comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsa re tanꝗͣ dittuis dicenda
laborandũ ẽ sed forte decõmen¬
danda ut incorde figatur. Quod
si facienum uidebitur. ita mo¬
deste faciendũ ẽ: ne ꝑueniatur
cendo eloquentia. qua fit dieen¬
do non ut libeat quod horrebat.
aut ut fiat quod pigebat. sed
ut appareat quod latebait. Ca
tamen si fiat in suauiter. ad pau¬
cos quidem studiosissimos suus
ꝑuenit fructus qui ea quȩ dis¬
cenda sunt quam ius ab iecte
in culteq dicantur scire desi-¬
derant. Quod cũ ad epti fuerint
ipsa delectabiliter uilitate pas¬
cuntur. Bonorꝵꝙ ingeniors
insignis ẽ in doles. in uerbis ue¬
rum amare
non uer¬
ba. Quid enĩ ꝓdest clauis au¬
rea. si aꝑire quod uolumus ñ pot̾.
Aut quid obest lignea si hoc pot̾.
quando nichil querimus nisi pa¬
tere quod clausum ẽ.u S̾ ed qm̃
inter se habent ñ nillam simili¬
tudinem uescentes atq discente̾
ꝓpt̃ fastidia plurimoꝵ ipsa sini
quibus uiui non potest alimenta

Expanded text:
de ipsa re tanquam diutius docenda de ipsa re tanquam diutius docenda laborandum est, sed forte de commendanda ut in corde figatur: quod si faciendum videbitur, ita modeste faciendum est, ne perveniatur cendo eloquentia, qua fit dicendo, non ut libeat quod horrebat, aut ut fiat quod pigebat, sed ut appareat quod latebat. Quod tamen si fiat insuaviter, ad paucos quidem studiosissimos suus pervenit fructus, qui ea quae discenda sunt, quamvis abjecte inculteque dicantur, scire desiderant. Quod cum adepti fuerint, ipsa delectabiliter veritate pascuntur: bonorumque ingeniorum insignis est indoles, in verbis verum amare, non verba. Quid enim prodest clavis aurea, si aperire quod volumus non potest? Aut quid obest lignea, si hoc potest? quando nihil quaerimus nisi patere quod clausum est. Sed quoniam inter se habent nonnullam similitudinem vescentes atque discentes, propter fastidia plurimorum, etiam ipsa sine quibus vivi non potest, alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
dus. aut in alia transeundũẽ.
Sicut enim gratus ẽ qui cognos¬
cenda enubilat. sic onerosus
qui cognita inculcat. eis dum¬
taxat quors tota ex pec tatio
indissoluenda eoꝵ quȩ pandun¬
tur difficultate pendebat. Nã
delectandi grã etiam notadi¬
cuntur. ubi non ipsa sed modus
quo dicuntur adtenditur. Quod
si et ipse iannotus ẽ atq aiudito¬
ribus placet. pene nichil inter¬
est utrum is qui dicit dictor.
anlortor sit. Solent enĩ eteaquę
con mode scripta sunt non soluni
abhis quibus primitus in notesẽt.
quib iam nota sunt neq ad huce
illa dememoria deleuit obluuo.
non sine iocunditate relegi. uel ab
utrisq libent̃ audiri. Que aut̃
quisq iam oblitus ẽ: cũ cõmonet᷑
docetur. Sed de modo delectandi
nẽ non ago. De modo quo docendi
sunt qui discere desiderant loquor.
Isẽ aut̃ optimus. quo fit ut qui
audit uerum audiat. et quod au¬
dit intellegat. Adquem finem
cũ uentũ fuerit. nichil tẽ rmpliꝰ

Expanded text:
dus, aut in alia transeundum est. dus, aut in alia transeundum est. Sicut enim gratus est qui cognoscenda enubilat; sic onerosus est qui cognita inculcat, eis duntaxat quorum tota exspectatio in dissolvenda eorum, quae panduntur, difficultate pendebat. Nam delectandi gratia etiam nota dicuntur; ubi non ipsa, sed modus quo dicuntur attenditur. Quod si et ipse jam notus est, atque auditoribus placet, pene nihil interest utrum is qui dicit, dictor vel lector sit. Solent enim et ea quae commode scripta sunt, non solum ab iis quibus primitus innotescunt, quibus jam nota sunt, neque adhuc illa de memoria delevit oblivio, non sine jucunditate relegi, vel ab utrisque libenter audiri. Quae autem quisque jam oblitus est, cum commonetur, docetur. Sed de modo delectandi nunc non ago; de modo quo docendi sunt qui discere desiderant, loquor. Is autem est optimus, quo fit ut qui audit, verum audiat, et quod audit intelligat. Ad quem finem cum ventum fuerit, nihil tunc amplius
Abbreviated transcription (Latin):
siuequia inp̃senti ñ occurrũt.
utatur etiã uerb̃ in inus inte¬
gris. dum tamen res ipsado¬
ceatur. atq discatur integre.
Et hoc quidem ñ soliun in
conlocintionib siue fiant cũ
aliquo uno siue cdmpliribus.
uerum etiam & multo magis inpo¬
płis quando sermo ꝓmitur ut intel¬
legatur in standũ ẽ : quia in conlo¬
cutionib ẽ cuiꝙ interrogandi
potestas. ubi aut̃ om̃s tacent ut
audiatur unus et intenta oram¬
eum conuertunt. ibi ut requirat
iciant᷑ quisq quod ñ in tellexerit nec
moris ẽ nec decoris. ac ꝑ hoc deb
maxime tacenti sub uenire cura
dicentis. Solet aut̃ motu suo
significare utrum intellęxerit
cognoscendi auida multitudo.
Quod donec significet. uersan¬
dũ ẽ qd̃ agitur multimoda ua-¬
rietate dicendi. quod inpotesta¬
te ñ habent qui p̃ꝑrita et ad
uerbũ memorit̃ retenta ꝓnun¬
tiant. Al ox aut̃ ut intellectum
ẽẽ constiterit. Aut sermo finian¬

Expanded text:
sive quia in praesentia non occurrunt, sive quia in praesentia non occurrunt, utetur etiam verbigris, dum tamen res ipsa doceatur atque discatur integre. Et hoc quidem non solum in collocutionibus, sive fiant cum aliquo uno, sive cum pluribus, verum etiam multo magis in populis quando sermo promitur, ut intelligamur instandum est. Quia in collocutionibus est cuique interrogandi potestas; ubi autem omnes tacent ut audiatur unus, et in eum intenta ora convertunt, ibi ut requirat unusquisque quae non intellexerit, nec moris est nec decoris; ac per hoc debet maxime tacenti subvenire cura dicentis. Solet autem motu suo significare utrum intecognoscendi avida multitudo: quod donec significet, versandum est quod agitur, multimoda varietate dicendi; quod in potestate non habent, qui praeparata et ad verbum memoriter retenta pronuntiant. Mox autem ut intellectum esse constiterit, aut sermo finien
Abbreviated transcription (Latin):
ut uerbum. quod. nisi obscurã
sit uł ambiguũ. latinum eẽ
non potest. uulgi aut̃ moresie
dicitur ut amhiguitas obscuritas¬
que uitetur. non sic dicatur ut
adoctis sed potiuis ut ab indoctis
dici solet. Si enĩ ñ piguit dice¬
re interpretes nrõs. ñ congrega¬
bo conuenticula eoꝵ desangui¬
nibus. qm̃ senserunt ad rem
ꝑtinere ut eo loco pluralitennciant᷑
hoc nomen quod in latina lingͣ
imꝑitis loquentem. ossum potiꝰ
quam osdicere. ne ista fyllaba
ñ abeo quod sunt ossa sed̃ abeo
quod sunt ora intellegatur: ubi
afrȩ aures decorreptione uoca¬
lium uł ꝓductione ñ uidicant:
Quid enĩ ꝓdest locutionis in¬
tegritas. quã ñ sequitur intel¬
lectus audientis. cum loquen¬
di omĩno nullasit causa. siqͦo
loquimur ñ intellegunt ꝓpt̃qͦs
un intellegant loquimur.a
Qui ergo docet. uitabit omĩa
uerba quȩ ñ docent. Et si peis
potest dicere. id magis eligat.
Siaut̃ ñ potest. siue quia ñ st̃:

Expanded text:
ut verbum quod nisi obscurum ut verbum quod nisi obscurum sit vel ambiguum, latinum esse non potest, vulgi autem more sic dicitur ut ambiguitas obscuritasque vitetur, non sic dicatur ut a doctis, sed potius ut ab indoctis dici solet. Si enim non piguit dicere interpretes nostros, Non congregabo conventicula eorum de sanguinibus , quoniam senserunt ad rem pertinere, ut eo loco pluraliter enuntiaretur hoc nomen, quod in latina linguaimperitis loquentem, ossum potius quam os dicere, ne ista syllaba non ab eo quod sunt ossa, sed ab eo quod sunt ora intelligatur, ubi Afrae aures de correptione vocalium vel productione non judicant? Quid enim prodest locutionis integritas, quam non sequitur intellectus audientis, cum loquendi omnino nulla sit causa, si quod loquimur non intelligunt, propter quos ut intelligant loquimur? Qui ergo docet, vitabit omnia verba quae non docent; et si pro eur, potest dicere, id magis eliget: si autem non potest, sive quia non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
audientiam uel raro si aliqͥd
urget. uł ñꝗͣ omĩno mitten¬
da sunt. Inlibris aut̃ qui tta sen¬
buntur ut ipsi sibi quodãmͦ leco¬
rem teneant cũ intelliguntur.
cum eiut̃ ñ intelliguntur
molesti non sut nolentibus le¬
gere. et in aliquore conlocutio¬
nibus: ñ ẽ hoc officium dese
ipsi iam ꝑcepimus. cum quante¬
cumq labore disputacionis ad
alioꝵ intelligentiam ꝑ ducam.
sitenet auditorem uel locutore
discendi cupiditas. nec mentis
capacitas desit : que quoᷤm õdo
intimata possit accipere: non
curante illo qui docet quanti
eloquentia doceat: sed quanta
ligens appetitus aliquando
negligit uerbacultiora:
nec curat quid bene sonet.
sed quid bene indicet atq in¬
tulet. quod ostendere inten¬
dit. Wnde ait quidam cũ
detali genere elocutionis age¬
ret : ẽẽ inea quandam diligen
sic detrahit ornatũ: ut sordes
non contra hat. Quam uis in
bonis dodoc toribus tanta do¬
cendi cura sit. uł eẽ debeat.

Expanded text:
audientiam, vel raro, si aliquid audientiam, vel raro, si aliquid urget, vel nunquam omnino mittenda sunt. In libris autem, qui ita scribuntur ut ipsi sibi quodammodo lectorem teneant cum intelliguntur, cum autem non intelliguntur molesti non sint molentibus legere, et in aliquorum collocutionibus, non est hoc officium deseripsi jam percepimus, cum quantocumque labore disputationis ad aliorum intelligentiam perducamus, si tenet auditorem vel collocutorem discendi cupiditas, nec mentis capacitas desit, quae quoquo modo intimata possit accipere; non curante illo qui docet, quanta eloquentia doceat, sed quanta ligens appetitus aliquando negligit verba cultiora, nec curat quid bene sonet, sed quid bene indicet atque intimet quod ostendere intendit. Unde ait quidam, cum de tali genere locutionis ageret, esse in ea quamdam diligentsic detrahit ornatum, ut sordes non contrahat. Quamvis in bonis doctoribus tanta docendi cura sit, vel esse debeat,
Abbreviated transcription (Latin):
uolentium: ad telandos quoꝙ
siue ut ad pietatem conuertant᷑
siue ut a misteriis secludant᷑
emimos impioꝵ. utili ac salu¬
bri obscuritate dixerunt. Sic
quippe illi locuti sunt : ut poste¬
riores qui eos recte incellige
rent et exponerent. alteram
grãm. disparem quidem. uerũ¬
tamen subsequentem indĩ ȩccłia cõ
reppirent. Non gͦ expositores
eoꝵ ita loqui debent. tamqͣm
se et ipsi exponendo simili aue¬
toritate ꝓponant: sed in omĩb
sermonibus suis primitus ac
marime ut intellegantur e¬
laborent. eaquantũ possunt
ꝑ spicuitate dicendi ut
multum tardussit qui non
intellegit : aut in rerum qͣs
ex plicare atq ostende uolumꝰ.
difficultate hac subtilitate ñ
innrã sit locutione causa
quia minus tardiis ue quod
dicuntis possit in tellegi. Sunt t
quȩdam q̃ uisitaaut non intel¬
liguntur aut iux intellegunt᷑.
quantolibet & quantũ libet. qͣm¬
uuis planissime dicentis uer¬
sentur eloquio : quȩ in popłi

Expanded text:
volentium, celandos quoque, volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posterrent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, verumtamen subsequentem in Dei Ecclesia reperirent. Non ergo expositores eorum ita loqui debent, tanquam seipsos exponendos simili auctoritate proponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligit, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quae dicimus possint intelligi. Sunt enim quaedam, quae aut non intelliguntur, aut vix intelliguntur, quantolibet et quantumlibet, quamvis planissime, dicentis versentur eloquio; quae in populi
Abbreviated transcription (Latin):
accendit. Neque enĩ hȩc hum¬
ana industria composita sed
diuina m̃te sunt fusa: et sapien¬
ter et eloquenter. ñ intenta in
eloquentiã sapientia: sed asa¬
pientia non recedente eloquen¬
tia. Si enim sicut quidam di¬
sertissimi atq acutissimi uidẽ
ac dicere potuerunt. eaꝗͣ oratoria
uarentur. et notarentur. et in
hanc doctrinam redigerent᷑
nisi prius in oratoru i inue¬
nirentur in genuis: quid mi¬
rum si et inistis in uenruntur
quos ille misit qui fecit inge¬
nia.u Qua ꝓpt̃ et eloquen¬
tes quidem non solum sapien-¬
tes canonicos nrõs aueto¬
res doctoresq fateamur. tali
eloquentia qualis ꝑ sonis euis¬
cũ delitteris eoꝵ quȩ sine diffi-¬
cultate in telleguntur non n¬
ulla sumimus el ocutionis
exempla. nequaquam puta¬
re debemus imitandos nobis
eos ẽẽ in hisꝙ ad exercendas
et elimandas quodaimimͦ mentes
legentiĩ. et ad rumpenda fastidia
acłꝙ ad acuenda studia discere

Expanded text:
accendit. Neque enim haec humaccendit. Neque enim haec humana industria composita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter, non intenta in eloquentiam sapientia sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut varentur et notarentur, et in hanc doctrinam redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis: quid mirum, si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quapropter et eloquentes quidem, non solum sapientes canonicos nostros authores doctoresque fateamur, tali eloquentia usos, qualis personis eiusetsi de litteris eorum, quae sine difficultate intelliguntur nonnulla sumimus elocutionis exempla; nequaquam tamen putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere
Abbreviated transcription (Latin):
siue continuatim dicatur ut
unum sit menbrum siue de¬
centius suspendatur. et nichil
patiebantur: & post hanc distin¬
ctionem inferatur. suꝑ contri¬
cionem iosepħ. aatq sit birn¬
bris cirouitus : miro decore.
non dictũ ẽ nichil patie. siqͦd¬
bantur suꝑ contricionem
fr̃is. sed positus ẽ ꝓfrẽ ioseph.
ut qui cũq fr̃. ꝓprio significa¬
retur eius nomine cuiꝰ ex fr̾ib
fama preclara ẽ. uł in i mał
quȩ pendit. uel in bonis quȩ
rependit. Iste gͦ tropus ubi
ioseph quẽ cumq frem facit
intelligi: nescio utrum illa
quã didicimus. & documus
arte tradatur. Quã sit tam̃.
pulcher et quem ad modum
afficiat legentes. atq intel¬
lygentes. non opus est cuiꝗͣ
dicrsi ipse ñ sentit. Et plura qui¬
dem quȩ ꝑtineant ad precepta
eloquentiȩ in hoc ipso loco quem
ꝓ exemplo posuimus. possunt reꝑ¬
periri. Sed bonum auditorem
ñ tam si diligent̾ discutiatur
instruit : quã si ardent̃ ꝓ ñtiet᷑

Expanded text:
sive continuatim dicatur ut sive continuatim dicatur ut unum sit membrum, sive decentius suspepatiebantur, et post hanc distinctionem inferatur Super contritione Ioseph, atque sit bimembris circumitus: miro decore non dictum est, Nihil patiebantur super contritione fratris; sed positus est pro fratre Ioseph, ut quicunque frater proprio significaretur eius nomine, cuivis ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe Tropus, ubi Ioseph quemcunque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et docuimus arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit: et plura quidem quae pertinent ad praecepta eloquentiae, in hoc ipso loco, quem pro exemplo posuimus, possunt reperiri. Sed bonum auditorem non tam si diligenter discutiatur instruit, quam si ardenter pronuncietur
Abbreviated transcription (Latin):
bimenbres circuitus decentissi¬
me faciat: unũ quo calamitas
ĩminens. alterum quo lectus
impurus : terciũ quo ꝑdiga m̃¬
sa monstratur. De inde luxuri¬
osam remordet aurium uolup¬
tatem. Nbi cũ dxisset qui cani¬
tis ad uocem psalterii : qm̃ pot̾
exerceri sapienter a sapientib
musica. mirabili decore dicendi
in uectionis impetu relgrato.
et non ad illos sed de illis iamlo¬
quens : ut nos musicam sapi¬
entis a musica luxurianti sdis¬
tinguere cõmoneret. ñ ait qui
cantici: s cũ ad illos dixisset illud
quod luxiosi audire deberent qdui
canitis aduocem psalteri i. imꝑtti¬
am quoq eoꝵ aliis quodam mͦ
in dicauit : ad uingens. sionit
dauid putauerunt se habere
uasa oantici. bibentes infialis
tunum. & optimo unguento
delibuti. Tria hȩc melius ꝓñti¬
antur. si suspensis duobus priori¬
bus menbris. circuitus terciosi¬
natur. Iam tiero quod hisom¬
nibus adicitur. & nichil patie¬
bantur suꝑ contricione ioseph:

Expanded text:
bimembres circuitus decentissibimembres circuitus decentissime faciat: unum, quo calamitas imminens: alterum, quo lectus impurus: tertium quo prodiga mensa monstretur. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem, ubi cum dixisset, Qui canitis ad vocem Psalterii, quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus Musica, mirabili decore dicendi invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis iam loquens: ut nos Musicam sapientis a Musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait, Qui cantici: sed cum illud ad illos dixisset, quod luxuriosi audire deberent, Qui canitis ad vocem Psalterii: imperitiam quoque eorum aliis quodammodo indicavit, adiungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria haec melius pronuntiantur, si suspensis duobus prioribus membris circuitus, tertio finiantur. 20. Jam vero quod his omnibus adjicitur, Et nihil patiebantur super contritione Joseph,
Abbreviated transcription (Latin):
apꝑ pinquatis solio iniquitatis.
qui dormitis in lectis eburneis.
qui lasciuitis instratis ur̃is. qui
comeditis agnum de grege: qui
uitulos de medio armenti. Qͦd
si ita diceretur : eẽt quidem et
hoc pulchrum. ut ab uno ꝓno¬
mine repetito omĩa sex men¬
bra decurrerent: et ꝑ nunti¬
antis uoce singula fuurent᷑.
Sed̃ pulchrius factũ ẽ ut ei¬
dem ꝑ nomini eeñt bina sub¬
nera : duȩ tres sententias expli¬
carent. Unam ad captiuitatis
ꝓnuntiationem : qui separati
estis indiem malum. et apꝓ¬
pinquatis solio miquitatis.:
Aiteram ad libidinem: qui dor¬
mitis in lectis eburneis. et las¬
ciuitis instratis urĩs: ad uora¬
citatem uero terciã ꝑtinentẽ.
qui comeditis agnũ de grege.
et intulos demedio armenti:
ut in potestate sit ꝑnuntiantiᷤ.
utrũ singula finiat et menbra
sint sex an primum et terciũ
et quimum uoce suspendat. et
scđm primo. quartũ tercio. sex¬
tum quinto coneciendo. tres

