comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur & depascit᷑. tancũ ñ pascitur.
sicut fulgur. significare potest tͣnsitoriã
compunetionẽ peccatricis animȩ. quȩ
uł ex recordatione peccatorũ. fiuie excon¬
templatione torm̃torũ. uł quolibet
alio modo nascitur. quȩ ꝑsubitũ fer¬
uorem prauã delectationẽ depascit᷑.
s qͥa max ut orta fuerit ꝑtͣnsit. ñ pa¬
scitur. hoc ẽ non nutritur. Significa¬
reetiam potest hie ignis ꝓpassiones
quȩ usq ad consensum ueniunt. ꝙ
sic quodã mͦ animũ ꝑ illicitã delecta¬
tionem exurunt. s̾ non nutriunt᷑.
qͥa cito resipiscente ipso animo. per
compunctionẽ expelluntur. Illa spe¬
cies ignis. quȩ pascit᷑. & depascit᷑. ñ
nascitur. qualis ẽ ignis naturalis in
corpore. significat naturalẽ feruorẽ
animi. ꝑ quẽ homo peccato irascit᷑.
Qui feruor qͥa naturalis ẽ. ñ nascit᷑.
Pascit᷑ autẽ ⁊ elo amoris dĩ. & leno¬
cinationẽ mollis animi naturali

Expanded text:
nascitur et depascitur tantum, non pascitur, nascitur et depascitur tantum, non pascitur, sicut fulgur, significare potest transitoriam compunctionem peccatricis animae, quae vel ex recordatione peccatorum, sive ex contemplatione tormentorum, vel quolibet alio modo nascitur, quae per subitum fervorem pravam delectationem depascitur, sed quia mox, ut orta fuerit, pertransit, non pascitur, hoc est non nutritur. Significare etiam potest hic ignis propassiones quae usque ad consensum veniunt, et sic quodammodo animum per illicitam delectationem exurunt; sed non nutriuntur, quia cito resipiscente ipso animo per compunctionem expelluntur. Illa species ignis quae pascitur, et depascitur, non nascitur, qualis est ignis naturalis in corpore, significat naturalem fervorem animi per quem homo peccato irascitur. Qui fervor, quia naturalis est, non nascitur. Pascitur autem zelo amoris Dei et lenocinationem mollis animi naturali
Abbreviated transcription (Latin):
oculus iniuridi clarescit incelligen¬
tia cordis nr̃i. Illa sp̃es ignis. quȩ tan¬
tũ depascit᷑ sicut ignis solis extͥnsecꝰ.
significare pocestꝰ uirtutẽ diuine na-¬
turȩ. cui corruptio nulla appropin¬
quare potest.que omnẽ creaturam
innouat. & in nobis rubiginẽ uicioꝵ
exurit. non sibi incorporando.s ni¬
chil ẽẽ faciendo. Cuius uirtus tan¬
ta ẽ. ut eius p̃sentiã sustinere ñ pos¬
sit. qͥcqͥd consumi dignũ ẽ. Undedr̃.
in luna. significare potest caritatẽ
in ꝑfectis. quȩ a spũ scõ oritur & nu-¬
tritur. qͥ eos & ꝑ int̾num gaudium
ouum. S quia hii boni funt. non
inuenit in eis qͦd exurat. & idõ ñ
de pascit᷑. id ẽ non consumit. s il¬
luminat. Nam sicut solis radius
lucens in arido. sic sp̃e sc̃s radians
incorde mundo. In quo arido. idõma¬
lignus sp̃c requiẽ non inuenit. qͥa fub
umbra in secreto calami in locis hu¬
mentib dormit. Illa spẽs ignis. que

Expanded text:
oculus in viridi, clarescit intelligenoculus in viridi, clarescit intelligentia cordis nostri. Illa species ignis quae tantum depascitur sicut ignis solis extrinsecus, significare potest virtutem divinae naturae, cui corruptio nulla appropinquare potest, quae omnem creaturam innovat, et in nobis rubiginem vitiorum exurit, non sibi incorporando, sed nihil esse faciendo. Cujus virtus tanta est, ut ejus praesentiam sustinere non possit quidquid consumi dignum est. Unde potest charitatem in perfectis, quae a Spiritu sancto oritur et nutritur, qui eos et per internum lumen ovum. Sed, quia ii boni sunt, non invenit in eis quod exurat, et ideo non depascitur, id est non consumit, sed illuminat; nam sicut solis radius lucens in arido, sic Spiritus sanctus radians in corde mundo. In quo arido ideo malignus spiritus requiem non invenit , quia sub umbra in secreto calami, in locis humentibus dormit . Illa species ignis quae
Abbreviated transcription (Latin):
q caritatisimilatur. uterq caritati
famulat᷑. Iste demonstrando. ille
undicando. Illa sp̃es ignis que tan¬
tũ nascit᷑ ut fulgor. significat ꝓpas¬
siones uiciorũ. quȩ ꝑ cogitationem
subito de corde exeunt. s qͥa mens
ratione obuiante eas ꝑ consensum ñ
recipit continuo euanescunt. Neq
eñi pascunt᷑ dũ transeunt. neq de¬
pascunt᷑ dũ ꝑconsensũ animũ non
exurunt. Illa sp̃es ignis quȩ tantũ
pascit᷑ ut ignis oculorũ significare
potest sapientiã creatã. idẽ intellec¬
tũ cordis humani. quȩ quasi oculuᷤ
inuiridi pascit᷑ intus contemplatio¬
ne increatȩ sapientiȩ. hoc ẽ uerbi
dĩ qͦd nũquã marcescit. s semper
nouum ẽ & uirens. Hȩc ẽ interior
pascua in qua saginatnur ꝑcontẽ¬
plationẽ quẽ admodũ in exteriori
pascua. hoc ẽ sacra scͥptura reficimur
ꝑ lectionẽ. Siue gͦ ingrediam ꝑcogi¬
tationẽ pascuam inuenimꝰ. inuisibi¬

Expanded text:
rque charitati similatur, uterque charitati rque charitati similatur, uterque charitati famulatur. Iste demonstrando, ille vindicando. Illa species ignis, quae tantum nascitur ut fulgor, significat propassiones vitiorum, quae per cogitationem subito de corde exeunt; sed quia mens ratione obviante eas per consensum non recipit, continuo evanescunt. Neque enim pascuntur, dum transeunt, neque depascuntur, dum per consensum animum non exurunt. Illa species ignis quae tantum pascitur, ut ignis oculorum, significare potest sapientiam creatam, id est intellectum cordis humani, quae, quasi oculus in viridi, pascitur intus contemplatione increatae sapientiae, hoc est verbi Dei, quod nunquam marcescit, sed semper novum est et virens. Haec est interior pascua, in qua saginamur per contemplationem, quemadmodum in exteriori pascua, hoc est sacra Scriptura reficimur per lectionem. Sive ergo ingrediamur per cogitationem, pascuam invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
ligno. & ardens in ligno. Iste sunt un¬
decim species ignis. quȩ fortassis ali¬
quid significare poterunt unde uti¬
litas ꝓueniat. si fuerit qui sciat de
iusibili igne. excudere ignẽ sapien¬
tiȩ. Ignis solis. qui nec nascitur. nec
pascitur. nec depascitur. significat ȩt̃¬
nam caritatem dĩ. quȩ in ipso natu¬
ralit᷑ existens. cũ sit ꝑfecta augeri ñ
potest. & cũ fit et̃na non potest extin¬
gui. Hoc igne. impii qͥa intꝰ ardere
noluerunt. foris ad ignẽ gehennȩ
cõburendi ꝑuenert̃. quodam modo
fimile ꝓ simili suscipientes. ut talem
igne caro foris inueniret in pęna.
qualẽ ignẽ mens intꝰ ꝑdiderat in con¬
scientia. Considera gͦ tres ignes istoᷤ.
Igne solis. ignẽ caritatis. ignẽ gehen.¬
ne. Ignis solis uisibilis. ostendit tͥ
nuisibilẽ igne caritatis. & monet
ut eũ quęras. Ignis autẽ gehennȩ
uisibilis. pęnã tibi minatur. si ꝑdi¬
deris inuisibilẽ ignẽ caritatis. Ut̃¬

Expanded text:
ligno et ardens in ligno. Istae sunt unligno et ardens in ligno. Istae sunt undecim species ignis quae fortassis aliquid significare poterunt, unde utilitas proveniat, si fuerit qui sciat de visibili igne excutere ignem sapientiae. Ignis solis qui nec nascitur, nec pascitur, nec depascitur, significat aeternam charitatem Dei, quae in ipso naturaliter existens, cum sit perfecta, augeri non potest, et, cum sit aeterna, non potest exstingui. Hoc igne impii quia intus ardere noluerunt, foris ad ignem gehennae comburendi pervenerunt, quodammodo simile pro simili suscipientes, ut talem ignem caro foris inveniret in poena, qualem ignem mens intus perdiderat in conscientia. Considera ergo tres ignes istos, ignem solis, ignem charitatis, ignem gehennae. Ignis solis visibilis ostendit tibi invisibilem ignem charitatis, et monet ut eum quaeras. Ignis autem gehennae visibilis poenam tibi minatur, si perdideris invisibilem ignem charitatis. Ute
Abbreviated transcription (Latin):
tima species ẽ. quȩ pascit᷑ & depascit᷑.
non nascit᷑. Qualis ẽ calor naturalis
incorpore. Non nascit᷑ qͥa naturalis ẽ.¬
pascit᷑ autẽ cibis & uestim̃tis. & depa-¬
scitur corporis humores. Deinde se¬
cuntur quatuor reliquȩ ex trib pro¬
prietatib singulȩ constantes. Octa¬
ua ẽ. quȩ seorsum nascit᷑. simul pasci¬
tur & depascitur. Qualis ẽ ignis ex¬
cussus de silice. & in lignis receptus.
De silice nascit᷑. & in lignis pascit᷑. et
ligna depascit᷑. Nona est quȩ seorsum
pascit᷑. simul nascitur & depascitur.
qualis ẽ ignis excussus de glacie. et
sulphure receptus. De glacie nascicur.
& glaciẽ depascitur. & sulphure pasci¬
tur. Decima ẽ quȩ seorsum de pascitur.
simul nascit᷑ & pascit᷑. qualis ẽ radius
solis lucens in humido. De sole nascit
& pascit᷑. & humorẽ depascit᷑. Unde¬
cima ẽ. quȩ simul nascitur. pascitur.
& depascitur. Qualis ẽ ignis exiens de

Expanded text:
tima species est quae pascitur et depascitur, tima species est quae pascitur et depascitur, non nascitur: qualis est calor naturalis. In corpore non nascitpascitur autem cibis et vestimentis, et depascitur humores corporis. Deinde seuntur quatuor reliquae ex tribus proprietatibus singulae constantes. Octava est quae seorsum nascitur, simul pascitur et depascitur. Qualis est ignis excussus de silice et in lignis receptus. De silice nascitur, et in lignis pascitur, et ligna depascitur. Nona est quae seorsum pascitur simul nascitur et depascitur: qualis est ignis excessus de glacie et sulphure receptus. De glacie nascitur, et glaciem depascitur, et sulphure pascitur. Decima est quae seorsum, depascitur simul nascitur et pascitur: qualis est radius solis lucens in humido. De sole nascitur et pascitur, et humorem depascitur. Undecima est quae simul nascitur, pascitur et depascitur: qualis est ignis exiens de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oriunt᷑. Habent cõmune ñ pasci.
qͥa ꝑ aliqũa mat̾iam ñ nutͥuntur. s
ex semetipsis uiuunt. Habent com¬
mune intrinsecꝰ non de pasci. qͥa fub-¬
stantiam suã non consumunt. Diffe-¬
runt aut̃ẽ qͦd ignis solis extͥnsecꝰ de¬
pascit᷑. ñ ignis gehennȩ. Hȩ sunt qua¬
tuor species simplices ignis. Secunt᷑
tres duab ꝓpͥetatib compositȩ ꝑ sin¬
gulas. Quinta species ignis ẽ. quȩ na¬
scit᷑ & pascit᷑. ñ depascitur. Qualis ẽ
calor in ouo.qui & de corpore fouen¬
tis oricur & nucritur. s substantiam
oui non depascitur.Talis est & radius
solis in luna. De sole orit᷑ & nutritur. &
corpus lunare ñ depascitur. Similiter
radius solis lucens in arido. Sextaspe¬
cies ẽ. quȩ nascit᷑ & depascit᷑. non pasci¬
tur. quale ẽ fulgur exp̃ssum de mibib
qͦd nascit᷑ qͣndo de collisis nubib exit.
& depascit᷑ illud qͦd urendo consumit.
s non pascit᷑ qͥa subito euanescit. Sep¬

Expanded text:
oriuntur; habent eommune non pasci, quia per aliquam materiam non nutriuntur, sed ex semetipsis vivunt; habent commune intrinsecus non depasci, quia substantiam suam non consumunt. Differunt autem quod ignis solis extrinsecus depascitur, non ignis gehennae. Hae sunt quatuor species simplices ignis. Sequuntur tres duabus proprietatibus compositae per singulas. Quinta species ignis est quae nascitur et pascitur, non depascitur: qualis est calor in ovo, qui et de corpore foventis oritur et nutritur, sed substantiam ovi non depascitur: talis est et radius solis in luna. De sole oritur et nutritur; et corpus lunare non depascitur: similiter radius solis lucens in arido. Sexta species est quae nascitur et depascitur, non pascitur: quale est fulgur expressum de nubibus, quod nascitur, quando de collisis nubibus exit, et depascitur illud quod urendo consumit; sed non pascitur, quia subito evanescit. Sep
Abbreviated transcription (Latin):
luit. Scͥptum ẽ. Iħc autẽ infremuitspũ.
&turbauit semetipsum. Hic intendi¬
te. Turbauit semetipsũ. Quomͦ turba¬
uit: Quȩ fuit istaturbatio. qua semet¬
ipsũ turbauit iħo: Pietas ipsa. mise¬
ratio ipsa. fuic turbatio. Bona turba¬
tio. Bene curbabat᷑ qui pietate moue¬
batur. Turbauit semetipfũ. Misera¬
tio tibauit eũ. & ipse semetipsum
turbauit. qͥ miserationẽ sponde susce¬
pit. Sicut tradidit semetipsũ qͣndo
iudas tradidit eũ. sic turbauit semet¬
ipsũ. qͣndo miseratio turbauit eum.

