigere ñ possim. Gothorũ tempore.¬
dũ ioħs uir beatissimꝰ hiuius romane ȩccle pontifta. ad iustimnu
seniorẽ pͥncipem ꝑgeretꝰ. in corintiii partib ad uenit. Eui
necesse fuit. ut in itinere ad sedendũ equus requiri debuissa.
Quod illie quidã uir nobiliꝰᷤ audiens equũ quem ꝓmagna man¬
suetudine eiꝰ coniux sedere ẽsueuerat. ita et obtulit: ut cum
adloca alia ꝑuenienti aptꝰ equus potuss& inueniri. debe¬
ret ille quẽ dederat ꝓpt̃ suã coniugem retransmitti. Q uod¬
factũ est. & usq ad certũ locũ p̃dictus uir equo eodẽ subrehen¬

Expanded text:
ta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini morta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimae Ecclesiae pontifex ad Justinum seniorem principem pergeret, 284 in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pervenienti aptus equus inveniri potuisset, deberet ille quem dederat propter suam conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehen
Abbreviated transcription (Latin):
occubuit: & flagellũ quod in suã ꝑnitiem dispensante do. pro
fideliũ disciplina tenuerat amisit. Sicq factũ est. ut om̃ipo¬
tentis dĩ famuluᷤᷤ paulinꝰ uera p̾di cret. & qui se inseruicium
solũ tradiderat. cũ multiᷤᷤ aseruitio ad libertatẽ rediret. Illũ
uidelicet imitatꝰ. qui formã seruia ssũpsitꝰ. ne nos essemꝰ ser¬
un peccati. Ouiꝰ sequens uestigia paulinꝰ: ad tempus uoluntarie
seruus factꝰ est solus. ut eẽt post modũ li̾ cũ multiᷤ. Pecrus
Qũ me audire contłgit qđ imitari ñ ualeo: flere magiᷤꝰ libet.
quã aliquil dicere. GRCGOR De cuiꝰ etiam morte apud suca
eccłam semptũ est. qr cũ dolore essa. lateris tactus. ad artrema
deductꝰ est. Dũ q eius om̃is domꝰ insua soluditate ꝑsastret. eube¬
eulũ qͦ iacebuat eger facto terre moti contrentuit. om̃sq. qui
illic aderant nimio t̾rore coneussit: sicq scã anima care solu¬

Expanded text:
occubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro occubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus voluntarie servus factus est solus, ut esset postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne solu
Abbreviated transcription (Latin):
essa inquisiuit. Oui uir dñi respondit. Seruuᷤ tuussũ. quẽ ꝓ
filio uiduę uicariũ suscepisti. Qumq instant̃ ille requireret.
ut ñ qͥd eẽt. s quid insua terra fuiss&. indicaret. atq hoc ab
eo iteratione frequentiᷤᷤ in quisitionis exigeret: uir dñi constric¬
tus magniᷤᷤ conturationibꝰ. iam ñ ualens negare qͥd eẽt : eꝑm se
fuisse testatꝰ est. Qđ possessor eiꝰ audiens. ualde ꝑtimuit: atq
humilit̃ obtulit dicenᷤᷤ. Pete qͦd uis. quatenꝰ ad terrã tuã ame¬
cũ magno munere reu̾taris. Cui uir dñi paulinꝰ ait. Unũ est
quod mͥ impendere beneficiũ potes. ut om̃s ciuitatiᷤᷤ meȩ cap¬
tiuos relaxes. Qui cuncti ꝓtinꝰ in africana regione requisiti :
cũ onustis frum̃to nauib. ꝓuenerandi uiri paulini satisfactione.
in eiꝰ comitatu laxatist̃. Post ñ multos uͦ dies uuandaloꝵ rex

Expanded text:
esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse testatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod viscum magno munere revertaris. Cui vir Domini Paulinus ait: Unum est quod mihi impendere beneficium potes, ut omnes civitatis meae captivos relaxes. Qui cuncti protinus in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione, in ejus comitatu laxati sunt. Post non multos vero dies Vandalorum rex
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Cui gener eiꝰ uenerabiliᷤᷤ paulini tẽporalis dñs respondit
dicens. Uirentes herbas mͥ ad pͣndiũ deferre consueuit. Aa itaq
huc admensã eum deportare facio. ut quiᷤ sit qui mͥ hȩc est lo¬
cutꝰ agnoscas. Bactũ q est. Et cũ rex ad p̃ndiũ discubuit: pau¬
linus ex suo oꝑe holera queq & uirentia delaturꝰ uenit. Qumq
h unc rex subito conspexiss& intremuit: atq accito eiꝰ dño sibi
ꝑsiliã ꝓpinquo eisecretũ quod pͥus absconderat indicauit dicenꝰ.
uerũ est qͦd audisti. Nã nocte hac insõno sedentes in tribunalib
cont᷑ me uidices uidi. int̃ quoᷤᷤiste etiã simul sedebat: & flagellũ
qͥd aliqͣndo acceꝑam. eoꝵ mͥ udicio tollebat᷑. S ꝑcunctare. qͥs¬
nãsit. Nam ego hunc tanti meriti uirũ. popularẽ ut conspicit᷑
ẽe non suspicor. Tunc regiᷤᷤ gener secreto paulinũ tulit: quiꝰ nã

