comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ibo ad patrẽ meum. Oc culta itaque uocatione et in spiratione. etiam
ipse que situs est et resuscitatus. Non nisi ab illo quiuiuificat omnia. Et in¬
uentus aquo : nisi ab illo qui perrexit saluare : et querere quod perierat
Mortuus enim erat et reuixit. perierat et inuentus est. Nam etilla nonle¬
ius sic soluitur questio quod in pro uerbiis scriptũ est. cũ deuia iniquitu¬
tis scriptura loqueretur . omnes qui ambulant in eã non reuertentur
ic enĩ dictum ẽ quasi demiquis hominibus desperandũ sit. Scriptura uero
gratiam commendauit. Quia perse ipsum homo potest in illa ambulare
nom potest aũ perse ipsum redire nisi gratia reuocctur. Hi ergo praui
xamaricantes. Quotiens ex a cerbauerunt eum in deserto. et in ira conci¬
tauerunt eũ in in a quoso. Et conuersi sunt et temptauerunt dm̃. et scm
usralel exacerbauerunt. Fandem illorum in fidelitatẽ repetit. quã supe¬
rius iam commemorauerat : sed repetendi causa est ut cõmemorentur

Expanded text:
et ibo ad patrem meum. Occulta itaque vocatione et inspiratione etiam ipse quaesitus est et resuscitatus, nonnisi ab illo qui vivificat omnia; et inventus, a quo, nisi ab illo qui perrexit salvare et quaerere quod perierat ? Mortuus enim erat, et revixit; perierat, et inventus est . Nam et ilia non levis sic solvitur quaestio, quod in Proverbiis scriptum est, cum de via iniquitatis Scriptura loqueretur: Omnes qui ambulant in ea, non revertentur . Sic enim dictum est, quasi de iniquis omnibus desperandum sit: Scriptura vero gratiam commendavit; quia per seipsum homo potest in illa ambulare, non potest autem per seipsum redire, nisi gratia revocatus. 25. vers. 40-51. Hi ergo pravi et amaricantes, Quoties exacerbaverunt eum in deserto, et in iram concitaverunt eum in inaquoso! Et conversi sunt, et tentaverunt Deum, et sanctum Israel exacerbaverunt. Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur
Abbreviated transcription (Latin):
decuius ẽ istesemine facere non poterat inpopulo. cui sicut homo regna¬
bat : Sed ille hoc facit cui recte anima fidelis dicere potest: intellege¬
re mefacito et ꝑscrutaaborlegem tuã:: Proinde ne ab illo erremus
dum denrã uelut ex nobissit intellegentia fidimus. eiusq: manibus nos
credendo subdamus: Ipse in nobis eamfaciat. ut intellegentia manuũ
suarum nos deducat erutos aberrore : Eoque perducat ubiiam non
possumus errare: hic est fructus populi dĩ adtendentis legem dĩ.
Et inclinantis aurem suam in uerba oris eius. ut dirigat in eo corsuũ.
et sit cumillo creditus sp̃seius. ne immutetur ingenerationẽ prauã
et amaricantem :: Sed his omnibus ibi adnuntiatis. non solũ ad preser¬
tem uitã. uerũ &iamad aeternã : Nec tantũ ad recipiendi bonoꝵ
operũ premia sed etiã in ipsa bona opera facienda ponat in dõ
spem suam.
LXX UII.

Expanded text:
de cujus est iste semine, facere non poterat in populo cui sicut homo regnade cujus est iste semine, facere non poterat in populo cui sicut homo regnabat; sed ille hoc facit, cui recte anima fidelis dicere potest: Intelligere me facito, et perscrutabor legem tuam . Proinde, ne ab illo erremus, dum de nostra, velut ex nobis sit, intelligentia fidimus, ejus manibus nos credendo subdamus. Ipse in nobis eam faciat, ut in intelligentia manuum suarum nos deducat erutos ab errore, eoque perducat ubi jam non possimus errare. Hic est fructus populi Dei, attendentis legem Dei, et inclinantis aurem suam in verba oris ejus, ut dirigat in eo cor suum, et sit cum illo creditus spiritus ejus, ne immutetur in generationem pravam et amaricantem; sed his omnibus sibi annuntiatis, non solum ad praesentem vitam, verum etiam ad aeternam, nec tantum ad recipienda bonorum operum praemia, sed etiam in ipsa bona opera facienda, ponat in Deo spem suam. LXXVIII
Abbreviated transcription (Latin):
entia cordis sui : Quid illo in nocentius. quiullũ pecca
lectibus manuũ suarũ : Alius putaret ita congruentius potuisse
dici. in nocentia manũ. et intellectũ cordis. Hicaũ qui magis quã
aliquid loqueretur sciebat. cordi maluit adiungere in in nocentiũ.
et manib: intellegentiã : Illud propterea quantũ ex istimo quia
multi sibi uidentur in nocentes qui non faciunt mala cumtiment : ne patiant
si fecerint. uellent aũ facere sinpune potuissent : Tales uideri possunt
habere in nocentiã manuum nonta mencordis: Et quae tandẽ aut qualis
est ista in nocentia sicordis nonẽ. ubi homo factus ẽ adimaginẽ dĩ. Quid
uero ait᷑ in intellectu uel intellegentia manuũ suarũ deduxiteos Uide¬
tur mihi eam dixisse intellegentiã quã ipse fecit incredentibus. Ideo
manuũ suarũ : Facere quippe ad manus pertinet : Sed sicut possunt
intellegi manus dĩ quia etxp̃s sic homo utetiã ds̃ . Hoc certe illeda uid

