comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eucharistiȩ sacram̃tũ. ꝑbaptismũ muii¬
dam᷑. ꝑ eucharistiã in bono ꝯfirmamͣ.
Baptismus: estus uicioꝵ exstinguit.
e ucharistia: spũaliter reficit. Unde. &.¬
excellenter dr cucharistia .i. bona gr̃a.
quia in hoc sacram̃to ñ mͦ ẽ augm̾en¬
ra p̃cessit: qñ manna pluit ds pa¬
tribus indeserto. qui cotidiano pa
scebant᷑ cȩli alim̃to. Unde: panẽ an
Iste uͦ panis uiuus qui de cȩlo descen¬
dit: uitã mundo tribuit. Manna il¬
lud ecȩlo. hoc suꝑ celũ. Illud scaturi
ebat. in diem alterũ reseruatũ. Hoc
ab om̃i corruptione alienũ: qͥc̃q re¬
ligios e gustauerit: corruptionẽ ñ ui¬
Debit. Illud datũ fuit antiquis post
manna. ñ nisi regeneratis p̃stari de¬
bet. Panis ille corporalis ppłm antiqnũ
adterrã ꝓmissionis ꝑ desertũ eduxit.
Hȩc esca cȩlestis: fideles huiꝰ scłi desertũ
transeuntes in celũ subuebit. Unde re¬
cte uiaticũ appellat᷑. quia in uia nos
reficiens. usq in patriã deducit. Siẽgͦ

Expanded text:
stiae sacramentum. Per Baptismum mundamur, per Eucharistiam in bono consummamur. Baptismus aestus vitiorum extinguit, Eucharistia spiritualiter reficit. Unde exquia in hoc sacramento non solum est augmenra praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui quotidiano coeli pascebantur alimento. Unde: Panem angIste vero panis vivus, qui de coelo descendit, vitam mundo tribuit. Manna illud de coelo; hoc super coelum. Illud scatebat vermibus in diem alterum reservatum, hoc ab omni corruptione alienum. Quicumque religiose gustaverit, corruptionem non videbit. Illud datum fuit antiquis post manna, non nisi renatis praestari debet. Panis ille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per desertum eduxit. Haec esca coelestis fideles hujus seculi per desertum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo
Abbreviated transcription (Latin):
scendũ est etiam:¬
inbaptidandise¬
lectis: duo tp̃ra¬
esse seruanda. idẽ
pascha & pente
costen: ut in sab¬
bato pasche uł¬
pentecostes: bap

Expanded text:
scendum est etiambaptizandislectis duo se servanda, id Pascha et costen, ut in sabbato PaschaPentecostes Bap
Abbreviated transcription (Latin):
i. sacram̃tũ fidei p̃sto sum reciꝑe. Cre
uo .i. sacram̃tũ fidei suscipio. qđ est.
Hic paruulus p̃sto ẽ: sacram̃tũ fidei
credere: quam fidem hab̾e.&. ido: cũ
respondet᷑ credẽ paruulus: qͥ fidei ñ¬
dum habet affectum: respondet᷑ fidẽ
hab̾e: ꝓpt̾ fidei sacramentũ. & ꝯu̾tere
se ad dominũ: ꝓpter ouersionis sacra¬

Expanded text:
id est, sacramentum fidei praesto sum recipere: Credo, id est, sacramentum fidei suscipio; quod est: Hic parvulus praesto est sacramentum fidei credere quam fidem habere; ac per hoc cum respondetur credere parvulus, qui fidei nondum habet affectum, respondetur fidem habere propter fidei sacramentum, et convertere se ad Deum propter conversionis sacra
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃tũ. s unũ maiori uen̾atione te¬
nendũ. sic̃ a maiceibus datur. Ecce ma¬
ius dicit sacram̃tũ ꝯfirmationis. forte
ñ ob maiorẽ uirtutẽ uł utilitatẽ. qͣm
conferat. s quia a dignicribus datur.
& indigniori parte corporis fit .i. infron¬
mentũ p̃stat. licet baptismus ad reᷤ¬
missionẽ plus ualeat. Qđ uidr innu¬
ere rabanus. dicens: in unctione bap¬
tismi sp̃m sc̃m descendere. ad habita¬
tionẽ deo dsecrandã. In hac uͦ. eiꝰdeor
septiformẽ gr̃am. cũ om̃i plenitudine.
scĩtatis & iurtutis. uenire in hominẽ.
tadi debet. nic̃ & baptiemꝰ. nͥ aliter
cogat necessitas. Nec debet iterari. sic̃
nec baptismus. uel ordo. Nulli enim
sacramento facienda est iniuria: qđ fi¬
eri putat᷑: qñ ñ iterandũ iterat᷑. S utrũ
aliqua uł nulla iterari possint: qͤstio
ẽ. Nam de baptismo & ordine. qd ñ de¬
beant iterari: aꝑte aug̃ ostendit: Utr̃ꝙ
sacram̃tũ est. & quadã osecratione dat᷑.

Expanded text:
sacramentum, sed unum majori veneratione tenendum, sicut a majoribus datur. Ecce majus dicit sacramentum Confirmationis; sed forte non ob majorem virtutem et utilitatem quam conferat, sed quia a dignioribus datur, et in digniore parte corporis fit, scilicet in fronrtutum praestat, licet Baptismus, plus ad remissionem valeat. Quod videtur innuere Rabanus dicens, in unctione Baptismi Spiritum sanctum descendere ad habitationem Deo consecrandam. In hac vero, ejusdem septiformem gratiam, cum omni plenitudine sanctitatis et virtutis venire in hominem. tradi debet, sicut et Baptismus, nisi aliter cogat necessitas. Nec debet iterari, sicut nec Baptismus, vel Ordo. Nulli enim sacramento facienda est injuria; quod fieri putatur, quando non iterandum iteratur. Sed utrum aliqua vel nulla iterari possint, quaestio est. Nam de Baptismo et Ordine quod non debeant iterari, aperte Aug. dicit: Utrumque sacramentum est, et quadam consecratione datur,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłam pet̾e: Qui si adultus est: ꝓse
respondet. fidẽ .i. sacram̃tũ fidei. &
doctrinã. Ita etiam ꝑsingła int̾roga¬
tus: respondet se cred̾e inpatrẽ. osi¬
est: ñ ualens crede uł loqui: aliꝰ ꝓ eo
respondet. Unde ysidorus. Paruuli a
loqui: uł cred̾e nesciunt. sic̃ etiã ꝓ
egris mutis: & surdis: alius ꝓfitet᷑ dũ
baptid̾ant᷑. Sic os de penitentibus a¬
gendũ ẽ. Si uͦ ꝓ eo qui respond̾e po¬
test: alius respondeat: ñ itidẽ uala
sic̃ dictũ est. Etatẽ habet. ꝓse loqͣtur.

