comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sed qui mecclesia per ignorantiam defendunt. pro ueritate
mendatium. ulu latu et penitentia seerrasse testentur: &erit
scum inpleuerit dñs cuncta opera sua in monte sion et inhieru¬
salem. uisitabo super fructum magnifici cordis regis assus
et super gloriam altitudinis oculorum eius. dixit enĩ infor
titudine manus meae feci et insapientia intellexi etabstuli
terminos populorũ et principes eorũ predatus sũ. et detraxi
÷quasi potens in sublime residentes et inuenit quasi nidũ manus
mea forti tudinẽ populorum et sicut colliguntur oua quȩ
derelicta sunt. sic uniuersã terrã ego congrega ui etñ fuit
qui moueret pinnã et aperiret os atq ganniret. LXX
pro fructu sensum uel mentem magnã inter pretatisunt.
post captiuitatẽ samariae et assyriorum uictoriam & cõmi¬
nationem aduer sum hierusalem quia simulacra imitata
samanȩ similisit ferienda sententia. Nunc aduer sũ ipsum

Expanded text:
sunt, sed qui in Ecclesia per ignorantiam defendunt pro veritate sunt, sed qui in Ecclesia per ignorantiam defendunt pro veritate mendacium, ululatu et poenitentia se errasse testentur. Et erit cum compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion, et in Jerusalem, 145 visitabo super fructum magnifici cordis regis Assur, et super gloriam altitudtitudine manus meae feci, et in sapientia mea intellexi: Et abstuli terminos populorum: et principes eorum depraedatus sum, Et detraxi quasi potens in sublimi residentes. Et invenit quasi nidum manus mea fortitudinem populorum: Et sicut collerecta sunt, sic uniuersam terram ego congregaui: et non fuit qui moueret pennam, et aperiret os, et pro fructu, sensum, vel mentem magnam interpretati sunt. Post captivitatem Samariae, et Assyriorum victoriam, et comminationem adversum Jerusalem, quia simulacra imitata Samariae, simili sit ferienda sententia; nunc adversum ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uerem: Etiam hocidicere quod cotidi ae populosuo precipiat
dñs. ut aduer sariorũ ciuitates quae eriguntur aduersum sci¬
entiam dĩ ethereticorum mmiolabore constructe sunt inpul¬
uerem redigat. et nihil esse demonstret qui intellegens in¬
fir mitatem cordis humani. & quod mortalicar ne circũdatus
pere licet eum alii admirentur et dicant tusoluses princeps
respondebit eis multa sunt quae destruere debeo et adhuc
destruere non potui: Scio quid nesciã. et quã quam multa
aduer sariorum argumenta superarim. tamen sunt pleriq. quae
adhuc superanda sunt. simulque spes futurorum exhis que supe¬
rauit. et iã ceterorum sibiuinctoriã repromittit iubentur aũt
ululare simulara hierusalẽ et samariae. non ipsa quae ficta sunt
sedhii quiaea finxerint. METΩNΥMIΚΩC. hi qui fecerunt ꝑ
eaquae facta sunt ut non solum qui inheresibus idola fabricati

Expanded text:
verem, etiam hoc dicere, quod quotidie populo suo praecipiat verem, etiam hoc dicere, quod quotidie populo suo praecipiat Dominus, ut adversariorum civitates quae eriguntur contra scientiam Dei, et haereticorum nimio labore constructae sunt, in pulverem redigat, et nihil esse demonstret. Qui intelligens infirmitatem cordis humani, et quod mortali carne circumdatus,pere, licet eum alii admirentur, et dicant: Tu solus es princeps, respondebit eis: Multa sunt quae destruere debeo, et adhuc destruere non potui: scio quod nesciam. Et quamquam multa adversariorum argumenta superaverim: tamen sunt pleraque, quae adhuc superanda sunt. Simulque spe futurorum ex his, quae superavit, etiam caeterorum sibi victoriam repromittit. Jubentur autem ululare simulacra Jerusalem, et Samariae: non ipsa quae ficta sunt; sed hi qui ea finxerunt: μετωνυμικῶς hi qui fecerunt, per ea quae facta sunt: ut non solum hi qui in haeresibus idola fabricati
Abbreviated transcription (Latin):
enim in superbiam haec ausus ẽ dicere duces mei ali arũ gentiũ
reges sunt et mihi sub ieti. cunctis nationibus imperabunt:
Quomodo cepi char chamis sic cepi et chalanno. quo modo ar¬
fath scc optinui et e math. quomodo damas cum sic mihi sub¬
ieci et samariam. quo modo cetera regna que idolorũ cul tui
seruiebant meis subieci pedibus. sic et hierusalem et samariam
inqua eadem idola sunt me ae subiciã potaestati: quo modo
cepi samariã cum idolis suis: sic et hierusalem capiam quia
eos dem uenerator deos Char chamis aũt. Lxx. addentes de
suo. regionem trans babs lonem inter pretatisunt et chalanne
ubi edificata ẽ turris ar fat. penitus relinquentes: Possumus
autem iuxta trans lationem eorũ et tropologiae dum modo
pia sit liber tatẽ exeo quod ait et populo meo precipiã ut fa¬
ciat spolia et predã et conculcet ciuitates et ponat eas inpul¬

Expanded text:
enim in superbiam, haec ausus est dicere: Duces mei aliarum gentium enim in superbiam, haec ausus est dicere: Duces mei aliarum gentium reges sunt, et mihi subjecti, cunctis nationibus imperabunt. Quomodo cepi Charcamis, sic cepi et Chalanno: quomodo Arphad, sic obtinui et Emath, quomodo Damascum, sic mihi subjeci et Samariam. Quomodo caetera regna, quae idolorum cultui serviebant, meis subjeci pedibus, sic et Jerusalem, et Samariam, in qua eadem idola sunt, meae subjiciam potestati. Quo modo cepi Samariam cum idolis suis, sic et Jerusalem capiam, quia eosdem veneratur deos. Pro Charcamis autem LXX addentes de suo, regionem trans Babylonem interpretati sunt, et Chalane ubi aedificata est turris, Arphad penitus relinquentes. Possumus autem juxta translationem eorum, et tropologiae, dummodo pia sit, libertatem, ex eo quod ait, et populo meo praecipiam, ut faciat spolia et praedam, et conculcet civitates, et ponat eas in pul
Abbreviated transcription (Latin):
meae sub diderim potestati. quomodo aũt arabiam coȩpi
damas cum et samariam sic omnia mihi regna sub sternam.
transe amus adhebraicũ et quid nobis uideatur breuiter
ad notemus: Ue assyrio idest sennac herib quia ipse est
uirga et baculus furoris mei. in manu enĩ eius indignatio
mea. et per illum percutiam gentem fallacissimã quae
inter me semꝑ & idola claudicauit quȩ preceptamea se fac¬
turam esse mentita ẽ. & contra populum furoris mei ipsi pre¬
cipiam ut spoliet eum atq predetur et redigat inpuluerẽ
et conculcet quasilittum platearum. id est ut per cuciat eũ
et non inter ficidt. ut uulneret et non animã auferat: Ipse
autem modũ ira cundiae meae egressus est et nonsolũ contra
isrł adquem directus fuerat: sed ingentes plurimas dibaccha¬
tus ẽ ut omnia per cir cuitu regna conterereret et usq ad in¬
ternitionem gentium plurimarum illius mucro seiuret. crectus

Expanded text:
meae subdiderim potestati? Quo modo autem Arabiam cepi, meae subdiderim potestati? Quo modo autem Arabiam cepi, Damascum, et Samariam, sic omnia mihi regna substernam. Transeamus ad Hebraicum, et quid nobis videatur, breviter annotemus. Vae Assyrio, id est, Sennacherib, quia ipse est virga, et baculus furoris mei, in manu enim ejus indignatio mea, et per illum percutiam gentem fallacissimam, quae inter me semper et idola claudicavit, quae praecepta mea se facturam esse mentita est, et contra populum furoris mei ipsi praecipiam, ut spoliet eum atque praedetur, et redigat in pulverem, et conculcet quasi lutum platearum, id est, ut percutiat eum, et non interficiat, ut vulneret, et non animam auferat. Ipse autem modum iracundiae meae egressus est, et non solum contra Israel, ad quem directus fuerat, sed in gentes plurimas debacchatus est, 144 ut omnia per circuitum regna contereret, et usque ad internecionem gentium plurimarum illius mucro saeviret. Erectus
Abbreviated transcription (Latin):
sculptilia hierusalem et samaria sicut enĩ feci samanae et ido¬
lis eius sic faciã hierusalẽ et simularis eius: Primũ sciendũ quod
inhebraico non habeat chalanne sed chalanno. ultima enim
nominis huis littera nonẽ ioth ut illi putauerunt. sed. uaci
quae litere sala inter se distant magnitudine. turris autem
lannae et babylon. quae ex confusione linguarũ nomẽ accepit
Arabia aũt non habetur in hebreo sed emath. quamsyri usque
hodie epiphaniam uocant. ululare quoq sculptilia inhierus alẽ
desuo ad diderunt. quodq suprascriptũ est: Si dixerint ei tusolus
es princeps. Respond ebit nontuli regionem illam et illã. sed tuli
arabiam et damas cum et samariam. hunc suggerit sensũ. cum
inquid dixerint assyrio qui capti sunt. tu princeps es omnium
ille adhuc in frimum se sentiens: Respondebit. Quomodo me
coeperi. et longe positas nationes trans babylonẽ nec dũ

Expanded text:
sculptilia in Jerusalem, et Samaria; sicut enim feci Samariae, et idosculptilia in Jerusalem, et Samaria; sicut enim feci Samariae, et idolis ejus, sic faciam Jerusalem et simulacris illius. Primum sciendum est quod in Hebraico non habet Chalane, sed CHALANNO  . Ultima enim nominis hujus littera non est IOD, ut illi putaverunt, sed VAU, quae litterae sola inter se distant magnitudine. Turris autem lanne, et Babylon, quae ex confusione linguarum nomen accepit . Arabia autem non habetur in Hebraeo, sed Emath, quam Syri usque hodie Epiphaniam vocant. Ululate quoque sculptilia in Jerusalem, de suo addiderunt. Quodque supra scriptum est: Si dixerint ei, tu solus es princeps, respondebit, non tuli regionem illam, et illam, sed tuli Arabiam, et Damascum, et Samariam, hunc suggerit sensum: Cum inquit, dixerint Assyrio qui capti sunt, tu princeps es omnium, ille adhuc infirmum se esse sentiens, respondebit  Al. responceperim, et longe positas nationes trans Babylonem, necdum
Abbreviated transcription (Latin):
Sgentium plurimorum. dicit enim. numquid non principes mei
simul reges sunt. num quid non ut charchamis sic chalanno.
Quomodo inuenit manus mea regna idoli. sic et simu lacra corum
dehierusalem et desamaria: Numquid non sicut feci. samari ae
Set idolis eius. sic faciam hierusalem et simulacris eius: Ponamus
Sin hoc lo co trans lationẽ. Lxx. quae ab hebraico discordat inplu¬
Srimis. LxX. uac assyriis uirga furoris mei ipse ẽ inmanibus eox
Siramea ingentem iniquã mittam et populo meo precipiã ut faciat
Sspolia et predã et conculcet ciuitates. & ponat eas inpuluerem:
Ipse aũt nonsic cogitauit. et non ita arbitratus est. sed ut conterat
mens eius & disꝑdat gentes plurimas. quod sidixerint ei tusolus ẽ
princeps. re spondbit nontuli regionẽ quae ẽ suprababylone
et chalanne ubituris adificata est. Tulit aut arabiã et da
mas cũ et samariã sicut hastuli sic omnia regna capiam: ululate

Expanded text:
gentium plurimarum. Dicit enim, numquid non principes mei gentium plurimarum. Dicit enim, numquid non principes mei simul reges sunt? Numquid non ut Charcamis, sic Chalanno Quomodo invenit manus mea regna idoli, sic et simulacra eorum de Jerusalem, et de Samaria. Numquid non sicut feci Samariae, et idolis ejus, sic faciam Jerusalem, et simulacris ejus? Ponamus in hoc loco translationem LXX, qui ab Hebraico discordat in plurimis. LXX: Vae Assyriis: virga furoris mei ipse est in manibus eorum, iram meam in gentem iniquam mittam, et populo meo praecipiam, ut faciat spolia, et praedam, et conculcet civitates, et ponat eas in pulverem: ipse autem non sic cogitavit, et non ita arbitratus est; sed ut conterat, mens ejus, et disperdat gentes plurimas. Quod si dixerint ei: Tu solus es princeps, respondebit: Non tuli regionem quae est supra Babylonem, et Chalane, ubimascum, et Samariam: sicut has tuli, sic omnia regna capiam. Ululate
Abbreviated transcription (Latin):
et qui capti sunt dure ligatisunt. quodq cũ singulis inter¬
fectis cadent et in aliorum nece ipse pereant. et cũ multa
paciantur dies que uisitationis aduenerit non sit fieorũ
interitus sed semꝑ sibi. inpendentem manũ dñi ꝑtre mescant.
Huc usq contra detem et duas tribus idest contra samariam
et hierusalem dĩ com minationem. quae regnante adhuc
achaz coepit inpopulo dequibus duae et semis tribus
subeo captȩ sunt . & relique sube echia qui achas suc¬
cessit in regnũ. sequens prophetaa contra assyriosscribitur.
Uae assyr uirga furoris mei et baculus ipse ẽ in manibus
Seorum in dignatione mea ad gentem fallacem mittã cum
Set contra populũ furoris mei mandabo illi ut auferat spolia.
Set diripiat predã et ponat illum in conculcationẽ quasi lutũ
Splatearũ. ipse aũt non sic arbitratus est et cor eius non ita
Sestimauit. sed ad conterendũ ent cor eiuis et ad inter nitionẽ

