comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pecussuũ quierbosa & non frutuosa pascantur. sed libere uagari peruarios a grifruc¬
tus sinant. Istorum ergo pastorũ sollers custodia necessaria est neforte abscribatur
diligentib: quod euertit neglentium incuria sed quia non sermo deuisibilibus. Ideo cuius
pecors pastores sint prius consideremus: ꝑastores hos. definire possumus pastores in¬
quitiumentorum. Iumenta aut : sensus corporis inrationabiles significari accipimus
Quisuntergo pastores sensuum nisi p̃ceptores & quasi quidã rectores & duceseorum uł
monitores alicuius sermonis uł mentis nrae cogitationes quisi pastoralis disciplinae
gnari actenacessunt : non ꝑmittunt longius sensuum gregemuagari. & inutilib
aut noxus inherere pabulis. sed prouidi ductores: uocant & frenos rationis ad mouent
atq obsistunt renitentib maliaũt praeceptores uł inutiles disceptationibus. ꝑmit¬

Expanded text:
pecus suum, quo herbosa et 324 non fructuosa pascatur, sed libere vagari per varios agri frucpecus suum, quo herbosa et 324 non fructuosa pascatur, sed libere vagari per varios agri fructus sinant. Istorum ergo pastorum solers custodia necessaria est; ne forte ascribatur diligentibus, quod evertit negligentium incuria. Sed quia non sermo de visibilibus, ideo cujus pecoris pastores sint prius consideremus. Pastores hos definire possumus. Pastores, inquit, jumentorum . Jumenta autem sensus corporis irrationabiles significari accepimus. Qui sunt ergo pastores sensuum, nisi praeceptores, et quasi quidam rectores gregum, duces eorum, vel monitores alicujus sermonis, vel mentis nostrae cogitationes? Qui si pastoralis disciplinae gnari et tenaces sunt, non permittunt longius sensuum gregem vagari, et inutilibus aut noxiis inhaerere pabulis: sed provido ductore revocant, et frenos rationis admovent, atque obsistunt renitentibus. Mali autem praeceptores, vel inutilis disceptationis, permit
Abbreviated transcription (Latin):
sint. possit tam̃ aliquis uitia sua operire uł motus suos tẽperare. si aut plura bona sint
quib: pauciora uitia operiat : autrepentinã cõmotionem consilio maturiore inflectat:
Verũ si ex utraq parte plura concurrant . dissona acrepugnantia: habitatio discrepan¬
tium uirtutũ acpassionum in una anima soluat᷑ necesse est. figurate ergo aninã
secundum fisi ologos terram appellauit. Nama salomonait tam quã agricultura ho¬
mo inprudens. quae si fecunda sit opimis seg&um fructib: Abscondere potest spinas.
siuero spinae concurrant. aristis: sec andi nullae copite. quiigitur pastores sint
& quorũ animantium. & quae rixa int̃pastores abraha & int̃ pastores loth consi¬
deremus. Pastores sunt magistreregum uel diligentes & sobrii: uel nonsinentes agroꝵ
culta obteri pedis uestigio adq adurisentib: uł neglegentes & remissi : qui non reuocent

Expanded text:
sint; possit tamen aliqua vitia sua operire, vel motus suos temperare: si aut plura bona sint sint; possit tamen aliqua vitia sua operire, vel motus suos temperare: si aut plura bona sint quibus pauciora vitia operiat: aut repentinam commotionem consilio maturiore reflectat. Verum si ex utraque parte plura concurrant dissona ac repugnantia, habitatio discrepantium virtutum ac passionum in una anima solvatur necesse est. Figurate ergo animam secundum physiologos terram appellavit. Nam et Salomon ait: Tamquam agricultura homo imprudens ; quae si fecunda sit opimis segetum fructibus, abscondere potest spinas: sin vero spinae concurrant aristis, secandi nulla est copia. 27. Qui igitur pastores sint , et quorum animantium, et quae rixa inter pastores Abrahae et inter pastores Lot consideremus. Pastores sunt magistri gregum, vel diligentes et sobrii, non sinentes agrorum culta obteri pedis vestigio, atque aduri sentibus: vel negligentes et remissi, qui non revocent
Abbreviated transcription (Latin):
tium crimen: iungebatur patruo cum declinara bonũ hoc estiustũ in nocentõ scm̃ rdi¬
giosum: sociebatur flagitio: Bene ergo dixit & loth quiambulabat cũ abraã quia ad¬
hoeoio uelegerat sod omã non habitabat cum flagitiosorũ auctorib postea em̃ habitare¬
coepit insodomis. Id eoq quasia seipso mutatus uelut alter accipitur. Non solũ iusto
uiro: sedast ipso desciscens. Deniq quia studio iamdeflecti coeperat apatruo noncapi¬
ebat eos terra. Nullaem̃ spatiapossunt satis eẽ discordib: qui & i & pacificis : a uoarigis¬
tu babundant. Dissonis morib: &iã spatiosa artantur. & quia a principio dixim̃ten
ait. non capit eos terra. hoc est una anima motus diuersos non recipi ebat naturali¬
t̃ sibi repugnantes. potest tamenfieri : ut int̃dum non omnia in uno eodemq ꝑfecta

Expanded text:
tium, crimen, jungebatur patruo: cum declinaret bonum, hoc est, justum, innocentem, sanctum, relitium, crimen, jungebatur patruo: cum declinaret bonum, hoc est, justum, innocentem, sanctum, religiosum, sociabatur flagitio. Bene ergo dixit: Et Lot qui ambulabat cum Abram; quia adhuc non elegerat Sodomam, non habitabat cum flagitiorum auctoribus. Postea enim coepit habitare in Sodomis. Ideoque quasi a seipso mutatus, velut alter accipitur; non solum a justo viro, sed a seipso desciscens. 26. Denique quia studio jam deflecti coeperat a patruo, Non capiebat eos terra . Nulla enim spatia possunt satis esse discordibus: quietis et pacificis etiam angusta abundant: dissonis moribus etiam spatiosa arctantur. Et quia a principio dixi menteait: Non capiebat eos terra: hoc est, una anima motus diversos non recipiebat naturaliter sibi repugnantes. Potest tamen fieri ut interdum non omnia in uno eodemque perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
quia nondum iustus & eñi argentum ignitum lingua iusti non habebat. Aurum qđ ab ebat
ille quiui dit xp̃i posteriora De quoscriptum est & posteriora eiꝰ irspeciae auri. Vidit illũ
abraliam sicut testatus ẽ dñs dicens. Abraham diem meũ uidit: & gauisus ẽ : & ideo auri spe¬
ciem habere meruerit & possidere nuncillud nequaquã p̃tereundũ arbitror : qđ uid&ur¬
auiam doctiores mouisse quaratione sic scriptum sit. & loth qui ambu labat cumabram
quasi ener &alt lob quion ambulabat cumeo Secundum quod accepimus & putant plo¬
unq honsoli questionem. ergo ut illis satis faciamus & aregula scripturae non recedamus
ine ꝑsonam dicimus duo negotia. Quod inuno eodemq uiro duae ressigni ficentur nu¬
mero unus ẽ nomine duplex. Declinatio em̃ dicitur loth. sicut hab& latina int̃p̃tatio
Declinat aũt quis ex bonum a malum. Cũ ergoloth dedinara malum hocest errore flag¬

