comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Archa ista popłm p̾cessit. qr sic̃ donis
uirtutũ. sic excellentia p̾mioꝵ ex¬
celsior fuit. Int̾ archam ⁊ popłm
spatium relin quit᷑ qr sc̃itati eiꝰ nł¬
lus adiungit᷑. In int̾uallo uero il¬
lo duo ꝯputant᷑ milia passuũ. qr
intꝰ ⁊ extĩus ꝑfecta eꝰ scĩficatio. alio¬
rum grãm añcellit. Uñ ⁊ or̃bus
p̾cipitur. cauete ne appropinquetis
qr uirtutes inutaberis. Considera qd̾
se fatet᷑ ancillam que se nouit reginã.
A scendit imontana c̃festinatione. ũ¬
ministraret eli tabeth. que sibi de
buit ministrare. Disce exemplo pati
legit᷑. nec maledixit. Disce exemplo de¬
uotionẽ. qñ ꝯseruabat om̃a uer¬
ba que de xp̃o dicebant᷑ ꝯferens in cor¬
de suo. Hii enĩ sunt pull quos cap¬
cos tenere teneris ut bñ sit tibi. Tũc
enĩ captos tenebis. c̃ oꝑe ꝯplebis. qr
scriptũ ẽ. Dicite iusto qm̃ bñ. qr fruc¬
tũ adinuentionũ suar̃ comedet.
fructum enĩ adinuentionũ suar̃ co¬

Expanded text:
Arca ista populum praecessit, quia sicut donis virtutum, sic excellentia praemiorum excelsior fuit. Inter arcam et populum spatium relinquitur quia sanctitati ejus nullus adjungitur; in intervallo vero illo, duo computantur millia passuum, quia intus et exterius perfecta ejus sanctificatio aliorum gratiam antecellit. Unde et omnibus praecipitur: Cavete ne appropinquetis quia virtutes imitaberis. Considera quod se fatetur ancillam, quae se novit reginam; ascendit in montana cum festinatione inbuit ministrare. Disce exemplo patielegitur, nec maledixit. Disce exemplo devotionem, quando conservabat omnia verba, quae de Christo dicebantur, conferens in corde suo. Hi enim sunt pulli, quos captos tenere teneris, ut bene sit tibi. Tunc enim captos tenebis, cum opere complebis, quia scriptum est: Dicite justo quoniam bene, quia fructum adinventionum suarum comedet . Fructum enim adinventionum suarum co
Abbreviated transcription (Latin):
si ptillis captis matrẽ sinit abire.
melius habuit. uł uita longiore ui¬
mine deibir digne curtas censebtr ᷑.
qr tunc sermo diuinꝰ ꝓbabit᷑.⁊ elo¬
quentia qͣm int̾pretat᷑ dabir aꝑꝓba¬
bitur. Dicit enĩ. Si ambłans ꝑuiam.
Non ꝯditionalit̾ s cãtiue ponitur
istud si. Neq enĩ ÷ homo suꝑ t̾ram
qui ñ ambłet ꝑ uiam donec ꝑueni¬
at ad patͥam. Deus enĩ stabilis ⁊ in¬
cõmutabił moueri dat oĩa ⁊ muta¬
ri. Non differt a uigilante dor¬
miens. nec a la borante qͥescens. Os̃
enĩ ꝑendinamꝰ ad mortẽ. Om̃s circa
speram mundi uoluim᷑. ⁊ c̃ aĩalib
circa rote gyrũ ambłamꝰ. Ibant

Expanded text:
si pullis captis matrem sinit abire? si pullis captis matrem sinit abire? Melius habuit, vel vita longiore vimine Dabir digne civitas censebitur, quia tunc sermo divinus probabitur, et eloquentia, quam interpretatur Dabir, approbabitur. Dicit enim: Si ambulans per viam. Non conditionaliter, sed causative ponitur istud, si. Neque enim est homo super terram, qui non ambulet per viam, donec perveniat ad patriam; Deus enim stabilis et incommutabilis, moveri dat omnia et mutari. Non differt a vigilante dormiens, nec a laborante quiescens. Omnes enim perendinamus ad mortem, omnes circa spheram mundi volvimur; et cum animalibus circa r
Abbreviated transcription (Latin):
po. dñi. S ariditas huiꝰ ciuitatis
suꝑficies est litt̾e que nullum fruc
timoris ⁊ amoris irriguo suꝑiori. fi¬
des ⁊ intlłs urigat᷑. Nam ut aur̃ in
sapĩa. argentũ in eloquentia lapi¬
gentum in logica. aurũ suꝑedificemꝰ
in theologia: necesse est ut timor parit̾
⁊ amor precedant. ut sicut illi duo. a a¬
ron uidł ⁊ hur antiquitꝰ graues mo¬
ysi sustentabant manꝰ. sic ⁊ faciem
eius detegant ⁊ detergant. Alioqͥn ti¬
mend̾ nobis ẽ. ne lignũ suꝑedificemꝰ
qd̾ mitt̾e solent hereticiin uerbum
panis. ut scriptum ÷ Mitamꝰ lignõ
in pane eius. uł ne suꝑponamus
fenũ hũane fragłitatis. qd̾ sibi sub¬
ponẽ debent famelici. si cut hentes
lit̾e facere solent in canticis. uł ne
suꝑedificemꝰ stipłam alicuiꝰ uani¬
tatis. ad qũa nos inducẽt ariditas
presentis chematis. nͥ cunoris irri¬
guo fecundet᷑ ⁊ amoris. Si ambłats
inquit ꝑ uiam ⁊c̾. Quid isto uaniꝰ
si littere suꝑficies attendat᷑. Quid eñĩ

Expanded text:
Domini . Sed ariditas hujus civitatis superficies est litterae, quae nullum fructtimoris, et amoris irriguo superiori, fides et intellectus irrigatur. Nam ut aurum in sapientia, argentum in eloquentia, lapigentum in logica, aurum superaedificemus in theologia, necesse est, ut timor pariter et amor praecedant, ut sicut illi duo, Aaron videlicet et Hur, antiquitus graves Moysi sustentabant manus, sic et faciem ejus detegant et detergant. Alioquin timendum nobis est, ne lignum superaedificemus, quod mittere solent haeretici in verbum panis, ut scriptum est: Mittamus lignum in pane ejus : vel ne supponamus fenum humanae fragilitatis; quod sibi supponere debent famelici, sicut haerentes litterae facere solent in canticis, vel ne superaedificemus stipulam alicujus vanitatis; ad quam nos induceret ariditas praesentis thematis, nisi timoris irriguo fecundetur et amoris. Si ambulans, inquit, per viam, etc. Quid isto vanius, si litterae superficies attendatur? Quid enim,
Abbreviated transcription (Latin):
tum. pleñq ipãm deo dicatã deuo¬
tionem tanqͣm sacrificiũ. auͥ au¬
ferunt aut auferre nitunt᷑. Istar̃
igit᷑ auium nidi sunt corda peccan¬
tium. Mergulionũ cupidi. noc̾te
uolantium heretici. rapatiũ aua¬
ri. corumi gnĩs auiũ diuersa gña
peccantium. ꝓpt̃ hoc huiꝰ modi aueᷤᷤ
censuit ĩmundas legislator. nec
ear̃ nidi q̃rendi sunt. S si ñ quesi¬
timueniunt᷑. uł abigendi sunt.
uł nec mr nec pulli capiendi. Sin¬
głaris igit᷑ auis ⁊ fenix unicꝰ. qͥ de
aromatib alt̾ius fenicis uirginis
scił singłaris. igne sc̃ĩ sp̃c̃ median¬

Expanded text:
ratum; plerumque ipsam Deo dicatam devoratum; plerumque ipsam Deo dicatam devotionem, tanquam sacrificium aut auferunt, aut auferre nituntur. Istarum igitur avium nidi sunt corda peccantium. Mergulionum cupidi, nocte volantium haeretici, rapacium avari, corvini generis avium, diversa genera peccantium. Propter hoc, hujusmodi aves censuit immundas legislator, nec earum nidi quaerendi sunt, sed si non quaesiti inveniuntur, vel abigendi sunt, vel nec mater, nec pulli capiendi. Singularis igitur avis, et phoenix unicus, qui de aromatibus alterius phoenicis, Virginis scilicet singularis, igne s
Abbreviated transcription (Latin):
te qui ait. nudus egressus sũ de utõ
mat̾s mee.⁊ nudus reu̾tar illuc. nͦ
tñ ad iuuentutis uł infantie reu̾¬
titur initium: si ꝑuenĩt ad senec¬
tam ⁊ senium. Sicut motũ uides
in choro cantantiũ. ad loẽ reu̾tun¬
tur uñ incipiunt. nec tñ reuertũ¬
tur. qr semꝑ añ faciem suam ua-¬
dunt. Quic̃q igit᷑ nũdum meru¬
isti requiescere in patria. s adhuc
ꝑegrinus es ⁊ aduena. si ad boc am¬
błas ꝑuiam ut ꝑuenias ad patͥam
necesse tͥ ẽ nidum auis querere pari¬
ter ⁊ inuenire. Notandũ qd̾ singła¬
ris auis singłarem nidũ tibi scrip¬
tura ꝓponit ad diffa̾m auiũ pluri¬
marũ. Quar̃ alie sem̃ qd̾ uixta uiã
cecidit comederunt. alie ꝙybũ p̃ꝑa-¬
tum de canistro pistoris sustulerũt
alie uero ad ip̃m ⁊̃ sacrificiũ prĩs
nr̃i abraham aspirauerunt. Aues
quippe eo qd̃ auide demones sunt.
que pler̃q cogitationes qiͣ semĩa.
pler̃q actiones canqͣm cibum ꝑa¬

Expanded text:
 Nudus egressus sum de utero matris meae, et nudus revertar illuc , nec tamen ad juventutis, vel infantiae revertitur initium, si pervenerit ad senectam et senium? Sicut motum vides in choro cantantium, ad locum revertuntur, unde incipiunt, nec tamen revertuntur, quia semper ante faciem suam vadunt. Quicunque igitur nondum meruisti requiescere in patria, sed adhuc peregrinus es et advena, si ad hoc ambulas per viam, ut pervenias ad patriam, necesse tibi est, nidum avis quaerere pariter et invenire. Notandum quod singularis avis singularem nidum tibi Scriptura proponit, ad differentiam avium plurimarum; quarum aliae semen quod juxta viam cecidit comederunt, aliae cibum praeparatum de canistro pistoris sustulerunt, aliae vero ad ipsum etiam sacrificium patris nostri Abraham aspiraverunt. Aves quippe, eo quod avidae, daemones sunt; quae plerumque cogitationes quasi semina, plerumque actiones tanquam cibum pa
Abbreviated transcription (Latin):
młtũ siusq ad choros angłoꝵ. Nõ
igit᷑ eam tenebis. qr nec poteris. qr
nec si te ruperis. Ad grãm uł głam
ad nũtum seu p̾miũ. ad agonem
quippe dei genitricis sc̃ĩtadem imi¬
tantur quidẽ qui sunt ex parte eiꝰ
⁊ unꝰ quisq tanto ꝑfectiꝰ. qnͣto ⁊ ip̃e

Expanded text:
multum, si usque ad choros angelorum. Non igitur eam tenebis, quia nec poteris, quia nec si te ruperis, ad gratiam vel gloriam, ad meritum seu praemium, ad agonem quippe Dei Genitricis sanctitatem imitantur quidem qui sunt ex parte ejus, et unusquisque tanto perfectius, quanto et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
i ambłans ꝑ uiam in arbore ł
in t̾ra nidum auis inueneris
matrẽ q pullis uł ouis desuꝑ incu¬
bautem. ñ tenebis matr̃e c̃ filiis. s pa¬
tieris abire pullos tenens captos. ut
bñ sit tͥ ⁊ longuo uuas tẽpore. Quoti¬
ens dilecta sapĩe tabernacła sub di¬
uo põĩtus uentis expõitꝰ ppendo sedulus.
edificandum necesse nichi uideor in
cariasepher. S c̃ de loci ariditate q̃ro
uł ꝯqueror. axe suspirio preunte. apa¬
rre luminũ a quo om̃e datum optimũ
⁊ om̃e donũ ꝑfectũ desursum ẽescendit.
utrumq ĩpetrandum esse irriguum
ut noĩe dabir digne ciuitas censeat᷑.
Quec̃q enĩ scripta sunt ad nr̃am doctͥnã
scripta sunt. In quib fecit nos dñs mi

Expanded text:
i ambulans per viam in arbore, vel in terra nidum avis inveneris, matremque pullis, vel ovis desuper incubantem, non tenebis matrem cum filiis; sed patieris abire, pullos tenens captos; ut bene sit tibi, et longo vivas tempore . Quoties dilecta sapientiae tabernacula, sub divo positus, ventis expositus, perpendo sedulus, aedificandum necesse mihi videor in Cariathsepher. Sed cum de loci ariditate quaero, vel conqueror, Axae suspirio praeeunte, a Patre luminum, a quo omne datum optimum et omne donum perfectum de sursum descendit , utrumque impetrandum esse irriguum, ut nomine Dabir digne civitas censeatur. Quaecunque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt . In qui
Abbreviated transcription (Latin):
hospicio suscipiat. Petrus in mare
ut ad ip̃m ꝑueniat. S ⁊ eum qui
de irlm descendit in iericho. sama¬
iitanꝰ uisitat. s ⁊ usq in babilonẽ
peccõrem caꝑtiuari ꝑmictit.ibiq
liberat. Uñ ⁊ helye presumptioneri
redarguit dicentis. dñe ꝓpħas tuos
occiderunt. altaria tua suffoderũt.¬
⁊ remansi ego solus. Idicit ei diui¬
num responsum. Reliqui michi int̾¬
ta milia uiroꝵ qui ñ curuauerunt
genua añ baal. Sequit᷑. Matrẽq
pullis desuꝑ incubantẽ. Mater ni¬
di uirgo maria. qr de sue carnis sub¬
stantia nidus ꝓdiit huãitatis. de qͦ
scriptum ẽ. In nidulo meo moriar.
⁊ qͣi palma młtiplicabo dies. Hec gͥ
tociens suꝑ pullos ⁊ oua incubuit.
quotiens cogitationes scãs calore
caritatis ad opus ꝑduxit. Tot eñ pul¬
li quot oꝑai quot cogitationes tot
oua. Si igitur calem matrẽ incubã¬
tem inueneris. ñ cenebis eam c̃ filiis.
Quia frustra iacit᷑ rete añ ocłos pen¬

Expanded text:
hospitio suscipiat, Petrus in mare, hospitio suscipiat, Petrus in mare, ut ad ipsum perveniat; sed et eum, qui de Jerusalem descendit in Jericho Samaritanus visitat; sed et usque in Babylonem peccatorem captivari permittit, ibique liberat. Unde et Eliae praesumptionem redarguit dicentis: Domine, prophetas tuos occiderunt; altaria tua suffoderunt: et remansi ego solus . Et dicit ei divinum responsum: Reliqui mihi multa millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Sequitur: Matremque pullis desuper incubantem. Mater nidi Virgo Maria, quia de suae carnis substantia nidus prodiit humanitatis. De quo scriptum est: In nidulo meo moriar, et quasi palma multiplicabo dies . Haec igitur toties super pullos et ova incubuit, quoties cogitationes sanctas calore charitatis ad opus perduxit: tot enim pulli quot opera, quot cogitationes tot ova. Si igitur talem matrem incubantem inveneris, non tenebis eam cum filiis, quia frustra jacitur rete ante oculos pen
Abbreviated transcription (Latin):
uo. Ibñ pellicanꝰ fuit ꝯpatiendo
nicticorax patiendo. turcur pas¬
ciscendo. columba pascendo. gal¬
lina pacando. aquila pacifican¬
do. Uñ scriptũ ẽ. Homo nasett᷑ ad
laborem ⁊ auis ad uolatr̃. Quia
eiũ hõ fuit in labore passionis. qͣi
auis fc̃s in uolatu resurrectionis.
Huiꝰ igitur auis nidus pler̃q in ar-¬
deuotionis odore suggestiones malas
tanqͣm serpentes abiciunt. qͣi in cedro
nidificat. In spina uero ẽ in cordib
penitentium. in mirto ꝯtinentip̃.
In oliua miscd̾iũ. In abiete ꝯtẽpla-¬
xo cũ in cordib fideliũ. In cedro nidi¬
ficauit demoniaco. In spina in de¬
serto. In mirco coram caypħa ⁊ pila¬
to. In oliua mulieri deprehense in
adulterio. In abiete coram petro ia¬
cobo ⁊ iohanne. In ulmo. qñ dolores
nr̃os tulit in patibulo. In buxo qñ
ꝑseuerauit in mortis calculo. Inue¬
nit᷑etiam in t̾ra. qr ñ solum in ꝯtẽ¬
platiuis. s ⁊̃ in actiuis xp̃c nidificat.
Descendit ⁊ acheus de arbore. ut ip̃m

Expanded text:
 bene pelicanus fuit compatiendo, nycticorax patiendo, turtur pasciscendo, columba pascendo, gallina pacando, aquila pacificando. Unde scriptum est: Homo nascitur ad laborem, et avis ad volatum . Quia enim homo fuit in labore passionis, quasi avis factus est in volatu resurrectionis. Hujus igitur avis nidus plerumque in ardevotionis odore suggestiones malas, tanquam serpentes abjiciunt, quasi in cedro nidificat. In spina vero, cum in cordibus poenitentium, in myrto continentium, in oliva misericordium, in abiete xo, cum in cordibus fidelium; in cedro nidificavit daemoniaco, in spina in deserto; in myrto coram Caipha et Pilato; in oliva, mulieri deprehensae in adulterio; in abiete coram Petro, Jacobo et Joanne; in ulmo, quando dolores nostros tulit in patibulo; in buxo, quando perseveravit in mortis calculo. Invenitur etiam in terra, quia non solum in contemplativis, sed etiam in activis Christus nidificat. Descendit Zachaeus de arbore, ut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dictorũ spũum duceris. Tendis
ad celum inspirat benignitas
deuotionis. expirat intentio ma¬
le uoluntatis. Tendis ad infernũ
inspirat intentio male uolun¬
tatis. Desideras loc̃ religiosum.
suspirat intlłs rõnis. inspirat
benignitas deuotionis. Tendis
ad mundum. aspirat uentꝰ ua¬
nitatis. inspirat intentio ma¬
le uoluntatis. Quia gͥ ⁊ partĩ
ꝯueniunt ⁊ ꝑarq̃ differunt. sci

Expanded text:
dictorum spirituum duceris. Tendis ad coelum, inspirat benignitas devotionis, exspirat intentio malae voluntatis; tendis ad infernum, inspirat intentio malae voluntatis. Desideras locum religiosum, suspirat intellectus rationis, inspirat benignitas devotionis; tendis ad mundum, aspirat ventus vanitatis, inspirat intentio malae voluntatis. Quia igitur et partim conveniunt, et partim differunt
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam religiosam deducimͦ.
ad ueram ꝑuenimꝰ beatitudi¬
nem. ⁊ si ñ certam uł plenam.
Qͣmdiu enĩ in agone sumꝰ. du¬
bium ẽ utrũ ad brauium ꝑue¬
nire ualeamꝰ. Iid̾o si uera beati¬
tudo in religione ẽ. certa tñ ñ ẽ
Rursus c̃ in religione sumꝰ. mo¬
lestiis ⁊ cẽptationib incessant᷑
fatigam᷑. uñ plena beatitudine
caremꝰ. qr plena beatitudo erit
uͥ omĩs miseria cessabit. Cum
uero ꝑ intentionẽ male uolunta¬
tis ad infernum deducim᷑. ꝑ omĩa
nos miseros ⁊ infelices credere de¬
bemus. Illic gͦ quedam beatitu¬
do ẽ ⁊ ñ omĩs. ibi uero ñ quedam
beatitudo est. Benignitas uero de¬
uotionis. intlłectui ꝯꝑata rõnis.
intentioni male uoluntatis sub¬
alt̾na ẽ. In benignitate enĩ de¬
uotionis que ducit in celum. oĩs
beatitudo est. In intłłu uero rõis
que facit religiosum qued̾a bea¬
titudo ẽ. Simłr in uento uanita¬
tis ulła beatitudo ẽ. In intentioẽ
male uoluntatis. ñ quedam be

Expanded text:
ad vitam religiosam deducimur, ad veram pervenimus beatitudinem: etsi non certam, vel plenam. Quandiu enim in agone sumus, dubium est, utrum ad bravium pervenire valeamus. Et ideo si vera beatitudo in religione est, certa tamen non est. Rursus, cum in religione sumus, molestiis et tentationibus incessanter fatigamur. Unde plena beatitudine caremus, quia plena beatitudo erit, ubi omnis miseria cessabit. Cum vero per intentionem malae voluntatis ad infernum ducimur, per omnia nos miseros et infelices credere debemus. Ibi ergo quaedam beatitudo est, et non omnis. Ibi vero non quaedam beatitudo est. Benignitas vero devotionis intellectui comparata rationis, intentioni malae voluntatis subalternus est. In benignitate enim devotionis, quae ducit in coelum, omnis beatitudo est. In intellectu vero rationis quae facit religiosum, quaedam beatitudo est. Similiter in vento vanitatis, nulla beatitudo est; in intentione malae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
mãt: ut eis ibi sit ploratꝰ ⁊ stridor denciũ. Plures enĩ sũt qͥ hec oĩa ui¬
cia simul diligut̃. ⁊ qͦꝵ uita ẽ. spectare. ꝯtende̾. manducare. bibere.
ꝯcũbere. dormire. ⁊ ĩ cogitatõne sua nicħ aliud ꝙͣ fantasmata q̃ de
tali uita colligut ãplexari.⁊ ex eoꝵ fallacia suꝑstitõnis ł ĩpietatis¬
regulas finge̾. qͥb decipiũt᷑. ⁊ qͥb ĩherent.⁊ si ab illeceb̾s carnis se
abstinere conant᷑: qr ñ bñ utunt᷑ talento sͥ cõmisso. idẽ m̃tis acie
qua uident᷑ om̃s qͥ docti. aut urbani. aut faceti nõant᷑ excelle̾: s
habent eã ĩ sudario ligatã. aut ĩ t̾ra obrutã. idẽ delicatis ⁊ suꝑflu¬
is reb. aut t̃renis cupiditatib ĩuolutã ⁊ opp̃ssã. Ligabunt᷑ gͦ his¬
matꝰ ⁊ pedes. ⁊ mittent᷑ ĩ tenebs exti̾ores. ibi erit ploratꝰ  Edor
denciũ. Nõ qr ip̃a dilexerũt qͥs eni hec diligat: s qr illa q̃ dilexert̃

Expanded text:
mant, ut ibi eis sit ploratus et stridor dentium : plures enim sunt qui haec omnia vitia simul diligunt, et quorum vita est spectare, contendere, manducare, bibere, concumbere, dormire, et in cogitatione sua nihil aliud quam phantasmata quae de tali vita colligunt aregulas fingere, quibus decipiuntur et quibus inherent, etiam si ab illecebris carnis se abstinere conentur, quia non bene utuntur talento sibi commisso, idest mentis acie, qua videntur omnes qui docti aut urbani aut faceti nominantur excellere. Sed habent eam in sudario ligatam aut in terra obrutam, idest delicatis et superfluis rebus aut terrenis cupiditatibus involutam et oppmanus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Non quia ipsa dilexerunt; quis enim haec diligat? sed quia illa quae dilexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmdat Nlat᷑ał gͦ filiꝰ de ip̃a patͥs sub̾a unicꝰ natꝰ ẽ. id existẽs
qd̃ pat̃ ẽ. ds̃ de dõ. lum̃ de lumine. No̾s aũt nõ lum̃ nat᷑alit
sum. s ab illo lumine illuminam̃: ut sapĩa lucere possimꝰ.
Etat ẽ inqͥt. lum̃ ueꝵ. qd̾ illuminat oẽm hoẽm uenientẽ
ĩhũc mutidũ. Addimꝰ itaq fidei reꝵ et̾naꝵ ⁊ tp̃alẽ disper

Expanded text:
alis ergo Filius de ipsa Patris substantia unicus natus est, id existens quod Pater est; Deus de Deo, Lumen de Lumine: nos autem non lumen naturaliter sumus, sed ab illo Lumine illuminamur, ut sapientia lucere possimus. Erat enim, inquit, Lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Addimus itaque fid
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq sensib corꝑis ad credenda ⁊ p̃dicanda oꝑa dĩ. ⁊ nutriendã
caritatẽ ip̃iꝰ. uł actõne ⁊ cognitõne ad pacificandã nat᷑ã suã ⁊
cognoscendũ dm̃. intrat ĩ gaudiũ dñi sui. ꝓpte̾a talentũ quod
male utenti aufert᷑: illis dat᷑ qͥ talentis qͥnq bñ usus ẽ. Nõ q
tͣnsferri pͭ acumen ĩtelligencie: s ita significatũ ẽ posse hoc
amittẽ. negligentes ⁊ ĩpios ĩgeniosos.⁊ ad eã posse ꝑuenire
diligentes ⁊ pios. qͣnuis ĩgenio tardiores. Nõ eͥ datũ ẽ illd̾ ta¬
lentũ ei qͥ acceꝑat duo. habet enĩ ⁊ hoc. qͥ iã ĩ actõne ⁊ cognitõ¬
ne bñ uiuit. s ei qͥ acceꝑat qͥnq. Nondũ eͥ ht̃ ad et̃na ꝯtẽplã¬

Expanded text:
 sensibus corporis ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius vel actione et cognitione, ad pacificandam naturam suam et cognoscendum Deum, intrant in gaudium Domini sui. Propterea talentum, quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est , non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes, et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes, et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo habet enim et hoc, qui jam in actione et in cognitione bene vivit sed ei qui acceperat quinque. Nondum enim habet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ uita q̃ fructu corꝑis delectata negligit dm̃. ĩclinat᷑
ad nichilũ. ⁊ ista ẽ neqͥcia. Hoc pacto aũt uita carnalis
regnũ dĩ ñ possidebit:.⁊ eripit᷑ ei qd̾ amat. Id eni amat
t᷑. fit corruptibile. ut fluendo deserat amatorẽ suũ. qr
⁊ ille hoc amando deseruit dm̃. Precepta enĩ eiꝰ negle¬
xit dicentis. Hoc manduca.⁊ hoc noli. Trahit᷑ gͦ ad penaᷤ.
qr diligendo ĩferiora ĩ egestate uoluptatũ suaꝵ. ⁊ ĩ dolo¬
rere mutabilib reb qͥb fruebat᷑. aut frui se posse spe¬
rauerat. Et hoc ẽ totũ qd̾ dt᷑ malũ: idẽ p̾catũ.⁊ pena p̾¬
cati. Si aũt dũ ĩ hoc stadio uite humane aĩa degit. uĩcat
eas qͣs adu̾sũ se nutriuit cupiditates.fruendo mortalibꝰ:
⁊ ad eas uincendas grã dĩ se adiuuari credat. mente
illi seruiens.⁊ bona uolu̾tate: sine dubitatõne reꝑabit᷑.¬
⁊ a multis mutabilib ad unũ ĩ cõmutabilẽ reu̾tet᷑ tefor¬

Expanded text:
pter vita, quae, fructu corporis delectata, negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc autem pacto vita carnalis regnum Dei non possidebit , et eripitur ei quod amat. Id enim amat tur, fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus negligit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli. Trahitur ergo ad poenas, quia diligendo inferiora in egestate voluptatum suarum, et in dolorere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse sperabat? Hoc est totum, quod dicitur malum, id est peccatum et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, refor
Abbreviated transcription (Latin):
uolũt ex plicare. Itaq ĩ qͣntũ filiꝰ ẽ ⁊ de pat᷑ acceꝑit ut sit. cũ ille
de filio id nõ acceꝑit. ⁊ ĩ qͣticũ hoẽm. mutabilẽ scilie creatã
ł melꝰ cõmutatidã. ĩ effabili miscd̾ĩa tp̃ali dispensatõne susce¬
pit: multa de illo ĩ scͥpt̾is ĩueniunt᷑ ita dicta. ut ĩpias hete¬
ticoꝵ tñtes pͥus uolentes doc̾e ꝙͣ nosse. ĩ errorẽ miserĩt. ut

Expanded text:
volunt explicare. Itaque in quantum Filius est, de Patre accepit ut sit, cum ille de Filio id non acceperit: et in quantum hominem mutabilem scilicet creaturam in melius commutandam, ineffabili misericordia, temporali dispensatione suscepit, multa de illo in Scripturis inveniuntur ita dicta, ut impias haereticorum mentes prius volentes docere quam nosse, in errorem miserint, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gi peccati. Que ꝯsuetudo ĩ naturã uersa ẽ. scd̾m gn̾atõnem
mortalẽ: peccato pͥmi hõis. Idõq scͥptũ ẽ. ⁊ nos aliqñ fuimꝰ
ad bonã oꝑatõnẽ. qũa cito sp̃c dõ. ad uerã fidẽ ⁊ bonã uolun¬
tatẽ: s aliqñ tardiꝰ eiꝰ ĩpetꝰ quo ĩ carnalia ⁊ tp̃alia defluit re
restitu nat᷑e ꝓpͥe. s utiq nõ tã cito ꝙͣ aiãm. sic̃ neq aĩa tã

Expanded text:
gi peccati. quae consuetudo in naturam uersa est secundum generationem mortalitus Deo ad veram fidem et bonam voluntatem: sed aliquando tardius ejus impetus, quo in carnalia et temporalia defluit, rerestitui naturae propriae: sed utique non tam cito quam anima, sicut neque anima tam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s abono et̃nio ad bonũ tp̃ale. a bono spĩtali ad bonũ carnale:
a bono ĩtelligibili ad bonũ sensibile: a bono sũmo. ad bonũ ĩfimũ
Est gͥ ꝙdã bonũ. qd̾ si diligit aĩa rõnał p̾cat. qr ĩfra illã ordina¬
tũ ẽ. Qx̃ ipm p̾catũ malũ ẽ: nõ ea sub̾a. q̃ pꝰcando diligit᷑. Nõ gͦ
arbor illa malũ ẽ. q̃ ĩ medio paradiso plantata scͥbit᷑: s diuini
p̃cepti tͣns gressio. Que cũ ꝯseq̃nt̃ ht̃ iustã dãpnatõnẽ. ꝯtigit
ex illa arbore q̃ ꝯtͣ uetitũ tacta ẽ. dinoscencia boni ⁊ mali. q
cũ suo p̾cato aĩa fui̾t ĩ plicata. luendo penias discit qͥd int̾sit it¬
ter ẜ̃ceptũ qd custodire noluit. ⁊ p̾catũ qd̾ fecit. Atq ħ mͦ malũ
qd̃ cauendo ñ didicit. discit senciendo. ⁊ bonũ qd̾ optẽꝑando min̾
diligebat: ardenciꝰ diligit cõꝑando. Uiciũ gͦ aĩe qd̾ fecit. ⁊ difficul¬

Expanded text:
est: sed a bono aeterno, ad bonum temporale; a bono spirituali, ad bonum carnale; a bono intelligibili, ad bonum sensibile: a bono summo, ad bonum infimum. Est igitur quoddam bonum, quod si diligit anima rationalis, peccat, quia infra illam ordinatum est: quare ipsum peccatum malum est, non ea substantia quae peccando diligitur. Non ergo arbor illa malum est, quae in medio paradiso plantata scribitur, sed divini praecepti transgressio. Quae cum consequentem habet justam damnationem, contingit ex illa arbore, quae contra vetitum tacta est, dignoscentia boni et mali: quia cum suo peccato anima fuerit implicata, luendo poenas, discit quid intersit inter praeceptum quod custodire noluit, et peccatum quod fecit; atque hoc modo malum, quod cavendo non didicit, discit sentiendo; et bonum quod non obtemperando minus diligebat, ardentius diligit comparando. 39. Vitium ergo animae est quod fec
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ nr̃m qd̾ aĩale dr᷑ nõ ĩ aiãm uersũ ẽ. ⁊ aĩam factũ. s spi¬
ritale corpꝰ ĩtelligit᷑. qd̾ ita sp̃ui subditũ ẽ. ut celesti habitatio¬
ni ꝯueniat. om̃i fragilitate ac labe t̃rena. ĩ celestẽ puritatẽ
⁊stabilitatẽ mutata atq ꝯu̾sa. Hec ẽ ĩmutatio de qua itẽ
dicit apłs. Om̃s resurgemꝰ. s ñ õs ĩmutabim̃. Qũa ĩmuta¬
tõnẽ nõ ĩ deteriꝰ s ĩ meliꝰ fieri. docet idẽ. cũ dic̾. s nos ĩmu¬

Expanded text:
 spirituale corpus intelligitur, quod ita spiritui subditum est, ut coelesti habitationi conveniat, omni fragilitate ac labe terrena in coelestem puritatem et stabilitatem mutata atque conversa. Haec est immutatio, de qua item dicit Apostolus: Omnes resurgemus, sed non omnes immutabimur. Quam immutationem non in deterius, sed in meli
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illa dispensato utrũq sexũ ⁊ masculinũ ⁊ femininũ honora¬
uerit: ⁊ ad cutã dĩ ꝑtine̾ monstͥuerit. nõ solũ ꝙ̃ susceꝑit. s illũ
⁊̃ ꝑ ꝙ̃ suscepit uiu gerendo. nascendo de femina. Nec nos ad
eũ habuisse matr̃e cuĩ maiestatis ꝑsonã parabat ostende̾. aꝙͣ
ĩ uinũ u̾tendo. Qd̾ aũt crucifix̃ ẽ. scd̾m hoẽm crucifix ẽ. ⁊ illa e
mea idẽ qua te cognosca. łuẽ enĩ ut hõ crucifix cogtouit ho¬
minẽ matt̾e: ⁊ dilectissimo discipulo humanissime cõm̃dauit.
Nec illd nos moueat qd̾ cũ ei nũciatet᷑ mat̾ eiꝰ ⁊ fr̃es. respond.

Expanded text:
cum illa dispensatio utrumque sexum, et masculinum et femininum, honorauerit et ad curam dei pertin quem suscepit, virum gerendo, nascendo de femina. Nec nos ad eum habuisse matrem, cuius maiestatis personam parabat ostendere aquam in uinum uertendo. quod autem crucifixus est, secundum hominem crucifixus est; et illa ermea, id est, qua te cognoscam. tunc enim ut homo crucifixus cognouit hominem matrem et dilectissimo discipulo humanissime commendauit. nec illud nos moueat, quod, cum ei nuntiaretur mater eius et fratres, respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
formatũ aũt ⁊ formabile. hoc int̃ est. qd̾ formatũ iã acce¬
sima species ĩcõmutabił. ⁊̃ iõ ip̃e unꝰ ẽ. qͥ cuilibet res ñ solũ
ut ꝓulchra sit. s ⁊̃ ut pulchra ẽẽ possit. attribuit. Quaxt.
rectissime credit᷑ ot̃a dm̃ fecisse de nichilo: qr ⁊̃ si de aliqua
materia factꝰ s̃ mund̾. eadẽ ip̃a materia de nichilo frã est
ut ordinatissimo dĩ mune̾. pͥmo capacitas formaꝵ fieret.
ac deiñ formarent᷑. q̃cũq formata st̃. Hoc aũt diximꝰ. neqͥs
existimet ꝯtrias sͥ eẽ diuinaꝵ scͥpt̾aꝵ sentencias. qm̃ ⁊ oĩa

Expanded text:
formatum autem et formabile hoc interest, quod formatum jam accesima species incommutabilis; et ideo ipse unus est qui cuilibet rei, non solum ut pulchra sit, sed etiam ut pulchra esse possit attribuit. Quapropter rectissime credimus omnia Deum fecisse de nihilo: quia etiam si de aliqua materia factus est mundus, eadem ipsa materia de nihilo facta est, ut ordinatissimo Dei munere prima capacitas formarum fieret, ac deinde formarentur quaecumque formata sunt. Hoc autem diximus, ne quis existimet contrarias sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ eñĩ aliqͥd eẽ pͥ. cuiꝰ creator nõ eẽt. cũ eẽt oĩpotens: qr ⁊ si a¬
liqͥd fecit ex nichilo aliqͦ. sic̃ hoẽm de limo: nõ utiq fecit ex eo
qd̾ ip̃e ñ fecerat: qr t̾rã unde limꝰ ẽ ex nichilo fecerat. Tsi ip¬
sũ celũ ⁊ t̾rã. idẽ mundũ ⁊ oĩa q̃ ĩ eo sũt. ex aliqͣ materia fece¬
rat. sic̃ scͥptũ ẽ qͥ fecisti mundũ ex mati̾a ĩuisa. uł ⁊̃ ĩformi.
sic̃ nõ nulla exẽplaria tenẽt. nullo mͦ credendũ ẽ illã ipãm

Expanded text:
est, cujus creator non esset, cum esset omnipotens. Quia etsi aliquid fecit ex aliquo, sicut hominem de limo, non utique fecit ex eo quod ipse non fecerat; quia terram unde limus est, ex nihilo fecerat. Et si ipsum coelum et terram, id est, mundum et omnia quae in eo sunt, ex aliqua materia fecerat, sicut scriptum est, Qui fecisti mundum ex materia invisa , vel etiam informi, sicut nonnulla exemplaria
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. cũ de sapiencia diceret᷑: in seip̃a manens. ĩ nouat
scat audienti. ⁊ qͥcqͥd secretũ corde gerimꝰ. ꝑ signa huiꝰmo¬
di ad cognitõnẽ altius ꝓferat᷑: sic illa sapĩa qũa ds̃ pat̃
qͥb eundẽ animũ ostend̾e̾ conam̃: plurimũ distat. Nos qͥppe. ñ
gignimꝰ sonancia u̾ba. s facimꝰ. Qͥb faciendis: materia subia¬
cet corpꝰ. Plurimũ aũt int̾ẽ int̾̃ aiãm ⁊ corpꝰ. Ds̃ uͦ cũ u̾bũ ge¬
nuit. id qd̾ ẽ ip̃e genuit. neq de nuichilo. neq de aliqͣ ĩa facta
ꝯditaq mat̾ia. s de seip̃o. id qd̾ ẽ ip̃e. Hoc eͥ ⁊ nos conam̃ cũ laqͥm̃

Expanded text:
de Sapientia diceretur, In se ipsa manens innovat scat audienti, et quidquid secretum in corde gerimus, per signa hujusmodi ad cognitionem alterius proferatur: sic illa Sapientia, quam Deus  eundem animum ostendere conamur, plurimum distat. nos quippe non gignimus sonantia uerba, sed facimus: quibus faciendis materia subiacet corpus. plurimum autem interest inter animum et corpus. deus uero, cum uerbum genuit, id quod est ipse genuit, neque de nihilo neque de aliqua iam facta conditaque materia, sed de se ipso id quod est ipse. hoc enim et nos
Abbreviated transcription (Latin):
si creat᷑a ẽ. ꝯdita ⁊ facta ẽ. Nã idẽ ẽ ꝯdere qd̾ creare. qͣnqͣm
⁊ latine lingue ꝯsuetudine dicat᷑ aliqñ creare ꝓ eo qd̾ ẽ gi¬
dicimꝰ creare. s ꝯdere. G si creat̃a ẽ filiꝰ. qͣnlib magna sit. fac¬
ta ẽ. Nos aũt ĩ eũ credimꝰ ꝑ quẽ facta st̃ oĩa: ñ ĩ eũ ꝑ ꝙ̃ fc̃a
sũt ceta. Neq eͥ hic alit̃ possumꝰ acciꝑe oĩa: nͥ q̃cũq sũt facta.

Expanded text:
dere, quod creare: quanquam in latinae linguae consuetudine dicatur aliquando creare, pro eo quod est gidicimus, creare; sed, condere. Ergo si creatura est Filius, quamlibet magna sit, facta est. Nos autem in eum credimus per quem facta sunt omnia, non in eum per quem facta sunt caetera: neque enim hic a
Abbreviated transcription (Latin):
la fatigatõ aderit corꝑi. qr corruptibile hoc tp̃i atq ordine suo quo
resurrectõ carnis futura ẽ. ĩduet᷑ ĩ corruptõne. Nõ miꝵ aut̃ si hoc da¬
bit᷑ his qͥ ĩ cognitõne solã ui̾tatẽ amãt. ⁊ ĩ actõne. solã pacẽ. ⁊ ĩ corꝑe
solã sanitatẽ. Hoc eͥ in eis ꝑficiet᷑ post hac uitã. qd̾ in hac uita pł di¬
ligũt. Qͥ gͦ male utunt᷑. tanto m̃tis bono. ut extra eã. uisibłia magi
appetãt. qͥb ad ꝯspicienda ⁊ diligenda ĩtelligibilia cõmemorari debu¬
erũt: dabunt᷑ eis ext̾i̾ores tenebͤ. Haꝵ qͥppe iniciũ ẽ. carnis prudẽcia.

Expanded text:
la fatigatio aderit corpori: quia corruptibile hoc tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum autem si hoc dabitur his qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem: hoc in eis enim perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. Qui ergo male utuntur tanto mentis bono ut extra eam visibilia magis appetant, quibus ad concupiscenda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae; harum quippe initium est carnis prudentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidẽ. Si enĩ ab eo q̃ras utrũ t̃ra ĩ aꝙͣ possit ꝯu̾ti: ꝓpt̃ uicini¬
tatẽ. nõ ei uidet᷑ incredibile. Rursꝰ si q̃ras utrũ aqͣ possit ĩ a¬
erẽ. neq hoc absurdũ ẽẽ respondet. Uicina enĩ sũt sibi. ⁊ dea¬
ere si q̃rat᷑ utrũ ĩ ethereũ coꝵpꝰ. idẽ celeste possit mutari: iã
ip̃a uicinitas ꝑsitadet. Qid gͦ ꝑ hos gradꝰ fieri posse ꝯcedit
ut t̾ra ĩ corpꝰ ethereũ ꝯu̾tat᷑. cur nõ accedente dĩ uolũtate
qua ⁊ corpꝰ humanũ suꝑ aqͣs potuit ãbulare. celerrime
id fieri posse. ꝙ̃admodũ dictũ ẽ ĩ ictu oculi sine ullis talib
gradib credit. sic̃ plerũq fumꝰ ĩ flãmã mira celeritate ꝯ¬
uertit᷑: Caro eñi nr̃a: utiq ex t̃ra ẽ. Ihilosophi aũt quoꝵ

Expanded text:
ad fidem. si enim ab eo quaeras, utrum terra in aquam possit conuerti, propter uicinitatem non ei uidetur incredibile. rursus si quaeras utrum aqua possit in aerem, neque hoc absurdum esse respondet; uicina enim sunt sibi. et de aere si quaeras, utrum in aethereum corpus, id est in caeleste possit mutari, iam ipsa uicinitas persuadet. quod ergo per hos gradus fieri posse concedit, ut terra in corpus aethereum conuertatqua corpus humanum supra aquas potuit ambulare, celerrime id fieri posse, quemadmodum dictum est, in ictu oculi, sine ullis talibus gradibus credit, sicut plerumque fumus in flammam mira celeritate convertitur? Caro enim nostra utique ex
Abbreviated transcription (Latin):
colere ñ debemꝰ. Nõ sit nob̾ religio cultꝰ hõiũ mortuoꝵ: qr
si pie uixerũt. ñ sic habent᷑. ut tales q̃rant honores. s illũ
a nob̾ coli uolũt. qͦ illuminante. letant᷑ meriti sui nos eẽ
ꝯseruos. Honorandi gͦ sũt ꝓpt̾ imitatõnẽ: nõ adorandi
xlõ sit nob̾ religio cultꝰ demonũ: qr oĩs suꝑsticio. cũ sit magria
pena hõiũ. ⁊ ꝑiculosissima t̃pitudo. honor ẽ ac triũphꝰ illoꝵ. Nõ
sit nob̾ religio t̃raꝵ cultꝰ ⁊ aquaꝵ: qr istis purior ⁊ lucidior ẽ
aer ⁊̃ caliginos. quẽ tñ colere ñ debemꝰ. Nõ sit nob̾ religio ⁊̃ pu¬
rioris aeris ⁊ serenioris cultꝰ: qr luce absente ĩumbrat᷑. ⁊ puri¬
extinguimꝰ: cole̾ utiq nõ debemiꝰ. slõ sit nob religio cultꝰ corꝑũ
etheteoꝵ atq celestiũ. q̃ qͣnuis oĩb ceteris corꝑib recte p̃po¬

Expanded text:
e : « Non sit nobis religio, cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi Non sit nobis religio cultus daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sit nobis religio terrarum cultus et aquarum; quia istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et puriexstinguimus, colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestiu
Abbreviated transcription (Latin):
tici de dõ falsa senciendo: ipãm fidẽ uiolãt. Scismatici autẽ
discissionib iniqͥs a fr̃na caritate dissiliũt. qͣnuis ea credãt
q̃ credimꝰ. Qua ꝓpt̃ nec hetici ꝑtinẽt ad eccłã catholicã. q̃ dili¬
git dm̃. nͨ scismatici. qm̃ diligit ꝓximũ. ⁊ iõ peccatis ꝓximi fa¬
cile ignoscit: qr suis p̾cat᷑ ignosci ab illo qͥ nos reꝯciliauit sibi
delens oĩa p̃terita. ⁊ ad uitã nouã nos uocans: quã uitã donec
ꝑfectã capiamꝰ. sinc peccatis ẽe ñ possumꝰ. Inter ẽ aũt qͣlia sit̃.
tiec de peccatoꝵ differencia mͦ tͣctandũ est. s credendũ oĩo nul
lomͦ nob̾ ignosci ea q̃ peccamꝰ. si nos ĩexorabiles ad ignoscenda
peccata fuerimꝰ. Itaq credimꝰ. ⁊ remissionẽ p̾catoꝵ. ⁊ qm̃ tria¬

Expanded text:
tici de Deo falsa sentiendo ipsam fidem violant; schismatici autem discissionibus iniquis a fraterna charitate dissiliunt, quamvis ea credant quae credimus. Quapropter nec haeretici pertinent ad Ecclesiam catholicam, quae diligit deum, nec schismatici, quoniam diligit proximum. et ideo peccatis proximi facile ignoscit, quia sibi precatur ignosci ab illo, qui nos reconciliauit sibi, delens omnia praeterita et ad uitam nouam nos uocans: quam uitam donec perfectam capiamus, sine peccatis esse non possumus; interest tamen qualia sint. Nec de pemodo nobis ignosci ea quae peccamus, si nos inexorabiles ad ignoscenda peccata fuerimus . Itaque credimus et remissionem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥt᷑. ⁊ q̃ dap̃natõ nũcupat᷑. Nũc uͦ usq adeo p̾catũ uolũtari
ũ malũ ẽ. ut nullo mͦ sit p̾catũ si nõ sit uolũtariũ. Et
hoc qͥdẽ ita manifestũ ẽ. ut nulla hinc doctoꝵ paucitas. nulla
ĩ doctoꝵ tba dissenciat. Qx̃ aut negandũ ẽ p̾catũ cõmitti. aut
fatendũ ẽ uolũtate cõmitti. Nõ aũt recte negat p̾casse aiãm
qͥ ⁊ penitendo eã corrigi fatet᷑. ⁊ ueniã penitenti dari. ⁊ ꝑse.¬
uerantẽ ĩ p̾catis. iusta dĩ lege dap̃nari. Postremo si nõ uolũ¬
tate malefacimꝰ: nemo obiurgandꝰ oĩo aut monendꝰ e. Qib
sublatis. xͥanalex. ⁊ disciplina oĩs religionis auferat᷑ neceẽ
e.Llolũtate gͦ pcat᷑ ⁊̃ qm̃ p̾cari ñ dubiũ ẽ: ne hoc qͥdẽ dubitã¬

Expanded text:
untarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium; et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa lege Dei damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus est omnino, aut monendus: quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccat
Abbreviated transcription (Latin):
fit petialis dilectori suo.⁊ eũ ĩꝑlicat erũnis. ⁊ pascit fallacibꝰ uo¬
luptatib: qr neq ꝑmanet. neq saciat. ⁊ torquett dolorib. qͥa
cũ ordinẽ suũ ꝑagit pulchͣ mutabilitas tpm deserit amantem
spẽs ꝯcupita:. ⁊ ꝑ cruciatũ sencientis. discedit a sensib ⁊ errorib agi¬
tat. ut hanc eẽ pͥmã spẽm ꝑutet. q̃ oĩũ ĩ fima ẽ. nat̾e scilic corꝑee.
quã ꝑ lubͥcos sensꝰ caro male dilecta nũciauerit: ut cũ aliqͥd cogitat.
ĩtellig̾e̾ se credat ũbris illus fantasmatũ. diqñ aũt nõ tenens in¬
tegrã diuine ꝓuidẽcie disciplinã. s tenere se arbitͣns carni re¬
siste̾ conat᷑. usq ad uisibiliũ reꝵ imagines ꝑuenit. ⁊ lucis huiꝰ ꝙͣ
certis t̃minis circũscͥptã uidet. ĩm̃sa spacia cogitatõne format

Expanded text:
fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptatibus: quia neque permanent, neque satiant, sed torquent doloribus. Quia cum ordinem suum peragit pulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam vi
Abbreviated transcription (Latin):
liũ sonoꝵ. q̃ fuĩt. pulsu. flatu. cãtu
ad citarã ꝑtim pulłus. ad organũ fi¬
poitur. Ad pulsũ cithare: maniũ ꝗa¬
tio. ad flatũ organi. cordis d̾ uotio.
ꝑ cute gͦ cordos cichare manu bone

Expanded text:
ies sonorum, quae fiunt pulsu, flatu et cantu. Ad citharam pertinet pulsus, ad organum flpotio, ad flatum organi, mentis devotio, Percute igitur chordas citharae manu bonae
Abbreviated transcription (Latin):
diectõ s: nisi sub̾a eẽt dilectõ. Ducunt᷑ qͥppe ꝯsuctudine
teꝵ tp̃aliũ corꝑaliũ. qm̃ si duo s̃ͥ corꝑa copulent᷑. ita ut
iuxta ĩuicẽ collocent᷑. ip̃a copulatõ. nõ ẽ corpꝰ. qñqͥdẽ se¬
paratis illis corꝑib q̃ copulata fuerãt. nulla ĩuenitur
nec tñ qͣsi discesisie ⁊ tnigrasse ĩ telligit᷑. sic̃ illa corꝑa. S
hi tales. cor mundũ faciãt qͣntũ possut. ut uidere uale¬
ant ĩ dĩ sub̾a ñ eẽ aliqͥd tale qͣsi aliud ibi sit suba. aliud
Ueꝵ hec dici possũt facile ⁊ credi. uideri aũt. nisi corde pu¬
ro qͦmͦ se habcant: oĩo nõ possũt. Qua ꝓpt̾ siue ista uera
lit sentencia. siue aliud aliqͥd sit: fides ĩꝯtussa tenenda ẽ.

Expanded text:
a esset dilectio. ducuntur quippe consuetudine rerum corporalium, quoniam, si duo sibi corpora copulentur, ita ut iuxta inuicem conlocentur, ipsa copulatio non est corpus, quandoquidem separatis illis corporibus, quae copulata fuerant, nulla inuenitur; nec tamen quasi discessisse et migrasse intellegitur, sicut illa corpora. sed hi tales cor mundum faciant, quantum possunt, ut uidere ualeant in dei substantia non esse aliquid tale, quasi aliud ibi sit substantia, aliud um haec dici possunt facile et credi; uideri autem nisi corde puro quomodo se habeant, omnino non possunt. quapropter siue ista uera sit sententia, siue aliud aliquid sit, fides inconcussa tenenda est,
Abbreviated transcription (Latin):
la q̃ nũc ĩ fonte ẽ tͣtisit ĩ fluuiũ. nͨ ĩ se manet: ⁊ cũ de fluuio
uł de fonte ĩ potõnẽ tͣnͣsit: nõ ibi ꝑmanet unde sumit᷑. Itaq
fieri potest ut eadẽ aqua nc̃ ad fontis appellatõnẽ ꝑtineat. nc̃
ad fliuu. nc̃ ad potõnis. Cũ ĩ illa trinitate dixerimꝰ tĩ posse fi
tadix. nͨ tobur ẽ alud ꝙꝗͣ robur: nͨ tamos nͥ ramos possumꝰ
tinet ad tadicẽ pot̃ aliqͦ tn̾situ nc̃ ĩ radice eẽ. nẽ ĩ tõbore. nc̃ ĩ¬
tamis. s tm̃mͦ ĩ tadice: cũ illa regula nõis maneat ut radye
lignũ sit ⁊ tobur lignũ. ⁊ rami lignũ: fitñ tria ligna dicant
s unũ. Aut si hec habent aliꝙͣ dissimilituditiẽ ut possit nõ
absurde ⁊ tria ligna noĩari ꝓpt̃ firmitatis diu̾sitatẽ. illd cer¬
te om̃s ꝯcedũt. si ex uno fonte tria pocula ĩpleant᷑. posse dici
tria pocula. tres aut̃ aquas ñ posse dici. s oĩo unã aꝙͣꝰ qͣmꝙͣ

Expanded text:
te est, exit in fluuium nec in se manet; et cum de fluuio uel de fonte in potionem transit, non ibi permanet, unde sumitur. itaque fieri potest, ut eadem aqua nunc ad fontis appellationem pertineat, nunc ad fluuii, nunc ad potionis, cum in illa trinitate dixerimus non posse fieradix nec robur est aliud quam robur nec ramos nisi ramos possumus ertinet ad radicem, potramis, sed tantummodo in radice: cum illa regula nominis maneat, ut radix lignum sit, et robur lignum, et rami lignum; nec tamen tria ligna dicantur, sed unum. Aut si haec habent aliquam dissimilitudinem, ut possint non absurde tria ligna dici, propter firmitatis diversitatem; illud certe omnes concedunt, si ex uno fonte tria pocula impleantur, posse dici tria pocula, tres autem aquas non posse dici, sed omnino unam aquam; quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑfruet᷑. Tũc enĩ fiet illd̾ qd̾ scͥptũ ẽ. absorta ẽ mors in
uictoriã. Ubi ẽ mors aculeꝰ tuus: ubi ẽ mors ꝯtentio tua :
Hec ẽ fides q̃ paucis uerb̾ tenenda ĩ sybolo. nouellis xp̃ia¬
nis dat᷑. que pauca u̾ba fidelib nota sũt.ut credendo sub¬
iugati recte uiuãt: recte uiuendo cor mundẽt corde mun¬

Expanded text:
enim fiet illud, quod scriptum est: absorta est mors in uictoria. ubi est, mors, aculeus tuus ubi est, mors, contentio tua? Haec est fides, quae paucis uerbis tenenda in symbolo nouellis christianis datur. quae pauca uerba fidelibus nota sunt, ut credendo subiugentur deo, subiugati recte uiuant, recte uiuendo cor mundent, corde mun
Abbreviated transcription (Latin):
gi peccati. Que ꝯsuetudo ĩ naturã uersa ẽ. scd̾m gn̾atõnem
mortalẽ: peccato pͥmi hõis. Idõq scͥptũ ẽ. ⁊ nos aliqñ fuimꝰ
nat᷑a filii ire. idẽ uindicte. ꝑ qu̾a factũ ẽ ut seruiamꝰ legi pec¬
ad bonã oꝑatõnẽ. qũa cito sp̃c dõ. ad uerã fidẽ ⁊ bonã uolun¬
tatẽ: s aliqñ tardiꝰ eiꝰ ĩpetꝰ quo ĩ carnalia ⁊ tp̃alia defluit re
restitu nat᷑e ꝓpͥe. s utiq nõ tã cito ꝙͣ aiãm. sic̃ neq aĩa tã

Expanded text:
gi peccati. quae consuetudo in naturam uersa est secundum generationem mortalnatura filii irae, id est uindictae, per quam factum est, ut seruiamus legi pecitus Deo ad veram fidem et bonam voluntatem: sed aliquando tardius ejus impetus, quo in carnalia et temporalia defluit, rerestitui naturae propriae: sed utique non tam cito quam anima, sicut neque anima tam
Abbreviated transcription (Latin):
Nã h̾etici ⁊ scismatici ꝯgregatõnes suas. eccłas uocãt. s here¬
tici de dõ falsa senciendo: ipãm fidẽ uiolãt. Scismatici autẽ
discissionib iniqͥs a fr̃na caritate dissiliũt. qͣnuis ea credãt
q̃ credimꝰ. Qua ꝓpt̃ nec hetici ꝑtinẽt ad eccłã catholicã. q̃ dili¬
git dm̃. nͨ scismatici. qm̃ diligit ꝓximũ. ⁊ iõ peccatis ꝓximi fa¬
cile ignoscit: qr suis p̾cat᷑ ignosci ab illo qͥ nos reꝯciliauit sibi
delens oĩa p̃terita. ⁊ ad uitã nouã nos uocans: quã uitã donec
ꝑfectã capiamꝰ. sinc peccatis ẽe ñ possumꝰ. Inter ẽ aũt qͣlia sit̃.
tiec de peccatoꝵ differencia mͦ tͣctandũ est. s credendũ oĩo nul
lomͦ nob̾ ignosci ea q̃ peccamꝰ. si nos ĩexorabiles ad ignoscenda
peccata fuerimꝰ. Itaq credimꝰ. ⁊ remissionẽ p̾catoꝵ. ⁊ qm̃ tria

Expanded text:
nam haeretici et schismatici congregationes suas ecclesias uocant. sed haeretici de deo falsa sentiendo ipsam fidem uiolant; schismatici autem discissionibus iniquis a fraterna caritate dissiliunt, quamuis ea credant quae credimus. quapropter nec haeretici pertinent ad ecclesiam catholicam, quoniam diligit deum, nec schismatici, quoniam diligit proximum. et ideo peccatis proximi facile ignoscit, quia sibi precatur ignosci ab illo, qui nos reconciliauit sibi, delens omnia praeterita et ad uitam nouam nos uocans: quam uitam donec perfectam capiamus, sine peccatis esse non possumus; interest tamen qualia sint. Nec de peccatorum differentia modo tractandum est, sed credendum omnino nullo modo nobis ignosci ea, quae peccamus, si nos inexorabiles ad ignoscenda peccata fuerimus. itaque credimus et remissionem peccatorum. Et quonia
Abbreviated transcription (Latin):
hec nõ ꝓpt̃ illẽ diuine nat̾e siłitudinẽ. s ꝓpt̃ uisibiliũ ⁊̃ uni¬
tatẽ corꝑalia exẽpla data sũt: ut ĩtelligeret᷑ fieri posse ut
aliqͣ tria nõ tm̃ sigillatĩ. s ⁊̃ simł singulare nom̃ optineat̃.
Nec qͥsꝙͣ miret᷑ ⁊ absurdũ putet. qd̾ dm̃ dicimꝰ patr̃e. dm̃ fi¬
unãq sub̾ã. ⁊ de patre qͥdẽ ac filio. multis libͥs disseruert̃

Expanded text:
ae similitudinem, sed propter uisibilium etiam unitatem corporalia exempla data sunt, ut intellegeretur fieri posse, ut aliqua tria non tantum singillatim, sed etiam simul singulare nomen obtineant, ne quisquam miretur et absurdum putet, quod deum dicimus patrem, deum fiunamque substantiam. Et de patre quidem ac filio multis libris disseruerunt
Abbreviated transcription (Latin):
coli. qͥsꝙͣ existimauerit. Nec mi qd̾ hec de ĩeffabili nat᷑a di¬
cunt᷑. cũ ĩ his ⁊̃ reb quas corꝑeis ocuł cernimꝰ. ⁊ corꝑeo sensu
diiudicamꝰ: tale qͥd accidat. Nã cũ de fonte int̾rogati ñ possi¬
mꝰ dice̾ qd ip̃e sit fluuiꝰ. nec de fluuio int̾rogati possimꝰ eum
fontẽ uocare.rursꝰ potõnẽ q̃ de fonte uł fluuio ẽ. nec fluui¬
ũ possimꝰ appellare nec fontẽ: tñ hanc trinitatẽ. aꝙͣ nõamꝰ.
⁊ cũ de singuł q̃rit᷑ sigillatĩ aꝙͣ respondemꝰ. Nũc q̃ro utrum¬

Expanded text:
t. Nec mirum, quod haec de ineffabili natura dicuntur, cum in his etiam rebus, quas corporeis oculis cernimus et corporeo sensu diiudicamus, tale aliquid accidat. nam cum de fonte interrogati non possumus dicere, quod ipse sit fluuius, nec de fluuio interrogati possumus eum fontem uocare, rursus potionem, quae de fonte uel fluuio est, nec fluuium possumus appellare nec fontem, tamen in hac trinitate aquam nominamus et cum de singulis quaeritur, singillatim aquam respondemus. nam si