comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽẽ auerbo. non ꝑsonamad naturam aliam. ñ aliã
ꝑ sonam assumptam ẽẽ: Hȩe diri nequis antequam
sit idoneus altissimas de fide questiones p̾sumat dis¬
cutere: aut si p̃sumserit. nulla disficultas aut impossibili¬
tas incelligendi ualeat illum aueritate cui ꝑfidem ad he¬
sit excuterẽ. Iam ueniendum ÷ ad id ꝓpt̃ quod incepimꝰ.
uelut tres angłos. qut tres animas. Pagani defendunt
legem suam: iudȩi defendunt legem suam. Ergo &. nos
rp̃iani debemus defendere fidem nr̃am. audiamus qui¬
modo iste xp̃ianus defendat fidem suam. Si inquit
sint idem: gͦ pater & sp̃s sc̃s cũ filio in carnatus est
Uidete quid dicat iste homo: quomͦ defendat iste. rp̃i¬
anus fidem suam. Certe aut uult confiteri tres deos.
aut ñ incelligit quod dicit. Si si ceres deos conficetur.
nouilli credendum÷. Huie homini nonẽ responden¬
dum auctoritate sacrę seripturȩ: quia aut ei ñ credit.

Expanded text:
tum esse tum esse esse assumptam? Haec dixi, ne quis antequam sit idoneus, altissimas de fide quaestiones praesumat discutere; aut, si praesumpserit, nulla difficultas aut impossibilitas intelligendi valeat illum a veritate, cui per fidem adhaesit, excutere. Jam veniendum est ad id propter quod incoepimus. velut tres angelos, aut tres animas. Pagani defendunt legem suam: Judaei defendunt legem suam: ergo et nos Christiani debemus defendere fidem nostram. Audiamus quomodo iste Christianus defendat fidem suam. Si, inquitsint idem: ergo Pater et Spiritus sanctus cum Filio incarnatus est. Videte quid dicat iste homo; quomodo defendat iste Christianus fidem suam. Certe aut vult confiteri tres deos, aut non intelligit quod dicit. Sed si tres deos confitetur, non illi credendum est. Huic homini non est respondendum auctoritate sacrae Scripturae; quia aut ei non credit,
Abbreviated transcription (Latin):
aspũalium questionum dispͣaͣtione sunt exufflandi.
neorum quippe animab ratio quȩ &. princeps &. ui¬
ex debet omnium eẽ quȩ sunt in homine. sic ẽ inima¬
gnationibus coporalibus obuoluta: ut ereis se non pos¬
it euoluere. nec abipsis ea quȩ ipsa sola &. pura contem¬
plari debẽt ualeat discernere. Qui enim ñdum in telli¬
sit quomͦ plures homnes inspetie sint unus homo:
qualiter in illa secretissima & altissima natura cõphen¬
det. quomͦ plures ꝑsonȩ quarum singula queq ꝑfec
tis: ds̃ sint unus ds̃: Et ctisus mens obscura ÷ adiudi¬
candum inter equum suum &. colorem eius: qualiter
discernet inter unum dm̃.&. plures relationes eius:
Deuiq qui non potest intelligere aliquid ẽẽ hominem
nisi indiuiduum: nullatents intelliget hominem
nisi humanam ꝑsonam. Omĩs enim in diuiduus ho¬
mo. est ꝑsona. Quomͦ gͦ iste intelliget hominem assũp¬

Expanded text:
a spiritualium quaestionum disputatione sunt exsufflandi. a spiritualium quaestionum disputatione sunt exsufflandi. In 43 eorum quippe animabus ratio, quae et princeps et judex omnium debet esse quae sunt in homine, sic est in imaginationibus corporalibus obvoluta, ut ex eis se non possit evolvere, nec ab ipsis ea, quae ipsa sola et pura comtemplari debet, valeat discernere. Qui enim nondum intelligit quomodo plures homines in specie sint unus homo; qualiter in illa secretissima et altissima natura comprehendet quomodo plures personae, quarum singula quaeque est perfectus Deus, sint unus Deus? Et cujus mens obscura est ad discernendum inter equum suum et colorem ejus; qualiter discernet inter unum Deum et plures relationes ejus? Denique qui non potest intelligere aliquid esse hominem, nisi individuum; nullatenus intelliget hominem, nisi humanam personam. Omnis enim individuus homo, persona est. Quomodo ergo iste intelliget hominem assump
Abbreviated transcription (Latin):
de quibusdam apł̃s. Cũ cognouissent dm̃. non sias
dm̃ glorificauerunt. aut gratias egerunt: s eualul¬
tunt incogitationib suis: & obscuratum ÷ insipiens
caeeorum. Et cũ p̃ciꝑet timotheo militare bonam mili
ciam. ait. Habens fidem &. bonam cõscientiam: quam
quidam repellentes: circa fidem naufragauerunt. Ne¬
mo gͦ se temere immergat in condensa diuinarum ques¬
tionum. nisi prius in soliditate fidei conquisita morum
ꝙsapientiȩ grauitate: ne ꝑmultiplicꝗa sophismatum
diuertreuta in cauta leuitate discurrens. aliqua tena¬
q illaqueetur falsitate. Cũq om̃s ut cautissime ad sacͤ
paginȩ questiones accedent sint conmonendi: illi utiq
nr̃i temporis dialectiei. immo dralectice heretici. qui ñ
nisi flatum uocis putant uniuersales eẽ substantias. &
qui colores: ñ aliud queunt intelligere quam corpus
nec sapientiam hominis aliud quam animam: ꝓrsus

Expanded text:
de quibusdam Apostolus: Cum cognovissent Deum, non sicut de quibusdam Apostolus: Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum . Et cum praeciperet Timotheo militare militiam bonam, ait habens fidem, et bonam conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt . Nemo ergo se temere immergat in condensa divinarum quaestionum, nisi prius in soliditate fidei, conquisita morum et sapientiae gravitate ne per multiplicia sophismatum diverticula incauta levitate discurrens, aliqua tenaci illaqueatur falsitate. Cumque omnes, ut cautissime ad sacrae paginae quaestiones accedant, sint commonendi; illi utique nostri temporis dialectici imo dialectice haeretici, qui non nisi flatum vocis putant esse universales substantias, et qui colorem non aliud queunt intelligere quam corpus, nec sapientiam hominis aliud quam animam prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
que cairnis sunt pꝰt ponentes scđdm sp̃m uiuamus.
quam ꝓfunda fidei diudicando discutiamus. Nan
in sacra scriptura exiis que ꝑ obedientiam pascunt.:
tanto subtilius ꝓuehimur ad ea que ꝑ intellectum sa¬
ciant. Frustra quippe conatur dicere. suꝑ omnes ao¬
centes me in tellexi: qui ꝓferre non audet. quia testi¬
monia tua meditatio mea : Et mandacit̾ ꝓnuntiat sr̃
senes intellexi: cui non ÷ familiare quod sẽquitur. quia
mandata tua quesiui. Nimirum hoc ipsum quod dia
qui ñ crediderit: non intelliget. Nam qui ñ crediders
non expietur: & qui exꝑtus non fuerit. non cognoset.
Quantum enim rei auditum suꝑat exꝑientia: tantum
iuncit audientis cognitionem. exꝑientis scientia. Et ñ
solum ad in telligendum altiora ꝓhibetur mens asan¬
dere sine fide.&. mandatorum qĩ obedientia si etiam
aliquando datus intellectus subtrahitur. & fidesq
sa subuertitur neglecta bona conscientia. Ait enim

Expanded text:
quae carnis sunt postponentes, secundum spiritum vivamus quae carnis sunt postponentes, secundum spiritum vivamus quam profunda fidei dijudicando discutiamus: nam in sacra Scriptura ex his quae per obedientiam pascunt, tanto sublimius provehimur ad ea quae per intellectum satiant: frustra quippe conatur dicere: Super omnes docentes me intellexi , qui proferre non audet; quia testimonia tua meditatio mea est . Et mendaciter pronuntiat: Super senes intellexi, cui non est familiare quod sequitur: Quia mandata tua quaesivi. Nimirum hoc ipsum quod dico, qui non crediderit, non intelliget. Nam qui non crediderit, non experietur; et qui expertus non fuerit, non intelliget. Nam quantum rei auditum superat experientia, tantum vincit audientis cognitionem experientis scientia: et non solum ad intelligendum altiora prohibetur mens ascendere sine fide et mandatorum Dei obedientia, sed etiam aliquando datus intellectus subtrahitur, et fides ipsa subvertitur, neglecta bona conscientia. Ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
tum prius conantur ascendere: immultimodos errores
ꝑitellectus defectum cogantur descendere. Palam nam¬
q est quia illi ñ habent fidei firmitatem: qui qm̃ quod
credunt in telligere ñ possunt. disputant contra eiusdem
fidĩ ascĩs patribus confirmatam ueritatẽ. Uelut siuesꝑ¬
tiliones & noctue ñmisi in nocte cȩlum uidentes. demeri¬
dianis solis radiis disceptant contra aquilas ipsum solem
rreuerberato uisu intuentes. Priꝰ gͦ fide mundandum :
cor sic̃ dr̃ de deo fide mundans cõr eorum . &. prius ꝑ p̃cep¬
torum dm̃i custodiam illuminandi sunt oculi. quia pre¬
ceptum dñi lucidum illuminans oculos: &. priꝰ ꝑ humilẽ
obȩdientiam testimoniorum dĩ debemus fieri paruuli.
ut discamus sapientiam quam dat testimonium dñi fide¬
le sapientiam p̃stans paruulis: unde dñs confiteor tibi
pater dñe cȩli & terrȩ quia abłcondisti a sapientibus et
prudentibus. & reuelasti ea paruulis: prius inquam ea

Expanded text:
tum conantur ascendere, multimodos errores per intellectus defectum cognantur descendere. Palam namque est quia illi non habent fidei firmitatem, qui, quoniam quod credunt intelligere non possunt, disputant contra ejusdem fidei a sanctis Patribus confirmatam veritatem; velut si vespertiliones et noctuae nonnisi in nocte coelum videntes, de meridianis solis radiis disceptent contra aquilas solem ipsum irreverberato visu intuentes. Prius ergo fide mundandum est cor, sicut dicitur de Deo: Fide mundans corda eorum ; et prius per praeceptorum Domini custodiam illuminandi sunt oculi, quia praeceptum Domini lucidum illuminans oculos ; et prius per humilem obedientiam testimoniorum Dei debemus fieri parvuli, ut discamus sapientiam, quam dat testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis . Unde Dominus: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Prius, inquam, ea
Abbreviated transcription (Latin):
ee̾ duas res. si tamen in telligatur cuiusmadi sint res. Pon
enim sic sunt pat̾ &. filius duȩ res ut in his duabus rebus
intelligatur eorum substantia. s eorum xelationes: Quã¬
ius ille ꝑ ea quȩ subiungit aꝑte ostendat se non intelligi
hoc mͦ duas ꝑsonas eẽ duas res. Nam cum dicit si tres ps¬
nę sunt uina tantum res. &. ñtres res. subiungit. ꝑse lga¬
ratim. Quippe talem uidetur ꝓnuntiare sepationem: qut
ꝓhibeat ẽẽ̾ simul in eodem homine patrem & filium. Phox
namq solam: putat se liberare pa¬

Expanded text:
esse duas res; si tamen intelligatur cujusmodi sint res. Non esse duas res; si tamen intelligatur cujusmodi sint res. Non enim sic sunt Pater et Filius duae res, ut in his duabus rebus intelligatur eorum substantia, sed eorum relationes; quamvis ille per ea, quae subjungit, aperte ostendat se non intelligere hoc modo duas personas esse duas res. Nam cum dicit: Si tres personae sint una tantum res, et non tres res, subjungit, per se separatim. Quippe talem videtur pronuntiare separationem, quae prohibeat esse simul in eodem homine patrem et filium. Per hanc namque solam putat se posse liberare Pa
Abbreviated transcription (Latin):
his duobus nominibus patris scilicet &. filii significantur.
Cumgͥ dic̃ hasduas ꝑsonas ẽẽ duas res: quero quid adiea
ibi eẽ duas res an id quod commune : illis an ea quȩ ꝓpͥa sur
singla singlis. Si. si duas res eẽ dic̃ duoppͥa id ÷ patrem & filum
ut tamen id quod commune :. ñsit plures res s una & solares
suꝑflue hoc dicitꝰ quia nemo.rp̃ianus conficetur patrem et
filium scđm hȩc duo ꝓpͥa unam rem eẽ. s duas. Solemus em̃
usu dicere rem:quicquid aliquomͦ dicimus ẽẽ aliquid. u
autem dicit de do patrem. aut filium: aliquid dicit de eo. ft
om̃s sciunt indeo patrem aut filium ñ eẽ filium: &. filium ñ¬
nonẽẽ patrem. quamuis in uno homine pat̾ sit filius & filus
sit pater. si idem homo: pater &. filius. Quod ideo fit: quia m
deo dicuntur oppositȩ: inuno uͦ homine non ad inuicem sed o
alium filium pat̾. & ad filium patrem filius dicitur. Hoegͥ
modo nichil ꝓhibet dicere duas ꝑsonas patrem & filium

Expanded text:
his duobus nominibus, Patris scilicet et Filii significantur. Cum igitur dicit has duas personas esse duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? Sed si duas res esse dicit duo propria, id est Patrem et Filium; ut tamen id, quod commune est, non sit plures res, sed una et sola res: superflue hoc dicit; quia nemo Christianus confitetur Patrem et Filium, secundum haec duo propria, unam rem esse, sed duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filium, aliquid de eo dicit; et omnes sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium non esse Patrem; quamvis in uno homine pater sit filius, et filius sit pater, si idem homo est pater et filius: quod ideo fit, quia in Deo dicuntur opposite; in uno vero homine non ad invicem; sed ad alium filium pater, et ad alium patrem filius dicitur. Hoc ergo modo nihil prohibet dicere duas personas, Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
quia quod uult iustum est. et quod non uult ñ est iustũ.
non ita uitelligendũ est: ut si ds uelit quodlibet incon
uult mentiri. iustum eẽ mentiri: s potiꝰ illum dm̃ non ede
Iam nequaꝙͣ potest uelle mentiri uoluntas. nisi in qua
corrupta est ueritas: ĩmo quȩ deserendo ueritatẽ corrup¬
ta est. Cum gͦ dicitur. si d̾s uult mentiri: ñ est aliuo
quã si ds̃ est talis natura quȩ uelit mentiri: et iccircoñ
sequit᷑ iustũ ẽẽ mendacium: nisi ita intelligatur sic̃
cũ deduob impossibilib dicimꝰ si hoc est ilud est
quia nec hoc nec illud est. Ut siquis dicat. Si aqua est
sicca: et ignis est humidꝰ. Neutrũ enĩ uerũ est. Itaq de
illis tantũ uerum est dicere. si ds̃ hoc uult iustũ est: que
deũ uelle non est inconueniens. Si enĩ d̾s uult ut plu
deum aliquid iniuste aut inordinate facereͥ ñ ꝑtinet
ad enus libertatem. aut benignitatẽ. aut uoluntatẽ:

Expanded text:
quia quod vult justum est, et quod non vult, justum non est; quia quod vult justum est, et quod non vult, justum non est; non ita intellivult mentiri, justum esse mentiri; sed potius Deum illum non esse. Nam nequaquam potest velle mentiri voluntas, nisi in qua corrupta est veritas, imo quae deserendo veritatem corrupta est. Cum ergo dicitur, si Deus vult mentiri, non est aliud quam si Deus est talis natura, quae velit mentiri: et idcirco non sequitur, justum esse mendacium, nisi ita intelligatur, sicut cum de duobus impossibilibus dicimus: Si hoc est, illud est; quia nec hoc, nec illud est: ut si quis dicat: Si aqua est sicca, et ignis est humidus; neutrum enim verum est. Itaque de illis tantum est verum dicere: Si Deus hoc vult, justum est: quae Deum velle non est inconveniens. Si enim vult Deus ut pluDeum aliquid injuste aut inordinate facere, non pertinet ad ejus libertatem, aut benignitatem, aut voluntatem,
Abbreviated transcription (Latin):
nistre nequeo rationi tuę. S cũ d̾s nobis p̾cipiat. om̃ino
lmiee peccantib in nos: ui detur repugnare ut hoc
undictam fãcere: nisi ad illũ quidñs est om̃iũ. Na cũ
tns potestates hoc recte faciunt: ipse facit. a quo ad ho
psũ sunt ordinate.B. Remouisti repugnantiã. quam
pitabam inesse: s est aliud ad quod tuum habere uolo¬
rsponsũ. Namcũ. deus sic sit liber. ut nulli legi. nulliꝰ
ngnius cogitari qͥueat. et nichil sit rectum aut decens
nsi quod ipse irult: mirũ uidetur. si dicimus quia nulla¬
huis uult aut non eilicet suã iniuriã dimittere: a quo
tiam de his quas aliis facimꝰ. solemꝰ indulgentiã petere.
Uerũ est quod dicis de libertate. et uoluntate. et
umnignitate illius: s sic eas debemus rationabilit̾ intellige.
it dignitati eiꝰ non uideam᷑ repugnare. Lib̾tas em̃ non est
nisi ad hoc quod expedit aut qͦd decet: nec benignitas dicen¬
da est. que aliquid deo indecens oꝑatur. Quod autẽ diets

Expanded text:
istere rationi tuae: sed, cum Deus nobis praecipiat omnino dimittere peccantibus in nos, videtur repugnare ut hoc vindictam facere, nisi ad illum qui Dominus est omnium: nam cum terrenae potestates hoc recte faciunt, ipse facit Deus, a quo ad hoc ipsum sunt ordinatae. BOS. Removisti repugnantiam, quam putabam inesse; sed est aliud, ad quod tuum volo habere responsum: nam, cum Deus sic sit liber ut nulli legi, nulliusnus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit rectum aut decens, nisi quod ipse vult: mirum videtur, si dicimus quia nullatenus vult, aut non ei licet injuriam 80 suam dimittere, a quo etiam de his, quas aliis facimus, solemus indulgentiam petere. ANS. Verum est quod dicis de libertate, et voluntate, et benignitate illius; sed sic eas debemus rationabiliter intelligere ut dignitati illius non videamus repugnare. Libertas enim non est nisi ad hoc, quod expedit aut quod decet; nec benignitas dicenda est, quae aliquid Deo indecens operatur. Quod autem dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic dimitte̾ peccatũ: non est aliuo quã ñ punire. Et qm̃
recte ordinare peccatũ sine satiffactione. non est nisi
punire: si non punitur inordinatũ dimittit᷑. B
ationabile est quod dicis. A D eumuͦ non decet
Non gͦ decet dm̃
peccatũ sic impunitũ dimittẽ. B.Ita seqͥtur.a.
st et aluid quod sequit᷑. si peccatũ sic ĩpunitũ dimit¬
titur: quia similit̾ erit apud deum peccanti et ñ peccã¬
ti: qd deo ñ conuenit.B. Hon possũ negare. a
ides et hoc. Iusticiã hominũ nemo nescit eẽ sub
lege: ut scđm eius quantitatem mensura retributiois
a deo recõpensetur. B. Ita credimꝰ A.
⁊ peccatum nec soluitur. nec punitur: nulli legi sub
uEuod ualoe inconueniens uidef. Nohoc etiaexten¬
tur hec inconuementia ut iniusticiã deo similẽ faciat.

Expanded text:
Sic dimittere peccatum non est aliud quam non punire, et quoniam recte ordinare peccatum sine satisfactione, non est nisi punire; si non punitur, inordinatum dimittitur. BOS. Rationabile est quod dicis. ANS. Deum vero non decet non decet Deum peccatum sic impunitum dimittere. BOS. Ita sequitur. ANS. Est et aliud quod sequitur, si peccatum si dimittitur impunitum; quia similiter erit apud Deum peccanti, et non peccanti: quod Deo non convenit. BOS. Non possum negare. ANS. Vide et hoc: Justitiam hominum nemo nescit esse sub lege, ut secundum ejus quantitatem, mensura retributionis a Deo recompensetur. BOS. Ita credimus. tem peccatum nec solvitur, nec punitur, nulli legi subjquod valde inconveniens videtur. Ad hoc etiam extenditur haec inconvenienti
Abbreviated transcription (Latin):
sicut supͣdictũ ẽ. tam du ert popłi in hoc scło. donec
numerus hominũ scõꝵ assumatur ÷ et colligetur ex u¬
traq translatione. quia dot assument᷑ homines. quot
remansert̃ angeli. Unde tam̃ ñ sequet᷑. ꝙͣuis ꝑditi an¬
geli ex hominib restaurandi sint: tot angelos ci¬
cidisse qͦt ꝑseuerauert̃. Quod tamen si dicitur÷ inue¬
niendum erit qͦmͦ ratȩ non sint supͣposite rõnes: que
uidentur ostendere. ñ fuisse in angelis pͥquã quidam
res homines electos futuros: quã sint angeli mali.
on me penitet quia coegite ut de angelis hec dices
Nam non frustra factũ ẽ. Nunc redi ad ro: unde di

Expanded text:
sicut supra dictum est tandiu erunt populi in hoc saeculo, donec numerus sanctorum hominum assumatur. Et colligitur ex utraque translatione quia tot homines assumentur, quot remanserunt angeli. Unde tamen non sequitur, quamvis perditi angeli ex hominibus restaurandi sint, tot angelos cecidisse quot perseveraverunt. Quod tamen si dicitur, inveniendum erit quomodo ratae non sint supra positae rationes, quae videntur ostendere non fuisse in angelis, priusquam illres homines electos futuros, quam sint mali angeli. BOS. Non me poenitet quia coegi te ut de angelis haec diceres; nam non frustra factum est: nunc redi ad id unde di
Abbreviated transcription (Latin):
tetur et testatur ueritatẽ dei: nunciꝰ id ẽ angelus eiꝰ est. Et
imaliis homo dicitur diabolus. sicut de uida dicit dñs
ropt̾ similitudinem maliciȩ: cur non et bonus homo
iceretur angelus propt̾ imitationẽ iusticiȩ: Quare pos¬
umꝰ ut puto dicere. dm̃ constituisse t̾minos popłorũ iuxta
umeriĩ electorũ hominũi: quia tam du erunt populi
erit hominũ in hoc mundo procreatio donec nume¬
us eorumdẽ electorũ compleatur: et eo completo cessa¬
it eẽ hominũ genatio. quȩ fit inhac uita. At si ꝑ angłoᷤᷤ
ti intelligimꝰ scõs angłos tantũ. et ꝑ filios isrł solũmͦ ĩtos
iomines ⁊ duobus modis intelligi potest. quia constitu
ads t̃minos popłoꝵ urta numerũ angelorũ dei: aut
uia tantus populus. id est tot homines assumentur.
uot sunt sc̃ĩ angeli dei: aut quia tamdiuert̃ popłi.
lonec numus angelorũ dei compleatur ex hominib:

Expanded text:
tetur et testatur veritatem, Dei nuntius, id est, angelus ejus est. Et tetur et testatur veritatem, Dei nuntius, id est, angelus ejus est. Et si malus homo dicitur diabolus, sicut de Juda dicit Dominus propter similitudinem malitiae, cur non etiam bonus homo dicetur angelus, propter imitationem justitiae? Quare possumus, ut puto, dicere Deum constituisse terminos populorum, juxta numerum electorum hominum: quia tandiu erunt populi, et erit in hoc mundo hominum procreatio, donec numerus eorumdem electorum hominum compleatur; et eo completo cessabit hominum generatio, quae fit in hac vita. At si per angelos Dei, intelligimus sanctos angelos tantum, omines, duobus modis intelligi potest quia constituit Deus terminos populorum juxta numerum angelorum Dei; aut quia tantus populus, id est, tot homines assumentur, quot sunt sancti angeli Dei, aut quia tandiu erunt populi, donec numerus angelorum Dei compleatur ex hominibus?
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ duuna dicta. ut diuersis sen tentiis fauere ⁊udean
nec alicubi inuenitur uͥ quid indubitanter tenendum.
sit det̾minent: non arbitror rep̃hendi debere. Illud auten
quod dixisti. constituit t̾minos popłorũ seu gentiũ iuix¬
ta numerũ angelorũ deiꝰ qͦd in alia translatione legitꝰ
iuxta numerũ filiorũ isrł: qm̃ ambę translationes aut
idem sig̾cant. aut diuersa sine repugnantia: ita intelli¬
angeli et homines electi. tota scilicet illa ciuitas suꝑna:
si solũ ꝑ angelos aci
ciuitas: hic est scns¬
sumentur popłi. id et¬
multitudines electorũ hominũ. aut tam dni eriuit in
hoc scło popłi: donec de hominib p̃destuiatus nus
iluiꝰ ciuitatis nondũ ꝑfectus compleat᷑. S ñ uideo ni
tł sicut filios abrahȩ uocari: ñ est alienũ. Qui angeli qͦq
t ꝑ hoc recte possunt uocari: quia uitam angelicam inu
icelo: et quia om̃s iuste uiuentes angeli sunt der: unde
psi confessores aut martyres dicunt᷑. Qui enĩ con¬

Expanded text:
nimus divina dicta, ut diversis sententiis favere videantur, nec alicubi invenitur, ubi quid indubitanter tenendum sit determinent, non arbitror reprehendi debere. Illud autem quod dixisti: Constituit terminos populorum, seu gentium, juxta numerum angelorum Dei, quod in alia translatione legitur, juxta numerum filiorum Israel: quoniam ambae translationes aut idem significant, aut diversa sine repugnantia, ita intelliangeli et electi homines, tota, scilicet, illa civitas superna. si solum per angelos Dei; civitas, hic est senssumentur populi, id emultitudines electorum hominum, aut tandiu erunt populi in hoc saeculo; donec de hominibus praedestinatus numerus illius civitatis nondum perfectus compleatur. Sed non video nunc  filios Israel, sicut filios Abrahae vocari non est alienum. Qui angeli quoque Dei per hoc recte possunt vocari, quia vitam angelicam imititur in coelo, et quia omnes juste viventes angeli Dei sunt. Unde et ipsi confessores, aut martyres dicuntur: qui enim confi
Abbreviated transcription (Latin):
onstat. deum¬
proposuisse: ut de hominib angłos qui cecidant
restauraret.B. Certũ est. AIales gͦ oporii¬
ales gͥ oportit
eẽ homines in illa ciuitate suꝑna. qui pro angelis in
illam assument᷑: qͣles ibi futuri erant illi ꝓ quib bi¬
dem ert̃᷑ id ẽ quales nunc sunt boni angeli. Alioqu
ñ ert̃ restaurati qui cecidert̃: et sequeͥtur quia ds aub
non poterit ꝑfic̾e bonũ qd incepit. aut penit ebit cum̃
tantũ bonũ incepisse: quȩ duo absurda sunt.
ere oportet. ut equales sint homines bonis angelt
otesne cogitare. qͦd homo qui aliqͣndo peccauit. nec
unqͣm deo ꝓ peccõ satisfecit. s tantũ impunit᷑ dinitatur.
eq̃lis sit angło qui nimꝙͣ peccauit: Berba ista cogi

Expanded text:
onstat Deumproposuisse ut de hominibus angelos, qui ceciderant, restauraret. BOS. Certum est. ANS. Tales ergo oportet esse homines in illa civitate superna, qui pro angelis in illam assumentur, quales illi futuri ibi erant, pro quibus ibidem erunt, id est, quales nunc sunt boni angeli; alioquin non erunt restaurati qui ceciderunt: et sequetur quia Deus aut non poterit perficere bonum quod incoepit, aut poenitebit eum tantum bonum incoepisse: quae duo absurda sunt. BOS. Vere oportet ut aequales sint homines bonis angelisrunt? BOS. Non. ANS. Potesne cogitare quod homo, qui aliquando peccavit, nec unquam Deo pro peccato suo satisfecit, sed tantum impunitus dimittitur, aequalis sit angelo, q
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑ hominis obedientiam ui
restitueretur. Et quẽadmodũ
peccatum quod fuit causa nr̃e
dampnationis. initiũ habuit a
femina: sic nr̃e iusticiȩ et salutis
auctor nasceretur de femina. Et ut dia¬
bolus qui ꝑ gustum ligni quẽ ꝑfuasit hominem
uicerat: ꝑ passionẽ ligni quam intulit. ab homine
uinceretur. Sunt quoq multa alia. quȩ studiose con¬
siderata: inenarrabilem quandam nr̃ȩ redemptio¬
nis hoc modo procurate pulchritudinẽ ostendur.¬
m̃ia hec pulchra: et qͣsi quedam picturȩ suscipienda
sunt. S si non est aliquid solidum quod suꝑsedeant: ñ
uidentur infidelib sufficẽ: cur deum ea quȩ dicimꝰ pati
uoluisse cred̾ẽ debeamꝰ. Nam qui picturam uult facer.
eligit aliquid solidum suꝑ quod pingat: ut maneat
quod pingit. Nemo enim pingit in aqua. uel in aere.
quia nulla ibi manent picturȩ uestigia. Quappter cũ
has conuenientias quas dicis. infidelib qͣsi quasdam
picturas rei gestȩ obtendimꝰ: qm non rem gestam sed

Expanded text:
ita per hominis obedientiam vita restitueretur; et quemadmodum peccatum, quod fuit causa nostrae damnationis, initium habuit a femina, sic nostrae justitiae et salutis auctor nasceretur de femina; et ut diabolus, qui per gustum ligni quem persuasit, hominem vicerat, ita per passionem ligni, quam intulit, ab homine vinceretur. Sunt quoque alia multa quae studiose considerata ineffabilem quamdam nostrae redemptionis, hoc modo procuratae, pulchritudinem ostenduturae suscipienda sunt: sed si non sit aliquid solidum super quod sedeant, non videntur infidelibus sufficere cur Deum ea, quae dicimus, pati voluisse credere debeamus. Nam qui picturam vult facere, aliquid eligit solidum super quod pingat ut maneat quod pingit. Nemo enim pingit in aqua vel in aere; quia ibi nulla manent picturae vestigia. Quapropter cum has convenientias, quas dicis, infidelibus quasi quasdam picturas rei gestae obtendimus, quoniam non rem gestam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ongruenti ratione et cui
nichil repugnate uidetur. monstras nullũ unqͣmde
fuis¬
se tempus ex quo factus est homo absq aliqͦ qͥ ad
eam
ꝑtineret. sine qua  factus eẽt om̃is homo reconci

Expanded text:
ongruenti ratione, et cui nihil repugnare videtur, monstras nullum unquam tempus fuisse, ex quo factus est homo, absque aliquo, qui ad eam pertineret sine qua factus esset vane omnis homo reconci
Abbreviated transcription (Latin):
głam ꝑ uocem p̃dicationis ostendere: quanta in huius uitȩ itinci
temptamenta antiqui hostis lateant aꝑire: & subditoꝵ mala qui
tolerari leniter non debent. cum magna zeli asꝑitate corrigere: ni
si minus contra culpas accenditur: culparum om̃iũ reus ipse tin¬
atur. Unde benc ad iherechielem dr̃. Sume tibi laterem & pones
tum coram te: & describes in eo ciuitatem iherłm. Statimq sub

Expanded text:
gloriam per vocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere gloriam per vocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperitate corrigere; ne si minus contra culpas accenditur, culparum omnium reus ipse teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et d
Abbreviated transcription (Latin):
non malicia si sola ignorantia. uel infirmitate delinquitur
profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti cor¬
reptio temperetur. Cuncti quippe quamdiu in hac mortali
carne subsistimus: corruptionis nr̃e infirmitatib subiacemus.
Ex se gͥ debet unusquisq colligere. qualiter alienȩ hunc opor¬
tcat infirmitati misereri: ne contra infirmitatem ꝓrimi. si ad
matpationis uocem feruentius rapitur: oblitus sui ẽẽ uideat᷑.
Acsi aꝑte dicat. Cum displicet ex aliena infirmitate quod con¬
spicis. pensa quod es: ut increpationis relo se sp̃c temꝑet. dũ
sibi quoq quod increpat timet. Honnulla autemsunt uehe¬
menter increpanda: ut cum culpa ab auctore non cognoscit᷑¬
quanti sit ponderis. ab increpantis ore sentiatur: & cum sibi quis
inalum qͦd ꝑpetrauit leuigat: hoc contra se grauiter ex corripiem
asꝑitate ꝑtimescat. Debitum quippe rectoris est. supernę patris

Expanded text:
non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque colligere qualiter alienae hunc oporteat imbecillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat timet. Nonnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscituquanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe rectoris est supernae patriae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑambitum quasi ꝑ gulȩ desiderium. sese ad ima submitaum
Unde & bene subditur. Et uniuersa idola domus isrł: depictas
rant in pariete. Scriptum quippe est. Et auariciam quȩ est ido¬
loꝵ seritus Recte gͦ post animalia. & idola describunt᷑ quia
et si honesta actione nonnulli quasi a terra se erigunt: ambiti¬
onc tamen inhonesta semet ipsos ad terram deponunt. Bene aũ
dicitur depicta erant: quia dum exteriorum rerum intrinsecus
species attrahunt᷑. quasi in corde depingitur. quicquid fictis ima¬
ginib deliberando cogitatur. Notandum itaq est. quia prius fi¬
ramen in pariete. ac deinde ostium cernitur: & tunc demui
occulta abhominatio demonstratur: quia nimirũ uniuscuiꝰq
peccati prius signa forinsecus. deinde ianua aꝑtȩ iniquitati
ostenditur: & tunc demum om̃e malum quod intus latet a¬
peritur. Nonnulla autem: sunt leniter arguenda. Nam cũ

Expanded text:
per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species attrahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. Notandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
quibusdam signis exterius apparentib. ita subditoꝵ corda p̃¬
netrat: ut cuncta ei quȩ illicite cogitantur in notescant. Und
& subdidit. Et ingressuis uidi: & ecce om̃is similitudo reyt¬
lium: & animalium abhominatio. In reptilibus cogitations
om̃ino terrene signantur: in animalib uͦ iam quid̃ẽ aliquan¬
tulum a terra sus pensȩ: si adhuc terrenȩ mercedis premia reqͥ¬
rentes. Nam reptilia toto ex corpore terrȩ inherent ÷ animali
autem magna parte corporis a terra suspensa sunt: appetitut
gulȩ ad terram semꝑ indinantur. Reptilia itaq sunt intrapi¬
rietem: quando cogitationes uoluuntur in mente. quȩ a terrto
desideriis nunquã leuantur. Animalia quoq sunt intra pari¬
tem: quando & si qua iam iusta. si qua honesta cogitantur : an¬
petendis tamen lucris temporalibus honoribus q deseruiunt.
Et ꝑsemet ipsa quidem iam quasi a terra suspensa sunt: s adhi

Expanded text:
quibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum pequibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illicite cogitantur innotescant. Unde et subdidit: Et ingressus vidi; et ecce omnis similitudo reptilium, et animalium abominatio . In reptilibus cogitationes omnino terrenae signantur, in animalibus vero jam quidem aliquantulum a terra suspensae, sed adhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia toto ex corpore terrae inhaerent, animalia autem magna parte corporis a terra suspensa sunt, appetitu tamen gulae ad terram semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente, quae a terrenis desideriis nunquam levantur. Animalia quoque sunt intra parietem, quando et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per semetipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recte ad iezechielem dicit᷑. Fili hominis ÷ fode tibi parie¬
tem. Ubi mor idem ꝓpħa subiungit. Et cum ꝑfodissem pari¬
etem: apparint hostium unũ. Et dixit ad me. Ingredere &
uide abhominationes pessimas: quas isti faciunt hic. Ett in
gressus uidi: & ecce om̃is similitudo reptiliũ. & animalumi
abhominatio: & uniuersa ydola domus isrł. depicta erant
in pariete. Piherechielem quippe prepositoꝵ ordo signatur.
ꝑ parietem duricia subditoꝵ. Et quid est parietem fodere:
nisi acutis inquisitionibus duriciam cordis apire: Quem
cum ꝑfodisset apparuit hostium. quia cum cordis duricia uels¬
diosis ꝑcunctationibus. uel maturis correptionib scinditur qͥ¬
si quedam ianua ostenditur.: ex qua om̃ia in eo qui corripitura
gitationum interiora uideantur. Unde & bene. illic se quitit
Ingredere & uide abhominationes pessimas: quas isti faciur
hic. Quasi ingreditur ut abbominationes aspiciat: qui discus

Expanded text:
Unde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parieUnde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parietem . Ubi mox idem propheta subjungit: Et cum fodissem parietem, apparuit ostium unum. Et dixit ad me: Ingredere, et vide abominationes pesso reptilium, et animalium abominatio, et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Per Ezechielem quippe praepositorum persona signatur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi acutis inquisitionibus 30 duritiam cordis aperire? Quem cum fodisset, apparuit ostium; quia cum cordis duritia vel studiosis percunctationibus, vel maturis correptionibus scinditur, quasi quaedam janua ostenditur, ex qua omnia in eo qui corripitur cogitationum interiora videantur. Unde et bene illic sequitur: Ingredere et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic . Quasi ingreditur ut abominationes aspiciat, qui, discussis
Abbreviated transcription (Latin):
cacuit: ꝙ hoc ipsum tamen quia tacuerit dixit. Honulla
autem uel aꝑte cognita. mature toleranda sunt: cum uideli¬
cet rerum minime oportimitas congruit. ut aꝑte corrigant᷑.
Nam secta immature uulnera deterius inferuescuntꝰ & nisi cum
tempore medicamenta conueniant: constat proculdubio qͦd me¬
dendi officium amittant. S cumi tempus subditis ad correptio¬
nem queritur: sub ipso culparum pondere patientia presu¬
lis exercetur. Unde bene ꝑ psalmistam dicitur. Supra dorsũ
meum fabricauerunt peccatores. In dorso quippe: onera su¬
stinemus. Supra dorsum gͥ suum fabricasse peccatores queri¬
tur: ac si aꝑte dicat. Quos corrigere nequeo: quasi suyimposi¬
tum onus porto. Nonnulla autem sunt subtiliter occulta ꝑ¬
scrutanda: ut. quibusdam signis erumpentibus. rector in.
subditoꝵ mente om̃e qͦd clausum latet inueniat: ꝙ interue¬
mente correptionis articulo. ex minimis maiora cognoscat.

Expanded text:
tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit, dixit. CAtacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit, dixit. CAautem vel aperte cognita, mature toleranda sunt, cum videlicet rerum minime opportunitas congruit, ut aperte corrigantur. Nam secta immature vulnera deterius infervescunt, et nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio quod medendi officium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores queritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla autem occulta subtiliter sunt perscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
immature preueniens leuiget: aut bonȩ actionis meritũ
differendo ad deteriora ꝑmiitet. xx¬
ciendum quoq est. quod aliquando subiectoꝵ uicu¬
prudenter dissimulanda sunt. s quia dissimul antir
indicanda: aliquando & aꝑte cognita mature toleranda
aliquando uͦ subtiliter & occulta ꝑscrutanda: aliquando
leniter arguenda: aliqͣndo autem. uehementer increpan¬
da. Nonnulla quippe ut diximus prudenter dissimulanda
sunt. s quia dissimulantur indicanda. ut cum. delinquens
& deprehendi se cognoscit. & ꝑpeti has quas in se tacite tole¬
rari considerat. augere culpas erubescat: seq se iudice pi¬
niat. quem sibi apud se rectoris patientia clementer ex cicla
Qua scilicet dissimulatione bene uideam dñs corripit: cũ
ꝑ ꝓpħam dicit. Mentita es & mei non es recordata: neq co¬
gitasti in corde tuo. quia ego tacens & quasi non uidens
Et dissimulauit gͤ culpas. ꝙ innotuit: qui & contͣ peccand̃

Expanded text:
immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora permutet. dum quoque est quod aliquando subjectorum vitiprudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit rari considerat, augere culpas erubescat, seque judice puniat quem sibi apud se rectoris patientia clementer excusat. Qua videlicet dissimulatione bene Judaeam Dominus corripiens per Isaiam dicit: Mentita es, et mei non es recordata, neque cogistati in corde tuo, quia ego tacens et quasi non videns. Et dissimulavit ergo culpas et innotuit, quia et contra peccantem
Abbreviated transcription (Latin):
placet: quia in eo quod placere appetit: non se. si ꝑse hominibꝰ
placere ueritatem querit. A x¬
cire etiam rector debet: quod plerumq uicia uirtutes se
esse mentiuntur. Nam sepe sub parsimoiuȩ nomine se
tenacia palliat: contraq se effusio sub appellatione largitatis
occultat. Sepe in ordinata remissio. pietas creditur: & effrena¬
ta ira spiritualis teli uirtus estimatur. Sepe precipitata actio
uelocitatis efficacia: atq agendi tarditas. grauitatis consiliũ
putatur. Uude necesse est ut rector animarũ. uirtutes ac in¬
cia uigilanti cura discernat: ne aut cor tenacia occupet. ꝙ
parcum se uideri in dispensationibus exultet: aut cum ef¬
fuse quid ꝑditur. largum se quasi miserando glorietur ͥ aut
remittendo quod ferire. debuit. ad eterna supplicia subditõ
ꝑtrahat: aut immaniter feriendo qͦd delinquitur. ipse gra-¬
uius delinquat: aut hoc quod agi recte ac grauiter potuit.

Expanded text:
placet, quia in eo quod placere appetit, non se, sed per se hominibus placet, quia in eo quod placere appetit, non se, sed per se hominibus placere veritatem quaerit. Scire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
bertas eis conceditur: uitę humilitas ab his amittatur. Sciendũ
quoq quod oporteat ut rectores boni placere hominib appetãt:
s: ut suc estimationis dulcedine ꝓrimos in affectum ueritatis
trahant. Non ut se amari desiderent: s ut dilectionem suam qͣsi
quandam uiam faciant: ꝑ quam corda audientium ad amorẽ
conditoris introducant. Difficile quippe est: ut quamlib&. re¬
cła denuncians predicator qui non diligitur. libenter audiatur.
Debet gͦ qui preest & studere se diligi. quatinus possit audiri.
& tamen amorem suum ꝓseiet ipso non querere ÷ ne inueniat᷑
ei cui seruire ꝑ officiuni cernitur. occulta cogitationis tyrann¬
de resultare. Quod bene paulus insinuat: cum sui nobis stu¬
di occulta manifestat dicens. Sicut. & ego ꝑ om̃ia omnibu pla¬
cco. Qui tamen rursus dicit. Ego si ad huc hominibus place¬
rem: seruus xp̃i non essem. Piacet gͦ hominib paulus & non

Expanded text:
libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque est quod oporteat ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem Conditoris introducant. Difficile quippe est, ut quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur, libenter audiatur. Debet ergo qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri, et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officium cernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem . Placet ergo Paulus, et non
Abbreviated transcription (Latin):
Sita fatirit. & subditoꝵ nemo contradicat. Qui gͦ & praua an¬
ues agere & tamen ad hec iniit ieteros tacere: ipse sibimet a¬
slis est. Eruiia plus ueritate se appetit diligi: quam contra señ
uott aefendi. Nemo quippe est qui ita uiuat: ut aliquater
non deluiquat. Ille gͦ se ipso amplius uerttatem desidat ani¬
rie qui sibi a mallo uitt contra ueritatem parci. Hinc & eium
petrens. anerepationem pauli libenter accepit. Hinc dauit
corre ptionem subditi humiliter audiuit. Quia &s rectores bo¬
ne dum priuato diligere se amore nesciunt: libere puritatis
uerbiem. a subaras obsequium humilitatis credunt. S in̾
bet mecesse est ut cura regiminis tanti moderaminis arte tti¬
peturͥ quatinus subditoꝵ mens cum quȩ dam recte sentire
potuerit. sic in uocis libertatem prodeat. ut tamen libertas in
suꝑbiam non erumpat: ne dum fortasse immoderatius linguȩ li

Expanded text:
cita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava stcita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava studet agere, et tamen ad haec vult caeteros tacere, ipse sibimet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari, qui sibi a nullo vult contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit ; hinc David correptionem subditi humiliter audivit ; quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat; ne dum fortasse immoderatius linguae eis
Abbreviated transcription (Latin):
reclinantes. blanda adulatione refouere. Quasi enim puluil¬
lo cubitus. uel ceruicalibus caput iacentis excipitur: cumi cor¬
rectionis duricia peccanti subtrahitur. eiq mollicies fauoris
adhibetur: ut in errore molliter iaceat. quem nulla asperitaᷤ
contradictionis pulsat. S hec rectores qui semet ipsos dilig̃e
his ꝓtuldubis erhibent: a quibus se noceri posse. in stucdio gd
temporalis timent. Nam quos nil contra se ualere conspicur
iuiquam clement̾ admonent: s pastoralis mansuetudinis
cbliti rare dominationis terrent. Quos recte ꝓꝓphetam a¬
uma nox increpat dicens. Uos autem cum austeritate impa¬
batis eis et cum potentia Plus enim se suo auctore diligentes ia¬
ctanter erga subiectos se erigunt. nec quid agere ddebeant si
qe ualeant atcendunt. Nt de subsequenti iudicio metiur
impbe de temporali potestate głantur. Libet ut licenter & ili¬

Expanded text:
reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvilreclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in studio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunnunquam clementer admonent, sed pastoralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illi
Abbreviated transcription (Latin):
Nostis naniꝙ redemptoris est. qui precta oꝑa quȩ facit. eius in¬
ce ab eccłia amari concupiscit: quia adulterine cogitationis.
rus est si placere puer sponsȩ oculis appetit. ꝑ quem spons
dona transinisit. Qui nimirum amor ꝓprius cum rectori mẽ
tam ceꝑtt: aliq̃ndo hanc inordinate ad molliciem. aliquando
uͦ ad asꝑitatem rapit. Ex amore et enim suo mens rectoris inꝰ
molliciem uertitur: quia cum peccantes subditos respicit. ne
erga hunc eorum dilectio torpeat. corripe non presumit: ñ¬
nunquã uͦ errata subditorum quȩ increpare debuerat. adu¬
lationibus demulcet. U nde bene ꝑ ꝓphetam dicitur. Ue his
qui consuunt puluillos sub om̃i cubito manus: & faciunt cer¬
uicalia sub capite uniuersȩ ȩtatis ad capiendas animas. Pul¬
uillos quippe sub om̃i cubito manus est ponere: cadentes a
sua rectitudine aninas. atq in huius mundi delectatione se

Expanded text:
Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus viHostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui tem ceperit, aliquando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur, quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit. Nonnunquam vero errata subditorum, quae increpare debuerat adulatiqui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione