comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
putat mortuũ dese pulchro resuscittri.
qtã uiuum intã uasto uentre beluȩ potu¬
isse seruari. Ut enĩ omittã cõmemorare
quanta magnitudo beluarũ marinarum¬
ab eis quiexꝑtisunt in dicetur. Uent̃ que coste
alȩ muniebant. quȩ carchagine publico fixȩ
popło notȩ sunt. qđ homines inspatiosuo capere
poss& quis non coniciat: quanto hiatii patebat
os illud. qđ uelut ianua speluncȩ illius fuit.
nisi forte. ut posuit uestis e&̃ impedimento.
neionas uorari poss& ulesus. quasi ꝑ angusta
sese coartauerit. Quiꝑ abrutũ aerisp̃cipi¬
tatus sic ex ceptus ẽ: utprius reciper& uentre
bestia quã dente lacerar&e. quã quã scrip¬
tura neq nudũ neq uestitũ in illud antrũ
deiectũ eẽ dixerit. ut possit &iã intellegi
illuc nudus irruisse. si forte opus erat.
tã qua ouo corium ita illi uestẽ dectahi
quosticilius sorber&̾. Sic enĩ sunt homines
dȩꝓphe huius ueste solliciti. quasi autper

Expanded text:
putat mortuum de sepulcro resuscitari putat mortuum de sepulcro resuscitari quam uiuum in tam uasto uentre beluae potuisse seruari. ut enim omittam commemorare, quanta magnitudo beluarum marinaruab eis, qui experti sunt, indicetur, uenter, quem costae illae muniebant, quae Carthagine in publico fixae populo notae sunt, quot homines in spatio suo capere posset, quis non coniciat? quanto hiatu patebat os illud, quod uelut ianua speluncae illius fuit! nisi forte, ut posuit, uestis esset impedimento, ne Ionas uorari posset inlaesus, quasi per angusta sese coartauerit, qui per abruptum aeris praecipitatus sic exceptus est, ut prius reciperetur uentre bestiae, quam dente laceraretur. quamquam scriptura neque nudum neque uestitum in illud antrum deiectum esse dixerit, ut possit intellegi illuc etiam nudus inruisse, si forte opus erat tamquam ouo conum ita illi uestem detrahi, quo facilius sorberetur. sic enim sunt homines de prophetae huius ueste solliciti, quasi aut per
Abbreviated transcription (Latin):
irrisione paganoꝵ. Sic enĩ positaẽ. Deinde
quid sentire inquid debemꝰ deiona ꝓpha. qui
dicitur inuentre cȩci triduo fuilse: qđ satis
phyta nẽ & incredibile. trans uoratũ cũ ueste
hominẽ fuisse incorde piscis. aut si figura est
hanc dignaueris pandere. Deinde quid sibi
&iam illud uult. supra euomitũ ionã cucur¬
bitã natã: qͥd cause fuit. uthaec nascer&ur:
Hoc enĩ genus questionis. multo cachinno
apaganis grauit̾ inrisũ anim aduerti. Ad hoc
respondetur. Quod aut. om̃a diuina miracula
credenda nonsint. aut hoc curnonereda tur
die resurrexerit non credereimus. si fides
xpĩanoꝵ cachinnũ metuer& paganorum
Cum aut hinc questionẽ ñꝓposuerit amicus
nr̃ utrum credendũ sit uł lazarũ quarto diẽ
resuscitatũ. tẽ. uł ipsũ xep̾m c̾tio die resurre¬
xisse : multu miror hoc quod factũẽ. de iona
eũ ꝓ incredibili posuisse. nisi forte facilius

Expanded text:
inrisione paganorum; sic enim posita est: \'Deinde inrisione paganorum; sic enim posita est: \'Deinde quid sentire\', inquit, \'debemus de Iona, qui dicitur in uentre ceti triduo fuisse? quod satis ἀπίθανον est et incredibile transuoratum cum ueste hominem fuisse in corde piscis; aut si figura est, hanc dignaberis pandere. deinde quid sibi etiam illud uult supra euomitum Ionam cucurbitam natam? quid causae fuit, ut haec nasceretur? hoc enim genus quaestionis multo cachinno a paganis grauiter inrisum animaduerti.» Ad hoc respondetur, quod aut omnia diuina miracula credenda non sint aut, hoc cur non credatur, uod tertio die resurrexerit, non crederemus, si fides Christianorum cachinnum metueret paganorum. cum autem hinc quaestionem non proposuerit amicus noster, utrum credendum sit uel Lazarum quarto die resuscitatum esse uel ipsum Christum tertio die resurrexisse, multum miror hoc, quod factum est de Iona, eum pro incredibili posuisse, nisi forte facilius
Abbreviated transcription (Latin):
sinu: euis conuerat aquã inuestim̃to: Quis tenuit
fines terrȩ: Qđ nom̃ẽ ei. autquod nom̃ẽ filii eius
Horũ duoꝵ que in extremo cõmemoraui: unũ retuł
ad patr̃e id ÷ quod nomẽ ei. propt̃ quod dixerat ds̃
docuit me sapientiam. & alterũ euident̃ ad filium.
cũ ait. aut qđ nom̃ẽ filii eius. propt̾ cȩtera qu&
de filio magis intelleguntur. hoc ẽ quis ascendit
incelũ ⁊ descendit. Quod paulꝰo ita commnemorat.
colligit uintos insinũ. id ÷ anintas credentiũ in
occultũ atq secretũ : Quib dicitur. Mortur
eni estis: & uita ura absconditat̃ cũ xp̃o indõ
Quis conuertit aquã inuestim̃to. utdici posset
quoc quot in dep̃o baptirati estis. xpm̃ in diustis:
Quis tenuit fines t̾re: quidix̃ disciplis sius. Eri¬
tis mihi testes in uerłm. ⁊ in tota iudea. & sa¬
maria. & usque infines terrae.
ostrema questio ꝓpositaẽ deiona. neo
ips& quasi exporphirio. sed tãquã ex

Expanded text:
sinu? quis conuertit aquam in uestimento? quis tenuit sinu? quis conuertit aquam in uestimento? quis tenuit fines terrae? quod nomen est ei aut quod nomen est filii eius? horum duorum, quae in extremo commemoraui, unum rettulit ad patrem, id est \'quod nomen est ei propter quod dixerat \'deus docuit me sapientiam., et alterum euidenter ad filium, cum ait \'aut quod nomen est filii ius\', propter cetera, quae de filio magis intelleguntur, hoc est \'quis ascendit in caelum et descendit, quod 20 Paulus ita commemorat: colligit uentos in sinum? id est animas credentium in occultum atque secretum, quibus dicitur: Mortui enim estis et uita uestra abscondita est cum Christo in deo; quis conuertit aquam in uestimento? ut dici posset: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; quis tenuit fines terrae? qui dixit discipulis suis: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria ostrema quaestio proposita est de Iona nec ipsa quasi ex Porphyrio sed tamquam ex
Abbreviated transcription (Latin):
at̾num inueniat uindicte seueritatẽ. Non
aut̃ si nit p̃posita breuitas responsionis mecte
ut colliga om̃a uł ceste quamplurima quȩat
peccatis & deprccatoꝵ uris poenis sc̃libri
habent. atq ex his una eriam sine ulla: ambi¬
guitate fententiam. sitam̃ id ualeam uirib mentis
&iam sicongruum nanciscor ocium. Nunc autem
arbitror satis er̃. monstratum. non eẽ contrariũ
Aec̃nitati supplicioꝵ. qđ in eadẽ m̃sura reddunt᷑
inqua peccata commissa sunt.
ꝓposuit. hoc adiunxit. Sine & iã deillo in¬
quit me dignautris instruere. siuere dixit salomoñ.
filium ds̃ non hab&: cito respondetur: ñsolũ hoc
ñdixit. uerũ &iã dix̃ qđ ds̃ habeat filium. Apud
cũ enĩ sapientia loquens ait. Ante om̃s colles ge.¬
nuit me. Etquidẽ. xp̃s. nisi dĩ sapientia: Item
quodam loco ꝓuerbioꝵ. Ds̃ inquit docuit ine
sapientiam. & scientiam scoꝵ cognoui. Quis ascen¬
dit incalũ & descendit: Quis colligit uentos in

Expanded text:
am inueniat uindictae seueritatem. non am inueniat uindictae seueritatem. non autem sinit proposita breuitas responsionis meae, ut colligam omnia uel certe quam plurima, quae de peccatis et de peccatorum poenis sancti libri habent, atque ex his unam eruam sine ulla ambiguitate sententiam, si tamen id ualeam uiribus mentis, etiam si congruum nanciscar otium. nunc tamen arbitror satis esse monstratum non esse contrarium aeternitati suppliciorum, quod in eadem mensura redduntur, in qua peccata commissa sunt. proposuit, hoc adiunxit: "Sane etiam de illo", inquit, me dignaberis instruere, si uere dixit Salomon: Filium deus non habet.\' Cito respondetur: Non solum hoc non dixit, uerum etiam dixit, quod deus habeat filium. apud eum enim sapientia loquens ait: Ante omnes colles genuit me. et quid est Christus nisi dei sapientia? item quodam loco prouerbiorum: Deus, inquit, docuit me sapientiam et scientiam sanctorum cognoui. quis ascendit in caelum et descendit? quis colligit uentos in
Abbreviated transcription (Latin):
tã grandi peccato siꝑp&ua deportatione homo
punira&᷑ & ũ mitius cuillo actũ quã dignꝰ fuerat
dicerã. quã uis inspatio tẽprali longitudo pene
cũ breuitate sticinoris nullo modo cõparanda.
Quidgͦ contrarium :÷ sierĩparit̾ longa uł & iam parit̾
aet̃na supplicia: Sed aliis alia mitiora uł acriora.
utqͥb tẽpus aequalẽẽ: ñsit aqualisasperitas ꝓpter
m̃surã &iã peccatoꝵ. ñin ꝓductione tempoꝵ sed
inuoluntate peccantium. Uoluntas quippe ipsa
punitus. sutt animi supplicio siue corꝑis. utꝗ
delectatur inpeccatis. ipsa plectatur inpoenis.
Et in hac quippe sententia adhoc solũ eadem
m̃sura t. ut quod ñpstiat nonei prestaᷤ. atq ut
qđ ipse udicat᷑ at̃nũ erit. quãuis qđ uidica uit
at̃ nũet̃ neqͥuerit. In eadẽ gͥ isura quamuis
ñ at̃noꝵ malestictoꝵ at̾ra supplicia remetiunt᷑.
ut quia at̾na uoluit habere peccati uoluntatẽ¬

Expanded text:
tam grandi peccato si perpetua deportatione homo tam grandi peccato si perpetua deportatione homo puniretur, etiam mitius cum illo actum, quam dignus fuerat, diceretur, quamuis in spatio temporali longitudo poenae cum breuitate facinoris nullo modo sit comparanda. quid ergo contrarium est, si erunt pariter longa uel etiam pariter aeterna supplicia sed aliis alia mitiora uel acriora, ut, quibus tempus aequale est, non sit aequalis asperitas propter mensuram etiam peccatorum non in productione temporum sed in uoluntate peccantium? Voluntas qpunitur, sive animi supplicio sive corporis; ut quae delectatur in peccatis, ipsa plectatur in poenis, ia judicetur: et in hac quippe sententia, ad hoc solum eadem mensura est, ut quod non praestitit, non ei praestetur; atque ita od ipse iudicatur, aeternum erit, quamuis, quod iudicauit, aeternum esse nequiuerit. in eadem igitur mensura quamuis non aeternorum malefactorum aeterna supplicia remetiuntur, ut, quia aeternam uoluit habere peccati perfruit
Abbreviated transcription (Latin):
hu manoꝵ om̃iume m̃sura factoꝵ. ẽti¬
nuo pocna sequitur ⁊ culpã. plerũq maior
nsentientis ceciate grauiore. Idõ cũ dixis set
inquo iiditio iudicaueritis uidi cabimini
secutus ad iunx̃. & qua m̃sura m̃si fueritis
metietur uobis. Inuoluntate quippe propͥa
metutur bon homo bona facta. & in ea
mecitur eibeatitudo. Itẽq inuolunta te
ꝓ pͥa metietur malus homo mala opero
& inea meti&e ei miseria. Qm̃ ubi quisque
bonus : cũbene uult ibi &um malus cum
mala uult. Acꝑhoc ibi&ũ fit ułbeatꝰ ł miser.¬
hoc÷ in ipso suȩ uoluntatis affectu. quȩ om̃ium fac¬
toꝵ meritoꝵq. m̃suraẽ. Ex qualitatib quippe
uoluntatũ non ex tempoꝵ spatus. siue recte sacta
siue peccata metimur. Alioquin maius peccatũ
haber&̾ arborẽ deicere. quã hominẽ occidere.
llud enĩ fit longa mora ictib multis. hoc uno
ictu breuissimo tẽpre. ꝓquo tam̃ exigui temporis

Expanded text:
humanorum omnium est mensura factorum, contihumanorum omnium est mensura factorum, continuo poena sequitur culpam plerumque maior non sentientis caecitate grauiore. ideo cum dixisset: In quo iudicio iudicaueritis, iudicabimini, secutus adiunxit: Et qua mensura mensi fueritis, metietur uobis. in uoluntate quippe propria metietur bonus homo bona facta et in ea metietur ei beatitudo, itemque in uoluntate propria metietur malus homo mala opera et in ea metietur ei miseria, quoniam, ubi quisque bonus est, cum bene uult, ibi etiam malus, cum male uult. ac per hoc ibi etiam fit uel beatus ueffectu, quae omnium factorum meritorumque mensura est. ex qualitatibus quippe uoluntatum non ex temporum spatiis siue recte facta sine peccata metimur. alioquin maius peccatum haberetur arborem deicere quam hominem occidere; illud enim fit longa mora ictibus multis, hoc uno ictu breuissimo tempore. pro quo tamen exigui temporis
Abbreviated transcription (Latin):
satis eluc&. Nolite inqͥd iudicare ut non
iudice mini. Inquo enĩ uiditio udicaueritis uidi¬
calisritis. Nuquid simiquo uiditio iudicabunt.
inquo uidicabunt᷑. Absit. Nulla quippe ini¬
qͥtas apđ dm̃. Sed ita dictũẽ inquo iuditio u¬
dicaueritis in eo uidi cabimini. tãqua dicer&
Inqua uoluntate benefeceritis. in ipsa libammni
Uelud siquis pia adturpẽ c̃cupiscentiã oculis
utens excecari iuber&. recte utiq audir&.
Inquib oculis peccasti. in eis suppliciũ meriust.
luditio enĩ quisq animi sui seubono seu mͣlo
utitur uł adbenefaciendũ uł ad peccandũ
Unde ñ iniquuest ut in quo iudicat. in eo uidicetur.
hoc est ut inipso animisui iuditio potnas luat.
cuea mala patitur. quȩ male iudicantẽ ani¬
mũ esequunt᷑. Alia nãq sunt manifesta
tor m̃ta. que post futura p̃parantur. &iã ipsa
exto dẽ milȩ uoluntatis ordine attracta.
mpso aut̃ animo ubi appetitꝰ uoluntatis

Expanded text:
satis elucet: Nolite, inquit, iudicare, ut non satis elucet: Nolite, inquit, iudicare, ut non iudicemini; in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabimini. numquid si iniquo iudicio iudicabunt, iniquo iudicabuntur? absit. nulla quippe iniquitas apud deum. sed ita dictum est: In quo iudicio iudicaueritis, in eo iudicabimini, tamquam diceretur: \'In qua uoluntate benefeceritis, in ipsa liberabiuelut, si quispiam ad turpem concupiscentiam oculis utens excaecari iuberetur, recte utique audiret: In quibus oculis peccasti, in eis supplicium meruisti\'. iudicio enim quisque animi sui seu bono seu malo utitur uel ad benefaciendum uel ad peccandum. unde non iniquum est, ut, in quo iudicat, in eo iudicetur, hoc est ut in ipso animi sui iudicio poenas luat, cum ea mala patitur, quae male iudicantem animum consequuntur. Alia namque sunt manifesta tormenta, quae post futura praeparantur, etiam ipsa ex eodem malae uoluntatis cardine adtracta; in ipso autem animo, ubi appetitus uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
ciliud nonẽ tantũ. qͥa ninom̃i modo tantite.
idõ falsusẽ modus. in quo tantũẽ. Cum uͦ
dixerit. in qua m̃sura m̃si fueritis remetiet᷑
uob̾. cũq manifestũ sit aliud eẽ m̃surã inqua
metiet̃ aliqͥd. aliud ipsã rẽ quȩ met̾itur.
iã fieri potest. ut inꝗͣ m̃sura homines m̃si
eent uerbi gr̃a modium tritici. in ea illis
metirentur milia modioꝵ. ut & tã multũ
int̾̃eã inquantitate frum̃ti & nihil in m̃¬
sura. ut taceam deipsa rerũ diuersitate.
quia nonsolũ fieri potest. ut in qua m̃sura
quisq m̃sus fuerit ordeum. in ea illi metiat᷑
triticum : sed inqua mensura m̃sus fuerã
frum̃tũ. in ea illę meciat᷑ aurũ. Et frum̃ti
sit unꝰ modius. auriaut̃ quã plurimi: ita
cũsine cõparatione itrũ ipsarũ & genus
& quantitas differat. dici tam̃ rectissime pot.
in qua m̃sura m̃suse. inea illi metituest:
Unde aut̃ hoc dixcerit xp̃c. paulo superius

Expanded text:
aliud non est tantum, quia non in omni modo tantum est, aliud non est tantum, quia non in omni modo tantum est, ideo falsus est modus, in quo tantum est. > Cum uero dixerit: In qua mensura mensi fueritis, metietur uobis cumque manifestum sit aliud esse mensuram, in qua metitur aliquid, aliud ipsam rem, quae metitur, iam fieri potest, ut, in qua mensura homines mensi essent uerbi gratia modium tritici, in ea illis metirentur milia modiorum, ut et tam multum interesset in quantitate frumenti et nihil in mensura, ut taceam de ipsarum rerum diuersitate, quia non solum fieri potest, ut, in qua mensura quisque mensus fuerit hordeum, in ea illi metiatur triticum, sed in qua mensura mensus fuerit frumentum, in ea illi metiatur aurum et frumenti sit unus modius auri autem quam plurimi. ita cum sine comparatione rerum ipsarum et genus et quantitas differat, dici tamen rectissime potest: In qua mensura mensus est, in ea illi metitum eat.\' unde autem hoc dixerit Christus, paulo superius
Abbreviated transcription (Latin):
boris genus. quia nonficum plantat unde nucẽ
decerpat: ita dici poss&. quod feceris patiar  ut ñ
si stuprũ feceris stuprũ patiatur sed quod peccato
isto fecit legi hoc eddex faciat. id ẽ qͥalegẽ talia
prohibentẽ desua uita abstulit. auferat eũ & iã
c̃sequens. ut om̃i modo & quales peccatis poenis
intellegere deberemus. Neq eñi aqualia suis.
uerbi grã. triticũ & ordeum. & ꝓfecto dici
poss&. Quantũ msi fueritis tantũ mecietup
uob̾. hoc est quantu tritici. tantũ or dei
Quod si dedolorib ageretur atq diceret᷑ qͥntũ
dolorẽ ingessuiritis. tantus inger& uob̾: fieri
possa. ut tantus dolor e&̃. quã uis tempore
diuturnior. hoc ÷ mora maior. ui par.
Neque enim sideduab lucernis dicamus. tantũ
ignis iste caluit. quantũ ille: idõ falsũ erit.
quia una tarũ forte citius extinctae
N onitaq sialiqͥd scđm aliud tantũẽ. scđm

Expanded text:
boris genus, quia non ficum plantat, nnde nucem boris genus, quia non ficum plantat, nnde nucem decerpat. ita dici posset: \'Quod feceris, patieris,\' non ut, si stuprum fecerit, stuprum patiatur, sed quod peccato isto fecit legi, hoc ei lex faciat, id est quia legem talia prohibentem de sua uita abstulit, auferat eum etiam \ nec sic esset consequens, ut omni modo aequales peccatis poenas intellegere deberemus; neque enim aequalia sunt uerbi gratia triticum et hordeum et profecto dici posset: \'Quantum mensi fueritis, tantum metietur uobis\', hoc est quantum tritici tantum hordei. quod si de doloribus ageretur atque diceretur: \'Quantum dolorem ingesseritis, tantus ingeretur uobis\\ fieri posset, ut tantus dolor esset quamuis tempore diuturnior, hoc est mora maior, ui par. neque enim, si de duabus lucernis dicamus: \'Tantum ignis iste caluit, quantum ille\\ ideo falsum erit, quia una earum forte citius extincta est. non itaque, si aliquid secundum aliud tantum est secundum
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sura circũ scribitur temprẽ: ñ ne ipsi
dicunt solẽ istũ sẽpit̾ num cẽ: Quitam̃ quantꝰ sit
ad terrã m̃suris geo metricis ꝑserutari audentra¬
& renuntiare. quod siue possit siue non ponsurai
c̃stat tam̃ eũ ꝓpͥam sui orbis habere mensurã
Quta & si comprehendunt: quantus sit: m̃surã eiꝰ
comp̃hendunt : Et si hoc nassecuntur: m̃surã eiꝰ
utiq non cõp̃hendunt. Nec ido nulla ẽ. quia
homines eã nosse ñpossunt. Potest igͥ aliquia
& semprt̃nũ ec̃. ⁊ cestã sui hab̾e modi habere
m̃suram. Scđm ipsos enim desolis aet̾nitate
locutussũ. ut sua sententia c̃uincantur. atque
ccedant ẽẽ. posse aliquia cũ m̃sura sempit̃nũ
Acsi nido putent nẽẽ credendum desupplicio
referre sententiã. Possumus enĩrecte dicere.
i qđ plantaueris hoc decerpes. qua uis ne mo
plant& pomũ sedlignum. decerpat aut̃ pomũ
magis quã lignũ: Sed illud dicimus scđm ar-¬

Expanded text:
mensura circumscribitur tempore? nonne ipsi mensura circumscribitur tempore? nonne ipsi dicunt solem istum sempiternum esse? qui tamen quantus sit ad terram, mensuris geometricis perscrutari audent et renuntiare. quod siue possit siue non possit, constat eum tamen propriam sui orbis habere mensuram, quia et, si comprehendunt, quantus sit, mensuram eius comprehendunt et, si hoc non adsequuntur, mensuram eius utique non comprehendunt nec ideo nulla est, quia homines eam nosse non possunt. potest igitur aliquid et sempiternum esse et certam sui modi habere mensuram. secundum ipsos enim de solis aeternitate locutus sum, ut sua sententia conuincantur atque concedant esse posse aliquid cum mensura sempiternum. ac sic non ideo putent non esse credendum de supplicioreferre sententiam. possumus enim recte dicere: \'Quod plantaueris, hoc decerpes\', quamuis nemo plantet pomum sed lignum, decerpat autem pomum magis quam lignum; sed illud dicimus secundum ar
Abbreviated transcription (Latin):
mane. alio uesꝑe salutat: utt inuniuerso tractu
sđoꝵ cũ aliud oblatũ: ab antiquis sc̃ĩs. aliud ab eis
qͥ uune st̃ offertur. non humana p̾sup̃tione sed aucto¬
ritate diuina tẽporib congrua sacra mysteria
celebrantur. nonds autreligio commutatur.
sura peccati atq supplicii ꝓposuit: sic eugło
m̃si fueritis. in ea remetietur uob̃. Satis inquit
ridicule atq contrariae. Namsi ad m̃sura reddi¬
turus: poenã. & omis ĩsuta circũ scripta est
fine tempris. quid sibi uolunt minę infiniti
supplicii: Istam questionẽ aqualicũq phy¬
losopho eẽ. subiectã atq ꝓpositã difficile :
credere. quippe quiait. omis mensura
circũ scribitur tẽprẽ. quasi ñsoleat nisi tẽprm
eẽ m̃sura. sicut horarũ & dierũ & annorum
uł sicut dicimꝰ breuẽ syllabam simplũ habe
tempris adsyllabam longam. Puto eni
modios & rabones. urias. & amyras. non
tempoꝵ cẽ. mensuras. Quomodo gͦ om̃is

Expanded text:
mane alio uespere salutat, ita in uniuerso tractu mane alio uespere salutat, ita in uniuerso tractu saeculorum, cum aliud oblatum est ab antiquis sanctis aliud ab eis, qui nunc sunt, offertur, non humana praesumptione sed auctoritate diuina temporibus congrua sacra mysteria celebrantur, non deus aut religio commutatur. sura peccati atque supplicii proposuit sic euangelmensi fueritis, in ea remetietur uobis, satis, inquit, ridicule atque contrarie; nam si ad mensuram redditurus est poenam et omnis mensura circumscripta est fine temporis, quid sibi uolunt minae infiniti supplicii?\' Istam quaestionem a qualicumque philosopho esse obiectam atque propositam difficile est credere, quippe qui ait: <Omnia mensura circumscribitur tempore,1 quasi non soleat nisi temporum esse mensura sicut horarum et dierum et annorum. uel sicut dicimus breuem syllabam simplum habere temporis ad syllabam longam. puto enim modios et rabones, urnas et amphoras non temporum esse mensuras. quo modo ergo omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nores exiberi uł iub& uł cupit. itapia humi¬
litas uł hominũ uł angłoꝵ scõꝵ haec sibi
oblata recusauit. & cui deberentur ostendit.
Cuius rei manifestissima insacris litteris uris
exempla monstrantur. Disꝑtita aut̃ diuinis
eloquiis sactificuis ꝑ tempoꝵ congruentiam.
utaliã furent ante manifestationẽ noui testa¬
m̃ti qđ ex ipsa uera & inunius sacerdotis
uictima hoc ÷ ex fuso xp̃i sanguine minis¬
tratur. & aliud nunc. quod huic manifestationi
c̃gruum qui iamdedarato nomne xp̃rani
appellamur offerimꝰ. nsolũ euangelicis
uerũ & iam ꝓpħicis litteris demonstratis :
Mutatio quippe ñdĩ. ñ ipsius religionis
sea sacrificioꝵ & sacramtoꝵ impudent nunc uiderã
pdicata nisi fuiss& ante p̾dicta. Iue ad modũ enĩ
unus idemq homo sudo mane aliud offerat. aliud
uesꝑe ꝓcongruenta diurni temporis. non dm̃
mutat nec religionẽ. sicut neo salutẽ. qͥ alio modo

Expanded text:
nores exhiberi : uel iubet uel cupit, ita pia huminores exhiberi : uel iubet uel cupit, ita pia humilitas uel hominum uel angelorum sanctorum haec sibi oblata recusauit et, cui deberentur, ostendit. cuius rei manifestissima in sacris litteris nostris exempla monstrantur. Dispertita autem diuinis eloquns sacnncia pro temporum congruentia, ut alia fierent ante manifestationem noui testamenti, quod ex ipsa uera et unius sacerdotis uictima, hoc est ex fuso Christi sanguine ministratur, et aliud nunc, quod huic manifestationi congruum, qui iam declarato nomine Christiani appellamur, offerimus, non solum euangelicis uerum etiam propheticis litteris demonstratur. mutatio quippe non dei non ipsius religionis sed sacrificiorum et sacramentorum inpudenter nunc uideretur praedicata, nisi fuisset ante praedicta. quem ad modum enim unus idemque homo, si deo mane aliud offerat aliud uespere pro congruentia diurni temporis, non deum mutat nec religionem sicut nec salutem, qui alio modo
Abbreviated transcription (Latin):
entib Impiauꝰ in hominib & angłis iniquis
quos&iam demonis dicimꝰ. Aꝑ hoc nec sp̃uali
quauis iuste crtaturȩ sacrificandũe: qmi quanto
magis piae & subditadõ. tantominꝰ se tali honore
dignatur. quẽ sait non deberi nisi dõ. Quanto gͦ
ꝑnitiosius÷ sacrificare de monus. hoo ÷ iniquę
spuali creaturȩ. quȩ in hoc ꝓximo & caliginoso
celo habitans tam quam in aerio carcere suo p̃des¬
tinata: supplicio sempit̾no. Quã obrẽ aiacuse
hominis suꝑiori celestib potestatib que ñ sunt¬
demonia sacrificare dicunt. & soluis nominis uo¬
int̃cẽ arbi trantur. qđ illi deos. nos cos angłos ap¬
pellamus. Nonse opponunt cis ludificandis
multiplici fallatia nisi demones. quierrore deles¬
tantur. & quodã modo doctrina uere sapientiae
uereq religionis offertur uniuero do. cuisca
socittate deseruiunt. ꝓ inde sicut impia suꝑbia
siue hominũ siue dęmonũ sibi hos diuinos. ho-¬

Expanded text:
entibus, impia uero in hominibus et angelis iniquis, entibus, impia uero in hominibus et angelis iniquis, quos etiam daemones dicimus. ac per hoc nec spiritali quamuis iustae creaturae sacrificandum est, quoniam, quanto magis pia est et subdita deo, tanto minus se tali honore dignatur, quem scit non deberi nisi deo. quanto ergo perniciosius est sacrificare daemoniis, hoc est iniquae spiritali creaturae, quae in hoc proximo et caliginoso caelo habitans tamquam in aerio carcere suo praedestinata est supplicio sempiterno! quam ob rem etiam cum se homines superioribus caelestibus potestatibus, quae ndaemonia, sacrificare dicunt et solius nominis interesse arbitrantur, quod illi deos, nos eos Angelos appellamus, non se opponunt eis ludificandis multiplici fallacia, nisi daemones, qui errore delecnisi quod ex doctrina uerae sapientiae ueraeque religionis offertur uni uero deo, cui sancta societate deseruiunt. proinde sicut impia superbia siue hominum siue daemonum sibi hos diuinos ho
Abbreviated transcription (Latin):
impietas ad societatẽ demonioꝵ. ciu p̃paratur
Neq illinc excusant impii sua sacrilega sacra
& simulacra. quod eligant̃ int̾praxantur
quidq significent. Om̃is quippe illa intpraa¬
tio ad ereaturã refertur ñ adcreatorẽ. cui unide¬
b&ur seruitus religionis illa. quȩ uno nomine
latria grecȩ appellatur. Necnos dicaͥmꝰ terrã.
mana celũ. solẽ lunã stellas & quasdã ñimꝓitu
sitas califeͦs potestates eẽ demonia. Sed cum
omis creatura parti corporalis sit. parcĩ uero
in corporalis. quã ceiam spũalẽ uocamus. mani¬
festũc̃. id quod a nob pie acreligiose fit. auolun¬
tate animȩ ꝓficisci. Qua ereatura spualis est
& omi corporali p̃ponenda. Unde colligitur.
corporali qtaturȩ ñeẽ sacrificandũ restat
sp̃ualis. quȩ uł pra uł impiaẽ. Pia scilicao
in hominib & angłis iustis & dõ rite serui¬

Expanded text:
a seducit impietas ad societatem daemoniorum, cui praeparatur a seducit impietas ad societatem daemoniorum, cui praeparatur anctorum. Neque illinc excusant impii sua sacrilega sacra et simulacra, quod eleganter interpretantur, quid quaeque significent. omnis quippe illa interpretatio ad creaturam refertur, non ad creatorem, cui uni debetur seruitus religionis illa, quae uno nomine Xatpeta Graece appellatur. nec nos dicimus terram, maria, caelum, solem, lunam, stellas et quasdam non in promptu sitas aelites potestates esse daemonia; sed cum omnis creatura partim corporalis sit partim uero incorporalis, quam etiam spiritalem uocamus, manifestum est id, quod a nobis pie ac religiose fit, a uoluntate animi proficisci, quae creatura spiritalis est et omni corporali praeponenda. unde colligitur corporali creaturae non esse sacrificandum. restat spiritalis, quae uel pia uel impia est: pia scilicet in hominibus et angelis iustis et deo rite serui
Abbreviated transcription (Latin):
uera sunt: eomagis incutiunt salubrẽ pudorem
illis. quicũ talib simula cris diuinũ cũ timore cul¬
tũ exibent. eaq uiuentib similia uenerantes ad¬
orantesq contuentur. eisq uelut p̃sentib preces
alligant. uictimas immolant. uicturta ꝑsoluunt.
sacrificant᷑ omino. ut ea sensu carentia putitre ñ
audeant. Nearbitrent̃ aut̃ isti hoc solũ ur̃os
libros uelle sonare. quodhuiuscemodi affectus
humano cordi exidolis innascitur: aꝑtissime
& apłsca discipluna non solũ dicit quod apud
ioħem legitur. Irs cauett asimulachris. Uerũ &ĩã
quod apud paulum. Quid gͦ dico qđ idolis im¬
molatũ sit aliquid. aut idolũ ÷ aliquid: Sed quę
immolant gentes demonus & nondõ immolan
Nolo aut̃ uos socios demonioꝵ fieri. Unde satis
intellegi potest ñtã ipsã immolationẽ: nã
uero dõ prisci sc̃ immolauer̃. sed quod diis falsis.
insuꝑstitionib gentium. Sicut enĩ ueritas hor¬

Expanded text:
uera sunt, eo magis incutiunt salubrem pudorem uera sunt, eo magis incutiunt salubrem pudorem illis, qui, cum talibus simulacris diuinum cum timore cultum exhibent eaque uiuentibus similia uenerantes adorantesque contuentur eisque uelut praesentibus preces allegant, uictimas immolant, uota persoluunt, sic afficiuntur omnino, ut ea sensu carentia putare non audeant. ne arbitrentur autem isti hoc solum nostros libros uelle sonare, quod huiusce modi affectus humano cordi ex idolis innascitur, apertissimet apostolica disciplina non solum dicit, quod apud Iohannem legitur: Fratres, cauete a simulacris, uerum etiam quod apud Paulum: Quid ergo dico? quod idolis immolatum sit aliquid aut idolum est aliquid? sed quae immolant gentes, daemoniis et non deo immolant; nolo autem uos socios fieri daemoniorum. unde satis intellegi potest non tam ipsam immolationem, nam uero deo prisci sancti immolauerunt, sed quod diis falsis ein superstitionibus gentium. sicut enim ueritas hor
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ impiam suꝑbiam noxta suꝑstitio. Qua ꝑpt̃
qui xp̃ranas litteras utriusq testam̃ti sciunt.
non hocculpant infacre legis ritibus paganorum.
quod construant templa: & instituant sacerdotia.
& ftciant sacrificia. Sedhȩc qͣuod idolis & demonus
exibeant: & idola quidẽ omisensu carere quis
dubitat̃: Uerutam̃ cũ his locantur sedib hono¬
rabili sublimitate & ap̃cantib atq immolantib
attendantur ipsa similitudine. animatoꝵ m̃brorũ
atq sensuũ qua ius insensata & exanima: affici¬
unt infirmos animos. ut uiuere acspirare uide¬
antur. Accedente p̾sertĩ ueneratione multitu¬
dinis. quatintus eis cultus impendit̾: quib mor¬
bidis & pestilentiosis affectibus meder& scriptura
diuina. Querẽ quidẽ not̃a. sedtam̃ salubri reme¬
dio ad monitionis inculcat dicens. Oculos habent
& non uident. aures habent & non audiunt. & cecera
talia. E ec eni uerba quomagis aꝑta & popularit

Expanded text:
eorum impiam superbiam, noxia superstitio. quapropter eorum impiam superbiam, noxia superstitio. quapropter qui Christianas litteras utriusque testamenti sciunt, non hoc culpant in sacrilegis ritibus paganorum, quod construant templa et instituant sacerdotia et faciant sacrificia, sed quod haec idolis et daemoniis exhibeant. et idola quidem omni sensu carere quis dubitet? uerum tamen cum his locantur sedibus honorabili sublimitate, ut a precantibus atque immolantibus adtendantur, ipsa similitudine animatorum membrorum atque sensuum quamuis insensata et exanima afficiunt infirmos animos, ut uiuere ac spirare uideantur accedente praesertim ueneratione multitudinis, qua tantus eis cultus inpenditur. Quibus morbidis et pestilentiosis affectibus mederetur scriptura diuina, quae rem quidem notam sed tamen salubri remedio admonitionis inculcat dicens: Oculos habent et non uident, aures habent et non audiunt et cetera talia. haec enim uerba quo magis aperta et populariter
Abbreviated transcription (Latin):
aũt talia sacrificia. & quarũdã rerũ similitudines.
quib ammoneri nos oport& adea ipsa quorum
similitudines sunt. siue scratanda siue noscenda.
siue recolenda. Dequare quantũ satisest disserenda
non breuissimo flagitandusẽ. quonunc respondere
nob propositue p̃sercm quia in aliis opusculis uris
dehacre multit iamdiximus. & qui ante nos di
edoquia tractiuer̃ desimilitudinib sacrificioꝵ
ueteris testam̃ti. tiquã umbris figurisq futuroꝵ
copiosȩ locutisunt. hoc sane nec in ista breuitatt
p̃tertundũe qđ templũ sacerdotẽ. sacrificium &
alia quȩcũq adhac ꝑtinentia nisi uniuerodo
deberi nossent dii stlsi. hoo÷ di mones. qui sunt
puaricatores angłi. Num quã hac sibi aculto¬
rib siuus quos decipiunt ex pͤtissent. Utrũ hȩc
cũ exibentur dõ scđm eius inspirationt atque
doctrinã. uera religio ẽ. Cum aut demonib scdm

Expanded text:
a talia sacrificia et quarundam rerum similitudines, a talia sacrificia et quarundam rerum similitudines, quibus admoneri nos oportet ad ea ipsa, quorum similitudines sunt, siue scrutanda siue noscenda siue recolenda. de qua re, quantum satis est, disserenda non breuis sermo flagitandus est, quo nunc respondere nobis propositum est, praesertim quia in aliis opusculis nostris de hac re multa iam diximus et, qui ante nos dei eloquia tractauerunt, de similitudinibus sacrificiorum ueteris testamenti tamquam umbris figurisque futurorum copiose locuti sunt. Hoc sane nec in ista breuitate praetereundum est, quod templum, sacerdotem, sacrificium et alia quaecumque ad haec pertinentia nisi uni uero deo deberi nossent dii falsi, hoc est daemones, qui sunt praeuaricatores angeli, numquam haec sibi a cultoribus suis, quos decipiunt, expetissent. uerum haec cum exhibentur deo secundum eius inspirationem atque doctrinam, uera religio est, cum autem daemonibus secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Am uideamus cam que sequitur questionẽ
Accusant inquit ritus facroꝵ. hostras. thutra
& cęcera que temploꝵ cultus excreuit
Cũide cultus abipsis inquid uładõ quẽ colunt
exorsus: temporib priscis. cũ inducit᷑ deus
pͥmitus eguisse: hiue respondet᷑. qm̃ exillo scrptu¬
rarũ mãrũ loco hȩcquestio ꝓposita agnoscitur. ubi
seriptumi. camex fructib t̾rę. abl aut̃ expͥmitiuis
ouium obtulisse munus dõ: hinc potiuseẽ: intelle¬
gendũ quasit res antiqua sacrificium. Quod non
nisi uni uero dõ offerri oportere utraces & sacrȩ
littere monent ñ quod illo egeat ds̃ cũ intis de
ipsis litteris aꝑtissime scriptũ sit. Dixi dno ds̃ms¬
uł acceptandis uł reꝓbandis uł ꝑcipiendis non
nisi hominib c̃sulat. Nob̃ eñĩ prod ÷ colere dm̃.
non ipsidõ. Cumgꝰ inspirat & doc&e quomodo
colendus sit. non solũ fua nulla indigentia facit.
sed m̃a maxima humil utilitate. Significatiuast̃¬

Expanded text:
am uideamus eam, quae sequitur, quaestionem. <accusant\', inquit, \'ritus sacrorum, hostias, tura et cetera, quae templorum cultus exercuit, cum idem cultus ab ipsis, inquit, uel a deo, quem colunt, exorsus est temporibus priscis, cum inducitur deus primitiis eguisse.\' Huic respondetur, quoniam ex illo scripturarum nostrarum loco haec quaestio proposita agnoscitur, ubi scriptum est Cain ex fructibus terrae Abel autem ex primitiuis ouium obtulisse munus deo, hinc potius esse intellegendum, quam sit res antiqua sacrificium, quod non nisi uni uero deo offerri oportere ueraces et sacrae litterae monent, non quod illo egeat deus, cum in eisdem ipsis litteris apertissime scriptum sit: Dixi domuel acceptandis uel reprobandis uel percipiendis non nisi hominibus consulat. nobis enim prodest colere deum, non ipsi deo. cum ergo inspirat et docet, quo modo colendus sit, non solum sua nulla indigentia facit sed nostra maxima utilitate. significatiua
Abbreviated transcription (Latin):
radius oculinrĩ noncicius ꝑuenit ad propinquiora
tirdius ad longinquiora. sedutraq int̾ ualla parili
celeritate contigit. Ita cũ ictu oculi sicut apłs dicit
fit resurrectio mortuoꝵ. om̃i potentiȩ di & inefftc

Expanded text:
radius oculi nostri non citius peruenit ad propinquiora radius oculi nostri non citius peruenit ad propinquiora tardius ad longinquiora, sed utraque interualla parili celeritate contingit, ita cum in ictu oculi, sicut apostolus dicit, fit resurrectio mortuorum, omnipotentiae dei et ineff
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid adnaturã eoꝵ quȩ ꝓcreatȩ sunt eact̾ra.
& eoꝵ que illis cocundo ortasunt: Similit̃
enĩ uiuunt similitq moriuntur. quamuis
dissi milit̃ natasint: ita nonẽ absurdũ. ut simi¬
lit resurgant corꝑa. quȩ dissimilit̃ orta sunt.
Huius modi aũt homines nonualentes intueri
ad quã rt̃ int̾sit aliquid diuersũ. & ad quam
ñ int̾sit. ubi aduerterint aliquã distintiam
primordioꝵ. & im om̃a consequentia distare
oportere contendunt. Possunt tales putare.
oleum exadipib ñdebere natare suꝑ aquã
origo dissimił. quando illud exeligno. hoc
ex carne ꝓfluxerit. Quantũ aut̃ adtin&
ad illam differentiã. qđ ap̃i corpus non disso¬
lutũ tabra  que putredine. die tertio resurrex.
nr̃a uero post longum tempus & quadam
quosoluta discesserant confusione reparabunt᷑
humanȩ facultati utrumq inpossibile est.
diuinȩ aut̃. potestati. utrũq facillimum. Ut enĩ

Expanded text:
aliquid ad naturam eorum, quae procreata sunt ex terra, aliquid ad naturam eorum, quae procreata sunt ex terra, et eorum, quae illis coeuntibus orta sunt. similiter enim uiuunt similiterque moriuntur, quamuis dissimiliter nata sint. ita non est absurdum, ut similiter resurgant corpora, quae dissimiliter orta sunt. huius modi autem homines non ualentes intueri, ad quam rem intersit aliquid diuersum et ad quam non intersit, ubi aduerterint aliquam distantiam primordiorum, etiam omnia consequentia distare oportere contendunt. possunt tales putare oleum ex adipibus non debere natare super aqua est utriusque origo dissimilis, quando illud ex ligno hoc ex carne profluxerit. Quantum autem adtinet ad illam differentiam, quod Christi corpus non dissolutum tabe atque putredine die tertio resurrexit, nostra uero post longum tempus ex quadam, quo soluta discesserint, confusione reparabuntur, humanae. facultati utrumque inpossibile est, diuinae autem potestati utrumque facillimum. ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
retur xp̃s aut̃ sicut de illo serptumẽ. Sur¬
gens amortuis iã non moritur. & mors eiul¬
tra non dominabitur. Qđ & um ꝓmissum est
resurrecturis infine scłi. & cũ illo regnaturis
uirili semine. nos aut̃ exuiro & semina creati
sumus. sicut nonꝑtin& ad ipsius mortis diffe¬
rentiam. Non enĩ propterea illius mors ñfuit
quia sine uirili semine natꝰ: sicut nec ipsius
pͥmi hominis alit̾ ex horta caro quã nĩa
quando quidõ ille sine parentib det̾ra creatꝰ ẽ.
nos aut̃ exparentib. aliquid adtulit ad diffe¬
rentiam mortis. ut alit̾ moreretur ille alit̃ nos
Sicut aut̃ ad mortis. ita nec ad resurrectionis dis¬
ferentiuã ual& diuersa natiuitas. Sed nec hoo ipsõ
qđ scriptũ depͥmo homine Similit̾ infideles
nolint eredere quȩ rant uł anĩ aduertant.
siuel hoc possunt quã multoꝵ animalium
genera. sint parentib ea terra ꝓcreentur.
quȩ tam̃ coeundo pariant & iam ipsa sui simi
lia. Neo propt̾ diuersitatẽ natiuitatis int̾sit

Expanded text:
t de illo scriptum est, surgens a mortuis iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. quod etiam promissum est resurrecturis in fine saeculi et cum illo regnaturis uirili semine nos autem ex uiro et femina creati sumus, sicut non pertinet ad ipsius mortis differentiam. non enim propterea illius non uera mors fuit, quia sine uirili semine natus est, sicut nec ipsius primi hominis aliter exorta caro quam nostra, quando quidem ille sine parentibus de terra creatus est nos uero ex parentibus, aliquid adtulit ad differentiam mortis, ut aliter ille moreretur aliter nos. sicut autem ad mortis sic nec ad resurrectionis differentiam ualet diuersa natiuitas. Sed ne hoc ipsum, quod scriptum est de primo homine, similiter infideles nolint credere, quaerant uel animaduertant, si uel hoc possunt, quam multorum animalium genera sine parentibus ex terra procreentur, quae tamen coeundo pariant etiam ipsa sui similem prolem nec propter diuersitatem natiuitatis intersit
Abbreviated transcription (Latin):
rus: nulla corporis in uiria. nulla necessitate
famis. quid sibi uult cỹbatũ fuisse xxpm̃. &
uulntra monstrauisse. Sed si propter incre.¬
dulũ fecit. finxit. siaut̃ uerũ ostenait. ergo
in resurrectiont accepta futura sunt uulnera:
quib respondecur. idõ non latari resurrectionẽ
sed potius depĩ congruere ꝓmissȩ resurrectio

Expanded text:
rus est nulla corporis iniuria, nulla necessitate rus est nulla corporis iniuria, nulla necessitate famis, quid sibi uult cibatum fuisse Christum et uulnera monstrauisse? sed si propter incredulum fecit, finxit; si autem uerum ostendit, ergo in resurrectione accepta futura sunt uulnera\'. Quibus respondetur ideo non Lazari resurrectionem sed potius Christi congruere promissae resurre
Abbreviated transcription (Latin):
mihi indicasti postulauit ad om̃a illi respon¬
dere non graueris. quod & ante. facere potius¬
ti. Scies eni cũlegeris ni hil pene amedic¬
cũ quod ipse non noueras. autqđ me tacentẽ
nosse non poteras. Sedhoc opus meum habeas
rogo cũceteris. quoꝵ studio scis conuenire.
uũ uero illud quod flagito habeat ipse cu hoc
potissimũ c̃gruit: & cȩceri qͦs nom parũ ista deles¬
tant quẽ ad modũ abste dici possunt. inter qͦs
ouer auosdã & requirunt deduabus
resurrectionib. quȩ conueniat ꝓmissȩ
quiunt. quomodo potest hac c̃uenire resurres¬
tioni natoꝵ exsemine. eius quinulla seminis
conditione natuse. Siaut̃ latari resurrectio
c̃uenire asseritur. nehat quidẽ c̃gruere uidecar
Siquidẽ larari resurrectio stcctta sit de corpore
nondũ tabescente. derocorꝑe quolatanis dice¬
batur. nr̃a aut̃ multis scłis post ex confuso eruet᷑:
deinde si post resurrectionẽ statiut. beatus futu¬

Expanded text:
mihi indicasti, postulauit, ad omnia illi responmihi indicasti, postulauit, ad omnia illi respondere non graueris, quod et ante facere potuisti. scies enim, cum legeris, nihil paene a me dictum, quod ipse non noueras aut quod me tacente nosse non poteras. sed hoc opus meum habeas rogo cum ceteris, quorum studio scis conuenire. tuum uero illud, quod flagito, habeat ipse, cui hoc potissimum congruit, et ceteri, quos non parum ista delectant, quem ad modum abs te dici possunt, inter quos ouet quosdam et requirunt de duabus resurrectionibus quae conueniat promissae quiunt, quo modo potest haec conuenire resurrectioni natorum ex semine eius, qui nulla seminis condicione natus est? si autem Lazari resurrectio conuenire adseritur, ne haec quidem congruere uidetur, si quidem Lazari resurrectio facta sit de corpore nondum tabescente, de eo corpore, quo Lazarus dicebatur; nostra autem multis saeculis post ex confuso eruetur. deinde si post resurrectionem status beatus futu
Abbreviated transcription (Latin):
augustinus in dño salutẽ. Questiones tibi
propositas mihi ꝓpositas delegare malu¬
isti. non ut opinor pigricia. sed quod ea quoque
ipsa quȩ nosti libentius ꝑnos audis. dũ nos nimis
diligis. Atego propterea malebã ate illas
aperiri. quod ule ipse amicus quieas ꝓposuit.
quantũ eochoo concdatur. qđ mihi ad quasdã
epłis nonrescripsit. quasi nos uerecundatur
seqͥui Uiderit quis. obͥ causam hoc tamen
suspicor. nec suspicio mea uł maliuola est
uł absurda. cũ & obtime noueris quantu
caͣm diligã. quantũq. dolori mihisit quod
nondũ rep̃ianus ẽ. Et utiq non in ẽueni¬
ent̾ arbitror. eũ quẽ uideo mih rescribere
noluisse. nihil sibi ame scrib uoluisse. Pro inde
obsecrote ut quẽ ad modũ egotibi parus atq
int̾ meas artissimas occupationes tuãscam mͥq
carissimã uoluntatẽ offendere timui ut facerẽ
quod petisti. ita tuquoq sticias quod peto.
Hoc ÷ aut̃ utbreuit quẽ ad modũ ate sicut

Expanded text:
AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quaestiones tibi propositas mihi delegare maluisti non, ut opinor, pigritia, sed quod ea quoque ipsa, quae nosti, libentius per nos audis, dum nos nimis diligis. at ego propterea malebam a te illas aperiri, quod ille ipse amicus, qui eas proposuit, quantum ex hoc conici datur, quod mihi ad quasdam epistulas non rescripsit, quasi nos uerecundatur sequi; uiderit quam ob causam. hoc tamen suspicor nec suspicio mea uel maliuola est uel absurda, cum et optime noueris, quantum eum diligam quantoque mihi dolori sit, quod nondum Christianus est, et utique non inconuenienter arbitror eum, quem uideo mihi rescribere noluisse, nihil sibi a me scribi uoluisse. proinde obsecro te, ut, quem ad modum ego tibi parui atque inter meas artissimas occupationes tuam sanctam mihique carissimam uoluntatem offendere timui, ut facerem, quod petisti, ita tu quoque facias, quod peto. hoc est autem, ut breuiter, quem ad modum a te, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
aut catris obermus coꝵe unitari correctionẽ.
tra quib adꝗrenibis cũptriculo &ĩa Sangui¬
nis inhiamus & in loro illo quę studiosius
ꝓutnire & alus locis in illo exemplo ñ inpe¬
titi deuditamus. Qs̃ miscđa nobis prest&
ditua salute gaudere.

Expanded text:
aut ceteros optemus eorum imitari correctionem. aut ceteros optemus eorum imitari correctionem. cra, quibus adquirendis cum periculo etiam sanguinis inhiamus, et in loco illo quaestuosius prouenire et aliis locis illo exemplo non impediri desideramus. dei misericordia nobis praestet de tua salute gaudere.
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ puni&. Siaũt uel amplius uoluerit. uelne
hoc qͥdẽ ꝑmiserit. altioris ⁊ prosccto iustioris con¬
silii ratio prues ipsũ ÷. Altioł A nobis citrã offici¬
umiq oport& empendi. quousq. ui dire. c̃ceditur.
dep̾cantib cũ. ut animũ nr̃m approb&. quocuns¬
tis uolumus. eẽ. consultũ. Nihilq fueri sinat
melius nouit ipse quã nos. Modo cum apud
calantã cẽmus. utta nr̃i inta graui dolore. uel
conso larent᷑ afflicti. uł sedarent᷑ accensi. quan¬
tũ potiumus quod intẽprẽ oportuisse existima¬
uimus cũ xp̃ianis egimus. Deinde ipsos & ram
paganos indletanti caput & causã. porentes
uł abcis uiderem᷑ amisimꝰ. ut hac occasione.
Ammonerenus eos. qͥd facere deberent si sape.¬
rent. Non tantũ ꝓreiouenda p̃senti sollicitu
S ed absit uttales siruisinus. qͦs abeis rogari
ꝓuinacitate m̃tis tuę adcẽ nitendũ. seruata
mansuaudine ⁊⁊ moderatione xp̃iata. ut
aut ceteros trc̾renmꝰ roꝵ imitari ꝑ urrsuttẽ.

Expanded text:
diter puniet: si autem uel amplius uoluerit uel ne hoc quidem u permiserit, altioris et profecto iustioris consilii ratio penes ipsum est; a nobis curam officiumque oportet inpendi, quousque uidere conceditur. deprecantibus eum, ut animum nostrum adprobet, quo cunctis uolumus esse consultum, nihilque fieri sinatmelius novit ipse quam nos. 10. Modo cum apud Calamam essemus, ut nostri in tam gravi dolore vel consolarentur afflicti, vel sedarentur accensi, quantum potuimus quod in tempore oportuisse existimavimus, cum Christianis egimus. Deinde etiam ipsos Paganos, mali tanti caput et causam, petentes ut ab eis videremur, admisimus, ut hac occasione admoneremus eos quid facere deberent, si saperent, non tantum pro removenda praesenti sollicitudogaverunt; sed absit ut tales servi simus, quos ab eis rogari pro uiuacitate mentis tuae ad hoc esse nitendum seruata mansuetudine et moderatione Christiana, ut aut ceteros deterreamus eorum imitari peruersitatem
Abbreviated transcription (Latin):
inunicoꝵ suoꝵ. uerticẽ capilliꝑambulantiũ inde¬
lictis suis. Qd sit uerticẽ capilliꝑ ambulare in delic¬
tis. Non enĩ dixit uerticẽ capitis. sed uerticẽ capilli.
Quisine sensu ÷: anrepletũ peccatis hominẽ uult
ostendere. Scriptum ÷. Omẽ cor indolore apedib
usq ad caput. Et paulo infra qđ ait. Lingira ca¬
nũ tuoꝵ exinimicis ab ipso. A quo ipso: Et nũqͥd
canes dĩ possunt dici gentiles. qͦs in eugło canes no¬
minat᷑. Aut ne forte ipsos canes dicat. quales esti¬
mari possunt siqͥ in nomiine depiano gentiliter
uiuant. quoꝵ pars cũ infidelib ponit᷑. qr dm̃ quẽ
uerbis colunt factis uegant. Hac interĩ. Nunc &¬

Expanded text:
inimicorum suorum uerticem capilli perambulantium in deinimicorum suorum uerticem capilli perambulantium in delictis suis, quid sit uerticem capilli perambulare in delictis. non enim dixit \'uerticem capitis\' sed \'uerticem capilli\', qui sine sensu est. an repletum peccatis hominem uult ostendere? scriptum est: Omne corin dolore a pedibus usque ad caput. et paulo infra quod ait: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso, a quo ipso? et numquid canes dei possunt dici gentiles. quos ipse in euangelio canes nominat? aut ne forte ipsos canes dei dicat. quales aestimari possunt, si qui in nomine Christiano gentiliter uiuant, quorum pars cum infidelibus ponitur, quia deum, quem uerbis colunt, factis negant? Haec interim de
Abbreviated transcription (Latin):
obscurũ mihifateor. Ed enĩlus ad salutẽ quę
sola fidequeritur ꝓdestñlegis memoria & me¬
ditatione uersari. uisi propt̾ honorẽ legis ipsi¬
us uł generis abrabam. ut &tam in parte t̾rena
car nalis seminis eiꝰ queuidentur scđm arenã
maris cõputari legis antiq. littera ꝑseuer&.
ne forte aliqui legendo legẽ. inluminentur
Aut quia txipsis impiis eoꝵ. generatio uentura est
electoꝵ. qui de singulis tribub electi in duodenis
milib signabuntur. quib ipsa reuelatio beati ioħis
ex uoce angłip̾nuntiantis hoc testimoniũ ꝑhib&
Quia comitatui regis at̃m familiarius adherebunt
penitus immaculati. & humanȩ c̃iuntions exꝑtes.
dequib spetialit̃ ait. sequent᷑ agnũ quocũq uerit.
qr cũ mulierib se ñ comꝗnauer᷑. uirgines enimsunt :
Iu sexagesimo sexto p̾smo p̾ter alia. illud inihi obscu
rissimũ ÷. qđ ait. Ueruntam̃ ds conquassauit capita

Expanded text:
obscurum mihi fateor. quid enim his ad salutem, quae obscurum mihi fateor. quid enim his ad salutem, quae sola fide quaeritur, prodest in legis memoria et meditatione uersari, nisi forte propter honorem legis ipsius uel generis Abraham, ut etiam in parte terrena carnalis seminis eius, quae uidentur secundum harenam maris computari, legis antiquae littera perseueret, ne forte aliqui legendo legem inluminentur aut quia ex ipsis impiis eorum generatio uentura est electorum, qui de singulis tribubus electi in duodenis milibus signabuntur, quibus ipsa reuelatio beati Iohannis ex uoce angeli praenuntiantis hoc testimonium perhibet, quia comitatui regis aeterni familiarius adhaerebunt penitus inmaculati et humanae coniunctionis expertes? de quibus specialiter ait: Sequentur agnum, quocumque ierit, quia cum mulieribus se non coinquinauerunt; uirgines enim sunt. In sexagesimo sextoit: Verum tamen deus conquassabit capita