comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.I. pꝰea neuiꝰ nobãte testatore lit¬
t̾as emisit adeas scd̃̾m uolũtatẽ
testatoris. restituturũ pꝰea. testa¬
tor fecit codicillos quib ⁊ ħ p̃ce¬
si qͥd prolatũ eẽt nõ ualeat q̃ĩtũ
est an meuiꝰ qui .cc. accepit qr
nutauit uolũtatẽ de ea epła
ꝯͥ sine s. cc. siũ p̃dm̃ pio hiis accepit
Seiã ⁊ menĩ nb̾tos suos exequis
ꝑtib hĩdes scͥpsit memo cõstituit
ro ꝑte dimidia institui salutẽ. me¬
diuidia hĩdem institui eam hr̃di¬
tatis ꝑtem ueto acciꝑe cuiꝰ in locũ
ꝑtem ue enis publiũ semꝓniũ do¬
minũ meũ hĩdem ẽẽ uolo ⁊ memo¬

Expanded text:
 Maeuius uolente testatore litteras emisit ad eas secundum uoluntatem testatoris restituturum: postea testator fecit codicillos, quibus et hoc praecealiud prolatum esset, non ualeat. quaesitum est, an Maeuius, qui ducenta accepit, quia mutauit uoluntatem de ea epistula , siue ducenta siue praedium pro his accepit. Seiam et Maeuium libertos suos aequis partibus heredes scripsit: Maeuio substituit pro parte dimidia institui, salutem. Maedimidia heredem institui, eam parte hereditatis ueto accipere, cuius in locum partemue eius Publium Sempronium dominum meum heredem e
Abbreviated transcription (Latin):
P̃ Cum qͥs de cedẽs seie mr̃i fun¬
dñ qui pͥus mr̃s erat legau̾at
ab ea pecierat ut eũdẽ cũ morete¬
tur flauie abine ꝯiugi fue restit¬
ueret post mortẽ testacoris mr̃ a
pud magrãtũ ꝓfessa est uͥ se ad¬
u̾sus nolũtatem fini sui fcũram ꝑ¬

Expanded text:
 Cum quis decedens Seiae matri fundum, qui proprius matris erat, legauerat, ab ea petierat, ut eundem cum moreretur Flauiae Albinae coni‹u›gi suae restitueret. post mortem testatoris mater apud magistratum professa est nihil se aduersus uoluntatem filii sui facturam p
Abbreviated transcription (Latin):
bina ꝑiã. n ita poculoꝵ paria
duo ¶Item ⁊ trebatius qui ortos
publicos a repu. ꝯductos h̾ebat
eoꝵ ortoꝵ fructus usq ad iustrũ
quo ꝯductigeñt aufidio legau̾at
⁊ hr̃dem ad candem ꝯditõnem or¬

Expanded text:
bina paria neque ita: poculorum paria duo: idem et Trebatius. Qui hortos publicos a re publica conductos habebat, eorum hortorum fructus usque ad lustrum, quo conducti essent, Aufidio legauerat et heredem eam conductionem eor
Abbreviated transcription (Latin):
nor ineẽt seruiꝰ offiliꝰ minimã qr
cũ hĩs dãe dampnatus eẽt in potã¬
te eius eẽt quã ꝑtem daret labeo
tum eẽt qũata petũia ex hrditate
titii ad me ꝑuen̾it tautã peciũa
hĩs nieꝰ seio dato idiegatũ pntat
lab̾o ⁊ acceptũ nñ tabuł suis ex hr̃¬

Expanded text:
 inesset, Seruius Ofilius minimam, quia cum heres dare damnatus esset, in potestate eius esset, quam partem daret. Labeo tum esset: 'quanta pecunia ex hereditate Titii ad me peruenit, tantam pecuniam heres meus Seiae dato', id legatum putat Labeo, quod acceptum in tabulis suis ex
Abbreviated transcription (Latin):
te hĩde instituto filie eiusd̾ iuben¬
tiane cũ in familia nupsisset ⁊ x.
test̾o legau̾it dem̃ post tempꝰ codi¬
cillis fc̃is . c eidem callimato reliq̃¬
rat nõ adiecto ħ amplius ꝓnõcia¬
uit utmq sismam debi maxĩe cũ
in codiciuis filie dauimati nich fu¬
isset. pomp̃ erympus filiũ erĩpu
ex dodrante filiam ticianã ex qua¬
drante hĩdes institu̾at ⁊ p̃dia c̾a

Expanded text:
te herede instituto filiae eiusdem Iuuentianae, cum in familia nupsisset, decem testamento legauit: deinde post tempus codicillis factis centum eidem Callinico reliquerat non adiecto 'hoc amplius'. pronuntiauit utramque summam deberi, maxime cum in codicillis filiae isset. Pompeius Hermippus filium Hermippum ex dodrante, filiam Titianam ex quadrante heredes instituerat et praedia certa
Abbreviated transcription (Latin):
iterũt intra ꝗ mittat ad opꝰ fa¬
ciendũ post ꝙ solã ꝓculam uolu¬
erũt fac̾e imputaturã cohĩdi sũp̃¬
tum pro ꝑte eius gͦ ⁊ in statua ⁊
in seruitute cet̾is qͣ diuisõne
non recipiũt idem duiꝰ marchꝰ¬

Expanded text:
ituerunt, intra quod mittat ad opus faciendum, post quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi sumptum pro parte eius. Ergo et in statua et in seruitute ceterisque, quae diuisionem non recipiunt, idem diuus Marc
Abbreviated transcription (Latin):
puore uolũtate ei reced̾e nõ uceat
s ħ ita locũ h̾ebit si spãliter dixit
puoris uolũtatis se penituisse et
uoluisse ut legatarius pła legta
accipiat.¶Miles in eũ ex militaride¬

Expanded text:
priore ei rec‹e›dere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris uoluntatis sibi paenituisse et uoluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari de
Abbreviated transcription (Latin):
it  ⁊ si ira sit si te non oftũderite
que debed̾r nec pot̾it br̃s cãri non
ẽẽ eũ meritũ si alius nir ⁊ nõ in¬
festus meritũ potuit admitt̾e
ħ u̾ba te fili rogo nt p̃dia que ad
ce ꝑuen̾int pro tuadiligñtiadi¬
ligas ⁊ curã eoꝵ agas ut possĩt
ad filios tuos ꝑueĩre l nõ saris ex¬

Expanded text:
it: et si ita sit 'si te non offenderit', aeque debebitur: nec poterit heres causari non esse meritum, si alius uir bonus et non infestus meritum potuit admittere. Haec uerba: 'te, fili, rogo, ut praedia, quae ad te peruenerint, pro tua diligentia diligas et curam eorum agas, ut possint ad filios tuos peruenire', licet non satis ex
Abbreviated transcription (Latin):
missis p̃cipue spectanda seruãda q
sit testatoris uolũtas płmq eueni¬
ut młtoꝵ int̾eẽt id ꝗ relinquit᷑ ue¬
rũ testatorem uni uoluisse honorẽ
testator honorem hr̃e uolu̾it ⁊ de
płsbus sensit quãnis unũ legatum
sit tñ ad ꝑsecutõnem. eius płes¬

Expanded text:
ommissis praecipue spectanda seruandaque sit testatoris uoluntas. Plerumque euenit multorum interesse id quod relinquitur, uerum testatorem uni uoluisse honorem testator honorem habere uoluit et de pluribus sensit, quamuis unum legatum sit, t
Abbreviated transcription (Latin):
petitõnem suꝑ es sessi quis illicite e¬
dificasset ⁊ hoc qd̾ diuiẽ ꝯstitutõnes
ncc̃e sit ulła disbitatõ est quĩ se qͣ¬
impedim̃to non sit schĩs rogatussit
certanisũmani usuris c̾tis fenoridãe
tem cautõnem nõ ẽẽ exigendanssi
seruo alieno milicia relinquat᷑ an
dnõ q̃ratur legatũ quertur ⁊ aut

Expanded text:
petitionem superesse. Si quis illicite aedificasset, id est hoc quod dirui constitutiones necesse sit, nulla dubitatio est, quin seimpedimento non sit. Si heres rogatus sit certam summam usuris certis faenori dare, tem cautionem non exigendam. Si seruo alieno militia relinquatur, an domino quaeratur legatum, quaeritur. et aut
Abbreviated transcription (Latin):
nominũ que ip̃e fecit p̃ceptio
ꝑmictenda est sx ex hiis electõ¬
nem hĩe que in test̾i tempore
testator in kalũdario hu̾it uni
reliquit ea que ex prĩmomoui¬
ri sui areconis ei suꝑerant eiꝰ q
fid̾ĩꝯmisit ħ eadem restituere
pronepoti cum erit anns .xui.
in quib ħ uba adiecit Item ro¬
go utrũ reliqũ es alienũ qd̾ ex
uouis aretonis debet᷑ om̃ib cre¬
ditorib ex redditib eoꝵ bono¬
⁊ saluas reddas satisq faciass
qͣitum est an si probau̾it hr̃s ñ
suffic̾e redditũ bonoꝵ ad tocꝰ
debiti exsolutõnẽ inch̾ommꝰ¬

Expanded text:
nominum, quae ipse fecit, praeceptio permittenda est. respondit ex his electionem habere, quae testamenti tempore testator in kalendario habuit. Uni reliquit ea, quae ex patrimonio iuri sui Arethonis ei supererant, eiusque fidei commissit haec eadem restituere pronepoti, cum erit annis sedecim, in quibus haec uerba adiecit: 'item rogo, uti reliquum aes alienum, quod ex bonis Arethonis debetur, omnibus creditoribus ex reditibus eorum bonorum soluas reddas satisque facias'. quaesitum est, an, si probauerit heres non sufficere reditum bonorum ad totius debiti exsolutionem, nihilo mi
Abbreviated transcription (Latin):
statorem sit c̾cumi qui alibi eẽt
nõ icirco minꝰ deb̾i qr in regõne
designãda eẽt lapsus Co dicillis
ꝯtirtuatis ita cauit tyburtibus
nuũciꝑib m̃is amantissimis q̃
scitis balneũ uliam uĩctũ domuͣm¬
c̃ẽ ita ut publice ex sup̃tu hr̃dum

Expanded text:
 qui alibi esset, non idcirco minus deberi, quia in regione designanda lapsus esset. Codicillis confirmatis ita cauit: 'Tiburtibus municipibus meis amantissimisque scitis balineum Iulianum iunctum domui meae, ita ut publice sumptu heredum
Abbreviated transcription (Latin):
iõq ipõ iure alienata libra au¬
ri ampliꝰ. uiii pondo nõ remane¬
bũt in obligõnem uec erit u¬
tendũ distinctõne qua ex cã ali¬
euau̾it testator

Expanded text:
oque ipso iure alienata libra auri amplius quattuor pondo non remanebunt in obligatione, nec erit utendum distinction‹e›, qua ex causa alienauerit testator
Abbreviated transcription (Latin):
qui presentis cẽꝑis demõstratõ¬
nem in se ꝯtinet qd̃ ipm̃ quã¬
tũ ad ipam̃ .i. obligatõnẽ ꝑtĩ¬
legato uxoris sue tẽ mutatã
uolũtas defũcti loꝯ fati doli
ri libre debebuntur nͨ doli .M.ex¬
ceptõ nocebit adu̾sus petentẽ
ꝗ si ita legass. uxori aur̃ ꝗ eius
cã ꝑatun erit cc̃ rectissime scͥ¬

Expanded text:
st praesentis temporis demonstrationem in se continens. quod ipsum quantum ad ipsam iuris obligationem pertilegato uxoris suae, tunc mutata uoluntas defuncti locum faciet doli ue librae auri debebuntur nec doli mali exceptio nocebit aduersus petentem. Quod si ita legasset uxori 'aurum quod eius causa paratum erit', tunc rectissime scr
Abbreviated transcription (Latin):
legauit ĩ aurifice filio ẽ. si aur̃
ded̾it ita ut ex eo auro aliqͥd sͥfa
c̃ nã cũc lici ap̃ aurificem sit
dem prãturus ꝑ oĩa aurifici Rx
xori tereatur ꝙ si aur̃ dedit au¬
rifici ut nõ tr̃ ex eo auro fier
rificem quippe qiͣ ꝑ mutatõne fe¬
cisse uideatur ⁊ hoc aurũ nõ tͣn¬
ret ⁊ si libm auri inde uenisset
⁊ mortis tp̃r ampliꝰ quã uͦuͣ uibre¬

Expanded text:
legauit. in aurifice falsum est, si aurum dederit ita, ut ex eo auro aliquid sibi faceret: nam tunc, licet apud aurificem sit dem praestaturus pro opera aurifici: per uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fiererificem quippe quasi permutationem fecisse uideatur, et hoc aurum non traret', etiamsi libra auri inde uenisset et mortis tempore amplius quam quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
tatem fuisse defuc̃ti ¶Ticia mũ¬
dũ młiebiem septicio legauit ea
putabat q̃ sibi legata ⁊ ora¬
nĩta ⁊ monilia in quib gẽme
os ⁊ uestem tã coloria quã u̾sico

Expanded text:
tatem fuisse. Titia mundum muliebrem Septiciae legauit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae os et uestem tam coloriam: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
lectri hebunt s utrũ argũtõ e¬
lectro an electrũ argento cedat
id ex aspectu uasoꝵ faciliꝰ intlłigi
posse ꝗ si in obscuro sit inspicien¬
dum est in utͦq nũo ea uasa is qͥ
testm̃ fecit hu̾it Labeo testͥo suo
neracie uxori sue noiãtim lega¬
uit uestem mũdũ młiebrẽ ouinẽ
purpurã u̾si coloria fcã infcãꝙq¬
oĩa ⁊ c̃ s nõ uiutat sb̾am rerũ¬
sb̾a ir̃ non ncc̃aria u̾boꝵ młtipli¬
catõ q labõ test̾o lauã ac deide
usicoloriã scͥꝑsit ꝙͣ desit lana tĩ¬
cta lana ẽẽ detracto q ubo usico¬

Expanded text:
lectri habebant, sed utrum argentum electro an electrum argento cedat? id ex aspectu uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum est, in utro numero ea uasa is, qui testamentum fecit, habuerit. Labeo testamento suo Neratiae uxori suae nominatim legauit 'uestem mundum muliebrem omnem purpuram uersicoloria facta infectaq non mutat substantiam rerum non necessaria uerborum multiplicatio, quia Labeo testamento lanam ac deinde uersicoloria scripsit, quasi desit lana tincta lana esse, detractoque uerbo 'uersico
Abbreviated transcription (Latin):
gi possũt argeñto fcõ cedũt au¬
ro fcõ legato ãnumerant᷑ gem¬
tue anlis incluse quippe pro a¬
nulis sut̃ cybria argentea crust¬
is argñteis illigata Margarit¬
te q̃ ita ornamĩtis muliebrib
ꝯtexte sũt̃ ut is aspectus auri
potũcior sit auro fcõ ãninu̾an¬
tur aurea eniblemata que in
lapidib abscidib argñteis eẽt
⁊ replũbari posse debĩ gallusait
stator auri uu̾o hũiss legatũ
o legato in hus que dubiũ est cꝰ¬

Expanded text:
nto facto cedunt. Auro facto adnumerantur gemmae anulis inclusae, quippe anulorum sunt, cymbia argentea crustis aureis illigata. margaritae, quae ita ornamentis muliebribus contextae sunt, ut in his aspectus auri potentior sit, auro facto adnumerantur. aurea emblemata, quae in lapidibus apsidibus argenteis essent et replumbari possent, deberi Gallus aitstator auri numero habuisset, legatum o legato in his, quae dubium est c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ loꝵ Siqũ alt̾ius gn̾is mat̾ia au¬
ro argũto ue nuecta sit si fam̃au¬
rũ uł argñtum legecur ⁊ id ꝙ in¬
iectũ est debebr᷑ utrũ aũ utusq
mat̾ie sit accessio uisu atq usurei
aulus Siqͥs ita legaui̾t uxori
mec miundũ ornam̃ta seu que eiꝰ
cã ꝯꝑaui do lego plac oĩa debi
situti cũ ita legat᷑ tici auina
q̃ in urbe h̾eo seuni portu do le
pliandi legati gr̃ positũ est

Expanded text:
o alterius generis materia auro argentoue iniecta sit, si factum aurum uel argentum legetur, et id quod iniectum est debetur. Utra autem utrius materiae sit accessio, uisu atque usu rei, um. Si quis ita legauerit: 'uxori meae mundum ornamenta seu quae eius causa paraui, do lego', placet omnia deberi, sicuti cum ita legatur: 'Titio uina, quae in urbe habeo seu in portu, do lepliandi legati gratia positum est
Abbreviated transcription (Latin):
tegũtur aristo ⁊̃ coactilia uesti
ced̾e ait ⁊ tegm̃ta sb̃sestioꝵ huic
legato cec̾e uice margaritaꝵ It̃
fibse ornam̃toꝵ magis quã ue¬
stis sũt capeta uesti cedũt q̃ aut
inst̾ni aut incidi solũt ¶s strag¬
ulas ⁊ babulonita que eqͥs inst̾¬
ni cobãt non puto uestis eẽ fas¬
cie curales pedulas ꝙ ⁊ ĩꝑialia
uestis loco sũt qr ꝑtem corꝑis
uestiũt alia cã est cerdonũ qr
oͦ nestis nomme ꝯtinenturs siqͥs
addid̾it nestẽ suam apparet eũ de
ea sensisse quã ip̃e in usus suos
huit culcira etiã uestis erit It̃
plłes capͥne ⁊ agnine uestiser̃¬
In muliebri ueste legata ⁊ infã¬
tilem contin̾i ⁊ puenaꝵ et uir¬

Expanded text:
teguntur. Aristo etiam coactilia uesti cedere ait et tegimenta supselliorum huic legato cedere. Uittae margaritarum, item fibulae ornamentorum magis quam uestis sunt. Tapeta uesti cedunt, quae aut sterni aut inici solent: sed stragulas et babylonica, quae equis insterni solent, non puto uestis esse. Fasciae crurales pedulesque et inpilia uestis loco sunt, quia partem corporis uestiunt. alia causa est ‹u›donum, quia  uestis nomine continentur. Si quis addiderit 'uestem suam', apparet de ea eum sensisse, quam ipse in usus suos habuit. Culcitae etiam uestis erunt. Item pelles caprinae et agninae uestis erunt. Muliebri ueste legata et infantilem contineri et puellarum et uir
Abbreviated transcription (Latin):
et nuitre semi nutre calnutita
atus cũ margaritta quã mlieres
bie solũt rechitula crochisonci¬
as sicut ⁊ nuilier potest eẽ mun¬
da non tñ ornata ut sol ꝯtingere
in hiis que se emũdau̾int lote
liqua ex sop̃no statim omata nõ
tũ q̃ non data ¶Margarita sinõ
soluta sũt uł qui aui lapides siq̃
exemptiles sũt dicũdũ est orua¬
luti ut ꝯponantur omamẽtor
loco sũt ꝗ si adhuc sũt rudes la¬
pilli uł margaritte uł gẽme orua¬
m̃toꝵ loco erũt nͥ alia mẽs fu̾it

Expanded text:
mitrae calautica acus cum margarita, quam mulieres habere solent, reticula crocyfantia. sicut et mulier potest esse munda, non tamen ornata, ut solet contingere in his, quae se emundauerint lotae liqua ex somno statim ornata, non tamen conmundata. Margarita si non soluta sunt uel qui alii lapides si quidem exemptiles sint, dicendum est ornaluti ut componantur, ornamentorum loco sunt. quod si adhuc sint rudes lapilli uel margaritae uel gemmae, ornamentorum loco non erunt, nisi alia mens fuit
Abbreviated transcription (Latin):
a mea e medio sumito tͥ q hẽto
ornamentũ ouĩe meũ muliebre
cumi auro ⁊ siqua alia muliebria
apparun̾t cũ testatͥx negocia tͥ x
fu̾i̾t au nõ solũ argñtuui ꝗ nĩ¬
tomũ uł in horreũ usib eiꝰ fuit
non uideri id legatũ ꝗ negotiã¬
di cã uenale ꝓponi solet nͥ de eo

Expanded text:
ma e medio sumito tibique habeto ornamentum omne meum muliebre cum auro et si qua alia muliebria apparueri‹n›t', cum testatrix negotiatrix fuerit, an non solum argentum, domo vel intra horreum usibus eius fuit, non videri id legatum, quod negotiandi causa venale proponi soleret, nisi de eo
Abbreviated transcription (Latin):
femim sexꝰ sũt¶ Ornam̃ta muli¬
ebria sũt qͣnib mulier ornatur
ueluti maues arnulle innole
anuli p̃ter sigratorios et omu¬
a que ad aliam rẽ ullam ꝑ autur
nisi corporis ornandi cã quo ex
tem hñt / Mundus młiebrie est qͦ
mulier mũdior fit ꝯtinet᷑ eo ma

Expanded text:
feminini sunt. Ornamenta muliebria sunt, quibus mulier ornatur, veluti inaures armillae viriolae anuli praeter signatorios et omnia, quae ad aliam rem nullam parantur, nisi corporis ornandi causa: quo tem habent. mundus mulieris est, quo mulier mundior fit: continentur
Abbreviated transcription (Latin):
e coĩa sũt quib promutue utit᷑
uir cũ uxore ułuti sieiꝰ ꝙ penula
turꝰ familiaria sut̃ quẽ ad fami¬
liã uestiendã ꝑ ata sut sicut sag̃
tuice ponłe luichea uest uũta

Expanded text:
ia sunt, quibus promiscue utitur mulier cum uiro, ueluti si eiusmodi penula tur. familiarica sunt, quae ad familiam uestiendam parata sunt, sicuti saga tunicae penulae lintea uestimenta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ q̃ hiis accessionis uite cedũt q̃
sunt iisite picture clamq q̃ uest¬
ib insuuntur uestim̃ta oia aut
uirilia sũt aut pũilia aut mulie¬
briã aut cõia aut fanuliaria ui
uestim̃ta stragła ansitaria ⁊ sagͣ¬
⁊ reliqͣ similia ꝑuĩlia sut q̃ ad uł̃¬
lũ aliũ usũ ꝑtinent nͥ pu̾i. ułut¬

Expanded text:
e cedunt, quae sunt insitae picturae clauique qui uestibus insuuntur. Uestimenta omnia aut uirilia sunt aut puerilia aut muliebria aut communia aut familiarica. uiuestimenta stragula amfitapa et saga reliquaque similia. puerilia sunt, quae ad nullum alium usum pertinent ni
Abbreviated transcription (Latin):
me sit̃ in aureis uasis suĩe nĩ ar¬
gñteis auro argñto ne cedũt qm̃
ħ spectamꝰ que res c rei ordinan¬
aul̾ me h̾ilit̾ gẽme g̾i possit̃
incluse auro fu̾int tũt aurũ gẽ¬
mis dicimus cedere
id dũtaxat sit iñ quobibi possit
l qͦ insit Unguẽtis legatis ñ
tiũ ea legata uicent᷑ quib ur¬
geniur uoluptatis cã s ⁊ uali¬
tudinis qualia sũt eo magia
glancina c̾uarosa nura colũ

Expanded text:
mae sint in aureis uasis siue in argenteis, auro argentoue cedent, quoniam hoc spectamus, quae res cuius rei ornanut habiliter gemmae geri possint, inclusae auro fuerint, tum aurum gemmis dicimus cedere.id dumtaxat sit, in quo bibi possit,haec quoque insint. Unguentis legatis non tantum ea legata uidentur, quibus unguimur uoluptatis causa, sed et ualetudinis, qualia sunt commagena glaucina crina rosa muracolum
Abbreviated transcription (Latin):
uł militariũ argñteũ uł satag¬
mẽ uł aͣd uas ad coq̃dũ dubita¬
ri pot̾it au estario ꝯtiẽatur ⁊
ueĩamus ⁊ ad gẽmas inclusas
argñto auro q ⁊ ait sab̾ aurũ
argñto ced̾e̾. ei .n. cedit. cuius¬
est maior spẽs quã qd̃ recte ex

Expanded text:
ium argenteum uel sartaginem uel aliud uas ad coquendum, dubitari poterit, an escario contineatur. et erueniamus et ad gemmas inclusas argento auroque. et ait Sabinus auro argentoue cedere: ei enim cedit, cuius maior est species. quod recte ex
Abbreviated transcription (Latin):
cedat pͥncipali cedet gͥ gẽme
phyalis ał iãcib m̃clusẽ auro
me corois cedent ⁊ mẽsis in marg¬
aritis ꝙͦ ⁊ auro idem est nã ⁊ si
margarate auri ornandi grãad
hibite sũt aurocedũt si cc aur̃
margarittis cedet id̾ ⁊ iñ gẽmis
lapilł eo distinguebat ꝗ gẽme es¬
sent ꝑlucide mat̾i̾e ułut iñ mara¬
gdi ⁊ crysoliti a mecistis sapilliat¬

Expanded text:
gemmae, fialis uel lancibus inclusae, auro mae coronis cedent et hae mensis. In margaritis quoque et auro idem est: nam si margaritae auri ornandi gratia adhibitae sunt, auro cedunt, si contra, aurum margaritis cedet. Idem et in gemmis lapillis eo distinguebat, quod gemmae essent perlucidae materiae, uelut smaragdi chrysolithi amethysti, lapilli
Abbreviated transcription (Latin):
netur siue fcm̃siũ inftm̃ pecũi¬
am aũ sigͣcom plac colegato ñ
dus sit legatil uł argñti magis
quãtitas legata mͦ nec ex uasis
tanget s si argũti fcĩ p̃redio .c
sint legata cx fc̃o argñto debe¬

Expanded text:
m: pecuniam autem signatam placet eo legato non auri sit legatum vel argenti, magis quantitas legata videtur, nec ex vasis tanget. Sed si argenti facti pondo centum sint legata, ex facto argento debe
Abbreviated transcription (Latin):
delabra nec lucͥne argũcee uł si¬
gilla q̃ in domo reposita sũt ł y
magines argñtee argñti appłła¬
tõne ꝯtiuebunt᷑ nͨ peculiũ ꝑiẽ¬
lues ⁊ hiis siłia. nõ cñ que sup¬
lłectius sũt s cũ uasa sũt legͣta
nõ solũ ea ꝯtinentur q̃ aͥd m̃se¬

Expanded text:
delabra nec lucernae argenteae uel sigilla, quae in domo reposita sunt, uel imagines argenteae argenti appellatione continebuntur, nec speculum uelues et his similia, non tamen quae supellectilis sunt. Sed cui uasa sint legata, non solum ea continentur, qua
Abbreviated transcription (Latin):
s siqua eiꝰ rei distributõ fca est
tũc int̾est quomi sit legatũ / Si
fciũ aurũlegatũ eẽt omẽ ad eũ
ꝑtiu cui legatũ eẽt ex quo auro
aurea emblemata sigͣ aur̃ mlie¬
est ut eo ꝗ ad rẽ ꝑatũ est nõ pos¬

Expanded text:
a est, tunc interest, quomodo sit legatum. si factum aurum legatum est, omne ad eum pertinet cui legatum est ex quo auro aurea emblemata signa aurum mulieest, ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
gata sit ⁊ pͥmo penꝰ nõ sit̃ p̃stica
utrũ tota sũma debeat᷑ qł toto peo¬
ris legato tͣnsfuso anuo qͣtitas pri¬
mi ãni estĩatõns solasit tͣnslata
dubitaĩ pͭ puto cñ sic̃ uolũtatẽ te¬

Expanded text:
gata sit et primo penus non sit praestita? utrum tota summa debeatur, quasi toto penoris legato transfuso, an vero quantitas primi anni aestimationis sola sit translata, dubitari potest. puto tamen sic voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
cio stã est manebit inquit labeo ꝑ¬
tus cuus qr is pro mancipioꝵ ꝑicło
tis apud uirũ h̾ebat dmortõ fcõ.cc.
a uiro eirance stipłata erat labõ pu¬
tat quanta dos fuisset tantam deb̾i
sinc puidens młier plus eẽt stipła¬
ta siue imprudens młier labeonis sẽ¬
tenciam proto¶Uxor fcõ diuortõ ꝑ
rem docis receꝑat ꝑtem apud uirũ¬
de reliq̃rat demnde alii nupserat et
iterũ indua fc̃a ad priorem uirñ re¬
cume que reliqua ex prioie dote
erat mencõnem fet̾at diuorcio
fcõ reliqũ ex puiore dote hiisd̾ die¬
bus uirũ reddicurũ labo̾ ait quib
reddidisset si suꝑnis diuortiũ inter
ni sequentem dotis obli ⁊ gatõnẽ
eẽt translata ⁊ hoc uerũ puto ¶Si
uir soconissu uxoris manente n̾i¬
nũo dotem acceptam fecisset ⁊̃ sud

Expanded text:
tio facta est. manebit, inquit Labeo, ptio facta est. manebit, inquit Labeo, partus tuus, quia is pro periculo tis apud uirum habebat, diuortio facto ducenta a uiro errante stipulata erat.Labeo putat, quanta dos fuisset, tantam deberi, siue prudens mulier plus esset stipulata siue imprudens: Labeonis sententiam probo.Uxor diuortio facto partem dotis receperat, partem apud uirum reliquerat, deinde alii nupserat et iterum uidua facta ad priorem uirum recuniae, quae reliqua ex priore dote erat, mentionem fecerat. diuortio facto reliquum ex priore dote iisdem diebus uirum redditurum ait Labeo, quibus reddidisset, si superius diuortium inter in sequentem dotis obligationem esset translata: et hoc uerum puto.Si uir socero iniussu uxoris manente matrimonio dotem acceptam fecisset, etiams
Abbreviated transcription (Latin):
ter pecumam nũatam doti un. ht
dolũ malum ⁊ culpam prestare oꝑte¬
re eum seruius ait ea siũa publu mẽ¬
uii est Nam is in licuua grachi
uxore st̃atuit qd̾ res dotales iñ ea se¬
dicõne quagracus occisus erat ꝑiss¬
ent ut qr grachi cłpaea sedicio fcã
eẽt licime prestare oporteret ¶Ser¬
nis uxoris ir nũmos in uestiarĩ
ded̾at quo fcõ dem̃ nitra annũ diuo¬
r cium intertesserat placuit labeoni
trebacio qualia uestim̃ta post diuor¬
cium eeñt talia uio reddi id̾ iureis
futurũ fuisset si ipã uestinentanir
emisset ⁊ seruis de disset ꝙ si uesti¬
menta non reddantur tẽ mr preciũ
uortõ fcõ docem prĩ reddi iussat
deude ꝑte docis ꝑ soluta p̾r decesser¬
at reliquam ꝑtem si nec delegata uͤ
di aõ solmi debere labeo trebatuis
putant idemq uerum est ¶Manci¬
ꝑia iñ docem estimata accepisti pa¬
ctum ꝯuentũ deinde fcm̃ est ut di¬
uortõ fcõ cm̃dem estimata redderẽ¬
tur nec de ꝑcu dotaliũ ancillaꝵ mẽ¬

Expanded text:
tam pecuniam doti uir habet, dolum malum et culpam eum praestare oportere Seruius ait. ea sententia Publii Mucii est: nam is in Licinnia Gracchi uxore statuit, quod res dotales in ea seditione, qua Gracchus occisus erat, perissent, ait, quia Gracchi culpa ea seditio facta esset, Licinniae praestari oportere.Seruis uxoris uir nummos in uestiarium dederat, quo parato deinde intra annum diuortium intercesserat. placuit Labeoni Trebatio, qualia uestimenta post diuortium essent, talia uiro reddi: idem iuris futurum fuisset, si ipsa uestimenta uir emisset et seruis dedisset: quod si uestimenta non redderentur, tum uirum pretium uortio facto dotem patri reddi iusserat: deinde parte dotis persoluta pater decesserat. reliquam partem, si nec delegata neci solui debere Labeo Trebatius putant, idque uerum est. Mancipia in dotem aestimata accepisti: pactum conuentum deinde factum est, ut diuortio facto tantidem aestimata redderes nec de partu dotalium ancillarum men
Abbreviated transcription (Latin):
inpensgrum quedã
sunt nccͣrie quedam
cessitatẽ impendendice¬
terũsi nulla fuit nece¬
ssitas alio uire hu̾ifin¬

Expanded text:
Impensarum quaedam sunt necessariae, quaedam cessitatem inpendendi: ceterum si nulla fuit necessitas, alio iure habe
Abbreviated transcription (Latin):
ta decesserit ⁊ pr̃ei simus fecerit t¬
am ⁊ si dotem postaliꝗ tempꝰ gener
redde deberet tñ siꝯtinuo agñdo so¬
ceragat ꝯsequet᷑ ut impeusq̃ fu¬
ueris presentẽ recipiat ceterast
uxore manumisit hes solus uir a
uu̾to institutus portõnem hedita¬
tis quã ut prõnus ꝯsequi potuit
ac debuit restituere debet altam
re ei mulier uoluit nec de lib̾tatis
cã impositis ei prestandis teuebrͣ

Expanded text:
pta decesserit et pater funus ei fecerit, tametsi ei dotem post aliquod tempus gener reddere deberet, tamen continuo socer agendo consequetur, ut impensam funeris praesentem recipiat, cetera duxore manumisit. Heres solus vir a liberto institutus portionem hereditatis, quam ut patronus consequi potuit ac debuit, restituere debet, alterre ei mulier voluit, nec de libertatis causa impositis ei praestandis tenebitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit ꝑuenisse accipimꝰ siue iã
exegit siue exig̾e potest qr acto ei
delata est adicit᷑ in legeut ⁊ si olo
malo ad fcm̃ sit quominꝰ ad eum
ꝑueniat teneat᷑ si filĩ exhedau
prõnus ⁊ ad eum bona lib̾ci ꝑtine¬
aut uideud estan hesh noĩe cene¬
ut ħ noĩe teneatufe iiro hede
eius lex tm̃ loquit᷑ te socero suctes¬
soub ꝙ soceri nichil in lege scͥp tũ
est uͤt li iabeo qͣi ꝯmssum annotat
utilis actio dauda ¶ qd ait lex qͣta pe¬
ciua erit tantam recĩam datom
ostendit ħ estimatõ est heditatis

Expanded text:
peruenit. peruenisse accipimus, siue iam exegit siue exigere potest, quia actio ei delata est.Adicitur in lege, ut et, si dolo malo aliquid factum sit, quo minus ad eum perueniat, teneatur.Si filium exheredauerit patronus et ad eum bona liberti pertineant, uidendum est, an heres hoc nomine teneut hoc nomine teneatur?De uiro heredeque eius lex tantum loquitur: de socero successoribusque soceri nihil in lege scriptum est: et hoc Labeo quasi omissum adnotat.utilis actio dand‹a›.Quod ait lex: 'quanta pecunia erit, tantam pecuniam dato', ostendit aestimationem heredita
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥo ad eum ex bonis liberti per¬
uenerit eque prestare cogitur
ceterũ si alio iure non cogitir p̃¬
stare uec .n. beneficium qd̾ iñ eu
lib̾tus ꝯtulit ħ uxori debet s id nĩ
qd̾ uire prõnatus assequitur uł as¬
sequi potuit plane si ex maiori ꝑ¬
te quam debet ħ̾es scͥptus fuit ꝙ
ampluis est nõ prestabit ⁊ si for¬
te cũ nichil deb̾et᷑ lib̾tus eũ here

Expanded text:
eum ex bonis liberti peruenerit, aeque praestare cogetur, ceterum si alio iure, non cogetur praestare: nec enim beneficium quod in eum libertus contulit, hoc uxori debet, sed id tantum, quod iure patronatus adsequitur uel adsequi potuit. plane si ex maiore parte quam debet heres scriptus fuerit, quod amplius est non praestabit: et si forte, cum ei nihil d
Abbreviated transcription (Latin):
aeẽt legatus est id̾ fuus si ea nu¬
psiss libꝰ esse uissus sit si młier
nupsit lib̾ erit qr potõr est lega

Expanded text:
et, legatus, idem seruus, si ea nubsisset, liber esse iussus ‹est›. si mulier nubserit, liber erit, quia potior est legat
Abbreviated transcription (Latin):
cã h̾editatẽ impleri possũt mutile
legatũ efficiãt duob h̾edib institu¬
tis alt̾istiꝯ legauit ⁊ eid̾ stico x. cũ
sticꝰ inno cestatore ad lib̾tate ꝑuẽis¬
s totũ legatũ ei de beb̾r nã rñsolid̾ ꝯ¬
stitisse caĩm legati in eiꝰ ꝑͣ ħ qͦ argõ eͥ¬

Expanded text:
tile legatum efficient.Duobus heredibus institutis alteri Stichum legauerat et eidem Sticho decem. cum Stichus uiuo testatore ad libertatem peruenisset, totum legatum ei debebitur: nam in solidum constitisse causam legati in eius perso
Abbreviated transcription (Latin):
culture. aratra ngones saicłi fai¬
ces putatorie bidñtes ⁊ si qͣ siłia
dici possũt togñdi q̃ admod̾ tor¬
cularia corbes falces ꝙ messorie
si fundꝰ saltus pastiones ꝙht ͥgͣ
ges pecoꝵ pastores saltuarũ
uei apes qr ꝯtinentur

Expanded text:
sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae si fundus saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuarii.uei apesque continentur
Abbreviated transcription (Latin):
instar cł̾ture eẽt ⁊ ita ꝯsinnitur
ut semꝑ reponentur s cã senũt
nich a cib ariis differt ꝯfuãdi sr¬
uctus cã ułuti granaria qr in hi¬
is fructus custodiũtur urceos ca¬
psellas inĩ quib fructus ꝯpom̃itur¬

Expanded text:
instar culturae esset et ita consumitur, ut semper reponeretur: sed causa seminis nihil a cibariis differt.Conseruandi fructus causa, ueluti granaria, quia in his fructus custodiuntur, urceos capsellas, in quibus fructus componu
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾stitutos ex quib inuice s̾stituti
sũt ut si forte iuuis ex un̾cia scͥptus¬
est fus ex octo t̾cius ex quadrante sit
institutus repudiante c̾cio in. ixꝑ
tes dudatur quadrãs ferat q octo
ꝑtes qui ex besse institutꝰ fu̾at unã
ꝑtem qui ex ũcia scͥptus est uͥ forte
alia mene suit testatoris ꝗ uix cre¬
tendũ est nͥ euident̾ fu̾it exp̾ressũ¬

Expanded text:
tos, ex quibus instituti sint, ut, si forte unus ex uncia, secundus ex octo, tertius ex quadrante sit institutus, repudiante tertio in nouem partes diuidatur quadrans feratque octo partes qui ex besse institutus fuerat, unam partem qui ex uncia scriptus est: nisi forte alia mens fuerit testatoris: quod uix credendum est, nisi euidenter fuerit expressu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt satis .i. puuitꝰ est in eo in quo
fecit contra legem qͥninmo ⁊ si
desin hr̾s esse idem dic̾em q̃ admo¬
dũ intlłigãdum est in eo qui cum
scͥptus ess hĩs postquã hrditatem¬
adusset in seruitutẽ redactus est
⁊ postea ub̾tati donatꝰ cui ꝑmissũ

Expanded text:
esset: satis enim punitus est in eo, in quo fecit contra leges. quin immo etsi desineret heres esse, idem dicerem: quemadmodum intellegendum est in eo qui, cum scriptus esset heres, postquam adisset hereditatem in seruitutem redactus est et postea libertat‹e› donatus. cui
Abbreviated transcription (Latin):
an suꝰ qui ꝙiͣ colonꝰ in agro erat
instrõ legato ꝯtiẽatur ⁊ labb̾ ⁊ pe¬
qui fructuũ fuãdoꝵ grã ꝑatus
ut om̃t saituarũ ꝯtiẽantur tre¬
batiꝰ ampliꝰ ⁊ pͥstorẽ ⁊ sompsorem
qui famł rustice cã ꝑati sũt pu¬
tat ꝯtin̾i Item fabrũ qui uille re¬
ficiẽte cã ꝑatus sit ⁊ mlleres que
pauẽ coquãt quã uillã suat itẽ
molitõnes si ad usũ rustiꝯ ꝑati

Expanded text:
 qui quasi colonus in agro erat, instrumento legato contineatur. et Labeo et Pequi fruut omnes saltuarii contineantur.Trebatius amplius etiam pisto rem et tonsorem, qui familiae rusticae causa parati sunt, putat contineri, item fabrum, qui uillae reficiendae causa paratus sit, et mulieres quae panem coquant quaeque uillam seruent: item molitores
Abbreviated transcription (Latin):
instituat eĩ q iñ pupillarib tabu¬
lis si sibi hĩs nõ erit aliũ sb̾stituat
ual sb̾stitutõ si filiꝰ ⁊ ex eo nepos
postumꝰ ita hĩdes iñstituantur ut
gallo aqͥlio placuit hepoti si is hr̃s
non erit ticuis sb̾stituatur filio hr̃¬
de existente ticis om̃o idesti esse¬
⁊ si nepos natꝰ nõ fui̾t excludi Rx
snuł morerent᷑ utͣii hĩdem ẽẽ sx¬

Expanded text:
instituat eique pupillaribus tabulis, si sibi heres non erit, alium substituat, ualet substitutio.Si filius et ex eo nepos postumus ita heredes instituantur, ut Gallo Aquilio placuit, et nepoti, si is heres non erit, Titius substituatur, filio herede existente Titium omnimodo, id est etiam si nepos natus non fuerit, excludi ressimul morerentur, utrique heredem es
Abbreviated transcription (Latin):
fus si meĩ erũt cũ moriar libi ⁊ hr¬
des fũto ⁊ alt̾ sit ex hiis alienatus
celsus recte putat sic̃ accipiendu
atq si singłosseꝑatim sb̾ eadem cõ¬
dicõne bp̃des instituiss¬

Expanded text:
us, si mei erunt cum moriar, liberi et heredes sunto' et alter ex his sit Alienatus, Celsus recte putat sic accipiendum, atque si singulos separatim sub eadem condicione heredes instituiss
Abbreviated transcription (Latin):
rõnẽ fi hĩdis institutõ ualeat
utrũ qr̾ ab eo filiꝰ exhidatꝰ est an
qr ip̃e filiꝰ sb̾stitutus est ¶Iulianꝰ
longiuꝰ pr̃ eos quos sibi hr̃des in¬
stituat filiis ita sp̾stituit qͥsquis
sibi hr̃s ess unus hĩdib  institu¬
tis qui tãtã fidem accõmos au̾at
ut non capienti ꝑ cem ex eo ꝗ ac¬
ceꝑat dar ad sb̾stitutõn̾em impu¬
bis admissus uccũ pio ea ꝑce qͣua
scͥptus fuit hr̃s ueniat an ꝓea quã
cepit u̾oita ut augeatur eius ꝑs in

Expanded text:
ndi heredis institutio ualeat, utrum quia ab eo filius exheredatus est an quia ipse filius substitutus est.Iulius Longinus pater eos, quos sibi heredes instituerat, filio ita substituit 'quisquis sibi heres esset': unus ex heredibus institutis, qui tacitam fidem accommodauerat, ut non capienti partem ex eo quod acceperat daret, ad substitutionem impuberis admissus utrum pro ea parte, pro qua scriptus fuit, ueniat, an uero pro ea quam cepit, ita ut augeatur eius pars in
Abbreviated transcription (Latin):
ituco filio hĩde filiam exhrdauit
⁊ si filiꝰ intra ꝑub̾tatem decessics
filiam einsdem sbͥstituit s fllie si
aute quam nub̾et decessisset ux¬
orem suã ⁊ sororem suã sb̾stituit᷑
q̃ro cũ filia pubes pͥor decesserit de¬
inde fr̃ eius impubes an filii hĩdi¬
tas ad uxorem ⁊ sororemi iure sb̾¬

Expanded text:
uit et, si filius intra pubertatem decessisset, filiam eidem substituit: sed filiae, si antequam nuberet decessisset, uxorem suam, item sororem suam substituit. quaero, cum filia impubes prior decesserit, deinde frater eius impubes, an filii hereditas ad uxorem et sororem tes
Abbreviated transcription (Latin):
x fcõ qͣr qui filiuĩ h̾e̾bat mutum
pͥnł̾em impetramt a pͥncipe ut
ticiũ mutus duxit uxorem post
tpietai uerũ uolũtatem pͥncipis
inspiciens potest dici eatenꝰ id eũ
tribuere uoluisse quatenꝰ filius
euis in eadem ualitudiẽ ꝑseu̾ass
utq̃ admodũ iure cuali pub̾tate
finitur pupillare testm̃ ita prin¬
ceps imitatus sit uĩs in eo qui ꝑ̃p̃
infirmitatẽ nõ pͭ cestari nã ⁊ si
fino farioso sb̃stituis dicemꝰ desi¬

Expanded text:
 qui filium habebat mutum puberem, impetrauit a principe, utituit Titium: mutus duxit uxorem post terpretari: uerum uoluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere uoluisse, quatenus filius eius in eadem ualetudine perseuerasset, ut, quemadmodum iure ciuili pubertate finitur pupillare testamentum, ita princeps imitatus sit ius in eo, qui propter infirmitatem non potest testari. nam et si furioso filio substituisset, dice
Abbreviated transcription (Latin):
os om̃s cohi̾des admitti qui prem ⁊
filiũ pro ꝑte hr̃des insticu̾at ⁊ inui¬
cem sb̾stitu̾at reliqͥs hrdib datis pꝰ
completũ assem ita scͥpsit hos om̃es in¬
uicem sb̾stituo uoluntatis fuit qõ cõ¬
memoratõne om̃ium prem ⁊ filimu
sb̾stitutõni coh̃dem̃ miscuiss aneã
scͥpturam ad cet̾os om̃s tͣnstulisset
⁊ filiu sb̾stitutõnem Coh̃is imp¬
ub̾i filio datus eidem q sustitutus
bit acsipure ꝑtem ⁊ sb̃ ꝯdicõne ꝑ¬
tem alt̾am accepissenon id̾ serna¬
bitur in alio sb̾stituto nam ille fal¬
tidie rõuem iuduc̾et qͣi plane sb̃ꝯ¬
dicõne primis tabulis hr̃s institu¬
tus tñ ⁊ si maxĩe cohrs filiodatus
quadrantem integrũ optiu̾et nã
⁊ cum legatũ primus tabulis ticio
datum fis aũ tabulis ea dem ressempe¬
omo sempunus qui n ticio ꝯcuirit¬

Expanded text:
ui patrem et filium pro parte heredes instituerat et inuicem substituerat, reliquis coheredibus datis post completum assem ita scripsit: 'hos omnes inuicem substituo'. uoluntatis fit quaestio, commemoratione omnium patrem et filium substitutioni coheredum miscuisset an eam scripturam et filium substitu‹ti›onem.Coheres impuberi filio datus eidemque substitutusbit, ac si pure partem et sub condicione partem alteram accepisset. non idem seruabitur alio substituto: nam ille Falcidiae rationem induceret quasi plane sub condicione primis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum primis tabulis Titio datur, secundis autem tabulis eadem res Sempronio, Semp
Abbreviated transcription (Latin):
ue etatĩs tp̃e sb̃stituere ꝑotest ut
puta si fuius meus int. anñ .x.
decessit ticiꝰ ei hr̃s esto itaq ⁊ il
diui̾sos sb̾stituat post finẽ etatis
ad mutendũ erit ułuti si intͣ .x.
auuũ decessit ticiꝰ hĩs esto si post

Expanded text:
tituere potest, ut puta 'si filius meus intra annum decimum decesserit, Titius ei heres esto'.Itaque et si diuersos substituat post finem aetatis, admittendum erit, ueluti 'si intra decimum annum decesserit, Titius heres esto: si post
Abbreviated transcription (Latin):
dem Et si cc tabłas prĩs petita
⁊ ip̃e ⁊ filiꝰ plus exceptis deb̾ei hiis
ꝯseqñs esse existimo ut si im̃pu
semis ei ablatꝰ sit sb̃stitutꝰ in ꝑtẽ¬
bonoꝵ legati noĩe ex hon̾etur
ut q̃ admod̾ portõ que ꝑ bo pos.¬
accessit auget legata ita ⁊ ħ que
gradus hĩdũ fac̾e utputa sulle ħ¬
es nõ erit ille hr̃s esto ⁊ deinceꝑs
płes ut nouissiõ loco m̃ sb̾sidum

Expanded text:
m.Etsi contra tabulas patris petita et ipse filius plus exceptis deberet. his consequens esse existimo, ut, si impubsessionem semis ei ablatus sit, substitutus in partem legati nomine exoneretur, ut, quemadmodum portio, quae per boaccesserit, auget legata, ita et hic gradus heredum facere, puta: 'si ille heres ‹non erit, ille heres› esto', et deinceps plures, ut nou
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾stituit filio qͥsqͥs sibi hĩs erit ex
supͣscͥptis sb̃stituit ticius obmisit
hr̃ditatem meniꝰ adiit maoituo de¬
ude fiio putãt mag̃ ut ei soli ex
sb̾stitutõne deferri pupilli hĩdi¬
tatẽ qui pũs qͦ hĩditatem adie¬
petita sit sb̾stitutõ tñ pupillaris¬

Expanded text:
s sibi heres esset ex supra scriptis, substituit: Titio omisit hereditatem, Maeuius adiit. mortuo deinde filio putat magis ei soli ex substitutione deferri pupilli hereditatem, qui patris quoque hereditatem adiepetita sit, substit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtes ex qui instituti erãt reliqͦs
tͣos adiecisset hĩdes hos quid̾ nri¬
les ꝑtes ħ̾ituros ułuti si uir puta
cohĩdes fuissẽt sb̾stituti exͣuei duo
adiecti hos quĩtas ꝑtes acticiane
ꝑtis reliquos aũ cohides hr̃ditaria s
ꝑces hĩturos esse dixit

Expanded text:
tes, ex quibus instituti erant, reliquos alios adiecisset heredes, hos quidem uiriles partes habituros: ueluti si tres puta coheredes fuissent substituti, extranei duo adiecti, hos quintas partes Attianae partis, reliquos autem coheredes hereditarias partes habituros esse dixit
Abbreviated transcription (Latin):
igatur an quisquis tc̃ erit hr̃s cũ fi¬
linc moratur placuit prudentibus
si qñ hr̃s fuiss quãnis . n uino pupil¬
lo hr̃s esse deslisset forte ex cã de mof¬
ficioso que pro ꝑte mota est futurũ
tñ eũ hĩdem ex ssscitutõne treditũ
est nõ siłi mͦ ex ͣ hac spẽ dicũdũ est¬

Expanded text:
egatur an quisquis heres tum erit, cum filius moriatur. placuit prudentibus, si quandoque heres fuisset: quamuis enim uiuo pupillo heres esse desisset, forte ex causa de inofficioso, quae pro parte mota est, futurum tamen eum heredem ex substitutione creditum est.Non si
Abbreviated transcription (Latin):
sb̃stituo post aditã a quib dam
ex hiis hĩditatẽ uno eoꝵ defũcto
si ꝯditõ sb̾stitutõnis excit̾it alio hr̃¬
de ꝑtem suam repudiante ad suꝑ¬
stites tota portõ ꝑtinebit qͥus in ui¬
cem in omnẽ cãm singuli sb̾sticuti
udebũtur uͥ .n. qͥs hrdesu instituit
ita scͥpsit eos q inuicẽ sb̾stituo hii

Expanded text:
itam a quibusdam ex his hereditatem uno eorum defuncto, si condicio substitutionis exstitit alio herede partem suam repudiante, ad superstites tota portio pertinebit, quoniam inuicem in omnem causam singuli substit‹u›i uidebuntur: ubi enim quis heredes instituit et ita scribit: 'eosque inuicem substi
Abbreviated transcription (Latin):
cur nõ pocsit ab hĩdib sticusma¬
nmntti uoluit eiqisi cũ seyo mo¬
raret᷑ cobaria ⁊ uestiaria pr̃ari
a seio dem̃ hͥ u̾ba adiecit te aũt
seĩ peto ut cũ ad ãnos xxu. ꝑue¬

Expanded text:
cur non possent. Ab heredibus Stichum manumitti uoluit eique, si cum Seio mor‹a›retur, cibaria et uestiaria praestari a Seio: deinde haec uerba adiecit: 'te autem, Sei, peto, ut, cum ad annum u
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ ⁊ uuuo ꝓrẽ hũc suũ hĩdẽ ẽẽ te¬
sũsse lic pꝰ moitẽ decedat qr nͥ re¬
dit nͨ p᷑ redire ¶ Ine cãus iñdifficre
e̾ si filiũ heas ⁊ nepotẽ nõd̾ natũ
ĩstituas isq nascat᷑ uino prẽ suo
ac mox pr̃ decedat nõ n. suꝰ hris est
cp̃r qͦ nascit᷑ nͨ periori auꝰ succedẽdo
q ⁊ sr̃iore capite ut liceat ĩstitui
nond̾ nagos qui cũ nascũt᷑ sui er̃t
ꝑmittit. pꝰeriore capite nõ ꝑmit¬
tit institui s uetat rũpi neneob
eã rẽ minꝰ ratũ eẽt ꝗ succedit. po¬
ro ꝓced̾e d ut utiłr sit institut᷑¬

Expanded text:
uiuo patre hunc suum heredem esse desisse, licet post mortem decedat, quia nec redit nec potest redire. Ille casus in difficili est, si filium habeas et nepotem nondum natum instituas isque nascatur uiuo patre suo ac mox pater decedat: non enim suus heres est tempore quo nascatur nec posteriori alii succedendo que et superiore capite ut liceat institui nondum natos, qui cum nascentur sui erunt, permitti, posteriore capite non permittit institui, sed vetat rumpi neve ob eam rem minus ratum esset, quod succedit. porro procedere debet, ut utiliter sit institut
Abbreviated transcription (Latin):
quid ssbi lib̾oꝵ natũ erit pꝰ mor¬
tẽ aut qͥꝯq natꝰ fui̾t sit institu¬
tussisuꝰ nasc̾e̾tur¶Si eiꝰ qͥ filiũ
hẽbat ⁊ nepotẽ ex eꝯ m̃stituat
nurꝰ xg̃nans ab hostib captasit
ibi q uiuo filio ꝑiat moxille
nepos pꝰ mortẽ pũs at am rede¬
at ntͣmis caũs ad iegẽ ulłeiã
respiciat an ad ius antiqũ aꝑ¬
tandus sit possit q uł ex ĩe au¬
tiquo uł ex lege ulłeia institu¬

Expanded text:
quid sibi liberorum natum erit post mortem' aut 'quicumque natus fuerit' sit institutus, si suus nasceretur. Si eius, qui filium habeat et nepotem ex eo instituat, nurus praegnas ab hostibus capta sit ibique uiuo pariat, mox ille post mortem patris atque aui redeat, utrum hic casus ad legem Uelleam respiciat an ad ius antiquum aptandus sit, possitque uel ex iure antiquo uel ex Uellea institu
Abbreviated transcription (Latin):
pote quoꝵ sib̾i hides insticuãt᷑¬
ssĩt p̃teriri. Nc̃ de legeulłeiaui¬
deamus uoluit nuus nobis na
as mortus ut̾sq ꝓnepos mstitu¬
tus succedñs in sui loꝯ hĩdis nõ
rũpat ⁊ bñ uba se hũt si qͥs ex
suił hrdibi suꝰ hĩs eẽ desierit ad
om̃s caũs ꝑtinẽcia quos supplẽ¬
tos in galli aqͥlii sña diximus
ñ solũ sinepos uiuo pr̃e tecedat᷑
nͨ succedñs ꝓnepos ano mortuo
rũpat s ⁊ si suꝑuix̾it ꝓñac
decedat dũ mͦ his institut᷑ sit aũ
exhĩdatus uidend̾ nõ ac periori
ꝑ̾te si qͥs ex suis h̾idib suꝰ hĩs eẽ desiẽ¬
uit lib̾i eiꝰ ⁊ cet̾i iñ loꝯ suoꝵ sui h̾ides
succedut possũt ꝑ int̾pietatõnẽ in¬
duci ut si filiũ ap̃ hostes hũs nepo¬
tẽ exeo filio ħ̾idem instituat nõ tm̃
siuuuo te fuiꝰ decedat s ⁊̃ pꝰ mortez

Expanded text:
 si liberi heredes instituantussunt praeteriri. Nunc de lege Uellea uideamus. uoluit uiuis nobis nattutus succedens in sui heredis locum non rumpat. et bene uerba se habent 'si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit' ad omnes casus pertinentia, quos supplendos in Galli Aquili sententia diximus: nec solum, si nepos uiuo patre decedat, nec succedens pronepos auo mortuo rumpat, sed et si superuixit patri ac decedat, dummodo heres institutus sit aut exheredatus. Uidendum, num hac posteriore parte 'si quis ex suis heredibus suus heres esse desierit, liberi eius' et cetera 'in locum suorum sui heredes succedunt', possit interpretatione induci, ut, si filium apud hostes habens nepotem ex eo heredem instituas, non tantum si uiuo te filius decedat, sed etiam po
Abbreviated transcription (Latin):
bitabit ex ticia que tr̃ ꝑp̃ tenorẽ
ecatis uxor duci nõ potuit qñ te¬
tatẽ in qͣliꝯq statu test̾i saciẽdi
tp̃r fuit q̃ pꝰea testatori ciuiliter
impta estꝰ quid aut si filiũ pꝰ te¬
tuit iincẽ nec aliũ unꝰ natꝰ sõ¬
lus ex testamento heres sit
nepotes induxit si filiꝰ meꝰ me ni
uo morietur tc̃ si qͥs mͥ ex eo ne¬
pos sũ q̃ neptis pꝰ moitẽ meã in
monet᷑ natus nata ne erit hĩdeꝰ
sunto ¶Qudã recte adimctũd ĩ
credũt ⁊̃ si nõ expͥmit de moite
filii s simplicit᷑ instituat ut eo ca¬
su uałat qui ex nb̾ ꝯcipi possiit
id̾ credend̾ ẽ gallũ estiãsse ⁊ de ꝓ¬
nepote ut dicat testator si me̾ni¬
pote cuiꝰ uxor p̃gnãs eẽt testm̃fa
at cc̃ qͥ prone̾pos nõ si ⁊ filiꝰ ⁊ ne¬
pos muat qͥcite utͥsq mortuis
int̾dictõne pat̾etur quid si ne¬
pos ex quo ꝓnepos institueret᷑¬
ut ostñdimꝰ emãcipatꝰ eet hii.n

Expanded text:
bitabit ex Titia, quae tunc propter tenorem aetatis uxor duci non potuit, quando tetatem, in qualicumque statu testamenti faciendi tempore fuit quae postea testator‹i› ciuiliter nupta est. Quid autem si filium post tetuit inuicem alium? unus natus solus ex testamento fitnepotes induxit: 'Si filius meus uiuo me morietur, tunc si quis mihi ex eo nepos siue quae neptis post mortem meam in moreretur, natus nata erit, heredes sunto'. Quidam recte admittendum credunt, etiamsi non exprimat de morte filii, sed simpliciter instituat, ut eo casu ualeat, qui ex uerbis concipi possit. Idem credendum est Gallum existimasse et de pronepote, ut dicat testator: 'Si me uiupote, cuius uxor praegnas esset, testaat, tunc qui pronepos'. Num si et filius et nepos uiuat, concipere 'utrisque mortuis interdictione‹m› pateretur? quid si nepos, ex quo pronepos institueretu
Abbreviated transcription (Latin):
ex h̾idatus ip̃e eiuus fuiꝰ nõ rũpitur
qr ulło circa eũ nouo ftõ s ordiẽ qͦ¬
dam nat᷑au natꝰ est potãte  siqͥs ex
c̾ta uxore natũ scribit hrdẽ inꝑicł¬
ũ rupendi testm̃ deduci ex alia sus¬
ceptis lib̃is si qͥs extp̃r quo nõdũ
ens uxor eẽ posset testator natũ ex
ea scpsit hidem an pꝰͦea ꝯtͣcto licito
m̾imo natꝰ hĩs ex test̾o eẽ possit qͦr¬

Expanded text:
us, non rumpitur, quia nullo circa eum nouo facto, sed ordine quodam naturali nactus est potestatem. Si quis ex certa uxore natum scribit heredem, in periculum rumpendi testamentum deducit ex alia susceptis liberis. Si quis eo tempore, quo nondum eius uxor esse posset, testator natu‹m› ex ea scripsit heredem, an postea contracto licito matrimonio natus heres ex testamento esse possit, q
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ fi̾ eiꝰ ꝗ reliqͥtuł ex uicins scͥpt᷑is
uł ex ꝯsuetudiẽ pris fa. uł regõnis¬
¶ In test̾is inqͥb testes rogati adeẽ de¬
bũt ut testm̃ fiat alt̾ius reĩcã forte
rogatos ad testand̾ nõ ĩ eẽ ydone
tos posse eos testiõmũ suũ rͤte ꝑhi¬
b̾e Uno ꝯtextu acłonis testarioꝑ¬

Expanded text:
 quod reliquit uel ex uicinis scripturis uel ex consuetudine patris familias uel regionis. In testamentis, in quibus testes rogati adesse debent, ut testamentum fiat, alterius rei causa forte rogatos ad testandum non esse idoneotos, posse eos testimonium suum recte perhibere. Uno contextu actus testari
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝗ ad ꝓpositũ ꝑtim ꝗ loco nepo¬
tis filiũ exhrdatũ pr̃airogͣu̾it
¶Siticiꝰ his institutꝰ loco nepotis ad¬
optet᷑ defuc̾to pca filio qͥ ꝑr̃ ude¬
bat᷑ n epotis. successõne nõ rũpr
testm̃ ab eo qui hr̃s scͥptꝰ inuẽitur

Expanded text:
 ad propositum attinet, quod loco nepotis filium exheredatum pater adrogauit. Si Titius heres institutus loco nepotis adoptetur, defuncto postea filio qui pater uidebatur, nepotis successione non rumpitur testamentum ab eo, qui heres