comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rearis fieri patriarcharũ. bene faciens obȩdire stude uiro etiã
i ipso sermone humilitatis subiectionẽ & grauitate p̃ferens
mox quatinus p̃coniũ illius tibi conueniat sapientis dicentis
Mulieris bonȩ beatus uir Numerus annoꝵ illoꝵ duplex id est psen
suũ & annos uitȩ illius inpace inplebit Pars bona. mulierbona In par¬
tebona dabit᷑ uiro ꝓbonis factis : Et uere Saluabit᷑ enĩ teste a postolo
etiã uir h fidelis. ꝓmulierẽ fidelẽ Econtra uero secundũ eundẽ
qui supra : dolor cordis & luctus mulier zelotipa. & b muliere ⁊e
lotipa flagellũ linguȩ Zelotipa uero mulier ẽ. rixosa. uł ea quȩ a¬
lotẽ efficit uiru : Leloris autẽ uir est. qui cũ cura & cordis crutiatuca¬
stitatẽ custodit uxoris. Uide & dñs zelotis ꝑ moysen dicitur.
quia sicuti maritus cũ cura castitatẽ uxoris: ita & ipse mͦ terrore

Expanded text:
rearis fieri patriarcharum bene faciens, obedire stude viro etiam rearis fieri patriarcharum bene faciens, obedire stude viro etiam in ipso sermone humilitatis, subjectionem et gravitatem praeferens morum, quatenus praeconium illius conveniat Sapientis dicentis: Mulieris bonae beatus vir, numerus annorum illius duplex , id est et suum, et annos vitae illius in pace implebit. Pars bona, mulier bona in parte bona dabitur viro pro bonis factis . Et vere: Salvabitur enim, teste Apostolo, etiam vir infidelis per mulierem fidelem . Contra vero secundum eumdem qui supra: Dolor cordis et luctus mflagellum linguae . Zelotypa vero mulier est rixosa, vel ea quae zelotem virum efficit. Zelotes autem vir est, qui cum cura et cordis cruciatu castitatem custodit uxoris. Unde et Dominus zelotes per Moysen dicitur, quia sicuti maritus cum cura castitatem uxoris, ita et ipse modo terrore
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ipse quoꝙ in eugło testat᷑ dicens. Nemo ascendit incȩ lũ
nisi qui descendit de cȩlo filius homnis qui ẽ bi cȩlo Quasi dixis¬
s& aꝑtius Nemo htrabit in regnũ cȩloꝵ. nisi unitus & quasi
concorporatus ei qui sic descendit homo factus decȩlo ut per
diuinitatis potentiã sit ircȩlo. terrã scilic& complens & cęlũ
Duo uero sunt xp̃s & ȩcclesia in quantũ ipsa ex hominib &
puris constat hominib: ipse uero uerus homo. uerus extat
Sem& ipsũ & ꝑseruos suos tã exẽplis quã uerbis. maxime uero
ꝑapostolũ tibi spetialiter ipse mandauit conditor dsi Iub
iuribiquiens potestate eris & ipse dominabit tui Undẽpe¬
trus a postolus sarã inexẽpłũ trahit. cũ tequid facere deberes
monere uoluiss& dicens: Sicut sara obȩdiebat abrahã dominũ
illũ uocans. cuius estis filiȩ bene facientes. Vt ergo filia me¬

Expanded text:
sicut ipse quoque in Evangelio testatur, dicens: Nemo ascendit in coelum, sicut ipse quoque in Evangelio testatur, dicens: Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo . Quasi dixisset, aptius nemo intrabit in regnum coelorum, nisi unitus, et quasi concorporatus ei, qui sic descendit homo factus de coelo, ut per divinitatis potentiam sit in coelo, terram scilicet complens et coelum. Duo vero sunt Christus et Ecclesia, in quantum ipsa ex hominibus, et puris constat hominibus, ipse vero verus homo, verus exstat semetipsum et per servos suos tam exemplis, quam verbis, maxime vero per Apostolum tibi specialiter ipse mandavit conditor Deus: Sub viri, inquiens, potestate eris, et ipse dominabitur tui . Unde Petrus apostolus Saram in exemplum trahit, cum te, quid facere deberes, monere voluisset, dicens: Sicut Sara obediebat Abraham, dominum illum vocans, cujus estis filiae bene facientes . Ut ergo filia me
Abbreviated transcription (Latin):
uenus ds aiuerus hom in corpore suo qđ e ȩcdesa unu ex duobi
nenasulturis nec diuidi abea potest in ȩ ternu ꝓ qua fudit inspon¬
ailibs singune ꝓ priui sicuti nec uro ux orẽ nee nts a dioenerre
ꝓbru li iamartu Sicut autẽ ausi sorrea nisabatteanitro¬
post amatores alienos id est crimina diuersa uł spiritiũ inmundoꝵ
Suggestiones fornicans ab eo repudiat᷑. nisi forte iterũ ei ꝑ poeniten¬
tiam re conciliet᷑. sicut & uxorẽ uiro fieri posse ꝑ apostolũ docem᷑
Quod autẽ etiã ꝑ apostolũ carne duo bicarne sunt una. nec hoc tran¬
seunter accipiendũ . Sed dicendũ quia & i principio duo fuerunt.
quia de uno de tracta ẽ altera. & una caro fuerunt. quia unũqua¬
si corpus inuicẽ fuerunt. ipse br ea costa quȩ de tractaẽ sibi: illa
in ipso totũ corpus habens. ex quo costa de tracta creata est illi si¬
militer & xp̃s unũ ẽ cũ ecclesia biquantũ caput eiusdẽ Ecclesiȩ.

Expanded text:
Deus, et verus homo in corpore suo, quod est Ecclesia ; unum ex duabus manet naturis, nec dividi ab ea potest in aeternum, pro qua fudit in sponsalibus sanguinem proprium, sicuti nec viro uxorem, nec uxori linquere proprium licet maritum. Sicut autem causpost amatores alienos, id est crimina diversa, vel spiritum immundorum suggestiones fornicans, ab eo repudiatur, nisi forte iterum ei per poenitentiam reconcilietur , sicut et uxorem viro fieri posse per Apostolum docemur. 10. Quod autem etiam per Apostolum carne duo, in carne sunt una , nec hoc transeunter accipiendum; sed dicendum quia et in principio duo fuerunt, quia de uno detracta est altera; et una caro fuerunt, quia unum quasi corpus invicem fuerunt, ipse in ea costa, quae detracta est sibi, illa in ipso totum corpus habens, ex quo costa detracta, creata est illi. Similiter et Christus unum est cum Ecclesia, in quantum caput ejusdem est Ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
quo mͦdo placeat dõ. qui autẽ marrimonio iunctus ẽ cogitat
rat. qui habent uxores sint tãquã non habentes. Qui enĩ sic
habentutores ut cogient eaquȩ sunt dñi quomͦ placeant
dño. nec in his quȩ sunt mundi cogitent placere uxorib:
tã quã non habentes sunt Quod ea felicitate fit. quan¬
do& uxores tales sunt ut eis mariti non ideo placeant
quia diuites. quia sublimes. quia genere nobiles. quia
carne amabiles sed quia fideles. quia religiosi. quia pudi¬
ci. quia uiribomi sunt: Uerũ b conuigatis ut hȩc ãplec¬
tenda atꝙ laudanda: sic alia toleranda sunt ne indãna¬
belia flagitia. id est fornicationes uł adulteria corruatur
Propter qđ uitandũ malũ : etiã illi comcubitus coniug ũ qui ñ
sunt causa generandi sed iuctriti concupiscentiȩ. seruiunt. In
quib iubent᷑ non fraudare inuicẽ ne tẽpt& eos sathanas ꝓpẽ

Expanded text:
quomodo placeat domino. qui autem matrimonio iunctus est, cogitat quomodo placeat domino. qui autem matrimonio iunctus est, cogitat rat: Qui habent uxores, sint tanquam non habentes. Qui enim sic habent uxores, ut cogitent ea, quae sunt Domini, quomodo placeant Domino, nec in his, quae sunt mundi, cogitent placere uxoribus, tanquam non habentes sunt; quod ea felicitate fit, quando et uxores tales sunt, ut eis mariti non ideo placeant, quia divites, quia sublimes, quia genere nobiles, quia carne amabiles; sed quia fideles, quia religiosi, quia pudici, quia viri boni sunt. Verum in conjugatis ut haec amplectenda atque laudanda, sic alia toleranda sunt, ne in damnabilia flagitia, id est fornicationes vel adulteria corruatur: propter quod vitandum malum, etiam illi concubitus conjugum, qui non sunt causa generandi, sed victrici concupiscentiae serviunt, in quibus jubentur non fraudare invicem, ne tentet eos Satanas propter
Abbreviated transcription (Latin):
qui est contra naturã exsẽ crabiliter fit in meretrice. sed
Exe crabilius biuxore Itẽ in libello adualeriũ contra nouellos
hereticos desermone a postoli uolo uos sine sollicitudine eẽ :
hoc br quit dico fratres. tẽpus breue ẽ id est non ad huc popu¬
lus dĩ ꝓpagandus ẽ generatione tẽporali carnaliter. sediã
generatione spiritualiter colligendus Reliquũ ergo est
ut qui habent uxores non carnali concupiscentiȩ subiugen¬
t. & qui flent tristitia p̃sentis mali: gaudeant spe futun
boni Et qui gaudent ꝓpter tẽporale cõmodũ . timeant
ȩternũ iudiciũ. Et qui emunt sic habendo poss̃deant. ut
amando possessis non hereant. Et qui utunt᷑ hoc mundo tran¬
sire se cogitent non manere. Trȩterit enĩ figura mundi
huuis uolo autẽ uos sine sollicitudine esse. id est uolo
inde subiungit. Qui sine uxore ẽ cogitateaquȩ sunt dñi¬

Expanded text:
qui est contra naturam, exsecrabiliter fit in meretrice, sed qui est contra naturam, exsecrabiliter fit in meretrice, sed exsecrabilius in uxore. » 6. Item in libello ad Valerium contra novellos haereticos de sermone Apostoli: Volo vos sine sollicitudine esse : « Hoc, inquit, dico, fratres, tempus breve est, id est non adhuc populus Dei propagandus est generatione temporali carlianter, sed jam generatione spiritualiter colligendus. Reliquum ergo est, ut qui habent uxores, non carnali concupiscentiae subjugentur; et qui flent tristitia praesentis mali, gaudeant spe futuri boni, et qui gaudent propter temporale commodum, timeant aeternum judicium; et qui emunt, sic habendo possideant, ut amando possessis non haereant; et qui utuntur hoc mundo, transire se cogitent, non manere. Praeterit enim figura hujus mundi. Volo autem vos sine sollicitudine esse, id est volo inde sub
Abbreviated transcription (Latin):
ultra istã necessitatẽ ꝓgredit᷑. iã non rationi sed libidini ob¬
obsequit᷑ Et hunc tamen non exigere. sed reddere coniu¬
gi ne fornicando dã nabiliter pecc&. ad ꝑsonã ꝑtin& coniu¬
galẽ Si autẽ ãbo tali concupiscentiȩ subigunt᷑.rẽ faciunt
tione diligunt qđ honestũ ẽ quã qđ bt honestũ id est qđ nup¬
tiarũ qua  qđ nom ẽ nuptiarũ : hoc eis auctore apostolo secun¬
dũ ueniã concedit᷑ Cuius delicti non habent᷑ ortatrices
nuptias sed dep̃catrices. si dĩ miseri cordiã non ase a uer¬
tant uł non abstinendo quib dã dieb: ut orationiuacent.
uł immutando naturalẽ usũ bieũ qui ẽ contranaturã qđ
dãnabilius fit in coniuge Nã cũ ille naturalis usus quan¬
do ꝓlabit᷑ ultra pacta nuptialia. id est ultra ꝓpagandine¬
cessitatẽ uenialis sit in uxore. in mere trice dã nabilis. iste

Expanded text:
ultra istam necessitatem progreditur, jam non rationi, sed libidini ultra istam necessitatem progreditur, jam non rationi, sed libidini obsequitur; et hunc tamen non exigere, sed reddere conjugi, ne fornicando damnabiliter peccet, ad personam pertinet conjugalem. Si autem ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciuntione diligunt quod honestum est quam quod inhonestum, id est quod nuptiarum, quam id quod non est nuptiarum; hoc eis, auctore Apostolo, secundum veniam conceditur, cujus delicti non habent hortatrices nuptias, sed deprecatrices, si Dei misericordiam non a se avertant, vel non abstinendo quibusdam diebus, ut orationi vacent, unium, vel immutando naturalem usum in eum, qui est contra naturam, quod damnabilius fit in conjuge. Nam cum ille naturalis usus, quando prolabitur ultra pacta nuptialia, id est ultra propagandi necessitatem, venialis sit in uxore, in meretrice damnabilis: iste
Abbreviated transcription (Latin):
munere insignire. Constat uero idẽ amore tantũ filiox
quo scilit& ꝓpaget᷑ multitudo hominũ quȩ cõpleat orl
terrarũ. & creaturis sibi concessis legitimũ domi niu&ot
atori debitũ exhibeat obsequiũ. qua etiã ciuitas dĩ ex nune¬
ro cõpleat᷑ p̃destinatoꝵ Aliud uero ueniale at ꝙ concessiuũ
lic& neꝑ adulteria at̃ quos lib& illicitos quis lib& defluat
appecitus im patiens libi dinis. aut qđ longe incõparabilit̃
peius contranaturã quo uis modo cogat᷑ excedere Obtalia
enĩ quȩdã melius ẽ nubere quã uri. id est usq ad eliquationẽ
aut gehennȩ timore restringi Eece quantũ ual& etia cũ
culpa conuigiũ. necessitate scilic& ꝓpter peuis concessũ
Vide pulere augustinus in libro contra iouianũ debono
conuigali hereticũ. concubitus ait necessarius causa gene¬
randi inculpabilis ẽ. & solus ipse nuptialis Ille aute qui

Expanded text:
munere insignire . Constat vero idem amore tantum filiorum, munere insignire . Constat vero idem amore tantum filiorum, quo scilicet propagetur multitudo hominum 52 quae compleat orbem terrarum, et creaturis sibi concessis legitimum dominium, et Creatori debitum exhibeat obsequium, qua etiam civitas Dei ex numero compleatur praedestinatorum. Aliud vero veniale atque concessivum, licet ne per adulteria, aut quoslibet illicitos quislibet defluat appetitus, impatiens libidinis, aut quod longe incomparabiliter pejus est contra naturam quovis modo cogatur excedere: ob talia enim quaedam: Melius est nubere, quam uri , id est usque ad eliquationem aut gehennae timore restringi. Ecce quantum valet etiam cum culpa conjugium, necessitate scilicet propter pejus concessum. Unde pulchre Augustinus in libro contra Jovinianum de Bono conjugali haereticum : « Concubitus, ait, necessarius causa generandi inculpabilis est, et solus ipse nuptialis: ille autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uis immo quia tanta uis huuis ẽ coniinctionis: cogitent qua
usu ꝑuersissimo hanc aut adulterando aut penitus dese¬
rendo uxores aut uiros. tantȩ fider tãꝙ in solubilis copu¬
la dilectionis scindunt quã graue noxiũ ꝙ crimensibi ad¬
dñi contrahoc habeant p̃ceptũ. Et si uiolata caritas odio
subuertente in duob: spintuali regeneratione fratr¬
b homicidu crimine notat᷑: quid cũ non solũ sp̃s sed etiã uni
caro ab hominabili diuortio indiuersa distrahit᷑ : Sciendũ uero
duo genera esse conuigu. unũ inculpabile : aluid cũ cũpaue¬
niale His aliquid suꝑ additũ : iã ẽ adulteriũ. etiã si ꝑpegat
nullius iuol& thorũ. quia uidelic& in sem& ipso in quocubare
debuerat dĩ uiolat tepłu Hoꝵ primũ tantũ condetor ipse
dignatus ẽ nobilitare. ut non solũ p̃cipere: sed & ei binup¬
tiis dignatus sit assidere. factoꝙ primo miraculo suo eũ

Expanded text:
vis, imo quia tanta vis hujus est conjunctionis; cogitent qui vis, imo quia tanta vis hujus est conjunctionis; cogitent qui abusu perversissimo hanc, aut adulterando, aut penitus deserendo uxores aut viros, tantae fidei tamque insolubilis copulam dilectionis scindunt, quam grave noxiumque crimen sibi acDomini contra hoc habeant praeceptum; et si violata charitas, odio subvertente, in duobus spirituali regeneratione fratribus homicidii crimine notatur; quid cum non solum spiritus, sed etiam una caro abominabili divortio in diversa distrahitur? 5. Sciendum vero duo genera esse conjugii, unum inculpabile, aliud cum culpa veniale. His aliquid superadditum jam esse adulterium, etiamsi perpetrator nullius violet thorum, quia videlicet in semetipso, in quo cubare debuerat, Dei violat templum. Horum primum tantum Conditor ipse dignatus est nobilitare, ut non solum praecipere, sed et ei in nuptiis dignatus sit assidere, factoque primo miraculo, suo eum
Abbreviated transcription (Latin):
re quasi mortis sõno cõsopitis mirabilẽ dĩ gratia legeris
reportasse uictoriã. & innouo biumerabiles feminea
oblitas inbecillitatẽ uirili ꝑacto hostib deuictis certamine.
cũ triũphogłe palmã uictoriȩ. & coronã meruisse brsig
nẽ Coniun uł mrufes considera q fidẽ debeasuxo¬
ri. cuiusq fidei quis habeat᷑ exactor & testis. Bonũnãq
esse coniugiũ secundũ istã scilio& conditionẽ nascendi &¬
& moriendi in qua creati sumus. & ipsũ bonũ uiolare magni
criminis esse scripturȩ sc̃ȩ testimonis potes aduertere p¬
sertĩ cũ tã ir solubilẽ copulã pacti huius dñs in principio
uoluerit facere. ut non singulos singulariter sed unũ exal¬
tero uoluerit fabricare . p̃cepto consequente & cur hocse¬
cerit monstrante. at ꝙ dicente Propter hoc relinqu& ho¬
mo patre & matre & adherebit uxori suȩ. & erunt duo bi
carne una Crunt inquit duo incarne una: Si ergo tanta

Expanded text:
re, quasi mortis somno, consumptis, mirabilem Dei gratia legeris re, quasi mortis somno, consumptis, mirabilem Dei gratia legeris reportasse victoriam; et in novo innumerabiles femineam oblitas infirmitatem, virili peracto hostibus devictis certamine, cum triumpho gloriae palmam victoriae et coronam meruisse insigel maritus es? Considera quam fidem debeas uxori, cujusque fidei quis habetur exactor et testis. Bonum namque esse conjugium, secundum istam scilicet conditionem nascendi t moriendi, in qua creati sumus, et ipsum bonum violare magni criminis esse, Scripturae sanctae testimoniis potes advertere, praesertim, cum tam insolubilem copulam pacti hujus Dominus in principio voluerit facere, ut non singulos singulariter, sed unum ex altero voluerit fabricare, praecepto consequente, et cur hoc fecerit monstrante atque dicente: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Erunt, inquit, duo in carne una. Si ergo tanta
Abbreviated transcription (Latin):
bru hoc ẽ sanguine xp̃i consecratũ baptisma eductus huuis
sȩculi graderis ꝑheremũ. cõputa tibi dictũ Confortare.
& esto robustus Quantũ enĩ mollis & dissoluta mentis cu¬
stodia etiã ꝑfectoꝵ noceat studus. loth illius iustissimi.
sãson illius fortissimi salomonis quoꝙ sapientissimi de¬
monstrant casus. His boseth etiã bitimat interitus. feni¬
neȩ utr̃u an uirili custodiȩ cõmitti cordis debeat adi
entiȩ uirtut̃ẽ non ad dissolutionis uitiũ transferre
stude Uirago enĩ id est fortis mulier uocata es in prin¬
cipio ut & fortẽ te contra uitia: & flexibilẽ in subiec¬
tione dñi p̃ceptoꝵ esse debere memineris omnino Air
itaꝙmente mulier carne : insurgentes & tu aduersus spiritũ
bi sanos uitioꝵ uoluptatũqr tunuilius forti mentis uigore
stude deuincere. ꝑpendens plurima tibi in scripturis diumnis
huius operis exẽpla suppeditare. dũ & ueteri testamento
quandã de hoste uniuerso orbi pauendo uiris omnib: timo¬

Expanded text:
brum, hoc est sanguine Christi consecratum baptisma eductus, hujus 51 saeculi gradiaris per eremum, computa tibi dictum: Confortare et esto robustus . Quantum enim mollis et dissoluta mentis custodia etiam perfectorum noceat studiis, Loth illius justissimi, Samson illius fortissimi, Salomonis quoque sapientissimi demonstrant casus. Isboseth etiam intimat interitus, femineae utrum, an virili custodiae committi cordis debeat aditentiae virtutem, non ad dissolutionis vitium transferre stude. Virago enim, id est fortis, mulier vocata est in principio , ut et fortem te contra vitia, et flexibilem in subjectione Domini praeceptorum esse debere memineris omnino. Vir itaque mente, mulier carne, insurgentes et tu adversus spiritum insanos vitiorum voluptatumque tumultus forti mentis vigore stude devincere, perpendens plurima tibi in Scripturis divinis hujus operis exempla suppeditare; dum et in Veteri Testamento quanquam de hoste universo orbi pavendo, viris omnibus timo
Abbreviated transcription (Latin):
& salomonis etiã plures. in uito te ad misteriũ indagandũ quia om̃a
hȩc infigura contingebant & audacter ꝓstteor euia huc eneraite
d nri a monte sc̃m eius ꝓphetatũ in quo non lic& uiro labere nasi
una iicore a utori nisi unũ uirũ cũ quo pudice uuens caus srrls
at metufornicationis fidẽ ei illibatã ꝑpetuo custodat & sacramer¬
tumatime cũ & id ad maius ꝑtineat hoc ẽ ȩcclesuã &xpun Du enũ¬

Expanded text:
et Salomonis etiam plures; invito te ad mysterium indagandum, quia omnia et Salomonis etiam plures; invito te ad mysterium indagandum, quia omnia haec in figura contingebant ; et audacter pro et montem sanctum ejus prophetatum, in quo non licet viro habere nisi unam uxorem, et uxori nisi unum virum, cum quo pudice vivens causa sit prolis, aut metu fornicationis, fidem ei illibatam perpetuo custodiat, et sacramentum, maxime cum et id ad majus pertineat, hoc est Ecclesiam e
Abbreviated transcription (Latin):
muttos scã& legimus &eiã coniugio iunctos fecisse. aut qui steriles fuerauit
senes quoq in cadauerinis iã corporib constituti ab hac uiderentur
carttatis lege immo ab hoc nuptiarũ bono alieni. quod aliunde nonẽ
bonũ nisi ꝓpter tã in solubile uinculũ quo ds̃ ex uno duos uoleitr
facere ut unũ essent affectu & fide inse qui corporib diuisi essent
ase ut ex istis duob tertius fiere qui iã nonunũ cũ en eñee sed
relictis illis alii adherera cũ quo exemplo illoꝵ duo in care una
essent & ita ꝓpagaret᷑ hominũ generatio hoc a bestus &eteris q an¬
mantib diusa bono. quod illȩ inrationabiles affectu dilectnonis
uaũ ee mnescientes in ꝓmiscuos diffluerent concubitus isti uero
rationales pacto tenacissimo firmarent uno affectu carta tuie tiã
arne conexi Quod si opponas mili iacobduas utores dauid quo d

Expanded text:
multos sanctorum legimus etiam conjugio junctos fecisse, aut qui steriles fuerunt, multos sanctorum legimus etiam conjugio junctos fecisse, aut qui steriles fuerunt, senes quoque in cadaverinis jam corporibus constituti, ab hac viderentur charitatis lege, imo ab hoc nuptiarum bono alieni; quod aliunde non est bonum, nisi propter tam insolubile vinculum: quod Deus ex uno duos voluit facere, ut unum essent effectu et fide in se, qui corporibus divisi essent a se, ut ex istis duobus tertius fieret, qui jam non unum cum eis esset, sed relictis illis alii adhaereret, cum quo exemplo illorum duo in carne una essent, et ita propagaretur hominum generatio, hoc a bestiis caeterisque animantibus divisa bono, quod illae irrationabiles, affectu dilectionis unum esse nescientes, in promiscuos difluerent concubitus; isti vero rationales pacto tenacissimo firmarentur, uno affectu charitatis etiam carne connexi. 9. Quod si opponat mihi Jacob duas uxores, David quoque
Abbreviated transcription (Latin):
& ego ineis. & uesanius ego sũ mei ipsius pater & mater . quia in me
sunt ambo unũ qui fuerant ante duo. qđ fieri non potui nisi illi
esse desisent inse uersi inme Quid autẽ cũ non solũ unus sed &
duo immo uiginti aut plures nascunt᷑ filii : Ergo de talib debu¬
it dici. non debuerant p̃termitti debuerant biquã dici. Crunt
duo hicarnib uiginti Intellegendũ potius quia erunt duo in
carne una. inlege. dilectione atꝙ fide carnis una. inuinculo
carnis uno in pacto carnis uno : ut scilic& tanta unione duȩ carnes
inuicẽ confęderent᷑ ut non liceat uni qđ non lic& alteri. nec
isti uerbi gra ad alterius mulieris. nec illi ad alterius uiricar¬
ne ꝓpria inuiro relicta accedere. Et sicuti caro acarne diui¬
di nequit sine magno dolore. ita ux or a uiro diuidi nequeat
sine magno crimine. Alioquin qui in uirginitate ꝑpetua ꝑmanserunt sicut

Expanded text:
et ego in eis; et vesanius: Ego sum mei ipsius pater et mater, quia in me et ego in eis; et vesanius: Ego sum mei ipsius pater et mater, quia in me sunt ambo unum, qui fuerant ante duo, quod fieri non potuit, nisi illi esse desiissent in se, versi in me. Quid autem cum non solum unus, sed et duo, imo viginti aut plures nascuntur filii? Ergo de talibus debuit dici, non debuerant praetermitti, debuerant, inquam, dici, erunt duo in carnibus viginti. Intelligendum potius, quia erunt duo in carne una, in lege, dilectione, atque fide carnis una, in vinculo carnis uno, in pacto carnis uno, ut scilicet tanta unione duae carnes, invicem confoederentur, ut non liceat uni quod non licet alteri; nec isti, verbi gratia, ad alterius mulieris, nec illi ad alterius viri carnem, propria in viro relicta, accedere, et sicuti caro a carne dividi nequit sine magno dolore, ita uxor a viro dividi nequit sine magno crimine: alioquin qui in virginitate perpetua permanserunt, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tantũdẽ ualer& sortũ quantũ conubiũ. tantũ ut ꝓles ex eo na¬
sceret᷑. cũ euidenter a postolus non ꝓpter filio generationẽ
sed ꝓpter ipsũ concubitũ unũ corpus tales quoq eẽ dixerit
Sic enĩ ait Nescitis quoniã qui adher& meretrici. unũ corpus
efficit᷑ quiautẽ adher& dño. unus sp̃s ẽ Si ita quoꝙutauint ess& :
dicere satis filius poss&. qđ solus unigenitus dĩ filus coessen¬
tialiter & coȩternaliter ds̃ apud dm̃ manens dicere ueraci¬
ter potuit. pater inme ẽ & ego in eo .&. pater bime manens fa¬
cit opera. & ego & pater unũ sumus. unũ uidelicet singularit᷑.
sumus dicens pluraliter : ut intellegas duos in una substantia.
deitate. aeternitate. maiestate. operatione. uoluntate. & po¬
testate in solubiliter ẽe Et ut replicẽ : ita iste dicere poss&.
ego & pater & mater unũ sumus. & pater & mater bime sunt

Expanded text:
tantumdem valeret scortum, quantum connubium, tantum ut proles ex eo natantumdem valeret scortum, quantum connubium, tantum ut proles ex eo nasceretur; cum evidenter Apostolus, non propter filiorum generationem, sed propter ipsum concubitum, unum corpus tales quoque esse dixerit, sic enim ait: Nescitis quoniam qui adhaeret meretrici, unum corpus efficitur; qui autem adhaeret Domino, unus spiritus est . Si ita quoque, ut aiunt, esset, dicere satis filius posset, quod 56 solus Unigenitus Dei Filius coessentialiter et coaeternaliter Deus, apud Deum manens, dicere veraciter potuit: Pater in me est, et ego in eo ; et: Pater in me manens facit opera ; et: Ego et pater unum sumus ; unum videlicet singulariter, sumus dicens pluraliter, ut intelligas duos in una substantia, deitate, aeternitate, majestate, operatione, voluntate et potestate insolubiliter esse; et ut replicem, ita iste dicere posset: Ego et pater et mater unum sumus; et pater et mater in me sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ carnale esse conubiũ te continenter & pudice ꝓposse
contineas urore secundũ a postoli pceptũ ut xp̃s ȩclesam
diligens & p̃ter ipsã nullã cognoscens. ab ipsa etiã legalit̃
interdictis eclesiasticȩ dieb cũ ipsius consensu te conti¬
nens fidẽ ꝙ ꝑpetuã ei conserudois. certissime cognoscens
quia si bn aliquo negotio eã deceperis uł circa ueneris. ade¬
rit uidet uelocissimus & uidex iustissimus atꝙ testis uera¬
cissimus de cȩlo cuncta ꝓspiciens dñs. cuius p̃cepti es trans¬
gressor effectus Pueriliter uero sentiunt qđ minime au¬
Scop̃terire qͥl illud qđ dicit᷑ erunt duo incarne ura.
suꝑ felio intellegunt. ut uidelic& ꝓpter semenmaris &
florẽ feminȩ ex quib confici ꝓlẽ biutero phisici tractant. duo id est
pater & mater incarne una idest in filio unũ sint Sienĩ ita ess&

Expanded text:
gitur carnale esse connubium, te continenter et pudice pro posse gitur carnale esse connubium, te continenter et pudice pro posse contineas, uxorem secundum Apostoli praeceptum, ut Christus Ecclesiam diligens , et praeter ipsam nullam cognoscens; ab ipsa etiam legaliter interdictis ecclesiastice diebus, cum ipsius consensu te continens, fidemque perpetuam ei conservans: certissime cognoscens, quia si in aliquo negotio eam deceperis, vel circumveneris, aderit vindex velocissimus, et judex justissimus, atque testis veracissimus de coelo cuncta prospiciens Dominus, cujus praecepti es transgressor effectus. 8. Pueriliter vero sentiunt, quod minime audeo praeterire, qui illud quod dicitur: Erunt duo in carne una , super filio intelligunt, ut videlicet propter semen maris et florem feminae, ex quibus confici prolem in utero physici tractant, duo, id est pater et mater, in carne una, id est in filio unum sint. Si enim ita esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Lic& quando fornicata ẽ iã rupit uinculũ. iã desut esse unaaro
Hinc ad ulteri uł adulterȩ colligant. hinc aduertant quã de¬
testabile facinus incurrant: si contra interdictũ condctoris
qđ ds̃ coniunxit aut ad ulterando aut penitus abdicando se¬
parant . cũ una caro esse nisi fidẽ sibi seruando & sac ramentũ
custodiendo possint. Quȩcũq autẽ feminis nonlicent. hȩc &
uiris non licere manifestissima ratio doc&. quantũ scilic&
ad pacti conuenientiã attin&: & turpissimũ ualde ẽ si qđ
iure sexuis robustior ab inbecilliori exigit. uictus & sab ac¬
tus libidini in becilliori non impendit Pactũ autẽ & sacra¬
mentu. sponsalia uł tabulassiue cantas dico. quib biuicẽ brso¬
lubiliter confederant᷑ p̃sente spectante: atq teste
iusto iudice dõ Hoc totũ igit᷑ a nobis ꝓlatũ ad hoc quȩso uale¬
at. ut quia iã ardentẽ sodomã id est illicita carnis incendia sani

Expanded text:
licet, quando fornicata est, jam rupit vinculum, jam desiit esse una caro. licet, quando fornicata est, jam rupit vinculum, jam desiit esse una caro. Hinc adulteri vel adulterae colligant, advertant, quam detestabile facinus incurrant, si contra interdictum Conditoris, quod Deus conjunxit, aut adulterando, aut penitus abdicando separant; cum una caro esse, nisi fidem sibi servando, et sacramentum custodiendo non possint. Quaecunque autem feminis non licent, haec et viris non licere manifestissima ratio docet, quantum scilicet ad pacti convenientiam attinet; et turpissimum valde est, si quod jure sexus robustior ab imbecilliori exigit, victus et subactus libidine, imbecilliori non impendit. Pactum autem et sacramentum, sponsalia, vel tabulas, sive chartas dico, quibus invicem insolubiliter confoederantur praesente, spectante atque teste justo judice Deo. Hoc totum igitur a nobis prolatum ad hoc quaeso valeat, ut quia jam ardentem Sodomam, id est illicita carnis incendia, sani
Abbreviated transcription (Latin):
tias. quia & illud qđ non ꝑtin& ad se ignosci faciunt ꝓpterse.
quanquã ad tertiũ conubiigenus hoc a quib rtferri noueri ꝓ
ponentib: in principio ipse cunctoꝵ auctorẽ dixisse None bo¬
nũ esse hominẽ solũ. faciamus ei adutoriũ simile sibi Quouis
autẽ ordine causa ꝓlis. an aspernatione fornicationis uł repu¬
dio pauꝑtatis agant᷑ : tantũ ual& fides & sacramentũ conubro
ꝓpriũ. ut nec deserta alterius possit esse nisi desertoris
uror. Suꝑ inducta autẽ quãlib& sca casta. nobilis sit & pudica.
meretri habeat᷑ ratione ueridica. Ductus autẽ a contraria ad¬
ulter & ipse sit testante atꝙ dicente uoce dñica Quicũ¬
ꝙ dimiserit uxorẽ suã nisi caufornicationis. mechat᷑ & qui
dimissam duxerit mechat. Nota autẽ. quia cũ aliter penitus
interdicat᷑. causa fornicationis dimiti concedit᷑. Quia uide¬

Expanded text:
tias, quia et illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se; tias, quia et illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se; quanquam ad tertium connubii genus hoc a quibusdam referri noverim, proponentibus, in principio ipsum cunctorum Auctorem dixisse: Non est bonum esse hominem solum, faciamus ei adjutorium simile sibi . Quovis autem ordine causa prolis, an aspernatione 55 fornicationis, vel repudio paupertatis agantur, tantum valet fides, et sacramentum connubio proprium, ut nec deserta alterius possit esse, nisi desertoris uxor; superinducta autem quamlibet sancta, casta, nobilis sit, et pudica, meretrix habeatur ratione veridica: ductus autem a contraria, adulter et ipse sit, testante atque dicente voce Dominica: Quicunque dimiserit uxorem suam, nisi causa fornicationis, moechatur, et qui dimissam duxerit, moechatur . Nota autem, quia cum aliter penitus interdicatur, causa fornicationis dimitti conceditur; quia vide
Abbreviated transcription (Latin):
tis amissa ꝓpter qua fuerat copulatũ. Hȩc bona nuptialia laude
in nuptus qui laudare uult nuptias. Carnis autẽ concupiscentia
non ẽ nuptus impittanda sed toleranda. Non ẽ enĩ ex naturali
conubio ueniens bonũ. sed ex antiquo peccato accidens malũ Eoce¬
bonũ esse coniugiũ dixerĩ. & quare adulterator aut penitus
desertor illius crimen incurrat tã noxiũ. quia uidelic&r & uti¬
le & inculpabile ẽ si causa solũ modo generandi fiat secundũ
dñi p̃ceptũ. & utile & uenialeẽ si ꝓpter uitandũ fornicati¬
onis malũ ineat᷑ secundũ qđ ẽ ab apostolo concessũ: qđ autẽ pau¬
ꝑtatis causa a quibdam diuites ducuntur uxores. quȩ scilic&
egestatis ductȩ uarias expellant necessitates. utr̃u ad illud con¬
cessiuũ referat᷑ conubiũ annon: alus iudicare dimitto. hoc
unũ secutus augustinũ ꝓfiteor. laudabiles etiã br hoc esse nup¬

Expanded text:
tis amissa, propter quam fuerat copulatum. haec bona nuptialia laudet tis amissa, propter quam fuerat copulatum. haec bona nuptialia laudet in nuptiis, qui laudare uult nuptias. carnis autem concupiscentia non est nuptiis inputanda, sed toleranda. non enim est ex naturali conubio ueniens bonum, sed ex antiquo peccato accidens malum. Propbonum esse conjugium dixerim, et quare adulterator aut penitus desertor illius crimen incurrat tam noxium; quia videlicet et utile et inculpabile est, si causa solummodo generandi fiat secundum Domini praeceptum; et utile et veniale est, si propter vitandum fornicationis malum ineatur, secundum quod est ab Apostolo concessum. 7. Quod autem paupertatis causa a quibusdam divites ducuntur uxores, quae scilicet egestatis ductae varias expellant necessitates, utrum ad illud concessivum referatur connubium, an non, aliis adjudicare dimitto. Hoc unum secutus Augustinum profiteor, laudabiles etiam in hoc esse nup
Abbreviated transcription (Latin):
nom sibi ꝑ cemubiũ sed ꝓstupru potuis conuenerunt Nautem
ambo non sunt tales audeo dicere. aut illa ẽ quodã m mariti
meretrit. aut ille adulter uxoris Itẽ post pauca. b nuptus
inquit hȩc bona nuptialia diligunt᷑ Proles. sides sacramentũ
sedples nonut nascat᷑ tantũ. uerũ etiã ut renascat᷑ Hascitur
nãq ad adpęnã. nisi renascat᷑ aduitã Fides autẽ. non qualẽ habent¬
etiã interse insideles ⁊ elantes carnt̃ Quis enĩ qui lib& inpius
uult ad ultera uxorẽ : Aut quȩ mulier quã lib& impia. uult
adulterũ uirũ : Hoc inconubio bonũ naturale est quidẽ. car
nale tamenꝰ. Sed iembrũ xp̃i conuigis ad ulteriũ coniugide¬
b& timere non sibi. & axp̃o sperare fidei p̃miñ quã exhib&
coniugi Sacramentũ uero: qđ nec separati& aduleratian¬
tunt coniuges. concorditer castea custodiant solũ eni est
qđ etiã sierile coniugiũ ten& iure pietas. ĩ spe sȩtundita¬

Expanded text:
non sibi per connubium, sed per stuprum potius convenerunt. Si autem non sibi per connubium, sed per stuprum potius convenerunt. Si autem ambo non sunt tales, audeo dicere, aut illa est quodammodo mariti meretrix, aut ille adulter uxoris. Item post pauca: « In nuptiis, inquit, haec bona nuptialia diligantur, proles, fides, sacramentum. Sed proles, non ut nascatur tantum, verum etiam ut renascatur: nascitur namque ad poenam, nisi renascatur ad vitam. Fides autem, non qualem habent inter se infideles zelantes carnem. Quis enim vir, quamlibet impius, vult adulteram uxorem? aut quae mulier, quamlibet impia, vult adulterum virum? nale tamen. sed membrum Christi coniugis adulterium coniugi debet timere, non sibi et a Christo sperare fidei praemium, quam exhibet coniugi. sacramentum uero, quod nec separati et adulterati amittunt, coniuges concorditer casteque custodiant. solum est enim quod etiam sterile coniugium tenet iure pietatis iam spe fecundita
Abbreviated transcription (Latin):
lo siue opere maloꝰ. Nam qui hoc faciunt. idestqui aut
uoto aut operȩ aliquo agunt ne eis filii nascant᷑. quauis uocen¬
tur coniuges non sunt Necullã nuptiarũ retinent uerita¬
tẽ sed honestũ nomen uelandȩ turpitudini obtendunt Pro¬
dunt᷑ autẽ quando eo usꝙ ꝓgrediunt᷑. ut exponant filios qui
nascunt᷑ in uitis Oderunt enĩ nutrire uł habere. quos gine¬
re metuebant. Itaq cũ b suos seuit quos genuit tenebrosabt¬
quitas: clarabuquitate bi lucẽ ꝓmit. & oculta turpitudo mani¬
festa crudelitate conuncit᷑ Aliquando eo ꝑuenit hȩc libidi¬
nosa crudelitas uł libido crudelis. ut etiã sterilitatis uenena
ꝓcur& & si nihil ualuerint conceptos foetus litra uiscera ex¬
tinguat ac fundat. uolens suã plẽ prius interire quã uiuere.
aut si brutero iã uiuebat occidi ante quã nasci Prorsus si ambo
tales sunt: coniuges non sunt Et si abinitio tales fuerunt.

Expanded text:
lo, sive opere malo. Nam qui hoc faciunt id est qui aut lo, sive opere malo. Nam qui hoc faciunt id est qui aut voto, aut opere aliquo agunt, ne eis filii nascantur quamvis vocentur conjuges, non sunt, nec ullam nuptiarum retinent veritatem, sed honestum nomen velandae turpitudini obtendunt. Produntur autem, quando eo usque progrediuntur, ut exponant filios, qui nascuntur invitis; oderunt enim nutrire vel habere quos gignere metuebant. 54 Itaque cum in suos saevit, quos genuit tenebrosa iniquitas, clara iniquitate in lucem promitur, et occulta turpitudo manifesta crudelitate convincitur. Aliquando eo pervenit haec libidinosa crudelitas, vel libido crudelis, ut etiam sterilitatis venena procuret; et si nihil valuerint, conceptos fetus inter viscera exstinguat ac fundat, volens suam prolem prius interire, quam vivere; aut si in utero jam vivebat, occidi antequam nasci. Prorsus si ambo tales sunt, conjuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quid culpȩ esse nequaqia negabit᷑. Cũ igit̾ culpabilis nonsit
generandi intentione concubitus. quiꝓpriȩ nuptiis impu¬
tandus ẽ: quid secundũ ueniã concedit apostolus niqđ conui¬
ges dũ se non continent debitũ ab alterutro carnis exposcunt
non uoluntate ꝓpagins. sed libidinis uoluptate ¶ Quȩ tamen
uoluntas non ꝓpterꝰnuptias cadit inculpã. sed ꝓpter nup¬
tias accipit ueniã Quo circa etiã hinc sioit laudabiles nup
nę: quia & illud qđ non ꝑtin& ad se. lgnosci faciunt ꝓpter
se Neꝙ eni iste concubitus quo seruit᷑ concupiscentiȩ. sic
agit᷑ ut impediat᷑ foctus quẽ postulant nuptie: Sed tamen
aliud ẽ concũbere nisi sola uoluntate generandi qđ non
hab& culpã. aliud autẽ carnis quꝗ̧dẽ appetere concũben¬
do uoluptatẽ. sed non ꝓpter coniuigem qđ uenialẽ hab&
culpa quia & si noncausa ꝓpagandȩ ꝓlis obsistit: non tamen
huuis libidinis causa ꝓpagationi ꝓlis obsistit siue uotoma¬

Expanded text:
quid culpae esse nequaquam negabitur. Cum igitur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputandus est; quid secundum veniam concedit Apostolus, nisi quod conjuges, dum se non continent, debitum ab alterutro carnis exposcunt, non voluntate propaginis, sed libidinis voluptate? Quae tamen voluptas non propter nuptias cadit in culpam, sed propter nuptias accipit veniam. Quocirca etiam hinc laudabiles nuptiae sunt; quia et illud quod non pertinet ad se, ignosci faciunt propter se: neque enim iste concubitus, quo servitur concupiscentiae, sic agitur, ut impediatur fetus, quem postulant nuptiae. Sed tamen aliud est non concumbere, nisi sola voluntate generandi, quod non habet culpam; aliud autem carnis quidem appetere concumbendo voluptatem, sed non praeter conjugem, quod venialem habet culpam; quia etsi non causa propagandae prolis concumbitur, non tamen hujus libidinis causa propagationi prolis obsistitur sive voto ma
Abbreviated transcription (Latin):
quit dõ seruire & mamonȩ cũ p̃misiss& qđ nemo duob: domi¬
nis seriur& Sed ne quis me putet istud de omnib diuitib di
unũ superboꝵ aliud humiliũ Quis enĩ nesciat dauid rege̾
fuisse ditissimũ : Abraba & lobquis pauperes dixerit:
Et tamen dauid ait Ego egenus sũ & pauꝑ Abraha etiã Loquar
ad dñm meũ. cũ sim puluis & cinis Iobautẽ. Si contẽpsi iudiciũ¬

Expanded text:
quit, Deo servire et mammonae ; cum praemisisset, quod nemo duobus domiquit, Deo servire et mammonae ; cum praemisisset, quod nemo duobus dominis seunum superborum, aliud humilium. Quis enim nesciat David regem fuisse ditissimum? Abraham et Job quis pauperes dixerit? Et tamen David ait: Ego autem egenus sum et pauper . Abraham etiam: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Job aute
Abbreviated transcription (Latin):
pellaris. qui te quiescere. oblectari & gaudere dicis
Licet enĩ ad tẽpus deleccent. quantu aliquando corst¬
mulent opes terrȩnȩ obtime nosti Gaudes naꝙ dũ
adquiris. meres dũ ꝑdis Ane las dũ ex igis. formidas dũ
exigeris Mirmico leuntiq nec dissimilis : formita alus.
aliis leo uideris Adcumulũ quoꝙ miseriȩ illos formi¬
das sepissime. quib: potenna in ȩstimabiliter uideris p̃¬
stare Unde quidam facundissime: quomodo inquit ẽ
diues quietꝰ. que suis stintulis res ipsȩ ne careant᷑ sep
faciunt i quietu . Et ideo elegit cupiditas inquie tũ
& timidũ esse diuitẽ. quã securũ Unde & seneca. regi¬
bus ait multo peius ẽ quã seruis. quia isti singulos: illimul¬
tos timent Intanta ergo animi ꝑturbatione positus & tem&¬
ipso penitus ut ita dicã frustratus: quid tuũ eẽ dicere uales.
ipse alie no iuiri subactus : Unde pulcre dñs: Non potestis in¬

Expanded text:
pellaris, qui te quiescere, oblectari et gaudere dicis. pellaris, qui te quiescere, oblectari et gaudere dicis. Licet enim ad tempus delectent, quantum aliquando cor stimulent opes terrenae, optime nosti. Gaudes namque dum acquiris, moeres dum perdis; anhelas dum exigis, formidas dum exigeris; 43 myrmicoleo utique nec dissimilis, formica aliis, aliis leo videris. Ad cumulum quoque miseriae illos formidas saepissime, quibus potentia inaestimabiliter videris praestare: unde quidam facundissime: Quomodo, inquit, et dives quietus, quem suis stimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo magis elegit cupiditas inquietum et timidum esse divitem, quam securum. Unde et Seneca, regibus, ait, multo pejus est quam servis; quia isti singulos, illi multos timent. In tanta ergo animi perturbatione positus, et temetipso penitus, ut ita dicam, frustratus, quid tuum esse dicere vales, ipse alieno juri subactus? Unde pulchre Dominus, Non potestis, in
Abbreviated transcription (Latin):
esco Ecce luxuria tertia domina: Sed illud tertiũ rade Non
enĩ quiescis Neꝙ uero sine causa dñs sollicitudinẽ diuitus in
eugło iungit. nisi quia omniũ penitrans corda. nouit obtime
quę miseros diuites crucia cura Sapiens quoꝙ qui dicit: om¬
ne qđ suꝑ emin& plus merorib afficit᷑. quã honoribgau¬
deat: nequaqu̾a hoc dicer&. Nisi quȩ mala diui tes in
intimis ꝑferant obtime nosset. Deniq temet ipsũ consi¬
derans. teq ante te ꝓprii statuens censura iudicu lnter¬
roga animũ tuũ. quidẽ qđ eũ tantopere angustat. quidiu¬
gilias aug&. sc̃nũ aufert quid te discurrere facit. recũ¬
bere interdicit. quȩ illa interamorẽ timorẽ ꝙ confusio.
quȩ sollicitudo quȩ cura quȩ illa crebra suspiria: Et luce
clarius uidebis quã seua inquietudinis peste laboras. quibus
cogitationũ tumultib: agiteris. quib: meroris ꝓcellis in¬

Expanded text:
esco. Ecce luxuria, tertia domina; sed illud tertium rade; non esco. Ecce luxuria, tertia domina; sed illud tertium rade; non enim quiescis, nec vero sine causa Deus sollicitudinem divitiis in Evangelio jungit , nisi quia omnium penetrans corda, novit optime quae miseros divites cruciet cura. Sapiens quoque, qui dicit: Omne quod supereminet, plus moeroribus afficitur, quam honoribus gaudeat; nequaquam hoc diceret, nisi quae mala divites in intimis perferant optime nosceret. Denique temetipsum considerans, teque ante te proprii statuens censura judicii, interroga animum tuum, quid est quod eum tantopere angustat, quid vigilias auget, somnum aufert; quid te discurrere facit, recumbere interdicit; quae illa inter amorem timoremque confusio, quae sollicitudo, quaeque illa crebra suspiria; et luce clarius videbis, quam saeva inquietudinis peste labores, quibus cogitationum tumultibus agiteris, quibus moeroris procellis im
Abbreviated transcription (Latin):
quos ds pascit cotidie cernis pauperes quã diuites. Nomne eos¬
dẽ tanto clatos nosti fastigio ut fratres ab ipso dño. ubcent᷑
uidicio ubi sola tibi ac singularis erit consolatio. si bidexterã
poni ꝓobsequio illis merearis inpenso: De dignaris ergoaut
forsitan uilis tibi ẽ ipsius fraternitas dĩ :erecundorais
Quare : Quime biquis nunc honorant. post despectiu habe¬
bunt: at pulcrũ ẽ digito monstrart. & dicier. hicẽ Ratio con¬
tra Ucuras hominũ oquantũ ẽ in reb inane Istud enĩ cuitã
auide ut uideo bnhias quã sit futile:psalmus te ualet doce¬
re Vidi inquiens impiũ suꝑ exaltatu. & eleuatu sicu n¬
dros libani Et transiui & ecce non erat. quȩ suu eñ anone
inuentus locus eius. Ecce uero alia iquã domina. Que ꝰ Su¬
perbia inqua Quid enĩ tibi cuius lib& faci& despectus si tiu
copos fueris inhumilitate fixus . AAitte iaculũ icolũnam
marmorea & uidebis quid fiet. AAodo ais gaudeo. oblector qui¬

Expanded text:
quos Deus pascit quotidie, cernis pauperes, quam divites? nonne eosdem tanto elatos nosti fastigio, ut fratres ab ipso Domino in illo vocentur judicio, ubi sola tibi ac singularis erit consolatio, si in dexteram poni pro obsequio illis merearis impenso? Dedignaris ergo, aut forsitan vilis tibi est ipsius fraternitas Dei! 36. Verecundor, ais. Quare? Qui me, inquis, nunc honorant, post despectui habebunt; at pulchrum est digito monstrari et dici, hic est. Ratio contra. O curas hominum! o quantum est in rebus inane! Istud enim cur tam avide, ut video, inbias? Quam sit futile psalmus te valet docere: Vidi, inquiens, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani, et transivi, et ecce non erat: quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Ecce vero alia, inquam, domina. Quae? Superbia, inquam. Quid enim tibi cujuslibet faciet despectus, si tui compos fueris in humilitate fixus? Mitte jaculum in columnam marmoream, et videbis quid fiet. Modo, ais, gaudeo, oblector, qui
Abbreviated transcription (Latin):
p nasimus beati augustini de utilitatę uigiliarũ.
gitor qͥa quanta sit utilitas uigiliarũ. & istis &
multis aliorum doctorũ insuperꝰ et multidicis scȩ̃
scripturȩ docem᷑ testimoniis: ammonemus olimpia¬
nicã nostrũ. ut qͥa singulare cũ ꝑuigili hoste cer¬
tamen decreuit adire: singulares excubias quibꝰ
castra suarũ uirtutũ contra multiplices eius insidi¬
as ꝓuigilantissime eustodiat se nouerit aggredi
debereꝰ Prȩueniat itaq aliorũ uigilias studio ad¬
eundi certaminis: ne eo dormiente in prouisus ir¬
ruat hostis. eo scilicet sȩuior. quo pridẽ uictus ue¬
recundior. Ubi itaq oculos aperuerit. memor p̃¬
cipientis. incipite dño in confessione : reminiscens
etiam beneficiorum eius innumerabilium. hoc
ilico contra inimicum intorqueat telum. qđ
et sibi sit omni clipeo tutius defensaculum is¬
xplicit lber sextus praeloquiorum Rathe¬
rii ueronensis quidem ecclesiae episcopi.
sed l aubiensis mo nachie

Expanded text:
simus, beati Augustini de utilitate vigiliarum. Igitur quia quanta sit utilitas vigiliarum, et istis et multis aliorum doctorum, insuper et multidicis sanctae Scripturae docemur testimoniis, admonemus olympionicen nostrum, ut quia singulare cum pervigili hoste certamen decrevit adire, singulares excubias, quibus castra suarum virtutum contra multiplices ejus insidias pervigilantissime custodiat, se noverit aggredi debere. Praeveniat itaque aliorum vigilias studio adeundi certaminis, ne eo dormiente improvisus irruat hostis, eo scilicet saevior, quo pridem victus verecundior. Ubi itaque oculos aperuerit, memor praecipientis: Incipite Domino in confessione ; reminiscens etiam beneficiorum ejus innumerabilium, hoc illico contra inimicum intorqueat telum, quod et sibi sit omni clypeo tutius defensaculum. Explicit liber sextus Praeloquiorum Ratherii Veronensis quidem Ecclesiae eviscovi, sed Laubiensis monachi.
Abbreviated transcription (Latin):
ti estote stipendus uestris. Quod si non uales militando adqui reresti¬
pendiũ. laborando manb̃ sectare uictũ. & fuge p̃dã. caue homici¬
diũ deuita sacrilegiũ. Quod inquis sacrilegiuĩ: Iuud nimirũ. illud
quod quã terribiliter psalmista cõmemor& audi Quiditerunt. he¬
reditate possideamus santuariũ dĩ : ds̃ meus pone illos ut rotã

Expanded text:
ti estote stipendiis vestris . » Quod si non vales militando acquirere stiti estote stipendiis vestris . » Quod si non vales militando acquirere stipendium, laborando manibus sectare victum, et fuge praedam, cave homicidium, devita sacrilegium. Quod, inquis, sacrilegium? Illud nimirum, illud quod quam terribiliter Psalmista commemorat, audi: « Qui dixerunt: Haereditate possideamus sanctuarium Dei; Deus meus, pone illos ut rota
Abbreviated transcription (Latin):
mares & femutas. seruos et liberos. diuites et pauperes clericos &
laicos: nulli parcit neminẽ excludit. om̃s comp̃hendit Nullus his
p̃uaricatis in nocens nemo ista cõmutere ualet sine crimine. Vide
multis xp̃ianis. depło de coetu. de contione de plebe de circũ fora¬
nis de agrestibus: esto laborator ñ solũ iustus sed & assiduus. tuis
contentus. nullũ fraudans neminẽ ledens. neminẽ uituperans.
ñ aliquẽ calũnians. Time dm̃. scõs p̃care. ȩccłam frequenta sacer¬
dotes honora. decimas & primitias laboꝵ tuoꝵ dõ offer. elemosi¬
nas ꝓuiribus facito. uxorẽ dilige. p̃ter ipsã nullã cognosce.
ab ipsa &eam certis id .ẽ. festis & ie unioꝵ diebꝰ cũ ipsius consensu
ꝓdĩ timore te contine. filios indĩ timore educa. infirmos uisita
Neminẽ inquiens concutratis neq calũniã faciatis alicui & conten¬

Expanded text:
mares et feminas servos et liberos, divites et pauperes, clericos et mares et feminas servos et liberos, divites et pauperes, clericos et laicos, nulli parcit, neminem excludit, omnes comprehendit. Nullus his praevaricatis innocens, nemo ista committere valet sine crimine. Videt13 multis Christianis, de populo, de coetu, de concione, de plebe, de circumforaneis, de agrestibus? Esto laborator non solum justus, sed et assiduus, tuis contentus, nullum fraudans, neminem laedens, neminem vituperans, non aliquem calumnians. Time Deum, sanctos precare, ecclesiam frequenta, sacerdotes honora, decimas et primitias laborum tuorum Deo offer, eleemosynas pro viribus facito, uxorem dilige, praeter ipsam nullam cognosce, ab ipsa etiam certis, id est festis et jejuniorum diebus, cum ipsius consensu pro Dei timore te contine, filios in Dei timore educa, infirmos visita, « Neminem, » inquiens, « concutiatis, neque calumniam faciatis alicui, et conten