comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nescitis. iste ẽ qui manꝰ suas
extendit ad pauꝑes orduus
nr̃i: iste ẽ qui de possessioni¬
b eccłie sue. qnͣtũ cũ pace
potest suoꝵ libent̾ freqñter¬
q largit᷑ ad uictũ. In nõie
ihũ cur dixerĩ. audite.Si .n.
petierit qd̵ suspicor uereor¬
q dimutia regimine mona¬
st̃ii. quis illum noscens in
noĩe ih̃u petere putetꝭ᷑ fal¬
lor si ũ solito timoratior. etͥñ si
se ip̃o melior fẽs sit: ex quo
iudistis eum. Qmͣꝙͣ pene ab
introitu suo. in multis ordi¬
nem illum meliorasse cognos¬
ct᷑e᷑. u̾bi gr̃a. in obseruantia
ieiunioꝵ. silentii. in dum̃to¬
rum p̃ciosoꝵ. oe curiosoꝵ.¬

Expanded text:
nescitis, iste est qui manus suas nescitis, iste est qui manus suas extendit ad pauperes Ordinis nostri: iste est qui de possessionibus ecclesiae suae, quantum cum pace potest suorum, libenter frequenterque largitur ad victum. In nomine Jesu cur dixerim, audite. Si enim petierit quod suspicor vereorque dimitti a regimine monasterii, quis illum noscens, in nomine Jesu petere putet? Fallor, si non solito timoratior, si non se ipso melior factus sit, ex quo vidistis eum. Quanquam pene ab introitu suo in multis Ordinem illum meliorasse cognoscitur: verbi gratia, in observantia jejuniorum, silentii, indumentorum pretiosorum et curioso
Abbreviated transcription (Latin):
trociniũ ferte. quẽ om̃s s pa¬
tronũ habere desiderant. S
scribo. oe si ñ necessane illit
satisfaciens tñ affectui. Affe¬
ctui dico meo: ñ alti̾us. Ip̃o .ii.
qr corpore ñ possum: ꝓsequor
amicũ ꝑegͥnantẽ. Q̃us nos
seꝑabit. Nec altitudo alpiũ.
nec niuiũ frigora: nec lon¬
gitudo itineris. O ũc p̾sens
sum. in lutis his. assistes illi.
Sine me poti̾t eẽ nusqͣm. De¬
bitor sum dignationi eius.
ꝑ ꝙͣ dignus habitus sum as¬
sumi in id gr̃e. S debito
ip̃a absoluit gr̃a. qr necessi¬
tas inuoluntatẽ csiit. Ho¬
norate uirũ. ut uere honora¬
bile m̃brũ in xͥ corꝑe. Uas ẽ
in honorẽ ni fallor plenũ grẽ
⁊ uentatis: refectũ plurib
bonis. Nemittite eũ cũ leti¬
cia: qm plurimos de suo re¬
ditu lecificatur̃. Dignemĩ
eũ ampliori. ut dignũ est
gr̃a s etita. ut deplenitudi¬
ne eius om̃s cũ redientt ac¬
cipiamꝰ. Sane siqͥd petierit in
nõĩe dñi ih̾us ñ debet apud
uos pati difficultatẽ. Nã si

Expanded text:
omnes sibi patronum habere desiderant. Sed scribo, etsi non necessarie illi, satisfaciens tamen affectui dico meo, non alterius; ipso enim quia corpore non possum, prosequor amicum peregrinantem. Quis nos separabit? Nec altitudo Alpium, nec nivium frigora, nec longitudo itineris. Et nunc praesens sum, in litteris his assistens illi. Sine me poterit esse nusquam. Debitor sum dignationi ejus, per quam dignus habitus sum assumi in id gratiae. Sed debito ipsa absolvit gratia, quia necessitas in voluntatem transiit. Honorate virum, ut vere honorabile membrum in Christi corpore. Vas est in honorem, ni fallor, plenum gratiae et veritatis, refertum plurimis bonis. Remittite eum cum laetitia, quam plurimos de suo reditu laetificaturum. Dignemini eum ampliori, ut dignum est, gratia, et ita ut de plenitudine ejus omnes, cum redierit, accipiamus. Sane si quid petierit, in nomine Domini Jesu, non debet apud vos pati difficultatem. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
id qd̾ de ip̃o aquibdã dno
pape ꝑ suasũ fuisse cognoui¬
mꝰ. ut eum uideł ierosolimã
ꝑmittẽt ꝓfiusci: nec sui fuerit
studii. nͨ uoluntatis. Qd̾̃ ⁊ si
multũ uoluiss. ꝓficisci tñ ñ
poterat ñ cũ graui scandalo oĩ¬
um qui apud nos sũt bonoꝵ
metuentiũ quippe ne plus ma¬
li eius absentia facẽt sius. ꝙͣ
scdm̃ esd̾ script᷑a monet misere
inqͥens aĩe tue placẽs do̾ͤ pła¬
cet ne uob̾ ut causis onerer. oc¬
cuperꝰ negociis. nich ꝓ sit exoc¬
cupari ꝓpͥis cũ totꝰ implicer a¬
liens: Si inueni grãm in ocłis
ur̃is. date oꝑam ut ꝓrsus amo¬
uear ab huiusmͦi : quatinꝰ lice¬
at mͥ ꝓ meis atq ur̃is orare
delictis. Q qͥdem nichil mͥ se¬
cunus iudico. qͣm obedut᷑ dñi
pape uoluntati s si dignet᷑ at¬
tende̾ ip̃e quid possim. Utinam
nẽpe nouit qm ista ñ possum:
aut ꝙͣ difficile possim. Q de hoc
satis dictũ est sapienti. Quesi¬
uit a me p̃fatus ep̃c. aliqͣ ex no¬

Expanded text:
id quod de ipso a quibusdam domino papae persuasum fuisse cognovimus, ut eum videlicet Jerosolymam permitteret proficisci, nec sui fuerit studii, nec voluntatis. Quod etsi multum voluisset, proficisci tamen non poterat nisi cum gravi scandalo omnium qui apud nos sunt bonorum, metuentium quippe ne plus mali ejus absentia faceret suis, quam secundum quod Scriptura admonet, Miserere, inquiens, animae tuae placens Deo ; placetne vobis ut causis onerer, occuperque negotiis, nihilque prosit exoccupari propriis, cum totus implicer alienis? Si inveni gratiam in oculis vestris, date operam ut prorsus amovear ab hujusmodi, quatenus liceat mihi s. Et quidem nihil mihi securius judico, quam obedire domini papae voluntati; sed si dignetur attendere ipse quid possim. Utinam nempe noverit quam ista non possim aut quam difficile possim. Et de hoc satis dictum sit sapienti. Quaesivit a me praefatus episcopus aliqua ex no
Abbreviated transcription (Latin):
aborauimꝰ. s de ꝓfectu
adhuc q̃stio ẽ. Semina¬
rum. Fatemͦ nos eguisse uĩa
oꝑa. ⁊ p̃sentia. uerũ qd eam
ñ requisiuimꝰ in tanta ne¬
cessicate: ꝑ amicũ cõmunẽ

Expanded text:
aboravimus, sed de profectu adhuc quaestio est. Seminarum. Fatemur nos eguisse vestra opera et praesentia. Verum quod eam non requisivimus in tanta necessitate, per amicum communem
Abbreviated transcription (Latin):
simisletis. s scdm sapiẽtiã
uobis ad̾o datã. studeatis q̃
ad pacem st̃. monemꝰ scãm sol¬
utudiñe ur̃am. Nam rogandꝰ
ñ estis ꝓ tali re. qua utiq ꝯ¬
stat. ñ mͦ ualde honorificart
minist̾ium ur̃m. s ⁊ tͣpari
admodũ si negligitis. In in¬
dicta celebritate. apud sc̃m di-¬
onisiũ sꝑamꝰ udereuos. ad¬

Expanded text:
letis, sed secundum sapientiam vobis a Deo datam studeatis quae ad pacem sunt, monemus sanctam sollicitudinem vestram. Nam rogandus non estis pro tali re, qua utique constat non modo valde honorificari ministerium vestrum, sed et turpari admodum si negligitis. In indicta celebritate apud Sanctum-Dionysium speramus videre vos.
Abbreviated transcription (Latin):
lutem. Bene uobiscũ facit cłs:
bñ uobiscũ facit romana ec¬
cłia. facit ille quod pater: fa¬
cit illa quod mat̾. Oe reue¬
ra quid uobis debuit facere
et ñ fecit : Si postulastis mit¬
ti uobis decuria honorabiles
ri qd̾ unanimitas ur̃a de ue¬
nerabilis patris ur̃i electione
firmauerat: factum ẽ. Si uolu¬
istis licuisse uobis qd̃ illicitũ
nͥ ꝓ magna quidem necessita¬
te sacri canones iudicant. tͣns

Expanded text:
no. 1. Bene vobiscum facit Deus: bene vobiscum facit Romana Ecclesia. Facit ille quod pater: facit illa quod mater. Et revera quid vobis debuit facere, et non fecit? Si postulastis mitti vobis de curia honorabiles 141 ri quod unanimitas vestra de venerabilis patris vestri electione firmaverat, factum est. Si voluistis licuisse vobis quod illicitum, nisi pro magna quidem necessitate, sacri canones judicant, trans
Abbreviated transcription (Latin):
possim discurre ut solebam.
Sedebo ⁊ silebo. si forte exꝑiar.
qd̾ de plenitudine ĩtime sua¬
uitatis sc̃s ꝓpħa eructuat:
bonum est inquiens expee¬
tare dñm infilentio. ⁊ ne so¬
lus uideami mͥ lusisse: puto
iam ñ audebitis me de hoc si¬
lentio m̃o rep̾hend̾e ⁊ more
ur̃o appellare soporẽ: qd̃ ut
puto ꝯgruentiꝰ ac magis ꝓpͥe¬
scs ysaẏas cultũ iusticie no¬
minat: ⁊ de quo legitis ĩ hoc
ip̃o ꝓpħa diçente domino In si¬
lentio ⁊ speerit fortitudo ur̃a.
Cõm̃date mȩ orationib scĩ ꝯ
uentus uniacẽsis. salutati
pͥus ex me seruo omĩm. si dig¬

Expanded text:
possim discurrere vt solebam. possim discurrere vt solebam. Sedebo & silebo, si forte experiar quod de plenitudine intimæ suauitatis sanctus Propheta eructuat, Bonum est, inquiens, expectare Dominum cum silentio. Et ne solus videamini mihi lusisse, puto iam non audebitis hoc nostrum silentium reprehendere, & more vestro appellare soporem: quod, vt puto, congruentius ac magis proprie, Esaias cultum iustitiæ nominat: & de quo legitis in hoc ipso Propheta, dicente Domino, In silentio & in spe erit fortitudo vestra. Commendate me orationibus sancti Conuentus Cluniacensis, salutato prius ex me, seruo omnium, si dig
Abbreviated transcription (Latin):
namini scͥbere. Si forte ĩ tepu¬
eram ut argurts haud du¬
biũ quin uelocit̾ recalescam:
is manib suscepi. Legi aui¬
de. libent̾ relego: ⁊ placet sepiꝰ
repetror. Placer fateor iocus.
Est enĩt iõcunditate gratus:
⁊ serius gͣuitate. Nescio siqͥdẽ
quomͦ int̾ iocandũ ita dispo¬
nitisꝰ sermones ur̃os in uidi¬
tro. ut ⁊ tocus leuitatẽ ñ redo¬
leat & auc̃toritas ꝯseruata.
hylaritatis ñ minuat gͣciam.
Porro auctoritas ita seruat᷑: ut
sit apcari. Si qñ ridebam: ñ cre¬
debant mͥ. Eya rescͥpsimꝰ: ce puto
iam iure exigunꝰ ampltora q̃
ꝓmisistis. Dignũ est sciatis q̃
penesͥ ͦ sunt. Decretũ est mͥ ul
tra ñ egredi monastio. ñ adꝯ
uentũ abb̃m apud cisterciũ
semel in anno. Hic fultus ora¬
solatus: paucis dieb qͥb nc̃
milito. expecto donec ueniat
ĩmutatio mea. Propitiꝰ sit mͥ
d̾s: ut ñ amoueat orationẽ
ctus sum uirib: ⁊ legumam
habeo excusationẽ. ut ĩa ñ

Expanded text:
namini scribere. Si forte intepunamini scribere. Si forte intepueram, ut arguitis, haud dubium quin velociter recalescam, is manibus suscepi: legi auide, libenter relego, & placet sæpius repetitum. Placet, fateor, iocus: Est enim & iocunditate gratus, & serius grauitate. Nescio siquidem quomodo inter iocandum ita disponitis sermones vestros in iudicio, vt & iocus leuitatem non redoleat, & auctoritas conseruata hilaritatis non minuat gratiam. Porro auctoritas ita conseruatur, vt set aptari, Si quando ridebam, non credebant mihi. Eia rescripsimus, & puto iam iure exigimus ampliora, quæ promisistis. Dignum est vt sciatis quæ penes nos sunt. Decretum est mihi, vltra non egredi de Monasterio, nisi ad Conuentum Abbatum apud Cistercium semel in anno. Hic fultus orasolatus: paucis diebus, quibus nunc milito, expecto donec veniat immutatio mea. Propitius sit mihi Deus, vt non amoueat orationem ctus sum viribus, & legitimam habeo excusationem: vt iam non
Abbreviated transcription (Latin):
libetͤ Dignantͥ sane cc¬
atq amicabilit̾: s si ita ludi¬
tis ut ñ illudatis. Nolite mi
rari hoc. Nam suspectũ id mͥ
inopinata dignatio. Non
enĩ multũ tẽꝑis est. qd̾ scri¬
lutaui: et ñ respondistis mͥ
u̾bum. Nec multo ante rur¬
roma : ⁊ nec tc̃ quidem uł uñ
iota recepi. Modo miramũ qd̃
reu̾tenti nuꝑ de hyspania. nu¬
gas meas denuo ingerere ñ
p̾sumpsi: Qd̃ si culpa est. qͣc̃¬
q ex causa ñ scͥpsisse: sñ cul¬
pa ꝓfecto ñ erit noluisse. ne di¬
cã ꝯtẽpsisse rescribere. En ĩ quo
ꝓ me facẽt iusticia. quia id a
clausũ in m̃teretinem. qd̾
ore ñ ꝓmerẽ: qd̾ id uera recu¬
set amicitia. De ceto qr carita
omĩa credit: iam om̃ĩs suspi¬
tio de medio fiat. Gaudeo qd̃
recaluistis pͥsce amicitie re¬
cordari: ce uel lesum reuoca¬
re amicũ. Libent̾ redeo reuo¬
catꝰ. felix qui reuocor. Nullar̃
iam memor sũ iniuriarũ En
optime locatus sũ: intimus
uobis denuo fẽs. sicut dig¬

Expanded text:
libet? Dignanter sane atque amicabiliter: sed si ita luditis ut rari hoc: nam suspectum id mihi nopinata dignatio. Non enim multum temporis est, quod scrilutaui: & non respondistis mihi verbum. Nec multo ante rurram: & nec tunc quidem vel vnum iota recepi. Modo miramini, quod reuertenti nuper de Hispania nugas meas denuo ingerere non præsumpsi? Quod si culpa est, quacunque ex causa non scripsisse: sine culpa profecto non erit, noluisse, ne dicam contempsisse, rescribere. En in quo pro me faceret iustitia, quia id a clausum in mente retinerem quod ore non promerem, quod id vera recuset amicitia. De caetero quia charitas omnia credit , jam omnis suspicio de medio fiat. Gaudeo quod recaluistis priscae amicitiae recordari, et vel laesum revocare amicum. Libenter redeo revocatus. Felix qui revocor. Nullarum jam memor sum injuriarum. En optime locatus sum, intimus vobis denuo factus, sicut dig
Abbreviated transcription (Latin):
scitatem honorat. fructificat sibi.
reciꝑit iustum in nomine iusti:
m̾cẽdẽ iusti accipiet. Soluamus
ꝓ inde natͣe debitum ne ꝑeccemꝰ:
simus grẽ coaduitores. ut & ꝑti¬
cipes fieri mereamur.N ane utrũq
ita ui uob̾ ãmiramur. ut utrũoꝵ
datum uob̾ desuꝑ fateamꝰ: qͣtinꝰ
diuinis laudib et̾nalit̾ misceat᷑.
quieqd ex uob̾ temꝑalit̾ necessi¬
tatib nr̃is imꝑenditur. merito
reu̾ende. ꝙ omni amoris sinceri¬

Expanded text:
sanctitatem honorat, fructificat sibi. sanctitatem honorat, fructificat sibi. recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet Solvamus proinde naturae debitum, ne peccemus: simus gratiae coadjutores, ut et participes fieri mereamur. Sane utrumque ita in vobis admiramur, ut utrumque datum vobis desuper fateamur: quatenus divinis laudibus aeternaliter misceatur, quidquid ex vobis temporaliter necessitatibus nostris impenditur, merito reverende et omni amoris sinceri
Abbreviated transcription (Latin):
et opinionis odor: bñ ut
nerunt. Opinionem oꝑus ꝓbat
nec falsam fuisse nͦ uacuã: um
quod ante sparseratꝰ uolans fa-
ma: ubiꝑ res ip̃a faciat mani¬
festum. Quomi nc̃ maxime ela-¬
ruit zelus iusticie. eminuit ie ĩ¬
ualuit sacerdotalis uigor inde
urãs. enarrabat omnĩs eccłia
scõꝵ. S hoc uobis cõmune cur
pulrib: quippe qd & acunctis Ẽ¬
stantiam huius mundi haben¬
tib exigitur. Uirum᷑ opus ep̃a¬
le hoc pat̾ne pietatis tam egre¬
gium sꝑecim̃e. hte uere diuinuᷤ
feruor. quo ꝓtuendis siuis par¬
accendit & aocinxit: qui facit an¬
głos suos sp̃e. os ministros suoꝰ
ignem urentẽ. Hoc totum ĩꝙͣ
sꝑeciale accessit ur̃e dignitati
detus. in signe officii. oe namẽ¬
tum corone. Aliud ẽ reficere
uentrem esurientis: &. illitd
raliud̃
scara zesare pauꝑtatẽ. Ibi .n.ser¬
uitur nateͬ: hic grẽ. Uisitabis ĩ¬
quit speciem tuam:. ⁊ ñ ꝑcc̃abis.
¶rgo qui alienam carnẽ fouet.
facit ne peccet: qui aũt alienam

Expanded text:
et opinionis odor bene, ut nerunt. Opinionem opus probat nec falsam fuisse, nec vacuam, cum quod ante sparserat ubique fama volans, res ipsa faciat manifestum. Quomodo nunc vel maxime claruit zelus justitiae, eminuit et invaluit sacerdotalis vigor in deeemosynas vestras enarrabat omnis Ecclesia sanctorum: sed hoc vobis commune cum pluribus, quippe quod et a cunctis substantiam hujus mundi habentibus exigitur. Verum hoc opus episcopale, hoc paternae pietatis tam egregium specimen, hic vere divinus fervor, quo pro tuendis suis pauaccendit et accinxit, qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem; hoc totum, inquam, speciale accessit, vestrae dignitatis decus, insigne officii, ornamentum coronae. Aliud est relicere ventrem esurientis, et aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi enim servitur naturae, hic gratiae. Visitabis, inquit, speciem tuam, et non peccabis . Ergo qui alienam carnem fovet, facit ne peccet: qui autem alienam
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt᷑ nulli quibona qͤdem
que nouerunt oꝑantur. atoꝵ
hec oꝑantes. meliora deliberãt:
s recͣctantes meliorque delibe¬
rau̾ant imnutant. E quidẽ
bona agunt que ceꝑant. S
a mdioribus quẽ deliberau̾ant
succumbunt. Ninimirum añ
humana iuticia stare uident᷑
inoꝑe: s ante omnipotentis dĩ¬
oculos ceciderunt in deliberatio¬
ne. En specl̃mi. In hoc ñ uultũ
natiuitatis: s factum reu̾sio¬
nis sue ꝯsideent: hic se cliscutiant
hic se diuidicent. oogitationibꝰ
sins accusantibus siue defen¬
dentibus: q quidem apud sꝑi¬
talem qui omnia dnudicat᷑
ip̃c anemine iudicatur. Quid¬
nam uero maius aut minꝰ.
suꝑius aninferius. artuis
siue remissuns sit. quod iucll.
reliquetunt anad quod redi¬
erũt eͦ quidem haud temere
diffinierim: ip̃i uiderĩt. E̾
hoc illis gg̃. Tibi nero pater re¬
u̾ende tam tuta certitudine.
qmͣ nuda ueritate. eͦ diicerim.
omino ñ expedire. sp̃m uelle
extinguere. Noli inquit ꝓ¬
hibere enm qui potest bene

Expanded text:
Sunt nonnulli qui bona quidem, quae noverunt operantur; atque haec operantes meliora, quae deliberant, sed exspectantes meliora, quae deliberant, mutantur. Et quidem bona agunt quae coeperant; sed a melioribus, quae deliberaverant, succumbunt. Hi nimirum ante humana judicia stare videntur in opere; sed ante Dei omnipotentis oculos ceciderunt in deliberatione. » En speculum, in hoc non vultum nativitatis, 100 sed factum reversionis suae considerent: hic se discutiant, hic se dijudicent, cogitationibus suis accusantibus sive defendentibus, et quidem apud spiritualem qui omnia dijudicat, et ipse a nemine judicatur. Quidnam vero majus aut minus, superius aut inferius, arctius sive remissius sit, quod videlicet reliquerunt, an ad quod redierunt; ego quidem haud temere definierim, ipsi viderint. Et hoc illis Gregorius. Tibi vero, pater reverende, tam tuta certitudine, quam nuda veritate ego dixerim, omnino non expedire spiritum velle exstinguere. Noli, inquit, prohibere eum qui potest bene
Abbreviated transcription (Latin):
possidemus: s inquirimus. Aut
ascendas necessera ẽ. aut descen¬
das: Si attemptes stare. ruds
necesse est. Minime ꝓ certo est
bonus: qui melior ẽe ñ uult.
Q ubi incipis nolle fieri meli¬
or: ibi etiam desinis eẽ bonus.
Recedant etiam a me ⁊ auob
qui dicunt bonum malum: et
malum bonum. Qui dicunt
cultũ iusticie malũ: quod nam bonũ ũ
bonum reputatͣi sũt : unum
u̾bũ olim locutus ẽ dñs: et pha¬
risei scandalizati sũt. At no¬
uos nune phariseos. ñ u̾bũ
s silentium scandalizat. In hoc
uno certe adũtitis: quod occa¬
sionẽ querũt adu̾sum uos 
sinite illos. Ceci sunt. cluces ce¬
corum. Intendite saluti par¬
iuelorum: ñ murmuri maliuo¬
rum. Non ualde illoꝵ uobis
turandum ẽ scandalum: qui ñ
sanantur nͥuos infirmemini.
S nec ut uris ip̃is omnia oĩ
bus placeant que statuitis.
expectandum. Alioquin. aut
nullum. aut rarum bonum
consticuitis Satius uͭ ip̃oꝵ ꝓfe¬

Expanded text:
possidemus, sed inquirimus. Aut possidemus, sed inquirimus. Aut ascendas necesse est, aut descendas: si attentas stare, ruas necesse est. Minime pro certo est bonus, qui melior esse non vult: et ubi incipis nolle fieri melior, ibi etiam desinis esse bonus. 4. Recedant etiam a me et a vobis qui dicunt bonum malum, et malum bonum. Qui dicunt cultum justitiae malum, quodnam bonum jam bonum reputaturi sunt? Unum verbum olim locutus est Dominus, et Pharisaei scandalizati sunt . At novos nunc Pharisaeos non verbum, sed silentium scandalizat. In hoc uno certe advertitis, quod occasionem quaerunt adversum vos. Sed sinite illos; caeci sunt, duces caecorum. Intendite saluti parvulorum, non murmuri malevolorum. Non valde illorum vobis curandum est scandalum, qui non sanantur, nisi vos infirmemini. Sed nec ut vestris ipsis omnia in omnibus placeant quae statuitis, exspectandum. Alioquin aut nullum, aut rarum bonum constituitis. Satius vero ipsorum profe
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ neqͣmqͣ contentus. libẽ¬
ter se ad ea que ante sunt ex¬
tendebat: post̾ĩora obliuiscẽs.
et se ip̃o semꝑ melior efficisto¬
dens. Solus deus melior se
ip̃o ẽẽ id circo ñ uult: quia ñ
ualet. Recedant ame ⁊ auo¬
b̾. qui clicunt nolumts ẽẽ
meliores qmͣ ꝑatres nr̃i: tepi¬
dorum os dissolutorũ se filios
ꝓtestantes. Quoꝵ memori¬
a in maleclictione ẽ. qui a
manducauerũt uuas acer¬
bas: quibus dentes filioꝵ ob¬
stupuerũt. Nut si scĩs iẜ b̾o¬
ne memorie ꝑatril głantur:
imittentur cecte scĩtatem. qͦꝵ
in clulgentias dispensationap
helyas ñ suma inquit melior
qmͣ patres mei. & ñdixi se nol¬
le patrib eẽ meliorẽ. uidit ia¬
cob̾ in scala anglos ascenden¬
tẽs. ꝙ descendentes. Anũquid stã¬
tem quepiam siue sedentem. Nõ
ẽ stare omnino inpendulo fragil
scale: neꝙꝑ in incerto huius morta¬
net. Non habemus hic manen¬
tem ciuitatẽ. nͨ futuram aclhue

Expanded text:
tamen nequaquam contentus, libentamen nequaquam contentus, libenter se ad ea quae ante sunt, extendebat, posteriora obliviscens , et se ipso semper melior effici studens. Solus Deus melior se ipso esse idcirco non vult, quia non valet. 3. Recedant a me et a vobis qui dicunt: Nolumus esse meliores quam patres nostri, tepidorum et dissolutorum se filios protestantes. Quorum memoria in maledictione est, quia manducaverunt uvas acerbas, quibus dentes filiorum obstupuerunt. Aut si sanctis et bona memoriae patribus gloriantur; imitentur certe sanctitatem, quorum indulgentias dispensationesque Elias, Non sum, inquit, melior quam patres mei : et non dixit se nolle patribus esse meliorem. Vidit Jacob in scala Angelos ascendentes et descendentes : nunquid stantem quempiam, sive sedentem? Non est stare omnino in pendulo fragilis scalae; neque in incerto hujus mortanet. Non habemus hic manentem civitatem, nec futuram adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
cor occupationil meis quibus
orantem ꝓ uobis: congͣtu lantẽ
uobis. atq inuobis quiescentẽ
Non me inqmͣ scorum potest
carere conuentus: nec loci corꝑis¬
ue distantia pͥuat ꝓrsus a cõ¬
silio iustorum o congregatione.
Illo p̾sertim consilio in quo nõ
hominum tͣdiciones obstina¬
tius defensantur. aut suꝑsti.¬
tiosius obseruantur. s diligẽ¬
ter humilit̾q inquirit᷑ que
sit uoluntas dĩ bona. o bñpla¬
tens & ꝑfecta. Illuo toto desi¬
cłio feror. deuotione immor oi¬
o. condelector amore. inhereo
con sensu: emulatõne ꝑsisto.
Ne gͦ inuacuum uos quod
absit ꝯuenisse subsannẽt qͥ
dicunt uob̾ euge euge: conten¬
dite obsecro bonas facete uiaᷤ
nimis bona ẽẽ ñ possunt. Esto
s plane bonus ultra moclum
ẽẽ ñꝑotes. Es quidem lego no¬
li ẽẽ namium uistus. legoñ
plus saꝑe. qmͣ oportet saꝑe:
mium bonus. aut ñ plus
bonus ꝙͣ oporiet: Nemo eẽ
bonus plus ꝙͣ oꝑortet potest.
Bonus erat iam paulus. et

Expanded text:
ibus orantem pro vobis, congratulantem vobis, atque in vobis quiescentem. Non me, inquam, sanctorum potest carere conventus, nec loci corporisve distantia privat prorsus a consilio justorum et congregatione: illo praesertim consilio, in quo non hominum traditiones obstinatius defensantur, aut superstitiosius observantur; sed diligenter humiliterque inquiritur, quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta. Illuc toto desiderio feror, devotione immoror, condelector amore, inhaereo consensu, aemulatione persisto. 2. Ne ergo in vacuum vos quod absit convenisse subsannent qui dicunt vobis, Euge! euge! contendite, obsecro, bonas facere vias nimis bona esse non possunt. Esto sed plane bonus ultra modum esse non potes. Et quidem lego: Noli esse nimium justus ; lego: Non plus sapere quam oportet sapere : mium bonus; aut, Non plus bonus quam oportet? Nemo esse bonus plus quam oportet potest. Bonus 98 erat jam Paulus; et
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ: s ñ fama. Nec parũ
aut uile qͥd tui gͥuilor mete¬
ne̾ mun̾e illiuis. Nam tał fa¬
teor ꝑ eam in sinuatꝰ es̾ meo
p᷑tori. ut licet in młtis occu¬
patũ. ip̃a tñ serenissima recor¬
datio tut mi dilectissime fr̃¬
facsse me plerũo ex omĩb
uendicet sͥ: ita ut in ea libẽ¬
t̾ ĩ morer. ⁊ suauit̾ reqͥeseam.
Cetm̃ quo memoriã plus ac¬
cep̃to : eo auidiꝰ suspiro p̃sentĩa.
S qñ istudͥ aut siqñ istud. uti¬
tiq ⁊ si ñ anteͥ ꝓfecto in ciuitate
dĩ nr̃i. Si tñ ñ habemꝰ hic manẽ¬
tẽ ciuitatẽ. s illam inqͥrimꝰ.

Expanded text:
c parum aut vile quid tui gratulor me tenere munere illius. Nam talis, fateor, per eam insinuatus es meo pectori, ut, licet in multis occupatum, ipsa tamen serenissima recordatio tui, mi dilectissime frfacile me plerumque ex omnibus vindicet sibi, ita ut in ea libenter immorer et suaviter requiescam. aeterum quo memoriam plus accepto, eo avidius suspiro praesentiam Sed quando istud, aut si quando istud? Utique etsi non ante, profecto in civitate Dei nostri: si tamen non habemus hic manentem civi
Abbreviated transcription (Latin):
setabor nicħominꝰ in his q̃ di¬
cta sunt mͥ ͥ sperans ⁊ expectãs
qd̃ reliquũ ẽ de uisione corꝑali.
in die dñi. ut gaudiũ meum
plenũ sit. Adde obsecro ad eabo¬
na q̃ abste ⁊ de te nob̾ assidue
ueniũt. tuas tuoꝵoꝵ ꝓ nobis
tissime.

Expanded text:
ilominus in his quae dicta sunt mihi, sperans et exspectans quod reliquum est de visione corporali in die Domini, ut gaudium meum plenum sit. Adde, obsecro, ad ea bona quae abs te et de te nobis assidue veniunt, tuas tuorumque pro nobis ris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑo multis uisus
ritiam: s caritas p̾ualebit. uo¬
lo uobis amicos ur̃os recine.
⁊ ñ dignamini: uolo reconcili¬
are umicos ⁊ ñ parimini. Nõ
uultis hab̾e pacem:. Manib
ac pedib accersitis uram cõ¬
turbationem. s cõfusionẽ. s
deposicionem. Multiplicatis
uobis accusatores: defensores
subtͣhitis. Excitatis in uos olĩ
sopita discrimina. ꝓuatis adu̾¬
sarios: patronos offenditis. Ubi¬
q apud uos ꝓ ratione uolun¬
sas totum ꝓ imꝑio: nich ex
timore dĩ. Qui de uobis ñ ri¬
dent ĩimici: ñ cõquerunt᷑ a¬
mici : Quomͦ deuestitis hoĩem.
ñ diço iuditio ñ ꝯuictum. s
nec u̾bo ꝯuentum: Quantos
hoc u̾bũ scandalizabit. qͦt ora
toto orbe. sicut de ur̃o corde.
ut homo sic ablatum ꝑdat ar¬
chidiaconatũ. S uos forsitã
⁊plus amatis reddere ⁊ ꝑdere:
qͣm gram de bñficio retinere.
Nolite q̃so uolite facere hanc
rem: quam qui audierint õs
mirabunt᷑. nemo laudabit.
Hec uob̾ mordatiꝰ audatiꝰꝙ¬

Expanded text:
o multis visus ritiam: sed charitas praevalebit. Volo vobis amicos vestros retinere, et non dignamini: volo reconcilia manibus ac pedibus accersitis vestram conturbationem, sed confusionem, sed depositionem. Multiplicatis vobis accusatores: defensores subtrahitis. Excitatis iterum in vos olim sopita discrimina, provocatis adversarios, patronos offenditis. Ubique apud vos pro ratione voluntas; totum pro imperio, nihil ex timore Dei. Qui de vobis non rident inimici, non conqueruntur amici? Quomodo devestistis hominem, non dico judicio non convictum, sed nec verbo conventum? Quantos hoc verbum scandalizabit? quot ora toto orbe, sicut de vestro corde, ut homo sic ablatum perdat archidiaconatum? Sed vos forsitan plus amatis reddere, et perdere, quam gratiam de beneficio retinere. Nolite, quaeso, nolite facere hanc rem: quam qui audierint, omnes mirabuntur, nemo laudabit. Haec vobis mordacius audaciu
Abbreviated transcription (Latin):
cto inꝙͣ aut sc̃s assecet᷑ cõcep¬
cam de ꝑcc̃o est. aut festus ha¬
bebit᷑ qͥ minime sc̃s est: Libẽ¬
ter gloriosa hoc honore carebit:
quo uel pccm̃ honorari. uł fal¬
sa induci iidet᷑ scĩtas. Alioqͥn
nulla ei ratione placẽbit. con¬
tͣ eccłie ricũ p̾sumpta nouita.
mat̾ temeritatis. soror sr̃stici¬
onis. filia leuitatis ⁊am si
sic iũdebat᷑. ꝯsulenda erat pͥ¬
us apłite sedis auctoritas: ⁊
ñ ita p̾cipitant̾ atq ĩ ꝯsulte
paucoꝵ sequenda simplicitas
imꝑitoꝵ. Q añ quide apuda¬
liquos errorẽ cõꝑeram: s dis¬
simulabã ꝑcens deuotioni
q̃ de simplici corde ⁊ amore uͥ¬
ginis ueniebae. Uerũ apud
saꝑientes atq in famosa no¬
biliq eccłia. ⁊ cuiꝰ specialit̾
filius sũ sr̃stitione dep̾hen¬
sa: nescio an sine gͣui offensa.
rĩ. Que aũt dixi: absq p̾iuidi¬
tio sane dicta sint sanius sa¬
pientis̾. Romane p̾sertĩ ee¬

Expanded text:
cto, inquam, aut sanctus asseretur concepcto, inquam, aut sanctus asseretur concepcam de peccato est: aut festus habebitur, qui minime sanctus est? Libenter gloriosa hoc honore carebit, quo vel peccatum honorari, vel falsa induci videtur sanctitas. Alioquin nulla ei ratione placebit contra Ecclesiae ritum praesumpta novitas, mater temeritatis, soror superstitionis, filia levitatis. Nam si sic videbatur, consulenda erat prius apostolicae Sedis auctoritas, et non ita praecipitanter atque inconsulte paucorum sequenda simplicitas imperitorum. Et ante quidem apud aliquos errorem compereram: sed dissimulabam, parcens devotioni, quae de simplici corde et 172 amore Virginis veniebat. Verum apud sapientes, atque in famosa nobilique Ecclesia, et cujus specialiter filius sum, superstitione deprehensa; nescio an sine gravi offensa rim. Quae autem dixi, absque praejudicio sane dicta sint sanius sapientis. Romanae praesertim Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ueniet in te. & si licet loqui
qd̃ eccl̃ia sencit. ⁊ uerũ ip̃a
tñ ⁊ partã a nirgine. Alioquĩ
ubi erit p̃rogatina matris do¬
mini qua singłarit̾ credit᷑ ex¬
ultare ⁊ mun̾e ꝓlis. ⁊ integͥ¬
tate carnis: si cͤantũdẽ dederiꝰ
⁊ matri ip̃iꝰ: Non ẽ hoc uirgi¬
ri detrahere. Si gͥ añ cõceptũ
sui scĩficari minime potuit.
qm̃ ñ erat᷑. s nec in ip̃o qui
scam̃ fecit natiuitatẽ ñ tñ ⁊
cõceptoem. Qmobrem ⁊ si qͥbdã
uel paucis filioꝵ hoĩm datũ
est cũ scĩtate nasci. ñ tñ ⁊ cõ¬
cipi. ut uni sane seruaret᷑ scĩ
p̾rogatiua cõceptꝰ. qui os scĩfi¬
caret. solitsq absq pcc̃o ueni
de ceto uniu̾sos respicit ex adã
natos q̃d unꝰ humilit̾ de semet¬
ip̃o ac ueracit̾ confitet᷑: ĩ ini¬
qͥtatib ĩquiens cõceptus sũ.
⁊ inpeccatis concepit mema¬
ter mea. Cũ hecita se habe¬
ant: q̃ nã iam erit festiue
ratio conceptõisͦ Quo pa-¬

Expanded text:
eniet in te . Et si licet loqui quod Ecclesia sentit, et verum ipsa tamen et partam a virgine. Alioquin ubi erit praerogativa Matris Domini, qua singulariter creditur exsultare et munere prolis, et integritate carnis, si tantumdem dederis et matri ipsius? Non est hoc Virgiri detrahere. Si igitur ante conceptum sui sanctificari minime potuit, quoniam non erat; sed nec in ipso quidsanctam fecerit nativitatem, non tamen et conceptionem. 8. Quamobrem etsi quibus vel paucis filiorum hominum datum est cum sanctitate nasci; non tamen et concipi: ut uni sane servaretur sancti praerogativa conceptus, qui omnes sanctificaret, solusque absque peccato veniede caetero universos respicit ex Adam natos, quod unus humiliter de semetipso ac veraciter confitetur: In iniquitatibus, inquiens, conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . 9. Cum haec ita se habeant, quaenam jam erit festivae ratio Conceptionis? Quo pa
Abbreviated transcription (Latin):
forte int̾ amplexus maritales.
scĩtas se ip̃i ꝯceptioni ĩmiscu¬
it : ut simul ⁊ scĩficata fue¬
rit ⁊ cõcepta : Ne hoc quidẽ
ad mittit ratio. Quomͦ nãq
te. auc scõ sp̃mi societas cũ pͦ¬
cato fuit: aut certe pec̃m
quomꝰ ñ fuit. uͥ libido ñ de¬
fuit: Nisi forte quis dicat
ceptam fuisse. S id hactenꝰ
mandicũ. Lego deniq spm̃¬

Expanded text:
forte inter amplexus maritales sanctitas se ipsi conceptioni immiscuit, ut simul et sanctificata fuerit, et concepta? Nec hoc quidem admittit ratio. Quomodo namque te, aut sancto Spiritui societas cum peccato fuit? aut certe peccatum quomodo non fuit, ubi libido non defuit? Nisi forte quis dicat onceptam fuisse: sed id hactenus inauditum. Lego denique Sp
Abbreviated transcription (Latin):
debũt. Cur enĩ ñ sit illi exitꝰ
ses̃. ac ꝑ inde festiuꝰ ⁊ letus: qui
potuit exulcare ⁊ inutero: Qd̃
itaq uł paucis mortaliũ ꝯstat
fuisse collotũ: fał cerce ñ est sus¬
picari tante uirgini ẽẽ negãt:
ꝑ qrm om̃is mortalitas em̾sit
ad uitam. fuit ꝓculdubio et
mat̾ dñi ante scã qmͣ nata ͤ
nec fallit᷑ oĩno sca ecclĩa. scm̃
reputans ip̃m natiuitatis
diemͭ ⁊ om̃i anno cũ exulta¬
tione uniĩse t̾re uotina cele¬
britate suscipiens. Egoputo
qd̃ ⁊ copiosior scĩficationis ue¬
nedictio in eam descẽcłit. q̃
ip̃iꝰ ñ solũ scĩficaret ortũ. s ⁊
uitam ab om̃i deinceps pec¬
cato cꝰtodiret ĩmunẽ : qd̃ ne-¬
mini alt̾i in natis quidem
mulier̃ creditur ẽẽ donatũ.
Decuit uimirũ reginã uirgi¬
nũ singularis p̃uilegio scĩta¬
tis. absq oĩ peccato duce uitã:

Expanded text:
debunt . Cur enim non sit illius exitus debunt . Cur enim non sit illius exitus sanctus, ac proinde festivus et laetus, qui potuit exsultare et in utero? 5. Quod itaque vel paucis mortalium constat fuisse collatum, fas certe non est suspicari tantae Virgini esse negatum, per quam omnis mortalitas emersit ad vitam. Fuit procul dubio et Mater Domini ante sancta, quam nata: nec fallitur omnino sancta Ecclesia, sanctum reputans ipsum Nativitatis ejus diem, et omnia anno cum exsultatione universae terrae votiva celebritate suscipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
est spũ scõ replendũ. ñ est fas
crede tĩ repletũ. id c̃ploco ⁊ tp̃r
quo p̃dixit. Certissime aũc spẽ
ñ canere dixerĩ. Scĩficatos tñ
ñ dubicauerĩ dict̃. quos d̾s scĩ¬
ficauit. ⁊ cũ eadem scĩficatõe
ꝓdisse ex uco. qm acceꝑunt
in utõ. nec reatũ quẽ in ꝯcep¬
tione tͣxerunt ualiusse ulla¬
tenꝰ hoꝵ natali iam donatã
ppedire. seu p̾riꝑe benedic̃ti¬
onẽ. At tñ quis dicat spũ
scõ repletũ. mon̾e adhuc fili¬
um nichominꝰ ireͬ ⁊ si mou
in utero contigiss. cũ hac ple¬
nitudine sp̃c penas iuiturũ
dãpnatoĩs: Dur̃ est. MNinime
tñ ausim hinc quippiam mea
sententia definire. S qͥcqͥd de
hoc sit. merito eccłia q̃ cetero¬
rũ ñ natiuitatẽ. s mortẽ scõ¬
rũ iudicat ⁊ p̾dicat p̾ciosam.
singulari quãdam exceptoẽ
festis p̾fert gaudiis. uenerat᷑¬
q illius uatalem. de quo nũ¬
ciance angło singłarit legit.
et Q multi ĩ natuutate eius gau¬

Expanded text:
est Spiritu sancto replendum, non est fas credere non repletum; idque loco et tempore quo praedixit. Certissime autem sancnon temere dixerim. Sanctificatos tamen non dubitaverim dicere, quos Deus sanctificavit, prodisse ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem in conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam donatam praepedire seu praeripere benedictionem. Attamen quis dicat Spiritu sancto repletum, manere adhuc filium nihilominus irae; et, si mori in utero contigisset cum hac plenitudine spiritus, poenas luiturum damnationis? Durum est. Minime tamen ausim hinc quidpiam mea sententia definire. Sed quidquid de hoc sit, merito Ecclesia, quae caeterorum non nativitatem, sed mortem sanctorum judicat et praedicat pretiosam, singulari quadam exceptione festis praefert gaudiis, veneraturque illius natalem, de quo nuntiante angelo singulariter legit: Et multi in nativitate ejus gau
Abbreviated transcription (Latin):
sanctus seq̃ret᷑ iã
ꝑtus :. An forte mutuatus
sit scĩtatem a post̾ĩore pͥor. Po¬
tuit sane illa q̃ in iã ꝯcepta
fcã est scĩficatio ad ip̃m qui
seq̃bat᷑ transire natalem: re¬
dire uͦ recrorsũ ad cõceptũ qͥ
p̾cesserat. iã om̃ino ñ potu¬
it. Uñ gͦ cõceptionis scĩtas:¬

Expanded text:
sanctus sequeretur jam partus? an forte mutuatus est sanctitatem a posteriori prior? Potuit sane illa, quae in jam concepta facta est sanctificatio, ad ipsum qui sequebatur transire natalem: redire vero retrorsum ad conceptum qui praecesserat, jam omnino non potuit. 7. Unde ergo conceptionis s
Abbreviated transcription (Latin):
tus: qm̃ iumẽsa ꝓdiens ex
uto scĩtas. scm̃ fẽcit illũ. Qd
adhuc addendũ
his pucamꝰ honorib ÷ Ut ho¬
neretur inquiũt et cõceptꝰ.
qui honorandũ p̃iuit ꝑtum.
qm̃ si ille ñ p̃cesłiss. nͨ iste es¬
s qui honorat᷑. Quid si alius
parenti eiꝰ festos honores as¬
serat deferendos: Ssͣ de auis ac
⁊ ꝓ auis idipm̃ poss ꝓ simili
causa quilibet flagitare: ⁊ sie
tenderet᷑ in ĩfinitũ: ⁊ festoꝵ ñ ee̾t
numerꝰ. Patͥe ẽ. ñ exslii freq̃n¬
tia hec gaudioꝵ ⁊ numerositas
festiuitatũ. ciues decet. ñ ex¬
ules. S ꝓfect᷑ scriptũ suꝑne
ut aiunt reuelacoĩs: qͣi ⁊ qͥ¬
ius ñ q̃at scriptũ eque ꝓdu¬
cẽ. in quo u̾go uideat᷑ id ipm
mandare ⁊ de parentib suis.

Expanded text:
uoniam immensa prodiens ex utero sanctitas sanctum fecit illum. 6. Quid adhuc addendum his putamus honoribus? Ut honoretur, inquiunt, et conceptus, qui honorandum praeivit partum: quoniam si ille non praecessisset, nec iste esset qui honoratur. Quid si alius, parenti ejus festos honores asserat deferendos? Sed de avis et proavis idipsum posset pro simili causa quilibet flagitare: et sic tenderetur in infinitum, et festorum non esset numerus. Patriae est, non exsilii frequentia haec gaudiorum: et numerositas festivitatum cives decet, non exsules. Sed profertur scriptum supernae, ut aiunt, revelationis: quasi et quivis non queat scriptum aeque producere, in quo Virgo videatur idipsum mandare et de pa
Abbreviated transcription (Latin):
eam accepisse. ut scã ꝓdiret. E
de ieremia siquidẽ lego. qd̃ pͥus
ꝙ de uulua exiret scĩficatꝰ sit:
⁊ de iohe baptista ñ secus sen¬
dicebat deo. In te ait ꝯfirmatꝰ
sum exutõ de uentre matris
mee. tu es ꝓtector m̃s. Itẽ. De
uentre matris mee d̾s m̃s es¬

Expanded text:
eam accepisse ut sancta prodiret. Et eam accepisse ut sancta prodiret. Et de Jeremia siquidem lego, quod, prius de vulva exiret, sanctificatus sit: et de Joanne Baptista non secus sendicebat Deo: In te, ait, confirmatus sum ex utero; de ventre matris meae tu es protector meus : item, De ventre matris meae Deus m
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ñ p̾tereundũ fuerit᷑. pateũ
quiu̾it oĩno diligẽtiam p̾teris.
se. At ualde honoranda ẽ in¬
quis mat̾ dnũ. Bene ãmones:
s honor regine udiciũ diligit.
uirgo regia falso ñ eget hono¬
re. ueris cumulata honoꝵ ti¬
tulis infulis dignitat. Honora
sane ĩtegritat̃e carnis: uite sc̃ĩ¬
tatẽ. sllirare fecunditatẽ ĩ uͥ¬
gine: ꝓlem uenerare diuinã.
angłis: desid̾atam gentibͤ
b. Magnifica gr̃e inuerͥtẽ.
mediat̾cem salutis: restaura¬
tͥcẽ scłoꝵ. Ex alta denio ex¬
altatã suꝑ choros ãgłoꝵ ad
celestia regina. Hec mͥ deil¬
la cantat eccla: ⁊ me eadem
docuit de cantare. Ego uͦ qsd̾
ab illa accepi. securꝰ ⁊ teneo
⁊ trado: qd ñ. scrupulosiꝰ face¬
or admiserĩ. Accepi sane ab ec¬
cl̾ia illũ diem ꝯsũma uenerati¬
one recolendum: quo assũpta
de scło neꝙͣ. celis quoq ĩtulitce¬
leberrimoꝵ festa gaudioꝵ. S
⁊ ortũ uͥginis didici nich̾omutꝰ

Expanded text:
um quiverit omnino diligentiam praeteriisse. 2. At valde honoranda est, inquis, Mater Domini. Bene admones: sed honor Reginae judicium diligit. Virgo regia falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, infulis dignitatum. Honora sane integritatem carnis, vitae sanctitatem: mirare fecunditatem in Virgine, Prolem venerare divinam. Angelis, desideratam gentibus,bus. Magnifica gratiae inventricem, mediatricem salutis, restauratricem saeculorum: exalta denique exaltatam super choros Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de illa cantat Ecclesia, et me eadem docuit decantare. Ego vero quod ab illa accepi, securus et teneo, et trado: quod non, scrupulosius, fateor, admiserim. 3. Accepi sane ab Ecclesia illum diem cum summa veneratione recolendum, quo assumpta de saeculo nequam, coelis quoque intulit celeberrimorum festa gaudiorum. Sed et ortum Virginis didici nihilominus
Abbreviated transcription (Latin):
Nter eccłias gallie cõstatꝓ
fecto lugdunẽsem hactenus
p̾minuisse. sicut dignitatese¬
dis. sic honestis studiis. ⁊ lau¬
dabilib institutis. Ubi ⁊ enĩ
eque uiguit discipline censu¬
ra. moꝵ gͣuitas. mat᷑itas ꝯsi¬
lioꝵ. auctoritatis pondꝰ: an¬
tiquitatis in signe: P̃sertim
ĩ officiis eccłiasticis haud fa¬
cile unqm repentinis uisa
est nouitatib acqͥescẽ: nͨ se a¬
liqñ iuuenili passa ẽ decolo¬
rari leuitate. ecclia plena iu¬
dicii. uñ miram sacis quid ui¬
sum fuerit hoc tẽpore quibdã
urm. uoluisse mutare colorẽ
opcimũ. nouam inducẽdo ce¬
ieb̾catẽ: qmi ritus ecelie nes¬
cit: ñ ꝓbat ratio: ñ cõm̃dat
antiqua cͣclitio. Nũquid pa

Expanded text:
nter Ecclesias Galliae constat profecto Lugdunensem hactenus praeeminuisse, sicut dignitate sedis, sic honestis studiis, et laudabilibus institutis. Ubi etenim aeque viguit disciplinae censura, morum gravitas, maturitas consiliorum, auctoritatis pondus, antiquitatis insigne? Praesertim in officiis ecclesiasticis haud facile unquam repentinis visa est novitatibus acquiescere, nec se aliquando juvenili passa est decolorari levitate Ecclesia plena judicii. Unde miramur satis, quid visum fuerit hoc tempore quibusdam vestrum voluisse mutare colorem optimum, novam inducendo celebritatem, quam ritus Ecclesiae nescit, non probat ratio, non commendat a
Abbreviated transcription (Latin):
nulla debet ẽẽ meticłosa cũ sit ꝑi¬
culosa palpatio. qd̾ hoc me fatr̃or
mouit ⁊ mouet qd̾ illã int̾ nos iã
añ habitã de sacm̃tis collationẽ.
in pͣcͥipio p̃clicti opꝰcłi defend̾e ⁊ as¬
truere conatꝰ estis. In qͣutiq colla¬
tione si ur̃e sũmam sengentie bene
clesiastico uos uiderttis. Urẽ aũt
ingenue humilitatis ẽ ñ ecubes¬
cere corrigi: si qͥd aliq̃n alit̾ sapu¬
istis. ual.¬

Expanded text:
nulla debet esse meticulosa, cum sit perinulla debet esse meticulosa, cum sit periculosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in ptruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene clesiastico, vos videritis. Vestrae autem ingenuae humilitatis est non erubescere corrigi, si quid aliquando aliter sapuistis. Val
Abbreviated transcription (Latin):
mĩo fr̃ĩ ⁊ coalb̾i suo hugoni. fr̃.
ꝓ dĩ amore apd̃ ur̃m comitẽ cãm
tuers suscepimꝰ. de ur̃a cõfidentes
caritate. nr̃o pattocinio cõmitti¬
cipi. celi dnõ cooꝑante reconcilian¬
dũ: patͥe. uxori. filiis. reb. ⁊ amicis
sius restituendũ. Hoc aũt satagẽ¬
do. ⁊ egenũ de manu pcc̃oris libera¬
bitis. ⁊ opp̃ssoris ip̃ius nichilominꝰ
saluti. cõsuletis nob̾ qͦ uos ñ medio¬
crit̾ officiosũ exhibebitis: s ⁊ offitiũ
implendo pacificoꝵ. uob̾ int̾ filios
dĩ sedem in excelso collocabitis.
De cet̾o eplam illam quam ad me
iam olim scrib̾e scĩtas ur̃a digna¬
ta ẽ. ñ me sicut uos audisse audi¬
ui incendio tͣdidisse. s penes me
adhuc seruare nou̾itis. Quid enĩ
hoc liuoris. iinmo furoris fuiss. opꝰ
utile ⁊ laudabile. uͥ nich̾ nͥ qd̃ sane
fidei. qd̾ doctrine saluberrime qd̃
edificationis spũal ẽ dep̃hendi. te¬
merario dampuare uiditio: Exce¬
pto qͥa int̾ amicos cont̾ ueritatẽ

Expanded text:
mo fratri et coabbati suo HUGONI, fratepro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committicipi, coeli Domino cooperante, reconciliandum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare noveritis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod doctrinae saluberrimae, quod aedificationis spiritualis est deprehendi, temerario damnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
bere possetis. rogare dignãtis:¬
sime maluistis: norit pat̾nita
ur̃a ad me añ natiuitatẽ seẽma¬
rie minime ꝑuenisse. Itaq ñ di¬
co. iuga boum emi qͥnq aut uil¬
lam emi. aut uxorẽ duxi. s pla¬
lactare me fateor.⁊ idõ qͥuomͦ
sñ graui scandalo ac ꝑicło ip̃o¬
rũ uenire possim ñ uideo. ad¬

Expanded text:
bere possetis, rogare dignantisbere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed plalactare me fateor; et ideo quomodo sine gravi scandalo ac periculo ipsorum venire possim, non video.
Abbreviated transcription (Latin):
Merito qͣles fouent: tales ⁊ su¬
stinẽt. Elios ditãt eccłie boni
ñ corrigũt mala. malosq gra¬
uati portant. Alienis nimirũ
laborib locupletant᷑ dericiᷤ. co¬
medũt fructũ t̾re absq pecunia:
⁊ ꝓdit qͣi ex aclipe ũquitas eoꝵ
Quos ꝓpͥe hodieq respitit ue¬
tus illa scͥpt᷑a. Sedit ppłs man¬
ducare ⁊ bib̾e: ⁊ surrexert̃ lude.
sRens quippe assueta deliciis nͦ
ex culta discipline sarculo: mł¬
tas ꝯtͣhit sordes. Porro ĩuetera¬
tã rubiginẽ si tẽptes abrade. niͨ
sũmis saltẽ digitis ꝯtingipa¬
tiet᷑ : s sic̃ scͥptũ est in crassatꝰ
ẽ dilectus ⁊ recalctt᷑uit. Insur¬
rexert testes ũqui: hoĩes qͦs
delectat uitã semꝑ alienam
rodere nͣlig̾e̾ fuã. Supplicat ꝯ¬
puer ur ꝓ eo cuiꝰ in hac discor¬
dia si ñ fallor tota cłpa ẽ qd̃
culpas redarguent elericoꝵ.
Hec ꝓ ep̃o. In reliqͦ ꝓ me satis¬
facio. Scripta dignatoĩs ur̃e.
quib me uenire ad uos. cũ iu¬

Expanded text:
Merito quales fovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor, tota culpa est quod culpas redarguerit clericorum. Haec pro episcopo. In reliquo pro me satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum ju
Abbreviated transcription (Latin):
machabeis ãmniã celebritate̾ pari cũ nris mͣtirib
ben̾acõe dec̾uerẽt in ecc̃a solẽnit᷑ exhibendã Si
dixero dignos m̾uo / mtirnrũ gła Iudicates quib
nõ impar fuit in martirio uirens / euit forsitan
solutũ nir ip̃os sed necdũ plane cur solos. Cũ p
alios nõnillos ex ber̾ib pari constet zelo pie
occubuisse, Non iñ pari ⁊ t̾pudio Recoli meruisse

Expanded text:
eis annuam celebritatem pari cum nostris martyribus veneratione decernerent in Ecclesia solemniter exhibendam? Si dixero dignos merito martyrum gloria judicatos, quibus non impar fuit in martyrio virtus; erit forsitan solutum, cur ipsos, sed necdum plane cur solos: cum et alios nonnullos ex veteribus pari constet zelo pietatis occubuisse, non tamen pari et tripudio recoli meruisse
Abbreviated transcription (Latin):
locũ gr̃e habeam apud uo:
⁊ multi ꝓfecti ierosolimã. pe¬
tunt se ur̃e excellentie ꝑ me
cõmendari. Ex quib ẽ iste
nis ut aiunt strenuus ĩ ar¬
mis. suauis ĩ morib. Q gau¬
deo qd̾ ad tẽpus elegit mili¬
tare deo. magis ꝙͣ scło. Itaq
facite mor̃e ur̃m. ⁊ bñ sit hu¬
qͥs meis fuit qui ꝑ me uob̾
ĩnotesce̾ potuert̃. De cetõ ca¬
uece. ne uolup̃tas carnis.⁊
gła tẽꝑalis. ĩpediant uob̾

Expanded text:
locum gratiae habeam apud vos et multi profecturi Jerosolymam petunt se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus est iste nis, ut aiunt, strenuus in armis, suavis in moribus. Et gaudeo quod ad tempus elegit militare Deo magis quam saeculo. Itaque facite morem vestrum, et bene sit huquis meis fuit, qui per me vobis innotescere potuerunt. De caetero cavete ne voluptas carnis et gloria temporalis impediant vo
Abbreviated transcription (Latin):
rie d ꝯfido in dño qd̃ melius
uuncłs m̃s andreas cui mul¬
cũ credimꝰ: ⁊ hic ⁊ inet̾nũ deo
miserante regnabitis. Pegͥnis.
egenis.⁊ maxime inclusis eu¬
ram ĩpendite: qr talib hosti¬
is ꝓmet᷑ łs. Scrihite nob̾ fre¬
quenteꝰ: qr ⁊ uob̾ ꝓderit. si e̾ẽ

Expanded text:
melius eus Andreas, cui multum credimus, et hic et in aeternum Deo miserante regnabitis. Peregrinis, egenis, et maxime inclusis curam impendite: quia talibus hostiis promeretur Deus. Scribite nobis freq
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ epõꝵ solius romani pon¬
ꝑtem sollicitudinis: solus ip̃e
plenitudinẽ habeat potestatis.
Solus ꝓ inde si dice audeam
in culpͣa est. si culpa ñ ferit᷑
q̃ ferienda ẽ: ⁊ eo ĩpetit quo fu¬
erit ferienda. Quo aũ inpetu
ñ dico ferienda. s fulminanda
fuerit p̾dicti eboracẽsis culpa:
ur̃e ꝯscientie delinquo. Cetm̃¬

Expanded text:
tionem episcoporum, solius Romani Pontionem episcoporum, solius Romani Ponpartem sollicitudinis, solus ipse plenitudinem habeat potestatis. Solus proinde si dicere audeam, in culpa est, si culpa non feritur, quae ferienda est: et eo impetu, quo fuerit ferienda. Quo autem impetu, non dico ferienda, sed fulminanda fuerit praedicti Eboracensis culpa, vestrae conscientiae derelinquo. Caet