Expanded text:
quia nondum justus. Etenim argentum ignitum lingua justi. Non habebat aurum, quod habebat quia nondum justus. Etenim argentum ignitum lingua justi. Non habebat aurum, quod habebat ille qui vidit Christi posteriora, de quo scriptum est: Et posteriora ejus in specie auri . Vidit illum Abraham, sicut testatus est Dominus dicens: Abraham diem meum vidit, et gavisus est . Et ideo auri speciem habere meruit et possidereetiam doctiores movisse; qua ratione sic scriptum sit: Et Lot qui ambulabat cum Abram ; quasi alter esset Lot qui non ambulabat cum eo, secundum quod accepimus. Et putant plerique non solvi quaestionem. Ergo ut illis satisfaciamus, et a regula Scripturae non recedamus, unam personam dicimus, duo negotia, quod in uno eodemque viro duae res significantur: numero unus est, officio duplex. Declinatio enim dicitur Lot, sicut habet Latina interpretatio. Declinat autem quisque aut bonum aut malum. Cum ergo Lot declinaret malum, hoc est, errorem, flagi
Abbreviated transcription (Latin):
tione eni iustorum laaitia iugis erit agratia. cũ illud bonum coeperit ẽecum scis suis : quando
requiescent insinu abrahae in eius positi tabernaculo quod int̃domũ uł sermonem dĩ & gra¬
tiam fixum est : significans innocentium fideliũ gratias agere auctor suo. qui non habent
unde eos paeniteat in hocmundo fuisse: factis itaq: simplicib: abrahae: magnarum institu¬
tionum docum̃ta explicantur merito diues: qui &iam disputationes filo sophorũ diuites
facit: qui deeius actu p̃cepta formarent sua. Eius ergo diuitias scripturas expresserat. suꝑ¬
erat cognoscere utrumnam lot quoq: nepos eius. & ipseut pote eiusdem successionis diues
fuerat. sed scriptura: eum pecoris tantũ abundantem asserit. Deniq sic hab&. & loth qui
ambulabat cum abrã. Erant boues & oues & tabnacula nihil nulla auri abebat &argenti

Expanded text:
tione enim justorum laetitia jugis erit et gratia, cum illud bonum coeperit esse cum sanctis suis, quando tione enim justorum laetitia jugis erit et gratia, cum illud bonum coeperit esse cum sanctis suis, quando requiescent in sinu Abrahae, positi in ejus tabernaculo, quod inter domum vel sermonem Dei et gratiam fixum est: significans innocentiam fidelium agere gratias auctori suo, qui non habent unde eos poeniteat in hoc mundo fuisse. 23. Factis itaque simplicibus Abrahae magnarum institutionum documenta explicantur. Merito dives, qui etiam disputationes philosophorum divites facit, qui de ejus actu praecepta formarent sua. 24. Ejus ergo divitias Scriptura expresserat: supererat cognoscere utrumnam Lot quoque nepos ejus, et ipse ut pote ejusdem successionis, dives fuerit: sed Scriptura eum pecoris tantum abundantem asserit. Denique sic habet: Et Lot qui simul ambulabat cum Abram, erant oves et boves, etc., tabernacula . Non habebat argentum,
Abbreviated transcription (Latin):
nibus : ut sermo eius qui est semꝑ oper&ur in nobis. Qut cotidie procedentes in ec¬
cdesiam uł domesticis incubantes orationib: Ab ipso incipimus. & in ipso desim
mus. Ita totus hic dies uitae nr̃ae &cursus diei a sesumat principiũ & ipsidesinat.
Sicut eñ a principio uitae credere &initiaridõ solo est. ita & ꝑseuerantia usq in
finẽ necessaria est. Est aut mentis obtime diligentia : ut uerbo dĩ intentanihil
faciat in rationab le unde tristitia subeat ut iugit̃ actuũ suorum bene conscia
la&itiam beneseru& conscientiae. Quod enĩ bonum hoc sinetimore & sinetris¬
titia est : id est securitas plenum & gratiae: Possessio enĩ iusti. grata ẽdõ insi¬
piencũ aũt nullus gratus. Ideo isaias ad ꝓpinquantẽ bono ait Fugi& dolor
& tristitia & gemitus. Iohannes quoq: in apocalypsi & ipse in quid ds̃ cũ illiserit

Expanded text:
nibus; ut sermo ejus qui est, semper operetur in nobis, et ut quotidie procedentes in Ecnibus; ut sermo ejus qui est, semper operetur in nobis, et ut quotidie procedentes in Ecclesiam, vel domesticis incubantes orationibus, ab ipso incipiamus, et in ipso desinamus. Ita totius hic vitae nostrae dies, et cursus diei ab se sumat principium, et ipsi desinat. Sicut enim a principio vitae credere, et initiari Deo, salus est: ita perseverantia usque in finem necessaria est. Est autem mentis optimae diligentia; ut verbo Dei intenta nihil faciat irrationabile, unde tristitia subeat: ut jugiter actuum suorum bene conscia, laetitiam bonae servet conscientiae. Quod enim bonum hoc sine timore et sine tristitia est, id est, securitatis plenum et gratiae. Possessio enim justi gratum esse Deo: insipientium autem nullus gradus. Ideo Esaias, appropinquante bono, ait: Fugiet dolor, et tristitia, et gemitus . Joannes quoque in Apocalypsi: Et ipse, inquit, Deus cum illis erit,
Abbreviated transcription (Latin):
derat : Vt agnoscamus quod &iã iusti indomodĩ positi . & uerbodĩ intenti. tẽptatur.
quidẽ secularibus afflictationib: sed non alienantur adomodi. & acustodia p̃ceptorũ
caclestium suis contentos eefinib: non extollidiuitiarũ copus rebus secđm gratiã uolup¬
tate fluentib hoc essementis obtime meditari semꝑ principium & finem eo procedere
& inde egredi hoc eebonum: Bonũ aut sapientiae est. nemo enĩbonus: nisiunus ds̃
Abeo procedimus: creati peripsum adeũ reuertimur. quia cum xp̃o esse multo meli¬
us &ut scias quiabonum ẽ. congruere principio. Ipse aitbonus dñs ilis. Ego sum
A &C principium &finis Mensigitur nra cum ipsosem ꝑsit abcius timplo. ab eius
uerbo : num quã recedat. semꝑ in lectione scripturarum sit: meditationib: oratio¬

Expanded text:
derat, ut agnoscamus quod etiam justi in domo Dei positi, et verbo Dei intenti tentantur derat, ut agnoscamus quod etiam justi in domo Dei positi, et verbo Dei intenti tentantur quidem saecularibus afflictationibus; sed non alienantur a domo Dei, et a custodia praeceptorum coelestium. Suis contentos esse finibus, non extolli divitiarum copiis, et rebus secundum gratiam voluptatum fluentibus, hoc esse mentis optimae: meditari semper principium et finem, eo procedere, et inde ingredi, hoc esse bonum. Bonum 322 autem sapientia est. Nemo enim bonus, nisi unus Deus. Ab eo procedimus, creati per ipsum: ad eum revertimur, quia cum Christo esse multo melius. Et ut scias quia bonum est congruere principium et finem, ipse ait bonus Jesus: Ego sum Α et Ω, principium et finis . 22. Mens igitur nostra cum ipso semper sit: ab ejus templo, ab ejus verbo numquam recedat. Semper in lectione Scripturarum sit, meditationibus, oratio
Abbreviated transcription (Latin):
diues erat abram : quia regebat sensus in rationabiles. Deniq & domuit & mansu¬
&os fecit ut fierent racionabiles habebat sermonem fidei colore splendidũ pur¬
gatum spiritalis gratiae disciplina. habebat mentem plena prudentiae & ideo
auro comparatur mens bona quia sicut aurũ c&eris prestat metallis: itamensbona
in homine c&eris potior est humane substantiae portionib Intribigitur cen¬
sus sapientis. insensu sermonemente. Gradus quidam ꝑ ordinem factus est sicut
& iam in apło legimus mana aut fides. spes caritus triahaec. maior aut his est
caritas. & mens igitur maior est quia ipsa est quae molit spiritale frumentum.
ut purgatiore sensu sermonem qu eproferat seruatur ubiq persona sapientis
uiri Deniq eo inducitur redisse abra hã hoc est inbethel. unde & in a egyptum descen¬

Expanded text:
dives erat Abraham, quia regebat sensus irrationabiles. Denique et domuit, et mansudives erat Abraham, quia regebat sensus irrationabiles. Denique et domuit, et mansuetos fecit, ut fierent rationabiles. Habebat sermonem fidei colore splendidum, purgatum spiritalis gratia disciplinae: habebat mentem plenam prudentiae. Et ideo auro comparatur mens bona; quia sicut aurum caeteris praestat metallis, ita mens bona in homine caeteris potior est humanae substantiae portionibus. In tribus igitur census sapientis, in sensu, sermone, mente: gradus quidam per ordinem factus, sicut etiam in Apostolo legimus: Manet autem spes, fides, claritas, tria haec, major autem his est charitas . Et mens igitur major est; quia ipsa est quae molit spiritale frumentum, ut purgationem sensuum, sermonumque proferat. Servatur ubique persona sapientis viri. 21. Denique eo inducitur rediisse Abraham , hoc est, in Bethel, unde in Aegyptum descen
Abbreviated transcription (Latin):
principatũ hab& non seruitutem. Mensergo ualidior principalem uirtutem
secum hab&: hoc est inperitantem corporissensi b: non oboedientem : quae de
aegrpto secum om̃ia r&ulit. nihilibi disciplinarum suarũ amisit non colorata ẽ
teperantia in solentia flagitiorum. modestia non expoliata ẽ a mictu sedule
sobri&ctis non exuta uestim̃to pudoris. Erat diues ualde ut pote cuinihil
bonorum de erat qui non alienierat ad petens quia nullius in digebat quod suum
uell& dici. hoc est eñ eẽdiuitem: habere quod satis uoluntasit mensurã enimi
frugalitas hab& census non hab& cuius modus: in arbrtrio quaerprtis ep
erat aut̃ diues pecorib argento &auro quid sibi hoc uult: non mihi uidentur in homi¬
ne iusto: seculares diuitiae laudari Vnde in pecorib corporales sensus intellego
quia & psi in rationabiles sunt. In argento sermonem in auromentem merito

Expanded text:
principatum habet, non servitutem. Mens ergo validior principalem virtutem principatum habet, non servitutem. Mens ergo validior principalem virtutem secum habet, hoc est, imperitantem corporis sensibus, non obedientem. Quae de Aegypto secum omnia retulit, nihil ibi disciplinarum suarum amisit. Non colorata est intemperantia, insolentia, flagitiorum immodestia, non exspoliata est amictum sedulae sobrietatis, non exuta vestimento pudoris. 20. Erat dives valde , ut pote cui nihil bonorum deerat, quae non alieni erat appetens, quae nullius indigebat, quod suum dici vellet. Hoc est enim esse divitem, habere quod satis voluntati sit. Mensuram enim frugalitas habet, census non habet, cujus modus in arbitrio quaerentis est. Erat autem dives pecoribus, argento, et auro. Quid sibi hoc vult? Non mihi videntur in homine justo saeculares divitiae laudari. Unde in pecoribus corporales sensus intelligo, quia et ipsi irrationabiles sunt; in argento sermonem, in auro mentem. Merito
Abbreviated transcription (Latin):
pondussit in ea & sarcina eccemulierem tua : id est ecce ꝑ suasio tua antete. acci¬
pe &recurre. Nolo ante mesit: nolo in meis cogitationib tollite hinc cumtuis con¬
siliis: cum tua ad monitione. cito tolle. citor ecurre. morastuas nonfero: ad flictio¬
nis sunt mihi satis est qđ ante deceptussum: misit alũnos suos quib uagatur pleq
mens intemperantior : uoluensanimo cogitationes luxuriae ambitiones auari¬
tiae & diuersas in lecebras offendens ut eliminarenta ic longe propellerent casti¬
moniã nerecursum facer& in eos fines. quib: fuerat expulsa. Quod secura ĩa & ar¬
bitrii serioris libera in peccatissuis redargui non reformidar&. Discessit itaq¬
abrã inde habens secum uxorem suã saram: hoc est principalem non seruientem.
ideo & dicitur illi: Audisaram uxorẽtuã. Quae enim seruitio delictorum seexuit

Expanded text:
pondus sit in ea et sarcina. Ecce mulierem tuam, id est, ecce persuasio tua ante te, accipondus sit in ea et sarcina. Ecce mulierem tuam, id est, ecce persuasio tua ante te, accipe, et recurre. Nolo ante me sit, nolo in meis cogitationibus. Tolle te hinc cum tuis consiliis, cum tua admonitione, cito tolle, cito recurre, moras tuas non fero, afflictiones sunt mihi: satis est, quod ante deceptus sum. Et misit alumnos suos quibus vagatur plerumque mens intemperantior, volvens animo cogitationes luxuriae, ambitionis, avaritiae, et diversas illecebras offendens; ut eliminarent, ac longe propellerent castimoniam, ne recursum faceret in eos fines quibus fuerat expulsa; quo secura jam et arbitrii serioris libera, in peccatis suis redargui non formidaret. 321 CAPUT Abraham inde habens secum uxorem suam Saram , hoc est, principalem, non servientem. Ideo et dicitur illi: Audi Saram uxorem tuam . Quae enim servitio delictorum se exuit,
Abbreviated transcription (Latin):
resimeas est Rarus curis tu iungantur. Ualecastitas recede recede. definibus sensu¬
um meorum. Recurre cito eo undeuenisti non sustineo presentiã tuuam ad fli¬
gor grauib: quaestionib: dumtenendam te arbitror quã tenere non possum: Conuer¬
sus deinde ad aliquem monitorem sui. qui studuerit in eiusmentem inducere ad su&u¬
dinem castimoniae alligans non arduam fore nec in possibilem. sed plurib sociam
finiti mã studiosis conuenientem uoluntariis. Quid hoc in quid fecistimibie qua¬
re non dixistimihi quia uxor tua est: hoc est : que non ꝑfunctoriae. sed legitimo te¬
neatur conugio. Maximam secum uehat dotem : quae inueat grauia onera ma¬
trimonii: & dura fenus coniunctionis. sed dixisti sororem nullis adstrictu legib
& naturae sociam: non iure aliquo dotalis census suꝑbam acpotentẽ. Itaq in pru¬
dens onorumei: copulandam mihi eam & r& inendã putauerã sed intellexi quod

Expanded text:
res meas est. Rarus cui ista jungantur. Vale, castitas, recede, recede de finibus sensures meas est. Rarus cui ista jungantur. Vale, castitas, recede, recede de finibus sensuum meorum. Recurre cito eo unde huc venisti: non sustineo praesentiam tuam, affligor gravibus quaestionibus, dum tenendam te arbitror, quam tenere non possum. 18. Conversus deinde ad aliquem monitorem sui, qui studuerit in ejus mentem inducere assuetudinem castimoniae, allegans non arduam fore, nec impossibilem, sed pluribus sociam, finitimam studiosis, convenientem voluntariis, Quid hoc, inquit, fecisti mihi? Quare non dixisti mihi quia uxor tua est? Hoc est, quae non perfunctorie, sed legitimo teneatur conjugio, secum maximam vehat dotem, quae invehat gravia onera matrimonii, et durae fenus conjunctionis: sed dixisti sororem, nullis astrictam legibus, et naturae sociam, non jure aliquo dotalis census superbam ac potentem. Itaque imprudens onerum ejus copulandam eam mihi et tenendam putaveram, sed intellexi quod
Abbreviated transcription (Latin):
psentiam dimittit eã atq a sereligat. nec patitur eam uoluiinse & adherere cogitatio¬
nib suis & ut in firmiores oculilucem refugiunt : itamens in ualida sapientiae fulģo¬
rem non sustin&. tales erant gerasseni : quiro gabant ut transir& definib: eorum dñs ils
tete accipe & recurre lunc Inducamus animo intemperantem aliquem : qui intuitus
castitatis gratiã: & quodã eiꝰ captus decore sequendã put&. Deinde pedisequas eius nes¬
ciens quib comitatu incedit. &stipati aduenit sobri&atem scilic&. & modestiã ac
uertiundiam parii noniam cibi fugam lasciuiae procacitatis petulantiã cautionem
seriam sollietam custodiam. subito aut ebriaatis succensus calore aut ipsius carnis
uesti dut oc rita siormae decentioris nequa quã setentut net legicarnis repugn&
nonnedicit putauirem faciliorem castimoniam sequi ÷ supra humeros meos supra ui¬

Expanded text:
praesentiam, dimittit eam, atque a se relegat, nec patitur eam volvi in se, et adhaerere cogitatiopraesentiam, dimittit eam, atque a se relegat, nec patitur eam volvi in se, et adhaerere cogitationibus suis. Et ut infirmiores oculi lucem refugiunt, ita mens invalida sapientiae fulgorem non sustinet. Tales erant Geraseni 320 qui rogabant ut transiret de finibus eorum Dominuurre hinc . Intueamur animo intemperantem aliquem qui intuitus castitatis gratiam quodam captus ejus decore sequendam putet. Deinde pedissequas ejus nesciens quibus comitata incedit, et stipata advenit, sobrietatem scilicet, modestiam ac verecundiam, parcimoniam cibi, fugam lasciviae, procacitatis, petulantiae, cautionem seriam, sollicitam custodiam, subito aut ebrietatis succensus calore, aut ipsius carnis aestu, aut occursu formae decentioris nequaquam se teneat, nec legi carnis repugnet; nonne dicit: Putavi rem faciliorem, castimoniam sequi: supra humeros meos, supra vi
Abbreviated transcription (Latin):
integrumꝰ ab in uria reseruat. Vnde uidentes eã aegyptii qui non possent discernere
necuirtutis formã cognoscere uulgari aestimantes iuditio induxerunt adtrrannum :
hocesi admentem suꝑbam que pondus sapientiae nonsustinuit. & ideo ad flictutas̃. Et enim
cũ animã im probam uirtutis in trauerit sermo redarguit eã culpe erroris : quȩ pudore afficit
a pro lapsionis torqua dolore . nam quaedum inquad am sumus delinquendi libidine. nebu¬
lis quib dam insipientiae mens obducitur. & fumo quodam iniquitatis oculieꝰ caligant
netud it corum quae concupiscit deformitatem. Sed cumomnis nebula transierit a sipi¬
enias sela nder pefulsent : grauia tormentu excercentur in quodã male conscu sccrac¬
ro Itaꝵ grauor nrã mens iudexẽ conscientie reatu: aii dicio penitentar. uodsi
uel aegra ꝑculpam uł inualida ꝑ infirmitatem non potuerit ferrae ac ꝑ p&i uirtutis

Expanded text:
integrum ab injuria reservat. 16. Unde videntes eam Aegyptii , qui non possent discernere, integrum ab injuria reservat. 16. Unde videntes eam Aegyptii , qui non possent discernere, nec virtutis formam cognoscere, vulgari aestimantes judicio, induxerunt ad tyrannum, hoc est, ad mentem superbam quae pondus sapientiae non sustinuit, et ideo afflictata est. Etenim cum animam improbam virtutis intraverit sermo, redarguit eam culpae, errorisque pudore afficit, et prolapsionis torquet dolore. Namque dum in quadam sumus delinquendi libidine, nebulis quibusdam insipientiae mens obducitur, et fumo quodam iniquitatis oculi ejus caligantur; ne videat eorum, quae concupiscit, deformitatem. Sed cum omnis nebula transierit, et sapientiae fulgore fulserit, gravia tormenta exercentur in quodam male conscii secretario. Itaque gravior nostra mens judex est conscientiae reatu, et judicio poenitentiae. Quod si vel aegra per culpam, vel invalida per infirmitatem, non potuerit ferre ac perpeti virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sic tamen descendit : ut quasi aduena ad tempus in colere. non quasi ciuis possidere
uideatur. Iustus eni dixit. Aduena ego sum interra hac. & alibi. heu me qđ in colatus meus
ꝓlongatus est Des census aut abraham: hoc est adferos & barbaros mores qui uirtuti de¬
ferre nescirent. Nenocerent ꝑ inuidiam. dixit sarȩ neseuxorem eius dicer& : sed soro¬
rem appellar& & h incgrande sobriae mentis mysterium : cuicito inuidaur. Etideo ut
inuidiã reprimat : humiliorem sepraestare deb& non sibi principatum suꝑ om̃s uindi¬
c&a non sibi soli sapientiam quasi praecipuam at rog&. haec est quã sibi salomonuxorẽ
ad quisiuit. Uxorem̃ p̃cipue est unidebita. Itaq: om̃s cupiunt talise copula dignosuideri :
&dolent sibi aliquem p̃ferri. Quis tanta solus potiatur pulchritudine : soror aũt : quodã
uel iure germanitatis uł nomine plerisq sociatur. Et ideo uerum amatorem suuma

Expanded text:
corporis. Sic tamen descendit, ut quasi advena ad tempus incolere, non quasi civis possidere corporis. Sic tamen descendit, ut quasi advena ad tempus incolere, non quasi civis possidere videatur. Justus enim dixit: Advena sum in terra hac . Et alibi: Heu me, quod ns autem Abraham in Aegyptum , hoc est, ad feros et barbaros mores, qui virtuti deferre nescirent; ne nocerent per invidiam, dixit Sarae, ne se uxorem ejus diceret, sed sororem appellaret. Et hinc grande virtutis mysterium, cui cito invidetur. Et ideo ut invidiam reprimat, humiliorem se praestare debet. Non sibi principatum super omnes vindicet: non sibi soli sapientiam quasi praecipuam arroget. Haec est quam sibi Salomon uxorem acquisivit. Uxor enim praecipue est uni debita. Itaque omnes cupiunt tali se copula dignos videri, ut doleant aliquem sibi praeferri. Quis tanta solus potiatur pulchritudine? Soror autem quodam vel jure germanitatis, vel nomine plerisque sociatur. Et ideo verum amatorem suum
Abbreviated transcription (Latin):
separatse a corpore: secernit. ut singularit᷑ agat in corporalib: intendere atq ad
herere cupiens interdum ꝓp̃t conligationẽ animae & corporis : inquinatur ad
carnales uoluptates quib: infiria subicitur : fortior non ten&ur: Adflictationes
igitur fortiuiro corone sunt in ualido: infirmitates: unde & illenon timebat
adfleciones quib probar &̃ merito quedicit: Nã & cũueniꝰ semus inmacedomã
nullamrequiem habuit caro nr̃a. sed inomnib: sumus aflictati. foris pugnae intus amores.
Sed ut descender& in aegyptum fames coegit. Exoritur eñĩsaeuamentis fames quando ad pe¬
tentia carnishuius exundat. ut expetat eaquesaluti aduersa sunt rediguntenim nos in
angustias corporis : cum alieni cupiditas in repit luxuria suauitatiest cordiiactantia tem¬
tamuroms Inflectitur &iam sobrius animus descendit in a egyptum: hoc est in afflictionẽ

Expanded text:
separat se a copore, secernit ut singulariter agat, incorporalibus intendere atque 319 separat se a copore, secernit ut singulariter agat, incorporalibus intendere atque 319 adhaerere cupiens. Interdum propter colligationem animae et corporis inclinatur ad carnales voluptates quibus infirma subjicitur, fortior non tenetur. Afflictationes igitur forti viro coronae sunt, invalido infirmitates sunt. Unde et ille non timebat afflictationes quibus probaretur merito, qui dicit: Nam et cum venissemus in Macedoniam, nullamque requiem habuit caro nostra: sed in omnibus sumus afflictati: foris pugnae, intus timores . 14. Sed ut descenderet in Aegyptum fames coegit . Exoritur enim saeva mentis fames, quando appetentia carnis hujus exundat, et exspectatae aquae saluti adversae sunt. Redigunt nos in angustias corporis, cum habendi cupiditas irrepit, luxuria suavitati est, cordi jactantia. Tentamur omnes. Inflectitur etiam sobrius animus, descendit in Aegyptum, hoc est in afflictionem
Abbreviated transcription (Latin):
& demoratus ẽ in deserto: Tuncꝓbator mens : quando in quodã deserto est. ubi nulla
cupiditatum lasciuia nulla habundantia pecuniae nullus sumptus luxuriae. utinã
in hoc deserto esse possim destitutus ab omni incentiuo cupiditatu: derelictus ab omni
delinquendi studio: expoliatus iactantiae tumore. Sed quia uel ds̃ nos tẽptaripati¬
tur uł tẽptator incursat: cumsibi uid&ur indesertomensesse qui &u ab omne ter¬
renarum uoluptatum appetentia: In aegeptum inpellitur ubi conpungipossit
Stimulus eñi mentis: caro nr̃a ẽ: & passiones eiꝰ conpunctionessunt nr̃ae: Ipsa est
a egptus nr̃a : hoc est caro nr̃a ipsa est afflictio : In hanc descendit mens nr̃a : quando
cogittt quȩ carnalia sunt: Tunc aũt ascend&. quando inuisibilia desiderat. Ideo
& abrã dr̃ descendis se in aegyptum ut ad fliger&ur : patitur hoc mens nr̃a interdũ

Expanded text:
et demoratus est in deserto . Tunc probatur mens, quando in quodam deserto est, ubi nulla et demoratus est in deserto . Tunc probatur mens, quando in quodam deserto est, ubi nulla cupiditatum lascivia, nulla abundantia pecuniae, nullus sumptus luxuriae. Utinam in hoc deserto esse possim, destitutus ab omni incentivo cupiditatum, derelictus ab omni delinquendi studio, exspoliatus jactantia et tumore. Sed quia vel Deus nos tentari patitur, vel tentator incursat, cum sibi videtur in deserto mens esse quieta ab omni terrenarum voluptatum appetentia, in Aegyptum impellitur, ubi compungi possit. Stimulus enim mentis caro nostra est, et passiones ejus compunctiones sunt nostrae. Ipsa est Aegyptus nostra, hoc est, caro nostra, ipsa est afflictio. In hanc descendit mens nostra, quando cogitat quae carnalia sunt. Tunc autem ascendit, quando invisibilia desiderat. Ideo et Abraham dicitur descendisse in Aegyptum, ut affligeretur. Patitur hoc mens nostra, interdum
Abbreviated transcription (Latin):
exte enĩ exi& princeps quireg at populũm eum. Nondixit contrabethlem : sed taber¬
naculum ipsum bethlem appellauit. Ecclesia eñi : iustorũ ẽ tabernaculum ia illa
non subruitur. Ceditur : sed non labe factatur : Cõmotiones fluctuũ & insurrectio¬
nes passionum corporalium : facilis. p̃mere acmitigare. spectat aliorũ naufragia :
ipsa in munis & exors periculi. Para ta semꝑ ut in lucescat sibixp̃s : atq: eius in luminati¬
one : iucunditatem adquirat sibi. sicut eñi oculi pascuntur primo diei lumine: ita
&iam mens nr̃a inuentis alitur sapientiae . & quibus dam eius radiis uidetur splendes¬
cere : Nisibiles enim solis radiis terrae uaporantur: inuisibiles aũt. radii cordis nr̃i pene¬
trant interiores recessus Iterum aedificauit aram : & inuocauit innomine dñi: Pro¬
cessus fidei : in dñi inuocatione significauit. hoc adiecit superiorib: & abiit abraham

Expanded text:
ex te enim exiet princeps, qui regat populum meum . Non dixit contra Bethlehem, sed taberex te enim exiet princeps, qui regat populum meum . Non dixit contra Bethlehem, sed tabernaculum ipsum Bethlehem appellavit. Ecclesia enim justorum est tabernaculum. Jam illa non subruitur: caeditur, sed non labefactatur, commotiones fluctuum et insurrectiones passionum corporalium facilis premere ac mitigare. Spectat aliorum naufragia, ipsa immunis et exsors periculi, parata semper ut illucescat sibi Christus, atque ejus illuminatione jucunditatem acquirat sibi. Sicut enim oculi pascuntur primo diei lumine: ita etiam mens nostra alitur inventis sapientiae, et quibusdam ejus radiis videtur splendescere. Visibilis enim solis radiis terrae vaporantur: invisibiles autem radii cordis nostri penetrant interiores recessus. 12. Iterum aedificavit aram, et invocavit in nomine Domini . Processus fidei in Domini invocatione significavit. Hoc adjecit superioribus.
Abbreviated transcription (Latin):
genus discere sacrificandi: Aduertebat eñi in rationabilis animantis & mutȩ
pecudis sacrificium: dignam diuino cultui hostiam nonuideri: Nondũ inisaac
typum congregauerat passionis futurae : non dũmelchi sedech. dederat er bene¬
dictionis gratia. ut istu cognoscer& Recessit inquid inde inmontem contra
bri entems berhel incremtũ deuotionis : montis significat eminentia : Cuius
ascensio indicium est uberioris processus contra orientem. Ideo quia proph& alit uen¬
turum iustitiae solem quod illic sapientia parar& sibi domum & indeperuirginem
suum p̃destinara exortum. Volebat ergo cognocendorum mysteriorum ia lumen
accipere: Sicut enĩ solemundus : ita sapientiae splendore totamens inluminatur
Merito que posuit contra orientem bechel: domus eni dĩ dicitur bethlem ainquanatus
exp̃s. Vnde ait ꝑ proph&ã ds̃: Et tubehleem non esminima interprincipes auda.

Expanded text:
genus discere sacrificandi. Advertebat enim irrationabilis animantis et mutae genus discere sacrificandi. Advertebat enim irrationabilis animantis et mutae pecudis sacrificium dignum divino cultu hostiam non videri. Nondum in Isaac typum cognoverat passionis futurae, nondum Melchisedech dederat ei benedictionis gratiam, ut ista cognosceret. 11. Recessit, inquit, inde in montem, contra Orientem Bethel . Incrementum devotionis montis significat eminentia, cujus ascensio indicium est uberioris processus. Contra Orientem ideo, quia prophetabat venturum justitiae solem; quod illic Sapientia pararet sibi domum, et inde per virginem suum praedestinaret exortum. Volebat ergo cognoscendorum jam mysteriorum lumen accipere. Sicut enim sole mundus ita splendore sapientiae tota mens illuminabitur. Meritoque posuit contra Orientem Bethlehem. Domus 318 enim Dei dicitur Bethlehem, in qua natus est Christus. Unde ait per prophetam Deus: Et tu, Bethlehem, non es minima inter principes Juda;
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Vnde nec abraham primũ uidebat. quomodo aũt poterat uidereeum supra
quem alterum esse arbi trabat᷑ ubiuero ad aliam demigrauit. non regionem seđd
ueram religionem : paratã humilitati. hoc enĩ significat chanaan : tunc dm̃ uide¬
recoepit & eum cognoscere essedm̃ cuius in uisibili uirtute aduerti tom̃a regi
& gubernari. hocergo scriptura do c&: quia abrahã aestellarũ obseruatione de¬
mi grans. dm̃ uidit confirmatio testimonii adiungitur: quia in loco aram dño
edificauit ei qui sibi aparuit: In praessus ẽ enim typus iste ualidus in animã eius.
& manifesta fides ueritatis: supp&it eñi grato uiro memoria : ingrato in repit
obliuio: Illi herent ei aqui adiuuantur : isti labuntur ab illo ÷ a quo sunt om̃ia
quae conferuntur : Statuit aũt aram: sed non sacrificauit: poss& mouere : nisi
meminisses processusmenti huic scripturae serie seruari &i deospectabat a dõ

Expanded text:
tur. Unde nec Abraham primum videbat. Quomodo autem poterat videre eum, supra tur. Unde nec Abraham primum videbat. Quomodo autem poterat videre eum, supra quem alterum esse arbitrabatur? Ubi vero ad aliam demigravit non regionem, sed veram religionem paratam humilitati, hoc enim significat Chanaan, tunc Deum videre coepit, et eum cognoscere esse Deum cujus invisibili virtute advertit omnia regi et gubernari. Hoc ergo Scriptura docet, quia Abraham a stellarum observatione demigrans Deum vidit. 10. Confirmatio testimonii adjungitur ; quia in loco aram Domino aedificavit ei qui sibi apparuit. Impressus est enim typus iste validus in anima ejus, et manifesta fides veritatis: suppetit enim grato viro memoria, ingrato irrepit oblivio. Illi haerent a quibus adjuvatur, isti labuntur omnia quae conferuntur. Statuit autem aram, sed non sacrificavit. Posset movere, nisi meminisses processus mentis hujus, Scripturae serie servari. Et ideo spectabat a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
nom poterat dm̃ uidere quem intra mundum qua erebat. Ehaldei enim mundũ superio¬
remi dm̃ dicunt ut & iam siticarum domus & stellarum cursus ferriasserunt. eaquȩ ter
dominatum quendã habere suꝑnum credant: qui aquedam stellis ad terrena conpassio
est: O portuit aut̃ eos ita estimare : quia cumpatitur. non &iã imperatori huius. nec
dominatum quasids̃ possit habere in ea quorum egrescit compassione. cũ & ipsesit
moralis & corruptibilis mundus quoq cum sit factus. utiq ipseds̃ non est: sed ope¬
rator conditorq eius. Ergo quã diu mens chaldeicis errorib inflectitur: non ui¬
d& dñs quẽ in his : quȩrit quae uident᷑. Non in his quae nonuident᷑. Quae autem
uidentur : tempo ralia sunt. Nãq: nonuidentur : a&na sed non temporalis ds̃:
nonigitur uid&ur nonergomens ea uid& dm̃ quaedisciplinã chaldeorum sequi¬

Expanded text:
non poterat Deum videre quem intra mundum quaerebat. Chaldaei enim mundum superionon poterat Deum videre quem intra mundum quaerebat. Chaldaei enim mundum superiorem Deum dicunt, 317 et etiam sticarum domo, et stellarum cursu ferri asserunt ea quae terrdominatum quemdam habere supernum credant, quia quaedam stellis ad terrena compassio est. Oportuit autem eos aestimare, quia quod compatitur, non imperatorium jus nec dominatum, quasi Deus, possit habere in eis quorum aegrescit compassione; cum sit et ipse mortalis et corruptibilis. Mundus quoque cum sit factus, utique ipse Deus non est, sed operator et conditor ejus. Ergo mens quamdiu Chaldaicis erroribus inflectitur, non videt Deum, quem in his quaerit quae videntur, non in his quae non videntur: quae autem videntur, temporalia sunt; nam quae non videntur aeterna. Sed non temporalis Deus: non igitur videtur. Non ergo mens ea videt Deum, quae disciplinam Chaldaerorum sequi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ laboris & exercitationis indicium. Vnde &ia cob uir excercitatus filio suo ioseph
eã p̃cipuã dedit. Ergo quianeq sine dote naturae excercitatio ipsa ꝑse ꝑfectionẽ
conferti potest & naturae gratia destitui sidesit. exercitatio: Est enim ingeniosi
admini culũ diligentia induci ͭ ur. siuir ad cuius imitationẽ formule ad na¬
turae gratiam adiunct exercitatione. ita fundatior & excelsior factus. ut usq ad
quercum altam ꝑertransir&. ut arbor ut altaita &iam robusta indicio est: Nõ
facile amimã sci abrahae scł huius procellis eẽ curuatã : sed mansis se sublimen ut se
atrenis inquisitionib ad altitudinem diume cogitionis eleuar&. Deniq continuo
a parut iidi ntisquam superius hubes quod uisus essa illids̃ uindeliqu& coreserendu
quia quã diu salde s furt s hocest non solum in regione sed &iã in opinione chaldeoꝵ

Expanded text:
est laboris et exercitationis indicium. Unde et Jacob vir exercitatus filio suo Joseph est laboris et exercitationis indicium. Unde et Jacob vir exercitatus filio suo Joseph eam praecipuam dedit. Ergo quia neque sine dote naturae exercitatio ipsa per se perfectionem conferre potest, et naturae gratia destituitur, si desit exercitatio est enim ingeniosi adminiculum diligentia inducitur is vir ad cujus imitationem formaris, ad naturae gratiam adjuncta exercitatione, ita fundatior et excelsior factus, ut usque ad quercum altam pertransiret. Quae arbor ut alta, ita etiam robusta indicio est non facile animam sancti Abrahae saeculi hujus procellis esse curvatam, sed mansisse sublimem; ut se a terrenis inquisitionibus ad altitudinem divinae cognitionis elevaret. 9. Denique continuo apparuit illi Deus . Nusquam superius habes quod visus esset illi Deus. Unde liquet eo referendum, quia quamdiu Chaldaeus fuit, hoc est, non solum in regione, sed etiam in opinione Chaldaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sessores sunt : decorẽmoꝵ mansu&orũ eligentes Quiaũt amatores corporissunt.
delectationib: eiꝰ in retiuntur : quia in rationabilium incorporis habitudine om̃is
uirtus ẽ rationabilium aũt in uirtutib: animae. hac disciplinis. propterea
scriptum ẽ : Quia possidebat animã suam : tãquã liberam regens : & nulli seruituti
ob nexiam hoc en hab& intentio doctoris: eo qđ &iã in illis diuerticulis & amfrac¬
tibꝰ constitutus uł ad huc auei recentioris uł nondũ ꝑfectioris disciplinae uelloci
patentis aduitia habitauit: non ita inflexus adculpã : ut demigrare non poss&:
Deniq mentẽ suã ab illa lubrica possessione defendit : & transtulit. & ꝑ ambula uit¬
suꝑflua nisirationem requiras cũ & altitudinem quercus non p̃ter miserit sed
ubiratio est: nihil suꝑfluum sichem eñĩ uelumerus uł ceruix significatur: quod

Expanded text:
sessores sunt, decorem morum mansuetorum eligentes. Qui autem amatores corporis sunt, sessores sunt, decorem morum mansuetorum eligentes. Qui autem amatores corporis sunt, delectationibus ejus irretiuntur; quia irrationabilium in corporis habitudine omnis virtus est, rationabilium autem in virtutibus animae ac disciplinis. Propterea scriptum est , quia possidebat animam suam, tamquam liberam regens, et nulli servituti obnoxiam. Hoc ergo habet intentio doctoris; eo quod etiam in illis diverticulis et anfractibus constitutus, vel adhuc aevi recentioris, vel nondum perfectioris disciplinae, vel loci patentis ad vitia habitavit non ita inflexus ad culpam, ut demigrare non posset. Denique mentem suam ab illa lubrica possessione defendit et transtulit. CAPUT III. Perlua esse, nisi rationem requiras, cum et altitudinem quercus non praetermiserit? Sed ubi ratio est, nihil superfluum. Sychem enim vel humerus, vel cervix significatur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Solus aũt ille num quã deflexit : dequo scriptum est. Ecce uirgo inutero accipia
& pari& filium : & uocabitis nomeneius emanuel: Butrrum & mel manducauit :
prius quã sciat Aut proferat mala elegitbonum qm̃ prius quã sciat ꝑuerbonum
& malum non cred& malitiae: ut eligat quod bonum ẽ. Hoc abraham facere non po¬
terat: ut prius bona eliger& quã mala scir& sed p̃ceptis in herebat caelestibus: ne
septua gesimo ꝑfecto remissionis numero sensum his possit inflecti. Delectationes
em̃i horum sensuũ faciunt ut non semꝑ erectasit nr̃a mens. sed aliquando semflecuat.
ut in cauernas corporis se se intra latibula uoluptatis abscondat. Tam &iam in his cu¬
niculis positus it a cuasit : ut sumer& uxorem suã & nepotem & omnẽ animã quãcũq
possederat in carram. Prudentes enim & continentes uirtutes. atq animae pos¬

Expanded text:
Solus autem ille numquam deflectit, de quo scriptum est: Ecce virgo in utero accipiet, Solus autem ille numquam deflectit, de quo scriptum est: Ecce virgo in utero accipiet, et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel: butyrum et mel manducabit, priusquam sciat aut proferat mala, eligat bonum; quoniam priusquam sciat puer bonum aut malum, non credet malitiae, ut eligat quod bonum est . Hoc Abraham facere non poterat, ut prius bona eligeret, quam mala sciret. Sed praeceptis inhaerebat coelestibus, ne septuagesimo perfecto remissionis numero sensus is sit qui possit inflecti. 316 Delectationes enim horum sensuum faciunt, ut non semper erecta sit mens nostra, sed aliquando se inflectat; ut non intra cavernas corporis, sed se intra latibula voluptatis abscondat. 7. Tamen etiam in his cuniculis positus ita evasit, ut sumeret uxorem suam, et nepotem, et omnem animam quascumque possederat in Charram. Prudentes enim et continentes virtutis atque animae pos
Abbreviated transcription (Latin):
& ineuangelio soo dicit dñs ħs̃. Vos amicimei estis si feceritis quae ego p̃cipio uobis lam
nondicouos seruos sed ut dixi: ꝓcessus uiri sapientis propositus est nobis adimitandum
sonptoouea dex pesimduut non ꝑftitio A dhucenim reformat semens in abraliam: que
in homine primo labsa est. Etideo pergradus & incrementa secolligit unde & addidit
& habiit cũ eoloth: hoc est declinatio. Id enim nominis significat int̃p̃tictio Eo quod
ut uiantes in cognitam carpentes uiam semitis aliquib saepefalluntur ut adirecto
deflectant tramite & tamensi prudentes sunt : non deuitant sed cunc tabun dilic&
regiones ipsius contuitu uiam colligunt ita & abraham nutabundus qui dẽ trami
tem tamen ueri sequebatur. Ducebatur plerumq falsa speciae bonorum : sed non pe¬
nitus inclinabatur. Perfectiesteñi deflectere prudentis non penitus declinare

Expanded text:
et in Evangelio suo dicit Dominus Jesus: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam et in Evangelio suo dicit Dominus Jesus: Vos amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos . Sed, ut dixi, processus viri sapientis propositus est nobis ad imitandum, scriptus ad experimentum, non perfectio. Adhuc enim reformat se mens in Abraham, quae in homine primo lapsa est. Et ideo per gradus et incrementa se colligit. 6. Unde et addidit: Et exivit cum eo Lot , hoc est, declinatio. Id enim nominis significat interpretatio; eo quod ut viantes incognitam carpentes viam, semitis aliquibus saepe falluntur, ut a directo deflectant tramite; et tamen si prudentes sunt, non deviant, sed cunctabundi licet, regionis ipsius contuitu viam colligunt: ita et Abraham nutabundus quidem, tamen tramitem veri sequebatur. Ducebatur plerumque falsa specie bonorum, sed non penitus inclinabatur. Perfecti est enim non deflectere, prudentis non penitus declinare.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p&uã posteritatem & generationem illam suꝑnã qua euerȩ magna c̃ ut peccato moria
mur dõ renascamur Et exiit abrahã quem ad modum locutus ẽ illi dñs hinc fecerint
gentiles : uiisapientũ sententiam sequeredm̃ quasi inuentũ suum cũ longe anterior
non dico abrahã sed &iã moses fuerit ꝑ quẽ lex dataẽ : dicens post dñm dm̃tuũ ambulabis:
Exiui tergo abrahã : in quo nontam ꝓfectio eius: qã animae eiꝰ deuotio &mñtis libtas : Exi¬
uit decorporis uinculis dein lecebris delectationis. Deniq: sic habes. Exiuit abrahã quem¬
ad modum locutus ẽ illi ds̃ supra habes dixissedñm in quo aꝑtũ imperiũ iubentis expres¬
phender&ur omia enĩ fecit quaestatuta sunt: ante factũ igit᷑ dĩ dicit: quasi obnoxio:
post factum: loquit᷑ quasi amico: Amicus est & em̃i dõ : qui facit que impera ta sunt. unde

Expanded text:
perpetuam posteritatem, et generationem illam supernam, quae vere magnaperpetuam posteritatem, et generationem illam supernam, quae vere magnam possideat. 5. Exiit Abraham quemadmodum locutus est ei Dominus . Hinc ferunt gentiles septem Sapientum sententiam: Sequere Deum, quasi inventum suum; cum longe anterior, non dico, Abraham, sed Moyses fuerit per quem lex data est, dicens: Post Dominum Deum tuum ambulabis . Exivit ergo Abraham in quo non tam perfectio ejus, quam animae ejus devotio, et mentis libertas exivit de corporis vinculis, de illecebris delectationis. Denique sic habes: Exivit Abraham quemadmodum locutus est illi Deus. Supra habes, Exi, dixisse Deum, in quo apertum imperium jubentis expresprehenditur; omnia enim fecit quae statuta sunt. Ante factum igitur Deus dicit quasi obnoxio, post factum loquitur quasi amico. Amicus est enim Deo, qui facit quae imperata sunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tarii disrumpant᷑ laudantes corporis delectationem. Neq enĩ in sensib: qui sȩpeludunt
quod aut uerebonum : hoc in corruptibile : manifesta aut̃ fides : Mortuo & eñi homine
caro corrumpitur sensus percunt uox amittit᷑ rreman& mens in mortalis incorporeã
uitã recipiens unde in alterã terrã uocatur: plenam beatitudine. ubin on falsa ꝓueris
sicut in hacuita : sed uiua rerum cernat substantiam eo quod excussa corporis a sensuum
& uocis nebulosa quadã immagine corruptibilem caliginem deponat. & reuelata fa¬
ciae ꝓhis uita beatȩ gratia lustr&ur obtutu. Benedicã inquidte & faciãte in gentem
magnam. Immortalitatem sponda : cum genus promittit: Genus eñi in mortale uid&
eẽ personȩ: mortales sunt singulorum : ut hominum : ut equorũ ut apum. dequib: ait qui¬
dã : ad genus in mortale man&. tam̃ multo illud melius qđ gentem magnã dixit ecclesiae.

Expanded text:
tuarii disrumpantur laudantes corporis delectationem; neque in sensibus, qui saepe luduntur; tuarii disrumpantur laudantes corporis delectationem; neque in sensibus, qui saepe luduntur; enim corruptibilia: quod autem vere bonum, hoc incorruptibile. Manifesta autem fides. Mortuo etenim homine, caro corrumpitur, sensus pereunt, vox amittitur, remanet mens immortalis, incorpoream vitam recipiens. Unde in alteram terram vocatur plenam beatitudine, ubi non falsa pro veris, sicut in hac vita: sed vivam rerum cernat substantiam; eo quod excussa corporis, et sensuum, et vocis nebulosa quadam imagine, corruptibilem caliginem deponat, et revelata facie beatae vitae gratiam lustret obtutu. 4. Benedicam, inquit, te, et faciam te in gentem magnam . Immortalitem spondet, cum genus promittit. Genus enim immortale videtur esse, personae mortales sunt singulorum, ut hominum, ut equorum, ut apum. De quibus ait quidam: At genus immortale manet. Tamen multo illud melius quod gentem magnam dixit Ecclesiae