Expanded text:
ltus est, pro se respondet: Fidem, id est, sacramentum fidei et doctrinam. Ita etiam per singula interrogatus, respondet se credere in Patrem, et Fiest, non valens credere vel loqui, alius pro eo respondet. Unde Isidorus, lib. de Ofloqui vel credere nesciunt: sicut etiam pro aegris, mutis, vel surdis alius profitetur dum baptizantur, sic et de poenitentibus agendum est. Si vero pro eo qui respondere potest, alius respondeat, non itidem valet, sicut dictum est. Aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ semꝑ habebitis. His aliisq utunt᷑ p̃¬
fati heretici: in asseitione sui erroris.
Decerminatio p̃missoꝵ.
uȩ excadẽ rõne omĩa accipienda
sunt. Non enĩ his negat᷑ uerũ cor¬

Expanded text:
non semper habebitis. His aliisque utuntur praefati haeretici, in assertionem sui erroris. 2. Determinatio praemissorum. Quae ex eadem ratione omnia accipienda sunt, non enim
Abbreviated transcription (Latin):
minuat᷑. Unde rabanus. Ante baptis¬
mũ: cathedit̾andi debet in hominẽ p̃¬
uenire offm̃. ut fidei cathecuminꝰ acci¬
piat rudimentũ. & sciat. cui debitor
uertere: ne baptismũ osequant᷑. Non
gͦ in infantibus creatura dei exsuffla¬
tur. uł exordidatur. s diabolus. ut re¬
cedat ab homine:
addendũ est. de cuiꝰ uirtute qͦti
sacro signat crysmate. Qd sacͣm̃tũ ab
aliis ꝑfici ñ potest: nͥ asũmis sacerdo¬
tibus. nec tp̃re apłoꝵ: ab aliis qͣm ab
ipsis apłis: legitur ꝑ actum. Nec ab a¬
liis: quam ab illis: qui locũ eoꝵ te¬
nent: ꝑfici potest. aut debet. Nã si¬
Nam si alit̾ p̃sũp¬
tũ fu̾it: irrituo

Expanded text:
minuatur. Unde Rabanus: Ante Baptisminuatur. Unde Rabanus: Ante Baptismum, catechizandi debet in homine praevenire officium; ut fidei catechumenus accipiat rudimentum, et sciat cui debitor ubvertere, ne Baptismum consequantur. Non ergo ab infantibus creatura Dei efflatur vel exorcizatur, sed diabolus ut recedat ab homine. addendum est; de cujus virtute quaeri sacro signat chrismate. Hoc sacramentum ab aliis perfici non potest, nisi a summis sacerdotibus; nec tempore apostolorum ab aliis quam ab ipsis apostolis legitur peractum, nec ab aliis quam ab illis qui locum eorum tenent, perfici potest aut debet. Nam si aliter praesumptum fuerit, irritum
Abbreviated transcription (Latin):
cismus. & exorcismus. Post cathecismũ:
sequit᷑ exoressmus. ut ab eo qͥ iã fide
instructus est: aduersana uirtꝰ pellat᷑.
Exorcismꝰ: de greco in latinũ: dr ad¬
iuratio. Cathecisinus: instructio. Cathe¬
Uare ẽ: instruere. ut desymbolo. ac
rudim̃tis fidei. Exordidare: est adiura¬
re. ut exi ab eo sp̃e immunde. Symbo¬
lum dr: signũ. uł collatio. Signũ: qͥa
eos fideles ab infidelibꝰ discernuntur.
Collatio: quia ibifidei totius sufficien¬
tia: & integritas: collata est. Cathecisoꝰ.
& exorcismus: neophitoꝵ sunt. magiꝰq
sacramentalia: quam sacram̃ta: di¬
ci debent. Neophitus: nouicius inter¬
pretat᷑. uel rudis. Et d̾r neophytꝰ .i. nuꝑ
ad fidẽ ꝯu̾sus. uel indisciplina religi¬
ose ꝯuersationis rudis. Hȩc gͥ p̃cedunt
baptismũ. ñ qđ sine istis ñ possit eẽ¬
uerus baptismus. s ut baptilandus
de fide instruat᷑. o sciat: cui debitor fi¬
at deinceps. & ut diaboli potestas ineo

Expanded text:
chismus et exorcismus, post catechismum chismus et exorcismus, post catechismum sequitur exorcismus, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Exorcismus de Graeco dicitur in Latinum adjuratio; catechismus, instructio: catechizare est instruere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentalia quam sacramenta dici debent. Neophytus novitius interpretatur vel rudis; et dicitur neophytus nuper ad fidem conversus, vel in disciplina religiosae conversationis rudis. Haec ergo praecedunt Baptismum, non quod sine istis non possit esse baptismus verus, sed ut baptizandus de fide instituatur, et sciat cui debitor fiat deinceps, et diaboli potestas in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid desacram̃to fidei: an defi¬
de m̃tis ibi agitur. Si desacͣm̃to: cur
nominatim distingunt᷑ ꝑsonȩ. Si uͦ
de fidei affectu: quomͦ uerum ẽ. cum
eo careat paruulus: An illud facturꝰ
om̃ibꝰ pompis diaboli respondet᷑ ab¬
renuntiare: Qđ si ñ seruauerit factꝰ
adultus : tenebit᷑ ip̃e uł sponsor. Sa
ne dici pot̾ ibi responderi ꝓparuulo:
qđ admaiorẽ ȩtatẽ si uenerit: & pom¬
pis diaboli renunciabit. & sanã fidẽ
tenebiti cuiꝰ tẽ sacram̃tũ recipit. Hac
autẽ sponsione: paruulus ꝓ qͦfit: te¬
nebitur. ñ sponsor. si tam̃: ut cautio
impleat᷑: quantũ in se est. & oꝑam de¬
derit. quia exigit᷑ a patrino: diligenᷤᷤ
circa eum: ꝓ quo responderit: sollici¬
tudo. De qͦ aug̃. Certissimã emisistis
cautionẽ. quia renunciare pompis
diaboli: spopondistis
De cathecismo ⁊ exorcisino.
lla aut̃ interrogatio & responsio fidei:
fit in cathecismo. cui & addit᷑ exorcis¬
mus. Ante baptismũ enim fit catbe¬

Expanded text:
Numquid de sacramento fidei, an de fide mentis ibi agitur? Si de sacramento, cur nominatim distinguuntur personae? Si vero de fidei affectu, quomodo verum est, cum ea parvulus careat? An illud facturus omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur ipse, vel sponsor? Sane etiam dici potest ibi sponderi pro parvulo, qui ad majorem aetatem, si venerit, et pompis diaboli renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exorcismo. Illa autem interrogatio et responsio fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit cate
Abbreviated transcription (Latin):
dio ante paradysũ posito¬
uͦ posset ad illud accede̾: collocaute¬
os̃ ante paradysũ. cherubin ⁊ flã¬
incũ gladiũ atq uersatilẽ. ad custodi
potest hoc modo accipi. qͥa ꝑministe¬
riũ angłoꝵ ignea custodia ibi ostituta
fuit. Hoc enĩ ꝑcelestes potestates inpa¬
radyso uisibili factũ esse.icredendũ ẽ.
ut ꝑ angelicũ ministeriũ ibi eẽt qͦd̾a
ignea custodia. Non tam̃ frustra. s ꝙi
aliquid sigcat de paradyso sp̃uali Sbe¬
rubin enĩ interp̃tat᷑ plenitudo scĩe.
ħ est caritas. quia plenitudo legis ẽ dilec¬
tio. Gladius autẽ flamineꝰ : pene tẽpora¬
les sunt. que uersatiles sunt: qm̃ tp̃ra
uolubilia ⁊t̃. Illa gͦ ad custodiã ligni ui¬
te. id̾oposita sunt ante paradysũ. qͥa
aduitã ñ redit᷑ nͥ ꝑcherubin.s. plenitu¬

