comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luncam illam sancti patris benediat quodam io¬
do representabat: in qua aliquando a pastoribus
iuuentus est: ut cuiusnimi⁊ tabantur uitam
habicationis etiam eius ac solitudinis formam
auquam habere uiderentur. Onines quippe etiani
in multitudine solitari ib erant. Sallem namq illã
plenam hominibus ordinis ratione. Caritas ordinata
singłis solitariam faciebat: quia sicut unus homo inoe¬
oinatus. etiam cũ solus ÷. ip̃e sibi turba ÷ : sic ibi unitate
sp̃e ⁊ regłaris lege silentii. in multitudine hominura
ordinata. solitudinem cordis sui sĩgulis ordo ipse defen¬
debat. Domibus uero ⁊ habitacłis simplicibus. uictus
in habitantium persimił erat. hec ergo fuit in tem¬
pore illo sub abbate bernardo ⁊ magisterio eius in
clarissima ⁊ carissima ualle illa sp̃ualium scola studi¬
orum: hic feruor regularis discipline. om̃ia deo faciẽte
ca semec ipsum talem seͥ eribuisset. qualem erga

Expanded text:
luncam illam sancti patris Benedicti quodammoluncam illam sancti patris Benedicti quodammodo repraesentabat, in qua aliquando a pastoribus inventus est; ut cujus imitabantur vitam, habitationis etiam ejus ac solitudinis formam aliquam habere viderentur. Omnes quippe etiam in multitudine solitarii ibi erant. Vallem namque illam plenam hominibus ordinis ratione charitas ordinata singulis solitariam faciebat, quia sicut unus homo inordinatus, etiam cum solus est, ipse sibi turba est; sic ibi unitate spiritus, et regularis lege silentii in multitudine hominum ordinata, solitudinem cordis sui singulis ordo ipse defendebat. Domibus vero et habitaculis simplicibus victus inhabitantium persimilis erat. Haec ergo fuit in tempclarissima et charissima valle illa spiritualium schola studiorum: hic fervor regularis disciplinae, omnia eo faciente ca semetipsum talem se exhibuisset qualem erga
Abbreviated transcription (Latin):
tas: ⁊ in eis recencia sanctorum uestigia. Prima facie
ab introeuntibus claram uallem per descensum mõ¬
tis. deus in domibus eius cognoscebatur. cum in sini¬
plicitate ⁊ humilitate edificiorum. simplicitateni
⁊ humilitatem in habitantium. ualł muta loque¬
retur. Deniq in ualle illa plena hominibus. ir qua
nemint ociosum esse licedat. omnibus laboeanteb
⁊ singłis cirea iniuncta occupatis. media die medie
noctis silentium a superuenientibus inueniebat᷑.
preter iaborum sonitus uel si fiatres in laudibus de
occuparentur. Porro silentium ipsius ordo ⁊etugas
tantam etiam apud seculares homines superuenz¬
entes. su faciebat reuerentiam: ut etiam ipsi nore
tantum praua uel ociosa. s aliqͥd etiam qd ad rem
attineret: id loqui uererentur. loci uero ipsius soli¬
tudo inter oppaca siluarum.⁊ nemorum.: hinc inde
montiuni angustias. in quo seru dei latebant. spe¬

Expanded text:
tas, et in eis recentia sanctorum vestigia. Prima facie tas, et in eis recentia sanctorum vestigia. Prima facie ab introeuntibus Claram-Vallem per descensum montis, Deus in domibus ejus cognoscebatur, cum in simplicitate et humilitate aedificiorum, simplicitatem et humilitatem inhabitantium vallis muta loqueretur. Denique in valle illa hominibus plena, in qua nemini otiosum esse licebat, omnibus laborantibus et singulis circa injuncta occupatis, media die mediae noctis silentium a supervenientibus inveniebatur, praeter laborum sonitus, vel si fratres in laudibus Dei occuparentur. Porro silentii ipsius ordo et fama tantam etiam apud saeculares homines supervenientes sui faciebat reverentiam, ut etiam ipsi, non tantum prava vel otiosa, sed aliquid etiam quod ad rem attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum, et vicinorum hinc inde montium angustias, in quo servi Dei latebant, spe
Abbreviated transcription (Latin):
se. Euigilans autem ⁊ easdem uoces plenius au¬
dͥens: cellam quoq in qua iacebat egressus pro se¬
cutus est ab eũtes: haud procul aberat locus den¬
sis adhuc spinarum uepriumq frutectis habun¬
dans. sed nunc longe m^atus ab illo. Super hunc
aliquam diu stabant belud alternantes chori hin
in de dispositi: ⁊ uir lanctus audiebat ⁊ delectabat᷑.
Cuius tamen nuisterium uisionis. non prius
Agnouit quam translatis post aliquor annos non
dierat. Ciat tunc temporis uidere clare uallis aurea
secula. cum uir uircutis olim diuites in secło.⁊ ho¬
norati in paupertate xp̃i gloriantes ecclesiam dei
plantarent in sanguine suo. in labore ⁊ erumpnis.
in fame ⁊ siti. in frigore ⁊ nuditate.⁊ angustiis mul¬
tis. sancte illi ualli eam quam postea habuit prepo¬
rantes sufficientiam ⁊ pacem. Erat cernere quasi
uouos celos in terra.⁊ antiquorum egsptiorum
monachorum patrum nostrorum antiquas sem¬

Expanded text:
sae. Evigilans autem, et easdem voces plenius ausae. Evigilans autem, et easdem voces plenius audiens, cellam quoque in qua jacebat egressus, prosecutus est abeuntes. Haud procul aberat locus, densis adhuc spinarum vepriumque frutetis abundans, sed nunc longe mutatus ab illo. Super hunc aliquandiu stabant velut alternantes chori, hinc inde dispositi, et Vir sanctus audiebat et delectabatur. Cujus tamen mysterium visionis non prius agnovit, quam translatis post aliquot annos non dierat. 26. Erat tunc temporis videre Clarae-Vallis aurea saecula, cum viri virtutis, olim divites in saeculo et honorati, in paupertate Christi gloriantes, Ecclesiam Dei plantarent in sanguine suo, in labore et aerumnis, in fame et siti, in frigore et nuditate, et angustiis multis; sanctae illi valli eam, quam postea habuit, praeparantes sufficientiam et pacem. Erat cernere quasi novos coelos in terra, et antiquorum Aegyptiorum monachorum, patrum nostrorum, antiquas semi
Abbreviated transcription (Latin):
episcopi ⁊ abbatum secfatus ab onin so licitudĩe
domus. deo uacabat ⁊ sibi quas in delitiis paradisi ex¬
ultans. Regium autem illud cubiculum considera¬
tibus tantam su reuerentiam indi x ebat: ac si ad¬
altare dei ingrederentur. Sane cuidam homini rust¬
cano traditus erat ab episcopo ad obediendum: qui se
curaturiũ eum iactitans pollicebatur. Et licet tam
grauiter infirmaretur. offerebantur ei cibi: quos
sanus quis uix pre angustia famis attingit: ad mi¬
rantibus ⁊ tabescentibus qui uidebant. Ipse autem
in quem hec fiebant indiferenter cuncta sumens:
eque omnia approbabat. Sensu quippe corrupto
⁊ emortuo. pene sapore uix aliquid discernebat.
Solam enim a quam sibi sapere dicebat. eo qd
dum sumeret. fauces ei ⁊ guttur refrigerabar.
Nocte quadam solito atentius orando effuderat suꝑ
se animam suam: cum cenuiter soporatus uoces
audiuit tanquam tnͣseuntis multitudinis copie¬

