comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
orationem p̃para animã tuã : & noli eẽ quasi homo
qui temptat dm̃ : Qui conseuat leem : multiplicat
orationem : prȩcationem lȩsi & audi& ds̃: Oratio
cum humili tate suꝑ nubes pȩn&rauit : Fili intua in¬
firmitate non dispicias te ipsum : sed ora dm̃ &cura
Orationibus mundamur: l&tionibus instruemur
utrum que bonum est : Siliceat : sinon liceat : meli¬
us ẽ orare quamlegere : Quia in latione cognoscinꝵ
quod facere debemus : In oratione eadem accipiemus
quȩ postulamus: Neque die uaces : neq: nocte : sed cũ
somnus deoculistius ceciderit : tunc sensus tuus in
oratione uinl&: Oratio mundata : A p& catir hab&
salutem : In orationẽ paratus esto: ostende continen¬
tiã cordisti : ut ampli orem gratiã consequaris:
Hieronimus đ: Sicut eum miles in emes adbellum
& ise non conuenit : ⁊ta homini xp̃iano ꝓcedere quo¬
lib& sine oratione non &pedit Et gredientes de hospi¬
tio: Am& oratio:
Rgrediater deplatea oratio occurrat : Cregoruidix̃

Expanded text:
em praepara animam tuam, et noli esse quasi homo qui tentat Deum . Qui conservat legem, multiplicat orationem. Precationem laesi exaudiet Dominus . Oratio cum humilitate, super nubes penetrafirmitate ne despicias te ipsum, sed ora Deum, Orationibus mundamur, lectionibus instruimur: utrumque bonum est si liceat: si non liceat, melius est orare quam legere, quia in lectione cognoscimus quid facere debemus, in oratione eadem accipimus quae postulamus. Neque die vaces, neque nocte: sed cum somnus de oculis tuis ceciderit, tunc sensus tuus in oratione vigilet. Oratio munda a peccatis habet salutem. In oratione paratus esto: ostende conscientiam cordis tui, ut ampliorem gratiam consequaris. HIERONYMUS. Sicut militem sine armis ad bellum exire non convenit, ita homini christiano procedere quolibet sine orationibus non expedit. Egredientes de hospitio armet oratio. Regredientibus de platea oratio occurrat. GREGORIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
tocte : Aut suerunt. Aut esse potuerunt ali¬
quando: Quia sicut imis sine calore: uel
splendore aius modi non est : ita & caritas
sine humilitate & uera oboedientia eẽ non
potest : Inuitas patrum dicit: Corporalis
labor : duxẽ humilitatis : Omĩs enim labor
sine humilitate : uanitas est : humilitas nex ipsa
iras citur : n& alus iras ci pemittit : Humilitas est:
si quando p& cauerit inte fratertuus : ante quam ille pe¬

Expanded text:
tate aut erunt, aut esse poterunttate aut erunt, aut esse poterunt. Quia sicut ignis sine calore vel splendore non est, ita et charitas sine humilitate et vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Corporalis labor dux est humilitatis. Omnis enim labor sine humilitate vanitas est. Humilitas nec ipsa irascitur, nec aliis irasci permittit. Humilitas est, si, quando peccaverit in te frater tuus, antequam ille poe
Abbreviated transcription (Latin):
Humiliate : & & alteris : minimum tefac omnibus :
pullite p̃ponas: nulli te supeiorem deputes : estima¬
om̃s supgiores esse tibi : Quam uis summussis: humili¬
totan tene: Quia si humilitatem teueris gloriosus
eis: quantum enim humilior fueris: tantum te se¬
quitur gloriaȩ altitudo : Descende ut ascedas: hu¬
miliare ut &x alteris ne & altatus humilieris : humi¬
litas aũt : casum nescit: humilitas lapsum non nouit :
iuilis est antedm̃ magnus ẽ: & qui sibi displic& dõpla¬
c& : Esto intur paruus in oculistius : ut sis magnus in
oculis dĩ  Tantum enim eris antedm̃ preciosior : quan¬
tum fueris anoculostues disp&tior: posta quoque sem¬
peruere cundiam inuulto : dereordatione delicti:
Pulius &: inpuluerom sede : Cinis es incinere uiue : In
sum mo honore. summa sit tibi humilitas: nonte & tol¬
lat honor: Tan tum maiorem humilitatem : prespi¬
num quã uera humilitas & uera oboediaitia sine cari¬

Expanded text:
Humilia te ut exalteris, minimum te fac omnibus, Humilia te ut exalteris, minimum te fac omnibus, nulli te pomnes superiores esse tibi, quamvis summus sis. Humilitatem tene, quia si humilitatem tenueris, gloriosus eris. Quantum enim humilior fueris, tantum te sequitur altitudo gloriae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem cvilis est ante Deum magnus est. Et qui sibi displicet Deo placet. Esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tantum enim eris ante Deum pretiosior, quantum fueris ante oculos tuos despectior. Porta quoque semper verecundiam in vultu de recordatione peccati. Pulvis es, in pulvere sede. Cinis es, in cinere vive. In summo honore summa tibi sit humilitas, non te extollat honor. Tanto majori humilitate perspiuam enim vera humilitas et vera obedientia sine chari
Abbreviated transcription (Latin):
regni purporã inmente seruant: uiadñi adcor dirigitur
cum ueritatis semo humiliter auditur : Incunctis se dis¬
spicit : qui insius oculir esse sehumilem ꝓfit&ur : quȩ iĩ¬
tur : Tantum ego eẽ humilior quisque deb& & munax.
quantum se oblegatiorem eẽ conspicit in red dendaratio¬
ne : Eam quippe quam non inuenit humilem ueritas
sugt maitem: illic eos a soste humilium iud& separat.
qui se hic insuꝑbiae cornibus & altant : Humiles donũ
accipiunt : quod a se corda suꝑbi atium repellunt : Ba¬
silius dix̃ : Humilis lic& habitu uilissimus sit glorio sus
tat: Cogitatio cordis nr̃i : tanto apud dm̃ in imoẽ : quan¬
to ab hominibus in alto: & humilitar cordis nr̃i : tanto
apuddm̃ in alto est : quanto ab hominibus inimo est:
tocte : inuitium deputatur : Sum momonachi uistus:
est humilitas: summum uitium eus suꝑbia: Esto in humi¬
litate fundatus : esto omnium nouissimus : &ultimus:

Expanded text:
regni purpuram in mente servant. Via Domini ad cor dirigitur, regni purpuram in mente servant. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. In cunctis se despicit, qui in suis oculis esse humilem profitetur. QuaeTanto ergo esse debet humilior quisque ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Eam quippe, quam non invenit humilem, veritas fugit mentem. Illic eos a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Humiles donum accipiunt, quo a se corda superbientium repellunt. BASILIUS. Humilis licet habitu vilissimus sit, gloriosus tat. Cogitatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto ab hominibus in alto. Et humilitas cordis nostri tantum apud Deum in alto est, quantum hominibus in imo. itium deputabitur. Summa monachi virtus est humilitas. Summum ejus vitium, superbia. Esto in humilitate fundatus, esto omnium novissimus et ultimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ra eius plena sunt dolo: Origenir dix̃ : sihumilis & qui¬
&us non suris : non potest habitare inte gratia sp̃s scĩ :¬
Agustinus dix̃ : Ds̃ humilis factus est : erubescat homo
suꝑbus esse senꝑ : Conscientia seruidi humilires se
deb& & tristis : Scilic& ut ꝑ humilitatem non suꝑ¬
biat: & ꝑ itilana merorem cor adlasciuiam
non dis soluat : Ille namque adtendit laudem dĩ :¬
& uerba oris eius : cuius ceuicen inclinat humiliitas :¬
& nonerigit suꝑbia : Hiconimus dix̃ Ad sumitatem
iustutum : non potentia : sed humilitate : uenitur
Gregorius dix̃: Corquippe carnale : dum huius uitȩ
noriã quȩrit : humilitatem respuit : Humilitar
quantum inclinatur adima : tantum ꝓsicit in & cel¬
sum: Tantum enim necesse est : ut seunus quis quȩ
enim humilis fuerit : & altabitur ingloria : Magna est¬
uistus humilitatis : qui & desiderio loca ultima teentes
senꝑ humilitatem : in alto nonse subleuantur : & celestis

Expanded text:
ra ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et quira ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et quietus non fueris, non potes habere in te gratiam Spiritus sancti. AUGUSTINUS. Deus humilis factus est, erubescat homo fieri superbus. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis: scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. Illa namque attendit laudem Dei, et verba oris ejus cujus cervicem inclinat humilitas, et non erigit superbia. HIERONYMUS. Ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate venitur. GREGORIUS. Cor quippe carnale, dum hujus vitae quaerit gloriam, humilitatem respuit. Humilitas quantum inclinatur ad ima, tantum proficit in excelsa. Tantum enim necesse est ut se unusquisque nim humilis fuerit, exaltabitur in gloria. Magna virtus humilium est: qui ex desiderio loca ultima tenentes si per humilitatem in altum non sublevant coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
te in sinuate : quia dr̃ suꝑbis resistit : humilibus aut̃ dat
gratiam: Humiliaminiigitur subpotenti manudĩ
humiliamini inconsp&tudñi : & & altabit uos: paulus¬
ap̃sls. dix̃: sitis unianimes id ipsum saitientes nihil ꝑ
contentionem neq: pe in anan gloriam : sed ꝑ humilitatẽ
superiores sibi inuicem arbi trantes: non alta sapientes:
sed humilibus conseitientes : Salomon dix̃ : ubi suerit
suꝑbia ibi erit & contumelia: lbi aũt humilitas: ibi
& sapientia : Suꝑbum sequitur humilitas & humilẽ
spm̃ sus cipi& gloria : Priusquam conteratur & alta¬
tur cor hominis: & antequam glorific&ur humilia¬
tur: Melius ẽ humiliare cummitibus : quam diuide¬
re spolia cum suꝑbis : Hiesus filius si racli dix̃ : Quan¬
tum magnur es humiliate in omnibus & coram dõ in¬
uenies gratiã : ab humilibus honoratur ds̃: Noli eẽ
humilis insapientiatua : nehumiliatus instultitia
seducaris : Est qui nequiter humiliat se : & interio¬

Expanded text:
tem insinuate, quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Humiliamini igitur sub potenti manu Dei, Humiliamini in conspectu Dei, et exsultabit vos . PAULUS. Estote unanimes, idipsum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam, sed in humilitate superiores sibi invicem arbitrantes . Non alta sapientes, sed humilibus consentientes . SALOMON. Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia . Ubi autem humilitas, ibi et sapientia. Superbum sequitur humilitas, et humilem spiritu suscipiet gloria . Priusquam conteratur, exaltatur cor hominis; et antequam glorificetur, humiliatur . Melius est humiliari cum mitibus, quam dividere spolia cum superbis . JESUS SIRACH. Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo invenies gratiam . Ab humilibus honoratur Deus . Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris . Est qui nequiter humiliat se, et interio
Abbreviated transcription (Latin):
ut non fiat fuga ur̃a hie me uel sabbato : p&rus¬
apłs dix̃: Inpercientes inuicem honorem tamquam &¬
coheredibus gratiae uitȩ : ut non inpediantur oratio¬
n&s ur̃ae : Paulus apłr đ: Orationi instantes: orantes
omni tempore : in spũ uigilantes: in omni instantia:
Iacobus apłs đ: Orate ꝓ inuicem ut salium ini: multũ

Expanded text:
 ne fiat fuga vestra in hieme vel Sabbato . PETRU ne fiat fuga vestra in hieme vel Sabbato . PETRUS. Impertientes invicem honorem tanquam cohaeredibus gratiae vitae, ut non impediantur orationes vestrae . PAULUS. Orationi instantes, orantes omni tempore in spiritu, vigilantes in omni justitia . JACOBUS. Orate pro invicem, ut salvemini
Abbreviated transcription (Latin):
tionis affectu : qui om̃s ase carnalium desideriorum
aff&ctus repellit : & intaitionen suam totõmentis
studio indĩ contem platione defigit: geninam ese con¬
dum desiderio a &ernȩ uita suspirat : Quat tuor sun
pr&eritorum facinorum : consideratio pexginationir
suae in huius uitȩ longinquitatem recordatio poea¬
rum futurarum desiderium suꝑnȩ patriae : quaten
adeum quantotius ualeat ꝑuenire: Sunt qui non¬
ex uera cordis conpunctione su accusatores fiunt :
sed tocmen adhuc eẽ sep& catores adsignant : ut &
ficta humilitate confersionis locum inueniant scĩ¬
tatis: Lacrimȩ eum pautentiae apud dm̃ ꝓbap¬
culpam: Qualis tibi suit ad p&candum intentio ta¬
lis sit ad poenitendum deuocio: Crauia p&cata :¬
rrandia lamenta desiderant : Effrem dix̃ : Bea¬
tusnamque ẽ. &tor beatus quisquir hab& conpunc¬
facit habitare inse: Iacrimȩ : apud dm̃ sidutiam
ritis in oratione credentes accipi&is : uiglate

Expanded text:
tionis effectus, qui a se omnes carnalium desideriorum tionis effectus, qui a se omnes carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Gemina quoque comdum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor sunt  praeteritorum facinorum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, recordatio poenarum futurarum, et desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Sunt qui ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt: sed tantum ad se esse peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis locum inveniant sanctitatis. Lacrymae enim poenitentiae apud Deum pro bapculpam. Qualis tibi fuit ad peccandum intentio, talis sit ad poenitendum devotio. Gravia enim peccata grandia lamenta desiderant. EPHRAEM. Beatus namque est, et ter beatus, quisquis habet compuncfacit habitare in se. Lacrymae apud Deum fiduciam ritis, in oratione credentes, accipietis . Vigilate
Abbreviated transcription (Latin):
es se indigna iam non potest suae fl&ibus lauatur :
Nondubitare : circa sinem iustificari hominem
ppentetiae conpunctionem: Sed quiararo id sieriso¬
l& : m&uedum ẽ nedum adfinen diffestur conuer¬
sios perata ante ocup& mors. quam subueniat peni¬
tentia: Nonergo infl&ibus : non in actibus nr̃is sed in
dño confidamus: Quia ergo & post baptisma in qui¬
nauimus uitã : bapti gemus lacrimis conscientiam :
inquinati post aquas salutis renas camur & lacmis:
Basilius đ: libi aũt suerint lacrimae : ibi spitalis ignis
accenditur : qui secretamentis inluminat : Hisidorus¬
mus : &tunc mundata metisacie : id quod querim
conteplemus : ut dum antea flendo a nobis p&cati ca¬
ligo d& ergitur mundatis cordis oculis liberius suꝑna
inspiciantur : Quiuero lacrimas in desinenter fundit :¬
& tame p&ccał non desinit : hic lametum hab& sed
mundationem non hab& : Conpunctio cordir ẽ: humi¬
litas metis cum lacrimis &orieis derecordatione p& ca

Expanded text:
test quae fletibus lavatur. Non dubitare debemus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem. Sed quia raro id fieri solet, metuendum est ne dum ad finem differtur conversio, insperata ante occupet mors quam subveniat poenitentia. Non ergo in fletibus, non in actibus, sed in Domino confidamus. Quia ergo post baptismum inquinamus vitam, baptizemus in lacrymis conscientiam. Inquinati post aquam salutis, renascamur ex lacrymis. BASILIUS. Ubi autem fuerint lacrymae, spiritualis ignis accenditur, qui secreta mentis illuminat. ISIDORUSmus, et tunc mundata mentis acie, id quod quaerimus contemplemur, ut dum antea flendo a nobis peccati caligo detergitur, mundatis cordis oculis libere superna inspiciantur. Qui veras lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis orie
Abbreviated transcription (Latin):
dimitte: sicut &godimisi : in conlacionibus dix̃ : Tan¬
tum enim ranit t&ur nobis: quantumnos re¬
miscrimus eis qui in nobis quacum que malii¬
nitate nocueint : Ciprianus dix̃ : quis quis enim
illi qui in cum p&cauit dimittit ignos cendo peccatũ.
sine dubio celimosinam facit ::
DE conpunc tio ne¬

Expanded text:
dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tandimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, sine dubio eleemosynam facit. CAPUT VI. De compunctione
Abbreviated transcription (Latin):
Sic &iam nos qui in nobis p&cant dimit tamus: Grego¬
rius dix̃: ille recte sui delicti ueram postulat : qui hoc
quod prius in ipso delinquitur relaxat : Dimit tamus
eum quod deb&ur nobis: ut dimittatur quod deb&ur
a nobis: Tunc quisque quod recte p&it adepis citur
cum eius animus inp&itione : n& inimici odio fuscatur:
funde ꝓ aduesario p̃cem : sed utinam corteneat a mo¬
sem. Cum diligeido lucrum de inimicis facese possum.
&iam ipsi amici sunt qui ꝑ secuntur : Nacurat Anti¬
quus hostir: ut terrena tollat anobis : sed ut caritatem
in nobis feriat: Hisidorus dix̃: Pon enim pos sum p&ca¬
te dimittia : qui in sep& canti debita non dimit tit:
Qui fratrem sibi tardius reconciliat : dm̃ sibi tardius pla
dum ueniam postulat : Cȩsarius dix̃ : Qui enim insep&
ma remanebit : Anastasius dix̃ : Siego non dimittis
iniuriam quam tibi facta est : non orationem ꝓtefacis
sed maledi ctionem suꝑte inducis : Sic enudicis: sic mihi

Expanded text:
sic etiam nos iis qui in nos peccant, dimittamus. GREGORIUS. Ille recte sui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utinam cor teneat amorem. Cum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se peccanti debita non dimittit. Qudum veniam postulat. CAESARIUS. Qui enim in se pma remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Salo mondix̃: qui aut̃ conr̃dit in cogitationibus suis. im¬
pu agit: Cogitationis iustorum iudica: consilia auten¬
impiorum fraudo leta : dolus incorde cogitantium
mala: ab ominatio est dño cogitationis male Reue¬
ladño operatua & dirigentur cogitationistuae qui
ad tonitis oculis cogitat praua mordeis labia sua ꝑfe¬
cit malum non p̃terit dñm omnis cogitatus & non ab¬
scondit  ab ea ullus semo : In cogitationibus anĩ impii:
into rogatio erit : Impi aũt sȩcundum quȩ contauer
correptionan habebunt : Corpus nĩ quod corrumpi¬
tur ad grauat animam : &d erȩmit tersena habitatio

Expanded text:
SALOMON. Qui autem confidit in cogitationibus suis, impie agit . Cogitationes justorum, judicia: consilia impiorum fraudulenta . Dolus in corde cogitantium mala . Abominatio est a Domino cogitatio mala . Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae . Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum . Non praeterit Dominum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo . In cogitationibus enim impii interrogatio erit . Impii autem secundum quae cogitaverunt, correptionem habebunt . Corpus autem quod corrumpitur, aggravat ani
Abbreviated transcription (Latin):
mais mala abonis in tell&tu rationem discenant :¬
pil iubat quod int̃bonũ & malũ sensu prudatiore dir¬
so cogitationis inicio resiste euadisse c&era: Capud¬
tationis a corde non ꝓrum pit in opere: Si cogitatio¬
nen non con senserir: ope cito resistis: P̃eũ potest
corpus corrum pi: nisi prius corruptus sit animus:
Nihil potest caro facere nisi quod uolueit animus:
Munda enĩ a cogitatione animũ: & caro non p&cat:
Melius ẽ ut uitiis uitium quã emendis: in libro lañ¬

Expanded text:
mens mala a bonis intellectu rationis discernat. Nmens mala a bonis intellectu rationis discernat. Nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori disso cogitationis initio resiste, et evades catationes a corde, non prorumpent in opera. Si cogitationibus non consenseris, operi cito resistes. Non enim potest corpus corrumpi, nisi prius corruptus sit animus. Nihil potest caro facere, nisi quod voluerit animus. Munda enim a cogitatione animum, et caro non peccabit: melius est ut vites vitium quam ut emendes. EX LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
abhostibus intrecur: Omne aum quod sub tiliter co¬
gitamus : quasi marte coquimus : Quiergo in pace sub¬
gere carnis desideria nolumus quando in bello ydo ip¬
sam carnen dasbmus: Mairnr̃a a carnali del&tatio¬
ne abscideda ẽ &acarnis cura necessaria abscide¬
da non est: Hisidorus đ : Biꝑtita ẽ causa p̃dicandi
idet operis & cogitationis quorum unum iniquitas di¬
citur quod opee gaxtur: Aliud in iustitia quod cogita¬
tionem admittitur : prius aut actio sȩcunda ẽ : p̃ ea co¬
ntatio : priur praua opera pꝰmodũ desideria : uicis san
aut̃ & cogitatione opra ꝓcedunt: & ab opere cogitationar¬
citur : quã uirsi ab opere malo quisq uac& ꝓsolius tam̃.
prauȩ cogitationis malitia nonerit in nocens: Non enim
solum factiss& & cogitationibus delinq mus siar inlici¬
te occurretib: del&tanus : Nonẽ timendũ sibona mala¬
que in cogitationem ueniant : sed magis gloriandũ est si

Expanded text:
ab hostibus intretur. Omne enim quod subtiliter coab hostibus intretur. Omne enim quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Quia ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quomodo in bello pro Deo ipsam carnem daremus? Mens nostra a carnali delectatione abigenda est, et a carnis cura necessaria abscindenda non est? ISIDORUS. Bipertita est causa peccandi, id est, operis et cogitationis: quorum unum dicitur iniquitas, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio. Prius prava opera, postmodum desideria Vicissim enim et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis ab opere malo quisque vacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Non est timendum, si bona et mala in cogitationem veniant: sed magis gloriandum est, si
Abbreviated transcription (Latin):
orans cogitat stulta ante temmpus sen&tam adducit cor¬
tatus: Agustinu đ: pemo potest adiabulo decipi: nisi
qui se p̃bere malurit suae uoluntatis ad sensum : Hieroni¬
mus đ : potestas quippe diabuli non intmeritate illius
atque iactantia sed intua ẽ uoluntate : Diabulus ꝑea
que patee uid& aut ceste non firmiter dausa que¬
rit in rumpere : & ad ipsam arce cordis. & animȩ por¬
uenire : solaq: causa pi&atis ẽ : ubi carnis nulla notitia ẽ
nonsinas cogitationes malas incord&uo crescere uolun¬
tas non rep̃mitur : &iam in actione dominatur : Om¬
nia enĩ corda scrutatur dñs & uni ue sis mentiũ cori¬
ta tionibus intellent: Malignus quippe spr undique
animã angustant quando ei non solum opere: ueum
&iam locutionis: atq in suꝑ cogitationis iniquitatis
replicant : Tunc enim incapite oculor habemus cum
uita redenptoris nr̃i tacite cogitatione conspicam
Quid ꝓdest quod contrahostium insidias tota ciuitar
custoditur : siunum forame aꝑtum relin qu&ur unde

Expanded text:
errans cogitat stultitiam . Ante tempus ad senectutem ducit cogitatus. AUGUSTINUS. Nemo potest a diabolo decipi, nisi qui praebere voluerit suae voluntatis assensum. HIERONYMUS. Potestas quippe diaboli, non in temeritate illius atque jactantia, sed in tua est voluntate. Diabolus per ea quae patere videt, aut certe non firmiter clausa, quaerit irrumpere, et ad ipsam arcem cordis et animae pervenire. Sola pietatis causa est, ubi carnis nulla notitia est. Non sinas cogitationes malas in corde tuo cresceretas non reprimitur, etiam in agnitione dominatur. Omnia enim corda scrutatur Dominus, et universas mentium cogitationes intelligit. Maligni quippe spiritus undique animam angustant, quando ei non solum operis, verum etiam cogitationis, atque insuper locutionis iniquitates replicant. Tunc enim in capite oculos habemus, cum vitam Redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus. Quid prodest quod contra hostium insidias tota civitas custoditur, si unum foramen apertum relinquatur, unde
Abbreviated transcription (Latin):
iustus es maledicent ei populi : & d& estabuntur ẽ
tribus : & qui argnt : laudabuntur eum : & suꝑ ip
non facit beie : Hidus filius sirach đ : ñ accipias p¬
sonam ut delinquas noli renstere contra faciẽ po¬
tetis: sicut ab ominatio ẽ suꝑbo humilitas sc & e¬

Expanded text:
Justus es; maledicent ei populi, et detestabuntur eum tribus. Qui arguunt, laudnon facit bene . JESUS SIRACH. Non accipias personam ut delinquas . Non resiste contra faciem potentis . Sicut abominatio est superbo humilitas, sic exse
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s uiaetuae stabili enteͣr. Auerte peden tuũ amalo
uias eum qua ead& tris sunt nouit dñs: Respicit
dñs uias hominum : & om̃s gressas illias considerat :
Ite aut impiorum decipi& eos : uir prudes dirgit
pessus : Cum placuorint dĩo uiae hominis : inimici
quo que eius conuertintur ad pacen : hissur silius
sirach dix̃ : pon uetilis te in omniuertũ : & ñ ear
In omnen uiam: Cum audace non eas inuia. nefor¬
te grauit malasua inte : Inuia ruinȩ ñ eas : & non
offenrdas in lapides: Origais đ: melius ẽ oñĩ pe¬
fectã uitam que renti initinere mori: quam
ne pro fecisre quidem ad ꝑf&ctionẽ querendam
Gregoriurđ : Stultus uiator est : qui initinese
amoena prata conspiciens obliuis citurite. quod
terdebat: in offeiso pede ite nr̃m agitur: sidr̃
ac ꝓximus integra metedili: gatur:¬

Expanded text:
malo: vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus . Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat . Iter autem impiorum decipiet eos . Vir prudens diriget gressus . Dum placuerint Domino viae hominis, inimici quoque ejus convertentur ad pacem . JESUS SIRACH. Non ventiles te in omnem ventum, et non eas in omnem viam . Cum audace non eas in via, ne forte gravet mala sua in te . In via ruinae non eas, et non offendas in lapides . ORIGENES. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam nec proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. GREGORIUS. Stultus viator est qui, in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur quo tendebat. Inoffenso pede iter nostrum agitur, si Deus ac proximus integra mente diligatur
Abbreviated transcription (Latin):
ren apud hominer & in terni testis oculor nontimere
hysidorus đ: p̃ẽ ꝑ sonã in iuditio consideranda: sed
causa plur ueerantur homine in hoc sȩculo ꝓten¬
porale potentia : quã ꝓreuerentia scĩ tatis : Susci¬
piunt enĩ quod magir sunt diuitis: & quod homines¬

Expanded text:
re, et interni testis oculos non timere? ISIDORUS. Non est persona in judicio consideranda, sed causa. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magi
Abbreviated transcription (Latin):
addis seisionis malum: continere lingiuam suã deb&:
qui nouit & diligit uinculum caritatis: Basilius dixit
qui caritate plenus ẽ : tranquillo animo & seenis simo
uultu ꝓcedit : Uir aũt odioplenus : ambulait ira¬
cundus : Caȩsarius dicit: Ueram ergo caritatẽ. &ue¬
ram oboedientiam rinentes : nihil de nr̃is meritis
p̃sumamus : sed delĩ misei cordia considamus : Talia
aum sunt sine caritate ieiunia: qualis sine oleo lu¬
cerna : Nihil nobis ꝓdest quod nos p̃ciosis uigilus la¬
boris que ficimus : si in tranor caritatem non habe¬
mur quia nihil ꝓdest. quod ad fligis corpustuum :
quando nihil ꝓficit cord&uo : Sicaritas uea & hu¬
militas non fuerit : desolo habitu religionis p̃sumere.
& considere non debemus : Effrem dix̃ : caritas colũ
TIENTIA

Expanded text:
a dissensionis malo continere linguam suam debet qui nouit et diligit uinculum caQui charitate plenus est, tranquillo animo et serenissimo vultu procedit. Vir autem odio plenus ambulat iracundus. CAESARIUS. Veram autem charitatem et veram obedientiam retinentes, nihil de nostris meritis praesumamus, sed de Dei virtute confidamus. Talia enim sunt sine charitate jejunia, qualis sine oleo lucerna. Nihil nobis prodest quod nos continuis vigiliis laboribusque conficimus, si intra nos charitatem non habemus. Quia nihil prodest quod affligis corpus tuum, quando nihil proficit in corde tuo. Si charitas vera et humilitas non adfuerint, de solo habitu religionis praesumere et confidere non debemus. EPHRAEM. Charitas columntientia
Abbreviated transcription (Latin):
sine sp̃u scõ idẽ sine caritate : si fuerit mostua depu¬
ꝑf&tacaritas : & cum in unũ sint : odiosi sunt :
molestisunt : turbo lenti sunt anxi&atesua tur¬
bant c&eros : Ambrosius dixit: sicut sine uia nul¬
lus ꝑuant quotendit : Ita sine caritate quȩ
data et ua non ambulare possunt homines sed erare :
gos aũt quos ad tollerantiam possionũ fostes dĩ cari¬
tes reddit : nulla del&tatio carnis : pulla uoluptar
mala blande corrumpit: Gregorius dixit : una
quippe & sũma est ꝓbatio caritatis si & ipse diligitur
qui ad uesatur: & ille quibonum inpeditur : Aman¬

Expanded text:
sine Spiritu sancto, id est sine charitate, mortua depusine Spiritu sancto, id est sine charitate, mortua depuperfecta charitas, cum in unum sunt, odiosi sunt, molesti sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros. AMBROSIUS. Sicut sine via nullus venit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare. Eos autem quos ad tolerantiam peccatorum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas mala blande corrumpit. GREGORIUS. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipsi diligitur qui adversatur, et ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
Salomon dixit: Odium suscitat rixas. & uni ue¬
sa delicta opeit caritas: Agustinus dixit: si ꝑ
uiam caritatis uere uolumus currero : ad &e¬
nam patriam feliciter possumus ꝑueniro: sine carita
te omnia que cum que facimus nihil ꝓdest facero:
& in anan &xpaidimus studium : si non habeamus carita¬
tan que ẽ ds̃: Rgnat enim carnalis cupiditas: ubi
non est dĩ caritas: Tunc enuim homo ꝑf&tus ẽ quan¬
do caritate plenus est: sine amore caritatis quam¬
uis quisque recte credat : Adbeatitudine ꝑ uenire
nequa quam potest: Tanta ẽ caritatis iustus : ut &iã
ꝓph&ia & martyrium sine illoo nibil eẽ credantur
c&era : si ad sit : sec telabentur omnia: ille auten
& in qua pauꝑ diues ẽ : Qui claudont oculos suos con¬
tra caritatem : obdormescunt in concupiscencis. &
dela tationum carnis: Extaide caritatem ꝑ totũ
orbem siuis xp̃m amare : qua men braxp̃i ꝑ orbem
iacent: Quo modo eum corpustuum sinespũ: hoc
est sine anima sifuerit : mortuũ est : ita & animatua

Expanded text:
Odium suscitat rixas, et universa delicta operit charitas . AUGUSTINUS. Si per viam verae charitatis volumus currere, ad aeternam patriam feliciter possumus pervenire. Sine charitate enim omnia quaecunque facimus, nihil prodest facere. Vacuum et inane expendimus studium, si non habemus charitatem quae Deus est. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. Tunc enim homo perfectus est, quando charitate plenus est. Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire nequaquam potest. Tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur.caetera; si adsit, recte habentur omnia. Ille autem est, et in qua pauper dives. Qui claudunt oculos suos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis et in delectatione carnis. Extende charitatem per totum orbem, si vis Christum amare: quia membra Christi per orbem jacent. Quomodo enim corpus tuum sine spiritu, hoc est sine anima, si fuerit, mortuum: ita et anima tua
Abbreviated transcription (Latin):
ter ten ñ hab& omne bonum amittit quod hab& : Uires¬
quas impeicia denegat : caritas subminis trat plerũ
Quia & sol cum nubetgitur non uid&ur interra
& tamei ard& incȩlo : sic eẽ occupata caritas sol& :
intusiuim sui ardoris exerit & foris flammar operis
non osteidit : Hiero minus dixit : terarum longitu¬
do non separat : quor caritas iungit : Isidorur dixit:
quamuis non nulli fide atque operibur scĩs uideantur
eẽ participes : tame quia priuantur
ritatẽ fraternȩ dilactionir nullum habent increm̃tũ
uistutis : Item đ: Nullum premium caritati peisatꝰ:
Caritas eum uirtutum omnium : obti& principatũ:
Ttaꝵ d: teiaida est cum scis uiris unitas caritatis: &
quantum equisq: sub trahit mundo : tantũ neces se est
Vtse ad soci& bonorum consortio : Item dic̃ caritas indi¬
latione di & ꝓximi constat : seuat aũt in sedil&tionem
di: quia caritate non diuiditur ꝓximi : Iteꝵ dic̃ : qui a¬

Expanded text:
uis non habet, omne bonum amittit quod habet. uis non habet, omne bonum amittit quod habet. quas imperitia denegat, charitas subministrat. PlerumquQuia sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo: sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exurit, et foris flammas sui operis non ostendit. HIERONYMUS. Terrarum longitudo non separat quoscunque amor jungit. ISIDORUS. Quamvis nonnulli fide atque operibus sanctis videantur esse participes, tamen quia privantur charitate fraternae dilectionis, nullum habent incrementum virtutis. Nullum praemium charitate pensatur. Charitas enim virtutum omnium obtinet principatum. Tenenda cum sanctis viris unitas charitatis: et quanto se unusquisque subtrahit mundo, tanto necesse est se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi. Qui a
Abbreviated transcription (Latin):
&inimicum ꝓpter dm̃: pro inimico nihil postulat.
qui ꝓeo & caritate non orat: E& quippe xp̃i est
tio si non habeamus caritatẽ : quȩ his omnibus
mandatis dĩ arcem Atque principatum tei&:¬
Alibi dicit: caritas et dilectio dĩ & ꝓximi: in totocor¬
de & in totamente : & que cumq uolumus ut faci¬
ant
habenti namque dabitur & nabundabit : Quia quir
caritatem hab&. &iam dona alia ꝑ cipit : Quir¬
quis caritate non hab&: &iam dona quȩ ꝑcipir
se uidebatur amit tit : ipsedicit: necesse ẽ ut ega
xamque amplius p&cati rubigo consunditur : quantũ
tunc eum ad alta caritas mirabiliter surgit : cum adima
ꝓximorum: senisei cordite inclinat: & quod bengne
discendit ad insi ma: ualenter recurrit ad sũma : Alibi¬
dicit : Vistus ue o orationis est : celsitudo caritatis : Itẽ¬
dixit: Lata quippe ẽ caritas : quia inimicorum dil&¬
tionem capit: ipse dix̃: frat̃ nalarga caritas longani¬
re indm̃ : & inimicum diligere ꝓpterdm̃ quis quiscan¬

Expanded text:
m verba, pro inimico nihil postulat, qui pro eo ex charitate non orat. Sed ecce nobis tio, si non habemus charitatem, quae in his omnibus mandatis Dei, arcem atque principatum tenet. Charitas est dilectio Dei et proximi in toto corde, et in tota mente: ut quaecunque volumus ut faciant . Habenti namque dabitur, et abundabit: quia quisque qui charitatem habet, etiam dona percipit alia. Quisquis charitatem noidebatur, amittit. Necesse est ut erga namque amplius peccati rubigo confunditur, quanto cor biliter ad altum charitas surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer inclinat: et cum benigne descendit ad infima, valenter recurrit ad summa. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis Lata quippe est charitas, quae inimicorum dilectione capitur. Fraterna mala charitas longanire in Deo, et inimicum diligere propter Deum. Quam quisq
Abbreviated transcription (Latin):
curate ipsum prius : Hiesus filius sirachđ : Honora medi¬
cum ꝓpt̃ ne cessi tartem : & enim illum creauit altissimo
Adõ est omnis medilla: disciplina medici & altauit caputꝰ
ipsius : & in consp&tu magnorum conlaudabitur: unguen¬
tarius facieis pigmenta suauitatis: & unctionis cõf&cit sa
inconsp&tu eius qui f&cit illum : incidit in manus medici:
Ciprianus đ: Apeiendum uulnus est & se&cundũ & putra¬
minibur amputatis medilla forciore curandum: uocifee¬
tur &cla m& lic& & conquiratur aeer inpatiens. ꝑ dolo¬
rem gratias agit. post modum cum senserit sanitatem:¬
LXXU: DELEGATIO

Expanded text:
s . JESUS SIRACH. Honora medicum propter necessitatem, etenim Illum creavit Altissimus . A Deo est omnis medela. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnorum collaudabitur . Unguentarius faciens pigmenta suavitatis et unctionis confert saniin conspectu ejus qui fecit illum, incidit in manus medici. CYPRIANUS. Aperiendum vulnus est et secandum, et putraminibus amputatis, medela fortiore curandum. Vociferetur et clamet, licet et conqueratur aeger impatiens per dolorem; gratias aget postmodum, cum senserit sanitatemXXIV. De ligatio
Abbreviated transcription (Latin):
tesione sp̃r hominis adsidon ꝑducesontur: Inl&ctio¬
ne non uerba : sed ueitas ẽ. Amanda : Cum sit utilis
ad instruedum lectio adhib&a aut̃ conlationem ma¬
loren intellegentiam p̃bit: Melius . ẽ. enĩ confere: quam
leae: quod enm obscurum .ẽ. Aut dubium. confesendo
cito ꝑ spici&ur: Sicut instruere sol& consolatioista con¬
tatio distru& : cum operae uaca lectione: Lectio enim
doc& quid caueas: Vectio ostendit quod ad tendas:
Multũ ꝓsicis cum legs : si tamen facias quodleis : uide
ne quodlegendo ꝑ spici&s : uiuedo contempnas : hilanus đ
ad tulleit: neque cogat id uidese dictis optinere:
quod ante l&tione p̃sumpserit intellegendum: Basili¬
usđ: Sicut eum & carnalibur scis alitur coro :
ita & diuinis eloquis interior homo putritur
Ac pas citur :÷¬

Expanded text:
tensione spiritus homines ad fidem perducerentur. In lectiotensione spiritus homines ad fidem perducerentur. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Cum sit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collatio, ita contentio destruit. Cum opere vaca lectioni, lectio enim docet quid caveas. Lectio ostendet quid attendas. Multum proficis cum legis, si tamen facias quod legis. Vide ne quod perspicis, vivendo contemnas. BASILIUS. attulerit; neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. : sicut ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur ac pascitur
Abbreviated transcription (Latin):
que sciertiam accepta scripturarum p̃ ad dĩ gloriam sed
suam lauden utuntur : Dum & ipsa scientia extolluntur
ibi p&cant : ubi p&cata mundase potuerunt: Sonꝑ añ suꝑ¬
bilegunt : &num quã inueiunt diuitiae legis pȩn&ralia
humilibus : & bene addm̃ in trantibus patent: prauis
aut̃ atque suꝑbis luduntur : quã uis diuina eloquia
in l&tione arrogantibus apesta sit : In misterio aut̃ clausa
at que occulta sunt : sermo dĩ fidelibus lux ẽ reꝓbis auten
asuꝑbis quodam modo tenebriscit : & unde illi inlumi¬
pantur : inde isti cȩcantur : Nequaquã legan intellgit
qui carnaliter ueba legis ꝑcurrit : Sed his qui eam sen¬
su intei oris intellegentia pecipit : quilitte a leis ad¬
tendunt eius occulta pe&rare nom possunt: ⁊deprohi¬
tomento in anium fabularum mentem & citant ad
incentiuam libidinem: Ideo libri sci simplici semo¬
ne conscripti sunt : ut ñ in sapiertia uebi: sed inos¬

Expanded text:
que scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad que scientia accepta Scripturarum, non ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ex ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant ubi peccata mundare debuerunt. Semper enim superbi legunt, et nunquam inveniunt. Divinae legis penetrabilia, humilibus et bene ad Deum intendentibus patent: pravis autem atque superbis clauduntur. Quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus aperta sint, in mysterio tamen clausa atque occulta sunt. Sermo Dei fidelibus lux est, reprobis autem ac superbis quodam modo tenebrescit: et unde illi illuminantur, inde isti caecantur. Nequaquam legem intelligit, qui carnaliter verba legis percurrit; sed is qui eam sensu interioris intelligentiae percepit. Qui litteram legis attendunt, ejus occulta penetrare non possunt. Ideo prohitamenta inanium fabularum, mentem excitant ad incentiva libidinum. Ideo libri sancti simplici sermone scripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in os
Abbreviated transcription (Latin):
tum magis ad hominem ars ipra dircendit : Quidã habent
intellgełiae ingenium : sed nelegunt l&tionis studium
& quod legendo scire potueunt neclegendo contempnunt:
Quã uis sensur ebitudo sit frequens tamai lectio intell&tum
adhib& : Sicut qui tardur ẽ ad capinidum : ꝓ intentione
to me boni studii p̃mium recipit : Ita qui pristinũ sibi adõ
in genium intellegantiae neclegit condenpnationem reur
&istit : quia donũ quod accepit dispicit & ꝑdissidiam
derelin quit : Qui dĩ iudicio donum sciatiae quod nele¬
gunt accipiunt ut durius dexbus cred&is puniantur :
totioris aut ideo quod scire cupiunt difficultor inueniunt
ut proxima & ercito laboris maximum p̃mium habeant
recribucionis : Do num sine adiiuante gratia quãuis in¬
fundatur auribus : ad cornum quam discendit: plerique
in cacumine in tellegantiam uiuacis & sistunt sed loquendi
in opia angustiantur: quidã uero in utrisq pollent: pleũ¬

Expanded text:
to magis ad hominem ars ipsa descendit. Quidam habent to magis ad hominem ars ipsa descendit. Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire possunt, negligendo contemnunt. Quamvis sensus habitudo sit frequens, tamen lectio intellectum adhibet. Sicut qui tardus est ad capiendum, pro intentione tamen boni studii, praemium percipit: ita qui praestitum sibi a Deo ingenium intelligentiae negligit, condemnatione reus existit, quia donum quod accipit, despicit et per desidiam derelinquit. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis. Donum sine adjuvante Dei gratia quamvis infundatur auribus, ad cor nunquam descendit. Plerique in cacumine intelligentiae vivaces existunt, sed loquendi inopia angustiantur. Quidam vero in utrisque pollent. Pleri
Abbreviated transcription (Latin):
& fhequeter leere : pam cum oramus ipsicum dõ loquimur
cum ueo leimus dr̃ nõb̵cum loquitur : Omnis ꝓfatus
& lationi & meditatione ꝓcedit: quae eum pescinꝵ lec¬
tionen dis canus : qui aut̃ didicimus meditationib: con¬
seuamus: Geninum confet donũ l&tio scãrũ scrip¬
turarum : siue quia intell&tum metis erudit sei quae
ca mundiuani tatib: abstractum hominem: ad amorẽ
dĩ ꝑducit : Tanta uana spe mortalitatis huius nobir
uilis cit : quanto amplius legndo spe a&na claruoit
I& torstrenuus potiur ad plaidum quȩ legit quã ad sciendã
prumptissimus: Minor enim poena est nescire quid ad p&ar
quam ea quȩ noueris p̃ implee : Sicut enm legendo scise con¬
cupiscimus: sic sciendo recta quȩ dedicimur implet debom
peno potest seisum scripturae scãe cognos csx : nisi leendi
famili aritaten : Quantum quisque magis insacris eloquus
ad si duus fueit : tantum &ei subeiorem intellegentiã capit.
quantũ amplius inquam lib& artẽ homo conscadit : tan¬

Expanded text:
 ipsi loquimur; cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. 3. Omnis profectus ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus; quae autem didicimus, meditationibus conservamus. 4. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum: sive quia intellectum mentis ea mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Tanto una spes mortalitatis hujus nobis vilescit, quanto amplius legendo, spes aeterna claruerit. Lector strenuus potius ad implendum quae legit, quam ad sciendum promptissimus esto. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus, implere debemus. Nemo potest sensum Scripturae sacrae cognoscere, nisi legendi familiaritate. Quantum quisque magis in sacris eloquiis assiduus fuerit, tantum ex eis uberiorem intelligentiam capit. Quanto amplius in quamlibet artem homo conscendit, tan
Abbreviated transcription (Latin):
ostendiur : quia sicut cadumomnia s uperrt Ita:
& lo hannis quidixit : Ix principioerat uerbum :
Permat heum ⁊ eira quidixit : Libergenera cionis
ihũxp̃i ÷ Perlucam ignis quidixit : non ne cornrm
cum aquan: quidixit : uoxclamantis indesesto :
mat heum : Tigris : felicias significat marcum:
Hufurtes : festilitas significat : lucem : Iħrigant mup¬
dum Ioẽ ecdesiam : & significant : quat tuor uistites¬
ioẽ prudentiam : tempeninciam : fostitudinem :
&iusticiam: Et sicut panrdisum in rigant : quat tu¬
orflumina : sic & cor nrm̃ has quat tuor iuiftutes:
& homo exquit tuor elrmentis consiftit: ex aere:
igne : &aqua : & tenu : exaere flatus ⁊ exigne
sanguis: exaqua : fleuma ⁊ D&eroo corpus
Per capud caelum ubis unt duoluminaria pectus &
cor uenter : aqua : pedesteru: Itemadam:
aque tuor lit teris : & aquat iuor stellis : pomen
iecepit : Ioẽ astis dosis apatholis: messim¬
orio Quat tuorꝰ signficant quat tuor euangdistas:
E sicuideadam omnis homo pascitur : Itaper quat

Expanded text:
ostenditur: quia sicut coelum omnia superat, ita et Joannes, qui dixit: In principio erat Verbum. Per Matthaeum terra: qui dixit: Liber generationis Jesu Christi. Per Lucam ignis, qui dixit: Nonne cor jam cum aqua: qui dixit: Vox clamantis in deserto, Id Matthaeum; Tigris, felicitas, significat Marcum; Eufrates, fertilitas, significat Lucam. Irrigant mundum, id est, Ecclesiam, et significant quatId est prudentiam, temperantiam, fortitudinem, et justitiam: et sicut paradisum irrigant quatuor flumina, sic et cor nostrum has quatuor virtutes et homo ex quatuor elementis consistit; ex aere, igne, et aqua, et terra. Ex aere flatus: Igne sanguis, aqua flamma, terra corpus: per caput coelum, ubi sunt duo luminaria; pectus, aer; venter aquam; pedes terram. Item, Adam a quatuor litteris, et a quatuor stellis nomen accepit, quod est artis, dosis, anatholis, mesimbrio: vel quatuor significant evangelistas, t sicut de Adam omnis homo nascitur, ita per quat
Abbreviated transcription (Latin):
ad illas: ne iocunderir infilus impus simultiplicentur
non obl&teris suꝑfilior sinonẽ timordĩ cum ipsis: me¬
lior ẽ unus timens dm̃: quam mille filu impii : quidi¬
leit filium suum: ad siduat illi flagella: qui doc& siliũ
glori abitur in illo: Pedes filium potestatem in iuuetu
tesua: & ne dispicias cogitatur illius: Asilustuis caue &
ad dometicistius sepgrare : filio & muliei fratri
&amico : nendes potestatem suꝑ te inuitatua: me¬
lius ẽ euim ut silitui. terogent : quãte sespicee in
manus filiorum tuorum : Utile sine filius mori : quã
relin quere filior impios : Doce filiũ tuum &opera¬
re in illum pe in turpitudine illius confundaris :
pedederis alio possessione tuã peforte peniteatte :
Suꝑ siliam luxoriosam firma custodiã nequando fa¬
ciat te in ob ꝓbrium uenire inimicis : Hieronimus đ
Vir sapiens quando filiusuũ bone indolis admittit
non doleat quod talem ꝑdiderit sed doleat quod ta¬
lem habuerit:
IUIII De diuitivs: et pau

Expanded text:
 Et ne iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur: non oblecteris super ipsos, si non est timorlior est unus timens Deum, quam mille filii impii . Qui diligit filium suum, assiduat illi flagella . Qui docet filium gloriabitur . Qui docet filium tuis cave, et a domesticis tuis separare . Filio et mulieri, fratri et amico, non des potestatem super te in vita tua . Melius est enim ut filii te rogent, quam te respicere in manus filiorum . Utilius est sine filiis mori quam relinquere filios impios. Doce filium tuum, et operare in illo, ne in turpitudinem illius offendas . Ne dederis alii possessionem tuam, ne forte poeniteat te . Super filiam luxuriosam firma custodiam, ne quando faciat in opprobrium venire inimicis . HIERONYMUS. Vir sapiens quando filium suum bonae indolis amittit, non doleat quod talem perdiderit, sed gaudeat quod talem habuerit. CAPUT LVII. De divitibus et pau