comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ dest. Ac si aperta uoce diccret. Extra locũ
suum conflationis michi ignis adhibitus. torm̃¬
to me cruciat: mundatione non purgat. Hunc
omnes sc̃ẽ pacis amatores. sumo studio locum
querũt: hunc querentes inueniunt: hunc in¬
uenientes tenent: scientes peccatoꝵ remissio uel
ubi uel quando. uel qualib detur. Ubi qͥppe
nisi in catholice matris sinu d̃ Quãdo. nisi
ante uenturi exitus diem: Quia ecce nunc
tempus acceptabile: ecce nũc dies salutis. Et
querite dĩn dum iuueniri potest: inuocate
eum dũ prope est. Qualib nisi conuerzis
qui ad paruuloꝵ imnmitationẽ magistra
humilitate formantur: Quib dicitur. S ini¬
te paruulos uenire ad me: talium est enim re-¬
gnum cȩloꝵ. Et nisi conuersi fueritis or ef¬
f̾iciamins sicut paruuli: non intrabitis in regnũ¬
celoꝵ. Quia ergo non nisi in catholica eccła
ueri martyres fiunt: dicatur recte. auro
locus est in quo conflatur: quoniã non cla-¬

Expanded text:
prodest ; ac si aperta voce diceret, extra locum prodest ; ac si aperta voce diceret, extra locum suum conflationis mihi ignis adhibitus tormento me cruciat, mundatione non purgat. Hunc omnes sanctae pacis amatores summo studio locum quaerunt, hunc quaerentes inveniunt, hunc invenientes tenent, scientes peccatorum remissio, vel ubi, vel quando, vel qualibus detur. Ubi quippe, nisi in catholicae matris sinu? Quando, nisi ante venturi exitus diem? quia ecce nunc tempus acceptabile: ecce nunc dies salutis . Et: Quaerite Dominum dum inveniri potest; invocate eum dum prope est . Qualibus, nisi conversis, qui ad parvulorum imitationem magistra humilitate formantur; quibus dicitur: Sinite parvulos venire ad me; talium est enim regnum coelorum. Et, Nisi conversi fueritis, et efficiaminc. XV. Quia ergo non nisi in catholica Ecclesia veri martyres fiunt, dicitur recte: Auro locus est in quo conflatur, quia non cla
Abbreviated transcription (Latin):
tore tenent: sed unitatem cum fratrib ñ tenẽt.
Illi errore fidei : isti scismatis perpetracione diui¬
si sunt. Unde oe in ipsa parte prima decalogi
utrarũq partium culpe reprimunt᷑ : cum diui¬
na uoce dicit᷑. Diliges dũm dm̃ tuũ ex toto cor¬
de tuo. oe ex tota anima tua. o ex tota urͥtu.
te tua: atq mox subditur. Diliges ꝓximũ tuũ
sicut te ipsum. Qui enun de deo peruersa sen¬
tit: liquet ꝓfecto quia dm̃ non diligit. Qui uͦ
de deo recta sentiens a sc̃e ecclesie unitate diui¬
sus ẽ: constat quia ꝓximũ non amat quem
habere sotium recusat. Quis quis ergo abhac
unitate matris ȩcclesiȩ. siue per heresim ꝑuer
sa de deo sentiendo. seu errore scismatis ꝓximũ
non diligendo diuiditur: caritatis huius gr̃a
priuatur: de qua hoc quod premis inus pau.¬
lus dicit. Si tradidero corpus meum ut arde¬
at: caritatem autem non habeam: nichil michi

Expanded text:
tore tenent, sed unitatem cum fratribus non tenent: tore tenent, sed unitatem cum fratribus non tenent: illi errore fidei, isti vero schismatis perpetratione divisi sunt. Unde et in ipsa prima parte Decalogi utrarumque partium culpae reprimuntur, cum divina voce dicitur: « Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima te tua , atque mox subditur, Diliges proximum tuum sicut teipsum. Qui enim de Deo perversa sentit, liquet profecto quia Deum non diligit. Qui vero de Deo recta sentiens a sanctae Ecclesiae unitate divisus est, constat quia proximum non amat, quem habere socium recusat. Quisquis ergo ab hac unitate matris Ecclesiae, sive per haeresim de Deo perversa sentiendo, seu errore schismatis proximum non diligendo, dividitur, charitatis hujus gratia privatur, de qua hoc quod praemisimus Paulus dicit: Si tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi
Abbreviated transcription (Latin):
onis locum querite: hanc fornace̾ qua auriun
apte purgari ualeat inuenite. Una ẽ ȩcclesia
in qua quis qͥs conflari uoluerit: ab omni etiam
poterit peccatorũ sorde purgari. Si quid ꝓ deo
amaritudinis. si quid tribulacionis extra hanc
positi sustiuetis: incendi potestis tantomodo nõ
pungati. Dicat hẏeremias: dicat qͥm̃ conflaci¬
onis ur̃e ignis omni uirtute sit uacuus. E rustra
conflauit conflator: malitie enim eoꝵ non sunt
consũpte. Ecce ignis exterius conflans. et du-¬
re passionis admouet penã tor tam̃ erroris non
excoquit culpam: o torm̃ta crudeliũ dat pena¬
rum : ce bonoꝵ non facit incrementa meritoꝵ.
Huius etiam conflationis ignis qui extra catholi¬
cam toleratur ecclesiam. quam nullius omnino
uirtutis sit: apostolus paulus insinuat diceus.
Si tradidero corpꝰ meũ ita ut ardeat: caritatẽ
autem non habeam: nichil michi prodest. Alii
quippe praua de deo sentiuĩt: alii recta de auc¬

Expanded text:
onis locum quaerite, hanc fornacem qua aurum onis locum quaerite, hanc fornacem qua aurum apte purgari valeat invenite. Una est Ecclesia, in qua quisquis conflari voluerit, ab omni etiam poterit peccatorum labe purgari. Si quid pro Deo amaritudinis, si quid tribulationis, extra hanc positi sustinetis, incendi potestis tantummodo, non purgari. Dicat Jeremias, dicat quomodo conflationis vestrae ignis omni virtute sit vacuus. « Frustra conflavit conflator, malitiae enim eorum non sunt consumptae. » Ecce ignis exterius conflans et durae passionis admovet poenam, et tamen erroris non excoquit culpam; et tormenta crudelium dat poenarum, et tamen bonorum non facit incrementa meritorum. Hujus etiam conflationis ignis, qui extra catholicam toleratur Ecclesiam, quam nullius omnino virtutis sit, Paulus apostolus insinuat dicens: « Si tradidero corpus meum ut ardeat, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . » Alii quippe prava de Deo sentiunt, alii recta de auc
Abbreviated transcription (Latin):
Ne si aperte dicat. Uera fidelium sapientia cui
uniuersalis eccła locus est. tribulacionẽ uobis per¬
sequentib patitur: sed a cunctis peccatoꝵ sordib
persecutionis ur̃e igne purgat᷑. Unde scriptum ẽ.
Inigne probatur aurum &e argentũ: homines uero
acceptabiles in camino humiliationis.militatis.
Quo iu loco potest hoc quoq conuenient̃ intelligi:
ut de sua heretici stulta passione uideantur incre-
nomine multa paciuntur: se se scis dem passionib
eus fieri martyres sperant. Quib sc̃i uiri uoce
nunc dicitur: a uro locus ẽ in quo conflatur. Nam
iuxta hoc quod iam oe ante nos dictum ẽ. quisqͥs
extra eccłȩ unitatẽ patitur. penas pati potest: mar¬
tyr fieri non potest: quia auro locus ẽ in quo con¬
flatur. Quid itaq ad hec heretici dicitis.S Con¬
flari per afflictionẽ carnis uel etiã ꝑ martyrium
uultis: sed locum quo debeatis conflari nescitis
Audite quod sci predicatoris uoce dicitur. Nu¬
ro locus ẽ in quo conflatur. Hunc ergo conflati¬

Expanded text:
 Vera siquidem fidelium sapientia, cui universalis Ecclesia locus est, tribulationem vobis persequentibus patitur, sed a cunctis peccatorum sordibus persecutionis vestrae igne purgatur. Unde scriptum est: « In igne probatur aurum et argenreceptabiles in camino humiliationis . » Quo in loco potest hoc quoque convenienter intelligi, ut de sua haeretici stulta passione videantur increpanomine multa patiuntur, seseque ejusdem passionis ejus fieri martyres sperant, quibus sancti viri voce nunc dicitur: « Auro locus est in quo conflatur. » Nam juxta hoc quod jam et ante nos dictum est: Quisquis extra Ecclesiae unitatem patitur, poenas pati potest, martyr fieri non potest, quia auro locus est in quo conflatur. Quid itaque ad haec, haeretici, dicitis? Conflari per afflictionem carnis ut etiam per martyrium vultis, sed locum quo debeatis conflari nescitis. Audite quod sancti praedicatoris voce dicitur. « Auro locus est in quo conflatur. » Nunc ergo conflati
Abbreviated transcription (Latin):
tanto tepore dampnabili frigescit a sũmis. Altraq
enim simul &e equalit̾ amari non possunt. Unde
ioħs apłs sciens int̾ spinas seculariũ amorum
supernȩ caritatis messem germinare non posse:
prius quam eterni amoris semina ꝓferat: de au.¬
dientium cordib sancta uerbi manũ amorũ se.¬
culariũ spinas eradicat dicens. Nolite diligere
mundũ: neq ea quȩ sunt inmundo. Moxq sub¬
iungit. Q uia siquis diligit mundũ: non est
caritas patris in eo. Nesi aperte dicat. Utriq
se amores inuno corde non capiũt: nec ineo seges
superne caritatis pululat: in quo illam spine infi¬
mȩ delectacionis necant. Atq ipsas ex hac infi¬
ma delectacione nascentes ennumerat punctiones
dicens: quia om̃e quod in mundo ẽ cõcupiscen¬
tia carnis ẽ. o concupiscentia oculoꝵ: ce suꝑbia

Expanded text:
tanto tepore damnabili frigescit a summis. Utraque tanto tepore damnabili frigescit a summis. Utraque enim simul et aequaliter amari non possunt. Unde Joannes apostolus sciens inter spinas amorum saecularium supernae charitatis messem germinare non posse, priusquam aeterni amoris semina proferat, de audientium cordibus sancta verbi manu amorum saecularium spinas eradicat, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Moxque subjungit: Quia si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo. Ac si aperte dicat: Utrique se amores in uno corde non capiunt; nec in eo seges supernae charitatis pullulat, in quo illam spinae infimae delectationis necant. Atque illas ex hac infima delectatione nascentes enumerat punctiones, dicens: Quia omne quod in mundo est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia
Abbreviated transcription (Latin):
stas ingruerit: quando uenerit super uos tri¬
bulacio &e angustia. tũc inuocabunt me &
non exaudiam: mane consurgent oes non in¬
uenient me. Ore itaq sapientissimi Salomo¬
uis. cuncta de superno iudicio diligenter
expressa sunt: quia & prius dulciter uo¬
cat: c postmodũ terribilit̾ inerepat: & ad ex¬
tremum in retractabilit̾ dampnat. Bene ergo
dicit᷑. Num quid clamorẽ eius exaudiet d̾s ⁊
cum uenerit super illũ angustia d Quia
uimirũ omnis hypocrita tũc remediũ in clamore
non inuenit: quia nunc tempus cõgruũ clamoris
perdit. Decuius adhuc prauitate subiungitur.
Aut poterit in omnipotente delectari S Qui¬
enun terrenarũ rerũ amore uincit᷑: in dõ nullate¬
nus delectat᷑. Esse quidẽ sine delectacione aĩa
numquã potest. Nam aut infimis delectatur
aut sũmis ⁊ or quanto alciori studio exercetur
ad sũma: tanto maiori fastidio torpescit ad infi¬
ma. Quantoq acriori cura mardescit ad infima:

Expanded text:
t super vos tribulatio et angustia. Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ore itaque sapientissimi Salomonis cuncta de superno judicio diligenter expressa sunt, quia et prius dulciter vocat, et postmodum terribiliter increpat, et ad extremum inretractabiliter damnat. Bene ergo dicitur: Nunquid clamorem ejus audiet Deus, quando venerit super illum angustia? Quia nimirum omnis hypocrita tunc remedium in clamore non invenit, qui nunc tempus congruum clamoris perdit. De cujus adhuc pravitate subjungitur: CAPUT  terrenarum rerum amore vincitur, in Deo nullatenus delectatur. Esse quidem sine delectatione anima nunquam potest. Nam aut infimis deleaut summis, et quanto altiori studio exercetur ad summa, tanto majori fastidio torpescit ad infima; quantoque acriore cura inardescit ad infima,
Abbreviated transcription (Latin):
ri non possũt. Cuius ent̃ eor in hac corruptili car¬
ne consistens. insinistra cogitacione non labitur ⁊
uel siusq ad consensus foueam non mergatur d
Et tam̃ hec ipsa praua cogitare: peccare est. Sed
dum cogitacioni resistitur: a confusione sua ani¬
mus liberatur. Mens ergo iustoꝵ & si libera est
aperuerso opere:aliquando tamen incurrit inper-¬
uersa cogitacione. Et in peccato ergo labitur:
quia saltem incogitacione declinat᷑. Et tamen
unde semetipsã postinodũ flendo reprchendat ñ
habet: ꝗa ante se reparat quã per consensũ cadat.
se a suo corde reprehendi confitet᷑ ⁊ qͥa & siqua
illicita fortasse cogitando defuit uinquã rectitudi¬
ni. forti tam̃ mentis certamine restitit cogitacioni.

Expanded text:
ri non possunt. Cujus enim cor in hac corruptibili carri non possunt. Cujus enim cor in hac corruptibili carne consistens in sinistra cogitatione non labitur, vel si usque ad consensus foveam non mergatur? Et tamen haec ipsa prava cogitare peccare est. Sed dum cogitationi resistitur, a confusione sua animus liberatur. Mens ergo justorum etsi libera est a perverso opere, aliquando tamen corruit in perversa cogitatione. Et in peccatum ergo labitur, quia saltem in cogitatione declinatur; et tamen unde semetipsam postmodum flendo reprehendat, non habet, quia ante se reparat, quam per consensum cadat. se a suo corde reprehendi confitetur, quia etsi qua illicita fortasse cogitando defuit unquam rectitudini, forti tamen mentis certamine restitit cogitationi.
Abbreviated transcription (Latin):
uias nr̃as. & queramus. & reuertamur ad dñm.
Leuemus corda nr̃a cum manib ad dm̃n incelũ.
Uias oeenĩ nr̃as scrutari est: cogitacionum
interna discutere. Corda uero cum manibus
leuat: qui oracionẽ suam operib roborat. Nam
quisqͥs orat. ied operari dissimulat: cor leuat.
&r manus non leuat. Quisqͥs uero operatur.
& non orat: manus leuat. & cor non leuat. Iux¬
ta gͦ ioh̃is uocem. tunc cor fidutiam in oratione acci¬
pit: cum sibi uite prauitas nulla contradicit. De
qua recte fidutia: a sc̃o uiro nunc dicit᷑. Neq eñ
rep̃hendit me cor meum: in omn uita mea. Aesi
aperte dicat. Nequaquã se fecisse reminiscitur:
quo pacto a corde suo reprehendi se denegat: qui
se peccasse superius accusat diçens. Poccaui. Qd
faciam tibi o custos hominum  Uel certe si iu¬
stificare me uoluero: os meum condempnabit me.
Sed sciendũ ẽ quod sunt peccata que a iustis uita.¬
ri possũt: & st̃ ñ nulla quȩ etiam a iustis uita.¬

Expanded text:
ras, et quaeramus, et revertamur ad Dominum. Levemus corda nostra cum manibus ad Deum in coelos . Vias etenim nostras scrutari est cogitationum interna discutere. Corda vero cum manibus levat, qui orationem suam operibus roborat. Nam quisquis orat, sed operari dissimulat, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero operatur, et non orat, manus levat, et cor non levat. Juxta ergo Joannis vocem, tunc cor fiduciam in oratione accipit, cum sibi vitae pravitas nulla contradicit. De qua recte fiducia a sancto viro nunc dicitur: Neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea. Ac si aperte dicat: Nequaquam se fecisse reminiscitur quaeri potest quo pacto a corde suo reprehendi se denegat, qui se pfaciam tibi, o custos hominum? Vel certe si justificare me voluero, os meum condemnabit me. - Sed sciendum est quod sunt peccata quae a justis vitari possunt, et sunt nonnulla quae etiam a justis vita
Abbreviated transcription (Latin):
sibi sũt noxia cupient ⁊ oꝵ in prudentes
odibunt scientiam Conuertimini ad
correptionẽ meã. En ꝓferam uobis spiritũ
meum : & ostendam uerba mea. En qͣlib
uerbis expressa est dulcedo uocantis. U¬
deamus nunc quib insinuat᷑ modis seue¬
ritas increpantis: ut infine quandoq se
exerceat districtio punientis. Quia uoca¬
ui inquit & renuistis : extendi manũ meã.
&e non fuit qui aspiceret. O espexistis omne
consilium meum :  increpaciones meas ne¬
glexistis. Dicat᷑ iam qualit̾ feriat. quos ad
Se nullatenus reuertentes tanta longanimi¬
tate sustentat. Ego quoq in interitu ur̃o
ridebo: & subsannabo cum uobis quod tune¬
batis aduenerit. Cum irruerit saperuos re¬

Expanded text:
es odibunt scientiam ? Convertimini ad correptionem meam; en proferam vobis spiritum meum, et ostendam verba mea . En qualibus verbis expressa est dulcedo vocantis. Videamus nunc quibus insinuatur modis severitas increpantis, ut in fine quandoque se exerceat districtio punientis. Quia vocavi, inquit, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspiceret; despexistis omne consilium meum, et increpationes meas neglexistis . Dicat jam qualiter feriat, quos ad se nullatenus revertentes tanta longanimitate sustentat. Ego quoque in interitu vestro ridebo et subsannabo, cum vobis quod timebatis advenerit, cum irruerit repe
Abbreviated transcription (Latin):
prius erroris fabrica destruatur: beatus iob post¬
quã causas uniuersalis eccłȩ amicorũ suoꝵ. dictis
quasi contra hereticoꝵ uerba respondit. eorũq
elacionẽ multimoda responsione destruxit. iam
docere se perhibet: ut uidelicet uidcatur aperte in
his que subdidit recta plantare: inhis uero quę
dei: quȩ om̃ip̃s habeat nec abscondã. Sic beatꝰ
iob loquit᷑ uerbis suis: ut aliquid signet ex nr̃is.
Nam sca ecclesia docenꝰ in qͣntũ cognoscere expedit: nil
ueritatis abscondit. Quia enĩ manus dei uocat᷑
filius: omĩa quippe per ipsũ facta sunt: ꝑmanũ
dei docere se perhibet eos quos in ꝓpria sapientia
remanere fatuos uidet. Acsi aperte dicat. E go
ex me aliquid nescio: sed quicquid de ueritate sen¬
cio: hoc ex eiusdẽ ueritatis largitate comprehendo.
Uos idcirco recta ñ sapitis. quia hanc eandẽ ue¬
stram sapientiam ñ dei manini. sed uobis metipsis

Expanded text:
prius erroris fabrica destruatur; beatus Job postprius erroris fabrica destruatur; beatus Job postquam causas universalis Ecclesiae amicorum suorum dictis quasi contra haereticorum verba respondit, eorumque elationem multimoda responsione dextruxit, jam docere se perhibet, ut videlicet aperte videatur in his quae subdidit recta plantare, in his vero quae Dei, quae Omnipotens habeat, nec abscondam. - Sic beatus Job loquitur verbis suis, ut aliquid signet ex nostris. Nam sancta Ecclesia docens in quantum cognoscere expedit, nil veritatis abscondit. Quia enim manus Dei vocatur Filius Omnia quippe per ipsum facta sunt , per manum Dei docere se perhibet eos quos in propria sapientia remanere fatuos videt. Ac si aperte dicat: Ego ex me aliquid nescio; sed quidquid de veritate sentio, hoc ex ejusdem Veritatis largitate comprehendo. Vos idcirco recta non sapitis, quia hanc eamdem vestram sapientiam non Dei manui, sed vobismetipsis
Abbreviated transcription (Latin):
tari ergo indeo hẏpocrita non ualet: quia in eiꝰ
iñte desideria suꝑna non ꝓdeunt: quã ꝓfecto spi¬
ne terteni amoris p̾munt᷑. De quo apt̾e subdit᷑.
Et inuocare dm̃ inomni tempore. Cunc
quipƿe dm̃ hypo crita inuocat: cũ hunc terre¬
naꝵ rerũ tribulacio angustat. Nam cũ inhoc
seculo effectũ quesitȩ felicitatis inuenerit. aucto¬
rem qui hanc ipsam felicitatẽ tribuit ñ requirit.
Quia uero ut prediximus esse ars docentiũ debet.
ut inauditoꝵ suor mentib prius studeant per¬
uersa destruere: ox postmodũ recta predicare. ne
bonum sc̃ẽ p̃dicacionis semen plena malis corda
non capiant: unde ad yeremiam dicit᷑ ÷ ecce
constitui te hodic suꝑ gentes. & regna. ut euellas
ce destuas ox dispeidlas. ⁊ dissipes. ee edifas ax plantes.¬
Prius itaq ubetur ut destruat. & postino dũ hedifi¬
cet÷ prius ut euellat &e postinodũ plantet: quia ne¬
quaquã recte ueritatis fundam̃tũ ponitur. nisi

Expanded text:
tari ergo in Deo hypocrita non valet, quia in ejus mente desideria superna non prodeunt, quam profecto spinae terreni amoris premunt. De quo aperte subditur: Et invocare Dominum in omni tempore. - Tunc quippe Deum hypocrita invocat, cum hunc terrenarum rerum tribulatio angustat. Nam cum in hoc saeculo effectum quaesitae felicitatis invenerit, auctorem qui hanc ipsam felicitatem tribuit non quaerit. Quia vero, ut praediximus, esse ars docentium debet ut in auditorum suorum mentibus prius studeant perversa destruere, et postmodum recta praedicare, ne bonum sanctae praedicationis semen plena malis corda non capiant; unde ad Jeremiam dicitur: Ecce constitui te hodie super gentes et regna, ut evellas et destruas, et dispeprius itaque jubetur ut destruat, et postmodum aedificet; prius ut evellat, et postmodum plantet, quia nequaquam rectae veritatis fundamentum ponitur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ ẽ. Seruus qui cognouit uoluntatẽ dñi sui. o
non p̃parauit &x non fecit secundũ uoluntatẽ eus:
uapulabit multis. Qui aũt ñ cognouit cx ñ fecit
digna: plagis uapulabit paucis. Rursũq scri
suos sc̃a ecclesia ꝑhibet &e scire quod sequi debe¬
ant: &x sequi nolle quod sciũt. De quib alias dic.¬
tum ẽ. Descendunt in infernũ uiuentes. Uiui
sũt qui sentiũt que erga illos fuĩt. Mortui en
nesciunt omnino nec sentiunt. Mortui itaq qͥ
non sentiũt ꝓ nescientib : uiuentes uero qui senti¬
unt ꝓ scientib. poni solent. Uiuentes ergo est¬
in infernum descendere: scientes sentientesq pec

Expanded text:
ptum est: Servus qui cognovit voluntatem domini sui, et non praeparavit, et non fecit secundum voluntatem ejus, vapulabit multis. Qui autem non cognovit, et non fecit digna, plagis vapulabit paucis . Rursumque scrsuos sancta Ecclesia perhibet et scire quod sequi debeant, et sequi nolle quod sciant. De quibus alias dictum est: Descendant in infernum viventes . Vivi sunt qui sentiunt quae erga illos fiunt. Mortui enim nec sciunt omnino, nec sentiunt. Mortui itaque qui non sentiunt pro nescientibus, viventes vero qui sentiunt pro scientibus poni solent. Viventes ergo in infernum descendere est scientes sentientesque pec
Abbreviated transcription (Latin):
minus illic quibdã fortasse nocuerit. dicat ne¬
cesse esse rerum alienarũ raptum: dicat retributi¬
onem in iurie quę illic infirmis concessa sunt
sibi nocere non posse. Que omia cunctis li¬
quet quanta animaduersione ueritas inseqͥ¬
tur: quȩ nobis iam significacionis sue umbra
post posita. inuera carne declaratur. Sed quia
sc̃s uir nec loqu se nec meditari mendaciũ spon¬
det: hec ipsa in quib ueritati congruit exsequen¬

Expanded text:
minus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat neminus illic quibusdam fortasse nocuerit, dicat necesse est rerum alienarum raptum, et retributionem injuriae, quae infirmis illic concessa sunt, sibi nocere non posse. Quae omnia cunctis liquet quanta adnimadversione Veritas insequitur, quae nobis, jam significationis suae umbra postposita, in vera carne declaratur. Sed quia sanctus vir nec loqui se, nec meditari mendacium spondet, haec ipsa in quibus veritati congruit exsequen
Abbreviated transcription (Latin):
ƿa mendacii interrena est reconpensacione decli¬
nata: ut inuita sua quã mentiendo tueri uo¬
luerunt. ca quȩ fecerunt bona reciperent: &
ulterius quod expectarent mercedis suȩ p̃mium¬
non haberent. Nam ox si subtilit᷑ perpendat᷑
amore uite presentis mentite sunt: non inten¬
tione mercedis. Parcendo quipye conate sunt
infantũ uitam tegere: mentiendo suam. Et
reperiri: pene numquã tam hoc qͦd uł tale genus
mendacii a perfectiꝰᷤ admissũ sit studiosus ibi lec¬
tor inueniet. Quãuis mendaciũ quandã tene¬
re ueritatis imaginem uideatur ÷ &e subueteri
forsitan testamento minoris culpe esse potuit: in
quo per tauroꝵ hyrcoꝵ ꝙ uictimas sacrificium
non fuit ipsa ueritas sed umbra ueritatis. Nam
intestamento nouo preceptis altiorib manifesta.¬
ta per carnem ueritate ꝓficimꝰ. Iustumq est ut
facta quędam quȩ in illo popło umbre ueritatis

Expanded text:
pa mendacii in terrenam est recompensationem declipa mendacii in terrenam est recompensationem declinata, ut in vita sua quam mentiendo tueri vouerunt, ea quae fecerunt bona reciperent, et ulterius quod exspectarent, mercedis suae pnon haberent. Nam si subtiliter perpendatur, amore vitae praesentis mentitae sunt, non intentione mercedis. Parcendo quippe conatae sunt infantium vitam tegere; mentiendo, suam. 7.reperiri, pene nunquam tamen hoc vel tale genus mendacii a perfectis admissum studiosus ibi lector inveniet, quamvis mendacium quamdam tenere veritatis imaginem videatur, et sub veteri forsitan testamento minoris culpae esse potuit, in quo per taurorum hircorumque victimas sacrificium non fuit ipsa veritas, sed umbra veritatis. Nam in testamento novo praeceptis altioribus manifestata per carnem Veritate proficimus; justumque est ut facta quaedam quae in illo populo umbrae veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ adhereat ueritati: nec studio se perhibet
nec precipitatione mentiri. S u̾mopere enĩ ca¬
uendũ ẽ omne mendatium ÷ quauis non nũquã
sit aliquod mendatii genus leuioris culpe: si qͥs
os quod m̃titur occidit animã: oe perdes eos qui
loquuntur m̃dacium : hoc quoq mendacii genꝰ
per fecti uiri sũmopere fuguĩt: ut nec uita cuius¬
libet ꝑ eoꝵ fallatiã defendatur: ne suȩ animȩ noce
Nam si quelibet culpa sequenti solet pia opera¬
cione purgari ⁊ quantomagis hec facile abstergit᷑
quam mater boni operis pictas ipsa comitatur.
Non nulli uero ex obstetricũ fallacia conantur
asserere hoc m̃dacu genus non esse peccatũ: ma¬
xime quod illis mentientib scriptum est: quia
hedificauit eis dominus domos. In qua magis re¬
compensacione cognoscitur: qͥd mendacii culpa
mereatur. Nam benignitatis earum merces que
cis inęterna potuit uita retribui. pro admissa cul¬

Expanded text:
te adhaereat veritati, nec studio se perhibet, te adhaereat veritati, nec studio se perhibet, nec praecipitatione mentiri. Summopere enim cavendum est omne mendacium, 559 quamvis nonnunquam sit aOs quod mentitur, occidit animam ; et: Perdes omnes qui loquuntur mendacium , hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut ne vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae Nam si quaelibet culpa sequenti solet pia operatione purgari, quanto magis haec facile abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua magis recompensatione cognoscitur, quid mendacii culpa mereatur. Nam benignitatis earum merces, quae eis in aeterna potuit vita retribui, pro admissa cul
Abbreviated transcription (Latin):
u iuit deus qui abstulit iudiciũ meum ÷ & om¬
npotens qui ad amaritudinẽ adduxit animam
meam : quia &r si hostis seuit qui ferire appetit:
ereator tam̃ est. qui eum adaliquid p̃ualere ns̃¬
permittit. Sed quia sc̃s uir se ad aliquid in-¬
uocata dei uita cõstrinxit: audiamus quid se¬
donec suꝑ est alitus inme. & spiritus dei in na¬
nec lingua mea meditabitur mendatium. Qͦd
prius iinquitatem: hoc post modum repetens men¬
datium dixit. Nam &x omne m̃dacium iniqͥtas
est: & omnis iniquitas mendatium: quia profec¬
to ab equitate discrepat: qͥcquid a ueritate discor¬
dat. Sed inter hoc quod ait loqui. or post mo¬
dum subdidit meditari. magna distantia est.
Nonnumquã enim peuis est mendatium medi¬
tari. quam loqui. Nam loqui plerumq p̃cipita¬
cionis est: meditari uero studiose prauitatis.
Et quis ignoret inquanta distantia culpa di¬
stinguitur ⁊ utrum precipitacione aliquis an stu¬
dio mentiatur. d Sed sanctus uir ut perfec¬

Expanded text:
bstulit judicium meum, et Omnipotens qui ad amaritudinem adduxit animam meam, quia etsi hostis saevit, qui ferire appetit, creator tamen est qui eum ad aliquid praevalere permittit. Sed quia sanctus vir ad aliquid invocat a Dei vita se constrinxit, audiamus quid sedonec superest halitus in me, et Spiritus Dei in nanec lingua meditabitur mendacium. - Quod prius iniquitatem, hoc postmodum repetens mendacium dixit. Nam et omne mendacium iniquitas est, et omnis iniquitas mendacium, quia profecto ab aequitate discrepat quidquid a veritate discordat. Sed inter hoc quod ait loqui, postmodum subdiNonnunquam enim pejus est mendacium meditari, quam loqui. Nam loqui plerumque praecipitationis est, meditari vero studiosae pravitatis. Et quis ignoret in quanta distantia culpa distinguitur utrum praecipitatione aliquis, an studio mentiatur? Sed vir sanctus, ut perfec
Abbreviated transcription (Latin):
ab innocentia mea. Ubi & apte subiung̃
Ceptam nãq iustificacionẽ desereret: si in
peccantium laude declinaret. Sed quia tũe
uerius a peccatis alienis absistimus. cum prius
nos aꝓprus custodimus: cur de eis peccare
pertimescat. racionis causas insinuat: cũ sub

Expanded text:
ab innocentia mea. Ubi aperte subjunxitab innocentia mea. Ubi aperte subjunxitCoeptam namque justificationem desereret, si in peccantium laudem declinaret. Sed quia tunc verius a peccatis alienis absistimus, cum prius nos a propriis custodimus, cur de eis peccare pertimescat, rationis causas insinuat, cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
namq non nulli qui dum male facta hominũ
laudib efferunt: augent quȩ increpare debuer᷑.
Hinc enĩ per ꝓpħam dicitur. Ue qui consuunt
puluillos sub omni cubito manus: & faciunt
ceruicalia sub capite uniuerse ętatis. Ad hoc
quppe puliuillus ponitur: ut mollit̾ quiescat᷑.
Quis quis ergo male agentib adulatur: pul¬
uillum sub capite uel cubito iacentis ponit.
ut qui corripi exculpa debuerat: in ea fultus
laudib molliter quiescat. Hinc rursus scrip¬
tum est. Ipse hedificabat parietem: illi autem
liniebant eũ. Parietis quippe nomine peccati
duritia designatur. Edificare gͦ ẽ parietem.
contra sc quempiã obstaculum peccati cõstru¬
ere. Sed parietẽ liniunt. qui peccata perpe¬
trantib adulant᷑ ⁊ ut quod illi peruerse a¬
gentes edificant : ipsi adulantes quasi niti¬
dum reddant. Sed sanctus uir sicut mala
de bonis non extimat: ita iudicare bona de
malis recusat. dicens. Absit ame ut iustos
uos esse iudicem: donec deficiam non recedã

Expanded text:
 nonnulli qui dum male facta hominum laudibus efferunt, augent quae increpare debuerunt. Hinc per Ezechielem dicitur: Vae his qui consuunt pulvillos sub omni cubito manus, et faciunt cervicalia sub capite universae aetatis . Ad hoc quippe pulvillus 560 ponitur, ut mollius quiescatur. Quisquis ergo male agentibus adulatur, pulvillum sub capite, vel cubito jacentis ponit, ut qui corripi ex culpa debuerat, in ea fultus laudibus molliter quiescat. Hinc rursum scriptum est: Ipse aedificabat parietem, illi autem liniebant eum . Parietis quippe nomine peccati duritia designatur. Aedificare ergo parietem est contra se quempiam obstacula peccati construere. Sed parietem liniunt, qui peccata perpetrantibus adulantur, ut quod illi perverse agentes aedificant, ipsi adulantes quasi nitidum reddant. Sed sanctus vir sicut mala de bonis non aestimat, ita judicare bona de malis recusat, dicens: Absit a me ut justos vos judicem, donec deficiam, non recedam
Abbreviated transcription (Latin):
uita mea. Aesi aperte dicat. Pro uobis non
debeo ad culpam pertrahi: qui peccare in ꝓpͥis
formidau. Sciendũ uero est quod quisquis a
preceptis dominicis discordat opere: quociens
ea audit corde suo reprehendit᷑. atq confundit᷑.
qͥa id quod non fecerit memoratur. Nam in qͦ
se errasse considerat: ipsa se latent̾ conscientia
accusat. nde dauid ꝓpħa deprecatur dicens.
Tũe non confundar: dum respicio in omuia
mandata tua. Grauit̾ namq unuqq cõfundiꝰ
tur: quando mandata dei uel legendo uel audi¬
endo respicit. quȩ uiuendo contemysit. Hinc
etiam iohannis uoce dicitur. Si cor nostrum
non rep̃henderit nos. fiduciam habemus addm̃:
& quiequid pecierimus ab eo accipiemus. Ac
si diceret. Si id quod precipit facimus: id
quod petimus obtinemus. Ealde nãq apud
dñm utraq hec necessario sibi congruunt: ut
oe oracione operacio. & operacione fultiatur

Expanded text:
uit.---Ac si aperte dicat: Pro vobis non debeo ad culpam pertrahi, qui peccare in propriis formidavi. Sciendum vero est quod quisquis a praeceptis dominicis discordat opere, quoties ea audit a corde suo reprehenditur atque confunditur, quia id quod non fecerit memoratur. Nam in quo se errasse considerat, ipsa se latenter conscientia accusat. Unde David propheta deprecatur, dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia matur, quando mandata Dei, vel legendo, vel audiendo respicit, qui vivendo contempsit. Hinc quoque Joannis voce dicitur: « Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum, et quidquid petierimus ab eo accipiemus ; » ac si diceret: Si id quod praecipit facimus, id quod petimus obtinebimus. Valde namque apud Dominum utraque haec sibi necessario congruunt, ut et oratione operatio, et op
Abbreviated transcription (Latin):
quia essentiam uita habet mors non habet ⁊ ut
dm̃ esse fateretur: ait. uiuit deus. Ut uero eũ
res humanas curare periberet: subdidit. qui
abstulit iudicium meum: ex ad amaritudinem
adduxit animam meam. Ista enim quȩ patit᷑
non casu se perpeti. sed deo omnia disponente
testatur ⁊ nec temptatori suo amaritudinis suȩ¬
potestatem tribuit: sed auctori. Scit namq¬
quia diabolus licet afflictionem iustorum sẽꝑ
appetat ⁊ tam̃ si ab auctore nostro potestatem
non accipit: ad temptationis articulum nulla¬
tenus conualescit. Onde & omnis uoluntas
diaboli in iusta est: oe tam̃ ꝑmittente deo oĩs
potestas iusta. Ex se enim temptare quoslibet
etiam inlibris regum de diabolo scriptum est:
quia spiritus domini malus irruebat insaul.
Ubi iuste queritur. si domini cur malus: & si
malus cur domini dicatur. Sed duob uerbis
comp̃hensa ẽ et potestas iusta indiabolo: & uo¬
luntas iuiusta. Nam ox ipse dicitur sp̃s malus¬

Expanded text:
quia essentiam vita habet, mors non habet, ut quia essentiam vita habet, mors non habet, ut Deum esse fateretur, ait: Vivit Deus. Ut vero eum res humanas curare perhiberet, subdidit: Qui abstulit judicium meum, et ad amaritudinem adduxit animam meam. Ista etenim quae patitur, non casu se perpeti, sed Deo omnia disponente testatur; nec tepotestatem tribuit, sed auctori. Sequia diabolus licet afflitionem justorum semper appetat, tamen si ab auctore nostro potestatem non accipit, ad tentationis articulum nullatenus convescit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen permittente Deo omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet etiam in libris Regum de diabolo scriptum est: Quia spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus; et si malus, cur Domini dicatur? Sed duobus verbis comprehensa est et potestas justa in diabolo, et voluntas injusta. Nam et ipse dicitur sp
Abbreviated transcription (Latin):
maritudine perturbatur. Duob namq modis
ecclesia temptari ab aduersariis solet: ut uideli¬
cet persecutionem aut uerbis patiatur. aut gla¬
diis. Sancta uero ecclesia sũmopere habere sapi¬
entiam & pacientiam studet ÷ sed exercetur eius
sapientia cum temptatur uerbis: exercetur eiuus pa¬
cientia cum temptatur gladus. N unc uero de ea
ꝑsecutione loquitur. inqua non gladiis. sed fal¬
Sis asertionib lacessitur. Multos au̾̃t nouimus
qui cum inhac uita aliqua aduersa patiuntur:
deum esse non credunt. Non nulli uero esse dm̃
extimãt: sed res humanas minime eurare. De il¬
lis quipƿe ꝓdauid dicitur. Dixit insipiens incor¬
de suo: non est deus. Isti uero apud eum dicunt.
Quomodo scit deus: & si est scientia inexcelso
Et rursus. Et dixerunt non uidebit dñs: nec
intelliget deus iacob Ulir ergo iste sancte eccłȩ
typum gestans. in ipsa astlictionis suȩ amaritudi¬
ne constitutus: contra utrosq respondit. Nam

Expanded text:
maritudine perturbatur. Duobus namque modis maritudine perturbatur. Duobus namque modis Ecclesia tentari ab adversariis solet, ut videlicet persecutionem aut verbis patiatur, aut gladiis. Sancta vero Ecclesia summopere habere sapientiam et patientiam studet. Sed exercetur ejus sapientia cum tentatur verbis, exercetur ejus patientia cum tentatur gladiis. Nunc vero de ea persecutione loquitur, in qua non gladiis, sed falsis assertionibus lacessitur. Multos autem novimus qui cum in hac vita aliqua adversa patiuntur, Deum esse credunt. Nonnulli vero Deum esse aestimant, sed res humanas minime curare. De illis quippe per David dicitur: Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus . Isti vero apud eum dicunt: 558 Quomodo scit Deus, et si est scientia in excelso ? Et rursus: Et dixerunt, non videbit Dominus, nec intelliget Deus Jacob . Vir ergo iste sanctae Ecclesiae typum gestans in ipsa afflictionis suae amaritudine constitutus, contra utrosque respondit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uersu ostenditur. huius sanctissim uiri
dicta quam mistice sint prolata: dum
parabola id est similituto assumpta ab eo¬
narratur. qui nichil inferius ꝓ comparationẽ
uel similitudinẽ loquitur. Absit enim ne
hoc loco parabolam illud mus ice organum
sentiamus. Neq enim fas est credere quod in
afflictione pęnarum musicis uteretur: cum ꝓ
scripturã sacram ueritas dicat. Mus ica in
luctu importuna narratio est. Nominat᷑a gͦ
parabolã. ecce testu ipso loquente iam discimus:
ne iusta testum tantũmodo eius uerba pensemꝰ.
A deam itaq similitudinẽ cuncta trahenda s̃:
qua figurate ecclesia designatur. Et in ipso
quidem locutionis exordio dicta aperte prolata
sunt: sed subiunctis obscuriorib implicantur.
Nam planesut solet locutione inchoat: sed
uerba sua ꝓmysticos sensus grauida narratioẽ¬
uerbis beatus iob &x sua narrat. & sancte ecclesiȩ
tempora afflictȩ significat: in quib aperte infi¬
delium peruicatia p̾remitur: & persecutionis a¬

Expanded text:
ersu ostenditur hujus sanctissimi viri dicta quam mystice sint prolata, dum parabola, id est similitudo assumpta narratur ab eo qui nihil inferius per comparationem vel similitudinem loquitur. Absit enim ne hoc loco parabolam illud musicae organum sentiamus. Neque enim fas est credere quod in afflitione poenarum musicis uteretur, cum per Scripturam suam veritas dicat: Musica in luctu importuna narratio est . Nominata ergo parabola, ecce textu ipso loquente jam discimus, ne justa textum tantummodo ejus verba pensemus. Ad eam itaque similitudinem cuncta trahenda sunt qua figurate Ecclesia designatur. Et in ipso quidem locutionis exordio dicta aperte prolata sunt, sed subjunctis obscurioribus implicantur. Nam plana, ut solet, locutione inchoat, sed verba sua per mysticos sensus gravida narrationverbis beatus Job et sua narrat, et sanctae Ecclesiae tempora afflictae significat, in quibus aperta infidelium pervicacia premitur, et persecutionis a
Abbreviated transcription (Latin):
LERU¬
sacro eloquio
sic non nulla
mystica descri¬
bunt᷑: ut tam̃
iusta narratio¬
nẽ hystoricã ꝓlata uideant᷑. Sed sepe
dicta talia in eadẽ hẏstorica narratione
perinixta sunt. per quȩ superfities hysto¬
riȩ cuncta cassetur ⁊ quȩ dũ hystoricũ¬
nichil resonant: aliud meis in quirere lec¬
torẽ cogunt. His enim dictis quȩ aper¬
ta credimus cum interiecta aliqua obscu¬
rius inuenimus: quasi quibdam stimu¬
lis pungimur. ut ad aliqua altius intel¬
ligenda uigilemus: & obscurius ꝓlata
sentiamus ea etiam quȩ aperte dicta pu¬
tabamus. Cum ergo heatus iob de ser¬
mone dñi oe magnitudine tonitrui loq̃¬
retur : eis dem uerbis protinus subin-¬

Expanded text:
lerusacro eloquio sic nonnulla mystica describuntur, ut tamen juxta narrationem historicam prolata videantur. Sed saepe dicta talia in eadem historica narratione permista sunt, per quae superficies historiae cuncta cassetur: quae dum nil historicum resonant, aliud in eis inquirere lectorem cogunt. His enim dictis quae aperta credimus, cum interjecta aliqua obscurius invenimus, quasi quibusdam stimulis pungimur, ut ad aliqua altius intelligenda vigilemus, et obscurius prolata sentiamus, ea etiam quae aperte dicta putavimus. Cum ergo beatus Job de sermone Domini et de magnitudine tonitrui loqueretur, eisdem verbis protinus subin
Abbreviated transcription (Latin):
iumentis homines presint et usu cernimus.
& psalmiste uoce doctmur: qui ait. O m̃ĩa
subiecisti sub pedibus euis: oues & boues uns¬
uersas: iisuꝑ & pecora campi. Qa uõ angłi
hominibus presint. per ꝓpħam testatur an¬
gls dicens. Princeps ꝑsarum regni restitit mi

Expanded text:
jumentis homines praesint, et usu cernimus, et jumentis homines praesint, et usu cernimus, et verbis Psalmistae docemur, qui ait: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi . Quia vero angeli hominibus praesint, per prophetam testatur angelus, dicens: Princeps regni Persarum
Abbreviated transcription (Latin):
reluctatur. An non clamores intrinsecus
audiebat. qui praue contra se legis uerba
tolerabat dicens: uideo aliam legen in men¬
bris meis. repugnantẽ legi mentis ineȩ. et
captiuum me ducentẽ in lege peccati quȩ
est in menbris meis: Contem pletur ergo
sanctus uir in quanta cordis pace quiesceret
si serpentis uerba homo suscipere noluisset:
& dicat. N unc enim dormiens silerem. &s
somno meoquiescerẽ: idest uitra secretui men¬
tis ad conditoris contemplationẽ secederem:
nisi me extra me temptationũ tumultibus
consensus primi culpa prodidisset. H uiris
aũt quietis gaudiis cum quibus etiam soci¬
is ꝑfrueretur. adungat dicens. Cum regibꝰ¬
Q consulibus terre. Ex rebus in sensibi¬
libus discimtis: quid de sensibilibꝰ atq in¬
telligibilibiis sentiamiis. Terra namq acre
fecundatur: aer aũt ex celi qualitate disponi¬
tur. Sic uimentis homines: hominibus an¬
głi: archangł̃i uero angłis prestint. Nam qđ

Expanded text:
reluctatur. An non clamores 127 intrinsecus reluctatur. An non clamores 127 intrinsecus audiebat, qui pravae contra se legis verba tolerabat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis ? Contempletur ergo vir sanctus in quanta cordis pace requiesceret, si serpentis verba suscipere homo noluisset, et dicat: Nunc enim dormiens silerem, et somno meo requiescerem, id est, intra secretum mentis ad conditoris contemplationem secederem, nisi me extra me tentationum tumultibus consensus primi culpa prodidisset. Hujus autem quietis gaudiis cum quibus etiam sociis perfrueretur, adjungat, dicens: CAPUT XXIet consules. --Ex rebus insensibilibus discimus quid de sensibilibus atque intelligibilibus sentiamus. Terra namque aere fecundatur, aer autem ex coeli qualitate disponitur. Sic jumentis homines, hominibus angeli, archangeli vero angelis praesunt. Nam quod
Abbreviated transcription (Latin):
no suo homo reqͥ esceret: dum ad et̃nam reqͥ
em ductus. quasi secessum quendam a cla¬
more hoc humane infirmitatis inueniret.
Post peccatum uamq quasi clamans uigilat:
qui contentionẽ carnis proprie repugnans
portat. Hoc quietis silentiũ homo conditus
habuit: cum contra hostem surim liberum
uoluntatis arbitriũ accepit. Cui quia sua
sponte succubuit: mox de se quod contra se
ꝑstreperet inuenit: mox in certamine infir¬
mitatis tumultꝰ repperit ⁊ & quamuis in
pace silentii ab auctore fuerat conditus: ho¬
sti tamen sponte substratꝰ. damores de pu¬
gna tolerauit. Ipsa enum carnis suggestio
quasi quidã clamor est: contra quietem m̃tis.
Quam ante transgressionẽ homo non sensit:
quia nimirũ. quod de infirmitate posset to¬
lerare non habuit. Post quam uero se sponte
hosti subdidit. astrictus culpe suȩ uinculis.
in quibus lam ei etiam uolens seruit: &
clamores in mente patitur: cum caro sp̃iri

Expanded text:
no suo homo requiesceret, dum ad aeternae patno suo homo requiesceret, dum ad aeternae patriae requiem ductus, quasi secessum quemdam a clamore hoc humanae infirmitatis inveniret. Post peccatum namque quasi clamans vigilat, qui contentionem carnis propriae repugnans portat. Hoc quietis silentium homo conditus habuit, cum contra hostem suum liberum voluntatis arbitrium accepit. Cui quia sua sponte succubuit, mox de se, quod contra se perstreperet, invenit, mox in certamine infirmitatis tumultus reperit; et quamvis in pace silentii ab auctore fuerat conditus, hosti tamen sponte substratus, clamores de pugna toleravit. Ipsa enim carnis suggestio, quasi quidam clamor est contra quietem mentis, quam ante transgressionem homo non sensit; quia nimirum quod de infirmitate posset tolerare, non habuit. Postquam vero se sponte hosti subdidit, astrictus culpae suae vinculis, in quibusdam ei etiam nolens servit, et clamores in mente patitur, cum caro spiritui
Abbreviated transcription (Latin):
fouerem. F is itaq reprehensionũ suarum
uocibus in parente primo se peccasse redar¬
guit. Sed si ad erumnã huius exilii ne¬
quaquam homo peccando descenderet: dicat
qua ꝑfrui quiete potuisset. Sequitur.:
meo reqͥescerẽ. Aahoc in paradiso homo
positus fuerat: ut si se ad conditoris sui obe¬
dientiam uin culis caritatis astringeret: at
cȩlestem angłoꝵ. patriã quandoq sine car¬
nis morte transiret. Sic namq in mor¬
talis est conditus. ut tamen si peccaret &
mori posset ⁊ ce sic mortalis est conditꝰ.
ut si non peccaret. etiam non mori posset.
atq ex merito liberi arbitrii beatitudinẽ
illius regionis attingeret: in qua uel pecca¬
re uel mori non posset. Ubi igitur post re¬
demptionis tempus carnis morte interpo¬
sita electi transeunt: illuc proculdubio
parentes primi. si inconditionis suȩ statu ꝑsti¬
tissent: etiam sine morte corpoꝵ transferri
potuissent. Dormiens igitur sileret. & som¬

Expanded text:
foverem. His itaque reprehensionum suarum foverem. His itaque reprehensionum suarum vocibus in parente primo se peccasse redarguit. Sed si ad aerumnam hujus exsilii nequaquam homo peccando descenderet, dicat qua perfrui quiete potuisset. Sequitur:nocentis. --Ad hoc in paradiso homo positus fuerat, ut si se ad conditoris sui obedientiam vinculis charitatis astringeret, ad coelestem angelorum patriam quandoque sine carnis morte transiret. Sic namque immortalis est conditus, ut tamen si peccaret, et mori posset; et sic mortalis est conditus, ut si non peccaret, etiam non mori posset; atque ex merito liberi arbitrii beatitudinem illius regionis attingeret, in qua vel peccare, vel mori non posset. Ubi igitur post redemptionis tempus, carnis morte interposita, electi transeunt, illuc procul dubio parentes primi, si in conditionis suae statu perstitissent, etiam sine morte corporum transferri potuissent. Dormiens igitur sileret, et som
Abbreviated transcription (Latin):
rius nutrit. Consideret igitur sanctus uir
post primã culpam. quanta homo deterius
mala comisit. postquã paradisũ ꝑdidit. &¬
usq ad quanta huius exilii prerupta descen¬
dit: & dicat. Quare non in uulua mortu
us sum ᷤ idest cum serpentis suggestio pec¬
catorem me conciperet. tunc utinam que
me mors sequeretur cognouissem: ne usq
ad delectationẽ suggestio raperet: & morti
artiis ligaret. E gressus ex utero non stati
perii: Acsi dicat. Utinam ad exteriorem
delectationẽ exiens. qͦd interiori limine
priuabar agnouissem: & saltẽ in ipsa de¬
lectatione occumberẽ: ne per consensũ mors
artius puniret. Cur exceptꝰ genibus.
Ac si dicat. Utinam me minime consensu
subiectis prauitati sensibus excepisset: ne¬
me ipsa consensio ad audaciã deterlus rape¬
ret. Cur lactatꝰ uberibus: Ne si dicat.
Utinam blandiri michi saltẽ post mala
ꝑpetrata noluissem: ne tanto me nequius
culpe astringerẽ: quanto me in illa mollitꝰ

Expanded text:
s deflet. --Consideret igitur sanctus vir, post primam culpam quanta deterius homo mala commisit; postquam paradisum perdidit, usque ad quanta hujus exsilii praerupta descendius sum? id est, cum serpentis suggestio peccatorem me conciperet, tunc utinam quae me mors sequeretur agnovissem, ne usque ad delectationem suggestio raperet, et morti arctius ligaret. Egressus ex utero non statim perii? Ac si dicat: Utinam ad exteriorem delectationem exiens, quod interiore lumine privabar agnovissem; et saltem in ipsa delectatione occumberem, ne per consensum mors acrius puniret. Cur exceptus genibus? Ac si dicat: Utinam minime me consensus subjectis pravitati sensibus excepisset, ne ipsa me consensio ad audaciam deterius raperet. Cur lactatus uberibus? Ac si dicat: Utinam blandiri mihi saltem post mala perpetrata noluissem, ne tanto me culpae nequius astringerem, quanto me in illa mollius
Abbreviated transcription (Latin):
dictus. Eos naniq in paradiso immor¬
tales repperit: sed diuinitatem immorta¬
libus promittendo. quasi eis aliquid ultra
quam erant se addere spospondit: sed dũ
blande non habita se daturũ ꝑhibuit. callide ce
habita subtraxit. Unde & dominus erndẽ
leuiathan. ita per ꝓpħam describit dicenᷤ
Super leuiathan serpentẽ uectẽ: super le¬
uiathan serpentẽ tortuosum. Leuia¬
than quippe iste in eo quod se addere ho¬
mini spopõdit. tortuosis ad eum sinib ir rep¬
sit: quia dum falso impossibilia promtitit.
uera & possibilia sustulit. Q uerendum
uero nobis est. cur qui serpentẽ dixerat tor¬
tuosum ilico subiungendo interposuit uec¬
tem: nisi forte quod in serpentis tortitudi¬
ne fluxa mollicies: in uecte aũt est duritie
rigiditas. Ut ergo dur̃um hũnc signaret
& mollem: & uectem nominat & serpen¬
tem. Durus quippe est per malitiã: molliᷤᷤ
per blandimenta. Ul ectis ergo dicitur. qͥa

Expanded text:
dictus. Eos namque in paradiso immordictus. Eos namque in paradiso immortales reperit; sed divinitatem immortalibus 111 promittendo, quasi eis aliquid ultra quam erant se addere spopondit. Sed dum blande non habita se daturum perhibuit, callide et habita subtraxit. Unde et eumdem Leviathan ita propheta describit dicens: Super Leviathan serpentem vectem, super Leviathan serpentem tortuosum . Leviathan quippe iste in eo, quod se addere homini spopondit, tortuosis ad eum sinibus irrepsit; quia dum falso impossibilia promisit, vere et possibilia sustulit.  Vet. XII.  Quaerendum vero nobis est cur qui serpentem dixerat, tortuosumque illico subjungens, interposuit vectem, nisi forte quod in serpentis tortitudine fluxa mollities, in vecte autem est duritia rigiditatis. Ut ergo hunc et durum signaret, et mollem; et vectem nominat, et serpentem. Durus quippe est per malitiam, mollis per blandimenta. Vectis ergo dicitur, quia