Expanded text:
episcopi et abbatum feriatus ab omni sollicitudine episcopi et abbatum feriatus ab omni sollicitudine domus, Deo vacabat et sibi, quasi in deliciis paradisi exsultans. Regium autem illud cubiculum considerantibus tantam sui reverentiam incutiebat, ac si altare Dei ingrederentur. Sane cuidam homini rusticano traditus erat ab episcopo ad obediendum, qui se curaturum eum jactitans pollicebatur. Et licet tam graviter infirmaretur, offerebantur ei cibi quos sanus quis vix prae angustia famis attingeret, admirantibus et tabescentibus qui videbant. Ipse autem in quem haec fiebant, indifferenter cuncta sumens, aeque omnia approbabat. Sensu quippe corrupto, et emortuo pene sapore, vix aliquid discernebat. Solam enim aquam sibi sapere dicebat, eo quod dum sumeret, fauces ei et guttur refrigerabat. Nocte quadam solito attentius orando effuderat super se animam suam, cum tenuiter soporatus, voces audivit tanquam transeuntis multitudinis copio
Abbreviated transcription (Latin):
uso episcopus se non solum uite euis. sed ⁊
sanitatis spem hãbere. diceretur. si consilio eius
acquiescens secundum infirmitatis sue modũ
aliquem corpori suo curam paderetur impen¬
di Ae ueroc̃a rigore uel usu consuetudinis
sud minus facile fecti poss.:
ꝓe fectus episcopus ad capitulum cisterciense ⁊ ibi
coram paucłis abbatibus qui conuenerant. ponti¬
fical humilitate.⁊ sacerdodal caritate. toto corpore
in terram prostratus. petut ⁊ obtinure. ut toto anno
uno in obedientiam sibi traderetur. Qui enim tante
humilitat in tanta auctoritate posset negari: Re¬
uersus itaq claram uallem extra claustra. ⁊ terminos
monasterii.domunculam unam fieri ei precepit: or¬
dinans ⁊ mandans in cibo poti. siue in aliquo hu¬
iusmodi. circa eum. nullam ordinis teneri districtio¬
nem: nullam de tota ciia domus ad eum referri sol¬
licitudinem. sed sibi eum iuuere ibi secundum mo¬
dum ab eo prestitutum. Sic igitur ex precepto

Expanded text:
eo Episcopus se non solum vitae ejus, sed et eo Episcopus se non solum vitae ejus, sed et sanitatis spem habere diceret, si concilio ejus acquiescens, secundum infirmitatis suae modum, aliquam corpori suo curam pateretur impendi; ille vero a rigore vel usu consuetudinis suae minus facile flecti posset; profectus Episcopus ad capitulum Cisterciense, ibi coram pauculis abbatibus qui convenerant, pontificali humilitate et sacerdotali charitate toto corpore in terram prostratus, petiit et obtinuit, ut toto anno uno in obedientiam sibi traderetur. Quid enim tantae humilitati in tanta posset auctoritate negari? Reversus itaque Claram-Vallem, extra claustra et terminos monasterii domunculam unam fieri et praecepit, ordinans et mandans in cibo et potu, sive in aliquo hujusmodi, circa eum nullam teneri Ordinis districtionem, nullam de tota cura domus ad eum referri sollicitudinem, sed sibi eum vivere ibi secundum modum ab eo praestitutum. Sic igitur ex praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
Sumptaꝙ familiaritatis fiducia: ⁊ libertate loquen¬
di. habito ad alterutrum sancto colloquio melius
eum commendabat conscientia. quam uerba. Ex ili
uero die. ⁊ ex illa hora fact sunt cor unum ⁊ Aĩa
una in domino: in tantum ut efficeretur careual¬
lensium non solum domus episcopi. sed per ipsũ
toca ciuitas cathalaunensis. Quin etiam remensis
prouintia ⁊ gallia tota per eum in deuocionem ex¬
citata ÷ a reuerentiam uiri dei. Ab illo siquidem
tanto episcopo. ceteri didiscerunt suscipere eum
⁊ reuereri tanquam angelum dei: ita ut futus
temporis presensisse in eo grãm uideretur. homo
tante auctoritatis. sic affectus erga ignotum mo¬
nachum: ⁊ monachum tante humilitatis. Qdoda¬
co uero post tempore transacto. cum eo usque
infirmitas abbatis in grauesceres. ie iam n¬
nisi mors. aut omn morte grauioꝵ. uita sper¬
retur: ab eodem episcopo uisi tatus: Cum ꝙ. e&

Expanded text:
sumptaque familiaritatis fiducia et libertate loquensumptaque familiaritatis fiducia et libertate loquendi, habito ad alterutrum sancto colloquio, melius eum commendabat conscientia, quam verba. Ex illa ergo die et ex illa hora facti sunt cor unum et anima una in Domino, in tantum ut efficeretur Clarae-Vallensium non sola domus Episcopi, sed per ipsum tota civitas Catalaunensis. Quin etiam Remensis provincia et Gallia tota per eum in devotionem excitata est, et reverentiam Viri Dei. Ab illo siquidem tanto episcopo caeteri didicerunt suscipere eum et revereri tanquam angelum Dei, ita ut futuri temporis praesensisse in eo gratiam videretur homo tantae auctoritatis, sic affectus erga ignotum monachum, et monachum tantae humilitatis. 24. Modico vero post tempore transacto, cum eousque infirmitas Abbatis ingravesceret, ut jam nonnisi mors, aut omni morte gravior vita speraretur, ab eodem Episcopo visitatus est. Cumque viso
Abbreviated transcription (Latin):
bus fratribus quo eum ducerent ordinandum. obtulit
se bona fama uenerabilis catalaunensis episcopi. opina¬
tissimi illius magistri Guillelmi de campellis. illucq
eum tnsmittendum diffiniunt. Sic q factuni est.a¬
buit autem catalaunum assumpto secum elbodone mo¬
naco quodam cisterciẽse. Intrauit eigo predicti ep̃i
desnum iuuenis exesi corporis.⁊ moribundi. habitu qͦꝙ
despĩcabilisa subsquente monacho seniore.⁊ magnitu¬
deme ⁊ robore corporis: eleganti. aliis ridentibus. a
rem sicut erat inder pretando uenerantibus. sum
autem quereretur quis eorum esset albas: ep̃ c
piinaus oculos ineum apertos habens. Agno¬
ue seruuna del.: suscepte eum sicut seruus
dei. sum enim primo priuato eoł¬
loquio. omni melius collocutione prudentiam iuue.¬
nis magis magisꝙ proderet uerecundia. loquendi. in¬
tellent ut sapiens diuinam uisitationem in aduen¬
tu hospitis su: nec defuit hospitalitatis pia instanc

