comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut angłi dĩ in cęlo: equales utiq angłis
immortalitate ac felicitate non carne. sic̃
nec resurrectione qua non indiguerunt
angłi. quia nec mori potuerunt. Nup¬
tias ergo dñs futuras negauit esse in resur-¬
recꝰtione non feminas: & ibi negauit ubi ta¬
lis questio uertebatur. ut eã negato sexu
muliebri. celeriori facilitate dissolueret.
si eũ ibi p̃nosceret non futurũ. Immo eti¬
am futurum ẽẽ firmauit dicendo. non
nubent qͦd ad feminas ꝑtinet: nec uxores
ducent qͦd aduiros. Erunt gͦ quȩ uel nibe¬
re hic solent uel ducere uxores: sed ibi hoc
non facient.
Roinde auod ait apłs occursuros
nos omnes inuirũ ꝑfectũ: totius ipsius
circũstantiam lectionis considerare debe¬
mus: quȩ ita se habet. Qui descendit in¬
quit ipse est. & qui ascendit suꝑ om̃s cęloᷤ:
ut adimpleret omĩa. Et ip̃se dedit quos¬
dã quidem apłos. quosd̾a autẽ ꝓpħas. qͦs

Expanded text:
sicut angeli dei in caelo. aequales utique angelis sicut angeli dei in caelo. aequales utique angelis immortalitate ac felicitate, non carne, sicut nec resurrectione, qua non indiguerunt angeli, quoniam nec mori potuerunt. nuptias ergo dominus futuras negauit esse in resurrectione, non feminas; et ibi negauit, ubi talis quaestio uertebatur, ut eam negato sexu muliebri celeriore facilitate dissolueret, si eum ibi praenosceret non futurum; immo etiam futurum esse firmauit dicendo: non nubent, quod ad feminas pertinet, nec uxo res ducent, quod ad uiros. erunt ergo quae uel nubere hic solent uel ducere uxores; sed ibi hoc non facient.roinde quod ait apostolus, occursuros nos omnes in uirum perfectum, totius ipsius circumstantiam lectionis considerare debemus, quae ita se habet: Qui descendit, inquit, ipse est et qui adscendit super omnes caelos, ut adinpleret omnia. Et ipse dedit quosdam quidem apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
cruce pendentis latus lancea ꝑforatũ est.
atq inde sanguis & aqua ꝓfluxit. quȩ sa¬
cramenta ẽẽ cognouimus quib ȩdificat᷑
eccłia. Nam hoc etiã uerbo seriptura usa
est ubi non legitur formauit aut finxit.
sed edificauit eã in mulierem. Unde apłs
uir: sed ut de uiro fieret. unitas. ẽ. cõmen¬
data. ut autẽ illo modo fieret: xp̃c ut di¬
ctũ est & eccłia figurata est. Qui gͦ utrũ¬
q sexum instituit: utrũq restituet. De¬
niq ipse ille interrogatus a saduceis qui
negabant resurrectionem. cuius septẽ fra¬
trũ erit uxor quã singuli habuerunt dũ
quisq eoꝵ uellet defuncti semen sicut lex
preceperat excitare: erratis inquit nesci-¬
entes scripturas neq uirtutem d̃ĩ. Et cũ
locus esset ut diceret. de qua enĩ me inter-¬
rogatis uir erit etiã ipsa non mulier: non
hoc dixit. sed dixit. In resurrectione enĩ
non nubent neq uxores ducent. sed sunt

Expanded text:
cruce pendentis latus lancea perforatum est, cruce pendentis latus lancea perforatum est, atque inde sanguis et aqua profluxit; quae sacramenta esse nouimus, quibus aedificatur ecclesia. nam hoc etiam uerbo scriptura usa est, ubi non legitur "formauit" aut finxit, sed: aedificauit eam in mulierem; unde apostuir; sed ut de uiro fieret, unitas commendata; at autem illo modo fieret, Christus, ut dictum est, et ecclesia figurata est. qui ergo utrumque sexum instituit, utrumque restituet. denique ipse Iesus interrogatus a Sadducaeis, qui negabant resurrectionem, cuius septem fratrum erit uxor, quam singuli habuerunt, dum quisque eorum uellet defuncti semen, sicut lex praeceperat, excitare: erratis, inquit, nescientes scripturas neque uirtutem dei; et cum locus esset, ut diceret: "de qua enim me interrogatis, uir erit etiam ipsa, non mulier", non hoc dixit, sed dixit: in resurrectione enim neque nubent neque uxores ducent, sed sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed in uirili omnes aiunt: qm̃ ds̃ solum ui¬
rũ fecit ex limo. feminã ex uiro. Sed mͥ me-¬
lius sapere uidentur. qui utrũq sexum
resurrecturũ ẽẽ non dubitant. Non enĩ
libido ibi erit: quȩ confusionis. ẽ. causa.
Nam priusquã peccassent nudi erant. &
non confundebantur uir & femina. Cor¬
porib gͦ illis uitia detrahentur: natura
seruabitur. Non est autẽ uitiũ sexus femine¬
us s nec natura: quȩ tunc quidẽ & a con¬
cubitu & a partu immunis erit. erunt
tamen niembra feminea non accõmoda¬
ta usui ueteri. sed de corpore nouo quo ñ
illicietur aspicientis concupiscentia quȩ
nulla erit: dĩ laudetur sapientia atq
clementia. qui & quod ñ erat fecit. & li¬
berauit a corruptione quod fecit. In ex¬
ordio eñi generis humani de latere uiri
dormientis costa detracta ut femina fie
ꝓphetari oportebat. Sopor quippe ille
uiri. mors erat xp̃i: cuius exanimis in

Expanded text:
sed in uirili omnes aiunt, quoniam Deus solum uised in uirili omnes aiunt, quoniam Deus solum uirum fecit ex limo, feminam ex uiro. Sed mihi melius sapere uidresurrecturum esse non dubitant. Non enim libido ibi erit, quae confusionis est causa: nam priusquam peccassent nudi erant, et non confundebantur, vir et femina. Corporibus ergo illis vitia detrahentur, natura servabitur; non est autem vitium sexus femineus, sed natura, quae tunc quidem et a concubitu, et a partu immunis erit: erunt tamen membra feminea non accota usui ueteri, sed decori nouo, quo non alliciatur aspicientis concupiscentia, quae nulla erit, sed dei laudetur sapientia atque clementia, qui et quod non erat fecit et liberabit a corruptione quod fecit. ut enim in exordio generis humani de latere uiri dormientis costa detracta femina fierprophetari oportebat. sopor quippe ille uiri mors erat Christi, cuius exanimis in
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ne conformem᷑ huic scło: ibi con¬
formamur dĩ filio. P otest & sic accipi. us
quẽ adinodũ nobis ille mortalitate. ita noᷤᷤ
illi efficiamur immortalitate conformes.
quod quidem & ad ipsam resur rectionẽ
corporũ ꝑtinet. Si autẽ in his uerbis qua
forma resurrectura sint corpora sumus
admoniti: sicut illa mensura. ita & ista
conformatio non quantitatis intelligen¬
da est sed ȩtatis. Resurgent itaq omnes
tam magni corpore quã uel erant uł fu¬
turi erant ȩtate iuuenili: quãuis nichil¬
oberit etiã sierit infantilis uel senilis cor¬
poris forma ubi nec mentis nec ipsus cor
poris ulla remanebit infirmitas. Unde
dit: non est cũ eo laboriosa contradictiõe
pugnandum
ONNULLa ꝓpter hoc qͦd dicꝰtũ est.
donec occurramus om̃s in uirũ ꝑfe¬
ctum in mensurã etatis plenitudinis xp̃i.
& conformes imaginis filii di: nec insexu
femineo resurrecturas feminas credunt.