Expanded text:
luit. Scriptum est: Jesus autem infremuit spiritu luit. Scriptum est: Jesus autem infremuit spiritu et turbavit semetipsum . Hic intendite: Turbavit semetipsum . Quomodo turbavit? Quae fuit ista turbatio qua semetipsum turbavit Jesus? Pietas ipsa, miseratio ipsa fuit turbatio. Bona turbatio, bene turbabatur qui pietate movebatur? Turbavit seipsum. Miseratio turbavit eum, et ipse semetipsum turbavit, qui miserationem sponte suscepit. Sicut tradidit semetipsum, quando Judas tradidit eum: sic turbavit semetipsum quando miseratio turbavit eu
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ affectũ miscđiȩ noluit mise¬
riam alienã. Sicut eñi calicẽ passio¬
nis sedm carnis uoluntatẽ a se trans¬
ferri postulabat. qũe non cransfertn¬
dum p̃sciebat. sic sententiã condem¬
nationis scdm pietatẽ aliis mitiga¬
ri exorabat. qua immucabilit̾ pre¬
uidebat. Piecas em̃i quod suũ eras
oꝑabatur miserendo. & ratio qͦd fiuũ
erat sequebatur diuinȩ dispositio¬
ni obediendo. Propt̾ea nichilcon
sua assumpserat. aliquid uolebat. qͦd
cam̃ scđm uoluntatẽ diuinã in qua
cũ patre om̃ia disponebat futurũ ñ
c̃e p̃sciebat. qͥa & hoc aduerã humani¬
tatẽ ꝑtinebat. ut pietate moueretur.
& hoc ad uerã diuinitatẽ ꝑtinebat. ut
asua dispositione ñ inoueret᷑. Itaq scd̃m
utrumq fecit qͦd debuit. Heq idõsibi
contrarius fuit. si scđm pietatẽ huma¬
nitati congruã uoluit. qͦd scd̾m iusti¬
ciam diuinitati debitam noluit. quia
& hoc uelle & illud nolle utrumq uo¬

Expanded text:
cundum affectum misericordiae noluit misecundum affectum misericordiae noluit miseriam alienam. Sicut enim calicem passionis secundum carnis voluntatem a se transferri postulabat, quem non transferendum esse praesciebat, sic sententia condemnationis secundum pietatem aliis mitigari exorabat, quam immutabilem praevidebat. Pietas enim quod suum erat operabatur miserando, et ratio quod suum erat sequebatur divinae dispositioni obediendo. Propterea nihil consua assumpserat, aliquid volebat quod tamen secundum voluntatem divinam in qua cum Patre omnia disponebat futurum non esse praesciebat; quia et hoc ad veram humanitatem pertinebat, ut pietate moveretur, et hoc ad veram divinitatem pertinebat, ut a sua dispositione non moveretur. Itaque secundum utrumque fecit quod debuit. Neque ideo sibi contrarius fuit si secundum pietatem humanitati congruam voluit, quod secundum justitiam divinitati debitam noluit; quia et hoc velle, et illud nolle utrumque vo
Abbreviated transcription (Latin):
net. Hunc interim in utroq egrotat
& passione uidelicet incarne. & com¬
passione in m̃ce.tunc in utroq sana¬
bitur. ut & ꝑ immortalicatẽ caris
metur:. Sicut eñi egritudo carnis ẽ
pati. ita egritudo m̃tis ẽ compati Ap¬
t̾ea ds̃ homo qͥ utrumq collere uenit
utrũq tolerauit. Suscepit passionem
in carne. suscep̃ compassionẽ inm̃te
Inutroq egrotare uoluit ꝓpt̃ nos. ut
inutroq nos egrotantes sanaret. Infir¬
matus est passione inpena fua. infir¬
matus est compassione in miseria
aliena. Eo usq passionẽ sustinuit. ut
ꝓmorituris moreretur. eousq cõpas.¬
sionẽ suscepit. ut ꝓ ꝑituris lacͥmare¬
tur. Propt̃ miseriam carnẽ suã tradi
mam suam turbauit ad compassio¬
nẽ. In carnesua dolinit ꝓ nobis pati¬
endo. ininte fua condoluit. nobis
cõpatiendo. Et queadmodũ carnis
infirmitas in ipso scd̃m affectũ natu¬
rȩ noluit penã suã. sic m̃tis pietas se¬

Expanded text:
net. Nunc interim in utroque aegrotat, net. Nunc interim in utroque aegrotat, et passione videlicet in carne, et compassione in mente. Tunc in utroque sanabitur, ut et per immortalitatem carnis metur. Sicut enim aegritudo carnis est pati, ita aegritudo mentis est compati. Propterea Deus homo qui utrumque tollere venit, utrumque toleravit. Suscepit passionem in carne, suscepit compassionem in mente. In utroque aegrotare voluit propter nos, ut in utroque nos aegrotantes sanaret. Infirmatus est passione in poena sua; infirmatus est compassione in miseria aliena. Eo usque passionem sustinuit, ut pro morituris moreretur. Eo usque compassionem suscepit, ut pro perituris lacrymaretur. Propter miseriam carnem suam tradidiam animam suam turbavit ad compassionem. In carne sua doluit pro nobis patiendo; in mente sua condoluit nobis compatiendo. Et quemadmodum carnis infirmitas in ipso secundum affectum naturae noluit poenam suam, sic mentis pietas se
Abbreviated transcription (Latin):
carni neq compassio menti ulla mẽe
pot̾it. Nunc gͦ mutabilitate sua bene
utrumq utitur.si & caro in passione
pacientiã non deserit. & animꝰ incõ-¬
passione iusticiȩ m̃suram ñtͣnscen¬
dit. Si gͥ tempꝰ compassionis quęris.
quadui pati possumꝰ. compati debe¬
tnus. Silocũ quęris. illic cõpassionis
miscłia exhibenda ẽ. ubi adhue pas¬
sionis miseria desꝑanda nonẽ. Dauid
egrotante filio lacͥmas fudit. mortuo
faciẽ lauit. ut ostendet qͥa tamdiu
cõpassionis miseria portanda ẽ. qͣm¬
diu passionis miscłia despanda ñ ẽ.
Est tam̃ quidã compassionis affectus.
qͥ naturã etiam ꝑditam miseratione
ꝓsequitur. scđ̾m quẽ in nr̃i generis
similitudine sicut culpȩ non corri¬
gendȩ irascimͣ. ita naturȩ ñ extin¬
guẽde miseremur. Hunc aut̃ẽ uita
mortalis & mutabilitati subdita. nẽ
int̾im ꝓ parte miseriȩ sustinet. s pꝰ¬
ea ad incorruptionẽ translata depo¬

Expanded text:
carni, neque compassio menti ulla inesse carni, neque compassio menti ulla inesse poterit. Nunc ergo mutabilitate sua bene utrumque utitur, si et caro in passione patientiam non deserit, et animus in compassione justitiae mensuram non transcendit. Si igitur tempus compassionis quaeris, quandiu pati possumus compati debemus. Si locum quaeris, illic compassionis miseria exhibenda est, ubi adhuc passionis misericordia desperanda non est. David, aegrotante filio, lacrymas fudit; mortuo faciem lavit , ut ostenderet quod tandiu compassionis miseria portanda est quandiu passionis misericordia desperanda non est. Est tamen quidam compassionis affectus qui naturam etiprosequitur, secundum quem in nostri generis similitudine sicut culpae non corrigendae irascimur, ita naturae non exstinguendae miseremur. Nunc autem vita mortalis et mutabilitati subdita, nunc interim pro parte miseriae sustinet, sed postea ad incorruptionem translata depo
Abbreviated transcription (Latin):
ex intio alia ex natura. alia ex uirtu¬
te. Compassio exintio ẽ. qͣndo affectꝰ
illic rep̃hensibili dolore tangitur. uͥ
illicito pͥus amore tenebatur. Com¬
passio exnatura ẽ. qͣndo ex infito si-¬
bi pietatis affectu animꝰ alienis erũp¬
nis condolet. quociens contra pieta¬
tis uł humanitatis m̃surã naturã
oppͥmi siue affligi uidet. Compassio
ex uirtute est. qͣndo ꝓpt̃ dm̃ aliens
dolorib compatimur. cũ scilicet uł
iusticiam p̾mi. uł innocentiã affli¬
gi uidemus. Compassio ex uitio
culpabilis est. compassio ex nacura
irrep̃hensibilis. compassio ex uirtu¬
te laudabilis. Primare p̃hendicut.
tercia laudatur. scda autẽ nec culpã
habet. qͥa ex natura est. nec p̃mium
qͥa ex uirtute non ẽ. In hac gͦ uita
quã di caro mortalis ledi potest
passione. tandiu etiam ammꝰ mu-¬
tabilis tangi potest compassione.
Ubi autẽ utrumq ueracit̾ impas¬
sibile erit. tunc ꝓfecto neq passio

Expanded text:
ex vitio alia ex natura, alia ex virtuex vitio alia ex natura, alia ex virtute. Compassio ex vitio est quando affectus illic reprehensibili dolore tangitur, ubi illicito prius amore tenebatur. Compassio ex natura est quando ex insito sibi pietatis affectu animus alienis aerumnis condolet, quoties contra pietatis vel humanitatis mensuram naturam opprimi sive affligi videt. Compassio ex virtute est quando propter Deum alienis doloribus compatimur, cum scilicet vel justitiam premi vel innocentiam affligi videmus. Compassio ex vitio, culpabilis est? compassio ex natura, irreprehensibilis; compassio ex virtute laudabilis, prima reprehenditur, tertia laudatur. Secunda autem nec culpam habet, quia ex natura est; nec praemium, quia ex virtute non est. In hac ergo vita quandiu caro mortalis laedi potest passione, tandiu etiam animus mutabilis tangi potest compassione. Ubi autem utrumque veraciter impassibile erit, tunc profecto neque passio
Abbreviated transcription (Latin):
illo et̾intatis gaudio corda iustorũ
diuinȩ iustieiȩ ꝑueritatis amorẽ im¬
mutabilit̾ inherentia ñ aliud appet̾e
uł approbare poterunt. nͥ hoc solum
qͦd scđm illam ẽẽ cognoscunt. ait. In¬
troibo inpocentiam dñi. dñe me-¬
morabor iusticiȩ tuȩ solius. In hac
autẽ uita ubi eiusdẽ diuinȩ iusticiȩ
sententiã ꝑfecte. nec scire nec p̃scire
possum. quȩdam etiam quȩ scđm ip¬
sam iustanon st̃. sine inusticia uelle
possumꝰ. qͥa hoc solum ad nos ꝑtinet.
ut ubi nescimꝰ qͥd potiꝰdõ placeat.
hoc potissimũ eligamꝰ quod pietati
concordat. Ubi autẽ diuinȩ iusticiȩ
sententia immutabilit prefixa osten¬
ditur contra eam deinceps pietati
locus non debetur. quia siquid nos
illic ex compassione tetig̾it. uł exuitio
est affectui dñante. uł ex infirmitate
corruptibilis naturȩ passioni resistere
ñ ualente. Triplex enĩ compassioĩs
modus ẽ. Est quippe compassio alia

Expanded text:
illo aeternitatis gaudio corda justorum illo aeternitatis gaudio corda justorum divinae justitiae per veritatis amorem immutabiliter inhaerentia, non aliud appetere vel approbare poterunt, nisi hoc solum quod secundum illam esse cognoscunt ait: Introibo in potentiam Domini; Domine, memorabor justitiae tuae solius . In hac autem vita ubi ejusdem divinae justitiae sententiam perfecte nec scire nec praescire possumus, quaedam etiam quae secundum ipsam justa non sunt sine injustitia velle possumus; quia hoc solum ad nos pertinet ut ubi nescimus quid potius Deo placeat, hoc potissimum eligamus quod pietati concordat. Ubi autem divinae justitiae sententia immutabiliter praefixa ostenditur, contra eam deinceps pietati locus non debetur. Quia si quid nos illic ex compassione tetigerit, vel ex vitio est affectui dominante, vel ex infirmitate corruptibilis naturae passioni resistere non valente. Triplex enim compassionis modus est. Est quippe compassio, alia
Abbreviated transcription (Latin):
miseria. Hic compati uirtutis est.
illic ñ compati felicitatis. Hic cõpa¬
teris uoluntate. moueris pietate.
condoles bonitate. Illic ñ compate¬
ris felicitate. ñ moueris et̾nitate. ñ
condoles impassibilitate. Sic itaq
compati ẽẽ non potest. nͥ illic tan¬
tum ubi pati ẽẽ pocest. qͣm & ipsũ
compati pati ẽ. Sane qui illic pati
ĩ exeunt. compati ñ deponunt. qͥa
sicut ꝓsua mniquitate corruptibilit̃
patiuntur. ica ꝓaliena infelicitate
sđm uitȩ mortalis affectũ carualit̃
compatiunt᷑. Hinc ẽ quod diues ille
intorm̃tis positus ꝓfr̃ib sollicitatur.
ut ei ad miseriȩ cumulũ accederet.
quod eũ insua pȩna etiã aliena im-¬
seria cruciaret. Abraham autem &
cruciatũ uidit. & tam̃ sine compassi¬
onis dolore ingaudio felicitatis ꝑsi¬
stens eum ꝑiusticiã repulit dicens.
fili recepistibona in uita tua. & lara-¬
rassimilit̃ mala. Hinc ẽ etiam quod
psalmista p̃uidens queadmodũ in

Expanded text:
miseria. Hic compati virtutis est; miseria. Hic compati virtutis est; illic non compati, felicitatis. Hic compateris voluntate, moveris pietate, condoles bonitate. Illic non compateris felicitate, non moveris aeternitate, non condoles impassibilitate. Sic itaque compati esse non potest, nisi illic tantum ubi pati esse potest, quoniam et ipsum compati, pati est. Sane qui illic pati non exuunt compati non deponunt; quia sicut pro sua iniquitate corruptibiliter patiuntur, ita pro aliena infelicitate secundum vitae mortalis affectum carnaliter compatiuntur. Hinc est quod dives ille in tormentis positus pro fratribus sollicitatur, ut ei ad miseriae cumulum accederet, quod eum in sua poena etiam aliena miseria cruciaret. Abraham autem etiam cruciatum vidit, et tamen sive compassionis dolore in certitudine felicitatis persistens , eum per justitiam repulit dicens: Fili, recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . Hinc est etiam quod Psalmista praevidens quemadmodum in
Abbreviated transcription (Latin):
affliget. sic mens nullam ex cõpas¬
sione alien doloris pȩnam suscipi¬
et. Illic quippe & caro habebit con¬
tra passionẽ securitatẽ. & anima ha¬
bebit in pietate puritatẽ. Securitos
carnis erit ex impassibilitate. puri¬
tas m̃tis ex ueritate. Intellige quȩdi¬
co. Pati & compati utrũq pȩna est.
Pati datũ est homini ꝓ imquitate.
compati autẽ preceptũ est ꝓbonita.¬
te. Iustũ est eñ & eqũũ coram dõ. ut
qui patit᷑ compatiatur. ut ꝑ passio¬
nẽ deleatur iniquitas. ꝑ compassionẽ
exerceatur bonitas. Hoc si quidem
ad bonitatẽ ꝑtinet uitȩ mortalis nt
se inaliis conditionis suȩ accõmodet.
& alienȩ passionis ꝑ compassionem
particeps efficiatur. ut ficut id qͦd
pacitur necessitatis ẽ. ita id qͦd com¬
patit᷑. opus sit bonitatis. Ubi autẽ
pati ñ erit. compati ñerit: Honca-¬
m̃ qͥa crudelitas erit inpęna aliena.
s qͥa cruciatus non inerit ex aliena

