comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tat oĩs t̃ra. sic edificat᷑ cũ cantat. Ipsũ cantare edificare ẽ .s. si ñ uetꝰ
cantet. uetꝰ cantat cupiditas carnis. nouũ cantat caritas di. Ec̃ qͥd
cantaueris decupiditate. uetꝰ cantas. Et si sonant in ore u̾ba cantici noui.
ñ ẽ speciosa laus in ore peccatoris. Meliꝰ ẽ ut nouus taceas ꝗͣ ut uetꝰ cantes
qr si fueris nouus: tacueris auribꝰ hõinũ ñ sonat. nã cor tuũ ñ tacet canti¬
cũ nouũ.⁊ ꝑuenit ad auresdi qͥ te fec̃ hõinẽ nouũ. Diligis,taces. dilectio ipsa
uor ẽ addm. ⁊ipsa dilectio canticũ nouũ ẽ. dudiqr canticũ nouũ ẽ. Dñs dic̃.
Mandatũ nouũ douob̾. ut uos inuicẽ diligatis. Om̃is gͦ t̾ra cantat canticũ¬

Expanded text:
tat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus tat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare, aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi quia canticum novum est: Dominus dicit, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis»
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ trabes imponerent᷑ qͦ colune erigerent᷑. Nihil hꝙ cantat. Et si aliud aliqͥl.
ñ gͦ c̃sonat psalmꝰ titulo suo. ⁊ aliud portat infronte. aliud in uoce. Immo
nihil aliud.s. intellectores qͣrit. loqͥt᷑ enĩ de edificatione domꝰ. Om̃s lapides
ipsiꝰ domꝰ intelligant qł cantart̃᷑. Ẽdificat᷑ enĩ domꝰ do. ñ illo loco uͥ edifica¬
uit salemon. Edificaũ enĩ salemon tẽpłu : de ipsotẽplo audistis mͦ qͦ dix̾it
dns. sũ sara tẽpli ⁊ moles ingentes ad mirarent᷑ discipłi. indicauert᷑ dno
admirationẽ : stuporẽ suũ ⁊ dns ait illis. dm̃ dico uob. ñ relinqͦt᷑ ho lapis
suꝑ lapide qͥ ñ destruat᷑ N talis edificat᷑ domꝰ. Nã uidete uͥ edificat᷑ q ñ
in unoloco aliꝗͣ in parte. Sic enĩ incipit.
antate d̾no canticũ nouũ. cantate d̾no or̃s t̃ra.Si canticũ nouũ can¬

Expanded text:
quae trabes imponerentur, quae columnae erigerentur. Nihil horum cantat: et si aliud aliquid, quae trabes imponerentur, quae columnae erigerentur. Nihil horum cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in fronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo audistis modo quae dixerit Dominus. Cum saxa templi et moles ingentes admirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus illis: «Amen dico vobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruetur» . Non talis aedificatur domus. Nam videte ubi aedificatur, quia non uno loco, aliqua in parte. Sic enim incipit: «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.» Si canticum novum can
Abbreviated transcription (Latin):
ñs nfr̃mõ seuerus adhuc differt leticiã nrãm de sermone qͦ nob̾
debet. Nã qł debitor teneat᷑ agnoscit. Om̃s enĩ eccłas qͣcũq t̾nsitũ fec̃
letificauit dns ꝑos ipsiꝰ. Multomagis gͦ ista letificanda ẽ. deqͣcet̾is eũ dnsꝓ¬
pagauit. S qd facturi sumꝰ nͥ ut seruiamꝰ uoluntati ipsiꝰ Differre ilłu tam᷑
diai fr̃s̃ ñ fraudare. Itaq tenete debitorẽ nec dimittatis nͥ cũ soluerit. ad¬
u̾tat itaq carttas urã. qͣntũ dns donat de isto psalmo dicamꝰ aliqͥd. Qđ qͥde iã
nostis .s. dulcis ẽ cõmemoratio uitatis. forte cũ pnuncraret᷑ tituł eiꝰ. cũ admi¬
ratione aliqͥ audiert̃. In seͥbit᷑ enĩ titulus psalmi. qñ domꝰ ȩdificabat᷑ ptꝰ cap¬
tiuitatẽ N oc titulo p̃dicto. iã in ipso textu psalmi ex pectabatis fortasse. qͥ
laprdes p̃erderent᷑ demontibꝰ ꝙͣ moles ad t̾herent᷑ ꝙͦ fundam̃ta iacirent᷑.

Expanded text:
s Severus adhuc differt laetitiam nostram de sermone quem nobis debet: nam quod debitor teneatur, agnoscit. Omnes enim Ecclesias quacumque transitum fecit, laetificavit Dominus per os ipsius: multo magis ergo istpagavit. Sed quid facturi sumus, nisi ut serviamus voluntati ipsius? Differre illum tamen dixi, fratres, non fraudare. Itaque tenete debitorem, nec dimittatis, nisi cum solverit. Advertat itaque Charitas vestra: quantum donat Dominus, de isto psalmo dicamus aliquid quod quidem jam nostis; sed dulcis est commemoratio veritatis. Forte cum pronuntiaretur titulus ejus, cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attraherentur, quae fundamenta jacerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
paruũ. intelligite magnũ. Pariuis factꝰ ẽ qr parui eratis. Intelligat᷑ magnꝰ
⁊inillo magni eritis. Sic enĩ edificat᷑ domꝰ sic erigunt᷑ moles . In ipsa domoere¬
scunt lapides. qͥ ducunt᷑ ad edificiũ. Crescitegͦ. Intelligite xp̃m magnũ ⁊ par¬
uũ. Magnꝰ ẽ. magnꝰ nimis. finuut u̾ba. uolebat dice qͣntũ magnꝰ. Et si tota
die dicet. magnꝰ magnꝰ qͥd dic̾et. Tota die dic̃s magnꝰ finiret aliqͣndo qr fi¬
nit᷑ dies. Magnitudo illiꝰ ante dies. ult̃ dies. Sine die gͦ qd dic̾et : Tuõ magnꝰ¬

Expanded text:
parvum, intelligite magnum. Parvus factus est, quia parvi eratis; intelligatur magnus, et in illo magni eritis. Sic enim aedificatur domus, sic eriguntur moles in ipsa domo: crescunt lapides qui ducuntur ad aedificium. Crescite ergo, intelligite Christum magnum: et parvus magnus est, magnus nimis. Finivit verba: volebat dicere quantum magnus; etsi tota die diceret, Magnus, magnus, quid diceret? Tota die dicens, Magnus finiret aliquando; quia finitur dies: magnitudo illius ante dies, ultra dies, sine die. Ergo quid diceret? «Quoniam magn
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. demonus immolant ⁊ ñ do. Qa gͦ ido erant in captuutate qi de monus
immolabant ⁊ ꝓpt̾ea tota t̾ra siluosa remanserat. annunciat᷑ iste magnꝰ,
nes. illas sub qͥbꝰ captiuus ppłs tenebat᷑ ꝗͤ redim̾e aduenit. t̃ribilis suꝑ õs đos¬
demonia. Intendat carita surã. Magnũ aliqͥd dicebat paulo añ magriꝰ dns.
⁊tãꝙͣ deficiens in laude ipsiꝰ : laud abilis nimis. Nne hoc dix̾am qr dimisit tͥ
cogitare qdł ñ pot̾at ipse u̾b̾ ex plicare : Explicans aut̃ ipse u̾b̾. qͥd magnũ mͥ diaẽ

Expanded text:
on Deo» . Quia ergo ideo erant in captivitate, quia daemoniis immolabant, et propterea tota terra silvosa remanserat; annuntiatur iste «magnunes, sub quibus captivus populus tenebatur, quem redimere advenit «terribilis super odaemonia.» Intendat Charitas vestra. Magnum aliquid dicebat paulo ante, «Magnus Dominus;» et tanquam deficiens in laudi ipsius, «et laudabilis nimis.» Nonne hoc dixeram, quia dimisit tibi cogitare quod non poterat ipse verbis explic
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ualet qͥ ħt ianuã. si int̃ueris. foris inueniris. Quia enĩ ipsi ñ ꝑianuã int̾ie¬

Expanded text:
quid valet quod habet januam? Si intquid valet quod habet januam? Si int
Abbreviated transcription (Latin):
cari uͥ uis ut bene nunciemꝰ dedie indiẽ ostendit locũ. ad nunciate ingentibꝰ¬
res. głam eiꝰ bene nunciate ingentibꝰ. Si głam urãm ad nunciare uolueritis. ca¬
detis. si eiꝰ edificabimini cũ ȩdificatis. Ldo qͥ głam suã ad nuncrare uoluert̃. no¬
luert̃ e̾ẽ in ista domo. ⁊ ꝓpt̾ea ñ cantant canticũ nouũ. cũ or t̾ra. Nenĩ cõmunacãt
unu̾so orbi t̃raꝵ Et iđo ñ s̃ edificantes indomo. s parietẽ dealbatũ erexerunt.
eti dealbato. Qd ẽ paries dealbatꝰ nͥ ypochrisis.i. simulatio. Foris lucet. intus
ẽ gͦ p̃ter mittendu. ⁊ dicendu ẽ. qr dono di dictũ ẽ. Quida deisto pariete de¬
albato cũ dic̾et. hoc ait. Quomͦ in pariete ñ ẽuincto aliis parietibꝰ.ẜ. singłarit᷑
erecto. si ostiũ facias. qͥs qͥs int̾uerit foris ẽ. sic in illa parte gͦ noluit cantare
cũ domo canticũ nouũ. s. parietẽ uoluit exstruere.⁊ hoc dealbatũ ñ solidatũ.

Expanded text:
it, «ejus annuntiate in gentibres, gloriam ejus bene nuntiate in gentibus. Si gloriam vestram annuntiare volueritis, cadetis; si ejus aedificabimini, cum aedificatis. Ideo qui gloriam suam annuntiare voluerunt, noluerunt esse in ista domo; et propterea non cantuniverso orbi terrarum: et ideo non sunt aedificantes in domo, sed parietem dealbatum erexerunt. de maledicit parieti dealbato? Quid est paries dealbatus, nisi hypocrisis, id est simulatio? Foris lucet, intus ergo praetermittendum, sed dicendum est, quia dono Dei dictum est. Quidam de isto pariete dealbato cum diceret, hoc ait: «Quomodo in pariete non conjuncto aliis parietibus, sed singulariter erecto, si ostium facias, quisquis intraverit foris est; sic in illa parte quae noluit cantare cum domo canticum novum, sed parietem voluit struere, et hunc dealbatum, non solidatum
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣndo absentibꝰ faciut̃. tãꝗ̃ pꝰdorsũ aliqͣndo corã in facie sic̃ dno faciebant
pendenti in eruce si filiꝰ di ẽ descendat decruce. ñ opꝰ habes fortitudine qñt
aliqͥs det᷑hit absenti. qr ñ audis nec sentis. si aut̃ in faciẽ tͥ dicat. opꝰ ẽ ut fortis
sis. Qd ẽ fortissis ut feras. Ne forte iđo te putes fortẽ cũ audieris qr ꝑ cutis pis¬
no. uietꝰ ẽuicio. Nẽ ista fortitudo si uietꝰ ꝑcutias. cũ abira uietꝰ es. Et ualde stul
tũ ẽ hoiem deuictũ fortẽ dic̾e cũ dicat scpt᷑a. Melios ẽ qͥ uincit irã ꝗ̃ qͥ capit
auitatẽ. Meliorẽ diã irȩ uictorẽ ꝗͣ oiuitatis captiuatorẽ. Labes enĩ adu̾sariũ
magnũ inte ipso. cũ audito c̃iutio ira ceꝑit surg̾e. ut reddas mału ꝓmalo. Re¬

Expanded text:
is absentibus faciunt, tanquam post dorsum; aliquando coram in faciem, sicut Domino faciebant pendenti in cruce, «Si filius Dei est, descendat de cruce» : non opus habes fortitudine quando tibi aliquis detrahit absenti, quia non audis, nec sentis; si autem in faciem tibi dicat, opus est ut fortis sis. Quid est, Fortis sis? Ut feras: ne forte ideo te putes fortem, cum audieris, quia percutis pugno victus convicio. Non est ista fortitudo, si capit civitatem» . Meliorem dixit irae victorem, quam civitatis captivatorem. Habes ergo adversarium magnum in teipso. Cum audito convicio ira coeperit surgere, ut reddas malum pro malo, re
Abbreviated transcription (Latin):
bos. qͥ qͣsi ħnt p̃sũptionẽ uiriũ sua. Nã infirmita s illa. in humilitate maior
fortitudo ẽ audi apłm dicentẽ. Qñ infirmor. tõ potens sũ. Hoc ẽ qđ cõm̃ dauit
qr d̾ns p̃cinctꝰ ẽ fortitudine. qñ humilitatẽ docebat. G ipsa ẽ sedes di. qͦ aꝑte
dudi qͦm᷑ descͥbat ipsã sede. forte audit᷑us eras marmoratã domũ. ampla
qͥttꝰ ⁊ inte habitat ds. Altꝰ ẽ d̾s. ñ inte habitat si altꝰ ẽẽ uolueris. Certe altꝰ e̾e uis
ut habitet inte. Numilis esto. tremens u̾ba eiꝰ ⁊ ib habitat. N trem̃tẽ timet do¬

Expanded text:
erbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major erbos, qui quasi habent praesumptionem virium suarum. Nam infirmitas illa in humilitate major fortitudo est. Audi Apostolum dicentem, «Quando infirmor, tunc potens sum» . Hoc est quod commendavi, qAudi quomodo describat ipsam sedem. Forte auditurus eras marmoratam domum, ampla quietus, et in te habitat Deus. Altus est Deus, non in te habitat, si altus esse volueris. Certe altus vis esse, ut habitet in te: humilis esto et tremens verba ejus, et ibi habitat. Non timet trementem do
Abbreviated transcription (Latin):
uebtĩ. Noũ dnsqͥs̃ eiꝰ. Et qł signacłm ħnt: Et recedat ab iniusticia oĩs qͥ nõĩat
nom̃ dni. Modo ab iniqͥtate recedat. abiniqͥs enĩ ñ potẽ recedẽ. qr mixta ẽ
palea t tico usq du uentilit᷑. Ed dicimꝰ fr̃s. Et inipsa area mira resẽ. Dettico
recedit palea cũ ex poliat᷑: ñ recedit ab area cũ iͥturat᷑. Cñ aut̃ õino seꝑ abit̃.
cũ uen̾it uentilator b̾m area in orbẽ t̃ra ẽ. Necesse ẽ ut si ꝓficis int̃ iniqͦs
Sedes tua ds eaillo. Ex illo qͥdẽ : Eatc̃. Tãꝗ̃ sidic̾et. Quȩ ẽ sedes di Ubi sedet ds:
Insc̃is suis uisee sedes di  Para locũ in corde tuo. ũ sedeat ds. Quȩẽ sedes đi nͥ
uͭ habitat ds. Ior habitat ds. nͥ intẽplo suo. Qd ẽ tẽpłu eiꝰ. Parictibꝰ instruit᷑
Nec capit eũ aqͦ factꝰ ẽ. Et u capit᷑. Inaĩã qͥcta. in aĩa iusta. Epsa ilłu portat. Ma¬
gna res fr̃s serte magnꝰ ẽ ds. fortibꝰ g̃uis. infirmis leuis ẽ Ediri fortes Suꝑ¬

Expanded text:
ui sunt ejus.» Et quod signaculum habet? «Et recedat ab injustitia omnis qui nominat nomen Domini» . Modo ab iniquitate recedat: ab iniquis enim non potest recedere, quia mixta est palea tritico usque dum ventiletur. Quid dicimus, fratres? Et in ipsa area, mira res est de tritico: recedit a palea, cum exspoliatur; et non recedit ab area, cum trituratur. Quando autem omnino separabitur? Cum venerit ventilator. Ergo modo area in orbe terrarum est: necesse est ut, si proficis, inter iniquos sedes tua, Deus, ex illo». «Ex» «illo,» quid est? Ex tunc. Tanquam si diceret, Quae est sedes Dei? ubi sedet Deus? In sanctis suis. Vis esse sedes Dei? Para locum in corde tuo ubi sedeat. Quae est sedes Dei, nisi ubi habiNec capit eum a quo factus est. Et ubi capitur? In anima quieta, in anima justa: ipsa illum portat. Magna res, fratres: certe magnus est Deus; fortibus gravis, infirmis levis est. Quos dixi fortes? Sup
Abbreviated transcription (Latin):
euꝗsium ñ in uenietis q locuta st̃ flumina. Parũ ẽ q locuta s̃ flumina. ele¬
uauest̃ uoces suas. N solu locuta sũ. s fortit̃ magne. excelse. Quȩ s̃ ista flumina
qͣlocutas̃. Diximꝰ qł in eugłio ñ legerimꝰ. tam̃ ibi gͣramꝰ Nã si ibi ñ inuenimꝰ
i inuenimꝰ s̃qꝗo uob fing̾e potero: subito ero ñ certꝰ disputator s in eptꝰ fabu
mat. Ipse fonsuitȩ uñ s̃ flumina cursura. eleuaũ pͥor uocẽ suã. Et qͥd stabat
ihordamabat: Eui credit inme sic̃ scͥpt᷑a dic̃ flumina aꝗ̃ uiuȩ de uentre eiꝰ¬

Expanded text:
Evangelium, non invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulmat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina a
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dix̾at dns ⁊ magis fortess̃ facti sũ enĩ uidebant impleri inse passzones. spa¬
bant cõpleri inse ⁊ coronas. Et ido mirabiles sus pensure maris. mira¬
bilis in excelsis dns. ut inme in qͥt pacẽ habeatis. inmũdo aut̃ pssurã.
Oꝗud facimꝰ Seuit mare. extollunt᷑ fluctꝰ. ⁊ rabidi fremt̃. p̃ssuras patim᷑ ñne
forte deficimꝰ absit. Mirabilis in eacelsis dns. ddo nbi cũ dic̾et. ut i me pac̃ẽ¬
habeatis. in mũdo aut̃ p̃ssurã. qͣsi dice̾nt putas ñ p̃met nos mũdꝰ: eatinguet nos
scłm qͣ uinc̃ mare. gaudete ad eũ. qr mirabilis ẽ in excelsis dns. Et testimonia
tua credita facta s̃ nimas. Et qͥd factũ ẽ de his omibꝰ. Domũ tuã decet scĩficatio
orbe t̃raꝵ Quare ꝑtotũ orbe t̃ra. R correx̃ orbe t̃re qͥñ cõmouebit᷑. Domꝰ d̾ni
fortis erit. ꝑtotũ orbe t̃ra erit. multi cadent. s: domꝰ Vla stat. Multi t᷑bant᷑

Expanded text:
dixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se et coronas: et ideo «mirabiles suspensurae maris; mirabilis in excelsis Dominus. Ut in me,» inquit, «pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quid facimus? Saevit mare, extolluntur fluctus, et rabidi fremunt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excelsis Dominus.» Adeo et ibi chabeatis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet nos?it saeculum, qui vicit mare. Gaudete ad eum, quia mirabilis est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita facta sunt nimis.» Et quid factum est de orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ odor uite inuitã aliis odor mortis in mortẽ. Qbꝰ erat enĩ odor uite inui¬
tã. decorẽ induerat. qͥbꝰ erat odor mortis inmortẽ. fortitudinẽ induerat. or
aut̃ tẽ gaudes. qñ te laudant hoĩes : placent illis bona oꝑa tua. cũ aut̃ uitu¬
perauerint. deficis inbonis oꝑibꝰ.: qͣsi fructũ bonq oꝑum te ꝑdidisse arbit᷑ris
qr inuenis rep̃hensores ñ stẽtisti in mobilis. ñ ꝑtines ad orbẽ t̃raꝵ qͥ ñ cõmo¬

Expanded text:
vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem» . Quibus erat odor vitae in vitam, decorem induerat: quibus erat odor mortis in mortem, fortitudinem induerat. Si autem tunc gaudes, quando te laudant homines, et placent illis bona opera tua; cum autem vituperaverint, deficis in bonis operibus, et quasi fructum bonorum te perdidisse arbitraris, quia invenis reprehensores: non stetisti immobilis; non pertines ad «orbem terrarum, qui non commo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ glam gnobilitatẽ. Ingła decor inignobilitate fortis .d pđ alios głosus p̃¬
dicabat᷑ apd alios ignobilis ẽtẽpnebat᷑. Decorẽ afferebat eis qͥbꝰ placebat. for¬
titudinẽ adũsꝰeos qͥbꝰ displicebat. Et sic enumerat orã usq infinẽ. uͥ dic̃. Quasi
nihil habentes : orã possidentes. Cũ orã possidet. decorꝰ ẽ. Cũ nahil ħt. fortisẽ.
nͣ gͦ mirũ ẽ si seqͥt᷑ Et enĩ firmaũ orbe t̃re qͥ ñ cõmouebit᷑. Quomꝰ enĩ ñ cõmo¬

Expanded text:
 ignobilitatem.» In gloria decorus, in ignobilitate fortis. Apud alios gloriosus praedicabatur; apud alios ignobilis contemnebatur. Decorem afferebat eis quibus placebat, fortitudinem adversus eos quibus displicebat. Et sic enumerat omnia usque in finem, ubi dicit: «Quasi nihil habentes, et omnia possidentes» . Cum omnia possidet, decorus est; cum nihil habet, fortis est. Non ergo mirum, si sequitur, «Etenim confirmavit orbem terrae, qui non commovebit
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ bene loqͣbant᷑. alii det̾hebant. lacerabãt. mordebat̃. c̃uiciabant᷑. Ad eosgͦ qͥbꝰ
placebat decorẽ induit. adeos qͥbꝰ displicebat. foriitudinẽ induit. Imitare qͦ:
tu dnm tiũ. ut possis ee uestis ipsiꝰ Esto cũ decore adeos qͥbꝰ placent bona oꝑatua.
ipse decorẽ. habuit fortitudinẽ ł p̃i bonꝰ odor sumꝰ in qͥt in or loco. in his qͥ salui
fuint. ⁊in his qͥ ꝑeunt. Qͥbꝰ eñ placet bonũ salui fuit̃. qͥd et̃ħt bono ꝑeunt. Qđ suũ
erat ille odorẽ habebat bonũ. immo bonꝰ odor erat .S. uemiseris. qͥ ⁊ bono odore
moriuint᷑ N enĩ ait. illis bonꝰ odor sumꝰ ullis mal odor sumꝰ s. xp̃ibonꝰ odor

Expanded text:
 bene loquebantur, alii detrahebant, lacerabant, mordebant, conviciabantur. Ad eos ergo quibus placebat, decorem induit; ad eos quibus displicebat, fortitudinem. Imitare ergo et tu Dominum tuum, ut possis esse vestis ipsius. Esto cum decore ad eos quibus placent bona opera tua; ti bonus odor sumus,» inquit, «in omni loco, et in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt.» Quibus enim placet bonum, salvi fiunt; qui detrahunt bono, pereunt. Quod suum erat, ille odorem habebat bonum; imo bonus odor erat: sed vae miseris qui et bono odore moriuntur. Non enim ait, Illis bonus odor sumus, illis malus odor sumus; sed, «Chr
Abbreviated transcription (Latin):
du tenet᷑ inre. ⁊ nͥ eẽt inspe. deficeremꝰ in labore. S t̾nseunt laboriosa oꝑa⁊ bona
Qd enĩ tã bonũ. ꝗͣ porrige̾ panẽ esurienti  Et qͥd audiebamꝰ mͦ cũ eugłiũ legeret᷑
Qd tã bonũ ꝗͣ id quł admonebat gn̾alit̃. Omĩs qͥ ħt duas tunicas det ñ habenti. ⁊qͥ
ħt escas simalit̃ pascat esurientẽ. Nudu uestire. opꝰ bonũ ẽ nũ qͥd semꝑ erit hoc opꝰ
bonũ. Uab et aliqͣntułu laborẽ.s. ħt solatiũ in spe fut᷑e qͥetis. Qntũ aut̃ laborẽ ht¬

Expanded text:
ndum tenetur in re: et nisi esset in spe, deficeremus in labore; sed transeunt opera laboriosa et bona. Quid enim tam bonum, quam porrigere panem esurienti? et quod audiebamus modo, cum Evangelium legeretur, quid tam bonum, quam id quod admonebat generaliter, «Omnis qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas, pascat esurientem» ? Nudum vestire, bonum opus est: numquid semper erit hoc opus bonum? Habet aliquantulum laborem, s
Abbreviated transcription (Latin):
salaũ istũ deqͦ loqͥ ꝓposiumꝰ caritati urẽ donante dno accipite de
sit. ita cęt̾a cõplet᷑us ẽ ut multa cõplcũ. Dat enĩ nob̾ adeũ fiduciã ñ meritũ nrm
s. illiꝰ mĩa. ⁊ipse ẽ qͣntũ arbitror intellectꝰ ethan isrłitȩ uñ iste psalmꝰ titulu ae¬
cepit. uideris enĩ qͥs ħo fuerit. qͥ uocabat᷑ ethan. int̾̃p̃tatio tam̃ nõis huiꝰ robustũ
indicat. Et nemo in isto scło robustꝰ ẽ nͥ inspe ꝓmissionis di. Qntũ enĩ attinet ad
isedias tuas dne in ȩt̾̃nũ cantabo. ingn̾atione : gn̾ationẽ annunciabo
uitatẽ tuã inore meo. Obseqͣnt᷑ m̃bra in qͥt mea dno meo. loqͦr ẜ tualo¬
qͦr annunciabo u̾itatẽ tuã in ore meo. Si ñ obseqͦr. seruus ñ sũ. Siame loqͦr m̃¬
dax sũ. Gͦ ut & abste dicã. ⁊ ego dicã. Duo qd̾a s̃. unũ tuũ. unũ meũ. u̾itas tua os

Expanded text:
salmum istum, de quo loqui proposuimus Charitati Vestrae, donante Domino, accipite de sit, ita caetera completurus est, ut multa complevit. Dat enim nobis ad eum fiduciaulum accepit. Videris enim quis homo fuerit, qui vocabatur Aethan; interpretatio tamen nominis hujus Robustum indicat. Et nemo in hoc saeculo robustus est, nisi in spe promissionis Dei: quantum enim attinet ad dias tuas, Domine, in aeternum cantabo: in generationem et generationem annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Obsequantur membra, inquit, mea Domino meo: loquor, sed tua loquor; «annuntiabo veritatem tuam in ore meo.» Si non obsequor, servus non sum; si a me loquor, mendax sum. Ergo ut et abs te dicam, et ego dicam, duo quaedam sunt: unum tuum, unum meum; veritas tua, os
Abbreviated transcription (Latin):
carne p̃dicatores uitatis. uenit : ipse om̃iũ creator in carne s qͥs in nubibꝰ egͣbit᷑¬
similis erit filio di Et ipse dictꝰ ẽ filiꝰ di. os dicti sumꝰ filii di .s. qͥs similis erit
dno infiliis di Iule unicꝰ. nos multi ille unꝰ nos uullo unũ. ille natꝰ. nos adoptati.
ille ab ȩt̃no filiꝰ genitꝰ ꝑnat᷑am nos atp̃re facti ꝑ grãm. ille sine ullo peccato. nos
ꝑilłu lib̾ati apeccato. Qs gͦ in nubibꝰ ȩqͣbit᷑ dno. dut qͥs similis erit d̾no infiliis di ͤ
Dicim᷑ nubes ꝓpt̃ carnẽ. : sumꝰ p̃dicatores uitatis ꝓpt̃ ymbrẽ nubiũ. s caro nr̃a¬

Expanded text:
carne praedicatores veritatis. Venit et ipse omnium Creator in carne. Sed «quis in nubibus aequabitcarne praedicatores veritatis. Venit et ipse omnium Creator in carne. Sed «quis in nubibus aequabitsimilis erit Filio Dei. Et ipse dictus est Filius Dei, et nos dicti sumus filii Dei; sed «quis similis erit Domino in filiis Dei?» Ille unicus, nos multi; ille unus, nos in illo unum; ille natus, nos adoptati; ille ab aeterno Filius genitus per naturam, nos a tempore facti per gratiam; ille sine ullo peccato, nos per illum liberati a peccato. «Quis» ergo «in nubibus aequabitur Domino? aut quis similis erit Domino in filiis Dei?» Dicimur nubes propter carne
Abbreviated transcription (Latin):
gas aliud. ẜ intelligas domũ isrł e̾t̃ uineã meã s intelligas mͥ ñ dedisse uuã
ẜ spinas. se intelligas ingratã ectitisse plantatori atq cultora. ing̃tã ecctitisse
irrigatori G si uinea dni sabaoth domꝰ iss ł ẽ. qͥd dix̃ iratꝰ. Mandabo nubibꝰ meis
ne pluant suꝑ eã ymbrẽ. Et reuera ita fec̃ Missi s̃ a płi tãꝙ̃ nubes ut pluerent
tramꝰ s qr repulistis u̾bũ di. imꝰ ad gõ. Exillo ceꝑunt nubes ñ pluere pluuiã suꝑ
uineã ilła. Si gͥ nubes s̃ p̃dicatores uitatis ꝗͣramꝰ pͥmo qͣre sint nubes. lđe qͥppe
celi ide nubes cęli ꝓpt̃ fulgorẽ u̾tatif nubes ꝓpt̃ occulta carnis. Nubes enĩ om̃s
nebulosȩ s̃ ꝓpt̃ mortalitatẽ ⁊ uenuit̃ ⁊ t̾nseut. ꝓpt̃ ipsa occulta carnis ⁊ occulta
dita tenebra: Nc̃ gͦ qͥl loqͣt ħo uides. qͥdl gestet in corde ñ uides. Qđ ex pͥmit᷑ de
nube uides qł seruat᷑ innube ñ uides . suiꝰ enĩ ocłi nubes penet̾nt : Gͦ nubes in

Expanded text:
gat aliud, se intelligat domus Israel esse vineam meam; se intelligat mihi non dedisse uvam, sed spinas; se intelligat ingratam exstitisse plantatori atque cultori, ingratam exstitisse irrigatori. Ergo si «vinea Domini Sabaoth, domus Israel est,» quid dixit iratus? «Mandabo nubibus meis ne pluant super eam imbrem.eramus; sed quia repulistis verbum Dei, imus ad Gentes» . Ex illo coeperunt nubes non pluere pluviam super vineam illam. Si igitur nubes sunt praedicatores veritatis, quaeramus primo quare sint nubes. Iidem quippe coeli, iidem nubes: coeli propter fulgorem veritatis, nubes propter occulta carnis: nubes enim omnes nebulosae sunt, propter mortalitatem; et veniunt, et transeunt. Propter ipsa occulta carnis, id est, occulta  vides: quod exprimitur de nube, vides; quod servatur in nube, non vides. Cujus enim oculi nubem penetrant? Ergo nubes in
Abbreviated transcription (Latin):
miã qͣ exhibuit ui̾tatẽ tuã incͥcuitu tuo. Si enĩ ibi sołu p̃dicareris u̾ nasci. uͥ pati.
uͭ resurge̾ uñ ascendẽ uoluisti. impleta e̾et illa u̾itas pmissi đi ad c̃firmandas
panderet᷑.: ab illo loco uͥ apparere uolusti in cͥcuitu diffunderet᷑. Tu qͥde illo
loco denube ꝓpͥa intoniusti.s adriganđu incͥcuitu geniiũ alias nubes misisti.
u̾ẽ potens implesti qd̾ dixisti dmͦ uidebitis filiũ hõrs uenientẽ innubibꝰ cęli.
Potens es dne. ⁊ u̾itas tua inc̾cuitu tuo. S̾ cũ cepit u̾itas tua in c̾cuitu p̃dicari.
tuo. tãꝗͣ uenires adducenda c̃iugẽ exalienigenis. occurrerit leo fremens. &
suffocatꝰ ẽ ate. Hoc enĩ p̃figuratũ ẽ in samson ⁊ illis u̾b meis sine noĩe illiꝰ dictis
ñ ad clamaretis nͥ agnosceretis. duditis enĩ ut illi qͥ soletis cõplur anubibꝰdi¬

Expanded text:
quae exhibuit veritatem tuam in circuitu tuo. Si enim ibi solum praedicareris, ubi nasci, ubi pati, ubi resurgere, unde ascendere voluisti; impleta esset illa veritas promissi Dei, «ad confirmandas panderetur, et ab illo loco ubi apparere voluisti, in circuitu diffunderetur. Tu quidem in illo loco de nube propria intonuisti, sed ad rigandum in circuitu Gentium alias nubes misisti. Vere potens implesti quod dixisti, «Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus coeli» . «Potens es, Domine, et veritas tua in circuitu tuo.» 10. Sed cum coepit veritas tua in circuitu praedicari, tuo, tanquam venires ad ducendam conjugem ex alienigenis, occurrit leo fremens, et suffocatus est a te. Hoc enim praefiguratum est in Samson : et illis verbis meis, sine nomine illius dictis, non acclamaretis, nisi agnosceretis; audistis enim, ut illi qui soletis complui a nubib
Abbreviated transcription (Latin):
sciens iubilationẽ. illi enĩ ñ scđ̾m scientiã. beatꝰ aut̃ ppłs ñ nesciens. ẜ sciens
uibilationẽ uñ debet uibila re. uñ debet exaltare. nͥ in nor̃e tuo. ambulans
inlumine uultꝰ tui. Et exaltare qͥłe merebit᷑ s intua iusticia. auferat de
medio iusticiã suã. ⁊ humiliet᷑ ueniet di iusticia. ⁊ ex altabit᷑. Et intua iusticia
eraltabunt᷑ quõ gła uirtutis eq tues : in beneplacito tuo exaltabit᷑ cornu nr̃m¬
lumine ambulas. in iusticia eiꝰ exultas. Ipse te suscipit. in firmitatẽ tuã ipse

Expanded text:
atus autem populus non nesciens, sed sciens jubilationem, unde debet jubilare, unde debet exsultare, nisi in nomine tuo, ambulans in lumine vultus tui? Et exaltari quidem merebitur, sed in tua justitia: auferat de medio Justitiam suam, et humilietur; veniet Dei justitia, et exaltabitur. «Et in tua justitia exaltabuntlumine ambulas, justitia ejus exaltaris. Ipse te suscepit, infirmitatem tuam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
grã : g̃ miã di uides horẽm heri uoraginẽ ebriositatis. hodie ornam̃tũ sobrie¬
tatis. udes hor̃em heri cenũ luxuriȩ. hodie decꝰ tẽperantie. uides hor̃em heri
blasphematorẽ di. hodie laudatorẽ di. uides heri horẽm seruũ ereat᷑e hodie
cultorẽ ereatoris. abistis õibꝰ desperationibꝰ ita hores c̃u̾tunt᷑. N res piciant merita
sua. fiant cęli. c̃fiteant᷑ cęli mirabilia eiꝰ aqͦ facti s̃ cęli. quõ uidebo inqͥt cȩlostus
oꝑa digit& tuq Confitebunt᷑ cęli mirabilia tua d̾ne. Et ut noueritis qi celiẽfi¬

Expanded text:
misericordia Dei! Vides hominem heri voraginem ebriositatis, hodie ornamentum sobrietatis: vides hominem heri coenum luxuriae, hodie decus temperantiae: vides hominem heri blasphematorem Dei, hodie laudatorem Dei: vides hominem heri servum creaturae, hodie cultorem Creatoris. Ab istis omnibus desperationibus ita homines convertuntur: non respiciant ad merita sua; fiant coeli, confiteantur coeli mirabilia ejus a quo facti sunt coeli. «Quoniam videbo,» inquit, «coelos, opera digit
Abbreviated transcription (Latin):
lomꝰ beatꝰ es. nͥ intelligas iubrlationẽ. Qd ẽ intelligas iubilationẽ : Scras uñ gaude¬
exrultare in suꝑbra tua. s ingrã di. uide ipsã grãm tantã e̾ẽ cui ling̃ ex plicanda
ñ sit idonea⁊ intellexisti uibilationẽ. Deniq si intelleaisti iubilationẽ in gr̃a.
ipsiꝰ gr̃ȩ audi cõm̃dationẽ. Beatꝰ gͦ ppłs sciens iubilationẽ Quã uibilationẽ. Uide
si ñ de grã. uide si ñ ded̾o. ⁊omĩno ñ dete. Dñe in lumine uultꝰ tui ambulab̾t.
Thabor ille ueniens lum̃. nͥ in lumine uultꝰ tui ambulet. uento suꝑbrȩ lue̾na ea¬
tinguit᷑ Dnẽ inlumine uultꝰ tui ambulabt.⁊ innor̾e tuo exultabt tota die. Tha¬
bor ille⁊ hermon in noĩe tuo eaultabt. Si uołt tota die innor̃e tuo. sin aut̃ ex¬
ultab̾t innorẽ suo. ñ tota die exultab̾t. N enĩ ingaudio ꝑsenerab̾t. qñ de serpsis
usticia tua exaltabunt᷑. ñ in sua uistiera s intua. ne sint T łu di habentes

Expanded text:
 intelligas jubilationem. Quid est, intelligas jubilationem? Scias unde gauderietur . Noli ergo exsultare in superbia tua, sed in gratia Dei. Vide ipsam gratiam tantam esse, cui lingua explicandae non sit idonea, et intellexibilationem? Vide si non de gratia, vide si non de Deo, et omnino non de te. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt.» Thabor ille, Veniens lumen, nisi in lumine vultus tui ambulet, vento superbiae lucerna exstinguitur. «Domine, in lumine vultus tui ambulabunt; et in nomine tuo exsultabunt tota die.» Thabor ille et Hermon «in nomine tuo exsultabunt:» si volunt «tota die,» in nomine tuo; sin autem exsultabunt in nomine suo, non tota die exsultabunt. Non enim in gaudio perseverabunt, quando de seipsis tua justitia exaltabuntur.» Non in sua justitia, sed «in tua:» ne sint zelum Dei habentes,
Abbreviated transcription (Latin):
supbos tenebat. Dato tanto humilitatis exemplo. didicert̃ hor̾es da pnare suꝑbiã suã.
imitari humilitatẽ xp̃i. lta gͦ ille ꝑdendo qͦs tenebat etiã ipse humiliatꝰ ẽ ñ cor¬
ratꝰ es uulnerasti. Neq enĩ eũ ñ uulneraret sangius tuus qͥ effus ẽ ut dderet cyro¬
graphu peccatꝙ. uñ enuĩ suꝑbrebat. nͥ q cautionẽ et̃ nos tenebat: Eãc tu cautionẽ.
hoc eẏrog̃phu tuo sanguine deleuisti liłu gͦ uulnerasti. eui tot abstulisti Nulne¬
u̾tatẽ inc̃cuitu tuo. Deniq qͣd illa pluuia factũ ẽ. Orbe t̾ra⁊ plenitudinẽ eiꝰ¬

Expanded text:
erbus nonnisi superbos tenebat. Dato tanto humilitatis exemplo, didicerunt homines damnare superbiam suam, erbus nonnisi superbos tenebat. Dato tanto humilitatis exemplo, didicerunt homines damnare superbiam suam, imitari humilitatem Dei. Ita ergo ille perdendo quos tenebat, etiam ipse humiliatus est; non corqui fusus est ut deleret chirographum peccatorum. Unde enim superbiebat, nisi quia cautionem contra nos tenebat? Hanc tu cautionem, hoc chirographum tuo sanguine delevisti : illum ergo vulnerasti, cui tot abstulisti. Vulneveritatem in circuitu tuo. Denique quid de illa pluvia factum est? «Orbem terrarum et pleni
Abbreviated transcription (Latin):
tãꝗ̃ t̾̃ra erat seꝑata afluctibꝰ gentiũ. ut appareret arida. cõpluenda. reliqͤ a
gp̃ mare erant. in amaritudine sterilitatis suȩ qͥd facient p̃dicatores tui spas¬
gentes u̾itatẽ tuã incͥcuitu tuo. Quõ fremunt fluct̾ maris qͥd faciunt : Iu
naris potestati maris. Nã qͥd fec̃ mare seuiendo. nͥ diẽ ꝗ hodie celebramꝰ. Mar¬
nres occidit. semina sanguinis sparsit. seges ȩccłȩ pullulaũ. Secure gͦ ꝑgant
nubes. diffundant u̾tatẽ tuã in e̾cuitu tuo. ñ tim eant rabidos fluctꝰ tu dña¬
ris potestati maris. Mouet᷑ qͥde mare ⁊ ẽt̾dic̃ mare ꝑstrepit mare .s fidelis ds
q̃ ñ uossinat tẽptari sup̃ id qđ potestis. E gͦ fidelis qͥ ñ uossinit tẽptari sup̃ id¬
ut eneruaret᷑ rabres maris. qͥd in ipso mari fecisti: Tu humiliasti siẽ uulneratũ
suꝑbu. ẽ qͥtła suꝑbꝰ draco inmari. de qͦ alia scͥpt̾a dic̃ mandabo draconi ibi ut mor¬

Expanded text:
tanquam terra erat separata a fluctibus Gentium, ut appareret arida compluenda, reliquae autem Gentes mare erant in amaritudine sterilitatis suae; quid faciunt praedicatores tui spargentes veritatem tuam in circuitu tuo, quoniam fremunt fluctus maris? quid faciunt? «Tu dominaris potestati maris.» Nam quid fecit mare saeviendo, nisi diem quem hodie celebramus? Martyres occidit, semina sanguinis sparsit, seges Ecclesiae pullulavit. Securae ergo pergant nubes; diffundant veritatem tuam in circuitu tuo, non timeant rabidos fluctus: «Tu dominaris potestati maris.» Movetur quidem mare, contradicit mare, perstrepit mare; sed fidelis Deus, qui non vos sinat tentari supra id quod potestis . Quia ergo fidelis est qui ut enervaretur rabies maris, quid in ipso mari fecisti? «Tu humiliasti sicut vulneratum superbum.» Est quidam superbus draco in mari, de quo alia Scriptura dicit, «Mandabo draconi ibi ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. Dicent enĩ isti. N nob̾ dne ñ nob.s. nõi tuo da głam ꝓpt̃ mare seuiens. ne for
cũ potentia. ate facti sumꝰ. ate defensi sumꝰ. Tuũ brachiũ cũ potentia. Confirmet᷑

Expanded text:
tuo.» Dicent tuo.» Dicent cum potentia:» a te facti sumus, a te defensi sumus. «Tuum brachium cum potentia; confirmetur
Abbreviated transcription (Latin):
lone diabołꝰ qͥ diã ponã sede meã in aqͥlone. ⁊ erosimilis altissimo. s. humiliasti sic̃
uulneratũ suꝑbu. uͦ qđ in illis tu fecisti pł ualet ad d̾nationẽ tuã. ꝗͣ illq uoluntas
admaliciã suã.dqͥlonẽ ⁊ maria tu creasti. Thabor⁊ hermon in nore tuo exultabt.
Montes isti intelligunt᷑ s aliqͥd significant. Thabor ⁊ hermon in noie tuo eaxul¬
mũdi nͥ ab illo de qͦ dictũ ẽ erat lum̃ uerũ qđ illuminat oẽm hor̃em uenientẽ in
ħe mũduꝰ Illud gͦ lum̃ qł ẽ lum̃ mũdi ab illo lumine ueñ qd ñ aliunde accendit᷑.
candel abrũ ueniens lum̃ thabor. hermon aut̃ int̾ptat᷑ anathema &ꝰ Merito ueñ
lum̃ ⁊ factũ ẽ anathema eiꝰ suiꝰ nͥ diaboli uulnerati suꝑbi . Ut gͦ illum inarem̃
abstedatũ ẽ. ut anathema nob̾e̾et. qͥ nos in suo errore : suꝑbia detinebat ate
datũ ẽ nobꝰ Gͦtbabor ⁊ hermon in noĩe tuo exultabt. ñ inmeritis sius .s. in nõie

Expanded text:
it, «Ponam sedem meam in aquilonem, et ero similis Altissimo» ; sed humiliasti sicut vulneratum superbum. Ergo quod in illis tu fecisti, plus valet ad dominationem tuam, quam illorum voluntas ad malitiam suam. «Aquilonem et maria tu creasti.» 13. «Thabor et Hermon» «in nomine tuo exsultabunt.» Montes isti intelliguntur, sed aliquid significant. «Thabor et Hermon in nomine tuo exsult, «Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum» ? Illud ergo lumen quod est lumen mundi, ab illo lumine venit quod non aliunde accenditur,candelabrum, veniens lumen Thabor. Hermon autem interpretatur Anathema ejus. Merito venit lumen et factum est anathema ejus. Cujus, nisi diaboli, vulnerati, superbi? Ut ergo illuminaremur, abs te datum est; ut anathema nobis esset qui nos in suo errore et superbia detinebat, a te nobis est. Ergo «Thabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt:» non in meritis suis, sed «in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
alii s̃ sic̃ diescęli alii s̃ sic̃ dies t̃rȩ. Diesceli anni illi s̃ de qͥbꝰ dr. Tuaut̃ iđe ipse
es. ⁊ anni tui ñ deficient. Dres t̃rȩ succedentibꝰ urgent᷑. p̃cedentes excludunt᷑
nec qͥ succeđt manent. s ueniuint ut eant. ⁊ pene ante ꝗͣ ueniant eunt. lta st̃
dies t̃rȩ. Dies aut̃ cȩli: illi anni ñ deficientes nec iniciũ ħnt nec tͣminũ. nec
ullꝰ dies ibi angustat᷑ int̃hesternũ ⁊ crastinũ. Nemo ibi expectat fut̾um. nemo
ꝑdit ibi p̃t̾itũ.ẜ dies cęli semꝑ p̃sentes s̃. u̾ erit thronꝰ eiꝰ in et̾nũ. Qđ restat
ri sumꝰ Reficite gͦ iures ñ dico animi ur̃i. nã uideo qł ianpmo infatigabiles
estis. s ꝓpt̃ seruos aiȩ ut durent inministerio corꝑa ur̃a aliqͣntułu reficimi¬

Expanded text:
Alii sunt dies coeli, alii sunt dies terrae. Dies coeli anni sunt illi de es, et anni tui non deficient» . Dies terrae succedentibus urgentur, praecedentes excluduntur, nec qui succedunt manent; sed veniunt ut eant, et pene antequam veniant eunt. Ita sunt dies terrae. Dies autem coeli et illi anni non deficientes, nec initium habent nec terminum; nec ullus ibi dies angustatur inter hesternum et crastinum: nemo ibi exspectat futdit praeteritum; sed dies coeli semper praesentes sunt, ubi erit thronus ejus in aeternum. Quod restat,ri sumus. Reficite ergo vires; non dico animi vestri, nam video quod animo infatigabiles estis: sed propter servos animae, ut durent in ministerio corpora vestra, aliquantulum reficimi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sede tuã. Nc̃ aut̃ xp̃c ħt in nobsede edificata ẽ sedeseiꝰ in nob̾. Nisi enĩ se¬
deret in nob. ñ nosregeret. Si ab illo aut̃ ñ regerem᷑. a nob ipsis p̃crpitarem̃
Sedet gͦ in nob. regnans in nob. S etiã in alia regn̾atione qͣ fuerit eaeresurre¬
nemo debet cũ t᷑pidatione p̃dicare. uñ ñ potẽ dubitare. fiat gͦ in cordibꝰ nrĩs
robur illud. uñ ȩthan nom̃ accep̃ robustꝰ. corde p̃dicemꝰ u̾itatẽ di eloqͥũ di ꝓ
missa di uirationẽ di ⁊ his modis oĩ exparte firmati p̃dicemꝰ : portando dm cel

Expanded text:
nc Christus habet in nobis sedem, aedificata est sedes ejus in nobis: nisi enim sederet in nobis, non nos regeret; si autem ab illo non regeremur, a nobis ipsis praecipitaremur. Sedet ergo in nobis, regnans in nobis: sedet etiam in alia generatione, quae fuerit ex resurrenemo debet cum trepidatione praedicare, unde non potest dubitare. Fiat ergo in cordibus nostris robur illud, unde Aethan nomen accepit, Robustus corde: praedicemus veritatem Dei, eloquium Dei, promissa Dei, jurationem Dei; et hi
Abbreviated transcription (Latin):
on ꝑar uai uras m̃tes innoĩe xp̃i duuna spectacła tenuert̃. & su¬
spendert̃ uos. ñ solu ad appetenda qͦda s ad qͣda etiã fugenda.
Ista s̃ spectacła utilia. salubria. etiã edificantia ñ destruentia. im
mo: destruentia & edificantia. destruentia recentes dos. ⁊ edificantia fid̾e
inuerũ & et̃nũ dđm Etiã in erastinũ diẽ inuit amꝰ caritatẽ urãm. Cras illi
nodie.i. qͣrta sabb̃i ñ possumꝰ ad m̃sã cypriani c̃uenire. qi festiuitas scõ.
martyrũ ẽ crastinũ ad ipsã m̃sã c̃ueniamꝰ

Expanded text:
a tenuerunt, et suspenderunt vos, non solum ad appetenda quaedam, sed ad quaedam etiam fugienda. Ista sunt spectacula utilia, salubria, aedificantia, non destruentia: imo et destruentia, et aedificantia; destruentia recentes deos, aedificantia fidem in verum et aeternum Deum. Etiam in crastinum diem invitamus Charitatem vestram. Cras illi no die, id est, quarta sabbati, non possumus ad mensam Cypriani convenire, quia festivitas est sanctorum Martyrum; crastino ad
Abbreviated transcription (Latin):
lauat .i. oꝑa mundiora effic̃ insanguine hoc ẽ in exitio peccatoris. sumens
inde ñ mali aliena gaudiũ . ẜ diuinȩ ammonitionis exempłu. ðraut̃ in fu¬
turo scło ultimo di iudicio uindicat᷑ hoc ei placet qł dõ. nebene sit malis¬

Expanded text:
et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens et manus suas lavat, id est, opera mundiora efficit in sanguine, hoc est in exitio peccatoris; sumens inde non mali alieni gaudium, sed divinae admonitionis exemplum. Si autem in futuro saeculo, ultimo Dei judicio
Abbreviated transcription (Latin):
buã dic̃ d̾ns. nec ipse itaq p̃cepit ut nolint iundicari. s ut ñ se ipsi uindi¬
cantes. dent locũ ire di qͥ diã mͥ uindictã & egoretͥbuã. & dñs in eugłio uiduã
clamant die & nocte. Inde ẽ: ille sub ara di martyrũ clamor. ut di uidiciouin¬
dicent᷑. u ẽ gͦ ulud. diligite inimicos urõs. benefacite eis qͥ uos odert̃. & orate peis
dicto & nulli małii ꝓmalo reddentes . Si enĩ mału ꝑmalo ñ ẽ cuiꝗ̃ reddendu̾
ñ sołu factũ mału ꝑfacto malo. s nec uotũ mału reddendu ẽ ꝑfacto ł uoto
malo. Reddit aut̃ małi uotũ. qͥ etiã si ñ ipse uindicat. tam̃ ut eiꝰ inimicũ d̾s
rigi ꝗͣ puniri. & cũ in eũ uid et adnouindicari ñ eiꝰ delectat᷑ pena. qr ñ eũ
odit ẜ diuina usticia. qr dđm diligit. Deniq si in hoc scło in eũ uindicat᷑ ł y
illo etiã letat᷑ si corrigit᷑. ł certe paliis ut eũ timeant imitari. ipse qͦq fit

Expanded text:
ribuam, dicit Dominus » . Nec ipse itaque praecipit ut nolint vindicari, sed ut non se ipsi vindicantes dent locum irae Dei qui dixit, Mihi vindictam, et ego retribuam. Et Dominus in Evangelio viduam i ad eum clamant die ac nocte. Inde est et ille sub ara Dei martyrum clamor, ut Dei judicio vindicentur. Ubi est ergo illud, « Diligite inimicos vestros, benefacite eit, « Nulli malum pro malo reddentes » ? Si enim malum pro malo non est cuiquam reddendum; non solum factum malum pro facto malo, sed nec votum malum reddendum est pro facto vel voto malo. Reddit autem votum malum, qui etiamsi non ipse vindicat, tamen ut ejus inimicum Deus rigi quam puniri; et cum in eum videt a Domino vindicari, non ejus delectatur poena, quia non eum odiillo etiam laetatur, si corrigitur; vel certe pro aliis, ut eum timeant imitari. Ipse quoque fit
Abbreviated transcription (Latin):
añ ocłos nrõs. Homonãq cũ dat᷑ in reꝓbũ sensũ. in interiore sinu accip̃sup
brauert̃. nom̃ tuũ se arbitñtes inserius tius delere de t̃ra. Mos aut̃ ppłs tuus. be¬

Expanded text:
ante oculos nostros. Homo namque cum datur in reprobum sensum, in interiore sinu accipit suante oculos nostros. Homo namque cum datur in reprobum sensum, in interiore sinu accipit subraverunt nomen tuum, te arbitrantes in servis tuis delere de terra. 17. vers.
Abbreviated transcription (Latin):
mas ꝑtulert̃i ꝗͤ inisto psalmo aꝑtissime ꝓphant᷑. Indiu̾sis enĩ passionibꝰ ẽstitut
eã putauerant ꝑtt̾am inde ueratiꝰ pullularet. filios qͥppe mortificatꝙ dic̃. qͥ ñ solu
ñ s̃ t̃riti p̃cedentiũ passionibꝰ s in eũ ꝓcuiꝰ noĩe passos eos nou̾ant exhortante illq
gła adimitandu accensi copiosissimis agminibꝰ eredidert̃. Iđo diã. Scđm magni¬
tudinẽ brachii tui. Pesenĩ tã magna secuta ẽ inppłis xp̃ianis. ut eã qͥse aliqͥd ꝑ¬
nu̾o idẽ septupla retͥbutione ꝑfectionẽ pene uult intelligi. qr isto nu̾o plenitu¬
do significari solet. bñ & illd ẽ inbonis. accipient in hoc scło septies tantũ. qđ po
sitũ ẽ ꝓ oĩbꝰ. qͣsi nihil habentes. ⁊ ora possidentes. uicinos dic̃ qr int̃ illos habitat
eccła. usq indiẽ seꝑationis. Ñ enĩ mͦ fit discessio corꝑalis. Insinꝰ eq dic̃ utiq nc̃
in occultis. ut iundicta ꝗͣ in hac uita agit᷑ in occulto. pꝰ innotescat innationibꝰ

Expanded text:
pertulerunt, quae in isto psalmo apertissime prophetantur. In diversis enim passionibus constituti eam putabant perituram, inde feracius pullularet. Filios quippe mortificatorum dicit, qui non solum non sunt territi praecedentium passionibus, sed in eum pro cujus nomine passos eos noverant, exhortante illorum gloria ad imitandum accensi, copiosissimis agminibus crediderunt. Ideo dixit, Secundum magnitudinem brachii tui. Res enim tam magna secuta est in populis christianis, ut eam qui se aliquid pnumero, id est septupla retributione, perfectionem poenae vult intelligi, quia isto numero plenitudo significari solet. Unde et illud est iet omnia possidentes . Vicinos dicit, quia inter illos habitat Ecclesia usque in diem separationis: non enim modo fit discessio corporalis. In sinus eorum dicit, utique nunc in occultis; ut vindicta quae in hac vita agitur in occulto, post innotescat in nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
nomałui. Quomꝰ aut̃ potẽ uinc̾e inbono mału. insuꝑficie bonꝰ: inalto malꝰ
qͥ oꝑe parcit & corde seuit: manu mitis. uoluntate crudelis . Sic gͦ specre po¬
scentis in hoc psalmo futa inimpros uindicta ꝓpħat᷑. ut intelligamꝰ scõs hor̃es
di suos inimicos dilexisse. nec eiuꝗ̃ uoluisse nͥbonũ. qđ ẽ pietas in hoc scło. et̃¬
spectũ tuũ . ł sic̃ alii codices ħnt. inc̃spectu tuogemitꝰ cõpeditꝙ ñ facile

Expanded text:
no malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; no malum . Quomodo autem potest vincere in bono malum in superficie bonus, et in alto malus; qui opere parcit, et corde saevit; manu mitis, voluntate crudelis? Sic ergo specie poscentis in hoc psalmo futura in impios vindicta prophetatur, ut intelligamus sanctos homines Dei suos inimicos dilexisse, nec cuiquam voluisse nisi bonum, quod est pietas in hoc saeculo, aeternspectum tuum, vel sicut alii codices habent, in conspectu tuo gemitus compeditorum: non facile
Abbreviated transcription (Latin):
& sio placeat uisticia qͣ punit᷑ ut ñ demalo eiꝰ s̃ debono uidice gaudeat. Ma¬
liuolus uͦ animꝰ cͣtͥstat᷑ si eiꝰ inimicꝰ correctꝰ euaserit pęnã. & cũ puniri eũ iu¬
det uindicari seita gaudet. ut ñ uisticia dĩ ꝗͣ ñ diligit. s illiꝰ ꝗͣ odit miseria
delectet᷑ & cũ do dimittit uidiciũ ut pł noceat d̾s ꝙ̃ ipse noc̾e posset exoptat.
& cũ dat cibũ inimico esurienti potũq sitienti malicrose sapit qđ scͥptũ
ẽ. hoc enĩ faciens carbones ignis c̃geres suꝑ caput eiꝰ agit enĩ ut ampliꝰ ag¬
grauet. & ei exrcitet indignationẽ di ꝗ̃ carbonibꝰ ignis significari putat.
ñ intelligens illi ignẽ c̾e̾ penitentiȩ urentẽ dolore qͦ usq caput erectũ suꝑ¬
bia. beneficus inmici adbumilitatẽ salubrẽ deponit᷑ : in bono illiꝰ huiꝰ
mału uincit᷑. Uñ apłs iugilant̃ ad uinxit. Noli uinci amalo. ẜ uince inbo¬

Expanded text:
. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: et cum puniri eum videt, vindicari se ita gaudet, ut non justitia Dei quem non diligit, sed illius quem odit, miseria delectetur: et cum Deo dimittit judicium, ut plus noceat Deus quam ipse nocere posset exoptat: et cum dat cibum inimico esurienti, potumque sitienti, malitiose sapit quod scriptum est, Hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput ejus. Agit enim ut amplius aggravet, et ei excitet indignationem Dei, quam carbonibus ignis significari putat; non intelligens illum ignem esse poenitentiae urentem dolorem, quousque caput erectum superbia, beneficiis inimici ad humilitatem salubrem deponitur, et in bono illius hujus malum vincitur. Unde Apostolus vigilanter adjunxit, Noli vinci a malo, sed vince in bo
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ eccłȩ dilatationẽ ⁊ fixunditatẽ in hoc scło pꝰ tantas ꝑsccutiones qͥbꝰ eã om̃i¬
no ꝑiturã putabant peccator incredulꝰ: inimieꝰ uidet ⁊ irascit᷑ dentibꝰ suis fren¬
det & tabescet. Qs enĩ negare audeat. hac̃ etiã ẽẽ g̃uissimã penã. S̾ nescro utrũ
satis elegant̃ accipiat᷑ qđ ait añ ocłos nrõs. si hoc penȩ genꝰ intelligamꝰ qu in in¬
timis cordis agit᷑ torqͦt etiã illosqͥ nob̾ adulantes arrident. nec a nob̾ uideri
potẽ qͥd in hoĩe int̾iore patiant᷑ illd̾ aut̃ qł siue eis credentibꝰ iniqͥtas eq inte¬
rimit᷑ siue in malignitate ꝑseuerantibꝰ suppliciũ nouissimũ reddit᷑. sine scru¬
pulo qͣstionis intelligit᷑ dictũ. in notescat añ ocłos nr̃os uindicta innationibꝰ.

Expanded text:
quo Ecclesiae dilatationem et fecunditatem in hoc saeculo, post tantas persecutiones quibus eam omnino perituram putabant, peccator, et incredulus, et inimicus videt et irascitur, dentibus suis frendet et tabescet : quis enim negare audeat hanc etiam esse gravissimam poenam? Sed nescio utrum satis eleganter accipiatur quod ait, ante oculos nostros, si hoc poenae genus intelligamus quod in intimis cordis agitur, et torquet etiam illos qui nobis adulanter arrident, nec a nobis videri potest quid in homine interiore patiantur. Illud autem quod sive eis credentibus iniquitas eorum interimitur, sive in malignitate perseverantibus supplicium novissimum redditur, sine scrupulo quaestionis intelligitur dictum, Innotescat ante oculos nostros vindicta in nationibus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ait p̃terita ꝙͣ possent eẽ etiã recentiores. ẜ antiqͣͥrũ hoc ẽ a parentibꝰ ueni¬
satis ex ponit ꝗ̃ uoluerit pauꝑtatẽ intelligi. in eo qđ dix̾at. quõ paupes facti
sumꝰ nimis. lpsa ẽ qͥppe infirmitas. cui salutaris ẽ necessariꝰ Cũ uͦ adiuuari
nos uult nec ingratꝰ ẽ gr̃ẽ. nec tollit liberũ arbitͥũ.  enĩ aduiuat᷑. etiã ꝑse ipsỹ
aliqͥd agit. addidit etiã ꝓpt̾ głam noĩs tui dne lib̾a nos. ut qͥ głat᷑ ñ inse ipso

Expanded text:
Non ait praeteritarum, quae possent esse etiam recentiores; sed antiquarum, hoc est a parentibus veniNon ait praeteritarum, quae possent esse etiam recentiores; sed antiquarum, hoc est a parentibus venisatis exponit quam voluerit paupertatem intelligi in eo quod dixerat, Quoniam pauperes facti sumus nimis: ipsa est quippe infirmitas, cui Salutaris est necessarius. Cum vero adjuvari nos vult, nec ingratus est gratiae, nec tollit liberum arbitrium: qui enim adjuvatur, etiam per seipsum aliquid agit. Addidit etiam, Propter gloriam nominis tui, Domine, libera nos, ut qui gloriatur, non in seipso,