comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quenti leo imꝑator q insanuret cupidica¬
te c̾ta precior̃s lapides adamaiit mag¬
nam eccłie coronã. ⁊ accipiens portaiit
eam ⁊ epierunt carbonculi in capite eiꝰ
et captusa febre mortuuis est/. Post quẽ
uxor eius hirene ꝯ filio suo cconstantino
Rex oracionis causa uadit Romã ibiq filii
eius ungũtur in reges. Pipoiuꝰ super
ytaliã. ludonicus suꝑ acquictãniam

Expanded text:
 Leo imperator cum insaniret cupiditate circa pretiosos lapides, adamavit magnae aecclesiae coronam, et accipiens portavit eam; et exierunt carbunculi in capite ejus, et captus a febre mortuus est. Post quem uxor ejus Hyrene cum filio suo Constantino rex orationis causa vadit Romam, ibique filii ejus unguntur in reges: Pipinus super Italiam, Ludowicus super Aquitaniam
Abbreviated transcription (Latin):
rie contͣ karołu regẽ reus magestatꝭ adduci¬
tur. Unde a karolo acconsus ꝯ filio eius
int̾ auares ⁊ baioarios pugnat᷑. Quarto¬
Iteꝵ int̾ auares ⁊ fiaincos pugnatur. Et
in om̃ib eode anno Rarolus suis proueĩsse
cantinopolitani ⁊ adriani pape. scdo
apud nicheam uniu̾salis sinodus .iiiͨ.l.¬
epor̃s congregatur. In qua fides Catholicã
in pñcia hirenes ⁊ filii eius constantiui
cũccoꝵ subscptõe roboratur. et heresis
epecranciũ ymagines dei imꝑꝑetuũ abdica¬
ualida facta est ab austrasiis contra ba¬
rolum regẽ anotore harderico. Qua
detecca młti aut mẽbix triuicat᷑. aut

Expanded text:
riae contra Karolum regem reus majestatis adjudicatur; unde a Karolo attonsus, cum filio ejus inter Avares et Bajoarios pugnatur. Quarto inter Avares et Francos pugnatur, et in omnibus Karolus suis provenisse tantinopolitani et Adriani papae secundo apud Niceam universalis synodus 350 episcoporum congregatur; in qua fides catholica in presentia Hyrenes et filii ejus Constantini, cunctorum subscriptione roboratur, et heresis execrantium imagines Dei in perpetuum abdicavalida facta est ab Austrasiis contra Karolum regem, auctore Harderico. Qua detecta, multi aut membris truncantur, aut
Abbreviated transcription (Latin):
karoli regis exeõcubina filirs gilbo de¬
formis a quibusdã ficuicoꝵ p̃morib
prouussione regni illectus contra patrẽ
prnima cenobio retrusus usꝙ ad fiẽ
bite deo nilitauit. Complices uo cõim¬
coĩs alii epiliant᷑ pauci ꝑinũtur
ginuo seqnti feliciana heres condt̃¬
natur ⁊ in pñcia adriami papi ab ip̃
felice auctore abdicatur. hec heres se¬
lebat filiũ Ri in dĩumia natia eĩt es¬

Expanded text:
Karoli regis ex concubina filius, gibbo deformis, a quibusdam Francorum primoribus promissione regni illectus, contra patrem Prumia coenobio retrusus usque ad finem vitae Deo militavit. Complices vero conjurationis alii exiliantur, pauci perimuntur 15. Feliciana heresis condemnatur et in presentia Adriani papae ab ipso Felice auctore abdicatur. Haec heresis asserebat, filium Dei in divina natura ve
Abbreviated transcription (Latin):
Rex ꝓpt̾ insolencias ebromii a francis re¬
pͥudiatur. Et frater eius hildricus
qui in austrasia regnabat a cruictꝭ ad
regnandum euocacur. Porio theo¬
dericus et ebromꝰ tousorantur. Theo¬
dericus ꝑisus in cenobio sc̃i dionisii
Ebroinus in luxonio relegantur. Hildri-¬
ci maior dons eras wlfealdus. Hic
in ꝑrochia uerdimensi supͣ mosam Ce¬
nobiũ sancci michaelis archangeli fũ-¬

Expanded text:
rex propter insolentias Ebroini a Francis repudiatur, et frater ejus Hildricus, qui in Austria regnabat, a cunctis ad regnandum evocatur. Porro Theodericus et Ebroinus tonsurantur: et Theodericus Parisius in coenobio S. Dionysii, Ebroinus in Luxovio relegantur. Hilderici major domus erat Vulfoaldus. Hic in parochia Virdunensi super Mosam coenobium Sancti Michaelis archangeli fu
Abbreviated transcription (Latin):
irĩtitib regni potencia disponebatur
ꝑ maiores donꝰ regib pols nore reet¬
rantib quibus moris erat pͥmapari
ꝙͣ irraciõnabilit̾ edere ⁊ bibere domi ꝙ
morari et kal madii presidere corã
tota gente salutare ⁊ salutari obrequia
et dona recipͥere et Rependere sat se
secumi ero ad aliũ madiũ habet pero¬

Expanded text:
rantibus, regni potentia disponebatur per majores domus, regibus solo nomine regnantibus: quibus moris erat principarquam irrationabiliter edere et bibere, domique morari, et Kalendis Maii presidere coram tota gente, et salutare et salutari, obsequia et dona accipere et rependere, et sic secum usque ad alium Maium habitar
Abbreviated transcription (Latin):
xluiiͦ. axdoal dus frater. Itte ⁊ anũciila
sde guertrudis muellenẜ/ arlsepiscopa¬
tum treuerensem. doccr̃ma ⁊ sstate
sua illustrat . soror quoq enis seuera
abbissa in eadem erbe a fratris sc̃itate nõ¬

Expanded text:
us.  Modoaldus frater Ittae et avunculus sanctae Gertrudis, archiepiscopatum Trevirensem doctrina et sanctitate sua illustrat. Soror quoque ejus Severa abbatissa in eadem urbe a fratris sanctitate no
Abbreviated transcription (Latin):
latunatum tenobiũ fundait. Quẽ
nõ młto post fratres sui foillanus et
ꝑ gallias claruerinit. Ex quibus
foillanus dono guertoudis uiiginis
fesrense monast̾mm postea fuudanit.
ubi eciã maruriocoronatus quiestit
pippin inscuctu sc̃i amandise si su
lo deuouens monastium niiialense
fundauit. Etꝙ filiã suam guertru¬
dem deo dignã unginem prefecis. Et¬
tunc autbertus Cameracens seu

Expanded text:
Latiniacum coenobium fundavit. Quem non multo post fratres sui Foillanus et secuti, per Gallias claruerunt. Ex quibus Foillanus dono Gertrudis virginis Fossense monasterium postea fundavit, ubi etiam martyrio coronatus quiescitPipini, monitu sancti Amandi se et sua Deo devovens, monasterium Nivellense fundavit: eique filiam suam Gertrudem Deo dignam virginem praefecit. Authbertus Cameracensis
Abbreviated transcription (Latin):
sidimꝰ diã tendeꝰ. audunt uoc̃e auge¬
lore Ee eunsiũ. Dicis dũs ego cocito
cogita cõe Iatis ⁊ nõ afflictionis. Hic
de ml̃tis sc̃is cantus ꝯposuit. ⁊ ml̃ta fecit
⁊ scripsit eccłie utilia u Byic cũin papatu
pauꝑem leprosum aute fores ostendiget
eũ fotum diłr in lecto suo collocauit᷑. quẽ
ꝯ recerato hostio non inuenisset in pauꝑẽ
se xp̃m suscepisse obscuput. An¬
seq̃nti leo papa in gallias ueniens nt
motus Imꝑii a baldumo ⁊ godefrido cõci¬
tatos sedaret. godefridum quidam imꝑa¬
tori reconciliauit. baldĩo flandiꝭ ꝑtina¬
cius agente. contra eum imꝑator ept̾ci¬
tũ duxit. S taidem balduinus flepus
ꝯ dc̃o die aquis imꝑatori sacciffecit. leo
papa in gallia ⁊ g̾mania sinodis lp̃tis
scatũ eccłie melioranit .

Expanded text:
am tenderet, audivit voces angelorum canentium: Dicit Dominus, ego cogito cogitationes pacis, et non afflictionis. Hic de multis sanctis cantus composuit, et multa fecit et scripsit aecclesiae utilia. Hic cum in papatu pauperem leprosum ante fores offendisset, eum fotum diligenter in lecto suo collocavit; quem cum reserato ostio non invenisset, in paupere se Christum suscepisse obstupuit. 110. 18. Leo papa in Gallias veniens, ut motus imperii a Balduino et Godefrido concitatos sedaret, Godefridum quidem imperatori reconciliavit; Balduino pertinacius agente, contra eum imperator exercitum duxit. Sed tandem Bacondicto die Aquis imperatori satisfecit. Leo papa, in Gallia et Germania synodis habitis, statum Ecclesiae melioravit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui asserebat enkaristiã quã sumiiꝰ
in altari Non esse Reuera corpus et
sanginem xp̃i. unde contra eum ⁊ pro¬
eo młtum a multꝭ ⁊ uerbis ⁊ scẽpturꝭ
disputatum est. Taindẽ parisus uoca¬

Expanded text:
qui asserebat eucharistiam, quam sumimus in altari, non esse revera corpus et sanguinem Christi. Unde contra eum multum a multis et verbis et scriptis disputatum est; inter quos do
Abbreviated transcription (Latin):
Auuo eodem leo papa dñ normãnos
a Romanoꝵ t̾minis deturbare satagit
multã calamtatẽ incurrit qr ꝯ multis
⁊ ip̃e capitur. ẜ tñ relaxari noluit insi¬
eciam fuis Relaxatꝭa Anno duro

Expanded text:
. 1050. Leo papa dum Normannos a Romanorum terminis deturbare satagit, multam calamitatem incurrit; quia cum multis etiam ipse capitur. Sed tamen relaxari noluit, nietiam suis relaxatis. Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
galliare mapiiuꝰ quuẜat. collt̃o exc̃citu
fricos de g̾mania eiecerũt. ⁊ apͦ. carbo¬
nariã siluã magna strage eos uicerũt
Ex hoc deinceps rechuo tnͣsiniro in t̾ra
treberore hiemare nõ p̃sumpserunt.

Expanded text:
Galliarum Maximus commiserat, collecto exercitu Francos de Germania ejecerunt, et apud Carbonariam silvam magna strage eos vicerunt.biros, et ex hoc deinceps Reno transmisso in terra Trebirorum hiemare praesumpserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. docc. .xxu. corpora marcelli ⁊ petri
mareus de Roma sublata ⁊ in franciam
tranflata. mltis signis ⁊ miracłis clarifi¬
gn pape ad uibem suessionis translatum
tiuꝰ Romane eccłie . Pcuꝰ pͣsideti. quo post
.pl. pontificii dies defuncto. quartus hunis
noĩs papa gregorius Romane ectĩe. pcuiꝰ.
presidet. qui eciam quartus leo dc̃ũs est..
imꝑatorꝭ baroli magni. ⁊ ludonici filii enis
ad eccͣiasticã legẽ ꝑtinencia in dnob libelt
disgessit. Idem edicta eoꝵ dẽ ad mũdanã
legẽ ꝑtinencia in duob eque libell eciam
disgessit

Expanded text:
. 828. 22 Corpora Marcellini et Petri matyrum de Roma sublata et in Franciam translata, multis signis clarifiii pape ad urbem Suessionis tratinus Romanae aecclesiae 101u s presidet. Quo post quadraginta pontificii dies defuncto, quartus hujus nominis papa Gregorius Romanae aecclesiae 102u s presidet, qui etiam quartus Leo dictus est. imperatoris Karoli Magni et Ludowici filii ejus ad aecclesiasticam legem pertinentia in duobus libellis digessit. Idem edicta eorumdem ad mundanam legem pertinentia in duobus eque libellis digessit
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ste cecilie uirgis ip̃a reuelãte
iuenĩt aureis uelatum indumẽtis sangnie
ip̃ius adhuc infuẜ. ⁊ ip̃am ⁊ corꝑa stors uale¬
riani sponsi ip̃is ⁊ t̾burcii. ⁊ maxiiii. brba¬
iii quoq pape in ecc̃iam a se edificatam trans¬
posuit.¬
ꝑticionẽ regni int̾ filios suos fcam ꝯfirmat
saciauientꝭ optimatum suoꝵ.
dñi. dicc .xxiiiͦ. lotharius filius imꝑatorꝭ
a pr̃e in ytaliã dirigit᷑. qui a pastali ppͣ
consetratus coronã regni ⁊ Imꝑatorꝭ atq
augusti nomen accepit. Rome quid nõbi¬
liũ ꝑiiiũt᷑. pr̃o eo ꝙ ꝑuiores iusto esse ui¬
deren᷑ ad fidelitatem locharii Imꝑatorꝭ. ꝙ
queretur. papa se apud imꝑatores excusat

Expanded text:
corpus sanctae Ceciliae virginis ipsa revelante invenit, aureis velatum indumentis sanguine ipsius adhuc infusis; et ipsam et corpora sanctorum Valeriani sponsi ejus et Tyburtii et Maximi, Urbani quoque papae, in aecclesiam a se eis edificatam transposuit.partitionem regni inter filios suos factam confirmat sacramentis optnsium episcopus. Lotharius, filius imperatoris, a patre in Italiam dirigitur; qui a Paschale papa consecratus, coronam regni et imperatoris atque augusti nomen accepit. Romae quidam nobilium perimuntur, pro eo quod proniores justo esse viderentur ad fidelitatem Lotharii imperatoris.queretur, papa se apud imperatores excusat,
Abbreviated transcription (Latin):
lib. Hii uada liquerunt ysare qui
gurgitẽ duccꝰ. Per tam multu no
fame maioꝵ in ampnẽ lapsus ad
equoreas nomien nõ ꝑtulit bndas a
Influit emĩ i fecanã ꝑ qua nerchuam
mͥ illo delati lie illis in ꝑtib niiis
Illi tñ qui lictora scaldi incederant de¬

Expanded text:
ilibus: Hii vada liquerunt Hysarae, qui gurgite ductus Per tam multa suo, famae majoris in amnem Lapsus, in aequoreas nomen non pertulit undas. Influit enim in Secanam. Per quam Northmanni in illo delati, licet in illis partibus illi, qui littora Scaldi insederant, de
Abbreviated transcription (Latin):
õe malũ. ꝙͣ pleriꝙ northaboinghos. alii
egressa piraticã agens nond. et maudi¬
to retro aute tpr̃ib modo franciã est
unt ingressa. Subinde restans. subinde
ꝓgrediens ubi neminem uidit resiscentẽ
qua qua uersum sibi uisum est libltum

Expanded text:
erique Northalbincos, alii pyraticam agens, novo et inaudito retro ante temporibus modo Franciam est lluunt, est ingressa; subinde restans, subinde progrediens; ubi resistentem vidit neminem, quaqua versum sibi libitum visum est,
Abbreviated transcription (Latin):
fresiam repetũt. ⁊ młtis cesis gultraiet¬
tum opidum incensũ estiu Anno eod̃¬
gens hungaroꝵ hactenus y dolatrie de
regem adduxit: ut se ⁊ totã hungaror
gentẽ baptizari expetẽt. qui in baptismo
scephanus est uocatus. Cuꝰi postinodũ
merita ꝑ hungariã młta miraclorum
gracia cõmendat

Expanded text:
Fresiam repetunt, et multis caesis, Vultrajectum opidum incensum est. Gens Ungarorum hactenus idolatriae dedregem adduxit, ut se et totam Ungarorum gentem baptizari expeteret. Qui in baptismo Stephanus est vocatus; cujus merita per Ungariam multa miraculorum gloria commendat
Abbreviated transcription (Latin):
scudiosus magnũ illud canomĩtrolu¬
men edidit scͥpturaꝵ sentenciis ⁊diq
ꝯpilatis defloratũ. Collaborante sibiᵈꝰ
hoc magr̃o suo olberto abbe uiro undecĩn
doctissimo. Anno dñi mͦ.ix. leo Roma¬

Expanded text:
studiosus, magnum illud canonum volumen edidit, scripturarum sententiis undique compilatis defloratum, collaborante sibi in hoc magistro suo Olberto abbate, viro undecunque doctissimo. 1009. 7. 13. Leo Roma
Abbreviated transcription (Latin):
balencianas sitũ in marcha francie et
lo tharingie. ꝙ baldẽ comes plandrenciũ
maserat. Imꝑator heuricus obsidet.
ꝯcurrentib ad auxiliũ eius fnͣcoꝵ rege¬
de obsidione ualentiauẽsi mefficax redi¬
erat contra baldm ꝓfectus Castium
gandanũ inuadit. et deppłata terra ali¬
quod flandrenciũ pͥmores capit. Unde
baldunus ꝑt̾ritus imꝑatori satiffecit.
dolenchianas rddit.datisq obsidib
ꝯ fac̃mento fidelitatꝭ manꝰ ei ddit
ciaras baldiuo bnficiauit  sibi cont

Expanded text:
Valentianas, situm in marcha Franciae et Lotharingiae, quod Balduinus comes Flandrensium invaserat, imperator Heinricus obsidet, concurrentibus ad auxilium ejus Rde obsidione Valentinianensi inefficax redierat, contra Balduinum profectus, castrum Gandavum invadit, et depopulata terra aliquot Flandrensium primores capit. Unde Balduinus perterritus imperatori satisfacit, Valentianas reddit, datisque obsidibus cum sacramento fidelitatis, manus ei dedit. ntianas Bal
Abbreviated transcription (Latin):
auttoritas. Turies uõ ne de se solicitis
pentibus requiri debuisset. ne neiudiͦ.
noĩs inueniri potuisset. nuitato no¬
mine quo appellari consueu̾at mau¬
rosum se appellari iubet sane nõ mco¬
gruũ talib studiis agnonien. qui cã¬
dido eccͣiastice mũdicie habitu expo¬
liatus. furnam mauritane infide¬
litatis mentẽ latrocinandi scudio
induerat . ⁊ ꝑdicoĩs se latebris occul¬
tauerat

Expanded text:
auctoritas. Timens vero, ne de sollicitis auctoritas. Timens vero, ne de sollicitis parentibus requiri debuisset, neve indicio nominis inveniri potuisset, mutato nomine quo appellari consueverat, Maurosum se appellari jubet; sane non incongruum talibus studiis agnomen, qui candido ecclesiasticae munditiae habitu exspoliatus, furtivam Mauritaniae infidelitatis mentem latrocinandi studio induerat, et perditionis se latebris occultaverat
Abbreviated transcription (Latin):
insidiis c̾cũuenitur. uix eciã resiscit
dolis etas seuilis. nam ⁊ senun pru¬
dericia plerũꝙ uersutis c̾tũuenta insi¬
diis irrecitur. Ergo si maturior usꝰ
sepe labefactatur. Neq sibi pspitere
potest. quid mirũ si etas in maturior
sibi adesse nõ potuit. quẽ tantis ꝑuri¬
gebatur insidiis. Prouida Itaq dei dis¬
pensacione ꝑmussum est ad tpũs pre¬
ualere imꝑbi seducioris maliciã nõ
tanien ad fructum socialis Ruine. sed
ut manifestarentur oꝑa dei. et n̾rita
beati antberti in illo Sicq factũ est
ut hostis impurus non se ab rncepto
sensum ad sentenciã inflect̾et. orui
lior factus concito seu equus in frenis
rectore contempto. monast̾ium deẜuit.
et scłaris milicie armis intentꝰ postino¬
dum totũ se collegit ad studiũ rapine
⁊ quos in huiusmodi negociis uoiũtarios
audiuit. Hiis tota famuiliaritate se¬
non inferiorem dedit. tanto ꝑupcior
ad scelera quanto ei de impnuitate
securitas ⁊ potentis gen̾is aspirabat

Expanded text:
cumvenitur. Vix etiam restitit dolis aetas senilis, nam et semine prudentia plerumque versutis circumventa insidiis irritetur. Ergo si maturior usus saepe labefactus, neque sibi prospicere potest, quid mirum si aetas immaturior sibi adesse non potuit, quae tantis perurgebatur insidiis? Provida itaque Dei dispensatione permissum est ad tempus praevalere improbi seductoris malitiam, non tamen ad fructum ut manifestarentur opera Dei et merita beati Autberti in illo. Sicque factum est ut hostis impurus non se ab incoepto sensim ad sententiam suam inflecteret. VI. Qui lior factus, concito ceu equus infrenus rectore contempto monasterium deseruit, et saecularis militiae armis intentus, postmodum se colligit totum ad studia rapinae; et quos hujusmodi negotii voluntarios audivit, his tota familiaritate se inferiorem dedit, tanto pronior ad scelera quanto ei de impunitate securitas, et potentis generis aspirabat
Abbreviated transcription (Latin):
erum sicut solet fieri ut omis
sermo malus facile mentẽ au¬
dientis inficiat cum assidua colloquia
⁊ diuturuus malus usus peste aĩmis
infunidere solent. eciã si morũ transi¬
quilitas sit tñ sicut scagnũ mite. uẽ¬
tis exagitantib mescum assurgit Ita
bona natura in ꝓbis moiitoribus fluc̃¬
tuatur. Pares c̾te etas falacie iune

Expanded text:
erum, sicut soler fieri ut omnis sermo malus facile mentem audientis inficiat, cum assidua colloquia et diuturnus usus pestem animis infundere soleant, etiamsi morum tranquillitas sit, tamen, sicut stagnum mite, ventis exagitantibus, in aestum assurgit, ita bona natura improbis monitoribus fluctuat. Patet certe fallaciae ae
Abbreviated transcription (Latin):
laborẽ. mĩon corꝑis fragilitatẽ etatis spa¬
cia ꝓlixa. Hiis igͥ. ⁊ huiuscemodi tẽpta¬
coĩb maxinã ei cogitatõnũ calignie susci¬
tabat. temptãs si quoniͦ poss hac̃ a sc̃o
ꝓpoĩto auocare. S ualida oĩpotentis dei
manꝰ. hec pestifera diaboli molimina fa.
frustͣuit. Resp̾tu nãꝙ dĩe gr̃e ad se ipam
citiꝰ rediit ⁊ int̾ cat̾uas sathane se in acie
stare depħendẽs ad sua mox arma cu

Expanded text:
tatem, aetatis spatia prolixa. His igitur et hujuscemodi tentationibus maximam ei cogitationum caliginem suscitabat, tentans si quo modo posset hanc a sancto proposito avocare. Sed valida omnipotentis Dei manus haec pestifera diaboli molimina facile frustravit. Respectu namque divinae gratiae ad se ipsam citius rediit, et inter catervas Satanae se in acie star
Abbreviated transcription (Latin):
largiri dignaret᷑. Cũq die noctuq cre¬
bris ⁊ ꝓlipiorib orõib a dño remediũ
flagicarz. Contig. aliꝙͣdo ut hac de
cã in or̃one ꝑnoctaret. Et ecte subito
ide antiquus hostis in effigiẽ homĩs
illa ꝯ xp̃i nomẽ celerit̾ inuocasset sta¬
tini hoscie fugã peciit. Quẽ illa itre¬
pida ãgelico bidel roborata suffragiõ
huc illucꝙ fugitantẽ ꝯ uituꝑacõib¬
⁊ ĩdignis opprobriis audact̾ ꝑ̃seq̃batur

Expanded text:
dignaretur. Cumque die noctuque crebris et prolixioribus orationibus a Domino remedium flagitaret, contigit aliquando, ut hac de causa in oratione pernoctaret. Et ecce subito idem antiquus hostis in effigie hominis illa cum Christi nomen celeriter invocasset, statim hostis fugam petiit. Quem illa intrepida, angelico videlicet roborata suffragio, huc illucque fugitantem cum vituperationibus et dignis opprobriis audacter persequebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ualefecit. Qarẽ in pagũ haynau inpͣ
flunũ sambrã dia uoluit ꝑuidencia
deueĩre. Ubi quidã rimilus qui diceba¬
tur laubitꝰ in eũdẽ inuenit᷑ fliũ
intͦire. Quẽ acceptãs locũ in eolande¬
linꝰ monast̾iales sibi Cellullas pͣpara¬
uit quas uł quẽ lociĩ a p̾dc̃o Rinulo
lambias appellaiit. Q. sant

Expanded text:
valefecit. Quem in pagum Hainau juxta fluvium Sambram divina voluit providentia devenire, ubi quidam rivulus qui dicebatur Laubicus in eumdem invenitur fluvium introire, quem acceptans locum in eo Landelinus monasteriales sibi cellulas praeparavit, quas, vel quem locum a praedicto rivulo Laubias appellavit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
quiẽdaiit quo expleco ad autb̾tum rur
re ⁊ desidĩo scitatis. Unde ꝯ p̾teritoꝵ nõ
ĩuenior ad auteriora sollicitꝰ estuar.
et intuitu fut᷑oꝵ p̃ntem sufferenciã ulliꝰ
m̾iti reputaret. uisum est ei ꝙ clanstral
com̾̾sacio ꝙͣmuis plĩmis recte ꝑfecta
uideretꝰ ei tñ qui plus deliquerãt non
satis sufficies heretur. Sicut N. pttor
mediocris ꝯtentus ẽẽ pͬ lauachio lenio-¬
ri sit amplius aggͣnatus pͬgatorio In¬
diget ampliori. Et ob hoc ip̃e qui tãta
uel tot se ꝑpet᷑sse recolit incõcessa asꝑiora
expetit/ mediocrit̾ penitentib in acces¬
sa. Proiide ꝯsulto epo qui eiꝰ desidĩo
benignꝰ aggandebat. qui ꝓfectũ discipli

Expanded text:
commendavit, quo expleto, ad Autbertum rursre et desiderio sanctitatis. Unde cum praeteritorum non immemor ad anteriora sollicitus aestuaret, et intuitu futurorum praesentem sufferentiam nullius meriti reputaret; visum est ei quod claustralis conversatio quamvis plurimis recte perfecta videretur, ei tamen qui plus deliquerat, non satis sufficiens videretur. Sicut enim peccator mediocris, contentus esse potest lavacro leviori; sic amplius aggravatus, purgatorio indiget ampliori; et ob hoc ipse qui tanta vel tot se perpetrasse recolit inconcessa, asperiora expetit, mediocriter poenitentibus inaccessa. Proinde consulto episcopo qui ejus desiderio benignus adgaudebat, qui profectum discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
actusdiaconus docremit Romãiteꝵ
proficisti ut ꝑfectius uieretur apis¬
cõloꝵ beninolenciã adipisci. Ut cũ ad
pͣdicandũ ubum eubbãgelii diaconio
fũgeret᷑ ad explendũ quod cepat illore
pac̾cumie nmuaretur. Scdo insa Roma
Cau̾iacum ut antea Remeauit. suãq
ꝑuitatẽ scõ põtifiti huilitate debita pre¬
sentait. Cui aggandes psul post
aliq̃t eũ dies adculmẽ ampliꝰ nu¬
caiut ⁊ liqͣre fac᷑ unges eũ in p̾sbiteit
ordianit. Qui cũ canto sublrus cul¬
men sac̾docio fung̾etur. Me qͣsi fiden¬

Expanded text:
actus diaconus, decrevit Roma proficisci, ut perfectius mereretur apostolorum benevolentiam adipisci, ut cum ad praedicandum verbum Evangelii diaconio fungeretur, ad explendum, quod coeperat, illorum patrociniis juvaretur. Secundo visa Roma, Cameracum, ut antea, remeavit, suamque parvitatem sancto pontifici humilitate debita praesentavit, cui adgaudens praesul, post aliquot eum dies, ad culmen amplius invitavit, et liquore sacro ungens eum in presbyterum ordinavit. Qui cum tanto sublimis culmine sac
Abbreviated transcription (Latin):
dnos digestum que lat̾culũ bocauit
ab hoc anno inchoauit. hoc est a pͦ
psalmos in ecciã nocte dieq cãtari
ut ã chori in duas ꝑtes dinisi ipos
psalmos alt̾natĩ cantarẽt. Iam tprẽ
constancii imꝑator̃ in eccłiã anchiocena
instituerant prum flauianus et
diodorus uiri ꝓbate uite ⁊ doccͬne. ꝙ
inde ad t̾minos tocius orbis usq ꝑuenit¬
Cesariens qui gemina philozox. et
scitate claruerat Cui deq aꝑpens ad pͣcẽ
eiq. eum docuit. ut ꝓpriis uerbis sc̃m
sacrificiũ consecraret. Cui reuelatum
est. ꝙ incurius miles ⁊ marcir Iulianũ
uirgĩs sibi ꝑ diabolũ ꝯciliate negauert
qͥ diabolo qui impetrauit a deo ut
st̃s effr̃e. sirus grece loqueret᷑. Qui
pcc̃a peccatris septa ⁊ signata orãdo
oblicterauit. hiis ⁊ mltis aliis clarus
dumi medicus hebreus ĩminere sibi
pͥmĩciaret morte otando in crastinũ
disculit. et ita medicũ q suis ad xp̃m
conuertẽs felicit moritur¬
anno damasus papa inuidiore adult̾ii

Expanded text:
annos digestum, quem laterculum vocavit, ab hoc anno incohavit, hoc est a pripsalmos in aecclesia nocte dieque cantari. Ut autem chori in duas partes divisi, ipsos psalmos alternatim cantarent, jam tempore Constantii imperatoris in aecclesia Anthiocena instituerant primi Flavianus et Diodorus viri probatae vitae et doctrinae; quod inde ad terminos totius orbis usqueCesariensis, qui gemina philosophia et sanctitate claruerat; cui Deus apparens ad precem ejus eum docuit, ut propriis verbis sanctum sacrificium consecraret; cui revelatum est, quod Mercurius miles et martyr Julianum virginis sibi per diabolum conciliatae negaverat cum diabolo; qui impetravit a Deo, ut sanctus Effrem Syrus Grece loqueretur; qui peccata peccatricis scripta et signata orando oblitteravit : his et multis aliis clarus, dum medicus Hebreus imminere sibi pronuntiaret, mortem orando in crastinum distulit, et ita medicum cum suis ad Christum convertens, feliciter moritur. Damasus papa invidiose adulterii
Abbreviated transcription (Latin):
transtulit illud de hebraica ueritate in
latiuũ uerto ad uerbum. Quodpsalceͫ.
et alia ilõmini oposcula Idẽ sophroniꝰ
delatino in grecũ transtulit. Post
frithigernũ sedũs apud wisigothas
regnat achanarici. anno uno. Qui
ꝯfederatus theodesio et ab eo ꝯstãtinoͬ.
inuitatus. mox. xb. die ex quo uen̾at
ibidẽ obiit. ¶ Wisigochi sine rege
sus cherdosio imꝑatore fuerũt ãis
.uiiii. ¶ Wignicarius rex escrogoͤ
pro libtate ꝯtͣ hunos rebellat in gochia

Expanded text:
transtulit illud de Hebraica veritate in transtulit illud de Hebraica veritate in Latinum verbo ad verbum. Quod psalterium et alia Hieronimi opuscula idem Sophronius de Latino in Grecum transtulFrithigernum secundus apud Wisigothas regnat Athanaricus anno uno; qui, confoederatus Theodosio, et ab eo Constantinopolim invitatus, mox 15. die ex quo erat. Wisigothi sine rege sub Theodosio fuerunt annis 13. Winitharius rex Ostrogothorum pro libertate contra Hunos rebellat in Gothia
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẜ .lxxͣ. interpretes. in oĩbus
ecclesiis cantabatur Iheroninꝰ correx.
Quo iteꝵ uiciato psalterium nouũ
composuit ꝙ ⁊ a lxxͣᵉ. interpretũ
edicione non multum discordaret
et q̃ hebraico multuin concordaret
Nuod ut om̃ib clarũ fieret ip̃m psalteͫ.¬
distinxit per astericos idest stellam .R.
Docens ea que continentur sub asteristo
Re. uiq ad duo puncta: in hebred ħeri:
ot alxxͣ. pͣtermissã ẽẽ. Eabͦ que ꝯtinẽt᷑
sus obelo. usq ad duo puncta :
in hebreo non ħeri. ẜ adilppͣ. addita
esse iuxͣ theodosionis dũtapat tnslaci᷑.
Hoc psalt̾ium damasus ppͣ rogatu
Ihomini in gallicanis eccłiis cantari
instituit. et ꝓpt̾ hoc gallicanũ uocat᷑
Romanis uͦ psalt̾ium ẜm .lxxͣ. retine.¬
Suo psalteria ꝯ non suffic̾ent ad ꝓpo.
tescimonia de xp̃o q̃tra iudeos qui nõ
recipuit̃ nisi ea que ħentur in lrebreo.
addidit ⁊⁊ c̾tium qd uocatur hebraitũ.
pro eo ꝙ rogatu sophionii uiri sapiẽtis

Expanded text:
undum LXX interpretes in omnibus aecclesiis cantabatur, Hieronimus correxit. Quo iterum vitiato, psalterium novum composuit, quod et a LXX interpretum editione non multum discordaret, et cum Hebraico multum concordaret. Quod ut omnibus clarum fieret, ipsum psaltedistinxit per asteriscos, id est stellam +, jacentem ÷, docens ea quae continentur sub asterisco + usque ad duo puncta .. in Hebreo haberi et a LXX pretermissa esse; ea vero quae continentur sub obelo ÷ usque ad duo puncta: in Hebreo non haberi, sed a LXX addita esse, justa Theodotionis dumtaxat translationem. Hoc psalterium Damasus papa rogatu Hieronimi in Gallicanis aecclesiis cantari instituit, et propter hoc Gallicanum vocatur; Romanis psalterium secundum LXX retinenduo psalteria cum non sufficerent ad proponenda testimonia de Christo contra Judaeos, qui non recipiunt nisi ea quae habentur in Hebreo, addidit et tertium, quod vocatur Hebraicum, pro eo quod rogatu Sophronii viri sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
Baldricus dei gr̃a britannoꝵ ar¬
chiep̃t. Uusioni uen̾abili gẽmeticensium
abb̃ĩ. eiusdẽq loci Reu̾ende congregatoĩsa¬
lutẽ obedienciam ⁊ bñdictionẽ. Om̃is ma-¬
teries nulliꝰ pollitoris artificio ꝯmẽda¬
ta/ mĩoris apud intuentes est precii au¬
rum n. ⁊ argentũ ebur ⁊ lignĩ. mar-¬
mor ⁊ ome genus lapidum nulla decu¬
sata sculptura uel pollitura ꝙ ẽẽ uidebã¬
tur dum capat sunt quibus si accesẜit
manus pollitorꝭ statĩ ex p̾ciosis preciosio¬
ria fuit. hant dissimiłr quel nobilis
historia nisi urbane necitetur bilescit.
nsi disertus eã colorauĩt stilus a nobili¬
tate sua deperit. Cantilenas eciõ insi
cõmendau̾it modulacõ. leccõem quoq
nisi uenustarĩt souoritas ⁊ faceta distuit¬
cio ip̃a ear deciupat ĩ cõciuitas ⁊ fastidio¬
sa sur reꝑit ei uilitas. Euides̃ est
ma ꝙtum in oĩb nocet neggligeñ nel

Expanded text:
BALDRICUS, Dei gratia Britannorum archiepiscopus, URSIONI, venerabili Gemmeticensium abbati ejusdemque loci reverendae congregationi, obedientiam et benedictionem. Omnis materies nullius politoris artificio commendata, minoris apud intuentes est pretii. Aurum enim et argentum, ebur et lignum, marmor et omne genus lapidum, nulla decusata sculptura, vel politura, quod esse videbantur, duntaxat sunt; quibus si accesserit manus politoris, statim ex pretiosis pretiosiora fiunt. Haud dissimiliter quaelibet nobilis historia, nisi urbane recitetur, vilescit; nisi disertus eam coloraverit stylus, a nobilitate sua deperit. Cantilenas etiam nisi commendaverit modulatio lectionem quoque nisi venustaverit sonoritas et faceta distinctio, ipsa eam deturpat inconcinnitas, et fastidiosa subripit ei vilitas. Evidens est quantum in omnibus nocet
Abbreviated transcription (Latin):
tate nr̃e nuꝑando ⁊ obsetiando ĩmuxiscis
gonis rochoniagens archiepi uiri pene
ab ut̾o matrie scdsimi aliquid scribam
et libello qui suꝑ hoc ab ãnis / ⁊ ãniscõ¬
septus est. correctorie censoris oculũ adi¬
ciam librum ã illum uel laudare uel
lundare suꝑsedeo corrig̾e̾ uero nõ p̾sumuo
qm̃ ad hoc opus ⁊ omis nequaꝙͣ sufficio
Reatus siquidem hugo. Regale gͦ¬
men elupit. et ideo regali uibanitate
talamoꝙ palatiuo tantu res dedere quo¬
suiui Nriaum quis ego qui scribani. que
inꝙͣ ego. quẽ nullus colloy tulianus aspociat
ad hoc sufficiã. S quis ego. qui dño abbĩ
ritati non obedĩam. Totus igͣ. ego ur̃ uobis
acquieni ⁊ de gestis dõp̃ni mei hugoĩs ꝓut
potii pancis abpolui. forsitan eciã ita sp̃t
sc̃o dispensauit. quatõ ego britannoꝵ archi¬
episcopus nortunãnoꝵ archiepm̃. mona¬
chus mouachum predicẽ ⁊ ueritate cõẜ¬
nata eptollam. et de nobłi mat̾ia parũ
quid excerpam. Sp̃m autẽ ꝑaclitũ michi

Expanded text:
ando et obsecrando injunxistis, gonis, Rothomagensis archiepiscopi, viri pene ab utero matris sanctissimi, aliquid scribam, ex libello qui super hoc ab annis et annis conscriptus est, correctorie censoris oculum adjiciam. Librum autem illum, vel laudare, vel lividare supersedeo, corrigere vero non praesumo, quoniam ad hoc opus et onus nequaquam sufficio. Beatus siquidem Hugo, regale germen eluxit, et ideo regali urbanitate calamoque palatino tanta res deberet praesumi. Nam quis ego qui scribam? Quis, inquam, ego, quem nullus color Tullianus associat, qui ad hoc sufficiam? Sed quis ego, qui D. abbati vritati, non obediam? Totus igitur vester, vobis acquievi, et de gestis domini mei Hugonis, prout potui, paucis absolvam. Forsitan etiam Spiritus sanctus dispensavit quatenus ego Britannorum archiepiscopus, Northmannorum archiepiscopum, monachus monachum praedicem, et veritate servata extollam, et de nobili materia parum quid excerpam, Spiritum autem paraclitum mihi
Abbreviated transcription (Latin):
ectlie p̾sides. Hic obsidentib Romã
longobardis ordinatur absq iussione
pͥncipis. Hic dee̾u̾it eotidianam sacra ͤ
ẜ antiquũ Romanoꝵ ordinẽ esse cone¬
muĩtandã. b in natale dñi. in appari.
in pascha. in ascencõe. in penthecoste.

Expanded text:
esidet. Hic obsidentibus Romam Langobardis, ordinatur absque jussione principis. Hic decrevit cotidianam sacramentorum  antiquum Romanorum ordinem esse commutandam; scilicet in natale Domini, in apparitione, in pascha, in ascensione, in pentecoste,
Abbreviated transcription (Latin):
demens ab aquictãra ad fistum ualen¬
ciãs a guuugardo filio genardi ꝑc̾atore
ip̃ius fisti martirizatur. et suꝑ enis
conpore requirendo barolus magruis
nupator dimnitus t̾tio admonitus
coipus quidem inuentũ houorifice sepe¬
lunt᷑ . Int̾fectores autẽ eius graui nul

Expanded text:
veniens ab Aquitania ad fiscum Valentianas, a Winigardo, filio Gerardi procuratoris ipsius fisci martyrizatur. Et super ejus corpore requirendo Karolus Magnus imperator divinitus tertio ammonitus, corpus quidem inventum honorifice sepelivit, interfectores autem ejus gravi poen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ augustum appellant. Pippinũ uero
filiũ eius ytalie ordinatũ collandant.
Ab hunc sub uno cõprehendendũ esti regnũ
Ex quo ig̾ bisanciũ tra¬
cie ciuitas a pͥmo constancino in nonã
ampliata. es in Regiam urbem est ex¬
altata ⁊ trͣslata. in illã oĩ Romane
dignitate glia in sede romani imꝑii
dedicata. et noua Roma est appellata

Expanded text:
 Augustum appellant. Puppinum vero filium ejus regem Italie ordinatum collaudant. abhinc sub uno comprehendendum est regnum FEx quo Byzantium Traciae civitas a primo Constantino in novam ampliata et in regiam urbem est exaltata, et translata in illam odignitatis gloria, in sedem Romani imperii dedicata et nova est Roma appellata,
Abbreviated transcription (Latin):
pͤdestinati digtur qr de pdestinaⁿ ͬ ⁊ dĩa
gr̃a disputantes asẜebat̾: ꝙ nec pie
uiuẽtib prosit bonoꝵ opere labor. Gi
adeo ad mortẽ p̾destinati fuerĩt nec
impiis obsit qr imꝓbe uiuãt si a ded
⁊ bonos a bono auocabat et males
ad mala ꝓuocabat. ħ hersis ex libr̃
august̃ male intellett̃ inicĩ sumpsisse

Expanded text:
destinati vocantur, quia de predestinatione et divina gratia disputantes asserebant, quod nec pie viventibus prosit bonorum operum labor, si a Deo ad mortem predestinati fuerint; nec impiis obsit, quod improbe vivant, si a Deo et bonos a bonis avocabat, et malos ad mala provocabat. Haec heresis ex libris Augustini male intellectis initium sumpsisse
Abbreviated transcription (Latin):
gmanie salehaui. bodohann. Windohaiin.
conueientes sollicite titantes de singul
discussienido. sicͥ lex salica declarat indir ᵉ
¶Aheodosius utͥq regno ĩperat aĩs¬
bãdalos. in hispaniis ꝓsecutꝰ debellat

Expanded text:
aim, Bodohaim, Windohaim. convenientes sollicite tractantes, de singulis discutiendo, sicut lex Salica declarat, judicare eodosius utrique regno imperat aWandalos in Hispaniis prosecutus, debellat
Abbreviated transcription (Latin):
bonefaciũ ordĩato eulalio si ꝑ hoc dissidẽte
sacratã altaris ꝯtinget aut lauaret.
aut incẽsũ pon̾et si ut ẜuꝰ uł obnopiꝰ
curie aut cꝰlib rei non fiat cłicꝰn
rib deffecto ut lecto surgere neqͥret insi
apphenso maĩb fune qui ad hoc de trabe
pendebat obiit apud bethleem ãno etatis

Expanded text:
Bonefacium ordinato Eulalio, et pro hoc dissidente sacratam altaris contingeret aut lavaret, aut incensum poneret; et ut servus vel obnoxius curiae aut cujuslibet rei non fiat clericuribus defecto, ut lecto surgere nequiret nisi apprehenso manibus fune, qui ad hoc de trabe pendebat, obiit apud Bethleem anno aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓchoninis. nichodenii. gamalieł. ⁊ abilõ.
luciano pbr̃o reuelata sũt. ⁊⁊ corpꝰ
quidẽ prochomartir̃ scephi. Iohõnes
mariti sui sepłti iuxͣ corpris protho¬
mrie leuare uolẽs ꝑ corpore uiri
sui corpus prochoniris leuai. et

Expanded text:
alielis et Abibon Luciano presbitero revelata sunt. Et corpus quidem prothomartiris Stephani Johannes andri viri sui sepulti juxta corpus prothomartiris levare volens, pro corpore viri sui corpus prothomartiris l
Abbreviated transcription (Latin):
rem sie face̾ ⁊ nomẽ acquire̾ que alii
edificauunt cũcta destrue ⁊ ppłm quẽ
suꝑas int̾fice. Nã nͥ edificia meliora
ac pciosiora face potes neq plus rẽ
magnã ꝑ quẽ nomẽ tuũ eleues, qui
rechuũ apud magũciã põte ingenioso
tnsiens p̾nũ ip̃am ciitatẽ q ppło
eis deleuit. Deinde cuttas quasq
¶ĩtates g̾manie uallas methis ꝑue
ubi murꝰ cĩtatis dimino mitu ruẽs
capta est ciuitas a wandalis. Deinde
ubem creberore uix Iã a ꝑsecussiõe
grecor respirãtem priori obsidioe
uallatã cepit. et magna eiꝰ edificia
ad polũ derecit. Cuuum ꝑs aliqͣta
in arena cciuitatꝭ .i. in amphiteat᷑
ꝙͣ inunierr̃t libata est. ¶ Post hͨ
cũctas ciuitates galliaꝵ Croscus.
ꝑuagans arelatum obsedit ubi a qͦdã
nulite mario. Captꝰ ⁊ in unicłĩs
quas uastau̾at ductꝰ Imꝑiam uitã
digna morte fiuiuit g Anno dm̃i
.Ccccͦ.xiiͦ. alaritus Rex wisigotoꝵ
ꝑ italiõ debaccatꝰ. mandat honorio.

Expanded text:
m vis facere et nomen adquirere, quae alii aedificaverunt cuncta destrue, et populum quem superas interfice. Nam nec aedificia meliora ac preciosiora facere potes, neque plus rem magnam, per quam nomen tuum eleves. Qui Renum apud Mogonciam ponte ingenioso transiens, primum ipsam civitatem cum populo ejus delevit, deinde cunctas quasque civitates Germaniae vallans, Mettis pervenit; ubi murus civitatis divino nutu ruens, capta est civitas a Wandalis. Deinde urbem Trebirorum, vix jam a persecutione Grecorum respirantem, pari obsidione vallatam cepit, et magna ejus aedificia ad solum dejecit. Civium pars aliquanta in harena civitatis, id est in amphiteatro, quam munierant, liberata est. Post haec cunctas civitates Galliarum Crocus pervagans, Arelatum obsedit, ubi a quodam milite Mario captus, et in vinculis quas vastaverat ductus, impiam vitam digna mor. 22. 32. Alaricus rex Wisigothorum per Italiam debachatus, mandat Honorio
Abbreviated transcription (Latin):
anno Constantiuꝰ imꝑator ꝯtra bul¬
gares nauali prelio purgaturus na¬
nib suis fere duab milib impetu
aquilonis contritis totũ pene amisit
lomãnus Rex reg̃ karoli frat̾ obiit.
ꝑs Regui eius ꝑtib karoli se uint.
uxor eius ꝯ filiis ⁊ anchario franco
ad desideriũ regem ytalie cõfugit

Expanded text:
 Constantinus imperator contra Bulgaros navali bello pugnaturus, navibus suis fere duobus millibus impetu aquilonis contritis, totum pene amisit lomannus rex, regis Karoli frater, obit; pars regni ejus partibus Karoli se unit; uxor ejus cum filiis et Authario Franco ad Desiderium regem Italiae confugit
Abbreviated transcription (Latin):
eius uenerareñ. eos qui dei genitr muo
cabans. eos qui uigilias deo agebant. eos
qui ecclesiis assueti religiose uiuebant. eos
qui a iuraũtis ⁊ ĩmũdiciis abscinebant
eos qui Reliquias scõꝵ peries se hebant
hos s⁊ hiꝰ dampnãs pr̃imoniis pͥuabat.
et oĩb modis cruciabat. qui reuerenciõ¬
res erãt eoꝵ barbis cera ⁊ pice illitis
eos amburebat. aponachos bt uxores,
monachas nt uiros ducent cogebat.
ꝙ mlti uitantes martiriũ meruerut̾
nec sub alicꝰ gentił ꝑsequcõe. plures
ꝙͣ sub hoc martirizati sunt  Eoe

Expanded text:
em venerarentur. Eos qui Dei genitricem invocabant, eos qui vigilias Deo agebant, eos qui aecclesiis assueti religiose vivebant, eos qui a juramentis et immunditiis abstinebant, eos qui reliquias sanctorum penes se habebant, hos et hujusmodi damnans, patrimoniis privabat et omnibus modis cruciabat; qui reverentiores erant, eorum barbis cera et pice illitis, eos amburebat; monachos ut uxores, monachas ut viros ducerent, cogebat. Quod multi vitantes, martyrium meruerunt. Nec sub alicujus gentilis persecutione plures, quam sub hoc martyrizati sunt. The
Abbreviated transcription (Latin):
cuisib. ⁊ uniu̾sis legitĩs t̾minacõĩb
⁊ mancipiis utriusq sepus desuꝑ ꝯria¬
nẽtib uelad eas aspicientib totũ in¬
tegro sepedc̃is frib usibq a stipendiis eoꝵ
pro aĩe nr̃e renussione ꝑpetua firinta¬
te conferentes deleganus. Ut quietuis
Ut autẽ hec ꝯdonacõ delegatoĩs ꝑpetuũ
in dei noĩe ciuntis scłi temporib ualidi¬
orem stabilitatis obtiueat bigorem
manu ppͣ subter eã firmanimꝰ. ⁊ auuli
nr̃i impressione afsignari iussida¬

Expanded text:
cursibus et universis legittimis terminationibus et mancipiis utriusque sexus desuper commanentibus vel ad eas aspicientibus, totum in integro sepedictis fratribus usibusque ac stipendiis eorum pro animae nostrae remissione perpetua firmitate conferentes delegamus, ut quietius Ut autem haec condonatio delegationis perpetuam in Dei nomine cunctis seculi temporibus validiorem stabilitatis obtineat vigorem, manu propria subter eam firmavimus et anuli nostri impressione assignari jussi
Abbreviated transcription (Latin):
frm̃ ibi sagniatis nemo pascionatium eꝵ¬
pectati. Cũ mancipiis ⁊ oĩb appendenciis
ad p̾dc̃as rex ꝑtiuentib obuipe obsetrãs.
ut has res illis ⁊ usib ac scipendiis eoꝵ
p̾cepto nr̃e auctoritatis Iure firinissuuo
delegare dignaremius. Cniꝰ salubribus
monitis fauentes hec p᷑cellencie nr̃e pre¬
cuptũ fieri. etiã dc̃is fr̃ib dari Iussimus

Expanded text:
astionaticum expetat, cum mancipiis et omnibus appendiciis ad praedictas res pertinentibus, obnixe obsecrans ut has res illis et usibus ac stipendiis eorum praecepto nostrae auctoritatis jure firmissimo delegare dignaremur. Cujus salubribus monitis faventes hoc praecellentiae nostrae praeceptum fieri et jamdictis fratribus dari jussimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ãno karolus Innior ludoniei g̾manor
regis filius a demonio gͣuiter in pñcia
prĩs ⁊ optimatũ eius bexatur. ⁊ in uexa
cione confitetur hoc sibi ideo contigisse
quia contiri patrenisuum conspiracõem
facere moliebatur

Expanded text:
Germanorum regis filius a daemonio graviter in praesentia patris et optimatum ejus vexatur, et in ipsa vexatione confitetur, hoc sibi ideo contigisse, quia contra patrem suum conspirationem facere moliebatur
Abbreviated transcription (Latin):
Siquid̃ karloniãnũ in clicatu usq ad
diaconatus officiũ ꝑuectũ. ip̃e pater cep.
⁊ excecauit. pro eo ꝙ ad apostasiam con¬
uersus. et om̃i genere nocendi regnũ
ꝑturbans. Alter quidẽ Iulianus effectꝰ
erat a Porro alt̾ filius eius barolꝰ
dum inꝯsulte bolusset experiri exꝑtã
ciiꝰdam albumi militis fortitudinem
et solus soli congressus fuisset. ab eode
abbruno ignorãte quis esset ꝑemptꝰ est

Expanded text:
omannum in clericatu usque ad diaconatus officium provectum, ipse pater caepit et excecavit, pro eo quod ad apostasiam conversus et omni genere nocendi regnum perturbans, alter quidam Julianus effectus erat. Porro alter filius ejus Karolus dum inconsulte voluisset experiri expertam cujusdam Albuini militis fortitudinem, et solus soli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignorante quis esset peremptus est
Abbreviated transcription (Latin):
.lxxiͦ. barolus caluus rex fricoꝵ de fiuicto
fratruele suo lothario. dũ lochariugiã
solus bsupare nnttit᷑ ꝑ moderancĩa et
industriã fris sui ludonici g̾manos regl
ad hot attrattus est. ut equałr int̾ se reg̾¬
nũ fratuel diuident.

Expanded text:
li. Karolus rex Francorum, defuncto fratruele suo Lothario, dum Lotharingiam solus usurpare nititur, per moderantiam et industriam fratris sui Ludowici Germanorum regis ad hoc attractus est, ut aequaliter inter se regnum fratruelis dividerent.
Abbreviated transcription (Latin):
popularitur.¶ Quib accuisantes duy
aquitãme inuulfus. ⁊⁊ rotbertus fortis
marchio. dum ip̃i incante pliarent
ꝑmiiũtur. Cet̾i a nortinãnis ut oues
a lupis acernatim sterũtur. Anno¬
regionẽ incursantib. Ludonicus im¬
ꝑator biriłr occurrit. Rd cꝰ auxiliũ
perans mlta quidem p̾lia ꝯ eo strenue
gessit. s ept̾citu suo ꝓꝑter intemperiem
aeris: morbis ⁊ morsib araneaꝵ mn¬
mis gͣuato q mlto suoꝵ dispendio ad¬
nilo monachus sc̃i amandi qui uitã
sc̃i amandi met̾ce edidit. et librũ de
sobrietate ad karolũ caluũ scripsit.
Cuin hoc milone a dolescebat nepos eius

Expanded text:
populantur. Quibus accurrentes dux Aquitaniae Ranulphus, et Robertus fortis Malchio, dum ipsi incaute praeliantes perimuntur, caeteri a Northmannis ut oves a lupis acervatim sternuntur. regionem incursantibus, Ludovicus imperator viriliter occurrit: ad cujus auxilium perans, multa quidem praelia cum eo strenue gessit; sed exercitu suo propter intemperiem aeris morbis et morsibus aranearum nimis gravato cum multo suorum dispendiMilo monachus Sancti Amandi; qui Vitam sancti Amandi metrice composuit, et librum De sobrietate ad Carolum Calvum scripsit. Sub hoc Milone adolescebat nepos ejus
Abbreviated transcription (Latin):
corpus sc̃i mauri qui fu̾at discipulus
sc̃i bñdicci asportatũ a glandifolio in
tnͣffertur ad fossatense cenobiũ quod
pam se excuraturũ uadit. a quo dñ
ꝯ probacõe inuocencie sue ad examina¬
nacõem corꝑis ⁊ sanguis dñi. tam ip̃e
ꝙͣ optimates regni inuitati eẽnt. et
ip̃e ⁊ onis qui corpus dñi q eo ten̾ie
acciꝑe pͤsumpserunt infra ipm̃ ãnũ
pierunt. ip̃o statim in redeundo placẽ¬
cie defrncto

Expanded text:
Corpus sancti Mauri, qui fuit discipulus sancti Benedicti, asportatum a Glandifolio in transfertur ad Fossatense cenobium, quodpam se excusatum vadit. A quo dum pro comprobatione innocentiae suae ad examinationem corporis et sanguinis Domini tam ipse quam optimates regni invitati essent: et ipse et omnes, qui corpus Domini cum eo temere accipere presumpserunt, infra ipsum annum perierunt, ipso statim in redeundo Placentiae defuncto
Abbreviated transcription (Latin):
francoꝵ regis incliti. Qui ab ip̃is sacre
puericie amius suꝑua gracia aspiratꝰ
anuosos uiros scĩs preibat morib trali¬
bus. Ieniq scudiis traditus ⁊ ercłiastieꝭ
sanctõib decenter inforiatus ꝑ grade
singlos ꝑficiens succedentib uirentum
inerenientis ꝓuectus est ad culiuen
sac dotalis honorisqur¬

Expanded text:
rancorum inclyti. Qui, ab ipsis sacrae rancorum inclyti. Qui, ab ipsis sacrae pueritiae annis, superna gratia aspiratus annosos viros sanctis praeibat moribus. Litteralibus denique studiis traditus et ecclesiasticis sanctionibus decenter informatus, per gradus singulos proficiens, succedentibus virtutum incrementis, provectus est ad culmen sacerdotalis honoris
Abbreviated transcription (Latin):
tis ad celum uedditurus nouãq uictri¬
cis carnis gliam pat̾nis uultibus pͤ¬
sentaturus. nouos nascentꝭ eccłie cul¬
tores quibus nouelli gregis cura mã¬
daretur elegit. qui luine fidei irradiati
sp̃c sc̃i murie̾ ditati. mudum ignoran¬
cie tenebris caligantẽ ueritatis luine
Illustrarent. ⁊ uirulenta antiqui seduc¬
toris semina de agro eccłie constanter
Resecarent. Huius dominice instituco¬
nis executores primi discipuli. Pernide
successores eoꝵ sc̃i. scilic doctores exti¬
terunt. quos in finem senescentꝭ mũ¬
di ad excolendas mentes fideliũ. ꝑ¬
indencia diuina preordinauit. Qui
spiritaliũ talenta donoꝵ a sũmo pa¬
tre familias accipientes ⁊ pͣdicandi
negocio ad usuram aĩaꝵ expendentes
tanto impensius amplificare scudue¬
runt. quanto c̾ciores erant de Remu¬
ueracõe largitoris ⁊ ex enuãgelita
sentencia cont̾riti de dampnacõe tor¬
pentis sui. e quoꝵ nimio scũs uir
sumꝰ. refulsiti temꝑibus dagoberti

Expanded text:
et ad coelum rediturus novamque victricis carnis gloriam paternis vultibus praesentaturus, novos nascentis Ecclesiae cultores, quibus gregis novelli cura mandaretur, elegit. Qui, lumine fidei irradiati, Spiritus sancti munere ditati, mundum ignorantiae tenebris caligantem veritatis lumine illustrarent, et virulenta antiqui seductoris semina de agro Ecclesiae constanter resecarent. Hujus Dominicae institutionis exsecutores primi discipuli, deinde successores eorum, sancti videlicet doctores exstiterunt quos in fine senescentis mundi ad excolendas mentes fidelium providentia divina praeordinavit. Qui spiritualium talenta donorum a summo Patrefamilias accipientes et, praedicandi negotio, ad usuram animarum expendentes, tanto impensius amplificare studuerunt quanto certiores erant de remuneratione Largitoris, et evangelica sententia conterriti de damnatione torpentis servi. De quorum numero sanctus vir, simus, refulsit, temporibus Dagobert
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie .C. xuiiꝰ. presidet. Iste est ser¬
ciis diaconus ꝓpt̾ formosum a papatu
reprobatus. qui ab eodẽ formoso ep̃e ftũs¬
ad francos tñ se ꝯtulit. ⁊ eoꝵ aupilio xp̃o¬
forum inuasorẽ capiens ⁊ in carc̾em tru¬
dens latent̾ romã ingressus papacum
inuasit ⁊ romanos nuiius ⁊ t̾roribus
perpulit. ut onis ordinatões formosi ir¬
ritas haberent. ⁊ in ultionẽ sue repulse
ꝙ dictu nefas est. formosũ sepulcio ex¬
tractũ in sedem pontificatus sat dotałr
indutũ decollari p᷑cepit. et insuꝑ tͥb
digitis abscisis in tiberim Iactari fecit
⁊ ouĩs quos ille ordinaiit iniuste exor
scõꝵs ymagnies adorasse. s⁊ uen̾abiłr falu¬
casse palã oĩb uisesunt. Ano diũ¬

Expanded text:
aecclesiae 123u s presidet. Iste est Sergius diaconus propter Formosum a papatu reprobatus, qui ab eodem Formoso epad Francos tamen se contulit, et eorum auxilio Christophorum invasorem capiens, et in carcerem trudens, latenter Romam ininvasit; et Romanos minis et terroribus perpulit, ut omnes ordinationes Formosi irritas haberent; et in ultionem suae repulsae, quod dictu nefas est, Formosum sepulchro extractum in sedem pontificatus sacerdotaliter indutum decollari precepit, et insuper tribus digitis abscisis in Tiberim jactari fecit, et omnes quos ille ordinavit, injuste exordsanctorum imagines adorasse et venerabiliter salutasse palam omnibus visae sunt. Apu
Abbreviated transcription (Latin):
a nõ meruit imꝑialẽ denedictõem
Berno abbas moriturꝰ odonẽ olim
niusicũ ꝯstituit abbatẽ climacẽẜ cenobii
ea credicõe. ut eccͣia Cliacẽs solu̾et añu¬
atim ecc̃ie gigniacẽsi censium .xii. deuarꝭ

Expanded text:
ialem benedictionemBerno abbas moriturus Odonem olim musicum constituit abbatem Cluniacensis coenobii ea conditione, ut aecclesia Cluniacensis solveret annuatim aecclesiae Gigniacensi censum