Expanded text:
affliget; sic mens nullam ex compasaffliget; sic mens nullam ex compassione alieni doloris poenam suscipiet. Illic quippe et caro habebit contra passionem securitatem, et anima habebit in pietate puritatem. Securitas carnis erit ex impassibilitate, puritas mentis ex veritate. Intellige quae dico. Pati et compati utrumque poena est. Pati datum est homini pro iniquitate; compati autem praeceptum est pro bonitate. Justum est enim et aequum coram Deo, ut qui patitur compatiatur, ut per passionem deleatur iniquitas, per compassionem exerceatur bonitas. Hoc siquidem ad bonitatem pertinet vitae mortalis, ut se in aliis conditioni suae accommodet, et alienae passionis per compassionem particeps efficiatur, ut sicut id quod patitur necessitatis est, ita id quod compatitur opus sit bonitatis. Ubi autem pati non erit, compati non erit. Non tamen quia crudelitas erit in poena aliena, sed quia cruciatus non inerit ex aliena
Abbreviated transcription (Latin):
nierat quod passionẽ suã noluit. qr
hoc erat scđm naturã. & iustũ dõ erat.
quod passionẽ illius uoluit. qͥa hoc
erat scđm iusticiã. Neq eñi iccirco
caro noluit qͥa ds̃ uoluit. sicut & ds̃
iccirco ñ uoluit. qͥa caro noluit. Simi¬
lit̃ & pietas qͦd scdm affectũ compassi¬
onis inpȩna. uł ꝑditione miserorũ
misciter noluit. nequaqũa contra
dm̃ id iuste uolentẽ noluit. s qͦd suũ
erat amauit miscłiam. & tam̃ quod
suũ non erat ñ improbauit iusticiã.
Sane sciendum quia id qͦd caro mor¬
talis timore passionis urit᷑. & pietas
amore cõpassionis passibilit̃ mouet᷑.
p̃senti tantũ uitȩ debitũ ẽ. in qua et
malis compassio debetur quamdiu
corrigi possunt. & bonis passio ñ tolli¬
tur. quam diu meliores ẽẽ possunt.
Cum mortale aute hoc induerit im¬
mortalitatẽ. & corruptibile hoc in¬
corruptionẽ. tunc utiq sicut carnẽ
neq passio neq timor passionis ullꝰ

Expanded text:
ni erat, quod passionem suam noluit, quia ni erat, quod passionem suam noluit, quia hoc erat secundum naturam, et justum Deo erat, quod passionem illius voluit; quia hoc erat secundum justitiam. Neque enim idcirco caro noluit, quia Deus voluit, sicut et Deus idcirco non voluit, quia caro noluit. Similiter et pietas quod secundum affectum compassionis in poena vel perditione miserorum misericorditer noluit, nequaquam contra Deum id juste volentem noluit; sed quod suum erat amavit misericordiam, et tamen quod suum non erat non improbavit justitiam. Sane sciendum quod id quod caro mortalis timore passionis uritur, et pietas amore compassionis passibiliter movetur, praesenti tantum vitae debitum est, in qua et malis compassio debetur, quandiu corrigi possunt; et bonis passio non tollitur quandiu meliores esse possunt. Cum autem mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc incorruptionem ; tunc utique sicut carnem nec passio neque timor passionis ullius
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ autẽ pietatis. sine odio iusti¬
ciȩ condoluit miseriȩ. quẽadiodũ
scłm uoluntatẽ carnis iusticiã non
accusabat. s pęnã recusabat. Una¬
quȩq uoluntas quod suũ erat oꝑa¬
batur. & qͦd adse ꝑtinunt sequebat᷑.
Uoluntas diuina iusticiã. uoluntas
rationalis obedientiã. uoluntas hu¬
manitatis miscdiam. Uoluntascar.¬
nis naturã. Neq altera contraria al¬
teri erat.s unaqueq qͦd suũ erat ap¬
petiit. ut quaus ad aliud eẽt. alteri
tam̃ contraria ñ eẽt. hoc ẽ. ut licet ad
aliud uelle haberet. ad aliam tam̃
nolle ñ haberet. Sicut eñi duunita¬
ti natura erat iusticiam ñ deserere.
sic earni iustũ erat naturã seruare.
& pietati alienã miseriã non ama¬
re.Sic itaq in xp̃o uoluntas fuit
diuinitatis iusticiã dictans. uo¬
luntas rationis iusticiam approbans.
uoluntas humanitatis ꝑ quã nulli
malum uoluit. uoluntas carnis per
qũa sibi pęnã noluit. Iustũ itaq car¬

Expanded text:
luntatem pietatis sine odio justitiae condoluit miseriae, quemadmodum secundum voluntatem carnis justitiam non accusabat, sed poenam recusabat. Unaquaeque voluntas quod suum erat operabatur, et quod ad se pertinebat sequebatur. Voluntas divina justitiam, voluntas rationalis obedientiam, voluntas humanitatis misericordiam, voluntas carnis naturam. Neque alia alii contraria erat, sed unaquaeque quod suum erat appetiit, ut quamvis ad aliud esset, alii tamen contraria non esset. Hoc est ut licet ad aliud velle haberet, ad aliam tamen nolle non haberet. Sicut enim divinitati natura erat justitiam non deserere, sic carni justum erat naturam servare; et pietati alienam miseriam non amare. Sic itaque in Christo voluntas fuit divinitatis, justitiam dictans; voluntas rationis, justitiam approbans; voluntas humanitatis, per quam nulli malum voluit; voluntas carnis, per quam sibi poenam noluit. Justum itaque car
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo miseratio turbauit eũ quam
sponte fusceꝑat. & semetipsũ tradi¬
dit. qͣndo ille tradidit cui ad traden¬
dũ potestatẽ concesserat. Sic itaq iħc
inhumanitate assũpta quãdu eam
passibilem portare uoluit. scđm pro¬
prietatem humanitatis & passionẽ
incarne. & compassionẽ in m̃te porta¬
uit. In quatam̃ mͦ ad mmmnutabilitatẽ
translata. nec pati potest ad corruptio¬
nẽ. nec cõpati ad turbationẽ. Quando
a sicut cremiũ aruerunt. Dies defe¬
cerunt ꝓpt̃ passionẽ. ossa aruerunt
ꝓpt̃ compassionẽ. Propt̃ passionem
mortua est caro. ꝓpt̃ compassionem
arefacta ẽ anima. Dolor compassiomis
quasi frixura quȩdam animȩ fuit.
qua urebatur miseratione. p̃mebat᷑
cõpassione. siccabat᷑ desꝑatione. des¬
ꝑatione dico ñ ꝓpt̃ se. s ꝓpt̃ illos qui
nec in malo corrigendi. neq amalo
erant lib̾andi. In his om̃ib xp̃m se¬
cundũ carnẽ nouimꝰ. qͣndo uerã hu¬
manitatẽ & inuera humanitate uerã

Expanded text:
ndo miseratio turbavit eum, quam sponte susceperat. Et semetipsum tradidit, quando ille tradidit cui ad tradendum potestatem concesserat. Sic itaque Jesus in humanitate assumpta, quandiu eam passibilem portare voluit, secundum proprietatem humanitatis, et passionem in carne et compassionem in mente portavit. In qua tamen modo ad immutabilitatem translata nec pati potest ad corruptionem, nec compati ad turbationem. Quoniama sicut cremium aruerunt . Dies defecerunt propter passionem; ossa aruerunt propter compassionem, propter passionem mortua est caro, propter compassionem arefacta est anima. Dolor compassionis quasi frixura quaedam animae fuit, qua urebatur miseratione, premebatur compassione, siccabatur desperatione; desperatione dico non propter se, sed propter illos, qui nec in malo corrigendi, neque a malo erant liberandi. In his omnibus Christum secundum carnem novimus quando veram humanitatem et in vera humanitate veram
Abbreviated transcription (Latin):
totũ sum. & totũ qͦd sũ bonũ sum.
& qͥ mebabet totũ habet. Non po¬
terat corporea natura sp̃ualẽ ꝑfecci¬
oñe emulari. ut in uno om̃ia conci¬
neret. Propt̾ea multa corpora fien
necesse erat. ut qͦd ñ pot̾ant ꝑsesm
gula. simul facerent unu̾sa.Si al¬
bum solũ factũ eẽt. nigrũ ñ eẽt. hon
poterat autẽ corpꝰ unũ albũ simul
& nigrũ ẽẽ. Et quecũq contraria

Expanded text:
totum sum; et totum quod sum bonum sum; totum sum; et totum quod sum bonum sum; et qui me habet totum habet. Non poterat corporea natura spiritualem perfectionem aemulari ut in uno omnia contineret. Propterea multa corpora fieri necesse erat ut, quod non poterant per se singula, simul facerent universa. Si album solum factum esset, nigrum non esset. Non poterat autem corpus unum album simul et nigrum esse. Et quaecunq
Abbreviated transcription (Latin):
& aliud uides. & totũ in ipso ñ uides.
qm̃ aliud uides. qͦd lumen non ẽ
ipsũ. qͣmuis & hoc uideas ꝑlumen.
Quoniã autẽ hoc lum̃ uides. totum
ꝑipsum uides. & totũ in ipso uides.
& tocũ quod in ipso iudes ipsũ est
qͦd uides. Tale lumen ẽ sp̃ale. qͦdcũ
se illuminandis p̃stat qui ipsum
uident totũ uident. Et hoc ipsũ
bonũ qͦd sp̃alib oculis lum̃ ẽ & spe¬
cies sp̃alib aurib canticũ ẽ. Quȩx̃t
oculi gaudiũ suũ. uenit bonũ hoc.
& dicit lum̃ sum. Querunt aures
gaudiũ fuũ. uenit bonũ hoc. & di¬
cit. canticũ fum. Audicũ fuit can¬
ticũ quoddã nouũ. ut ꝙ suauitas
& nouitas iocunditatẽ augerent.
Suauitas ad delectationẽ. noui¬
tas ad admirationẽ. & infusum ẽ
aurib gaudiũ suũ. & dicit bonũ
hoc. quȩrite me. hoc sum ego.
elamant fauces. & diere. sapor
sum. Hares: & dicit. odor sũ. Tac¬
tus: & respondet. suauitas sũ. Ego

Expanded text:
et aliud vides et totum in ipso non vides, et aliud vides et totum in ipso non vides, quoniam aliud vides quod lumen non est ipsum, quamvis et hoc videas per lumen. Quoniam autem per hoc lumen vides, totum per ipsum vides, et totum in ipso vides; et totum quod in ipso vides, ipsum est quod vides. Tale lumen est spirituale, quod cum se illuminandis praestat, qui ipsum vident totum vident. Ex hoc ipsum bonum quod spiritualibus oculis lumen est et species, spiritualibus auribus canticum est. Quaerunt oculi gaudium suum; venit bonum hoc, et dicit: Lumen sum. Quaerunt aures gaudium suum; venit bonum hoc et dicit: Canticum sum. Auditum fuit canticum quoddam novum, ut et suavitas et novitas jucunditatem augerent: Suavitas ad delectationem, novitas ad admirationem. Et infusum est auribus gaudium suum et dicit bonum hoc: Quaerite me, hoc sum ego. Clamant fauces, et dicit sapor: Sum; nares, et dicit odor: Sum; tactus, et respondet suavitas: Sum. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
Una ẽ sapientia. & in ip̃sa om̃ia
sunt. & om̃ia in ipsa ñ aliud sunt
quam ipsa. Ibi unũomĩa. & oĩa
unũ sunt. Neq iccirco ñ unum
sunt qͥa omĩa sunt. neq idõ non
om̃ia sunt. quia unũ sunt. Pari¬
ter magnitudo & simplicitas.
unitas & uniu̾sitas. Snũ bonũ
ẽ. & in illo bono om̃ebonũ est.Si
uidere cupis. lum̃ est & sp̃ẽs. Lu¬
ipsũ uides. Et quid ẽ uidere ipsũ:
Quȩsunt ille ut uidere mereret᷑
dicens. Si inueni gram ante te. osten¬
de mͥ te ipsũ. Et ait. Ego ostendam
tibi om̃e bonũ. Uidete. Ipsũ indẽ
petũt. & ille om̃e bonũ se ostenfurũ
ꝓmisit. Quasi aliud offerre iudetur
qũa fuerat rogatꝰ. s non aliud est. s
ipsum idẽ. Omne bonũ ipse ẽ. & ip¬
sum uidere om̃e bonũ uidere ẽ. Qua¬
lis gͦ putas ẽ sp̃ẽs ista. inqua om̃is pul¬
chritudo iudetur: Multũ tibi con-¬
fert lumen hoc corꝑale qͣndo ꝑ ipsũ
uides. non tam̃ totũ confert. quia

Expanded text:
Una est sapientia et in ipsa omnia Una est sapientia et in ipsa omnia sunt; et omnia in ipsa non aliud sunt quam ipsa. Ibi unum omnia, et omnia unum sunt. Neque idcirco non unum sunt quia omnia sunt, neque ideo non omnia sunt, quia unum sunt. Pariter magnitudo et simplicitas: unitas et universitas. Unum bonum est, et in illo bono omne bonum est. Si videre cupis, lumen est et species. Luipsum vides. Et quid est videre ipsum? Quaesivit ille ut videre mereretur, dicens: Si invenit gratiam ante te, ostende mihi teipsum. Et ait: Ego ostendam tibi omne bonum . Videte, ipsum videre petiit, et ille omne bonum se ostensurum promisit. Quasi aliud offerre videtur quam fuerat rogatus; sed non aliud est, sed ipsum idem. Omne bonum ipse est, et ipsum videre, omne bonum videre est. Qualis ergo putas est species ista in qua omnis pulchritudo videtur? Multum tibi confert lumen hoc corporale, quando per ipsum vides, non tamen totum confert, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fiunt insipient̃ fastidire. Qui
eñi semꝑ quod ñ facit appetit. &
quod facit fastidit. nec p̃sentibus
fruitur. nec futuris saciatur. In¬
choata eñi ante consũmationem
deserit. & incho Landa ante
tempꝰ apprehendit. ꝓpterea
bonum. est bono suo ẽẽ conten¬
tũ & p̃sentiabona suꝑueni¬
entib bonis augere. ñ ꝓ futu¬
ris abicere. Leuitatis em̃ ẽ bonoꝵ.
cõmutatio. exercitatio autẽ. uir¬
tutis. multũq diuersa currunt
uia. qui ꝓ nouis uetera abiciunt.
equi ab inferiorib ad fupiora
conscendunt. Qui em̃ mutationẽ
quęrit. fastidiosus ẽ. sicut qui ꝓfec¬
tũ appetit. studiosus ẽ. Rectissime
gͦ incedit. qui sic ẽ feruens ad meliꝰ.
ut in bono fastidiosus ñ sit. s susti¬
neat pͥus donec postĩus tempore
piritalis diudicat boni.
se sp̃c. ipsa ẽ unctio. quȩ cũ ment̾e
tetig̃it de om̃ib docet. Ipsa una
ẽ & docet de om̃ib. Nec mirũ si
om̃ia docet. qui omĩa continet.

Expanded text:
fiunt, insipienter fastidire. Qui fiunt, insipienter fastidire. Qui enim semper quod non facit appetit, et quod facit fastidivit, nec praesentibus fruitur, nec futuris satiatur. Inchoata enim ante consummationem deserit, et inchoanda ante tempus apprehendit. Propterea bonum est bono suo esse contentum, et praesentia bona supervenientibus bonis augere, non pro futuris abjicere. Levitas enim est bonorum commutatio, exercitatio autem virtutis, multumque diversa currunt via, qui pro novis vetera abjiciunt, et qui ab inferioribus ad superiora conscendunt. Qui enim mutationem quaerit, fastidiosus est sicut qui profectum appetit, studiosus est. Rectissime ergo incedit, qui sic est fervens ad melius, ut in bono non sit fastidiosus, sed sustineat prius, donec posterius tempore boni. Spiritalis dijudicat omnia . se spiritus, ipsa est unctio quae, cum mentem tetigerit, de omnibus docet. Ipsa una est, et docet de omnibus. Nec mirum si omnia docet, quae omnia continet.
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ẽ. utdebitũ non impe¬
diatur. Alii Quolunt qͦd non de¬
bent. qui ñualent id quod
debent. Alii &si ualent quod
debent. uoluntaria impedi¬
m̃ta adducunt. uolendo quod
ñ debent. Item meditatio moꝵ
duo mala inbona actione p̃cipu¬
e cauenda considerat. hoc ẽ afflie¬
tionẽ & occupationẽ. Afflictio ẽ
ad amaritudinẽ. occupatio ad
assipationẽ. Per afflictionẽ dul¬
cedo m̃tis amaricatur. ꝑ occupa¬
cionẽ tranquillitas dissipat᷑. Afflic¬
tio ẽ qͣndo ꝓhis quȩ ñ ualet ꝑ im¬
pacientiam uritur. occupatio est
qͣndo inhis quȩ ualet agendis ꝑ
intemꝑantiã agitatur. Negͥ ma¬
le amaricetur animꝰ suam impos¬
sibilitatẽ pacient̃ sustineat. ne au-¬
tẽ male occupet᷑. possibilitatẽ suã
extra m̃surã suam ñ extendat. It̃ẽ
meditatio moꝵ. alia consid̾atione
formã inuendi duudicat. ꝓbans
necbonũ ẽẽ ea quȩ ñ fiunt impa¬
cient̃ appet̾e. nec bonũ ẽẽ ea quȩ

Expanded text:
endum est, ut debitum non impeendum est, ut debitum non impediatur. Alii volunt quod non debent, qui non valent id quod debent. Alii, et si valent quod debent, voluntaria impedimenta adducunt, volendo quod non debent. Item meditatio morum duo mala in bona actione praecipue cavenda considerat, hoc est afflictionem et occupationem. Afflictio est ad amaritudinem. Occupatio ad dissipationem. Per afflictionem dulcedo mentis amaricatur. Per occupationem tranquillitas dissipatur. Afflictio est, quando pro his, quae non valet per impatientiam uritur. Occupatio est, quando in his quae valet agendis per impatientiam agitatur. Ne igitur male amaricetur animus, suam impossibilitatem patienter sustineat: ne autem male occupetur, possibilitatem suam extra mensuram suam non extendat. Item meditatio morum alia consideratione formam vivendi dijudicat probans nec bonum esse ea, quae non fiunt, impatienter appetere, nec bonum esse ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit. Sunt eñ quȩdã bona in
quib etiam multũ moueri. parũ
est ꝓmoueri. alia cõpendioso la¬
bore fructũ magnũ adducunt.
Et hȩc gͦ discernenda sunt & eli¬
genda magis quȩ magis ꝓsunt.
Quȩcũꝙꝓ em̃ magis ꝓsunt. melio¬
ra sunt. & om̃e opꝰ scdđm fructum
suũ iudicari oportet. Oulti hane
discretionẽ non habentes. płimũ
laborauerunt & parũ ꝓfecerunt.
qm̃ oculũ habuerunt foris tantũ
ad sp̃ẽm oꝑis. & ñ intus ad fructũ
uirtutis. Gaudebant eñĩ magna
se facere. magis quã utilia exercẽ.
& dilexerunt potius illa in quibus
uideri possent. quã em̃dari. Item
meditatio inmorib pͥmũ conside¬
rat quȩ debita sunt siue exp̃cepto
siue ex uoto. & ea pͥmũ agenda pi¬
dicat. quȩ sic facta habent m̾tum.
ut non facta generent reatũ. Hex
gͦ pͥmũ facienda sunt. quȩ sine
culpa dimitti ñ possunt. Post
hȩc siquid uoluntaria exerci¬
tatione su.ꝑ additur. sic faci¬

Expanded text:
pervenit. Sunt enim quaedam bona, in pervenit. Sunt enim quaedam bona, in quibus etiam multum moveri parum est promoveri. Alia compendioso labore fructum magnum adducunt. Et haec ergo discernenda sunt, et eligenda magis, quae magis prosunt. Quaecunque enim magis prosunt, meliora sunt, et omne opus secundum fructum suum judicadiscretionem non habentes, plurimum laboraverunt, et parum profecerunt, quoniam oculum habuerunt foris tantum ad speciem operis, et non intus ad fructum virtutis. Gavisi sunt enim magna se facere, magis quam utilia exercere, et dilexerunt potius illa, in quibus videri possent, quam emendari. Item meditatio in moribus primum considerat quae debita sunt, sive ex praecepto sive ex voto, et ea primum agenda judicat, quae sic facta habent meritum, ut non facta generent reatum. Haec ergo primum facienda sunt, quae sine culpa dimitti non possunt. Post haec si quid voluntaria exercitatione superadditur, sic faci
Abbreviated transcription (Latin):
one. oꝑa antẽ carnis & suggestioneᷤᷤ
euis sepius p̃cedentẽ habent cau-¬
sam. necessitatẽ. s quia modũ & m̃¬
surã transeunt. excrescunt in suꝑ¬
fluitatẽ. Ut uerbi gr̃a cũ pꝰ famem
cib sum̃dus immnoderate appecit᷑.
& pꝰ abstinentiã in sum̃do edulio
m̃sura ñ tenet᷑. Item medicatio mo¬
rũ triplici iudicio exercetur. pͥmo
qͦd iudicat int̾ diem & noctẽ. scđo
quod iudicat int diẽ & diẽ. t̾cio qͦd
iudicat om̃em diẽ. Inter noctem &
diem iudicare ẽ: mala a bonis di¬
uidere. Int̾ diẽ & diem iudicare ẽ:
int̃ bonũ & melius discretionẽ ha¬
bere. Omnẽ diem iudicare ẽ. singła
bona ꝓ m̾̃ito suo estimare. Itẽ me¬
ditatio moꝵ finẽ & directionẽ in
om̃i conu̾satione consid̾at. Finis
ẽ ad quod tendit᷑. directio qua faci¬
lius ꝑuenit᷑. Om̃is em̃ qui ad aliqͥd
tendit. scđm aliqͥd cursum suum
dirigit. & qͥ directius ꝑgit. citius

Expanded text:
one. Opera autem carnis, et suggestiones one. Opera autem carnis, et suggestiones ejus saepius praecedentem habent causam necessitatem. Sed quia modum et mensuram transeunt, excrescunt in superfluitatem. Ut verbi gratia cum post famem cibus sumendus immoderate appetitur, et post abstinentiam in sumendo edulio mensura non tenetur. Item meditatio morum triplici judicio exercetur. Primo quod judicat inter diem et noctem. Secundo quod judicat inter diem et diem. Tertio quod judicat omnem diem. Inter noctem et diem judicare, est mala a bonis dividere. Inter diem et diem judicare, est inter bonum et melius discretionem habere. Omnem diem judicare, est singula bona pro merito suo aestimare. Item meditatio morum finem et directionem in omni conversatione considerat. Finis est, ad quod tenditur. Directio, qua facilius pervenitur. Omnis enim, qui ad aliquid tendit, secundum aliquid cursum suum dirigit, et qui directius pergit, citius
Abbreviated transcription (Latin):
la.aprima sua origine iudicantur.
Quȩ autẽ dubia sunt morigine. pro¬
bantur asine. Exitus aut̃ẽ manife¬
stat quod a pͥncipio celabatur. & ꝓp-¬
t̾ea qui motus suos apͥncipio uidica¬
re non potest. finẽ inuestiget & con¬
sũmationẽ. Quȩ eñĩdubia funt. uł
incerta bona sunt. uł mala occulta.
Et quȩ mala sunt sicut dictũ ẽ. uł
adiabolo uł a carne sunt. & funt
mala utraq. nec differunt inẽo qͦd
mala sunt. s differunt q̃m quȩ a
carne sunt. frequentiꝰ surgunt ꝓpt̃
necessitatẽ. quȩ uͦa diabolosunt.
sepiꝰ oriunt᷑ pret̃ rationẽ. Quod
eñi a diabolo suggerit᷑. sicut alienũ
ẽ ab homine. ita frequent alienũ
ẽ ab humana ratione. Ut uerbi
gr̃a. Nupsatiatus famẽ patiat᷑. pau¬
loante mebriatꝰ. siti estuet post lon¬
gam dormitionẽ consurgens. som¬
no p̃grauet᷑. In hoc gͦ oꝑa diaboli
discernunt᷑. qm̃ extranea sunt ab
homine ꝙ aliena ab humana rati¬

Expanded text:
la, a prima sua origine judicantur. la, a prima sua origine judicantur. Quae autem dubia sunt in origine, probantur a fine. Exitus enim manifestat quod a principio celabatur, et propterea qui motus suos a principio judicare non potest, finem investiget et consummationem. Quae enim dubia sunt vel incerta, bona sunt vel mala occulta. Et quae mala sunt, sicut dictum est, vel a diabolo, vel a carne sunt. Et sunt mala utraque, nec differunt in eo quod mala sunt, sed differunt, quoniam quae a carne sunt, frequentius surgunt propter necessitatem, quae vero a diabolo sunt, saepius oriuntur praeter rationem. Quod enim a diabolo suggeritur, sicut alienum est ab homine, ita frequenter alienum est ab humana ratione, ut, verbi gratia, nuper satiatus famem patiatur, paulo ante inebriatus siti aestuet, post longam dormitionem consurgens somno pergravetur. In hoc ergo opera diaboli discernuntur, quoniam extranea sunt ab homine, et aliena ab humana rati
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nec de p̃terido iuste accirsatur.
nec de p̃senti iniuste delectat᷑. Item
i morib meditatio consideratio¬
nẽ suam exercet. ut om̃s motus qͥ
oriuntur in corde dep̃hendat. un¬
de ueniant. & quo tendatit. Unde
ueniant scđm ori.ginẽ. quo
tendant scdm finẽ. Omĩs eñi
motus de aliquo ẽ I& ad aliqͥd.
Motus gͥ cordis ali qͦndo mami¬
festam habent originẽ. ali¬
qͣndo occulta. & quȩ manife¬
sta c̃. aliqnmanifeste bonaẽ.
aliq̃n manifeste mala. Quȩ mani¬
feste bona ẽ. a dõ est. quȩ autẽ mani¬
feste mala ẽ: siue adiabolo ẽ. siue
a carne. Isti eñi tres auctores sunt
om̃ium suggestionũ. & om̃s as¬
pirationes. quȩ ininsibilit̾ cordi
adueniunt. ab istis ꝓcedunt. Item
quȩ occulta sunt aliqñdo bona sun
& occulta. aliq̃n mala & dubia. & q̃
bona sunt. a dõ sunt. quȩ autẽ ma¬
la sunt. uł adiabolo. uł a carne suis.
Quȩ gͥ manifesta sunt siue bona mͤa¬

Expanded text:
quae nec de praeterito juste accusatur, quae nec de praeterito juste accusatur, nec de praesenti injuste delectatur. Item in moribus meditatio considerationem suam exercet, ut omnes motus qui oriuntur in corde deprehendat, unde veniant et quo tendant. Unde veniant secundum originem, quo tendant secundum finem. Omnis enim motus de aliquo est, et ad aliquid. Motus igitur cordis aliquando manifestam habent originem, aliquando occultam, et quae manifesta est aliquando manifeste bona est, aliquando manifeste mala. Quae manifeste bona est a Deo est; quae autem manifeste mala, sive a diabolo est, sive a carne. Isti enim tres auctores sunt omnium suggestionum, et omnes aspirationes, quae invisibiliter cordi adveniunt, ab istis procedunt. Item quae occulta sunt, aliquando bona sunt et occulta, aliquando mala, et dubia. Et quae bona sunt, a Deo sunt; quae autem mala sunt, vel a diabolo, vel a carne sunt. Quae igitur manifesta sunt, sive bona sive ma
Abbreviated transcription (Latin):
suo adueniune. Tempore emm
ñ suo etiã bona cogitare sine uicio ñ
ẽ. ut in lectione de oratione. & in
oratione de lectione. In oꝑib con¬
siderandũ ẽ. pͥmũ ut bona inten¬
tione fiant. Bona intentio ẽquȩ
simplex ẽ & recta. Simplex. sine¬
malicia. Recta. sine ignorantia.
Quȩ eñi sine malicia est. ⁊el̃u ha
nẽ oportet ẽẽ & rectã ꝑ discretio¬
nẽ. & simplicẽ ꝑbenignitate. Se¬
cundo in oꝑib considerandũ est.
ut ex recta intentione inchoata
cũ ꝑseueranti feruore ad finẽ ꝑ¬
ducant᷑. ut nec ꝑseuerantia torpe¬
at. nec amor cepescat. Item mell¬
tatio in morib dupplici considera¬
tione discurrit intus & foris. Foris
an fam̃a: intus ad conscientiam.
foris quid expediat. & quid dece¬
it. Deceat ad exemplum. expedi¬
at ad meritũ. Nobis ad meritum.
ꝑximis ad exemplum. Intus ad
conscientiam. ut sit munda con¬
scientia. nec accusationẽ patiatur.
mali. Munda autẽ conscientia ẽ.

Expanded text:
suo adveniunt. Tempore enim suo adveniunt. Tempore enim non suo etiam bona cogitare sine vitio non est, ut in lectione de oratione, et in oratione de lectione. In operibus considerandum est primum, ut bona intentione fiat. Bona intentio est, quae simplex ee ignorantia. Quae enim sine malitia est, zelum habnem oportet esse et rectam per discretionem, et simplicem per benignitatem. Secundo in operibus considerandum est, ut ex recta intentione inchoata cum perseveranti fervore ad finem perducantur, ut nec perseverantia torpeat, nec amor tepescat. Item meditatio in moribus duplici consideratione discurrit, intus et foris. Foris ad famam, intus ad conscientiam. Foris quid deceat, et quid expediat: deceat ad exemplum, expediat ad meritum: nobis ad meritum, proximis ad exemplum. Intus ad conscientiam, ut sit munda conscientia, nec accusationem patiatur, mali. Munda autem conscientia est,