comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habuit lenitatem. Rebecca patientia siue quae multum ac ceperit¬
lia. laboriosa utiq generando plurimos enimdolores quã rachel¬
fecunditatem pariendi expesta est Rachel interp̃tatur ouis. pro
ea enim ia cob pauit oues laban. Selfa os suͬens: bala in u&e¬
rata dina tranfestur in causam. Iurgi enim insicimis causa
exstitit Thamar a maritudo prouiris moftuis eadem & com
mutans. Muta uit enim se in habitũ mer&ricis quando cũ socero
suo concubuit Fares diuisio: ab eo quod diuiserit membra nulam¬
secundarum diuisoreͥs inde & fares sostitus est nomen Onde
& farisei. quise quasi iustos apo pulo separabant diuisi appel¬
labantur. ⁊ara frater eius in cuius manuerat coccinum.¬
inter p̃tatur oriens: siue quia primus apparuit. siue quia plu¬
rimi exeo iusti nati sunt: ut in libro paralipo menon contin&ur
Para id est oriens appellatus est. lob. in latinum ueflitur dolens:

Expanded text:
habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperithabuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperitLia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachefecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis. Pro ea enim Iacob pavit oves Laban. Zelpha os hians. Bala inveterata. Dina transfertur in causam. Iurgexstitit. 39. THAMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, et mutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. 40. PHARES divisio, ab eo quod diviserit membranulamsecundinarum, divisionis, id est, Phares sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo separabant, divisi appellabantur. 41. Zara frater ejus, in cujus manu erat coccinum,interprimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. Iob in Latinum vertitur dolens;
Abbreviated transcription (Latin):
ara idest princeps Omnium quippe gentium futura princeps erat sic̃
dicam ei & erit ingentem sed & reges populorum erunt ex ea. Agar
Agar
aduena uł conuersa: fuit enim con plexui abrahae aduena causa ge¬
nerandi data quae post contemptum angelo increpante conuersa est.
ad sarram E& hura trmiama interp̃tatur. Isma hel interp̃tat᷑
auditio dĩ Sic enim scriptum est i& uocauit nomen eius ismahel qr¬
ix audiuit eum ds̃ Esau trinomius est & ex propriis causis uarias¬
nuncupatus dicitur enim esau idest rufus. obcostionem scilic & rufae
lentis ita appellatus : cuius edulio primo genita ꝑdidit. Edom autẽ
obruborẽ corporis dictus est : quod latine sanguineus dr̃ Seiruͦ
quod fuerit hispidus & pilosus: quando enim natus est totus sicut
pellis pilosus erat. atq idem tribus nominibus appellatus ł sau-
dest rufus: Edom id est sanguineus : Seir idest pilosus. quia non

Expanded text:
Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut Sara, id est princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut dicam ei, et erit in gentes, et reges populorum erunt ex ea.' Agar advena, vel conversa. Fuit enim. conplexui Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. Cethura thymiama. Ismahel interpretatur auditio Dei; sic enim scriptum estGenes. 16, 11: 'Et vocavit nomen eius Ismahel, quia exaudivit eum Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varinuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus; quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
sunt exofti hebrȩi Falech diuisio: eui pater pro pterea tale nonti
inpo suit quia tunc natusest quando ꝑlinguas terra diuisa eti lans
explo ratio ascensionis Melchi sedech rex iuflus : r ex quia ipse
postea imperauit Salem : iustus proeo quod discernens sacra¬
menta legis & euange liinon pecudum uistimas sed ob lationem
panis &calicis in sacrificium obtulit. Loth de clinans fastis enim
sodomorum non consensit. sed eorũ inlicita carnis incendia
declinauit Moab ex patre: & totum nomen & himologiam
hab& Concoepit enim eum primo genita filia dẽ patre Ainme
cuius causa nomen redditur filius populimei sie diriuatum
ut ex paste sensus nominis. ex paste ipse sit sermo ami enim
aquo didisunt am mãnitȩ uocaturpopulus meus Sarai in¬
irptatur princeps mea : eo quod ess& unius tantum modo domus mater¬
familias Postea causa nominis in mutata. ab lata define .i. littera dr̃

Expanded text:
sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propsunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propimposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. THARA Exploratio ascepostea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrificio obtulit. Loth declinans. Factis enim Sodomorum non consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinavit. Moab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod esset unius tantummodo domus materfamilias. Postea causa nominis inmutata, ablata de fine I littera, dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae pasti
possedit quae uicino sole calentiorest. Vnde & aegiptus usq hodie a¬
giptiorum lingua chaidicitur la f&latitudo: ex eo enim populis
gentium nascitur : & quia lata est ex gentibus multitudo creden¬
tͦium : ab eadem latitudine ia faeth difius est canaan filius chã
inter p̃tatur motus eorum : quod quid est aliud nisi opus eorum:
pro motd enim patris idest pro opere eius maledilus est Ar faxi
sanans de populationem chus hebraice & hiops interp̃tatur
aposteritate sui generis nomen softitus: ab ipso enim sunt ꝓgenti
& hio pes Nẽ broth interp̃tatur tyrannus: iste enim priorarm¬
puit in su&am in populos tyrannidem. & ipse adgressus estad¬
uersus dm̃ impi&atis aedifficare turrim. Heber transitus¬
& hi mologia eius mystica es : quod ab eius strrpe transir& ds̃
nes ꝓseuerar& in eis trans lata ingentibus gratia. exipso enm

Expanded text:
praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulationem. Chus Hebraice Aethiops interpretatur; a posteritate sui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim
Abbreviated transcription (Latin):
lamentatio uł possessio eorum: sicut enim cai possessio.:i ta
diriuatum nomen quod est cainan facit pos sessio eorum. Matu¬
salam interp̃tatur mostuus est : euidens a& himo logia no minis
Quida menim eum cum patre trans latum fuisse & diluuium p̃¬
terisse putauerunt : ob hoc signanter trans feftur mofiuus estiut
ostende r& nonuixisse eum post diluuium. sed in eodem cataelismo
fuisse defunlum solienim osto homines in arca di luuium eua¬
serunt. Lamech ꝑcutiens : Iste enim ꝑ cussit & inter fecit camn:
quod &iam ipse poftea ꝑ perasse uxoribus confit&ur Noe requies inter¬
p̃tatur. pro eo quod subillo omnia r&ro opera quie uerunt ꝑ diluusam
psagio posteritatis accepit Ex ipso enim patriar che proph&e aai¬
toli & populus dĩ ex eius quoq firpe est xp̃s : cuius ab ofiu solis usos
adocca sum magnum est nomen ingentibus cham. calidus & ipseq

Expanded text:
lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum cum patre translatum fuisse, et diluvium praeterisse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in arca diluvium evaserunt. Lamech percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. Noe requies interpretatur, pro eo quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium. praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli et populus Dei. Ex eius quoque stirpe et Christus, cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse ex
Abbreviated transcription (Latin):
salutis est : saepe cala mitatis & moftis. quod estuae. Cai pafsessio
interp̃tatur Vnde & hi mologiam ipsius exprimens pater eiusait :
uam idest possedi hominem ꝑdm̃: Idem & lamentatio. proeo quod
inter festo habel inter feflus sit. & poenam sui sceleris dederit Abel
luflus interp̃tatur : quo nomine p̃figurabatur occidendus. Idem &
uanitas: quia cito solutus est subtractus atq. Seth inter p̃tatur
resur restio: eo quod post fratris interfectionem natus sit. quasi
resur restionem fratris ex mostuis suscitar& Idem & positio quia
posuit eumds̃ pro abel. Enos iuxta propriae linguae uari&atẽ :¬
homo uel uir dr̃: & congrue hoc uocabulum habuit: De eo enim
seriptum est. Tunc initium fuit inuocandi nomendñi lic& ple
riq eorum arbitrentur quod tuno primum in nomine dñi & in
similitudine eius fabricata sint idola ł noc dedicatio In ip¬
sius enim nomine ciuitatem postea aedificauit cain sainan

Expanded text:
sasainterpretatur, unde etymologiam ipsius exprimens pater eius aitGenes. 4, 1: 'Cain, id est, Possedi hominem per Deum.' Idem et lamentatio, eo quod interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo quod post fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo enim scriptum estGenes. 4, 26: 'Tunc initium fuit invocandi nomen Domini'; licet plerique Hebraeorum arbitrentur quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan
Abbreviated transcription (Latin):
leriq ꝑlprimorum hominum expro prus causis originem
nominum habent quibusita proph&icas indita sunt uo¬
cabula : ut aut futuris aut p̃cedentibus eorum causis conue¬
niant. inquibus tamen manente sp̃itali sacramento nunetantũ
adlitteram intellestum historiae ꝑ sequimur. Vbiautem a& himo logiae
interp̃tationem non adtingimus. solam ipsam : in latinam a& hi molo¬
ꝗam posuimus: quod autem unum nomen hebraicum aliteratq aliter in¬
terp̃tatur hoc secundum accentum & litterarum euenit diuersitatẽ
ut in uariis significationibus nomina commutentur. Adã sicut beatus
hieronimus tradit: homo. siue terrenus siue terra rubra interp̃tatur
Ixterra enim facta est caro: & humus hominis faciendi materies fuit:
eua: inter p̃tatur uita siue calamitas siue uȩ. Uita : quia origofuit
nascendi i cala mitas & uae:quia ꝑ p̃uaricationem causa extitit mo¬
piendi Acadendo enim nomen sumpsit calamitas. Aii aut̃ dicunt

Expanded text:
lerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula; ut aut futuris, aut praecedentibus eorum causis conveniant. 2. In quibus tamen manente spirituali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequemur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam etymologiam in Latinum posuimus. 3. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter, atque aliter interpretatur, hoc secundum accentuum et litterarum evenit diversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. 4. Adam, sicut beatus Hieronymus tradidit, homo, sive terrenus, sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. 5. Heva interpretatur vita, sive calamitas, sive, vae: Vita, quia origo fuit nascendi; calamitas et vae, quia per praevaricationem causa exstitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. 6. Alii autem dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
transmisit. Inter barbarismum autem & barba rolexin. hoç inter ost quod
barbarismnus in uerbo latino sit dũ corrumpitur : Quando autem barbara
uerba latinis eloquuis inseruntur. barbaralexis dicitur Item quando in
prosa uitium fit sermonis: barbaris mus uocatur Quando inin&ro: m&a¬
plasmus dicitur : barbarismus autem fit scripto & pronuntiatione. Scrip¬
to quattuor modis siquis in uerbo litterã uel sylla bam adiciat Mutst᷑.
trans mutet. uel minuat : Pranuntiatione autem fit intemporibus. tonis
aspirationibus : & reliquis quae secuntur : pestempora quippe fit bar ba¬
risinus si pro longa syllaba breuis ponatur: aut probreui longa. Pestonos
si accentus in aliã syllabã commut &ur: peraspirationẽ si adiciatur h.
littera ubi nondeb& : Aut d&ra hatur ubi esse opost&: per hiatũ quotiens
in pranuntiatione scinditur uersus antequam conpleatur: siue quotiens
uocalis uocalem sequitur.ut musae Aonides: fit barbarismus & ꝑmo&a¬

Expanded text:
transmisit. Inter barbarismum autem et barbarolexim hoc interest, quod barbarismus in verbo latino fit, dum corrumpitur; quando autem barbara verba latinis eloquiis inferuntur, barbarolexis dicitur. Item quando in prosa vitium fit sermonis, barbarismus vocatur; quando in metro, metaplasmus dicitur. Barbarismus autem fit scripto et pronuntiatione. Scripto quattuor modis: si quis in verbo litteram vel syllabam adiciat, mutet, transmutet, vel minuat. Pronuntiatione autem fit in temporibus, tonis, aspirationibus et reliquis quae sequuntur. Per tempora quippe fit barbarismus, si pro longa syllaba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus antequam conpleatur, sive quotiens vocalis vocalem sequitur, ut 'Musae Aonides'. Fit barbarismus et per mota
Abbreviated transcription (Latin):
Pats mei fr̃ mͥ patruus ẽ: ego illi frĩs fili
aut filia: Patrui mei pat̾ michi pat̾ mi¬
mei auus mͥ ꝓpatruus ẽ: ego illi filii as
filiȩ nepos aut neptis. Patrui mei ꝓau
mͥ adpatruus ẽ: ego illi nepotis aut̃ uott¬
tis filiꝰ aut filia.
de amitis

Expanded text:
Patris mei frater mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patrui mei pater mihi pater mamei avus mihi propatruus est, ego illi filii, aut filiae nepos, aut neptis. Patrui mei proavus, mihi adpatruus est, ego illi nepotis, aut neptis filius, aut filia. De amitis
Abbreviated transcription (Latin):
ontrariorum genera quattuor suntiquae ariftotiles antisomena idẽ opposita u& cat proptꝰ
Equod sibiuelut ex aduerso uidentur obsistere. at contraria: nec tamen omnia quaeo pponin
sibi contraria sunt sed omnia a contrario opposita sunt. Primũ genus est contrariorũ quoduxti
uiceronem diuersum uocatur proeo quod tantum contrariae sibi opponuntur. ut non eorũ sint
quibus opponuntur ut sapientia Nultitiaĩquod genus intresspecies diuiditur Nam sunt quac¬
dam eius quae medium habent & sunt quaedam quaesine medio sunt: & quaedã sunt quae habent
mediuix̃ & tamen sine nomine sunt nisi ut rumq ei uocabulum cre& :candidum & nigrum

Expanded text:
quattuor sunt, quae Aristoteles ἀντικείμενα, id est opposita vocat, propter quod sibi velut ex adverso videntur obsistere, ut contraria; nec tamen omnia quae opponuntur sibi contraria sunt, sed omnia a contrario opposita sunt. Primum genus est contrariorum, quod iuxta Ciceronem diversum vocatur, pro eo quod tantum contrarie sibi opponuntur, ut non eorum sint quibus opponuntur, ut sapientia stultitia. Quod genus in tres species dividitur. Nam sunt quaedam eius quae medium habent; et sunt quaedam quae sine medio sunt; et quaedam sunt qmedium, et tamen sine nomine sunt, nisi utrumque ei vocabulum creet. Candidus et niger m
Abbreviated transcription (Latin):
anuae caeli duae sunt oriens & occasus Nam una posta sol procedit alia se recipit:
DE GEMINA FACIAT
CAELI.
acies cacli uel caput orientalis regio : ultima septentrionalis : de qualucanus Si

Expanded text:
anuae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se De gemina facie caeli . Facies caeli vel caput orientalis regio, ultima septentrionalis. De qua Lucanus
Abbreviated transcription (Latin):
aelum: philoso phi rotundum uolubile atq ardenf esse dixerunt uocatũq
hoc nomine eoquod tamquã uas caelatũ in p̃ssa signa habeat stellałum. Distint

Expanded text:
aelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distin
Abbreviated transcription (Latin):
rith m&ica est disciplina numerorum. Grecienim numerum rithinon dicunt:
quã scriptores saecularium litterarũ interdisciplinas mathe maticas
ideo primã eẽ uoluerunt qm̃ ipsa ut sit nulla alia indig& disciplina
Musica autem & geo m& rica & astro nomia quae secuntur ut sint atq sub sistant istiuis¬
egent auxilio Numeri disciplinam apud grecos primam phitagoram. utusant

Expanded text:
rithmetica est disciplina numerorum. Graeci enim numerum ἀριθμόν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. Musica autem et Geometria et Astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istiusegent auxilium. De auctoribus eius . Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant
Abbreviated transcription (Latin):
uocabula agminum angelorum Ita sunt specialia ordinũ
singulorum ut tamen sint expaste communia omnium: Namdũ chr
gelorum priuatis nominibus appellantur. quia hoc ipsura of ficu
in propriã ordine plenius acceperunt Et cum sint omnibus uĩ¬
cia communia propriatamen haec & nomina suis ordinibusde
putantur Vnicuiq enim sicut p̃diflũ est propria officia sunt u¬
iunsta quae promeruis se eos in mundi constat exordio Namqua
angeli & locis & hominibus p̃sunt ꝑ proph&am testatur angelis
dicens Princeps regni psarum restitit mihi unde appar& nuli
es se locum. cui angeli p̃sint Prae sunt enim & auspiciis operunu
omnium: hic est ordo uł distinctio angelorũ qui post la psumna¬
lorum in caeleftiuigore fi&erunt : Nam post quam apostate an¬
geli ceciderunt. hiͣ ꝑ seue rantia a& ernȩbeatitudinis solidatis
Inde & post caeli creationẽ in principiorep&itur Fiat firma
dente : quod postruinam angelorum malorum : hiqui ꝑmanbi

Expanded text:
ocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum Throni gelorum privatis nominibus appellantur, quia hoc ipsud officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec putantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt injuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Prophetam testatur angelus dicens Daniel. 10, 13: 'Princeps regni Persarum restitit mihi.' Unde apparet nullum esse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caelesti vigore steterunt. Nam postquam apostatae angeli ceciderunt, hi perseverantia aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post caeli creationem in principio reperitur Genes. 1dentis quod post ruinam angelorum malorum hi, qui permans
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur a quibusdam quare inter c&eras liberales disciplinas. medicine ars non
contineatur: propterea quia ille singulares continent causas : ista uero omniũ
Nam & gram maticam medius scire iub&ur . ut intellegere uel exponere possit
quae legit Similiter & r& horicam : ut ueracibus argumentis ualeat diffinire
quae trastat. Nec non & dialellicam : propter infirmitatum causas rationeadd¬
hibita ꝑ scrutandas atq curandas. Sic & arith in&icam propternumerum horarũ

Expanded text:
eritur a quibusdam quare inter ceteras liberales disciplinas Medicinae ars non contineatur. Propterea, quia illae singulares continent causas, ista vero omnium. Nam et Grammaticam medicus scire debet, ut intellegere vel exponere possit quae legit. Similiter et Rhetoricam, ut veracibus argumentis valeat definire quae tractat. Necnon et Dialecticam propter infirmitatum causas ratione adhibita perscrutandas atque curandas. Sic et Arithmeticam propter numerum horaru
Abbreviated transcription (Latin):
icenda sunt quoq summissa leniter. incitata grauiter. inflexa mo¬
derate: hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile medi¬
um grandi loqum: cumenim magna dicimus grandit̾ proferenda
sunt : cum parua dicimus. subtiliter: cũ mediocria. temperate : nã in par¬
uis causis nihil grande nihil sulalime dicendum est : sedleni ac pedestri more
loquendum: In causis autem maioribus ubidedõ uel hominum salute referimus: plus
magnificentiae & fulgoris est exhibendũ : In temperatis uero causis ubi nil agitur ut
agat sed tantũ modo ut delest&ur auditor: inter utrũq moderate dicendum est. Sed
& quamuis demagnis rebus quisq dicat. non tamen semꝑ granditer docere deb&:
sed summisse cumdo &t : temperate cum aliquid laudat. uel uituperat : granditer
cũ ad conuersionem auersos animos prouocat: utenda tamen uerba insub misso
genere sufficientia : intemperato splendentia : in grandi. uehementia.
XUIII DECOLA ET COMMATE .EI. PERIO DOS

Expanded text:
icenda sunt quoque submissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi, humile, medium, grandiloqsunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen semper granditer docere debet, sed summisse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia. § 18 De colo, commate, et periodis
Abbreviated transcription (Latin):
anrari& ate destruitur iuteicero : isigitur nen modo dȩ alipericulo liberato s s ed honore amplisino ditatus
um ie intorficere uolussa Ac oniugatis argumentum esticũ conprobabiliter ostenditur quid sit exre
quique uenturum ut uirglius : Nos si pellant nihil a fore credunt q̃uinon omnem hesperiam suo subuga
nicnt Acausis argumentum estiquando consu&udine communires quaeq t raflatur utterentius Egon iichil
ueritis sumdudũ ab stec auere nefaceres quodiuilgus soruorum sol&: dolis ut mo deluderos Abeffestis ar¬
gumentum est. c̃um ex his quac sacta sunt aliquid ad probatur. utuir glius degener&animos timor arguit

Expanded text:
contrarietate destruitur, ut Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed honcontrarietate destruitur, ut Cicero: 'Is igitur non modo tali periculo liberatus, sed hondomi te interficere uoluisset.' A coniugatis argumentum est cum contropabiliter ostenditur, quid sit ex re quaque uenturum: 'Nos si pellant, nihil affore credunt, quin omnem Hesperiam penitus sua sub iuga mittant.' A causis argumentum est, quando consuetudine communi res quaeque tractatur – Terentius: 'Ego nonnihil ueritus sum dudum abs te, Daue, ne faceres quod uulgus seruorum solet, dolis ut me deluderes.' Ab effectis argumentum est, cum ex his quae facta sunt aliquid approbatur, ut Vergilius: 'Degeneres animos timor arguit.
Abbreviated transcription (Latin):
torserit in rutulos. Rerecomq: incerpore graum iliacis cumpis a differenta ar gumontum est quando ꝓdiffe¬
rentiam aliqua se parantur ut uirgilius Nondio medis equos nec currum cernis achilis : Acontrariis argumtũ
dicur quandores discrepantes sibim& oppenuntur : ut uirgilius Moflali nomanui falae ĩn moflialec arͥ nȩ fas
sabeunticeftiq incesta pericula lu firetaeneus A con sequentibius arguimentum dicitur q̃uando posetam rem aliquid
mnatutablter consequitur atiurgilius: non eauis amino neçconta suꝑbia uiflis. Ab ante cedentibus argumentum est :¬
quindo diqua exhis quae prius gesla sunt conprobantur uatcicero promilone : cũ nondubitauerit a perire quid
ugiauent aos potestis dubitare quid fecerit . Arepugnantibus Argumentum est quando llud quodobicitus aliqr

Expanded text:
torserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis ctorserit in Rutulos, steterunt quae in corpore Graium Iliacis crentiam aliqua separantur – Vergilius: 'Non Diomedis equos nec currum cernis Achillis.' A contrariis argumentum dicitur, quando res discrepantes sibimet opponuntur – Vergilius: 'Mortaline manu factae immortale carinae fas habeant, certusque incerta pericula lustret Aeneas?' A consequentibus argumentum est, quando positam rem aliquid ineuitabiliter consequitur – Vergilius: 'Non ea uis animo, nec tanta superbia uictis.' Ab antecedentibus argumentum est,quando aliqua ex his quae prius gesta sunt comprobantur – Cicero pro Milone: 'Cum non dubitauerit aperire quid cogitauerit, uos potestis dubitare quid fecerit?' A repugnantibus argumentum est quando illud, quod obicitur, aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
opica est disciplina inueniendorum argumentorum. Diuisio topicorum
siue locorum ex quibus argumenta dicuntur. triplex est : Nã alia in eo
ipso dequo agitur herent : alia quae dicuntur effesta quaȩ quodã modo
ex rebus alus trasta noscuntur alia quae ad sumuntur ex trinsecus A¬
gumenta qua e ineo ipso dequo agitur herent intribus diuisa sunt:
Prima atoto: secunda apaste : teftia anota Argumentum atoto cũ diffi¬
nitio ad hab&ur adid quod quaeritur : sicut ait cicero Gloria est laus
reste faltorum magnorums quȩ in republica fama meritorum a par¬
tibus est as gomentũ cum is quise defendit Aut negat fastu dus fastũ
esis inpe idefendit. A nota est argumentũ : cũ ex sui nominis argumento
malali iuemire non poteram effesta argumentasunt : Sa ꝯqentanel
fest o siniim a coniugatis argumentũ esoru derino quat auot de em
fiu enbobun ut cicero uerrem dicit Euersis se pto uintuaouelnonei
tionis postremitasi n alia uocis dedlinatione formata S eieusdiri

Expanded text:
opica est disciplina inveniendorum argumentorum. Divisio Topicorum, sive locorum ex quibus argumenta dicuntur, triplex est. Nam alia in eo ipso, de quo agitur, haerent; alia, quae dicuntur effecta, quae quodammodo ex rebus aliis tracta noscuntur; alia, quae adsumuntur extrinsecus. Argumenta, quae in eo ipso, de quo agitur, haerent, in tribus divisa sunt. Prima, a toto; secunda, a parte; tertia, a nota. Argumentum a toto, cum definitio adhibetur ad id, quod qurecte factorum, magnorumque in republica fama meritorum.' A partibus est argumentum cum is qui se defendit aut negat factum, aut factum esse iure defendit. A nota est argumentum, cum ex ui nominis argumentummaiali inuenire non poteram.' Effecta argumenta sunt, quae quodammodo est, primum a coniugatis argumentum est, cum declinatur a nomine et fit verbum, ut Cicero Verrem dicit everrisse provinciam; vel nomen tionis postremitas, in alia vocis declinatione formata. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Sol oriens ꝑ meridiem iter hab& qui post quam adoccasum uenerit & oceano se
tinxerit ꝑ incognitas subterrauias uadit & rursus adorientem recurrit
DE LU MINE
LU N AE

Expanded text:
Sol oriens per meridiem iter habet. Qui postquam ad occasum venerit et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit et rursus ad orientem recurrit. De lumine lunae
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui quodã modo simplices & in compositi esse uidentur. Alio ueromodos& compositi¬
ut uerb gratia. nouem aduiginti quinq dum comparatus fuerit.ꝓrimus est & in compo¬
situs quia non hab& communem numerũ nisi solũ monadicũ. Ad quindecimuero sicon¬
paratus fuerit secundus est & compositus. qm̃ in ẽ illi communis numerus pra& mona¬
dicum id est ternarius numerus qui nouem mensurat terterni. & quindecim terquas¬
Item parium numerorum alii sunt suꝑ fluralii diminutiui alii pfefti. Supflui sunt
quorum pastes simul duste plenitudinem suã excedunt iut putã duo denarius: habe
enim quinq pastes duo decima quod est unum. sextã quod duo qua flam quodtra
testiã quod quattuor dimidiã quod sex. Vnumenim & duo & tria & qdatiuor

Expanded text:
sunt qui quodam modo simplices et incompositi esse videntur, alio vero modo sut verbi gratia, novem ad XXV dum conparatus fuerit, primus est et inconpositus, quia non habet communem numerum nisi solum monadicum: ad quindecim vero si conparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus; quia novem mensurat ter terni, et quindecim ter quItem parium numerorum alii sunt superflui, alii diminuti, alii perfecti. Superflui sunt quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius; habet es quinque: duodecimam, quod est unum; sextam, quod duo; quartam, quod tria; tertiam, quod quattuor; dimidiam, quod sex. Unum enim et duo, et tria, et quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
magna ẽ: ego illi filiȩ fr̃is. filiꝰ aut filia
Amite meȩ aua mͥ panuta ẽ: ego illi ne
filiꝰ aut filia: Amitȩ meȩ ꝓauia mͥ abam¬
ta ẽ: ego illi neptis nepos aut neptis:
culus magnꝰ ẽ: ego illi filii sororis filiꝰ as
filia: Auunculi mei auus mͥ ꝓauunculꝰ ẽ. egi
filii nepos aut neptis. Auunculi mei ꝓauibꝰ
mͥ abauunculꝰ ẽ: ego illi neptis filiꝰ aut fili

Expanded text:
lia Amitae meae avia mihi proamita est ego illi Neptis filius aut filia Amitae meae proavia mihi abamita est ego illi Neptis nepos aut neptis Dnculus magnus est ego illi Filii sororis filius aut filia Avunculi mei avus mihi proavunculus est ego illi Filii nepos aut neptis Avunculi mei proavus mihi abavunculus est ego illi Neptis filius aut fili
Abbreviated transcription (Latin):
omino meo & dĩ seruo braulioni ep̃o ysidorus. Quigte in eblomem
cognoui. gratias xpo egi et ut inam cuius cognoui salut̃. in hoc cor¬
pore aspicerem & lisionem: Quid aut̃ mihi euenit propeccatis meis.
manifestabo : quia non fui dignus tuaper legere eloquia. Statim enim
ut accepi pittaciums tuum. puer regius ad meuenit : dedi cubiculario
meo illum pittacium. & confestim Ambulaui ad principem ut postea
ꝑlegerem & rescriberem : Reuersus depalatio regis non solũ scripta
tua non inueni : Sed &iam quicquid aliud in caftis meis fuit. perut
t idcir coiscit dñs. luxi meritum meum : quia non perlegi oloquiũtuũ.
ed rogo : dut quae cumq occasio euenerit. rescribas mihi. & gratiã uerb
tui non auferas : Vt quod ex meo delista perdidi. Iterum gratia tua
recipiam : & manusua. Ota pro nobis beatissime daminẽ¬

Expanded text:
omino meo et Dei servo, Braulioni episcopo, Isidorus. Quia te incolumem cognovi, gratias Christo egi; et utinam cujus cognovi salutem in hoc corpore aspicerem et visionem! Quid autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo: quia non fui dignus tua perlegere eloquia, quia statim ut accepi pittacium tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pittacium, et confestim ambulavi ad principem, ut postea perlegerem, et rescriberem. Reversus e palatio regis, non solum scripta tua non inveni, sed etiam quidquid aliud in chartis fuit, periit. Et idcirco, scit Dominus, luxi meritum meum, quia non perlegi eloquium tuum, sed rogo ut quaecunque occasio venerit, rescribas mihi. Et gratiam verbi tui non auferas, ut quod ex meo delicto perdidi iterum gratia tua recipiam. Et manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine
Abbreviated transcription (Latin):
yllaba grece. latine conceptio siue conplexio dicitur. Nam syllaba dista est.
enim diutur concipere: unde uere est illa syllaba. quae expluribus nascitur
litteris Nam unam uocalem pro syllaba abusiue non propriae dici quae non
tam syllaba dicenda est quam ratio tem porum. Syllabae aut̃ aut breues sunt aut
longe aut communes. Breues uocate quia num quam produci possunt : longae : quso
semper producuntur: Communes autem : quia proscribentis arbitrio cum necessitas
cogit & producuntur & corripiuntur : lege donatũ. Ideo autem syllabae longae
breuesq dicuntur quia ꝑ uarias uacũ moras aut̃ dupla aut simpla spatia temporis
habere uidentur diptongae syllabae greco nomine distae. quod ineis bine uocales
iungantur: ex his apud nos ueras esse quattuor aeoe. Au eu: ei uero apud
maiores tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud m&ricos ideo semipes
nominatur : quod sit dimidius pes Nam pes duabus constat syllabis cum ergo syl¬

Expanded text:
yllaba Graece, Latine conceptio sive conplexio dicitur. Nam syllaba dicta est ἀenim dicitur concipere. Unde vera illa est syllaba, quae ex pluribus nascitur litteris. Nam unam vocalem pro syllaba abusive, non proprie dici, quae non tam syllaba dicenda est quam ratio temporum. Syllabae autem aut breves sunt, aut longae, aut communes. Breves vocatae, quia numquam produci possunt. Longae, quia semper producuntur. Communes autem, quia pro scribentis arbitrio cum necessitas cogit et producuntur et corripiuntur. Lege Donatum. Ideo autem syllabae longae brevesque dicuntur, quia per varias vocum moras aut dupla aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthongae syllabae Graeco nomine dictae, quod in eis binae vocales iunguntur. Ex his apud nos veras esse quattuor: 'ae', 'oe', 'au', 'eu'. 'Ei' vero apud maiores tantum celebrata fuit. Syllaba autem apud metricos ideo semipes nominatur, quod sit dimidius pes. Nam pes duabus constat syllabis. Cum ergo syl
Abbreviated transcription (Latin):
Febr&arius nuncupatur a februła idest plutone : cui comense sacrificabatur
Nam ianuarium diis superis. febrd arium diis manibus romani consecra¬
uerunt. Ergo febrd arius afebrua idest plutone non afebre idest egritudins
nominatur: Mafiius appellatus propter maftem romanegentis auflorẽ :
uel quod eo tempore cunsta animantia agantur ad marem & ad concum¬
bendi uoluptatem: idemap pellatur & mensis nouorum : quia anni initiũ
mensis est maflius. Idem & nouember ab indiciis scilic& germinum :
quia in eo uiridantur frustibus nouis trans astorum probatur occasus
A prglis pro uenere dicitur quasi a frodis : grece enim a frodis uenus di¬
citur uelquia hoc mense omnia aperiuntur in florem quasi aperilis
Maius diflus amaia matre mercurii uela ma ioribus natu quierant pris¬
cipes rei publicae. Nam hunc mensem maioribus sequentem uerominoribus

Expanded text:
Februarius nuncupatur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Februarius nuncupatur a Februo, id est Plutone, cui eo mense sacrificabatur. Nam Ianuarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est Plutone, non a febre, id est aegritudine nominatus. Martius appellatus propter Martem Romanae gentis auctorem, vel quod eo tempore cuncta animantia agantur ad marem et ad concumbendi voluptatem. Idem appellatur et mensis novorum, quia anni initium mensis est Martius. Idem et novum ver ab indiciis scilicet germinum, quia in eo viridantibus fructibus novis transactorum probatur occasus. Aprilis pro Venere dicitur, quasi Aphrodis; Graece enim Ἀφροδίτη Venus dicitur; vel quia hoc mense omnia aperiuntur in florem, quasi Aperilis. Maius dictus a Maia matre Mercurii; vel a maioribus natu, qui erant pricipes reipublicae. Nam hunc mensem maioribus, sequentem vero minoribus
Abbreviated transcription (Latin):
aurora diei clarescentis exordium & primus splendor aeris qui grece eo osdicitur Nã
septem dicunt: hanc nos septimanam uocamus. quasi septem luces : nam mane
lux est: octauus autem dies idem primus est. adquem reditur. &aquorursus
ebdomadis series orditur xxxiii. Mensis nomen estgrecum delunae nomine
traflum luna enim mene greco sermone uocatur. Vnde & apud hebreos menses
legitimi non ex solis circulo sed ex lunae cursu enumerantur. quod est de noua
Ad nouam Aegiptii autem primi propterlunae uelociorem cur sum & neer¬
ror conputationis eius uelocitate accider łt. Ex solis cur sudiem mensis ad inue¬
nerunt : qm̃tar dior solis motus facilius poterat conprehendi. lanuarius me¬
sis aiano diflus qui fuit agentilibus consecratus uelquia limes & ianuasitanni
Vnde & bifrons idem ianus pingitur. ut introitus anni. & exitus de monstr&de

Expanded text:
aurora diei clarescentis exordium et primus splendor aeris, qui Graece ἡὼς dicitur; quam aurora diei clarescentis exordium et primus splendor aeris, qui Graece ἡὼς dicitur; quam septem dicunt. Hanc nos septimanam vocamus, quasi septem luces. Nam mane lux est. Octavus autem dies idem primus est, ad quem reditur et a quo rursus hebdomadae series orditur. § 33 De mensibus. Mensis nomen est Graecum de lunae nomine tractum. Luna enim μήνη Graeco sermone vocatur; unde et apud Hebraeos menses legitimi non ex solis circulo, sed ex lunae cursu enumerantur, quod est de nova ad novam. Aegyptii autem primi propter lunae velociorem cursum, et ne error conputationis eius velocitate accideret, ex solis cursu diem mensis adinvenerunt; quoniam tardior solis motus facilius poterat conprehendi. Ianuarius mensis a Iano dictus, cuius fuit a gentilibus consecratus; vel quia limes et ianua sit anni. Unde et bifrons idem Ianus pingitur, ut introitus anni et exitus demonstraretur.
Abbreviated transcription (Latin):
conticinium intem pestum. gallicinum. matutinum diluculum
Crepusculum est dubia lux Nam creperum dubium dicimus hoc est
inter lucem & tenebras: Vesperum abstella os cidentaliuo catum
quaesolem occiduum sequitur. & tene bras sequentes p̃cedit dequa
tices cere enim silereest. Intem pestum est medium & in astuosum nostis tempus.
quando aginihil potest . &omnia sopore qui&a sunt : Nam tempus ꝑ se non inte llegrtꝰ
nisi ꝑ asios huma nos: medium autem nofiis atu car&. Ergortem pesta in afluosa qua¬
si sine tempore hoc est sine aslu ꝑquem dinoscitur tempus : unde est: intem pestiuae
uenisti Ergo intempesta dr̃ quia car& tempore idest astu. Gallicnium propter
gallos lucis prae nuntios distum. Matutinum est inter ab scessũ tenebrarum & au¬
rore aduentum. & distum matutinum quod hoc tempus inchoante manȩsit Dilucu¬
lum quasi iam incipiens parua diei lux: haec & aurora quae solem p̃cedit. Est aut̃

Expanded text:
conticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculumconticinium, intempestum, gallicinium, matutinum, diluculumCrepusculum est dubia lux. Nam creperum dubium dicimus, hoc est inter lucem et tenebras. quae solem occiduum sequitur et tenebras sequentes praecedit. De ticescere enim silere est. Intempestum est medium et inactuosum noctis tempus, quando agi nihil potest et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intellegitur, nisi per actus humanos. Medium autem noctis actum caret. Ergo intempesta inactuosa, quasi sine tempore, hoc est sine actu, per quem dinoscitur tempus; unde est: 'Intempestive venisti.' Ergo intempesta dicitur quia caret tempora, id est actum. Gallicinium propter gallos lucis praenuntios dictum. Matutinum est inter abscessum tenebrarum et aurorae adventum; et dictum matutinum quod hoc tempus inchoante mane sit. Diluculum quasi iam incipiens parva diei lux. Haec et aurora, quae solem praecedit. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
diebus Cras quodest postea: externum est pridie : & dilũ externum ab eo
quodiam dies ipsesit a nobis extraneus & p̃tereundo alienus. Pridie aut̃
quasi prioredie: ꝑendie idest ꝑ ante diem. uel in ante cessum id est prius. Deren
xxxi. Nox a nocendo dista eo quod oculis noceat: quae idcir colunae ao
siderum lucem hab& n ein decora ess& & ut consolarentur omnes noste
operantes. & ut quibusdam animantibus qullucem solis ferre non possunt
ad sufficientiam temperar &ur. Nostis autem & diei alternatio prop¬
ter uicissitudinem dormiendiuigilandiq effesta est : & ut operis diurni
laborem nostis requiestemperet Nostem autem fieri aut quia longo
itinere lassatur sol & cum adultimum caeli spatium ꝑuenit elan¬
guescit ac. tabe fastus efflat suos ignes aut quia eadem ui sub terras
cogitur qua suꝑ terras ꝑrotulit lumen & sic umbra terrae nostem
terramq polumq Nostis paftes septem sunt id est ues ꝑucrepusculũ

Expanded text:
diebus. Cras quod est postea. Hesternum est pridie; et dictum hesternum ab eo quod iam dies ipse sit a nobis extraneus et praetereundo alienus. Pridie autem quasi priori die. Perendie, id est per ante diem, vel in antecessum, id est prius. § 31 De nocte. Nox a nocendo dicta, eo quod oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut quia longo itinere lassatur sol, et cum ad ultimum caeli spatium pervenit, elanguescit ac tabefactus efflat suos ignes; aut quia eadem vi sub terras cogitur qua super terras pertulit lumen, et sic umbra terrae noctem terramque polumque. Noctis partes septem sunt, id est vesper, crepusculum,
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina adiscendo nomen accepit: unde & scientia dicipotest. Nam
scire distuiti est adiscere: quia nemo nsm scit nisi qui discit. Aliter
dista disciplina : quia discitur plena. Ars uero dista est eo quod astis
uo cabulum a potes ar&es id est auiflute. quam scientiam uocauerunt. Int̃¬
astem & disciplinam plato & aristotiles hanc differentiam osse uoluerunt
Dicentes astem esse in his quae se & aliter habere possunt : disciplina uero
est. quae de his agit. quae aliter euenire non possunt. Nam quando ueris
disputationibus aliquid dissoritur : disciplina erit. Quando aliquid uerisimile
atq opinabile trastatur : nomen astis habebit
FII. DE SEPTEM
LIBERALIBUS DIS CI PLINIS
DIS CI PLINIS

Expanded text:
isciplina a discendo nomen accepit; unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plenuocabulum, apo tes aretes, id est a uirtute, quam diserti uiri unartem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur, nomen artis habebit. § 2 De septem liberalibus disciplinis. Disciplin
Abbreviated transcription (Latin):
igurae solidȩ sunt quac longitudine. latitudine & altitudine continentur ut est
cub uscuius species quinq in planoquarũ prima dirculus ẽ plano pede figira plin¬
ntã rm quat uocatur circumdula cuius in medio  punstus est quo
cunda conuergunt quod centrum geo m&rici uocant latini. punstum circuli nun¬
cupant Quadrilatera figura est in planos quadrata quae sub quattuor liutis

Expanded text:
igure solide sunt, que longitudine et latitudine et altitudine continentur, ut est cubus; cuius species sunt quinque in plano: quarum prima circulus est, plano pede, figura plana, que vocatur circunducta, cuius in medio punctucuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant. Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis
Abbreviated transcription (Latin):
decem faciunt rursumq in aliã medi&atem sex deinde in aliã tres. & ultra diuisionem
non recipit sectio illa. sed ante unitatem inuenitur terminus quẽ secare non possis
inpariter in parnumerus est qui ab in pare numero in pariter mensuratur. ut uigintiqun¬
quad raginta nouem. Quidum sint in pares numeri ab in paribus &iã pastibus diuiduntur :
ut septies septeni quad ries nonus & quinquies quini uibs quinq: : In pariũ numerorum
alii simplices sunt. alii compositi alii mediocres. Simplices sunt quinullam aliam pastem
habent nisi solã unitatem ut ternarius solã testiã & quinarius solam quintam & sep

Expanded text:
XII faciunt, rursum in aliam medietatem sex, deinde in aliam tres et ultra divisionem XII faciunt, rursum in aliam medietatem sex, deinde in aliam tres et ultra divisionem non recipit sectio illa, sed ante unitatem invenitur terminus, quem secare non possis. Impariter impar est, qui ab impari numero impariter mensuratur, ut XXV, XLIX qui dum sint impares numeri, ab imparibus etiam partibus dividuntur, ut septies septem, quadries nonies, quinquies quini, vigies quinquies. Imparium numerorum, alii simplices sunt, alii compositi, alii mediocres. Simplices sunt, qui nullam aliam partem habent, nisi solam uni
Abbreviated transcription (Latin):
Numerus diuiditur in paribus & in inparibus Parnumerus diuiditur in his: parit̃ par
Smpositum testiũ mediocrẽ qui quodã modo primus & conpositus Alio uero modo
secundus & compositus est Parnumerus est qui induabus aequis pastibus diuidipotest
nequit uno medio uel deficiente uel superante ut tres quinq septem nouem & reliqui:
Pariter par numerus est qui secundum parem numerum pariter diuiditur quo usque
adi diuisibilem ꝑueniat unitatem ut puta sexaginta quattuor hab& medi&. atem
iriginta & duo hic autem sedecim sedecim uero ofto & ostonarius quattuor¬
quaternarius duo binarius unum. qui singularis indiuisibilis est : Pariter in par est
qui in pastes aequas recipit sellionem: Sed pastes eius mox indissecabiles ꝑmanent ut sex
decłm & osto. triginta. quinquaginta. Mox eninhuno numerum diuisieris. incurrłs in nu¬
sedusq adunitatem non ꝑueniunt. ut uiginti quattuor. Hui enim in medi& atem diuisi duo¬

Expanded text:
m dividitur in paribus et in imparibus. Par numerus dividitur in his pariter: Parmpositum, tertium mediocrem, qui quodammodo primus et incompositus; alio vero modo secundus et compositus est. 2. Par numerus est qui in duabus aequis partibus dividi potest nequit, uno medio, vel deficiente, vel superante ut tria, quinque, VII et IX et reliqui. Pariter par numerus est, qui secundum parem numerum pariter dividitur, quousque ad indivisibile perveniant unitatem: utputa sexaginta quatuor habet medietatem trigintaduo, hic autem sedecim, sedecim vero octo et octonarius quatuorquaternarius duos, binarius unum, qui singularis indivisibilis est. Pariter impar est, qui in partes equas recipit sectionem, sed partes eius mox indissecabiles permanent, ut sex decem, octo, triginta, quinquaginta. Mox enim ut hunc numerum diviseris, incurris in nused usque ad unitatem non perveniunt, ut viginti quatuor: hi enim in medietatem divisi