Expanded text:
mur, ne conformemur huic saeculo, ibi conmur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei filio; potest et sic accipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. Si autem etiam in his uerbis, qua forma resurrectura sint corpora, sumus admoniti, sicut illa mensura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore, quam uel erant uel futuri erant aetate iuuenali; quamuis nihiloberit, etiamsi erit infantilis uel senilis corpporis ulla remanebit infirmitas. Unde contendit, non est cum itto laboriosa contradictione pugnandum. Nonnulli propter hoc, quod dictum est: 'Donec occurramus omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et: Conformes imaginis filii Dei, nec in sexu femineo resurrecturas feminas credunt,
Abbreviated transcription (Latin):
rauit apłs de mensura ȩtatis plenitudins¬
xp̃i. aut ꝓpt̾ aliud intelligamus dictum
esse. id.ẽ. ut illi capiti inpopłis xp̃ianis
accedente omniũ ꝑfectione membrorũ
ȩtatis eius mensura cõpleatur: aut si hoc
de resurrectione corpoꝵ dicꝰtũ. ẽ. sic ac¬
cipiamus dictũ. ut nec infra uel ultra
orũ: sed menis ętate & robore usq ad
quã xp̃m ꝑuenisse cognouimꝰ. Circa qͥp¬
pe triginta annos definierunt ẽe etiã se¬
culi huius doctissimi homines iuuentutẽ.
quȩ cũ fuerit spatio ꝓprio terminata. in¬
de iam hominem indetrimenta uergere
grauioris ac semilis ȩtatis. & idõ non ẽẽ di¬
c̾tum inmensuram corꝑis uel inmensurã
stature: sed inmensuram ȩtatis plenitud
ait p̃destinatos conformes imaginis fili
dĩ: potest & scdm interiorem hominem
intelligi. Unde nobis alio loco dicit. noli¬
te conformari huic scło: sed reformami¬
ni innouitate mentis ur̃ẽ. Ubi gͦ reforma¬

Expanded text:
rauit apostolus de mensura aetatis plenitudinrauit apostolus de mensura aetatis plenitudinChristi, aut propter aliud intelligamus dictum esse, id est, ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis ejus mensura compleatur; aut si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra orum, sed in ea aetate de robore usque ad quam Christum pervenisse cognovimus. Circa triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio de iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis; et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae. sed in mensuram aetatis plenitudaedestinatos conformes imaginis filii Dei. potest et secundum interiorem hominem intellegi unde nobis alio loco dicit: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae; ubi ergo reforma
Abbreviated transcription (Latin):
dinesꝑuenirent. ne illi quidẽ qͥ maximi
fuerunt minus haberent aliquid statu¬
re quod eis contra sententiã xp̃i periret
qui dixit nec capillum capitis e̾ẽ periturũ.
Creatori utiq qui creauit cuncta de nichi¬
lo quomͦ deesse posset. unde adderet quod
addendũ esse mirus artifex nosset.
inqua mortuus est resurrexit: nec fas
est dicere cũ resurrectionis om̃iũ tempus
uenerit accessuram corꝑi eiꝰ eã magnitu¬
dinem quã non habuit quando in ea dis¬
cipulis inqua illis erat notus apparuit: ut
longissimis fieri possit ȩqualis. Si autẽ
dixerimus ad dñici corꝑis modũ etĩa quo¬
rumq maiora corꝑa redigenda: peribit
de multorũ corporib plurimũ. cũ ipse
nec capillũ periturũ esse ꝓmiserit. Restat
ergo ut sũa recipiat unusquisq mensurã.
quã uel habuit iniuuentute etiã si senex
est mortuus. uel fuerat habiturus si est
ante defunctus. Atq illud qͦd cõmenio¬

Expanded text:
dines peruenirent. ne illi, qui maximi dines peruenirent. ne illi, qui maximi fuerunt, minus haberent aliquid in statura, quod eis contra sententiam Christi periret, qui dixit nec capillum capitis esse periturum, Creatori utique, qui creauit cuncta de nihilo, quo modo deesse posset unde adderet quod addendum esse mirus artifex nosset? in qua mortuus est, resurrexit nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis, in qua illis erat notus, apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. si autem dixerimus ad domini corporis modum etiam quorumcumque maiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemo
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ infanti mortuo ꝑfecta quantitas sui
corꝑis. Perfecto quippe infanti deest utiq
ꝑfectio magnitudinis corꝑalis: quȩ cũ ac¬
cesserit iam statura longior ẽẽ non possit.
Hunc ꝑfectionis modum sic habent om¬
nes. ut cũ illo concipiantur atq nascant᷑.
sed habent inratione non inmole. sicut
ipsa membra omĩa iam sunt latent̃ in
semine. cũ etiã natis non nulla adhuc de¬
sint. sicut dentes acsiquid eiusmodi. In qͣ
ratione uniusciuusq materiȩ indita cor¬
porali. iam quodãm ut ita dicam litiatũ
uidetur ẽẽ quod nondũ. ẽ: immo qͦd la-¬
det sed accessu temꝑis erit uel potiꝰ appã¬
rebit. In hac gͦ infans iam breuis uł lon¬
gus est: qui breuis longusue futurus est.
Scdm̃ hanc rationẽ ꝓfecto in resurrecti¬
one corꝑis detͥmenta corꝑis non timemꝰ
quia & si ȩqualitas futura ẽẽt omnium
ita ut om̃s usq ad gyganteas magnitu¬

