comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aec oma in dño tempore passionis im¬
pl&a sunt. Cũ euntẽ eũ ad crucem:
dexterȩ preparabat. obquos & homo
erat natus. Cum in tot tantisq crucis
ipsius signis dm̃ nemo cognouit. & ꝑ
oblationẽ spontaneȩ uoluntatis. fuga
ab eo perut cũ nullus uirtutẽ uitae
eius quȩ in anima significatur inquirit :¬

Expanded text:
aec omnia in Domino tempore passionis impleta sunt, cum euntem eum ad crucem dexterae praeparabat, ob quos et homo erat natus: cum in tot tantisque crucis ipsius signis Deum nemo cognovit: cum oblationem spontaneae uoluntatis fuga ab eo periit, cum nullus uirtutem uitae eius, quse in anima significatur, inquirit
Abbreviated transcription (Latin):
Doce mebontatem inspirando cari¬
tatẽ. doce me disciplinã. donando
patientiã. doce mescientiã. inlumnan¬
do intellentiã : quia mandatis tuis
credidi . Te illa credidi mandasse
qui đs es& honni donas. unde facias
eũ facere qđ mandas. Pi¬

Expanded text:
e suavitatem inspirando charitatem, doce me disciplinam donando patientiam, doce me scientiam illuminando intelligentiam: «Quoniam mandatis tuis credidi.» Te illa credidi mandasse qui Deus es, et homini donas unde facias eum facere quod mandas.
Abbreviated transcription (Latin):
ad inuisibilia: ista contextio creaturae :
&ordinatissima pulcrhitudo. ab ias ad
sum ma conscendens. a summis adima
descendens. Nusquã interrupta. sed
dissimilib: temperata. Tota laudat dm̃:
tu in illa laudas dm̃. Inde dicitur. &¬
scĩ tui benedicant tibi. Id est inspiciant
creaturã confitentẽ. & illorũ uocem
audi benedicentẽ. Et cum scĩ tui be¬
nedicant. quid dicant:
loriam regni tui dicent : & poten¬
tiam tuam loquentur:

Expanded text:
ad immortalia. Ista contextio creaturae, ista ordinatissima pulchritudo, ab imis ad summa conscendens, a summis ad ima descendens, nusquam interrupta, sed dissimilibus temperata, tota laudat Deum.tu in illa laudas Deum. i te benedicant, ipsi sancti tui inspiciant creaturam confitentem. Et illorum vocem audi benedicentem. Etenim cum sancti tui benedicunt te, quid dicunt? Gloriam regni tui dicent, et potentiam tuam loque
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs memor fuit nr̃i & bene¬
dix̃ nob. Benedix̃ domui
israhel. benedixit domui
aaron. Benedixit omni¬
bus qui timent dnm pu¬
sillis cũ maioribus.
diderunt saluatorẽ ihm. quia
non in omnibus illis bene placu¬
sabaoth reliquiss& nobis semen
sic̃ sodoma facti essemus. & sic̃
gomorra similes fuissemus.
Sed ideo semen quia spar sum ꝑ
terras multiplicatũ ẽ benedic¬

Expanded text:
nus memor fuit nostri et benedixit nobis benedixit domui Israhel benedixit domui Aaron benedixit omnibus qui timent Dominum pusillis cum maioribus diderunt in Salvatorem Jesum, quia non in omnibus illis bene placuSabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus, et sicut Gomorrha similes fuissemus» . Sed ideo semen, quia sparsum per terras multiplicatum e
Abbreviated transcription (Latin):
Accesserunt enĩ &iã alapidibus
fides omnũ gentiũ &creuit nu¬
merus non solum sapientiũ an¬
tistitũ. sed &iã oboedientium
populorũ. Aditiaente dño non

Expanded text:
Accesserunt enim etiam de lapidibus fides omnium gentium, et crevit numerus, non solum sapientium antistitum, sed etiam obedientium populorum, adjiciente Domino, non
Abbreviated transcription (Latin):
in uiribus eorum. Poscit enĩ.
hoc non presumit: Quod aut ad¬
didit. ut non confundar: illam
in eo. utcum apparuerit habeamꝰ
fiduciam & non confundamur
abeo in aduentu eius.

Expanded text:
in viribus eorum: poposcit enim hoc, non praesumpsit. Quod autem addidit, «Ut non confundar;» tale in eo, ut cum apparuerit habeamus fiduciam et non confundamur ab eo in adventu ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
quia non potuit semꝑ dicere: Ne putes
quia uerbis finitis. finitur ae ternitas.
Aeternitas. inuerbo quatuor sillabis con¬
stat. in rẽ sine fine est. Non potuit tibi
nisi sic commendari: Ama ȩternitatem¬
nullo fine regnabis. finis tibi xp̃s est
cum quo regnabis :¬

Expanded text:
quia non potuit semper dicere. Nec putes quia verbis finitis finitur aeternitas. Aeternitas in verbo quatuor syllabis constat, in se sine fine est. Non potuit tibi nisi sic commendari, «Denullo fine regnabis, si finis tibi Christus est. cum quo regnabis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽm&uenda ꝓeccanti. his enim damnat᷑
diuinitus quicumq damnatur. necẽ õ¬
nino quidesua damnatione contradm̃
iustum. recteq conqueri possit: Inde
fl&us rectus ẽ pęnitentis. quõ sicor eiꝰ
inpenitentis damnar&ur . iustissime
utiq damnar&ur
titiam tuam testimonia tua.¬

Expanded text:
etuenda peccanti: hac enim damnantur divinitus quicumque damnantur; nec est omnino qui de sua damnatione contra Deum justum recte conqueri possit. Inde fletus rectus est poenitentis; quoniam si cor ejus impoenitens damnaretur, justissime utique damnaretur. titiam dicit testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
& brachium meũ confirmabiteũ
Secundum quod susceptio hom¬
nis facta ẽ. Secđm quod caro in
utero uirginis assumpta ẽ. Se¬
cundum quodabillo . qui infor¬
ma dĩ ȩqualis ẽ patri forma ser¬
ui susceptaẽ. & factus ẽ obediens
usq ad mostem mostẽ aut̃ crucis.

Expanded text:
 brachium meum confortabit eum:» secundum quod susceptio hominis facta est, secundum quod caro in utero virginis assumpta est , secundum quod ab illo qui in forma Dei aequalis est Patri, forma servi suscepta est, et factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis
Abbreviated transcription (Latin):
inimicixp̃i. & fugatorum isto¬
rum foste aliquidicunt. Quo
ibo aspũtuo. & a faciȩ tua quo fu¬
giam. & uidentes ñsehabere.
quo fugant abomni potente con¬
uersi fugiunt adomni potentem

Expanded text:
noceant. Sed fugatorum istorum forte aliqui dicunt: «Quo ibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam» ? Et videntes non se habere quo fugiant ab Omnipotente, conversi fugiunt ad Omnipotentem
Abbreviated transcription (Latin):
euit quidem inimicus. sednhl
coronabitur uincendo. Quto
enim uincitur. sinihil contra nos
senit : aut ubi adiutor nr̃ ds̃. si
nos non dicamꝰ¬
Conciduntur a conspiratione
&tam quã cõminuto capite u¬
tuli ueniunt in potum populi
dĩ. Comminuit eñi caput uitu¬
li morses. sparsit in aquã. & deđ
bibere filiis israhel. Commi¬
nuuntur om̃s fideles credunt
paulatim. & apopulo dĩbibuã¬

Expanded text:
evit quidem inimicus, sed noncoronabuntur vincendo. Quid enim vincitur, si nihil contra nos saevit? aut ubi adjutor noster Deus, si nos non dimConciduntur a conspiratione tanquam comminuto capite vituli, venient in potum populi Dei. Comminuit enim caput vituli Moyses, sparsit in aqua, et dedit bibere filiis Israel . Comminuuntur omnes infideles, credunt paulatim; et a populo Dei bibu
Abbreviated transcription (Latin):
Non sic ẽ in caelo ds̃ nr̃ quasi subtra¬
cto cȩloruinã sine sede form d&
insua a &erntate ꝑsiftit . inqua
quã indigentia contin&. non
ab eis tãquã indigens continet᷑:¬

Expanded text:
Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruinam sine sede formidetin sua aeternitate persistit, in qua quam indigentia continet, non ab eis tanquam indigens continet
Abbreviated transcription (Latin):
Accipiendo quippe intellectum eri¬
pitur. qui perseipsũ non intellegen
do decipitur
me iustificationes tuas Nouimꝰ

Expanded text:
accipiendo quippe intellectum eripitur, qui per se ipsum non intelligendo, decipitur.me justificationes tuas
Abbreviated transcription (Latin):
Non potuit laus dibreuius expli¬
cari . quã ut dicer&ur quo bonꝰ
est. quid sit gracius ista breui¬
tate non uideo. cũ lta sit pro¬
priũ dĩ quod bonus est ut ipse¬

Expanded text:
Non potuit laud Dei brevius explicari, quam ut diceretur, «Quoniam bonus est.» Quid sit grandius ista brevitate, non video; cum ita sit proprium Deo quod bonus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad cognoscendum xpm. nox ig¬
norationis obsister&
Inimicos eius confusione induen¬
tur. uidebunt enĩ filium homins
in magestate patris sui. & non sa¬
lute. sed confusione induentur

Expanded text:
ne ad cognoscendum eum nox ignorationis obsisteret. inimici eius confusione induentur; uidebunt enim filium hominis in maiestate patris sui: et non salute, sed confusione induentur
Abbreviated transcription (Latin):
cato ade inanathemate con¬
scituerunt.: Cratum dõ est be
nedictionis suae rorem aber¬
mon insion descendere. Idest
ex impi&atis sede. in scĩficatio¬
nis locũ transire

Expanded text:
cato Adae in anathemate constiterunt, gratum Deo est enedictionis suae rorem ab Hermon in Sion descendere, id est ex impietatis sede in sanctificationis locum transire
Abbreviated transcription (Latin):
moris tui. sed significantius
dicere uoluit defructu uen¬
tris. quia defeminenatus est
xp̃s. quo uir non accessit
Sicustodierint filii tui testa¬
mentu meũ. &testimonia mea
haec quȩ docebo eos Et filii eorũ
usq: inseculum sed ebunt super
sedem tuam

Expanded text:
ceret: sed significantius dicere voluit, «Ex fructu ventris;» quia de femina natus est Christus, quo vir non accessitcustodierint filii tui testamentum meum: et testimonia mea haec, quae docebo eos. Et filii eorum usque in saeculum, sedebunt super sedem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
nsion scilic& uel &iam inuna¬
nimitate cohabitantiũ fr̃m. be¬
nedictiones enĩ ecła sola largi¬
tur Uita & erna unanimitas
promer&ur

Expanded text:
in Sion scilicet, vel etiam in unanimitate cohabitantium fratrum. Benedictiones enim Ecclesia sola largitur, vitam aeternam unanimitas promeretur
Abbreviated transcription (Latin):
Pestũbatus quippe murmure
populi in fidelis. nontenuit fiou¬
ciam qualem debuit. Dubitantes¬
enim. p&ram uirga ꝑcussit
& ideo miraculum hoc distinxit
Hincoffendit. hinc avdire me¬
ruit ut more r&ur. nec intrar&
interram promissionis. Illi aut̃¬
dequorum. iniquitatibus iste lo¬
quitur psalmus. cum in illã terrã
tes quas dixit dñs illis
Et cõmixti sunt inter gentes. &

Expanded text:
Perturbatus enim murmure populi infidelis, non tenuit fiduciam qualem debuit. Cui tameenim petram virga percussit, et ideo hoc miraculum distinxit Hinc offendit, hinc audire meruit ut moreretur, ne intraret in terram promissionis . de quorum iniquitatibus iste loquitur psalmus, cum in illam temporates, quas dixit Dominus illis. Et commixti sunt inter Gentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tius saluuseris. Corde enĩ creditur
adiustitiã. oreaũ confessio fit adsa¬
lutẽ: Parum ẽ ergo incorde habere
xẽm. & nolle confiteri dũtim&ur
spondendũ est uerbũ. Ut aũ hoc mar¬
tyres possent. ꝓmissũ est eis & dictũ.
Non enĩ uos estis quiloquinn sed sp̃s
patris ur̃i quiloquitur inuobis:

Expanded text:
tuis; salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit in salutem . Parum est ergo in corde habere Christum, et nolle confiteri dum timetur spondendum est verbum. Ut autem hoc martyres possent, promissum est eis, et dictum, «Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
dierit inuia dĩ. ut illud quod rectũ
intendebas. titub& aut labatur auia.
unde uenerat. Quicquid tibi tale
fecerit. supplantauit te. decepit te:
Contra huius modi insidias ora: Totũ¬
om̃s seditiones. & supplantationes: hoc
prior ipse diabolus uoluit. qui cadens.
stanti homini inuidit. Quia ergo su¬
omne corpus ipsius talium corpus est :
sed nos oremus contra illũ qui corri¬
gi non potest. & ꝑ istis. qui possunt:¬

Expanded text:
dierit in via Dei, ut illud quod rectum intendebas, titubet, aut labatur a via, unde venerat. Quidquid tibi tale fecerit, supplantavit te, decepit te. Contra hujusmodi insidias ora, omnes seductiones et supplantationes. Hoc prior ipse diabolus voluit, qui cadens stanti homini invidit: et omne corpus ipsius talium corpus est. Sed nos oremus contra illum, qui corrigi non potest, et pro ipsis qui possunt
Abbreviated transcription (Latin):
escam: Quȩramus primo famẽ ipsorum.
& inueniemus escã ipsorũ. Beati quiesu¬
riunt & siciunt iustitiã. quõ ipsi satura¬
buntur: Familici dĩ eẽ debemus. Ante
ianuã conspectus illius inorationibus
mendicemus ipsedat escã esurientibus:¬

Expanded text:
mo famem ipsorum, et inveniemus escam ipsorum: «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» . Famelici Dei esse debemus: ante januam conspectus illius in orationibus mendicemus; ipse «dat escam esurientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepit eos deuia iniquitats
eorum: propter iniuftiti as eñĩ
suas humiliati sunt
Quia sibi tribuebant non dõ. qui
suam iustitiã c̃stitu eb antig¬
norantes dĩ iustitiam. humiliati¬
non posse sine eius adiutorio.
quȩ desuis solis uirib presume

Expanded text:
Suscepit eos de via iniquitatis eorum: propter injustitias enim suas humiliati sunt.» Quia sibi tribuebant, non Deo: quia suam justitiam constituebant, ignorantes Dei justitiam, humiliatnon posse sine ejus adjutorio, qui de suis solis viribus praesume
Abbreviated transcription (Latin):
Eleganter ex posu¬
it quare reppulit tabernaculum
suum cumait ubi habitauit inho¬
minibus. cum enim digni non eẽnt
inquib. habitar& cur non repelle¬
r& tabernaculum quod utiq non
propter se instituerat. sed prop¬
ter ipsos quos iam iudicabat indi¬
gnos inquib habitar&. Et

Expanded text:
Eleganter exposuit quare repulerit tabernaculum suum, cum ait, ubi habitavit in hominibus. Cum ergo digni non essent in quibus habitaret, cur non repelleret tabernaculum, quod utique non propter se instituerat, sed propter ipsos, quos jam judicabat indignos in quibus habitaret
Abbreviated transcription (Latin):
tem nr̃am. Gelaueramus ergo
incaptiuitate. Constringebant
soluti sumus afrigore iniquitatis.
tam qu̾a glaties insereno. Solu¬
tis peccatis. currimus ad patriam.
qua si torrentes in austro

Expanded text:
currunt. Gelaveramus ergo in captivitate; constringebant soluti sumus a frigore iniquitatis; tanquam glacies in sereno, solvuntur peccata nostra. Curramus ad patriam, quasi torrentes in austro.
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ sicut in alio psalmo legitur
benedictionẽ dabit. qui legẽ de¬
dit. Ideo benedictus es dñe. do¬
ce me inquit iustificationes tuas.
Quia enim in corde meo abscondi
el oquia tua ut non peccem tibi.
legem dedisti. da &iã benedictio¬
nem gratiȩ. ut faciendo discam.
quod intimando iussisti.¬

Expanded text:
o, sicut in alio psalmo legitur, «Benedictionem dabit qui legem dedit» ; ideo, «Benedictus es, Domine; doce me,» inquit, «justificationes tuas.» Quia enim in corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi, legem dedisti; da etiam benedictionem gratiae, ut faciendo discam quod intimando jussisti.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid aliud intelle¬
gendi sunt pingues eorum. nisi in¬
suꝑbia p̃ualentes. De quib dicitur.
Prodiit quasi ex adipe iniquitas
generatio praua & ex asperans¬
Qui tamen impediti sunt ne aliquid
eis ꝓdessent quib paterno affec¬
tu consulere cupiebant. Quib en᷑
ds̃ irascitur. quid misericordia
confertur humana

Expanded text:
quid aliud intelligendi sunt pingues eorum, nisi superbia praevalentes, de quibus dicitur: Prodiet quasi ex adipe iniquitas generatio prava et amaricans. Impediti sunt autem ne aliquid eis prodessent, quibus paterno se affectu consulere cupiebant. Quibus enim Deus irascitur, quid misericordia confertur humana?
Abbreviated transcription (Latin):
atq eius martyria confiter&
sicut martẏres consitentur: Apa¬
tre sibi cuius heres est esse conla¬
non in eis est gloria temporalis
homi num. uana quȩrentium
Sedater na glonia breui tem po

Expanded text:
atque ejus martyria diceret, sicut martyres dicunt, a Patre sibi, cujus haeres est, esse collanon est in eis gloria temporalis hominum vana quaerentium, sed aeterna gloria est brevi tempore
Abbreviated transcription (Latin):
La& atu est ȩgyptus in pro¬
fectione eorum. quia incu¬
buit timor eorum suꝑ eos
Timor utique hebreorum suꝑ
hebrei sed quo timebantur
Dicit aliquis quomodo ergo
dituris aurum argentumq
p&entib commoda ueruN
si la& ata ẽ ȩgrptus in pro¬
fectione eorum: Sed intel¬
legendum ẽ post illam ulti¬
mam ȩgyptiorum mostem
& tantam stragẽ In mari
rubro. tam magni ꝑsequen¬
tis exercitus ȩgyptios tenu¬
isse residuos. neredirent
hebrei. & eorum reliquias
magna felicitate contererex
Tunc impl&um ẽ quod supe¬
rib cum dixiss&. & aioxit¬

Expanded text:
Laetata est Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos.» Timor utique Hebraeorum super Hebraei, sed quo timebantur. Dicet aliquis: Quomodo ergo dituris aurum et argentum petentibus commodaverunt, si «laetata est Aegyptus in profectione eorum?» Sed intelligendum est, post illam ultimam Aegyptiorum mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequentis exercitus, Aegyptios timuisse residuos ne redirent Hebraei, et eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc impletum est quod superius, cum dixisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Hisrupit p&ram & fluxer
aquȩ abierunt in sioco flu¬
mina
Et hoc factum tam cito intel¬
legitur. quam legitur

Expanded text:
isrupit petram, et fluxerunt aquae; abierunt in sicco flumina.» Et hoc factum tam cito intelligitur, quam legitur
Abbreviated transcription (Latin):
Nutantes dictum est. incerti quo
eant. omni prȩsidio deftituti.¬
tationibus suis. ex posuit quod su¬
pra dixerat transferantur
Hoc igitur totum quomodo VXori
eius filiisq contigerit sequentes
indicant uersiculi.

Expanded text:
Nutantes» dictum est, incerti quo eant, omni praesidio destituti.tationibus suis.» Exposuit quod supra dixerat, «transferantur.» Hoc autem totum quomodo uxori ejus filiisque contigerit, sequentes indicant versus.
Abbreviated transcription (Latin):
&iam matrem eius grauiter
carnali orbitate ꝑcussam. sine
dubio contristavit. In illa
ergo tribulatione fuit ioseph
doneo uenir& uerbum eius.
Nod fuerat interpr&atus ue¬
racit᷑ somnia. Unde commen¬
datus ẽ regi. ut &iam ille de
somnis eius. futura prȩdicer&¬

Expanded text:
 matrem graviter carnali orbitate percussam sine dubio contristavit. In illa vero tribulatione fuit Joseph, «donec veniret verbum ejus,» quo fuerat interpretatus veraciter somnia: unde commendatus est regi, ut etiam illi de somniis ejus futura praedicer
Abbreviated transcription (Latin):
Ferum uero quod dicitꝑ transsis¬
se animam eius. tribulationẽ
durȩ necessitatis accipe. Non
enim corpus. sed animam dix̃
Tales quedam locutio ẽ in euan¬
gelio. ubi simon dixit admariã:

Expanded text:
Ferrum autem quod dicit pertransisse animam ejus, tribulationem durae necessitatis accipimus: non enim corpus, sed «animam» dixit. Talis enim locutio est quaedam in Evangelio, ubi Simeon dixit ad Mariam:
Abbreviated transcription (Latin):
uacumq prosperitate ista uita ful¬
geat quibus lib& diuitiis habund&
atq circum fluat. Quando nondũ
ẽ gaudium illud sine ulla temptati¬
one certissimũ quod nobis infine ser¬
uat ds̃ sine dubio tribulatio ẽ: Non

Expanded text:
uacumque prosperitate fulgeat, quibuslibet deliciis abundet atque circumfluat; quando nondum est illud gaudium sine ulla tentatione certissimum, quod nobis in fine servat Deus, sine
Abbreviated transcription (Latin):
rat comminatus. ut dati in repro¬
bum sensum. &iam illud amitte¬
rent. in quo inmaiore crimine
euidenti iustitia punirentur
Quem ad modum dicit. Apostolus:
Et sicut non probauerunt dm̃.
habere no titia. tradidit illos
d̃s in reprobum sensum. ut faciant

Expanded text:
in regionibus, ut dati in reprobum sensum, etiam illud admitterent, in quo immaniore crimine evidenti justitia punirentur; quemadmodum dicit Apostolus: «Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliter se placari d̃s noll&. Nisi
quomodo eum plac auit fine ȩs
sacerdos. qui masculum & femi¬
nam in conplexu adulterino de¬
prehensos pariter. interemit :
cuius futurus erat maior intẽ¬
ritus. tamquam unum hominẽ
quasi uirga ꝑcussit. ut animã
eius saluar& amoste

Expanded text:
ut aliter se placari Deus nollet, nisi quomodo eum placavit Phinees sacerdos, qui masculum et feminam in complexu adulterino deprehensos pariter interemit . cujus futurus erat major interitus, tanquam unum hominem quasi virga percussit, ut animam ejus salvaret a morte
Abbreviated transcription (Latin):
Audiam quio loquat᷑ in me dñs ds¬
roph&a dixit. loquebatur in
illo ds in tus. & mundus faciebat
illi strepitum foris. Coh bens er¬
go aliquanto abstrepitu mundi.
& auertens se adse. & se adil¬
lum cuius uocẽ Audiebat inte¬
rius. quasi contratumultvantẽ
uitȩ huius inquie tvdinẽ. & con¬
tra anmã corpore quod corrũ¬
pitur aggrauat anmã. & sensũ
terrena in habitatione depri¬
mente multa cogitantẽ. Ait.
Avdiam quid loquatur in me
loqu&ur pacẽ inplebẽ suam

Expanded text:
Audiam quid loquetur in me Domiropheta dixit. Loquebatur in illo Deus intus, et mundus faciebat illi strepitum foris. Cohibens ergo aliquantum ab strepitu mundi, et avertens se ad se, et a se in illum cujus vocem audiebat interius; quasi vitae hujus inquietudinem, et contra animam corpore quod corrumpitur aggravatam, et sensum terrena inhabitatione deprimentem multa cogitantem , ait, «Audiam quid loquitur in me loquetur pacem i
Abbreviated transcription (Latin):
sed affectib Amans dm̃. pro
Et plebs ipsius non iudȩa sola
erit. sed de omizb gentib col¬
lig&ur. quia suꝑ scõs suos loque¬
tur pacem. & in eos qui conuer¬

Expanded text:
sed affectibus. Amas Deum, propet plebs ipsius non Judaea sola erit, sed de omnibus gentibus colligetur; «quia super sanctos suos loquetur pacem, et in eos qui conver
Abbreviated transcription (Latin):
in omnib Quic quid enim est
quod modo nob dat. Ipse nob̃
erit proomnib quȩ dat Ipsa
erit perfecta & plena pax.
hanc loquitur inplebẽ suam

Expanded text:
m. Quidquid enim est quod nobis modo dat, ipse nobis erit pro omnibus quae dat: ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam
Abbreviated transcription (Latin):
plebs tua la& abitur inte
Malo suo laetabatur inse. bono
suo laetabitur inte. quando
enim voluit habere gavdia de
se inuenit planctum inse.
Nunc uero quia totum gaudium
nrm ds ẽ qui uult securus
gaudere. in illo gavdeat qui
non potest perire.

Expanded text:
plebs tua laetabitur in te.» Malo suo laetabitur in se; bono suo laetabitur in te. Quando enim voluit habere gaudia de se, invenit planctum in se: nunc vero quia totum gaudium nostrum Deus est, qui vult securus gaudere, in illo gaudeat, qui non potest perire.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uero ꝑfilios effrem uniuersã
illam generationẽ ex asperantẽ
intellegi uoluit. locutio ẽ apar¬
te totum significans. Et ideo
dehis potissimũ bonialiquid ex¬
pectandum fuit . qui ex illonati
sunt: quem nepotem suum ia cob
quamuis a patre eius tamquam
minorem adsinistram positum.
manu tamen dextera benedixit
eumq: maiori frĩ archana bene¬
dictione p̃posuit. Ut quod ita
hoc loco tribus illa culpatur. nec
apparuisse in ea quod benedic¬
tio illa promittebat ostenditur.
satis intellegamus. quod &iam
tunc ex uerbis patriarchae ia¬
cob longe aliud figurabatur.
quod prudentia carnis expectat.
simi qui erant primi. & primi

Expanded text:
Quod vero per filios Ephraem universam illam generationem amaricantem intelligi voluit, locutio est a parte totum significans. Et ideo de his potissimum boni aliquid exspectandum fuit; quia ex illo nati sunt, quem nepotem suum Jacob, quamvis a patre ejus tanquam minorem ad sinistram constitutum, manu tamen dextera benedixit, eumque majori fratri arcana benedictione praeposuit ; ut quod ita hoc loco tribus illa culpatur, nec apparuisse in ea quod illa benedictio promittebat ostenditur, satis intelligamus quod etiam tunc ex verbis patriarchae Jacob longe aliud figurabatur, quam prudentia carnis exspectat.simi qui erant primi, et primi
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Cũ eius nomne ꝑ quod liberati
sumus inncarum gentiũ rabida
ora cesserunt. Etueritas dñi
man& in a&ernũ. Siue in eis quȩ
promisit pus. siue in eis quae
minatus est impiis.

Expanded text:
ni, cum ejus nomini, per quod liberati sumus, inimicarum gentium rabida ora cesserunt: «et veritas Domini manet in aeternum,» sive in eis quae promisit justis, sive in eis quae minatus est impiis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut scilic& ñtantũ sibonũ est qđ facimꝰ.
sed p̃cipue sibonũ ẽ Propt̃ quod facimꝰ
templamur quare quid faciamus.
auesti poscit ne uideant uantatẽ. ldẽ
ne inhancattendant: ꝓpt̃ eam faci¬
endo cũ bon aliquid facit: Inqua uanta¬
te precipuũ locũ optin& amor lau¬

Expanded text:
ut scilicet non tantum si bonum est quod facimus, sed praecipue si bonum est proptemplamur quare faciamus quod facimus, averti poscit ne videant vanitatem; id est, ne hanc attendat, propter quam faciat, cum boni aliquid facit. In qua vanitate praecipuum locum obtinet amor lau
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo enimñ ueritas lex perquã cog¬
nitio peccati . et quae testimonium perhi¬
Tribulatio
& angustia inuenerunt me man¬

Expanded text:
Quomodo enim non veritas Lex, per quam cognitio peccati, et quae testimonium perhi«Tribulatio et necessitas invenerunt me, man
Abbreviated transcription (Latin):
lauerunt laudem eius.
ITales sunt locutiones. cum dici¬
mus. hanc seruitutem seruiuit.
Talem uitam uixit. Laudem
porro dĩnouissimam illam cõ¬
memorat. ubi dicitur. Can¬
temus dño gloriose enim mag¬
nificatus ẽ ȩquum & ascenso¬
rem deiecit in mare

Expanded text:
averunt laudem ejus.» Tales sunt locutiones, cum dicimus, Hanc servitutem servivit, talem vitam vixit. Laudem porro Dei notissimam illam commemorat, ubi dicitur: «Cantemus Domino; gloriose enim magnificatus est: equum et equitem projecit in mare
Abbreviated transcription (Latin):
ide ꝗd dic̃. tume fecistbene ui¬
uentẽ : Tume formasti. siquro foste
boni facio. In operib manuũ tua¬
rum exultabo. Quomõdodicit
apłs. Ipsius enim sum figm̃tũ cre¬
ati inxp̃oi in operib bonis.
Nisi eñiteformar& adoperabona.
non nosses nisi operatua mala

Expanded text:
id dicat. Tu me fecisti bene viventem, tu me formasti: si quid forte boni facio, in factura manuum tuarum exsultabo: quomodo dicit Apostolus, «Ipsius enim sumus figmentum, creati in operibus bonis» . Nisi enim te formaret ad opera bona, non nosses nisi opera tua mala
Abbreviated transcription (Latin):
tuac defecimus.
Satis his uerbis ostenditur poe¬
nalis ẽẽ ista mostalitas: defecisse¬
aut̃ dies dicit. siue quod in eis de¬
ficiat homines. amando quȩ trans¬
seunt. siue quod ad paucitatem
redactisunt. qđ uid &ur. In conse¬
quentib aperire cũ dicit.
Anni nr̃i sicut afanea meditaba

Expanded text:
tua defecimus.» Satis in his verbis ostenditur poenalis esse ista mortalitas. Defecisse dies dicit, sive quod in eis deficiant homines amando quae transeunt, sive quod ad paucitatem redacti sint; quod videtur in consequentibus aperire, cum dicit: «Anni nostri sicut aranea meditaba
Abbreviated transcription (Latin):
ocesttimore tuo casto
sideria conprimtur. Aidicus enĩ tus
timui. Cũ mibilexminaretur poenã:
mihi non poterat dare iustitiã : Talimꝙ
nales oblectationes quȩ legis literaue¬
tant᷑ potius quã uitant᷑. spiritaliũ bono¬
rum delectatione iuncuntur. & eadẽ usꝙ
ad ꝑfectionẽ crescente: uictoria peri¬
muntur

Expanded text:
timore tuo casto,sideria comprimantur; «a judiciis enim tuis timui,» cum mihi lex minaretur poenam, quae mihi non poterat dare justitiam. Sed hunc nales delectationes, quae legis littera vetantur potiusquam vitantur, spiritualium bonorum delectatione vincuntur, et eadem usque ad perfectionem crescente victoria perimuntur
Abbreviated transcription (Latin):
gloriatio tua exclusa est: perquã
legem factorum: Non: sed perlegẽ
qui non exfide . sed quasi exoperib:
offenderunt in lapidem offensio¬
nis. atq ita facti sunt inimicihuius
quihic inꝓphetia loquitur. acdeinde

Expanded text:
gloriatio tua? exclusa est; per quam legem? factorum? Non; sed per legem Quia non ex fide, sed quasi ex operibus, offenderunt in lapidem offensionis» . Ita facti sunt inimici hujus qui hic in prophetia loquitur. 2. «ve
Abbreviated transcription (Latin):
S alutare dĩ nobis xp̃s occurrere
Ipsum se concupisse. iustiantiqui
Uera cissime confitentur. ipsum

Expanded text:
salutare Dei nobis Christus occurrat: ipsum se concupisse justi antiqui veracissime confitentur, ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
eorum In uniuerso mundo. quando
magnis lucris thesaurorum caeles¬
tium faciebat. & non erat Inquid
secutorum terrore ut sepultores
scorum nulli prorsus existerent
uel certe quia insepulta cadauera
inmultis locis diu iacuerunt donec
areligiosis quodam modo funtta
sepelirentur.

Expanded text:
rso mundo, quando magnis lucris thesaurorum coelestium faciebat. Quod vero adse terrorem, ut sepultores sanctorum corporum nulli prorsus existerent; aut certe quia insepulta cadavera in multis locis diu jacere potuerunt, donec a religiosis quodammodo furata sepelirentur.
Abbreviated transcription (Latin):
no dĩ uerax. Quis tibi deđ
calicẽ salutaris quẽ accipiens
& inuocans nomen dñi. retri¬
bues ei pro omnib quae r&ribu¬
it tibi. Quis: nisi ille qui ait.
Potestis bibere calicem quẽ ego
bibiturus sum. Quis tibi deđ
ingtari passiones suas : nisi qui
prote passus est prior. Dic¬

Expanded text:
non homo; quis tibi dedit calicem salutaris, quem accipiens, et invocans nomen Domini, retribues ei pro omnibus quae retribuit tibi? quis nisi ille qui ait, «Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum» ? Quis tibi dedit imitari passiones suas, nisi qui pro te passus est prior? I
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu dñi mors scõ¬
eam sanguine suo quẽ prior
fudit pro salute seruorũ nepro
dñi nomne serui fundere dubita¬
rent. Quod tamen eorũ non dñi
itaq conditionẽ suã mancipiũ tan¬
ti precio cõparatũ & dicat.
Odñe quia ego seruus tuus ego
seruus tiuis & filius ancille tuȩ :

Expanded text:
in conspectu Domini mors sanctoeam sanguine suo, quem prior fudit pro salute servorum, ne pro Domini nomine servi fundere dubitarent; quod tamen eorum, non Domini itaque conditionem suam mancipium tanto pretio comparatum, et dicat: «O Domine, ego servus tuus; ego servu
Abbreviated transcription (Latin):
Vt sic star& aquã quasi fuiss& in¬
clusa: potest ꝑsuam gratiam coh¬
bere fluida & labentia concu¬
piscentiarum carnalium cum
huic scło renuntiatur. Ut tam¬
quam inimicis peccatis omnibus
ꝑdeletis. fidelium populus ꝑsa
cramentũ baptismatis traiciat᷑
Et deduxit eos innube diei. & te¬
ta nocte in inlumnatione igns

Expanded text:
t sic staret unda tanquam fuisset inclusa, potest per suam gratiam cohibere fluida et labentia concupiscentiarum carnalium, cum huic saeculo renuntiatur, ut, tanquam inimicis, peccatis omnibus perdeletis, fidelium populus per sacramentum Baptismatis trajiciatur. Qui deduxit eos in nube diei, et tota nocte in illum
Abbreviated transcription (Latin):
Aeternus enĩ quidixit. ego sũ uia
ueritas & uita. Siergo aliquid inue¬
neris inuia mea qđ displiceat oculis
tuis . quõ uia mea mortalis ẽ : Tu de¬
duc me in uia ȩterna: ubi nula est
iniquitas: quiꝰ &siquis peccauerit. ad¬
uocatũ habemus apud patrem iħm¬

Expanded text:
Aeternus enim est qui dixit: «Ego sum via, veritas et vita» . Si ergo aliquid inveneris in via mea quod displiceat oculis tuis, quoniam via mea mortalis est; tu «deduc me in via aeterna,» ubi nulla est iniquitas: quia «etsi quis peccaverit, advocatum habemus apud Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinatio. non es hinc. aliunde es:
Ne cũ illi qui tibi dicunt. Umnum
ate amantur & affectas amicitiã
eorũ. & times talibus displicere. In¬
cipiat te delectare babylonia: &
obliuiscaris hirłm. hoc enĩ timens
uide quid subiciat

Expanded text:
peregrinatio non es hinc, aliunde es; ne cum illi qui tibi dicunt, «Cantaamantur a te, et affectas amicitias eorum, et times talibus displicere; incipiat te delectare Babylonia, et obliviscaris Jerusalem. Hoc ergo timens vide quid subjiciat
Abbreviated transcription (Latin):
lia in marirubro.
Quȩ sunt mirabilia. ipsa sunt
terribilia. Nulla quippe ad¬
miratio ẽ sinequedam formidi¬
ne: quãuis &iam hinc terribilia
dicinon potuerint. quod Aueri¬
sarios afflixerint. & istis quio
deberent timere monstraverun
Et dixit ut disꝑder& eos. si non
moyses electus eius st&iss& in cõ¬
fractionem in conspectu eius.
Non itadixit. st&isse in confrac¬
tione. quasi ut franger& irã
dĩ. sed in confractione. Ioẽ inpla¬
ga. qua erant illi feriendi. tã¬
cit sem & ipsum pro eisdicens:
sidimittis illis peccatum. dimit¬
te: sin autem: deleme delibro tuo:¬

Expanded text:
lia in mari Rubro.» Quae sunt mirabilia, ipsa sunt terribilia; nulla quippe admiratio est sine quadam formidine: quamvis ista etiam hinc terribilia dici potuerint, quod adversarios afflixerunt, et istis quid deberent timere, monstrarungo «ut disperderet eos; si non Moyses electus ejus stetisset in confractione in conspectu ejus.» Non ita dixit stetisse «in confractione,» quasi ut frangeret iram Dei; sed «in confractione,» id est, in plaga qua erant illi feriendi: cisset seipsum pro eis, dicens, «Si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo
Abbreviated transcription (Latin):
Tuds̃ꝓba. tuscito. Non homo ñ here¬
ticus. qui noc ꝓbare nouit . nec scire
potest cormeũ. ubi tu ꝓbas. & scis.
quã non consentiã factis malorũ.
& illi me putant contaminari pecca

Expanded text:
tu proba, tu scito; non homo, non haereticus, qui nec probare novit, nec scire potest cor meum, ubi tu probas et scis quia non consentiam factis malorum, et illi me putant contaminari p
Abbreviated transcription (Latin):
te redactisunt. Nimirum autẽ
rem illam gestam commemorat
quando uicti sunt a filisteis. tẽ¬
pore heli sacerdotis. & archadñ
capta est & magna strage uastati
sunt. Hoc enim ẽ quod dicit.
Et reppulit tabernaculum sylo.
tabernaculum suum ubi habitauit
in hominibus

Expanded text:
t quod fuerunt? Nimirum autem rem illam gestam commemorat, quando victi sunt ab Allophylis tempore Heli sacerdotis, et Arca Domini capta est, et magna strage vastati sunt . Hoc est quod dicit, Et repulit tabernaculum Selom, tabernaculum suum ubi habitavit in hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ds in a&ernũ : Sed quando coepe¬
rit ꝑsecutor instare uehementius.
exagitare minis atq torm̃tis ali¬
quando cedunt . & sciente stamquã
indie cadunt. Demonium quippe

Expanded text:
 ista: sed quando coeperit persecutor instare vehementius, agere minis, poenis, tormentis, aliquando cedunt, et scientes tanquam in die cadunt. 8. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
Temptationem quȩ fit inignoraTib
leuis. timorẽ nocturnũ appellav.
ut cogent. sed possunt cito decli¬
natatranssire. Fadẽ aũ rursus
fiunt grauia. Si ꝑsecutor in statꝰ
& uehement̃ terr& ignorantes.
ldẽ ñdũ firmos in fide. nec scientes

Expanded text:
Tentationem quae fit in ignorantibus levis, timorem nocturnum appellavit; ut cogant, sed possunt cito declinata transire. Eadem rursus fac gravia. Si persecutor instat, et vehementer terret ignorantes, id est nondum firmos in fide, nec scientes
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ tristis res est. dies l&a res est
sunt omnia quȩ possidebantur.
ablati filii. quibus serua bant᷑
qua tristisnox: Uideamus si non
in noctibus benedicit. Dñs de¬
nocte ignorantiae. insidiarũ.
in sca non adprȩdicandum & oran¬
dum tantũ. sed & operandum:
preces enim nude non proficiuns¬
Benedicat tibi dns exsion. qui
fecit cęlum & terram
pluribus unũ fecit. quia bonũ¬
unũ Nemodicat: Ad me non
ꝑuenit adte benedictio¬

Expanded text:
enim tristis res est, dies laeta res essunt omnia quae possidebantur, ablati filii quibus servabantur. Quam tristis nox? Sed videamus si non in noctibus benedicit: Dominus denocte ignorantiae. insidiarum, in sancta, non ad precandum et orandum tantum, sed et ad operandum. preces enim nudae non proficiunBenedicat te Dominus ex Sion, qui fecit coelum et terram. pluribus unum fecit: ut ovestrum dicat: Ad me non pervenit ad te benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
meum stoele ipsi
Propter ipsum fidele testam̃tũ:
ẽ testamenti.¬
Et ponam in seculum scłi semen.¬
Non tantum in hoc sȩculo. sed
in seculum sȩculi quo trans ibit
utiq semen eius. quae ẽ hereditas

Expanded text:
meum fidele ipsi.» Propter ipsum, fidele testamentum; testamentiEt ponam in saeculum saeculi semenNon tantum in hoc saeculo, sed «in saeculum saeculi;» quo transibit utique semen ejus, quae est haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
Intellegitur cum credunt uerum
dm quiper sequebantur cius hereditatẽ
quia & ipsa uindicta ẽ. quaper¬
Imitur scua iniquitas corum gla¬
dio uerbidĩ. de quo dictum est.
Accingere gladio tuo. uel cumper¬
seuerantes Inmici infine puniuntur.

Expanded text:
intelligitur, cum credunt in verum Deum, qui persequebantur ejus haereditatem; quia et ipsa vindicta est, qua perimitur saeva iniquitas eorum gladio verbi Dei, de quo dictum est, Accingere gladium tuum ; vel cum perseverantes inimici in fine puniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
laus mea dñs & factus est mihi
insalutem. Qui  ergo ca¬
dunt cum impelluntur. nisi
qui sua sibi fostitudo & sua
sibi uolunt eẽ laus. nullus quip¬
pe incestamne cadit . nsi cuius
fostitudo & laus cadit. Qua
dñs est. tam non cadit quam
non cadit dñs. &ideo talib
factus ẽ insalutẽ. non quia ip¬
se aliquid factus ẽ quod ante
non erat. sed quia ipsi cum in eũ
lis quod auersis a se nonerat. sa¬
lus cȩpit eẽ conuersis.

Expanded text:
Dominus; et factus est mihi in salutem.» Qui ergo cadunt, cum impelluntur, nisi qui sua sibi fortitudo, et sua sibi volunt esse laudatio? Nullus quippe in certamine cadit, nisi cujus fortitudo et laudatio cadit. Quapatio est Dominus, tam non cadit quam non cadit Dominus. Et ideo eis factus est in salutem; non quia ipse aliquid factus est quod ante non erat, sed quia ipsi cum in eum lis, quod aversis a se non erat, salus coepit esse conversis.
Abbreviated transcription (Latin):
& noluifti: Deinde quae pro ipsa
impi&ate recipiu̾nt. Incipit pro¬
quam ulciscendi cupiditate opt&
Vt fiant : cum dicantur futura. cer¬
tissima ueritate. & per dĩ iustiti¬
am super tales digna uentura:¬
accusatori inimicitus exsaturari
luntate peccata punienti.
tiae. Igitur in uerbis quasi mala
optantis intellegamus praedicta
proph&antis. Et dm̃ iusta r&ri¬
buentem subleuata in eius a&er¬
nam legẽ. mente cernamus

Expanded text:
 noluisti» . 7. Deinde quae pro ipsa impietate recipiant, incipit proquam ulciscendi cupiditate optet ut fiant; cum dicantur futura certissima veritate, et per Dei justitiam super tales digne venturaaccusatori inimicitia sese saturaluntate peccata punienti.exat; et in verbis quasi mala optantis, intelligamus praedicta prophetantis; et Deum justa retribuentem, sublevata in ejus aeternam legem mente cernamus
Abbreviated transcription (Latin):
Hic est omnis & magnus reatus illorũ
Nam quid nocere potuerunt per¬
non necessitate. Sed odu
Sed odium
ipsum. crimen est maximũ per se¬
quentis. quam uis sit uoluntaria
poena patientis: Satis autẽ expo¬
suit quem ad modum supra dixe¬
rit. pro eo ut diligerent me.
dilectione quia non ut cumq sed dilectioni eiꝰ
debebant. cum hic addidit. pro di¬
lectione mea. Hanc dilectionem
in euangelio commemorat. ubi dic̃:
Hierusalem. hierusalem. quotiens uo¬
lui congregare filios tuos. tam quã

Expanded text:
Hic est omnis et magnus reatus illorum. Nam quid nocere potuerunt pernon necessitate morientem? Sed ipsum odium est crimen maximum persequentis, quamvis sit voluntaria poena patientis. Satis autem exposuit quemadmodum supra dixerit, «Pro eo ut me diligerent,» quia dilectionem non utcumque, sed dilectioni ejus debebant; cum hic addidit, «pro dilectione mea.» Hanc dilectionem in Evangelio commemorat, ubi dicit: «Jerusalem, Jerusalem, quoties volui colligere fili
Abbreviated transcription (Latin):
Quando dicebat ista dauid. ꝑfec¬
ta erat illa ciuitas: non edificabat᷑:
quomodo edificatur: Ad qua cun¬
runt infide lapides uiui . quib
dicit p&rus: & uos tamqua lapi¬
des uiui. coedifica mini. indomu
spiritalem. idẽ templum sc̃m di:¬
Participatio aut ciuitatis huius
inidipsum ẽ Consortio enĩ ꝑ fec¬
tȩ caritatis unanimes. non pos¬
sunt participationẽ in diuerso
habere sed in idipsum

Expanded text:
quando dicebat ista David, perfecta erat illa civitas, non aedificabatur. ae modo aedificatur, ad quam currunt in fide lapides vivi, de quibus dicit Petrus: «Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in domum spiritualem» , id eparticipatio ciuitatis huius in idipsum est. ex consortio enim perfectae ciuitatis unanimes non possunt participationem in diuerso habere, sed in idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
das dm̃. ñ dicis ymnum : ymnus
ergo tria ista hab&. & canticum &
laudem & dĩ : Laus ergo dĩ incantico
ymnus dicitur : Quidest ergo
ymnus omnibus scĩs eius. Accipi¬
ant scĩ eius ymnum. dicant scĩ eiꝰ
ymnũ quia hoc est quo acceptur
sunt infine ymnum sempi ternũ:

Expanded text:
des, non dicis hymnum. Hymnus ergo tria ista habet, et cantum, et laudem, et Dei. Laus ergo Dei in cantico, hymnus dicitur. Quid est ergo, «Hymnus omnibus sanctis ejus?» Accipiant sancti ejus hymnum, dicant sancti ejus hymnum; quia hoc est quod accepturi sunt in fine, hymnum sempiternum.
Abbreviated transcription (Latin):
Nubes &caligo impiis qui eũ non intel¬
lexerunt. iustitia & iudiciũ fidelibus
qui in eũ crediderunt. illi enim per su¬
perbiã nonuider̃. illi ꝑ humilitatem
corrigi meruerunt. sedẽ eius. dicit eos
ipsos qui in eum crediderunt. Deipsis
enim fecit sibi sedem quia in cis sed& sa¬
pientia. filius enĩdi sapientia dĩ ẽ
Audiuimus autẽ exalia scriptura. mag¬
nũ huiuft intellegentiae documentũ.
Ani maiusti sedes sapientia. Iusti ficati

Expanded text:
Nubes et caligo impiis, qui eum non intellexerunt; justitia et judicium fidelibus, qui in eum crediderunt: illi enim per superbiam non viderunt, illi per humilitatem dirigi meruerunt. Audiipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc appellans qđ inferior mundi
parssit: Noli enĩcogitare. quid
ecccepit diabolus. sed quid ꝑdidit
turbata terribilia. corruptibi¬
lia. Tam̃ habent locum suum.
habent ordinem suum impled
& ipsa uniuersitatis pulchritudi¬
nẽ ꝓmodo suo. & ideo laudant dm̃:
Conuersus ergo ad illa tam quã
exhortans & ipsa : Immo exhor¬
tans nos ut eorum c̃sideratione
laudemꝰ dm̃. sic enim laudant
dm̃. cũ considerata pariunt lau¬
dem dĩ. coepit dicere. Laudate
dñm d&erra dracones & omnes abyssi
Dracones circa aquã c̃uerstentur :
Despelincis ꝓcedunt. feruntur inaere
Concitatur ꝓpter eosaer. Magna¬
enĩ quȩdam sunt animantia. dra
om̃s abyssi÷ Sunt autẽ speluncae
aquarum latentium. unde fon¬
fluminal suꝑ terrã. Alia occulta
sub eunt: & tanc hoc atq: omnis
ista humida natura aquarum
simul cum mari & isto aere Abyssus
vel abyssi uocantur : ibi uiuunt
dracones : & laudant dm̃ cum nos¬

Expanded text:
hoc appellans, quod inferior pars mundi hoc appellans, quod inferior pars mundi sit. Noli enim cogitare quid accepit diabolus, sed quid perdiditurbata, terribilia, corruptibilia: tamen habent locum suum, habent ordinem suum, implent et ipsa universi pulchritudinem pro modo suo, et ideo laudant Dominum. Conversus ergo ad illa, tanquam exhortans et ipsa; imo exhortans nos, ut eorum consideratione laudemus Dominum sic enim laudant Deum, cum considerata pariunt laudem Dei, coepit dicere, «Laudate Dominum de terra, dracones et omnes abyssi.» Dracones circa aquam versantur, de speluncis procedunt, feruntur in aera; concitatur propter eos aer: magna quaedam sunt animantia dracoomnes abyssi.» Sunt autem speluncae aquarum latentium, unde fonfluant super terram, alia occulte subter eunt: et totum hoc, atque omnis ista humida natura aquarum, simul cum mari et isto infimo aere, abyssus vel abyssi vocantur, ubi vivunt dracones et laudant Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Abyssi uero ꝓfunditates aquarums
Mira omnia . nubilosus quoq: iste aer:
Ad abyssum ꝑtin&: vbi nubes. ubiuenti
vbi tempestas. Vbi pluuia. Corus ca¬
tiones. tonitrua. grandines nix &
isto humido & caliginosoaere : Totũq
hoc terraȩ nomine appellauit : qui a
inimis mutabile est atq: mortale
Omnia quippe ista hic fiunt ꝓpre
terram. & liquando sunt homines in
cacuminibus montium & nubes sub
se uident. & fiunt plerumq pluuiȩ.
& apparent bene intentis omnia ista.
quȩ ꝑ turbato aere concitantur
hic fieri in ista mundi parte infima:
ꝓpterea adista caliginosa. Io est
adhunc aerem Tam quam ad car¬
cerem damnatus est diabolus. de
apparatu superiorũ angelorum
lapsus cum angelis suis. Nam apłs
hoc dicit de illo. Secundum prin¬
cipem potestatis eis huius quinunc
operatur infiliis diffidentiae. &a
lius apłs dicit sienim ds angelis
peccantib non peꝑcit. sed carceri¬
bus caliginis inferi r&rudens.
Tradidit iniudicium puniendos re¬

Expanded text:
Abyssi, profunditates aquarum sunt: maria omnia, nubilosus iste aer ad abyssum pertinet. Ubi nubes, ubi venti, ubi tempestates, ubi pluviae, coruscationes, tonitrua, grandines, nix, isto humido et caliginoso aere, totum hoc terrae nomine appellavit, quia nimis mutabile est atque mortaleOmnia ista hic fiunt prope ad terram. Et aliquando sunt homines in cacuminibus montium, et nubes sub se vident, et fiunt plerumque pluviae: et apparent bene intentis omnia ista, quae perturbato aere concitantur, hic fieri in ista mundi parte infima. Propterea ad ista caliginosa, id est ad hunc aerem, tanquam ad carcerem, damnatus est diabolus, de apparatu superiorum Angelorum lapsus cum angelis suis: nam Apostolus hoc de illo dicit, «Secundum principem potestatis aeris hujus, qui nunc operatur in filiis diffidentiae» . Et alius apostolus dicit, «Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit, sed carceribus caliginis inferni retrudens, tradidit in judicio puniendos
Abbreviated transcription (Latin):
diss& me. isrł si inuus meis am¬
bulass&. Dicit enim fostasse
iste isrł Ecce pecco. manfestũ
ẽ. eo post afflictiones cordis
mei Sed quid facio : Diabolus
hoc facit. daemones hoc faciuNT.
quis ẽ diabolus.: Qui sunt daemo¬
nes. Ceste inimicitui. Sed siis¬
rahel in uiis meis ambulass&

Expanded text:
disset me; Israel» «si in viis meis ambulasset.» Dicit enim fortasse iste Israel, Ecce pecco, manifestum est; eo post affectiones cordis mei: sed quid facio? Diabolus hoc facit, daemones hoc faciunt. Quid est diabolus? qui sunt daemones? Certe inimici tui. «Israel si in viis meis ambulass
Abbreviated transcription (Latin):
fraudarentur adesiderio suo. Po¬
test & non temptantium sed ere¬
dentiũ paruulam fidem carne
& istis uocum signis & ꝑaerem
transcurrentib tam quã uolati¬
lib pascere. Non tamen abaqui¬
lone uenientibus. ubi frigus &
caligo p̃ualent. id est eloquen¬
tia quȩ huic seculo fau&. sed
transferendo austrum decȩlo. Quo:
nisi ad terras . Ut qui infide par¬
uuli sunt. audiendo terrestria
nutriantur ad capienda cę̧lestia
Translatus enim erat & ille decȩlo
quodammodo ubi mente ex cesse¬
rat dõ. ut temperans e&̃ illis quib
lbi enim audierat. in effabilia uer¬
ba. quȩ interra. illi non licebat lo¬
qui ꝑ uerba sonantia quasi ꝑuo
latilia pennata. Transferendo
cum. hoc ẽ ꝑuentos meridianos.
feruentes scilic& & lucentes p̃di¬
cantium sp̃s. & hoc inuirtute sua
nesibi tribuat africus quod hab&
exdõ. Ueniunt aut̃ ultro istiuen¬
ti ad homines. & ad portant eis uer¬
ba diuinitus missa. Ut insuis sedib
& circa tabernacula sua colligan

Expanded text:
siderio suo, » potest et non tentantium, sed credentium parvulam fidem, carne editis vocum signis et per aerem transcurrentibus, tanquam volatilibus pascere: non tamen ab Aquilone venientibus ubi frigus et caligo praevalent, id est, eloquentia quae huic saeculo placet; sed transferendo Austrum de coelo. Quo, nisi ad terras? ut qui in fide sunt parvuli, audiendo terrestria nutriantur ad capienda coelestiaTranslatus enim erat ille de coelo quodammodo, ubi mente excesserat Deo; ut temperans eis esset quibusalibus . Ibi enim audierat ineffabilia verba , quae in terra illi non licebat loqui per verba sonantia, quasi per volatilia pennata; et inducendo cum, hoc est, per ventos meridianos, ferventes et lucentes praedicantium spiritus; et hoc in virtute sua, ne sibi tribuat Africus quod habet ex Deo. Veniunt autem ultro isti venti ad homines, et apportant eis verba divinitus missa; ut in suis sedibus et circa tabernacula sua colligant