comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerba quoniam uerbasunt. & lingua
procedunt: Communia nobissunt.¬
& iam cum rebus ludieris & non honestis:

Expanded text:
erba, quoniam verba sunt, et ex lingua procedunt, communia nobis sunt etiam cum rebus ludicris, et non honestis:
Abbreviated transcription (Latin):
dixi . Haec duo nomina. non suꝑflua sunt:
Duonomina. aliud quod homo. aliud qđ
peccator.: Qđ homo opus dĩ est. qđ pec¬
cator. opas hominis est.: Da operidĩ.¬
noli operi hominis. Et quo modo inquit
me ꝓ hibes dare operihominis. Quid
est dare operi hominis. peccatori dare
propter peccatum. placenti tibi propt̃
ci. utinam non publice. Qui uenatorib
donant. quaredonant. dicant mihi
Quaredat uenatori.. H oc in illo amat. in
quone quissimusẽ. H oc in illo pascit.
hoc in illo uestit. ipsam nequitiam pub¬
licam spectaculis hominum. Quido¬
nat strionib quid onat auguriis. qui
donat mere tricib. Quaredonat. Num¬
quid nonut ipsi hominib:. Non tamen

Expanded text:
dixi: haec duo nomina non superflua sunt. dixi: haec duo nomina non superflua sunt. Duo nomina, aliud quod homo, aliud quod peccator: quod homo, opus Dei est; quod peccator, opus hominis est. Da operinoli operi hominis. Et quomodo, inquis, me prohibes dare operi hominis? Quid est dare operi hominis? Peccatori dare propter peccatum, placenti tibi propter ci, utinam non publice. Qui venatoribus donant, quare donant? Dicant mihi, quare donant venatoribus? Hoc in illo amat; in quo nequissimus hoc in illo vestit, ipsam nequitiam publicam spectaculis omnium. Qui donat histrionibus, qui donat aurigis, qui donat meretricibus, quare donat? Numquid non et ipsi hominibus donan
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordiaminiquo : non tamquam
iniquo.: Nam ipsuminimicum inquan¬
tum in imicus ẽ nesuscipias. Id est ne
quasi intentione & amore iniquitatis
illius suscipias eum.: Nam & ꝓhibitũ
ẽ daripeccatori. & sus ciperepeccato¬
res .⁊ Et quo omnipetentidas. & quo¬
modo siesuerit in imicustuus eybaillũ.
Quasi contraria uident᷑. sed a periunt᷑
in nominexpĩ pulsantib & manifesta
erunt .: Netradas peccatori : nesusci¬
pias peccatorem. Et tamen omnipe¬
tentiteda: Sed peccatores hi qui me
petunt. da nontam quam peccatori.
Quando das. tam quam peccatori.: Quan¬
do in quo peccator est. hoctibi plac& ut
donec euoluatur res &iam exemplis:
multum utilis ad intellegendum. Hoc
dixi cum esurierit inimicustuus. nescio
quis. si habes undedes. du. siuides dan¬
dum eẽ. ad subueniendumda. Nepi¬
grescant in hoc uiscera misericordiae.
quiatibi peccator occurrit.
Occur¬
rit enim tibi homo peccator. Cum dico
tibi occurris homo peccator duo nomina

Expanded text:
misericordiam iniquo, non tanquam misericordiam iniquo, non tanquam iniquo. Nam ipsum iniquum in quantum iniquus est, ne suscipias: id est, ne quasi intentione et amore iniquitatis illius suscipias eum. Nam et prohibitum est dari peccatori, et suscipere peccatores. Et quomodo, «Omni petenti te da?» et quomodo, «Si esurierit inimicus tuus, ciba illum» ? Quasi contraria videntur, sed aperiuntur in nomus. «Ne tradas peccatori,» et «Ne suscipias peccatorem» ; et tamen, «Omni petenti te da.» Sed peccator est qui me petit. Da, non tanquam peccatori. Quando das tanquam peccatori? Quando in quodonec evolvatur res etiam exemplis, multum utilis ad intelligendum. Hoc dixit cum esurierit nescio quis, si habes unde des, da; si vides dandum esse ad subveniendum, da. Ne pigrescant in te viscera misericordiae, quia tibi peccator occurrit. Occurrit enitibi homo peccator, duo nomina
Abbreviated transcription (Latin):
tatur.: Sinos uobis inquit sp̃italia
seminauimus. Magnum ẽ siurã car¬
nalia metemus.: Inde ẽ & illud quod
pridem exposuimus innutudm̃: qui
a ꝓducit terra fenum iumentis. Nd
est carnalia quitriturant Quia
bouitrituranti os infrenabis. Un¬
de uos ad ortatisumus. ut in hacre
diligentessitis : cauti. sobrii.. Opera
urã thesauros urõs deputetis . Num
ita fiant in nos. : Puto in nomine dñi
posseeẽ istam quamuis in firmorumuo¬
cem. a postolicam tamen: Sed uobis ꝓ¬
dest. sic̃ uit ipse apostolus. Nonquia
quero dictum. sedquero fructum.
Quam ergo elemossnam facturus es iusto.
Non pas cebat uidua: pascebat coruus.
quia pascebat qui fec̃ coruum. H elrã
dico: Non ergo deẽ undeds̃ d&suis:
tu uide quidemas. quando emas. quanti
emas. : Emis enim regnum caelorum.
& non ẽ emendi tempus nisiin hacuita:
Et quam uili emas adtende Tantitibi
ual& : quantum habere potueris. Fac

Expanded text:
tatur? «Si nos vobis,» inquit, «spiritualia tatur? «Si nos vobis,» inquit, «spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus?» Inde est et illud quod pridem exposuimus in nutu Domini, quia producit terra fenum jumentis , id est, carnalia eis qui triturant: quia, «Bovi trituranti os non infrenabis» . Unde vos adhortati sumus ut in hac re diligentes sitis, cauti, sobrii; opera vestra thesauros vestros deputetis. Numqu dicimus, ut ita fiant in nos? Puto in nomine Domini posse esse istam quamvis infirmorum vocem, apostolicam tamen, sed vobis prodest, sicut ait ipquaero datum, sed requiro fructum» . Quam ergo eleemosynam facturus es justo? Non pascebat vidua, pascebat corvus; quia pascebat qui fecit corvum : Eliam dico. Non ergo deest unde Deus det suis: tu vide quid emas, quando emas, quanti emas. Emis enim regnum coelorum; et non est emendi tempus, nisi in hac vita. Et quam vili emas, attende. Tanti tibi valet, quantum habere potueris. 13. Fac
Abbreviated transcription (Latin):
pulit eos non in firma mulier adultera:
sed adulterata conscientia. Uindi¬
care uolebant. iudicare cupiebant.
Uenerunt ad p&ram. absostisunt iux¬
ta petram iudices corum Facĩens mi¬
sericordias dñs. Sed quib beatimi¬
sericordes. quõ ipsimisericordiam con¬
sequentur In om̃s facmisericordiam.
Quammisericordiam facturus es iusto.
in necessitatib tantum corporalibus.
Quib sidefuerint sublementa ate. non ei¬
erunt adõ: Quod ergo facis. tibi plus
prodest. Das medico transeunti et
petenti: quaeris & iustum cui des. per
quem recipiaris intabernacula ae¬
terna.: Quia qui recipit iustum in no¬
mine tñi. mercedem iusti accipiet.
Mendicus tequerit. iustum tuquere.
Dealio enimdictum est. omni petenti
teda.: Et de alio dictum est. desu¬
d& elemosyna inmanutua. donec in¬
uenias iustum. cui eã tradas. : Et asi
diu inuenitur. diuquereꝰ Inueni:
Sed quid prestabis. non neplus tibi pres¬

Expanded text:
pulit eos, non infirma mulier adultera, pulit eos, non infirma mulier adultera, sed adulterata conscientia. Vindicare volebant, judicare cupiebant: venerunt ad petram, absorpti sunt juxta petram judices eorum . 12. «Faciens misericordias Dominus:» sed quibus? «Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur.» In omnes fac misericordiam. Quam misericordiam facturus es justo? In necessitatibus tantum corporalibus; quibus si defuerint supplementa a te, non deerunt a Deo. Quod ergo facis, tibi plus prodest. Das mendico transeunti et petenti: quaeris et justum cui des, per quem recipiaris in tabernacula aeterna; quia «qui recipit justum in nomine justi, mercedem justi accipiet» . Mendicus te quaerit, justum tu quaere. De alio enim dictum est, «Omni petenti te da» : et de alio dictum est, Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum, cui eam tradas. Et si diu non invenitur; diu quaere, invenies. Sed quid praestabis? Nonne plus tibi praes
Abbreviated transcription (Latin):
duxisti. uide quiseuias. & in quam se¬
uias: Si peccator in peccatricem
desine seuire prius confitere. Si pec¬
cator seuis in peccatricem relinque il¬
lam. Nouit ille quidde illa sentiat.
quiduidic&.: Quomodo parcat. quo¬
modo san&. Exlege seuis: melius no¬
uit quidagat legis lator. ex quase¬
uis Iam dñs eo tempore quo illi ob
sit in terra quandoscripsit se inclina¬
uit interram. Ante quam se inclinar&
interram. non in terra scripsit sed in la¬
pide.: Iam fructuo sum aliquid erat
interra dedñĩ litteris paritura.
In lapide legem scripserat. significans
duritiam iudeorum.: Interra scrip¬
sit significans fructum xp̃i anorum
Vener̃ ergo illi adducentes adulterã
tam quam seuientes fluctus in petram
sed eius responsione confractisunt.:
Ait enimillis. Oui in uobis sine peccato ẽ
prior in illam lapidem iact& Etrur¬
sus inclinate capite scribebat interra
Et unus quisq iam in terrogans conscien¬
tiam suam. non conparuerunt. Rep¬

Expanded text:
duxisti: vide qui saevias, et in quam saeduxisti: vide qui saevias, et in quam saevias; si peccator in peccatricem, desine saevire, prius confitere: si peccator saevis in peccatricem, relinque illam; novit ille quid de illa sentiat, quid judicet, quomodo parcat, quomodo sanet. Ex Lege saevis? Melius novit quid agat lator Legis, ex qua saevis. Jam Dominus eo tempore quo illi oblsit in terra, quando se inclinavit in terram: antequam se inclinaret in terram, non in terra scripsit, sed in lapide. Jam fructuosum aliquid erat terra de Domini Litteris paritura. In lapide Legem scripserat, significans duritiam Judaeorum: in terra scripsit, significans fructum Christianorum. Venerunt ergo illi adducentes adulteram, tanquam saevientes fluctus in petram: sed ejus responsione confracti sunt. Ait enim illis, «Qui in vobis sine peccato est, prior in illam lapidem jactet.» Et rursum inclinato capite, scribebat in terra. Et unusquisque jam interrogans conscientiam suam, non comparuerunt . Re
Abbreviated transcription (Latin):
sura misericordiȩ Nequasi in ami¬
cumsit. & non sit inimicum. Dictum ẽ
diligite inimicos uros.: Satiariuis bo¬
nis dĩ: satiata sit inte misericordia.
ꝑlenamisericordia ipsa est. Perfecta
misericordia ipsa ẽ quae amat. dili¬
git. &iam habentemse odio. Nun
quid faciam inquis. si coepero dilige¬
re in imi cummeum. in iurias accipiã.
& in iurias ꝑferum. et non me uindica¬
bo cum ad sint leges.: Iustum est ut uin¬
dicas te. concedit̾. quia iustum est.
Vide utrum non habeas quid inte ut ñ¬
iudicet᷑ & uindica. Sic enim dicis. ita¬
ne me uindicabo:: Quasi ds̃ iustiuam
uindictae reprimat. & non superbiũ¬
uindicantis.: Aut uero adultera illa
nonerat lapidanda : aut si lapidaret᷑.
iniquum aliquid fier&: Si iniq fier&
inique iussum est. Lex aut̃ iussit. Ds̃
uissit Sed ouos ultores uidete si ñ
estis peccatores. Adductuẽ adultera
mulier. lapidanda ex lege. sed ad duc¬
ta est ad latorem legis. Seuis qui ad¬

Expanded text:
sura misericordiae, ne quasi in amisura misericordiae, ne quasi in amicum sit, et non sit in inimicum. Dictum est: «Diligite inimicos vestros» . Satiari vis bonis Dei; satiata sit in te misericordia. Plena misericordia ipsa est perfecta misercordia; ipsa est quae amat, quae diligit etiam habentem se odio. Nam quid faciam, inquis? Si coepero diligere inimicum meum, injurias accipiam, et injurias perferam, et non me vindicabo, cum adsint leges? Justum est ut vindices te; conceditur, quia justum est: vide utrum non habeas quod in te vindicetur, et vindica. Sic enim dicis, Itnon vindicabo? quasi Deus justitiam vindictae reprimat, et non superbiinguat. Aut vero adultera illa non erat lapidanda? aut si lapidaretur, iniquum aliquid fieret? Si inique fieret, inique jussum est; Lex autem jussit, Deus jussit: sed, o vos ultores, videte si non estis peccatores. Adducta est adultera mulier lapidanda ex Lege, sed adducta est ad latorem Legis. Saevis qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
cibum S edrostro clauso. nones idonea¬
anima. uetustas tibi os clausit. Propt̃¬
ea petradata est ubi uetustate contrita.
Renouabit᷑ iuuentꝰ tua sic̃ aquilae : & pos¬
sis manducare panẽ tuum qui ait. Ego
sum panis uiuus quidecaelo descendi:
Renõuabit᷑ iuuent̾ tua sic̃ aquilae: Tunc
as accipiunt.: Fac̃ modo fr̃s antequã
ueniamus ad renouationem sic̃ aquilȩ.
antequam satiemur inbonis. Ouid enĩ
hic : quid in ista peregrinatione. quid
inistauia. Num quid deserimur: non
faciens misericordias dñs. Et uide te
quomodo faciat misericordiam : non
nos relinquens inheremo. non nosrelin¬
quens in desesto. donec ꝑueniamus ad
patriam. Faci& misericordias. sed
quib. Beatimi sericordes : quia ipsi
miseri cordiam consequentur. Mo¬
do audistis fr̃s cum euangelium lege¬
retur.: Non ergo put& aliquis. futu¬
ram inse eẽ miseri cordiam dĩ. si estip¬
se in misericors. Sed audi quaesit men¬

Expanded text:
cibum; sed rostro clauso, non est idonecibum; sed rostro clauso, non est idonea. Vetustas tibi os clausit, propterea petra data est, ubi vetustate contrita, renovetur juventus tua sicut aquilae; ut possis manducare panem tuum, illum qui ait: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . «Renovabitur juventus tua sicut aquilae:» tunc am accipiunt.» Facit modo, fratres, antequam veniamus ad renovationem sicut aquilae, antequam satiemur in bonis. Quid enim hic, quid in ista peregrinatione, quid in ista vita? numquid deserimur? Non. «Faciens misericordias dominus.» Et videte quomodo faciat misericordias, non nos relinquens in deserto, non nos relinquens in eremo, donec perveniamus ad patriam: «faciens» «misericordias;» sed quibus? «Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur.» Modo audistis, fratres, cum Evangelium legeretur. Non ergo putet aliquis futuram in se esse misericordiam Dei, si est ipse immisericors. Sed audi quae sit men
Abbreviated transcription (Latin):
quam aliquid explicat᷑. Iamenim uult¬
iam uult. iã sentit inde aliquid. Ui¬
d& se impediri praegrauatione corpo¬
ris. non se posse in hacuita satiari. et
quasi respondeat & dicat. quid mihi
dicis. satiabit᷑ inbonis desi deriumtu¬
um :: No uibonum eius quod deside¬
rem : noui quid mihi sufficiat.. Ui de
hoc inphilippo. ostende nobis inquit
patrem & suffic̃ nob̵.: Solum patrẽ
quasi desiderabat : ostendit dñs tres
panes desiderandos. qui ẽ unus panis
ostendit & dixit. Tanto tempore uob̃¬
cumsum & patrem non nostiphilippe
qui me uid& uid& et patrem. Promi
nomine meo. Itemq ait. quẽ egomit¬
Donum suum ae¬
quale sibi: Noui quid desiderẽ. sed
quando in desatiabor: Eccemodo
de trinitate cogito : quomodo cumq de
trinitate uix in enigmate ꝑspeculum
ex paste audeo aliquid sentire. Quan¬
do satiabor. : Reno uabitur sicut
aquilae iuuentus tua. Non satia¬
rismodo. quia non est idonea anima
ad solidum illum & magnum illumer¬

Expanded text:
quam aliquid explicatur; jam enim vult, jam sentit inde aliquid: videt se impediri praegravatione corporis, non se posse in hac vita satiari; et quasi respondeat, et dicat, Quid mihi dicis, Satiabitur in bonis desiderium tuum? Novi bonum ejus quod desiderem, novi quid mihi sufficiat, video hoc in Philippo: «Ostende,» inquit, «nobis Patrem, et sufficit nobis.» Solum Patrem quasi desiderabat: ostendit Dominus tres panes desiderandos; qui est unus panis ostendit et dixit: «Tanto tempore vobiscum sum, et Patrem non nostis? Philippe, qui me videt, videt et Patrem.» Prominomine meo» ; itemque ait, «Quem ego mitdonum suum aequale sibi. Novi quid desiderem; sed quando inde satiabor? Ecce modo de Trinitate cogito, quomodocumque de Trinitate, vix in aenigmate per speculum, ex parte audeo aliquid sentire; quando satiabor? «Renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Non satiaris modo, quia non est idonea anima tua ad solidum illum et magnum
Abbreviated transcription (Latin):
CCE UNUS
PAUPER ORAT
& non orat insilentio.
Lic& ergo audire eum.
& uidere quis nam sit.
Neforte illesit dequo
dicit apostolus Qui prop¬
ter uos pauper factus est cum
diues esset. ut illius pauper¬
tate uos ditaremini. Si ergo
ipse est: quomodo pau per
Nam quo modo diues quis
non uid&: Vnde enim homi¬
nes sunt diuites: Puto auro.
argento. familia. terra. Sed
ornnia per ipsum facta sunt.
Quid ergo illo ditius perquẽ
factae sunt diuitiae. &iam il¬
le quae non sunt uere diuitiae:
per illum enim. & illae diuiti¬
ae Ingenium. memoria. ui¬
ta ipsios corporis sanitas. sen¬
sas. Confirmatioq membro¬
rum: etenim cum haec saluu
sunt. & pauperes diuites sunt :
Per illum & illȩ maiores diui¬
tiae. Fides. pietas. iustitia.
caritas. castitas. mores boni.
Nemo enim & hos hab&: nisi
per eum qui iustificat impium.

Expanded text:
cce unus pauper orat, et non orat in silentio. Licet ergo audire eum, et videre quisnam sit: ne forte ille sit, de quo dicit Apostolus, «Qui propter vos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate vos ditaremini» . Si ergo ipse est, quomodo pauper? Nam quomodo dives, quis non videt? Unde enim homines sunt divites? Puto auro, argento, familia, terra: sed «omnia per ipsum facta sunt.» Quid ergo illo ditius, per quem factae sunt divitiae, etiam illae quae non sunt verae divitiae? Per illum enim et illae divitiae, ingenium, memoria, mta, ipsius corporis sanitas, sensus, conformatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium
Abbreviated transcription (Latin):
ppeꝰ Qui uidit me
uidet et patrẽ : sed qui me uidit.
non qui formã serui in me uidit :¬
Qui ergo me uidit. qualẽ me abscon¬
di timentibus me : Qualẽ me ui¬
dendum per ficio sperantibus in me : ui¬
det et patrem: sed quia ista uisio post
erit : nunc pro illa quid habebimus.
Uideamus quid dicit philippo: qui dixe¬
rat : qui me uidit uidit et patrem :
Quasi ei philippus tacitus responderet.
Et quomodo te uidebo si aliter uideris

Expanded text:
ppe, qui me vidit, vidit et Patrem.» Sed «qui me vidit,» non qui formam servi in me vidit. «Qui» ergo «me vidit,» qualem me abscondi timentibus me, qualem me videndum perficio sperantibus in me , «vidit et Patrem.» Sed quia ista visio post erit, nunc pro illa quid habebimus? Videamus quid dicat Philippo, cui dixerat, «Qui me vidit, vidit et Patrem.» Quasi ei Philippus tacitus responderet, Et quomodo te videbo, si aliter videris
Abbreviated transcription (Latin):
habeas. in uoluntate sanitatem tuam:
Siuelis eẽ in aliquo sublimihonore in hac
terra ducatum ꝓ consulatu: praefecturã
si concupis ceres : num quid continuo pos¬
ses ut uelis.: Num quid uoluntatem tuã
potestas sequeretur: Multi ad istauo¬
lunt ꝑuenire & non possunt. Sed siper¬
uenerint. quid ꝓdest honore gratis.
quis enim non egrotat in hac uita Quis
non languorem longum trahit : Nascihic
ina corpore mostali. Incipere egrota¬
re est . Cottidianis medicamentis
fulciunt᷑ indigentiae nr̃e. Cottidia¬
na medicamenta sunt. refectiones
omnium indigentiarum. Fames non¬
nete occider&. nisimedi camentum
eius apponeres : Sitis nonte ꝑ imer&

Expanded text:
habeas in voluntate sanitatem tuam? habeas in voluntate sanitatem tuam? Si velles esse in aliquo sublimi honore in hac terra; ducatum, proconsulatum, praefecturam si concupisceres: numquid continuo posses ut velles? numquid voluntatem tuam potestas sequeretur? Multi ad ista volunt pervenire, et non possunt: sed si pervenirent, quid prodest honos aegrotis? Quis enim non aegrotat in hac vita? quis non languorem longum trahit? Nasci hic in corpore mortali, incipere aegrotare est. Quotidianis medicamentis fulciuntur indigentiae nostrae, quotidiana medicamenta sunt refectiones omnium indigentiarum. Fames nonne te occideret, nisi medicamentum ejus apponeres? sitis nonne te per
Abbreviated transcription (Latin):
quae turba phantas matum: quipopuli
suggestionum.: Totum hoc incorde hu¬
mano : tamquã deuermib: corruptio¬
nis huius scat&. Ex aggerauimus mor¬
bum. laudemus & medicum. Nonergo
tes anabit qui fec̃ talem qualis non egro¬
tares. silegem sanitatis acceptam serua¬
re uoluisses. Nonne tibi disposuit et
mandauit quid tangeres. quid ñ tange¬
res adr&inendam salutem. Nolu¬
isticcudire ad r&inendam : audiad
recipiendam. Languore tuo exper¬
tuses quamuera ille iussisset : lã
tandem aliquando homo. qđ non tenuit
monitus. audiat exꝑtus.: Quaeduri¬
tia est. quamnec experientia idoc&.
Nonergo te sanabit. quitalem fecerat.
ut numquam egrotares. sicius p̃cepta
seruare uoluisses. Nonte sanabit qui
fecit angelos. & terefectum a equatu¬
rus est angelis. Non sanabit factum ad
imaginem suam. qui fecit felum & terrã.
Sanabitte. opus ẽ ut sanari uelis. Sanat¬
te omninoille quem lib& languidum.
sed non sanat inuitum.. Quid autem be¬
atius quamuitam quam in manutuasic

Expanded text:
quae turba phantasmatum? qui populi suggestionum? Totum hoc in corde humano, tanquam de vermibus corruptionis hujus scatet. Exaggeravimus morbum, laudemus et medicum. Non ergo te sanabit, qui fecit talem qualis non aegrotares, si legem sanitatis acceptam servare voluisses? Nonne tibi et disposuit et mandavit quid tangeres, quid non tangeres, ad retinendam salutem ? Noluisti audire ad retinendam, audi ad recipiendam. Languore tuo expertus es quam vera ille jussisset. Jam tandem aliquando homo quod non tenuit monitus, audiat vel expertus. Quae duritia est, quam nec experientia docet? Non ergo te sanabit qui talem fecerat ut nunquam aegrotares, si ejus praecepta servare voluisses? non te sanabit, qui fecit Angelos, et te refectum aequaturus est Angelis? non sanabit factum ad imaginem suam, qui fecit coelum et terram? Sanabit te; opus est ut sanari velis. Sanat omnino ille quemlibet languidum, sed non sanat invitum. Quid autem te beatius, quam ut tanquam in manu tua, sic
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ . sed in confractione id est in plaga.
qua erant illi feriendi. id est obiecisset᷑
seipsum proeis dicens. Sidimittis illis
peccatum dimite. sin aũt deleme
delibrotuo. Vbi de monstratum est in¬
tercessio sc̃orum : quantum pro aliis ua¬
leat apud dm̃: Securus enim moyses
deuistitia dĩ. quaeum delere non pos¬
s& impetrauit miseri cordiam neillos

Expanded text:
Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendi: id est, nisi objecisset seipsum pro eis, dicens, «Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo» . Ubi demonstratum est intercessio sanctorum quantum pro aliis valeat apud Deum. Securus enim Moyses de justitia Dei, qua eum delere non posset, impetravit misericordiam, ne illos
Abbreviated transcription (Latin):
imaginis corruptibilis hominis. sed
gloriam suam dixit : Dsenim erat glo¬
ria eorum. sieius sustinerent consilium.
& non festinarent. Ciuidicitur gloria
mea & & altans caput meum. Istamglo¬
riam suã : id est dm̃ mutauerunt insimi¬
litudine uituli comedentis faenum.
Vtabeo comederentur: aquo comedunt᷑
qui sapiunt secundum carnem.
qui fecit mirabilia in aegypto. magna¬
lia in terra cham. terribilia in mariru¬
ammiratio est. sine quadam formidine
quam uis ista &iam hinc terribilia dici
potuerint. quod aduersarios afflixer̃.
& istis quĩ deberent timere monstra
obliti sunt dm̃ quis aluauit eos faciens¬
mirabilia &magnalia . Et fecerunt &
adorauerunt sculptile: hoc utiq tam
in mani scelere & incredibili impietate
digni fuerant quiperirent . Dixit ergo
utdis ꝑderet cos. sinon mor ses electus
eius stetis set in confractione in con¬
spectueius.: Nonita dixit stetisse in
confractione : quasi ut frangeret irã

Expanded text:
imaginis corruptibilis hominis» : sed imaginis corruptibilis hominis» : sed «gloriam suam» dixit. Deus enim erat gloria eorum, si ejus sustinerent consilium, et non festinarent; cui dicitur, «Gloria mea, et exaltans caput meum» . Istam «gloriam suam,» id est Deum, «mutaverunt in similitudine vituli comedentis fenum,» ut ab eo comederentur, a quo comeduntur qui sapiunt secundum carnem: «Qui fecit magnalia in Aegypto, mirabilia in terra Cham, terribilia in mari Ruadmiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios afflixerunt, et istis quid deberent timere, monstraobliti sunt eum qui salvos fecit eos, faciens magnalia, et fecerunt et adoraverunt sculptile, hoc utique tam immani scelere et incredibili impietate, digni fuerant qui perirent. «Dixit» ergo «ut disperderet eos; si non Moyses electus ejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret iram
Abbreviated transcription (Latin):
dñi: Quamdicat inritatione uelsicut
& pressius alii inter pretatisunt: amari¬
cationem : Consequentia satis indicant :
dathan: & operuit suꝑ congregationem
abiron. Quod est deglutiuit: hocest
super operuit: Amborum aũt id est da¬
than & abiron: una erat causa superbis
bus sit peccatores : Non est hoc nomen
inscripturis usitatum. eorum quilic& ius¬
te ac laudabiliter uiuant: non sunt si¬
ne peccato. Magis enim sicut est inter
ridentes &inrisores. inter murmuran¬
tes & murmuratores. inter scriptores
& scribentes. &c&era similia. ita scrip¬
tura peccatores appellare consueuit.
ualde iniquos & grandis peccatorũ sar¬
Nonait in similitudinem sed in similitudine.
Talis est locutio : qualis illa ubiait . & cre¬
diderunt in uerbis eius.: Eliganter sa¬
ne non ait. & mutauerunt gloriamdĩ
cum hoc fecerint. sicut &iam a posto lus
loquitur. Etinmutauerunt gloriam
in corruptibilis dĩ. in similitudinem

Expanded text:
Domini.» Quam dicat irritationem, vel, sicut Domini.» Quam dicat irritationem, vel, sicut expressius alii interpretati sunt, amaricationem, consequentia satis indicant. 1Dathan, et superoperuit super congregationem Abiron.» Quod est, «deglutivit;» hoc est, «superoperuit.» Amborum autem, id est, Dathan et Abiron, una erat causa superbissmbussit peccatores.» Non est hoc nomen in Scripturis usitatum eorum, qui licet juste ac laudabiliter vivant, non sunt sine peccato. Magis enim sicut interest inter irridentes et irrisores, inter murmurantes et murmuratores, inter scribentes et scriptores, et caetera similia; ita Scriptura peccatores appellare consuevit valde iniquos et grandibus peccatorum sarNon ait, in similitudinem, sed, «in similitudine.» Talis est locutio, qualis illa ubi ait, «Et crediderunt in verbis ejus.» Eleganter sane non ait, Et mutaverunt gloriam Dei, cum hoc fecerint; sicut etiam Apostolus loquitur, «Et immutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
iterum : Deniq: & concupierunt concu¬
piscentiam indeserto & temptauerunt
dm̃ in ina quoso: Quod est in deserto:
Hoc repetitum est in ina quoso: idest lo¬
co sineaqua. Quod uero concupierunt
concupiscentiam: hinc temptauerunt
dm̃: Talis sane locutio est concupierunt
concupiscentiam qualis superior lau
p&iuerunt : & misit saturitatẽ in animas:
eorum: Necideo beatos fãcit: quia ñ erat
illa saturitas dequa dicitur : Beati qui
esuriunt & situnt iustitiam : quõ ipsi
saturabuntur: Itaq hoc loco animã non
scđm id quod rationalis est dixit: Sed
scđm id quod animans corpus animal
fecit: ad cuius animalis sustentationem
pertin& cibus & potus: secundũ hoc ine¬
uangelio dicitur : Nonne anima plus
est quam esca. & corpus plus quamues¬
timentum : Tam quam ad animam ꝑtine¬
at uesci. autcorpus uestiri: Secundũ hoc
dicitur apud esaiam: quid est hoc quod
ie uinauimus & non as pexisti. de frauda¬
uimus animas nostras &nescisti : Etin

Expanded text:
ique, «Et concupierunt concupiscentiam in deserto, et tentaverunt Deum in inaquoso.» Quod est, «in deserto;» hoc repetitum est, «in inaquoso,» id est, in loco sine aqua: quod vero, «concupierunt concupiscentiam;» hoc, «tentaverunt Deum.» Talis sane locutio est, «Concupierunt concupiscentiam;» qualis superior, «Laierunt. «Et misit saturitatem in animam eorum.» Nec ideo beatos fecit; quia non erat illa saturitas de qua dicitur: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Itaque hoc loco animam non secundum id quod rationalis est, dixit, sed secundum id quod animans corpus animal facit. Ad cujus animalis sustentationem pertinet cibus et potus, secundum hoc quod in Evangelio dicitur, «Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentum» ? tanquam ad animam pertineat vesci, ad corpus vestiri. Secundum hoc dicitur apud Isaiam: «Quid est quod jejunavimus, et non vidisti; defraudavimus animas nostras, et nescisti» ? 16.
Abbreviated transcription (Latin):
ditarer eloquia tua : Ponamus
enim matutinum: quando qui se¬
debant inumbra mortis. luxortu
est eis : Nonne in scĩs qui prius
erant interra. ad hoc matutinũ
oculi ecłae prȩuenerunt: quia
hoc futurum antea prȩuiderunt.
ut meditarer eloquia dĩ quae
tunc erant. et inlege ac prophe¬
tis haec futura nuntiabant:
secundum misericordiam tuam.
secundum iudicium tuũ uiuifica
me: Prius enim iudicium secun¬
dum misericordiam aufert poe¬
nam : eisq: postea iustus secunđõ
iudicium dabit uitam. quianon
frustra illi hoc ordine dicitur.
misericordiam et iudiciũ cantu¬
bo tibi dñe. Quam uis et ipsũ
tempus misericordiae: non est
sine iudicio: Dequo dic̃ apłs:
Si enim nos ipsos iudicaremus:
adnõ non iudicaremur: Cum
iudicamur aũ ad nõ. corripimir
necum mundo damnemur : Et
eius coapostolus: Tempus est
inquit. ut uidicium incipiat
adomo dñi. Et simitium a uob̃.
qualis finis erit eis. qui noncre¬

Expanded text:
ditarer eloquia tua.» Ponamus ditarer eloquia tua.» Ponamus enim matutinum, quando qui sedebant in umbra mortis, lux orta est eis ; nonne in sanctis qui prius erant in terra, ad hoc matutinum oculi Ecclesiae praevenerunt, quia hoc futurum antea praeviderunt, ut meditarentur eloquia Dei, quae tunc erant, et in Lege ac Prophetis haec futura nuntiabant? secundum misericordiam tuam: et secundum judicium tuum vivifica me.» Prius enim Deus secundum misericordiam aufert a peccatoribus poenam, eisque postea justis secundum judicium dabit vitam; quia non frustra illi hoc ordine dicitur, «Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine» : quamvis et ipsum tempus misericordiae non est sine judicio, de quo dicit Apostolus, «Si enim nos ipsos judicaremus, a Domino non judicaremur: cum judicamur autem, a Domino corripimur, ne cum mundo damnemur» ; et ejus coapostolus, «Tempus est,» inquit, «ut judicium incipiat a domo Domini: et si initium a nobis»; «qualis finis erit eis qui non cre
Abbreviated transcription (Latin):
clamaui: in uerbis tuis speraui:
Si hoc adunum quem que fideliũ
referamus. et ad pro prietatem
rei gestȩ: sȩpe contingit: ut
tali noctis tempore uigilet amor
dĩ : et magno surgente orationis
affectu. non expectetur. sed prȩ¬
ueniatur. quod post galli cantũ
consueuit esse tempus orandi.
Si autem accipiamus hoc totum
seculum. nocte: utiq: intempesta
nocte clamamus addm̃: et prae¬
uenimus maturitatem tempo¬
ris: In quo nobis redditurus est
quod promisit: sicutalibi legit᷑
Trȩueniamus faciem eius in confes¬
sione: Quamquam si uelimus
intellegere. Immaturum tempus
noctis huius. ante quam uenis set
plenitudo temporis: Id est ipsa
maturitas. quando xp̃s mani festu¬
retur in carne: nec tunc eđatacu¬
it : sed prȩueniens istam maturi¬
tatem: prophetando clamauit.
et in uerbis dĩ sperauit : Poten¬
tis facere quod promisit: ut in
semine abrahae benedicentur
quitur dicit : Prȩuenerunt
oculi mei ad te matutinũ. ut me¬

Expanded text:
clamavi; in verbis tuis speravi.» clamavi; in verbis tuis speravi.» Si hoc ad unumquemque fidelium referamus, et ad proprietatem rei gestae; saepe contingit ut tali noctis tempore vigilet amor Dei, et magno urgente orationis affectu, non exspectetur sed praeveniatur quod post galli cantum consuevit esse tempus orandi. Si autem accipiamus hoc totum saeculum noctem; utique intempesta nocte clamamus ad Deum, et praevenimus maturitatem temporis in quo nobis redditurus est quod promisit, sicut alibi legitur: «Praeveniamus faciem ejus in confessione» . Quanquam si velimus intelligere immaturum tempus noctis hujus, antequam venisset plenitudo temporis, id est, ipsa maturitas, quando Christus manifestaretur in carne ; nec tunc Ecclesia tacuit, sed praeveniens Istam maturitatem, prophetando clamavit, et in verbis Dei speravit potentis facere quod promisit, ut in semine Abrahae benedicerentuquitur dicit, «Praevenerunt oculi mei ad matutinum, ut me
Abbreviated transcription (Latin):
quidam dixerunt intempesta
nocte: Plures imma turitate :
non duobus uerbis. sed uno: Cuius
uocabuli. nomnatiuus. ẽ. in maturi¬
tas: Non nulli uero duobus uerbis:
sicut grecus posuit: inmaturitate:
Aoria quippe immaturitas est.:
enaoria in maturitate: Tam quã
siuellet &iam ille quidixit intem¬
pesta nocte: prepositione gemi¬
nata dicere. In in tempesta: ut
una prȩpositio significet In
quahora. altera pertineat ad
compositionem nominis: Nihil
sane interest adsententiam: U¬
trum quis egisse sedicat aliquid
galli cantu. an ingalli cantu: ita
nihil interesset. utrum intempestu
an uero intempestatẽ nocte. Idest.
ceret: Grecus tamen in nocte in¬
tempesta dixit : quod idem ualet.
sidicatur inmaturitate: idest
intempore noc turno immaturo :
hActenus de obscuro uerbo fuerit
disputatum: Nunc uideamus.
quis ipse sit sensus : Prȩueni in¬
quit in nocte intem pesta. &

Expanded text:
quidam dixerunt, «intempesta quidam dixerunt, «intempesta nocte,» plures, «immaturitate,» non duobus verbis, sed uno, cujus vocabuli nominativus est immaturitas; nonnulli vero in duobus verbis, sicut graecus posuit, «in immaturitate;» ἀωρία quippe immaturitas est, ἐν ἀωρίᾳ, «in immaturitate:» tanquam si vellet etiam ille qui dixit, «intempesta nocte,» praepositione dicere geminata, «in intempesta;» ut una praepositio significet in qua hora, altera pertineat ad compositionem nominis. Nihil sane interest ad sententiam, utrum quis dicat egisse se aliquid galli cantu, an, in galli cantu: ita nihil interesset, utrum «intempesta,» an vero «in intempesta nocte,» id estceret. Graecus tamen «in nocte intempesta» dixit, quod idem valet si dicatur, «in immaturitate,» id est, in tempore nocturno immaturo. Hactenus de obscuro verbo fuerit disputatum; nunc videamus quis ipse sit sensus. 4. «Praeveni,» inquit, «in nocte intempesta, et
Abbreviated transcription (Latin):
ne idest inmaturitate : Im¬
maturitas itaque. hoc loco noc¬
turnum tempus est: quod non
est maturum: id est oportunũ:
ut agatur aliquid uigilando.
quod &iam uulgo dicisolet: hora
importuna : Nox quoque intem¬
pesta: idest media. quando quies¬
cendum est : Hinc proculdubio
nuncupata est: quia in oportu¬
na estactionibus uigilantium:
Tempestiuum enim dixerunt ue¬
teres oportunum. et intempes¬
tiuum In oportunum. a tempo¬
reducto uocabulo. Non ab
illa tempestate : quae consuetu¬
dine latinȩ linguae : caeli per¬
turbatio iam uocatur: Quan¬
quam isto uerbo libenter utũn¬
tur historici: ut dicant eatem¬
pestate : quod uolunt eotempo¬
re intellegi. & quod ait locutor
egregius. Vnde haec tam clara
tempestas : non caelum. nimbis
gis subita et splendida serenita¬
te fulgi dum. significauit hoc
nomine : quod ergo grece dictum
est. enaoria. non uno uerbo. sed
duobus. id est prȩpositione & no¬
mine : Hoc inter pretes nostri

Expanded text:
nem, id est, «in immaturitate.» Imnem, id est, «in immaturitate.» Immaturitas itaque hoc loco nocturnum tempus est, quod non est maturum, id est, opportunum ut agatur aliquid vigilando: quod etiam vulgo dici solet, hora inopportuna. Nox quoque intempesta, id est media, quando quiescendum est, hinc procul dubio nuncupata est, quia inopportuna est actionibus vigilantium. Tempestivum enim dixerunt veteres opportunum; et intempestivum, inopportunum: a tempore ducto vocabulo, non ab illa tempestate, quae consuetudine latinae linguae coeli perturbatio jam vocatur. Quanquam isto verbo libenter utuntur historici, ut dicant, Ea tempestate, quod volunt Eo tempore intelligi: et quod ait locutor egregius, Unde haec tam clara repente Tempestas? non coelum nimbis gis subita et splendida serenitate fulgidum significavit hoc nomine. Quod ergo graece dictum est ἐν ἀωρίᾳ, non uno verbo, sed duobus, id est, praepositione et nomine; hoc interpretes nostri
Abbreviated transcription (Latin):
operetur : ds̃ estenim. qui ope¬
ratur in nobis. et uelle&operari.
probona uoluntate: Excla
exaudi me dñe iustificationes
tuas ex quiram. Utique faci¬
endas : non tantum modo sciendas:
Nesimilis fiat illi seruo duro. qui
&iam si intellexerit : non ob au
Vel sicut non nulli codices haben.
ecgreci et latini: Clamaui tesal¬
uum me fac⁊ Quid est clamaui
te : nisi clamando inuocauite:
Sed cum dixisset. saluum mefac.
quid adiunxit : et custodiã man¬
datatua: Nete scilicet. per in¬
firmitatem negem ⁊ Salus
quippe animȩ facit . ut fiatqđ
faciendum esse cognoscitur:
Etusque ad mortem corporis.
si hoc flagitat extrema temp¬
tatio. protestimoniorum di¬
uinorum ueritate certetur.
Vbi autem non est salus. suc¬
cumbit infirmitas. et deseri
est. Prȩueni in tempesta
nocte. etclamaui: Plures codi¬
ces non habent intem pesta
nocte: sed im maturitate : Uix
aũ unus inuentus est. qui ha¬
beret geminatã prȩpositio¬

Expanded text:
operetur; Deus est enim qui opeoperetur; Deus est enim qui operatur in nobis et velle et operari, pro bona voluntate : «Claexaudi me, Domine: justificationes tuas exquiram:» utique faciendas, non tantummodo sciendas; ne similis fiat illi servo duro; qui etiamsi intellexerit, non obaudivel, sicut nonnulli codices habent et graeci et latini, «Clamavi te; salvum me fac.» Quid est, «Clamavi te,» nisi, clamando invocavi te? Sed cum dixisset, «salvum me fac,» quid adjunxit? «Et custodiam testimonia tua:» ne te scilicet per infirmitatem negem. Salus quippe animae facit ut fiat quod faciendum esse cognoscitur, et usque ad mortem corporis, si hoc flagitat extrema tentatio, pro testimoniorum divinorum veritate certetur: ubi autem non est salus, succumbit infirmitas, et deseritest. «Praeveni intempesta nocte, et clamavi.» Plures codices non habent, «intempesta nocte;» sed, «immaturitate:» vix autem unus inventus est qui haberet geminatam praepositio
Abbreviated transcription (Latin):
intantum sunt mali. ut oderint
eam: sic enim &dixit: quaerent
me mali. & non inuenient. ode¬
runt enim sapientiam : Ideo
ergo non inueniunt: quioderuđ
sed rursus sioderunt: quo modo
quaerunt : quia non eam quae¬
runt propter ipsam . sed prop¬
ter aliquid quod maleamant.
Et ad hoc se facilius. putant
peruenturos peripsam : Mul¬
tienim sunt : qui dicta sapien¬
tiae studiosissime inquirunt :
eam que indoctrina. non in ui¬
ta lc̃lunt habere : ut non per
mores quos iubet sapientia.
perueniant ad dĩ lucem: quod ẽ
ipsa sapientia sed persermones
quos habet sapientia. perueniant
ad hominum laudem : quod est
uana gloria. Non ergo sapi¬
entiam quȩrunt: et quando eã
quȩrunt : quia nonquȩrunt
ipsam: Alioquin: uiuerent
secundum ipsam: Sed uolunt
uerbis eius inflari: & quanto
magis in flantur : tanto magis
efficiuntur extra ipsam. : Iste
autem hoc ipsum poscens ad nõ:
quod eum iubet facere dñs: ut
ipse in illo &iam quod imperat

Expanded text:
in tantum sunt mali, ut oderint in tantum sunt mali, ut oderint eam. Sic enim et dixit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Ideo ergo non inveniunt, quia oderunt. Sed rursus si oderunt, quomodo quaerunt; nisi quia non eam quaerunt propter ipsam, sed propter aliquid quod mali amant, et ad hoc se facilius putant perventuros per ipsam? Multi enim sunt qui dicta sapientiae studiosissime inquirunt, eamque in doctrina, non in vita volunt habere; ut non per mores quos jubet sapientia, perveniant ad Dei lucem, quod est ipsa sapientia, sed per sermones quos habet sapientia, perveniant ad hominum laudem, quod est vana gloria. Non ergo sapientiam quaerunt et quando eam quaerunt; quia non quaerunt ipsam, alioquin viverent secundum ipsam: sed volunt verbis ejus inflari; et quanto magis inflantur, tanto magis efficiuntur extra ipsam. Iste autem hoc ipsum poscens a Domino, quod eum jubet facere Dominus, ut ipse in illo etiam quod imperat
Abbreviated transcription (Latin):
te. qui ex quirit. Non enim est
consequens. ut qui ex quirit aut
aũ nisi inuenerit facere. & ni¬
si quȩ sierit in uenire : sed mag¬
nam spem dñs ihs̃ dedit. dicendo:
Querite et inuenietis : Rursus
aũ dicit sapientia: Quae qui
dem. nisi ipse: quȩrent me mali.
et non inuenient: Non ergo
malis sed bonis dictum est: quȩ¬
rite. et inuenietis: Immo uero
eis dictum est : quibus eodem loco
paulo post: Siergo uos inquit
cum sitis mali. nostis bonadata
dare filiis ur̃is: Quo modo igit᷑
malis dicitur: quęrite et in¬
uenietis : cum rursus dicatur.
quaerent me mali et non in ueni¬
ent : An aliud eos dñs. quam sapi¬
entiam quaerere uolebat. quan¬
do eos inuenturos siquererent.
promittebat : In ea quippe sunt
omnia: quae ab eis qui beati esse
cupiunt : inqui renda sunt . Ibi
ergo sunt et iustificationes dĩ:
Qua propter restat ut intellegamus
Non om̃s malos non inuenire sapi¬
entiam si quȩsierint. sed eos qui

Expanded text:
te qui exquirit? Non enim est te qui exquirit? Non enim est consequens ut qui exquirit, inveautem nisi invenerit, facere; et nisi quaesierit, invenire. Sed magnam spem Dominus Jesus dedit dicendo: «Quaerite, et invenietis.» Rursus autem dicit sapientia quae quid est, nisi ipse?, «Quaerent me mali, et non invenient.» Non ergo malis, sed bonis dictum est, «Quaerite, et invenietis.» Imo vero eis dictum est, quibus eodem loco paulo post, «Si ergo vos,» inquit, «cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris» . Quomodo igitur malis dicitur, «Quaerite, et invenietis;» cum rursus dicatur, «Quaerent me mali, et non invenient?» An aliud eos Dominus quam sapientiam quaerere volebat, quando eos inventuros si quaererent promittebat? In ea quippe sunt omnia, quae ab eis qui beati esse cupiunt, inquirenda sunt. Ibi ergo sunt et justificationes Dei. Quapropter restat ut intelligamus, non omnes malos non invenire sapientiam, si quaesierint; sed eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
LAMOR ad dñm qui fit abo¬
rantibus. si sonitus uocis cor
poralis fiat. non intento in dm̃
corde: quis dubitet in aniter fieri ::
Si autem fiat incorde: &iam silen¬
te corporis uoce. alium quem lib&
hominem potest latere: non dm̃
siueergo cum uoce carnis. quan¬
do idopus est: siue cum silentio:
addm̃ cum oramus. corde cla¬
mandum est: Est autem cla¬
mor cordis. magna cogitationis
intentio. Quae cum est inora¬
tione: magnum exprimit desi¬
derantis et petentis affectum.
ut non desperet effectum : Tunc
porro in toto corde clamatur :
quando aliunde non cogitatur:
Tales orationes rarȩ sunt multis.
crebrae autem paucis : Om nes
uero utrum cuiquam. nescio.
talem suam commemorat ora¬
tionem: qui cantat hunc psal¬
mum dicens: Elamaui intoto
corde meo ex audi me: Cui aut̃
toto corde suo. et sibi desiderauꝰ
adnõ exaudiente prestari ut
iustificationes eius ex quirat
Pro inde quod ut faciamus. iube¬
tur : ut exqui ramus oratur :
Quam longe est adhuc a facien¬

Expanded text:
lamor ad Dominum, qui fit ab orantibus, si sonitu corporalis vocis fiat, non intento in Deum corde; quis dubitet inaniter fieri? Si autem fiat corde, etiam silente corporis voce; alium quemlibet hominem potest latere, non Deum. Sive ergo cum voce carnis, quando id opus est, sive cum silentio, ad Deum, cum oramus, corde clamandum est. Est autem clamor cordis magna cogitationis intentio; quae cum est in oratione, magnum exprimit desiderantis et petentis affectum, ut non desperet effectum: Tunc porro in toto corde clamatur, quando aliunde non cogitatur. Tales orationes rarae sunt multis, crebrae autem paucis; omnes vero utrum cuiquam, nescio. Talem suam commemorat orationem, qui cantat hunc psalmum, dicens: «Clamavi in toto corde meo; exaudi me, Domine.» toto corde suo, et hoc sibi desideravit a Domino exaudiente praestari, ut justificationes ejus exquirat. Proinde quod ut faciamus jubetur, ut exquiramus oratur. Quam longe est adhuc a facien
Abbreviated transcription (Latin):
qui desistit. prestitit liberatis uide.
Eteduxit eos detenebris &um bra mortis
& uincula eorum disrupit: Confitean
ficultates uicit. Quia contriuit portas
aereas. &uectes ferreos confregit:
Suscepit eo s. iniquitat iͥs eorum. prop

Expanded text:
quid istis praestitit liberatis, videte. «Et eduxit eos de tenebris et umbra mortis, et vincula eorum disrupit. Confiteantficultates vicit? «Quia contrivit portas aereas, et vectes ferreos confregit. Suscepit eos de via iniquitatis eorum: prop
Abbreviated transcription (Latin):
tam : qui credens: orat oboedi¬
entiam: Non proea seruata p̃¬
mium: sed ut seruetur auxili¬
um. Uita: quippe crescen¬
te: uiuescit peromnem diem
se custodiri ꝑ oboedientiam.
nisiuideantur perintellegentiã.
Hocquoq orationi addit & dicit:
Reuel a oculos meos & considerabo
mirabilia delegetua. Ad hoc&iã
illud pertin& quod ad iungit :¬
Inquilinus ego sum interra: siue
ut non nulli codices habent. In¬
cola ego sum interra. ne abscon¬
dasame mandatatua: Quod
enim ait superius. Reuela ocu¬
los meos: hoc postea dixit. ne
abscondas ame: Et quod ibi dixe¬
rat mirabilia delegetua. hoc
alio modo repetens ait. mand&¬
ta tua: Nihil est aũ mirabili¬
us in mandatis dĩ: quam diligi¬
te inimicos uros : Hloc est retri¬
buite bona promalis: Sed deisto
inquilinatu uel incolatu non ẽ
sermo coartandus : Et ideo non
iste de hacre: sed alius expectan¬
dus: & dño adiuuante reddendusẽ.

Expanded text:
tam, qui eredens orat obeditam, qui eredens orat obedientiam: non pro ea servata praemium; sed ut servetur, auxilium. Vita quippe crescente vivescit per omnem diem,se custodiri per obedientiam, nisi videantur per intelligentiam, hoc quoque orationi addit et dicit: «Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua.» Ad hoc etiam illud pertinet, quod adjungit, «Inquilinus ego sum in terra:» sive, ut nonnulli codices habent, «Incola ego sum in terra; ne abscondas a me mandata tua.» Quod enim ait superius, «Revela oculos meos;» hoc postea dixit, «ne abscondas a me:» et quod ibi dixerat, «mirabilia de lege tua;» hoc alio modo repetens ait, «mandata tua.» Nihil est autem mirabilius in mandatis Dei, quam, «Diligite inimicos vestros» ; hoc est, retribuite bona pro malis. Sed de isto inquilinatu vel incolatu non est sermo coarctandus; et ideo non iste de hac re, sed alius exspectandus, et Domino adjuvante reddendus
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uinceret. o Nisi illo donau¬
te dequoait.: Gratias do: quidat
nobis uictoriam. perdñm nrm
ihm̃ xpm:: It quicur sum consum¬
mauit. quando currer&. quan¬
do perueniret. ⁊ Nisi illo adiuuan¬
te. dequoait.: Igitur non uolen¬
tis neq currentis. sed miserentis ẽ
dĩ: Et quifidem seruabit : quando
id faceret. nisi ut ipse ait. Mi¬
sericordiam consecutus ut fide¬
lis ess&: Nusquam ergo se extol¬
lat humana superbia: donis
suis ds̃ retribuit bona praemia:
Sed iste qui iamorat et dicit :¬
retribue seruo tuo uiuam: Si
penitus eet mortuus non ora¬
ret: Sed ab illo accepit initiũ
bonȩ concupiscentiae qui ui¬
tam poscit oboedientiae.
Habebantenim aliquam fidẽ:
qui dicebant dñe auge nobis
fidem Ille uero & increduli¬
tatem suam confitebatur. Nec
fidem diffitebatur Qui cum
eẽt interrogatus. utrum crede¬
ret: ait Credo dñe: adiuua
incredulitatem meam.: Iam utiq
uiuere incipiens. postulat ui¬

Expanded text:
quando vinceret, nisi illo donanquando vinceret, nisi illo donante de quo ait, «Gratias Deo, qui dat nobis victoriam per Dominumistum» ? Et qui cursum consummavit, quando curreret, quando perveniret, nisi illo adjuvante de quo ait, «Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei» ? Et qui fidem servavit, quando id faceret, nisi, ut ipse ait, misericordiam consecutus ut fidelis esset? 3. Nusquam ergo se extollat humana superbia: donis suis Deus retribuit bona praemia. Sed iste qui jam orat et dicit, «Retribue servo tuo, vivam;» si penitus esset mortuus, non oraret: sed ab illo accepit initium bonae concupiscentiae, a quo vitam poscit obedientiae. Habebant enim aliquam fidem, qui dicebant: «Domine, auge nobis fidem» . Ille vero et incredulitatem suam confitebatur, nec fidem diffitebatur, qui cum esset interrogatus utrum crederet, ait: «Credo, Domine; adjuva incredulitatem meam» . Jam utique vivere incipiens postulat vi