comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
punicũ floreret imperiũ mauritaniae cir¬
cuitu. acdehunc meridiani flexus excursu
inarabut terminos prolix ad modũ nacuga¬
tiont᷑ ꝑuenit: Cornelius auctor ad firmatꝰ
quendãt eudoxũ fugicmt̃ regis insidias ex
arabia ingaditanc ꝑuenisse refugia Cue¬
lius antipat᷑ sc hominẽ uidisse confirmat
qui negonationis ardore haethiopium eix
ispania nauigass&. Idem cornelius postcap¬
tos indos ꝑgermaniã nadiugauit: Ostensum
puto ambitũ superioris terre ꝑmenso incir¬
culũ mariundiq sccus naiugatũ: Nunc ipsi¬
us diuisionẽ terrae quantũ pactitur suc cinsta
insinuatio memorabo circulus om̃is supere
habitabilisq telluris. sicut pleriq testantur
intres partes est distributus. curopam asiã.
africamq Quarũ primã atque ultimũ In¬
terruptio disicit occani. Num athlantici ꝓ¬
fundi ergaditano fr&ouis interseçans pro¬
funda telluris libicũ lubero latus abscidit

Expanded text:
Punicum floreret imperium, Mauretaniae cirPunicum floreret imperium, Mauretaniae circuitu ac dehinc meridiani flexus excursu in Arabiae terminos prolixa admodum nauigatione peruenit; Cornelius auctor affirmat quendam Eudoxum fugientem regis insidias ex Arabia in Gaditana peruenisse refugia; Caelius Antipater se hominem uidisse confirmat qui negotiationis ardore in Aethiopiam ex Hispania nauigasset; idem Cornelius post captos Indos per Germaniam nauigauit. Ostensum puto ambitum superioris terrae permenso in circulum mari undiquesecus nauigatum. Nunc ipsius diuisionem terrae, quantum patitur succincta insinuatio, memorabo. Circulus omnis superae habitabilisque telluris, sicut plerique testantur, in tres partes est distributus: Europam, Asiam Africamque. Quarum primam atque ultimam interruptio dispescit Oceani. Nam Atlantici profundi ex Gaditano freto uis intersecans profunda telluris Libycum Hibero latus abscidit
Abbreviated transcription (Latin):
liccrũq flexum occidentalis pluga om̃is ho¬
dicq ncciugatur: Dum aũt diuus augustus
classe germaniã circũ ir& septentrionalẽ
totũ ꝑmeauit oceanũ. Ncom primũ incimbri¬
cum ꝓmuntoriũ ueniens magno dehinẽ per¬
menso muri adsdudicã placgam. acrigentes
undas usq penetrauit. De confinio stem ab
orientis principio &indi comiri pars quae
ꝑgit incispium mare a macedonũ lassibus
remigata dum sol cucus etantiochus regnat¬
uissent Palus uero incotica cius dem sinus ha¬
b&ur occuni Item liuilateris circũ flua
memorentur abipsis itaq colũnis herculis
quat ingaditano sunt litor consecrate usq
incrabicũ sinũ meridianus om̃is ꝑmeaturo
occanus sicut plurimis desseueratur exem¬
plis : Nam eius maximã parit̃ mugnin
alexandri sulcauert uictoriȩ in eodem
arabico sinu constituto gaio gsare augusti
filio hispanarũ nauium naufragiũ acicsis
fragm̃tox reliquiae paruert Item annodũ

Expanded text:
liarumque flexum occidentalis plaga omnis holiarumque flexum occidentalis plaga omnis hodieque nauigatur. Dum autem diuus Augustus classe Germaniam circumiret, septentrionalem totum permeauit Oceanum, nam primum in Cimbricum promuntorium ueniens magno dehinc permenso mari ad Scythicam plagam ac rigentes undas usque penetrauit. De confinio item ab orientis principio et Indico mari pars quae uergit in Caspium mare a Macedonum classibus remigata, dum Seleucus et Antiochus regnauissent. Palus uero Maeotica eiusdem sinus habetur Oceani. Item laeui lateris circumflua memorentur. Ab ipsis itaque columnis Herculis, quae in Gaditano sunt litore consecratae, usque in Arabicum sinum meridianus omnis permeatur Oceanus, sicut plurimis asseueratur exemplis. Nam eius maximam partem Magni Alexandri sulcauere uictoriae; in eodem Arabico sinu constituto Gaio Caesare, Augusti filio, Hispanarum nauium naufragium et eiectae fragmentorum reliquiae paniere; item Hanno, dum
Abbreviated transcription (Latin):
quit quid intrepidet ꝑmeare quiuit excur¬
sio cõpetent̃ animensũ est reꝑtaq latitudo
habitabilis terrȩ pene dimidio minorquã
dicta est collegisse longitudo. Nconcolligił
alitort et inopici oceani quahãbitabilis
primũ est ad meroen inde alexandrium
rodumenidũ coum. samũ chiũ mytylenen
tenedũ sgcumq ꝓmuntorium ospomicarã¬
bim ꝓmuntoriũ os incotidis hostupntanais
p̃dicta dimensio cõꝓbatͥ. Quiquid̃ cugsus
si ꝑm̃aeriu transeat in cõpendiũ ducit milio¬
opinatio mihi iudetur in certa : Nam ipsitan¬
tundẽ latitudinis in cẽdico quc ntũ longitu¬
dinis cõpliensũ. Neq enĩ cũ rotun dum tellu¬
ris orbem̃ astructio superior ratioque mon¬
strarit imparlatus globo poterit ꝓuenirt
sed sup̃ dictiscriptores habitabilem dixert
tellurẽ rotunditatis aut̃ ipsius circa extima
circũ fusus cmbit oceanus. sicut naiugatus
undiq cõꝑbatur Nam agadib ꝑ ispaniȩ gil¬

Expanded text:
quicquid intrepida permeare quiuit excurquicquid intrepida permeare quiuit excursio competenter admensum, repertaque latitudo habitabilis terrae paene dimidio minor quam dicta est collegisse longitudo; nam colligitur in a litore Aethiopici Oceani, qua habitabilis primum est, ad Meroen, inde Alexandriam, Rhodum, Cnidum, Coum, Samum, Chium, Mytilenen, Tenedum Sigeumque promuntorium, os Ponti, Carambim promuntorium, os Maeotidis, ostium Tanais praedicta dimensio comprobatur. Qui quidem cursus si per mania transeatur, in compendium ducet miliopinatio mihi uidetur incerta, nam ipsi tantundem latitudinis inesse dico, quantum longitudinis comprehensum; neque enim, cum rotundum telluris orbem astructio superior ratioque monstrarit, impar latus globo poterit prouenire. Sed supra ditti scriptores habitabilem dixere tellurem. Rotunditatis autem ipsius extima circumfusus ambit Oceanus, sicut nauigatus undique comprobatur; nam a Gadibus per Hispaniae Gal
Abbreviated transcription (Latin):
admymyrandã urbem sriȩ inisico sinu
uigationt cyprũ insulã paterã lycie
rodum astypalcam incarpatluomurt
Item in insulã tenatharũ laconigȩ inde
lylybcum sicilia acaralim sardoue tri
bis quin qua genamilia. quaemen surte
uniuerst abeo mari efficit otuugies quin
quies lix umiimilia. Potestitẽ adiud terrũ
marique ittraci ꝑgangen eufrate quȩs
fluuiũ cappadociã frigiã ꝑegeum pelagus
et laconicũ mare liemq ꝑsinus cliosusq
pelo ponessũ leucadam corcyram acroceru¬
unium brundisium romũ alpes cigilliam
ꝑpirencos &dã montes in oceanũ uesꝑtinum
suspanie horam traiestumq ꝑgades dom̃is
tinensura at testante artemidoro cissertio¬
nib:meis hab& milie octuagies sexies baxi.
tonis caput plurimũ minor est Nã utrimq
bitẽperantiaeris nimietate contrahitur
eo accidit qđ a sepientrionis plugas arma¬
tarũ gens copiosaq barbaries accessum in¬
dugandȩ dimensionis excludit Attamon

Expanded text:
ad Myriandrum urbem Syriae in Issico sinu ad Myriandrum urbem Syriae in Issico sinu uigatione Cyprum insulam, Patara Lyciae, Rhodum, Astypalaeam in Carpathio mari item insulam, Taenarum Laconicae, inde Lilybaeum Siciliae et Caralim Sardiniae trbis quinquagena milia. Quae mensura uniuersa ab Eoo mari efficit octuagies quinquies septuaginta otto milia. Potest item aliud terra marique iter duci per Gangen Euphratenque fluuium, Cappadociam, Phrygiam, per Aegeum pelagus et Laconicum mare itemque per sinus alios usque Peloponnesum, Leucadem, Corcyram, Acroceraunia, Brundisium, Romam, Alpes, et Galliam, per Pyrenaeos etiam montes in Oceanum uespertinum, Hispaniae oram traiectumque per Gades, et omnis mensura, attestante Artemidoro, assertionibus meis, habet milia octogies sexies octogionis caput plurimum minor est, nam utrimque intemperati aeris nimietate contrahitur. Eo accedit quod a septentrionis plaga Sarmatarum gens copiosaque barbaries accessum indagandae dimensionis excludit. Attamen
Abbreviated transcription (Latin):
milic passuum collgunt .lx .ii. passusque
quingentos. Verumilla stadia quingenta
trtrenties sexagies cõplicata faciunt
semel milies octingentiesq sexcentii. Ex
quib: milic passuum collecta partitione
p̃dicta faciunt ducenties uicies u escm
tento : hoc detotius terrae globo oportuit
intimari Ceterũ tĩ longitudo abortu
adoccasũ hoc est abipsus indie ex tremi¬
tait usq adhierulif colũnus gadibs acra¬
tas oties quinquies centena septuaginta
u̾ui. sunt sicutetiac̃ arte midorus austor
asseruit Nam isidorus sugies osties dicit
decem etocto milia. Verũ tam̃ isidorus
dimensioni p̃dictȩ: adicit. quic quid agti¬
dibus ꝓcurrit Nam ꝑspineã fronten
circuitus acripromunctorui ad aliudi
finude promunctoriũ qđ cartabrũ me¬
moratur ꝓcedere dicit terrã in nongenta
sior potesł si ꝑmaria quis uectus ex currat
Nam agangefluuio ostioq cĩ quose incum
effindit oceonũ ꝑ indiam partyenemque

Expanded text:
milia passuum colligunt sexaginta duo passusque milia passuum colligunt sexaginta duo passusque quingentos. verum illa stadia quingenta trecenties sexagies complicata faciunt semel milies octingentiesque centena; ex quibus milia passuum partitione cta faciunt ducenties uicies quinquies centena. Hoc de totius terrae globo oportuit intimari. Ceterum eius longitudo ab ortu ad occasum, hoc est ab ipsius Indiae extremitate usque ad Herculis columnas Gadibus sacratas, octuagies quinquies centena septuaginta septem milia sunt, sicut etiam Artemidorus auctor asseruit; nam Isidorus nonagies octies dicit et decem et octo milia. Verum Artemidorus dimensioni praedictae adicit quicquid a Gadibus procurrit; nam per Hispaniae frontem circuitu Sacri promuntorii ad aliud finale promuntorium, quod Artabrum memoratur, procedere dicit terram in nongenta sior potest, si per maria quis uectus excurrat, nam a Gange fluuio ostioque eius quo se in Eoum effundit oceanum, per Indiam Parthyenemque
Abbreviated transcription (Latin):
derum absq planctis urimq noueruntquȩ
quidem illis non supra caput cunt. sed de
medio lateris oriuntur. Stellat &iãfirȩ
caeli. sexuidentur mensib: Sex itidem nons
apparent ortibq quae circulus atquinoc¬
tialis illis est. senaq ex godiaco signa con¬
spiciunt. Deniq sex mensib dies noctesq
patiuntur ut utriusq poli axisq termini
suss uertict̃ uideant sedhaec prior septen¬
bitus prodidit doctissimus pytagoras sed
ego ipsa ꝑ agrauine qua milii ggnota ultuũ¬
norũ dimensione ꝑcenscam. Quic quid sta¬
dioꝵ subputatione memoraui est in milib
passuum cccties et quindecies centenio
Quoloco non puto transcundã opinationẽ
ptolomti ingeo graphico operememoratã
ldem quippt godiaci tractũ omnẽq com
singulas intelluris centrũ ita estimat ꝑ¬
ucnit ut unius partis lattudo ista quin¬
gentox stadiorũ mensura tendactur sin
quingenta stadia qua sent partis unius

Expanded text:
derum absque planetis utrimque noverunt, quae derum absque planetis utrimque noverunt, quae quidem illis non supra caput eunt, sed de medio lateris oriuntur. stellae etiam fixae caeli sex videntur mensibus, sex itidem non apparent, ortivusque circulus aequinoctialis illis est, senaque ex zodiaco signa conspiciunt; denique sex mensium dies noctesque patiuntur, ut utrisque poli axisque termini supra verticem videantur. sed haec prior Septenbitus prodidit doctissimus Pytheas, sed ‹et› ego ipsa peragravi, nequa mihi ignota vinorum dimensione percenseam quicquid stadiorum supputatione memoravi, est in milibus passuum trecenties et quindecies centenis. quo loco non puto transeundam opinationem Ptolemaei in geographico opere memoratam; idem quippe zodiaci tractum omnemque combus secat, quas singulas in telluris centrum ita aestimat peruenire, ut unius partis latitudo istic quingentorum stadiorum mquingenta stadia, quae sunt partis unius,
Abbreviated transcription (Latin):
oritur tardiusq mersatur. Ae quinoctiali aut̃
tẽpore. & oriens et occidens similit᷑ appare¬
bit neq ulla astrasunt quae Illoꝵ obtutib
denegentur et quaeuna illis oriuntur simul
ueniunt in occasum: Hidies cunctos paressuis
noctibus bntuentur nec ullas meridia nodie
metiuntur umbras eorũq antipo des dies
noctesq subeadem longitudine patiuntur
Cum aut solstitii ꝓpcrantia ꝑagendi ꝑ cosdem
transeat etiã brumam itidem solreuer tens
similit̃ ꝑ illos ducat et procul abhis utrĩque
sccedat: Dubium non est quinbis luemem
et sccundo patiantur aestatẽ. quib cũ ortus
solis est eorũ antipodib: aꝓpar& occasus
Verum illa duae rgiones quas fasceasitẽ dixi:
quarũ und uicinantis plaustri algore cru¬
statur : alitra trans austrini alitus deser¬
tiort contralitur. Antipodas proprias q̃
habent sedipsȩ sibi inuicẽ contraria fiunt
habitationes antipode nullusque ortussy¬

