comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quib : QuiaccipiuNT in iuriã
puniens om̃s in iuriosos: Siergo fa¬
uebit in iuriã accipientib: & pu¬
ni& in iuriosos. uide modo dequoꝵ
numero eẽ uis uide. attende utrũ
incis uelis eẽ qui in iuriã accipiuñ:
AN in eis qui iniuriã faciunt. sta¬
tim enĩ adte ꝓcedit uox aposto¬
lica. & dicit tibi: Iam quidẽ om¬
nino delictũ ẽ: quia iudicia ha¬
riã patimin Corripit homi¬
nes. quia ñ patiuntur in iuriã:
Non ut patiaris molestiãte hor¬
tatur. sed ut patiaris iniuriam:
Quicquid enĩ iure pateris. ñ ẽ in¬
iuria: ne forte diceres. & ego int̃
in iuriã passos numeros: Nã illud
in illo loco. & illud illa causa pas¬
sussũ : uide si ln iuriã passus es:
Latrones multa patiuntur. sed ñ in¬
iuriã: Scelerati. malefici. effra¬
ctores. ad ulteri. corruptores om̃s
patiuntur multa mala. sed nulla
ẽ in iuria : Aliud ẽ enĩ pati in iuriã.
aliud pati tribulationẽ. aut poe¬
nã. aut moleftiã. aut suppliciũ:

Expanded text:
Quibus? Qui accipiunt injuriam, puniens omnes injuriosos. Si ergo favebit injuriam accipientibus et puniet injuriosos, vide modo de quorum numero esse vis. Vide, attende utrum in eis velis esse, qui injuriam accipiunt, an in eis qui injuriam faciunt. Statim enim ad te procedit vox apostolica, et dicit tibi, «Jam quidem omnino delictum est, quia judicia hariam patimini» ? Corripit homines, quia non patiuntur injuriam. Non ut patiaris molestiam te hortatur, sed ut patiaris injuriam: Quidquid enim jure pateris, non est injuria. Ne forte diceres: Et ego inter injuriam passos numeror; nam illud in illo loco, et illud causa illa passus sum. Vide si injuriam passus es. Latrones multa patiuntur, sed non injuriam: scelerati, malefici, effractores, adulteri, corruptores, omnes patiuntur multa mala, sed nulla est injuria. Aliud est pati injuriam; aliud pati tribulationem, aut poenam, aut molestiam, aut supplicium.
Abbreviated transcription (Latin):
moneantur offerri : ut tanto
intellegantur eẽ gratiora.
quantomagis ostenduntur in¬
debita: Sed ea quae inhis ta¬
lia sunt: ut quam uis sint lici¬
ta non expediant: nominete
nus dici potest bonum est hoc:
sed illud melius: Sicut dictũ
ẽ : qui dat nuptum bene facit.
& qui non datꝰ melius facit:
Ibi enim utrumq lic& & hoc
Aliquando : aliquando illud ex¬
pedit: Nam illis qui se non con
tinent : utiq expedit nubere.
& quod lic&. expedit: Quȩ aũ
uouerint continentiam: nec li¬
c& nec expedit: Porro lic& dis¬
cedere ab infideli coniuge: sed
non expedit: Manere autem
cum illo: si cohabitare consen¬
tit. & licet & expedit: Quia

Expanded text:
moneantur offerri, ut tanto moneantur offerri, ut tanto intellegantur esse gratiora, quanto magis ostenduntur indebita. Sed ea, quae in his talia sunt, ut, quamuis sint licita, non expediant, non in eis dici potest: bonum est hoc,. sed illud melius, sicut dictum est: qui dat nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit. ibi enim utrumque licet, et hoc aliquando, aliquando illud expedit. nam illis, quae se non cotinent, utique expedit nubere; et quod licet, expedit: quae autem voverint continentiam, nec licet, nec expedit. Porro discedere ab infideli conjuge licet, sed non expedit: manere autem cum illo, si cohabitare consentit, et licet et expedit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
De quibusdam quae adescã
redigar potestatem: Esca uen¬
tri & uenter escis. ds autem &
hunc & has euacuabit: Item
alibi dehoc ipso: Omnia licita
sunt. sed non omnia expediunt:
Omnia licita sunt. sed non omnia
ȩdificant: Nemo quod suum
ẽ querat. sed id quod alterius
ẽ: Atq ut ostender& unde
loquer&ur : omne inquit qd
inmacello uenit manducate :
nihil Interrogantes propter
conscientiam: Et tamen ali¬
bi dicit: non manducabo car¬
nem In aeternum: ne fratrem
meum scandali sem: Itemq
alibi: omnia quidem munda
sed malum ẽ homini. qui per
offensionẽ manducat: Quod
pediunt: ipsum ẽ : sed malum
ẽ homini. qui
offensionem
manducat : Ita
dit. ea quae licita sunt: idest
nullo p̃cepto dñi prohibentur.
sicut expedit. potius ẽẽ trac¬
tanda: non prȩscripto legis. sed
consilio caritatis : Haec sunt.
quae amplius erogantur sau¬
cio : qui curandus: ad stabulum.
samaritani illius miseratione
ꝑductus ẽ: Et ideo dicuntur
non a dño p̃cipi : quam uis dño

Expanded text:
de quibusdam quae ad escam redigar potestate. esca uentri et uenter escis, deus autem et hunc et has euacuabit. item alibi de hoc ipso: omnia licita sunt, sed non omnia expediunt; omnia licita sunt, sed non omnia aedificant. nemo quod suum estquaerat, sed id quod alterius est. atque ut ostenderet unde loqueretur, omne, inquit, quod in macello uenit, manducate, nihil interrogantes propter conscientiam. et tamen alibi dicit: non manducabo carnem in aeternum, ut non fratrem meum scandalizem, itemque alibi: omnia quidem munda, sed malum est homini qui per offensionem manducat. quod pediunt\', ipsum est sed malum est homini qui per offensionem manducat\\ ita ostendit ea quae licita sunt, id est nullo praecepto domini prohibentur, sicut expedit, potius esse tractanda non praescripto legis, sed consilio caritatis. haec sunt, quae amplius erogantur saucio, qui curandus ad stabulum Samaritani illius miseratione perductus est. et ideo dicuntur non a domino praecipi, quamuis domino
Abbreviated transcription (Latin):
differentia Inter regnantes
& non regnantes: opost& tam̃
ut in uno regno sint: ne in osti¬
um. Aut alienorum numero de¬
putentur : Omnes enim romani:
romanum regnum possident.
quam uis non omnes in eo reg¬
nent: sed cȩteris regnantibus
pareant: Non autem ait a¬
postolus . qui talia agunt non
regnabunt cum dõ: sed regnũ
dĩ non possidebunt: Quod etiã
de carne & sanguine dictum ẽ
Caro & sanguis. regnum di non
possidebit : Quia corruptibi le
hoc indu& Incorruptionem: &
mostale hoc. indu& inmostali¬
tatem. Ut iam non caro & san¬
guis. sed ex animali corpore.
sp̃italis corporis habitum natu¬
ramq: mereatur¬

Expanded text:
differentia inter regnantes differentia inter regnantes et non regnantes; oportet tamen ut in uno regno sint omnes, ne in hostium aut alienorum numero deputentur. Omnes enim Romani Romanum regnum possident; quamvis non omnes in eo regnent, sed caeteris regnantibus pareant. Non autem ait Apostolus, Qui talia agunt, non regnabunt cum Deo; sed regnum Dei non possidebunt. Quod etiam de carne et sanguine dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: quia corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; ut jam non caro et sanguis, sed ex animali corpore spiritualis corporis habitum naturamque mereatur
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quale est : in quo sibiblav ixlĩ¬
diuntur. qui sua se uanitate
seducunt: Perseuerantes enĩ
in malitus atq luxuris suis.
cum audiunt apłum dicentẽ.
quo qui talia agunt regnum
dĩ non possidebunt: audent si¬
bi prȩter di regnum: salutem
quam desiderant polliceri : Atq
ita inter se loquuntur : dum
recusant agere poenitentiam
ꝓpeccatis suis: & ꝑditos mores
aliquando in melius commuta¬
re : Regnare nolo: sufficit
mihi. saluum me esse: In quo
primum eos fallit : quia eorũ
nec salus ẽ ulla : quorum Iniqui¬
tas ꝑseuerat: Quod enim ait
dñs : quo abundauit iniquitas.
refrigesc& caritas multorum.
qui autem ꝑseuerauerit Infinẽ.
hic saluus erit. salutem utiq
promisit: ꝑseuerantib Incari¬
tate: non in iniquitate: Ubi
autem caritas ẽ: opera illa m¬
la a regno di separantia. esse
non possunt: Omnis enim lex
In uno sermone impl&a est.
in eo quod scriptum ẽ: diliges¬
ia. proximum tuum. tamquam te
ipsum: Deinde. si est aliqua

Expanded text:
illud quale est, in quo sibi blandiuntur, qui sua se vanitate seducunt? Perseverantes enim in malitiis atque luxuriis suis, cum audiunt Apostolum dicentem, Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt: audent sibi praeter Dei regnum salutem, quam desiderant, polliceri; atque ita inter se loquuntur, dum recusant agere poenitentiam pro peccatis suis, et perditos mores aliquando in melius commutare: Regnare nolo, sufficit mihi salvum me esse. In quo primum eos fallit, quia eorum nec salus ulla est; quorum iniquitas perseverat. Quod enim ait Dominus, Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum; qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit : salutem utique promisit perseverantibus in chartate, non in iniquitate. Ubi autem charitas est, opera illa mala a regno Dei separantia esse non possunt. Omnis enim lex in uno sermone impleta est, in eo quod scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Deinde si est aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis xp̃m induistis. si mem¬
bra sunt facti corporis eius : &
dicunt se scõs non esse : capiti
ipsi faciunt iniuriam : cuius
membra sc̃a non sunt: Lam
uide ubi sis: & decapite tuo di¬
gnitatem cape : Et enim eras
Inte tenebrae : nunc autem
lux in dño: Fuistis aliquando¬
brȩ remansistis. Ad hoc in lu¬
minator uenit: ut tenebrȩ re¬
maner&is: Aut In illo lux fie

Expanded text:
ti estis, Christum induistis» ; si memti estis, Christum induistis» ; si membra sunt facti corporis ejus, et dicunt se sancta non esse, capiti ipsi faciunt injuriam, cujus membra sancta non sunt. Jam vide ubi sis, et de capite tuo dignitatem cape. Etenim eras in tenebris, «nunc autem lux in Domino. Fuistis,» inbrae remansistis? Ad hoc illuminator venit, ut et tenebrae remaneretis, an ut in illo lux fie
Abbreviated transcription (Latin):
Cc̃s sum cum audio : vocem dñi
agnosco: Et hic separo meam.
Ceste inseparabiliter acorpore
suo loquitur : cum sic loquitur
& audebo ego dicere. sc̃s sum:
& mendax : Si autem scs & sc̃ĩ¬
ficatus : secundum id quod dic¬
tum ẽ: scĩ estote quia & ego sc̃s
sum : Audeat & corpus xp̃i : Au¬
deat & unus ille homo clamans
afinibus terre : cum capite & sub
cepit enim gratiam sc̃itatis: gra¬
tiam baptismi & remissionis pec¬
catorum: Et haec quidem fu¬
istis ait apostolus: enumeraas
multa peccata. & leuia & gra¬
uia & usitata & horribilia
Et haec quidem fuistis: sed ablu¬
ti estis. sed scĩficati estis: Si er¬
go scĩficatos dicit : dicat & u¬
nusquisq filiorum. scs sum
Non est ista suꝑbia elati: sed
confessio non ingrati: Si enim
bus es : Rursus fidelis in xp̃o
& membrum xp̃i: si te dixeris
non esse scm:. Ingratus es : Et
enim ex alio latere. Incipis in¬
sum induerunt. sicut apostolus
dicit: quot quot in xp̃o baptiTa¬

Expanded text:
ctus sum,» cum audio, vocem ejus agnosco; et hic separo meam? Certe inseparabiliter a corpore suo loquitur, cum sic loquitur. Et audebo ego dicere, «Quoniam set mendax: si autem sanctus sanctificatus, secundum id quod dictum est, «Sancti estote, quia et ego sanctus sum» ; audeat et corpus Christi, audeat et unus ille homo clamans a finibus terrae , cum capite suo, et sub us sum.» Accepit enim gratiam sanctitatis, gratiam Baptismi et remissionis peccatorum. «Et haec quidem fuistis,» ait Apostolus, enumerans multa peccata, et levia et gravia, et usitata et horribilia: «Et haec quidem fuistis; sed abluti estis, sed sanctificati estis» . Si ergo sanctificatos dicit, dicat et unusquisque fidelium, «Sanctus sum.» Non est ista superbia elati, sed confessio non ingrati. Si enim bus es: rursus, fidelis in Christo, et membrum Christi, si te dixeris non esse sanctum, ingratus es. enim ex alio latere incipis insum induerunt, sicut Apostolus dicit, «Quotquot in Christo baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Neq sc̃ĩ & fideles unius ueri
dĩ summiq: cultores ab eoꝵ fallatia.
& multi formi temptatione securi
sunt: In hoc enĩ loco infirmitatis
& dieb malignis. &iã ista sollici¬
tudo non ẽ inutilis : Utilla securitas
ubi paxplenissima atq certissima
ẽ. desiderio feruentiore quaeratur:
Magis opus ẽ iudicare atq dinosce¬
re: cũ se satanas trans figurat ue¬
lut angelũ lucis. ne fallendo ada¬
liqua ꝑneciosa seducat .: Nam
quando sensus corporis fallit .
m̃tem uero ñ mou& auera rectaq
sententia : qua quisq uitã fid elẽ
gerit : Nullum ẽ inreligione pe¬
riculũ : uel cũ sebonũ fingens. ca
facit siue dicit. quae bonis ange¬
lis congruunt᷑. Etiã sic redatur
bonus non ẽ error xp̃ianae fidei
periculosus aut morbidus: Cũ
uero ꝑhaec aliena: ad sua incipit
ducere: tunc eũ dinoscere : Nec ire
post eũ : magna & necessaria uigi¬
lantia ẽ : Sed quotus quisq hom¬
nũ idoneus ẽ: om̃s mortiferos do¬

Expanded text:
 neque sancti et fideles unius ueri Dei summique cultores ab eorum fallaciis et multiformi tentatione securi sunt. In hoc enim loco infirmitatis et diebus malignis etiam ista sollicitudo non est inutilis, ut illa securitas, ubi pax plenissima adque certissima est, desiderio feruentiore quaeraMagis opus est dijudicare atque dignoscere, cum se satanas transfigurat velut angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus comentem vero non movet a vera rectaque sententia qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum. Vel cum se bonum fingens ea facit vel dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam sbonus, non est error christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed quotusquisque hominum idoneus est omnes mortiferos e
Abbreviated transcription (Latin):
dictus inuenitur : Ubi aposto¬
lus ait: Dñs aut̃ sp̃s ẽ : Et nequis¬
quã arbitretur filium significatũ:
& id eo dictum spm̃ propter in¬
corpoream substantiam : secutus
contexuit. Ubi aut̃ sp̃s dñi. Ibi
libestas: Sp̃m autem dñi. spm̃¬

Expanded text:
dictus inveniatur, ubi Apostolus ait, Dominus autem Spiritus est; et ne quisquam arbitraretur Filium significatum, et ideo dictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit, Ubi autem Spiritus Domini, ibi libertas ; Spiritum autem Domini Sp
Abbreviated transcription (Latin):
men. sicut a postolus dicit:
elamen enim auferetur. quan¬
do similitudinis & allegoriae
cooperimento ablato. ueritas
nudat᷑ ut possit uideri:¬
proprie uidecur filius dñs uo¬
cari: dicente apostolo :
Nam &sisunt quidicantur
dii siue incȩlo. siue interra : sicu¬
tisunt duimulti . & dominimulti.
nob̵ tamen unus ds̃ pater. exquo
omnia & nos in ipso: Et unus

Expanded text:
men, sicut Apostolus dicit . men, sicut Apostolus dicit . Velamen enim aufertur, quando similitudinis et allegoriae cooperimento ablato, veritas nudatur, ut possit videriproprie videtur Filius Dominus vocari, dicente Apostolo, Nam et si sunt qui dicuntur dii sive in coelo sive in terra, sicuti sunt dii multi et domNobis autem unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso, et unus
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & modo iudeis sonat uox xp̃i. ꝑ
uocem scripturarũ v&erum.
ocem earum audiunt. faciem so¬
nantis nonuident: uolunt er¬
go utauferatur uelamen: tran¬
seant ad dñm : Splendor infa¬
ciem morsi : tã quã infaciem
carnali & mortali : Numquid
diuturnus aut a &ernꝰ eẽ pos¬
s& : morte enim succedente
ꝓfecto aufer& : Splendor aũt
erat temporalis : Hoc autem.
quod illa figura significabatur
legunt itaq. & non intellegunt
xp̃m. Non ꝑducunt intentionẽ
usq infinẽ Quia uelum oppo¬
sitũ. negat eis aspectum splendo¬
ris interioris: Et uide ibi subue¬
sonam eius gerebat morses. Et
do loquebatur populo: Quia qua¬
diu illi inlege carnalibus gaudꝰ is
& uoluptatibus dediti erant: &
regnũ terrenum quȩrebant. ue¬
lamen positum erat comra facies
eorum: Neuiderent xp̃m in
scripturis: Ablato enimuela¬
mine postea quam passus est
dñs : uisa sunt secr&a templi:
Transeat ergo unusquisq
Ad xp̃m: ut auferatur uela¬

Expanded text:
Sic et modo Judaeis sonat vox Christi per Sic et modo Judaeis sonat vox Christi per vocem Scripturarum veterum: vocem earum audiunt, faciem sonantis non vident. Volunt ergo ut auferatur velamen? Transeant ad Domcie Moysi, tanquam in facie carnali et mortali: numquid diuturnus aut aeternus esse posset? Morte enim succedente, profecto auferretur. Splendor autem erat temporalis, hoc autem quod illa figura significabatur, veritas. Legunt itaque, et non intelligunt Christum: non perducunt intentionem usque in finem, quia velum oppositum negat eis aspectum splendoris interioris. Et vide ibi sub vesonam ejus gerebat Moyses, et do loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem eorum, ne viderent Christum in Scripturis. Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi. Transeat ergo unusquisque ad Christum ut auferatur vela
Abbreviated transcription (Latin):
no cęlorum beatitudo uerissima
spĩtalis: Quo modo ergo tollit᷑
uelam̃ : dicit ipse apostolus:
Cum aut̃ transieris adorm̃. au¬
fer&ur uelam: Iu deus ergo.
Nontransiens ad dñm : non ꝑ¬
tendit aciem mentis infinẽ: Quo¬
modo illo tempore in hac figura
filii ifrahel non ꝑtendebant aci¬
em oculoꝵ suorũ infinẽ: Idẽ in
faciem moysi: Facies enĩ morsi
splendida. figuram habebat ue¬
ritatis : Interpositũ ẽ uelam̃
quia non poterant intendere
ad huc splendorẽ uultus eius.
filii israhel: Quaesigura euacu¬
atur: sic enĩ dixit apostolus.
quae euacuantur: Quare eua¬
cu antur: quia ueniente impe¬
ratore : Imagines tolluntur
demedio. Ibi spectatur imago
ubi imp̃r p̃sens ñ est : ubi aut̃
ẽ ille cuius imago ẽ. Imago re¬
mouetur: Imagines ergo prȩfe¬
bus sublatis. fulg& p̃sentia impe¬
ratoris : Ergo cum transierit quis¬
q ad dnm. aufer&ur uelamens:
Ionabat enimuox moysi ꝑuelum.
& facies morsi non apparebat :

Expanded text:
no caelorum beatitudo uerissima no caelorum beatitudo uerissima spiritalis; qua velamen, dicit ipse Apostolus: Cum autem transieris ad Dominum, auferetur velamen. Judaeus ergo non transiens ad Dominum, non pertendit aciem mentis in finem. Quomodo illo tempore in hac figura filii Israel non pertendebant aciem oculorum suorum in finem, id est, in faciem Moysi. Facies enim Moysi splendida figuram habebat veritatis: interpositum est velamen, quia non poterant intendere adhuc splendorem vultus ejus filii Israel. Quae figura evacuatur. Sic enim dixit Apostolus: Quae evacuantur . Quare evacuantur? Quia veniente imperatore imagines tolluntur de medio. Ibi spectatur imago, ubi imperator praesens non est: ubi est autem ille cujus est imago, imago removetur. Imagines ergo praefebus sublatis fulget praesentia imperatoris. Ergo cum transierit quisque ad Dominum, auferetur velamen. Sonabat enim vox Moysi per velum, et facies Moysi non apparebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph&iae pon intelleger&ur
Tollitur uelamen: cumtransi¬
eris addñm: Sic̃ tollitur insi¬
pientia. cumtransieris ad dnm
Et quõ aquaerat. uinum tibifit:
Lege libros omnes ꝓph&icos. p̃
intellecto xp̃o: quiditam insipi¬
endum &̃ fatuum Inuenies.
Intellege ibi xpm̃ : non solum sa¬
pit quod legis. sed &iã in ebriat.
Mutans mentem a torpore : ut p̃¬
terita obliuiscens. ĩn ea quȩ an¬
tesunt extendaris : Nihil enĩ
prodest. testam̃tũ u&us demon¬
te syna inseruitutẽ generans.
nisi quia testimonium ꝑhib&
testam̃to nouo: Alioquin: quã¬
diulegitur. morses. uelam̃ suꝑ
corda eorum positã ẽ: Cum
autem inde quisq transierit
adxpm̃: auferetur uelamen:
Transeuntium quippe intentio
ipsa: mutatur deu&ere ad
nouũ. ut non iamquisq inteN¬
dat accipere carnalem: sed spi¬
ritalem felicitatẽ Idest ab in
tentione: qua expectabatur
in carnali regno falsab eatitudo
carnalis . ad intentionẽ quaper
nouũ testam̃tũ expectur in reg¬

Expanded text:
 non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam insipidum et fatuum invenies? Intellige ibi Christum, non solum sapit quod legis, sed etiam inebriat; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris . 4. Ergo prodest testamentum uetus de monte Sina in seruitutem generans, nisi quia testimonium perhibet testamento nouo. Alioquin, quamdiu legitur Moyses, uelamen super corda eorum positura est; cum autem inde quisque transierit ad Christum, auferetur uelamen. Transeuntium quippe inipsa mutatur de vetere ad novum, ut non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritalem felicitatem. tentione, qua exspectabatur in carnali regno beatitudo falsa carnalis, ad intentionem, qua per nouum testamentum exspectatur in reg
Abbreviated transcription (Latin):
alegis uelamine qđ ẽ umbra futu¬
rorum gloriam dñi speculantes.
ꝑspeculum scilic& Intuentes in e¬
andẽ imaginẽ transformemur
Degloria Ingloriã : tamquã adm̃
tione. ad ꝑfectũ fuerit haec Ima¬
go renouata: similes dõ crimus
quo uidebimus eũ. pon ꝑspecu¬
lum sedsicuti ẽ: Quod dicit
paulus apłs. facie ad faciem In
qua enim facie uelam̃ habent iu¬
infide : quãuis ꝑspeculũ & enig¬
mate : contuemur .: tunc autem
facie ao faciẽ:¬

Expanded text:
a Legis velamine quod est umbra futua Legis velamine quod est umbra futurorum, gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet intuentes, in eamdem imaginem transformemur de gloria in gloriam, tanquam a tione, ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum non per speculum, sed sicuti est, quod dicit Paulus apostolus, facie ad faciem. qua enim facie uelamen habent Iuin fide quamuis per speculum et in aenigmate contuemur tunc autem facie ad facie
Abbreviated transcription (Latin):
sa obscuraimago dĩ ẽ: & simago ꝓ¬
fecto &iã gloria. In qua homines crea¬
tisumꝰ p̃stantes c&oris animalibus
Deipsa quippe humana natura dictũ
ẽ: Uirqͥdẽ non d eb& uelare caput.
cũ sit imago & gła di: Quaenatura
in rebus creatis excellentissim: cũa
suo creatore ab impi&ate iustificat᷑.
ade formiform formosa ta formt᷑
informã : Ist quippe & in ipsa pi&a¬
te. quanto magis dãnabile uitiũ.
tanto certius natura laudabilis.
Et obhoc ad dioit. degła ingłam.:
degloria creationis. Inglam iustifi¬
cationis: Quãuis possit hoc & ali¬
ismodis intellegi qđ dictũ ẽ. degła
gloriam quasimiles ei erimꝰ. quo
uid ebim̃ eum sicutẽ: Quo due¬
ro ad iunxit. tãquã adnĩ spũ.
ostendit᷑ gratiã dĩ nobis conferri.
tam obtabilis. transformationis
ẽ quandaꝙ futura ꝑfectio:
Ad hanc consequendã nos erudit ma¬
gisterbonus : fid e xp̃itiana. pi& a¬
tisq doctrina: Ut reuelata facie

Expanded text:
sa obscura, imago Dei est; et si imago, psa obscura, imago Dei est; et si imago, profecto etiam gloria, in qua homines creati sumus, praestantes caeteris animalibus. De ipsa quippe natura humana dictum est, Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Quae natura in rebus creatis excellentissima, cum a suo Creatore ab impietate justificatur, a deformi forma formosam transfertur in formam. Est quippe et in ipsa impietate, quanto tanto certius natura laudabilis, et ob hoc addidit, de gloria in gloriam, de gloria creationis in gloriam justificationis. Quamvis possit hoc et aliis modis intelligi quod dictum est, de gloriam qua similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est. Quod vero adjunxit. Tanquam a Domini spiritu. Ostendit gratum nobis conferri tam optabilis transformationis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie
Abbreviated transcription (Latin):
specculum siqueramus. profecto
illud occurrit: qđ inspeculo ni
go facere conatisumus. ut ꝑhanc
imaginem quod nossumus . ui¬
deremus utcũmq a quo facti su¬
mus: tam quam ꝑspeculum.
Ipecculantes ergodixit: ꝑspeculũ
urdentes: Non despecula ꝓspici
entes :: Quod ingreca lingua non
ẽ abiguũ. unde in latinã linguã¬
translatesunt apostolice litere :
Ibi quippespeculũ apparent ubi
apparent imagines rerũ : abspe¬
cula decuus abtituo ine longius¬
aliquid intuemur : &iã sono uer¬
bi distat omnino : Iatisq appar&.
apłm abspeculo ñ abspecula dixis¬
se : głam dñispeculantes : Quõd
uero ait. In eandẽ imaginẽ trans¬
formamur : utiq imaginẽ dĩuult
intellegi Fandẽ dicens iftã ipsã
scilic& : idẽ qua speculamur: quia
dicit: Uirqdẽ non deb& uelare
caput. cũ sit imago & gładĩ : Trans¬
formamur ergo dix: deforma inste¬
mã mutat atq transimꝰ. De forma
obscura. in formã lucidã: quia &ip¬

Expanded text:
speculum si quaeramus, profecto illud occurrit, quod in speculo nisgo facere conati sumus, ut per hanc imaginem, quod nos sumus videremus utcunque a quo facti sumus, tanquam per speculum. Speculantes ergo dixit per speculum videntes, non de speculo  entes. Quod in graeca lingua non est ambiguum, unde in latinam translatae sunt apostolicae Litterae. Ibi quippe speculum ubi apparent imagines rerum, a specula de cujus altitudine longiusaliquid intuemur, etiam sono verbi distat omnino; satisque apparet Apostolum a speculo, non a specula dixisse, gloriam Domini speculantes. Quod vero ait, In eamdem imaginem transformamur: utique imaginem Dei vult intelligi, eamdem dicens, istam ipsam scilicet, id est, quam speculamur; quia dicit: Vir quidem non debet velare caput suum, cum sit imago et gloria Dei. Transformamur ergo dixit, de forma in formam mutamur, atque transimus de forma obscura in formam lucidam; quia et ip
Abbreviated transcription (Latin):
qđ hbentes nnistrationẽ hnc sic̃m
sericordiã consecuti. Non infirme¬
mur : Ied abiciamꝰ occulta confusi¬
onis. ponãbulantes in astutia: neq
aut̃ & dolũ. ypocrisin uult intellegi.

Expanded text:
quod habentes ministrationem hanc sicut misericordiam consecuti non infirmemur, sed abiciamus occulta confusionis non ambulantes in astutia neque astutiam et dolum hypocrisin uult intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
Imnis consummationis uidifinẽ:
Et quasi dicer&ur illi : quis est
finis quem uidisti : latũ manda¬
tũ tuũ ualde. Ipse ẽ finis: Lati
ubi caritas non sunt angustiae:
In ipsa latitudine erat apłus. cũ
dicer& . Os nr̃m pat& ad uos o co¬
rinthii : cornr̃m dilatatũ ẽ: Non
angustiamini in nob: Ideo ergo
latũ mandatum tuũ ualde : Quod
ẽ latũ mandatum Mandatũ
nouum do uob̾ Ut uos inuicem
diligatis: Caritas ergo ñ angus¬
tatur: Uis non angustari int̃ra:
In lato habita: Quicquid enĩ
tibi fecerit homo: nonte angus¬
tat quia illud diligis. quod ñ

Expanded text:
mnis consummationis vidi finem. Et quasi diceretur illi, Quis est finis quem vidisti? Latum mandatum tuum valde . Ipse est finis, latitubi est charitas, non sunt angustiae. In ipsa latitudine erat Apostolus, cum diceret, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est: non angustamini in nobtum mandatum tuum valde. Quod est latum mandatum? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Charitas ergo non angustatur. Vis non angustari in terra? In lato habita. Quidquid enim tibi fecerit homo, non te angustat; quia illud diligis quod non
Abbreviated transcription (Latin):
hannes dñi accepit Neq eñ
ñ exeis erat qui dixerant ei: Ecce
nos dimisimus om̃a & secuti sumus
te. Sed ibi quoq audierant: Qui¬
cumq ista dimiserit ꝓpt̃ me : ac¬
cipi& In hoc scło centies tantum:
Habebat ergo ille discipulus cen¬
tupliciter plura quã dimiserat :
Inquȩ susciper& eiꝰ matrẽ qͥ illa
don auerat Sed in ea sotietate
beatusiohannes ꝑceperat centuplũ:
ubi nemo dicebat aliquid suũ. sed
erant illis om̃ã communa: sicut in
apłorum actib scriptũ ẽ: Sic enim
apłi erant quasi nihil habentes. &
om̃a possidentes : Quomodo ergo
matrẽ magistri & dñi sui. discipu¬
lus & famulus accepit insua: ubi suũ¬
aliquid nemo dicebat. An quia
paulo post in eodẽ libro legitur:
Quotquot enĩ possessores prȩ¬
diorũ ł domorũ erant: uenden¬
tes afferebant p̃tia illorũ: & pone¬
bant ad pedes apłorum: distribu¬
ebantur aũ unicuiq ꝓut cuiq
opus erat̃. Intellegendũ ẽ sic dis¬

Expanded text:
matrem Domini accepit? Neque enim non ex eis erat qui dixerunt ei, Ecce nos dimisimus omnia, et secuti sumus te. Sed ibi quoque audierat, Quicumque ista dimiserit propter me, accipiet in hoc saeculo centies tantum . Habebat ergo ille discipulus centupliciter plura quam dimiserat, in quae susciperet ejus matrem qui illa donaverat. Sed in ea societate beatus Joannes receperat centuplum, ubi nemo dicebat aliquid suum, sed erant illis omnia communia; sicut in Apostolorum Actibus scriptum est. Sic enim Apostoli erant, quasi nihil habentes, et omnia possidentes . Quomodo ergo matrem magistri et Domini sui discipulus et famulus accepit in sua, ubi aliquid suum nemo dicebat? An quia paulo post in eodem libro legitur, Quotquot enim possessores praediorum vel domorum erant, vendentes afferebant pretia eorum, et ponebant ad pedes Apostolorum: distribuebatur autem unicuique prout opus erat , intelligendum est sic dis
Abbreviated transcription (Latin):
aũ in nob p̃sentia maiestatis . si la¬
titudinẽ inuenerit caritatis: Ad
hoc ñ exhostans apłus ait: Di la¬
tamin : nesitis iugũ ducentes cũ
infidelib:: Si dilatemur : deam¬
bulat in nob ds̃ : Sed ut dilatemur
oper&ur ipse ds : Si eñ latitudinẽ
caritas facit: quȩ ñ nouit angus¬
tias. Videte quia dssibi in nob la¬
titudinẽ facit: ipso dicente apło:
Caritas dĩ diffusa ẽ in cordib nr̃is

Expanded text:
autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte quia Deus sibi in nobis latitudinem facit, ipso dicente Apostolo, Charitas Dei diffusa est in cordibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
Profecto dicturi sunt homini :
Templum dĩ futurus es cũ bapꝰ¬
tismum acceperis. Dicit aũ apłs:
Quẽ compositio templi dĩ cũ ido¬
lis : Quare ergo ñ uident sim¬
liter eẽ dicendum: Membrum
xp̃i futurus es cũ acceperis bap¬
tismũ: Non possunt membra xpĩ
eẽ membra meretricis: Quia &
hocapłus dicit Qui & alio loco.
Nolite inquit errare: Neq foriz¬
catores. neq idolis seruientes. & cȩ¬
tera quȩ illicenumerat . regnum
dĩ possidebunt : Cur ergo adbap¬
tismũ idolis seruientes non adit¬
timus & forncatores admitendos
putamus: cũ & his & c&eris malis
dicat. Et hȩc quidem fuistis. sed
abluti estis sed iustificati estis. In¬
dinr̃t: Quidigitur causȩ ẽ ut cũ
potestas pat& utrumq ꝓhibendi.
uenentẽ adbaptismũ ꝑngitam
dici audiã : & hȩc quidem fuistis.
sed abluti estis: os eñ estis¬

Expanded text:
profecto dicturi sunt homini: templum dei futurus es, cum baptismum acceperis; dicit autem apostolus: quae conpositio templo dei cum idolis? quare ergo non uident similiter esse dicendum: membrum Christi futurus es, cum acceperis baptismum; non possunt membra Christi esse membra meretricis? quia et hoc apostolus dicit, qui et alio loco, nolite, inquit, errare; neque fornicatores neque idolis seruientes et cetera, quae illic enumerat, regnum dei possidebunt. cur ergo ad baptismum idolis seruientes non admittimus et fornicatores admittendos putamus, cum et his et ceteris malis dicat: et haec quidam fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis, ostri? quid igitur causae est, ut, cum potestas patet utrumque prohibendi, uenientem ad baptismum permittam dici audiam: et haec quidam fuistis, sed abluti estis? sed e
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ergo spes: Quid facimus
Magnã securitatẽ dedit ds:. Me¬
rito paschacelebramus. ubi fusus
ẽ sanguis dñi : quo purgamur
ab omiz delicto: Simus securi cau¬
tionẽ contra nõs seruitutis dia¬
bolus tenebat. sȩd sanguine xp̃i¬

Expanded text:
cum illo. Et quid facimus Magnam securitatem dedit Deus. Merito Pascha celebramus, ubi fusus est sanguis Domini, quo purgamur ab omni delicto. Simus securi: cautionem contra nos servitutis diabolus tenebat, sed sanguine Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ordis dilatatio iustitiȩ ẽ de¬
lectatio hoc munus ẽ dĩ. Ut in
p̃ceptis eiꝰ ñtimore poenȩ angus¬
temur : sed dilectione & delecta¬
tione iustitiȩ dilatemur: Hanc
enĩ u̾ob ꝓmittit latitudinẽ di
cens: habitabo In eis & deambu¬
labo: Quã enĩ latũ ẽ ubi de¬
ambulabat ds̃: In hanclatitu¬
dinẽ diffunditur caritas Incor

Expanded text:
Cordis dilatatio, justitiae est delectatio. Hoc munus est Dei, ut in praeceptis ejus non timore poenae angustemur, sed dilectione et delectatione justitiae dilatemur. Hanc enim nobis promittit latitudinem ejus dicens: «Habitabo in eis, et deambulabo» . Quam enim latum est ubi deambulat Deus! in hac latitudine diffunditur char
Abbreviated transcription (Latin):
poena ẽ: Nr̃a aũ: quasi trifitia
ẽ : Gaudiũ non ẽ quasi : Non e¬
nĩ ait apłus. quasi gaudentes.
semꝑ aũ tristes : Aut quasi tris¬
tes. & quasi gaudentes: Sed ait:
quasi tristes. semꝑ aũ gaudentes:¬
bebatapłus : Om̃a sua dimiserat.
Diuitias nullas possidebat : Et
bentes : Et ipsũ nihil habere apłi.
quasi nihil erat: Et omã possi¬
dentes: Ibi ñ dix̃ quasi: Quia
quasi egebat : non aũ quasi sed
hilhabebat. Non aũ quasi sed
om̃a possidebat: Iam quã nihil¬

Expanded text:
poena est. Nostrum autem quasi tristitia poena est. Nostrum autem quasi tristitia est, gaudium non enim ait Apostolus, quasi gaudentes, semper autem tristantes; aut quasi tristes, et quasi gaudentes; sed ait, quasi tristes, semper autem gaudentes,bebat Apostolus, omnia sua dimiserat, divitias nullas possidebat, tamen bentes, et ipsum enim nihil habere Apostoli, quasi nihil habere erat. Et omnia possidentes, ibi non dixit quasi. Quia quasi egebat, non autem quasi, sed hil habebat; non autem quasi, sed omnia possidebat. Itaque in hi
Abbreviated transcription (Latin):
sed spesunt gaudentes & intri¬
bulatione patientes :
ic ergo quid: labor. pressura
tribulatio. temptatio: Nihil
aliud speres: Et ubi gaudium.
Inspe futura : Nam dixit apłus.
Semꝑ gaudentes : Intantis tri¬
bulationib semꝑ gaudemus.
semꝑ tristamur : Semꝑ gau¬
dentes. quia ipse dixit : quasi
tristes. semꝑ aũ gaudentes : Iri¬
nr̃m ñ hab& quasi : quia spescer
ta ẽ. Qua re tristis tristitia¬
nr̃a quasi hab& Quia sic̃
inomniis transit : Si quis som¬
nium indicat.Addit quasi:
Quasi sed ebã quasi loquebar
quasi prandebã. quasi ȩquita¬
bam quasi disputabam : Totum
quasi: quia cũ euigila uerit
ñ inuenit qd uidebat: Quasi
thesaurum inuenerã : dicit men¬
dicus: quasi non ess& mendicus
ñ ess&: Sed quia quasi erat: men¬
dicus ẽ : Itaq modo ad la&itias
sȩculares oculos aperiunt & cor¬
da claudunt. transit quasi eo& :
& uenit uerũ ipsorũ : Quasi ip¬
sorũ felicitas ẽ scłi: Uerũ ipsorũ

Expanded text:
sed spe sunt gaudentes, et in trised spe sunt gaudentes, et in tribulatione patientes , ic ergo quid? Labor, pressura, tribulatio, tentatio: nihil aliud speres. Ubi gaudium? in spe futura. Nam dicit Apostolus, Semper gaudentes. In tantis tribulationibus, semper gaudentes, semper tristes: semper gaudentes, quia ipse dixit, Quasi tristes, semper autem gaudentes. Trinostrum non habet quasi, ta est. Quare tristitia justorum quasi habet? Quia sicut in somnio transit. Si quis somnium judicat, addit quasi, quasi sedebam, quasi loquebar, quasi prandebam, quasi equitabam, quasi disputabam, totum quasi, quia, cum evigilaverit, non invenit quod videbat. Quasi thesaurum inveneram, dicit mendicus. Si quasi non esset, mendicus non esset. Sed quia quasi erat, mendicus est. Itaque qui nunc ad laetitias saeculares oculos aperiunt, et corda claudunt, transit quasi eorum, et venit verum ipsorum, Quasi ipsorum felicitas est saeculi: verum ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
Scientes quõ tribulatio patientiã
operatur : patientia ꝓbationem.
ꝓbatio spem: spes aũ non confun¬
dit : quõ caritas dĩ diffusa ẽ in cor
illud absconditũ : ut faciat nos etiã
gloriari Intribulationibus
Sox la&itiȩ & salutis in taberna¬
culis iustorũ. Ubi uocẽ meroris
& exitii putabant eẽ . qui ln eorũ
corpora sȩuiebant: Non enĩ sȩui¬
ebant in interiora gaudia scõrum.
Quasi tristes semꝑ aũ gauden¬
tes: Et iterum: Non solũ autẽ
sed etiã gloriamur inquit in
tribulationib¬
Milia la&antiũ: Spe enĩ sunt
gaudentes. donec ꝑducantur
infinẽ quẽ nunc expectant ꝑ pa¬
tientiã. Mirifice aũ cũ dixiss&
milia la& antiũ : continuo subiecit.
dñs in illis: Ne miremur qͦd
la&antur : dñs in illis : Nam ꝑ
multas tribulationes opost& nos
introire inregnũ dĩ :Sed dñs
in illis: Ideo &si sunt quasi tristes.
semꝑ tam̃ gaudentes : Nec iã ip¬
sofine quo non dum uenerunt.

Expanded text:
«Scientes quoniam tribulatio patientiam «Scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem; spes autem non confunditillud absconditum, ut faciat nos etiam gloriari in tribulationibus. ox laetitiae et salutis in tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia sanctorum d«Quasi tristes, semper autem gaudentes» ; et iterum, «Non solum autem, sed etiam gloriamur,» inquit, «in tribulationibMillia laetantium. Spe enim sunt gaudentes, donec perducantur in finem quem nunc exspectant per patientiam . Mirifice autem, cum dixisset, Millia laetantium, continuo subjecit, Dominus in illis. Ne miremur quod laetentur; Dominus in illis. Nam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei : sed, Dominus in illis. Ideo etsi sunt quasi tristes, semper tamen gaudentes ; nec jam in ipso fine quo nondum venerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nib flagellis. plagis: lapidatio¬
nib. carcerib catenis : Quis ñ
eos tunc miseros ȩstimar&: Nec
illi ipsi ꝑsecutores sęuirent In
eos. nisi putarent miseros fieri
ꝑsecutionib suis: Illi eñ eos ex sua
infirngtate coniciebant : Qui non
habebant ossũ absconditũ interius:
Illi uero qͥ habent̃ hominib foris
tristes uidebantur. Intus aũ gau¬
debant dõ. cui ñ erat absconditũ
os ipsorũ quod fecerat In abscon¬
dito: Aperit aũ hoc ossum in
abscondito factũ ad ño idem
apłus paulus. his uerbis: Non
solũ aũ inquit sed etiã gloria¬
mur intribulationib : Parũ ẽ
quia ñ es tristis & gloriaris Suf¬
ficiat tibi tristem non eẽ : Parũ
ẽ inquit xp̃ianis : Iale ossum
mihi fecit in abscondito ut parũ
sit ñ frangi. nisi etiã glorier :
Vnde gloriaris intribulatiorb
Icientes qũo tribulatio patientiã
operatur: Uide quomodo for¬
mata sit illa firntas in tus incorde :

Expanded text:
nibus, flagellis, plagis, lapidationibus, flagellis, plagis, lapidationibus, carceribus, catenis. Quis non eos miseros tunc existimaret? Nec illi ipsi persecutores saevirent in eos, nisi putarent eos miseros fieri persecutionibus suis. Illi enim eos ex sua infirmitate conjiciebant, qui non habebant ossum absconditum interius: illi vero qui habebant, hominibus foris tristes videbantur, intus autem gaudebant Deo; cui non erat absconditum ossum ipsorum, quod fecerat in abscondito. Aperit autem hoc ossum in abscondito factum a Deo idem apostolus Paulus, his verbis: «Non solum autem,» inquit, «sed etiam gloriamur in tribulationibus.» Parum est quia non es tristis, sed et gloriaris? Sufficiat tibi tristem non esse. Parum est, inquit, Christianis: tale ossum mihi fecit in abscondito, ut parum sit non frangi, nisi etiam glorier. Unde gloriaris? «In tribulationibus, scientes quia tribulatio patientiam operatur.» Vide quomodo formata sit illa firmitas intus in corde:
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ : Ergo inquit quoddã ossum
meũ. intus in abscondito Iu fe¬
cisti intus ossũ mihi in abscondito.
& non ẽ absconditũ ate : In abscon¬
dito eñĩ fecisti. sed numquid & ti¬
bi hoc abscondisti: Hoc ossum
meum factum ate In abscon¬
dito. homines ñ uident: homnes
non norunt: tu aũ nosti. Ossũ¬
huiusmodi . firmitas quaedam ẽ
interior : Quia in ossib firmi¬
tas & fostitudo intellegitur:
Est ergo quaedã animȩ interi¬
or firmitas ubi ñ frangitur.
Que lib& tormenta quȩ libet
tribulationes. quȩ lib& huius
scłi aduersitates sȩiiant: Illud
quod ds̃ in abscondito fecit: firmũ
in nob̵ ẽ : Prangi non potest. non
cedit: Adño enĩ facta ẽ quȩdã
firmitas patientiȩ nr̃ȩ : dequa
dr̃ in alio psalmo. Uerumta¬
men dõ subici&ur anima mea.
quõ ab ipso patientia mea Et
attende apłum paulũ. habentẽ
intus hocgenus firmitatis : Quasi
tristes inquit: semꝑ aũ gauden¬
tes: Unde quasi tristes : Con¬
tumeliis opprobriis. ꝑ secutio¬

Expanded text:
rgo est, inquit, quoddam ossum meum intus in abscondito; tu fecisti intus ossum mihi in abscondito, et non est absconditum a te. In abscondito enim fecisti; sed numquid et tibi hoc abscondisti? Hoc ossum meum factum a te in abscondito homines non vident, homines non noverunt; tu autem nosti, quhujusmodi. Firmitas quaedam est interior; quia in ossibus firmitas et fortitudo intelligitur. Est ergo quaedam animae interior firmitas, ubi non frangitur. Quaelibet tormenta, quaelibet tribulationes, quaelibet hujus saeculi adversitates undique saeviant; illud quod Deus in abscondito fecit firmum, in nobis frangi non potest, non cedit. A Domino enim facta est quaedam firmitas patientiae nostrae, de qua dicitur in alio psalmo: «Verumtamen Deo subjicietur» «anima mea; quoniam ab ipso patientia mea» . Et attende apostolum Paulum, habentem intus hoc genus firmitatis: «Quasi tristes,» inquit; «semper autem gaudentes» . Unde «quasi tristes?» Contumeliis, opprobriis, persecutio
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiȩ. dextra & sinistra : Uide
ubi decorem: Vbi fostitudinem
ꝑgloriã & ignobilitatẽ: & ꝑ¬
ingloria decorus & ignobilita¬
tefostis Apud alios gloriosus
p̃dicabatur : apud alios ignobi¬
lis contemnebatur : Decorem af¬
ferebat eis quib placebat: fosti¬
tudinẽ Aduersus eos quib displi¬
cebat: Et sic enumerat om̃a usq
infinẽ ubi dicit. Quasi nihil ha¬
bentes. & om̃a possidentes : Cum
om̃a possid& decorusẽ: Cũ nihil
sunt arma iustorũ: Nic̃ idem
dicit apłus ꝑ arma iustitiȩ. dex¬
tra & sinistra: Id est ꝑ gloriã &
ignobilitatẽ: Atq. ita deinceps.
c& era exsequitur Dextra arma
ditabant: qͦd om̃a possidebant
inistra uero qd ignobiles &
malȩ famȩ habebantur : quod
seductores putabantur: quod
ignorabantur: occidebantur.
coercebantur: contristabantur.
egere ac nihil ha bere ui¬
debantur : Et quid mirũ sim¬
lites xp̃i : & dextris & sinistris
armis diabolũ expugnant.

Expanded text:
justitiae dextra et sinistra.» Vide justitiae dextra et sinistra.» Vide ubi decorem, ubi fortitudinem: «Per gloriam, et ignobilitatem.» In gloria decorus, in ignobilitate fortis. Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus est; cum nihil sunt arma justorum; sicut idem dicit apostolus, «Per arma justitae dextra et sinistra,» id est, «per gloriam et ignobilitatem» : atque ita deinceps caetera exsequitur, dextra arma ditabant, quod omnia possidebant; sinistra vero, quod ignobiles et malae famae habebantur, quod seductores putabantur, quod ignorabantur, occidebantur, coercebantur, contristabantur, egere ac nihil habere videbantur. Et quid mirum si milites Christi et dextris et sinistris armis diabolum expugnant?
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs nr̃ cum ueniss& incarne :
quib: p̃dicabat euangeliũ. Alus
placebat. aliis displicebat: Nã
diuisȩ sunt aduersus se linguae
iudeorũ : Alii dicebant. bonus
ẽ. Alii dicebant. non. sed sedu¬
cit turbas: Ali ergo bene lo¬
quebantur . Alii detrabebant
lacerabant . mordebant. conui¬
ciabantur: Ad eos quib place¬
bat decor eni induit: Ad eos
quib: displicebat. fostitudinẽ
induit : Imitare ergo & tu dm̃
tuũ : ut possis eẽ uas ipsius: Esto
cũ decore. ad eos quib placent
bona opera tua. Esto fostis ad¬
uersus detractores : Audi paulũ
apłum imitantẽ dnm suũ Quo¬
modo & ipse habuit decorem. ha¬
buit fostitudinem: Xp̃i bonus
odor sumus inquit. In omni loco:
Et in his qui salui fiunt & in his
qui pereunt: Quib enĩ plac&
bonũ. salui fiunt: Quidetrahunt
bono: pereunt: Quod suũ erat.
ille odorem habebat bonũ : immo
bonus odor erat : Quib erat odor¬
decore & fostitudine. hab& a¬
liũ locũ apłus paulus. ꝑ arma

Expanded text:
noster cum venisset in carne, his quibus praedicabat Evangelium regni, aliis placebat, aliis displicebat. Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeorum: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi apostolum Paulum imitantem Dominum suum, quomodo et ipse habuit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae decore et fortitudine habet alium locum apostolus Paulus: «Per arma
Abbreviated transcription (Latin):
liquem : Et spẽ qua nos quoq ita
posse uiuere qui homines sumus.
ex eo quod aliqui homines itaui¬
xerunt : minime desperamus : Et
hoc ut desideremus ardentius. &
fidentius p̃cemur : Ita & ipsorum
uitã facit a nob̵ diligi. formȩ il¬
lius dilectio: secundũ quam uixis¬
se creduntur : & illorũ uita cre
dita: in eandẽ formã. flagranti¬
orẽ excitat caritatem:¬

Expanded text:
liquem, et spem, qua nos quoque ita liquem, et spem, qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desfidentius precemur. Ita et ipsorum vitam facit a nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam vixisse creduntur, et illorum vidita in eandem formam flagrantiorem excitat caritatem
Abbreviated transcription (Latin):
Parma iustitiae ad extris & in
sinistris : ꝑ gloriã & ignobilitatẽ
ꝑ infamiã & bonã famã: Ut se¬
ductores & ueraces: Ut qui ig¬
noramur. & cognoscimur :
Quasi morientes & ecce uiuimus:
Vt coerciti & non mostificati:
Ut tristes. semꝑ aũ gaudentes:
Sĩc̃ egeni. multos aũ ditantes:
Iam quã nihil habentes. & om̃a
possidentes: Quid est. quod
accendimur indilectionẽ pau¬
li apłi cũ ista legimus. Nisi
quod credimus eũ ita uixisse ͣ
Uiuendũ tam̃ sic eẽ dĩ ministris.
non de li quibus auditũ credimus.
sed intus apud nos. ł potius supꝰ
nos. in ipsa ueritate conspicimus:
Illũ ergo quẽ sic uixisse credimꝰ :
exhoc quod uidemus diligimus.
Etnisihanc formã quam semꝑ
stabilẽ atq In commutabilẽ cerni¬
mus p̃cipue diligeremus: Non
ideo diligeremus illũ. quia eius
uitã cum incarne viuer&. huic for¬
mę coaptatã & congruentem fu
quomodo amplius. & in ipsius
formȩ caritatẽ excitamur. ꝑ
fidẽ qua credimus uixisse sic a¬

Expanded text:
iae a dextris et sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati, ut tristes, semper autem gaudentes, sicut egeni, multos autem di- , tantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes — quid est, quod accendimur in dilectione Pauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carne uiueret, huic formae coaptatam et congruentem fuiquomodo amplius et in ipsius formae caritatem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic a
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ uenite ad me qui laboratis &
onerati estis & ego uos reficiam :
Ac non potius dr̃. Uenite qui ua¬
catis ut labor& is: Nã & uacan¬
tes inuenit. quos conduxit In
uineã ut ferrent ȩstum diei : Et
sub illo iugo leni. & sarcina leui.
Audimus apłum dicere. In omnb
commendantes nosm& ipsos. tam¬
quã dĩ ministros. Inmulta pati¬
entia. intribulationib In neces

Expanded text:
r, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos: ac non potius dicitur, Venite, qui vacatis, ut laboretis? Nam et vacantes invenit, quos conduxit in vineam, ut ferrent aestum diei . Et sub illo jugo leni et sarcina levi, audimus Apostolum dicere: In omnibus commendantes nosmetipsos, tanquam Dei ministros, in multa patienta, in tribulationibus, in nece
Abbreviated transcription (Latin):
siderant eos. qui iugũ ipsum in¬
trepida ceruice subierunt & il¬
lã sartinam mansu& issimis hu¬
meris accẽper̃. tantis agitari
& exerceri difficultatib huius
scłi : ut non a laborib adqui& ẽ
sed aqui&e ad laborẽ uocati ui¬
deantur : Cũ & apłus dicat
Om̃s qui uolunt in xp̃opie ui¬

Expanded text:
siderant eos qui jugum ipsum intrepida cervice subierunt et illam sarcinam mansuetissimis humeris acceperunt, tantis agitari et exerceri difficultatibus hujus saeculi, ut non a laboribus ad quietem, sed a quiete ad laborem vocati videantur; cum et Apostolus dicat, Omnes qui volunt in Chri