Expanded text:
et qui capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis interet qui capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis interfectis cadant, et in aliorum nece ipsi pereant, et cum multa patiantur, diesque visitationis advenerit, non sit finis eorum interitus: sed semper sibi impendentem manum Domini pertremiscant. Hucusque contra decem et duas tribus, id est, contra Samariam, et Jerusalem, Dei comminatio est, quae regnante adhuc Achaz, coepit in populo: de quibus duae et semis tribus sub eo captae sunt, et reliquae sub Ezechia, qui Achaz successit in regnum . Sequens Prophetia, contra Assyrios scribitur. Vae Assur, virga furoris mei, et baculus ipse est, in manu eorum indignatio mea. Ad gentem fallacem mittam eum, et contra populum furoris mei mandabo illi, ut auferat spolia, et diripiat praedam, et ponat illum in conculcationem quasi lutum platearum. Ipse autem non sic arbitratus est, et cor ejus non ita aestimavit, sed ad conterendum erit cor ejus et ad internecionem
Abbreviated transcription (Latin):
diues est de quo legimus redemptio animȩ uiri propriae
ab eis sandalizatur: Uiduaquoq quae uirum per diterit
dm̃. et pupillus qui patrem amiserit creatorem de quo
scriptum ẽ. dm̃ quite genuit derelinquisti et oblitus
est dĩ nutritoris tui. facile supplantur. quidigitur facient
indie uidicii cum tantos deceperint. et calamitatis delon¬
ge uenientis. sicut enĩ ad iustũ uirũ dicitur prope ẽ uer¬
bum inore tuo et incorde tuo. et in alioloco: regnum dĩ
intra uos est. sic hereticorum calamitas delonge uenient
multo eis tempore preparata adquẽ confłgient cũ finctũ
habeant dm̃. cui tradent gloriã suã cũ simulatasint omnia
nec poterunt euadere uinculũ quo plurimos liga perunt.
unde et in uisione uallis sion quae dĩ altitudine derelic¬
ta et here tica humilitate decepta ẽ. dicitur de magistris
falsi nominis scientiae: Omnes principes tui fugerunt.

Expanded text:
dives est, de quo legimus: Redemptio animae viri propriae dives est, de quo legimus: Redemptio animae viri propriae ab eis scandalizatur. Vidua quoque, quae virum perdiderit Deum, et pupillus qui patrem amiserit Creatorem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, et calamitatis de longe venientis? Sicut enim ad justum virum dicitur, Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo ; et in alio loco: Regnum Dei intra vos est ; sic haereticorum calamitas de longe veniet, multo eis tempore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam, cum simulata sint omnia? Nec poterunt evadere vinculum, quo plurimos ligaverunt. Unde et in visione vallis Sion, quae Dei altitudine derelicta, et haeretica humilitate decepta est, dicitur de magistris falsi nominis scientiae: Omnes principes tui fugerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
leges pessimas ut oprimerent pauperes et humiles populi. ut
predas agerent deuidius. et pupillos diriperent: qui interro gan¬
ter quid facturi sint cum uel captiuitatis uel iuclitii dies ad uene¬
rit et calamitatis delonge uenientis que multo tempore ante
predicta est: Ad cuius inquid fugietis auxiliũ. cumoffende¬
retis dm̃ qui uerus auxiliator est. et ubi derelinquetis gloriã
urãm: Non enĩ proderunt diuitiae in diȩ furoris ne uinctos
inhostilem ter rã ducat. assyrius ne conruatis in prelio &
ad extremũ sicut insuperioribus contrasamariã crebro
deixerat: In omnibus his non ẽ auersus furor eius sed ad¬
huc manus excelsa. et iã contra uidã loquitur quod non sit
finis malieorem extrema captiuitatis. sed etiã in hostili
terra dñi eos gladius per sequatur: luxta. AasCCTIN.
omnis hereticus scribit iniquitatem. ut pauperes et humi¬
les populi decipiat. uiduas et pupillos diripiat: Quienim

Expanded text:
leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui interrogantur quid facturi sint, cum vel captivitatis, vel judicii dies advenerit, et calamitatis de longe venientis, quae multo tempore ante praedicta est. Ad cujus, inquit, fugietis auxilium, cum offenderitis Deum, qui verus auxiliator est, et ubi derelinquetis gloriam vestram? Non enim proderunt divitiae in die furoris, ne vinctos in hostilem terram ducat Assyrius, ne corruatis in praelio . Et ad extremum sicut in superioribus contra Samariam crebro dixerat: In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, etiam contra Judam loquitur, quod noiae eorum extrema captivitas, sed etiam in hostili terra Domini eos gladius persequatur. Juxta anagogen, omnis haereticus scribit iniquitatem, ut pauperes et humiles populi decipiat, viduas et pupillos diripiat. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
tetur furor dñi consumens uitia atq sub uertens: sed quanto
illi proficiunt ad peccandum tanto iste am plius manũ suam ex
scripserunt ut oprimerent in iuditio pauperes et uin facerent causae
humilium populi mei: ut essent iuduae predae eorum et pupillos diri¬
Iperent: quid facietis indie uisitationis et calamitatis delonge uenien¬
tis: ad cuius fugietis auxiliũ et ubi derelinquetis gloriam uram
Haec pleriq adhuc contratdecem tribus dici arbitrantur quȩ habitabant
insamaria. quod ad priora scelera etiam ista sociarent: nobis aũt¬
uidetur contra iudices tribus iudae et hierusalem scribas uide¬
licet et de uterotas ser mo propheticus conclamare: quod ad¬
uer sum legẽ dĩ iniquas scripserint leges. et traditionibus suis sub¬
uerterint iudicii ueritatem: dõ enĩ dicente. honora patrem
tuũ et matrẽ: illi econtrario monuerunt filios parentibus dice¬

