comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sculpta tabulis nec ęre incisa. sed
impressa mentib atq infixa sensibꝰ
quando sapiens ñ sub lege. s ipse sibi
ẽ lex. opiis legis incorde suo ꝯtinens.
uideamus manifestas rerũ exp̃ssiones
ẜ uirtutũ imagines. & quã indignũ
ut populi integri obediant humanis
legibꝰ. qͦ sint libertatis participes :
Dapientes aut̃ uerã legem naturȩ exxp̃s¬
sam ad imaginẽ dĩ. ueramq rationẽ
signiferam libdtatis neglegant & dere¬
linquant. cũ in ea tanta libertas sit.
ut paruuli seruire uici is nesciamꝰ.
alieni abira. exxortes auariciȩ. igna¬
ri libidinis. Quã miserũ gͥ. ut qui
nascimꝰ: libertate moriamur in ser¬
uitute: S hoc fit leuitate animi.
atq infirmitate moꝵ. qr curas in a¬
nes uoluimꝰ. & operam᷑ suꝑuacua.
docuit moyses. quando ei manus
a grauiores fiebant ita ut ua susti¬
neret cas iħc naue.idõq uincebat
ppłs. qͣndo ñ ꝑfimctoria gerebantur

Expanded text:
insculpta tabulis, nec aere incisa, sed insculpta tabulis, nec aere incisa, sed impressa mentibus, atque infixa sensibus; quando sapiens non sub lege, sed ipse sibi lex est, opus legis in corde suo continens, est, ut non videamus manifestas rerum expressiones, et virtutum imagines? Et 938 quam indignum, ut populi integri obediant humanis legibus, quo sint libertatis participes: sapientes autem veram legem naturae expressam ad imaginem Dei, veramque rationem signiferam libertatis negligant et derelinquant; cum in ea tanta libertas sit, ut parvuli servire vitiis nesciamus, alieni ab ira, exsortes avaritiae, ignari libidinis! Quam miserum igitur, ut qui nascimur in libertate, moriamur in servitute! 33. Sed hoc fit levitate animi, atque infirmitate morum; quia curas inanes volvimus, et operamur supervacua: docuit Moyses, quando manus ei graviores fiebant, ita ut vix sustineret eas Jesus Nave. Ideoque vincebat populus, quando non perfunctoria gerebantur
Abbreviated transcription (Latin):
donec ea ad possessione suȩ mentis
climminet. & omnibꝰ terminis fini
ta belli quȩ iniquissimi aduersarii
spiculis. Sunt enim quȩdam & in
pace p̃lia. & inbello pax. Unde &
quomͦ ñ seruus: Seruit ꝓfecto. &
miseram seruitutẽ. Nichil enĩ sic am¬
m̃a ad omnẽ seruitutẽ deicit. quomͦ
formido mortis. Quomͦ enĩ se erigat
abiectus & iulis sensus. atq ignobilis.
demersus in omnẽ infirmitatis uoragi¬
nẽ. uitȩ huiꝰ cupiditate : Uide quam
seruus. Abscondam me inquit & ego
gemens & tromens suꝑ terram. & erit
om̃is qͥ inuenerit me occidet me. Itaq
quasi seruus signũ accepit. nec sic tam̃
necem potuit euadere. Seruit gͥ pec¬
cator formidini. seruit etiã cupidita¬
ti. seruit auriciȩ.seruit libidim.
seruit maliciȩ. seruit iracundiȩ. &
uidet᷑ huiꝰ modi sibi liber .s magis ser¬
uit. quasi sub tyrannis positus. Illi
aut̃ liberi s̃. qui legibꝰ uiuunt. Leges¬
Lex aut̃ uera: sermo rectus. Lex uera :

Expanded text:
donec ea de possessione suae mentis donec ea de possessione suae mentis eliminet, et omnibus terminis finibta belli, quae iniquissimi animae nostspiculis; sunt enim nobis quaedam et in pace praelia, et in bello pax. Unde et quomodo non servus? Servit profecto, et miseram qui lem servitutem; nihil enim sic animam ad omnem servitutem dejicit, quomodo formido mortis. Quomodo enim se erigat abjectus et vilis sensus atque ignobilis, demersus in omnem infirmitatis voraginem vitae hujus cupiditate? Vide quam servus: Abscondam me, inquit, et ero gemens et tremens super terram; et erit, omnis qui invenerit me, occidet me . Itaque quasi servus signum accepit, nec sic tamen necem potuit evadere. Servit igitur peccator formidini, servit etiam cupiditati, servit avaritiae, servit libidini, servit malitiae, servit iracundiae, et videtur hujusmodi sibi liber: sed magis servit, quam si sub tyrannis positus. 32. Illi autem liberi sunt, qui legibus vivunt. Lex autem vera sermo rectus, lex vera non
Abbreviated transcription (Latin):
spãlis hominis. qͥ diuidicat om̃a. ipse
aut̃ a nemime uidicat᷑. nec cuicũq
creilturȩ partcipi. s soli dõ se subdi¬
tum nouit. qͥ solus sine peccato est.
D eqͦ dicit iob Siuit dñs qui sic me
uidicat. Solus enĩ ille potest uidicare
uistum. cuiꝰ in ꝯspectu cȩlũ non est mun¬
lus aut̃ hominũ : quanto antiquior
iob: quanto uetustior dauid: agnos¬
cant gͦ de nr̃is sehabere quȩcumq pre¬
qui ad ipsa ꝑuenit diuinitatis secreta
& manifestata sibi cognouit occulta
sapientiȩ : solus gͥ sãpiens. qͥ duce dõ
usus ÷ ad cognoscenda ueritatis cubi¬
lia & mortalis homo immortalis
sicut scriptũ est. Propt̃ ea iurcit
ciat rerũ negotia. cognoscet quan¬
ta sapienti aduum̃ta. & qͣnta in ip¬
sis insipienti refragia sint. Quod
huic adium̃to libertas. illi impedi¬
m̃to seruitus sit. Insurgit enĩ sapi¬
ens. quasi iuctor debellatis a se ac
triumpbatis. libidini timori igna¬
uiȩ. mestitudini ceterisq uiciis

Expanded text:
is, quia dijudicat omnia, ipse autem a nemine dijudicatur, nec a quocumque creaturae participe, sed soli Deo se subditum novit, qui solus sine peccato est , de quo dicit Job: Vivit Dominus, qui sic me judicat ; solus enim ille potest judicare justum, cujus in conspectu coelum non est munlus autem hominum? Quanto antiquior Job, quanto vetustior David? Agnoscant ergo de nostris se habere, quaecumque praequi ad ipsa pervenit divinitatis secreta, et manifestata sibi cognovit occulta sapientiae? Solus igitur sapiens, qui duce Deo usus est ad cognoscenda veritatis cubilia, et mortalis homo immortalis sicut scriptum est: Propterea unxit tciat rerum negotia, cognoscet quanta sapienti adjumenta, et quanta in ipsis insipienti refragia sint; quod huic adjumento libertas, illi impedimento servitus sit. Insurgit enim sapiens quasi victor debellatis a se ac triumphatis libidine, timore, ignavia, moestitudine, caeterisque vitiis;
Abbreviated transcription (Latin):
lium. & ad patr̃ẽ isaac id est io¬
cunditatis capacẽ. letitiȩ redun¬
dantẽ. ubi iam ñ patientia. s ubi
letitia. quia pꝰ tribulationes pa¬
tientia. patientia aut̃ ꝓbationẽ
operatur. in qua ẽ spes. de qua
non confundem. qm̃ qui ñ fuerit
confusus crucẽ xcristi: nec xristꝰ
confundetur in eo. Yale fili.
& non erubescas patre in terroga¬
re. qui ñ erubescis inpassionib
aristi gloriari. E &ꝑLiCIT¬

Expanded text:
lium, et ad patrem Isaac, id est julium, et ad patrem Isaac, id est jucunditatis capacem, laetitiae redundantem. Ubi jam patientia, ibi laetitia; quia post tribulationes patientia, patientia autem probationem operatur, in qua est spes, de qua non confundimur; quoniam qui non fuerit confusus crucem Christi, nec Christus confundetur in eo . Vale, fili, et non erubescas patrem interrogare, qui non erubescis in passionibus Christi gloriari. 902 EPI
Abbreviated transcription (Latin):
tie baptisinũ gr̃ȩ. In ea ẽ uia exerci¬
tus dei. Om̃s enim qui sunt in eocłã
dõ militant. In ea ẽ rex ille insignis.
diuersarũ uirtutũ. quẽ iacob sibi
elegit. Om̃is enim sine signo anima
indocta et inerudita ẽ. disciplina¬
rum nescia Suuȩ aut̃ insignita ẽ ea¬
dem diues operum & grarum opima
ad eum qui uenit iratũ fr̃em recon¬
cillet. prius. ad eam qui uenit . sychi¬
mã p̃ciosam illam & actuosam in ha¬
bitet. uirtutũ officinã. ubi lesȩ
castittais grauis ultio. ad cam qui
uenit: lucdtetur cũ dõ ut ad imita¬
tionc̃ eius se exerceat. ad humilita¬
tõ irp̃i & passiones eus congredut᷑
tollat crucem suam. & xp̃m sequa
ñ inflat᷑. immo etiam benedicit con¬
gredientẽ sibi tali munere. Sequa¬
mur gͦ sc̃m iacob et uias eius. ut
ꝑueniamus ad eas passiones. ad eas
congressiones. ꝑueniamꝰ ad murũ.
ꝑueniamꝰ ad patientiã matr̃e fide¬

Expanded text:
tiae, baptismum gratiae. In ea est via exercitiae, baptismum gratiae. In ea est via exercitus Dei; omnes enim qui sunt in Ecclesia, Deo militant. In ea est grex ille insignis diversarum virtutum, quem Jacob sibi elegit; omnis enim sine signo anima, indocta et inerudita est, disciplinarum nescia: quae autem insignita, eadem dives operum, et gratiarum opima. 16. Ad eam qui venit, iratum fratrem reconciliet prius. Ad eam qui venit, Sichimam pretiosam illam et actuosam inhabitet virtutum officinam, ubi laesae castitatis gravis est ultio. Ad eam qui venit, luctetur cum Deo; ut ad imitationem ejus se exerceat, ad humilitatem Christi et passiones ejus congrediatur. Tollat crucem suam, et Christum non inflatur; immo etiam benedicit congredientem sibi tali munere. 17. Sequamur ergo sanctum Jacob, et vias ejus; ut perveniamus ad eas passiones, ad eas congressiones, perveniamus ad humerum, perveniamus ad patientiam matrem fide
Abbreviated transcription (Latin):
puntur epulis. capiunt᷑ sultri¬
tium choris. dum ieuania nr̃ fu¬
gunt. dum casibi aspera pistanar
dum corpori noxia et molesta ar¬
bitrant᷑. An opinatus es inquit¬
iacob quia aurum tuũ desiderem:
S non habes aurum igne exami¬
natũ. quo iusti ꝓbantur. Anquia
argentũ cuperem : s non habes ar¬
gentũ. qui non habes splendorem
diuini eloquii. S fortasse spera¬
ui. quod adiceres michi ad obsequi¬
um seruulos tuos. Ego uͦ liberos
quero. fugio seruos peccati. Sed
forte comites itineris et duces ne
cessarii fuerunt. Ytinam sequi
possent. ego illis monstrarem dĩ
uias. S qui dm̃ nescitis. uias ei
quomodo nouistis : uias eius in¬
grediuntur electi dño non qui¬
cumq eas intrant . s tam̃ nemo
teduditur. Sequat᷑ qui paratus ẽ in¬
grediatur uiam quȩ ducit ad mesopo¬
famiam & qui eam petit : ꝑ aquã tran¬
seit. aquas tygris atq eufrate : fortiui¬
dinis atq iustitiȩ ꝑ lacrimas peniten¬

Expanded text:
piuntur epulis, capiuntur saltanpiuntur epulis, capiuntur saltantium choris: dum jejunia nostra fugiunt, dum ea sibi aspera putant, dum corpori noxia et molesta arbitrantur. 14. An opinatus es quia aurum tuum desiderarem? Sed non habes aurum igne examinatum, quo justi probantur . An quia argentum cuperem? Sed non habes argentum, qui non habes splendorem alloquii coelestis. Sed fortasse speravi quod adjiceres mihi ad obsequium servulos tuos? 901 Ego vero liberos quaero, fugio servos peccati. Sed forte comites itineris, et duces viarum necessarii fuerunt? Utinam sequi possent! ego illis monstrarem Domini vias. Sed qui Deum nescitis, vias ejus quomodo novistis? Vias ejus ingrediuntur electi Domino: non quicumque intrant eas, sed tamen nemo excluditur. 15. Sequatur qui paratus est, ingrediatur viam quae ducit ad Mesopotamiam; ut qui eam petit, per aquas transeat, aquas Tigris atque Euphratae, fortitudinis atque justitiae, per lacrymas poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo tamquã seruulus dimitteret᷑.
quesiuit cȩlestia. quȩ me inquit
hinc p̃ceperunt abire. et nuno comi¬
tant᷑ uiantem. S quomodo me sc̃m¬
dimisisset letitia tua quȩ plena. ẽ
mestitudinis : cum tẏmpanis scilicet
atq organis immoderata modulanti¬
bꝰ et sonis tẏbiarũ suauibꝰ insuauia
resultantibꝰ sonis dissonis. crepitibu
discrepantibꝰ. uocibus mutis. cymbi¬
lis animã serientibus. His me delec¬
tard posse credidisti. his reuocari.
Hec sunt que ego fugi. nec uereor uer¬
borum tuoꝵ inuidiam. Fugi ne me
talia sequerent᷑. nequid detuis acci¬
piens abirem. Non enim talibꝰ deduc
as. posteritatem infunderet. sugiens
umbras in anium rerũ. p̃strens in sen¬
sibilibꝰ simulachris uirtutũ spiran¬
tem decorem. plausibilib p̃ponens
seria. Udes enim que ad modum con¬
iuuia gentiles adornent. festa an¬
nuncient. sed ea piis m̃tib infestio¬
ra sunt. quia his pleriq decipi¬

Expanded text:
ab eo tamquam servulus dimitteretur.ab eo tamquam servulus dimitteretur.quaesivit coelestia. Quae me, inquit, hinc praeceperunt abire, et nunc comitantur viantem. 12. Sed quomodo me dimisisses? An cum laetitia tua, quae plena est moestitudinis, cum tympanis scilicet atque organis immoderata modulantibus, et sonis tibiarum suavibus insuavia resultantibus, sonis dissonis, crepitibus discrepantibus, vocibus mutis, cymbalis animam ferientibus? His me delectari posse credidisti? his revocari? Haec sunt quae ego fugi: nec vereor verborum tuorum invidiam. Fugi, ne me talia sequerentur, ne quid de tuis accipiens abirem. 13. Non enim talibus deductas, posteritatem infunderet, fugiens umbras inanium rerum, praeferens insensibilibus simulacris virtutum spirantem decorem, plausibilibus praeponens seria. Vides enim quemadmodum convivia gentiles adornent, festa annuntient: sed ea piis mentibus infestiora sunt; quia iis plerique decipi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. neq nos dulcis pluribꝰ secularium
diuitiarũ cupiditas teneat. aut leti
opie atq egestatis arbitram᷑. adicuin
etiam ciusam secessionis quia ueram
glam & boni thesauri copias amisit
laban. in quibꝰ nascim quibꝰ uigestt
datus ẽ mentis. & bona moneta ima¬
ginis dĩ & sp̃ã similitudinis. quia ẽ¬
spualis moneta. Amisit aut̃ : qui a
splendida magis scłi elegit . qũa uera
fallit & decipit. Unde audi eius uerba.
& uidica Secutus sc̃m iacob et filias
suus ne forte apud cas sua̾rũ aliquid¬
uicioꝵ repperiret : & reuocandi ad se
haberet auctoritatem: coarguens
uistum cũ ratione ẽẽt redargutus:
& nihil respondere aut referre pos¬
set : quo eũ deberet tenere: si annuon¬
ciasses inquit mibi : emisissem te.
nquo ꝓdidit. quid iustus fugerit.
ne scilicet eum ꝓsequeret᷑. ne dedu¬
ceret. ne tali comitatu stipatus ꝓce¬
deret. primũ quod multoꝵ dominoꝵ
mancipiosse subicere ñ debuit. ut

Expanded text:
tis, neque nos dulcis pluribus saecularium tis, neque nos dulcis pluribus saecularium divitiarum cupiditas teneat, aut luxuropiae atque egestatis arbitramur. 10. Adjiciunt etiam causam secessionis, quia veram gloriam, et boni thesauri copias amisit Laban, in quibus nascimur. Vigor datus est mentis, et bona moneta imaginis Dei et similitudinis; quia spiritalis moneta. Amisit, quia splendida magis saeculi elegit, quam vera eet decipit. Unde audi ejus verba, et judica. 11. Secutus sanctum Jacob et filias suas; ne forte apud eas suorum vitiorum reperiret aliquid, et revocandi ad se haberet auctoritatem, coarguens justum, cum ratione esset redargutus, et nihil respondere ac referre posset, quo eum deberet tenere: Si annuntiasses, inquit, mihi, emisissem te . In quo prodidit quid justus fugerit, ne eum prosequeretur, ne deduceret, ne tali comitatu stipatus procederet. Primum quod multorum dominorum mancipio se subjicere non debuit; ut
Abbreviated transcription (Latin):
uigoris. Deniꝙ quasi diuites et libe¬
trabant᷑. om̃is eñi bonarũet lubera¬
lum consors disciplinarum. nemi¬
nem insipientium diutibua punqa
s inopem atq egenum abiestum qđꝙ
et si regalibus diuitis asfluat. et
Suꝑpbus auro suam iactet potenitiã.
ł ugienda gͥ est talium societas. et si¬
ali qua generis copulent᷑ necessitu¬
dine. Noiȩ sunt enim conuersati¬
ones. cũ insipientibꝰ. & inficiunt
sobriam m̃tem ac decolorant. quia
sicut adherens sc̃o sanctus erit. tta
cum ꝑuerso ꝑuersus erit. E requen¬
ter enim accidit. ut quis contra
ꝓpositum suum intemperantem
audiens cum uelit ipse continentie
disciplinam tenere: fuco insipien¬
tiȩ coloret᷑. meritoq contrariȩ
sibi sunt & repugnantes. disciplina
xetꝙ insolentia. Unde cum uir
eet: eidatus sarum sententiam quer¬
re : uocem emittunt ꝓbatȩ iam dut¬
redene quasi uero ñ cognoueris. quo
millam habeamꝰ cupiditate & societa¬

Expanded text:
vigoris. Denique quasi divites et libevigoris. Denique quasi divites et libetrabantur. Omnis enim bonarum et liberalium consors disciplinarum neminem insipientium divitem putat, sed inopem atque egenum, abjectum quoque; etsi regalibus divitiis affluat, et superbus auro suam jactet potentiam. 8. Fugienda est igitur talium societas, etiamsi qua generis copulentur necessitudine: noxiae sunt enim conversationes cum insipientibus, et inficiunt sobriam mentem ac decolorant; quia sicut adhaerens sancto sanctus eris, ita cum perverso perversus eris . Frequenter enim accidit, ut quis contra propositum suum intemperantem audiens, cum velit ipse continentiae disciplinam tenere, fuco insipientiae coloretur, meritoque contrariae sibi sunt et repugnantes disciplina atque insolentia. 9. Unde cum vir exercitatus earum sententiam quaereret, vocem emittunt probatae jam diutcedere? Quasi vero non cognoveris quod nullam habeamus cupiditatem ejus societa
Abbreviated transcription (Latin):
tani s quia ipse est auctor bonoꝵ
cuius gr̃a ignaui exuunt᷑. quia decorẽ
bereditatis diuinȩ capere improbi atq
in firmi ñ queunt. Succedit aut̃ inten
tem fortis. nͥ solus ds. qui om̃a coher¬
cet & regit : his gͦ debetur hereditas
dei. Unde ysaias ut. Est hereditas
credentibꝰ indñm. Et pulchre ait
est hereditas. Ipsa enim sola heredi¬
tas est. & alia non est. Neq enĩ cecus
thesaurus hereditas ẽ. neq caduca
om̃a hereditatis habent commodum.
Sola ẽ illa hereditas. in quibꝰ est porti¬
o ds̃. Unde sc̃s dñi dicit. Portio mea
dñs. Et alibi. Heres factus sum testi¬
monioꝵ tuoꝵ. Uides quȩ possideat
iustus. mandata dei. oracula eius.
p̃cepta eius. In his diues ẽ. his pascit᷑.
in his delectatur. quasi in omnibꝰ diui¬
tis. Hec gͦ possidenteslia et rachel.
patrias opes non requirebant : in
quibꝰ erat pecunia adultera  irra¬
non abilis species. et spirittdis elpers

Expanded text:
ta, quia ipse est auctor bonorum, ta, quia ipse est auctor bonorum, cujus gratia ignavi exuuntur; quia decorem haereditatis divinae capere improbi atque infirmi non queunt: succedit autem intentem fortis nisi solus Deus, qui omnia coercet et regit? 6. His ergo debetur haereditas Dei. Unde et Esaias dicit: Est haereditas credentibus in Domino . Et pulchre ait: Est haereditas; ipsa enim sola haereditas est, alia non est. Neque enim caecus thesaurus haereditas est, neque caduca omnia haereditatis habent commodum: sola est illa haereditas, in quibus est portio Deus. Unde sanctus Domini dicit: Portio mea Dominus ; et alibi: Haeres factus sum testimoniorum tuorum . Vides quae possideat justus, mandata Dei, oracula ejus, praecepta ejus. In his dives est, in his pascitur, in his delectatur, quasi in omnibus divitiis. 7. Haec ergo possidentes Lia et Rachel, opes patrias non requirebant, in quibus erat pecunia adultera, irrationabilis species, et spiritalis expers
Abbreviated transcription (Latin):
nens que in bonis atq inhereditate
riosa: altera aspiratio fortis. tale¬
coniugium refugientes : non generis
necessitudinẽ s morũ discrepantiala
cu uuiri exercitati ia cob sermone edoste
cent quod uellet discedere. ut laban
& filioꝵ eius inuidiam declinaret: absq
ignauia responder̃. Num quid ẽ nobis
portio aut hereditas in domo patris
nr̃i : nonne sicut alienȩ estimam᷑ ei:
Uendidit enĩ nos. et deuorauit p̃cium
nr̃m : ecce primũ quasi ignauus & in¬
uidus laban. laboraosam & disciplinȩ
tenacem alienat a se ac refugit. seseqꝙ
cupit separare. qm̃ eas oneri sibi eẽ
cernit. & putat se lucrũ fecisse quod
alienauit eas ase. & hoc eẽ suum p̃ci¬
um uidicat. eumq fluctum uolupta¬
tis suȩ. Nunc audiamꝰ. quomͦ quȩ ha¬
bet uirtus. ñ habeat ignauia. Aiunt
enĩ. Oñs diuitiȩ & glã quã tulit ds
patri nr̃o. nobis erit & filiis nr̃is.
Merito dõ arbitro dicunt ẽẽ subla¬

Expanded text:
nens, quae in bonis atque in haereditate nens, quae in bonis atque in haereditate riosa, altera aspiratio fortis, refugientes non generis necessitudinem, sed morum discrepantiam; cum viri exerciti Jacob sermone edoctae essent, quod vellet discedere, ut Laban et filiorum ejus invidiam declinaret atque ignaviam, responderunt: Numquid est nobis portio aut haereditas in domo patris nostri? Nonne sicut alienae aestimamur ei? Vendidit enim nos, et devoravit pretium nostrum . Ecce primum, quia ignavus et invidus laboriosam et disciplinae tenacem alienat a se ac defugit, seseque 899 cupit separare; quoniam eas oneri esse cernit sibi, putat se lucrum fecisse, quod alienavit eas, et hoc esse suum pretium judicat, eumque fructum voluptatis suae. 5. Nunc audiamus quomodo quae habet virtus, non habeat ignavia; aiunt enim: Omnes divitiae et gloria, quam tulit Deus patri nostro, nobis erit, et filiis nostris . Merito, Deo arbitro, dicunt esse subla
Abbreviated transcription (Latin):
Noneri te significasti mueo qrr
iegeris abominanda apud stgypo¬
os immolemꝰ dño. Sed habiustique
istua solueres. quia ingenesi scriptũ
est. quod egypti i pastores peccorum
ab ominabant᷑. non utiq propter
hominem. s ꝓpt̾ peccora. Iuu eñi
aratro terrã inuertebant. ab raham
aut̃ es iacob. et postea moyses et
dauid pastores fuerunt. regalem
quandam in hoc munere disciplinã
induentes. Oderant gͦ egyptai um¬
maculata sacrificia. id est ꝑfecta
studia uirtitu. & plena disciplinȩ. Ia gͦ
uiciosi oderunt. hoc apud bonos since¬
rum c pium est. Opus uirtutis iuxuri
auersat᷑ anime suis tietes abbminatur.
imperuim refugit. refugit uirtutum
disciplinã. & om̃a opera quȩ huius mo¬
mo abominat᷑ : hȩc tu amplectere qͥ
habes humanitatis scientiam. lila au
prudentia &e insipientia. Itaq sicut
ea quȩ in quodam censu imprudentiȩ
atq un temperantiȩ s̃. abdicat pru¬
dentia. ab dicat continentia : ita eoꝵ
eaesor s omnis insipiens est & in conti¬

Expanded text:
overi te significasti mihi, eo quod legeris: Abominanda apud Aegyptios immolemus Deo . Sed habuisti quo istud solveres; quia in Genesi scriptum est quod Aegyptii pastorem pecorum abominabantur , non utique propter hominem, sed propter pecora. Illi enim aratro terram invertebant: Abraham autem, et Jacob, et postea Moyses et David pastores fuerunt, regalem quamdam in hoc munere disciplinam induentes. 2. Oderant ergo Aegyptii immolata sacrificia, id est, perfecta studia virtutum, et plena disciplinae. Quod ergo vitiosi oderunt, hoc apud bonos sincerum ac pium est. Opus virtutis detestaaversatur animae virtutes, abominatur imperium, refugit virtutum disciplinas, et omnia opera, quae hujusmon homo, haec tu amplectere, qui habes humanitatis scientiam. Illa autprudentia et insipientia. Itaque sicut iis quae in quodam censu imprudentiae atque intemperantiae sunt, abdicat se prudentia, abdicat continentia: ita eorum exsors omnis insipiens est atque inconti
Abbreviated transcription (Latin):
N onsum apłs: sed adeo liber ut cũ sin¬
trassent quidã temptare lib̾tatem eius
nec ad horam ut ipse ait cederet subiecti¬
oni. ut ueritas eugłii p̃dicaret᷑. Iui gͦ
ncessit: uolens p̃dicauit. Ybi uoluntafis
ibi merces uoluntatis. Ubi necessitas
ibi obsequium necessitatis. Melior gͥ
uoluntas. quã necessitas. Selle gͦ sapi¬
entis ẽ. parere & seruire insipientis.
uolens ħ ago: mercedem habeo . si autẽ
inuitus : dispensatio mͥ credita ẽ. Sapi¬
enti gͥ merces defertur. Sapiens aut̃
ex uoluntate facit. Liber itaq scđm
apłm est sapiens. Unde & ipse clamat. Uos
enim inlib̾tatem uocati estis: tantũ ne lib¬
tatem in occasionẽ detis carnis. Sequestia
alege xp̃ianum ne inuitus uideatir le¬
in eugłio libertas. ubi cognitio sapien¬
qđ ult᷑ ipsam lib̵tatem sit ut & seriuire
niũ me seruũ feci. ut plures lucrifacerẽ
Qd ÷ ult᷑ libertatem nisi habere spm̃
gr̃ȩ. habere caritatẽ: Libertas eñi li¬

Expanded text:
non sum apostolus ? Sed adeo liber, ut cum subintrassent quidam tentare libertatem ejus, nec ad horam, ut ipse ait , cederet subjectioni, ut veritas Evangelii praedicaretur. Qui ergo non cessit, volens praedicavit. Ubi voluntas, ibi merces voluntatis: ubi necessitas, ibi obsequium necessitatis. Melior ergo voluntas quam necessitas. Velle ergo sapientis est, parere et servire insipientis. 22. volens hoc ago, mercedem habebo: si autem invitus, dispensatio mihi credita est . Sapienti igitur merces defertur, sapiens autem ex voluntate facit: liber itaque secundum Apostolum sapiens. Unde et ipse clamat: Vos enim in libertatem vocati estis, tantum ne libertatem in occasionem carnis detis . Sequestrat a lege Christianum, ne invitus videatur levitus, in Evangelio libertas, ubi cognitio sapienquod ultra ipsam libertatem sit, ut servire nium me servum feci; ut plures lucrifacerem . Quid est ultra libertatem, nisi habere Spiritum gratiae, habere charitatem? Libertas enim li
Abbreviated transcription (Latin):
Quid igit᷑ nobis: cum istuis scłi uia.
in ꝗͣ est temptatio : immo ipsa uita
hominis temptatio ẽ. & exilium.¬
O quã sermo fabularũ est. habitare
in luteis domib̾ꝰ. dies noctesq in lu¬
eris ponere. & delucris semꝑ cogi¬
tare. & sicut mercennarius. di¬
urnã mercedem querere. atq uti
ycadas aiunt aura quadam pascicu¬
piditatũ. Uere sicut cycadas orun
ae die indiem uiuunt. questu rum¬
punt᷑ suo. Quid enĩ sunt aliuđ hemi¬
nes nullius ponderis. nullius discipli¬
ne. nisi ut uideant᷑ sicut eycades
ad mortem nati diurnã. strepentes
magis qũa loquentes. qui sub ardo¬
re feruentium cupiditatũ se muloe¬
ant cantu sibi noccio. statimq occi¬
dunt. nullum fructum ferentes.
qui uenenato lapsu corporis sese tra¬
hunt. atq in speram ne quiciȩ sese
colligunt. erigereq se non queuute
ad cęlestia. Ingrediamͣ autem por¬
tas dñi portas iustitiȩ. quas iustus
qui fuerit ingressus confitet᷑ dño.

Expanded text:
Quid igitur nobis cum istius saeculi via, Quid igitur nobis cum istius saeculi via, in qua est tentatio, immo ipsa vita hominis tentatio est, et exilior quam sermo fabularum, habitare in luteis domibus, dies et noctes in lucris ponere, et de lucris semper cogitare, et sicut mercenarios diurnam mercedem quaerere, atque, ut cicadas aiunt, aura quadam pasci cupiditatum? Vere sicut cicadas, quia de die in diem vivunt, questu rumpuntur suo. Quid enim aliud sunt homines nullius ponderis, nullius disciplinae, nisi ut videantur sicut cicadae, ad mortem nati diurnam, strepentes magis quam loquentes? Qui sub ardore ferventium cupiditatum se mulceant cantu sibi noxio, statimque occidant, nullum fructum ferentes, pentium, qui venenato lapsu corporis sese trahunt, atque in spiram nequitiae sese colligunt, et erigere non queunt ad coelestia 6. Ingrediamur autem portas Domini, portas justitiae; quas justus qui fuerit ingressus, confitetur Domino .
Abbreviated transcription (Latin):
& quod pleriq amant qͥ sibi faceti
atq urbani uident᷑. pulcritudinem
sapientiȩ indedecus uersutię trans¬
figurantes: ueram ñ intuens gr̃am
tam qua in nocte positus non credit
indie uiuentibꝰ. quia de numero the¬
manoꝵ et sabeorũ est. deficientiũ
et auertentium se aueritate. de qui¬
bꝰ dicit iob. Uidete uias themanoꝵ
& semitas sabeorũ. quia confusionẽ
incident. qͥ inciuitatibꝰ & indiuiti¬
uos insurrexcistis ime. sine misodia
Unde uiso uulnere meo timete. Has iga
deuias semitas declinantium. & in a
ciderunt: derelinquamꝰ. Conuertai¬
mur aut̃ et sequam sapientiȩ uiam.
qũa non calcauer̃ filii glorificantiũ
se & iactantium. Interitio eã igno¬
rat. mors nescit. quia ds̃ direacit eã
Abyssus diccit. ñ ÷ inme. mare dixit
non est mecum. S siqueris uiam
sapientiae & disciplinȩ : colere dm̃
atq subditũ ei eẽ : sapientia ẽ. absti¬
nere aut̃ a peccatis: disciplina est.

Expanded text:
et quod plerique amant, qui sibi faceti et quod plerique amant, qui sibi faceti atque urbani videntur, pulchritudinem sapientiae in dedecus versutiae transfigurantes veram non intuens gratiam, tamquam in nocte positus, non credit in die viventibus; quia de numero Themanorum et Sabaeorum est deficientium et avertentium se a veritate de quibus dicit Job: Videte vias Themanorum, et semitas Sabaeorum; quia confusionem incident, qui in civitatibus et divitivos insurrexistis in me sine misericordia; unde viso vulnere meo, timete . 4. Has igitur devias semitas declinantium, et illu derelinquamus. Convertamur autem, et sequamur sapientiae viam, quam non calcaverunt filii glorificantium se et jactantium, quam interitio ignorat, mors nescit; quia Deus direxit eam: Abyssus dixit: Non est in me: mare dixit: Non est mecum . Sed si quaeris viam sapientiae et disciplinae, colere Deum, atque ei subditum esse sapientia est: abstinere autem a peccatis disciplina est. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
dinis : sobriam a turbis gruutat̃ẽ seri¬
am uitam. singularo pondus. sdignitas
sibi uendicat sacerdotalis. Quomͦ enĩ
potest obseruari apopulo qui nidhil
habet secretum a populo dispar a mul¬
titudine : quid enim intemirot᷑ si
sua inte recognoscat. si nichil inte
aspiciat. quod ultra se inueniat.
si que in se erubescit. inte quẽ reue¬
rendum arbitratur offendit : suꝑ¬
grediam̃ igit᷑ pleberas opiniones.
stita quȩ ddam gregalis conuersatio
uita leiuor cursore. de quo dr̃. tran¬
siuit et ñ uidit. .S querimꝰ nobs ui¬
am inaccessam sermonib insolen¬
tum. inuam operibꝰ imperitoꝵ. Nul
ius eã maculosus deterat. maculosus
scilicet ignauiȩ suȩ sordibꝰ et fumo
iniquitatis oblitus. tenebrisq & pari¬
otinis quibꝰdam animȩ runosus . q
nullã uirtutis suauitatẽ gustauerit.
aut certe rimis eam spectandam ma¬
gis: quã directo affectu et aꝑto iusu
intis suspiciendam arbitratus sit.

Expanded text:
dinis? Sobriam a turbis gravitatem, seridinis? Sobriam a turbis gravitatem, seriam vitam, singulare pondus dignitas sibi vindicat sacerdotalis. Quomodo enim potest observari a populo, qui nihil habet secretum a populo, dispar a multitudine? Quid enim in te miretur, si sua in te recognoscat, si nihil in te aspiciat, quod ultra se inveniat, si quae in se erubescit, in te quem reverendum arbitratur, offendat? 3. Supergrediamur igitur plebeias opiniones, et strata quaedam gregalis conversationvita levior cursore, de quo dicitur: Transivit, et non vidit . Sed quaeramus nobis viam inaccessam sermonibus insolentium, inviam operibus imperitorum, quam nullus maculosus deterat, maculosus scilicet ignaviae suae sordibus, et fumo iniquitatis oblitus, tenebrisque et parietinis quibusdam animae ruinosus, qui nullam virtutis 903 suavitatem gustaverit, aut certe limis eam spectandam magis quam directo affectu, et aperto sinu mentis suscipiendam arbitratus sit:
Abbreviated transcription (Latin):
hytagoricũ mandatũ unaliq uoꝵ
sriptis pdicari inuenius q̃ d slle
discipulos suos communẽ ateustta¬
tam populo ꝓhibuerit ingredi uiã
Sed hoc unde assumpserit : non ẽ ar¬
cognitum. Nam cũ ex populo iude¬
or ut pleriq arbitrantur genus
duxerit: ex eius disciplina derua¬
uit etiam magisterii p̃cepta. meri¬
toq magnus apud phylosophos ha¬
bitus: equalem ut aiunt iua rep¬
perit. Legerat utiq in eacodo mor¬
si diuino p̃ceptũ ẽẽ oraculo. solue
calciam̃tum pedum tuoꝵ. id etiã
p̃ceptum iħunaue. udelicet ut
detritȩ et popularis uiȩ depone¬
rent puluerem. qui uiam dñi
ambulare desiderarent. Legerat
p̃ceptum eidem moẏsi: ut mon¬
tẽ cum sacerdotibꝰ ascenderet.
populus aut̃ deorsum staret. Se¬
parauit gͥ sacerdotes a populo.
⁊ postea ipsum moyse intra nubem in¬
toire p̃cepit. Uides duusione nichi
in sacerdotib p̃lebeium requiri. nichil
populare nichil commune cumstudio
atq usu & moribꝰ in conditȩ multitu¬

Expanded text:
hagoricum mandatum in aliquorum scriptis praedicari invenimus, quod ille discipulos suos communem atque usitatam populo prohibuerit ingredi viam. Sed hoc unde assumpserit, non est incognitum. Nam cum ex populo Judaeorum, ut plerique arbitrantur, genus duxerit, ex ejus disciplina derivavit etiam magisterii praecepta: meritoque magnus apud philosophos habitus; aequalem, ut aiunt, vix reperit. Legerat itaque in Exodo Moysi divino praeceptum esse oraculo: Solve calceamentum pedum tuorum Id etiam praeceptum Jesu Nave , videlicet ut detritae et popularis viae deponerent pulverem, qui viam Domini ambulare desiderarent. Legerat praeceptum eidem Moysi, ut montem cum sacerdotibus ascenderet, populus autem seorsum staret . Separavit igitur sacerdotes a populo, et postea ipsum Moysen intra nubem introire praecepit. 2. Vides divisiones? Nihil in sacerdotibus plebeium requiri, nihil populare, nihil commune cum studio atque usu et moribus inconditae multitu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhiberi. Nono est gͥ seruus sapiens. Pro¬
hibetur enĩ. qͥ non fungitur his quȩ de¬
siderat. Quȩ aut̃ desiderat sapiens. nͥ
ea quȩ uirtutis & disciplinȩ sunt. sine
quibꝰ eẽ non potest : in ipso enim sunt. nec
diuellunt᷑ ab eo.Iđ si diuellunt᷑: iam non
sapiens. qui sit sine uirtutis usu acdiscipli¬
na: quibꝰ ipsese fraudet. siñ sit uoluntari¬
us uirtutis int̃pres. Qđ si cogit᷑ : manifestũ
ẽ qđ inuitus faciat. In omnibꝰ aut̃ factis
aut auirtute correptiones sunt. aut
amalicia ꝓlapsiones. aut media & indif¬
ferentia. Uirtutis ñ coactus s uoluntari¬
us ex ecutor ẽ sapiens. qm̃ om̃a quȩ pla¬
cent agit. malicie fugitans. nec somniũ
eius ammittit. differentibꝰ ita ñ mouet᷑.
ut nullis mom̃tis sicut uulgus hominũ
huo atq illuc indinet᷑. s tamq̃ instattra
mens euis ȩqua lance pendeat : ut neꝑ
ailuolurłaria ꝓpendat . neq omnino

Expanded text:
prohiberi: non est igitur servus sapiens. Proprohiberi: non est igitur servus sapiens. Prohibetur enim, qui non fungitur iis, quae desiderat: quae autem desiderat sapiens, nisi ea quae virtutis et disciplinae sunt, sine quibus esse non potest? In ipso enim sunt, nec divelluntur ab eo. Quod si divelluntur, jam non sapiens, qui sit sine virtutis usu ac disciplina, quibus ipse se fraudet, si non sit voluntarius virtutis interpres. Quod si cogitur, manifestum est quod invitus faciat. In omnibus autem factis aut a virtute correctiones sunt, aut a malitia prolapsiones, aut media, aut indifferentia. Virtutis non coactus, sed voluntarius exsecutor est sapiens; quoniam omnia quae placent, agit malitiae fugitans, nec somnium ejus admittit. Indifferentibus ita non movetur, ut nullis momentis sicut vulgus hominum huc atque illuc inclinetur, sed tamquam in statera mens ejus aequa lance pendeat; ut neque ad voluptaria propendeat, neque omnino
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ is qui p̃sit legibꝰ. Demq iusto ñ
est lede posita. s iniusto. Iustus enĩ
ipse sibi ẽ lex. non habens necesse lon¬
gius sibi arcere formã uirtutis quã
habens opus logis intabulis cordis
sui. cui dictum sit. bibe aquã de
tius uasis. & de puteoꝵ tuoꝵ fontibꝰ.
S inon omnis bona uoluntas. sed sapi¬
entis est omnia quȩ bona sunt uelle.
om̃a quȩ facit. bene facit. Qui autẽ
benefacit om̃a. recte facit om̃a. Qui uͦ
recte facit om̃a : utiq in offense & in re¬
p̃hensibilit̃ & sine dampno & cõmotione
sui facit om̃a. Cui ggͣ hoc et subest.
ut in offense faciat om̃a : faciat inre¬
p̃hensibilit̃. faciat sine cõmotione sui.
sine dampno: nichil insipient̃ facit.
sed sapienter om̃a. Qui aut̃ sapienter
facit: nichil habet qđ metuat. Metus
enim in peccato ẽ. Ubi aut̃ nulla for¬
Solus gͦ sapiens liber ẽ. Et enim qͥ neq
cogi potest. neq ꝓhiberi: is nequaquã
seruus. Sapientis aut̃ est. neq cogineq

Expanded text:
qui praesit legibus. Denique justo non est posita lex, sed injusto ; justus enim ipse sibi lex est, non habens necesse longius sibi accersere formam virtutis, quam habens opus legis in tabulis cordis sui, cui dictum sit: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus . Sed non omnis bona voluntas, sed sapientis est omnia quae bona sunt velle; omnia quae facit, bene facit. Qui autem bene facit omnia, recte facit omnia: qui vero recte facit omnia, utique inoffense, et irreprehensibiliter, et sine damno et commotione sui facit omnia. Cui igitur hoc subest, ut inoffense faciat omnia, faciat irreprehensibiliter, faciat sine commotione sui, sine damno; nihil insipienter facit, sed sapienter omnia. Qui autem sapienter facit, nihil habet quod metuat; metus enim in peccato est. Ubi autem nulla forsolus ergo sapiens liber est. 20. Etenim qui neque cogi potest, neque prohiberi, is nequaquam servus: sapientis autem est neque cogi neque
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. huuis depositũ custodis. huiꝰ
Fenerabis gentibꝰ. Bonũ senus gr̃e¬
spiritalis. quod ueniens dñs cũ
usuris eociget. & cũ tebene dispen¬
sasse inuenerit : dabit tͥ plura ꝙ
paucioribꝰ. eritq mͥ fructus dul¬
cissimus. quod meum inte iudis¬
um cõprobabitur. ordinatio non
rephendetur. qu̾a accepisti ꝑ un¬
positionem manuum mearũ. & benedio¬
tionem in nomine dñi ihu. Fac gͦ bonũ
opus. ut in illo die mercedem inuenias
os ego inte. et tu in me requiescamus.
Multa ẽ messis xep̃i. s paua sunt opera¬
ru. et difficile repperiunt᷑ qui adu¬
uent. Yerum hoc apud nos. sed potens
est dñs qui mittat operarios in messẽ
suam. Certe in illo ordine messium iã
pleriq ceperunt credere magisterio
tuo & doctrina tua uerbũ di rece¬
perinit. S. qui dedit credentes : et
adiutores dabit. quo et tibi excus in¬
di auferat᷑ necessitas quod seriuis nos
inuiseris. & michi crebrior tuȩ p̃¬

Expanded text:
tiam , hujus depositum custodis, hujus tiam , hujus depositum custodis, hujus Fenerabis gentibus . Bonum fenus spiritalis gratiae, quod veniens Dominus cum usuris exiget; et cum te bene dispensasse invenerit, dabit tibi plura pro paucioribus: eritque mihi fructus dulcissimus, quod meum in te judicium comprobabitur. Ordinatio non reprehendetur, quam accepisti per impositionem manuum mearum, et benedictionem in nomine Domini Jesu . Fac ergo bonum opus, ut in illo die mercedem invenias, et ego in te, et tu in me requiescamus. 7. Multa messis Christi, sed pauci operarii; et difficile reperiuntur, qui adjuvent. Verum hoc vetus: sed potens est Dominus, qui mittat operarios in messem suam . Certe in illo ordine Comensium jam plerique coeperunt credere magisterio tuo, et doctrina tua verbum Dei receperunt: sed qui dedit credentes, et adjutores dabit; quo et tibi excusandi auferatur necessitas, quod serius nos inviseris: et mihi 765 crebrior tuae pr
Abbreviated transcription (Latin):
bum ẽ. imago inuisibilis dĩ. quod
tibi dicit. Loquar tͥ desuꝑ ꝓpiciato¬
rum. de medio duoꝵ cherubin.
Sic enim loquit᷑ nobiscum : ut nos ser¬
monẽ intelligamꝰ. uel quia ñmun¬
dana s. intelligibilia loquit᷑. sic̃
att. aperiam in parabolis os meũ
Ubi enim crp̃c: ibi om̃a. Ibi doctri¬
na euis. ibi peccatoꝵ remissio. ibi
gra. ibi separatio mortuoꝵ ac ui¬
uentium. Et aaron quidem semel
stetit in medio eoꝵ obiciens semet¬
ipsum. ne mors transiret: adui¬
uentium agmina funcribꝰ mor¬
tuoꝵ. hic aut̃ quasi uerbum semꝑ
stat in singulis. quẽ nos ñ uideruũ
intra nos separans rationabi les talr̃¬
tutes ac adaueribꝰ passionĩ legaliũ.
& pestilentium cogitationũ hus
stat. quasi qui in hunc mundum
uenerit. ut aculeum mortis hebe¬
taret. deuoratorium aus obstrue¬
ret. uiuentibus ȩternitatẽ grod&
ret. aefunctis resurrectionẽ conce¬
deret. Huic tu militas bonã mili¬

Expanded text:
bum est, imago invisibilis Dei , quod bum est, imago invisibilis Dei , quod tibi dicit: Loquar tecum desuper propitiatorium de medio duorum Cherubim ; sic enim loquitur nobiscum, ut nos ejus sermonem intelligamus: vel quia non mundana, sed intelligibilia loquitur, sicut ait: Aperiam in parabolis os meum . Ubi enim Christus, ibi omnia, ibi doctrina ejus, ibi peccatorum remissio, ibi gratia, ibi separatio mortuorum ac viventium. 5. Et Aaron quidem semel stetit in medio eorum, objiciens se, ne mors transiret ad viventium agmina a funeribus mortuorum . Hic autem quasi Verbum semper stat in singulis, quem nos non videmus, intra nos separans rationabiles virtutes a cadaveribus passionum lethalium, et pestilentium cogitationum. Hic stat, quasi qui in hunc mundum venerit, ut aculeum mortis hebetaret, devoratorium ejus obstrueret, viventibus aeternitatem gratiae daret, defunctis resurrectionem concederet . 6. Huic tu militas bonam mili
Abbreviated transcription (Latin):
as: Aduertis itaq. quia ñ tam ꝓmissi
audax. qua tui conscius fr̃i spopon¬
di. Ueni gͥ. ne duos sacerdotes redar¬
guas. te qui ñ ad fueris: me qui tã
facile ꝓmiserim. Natalem aut̃ tuũ
tabitur. tu quoq cũ ingrederis secun¬
dum tabernaculum quod dicit᷑ sc̃a
sc̃oꝵ: facito nr̃o more. ut nos quo q
tymiamateriũ: nos ne int̃mistris.
Ipsum ẽ enim. quod in secundo taber¬
naculo ẽ. de quo plena sapientiȩ o¬
ratio tualsicut incensum dirigit᷑
adcelestia. Ibi archa testam̃ti un¬
diq auro tecꝰta. idẽ doctrina ap̃i.
doctrina sapientiȩ dei. Ibi doliũ
aureum habens manna. receptaculũ
scilicet sp̃alis alimoniȩ & diuinȩ pron¬
tuarium cognitionis. Ibi uirga a a¬
ron. insigne sacerdotalis gr̃ȩ. quȩ
aruerat ante .s. in xp̃o refloruit.
bi cherubin suꝑ tabulas testamenti
lectionis cognitio sacrȩ. Ibi ꝓpici¬
atorium. supͣ quod in excelsis ds̃ uer¬

Expanded text:
as. Advertis itaque quia non tam promissi as. Advertis itaque quia non tam promissi audax, quam tui conscius fratri spopondi. Veni igitur, ne duos sacerdotes redarguas: te, qui non adfueris; et me, qui tam facile promiserim. 3. Natalem autem tuumtabitur: tu quoque cum ingredieris secundum tabernaculum, quod dicitur sancta sanctorum : facito nostro more, ut nos quoque eum illud thymiamaterium, nos ne intermiseris; ipsum est enim quod in secundo tabernaculo est, de quo plena sapientiae oratio tua sicut incensum dirigitur ad coelestia. 4. Ibi arca Testamenti undique auro tecta, 764 id est, doctrina Christi, doctrina sapientiae Dei. Ibi dolium aureum habens manna; receptaculum scilicet spiritalis alimoniae, et divinae promptuarium cognitionis. Ibi virga Aaron insigne sacerdotalis gratiae. Aruerat ante, sed in Christo refloruit. Ibi Cherubim super tabulas Testamenti, lectionis cognitio sacrae. Ibi propitiatorium, supra quod in excelsis Deus Ver
Abbreviated transcription (Latin):
t si habitu corporis minus ualebam. tam̃¬
Nubi sermonẽ unanimi pectoris tui legi
non mediocrem sumpsi ad conualescen¬
dum gr̃am. quasi quođda tui alloquii
puleio refotus : simul quia celebr̃e
utiq nr̃m annunciasti diem affore.
quo summi gubernacula sacerdotui
suscepisti. de quo ante mom̃tum cũ.
fr̃e nr̃o bassiano loquebar. Ortus
enim sermo de basilicȩ quã condidit
apostoloꝵ nomine dedicatione: de¬
dit huic sermoni uiam. Siquidẽ
significabat. qđ sedulo tuȩ quereret
sc̃itatis p̃sentiam. Tum ego nr̃is fa¬
bulis inteaui diem natalis tui.
qui foret in ipso exordio be alenda¬
rum nouembrium. eumq si non
fallerer appropinquasse. & crastina
celebrandum die. Inde post hȩc
non excusaturum. Promisi gͦ de te
qm et tibi id de me licet. Promisi
illi. ex egi michi. Presumptum cñi
habeo quod ad futurussis. quia debes
adẽe. Non gͦ te magis icum ꝓmissũ
tenebit: quam tuum institutum. qͥ
id animi indueris. ut q̃d oportet faci¬

Expanded text:
tsi habitu corporis minus valebam, tamen ubi sermonem unanimi mihi pectoris tui legi, non mediocrem sumpsi ad convalescendum gratiam, quasi quodam tui alloquii puleio refotus; simul quia celebrem utrique nostrum annuntiasti diem adfore, quo suscepisti gubernacula summi sacerdotii, de quo ante momentum cum fratre nostro Bassiano loquebar. Ortus enim sermo de basilicae, quam condidit Apostolorum nomine, dedicatione, dedit huic sermoni viam; siquidem significabat quod sedulo tuae quaereret sanctitatis praesentiam. 2. Tum ego nostris fabulis intexui diem natalis tui, qui foret in exordio ipso kalendarum Novembrium: eumque, si non fallerer, appropinquasse, et crastina celebrandum die; unde posthac non excusaturum. Promisi ergo de te, quoniam et tibi id de me licet: promisi illi, exegi mihi; praesumptum enim habeo quod affuturus sis, quia debes adesse. Non ergo te magis meum promissum tenebit, quam tuum institutum, qui id in animum indueris, ut quod oportet faci
Abbreviated transcription (Latin):
uit atq annunciauit populo: the¬
oriam postea intelligibilis illius
arcę testimonii uel candelabri uel
thimiamatis locuturus : immola¬
uit hostias. & libauit. sanguinis
partẽ infundens altaribꝰ sacris. par¬
gem aut̃ infudit crateribꝰ. Fit gͣ

Expanded text:
vit atque annuntiavit populo, thevit atque annuntiavit populo, theoriam postea intelligibilis illius arcae testimonii, vel candelabri, vel thymiamaterii locuturus, immolavit hostias et libavit, sanguinis partem affundens altaribus sacris, partem autem infundens crater
Abbreviated transcription (Latin):
& suo assignare ingenio reformida¬
bat. S ipse dñs dicebat aplĩs os suũ
aperiens. Accipite sp̃m sc̃m. Quo
declariuit se eẽ qui moysi diccerat
ego aperiam os tuũ. & instruã te.
qđ debeas loqui. Ergo hȩc sapientia
diuna in enarrabilis. imꝑmixta
atq incorrupta. sc̃oꝵ animis sui in¬
fundit gr̃am. & cognitionẽ reuelat.
ut speculent᷑ eius głam. Illa autẽ
moralis sapientiȩ disciplina ẽ. quȩ
mittit᷑ in crateres. & ex illis ꝑcipit᷑
atq haurit᷑. Crateres gͥ sunt sen¬
suum receptacula. Crateres sunt duo
oculi. aures sunt. nares s̃t. os quoq
.& aliȩ partes conuenientes muneri.
Oculi enim iuisum recipiunt. & ministͣnt
Auditũ: aures. Od orom: nares. Ora : gustũ
Scetera. In istos crateres uerbum illua
in quo ẽ principatus sacerdotii uel
ꝓphetiȩ effudit sanguinis partes. ut
iuuificet atq animet irrationabiles
portiones. & faciat rationabiles. De
niq ubi legis diuinȩ p̃cepta numera¬

Expanded text:
et suo assignare ingenio reformidaet suo assignare ingenio reformidabat. Sed et ipse Dominus dicebat apostolis, os suum aperiens: Accipite Spiritum sanctum ; quo declaravit 1053 se esse, qui Moysi dixerat: Ego aperiam os tuum, et instruam te quid debeas loqui . Ergo haec sapientia divina, inenarrabilis, impermixta atque incorrupta sanctorum animis sui infundit gratiam, et cognitionem revelat, ut speculentur ejus gloriam. 5. Illa autem moralis sapientiae disciplina est, quae mittitur in crateras, et ex illis percipitur atque hauritur. Crateres igitur sensuum receptacula. Crateres oculi sunt duo, aures sunt, nares sunt, os quoque, et aliae partes convenientes muneri; oculi enim visum recipiunt et ministrant, auditum aures, odorem nares, ora gustatum, et caetera. In istos crateres Verbum illud, in quo est principatus sacerdotii vel prophetiae, effundit sanguinis sui partes, ut vivificet atque animet irrationabiles portiones, et faciat rationabiles. 6. Denique ubi Legis praecepta enumera
Abbreviated transcription (Latin):
dam humanis infundat᷑ mentilsꝰ ut
conuementia & fidei plena de deo
seitiant. Beniq qui locuti sunt
one demonstrata sibi loqui ausi sunt
Unde & paulus raptũ se in paradr sũ
to audisse uerba quȩ ñ licet homini
loqui. in eplã sua testificatus est.
Stiphanus quoq uidit cȩlos aptos &
ihm̃ ad dexteram dei stantem. Et da¬
uid ꝓpħã. uidit sedentem. Nam de
moyse quid loquar. de quo dicit
scriptura quod ñ surrexit ampli¬
lis ꝓpheta iisrł sicut moyses: qui
selit dñm facie ad faciem in om¬
nibꝰ signis & prodigiis quȩ fecit
in t̾ra egypti: iystioa gͦ deolibat᷑
qui ꝑicndore diuine saplem
cuius pat̃ & genitor est. intlammnat
animȩ uigorem acmentem illumi¬
nat. Sapientia eñ dei ẽ ap̃s. incu¬
ius pectore incumbebat ohsiut
ae principali illo secretoq sapientiȩ
auriens diuina ꝓderet mysteria.
Deniq ipse sibi conscius muneris hoc scrip¬
sit. qui sibi q̃d acceperat uendicare

Expanded text:
dam humanis infundatur mentibus, ut dam humanis infundatur mentibus, ut convenientia et fidei plena de Deo sentiant. 3. Denique qui locuti sunt one demonstrata sibi loqui ausi sunt. Unde Paulus et raptum se in paradisum, et audisse se verba, quae non licet homini loqui, in epistola sua testificatus est : Stephanus quoque vidit coelos apertos, et Jesum ad dexteram Dei stantem : et David propheta vidit sedentem . Nam de Moyse quid loquar, de quo dicit Scriptura, quod non surrexit amplius propheta in Israel, sicut Moyses, qui scivit Dominum facie ad faciem, in omnibus signis et prodigiis, quae fecit in terra Aegypti . 4. Mystica ergo Deo libatur, qui splendore divinae sapientiae, cujus pater et genitor est, inflammat animae vigorem ac mentem illuminat. Sapientia autem Dei Christus, in cujus pectore recumbebat Joannes , ut de principali illo secretoque sapientiae hausisse divina proderetur mysteria. Denique ipse conscius muneris hoc scripsit, qui sibi, quod acceperat, vindicare,
Abbreviated transcription (Latin):
etum dłi cum legeres significasti
dbi quid sibi uelit qđ moyses post
obiatum sacrisicium & immola¬
tas dño salutares hostias : lmb¬
diam parte sanguinis u craarib
otuderit. S quid est quod ipsei du¬
bitas & a nobis requiras. eusudel &
i quirendȩ cognitionis duun&. gre
totũ orbem ꝑ agraueris. & cotidiane
tim ingenio intelligibilia cõple¬
tens ut pote qͥ etiam phylosophis
libros qua a uero sint deuii demons¬
trare soleas. & plerosq in anes ẽẽ
ut prius scribentium in suis scrip¬
tis sermo qu̾ã uita eoꝵ defecerit.
Tam̃ quia ita collatio sermonis ute
pecumȩ magno ẽ est usui. atq ea
maximus incommunȩ emolum̃tũ
negotiationis ꝓfectus parat᷑. quod
ammirabilis sit ista sanguinis duu¬
sio: reticere ñ queo. Pars enĩ eius
moralem sapientiȩ disciplinã uidet᷑
significare. pars mysticã. Illa quȩ in
criteribꝰ mittit᷑: moralis e est hȩc q̃
ad aliare effundit᷑ mystica eo quod
diuino munere & aspiratione qua¬

Expanded text:
tum te, cum legeres, significasti mihi, quid sibi velit, quod Moyses 1052 post oblatum sacrificium, et immolatas Domino salutares hostias, dimidiam partem sanguinis in crateras effuderit . Sed quid est, quod ipse dubites, et a nobis requiras; cum fidei et acquirendae cognitionis divinae gratia totum orbem peragraveris, et quotidianae tim ingenio etiam intelligibilia complectens, ut pote qui etiam philosophiae libros, quam a vero sint devii demonstrare soleas et plerosque tam inanes esse, ut prius scribentium in suis scriptis sermo, quam vita eorum defecerit. 2. Tamen quia collatio sermonis, ut pecuniae, magno est usui, atque ea maximus in commune emolumentum negotiationis profectus paratur, quam mirabilis sit ista sanguinis divisio, reticere non queo. Pars enim ejus moralem sapientiae disciplinam videtur significare, pars mysticam. Illa quae in crateras mittitur, moralis est: haec quae ad altare effunditur, mystica; eo quod divino munere et aspiratione qua