Expanded text:
oritur tardiusque mersatur. aequinoctiali autem oritur tardiusque mersatur. aequinoctiali autem tempore et oriens et occidens similiter apparebit, neque ulla astra sunt, quae illorum obtutibus denegentur, et quae una illis oriuntur, simul veniunt in occasum. hi dies cunctos pares suis noctibus intuentur nec ullas meridiano die metiuntur umbras, eorumque antipodes dies noctesque sub eadem longitudine patiuntur. cum autem solstitii properantia peragendi per eosdem transeat et iam ‹in› brumam itidem sol revertens similiter per illos iter ducat et procul ab his utrimque secedat, dubium non est, quin bis hiemem et secundo patiantur aestatem; quibus cum ortus solis est, eorum antipodibus apparet occasus. 608 verum illae duae regiones, quas fasceas item dixi, quarum una vicinantis Plaustri algore crustatur, altera transaustrini halitus desertione contrahitur, antipodas proprios non habent, sed ipsae sibi invicem contrarietate fiunt habitationis antipodae, nullosque ortus si
Abbreviated transcription (Latin):
ANTILTONEC appellantur sed nos cũ illis di¬
uersitates temporũ uelut quadũ contrarie¬
tate discriminamus. Nam cũ aestate tor¬
remur Illi frigore contra utuntur. Nam
cumhic uer pubescit florentib pratis. illic
edomita estras tẽporib autumni nascitur.
Hic bruma solstitiũ. Ilic appacr&. Nobis
arcto alumina spectare ꝑmissũ. Illis peni¬
tus denegatũ. Antipodes aut̃ nr̃i unum no¬
biscũ tractũ ꝑferunt hiemis. et flagran¬
tiã cõmunis aestatis sed noctẽ diuersam:
diesq: contrarios. Lic& aestate grandesdies.
prolixasq: hieme noctes. Nobisq: septentrio
conspicabilis. Illis lateat sine fine. Ita etiã
liis qui an toiloi uocantur. anti podes sui
quattuor annitt̃pora nouere cõmunicar
acpolũ quiest adaustrũ antipodib nr̃isnb̵ꝙ.
penitus ignoratũ soli suscipiunt. Qui a ut̃ bi
medicc fascea sunt . hscotidie ortus occasusq
mutantur. et supra quossol esł hiscitius ex¬

Expanded text:
ἀντίχθονες appellantur. sed nos cum illis diἀντίχθονες appellantur. sed nos cum illis diversitas temporum velut quadam contrarietate discriminat. nam cum aestate torremur, illi frigore contrahuntur; nam cum hic ver pubescit florentibus pratis, illic edomita aestas teporibus autumnascit; hic bruma, solstitium illic apparet; nobis Arctoa lumina spectare permissum, illis penitus denegatum. 606 antipodes autem nostri unum nobis cum tractum perferunt hiemis et flagrantiam communis aestatis, sed noctem diversam diesque contrarios, licet aestate grandes dies prolixasque noctes ‹---› nobisque Septentrio conspicabilis lateat sine fine. ita etiam his, qui ἄντοικοι vocantur, antipodes sui quattuor anni tempora novere communia ac polum, qui est ad austrum, antipodibus suis nobisque penitus ignoratum soli suspiciunt. 607 qui autem in media fascea sunt, his cotidie ortus occasusque mutantur, et supra quos sol est, his citius ex
Abbreviated transcription (Latin):
nis causas prunis nininguentib p̃buere
mediaa uero flammis atq anhelis ardorib
orridata ꝓpinquantes animantũ amburit
accessus. Aliue caut̃ duaeuitalis aurae alitu
tẽperatȩ. habitationẽ cnimadib indulser᷑
Quice quidem ꝑtotius rotunditatẽ telluris
incuruae : Tam suꝑnum hiemis periumquã
inferius ambierunt : Nam utiq terraduas
sibi partes semicidorũ quadã diuersitate
despicit idestunã hab& suꝑnatẽ quam nos
habitamus. et ambit oceanus: et alicm INN¬
fernatem. Sed haec superior initium hab&
a solariortu. Ila inhoat alucis occasu
Quem circulũ greciori zontam ꝑhbent uerũ
quia ille ront uolubilitatẽ utriusq par¬
tis induduntꝰ. Decem utriq circulosuo fa¬
ciunt regiones. Equib haec quara nob habi¬
tata estuna : atq ad aquilonẽ uersus et
septentriones ascendit : altera quae eoon¬
Sedhii quinobis obuersi antipodes memoran¬
tur qui contra illos quos aNtiloic diximus.

Expanded text:
nis causas pruinis ninguentibus praebuere; nis causas pruinis ninguentibus praebuere; media nero flammis atque anhelis ardoribus torridata propinquantes animantum amburit accessus. Aliae autem duae uitalis aurae halitu temperatae habitationem animalibus indulserunt. Quae quidem per totius rotunditatem telluris incuruae tam supernum hemisphaerium quam inferius ambierunt. Nam utique terra duas sibi partes hemicycliorum quadam diuersitate dispescit; id est, unam habet supernatem, quam nos habitamus et ambit Oceanus, et aliam infernatem. Sed haec superior initium habet a solari ortu, illa inchoat a lucis occaso, quem circulum Graeci horizonta perhibent. Verum quia illae zonae uolubilitatem utriusque partis includunt, decem utriciunt regiones, e quibus haec, quae a nobis habitatur, est una atque ad aquilonem versus et septentriones ascendit, altera, quae consed hi, qui nobis obversi, antipodes memorantur, qui contra illos, quos ἀντοίκους diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
stita manisestant Nampares horarũ
metus tam ante meridiadium quã &iã
post remarũ et tam diei quã noctis ho
rologia manifestantꝰ. Quo do cumento
dicrum est tantundem undiq: secus a ter¬
ris ab cẽ cadum quoditem duob: circu¬
lis edocetur solstitiali et brumali. Nit̃¬
utiq quantũ interstitu dies hab& cũ cacli
culmina solelatus illus trat tantũ spacii
longior nox cumsol inbrumam decidens
rep̃sentat. Itẽq quic quid singula signac
odiaci int̃ capedinis luci contulerint tan¬
tundem solȩ̃ aatragio rutilante umbris
noctis gnoseunt. quodutiq undiq uersum
probat tantundem circulos syderaq distart
assertũ iam partes cĩ quas ipsas ꝑmeus a
sum ꝑ lubebo orbisterra iiquinq gonas
siue melius fasceas dico prorerũ diuer¬
sitate discernitur. Quarũ tres intẽperies
multa contrarioꝵ nimietate religauit :
Num ducie quae axiutriq confines algor
inmenso et frigorib: occupatat: Desertio¬

Expanded text:
stitia manifestant, nam pares horarum stitia manifestant, nam pares horarum metas tam antemeridialium quam etiam postremarum rologia manifestant. 601 quo documento clarum est tantundem undiquesecus abs terris abesse caelum; quod item duobus circulis edocetur solstitiali et brumali. nutique quantum interstitii dies habet, cum caeli culmina sol elatus illustrat, tantum spatii longior nox, cum sol in brumam decidens, repraesentat. itemque quicquid singula signa zodiaci intercapedinis luci contulerint, tantundem sole e contrario rutilante umbris noctis ignoscunt, quod utique undiqueversum probat tantundem circulos sideraque distare, assertum, iam partes eius, quas ipsa permensa sum, perhibebo. Orbis terrae in quinque zonas, siue melius fasceas dico, pro rerum diuersitate discernitur; quarum tres intemperies multa contrariorum nimietate relegauit, nam duae, quae axi utrique confines, algore immenso et frigoribus occupatae, desertio
Abbreviated transcription (Latin):
cibmons tratur assitis quaesibi antecon¬
stitutionẽ mundi in codem laco fugrit ex
qnomoueri non potuit. Ac deinde diuulsis
san fusione prime cõmixtionis dem̃tis
undarũ inmensa et uolubilis latitudo
acrisq alitus undiq secus circa terrae
stationẽ diffusus artarat. Mediumque
fecerat quotests acuo lubilis circũdusit
siue quod inspera efficitur imum omne
qđ mediũ est . dumparib ab extunae rotun¬
ditatis ambitu lineis quicquid cassustin&
constipatur. Imumuero im necesse est
siua bextrcmitate consistere quia inferius
quo decidatꝰ non est. Omã etiã pondera
In eã desuꝑ cadunt ut imber grando nix
fulgurti. atq. ipse quiineius penita p̃cipi¬
tatur oceanus ei fluenta latentia quae
fundo uoluutur in imo. Vidẽs igitur eam
quacundas cunctaq sustentat artatã.
exomnib nilil subiacert quo secedat media
igitur eredendacest. quia postrema quod
p̃sertim aequinoctiadis temporis inter¬

Expanded text:
cibus monstratur assertis, quae siue ante concibus monstratur assertis, quae siue ante constitutionem mundi in eodem loco fuerit, ex quo moueri non potuit, ac dehinc diuulsis a confusione primae commixtionis elementis undarum immensa et uolubilismlatitudo aerisque halitus undiquesecus circa terrae stationem diffusus artarit mediumque fecerit quod teres ac uolubilis circumclusit, siue quod in sphaera efficitur imum omne quod medium est, dum paribus ab extimae rotunditatis ambitu lineis quicquid eas sustinet constipatur. Imum uero iam necesse est sui extremitate consistere, quia inferius quo decidat non est. Omnia etiam pondera in eam desuper cadunt, ut imber, grando, nix, fulgura atque ipse qui in eius penita praecipitatur Oceanos et fluenta latentia quae fundo uoluuntur in imo. Vides igitur eam, quae undas cunctaque sustentat artatam ex omnibus nihil subicere quo secedat. Media igitur credenda est, quia postrema, quod praesertim aequinoctialis temporis inter
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitatib assertũ nifallori globosã ro¬
tunditatis flecib habendam esse tellurem
Sequitur ut quẽ mundilocũ quamue grani¬
ditatẽ sortita sit apꝓbemus. Circulũ quidã
tene doctissimo gnomonica supputatione
discussũ quippe scaphia dñr rotunda exagre
ua sa quaehorarũ ductus stili in mediofun
dositi ꝓceritate discriminant. Quistilus
gnomon appellatur cuius umbra ꝓlixitas
aequi noctio centrisui ȩstimatione dim̃ sac
uicies quater cõplicati circuli duplimo
dum reddit. frastotenes uero absiene d
ieroen ꝑ mensores regis ꝓtholomci certus
quotiq destadix numero redditus ꝗt̃ ãque portio
telluri cẽt aduertes multiplicansq pro
partium ratione. Circulũ mensuramq
ttrre incunctant̃ quot ulib stidiarum
ambirctur absoluit. Conpnest urri
brcutat rationabili magnitudo locus
cius dem acpositio doceatur quãmmedio
imoq mundi immobilem start multipli¬

Expanded text:
diuersitatibus assertum, ni fallor, globosam rodiuersitatibus assertum, ni fallor, globosam rotunditatis flexibus habendam esse tellurem. Sequitur ut quem mundi locum quamue granditatem sortita sit approbemus. Circulus quidem thene doctissimo gnomonica supputatione discussum. Quippe scaphia dicuntur rotunda ex aere uasa quae horarum do siti proceritate discriminant, qui stilus gnomon appellatur, cuius umbrae prolixitas aequinoctio centri sui aestimatione dimensa vicies quater complicata circuli duplidum reddidit. Eratosthenes uero ab Syene ad Meroen per mensores regios Ptolomaei certus de stadiorum numero redditus quotaque portio telluris esset aduertens, multiplicansque pro partium ratione, circulum mensuramque terme incunctanter, quot milibus stadiorum ambiretur absoluit. Comperta est terrae breuitate rationabili magnitudo; locus eiusdem ac positio doceatur. Quam in medio imoque mundi immobilem stare multipli
Abbreviated transcription (Latin):
facta orientis incolat non uider Itẽq nortus
si accidant a tota brittania atq octasiuis re¬
gionib ignorantur etic̃ in medus plerũq
regionib horarũ diuersitatib uariantur
Sicut in magni alexandri uictoria luncnt
nostis sccunda hora defecisse. Seruus nobilis
In arabic nuntiauit quod insicilia in exortus
campania dici septima iusus in armeniatidẽ
bide uarlanit deniq: ipsauasa quatoro¬
scopa uel orologia memorantur ꝓlocorũ
diuersitatib bnmutata cõponuntur cloq
gnomone ultã d. stadic discernuntur um¬
bris ꝓlocorũ aut clationib celiis. ccut incli¬
nationib: infinatis Hanc est qđ in meroelon¬
gissimus dies .xii. aequi noctiales horas. & al¬
tep̃r cũ caeli uerticc̃ solmuestus subicctas¬
rsũ deorsũ terras ꝑpctui diei continuatione
collus trat. Itẽq brumali discensu. semi an¬
nuam fac̃ horrere noctẽ qđ insula tylecom¬
ꝑtũ bytras maliensis asseruit. Hlis tõpoꝵ

Expanded text:
facta orientis incolae non uiderunt, itemque in ortu facta orientis incolae non uiderunt, itemque in ortu si accidant, a tota Britannia atque occasiuis regionibus ignorantur. Etiam in mediis plerumque regionibus horarum diuersitatibus uariantur, sicut in Magni Alexandri uictoria lunam noctis secunda defecisse Seruius Nobilis in Arabia nuntiauit, quod in Sicilia in exortus Campania diei septima uisus in Armenia eiusdinde uariante. Denique ipsa uasa quae horispica uel horologia memorantur pro locorum diuersitatibus immutata componunt alioque gnomone ultra quingenta stadia discernuntur, umbris pro locorum aut elationibus celsis aut inclinationibus infimatis. Hinc est quod in Meroe longissimus dies duodecim aequinoctiales horas et altempore cum caeli uerticem sol inuectus subiectas deorsum terras perpetui diei continuatione collustrat, itemque brumali descensu semiannuam facit horrere noctem, quod in insula Tyle compertum Pytheas Massiliensis asseruit. His temporum
Abbreviated transcription (Latin):
citur . cũ canophum acberenices crinc̃ stellas a¬
admodũ praenitentes Sciduic galliaq atq p
ipsac prorsũ noncernat italic cũille anttr¬
ticis terris conspicuȩ ac pramitentes. & uelut
ꝑpendiculate capitib suspectentur. balext¬
andria etiã canopos quarta parte biter¬
stitu singulis ultra terra semineat trionesq
geminos ut deuexa non cernat. cũ in arabia
nouẽmbri mense subnoctis auspitio helicen
non conspecta secunda uigilia prospect&ur
in meroesolstitiõ tantũ exiguaq breuitate
conspicitur ubi circa ortũ arcturi cumdie
nascitur. Quaentem inuidia patauin oportũ
prima tantũ parte noctis aspicitur. Inqua
etiã inmaleo monte .xi. tantũ dieb annuis
udetur Quis igitur dubit& etglobi deuexio¬
ris oppositu alic in conspicua fieri. atq alice
uelut sperae curuationib: eminere: Addit᷑
adfidẽ globi rotundioris ambientib asse¬
rendũ quod solis lunatq deliquice in occasu

Expanded text:
citur, cum Canopum ac Berenices crinem, stellas citur, cum Canopum ac Berenices crinem, stellas admodum praenitentes, Scythia Galliaque atque ipsa prorsum non cernat Italia, cum illae antarcticis terris conspicuae ac praenitentes et uelut perpendiculatae capitibus suspectentur, in Alexandria etiam Canopos quarta parte interstitii signilis ultra terras emineat Trionesque geminos ut deuexa non cernat, cum in Arabia Nouembri mense sub noctis auspicio Helice non conspecta secunda uigilia prospectetur, quae in Meroe solstitio tantum exiguaque breuitate conspicitur ubi circa ortum Arcturi cum die nascitur, quae item in India Patalitano portu prima tantum parte noctis aspicitur in qua etiam in Maleo monte quindecim tantum diebus annuis uidetur, quis igitur dubitet et globi deuexioris oppositu alia inconspicua fieri atque alia uelut sphaerae curuationibus eminere? Additur ad fidem globi rotundioris ambigentibus asserendam quod solis lunaeque deliquia in occasu
Abbreviated transcription (Latin):
&iã physicus anaxagoras accessit p̃stat
exigere quã uis non nullas credact᷑ astru¬
ereꝰ rationes : quippe dicit planã terrã ortu
occasu uesolis. autlune ꝑspicue cõꝓbari.
quimox primi luminis fulgor emerserit:
confestim ad obtutus nr̃os directis lineis
diriguntur qđ magis indubitabilis probi¬
mentis si& simlitore consistentes. obstacu
supra terras degentib codẽ tẽpr emergen¬
tic uiderent᷑ occasusq uNo obitũ condita
cunctas ualerent tenebrare terras. ac
falia romulei uatis exploderetur asser¬
tio qua doc& nosq ubi primus equisoriens
afflauit cenhelis. illic serarubens accendit
lumina uesper. Quin etiã cuncta noctes
aedies similib interstitus horisq semper
parib conuenirent nulliqo parti telluris ud
cepparerent certa uelalia sydera negarent᷑.
Aut cum arcto a conuersio supra ceruicẽ uol¬
uatur haesperiȩ apud trogodit᷑as aegyptũq
confinẽ ignoto occultorq penitus sydere nes¬

Expanded text:
etiam physicus Anaxagoras accessit praestat etiam physicus Anaxagoras accessit praestat exigere, quamuis nonnullas credatur astruere rationes; quippe dicit planam terram ortu occasuue solis aut lunae perspicue comprobari; qui mox primi luminis fulgor emerserit confestim ad obtutus nostros directis lineis diriguntur, quod magis indubitabilis probamenti fiet, si in litore consistentes obstaculsupra terras degentibus eodem tempore emergentia uiderentur occasusque uno obitu condita cunctas ualerent tenebrare terras ac falsa Romulei uatis exploderetur assertio, qua docet: nosque ubi primus equis Oriens afflauit anhelis, illic sera rubens accendit lumina Vesper. Quin etiam cunctae noctes ac dies similibus interstitiis horisque semper paribus conuenirent, nullique parti telluris uel apparerent certa uel alia sidera negarentur. At cum Arctoa conuersio supra uerticem uoluatur Hesperiae, apud Trogodytas Aegyptumque confinem ignoto occultoque penitus sidere nes
Abbreviated transcription (Latin):
rent se caligasse tellurt̃. Ipse etiã iuppit̃
curiosius totius terrȩ latebras uellet ex¬
quirere credone cubi decentes puellas
isto scło quoq isuersi fornus &iã cupitor
audir& igitur ꝓmere geometrica primũ
iubetur acdemum c&era astruendae
p̃cepta uertis aperire. Tum illa formac
totius terrȩ ñ planaẽ ut aestimant positio¬
nẽ quicũ disci diffusoris cessimulaent neq
conciuam ut alii quidescendere imbrem
dixere telluris ingremium sed rotundã
globosã etiã sicut secundus dicere arcus
cesseuerat Namque ortus obitusq siderũ
ñ diuerss proterrȩ elatione uel inclina¬
tionib: haber&ur siperplana diffusismun¬
danȩ constitutionis operib uno codẽque
tep̃r supraterras & equora nitussent aut
item sie mersisolis exortus concauis subduc¬
tioris terra latebris abderet᷑. sed qm̃ poste¬
rior assertiomage despicabilis opinionis
cassȩ uilitate tenuatur. Illac̃ priorẽ cui

Expanded text:
rent se calcasse tellurem, ipse etiam Iuppiter rent se calcasse tellurem, ipse etiam Iuppiter curiosius totius terrae latebras uellet exquirere, credo necubi decentes puellas isto quoque saeculo is uersiformis etiam cupitor audiret, hoc igitur promere Geometria primum iubetur ac demum cetera astruendae praecepta artis aperire. Tum illa: «Formam totius terrae non planam, ut aestimant positioni qui eam disci diffusioris assimulant, neque concauam ut alii qui descendere imbrem dixere telluris in gremium, sed rotundam, globosam etiam sicut Secundus Dicaearchus asseuerat. Namque ortus obitusque siderum non diuersus pro terrae elatione uel inclinationibus haberetur, si per plana diffusis mundanae constitutionis operibus uno eodemque tempore supra terras et aequora nituissent, aut item si emersi solis exortus concauis subductioris terme latebris abderetur. Sed quoniam posterior assertio mage despicabilis opinationis cassae uilitate tenuatur, illam priorem cui
Abbreviated transcription (Latin):
in astruende p̃ceptionis excursus potu¬
erim subrogare. neimpolitũ quicquã
subsis ter& assertorũ aut ꝓfunditas ca¬
ligar& tam̃ congruentius ipsa uobiscũ
quia &cyllenium excluditornamentũ
illietiã elladica tantũ modo facultate
nihil effantes latiarit̃ atticissant quae
ctiã ipsos edocuit qđ nũ quã ferr accidit
romulcis ut potero uocib itimabo Ac
prius uocabulimei promendat ratione
indecent̃ et squalentior ꝑagatrix cadi¬
colarũ auratĩt curiã et iit̃stinc tum
cylindris gemmantib paumñtum
rurali resp̃sura puluere credar bitrasse
Gcomarica dicor qđ ꝑmea tam crebro
ãmensamque tellurem eiusque
figurã magnitudinẽ. locũ partes & sta¬
dia possim cũ suis rationib explicare
Nequ ulla sit intotius terrȩ diuersitate
partitio quã non memoris cursu discrip¬
tionis absoluc̃ quodicto quõ fuerant
indeorũ senatu quã plures quineque
toti terris cẽnt. neq ipsium quã dice¬

Expanded text:
in astruendae praeceptionis excursus potuin astruendae praeceptionis excursus potuerim subrogare, ne impolitum quicquam subsisteret assertorum aut profunditas caligaret, tamen congruentius ipsa uobiscum, quia et Cyllenium excludit ornamen, illi etiam Helladica tantummodo facultate nihil effantes Latiariter atticissant, quae etiam ipsos edocui, quod numquam fere accidit, Romuleis ut potero uocibus intimabo. Ac prius uocabuli mei promenda ratio, ne indecenter squalentior peragratrix caelicolarum auratam curiam et interstinctum cylindris gemmantibus pauimentum rurali respersura puluere credar intrasse. Geometria dicor, quod permeatam crebro admensamque tellurem eiusque figuram, magnitudinem, locum, partes et stadia possim cum suis rationibus explicare, neque ulla sit in totius terrae diuersitate partitio quam non memoris cursu descriptionis absoluam». Quo dicto quoniam fuerant in deorum senatu quamplures qui neque orti terris essent neque ipsi umquam dice
Abbreviated transcription (Latin):
Cerneies exauro ut sacra flammamicat
Siceypris oceani ꝑfuso syderȩ lẏm phis
Lucifero annuerat luminctota suo
Omã cõpar habet parib sublegibus ordo
Necminius haec mira est quã domus altad cũ¬
łi anc mundo assinilẽ stupuit trinacriatellus
Arclu medecc astrificante maNu
O felix cura et̾mentis prudentia maior
Corport sub nr̃o equi parasse iouem
andem igitur reglutinatis ab atherȩ
int̃ iubrantis ammiratione luminib: de¬
centi collus trandiuos conspoctans quae
censura cũ omnib reuerende uencrabali
dignitait et magis tra ceterarũ quae
noc it̃ diuissuntartib dicer& exquisitũ
truditionis arcanũ ut ab ipsis p̃ceptionis
cunabulis auspicata de ꝓmer&ur.
Tum illa remoto paululũ obstaculo con¬
torti crinis a facie oris quaeluculenta
maiestate resplendens atq aba cisui
suꝑfusũ puluerẽ mouens sic exorsa.
lic& archi medem in eũ int̃phuilosoplos
conspicata eoclydẽque doctissimum

Expanded text:
cernas ex auro ut sacra flamma micat. cernas ex auro ut sacra flamma micat. Sic Cypris Oceani perfuso sidere lymphis Lucifero annuerat lumina tota suo. Omina compar habet paribus sub lecibus ordo nec minius haec mira est quam domus alta deum. Hanc mundo assimilem stupuit Trinacria tellus Archimedea astrificante manu. O felix cura et mentis prudentia maior Corpore sub nostro aequiperasse Iouem. Tandem igitur reglutinatis ab aethrae interuibrantis admiratione luminibus decenti collustrans diuos conspectansque censura, cum omnibus reuerenda uenerabili dignitate et magistra ceterarum quae notae diuis sunt Artium diceretur, exquisitum est eruditionis arcanum ut ab ipsis praeceptionis cunabulis auspicata depromeret. Tum illa, remoto paululum obstaculo contorti crinis a facie, orisque luculenta maiestate resplendens atque abaci sui superfusum puluerem mouens, sic exorsa: «licet Archimedem meum inter philosophos conspicata Euclidemque doctissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
quot deniq dgitos ꝑmensa sit instanter
absoluent tam̃ iouiali caclestiũq maiesta¬
te contracta adillã cibaciit nudatimen¬
sulam circũ spec tanscunen exterioris
ornitũ & laquent ssderib palatia ꝓperauit
onstitit at tonitd spectans stillantia uisa
t decuit crinis puluereique pedos
Ipsa ttiã lc̾uce spera fulgebat honora
Assimilis mundo syderibusque fuit
Namglobus & circigonaeq ac fulgada signa
Nexari currebant arte locata pari¬
ł ellus quȩ rapidũ consistens suscipit orbem
Puncti instar medio haeserat unu loco¬
N anctener et uitrtis circũ uolitabilis auris
Aer complettens imbrificabat aquis
Quartam̃ in menso quocingit᷑ illa ꝓfundo
I nterriuatto marmore tellus erat.
ł exerat exterior qui fulgit circulus orbis
Aetheris astrifico lumina multa peplo
Hinc nitidus rutilũ titan succenderat orbẽ
Moxq imitata pium lactea luna diem
Sic igitur furue oculos splendescere noctis

Expanded text:
quot denique digitos permensa sit, instanter quot denique digitos permensa sit, instanter absolveret, tamen Ioviali caelestumque maiestate contacta ad illam abaci renudati mensulam circumspectans camerae exterioris ornatum et laqueata sideribus palatia properavit. 583 Constitit attonito spectans stellantia visu, et decuit crinis pulvereique pedes. ipsa etiam laeva sphaera fulgebat honora, assimilis mundo sideribusque fuit: nam globus et circi zonaeque ac fulgida signa nexa recurrebant arte locata pari. tellus, 584 quae rapidum consistens suscipit orbem, puncti instar medio haeserat ima loco. hanc tener et vitreis circumvolitabilis auris aer complectens imbrificabat aquis. quae tamen immenso, quo cingitur illa, profundo interrivata marmore tellus erat. texerat exterior qui fulget circulus orbis aetheris astrifico lumina multa peplo. 585 hinc nitidus rutilum Moxque imitata pium lactea Luna diem. Sic igitur furuae oculos splendescere noctis
Abbreviated transcription (Latin):
posse om̃a effigire ut labyrintus deda¬
lus eã credendus ẽ genuisse. Et cũ dicto
ꝓspicio quandam feminã luculentam
radium dex tera altera sperã solidam
gestitantẽ. amic tamque leuor sũpeplo.
in quo syderũ magnitudines. et meatus
circuloꝵ mensurȩ conexionesque uel
formȩ umbractiã telluris in caelum
quoque ꝑueniens uellunae orbes acsolis
auratos caliganti murice. decolorans
lnt̃ sydera iadelutur asũiserauernan¬
tis at tbraistalene falgeba. Demq etiã
Abiusum germane ipsius astronomiȩ
crebrius cõmodatũ. reliqua uero uersi¬
sillitũ diuersitatib numerorũ gnomo¬
nũ stilis intestitionũ ponderũ monsu¬
rarũque formis diuersitate coloꝵuaria¬
ita ienitebat crepidas ꝑ agrande tel¬
nluris causa casdemq ꝑmenso orbe attri¬
utas uiatrix infatigataõ gestabat. Quat
quidem ingresse senatũ deum lic& quot
nstadic acterris incaclũ quot que ulnas

Expanded text:
posse omnia effigiare ut labyrintheus Daedaposse omnia effigiare ut labyrintheus Daedalus eam credendus sit genuisse.» Et cum dicto prospicio quandam feminam luculentam radium dextera, altera sphaeram solidam gestitantem amictamque laeuorsum peplo in quo siderum magnitudines et meatus, circulorum mensurae conexionesque uel formae, umbra etiam telluris in caelum quoque perueniens uel lunae orbes ac solis auratos caliganti murice decolorans inter sidera uidebatur. Ipsum uero uernantis aethrae salo refulgebat, denique etiam in usum germanae ipsius Astronomiae crebrius commodatum, reliqua uero uersis illitum diuersitatibus numerorum, gnomonum stilis, interstitiorum, ponderum mensurarumque formis diuersitate colorum uariegata renidebat. Crepidas peragrandae telluris causa easdemque permenso orbe contritas uiatrix infatigata gestabat. Quae quidem ingressa senatum deum licet quot stadia e terris in caelum
Abbreviated transcription (Latin):
facile primors saltim uultus suꝑbiacõ¬
mirtens: Perũq tamen adhaesit arri¬
sitq pauperib magisq illis qss aut pedib
nudos. aut in toso crine hispidos. aut sor¬
denti conspex̃ pallio semitectos. Deniq
simarcũ terrentiũ paucosq romuleos
łexcipias consulares Nullus prorsus erit
quiistius lim̃ intrar&. Cide sigitur utri¬
que feminae quã insit fastuosco censura
tam̃ utraq mercurialis ministrae quae
ueni& officia p̃parant᷑. Illud quoq quod
gerulȩ detuler abacus nuncupatur
res depingendis designandisq oportunra.
Formis quippe ibi uellinea res ductus
uel circula nos flexus uel triangulan sar¬
raduntur anfractus hic totũ potis est
ambitũ. & circos formai mundi elem̃¬
tuꝵ facies ipsãq ꝓfunditatẽ adumbrarꝰ
telluris uidebis ista depingi quic quid
uerb uisũ nonualeas explicart᷑. Nimirũ
In quã ista quaeueni& appellen policli¬
tũq transcendit ita quippe memorat᷑

Expanded text:
facile primorum saltem uultus superba comfacile primorum saltem uultus superba committens; plerumque tamen adhaesit arrisitque pauperibus, magisque illis quos aut pedibus nudos aut intonso crine hispidos aut sordenti-conspexit pallio semitectos. Denique, si Marcum Terentium paucosque Romuleos excipias consulares, nullus prorsus erit cuius ista limen intrarit. Vides igitur utrique feminae quam insit fastuosa censura; tamen utraque Mercurialis ministrae quae ueniet officio praeparantur. Illud quippe quod gerulae detulerunt abacus nuncupatur, res depingendis designandisque opportuna formis; quippe ibi uel lineares ductus uel circulares flexus uel triangulares arraduntur anfractus. Hic totem potis est ambitum et circos formare mundi, elementorum facies ipsamque profunditatem adumbrare telluris uidebis istic depingi quicquid uerbis uisum non ualeas explicare.» «Nimirum, inquam, ista quae ueniet Apellen Polyclitumque transcendit; ita quippe memoratur
Abbreviated transcription (Latin):
io cabunda nufallor inquit felixm̃s plurimũ
affatũq oltuiquantũq. palestras ꝑluert uel
qui tot gemnasiorũ. ac tantoꝵ
sie roum matiem philo sophiã nonag¬
noscis saltim cũ ꝑeã iuppit̃ dudũ caelitisa
consultũ senatũs tabulamq uulgar& a
Cumq ad philo logiae concilianda con¬
sortia procũ adfatũ conubialit᷑ allega¬
ri ne tunc eã noscere potusti sed quiaa
nunc arcadicũ acmidinum sapis pre¬
sertimq exillo quodesudatio curaq dis¬
trictior tibi forensis fabulationis par s¬
tib alligata. aciem industriue melioris a¬
obtuditꝰ amisisse mihi uideris et huius
matrone memoriã etiã eiusdẽ germanã n¬
uoluisse senescirt . Illa nãq parili quã
accinctã cernis officio pedia uocitatur
femina ad modũ locuples. et quã cillaso
croesices dariasque p̃suis opes gatasq:
despiciat. Haec ut pote talentox conscia
in omnium rara congressus. neccũiquam polos¬

Expanded text:
iocabunda, «ni fallor», inquit «Felix meus, plurimum iocabunda, «ni fallor», inquit «Felix meus, plurimum affatimque oliui, quantumque palaestras perluere uel qui tot gymnasiorum ac tantorum heroum matrem Philosophiam non agnoscis saltem; cum per eam Iuppiter dudum caelitis consultum senatus tabulamque uulgaret, cumque ad Philologiae concilianda consortia procum affatum conubialiter allegaret, ne tunc eam noscere potuisti? Sed quia nunc Arcadicum ac Midinum sapis praesertimque ex illo quo desudatio curaque districtior tibi forensis rabulationis partibus illigata aciem industriae melioris obtudit, amisisse mihi uideris et huius matronae memoriam et iam eiusdem germanam uoluisse nescire. Illa namque parili quam accinctam cernis officio Paedia uocitatur, femina admodum locuples et quae illas Croesias Dariasque prae suis opes gazasque despiciat. Haec utpote talentorum conscia, in omnium rara congressus, nec cuiquam
Abbreviated transcription (Latin):
Arcib urbanis ueteits tibi templa s acrariuns
Quod ratio amplific& qđ q c̃. elator latior urbrs¬
N inc depatre ferunt sine matris fedes enitã
Prouida consiliũ quod nescit curia matrum
Consultisq uirum presis hinc dictauir ago
Osacradoctarum prudentia fontigenarũ
s ola nouem cõplens musis mensomnibus ura
Deprecor ad ꝓprium dignata in labere munus
Inspirans nobis graias. latiasiter artes.
go tibi abroq. diua ꝑsoluensq. ꝑpetes debebo
grates. optatis fulcida dignaris innuere
nos couenerorqͥ. qđ uidi. parent deniq: um
ingressure artis obsequio lectissime femi¬
narũ quac decentẽ quandã itq. hy alimpul¬
ueris resꝑsione coloratũ udut mensulã ges¬
titantes ad mediũ supcrisenatus. locũ fidu¬
cia promptiorȩ ꝓcedunt sedq iste sunt quiduc
gestitent gerendorũ in conscius p̃ aduerto.
Hic ut lepidula ẽ. et quȩ totã fabellã. ab in¬
chauñtoꝵ motulimineq susceper it satyra

Expanded text:
Arcibus urbanis ueteres tibi templa sacrarunt, Arcibus urbanis ueteres tibi templa sacrarunt, quod ratio amplificet, quodque est elatior, urbes. Hinc de patre ferunt sine matris foedere natam, prouida consilium quod nescit curia matrum, consultisque uirum praesis; hinc dieta uirago. O sacra doctarum prudentia fontigenarum, sola nouem complens, Musis mens omnibus una, deprecor: ad proprium dignata illabere munus inspirans nobis Graias Latiariter artes. Ago tibi habeoque, diua, persoluensque perpetes debebo grates; optatis fulgida dignaris annuere: nosco uenerorque quod uidi. Parent denique iam ingressurae Artis obsequio electissimae feminarum, quae decentem quandam atque hyalini pulueris respersione coloratam uelut mensulam gestitantes ad medium superi senatus locum fiducia promptiore procedunt. Sed quae istae sint quidue gestitent gerendorum inconscius non aduerto.» Hic, ut lepidula est, et quae lotam fabellam ab inchoamentorum motu limineque susceperit, Satura
Abbreviated transcription (Latin):
irgo armata decensrerũ sapientia pallas
aetherius fomes mens & sollertũ fati
ngniũ mundi prudentia sacra tonantis
Ardor doctificus nostraeq: industria sortis
uȩ facis arbitriũs apienus pracuia cũrat
c̃rationis apex diuumq hominũq sacernis
loa terga meansrapidi ac̃ splendenus olripĩ
elsior una ioue flam mañtistirculus & hrae
ntac innumeris pͥorignis nrtia lunae
uã docto assimilant hãbituq galmatasirmun
Eiincnam tergemine rutilant deuertice diristȩ
Quod dux sangiunto p̃sulq corusca duello.
Veltibi qđ fulga rapit̾q triangulus ignis
Nincnam uerni comȩ frondent tibi munera oliux
Artes cura uigil ꝑte qđ discat oliuo
Claucam dant uolucrẽ quaelumine concolor ignies
Tũque ignis flos esduis et claucopis adienae
Anmagne nocti uide tibi tradit᷑ alitis usus
Quod uigil in somnes ducat sollertia curas
Pectore scexificã dicunt horiere medusam
Quod pauidũ stupid& sapiens sollertia uulgũ

Expanded text:
irgo armata decens, rerum sapientia, Pallas, aetherius fomes, mens et sollertia fati, ingenium mundi, prudentia sacra Tonantis, ardor doctificus nostraeque industria sortis, quae facis arbitrium sapientis praeuia curae ac rationis apex diuumque hominumque sacer nus, ultra terga means rapidi ac splendentis Olympi, celsior una Ioue, flammantis circulus aethrae, ἑπτὰς in numeris, prior igni, tertia Lunae, quam docto assimulant habitu qui agalmata firmant: Hinc nam tergeminae rutilant de uertice cristae, quod dux sanguineo praesulque corusca duello, vel tibi quod fulget rapiturque triangulus ignis. Hinc nam uernicomae frondent tibi munera olivae, artes cura uigil per te quod discat oliuo: Glaucam dant uolucrem, quod lumina concolor igni es, tuque ignis flos es cluis et glaucopis Athene. An mage noctiuidae tibi traditur alitis usus, quod uigil insomnes ducat sollertia curas? Pectore saxificam dicunt horrere Medusam, quod pauidum stupidet sapiens sollertia uulgum.
Abbreviated transcription (Latin):
impar numerus quiꝑse cõpositus ẽ.
qui a potest ñ in eadẽ mensurã reci¬
dest. ergo uiiii. et .l. cõponi ñ poss̃.
quia .l. nullã triplicationẽ recipiuis.
quae nouenario numero sola p̃ter
singularitatẽ mensura est euenit
aut̃ hoc qr nedoru. quidẽ quȩ dupli¬
cata .l. fecer t̾̃nionẽ recipiebant.
Ergo siquando impar numerus
ex quo par factus est eandẽ men¬
surã quã alter impar tenet ha¬
buerit: tũdemũ cũ illo imparipar
qui ex hoc factus.ẽ. cõponi potest
ubi illud ñ antecessit. ne hoc quidẽ
seqͥt᷑. ideo .uiiii. & .l. int̃se ñ cõpo¬
nuntur. at .uiiii. et aoxx interse
cõponunt᷑. ostasunt enĩ iode duplica¬
tis xuͦ. iam aut̃ uiiii.& cu. int̃ se com¬
poni poterant cũ cõmunis his meN¬
sura int̃nione eẽt exhis cã oriuntur
quã iadhoc genus numerorũ ꝑtinent.
ex duob numeris bit̃se in cõpositissiue
uterq siue alt̾ ꝑse cõpositus est mensura

Expanded text:
impar numerus qui per se compositus est, impar numerus qui per se compositus est, quia potest non in eandem mensuram recidere. Ergo VIIII et L componi non possunt, quia L nullam triplicationem recipiunt, quae nouenario numero sola praeter singularitatem mensura est; euenit autem hoc quia ne XXV quidem, quae duplicata L fecerunt, ternionem recipiebant. Ergo si quando impar numerus ex quo par factus est eandem mensuram quam alter impar tenet habuerit, tum demum cum illo impari par qui ex hoc factus est componi potest; ubi illud non antecessit, ne hoc quidem sequitur. Ideo VIIII et L inter se non componuntur; at VIIII et XXX inter se componuntur: orta sunt enim XXX duplicatis XV, iam autem VIIII et XV inter se componi poterant, cum communis his mensura in ternione esset. Ex his cetera oriuntur quae ad hoc genus numerorum pertinent. Ex duobus numeris inter se incompositis, siue uterque siue alter per se compositus est, mensura