Expanded text:
bus fratribus, quo eum ducerent ordinandum, obtulit bus fratribus, quo eum ducerent ordinandum, obtulit se bona fama venerabilis Catalaunensis episcopi, opinatissimi illius magistri Guillelmi de Campellis, illucque eum transmittendum definiunt Sicque factum est. Abiit autem Catalaunum assumpto secum Elbodone monacho quodam Cisterciensi. Intravit ergo praedicti episcopi domum juvenis exesi corporis et moribundi, habitu quoque despicabilis, subsequente monacho seniore, et magnitudine et robore corporis eleganti; aliis ridentibus, aliis rem, sicut erat, interpretando venerantibus. Cum autem quaereretur quis eorum esset abbas; Episcopus primus oculos in eum apertos habens, agnovit servum Dei, et suscepit eum sicut servus Dei. Cum enim primo in privato coloquio, omni melius locutione prudentiam juvenis magis magisque proderet verecundia loquendi; intellexit vir sapiens divinam visitationem in adventu hospitis sui, nec defuit hospitalitatis pia instantia:
Abbreviated transcription (Latin):
matris sue. in qua multo tempore uirerat cum ui¬
ro. ei indixit. ⁊ sic eam dimisit. Illa uero obedientissi¬
me parens precepto. rediit ad propria: mutata repeti¬
te secundum omnipotentiam deitere excelsi. Stupe¬
bant autem omnes adolescentulam nobilem. desica¬
tam. subita inutatione in habitu. ⁊ uictu. in medio
secul uitam heremiticam deducere: instare uigiliis
⁊ gemitib ⁊ continuis orationibus. ⁊ ab omni secu
lo ui se facere alienam. Biẽnio uint cum uiro
suo qui etiam uirtute eius perseuerantie uictus.
tandem liberam a se dimittens: facultatem ei con¬
cessit seruiendi deo cu se ꝓbauit. Illa uero optata l¬
bertate potita. monasterium iulleium adiens. cum san.¬
timonialibus inibi deo seruientibus reliquum deo
sanctitat is. ut non minus animo quã carne illorum
probaxetur uirorum esse germana.
bernardus ordinandus esset. ⁊ sedes lingonensis
uataret. ad quam ordinatio ipsa respiciebat: querent¬

Expanded text:
matris suae, in qua multo tempore vixerat cum vimatris suae, in qua multo tempore vixerat cum viro, ei indixit; et sic eam dimisit. Illa vero obedientissime parens praecepto, rediit ad propria, mutata repente secundum omnipotentiam dexterae Excelsi. Stupebant autem omnes adolescentulam nobilem, delicatam, subita mutatione in habitu et victu, in medio saeculi vitam ducere eremiticam, instare jejuniis, et vigiliis, et continuis orationibus, et ab omni saeculo prorsus se facere alienam. Biennio sic vixit cum viro suo: qui etiam virtute ejus perseverantiae victus, tandem liberam a se dimittens, facultatem ei concessit serviendi Deo cui se probavit. Illa vero optata libertate potita, monasterium Julleium adiens, cum sanctimonialibus inibi Deo servientibus reliquum vitae sanctitatis, ut non minus animo, quam carne illorum probaretur virorum Dei esse germana. Bernardus ordinandus esset, et sedes Lingonensis vacaret, ad quam ordinatio ipsa respiciebat; quaerenti
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. Qui cum aliquantum tempus ibi fecisset: obiit
in senectute bona. Soror quoꝙ eorum in seculo nuꝑta.
⁊ seculo dedita. Cum in diuidiis ⁊ delitis secul periclita¬
retur. tandem aliquando inspirauit ei deris ut fratre
suos uisitaret. Cum ꝙ uenisset quasi
bo. ⁊ apparatu: ille detestans. ⁊ execrans eam. tamquam rete
diaboli ad capiendas animas. nullatenus acqui escebat.
exire ad uidendum eam. Quod audies illa confusa⁊ con¬
puncta uehementer. cũ nullus ei fratrum suorum dig¬
naretur. tota in lacrimus resoluta: ⁊ si peccatrix sum in¬
quit. pro talibus xp̃s mortuus est. Quia enim pecca
seruus dei animam meam. Uensat. precipiat: quicqͥd
preceperte. facere parata sum. hanc gͣ promissionem
audiens enit ad eam cum fratribus suis frater eius.
Et quia eam a uiro separare non poterat. primo uer¬
bo omnem mundi gloriam in cultu uestium.⁊ in
omnibus secul pompis interdixit. ⁊ formam uite

Expanded text:
ad eos. Qui cum aliquantum tempus ibi fecisset, obiit ad eos. Qui cum aliquantum tempus ibi fecisset, obiit in senectute bona. Soror quoque eorum in saeculo nupta et saeculo dedita, cum in divitiis et deliciis saeculi periclitaretur, tandem aliqsuos visitaret. Cumque venisset quasi bo et apparatu, ille detestans et exsecrans eam tanquam rete diaboli ad capienexire ad videndum eam. Quod audiens, illa confusa et compuncta vehementer, cum nullus ei fratrum suorum dignaretur, tota in lacrymas resoluta: « Et si peccatrix sum, inquit, pro talibus Christus mortuus est. Quia enim peccatservus Dei animam meam. Veniat, praecipiat; quidquid praeceperit, facere parata sum. » Hanc ergo promissionem audiens, exiit ad eam cum fratribus suis frater ejus. Et quia eam a viro separare non poterat, primo verbo omnem mundi gloriam in cultu vestium et in omnibus saeculi pompis interdixit; et formam vitae
Abbreviated transcription (Latin):
misericordie sue super hoc ei suam reuelaret uolun¬
tatem dñs. Paucis autem postea euolutis diebus uidi
in uisu noctis personam quandam cum claritate
astantem. ⁊ magna auctoritate precipientem fidue¬
aliter loqui. quicquid ei sugereretur in aperciõe
oris sui: quoniã non ipse esset qui loquereturs
sp̃c dei loqueretur in eo.⁊ ex tunc manifestius
potentiorem.⁊ sensum ei scripturis babundantorẽ
suggerens. apud auditores quoꝙ gratiam ei addidit
⁊ auctoritatem. Inde erat quod tani confidenter
quam utiliter loquebatur ad docendum. ad argu¬
endum. ad corriptendum. ut gum predicaret uer¬
bum dei quicquid afferebat in medium. sic patens.
⁊ placens efficiebat.⁊ circa id unde agebatur efficax
Ad monendum ut mirarentur omnes in uerbis gr̾e
que procedebant de ore eius. Prefatus quoꝙ pater illius
qui domi remanserat: ueniens ad filios suos appositus est