Expanded text:
appropinquatis solio iniquitatis, appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascivitis in stratis vestris, qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Quod si ita diceretur, esset quidem et hoc pulcrum, ut ab uno pronomine repetito, omnia sex membra decurrerent, et pronunciantis voce singula finirentur: sed pulchrius factum est, ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent. Unam ad captivitatis praenunciationem. Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Alteram ad libidinem, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris. Ad voracitatem vero tertium pertinentem, Qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronunciantis, utrum singula finiat, ut membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres
Abbreviated transcription (Latin):
utiq idola colebrintur: tran¬
site inquit incbalanne etui¬
dete. et ite in de inemacht
magnam. et descendite ingeth
palestinor. et ad opti ma quȩꝙ¬
regna eors: si latior terminꝰ¬
eoꝵ termino urõ ẽ. Simul etiã
cũ ista dicuntur. locoꝵ nomini¬
bus tamquã luminibus ornat᷑
eloquium: quȩ sunt. syon. sa¬
maria. calanne. emath mag¬
na. et geth palestinoꝵ. Deinde
uerba quȩ his aduinguntur
locis: decentissime uariantur.
Opulenti estis: confiditis: tran¬
site. ite. descendite. Consequen¬
ter denuntiatur futura sub imiqͦ
rege ꝓ pinquare captiuitas: cum
ad uingitur. Qui separati estis
indiem mellum: et apꝓpinqua¬
tiꝰsolio inquitatis. Tũ subici¬
untur merita lururiȩ. Q dor¬
mutis in lectis eburneis : et lasci¬
uitis instratis urĩs. Qui come¬
ditis agnũ degrege : et uituloᷤ
demedio armenti. Ista sex men¬
bra : tres buenbres circuitus
reddiderunt. Non enĩait qui
seꝑati estis indiem malum. qui

Expanded text:
utique idola colebantur: Tranutique idola colebantur: Transite, inquit, in Calamne, et videte, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optiregna horum, si latior termineorum termino vestro est. Simul etiam cum ista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verba quae his adjunguntur locis, decentissime variantur: Opulenti estis, confiditis, transite, ite, descendite. 18. Consequenter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc subjiciuntur merita luxuriae, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum da grde medio armenti. Ista sex membra tres bimembres circumitus reddiderunt. Non enim ait: Qui separati estis in diem malum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tis solio iniquitatis. Qui dor¬
mitis in lec tis ebuirneis: et las¬
ciuitis instratis urĩs. Iui come¬
ditis agnum degrege. et uitu¬
los de medio armentiꝰ. qui cani¬
tis aduocem psalterii : sicut da¬
uid putauerunt se habere ua-¬
sa cantici. bibentes in fialis ui¬
num. et optimo unguento deli
buti: et nichil patiebantur suꝑ
contricione ioseph. Numquid
ineruditos et elocutionis igna¬
ros. uelut̾ docti disertiq contẽp¬
nunt. si aliquid eis tale uel in
tales dicendum fuisset aliter
se uoluissent dicere qui tam̃
eor insanire noluissent.
Quid enim ẽ quod isto eloquio
aures sobriȩ plus desiderent.
Primoł ipsa in ueotio quasi
sopitis sensibus ut eiuigilarent.
quo fremitu illisa ẽ. Ue uob
qui opulenti estis in syon. etc̃si¬
dits in monte samariȩ. opti¬
mates. capita popłoꝵ: ingre¬
dientes pompatice domũ isrł.
Deinde ut beneficiis dĩ qui
eis ampla spacia regni dedit
ostendat ingratos: qm̃ confide¬
bant in monte samarię ubi

Expanded text:
iniquitatis. Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti. Qui canitis ad vocem psalterii: sicut David, putaverunt se habere vasa cantici. Bibentes in phialis vinum et optimo unguentbuti, et nihil patiebantur super contritionem Ioseph. Nunquid tanquam ineruditos et elocutionis ignaros, veluti docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? Quid enim est, quid isto eloquio aures sobriae plus desiderent? prima ipsa invectio, quasi sopitis sensibus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae vobis qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, optimates, capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel. Deinde ut beneficiis Dei, qui eis ampla spacia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samaria, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dum magis ammoneretur lecto¬
ris intentio: undes obscuriora non¬
nulla quia magis tropica sunt
eoꝵs: sed sicut ex hebreo uilatinũ
eloquium presbitero usRonioro
utriusq lingueꝑito inter pretan¬
te translata sunt. Cũ iguurar¬
gueret impios. suꝑbos. luxurio¬
sos. et fr̃ne idõ neglegentissimos
caritatis. rusticus. uł exrustico
iste ꝑpħa: exclamauit dicens.
De qui opulenti estis in syon.
& confiditis in monte samariȩ
optimates. capita popłoꝵ: ing̃¬
dientes ponpatice domum isrł.
Transite inchalanne et uidete:
et ite inde in emath magnam.
et descendite ingerh palestinoꝵ.
et ad optima quęꝙ regna hoꝵ:
si latior terminus eoꝵ termi¬

Expanded text:
dum magis admoneretur lectodum magis admoneretur lectoris intentio; unde etiam obscuriora nonnulla, quia magis tropica, sunt eorum: sed sicut ex hebraeo in latinum eloquium, presbytero Hieronymo utriusque linguae perito interpretante, translata sunt. 16. Cum igitur argueret impios, superbos, luxuriosos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in montem Samariae: optimates capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel. Transite in Chalanne, et videte, et ite inde in Emath magnam: et descendite in Geth Palaestinorum: et ad optima quaeque regna horum; si latior terminus eorum termi
Abbreviated transcription (Latin):
gentium ñ ualeret. Certe siqͥd
eus ꝑferimus ad exemplum elo¬
quentiȩ : ex illis epłis utiq ꝓferi¬
mus quas etiam ips obtrectato¬
res eius qui sermonẽ p̃sentis con¬
tẽptibilem putari uolebat:
graues et fortes eẽ confessi sunt.
Dicendum gͦ michi aliquid ẽẽ ui¬
deo et de eloquentia ꝓpħarum.
ubi ꝑ tropologiam multa obte¬
guntur. Quȩ quanto magis tͣns¬
latis uerb̃ uidentur oꝑiri: tan¬
to magis cũ fuerint aꝑta dul¬
cescunt. Sed hoc loco tale aliqͥd
cõmemorare debeo. ubi quȩ dic¬
tasunt non cogar exponere. s
commendem tantum quomodo
dicta sint : et ex illius propħȩ libro
potissimum hocfaciam.qui se pa¬
storem uel armentarium fuisse
dicit: atq inde diuinitus abla¬
tum. atq missum ut dĩ popło ꝑ¬
pħaret. Non aut̃ sodm septua¬
ginta interpretes qui etiam ipsi
diuino spũ interpretati obhoc
aliter uidentur non nulla dixis¬
se ut adsꝑitalem sensum ꝑscrutan¬

Expanded text:
Gentium non valeret. Certe si quid Gentium non valeret. Certe si quid ejus proferimus ad exemplum eloquentiae, ex illis Epistolis utique proferimus, quas etiam ipsi obtrectatores ejus, qui sermonem praesentis contemptibilem putari volebant, graves et fortes esse confessi sunt . Dicendum ergo mihi aliquid esse video et de eloquentia Prophetarum, ubi per tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri, tanto magis cum fuerint aperta dulcescunt. Sed hoc loco tale aliquid commemorare debeo, ubi quae dicta sunt non cogar exponere, sed commendem tantum quomodo dicta sint. Et ex illius prophetae libro potissimum hoc faciam, qui se pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum atque missum, ut Dei populo prophetaret . Non autem secundum Septuaginta interpretes, qui etiam ipsi divino Spiritu interpretati, ob hoc aliter videntur nonnulla dixisse, ut ad spiritualem sensum scrutan
Abbreviated transcription (Latin):
inhis saltem quȩ de apłi eloqͥo
cõmemoraui ostende uoluissẽ:
nonne falius graues homunzes
me nimium. quam quisꝗͣ stu¬
diosoꝵ sibi sufficientem puta¬
ret. Hȩc omĩa quando a
magi stris docentur ꝓmagno ha¬
bentur. magno em̾untur. mag¬
na iac tacione uenduntur: Q
iactationem etiã ego redolere ue¬
reor. dum ista sic dissero. Sed
maledictis hominib responden¬
dum fuit. qui nros auctores con¬
tempnendos putant: ñ quia non
habent. sed quia non ostentant.
quã nimis isti diligunt eloquen¬
tiam. Sed forte quis putat tam¬
quã eloquentem nr̃m elegisse
me apłm paulum. Uidetur em̃
ubi ait. et si imꝑitus sermone.
sed non suientia. quasi conceden¬
do obtrectatoribus sic locutus:
ñ tamꝗͣ id uerum agnosceret
confitendo. Si aut̃ dxisset imꝑi¬
tus quidem sermone sed ñ scien¬
tia: nullo modo aliud posset in¬
tellegi. Scientiam plane ñ cunc¬
tatus ẽ ꝓfiteri: sine qua eẽ doccor

Expanded text:
in iis saltem quae de Apostoli eloquio in iis saltem quae de Apostoli eloquio commemoravi, ostendere voluissem? nonne facilius graves homines me nimium, quam quisquam studiosorum sibi sufficientem putarent? Haec omnia quando a magistris docentur, pro magno habentur, magno emuntur pretio, magna jactatione venduntur. Quam jactationem etiam ego redolere vereor, dum ista sic dissero. Sed male doctis hominibus respondendum fuit, qui nostros auctores contemnendos putant, non quia non habent, sed quia non ostentant, quam nimis isti diligunt, eloquentiam. 15. Sed forte quis putat, tanquam eloquentem nostrum elegisse me apostolum Paulum. Videtur enim ubi ait, Etsi imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, confitendo. Si autem dixisset, Imperitus quidem sermone, sed non scientia, nullo modo aliud posset intelligi. Scientiam plane non cunctatus est profiteri, sine qua esse doctor
Abbreviated transcription (Latin):
in labore et erumna: inuigiliis
sepuis: in fame et siti. in ieuinus
sepius: in frigore et miditate.
Post hȩc inter ponit trimenbrẽ
circuitum. Pret̾̃ illaquę extrinse¬
cussunt : incursus in me cotidianꝰ.
sollicitudo oim̃um eccłiarum. Et
huic duo menbra ꝑcontatione
sub iungit. Quis infirmatur.
et ego ñ in firmor. Quiscandali¬
⁊atur. et ego non uror. a P ostre¬
mo totus iste quasi anhelans loc.
bimenbri circuitu terminatur.
Si głari oportet. in hisquȩ in¬
sir mitatis ineȩ sunt gł abor. Is̃
uero post hunc impletum int̃¬
posita narratiuncula quodam¬
modo reqiuescit. et requiescere
auditorem facit: quid decoris et
delectationis habeat : satis dici
ũ potest. Sequitur eñ dicens.
De et pat̾ dñi iħu scit qui est
or. Vcde inde quomodo ꝑielita¬
tus fuerit & quomodo euaserit:
breuissime narrat. Longumẽ
cetera psequi: uel in aliis scã
scripturarum locis ista mon¬
strare. Quid si etiam figuras lo¬
cutionis quȩ illa arte tradunt᷑.

Expanded text:
ore et aerumna, in vigiliis saepius, in fame et siti, in jejuniis saepius, in frigore et nuditate. Post haec interponit trimembrem circuitum, Praeter illa quae extrinsecus sunt, incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Et huic duo membra percontatione subjungit, Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Postremo totus iste quasi anhelans locus, bimembri circuitu terminatur, Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt gloriabor. Quod vero post hunc impetum interposita narratiuncula quodammodo requiescit, et requiescere facit auditorem, quid decoris, quid delectationis habeat, satis dici non potest. Sequitur enim dicens: Deus et Pater Domini nostri Jesu or. Ac deinde quomodo periclitatus fuerit, et quomodo evaserit, brevissime narrat. Longum est caetera persequi, vel in aliis sanctarum Scripturarum locis ista monstrare. Quid si etiam figuras locutionis, quae illa arte traduntur
Abbreviated transcription (Latin):
spes aut̃ non confundit: scđm
qm̃ caritas dĩ diffus aest incor¬
dibus nr̃is : tercium. ꝑ spm̃¬
scm̃ quidatus ẽ nobis. At hȩc
atq huiꝰ modi in elocutionis
arte traduntur. Sicut gͦ apłm¬
precepta eloquentię secutum fu¬
isse ñ dicimus : ita quod eius sa¬
pientiam secuta sit eloquentia
non negamus. Scribens ad corin¬
thios in seda epła redarguit
quosdam qui erant ex uideis
pseudo apłiẽiq detrahebant.
et qm̃ seipsum p̃dicare cõpellit̾.
hanc sibi uelud insipientiam
tribuens quam sapienter dicit.
quamq eloquent̃. sed comessa¬
pientię. dux eloquentiȩ. ulã
sequens. istam precedens. et se¬
quentem ñ respuens.Lterũ
dico inquit. nequis me existi¬
met. insipientem eẽ. A lioqͥn
uelud insipientem suscipite
me: ut et ego medicum quid glori¬
er. Quod loquor ñ loquor scđ̾m
ihm̃. sed quasi instulticia in
hac sub stantia głȩ: qm̃ quidem
multi głantur scdm carnem. et

Expanded text:
spes autem non confundit; secundum, spes autem non confundit; secundum, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris; tertium, pm qui datus est nobis. At haec atque huiuscemodi in elocutionis arte traduntur. Sicut ergo Apopraecepta eloquentiae secutum fuisse non dicimus, ita quoque quod eius sapientiam secuta sit eloquentia, non negamus. Scribens ad Corinthios in secunda epistola redarguit quosdam, qui erant ex Iudaeis pseudoapostoli, eique detrahebant. Et quoniam seipsum praedicare compellitur, hanc velut sibi insipientiam tribuens, quam sapienter dicit, quamque eloquenter? Sed comes sapientiae, dux eloquentiae: illam sequens, istam praecedens, et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me existimet insipientem esse, alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Quod loquor non loquor secundum Deum, sed quasi in stulticia in hac substantia gloriae: quoniam quidem multi gloriantu
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datus ẽ nobis. a Hic
siquis ut ita dixerim imꝑite
ꝑitus artis eloquentię precep¬
ta apłm secutum fuisse conten¬
dat: nonne a apĩanis doctis in¬
doctisꝙ ridebitur. Et tam̃
agnoscitur hic figura. quȩ cli¬
max grecce. latine uero aqui¬
busdam ẽ appellata gradatio.
qm̃ scalam dicere noluerunt
cum uerba uel sensa conecte¬
rentur alterũ ex altero: sic̃
Hic ex tribulatione patientiã
ex patientia ꝓbationem: exꝑ
bratione spem̃ conęram uidemꝰ
Agnoscitur et aliud decus. qm̃
post aliqua. ꝓnuntiationis uoce
singula finita. quȩ nr̃i menbra
uocant sequitur ambitus si¬
tie circuitus quẽ ꝑiodon illi
appellant : cuius menbra sus¬
penduntur uoce dicentis. donec
ultimo finiantur. Nam eoꝵ
quȩ precedunt circuitum. m̃¬
brum illud ẽ primum: qm̃ tri¬
bulatio patientiam oꝑatur.
Sed̾m. patientia aut᷑ ꝓbatio¬
nem. Tercium : ꝓbatio uero
spem. Deinde subiungitur ipse
circuitus. qui tribus ꝑ agitur
merbris: quor primum est.

Expanded text:
m, qui datus est nobis ? Hic si quis, ut ita dixerim, imperite peritus, artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae κλίμαξ graece, latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connectuntur alterum ex altero; sicut hic, ex tribulatione patientiam, ex patientia probationem, ex probatione spem connexam videmus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri membra vocant, sequitur ambitus sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud est primum, quoniam tribulatio patientiam operatur; secundum, patientia autem probationem; tertium, probatio vero spem. Deinde subjungitur ipse circuitus, qui tribus peragitur membris, quorum primum est,
Abbreviated transcription (Latin):
In laboribus plurimũ: in carce¬
ribus abundantius: in plagis supͣ
modum: in mortib sepius. Dem¬
de inter ponit᷑ breuis circuitus.
qm̃ suspensa ꝓnuntiatione distin¬
guendum ẽ: auideis quinquies.
ut hoc sit unũ menbrum: cui
conectitur alterum. quadragin¬
ta una minus accepi. Inde re¬
ditur ad cesa: et ponuntur tria.
Teruirgis cesussum: semel lapi¬
datussum : ternaufragium feci
Sequitur menbrum. Nocte et
die. in ꝓfundum maris sui. Dein¬
de quatuor decim cesa decentissimo
impetu ꝑfluunt. Initineribus
sepe: ꝑiculis fluminum: ꝑ iculis la¬
tronum: ꝑiculis exgenere: ꝑicu¬
lis exgentibus : ꝑiculis in ciuitate:

Expanded text:
In laboribus plurimum, in carceIn laboribus plurimum, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius. Deinde interponitur brevis circuitus, quoniam suspensa pronuntiatione distinguendum est, A Judaeis quinquies, ut hoc sit unum membrum, cui connectitur alterum, quadraginta una minus accepi. Inde redditur ad caesa, et ponuntur tria, Ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci. Sequitur membrum: Nocte ac die in profundo maris fui. Deinde quatuordecim caesa decentissimo impetu profluunt, In itineribus saepe, periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis ex gentibus, periculis
Abbreviated transcription (Latin):
Quartus. duo hebet. Qm̃qui¬
dem multi głantur scđm car¬
nem. et ego głabor. E tquintꝰ
duo. Libenter enĩ sustinetis in¬
sipientes. cũ sitis sapientes. Et¬
iam sextus bimenbris ẽ. Tolera¬
tis enĩ : siquis uos in seruitutẽ
redigit. Sequuntur tria cesa.
Siquis deuorat: siquis accipit:
siquis extollitur. Deinde tria m̃¬
bra. Siquis in faciem uoscedit.
scđm ignobilitatem dico. quasi
nos infirmati si mus. Additur
trimenbris circiutus. In quos
aut̃ quis audet: in insipientia
dieo. nudes et ego. Hinc ran
singłis quib ꝙ cesis in terrogan¬
do positis. singła itidem cesa
responeͫ redduntur : tria tribus.
Hebrei sunt: et ego. Israhelitȩ
sunt : et ego. Semen abrabȩ sunt.: Rego.
Quarto aut̃ ceso simili in terto¬
gatione posito: non alterus cesi
sed menbri oppositione respon¬
dit. Al imistri aristi sunt : ut in¬
sipiens dico. suꝑ ego. Iam cesa qͣ¬
tuor sequentia: remota decentis¬
sime inter rogatione funduntur.

Expanded text:
Quartus duo habet, QuandoquiQuartus duo habet, Quandoquidem multi gloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. Et quintus habet duo, Libenter enim sustinetis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Etiam sextus bimembris est, Toleratis enim, si quis vos in servitutem redigit. Sequuntur tria caesa, Si quis devorat, si quis accipit, si quis extollitur. Deinde tria membra, Si quis in faciem vos caedit, secundum ignobilitatem dico, quasi nos infirmati simus. Additur trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo et ego. Hinc jam singulis quibusque caesis interrogando positis, singula itidem caesa responsione redduntur, tria tribus, Hebraei sunt? et ego. Israelitae sunt? et ego. Semen Abrahae sunt? et ego. Quarto autem caeso simili interrogatione posito, non alterius caesi, sed membri oppositione respondet, Ministri Christi sunt? insipiens dico super ego. Jam caesa quatuor sequentia, remota decentissime interrogatione funduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
et ego ñ in firmor. Qulscanda¬
litatur. et ego ñ uror. a Sigłari
oportet: in his quȩ infirmitatiᷤ
meȩ sunt głabor. Quanta sapi¬
entia ista sint dicta uigilantes
uident: quanto uero etiamedo¬
quentiȩ cucurrerint flumine.
et qui stertit. aduertit. Porio
aut̃ qui nouit. agnoscit quod
cant et menbra et circuitus
dequibus paulo ante disserui
cũ decentissima uarietate int̾¬
ponerentur : totam istam spe¬
ciem dictionis et quasi eius uultũ.
quo etiam indocti delectantur
mouenturꝙ. fecerunt. Namun¬
de cepiinus hc̃ locum in serere:
cir ciuitłssunt. Primus. minimꝰ:
hocẽ bimenbris. Al mnus enim
quã dõ menbra circuitus hab̾e
ñ possunt : plura uero possunt.
Ergo primus ille ⁊ lterum dico:
nequis me existimet insipientẽ
ẽe. Sequitur alius trimenbris.
Aloquin. uelut insipientem
suscipite me: ut et ego modicũ
quid głier. Terciuis qui sequitur.
menbra habet quatuor. Quodlo¬
quor. ñ loquor scđm dm̃ : sed qͣsi
instulticia. in hac substantia głȩ.

Expanded text:
firmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor . Quanta sapientia ista sint dicta vigilantes vident. Quanto vero etiam eloquentiae concurrerint flumine, et qui stertit advertit. 13. Porro autem qui novit, agnoscit quod cant, et membra, et circuitus, de quibus paulo ante disserui, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circuitus sunt: primus minimus, hoc est bimembris; minus enim quam duo membra circuitus habere non possunt, plura vero possunt: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipientem esse. Sequitur alius trimembris, Alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Tertius qui sequitur membra habet quatuor, Quod loquor, non loquor secundum Deum, sed quasi in stultitia, in hac substantia gloriae.
Abbreviated transcription (Latin):
dño nr̃o. Ad galathas aut̃ quã¬
uis tota ipsa epła sũmisso dicen¬
di genere scriptasit nsi extreimᷤ
partibus ubi ẽ eloquiũ temꝑatũ.
tamen int ponit quendam locũ
eo motu animi ut sine ullisqͥ¬
dem talib ornamentis qualia
sunt in his quȩ modo posiumꝰ
ñ posset tam̃ nisi granditer di¬
ci. Dies inqͥt obseruatiᷤᷤ
et menses otia tot annos et
tenꝑa. timeo uos ne forte sine
causa laborauerim in uob̃.¬

Expanded text:
stro . 44. Ad Galatas autem quamvis tota ipsa Epistola submisso dicendi genere scripta sit, nisi in extremis partibus ubi est eloquium temperatum; tamen interponit quemdam locum eo motu animi, ut sine ullis quidem talibus ornamentis, qualia sunt in iis quae modo posuimus, non posset tamen nisi granditer dici. Dies, inquit, observatis, et menses, et annos, et tempora. Timeo vos, ne forte sine causa laboraverim in
Abbreviated transcription (Latin):
Per arma iusticiȩ. dextra. et sin¬
istra. ꝑ głam et ignobilitatem.
ꝑinfamiam. et bonã famam.
Ut seductores. et ueraces. U⁊ qui
ignoramur. et cognoscimur. Isi
morientes. et ecce uiuimus. Itco¬
herciti. et non mortificati. ¶t tristi
semꝑ aut̃ gauclentes. Sicut ege¬
ni: multos aut̃ ditantes. Tam¬
quam nichil habentes. et omĩa
possidentes. Uide ad huc arde¬
ntem. Os nr̃m patet ad uoso
choriitii. cor nr̃m dilatatum
ẽ. & cętera quȩ ꝑ sequi longum
ꝑscutiones huius mundi caritate
iuncantur spe certa in aduitorio
dĩ. Agit aut̃ et granduer et ornate.
Scumis inquit qm̃ diligentibus
dm̃ omĩa cooꝑantur in bonium.
his qui scdm ꝓpositum uocat sunt

Expanded text:
Per arma iustitiae dextra et sinistra: per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut ignoramur, et cognoscimur; quasi morientes, et ecce vivimus: ut coerciti, et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tanquam nihil habentes, et omnia possidentes. Vide adhuc ardentem, Os nostrum patet ad vos, o Corinthii; cor nostrum dilatatum est , et caetera, quae persequi longum persecutiones huius mundi, charitate vincantur, spe certa in adiutorio Dei. Agit autem et granditer et ornate: Scimus, inquit, quoniam diligentibus in Deum omnia cooperantur in bonum, iis qui secundum propositum vocati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
de doct̃rina
quȩdam fue¬
ram prima
distributione
partitus. Nam post ꝓemium
quo respondi eis qui hoc fuerãt
reprehensuri. duȩ sunt res inꝗͣ
quib nititur omĩs tractatio
scripturarũ. modus in uenien¬
di quȩ intellegenda sunt. et
modis ꝓ ferendi quȩ intellec

Expanded text:
de Doctrina quaedam fueram prima distributione partitus. Nam post prooemium, quo respondi eis qui hoc fuerant reprehensuri: Duae sunt res, inquam, quibus nititur omnis tractatio Scripturarum; modus inveniendi quae intelligenda sunt, et mod
Abbreviated transcription (Latin):
ri posset si facile agnosceretur.
Et inquib forte locis agnoscit᷑
adoctis: tales res dicuntur. ut
uerba quibus dicuntur nonadi¬
cente adhibita sedipsis reb spon¬
te subiecta uideantur : quasi sa¬
pientiam dedomo sua id ẽ pec¬
tore sapientis ꝓcede intellegas
et tamꝗͣ in separabilem famulã
etiam non uocatam sequi eloq̃n¬

Expanded text:
ri posset, si facile agnosceretur. ri posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantur: quasi sapientiam de domo sua, id est, pectore sapientis procedere intelligas, et tanquam inseparabilem famulam etiam non vocatam sequi eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
ubi intellego. Ipsa quoq obscu¬
ritas diuinoꝵ salubriũq dic:¬
toꝵ. tali eloquentiȩ miscenda
fuerat: inqua ꝓficere nr̃ intel¬
lectus nonsolum in uentione
sedetiam ȩxercitatione deberet.
Possem quidem si uacaret om̃s
uirtutes et ornamenta eloq̃n¬
tiȩ. dequib inflantur isti qui
linguã suam nr̃oꝵ auctoꝵ
lingue. ñ magnitudine sed tu¬
more p̾ponunt. ostende inustoꝵ
litteris sacris : quos nob̾ erudi¬
endis et ab hoc scło prauo in
beatum scłm transferend̃ ꝓ uiden¬
na diuina ꝓuidit. Sed non ipsa
me plusꝗͣ dici potest in illa eloqͣn¬
na delectant: quȩ sunt his uiris eũ
oratorib gentiliũ poetis ue cõmu¬
ma. Iuud magis anmiror et stu¬
peo: quod ista nr̃a eloquentia ua
usi sunt ꝑ alteram quandam elo¬
quentiam suam. ut nec deeẽt eis.
nec emineret ueis : quia eam
nec im ꝓbari ab illis. nec ostenta¬
ri oportebrit. Quoꝵ alteram
fieret si uitaretur: alterum puta¬

Expanded text:
ubi intelligo. Ipsa quoque obscuubi intelligo. Ipsa quoque obscuritas divinorum salubriumque dictorum tali eloquentiae miscenda fuerat, in qua proficere noster intellectus, non solum inventione, verum etiam exercitatione deberet. Posvirtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus inflantur isti qui linguam suam nostrorum auctorum linguae, non magnitudine, sed tumore praeponunt, ostendere in istorum Litteris sacris, quos nobis erudiendis, et ab hoc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit. Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita usi sunt per alteram quamdam eloquentiam suam, ut nec deesset eis, nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum puta
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt : sapientes tantũ modo
an eloquentes etiã ñcupandi
sunt. Quȩ quidem questio
apud me ipsum et apud eos
qui mecũ quod dico sentiunt
facillime soluitur. ⁊am ubi
eos intellego. ñ solum nichileis
sapientius : uerum etiam nhil
el oquentiuis michi uideri pot̃.
Et audeo dicere om̃s qui recte
intellegunt quod illi loquunt᷑:
simul intelligere non eos alit̃
loqui debuisse. Sicut enim est
quȩdam eloquentia quȩ ma¬
gis ȩtatem iuuenilem decet.
est quȩ senilem: nec iam dicen¬
da ẽ eloquentia si ꝑsonȩ non ẽ¬
gruat eloquentis : ita ẽ quȩdã
quȩ uiros sũma auctorirate
dignissimos planeq diuinos
decet. Hac illi locuti sunt: noc
ipsos decet alia. nec alios ipsa.
Ipsis enĩ congruit : alios autẽ
quanto uidetur humilior. tan¬
to altius ñ uentositate sed solidi¬
tate transcendit. Ubi uero non
eos intellego. minus quidem mͥ
apparet eoꝵ eloquentia : sed
eam ñ dubito ẽẽ talem qualisẽ

Expanded text:
cerunt, sapientes tantummodo, cerunt, sapientes tantummodo, an eloquentes etiam nuncupandi sunt? Quae quidem quaestio apud meipsum et apud eos qui mecum, quod dico, sentiunt, facillime salvitur. Nam ubi eos intelligo, non solum nihil eis sapientius, verûm etiam nihil eloquentius mihi videri potest. Et audeo dicere, omnes qui recte intelligunt quod illi loquuntur, simul intelligere non aliter eos loqui debuisse. Sicut est enim quaedam eloquentia, quae magis aetatem iuvenilem decet, est quae senilem, nec iam dicenda est eloquentia, si personae non congruat eloquentis: ita est quaedam quae viros summa authoritate dignissimos planeque divinos decet. Hac illi locuti sunt, nec ipsos decet alia, nec alios ipsa. ipsis enim congruit: alios autem, quanto videtur humilior, tanto altius non ventositate, sed soliditate transcendit. Ubi vero non eos intelligo, minus quidem mihi apparet eorum eloquentia: sed eam tamen non dubito esse talem, qualis est,
Abbreviated transcription (Latin):
rethoricȩ uacare precipio: si tam̃¬
hii qui leguntur et audiuntur ñ
solum eloquent̾ sed etiam sapient̃
dxisse uel dicere ueraci p̃dicatione
laudantur. Qui enĩ eloquent̃
dicunt. suaruiter : qui sapient̃.
salubriter audiuntur. P ropt̃
quod non ait scriptuta. mul¬
titudo eloquentum: sed mul¬
titudo sapientium sanitas ẽ or¬
bis terrarũ. Sicut aut̃ se¬
pe sumenda sunt et amara
salubria : ita semꝑ uitandaẽ
ꝑnitiosa dulcedo. Sed salubri
suauitate uel suaui salubritate
quid meluis.ũ Quanto enĩ
magis ilłe appectiur suauitas.
tanto facilius salubritas ꝑdest.
Sunt cͦeccłiastici uiri qui diui¬
na eloquia nonsolum sapient̃
sed eloquenter etiam tractaue¬
runt : quib legend̃ magis ñsuf¬
ficit tempus. quam de ẽẽ ipsis
studentib & uacantib possunt.
Hic aliquis forsitan quęrit. u¬
trum auctorez nr̃ĩ. quoꝵ scrip¬
ta diuinitus inspirata canonẽ
nob salub̃rima auctoritate fe¬

Expanded text:
rhetoricae vacare praecipio: si tamrhetoricae vacare praecipio: si tamii qui leguntur et audiuntur, non solum eloquenter, sed etiam sapienter dixisse vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Propter quod non ait Scriptura, Multitudo eloquentium; sed, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum . Sicut autem saepe sumenda sunt et amara salubria, ita semper vitanda est perniciosa dulcedo. Sed salubri suavitate, vel suavi salubritate quid melius? Quanto enim magis illic appetitur suavitas, tanto fSunt ergo Ecclesiastici viri, qui divina eloquia non solum sapienter, sed eloquenter etiam tractaverunt: quibus legendis magis non sufficit tempus, quam deesse ipsi studentibus et vacantibus possunt. Hic aliquis forsitan quaerit, Utrum authores nostri, quorum scripta divinitus inspirata, canonem nobis saluberrima authoritate fe