comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fecit.¶Qua ꝓpt cpia pͥmũ hocm̃ ds ĩ ea solute. ĩ qͣ ẽditꝰ erat eustodire
uiluissq eũq opotuno tẽpore pꝰ genitos filioᷤ sine. ĩ t̃ positione. mortis
ad melica ꝑlucere. ubi iã ñ solũ peccatũ cõmittere. s nec uoluntatẽ possco
habere peccandi si ad ꝑmanendũ sine. peccato si c̃ factꝰ erat ꝑpetuã no¬
luntatẽ habiturũ e̾e p̃scisso. Quia uͦ eũ male usurũ lib̾o arbitrio hoc
ẽ peccaturũ eͥe̾ p̃sciebat: ad hoc potiꝰ p̃parauit uoluntatẽ suã ut bene
ut ꝙ bene uelle possq & male n sa gratis sibene. nec ĩ pune si male
Postea u sic erit ut male uelle ñ possit nec idõ lib̾o carebit arbitrio.
Multo qͥppe lib̃ erit arbitriũ qđ om̃no ñ poterit selure peccato. Neq
em̃ culpanda ẽ uoluntas aut uoluntas ñ ẽ. aut lib̾a clicenda ñ ẽ. qͣb eati

Expanded text:
 in qua conditus erat, custodire voluisset, eumque opportuno tempore post genitos filios sine interpositione mortis ad meliora perducere, ubi jam non solum peccatum non committere, sed nec voluntatem posset habere peccandi, si ad permanendum sine peccato, sicut factus erat, perpetuam voluntatem habiturum esse praescisset. Quia vero est peccaturum esse praesciebat, ad hoc potius praeparavit voluntatem suam, ut bene ut et bene velle posset et male; nec gratis, si bene; nec impune, si male: postea vero sic erit, ut male velle non possit, nec ideo libero carebit arbitrio. Multo quippe liberius erit arbitrium, quod omnino non poterit servire peccato. Neque enim culpanda est voluntas, aut vo
Abbreviated transcription (Latin):
apud eos qͦͣs dicit acturos fuisse pęnitentiã si feciss&. s ut om̃s hocs
om̃e genꝰ humanũ ĩ telligam ꝑ qͦs cũq differentias distributũ. Reges.
pͥuatos. nobiles ignobiles. sublimes. humiles docto in doctos. ĩ tegri
cceporis. debiles. ĩ geniosos. tardicordes. fatuos. diuites. pauꝑes. medio¬
es. mares. feminas. ĩ fantes. pueros. ad olescentes. iuuenes. seni
senes. ĩ linguis omĩb. ĩ morib om̃ib ĩ artib om̃ib. ĩ ꝓfessionib om̃ib

Expanded text:
os fuisse poenitentiam si fecisset: sed ut omnes homines omne genus humanum intelligamus per quascumque differentias distributum, reges, privatos, nobiles, ignobiles, sublimes, humiles, doctos, indoctos, integri corporis, debiles, ingeniosos, tardicordes, fatuos, divites, pauperes, mediocres, mares, feminas, infantes, pueros, adolescentes, juvenes, seniores, senes; in linguis omnibus, in moribus omnibus, in artibus omnibus, in professi
Abbreviated transcription (Latin):
denichilo potuit qđ uoluit oꝑari. Si aut̃ ĩ coeporib resurgentiũ rati¬
onabilis ĩ ȩqͣlitas erit sic̃ ẽ uocũ quib cantꝰ ĩ plec̾ hoc fiq demat̾ia
corporis sui qđ & hoem̃ redlat agłicis cȩtib ꝙ nichil ĩ c̃ ueniens ets
ĩgerat sensib. Indero qͥppe aliqͥd ibi ñ erit. s qͥedđ futurũ ẽ hoc dece¬

Expanded text:
de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium ratide nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum qucorporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit; sed quidquid futurum est, hoc dece
Abbreviated transcription (Latin):
quantitatẽ eui menbro statuȩ redderet᷑ dũ tam̃ totũ ex qͦ ẽstituta fuerat
restituta resumero ita ds̃ mirabilit̃ atq ĩ effabilit᷑ artifex detoto qͦ caro
nia c̃ stiterat eã mirabili & ĩ effabili celeritate. restitu&. nec aliqd
attinebit ad eiꝰ redintegrationẽ utrũ capilli ad capillos redeant xun¬
gues adungues: ac qͥcqͥd̃ eoꝵ ꝑierat mutet᷑ ĩ carnẽ & ĩ partes alia
corporis reuocet᷑. Cur ante artificis ꝓuidentia neqͥd ĩ decens fiat.
nec illud ẽ c̃ sequens ut idõ diũsa statura sit reuiuiscentiũ singulꝙ
qr fuerat diũsa uiuentiũ aut macri cũ eadẽ macie. aut pingues
cũ eadẽ pinguedine reuiuiscant. S si hoc ẽ ĩ consilio creatoris ut
i effigie sua cuiꝰq ꝓpͥetas & discernibilis suilitudo seruet᷑ ĩ cet̾is aut̃
bonis coeporib ȩqͣlia euncta reddant᷑ ita modificabit᷑ illa ĩ una qͦq ma¬
ies ut nec aliqͥd exea ꝑeat & qđ alicui defuerit ille supleat q

Expanded text:
riae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeantierat mutetur in carnem, et in alias partes corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat; et quod alicui defuerit ille suppleat qui
Abbreviated transcription (Latin):
alias alparũ rerũ spẽs formasq ũtunt᷑ ꝗuis ad corpꝰ redeant unde dilap¬
sa st̃. ad easdẽ qͦq corporis partes ubi fuert̃ redire necesse sit. Ali¬
oqͥn si capillis capitis redit qđ tã crebra tonsura de traxit. siunguib
qđ totiens dẽpsit & sectio ĩ moderata & ĩ decens cogitantib q idõ
surrectonẽ garnis ñ credentib oecurrit ĩ formitas. s que ad modi