Expanded text:
tetur furor Domini, consumens vitia, atque subvertens; sed quanto tetur furor Domini, consumens vitia, atque subvertens; sed quanto illi proficiunt ad peccandum, tanto iste amplius manum suam extescripserunt ut opprimerent in iudicio pauperes et vim facerent causae humilium populi mei ut essent viduae praeda eorum et pupillos diriperent quid facietis in die visitationis et calamitatis de longe venientis ad cuius fugietis auxilium et ubi derelinquetis gloriam vestram Haec plerique adhuc contra decem tribus dici arbitrantur, quae habitabant in Samaria, quod ad priora scelera etiam ista sociarint  Aidetur contra judices tribus Judae, et Jerusalem, Scribas videlicet et δευτερωτὰς, sermo propheticus conclamare, quod adversum legem Dei iniquas scripserint leges, et traditionibus suis subverterint judicii veritatem. Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem : illi e contrario monuerunt filios parentibus dice
Abbreviated transcription (Latin):
tendit manũ suam ad puniendum. et omnes in pietates eorum
spinas uorans flam ma consumet: et uerba absq uirtutibus.
que infruc tuoso saltui conparantur in uoluentur fumi super¬
bia. adeorum penam contre mescit omnis humus. et decepti
populi aeternis tradentur ar doribus: quiatur pis lucni gratia
nesuis quidẽ parcunt. sed certatim deceptis populis pre das
agunt: re linquentes bona: et inpessimis morantes: Cumq semꝑ
sinistra inueniant: tamen suis numquã saciantur erroribus: uo¬
rantes carnem brachi sui et aduersum aeclesiam paristudio dimican¬
tes propter luxðriã et uoluptates. et lucra depopulis inter se habent
discordiam: ut de una heresi duȩ fiant: et rur sũ ipse diuidantur
in par tes ut pro prios ab ducantgreges: et deuorent domos uidu¬
arum et mulierum peccatricum: semꝑ discentium et num quã
ad scientiam ueritatis per uenientium: In omnibus his non auer¬

Expanded text:
tendit manum suam ad puniendum, et omnes impietates eorum, quasi tendit manum suam ad puniendum, et omnes impietates eorum, quasi spinas vorax flamma consumet. Et verba absque virtutibus, quae infructuoso saltui comparantur, involventur fumi superbia. Ad eorum poenam contremiscet omnis humus, et decepti populi aeternis tradentur ardoribus, quia turpis lucri gratia, ne suis quidem parcunt, sed certatim de deceptis populis praedas agunt, relinquentes bona, et in pessimis immorantes. Cumque semper sinistra inveniant, tamen suis numquam satiantur erroribus, vorantes carnem brachii sui, et adversum Ecclesiam pari studio dimicantes. Propter luxuriam, et voluptates, et lucra de populis inter se habent discordiam, ut de una haeresi duae fiant, et rursum ipsae dividantur in partes, ut proprios abducant greges et devorent domos viduarum, et mulierum peccatricum, semper discentium, et numquam ad scientiam veritatis pervenientium . In omnibus his non aver
Abbreviated transcription (Latin):
regibus inter fectis in iudae expugnatione concordent secundũ
tro pologiam: auferet dñs caput et caudam maiorem pariter et
minorem: caudã que appellans non hominis sed iumenti hereticos
eẽ demonstrans:. quae hoc menbro utuntur adstercora protegen¬
dxet ar cenda par ua animalia et post caput et caudam incur¬
uantẽ : uigit et de prauantẽ quod legis precepta subuertant et
rectam deprauent uiam longeuum quoq qui caput est et pseudo¬
prophetam quicauda ponitur disperdet et magistros pariter et
discipulos: alios qui propter munera laudant peccatores alios
qui laudati suamala nonsentiunt nec agant penitentiam: Propier
hoc iniuuenibus eorum non letabitur dñs: uȩ enim ciuitati cuius
Srex adules cens et quidm̃ patrem uel dñm uerum ꝑdiderunt
non inpetrabunt misericordiam: Omnis enĩ hereticus hypo¬
crita ẽ aliud agens et aliuilsimulans. et quid quid loquntur
licet uideatur eẽ sapientia. tamenstultitiaẽ: Propter hoc ex¬

Expanded text:
regibus interfectis, in Judae expugnationem concordent. Secundum tropologiam, auferet Dominus caput et caudam, majorem pariter ac minorem. Caudam appellans, non homines, sed jumenta, haereticos esse demonstrat, quae hoc membro utuntur ad stercora protegenda, et ad arcenda parva animalia. Et post caput, 140 et caudam incurvantem jungit et depravantem, quod legis praecepta subvertant, et rectam depravent viam. Longaevum quoque, quia caput est, et pseudoprophetam qui in cauda ponitur, disperdet, et magistros pariter, et discipulos; alios qui propter munera laudant peccatores: alios qui laudati sua mala non sentiunt, nec agunt poenitentiam. Propter hoc in juvenibus eorum non laetabitur Dominus: Vae enim civitati cujus rex adolescens . Et qui Deum Patrem vel Dominum verum perdiderunt, non impetrabunt misericordiam. Omnis enim haereticus hypocrita est, aliud agens, et aliud simulans, et quidquid loquitur, licet videatur esse sapientia, tamen stultitia est. Propter haec ex
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. et disꝑsos iuda colligendos aquattuor plagis terrȩ quia semi¬
naniũ euangeli ꝑ apostolos qui exiu deis erant ꝓcessit defontibus
isrł. melius aũt ẽ ut sion. idest speculã insublimibus conloctam
na uoluntate tua sion . et edificentur muri hierusalẽ. ut acceptabi¬
le fiat inea dño sacrifitiũ iustitiȩ oblationes. et holocasta et uitulus
lures annisunt quod ascãe memoriȩ uiro amabili episcopo roga¬
Itus uti decem isaiȩ scriberẽ uisiones ꝓapgustia illius tem poris
quid mihi uideretur insingulis breui sermone ꝑstrinxi. historiam
tantũ qđ petebat edisserens: nunc ate. ΦIaoΙTΟΝΗTΑT Η. eusto¬
chiũ cogor intotũ prophetã conmentarios scribere: et interim oratio¬
inuno opere. diuersas sententias promere: unde quintus in isaia
liber hic erit. qui quondã solus editus ẽ quo ad calcẽ usq ꝑ lecto.

Expanded text:
Israel et dispersos Juda colligendos a quatuor plagis terrae, quia semiIsrael et dispersos Juda colligendos a quatuor plagis terrae, quia seminarium Evangelii per apostolos, qui ex Judaeis erant, processit a fontibus Israel, melius autem est, ut Sion, id est speculam in sublimibus collocatam na voluntate tua, Sion, ut aedificentur muri Jerusalem. » Ut acceptabile fiat in ea Domino sacrificium justitiae, oblationes et holocausta, et vitulusPlures anni sunt quod a sanctae memoriae viro Amabili episcopo rogatus, ut in decem Isaiae scriberem Visiones, pro angustia illius temporis quid mihi videretur in singulis brevi sermone perstrinxi: historiam tantum quod petebat, edisserens. Nunc ad te, φιλοπονωτάτη Eustochium, cogor in totum prophetam Commentarios scribere, et interim oratioin uno opere diversas sententias promere. Unde quintus in Isaiam liber erit hic, qui quondam solus editus est, quo ad calcem usque perfecto,
Abbreviated transcription (Latin):
uentiones eius mementote quõ excelsũ ẽ nom̃ tius cantate dño quõ
magnifice fecit. ad nuntiate hoc inuniuersater ra. Haec p̃cipiunt᷑
abapostolis et reliquis isrł. his quidegentibus credider̃ ut soli confi¬
te antur dño. et idolis derelictis inuocent nomen eius. et cuncta
eius opera prȩdicent infidelibus. ut sciant quõ solus excelsusẽ. cui
cantandũ sit qđ magnifice fecerit. et in omni urbe illius miserđa
p̃dicetur: Exulta etlauda habitatio sion. quia magnus in mediotui
sc̃s isrł Primũ dicentdũ iuxta literã o habitatiosion exulta et
lauda dnm tuũ qđ qui tuus ante uidebatur ds̃. et modicis iudeȩ
terrȩ claudebatur angustis. nunc repleuerit omnẽ terrã scientia
sua. et exte consurgens regnet ingentibus. et ipsũ nationes depre¬
centur atq ad orent. ita dũ taxat. ut adiciat setundo manũ suam
ad possidendũ quod qđ reliquũ ẽ populisui. et c̃gregandos ꝓfugos

Expanded text:
ejus: mementote, quoniam excelsum est nomen ejus. Cantate Domino, quoniam magnifice fecit: annuntiate hoc in universa terra. Haec praecipiuntur ab Apostolis et reliquiis Israel his qui de gentibus crediderunt: ut soli confiteantur Domino, et idolis derelictis, invocent nomen ejus: et cuncta opera ejus praedicent infidelibus; ut sciant, quoniam solus excelsus est: cui cantandum sit quod magnifice fecerit, et in omni orbe illius misericordia praedicetur. Exsulta et lauda, habisanctus Israel. » Primum dicendum juxta litteram: O habitatio Sion, exsulta et lauda Deum tuum, quod qui tuus ante videbatur Deus et modicis Judaeae terrae claudebatur angustiis, nunc repleverit omnem terram scientia sua, et de morte consurgens regnet in gentibus, et ipsum nationes deprecentur atque adorent, ita duntaxat, ut adjiciat secundo manum tuam ad possidendum, quod reliquum est populi sui, et congregantes profugos
Abbreviated transcription (Latin):
eius ihm̃. ipse enĩ saluũ faciet populũ suũ. nunc uocat saluatorẽ
et de eius fontibus aquas predicat auriendas. nequaquã deaquis
fluminis egr̃pti quae ꝑcussae sunt. neq deaquis fluminis rasin.
sed defontibus ihũ. hoc enĩ hebreorũ lingua saluator exprimit. unde
et ipse clamabat in euangelio. quisitit ueniat ad me cibibat. quicre¬
diderit in me sicut dix̃ scriptura. flumina deuentse ciꝰ fluent
aquȩ uiuȩ. hoc aũt inquid euangelista dicebat despũ sco quẽ creden
tes ineũ accepturi erant. et malio ipse loquitur euangelio. quibibe¬
rit ex aqua quã ego dedero ei ñ siciet ineternũ: sedaqua quã ego dabo¬
ei fiet ineo fons aquȩ salientis in uitã eternã. fontes saluatoris doctri

Expanded text:
ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum : nunc vocat Salvatorem, ejus Jesum, ipse enim salvum faciet populum suum : nunc vocat Salvatorem, et de ejus fontibus aquas praedicat hauriendas, nequaquam de aquis fluminis Aegypti, quae percussae sunt, neque de aquis fluminis Rasin, sed de fontibus Jesu, hoc enim Hebraeorum lingua Salvator exprimitur. Unde et ipse clamabat in Evangelio, Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui crediderit in me, sicut dicit Scriptura: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem, inquit Evangetes in eum accepturi erant . » Et in alio ipse loquitur Evangelio: « Qui biberit de aqua quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . » Fon
Abbreviated transcription (Latin):
fiducialiter agã et nontimebo quia fortitudomea et laus mea
dñs ds et factus est mihi insalutẽ: quiprius insolitudine
dixeratis. quando as cendistis deterra egrpti . et mare sicatum ẽ
qua. nunc ꝑcussa lingua maris egypti. et flumine illius are¬
facto atq consciso et humiliato glorificate dnm̃ et dicite con¬
fitebor tibi dñẽ quõ quurã merui et furor ẽ tuũ miser cordiã
consecutus sũ. tues enĩ saluator ms. id est ihs. nequaquã fiduciã
habeo in idolis. nec timebo quae non sunt timenda. sed tues forti
dñs nonerat ut creationẽ inscripturis ẽ adq facturã ñ sẽ ꝑ condi¬
tionẽ eorũ que nonerant. sedinter dũ gratiã in eos qui meruerint
sibi dm̃ fieri non intellegamus: Haurictis aquas cũ gaudio defonti¬
bus saluatoris. quẽ supra emmanuhel. deinde spolia detrahe festi¬
na predari et reliquis appellaret nominibus ne uideretur alter
ẽẽ p̃ter eũ quẽ gabrihel uirgini nuntiauit dicens. et uocabis nom̃