Expanded text:
misericordiae suae super hoc ei suam revelaret Dominus volunmisericordiae suae super hoc ei suam revelaret Dominus voluntatem. Paucis autem postea evolutis diebus, vidit in visu noctis personam quamdam cum claritate sibi astantem, et magna auctoritate praecipientem, fiducialiter loqui quidquid ei suggereretur in apertione oris sui; quoniam non ipse esset qui loqueretur, sed Spiritus Dei loqueretur in eo. Et extunc manifestius potentiorem et sensum ei in Scripturis abundantiorem suggerens, apud auditores quoque gratiam ei addidit et auctoritatem. Inde erat quod tam confidenter quam utiliter loquebatur ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ut, dum praedicaret verbum Dei, quidquid afferebat in medio, sic patens et placens efficiebat, et circa id unde agebatur, efficax ad movendum, ut mirarentur omnes in verbis gratiae quae procedebant de ore ejus. 22. Praefatus quoque pater illius, qui domi remanserat, veniens ad filios suos, appositus est
Abbreviated transcription (Latin):
loquens uir intelligebatur: Tamen uxta sentenciã sci iob nephas putantes co¬
tradicere sermonib sancti: ñ excus abant infirmitatẽ suã s accusabant
Cũq ad mitũ arguentis humiliarent᷑ qui arguebant᷑: cepit etiam spũali
magistro aduersus fiatres humiles ⁊ subiectos. zelus suus esse
suspectus. Unde factum est. ut fieret magistra magistr:
pia humilitas discipłorum. Cogitabas enim eos młto me¬
liora. ⁊ uiciniora saluti suo in silẽrio meditari qualndu
ex eius exemplo acciperent. Timebat uero expredicatione
sua eos scandalirari pocius quam aliquid edificationis
concipere. Cumq super hoc turbaretur. ⁊ contristaret᷑
⁊ diuerse cogitationes ascenderent in cor eius. post nul¬
tos cogitationum fluctus. ⁊ cruciatus cordis decernit
ab exercitationib omnibus ad interiora se recolligere:
⁊ in solitudine cordis ⁊ secreto silentii continere donec

Expanded text:
loquens, vix intelligebatur. Tamen juxta sententiam sancti Job, nefas putantes coloquens, vix intelligebatur. Tamen juxta sententiam sancti Job, nefas putantes contradicere sermonibus Sancti , non excusabant infirmitatem suam, sed accusabant. Cumque ad nutum arguentis humiliarentur qui arguebantur, coepit etiam spirituali magistro adversus fratres humiles et subjectos zelus suus esse suspectus. Unde factum est ut fieret magistra magistri pia humilitas discipulorum. Cogitabat enim eos multo meliora et viciniora saluti suo in silentio meditari, quam abex ejus exemplo acciperent. Timebat vero ex praedicatione sua eos scandalizari potius, quam aliquid aedificationis concipere. Cumque super hoc turbaretur et constristaretur, et diversae cogitationes ascenderent in cor ejus; post multos cogitationum fluctus et cruciatus cordis, decrevit ab exterioribus omnibus ad interiora se recolligere, et in solitudine cordis et secreto silentii continere, donec
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñciauit: Ad quã cũ egrederet᷑ procidens ad pedes eius eadẽ mulier duo¬
clecim librarũ benedietionẽ eioptulit: mationũ suffragia inplorans ui¬
ro suo periculose egrotanti Quã breuiter allocut᷑ dimisit ase: uade inqͥ¬
ens sanum inuenes uirũ tium: Illa uero abiens in domũ suam.: sicut au¬
clierat sic inuenit: Abbas uero consolans pusillanunitatẽ cellerarii sui: ad
sustinendũ dit̃m de cetero reddidit forciorem: Nectm̃ semel hoc s sepe cum h¬
modi instaret nencessitas: ei certum est diuinũ affuisse auxilium ude ñ spe¬
rabatur: Propter quod uiri prudentes intesligentes. inanũ dm̃ẽẽ cũ eo cene¬
ritudinẽ mentis eiꝰ quasi a cleliciis paradisi nuper egressi. rerũ excerioꝵ sol¬
licitudine inquietare pertimescebant: eas ipsi ut poterant intrasemet ip
sos cligerentes. ⁊ eũ tm̃modo de spiritualil ⁊ interiorib consulentes: Ipse

Expanded text:
qui nuntiavit. Ad quam cum egrederetur, procidens ad pedes ejus eadem mulier, duoqui nuntiavit. Ad quam cum egrederetur, procidens ad pedes ejus eadem mulier, duodecim librarum benedictionem ei obtulit, orationum suffragia implorans viro suo periculose aegrotanti. Quam breviter allocutus, dimisit a se: « Vade, inquiens, sanum invenies virum tuum. » Illa vero abiens in domum suam, sicut andierat, sic invenit. Abbas vero consolans pusillanimitatem cellarii sui, ad sustinendum Dominum de caetero reddidit fortiorem. Nec tantum semel hoc, sed saepe, cum hujusmodi instaret necessitas, ei certum est divinum adfuisse auxilium, unde non sperabatur. Propter quod viri prudentes, intelligentes manum Domini esse cum eo, teneritudinem mentis ejus, quasi a deliciis paradisi nuper egressi, rerum exteriorum sollicitudine inquietare pertimescebant, eas ipsi intra semetipsos, ut poterant, digerentes, et eum tantummodo de spiritualibus et interioribus consulentes 1244
Abbreviated transcription (Latin):
litas: Contigit aliquan do peract̾is iugniis ut egressus foras Nloca iuci¬
na circiiens oraret ad dñm: quatinus acceptũ haberet obsequiũ suũ ⁊
fratrũ suoꝵ. Subito uero stans iti ipsa oratione iuodice interclusis oculis
uidit undiq ex uicinis montĩb tantam diuersi habitꝰ ⁊ duuierse conditio¬
ius hominũ multitudinẽ in inferiorẽ uallem descendere: ut uauis ip¬
sa capere ñ posset: Que iusio quio portenderit: iam omnib maifestũ est:
hac gͦ uir dñi uisione magnisice consolatꝰ exortatus est frẽs suos: comnonens eos
de nuscricordia dñi ñquã desperare. Cum autẽ quadã die gerarduis frater eiꝰ
cellerarius clomus apuo eũ conquer et᷑ ao necessaria fratrũ multa deesse: uir dei
bras respondit: Tunc dimittens eum ad mationem confugit: Postdaululũ
uero rediens gerardus imlilierem quandã de castellione foris ẽẽ: ⁊uelle ei lo¬

Expanded text:
litas. 19. Contigit aliquando peractis vigiliis, ut egressus foras, et loca vicilitas. 19. Contigit aliquando peractis vigiliis, ut egressus foras, et loca vicina circuiens, oraret ad Dominum, quatenus acceptum haberet obsequium suum et fratrum suorum. Subito vero stans in ipsa oratione, modice interclusis oculis, vidit undique ex vicinis montibus tantam diversi habitus et diversae conditionis hominum multitudinem in inferiorem vallem descendere, ut vallis ipsa capere non posset. Quae visio quid portenderit, jam omnibus manifestum est. Hac ergo Vir Domini visione magnificedesperare. 20. Cum autem quadam die Girardus frater ejus, cellarius domus, apud eum conquereretur ad necessaria fratrum multa deesse; Vir Dei,bras respondit. Tunc dimittens eum, ad orationem confugit. Post paululum vero rediens Girardus, mulierem quamdam de Castellione foris esse, et velle ei lo
Abbreviated transcription (Latin):
iilio ⁊ uicia erat: ita ut aliquando religiosus iuir quidã appositum sibi
in ho̾pi cio ubertim plorans clam asportauerte: quasi pro mitaculs om̃i¬
b ostendendum: quodd inde uiuerent homines. ⁊ tales homines: At uirĩ
chi ratitus ista mouebarit: Sinina ei sollicitudo cde salute muitoꝵ erat q̃
a prima clie conuersions sue usq in finem tam simgulariter sacrũ uti
pectus noscit᷑ possedisse: ut erga omnes animas maternũ gerere iudere¬
tur affectum Erat gͦ uehemens in precordiis eius scĩ desiderii ⁊ sc̃e hi¬
militatis confuctus: Modo eñ seipsum deiciens fatebat᷑ tudigmur pet quẽ
ftuctus anqiis proueniret: mooo obutus sui estuabat fiagrantissimno ar¬
cdore ita ut nullami nisi ex inui toꝵ saltite consolationem posse admittere unide¬
retus. Sa ne fiduciam Raritas pariebat: sed eandem castigabat humi¬

Expanded text:
milio et vicia erat, ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi milio et vicia erat, ita ut aliquando religiosus vir quidam appositum sibi in hospitio ubertim plorans clam asportaverit, quasi pro miraculo omnibus ostendendum, quod inde viverent homines, et tales homines. At virum Dei minus ista movebant. Summa ei sollicitudo de salute multorum, quae a prima die conversionis suae usque in finem tam singulariter sacrum illius pectus noscitur possedisse, ut erga omnes animas maternum gerere videretur affectum. Erat ergo vehemens in praecordiis ejus sancti desiderii et sanctae humilitatis conflictus. Modo enim seipsum dejiciens, fatebatur indignum, per quem fructus aliquis proveniret: modo oblitus sui aestuabat flagrantissimo ardore, ita ut nullam sibi nisi ex multorum salute consolationem posse admittere videretur. Sane fiduciam charitas pariebat, sed eamdem castigabat humi
Abbreviated transcription (Latin):
rant clispersi per eum congregaret in unum: misit in cor abbatis
stephan ad edificandũ cdoniũ clareualł mittere fratres enis: Qitib
abeutitib ipsum etiã prefecit abbate᷑: mirantib sane illis tanquã
maturis ⁊ strenuis uiris:⁊ timentib ei cũ pro tenerioris etate iuuentu¬
tis. tũ pro corporis ufirmitate ⁊ minori usu excerions occupationis:
Erat autẽ ciareuallis loc̾ in territorio linguonensi ñ longe a firurio alba
amtiqua spelunca latronũ: que alisĩtialis ualtis antiquitꝰ oicebatur:
Ibi ergo in loco horrors ⁊ uaste solitudinis consederunt uiri illi uir¬
tutis: facturi de spelunca latronũ templum dei ⁊dontũ mrationis :
Uui simpliciter aliquanto tempore deo seruiert̃: in patpertate spi¬
ritus. in fame. ⁊ siti ⁊ frigoie ⁊ nuditate. ⁊ uigitiis multis: Pulmenta
sepius ex foliis fagi conficiebantur: Panis instar prophetici illius ex ordeo ⁊

Expanded text:
rant dispersi, per eum congregaret in unum; misit in cor abbatis rant dispersi, per eum congregaret in unum; misit in cor abbatis Stephani ad aedificandum domum Clarae-Vallis mittere fratres ejus. Quibus abeuntibus ipsum praefecit abbatem, mirantibus sane illis, tanquam maturis et strenuis viris, et timentibus ei tum pro tenerioris aetate juventutis, tum pro corporis infirmitate, et minori usu exterioris occupationis. Erat autem Clara-Vallis locus in territorio Lingonensi, non longe a fluvio Alba, antiqua spelunca latronum, quae Absinthialis vallis antiquitus dicebatur. Ibi ergo in loco horroris et vastae solitudinis consederunt viri illi virtutis, facturi de spelunca latronum, templum Dei et domum orationis. Ubi simpliciter aliquanto tempore Deo servierunt in paupertate spiritus, in fame et siti, in frigore et nuditate, in vigiliis multis. Pulmentaria saepius ex foliis fagi conficiebantur. Panis instar prophetici illius ex hordeo et
Abbreviated transcription (Latin):
uideretur: Corpus omne tenuissimũ ⁊ sine carnib erat: Ipsa
etiam subtilissima cutis in genis modice ruuens: Iuo nimirũ quic¬
quid caloris inerat natitralis: assidua meditatio ⁊ studium sacre componc̃tu¬
nus attraxerat: Cesaries ex fiauo colorabatur ⁊ candido. Barba subrufa. circa
finem uite eius respersa canis: Statutra mecdiocritatis honeste: longitu¬
dini tñ uicinior apparebat. S cũ caro in eo ex dono preuenientis gr̃e .℥
adiutorio subseꝗͣtis nature ⁊ usu bono spi ritualis clisciptirae uix iã
aliquid ꝯcupisceret aduersus spm̃. hoc est quod sptritum lederet⁊
sp̃s supra iuires supra uir tutem carnis ⁊ sanguinis. tanta aduersꝰ
earnem concupiscebat: ut infirmũ animal cadens sub hoñe ⁊ resur¬
gere ñ ualeret:¬
Ua autẽ placuit ei qui eum segregauit a seculo ⁊ uocauit. ut am¬
pliore gracia reuelaret in eo głam suã: ⁊ multos filios dei qui e¬

Expanded text:
videretur. Corpus omne tenuissimum et sine carnibus erat. Ipsa videretur. Corpus omne tenuissimum et sine carnibus erat. Ipsa etiam subtilissima cutis in genis modice rubens; illo nimirum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio, et studium sacrae compunctionis attraxerat. Caesaries ex flavo colorabatur et candido; barba subrufa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Sed cum caro in eo ex dono praevenientis gratiae, adjutorio subsequentis naturae, et usu bono spiritualis disciplinae, vix jam aliquid concupisceret adversus spiritum, hoc est, quod spiritum laederet; spiritus supra vires, supra virtutem carnis et sanguinis tanta adversus carnem concupiscebat, ut infirmum animal cadens sub onere, resurgere non valeretum autem placuit ei, qui eum segregavit a saeculo, et vocavit, ut ampliore gratia revelaret in eo gloriam suam, et multos filios Dei qui e
Abbreviated transcription (Latin):
tempianda quippe spiritualia queq sen diuina cũ gracia spirituali. nat᷑a¬
li quadã uurtute pouebat ingenii sortitus q ipse in hoc animam bonã. sensu¬
autatem ñ cutiose laciuam. nec superbe rebeliem. s congaudentẽ spĩtalib
bonis ⁊ studiis: ⁊ in eis que ad cdm̃ sunt sponte subditã spiritui. ⁊ seruientem
corpus etiã nllius contaminatũ consensu flagicii ad seruiendũ spm in
seruicio clei aptissimũ instrumentũ: Apparebat in carne eius gracia q̃¬
dam. spiritualis tñ pocius quam carnalis: In uultu claritas prefulge¬
bat nͦ terrena utiq s celestis : iuoculis angelica quedã puritas. ⁊ colum¬
bina simplicitas radiabat: ẽanta erat interioris eius hominis pulcͥ¬
tudo ⁊ ut eudentib quibusdã indiciis foras erumperet: ⁊ de cumulo
interne puritatis ⁊ gracie copiose perfusus homo quoq exterior

Expanded text:
templanda quippe spiritualia quaeque seu divina, cum gratia spirituali, naturatemplanda quippe spiritualia quaeque seu divina, cum gratia spirituali, naturali quadam virtute pollebat ingenii; sortitusque est etiam ipse in hoc animam bonam, sensualitatem non curiose lascivam, nec superbe rebellem, sed congaudentem spiritualibus bonis et studiis, et in eis quae ad Deum sunt, sponte subditam spiritui et servientem: corpus etiam nullius contaminatum consensu flagitii, ad serviendum spiritui in servitio Dei aptissimum instrumentum. Apparebat in carne ejus gratia quaedam, spiritualis tamen potius quam carnalis: in vultu claritas praefulgebat, non terrena utique, sed coelestis: in oculis angelica quaedam puritas, et columbina simplicitas radiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internae puritatis et gratiae copiosae perfusus homo quoque exterior
Abbreviated transcription (Latin):
pata memona ⁊ uidens ñ uidebat: audicus ñ audiebat: nchil sapiebat gus¬
tanti. iix auquid sensu aliquo corporis sentiebat: Iam quippe annũ iutr egto
ȩregerat in cela nouicioꝵ: cũ exiens inde ignoraret adhuc an haberet donus u¬
sa testudinẽ quã soiemꝰ dicere celaturam. Multo tẽpore frequentauerat intͣtis
exiens domũ ecclesie: cũ in eius capite ubi tres erant unam tantũ fenestram
arbitraretira Curiositatis enim sensu mortificato nichil huiꝰmodi sentie¬
bat: uel si eũ forte aliqñ contingebat iuidere. memoria ut dictũ est alibi
occupata ñ aduertebat. Sine memoria quippe sensus sentientis mmꝰ effi¬
cax est: Nat̾a quoq in eo ñ ctissentiebat a gracia: ut in eo quoq impietũ qͦ¬
dãmodo uderet᷑ ẽẽ qd̾ legitur: Puer eram ingeniosus. ⁊ sortitus sum ani¬
mam donã. ⁊ cũ magis essem bonus ueni ad corpus incoinqͥnatũ: Ad con¬

Expanded text:
pata memoria, videns non videbat, audiens non audiebat; nihil sapiebat guspata memoria, videns non videbat, audiens non audiebat; nihil sapiebat gustanti, vix aliquid sensu aliquo corpexegerat in cella Novitiorum, cum exiens inde ignoraret adhuc an haberet domus ipsa testudinem, quam solemus dicere caelaturam. Multo tempore frequentaverat intrans et exiens domum ecclesiae, cum in ejus capite, ubi tres erant, unam tantum fenestram esse arbitraretur. Curiositatis enim sensu mortificato, nil hujusmodi sentiebat; vel si forte aliquando eum contingebat videre, memoria, ut dictum est, alibi occupata non advertebat. Sine memoria quippe sensus sentientis nullus est. 21. Natura quoque en eo non dissentiebat a graodammodo videretur esse quod legitur: Puer eram ingeniosus, et sortitus sum animam bonam; et cum magis essem bonus, veni ad corpus incoinquinatum . Ad con
Abbreviated transcription (Latin):
custoctiã crdis suii propositi constantiam: hoc semper in coide sepe eti¬
am in ore hauebat: Bernarde bernarde⁊ ad quid uenisti: Et sicut cde dño
legitur. quia cepit iħe facere⁊ docere aprima die in cella nouicioꝵ ingressus
ipse cepit agere in semec ipso quolalios erat octurus: Iꝑse cũ noicius essei
ini nuio scoi parcens instapat omiimodis mortificare ñ solũ concupiscentiaᷤ
carnis que per corpus fuuit: s. ⁊ sensus ipsos per quos fiunt: Cum enim iã
interiore sensu ulumnati amoris ctulcius aefrequentiꝰ sentire inciperet de¬
sur sun sidi spitantem suau̾tatem: sensui illi interiori timens a senfidus cor¬
pons uuir tantũ cis per miccebat quantũ sicfficeree ad eiterioris cũ homuimib ceri¬
uersauoris iociecatem: Qnod cũ ꝯtinus usus istantia in consuetuditẽ mitc̃et¬
consuetudo ipsa quodãmodo uertebat᷑ in naturam: totꝰ q absortꝰ in spiritũ

Expanded text:
custodiam cordis sui et propositi constantiam hoc semper in corde, saepe eticustodiam cordis sui et propositi constantiam hoc semper in corde, saepe etiam in ore habebat: « Bernarde, ad quid venisti? » Et sicut de Domino legitur, quia coepit Jesus facere et docere : a prima die in cellam Novitiorum ingressus sui, ipse coepit agere in semetipso quod alios erat docturus. 16. Ipse cum Novitius esset, in nullo sibi parcens, instabat omnimodis mortificare non solum concupiscentias carnis, quae per corpus fiunt, sed et sensus ipsos per quos fiunt. Cum enim jam interiori sensu illuminati amoris, dulcius ac frequentius sentire inciperet desursum sibi spirantem suavitatem, sensui illi interiori timens a sensibus corporis, vix tantum eis permittebat, quantum sufficeret ad exterioris cum hominibus conversationis societatem. Quod cum continui usus instantia in consuetudinem mittconsuetudo ipsa quodammodo vertebatur in naturam: totusque absorptus in spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagines eius: hec quidẽ fuere uiri dei ꝯuersionis sc̃a principia: Conuersatõ¬
nis autem eius t̃ signia quomodo uitam angelicã gerens interris iuxit: ne¬
minem enarrare posse puto qui ñ uiuat de spiritu de quo ule uxit : Soliꝰ
quppe clonantis ⁊ accipientis est nosse quantũ ad ipso mox conuersiotus exor¬
dio preuenerit eum ciñs in bñedictõnb clulceoinis sue ÷ quanta repleu̾te
gracia eiectionis: quom an ubertate clomꝰ sue inebriautrit enau Ingres uere
autem donũ ulam pauperem spiritu. ⁊ eo adhuc tempore absconditam ac pene
maiam: intentisne sb mouendi a corcdib ⁊ memorta honinum. ⁊ spe de¬
licescendi. ⁊ latencli tanquam uas perditũ: deo aliter cdisponente ⁊ eum sibi
iuas electionis preparante ñ solũ ad sdmem monasticũ confortandũ qͣ cdi¬
latandum ⁊ s ad portandũ nomen suum coram regib ⁊ gentib: ⁊ tisq ad
excremum terre: Ipse uero mlcde se tare estimans aut cogitans poctus ad

Expanded text:
pagines ejus. Haec quidem fuere Viri Dei conversionis sancta principia. Conversationis autem ejus insignia, quomodo vitam angelicam gerens in terris vixit, neminem enarrare posse puto, qui non vivat de spiritu, de quo ille vixit. Solius quippe donantis et accipientis est nosse, quantum ab ipso mox conversionis exordio praevenerit eum Dominus in benedictionibus dulcedinis suae; quanta repleverit gratia electionis, quomodo 1242 ab ubertate domus suae inebriaverit eum. Ingressus est autem domum illam pauperem spiritu, et eo adhuc tempore absconditam ac pene nullam, intentione ibi moriendi a cordibus et memoria hominum, et spe delitescendi et latendi tanquain vas electionis praeparante, non solum ad Ordinem monasticum confortandum ac dilatandum, sed ad portandum nomen suum coram regibus et gentibus, et usque ad extremum terrae. Ipse vero nil tale de se aestimans aut cogitans, potius ad
Abbreviated transcription (Latin):
uireutem adesse diuinam. Luius tamen modum cognitionis:
⁊ transisset: sanatos esse dixit. ⁊ regressus aliquis ex his qui audierãt.
sicut dictum erat inuenit: anuuurimtcitẽ¬
⁊ causa erticit ut rogaret nobilem uirum hẽricum de sal
superuenientes alii offerebant beato uiro hominem surdum. quẽ
causas necessarias terror quidam ⁊ auctoritas super hominem in eius
facie rutilabat. conuersus ad militem. tu nos inquit audire concẽp¬
nis quos continuo coram te audiet surdus: ⁊ imgonens ei manus.¬
auditum reddidit. Quo protinus audiente: pauen hericus ⁊ tre¬
mens ruit ad pedes hominis dei humiliter sitis faciens. ⁊ libere
annuens quiequid fuerit postulatus. iiiiu. mueu¬
ei mirabiliter preostendit: multas etiam eum fierent. ⁊ inuir¬
tute persensit. D aliquas etiam sancto sp̃u suggerente non rogatꝰ

Expanded text:
s agnosceret virtutem adesse divinam. Cujus tamen modum cognitionis et transisset, sanatos esse dixit, et regressus aliquis ex his qui audierant, sicut dictum erat, invenit. E causa exstitit ut rogaret nobilem virum Henricum de Salmsupervenientes alii offerebant beato Viro hominem surdum, obseccausas necessarias terror quidam et auctoritas supra hominem in ejus facie rutilabat, conversus ad militem: « Tu nos, inquit, audire contemnis, quos continuo coram te audiet surdus. » Et imponens manusdigitos misit. Quo protinus audiente, pavens Henricus et tremens ruit ad pedes Hominis Dei, humiliter satisfaciens, et libere annuens quidquid fuerat postulatus 50. Trei mirabilius praeostendit; multas ipse, cum fierent, animi virtute persensit: ad aliquas etiam spiritu suggerente non rogatus
Abbreviated transcription (Latin):
In monasterio albe ripe monacͥus quidam adolescens usum
uocis amiserat: uͭtͣ nec psallere int̾: fratres nec a quoquam nisi
multum proximo sibi intelligi posset quid loqueretur. sede
liberatus ab infirmitate psallere cepit quasi unus de ceteris
fratribus. ⁊ hoc illi beneficium usꝙ hodie perseuerat.
Apud mouasteriolum ubi iona ⁊ secana confluunrt. presente
um enim fidelis seruus ⁊ prudens preciosum dominiee
crucis fructum undiq colligeret.⁊ ubiq iterum propa¬
garet. contigit ut de filiis suis in hispaniam nutteret. de quorũ¬

Expanded text:
In monasterio Albae Ripae monachus quidam adolescens usum vocis amiserat, ut nec psallere inter fratres, nec a quoquam, nisi multum proximo sibi, intelligi posset quid loqueretur. Cui Vliberatus, psallere coepit quasi unus de caeteris fratribus: et hoc illi beneficium usque hodie perseverat.Apud Monasteriolum quoque, ubi Yona et Sequana confluunt, praesente um enim fidelis servus et prudens, et pretiosum dominicae crucis fructum undique colligeret, atque iterum propagaret ubique; contigit ut de filiis suis in Hispanias mitteret, in
Abbreviated transcription (Latin):
tione p̃gmissa reuerenter accedens. incredibili facilitate. duobus tulit digitis.
quod ferreis ante mouer non poterit instrumentis. ⁊ imuii¬
Ut autem omnino deficiens deuenisse uisus est ad extrema. portan se
sibi supponi. Cumq ibi obdormisset: uisum est ei se circunda tum mul¬
citudine sacerdotum. apertos tenentium libros. ⁊ celebrantium exeqͥas
altari. manu illis innuit ut tacerent: ⁊ uoce prohibens ne mortuũ
reputarent: cuꝰ uitam elarauallensi abbati donauerat deus. Confestĩ
Seniꝙ ad se rediens sanum se reperit. ⁊ quod iuderat fratribus indici¬

Expanded text:
tione reverenter accedens, incredibili facilitate duobus tulit digitis, quod ferreis ante moveri non poterat instrumentis. Ut autem omnino deficiens devenisse visus est ad extrema, portari sese sibi titudine sacerdotum, apertos tenentium libros, et celebrantium exsequias altari, manu illis innuit ut tacerent, voce pariter prohibens ne mortuum reputarent, cujus vitam Clarae-Vallensi Abbati donaverat Deus. Confestim denique ad se rediens, sanum se reperit, et quod viderat fratribus indic
Abbreviated transcription (Latin):
esse missum a domino suo ad ei seruiendum: paulisper intuitus
eum uir dei. Alius inquit dominus ad sibi seriuendum te misit.
Absit a me. non cogitaui. nec ascendit super cor meum. Ccontra
de se cogitauerat: sed quod de eo disposuerat deus. In eodem deniq
⁊ cum aliis pluribus litteratis honoratisq personis secutus est¬
tes ⁊ litterati uir sub ipsius magisterio sacram professi
modum in clareualle prioris officio functus est. Et cum deui homi¬

Expanded text:
esse diceret ad serviendum ei, paulisper intuitus illum Vir Dei: « Alius, inquit, Dominus ad sibi serviendum te misit.Absit a me; non cogitavi, nec ascendit super cor meum. » Nihilode se cogitaverat, sed quod de eo disposuerat Deus. In eodem deniquepluribus litteratis honoratisque personis, quas et litterati viri sub ipsius magisterio sacram professi modum in Clara-Valle Prioris officio functus est, et de
Abbreviated transcription (Latin):
quod patiebatur aperuit. ⁊ aperto ore ipsam quoq eucharistiam osten
batur. Et tanta illud occupauerat muscarum multitudo: ut
earum sonitus iiprobusq discursus. grauem nimium introeuntibus mo¬

Expanded text:
quod patiebatur aperuit, et aperto ore ipsam quoque Eucharistiam ostendquod patiebatur aperuit, et aperto ore ipsam quoque Eucharistiam ostendretur, ita illud occupaverat muscarum incredibilis multitudo, ut earum sonitus improbusque discursus gravem nimis introeuntibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
scripto reuocare studuit. Quo dictante: uenerabilis uuullelmus Reuallis
monasterii primus abbas. in membrana conscribens: eandem excipiebat
epistolam. Erant autem ambo sub diuo sedentes.⁊ addictandum secretꝰ
septa monisterii egressi fuerant. Subito autem iiopinatus ymber eru¬
pit: ⁊ is qui scribebat sicut ipso referente disdiscimus. Cartam reponere
uoluit. Ad quem pater sanctus. opus dei inquit est: scribe. ne timeas.
Seripsit ergo epistolam in medio ĩbre sine ymbre. Cum enim uudiq
E
gebatur sollempnidas quedam precipua. Et aliquis fr̃ quẽ pro
secreta culpa ab altaris sacri communione suspend̾at. nocari n¬
mens. ⁊ ruborẽ non sustinens. ad manum eius cum cetens nimium
presumptuosus accessit. Intuitus autem eum quoniam causa latens
erat. repell hominem noluit. sed intimo corde orabat deum. ut me
charistiam non poterat ad interiora trahicere. Unde anxius. ⁊ treme
sanctũ traxit in partem. eiusq pedibus aduolutus: cum multis ei lacrimis

Expanded text:
stolam revocare. Quo dictante, venerabilis Guillelmus, Rievallis postea monasterii primus abbas, in membrana scribens eamdem excipiebat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes: ad dictandum quippe secretius septa monasterii egressi fuerant. Subito autem inopinatus imber erupit: et is qui scribebat sicut ipso referente didicimus chartam reponere voluit. Ad quem Pater sanctus: « Opus, » inquit, « Dei est; scribe, ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum enim undique egebatur solemnitas quaedam praecipua, et frater aliquis, quem pro secreta culpa ab altaris sacri communione suspenderat, notari timens, et ruborem non sustinens, ad manum ejus cum caeteris nimium praesumptuosus accessit. Intuitus autem eum, quoniam causa latens erat, repellere hominem noluit, sed intimo corde orabat Deum ut de tcharistiam non poterat ad interiora trajicere, et diu multumque conasanctum traxit in partem: cujus pedibus advolutus, cum multis ei lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
niq ipse qui princeps exciterat tanti mali fulmine per¬
cussus interiit cum tribus aliis: ⁊ fuere consortes mor¬
tis qui fuerant participes sceleris. Quorum sequenti die
inuenta sunt coipora semiusta ⁊ putida: herentia ramis
semiuiui inuenti sunt: ceteri omnes circumquaq disꝑsi.
Illos autem qui cum malacbia erant quamuis proxmos
loco: tempestas omnino non tetigit. nec quiequam mo¬
lestie intulit. In factoisto recens capimus experimentũ
ueritatis uerbi illius : quia oratio iusti penetrat celos.
Sed ⁊ nouum antiqui ex̃plum miraculi. quo tota olim
egipto uersante in tenebris. solus israel in lumine man¬
sit: dicente scriptura. Ubicumq israel erat: lux erat.
huc michi accutrat ⁊ factum sincti helie: nune qui¬
dem ab extremis terre nubes ⁊ pluuias educentis: nune ue¬
ro super blasphenios euocantis ignem de celo. Et modo de

Expanded text:
nique ipse, qui princeps exstiterat tanti mali, fulmine pernique ipse, qui princeps exstiterat tanti mali, fulmine percussus interiit cum tribus aliis: et fuere consortes mortis, qui fuerant participes sceleris. Quorum sequenti die inventa sunt corpora semiusta, et putrida, haerentia ramis semivivi inventi sunt: caeteri omnes circumquaque dispersi. Illos autem qui cum Malachia erant, quamvis proximos loco, tempestas omnino non tetigit, nec quidquam molestiae intulit. In facto isto recens capimus experimentum veritatis verbi illius, quia oratio justi penetrat coelos . Sed et novum antiqui exemplum miraculi, quo olim tota Aegypto versante in tenebris, solus Israel in lumine mansit, dicente Scriptura: Ubicunque Israel erat, lux erat . Huc mihi occurrit et factum sancti Eliae, nunc quidem ab extremis terrae nubes et pluvias educentis , nunc vero super blasphemos evocantis ignem de coelo . Et modo de
Abbreviated transcription (Latin):
dam de filiis belial promptus ad maliciam potens iniquita¬
te : sciens locum ubi pariter conuenire decreuissent: mul¬
tis aggiegatis sibi latenter uicinum ocupas collem eminẽ¬
tem e regione: unde illis tractantibus alia. repentino impe¬
tu super incautos irruerent: ⁊ interficerent in nocendes.
Conduerant enim etiam regem cum ep̃o trucidare: ut
non essent qui uindicarent sanguinem iustum. Res
innotuit malachie: ⁊ intrans ecclesiam. erat enim papa:
eleuatis manibus orauit ad dominum. Et ecce nubes et
caligo sed ⁊ tenebrosa aqua in nubibus aeris : diem uer¬
terunt in noctem. Fulgura quoq ⁊ tonitrua ⁊ horribilis
sp̃e procellarum diem ultimum inmitantur. uicinamq
elementa intentant omnia mortem. Et ut scias lector
quod oratio malachie concusserit elementa: solos interce¬
pit tempestas qui querebant animam eius. solos turbo te¬
nebrosus inuoluit qui parauerant opera tenebrarum. de¬

Expanded text:
dam de filiis Belial promptus ad malitiam, potens in iniquitadam de filiis Belial promptus ad malitiam, potens in iniquitate, sciens locum ubi pariter convenire decrevissent, multis aggregatis sibi, latenter vicinum occupat collem eminentem e regione: unde illis tractantibus alia, repentino impetu super incautos irruerent, et interficerent innocentes. Condixerant enim etiam Regem cum episcopo trucidare, ut non esset qui vindicaret sanguinem justum. Res innotuit Malachiae, et intrans ecclesiam erat enim prope elevatis manibus oravit ad Dominum, et ecce nubes et caligo, sed et tenebrosa aqua in nubibus aeris, diem verterunt in noctem. Fulgura quoque et tornitrua et horribiles spiritus procellarum, diem ultimum minitantur, vicinamque elementa intentant omnia mortem. 23. Et ut scias, lector, quod oratio Malachiae concusserit elementa; solos intercepit tempestas, qui quaerebant animam ejus; solos turbo tenebrosus involvit, qui paraverant opera tenebrarum. De