comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pscb̾e. er sicut int̾ra mͣili est
dũsitas ħitantiũ iut̾ quos
alii sunt imꝑantes ut pͥuci¬
pes alii oꝑances ut nulites
alii obtemꝑantes u ͨ ꝑlebes
hoĩes. Sit int̾ra corpis sui
rer debet ordiuare triũ mo¬
tur motus trͣis qui obtem¬
pent. Et sit̾ ad pacem t̾rs
milis laborare decet pͥncepe
carnalitatis erudiatis qui

Expanded text:
animae. Et sicut in terra materiali est diversitas habitantium, inter quos alii sunt imperantes, ut principes; operantes, ut milites; alii obtemperantes, ut plebaei homines; sic in terra corporis sui, rex debet ordinare trium moentur; motus carnis, qui obtemperent. Et sicut ad pacem terrae materialis laborare decet principem, carnalitatis erudiatis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ca contra ce ar̾mantur mul¬
ta de te querũt᷑ forcuna
uatura. caro ꝓpͥa. caritas
ꝓximꝰ mũdus ⁊ deus audi
quid contͣ te dicat fortuna
¶O honio cur mean fa¬
miliaritatem quens car mi¬
appetis si tibi do diuicias ad
hoc do ut aufu̾m ad hoc lar¬
gior ut cripiam ad l blan¬
am ad boc ẜeua fio ut t̾ri¬
cur ad meũ chauelas uaufra

Expanded text:
lta contra te armantur, multa de te conqueruntur, fortuna, natura, caro propria, charitas, proximus, mundus et Deus. Audi quid contra te dicat fortuna: O homo, cur meam familiaritatem quaeris? cur mappetis? si tibi do divitias, ad hoc do ut auferam, ad hoc largior ut eripiam; ad hoc blanam; ad hoc serena fio, ut terricu
Abbreviated transcription (Latin):
cõtineuniam ¶ꝑ homo hec ẽ
lucuria ꝑ quari y̾magmacio
corꝑet sensus eb̾et inceller¬
⁊mno ut plus loquar hoiẽui
cus ẜuer ꝯcupiscendi temꝑ¬
a tu ꝯcupistis om̃i bora.¬
cum p̾cus ẜ̃uet uam tu deba¬
coaris in eaui cum pecus ser¬
uet uiutatem paris tu ine

Expanded text:
continentiam. O homo, haec est luxuria per quam imaginatio torpet, sensus hebetatur, intellecimo, ut plus loquar, hominemecus servet concupiscendi tempora, tu concupiscis omni hora; pecus servat naturam, tu debaccharis in eam; pecus servat unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tumi uero est casticas in qua
tas mentis. m̃dicia corporis
modestia iu gristu pudicicia
in h̾itu abstinẽtia in cibs u̾e¬
condia in u̾bo ¶ Hoc dugnẽ¬
tum corrũpit lururiam quia
uentem iutestat corpus
maculat laxat gestum effe¬
nũat habitum amꝑliat cibũ
luxuria que sunt hͨ arma¬
uisus ⁊ alloqͥum ꝯtactus et
ostula fcm̃. ¶ Cum pͥmolu¬
xuria hoĩem ꝑ uisumi ad ꝯ¬
cupiscentiam allicit castita¬
cum pndiciciaui ꝑ cutit⁊ qͥu

Expanded text:
tum vero est castitas, in qua tas mentis, munditia corporis, modestia in 61 gestu, pudicitia in habitu, abstinentia in cibo, verecundia in verbo. Hoc unguentum corrumpit luxuria, quia mentem incestat, corpus commaculat, laxat gestum, effeminat habitum, ampliat cibum, luxuria, quae sunt: Visus et alloquium, contactus et oscula, factum. Cum primo luxuria hominem per visum ad concupiscendum allicit, castitatum pudicitiam percutit; qu
Abbreviated transcription (Latin):
fugiends fugiant t̾ga u̾tendo
suꝑant sic fugiendo fugiẽ da
est luxuria ⁊ recedendo rete¬
denda. hec est pestis illa que
illa tria conplectitur ꝑ que hõ
uror est carnalitas stillicidi¬
um luxie flucibli̾tas finuꝰ ĩ¬
fauue enomucas h ͦ tria cici¬
unt aĩan a pace pͤtoris ase¬
renitate mentis a tnͣshuili ͭ ͤ
cordis ¶O bonio lege muer¬
cmplis alioꝵ quio confãt lu¬
eurie iuiciũ ut alior accio
tua fit icõ dauid pluxĩam de¬
cidit in houncidium. Amon
p intestumm censit absalonis
gladiũ et̾ dauiel ꝓcastitate
c̾uit in tlłigentiam somp¬
niorũ Ioseph ꝑ castitateni
egypti pͥucipatũ Iezabel ꝓ¬

Expanded text:
ga vertendo superant; sic fugiendo fuganda est luxuria, et recedendo caedenda. Haec est illa pestis, quae illa tria complectitur per quae homo Uxor est carnalitas, stillicidium luxuriae fluxibilitas, fumus infamiae enormitas. Haec tria ejiciunt animam a pace pectoris, a serenitate mentis, a tranquillitate cordis. O homo! lege in exemplis, quid conferat luxuriae vitium, ut aliorum actio tua sit lectio. David per luxuriam decidit in homicidium; Ammon per incestum sensit Absalonis gladium; Daniel per castitatem meruit intelligentiam somniorum, Joseph per castitatem Aegypti primatu
Abbreviated transcription (Latin):
suauitarem ungnenti. Musca
cur lecus cui inside̾t inficitur
h ͤ est luxuria que est filia
erstquilnuo cr̾is. odor grĩ¬
tus ex luto corporis ¶ Hec in¬

Expanded text:
suavitatem unguenti, musca tur; locus cui insidet inficitur. Haec est luxuria, quae est filia ex sterquilinio carnis, odor genitus ex luto corporis. Haec i
Abbreviated transcription (Latin):
h ͨ oui monstꝰ dampuosior q̃
bursam enacuat corpus ener
ꝑdit ꝓximũ offendit dnĩ o¬
nuctit ¶ hec est pestis illain
qua cito preterit quod delctat
ꝑianet sine fiue quod cruci¬
becordie actus ab bonũacõis
t ignouĩie exitus peninidĩs

Expanded text:
 omni monstro damnosior, quae bursam evacuat, corpus enervperdit, proximum offendit, Deum amittit. Haec est pestis illa, in qua cito praeterit quod delectat, permanet sine fine quod crucivecordiae, actus abominationis et ignominiae, exitus poen
Abbreviated transcription (Latin):
hĩeriuit cutis sordidius
tur uiucus iuortuus est.
Qui in ebriatur mortuus
culens libiduus cxcitatur
¶ Qui delctacõnemi Refreuac
lbidiuose suggestionis uou
tnͣsit ad conseusu libidiuis

Expanded text:
in sericis tur, vivens mortuus est, et qui inebriatur, mortuusculeus libidinis excitatur. » Qui delectationem refrenat libidinosae suggestionis, non transit ad consensum libidinis.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ fluũ limacõis p̃cidit h ͨ ẽ
ad quam seueca iuiutans c¬
ait temꝑet᷑ uita it̾ bouos
mores ⁊ publitos magnus
est ille qui sic fictilib ucit᷑
ꝙ̃ admo ͫ argẽto n ͨ ille n¬
nor c̃ qui sic utit᷑ argento
q̃ ad modũ fictilib Idem ait
nõ sordeat nec uimus splen¬
deat hitus in medioctate uii.¬
tus ⁊ nõ in deiectõne ¶Ohõ

Expanded text:
cidit. Haec est ad quam Seneca invitans ait: « Temperetur vita inter bonos mores et publicos: magnus ille est qui sic fictilibus utitur quemadmodum argento; nec ille minor est qui sic utitur argento quemadmodum fictilibus. » Idem ait: « Nec sordeat, nec nimis splendeat habitus. In mediocritate virtus est, non in dejectione. » O
Abbreviated transcription (Latin):
in auimo suꝑbi uastitur in¬
uidia. Et ꝙͣto mag̾ fideł. iu
mãna celestis głie solidatꝰ
tanto mag̾ supbi mens in
indie u̾meui resolinitur. lc¬
defendebatur in sultu hederã
funditꝰ torruisse sic in uidia
.q. Biuis ex uirore uirtutis
uata puritateni ꝯstĩe contͣ
se homo qͣ estus biciorum
Tebet defendere fuidicus:
corrodit ⁊ caput ioue .i. mẽ
tẽ hoĩs estibus uitiorum ex
igne as pupugisse. Sic clau¬
strales nihmꝰ mũdi deẜcos
exultautes qui debent ẽe

Expanded text:
in animo superbi nascitur invidia; et quanto magis fidelis in manna coelestis gratiae solidatur, tanto magis superbi mens in invidiae vermem resolvitur. Ledefendebatur, hederam funditus corrosisse; sic invidia quasi vermis ex nitore virtutis nata, puse homo contra aestus vitiorum debet defendere, funditus corrodit; et caput Jonae, id est mentem hominis aestibus vitiorum expigneos pupugisse ; sic claustrales in hujus mundi deserto exsulantes, qui debent esse
Abbreviated transcription (Latin):
uicio despͤcius om̃i peste de¬
iͭ cius quod uirtus molestat
infestar felicitas. biudo ue¬
eat leticia cruciat. cum te¬
fuctoriam delectacõnem le¬
titie unibraui. felicitas ỹma¬
guieni. pestis uba ẽ tormen¬
tum siue refrig̾io morbus
sic it medio. labor sine as¬
piracõs. pena sine int̾pola¬
cõue hoc est pctiũ quad se
ip̃m puĩt se inpĩtum nou
reluiquit sił maculat ⁊ cru¬
est uernus que ex mãma e¬
hedera de sictatur l est iguitꝰ
serpens quo filius isrł pmi¬
git. hic est brucꝰ quo fructꝰ
t̾re depascitur ¶Legimꝰ filiis

Expanded text:
vitio despectius, omni peste dejectius! quod virtus molestat, infestat felicitas, beatitudo vexat, laetitia cruciat! Cum caefunctoriam delectationem, laetitiae umbram, felicitatis imaginem, pestis ista est tormentum sine refrigerio, morbus sine remedio, labor sine respiratione, poena sine interpolaione. Hoc est peccatum quod se ipsum punit, se impunitum non relinquit; simul maculat et cruest vermis qui ex manna hedera desiccatur; hic est ignitus serpens quo filii Israel punguntur hic est bruchus quo fructus terrae depascuntur. Legimus filiis
Abbreviated transcription (Latin):
n ¶Dam om̃ib ignost̾e
crudelitas quami ułłi mo ͫ
tenere debemiꝰ s quia dis¬
ficile est tempaũetũ quid¬
ras ⁊ istĩa disciplina .u. ⁊

Expanded text:
m tam omnibus ignoscere crudelitas quam nulli. Modum tenere debemus; sed quia difficile est temperamentum, quidra
Abbreviated transcription (French):
nuuatur incranciam Si
hẽ constanaam ¶ O homo
Si demias a t̾imite cleiẽ¬
cie qu ince est conturbas
inio recepisti nũam et¬

Expanded text:
natur instantiam. Si habet constantiam. O homo, si devias a tramite clementiae, quantum in te est, turbas mino recepisti m
Abbreviated transcription (Latin):
est crudelitas pm̃re reacum
s iusticie nõ est tyrauuũ s
dĩne rectitudĩs indiciũ ¶Bi
cane ne sit ab alt̾iꝰ occulo
festucam eicias ut in ocło
to trabem non uideas uet
lapsũ ut tuũ uegligas casũ
ne sit tures altius morbum
ut te post ponas egroturu ne¬

Expanded text:
re reatum, sed justitia; non est tyrannicum, sed divinae rectitudinis judicium. Sed cave, ne sic ab alterius oculo festucam ejicias, ut in oculo tuo trabem non videas. Nec lapsum, ut tuum negligas casum; nec sic cures alterius morbum, ut te postponas aegrotum; di
Abbreviated transcription (Latin):
dar meni laꝑidem. Si pͥ¬
cator aliũ pccõrem indicͥas
te ip̃m condempnas ¶ A ho
mo qua fronce in alios ar
uallata ut eaui comicenir
demet descreçio ne errore ex¬
orbitet ca ͭ as ut odu tunore
s zelo iusticie gladiũ uiudtẽ
er̾ceat debet unr imĩa ne in¬

Expanded text:
n eam lapidem . Si peccator alium peccatorem judicas, te ipsum condemnas. O homo, qua fronte in alio arguvallata: ut eam comitetur deviet; discretio, ne errore exorbitet; charitas, ut non odii rancore sed zelo justitiae gladium vindictae exerceat; debet uti miseri
Abbreviated transcription (Latin):
tilabrũ quo dinidit gͦnũ a
nax in qua separur argen¬
tũ a sdoria gladiũ quo seꝑatur
unius a morsuo ferrũ quo
diuidr̃ sanũ a morbido quia
mordax emplanstrũ ne mun¬
unca h ͨ est que uncuiq ius
suĩ tribuit coĩ utilitates¬

Expanded text:
tilabrum quo dividitur granum a nax in qua separatur argentum a scoria, gladius quo separatur vivus a mortuo, ferrum quo dividitur sanus a morbido; quiamordax emplastrum, ne nimmerita. Haec est quae unicuique jus suum tribuit, communi utilitate s
Abbreviated transcription (Latin):
sticiam ¶Cauendũ est tibi
o homo ad quem spͤtat uidi¬
ciñ ne iidiciũ odio cxalpes
ne crudelitate in flãmes ne
amore pciũe emollias neci¬
more retdas ne te moueat
purp᷑a diuitis nec sactus e¬
paupis ¶ Regia ma nicede
nõ in clines ad dext̾am emol

Expanded text:
terram . Cavendum est tibi, o homo, ad quod inspectas judicium, ne judicium odio exasperes, ne crudelitate inflammes, ne amore pecuniae emollias, ne timore recidas. Non te moveat purpura divitis, non saccus pauperis; regia via incede, non declines ad d
Abbreviated transcription (Latin):
licet cãrcem in frig̾ent qͥs
non mouet caricas s aĩ in¬
nis conpassionẽ hoĩ ꝑmĩat
equitas enormitatẽ uicii. e
ens reficiat᷑ siciẽs uestiat

Expanded text:
ingerent; quos non movet charitas, sed animi intas compassionem homini, puniat aequitas enormitatem vitii. Maens, reficiatur sitiens, vestiat
Abbreviated transcription (Latin):
sit alior cautela. hͨ est ie¬
diciua uitõrũ autidotum pͤ¬
catorui. h ͨ est gladius qui
urrãq ꝑrem hõis defendit
corpus ab ex̾ ioribus inmri¬

Expanded text:
sit aliorum cautela. Haec est medicina vitiorum, antidotum peccatorum. Haec est gladius qui utramque partem hominis defendit; corpus ab exterioribus injuri
Abbreviated transcription (Latin):
ca ¶¶Iracũdissime ⁊ ꝑ cap¬
tu corꝑis pͥugͣti slme sinit
apes ⁊ aculeos in milui̾e re¬
luquit. Dex ip̃e siue aculeo
est ut est exemplar uigns
regibus ingens undeat ab

Expanded text:
iracundissimae et pro captu corporis pugnacissimae sunt apes, et aculeos in vulnere relinquunt, rex ipse sine aculeo est, exemplar magnis rebus existens. Pudeat ab
Abbreviated transcription (Latin):
tus opis bom uide a qͣ̈to lo¬
no uidas decidit qui ĩ bouo
uõ ꝓsen̾auit ¶ uide quid sałon
p aĩ in a abłitatem ꝑdidit
¶ Iuquã calamiratẽ saul
decidit ille qui bonũ ꝓpouit