Expanded text:
dio ante paradisum. --Ne vero possit ad illud accedere, posuit Deus ante paradisum Cherubim, et flammeum gladium atque versatilem. Quod potest hoc modo accipi, quia per ministerium angelorum ignea custodia ibi constituta fuit. Hoc enim per coelestes potestates in paradiso visibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium ibi esset quaedam ignea custodia; non tamen frustra, sed quia aliquid significat de paradiso spirituali. Cherubin enim interpretatur plenitudo scientiae: haec est charitas, quia plenitudo legis est dilectio . Gladius autem flammeus poenae temporales sunt, quae versatiles sunt, quia tempora volubilia sunt. Illa ergo ad custodiam ligni vitae ideo posita sunt ante paradisum, quia ad vitam non reditur nisi per cherubin, sci
Abbreviated transcription (Latin):
otest autẽ queri: utrũ de ligno uite
ante peccatũ comedit hõ. De hoc au¬
gustinꝰ in libro de baptismo paruuloꝵ:
sic ait. Recte ꝓfecto intelligunt᷑ pͥmi
homines: ante malignã diaboli ꝑsua¬
sionẽ: abstinuisse a cibo uetito. atq usi
fuisse ꝯcessis. His u̾bis ostendit᷑: qd de
ligno uite ante peccatũ sũpserint. qͥbꝰ
p̃ceptũ erat: ut de om̃i ligno paradisi
comed̾ent. nͥ de ligno scĩe boni ⁊ mali.
Quare ñ sunt facti ĩ moetales. si come¬
uare ꝗͦ derunt de ligno uitȩ.
tate uł etate indeceriꝰ mutarentur
Hanc enĩ iurtutẽ naturalit̾ illud il¬
lignũ habuisse d̃r. S foete ñ ħ oferebat.
nͥ sepe de illo ligno sumeret᷑. Potuit gͦ sie¬
ri: ut de illo sumeret semel. & ñ sepiꝰ qͥ ꝑ
tur. cũ scͥptura dicat. eũ ibi soporatũ fu̾¬
isse. qnͣ costa de latere eiꝰ assũpta ẽ. & inde
formata mulier: & animalia ante eũ duc
N suꝑioribꝰ insinuatũ ẽ: licet exparte. Nõ

Expanded text:
ri utrum de ligno vitae ante peccatum comederit homo. De hoc Augustinus, in lib. 2 de Baptis. parvul., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum erat ut de omni ligno paradisi comederent, nisi de ligno scientiae boni et mali. 7. Quare non sunt facti immortales, si comederunt de ligno vitae. tate vel aetate in deterius mutarentur? Hanc enim virtutem naturaliter illud lignum habuisse dicitur. Sed forte hoc non conferebat, nisi saepe de illo sumeretur. Potuit ergo fieri ut de illo sumeret semel, et non saepius, tur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ductn superioribus insinuatum est, licet ex parte non
Abbreviated transcription (Latin):
Latos sacerdos ungit in uertice. ẜ pon¬
tifex ꝑ impositionẽ manus: ofirmando ᷤᷤ
ungit infronte. Est & alia unctio: qͣ
cathecumini &s neophiti: ungunt᷑ in
pectore.: & inter scapulas: inꝑceptio¬
ne baptismi. Tercia uͦ unctio ẽ: qͣ đr olcũ

Expanded text:
zatos sacerdos ungit in vertice, et Ponzatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Baptismi. Tertia vero unctio est quae dic
Abbreviated transcription (Latin):
ris: ita etiam in hoc sacram̃to dicunt:
riorẽ penitentiã. Aliud: rem os ñ sacra
mentũ. s. remissionẽ peccatoꝵ. Interior
enĩ penitentia: & res estsacramenti .i.
ext̾ioris penitentię. & sacram̃tũ remis¬
sionis peccati. quam & signat & facit.
Exterior quoq penitentia:  interio¬
ris signũ est & remissionis peccatoꝵ¬
desaeram̃to unctionis extreore.
Reter p̃missa: ¶Yii.
etiã aliud est sacram̃tũ. scilios.
unctio infirmoꝵ quȩ fit in extre
genera unctionis. Est enĩ unctio: quȩ
ftt crysmate. quȩ dr̾ principalis unctio.
quia in ea principaliter paralytꝰ dat᷑.
Unde: & ꝓpterabundantiã grẽ:. duos
liquores mixtos habet. oleũ .s. & balsa¬
mũ. oleũ: oscientiȩ. & balsamũ: famȩ.
Nec tam̃ om̃e oleũ ad unctionẽ scĩfica¬
tũ: crysma uocat᷑. s illud solũ: qđ mi¬
scet᷑ cum balsamo. quo capita reguor
& pontificũ ungunt᷑. quo etiã bapti¬

Expanded text:
ris, ita etiam in hoc sacramento dicunt ris, ita etiam in hoc sacramento dicunt rioris Poenitenmentum, scilicet, remissionem peccatorum. Interior enim poenitentia, et res est sacramenti, id est, exterioris Poenitentiae; et sacramentum remissionis peccati, quam signat et facit. Exterior quoque Poenitentia et interioris signum est, et remissionis peccatoTO UNCTIONIS EXTREMAE. 1. Praeter praemissa, est etiam aliud sacramentum, scilicet, Unctio infirmorum, quae fit in extremgenera unctionis: est enim unctio quae fit chrismate, quae dicitur principalis unctio, quia in ea principaliter Paracletus datur. Unde et propter abundantiam gratiae duos liquores mixtos habet, oleum scilicet et balsamum, oleum conscientiae, balsamum bonae famae. Nec tamen omne oleum ad Unctionem sanctificatum chrisma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam bapti
Abbreviated transcription (Latin):
cordis & humiliationis. Qđ si est: ñ
om̃e sacram̃tũ eugłicũ: id efficit qd̾
figurat. Exterior enĩ penitentia: ñ
efficit interiorẽ. potius: interior: cã
est exterioris. S ad hoc in qͥunt illi hoc
esse intelligendũ de illis sacram̃tis:
quȩ in nouo testam̃to instituta sunt.
ut est sacram̃tũ baptismi. ꝯfirmati¬
onis. & corporis xp̃i. Sacram̃tũ uͦ pe¬
nitentiȩ: sicut & oiugii: ante tempꝰ
gr̃ȩ: etiã a pͥmoedio humani gñis: fu¬
it. Utrũq enĩ institutũ fuit: in pri¬
mis parentibꝰ. Item. Si exterice pe¬
nitentia saeramentũ est: & interior
res sacramenti: sepius p̃cedit res sacͣ¬
mentũ: quã sacram̃tũ: rem. S nec hoc
in ꝯueniens est. Nam & in illis saera¬
mentis: quȩ efficiunt qđ figurant: hoc.
uida autẽ dicunt: exteriorẽ peni¬
tentiã & interiorẽ: esse sacram̃tũ.
nec duo sacramenta: s unũ. ut spe¬
cies panis &s iuni: ñ duo sunt sacram̃¬
ta: s unũ. Et sicut in sacram̃to corpo¬

Expanded text:
cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta sunt: ut est sacramentum Baptismi, Confirmationis, et Corporis Christi. Sacramentum vero Poenitentiae, sicut et Conjugii, ante tempus gratiae etiam a primordio humani generis fuit. Utrumque enim institutum fuit in primis parentibus. Item, si exterior Poenitentia sacramentum est, et interior res sacramenti, saepius praecedit res sacramentum, quam sacramentum rem. Sed nec hoc inconveniens est. Nam et in aliis sacramentis quae efficiunt quod figurant, hoc Quidam autem dicunt exteriorem Poenitentiam et interiorem esse sacramentum, nec duo sacramenta, sed unum, ut species panis et vini non duo sunt sacramenta, sed unum. Et sicut in sacramento Corpo
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa redire: & imputari: qͥa ꝓpt̾
ingratitudinẽ: ita reus & peccator
ꝯstituit᷑: ut ante fuerat. Sic enĩ qđ di¬
missũ fuerat dr exigi: quia remissio¬
nis ꝑceptȩ ingratꝰ ita reus fit: ut an¬
te fuerat. Utriq parti questionis. ꝓba¬
ti fauent doctores. Idoq alicui parti
ñ p̃iuidicans: studioso lectori uidiciũ
relinqͦ. addens: tutũ fore ac saluti ꝓ¬
pinquũ: sub m̃sa dñoꝵ micas edere.
Quid sit hie sacramentũ ⁊ res
ost p̃dicta restat inuestigare: qͥd
in actione penitentiȩ sit sacͣm̃tũ:
& res. Sacram̃tũ enĩ est signũ sacre
rei Quid gͦ hic signũ est: &s qͦ est res

Expanded text:
dimissa redire et imputari, quia propter dimissa redire et imputari, quia propter ingratitudinem ita reus et peccator constituitur, ut ante fuerat. Sic enim quod dimissum fuerat dicitur exigi, quia remissionis perceptae ingratus, ita reus fit ut ante fuerat. Utrique parti quaestionis probati favent doctores. Ideoque alicui parti non praejudicans, studioso lectori judicium relinquo, addens mihi tutum fore ac saluti propinquum, sub mensa dominorum micas edere. 3. Quid sit hic sacramentum et res. Post praedicta, restat investigare quid in actione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum enim signum est sacrae rei. Q
Abbreviated transcription (Latin):
cia ẽ. uł iusticia occulta. Uir etiam
ds bis inidip̃m iudicare. & cuplex
tͥbulatio ꝯsurg̾e. qđ scriptura negat.
Sed ad hoc potest dici. qđ neq du¬
plex tribulatio consurgit. neq uidi¬
cat d̾s bis in idip̃m. Hoc enim fiera:
si post odignã satisfactionẽ: & suffici¬
entẽ penã: it̾m puniret. S ñ satisfe¬
eit digne & sufficienter: qui ñ ꝑseue¬
rauit. debuit enĩ iugeo peccati ha¬
bere memariã. ñ ad faciendũ.: s ad
cauendũ. Debuit ñ obliuisci: om̃es
retributiones dei. Quȩ tot sunt. qͦt
sua ac pilio: usꝙ infinẽ giãs agere.
S quia ingratꝰ ad uomitũ sic̃ canis
rediit: ante acta bona mortificauit.
& pecẽm dimissũ reuocauit ut cui
humiliato : ds ante pecẽm dimiserat:
eicłe post elato: & ingrato: impitet.
Alioꝵ sententia.
ed quia absonũ uidr: ut peccata
dimissa tt̾m imputent᷑: placet
quibusdã: neminẽ ꝓpeocatis Semel di¬
missis: tt̾m ado puniri. S ido dicunt᷑

Expanded text:
tia est, vel justitia occulta. Videtur etiam Deus bis in idipsum judicare, et duplex tribulatio consurgere; quod Scriptura negat. Sed ad hoc potest dici quod neque duplex tribulatio consurgit, neque judicat Deus bis in idipsum. Hoc enim fieret si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qui non perseveravit. Debuit enim jugem peccati habere memoriam, non ad faciendum, sed ad cavendum. Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet. 2. Aliorum sententia. Sed quia absonum videtur ut peccata dimissa iterum imputentur, placet quibusdam neminem pro peccatis semel dimissis iterum a Deo puniri; sed ideo dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sentia: ñ sit aliud. quã eiꝰ natura.
quia ip̃iꝰ p̃sentia: est eiꝰ natura. Po¬
test tam̃ adelectos referii: cũ ait us
natura sua. id÷ illoꝵ. Illos qͥppe ha¬
Utrũ mala debeant diei ẽẽ in dõ. ut
sunt om̃a bona. eũ utͣq sint ineiꝰ coꝙ¬
uitione.⁊ p̃sentia. onĩa eñ cognoseit.¬
ost p̃dicta querit᷑. cũ onña dicant᷑
esse indeo. ñ ꝑeẽntiã nature. s ꝑcog¬
nitionẽ scĩe. & deus sciat bona & mala:
utrũ ꝯcedendũ sit simplicit᷑. mala esse
indeo. siue: esse indeo ꝑ cognition ẽ Seit
mala: etiã ante qͣm fierent. & p̾seuut¬

Expanded text:
entia non aliud sit quam ejus natura, quia ipsius praescientia ejus est notitia. Potest tamen ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe haUtrum mala debeant dici esse in Deo, ubi sunt omnia bona, cum utraque sint in ejus cognitione et praescientia; omnia enim cognosPost praedicta quaeritur, cum omnia dicantur esse in Deo non per essentiam naturae, sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem. Scit mala, etiam antequam fierent, et p
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ dei: uariis modis accipienda in¬
quiens. Si adsciãm referas: ñ ignorat
ds̃ aliquos. uł aliqua. qui cam̃ inui
dicio quibusda dicet. ñ nomiuos. S
eoꝵ imꝓbatio: hoc u̾bo insinuata ẽ.
quid utraq eodq modo noseit: qͣntũ
adnoticiã. S bona: etiã apꝓbatione.
cs beneplacito cognoscit Hic aꝑit
ge. quia licet indeo aliqua dicant᷑
esse ꝓpt̾ cognitionis p̃sentiã. & deiꝰ
bona & mala cognoscat: malatag̃
nẽ: aliqua dicunt᷑ esse indeo .s. quia
ita ea scit: ut etiã apꝓbet. & placeant
.i. lla scit: ut eoꝵ sit auctor. Qđ ide ẽ

Expanded text:
onem Dei variis modis accipiendam, inonem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in dicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est.quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione et beneplacito cognoscit. 3. Hic apge; quia licet in Deo aliqua dicantur esse propter cognitionis praesentiam, et Deus bona et mala cognoscat, mala tamenem aliqua dicuntur esse in Deo, scilicet quia ita ea scit, ut etiam approbet et placeant, id est, ita scit, ut eorum sit auctor. 4. Quod idem est
Abbreviated transcription (Latin):
S eoꝵ malitiã: ut ait aug̃p̃sciuit. S. ñ
pp̃arauit Cum gͦ pecc̃a hominĩ sei¬
at: minqͥd intelligendũ est ea mclu
nimesse indeo intelligunt᷑: quȩ exip̃o.
na. Ita gͦ nec inipõsunt.: ñ bona ħon
gͦ mala indeo st̃ quia licet eã nosete:
ñ cam̃ ita omĩno noscit. ut bona Ma
la quasi delonge cognoscit. ut ait
lis: ait. De absconditis tius. acd ample¬
dus est uenter eoꝵ Qd exponens apt̃.
Abscondita inquit pecca sunt ꝙͣalu
mine diune ueritatis ab sconditat
ritatis abscondunt᷑ eũ a deo seianr
Si enĩ ñ sciret: quom̾ de illis iudica¬
ret: & ꝓillis malos dãpnaret: Alibi
ꝓpħa dicit. quia neq ab oriente neq
aboccidente deest. đ exponens cassio¬
dorus. inquit. Neq abonis
neq a malis. deest deus.s omĩa o¬
omibꝰ p̃sens. & cognitor est. cõpleo
S ꝑ beneplacitũ. Mala uͭ ñ. Unde cas¬
siodoeꝰ suꝑ psalmũ dicit. Pecc̃a ab scon¬
& exeode sensu: aus dix̃ ea abscondi a
libro adhelenduĩ. insinuat cogniti¬

Expanded text:
am ut ait Aug., praescivit, sed non praeparavit. Cum ergo peccata omnium sciat, numquid intelligendum est ea includnim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso, na; ita ergo non in ipso sunt nisi bona, non ergo mala in Deo sunt; quia licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit, ut bona. Mala ergo quasi de longe cognoscit, ut ait lis, ait: De absconditis tuis adimpletus est venter eorum. Quod exponens Aug.: Abscondita, inquit, peccata sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi propheta: Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque a malis deest Deus, sed omnibus praesens et cognitor est. Cognosciper beneplacitum, mala vero non. Unde Cassiod., super psal. 16, dicit: Peccata absconEt ex eo sensu Aug. dixit ea abscondita a lib. ad Helvidium insinuat cogniti
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa dicunt᷑ esse indeo. & fuisse ab
erant. Q uom gͥ deo nota erant: quȩ
ñ erant: Et rursus. Iuomͦ ea faceret:
que sibi ñ erant: Non enĩ quicqͣm fe¬
cit ignorans. Nota gͦ fec̃. ñ facta cog¬
nouit. ł inde:. anteqͣm fierent. & erãt.
& ñ erant. Erant. indei scĩa. ñ erant.
insua natura. lp̃i autẽ do. ñ audeo
dice. alio modo in notuisse cũ eafe¬
cisset: quã illo: quo nouerat ea: ut fa¬
ceret. apud quẽ ñ est transmutatio. nͦ
uicissitudins obumbratio. Ecce ha
bes hic.: quia hec uisibilia: ante qͣm
fierent. indei scĩa erant. Etx hoc qͥsen
sui: om̃ia dicunt᷑ esse indeo. & om̃e qd̃
factũ ẽ. dicit᷑ esse uita imp̃o. Honido.
qđ creatura sit c̾ator. uel qđ ista tẽpo¬
ralia. eẽntialiter sint indeo.s qͥa: in

Expanded text:
omnia dicuntur esse in Deo et fuisse ab erant, quomodo ergo nota Deo erant quae non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit ignorans. Nota fecit, non facta cognovit. Proinde antequam fierent, et erant, et non erant. Erant in Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret; apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obic habes quod haec visibilia, antequam fierent, in Dei scientia erant. Ex hoc igitur su omnia dicuntur esse in Deo, et omne quod factum est dicitur vita esse in ipso; non ideo quod creatura sit Creator, vel quia ista temporalia essentialiter sint in Deo, sed quia in
Abbreviated transcription (Latin):
gyani. Om̃s enĩ. ille unus hõ fu̾ant.i.
in eo: om̃s materialit̾ erant. Manifestũ
ẽ itaq om̃s inadã peccasse: quasi in
massa. Ip̃e enĩ ꝑpeocatũ corruptꝰ. qͦs ge¬
nuit: om̃s nati sunt sub peccato. Ex eo

Expanded text:
Omnes enim illi unus homo fuerat, id est, in eo materialiter erant. Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sub peccato. Ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
rima fide: etiã illi iusti salui factist̃:
qui prius quã ueniret incarnẽ: cre¬
diderunt in carnẽ uenturũ. Eadem
cũ om̃s iusti: siue ante incarnatio
nom̃ sub cȩlo in quo oporteat salua
ri nos: ex illo tempore ualet ad sal¬
uandũ genus humanũ: ex qͦ in ada
iustos faciebat antiquos. pusillos
cum magnis. quia sic̃ credimꝰ xp̃m
in carne uenisse: ita illi uenturũ.
Et sic̃ nos mortuũ: ita illi moritu¬
rũ. & sic̃ nos resurrexissẽ: ita illi re¬
surrecturũ. & nos: & illi: adiudici¬
um uiuoꝵ & mortuoꝵ uenturũ.

Expanded text:
rima fide etiam illi justi salvi facti sunt, rima fide etiam illi justi salvi facti sunt, qui priusquam veniret in carne, crediderunt in carnem venturum. Eadem cultores siue ante incarnationnomen sub caelo, in quo oportet saluos fieri nos, ex illo tempore ualet ad saluandum genus humanum, ex quo in Adam stos faciebat antiquos, pusillos cum magnis, quia sicut credimus Christum in carne venisse, ita illi venturum; et sicut nos mortuum, ita illi moriturum; et sicut nos resurrexisse, ita illi resurrecturum; et nos et illi ad judicium vivorum et mortuorum venturum.
Abbreviated transcription (Latin):
redictis adiciendũ est. de suffici¬
cessum: sic̃ ꝓfecit cognitio. fides qͥppe
magna d̾r. cognitione. & articuloꝵ
quantitate. uł ostantia. & deuotio¬
ne. Est autẽ quȩda fidei mensura:
sine qua nunqͣm potuit esse salus.
re: quia est. & qđ remunerator ẽ spe¬
rantium in se. S querit᷑: utrũ hȩc cre¬
Dere: ante aduentũ. uł ante legẽ: ad
salutẽ suffecerit. Nam tẽpore gr̃ȩ: o¬
stat certissime: hoc ñ sufficere.
bolis otinent᷑. S nec ante ad uen¬
tũ: uł ante legẽ: uidr hoc suffecis¬
se: quia sine fide mediatoris: nullũ
hominẽ : uł ante. uł post: fuisse saluũ:
sc̃oꝵ auctoritates otestant᷑. Unde aug̃¬
ad optatũ. Illa fides sana ẽ: qua cre¬
dimus: nullũ hominẽ: siue maio¬
ris: siue paruȩ etatis: liberari a con¬
tagio mortis: & ab obligatione pec¬
cati: qđ prima natiuitate ꝯtͣxit: nͥ
ꝑ unũ mediatorẽ dei & hominũ iħm
xp̃m. Cuiꝰ hominis ȩiꝰd̾eq dei saluber¬