Expanded text:
centia cordis sui. Quid illo innocentius, qui ullum peccalectibus manuum suarum. Alius putaret ita congruentius potuisse dici, In innocentia manuum et intellectu cordis: hic autem qui magis quam alii quid loqueretur sciebat, cordi maluit adjungere innocentiam, et manibus intelligentiam. Illud propterea, quantum existimo, quia multi sibi videntur innocentes, qui non faciunt mala, cum timent ne patiantur si fecerint; vellent autem facere, si impune potuissent. Tales videri possunt habere innocentiam manuum, non tamen cordis. Et quae tandem aut qualis est ista innocentia, si cordis non est, ubi homo factus est ad imaginem Dei? Quod vero ait, In intellectu, vel intelligentia manuum suarum deduxit eos, videtur mihi eam dixisse intelligentiam quam ipse facit in credentibus; ideo manuum suarum: facere quippe ad manus pertinet: sed sicut possunt intelligi manus Dei, quia et Christus sic homo, ut etiam Deus. Hoc certe ille David,
Abbreviated transcription (Latin):
mittuntur uobis peccata ur̃a: Geminos aũ creauerunt : opera scilicet duoꝵ
preceptorũ geminȩ caritatis : Dilectionis dĩ et dilectionis proximi Vn¬
desterilis nonerat in eis : Depost hasoues foetantes dauid nr̃ acceptus Nunc
alios greges pascit ingentibus et ipsos ia cobetisrł: Sic enĩ dictumẽ. pascere
ia cobseruũ suum. et isrł hereditatẽ suam : Non enĩ quia exgentibus sunt
istȩ oues. ideo ab illo semine alienate sunt quod est ia cob etisrł. Semenẽ
enĩ abrahȩ. sem̃ promissionis de quo ei dñs dixit. Inisa ac uocabit᷑ tibi semen
Quod exponens apłs. non inquit filiicarnis. sed filii promissionis deputant᷑
in semine: Ex gentibus enĩ erant fideles quib dicebant: Sicut̃ uosxp̃i.
ergo abrahȩ semen estis. et scđm repromissionẽ heredes: Qđ uero ait.
ia cobseruũ suũ et isrł hereditatẽ suam : Moresuo scriptura repetiuit
eandẽ sententiã : Nisi forte quis piã sic distinguere uelit. ut hoc tempore

Expanded text:
mittentur vobis peccata vestra . Geminos autem creaverunt, opera scilicet duorum praeceptorum geminae charitatis, dilectionis Dei, et dilectionis proximi: unde sterilis non erat in eis. De post has oves fetantes David noster acceptus, nunc alios greges pascit in Gentibus, et ipsos Jacob et Israel: sic enim dictum est, Pascere Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam. Non enim, quia ex Gentibus sunt istae oves, ideo ab illo semine alienatae sunt, quod est Jacob et Israel. Semen est enim Abrahae, semen promissionis, de quo ei Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Quod exponens Apostolus: Non, inquit filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine . Ex gentibus enim erant fideles quibus dicebat, Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis, secundum repromissionem haeredes ? Quod vero ait, Jacob servum suum, et Israel haereditatem suam, more suo Scriptura repetivit eamdem sententiam. Nisi forte quispiam sic distinguere velit, ut hoc tempore
Abbreviated transcription (Latin):
& qui&um & trementem uerba mea.: Ecce humilis esto & qui&is ut & inte habi¬
t& ds̃ Altus est ds̃. non inte habitat sialtus esse uolueris: Certe altus uis esse
ut habit& inte. humilis esto tremens uerba eius. & ibi habitat Nontim & tre¬
mentem domum. quia ipse illã firmat: Parata ẽ sedes tua ds̃ ex illo : Ex illo
id est extunc: idest quasi quodam tempus significat extunt . Ex quo: forte
ex die ante sabbatum. ex illo quia titulus psalmi p̃seribit nobis ex quo: Sexto
enĩ die idẽ tempore huius mundi sexto. uenit in carnẽ: Ex illo ergo: pla

Expanded text:
et quietum, et trementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, et in te habiet quietum, et trementem verba mea» . Ecce humilis es et quietus, et in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem domum, quia ipse illam firmat. «Parata est sedes tua, Deus, ex illo. Ex illo,» id est, ex tunc; id est, quasi quoddam tempus significat. Ex tunc, ex quo? Forte ex die «ante sabbatum. Ex illo,» quia titulus Psalmi praescribit nobis ex quo. Sexto enim die, id est, tempore hujus mundi sexto, venit Dominus in carne. Ex illo ergo, pla
Abbreviated transcription (Latin):
Nec capiat eũ a quo factus ẽ : It ubi capitur: In anima qui&a. In anima
iusta ipsa illum portat: Magna res fratres: Certe magnus ẽ ds̃ fostib
grauis. an infirmis leuis ẽ. quos dixi fortes: Superbos. quiquasi ha¬
bent p̃sumptionem uiriũ suarum. Nam in firmitas illa. inhumilitate
maior fortitudo ẽ. audi a postolũ dicentẽ. quando infirmor. tunc po¬
tens sum. hoc ẽ qđ commendauit. quia dns p̃cinctus ẽ fortitudone. quan¬
do humilitatem docebat. Ergo ipsa est sedes dĩ. quȩ apeste alio loco in ꝓ¬
pheta dicitur. superquẽ requiescit sp̃s m̃s: idest ubi requiescit sp̃s dĩ
nisi insede dĩ. Audi quomodo describat ipsam sedem: Forte auditurus eras
mairmoratam domũ ampla spatiosa atriorum in magnitudine. & fulgore tecto¬
rum: Audi quidsibi par& ds̃: Superquem requiesc& sp̃s m̃s: super humilem

Expanded text:
Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima Nec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Superbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commendavi, quia Dominus praecinctus est fortitudine, quando humilitatem docebat. Ergo ipsa est sedes Dei, quae aperte alio loco in propheta dicitur, «Super quem requiescet Spiritus meus?» id est, ubi requiescet Spiritus Dei, nisi in sede Dei? Audi quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla spatia atriorum, in magna altitudine et fulgore tectorum. Audi quid sibi paret Deus: «Super quem requiescet Spiritus meus? Super humilem
Abbreviated transcription (Latin):
quia mixta ẽ palea tritico. usq dum uentiletur. quid dicimus fr̃s : Etin ip¬
sa area mira res ẽ detritico Recedit a palea cum expoliatur. & non rece¬
dit ab area cũtrituratur: Quando aũ omnino separabitur : cũ uenerit
uentilator. Irgo modo area in orbem terrarũ est. necesse ẽ ut si proficis.
inter iniquos uiuas.. Ib iniquis recedere non potes : ab iniquitate recede.
recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen dñi. et erit in orbẽ terra¬
rum qui non commouebitur.: Parata ẽ sedes tua ex illo. sedes tua ds̃ ex
ds̃ : in scĩs suis : Vis eẽ sedes dĩ : para locum incorde tuo ubi sedeat. Quȩ ẽ
sedes dĩ : nisi ubi habitat ds̃.: ubi habitat ds̃ nisi intemplo suo : quod ẽ tem¬
plum eius: aut parietibus instruitur : absit . Mlundus iste forte tem¬
plum ipsius. quia ualde magnus ẽ & digna res quae capiat dñm.:

Expanded text:
quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipquia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos vivas. Ab iniquis recedere non potes; ab iniquitate recede. «Recedat ab iniquitate omnis qui nominat nomen Domini;» et erit in orbe terrarum qui non commovebitur. 6. «vers. 2. Parata est sedes tua, Deus, ex Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habitat Deus? Ubi habitat Deus, nisi in templo suo? Quod est templum ejus? Parietibus instruitur? Absit. Mundus iste est forte templum ipsius, quia valde magnus est, et digna res quae capiat Deum?
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem aberrauer̃. dicentes resurrectionẽ iam factã eẽ & fidẽ quorun¬
dim subuestunt: numquid isti ad orbẽ terrarum ꝑtinebant qui ñ cõmouebit᷑:
Sed paleaerant & fidem inquit quorundam subuertunt: Non dixit omnium.
itsiomnium dicer& omnes intellegere deberemus. pertinentes ad ciuitatẽ
babyloniam quaehab& damnari cum diabolo : Tamen fidem quorundam dix̃.
Itquasi diceretur ei &quis eis potest resistere : subiecit statim : Firmum aũ
fundamentum dĩ stat. Eccehabes orbem terrarũ qui ñ cõmouebitur. habens
signaculum hoc. quod signaculũ hab& firmũ fundamentũ :: Nouit dñs qui
sunt eius Iste ẽ orbis terrarum qui non cõmouebitur. nouit dñs quis eius.
Et quod signaculum habent : & recedat ab iniustitia omnis qui nominat no¬
men dñĩ. Modo ab iniquitate recedit : Ab iniquis enim non potest recedere.

Expanded text:
veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumveritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subvertunt?» Numquid isti ad orbem terrarum pertinebant, qui non commovebitur? sed palea erant: «Et fidem,» inquit, «quorumdam subvertunt.» Non dixit, Omnium; et si omnium diceret, omnes intelligere deberemus pertinentes ad civitatem Babyloniam, quae habet damnari cum diabolo: tamen «fidem quorumdam» dixit. Et quasi diceretur ei, Et quis eis potest resistere? subjecit statim: «Firmum autem fundamentum Dei stat.» Ecce habes orbem terrarum qui non commovebitur. «Habens signaculum hoc.» Quod signaculum habet firmum fundamentum? «Novit Dominus qui sunt ejus.» Iste est orbis terrarum qui non commovebitur: «Novit Dominus qui sunt ejus.» Et quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere,
Abbreviated transcription (Latin):
in hac magna turba audistis modo cũ euangeliũ legeretur : quia ueniens
dñs ferens palam in manu sua. & mundauit aream suam. frumentũ recon¬
dit inhorreo paleas combur& igni in extinguibili: Sunt ergo pertotam
terrã & boni & mali: Boni grana sunt mali palea : In area intrat tribula
paleam concidit triticum purgat.: Quis ẽ ergo orbis terrarum qui ñ com¬
mouebitur : quod utiq ñ dicer& nisi e&̃ & orbis terrarũ . qui ñ cõmouebit᷑ ⁊
Est orbis terrarũ qui non commouebitur : est orbis t̃rarũ qui commouebitur .:
quu & boni quistabiles sunt infide orbis terrarũ est : Nequis dicer& in par¬
tes sunt & mali qui non stant in fide. cũ senserint aliquam tribulationem
per orbe trarũ sunt: ist ergo orbis terrarũ mobilis est orbis terrarũ
immobilis. dequo dicit a postolus. uide orbem terrarum immobilem: rogo
te dequibus dicebat a postolus: ix quib: ymeneus & phrletus. qui circa

Expanded text:
in hac magna turba, audistis modo cum Evangelium legeretur, quia veniet in hac magna turba, audistis modo cum Evangelium legeretur, quia veniet Dominus ferens palam in manu sua, et mundabit arcam suam; frumentum recondet in horreo, paleas comburet igni inexstinguibili . Sunt ergo per totam terram et boni et mali: boni grana sunt, mali palea. In aream intrat tribula: paleam concidit, triticum purgat. Quis est ergo orbis terrarum «qui non commovebitur?» Quod utique non diceret, nisi esset et orbis terrarEst orbis terrarum qui non commovebitur, est orbis terrarum qui commovebitur. Quia et boni qui stabiles sunt in fide, orbis terrarum est; ne quis diceret, In parte sunt: et mali, qui non stant in fide cum senserint aliquam tribulationem, per orbem terrarum sunt. Est ergo orbis terrarum mobilis, est orbis terrarum immobilis: de quo dicit Apostolus. Vide orbem terrarum mobilem. Rogo te, de quibus dicebat Apostolus, «Ex quibus est Hymenaeus et Philetus, qui circa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut fortissis: quid ẽ fortissis : ut feras: neforte ideo teputes fortem
cum audieris quia percutis pugno uictus conuitio : non ẽ ista fortitudo
siuictus percutias cum ab ira uictus es.: Etualde stultum ẽ hominẽ uictũ
fortem dicere fortẽ dicere. cũ dicat scriptura. melior ẽ qui uincit iram
quam quiciuitatem capit.⁊ meliorem dixit irae uictorem. quam ciuita¬
tis captiuatorem: Habes ergo aduersarium magnum inte ipso . cũ audito
conuitio ira coeperit surgere. ut reddas malum promalo.: Recordare
uerba a postoli ñ reddentes malũ promalo. neq maledictum ꝓmaledicto.
his uerbis recordatis frangis iram tenes fortitudinẽ: It quia coram te
ille maledixit. non post dorsum tuũ prȩcinctus es illa : lam c&era audi¬
amus breuis psalmus ẽ: Et enim confirmauit orbem t̾rae qui non commo¬
uebitur : Videtis fratres multi credunt in xpm. magna turba ẽ : Ettamen

Expanded text:
est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo, si conviciatus percutias, quoniam ab ira victus es: et valde stultum est, hominem victum fortem dicere, cum dicat Scriptura, «Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, recordare verba Apostoli: «Non reddentes malum pro malo, neque maledictum pro maledicto» . His verbis recordatis frangis iram, tenes fortitudinem; et quia coram te ille tibi maledixit, non post dorsum tuum, praecinctus es illa. 5. Jam caetera audiamus: brevis est Psalmus, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Videtis, fratres, multi credunt in Christum, magna turba est: et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
magister & dñs uester laui uobis pedes. quomodo oport& ut hoc uobis
inuicem faciatis : Siergo inhumilitate ẽ fortitudo. nolite timere super¬
bos: humiles tamquam petra sunt Petra deorsum uidetur sed solida est.
Superbi quid: quasi fumus: It si alti sunt euanescunt. Ergo adhumilita¬
tem dnĩ referre debemus qđ prȩcinctus ẽ. secundum commemorationem
euangelii qđ prȩcinctus ẽ ut lauar& pedes discipulos suis: Est aliud quod
in hoc uerbo possumus intellegere: Diximus quia quise p̾cingit ante se
ponit quod sibi adiungit ut secingat: quia ergo illi quidetrahunt nobis.
aliquando nobis absentibus faciunt tamquam post dorsum suum. ali¬
quando coram faciem sicut dño faciebant pendenti incruce si filius dĩ est
descendat decruce: non opus habes fortitudine quando tibi aliquis de¬
trahit absenti. quia non audis nec sentis. Siaũ infaciem tibi dicat. opus

Expanded text:
Magister et Dominus vester lavi vobis pedes, quomodo oportet vobis Magister et Dominus vester lavi vobis pedes, quomodo oportet vobis invicem faciatis» ? Si ergo in humilitate est fortitudo, nolite timere superbos. Humiles tanquam petra sunt: petra deorsum videtur, sed solida est. Superbi quid? Quasi fumus: etsi alti sunt, evanescunt. Ergo ad humilitatem Domini referre debemus quod praecinctus est, secundum commemorationem Evangelii, quod praecinctus est, ut lavaret pedes discipulis suis. 4. Est aliud quod in hoc verbo possimus intelligere. Diximus quia qui se praecingit, ante se ponit quod sibi adjungit, ut se cingat. Quia ergo illi qui detrahunt nobis, aliquando nobis absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus
Abbreviated transcription (Latin):
suis & lauantem sibi pedes ex pauit &dixit. Dne non lauabis mihi pedes.
in aeternum: It ille  Si non lauero tibi. non habebis partem mecum: Qui
primo petrus ex pauerat dnm̃ lauantẽ sibi pedes. plus ex pauit non habe¬
bis partem mecum.: It credidit non sine causa hoc facere dnm. nisi quia
erat illud forte sacramentum: It ait . : Dñe. non pedes tantum. sed & caput¬
& totum: Et ille: Quilotus ẽ semel. non hab& nec essitatem iterum lauan¬
di sed est mundus totus non ergo ad sacramentum tamquam mundati¬
onis pertinebat quod lauit pedes eis. sed ad ex emplum humilitatis: Hoc
enim dixerat. quod enĩ ego facio nescis. scies postea. Videamus siscierunt
uideamus si a peruit illis quod faciebat. ut uideamus
des rursus discubuit & ait illis. Dicitis me magistrum. & uerum dicitis
sum & enim. dicitis me dnm. &uerum dicitis. sum & enim.: Si ergo ego

Expanded text:
suos, et lavantem sibi pedes, expavit, et dixit: «Domine, non lavabis mihi pedes.» suos, et lavantem sibi pedes, expavit, et dixit: «Domine, non lavabis mihi pedes.» in aeternum.» Et ille: «Si non lavero te, non habebis partem mecum.» Qui primo Petrus expaverat Dominum lavantem sibi pedes, plus expavit, «Non habebis partem mecum;» et credidit non sine causa hoc facere Dominum, nisi quia erat illud forte sacramentum, et ait: «Domine, non pedes tantum, sed et caput, et totum.» Et ille: «Qui lotus est semel, non habet necessitatem iterum lavandi, sed est mundus totus.» Non ergo ad sacramentum tanquam mundationis pertinebat, quod lavit eis pedes, sed ad exemplum humilitatis: hoc enim dixerat, «Quod enim ego facio, nescis; scies autem postea.» Videamus si scierunt postea, videamus si aperuit illis quod faciebat, ut videamus des, rursus discubuit, et ait illis: «Dicitis me Magistrum, et verum dicitis; sum enim: dicitis me Dominum, et verum dicitis; sum enim: si ergo ego
Abbreviated transcription (Latin):
mur accingere dicitur gladium: Aliud quidem ex alio. dealio psalmo
accinctionem diximus. sed tam̃ quia commemoratum ẽ. non ẽ p̃termit¬
tendũ Quid est accinctio gladii circa femur: perfemur carnem signi¬
ficat : Non enĩ aliter debellar& dñs orbem terrarum . nisi in carne uenir&
gladius ueritatis.: hic ergo quare precinctus ẽ : quise prȩcingit. ante se
ponit aliquid quo prȩcingitur. unde dictum ẽ praecinctus ẽ linteo
& lauit pedes discipulorum suorum.: Quia enim tunc humilis fuit quan¬
do linteo p̃cinctus ẽ. lauit pedes discipulorũ suorum: Omnis aũ fortitudo
in humilitate. quia fragilis ẽ omnis superbia. Ideo cum defortitudine
dicer& ad didit p̃cinctus ẽ: utrecolas dm̃ p̃cinctum humilem. quando
pedes discipulorũ lauit: Et exhorruit petrusdn m suũ. magistrũ suum
minus dixi magistrũ suũ. cũ dixissem dnm̃ suum. curuantem se ante pedes

Expanded text:
mur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo mur accingere dicitur gladium? Aliud quidem ex alio de alio psalmo ad cinctionem diximus; sed tamen quia commemoratum est, non est praetermittendum. Quid est accinctio gladii circa femur? Per femur carnem significat. Non enim aliter debellaret Dominus orbem terrarum, nisi in carnem veniret gladius veritatis. Hic ergo quare «praecinctus est?» Qui se praecingit, ante se ponit aliquid quo praecingitur: unde dictum est, «Praecinctus est linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.» Quia enim tunc humilis fuit, quando linteo praecinctus est, lavit pedes discipulorum suorum. Omnis autem fortitudo in humilitate; quia fragilis est omnis superbia: ideo cum de fortitudine diceret, addidit, «praecinctus est;» ut recolas Deum praecinctum humilem, quando pedes discipulorum lavit. Et exhorruit Petrus Dominum suum, magistrum suum minus dixi magistrum suum, cum dixissem Dominum suum curvantem se ad pedes
Abbreviated transcription (Latin):
nia usq infinem ubi dicit. quasi nihil habentes & omnia possidentes: Cum
omnia possid& decorus est: Cumnihil hab& fortis ẽ: non ergo mirum¬
ẽ sisequitur: It enim firmauit orbem terrae. qui non commouebitur:¬
omnes fideles & parati sunt adutrumq gaudere . cũ laudantib fortes
eẽ : aduersus uituperantes. non mollescere linguis laudantium. nec fran¬
gi linguis uituperantium: Forte quaeramus & de hoc uerbo quare dixit
prȩcinctus est: Cinctio opera significat : Tunc enim sequisq cingit cũ
operaturus ẽ sed quare non dixit cinctus ẽ sed prȩcinctus ẽ : Dicit enĩ
in alio psalmo. accingere gladium tuum. circa femur potentissime. popu¬
li subtecadent: nec ibi dixit cingere neq prȩcingere. sed accingere.
Accingeris enim quando aliquid ad uingeris laterituo prȩcinctionem.
Ideo accingere gladium tuum.: Gladius dnĩ unde debellauit orbẽter¬

Expanded text:
nia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum nia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, si sequitur, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebituromnes fideles, et parati sunt ad utrumque; gaudere cum laudantibus, fortes esse adversus vituperantes; non mollescere linguis laudantium, nec frangi linguis vituperantium. 3. Forte quaeramus et de hoc verbo, quare dixit, «praecinctus est.» Cinctio opera significat: tunc enim se quisque cingit, cum operaturus est. Sed quare non dixit, Cinctus est; sed, «praecinctus est?» Dicit enim in alio psalmo: «Accingere gladium tuum circa femur, potentissime; populi sub te cadent» . Nec ibi dixit, Cingere, neque, praecingere, sed, «accingere:» accingeris enim quando aliquid adjungis lateri tuo per cinctionem; ideo, «Accingere gladium tuum.» Gladius Domini unde debellavit orbem ter
Abbreviated transcription (Latin):
in uitam : aliis odor mortis in mortem Quibus enim erat odor uitae in ui¬
tam . decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem : fortitudinẽ
induerat: Siaũ tunc gaudes. quando te laudant homines. & placenc illis
bona opera tua. cumaũ uituperaueri nt deficis in bonis operibus. & quasi
fructum bonorum operum teperdidisse arbitraris:: Quia inuenis rep̃hen¬
sores nonstetisti in mobilis. non pertines ad orbem terrarum qui non com¬
mouebitur : induit dñs fortitudinem & prȩcinctus ẽ Deipso decore & for¬
titudine hab& alio loco apostoltis paulus: per arma iustitiae dextra & sinis¬
tra: Vide ubi decorem ubi fortitudinem: Pergloriam &ignobilitatem
Ingloria decorus in ignobilitate fortis: Apud alios gloriosus prȩdicabatur
apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus pla¬
cebat. fortitudinem aduersus eos quibus displicebat. It sic enumerat om¬

Expanded text:
in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in viin vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commovebitur. Induit Dominus fortitudinem, et praecinctus est.» De ipso decore et fortitudine habet alium locum apostolus Paulus: «Per arma justitiae dextra et sinistra.» Vide ubi decorem, ubi fortitudinem: «Per gloriam, et ignobilitatem.» In gloria decorus, in ignobilitate fortis. Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat om
Abbreviated transcription (Latin):
hebant. lacerabant. mordebant conuiciabantur .: Ad eos ergo quibus
placebat decorem induit. ad eos quibus displicebat. fortitudinem
Imitare ergo & tu dnm̃ tuum ut possis eẽ uestis ipsi
cum detore ad eos quibus placent bona operatua. esto fortis aduersus
detractores : Audi a postolum paulum imitantem dnm suum. quomod
& ipse habuit decorem. habuit fostitudinem: Xp̃i bonus odor sumus in¬
quit in omni loco & in his qui salui fiunt. & in his qui pereunt: Quibus
enim plac& bonum. salui fiunt. quitetrahunt bono. pereunt: quod suũ
erat ille odorem habebat bonum. immo bonus odor erat Seduaemiscris.
qui & bono odore moriuntur: non enim ait illis bonus odor sumus illis ma¬
lus odor sumus. sed xpi bonus odor sumus ait in omniloco. & in his quis alui
fiunt & in his qui pereunt Subiecit statim. aliis quidem sumus odor uitȩ

Expanded text:
hebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus hebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, «decorem induit:» ad eos quibus displicebat, «fortitudinem induit.» Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius: esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; esto fortis adversus detractores. Audi apostolum Paulum imitantem Dominum suum, quomodo et ipse habuit decorem, habuit fortitudinem. «Christi bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis malus odor sumus; sed, «Christi bonus odor sumus,» ait, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Subjecit statim, «Aliis quidem sumus odor vitae
Abbreviated transcription (Latin):
homo ad imaginem di: quod significat sextus ille dies genesi: Sed quo¬
modo illud fecit ds̃ : quo modo fundata ẽ terra: Xp̃s uenit ut fundar& ter¬
ram: Iundamentum enim nemo potest ponere prȩter id quod positũ est
utquid aũ : ut fundar& terram. Sequitur enim. : Et enim con¬
firmauit orbem t̃rȩ quinon commouebitur . : Vnde confirmauit :
quia decorem induit.: Non confirmar& sisolum decorẽ induer& & ñ
fostitudinem: Quare ergo decorem : quare fortitudinem : utrumq
enim dixit. Oñs regnauit decorem induit. induit dñs fostitudinem & p̃¬
unctus ẽ: Nostis fratres. quia dñs nr̃ cum ueniss& in carnem quibus prȩdi¬
cabat euangelium. aliis placebat aliis displicebat nam diuisae sunt
aduersus se linguae uidaeorum. Alu dicebant quia bonus ẽ: ali dice¬
bant non. sed seducit turbas. Alii ergo bene loquebantur. alii detra¬

Expanded text:
homo ad imaginem Dei. Quod significat sextus ille dies de Genesi. Sed quohomo ad imaginem Dei. Quod significat sextus ille dies de Genesi. Sed quomodo illud fecit Deus? quomodo fundata est terra? Christus venit, ut fundaret terram. «Fundamentum enim nemo potest ponere praeter id quod positum est,Utquid autem? Ut fundaret terram. Sequitur enim: «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebitur.» Unde confirmavit? Quia decorem induit. Non confirmaret, si solum decorem indueret, non et fortitudinem. Quare ergo decorem? quare fortitudinem? Utrumque enim dixit: «Dominus regnavit, decorem induit; induit Dominus fortitudinem; et praecinctus est.» Nostis, fratres, quia Dominus noster cum venisset in carne, his quibus praedicabat Evangelium regni, aliis placebat, aliis displicebat. Nam divisae sunt adversus se linguae Judaeorum: «Alii dicebant, Quia bonus est; alii dicebant, Non, sed seducit turbas» . Alii ergo bene loquebantur; alii detra
Abbreviated transcription (Latin):
ad abraham Tertium tempus tamquam tertius d es. ab abraham usq
ad dauid: Quastum tempus tamquã quartus dies. ad auid usq ad trans¬
migrationẽ babrloniae Quintum tempus tamquã quintus dies atrans¬
migratione in babylonia usq ad prȩdicationẽ iohannis Sextus dies iam
a predicatione iohannis agitur usq infinem Et post finem sexti diei.
peruenimus adrequiem: Mlodo ergo sextus dies agitur: Sisextus dies
agitur : uidete quidhabeat titulus. Indiẽ ante sabbatum quando fundata
est terra: lam audiamus ipsum psalmum : ipsum in terro gemus quomodo
fundata ẽ terra. neforte tunc facta ẽ terra. nec ingenesi sic legimus:
quando ergo fundata ẽ terra: quando : nisi cũ fit qđ lectũ ẽ modo in aposto¬
lo sitamen statis infide ut stabiles &immobiles: Cum omnes qui credunt
ꝑuniuersam terram immobiles sunt. infide fundata ẽ terra. tunc fit

Expanded text:
ad Abraham: tertium tempus, tanquam tertius dies, ab Abraham usque ad Abraham: tertium tempus, tanquam tertius dies, ab Abraham usque ad David: quartum tempus, tanquam quartus dies, a David usque ad transmigrationem Babyloniae: quintum tempus, tanquam quintus dies, a transmigratione Babyloniae usque ad praedicationem Joannis. Sextus dies jam a praedicatione Joannis agitur usque ad finem, et post finem sexti diei pervenimus ad requiem. Modo ergo sextus dies agitur. Si sextus dies agitur, videte quid habeat titulus: «In diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Jam audiamus ipsum Psalmum; ipsum interrogemus quomodo fundata est terra, ne forte tunc facta est terra: nec in Genesi sic legimus. Quando ergo fundata est terra? Quando, nisi cum fit quod lectum est modo in Apostolo: «Si tamen statis in fide,» ait, «stabiles et immobiles» ? Cum omnes qui credunt per universam terram immobiles sunt in fide, fundata est terra: tunc fit
Abbreviated transcription (Latin):
cat esurientem: nudum uestire bonum opus ẽ: numquid semper erit
hoc opus bonum: hab& aliquantulum laborem sed hab& solacium inspe
futurȩ qui&is: quantum aũ laborem hab& quod uestis nudum: bonum
opus non multum laborat. malum opus hab& laborem: qui enim uestit
nudum sihab& unde faciat non laborat si non hab& unde faciat. gloria in ex¬
celsis dõ & in terra pax hominib bonae uoluntatis: quiaũ uult spoliare
uestitum quantum laborat quis enumerat . & tamen & ista transitura sunt.
cum uenerimus ad illam requiem ubi nemo esurit qui pascatur. nemo nu¬
dus est qui uestiatir. Ideo & ista quia transitura sunt opera bona & sextus
iste dies quando perficiuntur operabona ualde hab& uesperum Insabba
to non inuenimus eẽ uesperam. quia requies nr̃a non habebit finem: Uespe¬
ra enim profine ponitur: Si enim sexto die fecit ds̃ hominem adimaginẽ¬
adam usq ad noe. Secundum tempus tamquam secundus dies. a noe usq

Expanded text:
cat esurientem» ? Nudum vestire, bonum opus est: numquid semper erit cat esurientem» ? Nudum vestire, bonum opus est: numquid semper erit hoc opus bonum? Habet aliquantulum laborem, sed habet solatium in spe futurae quietis. Quantum autem laborem habet quod vestis nudum? Bonum opus non multum laborat: malum opus habet laborem. Qui enim vestit nudum, si habet unde faciat, non laborat: si non habet unde faciat, «Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis» . Qui autem vult spoliare vestitum, quantum laboret, quis numerat? Et tamen et ista transitura sunt, cum venerimus ad illam requiem, ubi nemo esurit qui pascatur, nemo nudus est qui vestiatur. Ideo quia et ista transitura sunt opera bona, et sextus iste dies, quando perficiuntur opera bona valde, habet vesperam. In sabbato autem non invenimus esse vesperam, quia requies nostra non habebit finem: vespera enim pro fine ponitur. Sis dies, ab Adam usque ad Noe: secundum tempus, tanquam secundus dies, a Noe usque
Abbreviated transcription (Latin):
septimo die cum feciss& omnia operabona ualde: Non enim fatigatus
ẽ utrequiescer& aut modo non operatur. cum a peste dns̃ xp̃s dicat: pater
meus usq modo operatur: Dicit enim illud iuda eis. qui carnaliter senti¬
ebant dedõ nec intellegebant quia ds̃ cum qui&e operatur & semper ope¬
ritur & semper qui&us ẽ Irgo & nos quos in se uoluit ds̃ tunc figurare
post omnia opera bona habebimus requiem: It quidem opera bona nr̃a
frs quae hic operamur in saeculo ante requiem quasi cum labore sunt¬
& requies illa in spe ẽ non dum tenetur in re: Itnisi e& inspe. deficere¬
mus in labore sed transeunt opera laboriosa & bona: Quid enim tam
bonum quam porrigere panem esurienti : & quid audiebamus modo cũ
euangelium legeretur : quid tam bonum quam id quod monebat gene¬
raliter : omnis qui hab& duas tunicas d& non habenti. & qui hab& escas pas¬

Expanded text:
septimo die,» cum fecisset omnia opera bona valde . Non enim fatigatus septimo die,» cum fecisset omnia opera bona valde . Non enim fatigatus est, ut requiesceret, aut modo non operatur; cum aperte Dominus Christus dicat: «Pater meus usque nunc operatur» . Dicit illud enim Judaeis, qui carnaliter sentiebant de Deo, nec intelligebant quia Deus cum quiete operatur, et semper operatur, et semper quietus est. Ergo et nos, quos in se voluit Deus tunc figurare, post omnia opera bona habebimus requiem. Et quidem opera bona nostra, fratres, quae hic operamur in saeculo ante requiem, quasi cum labore sunt; et requies illa in spe est, nondum tenetur in re: et nisi esset in spe, deficeremus in labore; sed transeunt opera laboriosa et bona. Quid enim tam bonum, quam porrigere panem esurienti? et quod audiebamus modo, cum Evangelium legeretur, quid tam bonum, quam id quod admonebat generaliter, «Omnis qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, pas
Abbreviated transcription (Latin):
SALMI TIUIUS TITULUAI CUMPRONUNTIARETUR AUDIUIMUS
& quid sibi uelit descriptura dĩ. hoc ex libro genesis non est difficile
cognoscere : Intitulo enim tamquam cd monemur inliminequid
intus quaeramus : inscriptus ẽ ergo ita. Laus cantici ipsius dauid in diẽ
ante sabbatum quando fundata ẽ terra. Rec ordantes ergo per omnes
dies quid fecerit ds̃ quando creauit & ordinauit uniuersa. aprima die
usq ad sextum diem. septimũ enim scĩficauit. quia in illo requieuit post
omnia opera quaefecit bona ualde & inuenimus eũ sexto diefecisse. qui
dies hic commemorantur : quia dicit ante sabbatum omnia animalia
in terra. Deinde ipso die fecit hominem ad imaginem & similitudinem
suam: non aũ sine causa illi diessic sunt ordinati. nisi quia & saecula sic
cursura erant antequam requies camus in dõ Tunc aũ requi escimus
si facimus opera bona: Adhoc exemplum dictum ẽ dedõ requieuit ds̃

Expanded text:
salmi hujus titulum, cum pronuntiaretur, audivimus; et quid sibi velit, de Scriptura Dei, hoc est ex libro Genesis, non est difficile cognoscere: in titulo enim tanquam admonemur in limine quid intus quaeramus. Inscriptus ergo est ita: «Laus cantici ipsi» «David, in diem ante sabbatum, quando fundata est terra.» Recordantes ergo per omnes dies quid fecerit Deus, quando creavit et ordinavit universa a primo die usque ad sextum diem septimum enim sanctificavit, quia in illo requievit post omnia opera, quae fecit bona valde, et invenimus eum sexto die fecisse qui dies hic commemoratur, quia dicit, «ante sabbatum» omnia animalia in terra: deinde ipso die fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam. Non autem sine causa illi dies sic sunt ordinati, nisi quia et saecula sic cursura erant, antequam requiescamus in Deo. Tunc autem requiescimus, si facimus opera bona. Ad hoc exemplum scriptum est de Deo, «Requievit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mouent oculum meũ. perturbant lumen meum : Appetunt cormeũ.
Interficiunt animam meam .: Uellem ut abirem sunfirmus sum. ne ma¬
nendo: augeantur peccata peccatis. Autcerte separi paulu lum
agenere humano. Non ͤpatiatur uulnus meum crebas plagas. Ut
sanatum exercitationi reddictur: Fit hoc fratres et surgit plerũq
inanimo seruidĩ desiderium solitudinis. non obali ud nisi propter
turbam tribulation .v. et scandulorum. et dicit: Quis dabit mihipen¬
nas. Videtse sine pennes. anpotius ligatis pennis.i side sunt : dentur
Siligatȩ sunt . soluantur  Quia etiam qui soluit pennas aui. aitreddit

Expanded text:
movent oculum meum, perturbant lumen meum, appetunt cor meum, movent oculum meum, perturbant lumen meum, appetunt cor meum, interficiunt animam meam. Vellem ut abirem, sed infirmus sum, ne manendo augeam peccata peccatis: aut certe separarer paululum a genere humano, ne patiatur vulnus meum crebras plagas, ut sanatum exercitationi reddatur. Fit hoc, fratres, et surgit plerumque in animo servi Dei desiderium solitudinis, non ob aliud nisi propter turbam tribulationum et scandalorum, et dicit: Quis mihinas? Videt se sine pennis, an potius ligatis pennis? Si desunt, dentur; si ligatae sunt, solvantur: quia etiam qui solvit pennas avi, aut dat
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Quid sequitur : It metus mortis cecidit superme : Vitanrtc̃
dilectio. Siuita dilectio mors odium est: Cum co eperit homotimere
neoderit quem diligebat. mortemtimet. Et acriorem mortem. et
interiorem mortem qua occiditur anima non corpus. Adtende¬
bas hominem saeui entem inte : quid erat facturus Contraquem
tibi securitatem tuus dñs dederat dicens:: Nolitetimere eos qui occi¬
dunt corpus: Ille saeuiendo corpus occidit. Tuodio habendo anima
occidisti . : Etilletorpus alienum. tuanimã tuam.
Metus
bris est usque adhuc.: Si dilectio lumen est: odium tenebrae: Et
quid sibi ait in illa firmitate positus. Et in illa exercitatione con¬
Iturbatus : Quis dabitmihi pennas sicut columbae: etuolabo
Setrequiescam. ⁊ Aut mortem optabat. a utsolitudinem desidera¬
bat .÷ Quam diu inquit idmecum agitur : Idmihi p̃cipitur ut inimi¬
cos diligam: conuitia istorum crebrescentia etadumbrantia com¬

Expanded text:
batus est, quid sequitur? Et metus mortis cecidit super me. Vita nostra batus est, quid sequitur? Et metus mortis cecidit super me. Vita nostra dilectio est: si vita dilectio, mors odium est. Cum coeperit homo timere ne oderit quem diligebat, mortem timet; et acriorem mortem, et interiorem mortem, qua occiditur anima, non corpus. Attendebas hominem saevientem in te: quid erat facturus, contra quem tibi securitatem tuus Dominus dederat, dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt ? Ille saeviendo corpus occidit, tu odio habendo animam occidisti; et ille corpus alienum, tu animam tuam. Metus um, in tenebris est usque adhuc. Si dilectio lumen est, odium tenebrae . Et quid sibi ait in illa infirmitate positus, et in illa exercitatione turbatus? Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? Aut mortem optabat, aut solitudinem desiderabat. Quamdiu, inquit, id mecum agitur, id mihi praecipitur ut inimicos diligam, convicia istorum crebrescentia et adumbrantia me, com
Abbreviated transcription (Latin):
Saeuiat homo quantum potest. auferat quicquid potest. Sidiligitur
perte saeuiens. uictus est occulte saeuiens: atisteco
contristatus orabat. tamquam turbato praeira oculo suo: Ira uero¬
fratres sifuerit inueterata : lamodium est: Iraturbat oculum.
odium extinguit ꝯlra festuca ẽ. Odium trabis ẽ .: Aliquando odisti
et corripuisti irascentem. Inteẽ odium: in illo ira quemcorripis.
Merito tibi dicitur. Eice primum trabem deoculotuo. Et sic ui¬
debis eicere festucam deoculo fratristui. Nam ut noueritis quar¬
tum intersit. Inter iram etodium. Cotidie homines irascuntur
lis suis. Date quioderint filios suos: conturbatus isteorabat
et contristatus luctans aduersus omnia. Omnium conuiciatorũ
Non ut ali quem eorum conuitio referendo uinceret. sedne aliquẽ
Cormeum contristatum ẽ inme hoc est
illud a libi dictum. Turbatus ẽ p̃ira oculus meus : Et sioculus tur¬

Expanded text:
Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur Saeviat homo quantum potest, auferat quidquid potest; si diligitur aperte saeviens, victus est occulte saeviens. 7. At iste conturbatus et contristatus orabat, tanquam turbato prae ira oculo suo. Ira fratris si fuerit inveterata, jam odium est. Ira turbat oculum, odium exstinguit: ira festuca est, odium trabes est. Aliquando odisti et corripis irascentem; in te est odium, in illo ira quem corripis: merito tibi dicitur, Ejice primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Nam ut noveritis qutum intersit inter iram et odium: quotidie homines irascuntur is suis; date qui oderint filios suos. Conturbatus iste orabat et contristatus, luctans adversus omnia convicia omnium conviciatorum; non ut aliquem eorum convicium referendo vinceret, sed ne aliquem Cor meum conturbatum est in me. Hoc est illud alibi dictum: Turbatus est prae ira oculus meus . Et si oculus tur
Abbreviated transcription (Latin):
terum occultum tuum petit: thesaurostuos interiores depredari
et uastaremolitur. : Duos ergo inimicos constitue tibi ante oculos.
Vnum apertum : et alterum occultum. A pertum. hominem. Occul¬
tum. diabolum. Homoille hocest quod tusecundum naturã huma¬
nam. Secundum fidem autem etdilectionem nondum quodtu.
Sed poterit esse quodtu.⁊¬
: Cumergo suntduo. Vnum uide. alterum
intellege.: Vnum dilige. alterum caue.: Namque et inimicus
ille quemuides. hoc inte uult humiliare unde uincitur: Uerbigra
ut facere. : Eaergo adtendit inte ueldeicere uel auferre: quib:
uincitur.
Et ille occultus inimicus illudtibi uult tollere. unde
uincitur.
Homo enim hominem uincis: humana felicitate .: Dia¬
bolum autem uincis. inimici dilectione.
Quomodo ergo homo ambit
auferre tibi et decruncare. aut auertere felicitatem quauincitur
Sic etdiabolus hominem uult uincere. auferendo unde uincitur.:
sed cura in corde seruare inimici dilectionem: quadiabolum uincis.

Expanded text:
terum occultum tuum petit, thesauros tuos interiores depraedari et vastare molitur. Duos ergo inimicos constitue tibi ante oculos; unum apertum, et alterum occultum: apertum, hominem; occultum, diabolum. Homo ille hoc est quod tu secundum naturam humanam, secundum fidem autem et dilectionem nondum quod tu, sed poterit esse quod tu. Cum ergo sint duo, unum vide, alterum intellige; unum dilige, alterum cave. Namque et inimicus  vides, hoc in te vult humiliare unde vincitur. Verbi gratia, facere: ea ergo attendit in te vel dejicere vel auferre quibus vincitur. Et ille occultus inimicus illud tibi vult tollere unde vincitur. Homo enim hominem vincis humana felicitate, diabolum autem vincis inimici dilectione. Quomodo ergo homo ambit auferre tibi, et detruncare, aut evertere felicitatem qua vincitur, sic et diabolus hominem vult vincere auferendo unde vincitur. Sed cura in corde servare inimici dilectionem, qua diabolum vincis.
Abbreviated transcription (Latin):
et inlaetitia consolatur. ⁊ Laus enim dĩ acorde etore xp̃iani re¬
cedere non debet. Non ut laudet inprosperis. Et maledicat in
aduersis. sed quem ad modum psalmus ille p̾scribit. Benedicam
dño in omni tempore. semperlauseius inoremeo: Caudes agnos¬
Caudes agnos¬
ce patrem blandientem. : Tribulcris. agnosce patrem emendantẽ.⁊
Siue blandiatur. siue emendet . Eum erudit cui parat hereditatẽ. ⁊
Quid est ergo intellectus ipsi dauid. Erat quidem dauid ut nouimus
propheta sc̃s. rexisrahel: filius iesse. ⁊ Sed quia exeius semine uenit
ad salutem nostram secundum carnem dñs iħs xp̃s. Sepe isto nomine
ille figuratur. Et dauid proxp̃o infigura ponitur. propter originẽ
carnis ipsius.
Nam secundum aliquid. filius ẽ dauid : Secundum

Expanded text:
et in laetitia consolatur. Laus enim Dei a corde et ore christiani reet in laetitia consolatur. Laus enim Dei a corde et ore christiani recedere non debet: non ut laudet in prosperis, et maledicat in adversis; sed quemadmodum psalmus ille praescribit, Benedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Gaudes, agnosce patrem blandientem; tribularis, agnosce patrem emendantem. Sive blandiatur, sive emendet, eum erudit cui parat haereditatem. 3. Quid est ergo, Intellectus ipsi David? Erat quidem David, ut novimus, propheta sanctus, rex Israel, filius Jesse : sed quia ex ejus semine venit ad salutem nostram secundum carnem Dominus Jesus Christus , saepe isto nomine ille figuratur, et David pro Christo in figura ponitur, propter originem carnis ipsius. Nam secundum aliquid filius est David, secundum