comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fugiturrum et socium studii quesieuꝵ Qurib
ratis ut arbitior libro superiori responsam
est. Nain nec ego insi in hoc michi ꝑlene
tum tulio conuenuret solitudinis ac studi
sdcium. mio uel sotios et querendes dico¬
lem et colendos. Et lyec igitur et que ad
oburendum nobis suuilia trahi solẽt teneo
et deserta solitudine Affratẽ cuiꝰ suꝑra
meninmus et Iulianum illũ famosissimũ
hepemitam. Autiochiam et famosiorem
Anthomiu Alexandriam. urbesq alias
pecisse non sum nescus Derum id non
motu proprio seu leui qualibet ex causa
sed pro graui necessitate sũmoq fider distri¬
iine. gestum noui. Sit enum scaptum est.
Sciebant enĩ sacratissum uiri quid tempote
uincuiqz congrireret et quando esset opus fuu
quiete et quando necessarium solitudin prepo¬
nere ciuitates. Iam id proꝑe ridiculum quod
premissis accumulant quodq presenti miche
sepius obiectum scio. Quid enim fiet in qui¬

Expanded text:
fugiturum et sotium studii quesiturum. Quibus fugiturum et sotium studii quesiturum. Quibus satis, ut arbitror, libro superiore responsum est. Nam nec ego, nisi in hoc michi plene cum Tullio conveniret, solitudinis ac studii sotium, imo vel sotios, et querendos dicerem et colendos. Et hec igitur, et que ad obviandum nobis similia trahi solent, teneo: et deserta solitudine Afratem, cuius supra meminimus, et Iulianum illum famosissimum heremitam Antiochiam et famosiorem Antonium Alexandriam urbesque alias petiisse non sum nescius; verum id non motu proprio seu levi qualibet ex causa, sed pro gravi necessitate summoque fidei discrimine gestum novi. Sic enim scriptum est; sciebant illi sacratissimi viri quid tempori unicuique congrueret, et quando opus esset frui quiete, quando necessarium solitudini preponere civitates. Iam id prope ridiculum, quod premissis accumulant, quodque presenti michi sepius obiectum scio. Quis enim fiet, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
hec Rursus obstrepi soleat. Nam
primo de scripturis sacris nobis fa¬
tere inituntur nudiam. De soli quia cũ
ceciderit non habet subleuantem se Et
melius est duos suuul esse q̃z unũ : habẽt
etum emolumentum societatis sue et que
sunt id genꝰ plurima. Quod oumino non
Dicerent si quid ego senciam et quid loquar
attenderent. Deinde Aristotilicũ iblud obi¬
cunt ubi ait uel qd naturaliter sociale a¬
miual est homo Del quod qui uel aluis nõ¬
cõmunicat aut bestia est uel deus quasi
ego uel odium iundicam uel socretatem om¬
mum hominum interdicam uel anceps sit
ebecto. quid esse malum an bestia an dens
hot est bestialis homo an diuris uir Cice¬
rocianũ preterea illud nobis inmuriurãt᷑.
Sbi non a necessitate quod quibusdam uisũ
esset sed a natula ꝑfoctam homuum sotie¬
tatem non semel deseruisse contentus rer
hunis argumentum obtalit optimũ quẽq
aicet oniubus copus suffultum et omnis
necessitatis expertem tamen et solitudiuẽ

Expanded text:
hec rursum obstrepi soleat. Nam hec rursum obstrepi soleat. Nam primo de Scripturis Sacris nobis facere nituntur invidiam. «Ve soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem se», et «melius est duos simul esse quam unum, habent enim emolumentum societatis sue» et que sunt id genus plurima. Quod omnino non dicerent, si quid ego sentiam et quid loquar attenderent. Deinde aristotelicum illud obiciunt, ubi ait vel quod naturaliter sociale animal est homo, vel quod qui aliis nocomunicat aut bestia est aut deus; quasi ego vel odium indicam, vel societatem omnium hominum interdicam, vel anceps sit electio quid esse malim an bestia an deus, hoc est bestialis homo an divinus vir. Ciceronianum preterea nobis illud immurmurant ubi, non a necessitate, quod quibusdam visum esset, sed a natura profectam hominum societatem non semel disseruisse contentus, rei huius argumentum attulit: optimum quenque licet omnibus copiis suffultum et omnis necessitatis expertem, tamen et solitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
pum illum uocet. Nempe qui prius aute bap.¬
tismum quod difficilus est iplesser in a¬
dolestencia. inq ipsa nilicia utraq religiosis
adurersa consilus sit uiuẽs ut iam tunt sicut
in uita sua scriptum est non nules sed mona¬
chus putaretur. Et alter Meuas cui que¬
natalis idem qui martino est terrenã celesti
nlicia non in urbem sed in heremo ꝑmuta¬
uit. Et huc quoq de industria dilatus
Gregorius nazan zenus. ut Ieronꝰ. testatur.
Iuio se episcopũ in loco suo ordinãs ruri uitã
monachi exercuit. Cuius uite quantus
ille semper amor fuerit huit elicis: quod
iam aute subrecentem ex athemẽsi ad̾utorio
egressum. Basiliũ cesariensem famosum
cõpatriotam. et collegã atq ut famam se¬
cutus. Augustinus ait in carne germanũ
suum e cathedra magisterii etactũ. Ubi
ille ihetoricam florentissime docebat
miecta mau ad solitudinem et ad meliora
studia insigni quadam amoris fiducia et
auctoritate deduperat

Expanded text:
pum illum vocet: nempe qui prius ante bappum illum vocet: nempe qui prius ante baptismum quod difficilius est implesset, in adolescentia inque ipsa militia utraque religiosis adversa consiliis sic vivens, ut iam tunc, sicut in vita eius scriptum est, «non miles sed monachus putaretur». Et alter Menas, cui natalis idem qui Martino est, terrenam celesti militia non in urbe sed in heremo permutavit. Et huc quoque de industria dilatus Gregorius Nazanzenus, ut Ieronimus testatur, «vivo se, epyscopum in suo loco ordinans, ruri vitam monachi exercuit». Cuius vite quantus illi semper amor fuerit, hinc elicis, quod iam ante, sub recentem ex atheniensi auditorio digressum, Basilium Cesariensem famosum compatriotam et collegam atque, ut famam secutus Augustinus ait, etiam carne germanum suum e cathedra magisterii detractum, ubi ille rethoricam florentissime docebat, iniecta manu ad solitudinem et ad meliora studia insigni quadam amoris fiducia et autoritate deduxerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Uod si forte omma que aunũ touẽt
ab dicare possumus. Id enĩ unum est
ex eoꝵ geneere que prius incipiunt
docere hommes qͣ discere at saltem amitã
nobis solitudinem faciamus quod nullo ue¬
tante permitinuir inqz illam cum omnibus
fortunaꝵ nostraꝵ saciũculis cõmigremus
quibus cum forte carere posse ceperimus tatuẽ
Demũ plena libertas erit et secuꝵ gaudiũ.
Interea ut res sunt nusquam certe quietius
uicturi sumus. Ieq eñ uel quia diffidam
tam obnoxie ago uel tanto uerbor nisi qͥcqͣz
tibi dur aut graue suadeo cum ex altitudi¬
nem anum tui norim et sie huiꝰ sure aptio¬
us uie clarissim tibiq notissimi duces suit
Nam et Martinus cui multum fidis: et cui
quod ꝑegrmationes sermonesq tui indicant
inter cristi amnicos amicissimum te notau
hunt uite modum. ut exsuperioribus liq̃t
impleuit simul et folitarn requiem ample¬
pus: et episcopi dignitatem retiuens ut
uire suo gennadius et mouachum et episco¬

Expanded text:
uodsi forte omnia, que animos tenent, abdicare nondum possumus — id enim unum est ex eorum genere, que prius incipiunt homines docere quam discere —, at saltem amicam nobis solitudinem faciamus, quod nullo vetante permittimur, inque illam cum omnibus fortunarum nostrarum sarcinulis commigremus; quibus cum fortiter carere posse ceperimus, tum demum plena libertas erit et securum gaudium. Interea, ut res sunt, nusquam certe quietius victuri sumus. Neque enim vel quia diffidam tam obnixe ago, vel tanto verborum nisu quicquam tibi durum aut grave suadeo, cum et altitudinem animi tui norim, et sive huius sive arctioris vie clarissimi tibique notissimi duces sint. Nam et Martinus, cui multum fidis et cui, quod peregrinationes sermonesque tui indicant, inter Cristi amicos amicissimum te notavi, hunc vite modum, ut ex superioribus liquet, implevit, simul et solitarii requiem amplexus et epyscopi dignitatem retinens, ut iure suo Gennadius et monachum et epysco
Abbreviated transcription (Latin):
res durissimas iuxta se positas iteoldi
Qdn sulto aute amariora premisingniodul¬
ciora subnecterem. et suauor gustus ene¬
mus ubi nam desmendum esset ipsũ aue¬
nud admoueret Med quid opus estimul¬
tu Aganius ipsam rem et quod premittonꝰ
per soluamus duos hones contraru
morsbus. quos tioi destabam andes  m et¬
lus otuios pone. Et ꝙ in illis uides. in cũt

Expanded text:
res diversissimas iuxta se positas intersit. res diversissimas iuxta se positas intersit. Consulto autem amariora premisi, quo dulciora subnecterem et suavior gustus extremus ubinam desinendum esset ipsum animum admoneret. Sed quid opus est multis? Agamus ipsam rem, et quod promittimus persolvamus: duos homines contrariis moribus, quos tibi describam, ante tue mentis oculos pone et quod in illis vides in cunt
Abbreviated transcription (Latin):
fortune natureq uis ostenderit. qͣius id
per rarumn: et uelud inter portenta nune¬
randum sit: tamen si accidat nuitare seu-¬
tenciam. non pudebit. et iocundam ocio¬
sainqz frequenciam solitudu meste: ac
sollicite preferre non metuain. Neqz enĩ
splitudins solum nomen. sedque in soli¬
eudine bona sant laudo. Ilet me tam
uacui recessus et silencium delectant. quã
que in hus habitant ocium et libertas Neq
adeo in humanis siẽ ut homines odermii.
quos edicto celesti diligere iubeor ut
meipsũ sed pectata hominũ et in primis
mea atq in populis habitantes curas et¬
solicitudines mestas odi. De quib omnib
ni fallor significãtius aget᷑. si non aure¬
quid ad hanit aut ad illam partem diciposse
uidebitur. seorsum explicuero. Sed utuĩas
mistuero. nunt hoc nunt illud attingene.
ut uitissim hnt illut animus flectatur de
alteruo uelud otuloꝵ flexi. ad leuam dexe¬
teiamq repiciẽs. Facile iudicet quidmꝰ

Expanded text:
nature fortuneque vis ostenderit, quamvis id nature fortuneque vis ostenderit, quamvis id perrarum et velut inter portenta numerandum sit, tamen, si accidat, mutare sententiam non pudebit et iocundam otiosamque frequentiam solitudini meste ac solicite preferre non metuam. Neque enim solitudinis solum nomen, sed que in solitudine bona sunt laudo. Nec me tam vacui recessus et silentium delectant, quam que in his habitant otium et libertas: neque adeo inhumanus sum ut homines oderim, quos edicto celesti diligere iubeor ut me ipsum, sed peccata hominum, et in primis mea, atque in populis habitantes curas esolicitudines mestas odi. De quibus omnibus, ni fallor, significantius agetur, si non quicquid ad hanc aut ad illam partem dici posse videbitur seorsum explicuero, sed utrunque miscuero, nunc hoc nunc illud attingens, ut vicissim huc illuc flectatur animus et alterno velut oculorum flexu ad levam dextramque respiciens, facile iudicet quid inter
Abbreviated transcription (Latin):
Domestico contentus: partim e medio uit
huius partim ex alterius recenti mẽdria
queut begis elicui. Quoꝵ te aute alibisz
testem uoto. non dissimulas inter multa:
quib ualde me uolentem cogis: dot t
diligam Illud esse nõ ultimũ ꝙ amore soli¬
tudnus et huic cõincto libertatis studio
uicinam tibi nñt et prope cõtignam Roma¬
nã qua uocant curiam fugis. ubi nõ me¬
diocrem forte hodie sortireris graduni: si
quantum solitudo semper tibi augelita
cantũ tumultꝰ ille tartarens ꝑlacuiss
lsus autẽ sum michi facillime
felicitatẽ solitudinis ostẽsurus:
s⁊ sunul frequẽtie dolores mise¬
riasq monstrauero ꝑcurrẽs actꝰ
hominũ : quos uel hec uita pacificos: atq
trãquillos. uel illa turbidos atq sollicitos
et ãhelantes habet. unum enun est hus
om̃ibus fundamentũ: hanc uitã leto ocio .
illam tristi negocio incumbere: quod si¬
quãdo forte coniilsũ. casus aliquis. aut

Expanded text:
domestico contentus, partim e medio vite domestico contentus, partim e medio vite huius, partim ex alterius recenti memoria, que legis elicui. Quorum te ante alios testem voco, non dissimulans inter multa, quibus valde me volentem cogis ut te diligam, illud esse non ultimum, quod amore solitudinis et huic coniuncto libertatis studio vicinam tibi nunc et prope contiguam romanam quam vocant curiam fugis, ubi non mediocrem forte hodie sortireris gradum, si quantum solitudo tibi semper angelica, tantum tumultus ille tartareus placuisset. Visus autem sum michi facillime felicitatem solitudinis ostensurus, si simul frequentie dolores miseriasque monstravero, percurrens actus hominum quos vel hec vita pacificos atque tranquillos, vel illa turbidos atque solicitos et anhelantes habet. Unum enim est his omnibus fundamentum: hanc vitam leto otio, illam tristi negotio incumbere. Quod siquando forte convulsum casus aliquis aut
Abbreviated transcription (Latin):
solitarie uite laudibus inscripsit. de quo
preter titulum ml tenes. Et ꝙ illum in
quibusdam uetustissimis codicibus. sic inte¬
Dum petri damiam opustulis iniseitũ uidi.
ot dubium me fecerit an basiln esset an
petri. In hoc autem tractatu magna ex ꝑte
foliꝰ expergencie ducatum hunasmodai: nec
alium ducẽm querens nec oblatum admis¬
surus: liberiore quidez gressu quanq̃i for¬
cassis incantius sequoramiũ meũ  qua
aliena uestigia . Plura ergꝰ audies a lo
qus qui uel pliia sũt exꝑti ͥab expartis
aceeperũt: Ame nũt audies quod ꝯccur¬
ut gotempore. Neq em̃ magno studis
incubiu. Neq id necesse ratus sum aut
futuram ueritus materiam de re uberri¬
ma stribenti: quod ad suꝑer ficiem salcem
enis actinet. Sepe michi hactenus agi¬
tato multimode familiariterq notissima
non excussi. libros ignis assumpsit meq
magñoꝑe stilum compsi: sciens me illũ
ałoque. cui uel iñpezus placeo mes
sententus ueus atq cõmunib et serauone

Expanded text:
solitarie vite laudibus inscripsit, de quo preter titulum nichil teneo, et quod illum in quibusdam vetustissimis codicibus sic interdum Petri Damiani opusculis intersertum vidi, ut dubium me fecerit an Basilii esset an Petri. In hoc autem tractatu magna ex parte solius experientie ducatum habui, nec alium ducem querens nec oblatum admissurus, liberiore quidem gressu quanquam fortassis incautius sequor animum meum quam aliena vestigia. Plura ergo audies ab his qui vel plura sunt experti, vel ab expertis acceperunt. A me nunc audies quod occurrit ex tempore. Neque enim magno studio incubui, neque id necesse ratus sum aut defuturam veritus materiam, de re uberrima scribenti, quod ad superficiem saltem eius attinet sepe michi hactenus agitata, multimode familiariterque notissima. Non excussi libros igitur neque magnopere stilum compsi, sciens me illum alloqui cui vel impexus placeo; sed sententiis veris atque comunibus et sermone
Abbreviated transcription (Latin):
bitem. Ita eñ̃ interdum deo manũ por¬
rigente surrexi. ut in iredibile quadam
et mimensa cum dulcedine: quid nichi
tunt prodesset quid ne autea nocuisset
agnosterem. et nũt meo pondere in ante¬
quas miserias relapsus: quid me iterũ
perdident cũ amarissimo gustu mentis
experior. quod idcirto retuli. ne forte ni¬
raris huius me platonici dogniatis ex¬
perienciã profiteri. Augu. Non miror
cquidem. laboribus eñ tuis interfui et
cadentem et resurgentẽ uidi. et nũt pro¬
stratũ misertus opem ferre disposui¬
frau. Gratias ago tam misericordis affec¬
cus. quid autẽ opis super est humane. Au¬
Nichil ac diuine pluriũ continẽs eqͥd
nisi cui deus dedit esse nõ potest. ab eo
igit᷑ nnunus hoc et in primis humilit̾
et sepe cũ lacrimis postulandum est.
solet ille: que rite postũtur: nõ negare.¬
Fran. Feci tain sepe ut pene iam sibe

Expanded text:
bitem. Ita enim interdum, Deo manum porbitem. Ita enim interdum, Deo manum porrigente, surrexi ut incredibili quadam et immensa cum dulcedine quid michi tunc prodesset, quid ve antea nocuisset, agnoscerem; et nunc meo pondere in antiquas miserias relapsus, quid me iterum perdiderit cum amarissimo gustu mentis experior. Quod idcirco retuli, ne forte mirareris huius me platonici dogmatis experientiam profiteri. Non miror equidem! Laboribus enim tuis interfui et cadentem et resurgentem vidi, et nunc prostratum miseratus opem ferre disposui. Gratias ago tam misericordis affectus. Quid autem opis superest humane? Nichil, at divine plurimum. Continens equidem, nisi cui Deus dederit, esse non potest. Ab Eo igitur munus hoc in primis humiliter et sepe cum lacrimis postulandum est. Solet ille que rite poscuntur non negare. Feci tam sepe ut pene iam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cubuiss diceris ffran. Iucubueram fa¬
teor alarr spe: magnoq desideio. Sed
peregrine luigue nouitas et fstinata
preceptoris absencia preciderũt propo¬
sitũ meũ. ceterũ ista quam memoras
disciplina et ex scripturis tuis et ex
aliorũ platonicorũ relacione notissi
est. Augu. Aut refert quo uerũ monꝰ¬
steantẽ didiceris. quãnis multũ scepe
possit auctoritas. Eran Aput me prẽ¬
sertim homiius illuis de quo alte michi
quide usedit illud Ciceronis i dustu¬
lanoplato inquit. Et si raciõnẽ millã
afferret uide quid homini tubuo. ipsa aut¬
coritate me frangeret. michi autem sepe
diuinũ illud nigemiũ cogitanti inuiriosiẽ
uideretur. Si cum ducem suũ analogistã
facit pitagoreũ uulgul. reddende raci¬
omi foret obuoxius ꝑlato. Sed ne a pro¬
posito longuis eam: Platoms hant sente¬
tiam michi pridẽ a deo et auctoritas et
racio et experiencia cõmendauit. ut ml

Expanded text:
cubuisse diceris. Incubueram, facubuisse diceris. Incubueram, fateor, alacri spe et magno desiderio; sed peregrine lingue novitas et festinata preceptoris absentia preciderunt propositum meum. Ceterum ista michi, quam memoras, disciplina et ex scriptis tuis et ex aliorum platonicorum relatione notissima est. Haud refert quo verum monstrante didiceris; quamvis multum sepe prosit autoritas. Apud me presertim hominis illius, de quo alte michi quidem insedit illud Ciceronis in Tusculano. "Plato" inquit "etsi rationem nullam afferret vide quid homini tribuo, ipsa autoritate me frangeret". Michi autem sepe divinum illud ingenium cogitanti, iniuriosum videretur si, cum ducem suum "analogistam" faciat pithagoreum vulgus, reddende rationi foret obnoxius Plato. Sed, ne a proposito longius eam, Platonis hanc sententiam michi pridem adeo et autoritas et ratio et experientia commendant, ut nich
Abbreviated transcription (Latin):
ut si stoitorũ promissa non attingis qui
morbos amumorũ radicitus se uulsuros
spondent. Sis in hac rẽ paripatheticor
mitigacione contentus. his igit᷑ in p̃sens
onissis ad periculosiora et tibe multo
diligencius proiidenda festino ffran¬
Deus bone quid ad huc periculosius restate¬
Augu. Quantis lux urie flamius ance¬
deris. Fran. Tantis equidem intrdum:
ut grauiter doleam: ꝙ non insensibilis
nãtus sum. iimobile saxum ai quod esste
maluerum: quam tam multis corporis
mer motibus turbari. Augu. habes igit᷑
quod te uel maxime ab ommi diuinorĩe
cogitatione dioneat. Quid enĩ aliud
celestis doctrina platonis ammonet: n
annuũ a libidinib corporis arcendũ. et
eradenda fautasinata : ut ad prouidenda
diuinitatis archana: cui proprie morta¬
litatis annepa cogitacio est purus expe¬
ditusq cõsurgat᷑. Stis quid loquor: et
hec ex platonis libris tibi familiariter
nota sunt. quibus auidissime nuper ĩ¬

Expanded text:
ut si stoicorum promissa non attingis, qui ut si stoicorum promissa non attingis, qui morbos animorum radicitus se vulsuros spondent, sis in hac re perypateticorum mitigatione contentus. His igitur in presens omissis, ad periculosiora et tibi multo diligentius providenda festinoDeus bone, quid adhuc periculosius restat? Quantis luxurie flammis incenderis? Tantis equidem interdum, ut graviter doleam, quod non insensibilis natus sim. Immobile saxum aliquod esse maluerim, quam tam multis corporis mei motibus turbari. Habes igitur quod te vel maxime ab omni divinorum cogitatione dimoveat. Quid enim aliud celestis doctrina Platonis admonet, nisi animum a libidinibus corporeis arcendum et eradenda fantasmata, ut ad pervidenda divinitatis archana, cui proprie mortalitatis annexa cogitatio est, purus expeditusque consurgat? Scis quid loquor, et hec ex Platonis libris tibi familiariter nota sunt, quibus avidissime nuper in
Abbreviated transcription (Latin):
culos dies: quos initer homines agius in
hominũ odiũ pernniciẽq consunere. aderit
ecce dies ultua: quae has flãmas in per¬
torib humanis extingnat: et finem posi¬
tura odus: et si iuemico nichil morte gra
nius optamius. Imquissimi uoti compotes
factura. Itaq quid se quid alios ꝓrecipitare
nuuat: quid oportunas partes breuissimi
temporis amittere: et uel presentibus
honestis gandus uel future uite cõsilus
deputatos dies uix sufferturos ad singula
sumina. Licet cũ par cunonia dispensa¬
tis aufferre necessarus: ac proprus usib.
inq alienam pariter et nostram trist¬
ciã mortẽq couertere. Uerum hec michi
meditacio eonsq profuit. ut impulsus
non totus ruerem. et si corruissem mox
exsurgerem. ne ullis autẽ iracundie fla¬
tibus agitarer. nublĩ miche hactenus
studiũ prestare quit. Augi. At quia
nublum ex huins te flatibus aut tibi aut
alteri uereor naufragiũ facile paciar

Expanded text:
culos dies, quos inter homines agimus, in culos dies, quos inter homines agimus, in hominum odium perniciemque consumere? Aderit ecce dies ultima que has flammas in pectoribus humanis extinguat, et finem positura odiis et, si inimico nichil gravius morte optamus, iniquissimi voti compotes factura. Itaque quid se quid alios precipitare iuvat? quid optimas partes brevissimi temporis amittere; et vel presentibus honestis gaudiis vel future vite consiliis deputatos dies, vix suffecturos ad singula, summa licet cum parsimonia dispensantis, auferre necessariis ac propriis usibus, inque alienam pariter et nostram tristitiam mortemque convertere? Verum hec michi meditatio eousque profuit, ut impulsus non totus ruerem et, si corruissem, exurgerem. Ne ullis autem iracundie flatibus agitarer, nullum michi hactenus studium prestare quivit. At quia nullum ex huiusce flatibus aut tibi aut alteri vereor naufragium, facile patiar,
Abbreviated transcription (Latin):
mur ad reliqͣ. Augu. Sequere igit᷑ ad pre¬
cedentem. gule nulla sit mentis cuius studio
nalla tenus teneris nsi uoluptati faues nõ¬
iẽquam amicorũ blandior conuictus obre¬
ꝑet Uerũtanrẽ nichil huic metuo. qͦties
cm̃ urbib ereptĩ ius suũe recuperauit niço.¬
lam oumes repente diffugiũt inisidie taliũ
uoluptatũ quib amotis ita le uiuentem
fatear ammaduerti. ut et propuos et cõ¬
munes amitos supergressa sobriet ater ac
modestia delectarer. Iram qͣ preteruehor
qua et si sepe iusto magĩs exardeas : con¬
festim tamen nature bonitate nutigabilis
compestere motus amumi soles. memor. ho¬
raciau consiłi. Ira furor breuis est. aniiuũ
rege qui nisi paret imperat. Hunc uincu¬
lis hunc tu compeste catheua. Fran. Ali¬
quantulũ michi fateor et poeticũ hoc: et
plurima huius generis philosophorum
consilia profuerũt. atq in primis eui bre¬
iuis recordacio. Que eñ rabies est pau¬

Expanded text:
mur ad reliqua. Sequere igitur premur ad reliqua. Sequere igitur precedentem. Gule nulla fit mentio, cuius studio nullatenus tenereris, nisi, voluptati favens nonnunquam amicorum, blandior convictus obreperet. Veruntamen nichil hinc metuo; quotiens enim urbibus ereptum rus suum recuperavit incolam, omnes repente diffugiunt insidie talium voluptatum. Quibus amotis, ita te viventem fateor animadverti ut et proprios et comunes annos supergressa sobrietate ac modestia delectarer. Iram quoque pretervehor, qua etsi sepe iusto magis exardeas, confestim tamen nature bonitate mitigabilis compescere motus animi soles, memor horatiani consilii: ira furor brevis est, animum rege; qui, nisi paret, imperat; hunc vinclis, hunc tu compesce cathena. Aliquantulum michi, fateor, et poeticum hoc et plurima huius generis philosophorum consilia profuerunt, atque in primis evi brevis recordatio. Que enim rabies pau
Abbreviated transcription (Latin):
neq enĩ honores te nõ optasse concludis.
tam et si querendi molestiam perhorrestas.
sicut nec romam uidisse cõtemꝑsit quis¬
quis uiarũ labore ꝑtelitus pedẽ reculit
ab incepto. adde ꝙ nec pedẽ retulisti.
ut tibi ipse persuades. michiq ꝑsuadere
niteris. neu tes ut auit digito cõtexerie
quit quid cogitas quit qͥd agis : ante oculos
meos ẽ. et ꝙ fuga urbim siluarũq cupi¬
diue gloriaris non exorusationẽ: sed culpe
mutacionem arguit. Multis nãq uns ad
unũ termmũ peruenit᷑. et tu michi cre¬
delicet caltatam uulgo de serueris uiam.
tamẽ ad eandem quam spreuisse te dicis
ambicionem: obliqͦ calle contendis. ad quam
ocium solitudo ĩcuriositas tantarũ rerũ hu¬
manarũ atq ista tua te perducũt studia.
quorũ usq nũt fuus est gloria Fran. Ad
angulum urges me. unde possem licet subtͤ¬
fugere. quia tamen tempus breue est: et in
multa disperciendum. Si lib̾et progredia¬

Expanded text:
neque enim honores te non optasse concludis, neque enim honores te non optasse concludis, tametsi querendi molestiam perhorrescas; sicut nec Romam vidisse contempsit, quisquis viarum labores perterritus pedes retulit ab incepto. Adde quod nec pedem retulisti, ut tibi ipse persuades michique persuadere niteris. Neu te, ut aiunt, digito contexeris; quicquid cogitas, quicquid agis, ante oculos meos est. Et quod fuga urbium silvarumque cupidine gloriaris, non excusationem sed culpe mutationem arguit. Multis namque viis ad unum terminum pervenitur; et tu, michi crede, licet calcatam vulgo deserueris viam, tamen ad eandem, quam sprevisse te dicis, ambitionem obliquo calle contendis; ad quam otium, solitudo, incuriositas tanta rerum humanarum, atque ista tua te perducunt studia, quorum usque nunc finis est gloria. Ad angulum urges me, unde possem licet subterfugere. Quia tamen tempus breve est et in multa dispartiendum, si libet progredia
Abbreviated transcription (Latin):
xisse: adhuc ambicionis insuulor. dlu¬
Multa linquitis mortales. non quia coutẽ¬
intis. sed quia desperatis posse consequi
excitat em̃̃ se alterius seuulis spes et
desiderũ usq a deo: ut altero fugestent
tepestat alterũ: et recalente referneat.¬
ffran. Quid oro me sperare ꝓhibeat a deo
ne cuncte bone artes deerant. Augu. De
bomis artibus fileo: at ille deerant profec¬
to. quibus hodie presertun ad altos gradus
ascenditur. ambiende stilicet magnorum
luma : blandiendi fallendi promittendi
menciendi simulandi dissimulandiq gra¬
uia: et ddigna quelibet paciendi. harũ
et simuliũ egenus arciũ : nec naturã uinici
posse ratus: ad alia studia transiniste. cante
quidem et prudenter. quid est eñ aliud
Iut ait Cicero ) gigancĩ more pugnare
cũ dus insi nature repugnare Ffran. Ha¬
leant magmi honores si his artib acquirũt᷑¬
Augu. Bene ais. non tamen prorsus in¬
auribus meis tuam inuocencia eõprobasti.

Expanded text:
xisse: adhuc ambitionis insimulor! xisse: adhuc ambitionis insimulor! Multa linquitis, mortales, non quia contemnitis, sed quia desperatis posse consequi. Excitant enim se alternis stimulis spes et desiderium, usque adeo ut altera frigescente tepescat alterum, et recalente referveat. Quid, oro, me sperare prohibebat? adeo ne cunte bone artes deerant? De bonis artibus sileo, at ille deerant profecto, quibus hodie presertim ad altos gradus ascenditur: ambiendi scilicet magnorum limina; blandiendi, fallendi, promittendi, mentiendi, simulandi dissimulandique; gravia et indigna quelibet patiendi. Harum et similium egenus artium, nec naturam vinci posse ratus, ad alia studia transivisti: caute quidem et prudenter. "Quid est enim aliud" ut ait Cicero "gigantum more pugnare cum diis, nisi nature repugnare?". Valeant magni honores, si his artibus acquiruntur. Bene ais. Non tamen auribus meis tuam innocentiam comprobasti;
Abbreviated transcription (Latin):
cupere sed consuetudine rapior peruersa
sencioq mexpletũ quoddã in precordus
meis semꝑ. Augu. Hoc est ut ad propo¬
sicũ spectet oracio. Hoc est quod te a
cognicione mortis auertit. dum terrems
soblicituduub implicitus: oculos ad alti¬
ora non erigis. quas quidẽ uelud pesti¬
feras amnorũ sarcinas: si quid michi
credis abities. nec abiecsse labor maguꝰ
fuerit. dũmodo te ad naturã tuam com-¬
posueris. eiq pociũs quam uulgi furns
te uehendum regendũq cõmiseris. Iran.¬
ffiet u quidẽ me uolẽte. sed quod de am-¬
bicione loqui ceperas: iam pride audire
desidero. Augu. Quid ame expeniez
quod tibi ipse prestare potes. pectus tuũ
examma. reperies inter pestes ceteras nõ
minimũ auibicionũ locum. Itran. Nichil
ergo michi profuit urbes fugisse. dum
licuit populosq et actus publicos despe¬
xisse. siluarũ recessus et silencia rura
secutum. odiũ uentosis honorib indi¬

Expanded text:
cupere; sed consuetudine rapior perversa cupere; sed consuetudine rapior perversa sentioque inexpletum quiddam in precordiis meis semper. Hoc est, ut propositum spectet oratio, hoc est quod te a cogitatione mortis avertit, dum terrenis solicitudinibus implicitus oculos ad altiora non erigis. Quas quidem velut pestiferas animorum sarcinas, siquid michi credis, abicies; nec abiecisse labor magnus fuerit, modo te ad naturam tuam composueris, eique potius quam vulgi furiis te vehendum regendumque commiseris. Fiet id quidem me volente. Sed quod de ambitione loqui ceperas, iampridem audire desidero. Quid a me expetis, quod ipse tibi prestare potes? Pectus tuum examina; reperies inter pestes ceteras non minimum ambitioni locum. Nichil ergo michi profuit urbes fugisse, dum licuit, populosque et actus publicos despexisse, silvarum recessus et silentia rura secutum odium ventosis honoribus indi
Abbreviated transcription (Latin):
nullisq unquã regibus perfecta cõtigerit.¬
Fran. Quis nam bis uocabulis usus est.
quis seu copiã seu potentiã nominamt.¬
Augu. At q̃ maior copia quã nõ egere que
maior potencia quã non subesse. profecto
enĩ reges domimiq terrarũ: quos opulen¬
tissimos reor inuumerabilib rebus egẽt.
Ipse q duces exercituũ quib preesse ui¬
Dentur: subsunt. et ab apmatis legionib
obsessi: per quas metuũtur. uicissine me¬
tuant oportet. Desme iam impossibilia
sperare: et humana sorte contentus habũ¬
dare: et egere: preesse et subesse condistas.
non his morib degens: fortune iungũ quo
colla regũ prenunit᷑ excucias. quod tñ
demum excidisse tibi noueris: cũ caltatis
passionib humanis: totus sub uirtutis
imperiũ accesseris. liber iblit futurus
nulla egẽs ⁊ et nulle subiectus hominũ.
demqz rex et uere potes absoluteqz felix.¬
Fran. Iam piget nicepti cupioq nichil

Expanded text:
nullisque unquam regibus perfecta contigeritnullisque unquam regibus perfecta contigerit. Quisnam his vocabulis usus est? quis seu copiam seu potentiam nominavit? At que maior copia quam non egere? que maior potentia quam non subesse? Profecto enim reges dominique terrarum, quos opulentissimos reris, innumerabilibus rebus egent. Ipsi quoque duces exercituum, quibus preesse videntur subsunt et, ab armatis legionibus obsessi, per quas metuuntur, vicissim metuant oportet. Desine iam impossibilia sperare et, humana sorte contentus, abundare et egere, preesse pariter et subesse condiscas; neu, his moribus degens, fortune iugum, quo colla regum premuntur, excutias; quod tum demum excidisse tibi noveris, cum, calcatis passionibus humanis, totus sub virtutis imperium concesseris, liber illic futurus, nulla egens re, nulli subiectus hominum, denique rex et vere potens absoluteque felix. Iam piget incepti, cupioque nichil
Abbreviated transcription (Latin):
caduci animi inquieti. morbis obsessum ua¬
rus subiectũ passionib mumeris. consilii
mopem: alterna leticia et tristicia fluctuã¬
tem: imꝑgtentemq arbitrii appetitus cohi¬
bere. nestrum quãtumme sibi expediat.
quis tibo potuiq modus ignorantem. Cui
alimenta corporis ceteris aminãtib in aperto
posita : multo labore cõquerenda sunt. quẽ
soniius inflat: cibus discendit. potus preci¬
pitat. uigilie extenuant. fames contrahit
sitis arefacit: aiidum tnuedũq fastidiẽtem
possessa perdita deplorantem. et presentib
suul et preteritis et futuris auxiu super¬
bientem inter nuserias suas et fragilitatis
sibi conscium uilissims uermibus imparẽ
uite breuis: etatis ambigner fati menita¬
bilis : ac mille generibus mortis expositũ.¬
ffran. Coaceru̾asti miserias infuitas et
egestates. Ut pene iam me homre natũ
cillitate tantãq pemiria: tu tibe copiam
auspicaris: ac potentĩã que nullis cesarib:

Expanded text:
 caduci corporis, animi inquieti, morbis obsessum va caduci corporis, animi inquieti, morbis obsessum variis, subiectum passionibus innumeris, consilii inopem, alterna letitia et tristitia fluctuantem, impotentem arbitrii, appetitus cohibere nescium; quid quantum ve sibi expediat, quis cibo potuique modus ignorantem; cui alimenta corporis, ceteris animalibus in aperto posita, multo labore conquerenda sunt; quem somnus inflat, cibus distendit, potus precipitat, vigilie extenuant, fames contrahit, sitis arefacit; avidum timidumque, fastidientem possessa, perdita deplorantem et presentibus simul et preteritis et futuris anxium; superbientem inter miserias suas et fragilitatis sibi conscium; vilissimis vermibus imparem, vite brevis, etatis ambigue, fati inevitabilis, ac mille generibus mortis expositum. Coacervasti miserias infinitas atque egestates, ut pene iam me hominem natucillitate tantaque penuria, tu tibi copiam ac potentiam auspicaris, que nullis Cesaribus
Abbreviated transcription (Latin):
destinaneras. si qͥd in alus coactus expenderes
id cempus perditũ indicabas. nunt uero
tantũ honestati tribuis. quantũ tibi reliquũ
fecit auaricie studiũ. Quis non ad etatem
prouectiorem ꝑuenisse cupiat : quae sic con¬
silia hominũ alternat: Sed quis erit fune
aut quis modus: prefige tibi metam: ad
quã dum ꝑueneris subsistas. et aliquãdo
respires. Tcis illud humano ore prolatũ
oraculi uin habere. semꝑ auarus eget.
certũ uoto pete finẽ. quis autẽ cupiditatib
tiuis erit funs Fran Nec egere nec habũ¬
dare. nec preesse: nec subesse alus fus
e meꝰ. Augu. Humaiitatem exuas opori¬
et. et deus fias. ut tibi ñ egere cõtingat.
An ignoras ex cũctis ammalib egentissi.¬
miũ esse homme : Efran. Audieram sepissime.
sed integrare memoriã uelimi. Augu. Aspi¬
tenudum et ĩformem inter uagitus et la¬
cramas nastentem: exigno lacte solandum
tremulũ atq reptantem opis indignũ aliene

Expanded text:
destinaveras; sic, quid in aliis coactus expenderes, destinaveras; sic, quid in aliis coactus expenderes, id tempus perditum iudicabas; nunc vero tantum honestati tribuis, quantum tibi reliquum fecit avaritie studium. Quis non ad etatem provectiorem pervenisse cupiat, que sic consilia hominum alternat? Sed quis erit finis aut quis modus? Prefige tibi metam, ad quam cum perveneris subsistes et aliquando respires. Scis illud humano ore prolatum oraculi vim habere: semper avarus eget; certum voto pete finem. Quis autem cupiditatibus tuis erit finis? Nec egere, nec abundare: nec preesse nec subesse aliis, finis est meus. Humanitatem exuas oportet et deus fias, ut tibi non egere contingat. An ignoras ex cuntis animalibus egentissimum esse hominem? Audieram sepissime, sed integrari memoriam velim. Aspice nudum et informem inter vagitus et lacrimas nascentem, exiguo lacte solandum, tremulum atque reptantem, opis indigum aliene,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo totiens expetꝰ non metus. et cumy
fueris crectus ad superna nõ te nacius
pedem figis. Fran. Nitor quiꝓpe. Sed quomã
humane condicionis concutit᷑ necessitas.
muitus auellor. nec enĩ sue causa ueteres
poetas geminũ parnasi collem duobus dus
dedicasse suspicor. Sed ut ab Appollius
quem deũ ingemii uocabãt: internum amiii
presidiũ. a bacho autẽ rerum externarum
sufficienciã implorarent. In quam sentenciã
me non modo rerũ experiencia magistra.
sed crebrã eciã doctissimoꝵ hominũ mebuauit
auctoritas quos tibe quidem incultare non
actinet. Ita quãius turba deorũd ridiculosa
sit: hec tamen uatum opinio aut prorsus
iisensata est. quã ego si ad uinũ retulerĩ
deum a quo omins oportuna subuẽtio est
non me delitare quidem aibitior: insi tibi
aliter uideatur. Angu. Ego ita esse nõ nego.
sed quia temꝑus tã innque paciaris ĩdignor.
Dumersã eñ etatem tuã honestis olim curis

Expanded text:
ergo totiens experta non metuis? et cum ergo totiens experta non metuis? et cum fuens erectus ad supera, non tenacius pedem figis? Nitor quippe, sed quoniam humane conditionis concutit necessitas, invitus avellor. Nec enim sine causa veteres poetas geminum Parnassi collem duobus diis dedicasse suspicor, sed ut ab Apolline, quem deum ingenii vocabant, internum animi presidium, a Bacho autem rerum externarum sufficientiam implorarent. In quam sententiam me non modo rerum experientia magistra, sed crebra etiam doctissimorum hominum inclinavit autoritas, quos tibi quidem inculcare non attinet. Ita, quamvis turba deorum ridiculosa sit, hec tamen vatum opinio haud prorsus insensata est; quam ego, si ad unum retulerim Deum, a quo omnis oportuna subventio est, non me delirare quidem arbitrabor, nisi tibi aliter videatur. Ego ita esse non nego, sed quod tempus tam inique partiaris indignor. Universam enim etatem tuam honestis olim curis
Abbreviated transcription (Latin):
nuportune pridem: odieseq sentencier itaq
infirmitate tue morem ingeram. exma¬
nre naturã nõ doceo sed fienare. Suff¬
crebant tria quidem usib necessarũs se
tu ipse tibi suffecisses. Nunc autẽ ip̃e qͣ
pareus indigenclã peperiste. Cuimula¬
cionẽ enĩ opũ necessitatem ac solicitude¬
nem cumulare: iam tociens disputatũ est.
ut ampliorib iam nõ egeat argumentis.
mirus error: et miseranda cetitas: p̃claris¬
sume nature. ac celestis orignus humamẽ
annũ celestibus neglectis: metallis inhiare
terre frabus. cogita queso acriter acq oculos
mentis intende nec eos cercuiradiantis auri
fulgor impediat. quociens uncis auaricie
tractꝰ ab altissmmus curis ad hec inferiora
diuerteris. none de celo in teras precipit̃
corruisse remotisq siderib in profundisse¬
main uoragniem demersum te esse cognostis.¬
fran. Cognosto equidem et dici non posser
quã grauiter precipitatus allidor. Augn. Qd

Expanded text:
importune pridem odioseque sententie. Itaque, ut importune pridem odioseque sententie. Itaque, ut infirmitati tue morem geram, exinanire naturam non doceo, sed frenare. Sufficiebant tua quidem usibus necessariis, si tu ipse tibi suffecisses; nunc autem ipse quam pateris indigentiam peperisti. Cumulationem enim opum necessitatem ac solicitudinem cumulare, iam totiens disputatum est, ut amplioribus non egeat argumentis. Mirus error et miseranda cecitas, preclarissime nature ac celestis originis humanum animum, celestibus neglectis, metallis inhiare terrestribus. Cogita, queso, acriter atque oculos mentis intende, nec eos circumradiantis auri fulgor impediat: quotiens uncis avaritie tractus ab altissimi scuris ad hec inferiora diverteris, nonne de celo in terras precipitem corruisse, et e mediis sideribus in profundissimam voraginem demersum te esse cognoscis? Cognosco equidem, et dici non posset quam graviter precipitatus allidor. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
niratis eterna negligitis. In eo quidem
quod de semli paupertat clipeum q̃ris
eriori inhesit. credo tibi Uirgilianũ illud
atq mopis metuens formica senecte. Itaq
illam tibi uite magistiã de legisti. excusabi¬
lior dicente Satraco. Ffrigusq famemq for¬
nuita tandem quidam expauere magistia
ac si non tutus in formice magisterũ abiisti
reperies nichil miserius: nichil amẽcus:
quã semꝑ pauperiem pati: nequãdo pa¬
ciaris. quid ergo pauieriem ne suades: op¬
tarem quidẽ minime tollerare summopere.
Si sit res humanas mistes fortuna coegerit
mediocritatẽ sane in omni stata expẽden¬
dum censeo. Non igitur ad illorũ statuta te
reuoro. qui aiint. satis est uite hominum
paris et aqͣ nemo ad que pauper est.
intra que quisq desideriũ suũ clausit cũ
ip̃o ioue de felicitate contendet. not me¬
diũ uite hominũ fluuũ cereremq cõstituos.
Sunt em ut magnifice sit aurib hominĩ

Expanded text:
curatis, eterna negligitis. In eo quidem curatis, eterna negligitis. In eo quidem quod de senili paupertate clipeum queris errori, inhesit, credo, tibi virgilianum illud atque inopis metuens formica senecte. Itaque illam tibi vite magistram delegisti, excusabilior dicente Satyrico: frigusque famemque formica tandem quidam expavere magistra. At si non totus in formice magisterium abiisti, reperies nichil miserius, nichil amentius quam semper pauperiem pati ne quando patiaris. Quid ergo? Pauperiem ne suadeo? Optare quidem minime; tolerare summo opere, si sic res humanas miscens fortuna coegerit. Mediocritatem sane in omni statu expetendam censeo. Non igitur ad illorum statuta te revoco qui aiunt: "Satis est vite hominum panis et aqua; nemo ad hec pauper est, intra que quisquis desiderium suum clausit, cum ipso Iove de felicitate contendet"; nec modum vite hominum "fluvium Cereremque" constituo. Sunt enim ut magnifice sic auribus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
aderam icum ad huc adolestentulũ tꝭ
iuilla cupiditas nulla prorsus tangebat
ambitio cum cuusdam magni futiri uiri
spe cuen preferebas ilunt mutatiañ
morib infelix qͦ magis ad termimum
appropinquas: eo uiatici reliquum conqui¬
us et attencius. Quid superest igit᷑ insi
ur in dĩe mortis quas forte iam iuxta est.
et profecto procul esse nõ potest. aurum
siciens calendario seminiuus intumibans.
Si qͣuidem quod per dies singulos crestit
suprema die necesse est ad sũmum et
angẽr uetitum prouenit incrementũ.¬
gtͣran. Senectutis pauperiem aute pros¬
pitiẽs: si fatigate etati adiuiuenta con¬
quiro. quid hic tain repreheusibile est¬
Augu. Oridiculas curas insauaiq negli¬
eaciã : ud auxie cogitare. quo uel nũquã
forte peruenturus: certe uel ubi breuis¬
simo tempore periã surus sis. Illuis
autẽ obliisti quo et peruenre necessa¬
rium fit: et irremeabile ꝑuenisse. Ded
ille mos uester execrandus. Tiansitoria

Expanded text:
aderam, cum adhuc adolescentulum te aderam, cum adhuc adolescentulum te nulla cupiditas, nulla prorsus tangebat ambitio, cum cuiusdam magni futuri viri specimen preferebas. Nunc mutatis moribus, infelix, quo magis ad terminum appropinquas, eo viatici reliquum conquiris attentius. Quid superest igitur nisi ut in die mortis, que forte iam iuxta est et profecto procul esse non potest, aurum sitiens kalendario semivivus incumbas? siquidem quod per dies singulos crescit, supremo die necesse est ad summum et augeri vetitum pervenerit incrementum. Senectutis pauperiem ante prospiciens si fatigate etati adiumenta conquiro, quid hic tam reprehensibile est? O ridiculas curas insanamque negligentiam, id anxie cogitare, quo vel nunquam forte perventurus, certe vel ubi brevissimo tempore permansurus sis; illius autem oblivisci, quo et pervenire necessarium sit, et irremeabile pervenisse. Sed ille mos vester execrandus est; transitoria
Abbreviated transcription (Latin):
uidẽbaris. Ifian. lyeu michi nũt recolo:
atq illius temporis cõmemoracõe suspiro.¬
Augu. Quid suspiras: aut quis tibi cle¬
mẽns temporũ malorũ prebuit materiã:
nempe aninus ip̃e tuus quem puduit
tam du nature sue legibz parere. qͥq
frenũ non fregisse credidit seruitutis:
is modo te rãptat uiolentus et insi habe¬
nas contrahas precipitaturus ad mortem
ex quo primũ cepiste ⁊ amoꝵ tuoꝵ batehas
istedire. amictusq simplicior et agrestĩ
hominũ sordint conuictus. In medios
urbiũ tumultus urgente cupiditate re¬
lapsus es: ubi quã lete quanqz tranquille
degas: frontis tue habitus et uerba testã¬
tur. Qud eñ ibi miseriarũ non uidisti
pertinacissimus aduersus infeliciter ex¬
pectarer ad huc hesitas peccatoꝵ forsan
illigatus nepibus ac paciente deo. ut
uobi sub alieta ferula puericiã exegisti
ibidem tui iris effectus miserabilem
cõteras senectutẽ. Certe ego presens

Expanded text:
videbaris? Hei michi! nunc recolo, videbaris? Hei michi! nunc recolo, atque illius temporis commemoratione suspiro. Quid suspiras, aut quis tibi, demens, horum malorum prebuit materiam? Nempe animus ipse tuus, quem puduit tam diu nature sue legibus parere quique frenum non fregisse credidit servitutem. Is modo te raptat violentus, et, nisi habenas contrahis, precipitaturus in mortem. Ex quo primum cepisti ramorum tuorum bachas fastidire, amictusque simplicior et agrestium hominum sorduit convictus, in medios urbium tumultus, urgente cupiditate, relapsus es, ubi quam lete quamque tranquille degas frontis tue habitus et verba testantur. Quid enim ibi miseriarum non vidisti, pertinacissimus adversus infeliciter experta! et adhuc hesitas, peccatorum forsitan illigatus nexibus, ac favente Deo ut, ubi sub aliena ferula pueritiam exegisti, ibidem, tui iuris effectus miserabilem conteras senectutem. Certe ego presens
Abbreviated transcription (Latin):
si tus : et non insamentis uulgi legib
unuas Quid ergo te crucias : si ad naturã
tuã te meteris. Iam pridẽ diues eas :
scᵈ ad populi plausum diues esse nũquã
poteris : semꝑ aliquid restabit : quod sequẽs
per cupiditatum abrupta rapiaris. Memi¬
iusti quãta cũ uoluptate reposto quõdam
rure uagabaris: et nũt herbosis pratorũ
choris accubans. muriuur a quae luctãtis
hauriebas: nũt apertis collib residens
subiectã planiciem libero metielaris in¬
tuitu. Nant in apice uallis umbraculo
dulci soꝑore correptus optato silencio fiue¬
baris niquam ociosus mente aliquid alcũ
semꝑ agitans: et solis musis comitãtib
nuisquam solus. demq Uirgiliam sems
exemꝑlo. Qui regum equabat opes aĩo
seraq reuertens. Nocte domũ daꝑib
mensas ouerabat meptis. sub occasũ solis
angustã domũ repetens. et tuis cõtentꝰ
bomis nuĩquid non tibe ominũ mortaliũ
longe ditissimꝰ. et plane felicissimus

Expanded text:
si tuis et non insanientis vulgi legibus si tuis et non insanientis vulgi legibus vivas. Quid ergo te crucias? Si ad naturam tuam te metiris, iampridem dives eras; si ad populi plausum, dives esse nunquam poteris, semperque aliud restabit, quod sequens per cupiditatum abrupta rapiaris. Meministi quanta cum voluptate reposto quondam rure vagabaris, et nunc herbosis pratorum thoris accubans murmur aque luctantis hauriebas, nunc apertis collibus residens subiectam planitiem libero metiebaris intuitu; nunc in aprice vallis umbraculo dulci sopore correptus optato silentio fruebaris; nunquam otiosus, mente aliquid altum semper agitans, et, solis Musis cornitantibus, nusquam solus? Denique virgiliani senis exemplo qui regum equabat opes animo, seraque revertens nocte domum, dapibus mensas onerabat inemptis sub occasum solis angustam domum repetens et tuis contentus bonis, nunquid non tibi omnium mortalium longe ditissimus et plane felicissimus
Abbreviated transcription (Latin):
epcusacio quereret᷑ amencie. Cur autem
non eq Satiritũ illud p̃cordus inhesit.
eed quo diuicias hic per tormenta coactas
Tum furor aut dubuis: cum sit mainfesta
frenesis. Ut lomples moriaris agente ui¬
uere fato. Credo quia preclarus estunas
purpureis stratis: obsitũ more : sepulcro
iacere marmoreo: luiquere successoribus
de opulenta hereditate certamen. Illasqz
ides i̾bus ista parãtur diuitias cõcupistis
suꝑnatuus labor: et sit quid michi credis
insans. Iam si ad cõmunem hominũ res¬
pitis naturã: noste eam paucis esse cõten¬
tani: sui ad propriã cogitando reflaecteris.
uix natus est cui pauciora sufficerent.
insr publicus error obstreperer ad popu¬
lales mores. uel ad ipm̃s forte qui loque¬
batur amuiũ respexit porta dũ diceret.
Dictũ infelicem tellus: lapidosaq corona
Dant rami et uulsis pastũt radicibus
herbe Tibi contra fateatis oportet: ni¬
chil tali uictu dulciꝰ nichilqz suauius.

Expanded text:
excusatio quereretur amentie. Cur autem excusatio quereretur amentie. Cur autem non eque satyricum illud precordiis inheserit: sed quo divitias hec per tormenta coactas, cum furor haud dubius cum sit manifesta phrenesis, ut locuples moriaris egenti vivere fato? Credo quia preclarum extimas purpureis stratis obsitum mori, sepulcro iacere marmoreo, linquere successoribus de opulenta hereditate certamen. Illasque ideo, quibus ista parantur, divitias concupiscis. Supervacuus labor et, siquid michi credis, insanus. Iam si ad comunem hominum respicis naturam, nosti eam paucis esse contentam; sin ad propriam cogitando reflecteris, vix natus est cui pauciora sufficerent, nisi publicus error obstreperet. Ad populares mores vel ad ipsius forte, qui loquebatur, animum respexit poeta dum diceret: victum infelicem tellus lapidosaque corna dant rami, et vulsis pascunt radicibus herbe. Tibi contra fatearis oportet nichil tali victu dulcius nichilque suavius,