Expanded text:
autem infanti mortuo perfecta quantitas sui autem infanti mortuo perfecta quantitas sui corporis; perfecto quippe infanti deest utique perfectio magnitudinis corporalis, quae cum accesserit, iam statura longior esse non possit. Hunc perfectionis modum sic habent omnes, ut cum illo concipiantur adque nascantur; sed habent in ratione, non mole; sicut ipsa membra omnia iam sunt latenter in semine, cum etiam natis nonnulla adhuc desint, sicut dentes ac si quid eius modi. In qua ratione uniuscuiusque materiae indita corporali iam quodam uidetur esse, quod nondum est, immo quod latet, sed accessu temporis erit uel potius apparebit. In hac ergo infans iam breuis aut longus est, qui breuis longusue futurus est. Secundum hanc rationem profecto in resurrectione corporis detrimenta corporis non timemus, quia. etsi aequalitas futura esset omnium, ita ut omnes usque ad giganteas magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtineat resurrectio mortuoꝵ. si non exi-¬
mantur de numero mortuoꝵ Aut enim
non om̃s mortui resurgent: & erunt alique
humane aniiȩ sine corporib inȩternũ.
que corpora humana quãuis intra uiscera
materna gestarunt: aut si om̃s animȩ hu
runt ubicũq uiuentia & moriencia re¬
liquerunt. non uuenio quẽ ad modũ
dicam ad resurrectionẽ non ꝑtinere mor¬
tuorũ quoscũq mortuos etiã in uteris
matrũ. Sed utrũlibet de his quisq sen¬
tiat. quod de iam natis infantib dixeri-¬
mus. hoc etiã de illis intelligendũ est si
resurgent.
nisi quia non in ea resurrecturi sunt cor¬
poris ex iguitate qua mortui: Sed qͦd
eis tardius accessurum erat tẽꝑe: hoc st̃
illo dĩ oꝑe miro atq celerrimo receptu¬
ri. Insententia quippe dñi uͥ ait capillus¬
de capite ur̃o non peribit. dictũ. ẽ. non
defuturũ ẽẽ quod fuit: non autẽ nega¬
tũ est affuturum ẽẽ quod defuit. Defuit

Expanded text:
pertineat resurrectio mortuorum, si non exipertineat resurrectio mortuorum, si non eximuntur de numero mortuorum. Aut enim non omnes mortui resurgent et erunt aliquae humanae animae sine corporibus in aeternum, quae corpora humana, quamuis intra uiscera materna, gestarunt; aut si omnes animae hurunt, ubicumque uiuentia et morientia reliquerunt, non inuenio quem ad modum dicam ad resurrectionem non pertinere mortuorum quoscumque mortuos etiam in uteris matrum. Sed utrumlibet de his quisque sentiat., quod de iam natis infantibus dixerimus, hoc etiam de illis intellegendum est, si resurgent. nisi quia non in ea resurrecturi sunt corporis exiguitate, qua mortui, sed quod eis tardius accessurum erat tempore, hoc sunt illo Dei opere miro adque celerrimo recepturi? In sententia quippe Domini, ubi ait: Capillus capitis uestri non peribit, dictum est non defuturum esse quod fuit, non autem negatum est adfuturum esse quod defuit. Defuit
Abbreviated transcription (Latin):
humana uiscera fame compellente. nutri¬
tur. In carnem quippe conuersa. ẽ. eius
qui talib uixit alimentis. & ea quȩ macies
ostenderat detrimenta suppleuit. Ytrum
ergo illi redeat homini cuius caro prius fu¬
it. anilli potius cunis postea facta est. ad
hoc ꝑcunctantur ut fidem resurrectionis
illudant: ac sic animȩ humanȩ aut alter¬
nantes sicut plato ueras infelicesq falsasq
ꝓmittant beatitudines. aut post multas
sicut idem ꝑ diuersa corꝑa reuolutiones:
aliquando tam̃ ẽa sicut porphirius fini¬
re miserias. & ad eas nunquã redire fate¬
antur: non tam̃ corpus habendo immorta¬
le. sed corpus omne fugiendo.
DhE Cergo que ab eoꝵ parte con¬
traria me digerente michi uidentur
opposita: miscdĩa dĩ meis nisibus opem fe¬
rente respondeam. Abortiuos fȩtus qͥ cum
iam uixissent inutero ibi sunt mortui. re¬
surrecturos ut affirmare ita negare ñ au-¬
deo: quãuis non uideam quom ad eos non

Expanded text:
humana uiscera fame conpellente nutrihumana uiscera fame conpellente nutritur. In carnem quippe conuersa est eius, qui talibus uixit alimentis, et ea, quae macies ostenderat, detrimenta subpleuit. Utrum ergo illi redeat homini cuius caro prius fuit, an illi potius cuius postea facta est, ad hoc percontantur, ut fidem resurrectionis inludant ac sic animae humanae aut alternantes, sicut Plato, ueras infelicitates falsasque promittant beatititidem per diversa corpora revolutiones, aliquando tamen eam, sicut Porphyrius, finire miserias, et ad eas nunquam redire fateantur; non tamen corpus habendo immortale, sed corpus omne fugiendo. ergo, quae ab eorum parte contraria me digerente mihi uidentur obposita, misericordia Dei meis nisibus opem ferente respondeam. Abortiuos fetus, qui, cum iam uixissent in utero, ibi sunt mortui, resurrecturos ut adfirmare, ita negare non audeo; quamuis non uideam quo modo ad eos non
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ quod fuit. De ipsis etĩa corrupti¬
onib & dilapsionib corpoꝵ mortuorũ
cũ aliud uertatur inpuluerem. in auras
aliud exaletur. sit quod bestiȩ. sit qͦd ignis
absumit. naufraugio uel quib cũq aquis
ita quida pereant. ut eoꝵ carnes in humo¬
rem putredo dissoluat non mediocriter
ꝓmouentur: atq omnia ista recolligi in
carnem & redintegrari posse non creduns.
Consectantur etĩa quasq feditates &
uitia siue accedant suie nascantur: ubi &
monstruosos partus cũ horrore atq irrisio¬
ne commemorant. & requirunt quȩ nam
cuiusq deformitatis resurrectio sit futu¬
ra. Si enĩ nichil tale redire incorpus homi¬
nis dixerimus. responsionem nr̃ãm de lo¬
cis uulnerum cũ quib dñm nr̃m xp̃m
resurrexisse p̃dicamus. se confutaturos ẽẽ
p̃sumunt. Sed inter hȩc omnia questio dif¬
ficillima illa ꝓponitur: in euius carnem re-¬
ditura sit caro qua corpus alterius uescentis

Expanded text:
erdendum, quod fuit. De ipsis etiam corruptierdendum, quod fuit. De ipsis etiam corruptionibus et dilapsionibus corporum mortuorum, cum aliud uertatur in puluerem, in auras aliud exhaletur, sint quos bestiae, sint quos ignis absumit, naufra. gio uel quibuscumque aquis ita quidam pereant, ut eorum carnes in umorem putredo dissoluat, non mediocriter permouentur adque omnia ista recolligi in carnem et redintegrari posse non credunt. Consectantur etiam quasque foeditates et uitia, siue accidant siue nascantur, ubi et monstrosos partus cum horrore adque inrisione commemorant, et requirunt, quaenam cuiusque deformitatis resurrectio sit futura. Si enim nihil tale redire in corpus hominis dixerimus, responsionem nostram de locis uulnerum, cum quibus Dominum Christum resurrexisse praedicamus, se confutaturos esse praesumunt. Sed inter haec omnia quaestio difficillima illa proponitur, in cuius carnem reditura sit caro, qua corpus alterius uescentis
Abbreviated transcription (Latin):
erit inquiunt de magnitudine & longi¬
tudine corꝑis detrahendũ. Et ubi iam
erit. capillus de capite ur̃o non peribit: si de
ipsa corꝑis quantitate tam multũ peribit:
Quãuis & de ipsis capillis possit inquiri.
utrũ redeat quicqͥd tondentib decidit.
Quod si reditur ũ est: quis non exhorreat
illam deformitatẽ: Nam & hoc de ungui¬
bus uidetur necessario secuturũ: ut rede¬
at tam multũ quã corꝑis curatura dissecu¬
it. Et ubi erit decus quod certe maius
quã mista ẽe corruptione potuit in illa
immortalitate ẽẽ debebit: Si autẽ non
redibit: ergo peribit. Quomͦ igit᷑ inqui¬
unt capillus de capite ur̃o non peribit.
De macie quoq uel pinguedine similiter
disputant. Nam si equales om̃s erunt. non
utiq alii macri. alii pingueserunt. Acce¬
det ergo aliis aliquid. aliis minuet᷑: ac ꝑ
hoc non quod erat recipiendũ sed alicubi
addendũ est quod non fuit. & alicubi ꝑ¬

Expanded text:
erit, inquiunt, de magnitudine et longierit, inquiunt, de magnitudine et longitudine corporis detrahendum; et ubi iam erit: capillus capitis uestri non peribit, si de ipsa corporis quantitate tam multum peribit?\' Quamuis et de ipsis capillis possit inquiri, utrum redeat quidquid tondentibus decidit. Quod si rediturum est, quis non exhorreat illam deformitatem? Nam hoc et de unguibus uidetur necessario secuturum, ut redeat tam multum quod corporis curatura desecuit. Et ubi erit decus, quod certe maius, quam in ista esse corruptione potuit, in illa iam inmortalitate esse debebit? Si autem non redibit, ergo peribit Quo modo igitur, inquiunt, capillus capitis non peribit? De macie quoque uel pinguedine similiter disputant. Nam si aequales omnes erunt, non utique alii macri, alii pingues erunt. Accedet ergo aliis aliquid, aliis minuetur; ac per hoc non, quod erat, recipiendum, sed alicubi addendum est, quod non fuit, et alicubi p
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec nati sunt sed effusi: eandẽ questio¬
nem de paruulis uersant. unde illis mensu¬
ra corporis quã nunc defuisse uidemus
accedat. cũ in hac ętate moriunt᷑. Neq e¬
nim dicturi sumus eos non resurrecturos.
qui non solũ generationis uerũ etiã rege¬
nerationis capaces sunt. Deinde interro¬
gant: quẽ admodũ ipsa ȩqualitas habitu-¬
ra sit. Si enĩ tam magni & tã longi erunt
om̃s quã fuerunt quicũq hic fuerunt
maximi atq longissimi: non solũ de par-¬
uulis sed de plurib quęrunt. unde illis ac¬
cessurũ sit quod hic defuit. si hoc quisq re¬
cipiet quod hic habuit. Si autẽ quod ait
apłs occursuros nos omnes inmensurã ȩta¬
tis plenitudinis . xp̃i. & illud alterũ. quos
p̃destinauit conformes imaginis filii sui.
sic intelligendũ est. ut statura & modus
corꝑis xp̃i omniũ qui in regno eius erunt
humanorũ corporũ sit futurus: multis

Expanded text:
quia nec nati sunt, sed effusi, eandem quaestioquia nec nati sunt, sed effusi, eandem quaestionem de paruulis uersant, unde illis mensura corporis, quam nunc defuisse uidemus, accedat, cum in hac aetate moriuntur. Neque enim dicturi sumus eos non resurrecturos, qui non solum generationis, uerum etiam regenerationis capaces sunt. Deinde interrogant, quem modum ipsa aequalitas habitura sit. Si enim tam magni et tam longi erunt omnes, quam fuerunt quicumque hic fuerunt maximi adque longissimi, non solum de paruulis, sed de plurimis quaerunt, unde illis accessurum sit, quod hic defuit, si hoc quisque recipiat, quod hic habuit; si autem, quod ait apostolus, occursuros nos omnes in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et illud alterum: Quos praedestinauit conformes imaginis filii sui, sic intellegendum est, ut statura et modus corporis Christi omnium, qui in regno eius erunt, humanorum corporum sit futurus: \'Multis
Abbreviated transcription (Latin):
atq corruptor: nec tamen corrumpit
montes in quib iugiter estuat cauernas¬
q terrarũ. Uerũ esto. Sit illi iste dissimm¬
lis: ut terrenis habitationib congruat.
Cur ergo nolunt ut credamus naturam
terrenorũ corporũ aliquando incorrupti¬
bilem factã cęlo cõuenientẽ futurã: sicut
nunc ignis corruptibilis his conuenit ter
ris: Nichil gͥ afferunt exponderib atq
ordine elementorũ: unde omnipotenti
dõ quo minus faciat corꝑa nr̃a talia ut e¬
tiam incęlo possint habitare pręscribant.
Eo serupulosis si me
querere. & fidem qua credimus resur¬
recturam carnem ita quęrendo assolent it¬
ridere: utrũ fetus ab ortiui resurgant. &
pitis ur̃i nonperibit: utrũ statura & ro¬
bur ȩqualia futura sint om̃ib an diuersȩ
corporũ quantitates. Si enĩ ȩqualitas e¬
rit corpoꝵ. unde habebunt quod hic ñ
habuerunt inmole corꝑis illi abortiui.
si resugent & ipsi: Aut si non resurgent.

Expanded text:
adque corruptor. Nec tamen corrumpit adque corruptor. Nec tamen corrumpit montes, in quibus iugiter aestuat. cauernasque terrarum. Verum esto, sit illi iste dissimlis, ut terrenis habitationibus congruat: cur ergo ncorporum terrenorum aliquando incorruptibilem, factam coelo convenientem futuram, sicut nunc ignis corruris? Nihil igitur adferunt ex ponderibus adque ordine elementorum, unde omnipotenti Deo, quominus faciat corpora nostra talia, ut etiam in caelo possint habitare, praescribant.Sed scrupulosissime quaerere et fidem, qua credimus resurrecturam carnem, ita quaerendo adsolent inridere: utrum fetus abortiui resurgant; etpitis uestri non peribit, utrum statura et robur aequalia futura sint omnibus an diuersae corporum quantitates. Si enim aequalitas erit corporum, unde habebunt quod hic non habuerunt in mole corporis illi abortiui, si resurgent et ipsi? Aut si non resurgent,
Abbreviated transcription (Latin):
iungantur. cęliq obtineat ille summi lo-¬
cum: hȩc autẽ imi uelut fundaminis
mundi. & ido incęlo ẽẽ non potest terra.
cur est ipse ignis interra: Scd̃m hanc
quippe rationem. ita ista duo elementa
in locis ꝓpriis imo ac sumino terra & ignis
esse debuerunt: ut quẽadmodũ nolunt
in summo ẽẽ posse quod uni est. ita nec in
imo possit esse quod summi est. Sicut gͦ
nullam putant uel esse uel futurã ẽẽ ter¬
re particulam incȩlo: ita nullam particu¬
lam uidere debuimus ignis interra. Nẽ
uero non solum interris uerũetĩa sub ter¬
ris ita est̃. ut eũ eructent uertices mon¬
tium. prȩter quod musib hominũ & ẽẽ
ignem interra. & eũ nasci uidemus ex
terra. quando quidẽ de lignis & de lapidib
nascitur. quȩ sunt corꝑa sine dubitatione
terrena. Sed ille inquiunt ignis est tran¬
quillus. purus. mnox ius. sempiternus:
iste autẽ turbidus. fumidus. corruptibilis