Expanded text:
tus operis boni. Vide a quanto bono Judas cecidit, qui in bono non perseveravit. Vide quid Salomon per animi instabilitatem perdidit, in quantam calamitatem Saul decid
Abbreviated transcription (Latin):
u̾oest que ꝑdurat usq ad
finẽ h est fous uinus ort
signatus qui nõ ꝯm̃git ali¬
oms qui semp flunit semꝑ sta¬
turit laboraut fideles ut hãt
lieant clanstrales ut haut re¬
tiueat uirgines ut bat st
in formẽt uidue ut iuhat ꝑ¬
senerẽt dyabolus qũ irricat
hoĩemi ad bonũ ut de bono gͣ

Expanded text:
erdurat usque ad finem. Haec est fons vivus, hortus signatus, cui non communicat alienus, qui semper fluit, semper scaturit. Laborent fideles ut hanc habeant, claustrales ut hanc retineant, virgines ut hac se informent, viduae ut in hac perseverent. Diabolus quandoque irritat hominem
Abbreviated transcription (Latin):
cuput hoĩs pretendͭ mediũ
u̾o in luxiam descendẽs uen¬
trem cap ͤ p̾tendit ad ulti¬
uam in dapacitatr̃ demẽs
lupe pedes oñdͭ ¶ Shomo
quid ꝓdest tibi bonũ ĩchoa¬
re ⁊ nõ rõ fuie concludere

Expanded text:
caput hominis praetendit: medium vero in luxuriam descendens ventrem caprae praetendit: ad ultimum in rapacitatem devians lupae pedes ostendit. Ah homo! quid prodest tibi bonum inchoare, et non bono fine concludere
Abbreviated transcription (Latin):
tunica Ioseph finem uite ꝯ¬
tiugeus hec est tuita sat̾¬
dotas usque ad pedes ꝑueĩes
bͭ est canda hostie quam deo
teneuiꝰ offerre. ħ est calcane ꝰ
allegat que omẽ bonũ notũ
in for̾t qͣ laureaut᷑ mrtyres
qua corouanir u̾gines h̃ ẽ
que des difficiles reducir
ad facilitatẽ que om̃em uĩ¬
cit difti cłratem h᷑ est uest
sine duga cĩca siuc macła

Expanded text:
ris Joseph, finem vitae contingens; haec est tunica sacerdotalis usque ad pedes perveniens, haec est cauda hostiae quam Deo tenemur offerre. Hic est calcaneus allegat, quae omne votum bonum informat, qua laureantur martyres, qua coronantur virgines; haec est quae res difficiles reducit ad facilitatem, quae omnem vincit difficultatem; haec est vestis sine ruga, tunica sine macula
Abbreviated transcription (Latin):
quod int̾ cõinges mũdi in¬
duam retinet ince mũdi ꝯ¬
stam prĩarche sic salua¬
ti. In hoc quidam apłorũ
sunt ełri. O ꝙͣra uirtus hꝰ¬

Expanded text:
quod inter conjuges individuam retinet vitae socistatu patriarchae salvati, in hoc quidam Apostolorum sunt electi. O quanta virtus h
Abbreviated transcription (Latin):
honucidiã ppetrͣtur. u̾ fre¬
rodicatui. uͥ sepe filia un¬
stitur. I caua galilee imp¬
tie euis pũcia dedicant
uale cõilitũ. Celebratur
non ad uoluptatẽ carius

Expanded text:
homicidium perpetratur, ubi freredatur, ubi saepe filia nuscitur; in Cana Galileae, nuptiae ejus praesentia dedicantur. nale commercium, celebratur non ad voluptat
Abbreviated transcription (Latin):
caro tamyͣ mulxer sp̃m obe¬
tibi fides thori ue uł caro
regimine sp̃o relicto adu¬
t̾atur cum mũdo uł rõ se¬
ducta ip̃a crͣus illecebͣ e

Expanded text:
caro tanquam mulier spiritui obet ibi fides tori, ne vel caro regimine spiritus relicto, adulteretur cum mundo, vel ratio seducta ipsa carnis illecebra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnuentia inp̾cipiciũ quis
labitur houestate quigali
excipitur. O ꝙ ͫͥ expuguat
houesfatẽ qui rũpit cho¬
ri fidem diui relicto marita¬
li co thoro adulntur in a¬

Expanded text:
nentiae praecipitium quis labatur, honestate conjugali excipitur! O quantum expugnat honestatem, qui rumpit tori fidem! dum relicto conjugali toro, adulteratur in a
Abbreviated transcription (Latin):
nũoribus decet in ꝑabolis lo¬
qui maioribus reuelare nu¬
scla regiu dei. ꝑuuli liquido
cibo sunt intriendi adulti
Nolido corroborandi ne ꝑ¬
nulus enetetur ꝑ solidum
⁊ adultus abhõietur ligni¬
diuii ut sit singła qz lociun
teneant sortita deceucer
ꝑtiuet eiũ adpͥdicatorem
gerere statum mͣlis medi

Expanded text:
utem decet in parabolis loqui, majoribus revelare mysteria regni Dei. Parvuli liquido cibo sunt nutriendi, adulti solido corroborandi; ne parvulus enecetur per solidum, et aduitus abominetur liquidum, ut sic singula quaeque locum teneant sortita decenter. Pertinet ad praedicatorem gerere statum materialis
Abbreviated transcription (Latin):
ticudo pocius nubecillitas ẽ
quã maguauunitas pocius
infumitas quam. ualitudo
hãt p̾tendũt hetici hanc p̾¬
as abdicabat᷑ pocestates
hũauas. S ħ fortitudo u¬
sufficiẽs erat ad p̾miũ un¬
potruis ad uite m̾itũ quia
magnaniiuitas in socͤte ñ¬
di contẽpo in dyogene.
s qr ħ fidei fũdamita nõ ha¬
biit cam spes nõ erexit ca

Expanded text:
c potius imbecillitas est quam magnanimitas, potius infirmitas quam valetudo. Hanc praetendunt haeretici, hanc pras, abdicabant potestates humanas. Sed haec fortitudo insufficiens erat ad meritum, impotens ad vitae praemium; quia magnanimitas in Socrate, mundi contemptus in Diogene. Sed quia haec fidei fundamentum non habuit, eam spes non erexit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣto mꝰ huñdat iu rebus for¬
tudo cũ morbi maul ĩ sulrũ h¬
morbi in mc̃tis comod̾ ꝙͣ in
corpis detrimẽtũ sic qr mor¬
bus afft̃ medicĩaui in firmm¬
tas sanicatem tristicia gauͫ¬

Expanded text:
 abundat in rebus fortudo contra morbi insultum; hmorbi in mentis commodum quam in corporis detrimentum. Sicque morbus affert medicinam, infirmitas sanitatem, tristitia gau
Abbreviated transcription (Latin):
aterbus Rep̾hensor s aue
repbatõne correptor ita ut
ãmouicõem hẏlaritate pre¬
uenias uo erroris uenian
facile dato. Non er tollas ꝙ¬
quam sup modum neq dei¬
cias iniunũ. esto tacitus dicẽ¬
ciũ auditor audienciũ ꝑuipt᷑¬
renti. Desponde contẽdenti
facile crede neuiurgia eetrͣ¬

Expanded text:
reprehensor, sed sine reprobatione corrector ita, ut admonitione hilaritatem praevenias, et erroris veniam facile dato. Non extollas quempiam supra modum, nec dejicias. Esto tacitus dicencitus auditor, audientium pfacile responde, contemnenti facile cede: ne in jurgia exsecra
Abbreviated transcription (Latin):
doces quid cogitnud̾ ꝙͥ qua
intencõne agend̾ qũo ad fine
nas h ͨ p ͭ cogitatõib metheis
b  dirigit motũ luẽtis ĩ tuicu
mala ¶Quid ualet rełio uͥ
pruden ͤ recipiat condiuẽtũ
Quid Ieuuiũ iasi sale sap̃it¬

Expanded text:
ua intentione agendum, quomodo ad finem nas, haec ponit cogitationibus metas, haec dirigit motus mentis, intuitus mala? Quid valet religio, nisi prudentiae recipiat condimentum quid jejunium, nisi sale sapien
Abbreviated transcription (Latin):
cit plus posse dimii tor que¬
retur quan ille qui torq̃bͣt
¶O ħomo si uir tuttmi hãc
ꝯplerus fu̾is foitime Iacu¬
la uõ tuueb̾ de ruebis blandã
ꝯtempnes ir atam qui fort
est liber est nõ ẜuit fortune
nẽ uarietati mũdane
titudo qui tormenta bicerĩt
qui sua magnaui ͭ ͤ ip̃is illu¬
se. tyrãnis qui piecti core
nõ sunt piecti mente. Qui
adu̾sitati terga nõ u̾cerũt
magna inuit̾ restiter̾t¬
¶ Est antem triplex fortitu¬
do. forcitudo ypocͥte de alba

Expanded text:
ntium plus posse dum torqueretur, quam ille qui torquebat. 89 O homo, si virtutem hanc complexus fueris, fortunae jaculum non timebis; deridebis blandam, ntemnes iratam. Qui fortis est liber est, non servit fortunae, non varietati mundanaeribus fortitudo, qui tormenta vicerunt, qui sua magnanimitate ipsis illusere tyrannis, qui projecti corpore, non sunt projecti mente; qui adversitati terga non verterunt, sed magnanimiter restiterunt. Est autem triplex fortitudo: fortitudo hypocritae dealbat
Abbreviated transcription (Latin):
bus ortuu siłem quia om̃e
genus homii siłi cõsurgit ab
ortu si ħ negas alii quod eͥ
dis si naturam nupugnas
ułłi iu ponas quod ip̃e pari
nõ possis ħ ex hibe aliis ꝙ
t optas exhiberi ¶ Quõ iu
alco tuam potes aspuare
naturam quiiuce amplege

Expanded text:
bus ortum, quia Omne genus hominum simili descendit ab ortu. Si alii negas quod tibi vis fieri, naturam impugnas, ulli imponas quod ipse pati non possis; haec exhibe aliis, quae tibi optas exhiberi. Quomodo in alio tuam potes aspernari naturam, qui in te ipso e
Abbreviated transcription (Latin):
tur angłm ꝑhoc solum hõ
uncit se ip̃m is ẜuat fame
integriratem. Custod ͭ ab ĩ¬
mũdicia tr.uem. andi G ͦ fi¬
lia nõ solum aure corporis
Bum et̾. aure mĩtis. et
uide ocłis cordis ut in telli¬
gas ⁊ incliua aurem tuam
uo obedias ⁊ sic obliuist̾e

Expanded text:
um homo vincit se ipsum; hoc servat famae integritatem, custodit ab immunditia carnem. Audi ergo filia, non solum aure corporis, verum etiam aure mentis, et vide oculo cordis ut intelligas, et inclina aurem materialem ut obedias, et sic obliviscere
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ubiq id piuanens in
ulło pacieris Iacturam er
put rerũ et temporũ ua¬
netas eriget ita te acõmo¬
dabis tempor loce ꝑsone
cause nec te iu aliquibus mu
sicut manus que eadem ẽ
⁊ cũ in paliuã exrenditur
prudeu ꝰ nec fatlere nult
nec falli potest sapĩs nichil¬

Expanded text:
iam, ubique idem permanes, in nulla patieris jacturam, et prout rerum vel temporum varietas exigit, ita te accommodabis tempori, loco, personae, causae, nec te in aliquibus mutsicut manus, quae eadem est et cum in palmam extenditur, Prudentia nec fallere vult, nec falli potest. Prudenti
Abbreviated transcription (Latin):
neu caro nõ ab strepit ubi
omĩs uolũtas uolãtati dei st¬
sbicit uͥ homo ht̃ pacem cum
deo pacem cũ seni ip̃o ubi sỹ¬
uiou maguꝰ nõ decipit uͥpha¬
riseꝰ philiat̾ia sua nõ. dilatat
Q undeus non isimsat pͥmo pa¬

Expanded text:
ionem caro non obstrepit, ubi omnis voluntas Dei voluntati se subjicit, ubi homo pacem habet cum Deo, pacem cum se ipso. Ubi Simon magus non decipit, ubi Pharisaeus phylacteria sua non dilatat, ubi Judaeus non
Abbreviated transcription (Latin):
¶ De hac pace dĩ ¶ Inpace
iu id ip̃m dormiã ⁊ requescã
Iuhat pace mẽtis est sõpuꝰ
tuͣquillus quies pacifica ui¬
sio u̾a. cuiꝯ menus ab exiori¬
bus bonis pendet hanc ꝑa¬
cem nõ ht̃ qui siis ꝯtentꝰ
nõ est ei tal par de est qͥ

Expanded text:
 De hac dicitur. In pace in idipsum dormiam et requiescam . In hac pace mentis est somnus tranquillus, quies pacifica, visio vera. Cujus mens ab exterioribus bonis pendet, hanc pacem non habet. Qui sui contentus non est, ei talis pax deest. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ua i q̃ui uil de p̾tito cogirat
pemeditatur in om̃ĩbus in cau¬
tus uicidit ¶prudens ꝓpouit
lũ amio suo ⁊ mala futura ⁊
boua ut illa possit sustinere
ista temꝑar̾ nou semꝑ ĩ ac
est s int̾dũ añn siũ Recreat
quies pleua est sapĩe studi¬
is ⁊ cogitacõmbꝰ bonis nam
p rudeus nuĩꝙͣ otio marcet e
gredi dobeat ex obsturis aptr¬

Expanded text:
nam qui nihil de praeterito cogitat, praemeditatur, in omnia incautus incedit. Prudens proponit in animo et mala futura et bona, ut illa possit sustinere, et ista temperare. Non semper in actu est, sed interdum animum recreat ipsa plena sit sapientiae studiis, et cogitationibus bonis: nam prudens nunquam otio marcet. Hgredi debeat: et distinct
Abbreviated transcription (Latin):
custodi cor tuũ. Dictur scꝰ¬
todia pͥmisit onii ue hͨ hostio
seras clandas alia ex ꝑte ad¬
dicũ pandas ¶ Sunt. i. młt̾i
risi uicissitudiue retinet fu¬
giriuũ ¶Ad eandem prudẽ¬
ciam ꝑtinet tancõ qua pru¬
denciã disc̾uit uicia uirtu¬

Expanded text:
serva cor tuum . Dicturus custodia, praemisit omni, ne si huic ostio seras claudas, alia ex parte aditum pandas. Sunt enim multi,ria vicissitudine retinet fugitivum. Ad eamdem prudentiam pertinet cautio, qua prudentia discernit vitia virtu
Abbreviated transcription (Latin):
suos decipiĩt quia sb̃ uelamu
sub p̾textu iusticie crudelitͣs
agitur ⁊ renussa segnicties
mausuetudo creditur ꝑleꝵ¬
q ħ̾ agit corpis uegligẽ¬
cia quod ag̾e creditur in¬
dulgen ͣ cx hiis liquet ꝙ
st contẽptꝰ est prudens ad
aic sapiente ulła res de¬

Expanded text:
b velamine sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et remissa segnities mansuetudo creditur: Plerumque hoc agit torporis negligentia quod agere creditur indulgentia. Ex his liquet quod se contentus est prudens ad , « Sapientem nulla re ege
Abbreviated transcription (Latin):
sereuat᷑ quã trico locatur ĩ
chrono. cui tñsquillitas meu¬
tis blauditur ꝙͣ eligant stra¬
unt lectum suũ qui in pace
p̾toris ordiuat eñ añn quã
secnꝰ cubat in lecto ꝯstĩs cui
ponit in aĩo ¶ In hac singła¬
eat i banc tendens dormit
cedat ¶Estote pruden¬
tes sit̾ ẜpentes ⁊ simplices

Expanded text:
 quam tuto locatur in throno, cui tranquillitas mentis blanditur, quam eleganter stravit lectum suum, qui in pace pectoris ordinat animum, quam secure cubat in lecto, quiponit in animo! In hac singulaeat. In hac tendens dormiatc via procedat: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices
Abbreviated transcription (Latin):
est ab onĩ labore par pͥma
caltanda secunda tenendã t̾t¬
a appereuda ¶Si caym pacẽ
bnĩsset iu pͨtore nõ ruisset
iufrc̃ui si absalon meuns
ser in pr̃eni. Si añi uide ẜua¬

Expanded text:
est ab omni labore. Prima pax calcanda, secunda tenenda, tertia appetenda. Si Cain pacem habuisset in pectore, non irruisset in fratrem . Si Absalon mentis set in patrem . Si animum Ju
Abbreviated transcription (Latin):
patis lubritũ uõ cimet quo
fortime iuibilũ uõ ab hortt
sulns hostiũ hac sola comui
te dines ẽ homo hac sola
ꝯreuptus est sapiẽs hac so¬

Expanded text:
pacis lubricum non timet, quae fortunae nubilum non horret, sultus hostium. Hac sola comite homo dives est, hac sola contentus est sapiens, hac
Abbreviated transcription (Latin):
aut spondet absensiã mors:
instat aut̃ miuatur iustantiã
ceptõ cl̾pa uasci pena labor
uita ucc̃e mori ¶Ohomo me¬
morare quod fuisti sꝑuia flm¬
dũ quo sis uas stercorum.
mortẽ de lingua uascet᷑ u̾nus
ut uocetur pccm̃ liugue decto¬
maco ascharides ut significt᷑
peccatum gule de sꝑinare e¬
scopio ut significetur ꝑccm̃
luxuris decerebro bnft̾o. uc¬

Expanded text:
aut spondet absentiam, mors autem instat, aut minatur instantiam. ceptio culpa, nasci poena, labor vita, necesse mori? O homo, memorare quod fuisti sperma fluidum, quomodo sis vas stercorum, mortem de lingua nascetur vermis, ut notetur peccatum linguae, de stomacho ascarides, ut significetur peccatum gulae; de spina scorpio, ut significetur peccatum luxuriae; de cerebro, bufo,
Abbreviated transcription (Latin):
na uastendi condicõ una
moriendi ꝯcluͦ quõ melior
est uobilicas fcã quani na¬
sior quõ a regula mortis
nõ excipit᷑ pͣpͥura regł uec¬
gia pigupumBi diuicas
iaccas ⁊ uoluptates trenas
tousid̾a quõ pocius sunt i¬
sidie quam alticie ad q̃ sus¬
dus quam securus ¶ Aõsid̾a
quõ uudus eg̾ssus es de uts
marris tue ⁊ nuidus illuc De¬
u̾teris diste domũ iuentis

Expanded text:
nascendi conditio, una moriendi conclusio; quoniam melior est nobilitas facta quam naerosior. A regula mortis non excipitur purpura regguria pauperum. Si divitias jactas, et voluptates terrenas, considera quod potius insididus, quam securus. Considera quod nudus egressus es de utero matris tuae, et nudus illuc reverteris . Disce domum matris
Abbreviated transcription (Latin):
Que eiũ est glia in uellerib
q̃ utilicas lutuu corporis pur¬
liuiũ de aurare. Memorare go
noni ssima tui inilibro scĩc ut
ibi te legas. Iu libro cepien ͤ¬
ut ibi te iunenias inlibro cõ¬
sciẽcie ut il te rep̾hendas lib
sciõ ͤ stĩe scͥptus est in cõditẽ
lib̾ exꝑien ͤ scͥptus est in car¬
de iu libro stĩe legis
cognosde te ip̃m ii libro expi¬
en ͤ legis caro pugnat ndñ
assiduis c̾conuolat alis seus
dies amu ¶S homo uidete
te in tripliti spetulo ⁊ displi¬

Expanded text:
ribus Quae utilitas, lutum corporis pralinium deaurare? memorare igitur novissima tui, in libro scientiae, ut te legas in libro experientiae, ut te invenias in libro conscientiae: ut te reprehendat liber scientiae scriptus in codice, liber experientiae scriptus de. In libro scientiae legis: « Nosce te ipsum; » in libro experientiae legis: « Caro pugnat adverAssiduis circumvolat alis, Saeva dies animi. O homo! vide te in triplici speculo, et displi
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ iuiliciam excere corͣlẽ
liciau suscipe sp̃ualem. iiii¬
les aut᷑ mlis hitat in castͥs
uaccat ab amplexibus uec¬
ris tenb contẽtus cibis¬
.qu tentus uigiliis. uestitꝰ
armis. Resistrus. hostibus
puideus sius cõiiliconib¬

Expanded text:
ur militiam exercere corporalem, ilitiam suscipere spiritualem. Miles materialis habitat in castris, vacat ab amplexibus uxoris, tenuibus contentus est cibis, intentus vigiliis, vestitus armis, resistens hostibus, providens suis commilitonib
Abbreviated transcription (Latin):
in stiniti sunt iuilites ut pa¬
triqui suam defcudant et
eecent iliciam. S Dapi¬
nam sub sp̃e nlitis acłmũt
crudelitatem p̾donis uet ia
nlitant iuhostes s degras

Expanded text:
instituti sunt milites, ut patriam suam defendant, etexercent militiam, sed rapinam, et sub specie militis, assumunt crudelitatem praedonis: nec tam milita
Abbreviated transcription (Latin):
ture. Stimulũ sacane. cui
a astruigis cupiditate lara¬
relas deponere ples raciones
afferre cum siue Romte Ia¬
cro siue nicẽciuo langneo
tu ad cupidicatem irritas
tu ad auariciam ex cics tu
das arua quibus qͣ te pu¬
guem tu das iusrim̃ta qͥbi
decertem tu in ciras ut Re¬
riam ĩuiras ut semam ¶au¬
ibus curcibas hus tiueas
⁊ uines quibus cibandi st̾
mꝰ fen̾atoi egregius pru¬
deus. M̾cenuariꝰ da q̃ non
potes retinere ut ꝯsequaris
ca que non potes a nute da
modicum ut consequaris
centuplũ da alienom he di¬

Expanded text:
e? Cur a affligeris, cupiditate laxara te deponere, plures rationes afferre, cum sine fomite jaceo, sine incentivo langueo; tu ad cupiditatem irritas, tu ad avaritiam excitas, tu mihi das arma quibus contra te pugnem, tu das instrumenta quibus decertem; tu incitas ut feriam, tu invitas ut saeviam. Auibus? cur cibas his tineas et vermes, quibus cibandi sunt imus, foenerator egregius et prudens mercenarius? Da quae non potes retinere, ut consequaris ea quae non potes amittere, da modicum ut consequaris centuplum; da alienam
Abbreviated transcription (Latin):
Consid̾a si non possit alicꝰ
consistere si longe ꝓg̾ssio sem¬
per aliquid louguis restat
ts est houesta pauptas mul¬
nis ad bñ agendum obstitert
diuicie pauptas ex pedita est

Expanded text:
considera si possunt alicubi consistere; si longe progresso, semper aliquid longius restat, da est honesta paupertas! Multis ad bene agendum obstiterunt divitiae! paupertas expedita est,
Abbreviated transcription (Latin):
mater ma. cur uiiriabis
matri te tur uifs uiolen¬
xas aratro ut tibi feius e¬
reddem incentuplũ cur ue¬
xas me ut euomiã aurnu
uon suft̾iciũt ea q̃ tͥ largi¬
or spontanea uoluntate insi
extorq̃os uioleutia beniet¬
tibi tempus qũ ꝓp̾os reu̾te¬
ris mortus qũ te recipiam
qũ in uist̾ibus claudomi qũ
te exponcum u̾mb qui uio
ex posiuisti uerb̾ibus ¶Audi
quid q̃ te dicat mare ¶a hõ
si te inpugus̃ ꝓcellis ⁊ ub̾i

Expanded text:
ter tua: Cur injuriaris matri tuae, cur infers violenxas aratro, ut foenus reddam centuplum, cur vexas matrem ut evomam aurum? non sufficiunt ea quae tibi largior spontanea voluntate, nisi extorqueas violentia? veniet tempus quando proprios reverteris in ortus, quando te recipiam et in visceribus claudam; quando te exponam vermibus, qui me exposuisti verberibus. Audi quid contra te dicat mare: O homosi impugnem procelli
Abbreviated transcription (Latin):
citate deducũtur ad se pul¬
bili catlua demonũ uallã¬
te cruciant᷑ mẜabłit̾ ĩ ge¬
uͥ aura popularis u̾ turba
fanulie . u stłares diuicie

Expanded text:
ciali ducuntur ad sepulbili caterva demonum vallate cruciantur miserabiliter in geubi aura popularis, ubi turbe familie, ubi seculares divicie
Abbreviated transcription (Latin):
origꝯ lururie luat̾ nauses
¶O homo ꝓgula conquere¬
tur stomat ꝰ q te si loqui pos¬
fet diceus O homo quod
nct̾itatis est erigo ꝙ suꝑ flui¬
tart est respuo. Noli dare:
que michi sunt oña. s que
postenti sunt alnuenta po¬
stulo quod natura pent qͥd̾
a malo est quĩ satis est ipłs
cura uũ ꝯficiautur st̾ ora.¬

Expanded text:
origo luxuriae, mater nauseae. O homo! pro gula conquereretur stomachus si loqui posset, dicens: O homo, quod necessitatis est, exigo, quod superfluitatis est respuo: noli dare quae mihi sunt onera, sed quae poscenti sunt alimenta; postulo quae natura petit, quae a malo est. Quoniam Satis est populo, cura unde conficiantur stercora
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs a qͥ uolutatis sue arbiter ꝯst
tutus. cũ accedet ad sacienta fidelr.
uisi eũ peintrat beteris uĩte noua
nichoare non potist sab hac peui.¬
tentia cum baptizãtur soli ꝓuuili
possunt libero arbitrio / altera¬
ne fragilitati ꝙuis ꝑua ta¬
men crebra surtepunt q si
collecta ꝯtra nos fueruit ia
ad nanfragium ut̃rum uno
grandi fructu nauis ope¬
natur et obrnatur au. pau¬
lati surre pens a qua in
sentinam et per negliger¬
quos ꝯtempta compleat
nauen atque submer¬
nar poropter hee peu¬

Expanded text:
tatis arbiter est constitutus, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi poeniteat veteris vitae, novam inchoare non potest. Ab hac poenitentia cum baptizantur parvuli solipossunt libero arbitrio. Petrunae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegeque contempta impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiu
Abbreviated transcription (Latin):
ii
tur ut lis sibi iusta uidet᷑. ⁊ si
qu̾et᷑ x̾m nõ inficiet᷑. Nil ꝓmit¬
tet᷑. nec falsa ꝓbatõ det᷑. ut lis
tardet᷑ dilatõ milla petet᷑. ħ ca¬

Expanded text:
is tur, quod lis sibi iusta videtur. Et si queretur, verum non inficietur Nil promittetur, ne falsa probatio detur Ut lis tardetur, dilatio nulla petetur.
Abbreviated transcription (Latin):
dormientis a de qui eiat forma
futͣi assup̃ta ÷ costa de qua foxaia
mortis ut de latere dormientis
de quo ꝓfluxerũt sanguis ⁊ aqͣ
q̃ sũt nt̃e redemptõis sacͥmenta

Expanded text:
dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs a qͥ uolutatis sue arbiter ꝯst¬
tutus. cũ accedet ad sacienta fidelr.
uisi eũ peintrat beteris uĩte noua
nichoare non potist sab hac peui.¬
tentia cum baptizãtur soli ꝓuuili
possunt libero arbitrio / altera¬

Expanded text:
tatis arbiter constitutus est, cum accedit ad sacramentum fidelium, nisi poeniteat veteris vitae, novam inchoare non potest. Ab hac poenitentia cum baptizantur parvuli solipossunt libero arbitrio. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
ne fragilitati ꝙuis ꝑua ta¬
men crebra surtepunt q si
collecta ꝯtra nos fueruit ia
ad nanfragium ut̃rum uno
grandi fructu nauis ope¬
natur et obrnatur au. pau¬
lati surre pens a qua in
sentinam et per negliger¬
quos ꝯtempta compleat
nauen atque submer¬
nar poropter hee peu¬

Expanded text:
nae fragilitati quamuis parua tamen crebra subrepunt. quae si collecta contra nos fuerint, ita ad naufragium, utrum uno grandi fluctu nauis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinam et per neglegeque contempta impleat nauem atque submergat\'? propter hoc ieiu
Abbreviated transcription (Latin):
crediencie ui religionis. ⁊ dicitur
netis. E Est a̾ t̾plex apostasiꝯ. ꝑ
ꝑfidie: qua quis recedit a fide. ut
ñ p̃t. Imobediẽcie: qua quis tͣnsgͦ¬
dit᷑ spontunea uolũtate p̾ceptiam.
ut adam ⁊ ena. ⁊ qui satrit canõi¬
bis obedire ꝯtepnũt. de hc̃ hr. in .q.¬

Expanded text:
ur tatio. Est autem triplex apostasia, scgularitatis. Perfidie qua quis recedit a fide, ut nobedientie qua quis transgreditur spontanea voluntate preceptum, ut Adam et Eva, et qui sacris canonibus obedire contemnu
Abbreviated transcription (Latin):
alieuarũ opũ uiolentiis erextor lupo siłem dxeris
o fidiator occultꝰ surrixisse frandibus gandent unl¬
petulis extequat᷑ ira intemꝑatꝰ freuit leonis amĩ
gestare creditur /pamidus autẽ suga nõ metuenda soe¬
sordi dis suis uoluxtate detiuet᷑ Iita fit ut qͥ probitati
defea hõ deẜit ẽẽ cũ ĩ dñiã aitionẽ trã sirenõ pos

Expanded text:
alienarum opum violentus ereptor, lupo similem dixeris; arabis; insidiator occultus, subripuisse fraudibus gaudet, vulpeculis exequetur. ira intemperans fremit, leonis animum gestare credetur; pavidus ac fugax non metuenda forsordide suis voluptate detinetur. ita fit ut qui, probitate deserta, ho
Abbreviated transcription (Latin):
palitici Est n palisis morbus s reddit mẽbra mol¬
uoluptuosus et deliciis assuetus de quibus d ꝓũ¬
2d ͦ qui mollis ẽ et dissolutus in oꝑe suo fr̃ ẽ sua
oꝑa dissipantꝭ drã s̃ eñ int̾ ista t̾a q̃ pomit saloñ¬
ss molle dissolutũ et diffixatũ nã molle ẽ ꝙ codit
oũn duro Dissolutũ ẽ ꝙ nullo uniculo ẽ alligatũ dis¬
sipatũ ẽ qd totalit̃ ẽ ꝯ fractũ sut̃ p in uase ꝯfracer tles¬

Expanded text:
aliticus. Est autem paralisis morbus qui membra reddit moluoluptuosus et deliciis assuetus, Prou. XVII: ‘Qui mollis et dissolutus est in opere suo frater est sua opera dissipantscilicet molle, dissolutum et dissipatum. Nam molle est quod cedit omni duro; dissolutum est quod nullo uinculo est colligatum; dissipatum quod penitus est confractum, sicut patet in uase fic
Abbreviated transcription (Latin):
impetu lenore ꝯuercit᷑. Nec secꝰ ꝓbamꝰ intibus dequarũ
foraminib uicinis inflantis ori sonꝰ acutꝰ emittit᷑. De lon¬
gĩquis aũ ⁊ t̾mino ꝓximis gͣuior. itẽ accitior ꝓpatentiora
foramina. gͣuior ꝑ angusta. & utriꝰq ciuse ratio una. qr
impetũ ꝑmaiꝰ foramen impellit. ꝯtͣ aũ in.aingustis ꝯt̾in¬
git ⁊ eminꝰ po sitis. uͦ orbis altissimꝰ ⁊ ũ in imm̃sũ patens
⁊u spũ eo forciore qͦ origini sue uicinior ÷ incitatꝰ. sonor &
se acum̃ emettit. Uox ultum. ⁊ ꝓspatu rreuitate ⁊ pro
ougine sua deorsũ recedit. tanto circa impulsũ fieri le
qͣlib partẽ pinittat᷑ inoueri. obsessa undiq circũfusi
spẽ densitate. inspera aũ ultimũ locũ ẽẽ qͥ mediꝰ ÷ ante ce¬
dentib iã ꝓbatũ :. Gͦ uniu̾si mũdani corpis spere. nouẽ¬

Expanded text:
impetu lenioreconuertitur. Nec secus probamus in tibiis, de quarum impetu lenioreconuertitur. Nec secus probamus in tibiis, de quarum foraminibus uicinis inflantis ori sonus acutus emittitur, de longinquis autem et termino proximis, grauior; item, acutior per patentiora foramina, grauior per angusta. Et utriusque causae ratio una, quiimpetum per maius foramen impellit, contra autem in angustis contingit et eminus positis. Ergo orbis altissimus, et ut in immensum patens, et ut spiritu eo fortiore quo origini suae uicinior est incitatus, sonorum de se acumen emittit; uox ultimi et pro spatii breuitate et pro itum, quanto ab origine sua deorsum recedit, tanto circa impulsum fieri lenquamlibet partem permittatur moueri, obsessa undique circumfusi spiritus densitate; in sphaera autem ultimum locum esse qui medius est, antecedentibus iam probatum
Abbreviated transcription (Latin):
ex alt̾i aũ acute sonent. Quã obeausã scĩmꝰ ille celi stel¬
lifer cursꝰ cuiꝰ conu̾sio ẽ ꝯcitatior. acute excitato mouẽ¬
tur sono. Grauissimo aũ hic lunaris atq infimꝰ. Dieimus
ñꝙͣ sonũ fieri. nͥ aere ꝑcusso. Ut aũ sonꝰ ille aut aeutior.
aut grauior. ꝓferatur. ictꝰ efficit. &e dũ ingens ⁊ celer
incidit. acutũ sonũ prestat. Si tardior lentior ue gra¬
uiorẽ. Indicio ẽ uirga que dũ auras ꝓcutit. si impralsu
cito feriat. sonũ acu̾it. si leniore. in grauius frangit.
auditũ. In fidib ꝙͦ idẽ uidemꝰ. q̃ si tͣctu arciore tenidun¬
tur. acuite sonant. grauiꝰ laxiores. oͦ ⁊ supiores orbes dũ
pamplitudine sua impetu grandiore uolutint᷑. Dũq spũ
ut inorgine sui fortiore tendunt᷑. ꝑꝑ ipsã ut ait ꝯcitaci¬
orem ꝯu̾sionẽ acute excitato. mouent̾ sono. Grauissimo

Expanded text:
ex altera autem acute sonent. Quam ob causam sumex altera autem acute sonent. Quam ob causam sumlifer currus, cujus conversio est concitatior, acuto et excitato movetur sono, gravissimo autem hic lunaris atque infimusnumquam sonum fieri nisi aere percusso. Vt autem sonus ipse aut acutior aut grauior proferatur, ictus efficit qui, dum ingens et celer incidit, acutum sonum praestat, si tardior lentiorue, grauiorem. Indicio est uirga quae, dum auras percutit, si impulsu cito feriat, sonum acuit; si lentiore, in grauius frangit auditum. In fidibus quoque idem uidemus, quae, si tractu artiore tenduntur, acute sonant, grauius laxiores. Ergo et superiores orbes, dum pro amplitudine sua impetu grandiore uoluuntur, dumque spiritu, ut in origine sua, fortiore tenduntur, propter ipsam, ut ait, concitatiorem conuersionem, «acute excitato mouentur sono, grauissimo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ Quantũ ÷ a t̾ra usq ad uenerẽ. quat tantũ sit a t̾ra usq
ad mercurii stellã. Quantũł at̾ra ad mercuriũ. nouies
tantũ sit a t̾ra usq ad martẽ. & quantũ at̾ra usq ad
martẽ ÷ octies tantũ sit a t̾ra usq ad iouẽ. Quantũq
atͣra usq ad iouẽ septies ⁊ uines tantũ sit at̃ra usq
ad saturui orbẽ. hanc planicoꝵ ꝑsuasionẽ porphiliꝰ lib̾s
inseruit. quib timei obscuritatib ñ nichil luxis infudit.
A itq eos credere ad imaginẽ ꝯtertionis aĩe heec esse.
in coꝑr nũdi int̾uialla q̃ epitritis. hemiolus. epogelois. he¬
intoniis ꝯplent᷑. ⁊ lunmate. ⁊ ita ꝓuenire concentũ. ciniꝰ ra¬
assertio. qͥ int̾uallis in parzib s tñ ꝓraata parte ratione dis¬
tinctis cȩlestẽ sonũ diẽ ẽ̾e disiunctũ. Nẽ locꝰ id monet
ut de gratutate ⁊ acumine sonoꝵ diuersitates q̃s isserit
reuoluamꝰ. Et uat̾a fert ut extrema ex alt̾a parte grauit̃.

Expanded text:
 quantumque est a terra usque ad Venerem, quater tantum sit a terra usque ad Mercurii stellam; quantumque est ad Mercurium a terra, nouies tantum sit a terra usque ad Martem; et quantum a terra usque ad Martem est, octies tantum sit a terra usque ad Iouem; quantumque est a terra usque ad Iouem, septies et uicies tantum sit a terra usque ad inseruit quibus Timaei obscuritatibus nonnihil lucis infudit, aitque eos credere ad imaginem contextionis animae haec esse in corpore mundi interualla, quae epitritis, hemioliis, epogdois, hemitoniisque complentur et limmate, et ita prouenire concentum cuius raadsertio, qui «interuallis imparibus sed tamen pro rata parte ratione distinctis» caelestem sonum dicit esse disiunctum. Nunc locus admonet ut de grauitate et acumine sonorum diuersitates quas adserit reuoluamus: «Et natura fert ut extrema ex altera parte grauiter,
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sos ⁊ celi uerticib ipsis ex utͣq parte subnixos obri¬
guisse pruna uides. Mediũ aũ illũ ⁊ maximũ solis ar¬
dore correri. Duo s̃ habitales qͦr australis ille in quo qͥ
insistunt adu̾sa uob̾ urgent uestigia. nicħ ad ur̃m ge¬
nus. hic aũ alt̃ subiectus aquiloniꝰ. qũe in colitis cerne
ꝗͣ cenui uos parte ꝯcingait. Omĩs N. t̾ra q̃ colit᷑ auobis
angusta uercicib lat̾ib latior parua quedũ ÷ insula. cir¬
cũifusa illo mari. qͥ atlanticũ. qd magnũ quẽ occeanũ
appellatis in tͣris. qui tñ tanto noĩe ꝗ̃ sit paruus iudes.¬

Expanded text:
diversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obridiversos et caeli verticibus ipsis ex utraque parte subnixos obriguisse pruina vides, medium autem illum et maximum solis ardore torreri. Duo sunt habitabiles, quorum australis ille, in quo qui insistunt, adversa vobis urgent vestigia, nihil ad vestrum genus; hic autem alter subiectus aquiloni, quem incolitis, cernequam tenui uos parte contingat. Omnis enim terra quae colitur a uobis, angusta uerticibus, lateribus latior, parua quaedam est insula, circumfusa illo mari quod Atlanticum , quod Magnum, quem Oceanum appellatis in terris
Abbreviated transcription (Latin):
cata dupa ab aurib in colaꝵ amplitudinẽ fragoris exclu¬
dunt. qͥd mirũ si nrm sonꝰ excedit auditũ quẽ mundane
molis impulsꝰ emittit: Nec ti de nichilo ÷ qd̾ ait. Qͥ cõplet
aures meas cantꝰ.⁊ tã dulcis sonꝰ: S uoluit incelligi. qd̾
si euis qͥ olestib meruit int̾ẽẽ secretis ꝯplete aures sc̃t
soni magnitudine. suꝑẽ ut cet̾oꝵ hõiũ sensꝰ mũdaue
ꝯcinentiȩ ñ capiat auditũ. S ũ tͣctatũ adsequentia
feramꝰ. Uides habitari in t̾ra raris ⁊ angustis locis. ⁊ in
ipsis quasi maculis uͥ habitat᷑ uastas solitudines int̾iectã
eosq qͥ incolant t̾rã ñ mͦ int̾ruptos ita e̾e̾. ũ nicħ int̾ ip
sos ab alis ad alios manare possit. s partĩ obliqͦs partĩ tͣns¬
uersos. partĩ ⁊ adusos stare nob̃. aquib expectare głam
dimittã ⁊ circũdatã circulis. E qͥb duo maxime int̾ se

Expanded text:
Catadupa ab auribus incolarum amplitudinem fragoris excluCatadupa ab auribus incolarum amplitudinem fragoris excludunt, quid mirum si nostrum sonus excedit auditum, quem mundanae molis impulsus emittit? Nec enim de nihilo est quod ait «qui complet aures meas tantus et tam dulcis sonus», sed uoluit intellegi quod, si eius qui caelestibus meruit interesse secretis completae aures sunt soni magnitudine, superest ut ceterorum hominum sensus mundanae concinentiae non capiat auditum. Sed iam tractatum ad sequentia conferamus. «Vides habitari in terra raris et angustis locis, et in ipsis quasi maculis ubi habitatur uastas solitudines interiectas, eosque qui incolant terram non modo interruptos ita esse ut nisos ab aliis ad alios manere possit; sed partim obliquos, partim transversos, partim omnes adversos stare vobis, a quibus spectare gloriam datam cingulis, e quibus duos maxime inter se
Abbreviated transcription (Latin):
inħ loco cicero musice m̃tionẽ occasione hac eundũ: ꝑ
uniu̾sos tͣctatꝰ. qui posst̃ ẽẽ de musica. quos qͣntũ mea
fert opinio. t̾minũ hr̃e ñ estimo. S illa st̃ ꝑsequenda.
qͥb u̾ba qͣ explanda. receperis possint liquere. Quia in
re nat᷑a obscuta. qui in exponendo plura ꝗͣ nece̾e ÷ suꝑ¬
fundit. addit tenebras. ñ adunit deusitate̾. Uñ finẽ de
hac tͣctatꝰ parte faciemꝰ. adiecto uno qͥ scitu dignũ putamꝰ.
qr cũ suit melodie musice tria genera. En armoniũ. dia¬
tonũ. ⁊ chromaticũ. pͥmũ qͥdẽ ppt̃ nimiã sui difficulta¬
tẽ. ab usu recessit. Teiũ uͦ ÷. infame mollicie. uñ mediũ.
.i. diatonũ. mundane musice doctrina platonis ascͥbitur.
Nec hoc int̾ pretereunda ponemꝰ. qͥ musicã ꝑpetua cęli uo¬
lubilitate nascentẽ. iõ claro ñ sentimꝰ auditu. qr maior
sonꝰ ÷. ꝗͣ ut humanaꝵnuriũ p̃cipiat᷑ angustiis. Nã si nili

Expanded text:
in hoc loco Cicero musicae mentionem, occasione hac eundum est per in hoc loco Cicero musicae mentionem, occasione hac eundum est per uniuersos tractatus qui possunt esse de musica, quos, quantum mea fert opinio, terminum habere non aestimo, sed illa sunt persequenda quibus uerba, quae explananda receperis, possint liquere, quia, in re naturaliter obscura, qui in exponendo plura quam necesse est superfundit addit tenebris, non adimit densitatem. Vnde finem de hac tractatus parte faciemus, adiecto uno quod scitu dignum putamus, quia, cum sint melodiae musicae tria genera, enarmonium, diatonum et chromaticum, primum quidem propter nimiam sui difficultatem ab usu recessit, tertium uero est infame mollitie, unde medium, id est diatonum, mundanae musicae doctrina Platonis adscribitur. Nec hoc inter praetereunda ponemus, quod musicam perpetua caeli uolubilitate nascentem ideo claro non sentimus auditu, quia maior sonus est quam ut humanarum aurium recipiatur angustiis. Nam si Nili
Abbreviated transcription (Latin):
inorientẽ ferunt᷑. Nona t̾ra sine motu. Octo s̃ gͥ q̃ inouent᷑.
S septẽ soni s̃. qͥ ꝯcinentiã de uolubilitate ꝯfic̾iunt. ꝓpt̾ea
qr mercurialis ⁊ ueneriꝰ orbis pari ambitu comitati solem
uie eiꝰ tanꝗͣ satellites obsequunt᷑. ⁊ iõ a ñ nullis astrono¬
nue studentib eandẽ iũ sortiti existimant᷑. Uñ art. Illi
aũ octo cursꝰ in qͥb eadẽ uis ÷ duoꝵ. sept̾ẽ efficiunt dis¬
tinctos intͣuallis sonos. qͥ nũs reu oĩu̾ fere nodꝰ̾:. Septe¬
nariũ aũ numerũ rerũ oiũ nodũ ẽe plene cũ de nuis
suꝑiꝰ loquerem᷑ expressimꝰ. Ad illuminandã u estimo obscu¬
ritatẽ uerboꝵ ciceronis. de musica tͣctatꝰ succinctꝰ a nob̾
qͣ licuit breuitate sufficiet. Nã netas ⁊ hẏpatas aliaꝵq
fidiũ uocabula ꝑcurrere ⁊ tonoꝵ ł liminatu minuta
subtilia. ⁊ qͥd insonis ꝓlitt̾a. qͥd ꝓsillaba. qͥd ꝓ integro nõe
accipiatur. asserere: ostentantis ÷ ñ docentis. Dec .n. qr fecit

Expanded text:
ouentur, sed septem soni sunt qui concinentiam de uolubilitate conficiunt, propterea quia Mercurialis et Venerius orbis, pari ambitu comitati solem, uiae eius tamquam satellites obsequuntur, et ideo a nonnullis astronomiae studentibus eandem uim sortiti existimantur. Vnde ait: «Illi autem octo cursus in quibus eadem uis est duorum, septem efficiunt distinctos intum autem numerum rerum omnium nodum esse plene, cum de numeris superius loqueremur, expressimus; ad illuminandam, ut aestimo, obscuritatem uerborum Ciceronis de musica, tractatus succinctus a nobis qua licuit breuitate sufficiet. Nam netas et hypatas aliarumque fidium uocabula percurrere, et tonorum uel limmatum minuta subtilia, et quid in sonis pro littera, quid pro syllaba, quid pro integro nomine accipiatur adserere ostentantis est, non docentis. Nec enim quia fecit