comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te p̃u̾elint matris lacrimȩ fluentes carnẽ. aut
serui fuga. aut mors ancillaꝵ. aut frin morbosa
ualitudo: Siẽ inte caritas ordinata sciens p̃ponere
inp̾dã uolucrib iaceat. & paratũ hab̾e cor adsequen¬
dã dni uoluntate in eo quoduel flagellando ut par¬
cendo agere statuerit cũserus suis: Ełaec medita¬
re. in his esto. ut ꝓstctus tuus manifestussit in om̃ibus.
Obsecrote ut caueas ne maiorẽ tristiciam des bonis
fribus torpore tuo. quã laiciã alacritate iã dederas.
Commendare te aut̃ litteris quib uolusti. tã suꝑ¬
fluum putaui. quã siquis quã te mii eodẽ modo
com mendare uoluissa.

Expanded text:
te pervellunt matris lacrymae fluentes carne, aut te pervellunt matris lacrymae fluentes carne, aut servi fuga, aut mors ancillarum, aut fratrum morbosa valetudo? Si est in te charitas ordinata, scias praeponerin praedam volucribus jaceat, et paratum habere cor ad sequendum Domini voluntatem, in eo quod vel flagellando vel parcendo agere statuerit cum servis suis: haec meditare, in his esto, ut provectus tuus manifestus sit in omnibus . Obsecro te ut caveas ne majorem tristitiam des bonis ribus torpore tuo, quam laetitiam alacritate iam dederas; commendare autem litteris. quibus uoluisti, tam superfluum putaui, quam si quisquam te mihi eodem modo commendare uoluisset.
Abbreviated transcription (Latin):
sentiebam. Crucem eium nrãm dus quamportan a nob̾
iub& ut eum expeditissumt sequa mur. quid aliud
quam mortalitatẽ carnus huius significat: Ipsae nĩ
nos cruerat. doneo absorbtatur mors inuictoriam.
Crux gͦ haro ipsa crucifigendaẽ & trans figenda cla¬
ius timoris dñi. nesolutis & lib̾is membris reluctan¬
tẽ portare nom possis. Sequienĩ dñm nisi eã por¬
tins om̃ino nonuales. Nam quomodo eum sequeris
suam crucifexerunt cum passionib & desideriis.
Siquid sane pecunię restua familiarͥs hab& cuius
te implicari negotio necoport& nec dec&. reuera
tribuendumt᷑ matri ⁊ domesticis tuis. horum quippe
indigenta si paupib. utsis ꝑfectꝰ institusti distribue¬
re talia tui primum apuate locũ obtinere debent.
Si quis enim suis ⁊ maxime domesticis ait apłs ñꝓuid&.
reb suit collum exueris induendũ sapientiȩ uincu
us ꝓfectus a nob es. qͥd tibi nocent. aut quo pacto

Expanded text:
sentiebam. crucem enim nostram dominus. quam portari a nobis sentiebam. crucem enim nostram dominus. quam portari a nobis iubet. ut eum expeditissimi sequamur, quid aliud quam mortalitatem carnis huius significat? ipsa enim nos cruciat, donec absorbeatur mors in uictoriam. crux ergo haec ipsa crucifigenda est et transfigenda clauis timoris dei, ne solutis et liberis membris reluctantem portare non possimus. sequi enim dominum nisi eam portans omnino non uales; nam quo modo eum sequeris,suam crucifixerunt cum passionibus et desideriis. Si quid sane pecuniae res tua familiaris habet, cuius te implicari negotio nec oportet nec decet, re uera tribuendum est matri et domesticis tuis. horum quippe indigentia, si pauperibus, ut sis perfectus, instituisti distribuere talia tua. primum apud te locum obtinere debent; si quis enim suis et maxime domesticis, ait apostolus, norebus si. ut collum exueres induendum sapientiae uinculis, profectus a nobis es; quid tibi nocent, aut quo pacto
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾na ipsabeneficia. que tibi ad eneruationem
cordis enumerantur. habent prorsus locum
uult sequi. non impediat. Nonuult conuerti in melius.
caueat᷑ indetenus ꝑuertat & euertat. Quid inter ÷
utrũ inuxore aninitatre. dũ tam̃ inqualib& mulie¬
re eua uacuatur. Namista umbra pietatis defoliis
alius arboris uenit. quibus primum se parentes nri
in illa dam rabili nuditite texerunt. & quicquid
inillis uerbis atq suggestione quasi officiam tibi
caritatis obtendit. utte ager manissima & since¬
rissima euuingłii caritate detorqueat. Ad astutiam
serpentis ꝑtin&. et ad duplicitatẽ regis ulius. qͥ hab&
uiginti milia. quã nos docemur decẽ milium.
hocẽ cordis inquadm̃ quȩrimus simplicitate su¬
& sequere dñm. Nã cumte p̾sens anĩ aduerterẽ do¬
mesticis curis adiuino studio retirdan ferete po¬
cius & ducite aqruce tua. non eam teferre & ducere

Expanded text:
materna terrena ipsa beneficia, quae tibi ad eneruationem materna terrena ipsa beneficia, quae tibi ad eneruationem cordis enumerantur, habeant prorsus locum; uult sequi? non impediat. non uult conuerti in melius? caue, ne in deterius peruertat et euertat. quid interest, utrum in uxore an in matre, dum tamen Eua in qualibet muliere caueatur? nam ista umbra pietatis de foliis illius arboris uenit. quibus se primum parentes nin illa damnabili nuditate texerunt. Et quidquid in illis verbis atque suggestione quasi officium tibi charitatis obtendit, ut a germanissima atque sincerissima Evangelii charitate te detorqueat, ad astutiam serpentis pertinet, et ad duplicitatem regis illius qui habet viginti millia, quam nos docemur decem millium, hoc est, cordis, in qua Deum quaerimus, simplicitate suet sequere dominum. nam cum te praesentem animaduerterem domesticis curis a diuino studio retardari, ferri te potius et duci a cruce tua quam eam te ferre ac ducere
Abbreviated transcription (Latin):
tatis abiecit. Et eandẽ cęlestẽ ꝓpinquitatẽ in
disciptis sus commemorans. quosibi rursũ cori¬
sortio genetisis. cũ cȩteris scis uirgo illa coherera.
ostendit. Et ne asto salub̾rimo magisterio quo con¬
temni carnalẽ affectũ inparentib docuit. aimi¬
niculũ error acciꝑ&. quo matre habuisse aquib dã
negatus. alio loco disciploᷤ monuit. nesc patrem
in terris dicant hab̾e. ut quomodo illos habuisse
manifestũe patres. sicse habuisse matre manifes¬
tar&. Cuius tam̃ terrena cognatione contẽpta
contẽp nendaruĩ taliũ necessitu dinum disciptis prę¬
bera exemplum. hȩo gͦ interrũpunt᷑ uocibus
matris tue. & interhȩc locũ inuenit commemora¬
tio pregnantis atq lactantis utde adam & eua
alius nascereris adã & nutrireris. Respice potius.
respice adã scđm decȩlo. & porta iã cęlestis intaginẽ
sicut terreni portasti. immo & hic habeant locum

Expanded text:
tatis abiecit et eandem caelestem propinquitatem in tatis abiecit et eandem caelestem propinquitatem in discipulis suis commemorans, quo sibi rursum consortio generis cum ceteris sanctis uirgo illa cohaereret, ostendit. et ne isto saluberrimo magisterio, quo contemni carnalem affectum in parentibus docuit. adminiculum error ac ciperet. quo matrem habuisse a quibusdam negatur, alio loco discipulos monuit, ne se patrem in terris dicant habere, ut. quo modo illos habuisse manifestum est patres, sic se habuisse matrem manifestaret, cuius tamen terrena cognatione contempta contemnendarum talium necessitudinum discipulis praeberet exemplum. Haec ergo interrumpuntuv nocibus matris tuae et inter haec locum inuenit commemoratio praegnantis atque lactantis, ut de Adam et Eua alius Adam nascereris et nutrireris? respice potius, respice Adam secundum de caelo et porta iam caelestis imaginem, sicut terreni portasti. immo et hic habeant locum
Abbreviated transcription (Latin):
alcos filios. Unde nist ꝑalia membra quorũ enu¬
mero es Iustũ acdebitũ posct auxilium. huius¬
ne tu necessitates deseras. ad carnalia uerba c̃uer¬
teris. Nonne hacc grauiorib querelis insonat aurib
N onne cariora uscera & caestia ubera ostentat:
A dde uero eius susceptionẽ carnis. Necarnalib in he
mat̃. ne in his implicareris ad sumpta. Ad de
concepte seminib taliq inuitã nouã conubio
ꝓ create langutscis & contabescis inuetere homine:
Itane matrẽ terrena non habebat imperator tuus:
Quȩ tam̃ cũei nuntiar& agenti caelestia: respondit.
suã. nisi qͥfticerent uoluntatẽ patriseius. Inquo
numero ꝓfecto &iam ipsam matrẽ mariam benig¬
nus inclusit. Faciebat enĩ & illa uoluntatẽ patnis
ita optimus magist̃ atq diuinꝰs & mat̾nũ noi
quod ei quasi priuatum ꝓpriumq nuntiauerant.
quia t̾renũ erat in comparatione cęlestis ꝓpinqui¬

Expanded text:
alios filios, unde nisi per alia membra, quorum e nualios filios, unde nisi per alia membra, quorum e numero es, iustum ac debitum poscit auxilium? huiusne tu necessitates deserens ad carnalia uerba conuerteris? nonne haec grauioribus querelis insonat auribus? nonne cariora uiscera et caelestia ubera ostentat? adde uiri eius susceptionem carnis, ne carnalibus inhaer inproperat, ne his implicareris, adsumpta: adde . Talibus concepte seminibus talique in uitam nouam conubio procreate, languescis et contabescis in ueterem hominem! itane matrem terrenam non habebat imperator tuus? quae tamen cum ei nuntiaretur agenti caelestia. respondit: suam. nisi qui faceret uoluntatem patris eius. in quo numero profecto etiam ipsam Mariam benignus, inclusit: faciebat enim et illa uoluntatem patris. ita optimus magister atque diuinus et maternum nomen. quod ei quasi priuatum propriumque nuntiauerant, quia terrenum erat, in comparatione caelestis propinqui
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ & innobis & innris militia xp̃iana ut peri
mimus hortatur. Nec tamen ita ut ingratussit qͥsq
parentib & eadẽ ipsa benefita quib in hanc uitã
editus susceptus atq nutritus ẽ enumerata deride¬
at. serur& potius ubiq pietatẽ. Habent hec locum.
ubi maiora nonuocant. Mat̾ eccła: mater est
&tam matris tue. Haecuos dexp̃o concepit. haec
martyrũ sanguine parturiuit. hec sẽpit̾nã lucem
peꝑit. haec fidei lacte nutriuit. & nutnt eybos¬
quȩ maiora p̃parans quod adhuc paruuli & sine den¬
tib uagire uultis horrescit. Hacc mat̾ toto orbe
diffusa tamuariis multiplicibusq errorũ infesta¬
uonib agititur. ut ab ortiui iãfilii eius ad uersus
eam infrenis armis belligerare ñdubitent. Igna¬
uia &iam atq torpore quorũdã quos gremio ẽti
n& m̃brasia frigescere plurimis locis & fouendis
paruulis minus idonea fieri dol&. Unde nisi per

Expanded text:
affectum et in nobis et m nostris militia Christiana ut peri- I affectum et in nobis et m nostris militia Christiana ut peri- I mamus hortatur nec tamen ita, ut ingratus sit quisque parentibus et eadem ipsa beneficia, quibus in hanc uitam editus, susceptus atque nutritus est, enumerata derideat. seruet potius ubique pietatem; habeant haec locum, ubi maiora non uocant. Mater ecclesia mater est etiam matris tuae. haec uos de Christo concepit, haec martyrum sanguine parturiuit, haec in sempiternam lucem peperit, haec fidei lacte nutriuit et nutrit cibosque maiores praeparans, quod adhuc paruuli et sine dentibus uagire uultis, horrescit. haec mater toto orbe diffusa tam uariis et multiplicibus errorum infestationibus agitatur, ut abortiui etiam filii eius aduersus eam infrenis armis belligerare non dubitent. ignauia etiam atque torpore quorundam. quos gremio continet, et membra sua frigescere plurimis locis et fouendis paruulis minus idonea fieri dolet. unde nisi per
Abbreviated transcription (Latin):
talis qualis machabeorũ fuit. nec saltim simiis lace¬
demonus inatrib dequib memori&e proditũẽ. qđ
filiossuos ut ꝑt̾rena patria sanguinẽ funderent.
multo amplius atq ardentius incertamina bellica
quã signoꝵ sonitus excitabant. Nam mat̾ quete
ad discendã uitã remoueri acuris secularib non ꝑ¬
mittit. satis ostendit. quẽ ad modũ tesi opus cet
ad obeundã mortẽ penitus sđm repudiare pinit¬
ter&. Sed quid dicit: Aut quid alligat᷑. Porte
decẽ illos menses quibus uiscera eiꝰ onerasti. &. do¬
lores parturicionis aclabores educationis: hochoc
int̾fice uerbo salutari. hoc ꝑde matri. ut inuitã
act̾nã in utnies eam. Hoc mem̃to ut oderis in
ea sidiligis eam. Sityro xp̃ies. siturris fundunta
posunisti. nedicant transeuntes. Hic homocepit aedifi¬
cire. & nenpotuit consũ mare. Carnalis enĩ affectus
c̃ iste: & adhuc ueterẽ homine sonat. E inc carnalem

Expanded text:
talis, qualis Machabaeorum fuit, nec saltem similis Lacetalis, qualis Machabaeorum fuit, nec saltem similis Lacedaemoniis matribus, de quibus memoriae proditum est quod filios suos, ut pro terrena patria sanguinem funderent, multo amplius atque ardentius in certamina bellica, quam signorum sonitus excitabant. Nam mater quae te ad discendam vitam removeri a curis saecularibus non permittit, satis ostendit quemadmodum te, si opus esset, ad obeundam mortem penitus saeculum repudiare permitteret. 7. Sed quid dicit, aut quid allegat? Forte decem illos menses quibus viscera ejus onerasti, et dolores parturitionis, ac labores educationis. Hoc, hoc interfice uerbo salutari; hoc perde matris; ut in uitam aeternam inuenias cani: hoc memento ut oderis in ea, si diligis eam, si tiro Christi es, si turris fundamenta posuisti, ne dicant transeuntes: Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere. carnalis enim affectus est iste et adhuc ueterem hominem sonat. hunc carnalem
Abbreviated transcription (Latin):
nalẽ anime affectũ. quocũ impedim̃to future
uite p̃sens uita delectit. Hoce enĩ delectio quod
dictũe oderit animam suã & ꝑdat eam: quod
tamen diligendo fit. quando quidẽ aꝑtissi me
fructũ eiusdẽ anime ad quirende in eodẽ p̃cep¬
to cõmemorat dic̃. Quiꝑdiderit eã inisto scło
inuita aet̾na inueni& tam. itt deparentib res¬
tissime dicit᷑. ut quieos amat ꝑda ͣ tos. ñ more
parriadarũ int̾ficiens. sed spũali gladio uerbo
uiuere faciat. quo fr̃s sunt. quo cum filiis suis tẽ¬
poralib parentes aet̾nos dm̃ aeccłamq cognos¬
cunt. Eccete rapit studium ueritatis & cognos¬
cendę atque ꝑcipiendę uoluntatis di inscrip¬
turis scis. rapit cuangelice p̃dicationis officium
dat sig num dñs. ut uigilemus incastris. ut ae¬
dificemus turreͥm dequa hostẽ sempit̾ nę uitę
& ꝓspictit᷑ & ꝓpelleit ualeamus. Rapit militẽ

Expanded text:
nalem animae affectum, quo cum impedimento futurae nalem animae affectum, quo cum impedimento futurae uitae praesens uita delectat- hoc est enim, quod dictum est \'oder it animam suam\' et \'perdet eam\'. quod tamen diligendo fit, quando quidem apertissime fructum eiusdem animae adquirendae in eodem praecepto commemorat dicens: Qui perdiderit eam in isto saeculo. in uitam aeternam inueniet eam —, ita de parentibus rectissime dicitur, ut, qui eos amat. perdat eos non more parricidarum interficiens, sed spiritali gladio uerbi uiuere faciat. quo fratres sunt, quo cum filiis suis temporalibus parentes aeternos deum ecclesiamque cognoscunt. Ecce rapit te studium ueritatis et cognoscendae atque percipiendae uoluntatis dei in scripturis sanctis. rapit euangelicae praedicationis officium. dat signum dominus, ut uigilemus in castris. ut aedificemus turrem. de qua hostem sempiternae uitae et prospicere et propellere ualeamus. rapit militem
Abbreviated transcription (Latin):
deanuna sua cogit&. ut&iam inipsa pͥuatũ affectum
oderit. quipeul dubio temporalis ẽ. Diligat autem
inea communionẽ societatẽq illam. quadictum est
trit illis indm̃ anima & cor unũ. Sic eni anima
tua nonẽ ꝓpria. sed om̃ium frm̃. quoꝵ &iam
anime tue sunt. uł potius quorũ animȩ cũtua
non anime. sed anima unaẽ xp̃iana. unica quȩ
demanu canis ut eruatur cantat inpsalmis: in
de ad contẽptũ mortis facillune ꝑurenitur. Nec
suscenscant parentes. hoc p̃ciꝑe dñm ut eos oderimꝰ.
quando nob̾ hoc deanima nt̃a p̾cipit̾. Namsicut
nuno deanima iubaẽ ut eam propt̾ xp̃m cũparen¬
tibus oderimꝰ. ita quod alio loco de anima idemdns
Quiamat inquit animã suam. ꝑd& cam. Dicam &ũ
fidenter. qui amat parentes suos ꝑd&r eos. Dcanima
quippe hoc ibi dix̃ oderit. ađ hic ꝑd&. Sicut
bile nestisẽ. & tamen ual& ut interimat in se car¬

Expanded text:
de anima sua cogitet. ut etiam in ipsa priuatum affectum de anima sua cogitet. ut etiam in ipsa priuatum affectum oderit, qui procul dubio temporalis est, diligat autem in ea communionem societatemque illam, qua dictum est: Erat illis in deum anima et cor unum. sic enim anima tua non est propria sed omnium fratrum, quorum etiam animae tuae sunt uel potius quorum animae cum tua non animae sed anima una est. Christi unica, quae de manu canis ut eruatur, cantat inde ad contemptum mortis facillime pervenitur. 5. Nec succenseant parentes hoc praecipere Dominum ut eos oderimus, quando nobis hoc de anima nostra praecipitur. Nam sicut nunc de anima jubetur, ut eam propter Christum cum parentibus oderimus; ita quod alio loco de anima idem Dominus Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam . Dicam etiam fidenter: Qui amat parentes suos, perdet eos. De anima quippe hoc ibi dixit, oderit, quod hic, perdet. Sicut bile nefas est, et tamen ualet, ut interimat in se car
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾as. & fr̃ xp̃s. ineadẽ caritatis Societate pro¬
mittitur. harc aet̾na sunt. hȩc nulla temporis
quanto minus pͥuato sedcommnuni potius iure ob¬
tiuenda p̃dicantur. Potes hoc facillime iuipsa
tua matre cognoscere. Nam undete nunc in retitũ
in uoluit. & ab instituto cursu retardatũ reflectit¬
& curuat. nisi ex quo tua ꝓpria mat̾ẽ: Nam
exquo soror ẽ. om̃ium. quibus pat̾ẽ ds̃ & inater
aeccta. tañte non impedit. quã neq me neq
oñs fr̃s nr̃os. quitã non priuata sicut tu in domo
u̾rã. sed publica in domodĩ caritate diligimus.
Qđ ergo tuilli & um carnali sollicitudine ad nec¬
itrss: ad sortẽ ualert deb&e fimiliarius colloqͣndo.
& aꝑtiore unua consulendi. ut hoo ipsũ qđ ote pͥua¬
tim diligit. intficiatur inea. nequod ex utero suo
tegenuit piuris pendit. quam quos exutero aecłȩ
genitae ticum. Quod aut̃ dematie dixi. hoc decali
cettra ꝓpinquitate intellegendum ẽ. hoc eiam qͥs

Expanded text:
ater Christus in eadem caritatis societate promittitur. haec aeterna sunt: haec nulla temporis quanto minus priuato sed communi potius iure obtinenda praedicantur. Potes hoc facillime in ipsa tua matre cognoscere. nam onde te nunc inretitum inuoluit et ab instituto cursu retardatum reflectit et curuat. nisi ex quo tua propria mater est? nam ex quo soror est omnibus. quibus est pater deus et mater ecclesia, tam te non impedit quam neque me neque omnes fratres nostros, qui eam non priuata sicut tu in domo uestra sed publica in domo dei caritate diligimus. quod ergo tu illi etiam carnali necessitudine adnecteris, ad sortem ualere debet familiarius conloquendi et apertiore ianua consulendi. ipsum, quo te priuatim diligit, interficiatur in ea, ne. quod ex utero suo te genuit. pluris pendat, quam quod ex utero ecclesiae genita est tecum. quod autem de matre dixi, hoc et de tali cetera propinquitate intellegendum est. hoc etiam quisque
Abbreviated transcription (Latin):
oruno Dilec uissiaio & desiderantissi mo
st̃lito: Augustinus in dnõsaluttin. Legiepłam
quã misisti fr̃ibus consolarite cupiens. quod multis
temptationib tua tyrocinia quacuntur: in qua & ã
insinuasti desidtrare te litieras meas condolui frater.
& cessart abscribendo non potui. uenon solum
tuo sed &um meo desiderio negarẽ. quod ine uide.¬
tyronem: castra nedeseras. inquibus tibi &um
nulla exparte peuetrare ulle temptitiones ualent.
Inde & ucti in aduersariũ tela quecũ graui pondere
ueniunt. & ꝓspecti fir mo munimine deuitantur
cũrege quibab& iuginti milia instructione decẽ
milium idoneũ eẽ debere p̃monuit. Sed paulo
odit patremsuũ ⁊ mattẽ ⁊ uxorẽ i filios ⁊i fr̃s. & tu¬
suam. non potest meus eẽ discipis. Etsinon tule¬
rit cruce suim & uentrit postme. non potest meus
eẽ dicipłs. Deinde sub iungit. Quis ex uob̾ uolens
turrim edificare nonpͥus sed& ⁊ cõputat sumptus

Expanded text:
ctissimo et desiderantissimo fratri LAETO, AUGUSTINUS, in Domino salutem. 1. Legi epistolam quam misisti fratribus, consolari te cupiens quod multis tentationibus tua tirocinia quatiantur; in qua etiam insinuasti desiderare te litteras meas. Condolui, frater, et cessare ab scribendo non potui, ne non solum tuo, sed etiam meo desiderio negarem quod ti profiteris, castra ne deseras, in quibus tibi etiam nulla ex parte penetrare ullae temptationes ualent; inde et iacta in aduersarium tela graui pondere ueniunt et prospecta firmo munimine deuitantur.cum rege, qui habet uiginti milia, instructione decem milium idoneum esse debere praemonuit.  1 Sed paulo odit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratsuam. non potest meus discipulus esse; et si non tulerit crucem suam et uenerit post me, nonpotest meus esse discipulus. deinde subiungit: Quis ex uobis nolens turrem aedificare non primo sedet et computat, s
Abbreviated transcription (Latin):
cruninis in explanatione scripturarũ diuersas
inaioꝵ sententias ponere. & heres insceleratissimã
rursu inȩccłam introducere. Sinaũt hȩc nobis
incũbit necessitas. ut uideos cũ legitimis Suis
suscipiamꝰ. & licebit eis obseruare in ȩcłiis xp̃i
quod exercuerunt insinagogis sathanȩ: dicã
quid sentio Non illi xpiani fient sed nos uideos
ftcient. Quis enĩ hoc xp̃ianoꝵ patient̃ audiat.
quod intua epła c̃tinetur: Iudeus erat paulus.
quȩ c̃uenient̃ ille popłs & legitimo temprẽ
quo acceꝑat. Idõq suscepit ea celebranda.
his quiea uellent sicut a parentib ꝑlegem
acceꝑant custodire. Ego c̃trario loquar. & reda
mante mundo lib̾a uoce ꝓuuntiẽ cerimonias ui¬
dȩoꝵ & ꝑnitiosas eẽ & mortiferas xp̃ianis. Etqui¬
cũq eas obseruauerit sut exiudȩis siue exgen
tibus. eũ inbaratrũ diaboli deuolutũ. Finis enĩ
legis xp̃c ad iustitiã om̃i credenti. iudȩo scilic&
atq gentili. Neq enĩ omui credenti eritfinis ad

Expanded text:
criminis in explanatione scripturarum diuersas maiorum sententias ponere et haeresin sceleratissimam rursus in ecclesiam introducere. sin autem haec nobis incumbit necessitas, ut Iudaeos cum legitimis suis suscipiamus. et licebit eis obseruare in ecclesiis Christi, quod exercuerunt in synagogis satanae, — dicam, quod sentio — non illi Christiani fient, sed nos Iudaeos facient. Quis enim hoc Christianorum patienter audiat, quod in tua epistula continetur: Iudaeus erat Paulus, quae conuenienter ille populus et legitime tem acceperat. ideoque suscepit ea celebranda, his, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, cmante mundo libera uoce pronuntiem caerimonias Iudaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis et, quicumque eas obseruin barathrum diaboli deuolutum. finis enim legis Christus ad iustitiam omni credenti, Iudaeo scilicet atque gentili. neque enim omni credenti erit finis ad
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃. Paulus aut̃ suꝑ cuius nomine nc̃ questio
uentilatur. crebras huiusce modi pouit sen¬
tentias. equib breuitatis studio pauca sub¬
uectã. Ecce ego paulꝰ dico uob̾. qm̃si cir
cũcidamini. xp̃s uob̾ nihil ꝓdest. Et utrũ. E ua¬
cuati estis axpo. qui in lege uistificamini. agr̃a
excidistis. Et infra. Sispũ ducimini. ũ non estis
sublege. Ex quo appar& qui sublege ẽ ñ dispen¬
satiue ut nr̃i uoluere maiores. Sed uere. uttu
aut̃ p̃cepta legalia. dõ docente discamꝰ. Ego
inꝗt dedicis p̃cepta nonbona. & iustificationes
in quibus ñuiuant in eis. hȩc dicimus. ñ quo legem

Expanded text:
us. Paulus autem, super cuius nunc nomine quaestio uentilatur, crebras huiusce modi ponit sententias, e quibus breuitatis studio pauca subnectam: ecce ego Paulus dico uobis, quoniam, cumcidamini, Christus uobis nihil prodest, et iterucuati estis a Christo, qui in Lege justificamini, a gratia excidistis. Et infra: Si spiritu ducimini, jam non estis sub Lege. Ex quo apparet, qui sub Lege est, non dispensative, ut nostri voluere majores; sed vere, ut tusint praecepta legalia, Domino docente, discamus. Ego, inquit, dedi eis praecepta non bona, et justificationes, in quibus non vivant in eis.
Abbreviated transcription (Latin):
Monstrat & ab ducto uelamine singula pandit.
Uiginti emensus nã longos forsitan orbes.
Solis eras cũte ratio pulcherrima mundi
Tutior imꝑiis & nectare dulcior om̃i.
Corripuit statuitq uagũ medioq locauit
Omũbus unde acit̃ posses intendere reb
Obone carpe ⁊t̃ annoꝵ sapientaa quantum.
Crescit amore sui inueniens nouaculmina sẽꝑ
Perge uiã quate soboles p̾clara tonanti.
ꝓducit sternens inplanos ardua campos.
Itcum luciferos p̃cordia uesꝑ inortus.
Distulerit scitq suꝑ benedixeris ignem.
Sis memor ipse mei bibulã quiponitis aurem
Logib inuictis contundite pectora palmis.
S teruito membra solo: meritosq aat dolores.
I tphibat nefas ds imꝑat om̃ib unum.
Admona antistes: uenturaq flumina terrent.
Omͥ trans actos reuoc& si pristina soles.
Letificis aurora rotis. quos libera tecũ
Otia temptantes & candida iurabonorum.

Expanded text:
monstrat et-abducto uelamine singula pandit. monstrat et-abducto uelamine singula pandit. uiginti emensus nam longos forsitan orbes\' solis eras, cum te ratio pulcherrima mundi ditior imperiis et nectare dulcior omni corripuit statuitque uagum medioque locauit, omnibus unde aciem posses intendere rebus. o bone, carpe iter annorum; sapientia quantum crescit amore sui inueniens noua culmina semper! perge uiam, qua te suboles praeclara Tonantis perducit sternens in planos ardua campos. 45 et cum luciferos praecordia uesper in ortus distulerit sanctumque super benedixeris ignem, sis memor ipse mei. bibulam qui ponitis aurem legibus inuictis, contundite pectora palmis, sternite membra solo meritosque ciete dolores 50 et prohibete nefas. deus imperat omnibus unum, admonet antistes uenturaquc fulmina terrent. o mihi transactos reuocet si pristina soles laetificis aurora rotis, quos libera tecum otia temptantes
Abbreviated transcription (Latin):
Posco amens aliasq graues offendo tenebras.
Adsuitm̃a astroꝵ causas clarosq meatus
Obscuros quoꝵ ille situs ꝑnubila monstrat
Sicia cui nutans uttalẽ om̃ino ruinã
N ecquinos ꝓhiba latebras agnoscere cacli
N eo ꝑsona dar& punctoꝵ freta cauernis.
Proptereaq fer̃ ueterũ cõmenta pelas gum
Captũ aliquando tam̃ inmunera parua uolucrum.
At mibi quinimiũ curis grauiorib angor
Dulcia quęq. animȩ seddulera pabula quero
Uarronis responsa latent qđ sipplice cantu
Presidiũ numfaue rogẽ quoq flumina poscam
Ante uoce uocẽ dari: quẽ rector olimpi.
Tontib infantũ p̾fecit & abdita iussit.
U bertate animi. longe ructare fluenta.¬
Perto magist̾ opẽ: actu tune desere uires.
Inualidas mediq sacras subuertere glebas.
Incipe tempꝰ enĩ nisi me mortalia fallunt.
L abitur inseniũ trabit tibi nr̃ apollo.
Corde repl&. patrẽq suũ patrẽq deor
Conciliat legemq bonã pacẽq eruentam.

Expanded text:
posco amens aliasque graues offendo tenebras; ad summam astrorum causas clarosque meatus, obscuros quorum ille situs per nubila monstrat. 15 sic iacui nutans, ut talem omnino ruinam nec qui nos prohibet latebras agnoscere caeli nec persona daret functorum freta cauernis. Protea namque ferunt ueterum commenta Pelasgum, captum aliquando tamen in munera parua uolucrum. at mihi, qui nimium curis grauioribus angor, + dulcia quaeque animae, subdulcia pabula quaero, Varronis responsa latent. quod supplice cantu 25 praesidium nymphamue rogem, quae flumina poscam? an te uoce uocem, clari quem rector Olympi fontibus infantum praefecit et abdita iussit ubertate animi longe ructare fluenta?ferto magister opem actutum, ne desere uires 30 inualidas mecumque sacras subuertere glebas incipe; tempus enim, nisi me mortalia fallunt, labitur in seniumque trahit. tibi noster Apollo corda replet patremque suum patremque deorum conciliat legemque bonam pacemque cruentam 35
Abbreviated transcription (Latin):
Saudia quisꝑnens oculoꝵ semꝑ amico.
Absenti fruitur qm̃ decorde ꝓfundo.
Pend& etint̾nę rimatur pabula fibre.
Interea urnent quȩcũq futura bonorum.
Scripta salutiseri sermonis & illa priorum.
A quiꝑancdha fauis reputinsq pectere in alto.
Conceptũ inlucẽ uomiusti nectareum mel.
Presentem ipsamihi te reddent si mihi morẽ
Gesseris & libros quib inte lentarecumbit.
MMusica tradideris nimferuto totus in illos.
A nnue sic nob̾ uerum ratione patescat.
Sicplus tridino fluat & contagia mundi.
Nequiqiam uolitent nr̃i circũ arita coloni. XXXUII.

Expanded text:
gaudia qui spernens oculorum semper amico gaudia qui spernens oculorum semper amico absenti fruitur, quoniam de corde profundo pendet et internae rimatur pabula fibrae. 145 interea uenient quaecumque futura bonorum scripta salutiferi sermonis et illa priorum aequiperanda fanis, reputans quae pectore in alto conceptum in lucem uomuisti nectareum mel, praesentem ipsa mihi te reddent, si mihi morem 150 gesseris et libros, quibus in te lenta recumbit musica, tradideris; nam ferueo totus in illos. adnue, sic nobis uerum ratione patescat, sic plus Eridano fluat et contagia mundi nequiquam uolitent nostri circum arua coloni. XXVII.
Abbreviated transcription (Latin):
Cumeriasq domos se iungere flumine largo.
Meotidumq plage pontus. quas obruit helles
Turope atq asię longe discrimina tendant.
Nonne boum ꝑutrũq. latus arinta fatigans.
Pinibus abscidit talar dodona molossos.
Sydoneos int̾ mansit regnumq pelopum
d acrilegos frigas quã uis ꝓtempore cunctis
Nos pitio commune fuit. quid deniq fr̃m.
Discidium pugnasq caram. quid honesta parentũ
Uerbera quid matrum furias natosq suꝑbos.
Iotq. fluunt ritus. qđ dat sententia leges.
Necten& unus amor. ñsi mͥ murmura centum.
Decboreas. totidemq animas. centumq ꝑora.
Lingia rigens. adam antefremat memorare ualebo
Quȩ socita prius ueterũ natura locorũ.
Distulit & tereti limauit gła mundo.
Sed nos p̃terea qđ ab una exurgimus urbe.
Qadomꝰ una tulit. qđ sangiune tangimur uno
Mositer inmensũ dist̾minit & plaga ponti.
Interfusa coherc&. amor contempnit utrumq

Expanded text:
Cimmeriasque domos seiungere flumine largo 120 Cimmeriasque domos seiungere flumine largo 120 Maeotidumque plagae et pontus quas obruit Helles Europae atque Asiae longe discrimina tendant. nonne boum per utrumque latus armenta fatigans finibus abscidit Talari Dodona Molossos, 125 Sidonios inter mansit regnumque Pelasgum sacrilegosque Phrygas, quamuis pro tempore cunctis hospitium commune fuit. quid denique fratrum discidium pugnasque canam? quid honesta parentum uerbera? quid matrum furias natosque superbototque fluunt ritus, quot dat sententia leges. nos tenet unus amor. non si mihi murmura centum det Boreas totidemque animas centumque per ora lingua rigens adamante fremat, memorare queamus, 135 quae sociata prius ueterum natura locorum distulit et t tereti limauit gloria mundo. sed nos, praeterea quod ab una exsurgimus urbe, quod domus una tulit, quod sanguine tinguimur uno nos iter inmensum disterminat et plaga ponti interfusa cohercet, amor contemnit utrumque,
Abbreviated transcription (Latin):
Interrupta dies refugos uanescat inortus.
Ante dabunt imbres. nilũ suꝑ ethera damme
ł rrabunt. montesq canant. & flumina laudent
Quã mihi posttergũ ueniant tua dona magister
Arc& amor copulamq ten& cõmunis honesti.
Eł ic hic regnat amicicię decus hoste fugato.
Namneq propt̾ opus. uititas aurũq rebelle.
I ungintus assensus animoꝵ namneq uulgi.
Nosfortuna ruens. quȩ sepurat ardia umxit.
S edlabor interora legens uulgata libellis.
Atq animis inuenta tuis. & nobile dogma.
Indictũ contraq bonos responsa relatus.
I tinea calli ope quãuis te cõmimis altum.
Norreat & uultus abscondat inutile tractins.
Noctam̃ hoc anim uinclũ nexusq fideles.
Non qui montosis firmatas rupibus alpes
Tregit & italicas pssit cũ mȩnib urbes.
Rumꝑ& aut nr̃o terer&. derobore quicquam
Ite ꝓcullatices tumidis anfractib noxi.
Aut ab arimfeis. rifeos. aut oppida caspi.

Expanded text:
interrupta dies refugos uanescat in ortus, 100 interrupta dies refugos uanescat in ortus, 100 ante dabunt imbres Nilum, super aethera dammae errabunt montesque canant et flumina laudent, quam mihi post tergum ueniant tua dona, magister. arcet amor coplamque tenet communis honesti. hic, hic regnat amicitiae decus hoste fugato. 105 nam neque propter opes uitreas aurumque rebelle iungimus adsensus animorum; nam neque uulgi nos fortuna ruens, quae separat ardua, iunxit, sed labor interiora legens uulgata libellis atque animis inuenta tuis et nobile dogma 110 indictum contraque bonos responsa relatus. et mea Calliope quamuis te comminus altum horreat et uultus abscondat inutile tractans, hoc tamen, hoc animi uinclum nexusque fideles non qui montosis firmatas rupibus Alpes 115 fregit et Italicas pressit cum moenibus urbes, rumperet aut nostro tereret de robore quicquam. ite procul latices tumidis anfractibus orti aut ab Arimphaeis Ripheos aut oppida Caspi
Abbreviated transcription (Latin):
Quis furor australis stridens & flatus ab euro
Eculit & raptis pͥuauit turbo magistris
ꝓtinus abruptis miser uoluuntur inundis.
Nonforus aut ꝓra. non lit̾ca de inde ꝓcellas.
Perre ualent ratioq iac& stupe fucta regendi
Sicme uentꝰ agit uoluunturq cupidinis estus
Iumare. letiferũ nec terre ꝓtinus absunt.
Sed mecam reputans tua cindida utrba migister.
h aec magis eẽ reor tibi credere callida tes ẽ.
Decipit atq animis mollitur retra nr̃is.
Preteritos oblitus eninep̃sentia p̾sto.
Nune tibi cara tuonos nunc depectore lapsi.
Li mihi quoferar unde ueli tibi pandere inentẽ.
Ante sub egeo optabunt piatecta palumbes.
I tutrsa alcyone cõponit in arbore nidos.
Isuriens uitulosa lactante ieena sequaces.
Atq inpasta diu teneros lupa nutriat agnos.
Mutantesq sius diuisũ partib orbem.
Aut barcarus ar&. taurũ. aut nyrcania sauros.
Antetiest eis iterũ male tenita mensis.

Expanded text:
quos furor australis stridens et flatus ab Euro 80 quos furor australis stridens et flatus ab Euro 80 perculit et raptis priuauit turbo magistris; protinus abruptis miseri uoluuntur in undis, non foras aut prorae, non lintea deinde procellas ferre ualent ratioque iacet stupefacta regendi: sic me uentus agit uoluuntque cupidinis aestus 85 in mare letiferum. nec terrae protinus absunt, sed mecum reputans tua candida uerba, magister, haec magis esse reor tibi credere: \'callida res est, decipit atque animis molitur retia nostris.\' praeteritos oblitus enim, praesentia praesto 90 nunc tibi cara, tuo nos non de pectore lapsi. ei mihi quo ferar, unde uelim tibi pandere mentem! ante sub Aegeo aptabunt pia tecta palumbes et uersa alcyone componat in arbore nidos, esuriens uitulos alat ante leaena sequaces 95 atque inpasta diu teneros lupa nutriat agnos mutantesque suis diuisum partibus orbem aut Barcaeus aret Taurum aut Hyrcania Mauros, ante Thyesteis iterum male territa mensis
Abbreviated transcription (Latin):
N ec fera tempestas zephirum fremitusꝙ borini.
Q uintita sollicito p̾mtit̃ uestigia passu.
N oc opus ut iubeas tantũ. eruor irng& artus.
Sol sticion. cruros. bruma sectabitur histrum.
Ig notus garantas. solu& mibi uincula gentis.
I&x ampetosq lacus fugiens ypancius amnis.
Callipedũ scithicas reson& spumosus adundas.
Ibimꝰ & leucos qualeutia solis inortus.
Tenditur & uasti deserta cacumina cassi
Quisepi daf neos equat sibi caspia rupes.
Ende quiescentẽ aurorã currusq solutos.
Sopitamq diem media sub nocte uiderem
Iesua dente petã nec em̃ labor aut metus ullus
Ierr& ubi in sontes p̾cib ds̃ audit aꝑtis.
It nunc romuli dusedes & inania recti.
Cul mina bachatasq domos sita nosq tumultus.
Desfrert̃ & totus semel intica corda uenirẽ
Ni mens conuigio incumbens retiner& euntem¬
I rede meis. odoctt malis ueroq dolori.
Q uod sinete nullos ꝓmittunt carbasa portus.¬
Itramusq ꝓcul turbata acquora uitae.
Precipites densa ueluti caligine nautȩ

Expanded text:
mitusque Borini, Quin tua sollicito premerem vestigia passu. Hoc opus ut jubeas tantum, cruor irriget artus, Solstitio Neuros, bruma sectabimur Istrum. Ignotus Garamas solvet mihi vincula gentis. Xampaeosque lacus fugiens Hypaneius amnis Callipidum Scythicas resonat spumosus ad undas. Ibimus et Leucos, qua Leucia solis in ortus Tenditur: et vasti deserta cacumina Cassi, Queis Epidamneas aequat sibi Cassia rupes, Unde quiescentem auroram, currusque solutos, Sopitamque diem media sub nocte viderem, Te suadente petam: nec enim labor aut metus ullus Terret, ubi insontes precibus Deus audit apertis. Et nunc Romulidum sedes et inania tecti Culmina, bacchatasque domus, vanosque tumultus Desererem, et totus semel in tua corda venirem, Ni mens conjugio incumbens retineret euntem. Crede meis, o docte, malis, veroque dolori, Quod sine te nullos erramusque procul turbata per aequora uitae, praecipites densa ueluti caligine nautae,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iunxit. Hoc aut̃ asem& ipso nondix̃. sed cum
c̃&̃ pontifex anni illius ꝓphauit. qr ibẽ mori¬
turus erat ꝓgente. Etũ tantũ ꝓgente : sedut fili¬
os dĩ quicrant disꝑsi congregar& inunum.
filios di appellauit utiq p̃ter hebrea gentẽ. ingaeris
&um om̃ib gentib ẽstitutos. ñdũ fideles ñ dũ bapti¬

Expanded text:
 secutus adiunxit: Hoc autem a semet ipso non dixit: sed cum  secutus adiunxit: Hoc autem a semet ipso non dixit: sed cum esset pontifex anni illius, prophetauit, quia Iesus moriturus erat pro gente et non tantum pro gente, sed et ut filios dei, qui erant dispersi, congregaret in unum. filios dei appellauit utique praeter Hebraeam gentem in ceteris etiam omnibus gentibus constitutos nondum fideles. nondum bapti
Abbreviated transcription (Latin):
iussit. propt̃ multis utilẽ cõm̃dationẽ nominis sui
Multos quoq ait sibi innouissia die dicturos. in nõe
tuo uirtutes multas fecimus. Quib utiq non resp̃¬
der&: nuos noui. si ad tẽplũ dĩ quod in habitando bea¬
tificat ꝑtinerent. Cornelius &tã centurio ante quã
regenerationẽ in corporaret᷑. Inuc templo. missum
adse anglinuidit. auditq dic̃tẽ. qđ exaudite sint
orationes eiꝰ . &. demosinȩ accepit& Agit euĩĩ hȩc
dĩ. tã qũa ubiq. p̃sens. utper scõs angłos suos.
Nam illa prius quã exir& deuulua scificatio iere¬
mię. quã quã nonnulli hoc ininitiũ salitatoris acci¬
piant. qui regeneratione noueguit tam̃&iam side
ipso propba accipiatur. potest & scdm p̃destinatio¬
nẽ ñ uicuenient̃ intellegi. sic̃ filias dĩ appellat
eugłm nondũ regeneratos. Ubi caypbas cũ dedño
dixiss&. ex pedit uob ut unus mouatur homo pro

Expanded text:
iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. iussit propter multis utilem commendationem nominis sui. multos quoque ait sibi in nouissima die dicturos: In nomine tuo uirtutes multas fecimus, quibus utique non responderet: Non uos noui, si ad templum dei, quod inhabitando beatificat. pertinerent. Cornelius etiam centurio antequam regeneratione incorporaretur huic templo, missum ad se angelum uidit auditque dicentem, quod exauditae sint orationes eius et elemosynae acceptae. agit enim haec deus tamquam ubique praesens uel per sanctos angelos suos. Nam illa, priusquam exiret de uulna. sanctificatio Hieremiae, quamquam nonnulli hoc in typum saluatoris accipiant, qui regeneratione non eguit, tamen, etiam si de ipso propheta accipiatur, potest et secundum praedestinationem non inconuenienter intellegi, sicut filios dei appellat euangelium nondum regeneratos, ubi Caiphas cum de domino dixisset: Expedit nobis, ut unus moriatur homo pro
Abbreviated transcription (Latin):
& in xp̃o oĩs iuificabuntur. quẽ ad modũ
suꝑius disseruimus. Quã obrẽ ds̃ quiubiq
sed incis tantũ quos officit beatissimũ tẽplõ
suũ. uł bratissima templa sua. eruens eos
apotestate tenebraꝵ.⁊ transferens in regnỹ
filii bearitatis suę. quod incipit a regeuera¬
tione. Alit̾ aut̃ dicitur tẽplũ eius in signi¬
ficatione. cũ fit ꝑmanus hominũ dereb
in anis. sicut cabnaculũ. lignis. uelis. pellib. atq huiꝰ
modi mobilib sicut & uamꝑsalomonẽ regẽ. tẽplum.
lapidib lignis. inetallis. Alit̃ uero re̾ipła uerba que
illis significationib figurata ẽ. Undt ar̃. De uos taqͣm
lapides uiui. edificamini domos sp̃ales. Et cuide itẽ
quosdã adhoc templũ ñ ꝑtinentes. uł nondũ ꝑtinentes
id: inquib non habitat. uł nondũ habitat ds̃. Aliqͥd
uirtutis optrat᷑. sicut ꝑ illũ qui innomine xp̃i expel¬
lebat dȩmonia. cum ap̃m non sequer&. quẽ ꝑmitti

Expanded text:
ur, quem ad modum superius disseruimus. Quam ob rem deus. qui ubique sed in eis tantum, quos effecit beatissimum templum suum uel beatissima templa sua eruens eos a potestate tenebrarum et transferens in regnum filii caritatis suae, quod incipit a regeneratione. aliter autem dicitur templum eius in significatione, cum fit per manus hominum de rebus inanimis sicut tabernaculum lignis, uelis. pellibus atque huius modi mobilibus, sicut etiam per Salomonem regem templum lapidibus, lignis, metallis, aliter uero re ipsa uera, quae illis significationibus figurata est. unde dicitur: Et uos tamquam lapides uiui quosdam ad hoc templum non pertinentes uel nondum pertinentes. id est in quibus non habitat uel nondum habitat deus, aliquid uirtutis operatur sicut per illum, qui in nomine Christi expellebat daemonia. cum Christum non sequeretur, quem permitti
Abbreviated transcription (Latin):
et̃. tumqua in habitantẽ dñ. & in loco aliqͦ celi.
ꝓpt ueri corꝑis mody. Sed cũ me delectat loqͥ
tecũ. nesco uttũ seruauerĩ sermonis sufficien¬
tis modũ. quasi diitur nũ silentiũ loquacitate
cõpensẽ. Uerũ quareligione & beniuolentia
quait pocupisti. ita inuisctratus es cordi meo.
ntã qua cũ amicouere conloquar. Quic quid
ioꝑe stiliitĩ utilit elaboratũ eẽ cognoscis:
do gris age. Si qua aut uitta mea ꝑspicis. uti
cirissim amicꝰ ignosce. cadẽ scilic& sinceritateᷤ
dilestionis mili optans medicinã. qua c̃cedis

Expanded text:
esse tamquam inhabitantem deum et in loco aliquo caeli esse tamquam inhabitantem deum et in loco aliquo caeli propter ueri corporis modum. sed cum me delectat loqui tecum, nescio, utrum seruauerim sermonis sufficientis modum, quasi diuturnum silentium loquacitate compensem. uerum quia religione et beniuolentia, qua me praeoccupasti. ita inuisceratus es cordi meo, ut tamquam cum amico nere conloquar, quicquid in opere stili nostri utiliter laboratum esse cognoscis, deo gratias age: si qua autem uitia mea perspicis, ut carissimus amicus ignosce eadem scilicet sinceritate dilectionis mihi optans medicinam, qua concedis
Abbreviated transcription (Latin):
sacrilegus. ut audeat affir mare aliquã pos¬
se animã ꝑ mertũ liberi arbitnii. ut
uerbi unigeniti ꝑtinera. quo pacto ꝑ liberum ar¬
bitriũ cõmunit̾ om̃ib ⁊naturalit̾ datũ una sola
anima meruiss&. nisi hoc singularis gr̃a presti¬
tiss&. qua fase. p̃dicare: de qua nefas ÷ uelle uidi¬
tare᷑. łł ecsiprouirib nris quantũ dñs adiuuit
rite tractiuimus. quando am̃ ubiq. p̾sente &
non spatiis distantib quasi aliqua mole uł dis¬
tenfione diffusũ. s ubiq. totu cogitare te exten¬
dis. auerte intẽ ab om̃ib imaginib corporum.
quas humana cogitatio uoluere consuruit.
Non cñi sic sapientia. ñ iustitia. ñ sic deniq
caritas cogitatur. dequa scriptum ÷. ds̃ carias
c̃. Cũ uꝰ cius habitationes cogitas. unitatẽ cogi¬
ta congregationẽq scõꝵ maxime uicelis. ubi
de inde interra ubi ȩdificans habitat domũ suã.
eẽ nondubites. tĩqua dm̃. ⁊ meodẽ tẽplo dĩ

Expanded text:
affirmare aliquam posse animam per meritum liberi arbitrii ut uerbi unigeniti pertineret, quo pacto per liberum arbitrium communiter omnibus et naturaliter datum una sola anima meruisset, nisi hoc singularis gratia praestitisset, quam fas est praedicare nefasque de ea iudicare? Haec si pro uiribus nostris, quantum dominus adiuuit, rite tractauimus, quando deum ubique praesentem et non spatiis distantibus quasi aliqua mole uel distentione diffusum, sed ubique totum cogitare te extendis, auerte mentem ab omnibus imaginibus corporum, quas humana cogitatio uoluere consueuit. non enim sic sapientia, sic iustitia, non sic denique caritas cogitatur, de qua scriptum est: deus caritas est. cum uero eius habitationem cogitas, unitatem cogita congregationemque sanctorum, maxime in caelis, ubi deinde in terra, ubi aedificans habitat domum suam esse non dubites tanquam Deum, et in eodem templo Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quilib& p̃stantia graẽ. unigeniti nom̃ accepit.
utqđ ÷ ipsũ dĩ uerbũ ante scła. hoc simul cũ
ad sumpto homine dicer&̾. Singularis ergo
ẽ illa susceptio. neͦ o cũ hominib aliquib sc̃is
quantalib& sapientia ⁊ scĩtate p̃stintib ullo

Expanded text:
qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, qualibet praestantia gratiae unigeniti nomen accepit, ut, quod est ipsum dei uerbum aute saecula. hoc simul cum adsumpto homine diceretur. singularis ergo est illa susceptio nec cum hominibus aliquibus sanctis quantalibet sapientia et sanctitate praestantibus ull
Abbreviated transcription (Latin):
hoc e&̃ consequent᷑ ex ponens ait. lł oc autẽ
dicebut detemplo corporis sui. Quidgͦ eͥ hoccine
unt ȩẽ. arbitramui int̾ caput & inembra cęte¬
ra : qđ inquolib& quã ius p̃cipuo m̃bro uelud
inaliquo magno ꝓpħa. aut apło quãuis diui¬
nitas habitat. nontam̃ sicut in capite qđ ẽ.
xp̾e om̃is plenitudo diuinitatis. Nam & in nr̃o
corꝑe int sensus singulis m̃bris. sed ñtantus
quant᷑ in capite. ubiprorsus om̃is : qͥnq ꝑtitꝰ.
Ibr enĩ tiuisus. ⁊ auditꝰ. ⁊ ol fa̾t. ⁊ gustus. & tacꝰ¬
tus. Incęteris aut. solus tictusẽ. Anaĩã p̃ter
hoc quodtãquã inteplo in illo corꝑe habitat
omis plenitudo diuinitatis. Est aliud. quod
unt̾ sit int̾ illud capud. ⁊ ciũ lib& m̃bri excel¬
lentĩã. Est planȩ. quod Singulati quadã suscep¬
tione hominis illius una facta ÷ ꝑ sona cũ uerbo.
Denullo enĩ scõr dicipotuit aut potest. aut
poterit. uerbũ caro factũ ẽ. Nullus scõrum

Expanded text:
Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra cetera, quod in quolibet quamuis praecipuo membro uelut in aliquo magno propheta aut apostolo quamuis diuinitas habitet, non tamen sicut in capite. omnis plenitudo diuinitatis? nam et in nostro corpore inest sensus singulis membris sed non tantus quantus in capite. ubi prorsus omnis est quinquepertitus: ibi enim et uisus est et auditus et olfactus et gustus et tactus. in ceteris autem solus est tactus. an etiam praeter hoc, quod tamquam in templo in illo corpore habitat omnis plenitudo diuinitatis, est aliud. quod intersit inter illud caput et cuiuslibet membri excellentiam V est plane. quod singulari quadam susceptione hominis illius una facta est persona cum uerbo. de nullo enim sanctorum dici potuit- aut potest aut poterit: Verbum caro factum est, nullus sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens÷. ⁊ubiq totus. Presens. nec alicubiq habi¬
tans sed intẽplosuo. cui ꝑ grãm benignus ÷ & propi
tius. Capitur aut̃ habitans abaliis amplius. ab ali¬
is minꝰ. Deipso uero capite nr̃o. ait apłs. Quia¬
peralit̾. Nec idõ corꝑalitq corporeus ⁊ ds̃. sed.
aut uerbo trinslato usus:. tãquã intẽplo manu
facto ñ corꝑalit̃. scd umbratilit̃ labitiuerit
idẽ pfigurantib: eignis. Namillas om̃s obserua¬
tiones umbras futuroꝵ uocat &ĩa ips ͤ transla¬
to uocabulo. Sumꝰ enĩds̃ sicut scriptũ÷. ñ inma¬
nufactis tẽplis habitaꝵ. Aut ceste corporalit̾
dictũ ẽ: quia & in xp̃i corpore quod assumpsit

Expanded text:
et ubique totus praesens nec ubique habitans, sed in templo suo, cui per gratiam benignus est, propitius capitur: capitur autem habitans ab aliis amplius, ab aliis minus. De ipso uero capite nostro apostoluporaliter. non ideo corporaliter, quia corporeus est deus, sed aut uerbo translato usus est, tamquam in templo manu facto non corporaliter, sed umbraliter habitauerit, id est praefigurantibus signis — nam illas omnes obseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus, sicut scriptum est, non in manu factis templis habitat — aut certe corporaliter dictum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stitutione: Illau̾ iunũ congregatio. factura cos
Et adorabunt eũ unusquisq deloco suo om̃s insule
gentium. sed congregar& inunũ dictũ ⁊. in unum
spĩn ⁊i uiiu corpus. cuius unũ caput : xp̃e. Talis
congregatio. edificatio: tẽplidi. Ialẽ generationẽ
ñgeneratio carnalis. sed regeneratio spiritalis facit
Habitit itaq insingulis ds̃ tãquã in templis suis:
& inom̃ib simul inunũ c̃gregatis timquã intẽ¬
plo suo. Quod templũ qu̾adu fic̃ archa noe in
hoc scło fluctuat. fit quod in psalmo scriptũ ẽ.
Dñs diluiiũ in habitat. Qua uis &. propt̃ nultos in
om̃ib gentib popłos fideliũ quos aquaꝵ nomine

Expanded text:
uero in unum congregatio factura eos Et adorabunt eum unusquisque de loco suo omnes insulae gentium, sed \'congregaret in unum\' dictum est in unum spiritum et in unum corpus, cuius unum caput est Christus. talis congregatio aedificatio est templi dei. talem congregationem non generatio carnalis sed regeneratio spiritalis facit. Habitat itaque in singulis deus tamquam in templis suis et in omnibus simul in unum congregatis tamquam in templo suo. quod templum quamdiu sicut arca Noe in hoc saeculo fluctuat, fit, quod in psalmo scriptum est: Dominus diluuium inhabitat, quamuis et propter multos in omnibus gentibus populos fi
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. ⁊ nr̃ast̃ & illoꝵ. Siaut̃ pͥuati quȩ nob̾ sufficunt
nabili ułidicamꝰ. Qcqͥd gͦ nomine eccłaꝵ patis
donati possidebat᷑. xp̃iani imꝑatores logib cum¬
ccupiscert aliena. sed uitrent inunitatis societatis
ut parit̾ gubnenus nilla tantũ quȩdicunt suxr utrũ

Expanded text:
sunt et illorum; si autem priuatim, quae nobis sufficiant, nabili uindicamus. Quicquid ergo nomine ecclesiarum partis Donati possidebatur, Christiani imperatores legibuconcupiscere aliena, sed intrent in unitatis societatem, ut pariter gubernemus