Expanded text:
iducialiter agam, et non timebo, quia fortitudo mea, et laus mea Dominus Deus, et factus est mihi in salutem. Qui prius in solitudine dixeratis, quando ascendistis de terra Aegypti, et mare siccatum estqua: nunc percussa lingua maris Aegypti, et flumine illius arefacto atque conciso, et humiliato, glorificate Dominum, et dicite: Confitebor tibi, Domine: quoniam qui iram merui et furorem tuum, misericordiam consecutus sum; tu es enim Salvatohabeo in idolis, nec timebo quae non sunt timenda; sed tu es fortiprius Dominus non erat, ut creationem in Scripturis sanctis atque facturam, non semper conditionem eorum quae non erant, sed interdum gratiam in eos qui meruerint sibi Deum fieri, intelligamus. Haurietis aquas in gaudio, de fontibus Salvatoris. Quem supra Emmanuel, deinde, spolia detrahe, festina praedari, et reliquis appellarat nominibus, ne videretur alter esse praeter eum quem Gabriel Virgini nuntiavit, dicens: Et vocabis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
et iustitia et scĩ ficatio et redẽptio. qui in euangelio legatur ego
sũ lux et uita et ueritas. et de quo in psalmis dicitur. ueritas de
terra ortaẽ et iustitia decelo prospexit. unde et apostolus orta
tus ephesios state ergo succincti lũ bos urõs inueritate. et indu¬
tiglorica iustitiae. quod si ꝓueritate fides legitur illud dicendũ
quod cingulũ dñi quo cinctus ẽ. et hieremias fides credentiũ sit :
SHabitabit lupus cũ agno et parduscũ he do ac cubabit. uitulus
Set leo et ouis simul morabuntur . et puer par uulus minauit eos.
Uitulus et ursus pascentur. simul requiescent catulieorũ. etleo
Iquasibos comedet paleas. et delectabitur. infans ab ubere suꝑ
Sforamine aspidis. et incauerna reguli qui ab lactatus fuerit manũ
suã mittet non nocebunt et non occident in uniuersomonte scõ
meo. qui a repleta ẽ terra scientia dñi sicũt aquae maris operient eis:¬

Expanded text:
et justitia, et sanctificatio, et redemptio, qui in Evangelio loquitur. Ego et justitia, et sanctificatio, et redemptio, qui in Evangelio loquitur. Ego sum lux, vita, et veritas; et de quo in psalmis dicitur: Veritas de terra orta est, et justitia de coelo ptur Ephesios: State ergo succincti lumbos vestros in veritate, et induti lorica justitiae . Quod si pro veritate, fides legitur, illud dicendum, quod cingulum Domini, quo cinctus est Jeremias , fides credentium sit. . Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; vitulus, et leo, et ovis simVitulus et ursus pascentur: simul requiescent catuli eorum, et leo quasi bos comedet paleas et delectabitur infans ab ubere super foramine aspidis et in caverna reguli qui ablactatus fuerit manum suam mittet non nocebunt et non occident in universo monte sancto meo quia repleta est terra scientia Domini sicut aquae maris operientes
Abbreviated transcription (Latin):
in equitate mansuetos et humiles terrȩ dicens ad apostolos ad huc
et uos in sipientes estis. et iterũ nec dũ scitis neq intellegitis & ad
petrũ specialit̃ modice fidei quare dubitasti. uelcerte ꝓhumi¬
libus atq mansuetis. alios arguebat quieos opprimert conaban¬
tur. ꝑ cussit quoq omnia terrena opera uirga siue ut .lxx.
transtulerunt uerbooris sui loquens in euangelio. nolite putare
quia uenerim mittere pacem suꝑ terrã. non ueni mittere ƿacẽ
sed gladium. & spũ labiorũ suorũ interficit impiũ. dequo in no¬
uo psalmo legimus increpasti gentes et perit impius nomen
eius delisti in seculũ et inseculũ seculi: et paulus a postolus scribit:
Quẽ dñs ihs int̃ ficiet spũ oris sui. ꝑ cusso aut̃ impio accintus ẽ dñs
iustitia et ueritate et fide ipse em̃ factus ẽ nobis adõ. sapientia

Expanded text:
in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc in aequitate mansuetos et humiles terrae, dicens ad Apostolos: Adhuc et vos insipientes estis? Et iterum: Necdum scitis neque intelligitis? Et ad Petrum specialiter: Modicae fidei, quare dubitasti ? Vel certe pro humilibus atque mansuetis alios arguebat, qui eos opprimere conabantur . Percussit quoque omnia terrena opera virga, sive ut LXX transtulerunt, verbo oris sui, loquens in Evangelio: Nolite putare, quia venerim mittere pacem super terram: non enim veni mittere pacem, sed gladium. Et spiritu labiorum suorum interficiet impium : de quo in nono psalmo legimus: Increpasti gentes, et periit impius: nomen eorum delesti in saeculum et in saeculum saeculi . Et Paulus Apostolus scribit: Quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui . Percusso autem impio, accinctus est Dominus justitia et veritate et fide. Ipse enim factus est nobis a Deo sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
et sp̃u labiorũ suorũ inter fitiet impiũ et erit iustitia cingulum
lũborũ eius. et fides cinctoriũ renũ eius: Haec nos ad primum
aduentũ referimus sal uatoris iudaei infine mundi futura conten¬
dunt. porro. Ixx transtulerunt non secundum gloriã iudicabit
neq iuxta sermonẽ arguet sed iudicabit humili iudicio. et argu¬
et humiles terrȩ. nullius enĩ ꝑsonã accipit in iuditio. sed scribis ac
phari seis et principibus loquitir. uae uobis hypocrite et aufere¬
tur a uobis regnũ dĩ et dabitur genti facienti fructus eius. nec secundũ
ser monẽ et auditũ auriũ corripuit. illis enĩ dicentibus magister
scimus quia uerax es et uiã dĩ inuentate doces. et non adte ꝑtinec
dealiquo neq enĩ uides in faciem hominũ. sciens maliciam eorum
respondebat quid me tẽptatis h ypocrite et cetera hissimilia. iu¬
dicabat aũt iniustitia pauperes spũ quorũ ẽ regnũ dĩ et arguebat

Expanded text:
rum suorum interficiet impium. Et erit justitia cingulum lumborum ejus, et fides cinctorium renum ejus. Haec nos ad primum adventum referimus Salvatoris: Judaei in fine mundi contendunt futura. Porro LXX transtulerunt: Non secundum gloriam judicabit, neque juxta sermonem arguet: sed judicabit humili Al. humile judicium judicio, et arguet humiles terrae. Nullius enim personam accipit in judicio: sed Scribis et Pharisaeis ac principibus loquitur: Vae vobis, hypocritae: Et, Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Nec secundum sermonem et auditum aurium corripuit. Illis enim dicentibus: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces, et non ad te pertinet de aliquo: neque enim vides in faciem hominum : 158 sciens malitiam eorum, respondebat: Quid me tentatis, hypocritae? et caetera his similia. Judicabat autem in justitia pauperes spiritu, quorum est regnum Dei: et arguebat
Abbreviated transcription (Latin):
nens saturaretur: In his quae sinistra erant: dum uoluptatum
et malorum patitur famem et semper cupit malis peiora so¬
ciare ipse quoq manasses et ephraim quideuno natisunt utero
et de eodem parente geniti intantã rabi en proruperunt ut
hostili inter se odio desiderant: Legamus regum et paralipo¬
menon uolumina et inueniemus samariae interse bellaci¬
uilia dum alii pro aluis regibus dimicant et quomodo suis

Expanded text:
nens, saturaretur in his quae sinistra erant: dum voluptatum, nens, saturaretur in his quae sinistra erant: dum voluptatum, et malorum patitur famem, et semper cupit malis pejora sociare. Ipsi quoque Manasses, et Ephraim, qui de uno nati sunt utero, et de eodem parente generati, in tantam rabiem proruperunt, ut hostili odio inter se dissidermenon volumina, et inveniemus Samariae inter se bella civilia, dum alii pro aliis regibus dimicant, et quomodo suis
Abbreviated transcription (Latin):
sonȩ miserebitur ds̃. non populi. non uiduae. quia omnis hypocri¬
ta est aliud simulans et aliud agens. promit tens castita tem et
uiuens luxuriose preferens paupertatem. et replens mar suppium. H
dum eleuat manum. et quia ista fecerunt succendetur quasi
ignis impietas ut non cultum agrum sed uepres et spinas de¬
uoret nec frugiferas arbotes sed infructuosum saltam in quo
habitabant bestiȩ sapiens flamma consumat quam ob rem
dicitur quoddensitas saltus igne subposito fumi superbia
et altitudine conuoluatur: Omne enĩ quod ex celsum est et in
sublime consurgens superbum appellaripotest: Pro quo nescio
quid uolentes. Lxx. transtulerunt. et deuorauit incircuitu colliũ
omnia: Unde et ad iram dñi terra contre muit et populus ignis factus
est palulũ quia tanta fuit in co crudelitas. ut necarissimo quidem
get manitatis nomini parceret. seddextram deserens atq contemp¬

Expanded text:
ersonae miserebitur Deus: non pupilli, non viduae, quia omnis hypocriersonae miserebitur Deus: non pupilli, non viduae, quia omnis hypocrita est, aliud simulans, et aliud agens: promittens castitatem, et vivens luxuriose: praeferens paupertatem, et replens marsupium. Undedum elevat manum. Et quia ista fecerunt, succendetur quasi ignis impietas, ut non cultum agrum, sed vepres et spinas devoret, nec frugiferas arbores, sed infructuosum saltum, in quo habitant bestiae, rapiens flamma consumat Quam ob rem dicitur quod densitas saltus igne supposito, fumi superbia et altitudine convolvatur. Omne enim quod excelsum est, et in sublime consurgens, superbum appellari potest. Pro quo nescio quid volentes LXX transtulerunt: et devorabit in circuitu collium omnia. Unde et ad iram Domini terra contremuit, et populus ignis factus est pabulum, quia tanta fuit in eo crudelitas, ut ne charissimo quidem germanitatis nomini parceret, sed dextram deserens atque contem
Abbreviated transcription (Latin):
eius uer tit intumultum. syriam ab oriente et philiftim ab occi¬
dente ut deuorent isrł toto ore suo. sed quia non est reuer sus
adper cucientem senet requi siuit dñm exercituũ. extendit manũ
ad ꝑcuciendum ut dis perdat israhel: capud et caudã incur uan¬
tem et depriuantem. eũ uidelicet qui recta peruer tat quisit aũt
capud ipse inter pretatus est longeuus et honorabilis et qui sit
cauda propheta inquid quid ocet mendatium id est pseudo¬
prophetae dixit deprincipibus nunc et optimatib iungit
et populum quod et magistri et discipuli et eruditi et uulgus
indoctus pariter pereant. qui enim heatum dicebant populũ
seduc tores sunt. et quibeati appellabantur. non propter uir¬
tutem sed propter munera preeipitabantur in mortẽ. unde
et supra legimus populus meus qui beatunte dicunt se chiicunt
te et semitas pedum tuorum sub plantant intali populo nullius ꝑ¬

Expanded text:
ejus vertet in tumultum, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occiejus vertet in tumultum, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, ut devorent Israel toto ore: sed quia non est reversus ad percutientem se, nec requisivit Dominum exercituum, extendet manum ad percutiendum, ut disperdat de Israel caput, et caudam incurvantem et depravantem, eum videlicet, qui recta pervertit . Qui sit autem caput, ipse interpretatus est, longaevus et honorabilis. Et qui sit cauda, Propheta, inquit, qui docet mendacium, id est, pseudopropheta. Dixit de principibus, nunc optimatibus jungit et populum, quod et magistri et discipuli, et eruditi, et vulgus indoctum 139 pariter pareant. Qui enim beatum dicebant populum, seductores sunt; et qui beati appellabantur, non propter virtutem, sed propter munera, praecipitabuntur in mortem. Unde et supra legimus: Populus meus, qui beatum te dicunt, seducunt te, et semitas pedum tuorum supplantant . In tali populo nullius p
Abbreviated transcription (Latin):
Se una longeuus ethonorabilis. ipse est caput et propheta docens
Smendatium ipse est ciuda et erunt quibeatum dicunt populũ
Sistum se ducentes. et qui beati dicuntur precipitati. propter hoc
Ssuper adules centulis eius nonletabitur dñs erpupillorum illus
et uiduarum non miserebitur. qui a omnis hypocrita ẽ stultitiam¬
Sin omnibus his non est auersus furor eius sed adhuc manus eius ex¬
Stenta. suc censa ẽ enim quasi ignis inpietas ueprem et spinam
Suorabit. et suc cen detur indensitate saltus et conuoluetur su¬
pulus quasi esca ignis uir fratrisuo non parcet: et declinauit
Saddextrã et esuriet et comedet asinistrã. et non saturabitur.
unus quisq car nem brachi i sui. uorabit manases ephaaim. et ef¬
Sphaaim manasen simul ipsi conira iudam. Inomnibus his non
Sest auer sus furor eius sed adhuc manus illius extenta:
Non solum dñs hostes raasin eleuauit contra tum et inimicos

Expanded text:
e una. Longaevus et honorabilis, ipse est caput; et Propheta docens e una. Longaevus et honorabilis, ipse est caput; et Propheta docens mendacium, ipse est cauda. Et erunt qui beatum dicunt populum istum, seducentes, et qui beati dicuntur, praecipitati. Propter hoc super adolescentulis ejus non laetabitur Dominus, et pupillorum illius et viduarum non miserebitur, quia omnis hypocrita est etIn omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Succensa est enim quasi ignis impietas, veprem et spinam vorabit: et succendetur in densitate saltus, et convolvetur supulus quasi esca ignis: Vir fratri suo non parcet. Et declinabit ad dexteram, et esuriet: et comedet ad sinistram, et non saturabitur: Unusquisque carnem brachii sui vorabit; Manasses Ephraim, et Ephraim Manassen, simul ipsi contra Judam. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta. Non solum Dominus hostes Rasin elevabit contra eum, et inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
pugnetur et deuorati sint israhelem toto ore proquibus inter preta¬
tisunt. Lxx. et edificemus nobis turrem et allidet dñs qui consur¬
gunt contra montem sion et inimicos illius dissi pauit. cupiunt enĩ
et ipsi insimilitudinem templidĩ aedificare sibi templũ insamaria.
sedquam uis mouerint pedes aboriente et dixerint. uenite aedifi¬
cemus turrem et faciemus nobis nomen ante quã dis ꝑga mur
dño inpugnante sol uetur et dissipabitur consensus eorum et lingue
eorum contra se inuicem diui dentur ne con sentientes peiores fiant
sed ase inuicem destru antur cumq ita per cussisint et abhostibus
deuorati tamen non reuertentur addñm sed adhuc manus illius
ad ꝑcutiendum parata ẽ: Iuxta illud quod legimus in hiere mia
sine causa ꝑcussi filios ur̃os disciplinam non recepistis: Et disper¬
¶ Det dñs abisrł caput et caudam incur uantem et deprauantẽ indi¬

Expanded text:
pugnetur, et devoraturi sint Israelem toto ore. Pro quibus interpretapugnetur, et devoraturi sint Israelem toto ore. Pro quibus interpretati sunt LXX: Et aedificemus nobis turrim: et allidet Deus qui consurgunt contra montem Sion, et inimicos illius dissipabit. Cupiunt enim et in similitudinem Templi Dei, aedificare sibi templum in Samaria; sed quamvis moverint pedes ab Oriente, et dixerint: Venite, aedificemus turrim, et faciamus nobis nomen antequam dispergamur Gen. XI, 4: 138 Domino impugnante solvetur, et dissipabitur consensus eorum, et linguae eorum contra se invicem dividentur, ne consentientes pejores fiant, sed a se invicem destruantur. Cumque ita percussi sint, et ab hostibus devorati, tamen non revertentur ad Dominum: sed adhuc manus illius ad percutiendum parata est, juxta illud quod legimus in Jeremia: Sine causa percussi filios vestros: disciplinam non recepistis . Et disperdet Dominus ab Israel caput et caudam incurvantem et depravantem in di
Abbreviated transcription (Latin):
suum misit dñs ad aeclesiam quȩ priorem populũ subplantauit
et cecidit inisrahel hoc est inhereticos quidẽ iuidere se iatant: Scient
itaq principes eorum et omnes qui habitant insamaria. hoc ẽ qui
dĩ legem custodire sedicunt et inubertate esse uirtutũ et fruc tus
ad ferre iustitiae: hoc enim inter pretatur ephraim qui insupbia
cor dis sui despiciunt ecclesiam et simplicitatem eius arbitrantis
imperiam dicunt prolateribus illius inquatdris lapidibus atq for¬
tissimis ae. dificamur ecclesias nr̃as et pro infructo osis arbori¬
bus citoque perituris cedros sublimissi mas extruemus. quas conterat dñs
et quas iustus super sona impii uidisse se narrat et non inuentũ locũearũ :
Dicit ergo dñs quod raasin qui inter pretatur sapientia secularis cuius
ephraim utebatur auxilio uertatur contra eũ et omnes mimici eius
ad uersum illum dimicent ettam aboriente quam ab occidente. ex¬

Expanded text:
suum misit Dominus ad Ecclesiam, quae priorem populum supplantavit, suum misit Dominus ad Ecclesiam, quae priorem populum supplantavit, et citaque principes eorum, et omnes qui habitant in Samaria, hoc est, qui Dei legem custodire se dicunt, et in ubertate esse virtutum, et fructus afferre justitiae hoc enim interpretatur Ephraim, qui in superbia cordis sui despiciunt Ecclesiam, et simplicitatem ejus arbitrantes imperitiam, dicunt: pro lateribus illius, quadris lapidibus atque fortissimis aedificabimus Ecclesias nostras, et pro infructuosis arboribus citoque perituris, cedros sublimissimas exstruemus, quas conteret Dominus, et quas justus sub persona impii vidisse se narrat, et non inventum locum earum . Dicit ergo Dominus, quod Rasin, qui interpretatur sapientia saecularis, cujus Ephraim utebatur auxilio, vertatur contra eum et omnes inimici ejus adversum illum dimicent, et tam ab Oriente, quam ab Occidente ex
Abbreviated transcription (Latin):
suc cisis. nos imperium nr̃m cedris ex truaemus quat̃ in putribilessunt
ut regnum significent sempiter num: Sciat ergohoc populus omnis
ephraim et habitantes samariam quod syrus qui nunc ei auxilio ẽ in hos¬
tem transeat uel certe contra ipsum sẏrum subita aduersariorum
bella consurgant et omnes uertantur intu multum ita ut contra
isrł synae ab oriente et philistim hoc est palestini ab oc cidente mouean¬
tur et simul deuorent israhelem: Cumq hoc fecerint nihil hominus
manus me a extenta siue excelsa ẽ super israhel et eos ferire non
cessat Coesiq adõ non reuertentur ad percucientem semet dm̃
querent exercitir um. uitulos aureos adorantes prodõ. iuxta
ANAT UC IIN. hunc locum nr̃i ita edisserunt: Misit ds̃ filiũ suum
ad ia cob hoc est ad iudȩ os et uenit ad isrł hoc est ad gentium popu¬
lum quos et apostolus appellari dicit. israhel. aliiuero ita uerbũ

Expanded text:
succisis, nos imperium nostrum cedris exstruemus, quae imputribiles sunt, succisis, nos imperium nostrum cedris exstruemus, quae imputribiles sunt, ut regnum significent sempiternum. Sciat ergo hoc populus omnis Ephraim et habitantes Samariam, quod Syrus qui nunc ei auxilio est, in hostem transeat. Vel certe contra ipsum Syrum, subita adversariorum bella consurgant, et omnes vertantur in tumultum: ita ut contra Israel Syria ab Oriente, et Philisthiim, hoc est, Palaestini ab Occidente moveantur: et simul devorent Israelem. Cumque haec fecerint, nihilominus manus mea extenta, sive excelsa est super Israel, et eos ferire non cessat. Caesique a Deo non revertentur ad percutientem se, nec Dominum quaerent exercituum, vitulos aureos adorantes pro Deo. Juxta anagogen hunc locum nostri ita edisserunt: Misit Deus Filium suum ad Jacob, hoc est, ad Judaeos: et venit ad Israel, hoc est, ad gentium populum, quos et Apostolus appellari dicit Israel . Alii vero ita: Verbum