Expanded text:
iungantur caelique obtineat ille summi loiungantur caelique obtineat ille summi locum, haec autem imi uelut fundaminis mundi. et ideo in caelo esse non potest terra: quur est ipse ignis in terra? Secundum hanc quippe rationem ita ista duo elementa in locis propriis, imo ac summo, terra et ignis esse debuerunt, ut, quem ad modum nolunt in summo esse posse quod imi est, ita nec in imo posset esse quod summi est. Sicut ergo nullam putant uel esse uel futuram esse terrae particulam in caelo, ita nullam particulam uidere debuimus ignis in terra. Nunc uero non solum in terris, uerum etiam sub terris ita est, ut eum eructent uertices montium, praeter quod in usibus hominum et esse ignem in terra et eum nasci uidemus ex terra; quando quidem et de lignis et de lapidibus nascitur, quae sunt corpora sine dubitatione terrena. Sed ille, inquiunt, ignis est tranquillus, purus, innoxius, sempiternus; iste autem turbidus, fumeus, corruptibilis
Abbreviated transcription (Latin):
omĩpotens qui omĩa ipsa creauit elem̃ta
terreno corꝑi graue pondus auferre non
poterit ut in eodẽ elemento habitet uiui¬
ficatũ corpus. in quo uoluerit uiuificans
sp̃s: Deinde cũ aerem medium putant int
ignem desuꝑ. & aquam subter: quid. ẽ. qͦd
eum inter aquã & aquã. & inter aquã et
terram sepe inuenimus: Quid enĩ uolunt
esse aquosas nubes. inter quas & maria aer
medius reperitur: Quonam queso elemen¬
torũ pondere atq ordine efficitur. ut torren¬
tes iolentissimi atq undosissimi antequã
sub aere interris currant. suꝑ aera in nu-¬
bibus pendeant: Cur deniq aer . ẽ. me¬
dius inter summa cęli & nuda terrarum
quaquauersum orbis extendit᷑. si locus eiꝰ
inter cȩlum & aquas. sicut aquarũ inter
ipsum & terras. ẽ. constitutus: Postremo
si ita est elementoꝵ ordo dispositus. ut
scd̃m platonem duob mediis id .ẽ. aeri
& aque. duo extrema idest ignis & terra

Expanded text:
omnipotens, qui omnia ipsa creauit elementa, omnipotens, qui omnia ipsa creauit elementa, terreno corpori graue pondus auferre non poterit, ut in eodem elemento habitet uiuificatum corpus, in quo uoluerit uiuificans spiritus? Deinde cum aera medium ponant inter ignem desuper et aquam subter, quid est quod eum inter aquam et aquam et inter aquam et terram saepe inuenimus? Quid enim uolunt esse aquosas nubes, inter quas et maria aer medius reperitur? Quonam, quaeso, elementorum pondere adque ordine efficitur, ut torrentes uiolentissimi adque undosissimi, antequam sub aere in terris currant, super aera in nubibus pendeant? Quur denique aer est medius inter summa caeli et nuda terrarum, quaqua uersum orbis extenditur, si locus eius inter caelum et aquas, sicut aquarum inter ipsum et terras est constitutus? Postremo si ita est elementorum ordo dispositus, ut secundum Platonem duobus mediis, id est aere et aqua, duo extrema, id est ignis et terra,
Abbreviated transcription (Latin):
mere animas deorsum. aliquando & ani¬
mȩ leuare sursum terrena corꝑa non uale¬
bunt: Iam si ad eorũ miracula ueniamꝰ
quȩ facta a diis suis opponunt martyrib
nr̃is. nonne etĩa ipsa ꝓ nobis facere & nob̾
reperientur omnino ꝓficere: Nam int
magna miracula deoꝵ suoꝵ ꝓfecto mag¬
nũ illud. ẽ. quod uarro cõmemorat. uesta¬
lem uirginem cũ periclitaret᷑ falsa suspi¬
tione de stupro. cribrũ implesse aqua de
tyberi. & ad suos iudices nulla eiꝰ parte stil¬
lante portasse. Quis aquȩ pondus supra
cribrum tenuit. quis dot cauernis paden¬
tib nichil interrã inde cadere ꝑmisit:
Responsuri sunt. Aliquis d̾s: aut aliquis
dȩmon. Si d̾s. nunquid maior est dõ qui
fecit hunc mundũ: Si demon. nunqͥd
potentior est angło qui do seruit a quo
factus est mundus: Si ergo d̾s minor
uel angłs uel demon potuit pondus hu¬
midi elementi sic suspendere. ut aquarũ
indeatur fuisse mutata natura. itane d̾s

Expanded text:
mere animas deorsum, aliquando et animere animas deorsum, aliquando et animae leuare sursum • terrena corpora non ualebunt? Iam si ad eorum miracula ueniamus, quae facta a dis suis obponunt martyribus nostris, nonne etiam ipsa pro nobis facere et nobis reperientur omnino proficere? Nam inter magna miracula deorum suorum profecto magnum illud est, quod Varro commemorat, Vestalem uirginem, cum periclitaretur falsa suspicione de stupro, cribrum inplesse aqua de Tiberi et ad suos iudices nulla eius parte stillante portasse. Quis aquae pondus supra cribrum tenuit? Quis tot cauernis patentibus nihil inde in terram cadere permisit? Responsuri sunt: \'Aliquis deus aut aliquis daemon.\' Si deus, numquid maior est Deo, qui fecit hunc mundum? Si daemon, numquid potentior est angelo, qui Deo seruit, a quo factus est mundus? Si ergo deus minor uel angelus uel daemon potuit pondus umidi elementi sic suspendere, ut aquarum uideatur mutata fuisse natura: itane Deus
Abbreviated transcription (Latin):
natare ualeant suꝑ aquã: & ut accipi¬
at qualitatẽ corpus humanũ qua ferri
incęlum & esse possit in cęlo. omnipoten¬
ti artifici contradicitur: Iam uͦ contra
illud quod iam dixi suꝑius etiã istũ con¬
siderantes atq tractantes elementorum
ordinem quo confidunt. non inueniuNs
omnino quid dicant. Sic est enĩ hinc
sursuuersus terra prima. aqua scda:
tertius aer. quartum cęlũ. ut suꝑom¬
nia sit animȩ natura. Nam & aristoti¬
les quintũ corpus dixit eã ẽẽ: & plato
millum. Si quintũ esset: certe suꝑius
ẽet cȩteris. Cum uͦ nullum. ẽ: multoma¬
gis suꝑat om̃ia. In terreno gͦ quid facit
corꝑe. in hac mole quid agit subtilior
omnib. in hoc pondere quid agit leui¬
or omnib. in hac tarditate quid agit
celerior om̃ib Itane ꝑhuius naturȩ
tam excellentis meritũ non poterit ef¬
fici ut corpus eius leuetur incęlũ. & cũ ua-¬
leat nunc natura terrenoꝵ corpoꝵ depri¬

