comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fama uirtutis coguitus. celebratissimꝰ scĩtate: dũ attra¬
hit ad se inquisitores iniurie. facit ut tius cunctis in¬
notescat incestus: agit ut te habeat confusio publica:
quẽ corrigere ñ ualuit secreta correptio. ⁊ pͥuata. R Iste¬
Serodem iohannes monitis ñ accusatione cognouit¬
uoluit ñ perire. S. herodes facib libidinis ardens. maluit
ꝑire qm redire: ⁊ uxorẽ frĩs illicite possidere:⁊ placere cap¬
captius criminũ. Inuocentie inimicis: odiosa fit liber
tas semꝑ. Nam uirtus contͣria uitiosis: sacrilegis exo¬
sa scĩtas: mimica castitas impudicis: corruptis integritas
pena: luxuriosis adu̾sa frugalitas: crudelib dura semꝑ¬

Expanded text:
itus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes monitis, non accusatione voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite possidere. Captivis criminum, innocentiae inimicis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugalitas, crudelibus m
Abbreviated transcription (Latin):
cũ refertur: cõfusa sunt iuscera: corda tremuerũt:
caligauit uisus: hebuuit intellectus: aufugit auditꝰ. Aut
qͥd constat in sensib humanis: qnͣdo ꝑdit iurtutum
magnitudinẽ criminũ magnitudo: Herodes inquit
tenuit iohannẽ: ⁊ alligans posuit eũ in carcerẽ. Ioħes

Expanded text:
sa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et alligavit eum, et posuit in carcere . Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
si angłis cõꝑat᷑ uirginitas: que angłoꝵ dño federe copula¬
t᷑ nuptiarũ. Et si quelibet uirginitas tantũ erigit᷑ ut an¬
dilectissime amate qmͣ colitis.⁊ colite qͣm amatis: qͥa tũc
eã uere colitis ⁊ amatis: si imitari uelitis de toto corde qͣm
laudatis. Hec nãq uob̃ uita de celo fluxit: qm ꝓfesse estis
Supͣ usum nature hec uita ẽ. qmͣ tenetis: ⁊ ideo de celis ue¬
nit sponsus. quẽ seqͥ una cũ matre debetis. Nec ĩmerito u

Expanded text:
s, quae angelorum Domino, foedere copulatur nuptiarum. Et si quaelibet virginitas tantum erigitur, ut andilectissimae, amate quam colitis, et colite quam amatis: quia tunc eam vere colitis et amatis, si imitari velitis de toto corde quam laudatis. Haec namque vita vobis de coelo fluxit, quam professae estis: supra usum naturae haec vita est, quam tenetis: de coelis venit sponsus, quem se
Abbreviated transcription (Latin):
dest nob̃ dilectissimi optatus dies. beate ac uenera¬
bilis semꝑ uirginis Marie: ido cũ sũma exulta¬
tione gaudeat t̾ra nr̃a. tante uirginis illustrata natali.¬
in tͥsticia paries filios: quia ista in leticia dnm parturi¬
uit. Eua enĩ luxit: ista exultauit. Eua lacͥmas: MaRia
gaudiũ in uentre portauit: quia illa peccatorẽ. ista edi
dit innocentẽ. Uirgo qͥppe genuit: qͥa uirgo cõcepit. In¬
uolata peperit: qͥa in conceptu libido ñ fuit. U trobiq
miraculũ. Et sine corruptione gͣuida:⁊ in partu uirgo

Expanded text:
ac venerabilis semper virginis Mariae: ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra tantae virginis illustrata nativIn tristitia paries filios, quia ista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavit; Eva lacrymas, Maria gaudium in ventre portavit; quia illa peccatorem, istdit innocentem. Virgo quippe genuit, quia virgo concepit; inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Utrobique miraculum, et sine corruptione gravida, et in partu virgo
Abbreviated transcription (Latin):
Nicut bonis cẽ moris solet in scͥpturis semꝑ exempla
patrũ p̃cedentiũ. quib ad meliora ꝓficiat᷑. qͥb agni¬
us de suis actib humilientur inquirere: sic econtͣrio reꝑ¬
hi. siqͥd forte ĩ electis rep̃hensibile repperiũt: qͣsi suas ex eo
nequitias obtecturi. aut ꝑ iusto desensuri. libentissime so¬
lent amplecti. Ideoq multo ardentius legunt qd̃ facta ẽ
contentio int̾ discipłos xp̃i. qͥs eoꝵ uideret᷑ ẽẽ maior: qͣm
qd̾ multitudinis credentiũ erat cor unũ ⁊ anima una. Mul

Expanded text:
Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis crede
Abbreviated transcription (Latin):
sat᷑ herodes. qd̃ inuitus ⁊ nolens ꝓpt̾ iuram̃tũ homicidiũ
fecerit: qͥa ad hoc forte iurauit. ut future occisioni machi¬
nas p̃pararet. Auoqͥn si ob iusiurandũ fecisse se dicit: si pa¬
tris si mat̾s postulass interitũ: facturꝰ erat anñ: Qd̃ in
se repudiaturꝰ erat: contempnere debuit ⁊ in ꝓpħa. Que
cũ exiss: dixit matͥ sue. Qͥd petã: Et illa dixit. Caput¬

Expanded text:
satur Herodes quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, quia ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas praeparet. Alioquin si ob jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum facturus fuerat an non? quod in se repudiaturus fuit, contemnere debuit et in Propheta. Quae cum exisset, dixit matri suae: Quid petam? At illa dixit
Abbreviated transcription (Latin):
plus doluit: in tantũ ut aĩam eiꝰ totã ꝑtisiret. ossi¬
deret uis doloris. ad testimoniũ eximie dilectionis. Que
tudinẽ. int̾ filias irłm: in qͣ posuit rex thronũ suũ. quia
cõcupuit eius speciẽ ac decorẽ. fuit enĩ plena caritate ⁊ di¬
lectione: iccirco sequit᷑ post cã purpuratoꝵ excercitꝰ. ⁊ candi¬
dator grex: qͥa ⁊ si diligentiꝰ aspiciaas. nichil uirtutis ẽ. ni¬
Et id̃o bene circũdãt eam flores rosarũ. ⁊ lilia conuallium
ut uirtutes uirtutib fulciant᷑:: formositas decore castita¬
tis augeat᷑. Nã om̃is splendor ⁊ gloria. qnͣto illustrat᷑ fid¬
gore suo sublimiꝰ: tanto apparet prestantior claritate qͣl¬
libet subiectoꝵ. ⁊ eximior p̃dicatur. Sic ⁊ beata dĩ gentix
cuiꝰ plantatio acsi rose ĩ iherico specialiꝰ refulsit. ⁊ candor
urrginitatis splendidius enituit: cum circũdat᷑ officio ca¬

Expanded text:
plus doluit, intantum ut animam ejus totam pertransiret et possideret vis doloris, ad testimonium eximiae dilectionis. Quae tudinem inter filias Jerusalem : in qua posuit rex thronum suum, quia concupivit ejus speciem ac decorem: fuit enim plena charitate et dilectione: idcirco sequitur post eam purpuratorum exercitus, et candidatorum grex. XV. Quam si diligentius aspicias, nihil virtutis est, niEt ideo bene circumdant eam flores rosarum, et lilia convallium, ut virtutes virtutibus fulciantur, et formositas decore castitatis augeatur. Nam omnis splendor et gloria, quanto illustratur fulgore suo sublimius, tanto apparet praestantior claritate quorumlibet subjectorum, et eximior praedicatur. Sic et beata Dei genitrix, cujus plantatio ac si rosae in Jericho, specialius refulsit, et candor virginitatis splendidius emicuit, cum circumdata officio cha
Abbreviated transcription (Latin):
pdie dilectissime beata. Mania eleuat᷑ suꝑ choros
angłoꝵ: ut possit speciẽ uultũq uidere saluatoris.
quẽ amauerat: quẽ cupierat ex toto desiderio cordis.
Qd̾ sigaudiũ fit in celo de quolibet peccatore cõuso.
multomagis putandum ꝓ tante uirginis exaltatione
⁊gła. qd̃ exultatio sit. in suꝑnis: cuiꝰ nimirũ festiutas
om̃iũ suꝑnoꝵ ciuiũ ẽ gratulatio: p̾sertim qͥa eiꝰ celebri¬
tas. laus: fauor ẽ saluatoris Unde credimꝰ ut supͣdic¬
re annuũ: uerũ etiã continiũ: et̃nũ: iocunditatis. leti¬
te: ac uenerationis obsequio. cũ om̃i colunt amoris:

Expanded text:
mae, elevatur super choros angelorum, ut possit speciem vultumque videre Salvatoris, quem amaverat, quem cupierat ex toto desiderio cordis. XIV. Quod si gaudium fit in coelo de quolibet peccatore converso, multo magis putandum pro tantae Virginis exaltatione et gloria, quod exsultatio fiat in supernis: cujus nimirum festivitas, omnium supernorum civium est gratulatio: praesertim quia ejus celebritas laus et favor est Salvatoris. Unde credimus, ut supra dicre annuum, verum etiam continuum et aeternum jucunditatis et laetitiae ac venerationis obsequio, cum omni colunt
Abbreviated transcription (Latin):
decollauit iohannẽ. Et allatũ ẽ caput eius ĩ disco. ⁊ datũ
ẽ puelle: puella aũ detulit matri sue. Audistis frẽs.
qͣnta nata sit de uoluptate crudelitas: de libidine impie¬
utit᷑ domus: fiunt de pransorib spectatores. Mutatur
furore coninuuũ: fit cib cedes: uinũ tnͣsit in sanguiriẽ.
bestia ñ puella: querit amputare ñ saltare. D iscurrit
fera ñ femina: aspergit iubas ꝑ ceruices ñ capillos. An¬
fractib dilatat membra: seuitie crescit augm̃tis: fit gͣn¬
dis crudelitate ñ corpore. Et singularis fera. usq dum
capiat p̃dã fremit ore : dentib frendet: ferrũ ñ suscipit

Expanded text:
ejus in disco, et datum est puellae, et puella dedit matri suae. Audistis, fratres, quanta sit nata de voluptate crudelitas, de libidine impie; fiunt de pransoribus spectatores, furore mutatur convivium; fit cibus caedes, vinum transit in sanguinem, bestia, non puella; quaerit amputare, non saltare; discurrit fera, non femina; spargit jubas per cervicem, non capillos; membra dilatat anfractibus, saevitiae crescit augmentis; fit grandis crudelitate, non corpore; et singularis fera usque dum capiat praedam, fremit ore, dentibus frendit; ferrum non suscipit,
Abbreviated transcription (Latin):
udiamus frẽs ipsã iohannus baptiste passionẽ. Die¬
inqͥt natalis herodis saltauit herodiadis filia. in
iureiurando pollicitus ẽ dare ei qdcunq postulass ab
eo. At illa p̃monita a matre sua: damͥ inquit in disco
caput iohannis baptiste. Hec ẽ mulier antiqͣ malicia:
que adã eiecit de paradisi delicus. Hec celestes hoĩes. fecit
t̾renos. Hec humanũ genus mersit in infernũ. Hec uitã
abstulit mundo: ꝓpt̾ unius arboris pomũ. Hoc malũ:
qd̾ homines ducit ad mortẽ. Hoc malũ fugit helias ꝓphe¬
ta. Et cuiꝰ lingua facta ẽ clauis celi: tanqm reus fugit a
facie mulieris. Hec inuenit uerũ laborẽ ⁊ pressurã: que
nẽ occidit ioħem baptistã. Deicit puericiã: ꝑdit iuuentu¬

Expanded text:
udiamus ipsam Joannis beatissimi passionem. Die natalis Herodis saltavit Herodiadis filia in jurejurando pollicitus est dare ei quodcumque postulasset ab eo. At illa praemonita a matre sua, da mihi, inquit, hic in disco capuadisi deliciis ; haec coelestes homines fecit esse terrenos, haec humanum genus misit in infernum, haec vitam abstulit mundo propter unius arboris pomum. Hoc malum quod homines ducit ad mortem, hoc malum fugit Elias propheta ; et cujus lingua clavis facta est coeli, tamquam reus fugit a facie mulieris; haec invenit verum laborem et pressuram, quae nunc occidit Joannem Baptistam, dejicit pueritiam,
Abbreviated transcription (Latin):
lligauit herodes iohannẽ: ⁊ posuit ĩ carcerẽ. Herodes
tu adulteriũ facis: ⁊ in carcerẽ uadit iohannes: Sic
iudicat. sedens ĩ loco udicis reus: in loco uindicis. in¬
noceutie ꝑsecutor. Rogo uͥ rerũ facies: ubi forma: tibi
ꝯud̃or: ubi existimatio publici cognitoris: ubi ds̃: ubi
nomo: ubi fas. ubi lex. ubi ipsius uira nature ͦ Simul
onia st̃ herodes te agente. te uidicante. te uiuente cõfusa
senuit inquit iohannẽ: ⁊ alligans posuit. eũ ĩ carcerẽ.
Nerodes te petit causa: te arguunt uincula: te carcer

Expanded text:
lligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquit, Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcere. Hero
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ celi dedit eis: panẽ angłoꝵ manducauit homo. Uidit:
holocausta eiuus. orationũ sine dubio supplicationũꝙ my¬
steria: ⁊ obstupuit ubi udit mestimabiles diuitias dñi
sui: dixitq ad regẽ. Uerus ẽ sermo quẽ audieram ĩ t̾ra mea
suꝑ sermonib tuis. ⁊ suꝑ sapientia tua: iñ credebã nar¬

Expanded text:
nem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua,
Abbreviated transcription (Latin):
nursie exortus: rome liberalib litterarũ studuis tͣditus
fuerat. S cũ ĩ eis multos ire ꝑ abrupta uicior cerneret:
eum quẽ quasi ini ingressũ mundi posuerat retraxit pe¬
dẽ. ne siquid de scientia eiꝰ attingeret. ipse quoq postino¬
dũ ĩ immane p̃cipiciũ totus iret. Despectis itaq littarũ
studus: relicta domo rebrq patͥs: soli deo placere desiderãs.

Expanded text:
tus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans,
Abbreviated transcription (Latin):
de spinis colligt̃ ficus: neq de rubo iundemiãt uuã. Spi¬
ue ⁊ rubꝰ plene aculeis arbores. illoꝵ corda designãt. qͥ uł
luxurie. inuidie. cõcupiscentie. stimulis ipsi fedant᷑: uł cer¬
dulcẽ regni celestis memoriã: uua flagrantiã dñice di¬

Expanded text:
de spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spide spinis colligunt ficus, neque de rubo vindemiant uvam. Spinae et rubus, plenae aculeis arbores, illorum corda designant qui vel luxuriae, invidiae, concupiscentiae, stimulis ipsi foedantur, vel cerdulcem regni coelestis memoriam, uva fragrantiam dominicae di
Abbreviated transcription (Latin):
dño recedit cor eius. Erit enĩ qͥsi mirice ĩ deserto. Mirice
nãq ẽ ĩfructuosa arhoi ⁊ humilis: gustu nimis amara
om̃iq humana cultura ꝓrsus indigna: ac ꝓptetea fructi
re ÷ amore recedeus. ab hominib regnũ uł diuitias
de fauore uulgi quasi bonus sit blandiatur: quia ⁊ si folia
uboꝵ ꝑpulchra: si florẽ gignit odoriferũ: ñ ẽ arbor bona
q̃ facit fructus malos. Nemo cũ recto corde bona que
ualet opatur. de sua salute desperet: quia ñ ẽ arbor ma¬
la que facit fructũ bonũ. Unaqueq arbor: de fructu suo
cognoscitur. hec cognitio de aꝑtis solũmͦ uicus siue uir¬
tutib accipienda ẽ: qͣlia suꝑus ex apłi sententia cõmemo¬
rauimꝰ. Nãq sũt nonuulla q̃ qͦ auimo gerantur ignorat᷑
a ꝓximis: unde ĩutrãq partẽ possunt int̃p̃tari. S ambi
gua q̃ istus. abhis qui bona diligunt. int̾p̃tant᷑ ĩ bonũ:
ut unpleat᷑ illud apłi. uolite ante tempꝰ iudicare. Neq enĩ

Expanded text:
no recedit cor ejus. Erit enim quasi myrica in deserto . Myrica namque est infructuosa arbor et humilis, gustu nimis amara, omnique humana cultura prorsus indigna, ac propterea fructre et amore recedens, ab hominibus regnum vel divitias de favore vulgi quasi bonus sit, blandiatur, quia etsi folia verborum perpulchra, si florem fame gignit odoriferum, non est arbor bona, quae facit fructus malos. Nemo, cum recto corde bona quae valet operatur, de sua salute desperet, quia non est arbor mala, quae facit fructum bonum. Unaquaeque enim arbor de fructu suo cognoscitur. Haec cognitio de apertis solummodo vitiis sive virtutibus accipienda est, qualia superius ex Apostoli sententia commemoravimus. Namque sunt nonnulla quae quo animo gerantur, ignoratur a proximis, unde et in utramque partem possunt interpretari. Sed ambigua quaeque justius ab his qui bona diligunt interpretantur in bonum, ut impleatur illud Apostoli: Nolite ante tempus judicare . Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
pientiã salomonis: ⁊ domũ qm edificauerat. ⁊ cibos mense
eiꝰ ⁊ holocausta q̃ offerebat ĩ domo dñi : ñ habuit ultra
spm̃. Qd erat rationis ut p̃potens regina domũ. expensas.
cibosq regios tantoꝑe miraret᷑. G hoc loco: aliqͣ maio ra
nos oportet inquirere. U idit gͦ eccła ex gentib congregata
sapientiã xp̃i: id ẽ post carnalia instituta gentiliũ. post
humilẽ⁊ animalẽ doctͥnã philosophoꝵ. accepit intelle¬
ctũ salutis ⁊ uite: inspexit spũaliũ mirabilia bonoꝵ: ag

Expanded text:
aedificaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta, quae offerebat in domum Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tanto opere miraretur? Ergo hoc in loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex gentibus congregata sapientiam Christi, id est post carnalia instituta gentilium, post humanam, et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis, et
Abbreviated transcription (Latin):
Redẽptor uͦ nr̃ ut ostenderet qͥa que alta sc̃ hominib scĩs de¬
fuit.
hotuines. Sola ut diximꝰ q̃ circũstant hõib pensat: naturã
ñ aspicit: honorẽ dei ĩ hõib ñ agnoscit. Ecce ire ñ uult
filius dei ad filiũ reguli: ⁊ tam̃ uenire paratꝰ ẽ ad salutẽ
serui. Certe si nos cuiuspiã seruus rogaret ut ad eũ ire de¬
beremꝰ: ꝓtinus nob nr̃a suꝑbia in cogitatione tacita res¬
ponderet dicens. N on eas. quia temetipsũ degeneras: ho¬
honor tuus despicit᷑: locus uilescit. Etce de celo uenit. qui
seruo occurrere ĩ t̾ra ñ despicit: itam̃ humiliari ĩ tra cõ
despectius potest: qmͣ seruare houorẽ apud homines. ⁊ in¬
terni testis ocłos ñ timere: Unde ⁊ in sacro euangłio ad¬
phariseos ipse dũs dicit. Uos estis qui iustificatis uõs corã
hominib : ds aũ nouit corda ur̃a: qͥa qd̃ hominib altũ ẽ ab

Expanded text:
Redemptor vero noster, ut ostenderet, quia quae alta sunt hominibus, sanctis defuit. homines, sola, ut diximus, quae circumstant hominibus, pensat, naturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Dei ad filium reguli, et tamen venire paratus est ad salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliaridespectius potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos non timere? Unde ipse Dominus dicit: Vos estis qui justificatis vos coram homini
Abbreviated transcription (Latin):
templi festiuitatẽ colimꝰ: si fidelit̃ ⁊ diligenter attendimꝰ.
⁊ scẽ ac iuste uiuimꝰ: quicqͥd ĩ templis manufactis agitur.
totũ ĩ nob̾ spiritali edificatione cõpletur. Non enĩ mentitꝰ
ẽ ille qui dixit. Templũ enĩ dĩ scm̃ ẽ: qd̃ estis uos. Et iter̃.
N escitis quia corꝑa ur̃a templũ ẽ sp̃s sc̃i: Qͥb meritis. nͥ¬
ꝑ grãm dĩ meruimus fieri templũ d̾i: Qntũ gͦ possum
cũ ipsius adiutorio laboremꝰ. ne ds̃ nr̃ ĩ templo suo hoc ẽ
ĩ nob̃ ipsis inueniat. qd ocłos sue maiestatis offendat:
s habitacłm cordis nr̃i euacuetur uicus. ⁊ uirtutib re

Expanded text:
stivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templum sunt Spir gratiam Dei meruimus fieri templum Dei, quantum possumus cum Dei adjutorio laboremus, ne Deus noster in templo suo, hoc est in nobis ipsis inveniat quod oculos suae majestatis offendat; sed habitaculum cordis nostri evacuetur vi
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat. Due ienĩ condite sũt domꝰ ob signifi¬
cationẽ utriusq ppłi in candẽ fidẽ uenturi: uidei
salicet ⁊ gentilis. Unde bñ taberuaculũ sola plebs hebrea
condidit ĩ heremo: templi aũ structurã ꝓseliti id ẽ ad¬
uene de gentib qtqt᷑ ĩ ppło isrł tunc inueniri poterat

Expanded text:
sunt conditae domus ob significationem utriusque populi, in eamdem fidem venturi, Judaei, scilicet, et gentilis. Unde bene tabernaculum sola plebs Hebraea condidit in eremo, templi autem structuram proselyti, id est, advenae de gentibus quotquot in populo Israel tunc inveniri poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
uitus. ueneficia. inimicitie. cõtentiones. emulationes.ire
rixe. dissensiones. hereses. ĩuidie. homicidia. ebrietates.
cõmessationes. ⁊ his similia. Uultis audire an arbores.
q̃ tales fructus faciunt. ad et̃ni regis templũ celeste ꝑti¬
neãt: Subungit apls diceus. Que p̃dico uob sicut pre¬
dixi: qm̃ qui talia agunt regnũ dĩ ñ cõsequent᷑. Bone
quoq arboris fructus subsequent̃ enumerat: cũ ait. fru¬
ctus aũ sp̃s ẽ: caritas. gaudiũ. pax. patientia. bonitas.
benignitas. fides. mansuctudo. cõtinentia. De quib ⁊ alias
ad monens ait. Ut filu lucis ambulate. fructꝰ enĩ lucis.
ẽ ĩ om̃i bonitate. ⁊ iusticia ⁊ ueritate. Qͥ nimirũ fructꝰ:

Expanded text:
irae, rixae, dissensiones, haereses, invidiae, homicidia, ebrietates, comessationes, et his similia . Vultis audire an arbores quae tales fructus faciunt ad aeterni Regis templum coeleste pertineant? Subjungit Apostolus, dicens: Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum fruc
Abbreviated transcription (Latin):
illustris anima. int̾̃ stupendas remuneratoris sui cõstituta
diuitias: ineffabilib regine hꝰ u̾bis uti ad dm̃ poterit di¬
cens. Uerus ẽ sermo quẽ auduu ĩ t̾ra mea. suꝑ sermonib
tius: maiora sunt sapientia ioꝑa tua ꝙͣ. rumor quẽ audiui. Et re¬
uera id qd̃ parat d̾s̃ diligentib se fide ñ cõp̃hendit᷑: spe ñ
attingitur: caritate ñ capit᷑: desiderio ñ tnsgredit᷑. Acqͥri
potest: estimari ñ potest. Habebit de ꝑceptione fructũ: ñ
habebit de satietate fastidiũ. Ad que bona uos ꝑducat: qui

Expanded text:
et illustris anima inter stupendas remuneratoris sui constituta divitias, ineffabilibus reginae hujus verbis uti ad Deum poterit dicens: Verus est sermo, quem audivi in terra mea super sermouam rumor quem audivi. Et revera id quod parat Deus diligentibus se, fide non comprehenditur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos bona perducat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm colimꝰ: ut sicut ornatis studiosius eiꝰde eccłie parietib
plurib accensis luminarib. amplificato numero lectio¬
nũ. addita psalmoꝵ melodia. letis noctẽ ugiliis ex more
tͥnsegimꝰ: ita etiã penetralia cordiũ nr̃oꝵ. semꝑ necessa¬
riis bonoꝵ oꝑm decoremꝰ oruatib: semꝑ ĩ nob̾ flãma di¬
uine parit̃ ⁊ fr̃ne caritatis augescat: semꝑ ĩ scũario pecto¬
ris nr̃i celestiũ memoria p̃ceptoꝵ. ⁊ euanglice lectionis dul¬
cedo scã resonet. Hi st̃ enĩ fructus bone arboris: hic boni
thesaurꝰ cordis. Hec fundam̃ta sapientis architecti: q̃ nob
hodierna scĩ euangłu lectio cõmendat. ñ nos fornã solũ¬
mͦ.s uirtutẽ potius habere pietatis. Qd̃ etiã mystica uete

Expanded text:
 quam colimus, ut sicut, ornatis studiosius ejusdem ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminaribus, amplificato numero lectionum, addita psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more transegimus, ita etiam penetralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habe
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ. qui fect utraq unũ: soluens inimicitias int̾ dm̃ ⁊ ho¬
minẽ in carne sua. Uenit post ueteres ⁊ ꝓfanas suꝑstitio¬
nes audire ⁊ discere de fidei illuminatione ⁊ uidicio futuro.
gente uideoꝵ. sicut prius synagoga solos habuit hebre¬
os: s totuis mundi gentib diu̾sisq nationib. Uenit gͦ
camelis portantib. id ẽ ex gentili ppło uenientib : qͥ pͥus
fuerãt ex uicioꝵ feditate distorti. ⁊ maloꝵ onere curui: ac
peccatoꝵ prauitate deformes. Cũ his tantũ munerib re¬
gina hec ingreditur ad pacificũ regẽ xp̃m: exhibens fi¬
dei aurũ. puritatiꝰ incensa p̃ciosa. splendoresq gẽmarũ: moꝵ

Expanded text:
ns inimicitias inter Deum et hominem in carne sua . Venit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione et judicio futuro, gente Judaeorum, sicut prius Synagoga solos habuit Hebraeos; sed totius mundi gentibus diversisque nationibus. Venit ergo camelis portantibus, id est, ex Gentili populo venientibus, qui prius fuerant ex vitiorum foeditate distorti, et malorum onere curvi, ac peccatorum pravitate deformes. Cum his tanquam muneribus regina haec ingreditur ad pacificum regem Christum, exhibens fidei aurum, puritatis incensa pretiosa, splendoresque gemmarum, morum
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã ꝓ potestate. Qͥd enĩ sola ꝓdess bonitas: ubi ñ erat.
panis. unde turba esurien ᷤ pasceretur: Nisi bouitati ad¬
ess potestas: ieiuna illa turba ⁊ esuriens remaneret. De¬
uiq: discipuli qui erãt cũ dño in fame uꝑsi turbas¬
uolebãt pascere. ut ũ remanerẽt inanes: s unde pasceret̃
ñ habebãt. In t̾rogauit dñs unde emerent᷑ panes ad tur¬
bas pascendas: ⁊ ait scͥptura. Hoc aũ dicebat temptans
eũ: discipulũ scilicet philippũ quẽ introgauerat. Ipse
enĩ sciebat: qͥd ess facturꝰ. Scdm Iohanuem.

Expanded text:
verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis, unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesset potestas, jejuna illa turba et esuriens remaneret. Denique et discipuli qui erant cum Domino in famevolebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid e
Abbreviated transcription (Latin):
conclidit. Utraq enĩ doniꝰ firmit̃ fundata esse refert᷑ ta¬
b̾naculũ quidẽ quia cõpactos de tabulis habebat parie¬
tes suꝑ bases argenteas: templũ autẽ suꝑ lapides q̃dros
omue factũ. ⁊ templũ iitꝰ ornatũ ac desuꝑ tectũ fulge¬
bat. Aucũ etiã de thesauro bono optimũ ꝓferebatur: de
quo ⁊ tab̾naculi parietes. uitus ac foris uestiti. ⁊ templi
ũ tantũ parietes uerũ etiã laquearia. trabes. ostia. poste
pauiãta erãt coopta: s ⁊ uasa uel utensilia domꝰ utͥ¬
usq cotucta peue aurea: ueq hec nͥ de auro purissimo fie¬
ri licebat. fructus etiã arboꝵ qui ĩ domo dñi offerebant᷑.
purissismi: exqͥsiti. esse uidebant᷑: hoc ẽ uitis. oliue. thu

Expanded text:
condidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum autem super lapides quadromne factum, et Templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebant, de quo parietes intus et foris vestiti, Templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes, et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa, vel utensilia domus utriusque cuncta pene aurum, neque haec, nisi de auro purissimo, fieri licebat. Fructus etiam arborum, qui in domo Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis,
Abbreviated transcription (Latin):
enit eccłia ad reclep̃torem ⁊ eruditorẽ suũ: ut de stulticia
erroris doctrinã ꝑciperet ueritatis. De qͣ plenuis sicut
audiuimꝰ regnoꝵ scribit hystoria: ita dicens. Et ingressa
regina ihrłm. cũ multo comitatu ⁊ diuitus. cũ camelis por¬
tantib aromata. ⁊ aurũ infinitũ nimis. ⁊ gẽmas p̃ciosas.

Expanded text:
enit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et g
Abbreviated transcription (Latin):
.i qͣsi hoc ꝓlato ꝓbauerit qd uolebant. statim intulerit
ñ ẽ ds̃ mortuoꝵ. s uiuentiũ. Cuius rei. turbe quoq:
circũstantes misteriũ cognoscentes: admirati st̃ in doctͥ
na responsionis eius. Supͣdiximꝰ saduceos nec angłm. nͦ
sp̃m. nec resurrectionem corpoꝵ conficentes: animarũ:
interitũ p̃dicasse. Hi qͥnq tantũ libros moysi recipieba
ꝓpħ̾arũ uaticinia respuentes. Stultũ gͦ erat inde ꝓfer
testimoniũ: cuiꝰ auctoritatẽ ñ sequebant᷑. ẜorm ad
mortuoꝵ. s uiuentiũ: ut cũ ꝓbauerit animias ꝑmaue
post mortẽ. neq enĩ poterit fieri ut eoꝵ ess ds̃. qui¬

Expanded text:
tim intulerit: Non est Deus mortuorum, sed viventium. Cujus rei turbae quoque circumstantes, mysterium cognoscentes, admiratae sunt de doctrina et responsis illius. Supra diximus Sadducaeos, nec angelum, nec spiritum, nec resurrectionem corporum confitentes, animarum quoque interitum praedicasse. Hi quinque tantum libros Moysis recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, cujus auctoritatem non sequebantur. Porro ad mortuorum, sed viventium, ut comprobaret animas permanere post mortem. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiã suã: ⁊ qnͣdo se aliqͦ crimine uulneratũ esse
cognouerit. pꝰ mrationib ieiunuis. uł elemosinis studeat
mundare conscientiã suã: ⁊ sic eucharistiã p̃sumat accipe
Si enĩ agnoscens reatũ suũ ipse se adiuino altari sub¬
duxerit cito ad indulgentiã diuine miscdie ꝑueniet: qͥa
sicut qͥ se exaltat humiliabitur: ita econtͣrio qui se humi¬
liat exaltabit᷑. Qͥ enĩ sic̃ dixi agnoscens reatũ suũ ipse se

Expanded text:
ntiam suam: et quando se aliquo crimine vulneratum esse cognoverit, prius orationibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam; et sic Eucharistiam praesumat accipere. Si enim agnoscens reatum suum, ipse se a divino altari subduxerit, cito ad indulgentiam divinae misericordiae perveniet: quia sicut qui se exaltat humiliabitur; ita e contrario qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se
Abbreviated transcription (Latin):
euertit dicens. Si ñ remiseritis unusqͥsꝙ fr̃i suo: decordib¬
cũ ⁊ dicentes. Si licet homini dimittere uxorẽ suã. qͣcq
de causa: De galilea uenerat ad iudeã: iccirco phariseoꝵ
scribarũq faccio int̾rogat eũ. utrũ liceat homini dimit¬
tere uxorẽ suã qualibet causa: ut qͣsi cornuto eũ teneat¬
sillogismo: ⁊ qd̃cunq responderit captioni pateat. Si di¬
xerit dimittendã esse uxorẽ qͣlibet ex causa ⁊ ducendas alias:
pudicitie p̃dicator sͥ uidebit᷑ docere contraria. Si aũ respon
tenebit᷑ : ⁊ adu̾sũ doctrinã moxsi. ac ꝑ moysen dei famu¬
lũ datã facere. Igitur dñs sic responsionẽ temꝑat. ut deci¬
pulã tñseat. scͥpturarũ scãrũ adducens testimoniũ. ⁊ na¬

Expanded text:
evertit, dicens: Si non remiseritis unusqevertit, dicens: Si non remiseritis unusqet dicentes: Si licet homini dimittere uxorem suam quacumque ex causa? De Galilaea venerat ad Judaeam: idcirco Pharisaeorum Scribarumque factio interrogat eum: utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut qsyllogismo, et quodcunque responderit captioni pateat. Si dixerit dimittendam esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiae praedicator sibi docere contraria videbitur. Sin tenebitur, et adversus doctrinam Moysi ac per Moysen Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsdã istũ qui debebat decẽ milia talentoꝵ diabolum
int̾p̃tari: ciuꝰ uxorẽ ⁊ filios uenundatos. ꝑseuerante illo
in malicia. insipientiã. ⁊ malas cogitationes intelligi us¬
uolt. Sic̃ enĩ iusti uxor dicit᷑ sapientia: sic uxorẽ ĩuisti et
peccatoris appellari stulticiã. S quomͦ ei dimittat dñs de¬
cẽ milia talerita. ⁊ ille nobis conseruis sius centũ dena¬
rios ñ dimiserit: nec eccliastice int̾p̃tatioius ẽ: nec a pru¬
dentib uiris recipiende.
Sie ⁊ pat̾ m̃s celestis faciet uobis: si ñ remiseritis unꝰqͥsq
frĩ suo de cordib ur̃is. formidolosa sententia: si iuxta
uxãm mentẽ sententia dĩ flectit᷑ atq nutatur. Si parua
fr̃ib ñ dimittimꝰ: magna nob̾ adõ ñ dimittunt᷑. Et qͥa
potest unusqͥsq dicere nichil habeo contͣ illũ. ipse nouit. ha¬
bet dñi iudicẽ. ñ mͥ cure ẽ quid uelit agere. ego ignoui ei:
confirmat sententiã suã: ⁊ omnẽ simulationẽ ficte pacis.

Expanded text:
 istum qui debebat decem millia talenta, diabolum interpretari, cujus uxorem et filios venundandos perseverante illo in malitia, insipientiam et malas cogitationes intelligi volunt. Sicut enim justi uxor, dicitur sapientia: sic uxorem 144 injusti et peccatoris, appellari stultitiam. Sed quomodo ei dimittat dominus decem millia talenta; et ille nobis conservis suis centum denarios non dimiserit, nec Ecclesiasticae interpretationis est, nec a prudentibus viris recipiendae. et Pater meus coelestis faciet vobis, si non remiserit unusquisque fratri suo de cordibus vestris. Formidolosa sententia, si juxta nostram mentem sententia Dei flectitur atque mutatur. Si parva fratribus non dimittimus, magna nobis a Deo non dimittentur. Et quia potest unusquisque dicere: nihil habeo contra eum, ipse novit: habet Deum judicem, non mihi curae est, quid velit agere, ego ignovi ei; confirmat sententiam suam, et omnem simulationem fictae pacis
Abbreviated transcription (Latin):
ogo uos frs: diligent attendite. Si ad mensã cuiꝰcũq
potentis hominis nemo p̃sumit cũ uestib conscissis
⁊ inqͥnatis accedere: qͣntomagis a cõiuuio et̾ni regis. id
ẽ ab altari dñi debet se unusquisq inuidie uł odii uene¬
no ꝑcussus. iracundie furore repletus cũ reuerentia ⁊ hu¬
militate subtrahere: ꝓpt̃ illud qd̃ scͥptũ ẽ. uade pͥꝰ reconci¬
liari frĩ tuo. ⁊ tunc offeres munꝰ tuũ: Et iter̃. Amice: qͦmͦ
huc intrasti ñ habens uestẽ nuptialẽ: Hoc enĩ habet tex¬
tus euanglice lectionis. qd qͥdã fecerit nuptias filio suo:
⁊ intͣuerit ut uideret simul discumbentes: ⁊ uidens ibi
hominẽ ñ habentẽ uestem nuptialẽ. dixit ad eũ. Amice:
quomͦ huc intͤsti ñ habens uestẽ nuptialẽ: Et illo obmute¬

Expanded text:
Rogo vos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis t inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae veneno repletus, avaritiae militate subtrahere, propter illud quod scriptum est: Vade prius reconciliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptiale
Abbreviated transcription (Latin):
tatis hypocrite: Prima uirtus ẽ respondentis int̾ro¬
gantiũ mentẽ cognoscere : ⁊ ñ discipulos s temptatores
uocare. Hypocrita gͦ appellat᷑ qͥ aliud ẽ ⁊ aliud simulat:
id ẽ aliuid oꝑe agit alud uoce p̃tendit. Ostendite mͥ nũ¬
ent̃ agit: ut suis potissimũ temꝑtatores sermonib con¬
futentur. Ostendite inqtͥ mͥ tlenariũ. Hoc ẽ genus nũiui
qd̃ ꝓ decem nũmis imputabat᷑: ⁊ habebat imaginẽ cesa¬

Expanded text:
e? Prima virtus est respondentis, interrogantium mentem cognoscere, et non discipulos, sed tentatores vocare. Hypocrita ergo appellatur, qui aliud est, et aliud simulat, id est, aliud opere agit, aliud voce praetendit. Ostendite mihi nuenter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem C
Abbreviated transcription (Latin):
ciens uoluntatẽ. Et audientes admirati st̃. Qͥ credere de¬
buerãt ad tantã sapientiã: mirati sunt. qd calliditas coꝵ
insidiandi ñ inueniss locum. Et relicto eo abiert̃: infide¬
litatẽ pariter cũ miracło reportantes.
N illa die accessert̃ ad iñm saducei: qͥ dicunt resurrectio¬
nẽ ñ esse. Due erat hereses ĩ uideis: una phariseoꝵ ⁊ alta̾
saduceoꝵ. Pharisei traditionũ ⁊ obseruationũ qͣs illi deute¬
rosis uocãt iusticiã p̃ferebãt. inde ⁊ diuisi uocabãt᷑ a ppło:
laducei autẽ qui int̃p̃tabant᷑ iusti ⁊ ipsi uendicabãt sͥ qd¬

Expanded text:
audientes, mirati sunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam mirati sunt, quod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Et, relicto eo, abierunt. Infidelitatem pariter cum miraculo reportantes. In illa die accesserunt ad illum Sadducaei, qui dicunt ndatum. Duae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem, qui interpretant
Abbreviated transcription (Latin):
ti. s p̃sentie corporali. Salutẽ itaq filio petut. ettam̃ in
fide dubitauit: quia eũ adquẽ uenerat. ⁊ potentẽ ad curan¬
dũ credidit: ⁊ tam̃ morienti filio esse absentẽ putauit.S
dũs qͥ rogatur ut uadat: quia ñ desit ubi inuitat᷑ indi¬
cat. Solo iussu salutẽ reddidit: qͥ uoluntate omĩa crea¬
uit. Qua in re hoc ẽ nob̃ sollerter intuendũ: qd̵ sicut e¬
uangłista alio testante didicimꝰ. centurio ad dñm uenit
dicens. Dñe puer m̃s iacet paraliticus ĩ domo: ⁊ male tor¬
quet᷑. Cui a inu ꝓtinus respondetur. Ego ueniã: ⁊ cura
bo eũ.
uid ẽ qd̃ regulus rogat ut ad eius filiũ m̃c uenrat. ⁊
tam̃ ire corꝑalit̾ recusat: ad seruũ uͦ centurionus ñ in¬
uitatur.: i tam̃ se corꝑalit̃ ire pollicetur: Reguli filio per
corꝑalẽ p̾sentiã ñ dignatur adesse: centurioniᷤᷤ seruo ñ
dedignatur occurrere. Qd ẽ hoc nͥ qd̃ suꝑbia nr̃a retun¬
ditur: qui in hominib ñ naturã qua ad imaginẽ dĩ fa¬

Expanded text:
t, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui voluntate omnia creavit. 2. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quod, sicut evangelista alio testante didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo mea, et male torquetur. Cui a Jesu protinus resbo eum uid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei fa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa qui fecit ab mitio. masculũ ⁊ feminã secit eos: Hoc ĩ ex¬
drdio geneseos scriptũ ẽ. Dicendo aũ masculũ ⁊ feminã:
ostendit scd̃a uitanda cõuigia. Non enĩ ait masculũ:
feminas qd̃ ex pͥoꝵ repudio querebat᷑ : s masculũ ⁊ femi¬
nã: ut unius conuigis consortia necterent᷑. S̾. Matheum.¬

Expanded text:
uia qui fecit ab initio masculum et feminam fecit eos. Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia; non enim ait masculum et feminas, quod ex priorum repudio quaerebatur, sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortia necterentur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic in resurrectione ñ nubẽt. neq nubentur. Resurgent gͦ
corꝑa: que possunt nubere ⁊ nubi. Nemo qͥpꝑe dicit de
tam̃ alia ratione ñ nubunt. Qd̃ autẽ infertur. s sunt sic̃
angli dei in celo: spiritalis reꝓmittit᷑ cõu̾satio. De resurrecti¬

Expanded text:
Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de tamen alia ratione non nubunt. Quod autem infertur, Sed sunt sicut angeli Dei in coelo , spiritalis repromittitur conversatio. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uxore ducta: defunctꝰ ẽ. Et reliqͣ. Qͥ resurrectionẽ corpoꝵ
ñ credebat. ÷ animas putabãt interire cũ corporib: re¬
cte istiusmodi fingunt fabulã: q̃ deliram̃ti arguat eos.
qͥ resurrectionẽ assert̃ mortuoꝵ. P ocest autẽ fieri: ut ue¬
re ĩ gente eoꝵ aliqnͣdo hoc acciderit. In resurrectione gͦ
cuius erit de septem uxor: Om̃s enim habuert̃ eã. Tur¬
pitudinẽ fabule opponut: ut resurrectionis denegent ue¬
ritatẽ. Respondens m̃e: ait illis. Erratis: nescientes scͥptu¬
ras neq urtutẽ dĩ. Propterea errãt: quia scͥpturas nesci-
ut̃. Et qui scͥpturas ignorat cõsequent̃ nescuit uirtutem
dĩ: hoc ẽ xp̃m qui ẽ dĩ uirtus ⁊ dĩ sapientia. xii.¬
d resurrectione neq nubẽt neq nubent᷑. Latina cõsuetu
do: greco idioniati ũ respondet. Nubere enĩ ꝓpͥe dicuntur
mulieres: ⁊ uri uxores ducere: s uos simplicit̃ dictũ
intelligamꝰ. qd nubere de uiris ⁊ nubi de uxorib scͥptũ sit.

Expanded text:
ncta est. Qui resurrectionem corporum non credebant, et animam putabant interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos, qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri, ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus erit de septem uxor? Omnes enim habuerunt eam. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Respondens autem Jesus, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Prunt, et quia Scripturas ignorant consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc est Christum, qui est Dei virtus, et Dei sapientia. In resurredo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprimulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
subleuant᷑. In imo qͥpꝑe cogitationẽ ponere: qͥd ẽ aliud qͣm
quedã ariditas mentis: Qͥ aũ intellectu celestiũ iã ꝑ scã de¬
giori alim̃to ꝑinguescũt. Hac enĩ puiguidine saginari psal¬
mista cõcupiuerat: qͥ dicebat. Siẽ adipe ⁊ pinguedine re¬
pleat᷑ anuna mea.

Expanded text:
suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud, quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta degiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari psalmista concupierat, cum dicebat: Sicut adipe et pinguedine rpleatur anima mea
Abbreviated transcription (Latin):
festius fiat: dicamꝰ sub exemplo. Siqͥs urm̃ cõmiserit adui¬
teriũ. homicidiũ. sacrilegiũ. maiora crimina: decẽ milia
talentoꝵ rogantib dimittunt᷑: si ⁊ ipsi dunittãt minora
peccantib. Si aũ ob factam cõtumeliã siniꝰ ĩplacabiles.:
ꝓpt̾ amarius u̾bũ ꝑꝑetes habeamꝰ discordias: ñne nob̃ uide¬
niut recte redigendi ĩ carcerẽ. ⁊ sub exemplo oꝑis uñ hor a¬
gere. ut maiorum nob delictoꝵ uenia ñ relaxetur:x¬

Expanded text:
festius fiat dicamus sub exemplo: Si quis nostrum commiserit adulterium, homicidium, sacrilegium, majora crimina decem millia talentorum rogantibus dimittuntur, si et ipsi dimittant minora peccantibus. Sin autem ob factam contumeliam simus implacabiles, et propter amarum verbum perpetes habeamus discordias, nonne nobis videmur recte redigendi in carcerem, et sub exemplo operis nostri hoc agere, ut majorum nobis delictorum venia non relaxetur
Abbreviated transcription (Latin):
cce qͥlẽ sententiã merebitur audire: qui ad ii Fei. Totad̾.¬
conuiuium nuptiale. id ẽ ad altare dñi. aut ebriosus
aut adulter. aut odiũ ĩ corde retinens p̃sumit accedere.
ñqͣm uelimus admittere. aut si admissa fuerit sine ulla
mora. penitentia uł pacestudeamꝰ sanare: ⁊ largiorib ele¬
inosinis festinemꝰ abluere: ne forte si cũ peccatoꝵ uulneri¬
br ante tribunal et̾ni iudicis uenerimꝰ: ab illa et̃na eccła. ab
illa celesti ihrłm. ꝑpetua excõmunicatione separem᷑. Hec gͦ
cogitantes frẽs kmñi tam casti ⁊tam sobrii. ⁊ tã pacifici. ad
istud altare dõ auxiliante studeamꝰ accedere: ut ab illo et̃¬
no altari ñ mereaniur excludi. Q eiũ ad istud altare casto
corpore ⁊ mundo corde. cũ secura ⁊ munda conscientia uenerit᷑:
ad illud altare qd̃ incelis ẽ. felici tͥnsmigͣtione ꝑueniet. R¬

Expanded text:
cce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa charissimi, tam casti, tam sobrii, et tam pacifici ad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere, ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde, cum munda et secura conscientia venerit; ad illud altare quod in coelis est, felici transmigratione perveniet.
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ sub cesare augusto iudea subiecta romanis. qͣndo
in toto orbe ẽ celebrata descͥtio. stipendiaria facta
fuerat: uerit ĩ ipło niagna seditio. dicentib aluis ꝓ securi¬
tate ⁊ quiete ꝗͣ romani ꝓ om̃ib militarẽt debere tͥbuta pꝑ¬
solui: phariseis uͦ qͥ sͥ applaudebat̃ iusticiã. cõtͣrio niten¬
tib ñ debere ppłm dĩ. qui decimas solueret ⁊ pͥmitiua
daret. ⁊ cetera que in lege scripta sunt. humanis legib
subiacere. Cesar augustus herodem filiũ antipatri. alie¬
iugenã ⁊ ꝑselitum regẽ uideis cõstituerat: qͥ tͥbutis pre¬
ess. ⁊ romano pareret imꝑio. Mittunt gͥ pharisei disci¬
pulos suos cũ herodianis. id ẽ militib herodis: seu quos
illudentes pharisei. qͥa romanis tͥbuta soluebat. herodiano
uocabãt. ⁊ ñ diuino cultui deditos. Qͥdã latinoꝵ ridicu¬
le herodianos putant. qͥ herodẽ xp̃m esse crederẽt: qd nꝰꝙͣ
om̃ino legimꝰ. Magister scimꝰ qͥa uetax es. ⁊ uiã dĩ in

Expanded text:
cta Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis pro securitate et quiete, quia Roma pro omnibus militaret, debere tributa persolvi; Pharisaeis vero qui sibi plaudebant in justitia e contrario nitentibus non debere populum Dei qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei, quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos putant, qui Herodem Christum esse crederent, quod nusquam omnino legimus. Magister, scimus quia verax es et viam Dei in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd ⁊ hic ꝑ nuptias p̃sens ecclã. ⁊ illic ꝑ cenã et̾nũ ⁊ ultimũ
cõuiuiũ designatur: qͥa ⁊ hãc ñ nulli exituri intrant: ⁊ ad
illud qͥsqͥs semel intͣuerit. ulterius ñ exibit. At siqͥs forte con¬
tendat hanc eandẽ esse lectionẽ: ego melius puto salua fide
alieno intellectui cedere. qmͣ contentionib deseruire: qm̃ ⁊
intelligi cõgrue forsitan potest. qͥa de ꝓiecto eo qͥ c̃ nuptiali

Expanded text:
d et hic per nuptias praesens Ecclesia, et illic per coenam aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit. At si quis forte contendat hanc eamdem esse lectionem, ego melius puto, salva fide, alieno intellectui cedere, quam contentionibus deservire, quoniam et intelligi congrue forsitan potest quia de projecto eo qui cum nupti