Expanded text:
alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapalias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillis capitis redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non cr
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝰ ł minꝰ aliqͥd habendo ł quędã nimia deftemitate monstra dur̃ ad
humanȩ nat᷑ȩ sigiã resurrectione. reuocabunt᷑ ita ut singulȩ animȩ
singula sua ccepora optnieant nullis coherentib &iã quȩcũq coheren¬
tia nata fuerant. s secesũ sibi singulis sua m̃bra gestantib qͥb humani oce¬
poris cõplet̃ ĩ tegritas. Hon aut̃ ꝑit do t̾rena materies de qͣ mottaliũ
creat᷑ caro. s ĩ quẽ lib& puluerẽ cinerẽ ut soluat᷑ ĩ qͦsliba alitꝰ auraq
diffugiat. ĩ qͣncũq alioꝵ corpoꝵ substantiã. ł ĩ ipsa elem̃ta ũtat᷑ ĩ quae
ĩq animaliũ &iã hominũ cibũ cedat artiẽq mutet᷑: illi animꝑ hi¬
manȩ puncto tẽporis redit quȩ illã pͥmitꝰ ut hõ fier&. crescerq ui¬
uer&. animauit. Ipsa itaq t̾rena mat̾ies quȩ discedente. anima fit
cadauer ñ ita resurrectione reparabit᷑ ut ea quȩ dilabunt᷑ ĩ alia atq

Expanded text:
l minus aliquid habendo, quadam nimia deformitate monstra dicuntur: ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singulae animae, singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestantibus quibus humani corporis complebitur integritas. Non perit Deo terrena materies de qua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffilli anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ant᷑ ꝑ unũ mediatorẽ dĩ x hominũ resurgent qͥdẽ &ĩa ipsi
unꝰ qͥsq cũ sua carne. s ut cũ diaboloꝙ eiꝰ angłis pumant᷑. Utrũ
sane ipsi cũ uitus ꝙ deqitemitatib suoꝵ coeporũ resurgant quecuq
ĩeis uitiosa & defoemia m̃bra gestart̃ ĩ reqͥrendo laborare qđ opꝰ ẽ
Heq enĩ fatigare nos debq ĩ certa eoe habitteado ł puleritudo quos
erit certa & sẽpit̾na dãpnatio. nec moueat qͦ mͦ ĩ eis erit coepꝰ ĩ
corruptibil. si dolore potuerit. aut qͦ mꝰ corruptibile simori ñ potert
Non enĩ ẽ uera uita il ubi felicit᷑ uiuit᷑. nec uera ĩ eorruptio nͥ ubi sał
nullo dolore ecerũpit᷑. Ubi aut̃ ĩ felix mori ñfinit᷑ ut ita dicã moes
ipsa ñ moeit᷑ & ubi doloe ꝑpquꝰ ñ ĩt̾imit s affligit ipsa rorruprio ñ fi¬

Expanded text:
num, resurgent quidem etiam ipsi, unusquisque cum sua carne; sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque in eis vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat, quomodo in eis erit corpus corruptibile, si dolere poterit; aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita, nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo doloipsa non moritur, et ubi dolor perpetuus non interimitur; sed affligit ipsa corruptio, et non fi
Abbreviated transcription (Latin):
ue bona ꝑeuntia dilexert̃: tanto tardiꝰ citiꝰq saluari. ñ tam̃ tales deqͣlib
dictũ ẽ qđ regnũ dĩ ñ possidebt̃. ñ c̃ uenient̃ pęnitentib eadẽ erimina
remitant᷑. Conuenient̃ aut̃ dixi ut steriles ĩ elemosinis ñ sint qͥb tantũ
tribuit script̾a diuina ut carũ tantũ mͦ fruetũ se ĩ putaturũ p̃mintio
dñs dextris ꝙ earũ tantũ mͦ sterilitatẽ sinistris. qͣndo his dictur ẽ.

Expanded text:
i; non tamen tales de quibus dictum est, quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina remittantur. Convenienter autem dixi, ut steriles in eleemosynis non sint, quibus tantum tribuit Scriptura divina, ut earum tantummodo fructum se imputaturum praenuntiet Dominus dextris, et earum tantummodo steri
Abbreviated transcription (Latin):
trim̃ta reporant᷑. Et utiq nouert̃ agł̃i scĩ docti dedõ cuiꝰ ueritatis ȩt̃na
c̃ tẽplatione. beati st̃ qͣnti mameri supplem̃tũ de gr̃ȩ humano ĩ tegritas
illiꝰ ciuitatiᷤᷤ expest& ꝓpt̾ hoc ait apłs Instaurari omĩa ĩ xp̃o que ĩ cȩlisst̃. &.¬
Ic sic ꝑ illud singulare sacrificiũ ĩ qͦ mediator ẽ ĩ molatꝰ qđ inũ multę
ĩ lege uictimȩ figurabant pacificant᷑ celestia cũterestrib &terrestria

Expanded text:
. Et utique noverunt Angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeterna contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus instaurari omnia in Christo, quae in coelis Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ȩtnã uitã sic̃ xp̃i ipstꝰ resurrexit quẽ ad modũ possĩ breuit̃ dispu¬
tare ꝙomib questionib quȩ de hac remoueri assolent satis facere
ñ ĩ uenio. Resurrectutã tam̃ carnẽ om̃iũ qͥ cũq natist̃ hominĩ atq
nascent᷑ ꝙ mcetui st̃ atq moeient᷑ nullo mͦ debq dubitare xp̃ianꝰ. Unde
pͥmo occurrit de abortiuis fȩtib questio qͥ iã qͥdẽ natist̃ ĩ ut̾is matrũ s
ñ dũ ita ut iã possent renasci. Si enĩ resurrecturo eos dixerimꝰ de

Expanded text:
ti ipsius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt atque morientur, nulloprimo occurrit de abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de
Abbreviated transcription (Latin):
diuiꝰ ꝑire arbitretͦ sic̃ semina quȩ c̃cepta ñ fuerint. S qͥs negare
audeat ꝙ si affirmare ñ aurleat id acturã resurrectionẽ ut qͥcqͥđ foe¬
mȩ de fuit ĩ pleat᷑. Atq ita ñ de sit ꝑfectio quȩ accessura erat
tẽpore quẽ ad modũ nerant uitia quȩ accesserant tẽpore ut neq
ĩ eo qđ aptũ & c̃ gruũ dies allaturi fuerant nata fraudaret᷑. neq

Expanded text:
ius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque
Abbreviated transcription (Latin):
munda sint omiã. s ue uob̾ qͥ decimatis mtẽ & rutã & ome hoł. Has
enĩ noui elemosinas urãs ne de illis me nc̃ uos ãmonuisse arbi¬
tremini. ꝙ p̃titis iuditiũ & caritatẽ dĩ qua elemosina possetis ab onĩ
ĩ qͥ nam̃to ĩ t̾iori munclari. q uob munda eent̃ corpora hȩx que lauatis
hoc ẽ enĩ omĩã ꝙ ĩt̾iora scilic& & ext̾iora sic̃ alibi legit᷑. Alundate¬

Expanded text:
munda sint omnia. Sed vae vobis, quia decimatis mentham, et rutam, et omne olus. Has enim novi eleemosynas vestras ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini. Et praeteritis judicium et charitatem Dei: qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento interiore mundari, ut vobis munda essent et corpora quae lavatis. Hoc est enim omnia
Abbreviated transcription (Latin):
generali nomine agłi nuncupent᷑ sic̃ ĩ epła adhebreoᷤ legimꝰ. Cuiem̃
agl̃ꝙ els̃ dixit aliqͥndo sede adextris meis. Hoc qͥppe mͦ significauit omsꝰ
niu̾salit̾ agłos dici. sint illic tañ archangeli. Sutrũ ide archangi
appellant᷑ uircutes atq ita lictũ sit. laudate eũ om̃s agłi exꝰ. laudate
eũ om̃s uirtutes eiꝰ. acsi diceret᷑. Laudate eũ om̃s angłi laudate eũ

Expanded text:
mine Angeli nuncupentur sicut in Epistola ad Hebraeos legimus: Cui enim Angelorum dixit aliquando, Sede a dextris meis ? hoc quippe modo significavit omnes universaliter Angelos dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes; atque ita dictum sit, Laudate eum, omnes Angeli ejus; laudate eum, omnes Virtutes ejus ; ac si diceretur, Laudate eum omnes Angeli ejus, laudate e
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ usq ĩ diẽ sepulture ĩ matrẽ omiũ ut eiã parunlos uideamꝰ ꝑ
lanocrũ regeneraionis diu̾se maloe afflctione cruciari: ut ĩ telliganiꝰ
totũ qđ salutarib agt̾ꝰ sacramtis magis ad spẽ uenturoe boncȩ ꝗ ad reten¬
tionẽ ł ad optionẽ p̃sentiũ ꝑtinere. Multa ꝙ ĩa hic uident᷑ ignosoi &x
nullis supplitiis uinditari s eoꝑ pęne reseruant᷑ ĩ posterũ. Heq enĩ
frustra ille ꝓpͥe dr̃ dies uiditii qͥndo uenturꝰ ẽ iudex uiuq aeq¬

Expanded text:
iem sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. Neque enim frustra ille proprie dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
subsidia ꝓ eo quod iniqui st̃ impendit.
fame cruciant᷑ xp̃i pauꝑes. effusis lar¬
gitatib nutriunt ystriones. Qui uͦ in
digenti etiã peccatori pane̾ suũ. non qͥa
peccator ẜ quia homo ẽ tribuit: nimi¬
rum ñ peccatore s iustũ nutrit pauꝑem
qa illũ non culpã s naturã diligit. Am¬
largiunt᷑. ut sollicite custodire studeant
ne cũ cõmissa peccata elemosinis redi¬
munt. adhuc redimenda cõmittant. ne
uenalem di iusticiã estiment. si cũ cu¬
rant ꝓ peccatis nũmos tribuere arbitrent᷑
se posse inulte peccare. Plꝰ ẽ namq anima

Expanded text:
subsidia, pro eo quod iniqui sunt, impendit. fame crucientur Christi pauperes, effusis largitatibus nutriunt histriones. Qui vero etiam indigenti peccatori panem suum, non quia peccator, sed quia homo est, tribuit, nimirum non peccatorem, sed justum nutrit, quia in illo non culpam, sed naturam diligit. Alargiuntur, sollicite custodire studeant, ne cum commissa peccata eleemosynis redimunt, adhuc redimenda committant; ne venalem Dei justitiam aestiment, si cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur se posse inulte peccare. Plus est anima
Abbreviated transcription (Latin):
se qͦq in ebriabit᷑. Qui enĩ exteriꝰ predican¬
do benedicit: interioris augm̃ti pinguedi¬
nẽ recipit. & dũ diuino eloquio auditoꝵ
m̃tes debriare ñ desinit: potũ multiplica¬
ti mueris debriatꝰ excrescit. Audiant
hoc do in munere obtulit. quod

Expanded text:
se quoque inebriabitur . Qui enim exterius praedicanse quoque inebriabitur . Qui enim exterius praedicando benedicit, interioris augmenti pinguedinem recipit; et dum vino eloquii auditorum mentem debriare non desinit, potu multiplicati muneris debriatus excrescit. Audiant hoc Deo in munere obtulit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
audiant. qͣtinꝰ ab eoꝵ cordibꝰ timorẽ timo
expellat. Audiant qͦd talentũ qui erogare
noluit: cũ sentencia dampnationis amisit.
peꝑcit dicens. Contestor uos hodierna die
qͥa mundꝰ sũ a sanguine om̃iũ ur̃m. Non enim
subt̃ fugi qͦ minꝰ aun̾ciarẽ om̃e consiliũ dĩ uo¬
bis. Audiant qd uoce angłica iohẽs ammonet᷑
cũ dicit᷑. Qui audit. dicat ueni. Ut nimirũ
cuiꝰ uox ittna insinuat. illuc etiã clamando
alios quo ipse rapit᷑ trahat. nec clausas fo¬
res etiã uocatꝰ inueniat. si uocanti uacuus
apꝓpinquat. Audiant qd ysaias qͥ uerbi
ministerio tacuit. illustratꝰ suꝑno lumi¬
ne. magna uoce penitenciȩ. se ipse rep̾hen¬
dit dicens. Ue mͥ quia tacui. Audiant qd ꝑ
salomonẽ in illũ p̾dicationis scientia mul¬
tiplicari ꝓmiitit᷑. qͥ in hoc qͦd iã obtinuit:
torporis uicio ñ tenet᷑. Ait naq. Anima quȩ
benedicit in pinguabit᷑. & qui in ebriat: ip¬

Expanded text:
audiant, quatenus ab eorum cordibus timorem timor audiant, quatenus ab eorum cordibus timorem timor expellat. Audiant quod talentum qui erogare noluit, cum sententia damnationis amisit . pepercit, dicens: Contestor vos hodierna die, quia mundus sum a sanguine omnium: non enim subterfugi quominus annuntiarem omne consilium Dei vobis . Audiant quod voce angelica Joannes admonetur, cum dicitur: Qui audit, dicat: Veni . Ut nimirum cui se vox interna insinuat, illuc etiam clamando alios quo ipse rapitur trahat; ne clausas fores etiam vocatus inveniat, si vocanti vacuus appropinquat. Audiant quod Isaias quia a verbi ministerio tacuit, illustratus superno lumine, magna voce poenitentiae se ipse reprehendit, dicens: Vae mihi quia tacui . Audiant quod per Salomonem in illum praedicationis scientia multiplicari promittitur, qui in hoc quod jam obtinuit, torporis vitio non tenetur. Ait namque: Anima quae benedicit, impinguabitur; et qui inebriat, ip
Abbreviated transcription (Latin):
frum̃ta: maledicet᷑ in ppłis. frum̃ta qͥppe abs¬
abscondere ẽ. p̃dicationis sc̃ȩ apud se uerba
retinere. In populis autẽ talis qͥsq maledici¬
tur. qͥa in soliꝰ culpa silentii ꝓ multoꝵ qͣs cor¬
rigere potuit: pena dampnat᷑. Si medicina¬
lis artis minime ignari secandũ uulnꝰ cer¬
nerent. & tam̃ secare recusarent: ꝓfecto pec¬
catũ frnę mortis ex solo torpore cõmitteret᷑.
Qnͣta gͦ culpa inuoluant᷑ aspiciant. qͥ dum
cognoscant uulnera mentiũ: curare ea ne¬
gligunt sectione uerboꝵ. Uñ bene ꝑ ꝓpħam¬
dicit᷑. Maledictꝰ qui ꝓhibet gladiũ siuĩ a
sanguine. Gladiũ qͥppe a sanguine ꝓhibe¬
re est: p̃dicationis uerbũ a carnalis uitȩ
int̾fectione retmere. De quo rursũ gladio
dicit᷑. & gladiꝰ meus deuorabit carnes. hu
itaq cũ apud se sermonẽ p̃dicationis occul¬
tant. diuinas contͣ se sentencias terribilit᷑

Expanded text:
frumenta, maledicetur in populis . Frumenta quippe frumenta, maledicetur in populis . Frumenta quippe abscondere, est praedicationis sanctae apud se verba retinere. In populis autem talis quisque maledicitur, quia in solius culpa silentii pro multorum quos corrigere potuit poena damnatur. Si medicinalis artis minime ignari secandum vulnus cernerent, et tamen secare recusarent, profecto peccatum fraternae mortis ex solo torpore committerent. Quanta ergo culpa involvantur aspiciant, qui dum cognoscunt vulnera mentium, curare ea negligunt sectione verborum. Unde et dicitur: Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine . Gladium quippe a sanguine prohibere, est praedicationis verbum a carnalis vitae interfectione retinere. De quo rursum gladio dicitur: Et gladius meus manducabit carnes . Hi itaque cum apud se sermonem praedicationis occultant, divinas contra se sententias terribiliter
Abbreviated transcription (Latin):
catione inꝑfectio uel ȩtas ꝓhibet. & ta¬
m̃ p̃cipitacio impellit. Ammonendi nãq
st̃. qͥ cũ pͣdicare utilit̾ posst̃: ummod erata
tam̃ humilitate refugiunt. ut ex mino¬
ri considãtione colligant. qnͣtũ in maiori¬
bus rebꝰ delinquant. Si enĩ indigentibꝰ ꝑxi¬
mis ipsi qͦs habent pęcunias absconderẽt:
aduitores ꝓculdubio calamitatis extitisset᷑
Quo gͥ reatii constringant᷑ aspiciant. qͥ
dũ peccantibꝰ fr̃ibꝰ uerbũ p̾dicationis sub¬
trahunt. morientibꝰ mentibꝰ uitȩ reme¬
dia abscondt̾. Uñ & bene quidã sapiens
dicit. Sapientia abscondita & thesaurus
inuisus. quȩ utilitas in utrisq. Si ppłm
fames attereret. & occulta ipsi frumĩta
seruarent: auctores ꝓculdubio mortis
existerent. Qua itaq plectendi st̃ pena
considerent. qͥ cũ fame uerbi animȩ pe¬
reant: ipsi panẽ ꝑceptȩ gr̾̃ȩ non ministrant.
Uñ & bene ꝑ salomonẽ dicit᷑. Qui abscondit

Expanded text:
catione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit. Admonendi namque sunt qui cum praedicare utiliter possunt, immoderata tamen humilitate refugiunt; ut ex minori consideratione colligant quantum in majoribus rebus derelinquant. Si enim indigentibus proximis ipsi quas haberent pecunias absconderent, adjutores proculdubio calamitatis exstitissent. Quo ergo reatu constringantur aspiciant, qui dum peccantibus fratribus verbum praedicationis subtrabunt, morientibus mentibus vitae remedia abscondunt. Unde et bene quidam sapiens dicit: Sapientia abscondita et thesaurus invisus, quae utilitas in utrisque ? Si populos fames attereret, et occulta frumenta ipsi servarent, auctores proculdubio mortis existerent. Qua itaque plectendi sunt poena considerent, qui cum fame verbi animae pereant, ipsi panem perceptae gratiae non ministrant. Unde et bene per Salomonem dicitur: Qui abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
nationem suã ꝑditus. adhuc alios ꝑden¬
do cumulauit. Ammonendi st̃ in uidi. ut
cognoscant qͣntis lapsibꝰ sub crescentis ru¬
me subiaceant. qͥa dũ liuorẽ a corde non
repͥmunt: ad aꝑtas oꝑum nequitias de

Expanded text:
nationem suam perditus adhuc alios nationem suam perditus adhuc alios do cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias de
Abbreviated transcription (Latin):
sent. Sic qppe st̃ uniuersi consistentes
in fide. sicut multa menbra uno conti¬
nentur in corpore. quȩ ꝑ officiũ quidẽ
diuersa st̃. s eo quo sibi uicissim con¬
gruunt: unũ fiunt. Unde fit ut pesꝑ
oculũ uideat. & ꝑ pedes oculi gradi¬
antur. Ori auditus auriũ seruiat. &
In ipsa gͥ corꝑis positione accipimꝰ. quod
in actione seruemꝰ. Nimis itaq turpe ẽ
non imitari qd sumꝰ. Nrã st̃ nimirũ. quȩ
& si imitari ñ possumꝰ amemꝰ in aliis. &
amantiũ fiunt quȩq amant᷑ in nobis.
Hinc gͦ pensent inuidi caritas quantȩ
uirtutis ẽ. quȩ alieni laboris oꝑa. nr̃a
sine labore facit. Dicendũ itaq ẽ inui¬
dis. qa dũ se a liuore minime custodi¬
unt: in antiqu̾ã uersuti hostis nequi¬
ciam demergunt᷑. De illo namq sc̃ptũ
ẽ. Inuidia diaboli mors introiuit in or¬
bem in orbẽ terrarũ. Quia enĩ ipse celũ¬
ꝑdidit. condito homini inuidit. & dãp¬

Expanded text:
rent. Sic quippe sunt universi consistentes rent. Sic quippe sunt universi consistentes in fide, sicut multa menentur in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed quo sibi vicissim congruunt, unum oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, etIn ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caeluperdidit, condito hoc homini invidit, et dam
Abbreviated transcription (Latin):
minime festinant quȩ laudantes app¬
bant. sic eis uirtutũ sc̃itas. sicut stultis
spectatoribꝰ ludicrarũ artiũ uanitas
placet. Illi uãq aurigarũ histrionũ ges¬
ta fauoribꝰ efferunt. nec tam̃ tales esse
desiderant. quales illos conspicunt ẽẽ
quos laudant. Mirant᷑ eos placita egisse
E tam̃ similit̾ deuitant placere. Dicen
alienis actib non p̾sumant. ne bona lau-¬
dantes agere recusent. Grauit̃ qppe ex¬
trema ultione feriendi st̃. quibꝰ placuit
di. ut ꝑpendant qnͣtȩ cȩcitatis st̃. qui
alieno ꝓuectu deficiunt. aliena exulta¬
cione contabescunt. qnͣtȩ infelicitatis st̃
qui melioratione ꝓximi deteriores fiunt
dũq augmenta alienȩ ꝓsꝑitatis aspi¬
ciunt. apud semetipsos anxie afflicti.
cordis sui peste moriunt᷑. Qd istis infeli¬
cius. qͦs dũ conspecta felicitas afficit. pe¬
ne nequiores reddit: Alioꝵ uͦ bona quȩ
habere non posstͣ: si diligerent sua fecis¬

Expanded text:
minime festinant quae laudantes approminime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas, sicut stultis exspectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum ac histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamen similiter devitant placere. Dicendalienis actibus non praesumant, ne bona laudent, et agere recusent, gravius quippe extrema ultione feriendi sunt quibus placuit di, ut perpendant quantae caecitatis sunt, qui alieno provectu deficiunt, aliena exsultatione contabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua face
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã miiant. in hostem publico
bello suꝑatũ. insidiari intra menia m̃¬
tis intendant. ut langorẽ post referi¬
entem timeant. ne hostis callidꝰ eo in
deceptione pꝰmodũ maiori exultacione
gaudeat. quo illa dudũ contͣ se rigida
colla uictoꝵ calcat.
lit̾ ammonendi st̃ beniuoli. atq ali¬
ter inuidi. Ammonendi ft̃ namq
beniuoli. ut sic alienis bonis congaude¬
ant. quatinꝰ habere & ꝓpͥa concupiscant.
Sic ꝓximoꝵ facta diligendo laudent. ut
ea etiam unitando multiplicent. ne si in
hoc p̾sentis uitȩ stadio ad certam̃ alienũ
deuoti spectatores s pigri factores ad sis¬
tant. eo post certamen sine brauio rema¬
neant. quo nc̃ in certamine ñ laborant.
& tõ eoꝵ palmas afflicti respiciant. in
quoꝵ nc̃ laboribꝰ ociosi ꝑdurant. Ualde
qppe peccamꝰ si aliena bene gesta non di¬
ligimꝰ s ml mercedis habemꝰ. si ea quȩ
diligimꝰ in quantũ possumꝰ non itam᷑.

Expanded text:
victoriam muniant, ut hostem publico victoriam muniant, ut hostem publico bello superatum insidiari moeniis mentis intendant; ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quo illa dudum contra se rigida colla victorum calcat.liter admonendi sunt benevoli, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur.
Abbreviated transcription (Latin):
eumq obfistentẽ fortit᷑ & uincentẽ do¬
let. Quẽ quia cõmouere in ipsa contu¬
meliarũ iaculatione non potuit. ab aꝑ¬
to certamme interim qͥescens. & secre¬
aptũ deceptionis tempꝰ inquirit. Qui
eni publico bello ꝑdidit: ad exercendas
oeriute insidias exardescit. Quietis nãq
tempore ad uictoris ammũ redit. &
sibn ad memoriã reducit. cunctaq quȩ
sibi inlata st̃ uehement᷑ exaggerans
illa se ęquanimit̃ tolerasse post uictori¬
am captiuꝰ erubescat. seq non reddidis¬
se contumelias doleat. & deteriora re¬
pendere. si occasio p̃beatur querat. Quibꝰ
gͦ isti st̃ similes. nisi his qui ꝑ fortitudi¬
nem in cãpo uictores sunt. s ꝑ negligen
tiam pꝰmodũ in urbis claustra capiun¬
tur: Quibꝰ st̃ similes. nisi his quos irru¬
ens grauis languor a uita non subthit.
s lenit᷑ ueniens recidiua febris occidit.
Ammonendi st̃ gͥ pacientes. ut cor pꝰ

Expanded text:
eumque obsistentem fortiter et vincentem doeumque obsistentem fortiter et vincentem dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim quiescens, et secreptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et la ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunttiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris occidit? Admonendi sunt igitur patientes, ut cor post
Abbreviated transcription (Latin):
cientibꝰ solet. ut eo quidẽ tempore. quo
uel adu̾sa patiunt᷑. uel contumelias au¬
diunt. nullo dolore pulsent. & sic pacien¬
tiam exhibeant. ut custodire etiã cordis
innocentiã non omittant. S cũ post pau¬
lulum heç ipsa quȩ ꝑtulerant. ad me¬
moriã reuocant. igne se doloris inflam¬
mant. argumenta ultionis inquirunt.
& mansuetudinẽ quã tolerantes habue¬
runt: retractantes in maliciam uertunt.
Qiuibꝰ ctiꝰ a p̾dicante succurrit᷑ si que sit hui
nis ꝑmutacionis causa pandat᷑. Callius
naniq adu̾sariꝰ bellũ contra duos mouet
unũ uudelicet inflamans. ut contumelias
por inferat. alterũ ꝓuocans: ut contumeli¬
as lesus reddat.S plerũq dũ huiꝰ ia uictor
ẽ qui inuiriã ꝑsuasus irrogat ab illo uin¬
ctur. qui illatã sibi equanimit᷑ portat.
uniꝰ gͦ uictor que cõmouendo subiuga¬
uittitota cont̾ ad alterũ uirtute sẽ erigit.

Expanded text:
tientibus solet ut eo quidem tempore quo tientibus solet ut eo quidem tempore quo vel adversa patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non omittant; sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante succurritur, si quae sit 45 hujus permutationis causa pandatur. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat. Sed plerumque dum hujus jam victor est qui injuriam persuasus irrogat, ab illo vincitur qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commovendo subjugavit, tota contra alterum virtute se erigit,
Abbreviated transcription (Latin):
homiuubꝰ adu̾sarios tolerare s uirt cora
do diligere. quia hoc solũ ds̃ sacͥficiu acci¬
pitmd eiꝰ ante oculos in altariboni oꝑis
flama caritatis incendit. hinc ẽ quod
rursũ quibcla pacientibꝰ. nec tam̃ disi¬
ge ottilꝰ dicit. Quid autẽ uicies festucã
in oculo frĩs tui. & trabem in oculo tuo
non uides. ꝑturbatio qͥppe impacientiȩ
festuca ẽ. malicia uͦ in corde: trabes in ocu¬
lo. Illam nãq aura temptacionis agitat. hãc
autẽ consũmata nequicia. pene imobili¬
ter portat. Recte uͦ illic subiungit᷑. Hypo¬
crita eice pͥmũ trabem de oculo tuo. &
tc̃ uidebis eicere festucã de oculo frĩs
tui. Ac si dicat᷑ menti iniquȩ interius
dolenti. & scãm se exteruis ꝑ pacienti¬
am demonstranti. Prius ate molẽ mali¬
tiȩ excute. & tc̃ alios de impacientiȩ le¬
uitate rep̾hende. ne dũ non studes si¬
mulationẽ uincere. peiꝰ tibi sit aliena
praua tolerare. Euenire etiã plerũq pa¬

Expanded text:
 adversarios tolerare; sed virtus coram Deo, diligere; quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. Hinc est quod rursum quibusdam patientibus, nec tamen diligentibus dicit: Quid autem vides festucam in non vides ? Perturbatio quippe impatientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummatio nequitiae pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute, et tunc alios de impatientiae levitate reprehende, ne dum non studes simulationem vincere, pejus tibi sit aliena prava tolerare. Evenire etiam plerumque pa
Abbreviated transcription (Latin):
orum ẽẽ denegarent. quã pharisei iuxta
sacri eloquii pͥcepta crederent. facta in ꝑ¬
sequutoꝵ unanimitate dissensio ẽ. & di¬
uisa turba illesus paulꝰ exiit. quȩ hunc
unita pͥus immanit᷑ pressit. Ammonendi
itaq stͣ. qui faciende pacis studiis occu¬
pant. ut pͥuoꝵ mentibꝰ prius amorem
debeant intͥnȩ pacis infundere. quatinꝰ
eis postmodũ ualeat exterior pax ꝓdes.¬
se. ut dũ eoꝵ cor in illiꝰ cognitione suspen¬
ditur: nequaquã ad nequiciã ex huiꝰ ꝑ¬
ceptione rapiat᷑. dũq suꝑna ꝓuident.
terrena nullo mͦ ad sũ suę deterioratioĩs
inclinent. Cũ uͦ ꝑuersi quiq tales sunt.
ut nocere bonis neq etiã si concupiscant¬
possint: int̾ hos nimirũ debet terrena
pax construi. pͥusquã ab eis ualeat suꝑ¬
na cognosci. ut hii scilicet qͦs contͣ dilecti¬
onem di malicia suȩ impietatis exaspe-¬
rat: saltim ex ꝓximi amore mansues¬

Expanded text:
orum esse denegarent, quam Pharisaei juxta orum esse denegarent, quam Pharisaei juxta sacri eloquii praecepta crederent, facta in persecutorum unanimitate dissensio est, et divisa turba illaesus Paulus exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrenam nullo modo ad usum suae deteriorationis inclinent. Cum vero perversi quique tales sunt, ut nocere bonis nequeant, etiamsi concupiscant, inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansues
Abbreviated transcription (Latin):
gruunt. tanto se robustiꝰ bonoꝵ afflicti¬
onibꝰ mnlidunt. Hinc namq ẽ qd contͤ
dampnati illiꝰ uasa uidelicet antixp̃i
p̃dicatores: diuina uoce beato iob dicit᷑.
Menbͣ carnium eiꝰ choerentia sibi. Hinc
sub squamarũ specie de eiꝰ satellitibꝰ ꝑ¬
hibetur. Una uni coniungit᷑. & ne spira¬
culum qͥdẽ incedit ꝑ eas. Sequaces qͥppe
illiꝰ quo nulla int̾ se discordiȩ adu̾sitate di¬
uersi stͣ in bonoꝵ grauiꝰ nece glomerantur:
Qui gͦ miqͦs pace sociat. miquitati ures¬
amministrat. quia bonos deteriꝰ depͥmt᷑.
quos & unanimit᷑ ꝑsequunt᷑. Unde & p̾di¬
cator egregius. graui phariseoꝵ & saduce¬
orum ꝑsequitione dep̾hensus int̾ semetip¬
sos diuidere studuit. qͦs contͣ se grauiter
unitos uidit. cũ clamauit dicens. Uiri
fr̃s ego phariseus sũ filius phariseoꝵ. de
spe & refurrectione mortuoꝵ ego iudicor.
Dũq saducei spem resurrectionẽq mortu¬

Expanded text:
gruunt, eo se robustius bonorum afflictigruunt, eo se robustius bonorum afflictionibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedicatores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benorum gravius nece glomerantur. Qui ergo iadministrat, quia bonos deterius deprimunt quos et unanimiter persequuntur. Unde et praedicator egregius gravi Pharisaeorum Sadducaeorumque persecutione deprehensus, inter semetipsos dividere studuit quos contra se unitos graviter vidit, cum clamavit, dicens: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Dumque Sadducaei spem resurrectionemque 72 mortu
Abbreviated transcription (Latin):
seminantes uirgia quã multiplicit̾ pec¬
cant. qui dũ unã nequiciã ꝑpetrant:
ab humanis cordibꝰ cunctas simul uͥtutes
eradicant. In uno enĩ malo innumera ꝑa¬
gunt. qͥa seminando discordiã: caritatem
quȩ nimirũ uirtutũ ẽ om̃ium mat᷑ extin¬
gunt. Qui aut̾e nichil ẽ pretiosiꝰ do uirtu
te dilectionis. nichil desiderabiliꝰ diabolo
extinctione caritatis. Qsqͥs gͥ seminando
iurgia. dilectionẽ ꝓximoꝵ ꝑimit. hosti
dĩ familiariꝰ seruit. quia qua ille amissa ce-¬
cidit: hanc iste uulneratis cordib subtra¬
hens. eis iter ascensionis abscidit. At contͣ
ammonendi st pacifici. ne tantȩ actionis
pondꝰ leuigent. si int̾ quos fundare pacẽ
debeant ignorent. Nam sic̃ multũ nocet
si unitas desit bonis. ita ualde ẽ noxiũ
si non desit malis. Si gͦ ꝑuersoꝵ nequicia
in pace iungit᷑: ꝓfecto eoꝵ malis actib
robur augetur. qͥa quo sibi in malicia con¬

Expanded text:
seminantes jurgia quam multipliciter pecseminantes jurgia quam multipliciter peccent, qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia seminando discordiam, charitatem, quae nimirum virtutum omnium mater est, exstinguunt. Quia autem nihil est pretiosius Deo te dilectionis, nil est desiderabilius diabolo exstinctione charitatis. Quisquis ergo seminando jurgia dilectionem proximorum perimit, hosti Dei familiarius servit, quia qua ille amissa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus subtrahens, eis iter ascensionis abscidit. At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum nequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia con
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ seminantẽ uirgia uoluit dicere. pͥus
apostatã nominauit. quia nͥ more suꝑbien¬
tis angłi a conspectu conditoris pͥus intus
auersione m̃tis caderet: foras postmodũ
usq ad seminanda uirgia ñ ueniret. Qui
recte describit᷑. qd annuit oculis. digito
loquit᷑ terit pede. Interior nãq ẽ custodia
quȩ ordinata seruat exteriꝰ menbra. Qui
gͦ statim m̃tis ꝑdidit. subsequent᷑ foras
in inconstanciã motionis fluit. atq exte¬
riori mobilitate indicat. qd nulla interiꝰ
radice subsistat. Audiant uirgioꝵ semina¬
tores qͦd scͥptũ est. Beati pacifici. qm̃ filii
di uocabunt᷑. Atq e diuerso colligant
qͣa si dĩ filii uocant᷑ qui pacẽ faciunt. ꝓ¬
culdubio sathanȩ st̃ filii qui confundunt¬
pace̾. Om̃s autẽ qui ꝑ discordiam separan¬
tur: a uiriditate dilectionis are fuint.
quia & si boni oꝑis fructꝰ in suis actib¬
ꝓferunt: ꝓfecto nulli st̃. quia ñ ex unita¬
te caritatis oriunt᷑. Hinc gͦ ꝑpendant

Expanded text:
s apostatam nominavit: quia nisi more superbientis angeli a conspectu Conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, subsequenter foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat, quod nulla interius radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Atque e diverso colligant, quia si filii Dei vocantur qui pacem faciunt, proculdubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur a viriditate dilectionis, arefiunt. Qui etsi boni operis fructus in suis actiproferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant
Abbreviated transcription (Latin):
plateis diuide. & tam̃ solus habe. Ac si aꝑtiꝰ
dicat. Sic necesse ẽ ut p̾dicationi exteriꝰ
seruias. qͣtinꝰ ꝑ elationẽ te inmundis spi¬
ritibꝰ non conuingas. ne in diuini uerbi
ministerio. hostes tuos ad te participes ad¬
mittas. Aqs gͦ & in plateis diuidimꝰ. & ta¬
m̃ soli possidemꝰ. qnͣdo & exteriꝰ late p̃dica¬
tionem fundimꝰ & tam̃ ꝑ eam humanas lau¬
des assequi minime ambimꝰ.¬

Expanded text:
plateis divide, et tamen solus habe. Ac si apertius plateis divide, et tamen solus habe. Ac si apertius dicat: Sic necesse est ut praedicationi exterius servias, quatenus per elationem te immundis spiritibus non conjungas, ne in divini verbi ministerio hostes tuos ad te participes admittas. Aquas ergo et in plateis dividimus, et tamen soli possidemus, quando et exterius late praedicationem fundimus, et tamen per eam humanas laudes assequi minime ambim
Abbreviated transcription (Latin):
participes tu. Aquã qͥppe p̾dicator de
cisterna sua bibit. cũ ad cor suũ rediens pͥ¬
us audit ipse qͦd dicit. Bibit fluenta sui¬
putei. si sui inrigatione infundit᷑ uerbi.
ubi bene subiungit᷑. Diruient᷑ fontes tui
foras. & in plateis aquas diuide. Rectũ qpͥpe
ẽ. ut pͥus iꝑse bibat. & tc predicando alus
infiuat. Fontes namq foras diriuare ẽ: ex¬
terius aliis uim p̾dicationis infundere. In
plateis autẽ aquas diuidẽ ẽ: in magna au¬
ditoꝵ amplitudine. iuxta uniꝰ cuiꝰq qualita¬
tem diuina eloqͥa dispensare. & qͥa plerũq
manis glȩ appetitꝰ subripit. dũ sermo dĩ¬
ad multoꝵ noticiã currit. postqmͣ dictũ
ẽ in plateis aquas diuide. recte subiungi¬
tur. habeto eas solus. ne sint alieni partici¬
pes tui. Alienos qͥppe malignos sp̃c uocat.
de quibꝰ ꝑ ꝓphãm. temptati uoce hominis
dicit᷑. Alieni infurrexert̃ in me. & fortes
quesiert᷑ animã meã. Ait gͦ. Aquas & in

Expanded text:
part. III .--Aquam quippe praedicator de cisterna sua bibit, cum ad cor suum rediens prius audit ipse quod dicit: Bibit sui fluenta putei, si sui irrigatione infunditur verbi. Ubi bene subjungitur: Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas divide . Rectum quippe est ut ipse prius bibat, et tunc praedicando aliis influat. Fontes namque foras derivare, est exterius aliis vim praedicationis infundere. In plateis autem aquas dividere, est in magna auditorum amplitudine juxta uniuscujusque qualitatem divina eloquia dispensare. Et quia plerumque inanis glad multorum notitiam currit, postquam dictum est, In plateis aquas tuas divide, recte subjungitur: Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui. Alienos quippe, malignos spiritus vocat, de quibus per Prophetam tentati voce hominis dicitur: Alieni insurrexerunt in me . Ait quaesierunt animam meam . Ait ergo: Aquas et in
Abbreviated transcription (Latin):
conceptã intelligentiã oꝑis ostensione sunt¬
pariturȩ: Terminũ uͦ suũ dilatare ẽ: opini¬
onis suȩ nom̃ extendere. Secuert̃ gͦ preg¬
nantes galaad ad dilatandũ terminũ suũ.
qͥa nimirũ heretici mentes fideliũ quȩ iaͬ
aliqd de ueritatis intellectu conceꝑant: ꝑ¬
u̾sa p̾dicatione ꝑimunt. & scientiȩ nomen
extendt̃. Paruuloꝵ corda iam de uerbi
conceptione gͣuida. erroris gladio scindt᷑
& quasi doctrine faciunt sibi opinionẽ.¬
Hos gͦ cũ conam᷑ instruere. ne ꝑu̾sa senciant.
ammoneamꝰ pͥus necesse ẽ. ne inanẽ głam
querant. Si enĩ radix elationis abscidit᷑.
consequent᷑ rami pͥue assertionis arefiunt.
Ammonendi st̃ etiã ne errores discordiasq
generando: legẽ dĩ que idcͥco data ͤ ut sacͥ¬
ficia sathanȩ ꝓhibeat: eandẽ ipsã in satha¬
nȩ sacͥficiũ uertant. Uñ ꝑ ꝓpħam dñs que

Expanded text:
telligentiam operis ostensione pariturae. Terminum vero suum dilatare, est opinionis suae nomen extendere. Secuerunt ergo praegnantes Galaad ad dilatandum terminum suum; quia nimirum haeretici mentes fidelium quae jam aliquid de veritatis intellectu conceperant perversa praedicatione perimunt, et scientiae extendunt, dum parvulorum corda jam de Verbi conceptione gravida, erroris gladio scindunt, et quasi doctrinae sibi opinionecum conamur instruere ne perversa sentiant, admoneamus prius necesse est, ne inanem gloriam quaerant. Si enim radix elationis absciditur, consequenter rami pravae assertionis arefiunt. Admonendi sunt etiam, ne errores discordiasque generando, legem Dei quae idcirco data est ut sacrificia Satanae prohibeat, eamdem ipsam in Satanae sacrificium verta
Abbreviated transcription (Latin):
Ammnonendi st̃ ut sollert aspiciant. quia
filius hominis cũ una semꝑ cũ patre ẽ uo¬
luntas. ut exemplũ nobis frangendȩ nr̃ȩ
uoluntatis p̃beat: dicit. Non ueni ut faciã
uoluntatẽ meam. s uoluntate̾ eiꝰ qui misit
me patris. Qui ut huiꝰ adhuc uͥtutis grãm
cõmendaret: seruaturu se hoc in extremo
iudicio p̾misit dicens. Non possũ ego ameip¬
so facere qͥcͥqũa. s sicut audio iudico. Qua
itaq conscientia dedignat᷑ homo. alienȩ uo¬
luntati ad quiescere: qnͣdo dĩ atq hominis
filiꝰ. cũ uirtutis suȩ głam uenit ostendere.
testat᷑ se non asemetipso iudicare: At contͣ¬
ammonendi st̃ inconstantes. ut menten
grauitate roborent. Tc̃ enĩ germina in
se mutabilitatis arefaciunt. cũ a corde pͥ¬
us radicẽ leuitatis abscidunt. qͥa & tunc
fabrica robusta construit᷑. cũ pͥus locꝰ soli¬
dus in quo poni fundamentũ debeat ꝓ¬
uidet᷑. Nisi enĩ ante mentis leuitas ca¬

Expanded text:
Admonendi sunt, ut sollerter aspiciant, quae Admonendi sunt, ut sollerter aspiciant, quae filius hominis, cui una semper cum patre voluntas est, ut exempla nobis frangendae nostrae voluntatis prebeat, dicit: 'Non quero voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me, patris. Qui, ut huius adhuc virtutis suae gratiam commendaret, servaturum se hoc in extremo iudicio premisit, dicens: 'Non possum ego a me ipso facere quicquam, sed sicut audio, iudico'. Qua itaque conscientia dedignatur homo aliene voluntati adquiescere, quando Dei atque hominis Filius, cum virtutis suae gloriam venit ostendere, testatur se non a semet ipso iudicare? admonendi sunt inconstantes, ut mentem gravitate roborent. Tunc enim genimina in se mutabilitatis arefaciunt, cum a corde prius radicem levitatis abscidunt, quia et tunc fabrica robusta construitur, cum prius locus solidus, in quo fundamentum poni debeat, providetur. Nisi ergo ante mentis levitas ca
Abbreviated transcription (Latin):
uento doctrinȩ. De illis ꝑ salomonẽ dicitur.
Comedent fructus uuȩ suȩ. suisq consiliis
saturabunt᷑. De istis autẽ ab eo rursus dicit᷑.
Cor stultoꝵ dissimile erit. Cor qͥppe sapien¬
tium sibimet ipsi semꝑ ẽ simile. quia dum
rectis ꝑsuasionibꝰ ad quiescit. constant᷑ se
in bono oꝑe dirigit. Cor uͦ stultoꝵ dissimi¬
le eͣ. quia dũ mutabilitate se uariũ exhi¬
bet: nũquã id qͦd fuerat manet. & qͥa quȩ¬
dam uicia sicut ex semetipsis gignunt
alia: ita ex aliis oriunt᷑. sciendũ sũmoꝑe ẽ
qͥa tunc ea corripiendo meliꝰ tergimꝰ. cũ
ab ipso amaritudinis suȩ fonte siccamꝰ. ꝑti¬
natia qͥppe ex suꝑbia. inconstancia autem
ex leuitate generat᷑. Ammonendi st̃ gͥ
ꝑtinaces. ut elationẽ suȩ cogitacionis ag¬
noscant. & semetipsos uincere studeant.
ne du a rectis alioꝵ suasionibꝰ foris suꝑari
despiciunt: intꝰ a suꝑbia captiui teneant᷑

Expanded text:
vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus scribitur: Cor stultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia dum rectis persuasionibus acquiescit, constanter se in bono opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, quia dum mutabilitate se varium exhibet, nunquam id quod fuerat manet. Et quia quaedam vitia sicut ex semetipsis gignunt alia, ita ex aliis oriuntur, sciendum summopere est quod tunc ea corripiendo melius tergimus, cum ab ipso amaritudinis suae fonte siccamus. Pertinacia quippe ex superbia, inconstantia vero ex levitate generatur. Admonendi igitur sunt pertinaces, ut elationem suae cogitationis agnoscant, et semetipsos vincere studeant; ne dum rectis aliorum suasionibus foris superari despiciunt, intus a superbia captivi teneantur.