comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uultũsuũ ꝓph̃a pallio operit: qr
in ip̃a sb̃tilissima contẽplationt ue¬
ritatis. qͣnta ignorantia homo te¬
gatur agnoseit. Uultuinamq pal-¬
lium suꝑducere est. ne altiora mẽs
q̃rere audeat: hanc ex considera¬
tione ꝓpͥc infirmitatis uelare. ut
nequaqͣm intelligentie oculos
ultra se p̃cipitant̾ aperiat: s ad
hoc qͦd adp̃hendere non ualet. re¬
uerenter claudat. Qui hec agens:
in spelunce ostio stetisse describit᷑.
Quid namq spelunca nr̃a est: nͥ
het corruptõis habitatio. inqͣ ad¬
huc ex uetustate retinem᷑. S cũ
aliquid pertipere de cognitione
diuinitatis incipimus : quasi iã
in spelunce nr̃e ostio stamus. Qͥa
enim ꝓgredi ꝑfecte non possumꝰ:
ad cognnitõem tamen u̾itatis inhi¬
antes. iam aliquid de libertatis ax¬
ra captamus. In ingressu gͦ spelũ¬
cestare est: represso nr̃e corruptoĩs
obstaculo ad cognitõem u̾itatis in¬
cipere exire. Unde ⁊ nube in taber-¬
naculum descendente. israhelite

Expanded text:
vultum suum propheta pallio operuit, quia in ipsa subtilissima contemplatione veritatis, quanta ignorantia homo tegatur, agnoscit. Vultui namque pallium superducere est ne altiora mens quaerere audeat; hanc ex consideratione propriae infirmitatis velare, ut nequaquam intelligentiae oculos ultra se praecipitanter aperiat, sed ad hoc quod apprehendere non valet, reverenter claudat. Qui haec agens in speluncae ostio stetisse describitur, quid namque spelunca nostra est, nisi haec corruptionis habitatio, in qua adhuc ex vetustate retinemur? Sed cum aliquid percipere de cognitione divinitatis incipimus, quasi jam in speluncae nostrae ostio stamus: Quia enim progredi perfecte non possumus, ad cognitionem tamen veritatis inhiantes, jam aliquid de libertatis aura captamus. In ingressu ergo speluncae stare, est represso nostrae corruptionis obstaculo, ad cognitionem veritatis incipere exire. Unde et nube in tabernaculum descendente, Israelitae
Abbreviated transcription (Latin):
xerat cum dicebat. Nonest octul¬
tatum os meum ate qͦd fecisti in
octulto: et sb̃stantia mea in infioꝵ¬
b terre. Tinea autem de ueste naꝰ
citur: et eandem uestem de qͣorit᷑.
oriendo corrumpit. Qasi quedã
uero uestis anime caro est: sz hec
nimirũ uestis ht̃ tineam suam:
quia ab ip̃a carnalis temptatio
oritur. ex qua laceratur. ¶rasi
enim qͣdam sua tinea uestis nr̃a
ꝯsumitur. tum caro cortuptibilis
temptatõem gignit: ⁊ perhanc
ad interitum peruenit. uelut ti¬
nea homo ꝯsumit᷑: cui dese orit᷑.
unde ꝯteratur. Ac si aperte dicat.
unt. qui nulla carnis infirmita¬
te deprimunt᷑: qua temeritate
Se homines in bono ꝑmanere cõ¬
stanter existimant: quos in eo qt
intellectus ad summa euchit car¬
nalis infirmitas adgrauans pre¬
pedit. ut per corruptionis uitium
in semetip̃is habeant. unde ab in¬
tima nouitate ueterescant: Pos

Expanded text:
xerat, cum dicebat: Non est occulxerat, cum dicebat: Non est occultatum os meum a te, quod fecisti in occulto, et substantia mea in inferioribus terrae . Tinea autem destem, de qua oritur, oriendo corrumpit. Quasi quaedam vero vestis animae caro est; sed haec nimirum vestis habet tineam suam, quia ab ipsa carnalis tentatio oritur, ex qua laceratur. Quasi enim quadam sua tinea vestis nostra consumitur, cum caro corruptibilis tentationem gignit, et per hanc ad interitum pervenit. Velut tinea homo consumitur, cum de se oritur unde conteratur. Ac si aperte dicat: eunt, qui nulla carnis infirmitate deprimuntur; qua temeritate se homines in bono permanere constanter existimant, quos in eo quod intellectus ad summa evehit, carnalis infirmitas aggravans praepedit, ut per corruptionis vitium in semetipsis habeant unde ab intima novitate veterascant?
Abbreviated transcription (Latin):
tura angłica ẽ in sẽmenp̃a muta¬
bilis: quam uidelicet mutabili¬
tatem uicit per hoc quod ei qui
semꝑ idem est uinculis amoris
inligͥatur: reste nunc dicit᷑. Erce
qui seruiert̃ ei: non sunt stabiles.
Atq eiusdem ꝓtims docum̃tũ
mutabilitatis adiungit᷑: cum
de apostatis spiritib subinfert᷑.
Et in angłis suis reperit prauita¬
tem. Ex quorum casu bene infir¬
mitatis humane ꝯsideratõem
colligit: cum ilico subnectit. Qnͣ¬
tomagis qui habitant domos lu¬
teas. qui terrenum h̃nt fundam̃¬
tum. ꝯsument᷑ uelut tinea.Lu¬
teas quippe domus habitamꝰ: qr
incorpora terrena subsistimus. Qo̾
bene paulus considerans ait. Ha¬
bemus thesaurum istum in ua¬
sis fictilib. Et rursum Stimus
quia si terrestris domus nr̃a huiꝰ
habitationis dissoluat᷑: quod edi¬
ficatoẽm ex deo habemus. domũ
non manufcam. Terrenum quoq.
fundam̃tum est sb̾stantia carnaliͦ
qͦd inse sollicite psalmista conspe¬

Expanded text:
tura angelica est in semetipsa mutatura angelica est in semetipsa mutabilis, quam videlicet mutabilitatem vicit per hoc, quod ei qui semper idem est vinculis amoris illigatur, recte nunc dicitur: Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles. Atque ejusdem protinus documentum mutabilitatis adjungitur, cum de apostatis spiritibus subinfertur: Et in angelis suis reperit pravitatem. Ex quorum casu bene infirmitatis humanae considerationem colligit, cum illico subnectit: Quanto magis hi, qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Luteas quippe domos habitamus, quia in corporibus terrenis subsistimus. Quae bene Paulus considerans 171 ait: Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus . Et rursum: Scimus quia si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam . Terrenum quoque fundamentum est substantia carnis. Quod in se sollicite Psalmista conspe
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝯtemplatõi auctoris inherendo.
in ftatu suo inmutabiliter ꝑman.
eo ip̃o tamen quo creata est. in
semecip̃a uicissitudinem mutabi¬
litatis habet. Mutari autem ex a-¬
lio ad aliud ire est: et in semetip̃a
stabilem non ẽẽ. ¶Ina queq enĩ
res. qͣsi tot passib ad aliud tendit:
qͦd mutabilitatis sue motib sb̾¬
iacet. Sola autem natura in com¬
p̃hensibilis abstatu suo nescit mo¬
ueri. que ab eo qͦd semꝑ idem est.
nescit inmutari. Nam si angłorꝰ
sb̃stantia a mutabilitatis motu
fuiss aliena. hene ab auctore con¬
dita: nequaqͣm in reprobis spi¬
ritib a bitudinis sue arce cecidiss.
Mire autem omp̃t d̃s. nauiram
summorꝰ spũum bonam. sed nrr¬
tabilem condidit. ut ⁊ qui perma¬
nere nollent ruerent: ⁊ qui in cõ¬
ditione ꝑsisterent. tanto in ea
iam dignius. quanto ⁊ ex arbitͥo
starent: ⁊ eo maioris apud dm̃i
meriti fierent: quo mutabilita¬
tis sue motum uoluntatis stauo¬
ne fixissent. Quia gͦ ip̃a quoq na¬

Expanded text:
si contemplationi auctoris inhaerendo, in statu suo immutabiliter permanet; eo ipso tamen quo creatura est, in semetipsa vicissitudinem mutabilitatis habet. Mutari autem, ex alio ad aliud ire est, et in semetipso stabilem non esse. Unaquaeque enim res quasi tot passibus ad aliud tendit, quot mutabilitatis suae motibus subjacet. Sola autem natura incomprehensibilis a statu suo nescit moveri, quae ab eo quod semper idem est, nescit immutari. Nam si angelorum substantia a mutabilifuisset aliena, bene ab auctore condita, nequaquam in reprobis spiritibus a beatitudinis suae arce cecidisset. Mire autem omnipotens Deus naturam summorum spirituum bonam, sed mutabilem condidit, ut, nere nollent, ruerent, et qui in conditione persisterent, tanto in ea jam dignius, quanto et ex arbitrio starent; et eo majoris apud Deum meriti fierent; quo mutabilitatis suae motum voluntatis statione fixissent. Quia ergo ipsa quoque na
Abbreviated transcription (Latin):
Qre hoc fortasse modo intelligi rec¬
tius potest: qm̃ nec innocens pe¬
rit. nec rectus deletur: quia et si
carne hic aiterit᷑. inconspecty et̾ni
iudicis uera salute reparatu. Et
qui seminant dolores ⁊ metunt.
flante deo pereunt: quia qͣnto hic
altius peruerse agendo ꝓfitiunt: tã¬
to durius subsequenti damꝑnatoẽ
feriunt᷑. S cum eidem sententie p̃¬
mittit᷑ recordare: uidelicet pater.
quia transacta res ad mentẽ redu¬
tnur: non autem futura ñtiat᷑. Tẽ
gͦ elyphas uerius diceret: Si hec de
inquis generalit̾ sieri extrema
animaduersione credidisset ..¬

Expanded text:
Quae hoc fortasse modo intelligi recQuae hoc fortasse modo intelligi rectius potest, quoniam nec innocens perit, nec rectus deletur; quia etsi carne hic atteritur, in conspectu aeterni judicis vera salute reparatur. Et qui seminant dolores et metunt, flante Deo pereunt; quia quanto hic altius perverse agendo proficiunt, tanto durius subsequenti damnatione feriuntur. Sed cum eidem sententiae praemittitur, Recordare, videlicet patet quia transacta res ad mentem reducitur, non autem futura nuntiatur. Tunc ergo Eliphaz verius diceret, si haec de iniquis generaliter fieri extrema animadversione credidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
rib hominũ non sunt: ⁊ cum hõib
non flagellabunt᷑. Hinc iheremiaᷤ
Quia enim sicut scͥptum est. dño̾
patiens redditor est: sepe dir tole¬
rat: qͦs imꝑpetuum dampnat.
Non numquam uero concite ꝓcũ¬
tit: quia pusillanimitati innocẽ¬
tium consolando concurrit. Aliqͣndo
gͦ omp̃c deus diy preualere iniqͦs pa¬
tit᷑. ut iustor mudiꝰ uita purget᷑:
aliquando uero iniustos celeritertry¬
cidat: eor ꝙ interity innocentiũ cor¬
da confirmat. Si enim nunc om̃s
male agentes ꝑcuteret: extremũ
iam iudicium quib exhiberet.
Si autem nullũ omnino ꝑcuteret:
qͥs deum res humanas curare tre
rit. Ut ostendat quia mnulta mala
non deserit. Non numqͣm uͦ iniqͦs
dix tolerat: ut consid̾antib insi¬
nuet: ad quod eos iudicium reser¬
quoꝵ si non cum fine p̃sentis scli
de cunctis gn̾aliter dicit᷑:. ex mag¬
na parte proculdubio u̾it̾atis uir¬
tute uatuat᷑. S tunc uera erit: cũ
iam iniquitatis dilatio non erit.

Expanded text:
 hominum non sunt, et cum hominibus non flagellabuntur . Hinc Jeremias . Quia enim, sicut scriptum est, Dominus patiens redditor est , saepe diu tolerat quos in perpetuum damnat; nonnunquam vero concite perctit, qui pusillanimitati innocentium consolando concurrit. Aliquando ergo omnipotens Deus diu praevalere iniquos patitur, ut justorum mundius vita purgetur. Aliquando vero injustos celeriter trucidat, eorumque interitu innocentium corda confirmat. Si enim nunc omnes male agentes percuteret, extremum jam judicium quibus exhiberet? Si autem nullum omnino percuteret, quis Deum res humanas curare credrit, ut ostendat quia inulta mala non deserit. Nonnunquam vero iniquos diu tolerat, ut considerantibus insinuet, ad quod eos judicium reserquo de cunctis generaliter dicitur, ex magna parte procul dubio veritatis virtute evacuatur. Sed tunc vera erit, cum jam iniquitatis dilatio non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd prius laudes lingue infert̃:
et postmodum deuite infirmita¬
te conqͥrunt᷑. Iniqui ⁊ enim ne py¬
blice praui uideant᷑. loquunt᷑ ali¬
quando bona de iustis: que ẽẽ iã
cognita ⁊ aliis nouert̃. S sicut̃
p̃diximus hec ip̃a protinus ad cr-¬
mulum reatꝰ ꝑtrahunt: ⁊ credẽ¬
dum sibi in contrariis. ex eo qͦd ⁊
prospera loquebant᷑ oftendunt.:
tantoq mala qͣsi uerius insinuãt:
quanto ⁊ bona quasi deuote lau¬
dabant. Ad usum gͦ incorquent
criminis uoces fauoris: dum iustor
uitam inde pt᷑ grauius iuilnerãt:
unde hanc paulo specietenus ante¬
defendebant. Sepe autem eor bo-¬
na que prius habita despiciunt
hec pt̾modum̃ quasi perdita mirã¬
tur. Unde ⁊ elyphar scĩuiri uirtuteᷤ
qr amissas asserit: enumerando

Expanded text:
d prius laudes linguae inferunt, et postmodum de vitae infirmitate conqueruntur. Iniqui etenim, ne publice pravi videantur, loquuntur aliquando bona de justis, quae esse jam cognita et aliis noverunt. Sed sicut praediximus, haec ipsa protinus ad cumulum 153 reatus pertrahunt, et credendum sibi in contrariis, ex eo quod et prospera loquebantur, ostendunt; tantoque mala quasi verius insinuant, quanto et bona quasi devote laudabant. Ad usum ergo intorquent criminis voces favoris, dum justorum vitam inde post gravius vulnerant, unde hanc paulo ante specie tenus defendebant. Saepe autem eorum bona quae prius habita despiciunt, haec postmodum quasi perdita mirantur. Unde et Eliphaz sancti viri virtutes, quia amissas asserit, enumerando
Abbreviated transcription (Latin):
Raptus est ne malicia mutaret in¬
tellectum illius. Si iustos animad¬
uersio nulla ꝑcuteret: pegus mini¬
me p̃runtiaret dicens. Tempꝰ est
Illigꝰ ueratiter recti sunt: qͥ amore
suꝑne ꝑatrie ad cuncta p̃sentis uite
adͣuersa p̃parant᷑. Ilam qui pro eter¬
nis bomis mala hic perpeti meto¬
unt: uidelicet recti non sunt. S
ehyphar uel deleri rectos uel inno¬
centes hic ꝑerire non estimat: Q
sepe hi qui non spe celestis glorie.
sed pro terrena des retributõne de¬
seruiunt: ip̃i sibimet fingunt qͦd
q̃runt: ⁊ docere p̃sumentes cum ter¬
renam securitarẽ predicant: cunc¬
tis suis laborib ostendunt qͥd amãt.

Expanded text:
Raptus est, ne malitia mutaret inRaptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Si justos animadversio nulla percuteret, Petrus minime praenuntiaret, dicens: Tempus est Illi ergo veraciter recti sunt, qui amore supernae patriae ad cuncta praesentis vitae adversa praeparantur. Nam qui pro aeternis bonis mala hic perpeti metuunt, videlicet recti non sunt. Sed Eliphaz vel deleri rectos, vel innocentes hic perire non aestimat, quia saepe hi qui non spe coelestis gloriae, sed pro terrena Deo retributserviunt, ipsi sibimet fingunt quod quaerunt; et docere praesumentes, cum terrenam securitatem praedicant, cunctis suis laboribus ostendunt quid amant.
Abbreviated transcription (Latin):
sidere: nisi perfecte in omnib ui¬
uere: cunctis mentis motib ex uir¬
tutis arce dominari: Quigͥ pati¬
entiam tenet animã possidet.
quia inde contra aduersa omnia¬
forns effict᷑: unde sibi ⁊ seip̃m iũ¬
cendo dñatur. Et qͦ. Se laudabil¬
ter frangit: infractum se fortit᷑
exerit: quia cum in suis se uolim¬
tatib suꝑat: sese ad contraria in¬
ripuit: nunc aliqua uelut exhor
innocens periit: aut qͣndo re¬
amicos beati iob tenere speciem
diximus. sex peruersi quilibet
qm mnordinate redarguunt: tã.
rep̃hensibiliter exhortant᷑. Art
namq. Quis uniqͣm innocens pe¬
riit: aut quando rec̾ti deleti st̃:
Sepe quippe hic ⁊ innocentes pere¬
unt: et recti funditꝰ delent᷑: sed ta¬
men adeternam głam pereundo
saluant᷑. Si enim nullus innocẽs
periret: ppoħa non diceret. Iustꝰ pe¬
rit: ⁊ nemo est qui recogitet. Si
restos ds̃ ꝓuidendo non raperet: ne¬
quaqͣm de iusto sapientia dixisset.

Expanded text:
sidere, nisi perfecte in omnibus visidere, nisi perfecte in omnibus vivere, cunctis mentis motibus ex virtutis arce dominari? Qui igitur patientiam tenet, animam possidet, quia inde contra adfortis efficitur, unde sibi et semetipsum vincendo dominatur. Et quo se laudabiliter frangit, infractum se fortiter exerit; quia cum in suis se voluptatibus superat, sese ad contraria inripuit, nunc aliqua velut exhortinnocens perit? aut quando reamicos beati Job tenere speciem diximus, sive perversi quilibet, quam inordinate redarguunt, tam reprehensibiliter exhortantur. Ait namque: Quis unquam innocens periit, aut quando recti deleti sunt? Saepe quippe hic et innocentes pereunt, et recti funditus delentur; sed tamen ad aeternam gloriam pereundo servantur. Si enim nullus innocens periret, Propheta non diceret: Justus periit, et nemo est qui recogitet . Si rectos Deus providendo non raperet, nequaquam de justo Sapientia dixisset:
Abbreviated transcription (Latin):
despicit: quanto se auctori eoꝵ dẽ
temꝑalium ueracius per formi¬
dinem subdit. Que in timore do¬
mini ꝯstituta non inuenit extͣ
tu conditori omniũ iungit᷑: po¬
testate qͣdam suꝑ omnia sbleuat᷑.
Fortitudo autem: non nisi madi̾¬
sitate ostendit᷑. Qnde ⁊ mox post
fortitudinẽ: ꝑatientia sb̃rogatur.
Tanto enim se quisq ad fortitudi.¬
nem ꝑfecisse tierius demonstrat:
quanto aliena mala robustius de¬
monstrat tolerat. Nam minꝰ in
se conualuit: quem aliena iniqͥ¬
tas sternit: qui in eo quod ferre cõ¬
trarietatem non ualet: pusillam¬
mitatis sue gladio confossus iacet.
Quia uero per fectio de patientia.
nascitur: statim post patienniam
tionem pximi. impatiens non ẽ.
Nam qtu alienam imꝑfectionẽ
ferre nonualens deserit: ip̃e sͥ te¬
stis est qͦd pex recta nȩc dum̃ ꝑficit.
Hinc in eiuingłio u̾itas dicit In
patientia ura. possidebitis ammiaᷤ¬
ur̃as. Oid est enim animã poᷤᷤ¬

Expanded text:
despicit, quanto se auctori eorumdem despicit, quanto se auctori eorumdem temporalium veracius per formidinem subdit. Quae in timore Domini constituta, non invenit extra tu conditori omnium jungitur, potestate quadam supra omnia sublevatur. Fortitudo autem nonnisi in adversitate ostenditur, unde et mox post fortitudinem patientia subrogatur. Tanto enim se quisque ad fortitudinem profecisse verius demonstrat, quanto aliena mala robustius tolerat. Nam minus in se convaluit quem aliena iniquitas sternit. Qui in eo, quod ferre contrarietatem non valet, pusillanimitatis suae gladio confossus jacet. Quia vero perfectio de patientia nascitur, stationem proximi impatiens non est. Nam qui alienam imperfectionem ferre non valens deserit, ipse sibi testis est quod perfecte necdum proficit. Hinc in Evangelio Veritas dicit: In patientia ras . Quid est enim animam pos
Abbreviated transcription (Latin):
cta e sententiȩ subrogat: qͣm pre¬
misit dicens. Nunc autem uenit
suꝑ te plaga ⁊ defecisti: tetigit te
⁊ conturbatꝰ es. Omnia gͦ simul
interisse asserit: in eo qͦd b̃m iob
turbatum flagello rep̃hendit. S
intuendum ualde est: quia qͣmiu
inconuenient̾ increpat: congruẽ¬
ter tamen ordines uirtutum nar¬
rat. ¶tͣtuor quiꝑpe gͣdib uitam bĩ
Iob uintutib enumerando distimẽ:
dum et timori fortitudinẽ. ⁊ fortito¬
dini patientiã. ⁊ patientie ꝑfectio¬
nem unxit. In uia ⁊ enim dei ati¬
more inciꝑitur: ut ad fortitudinẽ
ueniat᷑. Nam sicut inuia scli au¬
datia fortitudinẽ: ita inuia de
audatia debilitatem parit. Et sic̃
in mia scłi timor debilitatẽ: ita ĩ
uia dei timor debilitatẽ fortitudi¬
nem gignit: Salomone attestan¬
te qui ait. Intimore dñi: fiducia
fortitudinis. Timori quippe dñi
inẽẽ fiducia fortitudinis dicitur:
quia nimirũ mens ntã tanto ua¬
sentius terrores rerum temporaliũ

Expanded text:
praemisit, dicens: Nunc autem venit super te plaga, et defecisti; tetigit te, et conturbatus es. Omnia ergo simul interisse asserit, in eo quod beatum Job turbatum flagello reprehendit. Sed intuendum valde est, quia quamvis inconvenienter increpat, congruenter tamen ordines virtutum narrat. Quatuor quippe gradibus vitam beati Job virtutes enumerando distinxit, dum et timori fortitudinem, et fortitudini patientiam, et patientiae perfectionem junxit. In via etenim Dei a timore incipitur, ut ad fortitudinem veniatur. Nam sicut in via saeculi audacia fortitudinem, ita in via Dei audacia debilitatem parit; et sicut in via saeculi timor debilitatem, ita in via Dei timor fortitudinem gignit, Salomone attestante, qui ait: In timore Domini fiducia fortitudinis . Timori quippe Domini inesse fiducia fortitudinis dicitur, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium
Abbreviated transcription (Latin):
seminare est:fraudulenta dicere.
Dolores autem metere est: dicendo
p̃ualere. Uel certe dolores seminãt:
qui peruersa ꝑagunt. Bolores me-¬
tunt: cum de eadem ꝑu̾sitate py¬
niunt᷑. fructus quippe doloris: ẽ
retributio damꝑnatõis. S cum
ꝑtiuus subinfert᷑: quia qui dolo
loco doloris messio non iam pena
s adhuc ꝑfectio iniquitatis osten¬
ditur: qr ex diuine ire sp̃r eiusdẽ
messionis pena sb̃rogatur. Semi¬
nant gͦ hic dolores ⁊ metunt: qr
iniqua sunt que faciunt. ⁊ in ip̃a
iniquitate ꝓsꝑant᷑: sicut de iniqͦ
per psalmistam dicit᷑. Bolluunt᷑
uie eius in omni temꝑe: auferun-¬
tur iudicia tua a facie eius: opini¬
uni ininicoꝵ suoꝵ dñabit᷑. De quo
paulopt᷑ sb̃ditur. Sub lingua eius
labor ⁊ dolor. Dolores itaq seminat:
cum peruersa agit. Bolores metit:
cum ex eisdem ꝑuersitatib tem¬
poraliter extrescit. Qromͦ gͦ flante
deo pereunt: qui plerumq dry
hic sbsistere. ⁊ iusti felicius ꝑmit

Expanded text:
seminare, est fraudulenta dicere; dolores autem metere, est dicendo praevalere. Vel certe dolores seminant, qui perversa agunt; dolores metunt, cum de eadem perversitate puniuntur. Fructus quippe doloris est retributio damnationis. Sed cum protinus subinfertur quia qui dolorloco doloris messio, non jam poena, sed adhuc perfectio iniquitatis ostenditur, quia ex divinae irae spiritu, ejusdem messionis poena subrogatur. Seminant ergo hic dolores et metunt, quia iniqua sunt quae faciunt, et in ipsa iniquitate prosperantur; sicut de iniquo per Psalmistam dicitur: Polluuntur viae ejus in omni tempore; auferuntur judicia tua a facie ejus, omnium inimicorum suorum dominabitur . De quo paulo post subditur: Sub lingua ejus labor et dolor . Dolores itaque seminat, cum perversa agit; dolores metit, cum ex eisdem perversitatibus temporaliter excrescit. Quomodo ergo flante Deo pereunt, qui plerumque diu hic subsister
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑcucit clamat: Si enim iustus
uix saluabit᷑: impius ⁊ peccator
u̾bi parebunt: Beatꝰ ⁊ enim gob
ad requiem se post flagella peruẽ¬
turum nouerat: sed ut nr̃a in timo¬
re corda concuteret: ip̃e uisus est de
eterna quietis retributõe dubitare.
cum dicit. putas ne. ut nos uideli¬
cet perpendamꝰ: qnͣta debemus for¬
midine uenturum iudicium semꝑ

Expanded text:
qui percutit clamat. « Si enim justus vix salvabitur, impius et peccator ubi parebunt? » Beatus etenim Job ad requiem se post flagella perventurum noverat. Sed ut nostra in timore corde concuteret, ipse visus est de aeterna quietis retributione dubitare cum dicit: Putasne, ut nos, videlicet, perpendamus quanta debemus formidine venturum judicium sem
Abbreviated transcription (Latin):
uidit et petendo sb̾iungit. Et con¬
stituas mtempꝰ in quo recorderis
mei. At ubi uenit plenitudo tem¬
ꝑis : misit d̾s̃ filium sium ftm ex
muliere fcm̃ sub lege: ut eos qͥ sub
lege erant redimeret. Hanc itaq
rẽdemptoẽm uir. dñi p̾sciens in qͣ
erant multi etiam ex gentilitate li¬
berandi sicut ip̃e ait: licet hec ce¬
les incorde tuo. tamen scio quia
uniu̾sors memineris. Aꝑud omi¬
potentẽ deum tempꝰ sibi constitui

Expanded text:
praevidet, et petendo subjungit: Et conpraevidet, et petendo subjungit: Et constituas mihi tempus in quo recorderis mei . At ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Hanc itaque redemptionem vir Domini praesciens, in qua erant multi etiam ex gentilitate liberandi, sicut ipse ait: Licet haec celes in cordo tuo, tamen scio quia universorum memineris , apud omnipotentem Deum tempus sibi co
Abbreviated transcription (Latin):
ta est:Quia subripiente paulisꝑ
infusione pectati: terra cordis ił¬
lius ad consumptõem defluxit.
Consideret gͦ b̾s iob utrasq temp¬
tationes uel subitam ⁊ inmensã
uel lentam atq longiorẽ conside¬
ret casus hominũ. ⁊ ex his que
exterius accedeunt: rapiat inte¬
rius otemplatoẽm dicens. Mons
cadens defluit ⁊ saxum transfer¬
tur de loco suo.lapides excauant
aque: et adlurione paulatim t̾ra¬
redemptoris nt̃i aduentu ꝓtnłiit:
quia eas ab inferni claustris ad ꝑa¬
dpsi gaudia mediator dei ⁊ homiñũ.
dum ip̃e illue pie descenderet redu¬
xit. Inter hec uero sciendũ est: qͦd
furdas nomen diuinitati ñ con¬
gruit: quia naturam dei simpli¬
cem ꝑturbatio nulla ꝯfundit. Un¬
de et ei dicit᷑. ¶uautẽ dñator uir¬
tutis cum tnquillitate iudicas: ⁊
cum magna reuerentia disponis
diatoris aduentũ erant qͣndoq ab
inferni locis. qͣmuis non penalib
liberande: hoc quoq uir iustus ꝑ̃

Expanded text:
ta est, quia subripiente paulisper ta est, quia subripiente paulisper infusione peccati, terra cordis illius ad consumptionem defluxit? Consideret ergo beatus Job utrasque tentationes, vel subitam et immensam, vel lentam atque longiorem; consideret casus hominum, et ex his quae exterius accidunt rapiat interius contemplationem, dicens: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terRedemptoris nostri adventu pertransiit, quia eas ab inferni claustris ad paradisi gaudia mediator Dei et hominum, dum ipse illuc pie descenderet, reduxit. Inter haec vero sciendum est quod furoris nomen Divinitati non congruit, quia naturam Dei simplicem perturbatio nulla de ei dicitur: Tu autem dominator virtutis cum tranquillitate judicas, et cum magna reverentia disponis diatoris adventum erant quandoque ab inferni locis quamvis non poenalibus liberandae. Hoc quoque beatus Job
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dum in solarium deambulanꝰ
alienam coniugem ꝯcupiuit: et ab¬
stulit: eiusq nirũ cum dampno sui
exercitꝰ interemit. Repentino cã-¬
sy mons cecidit: cum mens illa.
mystus celestib assueta inopina¬
ta temptatõe deuicta est: tamq
immanissime turpicudinisubiec¬
ta est. Saxum itaq de loco suo tͣns¬
latum est: tum ꝓphece animus.
a ꝑphetie mysteriis exclusus ad cogi¬
tandas turpitudines uenit. Uidea¬
mus etiam qͣliter lapides excanãt
aque: et ad luuione paulatim t̾ra
Ssimitꝰ Salomon quippe immode¬
rato usu atq assiduitate mulierũ:
ad hoc usq perductus est. ut templũ
ydolis fabricaret. ut qui prius deo
templum ꝯstruxerat assiduitate
lỹbidinis eciam perfidie subtractꝰ
ydolis construere templa si timuit
Sicq fc̾m est. ut ab assidua carnis
petulantia usq ad mentis ꝑfidiã
ꝑueniret. Quid itaq aliud̾ quam
aque excauerunt laꝑidem: et ad¬
luuione paulatim terra consump¬

Expanded text:
qui dum, in solario deambulans, qui dum, in solario deambulans, alienam conjugem concupivit et abstulit, ejusque virum cum damno sui exercitus interemit , repentino casu mons cecidit, cum mens illa mysteriis coelestibus assueta, inopinata tentatione devicta est, tamque immanissimae turpitudini subacta. Saxum itaque de loco suo translatum est, cum prophetae animus, a prophetiae mysteriis exclusus, ad cogitandas turpitudines venit. Videamus etiam qualiter lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur. Salomon quippe immoderato usu atque assiduitate mulierum ad hoc usque perductus est, ut templum idolis fabricaret ; et qui prius Deo templum construxerat, assiduitate libidinis, etiam perfidiae substratus, idolis construere templa non timuit. Sicque factum est ut ab assidua carnis petulantia usque ad mentis perfidiam perveniret. Quid itaque aliud quam aquae excavarunt lapidem, et alluvione paulatim terra consump
Abbreviated transcription (Latin):
atq subtile uicium corrumpit du¬
rum et forte ꝓpositum mentis. Un¬
de et subditur. Et ad luuione paula¬
tim terra consumit᷑. Sicut enim in¬
fluente aqua paulatim consumit᷑
terra: sic leniter subripientt uitio.¬
mens etiam fortis absorbetur. Unde
bene subiungit᷑. Et homines gͦ si¬
militer ꝑdes: idest quia cum tem¬
ptatoẽm᷑ iusto iudicio eius menti
qui stare in alto cernit᷑. repente do¬
minare ꝓmittis: cadere ac defluere
montem facis. Et cum uoluntas
ad uicium commutatꝰ : quasi ad lo¬
cum alium transfert᷑ saxum. Cum
uero temptatoẽm lentem atq sub¬
tilem: sed tamen assiduam eorum
qui eẽ fortes credunt᷑ preualere mẽ¬
tib sinis. quasi lapides excauant
aqte:et as lunons paulatim fia
consumit᷑ quia nimirũ suggestio¬
ne leni subacta mentis duritia mol¬
altus fuerit: qui tanta dei myst̾ia
ꝓphetico sꝑũ ualuit contemplari: s
aspiciamꝰ qͣm subito casu defluxit.

Expanded text:
atque subtile vitium corrumpit duatque subtile vitium corrumpit durum et forte propositum mentis. Unde subditur: Et alluvione paulatim terra consumitur. Sicut enim influente aqua paulatim consumitur terra, sic leniter subripiente mens etiam fortis absorbetur. Unde bene subjungitur Et homines ergo similiter perdes. Id est, quia cum tentationem justo judicio ejus menti qui stare in alto cernitur repente dominari permittis, cadere ac defluere montem facis; et cum voluntas ad vitium commutatur, quasi ad locum alium transfertur saxum; 402 cum vero tentationem lentam atque subtilem, sed tamen assiduam, eorum qui fortes esse creduntur praevalere mentibus sinis, quasi lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur, quia nimirum suggestione leni subacta mentis duritia molaltus fuerit, qui tanta Dei mysteria prophetico spiritu valuit contemplari; sed aspiciamus quam subito casu defluxit,
Abbreviated transcription (Latin):
mana comꝑat᷑: nisi ħ̃oc qͦd patenter
datur intelligi. quia duo sunt gn̾a
temptationum: unum qͦd in mente
etiam iusti hominis per repentinũ
euentũ agitur: qͣtinus sic subito tẽꝑ¬
tetur. ut hunc in opinato prouectu
concutiat et ꝓsternat: casumq su¬
um non nisi ptꝰqͣm ceciderit iudeat:
aliud uͦ qͦd paulatim uenit in m̃te.
et resistente animũ lenib suggesti¬
onib inficit. et omnes in eo uires
iusticie non nimietate sua. sed assi¬
duitate ꝯsumit. Quia gͦ repentina
temptatio est que iustos: plerũq
subita intasione prosternit dicat᷑.
Mons cadens defluit et saxum tͣns¬
fertur de loco suo. idest mens scã cu¬
ius locus iustitia fuerat impulsa
subito tͣnffert᷑ ad culpam. Qursũ
qr alia est temptatõ que se in corde
hominis leniter infundit: omnẽ¬
q duritiam fortitudinis corrumpit
atq osumit dicat᷑. Laꝑides ex ca-¬
uant aque: quia udelicet duritiã
mentis absorbent. assidua et mol¬
la blandimenta libidinis. et lentũ

Expanded text:
mana, nisi hoc quod patenter datur intelligi, quia duo sunt genera tentationum? Unum quod in mente etiam justi hominis per repentinum eventum agitur, quatenus sic subito tentetur, ut hunc inopinato eventu concutiat et prosternat, casumque suum nonnisi, postquam ceciderit, videat. Aliud vero quod paulatim venit in mentem, et resistentem animum lenibus suggestionibus inficit, et omnes in eo vires justitiae, non nimietate sua, sed assiduitate consumit. Quia ergo alia est tentatio quae justos plerumque subita invasione prosternit, dicatur: Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo, id est mens sua sancta, cujus locus justitia fuerat, impulsu subito transfertur ad culpam. Rursum quia alia est tentatio quae se cordi hominis leniter infunditur, omnem duritiam fortitudinis corrumpit atque consumit, dicatur: Lapides excavant aquae. Quia videlicet duritiam mentis absorbent assidua et mollia blandimenta libidinis, et lentum
Abbreviated transcription (Latin):
bere potestatem appetit ut affligat.
Et quia omp̃c d̾̃s corda pensat: iã
in eius ꝯculis impius facit qͦd cogi¬
tauit. Ad hoc autem conditor ñr la¬
tere nos uoluit finem nr̃m ut dũ
incerti sumꝰ qͣndo moriam᷑: semꝑ
ad mortem ꝑati uenire debeamꝰ:¬
Unde recte ꝑt᷑qm dictum est: tunctiᷤᷤ
dieb sius impius superbit. adiun¬
git. Et numerꝰ annor incertꝰ est ty¬
ramnidis eius. Ac si aperte diceret᷑:
¶ur quasi decerto extollitur: tuiꝰ
uita subꝑena incertitudinis te
seruat sedeorum corda: hic etiani
ubi delinquunt penis implicat.
ut eo ip̃o quo peccant semetipos
feriant: Ut semꝑ trepidi semꝑq
suspecti. mala ab aliis pati metu¬
ant: que se aliis fecisse memine¬

Expanded text:
bere potestatem appetit ut affligat: bere potestatem appetit ut affligat: et quia omnipotens Deus corda pensat, jam in ejus oculis impius fecit quod cogitavit. Ad hoc autem conditor noster latere nos voluit finem nostrum, ut, dum incerti sumus quando moriamur, semper ad mortem parati inveniri debeamUnde recte postquam dictum est: Cunctis diebus suis impius superbit, adjungit, et numerus annorum incertus est tyrannidis ejus . Ac si aperte diceretur: Cur quasi de certo extollitur, cujus vita sub poena incertitudinis tenservat, sed eorum corda, hic etiam ubi delinquunt, poenis implicat, ut eo ipso quo peccant semetipsos feriant; ut, semper trepidi semperque suspecti, mala ab aliis pati metuant quae se aliis fecisse memine
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Suꝑbire enim mĩnime deby¬
iss : etiam si annorꝰ suoꝵ numeꝵꝰ
certum habere potuiss ut suens qͣn¬
tum uiueret: prescirẽt qͣndo se ab e¬
latione remoueret. At pꝰtqͣm presẽs
uita semꝑ incerta est: tanto semper
mors subripiens timeri debet. qͣnto
num qͣm preuideri ualet. Bene aũ
suꝑbiam imꝑii tyrannidem uocat.
Nroprie enim tyrannus dicitur: qͥ
in cõmuni re publica non iure pͥnci¬
pat᷑ Q sciendum est: quia omnis
suꝑb iuxta modum pprium tyramu¬
demi exercet. Nam quod non numqͣm
alius in re publica hoc per acceptam
dignitatis potentiam: alius in pro¬
uincia alius inciuitate alius in do¬
mo ꝓpria alius per latentem nequit¬
ami Hoc exertet apud lc in cogitatoe
sua: nec intuet᷑ dominꝰ qͣutum qͥs¬
q male ualeat facere sed qnͣtum ue¬
lit. Et cum deest potestas foris a¬
pud se tyrannus est. cui iniqͥtas
dñatur. intꝰ: quia et si exterius ñ
affligat ꝓximos. intͥnseiꝰ tamen ha¬

Expanded text:
erbire enim minime debuisset, etiamsi annorum suorum numerum certum habere potuisset ut, sciens quantum viveret, praesciret quando se ab elatione removeret. At, postquam praesens vita semper incerta est, tanto semper mors subripiens timeri debet, quanto nunquam praevideri valet. Bene autem superbiam impii tyrannidem vocat; proprie enim tyrannus dicitur qui in omni republica non jure principatur: sed sciendum est, quia omnis superbus juxta modum proprium tyrannidem exercet. Nam quod nonnunquam alius in republica, hoc est per acceptam dignitatis potentiam, alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria, alius per latentem nequitiam hoc exercet apud se in cogitatione sua; nec intuetur Dominus quantum quisque mali valeat facere, sed quantum velit; et, cum deest potestas foris, apud se tyrannus est cui iniquitas dominatur intus; quia etsi exterius non affligit proximos, intrinsecus tamen ha
Abbreviated transcription (Latin):
da lint suat. Seo qma beate sob
dicenda non erant nesciat: audiamꝰ
sententias qͥs contra beatum iob ꝓ¬
tulit. nec debemus cui sed solum.
pensare quid dixit. Sequit᷑. Cunc¬
tis dieb suis impius suꝑbit. Solẽt
etiam electi in quibdam suis cogi¬
sunt: quia priusqͣm uitam fini¬
ant. ad humilitatis metum abela¬
tione corda commutant. Impius uͦ
dieb suis omnib suꝑbit: quia
sicut uitam terminat ut ab elauo¬
ne minime recedat: circumspicit
qͦd temꝑaliter floret.⁊ pensare ne¬
gligit quod ineternum ducit᷑ in
uita carnis fiduciam ponit. eaq diu
ꝑmanere existimant que ad p̃sens
tenet: solidatur in elatione animꝰ.
in despectum adducitur omnis ꝓpĩ¬
quus: quod repentina mors subre¬
pat num qͣm considerat. qͣm sit eiꝰ
incerta felicitas numqͣm pensat. Qͥ
si in cerutudinem fugacis uite con¬
spiceret: incerta pro certo nequaqͣm
teneret. Unde bene subdit᷑. Et nume¬

Expanded text:
da sunt sciat, sed quia beato Job dicenda non erant nesciat, audiamus sententias quas contra beatum Job protulit. Nec enim debemus cui, sed solum pensare quid dixit. Sequitutis diebus suis impius superbit . Solent etiam electi in quibusdam suis cogisunt, quia priusquam vitam finiant, ad humilitatis metum ab elatione corda commutant. Impius vero diebus suis omnibus superbit, quia sic vitam terminat, ut ab elatione minime recedat. Circumspicit quod temporaliter floret, et pensare negligit quo in aeternum ducitur. In vita carnis fiduciam ponit, eaque diu permanere existimat quae ad praesens tenet. Solidatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus; quam repentina mors subrepat nunquam considerat; quam sit ejus incerta felicitas nunquam pensat. Qui si incertitudinem fugacis vitae conspiceret, incerta pro certo nequaquam teneret. Unde et bene subditu
Abbreviated transcription (Latin):
tenteni deum qͣliter habeantur in.¬
certum est: Siue itaq nobiles fiu̾int
filii eius. siue ignobiles non intelli¬
git: quia subtili examine discusla
Utrum ad ꝓbentut eius ꝯpera ante¬
bentur ignorat. Et hicgͦ homo indo¬
lore laboris est positus. et illuc ducitꝰ
intimore dispositionis. Unde adhuc
dolebit: et aninia eius suꝑ semeo¬
dicit. Tribulatoẽm tamen camnis
habebunt huiusmodi: sed tribula¬
toẽm carnis hic pati possunt. etiã
qui spũaliter nuunt. Curgͦ inc̃
coniugib carnis tribulatio quasi
spetialiter dicitur: que etiam aui¬
ta spũalium longe non est. nisi qͥd
hi frequenter maiores tribulatoẽs
ex earne suscipiunt: Qui carmis uo¬
luptatib delectantꝰ Bene autem

Expanded text:
liter habeantur, incertum est. Sive itaque nobiles fuerint filii ejus, sive ignobiles, non intelligit, quia, subtili examine discussa, utrum approbentur ejus opera an reprobentur ignorat. Et hic ergo homo in dolore laboris est positus, et illuc ducitur in timore suspicionis. Unde adhuc dolebit, et anima ejus super semetdicit: Tribulationem carnis habebunt hujusmodi . Sed tribulationem carnis hic pati possunt etiam qui spiritaliter vivunt: cur ergo inesse conjugibus carnis tribulatio quasi specialiter dicitur, quae etiam a vita spiritualium longe non est, nisi quod hi frequenter majores tribulationes ex carne suscipiunt qui carnis voluptatibus delectantur? Nos qui
Abbreviated transcription (Latin):
uident. nullomodo credendũ est.
quia sit for̃s aliquid qͥ ignorent:
siliis impendunt. hoc eos beatꝰ iob
nescire postmodum asserit: qͦd hic
uehementer a mauert̃. ut siue no¬
biles sint sine ignobiles filii: nes¬
ciant quorum eos semꝑ cura fati¬
gabat. Quod tamen si intelligi sp̃u¬
aliter debet. non incongrue filiors
nomine oꝑa designant᷑. situt de
mukere ꝑaulus dicit: quia salua
erit per filiorum gn̾atoẽm. Neꝙ e
nim mulier que continentie studẽs
nequaqͣm filios generat salua nõ
etit: sed per gn̾atoẽm filiorum sal¬
uan dicitut. quia per effectum bon¬
tum opum perpetue saluti sotiant᷑¬
Nobiles ergo sunt filii recta opm.
ignobiles autem peruersa opera. Et¬
sepe homo agere quelibet bona intẽ¬
tione nititur: s tamen pro nultis q̃¬
subripiunt eius asta. apud ommpo

Expanded text:
vident nullo modo credendum est vident nullo modo credendum est quia foris sit aliquid quod ignorent. aecipuum filiis impendunt, hoc eos beatus Job nescire postmodum asserit quod hic vehementer amaverunt, ut sive nobiles, sive ignobiles sint filii nesciant, quorum eos semper cura fatigabat. Quod tamen si intelligi spiritaliter debet, non incongrue filiorum nomine opera designantur; sicut de muliere Paulus dicit: Quia salva erit per filiorum generationem . Neque enim mulier quae, continentiae studens, nequaquam filios generat salva non erit, sed per generationem filiorum salvari dicitur, quia per effectum bonorum operum perpetuae saluti sociatNobiles ergo sunt filii recta opera ignobiles autem facta perversa. Etepe homo agere quaelibet bona intetione nititur, sed tamen pro multis qsubrepunt, ejus acta apud omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
roboratꝰ est homo: quia hic uiuen¬
di uires ad modicum accepit. ut ĩ
ꝑpetuum transeat. ubi euis uitã
terminꝰ non concludat. sed in hac
breuitate ubi roboratꝰ est colligit.
Unde in ꝑpetuitate inueniat ue¬
lud semꝑ gaudeat uel ut suscep¬
ta supplitia non euadat. Qui ꝓ ẽo
qͦd paululum roboratꝰ est: ut in
ꝓpetuum transeat: apte mox sub
teritꝰ᷑. Emitit᷑ uero: quia abhis q̃
nolens tenuit tpansire ad eterna
cogitur nolens. Dumq ad illa per¬
ducitur. Hec que dix cogitata teny¬
it. qualiter sese habitura sint reli¬
cta nescit. Unde et subdit᷑. Siue no¬
qui adhuc uinentes sunt mortuorꝰ
animas quo loco habeantur igno¬
rant: ita mortui uitam incarne
uiuentium ptꝰ eos qͣliter dispona¬
tur nesciunt. quia et uita sp̃c̃ lon¬
ge est ã uita carnis : et sicut corpo¬
rea atq incorporea diuersa sunt
genera: ita etiam districta cogni¬
tioner Quod tamen de animab
scĩs sentiendum non est: quia qͣ
intus omnipotentis dei clantatẽ

Expanded text:
roboratus est homo, quia hic vivendi vires ad modicum accepit ut in perpetuum transeat ubi ejus vitam terminus non concludat. Sed in hac brevitate ubi roboratus est colligit unde in perpetuitate inveniat, vel ut semper gaudeat, vel ut suscepta supplicia non evadat. Qui pro eo quod paululum roboratus est ut in perpetuum transeat, apte mox subdteritur. Emittitur vero, quia ab his quae volens tenuit transire ad aeterna cogitur nolens; dumque ad illa perducitur, haec quae diu cogitata tenuit qualiter sese habitura sint relicta nescit. Unde et additur. CAPUT qui adhuc viventes sunt 403 mortuorum animae quo loco habeantur ignorant, ita mortui vita in carne viventium post eos qualiter disponatur nesciunt, quia et vita spiritus longe est a vita carnis; et sicut corporea atque incorporea diversa sunt genere, ita etiam distincta cognitione. Quod tamen de animabus sanctis sentiendum non est, quia quae intus omnipotentis Dei claritatem
Abbreviated transcription (Latin):
sumitꝰ.⁊ homime ¶ g simliter .ꝑ¬
des: idest sicut hec insensibilia mͦi
subito corruunt. modo paulisper
infusa aqͣrum mollitie ꝯsumũt᷑.
ita etiam eum quem rationabilẽ
condidisti: uel subita temptatõe de¬
icis uel longa ac lenta osumi per.¬
mittis: atq mox eundem rationa¬
bilem creaturam uerbis sequentib
explicat dicens.¬

Expanded text:
sumitur; et homines ergo similiter perdes; id est, sicut haec insensibilia modo subito corruunt, modo paulisper infusa aquarum mollitie consumuntur, ita etiam eum quem rationabilem condidisti, vel subita tentatione dejicis, vel longa ac lenta consumi permittis. Atque mox eamdem rationabilem creaturam verbis sequentibus explicat, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
sat: et in eius aurib superbia non
sunt. que humili corde ꝓferunt᷑
Unde beatus iob cum sua oꝑa ꝓtu¬
tit contra deum nullomͦ tumuit:
quia ea que ueraciter fecerat hu¬
militer dixit. S solent heretici er¬
rorum suor dictis uera aliqua ꝑ¬
miscere: et amici beati iob qͣmuis
in rep̃hensione eius omnimodo fal¬
lant᷑. possunt tamen et q̃dam ue¬
radicere: et que ex illius assiduita¬
te didicerunt. Qrorum dca si oĩa
refutanda eeñt: elyphaz sententi¬
am paulus apłs minime ꝓtuliss
dicens. Comphendit sap̾ientes in
astutia eorum. Quia gͥ ⁊ ea que rec¬
ta dicunt: contͣ beatum iob recte ñ
dicunt. Nos in corum dictis et cal¬
camus uicium in discretoĩs: et dis¬
cumamꝰ uires rectitudinis. Sequit᷑.
immaculatꝰ sit: Eo enim ip̃o
qͦd dicit᷑ homo: terrems expͥmit᷑
et infirmus. Homo enim ab humo
appareat natꝰ de muliere: Primã
quippe uiro iniusticiã: mulier ꝑpi¬
nauit in paradyso. Quom gͦ iust̃
apparebit qui de illa natus est: q̃

Expanded text:
t in ejus auribus superba non sunt quae humili corde proferuntur? Unde beatus Job, cum sua opera protulit, contra Deum nullo modo tumuit, quia ea quae veraciter fecerat humiliter dixit. Sed solent haeretici errorum suorum dictis vera aliqua permiscere, et amici beati Job quamvis in reprehensione ejus omnimodo fallantur, possunt tamen et quaedam vera dicere, quae ex illius assiduitate didicerunt. Quorum dicta si omnia refutanda essent, Eliphaz sententiam Paulus apostolus minime protulisset, dicens: Apprehendit sapientes in astutia eorum . Quia igitur et ea quae recta dicunt contra beatum Job recte non dicunt, nos in eorum dictis et calcemus vitium indiscretionis, et discutiamus vires rectitudinis. Sequitur:immaculatusquod dicitur homo, terrenus exprimitur, et infirmus. Homo enim ab humo appareat, natus de muliere? - Primam quippe viro injustitiam mulier propinavit in paradiso. Quomodo ergo justus apparebit, qui de illa natus est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uiuet: Solent iusti uiri in eo
qͦd ip̃i certum ac solidum sertiunt.
qsi ex dubietate aliquid ꝓferrt: ut
Sinfirmoꝵ in se uerba transferant.
Ped rursum per fortem sententiã
infimanti dubietati omnimͦ am¬
tradicunt: qͣtinus per hoc qͦd dubi
e ꝓferre cermunt᷑. infirmis aliqͥt.¬
nus condescendant: et per hot qͥd
certam senteniã ꝓferunt. infirmo¬
rum mentes dub̃ias ad soliditatẽ
trahant. Qyod nimirũ dum faci
tux. Passioni quippe dominꝰ ꝑom¬
qͣns: infirmantium in se uo̾tem
sumpsit dicens. Pater mi: si po¬
sibile est transeat a me calix iste
torumq timorem ut abftraheret
suscepit et tursus ꝑer obedienti¬
am xim fortitudinis ostendens
ait. Uerumptam̃e non sicut ego
uolo sed sicut tr: ut tum hoc im¬
minet qͦd fieri nolumꝰ. sic per in¬
firmitatem petamus ut non fiat
qͣtinus per fortitudinẽ parati sinꝰ
ut uoluntas condicoris nr̃i etiara
non numqͣm a fortib infirmitau
uerba suscipienda sunt. ut percor

Expanded text:
e . Solent justi viri in eo quod ipsi certum ac solidum sentiunt, quasi ex dubietate aliquid proferre, ut infirmorum in se verba transferant. Sed rursum per fortem sententiam infirmantium dubietati omnimodo contradicunt, quatenus per hoc quod dubie proferre cernuntur infirmis aliquatenus condescendant, et per hoc quod certam sententiam proferunt, infirmorum mentes dubias ad soliditatem trahant. Quod nimirum dum faciuntur; passioni quippe Dominus propinquans, infirmantium in se vocem sumpsit, dicens: Pater mi, si possibile est, transeat a me calix iste; eorumque timorem ut abstraheret suscepit. Et rursus per obedientiam vim fortitudinis ostendens ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ut cum hoc imminet quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas conditoris nostri etiamnonnunquam a fortibus infirmitatis verba suscipienda sunt, ut per eorum
Abbreviated transcription (Latin):
pensamus. Quid namq est cor hõrs
nisi sacculus dei: Ubi dum studiose
conspicimus per qͣnta delm quimꝰ:
pectata nr̃a quasi in dei sacculo fig¬
nata portamus. An non pect̃m ly¬
um dauil signatum tenebat in sat¬
culo qui dicebat: iniqͥtatẽ meã ego
cognosco: ⁊ delictum meum coram
me ẽ semꝑ: Et quia culpas qͣs nos
intuendo et penitendo cognoscimꝰ
pus nobis conditor relaxat. ueste
post signata in sacculo delista subũ¬
gitur. S curasti iniqͥtatẽ meam.
Ac si aperte dicati Qe modo signas
ut penitendo uideam : agis ꝓculdu¬
bione in retͥbutione uideant᷑. Seqͥt
loco suo. Laꝑides excauant aque .
ad liuione paulatim terra consume¬
tur. et homines gͦ sumiliter ꝑdes.
Hoc crebro agitur. ut cadentib ru¬
ꝑ̃ib saxum ad loca alia transferat᷑
utꝰ aque lapides excauent. ⁊ paula¬
tim terra adlunionib consumat᷑.
S magna nobis intentione discut¬
eudum est: qͦd infert᷑. Et homine

Expanded text:
pensamus. Quid namque est cor hominis, pensamus. Quid namque est cor hominis, nisi sacculus Dei? ubi dum studiose conspicimus per quanta delinquimus, peccata nostra quasi in Dei sacculo signata portamus. An non peccatum suum David signatum tenebat in sacculo, qui dicebat: Iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper? Et quia culpas, quas nos intuendo, et poenitendo cognoscimus, pius nobis Conditor relaxat, recte post signata in sacculo delicta, subjungit: Sed curasti iniquitatem meam. Ac si aperte dicat: Quae modo signas, ut poenitendo videam, agis procul dubio, ne in retributione videantur. Per loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur; et hominem ergo similiter perdes. - Hoc crebro agitur, ut cadentibus rupibus saxum ad loca alia transferatur, ut aquae lapides excavent, et paulatim terra alluvionibus consumatur. Sed magna nobis intentione discutiendum est quod infertur: Et homines
Abbreviated transcription (Latin):
et signata in thesauris meis: In die
ultionis reddam illis. Cum uͦ ꝓ ma¬
lis que fecimus discipline flagello
atterimur: et hec per penitentiam
deflemus. iniquitatẽ nrãm signat
et curat: quia nec inultã hic deserit.
net iniudicio ꝑiniendã seruat. Sig¬
nat gͥ delicta: quia ei hic subtiliter
attendit ut feriat. Curat uͦ quia hec
per flagellum funditus relaxat. Uñ
iniqͥtatem quoq illius ꝑsecutoris
lui quem interra ꝓftrau̾̃erat lig¬
nando curauit: cum de illo ad ana¬
uiam dixit. Uas electionis michi est
iste: ut portet nomen meũ gram gẽ¬
tib et regib et filiis isrł. Ego enim
ostendam illi: qͣnta oporteat eum pa¬
ti pro nomine meo. Cui enaim ad¬
huc pero transactis excessib uentu
qͦd deliquerat in corde signatum te¬
nebat. Sed ꝓculdubio delicta eius
signando turauerat: quemuas
elestionis uocabat. uel certe peccã
nr̃a signantur in sacculo: cum ma¬
la que fetimus sollicito semꝑ corde

Expanded text:
et signata in thesauris meis? in die et signata in thesauris meis? in die ultionis reddam illis . Cum vero pro malis quae fecimus, disciplinae flagello atterimur, et haec per poenitentiam deflemus, iniquitatem nostram signat et curat, quia nec inultam hic deserit, nec in judicio puniendam servat. Signat igitur delicta, quia ea hic subtiliter attendit, ut feriat; curat vero quia haec per flagellum funditus relaxat, unde iniquitatem quoque illius persecutoris sui, quem in terra prostraverat, signando curavit, cum de illo ad Ananiam dixit: Vas electionis mihi est iste ut portet nomen meum coram regibus et gentibus et filiis Israel. Ego enim ostendam illi quanta oporteat eum pro nomine meo pati . Cum enim adhuc pro transactis excessibus ventuoc quod deliquerat, in corde signatum tenebat; sed procul dubio delicta ejus signando, curaverat, quem vas electionis vocabat. Vel certe peccata nostra signantur in sacculo, cum mala quae fecimus, sollicito semper corde