comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duob uno diuite. altero pauꝑe pariter
s mecliccriter bonis. qui p̃dicti suffra¬
giis indigent ⁊ meiuerunt pariter poꝰ
is. quantũ diues ampliorib. si ñ parit̃
iuuantur. ñ ei redditur ẜ merita. Me¬
ruit enim pariter iunari quia pariter
bon extiterunt. Suiõ tm̃ suffragii cõ¬
sequitur quantũ diues quid ꝯtulert᷑
diuiti illa sp̃ałr ꝓeo fc̾a: Sane dici p᷑.¬

Expanded text:
duobus, uno divite, altero paupere, pariter sed mediocriter bonis, qui praedictis suffragiis indigent, et meruerunt pariter postis, quantum dives amplioribus. Si non pariter juvatur, non ei redditur secundum merita. Meruit enim pariter juvari, quia pariter boni extiterunt. Si vero tantum suffragii consequitur pauper, quantum dives, quid contulerunt diviti illa spe
Abbreviated transcription (Latin):
ait im. Alte atq alie uoluntates. suos ꝓpͥos
fines hñt. qui tñ referuitur ad fine ullius
uoluntatis qua uolumus beate uiu̾e ⁊ ad
eam ꝑuenire uiram q̃ nreferatur ad aliud s
amanti ꝑ se ip̃am sufficiat. que ad modũ uo¬

Expanded text:
atque aliae tales voluntates suos proprios fines habent, qui referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam quae non referatur ad aliud, sed amanti per se ipsam sufficiat. Volu
Abbreviated transcription (Latin):
seuntes. cuius ite finis ẽ nisio transei¬
religate. si bona ẽ illa ad qua cũcte referũ¬
tur. Si aũt praua ẽ praue sũt om̃s. Et i̾o
rectarum uoluntatu conexio. it ꝙtu est
ascendentiu at beatitudiie: ꝙ cͥtis uelud
passib agitur. Prantarũ añt.⁊ distortarũ
uoluntatu ĩ plicatõ uinculũ ẽ quo alliga¬
bitur qui ħ agit ut ꝓiciatur intenebras ĩ¬
exteriores. ¶ His auctoritatu restimõiis
euidetur monstratur płes infidelib rec

Expanded text:
seuntes, cujus item finis est visio transeureligatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur. Pravarum autem et distortarum voluntatum implicatio vinculum est, quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras exteriores, Matth. 22. His auctoritatum testimoniis evidenter monstratu
Abbreviated transcription (Latin):
eis concessu hĩtare incelo. quia datus locu
ẽ. ⁊ amenus. nec int̾ra nob̾am. ne homing
nimis infestarent. S iuxta petri apłi doct¬
nam inepła canonica tradita maere uto
caliginoso. qui eis quasi carcer usq ad tp̃c
iuditu deputatus ẽ. bunc aũt detrudentur
ĩbaratrum infermi. ẜ illud. Ite maledicti
ĩ ignem et̾num. qui ꝑatus ẽ diabolo ⁊ an¬
głis eius.

Expanded text:
eis concessum habitare in coelo, quia clarus locus est et amoenus, nec in terra nobiscum, ne nos nimis infestarent, sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui est eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus . Tunc enim detrudentur in barathrum inferni secundum illud: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Ciend̾ ẽ igitur quia pat̾ ñ ẽ maior filio.
nec pater uł filius maor sp̃u sc̃o. nec maiꝰ
aliquid due ꝑsone simul sunt qua una
nec tres simul maius aliquid quam due.
nec maior ẽ eẽntia mirib qua duab. nec
induab quam ĩuna. quia tota ẽ insĩgu
cẽ in singła suanim ypostaseon .i. ꝑ̃ꝵ.

Expanded text:
ciendum est ergo quia Pater non est major Filio, nec Pater vel Filius major Spiritu sancto, nec majus aliquid duae personae simul sunt quam una, nec tres simul majus aliquid quam duae; nec major est essentia in tribus quam in duabus, nec in duabus quam in una: quia tota est in singesse in singula suarum hypostaseon, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
pens. cũ ĩ ꝑadnso deliciarũ moraretur.dc eͥ
malicia nõ fecit. Ecce aꝑte dicit pꝰ cira¬
id̾em int̾põita morula cecidisse. Iõq illa
u̾ba sic accipienta nidentur. Homicida
qñ sibi d̾i equalitat̾e̾ ꝓmisit. ⁊ seip̃m at¬

Expanded text:
pens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida quando sibi aequalitatem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tisse. nũꝗ̃ uñtã uitã dnsise. s abinit̾o ceci¬
disse. ñ sic accipiend̾ ẽ ut malus a dõbo
no creatus putetur. quia abmitõ ñcecidiᷤᷤ¬
se diceretur. Non enim cecioit si talis i.
malus factus ẽ. A quo enim aiceret᷑: factꝰ
ergo prius ⁊ statim auentate se au̾tit po¬
testate ꝓpͥa delectatus. reateq uite dulce¬
dine ñ gustauit quã accepta ñ fastidiuit.

Expanded text:
tisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam accept
Abbreviated transcription (Latin):
mecliator dicitur. eo ꝙ medius int̃ dm̃ ⁊ hoĩs
ip̃os reconciliat d̾õ. Reconciliat aũt du offen¬
delet. quib d̾s offentebatur. ⁊ nos inimici ciꝰ
eramus. ¶ S cum pecũa deleat no solum si¬
reconciliatõ. quare solus filius dicitur medi¬
ñ dicitur mediator: Quia nec medius ẽ int̾
dñi ⁊ homine. nec inse hẽtuit illa sacram̃ta
quoru fide ⁊ imitatẽe iustificamus .i. ieronci¬
liamur d̾o. Reconcilianit igitur nos tota trinmi

Expanded text:
Mediator, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendelet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat non solus Fieum reconciliatio, quare solus Filius dicitur Medinon dicitur Mediator? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se habuit illa sacramenta, quorum fide et imitatione justificamur, id est, reconciliamur Deo. Reconciliavit ergo nos tota
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ad componenda pace .i. adriconcilindu
ho̾mines dõ. Hic ẽ arbit᷑ quem iob desideãt.
utinam eẽt nob̾ arbit᷑. Reconciliati enimsu
uiͣt .x̾. ut inciperet amare quos oderat. sicut re¬
conciliatur mimicus inimico. ut de inde sint
amiti qui añt se oderant. s iam nos diligł¬
ti d̾õ. reconciliati sumus. Nõ enim exquo
ei reconciliati sumꝰ ꝑsanguine filii. nos
cepit diligere. s ante nundu priusquam
nos aliquid eẽmus. Qũo eigo diligenti nos¬
t̃õ sumus reconciliati. ꝓꝑter peccatu cũ eohe¬
nus inimicicias: qui ħebat erga nos carita¬
tez. ⁊ cũ inimicicias excebamꝰ adisus eu. oꝑ¬
ando iniquitate. Ita eigo inimici eramus

Expanded text:
est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam esset nobis arbiter! Reconciliati enim suChristus, ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos aliquid essemus. Quomodo ergo nos diligenti Deo sumus reconciliati? Propter peccatum eum eo habebamus inimicitias, qui habebat erga nos charitatem, etiam cum inimicitias exercebamus adversus eum, operando iniquitatem. Ita ergo inimici eramus
Abbreviated transcription (Latin):
señt oroinib. qui ⁊ ĩnature tenuitate. ⁊ ĩ
forme ꝑspicacitate differẽtes gradus ha¬
bebant. sicut illi qui ꝑstiterũt. Alii enim
ut p̃diximꝰ suꝑiores. alii inferiores ꝯditi s̃.
Suꝑiore qui natum mag̾̃ subtiles ⁊ sa¬
piã amplius ꝑsꝑitates. Infeniores. qui
nanira minus subtiles ⁊ intelligentiai
minus ꝑspicaces facti sũt. Has aũt nũ¬
sibiles diffãs inuisibiliu solus ille pon¬

Expanded text:
sent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in sent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiles, et sapientia magis perspicaces; inferiores, qui natura minus subtiles, et intelligentia minus perspicaces facti sunt. Has autem invisibiles differentias invisibilium solus ille pon
Abbreviated transcription (Latin):
am nc̃ inquirere restat. utrũ isti ordũ
acreatõis init̃o ita distincti fu̾ut. Qd̾ ita
fuint distincti. apͥmordio sue ꝯditõis. uid̾̃¬
tur testimonio auctorntitis insimiari. q̃
tradit d̾ singuł ordinib aliquos cecidis¬
se. d̾ ordine namq suꝑiori iucifer ille
fuit quo nullus dignior ꝯditus ẽ. apo¬
stolus ⁊ principatus ⁊ potestates tene¬
brarũ haru noi̾at. ostentens d̾ordinibus
cearit. ñ tam̾ penitus nõĩb ordiu suoꝵ
priuati st̃. S ñ uidetur illud posse stare
Qlõ enim it̾ caritate ardebant: nec sap̃ia
erant isti ordine̾ quia nõdum habebant
dona in quoru participatõib ꝯueniunt.
S quibda catentib aliis appõita sũi. eis¬
q qui ceciderũt collata fuissent eate to
na. si ꝑstitissent. Iõq scriptum dicit d̾ sĩ¬
guł oroinib aliquos cecidisse. no quia su¬
issent inorinib ⁊ postea corruisserit. s ꝗa
si ꝑstitissent. eorũ aliqui insinguł fuis-¬

Expanded text:
am nunc inquirere restat utrum et isti ordines a creationis initio ita fuerint distincti. Quod ita fuerint distincti a primordio suae conditionis, videtur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apostolus etiam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus erceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia  non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collana, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuis
Abbreviated transcription (Latin):
gnitoe ⁊ dilectõe d̾i᷑. Licet eni ut aiũt. in
confurmatõe beatitudinẽ acceꝑũt et̾na at¬
q ꝑfectam: augetur tñ cotibĩe eoꝵ beati.¬
tudo. quia mag̃ ac magis diligũt atq co¬
gnoscunt. Et t̾ eorum caritas. qua dm̃
⁊ nos diligũt. ⁊ metitu ⁊ p̾min. Meritũ¬

Expanded text:
gnitione et dilectione Dei. Licet enim, ut aiunt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen quotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deum et nos diligunt, et meritum et praemium merito
Abbreviated transcription (Latin):
tmentia ꝓfiteri põt. uł orat̃oni uacare.⁊
ꝙ int̾ eos dum niuñt. uinculu ꝯiugale
ꝑmanet. ut alii se copulare ñ liccat. ⁊ ut
inuicem alter alteri exibeat. ꝙ quisq sibi¬
uult. Hac aũt descriptõs legntimorum
⁊ fideliu tm̃ manimoniu induditur. D̾¬

Expanded text:
ontinentiam profiteri potest vel orationi vacare; et quod inter eos dum vivunt, vinculum conjugale permanet, ut alii se copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptione legitimorum et fidelium tantum matrimonium includitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ceps dĩ. eiꝰ ymago reꝑitur. Et si enim amis¬
sa dĩ participatione deformis sit. ymago
d̃ĩ tam̃ ꝑmanet. Eo enĩ ip̃o ymagodi ẽ mes.
quo capax eius ẽ eiusq ẽe particeps põt.
iam ergo inea ninitatẽ q̃ d̃s ẽ. inquiramꝰ.

Expanded text:
ceps Dei, ejus imago reperitur. Etsi enim amissa Dei particiDei tamen permanet. Eo enim ipso imago Dei est mens, quo capax ejus est, ejusque particeps esse potest. Jam ergo in ea Trinitatem, quae Deus est. inquiramus.
Abbreviated transcription (Latin):
ce illam de ceł sãs tuis. ⁊ a sede magnitudi¬
nis tue. ut mecum sit. ⁊ mecum laboret. id
dorent me laborare. Et tunc unicuiq mit¬
titur. cum aquoqua cegnoscitur atq ꝑci¬
pitur quantu agnosa ⁊ ꝑcipi põt. ꝓcap

Expanded text:
te illam de coelis sanctis tuis, et a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit et mecum laboret, id est, doceat me laborare. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest, p
Abbreviated transcription (Latin):
diu ĩ tellectum u̾bum d̾i. p̃ante enĩ subti¬
litatis ata simplicitatis ẽ diuina eẽntia.
ut corpori delimo t̾re formato. uniri ñ ꝯgru¬
erit nͥ mediante rro̾ali e̾e̾ntia. Illa au̾t u¬
no in explicabił ẽ adeo ut ⁊̃ ioh̾es abutero
sc̃ificatus. se ñ ẽẽ dignu fatentur solue̾
corrigiam calciam̃ti ih̃u. quia illius inuo¬
natu defemina. s falsam camne.⁊ imagi¬
nem corporis simulata ostendisse uiden᷑¬
re. Si ergo nisibilia munda isibilib in¬
mũdis ꝯtingi possũt. ⁊ ñ coiquinari.

