comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ayctos ꝓliuasq hyades geminos q tͥones. id duos boues qui car¬
rũ pͥeut. Boues em̃ tͥones dicũtur qͬ teriones ab̾endo eo qse
rã cerãt Porro astra sũt gnͣdes stelle. ut boetes. S h noĩa aucto¬
res eõfũdũt ⁊ astra. prostellis. ⁊ stellas indiserẽt᷑ ꝓ sidi̾b ponũt.
Scelle aũ ꝓꝑͥe dicũt᷑ astando quia ñ quã ꝓpͥa deserũt soca. nec eirã¬
do ut ꝙlanete. neꝙ cadendo ut mlti putat̃. Unde poeta . ẜi si nõa
ee etdit potuit. cedidisse iuderi. Sũt cm̃ ignituli q̃dã ñstesse ꝰ ab
uarũ ad orionẽ reu̾tamu. qm sacmi nagulã uocãt o ingulãdo eo
ꝙ sic quasi ferro ar matus ⁊ acciñctus gladio. atq t̾ribiis ⁊ Toni¬
ꝙ talio hit induat᷑. casis ꝙ descͥbit᷑. Rudabit iqt ensẽ driõ fernꝰ.¬

Expanded text:
 pluuiasque Hyades geminosque triones, id est duos boues, qui carrum preeunt. Boues enim triones dicuntur quasi teriones a terendo, eo quod terram terant. Porro astra sunt grandes stelle ut Bootes. Sed hec nomina auctores confundunt et astra pro stellis et stellas indifferenter pro syderibus ponunt. Stelle autem proprie dicuntur a stando, quia numquam propria deserunt loca nec errando ut planete neque cadendo, ut multi putant. Vnde poeta: Et si non cecidit, potuit cecidisse uideri. Sunt enim igniculi quidam, non stelle, ab Verum ad Orionem reuertamus, quem Latini Iugulam uocant a iugulando, eo quod sit quasi ferro armatus et accinctus gladio atque terribilis. Denique talis hic inducitur talisque describitur: Nudabit, inquit, ensem Orion fer
Abbreviated transcription (Latin):
fasisse traditui. Herculis apud tirũ. ubi se ip̃m in igne cremauit.
esallaxii m eppdauro. Sic de tetis. Nuiõ suꝑuacanea ociositate
perissise rad dimdẽ iñtelligẽtiã eor que sub mde sequtur de pla¬
netie septem sole uidel ac suna satui no ⁊ ioue merau io et
martẽ. ac uenere aliis ꝙ qͥbdam siderib. necũ ⁊ demiutatõe
eor a solito cui su ⁊ natur aliũ confusione otdmũ. insignũ inimi

Expanded text:
fuisse traditur, Herculis apud Tyrum, ubi seipsum in igne cremauit, Esculapii in Epydauro. Sic de ceteris. His non superuacanea ociositate premissis ad dandam intelligentiam eorum, que subinde secuntur – de planetis septem Sole uidelicet ac Luna, Saturno et Ioue, Mercurio et Marte ac Venere aliisque quibusdam syderibus, nec non et de inmutatione eorum a solito cursu et naturalium confusi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ scella caltda ⁊ sicca. ⁊ inde nociua. poĩta tñ
mide ⁊ inde beniuose cũ ad eas accesserit. ex
ꝑꝑinquitate earũ ⁊ suã notiuitatẽ temperat
⁊ illarũ mi nuit beniuolantĩa. Dicitur aũ deus
belli quia calorem cõfert. ⁊ siccitatẽ ex quib a¬
nimositatem gn̾atut. Calidi enĩ ⁊ sic̾ci ani¬
mosi sũt ⁊ audaces. Diciturͣ maro quasi mas
intͥ poĩta sut̾a q per mares id ꝑ uros ⁊ uirtu¬
osos hoĩes bella gerũtur. Dicitiu ⁊ gradius
qr gradatim itur ad bellũ. Dicitur ⁊ conuen̾e
li sui marte aũ in infiori sui. quodam modo
cõmissentur. Quartus ⁊ mẽdius est sol. scdm
caldeos ⁊ ꝓłiniũ. ⁊ młtos nostroꝵ lic egiptii
⁊ plato sestũ eum ponat᷑. Cũ ficit aũ cui fu¬

Expanded text:
autem stella calida et sicca et inde nociua. Posita tameautem stella calida et sicca et inde nociua. Posita tamemide et inde beniuole, cum ad eas accesserit, ex propinquitate earum et suam nociuitatem temperat et illarum minuit beniuolentiam. Dicitur autem deus belli, quia calorem confert et siccitatem, ex quibus animositas generatur. Calidi enim et sicci animosi sunt et audaces. Dicitur autem Mars quasi mas interposita r litera, quia per mares, id est per uiros et uirtuosos homines bella geruntur. Dicitur et Gradiuus, quia gradatim itur ad bellum. Dicitur et cum Veneli sui, Marte autem in inferiori sui, quodammodo commiscentur. 12. Quartus et medius est Sol secundum Caldeos et Plinium et multos nostrorum, licet Egyptii et Plato sextum eum ponant. Conficit autem cu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde ⁊ sener fingicur in sabulis poetarũ. Dicĩ
cius. amplius tñ nocet qñ retro gradus est.
Porro fuigidũ dicũt esse saturmĩ ex uicinitate
aquarũ que suꝑ fu mam̃tũ st̃. congelate cels
quidem spiritalibus. ut ait psidorus humilioreᷤ
acñ omni creatura corporali suꝑiores. Post satͣ¬
nũ est fetõ. qui iupiter in ꝑagratõne signi¬
feri.xii. annos expendens. Nec stella callida
⁊ lumida est ⁊ inde beniuola ut pote in suis qua
nũ.⁊ martem que st̃ stelle nociue si existat. in
suꝑiori ab side circuli sui. uł in infiori et uici¬
initate eius ad ip̃os temꝑatur eoꝵ nociuitas
s eius minuitur beniuolentia. Inde est qd̾ in
fabulis dicitur qupiter sacurnũ aꝑprio regno
expulisse. qr uicmus illi naturalem ei aufert
nociuitatẽ. Dicit᷑ ⁊̃ ad ulterando diu̾sos filios
procreasse. qr pͥ dictis sese coniũ gendo mlt̾os
ac uarios int̾enis agit effectus. Ter cus est
maris. duobus annis cursũ suũ complẽs. Est

Expanded text:
Vnde et senex fingitur in fabulis poetarum. Dicituciuus, amplius tamen nocet, quando retrogradus est. Porro frigidum dicunt esse Saturnum ex uicinitate aquarum, que super firmamentum sunt congelate, celis quidem spiritalibus, ut ait Ysidorus, humiliores, attamen omni creatura corporali superiores. 10. Post Saturnum est Pheton, qui et Iupiter, in peragratione signiferi.xii. annos expendens. Hec stella calida et humida est et inde beniuola, utpote in suis qual inter Saturnum et Martem, que sunt stelle nociue, si existat in superiori abside circuli sui uel in inferiori, ex uicinitate eius ad ipsos temperatur eorum nociuitas, sed eius minuitur beniuolentia. Inde est, quod in fabulis dicitur Iupiter Saturnum a proprio regno expulisse, quia uicinus illi naturalem ei aufert nociuitatem. Dicitur etiam adulterando diuersos filios procreasse, quia predictis sese coniungendo multos ac uarios in terrenis agit effectus. 11. Tercius est Mars duobus annis cursum suum conplens. Est
Abbreviated transcription (Latin):
ligñ homines fuisse affuma poetarũ u̾bosa loquacitas. Uerũp¬
tamẽ Iñt ueri similitũdines quasdam qͥb astruant. hec ip̃a q
ul̃ fassa ul probrosa esse ilidentur. Oñs namq sermo apd̾ eru-¬
ditos quosq gͦcoꝵ qui de antiguitate conscribitur.duos ꝓcipuos
auctores leibet. esiodũ ⁊ orpheũ. quẽ tradũt gedeonis fuisse tꝑib.
Quor scriꝑta in duas partes intelligentie diutdũtur. id sedm
te celi ⁊ sedera quedam eoꝵ nõib aꝑpeslantur quos soies fuis¬
se cõstar atq mortases. Deniq a eoꝵ se pultra adman sosea m

Expanded text:
liquando homines fuisse affirmat poetarum uerbosa loquacitas. 17. Verumliquando homines fuisse affirmat poetarum uerbosa loquacitas. 17. Verumtamen habent ueri similitudines quasdam, quibus astruant hec ipsa, que uel falsa uel probrosa esse uidentur. Omnis namque sermo apud eruditos quosque Grecorum, qui de antiquitate conscribitur, duos precipuos auctores habet: Esiodum et Orpheum quem tradunt Gedeonis fuisse temporibus, quorum scripta in duas partes intelligentie diuiduntur, id est sete celi et sydera quedam eorum nominibus appellantur, quos homines fuisse constat atque mortales. Denique et eorum sepulcra ac mausolea
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ita ut gͦo illi pro sola nominiõ memcria honorauerant. eoꝵ suces¬
sores deos existimarẽt. Quos ⁊ ꝓoete u̾bor elegantia ⁊ suauitate
diceñdi. ex mortalib mortales effectos hominib stolidis per suaserũt
ĩmo ⁊̃ amplius asiguos ex homnib conu̾sos instessas quosdamin
arbores. ⁊ anmalta ⁊ flores ⁊ aues. sontes quẽ ac fluuios. Et omnes
pene stellas ⁊ arbores flores ac flumina homines aliqñ fuisse asse¬
uerant. Quoꝵ exẽpli carisa singula saltẽ. ex singulis ostendamꝰ
Andromedam cephei instellã dicĩtesse cõnersam. Sic castorem ⁊
listonẽ in stellam que aictos nõĩatur. Danaimi ladonis filiã in ar-¬
berem cõmutatã qacinctũ apollinis. dilectũ in fłorẽ Prognẽ. ⁊ filo¬
monam cũ thereo in aues tisbem aput ciliciã in fontem ⁊ piramũ
nribi insluũ uesolutos. Et ꝑostͦmos onines pene ut dixi uel stel¬
las. uł arbores. fontesq ac fluuios. Flores  que aĩalia uł aues a-¬

Expanded text:
sit, ita ut, quos illi pro sola nominis memoria honorauerant, eorum successores deos existimarent. Quos et poete uerborum elegantia et suauitate dicendi ex mortalibus immortales effectos stolidis hominibus persuaserunt, imo etiam amplius aliquos ex hominibus conuersos in stellas, quosdam in arbores et animalia et flores et aues fontesque ac fluuios et omnes pene stellas et arbores et flores ac flumina homines aliquando fuisse asseuerant. Quorum exempli causa singula saltem ex singulis ostendamus. Andromedam Cefei in stellam dicunt esse conuersam. Sic Castorem et listonem in stellam, que Arctos nominatur; Danaim, Ladonis filiam, in arborem conmutatam, Iacinctum, Apollinis dilectum, 169v in florem, Prognem et Filomenam cum Thereo in aues, Thisbem apud Cilitiam in fontem et Pyramum inibi in fluuium resolutos. Et postremo omnes pene, ut dixi, uel stellas uel arbores fontesque ac fluuios floresque et animalia uel aues a
Abbreviated transcription (Latin):
seonẽ in auuo ⁊ fulgor aurisoculos intuentiũ exte¬
cabit. Sicut nmius splendo solet ebetar̾e aspectũ
sit auri fulgor ⁊ ut temꝑans ardor habendi int̾i¬
ores mentis oculos cecat. ut nõ uideant solem aĩ
istũ qui oritur suꝑ bonos ⁊ malos. s illũ dico solẽ
qui fecit hũc solem. de quo dicit᷑ in sssalmo. Sicut
cerague fluit aufu̾t᷑ suꝑ cecidit ignis ⁊ ñ uiderũt
solem. Candebit argentũ incucuitu ⁊ diusator¬
cularia uerabit. Mau̾am poculor facturã q de¬
sc ribit ut udelic cũ argentea sint argentea foriᷤᷤ
apparcant ꝑ circuitũ. de aurata autẽ int̾ius ut
⁊ uim sapor gustũ ⁊ auri fulgor oblectet aspectũ¬

Expanded text:
leonem in auro 165r et fulgor auri oculos intuentium exceleonem in auro 165r et fulgor auri oculos intuentium excecabit. Sicut nimius splendor solet hebetare aspectum, sic auri fulgor et intemperans ardor habendi interiores mentis oculos cecat, ut non uideant Solem, non istum, qui oritur super bonos et malos, sed illum dico Solem, qui fecit hunc Solem, de quo dicitur in Psalmo: Sicut cera, que fluit, auferentur; supercecidit ignis et non uiderunt Solem. 5. Candebit argentum in circuitu et diuersa torcularia uexabit. Materiam poculorum facturamque describit, ut uidelicet cum argentea sint, argentea foris appareant per circuitum, deaurata autem interius, ut et uini sapor gustum et auri fulgor oblectet aspectu
Abbreviated transcription (Latin):
cñ ñ simłꝰ cractanda sũt s acapite reuoluẽda at¬
q capiculaũ id ꝑ singlã capitula diligent̾ ex¬
plananda. Itaq qd̾ ait amplexabit᷑ homo leonẽ
in uino. uini temulentĩa ebriecatẽ quẽ describit
q̃ potores ⁊ bibulos int̾ pocula ita animoso facit¬
⁊ audaces ut ipĩs leonibus fortiores sibi iudeãt᷑
nͨ eoꝵ uereri amplexũ. id congressũ uixͣ illud
oratii. Quid ñ ebrietas designat oꝑta recludit
Spes uibet ens ratas ad ylia tradit in armes Sol¬
licitis animis omis.eximit. ad doc artes. fecũdica¬
lices qũe nõ fec̾e desertũ Con tracta quẽ ñ mpau¬
pertate solitũ. Possumꝰ insimplici int̾pretatõe contẽ¬
ti u̾ba hec. kmplexabitur hõ seoñe in auro ita acci¬
ꝑe ut qr leones ⁊ id genus in uasis aureis ⁊ argẽte¬
is celature ꝯpere fierisolent sic uixͣ lut̾am dictũ
accipiamꝰ. Amplexabitur homo leonẽ in auro ac
si diceretur in auro chiplio. Amplexabitur hõ

Expanded text:
 breuitate coartanda, sed a capite reuoluenda atque capitulatim, id est per singula capitula, diligenter explananda. Itaque quod ait amplexabitur homo leonem in uino, uini temulentiam ebrietatemque describit, que potores et bibulos inter pocula ita animosos facit et audaces, ut ipsis leonibus fortiores sibi uideantur nec eorum uereri amplexum, id est congressum, iuxta illud Oratii: Quid non ebrietas designat! Operta recludit. Spes iubet esse ratas, ad prelia tradit inermes. Sollicitis animis onus eximit, addocet artes. Fecundi calices quem non fecere disertum, Contracta quem non in paupertate solutum! Possumus et simplici interpretatione contenti uerba hec, amplexabitur homo leonem in auro, ita accipere: ut quia leones et id genus in uasis aureis et argenteis celature opere fieri solent, sic iuxta literam dictum accipiamus: amplexabitur homo leonem in auro, ac si diceretur ‘in aureo cypho’. 4. Amplexabitur homo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia conuetũ ꝗprie appessat. qd̾ ex om̃ pparꝰ¬
to ad simisititdme crcłi ueł camere auu ueu
ad cra Mec plunia celi ꝓhribita est indiebus
acab impiissimi regio isiael orante helia ⁊
cam annos te ⁊ meses ser. uñ draissope
samis suos pari cpupna uniusant trasa orae

Expanded text:
ie appellatur, quod ex omni parte ad similitudinem circuli uel camere curuatur ad terram. Hec pluuia celi prohibita est in diebus Ahab, impiissimi regis Israel, orante Helia et rram annos tres et menses sex. Vnde et dirissima famis lues
Abbreviated transcription (Latin):
cientes soli terre ad herentes. Intaliũ ꝑsona lo-
noster Inde uox illa ludibuii ad miserũ hominẽ
Incur uare ut trãse amus. Non talis forme ds
hominẽ fecit cuius nõ solũ amimã ad ymaginẽ
⁊ similitadinẽ suã creauĩt. s ⁊ corpus ei longe
diffencius acecis aĩantib dedit. Uñ qͥdam sa¬
piens ait. Ceta cũ prona spectẽt aĩalta terr ã
os homini sublime dedit celũ q utdere uissit ⁊
erectos ad sidera tolere uultus. Seguit᷑. ab eis
uũltus auercẽt sỹ dera ⁊ solitum cuisũ cõ fon¬
dent. Arebũt segetes hiis indignantib ⁊ hu¬
mor con ueti negabitur. Merito ab eis celum
⁊ celisidera uustus au̾tent suos. id suũ tãꝙr
ntdignis. denegabut ob se quiũ ut siat celum
solatio fideliũ pendet Aiis ad maiorẽ cor que sequñ

Expanded text:
cientes, soli terre adherentes. In talium persona lnoster. Inde uox illa ludibrii ad miserum hominem: Incuruare, ut transeamus. Non talis forme Deus hominem fecit, cuius non solum animam ad imaginem et similitudinem suam creauit, sed et corpus ei longe differentius a ceteris animantibus dedit. Vnde quidam sapiens ait: Cetera cum prona spectant animalia terram, os homini sullime dedit cȩlumque uidere iussit et erectos ad suertent sydera et solitum cursum confundent. Arebunt segetes his indignantibus et humor conuexi negabitur. Merito ab eis cȩlum et cȩli sydera uultus auertent suos, id est suum tanquam indignis denegabunt obsequium, ut fiat cȩlum solatio fidelium pendet. His ad maiorem eorum, que sequuntu
Abbreviated transcription (Latin):
Candebit argentũ in cu.cuitu ⁊ diusa torcularia
uorabit. hoc est diusa uini gna ⁊ de diu̾sis corcła¬
rib expressa. requir quatinus uinũ tandẽ de plu¬
lecebris dabũt donet subito sr̃ ueniat mũdi rui¬
na ⁊ oño inuoluat sicut scriptũ est. Cũ dixerĩt
pax ⁊ securitas. tũc subitaneus eis suꝑueniẽt
int̾itus tanquã in utero habentis. ⁊ ñ essugient¬
Dies em̃ diii tanꝙͣ fui. in nocte. itaueniet. Et si¬
cuc dñs ait nescimꝰ qñ ueniet. soro an media no¬
cte. an gassi cantu. Itẽ. Te die aũ illa ⁊ hora ne¬
moscit. neq angeli sciunt.nisi pater solus. Et
uursũ Sicut scm in dieb nce ita erit in diebus
filii hominis. E debant ⁊ bibebant uxores ac cipie¬
bant. Dabantur ad nuptias emebant. a uendebãt
plantabant ⁊ edisicabant. usq in diẽ qua intrauͭ
noe in archam ⁊ uenit diluuiũ ⁊ perdidit õs
Empõito uino Inebriabũtur. motales ⁊ ꝓtͦ põito

Expanded text:
t argentum in circuitu et diuersa torcularia uexabit, hoc est diuersa uini genera et de diuersis torcularibus expressa requiret, quatinus unum tandem de plui et carnis illecebris dabunt, donec subito superueniat mundi ruina et omnes inuoluat, sicut scriptum est: Cum dixerint, ‘pax et securitas!’ tunc subi165vtaneus eis superueniet interitus tanquam in utero habenti tanDies enim Domini tanquam fur in nocte ita ueniet. Et sicut dominus ait: Nescimus quando ueniet, sero an media nocte an galli cantu, item: De die autem illa et hora nemo scit, neque angeli sciunt, nisi pater solus. Et rursum: Sicut factum est in diebus Noe, ita erit in diebus filii hominis. Edebant et bibebant, uxores accipiebant et dabantur ad nuptias, emebant et uendebant, plantabant et edificabant, usque in diem, qua intrauit Noe in archam. Et uenit diluuium et perdidit omnes. – Imposito uino inebriabuntur m
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus fui̾t et cũ decesserit heres eius plene ecatis fu̾t: et releuium debeat habeat
dicatem suam perant uũ releniũ. scilic heies uelheredes Comitũ de baronia comitat
integͣ: per .C. libͣs. heres uel heredes baronĩ de baronia integͣ. per .G̃. libras. marcꝭ. Heres ł hẽdes
cis de feodo militis integro per .t. soł. ad plus et qͥminꝰ debu̾t miñꝰ det scd̾m antiquã
consuetudi̾em fe odoꝵ. Si añ heres alicuiꝰ taliũ fu̾t infra etatem dñs eiꝰ non habeat qͣtodiã

Expanded text:
mortuus fuerit et cum decesserit heres suus plene etatis fuerit et relevium debeat habeat hereditatem suam per antiquum relevium scilicet heres vel heredes comitis de baronia comitis integra per centum libras heres vel heredes baronis de baronia integra per centum libras heres vel heredes militis de feodo militis integro per centum solidos ad plus et qui minus debuerit minus det secundum antiquam consuetudinem feodorum Si autem heres a
Abbreviated transcription (Latin):
elrerũ hõmum. Et si nos cõmiserimꝰ custodiam alicuiꝰ talis t̾re uice comiti uel alicti
alu qui de ex itib terre illius nobis respond̾e deleat: et ille de custodia distinctoẽm fecit
el uaftũ: nos ab illo capiemꝰ emendam. et terra cõmintatur duob legalib et discretis
hõib. et de feodo illo qui nobis de exitib respondeant. uel ei cui illos assignanmꝰ. Et sl¬
amitat illam qͥtodiam. et tͣdant duob legalib et discͤcis hõib de fegdo illo quisimilit̾ nõb̃
respondeant sicut p̾dcm est. Custos aũ qnͣdiu cꝰtodiam t̾re habu̾it: Custentet domos.
uis yuiaria. stagna. Molendina. et cec̾a. ad t̾ram illam pertinentia: de exitib eiuldemterre et
reddt hedi cũ ed plenam etatem peruem̃t. t̾xamsuã totã instauratam de carutis. et om̃ib alis¬

Expanded text:
hominum vel rerum et si nos commiserimus custodiam alicujus talis terre vicecomiti vel alicui alii qui de exitibus illius nobis respondere debeat et ille destructionem de custodia fecerit vel vastum nos ab illo capiemus emendam et terra committatur duobus legalibus et discretis hominibus de feodo illo qui de exitibus respondeantamittat ipsam custodiam et tradatur duobus legalibus et discretis hominibus de feodo illo qui similiter nobis respondeant sicut predictum est Custos autem quamdiu custodiam terre habuerit sustentet domos parcos vivaria stagna molendina  ad terram illam pertinencia de exitibus terre ejusdem et reddat heredi cum ad plenam etatem pervenerit terram suam totam instauratam de carucis et waynagi
Abbreviated transcription (Latin):
illã sapĩam nominat. q̃ discipline effugit fictũ. ⁊ que seꝑat se a cogitatõib que
memorat catonẽ oratoris officiũ diffinientẽ dixisse. Orator est uir bonꝰ dicendi pe¬
ritꝰ. Emũdabat gͦ eccl̃asticꝰ orator pͥus conscĩam. ut sic acced̾e̾t ad recludendã mi-¬
sticoꝵ scͥptoꝵ ĩtelligẽtiã. Qͥ .n. fieri potest ut seruiret uiciis: qͥ medullas ĩtimaᷤ
hauriret. qͥ totas cogitatões ꝯsum̾et in scͥpturarũ expositõib. Nã ut ip̃e fatetur
in libͦ .iiͦiͦ. suꝑ samuelẽ ĩ expositões sue si nõ aliud afferrẽt. lectorib emolum̃tũ:
hiͨ sͥ nõ mediocͥter ualent. qd̾ dũ h om̃i studio agebat ⁊ lubͥcũ scłi ⁊ inanes cogita¬
tões post t̾gũ ponebat. Defecatꝰ itaq uiciis subibat in int̾iora uelaminis. que
intꝰ exceꝑat animo foras efferẽs sermone castigato. Uerũptñ animi eiꝰ pura

Expanded text:
illam sapientiam nominat quae disciplinae effugit fictum, et quae separat se a cogitationibus quillam sapientiam nominat quae disciplinae effugit fictum, et quae separat se a cogitationibus quSeneca, in libro De causis, commemorat Catonem, oratoris officium definientem, dixisse: « Orator est vir bonus, dicendi peritus. » Emundabat ergo ecclesiasticus orator prius conscientiam, ut sic accederet ad recludendam mysticorum scriptorum intelligentiam. Qui enim fieri potest 89 ut serviret vitiis qui medullas intimas hauriret, qui totas cogitationes consumeret, in Scripturarum expositionibus? Nam, ut ipse fatetur in libro tertio super Samuelem, expositiones suae, si non aliud afferrent lectoribus emolumentum, hoc sibi non mediocriter valerent, quod, dum haec omni studio agebat, lubricum saeculi et inanes cogitationes post tergum ponebat: defaecatus itaque vitiis subibat in interiora velaminis: quae intus exceperat animo, foras efferens sermone castigato. § 60. Verumtamen a
Abbreviated transcription (Latin):
palmã dedit. Nã ⁊ fidei sane ⁊ incursiose. s dulcis fuit eloq̃ntie: in om̃ib explanatõ-¬
nib diuinarũ scͥpturarũ magis illa rimatꝰ quib lector dei dilectõem ⁊ ꝓxiii cõbi¬
eret. qͣm illa quib uł sales libaret. uł lingue rubiginẽ limaret. Porro de uite il¬
lius scĩtate dubitare qͤmꝙͣ arcet: illiꝰ irrefragabilis dicti u̾itas: qd̾ ꝓtulit mundo
diue sophye maiestas. In maliuolã aĩam nõ int̾ibit sapĩa: nͨ hĩtabit iu corꝑe sb̾di¬
to pcc̃is. Qd̃ ꝓfecto nõ de mũdana sapĩa dicit: q̃ indiffe̾nt̾ hõim cordib illabit᷑ ⁊ qͣ
creberrime pessimi ⁊ nullas usq ad extͤmũ diẽ sigͣntes metas scełib polle̾. con¬
spicuũt᷑. uiͣx illd̃ dñicũ filii huiꝰ scł̃i pͣdẽtiores filiis lucis. in gen̾atõe sua st̃. sed

Expanded text:
palmam dedit. Nam et fidei sanae et incuriosae, sed dulcis fuit eloquentiae, in omnibus explanatiopalmam dedit. Nam et fidei sanae et incuriosae, sed dulcis fuit eloquentiae, in omnibus explanationibus divinarum Scripturarum magis illa rimatus quibus lector Dei dilectionem et proximi cohiberet, quam illa quibus vel tales libaret vel linguae rubiginem limaret. Porro de vitae illius sanctitate dubitare quemquam arcet illius dicti irrefragabilis veritas quod protulit mundo divae sophiae majestas. « In malivolam animam non introibit sapientia, nec inhabitabit in corpore subdito peccatis: creberrime pessimi, nullasque ad extremum diem ponentes metas sceleribus, pollere conspiciuntur, juxta illud Dominicum: « Filii hujus saeculi prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt; » sed
Abbreviated transcription (Latin):
nis gͦ ac dignis amplectende sollicitudĩs tue petitõib artissima deuotõe fauẽtes.
hortam deo dilectã religiositatis tue bonitatẽ: ut qͥa ex ortis quibꝰdã eccłasticarum
causarũ capitulis. nõ sui examinatõe longiꝰ ĩnotescendis. opus nob̃ st̃ ad ꝯfe̾nd̃̾
sum dei famulũ bedã uen̾abilis monast̾ii tui p̾sbit̾m ad limina apłoꝵ pͥncipũ. dñoꝵ
rig̾e̾: quẽ fauẽte dño scĩs tuis precib nõ diffidas. ꝓsꝑe ad te redire ꝑacta p̾missorũ
capituloꝵ cũ auxilio dei desid̾a̾ta sollẽpnitate. Erit .i. ut ꝯfidimꝰ ⁊̃ cũctis tͥ creditis ꝓ¬
ut in questionib enodandis indig̾et eo sublimitas romana. Nec uͦ unꝙͣ gallicanꝰ tu¬
mor inuenit in anglo qd̃ argueret m̾ito: adeo lacinitas om̃is eiꝰ fidei ⁊ magist̾i̾o it¬

Expanded text:
nis ergo ac dignis amplectendae tuae sollicitudinis petitionibus arctissima devotione faventes, nis ergo ac dignis amplectendae tuae sollicitudinis petitionibus arctissima devotione faventes, hortamur Deo dilectam tuae religiositatis bonitatem, ut quia, exortis quibusdam ecclesiasticarum causarum capitulis, non sine examinatione longius innotescendis, opus nobis sunt ad conferesum Dei famulum Bedam venerabilis monasterii tui presbyterum ad limina apostolorum principum rigere, quem, favente Deo, sanctis tuis precibus non diffidas prospere ad te redire, peracta praemissorum capitulorum cum auxilio Dei desiderata solemnitate; erit enim, ut confidimus, etiam cunctis ut in quaestionibus enodandis indigeret eo sublimitas romana, nec vero unquam Gallicanus tumor invenit in Anglo, quod argueret merito. Adeo Latinitas omnis ejus fidei et magisterio
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ corripiẽs barlari sermonis in uolucrũ pat̾a lingua expediret. Ulgre¬
tissimũ est quoq ꝙ crebro apositis obsomis cũ cõuine in cplos dẽtes acuerẽt
mẽtes intend̾ent ip̃e uoluptatẽ frenarit penuria sua pouꝑum m̾catꝰ gou¬
diei uñ ⁊̃ arbit̾r tẽporalit̾ absolutã eẽ celestis sentẽcie fidẽ. ꝙͣ diuinũ qͥn¬
dam resultauit oraculũ. Disꝑsit dedit panꝑib iusticia eiꝰ manet in seculĩ
seculi. Nã qd̾ auditor mirari debeat. ⁊ inficiari nõ ualeat. dext̃a illa regał.¬
dis clem̃tiã dei nr̃i atq menarrabilẽ ꝓuidẽtiã. possumꝰ effari. ⁊ dignas gr̃arũ actio¬
nes ꝓ ĩmẽsis cͥca nos bñficiis ꝑsolu̾e. qui in tenebris ⁊ umbͣ mortis positos ad lumẽ
ta religio: libẽti ⁊ hylari animo sic̃ ab ea directa est: nos suscepisse cognosce. Oportu¬

Expanded text:
nanter corripiens, barbari sermonis involucrum patria lingua expediret. Vulgatnanter corripiens, barbari sermonis involucrum patria lingua expediret. Vulgatum quoque est, quod crebro appositis obsoniis, cum convivae in cibos dentes acuerent, mentes intenderent, ipse voluptatem fraenarit, penuria sua pauperum mercatus gaudia: unde arbitror etiam temporaliter absolutam esse coelestis sententiae fidem, quam divinum quondam resultavit oraculum: « Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi. » Nam quod auditor mirari debeat, et inficiari non valeat, dextra illa regaeffari, et dignas gratiarum actiones pro immensis circa nos ejus beneficiis persolvere, qui in tenebris et umbra mortis positos ad lumen ta religio, libenter et hilari animo, sicuti ab ea directa est, nos suscepisse cognosce. Opportu
Abbreviated transcription (Latin):
romã abiit . Ibi ne pompã sue ꝯu̾satõis fac̾e̾t nõ publicis uultib expositũ
crinẽ deposũit: s ut soli dei uultib plac̾et amictu plebeio tectꝰ. dar. cõle¬
nuit lec deerat tãti dux femina facti. que cũ antea uirũ adhoc aix dẽ¬
dum incitasses: tũc mentẽ ubis lenire labentẽ exemplis erige. ꝓasuo s
adsalutẽ ei sp̃taret. nicħ dimtere. Ita mutua raritate conexu tẽporib siuis
uiam hõim ingressi stͥ. nõ sine mãgnis ut accipimꝰ miraculis. quib diui¬
na dignatio feliciũ ꝯiugũ sepe respondit m̾itis.
tentes ꝑticulas uelut quodã cõplectimi epylogo. Qnͣtus min eiꝰ pectore fi¬
den fernuo caluerit. facile ex hos animadũtes ꝙ si qͣndo ancistes aldamuᷤ
scotice auditorib facienda ꝓpon̾et. ⁊ int̾pres deess confestĩ rex ip̃e qͣmuis
indut᷑ clamidẽ uł auro rigentem. uł tyrios murices estuãtẽ idminꝰ dig¬

Expanded text:
ersionis faceret, non publicis vultibus expositus, crinem deposuit; sed ut solius Domini oculis placeret, amictu plebeio tectus, clam consenuit: nec deerat tanti dux foemina facti; quae cum antea virum ad hoc audendum incitasset, tunc moerentem verbis lenire, labantem exemplis erigere, prorsspectaret, nihil dimitteret. Ita mutua charitate connexi temporibus suis, viam hominum ingressi sunt; non sine magnis, ut accepimus, 55 miraculis, quibus divina dignatio felicium conjugum saepe respondet meritis.etentes particulas velut quodam complectemur epilogo. Quantus enim in ejus pectore fidei fervor coaluerit, facile ex hoc animadverteres, quod si quando antistes Aidanus Scottice auditoribus facienda proponeret, et interpres deesset, confestim rex ipse, quamvis indutus chlamydem, vel auro rigentem, vel Tyrios murices 72 aestuantem, id munus dig
Abbreviated transcription (Latin):
tãtarũ elemosinarũ largitͥx. hodies cũ brachio cute ⁊ neruis incorrupta uiget
Qꝓpt̾ uiderũt alii quo examine iudiciũ suũ pond̾ent. ego istud gͣtiꝰ ⁊ euidẽtiori
cat᷑ ub̾ius. Iam uͦ suꝑfluũ esse. si dicere affectarẽ qͣm sedulus fu̾it p̾ces in altũ
dirig̾e̾. uotis celos onerare. Adeo est amplior laus ista in osuualdo: qͣm ut nr̃a
excitata. cũ stipatorib fusis. ip̃e qͦ ferratã siluã in pectore gereret. nec atͦcita¬
s coruo rarior albo: hõiem habũdare diuitiis ⁊ nolle lasciuire uiciis.
onscedit igͣ tremulũ culmẽ regni. ceoluultꝰ ab ida septimꝰ ⁊ idoneꝰ ad ce¬
sermonis mei beda qui eo tp̃e qͦ maxĩe litt̾atis scat᷑iebat britãnia huic potẽtissimũ
hystoriã angloꝵ eliminandã obtulit: eligẽs nimirũ in illo auctoritatẽ ꝓpt̾ imꝑi

Expanded text:
tantarum eleemosynarum largitrix, hodieque cum brachio, cute et nervis, incorrupta viget; . Quapropter aestiment alii, quo examine judicium suum ponderent, ego istud gratius, et evidentiori catur uberius. Jam vero superfluus essem, si dicere affectarem quam sedulus fuerit preces in altum porrigere, votis coelos onerare. Adeo est amplior laus ista in Oswaldo quam ut nostra excitata, cum stipatoribus fusis ipse quoque ferratam silvam in pectore gereret, nec atrocita pertrita, sed « corvo rarior albo, » hominem abundare divitiis, et nolle lascivire vitiis.onscendit igitur tremulum regni culmen Chelwulfus ab Ida septimus, et idoneus ad caesermonis mei veritatem Beda, qui eo tempore, quo maxime scaturiebat litteratis Britannia, huic potissimum Anglorum historiam elimandam obtulit, eligens nimirum in illo auctoritatem bene di
Abbreviated transcription (Latin):
rit. totũ pene euũ talia tnsigendo ꝑegͥnatꝰ. Qͥppe studio aduehẽdi cognatis aliqd̃
insolitũ: amor patͥe ⁊ uoluptas elegãtie aspsos fallebãt labores. Neq .n. añ bñ¬
gustini apd̃ cantuariã libent̾ ueniẽti adrano cesserit: nõ reu̾itus bĩ theodorii ar¬
sub introductũ a monachis. Wirensib se incõsulto. albatẽ eqͣnimit̾ ĩmo mag¬
nanimit᷑ tulerit: donũ q reu̾sus parilẽ illi honorẽ incõcessũ in om̃i potestate

Expanded text:
rit, totum pene aevum transigendo peregrinatus; quippe studio advehendi cognatis aliquod rit, totum pene aevum transigendo peregrinatus; quippe studio advehendi cognatis aliquod insolitum amor patriae et voluptas elegantiae asperos fallebant labores; neque enim ante Benegustini apud Cantuariam libenter venienti Adriano cesserit, non reveritus beati Theodori arsubintroductum a monachis suis Wirensibus se inconsulto abbatem aequanimiter imo magnanimiter tulerit, domumque reversus parilem illi honorem in consessu, in omni porro potestate
Abbreviated transcription (Latin):
dicare possis: ꝙ in extͤmo mũdi angulo. natꝰ doctne corusco. t̾ras om̃s ꝑst̾nx̾it.
Nam ⁊ britãnia que a quibꝰdã alt̾ orbis appellat᷑. qd̾ occeano int̾fuso nõ młtis
hystoricis comꝑta est: habet in remotissima sui plaga locũ natiuitatis eiꝰ et
cẽti normãnoꝵ populatu lugubris: nicħ qd̃ animos młtũ allitiat p̾tendẽs. Ibi est
uuira nͨͦ egene latitudĩs nͨ segnis gurgitis annis. qui pelago inflius naues se¬
rena inuectas aura. placido hostii excipͥ sinu. Cuiꝰ utsq ripas. bñdictꝰ qͥdam eccle¬
siis insigniuit. ⁊ monasti̾a ibidẽ ꝯstͣxit. alt̾m petͥ alt̾m pauli nõie caritatis ⁊ re¬
gule unione. nõ discrepãtia. Huiꝰ industͥam ⁊ patĩam mirabit᷑. qͥ leget librum
quẽ beda composuit. de uita eiꝰ ⁊ reliquoꝵ albatũ suoꝵ. Industͥam qd̾ copiã libͣ
aduex̾it: qd̃ artifices lapidearũ ediũ ⁊ uitͤarũ fenest̾rũ pͥmꝰ oĩm angliã asciue¬

Expanded text:
tus orbis angulo, doctrinae corusco, terras omnes perstrinxerit, nam et Britanni, quae a quibusdam alter orbis appellatur, quod oceano interfusa non multis cosmographis comperta est, habet in remotissima sui plaga locum nativitatis et educcenti Northmannorum populatu lugubris, nihil quod animos multum alliciat praetendit. Ibi est Wira, nec egenae latitudinis, nec segnis gurgitis amnis, qui pelago influus naves serena invectas aura, placido ostii excipit gremio. Cujus utrasque ripas Benedictus quidam ecclesiis insignivit, et 82 monasteria ibidem construxit, alterum Petri, alterum Pauli nomine, charitatis et regulae unione non discrepantia. Hujus industriam et patientiam mirabitur qui leget librum quem Beda composuit De vita ejus et reliquorum abbatum suorum. Industriam, quod copiam librorum advexerit, quod artifices lapidearum aedium et vitrearum fenestrarum primus omnium Angliam ascive
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ gesta Willi locutus sum miserabile ⁊ pene suestũ per quĩqgnita
annos alemamua ingenuit imperiũ. Erat is neq in eruditꝰ. neq
gnauus. ẜ fato quodam ab om̃ibꝰ ita Impetitꝰ ut rẽ religiõis tractare sibi
uid̾etur. qͥsqͥs in illũ. Arma produt̾et. Habebat filiͦs duos. conradũ ⁊ henci¬
cũ. Prior nichil impiũ cõtra parentem ausus subiugata Italia apd̃ atetiũ
ciuitatẽ tuscie dies expleu̾at. Alt̾ patr̃e aliqͣntulũ ab ext̾nis feciatũ pͥmo
⁊ uityrocinio aggressus ced̾e. Imꝑio cõpulit. nec multo post de functũ imperia¬
libꝰ inferiis extulit. uiuit adhuc eius de̾ sententie ꝑtinacit̾ sequax. pro qͣ
iatrem ꝑseq̃ndũ putau̾at. Nã ⁊ inuestiturã eccl̃arũ ꝑbaculũ et dicã uiri aui¬
series naratioĩs expetierit¬

Expanded text:
ne funestum per quinquaginta annos Alamannia ingemuit imperium. Erat is neque ineruditus neque ignavus, sed fato quodam ab omnibus ita impetitus, ut rem religionis tractare sibi videretur quisquis in illum arma produceret. Habebat filios duos, Conradum et Henricum: prior nihil impium contra parentem ausus, subjugata Italia, apud Aretium civitatem Tusciae dies expleverat: alter patrem, aliquantulum ab externis feriatum, primo aevi tyrocinio aggressus, cedere imperio compulit; nec multo post, defunctum imperialibus inferiis extulit. Vivit adhuc, ejusdem sententiae pertinaciter sequax pro qua patrem persequendum putaverat: nam et investituram ecclesiarum per baculum et annulum dseries narrationis expetierit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ obsidionis euentum indicarent. Sed cum regem in specie consulis iuxra eam¬
inspexissent. erubescentes ãmirabant᷑ ip̃m quẽ in obsidione int̾fectum deserue¬
d tales gͦ rumores arridebat rex. atq cum his uerbis comitissam amplexabat᷑.
cioꝵq meoꝵ cedem. u̾de nob̃ timendum est. ne suꝑueniat rex ⁊ nos in oppido isto
E gressus itaq penuit ex̾citũ suũ. ⁊ exuta spetie gorlois in utherpendragon redi¬

Expanded text:
et obsidionis euentum indicantes. Sed cum regem in speciem Gorlois inspexissent, erubescentes admirabantur ipsum, quem in obsidione interfectum deserue Ad tales ergo rumores arridebat rex et cum his uerbis comitissam amplexabatur sociorum interitum. Vnde nobis timendum est, ne superueniat rex nosque in opido isto Egressus itaque petiuit exercitum et exuta specie Gorlois in Vterpendragon redi
Abbreviated transcription (Latin):
uentẽ. Tex oraculo diuino ꝯstant̾ iubentẽ. ut a famulis honorificaret᷑ in t̾rio.
sicut a sponso ⁊ dño uen̾alat᷑ in celis. Ita crebrescentib at tumbã miraculis: edi¬
dũ ut corpꝰ uͥgineũ leuaret᷑ ⁊ altiꝰ efferret᷑. Inuentũq totũ in ciñes solutũ pret̾
digitũ ⁊ aluũ. ⁊ aluo subiecta. Uñ disputãtib nõnullis: uni ex hiis qͥ uidant
dormiẽti uͥgo ip̃a asticit dicẽs. nõ mirũ eẽ si ꝑtes ille corꝑis putͦerunt. qd̾ usus
habebat exanimata corpora. in quosdã archanos nat᷑e sinus defluere. ⁊ ip̃a
utpote puella membͥs illis peccau̾it. Cet̾um iuste uentrem nulla corrũpi
ꝑutredine. qͥ nulla sit unqͣm aculeatꝰ libidine. munimẽ se fuisse crapule ⁊ car
tionũ ꝑticeps fu̾it: quarũ deuotõi se dñs ih̾e placido indulget assensu. Nam ut

Expanded text:
nentem, et ex oraculo divino constanter jubentem ut a famulis honorificaretur in terris, nentem, et ex oraculo divino constanter jubentem ut a famulis honorificaretur in terris, sicut a Sponso et Domino venerabatur in coelis. Ita crebrescentibus ad tumbam miraculis, edictum ut corpus virgineum levaretur, et altius efferretur; inventumque totum ant, dormienti, virgo ipsa astitit, dicens: non mirum esse si partes illae corporis putruerint, quod usus habeat exanimata corpora in quosdam arcanos naturae sinus defluere, et ipsa utpote puella membris illis peccaverit; caeterum, juste ventrem nulla corrumpi putretudine, qui nulla sit aculeatus unquam libidine, immunem se fuisse crapulae et cationum particeps fuerit, quarum devotioni se Dominus Jesus placido indulget assensu. Nam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
posc̾et. Uñ a fcõ adeliuu oldo palã increpita respondisse fertur nͨ inepte nͨ inface¬
te uerax ⁊ ierefragabile udiciũ dei sola mortaliũ oꝑit᷑ ꝯscientia: nã ⁊ in sordi¬
tio uestio qͣm sb tuis dississis pellib. hoc dicto reꝑcussuo poͣcifex. ⁊ ñitatem
dicti apor obño tacid̾nitate sua. lecũꝙ exubescẽs qd̾ scuitillãte puelle sentẽtia fuit
nustus. silur̃t. Unidat illã sc̃s̃ diuistanꝰ in consecratõe insilice beati dyonisii. qͣm
illa in aniorẽ mart̾yris edificau̾at. pollicẽ dextrũ frequẽter ꝓtende. ⁊ signum
sa marcescer. cito auis deo dilecta auolabit: post sex ab hoc die septimonas :o
sonsecuta est e uestigio rerũ u̾itas: põtificale uaticiniũ. Nãq illa ⁊positi nobi¬
to post idem b̃s uidit. sompnii uisione scm̃ dyonisiũ uͥginẽ amicabilr manu te¬

Expanded text:
posceret. Unde a sancto Ethelwoldo palam increpata, respondisse fertur, nec inepte nec infaceposceret. Unde a sancto Ethelwoldo palam increpata, respondisse fertur, nec inepte nec infacet, et irrefragabile judicium Dei sola mortalium operitur conscientia; nam et in sordiistis vestibus, quam sub tuis discissis pellibus. » Hoc dicto repercussus pontifex, et veritatem dicti approbans taciturnitate sua, laetumque erubescens quod scintillante puellae sententia fuerit inustus, siluit. Viderat illam sanctus Dunstanus in consecratione basilicae beati Dionysii, quam illa in amorem martyris aedificaverat, pollicem dextrum frequenter protendere, et signum sa marcescet, cito avis dilecta Deo avolabit, post sex ab hoc die septimanas. » Consecuta est e vestigio rerum veritas pontificale vaticinium; namque illa, nobilis propom. Nec multo post, idem beatus vidit somnii visione sanctum Dionysium virginem amicabiliter manu te
Abbreviated transcription (Latin):
sapie magnitudo qd̾ gen̾osũ putaret in xp̃i incdinari seruicio. Crescebat cũ e
tate scĩtas cũ adulta humilitas in tm̃ ut singularũ soccos furtĩ nocte surripet.
⁊ diligent᷑ lotos ⁊ intindos lectis rursꝰ appoñet. Qꝓpt̾ licet młtis mira culis ds̃
uiuentẽ insignierit. istud exemplũ magis in ea pͣdico. qd̾ om̃ia oꝑa eiꝰ incho¬
abat caritas.⁊ ꝯsũmabat hũilitas. Deniꝙ deuotõem pͥtoris ⁊ integͥtatẽ corpo¬
ris. eiꝰ miracula in uita ⁊ post mortẽ ꝯmendãt plurima: que tẽpor eiꝰ editui
dgori regis filia beata editha. Wilthimense cenobiũ sedẽ ossiũ suoꝵ dul¬
cib eeimiis omat. amore fouet. Uͥ ab infãcia sua scole dñice tradita. in¬
timorẽ mẽtis ingenuitate p̾mens. Unũ a mnaiorib accepi quo nõ medioeter
iudiciũ offendelat hõu. fallens uidel oculos eoꝵ auratarũ apparatu uestr̃u
Si qdem cultiorib in dum̃tis iugit̾ ornata ꝓcedẽt. qͣmͣ illiꝰ ꝓfessionis sc̃tudo ex¬

Expanded text:
sapiae magnitudo, quod generosum putaret in Christi inclinari servitio. Crescebat cum aetate sanctitas; adolescebat cum adulta humilitas, in tantum ut singularum soccos furtim noctu surriperet, et diligenter lotos et inunctos lectis rursus apponeret. Quapropter, licet multis miraculis Deus viventem insignierit, istud exemplum magis in causa praedico, quod omnia opera ejus inchoabat charitas et consummabat humilitas. Denique devotionem pectoris et integritatem corporis ejus miracula, in vita et post mortem, commendant plurima, quae templorum ejus aeditui dgari regis filia, beata Edgitha, Wiltoniense coenobium, sedem ossium suorum, dulcibus exuviis exornat, amore fovet; ubi, ab infatumorem ingenuitate mentis premens. Unum a majoribus accepi, quo non mediocriter judicium offendebat hominum, fallens videlicet oculos eorum apparatu auratarusiquidem cultioribus indumentis jugiter ornata procederet quam illius professionis sanctitudo ex
Abbreviated transcription (Latin):
bria cornubia. sic̃ eaque subiciũtur insinuant. lic due earũ ñ
ex om̃i ꝑte sui marino circuitu ambiantur. Tres enĩ prouĩcias
istas impͥncipio cũ hĩtari cepisset insula. diuiserũt it̾ se fihi bru-¬
ti. ⁊ cormeus qͥdant de cõmilitonib eiuo. Nam mortuo bruto.
qui cornubiã. dũ ãd huc uiueret dederat cormeo. Iocrinus ꝓͦ
Ramiler uidel bambriam ⁊ albanectus albaneam. possederũt.
res igit᷑ ꝑuincio iste. id scocia. kambria. cornubia infañdoso-¬
nitu cormũ bubasinoꝵ comonebuntur. ad bella. iĩctis uiri-¬
b ad maieñdendam wnitonia. atq delendam. ⁊ hoc causa
ꝑiurii᷑ sic̃ sequentia docẽt quod wntonien ses cũ p̾dictis uicĩ

Expanded text:
bria, Cornubia – sicut ea, quȩ subiciuntur insinuant – licet duȩ earum non bria, Cornubia – sicut ea, quȩ subiciuntur insinuant – licet duȩ earum non ex omni parte sui marino circuitu ambiantur. Tres enim prouintias istas in principio, cum habitari cepisset insula, diuiserunt inter se filii Bruti et Corineus quidam de commilitonibus eius. Nam mortuo Bruto, qui Cornubiam dum adhuc uiueret dederat Corineo, Locrinus, Kamber uidelicet Kambriam et Albanectus Albaniam possederunt. Tres igitur prouintie iste, id est Scotia, Kambria, Cornubia, infando sonitu cornuum bubalinorum commouebuntur ad bella iunctis uiribus ad inuadendam Wintoniam atque delendam, et hoc causa periurii sicut sequentia doc
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatio mͥ occurrit. ueri sim utraq. utraq ꝓbabilis. Pos¬
sumꝰ namq ꝑ decem ramos cerui huius. ul decem intellig̾e
principatus sue ditioni subditos. quoꝵ quatuor. qtͣuor erũt re¬
gna qd ꝑ aureadiatemata que gestabũt. in sinuatur. Uel c¬
tes ⁊ postpoĩtis nemorib infra menia ciuitatũ uenabũtur stra¬
gem nõ minimã ex obsistentib facient ⁊ lingua tauro ab scl̃dẽt
Colla rugientiũ henerabũt catenis ⁊ auta temꝑa renoustbũt
let̾ in oleo. Sic ergo quatuor p̾dicti succẽdenter in eõdem regno
aurea dyãdemata gestabũt.siue ut dcm̃ est diu̾sa regna habe-
strepuntin bellis ⁊ mlto c̾rore concuciunt audientes significa
ros magno.q. sc̾pitu ⁊ tumłtu. tres insulãs britamue cõmotutoᷤᷤ
Insula dicit᷑ qua si in salo posita hoc est in mari. Unde. ꝓpͥe insu¬
la appellatur.q unidiq mari circũcingitur. Dres cam̃ insule bri¬
caniue hoc in loco uocantur tres eius ꝑuincie. id scotia. cam¬

Expanded text:
ircumcurit f., uerisimilis utraque, utraque probabilis. Possumus namque per decem ramos cerui huius uel decem intelligere principatus – suȩ ditioni subditos, quorum quatuor quatuor erunt regna, quod per aurea diademata, quȩ gestabunt, insinuatur – uel cert postpositis nemoribus infra moenia civitatum venabuntur. Stragem non minimam ex obstantibus facient, et linguas taurorum abscident. Colla rugientium onerabunt catenis, et avita tempora renovabunt. lex in oleo. Sic ergo quatuor predicti rami succedenter in eodem regno aurea diademata gestabunt, siue, ut dictum est, diuersa regna habebustrepunt in bellis et multo terrore concutiunt audientes, significaros magnoque strepitu et tumultu tres insulas Britannie commoturos. Insula dicitur quasi in salo posita, hoc est in mari. Vnde proprie insula appellatur, quȩ undique mari circuncingitur. Tres tamen insulȩ Britanniȩ hoc in loco uocantur tres eius prouinciȩ, id est Scotia, Kam
Abbreviated transcription (Latin):
nus est deus nr̃. ⁊ recipiet penitentie conpauiẽs malicis ners
Et adiecit. Crẽdis saluari. Qui ille credo dnẽ ad iuus inard̃ru¬
lit atem meara. Tũc apie heñdens manũ eius ⁊ facieno xei
signũ in ipsd reclusuit eũ in uno soco int̾ioris ꝑiboli ⁊ dano ei

Expanded text:
gnus est Deus noster et recipiet penitentem, compatiens maliciis nostris.” gnus est Deus noster et recipiet penitentem, compatiens maliciis nostris.” Et adiecit: “Credis saluari?” Cui ille: “Credo, domine, adiuua incredulitatem meam.” Tunc apprehendens manum eius et faciens Christi signum in ipso re
Abbreviated transcription (Latin):
obediens patri saluꝰ fuit ungũa. Quis anũciabit patri meo cõ¬
fusionẽ mec̃t Quio aũdiens erratissimus uir aturrit ad enmm.
anime mee. Crastina die eamꝰ ad ecclesiam ⁊ corã me satis ꝯmu¬
nc̃a mist̾iis. ⁊ ira satisfacta ero Tũc ilse coactus. omnemi illi ex¬
posuit scie ꝑ dicõms historiam. Que continuo muliebri infurmi¬
tate d e põita cucurrit ãd dissiꝑulũ xp̃i basilũ. clamañs ⁊ eicene
Miserere mnͥ misere serue dei que cũ demonib causcũ egi qr pa¬
trem meũ ñ obaudiui. Et cũ ei cũcta narrasset scs dei uoctins
puerũ sesscctatus est ab eo siita esset. Cũt ille sce dei ã si si̾¬
uero oꝑa mea ita esse clamabũt. ⁊ ꝑ ordinẽ ei cũcia narretuui
Qui scs uis reu̾ti ad dñm deũ ñu. Ad quẽ puer uole set ñ ulli¬
leo q scripto anegaui xpm. Ticit ei. Non sit tibi cure quia begu¬

Expanded text:
obediens patri saluus fuit unquam. Quis annunciabit patri meo conobediens patri saluus fuit unquam. Quis annunciabit patri meo confusionem meam?” Quod audiens erratissimus uir eius accurrit ad eam, animȩ meȩ, crastina eamus ad ȩcclesiam et coram me sacris communica misteriis et ita satisfacta ero.” Tunc ille coactus omnem illi exposuit suȩ perditionis historiam. 51. Que continuo muliebri infirmitate deposita cucurrit ad discipulum Christi Basilium clamans et dicens: “Miserere mihi miserȩ, serue Dei, quȩ cum demonibus causam egi, quia patrem meum non obaudiui.” Et cum ei cuncta narrasset, sanctus Dei uocans puerum sciscitatus est ab eo, si ita esset. Tunc ille: “Sancte Dei, etiam si siluero, opera mea ita esse clamabunt.” Et per ordinem ei cuncta narrauit. Cui sanctus: “Vis reuerti ad Dominum Deum nostrum?” Ad quem puer: “Volo, sed non ualeo, quia scripto abnegaui Christum.” Dicit ei: “Non sit tibi curȩ, quia beni
Abbreviated transcription (Latin):
uarisꝑabam. tu aũ in amor̃e lasciuietatis infansti.Sine me sicut
oisposte de sponsare te xr̃o nec ducas senectutem mean contribula
tione᷑ neq nobilitatem natalu tuoꝵ confusione oꝑias. Q in uẽ¬
cũ uͤsn sonde bat. issa miserabiliter euilante ⁊ clamãte. p̾sentẽ sibi
iam iamq impeñdere inrt̾itũ. Pater gͦ in magna defectõne po̾ituᷤᷤ
misera. qr multũ plangere habes in nouissimo. qñ nichil ꝓficies
Iniquo ergo coniugio scõ ⁊ diaboli facinorositate completa. post
modicũ resrgnatus est ꝓuce aquib dam nõ miroire ecclesiam n
sacris aꝑꝑm quare myst̾iis ⁊ dicũt misererẽ comusi eius Scis quia
lurtuuꝰ quẽ tibi elegisti nõ est xp̃ianus s alienus aside. Ctuon
audito illa in consolabili cristicia cõsternata prostrauit se in t̾ram
dissertens se ungulis ⁊ ꝙcuciẽs pectus suũ ac clamans. Nemo ñ

Expanded text:
uari sperabam. Tu autem in amorem lasciuietatis insanisti. Sine me, sicut uari sperabam. Tu autem in amorem lasciuietatis insanisti. Sine me, sicut disposui, desponsare te Christo, nec ducas senectutem meam cum tribula confusione operias.” Sed in uentum uerba fundebat. Illa miserabiliter eiulante et clamante presentem sibi iamiamque impendere interitum, pater ergo, in magna defectione positus, misera, quia multum plangere habes in nouissimo quando nichil proficies.” Iniquo ergo coniugio facto, et diabolica facinorositate completa, post modicum designatus est puer a quibusdam non introire ȩcclesiam, nec sacris appropinquare misteriis, et dicunt misere coniugi eius: “Scis, quia uir tuus quem tibi elegisti non est christianus, sed alienus a fide?” Quo audito illa inconsolabili tristicia consternata prostrauit se in terram, discerpens se ungulis et percutiens pectus suum ac clamans: “Nemo non
Abbreviated transcription (Latin):
susçipnene letue ⁊ grãe ageno deo corã ppło̾ dixit ad ꝓuerũ. Conostis
liciulas has fratͥ: Qui ait. Etiam sc̃e dei manuscripta mea est
Et disrũpene eam sc̃s basilius duxit eum ad ecclam. ⁊ sacꝰ mistemoxp̃
dutũsdam conitis uxor. cũ de huiꝰ modi malignis artib secͥto int̾
nos soq̃remur. ndicauit ꝙ semuna quedam ilustina ⁊ potens m
seculo. si emula eiue ip̃a ut uulgo loquitur miiultuas et magni
alo̾ ꝯmͣ diu affecisset dolorib ⁊ cũ que situris eraisitut cũ seq̃ne
erat᷑ qno mõdo a cantie malie cantem lib̾ata fuisset p̾uent mio¬
proiciens se interiam cepit clamare ad patrem.o uiserere mͣ miserere
hostende m me unigemtam cuam patris asfectũ ⁊ coniunge me pu¬
ero quem amo alioquim uĩdebis me post mõdicũ morte miserabi
meoꝵ extinxit Ego te celesti uolebam nuibere xp̃o. ⁊ perte sal¬

Expanded text:
suscipiens letus et gratias agens Deo coram populo dixit ad puerum: “Cognoscis suscipiens letus et gratias agens Deo coram populo dixit ad puerum: “Cognoscis literulas has, frater?” Qui ait: “Etiam, sancte Dei, manuscripta mea est.” Et dirumpens eam sanctus Basilius duxit eum ad ȩcclesiam et sacro mistericuiusdam comitis uxor, cum de huiusmodi malignis 124r artibus secreto inter nos loqueremur, indicauit quod femina quedam illustris et potens in seculo, sed emula eius, ipsam, ut uulgo loquimur, inuultuasset magnisque aliquandiu affecisset doloribus. Et cum quesiturus eram, sicut consequens erat, quomodo a tantis malis tandem liberata fuisset, proiciens se in terram cepit clamare ad patrem: “Miserere ostende in me, unigenitam tuam, patris affectum et coniunge me puero, quem amo. Alioquin uidebis me post modicum morientem morienmeorum extinxit? Ego te celesti uolebam nubere Christo 122r et per te sal