comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facite eis. uoluntatem separat acupiditate. uoluntatem ponit
in bono. cupiditatem in malo. Non enim conuenit ut quodeũ
q malus fieri uult sibi. hoc possit exauctoritate euuangłica p̾sen¬
tis loci inalium librum ꝑpetrare: Uerbi gr̃a. Ut si ego ganeo
mis saturari abalio. non oportet ut id libere inceteris agam.
S quodcum q michi boni cupio id inceteris debeo satagare.
uoluntas quasi quidam stipes ẽ. quȩ adñomenti datur. Qui
inherent quasi quidam ramus culi appetitus quibus con¬
uingitur res ab auctore omnium rerum inqua aliquid
operetur uoluntas. Cui si ad sit ratio aberit error. Ratio
dirigit radios appetitus ad uerum solem dm̃. ut sua luce
ꝑspicuȩ et ueraciter sciat quid uel quale sit quod appetit.
Unde qui supta: Nemo enum uult quod omnino quid uel
quale sit nescit. Qui clard lumine pollent et sanis oculis.
his pͣponitur subtilissima res et dignissima: qui aliquo
neuo peccatorum fuscantur. his grossior. et mauifestior a mo¬

Expanded text:
facite illis, voluntatem separat a cupiditate, voluntatem ponit in bono, cupiditatem in malo. Non enim convenit ut quodcunque vult malus sibi fieri, hoc possit, ex auctoritate evangelica praesentis loci, in alium libere perpetrare. Verbi gratia, ut si ego ganeo mis saturari ab alio, non oportet ut id libere in caeteris agam; sed quodcunque mihi boni cupio, id in caeteris debeo satagere. Voluntas quasi quidam stipes est, quae a Domino menti datur, cui inhaerent quasi quidam ramusculi, appetitus: quibus conjungitur res ab auctore omnium rerum, in qua aliquid operetur voluntas, cui si adsit ratio, aberit error. Ratio dirigit radios appetitus ad verum solem Domini, ut sua luce perspicue et veraciter sciat quid vel quale sit quod appetit. Unde qui supra: Nemo enim vult, quod omnino quid vel quale sit, nescit. Qui claro lumine pollent et sanis oculis, his proponitur subtilissima res et dignissima; qui aliquo naevo peccatorum fuscantur, his grossior et manifestior a mo
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ: ne consuetudine deuandi etiam intransuersum aut ꝑu̾¬
sum ire cogatur. Notandum etiam est. ne uideretur paruitas mea
quasi furtim interpolare meisuerbis sc̃orum dicta patrum.
interposui infine eorum et principio meorum signum
crucis. Diuo ludonico uita. nouo dauid ꝑhennitas: da prin¬
cipi domine uitam. Ipsi nouo salomoni felicitas. Par mundi
uos estis. ꝑio principi prosꝑitas. Domine iuitam ipsi concede.
atq prudentissime auguste salus ꝑ multos annos. Lumina
pacis onẽ serua. bimina mundi domine serua: ꝑotestateor¬
Uiã fides eccłiarum gła ẽ. Piissimos dominos ntos imperiales
natos. lotharium gloriosissimum coronatum. et fiatres enis ꝓpc̾
conseruet. Ex proauis orthodoxͦis domine conserua. Eusto des

Expanded text:
dum est, ne consuetudine deviandi etiam in transversum aut perverdum est, ne consuetudine deviandi etiam in transversum aut perversum ire cogatur. Notandum est etiam, ne videretur parvitas mea quasi furtum interpolare meis verbis sanctorum dicta Patrum, interposui in fine eorum et principio signum crucis +. Divo Hludovico vita. Novo David perennitas. Da principi, Domine, vitam. Ipsi novo Salomoni felicitas. Pax mundi vos estis. Pio principio prosperitas. Domine, vitam ipsi concede. atque prudentissimae Augustae salus per multos annos. Lumina pacis, Domine, serva. Lumina mundi, Domine, serva. VitVestra fides Ecclesiarum est gloria. Piissimos dominos nostros imperiales natos Hlotharium gloriosissimum coronatum et fratres ejus Christus conservet. Ex proavis orthodoxos, Domine, serva. Custodes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. Ardor michi iuerat ut scirem quid auctores priores
haberent incorde qui nr̃a officia statuerunt sed quia hoc diffi¬
cillimum michi ẽ affirmare u̾ identidẽ scripsissem quod illi medi¬
doctrina xp̃iana defendar ab illis qui uoluerint capere quasi
periculose scripsissem. eo quod mentes auctorum officii nt̃i
non presentes haberem. Dicit memoratus doctor in libro
memorato primo. Quisquis uero calem inde sententiam dix̃ ut
fallitur. nec omnino mentitur. Inẽ quippe in mentiente uoluncas
faisa dicendi. Et paulo post. S. quisquis inscripturis aliud sentit
quam ille qui scripsit. illis non mentientibus fallitur: S camen
ut dicere ceperam si ea sententia sallitur qua edificet caritatem que
finis precepti est: ita fallitur ac siquisquam errore deserens uiã.
eo camen ꝑagrum ꝑagat. quo etiam uia illa ꝑducit Corrigen¬
dus ẽ tamen et quam sit utilius iuam non desciere demonstran¬

Expanded text:
pertinet. Ardor mihi inerat ut scirem quid priores auctores pertinet. Ardor mihi inerat ut scirem quid priores auctores haberent in corde, qui nostra officia statuerunt. Sed quia hoc difficillimum mihi est affirmare, ut identidem scripsissem quod illi mediDoctrina Christiana defendar ab illis qui me voluerint carpere, quasi periculose scripsissem, eo quod mentes auctorum officii nostri non praesentes haberem. Dicit memoratus doctor in libro memorato primo: « Quisquis vero talem inde sententiam dixerit,fallitur, nec omnino mentitur. Inest quippe in mentiente voluntas falsa dicendi. » Et paulo post: « Sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus, fallitur. » Sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur quae aedificet charitatem, quae finis praecepti est, ita fallitur ac si quisquam errore deserens viam, eo tamen per agrum pergat quo etiam via illa perducit: corrigendus est tamen, et quam sit utilius viam non deserere demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
pollere. cui inẽ caritas sine luioie. sapientia sine p̃iudicio scientie
quȩ inflat. humilitas cum pietate quȩ nulli rectitudini resistit.
quę uos cotidie exaltat ante dominum. et eos qui uestigia ura in¬
tuentur sequendo. ab infimis et caducis ad sublimia et sempit̃na
etigit: Qua propter arbitratus sum posse meam paruitatem adi¬
tum reperire ad uestram excellentissimam presentiam. Iusuꝑ
etiam me cognoui debitorem ur̃i seruicii quamius absens dege¬
rem. et non uacuum redire ad uram głosissimam et pussimam
presentiam debere. dicente dño inlege. Non aparebis inconspectu
meo uacuus. Et iterum in ȩuangłio. Reddite ergo quȩ sunt cȩsa¬
ris cesari. Presumpsi propt̃ nimiam humilitatem uram deq̃
diximus ur̃ȩ excellentissime potestati ea offerre: p̃sertim cum
sciamus uos rectorem. ee. totius religionis. quantum ad hominẽ

Expanded text:
pollere, cui inest charitas sine livore, sapientia sine praejudicio scientiae pollere, cui inest charitas sine livore, sapientia sine praejudicio scientiae quae inflat, humilitas cum pietate, quae nulli rectitudini resistit, quae vos quotidie exaltat ante Dominum, et eos qui vestigia vestra intuentur sequendo ab infimis et caducis ad sublimia et sempiterna erigit. Quapropter arbitratus sum posse meam parvitatem aditum reperire ad vestram excellentissimam praesentiam. Insuper me etiam cognovi debitorem vestri servitii, quamvis absens degerem, et non vacuum redire ad vestram gloriosissimam et piissimam praesentiam debere, dicente Domino in lege: Non apparebis in conspectu meo vacuus . Et iterum in Evangelio: Reddite quae sunt Caesaris, Caesari . Praesumpsi propter nimiam humilitatem vestram, de qua diximus, vestrae excellentissimae potestati ea offerre, praesertim cum sciamus vos rectorem esse totius Christianae religionis, quantum ad homines
Abbreviated transcription (Latin):
louiosissime imperator et magnificentissime. ac centies inuic¬
tusune adeo coronate nec non et conseruate. atq conseruande. Seruus
ego ur̃ quamuis mninimus omnium afficiebar olim desidĩo ut scirẽ
rationem aliquam de ordine nr̃ȩ misse quam consueto more celebra-¬
uinus. et amplius ex diuersitate quȩ solet fieri in ea. hoc ẽ quod ali¬
quociens una epła legitur. aliquociens due. et ortera calia simulq de
cetis officiis. Preterita proxima estate uidebatur michi quasi in crip¬
ta posito fenestratim lucis sintulas radiare usq ad nr̃am prauita¬
tem de re quam desiderabam: Longa esurie auidus. non frenum
passus sum timoris alicuuis mnagistri. silico mente grãs agens dõ
scripsi quod sensi: Dem̃ tractare cępi cui sapient um porrigerem
ea que scͥpsi ut eius auctoritate statuerentur ea que ordinate sunt
scripta. seu corrigerentur que in ordinate. Uenit inmentem inter
om̃s spiritales mentes in hoc scło degentes. uram potissimum

Expanded text:
loriosissime imperator, et magnificentissime ac centies invictissime, a Deo coronate, necnon et conservate atque conservande? Servus ego vester, quamvis minimus omnium, afficiebar olim desiderio, ut scirem rationem aliquam de ordine nostrae missae, quam consueto more celebramus, et amplius ex diversitate quae solet fieri in ea, hoc est, quod aliquoties una epistola legitur, aliquoties duae et caetera talia, simulque de caeteris officiis. Praeterita proxima aestate videbatur mihi quasi in crypta posito fenestratim lucis scintillas radiare usque ad nostram parvitatem de re quam desiderabam longa esurie avidus, non frenum passus sum timoris alicujus magistri, sed illico meo gratias agens Deo, scripsi quod sensi. Deinde tractare coepi cui sapientum porrigerem ea quae scripsi, ut ejus auctoritate statuerentur ea quae ordinate sunt scripta, seu corrigerentur quae inordinate. Venit in mentem inter omnes spiritales mentes in hoc saeculo degentes, vestram potissimum
Abbreviated transcription (Latin):
nias solemus portare ramos. & clamare osanna. Quare
uenit iherłm. beda in maito extestimoniis seriptuiarũ
ꝓmit dicens. Appropinquante autem tempore paslionis. appro¬
pinquare uoluit dñs loco passionis. ibiꝙ ꝓximus manere ubi
constituto ac p̾finito ante scla tempore inueniri possit ab eis
ꝑ quos eadem passio erat complenda. Et post pauca: hͥbi ñ p̃tere¬
unda silentio est concordia q̃ ñ tantũ inrebus uerum etiam
intemporibꝰ ue teris & noui testam̃ti. umbre et ueritatis. le¬
gis et euaiglii. Scriptum namq ẽ inlege dicente dño ad mo¬

Expanded text:
nostras solemus portare ramos, et clamare, Hosanna. Quare venerit Hierusalem, Beda in Marco ex testimoniis Scripturarum promit, dicens: Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore inveniri posset ab eis, per quos eadem passio erat complenda. Et post pauca: ubi non praetereunda silentio est non tantum concordia in rebus, verum etiam in temporibus Veteris et Novi Testamenti, umbrae et veritatis, legis et Evangelii. Scriptum est namque in lege, dicente Domino ad Mo
Abbreviated transcription (Latin):
strandum ẽ insuꝑiorib ex libro scĩ augustini de consensu euangłis¬
tarum. Sex dies primi. seretates scłi demonstrant. & serȩcates uniꝰ
hominis. Dequarta cantum mͦ nunc dicendum ẽ. Quarta feria¬

Expanded text:
stratum est in superioribus ex libro sancti Augustini de consensu evangelisstratum est in superioribus ex libro sancti Augustini de consensu evangelistarum: sex dies primi, sex aetates saeculi demonstrant, et sex aetates unius hominis. De quarta tantummodo nunc dicendum e
Abbreviated transcription (Latin):
dero uob̃ mercedem: merito arguetis me. Sequens responsoriũ
demonstrat catecuminos ad nomen cransire dicens Beata gens
cuius ẽ dñs ds enis. populus quem elegit in hereditatẽ sibi. Uers̾
ad nomen transeant. & eius firmitate muniantur cuius hereditate
possidentur. Ut opinor demonstratum ẽ. ꝓpter fidem. & mores qͥb¬
quibus instruendi sunt catecumini. duas lectiones lectas eẽ eadem
die: Ergo et euangłium ñ dissonat abhoc officio dicente augustino
suꝑ iohem: Lauit ergo ocłos in ea piscina quȩ interpretatur. missus:
Raptitatus ẽ inxp̃o. Siergo quando eum inseipso quod aminodo
baptizauit: cunc inluminauit. quando inunxit fortasse catecumi¬
num fecit: Uodo dicendum. ẽ. ut ꝓmisimus quare hoc officium
agatur quarta feria quarte ebdomadę quadragesime. Per qua¬
dragenarium numerum ome tempus scłi significatur ut demon¬

Expanded text:
dero vobis mercedem, merito arguetis me. Sequens respons. dero vobis mercedem, merito arguetis me. Sequens respons. demonstrat catechumenos ad nomen transire dicens: Beata gens cujus est Dominus Deus ejus, populus quem elegit in haereditatem sibi. Versus ad nomen ejus transeant, et ejus firmitate muniantur, cujus haereditate possidentur. Ut opinor, demonstratum est propter fidem et mores quibus instruendi sunt catechumeni, duas lectiones lectas esse eodem die. Ergo et Evangelium non dissonat ab hoc officio, dicente Augustino super Joannem: Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur Missus baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in seipso quodammodo baptizavit tunc illuminavit, quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Modo dicendum est, ut promisimus, quare hoc officium agatur quarta feria quartae hebdomadis Quadragesimae. Per quadragenarium numerum omne tempus saeculi significatur, ut demon
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib inquinam̃tis uris. & abunuisis idolis ur̃is mundabo uos.
& dabo uobis eor uouum. U Rełq Quod sic iheronimus in eodem
ezechiele. Creator. enim omnium sum. Prꝑci eis ce sc̃ĩficaui illos ⁊
gle pristine restitui ita ut suꝑcredentes & ab errore conu̾sos effun¬
derem aquam mundam baptismi salutaris. & mundarem eos ab
abominationib suis & abuinu̾sis errorib quibus fuerant occu¬
pati. & daremeis cor.nouum ut credent in filium dĩ. Eandem rem
in responsorio inueniet qui querit. Uenite filii audite me. tunorẽ
dnĩ docebo uos Radix enim sapientie.ẽ. timere dm̃ Q pͥmo radicẽ fig
scriptum ẽ. fili mi accedens ad seruitutem dñi sta iniusticia et tuno¬
re. ꝙ p̃para animam tuam ad cemptationem. At scda lectio affati
de morib disputat inqua dicit. Quiescite agere ꝑuerse. discite be¬
nefacere. querite iudicium subuenite obpresso: Et in conclusione
ita. Uenite & argiute ie dicit dñs. Idẽ si ita feceritis & non reddi¬

Expanded text:
tris, et ab universis idolis vestris mundabo vos, et dabo vobis cor novum, et reliqua. Quod sic Hieronymus in eodem Ezechiele: Creator enim omnium sum: percepi eis, et sanctificavi illos, et gloriae pristinae restitui, ita ut super credentes, et ab errore conversos, effunderem aquam mundam baptismi salutaris, et mundarem eos ab abominationibus suis, et ab universis erroribus quibus fuerant occupati, et darem eis cor meum, ut crederent in Filium Dei. Eamdem rem in responsorio inveniet, qui quaerit: Venite filii, audite me: timorem Domini docebo vos. Radix enim sapientiae est timere Dominum. Qui primo radicem figscriptum est: Fili mi, accedens ad servitutem Domini sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem. At secunda lectione affatim de moribus disputat, in qua ait: Quiescite agere perverse, discite bene facere: quaerite judicium, subvenite oppresso. Et in conclusione ita: Venite et arguite me, dicit Dominus; id est, si ita feceritis, et non reddi
Abbreviated transcription (Latin):
scłi. et euo unnis hominis. Quarta etasẽ beda dicente insua cronica
usq ad transmigͣtionem babilonis. Epost cetera. Aqua uelut iuue¬
nili etate in popło di regum tempora cepetunt. Hec naniq inhonu¬
nib etas apta gub̃nando solet existere regno. Iternͤͫ Quarta mun
di ętas ĩ solum cum in choato gentis uidee imperio. s et eum
innouata ꝓmissione quȩ patrib olim data ẽ. imꝑii xp̃iani sumi
esordium. uirante dno dauid ueritatem de fructu uentris eius
sedere suꝑ sedem eius Non inmerito eadem die: eadem ebdo¬
mada catecumini ad nomen xp̃ianum accedunt que p̃figurata
ẽ aquarta ȩtate hominis idẽ iuuenili que apta ẽ imꝑii gubna¬

Expanded text:
e Beda in sua chronica, usque ad transmigrationem Babylonis. Et post caetera, a qua velut juvenili aetate, in populo Dei regum tempora coeperunt. Haec namque in hominibus aetas, apta gubernando solet existere regno. Item in eadem: Quarta aetas mundi non solum cum inchoato gentis Judaeae imperio, sed et cum innovata promissione, quae Patribus olim data est, imperii Christiani sumit exordium, jurante Domino David veritatem, de fructu ventris ejus sedere super sedem ejus. Non immerito eadem die et eadem hebdomada catechumeni ad nomen Christianum accedunt, quae praefigurata est a quarta aetate hominis, id est, juvenili, quae apta est ad gub
Abbreviated transcription (Latin):
uarta feria inter quinquagesimã. & quadragesimam ieiuniũ
quod ꝓtenditur usq in pascha dñi inchoamus : Usq ad istum diẽ
ĩnerpiditione fuimus. hodie pugnam cõmittimus. Hoc autena os¬
tendit prima collecta misse dicens. Concede nob dnẽ presidia mili¬
cie xp̃iane scĩs inchoare ieiuniis. In eadem die ñ ẽ altera uarietas.
quam a oñica die. in hac hora nona & deinceps mutatam. Quibus
arinispugnare de. beamus. iohel ostendit dicens. In ieiunio & fletu.
& planętu. Etegre dietur sponsus de cubili suo. & sponsa de talamo
ieuinium quadragesimale. quia exceptis sex dieb dnĩcis. infra quadrage¬
simum quadraginta tantum mͦ sunt a memorata feria usq in sabbatũ
scm. Illud enum occurrit quo sẽs gregorius tantum modo xxx. & sexdi¬
es abstinentie nob̃ insinuat quadragesunalis cemporis. Forsan quia
nondum erãt additi quatuor. dies asupradicta feria quarta usq ad

Expanded text:
uarta feria inter Quinquagesimam et Quadragesimam jejunium, quod protenditur in Pascha Domini, inchoamus, usque ad istum diem in expeditione fuimus, hodie pugnam committimus. Hoc ostendit prima collecta Missae, dicens: Concede nobis, Domine, praesidia militiae Christianae sanctis inchoare jejuniis. In eadem die non est altera varietas, a, qua et Dominica die: in hac, hora nona: et deinceps mutatam. Quibus armis pugnare debeamus Joel ostendit, dicens: In jejunio et fletu et planctu; et Egrediatur sponsus de thalamo suo, et sponsa de cubili jejunium quadragesimale, quia exceptis diebus sex dominicis infra Quadragesimam quadraginta tantummodo sunt a memorata feria usque in sabbato sancto. Illud enim occurrit, quod sanctus Gregorius tantummodo triginta et sex dies abstinentiae nobis insinuat quadragesimalis temporis: forsan, quia nondum erant additi quatuor dies a supra dicta feria quarta usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ti augustinꝰ. celestino papa docente discamꝰ. dugustinum
inquit scẽ recordationis uirum ꝓuita sua atq meritis in nr̃a
cõmunione semꝑ habuimꝰ. nec unquam hunc sinistrȩ suspici¬
onis rumoi. asꝑsit. Quem tante scientiȩ olim fuisse meminimꝰ.
ut int̾ magistros etiam ameis sẽꝑ decessorib haberetur. Bene
gͦ de eo om̃s incõmune senserunt. ut pote qui ubiq eunetis iamo¬
ri fuerit ⁊ honori: uerũ ne. quod cauendum & tam secularib
litu̾s dum inbueremur cognouimꝰ. amore doctorum ampleci
iudicemur errores eorum. Unde ꝓbe augustinus de hortat᷑
ininorato de bono ꝑseuerantie libro his u̾b. Q uãquam ne¬
minẽ uelim sic amplecti omia mea ut me sequatur. n in his
inquibus me ñ errase ꝑspexerit. eͣ non potus unde potissimũ
queienda ẽ. uestigamꝰ ueritatem ꝓcedat paulus in medium

Expanded text:
momenti Augustinus Coelestino papa docente discamus. « Augustinum, momenti Augustinus Coelestino papa docente discamus. « Augustinum, inquit, sanctae recordationis virum pro vita sua atque meritis in nostra communione semper habuimus, nec unquam hunc sinistrae suspicionis rumor aspersit quem tantae scientiae olim fuisse meminimus ut inter magistros etiam a meis semper decessoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt, utpote qui ubique cunctis et amori fuerit et honori. » Verum ne, quod cavendum etiam saecularibus litteris dum imbueremur cognovimus, amore doctorum amplecti judicemur errores eorum unde probe idem Augustinus dehortatur in memorato de Dono perseverantiae libro his verbis: « Quanquam neminem velim sic amplecti omnia mea ut me sequatur, nisi in his in quibus me non errare perspexerit, »  ac non potius unde potissimum quaerendum est vestigare veritatem, procedat Paulus in medium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeandem creaturȩ uoluntatẽ qua factum ẽ. quod creator uoluit:
impleret ipse quod uoluit. Bene utens ⁊ mał tanqͣ. sũme bonꝰ.
ad eorum dampnationem quos iuste p̾destinauit ad penam: ad
eorũ. salutem qͦs bengne p̾destinauit ad głam. Et ne hoc illi
excidisse arbitreris. ac ñ ꝓcõꝑto icertissimo cõꝓbatum. cum ex mul¬
tis librorum eiꝰ locis tum ex illis cuius fecit pauloante mentionẽ
qui inscribitur de bono ꝑseuerantie quem etate matura. fir¬
moq iudicio exercitatissimus edidit poteris confirmari. quib
inquit ñ uult subuenire ñ subuenit. De quib insua p̃destina¬
tione. occulte quidẽ iuste aliud iudicauit. ñ ẽ enĩ inigͥtas a puo
am̃. Huic ñ dissimilia sc̃s gregoriꝰ papa fulgentius. hisidorus q¬
quȩ senserunt. quorum ego testimonia ponere suꝑ sedine diu
aliorum scriptis extentus. eet nr labor in gratior. E uiꝰ autem sit

Expanded text:
per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit, bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gloriam. Et ne hoc illi excidisse arbitreris, ac non pro comperto et certissimo comprobatum, cum ex multis librorum ejus locis, tum ex illius cujus feci paulo ante mentionem qui inscribitur de Dono perseverantiae, quem aetate matura firmoque judicio exercitatissimus 237 edidit, poterit confirmari. « Quibus, inquit, non vult subvenire non subvenit, de quibus in sua praedestinatione, occulte quidem, sed juste, aliud judicavit. Non est enim iniquitas apud Deum. » Huic non dissimilia S. Gregorius papa, Fulgentius Isidorusque senserunt: quorum ego testimonia ponere supersedi, ne diu aliorum scriptis extentus esset noster labor ingratior. Cujus autem sit
Abbreviated transcription (Latin):
illo felicius. qͥd uoluit ꝑsuasit : Cũq sit ut ait tulius minimũ
dearte loqui. multo maximum exarte dicere: exarte loquers
ꝑfecte. quociens uoluit oratore impleuit. Ne arte autem p̃cla¬
ra. ad ium̃ta uim eius aꝑiens in libro de doctrina xpiana qͣrto
capacib prestitit. Quis hoc sit sanctior. quis cautior. quis acutior:
Hic itaq tot diuinis ornatus munerib ñ dubitando. ñ queren¬
do. ñ argum̃tando. s plane uelut ꝓfessuᷤ docendo. malorũ p̃¬
destinationẽ ee insinuat. Uerba eꝰ posui ex libro quẽ enchiri¬
lion dixit. cui in retractatione cum uellet sup̃mam imponere ut
aiunt manum. nichil quod adiceret. nicħ quod detraheret. nich
quod mutaret. inuenit. Hec sunt magna oꝑa dnĩ exquisita in
oms uoluntates ei. ⁊ cam sapient exquisita: ut cum anglica ⁊ hu¬
mana creatura peccasset.i. ñ qͦd ille s quod uoluit ipsa fecisset &e ĩa

Expanded text:
illo felicius quos voluit persuasit? Cumque sit, ut ait Tullius, minimum illo felicius quos voluit persuasit? Cumque sit, ut ait Tullius, minimum de arte loqui, multo maximum ex arte dicere, ex arte quotiens voluit perfecte loquens oratorem implevit; de arte autem praeclara adjumenta, vim ejus aperiens, in quarto de doctrina Christiana libro capacibus praestitit. Quis hoc sit sanctior, quis cautor, quis acutior? Hic itaque tot divinis ornatus muneribus, non dubitando, non quaerendo, non argumentando, sed plane velut professum docendo, malorum praedestinationem esse insinuat. Verba ejus posui ex libro quem Enchiridion dixit, cui in retractatione cum vellet supremam imponere, ut aiunt, manum, nihil quod adiceret, nihil quod detraheret, nihil quod mutaret invenit. Homnes voluntates ejus , » et tam sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasset, id est non quod ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
scribendo ꝓfecit. unde culpat quosdam inlibro de p̃sfinatione
scõrum qͦd sic̃ studuissent ipsius libros legere. ñ etiam curassens
cum ipso ꝓficere. Et ꝓficienter scripsit: nec tam̃ suo iudicio ad ꝑ¬
fectionem ꝑuenit. Tenebat enim quod eciam suo mirabili de
grãmatica oꝑe priscianus intelligit. nichil ꝑfectum ex pͤarti
parte in humanis inuentionib inueniri posse. immo quod
tissimo libro de bono ꝑseuerantie quem p̾ uł int̾ libros retrac̾t̾io
etrasse ⁊ censoria seueritate dampnare ⁊ adibito ubicũq potuit
norma diuine auctoritatis. ⁊ acumine cautissime aigum̃tatio¬
nis corrigere. eo usq ꝓfecit ut studiosus quisq singularem eiꝰ
doctrinam securus haurire debeat. maliciosus ñ inueniat in ea
qͦd iuste rep̾hendit᷑. quis illo p̃scius uitia resecuit. Quis aouir¬
tutes potentius instigauit. immo uerius eloquor. impulit: Q

Expanded text:
scribendo profecit. Unde culpat quosdam in libro de praedestinatione scribendo profecit. Unde culpat quosdam in libro de praedestinatione sanctorum quod sicut studuissent ipsius libros legere, non etiam certassent cum ipso proficere, et proficienter scripsit, nec tamen suo judicio ad perfectionem pervenit. Tenebat enim, quod etiam in suo mirabili de grammatica opere Priscianus intelligit, nihil perfectum ex omni parte in humanis locutionibus inveniri posse. Imo, quod tissimo libro de bono perseverantiae, quem post vel inter libros retractationerrasse et censoria severitate damnare, et adhibita ubicunque potuit norma divinae auctoritatis et acumine cautissimae argumentationis corrigere, eo usque profecit ut studiosus quisque singularem ejus doctrinam securus haurire 236 debeat, malitiosus non inveniat n eo quod juste reprehendat. Quis illo pressius vitia resecuit? Quis ad virtutes potentius instigavit, imo, ut verius eloquar, impulit? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
aspiticiat. qui supplicium crucis hiaud dubium sceleratis ac¬
in media morte uitam inuenit. Postremo si sciret. muse aliqͥs
infeliciter addictum ut abłq dubietate. dampnandus
ẽẽt. cur ñ temꝑtaret a uiciis cur ñ etiam elaboraret sectare
bona quȩ posset. ut salutẽ eũ lenior pena p̾ea pecteret: Qu
huiꝰ uitȩ penis corquendus si facui tas detur ñ minores
eligat. maiores decinet: Uinores a utem penas in morib
maiorib peccatis maiores rependi diuina scriptura ꝯsiss¬
ta respondet. Reades inquit propħa unicuiq iuxta oꝑa sua. Ero
qualitate scilicet bonorum siue malorum p̾mia quibusq digna
restitues. S si iam aliquio in ꝑsuadenda bona spe fauore diuino
ꝓmouimꝰ. ste ne malorum p̃destinatio sentienda: p̃ratiocina¬
tionem ꝗͣ p̾misimus. beati augustini assertionẽ pandamꝰ: hic aue¬
tor. certissimus qr diuinarum scripturarum obseruantiłmꝰ.

Expanded text:
aspiciat, qui supplicium crucis haud dubie sceleratis acaspiciat, qui supplicium crucis haud dubie sceleratis acue spem, in media morte vitam invenit. Postremo si sciret se aliquis tam infeliciter addictum ut absque ulla dubietate damnandus esset, cur non temperaret a vitiis? 235 cur non etiam elaboraret sectari bona quae posset, ut saltem eum levior poena postea plecteret? Quis hujus vitae poenis torquendus, si facultas detur, non minores eligat, majores declinet? Minores autem poenas minoribus, majores peccatis majoribus rependi divina Scriptura consulta respondet. Reddes, inquit Propheta, unicuique juxta opera sua , pro qualitate scilicet bonorum sive malorum praemia quibusque digna restitues. Sed si jam aliquid in persuadenda bona spe favore divino promovimus, sitne malorum praedestinatio sentienda, post ratiocinationem quam praemisimus, beati Augustini assertione pandamus. Hic auctor certissimus, quia divinarum Scripturarum observantissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
as parcere subiectis. ⁊ debellare suꝑbos. his qui relinquunt cul¬
pam et lacrimabiliter postulant ueniant. facilis ẽ p̃stare indul¬
gentiam. Quis ñ hunc multum diligat. ut sibi dimittit pecca¬
ta multa peccata diligendo obtineat: festi nus g quisq ad pe¬
nitentie portũ confugiat. securus app̃hendat ⁊ teneat. ꝓponat
peccaui dño dixit. ⁊ translatũ mox peccatum nec se moritu¬
rum audire meruit: dit uͦ respectus ab eo qui paulisꝑ au̾terat
ab ipso faciem suam. & ꝓpterea factus fuerat conturbatus:
respectus inquam .i. inaffectum penitentiȩ excitatus. negati¬
onis dĩ maculam tantum nefas dict̾o citius amaris lac̾mis
diluit. aholeuit. At siquis tantorum uirorum contẽplatione
desꝑationẽ quã imitationẽ concipit᷑ qͥ hi qͦq maxuna
crimina uirtutum copia ꝓpulsauerint atq opp̃sesserint.
se autem soliᷤᷤ scatere uiciis ingemiscat. saltem illum latronẽ

Expanded text:
Deus parcere subjectis et debellare superbos. His qui relinquunt culDeus parcere subjectis et debellare superbos. His qui relinquunt culpam, et lacrymabiliter postulant veniam, facilis est praestare indulgentiam. Quis non hunc multum diligat, ut sibi dimitti peccata multa obtineat? Festinus ergo quisque ad poenitentiae portum confugiat, securus apprehendat et teneat. Proponat peccavi Domino dixit , et translatum mox peccatum, nec se moriturum audire meruit: alter vero respectus ab eo qui paulisper averterat ab eo faciem suam, et propterea factus fuerat conturbatus, respectus inquam, id est in affectum poenitentiae excitatus, negationis Dei maculam, tantum nefas, dicto citius amaris lacrymis diluit, abolevit. At si quis tantorum virorum contemplatione desperationem quam imitationem concepit, quod hi, quanquam maxima crimina virtutum copia propulsaverint atque oppresserint, se autem solis scatere vitiis ingemiscat, saltem illum latronem
Abbreviated transcription (Latin):
lutis argum̾tũ patere ñ dubitat. cur queso potius tantis bene¬
ficiis nullo suo merito nͥ malo ñ indeffess implorat. ut etiã
i bonum meritum a dõ ⁊ que bonum meritum consequent᷑
accipiat: Tur se regressum habere dum hic uiuit desꝑat.
cum potius de bo nitate dĩpsumere debeat. quod ideo uiul.
ut semet ipsum tandem aliquando corrigat: Quis integre
unquã sperare in dño potuit. nec potuit adueniam ꝑueni¬
re. Iimo suo quisq iudicio dampnatus sugiat a deo ad
dm̃. abirato dum pecc at. ad placatum dum penitet. Reue¬
lãt dño uiam suam ⁊ sp eret ineum iipse faciet. scilicet ut
mala plene deseraͣt ⁊ bona omnia ardent̃ ac delectabiliter ap¬
p̃hendat: ille ñ potest dĩ miscłiam consequi: qui in illo spera¬
re ñ potest. Nam sperantem indño. ut ipse. aꝑit miscłia curũ¬
dabit. O quam tutum ẽ nob̃ indĩ pietate ꝑfugrum paratus ẽ

Expanded text:
lutis argumentum patere non dubitat, cur, quaeso, potitus tantis benelutis argumentum patere non dubitat, cur, quaeso, potitus tantis beneficiis nullo suo merito nisi malo, non indefessus implorat, ut etiam et bonum meritum a Deo et quae bonum meritum consequuntur accipiat? Cur se regressum habere dum hic vivit desperat, cum potius de bonitate Dei praesumere debeat, quod ideo vivat ut semetipsum tandem aliquando corrigat? Quis integre unquam sperare in Domino potuit, nec potuit ad veniam pervenire? Imo suo quisque judicio damnatus fugiat a Deo ad Deum, ab irato dum peccat, ad placatum dum poenitet. Revelet Domino viam suam, et speret in eum, et ipse faciet, 234 scilicet ut mala plena deserat, et bona jam ardenter ac delectabiliter apprehendat. Ille non potest Dei misericordiam consequi qui in illo sperare non potest. Nam sperantem in Domino, ut ipse aperit, misericordia circumdabit. O quam tutum est nobis in Dei pietate perfugium! Paratus est
Abbreviated transcription (Latin):
prepͥa uiciauit. Quosñ lib̾at clem̃tia sic piir iudicio atñ
ipse. uerum ipsi iuncantur suȩ dampnationis auetores. Hic ali¬
quis unde placari debuit. forsitan irritator dicat. Et sim̾ semel ꝑ¬
eundũ. cur huius uitȩ ꝑdo cõpendia: Tur cum mͥ alibi sẽꝑ fu¬
turum ẽ male. ñ sit hic aliquamdui bene: quare ñ om̃s uolupta¬
tis effundo habenas. totumq quod delectat ꝑficio: du̾ti̾t ds̃ hanc
abom̃i xpiano insaniam. ut se aliquis de numero ꝑditorum
credat. se malo reuti ñ posse conitiat. se inestunabili dĩ clem̃tia
saluari posse diffidat. Hoc eorum ẽ qui transeunt in affectũ cor.¬
dis. hoc ẽ qui malũ amore insaciabili diligunt. ⁊ in eo durare
obtinatissima intentione decreuerunt:⁊ indesꝑationis baratrũ
in reuocabili se impietate merserunt. Qui uͦ se retlemptum
xp̃i sanguine tanto p̾tio meminit. iniciatum baptismate
ianto sacͣmto ñ nescit. penitentie additum tantum sue sa¬

Expanded text:
iavit, quos non liberat clementia, sic punire judicio ut non ipse, verum ipsi convincantur suae damnationis auctores. Hic aliquis, unde placari debuit, forsan irritatior dicat: Et si mihi semel pereundum est, cur hujus vitae perdo compendia? cur cum mihi alibi semper futurum est male, non sit hic aliquandiu bene? quare non omnes voluptatis effundo habenas, totumque quod delectat perficio? Averterit Deus hanc ab omni Christiano insaniam ut se aliquis de numero perditorum credat, se a malo reverti non posse conjiciat, se inaestimabili Dei clementia salvari posse diffidat. Hoc eorum est qui transeunt in affectum cordis, hoc est, qui malum amore insatiabili diligunt, et in eo durare obstinatissima intentione decreverunt, et in desperationis barathrum irrevocabili se impietate merserunt. Qui vero se redemptum Christi sanguine tanto pretio meminit, initiatum baptismate tanto sato sacramento non nescit, poenitentiae aditum suae sa
Abbreviated transcription (Latin):
sum eẽ sanguinem dĩ: quia u̾bum caro factum ẽ. hocẽ ds homofac
sit. suam incorruptam certe retinuit: uniu̾salis c̃fitetur eccłia ꝑ totum
orbẽ terre diffusa. quȩ necessitate ꝯstringitur in accepta sc̃ificatione
manendi: sic apło exhortante. Empti enim estis p̾tio magno. głifi¬
cate ⁊ portate dm̃ incorpore ur̃o. Itemq se annum̾ato nu de oĩb

Expanded text:
sum esse sanguinem Dei, quia Verbum caro factum est, hoc est, Deus homo facsum esse sanguinem Dei, quia Verbum caro factum est, hoc est, Deus homo facsit, suam incorruptam certe retinuit, universalis confitetur Ecclesia per totum orbem terrae diffusa, quae necessitate constringitur in accepta sanctificatione manendi, sic Apostolo explanante: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Itemque se a
Abbreviated transcription (Latin):
homo impleuit antea sicut ds̃ p̃dixit. Sunt hinc ens hȩc uerba. Si exal¬
tus fuero aterra. omĩa traham ad meipsum. Inex hac exaltatione quiꝰse
humiliando ut nos exaltaremiis ꝑpessus ẽ. sangius ille ꝑro multis
efficsus ẽ inremissionem peccatorum. Sic enim ioẽ iħe hoc ẽ nr̃a lui¬
gaia saluator. saluum fec populum suum a peccatis eorum. Deniq
ñ illam solam gentem elegit qui singulari pͥuilegio iotam saluaret.
hͤut ñ suo merito uerum forsitant cõmendandȩ dignitatis pontificał
gra caiphas propħauit. mortuus ẽ xp̃c ñ tantum ꝓ iudeoꝵ. gente
unde genus ducebat. s ut filios dĩ qui erant disꝑsi congregaret inunii.
Non quod adhuc eent filii di s quia inter. ⁊gregandum facti sunt filii
di cum unitati filii dĩ accesserunt. Non congruent̃ gͥ sicut p̃dixit ad
se omĩa traxit. qui ex omi genere hominum colliguntur. Pro his fu

Expanded text:
homo implevit, antea sicut Deus praedixit? Sunt hinc ejus verba: Si exalhomo implevit, antea sicut Deus praedixit? Sunt hinc ejus verba: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum . In hac exaltatione, quam se humiliando ut nos exaltaremur perpessus est, sanguis ille pro multis effusus est in remissionem peccatorum. Sic enim idem Jesus, hoc est nostra lingua Salvator, salvum fecit populum suum a peccatis eorum. Denique non aliquam solam gentem elegit 241 quam singulari privilegio totam salvaret; sed ut non suo merito, verum forsitan commendandae dignitatis pontificalis gratia, Caiphas prophetavit, mortuus est Jesus, non tantum pro Judaeorum gente, unde genus ducebat, sed ut filios Dei qui erant dispersi congregaret in unum. Non quod adhuc essent filii Dei, sed quia inter congregandum facti sunt filii Dei cum unitati fidei accesserunt. Non incongruenter igitur, sicut praedixit, ad se omnia traxit, qui ex omni genere homi
Abbreviated transcription (Latin):
quio sit rectiss si m u requiramus. S qui tantis mouentur auccorita¬
tib seq ñ nr̃a assertione uerum ꝑspicua suꝑatos intelligut
ueritatem. ñ dedignentur suam mutare sententiam. quia ñtam
erubescendum ẽ homini errasse. quam cognitum errorem nolle
uita. Qã utiliter amplissimus orator tullius suo ꝓposito subtilit
mõstrat exemplo. Si tenere aliquid alicuiꝰ p̾terisse aut ñ satis elegan¬
t̃ secuti uidebimur. docti ab aliquo facile ilibenter sententiam cõ¬
mutabimꝰ. Non enim parum cognouisse. s in parum cognito
stulte ⁊du ꝑseuerasse. turpe ẽ.: Propterea quod alterum comuni ho¬
minum infirmitati. alterum singula uniuscuiꝰq uicio ẽ ad tributũ.
Questionib duabus hoc ẽ. de libo arbitrio ⁊ p̃destinatione ñ iõuo¬
luimus s ut ualuim̃ ꝑtractatis ad terciam scilicet de redemptione
dandi capieinus exordium quam abenis uerbis qͦuicquio pꝰea sicut

Expanded text:
quid sit rectissimum reperiamus. Si qui vero tantis moventur auctoritaquid sit rectissimum reperiamus. Si qui vero tantis moventur auctoritatibus, seque non nostra assertione, verum perspicua superatos intelligunt veritate, non dedignentur suam mutare sententiam, quia non tam erubescendum est homini errasse quam cognitum errorem nolle vitare. Quod utiliter amplissimus orator Tullius suo proposito subtiliter monstrat exemplo. Si temere, inquit, aliquid, alicujus praeterisse aut non satis eleganter secuti videbimur, docti ab aliquo facile et libenter sententiam commutabimus. Non enim parum cognovisse sed in parum cognito stulte et diu perseverasse turpe est, propterea quod alterum communi hominum infirmitati, alterum singulari uniuscujusque vitio est attributum. Quaestionibus duabus, hoc est, de libero arbitrio, et de praedestinatione, non ut voluimus, sed ut valuimus, pertractatis, ad tertiam, scilicet de redemptione,derandi capiemus exordium quam ab ejus verbis qui quod postea sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quem nisi impius ȩxcede nullus audeat.q illis ñ ẽ datũ. Siquidẽ
nunquam cam ẽ iniudicium iustum hanc seueritatem usri¬
similesẽ. illam ꝙ̃ sonare sententiam. Consida oꝑa di q̃o nemo pos¬
sit corrigere. quem ille desperit. Qđ scilicet uas irȩ aptum inintitum
u ꝑfectum inꝑditionem malus obstinate inmalo semꝑ hereat.
Et si uideatur ad tempus quos rationem simulare. sicut canis aduomi¬
studiosi qui cultu orationis plurimum delectantur recognoscant
licet ñ eloquentiȩ nitorẽ s etiam clausulã numerose cadentẽ. Iam
gͣ cum resintuto sit. ponamꝰ u̾borũ controu̾sias. ne puerili animo¬
incita t contra inuice ꝓsnani uictoriȩ iactantiam litigantes corripiamꝰ
apło dicente. Noli uerbis contendere ad nichil utle.misi ad subuisio¬
⁊ ueritas. eur ꝓ nr̃is inuentis dimicemus. Ut idipsum dicamus

Expanded text:
quem nisi impius excedere nullus audeat? quia illis non est datum. Siquidem quem nisi impius excedere nullus audeat? quia illis non est datum. Siquidem nunquam tamen est injustum judicium. Hanc severitatem verisimile est illam quoque sonare sententiam: Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit ; quod scilicet vas irae aptum in interitum, vel perfectum in perditionem, malus obstinate in malo semper haereat, etsi videatur ad tempus correctionem simulare, sicut canis ad vomistudiosi, qui cultu orationis plurimum delectantur, recognoscant licet, non eloquentiae nitorem solum, sed etiam clausulam numerose cadentem. Jam ergo cum res in tuto sit, ponamus verborum controversias, ne puerili animositate contra invicem pro inani victoriae jactantia litigantes corripiamur ab Apostolo dicente: Noli verbis contendere. Ad nihil enim uti veritas, cur pro nostris inventis dimicemus, ut id ipsum dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
exemplaria ñuasa irȩ ꝑfecta in ꝑditionẽ habent. ẜ uasa irȩ apta in
ininteritum. Accedat gͦ dñs iħe i nodum questionis ipse dissoluat.
Deniq ipse dicit in ȩuangłio. uob̃ datum ẽ nosse misteriũ regni dĩ.
illis autem nẽ datum. Nob̾ datum ẽ. discipulis loquitur. In autẽ
n ẽ datum. hocẽ undequaq cõnfluentib turbis: Si bene docen¬
tem capio: eos quibus datum ẽ. miscđia colligit. quib ñ ẽ datũ.
iudicio repellit. hoc ẽ ñ adiuuando derelinquit. Predestinati sunt
autem electi quibus datum ẽ. quorum certus ẽ numerꝰ. Neq i
ds p̃destinaret eos. quoium sum mã nesciret. Igitar cum numerũ
quis possit ostende. quis audeat affirmare. uel ut damnetur. ñ eẽ
mutabili sententia p̃scribitur: Qui ñ credit: iam iudicatus ẽ. Alquid
cauit Nec hunc di gra lib̾auit: An ⁊ inde cumulũ sibi damnationis

Expanded text:
exemplaria, non vasa irae perfecta in perditionem habent, sed vasa irae apta in exemplaria, non vasa irae perfecta in perditionem habent, sed vasa irae apta in iDenique ipse dicit in Evangelio: Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, illis autem non est datum . Vobis datum est, discipulis loquitur, illis autem non est datum, hoc est de undequaque confluentibus turbis. Si bene docentem capio, eos quibus datum est misericordia colligit, quibus non est datum judicio repellit, hoc est non adjuvando relinquit. Praedestinati autem sunt electi, quibus datum est, quorum certus est numerus. Neque enim Deus praedestinaret eos quorum summam nesciret. Igitur cum ad eorumquis possit ostendere, quis audeat affirmare ut damnentur non esse tabili sententia praescribitur: Qui non credit jam judicatus est . Ad quid cavit, nec hunc Dei gratia liberavit? An et inde cumulum sibi damnationis
Abbreviated transcription (Latin):
idetegat hoc tandẽ suo sermone secretum: uoleis inquit ds̃ os-¬
tendere irã ⁊demonstrare potentiam suam. attulit in multa
patientia uasa irȩ quȩ ꝑfecta sunt inꝑdicionẽ. ut notas faciat
adhumanã spectat opinionen. p̃sciui ẽ dici ꝑfectũ aliqͥd eẽ. quam
p̃destinatum. Quantũ enim adhumanoꝵ casuum uarietatem
ꝑfectum inꝑfectum eẽ ñ potest. Predestinatum aitẽ: mutari ali¬
quando potest. Quantum autem addĩ ꝑtinet continentẽ omia
maiestatem. iIFslli ⁊ ꝑfectum ẽ. quia fecit quȩ fucura st̃ ⁊ p̃destinatum.
quia ininutabili ueritatem cõplendum. Iram uͦ illã appellat qͣ reꝓbi
puniuntur. quȩ talib u̾b̃ in euangłio terminatur. Qui in credulus
ẽ filio ñ uidebit uitam. s iradĩ manet suꝑ eum. Hanc ut euitaret ora¬
bat ꝓpħa. dnẽ ne infurore tuo arguas me. neq inira tua corripias me.
S forte nec exhoc loco diuersa scientium sopitur intentio. qr pleraq

Expanded text:
detegat hoc tandem suo sermone secretum: Volens, inquit, Deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa trae, quae perfecta sunt in perditionem, ut notas faciat ad humanam spectat opinionem, presius est dicere perfectum aliquid esse quam praedestinatum. Quantum enim ad humanorum casuum varietatem, perfectum infectum esse non potest, praedestinatum autem mutari aliquando potest. Quantum autem ad Dei pertinet continentem omnia majestatem, idem illi et perfectum est, quia fecit quae futura sunt, et praedestinatum, quia est immutabili veritate complendum. Iram vero illam appellat qua reprobi puniuntur, quae talibus verbis in Evangelio terminatur: Qui incredulus est Filio non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum . Hanc ut evitaret orabat Propheta: Domine, ne in furore arguas me, neque in ira tua corripias me . Sed forte nec ex hoc loco diversa sentientium sopiatur intentio, quia pleraque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnuntiendum quib placet oms siue bonos siue malos indiffe¬
renter axp̃o redẽptus. ponam unum quod cum eis faciat testi¬
monium. ⁊ om̃s eos ut opinor. ingr̃a reduxero. Ioħes constantinopo¬
Ille quod suum iͣmpleuit. Eligat sane suꝑiorib accute consida¬
tis unus quisq quod optimum ei ds̃ occuita inspiratione sugges¬
serit: aut magistra eus scriptura manifesta racione p̃tulerit. hȩc
habu quȩ de tribus non sꝑnend questionib dicerem atq utinam
tam proficue ꝙ prolixe. Quȩ si cognoscerent ñ fastidiersiit studiosi
quamꝗ̃. approbare non possiłit obtunsam incultamq meai
disputationem tam̃ quando uolentib quod utile putaui beniuo¬
le cognoscendum exposui. Non in probabunt eredo talem scilicet

Expanded text:
pronuntient quibus placet omnes sive bonos sive malos indiffepronuntient quibus placet omnes sive bonos sive malos indifferenter a Christo redemptos, ponam unum quod cum eis faciat testimonium, et eos omnes, ut opinor, in gratiam reduxero. Joannes ConstantinopoIlle quod suum erat implevit. » Eligat sane, superioribus acute consideratis, unusquisque quod optimum ei Deus occulta inspiratione suggesserit, aut magistra ejus Scriptura manifesta ratione protulerit. 245 Haec habui quae de tribus non spernendis quaestionibus dicerem, atque utinam tam proficue quam prolixe. Quae si cognoscere non fastidierint studiosi, quanquam approbare non possint obtusam incultamque meam disputationem, tamen quando volentibus quod utile putavi benevole cognoscendum exposui, non improbabunt, credo, talem scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
ut siquilibet eundem sanguinem redẽptoris ꝓdesse. aliquid etiam ꝑ¬
dius ualeat demonstrare. ñ solum non resistimus nicħ. uerum etiã
libent ineorum sententiam transeamus. Nam si sol cecos quamꝗͣ
ñ in luminet tamen fouet. qur ñ potentior soltam ⁊ siñ saluat fuo
merito excecatos atq damnatos. tanti p̃cii merito puniat mitius :
Sitamen hoc admictat consilii eius benuolentia cui canitur. sua¬
uis dñs uniu̾sis i miserationes eiꝰ suꝑ omĩa oꝑa eius. S huic opi¬
nioni uidetur apłs refragari uͥ ait. Ego paulus dico uob̾. quia si
his uerbis. Ex oꝑib legis sp̃m accepistis an ex auditu ficdĩ: Si inquam
nichil prodit xpc̃ talibus baptizatis a fide resilientib. quẽ ad modũ
ꝓd̾it aliquid baptizatis ⁊ relapsis incrimine nec correctis: quibꝰq
ininfidelitate defunctis: uerum ne me irridentum ⁊ respuendũ

Expanded text:
ut si quilibet eumdem sanguinem Redemptoris prodesse aliquid etiam put si quilibet eumdem sanguinem Redemptoris prodesse aliquid etiam perditis valeant demonstrare, non solum resistamus nihil, verum 244 etiam libenter in eorum sententiam transeamus. Nam si sol caecos, quanquam non illuminet, tamen fovet, cur non potentior sol, etsi non salvat suo merito excaecatos atque damnatos, tanti pretii merito minus puniat? Si tamen hoc admittat consilii ejus benevolentia, cui canitur: Suavis Dominus universis, et miserationes ejus super omnia opera ejus . Sed huic opinioni videtur Apostolus refragari, ubi ait: Ego Paulus dico vobis, quia si his verbis: Ex operibus legis spiritum accepistis, an ex auditu fidei ? Si, inquam, nihil proderit Christus talibus baptizatis a fide resilientibus, quemadmodum proderit aliquid baptizatis et relapsis in crimina nec correctis et quibusque in infidelitate defunctis? Verum ne me irridendum et respuendum
Abbreviated transcription (Latin):
In eccłia enim quȩ sanguine mediatoris nullum habentis peccatũ
redepta ẽ ab om̃i peccato. intellige. eẽ. om̃s qui apłico testimonio
cõphandantur. quod ẽ. ꝓ nob̃ om̃ib tradidit illum. Curiosos tam̃
diuinorum eloquioꝵ. ñ fugiat ꝓhabilit̾ dicit posse mortuũ ꝓ omĩb:
nulli potest eẽ ambiguum. Pro ñ seruaturis autem. apłs idoneus
auctor ẽ illo testimonio. Peribit intua scientia fr̃. propt̃ quem xp̃c
mortiuis.ẽ. Nec mirum cum fides sine oꝑib ociosa sit.:i multi uocati
pauci uͦ doceantur elec̃ti. Uerum hoc quidam uelut blasphemũ
uehem̃ter execratur idãpnat. quod derogetur plurimum redẽpto¬
ri. nͥ generaliter om̃is homines redemerit: Nosautem salua fide. hoc
ẽ quod suo sanguine ds̃ redemit om̃s quos uoluerit: ⁊ nulli sint re¬
dempti nisi quos ipse reuemit suo sanguine. In mecdio telinquamꝰ.

Expanded text:
In Ecclesia enim,, quae sanguine Mediatoris nullum habentis peccatum In Ecclesia enim,, quae sanguine Mediatoris nullum habentis peccatum ab omni est redempta peccato, intelligit esse omnes qui apostolico testimonio comprehenduntur, quod est, pro nobis omnibus tradidit eum. Curiosos tamen divinorum eloquiorum non fugiat probabiliter dici posse mortuum pro omnibnulli potest esse ambiguum. Pro non servaturis Apostolus idoneus auctor est illo testimonio: Peribit in scientia frater, propter quem Christus mortuus est . Nec mirum, cum fides sine operibus otiosa sit, et multi vocati, pauci vero doceantur electi. Verum hoc quidam velut blasphemum vehementer exsecrantur et damnant, quod derogetur plurimum Redemptori, nisi generaliter omnes homines redemerit. Nos autem, salva fide, hoc est, quod suo sanguine Deus redemerit omnes quos voluerit, et nulli sint redempti nisi quos ipse redemerit, ita causam in medio relinquimus,