Expanded text:
dium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. Illa autem unio inexplicabilis est adeo, ut etiam Joannes ab utero sanctificatus, se non esse dignum fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius uniomina, sed falsam carnem et imaginem corporis simulatam ostendisse videnre. Si ergo visibilia munda visibilibus immundis contingi possunt et non coinquinari,
Abbreviated transcription (Latin):
camus eigs filium natu de par e añt t̾ꝑa
auctor filii c̃. nt insequent ostendetur. Ut
ergo pater ẽ eĩnus. ⁊̃ ita ⁊ filius etemus
s pater sine auctore. filius uõ ñ: quia paᷤ¬
tꝰ innascibił. faius natus. ⁊ ut ait hył. in
.xii.ł. teti. Aliud ẽ sine uictore semꝑ ẽẽ

Expanded text:
camus ergo Filium natum de Patre ante tempoauctor Filii est, ut in sequenti ostendetur. Ut ergo Pater est aeternus, ita et Filius aeternus est; sed Pater sine auctore, Filius vero non, quia Pater innascibilis, Filius natus. Et, ut ait Hilar. in lib. 6 de Trin., aliud est sine auctor
Abbreviated transcription (Latin):
num eẽ ꝙ nat̾um ẽ. Qd̾ aũt ni natiuum est.
id cum et̾nitate ñ natum ẽ. Qrt̾ uõ exeter¬
no natum ẽ. id si n̾o em̾um nanim ẽ. ia
ñ erit ⁊ pater auctor et̾nus. Siquid igatur
ei qui ahem̾o patre natus ẽ. exem̃itate de¬
fuiͣt. id ip̃m auctori ñ ẽ ambiguu defuis¬
se. quia sigignenti ẽ infinitum gign̾e. ⁊¬

Expanded text:
sse quod natum est. Quod autem non natum est, id cum aeternitate non natum est. Quod vero ex aeterno natum est, id si non aeternum natum est, jam non erit et pater auctor aeternus. Si quid igitur ei, qui ab aeterno patre natus est, ex aeternitate defuerit, id ipsum auctori non est ambiguum defuisse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ oĩa moralia. ad caritate referuntur. Ptine̾t
ẽ oĩa ad .x. mandata ĩ tubuł scͥpta. ubi om̃i¬
u suma ꝑ stringitur. ex quib cetera emanãt.
sicut ĩ ẜmõe dñi octo iurtutes p̾mittũtur ad
quas cet᷑a refeti̾ur.⁊ sĩcut ad .x. madata deca¬
logi cetera refem̾̃tur. ita ⁊ ip̃a .x. ad duo m̾ada¬
ta caritatis. Omĩa ergo ad dio m̾adata carita

Expanded text:
alia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Decalogi caetera referuntur, ita et ipsa decem ad duo mandata
Abbreviated transcription (Latin):
euoluere. rene caritate. uͥ pentẽt om̃ia. quia
ꝑ fectõ ẽ ⁊ finis om̃iu. Tunc eni ⁊ p̾cepta ⁊ cõ¬
silia recte fiunt. cumi referuntur ad diligend̃
qua intentione carnali fit. ut ñ referatur ad
caritate. ñ dimi fit sicut fieri oportet. ꝗͣuis
fieri uidentur. Inimicus ẽ iusticie ẽ. qui pene
timore nõ peccat amitus nõ. qui eius amoẽ

Expanded text:
lvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum referuntur ad diligendumqua intentione carnali fit, ut non referatur ad charitatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. Inimicus enim justitiae est, qui poenae timore non peccat. Amicus vero justi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑtinet adimitate sꝑ̃e ⁊ uinculũ pacis.
quo eccł̃ia conectitur. maliquo scismate
ꝯstitutus. ne xp̃m neget. patitur trbula¬
uł ip̃am clicem. timore gehenne. nulloi
m̾o ĩsta culpã Uan sunt. mino ⁊ hic lau¬
danda ẽ pacienci a.. Nlõ enim dicere pore¬
rimus melius ei fuisse ut xp̃m neganto
nicħ corum pateretur. que passus est ꝯfi¬
tendo. s̃ extimandũ ẽ fortasse tollerauiliꝰ
ei futuru iuditiu. quã si xp̃m negñdo
nich̾ eorn pateretur. ut illud ꝙ ait apłs.¬

Expanded text:
quae pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis quae pertinet ad unitatem spiritus et vinculum pacis quo Ecclesia connectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget patitur tribulavel ipsam crucem, timore gehennae, nullo modo ista culpanda sunt, imo et haec laudanda est patientia. Non enim dicere porimus melius ei fuisse, ut Cristum negando nichil eorum pateretur, que passus est confitendo, sed estimandum fortasse tollerabilius ei futurum iudicium, quam si Cristum negando nichil eorum pateretur. B 16 Bellum. Hii
Abbreviated transcription (Latin):
temporib minq egisse. ꝯlisi enim bonꝰ
ꝯmissis. pͥora lõa incaritate .s. facta. q̃ se
quentia mala mortificauerant. pẽitentia
d̾ uł mał hi̾ta ninificantur ⁊ remunerã¬
ebreos. Operã mortua nõminãs priora hõa
significat. que ꝑsequens peccatum erãt
mortua. quia hũ parando fecerunt irrita
priora bõa. Hec sicut peccando fiũt nita ita
ꝑpenitentia reuiuiscũt.⁊ ad meritum e¬
ternitatis ꝓdee incipiunt. Simiłr ⁊ ilid̾
bonu amat d̾s ꝙ plantauit inpeccante.
in illo .s. qui pꝰ illud uonu peccanit. nõ
simul peccans. ⁊ bene oꝑans extitit. qr ta¬
abaliquo fiunt dum malus ẽ. ⁊ ĩpeccato
mortali ꝑsistit. uł ad tp̃s uł usq infine.¬
oue dñr᷑ remimerari adeo ⁊ ñ dan oblini¬
oni. nõ quia ꝓfĩciant aduitam et̾na ob
tii supplitiu sentiendũ. sicut defide ⁊ cete¬
ris que sine arritate habentur. Aũg ait.

Expanded text:
temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus commissis, priora bona, in charitate, scilicet facta, quae sequentia mala mortificaverunt, poenitentia de illis malis habita vivificantur et remunerans; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus quod plantavit in peccante, in illo scilicet qui post illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia taeribus quae ab aliquo fiunt dum malus est, et in peccato mortali persistit vel ad tempus, vel usque in fineDeo remunerari et non dari oblivioni, non quia proficiant ad vitam aeternam, cii supplicium sentiendum; sicut de fide et caeteris quae sine charitate habentur Aug. ait, d
Abbreviated transcription (Latin):
nidetur fuisse satrffatõ s infructuosa. dũ
inpecc̃o altero ꝑsistit. ꝑ cipietur aũt eius
fructus incipiet q ꝓfic̾ere. cu peccati al¬
terius penitiũt. Tunc utrumq dimittit᷑
peccatum. ⁊ satiffato p̾cedens uiuificatur
q̃ fuerat mortua. sicut bapit illi qui fic¬
te aceclit. Tunc primitus ualet. cũ fictõ
amĩte recedit ꝑ penitentia ⁊ in huius
oppinionis mumim̃tu auctoritates in¬
ducunt. ait emin aisg. In . ł deꝑatientia
piu ẽ credere. ⁊ nĩa fides hoc postulat. ut
cum gra xͥ in homine destruxerit mala
priora.⁊̃ remumeret uõa. Et cum destru¬
it ꝙ suu ñ inuenit. diligit bonũ. ꝙ ĩ
ꝯ gregare: q̃ in bõa t̾ra seminauit. S ħ¬
dicta intelligimus d̾ illo qui incaritatẽ
quodam tp̃r bõa facit ⁊ bonus ẽ: alio nõ
tp̃r malus ẽ ⁊ multa fecit peccata. Non
ergo intelligendum ẽ eu int̾ multa pec¬
cata. iusta oꝑa fecisse qi simul eodemq
tp̃r peccata fecent ⁊ iusta oꝑa. s diu̾sis

