comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
placent : sua omma displicent. quodlibet
esse maliut quã quod sunt Idq unum
hercle non muerito si non amini leuita¬
te sed grau aliqua suarũ rerũ estimacõe
cõtingeret. unus apud Senecã mutatõ
Calustn armicius uidet. Sed michi nre-¬
de uicus omnis armicium suũ ĩmo uers
armicios młtos hab non uerborum modo.
srd rerũ sumas : quo habitu quo sermone.
quo ammo demqz. quem se esse uelit nemo
determinat. et ob eam causam quisq dis¬
similis sui est. uestigus senum delirancuẽ
ingressa: mimum docilis inuentus : ma¬
guo sprritu ad supremũ stulticie cacumen
euasit. primos secũdis. atq secundos ter¬
cus. atq ita denceps fale uĩcentibus.
dic per manus kraditus et inter manꝰ
auctus furor. quãtusq ad nouissimos per¬
uenturus sit metiri amino difficile est:
quãius et illud forsan est uerum iam ad
extrema peruentum esse. et in nõb esse
completu. quod aute tot secula dictum

Expanded text:
placent, sua omnia displicent, quidlibet placent, sua omnia displicent, quidlibet esse malint quam quod sunt, idque unum hercle non immerito, si non animi levitate sed gravi aliqua suarum rerum extimatione contingeret. Unus apud Senecam imitator Salustii, Aruntius, ridetur; sed, michi crede, vicus omnis Aruntium suum, imo vero Aruntios multos habet, non verborum modo sed rerum simias. Quo habitu, quo sermone, quo animo, denique quem se esse velit nemo determinat, et ob eam causam quisque dissimilis sui est. Vestigiis senum delirantium ingressa, nimium docilis iuventus magno spiritu ad supremum stultitie cacumen evasit, primos secundis ac secundos tertiis atque ita deinceps facile vincentibus. Sic per manus traditus et inter manus auctus furor, quantus ad novissimos perventurus sit, metiri animo difficile est. Quamvis et illud forsan est verum, iam ad extremam perventum esse, et in nobis esse completum quod ante tot secula dictum
Abbreviated transcription (Latin):
Nde enĩ hec habituum atq incessu¬
um in dies mira simul uarietas.
et nunc pedes contegens nuntt
nunt sub inguĩa fluens pna. unde illa
nuisiti moduilamims: nõ sins graui dis¬
ramine rerum publicarum. ut platoui ui¬
detur. Postremo unde ista uel stili: uel
cottidiam eciam sermoiẽ tam grebia mu¬
tacio. Nimirum has modiosas et amenas
nuigas: nichil magis quam preceps et
imiportuna nec suis uiniquã contenta fi¬
nib ĩuexit mutatio: muectasq aliut
auxitq. Euomodo eñ fiea potest ui
uudendi tenor idem mae̾t᷑: hus qui mon se
uirtuti non suo iudicio: nõ amicorũ ꝯsilus
regendos⁊ sed enuilacioni: sed aliene Demẽtie¬
stultorumqz furoribus se uoluendos tradunt
demq qui naturã proprĩã sit exuũt. pat̾os
mores abitĩt. nnchil insi perẽgrmnũ atq
aduenticũt uenerantur⁊ Totiens mutent᷑
oportet. quociens aliquid occurrenit quod
mirentur. Nullus itaq mutãdi quia nul¬
lus imutandi modus. Cuncta illis aliena

Expanded text:
nde enim hec habituum atque incessuum in dies mira simul ac ridenda varietas, et nunc pedes contegens nunc pnunc sub inguina fluens zona? Unde illa musici modulaminis, non sine gravi discrimine rerum publicarum ut Platoni videtur, postremo unde ista vel stili, vel quotidiani etiam sermonis tam crebra mutatio? Nimirum has odiosas et inamenas nugas nichil magis quam preceps et importuna nec suis unquam contenta finibus invexit imitatio, invectasque aluit auxitque. Quomodo enim fieri potest, ut vivendi tenor idem maneat his qui non se virtuti, non suo iudicio, non amicorum consiliis regendos, sed emulatione, sed aliene dementiestultorumque furoribus se volvendos tradunt? Denique qui naturam propriam exuunt, patrios mores abiciunt, nichil nisi peregrinum atque adventitium venerantur, totiens mutentur oportet, quotiens aliquid occurrerit quod mirentur. Nullus itaque mutandi, quia nullus imitandi modus: cunta illis aliena
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ hieme estatem: estate hiemem sed
mane uesperam : sero autem auroram expos¬
cunt uotis utrãq cũ ueuerit contempturi
Impletur in eis ad literam. quod scriptũ ẽ
Sicut ceruus desiderat umbram: et sicut mer¬
tẽnarius prestolatur finem operis sui: sit
et ego habii menses uacuos et nortes la¬
boriosas enumeraue michi. Si dormiero di¬
cam quãdo consurgami. et rursus expectabo
uesperam et reple bor dolorib usqz ad teue¬
bras. Quod mops afflictusq Iob dicebat.
hoc ualitudine prospera: diuites nostri di¬
cunt. querũtur replenturq doloribus ex¬
pectado et cũ rerũ natura perpetuo litigã¬
tes segnes horas inicrepitant/ pigra momẽta
precipitãt. cum ut dixi freuo non ralcarib
res egeat. si modo frenum ulla arte rapidissi¬
mũ tempꝰ exciperet. Isti autem puto mor¬
tem quam pre onibz tuent iai adesse:
uitamq quam pre omnnib oꝑtant abiisse: iã
uellẽt. tanto nisu fugam temporis impellũt.

Expanded text:
tantum hieme estatem, estate hiemem, sed tantum hieme estatem, estate hiemem, sed mane vesperam, sero autem auroram exposcunt votis, utranque cum venerit contempturi. Impletur in eis ad literam quod scriptum est: «Sicut cenus desiderat umbram, et sicut mercenarius prestolatur finem operis sui, sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi michi. Si dormiero dicam: quando consurgam? et rursus expectabo vesperam, et replebor doloribus usque ad tenebras». Quod inops afflictusque Iob dicebat, hoc valitudine prospera divites nostri dicunt: queruntur replenturque doloribus expectando et, cum rerum natura perpetuo litigantes, segnes horas increpitant, pigra momenta precipitant, cum, ut dixi, freno non calcaribus res egeat, si modo frenum ulla arte rapidissimum tempus exciperet. Isti autem puto mortem, quam pre omnibus timent, iam adesse, vitamque, quam pre omnibus optant, abiisse iam vellent, tanto nisu fugam temporis impellunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Emꝑer qui alus iter rectũ ostendẽ¬
solebanius. nĩt quod exicio pro¬
onnũ est ceci cecis dacib ꝓer ab¬
ruta rapinuur / alienoq circumuoluimur
exemplo nud uelmius nesty. Nã ceꝑtum
exequar: totum hoc malũ seu nostrũ pro¬
priu:. seu pocuis omniũ genciũ cõnme ignora¬
cio fuus facit. Nestunt inconsulti hommes
quid agant. Ideoq quitquid agunt mox ut
ceperint uergit in nauseam. Non agenda
eñ agunt : sed quid agant querũt: et in
densissimis fruti cetis difficultatũ causis
ac negotia aucupantur. huit ille distur¬
sus suit termuio: huic medio calle distor¬
die et aute exitĩe dampnata principia
et expleti nichil Euerunt quomododie
fallant/ et quasi parum sol ad ocrasũ ꝑro¬
peret ingenio cursum iuant. Et q̃ cõmu¬
ins illa uox talũ: pellamus hant diem.
agamus aliquid ut ĩterim dies trauseat. At¬
qui frenãda dies erat non urgenda. Sed
ronganimut uel dies multũq nox longior.
postremo longa ad fastidiũ uita est. nec

Expanded text:
empe qui aliis iter rectum ostendersolebamus, nunc quod exitio proximum est, ceci cecis ducibus, per abrupta rapimur alienoque circumvolvimur exemplo, quid velimus nescii; nam, ut ceptum exequar, totum hoc malum, seu nostrum proprium, seu potius omnium gentium comune, ignoratio finis facit. Nesciunt inconsulti homines quid agant; ideo quicquid agunt, mox ut ceperint, vergit in nauseam; non agenda enim agunt, sed quid agant querunt, et in densissimis fruticetis difficultatum causas ac negotia aucupantur. Hinc ille discursus sine termino, hinc medio calle discordie, et ante exitum damnata principia, et expleti nichil. Querunt quomodo diem fallant et, quasi parum sol ad occasum properet, ingenio cursum iuvant. Et quam comunis illa vox talium: «Pellamus hanc diem, agamus aliquid, ut interim dies hec transeat»! Atqui frenanda dies erat non urgenda; sed longa nimium illis dies, multumque nox longior, postremo longa ad fastidium vita est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
multoq ibi gloriosius edes gristi : tuls man¬
buis fundata conspicitur: pauperib seburtu¬
car⁊ quã pome palacium auitum: aut barba¬
ricis plamnis arsiciũ. aut semo runturũ ¶ted
dui futeor metue uirtutis admiratio. in hor
sepmoẽ detinut et iã satis multa de feim¬
ius de q transmarinis rebus ad uiros⁊ sem
ad patrĩa redeat stilus.

Expanded text:
multoque ibi gloriosius edes Cristi tuis manmultoque ibi gloriosius edes Cristi tuis manibus fundata conspicitur pauperibus servitura, quam Rome palatium avitum, aut barbaricis flammis arsurum, aut senio ruiturum. Sed diu, fateor, me tue virtutis admiratio in hoc sermone detinuit, et iam satis multa de feminis deque transmarinis rebus; ad viros et ad patriam redeat stilus.
Abbreviated transcription (Latin):
tasto uibeus sub multiplio firiore arguet᷑.
Tu ant̃ folix anuis ⁊ ꝯumibus tandem que
itei ad telum pandũt. non feminea leui¬
tate hansactis. et qͣi iam tẽporis tur cursa
ac pauorum agone plansibiliter cõsumato.
ml r̃terris agendum suꝑesset: aute duos
menses exquo Ierosoliam ⁊ edieras
relicto ibi monasteris : finem rerũ trãseuu.¬
tiũ. et beatũ uite landabilis exitũ ĩuenisti
Gumq tibi honorem custus exibuit: ut
propter femmã unã tot uirorũ ac femi¬
naꝵ milibus peꝑcisse: et decretũ seu pro¬
missũ suꝑliciũ distulisse uideret᷑. Si q̃dem
mop patria: et rebus humanis excesseras.
urbem Romã irmuꝑtio illa barbarica el hor¬
renda uastacio cõsecuta est. Oingens et
pio mulier in signis exilio. et nestio qui¬
dem antal uita an morte felicior. Multo
tete tarior iaces solitario in puluere quã si
Rome carens ħis meritis: manibus titulis
Estulpto sepulthro marmoreo iacuisses

Expanded text:
Cristo libens sub multiplici fenore largiretur. Cristo libens sub multiplici fenore largiretur. Tu autem felix anus, omnibus tandem, que iter ad celum pandunt, non feminea levitate transactis, et quasi iam temporis tui cursu ac laborum agone plausibiliter consumato nil in terris agendum superesset, ante duos menses ex quo Ierosolimam redieras, relicto ibi monasterio, finem rerum transeuntium et beatum vite laudabilis exitum invenisti. Eumque tibi honorem Cristus exhibuit, ut propter feminam unam tot virorum ac feminarum milibus pepercisse, et decretum seu promissum supplicium distulisse videretur. Siquidem mox ut patria et rebus humanis excesseras, urbem Romam irruptio illa barbarica et horrenda vastatio consecuta est. O ingens et pio mulier insignis exilio, et nescio quidem an tali vita an morte felicior! multo certe clarior iaces solitario in pulvere, quam si Rome, carens his meritis, inanibus titulis insculpto sepulcro marmoreo iacuisses;
Abbreviated transcription (Latin):
modo. ome. sed in Aquitamae eciam et
gallus hyspanusq uendiderit. pretio in qui¬
sericordiam uerso. et hus tantũ agras. quos
mtra Campaniam Suliciã atq Affrigam
possidebat tam late se fortuna muliebris
exotenderat. non adiiliud quã ad usum pau¬
perum et iuge panꝑtatis exercicium reser¬
uatis. Qua preterea etate hec ageret tũ
uicesimo stilitet etatis anno tuis accensa
monitis. et exemplo seculoq renntiãs.
ipsẽ ut itadicam pauperũ uite floaẽ
u preclaꝵ cõiugium. et tãtas dulicas ⁊
deltias neglexisser. Quaꝵ fanctas ite¬
tiones aduitas telitus uel hin ts p̃tue.
ia miinor melama Ita Illud ingei ꝑ̃tũ.
etantir possessionib redactũ thesauiũ q
siũ diinem bportuno tempou dsgrle.
set ad alaria mamuis ilico Romã Iraliãq
bastantis uenturũ om̃es fuetarod illa
uail tunt ĩ meliores usus magnis opum
pondeuibus expeditam conuerberat quasi
pe ipsam suasq ⁊es prereptas lupr fantibe

Expanded text:
modo Rome, sed in Aquitania etiam et modo Rome, sed in Aquitania etiam et Galliis Hispaniisque vendiderit, precio in misericordiam verso, et his tantum agris, quos intra Campaniam, Siciliam atque Africam possidebat tam late se fortuna muliebris extenderat, non ad aliud quam ad usum pauperum et iuge pietatis exercitium reservatis; qua preterea etate hec ageret: cum vigesimo scilicet etatis anno, tuis accensa monitis et exemplo seculoque renuntians, ipsum ut ita dicam purpureum vite florem, et preclarum coniugium, et tantas divitias ac delitias neglexisset. Quarum sanctas intentiones adiutas celitus vel hinc patet, quod illa iunior Melania ita illud ingens precium e tantis possessionibus redactum thesaurumque suum omnem oportuno tempore set, ad Alarici manus ilico Romam Italiamque vastantis venturum omne fuerit quod illa iam tunc in meliores usus magnis opum ponderibus expedita converterat, quasi seipsam suasque res prereptas lupi faucibus,
Abbreviated transcription (Latin):
opes inmuensũq patrimoniũ: ngentiur
alimenta: felicissima libaeltate dispergeres.
et quasi quidam exhaustus fons bonoes:
nulla largicionũ ex undacõne deficeres
mq aluid inchil intenta: septem et trig̃ita
amios indeficiẽto rerũ facultate. et inde¬
pessa taritate animi peregisses. Iam sexage¬
nariam tuoꝵ reuisendoꝵ ⁊ non capualesed
diuinũ et spiritale desideriũ cepit. Itaq
ꝑomam rediens: natum mirum: neptem
ut nom̃is heredem: sic annui proposititur
hat ne longr̃ faciam: tuos omnes tua ꝑ
bestigia : distractis patrimonis in uiam
rasti et amorem uite solitarie direxist
Etupor est meminisse Quod aurũ quodue
argentũ: quas seritas uestes. quãtas pecu¬
maꝵ sũmas tua illa quoq neptis egregia :¬
et sedula tuaꝵ uiarũ obseruatrix : ecclesus
ac religiosis egentib toto orbe diffuderit
qͣd prõ cristi seruitio: suorũ nilia seruorũ
ubertate. Donauit. quas possessiones non

Expanded text:
opes immensumque patrimonium in egentium opes immensumque patrimonium in egentium alimenta felicissima liberalitate dispergeres, et quasi quidam inexhaustus fons bonorum nulla largitionum exundatione deficeres, inque aliud nichil intenta, septem et triginta annos indeficiente rerum facultate et indefessa caritate animi peregisses, iam sexagenariam tuorum revisendorum non carnale sed divinum et spiritale desiderium cepit. Itaque Romam rediens, natum, nurum, neptem, ut nominis heredem sic animi propositique tui, ac, ne longum faciam, tuos omnes tua per vestigia, distractis patrimoniis, in viam Cristi et amorem vite solitarie direxisti. Stupor est meminisse quod aurum quod ve argentum, quas sericas vestes, quantas pecuniarum summas, tua illa quoque neptis egregia et sedula, tuarum viarum observatrix, ecclesiis ac religiosis egentibus toto orbe diffuderit; quot pro Cristi servitio suorum milia servorum libertate donaverit, quas possessiones non
Abbreviated transcription (Latin):
fides/ aniui pietas uirtusq cõungunt
Itlo segregem ⁊ Iuxta paulam sedobis. Cu
quidem romani filia consulis: romam pre¬
toris mater. genus. opes: et patriũ decꝰ.
uirtutib supergressa ⁊ uiduitatis statã
tanto pudicĩe studio: tantisq inseritordi
operibus honestasti : ut uirgutatis laudẽ
prope trãstendees: oblita sangunis: obli¬
ra pignorit. oblita potencie esoluisq mne¬
mor tristi : utq illum indueres: exuta soli
natalis affectũ exuta nataliũ respectum.
et amorem tuoꝵ: et corporis tui curam.
Exosa demq cristi consilio aumiã tuam
in hoc nũdo: ut in uitã eternã custodires
eã nira solitudĩe sac̃tos prẽs in desertis
solitudimibus q̃ suusti : eosq eciã ad exiliũ
prosecuta: de labore tuo: sanctum illis ob¬
Equiũ : de facultatib piam elemosinã pre¬
biusti. honoratrix sanctoꝵ: reuoraro er¬
rantũ. peregrinorũ materituoꝵ in tasto
tutrx atq consultux: Cũ ingentes emm

Expanded text:
fides, animi pietas virtusque coniungunt, fides, animi pietas virtusque coniungunt, stilo segregem: iuxta Paulam sedebis. Tu quidem, romani filia consulis, romani pretoris mater, genus, opes et paternum decus virtutibus supergressa, viduitatis statum tanto pudicitie studio, tantisque misericordie operibus honestasti, ut virginitatis laudem prope transcenderes. Oblita sanguinis, oblita pignorum, oblita potentie, soliusque memor Cristi, utque illum indueres exuta soli natalis affectum, exuta natalium respectum et amorem tuorum et corporis tui curam; exosa denique Cristi consilio animam tuam in hoc mundo, ut in vitam eternam custodires eam, mira solicitudine sanctos patres in desertis solitudinibus quesivisti, eosque etiam ad exilium prosecuta, de labore tuo sanctum illis obsequium, de facultatibus piam alimoniam prebuisti: honoratrix sanctorum, revocatrix errantium, peregrinorum mater, tuorum in Cristo tutrix atque consultrix. Cum ingentes enim
Abbreviated transcription (Latin):
manum stribens. cõmendat hus uerbis.
Sapiens nunqͣz solus esse potest: habet
eñ secum omnes qui sunt: et qui fuerunt
boui: et aunnũ liberũ quocũqz uult profeat
et tranffert/ et quod corpore non potest. co¬
giacione complectitur. Et si hominuem
mopia fuerit : loquitur cũ deo ⁊ nun quam
minus solus. Quo nam uero nũt uectar.
Cõfundor multitudinẽ et acie occurrentut
indiuersum uocor. Sed paule nomẽ admouuit:
ut aute ommia eidẽ et genti et sexui solitarie
glorie partem darẽ: pauca igitur exqultis
exrepan nec uerebor: ne romanaꝵ ilau¬
dibus matronarum nimus dicar ⁊ quibus
par esse non spero: pretereo. Eustochium:
paule filiam precone Ieromino ansignẽ ⁊ et
macellã et Aisellã et. Fabiolam et. Ble¬
sillam aliasq clari noĩs uirgies aut ior¬
Duas. Quid aut̃ẽ dete dicam: femmarũ op¬
tuna et gloriosa melania. Non ego tantas
cõtiues at uitiuas. quasetas patria / xp̃ĩ

Expanded text:
nianum scribens, commendat his verbis: nianum scribens, commendat his verbis: «Sapiens nunquam solus esse potest; habet enim secum omnes qui sunt et qui fuerunt boni, et animum liberum quocunque vult profert et transfert et, quod corpore non potest, cogitatione complectitur; et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo, nunquam minus solus». Quonam vero nunc vertar? Confundor multitudine et acie occurrentium in diversum vocor; sed Paule nomen admonuit ut ante omnia eidem et genti et sexui solitarie glorie partem darem; pauca igitur ex multis excerpam, nec verebor ne romanadibus matronarum nimius dicar, quibus par esse non spero. Pretereo Eustochium Paule filiam, precone Ieronimo insignem, et Marcellam et Asellam, et Fabiolam et Blesillam, aliasque clari nominis virgines aut viduas. Quid autem de te dicam, feminarum optima et gloriosa, Melania? Non ego tantas concives ac vicinas, quas etas, patria, Cristi
Abbreviated transcription (Latin):
Atuit idẽ pau la sancta et pia
et illustris et ut multa brenter
dicaii uere Romana mulier e¬
sũmũq suis tꝑibus feminee spe-¬
cimen uertutis: et ut ad presepe domini-¬
tũ mori posset. ubi et q̃liter orta esset
oblita ẽ Cnius etiã preclarã uitam: et
felitem exitũ. Ieronimus. ipse tã fulgido
Sepmixit epigrãmate: ut pꝰ eũ michi
modessiꝰ sit tacere: Quid eñ̃ dignut sum
dictur ꝰ ĩ trãsitu : inq augusta opustuli
mei pa̾te clausurꝰ ubi illetãto uir inge¬
mo hesit: et amore ac dolore dictantib
modum iustei uoluninis imꝑlent: Quã.¬
uis non de fuisse stlctia. Ꝙ Ieronim
ipse nec inguorat nec dissiuilat ⁊ que
utriusq ociu lundo dente momordene
net morsum scriptis mãdare tinurerunt. Ita
uix ulla uirtus: tam uel alta uel abdita est
ur̃ iuidie iaculis nõ tãgatur ⁊ sed̾ solidam
ueritatẽ uulgaris aura nõ conuertit. Sed
quicquid de sua alus uisũ sit ⁊ solitudinẽ
sapientis Idem ipse Ieronimꝰ contra Iour¬

Expanded text:
atuit ibidem Paula sancta et pia et illustris et, ut multa breviter dicam, vere romana mulier summumque sui temporis feminee specimen virtutis; et, ut ad presepe Dominicum mori posset, ubi et qualiter orta esset oblita est. Cuius etiam preclaram vitam et felicem exitum Ieronimus ipse tam fulgido pinxit epygrammate, ut post eum michi modestius sit tacere. Quid enim dignum sim dicturus in transitu inque angusta opusculi mei parte clausurus, ubi ille tanto vir ingenio hesit, et amore ac dolore dictantibus modum iusti voluminis implevit? Quamvis non defuisse sciam, quod Ieronimus ipse nec ignorat nec dissimulat, qui utriusque otium livido dente momorderint, nec morsum scriptis mandare timuerint; ita vix ulla virtus tam vel alta vel abdita est, ut invidie iaculis non tangatur! Sed solidam veritatem vulgaris aura non concutit. Sane quicquid de sua aliis visum sit, solitudinem sapientis idem ipse Ieronimus, contra Iovi
Abbreviated transcription (Latin):
seculaliũ temꝑestate quiesterer. Illie
ergo dilectissimo filio et familiarissimo
amico respondens. Infelix inquit aminus
meus : occupacionis sue pulsatus uulure
qenunt qͣlis aliqñ in monasteno fuitr
quomõde eĩ labencia cuncta subter eiãt
ꝓuantũ rebus omnib quae uoluuntur:
emiebat : ꝙ nulla nisi celestia cogitare¬
tonsuenerat : ꝙ eciã retentus corpore
ipsaiam tarius claustra contẽplacionetã¬
suat. ꝙ mortem quoq. quae pene cũctis
pena estr uidolinet ut ingressum uits et
Rabors sui premiũ: amabat. Quibus tõ.¬

Expanded text:
secularium tempestate quiesceret. Illic secularium tempestate quiesceret. Illic ergo dilectissimo filio et familiarissimo amico respondens: «Infelix» inquit «anmeus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit, quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus quae volvuntur eminebat; consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videlicet ut ingressum vite et laboris sui premium amabat». Quibus co
Abbreviated transcription (Latin):
uid ergo. Gregorus hic noster: Ro¬
manre sedis maguꝰ autistes: nõne
magnificas at freqͣztes domos: in so¬
litaria tẽpla cõuertit / autiquasq possessio¬
nes sibi preripiens. cristo dedit Ita sibi
quantũ licuit in maxima plenissumaq
omniũ urbe solitũdinẽ fecit: ut ubi auos
artauosq suos rreber obsequẽtis populi cõtur¬
sus oruauerat: illit aip̃e suo dño solus obseq̃¬
retur: et si fame illum splendor eductum
latebris magno curaerũ in pelago sũp̃maq
tande dignitatis arce locauerit. Quem su¬
uin astensum : tum sepe a libi: tum super
Ezechielẽ sribens mesta commemoratiõẽ
conqueritur: Et quidem ĩquit ĩ monastĩe
sartine pontificali supposui : colligerese
acd semeripsũ assidue nõ por̃ amm ꝰ. qui
ad multa spargit᷑. Alia ibi deiceps tõt
se presenteq tunt Itatũ suũ leqͥt᷑ Ced
multo plura in ꝓhemio dyalogi : quem
libi incepturꝰ: secretũ locũ amicũ merori
si petrsse testat᷑ ubi uel modicũ arerũ

Expanded text:
uid ergo Gregorius hic noster Romane sedis magnus antistes? nonne magnificas ac frequentes domos in solitaria templa convertit, antiquasque possessiones sibi preripiens Cristo dedit? Ita sibi, quantum licuit, in maxima plenissimaque omnium urbe solitudinem fecit, ut ubi avos atavosque suos creber obsequentis populi concursus ornaverat, illic ipse suo Domino solus obsequeretur; etsi fame illum splendor eductum latebris magno curarum in pelago supremaque tandem dignitatis arce locaverit. Quem suum ascensum, cum sepe alibi tum super Ezechielem scribens, mesta commemoratione conqueritur. «Et quidem» inquit «in monasterio sarcine pontificali supposui, colligere se ad semetipsum assidue non potest animus, qui ad multa spargitur». Alia ibi deinceps contra se presentemque tunc statum suum loquitur; sed multo plura in prohemio dyalogi, quem librum incepturus secretum locum amicum merori se petiisse testatur, ubi vel modicum a rerum
Abbreviated transcription (Latin):
gum silenciũ collocutis ad ripã fontis
exigiu: et uet̾is umibrã paline: secretis¬
suna in spelunca : missꝰ e celo pamis
unus: duob rristi fortissimis uet̾anis.
multo ienimo ex haustis habũde suffe¬
cegt. Demq ut paucis post dieb mestꝰ
anum mulgisq cum fletib hospes pau.¬
lum sepelunt in effadiẽda humo ⁊ leo.¬
ñ ungiib in sueto pieratis officio ad¬
intꝰ Ad sũma: qͣliter in desertis latitas
et ĩtantũ omnis glorie fugitaus: ut se¬
pulturã qͣ sũa uellet abstonditã ne qͣ
uel gelidũ cuerẽ mũdant fauoris aura.
cõtingeret. a deo nobilitatꝰ et gloriosus
effectꝰ ẽ ut rristꝰ homũculĩe suũ egip¬
ciace sglitudĩs latebris abditũ: et ut
ipsiꝰ Achauasii heĩed atqͥ istoritꝭ uerbis
utar: alio pene orbe celatũ aface hispa

Expanded text:
gum silentium collocutis, ad ripam fontis gum silentium collocutis, ad ripam fontis exigui et veteris umbram palme, secretissima in spelunca, missus e celo panis unus duobus Cristi fortissimis veteranis, multo ieiunio exhaustis, abunde suffecerit. Denique ut paucis post diebus mestus animi multisque cum fletibus hospes Paulum sepelivit, in effodienda humo leonum unguibus insueto pietatis officio adiutus. Ad summam, qualiter in desertis latitans, et in tantum omnis glorie fugitans ut sepulturam quoque suam vellet absconditam, nequa vel gelidum cinerem mundani favoris aura contingeret, adeo nobilitatus et gloriosus effectus est, ut Cristus homunculum suum egiptiace solitudinis latebris abditum, et, ut ipsius Athanasii heredis atque historici sui verbis utar, «alio pene orbe celatum, Africe, Hispa
Abbreviated transcription (Latin):
in eostudio tamq ꝯtimũ tempꝰ exegisser
cum nostri homines ãbicionẽ : et aua̾titie
studur̃ : nõ dicam popnias uibiũ: ac taber¬
nas et lupauaria reliquisse : uel triduo grãde
supplicũr oppuent᷑ Mon in mediũ traham
Eutithianũ illũ circͣ Olimpũ bithime
degentẽ et celesti gracia: et tenem prici¬
pĩs amiticia insignẽ. Nõ Theonẽ mitẽ
at modestũ hominẽ et iramẽti expertẽ
et mendacii iustiũ: et trignita andiorum
iigi silencio in sũma onniũ fere literarũ
responso dignati essent uehemẽtissime sũt
gauisi. Ut tot iam spiritalib belas uit¬
tor : eot muisibiliũ hostiu exe̾citib trũi¬
phatis: cũ ad nouagesmũ uite anuum
ꝑueniss et nullo uspĩa apparẽte hõm
se iã solum herenucolã cogitaret. młto
uetustiorẽ atq remociorẽ solitudiis inco
ĩuenit horrificis ĩ mniẽ primũ mõstris
ĩuentis. ut ꝯgressis tandem. et post lõ¬

Expanded text:
in eo studio tamque continuum tempus exegisset, in eo studio tamque continuum tempus exegisset, cum nostri homines ambitionem et avaritie studium, ne dicam popinas urbium ac tabernas et lupanaria, reliquisse vel triduo grande supplicium opinentur. Non in medium traham Eutichianum illum, circa Olimpum Bithinie degentem, et celesti gratia et terrena principis amicitia insignem; non Theonem mitem ac modestum hominem et iuramenti expertem et mendacii inscium, et triginta annorum iugi silentio in summa omnium fere literarum responso dignati essent, vehementissime sunt gavisi. Ut tot iam spiritalibus bellis victor, tot invisibilium hostium exercitibus triumphatis, cum ad nonagesimum vite annuuspiam apparente hominum, se iam solum heremicolam cogitaret, multo vetustiorem atque remotiorem solitudinis incolinvenit, horrificis in itinere primum monstris inventis. Ut congressis tandem et post lon
Abbreviated transcription (Latin):
chebardis ꝑtibus in heremo ⁊ q̃ adiacet ciui¬
tati ligo ĩrupe quodã mõtis ardu cõmanẽiem.
Ascẽsus ad eũ diffialis/ aditꝰ monastern ob
structꝰ et clausy⁊ ita utͣ q̃dragesmo etatis
anno usq ad nonagesimiũ quẽ tũt gerebat
cum eũ uidimꝰ mõnasterũ eiꝰ nullus
intͣuit: Aduenientibus uero ꝑfenestram
se uidendũ prebebat. Non descubam habi-¬
taculũ helie monachi ꝓrope euu̾tis mi-¬
rabilius ut desertũ horrẽdie: ut solitudo
uastissima: et nullis equãda sermbiubus:
ut spelũca scmupera: ut asper ad illam et
angustꝰ trames quiq uel susꝑensos pedes
bẽderet. uel ĩtentos adeũtium oculos frust᷑¬
ies. ut illit corpore treniulꝰ : sed ammocõ¬
stans senex excentũ ac decẽ ãnis quos ha¬
betar etatis totos seꝑtuaguita transegerat
Cogitabis autẽ ꝑteipsũ quãtus et hic soli¬
caure uite magĩster esse potuerit ⁊ qui ctiẽ

Expanded text:
Thebaidis partibus in heremo, que adiacet civiThebaidis partibus in heremo, que adiacet civitati Lygo, in rupe quadam montis ardui commanentem: ascensus ad eum difficilis, aditus monasterii eius obstructus et clausus, ita ut a quadragesimo etatis anno usque ad nonagesimum, quem tunc gerebat cum eum vidimus, monasterium eius nullus intraverit; advenientibus vero per fenestram se videndum prebebat». Non describam habitaculum Helie monachi, prope cuntis mirabilius, ut desertum horrendum, ut solitudo vastissima et nullis equanda sermonibus, ut spelunca scrupea, ut asper ad illam et angustus trames, quique vel suspensos pedes lederet, vel intentos adeuntium oculos frustraretur, ut illic corpore tremulus, sed animo constans, senex ex centum ac decem annis quos habebat etatis, totos septuaginta transegerat. Cogitabis autem per te ipsum, quantus et hic solitarie vite magister esse potuerit, qui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
erectus: prefixa ecĩã pnͣgur die: qd̾q et
uictor hostiles predas ageret: et suoꝵ res
prereptas ab hoste reueheret / et imꝑatoris
sui gͣciã mreret᷑. Iuit iã securꝰ pũguauit:
strauit hostẽ. spolia retulit graciam est
adeptus. Cui uiro tam sancto : tamqͣ futuri
prescio. si quid de p̃sentib et exꝑtis credit᷑.
Accipe quid hic idem de solitudine sensert.
ne quid em̃ me proposito fauẽtem minuu¬
tasse quisquã credat ipsa eiꝰ uerba subst̾y¬
s Ab hus relata qͥ ex ore loquẽtis accepe
solitaria quersacio. Et iteꝵ ad effugienda
ꝑicula inquit uel laꝑsũ: et conq̃rendã dei
graciã atq ipsuis diu̾initatis euidẽniorem
noticiã capiendã: plurmiũ prodest secietior
quersacio et herenu interioris habitatio. ut¬
q quod uerbo docebat: facto probasse eu
stias. Ipse Ieromiꝰ hore q̃ inserui uerboꝵ
scriptor hunc Iohãnem ĩquit uidimꝰ in

Expanded text:
erectus, prefixa etiam pugne die, quodque et erectus, prefixa etiam pugne die, quodque et victor hostiles predas ageret, et suorum res prereptas ab hoste reveheret, et imperatoris sui gratiam mereretur, ivit iam securus, pugnavit, stravit hostem, spolia retulit, gratiam est adeptus. Cui viro tam sancto, tamque venturi prescio, siquid de presentibus et expertis creditur, accipe quid hic idem de solitudine senserit: nequid enim me proposito faventem immutasse quisquam credat, ipsa eius verba subscripsi, ab his relata qui ex ore loquentis accepersolitaria conversatio». Et iterum «Ad effugienda pericula» inquit «vel lapsum et conquirendam Dei gratiam, atque inotitiam capiendam, plurimum prodest secretior conversatio et heremi interioris habitatio». Utque quod verbo docebat facto probasse eum scias, ipse Ieronimus, horum que inserui verborum scriptor, «hunc Iohannem» inquit «vidimus in
Abbreviated transcription (Latin):
seruũ fecit : ut dominos suos peccati serui:¬
tis liberar. Nõ narrabo pietatem diacomi
Effren pioris constanciõ. Sudores Adolii.
nusericordiã innocencii. seueritetem Qua¬
qni industriam ac lobores. Nõ strutabor que
in solituene Malcus inimitis domini gre¬
gem pauit Quo in specu simlata cum
coniuge latuit et leeua pro trepidis de cer¬
tãte furorẽ heri ꝑsequẽtis euasit Nõ ostẽdã
qua iohãnes egĩptius uirgute clarunt. quã¬
taq piesciẽcia futuror. A quo tamn longe
posito Theodosius anceps animi respõsa
deposteret et cõsilio solitarn pauperis ax¬
matus pia sed maxĩa et in credibilia bel¬
ta ꝯficeret Euo alter q licet nniferior dux
omanus graui ethiopiẽ nicursu infiita
multitudine atq aliquot in fausts ꝯgressi¬
bus exteritus cũ preliũ decertaret. in eo
statu nõ ꝑ internũtios s presens ip̃e uirs
dei ꝓ cõsilio adusset. Ad spẽ cecte uictorie

Expanded text:
servum fecit, ut dominos suos peccati serviservum fecit, ut dominos suos peccati servitio liberaret. Non narrabo pietatem dyaconi Effren, Pioris constantiam, sudores Adolii, misericordem Innocentii severitatem, Evagrii industriam ac labores; non scrutabor qua in solitudine Malcus immitis domini gregem pavit, quo in specu simulata cum coniuge latuit et, leena pro trepidis decertante, furorem heri persequentis evasit. Non ostendam qua Iohannes Egitius virtute claruerit, quantaque prescientia futurorum, a quo tam longe posito Theodosius imperator anceps animi responsa deposceret, et consilio solitarii pauperis armatus, pia sed maxima et incredibilia bella conficeret. A quo alter quoque licet inferior dux romanus, gravi Ethiopum incursu infinitaque multitudine atque aliquot infaustis congressibus exterritus, cum prelium detrectaret et in eo statu non per internuntios, sed presens ipse virum Dei pro consilio adiisset, ad spem certe victorie
Abbreviated transcription (Latin):
de latrone factus est presbiter solitarie⁊
risti sepuus. QQualiter Arsenus e senatoe
glorloso maxiꝰ est criste amator ⁊ et sui¬
metipse contemptor euasit. Ad quem est
illa uox celestis fuge honnes et saluabeus.
et illa Arsem fuge tace: et quiesce. Qua¬
liter paulus simꝑlex cõgnomen nactus ex
moribus: dum cõuictum fugiens uxoris
adultere solitudinẽ peruss intantam fami¬
liaritatem cristiq graciam uemit. ut spͥirt¬
tuũ principem imꝓuerorũ quenra se peleo¬
ñ posse Antomus fateretir: ille de obsesso
pectoe. purissima quidem et efficacissima
piece depelerer. Non expona quas tẽta¬
niones corꝑis atq annui solitari semeo
uiceunt Pachonius ac Stephanus: ndn
requira quo consilio paphuncuis tres des
auntos ex urbib ad deserta perduxoit. qͣsi
ad tuciorem et deo propinquiorẽ locum.
Qua uirtutis adiuacione monachanoꝵ
tuibas in solitudine traxit helpidius
Qua caritate Serapion bis se hominam

Expanded text:
de latrone factus est presbiter, solitarius de latrone factus est presbiter, solitarius Cristi servus. Qualiter Arsenius e senatore glorioso maximus et Cristi amator et suimet contemptor evaserit. Ad quem est illa vox celestis: «Fuge homines et salvaberis»; et illa: «Arseni, fuge, tace, et quiesce». Qualiter Paulus Simplex, cognomen nactus ex moribus, dum convictum fugiens uxoris adultere, solitudinem petiisset, in tantam familiaritatem Cristique gratiam venit, ut spirituum principem impurorum, quem a se pelli non posse Antonius fateretur, ille de obsesso pectore purissima quidem et efficacissima prece depelleret. Non exponam quas tentationes corporis atque animi solitarii senes vicerint Pachomius ac Stephanus; non inquiram quo consilio Paphnutius tres Dei amicos ex urbibus ad deserta perduxit, quasi ad tutiorem et Deo propinquiorem locum; qua virtutis admiratione monachorum turbas in solitudinem traxit Helpidius; qua caritate Serapion bis se hominum
Abbreviated transcription (Latin):
des ammã reddidit. quã comunitantibus et
gandentibus angelis ad celũ emitem tredecẽ
ude spacio dieꝵ se motus Antonus uidit.
Non referã qualez eodem in monte uitam
duxeat. aut Pambo ille. qui cautis in rese¬
ponsionib a non nublis scriptorib ip̃ĩ quoq
nõ tantũ Antonio comparatur: sed p̾fetur.
aut discipulus eius unus ex multis Amro¬
mus: quem dum studiũ ac̾ noticia litteraꝵ
sacrarũ clarum faceret. proptereaq per uui
in epistopum peteret᷑ fugere aliter non
ualens: captumq se cerirens ne solitudine
priuaretur aurem sibi secuit. sic saltem ponti¬
ficio futurus mabilis: cum ea quidem arte
proficeret iinatus urgentibus: si perstarẽt
lignã se propter quam ea sibi importunitas
fieret abscisurum. Non loquar felices sole¬
tudines utreusq Macharn in queb nurabilũ
patratores operũ Alter ad nonagesmũ :
alter ad rentesmũt uite ãnũ ueiit. Non
attingã qualit᷑ Moises quidam ethiopes

Expanded text:
Deo animam reddidit, quam, comitantibus et Deo animam reddidit, quam, comitantibus et gaudentibus angelis, ad celum euntem tredecim inde dierum spatio semotus Antonius vidit. Non referam qualem eodem in monte vitam duxerit, aut Pambo ille, qui cautis in responsionibus a nonnullis scriptoribus ipsi quoque non tantum comparatur Antonio sed prefertur, aut discipulus eius, unus ex multis, Amonius, quem dum studium ac notitia literarum sacrarum clarum faceret, proptereaque per vim in epyscopum peteretur, fugere aliter non valens captumque se cernens, ne solitudine privaretur, aurem sibi presecuit, sic saltem pontificio futurus inhabilis, cum nec ea quidem arte proficeret, minatus urgentibus, si perstarent, linguam se propter quam ea sibi importunitas fieret abscissurum. Non loquar felices solitudines utriusque Macharii, in quibus mirabilium patratores operum, alter ad nonagesimum, alter ad centesimum vite annum venit. Non attingam qualiter Moyses quidam Ethiops
Abbreviated transcription (Latin):
Encio tamẽ ad huc aliquid de esse
et uideo nĩt etiam quid expectes
rẽsuapte natura ualidam exẽplis
armari longa est historia qui philosophi :¬
aut poete qͦ sest alcius actollerent primum
pedem in soletudine posuerũt. Nam de
sac̾tis et uulgacior et longior qui urbes
spõtaneo damꝑnãtes exilio: sacra sui p̃¬
sencia solitudinẽ illustrarũt. de quibus si
exactuis loqui uelu non possum nõ ĩcultare
notissima / et eñ in hac parte quid ĩcognitũ
est tibi. Illud ne expectaueris ut transtabã
tibi. quas uocant patrũ uitas. Quẽ libri
titulum sũp̃sisse nostros a Marco uarrone
arbitior. que et ipẽ de uitis patrũ scuipsit
sed alio quodãmodo non tam in flamandis
deuotione aminis quam notitie leꝵstudens
non dicam qua in spelunca sexaguita ãuos
latiut dorotheus. ut pater A mon comuge
dimissa: que secum continencia uirgnial
dui uixerat : solus reliquũ uite tempꝰ in de¬
sto intrie mõtis habitans nouissime felic̃

Expanded text:
entio tamen adhuc aliquid deesse, et video nunc etiam quid expectes: rem suapte natura validam exemplis armari. Longa est historia qui philosophi aut poete, quo se se altius attollerent, primum pedem in solitudine posuerunt; nam de sanctis et vulgatior et notior et longior, qui urbes spontaneo damnantes exilio, sacra sui presentia solitudinem illustrarunt. De quibus, si exactius loqui velim, non possum non inculcare notissima; etenim hac in parte quid incognitum est tibi? Illud ne expectaveris, ut transcribam tibi, quas vocant patrum vitas. Quem libri titulum sumpsisse nostros a Marco Varrone arbitror, qui et ipse de vitis patrum scripserat, sed alio quodam modo, non tam inflammandis devotione animis quam notitie rerum studens. Non dicam qua in spelunca sexaginta annos latuit Dorotheus; ut pater Amon, coniuge dimissa que secum continentia virginali diu vixerat, solus reliquum vite tempus in deserto Nitrie montis habitans, novissime felicem
Abbreviated transcription (Latin):
lip: lic ingenium coahestat: et uñ felicuis
sit abesse. Quid ergo ad meun illud fami¬
liare consiliũ recurro. ut pestes quas fugare
non possumus fugianus: in quam rem une¬
cum solitarie uite portum ac profugiũ scid de
quo tam multa disserui: ut iam uerear ne
Fastidio tibi sim nene ipsis urbibus solitu¬
do tibi loquatior uideatur¬

Expanded text:
lix licet ingenium coalescat, et unde felicius lix licet ingenium coalescat, et unde felicius sit abesse. Quid ergo? Ad meum illud familiare consilium recurro, ut pestes, quas fugare non possumus, fugiamus; in quam rem unicum solitarie vite portum ac profugium scio. De quo tam multa disserui, ut iam verear ne fastidio tibi sim, ne ve ipsis urbibus solitudo tibi loquacior videatur
Abbreviated transcription (Latin):
aliquãdo periture patrie statũ sibi uero tẽ¬
poralem gloriam procurabat / nos ĩmo̾talis
amme salutem et eternam uitam. QQuam¬
obrem si maiora minoribus⁊ et si aliens
nostra prepomimꝰ sũma diligencia quecũq
huit proposito officuint propellanius. Et
quomodo inquies hoc fiet. tu ne uicia in
exilĩ pelles. quod nec leges uinquã potu¬
ere. Nec regesitu ne nouis artibus resĩ¬
menodabiles ut absoluas: disparatũ ad h ͦ
tempus it agrediere: luxum diuitibus:
furta seruis ⁊ lamenta pauꝑibus: iuidiã
plebi : nobilitat superbiam: frandez curie.
uoluptatem foro: discordiam multitudini.
auaritiam fere ommibus extorquere. uellẽ
posse. sed non spero: et facilius fateo. õne
slphur ex ethne uisceribus: onne cenũ
e cunctis paludibus egredi posse quã mala
get : hos scelerum ardores has morum sor¬
des exurbium sentina. ubi talium pessima
mercium sedes est. Inter quas infeliciter fe¬

Expanded text:
aliquandoque periture patrie statum, sibi vero temaliquandoque periture patrie statum, sibi vero temporalem gloriam procurabat; nos immortalis anime salutem et eternam vitam. Quamobrem si maiora minoribus et si alienis nostra preponimus, summa diligentia quecunque huic proposito officiunt propellamus. Et quomodo, inquies, hoc fiet? tu ne vitia in exilium pelles, quod nec leges unquam potuere nec reges? Tu ne novis artibus res inenodabiles ut absolvas, desperatum ad hoc tempus iter aggrediere? Luxum divitibus, furta servis, lamenta pauperibus, invidiam plebi, nobilitati superbiam, fraudem curie, voluptatem foro, discordiam multitudini, avaritiam fere omnibus extorquere? Vellem posse, sed non spero, et facilius fateor omne sulphur ex Ethne visceribus, omne cenum e cuntis paludibus egeri posse, quam mala hec, hos scelerum ardores, has morum sordes ex urbium sentina, ubi talium pessima mercium sedes est, inter quas infeliciter fe
Abbreviated transcription (Latin):
mũdum carnẽ et demonia certanus. Qua¬
les hni tibi uidẽtur hostes quã cõcordes: quã
sollicite : quam ferores. Urĩt ille dux ut
dictũ est ad exercitũ corruptum: uictis fugratisq
ducibus secessit. Quid nos nũquid nõ satis
inlangindum corruptũq orbem uenimus ⁊ Et
exemplis igname refertum, non a liene tantũ.
sed et nostre. Quod cadẽtes audimus qued
prostratos uidimus. Quociẽs ipsi credimus.
Quod cadendi ꝑiculis subiacemius ommia
circum ꝑlena terroribz. nostri molles et ener¬
uate affectus : hostes multi et ĩdomite: in¬
gens paratũq distriurẽ nullus sompno locꝰ
aut mertie. Si salutem ⁊ s. uictoriam optamꝰ
Utamur exemplo uictoriosi ducis: quãdo et
nos rerum nostrarp duces sumus : et ꝑicul
paritas : parẽ exigit cancionẽ. Quid loqr
ĩmo quidem et ꝑericulĩt nobis maius et
premũt. Ille enñ aliena tantum uicia nobis
propositum est et nostra corrigere. Ille mortał

Expanded text:
mundum, carnem ac demonia certamus. Quamundum, carnem ac demonia certamus. Quales hi tibi videntur hostes, quam concordes, quam soliciti, quam feroces? Venit ille dux, ut dictum est, ad exercitum corruptum, victis fugatisque ducibus successit. Quid nos? nunquid non satis in languidum corruptumque orbem venimus, et exemplis ignavie refertum non aliene tantum sed et nostre? quot cadentes audivimus? quot prostratos vidimus? quotiens ipsi cecidimus? quot cadendi periculis subiacemus? Omnia circum plena terroribus: nostri molles et enervati affectus, hostes multi et indomiti, ingens paratumque discrimen, nullus somno locus aut inertie; si salutem, si victoriam optamus, utamur exemplo victoriosi ducis, quando et nos rerum nostrarum duces sumus, et periculi paritas parem exigit cautionem. Quid loquor? imo quidem et periculum nobis maius et premium; illi enim aliena tantum vitia, nobis propositum est et nostra corrigere; ille mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
cium numero quidem fatear Illis enĩ magnor
populorie aut exercituũ / nobis unius aie
cura cõmissa est. periculo autem nege Quid
eñ periculosius quam perire. quãuis solus
pereas cũ quibusdam pocius mali solatum
uideu soleat ꝓerisse cũ multis. Itaq nobis
quoq pellẽda flagicia: nostas e finibus fu¬
gande libidines cõprimenda licencia ⁊ caste¬
ganda mollitres: erigendus ad meliora
auimus / et quod eleganter ait flarcꝰ scelerĩt
sebene penitet eradẽda cupidinis praue
fũt clementa: et tenere muns mentes a¬
superiorib formande studus. Alni regant ur¬
bem populi : alii nlitum exercitum. et
nobis uibs annim nosta est ⁊ nostrarũ exxrcigꝰ
curarũ : bellis cuulibus et ext̾uis quatim̃.
An putamus ullam inquietiorem esse rem¬
publicõ quam humani status animul est: an
credimius leuiores nobis hic hostes esse quã
apud numanciam Cipioue ille unam urbem
et unũ populũ oppugnabat. nos aduersus

Expanded text:
tium, numero quidem fatear, illis enim magnorum tium, numero quidem fatear, illis enim magnorum populorum aut exercituum, nobis unius anime cura commisa est; periculo autem negem; quid enim periculosius quam perire, quamvis solus pereas? cum quibusdam potius mali solatium videri soleat periisse cum multis. Itaque nobis quoque pellenda flagitia nostris e finibus, fugande libidines, comprimenda licentia, castiganda mollities, erigendus ad meliora animus, et quod eleganter ait Flaccus: ... scelerum si bene penitet, eradenda cupidinis prave sunt elementa, et tenere nimis mentes asperioribus formande studiis. Alii regant urbem populi, alii militum exercitum, et nobis urbs animi nostri est, nostrarum exercitus curarum: bellis civilibus et externis quatimur. An putamus ullam inquietiorem esse rempublicam quam humani status animi est? an credimus leviores nobis hic hostes esse quam apud Numantiam Scipioni? Ille unam urbem et unum populum oppugnabat; nos adversus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽtiaq militum corruptũ⁊ aceronno correxit
ipens quando ex castris coquos et leͬones
et institorum magnam acien⁊ ceteraq id ge¬
nus fomenta libidinm: cum duobus stor¬
torum milibus: que luxuriari et fugere
solitum exercitũ seq̃bantur. eodem illo die
quo castra primiũ tontigeat una preconie
denũciatoe submoiit, que r es multum prez¬
clare illi et quasi iam desperate uictorie cõ¬
tulisse creditur. Secute sunt alii clare duces.
sed clarissimũ nominasse suffecerit: nobis
ut ad rem ueniã qui non ur̃bes: non regna
non exxititus: sed nostri pectoris statum ⁊e¬
gendum corrigendumq suscepinuis: parua
ubi ad cõprimendos motus rebellantis amii
racionis imperiũ accesserit: fa prinut
itelligitur ꝙͣ grane bellum difficilisq ꝓroiũ¬
cia est seipsum regere Quid igitur lut
agendimꝰ Nempe si me roges quod p̃sides
ducesq solitos dixi. Maius illis forte nego¬

Expanded text:
centiaque militum corruptum acerrimo correxit centiaque militum corruptum acerrimo correxit imperio, quando ex castris coquos et lenones, et institorum magnam aciem, ceteraque id genus fomenta libidinum, cum duobus scortorum milibus, que luxuriari et fugere solitum exercitum sequebantur, eodem illo die quo primum castra contigerat una preconis denuntiatione submovit. Que res multum preclare illi et quasi iam desperate victorie contulisse creditur; secuti sunt alii clari duces, sed clarissimum nominasse suffecerit. Nobis, ut ad rem veniam, qui non urbes, non regna, non exercitus, sed nostri pectoris statum regendum corrigendumque suscepimus, parva ubi ad comprimendos motus rebellantis animi rationis imperium accesserit, tum primum intelligitur, quam grave bellum difficilisque provincia est se ipsum regere. Quid igitur hic agendum? Nempe, si me roges, quod presides ducesque solitos dixi. Maius illis forte nego
Abbreviated transcription (Latin):
penuria est. partim uisa. uel audica
cõmenum: parti ex uisis auditisq
cõnicio. Et de alciorib quaidem ut peccator
trepide de cõmumbus ut expertus audacius. Eed
michi conuersacio hec et libertatis studium
notusq laterarum ac solitudiis amor p̃grãt.
Quibus iam tãdem fuus esto si unũ addidere
solere prouĩciarum presidens. rectoresq
orbiũ. ubi primũ fines dicionis sue ingresse
sunt : edicto dem̃ciare maleficis. ut᷑ abse¬
stant. qui mos adolestente me per italiã
freques erat /an fit ad huc nestio. Nai et
mude nũt absam. et ubiq terrarũ : cancta
panlatim indeterius cedũt ⁊ omnes bom mo¬
res. breiuis eni sunt mali autem ĩmortales
Pidebamus passim sub prefidibus nouis
maiifestum ex urbibus circum scaptorum
furie et leonia fugam quã quam si ad anti-¬
quã r espicimus aliquãto uetustios ea cõsue¬
tudo est. Qua oportune admodum: Uusus
fertur clarissimus ille dux ĩ exercitu. Nlu¬
mantino quem superiorũ ducum secordia . li¬

Expanded text:
penuria est ingens, partim visa vel audita commemini, partim ex visis auditisque conicio, et de altioribus quidem ut peccator trepide, de comunibus ut expertus audacius; quod michi conversatio hec et libertatis studium notusque literarum ac solitudinis amor prestant. Quibus iam tandem finis esto, si unum addidero: solere provinciarum presides rectoresque urbium, ubi primum fines sue ditionis ingressi sunt, edicto denuntiare maleficiis ut absistant. Qui mos adolescente me per Italiam frequens erat, an sit adhuc nescio; nam et inde nunc absum, et ubique terrarum cunta paulatim in deterius cedunt, omnes boni mores brevis evi sunt, mali autem immortales. Videbamus passim sub presidibus novis manifestam ex urbibus circumscriptorum, furum et lenonum fugam. Quanquam, si ad antiqua respicimus, aliquanto vetustior ea consuetudo est, qua oportune admodum usus fertur clarissimus ille dux in exercitu Numantino, quem superiorum ducum secordia li
Abbreviated transcription (Latin):
ut paulus: sed hominem in corpore uerũ et
in solitudine constitutũ: agreste uictu: et stu¬
dus contentum suis: cui et si multa de suit
ad felicem uitã: hoc non exignũ solituduus
nunus adest: ꝙ siue concursi homimẽ et
sine tedio sure ullis angoribus: totus illi ani¬
mus lete ac tranquille. quasi unus dies
agitur: cum iste intermi delicati urbaui inter
unia et epulas inter rosas et ungentaĩter
tantus et spectatula ⁊ bacho madidi : somno
marcidi : rerum fessi: undiddiq tedio simul
et uoluptatibus diffluentes diem uiuẽ amrie
uidicent esse longiorẽ et uix paucas horas
possunt sine nunere fastidioq traducere

Expanded text:
ut Paulus, sed hominem in corpore verum, et ut Paulus, sed hominem in corpore verum, et in solitudine constitutum, agresti victu et studiis contentum suis, cui etsi multa desint ad felicem vitam, hoc non exiguum solitudinis munus adest; quod sine concursu hominum et sine tedio, sine ullis angoribus, totus illi annus lete ac tranquille quasi unus dies agitur. Cum isti interim delicati urbani, inter vina et epulas, inter rosas et unguenta, inter cantus et spectacula, bacho madidi, somno marcidi, rerum fessi, undique tedio simul et voluptatibus defluentes, diem unum anno iudicent longiorem, et vix paucas horas possint sine murmure fastidioque traducere