Expanded text:
edictis adjiciendum est de sufficirocessum, sicut profecit cognitio. Fides quippe magna dicitur, cognitione, et articulorum quantitate, vel constantia, et devotione. Est autem quaedam fidei mensura, sine qua nunquam potuit esse salus. re quia est, et quod remunerator est sperantium in se. Sed quaeritur utrum hoc credere ante adventum et ante legem, ad salutem suffecerit. Nam tempore gratiae constat certissime hoc non sufficere; bolis continentur. Sed nec ante adventum, nec ante legem videtur hoc suffecisse, quia sine fide Mediatoris nullum hominem, vel ante, vel post, fuisse salvum sanctorum auctoritates contestantur. Unde Augad Optatum: Illa fides sana est, qua credimus nullum hominem, sive majoris sive minoris aetatis, liberari a contagione mortis et obligatione peccati, quod prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem Dei et ho cujus hominis ejusdemque Dei saluber
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse face̾ aliquid: nͥ qd̃ uult. S non
Ide in libro.uiiiͦ. confessionũ. add̾m lo¬
quens: ait. Nec cogeris inuitus: ad ali¬
quid. quia uoluntas tua: ñ est maior
quã potentia. Esset autẽ maior si teipõ
tu ip̃e maior esses Ex hoc uid̾r: qđ ds̃ ñ
possit plura: qͣm uult. sic̃ ñ uult plura
quam potest. Sic̃ enĩ uoluntas ñ est ma¬
ior potentia: ita nec potentia maior ẽ
uoluntate. Idoq sicut plura ñ uult ꝗͣ
potest: ita eũ ñ plura posse quã uelle:
uicunt. Set adhoc dicimus. quia nͨ
uoluntas potentia: nec potentia: uolus¬
tatẽ maior est. quia una & eade res: est
potentia. & uoluntas .s. ip̃e d̾s. qui esset
maior seip̃o: si uoluntas esset maior
potentia. uł potentia uoluntate. Hec
hac auctoritate negat᷑ d̾s plura posse:
quã uelle. quia plura sunt subiecta eiꝰ

Expanded text:
n posse facere aliquid nisi quod vult; sed non Idem in lib. 7 Confess., c. 4, ad Deum loquens ait: Nec cogeris invitus ad aliquid, quia voluntas tua non est major quam potentia; esset autem major, si teipso tu ipse major esses. Ex hoc videtur quod Deus non possit plura quam vult, sicut non vult plura quam potest. Sicut enim voluntas non est major potentia, ita nec potentia major est voluntate. Ideoque sicut plura non vult quam potest, ita eum non plura posse quam velle dicunt. Sed ad hoc dicimus quia nec voluntas potentia, nec potentia voluntate major est, quia una et eadem res est potentia et voluntas, scilicet ipse Deus, qui esset major seipso, si voluntas major esset potentia vel potentia voluntate. Nec hac auctoritate negatur Deum plura posse quam velle, quia plura sunt subjecta e
Abbreviated transcription (Latin):
dimitut faceret S eade manente rõne.:
ẜ cã: alia potuit face̾. & ista dimitere.
Licet gͦ ratio sit penes eũ: qua alia fac̃.
& alia dimittt. potest tam̃ scdm ean¬
dem rõnẽ: & dimittẽ quȩ facit: & face̾
que dimittit. ¶ Ipi autẽ addunt. Ra¬

Expanded text:
dimittit faceret; sed, eadem manente ratione dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia potuit facere, et ista dimittere; licet ergo ratio sit penes eum, qua alia facit, et alia dimittit, potest tamen secundum eamdem rationem et dimittere quae facit, et facere quae dimittit.
Abbreviated transcription (Latin):
bet: i. ñ potest nͥ illud qđ si faceret:
ei bene ꝯuenir&: uerũ ẽ. ¶Adiciunt
quoq illi dicentes. Nicħ fac̃: aut dunit¬
tit: nisi optima & rationabili cã. licet
nobis occulta sit. scđm qͣm opoeteat
eũ face: & dimitt̾e: quȩ facit. uł dimit¬
tit. Ratio enĩ penes eũ est: qua illa fa¬
cit. & illa dimittit. que ratio: ẽ et̾na.
& semꝑ manens. pret̾ qͣm ñ pot̾ aliqͥd
face̾. uł dimitt̾e. Illa gͦ manente: ñ
potest qd fac̃: dimutere. nec qđ di-¬
mittit: face. & ita ñ potest face. nͥ qd
facit. Et ad hoc respondemꝰ. ambi¬
guitatẽ locutionis: det̾minantes. Cũ
enĩ dr: ratio uł cã optima penes d̾m ẽ:
qua facit cuncta que facit: & dimitut
ea que dimittit: uerũ quide ẽ. quia u
eo uoluntas est equissima. & rectissima.
qua fac̃: & dimittit: que uult. contra
quã. face̾ ñ potest. nec preter eã fac̾e po¬
test. Nec utiq contra eam faceret: nec
preter eã. Si quȩ facit dimittera. uł qͣ

Expanded text:
t, non potest nisi illud quod, si faceret, ei bene conveniret, verum est. Addunt quoque illi dicentes: Nihil facit aut dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta sit; secundum quam oportet eum facere ac dimittere quae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enim dicitur: Ratio vel causa optima penes Deum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ dicis. ¶Addunt quoq & alia di¬
centes. Non potest d̾s face̾. nͥ qđ debet.
Non autẽ debet face̾: nͥ ꝗd fac̃. Si enĩ de¬
bet alia fac̾e. ñ gͦ facit om̃e qđ debetꝰSi
uͦ facit om̃e qđ debet: nec potest fac̾e. nͥ
qd debet: ñ gͦ potest fac̾e nͥ qđ facit.¬
¶ Itẽ. Aut debet dimitt̾e. qđ dimittit. ne
faciat: aut ñ debet. Si ñ debet: ñ recte
dimitut. Si uͦ debet dimitt̾e. gͦ ñ debet
face̾.Si autẽ ñ debet: nec decet. nec opor¬
tet eũ face̾. & si ñ decet nec oportet eũ fa¬
cere: gͦ ñ potest face̾. Non gͦ potest facc̃.
nͥ qđ fac̃. nec potest illud dimitt̾e qđ
facit: quin faciat. qr debet illud facere.
& qđ debet face̾: ñ potest illud dimit¬
tere. S et ut mͥ uidr: hoc u̾bũ debet:
uenenũ habet. Multiplicẽ enĩ & inuo¬
lutã tenet intelligentiã. nec d̾o ꝓpͥe cõ¬
pecit. qui ñ est debitor nobis: nͥ forte
expmisso. Nos uͦ ei debitores sumꝰ excõ¬

Expanded text:
rum ratio. Addunt quoque et alia dicentes: Non potest Deus facere nisi quod debet; non autem debet facere nisi quod facit: si enim debet alia facere, non ergo facit omne quod debet; si vero facit omne quod debet, nec potest facere nisi quod debet, non ergo potest facere nisi quod facit. Item, aut debet dimittere quod dimittit ne faciat, aut non debet: si non debet, non recte dimittit; si vero debet dimittere, ergo non debet facere. Si autem non debet nec decet, non oportet eum facere: et si non decet nec oportet eum facere, ergo non potest facere; non ergo potest facere nisi quod facit, nec potest illud dimittere quod facit quin faciat, quia debet illud facere: et quod debet facere, non potest illud dimittere. Sed ut mihi videtur, hoc verbum debet, venenum habet. Multiplicem enim et involutam continet intelligentiam; nec Deo proprie competit, qui non est debitor nobis, nisi forte ex promisso; nos vero ei debitores sumus ex com
Abbreviated transcription (Latin):
nec erunt. nec bene fiunt. ułfient.
qͥa nunꝗͣ fient. ¶ Itẽ. qđ scdo ꝓpositũ
fuit. Non potest facere. nͥ qđ iusticia
Sua exigit: & ñ potest id fac̾e̾. qd iusti¬
plex est sensus. Si enĩ intelligas: ñ po¬

Expanded text:
nt quia nunquam fient. Item quod secundo oppositum fuit. Non potest facere nisi quod justitia sua exigit; et, non potest id facere quod justiplex est sensus; si enim intelligas: Non po
Abbreviated transcription (Latin):
Non pocest face̾. nͥ qd iusticia eiꝰ exigit.
S ñ exigit eiꝰ iusticia: ut faciat: nͥ qđ
fac̃. Non gͦ potest facere: nͥ ꝗd fac̃. E ade¬
q iusticia exigit: ut id ñ faciat: qđ ñ
facit. Non autẽ potest face̾: contra ui¬
sticiã suã. Non gͥ potest aliquid eoꝵ fa¬
cere. que dimittit. Resp̃o. ad priꝰ dictũ.¬

Expanded text:
Non potest facere, nisi quod justitia ejus exigit: sed non exigit ejus justitia ut faciat nisi quod facit; non ergo potest facere nisi quod facit. Eademque justitia exigit ut id non faciat quod non facit, non autem potest facere contra justitiam suam: non ergo potest aliquid eorum facere quae dimittit. 3. Respo
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticia enĩ dei: ipsius equissima uo¬
luntas accipit᷑. Qualit̾ accip̃ aug̃. illa
uerba dnĩ ingenesi loquentis ad loth.
troeas. exponens: Non posse inqͥt se
dixit: qđ sine dubio poterat ꝑpot̾n¬
tiã s ñ poterat ꝑ iusticiã. quasi.
poterat quidẽ. s ñ uolebat. & illa
uoluntas: iusta erat.Si uͦ ꝑhec u̾ba

Expanded text:
itia enim ipsius Dei aequissima voluntas accipitur: qualiter accipit Aug. illa verba Domini in Gen. loquentis ad Loth, onec illuc introeas, exponens: Non posse, inquit, se dixit, quod sine dubio poterat per potentiam, sed non poterat per justitiam; quasi poterat quidem, sed non volebat, et illa voluntas justa erat. Si vero per ha
Abbreviated transcription (Latin):
quidã tam̃ desuo sensu głiantes:
ẽ aliud: quã eius potentiã que insi¬
nita est ꝯcludẽ: & restringe admensu¬
ram: Aiunt enĩ. Non potest nͥ d̾s
aliud face̾: quam fac̃. nec melius fa¬
cere: id qđ facit. nec aliquid p̃t̾mit.¬
tere: de his que facit. Istãq suã opi¬
nionẽ: ueri similibus argum̃tis:
causisq ꝯmenticiis: nec ñ & sacraꝵ
auctoritatũ testimoniis: munire ni¬
tunt᷑ dicentes. Non potest deus fac̾e̾:
nͥ qđ bonũ est. & iustũ fieri. Non ẽ aut̃.
iustũ & bonũ fieri abeo: nͥ qđ fac̃ Si¬

Expanded text:
Quidam tamen de suo sensu gloriantes, est aliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamque primam suam opinionem verisimilibus argumentis, causisque commentitiis, necnon et sacrarum auctoritatum testimoniis munire conantur dicentes: Non potest Deus facere nisi quod bonum et justum est fieri; non est autem justu
Abbreviated transcription (Latin):
mitte qđ uimittit. Et ad hoc dicimꝰ.
locutiones ambiguas esse. & ido det̾¬
minandas. Si enĩ cũ d̾r. ñ potest fac̾e
nͥ qđ ratio ẽ eum face̾: intelligas eũ ñ
posse face̾: nͥ ea quȩ rationabilia st̃:
& ea que si fierent: rationabilia eẽnt:
uerus est sensus. Si autẽ intelligas: eũ
ñ posse face alia rõnabilia: & bona: nͥ ea
que uult afacit: falsus ẽ intellectus
Item: aliud adiungunt dicentes. Si po¬
test ds aliud face quam facit: potest gͥ
aliquid. qd ñ p̃sciuit. Qd̾ si p̃ter p̃scĩam
eus aliquid fieri impossibile ẽ: om̃e qd̾
quã fit. nulla rõne possibile ẽ. Non gͦ
potest adeo fieri: nͥ id qđ fit. Hex aut̃
questio dep̃scĩa. facile det̾minari pot̾.
ꝑea: que supius dicta sunt. cũ dep̃scĩa¬
ageret᷑. Auctortatibꝰ intunt᷑. in assertionẽ sus

Expanded text:
mittere quod dimittit. Et ad hoc dicimus locutiones ambiguas esse, et ideo determinandas. Si enim, cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus aliud facere quam facit, potest ergaliquid quod non praescivit. Quod si praeter praescientiam ejus aliquid fieri impossibile est, omne ergquam fit nulla ratione possibile est; ergo non potest a Deo fieri nisi quod fit. Haec autem quaestio de praescientia facile determinari potest per ea quae superius dicta sunt, cum de praesciageretur. 5. Auctoritatibus utuntur i
Abbreviated transcription (Latin):
etiam abhereticis baptilati sunt: s̾¬
uato charatere xp̃i: rebaptidandi
ñ sunt. s tam̃ manus impositione
reo ciliandi: ut sp̃m scm accipiant.
& in signũ decestationis hereticoꝵ.
Sunt tam̃ ñ nulli doctoꝵ: ut cypͥanꝰ.
& alii quidã. qui dic̾e uident᷑: ab he¬
reticis ñ posse tradi baptismũ. & eoᷤᷤ
esse rebaptizandos: cũ ueniunt ad
ȩccłam: qͥ ab illis dur baptilati. d hoc
de illis uerũ est: qui extra formã ȩcclẽ
baptic̾are p̾sumunt. Cypͥanꝰ tam̃ ibi a
ueritate deuiasse uidr. qui ait de bere¬
tico. Quomͦ sc̃ificare aquã pot̾. cũ ip̃e
ĩmundus: ĩmunda erunt. Quis pot̾
dare qđ ip̃e ñ habet: Hoc uͦ ex ignoran¬
tia eum dixisse aug̃ innuit dicens.
reticos. uł scismaticos datũ baptismũ
nolebat cognosc̾e: dũ eos nimis de¬
testaret᷑: tanta eiꝰ merita usq adtͥum¬
phũ martyrii secuta sunt: ut & cari¬
tatis qua excellebat luce: obumbra¬
tio illa fugaret᷑. & si quid purgandũ

Expanded text:
reticis baptizati sunt servato charactere Christi, rebaptizandi non sunt; sed tantum impositione manus reconciliandi, ut Spiritum sanctum accipiant, et in signum detestationis haereticorum. Sunt tamen nonnulli doctorum, ut Cyprianus et alii quidam, qui dicere videntur ab haereticis non posse tradi baptismum, et eos esse rebaptizandos cum veniunt ad Ecclesiam, qui ab illis dicuntur baptizati. Sed hoc de illis verum est, qui extra formam Ecclesiae baptizare praesumunt. Cyprianus tamen ibi a veritate deviasse videtur, qui ait de haeretico: Quomodo sanctificare aquam potest cum ipse immundus, immunda erunt; quis potest dare quod ipse non habet? Hoc vero ex ignorantia eum dixisse Aug. innuit dicens: reticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum
Abbreviated transcription (Latin):
liis quoq qui ascĩs iuste & pudice
uiuentibus uincunt᷑: potestas ali¬
os tẽp̃tandi uid̾r adimi. Unde oryge
nantes aduersus istos incentores: &
uincentes: minuant exercitũ demo¬
nũ. uelut qͣm plurimos eoꝵ interimãt.
nec ultra fas sit illi sp̃ui: qui ab aliqͦ
s cõ caste & pudice inuendo uicd̃ est:
impugnare tt̾m aliũ hominẽ. Hoc

Expanded text:
Aliis quoque qui a sanctis juste et pudice Aliis quoque qui a sanctis juste et pudice viventibus vincuntur, potestas alios tentandi videtur adimi. Unde Origennantes adversus istos incentores et vincentes minuant exercitum daemonum, velut quam plurimos eorum interimant: nec ultra fas sit illi spiritui qui ab aliquo sancto caste et pudice vivendo victus est, impugnare iterum alium hominem. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uit enĩ infernũ: ñ absorbuit. Q da.
Delucifero autẽ
consũmati fu̾int mille anni. soluet᷑
sathanas. decarc̾e suo. & exiec. & sedu¬
cet gentes. Qd erit: nouissimo tẽpore
antixp̃i. quando erit tanta tribula¬
tio. ut eciam si fieri potest: moueant᷑
electi. Quẽ ibi religatũ dicunt: ab eo
tempore quo tẽptaute xp̃m indeser¬
to. uł inpassione. & uictus est ab eo.
tũ. Alii autẽ putant: ex quo cecidit.
ꝓpeccati su magnitudine. illuc fuis¬
se dimersũ. Qđ lucifer ñ habet po¬
estatẽ qͣm habebit tempore antixp̃i.
et siue in infernũ dimersus sit:
siue ñ: credibile ẽ: ñ eam habere
facultatẽ accedendi adnos: quã ha¬
bebit intempore antixp̃i. Inquo. frau¬
dulent̾ ac uiolent̾ oꝑabit᷑. E ideo: for¬
te dr tc̃soluendus: quia tc̃ dabit᷑ ei¬
a deo potestas tẽptandi homines: qͣꝙ
mͦ ñ habet. Qđ demones semel uicti
a seĩs: ñ accedunt amplius ad alios.

Expanded text:
dit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam dit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam e Lucifero autem consummati fuerint mille anni, solvetur Satanas de carcere suo, et exiet, et seducetisti, quando erit tanta tribulatio, ut etiam si fieri potest, moveantur electi . Quem ibi religatum dicunt ab eo tempore quo tentavit Christum in deserto. vel in passione; et victus est ab eo. tum. Alii autem putant ex quo cecidit pro peccati sui magnitudine illuc fuisse demersum. 7. Quod Lucifer non habet potestatem quam habebit in tempore Antichristi. Sed sive in infernum demersus sit sive non, credibile est eum non habere potestatem accedendi ad nos, quam habebit in tempore Antichristi; in quo fraudulenter ac violenter operabitur, et ideo forte dicitur tunc solvendus, quia tunc dabitur ei potestas a Deo tentandi homines, quam modo non habet. 8. Quod daemones semel victi a sanctis, non accedunt amplius ad alios.
Abbreviated transcription (Latin):
tare: a quo nominat᷑. Inde est etiã:
qđ nomine demonis: diuitie uocan¬
tur. scił mãmona. Est enĩ mãmona:
nom̃ demonis. quo nomine uocant᷑
diuitie: sedm syrã linguã. Hoc autẽ
ñ ideo est: qd diabolus inpotestate
habeat dare: uł auferre diuitias cui
uelit. s quia eis utit᷑: ad hominũ tẽp¬
tationẽ. ac deceptionẽ. An om̃s de¬
mones sint in hoc aere caliginoso.
an aliqui sint in inferno.
olet autẽ queri: utrũ om̃es mnisto
aere caliginoso sint: an aliqͥ iã
sint in inferno. Q d minferno cotidie
descendant aliqui demonũ: ueri si¬
mile ẽ. qui animas illuc cruciandaᷤᷤ
deducunt. & qđ illic aliqui semꝑ
sint: alternatis forte uicibꝰ: ñ ꝓculẽ
auero. qui illic animas detinent:
atq cruciant. Qd autẽ anime ma¬
loꝵ illuc descendant. atq ibi puni¬
bant᷑: educeret.Si enĩ iusti illuc de¬
scendebant: multo magis iniusti.
& sic̃ tradit auctoritas: cũ iustos
edixit: iniquos ibi reliquit. Momor¬

Expanded text:
minatur. Inde etiam est quod nomine daemonis divitiae vocantur, scilicet mammona. Est enim Mammon nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syram linguam. Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint in hoc aere caliginoso, an aliqui sint in inferno. Solet autem quaeri utrum omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic punibantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momor
Abbreviated transcription (Latin):
Cetera: cũ sint liberi arbitrii. inutrãq
om̃is c̾atura: in lib̾o arbitͥo constituta
potest flecti ad bonũ & ad malũ. Qd si
est: gͦ & boni angłi: & mali: adutrũq
flecti possunt. Gͦ. & boni: possunt fieri
mali: & mali: boni. Ad qd̃ dicimꝰ. qͥa
boni: tanta grã confirmati sunt: ut
ñ queant fieri mali. &s mali: adeo in
malitia obdurati sunt: ut ñ ualeat
fieri boni. & tam̃ utͥq habent liberũ

Expanded text:
caetera cum sint liberi arbitrii, in utramque atura in libero arbitrio constituta flecti potest ad bonum et ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri boni; et tamen utrique habent liberu