Expanded text:
idetur fuisse satisfactio, sed infructuosa, dum in peccato altero persistit; percipietur tamen fructus ejus, incipietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicut Baptismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poenitentiam. Et in hujus opinionis munimentum auctoritates inducunt. Ait enim Aug., lib. de veraPium est credere, et nostra fides hoc postulat, ut, cum gracia Cristi in homine destruxit mala priora, eciam remuneret bona, et cum destruit, quod suum non invenit, diligit bonum, quod in congregare, que in bona terra seminavit. qui in charitate quodam tempore bona facit et bonus est, alio vero tempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore peccata fecerit et justa opera; sed diversis
Abbreviated transcription (Latin):
dest. nicħ ꝓdee intelligatur. ad regnu op
tinendu nõ adextremi iuditu tollembi¬
lius suppliciu subeundum. Et infra hec¬
ꝑꝑ caritate dicta sunt. sine qua ĩ nob̃ ñ
pot ẽe nera penitentia. qm̃ inbonis cari¬
tas d̾i ẽ. que tollenat oĩa.

Expanded text:
dest ; nihil prodesse intelligatur ad regnum coelorum obtinendum, non ad extremi judicii tolerabilius supplicium subeundum. CAPUT  caritatem dicta sint, sine qua in nobis non potest esse uera patientia, quoniam in bonis caritas dei est, quae tolerat omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sone. drarcte ꝑsone. uł cum dr̃ distinc¬
tõ ꝑ sonarum. płalitas ꝑsonarum. trim¬
tas ꝑsõarũ ⁊ huiusmõi. Uidemur enim ħ
dicentes: numeroru quantitates ⁊ reru
multitudine uł mulciplicinte̾ ĩ dõ poẽ.
auid gͦ ista ibi significent. ip̃o dequo lo¬
quimlr aꝑienre insinuare cilremus.
Mag̾ illa iidentur dicuntur ad exclud̾ed

Expanded text:
rsonae, vel cum dicitur, distinctio personarum, pluralitas personarum, trinitas personarum, et hujusmodi. Videmur enim hoc dicentes, numerorum quantitates, et rerum multitudinem vel multiplicitatem in Deo ponere. Quid ergo ista ibi significent, ipso de quo loquimur aperiente, insinuare curemus. 2. Magis illa dicuntur ad excludendum
Abbreviated transcription (Latin):
unu sp̃m potauimus qi eum qui ñ q̃¬
at sandi. s ñ infuidatur aĩs. ⁊ sensib aͥ
ĩabatur. ut scd̃aris sitis restringat ardorẽ.
cum scriptum sit. caritas dĩ diffusa ẽ in
lis tam̃ ꝑꝑ ronitate suam nob̾ ẽ. ꝯpleus
nirtute om̃ia. s qui solus participatur
iustis simꝑlex sub̃a opulens uirtutibus
unicuiq p̾ sens diuidens d̾ suo singulis
nim infudit. que nicħ põt fallerr. angłi
sit. ꝙ infiniditur simul płib. nec uidet᷑.
płib. ¶Alia quoq auctoritate. ħ idem astru
diffusa ẽ incordib nris ꝑ sp̃m sanctum .q.¬

Expanded text:
um potavimus , quasi eum, qui non queat scindi, sed infundatur animis, sensibus illabatur, ut saecularis suis sitis restringat ardorem, cum scriptum sit: Charitas Dei diffusa est in tatem suam nobis est, complens virtute omnia; sed qui solis participetur justis. Simplex substantia, opulens virtutibus, unicuique praesens, dividens de suo singulis, rum infudit, quem nihil potest fallere. Angeli sit quod infunditur simul pluribus, nec videtur? pluribus. Alia quoque auctoritate hoc idem astruidiffusa est in cordibus nostris per Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
Eagianoꝵ hr̃sis oĩu recentifsia. apelagio
m̾oacho ẽ exorta. Hui dĩ gr̃e qͣ p̃destinati
sumus ⁊ qua meruimus de potestate te¬
nebraru erui. ĩ tm̃ inimici u̾t. ut sine
hac creclant hoĩe posse facere gĩa diui̾a
mantata. Deniq pelagius aft̾ib incre¬
patus ꝙ nicħ tubuerit ad iutorio gr̃e d̾i
ꝑ gn̾im. Aicendo utiq facilius possint.
noluit credi ⁊ si difficibꝰ. tam̃ posse ho¬
mines sine gr facere iuissa diuina . Illa
no grã d̾i sin̾ qua nicħ boni possumus
atq docctrina. ut discamus q̃ facere ⁊ q̃
sꝑare debeamus. Nõ añt ad ħ ꝑ donũ sp̃c.¬
s̃. ut q̃ didicerimꝰ ẽẽ facienda faciamus.
ignorantia pellitur. Caritatẽ aũt. negãt
duunitus dari qͣ pie uiuitur. ut .s. sit dom̃i
d̾i scĩa. q̃ siñ cantate ĩ flat.⁊ ñ sit dom̃ dĩ
ip̃a cantas. q̃ ut scĩa ñ inflet. heclificat.¬

Expanded text:
agianorum haeresis, omnium recentissima a Pelagio monacho exorta est. Hi Dei gratiae qua praedestinati sumus, et qua meruimus de potestate tenebrarum erui, in tantum inimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei, per gratiam. Dicendo utique facilius possint, voluit credi, etsi difficilius, tamen posse homines sine gratia facere jussa divina. Illam vero gratiam Dei, sine qua nihil boni possumus atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus; non autem ad hoc per donum Sp ut quae didicerimus esse facienda, faciamus. tentur, qua ignorantia pellitur; charitatem autem negant divinitus dari, qua pie vivitur; ut, scilicet, sit donum Dei scientia, quae sine charitate inflat; et non sit donum Dei ipsa charitas
Abbreviated transcription (Latin):
eni x ho eẽ potuit in quo plenitudo uirtutũ
⁊ gre̾ ñ fuit. nec mrtutes ei ine̾e potuenunt
alicio mortalitatis induto. qui ꝑ eas mere¬
passibile at mortalẽ. ñ potuit ñ mereri
głan ĩmortalitatis. ꝯdõ potuit igitur fc̃s
mortał. sine mento głam inpassibilitatiᷤ:
sionis. quia ꝑ passicẽm nil sibi meruit ꝙ
ñ añt ꝑ uirtutes meruerit.
dcã mortis ⁊

Expanded text:
 homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas merepassibilem ac mortalem non potuit non meram immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis sionis, quia per passionem nil sibi meruit, quod non ante per virtutes meruerit. 5. De causa mortis
Abbreviated transcription (Latin):
ginis ꝓrietate filius ẽ ⁊ ueritate natiuitatiᷤ.
ñ factura. uł ad opit̾e. Et illi quid̾ aña sũt. qͣ
filii dĩ sint. Siunt enim filii: ñ nascuntur
filii dĩ. uñ hył. solum dm̃ natu originis
pͥctate d̾i filium ostentens. int̾ ip̃m ⁊ hoĩes
filiosd̾i enidentissime distinguit. in .xii.ł. de
tri. ita dicens. uero patri solus qui exeo na¬
satur uẽ filius ẽ. Et nos quid̾ filii d̾ĩ sumins
s ꝑ facturã. Iuimus enim aliqñ filii iracu
us quam nasciur. Et quia õe̾ ꝙ fit añt¬
quam siat ũ fuit: nos cum filii nõ fuisse¬
mus efficimur. Añt enim filii ñ eramus.
si ꝑ gratiam fucti sumus. ñ nati n regñati.
set acquisiti. Acquisiuit enim nõ d̾s sibi.
⁊ ꝑ hoc dr᷑ nos genuisse. genuisse enim de¬
nm filios. numꝗͣ cum ꝓrietatis significati¬
one cognoscimus dici. Ex ad optce enim
lo t̃ filius d̾i. no exgenerato ẽ. ꝯl enĩ ei

Expanded text:
 et veritate nativitatis, non factura vel adoptione. Et illi quidem ante sunt, quam filii Dei sint. Fiunt enim filii, non nascuntur filii Dei. Hilarius unum solum Deum natum originis proprietate Dei Filium ostendens, inter ipsum et homines filios Dei evidentissime distinguit in duode ita dicens: Vero Patri solus qui ex eo nascitur vere Filius est: et nos quidem filii Dei sumus, sed per facturam. Fuimus enim aliquando filii iracundus quam nascimur: et quia omne quod fit, antequam fiat non fuit, nos cum filii non fuissemus, efficimur. Ante enim filii non eramus, sed per gratiam facti sumus, non nati neque generati, sed acquisiti. Acquisivit nos Deus sibi, et per hoc dicitur nos genuisse. Genuisse enim Deum filios, nunquam cum proprietatis significatione cognoscimus dici. Ex adoptione enim homo factus filius Dei, non ex generatione; neque ei
Abbreviated transcription (Latin):
uigenitus aũt ds. nec fuit aliquando ñfi¬
lius nec fuit aliquid añt qua filius: nec ꝗc¬
qua ip̃e inisi filius. atq ita qui semꝑc̃ filiꝰ.
nascibilitatis ꝓpͥetate ac uentate filius ẽ et
solius qui genuit. Et ille qui tantu grmi
it pater ip̃ius ẽ: quia sicus ille filius orgi¬
ne̾. ita ⁊ ille ꝑater generatr̃e.

Expanded text:
enitus autem Deus nec fuit aliquando non Filius, nec fuit aliquid antequam Filius, nec quidquam ipse nisi Filius. Atque ita qui semper est Filius, nascibilitatis proprietate ac veritate Filius est solius qui genuit, et ille tantum qui genuit Pater ipsius est, quia sicut ille Filius origine, ita ille Pater generatione.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprie ꝯueniunt. ad ros et̾nas transtulit. ñs
uõ maiore uidens difsimilitudine quam
siłitudine int̾ res p̾dictas. ab excellentia
trinitatis p̾dicta nomina remou̾. E
Exquo
sẽsu dixerit personas differre miniero.

Expanded text:
iunt, ad res aeternas transtulit, Aug. vero majorem videns dissimilitudinem quam similitudinem inter res praedictas, ab excellentia Trinitatis praedicta nomina removit. 15. Ex quo sensu dixerit personas differre numero.
Abbreviated transcription (Latin):
intellacrorem płimu ełflagitant. In quo¬
rum explanatoe malle silens alios audiẽ
qua loquendo malinoł detrahendi occasie̾
p̾stare. uidetur tam̃ mͥita posse accipi. Cũ
ait sub̾a ẽ cõmune. ⁊ ypostasis ẽ particu¬
lare. no ita ħ accipit cum de dõ dicantur. ũ
accipiuntur inphylosophica disciplina
s ꝑ uiditudine corum q̃ aphylosophis di¬
cuntur locutus ẽ ut sicut ibi cõmune uł

Expanded text:
intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malevolis detrahendi occasionem praestare. Videtur tamen mihi ita posse accipi, cum ait: Substantia est commune, et hypostasis est particulare. Non ita haec accipit cum de Deo dicantur, ut accipiuntur in philosophica disciplina, sed per similitudinem eorum quae a philosophis dicuntur, locutus est; ut sicut ibi commune vel
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum d̃ n̾bo. uł filius d̾ filio: quia eius¬
mõi nomina diu̾sis ꝑsonis ꝯuenire ñ pꝰ¬
sut. ꝙ au̾s licet obscure. ieod̾ lbro it᷑a
dicit. ħ̾ solum d̾ eis dici ñ põt illũ d̾ illo.
q̃ simul ambo nosinit .i. illo solo nomine
ñ possumus uti. ad ostendendum unu
d̾ imo. q̃ simul ambob ñ ꝯuenit. Sicut uer¬
bum deu̾bo dici n̾o põt. quia no simul a¬
to u̾bum nec imago d̾ imagine. nec filiꝰ
defilio. quia ñ simuil ambo filius uł ima¬
go. Et sicut nomina sub̾e aliquantlo in¬
telligentia pͥrum distincte faciũt. ita  ⁊̃
terdum tccius irinitatis simul. uñ aug ĩ
eod̾ .ł. ait. In patris nomine. ip̃e pat̾ ꝑse

Expanded text:
bum de Verbo, vel Filius de Filio, quia hujusmodi nomina diversis personis convenire non possent. Quod Aug., licet obscure, in eodem lib. ita dicit: Hoc solum de eis dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt, id est, illo solo nomine non possumus uti ad ostendendum unum de uno, quod simul ambobus non convenit; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum; nec imago de imagine, nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius vel imago. Et sicut nomina substantiae aliquando intelligentiam personarum distincte faciunt, ita etiam interdum totius Trinitatis simul. Unde Aug., in eodem libro, ait: In Patris nomine, ipse Pater per se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ hñti dat᷑ ut hãc ethnti ut plemus hãt.
s quo datur ñ ħ̾nti: cum ip̃ ut d̾s sit nͥs
⁊ in õĩb creaturis rotus. Et qu̾o plenius da¬
tur uł hãctur sm̃ sui mutarie
Responsio ad prima questionez.

Expanded text:
i ut plenius habeat. Sed quomodo datur non habenti, cum ipse ut Deus sit ubique et in omnibus creaturis totus; et quomodo plenius datur vel habetur sine sui mutatione? 8. Responsio ad primam quaestionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tria st̃ quo ad se inuice referuntur. Qũo cqͣ¬
lia sint. quia capiu̾tur a singłis om̃ia ⁊ tota.

Expanded text:
tria sunt, quo ad se invicem referuntur. 8. Quomodo aequalia sint, quia capiuntur a singulis omnia et tota.
Abbreviated transcription (Latin):
tudine opmemur dm̃ ꝑcuncta diffundi. si¬
cut humus aut lux ista diffunditur. spo¬
cius sicut induob sapientib quorum al¬
ter altero corpore gradior c̃ s sapientior ñ
ẽ. Una sapientia ẽ. nec ẽ inmaiore ma¬
ior. nec ĩ minore minor. nec minor ĩ u¬
no quam induob. Ita d̾s sine labore re¬
gens ⁊ continens mundum. incelo totͥ
e᷑. in terra totus. ⁊ inutroq totus. ⁊ nul
ꝯtentus loco. s ip̃s inse uͥq totus. Id̾ qͦ
inp̃arte s ubiq ẽẽ ⁊ ꝑ se ip̃m. Hec ẽ eni
sapientia d̾i que artingit afine usq ad fi¬
nem fortiter. nõ tam̾ motu locali s ĩmo¬
bilitate sui. uelut simoles aliqua saxea
impleat alique locum. Dicitur ꝙ atting
afine istius loci usq ad finem. cum tñ ał¬
terum ñ deẜat. alterum occupando. Nõ
ergo ħt motum localem u̾bum illud. ⁊ sa¬
pĩa illa solida ẽ. ⁊ nͥq. Ex p̾dictis innote
de ẜto loco  aliũd occupat. quia locale mo

Expanded text:
itudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus aut lux ista diffunditur, sed potius sicut in duobus sapientibus, quorum alter altero corpore grandior est, sed sapientior non est, una sapientia est, nec est in majore major, nec in minore minor, nec minor in uno quam in duobus. Ita Deus sine labore regens et continens mundum, in coelo totus est; in terra totus, et in utroque totus, et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus. Idem in parte, sed ubique esse per seipsum: haec est enim sapientia Dei, quae attingit a fine usque ad finem fortiter , nec tamen locali motu, sed immobilitate sui, velut si moles aliqua saxea impleat aliquem locum, dicitur quod attingit a fine illius loci usque ad finem, cum tamen alterum non deserat alterum occupando. Non ergo habet motum localem verbum illud, et sapientia illa solida est et ubique. Ex praedictis innotesdeserto loco alium occupat, quia localem mot
Abbreviated transcription (Latin):
miłr cum decernit alexander pp̃ simonia¬
cos oĩo dampnãdos ac deponedos. sub inpel¬
ligendu ẽ. nisi miolenter quis actractatꝰ fu¬
erit. d̾ his eͥ̾ ⁊ aquib libet h̃rticis uiolenter
quem colorem excusatõis. si itatim discecłt
abeis.⁊ pessimo corum ꝯciliabulo renu̾ciat.¬
iDe etate ordinãdoꝵ.

Expanded text:
r cum decernit Alexander papa simoniacos omnino damnandos ac deponendos, sub intelligendum est; nisi violenter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis violenter quem colorem excusationis, si statim discedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo renuntetate ordinando
Abbreviated transcription (Latin):
quo nage succensus libidinis. ñ petulã¬
tis forme captus decore: ancille ꝯtuber¬
querende posteritatis ⁊ ꝓ pagande so¬
boł. ad huc pꝰ diluuiu raritas erat ge¬
ceret humanũ. ⁊ ĩo puplici muneris
le redacta. libito e̾e̾ n̾o põt. Quod au̾
in substentando nita illicitus ẽ cib.

Expanded text:
iquo vage succensus libidinis, non petulantis forme captus decore, ancille contuberquerende posteritatis et propagande sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat huceret humanum; et ideo publici muneris lem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus e
Abbreviated transcription (Latin):
apłi auditorib suis ãmirantib doc¬
trinam suaꝰ delectabantur ñ auidi¬
tate ꝯsequente laudis. s caritate se
num uelaretur. insti offitõ ꝓpagandi
nuptias contrahebãt. nõ uicti libidi¬
ne. s ducti pietate. qui multo faciliꝰ
ꝯtinere potscnt ⁊ uellent. utebantur
unam quilib istorum inqnib ud̾¬

Expanded text:
auditoribus suis admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate semrium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Utebantur unam quilibet istorum in quibu
Abbreviated transcription (Latin):
liquit. quia p̾ter uxorem filios exan¬
cilla quesiuit. Nce illorum exemplo
p̾ter ꝯigale debitum fecimoitate
turpitudiñe fere ĩ mutetur fornica¬
toĩs illius tp̃ris. De hoc au̾g sic ait. mnł.¬

Expanded text:
liquit, quia praeter uxorem filios ex anliquit, quia praeter uxorem filios ex ancilla quaesivit; nec tamen illorum exemplo praeter conjugale debitum fecunditatem turpitudinem fere imitetur fornicationis illius temporis. De hoc August. sic ait, in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt copulati. quia n̾erant alie mu¬
lieres ł uiri quib ad̾ filii uł filie iũgent᷑.
primus oĩu lamech dnas legitur ã¬
mul habuisse uxores. ⁊ ħ ineo argui¬
tur. quia ꝓ explectõe carnał uolupta¬
tis id fecitse ꝑhibetur. Postea nõ cu
iam pene om̃s homines falsis diis ỹm¬
rent. paucis incultu di remanentib.
ꝯsultu ẽ adõ plures ĩ matrimoniu co¬
pulare .÷. ne ilł paucis deficientib clꝰ¬
tus ⁊ noticia dĩ deficeret. uñ habraam
uiuente uxore. ad. incilla mirauit. ⁊
exea genuit. Iacob ⁊̃ liberis ⁊ ancur se
copłauit. ⁊ filie loth patre ebrio usẽ s̃
Cum enim ceteris inytolatria relictiꝰ.
fecunitare mulieru. pͥp di multipli¬
catõ querebatur. quia insuccessice̾ sã¬
guinis erat successio religioĩs. uñ ⁊̃ ĩ
lege maleclicta erat stenł que nõre¬
linquebat semen suꝑ t̾ram. Hinc ⁊̃
sacerdotib ꝯuigia decreta sunt. quia
ĩ succefsione familie successio ẽ offi¬

Expanded text:
erant aliae mulieres vel viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas legitur simul habuisse uxores; et hoc in eo arguitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. Cum enim caeteris in idololatria relictis, fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est offi
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ paria. Intm ergo ad ancilla me¬
am ut filiu facias exea. Et ita fuctu ẽ.
Consitera primũ̾ quia habraam añ le¬
gem moy ñ.⁊ añt euangłiu fuit. ꝯł õ
ergo inlege ꝯmisit abraam. s legem¬

Expanded text:
ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham ante legem Moysi et ante Evangelium fuit. Non ergo in
Abbreviated transcription (Latin):
tõis abhis qui uxores suas retigerant
ꝯmedi nõ poterant. quanto magis pa¬
nis qui decclo descendit. nõ põt abhis
qui ꝯiugalib paulo añ hesere ꝯplexi¬
b uiolan. atq contingi. nõ ꝙ npti¬
as ꝯtemꝑnemus. s ꝙ eõ ip̃r quo car¬
nes agni manducatsm sumus. uaca¬
re acͣan alibꝰ oꝑib debemus. ¶ħ cap

Expanded text:
tionis ab his qui uxores suas tetigerant comedi non poterant , quanto magis panis ille qui de coelo descendit, non potest ab his, qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! Non quod nuptias condemnemus, sed quod eo tempore quo carnes Agni manducaturi sumus, vacare a carnis operibus debeamus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃m. alius ẜ̃ sensualitate.Ut̾q tam̃dicitur
humana uoluntas. affectu aũt ratõnis. iduo
fectu sensualitatis ñ uolebat. inmo refugie¬
uat. nec tam̃ ineo caro contra sp̃m. uł ꝯ̃ dñi
ꝯcupiscebat. quia ut ait aũg. ñ nullu ẽ ui¬
tiu: cum caro ꝯcupiscit aduersus sp̃m. Caro
aũt dicta ẽ concupiscere. quia hoc ẜ ip̃am a
ro enim nicħ nisi ꝑaĩam concupiscit. S cõ¬
cupiscere dicitur. cum aĩa carnali ꝯcupiscen¬
cia sp̃ui reluctatur. hñs carnale delectatõem
ẽ inamma sola nec incarne sola. Exutroq
enum fit. quia sine utroq delectat̾o tał ñ sen¬
tas hu̾anitatis ineo ꝓbaretur. xla qui hoĩs
naturam suscepit. que ip̃ius sunt subire de
nus affectus. ut m̃tis affectu uellet mori. ⁊ sẽ¬
su alitatis affectu nollet. ut uius scĩs fit. ꝑetro¬

Expanded text:
onem, alius secundum sensualitatem, uterque tamen dicitur humana voluntas. Affectu autem rationis id voori; sed affectu sensualitatis non volebat, imo refugiebat; nec tamen in eo caro contra spiritum vel Deum concupiscebat, quia, ut ait August., lib. de cium, cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum iro enim nichil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscencia spiritui reluctaest in anima sola, nec in carne sola. Ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio nulla sentas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debnus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in vir
Abbreviated transcription (Latin):
petrus adilla molestiam nolens ẽ ductus. no¬
iens ad eam uenit. s uolens eam uicit ⁊ reliqͥ
affectum infirmitatis. quo nemo uultmori. Ꝙ
ad̾o ẽ naturł. ut eum petro nec senectus abstii
imus rut̾onis caritate informatus quo ꝑꝑde¬
um quis mori uult. alt̾ sensualitatis carmᷤ
ĩ firmitati ꝓpinquus. ⁊ id̾o ꝯumctus quo mors
refugitur. Ut enim aũg ait. pius m̃tis ratõe
cupit dissolui ⁊ ẽẽ cumi xp̃o. sensu aũt carnis
refugit ⁊ recusat. Hoc ħt humanus affoctꝰ
stum affectum peciit. Aucroritatib probat

Expanded text:
Petrus ad illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstuleunus rationis charitate informatus, quo propter Deum quis mori vult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. Ut enim Aug. ait: Paulus mentis ratione cupit dissolvi et esse cum Christo, sensus autem carnis refugit et recusat. Hoc habet humanus affectusstum affectum petiit. 3. Auctoritatibus probat
Abbreviated transcription (Latin):
dat depatre. ⁊ sit de sub̾a patris. cur ñ dicat᷑
ẽẽ natus. s pocius ꝓcedere. ⁊ cur ñ dicatur
tus. ⁊ io ñ sit filius. añs. ostendit. inxu.ł. d̾
tri. ita dicens. Si sp̃c sc̃ filius diceretur. a¬
iorum utiq filius diceretur. q̃. ab surdissi¬
mum ẽ. Filius quippe nullus ẽ duoru.
nisi patris ⁊ maitis. Absit aũt ut int̾ dm̃
patrem. ⁊ deum filium tale aliquid suspi¬
cemur. ab surdissime ergo filius diceret᷑.
amborum .i. patris ⁊ filii. Amborum eni
filius diceretur. sie um ambo genuissẽt.
ꝙ aborret abom̾ sanorum sensib. ꝯłõ
igitur abutroq ẽ genitus. s ꝓceclit abu¬
troq aniborum sp̃e. ¶ His u̾bis ostendit᷑.

Expanded text:
dat a Patre, et sit de substantia Patris, cur non dicatur esse natus, sed potius procedere, vel cur non dicatur tus, et ideo non sit Filius, Aug. ostendit in lib. 15 de Trin., dicens: Si Spiritus sanctus Filius diceretur, amborum utique Filius diceretur: quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissime ergo Filius diceretur amborum, id est. Patris et Filii. Amborum enim Filius diceretur, si eum ambo genuissent, quod abhorret omnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque amboru
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s deparadiso uoluptatis mlocu sͥ ꝯgruu.
Sicut pletumq malus cum it̾ bonos iuiue̾
ceꝑit. si ĩ melius mutari noliͣt debonorũ.
ꝯgregatoe tollitur. pondere praue ꝯsuetu¬
dins p̾ssus
de flameo gladio añ ꝑadi¬

Expanded text:
s de paradiso voluptatis in locum sibi congruum; sicut plerumque malus cum inter bonos vivere coeperit, si in melius mutari noluerit, de bonorum congregatione pellitur, pondere pravae consuetudinis pressus. 5. De flammeo gladio ante pa
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñ dicitur nisi cum id ꝙ scin⁊ no̾ ignorani
tebet nescitur. ũał q ignorantia pena pec̃ci
E cum mens uitõ obscuratur. ne cgnosõe
ualeat. ea que scire deberet. d
D̾ hominis mĩs¬
latẽ ĩ meliore statu ⁊ de duob bonis. al

Expanded text:
ntia non dicitur, nisi cum id quod sciri et non ignorari ntia non dicitur, nisi cum id quod sciri et non ignorari debet, nescitur. Talisque ignorantia poena peccati est, cum mens vitio obscuratur, ne cognoscere valeat ea quae scire deberet. 10. De hominis translatione in meliorem statum, et de duobus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ł inconueniẽs ħ existimare. queri solet.
uitũ de sensu aĩe. ⁊ cognitõe ueritatis. cod̾
mõ sentiend̃ sit. ut an .s. hii qui sine pecca¬
to nascerentur.sensu ⁊ intelligentia mẽ¬
tis inꝑfecti existerent. ⁊ ꝑ accessu tp̃ris i
his ꝓficerent. usq ad ꝑfectt̾e. an mox ꝯdi¬
ri.ꝑfectõem sensus ⁊ cegnit̾onis ꝑciꝑent. N¬
li qͣui sentiunt paruulos natos instatuaͣ
corporis ⁊ usu m̃broru. ꝑ accessu tp̃ris pro¬
fecturos. ñ diffitentur eõsd̾ in exordio na¬
tiuitatis seirsu inꝑfectos exiftere.⁊ ꝑĩter¬
uallu tp̃ris in sensu ⁊ cogtinc̾e ꝓficere ns¬
centes. Simox nati ñ haberent ꝑfectc̃e
sensus ⁊ intelligentie. ignorantia ĩ eis es¬
set. Ignorantia aũt peccati. ẽ pena. S ꝗ
ħ dicunt. ñ satis diligent considerant:
quia ñ oĩs qui aliquid nescit. uł minus a
uquid ꝑfecte sat: stam ignorantia hr̾e
siue ĩ ignoraus ee̾ dicendus ẽ. quia ignora¬

Expanded text:
olet utrum de sensu animae et cognitione veritatis eodem modo sentiendum sit, ut, scilicet hi qui sine peccato nascerentur, sensu et intelligentia mentis imperfecti existerent, et per accessum temporis in his proficerent usque ad perfectionem; an mox conditi perfectionem sensus et cognitionis perciperent. Illi qui sentiunt parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum temporis in sensu et cognitione proficere uscentes: Si mox nati non haberent perfectionem sensus et intelligentiae, ignorantia in eis esset: ignorantia autem peccati est poena. Sed qui hoc dicunt non satis diligenter considerant quia non omnis qui aliquid scit, statim ignorantiam habere sive in ignorantia esse dicendus est, quia ignora
Abbreviated transcription (Latin):
decoloret głam reatoꝵ anco̾ru ueatitu¬
dini ꝓficiat. De hoc ita ait ggͣ suꝑ lutã.¬
aput aĩmũ urstoru ñ obfurscat reati¬
tudine aspecta pena rephorum. quia uͥ
iam ꝯpassio miẜie ñ crit. minuere bea¬
torum letitiam ñ ualebit. ⁊ licet ui¬
stis sua gandia sufficiant. ad maio¬
rem tñ głam uident penas malorũ.
quas ꝑ gr̃m euaẜunt. Quia qmi
di claritate nitent. nicħ increatur
ĩmortales reꝓbos uideant mentis
dicutur ei electi nͥ loco s intellige̾¬
qia uł uisio̾e manifesta aduidendũ
ĩꝑiorum cruciatus. quos uidentes
ñ dolore afficientur. s ieticia sacia¬
uuntur agentes gn̾is desna ub̾ati¬
oe iisa imꝑioru ĩ effabili calami¬
tate. Uñ ysaias ĩpiorum torn̾ĩta
describes ⁊ ex eorum uisice̾ leticiam
ronorum exprimens .ait. Egrecliẽ¬

Expanded text:
decoloret gloriam beatorum, an eorum beatitudini proficiat. De hoc ita Greg. aud animum justorum non offuscat beatitudinem aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minuere beatorum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, quas per gratiam evaserunt, quia qui Dei claritatem vident, nil in creatura immortales reprobos videant mentis dientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens, ait c. ult.: Egredien
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possis uinum solum offemi. det̾minari o¬
portet. Recipit enim excepto̾em. nõ põt. nisi
simpliciter uł ignoranter fiat. uł non põt
.i. non debet. Quib dagi tum̾ uidetur hec

Expanded text:
n posse vinum solum offerri, determinari oportet: recipit enim exceptionem. Non potest, nisi simpliciter vel ignoranter fiat; vel non potest, id est, non debet. Quibusdam tamen videtur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Siuõ io nonpõt melior c̾e. quia lonum ã¬
plius ꝙ ei de ẽ. caꝑe ip̃a nõ ualet. iam hec
ip̃m nonposse defectionis c̃. ñ ꝯsumatõis.
Et pot e̾ẽ melior sifiat caꝑaꝵ melioris bõi.
ꝙ ip̃e põt qui cam fucit. põt ergo d̾s meli¬
orem rem facere quam faciat. uñ aũg suꝑ
qui noc poccare posset nec uallet. Et si talez
tꝑciss quis dubitat eum meliore fuissẽ.
Exp̃dictis ꝯstat. ꝙ po̾t d̾s ⁊ alia facere qu̾ã
facit. ⁊ que facit ineliora ea facere qua fãc̃.
utrũ alio uł meliori modo pofsit facere

Expanded text:
ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam fecit. Potest ergo Deus meliorem rem facere quam facit. Unde Aug., tomqui nec peccare posset, nec vellet; et si talem fecisset, quis dubitat eum meliorem fuisse? Ex praedictis constat quod potest Deus et alia facere quam facit, et quae facit meliora ea facere quam facit. 3. Utrum alio vel meliori modo possit facere
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r. cantate omĩu bonoru matrem p̾cedãt.
s quia caritas sine ilł maliquo eẽ ñ põt. s
illa sine caritate possunt ẽe. quannus irsit
pia fides. uł spes. sine caritate. Ideo gͥ ex fide
⁊ spe ꝓcedere dicitur caritas. quia nulli ꝓ¬
uenit sine istis.

Expanded text:
cedant; sed quia charitas illis in aliquo esse non potest, sed illa sine charitate possunt esse; quamvis non sit pia fides vel spes sine charitate. Ideo ergo ex fide et spe procedere dicitur charitas, quia nulli provenit sine istis.