Expanded text:
dere'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dere'. Cui gener eius, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit, dicens: 'Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit; has itaque huc? ad mensam eum deportare facio, ut, qui sit qui haec mihi est locutus, agnoscas'. Factumque est. Et cum rex ad prandendum discubuit, Paulinus ex suo opere odora quaeque et virentia delaturus venit. Cumque hunc rex subito conspexisset, intremuit, atque accito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam
Abbreviated transcription (Latin):
orti suscepit curã. E umq isdẽ regis gener crebro in grederetur
hortũ suũ a suoq ornano quedã requireret. sapientẽq ualde e̾e
hominẽ uideret. amicoᷤ cepit familiares deserere: & sepuis cũ suõ
ortlano colloqui. atq eiꝰ sermonib delectari. Dui paulinꝰ coti¬
die ad mensã. olera uirentesq herbas deferre consueuerat: &
accepto pane: ad eurã horti remeare. Cumq hoc diutiuᷤ ageret᷑.¬
quadã die suo dño secũ secretuiᷤ loquenti ait. Uide qͥd agaᷤ.
& uualdaloꝵ regnũ qualit̃ disponi debeat ꝓ̃uide. qr rexciti isꝰ
& sub om̃i est cȩleritate morituruᷤᷤ. Qd ille audiens. qr ab eodẽ
rege p̃ceteris diligebat᷑ ei minime tacuit: s qͥd asuo hor&ano
sapientescilic& uiro agnouiss&. indicauit. Q uod dũ rex audis¬
sa. ilico respondit. Ego uellẽ. hunc de quo loqueri hominẽ ui¬

Expanded text:
horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingrederetur horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suumque hortulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensam odoriferas virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane ad quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: 'Vide, quid agas, et Wandalorum regnum qualiter disponi debeat, provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus'. Quod ille audiens, qui ab eodem rege prae ceteris diligebatur, ei minime tacuit; sed quid a suo hortolano, sapiente scilicet viro, agnovisset, indicavit. Quod dum rex audisset, ilico respondit: 'Ego vellim hunc, de quo loqueris, hominem vi
Abbreviated transcription (Latin):
crederet. & preceptione filis ͫͥ in seruitio ep̃m tradere ñ du¬
bitaret. ꝑrexere gͥ utriq ad africã. Procedenti aut̃ regiꝰ genero
qui eiꝰ filiũ habebat. uidua rogatura se obtulit. ac pͥus pecit ut
ei donari debiussa. Quod cũ iur barbarus ty posuꝑbie turgidus:
gaudio transitorie ꝓsꝑitatis inflatus. ñ solũ facere. s etiã audire
despiceret: uidua subiunxit dicenꝰ. ẜ ece hunc hominẽ ꝓeo uica¬
riũ prebeo: & solummͦ pietatẽ inme exhibe. michiq unicũ fi¬
lium redde. Dumq ille uenusti uultꝰ hominẽ conspexissas. quã
artẽ noss&e in quisiuit. Cui uir dñi paulinꝰ. respondit dicenꝰ. Artẽ
quidẽ aliquã nescio. s ortũ bene excolere scio. Quẽ uir gentilis
ualde libent̃ excepit: eũ innutriendiᷤᷤ holerib qr peritus eẽt au¬
diuit. Suscepit itaq seruũ. & roganti uidue reddidit filiũ. Quo
accepto. uidua abafricana regione discessit. Paulinꝰ uͦ. ex colendi

Expanded text:
ro receptione filii sui in servitium episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui ejus filium habebat, vidua rogatura se obtulit, ac prius petiit ut ei filium donare debuisset. Quod cum vir barbarus typho superbiae turgidus, gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire despiceret, vidua subjunxit, dicens: Ecce hunc hominem pro eo vicarium praebeo, solummodo pietatem in me exhibe, mihique unicum filium redde. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset inquisivit. Cui vir Dei Pauliquidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo ac
Abbreviated transcription (Latin):
ñ loquutꝰ es cũ eo: R espondit ei sener. Iste de sursum ẽ. & de cȩlestib loqͥtur:
ego aut̃ de deorsum sũ. & terrena loquor. Sigͦ mͥ loquutꝰ fuissa de passionib
animȩ. ego utiq responderẽ ei. Si aut̃ de spiritalib loqͥtur hȩc ego ignoro.
Pariens gͦ fr̃. dix̃ illi. Quia senea ñ eito de script᷑is inqͥrit:s siquis ei loqͥtur ae
passioib animȩ. respondit ei. Ille aut̃ compunotꝰ. intrauit ad senẽ & dict̃ ei
Qͥ a faciam abba. quia passiones animȩ dominant᷑ mnei : Et intuens eũ senex.
eaudiens Eit̃ ei. Al odo bene uenisti nũno. A peri os meũ ac hũ .s itaple allis
binis. Iilo aut̃ ualade edificatꝰ. dicebat. P ro certo hec uia uera s̃. Et gñs agenꝰ

Expanded text:
non locutus es cum eo? Respondit ei senex: Iste de sursum est, et de coelestibus loquitur; non locutus es cum eo? Respondit ei senex: Iste de sursum est, et de coelestibus loquitur; ergo autem de deorsum sum, et de terrenis loquor; si ergo mihi locutus fuisset de passionibus animae, ego utique responderem ei; si autem de spiritualibus, ego haec ignoro. Exiens ergo frater dixit illi: Quia senex non cito de Scripturis loquitur, sed si quis ei loquitur de passionibus animae, respondet ei. Ille autem compunctus intravit ad senem, et dixit ei: Quid faciam, abba, quia passiones animae dominantur mei? Et intuens eum senex gaudens, dixit ei: Modo bene venisti; nunc aperiam os meum de his, et implebo illud bonis.