comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toscũ. ꝑ̃cipere p̃cepit: uere rur s̃ mundatos
ꝓhiberi ñuult. Vtrũq: enĩ plane & paulus
p̃cipit : quicũq enĩ inquit comed& panẽ
& bib& calicẽ dnĩ indigne. reuserit corporis
& sanguinis dñi. Ece iste ÷ pollutꝰ & inmunđ
Hunc enĩ intellegis omnimodo indigneco¬
medente : ascõꝵ ꝓhibitũ pasticipatione
Quid autẽ his addidit: Prob& aut̃ sehomo
aut̃ semet ipsũ ꝓbat : & sic peccati sibi ꝯscius ÷
& pollutionẽ anime schabere sentit pęnitet
sinedubio: &p pęnitentiã depane comedere.
& bibere rursus decalice scõ & inpolluto po¬
test Ñsuscipiens uocẽ iñ daciunec iunges
manũ tuã ut pimpio dicas stlsũ testimoniũ
ũ Hincitẽ scriptũ ÷ N credis omniũbo: &alibi

Expanded text:
tos enim percipere praecipit, vere rursus mundatos tos enim percipere praecipit, vere rursus mundatos prohiberi non vult; utrumque enim plane et Paulus praecipit: icem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini . Ecce iste est pollutus et immundus. Hunc enim intelligis omni modo indigne comedentem, a sanctorum prohibitum participatione. Quid autem his addidit: Probet autem seipsautem semetipsum probat, si peccati sibi conscius est, et pollutionem animae se habere sentit, poenitet sine dubio: et post poenitentiam de pane comedere et bibere rursus de calice sancto et impolluto potest. Non suscipies vocem mendacii; nec junges manum tuam, ut pro impio dicas falsum testimonium . Hinc item s
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat unꝰ quisq ꝓpria corporis ꝓutges sit
siuebonũ siue malũ. Viri scĩ eritism carnẽ
quȩ abestus fuerit p̃gustata ñ comedetis:
sed picietis canib licet fas non sit scđm histo¬
riã carnẽ polluta̾ besualidente acdelace¬
ratã homini diuine legi subdito ñ legem
comedere. sed quasi inmundã reputare : tam̃
allegorico sensu carnẽ ꝯuer saitionẽ humanã
seu animalem doctrinã intelloge possum.
laniat᷑ uł diabolica suggestione decipitur:
prlicitũ homini xpĩa no imitari : sed quasi in¬
mundã picerecanib hoc ÷ malignis spĩtibus
siue paganis aptã atq similẽ deputa re
Scđmillã ueritatis uoce : qua iub& cũ qui eđam
ñ audierit p& hnico & publicano haberi
morticinoꝵ &abestia captoꝵ carniũ ꝓhibiti¬
onẽ possimꝰ aduestere ñ cõmunicandũ cẽ
m̃ sede monor his qui pan ecȩlesti reficiunt᷑:
uere morticina & abestiis capta. Quia enĩ
nr̃ẽ intellegibilis p̃dictus panis ÷: Nec pollu¬

Expanded text:
rporis prout gessit: sive bonum, sive malum. Viri sancti eritis mihi. Carnem quae a bestiis fuerit praegustata, non comedetis, sed projicietis canibus . Licet fas non sit secundum historiam, carnem pollutam bestiali dente dilaceratam, homini divinae legi subdito, contra legem comedere, sed quasi immundam reputare, tamen allegorico sensu carnem, conversationem humanam, seu animalem doctrinam intelligere possumlaniatur, vel diabolica suggestione decipitur, non est licitum homini Christiano imitari; sed quasi immundam projicere canibus, hoc est malignis spiritibus sive paganis aptam, atque consimilem deputare, secundum illam Veritatis vocem, qua jubet eum qui Ecclesiam non audierit, pro ethnico et publicano haberi morticinorum et a bestia captarum carnium prohibitionem, possumus advertere, non communicandum esse mensae daemoniorum his, quin his enim sunt vere morticina, et a bestiis capta: quia enim nostrae, intelligibilis praedictus panis est, nec pollu
Abbreviated transcription (Latin):
redditurꝰ rationẽ studiosissimȩ laboraũ
Siautẽ dnõ p p̃sente dãn quicquã factũ
fuerit reddere : pelletur: Quia quinegli¬
gens ÷ incura pastorali & scđm illã sententiã
serui nequã dixerit in cordesuo morã facit
dominꝰ ñs uenire : & coeperit ꝑ cuterepu¬
eros & ancillas & edere & bibere & in ebri¬

Expanded text:
redditurus rationem studiosissime laboravit. redditurus rationem studiosissime laboravit. Si autem domino non praesente damni quidquam factum fuerit, reddere compelletur, quia qui negligens est in cura pastorali, et secundum illam sententiam servi nequam, dixerit in corde suo: Moram facit dominus meus venire, et coeperit percutere pueros et ancillas, et edere et bibere et in
Abbreviated transcription (Latin):
Seꝑ quidẽ cautus . cẽ. deb& pastor & ꝑ uigil
incustodia sua & sialiquẽ suoꝵ ꝑbestiam
diabolicã laniatũ ꝯspexerit sitĩ peo dnõ
p̃ces fundat : cũq ad moneat &curare fes¬
tinet in ceiꝰ interit᷑ in suȩ anime ꝑniciẽ ꝑue¬
niat Quia ꝑximosuo qui qua hoꝵ mutuũ¬
postularit & autdi utcctũ aut mortuum
fucrit domino nom p̃seate eddene con¬
pelletur Qđ si in p̃sentiarũ fuerit dñs
non restitu& maxime si conductũ uene¬
rat ꝓ merced eoperis sui A prox imoigit᷑
Sed s amorem di semꝑ anteo culos cordis
nrĩ ponimꝰ & aduentũci. quasi exigentẽ
pecuniã nob̵ cõmissam formidam quasi
ban ait Nisi patris mei abraham & timor
i saac ad fuis s& mͥ: forsitanmodo nudũ
dnĩ hominib suadem̾: dõ aut̃ mani festi
sumꝰ. Ettit̃ dedõ inquit: quasicorã dõ in
xpõ loquim᷑. Interit᷑ ergo debilitati aut
mortui pecoris pastori non reputatur sicĩ
curã strenueges sit : & quasidõ p̃sente

Expanded text:
per quidem cautus esse debet pastor, et pervigil in custodia sua; et si aliquem suorum per bestiam diabolicam laniatam conspexerit, statim pro eo Domino preces fundat, eumque admoneat et curare festinet, ne ejus interitus in suae animae perniciem perveniat. Qui a proximo suo quidquam horum mutuupostularit, et aut debilitatum aut mortuum fuerit domino non praesente, reddere compelletur. Quod si in praesentiarum fuerit dominus, non restituet; maxime si conductum venerat pro mercede operis sui. A proximo igiturSed si timorem Dei semper ante oculos cordis nostri ponimus, et adventum ejus quasi exigentem pecuniam nobis commissam formidamus, quaban ait: Nisi Deus patris mei Abraham, et timor Isaac affuisset mihi, forsitan modo nudum Domini hominibus suademus, Deo autem manifesti sumus . Et item de Deo inquit: Quasi coram Deo in Christo loquimur. Interitus ergo debilitati aut mortui pecoris pastori non reputatur si ejus curam strenue gessit: et quasi Deo praesente,
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ. seequalẽ dõ sed sem& ipsũ exinaniuit
formã serui accipiens. insimilitudinc̃ homi¬
nũ factus. & habitu inuent᷑ ut homo Istęꝓ
in custodiã cõmitat: cũ cuilib& p̃dicatori
animalia sualhoc ÷ homines alios ingenio
ualentesi alios simplices & innocentes alios
brutos ębetes ad regendũ cõmitat. Siergo¬
in his animalib custos gregis dñi omnẽ sol¬
lictudinẽ in pendit & ꝑuigali custodia curã
illoꝵ habebit nc̃i nocebit sioꝵ quiddã ana¬
lignis spirtub: seductũ aut proprio uitio
mortuũ fuerit Suffici& pastori. scientia
pura & fides n ficta sque ꝑ dilectionẽ operans
ꝓsclute illius deuote laborabat. Suscipit
ergo dñs bonã deuotionẽ illius : & studiũ
bonũ redundare faciet illi inuitã & nã¬

Expanded text:
sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Iste pin custodia committit, cum cuilibet praedicatori animalia sua, hoc est homines, alios ingenio valentes, alios simplices et innocentes, alios brutos et hebetes, ad regendum committit. Si ergo his animalibus custos gregis Domini omnem sollicitudinem impendit, et pervigili custodia curam illorum habuit, non ei nocebit, si horum quiddam a malignis spiritibus seductum, aut proprio vitio mortuum fuerit. Sufficiet pastori conscientia pura et fides non ficta, quae per dilectionem operans, pro salute illius devote laborabat. Suscipiet ergo Dominus bonam devotionem illius, et studium bonum redundare faciet illi in vitam a
Abbreviated transcription (Latin):
monstratur. Peccata quippe debita uocam
Vnde & peccator seruo dr̃: omnedebitũ dimi¬
sitibi Etindominica cotidie oratione pcamͣ
dimitte nob debita nr̃a sic̃ & nos dimit timus
debitorib nris. Ad ebitore aut̃ nr̃o pignus¬

Expanded text:
monstratur. Peccata quippe debita vocamus, unde peccatori servo dicitur: Omn debitum dimisi tibi. Et in dominica cotidie oratione precamur: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris! A debitore autem no
Abbreviated transcription (Latin):
scđm legem dñi plenit̃ ex soluat. Quiaut̃
auditorẽ sim plicẽ astatu suo ꝑmalitiã
subuertit : corpꝰsuũ qđ quattuor elem̃tis
constare manifestũ ÷ aticiuniis & uigili¬
is caslig& neces se .ẽ donec ꝑ fectã remis¬
siõnem ad nõ reqpere merecttur Itẽ alio
modo
Bos quippe subiugale ẽ animal: & populũ
priorem significat: qui sublege morsi
constitutus iudiciũ legis expecebat: Apło
tes tequiait. Quicũq qs̃ in lege peccauenꝰ
ꝑlegẽ iudicabunt᷑. Ergobos furatꝰ & occis
siue uenditꝰ quinq bub recompensatur
cũ homo iudeis ̃ legẽ lesus scđm legemul¬

Expanded text:
secundum legem Domini, pleniter exsolvat. Qui autem secundum legem Domini, pleniter exsolvat. Qui autem auditorem simplicem a statu suo per malitiam subvertit, corpus suum quod quatuor elementis constare manifestum est, ut jejuniis et vigiliis castiget, necesse est, donec perfectam remissionem a Domino recipere mereatur. Item alio modo. Bos quippe subjugale est animal: et populum priorem significat, qui sub lege Moysi constitutus, judicium legis expetebat, Apostolo teste, qui ait: Quicunque enim in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Ergo bos furatus et occisus sive venditus, quinque bubus recte pensatur, cum homo Judaeus contra legem laesus, secundum legem ul
Abbreviated transcription (Latin):
rit ouem autbouẽ & occiderit ułuendide¬
rit : quinq boues ꝓunoboue restitu&: &
quattuor uues ꝓuna ouei &c&. Quȩ iustifi¬
catio ÷ ut ꝓuitulo uno quinq reddant᷑: ꝓo
ueaut̃ quatuor nisi aliquid significa rein¬
tellegatur. Pos sum hanc distantiã inter
ibouem &oue facere : utinboue accipia m̃
bene labor antẽ doctorẽ inagro dominico:
quit̃ rũ cordiũ carnaliũ uomere eugłico
scindit : ut fructꝰ uistutũ germina repos¬
sit. In oue simplicẽ auditorẽ: quitantũ
sua simplicitate ꝯtentꝰ ÷ Quanto enim
maior ÷ utilitas inqua lib&re. tanto ma¬
gis dannũ incius ꝑditione. Et quantominor
cõmodittos in possessione aliqua: tanto
minor ÷ dolor in ipsius amissione. Qđ sig¬
nificat maior numerus in bouis restitutionẽ.
& minor inouis. Quienĩ quẽ lib& doctorẽ
aplebe dominica ꝑfiriudẽ cuellit: multis
noc& Et pro hoc necesse : ut om̃s sensus cor¬
poris sui penitentie studio subigat : quam

Expanded text:
rit ovem aut bovem, et occiderit vel vendiderit ovem aut bovem, et occiderit vel vendiderit, quinque boves pro uno bove restituet, et quatuor oves pro una ove, etc. . Quae justificatio est, ut pro vitulo uno quinque reddantur, pro ove autem quatuor, nisi aliquid significare intelligatur? Possumus hanc distantiam inter bovem et ovem facere, ut in bove accipiamus bene laborantem doctorem in agro Dominico: qui terram cordium carnalium vomere evangelico scindit, ut fructus virtutum germinare possit. In ovem, simplicem auditorem, qui tantum sua simplicitate contentus est. Quanto enim major est utilitas in qualibet re, tanto magis damnum in ejus perditione. Et quanto minor commoditas in possessione aliqua, tanto minor est dolor in ipsius amissione: quod significat major numerus in bovis restitutione, et minor in ovis. Qui enim quemlibet doctorem a plebe Dominica per fraudem evellit, multis nocet; et pro hoc necesse est ut omnes sensus corporis sui poenitentiae studio subigat, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
da ÷ & rõ d eomni pecore tali casu : ꝓinde a par¬
te totũ intellagendũ ÷ Sed hoc de carnib
occisi petoris fieri ñ potest: queñ uescunt᷑
Irpice aut̃ siquis subiugo discipline ꝯ sti¬
tutus. sociũ suũ in agri culture dominica
simłt laborantẽ aliquo peccati uulnere
lo&alit̃ sauciauerit Vnde ipse in anima
moriatur custos illius uendat bouẽ uiuũ:
satanȩ in interitũ carnis. ut sp̃s eĩ saluus sit
indiednĩ Etdiuident p̃tiũ custodesutriusq
pecoris: hoc ÷ satis sibi faciant in pęniten¬
tia delinquentis Cadauer aut̃ mortuũ int̾̃ se
simiłt disꝑtiant : cũ ꝓ scelere facto ut̃q
penitentio doleat : iuxta pauli uocem
Quis infirmat᷑ inquit. & ego ninfirmor:
quis candalizat᷑. &ego puror. Quia autt̃
in iuriosum discipulũ sciebat. &cũ quantũ
potuit opes cere ñcurauit : cõmissũ scełs
in reatũ ꝓprium o uestit. Siquis furatꝰ fuc¬

Expanded text:
da est, et non de omnium pecorum tali casu? Proinde a parda est, et non de omnium pecorum tali casu? Proinde a parte totum hoc intelligendum est. Sed hoc de carnibus occisi pecoris fieri non potest, quae non vescuntur. Typice autem, si quis sub jugo disciplinae constitutus, socium suum in agri cultura Dominica similiter laborantem, aliquo peccati vulnere lethaliter sauciaverit, unde et ipse in anima moriatur, custos illius vendat bovem vivum, Satanae in interitum carnis, ut spiritus ejus salvus sit in die Domini. Et divident pretium custodes utriusque pecoris, hoc est satis sibi faciant in poenitentia delinquentis. Cadaver autem mortuum, inter se similiter dispertiant, cum pro scelere facto, uterque poenitenti condoleat, juxta Pauli vocem: Quis infirmatur, inquit, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Qui autem injuriosum discipulum sciebat, et eum quantum potuit compescere non curavit, commissum scelus in reatum proprium convertit. Si quis furatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
nisi intellectu ualido scripture sacre archa¬
na penetrare: Quud aut̃ ꝑbouẽ & asinum.
id mundũ & inmundũ animal. nisi fidelis
quisq: uł infidelis accipitur: Quiergo crs¬
ternã fodit & cooperuit neillucbos uł a siñ
ruat: iđ qui in sacro eloquio iamalta intellagit:
sublimes sens corã p̃ accipientib ꝑsilentiũ
tegat: neꝑscandalũ m̃tis aut fidelẽ paruu¬
lũ autinfidelẽ qui credere potuis set int̃¬
imat Ex morȩenim ium̃toꝵ deb& p̃tiũ qua
illud scilic& ad misisse ꝯuncitur Vnde&a
gendã penctentiã reus teneur: Quisqͥ snãq
adalta scientie fluenta ꝑueniens: sũ hȩc
itaq cisterna quia corã paruulis mentib
tegenda ÷ alta scientia Ucunde cordocep¬
tium ad sũma ad tollit᷑: inde infirintas
auditoꝵ adima dilabat᷑. Sibos alienꝰ bouẽ
alterius uulnera uerit: & ille mortuus fucrit:
uendet bouẽ uiuũ : & diuident pretium
Cadauer aut̃ mortuũ int̃ sedis ꝑtient & rłq¬

Expanded text:
nisi intellectu valido Scripturae arcana penetrare? Quid autem per bovem et asinum, id est mundum immundumque animal, nisi fidelis quisque et infidelis accipitur? Qui ergo cisternam fodit, eam cooperiat, ne illuc bos vel asinus ruat. Id est qui in sacro eloquio jam alta intelligit, sublimes sensus coram non capientibus per silentium tegat, ne per scandalum mentis aut fidelem parvulum aut infidelem, qui credere potuisset, interimat. Ex morte enim jumentorum debet pretium: quia illud scilicet admisisse convincitur, unde ad agendam poenitentiam, reus tenetur. Quisquis namque ad alta scientiae fluenta perveniens, cum haec itaque cisterna, quia coram parvulis mentibus, tegenda est alta scientia, ne unde cor docentium ad summa attolitur, inde infirmitas auditorum ad ima dilabatur. Si bos alienus bovem alterius uulnerauerit et ille mortuus fuerit, uendent bouem uiuum et diuident pretium, cadauer autem mortui inter se dispertient. si
Abbreviated transcription (Latin):
furatꝰ ÷ uiuens siue bos siue asiñ siueouis
duplũ restituat. Bos siucouis queungulã
diuidunt &rũminantimundas̃ animalia
A sinus autẽ inmundis̃: siergo homo iudeus
exlege in xp̃m credens aut simplex qͥlibo
apudhereticũ uiuens. iđ rectũ intentione
uerũ queren dihabens cõmanere inuenitur:
duplo restituatur : scilic& tã animo quã &iã
corpore abherctico in quo ñ ÷ ueritas separatꝰe
Hlinc &icĩ ortat᷑ nos dĩ sapientia dicens
Egomater pulchre dilectionis & timoris
& agnitionis & scȩ̃ spei. In megratia omnis
ui .t & ueritatis in mcomnis spes uite & uiflutis
Transite ad incomnis qui concupiscitis me

Expanded text:
furatus est vivens, sive bos, sive asinus, sive ovis, furatus est vivens, sive bos, sive asinus, sive ovis, duplum restituat. Bos sive ovis quae ungulam dividunt et ruminant, munda sunt animalia; asinus autem immundum. Si ergo homo Judaeus, ex lege in Christum credens, aut simplex quilibet apud haereticum vivens, id est, rectam intentionem verum quaerendi habens, commanere invenitur, duplo restituatur: scilicet tam animo quam etiam corpore ab haeretico in quo non est veritas separatus,Hinc etiam hortatur Sapientia dicens: Ego mater pulchrae dilectionis, et timoris, et agnitionis, et sanctae spei. In me gratia omnis viae et veritatis, in me omnis spes vitae et virtutis. Transite ad me, omnes qui concupiscitis me
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ antene fures s̃ & latrones : & itẽ :
fur in quit nuenit. nisut furet᷑ mactet &
tentionẽ siuedolũ domũ ecłȩ in rũpere
tepta uerit: & accepto uulnere iustecorrep¬
tionisin errore ꝯcepto ꝑ scuerans perierit:
ꝑpetrauit: In solcorto. lum̃ recte scienticex¬
primit᷑. Sienĩ hereti c̃ ap̃dicatore ad mo¬
nitꝰ erroris suitenebras relinquens adlum̃
ueritatis adꝓpinquare tẽptauerit : Ñ ẽ.
equũ ut anathẽmati telo ꝑfodiatur : sed
Earitatis uinculo ꝯstrict᷑ uitȩ reseruetur
&nȩ : scđmillã saluatoris sententia
Sipeccauerit inte fratestuus uadc&
corriporũ inteste & ipsum solu Et si pȩni¬
Sequitur. Si non habuerit qđ psusto reddat
uenundabitur : Hoc ÷ sicor docibile p̃ ha¬
buerit unde dignos pȩnitentiȩ fructus
rependerepos sit : ex cõminicetur : & scđm
ueritatis sententia. ut & hnicus & publica¬
nus reputetur. Sunuentũ fucrit aputtũ qđ

Expanded text:
venerunt ante me, fures sunt et latrones . Et item: venerunt ante me, fures sunt et latrones . Et item: Fur, inquit, non venit, nisi ut furetur, mactet et contentionem sive dolum, domum Ecclesiae irrumpere tentaverit, et accepto vulnere justae correptionis, in errore concepto perseverans perierit, perpetravit. In sole orto, lumen rectae scientiae exprimitur. Si enim haereticus a praedicatore admonitus, erroris sui tenebras relinquens, ad lumen veritatis appropinquare tentaverit, non est aequum, ut anathematis telo perfodiatur; sed charitatis viis sententiam: Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum solum. Et si poenieliqua . Sequitur: Si non habuerit quod pro furto reddat, venundabitur, hoc est si cor docibile non habuerit, unde dignos poenitentiae fructus reprehendere possit, excommunicetur, et secundum veritatis sententiam, ut ethnicus et publicanus reputetur. Si inventum fuerit apud eum quod
Abbreviated transcription (Latin):
his quioder̃ uos: Sed nehuius simplicis
animalis lȩsio inulta p̃teriri. Vlideatur
logis lator quiiub& qđ quattuor oues ꝓuna
oue reddantur igitur ouis ꝑdita qua dru¬
plũ restitutionẽ poscit : quia quis quis si¬
Si effringens fur domum siue fodiens fue¬
rit inuent̃. & accepto uulnere mortuus fue¬
agrit : ꝑcussornerit reus sanguinis. Quod
si ortosole hoc fecerit homicidiũ ꝑpetrauit
& ipsemoriatur & tłq Intelligit᷑ ergotẽ ñ ꝑ¬
tinere adhomicidiũ: sifur noct᷑ ñ occidit᷑.
si aute diurnꝰ ꝑtinere. Hoc÷ i qđ ait : siori¬
etur sol suꝑtũ Poterat quippe discerni
qđ ad furandũ ñ ad occiden dũuenis s&:
&ideo non deber& occidi. Hoc & inlagib
antiquis secularib quil lam̃ ista: antiqui¬
orimuenitur. In puncoccidi noctur num
furem quo quomodo dirnũ aut̃ siseet
lo defenderit lamenĩ plus ÷ quam fur:
Misticȩ autẽ fures hereticos possumꝰ intel¬
legere: Vnde ipsa uerita sait. Quot quot

Expanded text:
simplicis animalis laesio inulta praeteriri videatur, legislator jubet quod quatuor oves pro una ove reddantur. Igitur ovis perdita quadruplam restitutionem poscit, quia quisquis siSi effringens fur domum sive fodiens fuerit inventus, et accepto vulnere mortuus fuerit, percussor non erit reus sanguinis. Quod si orto sole hoc fecerit, homicidium perpetravit; et ipse moriatur, etc. Intelligitur ergo tunc non pertinere ad homicidium si fur nocturnus occiditur. Si autem diurnus, pertinere. Hoc est enim quod ait: Si orietur sol super equod ad furandum, non ad occidendum uenisset et ideo non deberet occidi. hoc et in legibus antiquis saecularibus, quibus tamen ista est antiquior, inuenitur inpune occidi nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem, si se telo defenderit: jam enim plus est quam fur. Mystice autem fures haereticos possumus intelligere. Unde ipsa Veritas ait: Quotquot
Abbreviated transcription (Latin):
dignas cõm si sceleris poenas luat Sin autẽ
latet auctor erroris : dominꝰ domꝰ adplica¬
bitur ad deos. Ipseutiq qui ad custodiendã
fideliter pecuniã domini suscepit. In conuer¬
tum doctoꝵ catholicoꝵ p̃sentetur. Aquibus
diligenter discu s grue satis faciat: qđ ñꝑ
fraudẽ autnequitiã ꝓpriã in aliquo leserit.
sed simplicit̃ ꝓut intellexerit eateñ seruauerti
nec quem lib& quiadgregẽ dnĩ ꝑtinebat.
ipsa doctrina maculauerit autsub uesterit.
a quib recctũ osciuerit. Sicq iudicios c̃orũ
sacerdotũ ꝓximo suo duplũ restituat. cũ p̃¬
dicatori suo fidẽ &fessionem catholica
pleniter ex soluat. ut qui prius minꝰ intel¬
ligens aberrauerat: pleniter instructus
ueraciter fidelẽ seꝑ omnia ostendat
Siquis cõm̃dauerit ꝓximosuo asinũ ouẽ.
bouẽ. omne ium̃tũ ad custodiã & mortuũ
fucrit: autdebilitatũ uel captũ ab hostib

Expanded text:
dignas commissi sceleris poenas luat. Sin autem dignas commissi sceleris poenas luat. Sin autem latet auctor erroris, Dominus domus applicabitur ad deos. Ipse utique, qui ad custodiendam fideliter pecuniam Domini suscepit, in conventum doctorum catholicorum praesentetur, a quibus diligenter discussus est, congrue satisfaciat quod non per fraudem aut nequitiam propriam in aliquo laeserit: sed simpliciter prout intellexerit, catenus servaverit, nec quemlibet qui ad gregem Domini pertinebat, ipsa doctrina maculaverit aut subverterit: a quibus reatum sibi consciverit. Sicque judicio sanctorum sacerdotum proximo suo duplum restituat, cum praedicatori suo fidem et confessionem catholicam pleniter exsolvat; ut qui prius minus intelligens aberraverat, pleniter instructus, veraciter fidelem se per omnia ostendat. Si quis commendaverit proximo suo asinum, ovem, bovem, omne jumentum ad custodiam, et mortuum fuerit, aut debilitatu
Abbreviated transcription (Latin):
taura reconetur Siquis cõm̃dauerit a mico
pecuniã autua s incustodiã. & abeo qui sus¬
ceperat fusto ablata fuerit sunuenit᷑ fur
duplũ reddat. Silatet: dominꝰ domͦ applica¬
bitur add cos: & iurat qđ ñ extenderit
manũ in rȩꝑximisui ad ꝑpetrandã fraudẽ¬
tã in boue quã inasino &oue & uestim̃to
& quic quid dãni inferre potest: Addeos
utriusq causa ꝑueniet : & sillli iudicaue¬
rint duplũ restituet ꝓximo: Amico pecu¬
nia aut uas incustodiã cõm̃dat᷑: cũ ꝑquẽ¬
lib& p̃dicatorẽ thesaur uerbidĩ . & uasa
scripturȩ sacre simplici auditori adcusto¬
diendũ inrecta fide &operib bonis cõmep¬
dantur. Sed si pecuna cõm̃data iđ fides
recta ꝑquẽ lib& ꝑuersũ doctorẽ & hereticũ
fuso intelloctu ablata fuerit: illequi ꝑ ma¬
litiã dolidã pnũ fec̃ in custode pecuniȩ do¬
minicȩ. sia pparebit redigat᷑ sub peniter¬
tiã ut tã corde quã &iã corpore ꝯtribulatus

Expanded text:
rit. si quis commendauerit amico pecuniam aut uas in custodiam et ab eo qui susceperat furto ablata fuerint, si inuenitur fur, duplum reddet: si latet, dominus domus adplicabitur ad deos et iurabit quod non extenderit manum in rem proximi sui ad perpetrandam fraudetam in bove quam in asino et ove, et vestimento; et quidquid damnum inferre potest, ad deos utriusque causa perveniet, et si illi judicaverint, duplum restituet proximo suo. Amico pecunia aut vas in custodiam commendatur, cum per quemlibet praedicatorem, thesaurus verbi Dei, et vasa Scripturae sacrae simplici auditori ad custodiendum, in recta fide et operibus bonis commendantur. Sed si pecunia commendata, id est, fides recta per quemlibet perversum doctorem et haereticum, confuso intellectu ablata fuerit, ille qui per malitiam doli damnum fecit, in custode pecuniae Dominicae, si apparebit, redigatur sub poenitentiam: ut tam corde quam etiam corpore contribulatus,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is p̃paramꝰ: ut spinas uitioꝵ incis suma¬
m. Sedꝓuidendũ ÷ necũ uitia ꝑsequimur
uistutes ledamꝰ : & eos qui fructꝰ in sebonoꝵ
operum ꝓferreceperant antequã illos ad
maturitatẽ ꝑ ducanti ꝑ in cũriã nocetamͦ
Ergo quitde dãnũ in plebedĩ cõmisserits
necesse: ut dignã penitentiã ꝓhoc generat.

Expanded text:
nostris praeparamus, ut spinas vitiorum in eis consumanostris praeparamus, ut spinas vitiorum in eis consumamus. Sed providendum est ne dum vitia persequimur, virtutes laedamus; et eos qui fructus in se bonorum operum proferre coeperant, antequam illos ad maturitatem perducant, per injuriam noceamus. Ergo qui tale damnum in plebe Dei commiserit, necesse est ut dign
Abbreviated transcription (Latin):
a queuiue. Sileserit quis piam agrũ uł uine¬
am ꝓximisui & dimiserit ium̃tũ suũ utde¬
pascatur aliena: qui quidoptimũ habu¬
erit in agro suo uł uinea ꝓdã mestimati¬
one restituat. Hac sentertia cupiditas
humanaostringitur s& maxime contra epis¬
copos acsacerdotes ual& qui alienas parre¬
chias inuaderequerunt lgitur qui dimi¬
serit appetitum carnalẽ quẽ signf in ra¬
tionale iumtũ. utplebẽ ad se n ꝑtinentẽ
auaritie causa sollicitet: uteiꝰ obsequia ł
redibitiones in questũ ꝓ prium ꝯuestat
ꝓdamni ȩstimatione agrũ corporis sui uł
uineã cordis castigare cogatur. Utquiꝑ
uoluptatẽ abusus ÷ alienis ꝑieiuniũ &e
lmosinas discat expendere propria
Siegres signis inuenerit spinas &opre¬
henderit a ceruos frugum siue stantes se¬
getes in agris: reddet dampnũ quiigne
succendit. Nimia cautela sacra scriptura
quicquid agendũ ÷ facere nos docet Nam
ignẽ succendimꝰ cũcor reptionẽ subditis

Expanded text:
uispiam agrum vel vineam proximi sui, et dimiserit jumentum suum, ut depascatur aliena, quidquid optimum habuerit in agro suo vel vinea, pro damni aestimatione restituat . Hac sententia cupiditas humana constringitur, et maxime contra episcopos ac sacerdotes valet, qui alienas parochias invadere quaerunt. Igitur qui dimiserit appetitum carnalem, quem significat irrationabile jumentum, ut plebem ad se non pertinentem avaritiae causa sollicitet, ut ejus obsequia vel redhibitiones, in quaestum proprium convertat, pro damni aestimatione, agrum corporis sui, vel vineam cordis castigare cogatur: ut qui per voluptatem abusus est alienis, per jejunium et eleemosynas discat expendere propria. Si egressus ignis inhenderit aceruos frugum siue stantes segetes in agris, reddet damnum qui ignem squidquid agendum est facere nos docet. Nam ignem succendimus, cum correptionem subditis
Abbreviated transcription (Latin):
bilem fecerit. autdentẽ discretionis ꝑquẽ
subtiliter setentias scripturarũ cõminueis
alterius discipulatũ subeundi: neforte ꝓeiꝰ
anime interitũ cũ sibi iniustã oboedien¬
tiam inpendere exigat apse prohoc
penas gehennȩ luere cogatur. Sibos
cornu petierit uirũ &ut mulierẽ . & mor¬
tui fuerint. Lapidib: obruet᷑ : & ñ come¬
dentur carnescĩ. Domin autbouis: in¬
nocepserit. Qđ sibos corni pieta fuit abher
& nudius testius &ꝯtestatisunt dominũ eiꝰ.
nec recdusit cum. occideritq uirũ aut muli

Expanded text:
bilem fecerit, aut dentem discretionis per quem bilem fecerit, aut dentem discretionis per quem subtiliter sententias Scripturarum comminuens,alterius discipulatum subeundi: ne forte pro ejus animae interitu, cum sibi injustam obedientiam impendere exigat, ipse pro hoc poenas gehennae luere cogatur. Si bocornu petierit virum aut mulierem et mortui fuerint lapidibus obruetur et non comedentur carnes eius dominusque bovis innocens erit quod si bos cornipeta fuerit ab heri et nudius tertius et contestati sunt dominum eius nec reclusit eum occideritque virum a
Abbreviated transcription (Latin):
ominꝰ scribit᷑ : quimanducat uuã a cerbã
quecencre aliquid & stringere potest:
uelut sidicamꝰ actusci & fortitudo & pes
qđ incedit ad bona uł admala. Quia ergo
si s candalum patiatur anima ñ solũ infide
sed & in actib dicitur q̃ ꝑ manꝰ significant᷑.¬
& pedes auferuntur illius quȩ offendiculũ
prebuit manꝰ quib ꝓbene operat᷑ : & pedes
quib: nonbene incedit. Recipi& etiã b¬
turam. quaobus sit & gehenne tradidit
anmam Perque singula hoc ostenditur.
ut iste ꝑcussor omnib: detruncatꝰ mẽ bris
a corpore excidatur eccłȩ: ut ceteri inqͥt
uidentes timorẽ habeant: & ñ faciant
simłt. Si ꝑcusserit quis prã oculũ serui
sui aut ancille & luscoseos fecerit: di¬
mit tet liberos ꝓ oculo que meruit. Dentẽ
qqͣ si ex cusserit seruo uł ancille suȩ simłt
dimittet eos liberos &cẽt. Siquis uero au¬
ditorẽ suum ad intuitũ recti intellectꝰ de¬

Expanded text:
ilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, ilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua combussit, et gehennae animam tradidit: per quae singula hoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non faciant si percusserit quispiam oculum serui sui aut ancillae et luscos eos fecerit, dimittet liberos quoque si excusserit servo vel ancillae suae, similiter dimittet eos liberos. Si quis vero auditorem suum ad intuitum recti intellectus de
Abbreviated transcription (Latin):
abiecerit uerbũ &inuenta fuerit. eẽ
dcillis dequib dicehat apłs: la erui quȩde
conuerse sunt retro post sanan: animam
panima dabit Velindie iudicii accipien¬
dum ÷ apud cum iudicẽ qui potest animã
& corp̾ ꝑ dere ingehennã. uł ceste potest
fortassis &iam illud aptari utquisibi
conscius tantiscandali fuerit. ponat a¬
nimã suã ꝓanima illius quẽ scandalizaue¬
rit : &usq ad mortẽ d& operã quomodo
redeat quomodo reparetur. quomodores¬
tituatur adfidem. Ponat &iã oculũ pro
& ferox quis candalũ genera desecctur:
Sedsi dentẽ lesit auditoris quosus cipienas
crbuuerbi dĩ uł cõminuere uł moi a larib
terere solitus erat: & subtilẽ ex his aduen¬
trt̃ anime trans mittene sensũ : si hunc
ipsius. Nompossit anima subtiliter & spĩ¬
itliter audire uerbũ dĩ : auferut denseiꝰ
qui non bene scripturarũ cõminuit & diuiđ
crbos Fortassis enim ꝓpt̃ hoc &alibi dr̃
dentes peccatoꝵ contriuisti: &alibi niħ¬

Expanded text:
ta fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam conversae sunt retro post Satanam , animam pro anima dabit, vel in die judicii accipiendum est, apud eum judicem, qui potest animam et corpus perdere in gehennam; vel certe potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad fidem. Ponat etiam oculum pro  ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nih
Abbreviated transcription (Latin):
cornipeta in reb quas diligit aliquid incõmod
intulerit. & eũ in hoc contris teuerit. ꝓuisor
ipsius dã nũ in latũ iusta em̃datione scđm
logis mandata ꝑfidẽ spein & caritatẽ em̃dare
deb& Necñ & auctorẽ sceleris duris disci¬
plinis corripere : qui ñ id qđ scriptũ nemine
ista scientia intelligi: ut insignificatione
bouis cornipetȩ suꝑbũ animi motũ accipiamꝰ.
Quẽ si d ominꝰ suus hoc .ẽ. sps qui rec tedebu¬
it in homine principariñ constringit. &
ꝓ t̃uiam suã spitaliter animab fac̃ inte¬
ritũ. uł corporib ingerit in cõmodũ . reatꝰ
sceleris redundat in auctorẽ simul & custo¬
dẽ illius. qui eũ ꝓhibere debuit & nĩ fecit
Vnde scripturacdt : ome custodia custodi

Expanded text:
cornupeta, in rebus quas diligit aliquid incommodi cornupeta, in rebus quas diligit aliquid incommodi intulerit, et eum in hoc cillatum, justa emendatione secundum legis mandata, per fidem, spem et charitatem emendare debet; nec non et auctorem sceleris, duris disciplinis corripere, qui contra id quod scriptum est: Neminem ista sententia intelligi: ut significatione bovis cornupetae superbum animi motum accipiamus: quem si dominus suus, hoc est spiritus qui recte debuit in homine principari non constringit, et propter viam suam spiritualiter animabus facit interitum, vel corporibus ingerit incommodum, reatus sceleris redundat in auctorem simul et custodem illius, qui eum prohibere debuit, et non fecit. Unde Scriptura dicit: Omni custodi
Abbreviated transcription (Latin):
habere neglꝑgebat iam act̃ illius particeps
factꝰ. poene illius utiq merito pasticepserit:
panima sua quic quid fuerit postulatus
Elemosinis utiq & dignis pęnitentiȩ fruc¬
tib a ꝑpetua morte festinet libera rit
Filium qq̃ & filiam sicornuꝑcusserit : simili
sententi& subiacebit Infilii uel in filierome
quẽ ꝯ gruentius possum accipere quã bonũ
auditorẽ : quia ea q̃s̃ dĩ diligent̃ discere atq
operib exercere studet. & hoc ꝓuitȩ &̾nȩ
iudicio multanderit Qđ autẽ sequitur
Siseruũ ancillãq inuaserit: triginta selos
argenti dabit domino. bos uero lapidib ob¬
ruet᷑ . Quis seruu uł ancilla melius intelligi
potest quã ille qui in domo ecłȩ existens p̃¬
sentia tam̃ diligit. &obeoꝵ questũ laborem
totũ in penđt Quinondũ infilioꝵ numero
meruit adscribi. quia hereditatẽ caelestis
patriȩ querere neglex̃. Huic q̃q̃ sulle suꝑb

Expanded text:
habere negligebat, jam actus illius particeps habere negligebat, jam actus illius particeps factus, poenae illius utique merito particeps erit: pro anima sua quidquid fuerit postulatus. Eleemosynis utique et dignis poenitentiae fructibus, a perpetua morte se festinet liberare. Filium quoque et filiam si cornu percusserit, simili sententiae subjacebit. In filii vel filiae nomine, quem congruentius possumus accipere, quam bonum auditorem, quia ea quae sunt Dei diligenter discere atque operibus exercere studejudicio multandus erit. Quod autem sequitur, Si servum ancillamque invaserit, triginta siclos argenti dabit domino: bos vero lapidibus obruetur. Quis vero servus vel ancilla melius intelligi potest, quam ille qui, in domo Ecclesiae existens, praesentia tantum diligit, et ob eorum quaestum laborem totum impendit; qui nondum in filiorum numero meruit ascribi, quia haereditatem coelestis patriae quaerere neglexit? Huic quoque si ille superbus
Abbreviated transcription (Latin):
utanimal hominib noxium perimatur
Et qđ de tauro positũ ÷ a paste totũ intel¬
legendum ÷ quicquid in pecorib huma no:
sub ditũ infestũ ÷ hominib Sed sineces se :
occidi numquid lapidari: Quid inter ÷ it.
animal qđ auferendũ ÷ qua morte aufera¬
tur : de in dequodaddidit. carnib eiꝰ ñ eẽ
uescendũ quo ꝑtinet: nisi omnia ista sig¬
ni facent aliud qđ scriptura maxime sol&
Aintueri. Bouisergo nomẽ s tum a x disci¬
pulus denotari potest. qui ꝑ fastũ suꝑbie
laniat: & reliqua pecora gregis dominici
infestat. Talisergo sunscio magistro aliquẽ
uirũ aut feminã. hoc ÷ quẽ libet fortem
aut in firmũ cornu ꝓt̾urȩ suȩ ꝑ foderit.
& eis mortẽ anime intulerit: lapidib dure
sententie obruatur: Etr̃ comedent᷑ carnes
ciꝰ. hoc ÷ nĩnitent᷑ actus eiꝰ. Dominꝰ aut̃ bouis
illius ita in nocenis ec̃ ꝓbabitur. sines sensu
tales discipuli mores sciebat. & ascripturis
sacris sȩpe ꝯtestatus curã in festi pecoris

Expanded text:
ut animal hominibus noxium perimatur; et quod de tauro positum est, a parte totum intelligendum est: quidquid in pecoribus usui humano subditum, infestum est hominibus. Sed si necesse est occidi, nunquid lapidari? Quid interest enim animal quod auferendum est, qua morte auferatur? Deinde quod addidit, carnibus ejus non esse vescendum quo pertinet, nisi omnia ista significent aliud, quod Scriptura maxime solet intueri? Bovis ergo nomine contumax discipulus denotari potest: qui per fastum superbiae laniat, et reliqua pecora gregis Dominici infestat. Talis ergo si inscio magistro aliquem virum aut feminam, hoc est quemlibet fortem aut infirmum, cornu proterviae suae perfoderit, et eis mortem animae intulerit, lapidibus durae sententiae obruatur; et non comedentur carnes ejus, hoc est non imitentur actus ejus. Dominus autem bovis illius ita innocens esse probabitur, si neque contales discipuli mores sciebat, et a Scripturis sacris saepe contestatus curam infesti pecoris
Abbreviated transcription (Latin):
poenitentiȩ coastans. ꝑ omne tepꝰ p̃sentis uitȩ
bonis operib studiũ inpendens maneat & si
spem suã inmorte pontificis sũmi redeptoris.
uidelicet sui posuerit: hic sinedubio in &nũ
saluabitur. Qui ꝑcusserit patrẽ suũ & matrẽ
morte moriatur Et paulop Quimaledixe¬
rit inquit patrisuo & matrimorte moriatur
Quid ÷ ꝑ cutere patrẽ & matrẽ. & maledicere
patrił matri. nisiimpium exfatisse & ñriũ
legi. quȩ iub& parentes honorare: & obhoc ma¬
ledictũ &dignũ eẽ. morte. Sp̃italit̃ autem
quima ledixerit patri. iđ blasphemiã in dm̃

Expanded text:
poenitentiae coarctans, per omne tempus praesentis vitae, poenitentiae coarctans, per omne tempus praesentis vitae, bonis operibus studium impendens maneat; et si spem suam in morte pontificis summi, Redemptoris videlicet sui posuerit, hic sine dubio in aeternum salvabitur. Qui percusserit patrem suum et matrem, morte moriatur. Et paulo post: Qui maledixerit, inquit, patri suo et matri, morte moriatur. Quid est percutere patrem et matrem, et maledicere patri vel matri, nisi impium exstitisse et contrarium legi, quae jubet parentes honorare, et ob hoc maledictum et dignum esse morte? Spiritaliter autem qui maledixerit patri, id est, blasphemiam in Deum
Abbreviated transcription (Latin):
campestri solitudine de tribu ruben. & ra¬
moth ingala ad detribugat: & gaulon inba¬
sande tribumanasse Hȩciuitates ꝯstitute
sunt cunctis filusisrł & aduenis qui habi¬
tant intoreos: ut fuger& ad cas qui animã
nescius ꝑcussiss& & p̃moreretur in manu
ꝓximieffusum sanguinẽ uindicare cupi¬
entis : donec star& ante populũ expositurꝰ
causã suam Mr sticȩ aut̃ siquis ꝑ inuidiã
autodiũ mucrone malitiȩ aliquẽ ꝑcusserit
obnoxius erit Vnde ipse ueritas ait
Siquis scandalitauerit unũ depus illis istis
qui inme credunt: ex peditei ut mola asinama
& scitis quia om̃is homicida p̃ hab& uitam
&nã in semanentem Hic talis ab alta rednĩ
cuelli iub& : quia in dignꝰ sacram̃tis dominicis.
a pasticipatione sacri altaris merito remouet᷑¬
Quiaut̃ nuoto malitie sed ꝑiniuriã autigno¬
rantiã aliquem leserit: hab& urbes refugu
ccłam uidelicet chatͥolicã: ubi se angustia

Expanded text:
campestri solitudine, de tribu Ruben: et Racampestri solitudine, de tribu Ruben: et Ramoth in Galaad de tribu Gad, et Gaulon in Basan de tribu Manassae. Hae civitates constitutae sunt cunctis filiis Israel, et advenis qui habitant inter eos, ut fugeret ad eas qui animam nescius percussisset, et non moreretur in manu proximi effusum sanguinem vindicare cupientis, donec staret ante populum expositurus causam suam. Mystice autem, si quaut odium mucrone malitiae aliquem percusseriobnoxius erit. Unde ipsa Veritas ait: « Si quis scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me credunt, expedit ei ut mola asinaria et scitis quia omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem . » Hic talis ab altare Domini evelli jubetur, quia indignus sacramentis Dominicis a participatione sacri altaris merito removetlitiae, sed per incuriam aut ignorantiam aliquem laeserit, habet urbes refugii, Ecclesiam videlicet catholicam: ubi se angustia
Abbreviated transcription (Latin):
fecis se cũ quisq occiditur anolente : & p
didit inmanũ eiꝰ Cũuero uolons occidit:¬
& ipseo ccidit : &ds̃ tradidit inmanum eiꝰ
Sedñ sic̃ ds̃ homo Oscnim ñ nisi iuste :
homo aut̃ pena dign. Nquia illũ occidit
quem ds̃ nollet occidi: sedqr ꝑ iniquitatem:
N enimmrnis teriũ dõ iubenti p̃buit: sed sue
malignȩ cupiditate seruiuit. In unoigitur
eodeq facto &ds̃ deocculta sertate laudat᷑.
& homo deꝓpria iniquitate p̃unitur Nenĩ
quia ds̃ ꝓprio filiosuo ripeꝑcit sed ꝓnob omni
b tredidit illũ: ideo iudas excusatꝰ: qui cun
in sidiatus inquit. sed ds̃ illũc tradidit inma
nuciꝰ: ꝯstitua tibi locũ inquȩ fugore debeat
sex ciuitates refugii decernere homicidis.
qui homicidiũ r̃ sponte fecer̃ : hoc ÷ cades
ingalilea montis neptalim: & sichẽ in monte
effraim: & cariathanbe ipsa ÷ ebroninmon¬
te iuda & transiordanẽ ñ occidentalem
plagam hieriꝙ urbem bosor quȩsita ÷ in

Expanded text:
fecisse, cum quisque occiditur a nolente; et pfecisse, cum quisque occiditur a nolente; et pdidit in manus eius. cum uero uolens occidit, et ipse occidit et deus tradidit in manus eius. sed non sicut deus homo. deus enim nonnisi iuste, homo autem poena dignus: non quia illum occidit quem deus nollet occidi, sed quia per iniquitatem. non enim ministerium deo iubenti praebuit, sed suae malignae cupiditati seruiuit. in uno igitur eodemque facto et deus de occulta aequitate laudatur et homo de propria iniquitaquia Deus proprio Filio non pepercit, sed pro omnibus nobis tradidit illum, ideo Judas excusatus est, quiautem non est insidiatus, inquit, sed Deus illum tradidit in manu ejus, constituam tibi locum in quem fugere debeat. sex civitates refugii decernere homicidis, qui homicidium non sponte fecerint: hoc est Cades in Galilaea montis Neptalim; et Sichem in monte Ephraim; et Cariath Arbe: ipsa est Hebron in monte Juda; et trans Jordplagam Jericho, urbem Bosor, quae sita est in
Abbreviated transcription (Latin):
bonꝰ animꝰ genuit cuilib& doctori ad obocdi¬
endũ trediderit : ñ ẽ equum ut sp̃ta ab illo
uł oͦfusa abiciatur ⁊ Sed siue sibi uł ꝓhatodis¬
cipulo iungat adosortium discipline si hoc
elegerit. ł alu doctori ei cõm̃d& incui soci¬
&ate ꝓficene possit: & ipsebeniuola m̃tecũ
cũ solacio ꝓsequat᷑. nec uacuũ dilectione
a se recedene ꝑmittat H eretico aut̃ homini
uł scis matico quialienꝰ ⁊ adĩ populo. nĩ hab&
potestatẽ illũ traderidi Sed siipse labor ẽ
deco subire noluerit: libere᷑ recedere pa¬
tiatur : ut sibi magistrũ que uelit eligat
Siquis ꝑcus serit aliquẽ & mortuõs fuerit
mortemoriatur. Quiaut̃ nolens. sed ds̃ tra¬
didit inmanꝰ eiꝰ : dabotibi locũ inquẽ fugiat¬
Queritur hic quomo edictũ ÷ siaut̃ polens.
sedds̃ tradidit inmanꝰeiꝰ quasi & si uolenis oc¬
cider łt poss& occidere nisi ds̃ trader& in
manꝰ cĩ Intelligitur ergo tantũ modo dm̃

Expanded text:
bonus animus genuit, cuilibet doctori ad obedibonus animus genuit, cuilibet doctori ad obediendum tradiderit, non est aequum, ut spreta ab illo vel confusa, abjiciatur: sed sive sibi vel probato discipulo jungat ad consortium disciplinae, si hoc elegerit, vel alio doctori eum commendet, in cujus societate proficere possit, et ipse benevola mente eum cum solatio prosequatur, nec vacuum dilectione a se credere permittat. Haeretico autem homini vel schismatico, qui alienus est a Dei populo, non habet potestatem illum tradendi; sed si ipse laborem de eo subire noluerit, liberum recedere patiatur, ut sibi magistrum quem velit eligat. Si quis percusserit aliquem et mortuus fuerit, morte moriatur. Qui autem nolens, sed Deus tradidit in manus eic quomodo dictum sit: si autem nolens, sed deus tradidit in manus eius, quasi etsi uolens occiderit, posset occidere, nisi deus traderet in manus eius. intellegitur ergo tantummodo deum
Abbreviated transcription (Latin):
fixcrit eam uxorem: quandoquidẽ dicit
scđm iustificationẽ filiarũ faci& ei iđ ut sic
tradat tãquã filiam. dotẽ scilicet appo¬
nensciꝰ Dcinde adiungit: Qđ si aliã accipi&
ei idẽ nonistã deputauit uxorẽ filio suo
opetunt. qm̃ ñ mansit uxor filiociꝰ. quẽ ad¬
modũ eidar& sicc̃ ibi ñ annominas s&
& tñ concũ bendo humilias set Siaut̃ tria
hȩc nĩ fecerit ciꝰ exibit gratis Hoc intelligi¬
tur. siecc̃ ipse ꝯ cubitu ñ humiliauerit : Noq
filio suo siun xerit :neq alia filio suo ducta
istam ciẽcerit : abibit gratis: iđ suffici&
ci pteneri inseruitute Abibit enĩ nħ ac¬
cipiens. ut seruũ ebreus Nenim licet domi¬
noçĩ copulare illã uiro n ebreo: quã plicet
ex tenggenti tradi Siaut̃ seruo ebreo cam
copul auerti. hocutiq intellegit qđ cũ xco gra¬
tis exibit: nequaquã a marito separate
Mrsticȩ autẽ siquis deuotã subicctionẽ quã

Expanded text:
confixerit eam uxorem, quandoquidem dicit, confixerit eam uxorem, quandoquidem dicit, secundum justificationem filiarum faciet ei: id est, ut sic tradat tanquam filiam, dotem scilicet apponens ei. Deinde adjungit: Quod si aliam accipiat ei, id est, non istam deputavit uxorem filio suo, competunt, quomodo mansit uxor filio ejus, quemadmodum ei daret si eam ibi non annominasset, et tamen concumbendo humiliasset. Si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis. Hoc intelligitur, si eam ipse concubitu non humiliaverit, neque filio suo conjunxerit, neque aliam filio suo ductam, istam ejecerit, abibit gratis: id est, sufficiet ei non teneri in servitute. Abibit enim nihil accipiens, ut servus Hebraeus. Non enim licet Domino ejus copulare illam viro non Hebraeo, quam non licet exterae genti tradi. Si autem servo Haebraeo eam copulaverit, hoc utique intelligitur quod cum eo gratis exibit, nequaquam a marito separata. Mystice autem, si quis devotam subjectionem quam
Abbreviated transcription (Latin):
inquit uendiderit filiã suã infamulã iđ ut
sit famula quã or ΚETEN greciuocant :
ñabi bit ita utrecedunt ancillȩ Intelliͥger¬
dũ ÷ ñ sic reced&. quomodorecedunt ancille
ebree p sex annos Cam quippe oportet in
feminã ebrȩã lagẽ datã intelligi q̃ seruat᷑
inmarib: Curergo ista ita reced &. nisi quia
in illo famulatu intelligitur humiliata. qđ
ei sedomiñ miscuerit: Hoc quippe ino sequen¬
tib: uttumq: clarescit Sequitur enim & dt̃
Quodsi põ placuerit dominosuo. qr ñ anno¬
minauit eam iđ ñeã fec̃ uxore remunera¬
bit eam: Hoc ÷ qđ supradix̃ : Ñ habibit
ita utrecedunt ancille iussa : quippe aliqͥd
accipere ꝓeo qđ humiliata : q̃ui a noneise
titi misicuit ut facere uxorem iđ ut annomina¬
r& camsibi Quod si filio n an nomina uerit
eam scđm iustificationis filiarũ faci&ci
Hiciam apparere incipit : que ad modũ supͣ
dixerit quia ñ annominauit. Namquid ÷
aliud si filio annomina uerit eam nisi filio

Expanded text:
inquit, uendiderit filiam suam famulam — id est, ut sit famula, quam otyinjv Graeci uocant — non abibit ita ut recedunt ancillae, intellegendum est: "non sic recedet quoHebraeae post sex annos. Eam quippe oportet in feminam Hebraeam legem datam intelligi, quae servata in maribus. Cur ergo ista ita recedet, nisi quia in illo famulatu intelligitur humiliata, quod ei se dominus miscuerit? Hoc quippe in consequentibus utcunque clarescit. Sequitur enim et dicit: Quod si non placuerit domino suo, quia non annominabit eam, id est, non eam fecit uxorem, remunerabit eam, hoc est quod supra dixit, non abibit ita ut recedunt ancillae. Jussa est quippe aliquid accipere pro eo quod humiliata est: quia non ei se ita miscuit, ut faceret uxorem, id est, ut annominaret eam sibi. Quod si filio annominaverit eam, secundum justificationem filiarum faciet ei. Hic jam apparere incipit, quemadmodum supra dixerit, quia non annominavit. Nam quid est aliud, si filio annominaverit eam, nisi filio
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur enim & dt̃ Siaut̃ formatũ fuerit
dabit animã ꝓ anima Vbi quid aliud intel¬
ligitur: nisi &ipse moriet᷑: Nã hoc & ince¬
teris ex hac occasione iamp̃cipit. oculũ ꝓo¬
culo : dentẽ ꝓdente : manũ ꝑmanu: pedẽ
nere: liuore ꝓliuore : talionis uidelicet
equitate: Quȩlex idco istituit: ut demons¬
trar& queuindicta debeatur. Nisitnĩ
ꝑ legem scieretur quiduindicte deberet᷑:
unde sciretur quid uenia relaxar& ut
diciposset dimit tenob debita prã sicut
& nos dimittimꝰ debitorib nr̃is : Debitores
igitur loge monstros e. sit qnđ ignoscit᷑
appareat quid dimiteat᷑ Neq enĩ debita
dimitterem : Nisi quid nob̵ deberet᷑ lege
indice discerem̃ Ideo ergo in forme puerpe¬
riũ lex noluit adhomicidiũ ꝑtinere : qr
ñdũ dicipotest anima uiua in eo corpore.
qđ sensucar& : sitalis ÷ in carpe ñ dũ for¬
mata. &ideo ñdũ sensib: p̃dita. Duo aut̃

Expanded text:
Sequitur enim et dicit: Si autem formatum fuerit, Sequitur enim et dicit: Si autem formatum fuerit, dabit animam pro anima. Ubi quid aliud intelligitur, nisi ut ipse moriatur? Nam hoc et in caeteris ex hac occasione jamoculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem nere, liuorem pro liuore, talionis uidelicet aequitate. quae lex ideo traret quae vindicta debeatur. Nisi enim per legem sciretur quid vindictae deberetur, unde sciretur quid venia relaxaret, ut dici posset: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ? Debitores igitur lege monstrantes, ut quando ignoscitur, appareat quid dimittatur. Neque enim debita dimitteremus, nisi quid nobis deberetur, lege indice disceremus. Ideo ergo informe puerperium lex noluit ad homicidium pertinere, quia nondum dici potest anima viva in eo corpore quod sensu caret, si talis est in carne nondum formata, et ideo nondum sensibus praedita. Duo autem