comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
posset. Longissiã e ẽt igit᷑ turbas complexio uerbor̃ id
que uolui uno spũ potest. S hic nature modꝰ ẽ artis
aliꝰ ¶Nã cũ sint muii plures. iambũ. et trocheũ fre¬
quenter segregat ab oratoe. Aristotiles catulle nost̾
.qui natura tñ ĩcurruł ip̃i ĩ orõnem sermonẽq nos¬
trũ S sũt ĩsignes ꝑcassiones corũ nuimerorĩ et
minuti pedes. Quare p̾m ad heroũ nos dactuli ⁊ ano¬
pesti et spondei pedem ĩuitãt in quo ĩpune progredi
licet duos dũ taxat pedes aut paulo plus ne plane ĩ
uersum aut ĩsiłitudinẽ uersuũ ĩcidamꝰ. alie sũt ge¬
mine quibꝰ hni tres heroici pedes ĩ pucia ꝯtinuãdoꝵ
perboꝵꝰ satis decore cadũt ¶ Probat᷑ autẽ ab codẽ
illo maxe peon qui ẽ dux fiam aut longa orit᷑ quã
tres unaues consetũt ut hec uerba desinite ĩ cipite
comp̾mite. aut abremba deĩceps tribꝰ extrema pito¬
Est autẽ peon hic post̾ior nõ sillarũ nus. si a. sino

Expanded text:
t: longissima est igitur complexio uerborum quae uolui uno spiritu potest, sed hic naturae modus est, artis alius: nam, cum sint numeri plures, iambum et trochaeum frequentem segregat ab oratore Aristoteles, Catule, uester, qui natura tamen incurrunt ipsi in orationem sermonemque nostrum; sed sunt insignes percussiones eorum numerorum et minuti pedes. quare primum ad heroum nos, dactylici et anapaesti et spondei pedem, inuitat, in quo impune progredi licet duo dumtaxat pedes aut paulo plus, ne{c} plane in uersum aut in similitudinem uersus incidimus: altae sunt geminae quibus. hi tres heroi pedes in principia continuandorum uerborum satis decore cadunt. probatur autem ab eodem illo maxime paean, qui est duplex: nam aut a longa oritur, quam tres breues consequuntur, ut haec uerba: desinite, incipite, comprimite; aut a breuibus deinceps tribus, extrema proEst autem paean hic posterior non syllabarum numero, sed aurium
Abbreviated transcription (Latin):
diciniꝰ ¶Uera ͣ uidetis ne eẽ nõ uerbi. s grõis que
ex pluriba ut exposu tnͣslacõibꝰ quexa sut Hec autẽ
que aut ĩmutata esse dixi aut alit̾ intelligẽda ac dicẽ¬
rent᷑ sũt translata quodã ͦ ita fit ut oĩs singulorum
uerborũ uirtus atq lans. tribus existat exrebꝰ. si aut
uetustũ uerbũ sit. quod tamẽ consuetudo forre posso
aut factid uel quĩctoẽ uel nouitate ⁊̃ quo itẽ ẽ aurlb
com surtud iniq parcendũ: aut translatĩd. quod nĩi

Expanded text:
isne esse non verbi, sed orationis, quae ex pluribus, ut exposui, translationibus conexa sunt? haec autem, quae aut immutata esse dixi aut aliter intellegenda ac dicerentur, sunt translata quodam modo. Ita fit, ut omnis singulorum verborum virtus atque laus tribus exsistat ex rebus: si aut vetustum verbum sit, quod tamen consuetudo ferre possit; aut factum vel coniunctione vel novitconsuetudinique parcendum; aut translatum, quod maxime
Abbreviated transcription (Latin):
Tuo catoĩs ẽ cõpone̾ et strne uerba siconie ne asugi
corio ⁊ontur sus uene hiultus sit s quodãs ceauan¬
tatus er lenis ĩquo lepide soceri mei persons losis
is qni eleguntissiẽ id fute̾ potuit lucilus: quãd ieuid
synthesis composite ut tesserule oẽs artu penialo
atos embicmate uermiculato Que cũ dixisset ⁊̃ albo¬
c̃ ⁊̃ pudeus ne ame quidẽ abscinuit erassoꝵ hẽs
igenerũ ne rethorito terostusis i E md igitur iste
perũ ĩ me quidem lusit is ut solet ¶ S est tamen collo¬
catio conseruãda uerborũ de qua loquor. que iuc̃tam ora¬
cionẽ efficit que coherentẽ que lenem que equabiliter
fluontẽ quã asseqͥmõ si uerba extrema cũ consequẽ
fepucrie. uersus cm̃ ueteres illi in hac soluta orõne
prope modũ. hos est nimeros quosdã nobis ẽẽ ad ba¬
modo inter puc̃tas clansulas ĩ oroibꝰ es̃ uoluerut
Qdq princaps ysocrates ĩscituisse fert a ĩ condicã
antiquorũ dicendi cõsuetudinẽ delectatoĩs atq aurũd

Expanded text:
t struere verba sic, ut neve asper eorum concursus neve hiulcus sit, sed quodam modo coagmentatus et levis; in quo lepide soceri mei persona lusit is, qui elegantissime id facere potuit, Lucilius: quam lepide le/ceis compostae! ut tesserulae omnes arte pavimento atque emblemate vermiculato. Quae cum dixisset in Albucium inludens, ne a me quidem abstinuit: Crassum habeo generum, ne rhetoricoterus tu sis. Quid ergo? Iste verum in me quidem lusit ille, ut solet. Sed est tamen haec conlocatio conservanda verborum, de qua loquor; quae vinctam orationem efficit, quae cohaerentem, quae levem, quae aequabiliter fluentem; id adsequemini, si verba extrema cum consequentesse puerile; versus enim veteres illi in hac soluta oratione propemodum, hoc est, numeros quosdam nobis esse adhintentiarum modo interpunctas clausulas in orationibus esse voluerunt; idque princeps Isocrates instituisse fertur, ut inconditam antiquorum dicendi consuetudinem delectationis atque aurium
Abbreviated transcription (Latin):
fron ẽ res tam difficilis quã nccia frichil esteli tã
tenerĩd noq tam flexibile. neq ꝙ tam fricile seqͣt᷑
quotũq ducas: ꝙ̃ orõ ex hac uersus. ex eadem dispa¬
res nũi cõfiaũt᷑ Ex hac hec eciã soluta uariis modis
młtoroꝙ geuerũ orõ. fiõ eñ sũt̃ alia sermõis alia
coutẽtionis uerba neq ex alio gu̾e ad usum cottidiam
alio ad scenã põpamq sumũt᷑ S ea nos cũ iacenciã
susculimꝰ emedio. sicut mollissiãs cerã ad nr̃m arbitũ
formamꝰ et fingimꝰ Itaq tũ granes sumꝰ tũ subti¬
les tũ mediũ quiddã teneniꝰ ĩstitutã nrãm sentẽciã

Expanded text:
Non est res tam difficilis quam necessaria; nihil est enim tam Non est res tam difficilis quam necessaria; nihil est enim tam tenerum neque tam flexibile neque quod tam facile sequatur quocumque ducas quam oratio. Ex hac versus, ex hac eadem dispares numeri conficiuntur; ex hac haec etiam soluta variis modis multorumque generum oratio; non enim sunt alia sermonis, alia contentionis verba, neque ex alio genere ad usum cotidianum, alio ad scaenam pompamque sumuntur; sed ea nos cum iacentia sustulimus e medio, sicut mollissimam ceram ad nostrum arbitrium formamus et fingimus. Itaque ut tum graves sumus, tum subtiles, tum medium quiddam tenemus: sic institutam nostram sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓborid numero et uocũ modo delectatione uinçedora
auruõ sacietatemi hec igitur duo uocis dico modeno¬
cionẽ et uerborũ conclusionẽ quo ad oroĩs seuergas
pati possit a poetica ad eloquentiã traducenda dux¬
rut᷑ ¶ ⁊n quo id ẽ uel max ͫ quod u̾sus ĩ orsẽ si offi
ficuti uersum nĩosa sedere et quadra̾e et ꝑfice̾ uoluꝰ
fieas eso ex młtis res una que magis oratorẽ ab iu¬
perito dicendi ab ignaro ꝙ distig̃uat. quã ꝙ is rudis
ĩcondite fũdit quantũ põt et id quod dicit spũ nõ
arte det̾mĩat/ orator autem sic illigat sententia
uerbis ut eã nuimero quodã complectat:. et ascricto
et soluto fiã cũ iuxit modis forma et c̾laxat et libe¬
rat ĩ nuitacõe ordĩs ut uerba neq alligata sint quasi
certa aliqua lege uersus neq ita soluta ut uagentur¬
¶ Quo nã igit᷑ modo tantũ numꝰ insistemꝰ et arbi¬
t̾rem᷑ nõs hanc uimi nuimerose dicendi consequi posse

Expanded text:
borum numero et uocum modo et delectatione uincerent aurium satietatem. haec igitur duo uocis dico moderationem et uerborum conclusionem quoad orationis seueritas pati possit, {et} a poetica ad eloquentiam traducenda duxerunt. in quo illud est uel maximum, quod uersus in oratione si effisicuti versum numerose cadere et quadrare et perfici volumus. Neque est ex multis res una, quae magis oratorem ab imperito dicendi ignaroque distinguat, quam quod ille rudis incondite fundit quantum potest et id, quod dicit, spiritu, non arte determinat, orator autem sic inligat sententiam verbis, ut eam numero quodam complectatur et astricto et soluto. Nam cum vinxit forma et modis, relaxat et liberat immutatione ordinis, ut verba neque adligata sint quasi certa aliqua lege versus neque ita soluta, ut vagentur. Quonam igitur modo tantum munus insistemus ut arbitremur nos hanc vim numerose dicendi consequi posse?
Abbreviated transcription (Latin):
peid qui turiã qͥm causas qui rem p. spectet opub esse
aruitior remporis quantũ sibi hii sup̃serit. quos discẽ¬
tes uita defecit. Omẽs em̃ artes aliter ab hus tractant᷑
qui eas ad usum transferut: aliter ab hus qui ipãtum
arcuud tractatu delectati nichil in uita sut aliud acturi

Expanded text:
 qui curiam, qui causas, qui rem publicam spectet, opus esse arbitror temporis, quantum sibi ei sumpserunt, quos discentis vita defecit: omnes enim artes aliter ab eis tractantur, qui eas ad usum transferunt, aliter ab eis, qui ipsarum artium tractatu delectati nihil in vita sunt aliud acturi.
Abbreviated transcription (Latin):
locanda de fundo emendo. de agro colendo/ de oĩ dems
ant officio aut negocio r̾ferret. Hec fuit .p. crassi
illiꝰ ueteris. hec tiberii coruntani. hec proaui gm
mei Sapionis prudentissum hoĩs sapientia: qui ouẽb
pontifices maximi fuerut ut ad eos de oĩbus dius al
hũais rebus referret᷑ hiidẽq et ĩsenatu et aꝑuo
populid̃ et ĩcausis amicoꝵ et domi et milicie ꝯsilp̃
suũ fidemq prescabat Quid enĩ marto caroni p̃ter
hac̃ politissia doct̾nã transmarmnã atq aduenticiã desuł
Quni quia ius ciuile nõ didicerat causas nõ dicebat : aut
quia poterat dicere iuris scientiã negligebat : At utͦq
qi gn̾e et laborauit et prescitit flum ꝓpt̾ hãc ex pri¬
uatorũ negotiis cõiectam gram tardior in re.p. ca
pestenda fut : Nemo apud populũ fortior nemo me¬
uor Te nator idem facile optimꝰ imꝑator. Demq in hac¬

Expanded text:
locanda, de fundo emendo, de agro colendo, de omni denique locanda, de fundo emendo, de agro colendo, de omni denique aut officio aut negotio referretur. Haec fuit P. Crassi illius veteris, haec Ti. Coruncani, haec proavi generi mei Scipionis prudentissimi hominis sapientia, qui omnes pontifices maximi fuerunt, ut ad eos de omnibus divinis atque humanis rebus referretur; eidemque in senatu et apud populum et in causis amicorum et domi et militiae consilium suum fidemque praestabant. Quid enim M. Catoni praeter hanc politissimam doctrinam transmarinam atque adventiciam defuit? Num, quia ius civile didicerat, causas non dicebat? aut quia poterat dicere, iuris scientiam neglegebat? Utroque in genere et elaboravit et praestitit. Num propter hanc ex privatorum negotiis conlectam gratiam tardior in re publica capessenda fuit? Nemo apud populum fortior, nemo melior senator; et idem facile optimus imperator; denique nih
Abbreviated transcription (Latin):
etatẽ. s cũ fontes uiderimꝰ: quos nisi qui celeriter
cognorit nũꝙͣ ꝯgnoscet oĩno ẽum quotienscũq opo
tu existimas cũ eet̃ ypocrates iͤ nõ fuisse tũ alios me¬
dicos. qui morbis alios qui nulueribꝰ. alios qui oculis
mederent᷑ Num geometam enclide aut archimeͣde
num musicã damone aut aristoxend Num ipãs lrãs
ariscofane aut calimacho tractante tam disertos fuisse
ut genꝰ nemo uiiuersum complecteret᷑: atq ut aliꝰ
aliã sibi partem in qua elaboraret se pone̾t: Equidem
hoo sepe audimi de prẽ et de socero mes nrõs quoq ho¬
mũes qui excellẽ sapiẽ gloria uellet. oiã que quidem
cũ hec ciuitas nosset solitos eẽ complecti. meminerat
illi. Sextĩ. eliũ A. uero maniliũ. nos eciã ridimꝰ
et ita ambulantes et in solio sedentes domi sic adibat
nõ solũ ut de iure ciuili ad cos. uerũ eciã de filia col¬

Expanded text:
aetatem; sed cum fontis viderimus, quos nisi qui celeriter aetatem; sed cum fontis viderimus, quos nisi qui celeriter cognorit, numquam cognoscet omnino, tum, quotienscumque opus tu existimas, cum esset Hippocrates ille Cous, fuisse tum alios medicos, qui morbis, alios, qui vulneribus, alios, qui oculis mederentur? Num geometriam Euclide aut Archimede, num musicam Damone aut Aristoxeno, num ipsas litteras Aristophane aut Callimacho tractante tam discerptas fuisse, ut nemo genus universum complecteretur atque ut alius aliam sibi partem in qua elaboraret seponeret? Equidem saepe hoc audivi de patre et de socero meo, nostros quoque homines, qui excellere sapientiae gloria vellent, omnia, quae quidem tum haec civitas nosset, solitos esse complecti. Meminerant illi Sex. Aelium; M'. vero Manilium nos etiam vidimus et ita ambulantis et in solio sedentis domi sic adibatur, non solum ut de iure civili ad eos, verum etiam de filia con
Abbreviated transcription (Latin):
suanitate/ copia uarietate.¶ Rostra ẽ enĩ si mͦ nos
oratores sumꝰ si ĩ ciuũ disceptatõibꝰ : si in ꝑiculis. si in
de liberatoiba publicis ad hibendi. auetores et prinapes si¬
mꝰ. urã est in quã oĩs ista prudẽcie doct̾ueꝙ possessio ĩ
qm hoĩes quasi caducã atq uatuã habũdantes ocio nob̾
occupatis ĩ uolauerut atqͣ eciã. aut irridentes orato¬
rem. ut is ĩgorgia socrates cauillant᷑ aut aliquid
de oratoris crte pancis precipint̃ libellis eosq rethe¬
ricos inscribũt quasi nõ i a sunt ꝓp̃a rethorĩ que ab
hiisdẽ de iustia de officio de ciuitatibꝰ ĩstituendis et re¬
gendis de oĩ uiuẽdi demq eciã de nature roẽ dicũt
Qne quĩ iam aliũde nõ possuꝰ sumẽda sũt nobis ab
hiis ip̃is. a quiba expilati sumꝰ. dũmõ i ͣ ad hãs cuulẽ
scienciã qua ꝑtinet᷑ et quã intuent᷑ transferamꝰ. fie¬
que ut ante dixi omẽ teramꝰ ĩ hiis discendis rebus

Expanded text:
itate, copia, varietate. Nostra est enim—si modo nos oratores, si in civium disceptationibus, si in periculis, si in deliberationibus publicis adhibendi auctores et principes sumus—nostra est, inquam, omnis ista prudentiae doctrinaeque possessio, in quam homines quasi caducam atque vacuam abundantes otio, nobis occupatis, involaverunt atque etiam aut inridentes oratorem, ut ille in Gorgia Socrates, cavillantur aut aliquid de oratoris arte paucis praecipiunt libellis eosque rhetoricos inscribunt, quasi non illa sint propria rhetorum, quae ab eisdem de iustitia, de officio, de civitatibus instituendis et regendis, de omni vivendi denique etiam de naturae ratione dicuntur. Quae quoniam iam aliunde non possumus, sumenda sunt nobis ab eis ipsis, a quibus expilati sumus; dum modo illa ad hanc civilem scientiam, quo pertinent et quam intuentur, transferamus, neque, ut ante dixi, omnem teramus in his discendis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
mutatões sut cuõ quod nõ hẽs almde sumas. Ille paulo
andaçioes que nõ ĩopiã uindicat si orod splendoris ali¬
quid ãtcessut Quarid̃ egeo quid nobis aut ĩueniend ra
niouẽ ant gña ponã. Silitudis est ad uerbũ pñ con¬
tracta butas quod uerbiõ ĩ alieno loco tamigs ursuo
posita suaggnosnt delectat si sml uiluit florie

Expanded text:
mutuationes sunt, cum quod non habeas aliunde sumas, illae paulo audaciores, quae non inopiam indicant, sed orationi splendoris aliquid arcessunt; quarum ego qutionem aut genera ponam? Similitudinis est ad verbum unum contracta brevitas, quod verbum in alieno loco tamquam in suo positum si agnoscitur, delectat, si simile
Abbreviated transcription (Latin):
ad liberandã priã impulit instruxit ar mau̾it
aliis ne igit᷑ artibꝰ huc dyonẽ inscituit plato alis
Socrates clarissi ͫ ẽ huotheũ Cononis p̃stantissõ
ĩpatoris filud sũmũ ip̃m imꝑatore hoiẽ ꝙ doctissĩ
Aut aliis pictagoricus i lysĩas thebeamẽ epam¬
mũdam: haud scio an sũmio uirũ yiud oĩs grecie s
Aut xenophon agesilaum: aut phylolau archi¬
tas carentinus: Aut ipẽ pictagoras totã illã petere
italie grociã: que quondã ng̃na uocitata ẽ Equides
nõ arbĩtror sic eñi uideo unã quãda oñi rerũ que
eeñt hoiẽ erudico digne atq eo q̃ ĩ re p. uellet ex¬
cells fuisse doctuã quã qͥ accepissent si hyderi ĩgemo
ad ꝓnũctiandũ ualuissent. et se ad dicendũ q nouee¬
pr̃guãte natura dedisset̃ eloquẽtia p̃scitisset Etaq ipẽ
aristoles ciõ flore hinc ysocratẽ nobiliͭ ͤ discipulorns

Expanded text:
ad liberandam patriam impulit, instruxit, armavit. ad liberandam patriam impulit, instruxit, armavit. Aliisne igitur artibus hunc Dionem instituit Plato, aliis Isocrates clarissimum virum Timotheum Cononis praestantissimi imperatoris filium, summum ipsum imperatorem hominemque doctissimum? aut aliis Pythagorius ille Lysis Thebanum Epaminondam, haud scio an summum virum unum omnis Graeciae? aut Xenophon Agesilaum? aut Philolaus Archytam Tarentinum? aut ipse Pythagoras totam illam veterem Italiae Graeciam, quae quondam magna vocitata est? Equidem non arbitror; sic enim video, unam quandam omnium rerum, quae essent homine erudito dignae atque eo, qui in re publica vellet excellere, fuisse doctrinam; quam qui accepissent, si eidem ingenio ad pronuntiandum valuissent et se ad dicendum quoque non repugnante natura dedissent, eloquentia praestitisse. Itaque ipse Aristoteles cum florere Isocratem nobilitate discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
ita eloquẽtia floruit. ut lrĩs doct̾naꝙ prestaret ꝙd
perides : de cuiꝰ dicendi copia sic accepims sul dumi
contra uoluptatẽ atheniensuõ loqueret᷑ꝭ ꝓ salute pa¬
toie seuerius. tamen id ip̃m̃ quod 2ͦ contra populares
tũ arhenis fieri licebat leporẽ habitasse dixerut̃
tantamq in ed uimi fuisse. ut ĩeoriõ mentiba qui
audissent quasi aculeos quosdam reliqueret. At
hũc nõ de clamator aliquis ad depsedram latrare
docuerat. Sed ut accepimꝰ dagomenius iͨ anaxagot̾is¬
uir sũmꝰ ĩ maximaꝵ ee rũ sciẽtia Itaq hic doct̾ua ꝯsilio
eloquẽtia excellens quadragĩta annos p̃fuit athenis
et urbanis eodẽ tempoe̾ et uellicis robus Quid Cri¬
cias: quid alcibiades: ciui tatibꝰ quidẽ suis nõ boni
s certe docti atq eloquentes: nõ ne socraticis erãt
disputacionibꝰ eruditi. Quis dyones. Siracusium
doct̾uis oĩbus expoliuit Non plato: atq eum idẽ

Expanded text:
ita eloquentia floruit, ut litteris doctrinaque praestaret. Quid ita eloquentia floruit, ut litteris doctrinaque praestaret. Quid Pericles? de cuius vi dicendi sic accepimus, ut, cum contra voluntatem Atheniensium loqueretur pro salute patriae severius, tamen id ipsum, quod ille contra popularis tum Athenis fieri licebat, leporem habitasse dixerunt tantamque in eodem vim fuisse, ut in eorum mentibus, qui audissent, quasi aculeos quosdam relinqueret. At hunc non declamator aliqui ad clepsydram latrare docuerat, sed, ut accepimus, Clazomenius ille Anaxagorvir summus in maximarum rerum scientia: itaque hic doctrina, consilio, eloquentia excellens quadraginta annis praefuit Athenis et urbanis eodem tempore et bellicis rebus. Quid Critias? quid Alcibiades? civitatibus quidem suis non boni, sed certe docti atque eloquentes, nonne Socraticis erant disputationibus eruditi? Quis Dionem Syracosium doctrinis omnibus expolivit? Non Plato? Atque eum idem
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ in nestigarit et scierit. tũ eciã conscpͥserit flũc
contra pleriq ad honores adipiscendos et ad rem
atuuid affert aut bellicã u̾tutẽ aut usum aliquem
aulitarẽ que sane nũt quidẽ absoleuerũt. aut iuris
sma ne em̃s quidẽ uniuersi. nã pontificiũ quod est
cõuictĩ nemo disct aut eloquẽtias qũa inclomorẽ¬
artus demq untutũ ipãrũ societatẽ cognationẽ ꝙ.
nõ norut ¶ S ut ad grecos referã orõne. quibus
careͣ hoc quidem ẜmonis gn̾s nõ possumꝰ iflam ut
uirtutes a nostris sic doct̾ne sũt ab illis exempla re¬
petenda Septem fuisse dicũtur une tempors. qui sa¬
pientes et haberent᷑ et uocarent. hn gniẽs pret
mlesium thalem. ciuitatibꝰ suis p̃fuerut Ens doc¬
tor hnidem illis tempoibꝰ aut cuid eloquẽtus liisi
instructior fuisse tradit᷑. ꝙͣ pisistrati. qui pͥuꝰ homeri
libros confusos antea sic disposuisse dicitl nt nũc
habemꝯ : fr on fuit i ͨ quidem ciibus suis utilis. sed

Expanded text:
 investigarit et scierit tum etiam conscripserit. Nunc contra plerique ad honores adipiscendos et ad rem aliquid adfert, aut bellicam virtutem aut usum aliquem militarem; quae sane nunc quidem obsoleverunt; aut iuris scientiam, ne eius quidem universi; nam pontificium, quod est coniunctum, nemo discit; aut eloquentiam, quaartium, denique virtutum ipsarum societatem cognationemque non norunt. Sed ut ad Graecos referam orationem, quibus carere hoc quidem in sermonis genere non possumus —nam ut virtutis a nostris, sic doctrinae sunt ab illis exempla petenda—septem fuisse dicuntur uno tempore, qui sapientes et haberentur et vocarentur: hi omnes praeter Milesium Thalen civitatibus suis praefuerunt. Quis doctior eisdem temporibus illis aut cuius eloquentia litteris instructior fuisse traditur quam Pisistrati? qui primus Homeri libros confusos antea sic disposuisse dicitur, ut nunc habemus. Non fuit ille quidem civibus suis utilis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
habendus quidã : atq is aurit̃ quodã iudicio ponde
bonis is uerbis aut aliquis nõ bonis ytit᷑ nõ apte aliã
ppendit᷑ s quodã quasi naturali sensu indicat e u
quo nõ magna laus est uitare yicre/ quaq ⁊aes ues

Expanded text:
habendus quidam atque is aurium quodam iudicio ponderhabendus quidam atque is aurium quodam iudicio ponderbonis hic verbis," aut "aliquis non bonis utitur," non arte aliqua perpenditur, sed quodam quasi naturali sensu iudicatur: in quo non mag
Abbreviated transcription (Latin):
uni crassus ꝑ uulgatas res req̾ris inquit. et ti¬
bi nõ ĩ ꝯgnitas Sulpiti Et iuꝰ em̃ de it ͦ gu̾e
non docuit. non inscituit. nõ eciã scpͥtũ reliquit: S
gerã morẽ. et ea dũtaxat que michi nota suł bre¬
uiter ex ponã ribi Censebo tamẽ ad eos qͥ auctores
et ĩuentores sũt harũ sane mimutarũ rerũ reuet¬
tendũ ¶ Oĩs igitͥ orõ conficit᷑ ex u̾bis quorũ pͥ ͫ
nobis ratio simplicit̾ uidenda ẽ deinde quĩcte fiam
est quidã ornatus orõis qui ex singuł uerbis est aliꝰ
qui ex ꝯtinuatis ꝯĩctisq constat Ergo utem᷑ uerbis
aut huis que ꝓpͥa sũt. et certa quasi uocabula rerum
pene una nata. cũ rebus ipĩs: aut hiis que transse¬
laus or atoris: ut abiecta atq ab soleta fugial lectis
atq illustribꝰ utatur ĩ quiba plenũ quio̾da et sonãs
ẽẽ pideat ¶ S ĩ hoc uerboꝵ gu̾e ꝓpor deletande¬

Expanded text:
Tum Crassus 'pervulgatas res requiris' inquit 'et tiTum Crassus 'pervulgatas res requiris' inquit 'et tibi non incognitas, Sulpici: quis enim de isto genere non docuit, non instituit, non scriptum etiam reliquit? Sed geram morem et ea dumtaxat, quae mihi nota sunt, breviteores sunt harum sane minutarum rerum, revertendum. Omnis igitur oratio conficitur ex verbis; quorum primum nobis ratio simpliciter videnda est, deinde coniuncte. Nam est quidam ornatus orationis, qui ex singulis verbis est; alius, qui ex continuatis coniunctis constat. Ergo utimur verbis aut eis, quae propria sunt et certa quasi vocabula rerum, paene una nata cum rebus ipsis; aut eis, quae transfeis illa laus oratoris, ut abiecta atque obsoleta fugiat, lectis atque inlustribus utatur, in quibus plenum quiddam et sonans inesse videatur. Sed in hoc verbo
Abbreviated transcription (Latin):
si est aliqñ spissus ant si ego sum tardior pes fecto
nũquõ conqmesca noq defatigabor anceq illorx̃
auapites masͣ rõesq et pro oĩbus et ꝯtra omia dispu¬
tandi pertiꝑeo
umi bosar unũ ĩquit me extuo sermõe ix̃ͦ crasse
ꝯmouit ꝙ eũ negasti qui nõ cito quid didicisset
ñquã omo posse ꝑdisce ut michi non se diffaicie
eligari et aut statim ꝑcipe ito que tu perdis a celũ
extutisti aut se uõ potuerim tempꝰ nõ ꝑdẽ cũ tñ
hii ur̃ĩs possim dẽ contentus
Ic Sulpitius ego uero ĩ quit Crasse. ueq aristolẽ¬
uel me licet existimes de sperae ista posse ꝑ disce nl qͣuod
a me dicenda est desiderat quero: quã omẽ insi forte
es iam defessus/ et si tibi nõ graues sumꝰ. refer adia
te que ad ip̃ĩus oroĩs laudem splẽdorẽq ꝑtinent. que
ego ex te audire uolui ut nõ desꝑarẽ mẽ cloquentia
consequi posse. s ut aliquid addiscerẽ

Expanded text:
si est aliquando spissius aut si ego sum tardior, profecto numquam conquiescam neque defatigabor ante, quam illorum ancipitis vias rationesque et pro omnibus et contra omnia disputandi percepero.' Tum Caesar 'unum' inquit 'me ex tuo sermone maxime, Crasse, commovit, quod eum negasti, qui non cito quid didicisset, umquam omnino posse perdiscere; ut mihi non sit difficile periclitari et aut statim percipere ista, quae tu verbis ad caelum extulisti, aut, si non potuerim, tempus non perdere, cum tamen his nostris possim esse contentus.' Hic Sulpicius 'ego vero,' inquit 'Crasse, neque Aristoteldesidero. Vel me licet existimes desperare ista posse perdiscere vel, ia me dicenda est, desiderat, quaero. Quam ob rem, nisi forte es iam defessus et si tibi non graves sumus, refer ad illa te, quae ad ipsius orationis laudem splendoremque pertinent; quae ego ex te audire volui, non ut desperarem me eloquentiam consequi posse, sed ut aliquid addiscerem.'
Abbreviated transcription (Latin):
argumẽta sumẽda Ez aliis gu̾ibo alii loci magis
erut apti de qͦ nõ tam quia longũ ẽ. quã quia ꝑ spi¬
ciud ẽ dici nichil est necesse
Qnatissiẽ sũt igit᷑ oroẽs hee que latissiẽ uagãt᷑
et a p̾nata et a singulaĩ ꝯtrouersia se ad uniu̾si
gnis uĩ explicandã conferut et ꝯuertut. ut hii qui
andiat natura et gn̾e et uniu̾sa re ꝯgnita de su¬
gulis reis et cͥmĩbꝰ et litibꝰ scatuere possit ¶Hanc
ad cõsuetudiẽ exercitationis uos adolescentes est co¬
hortatus antoniꝰ atq amimutis angustisq cõcerta¬
cionibꝰ ad oẽ uĩ uarietatẽq disserendi uos traducẽ¬
dos putauit ¶Qnare nõ est pancorũ libellorũ hoc

Expanded text:
argumenta sumenda; sed aliis generibus alii loci magis argumenta sumenda; sed aliis generibus alii loci magis erunt apti; de quo non tam quia longum est quam quia perspicuum est, dici nihil est necesse. Ornatissimae sunt igitur orationes eae, quae latissime vagantur et a privata et a singulari controversia se ad universi generis vim explicandam conferunt et convertunt, ut ei, qui audiant, natura et genere et universa re cognita de singulis reis et criminibus et litibus statuere possint. Hanc ad consuetudinem exercitationis vos, adulescentes, est cohortatus Antonius atque a minutis angustisque concertationibus ad omnem vim varietatemque vos disserendi traducendos putavit; qua re non est pauc
Abbreviated transcription (Latin):
doctissĩs hõiba desc̾bunt᷑. Que uero referũt᷑᷑ ad agẽt
aut in officii disceptatione uersant᷑: quo in genere
quid rectũ faciendũ ꝙ sit querit᷑ cui loco oĩs uirtutũ
et piciorũ est silua subiecta aut ĩ animor aliqua
ꝑ mocione aut gignenda aut sedanda tollenda ne
tractant᷑. Huic gñi subiecte suc̃ cohortacoẽs obiur¬
gaciones consolaciones miseracoẽs oĩsq ad omẽ aĩmi
motũ et impulsio et si ita res ferret mitiga ͦ ¶ Ex¬
plicatis igit᷑ hiis geue̾ibꝰ ac modis disceptacionum
oĩm nichil sane ad rem ꝑtiẽt. si qua ĩre discre puit
ab antonii diuisione nrã ꝑtitio Eadem enĩ st̃ mẽbra
ĩ utrisq disputationibꝰ: s paulo secus a me at ab iͦ
ꝑtita at disc̾buta. Nũc ad reliqua progrediat meq
ad meũ munꝰ pensũꝙ reuocabo. Nam ex illis locis qͦs
exposint antoniꝰ oiã sũt ad queꝙ genera quescio in

Expanded text:
doctissimis hominibus describuntur. Quae vero referuntur ad agendum, doctissimis hominibus describuntur. Quae vero referuntur ad agendum, aut in offici disceptatione versantur, quo in genere quid rectum faciendumque sit quaeritur, cui loco omnis virtutum et vitiorum est silva subiecta, aut in animorum aliqua permotione aut gignenda aut sedanda tollendave tractantur. Huic generi subiectae sunt cohortationes, obiurgationes, consolationes, miserationes omnisque ad omnem animi motum et impulsio et, si ita res feret, mitigatio. Explicatis igitur his generibus ac modis disceptationum omnium nihil sane ad rem pertinet, si qua in re discrepavit ab Antoni divisione nostra partitio: eadem sunt membra in utriusque disputatione, sed paulo secus a me atque ab illo partita ac tributa. Nunc ad reliqua progrediar meque ad meum munus pensumque revocabo. Nam ex illis locis, quos exposuit Antonius, omnia sunt ad quaeque genera quaestionum
Abbreviated transcription (Latin):
mũt siunt ne ta corporis ãimi externarũq rete deli
cũ que forma et quasi naturalis nota cuꝯos sie desehi
cuciomio antẽ dno pͥa quescionũ geners ponũt i Ean
aut simi xͣ est disceptatio : ut si disserat᷑ expetenda ms
sit grͣ ¶ Aut̃ ex ꝯꝑatoe : lans au diuicie mag̃ exee¬
de sunt Snplicud autẽ tres sũt modi: de expetende
fugiendis ue rebus: ut expetendi sit ne honores
num fugiẽda pauꝑtas : De quo aut iniquo. eqmm¬
ue sit ultssi ĩ iuriãs eciã ꝓpĩquorũ. De honesto aus
turꝑi: ut hoc no sit honestĩo glorie causa morter
obire ¶C omꝑatõis autẽ duo sut̃ mod: unꝰ cũ idem¬
ne sit an aliquid intersit querit᷑. ut metuere et uereri
ut rex et tirãna ut assentator et amitus ¶Alterũ cũ
qͥd prescet aliud culm querit᷑ ut iᵈ optimi ne cuiꝰ que
sapientis an populari laude ducant᷑᷑:. ¶ atq hee qͥdẽ
disceptationesqͣ ad ꝯgnicionẽ referũt᷑ ÷ sic fere a

Expanded text:
ut sintne tria, corporis, animi externarumque rerum, aut, cum, quae forma et quasi naturalis nota cuiusque sit, descutionis autem duo prima quaestionum genera ponuntur; nam aut simplex est disceptatio, ut si disseratur, expetendane sit gloria, aut ex comparatione, laus an divitiae magis expetendae sint; simplicium autem sunt tres modi: de expetendis fugiendisve rebus, ut expetendine honores sint, num fugienda paupertas; de aequo aut iniquo, ut aequumne sit ulcisci iniurias etiam propinquorum; de honesto aut turpi, ut hoc, sitne honestum gloriae causa mortem obire. Comparationis autem duo sunt modi: unus, cum idemne sit an aliquid intersit quaeritur; ut metuere et vereri, ut rex et tyrannus, ut adsentator et amicus; alter, cum quid praestet aliud alii quaeritur, ut illud, optimine cuiusque sapientes an populari laude ducantur. Atque eae quidem disceptationes, quae ad cognitionem referuntur, sic fere a
Abbreviated transcription (Latin):
unc crassus hoc tibi ĩquit qatulle ꝓͥm ꝑsuades. ueli
me nõ młto secus face cũ de oratõe disputẽ ac faca ͤ
si cer̃ in de hiscͥone dicendũ Rregarẽ ei posse eñ sabsfas

Expanded text:
Hic Crassus 'hoc tibi' inquit 'Catule, primum persuadeas velim, Hic Crassus 'hoc tibi' inquit 'Catule, primum persuadeas velim, me non multo secus facere, cum de oratore disputem, ac facerem, si esset mihi de histrione dicendum. Negarem enim posse eum satis
Abbreviated transcription (Latin):
pingẽ nosq ipĩ hac tam exigna disputacoe hesterm
et hodierni dici. totũ oratoris munꝰ explicemꝰ diõ
uni catullus haut̃ quã ꝙ hercule ĩquit crasse mirad¬
est esse inte tantã dicendi uel unu uel suauitatẽ
uł copiã: quẽ quidẽ antea natura rebat ita dice̾
ut michi nõ solũ orator sũmꝰ. s eciã sapiẽtissiꝰ hõ uiderere
fũc intelligo illa te semꝑ eciã pociora dixisse quẽ ad sa¬
piẽciã spectaret. atq ex hiis hac̃ dicendi copiã fluxisse
S tñ cũ omes gͣdus etatis recordor mee: cũq uitã tuã
atq studia considero. neq quo tempore ista didiceris
pideo: nec magnoꝑe te iscis scudiis hoĩbus libris ĩtelligi
deditũ. Neq t̾amen possum statue̾ ꝓtrũ magis mirer
te ia que michi ꝑ suades mrẽa eẽ adiumẽta. potuisse ĩ
tuis tantis occupacõibꝰ ꝑ disce̾/ ac si nõ potueris posse
isto modo dice̾

Expanded text:
pingere; nosque ipsi hac tam exigua disputatione hesterni pingere; nosque ipsi hac tam exigua disputatione hesterni et hodierni diei totum oratoris munus explicemus, dum Tum Catulus 'haudquaquam hercule' inquit 'Crasse, mirandest esse in te tantam dicendi vel vim vel suavitatem vel copiam; quem quidem antea natura rebar ita dicere, ut mihi non solum orator summus, sed etiam sapientissimus homo viderere; nunc intellego illa te semper etiam potiora duxisse, quae ad sapientiam spectarent, atque ex his hanc dicendi copiam fluxisse. Sed tamen cum omnis gradus aetatis recordor tuae cumque vitam tuam ac studia considero, neque, quo tempore ista didiceris, video, nec magno opere te istis studiis, hominibus, libris intellego deditum. Neque tamen possum statuere, utrum magis mirer te illa, quae mihi persuades maxima esse adiumenta, potuisse in tantis tuis occupationibus perdiscere, an, si non potueris, posse isto modo dicere.'
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝯ̃ĩ istos quidẽ nr̃os uerberabł: neq se ab hiis cõ¬
tempni al despici sinet dm aͥquis extiterit᷑ aliquãdo
qui aristotelico more de dĩbus rebus ĩ utrãq sentẽtiã
possit dice̾ et ĩ oĩ causa duas cõtrarias orõnes p̃cepas
illius ꝯgnitis explicae. aut hoc arcesile m ͦ ⁊ carneadis
ꝯtͣ õẽ quod ꝑropositũ sit disserat : quiq ad eã racionẽ¬
exercitacionẽ adiũgat hũc rethoricũ usũ moremo
exercitacionẽꝙ dicendi is sit uerus. is ꝑfectus. is solus
orator flam neꝙ sine forensibꝰ neruis satis uehemẽt
et grauis. et nec sine uarietate doctue satis politus
et sapiẽs ẽẽ orator pot̃ Enare coracẽ istũ urm pacia¬
m᷑. nos quidẽ pullos exclude̾ ĩ ido: qui euolet᷑ dama¬
tores odiosi et molesti panphilũꝙ nescio quẽ sinamo
ĩ nisulis. tantã rem tamq pueriles delicias aliquas deꝰ¬

Expanded text:
ne communi istos quidem nostros verberabit neque se ab eis conne communi istos quidem nostros verberabit neque se ab eis contemni ac despici sinet; sin aliquis exstiterit aliquando, qui Aristotelio more de omnibus rebus in utramque partem possit dicere et in omni causa duas contrarias orationes, praeceptis illius cognitis, explicare aut hoc Arcesilae modo et Carneadi contra omne, quod propositum sit, disserat, quique ad eam rationem adiungat hunc rhetoricum usum moremque exercitationemque dicendi, is sit verus, is perfectus, is solus orator. Nam neque sine forensibus nervis satis vehemens et gravis nec sine varietate doctrinae satis politus et sapiens esse orator potest. Qua re Coracem istum veterem patiamur nos quidem pullos suos excludere in nido, qui evolent clamatores odiosi ac molesti, Pamphilumque nescio quem sinamus in infulis tantam rem tamquam puerilis delicias aliquas de
Abbreviated transcription (Latin):
tanta est ut oĩm rerũ u̾tutũ officiorũ oĩsq nature que
mores hd̃m que aĩmos que uitã contiẽt origiuẽ uim
mutationesq teneat: cadem mores leges iura desc̾bat
rem .p. regat. oiã que ad quãtũq rem ꝑtineat ornate
copiose q dicat In quo gu̾e nos quidem uersam᷑ tentũ ꝙ̃tũ
possumꝰ. quãtid ĩ genio quãtũ mediocri doctua. quantũ
piosins possim uel tutari si uelim nel refellere ex illis
lotis quos exposuit anthomiꝰ hac dicendi exercitacione
quar io pãd quid faciet ⁊̃ georeta qui nõ didiceris e qutẽ
ĩnusicis: aut taceat oportebͭ: aut uesanꝰ quidẽ indicetur
hec uero que sut in phiã ⁊̃ geniis eruũt᷑ : ad id quod in
quoq uerisile est eliciendũ acutis atq acribꝰ eaq exercita¬
ta orõe poluntꝰ d Hic noster nulgaris orator. si misiꝰ et
doctus attamẽ ĩdicendo exertitatus/ Mac ip̃ã exercitatio¬

Expanded text:
tanta est, ut omnium rerum, virtutum, officiorum omnisque naturae, quae tanta est, ut omnium rerum, virtutum, officiorum omnisque naturae, quae mores hominum, quae animos, quae vitam continet, originem, vim mutationesque teneat, eadem mores, leges, iura describat, rem publicam regat, omniaque, ad quamcumque rem pertineant, ornate copioseque dicat. In quo genere nos quidem versamur tantum quantum possumus, quantum ingenio, quantum mediocri doctrina, quantum piosius possim vel tutari, si velim, vel refellere ex illis locis, quos exposuit Antonius, hac dicendi exercitatione, quarum: nam quid faciet in geometria qui non didicerit? quid in musicis? Aut taceat oportebit aut ne sanus quidem iudicetur. Haec vero, quae sunt in philosophia, ingeniis eruuntur ad id, quod in quoque veri simile est, eliciendum acutis atque acribus eaque exercitata oratione poliuntur. Hic noster vulgaris orator, si minus erit doctus, at tamen in dicendo exercitatus, hac ipsa exercitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ipe forsitan uobis uidear de tulissem nõ possiem dicere
nẽ hec que mĩt complector ꝑ inde ut dicã discenda esse
noisse quippe omm qui maturie ad piplicas causas
aca sserim annosq natus unũ et uigĩti nobilissi ͫ hoĩe
et eloquẽtiss m ĩ iudiciũ uocaueri cui discipłia face n
tan questor in afia cũ eẽm equalẽ sere men et ex acha¬
demia rethorẽ nactus metrodorũ illi de cuiꝰ medria
ꝯenemorauit anthomiꝰ Et inde discedens athenis. xbi
amo diucius essem moratus nisi athenensibꝰ ꝙ misceria
uon referret. atq biduo seruis uenerã succensissem
ruart hoc ꝙ cõplector tantã scienciã uĩꝙ doctrme nõ
mõ non pro me s contra me est pocius Ron eni quid
ego. s quid orator possit disputo atꝙ hos omes qui artes
rethoritas exponũt ꝑ ridiculos ¶Scribut em̃ de liciũ gue
et de pn̾cipiis et de narracionibꝰ. illa uis autẽ eloquẽtie

Expanded text:
ipse forsitan vobis videar, detulissem, non possim dicere ipse forsitan vobis videar, detulissem, non possim dicere me haec, quae nunc complector, perinde, ut dicam discenda esse, didicisse; quippe qui omnium maturrime ad publicas causas accesserim annosque natus unum et viginti nobilissimum hominem et eloquentissimum in iudicium vocarim; cui disciplina fuerit tavi, quaestor in Asia cum essem, aequalem fere meum ex Academia rhetorem nactus, Metrodorum illum, de cuius memoria commemoravit Antonius; et inde decedens Athenis, ubi ego diutius essem moratus, nisi Atheniensibus, quod mysteria non referrent, ad quae biduo serius veneram, suscensuissem; qua re hoc, quod complector tantam scientiam vimque doctrinae, non modo non pro me, sed contra me est potius—non enim quid ego, sed quid orator possit disputo—atque hos omnis, qui artis rhetoricas exponunt, perridiculos; scribunt enim de litium genere et de principiis et de narrationibus; illa vis autem eloquentiae
Abbreviated transcription (Latin):
di ratione ingebat᷑ postea dissociati: ut ex posu a Socrate
deserti a doctis Et deĩceps a Socratitis quidẽ oĩbꝯ phĩco
ꝑte tetigerut̃. nisi qd̾ illi ab hiis aut ab illis hn mutua¬
rent᷑ ex quo promiscue hauriet si manere ĩ pristina
ꝯunũoe poluisset̃/ S ut pontifices ueteres propt̾ sacrii¬
ciorũ młtitudiẽ tres uiros epulones ẽẽ uoluerut. cã
eeñt ip̃i a niuia ut eciã iᵈ ludorũ epulae̾ f̃ac̾ficiũ fa¬
cerẽt inscituti Bic socratici a se causarũ actores et a qͣ¬
plẽ noĩe seꝑanerut tĩ ueteres dicẽdi ⁊ intelligeueu
uirifica sociẽtutẽ ẽẽ xoluisset Ene cũ ita sint paulil
equidẽ de me deprecabor et pẽtã a uobis ut ea que dicam nõ
domemet ipõ s de oratore dice̾ putetis Ego em̃ sum huis
qui cũ studio patris in puericia doctus essem et in forum
igrnn tantũ quantũ ipẽ sencio: non tantũ quantũ

Expanded text:
nem et scientiam cum dicendi ratione iungebant; postea dissociati, ut exposui, a Socrate nem et scientiam cum dicendi ratione iungebant; postea dissociati, ut exposui, a Socrate diserti a doctis et deinceps a Socraticis item omnibus philosoparte tetigerunt, nisi quod illi ab his aut ab illis hi mutuarentur; ex quo promisce haurirent, si manere in pristina communione voluissent. Sed ut pontifices veteres propter sacrificiorum multitudinem tris viros epulones esse voluerunt, cum essent ipsi a Numa, ut etiam illud ludorum epulare sacrificium facerent, institutie nomine separaverunt, cum veteres dicendi et intellegendi mirificam societatem esse voluissent. Quae cum ita sint, paululum equidem de me deprecabor et petam a vobis, ut ea, quae dicam, non de memet ipso, sed de oratore dicere putetis. Ego enim sum is, qui cum summo studio patris in pueritia doctus essem et in forum ingeni tantum, quantum ipse sentio, non tantum, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
alterius culpa/ ant ĩixia aut ex lege aut nõ qtͣ legen
ant ĩprudencia aut nc̃cio aut ĩ ẽo noĩe usurpandĩ. quod
argnat᷑ aut nõ ita agi: ut debuerit aut licuerit Et
si satis ẽẽ putatis ea que isti scp̾to̾es artis docẽt discere
que młto tñ ornacius quã ab illis dicũt᷑ et yberius ex¬
plicauit antoniꝰ. S si hiis ꝯtenti estis atq eciã hiis
que dici uoluistis a me ex ingenti quodã oratore ĩmẽso¬
q campo ĩ exignũ sans girũ ꝯpalitis Sin ueterem
illũ ꝑidem / aut hũc eciã qui familiorior nobis proptͥ
scptorũ młtitudiẽ est demostenẽ sequi nułtis et si illã
p̾clerã et eximiã speciẽ oratoris ꝑfecti et pulcͥtudine
adamastis. Aut nobis hec carneadia aut illa aristotelia
uis ꝯprchẽdenda est. Namq ut ante dixi ueteres illi usq
ad ysocratẽ ome onm rerio que ad mores hõm q̃ ad uitã

Expanded text:
alterius culpa aut iniuria aut ex lege aut non contra legem alterius culpa aut iniuria aut ex lege aut non contra legem aut imprudentia aut necessario, aut non eo nomine usurpandum, quo arguatur, aut non ita agi, ut debuerit ac licuerit; et, si satis esse putatis ea, quae isti scriptores artis docent, discere, quae multo tamen ornatius, quam ab illis dicuntur, et uberius explicavit Antonius—sed, si his contenti estis atque eis etiam, quae dici voluistis a me, ex ingenti quodam oratorem immensoque campo in exiguum sane gyrum compellitis. Sin veterem illum Periclem aut hunc etiam, qui familiarior nobis propter scriptorum multitudinem est, Demosthenem sequi vultis et si illam praeclaram et eximiam speciem oratoris perfecti et pulcritudinem adamastis, aut vobis haec Carneadia aut illa Aristotelia vis comprehendenda est. Namque, ut ante dixi, veteres illi usque ad Socratem omnem omnium rerum, quae ad mores hominum, quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
achademia manauit in qua extitit dĩna quadã celei̾te
ĩgemi dicendiq copia Carneades cuiꝰ ego et si młtos audi¬
tores ꝯgnoni athenis: tñ auditores certissiõs laudae̾ pos¬
sum et socerũ meũ Ecenolam qui eũ rome audiuit ado¬
lescens: et. E metellũ .L. filiũ familiarẽ meñ clarissi
uirũ qui illũ ase adolescente athenis iã affectũ senec¬
tute młtos dies auditũ ẽẽ dicebat. Hec autẽ ut ex appẽ¬
niuo fluuiũ: sic ex ꝯĩ sapientũ iugo sũt doct̾narũ
facta diuorcia ut plũ tãꝙͣ ĩsuperũ mare Ionium
defluerẽt grecũ quoddã et portuosimi: oratores aut
ĩ inferũ hoc tuscũ et barbarũ scopulosu.at ĩfescum
laberent᷑ in quo eciã ipẽ ulixes errasset Ouare si
hac eloꝙ̃tia al hoc oratore ꝯtenti sumꝰ qui sciat aut
negare oportẽ: quod argnare aut si id nõ possis. tũ
ostende̾ ꝙ is fecerit qui ĩsimulet᷑. aut recte factum aut

Expanded text:
Academia manavit, in qua exstitit divina quadam celeritate Academia manavit, in qua exstitit divina quadam celeritate ingeni dicendique copia Carneades; cuius ego etsi multos auditores cognovi Athenis, tamen auctores certissimos laudare possum et socerum meum Scaevolam, qui eum Romae audivit adulescens, et Q. Metellum L. F. familiarem meum, clarissimum virum, qui illum a se adulescente Athenis iam adfectum senectute multos dies auditum esse dicebat. Haec autem, ut ex Appennino fluminum, sic ex communi sapientiae iugo sunt doctrinarum fact Graecum quoddam et portuosum, oratores autem in inferum hoc, Tuscum et barbarum, scopulosum atque infestum laberentur, in quo etiam ipse Ulixes errasset. Qua re, si hac eloquentia atque hoc oratore contenti sumus, qui sciat aut negare oportere, quod arguare, aut, si id non possis, tum ostendere, quod is fecerit, qui insimuletur, aut recte factum aut
Abbreviated transcription (Latin):
cus nichil ad hoc tempus ⁊ S ea si sequam᷑ nullã ynꝙͣ
rem dicendo ex pedire possumꝰ Reliqui sũt paripache¬
tici et achadenus ꝙͣ qmi acha demicor nomen est ynũ
sentencie due frami chrisippus platonis sororis filius
et xenocrates q̃ platonẽ audierat et qui xenotratẽ
polemo et ẽ raton nichil ab aristotile qui una audierat
platonẽ nĩgnoꝑe dissentit estopia fortasse et uarietate
dicendi pares nõ fuerũt. archesilas p̾m qͥ polemonẽ
audierat: ex xariis platonis libris. sermõibusq socra¬
titis/ hoc max ͤ arripuit: nichil ẽẽ certi: quod aut sen¬
sibus aut animo ꝑcipi posset ¶ Quem ferut eximis
quodã usu leporeꝙͣ dicendi aspernatũ ẽẽ om̃e aĩmi
sensusq indicud p̾ ͫq ĩscituisse/ ꝙͣ qͣm id fuit socratũ
inxͣs nõ quod ipẽ sentiret oscende̾: s contra id quod
quisq se sentire dixisset/ putare Hinc hec recencior

Expanded text:
cus nihil ad hoc tempus; sed ea si sequamur, nullam umquam cus nihil ad hoc tempus; sed ea si sequamur, nullam umquam rem dicendo expedire possimus. Reliqui sunt Peripatetici et Academici; quamquam Academicorum nomen est unum, sententiae duae; nam Speusippus Platonis sororis filius et Xenocrates, qui Platonem audierat, et qui Xenocratem Polemo et Crantor, nihil ab Aristotele, qui una audierat Platonem, magno opere dissensit; copia fortasse et varietate dicendi pares non fuerunt: Arcesilas primum, qui Polemonem audierat, ex variis Platonis libris sermonibusque Socraticis hoc maxime adripuit, nihil esse certi quod aut sensibus aut animo percipi possit; quem ferunt eximio quodam usum lepore dicendi aspernatum esse omne animi sensusque iudicium primumque instituisse—quamquam id fuit Socraticum maxime—non quid ipse sentiret ostendere, sed contra id, quod quisque se sentire dixisset, disputare. Hinc haec recentior
Abbreviated transcription (Latin):
quos mime ĩ probo dimitto tũ nͨ eos iratos uereor
qm̃i oĩo irasci nesciũt at hãc ab hiis habeo graciaui
ꝙͥ soli ex oĩba eloquẽtiã u̾tutẽ ac sapiẽtiã ẽẽ dixerũt
S utrũq est ĩhus qd ab hoc quẽ ĩstruunꝰ oratore
balde abhorreat. uel qd om̃es q̃ sapientes nõ sut̃ ser¬
uõs latrones hostes in sanos ẽe dicut̃ neq tũ quẽ qm
eẽ sapientẽ. Ualde autẽ est absurdũ ei contiduẽ/ aut
senatũ aut illũ cetĩ hõim ꝯuuitte̾: cui nemo illorũ
qui assut̃: sanus nemo ciuis nemo liber c̃ẽ uideatur
Accedit ꝙ ordĩs eciã genꝰ hñt fortasse subtile: et certe
acutũ s ut ĩ oratore exile ĩxsitatũ ab horrens ab au¬
ribꝯ nlgi obscurũ mane reiuinũ actanẽ huiꝯmõr
quo uti ad nulgus ulloͦ possit alia eñ et bona et mala
uident᷑ O toitis et ceteris ciuibꝰ uel pocius gentibus
Alia uis honoris ignominie p̃mii supplicii uere an se¬

Expanded text:
quos minime improbo, dimitto tamen nec eos iratos vereor, quos minime improbo, dimitto tamen nec eos iratos vereor, quoniam omnino irasci nesciunt; atque hanc eis habeo gratiam, quod soli ex omnibus eloquentiam virtutem ac sapientiam esse dixerunt. Sed nimirum est in his, quod ab hoc, quem instruimus oratore, valde abhorreat; vel quod omnis, qui sapientes non sint, servos, latrones, hostis, insanos esse dicunt, neque tamen quemquam esse sapientem: valde autem est absurdum ei contionem aut senatum aut ullum coetum hominum committere, cui nemo illorum, qui adsint, sanus, nemo civis, nemo liber esse videatur. Accedit quod orationis etiam genus habent fortasse subtile et certe acutum, sed, ut in oratore, exile, inusitatum, abhorrens ab auribus vulgi, obscurum, inane, ieiunum, ac tamen eius modi, quo uti ad vulgus nullo modo possit: alia enim et bona et mala videntur Stoicis et ceteris civibus vel potius gentibus; alia vis honoris, ignominiae, praemi, supplici; vere an se
Abbreviated transcription (Latin):
Set eor ui et disputatõibꝰ suc̃ iam dui fracta ⁊ extĩcta
Ex illis autẽ que r̾manet ea phĩa que suscepł patͦcinũ
uoluptatis: et sicui uera uideat᷑: procul ab est tamen
ab eo piro quẽ querimꝰ/ et quẽ auctorẽ publici ꝯsi
et regende ciuitatis ducẽ et sentencĩe. atq eloquẽcie
inde quo aggredi cupiet. s ĩ ortulis quiescet suis. ubi
nułt u̾bi eciam recũbens molliter et delicate nos auocal
a rostris a iudiciis a curia fortasse sapienter ac preserti
are.p. Uerũ ego nõ quero nũt que sit phĩa uerissiã. s q̃
oratori ꝯm̃cta max̾ ͤ quae̾ istos sine ulla ꝯtuelia dimit¬
camꝰ Sũt em̃ et boni uiri: et qũi sibi ita uident᷑ beati
tantũq eos admoneamꝰ: ut id eciã si est uerissi ͫ tacitĩt
tamen tamꝙͣ mistei ͫ teneat ꝙ negat uersari in re .p.
ẽẽ sapiẽtes Nam si hoc nob atq optiõ cuiꝙ ꝑsuaserit̃
nõ poterut̃ ip̃i ẽẽ id qd iuxͣͤ cupint̃ ociosi Etoicos ãt

Expanded text:
ea horum vi et disputationibus sunt iam diu fracta et exstincta. Ex illis autem quae remanent, ea philosophia, quae suscepit patrocinium voluptatis, etsi cui vera videatur, procul abest tamen ab eo viro, quem quaerimus et quem auctorem publici consili et regendae civitatis ducem et sententiaeinde, quo adgredi cupiet, sed in hortulis quiescet suis, ubi vult, ubi etiam recubans molliter et delicate nos avocat a Rostris, a iudiciis, a curia, fortasse sapienter, hac praesertim re publica. Verum ego non quaero nunc, quae sit philosophia verissima, sed quae oratori coniuncta maxime; qua re istos sine ulla contumelia dimittamus; sunt enim et boni viri et, quoniam sibi ita videntur, beati; tantumque eos admoneamus, ut illud, etiam si est verissimum, tacitum tamen tamquam mysterium teneant, quod negant versari in re publica esse sapientis; nam si hoc nobis atque optimo cuique persuaserint, non poterunt ipsi esse, id quod maxime cupiunt, otiosi. Stoicos autem,