Expanded text:
natare ualeant super aquam; et ut accipinatare ualeant super aquam; et ut accipiat qualitatem corpus humanum, qua ferri in caelum et esse possit in caelo. omnipotenti artifici contradicitur?. Iam uero contra illud, quod dixi superius, etiam istum considerantes adque tractantes elementorum ordinem, quo confidunt, non inueniunt omnino quod dicant. Sic est enim hinc sursum uersus terra prima, aqua secunda, tertius aer, quartum caelum, ut super omnia sit animae natura. Nam et Aristoteles quintum corpus eam dixit esse et Plato nullum. Si quintum esset, certe superius esset ceteris; cum uero nullum est, multo magis superat omnia. In terreno ergo quid facit corpore? In hac mole quid agit subtilior omnibus? In hoc pondere quid agit leuior omnibus? In hac tarditate quid agit celerior omnibus? Itane per huius tam excellentis naturae meritum non poterit effici, ut corpus eius leuetur in caelum, et cum ualeat nunc natura corporum terrenorum depri
Abbreviated transcription (Latin):
na tot corpora. cum a terra sit aer dertiꝰ.
nisi forte qui ꝑ plumarũ & pennarũ leuita¬
tẽ donauit auium derrenis corꝑib ut por¬
tentur inaere immortalib factis corporib
hominũ. non poterit donare uirtutem.
qua etiã insummo cęlo ualeant habitare:
Animalia quoq ip̃sa terrena quȩ uolare
non possunt in quib & homines sunt.
sicut sub aqua pisces quȩ sunt aquarum
aninalia: ita sub terra uiuere debuert.
Cur ergo non saltem de scdõ idest de aqͥs:
sed de elemento tertio terrenũ anmal car¬
pit hanc uitã: Quare cũ ꝑtineat ad ter¬
ram. inscdõ quod suꝑ derram. ẽ. elem̃to
uiuere si cogatur continuo suffocatur.
& ut uiuat. uiuit intertio: An errat
hic ordo elementoꝵ: uel potius non in
natura rerũ. sed mistoꝵ argum̃tatiõĩb
deficit: O micto dicere quod iam iider¬
tio decimo libro dixi. quã multa grauia
terrena sint corpora sicut plumbum. &
formam tamen ab artifice accipiant qua

Expanded text:
na tot corpora, cum a terra sit aer tertius? na tot corpora, cum a terra sit aer tertius? Nisi forte, qui per plumarum et pennarum leuitatem donauit auium terrenis corporibus, ut portentur in aere, inmortalibus factis corporibus hominum non poterit donare uirtutem, qua etiam in summo caelo ualeant habitare. Animalia quoque ipsa terrena, quae uolare non possunt, in quibus et homines sunt, sicut sub aqua pisces, quae sunt aquarum animalia, ita sub terra uiuere debuerunt. Quur ergo non saltem de secundo. id est de aquis, sed de elemento tertio terrenum animal carpit hanc uitam? Quare, cum pertineat ad terram, in secundo, quod super terram est, elemento uiuere si cogatur, continuo suffocatur et ut uiuat uiuit in tertio? An errat hic ordo elementorum, uel potius non in natura rerum, sed in istorum argumentationibus deficit? Omitto dicere, quod iam in tertio decimo libro dixi, quam multa grauia terrena sint corpora, sicut plumbum, et formam tamen ab artifice accipiant. qua
Abbreviated transcription (Latin):
ris est p̃cipuum quod. xp̃c resurrexit a
mortuis: & immortalitatem resurrectio¬
nis in sua carne primus ostendit: quã no-¬
bis affuturam uel in principio noui scłi uel
in huius fine promisit
ONTRA Quod magnũ dĩ donũ.
ratioc inatores isti quorũ cogitatio¬
nes nouit dñs qm̃ uanȩ sunt. de ponderi¬
bus elementorum argumentantur. qm̃
scilicet magistro platone didicerunt
mundi duo corꝑa marima atq postre¬
ma duob mediis aere scilicet & aquã
esse copulata atq coniuncta: ac ꝑhoc in¬
quiunt. qm̃ terra ab hinc sursumuersus
est prima. scd̾a aqua suꝑ terrã. tertius
aer suꝑ aquã. quartũ suꝑ aera cęlũ :
non potest esse terrenũ corpus incęlo.
Nomentis enĩ ꝓpriis ut ordinem suũ te¬
neant. singula elementa librant᷑. Ecce
qualib argumentis omipotentiȩ d̃i hu¬
mana contradicit infirmitas. quã possidet
uanitas. Quid ergo faciunt in aere terrę¬

Expanded text:
ris est praecipuum, quod Christus resurrexit a ris est praecipuum, quod Christus resurrexit a mortuis et inmortalitatem resurrectionis in sua carne primus ostendit, quam nobis adfuturam uel in principio noui saeculi uel in huius fine promisitContra quod magnum Dei donum ratiocinatores isti, quorum cogitationes nouit Dominus quoniam uanae sunt, de ponderibus elementorum argumentantur; quoniam scilicet magistro Platone didicerunt mundi duo corpora maxima adque postrema duobus mediis, aere scilicet et aqua, esse copulata adque coniuncta. Ac per hoc, inquiunt, quoniam terra abhinc sursum uersus est prima, secunda aqua super terram, tertius aer super aquam, quartum super aera caelum, non potest esse terrenum corpus in caelo; momentis enim propriis, ut ordinem suum teneant, singula elementa librantur. Ecce qualibus argumentis omnipotentiae Dei humana contradicit infirmitas, quam possidet uanitas. Quid ergo faciunt in aere terre
Abbreviated transcription (Latin):
nes dĩ qui mundum in enis confessione ui¬
cerunt. suo loco & ordine nominantur. ñ
tamen a sacerdote qui sacrificat inuocan¬
tur. Dõ quippe non ipsis sacrificat quã¬
uis in memoria sacrificet eorũ. quia d̃i
sacerdos est non illorũ. Ipsum uͦ sacrifi¬
ciũ corpus est xp̃i: quod non offertur
ipsis quia hoc sunt & ipsi. Quib igitur
potius credendum est miracula facienti¬
bis: Eis ne qui seipsos uolunt haberi
deos ab eis quib ea faciunt: an eis. qui ut
in dm̃ credatur quod & xp̃c est faciunt
quicquid mirabile faciunt: Eis ne qui
sacra sua etiã crimina sua ẽẽ uoluerunt.
an eis qui nec laudes suas uolunt ẽẽ sacrifi¬
cia sua. sed totũ quod ueraciter laudantur
ad eius głam ꝓficere inquo laudantur.
In dño quippe laudantur anime eoꝵ. Cre¬
damus ergo eis: & uera dicentib & mira fa-¬
cientib. Dicendo eñĩ uera passi sunt:
ut possent facere mira. In eis ue¬

Expanded text:
nes Dei, qui mundum in ejus confessione vines Dei, qui mundum in ejus confessione vicerunt, suo loco et ordine nominantur; non tamen a sacerdote, qui sacrificat, invocantur. Deo quippe, non ipsis, sacrificat, quamuis in memoria sacrificet eorum, quia Dei sacerdos est, non illorum. Ipsum uero sacrificium corpus est Christi, quod non offertur ipsis, quia hoc sunt et ipsi. Quibus igitur potius credendum est miracula facientibus? Eisne qui se ipsos uolunt haberi deos ab his quibus ea faciunt, an eis qui, ut in Deum credatur, quod et Christus est, faciunt quidquid mirabile faciunt? Eisne qui sacra sua etiam crimina sua esse uoluerunt, an eis qui nec laudes suas uolunt esse sacra sua, sed totum, quod ueraciter laudantur, ad eius gloriam proficere in quo laudantur? in Domino quippe laudantur animae eorum. Credamus ergo eis et uera dicentibus et mira facientibus. Dicendo enim uera passi sunt, ut possint facere mira. In eis ue
Abbreviated transcription (Latin):
martyrum fiunt. ullomͦ sunt cõparanda
miracula quȩ facta ꝑtempla ꝑhibentur
illoꝵ. Uerum si qua similia uidentur. si¬
cut a moyse magi pharaonis: sic eoꝵ dii
uicti sunt a martyrib nr̃is. Fecerunt au¬
tẽ illa demones. eo fastu impurȩ suꝑbiȩ
quo eorũ dnĩ ẽẽ uoluerunt: faciunt̾ autẽ
ista martyres uel potius ds̃. aut cooperil¬
tib aut orantib eis. ut fides illa ꝓficiat.
qua eos non deos nr̃os ẽẽ sed unũ dm̃ nobis¬
cũ habere credimus. Deniq illi talib d¬
is sius & templa edificauerunt. & statue¬
runt aras. & sacerdotes instituerunt. & fe¬
cerunt sacrificia: nos autẽ martyrib no¬
stris non tẽpla sicut diis sed memorias si¬
cut hominib mortuis quorũ apud dm̃
uiuunt sp̃s fabricamus: nec ibi erigins¬
altaria in quib sacrificemus martyribus.
sed um dõ & martyrũ & nr̃o. sacrificium
immolamus.: ad qͦd sacrificium sicut homi¬

Expanded text:
martyrum fiunt, ullo modo sunt conparanda martyrum fiunt, ullo modo sunt conparanda miracula, quae facta per templa perhibentur illorum. Verum si qua similia uidentur, sicut a Moyse magi Pharaonis, sic eorum di uicti sunt a martyribus nostris. Fecerunt autem illa daemones eo fastu inpurae superbiae, quo eorum di esse uoluerunt; faciunt autem ista martyres uel potius Deus aut cooperantibus aut orantibus eis, ut fides illa proficiat, qua eos non deos nostros esse, sed unum Deum nobiscum habere credamus. Denique illi talibus dis suis et templa aedificauerunt et statuerunt aras, et sacerdotes instituerunt et sacrificia fecerunt; nos autem martyribus nostris non tecut hominibus mortuis, quorum apud Deum vivunt spiritus, fabricamus. Nec ibi erigialtaria, in quibus sacrificemus martyribus, sed uni Deo et martyrum et nostri sacrificium immolamus; ad quod sacrificium, sicut homi
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiatus est xp̃c: cur & martyres tanta
passi sunt qui ꝓ ea fide qua hȩc resur recti¬
o p̃dicatur occisi sunt  Siue enĩ d̾s ipse
ꝑse ipsum miromodo quo restẽporales o¬
peratur ȩternus siue ꝑ suos ministros ista
faciat. & eadẽ ipsa quȩ ꝑministros facit.
siue quȩdam faciat etiã ꝑ martyrũ sp̃s
cuntur. siue eis orantib tantũ & impetras¬
tib non etiã operantib fiant. siue alia fi¬
a mortalib possunt: ei tamen atcestant᷑
hec fidei inqua carnis inȩternũ resurre¬
IC fõrde dicturi sunt etĩa deos suos
aliqua mira fecisse. B ene. si iam incipi¬
unt deos suos nris mortius hominib com¬
parare. An dicent etiã se habere deos ex
hominib mortuis. sicut herculem. sicut
Romulũ. sicut alios multos qͦs indeoꝵ nu¬
merũ receptos opinantur: Sed nobis
martyres non sunt dii. quia unũ eundeq
dm̃ & nostrũ scimus & martyrũ: nec ta¬
men miraculis que ꝑ memorias nr̃orum

Expanded text:
nuntiatus est Christus: quur et mortui tanta nuntiatus est Christus: quur et mortui tanta possunt, qui pro ea fide, qua haec resurrectio praedicatur, occisi sunt? Siue enim Deus ipse per se ipsum miro modo, quo res temporales operatur aeternus, siue per suos ministros ista faciat; et eadem ipsa, quae per ministros facit, siue qucuntur, eis orantibus tantum et impetrantibus, non etiam operantibus fiant; sive alia a mortalibus possunt: ei tamen attestantur haec fidei, in qua carnis in aeternum resurreHic forte dicturi sunt etiam deos suos aliqua mira fecisse. Bene, si iam incipiunt deos suos nostris mortuis hominibus conparare. An dicent etiam se habere deos ex hominibus mortuis, sicut Herculem, sicut Romulum, sicut alios multos, quos in deorum numerum receptos opinantur? Sed nobis martyres non sunt di, quia unum eundemque Deum et nostrum scimus et martyrum. Nec tamen miraculis, quae per memorias nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
lem cui doluerant remansisse dissimiłẽ:
& nondũ fusas preces suas ꝓ illa. iam ta¬
men p̃uiam uoluntatem tam cito exau¬
ditam ẽẽ cernebant. E& ultabant in di
laudem uoce sine uerbis: tanto sonitu
quantũ nr̃e aures ferre uix possent.
Quid erat incordib exultantiũ nisi fideᷤ
xp̃i. ꝓ quo s̾tephani sanguis effusus est.
UTNisi huic fidei atcestantur
ista miracula. inqua p̃dicatur xp̃c re¬
surrȩxisse incarne & incęlũ ascendisse cũ
carne. quia & ipsi martyres huius fidei
martyres idest huius fidei testes fuerunt:
Huic fidei testimoniũ ꝑhibentes. mundũ
immicissimũ & crudelissimũ ꝑtuleruns:
eũq non repugnando sed moriendo ui¬
cerunt. Pro ista fide mortui sunt: qͥ hec
a dño impetrare possunt: propt̾ cunus no¬
men occisi sunt. Pro hac fide p̃cessit eoꝵ mi¬
ra patientia: ut in his miraculis tanta ista
potentia sequeretur. Nam si carnis meter¬
nũ resurrectio uel non p̃uenit in xp̃o uł

Expanded text:
ri, cui doluerant, remansisse dissimilem, ri, cui doluerant, remansisse dissimilem, et nondum fusas preces suas pro illa, jam tamen praeviam voluntatem tam cito exauditam esse cernebant, exsultabant in Dei laudem voces, sine verbis, tanto sonitu, quantum aures nostrae ferre vix possent. Quid erat in cordibus exsultantium, nisi fides Christi pro quo Stephani sanguis effusus est? nisi huic fidei adtestantur ista miracula, in qua praedicatur Christus resurrexisse in carne et in caelum adscendisse cum carne? quia et ipsi martyres huius fidei martyres. id est huius fidei testes, fuerunt; huic fidei testimonium perhibentes mundum inimicissimum et crudelissimum pel\'tulerunt, eumque non repugnando, sed moriendo uicerunt; pro ista fide mortui sunt, qui haec a Domino inpetrare possunt, propter cuius nomen occisi sunt; pro hac fide praecessit eorum mira patientia, ut in his miraculis tanta ista potentia sequeretur. Nam si carnis in aeternum resurrectio uel non praeuenit in Christo uel
Abbreviated transcription (Latin):
gratulandũ: quid ꝓilla esset orandũ¬
Inter hȩc recitato eoꝵ libello: de conspe¬
cꝰtu popłi eos abire p̃cepi. Et de tota ip¬
sa causa aliquanto diligentius ceperã di¬
sputare: cũ ecce me disputante uoces alie
de memoria martyris noue gratulatioĩs
audiuntur. Conuersi sunt eo qui me au
diebant: cȩperuntq concurrere. Illa e¬
nim ubi de gradib descendit inquib ste¬
terat. ad scm martyrem orare ꝑ rexerat.
Quȩ mox ut cancellos attigit: collapsa similit̃
uelut insominũ. sana surrexit. Dũ er¬
go requireremus quid factũ fuerit. un¬
de ille strepitus lȩtus exciterit: ingressi
sunt cũ illa inbasilicam ubi eramus. ad¬
ducentes eã sanam de martyris loco. Iunc
uͦ tantus ab utroq sexu ammirationis
clamor exortus est: ut uox continuata
a lacrimis non uideretur posse finira.
Perducta. ẽ. ad eũ locũ uͥ paulo aute ste¬
terat tremens. Ex ultabant eã frĩ simi¬

Expanded text:
gratulandum, quid pro illa esset orandugratulandum, quid pro illa esset oranduInter haec recitato eorum libello de conspectu populi eos abire praecepi, et de tota ipsa causa aliquanto diligentius coeperam disputare, cum ecce me disputante uoces aliae de memoria martyris nouae gratulationis audiuntur. Conudiebant, coeperuntque concurrere. Illa enim ubi de gradibus descendit in quibus steterat, ad sanctum martyrem orare perrexerat. Quae mox ut cancellos attigit collapsa similiter velut in somnum sana surrexit. Dum ergo requireremus quid factum fuerit, unde strepitus laetus exstiterit, ingressi sunt cum illa in basilicam, ubi eramus, adducentes eam sanam de martyris loco. Tum vero tantus ab utroque sexu admirationis clamor exortus est, ut vox continuata cum lacrymis, non videretur posse finiri. Perducta est ad eum locum, ubi paulo ante steterat tremens. Exsultabant eam similem frat
Abbreviated transcription (Latin):
ne tacente hinc atq inde clamantiũ. Sa¬
lutaui popłm. Et rursus eade feruen¬
tiore uoce clamabant. Facto tandem si¬
lentio: scripturarũ diuinarũ sunt lecta
sollemnia. Ubi autẽ uentũ est ad mei ser
diuino quandã di eloquentiã non audire
sed considerare ꝑmisi. Nobiscum homo
prandit: & diligenter nobis omnẽ sue fra¬
derne maternęq calamitatis indicauit
historiã. Sequenti itaq die post sermonẽ
redditũ narrationis eius libellũ incrasti¬
nũ popłõ recitandũ ꝓmisi. Quod cũ ex
dominico paschȩ die tertiofieret: ingra¬
dib exedrȩ inqua de suꝑiore loquebar
loco fecistare ambos fr̃s: cũ eoꝵ legere¬
tur libellus. Intuebatur popłs uniuer¬
sus sexus utriusq unũ stantem sine de¬
formi motu. alteram memibris onũib con¬
trementẽ: & qui ipsũ non uiderant. quid
in eo diuine miscdiȩ factũ ẽẽt m eiꝰ soro¬
re cernebant. Uidebant enĩ quid in illo

Expanded text:
ne tacente hinc adque inde clamantium. Sane tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermdiuino quandam Dei eloquentiam non audire, sed considerare permisi. Nobiscum homo prandit et diligenter nobis omnem suae fraternaeque ac maternae calamitatis indicanit historiam. Sequenti itaque die post sermonem redditum narrationis eius libellum in crastinum populo recitandum promisi. Quod cum ex dominico Paschae die tertio fieret in gradibus exedrae, in qua de superiore loquebar loco, feci stare ambos fratres, cum eorum legeretur libellus. Intuebatur populus uniuersus sexus utriusque unum stantem sine deformi motu, alteram membris omnibus contrementem. Et qui ipsum non uiderant, quid in eo diuinae misericordiae factum esset, in eius sorore cernebant. Videbant enim quid in illo
Abbreviated transcription (Latin):
cellos ubi martyriũ erat idem uuenis o¬
ans teneret. repente ꝓstratus est: & dor¬
mienti simillimus iacuit: non tamen tre¬
mens sicut etiã ꝑsominũ solebat. Stu-¬
pentib qui aderant. atq aliis pauentib
aliis dolentib. cũ eũ quid̃a uellent eri¬
gere nonnulli ꝓhibuerunt. & potius
exitũ expectandũ e̾ẽ dicebant. Ecce
surrexit. & non tremebat quia sanatus
erat: & stabat incolumis intuens intuen¬
tes. Quis ergo setenuit a laudib dei:
Clamantiũ gratulantiũq uocib eccłia
usq quaq cõpleta est. Inde ad me curri-¬
tur: tbi sedebam iam ꝓcessurus. Irruit
alter quisq post alterum. omĩs posteri¬
or quasi nouum qͦd alius prior dixerat
nuntiantes. Meq gaudente & apud
me do grãs agente: ingreditur etiã ipse
cum plurib. Inclinatur ad genua mea:
erigitur adosculum meũ. Procedimus ad
populũ. Plena erat ȩccłia. ꝑsonabat uoci¬
bus gaudiorũ: dõ grãs. do laudes: nemi¬

Expanded text:
cellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orcellos, ubi martyrium erat, idem iuuenis orans teneret, repente prostratus est et dormienti simillimus iacuit, non tamen tremens, sicut etiam per somnum solebant. Stupentibus qui aderant adque aliis pauentibus, aliis dolentibus, cum eum quidam uellent erigere, nonnulli prohibuerunt et potius exitum exspectandum esse dixerunt. Et ecce surrexit, et non tremebat, quoniam sanatus erat, et stabat incolumis, intuens intuentes. Quis ergo se tenuit a laudibus Dei? Clamantium gratulantiumque uocibus ecclesia usquequaque conpleta est. Inde ad me curritur, ubi sedebam iam processurus; inruit alter quisque post alterum, omnis posterior quasi nouum, quod alius prior dixerat, nuntiantes; meque gaudente et aput me Deo gratias agente ingreditur etiam ipse cum pluribus, inclinatur ad genua mea, erigitur ad osculum meum. Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemi