comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus. inanitum ore ꝑsuadeat.
quod possit incolatione. alte¬
rius non egere: Nam &iam¬
& si uidicium eius diabolica
non fallat in lusio. elationis
tamen & suꝑbiȩ. graues la¬
queos non euad&. Quis enĩ
hoc sibi absq ingenti poterit
usurpare ꝑniti e : cum uas
electionis. in quo xp̃s ut ipse
professus est loquebatur.
Obhoc solum modo seadserat
hiero solimam conscendisse.
ut cum suis coapostolis. euan¬
gelium quod gentib reue lan¬
te & cooperante dñõ prȩdica¬
bat. secr&a examinatione
conferr&: perquod osten¬
ditur. non solum un animi¬
tatem atq: concordiam ꝑ
haec precepta seruari. uerũ
&iam. cunctasdiaboli aduer¬
sionum eius laqueos. nonti¬
meri Deniq intantum
uirtus caritatis extollitur. ut
eam beatus lohannes apostolus
non solum remdĩ sed &iam dm̃
esse pronunti & dicens. Dsca¬
ritas est: & qui man& incarita¬
te. in dõ man& &ds̃ in ipso :⁊
Namusque ad eo illam diui¬
nam esse perspicimus. ut illud

Expanded text:
tus inani tumore persuadeat tus inani tumore persuadeat quod possit conlatione alterius non egere. nam etiamsi iudicium eius diabolica non fallat inlusio, elationis tamen et superbiae grauiores laqueos non euadet. quis enim hoc sibi absque ingenti poterit usurpare pernicie, cum uas electionis, in quo Christus, ut ipse professus est, loquebatur, ob hoc solummodo se adserat Hierosolymam conscendisse, ut cum suis coapostolis euangelium, quod gentibus reuelante et cooperante domino praedicabat, secreta examinatione conferret? per quod ostenditur non solum unianimitatem atque concordiam per haec praecepta seruari, uerum etiam cunctas diaboli aduersionum eius laqueos non timeri. Denique in tantum uirtus caritatis extollitur, ut eam beatus Iohannes apostolus non solum rem dei, sed etiam deum esse pronuntiet dicens: deus caritas est: qui manet in caritate, in deo manet et deus in ipso. nam usque adeo illam diuinam esse perspicimus, ut illud
Abbreviated transcription (Latin):
effectus: illud quod aposto¬
lus magnopere deprecatur.
omni contritione cordisim¬
pleuerit: Si qua ergo conso¬
latio inxp̃o. si quod solatiũ
caritatis. si qua uiscera misera¬
tionis: implete gaudiũ meũ
itudem sapiatis . eandem ca¬
ritatemꝰ unanimes idipsum
sentientes. nihil perconti o¬
nem neq: per inanẽ gloriam.
sedhumilitate. superiores uo¬
bis m&apsis alterutrũ arbi¬
trante s:. & illudhonore mutu¬
o alterutrum prȩuenientes.
ut plus unus quisq consorti
suo scientie & scĩtatis adscri¬
bens. summã discretionis uerȩ.
in alterius magisquam in su¬
o credat stare iudicio. XII.¬
cessu errorishumani quonul¬
lus est inhac carne qui falli
uelut homo non possit : ut &
ille interdum quiacrioris in¬
geni sciendęq maioris est.
aliquid falsum mente con¬
cipiat. Et ille qui tardioris
ingenii acminoris ẽ meriti
rectius aliquid ueriusq prȩ¬
sentiat. Etidcirto. nullus
sibi quam uis scientia prędi¬

Expanded text:
effectus illud quod apostoeffectus illud quod apostolus magnopere deprecatur omni contritione cordis inpleuerit: si qua ergo consolatio in Christo, si quod solacium caritatis, si qua uiscera et miserationes, inplete gaudium meum, ut idem sapiatis, eandem caritatem habentes, unanimes, id ipsum sentientes, nihil per contentionem neque per inanem gloriam, sed in humilitate superiores uobismet ipsis alterutrum arbitrantes, et illud: honore alterutrum praeuenientes, ut plus unusquisque consorti suo scientiae et sanctitatis adscribens summam discretionis uerae in alterius magis quam suo credat stare iudicio. Scessu erroris humani, quo nullus est in hac carne qui falli uelut homo non possit, ut et ille interdum qui acrioris ingenii scientiaeque maiori/ est aliquid falsum mente concipiat, et ille qui tardioris ingenii ac minoris est meriti rectius aliquid ueriusque praesentiat. et idcirco nullus sibi quamuis scientia praedi
Abbreviated transcription (Latin):
discordiam nisi pręceptũ se¬
niorum uelud diuinum quod¬
dam oraculum custoditum.
ab omninos contentione reuo¬
cass&: quod ab illis legali qua¬
dam sanctione prȩscriptũ ẽ.
Utneuter nrm̃ plus uditio
suo. quam fns creder& sinũ¬
quam uell& diaboli callidi¬
tate deludi: E tenim sepe
illud quod apostolus dicit.
ꝓbutũ ẽ euenire: Ipse enĩ
satanas transfigurat se inan¬
gelum lucis ut obscuram ac
tetram caliginẽ sensuũ pro
uero scientiae lumine frau¬
dolenter offundat: Quȩnisi
humili & mansu&o corde
sus cepta maturissimi fris uł
ꝓbatissimi senioris reseruen¬
tur examini : & eorum iudi¬
cio diligenter examinata
aut abiciantur aut recipian
tur anobis. sinedubio uene¬
rantes in cogitationib nrĩs.
pro angelo lucis angelum te¬
nebrarum. grauissimo ferie¬
mur interitu. Quam ꝑneci¬
em. impossibile ẽ euadere
quempi am audicio proprio
confidentem. nisi humilita¬
tis uerȩ amator & exsecutor

Expanded text:
discordiam, nisi praeceptum sediscordiam, nisi praeceptum seniorum ueluti diuinum quoddam oraculum custoditum ab omni nos contentione reuocasset, quo ab illis legali quadam sanctione praescriptum est, ut neuter nostrum plus iudicio suo quam fratris crederet, si numquam uellet diaboli calliditate deludi. Etenim saepe illud quod apostolus dicit probatum est euenire: ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis, ut obscuram ac taetram caliginem sensuum pro uero scientiae lumine fraudulenter offundat. qui nisi humili et mansueto corde suscepti maturissimi fratris uel probatissimi senioris reseruentur examini et eorum iudicio diligenter excussi aut abiciantur aut recitur a nobis, sine dubio venerantes in cogitationibus nostris pro angelo lucis angelum tenebrarum, gravissimo feriemur interitu. Quam perniciem impossibile est evadere quempiam iudicio proprio confidentem, nisi humilitatis uerae amator et exsecutor
Abbreviated transcription (Latin):
nihil prodest primã causam
amputasse discidii: qua e
nasci sol& derebus caducis
atq terrenis. & uniuersa
despexisse carnalia. atque
omniũ quibus nr̃ usus indi¬
g& rerum. indis cr&am cõ¬
munionem fratrib ꝑmisis¬
se nisi &iam secundam quȩ
sub specie spiritalium sen¬
suum nasci sol& similiterab¬
scidentes: ad quisi erimus in
omnibus humilem sensũ. & con¬
sonas uoluntates Memini
namq: cum me adhuc adhere¬
re consortio &as iunior hor¬
tar&ur. huius modi nobis in¬
tellegentiam. uel inmoralib
disciplinis. uel inscripturarũ
sacris frequenter insertã. ut
nihil ea uerius nihilq: ratio¬
nabilius crederemus: Sed cũ
inunum conuenientes senten¬
tias nrãs promere coepisse¬
mus : quȩ dam communi exa¬
minatione discussa. primũ
ab altero falsa acnoxia nota¬
bantur. mox deinde ut ꝑneti¬
osa communi pronuntiata ii¬
dicio damnabantur. Quȩ in
tantum prius infusa adiabo¬
bolo uelut luce fulgebant. ut
facile potuissent generare

Expanded text:
nihil prodest primam causam amputasse discidii, quae nasci solet de rebus caducis atque terrenis, et uniuersa despexisse carnalia atque omnium quibus noster usus indiget rerum indiscretam conmunionem fratribus permisisse, nisi etiam secundam, quae sub specie spiritalium sensuum nasci solet, similiter abscidentes adquisierimus in omnibus humilem sensum et consonas uoluntates. Memini namque, eam me adhuc adhaerere consorti aetas iunior hortaretur, huiusmodi nobis intellegentiam uel in moralibus disciplinis uel in scripturis sacris frequenter insertam, ut nihil ea uerius nihilque rationabilius crederemus. sed cum in unum conuenientes sententias nostras promere coepissemus, quaedam conmuni examinatione discussa primum ab altero falsa ac noxia notabantur, mox deinde ut perniciosa eonmnni pronuntiata iudicio damnabantur: quae in tantum. prins infusa a diabolo uelut luce fulgebant, ut facile potuissent generare
Abbreviated transcription (Latin):
te frigentia: dilatanda ergo
atq amplianda sunt pectora.
neangustus pusillanimitatis
artata: iracundię turbolen¬
tis ȩstib oþpleantur: & reci¬
pere secundum proph& ã.
illud nimis latum man da¬
tum dĩ. angusto corde neque¬
amus. Nec dicere cum pro¬
ph&a: Uiam mandatorũ
tuorum cucurri. cum dila¬
tares cormeum: Nam qui a
longanimis sapienti asit. e¬
uidentissimis scripturis ac
testimoniis edocemur. Lon
insipiens est. Et idcirco. de
illo qui sapientiae donum a
dño laudabiliter postulauit.
scriptura commemorat. Et
dedit dñs salo moni sapientiã
prudentiamq: multamnimis.
& latitudinem cordis. quasi
arenam maris innumerabilẽ.
Illud quoq: multis experim̃tis
modo eos qui amicitiarum
foedus coniurationis in eunt
principio: indisruptã potu¬
isse seruare concordiam
Siue. quod eam ñ prode sideri
o ꝑfectionis. net ꝓapostolicȩ
caritatis imperio: sed ꝓamo¬
re terreno & ꝓne cessitate

Expanded text:
ret. dilatanda ergo atque amplianda sunt pectora, ne angustiis pusillanimitatis artata iracundiae turbulentis aestibus obpleantur et recipere secundum prophetam illud nimis latum mandatum dei angusto corde nequeamus nec dicere cum propheta: uiam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatares cor meum. nam quia longanimitas sapientia sit, euidentissimis scnpturae testimoniis edocemur: longe insipiens est. et idcirco de illo, qui sapientiae donum a domino laudabiliter postulauit, scriptura conmemorat: et dedit deus Salomoni sapientiam prudentiamque multam nimis, et latitudinem cordis quasi harenam maris innumerabilem. IIIud quoque multis est experimentis modo eos, qui amicitiarum foedus coniurationis iniere principio, indisruptam potuisse seruare concordiam, siue quod eam non pro desiderio perfectionis nec pro apostolicae caritatis imperio, sed pro amore terreno et per necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
I Uerba abbatis nesterotis dereligi¬
osiorum scientia:
I Dead p̃hendenda spiritaliũ rerũ
III Quod actualis ꝑfectio duplici ratione
IIII Quod actualis uita erga mulsub sistat
tas ꝓfessiones acstudia diriuetur:
V Deꝓfessionis arrepte ꝑseuerantia:¬
UI De infirmorum mobilitate:¬
VII Exemplum castitatis quodo cetur non
omnia ab omnibus ȩmulanda:
VIIDespiritali scientia:
VIIIIQuod de actuali scientia ꝓficiatur ad spiri
XDeadp̃hendenda uerȩ scientiȩ disciplina:
XI Demultiplici intellectu diuinarũ scriptu¬
XII Interrogatio quo modo possit ad
obliuionẽ sȩculariũ carminũ ꝑueniri:¬
XIII Responsio quo pacto memoriȩ frugum
possimus abluere:¬
XIIIIQuod inmunda anima neq tradere neq
percipere possit scientiam spiritalem:¬
XU O biectio deeo quod mubti inmundi sci
habere nonpossunt:
CVIQuib: ratio ꝑfectionis debeat aperiri:¬
CVII Quibus de causis spiritalis doctrina infruc¬
tuosasit:
XUIIIIQuod plerumq: etiam in dignigratiã sa¬

Expanded text:
PITVLA. Verba abbatis Nesterotis de religiosorum scientia. adprehendenda spiritalium rerum cognitione. Quod actualis perfectio duplici ratione subsistat. Quod actualis uita erga multas siones ac studia deriuetur. De professionis adreptae perseuerantia. De infirmorum mobilitate. Exemplum castitatis quo docetur non omnia ab om- . nibus aemulanda. De spiritali scientia. Quod de actuali scientia proficiatur ad spiritalem. De adprehendenda uerae scientiae disciplina. De multiplici intellectu diuinarum scripturarum. Interrogatio, quomodo possit ad obliuionem saecularium carminum perueniri. Responsio, quo pacto memoriae fucum possimus abluere.\' Quod inmunda anima neque tradere neque percipere possit scientiam spiritalem. Obieetio de eo, quod multi inmundi sciehabere non possint. bus ratio perfeetionis debeat aperiri. Quibus de causis doctrina spiritalis infructuosa sit. Quod plerumque etiam indigni gratiam sa
Abbreviated transcription (Latin):
reduntiam suꝑ flui humoris ex¬
pellat. conditionẽ modumq na¬
turae certissime dep̃hendit.
Itita cum exꝑge factus. inuene.¬
rit carnem suam. post longa tempo¬
ra se inscio atq ignorante pollu¬
tam. tum demũ denaturali neces¬
sitate caus&ur: Ad illum sine du¬
bio ꝑueniens statum. ut talis in¬
ueniatur nocte qualis indie.
talis in lecto. qualis in oratione.
talissolus. qualis turbis hominũ
circum septus Postremo utnum¬
quam se talem secretum aspici¬
at. qualem uideri ab hominib
erubescit:. Nec in eo tale aliquid
in euitabilis ille oculus de pre
cum coeperit suauissimo lumi¬
ne castitatis iugiter delectari.
dicere poterit cum propheta.
Itnoxinluminatio in deliciis
meis: Quia tenebrȩ non obscu¬
rabunturate. & noxsicut di¬
es inlum in abitus. sicut tene¬
brae eius ita & lumen eius.
Deniq hocipsum. qui a supra
conditionẽ naturae uidet᷑
humanae. qualiter obtinue¬
rit. Idem proph&a subiungit
dicens Qui ã possedisti renes

Expanded text:
dantiam superflui humoris expellat, conditionem modumque naturae certissime deprehendit, et ita cum expergefactus invenerit carnem suam post longa tempora se inscio atque ignorante pollutam, tum demum de naturali necessitate causetur ad illum sine dubio perveniens statum, ut talis inveniatur in nocte qualis in die, talis in lecto qualis in oratione, talis solus qualis turbis hominum circumseptus. Postremo ut numquam se talem secretus aspiciat, qualis videri ab hominibus erubescit, nec in eo tale aliquid inevitabilis ille oculus  Dionyum coeperit suauissimo lumine castitatis iugiter delectari, dicere poterit cum propheta: et nox inluminatio in deliciis meis. quia tenebrae non obscurabuntur a te, et nox sicut dies inluminabitur: sicut tenebrae eius, ita et lumen eius. denique hoc ipsum, quia supra condicionem naturae uidetur humanae, qualiter obtinuerit idem propheta subiungit dicens: quia tu possedisti renes
Abbreviated transcription (Latin):
sipost abrenuntia onem mun¬
di & omnium quae in eo sunt
uanitatum: preciosissimȩ fra¬
tris dilectioni supellex uilis¬
sima quȩ super fluit pręfera¬
tur : Secundum ẽ. ut itu
suas unus quisque resec& uo¬
luntates. nesapientem atq: uii
consultum esse se iudicans suis
magisquam proximi definitio

Expanded text:
si post abrenuntiatam munsi post abrenuntiatam mundi et omnium quae in eo sunt uanitatem pretiosissimae fratris dilectioni supellex uilissima quae superfuit praeferatur. secundum est ut ita suas unusquisque resecet uoluntates, ne sapientem atque consultum esse se iudicans suis malit quam proximi definitio
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco diximus ple¬
nam atq perfectam amititię
gratiam. nisi inter perfec¬
tos uiros eiusdemq uirtutis
perseuerare non posse. quos
eadem uoluntas. unumq
propositum. aut num quã.
aut certe raro facit aduersa
sentire: Aut inhis quae ad
profectum spiritalis perti¬
nent uitae. patitur dissidẽ¬
re : quod si animosis coeperint
contentionib estuare. Li¬
qu& utique eos num quam
secundum regulam quam p̃
diximus fuisse concordes.
sed quia nemo potest aperfec¬
tione habere principium.
nisi qui ab ipso eius coeperit
fundamento. Etuos non
quanta eiussit magnitudo.
sed quem ad modum ad eam
perueniri possit inquiritis.
Necessarium reor: ut paucisre¬
gulam uobis eius actramitẽ
quendam. ꝑquem gressus urĩ
dirigantur aperiam: ut paci¬
entiae ac pacis bonum. facilius
optinere possitis
rima igitur sunt uerȩ
amicitiae. in contemptu
substantiae mundalis. &om¬
nium quas habemus rerum de¬
spectione fundamina: Per¬
quam in iustum atq impiũ ẽ.

Expanded text:
Idcirco diximus plenam atque perfectam amicitiae gratiam nisi inter perfectos uiros eiusdemque uirtutis perseuerare non posse, quos eadem uoluntas unumque propositum aut numquam aut certe raro diuersa sentire aut in his quae ad profectum spiritalis pertinent uitae patitur dissidere. quodsi animosis coeperint contentionibus aestuare, liquet utique eos numquam secundum regulam quam prae diximus fuisse concordes. sed quia nemo potest a perfectione habere principium, nisi qui ab ipso eius coeperit fundamento, et uos non quanta eius sit magnitudo, sed quemadmodum ad eam perueniri possit inquiritis, necessarium reor ut paucis regulam eius uobis ac tramitem quendam per quem gressus uestria dirigantur aperiam, ut patientiae ac pacis bonum facilius obtinere possitis. Prima igitur sunt uerae amicitiae in contemptu substantiae mundialis et omnium quas habemus rerum despectione fundamina. perquam enim iniustum atque inpium est,
Abbreviated transcription (Latin):
putant inpendendã cẽ quã fratrib silentio
ehis qui patientiã mentientes adira¬
cundiam fratres accendunt.
Sehisqui ex indignatione ieiunant.
Sequorundã simulata patientia qui
max illã alterã ingerunt uerberandã
Interrogatio quẽ ad modũ xp̃ĩmanda¬
tis obtemperantes euangelica ꝑfectione

Expanded text:
putant inpendendam esse quam fratribus. De his qui patientiam mentientes ad iracundiam fratres silentio accendunt. De his qui ex indignatione ieiunant. De quorundam simulata patientia, qui maxillam alteram ingerunt uerberandam. Interrogatio, quemadmodum Christi mandatis obtemperantes euangelica perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
bare. &utrum possibilia. an in¬
possibilia sint. certo ex amine
definire poterit nemonisi ꝑ
experientiam longam & purita¬
tem cordis. ad confinia carnis
acsp̃s uerbo dñi dirigente per¬
uenerit. De quo beatus a pos¬
tolus. uiuus est inquit sermo
dĩ & efficax & penetrabilior
omnigla dio ancipiti. & ꝑtin¬
gens usq ad diuisionẽ animae ac

Expanded text:
bare et utrum possibilia an inpossibilia sint certo examine definire poterit nemo, nisi per experientiam longam et puritatem cordis ad confinia carnis ac spiritus uerbo domini dirigente peruenerit. de quo beatus apostolus uiuus est, inquit, sermo dei et efficax et penetrabilior omni gladio ancipiti et pertingens usque ad diuisionem anima
Abbreviated transcription (Latin):
guedinem uel inmellis dulce¬
dinem trans formentur. edisse¬
ram. ille aũt instultissima per¬
suasione & obstinatione per¬
sistens. neget ab illis seminibus
quicquam uel dulcedinis uel
unguedinis posse produci. N¬
nemagis notanda est in rationa¬
bilis eius ꝑuicaxꝙ contentio.
quam sermonis mei ueritas ir¬
ridenda. Quaemultorum ac
fidelium testium grauitate. &
euidentib documentis. & quod
his ampliusẽ experientiae pro¬
batione fulcitur.: Itideo quis¬
quis ad illum puritatis statum
iugi cordis intentione ꝑuene¬
rit. ut iam mente ab huius pas¬
sionis titillatione penitus ab¬
soluta ꝑsoporem caro eius ueluc

Expanded text:
guedinem, vel in mellis dulceguedinem, vel in mellis dulcedinem transformentur, edisseram; ille autem in stultissimae persuasionis obstinatione persistens neget ab illis seminibus quicquam uel dulcedinis uel unguinis posse produci: nonne magis notanda est inrationabilis eius peruicaxque contentio quam sermonis mei ueritas inridenda, quae multorum ac fidelium testium grauitate et euidentibus documentis et quod his amplius est experientiae probatione fulcitur? et ideo quisquis ad illum puritatis statum iugi cordis intentione peruenerit, ut iam mente ab huius passionis titillatione penitus absoluta per soporem caro eius uelu
Abbreviated transcription (Latin):
tiauiri corrumpit uiassuas.
Dm̃aũt causatur desuo postre¬
mo. Siquis huic assertioni nrãe
fidem derogare uoluerit: que¬
so ut non ante p̃iudicata nob¬
cum opinione discept&. quã
disciplinae huius suscipiet in¬
stituta Cumq haec ꝑpaucis
mensib: illa quatraditur mode¬
ratione seruauerit. profecto
haec quaed iximus uero pote¬
rit probare iudicio. C&erũ
frustra decuius lib& artis ac
disciplinae fine contendit.
quis quis non prius omnia quȩ
ad consum mationem eius ꝑti¬
nent. summo fuerit studio ac
uirtute sectatus. Uelud siuer¬
bigratia similitudinem mellis
extritico. aut rursum ex eo sicut
exraphani liniq seminibus. le¬
nissimi olei liquorem produci
posse confirmem: Siquis horũ
penitus ignarus adsistat. non¬
ne contrarerum naturam hoc
esse conclamans. meuelud aꝑ¬
tissime auctorem mendacii deri¬
debit. Cui siego testes innume¬
& fecisse testentur exhibeam ra¬
tionem insuperatq ordinem
quo illȩ species uel in olei pin

Expanded text:
tia uiri corrumpit uias suas, tia uiri corrumpit uias suas, deum autem causatur corde suo. postremo si quis huic adsertioni nostrae fidem derogare uoluerit, quaeso ut non ante praeiudicata nobiscum opinione disceptet, quam disciplinae huius suscipiat instituta, cumque haec perpaucis mensibus illa qua traditur moderatione seruauerit, profecto haec quae diximus uero poterit probare iudicio. ceterum frustra de cuiuslibet artis ac disciplinae fine contendet, quisque non prius omnia quae ad consummationem eius pertinent summo fuerit studio ac uirtute sectatus. uelut si uerbi gratia similitudinem mellis ex tritico, aut rursum ex eo, sicut etiam ex rafani linique seminibus, lenissimi olei liquorem produci posse confirmem, si quia horum penitus ignarus adsistat, nonne contra rerum naturam hoc esse conclamans me uelut apertissimi auctorem mendacii deridebit? cui si ego testes innumeasse et fecisse testentur exhibeam, rationem insuper atque ordinem quo illae species u
Abbreviated transcription (Latin):
cordis. Et ita int̃hȩo illars discre¬
tor quod ammodo terminus col¬
locatur: quid humanae conditi¬
oni necessarium sit.atq in euita¬
biliter at tributum. Quidue
consu&udine uitiosa. et incuria
iuuentutis inuectum. uelud in¬
spector & arbiter iusta trutinati¬
one discernit.: Ac suꝑ eorum
effectu atq natura. non falsis
uulgi opinionibus abducitur.
nec prae iudicatis in expertorũ
definitionibus adquiescit. sed
puritatis modum certa experi¬
entiae suae libra. & iusta ex¬
aminatione ꝑpendens : Ne¬
quaquam illorum decipietur
errore. qui neglegentiae suae
uitio crebriorihus quamnatu¬
ra compellit aegestionibus sor¬
didati. denaturali conditione
causant Cumq eos constet in¬
ferre potius uim naturae. & ex¬
torquere abea pollutionem.
quamipsa non ingerit : intẽ¬
perantiam suam ad necessita.¬
tem carnis . Immo ad eius refe¬
runt creatorem: proprias culpas
ad naturae infamiam transfe¬
rentes . De quib in pro uerbis
eleganter ex primitur: Insipien¬

Expanded text:
cordis. et ita inter illorum quodammodo terminos conlocatus, quid humanae condicioni necessario sit atque ineuitabiliter adtributum quidue consuetudine uitiosa et incuria iuuentatis inuectum, uelut inspector et arbiter iusta trutinatione discernet ac super eorum effectu atque natura non falsis uulgi opinionibus abducetur nec praeiudicatis inexpertorum definitionibus adquiescet, sed puritatis modum certa experientiae suae libra et inata examinatione perpendens nequaquam illorum decipietur errore, qui neglegentiae suae uitio crebrioribus quam natura conpellit egestionibus sordidati de naturali condicione causantur, cumque eos constet inferre potius uim naturae et extorquere ab ea pollutionem quam ipsa non ingerit, intemperantiam suam ad necessitatem carnis, immo ad eius referunt creatorem, proprias culpas ad naturae infamiam transferentes. de quibus in Prouerbiis eleganter exprimitur: insipien
Abbreviated transcription (Latin):
uod soli qui experiuntur ag¬
noscere dulcedinem castitatis:¬
i. Interrogatio de continentiae
qualitate & temporis modo
inquo castitas ꝑfici possit.¬
esponsio intra quod tempus
possibilitas castitatis possit agnosci:¬

Expanded text:
uod soli qui experiuntur agnoscant dulcedinem castitatis. Interrogatio de continentiae qualitate et temporis modo, in quo castitas perfici possit.esponsio, intra quod tempus possibilitas castitatis possit agnosci
Abbreviated transcription (Latin):
manduca uerunt: Eteundẽ
spiritalem de consequenti
petra biberunt potum. pe¬
tra autem erat xp̃s. Quae
expositio praefigurationi
corporis & sanguinis xp̃i.
quae cotidie sumimus conpa¬
rata. allegoriae continet ra¬
tionem: Scientia uero quae
similiter ab a postolo memora¬
tur. Tropologia est: qua u
niuersa quaead dis cretionem
pertinent actualem: utrũ
utilia uel honesta sint: pru¬
denti examinatione discer¬
nimus. ut est illud : cum apud
nos met ipsos iudicare prȩci¬
pimur : Utrum deceat muli¬
erem nonuelato capite ora¬
re dm̃. Quaeratio ut dictum
est: moralem continet intel¬
lectum. Item prophetia quã
tertio a postolus intulit loco.
anagogen sonat. perquam
ad inuisibilia. ac futura ser¬
mo trans fertur. Ut est il¬
lud: Nolumus autem igno¬
rare uos fratres dedormien¬
tibus : ut non contristemini
sicut & ceteri quispem non ha¬
bent. Sienim credimus qũo

Expanded text:
manducaverint, et eumdem manducaverint, et eumdem spiritalem de consequenti petra biberint potum; petra autem erat Christus ; quae expositio praefigurationi corporis et sanguinis Christi, quem quotidie sumimus, comparata, allegoriae continet rationem. Scientia vero quae similiter ab Apostolo memoratur, tropniuersa quae ad discretionem pertinent actualem utrum utilia uel honesta sint prudenti examinatione discernimus: ut est illud, cum apud nosmet ipsos indicare praecipimur utrum deceat mulierem non uelat.o capite orare deum. quae ratio ut dictum est moralem continet intellectum. item prophetia, quam tertio apostolus intulit loco, anagogen sonat, per quam ad inuisibilia ac futura sermo transfertur, ut est illud: nolumus autem ignorare uos, fratres, de dormientibus, ut non contristemini sicut et ceteri qui spem non habent. si enim credimus quo
Abbreviated transcription (Latin):
sion Igitur praedictae quat¬
tuor figurȩ inunum ita siuo¬
lumus confluunt. ut una
atque eadem hierusalem.
quadrifarie possit intellegi.
secundum historiam. ciuitas
iudeorum. Secundum alle¬
goriam ecclesia xp̃i. Secun¬
dum anagogen. Ciuitas dĩ il¬
la caelestis. quae est mater
omnium nostrum: Secun¬
dum tropologiam anima
hominis. quae frequenter hoc
nomine. aut increpatur.
aut laudatur adño. De his
quatuor inter prȩtationum
generibus beatus a postolus
ita dicit. Nunc autem fra
tres siuenero aduos linguis
loquens: quid uobis prode¬
in reuelatione. aut scientia.
aut inprophetia. Aut in¬
doctrina: Reuelatio nam¬
que adallegoriam pertinet.
perquam ea quaetegit his¬
torica narratio. spiritali
sensu. et expositione rese¬
rantur : Ut uerbi gratia
si illud aperire tẽptemus
quem ad modum patres nos¬
tri omnes sub nube fuerunt.
& omnes in moyse baptiza¬
tisunt in nube &inmari
Etquem ad modum omnes
eandem spiritalem ȩscam¬

Expanded text:
Sion. igitur praedictae quatSion. igitur praedictae quattuor figurae in unum ita, si uolumus, confluunt, ut una atque eadem Hierusalem quadrifarie possit intellegi: secundum historiam ciuitas Iudaeorum, secundum allegoriam ecclesia Christi, secundum anagogen ciuitas dei illa caelestis, quae est mater omnium nostrum, secundum tropologiam anima hominis, quae frequenter hoc nomine aut increpatur ant laudatur a domino. de his quattuor interpretationum generibus beatus apostolus ita dicit: ntres, si venero ad vos linguis loquens, quid vobis prodein revelatione, aut in notitia, aut indoctrina? renelatio namque ad allegoriam pertinet, per quam ea quae tegit historica narratio spiritali sensu et expositione reserantur: ut uerbi gratia si illud aperire tempquemadmodum patres nostri omnes sub nube fuerint, et omnes in Mose baptizati sint in nube et in mari, et quemadmodum omnes eamdem escam spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
secuntur: Quia quae in ueri¬
tate gesta sunt. alterius sa
cramenti formam prȩfiguras¬
sedicuntur: Hȩc enim inquit
sunt duo testamenta. Vnum
quidem demonte sina inserui¬
tutem generans quodẽ agar.
Sina enim mons est inarabi¬
a qui conparatur huic: quae
nunc est hierusalem & seruit
cum filiis suis. Anagoge. uero
despiritalibus mysteriis. ad
sublimiora quaedam & sacra¬
tiora celorum secreta con¬
scendens: ab apostolo ita sub¬
icitur Quae autem sursum
est hierusalem libera est quȩ
ẽ mater nostra. scrłtum est
enim. Laetare sterilis quae
non paris erumpe & clama
qua e non parturis: quia mul¬
ti filii desertȩ magis quam
eius quae habet uirum. Tro¬
pologia est moralis expla¬
natio: ad emendationẽ uite
& instructionem pertinens
actualem: uelut sihȩc eadẽ
duo testamenta intellega¬
ticam disciplinam: uel certe
si hierus alem aut sion animã
hominis uelimus accipere.
secundum illud. Lauda hieru¬
salem dñm. lauda dm̃ tuum

Expanded text:
sequuntur, quia ea quae in verisequuntur, quia ea quae in veritate gesta sunt, altcramenti formam praefigurasse dicuntur. haec enim, inquit, sunt dao testamenta, unum quidem de monte Sina, in seruitutem generans, quod est Agar. Sina enim mons est in Arabia, qui conparatur huic quae nunc est Hierusalem et seruit cum filiis suis. anagoge uero de spiritalibus mysteriis ad sublimiora quaedam et sacratiora caelorum secreta conscendens ab apostolo ita subicitur: quae autem sursum est Hierusalem libera est, quae est mater nostra. scriptum est enim: laetare sterilis quae non paris, erumpe et clama quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam eius quae habet uirum. tropologia est moralis explanatio ad emundationem uitae et instructionem pertinens actualem, uelut si haec eadem duo testamenta intellegaticam disciplinam, uel certe si Hierusalem aut Sion animam hominis uelimus accipere secundum illud: lauda Hierusalem dominum: lauda deum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
ed ad expositionem scien¬
tiae dequa sumptum ẽ ser¬
monis exordium reuertamur.
Itaque sicut superius diximus
TΡAΚ TIΚN. erga multas pro¬
fessiones acstudia deriuatur:
DEΩΡΗTIΚH uero induas
diuiditur partes. Id est. in his¬
toricam inter prȩtationem. &
intellegentiam spiritalem. Vn¬
de etiam salomon cumecclesi¬
e multi formem gratiam enu¬
merasset adiecit. Omnes e¬
nim qui apud eam sunt uesti¬
tisunt dupliciter: Spiritalis
autem scientiaes genera sunt
tria. Tropologia. allegoria.
anagoge. De quibus inpro¬
uerbis ita dicitur. Tuautẽ
describȩ eam tibi tripliciter
super latitudinem cordis tui.
Itaque historia: prȩterita¬
rum ac insibilium agnitionẽ.
conplectitur rerum. Quȩ ita
ab apostolo replicantur. Scrib¬
tum est enĩ: quia abrahã du¬
os filios habuit unum dean¬
cilla & alium delibera: Sed
quide ancilla secundum carnẽ
natus est : Qui autem delibera
perre ꝓmissionem: ad alle¬
goriam autem pertinent. quȩ

Expanded text:
Sed ad expositionem scienSed ad expositionem scientiae de qua sumptum est sermonis exordium reuertamur. itaque sicut superius diximus πραxτιxή erga multas professiones ac studia deriuatur, θεω- ρητιxή uero in duas diuiditur partes, id est in historicam interpretationem et intellegentiam spiritalem. unde etiam Salomon cum ecclesiae multiformem gratiam enumerasset, adiecit: omnes enim qui apud eam sunt nestiti sunt dupliciter. spiritalis autem scientiae genera sunt tria, tropologia, allegoria, anagoge, de quibus in Prouerbiis ita dicitur: tu autem describe tibi ea tripliciter super latitudinem cordis tui. itaque historia prrum ac visibilium agnitionem complectitur rerum quae ita ab Apostolo replicatur: Scriptum est enim, quia Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et alium de libera; sed qui de ancilla, secundum carnem natus est; qui autem de libera, per repromissionem . Ad allegoriam autem pertinent quae
Abbreviated transcription (Latin):
esset illud. quod tantȩ gratiȩ
meritis conferri possit scisci¬
tans scrutaret᷑. Ille reueren¬
tia tam sollicitȩ inquisitionis
adstrictus. uxorem se paren¬
tum imperio conpulsum cum
profiteri monachum uelit. an¬
te duodecim annos accepisse con¬
fessus est : quamnemine &iã
nunc conscio sororis loco a se
uirginem custo diri. Quod fac¬
tum cum audis set senex tanta
est admiratione permotus. ut
coram ipso publice proclama¬
ret. Non in merito doemonẽ.
quise despexerat. illius nonto¬
lerasse prȩsentiam: Cuius ip¬
se uirtutem nonsolum iniuuen¬
tutis ardore : Sed ne nunc
quidem. sine discrimine cas¬
titatis auderet appetere. Quod
factum abbas lohannes licet
sum ma admiratione prȩtule¬
rit. Tamen neminem mona¬
chorum ut experiretur hor¬
tatus est. Sciens multa recte
ab aliis gesta: Magnam in ali¬
is imitantibus in tulisse per¬
nitiem: nec usurpari ab omni¬
bus posse quod paucis dñs spe¬
ciali munere contulis set:

Expanded text:
esset illud quod tantae gratiae esset illud quod tantae gratiae meritis conferri posset, sciscitans scrutaretur, ille reuerentia tam sollicitae inquisitionis adstrictus uxorem se parentum ui imperioque conpulsum, cum profiteri monachum uellet, ante duodecim annos accepisse confessus est, quam nemine etiam nuncconscio sororis loco a se uirginem custodiri. quod factum cum audisset senex, tanta est admiratione permotus, ut coram ipso publice proclamaret non inmerito daemonem qui se despexerat illius non tolerasse praesentiam, cuius ipse uirtutem non solum in iuuentatis ardore, sed ne nunc quidem sine discrimine castitatis auderet adpetere. quod factum abbas Iohannes licet summa admiratione praetulerit, tamen neminem monachorum ut experiretur hortatus est, sciens multa recte ab aliis gesta magnam aliis imitantibus intulisse perniciem nec usurpari ab omnibus posse quod paucis dominus speciali munere contulisset.
Abbreviated transcription (Latin):
ille sȩcularem se atq uxorio
uinculo alligatum esse dixis¬
set. Beatus iohannes excellen¬
tiam uirtutis eius & gratiae
mente pertractans: quaenã
illies set conuersatio. atten
tius explorabat. Ille se rus¬
ticum . & cotidiano manuum
opere uictum quȩrere. Nec
ullius boni esse se conscium
testabatur : Nisi quod num¬
quam ante adruris opera
mane exercenda procederet.
neque uespere domum reuer¬
teretur : Nisi in ecclesia pro
cotidianȩ uitae commeatu.
largitori eius dõ gratias re¬
tulis set. Neque se um quam
defructib: suis aliquid usur¬
passe : Nisi prius dõ primitias
eorum ac decimas obtulisset.
Etnumquam se boues suos
peralienȩ messis trans duxis¬
se confinium. Nisi eorũ prius
ora clausisset. Neuel parum
damni perincuriã eius proxi¬
mus sustineret: Etcumhȩc
quoque abbati lohanni. necdũ
adconparationem tantȩ gra¬
tiae. qua eum sibi prȩlatum
esse cernebat ldonea uideren¬
tur : Atque ab eo quid nam

Expanded text:
ille saecularem se atque uxorio ille saecularem se atque uxorio vinculo obligatum esse dixisset, beatus Joannes excellentiam virtutis ejus et gratiae mente pertractans, quaenam illi esset conversatio attius explorabat. ille se rusticum et cotidiano maauain opere uictum quaerere- nec ullius boni esse se conscium testabatur, nisi quod numquam ante ad ruris opera mane exercenda procederet neque uespere domum reuerteretur, nisi in ecclesia pro cotidianae uitae commeatu largitori eius deo gratias rettulisset, neque se umquam de fructibus suis aliquid usurpasse, nisi prius deo primitias eorum ac decimas obtulisset, et numquam se boues suos per alienae messis transduxisse confinium, nisi eorum prius ora clausisset, ne uel parum damni per incuriam eius proximus sustineret. et cum haec quoque abbati Iohanni necdum ad conparationem tantae gratiae, qua eum sibi praelatum esse cernebat, idonea uiderentur atque ab eo, quidnam
Abbreviated transcription (Latin):
tis incurritur. quod nonnũ¬
quam recte quȩdam ab aliis
gesta. malo ab aliis prȩsu¬
muntur exemplo. & quȩ non¬
nullis bene cesserant. per¬
niciosa ab aliis sentiuntur:
Nam ut quiddam exempli
gratia. proferamus. Velut
siquis illam uiri illius imitari
uirtutem uelit. Quam solet
abbas lohannes non adimita¬
tionis formulam. sed tantũ¬
ad prȩdictum senẽ habitu sae¬
culari. Cum ei quasdã frugum
suarũ primitias detulisset.
Ferocissimo quendam doemo:¬
nio arreptum ibidem rep¬
perit: Quicum abbatis lohan¬
nis obtestationes ac prȩcep¬
ta despiciens. Testaretur.
num quã se ad illius imperium
decorpore quod obsederat
migraturum. Huius aduen¬
tu perterritus. cum reue¬
rentissima nominis illius in¬
clamatione discessit. Cuius
tam euidentem gratiam senex
non mediocriter admiratus.
eoque amplius obstupescens
quod eum habitu cerneret
seculari : Coepit ab eo uitae
ac professionis eius ordinem.
diligenter inquirere. Cumq

Expanded text:
tis incurritur, quod nonnumtis incurritur, quod nonnumquam recte quaedam ab aliis gesta malo ab aliis praesumuntur exemplo et quae nonnullis bene cesserant perniciosa ab aliis sentiuntur. nam ut quiddam exempli gratia proferamus, uelut si quis illam uiri illius imitari uirtutem uelit, quam solet abba Iohannes non ad imitationis formulam, sed tantumad praedictum senem habitu saeculari, cum ei quasdam frugum suarum primitias detulisset, ferocissimo quendam daemonio arreptum ibidem repperit. qui cum abbatis Iohannis obtestationes ac praecepta despiciens testaretur numquam se de corpore, quod obsederat, migraturum, hujus adventu perterritus, cum reverentissima nominis illius inclamatione discessit. Cujus tam evidentem gratiam senex non mediocriter admiratus, eoque amplius obstupescens quod eum saeculari cerneret habitu, coepit ab eo vitae ac professionis ejus ordinem diligenter inquirere. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
omnes interp̃tantur: Solent
enim hi. quinec dum sunt in il¬
la quamarripuerunt pro¬
fessione fundati. Cum audie¬
rint quosdam indiuersis stu¬
diis ac uirtutibus praedicari
Ita eorum laude succendi ut
imitari eorum protinus ges¬
tiant disciplinam. In quo ir¬
ritos necessario inpe dit
conatus humana fragilitas:
Inpossibile namque est unũ
eundemque hominem. simul
uniuersis quas superius con¬
prehendi fulgere uirtutibus:
Quas siquis uoluerit pariter
affectare. In id incidere eũ
necesse est. utdum omnes se¬
quitur : nullam integre con¬
sequatur. Magis que exhac
inmutatione ac uarietate.
dispendium capiat. quã pro¬
fectum: Multis enim uiis ad
dm̃ tenditur. &ideo unusquis¬
que illam quam semel ar-¬
ripuit. Inreuocabili cursus
sui intentione conficiat. ut
sit inqualibet professione
perfectus:
bsque illo namq dispen¬
dio. quoferiri monachũ dixi¬
mus. quimobilitate mentis
ad studia cupit transire diuer¬
sa. Etiam hinc periculũ mor¬

Expanded text:
omnes interpretantur. Solent omnes interpretantur. Solent enim hi qui necdum sunt in illa quam arripuerunt professione fundati, cum audierint quoedam in diuersis studiis ac uirtutibus praedicari, ita eorum laude sucoeadi, ut imitari eorum. protinus gestiant disciplinam: in quo inritos necessario inpendit conatus humana fragilitas. inpossibile namque est unum eundemque hominem aimnl uniuersis quas superius. conprehendi fulgere uirtutibus. quas si quis uoluerit pariter affectare, in id incidere eam necesse est, ut dum omnes sequitur nullam integre consequatur magisque ex hac inmutatione ac uarietate dispendium capiat quam profectum. multis enim uiis ad deum tenditur, et ideo unusquisque illam quam semel arripuit inrenooabili cursus sui intentione conficiat, ut sit in qualibet professione perfectus. bsque illo namque dispendio, quo feriri monachum diximus qui mobilitate mentis ad studia cupit transire diuersa, etiam hinc periculum mor
Abbreviated transcription (Latin):
est. ut secundum propositũ
quod elegerit. siue gratiam
quam accepit. summo studio
ac diligentia ad operis ar¬
raepti perfectionem perueni¬
re festinet : & aliorum quidẽ
laudans ad miransque uirtu¬
tes. nequaquam asua quam
semel elegit professione dis¬
cedat: Sciens secundum a pos¬
tolum unum quidem esse cor¬
pus ecclesiae. multa autem
membra & habere eam do¬
nationes secundum gratiam.
quȩ nobis data est differen¬
ter : Siue prophetiam se¬
cundum rationem fidei. siue
ministerium inministrando
siue quidocet indoctrina.
siue qui exhortatur in exhor¬
tatione quitribuit insimpli¬
citate. qui prȩ ẽ insollicitu¬
dine. qui miseretur inhila¬
ritate : Nec enim ulla mẽ¬
bra. aliorum sibi membro
rum ministeria possunt¬
uindicare. quia nec oculi
manuum. nec nares auri¬
um utuntur officio. &id¬
circo non omnes a postoli non
omnes prophetȩ. non omnes
doctores. no n omnes gratiã
habent curationum. No n om¬
nes linguis loquuntur. Non

Expanded text:
est, ut secundum propositum est, ut secundum propositum quod elegit siue gratiam quam accepit summo studio ac diligentia ad operis arrepti perfectionem peruenire festinet et aliorum quidem laudans admiransque MUtes nequaquam a sua quam semel elegit professione discedat, sciens secundum apostolum unum quidem esse corpus ecclesiae, multa autem membra, et habere eam donationes secundum gratiam quae nobis data est differentes, siue prophetiam secundum rationem fidei, siue ministerium in ministerio, siue qui docet in doctrina, siue qui exhortatur in exhortatione, qui tribuit in simplicitate, qui praeest in sollicitudine, qui miseretur in hilaritate. nec enim ulla membra aliorum sibi membrorum possunt ministeria uindicare, quia nec oculi manuum nec nares aurium utuntur officio. et idcirco non omnes apostoli, non omnes prophetae. non omnes doctores, non omnes gratiam habent curationum non omnes linguis loquuntur, non
Abbreviated transcription (Latin):
dõ persilentiũ solitudinis co¬
hesisse cognoscimus Quidam
erga institutionem fratrum.
& peruigilem coenobiorum
curam. omnem studii sui sol¬
licitudinem dederunt: ut nu¬
tem quiinuicinia ciuitatis cui
nomen est himis. grandi coe¬
nobio prȩfuit. ac non nullos
eius dem meriti uiros. a posto¬
licis &iam signis meminimus
claruisse : Quosdam xenoͬchii
perquod etiam inp̃teritis ab¬
braham patriarchã & loth
dño placuisse: & nuper bea¬
tum machariũ. singularis
mansuetudinis ac sapientiȩ
uirum. quixeno do chio lta
apud alexandriam prȩfuit.
ut nulli eorum quisolitudi¬
nis secreta sectatisunt. Infe¬
rior sit credendus. Quidã
eligentes egrotantium curã:
alii intercessionem quȩ promi¬
seris atque oppressis inpen¬
ditur exsequentes. Aut doc¬
trine instantes : Aut elemo¬
synam pauperibus largien¬
tes: Inter magnas ac sũmos
uiros. proaffectu suo ac uo¬
luntate uiguerunt:
ua propter hoc unicuiq
utile atque conueniens

Expanded text:
Deo per silentium solitudinis coDeo per silentium solitudinis cohaesisse cognoscimus. Quidam erga institutionem fratrum et pervigilem coenobiorum curam, omnem studii sui sollicitudinem dederunt; ut nuem, qui in uicinia ciuitatis cui nomen est Thmuis grandi coenobio praefuit, ac nonnullos eiusdem meriti uiros apostolicis etiam signis meminimus claruisse. quosdam xenodochiiper quod etiam in praeteritis Abraham patriarcham et Loth domino placuisse et nuper beatum Macarium singularis mansuetudinis ac patientiae uirum, qui zenodoehio ita apud Alexandriam praefuit, ut nulli eorum qui solitudinis secreta sectati sunt inferior sit credendus. quidam eligentes aegrotantium curam, alii intercessionem quae pro miseris atque obpressis inpenditur exsequentes aut doctrinae instantes aut elemosynam pauperibus largientes inter magnos ac summos uiros pro affectu suo ac pietate uiguerunt. Quapropter hoc unicuique utile atque conueniens
Abbreviated transcription (Latin):
bis laboris intentione sudan¬
dum: Tam in expellendis uiti¬
is. quamin uirtutibus ad qui¬
rendis. & hoc non nostra capi¬
mus coniectura. sed illius
sententia perdocemur. Qui
cognoscit Ecce inquit
sione enim noxiarum rerũ :¬
quatuor esse necessaria de¬
signauit: Id est. euellere.
destruere disperdere. dis¬
sipare : Inperficiendis uero
uirtutibus. & his quȩ ad iusti¬
tiam pertinent adquiren¬
dis. edificare tantum modo.
atq plantare: Vnde liqui¬
do patet. difficilius conuelli
atque eradicari inolitas cor¬
poris atque animi passiones.
quam spiritales extriui. plan¬
tarique uirtutes. ⁊ brachteche¬
quȩ duobus ut dictum est
subsistit modis. erga multas
professiones studiaque di¬
uiditur: Quidam enim summã
intentionis suȩ erga heremi
secreta & cordis constituunt
puritatem : & in prȩteritis he¬
liam & heliseum. Nostrisque
temporibus: Beatum antoni¬
um aliosq eiusdem proposi¬
ti sectatores. familiarissime

Expanded text:
bis laboris intentione sudanbis laboris intentione sudandum, tam in expellendis vitiis quam in virtutibus acquirendis. Et hoc non nostra capimus conjectura, sed illius sententia perdocemur, qui cognoscit: Ecce, inquit, sione enim noxiarum rerum quattuor esse necessaria designauit. id est euellere, destruere, disperdere, dissipare, in perficiendis uero uirtutibus et his quae ad iustitiam pertinent adquirendis aedificare tantummodo atque plantare. unde liquido patet difficilius conuelli atque eradicari inolitas corporis atque animae passiones quam spiritales extrui plantarique uirtutes. Hquae duobus ut dictum est subsistit modis, erga multas professiones studiaque diuiditur. quidam enim summam intentionis suae erga heremi secreta et copuritatem, ut in praeteritis Heliam et Heliseum, nostrisque temporibus beatum Antonium, aliosque ejusdem propositi sectatores, familiarissime
Abbreviated transcription (Latin):
sistit : Nam primus eius est
modus. ut omnium natura
uitiorum &curationis ratio
cognoscatur : Secundus ut ita
discernatur ordo uirtutum.
eorumque perfectione mens
nostra formetur: Vt illis non
iam uelut coacta. & quasi ui¬
olento imperio subiecta fa¬
muletur : Sed tamquam na¬
turali bono delectetur atq
pascatur. &artam illã atq
angustam uiam. cum oblecta¬
tione conscendat: quo enim
modo uel uirtutum rationẽ.
qui secundus in actuali discipli¬
na gradus est: uel rerum
spiritalium & cȩlestium sacra¬
menta. qua e intheoriae gra¬
du sublimiori consistunt. ua¬
lebit attingere : Quinaturam
uitiorum suorum nec potuit in
tellegere. Nec enisus est exstir¬
pare : Consequenter enim pro¬
nuntiabitur progredi ad excel¬
siora non posse: quinone uice¬
rit planiora. multo que minus
ea quȩ sunt extrinsecus ad¬
prehendit: quisque intellege¬
reiea quaesibi sunt inserta
non quiuerit: Sciendum ta¬
men est. duplici ratione no¬

Expanded text:
sistit. nam primus eius est sistit. nam primus eius est modus, ut omnium natura uitiorum et curationis ratio cognoscatur. secundus, ut ita discernatur ordo uirtutum earumque perfectione mens nostra formetur, ut illis iam non uelut coacta et quasi uiolento imperio subiecta famuletur, sed tamquam naturali bono delectetur atque pascatur et arduam illam atque angustam uiam cum oblectatione conscendat. quo enim modo uel uirtutum rationem, qui secundus in actuali disciplina gradus est, uel rerum spiritalium et caelestium sacramenta, quae in theoriae gradu sublimiore consistunt, ualebit adtingere, qui naturam uitiorum telligere, nec nisus est exstirpare? Consequenter enim pronuntiabitur progredi ad excelsiora non posse, qui non evicerit planiora: multoque minus ea quae sunt extrinsecus apprehendet, quisquis intelligere ea quae sibi sunt inserta non quiverit. Sciendum tamen est, duplici no
Abbreviated transcription (Latin):
duplex scientia est. Prima ΠΑΚΠ¬
EHRTI id est actualis: quȩ e men¬
datione morum. &uitiorũ pur¬
gatione perficitur. Altera.¬
platione diuinarum rerũ & sa¬
cratissimorum sensuum cogita¬
tione consistit . Quis quis igitur.
uenire: necesse est . ut omni stu¬
dio atq uirtute. ac tualẽ pri¬
mum scientiam consequatur.
Namhȩc ΠΡΑΘΙΚΗ absque
theo reticha¬
ΘΕΩΡΗΘIΚΑ possideri potest
theoretica uero sine actuali om¬
nimodis non potest ad prehendi
gradus enim quidam ita ordina¬
ti atque distincti sunt. ut huma
na humilitas possit ad sublime
conscendere : Quisi inuicem sibi
ea qua diximus ratione succe¬
dant. potest ad altitudinẽ
perueniri : adquam subla¬
to primo gradu non potest
sub uolari. Frustra igitur ad
conspectum dñi tendit. qui
uitiorum contagia non decli¬
nat : Sp̃s namque dñi effugi¬
et fictum. nec habitat Incor¬
pore subdito peccatis:
aec autem actualis per¬
fectio duplici ratione sub¬

Expanded text:
duplex scientia est: prima πρακduplex scientia est: prima πρακτική, id est actualis, quae emendatione morum et uitiorum purgatione perficitur : alteraplatione diuinarum Teram ei sacratissimorum sensuum cognitione consistit. Quisquis igitur eruenire, necesse est ut omni studio atque uirtute actualem primum scientiam consequatur. nam haec πραxτιxή absque theoretica possideri potest, theoretica uero sine actuali omnimodis non potest adprehendi. gradus enim quidam ita ordinati atque distinna humilitas possit ad sublime conscendere: qui si invicem sibi ea qua diximus ratione succedant, potest ad altitudinem perveniri, ad quam sublato primo gradu non potest transvolari. Frustra igitur ad conspectum Dei tendit, qui vitiorum contagia non declinat: Spiritus namque Dei effugiet fictum, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Haec autem actualis perfectio duplici ratione sub