comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usq teste conscientia utriq teste xp̃e inui¬
sibiliter s terribiliter intomabas. Hus sae̾t
monitis amborum mentes pie terrendo pui¬
sabas. Quis ad hec non tuneret. tunendo re¬
sipisceret. nisi qui more aspidis suide et ob¬
turantis aures suas uocem uenefici incan¬
tantis sapienter aut non audiret. aut se au¬
dire dissimularet : S usquequo iam satis
uel nunis longam protrahimus epistolam.
dum inuiti loquimur rem silentio dignam:
Cur tantis circuitionibus adueritatem am¬
bimus. dum pudenda reuelare tumemus :
dicam tamen dicam cum pudore quod młtis
cognitum. occultare ⁊ si uolo: non ualeo. S
quare cum pudore : Ut quid mepudeat scribe
quod illos non puduit facere ⁊ Si pudeat au¬
dire quod impudenter egerunt: non pigeat
emendare quod libenter non auiliunt. Proh
dolor. Neutrum illorum reuocare potuit aut
illum a seductione timor ⁊ rano: aut hunc
a preuaricatione pudor ⁊ professio. Qͥd pła:

Expanded text:
riusque teste conscientia, utrique, Christe, inviriusque teste conscientia, utrique, Christe, invisibiliter, sed terribiliter intonabas; his sacris monitis amborum mentes pie terrendo pulsabas. Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audire dissimularet? 7. Sed usquequo jam satis vel nimis longam protrahimus epistolam, dum inviti loquimur rem silentio dignam? Cur tantis circuitionibus ad veritatem ambimus, dum pudenda revelare timemus? Dicam tamen, dicam cum pudore, quod multis cognitum, occultare etsi volo, non valeo. Sed quare cum pudore? Utquid me scribere pudeat, quod illos non puduit facere? Si pudeat audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura?
Abbreviated transcription (Latin):
seculum. Quia si reducis: seducis quẽ aposta¬
tare fatis. Tu regularis: secularem ne seqris.
Quia si illum sequeris: me persequeris. cui
iniuriam de te ipso facis. Tu si seduxeris ani¬
mam pro qua mortuus sum: crucis mee te
constitius inimicum. Quienim non colligit
mecum: dispergit. Q uantomagis qͥ collector
dispergit: Tu uero si ei consentis: ame flissen¬
tis. Quia qui non est metum: contrame est.
Quantomagis qui metum fuit.si medeserit
contrame est: Tu si circunuenis paruilum
qui ad meuenit: seductor ac sacrilegusiudi¬
caberis. Tu uero si quod edificaueras iterum
destruis: preuaricatorem te constitius. Am¬
bos uos necesse est meo iudicio p̃sentari. am¬
bos assistere meo tribunali. Alterde propa
preuaricatione. alter de alteruis seductõe
uiditabitur. Et unde alter in iniquitate sua
morietur: unde morentis sangus demanu
alterius requiretur. Hec ⁊ hus similia ut¬

Expanded text:
saeculum; quia si reducis, seducis quem apostasaeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei consentis, a me dissentis; quia qui non est mecum, contra me est Ibid. Quanto magis qui mecum fuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de propria praevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate sua morietur, inde morientis sanguis de manu alterius requiretur . Haec et his similia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne capiaris alabiis iniquis: ⁊ a lingua dolo¬
sa. Configat carnes tuas duunus timor : ne
te decipiat carnalis amor. Blanditur:. s sub
lingua eius labor ⁊ dolor. Lacrimatur: s insi¬
diatur. Insidiatur ut rapiat pauperem. ra¬
pere pauperem dum attrahit eum. Caue
inqͣm fili mi ne acquiescas carni ⁊ sanguini:
nam gladius meus deuorabit carnes. Sper¬
ne blandimenta. contempne promissiones
ꝑromittit magna. s ego maiora. offert plu¬
ra: s ego plurima. dimittesergo ꝓ t̃renis
celestia. pro temporalibus eterna. Alioqͥn:
oportet te soluere uota tua: que distinxert̃
labia tua. Iuste exigitur ad soluendum:. qͥ
ñ cogitur ad uouendum. slam ⁊ si cũ pul¬
sares non reppuli: tamen ut intrares non
compuli. Non licet ergo dimitere. quod
sponte promisisti. Non est fas requirere:
quod per te dimisisti. En utrumq uestrum
premoneo: utriq salubriter consul. Tu inqͥt
ad auunculum: regularem ne redutas ad

Expanded text:
ne capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolone capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Configat carnes tuas divinus timor, ne te decipiat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat pauperem, rapere pauperem dum attrahit eum . Cave, inquam, fili mi, ne acquiescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti: non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuleris. si non ⁊ hanc ausu satrilego rapias de
manu mea : Num tues tu futurum iudiciũ :
an contempnis terrorem meum: Cui hoc fa¬
cis: Cui bellum indicis: Terribili utiq ⁊ ei
qui aufert spiritum principum. Insane redi
ad cortuum. Memorare nouissimã tua: ⁊ ñ
pectabis. memorare que tua substantia. ⁊ uti¬
liter timebis. Et tu puer inquit. si assenseris
si acquieueris: morte morieris. Mem̃to uto¬
ris loch de sodomis quidem eiecte quia deo
credidit: s in uia mutate quia ret᷑ aspexit.
Disce in euangelio qͣm non liceat retͦ aspicere
ei qui semel manum ad aratrum misit. Auun¬
culus tuus querit animam tuam: qui ĩã per¬
didit suam. uerba oris eius iniqͥtas ⁊ dolus
Noli intelligere fili mi ut male agas. noli in¬
tendere in uanitates ⁊ insanias faisas. Etce
in uia qua ambulabas abscondit iaqueos:
tendit retia. Molliti sunt sermones eius
super oleum ⁊ ipsi sunt iacula. uide fili mi

Expanded text:
tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de manu mea? Non times tu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, et non peccabis : memorare quae tua substantia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris, morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Evangelio quod non liceat retro aspicere ei, qui semel manum ad aratrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules, abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi,
Abbreviated transcription (Latin):
Auditum est. Quod factum est: non potest ñ
fieri. Quod auditum est: celatum esse ñ pot̾it.
fulco canonicus est regularis. si reuertitur
ad seculum: notabilis erit ⁊ infamis. S tole¬
rabilius est hoc audire de illo: qͣm uiu̾e sine
illo. Cedat ergo nunt honestas utilitati: pu¬
dor necessitati. Malo non partere uerecundie
pueri: qͣm miserabili subiacere tristicie. ac
quiescens itaq consilio carnis. rationis obli¬
tus ⁊ legis.tanqͣm leo paratus ad predam. ⁊
sicut leena rapto catulo rapiens et rugiens:
sacra non ueritus. sanctoꝵ irrupit habitacłm
in quo tyrunculum suum xp̃s abscondiderat
a contraictione linguarum. postinodũ adire¬
turus sonsorno angeloꝵ. Querit ac flagitat
reddi sibi nepotem suum. queritur ⁊ clamat
iniuste se ab illo relictum: xp̃o reclamante et
dicente. Quid agis misere quid furis : Quid
me persequeris : Num sufficit tibi quod tuam
tuoq exemplo multoꝵ michi alias animas

Expanded text:
auditum est. Quod factum est, non potest non auditum est. Quod factum est, non potest non fieri: quod auditum est, celatum esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; si revertitur ad saeculum, notabilis erit et infamis. Sed tolerabilius est hoc audire de illo, quam vivere sine illo. Cedat ergo nunc honestas utilitati, pudor necessitati. Malo non parcere verecundiae pueri, quam miserabili subjacere tristitiae. 6. Acquiescens itaque consilio carnis, rationis oblitus et legis, tanquam leo paratus ad praedam , et sicut leaena rapto catulo rapiens et rugiens, sacra non veritus, sanctorum irrupit habitaculum, in quo tirunculum suum Christus absconderat a contradictione linguarum, postmodum admisturus consortio Angelorum. Quaerit ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis? quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas
Abbreviated transcription (Latin):
stare quicquid absq meo consilio. absq mea
licentia fecerit: Quod ius. quelex. que iusti¬
cia. que ratio. ut quem ex utero nutriendum
suscepi. alius fruatur adulto : Iam taput asꝑ¬
sus canis. heu uite mee reliquum expendam
cum merore:quia me deseruit baculus senec¬
tutis mee. Heu michi. Si hac nocte expetitur
a me anima mea. que paraui cuius erunt :
ꝑromptuaria mea plena exuctantia ex lpc
in ulud. oues mee fetose habundantes in e¬
gressibus suis. boues mee crasse cui remane¬
bunt ÷ Predia. prata. domus. argentea ua¬
sa ⁊ aurea cui congregata sunt e Ditiores
quosq ac questuosiores ecelesie mee hpnores
acquisieram michi. reliquos ⁊ si non licebat
habere. spe tamen in fide tenebam. Qͥ diqit᷑
faciam : Propter illud unum tot ⁊ tanta per¬
dam: Nam quicquid sine illo possederim. ami¬
sisse me iudico. Quin potius ⁊ ista retinebo.⁊
illum reuocabo si potero. S quomͦ ÷ lt̃m est.

Expanded text:
stare quidquid absque meo consilio, absque mea stare quidquid absque meo consilio, absque mea licentia fecerit? Quod jus, quae lex, quae justitia, quae ratio, ut quem ex utero nutriendum suscepi, alius fruatur adulto? Jam caput aspersum canis, heu! vitae meae reliquum expendam cum moerore, quia me deseruit baculus senectutis meae. Heu mihi! si hac nocte expetitur a me anima mea, quae paravi, cujus erunt? Promptuaria mea plena, eructantia ex hoc in illud: oves meae fetosae, abundantes in egressibus suis; boves meae crassae cui remanebunt? Praedia, prata, domus, argentea vasa et aurea, 10 cui congregata sunt? Ditiores quosque ac quaestuosiores ecclesiae meae honores acquisieram mihi; reliquos, etsi non licebat habere, spe tamen in Fulcone tenebam. Quid igitur faciam? Propter illum unum tot et tanta perdam? Nam quidquid sine illo possederim, amisisse me judico. Quin potius et ista retinebo, et illum revocabo si potero. Sed quomodo? Factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
quos fecit ⁊ redemit sanguine proprio. ad
se uenientes collegerit. uixta quod ante ꝓ¬
miserat. et eum qui uenit ad me ñ eiciam
foras. Fulconi primo pulsanti letus aperuit.
letis amplexibus letum excepit. Qͥ dplura:
ueterem hominem exurtur. nouũ induitur.
quodꝙ solo nomine extiterat: morib ⁊ uita
canonicum profitetur. fama uolat. Sonus odor
xp̃o rei nouitas circunquaq diffusa: peruenit
ad aures auunculi. Quid ergo fac̾ẽt carnalis
nutricius qui quem nutrierat quem carualit̃
amabat solatium perdebat : Et si aliis res illa¬
fuit odor uite ad uitam: s non illi. Quare : Qͥa
animalis homo non pereipit ea que sunt spiri¬
tus dei. Stulticia enim illiuidetur. stam si spiri¬
tum xp̃i haberet: non tam de carne doleret qͣm
gauderet de spiritu. S quia terrem. non que
sursum sunt sapiebat: turbatus ⁊ tristis ca¬
le aliquid secum uoluebat. Quid audio : ue
michi a quanta spe decidi. S quid : debet ne

Expanded text:
quos fecit et redemit sanguine proprio, ad quos fecit et redemit sanguine proprio, ad se venientes collegerit, juxta quod ante promiserat, Et eum qui venit ad me, non ejiciam foras , Fulconi primo pulsanti laetus aperuit, laetis amplexibus laetum excepit. Quid plura? veterem hominem exuitur, et novum induitur; quodque solo nomine exstiterat, moribus et vita canonicum profitetur. Fama volat, bonus odor Christo; rei novitas circumquaque diffusa pervenit ad aures avunculi. 5. Quid ergo faceret carnalis nutritius, qui carnis, quam nutrierat, quam carnaliter amabat, solatium perdebat? Etsi aliis fuit res illa odor vitae ad vitam , sed non illi. Qnare? Quia animalis homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei. Stultitia enim illi videtur . Nam si spiritum Christi haberet, non tam de carne doleret, quam gauderet de spiritu. Sed quia terrena, non quae sursum sunt, sapiebat, turbatus et tristis tale aliquid secum volvebat: Quid audio? vae mihi! a quanta spe cecidi! Sed quid? debetne
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes suos ut serum trahat ad inferos :
Ita ne solet beare amicos: Quos xp̃s uocat
secum in eternum mansuros: auunculus re¬
uocat secum in eternum arsuros. Miror si
iam xp̃s ei non irascatur ⁊ dicat. Quotiens
uolui congregare nepotes tuos quemadmodũ
gallum congregat pullos suos sub alas: et no¬
liusti. Ecce uelinquetur tibi domus tua deser¬
ta. xp̃s dicit. Sinite paruulos uenire ad me.
talium est enim regnum celorum. Auuncłs
dicit. Suute nepotes meos ut ardeant met̃.
xp̃s dicit. Mei sunt. michi debent seruire.
S oportet inquit auunculus eos mẽt perire:
xp̃s dicit. Mei sunt: ego illos redemi. S ego
inquit auuntulus eos nutriui. Tu quidem
ait xp̃s illos nutristi: s pane meo non tuo
ego uero redemi ñ sanguine tuo s meo. Sit
carnalis auunculus contra patrem spiritu¬
um pro nepotibus certat. quos dum bonis
cupit onerare terrenis: celestib exheredat.
xp̃s tamen non rapinam arbitratur. si suos

Expanded text:
nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? nepotes suos, ut secum trahat ad inferos? Itane solet beare amicos? Quos Christus vocat secum in aeternum mansuros, avunculus revocat secum in aeternum arsuros. Miror si jam Christus ei non irascatur, et dicat: Quoties volui congregare nepotes tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? Ecce relinquetur tibi domus tua deserta . Christus dicit, Sinite parvulos venire ad me; talium enim est regnum caelorum : avunculus ait. Sinite nepotes meos ut ardeant mecum. Christus dicit, Mei sunt, mihi debent servire: Sed oportet, inquit avunculus, eos mecum perire. Christus dicit: Mei sunt, ego illos redemi: Sed ego, inquit avunculus, eos nutrivi. Tu quidem, ait Christus, illos nutristi, sed pane meo, non tuo; ego vero redemi non sanguine tuo, sed meo. Sic carnalis avunculus contra Patrem spirituum pro nepotibus certat, quos dum bonis cupit onerare terrenis, coelestibus exhaeredat. Christus tamen non rapinam arbitratus, si suos
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potui fateor intactum transire: quẽ usq
ad hanc diem comperi spiritui scõ ꝓ uiribus
restitisse. Nam qui malum ñ retinet a malo qd̵
potest. licet quandoq frustretur effectus. non
minus culpatur affectus. In me certe feruorẽ
nouicium extinguere uoluit: s deo gratias
tuo gaufrido multum restitit. S qͥd nocuit:
Immo plurimũ represtitit. Desticit inuitus
tandem senex auunculus a persecutõe. Exti¬
tit inuictus puernepos gloriosior de tempta¬
tione. S heu quomodo te uicit qui illũ uinc̾e
ñ potuit : Aut quomodo qui te uicit. abillo su¬
peratus est ÷ Nunquid te fortior ille : Nunqͥd
prudentior: Certe qui antea utrunq noue¬
rant: gaufrido fulconem preferebant. At
postqͣm uentum est ad bellum: exitꝰ indicat
hominum errasse iudicium Ibi prohpudor¬
turpiter fugit qui preferebatur: ubi foraiter
uicit qui inferior credebatur. S qͥd de auun¬
culi dicam malicia. qui a xp̃i militia retrahit

Expanded text:
non potui, fateor, intactum transire, quem usque non potui, fateor, intactum transire, quem usque ad hanc diem comperi Spiritui sancto pro viribus restitisse. Nam qui manum non retinet a malo quo  al. quod, potest, licet quandoque frustretur effectus, non minus culpatur affectus. In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Deo gratias, tuo, multum restitit: sed quid nocuit? Imo plurimum praestitit. Destitit invitus tandem senex avunculus a perseeutione; exstitit invictus puer nepos, gloriosior de tentatione. Sed heu! quomodo te vicit, qui illum vincere non potuit? Aut quomodo qui te vicit, ab illo superatus est? Nunquid te fortior ille? nunquid prudentior? Certe qui antea utrumque noverant, Guirrico Fulconem praeferebant. At postquam ventum est ad bellum, exitus indicavit hominum errasse judicium. Ibi, proh pudor! fugit qui praeferebatur, ubi fortiter vicit qui inferior credebatur. 4. Sed quid de avunculi dicam malitia, qui a Christi militia retrahit
Abbreviated transcription (Latin):
blandienti.⁊ assentire attrahenti: Ille sua ñ¬
dum reliquerat. Quid mirum si te qui suus
eras requirebat : Si agnum de grege. uitulũ
de armento cum perdit requirit.⁊ nemo cau¬
satur: te quoq qui multis ouib uel uitulis
apud eum pluris es. ademptum si repetit. qͥs
inde miretur: Siquidem non usurꝑat illã
sibi perfectionem de qua dicitur. Si qͥs abstu¬
lerit tua ne repetas. Repetebat ergo suum:
qui sua adhuc tenebat. At tu qui iam secu¬
lum spreueras. secularem sequi debebas: fugit
oiuis tremebunda ueniente lupo. Abscondit
se columba tremens accipitre uiso. De cauer¬
na sua mus esuriens exire ñ audet: abiente
cato. Et tu cum uidebas furem currebas cũ
eo ÷ Nam quid aliud qͣm furem dixerim qui
preciosam xp̃i margaritam. id est animã tuã
furari non dubitauerit ⁊ uolebam si possem
illius errorem dissimulare: ne odium ⁊ nul¬
lum fructum consequerer ex ueritate. Sed

Expanded text:
blandienti, assentire attrahenti? Ille sua noblandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento cum perdit, requirit, et nemo causatur; te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Contemptus oblita sui. ruet in amplexũ tur:
gaudens quem perdiderat esse inuentũ. qui
mortuus fuerat uiuum. S in quo inquis lesi.
in quo contempsi: Audi. In eo proculdubio qd̃
te quem sinu suo lacte nutriendum materno
susceperat: aute tempus ablactasti. quod ex¬
pertam lactis dulcedinem in quoposses cres¬
cere in salutem. tam leuiter. tam celeriter
exsufflasti. O puer insensate.opuer magis
sensu qͣm etate. quis te fascinauit a bene cepto
itinere tam cito discedere :⁊Auunculus inqͥes
Sic adam quondam uxorem. uxor serpentem
ad excusandas extusationes in peccatis p̾ten¬
debant. Uterq tamen sue culpe dignam exce¬
pit sentenciam. Nolo decanum accuses. nolo
te per illum extuses. In extusabilis enim es.
Illius culpa tuam ñ excusat. Quidnam ille fe¬
cit c̃ suinquid te rapuit: Nunquid uim intu¬
lit : Rogauit. ñ ligauit. Blandiendo attͣxit.
non uiolenter traxit. Quis de cogebat cred̾e

Expanded text:
Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum; qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam quondam uxorem, uxor serpentem ad excusandas excusationes in peccatis Psal. CXL, 4, praetendebant, uterque tamen suae culpae dignam excepit sententiam . Nolo decanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; blandiendo attraxit, non violenter traxit. Quis te cogebat credere
Abbreviated transcription (Latin):
am scire miseriam. ut incipias miser ñ esse.
Obona mater caritas. que siue foueat infir¬
mos. siue exerceat prouectos. siue arguat
inquietos. diuersa diuersis exhibens. sicut
filios diligit uniuersos. Cum te arguit mi¬
tis est: cum blanditur simplex est. Pie solet
seuire. sine dolo mulcere. pacient᷑ nouit iras¬
ci. humiliter indignari. Ipsa est que homiñ
mater ⁊ angeloꝵ. non solum que in terris s
etram que in celo sunt pacificauit. Ipsa est q̃
deum homini placans hominem deo reconcili¬
auit. Ipsa est mi fulco que fratres illos cum
quibus olim dulces capiebas cibos. habitare
fatit unius moris in domo. Hec talis tamq
honorabilis mater a te se querit᷑ offensam.
expostulat lesam. Lesa tamen non prouocat.¬
s spreta te reuocat. ostendens tibi in te dese ue¬
raciter scriptum esse. Caritas patiens est. benig¬
na est. Licet lesa. licet offensa. si conu̾siis fueris
ad illam: obuiabit tibi quasi mat̾ honorficata.

Expanded text:
am scire miseriam, ut incipias miser non esse. am scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocated spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata.
Abbreviated transcription (Latin):
hus litteris meis maiorem tibi habet inferre
dampnationem: si nullam ex eis in te reppere
fulconi frater. B. pectator inde lstari
in adolescentia unde in senectute ñ peniteat.
Non miror si mireris. s miror si non mireris
unde michi ut ad tescribere uellem. ciuem ru¬
sticus. scolasticum monachus. cum nullahinc
tibi occasio necessaria occurrat: nulla se ratio
patens ostendat. At si attenderis qd̾ scriptum
legis. sapientibus ⁊ insipientibus debitor sum.
⁊ illud. caritas ñ querit que sua sunt: fortassis
intelliges quicquid illa uisserit ñ esse p̾sump¬
tum. Caritas enim ad te obiurgandum me
compulit. que tibi condolet qͣmuis ñ dolenti
que tibi miseretur: licet ñ miserabili. Et inde
magis dolet. quod cum sis dolendus ñ doles:
⁊ inde magis miseretur. quod cum miser sis:
miserabilis ñ es. Ne frustra forsitan tibi com¬
patitur. dum modo pacienter tu audias un¬
de compatiatur. uult te tuum sentire dolo¬
rem. ut iam ñ habeas unde doleas. uult te tu¬

Expanded text:
s litteris majorem tibi habet inferre damnationem, si nullam ex eis in te repererFULCONI, frater BERNARDUS peccator, inde laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tu
Abbreviated transcription (Latin):
nec milies si fieri possit octisꝰ fraudaberis
a uictoria: tm̃ ne fugias. Sola causa qua per¬
dere issis uictoriam: suga est. fugiendo po¬
tes ułum amittere: moriendo ñ potes. Et beatꝰ
si pugnando moriaris: quia mortuus mox coro¬
naberis. Ue autem tibi si declinando pugnam:
perdis ⁊ uictoriam simul ⁊ coronam. Qd̃ ip̃e
auertat ate fili dilectissime: qui in iudicio de

Expanded text:
nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de
Abbreviated transcription (Latin):
refugis pondus ⁊ asperitatẽ delicate miles:
Aduersarius instans ⁊ circunuolantia spicła
fauent clipeum non esse oneri: loricam non
sentiri uel galeam. Et quidem subito proce¬
denti de umbra ad solem. de ocio ad laborem.
graue cernitur omne quod incipit. S postꝙͣ
ab huis dissuescere.⁊ ad illa se paulisper assue¬
facere ceperit: usus tollit difficultatem. in¬
uenit ꝙ facile esse quod impossibile ante pu¬
tauit. Solent etiam fortissimi milites audi¬
ta buctina ante congressum trepidare. at
ubi ad prelium uentum fuerit: spes uicto¬
rie ⁊ timor ne uincantur reddit intrepidos.
Quid uero tu trepidas quem fratrum una¬
nimitas armatoꝵ circummuniet. cui an¬
geli assistent alatere. quem dux belli xp̃s
preibit suos anuans aduictoriam et di¬
cens. confidite ego uici mundum: Si xp̃s
pronobis quis contra nos : Seturus potes
pugnare ubi securus es de uictoria. O u̾e
uulneratus. nec prostratus. nec conculcatꝰ.

Expanded text:
refugis pondus et asperitatem, delicate miles? refugis pondus et asperitatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem dux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundum? Si Christus pro nobis, quis contra nos? Securus potes pugnare, ubi securus es de victoria. O verevulneratus, nec prostratus, nec conculcatus,
Abbreviated transcription (Latin):
rariores tanto apparebunt gloriosiores: Alis¬
as autem si multum timidus es. cur uel ti¬
mes ubi uon est timor. ñ autem times ubi
magis timendum est : an quia sugisti ex aci¬
e putas temanus hostium euasisse: Libentiꝰ
te insequitur aduersarius fugientem: qͣm
sustineat repugnantem. ⁊ audatius insistit
atergo: qͣm resistat in faciem. Securus nunc
proiectis armis capis matutinos sompnos.
tum illa bora xp̃s resurrexerit: ⁊ ignoras qd̾
exarmatus. ⁊ tu timidior ⁊ hostibus minus
timendus sis: Armatoꝵ multitudo circun¬
uallauerunt domum ⁊ tu dormis: Iam ascen¬
dunt aggerem. iam dissipant sepem. iã irru¬
unt per posticium. Tutius ne ergo est tibi
ut te inueniant solum qͣm cum aliis: Iludũ
in lectulo qͣm armatum in campo : Expergisc̾e
sume arma. ⁊ fuge ad commilitones tuos qͦs
fugiens deserueras: ut qui te abeis disiunxe¬
rat ip̃e te denuo timor iungat. Qͥd armoꝵ

Expanded text:
rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alirariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis matutinos somnos, cum illa hora Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus sis? Armatorum multitudo circumvallaverunt domum, et tu dormis? Jam ascendunt aggerem, jam dissipant sepem, jam irruunt per posticum. Tutiusne est ergo tibi ut te inveniant solum, quam cum aliis; nudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrarum exterioꝵ facit ñ borrere solitudi¬
nem. Si futuram cogites de uerbis ociosis
discussionem: non ualde displicebit silentiũ
fletus eternus ⁊ stridor ille dentium ante cor¬
dis oculos reductus: pares tͥ reddet mattam
⁊ culcitram. Deniq sitotum de nocte quod re¬
gula pretipit bene ad psalmos uigilaueris:
nimis durus erit lectus quo quiete ñ dormi¬
as. Si tantum in die qͣntum professus es ma¬
nibus laboraueris: durus erit cibus quem li¬
benter ñ comedas. Surge miles xp̃i surge.
excutere de puluere. reuertere ad p̾lium
unde sugisti. fortius post fugam preliaturus
gloriosius triumphaturus. Habet quidem
xp̃s multos milites qui fortissime ceꝑunt.
steterunt. uicerunt: paucos autem qui de
fuga conuersi. rureꝰ se ꝑiculo ingesserint
quod declinauerant. rursus fugarint hostes
quos fugiebant. Et quia omne rarum preci¬
osum. gaudeo te de illis posse esse qui quanto

Expanded text:
tenebrarum exteriorum facit non horrere solituditenebrarum exteriorum facit non horrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. Si tantum in die, quantum professus es, manibus laboraveris; durus erit cibus quem libenter non comedas. 13. Surge, miles Christi, surge, excutere de pulvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coeperunt, steterunt, vicerunt: paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ñ potest : Sene. Scio quia delicatus es. et
quod huis assuetus modo duriora ñ possis. Sed
tolleocium. exere uires. moue brachia. complo¬
sas explica manus. exercitare in aliquo. ⁊ sta¬
tim senties solate appetere que famẽ tollant:
ñ fautes demulceant. Reddet quippe sapores
rebus exerticium quos tulit inertia. Multa
que respuis ociosus: post laborem sumes cum
desiderio. Siquidem ocium parit fastidiũ. exer¬
ticium famem. fames autem miro mͦ dulcia
reddit que fastidium facit insipida. Holus.
faba. pultes. panisq cibarius cum aqua qui¬
escenti quidem fastidio sunt: s exercitato
magne uidentur delicie. Iam forte tunicis
dissuetus. exhorres minirum eas. tam propt̃
hiemis frigus qͣm propter estatis ardorem.
S nunquid legisti. qui timet pruinã ueniet
super eum nio : uigilias times ⁊ ieiunia. ma¬
nuumq laborem: s hec leuia sunt meditan¬
ti slaminas perpetuas. Recordatio demum

Expanded text:
aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere quae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exercitium, quos tulit inertia. Multa quae respuis otiosus, post laborem sumes cum desiderio. Siquidem otium parit fastidium, exercitium famem; fames autem miro modo dulcia reddit, quae fastidium facit insipida. Olus, faba, pultes, panisque cibarius cum aqua, quiescenti quidem fastidio sunt, sed exercitato magnae videntur deliciae. Jam forte tunicis dissuetus exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti, Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde
Abbreviated transcription (Latin):
ge manice et amplum capucium. si oꝑtoriũ
siluestre ⁊ molle staminum sanctum faciunt.
quid moror ⁊ ego quod te non sequor: Sed hec
infirmantium sunt fomenta: ñ arma pugnan¬
tium. Ecce enum qui mollibus uestiuntur in
tomibus regum sunt. uinum et simila.
mulsum ⁊ pinguia: corpori militant ñ sp̃ui.
frixuris non anuna saginatur s caro. Multi
in egypto fratres multo tempore deo sinepis¬
cibus seruierunt. Piper. gingiber. ciminũ.
saliua ⁊ mille huiusmodi species salsam̃toꝵ:
palatum quidem delectant. sed libidinem
accendunt. Et tu michi in hiis securitatem po¬
nes. tu cum huiusmodi tutam duces adolescentĩã:
Prudenter sobrieq conuersanti satis est ad õe
condimentum salcum fame. Qua sola ñ expecta¬
ta: necesse est alias atq alias de nescio quibus
suctis extraneis confici permixtiones. que uide¬
licet ⁊ palatum reparent. gulam prouocent.
excitent appetitum. S quid faciet inquis qui

Expanded text:
gae manicae et amplum caputium, si opertorium gae manicae et amplum caputium, si opertorium silvestre et molle stamineum, sanctum faciunt; quid moror et ego quod te non sequor? Sed haec infirmantium sunt fomenta, non arma pugnantium. Ecce enim qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Vinum et simila, mulsum et pinguia corpori militant, non spiritui. Frixuris non anima saginatur, sed caro. Multi in Aegypto fratres, multo tempore Deo sine piscibus servierunt. Piper, gingiber, cuminum, salvia, et mille hujusmodi species salsamentorum, palatum quidem delectant, sed libidinem accendunt. Et tu mihi in his securitatem pones? tu cum hujusmodi tutam duces adolescentiam? Prudenter sobrieque conversanti satis est ad omne condimentum sal cum fame; qua sola non exspectata, necesse est alias atque alias de nescio quibus succis extraneis confici permistiones, quae videlicet palatum reparent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inquis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
conscius ñ sum. plenam prorsus rependere ui¬
cem. Mirum uero si non plus talione recepi.
si uidelicet in eos tale aliquid deliquisse potui.
quale ab eis nunc pertuli. Nam ut uerum fa¬
tear non os de ossibus meis. uel carnẽ de carne
mea: s tulerunt michi gaudium cordis mei.
fructum spiritus mei. coronam spei mee. uel¬
ut michi sentire uideor. anime mee dunidiũ.
ut quid hoc ÷ forte miserti sunt tui. ⁊ cecocetũ
ducenti indignantes. ne perires post me in su¬
um te transtulere ducatum. o molesta caritas.
o dura necessitudo. Tantum tuam dilexere sa¬
lutem: ut in meam impingerent. Nisi me pe¬
rempto: tu saluari ñ poteras. Et utinam ipsi
te absq me saluent. utinam ⁊ si ego moriar
uel tu uiuas. S quid: Salus ergo magis in
cultu uestium. ⁊ ciboꝵ est opulentia. qͣm in so¬
brio uictu uestitu q moderato: Si pellicie le¬
nes ⁊ calide. si panni subtiles ⁊ pretiosi. si lon¬

Expanded text:
conscius non sum, plenam prorsus rependere viconscius non sum, plenam prorsus rependere vicem. Mirum vero si non plus talione recepi; si videlicet tale aliquid in eos deliquisse potui, quale nunc ab eis pertuli. Nam, ut verum fatear, non os de ossibus meis, vel carnem de carne mea; sed tulerunt mihi gaudium cordis mei, fructum spiritus mei, coronam spei meae, et velut mihi sentire videor animae meae dimidium. Utquid hoc? forte miserti sunt tui: et caeco caecum ducenti indignantes, ne perires post me, in suum te transtulere ducatum. O molesta charitas! o dura necessitudo! Tantum tuam dilexere salutem, ut in meam impingerent. Nisi me perempto, tu salvari non poteras? Et utinam ipsi te absque me salvent. Utinam et si ego moriar, vel tu vivas. Sed quid? Salus ergo magis in cultu vestium, et ciborum est opulentia, quam in sobrio victu vestituque moderato? Si pelliciae lenes et calidae, si panni subtiles et pretiosi, si lon
Abbreviated transcription (Latin):
orationibus solidaueram: iam iamq euanes¬
cat. deficiat. pereat.⁊ lugeam miser ñ tam
cassi laboris dampnum: qͣm dampnate sobo¬
us miserabilem casum. Placet netibi qd̃ aliꝰ
non glorietur de te qui nichil utiq laborauit
inte: Simile michi contigit quod ⁊ il e ere¬
triti apud salomonem. cui uidelicet par uulus
suus. ab altera que suum a se oppressum extin¬
xerat. furtim sublatus est. Tu quoq de sinu mͥ
⁊ utero abscisus es. Ablatum gemo. repeto uio¬
lenter auulsum. Non possum obliuisci uscera
inea. Quoꝵ nimirum parte detracta ñ modica:
non potest nisi torqueri pars reliqua. uerunta¬
men quo tuo commodo. qua tui necessitate. hoc
nobis moliti sunt amiti nostri. quorũ manus
sanguine plene sunt. quoꝵ anunam meã per¬
transiuit gladius. quoꝵ dentes arma ⁊ sagute.
⁊ lingua eoꝵ gladius acutus: Nam utiq michi
sun aliquo unqͣm eos offenderam quod utiq mͥ

Expanded text:
orationibus solidaveram; jamjamque evanesorationibus solidaveram; jamjamque evanescat, deficiat, pereat; et lugeam miser, non tam cassi laboris damnum, quam damnatae sobolis miserabilem casum. Placetne tibi quod alius nunc glorietur de te, qui nihil utique laboravit in te? Simile mihi contigit, quod et illi meretrici apud Salomonem: cui videlicet parvulus suus ab altera, quae suum a se oppressum exstinxerat, furtim sublatus est . Tu quoque de sinu mihi, et utero abscissus es. Ablatum gemo, repeto violenter avulsum. Non possum oblivisci viscera mea; quorum nimirum parte detracta non modica, non potest nisi torqueri pars reliqua. 11. Verumtamen quo tuo commodo, qua tui necessitate hoc nobis moliti sunt amici nostri? quorum manus sanguine plenae sunt , quorum animam meam pertransivit gladius , quorum dentes arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus . Nam utique mihi, si in 6 aliquo unquam eos offenderam quod utique mihi
Abbreviated transcription (Latin):
curus esto quia ñ retro aspexisti. s et gloriare
cum apostolo dicens. Que retro oblitus.⁊ in ea
que ante sunt extentus: sequor ad palmam
glorie. Sin alias: noli altum sapere s tie.
quoniam ut cum uenia tui dixerim. quicqͥd
amplius indulges tibi in uictu uestituq su¬
perfluo. et in uerbis ociosis. in uagatione li¬
centiosa ⁊ curiosa quam uidelicet ꝓmisisti.
quam apud nos tenuisti: hoc proculdubio re
tro aspicere est. preuaricari est. apostatare est.
Et hec dico fili non ut te confundam: sedut
tanqͣm filium karissimum moneam. quia ⁊ si
multos habeas in xp̃o pedagogos: s ñ multos
patres. Nam si dignaris ⁊ uerbo ⁊ exẽplo meo
un religionem ego te genui. Nutriui deinde
lcte quod solum adhuc pariuslus capere po¬
teras. daturus ⁊ panem:. si expectares ut gͣn¬
desceres. S heu qͣm propere ⁊ intempestiue
ablactatus es ⁊ uereor netotum qd̃ foueram
blandimentis. roboraueram adhortationib.

Expanded text:
curus esto, quia et non retro aspexisti; sed et gloriare curus esto, quia et non retro aspexisti; sed et gloriare cum Apostolo dicens: Quae retro oblitus, et ad ea quae ante sunt, extentus, sequor ad palmam gloriae: sin alias, noli altum sapere, sed time; quoniam ut cum venia tui dixerim quidquid tibi amplius indulgens in victu vestituque superfluo, in verbis otiosis, in vagatione licentiosa et curiosa, quam videlicet promisisti, quam apud nos tenuisti: hoc proctro aspicere est, praevaricari est, apostatare est. 10. Et haec dico, fili, non ut te confundam, sed ut tanquam filium charissimum moneam: quia etsi multos habeas in Christo paedagogos, sed non multos patres . Nam si dignaris, et verbo, et exemplo meo in religionem ego te genui. Nutrivi deinde lacte, quod solum adhuc parvulus capere poteras; daturus et panem, si exspectares ut grandesceres. Sed heu! quam praepropere et intempestive ablactatus es! Et vereor ne totum quod foveram blandimentis, roboraveram adhortationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicari. tuoꝵ ñ illius uota labioꝵ exigendus
sis: Et quid tibi frustra quispiam blanditur
de absolutione apostolica. cuius conscientiam
diuina ligatam tenet sentencia : Nemo inquit¬
mittens manum suam ad aratrum:⁊ aspitiens
retro: aptus est regno dei. Nunquid ⁊ hoc ꝑsua¬
debunt non esse retro aspicere. qui dicunt tibi
euge enge ⁊ filiole si te lactauerint peccatores
ne acquiescas eis. Noli credere omnispiritui.
Sint tibi multi necessarii. unus autẽ sit tibi
consiliarius de nulle. Tolle eccasiones. respue
blandimenta. adulationibus claude aures.
te iterroga de te: quia tu te melius nosti qͣm
alius. Attende cortuum. discute uitentionẽ
consule ueritatem. tua tibi conscientia respon¬
deat cur abieris. cur ordinem tuũ. cur fratres.
cur locum. cur me qui et tͥ carne propinquus
⁊ propinquior spiritu sum deserueris. Si ut
artius. ut rectius. ut perfectius uiueres. se¬

Expanded text:
judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus judicari; tuorum, non illius, vota labiorum exigendus sis? Et de absolutione apostolica, cujus conscientiam divina ligatam tenet sentenmittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei . Nunquid et hoc persuadebunt non esse retro respicere, qui dicunt tibi: Euge, euge? Filiole, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Noli credere omni spiritui . Sint tibi multi necessarii, unus autem sit sibi consiliarius de mille . Tolle occasiones, respue blandimenta, adulationibus claude aures, te interroga de te, quia tu te melius nosti quam alius. Attende cor tuum, discute intentionem, consule veritatem: tua tibi conscientia respondeat, cur abieris, cur Ordinem tuum, cur fratres, cur locum, cur me, qui et tibi propinquus  propinquior spiritu sum, deserueris. Si ut arctius, si ut rectius, si ut perfectius viveres; se
Abbreviated transcription (Latin):
in seculo: Nutriendus deo. tur expositꝰ erat
diabolo : ouis xp̃i. curpatere inuenta est mor¬
sibus lupi : De seculo quippe ñ de cluniaco te
teste roberte uenisti cistercium. Ouesisti. pe¬
tisti. pulsasti. s pro tui adhuc teneritudine
telicet inuito dilatus es per bienniũ. Quo
tempore pacienter expleto ⁊ absq calũpnia:
tius demum pretibus. multisq si meministi
lacrimis. diu expectatam impetrasti misexi¬
cordiam.⁊ quem satis desideraueras in gressũ
obtinuisti. Dost hec perannũ iuxta regulam
in omni pacientia probatus. perseueranter
⁊ sine querela conuersatus. post anñ sponte
professus. tunc primum seculari ueste reiet¬
ta: religionis habitum suscepisti. O insensa¬
te puer. quis te fascinauit non soluere uota
tua que distinxerunt labia tua: An non uel
ex ore tuo iustificaberis. uel exore tuo condẽp¬
naber s: Quid de parentis uoto sollicitus es
negliens tui. cum ex ore tuo ũ illuis habeas

Expanded text:
in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus erat in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus erat diabolo? Ovis Christi cur inventa est patere morsibus lupi? De saeculo quippe, non de Cluniaco, te teste, Roberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneritudine, te licet invito, dilatus es per biennium. Quo tempore patienter expleto, et absque calumnia, tuis demum precibus, multisque si meministi lacrymis, diu exspectatam impetrasti misericordiam; et quem satis desideraveras ingressum, obtinuisti. Post haec per annum juxta Regulam , in omni patientia probatus, perseveranter et sine querela conversatus, post annum sponte professus; tunc primum saeculari veste rejecta, religionis habitum suscepisti . 9. O insensate puer! quis te fascinavit non solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua? Annon vel ex ore tuo justificaberis, vel ex ore tuo condemnaberis? Quid de parentis voto sollicitus es, negligens tui; cum ex ore tuo, non illius, habeas
Abbreviated transcription (Latin):
oculi tui uideant equitates.uideant ⁊ uidicent
quid potius stare debuerit. an uotum patris de
filio. an filii de se ipso.preserti cum filiꝰ aliqͥd
maius deuouerit. uideat ⁊ famulus tuus le¬
gis lator noster benedictus quid regularius fu¬
erit. utrum quod factum est de infantulo nes¬
ciente ip̃o. an quod ipse per se postmod̾ sciens
⁊ prudens fecit. cum iam etatem haberet ut de
se loqueretur. Quanqͣm dubium ñ sit ꝓmissũ
illum fuisse. nondonatum. Nec enĩ petitio quã
regula precipit pro eo facta fuit aparentibus.
nec manus illius cum ip̃a petitione in uoluta
palla altaris: ut sic offerdetur coram testibus.
Ostenditur demde terra que cum illo ⁊ ꝑ illo
dicitur data fuisse. S si cum terra eum recepe¬
runt. cur non ⁊ cum terra retinuerunt : An
forte requirebant magis datum ꝙͣ fructum.
⁊ pluris estimata est terra qͣm anima:. Alio¬
quinoblatus monasterio.⁊ quid querebat

Expanded text:
oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de infantulo, nesciente ipso; an quod ipse per se postmodum prudens et sciens fecit, cum jam aetatem haberet ut de se loqueretur. Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. Ostenditur deinde terra, quae cum illo, et pro illo dicitur data fuisse, Sed si cum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm ueniet dies iudicii ubi plus ualebunt
pura corda qͣm astuta uerba. ⁊ conscientia bona
qͣm marsupia plena: quandoquidem uidex ille
nec falletur uerbis nec flectetur donis. Tuum
domine ihu tribunal appello. tuo me iudicio ser¬
uo. tibi comnutto causam meam. Domine deus
sabaoth qui iudicas iuste.⁊ probas renes ⁊ cor¬
da. cuius oculi sicut fallere nolunt ita falli ñ
possunt: tu uides qͥtua uides. qͥ querunt ⁊ sua.
Tu nosti quibus ei uisceribus in cunctis tẽp¬
tationibus suis semper affuerim. qͣntis pro eo
gemitibus aures tue pietatis pulsauerim. qͣlit̃
ad queq illius scandala perturbatões. molesti¬
as: ego urebar. tor quebar. affugebar. Et nunc
timeo ne frustra. Duto enim qͣntum exꝑtus sũ
adolescentis per se satis feruentis ⁊ insolescen¬
tis. nec corpori talia expedire fomenta: nͨ men¬
ti illa glorie temptamenta. Itaq arbiter meus
domine iħu. de uultu tuo iudicium meũ ꝓdeat.

Expanded text:
inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam marsupia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat,