comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei effugisti. Nam frẽs
mei modico nũc dolore
sustentato: sub testamẽ¬
to eterne uite effecti sunt.
Tu uero iudicio dei iustaᷤ
superbie penas solues.
Ego autem sicut fratres
mei aĩam ⁊ corpus meũ
trado pro patrus legibz.
inuocans deũ maturius
genti nr̃e propiciũ fieri:
teq cũ tormentis ⁊ uerbe¬
nbus confiteri. qd̃ ipse
est deus solus. In me uõ
et in fratrib meis. desi¬
net onmpotentis ira:
que suꝑ oẽ genus nr̃m
iuste suꝑ ducta est. Tũc
rex accensus ira: in hũt
suꝑ oms crudelius dese¬
uit: indigne ferens deri¬
sum se. Et hit itaq mũ¬
dus obit: ꝑ omnia in
dũo confidens. Nouissi¬
me autem: ⁊ mater cõ¬
sumpta est̃.¬

Expanded text:
i nam fratres mei modico nunc dolore sustentato sub testamento aeternae vitae effecti sunt tu vero iudicio Dei iustas superbiae poenas solves ego autem sicut fratres mei animam et corpus meum trado pro patriis legibus invocans Deum maturius genti nostrae propitium fieri teque cum tormentis et verberibus confiteri quod ipse est Deus solus in me vero et in fratribus meis desinet Omnipotentis ira quae super omne genus nostrum iuste superducta est tunc rex accensus ira in hunc super omnes crudelius desaeviit indigne ferens derisum se et hic itaque mundus obiit per omnia in Domino confidens novissime autem et mater consummata est
Abbreviated transcription (Latin):
ex his crat qui
crediderant in noĩe ihũ:
uidentes signa ⁊ prodi¬
gia cuis que faciebat.
Superius enĩ hoc dixit.
Cum autẽ esset ilxrui¬
soluius ĩ pascha in die
festo: multi crediderũt
in noĩe euis. Quare cre¬
diderunt: sequitur ⁊ dicit.
Uidentes signa ⁊ ꝓdigia
que faciebat. Et de incho¬
demo quid dicit: Erat pͥn¬
ceps uideoꝵ: noĩc nichode¬
mus. Hic uenit ad cum
uocte: et ait illi . Rabi: sci¬
nus quia a deo uenisti
magister. Et iste ergo cre¬
diderat in nonunc cius.
Et ipẽ unde crediderat. se¬
quitur. Nemo eiĩ potest
hec signa facere que tu
facis: insi fuern deus
cum eo.

Expanded text:
ex his erat qui crediderant in nomine ejus, videntes signa et prodigia quae faciebat. Superius enim hoc dixit: Cum autem esset Jerosolymis in Pascha in die festo, multi crediderunt in nomine ejus. Quare crediderunt? sequitur et dicit, videntes signa ejus quae faciebat. Et de Nicodemo quid dicit? Erat princeps Judaeorum, nomine Nicodemus: hic venit ad eum nocte, et ait illi, Rabbi, scimus quia a Deo venisti magister. Et iste ergo crediderat in nomine ejus. Et ipse unde crediderat? Sequitur, Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo.
Abbreviated transcription (Latin):
b totum mundũ regit
uniuersãq creaturam
adnimstrat. assidii¬
tate iuluerũt. ita ut pe¬
ne nemo dignetur attẽ¬
dere opera dei. mira ⁊ stu¬
penda in quolibet semi¬
portuno tempore. preter
usitatũ cursum ordinẽ¬
iora. sed insolita udendo
stuperent: quib cotidia¬
Aius miraculũ
est gubernacio to¬
cuis mundi: quã satura
cio quinq miliũ hoĩm.
de quinqz panibz. Et ta¬
men hec. nemo miratur.
Illud mirantur hoĩes nõ
quia maius est:sed quia
rarum est. Quis enim et
nunc pascit uniuersum
mundũ. nisi ille qui de
pautis grans segetes cre¬
at. Ffecit ergo quomodo
deus. Unde enĩ multipli¬
cat de paucis grais sege¬
tes: inde ĩ manibus sius
multiplicauit quinq
panes. Potestas enĩ erat
in manib xp̃i. Panes
autem illi quinq quasi
dem terre mandata. sed
ab eo qui terrã fecit mul¬
tiplicata. Hoc ergo admo¬
tum ẽ sensib quo erige¬
retur mens. ⁊ exhibitum
oculis ubi eceiteretur in¬
intellectus: ut munsibi¬

Expanded text:
 totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet sempportuno tempore praeter usitatum cursum ordinemora, sed insolita videndo stuperent, quibus quotidianim miraculum est gubernatio totius mundi, quam saturatio quinque millium hominum de quinque panibus, et tamen haec nemo miratur. Illud mirantur homines, non quia majus est, sed quia rarum est. Quis enim et nunc pascit universum mundum, nisi ille qui de paucis granis segetes creat? Fecit ergo quomodo Deus. Unde enim multiplicat de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicauit quinque panes’. Potestas enim erat in manibus Christi, panes autem illi quinque dem terrae mandata, sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibi
Abbreviated transcription (Latin):
gliginius: ibi proculdu¬
bio oculũ nõ habemus.
Nam ecce phariseus ad
ad impendendã miam.
oculum habuerat. sed
ad humilitatis custodi¬
am non habebat. Et qͥd
prodest quod contra ho¬
stuni insidias pene to¬
ta ciitas caute custodi¬
tur. si unũ foramen
aꝑtum relinquitur. un¬
de ab hostib intretur. Et
publicanus a lõge stanͤ
nolebat nec oculõs ad ce

Expanded text:
gligimus, ibi procul dugligimus, ibi procul dubio oculum non habemus. Nam ecce Pharisaeus ad ad impendendam miserioculum habuerat, sed ad humilitatis custodiam non habebat, et quid prodest, quod contra hostium insidias pene tota civitas caute custoditur, si unum foramen apertum relinquitur unde ab hostibus intretur. Et publicanus a longe stans, nolebat nec oculos ad, e
Abbreviated transcription (Latin):
¶ atuor sũt species
quib omĩs tumor arro¬
ganciũ demonstratur.
Cum boni aut a semet¬
ĩpĩs habere se estimant.
aut sibi datum de suꝑ
credunt. sed pro suis se
hoc accepisse meritis
putant: aut certe cum
iactant se habere qd̃ nõ
habent. aut despectis ce¬
teris. singulariter ui¬
deri appetunt habere qd̃
habent. Qua phariseus
iste iactancie peste la¬
borasse deprehenditur.
qui idcuto de templo
absq iustificacione de¬
scendit. quia bonorũ
operum merita. sibi
quasi singularit᷑ trĩ¬
buens. oranti publica¬
no se pretulit.
Eiuno bis in
sabbato. decimaᷤ
do omi que possideo.
Ihezechiel propheta: de
ostensis sibi celi auinia¬
lib scribit. Et totum
corpus plenũ oculis.i
crrcitũ ipõr quatuor.
Corpora quippe a nuna
lium idcirco plena oclĩs
describuntur. quia scõr
actio abonii parte cir¬
cũspecta est. bona deside¬
rabiliter prouidens. ma¬
la sollerter cauens. Sed
nos sepe dũ aliis rebus
intendimus. fit ut alia
negligamus. Et ubi ne¬

Expanded text:
atuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur. Cum bonum aut a semetipsis habere aestimant, aut si sibi datum desuper credunt, pro suis se hoc accepisse meritis putant, aut certe cum jactant se habere, quod non habent, aut despectis caeteris singulariter videri appetunt habere quod habent, qua Pharisaeus istae jactantiae peste laborasse deprehenditur, qui idcirco de templo absque justificatione descendit, quia bonorum operum merita sibi quasi singulariter tribuens, oranti publicano se praetulit. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Ezechiel propheta de ostensis sibi coeli animalibus scribit: Et totum corpus plenum oculis in circuitu ipsarum , quatuor corpora quippe animalium quatuor, idcirco plena oculis describuntur, quia sanctorum actio ab omni parte circumspecta est bona desiderabiliter providens, mala solerter cavens. Sed nos saepe dum aliis rebus intendimus, fit ut alia negligamus, et ubi ne
Abbreviated transcription (Latin):
Uia parabolam
dñs qua semper
orare ⁊ non defice docebat
ita conclusit. ut diceret
uemente iudice difficile
fidem in t̾ra reperiendã.
ne quis sibi forte de suꝑ¬
uacua fidei cognicione
uel eciã confessione blã¬
diretur. mox altera iuĩc¬
ta parabola. diligẽcius
ostendit a deo fidei non
uerba exammanda sed
opera. Inter que minirũ
oꝑa: maxime regnat hu¬
militas. Unde et supra
cũ fidem grano sinapis.
munito q̾uidem sedex
contritione fragranti
compararet:quasi expo¬
nendo subiunxit. Cum
feceritis omnia que pre¬
cepta sunt uobis: dicite
serui mutiles sumus.
Cui contra suꝑbi.cum
nequaquam õmĩa sed
modicum quid. eorum
que p̾cepta sunt faciãt.
non solũ mox de sua iu¬
sticia presumũt. sed⁊i
firmos quosq despici¬

Expanded text:
uia parabolam Dominus, qua semper orare et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fide, cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo, fidei non verba examinanda, sed opera. Inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra, cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite: Servi inutiles sumus . Cui contra superbi, cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosq
Abbreviated transcription (Latin):
uidue hoc est ecclĩe me¬
bra ꝑtinct: de quib su¬
pra dicitur. Deus autẽ
non faciet uindictam
electoꝵ suoꝵ clamanci¬
um adse: Phariseus
autẽ merita iactans:
ad ea de quib terribilis
in conclusione senten¬
cia subditur. Uerũta¬
men filius hoĩs uem¬
ens. putas mueniet
fidẽ in terra. Phariseus
stans. hec apud se ora¬
bat. Deus grãs ago ti¬
bi. quia non sũ sicut
ceteri hoĩm:raptores.
inusti. adulteri. relut

Expanded text:
Ecclesiae membra pertinet, de quibus supra dicitur: Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se? Pharisaeus autem merita jactans ad ea de quibus terribilis in conclusione sententia subditur: Verumtamen Filius hominis veniens, putas inveniet fidem in terra? Pharisaeus stans, haec apud se orabat: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, in
Abbreviated transcription (Latin):
tendite frẽs: quã¬
tum gratie de diuina
dignacione mortalitaᷤ
con sequatur. Nam ut
sacratissima redemptio¬
ins nr̃e misteria confir¬
mentur. ⁊ ut manife¬
stius ct̾na nobis trim¬
tas reueletur. baptizatꝰ
filius m iordane. spũs
sanctificat sa cramentũ.
pater aperit ueritatem.
Supest iam: ut tertia
deuccioins huius. car¬
tati ur̃e causa clarescat.
hodie nichilominus ut
phibetur a patrib dñs
ihũs in chana galilee
de aquis effecit unum.
Nichil a nobis est fratres.
in huiuismodi mirabilib
de creatore cunctandum.
Qui enĩ in exordio mun¬
di dedit ẽẽ aquas: in fine
quoq mũdi qd̃ uoluit
fecit ex aquis. Maioris
nempe maiestatis ẽ. crea¬
re que non erant: quam
creata mutare.

Expanded text:
tendite, fratres, quantum gratiae de divina dignatione mortalitas consequatur: nam ut sacratissima redemptionis nostrae mysteria confirmentur et ut manifestius aeterna nobis Trinitas revelaretur, baptizatur Filius in Jordane. Spiritus sanctificat sacramentum, Pater aperit veritatem. Superest jam ut tertia devotionis hujus caritati vestrae causa clarescat. Hodie nihilominus, ut perhibetur a patribus, Dominus Jesus in Cana Galilaeae de aquis effecit vinum . Nihil a vobis est, fratres, in hujusmodi mirabilibus de Creatore cunctandum; qui enim in exordio mundi dedit esse aquas, in fine quoque mundi quod voluit fecit ex aquis: majoris nempe majestatis est creare quae non erant, quam creata mutare.
Abbreviated transcription (Latin):
Erito querit᷑ quo¬
modo patrẽ clari¬
ficauerit filius. cũ sem¬
pit̾na daritas patris.
nec diminuta fuerit in
forma humana: nec
augeri potuit in sua ꝑ¬
fectione diuina. sed in
ipã daritas patris. nec
minur rec augeri potest.
Apud homimcs autem
procul dubio ininor erat:
quando ni uidea tai¬
tũmodo deus notus erat.
Nondum a solis ortu us¬
q ad octasum: laudabant
de autem quia ꝑ
euangelium xp̃i
factum est. ut filiũ pater
innotesceret gentib. pro¬
fecto patremi larificauit
et filius. Si autem tan¬
tũmodo mortuus fuisset
filius. nec resurrexisset:
proculdubio non a patre
clarificatus cẽt. nec patrẽ
clarificasset. Nunc autẽ
resurrectione darificatus
a patre: resurrectioms suc
predicacione. clarificat pa¬
trem. Hoc quippe apperit
ordo ipẽ uerboꝵ. Clarifica
inquit filium tuũ: ut
filius tuus clarificet te
Tanꝙͣ si diceret. Resusci¬
ta me: ut innotescas to¬
to orbe per me. Deinde ma¬
gis magisq pandẽs quo¬
lius: sicut dedisti inquit

Expanded text:
erito quaeritur quomodo Patrem glorificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest: apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : et nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant Hoc autem quia per Evangelium Christi factum est, ut per Filium Pater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filium. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificet Patrem. Hoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. 2. Deinde magis magisque pandens quolius: Sicut dedisti, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ddũs die sue
circuncisionis
nonien ut ihs uocaret
accepit: ad nuitacionẽ
prisce fecit obseruationi.
Quam ex eo credimus
sumptam: qd̃ abraban
patriartha. qui primus
circũtisionis sacramen¬
tum in testimoniũ ma
gne fidei. ⁊ diuinc ad eũ
promissionis accepit. eo¬
dem die sue suorũq circũ¬
cisionis. etiam nominis

Expanded text:
dem die suae circumcisionis nomen ut Jesus vocaretur, accepit, ad imitationem priscae fecit observationis, quam ex eo credimus sumptam quod Abraham patriarcha, qui primus circumcisionis sacramentum in testimonium suae magnae fidei et divinae ad eum promissionis accepit, eodem die suae suorumque circumcisio
Abbreviated transcription (Latin):
iomnẽ furorem. uniuer¬
sas cogitaciones cor ad¬
uersum me. Sen Au
disti obprobria coꝵ dñe.
om̃s cegitationos corũ
adu̾siinme. labia in¬
surgenciũ michi⁊ me
ditaciones coꝵ aduersũ
smẽ rotadie. Sessionẽ
cor ⁊ resurrectionẽ eoꝵ
uide. Ego sũ psalmius
cor. Ti u Redde eis uicẽ
dũe: iuxta oꝑa manu

Expanded text:
omnem furorem univeromnem furorem universas cogitationes eorum adversum me SEN disti obprobria eorum Domine, omnes cogitationes eorum adversum me; labia insurgentium mihi, et meditationes eorum adversum me tota die. Sessionem eorum, et resurrectionem eorum vide; ego sum psalmus eorum. Redde eis vicem Domine juxta opera manu
Abbreviated transcription (Latin):
nusti ĩ furore et
pcrtussisti nos. occidisti.
ncc ꝓepcisti. Opposuisti
nubemt tibi. ne transeat
oratio. Exadicationem
et abiectionem posuisti
os suum.om̃s inimnci
fformido ⁊ laqueus ftã
est nobis uaticinacio
⁊ contritio. Diuisioneᷤ
aquax deduxit oculus
meus. in contritione
meus afflictus est nec
tacuit: eo quod non cẽt
requies. Donet respic̾it
et uideret dñs. de celis
Oculus meus dep̾datus
est aĩam ineam: ĩ ciui¬
ctis filiab urbis mee.
ade. Uenacione cep¬
runt me quãsi auem
ĩuuici mergratis. Lap¬
sa est in lacũ uita mea:
et posuctũt lapidẽ suꝑ
me In midancrunt
aque suꝑ caput nicũ:
dixi pcrii. Coph Inuoca¬
ni noineu tuũ dñe: de
lacu nonissimo. Nocẽ
mcam audisti: ne au̾¬
tas aurem tuam a
singultu meo. t da¬
moribr aAppropĩquasti
in die quando inuoca¬
ui te: dixisti netimeas.
Res. Iudicasti dũe cau¬
samn animemee: redem¬
ptor uite moe. Tidisti
dũe iniquitatẽ aduer¬
sum meiudica iudi¬
cium meum. Didisti

Expanded text:
sti in furore, et percussisti nos: occidisti, nec pepercisti. Opposuisti nubem tibi, ne transeat oratio. Eradicationem, et abjectionem posuisti os suum omnes inimici. Formido et laqueus facta est nobis vaticinatio, et contritio. Divisiones aquarum deduxit oculus meus, in contritione meus afflictus est, nec tacuit, eo quod non esset requies. Donec respiceret et videret Dominus de coelis. Oculus meus depraedatus est animam meam in cunctis filiabus urbis meae.  Sade.  Venatione ceperunt me quasi avem inimici mei gratis. Lapsa est in lacum vita mea, et posuerunt lapidem super me. Inundaverunt aquae super caput meum: dixi perii COPH invocavi nomen tuum Domine de lacis novissimis COPH vocem meam audisti ne avertas aurem tuam a singultu meo et clamoribus COPH adpropinquasti in die quando invocavi te dixisti ne timeas RES iudicasti Domine causam animae meae redemptor vitae meae RES vidisti Domine iniquitatem adversum me iudica iudicium meum RES vidisti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcip̃ib sacerdotũ anna¬
i et caipha.: factum est
uerbum dmĩ super io¬
hannem zacharie filiũ
in deserto. Et rel.Ome¬

Expanded text:
incipibus sacerdotum Anna et Caipha factum est verbum Domini super Iohannem Zacharie filium in deserto. Ad quos e
Abbreviated transcription (Latin):
alia spũs scĩ. sed oĩa q̃ habet¬
pater babet filius habet sp̃s
sanctus. nec uinquã in
illa unitate nõ fuit ista
cõmunio: quia hoc ẽ ibi
omma habere. qd̃ semꝑ
cristere. Nulla ibi tẽpora:
nulli gradus. nullc̾
differentie cogitantur.
Et si nemo de deo potest
explicare quod est. ne¬
no audeat affirmare
qd̃ non est. Excusabi¬
lius enũ est de natura ĩ¬
effabili nõ eloqui dig

Expanded text:
alia Spiritus sancti; sed omnia quaePater, habet et Filius, habet et Spiritus sanctus; nec umquam in illa Trinitate non fuit ista communio, quia hoc est ibi omnia habere, quod semper existere. Nulla 299 ibi tempora, nulli gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. Excusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui dig
Abbreviated transcription (Latin):
ỹsaiam dicitur. custos
quid donocte. custos qͥd
de nocte respondere no¬
luit dus. sa maritanus
non sũ. sed ego demom¬
uin non habeo. lcõ xiĩ

Expanded text:
saiam dicitur: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? respondere noluit Dominus: Samaritanus non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo qui
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. discedendi a deo ui¬
uo. Sed adhortamim uos¬
met ipõs ꝑsingulos dies.
donec hodie cognoĩatur.
ut non obduretur qui s
ex uobis fallatia ꝑccĩ.

Expanded text:
tatis discedendi a deo uiuo: sed adhortamini nosmet ipsos per singulos dies, donec \'hodie\' cognominatur, ut non obduretur quis ex uobis fallacia peccati.
Abbreviated transcription (Latin):
Terat uir de bẽ¬
iamin noĩe cis.
filius abiel. filii seor.
filii bechorath filii afia.
filii uiri ienum: fortis
robore. Et erat ei filius
uocabulo saul electus
et bonus:⁊nõ erat uir¬
de filiis israel melior il¬
lo. Abhumero ⁊ sursũ:
enunebat suꝑ omnẽ
et effudit super caput
eius. Et deosculatus ẽ¬
cum:et ait. Ecce uuxit
te dũs suꝑ hereditatẽ
suam in principem⁊
tu liberabis pplm̃ cius
de manib numicorũ
eius. qui ĩ circuitu sũt.¬

Expanded text:
Erat vir de Benjamin nomine Cis, filius Abiel, filii Seor, filii Bechoreth, filii Aphia, filii viri Jemini, fortis robore. Erat ei filius vocabulo Saul, electus, et bonus: et non erat de filiis Israel melior illo: ab humero et sursum eminebat super omnem et effudit super caput eius et deosculatus eum ait: Ecce unxit te Dominus super hereditatem suam in principem. Et tu liberabis populum eius de manibus inimicorum eius, qui in circuitu
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃ testimoniũ
de duo phibuit: quia di¬
scipuloꝵ cordib aspiraᷤ.
omma que de illo erant
scienda mortalib. clara
illis luce reuelauit. Qd̃
uidelicet equalis ⁊ con¬
substancialis patri erat
aute secula. qd consub¬
stancialis factus est no¬
bis in fine seculoꝵ. quod
de uirgine natus. sine
pccõ uixit in mundo.
qd̃ quando uoluit. ⁊ qua
uoluit morte transurit
leuauit. atq in pat̾ne
glie dectera constituit.
qd̃ oĩm prophetarum
scripta illi testimoniũ
phibent: qd̃ confessio no¬
minis eius usq ad fi¬
nes erat propaganda ter¬
rarm. Getera q fidei il¬
lius misteria. spũs sctĩ

Expanded text:
s testimonium de Domino perhibuit: quia discipulorum cordibus aspirans omnis quae de illo erant sentienda mortalibus clara illis luce revelavit, quod videlicet aequalis et consubstantialis Patri erat ante saecula, quod consubstantialis tactus est nobis in fine saeculorum, quod de Virgipeccato vixit in mundo, quod quando voluit et qua voluit morte transivit levavit atque in paternae gloriae dextera constituit, quod omnia prophetarum scripta illi testimonium perhibent, quod confessio nominis ejus usque ad fines erat propaganda terrarum, caeteraque fidei illius mysteria Spi
Abbreviated transcription (Latin):
Ec dilectionein
uere curauimius. ut sin¬
guli ur̃m meminerint
eciam se ipõs percepta
fide xpĩ cum patriarchiᷤ
nominis excelsi me-¬
ruisse consorciũ. Ato¬
ꝑcepta in xpõ purifica¬
aione baptisin saluta¬
ris. diriuatum a noĩe
xpĩ gaudeant mutuas¬
se cognoniẽ: ⁊ hoc usqz
ad finem firmũ inte¬
meratũq seruare con¬
tendant. gaudentes in
se illud isaie uaticiniũ
esse completum. Et ser¬
uos suos uocabit noĩe
alio. Hoc est nomine
serui xpĩ delectantur in¬
signiri. Neq em̃ aliud
nomen sub celo datum
est hominibz: ĩ quo opor¬
teat nos saluos fieri.
Unde propheta consequẽ¬
ter adiungit. In quo qͥ¬
benedicendus est super
terram: benedicetur in
dño amen. Dicit ⁊ aliaᷤᷤ
de eodem: multiplican¬
dam eciam de gentibz
ecclĩam alloquens. Ni¬
debunt gentes iustum
tuum: et cuncti reges

Expanded text:
ec dilectionem nere curavimus, ut singuli vestrum meminerint etiam seipsos percepta fide Christi cum patriarchis nominis excelsi meruisse consortium, si percepta in Christo purificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta consequenter adjungit: In quo benedicendus super terram, benedicetur in Domino, amen . Dicit et alias de eodem, multiplicandam etiam de gentibus Ecclesiam alloquens: Videbunt gentes justum tuum, et cuncti reges
Abbreviated transcription (Latin):
bis. filius qui datus ẽ
nobis. ihũs id est salua¬
toris nomen acceperit:
non exposicione ut a
nobis possit intelligi.
sed sollicita ac iugili
eget intencione. ut eciã
nos possimus eusdẽ
nominis participaciõe
saluani. Aegius quip¬
pe angelo interp̾tante:
quia ipẽ saluũ faciet
pplm̃n suum apectatis
corum. et indubitant
credimus acspamus.
ip̃e cciam a cormuptioni¬
b que ob peccata conti¬
gerunt. ⁊ ab ipã morte
saluare non omittit.
psaluista teste qui ait.
Qui propicius fit oĩbz
miquitatib tius: qui
sanat om̃s lãgores tuos.
Dimissis quippe omĩb
inquitatib nr̃is. ad in¬
tegrum oms langores
nri sãnabuntur: cum re¬
surrectionis apparente

Expanded text:
 filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente
Abbreviated transcription (Latin):
ntendat ⁊ intelli¬
gat caritas ur̃a.
Si dixerunus catecumi¬
no credis in xpin: respon¬
det credo. ⁊ signat se. Iam
⁊ non erubescit de cruce
dini sui. Ecce credit ĩ no¬
mine eius. Int̾rogemus
eum. Manducas carnẽ
filii hominis. ⁊ bibis sã¬
guinem filii hoĩs. Nescit
quid dicunus. quia ih̃s
non se credidit ei. Cum
Et hoc forte ad rem perti¬
net. Ad dñm uenit: et
nocte uenit. Ad lumen
uennit.⁊ ĩ tenebris uenit.
Renati autẽ ex aqua ⁊
spũ. quid audiunt ab
apło. Fuistis aliquãdo
tem qui diei sumus:
sobrii simus.¬

Expanded text:
ntendat et intelligat Charitas vestra. Si dixerimus catechumeno, Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se: jam et non erubescit de cruce Domini sui. Ecce credidit in nomine ejus. Interrogemus eum, Manducas carnem Filii hominis, et bibis sanguinem Filii hominis? nescit quid dicimus, quia Jesus non se credidit ei. 4. Cet hoc forte ad rem pertinet. Ad Dominum venit, et nocte venit: ad lucem venit, et in tenebris venit. Renati autem ex aqua et Spiritu, quid audiunt ab Apostolo? Fuistis aliquando tem qui diei sumus, sobrii simus
Abbreviated transcription (Latin):
stauit in carne. cepit ha¬
bere humanã patriam.
cepit cuuitatis iudaice cẽ
ciuis. parentes habere ce¬
pit parentum oĩm ipẽ
parens: ut inuitaret
amor. attraheret caritas
uinceret affectio. suade¬
ret humanitas: quos
fugarat dominacio. me¬
tus disꝑserat. et fecerat
ius potestatis extorres.
Uenit in cuutatẽ suam:
⁊ obtulerunt ei paraliti¬
cum iacentẽ in lecto.
fidem illoꝵ. dixit para¬
litico. Confide fili: di¬
mittuntur tibi peccata
tua. Audit ueniam ⁊
tacet paraliticus. nec¬
ullã respondet grãm:
quia plus corpis quã
amme tendebat ad cu¬
ram. Et temporales e¬
rũnas resoluti corpis
sic deflebat: ut eternas
penas resolucioris aĩe
non defleret: gratiorem
sibi presentem uitam
iudicans. quã futurã.
Merito xp̃s offerenciũ
fidem respicit. ⁊ uecor¬
tis: ut fidei aliene suf¬
fragio. paralitici aĩa
ant̾e curaretur quam
corpus.

Expanded text:
stiavit in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis Judaicae esse civis: parentes habere coepit, parentum omnium ipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humfugarat dominatio, metus disperserat, et fecerat vis potestatis exteros. Venit in civitatem suam. Et obtulerunt ei paralyticum jacentem in lecto, fidem illorum, dixit paralytico: Confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua. Audit veniam, et tacet paralullam respondet gratiam: quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram. Merito Christus offerentium fidem respicit, et vecorcit, ut fidei alienae suffragio paralytici anima ante curaretur quam corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
Oduxit itaq psar
septẽ filios suos
corain samuel: ⁊ ait sa¬
muel adysai. Nõ elegit
dũs ex istis. Dircitq sa¬
muel ad ysai. Nũquid
iam completi sũt filii:
Qui respondit. Adhuc
reliquus ẽ pariuilus:⁊
pascit oues. Et ait sa¬
muel ad ysai. Mitte et
ad huc eum. Nec enin
ergo ⁊ adduxit eũ. Erat
autẽ rufus. ⁊ pulcher as¬
pectu: decoraq fatie. Et
ait dũs. Surge ⁊ uuge
igitur samuel cornu
olei: et unxit eũ in me¬
dio fratrum eius. Et
directus est spũs diuĩ
in dauid a die illa. ⁊ in
reliquum. Surgensq
samuel: abiit in rama¬
tha.

Expanded text:
duxit itaque Isai septem filios suos coram Samuele, et ait Samuel ad Isai: Non elegit Dominus ex istis. Dixitque Samuel ad Isai: Numquid jam completi sunt filii? Qui respondit: Adhuc reliquus est parvulus, et pascit oves. Et ait Samuel ad Isai: Mitte, et adduc eum, nec enim ergo, et abduxit eum. Erat autem rufus, et pulcher aspectu, decoraque facie, et ait Dominus: Surge, et ungigitur Samuel cornu olei, et unxit eum in medio fratrum ejus, et directus est Spiritus Domini in David a die illa et in reliquum: surgensque Samuel abiit in Ramatha.
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã muitus cogi
uidetur. quomodo istã
soluimus questionẽ.
nemouenit ad me.insi
pater qui msit me tra¬
xerit eum: Si trahitur
ait aliquis: ĩuitus ue¬
uit. Si ĩuitusuenit:
nec credit. Si nõ credit.
nec uenit. Non enĩ ad
xpm̃ ambulando cur¬
rimus. sed credẽdo: nec
motu corporis. sed uo¬
luntate cordis accedimꝰ¬

Expanded text:
i videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedim
Abbreviated transcription (Latin):
nio liberatum.
moraliter auimũ ab
ĩmunda cogitacione
purgatũ significare di¬
xerinus: consequenter
femina febrib tenta
ad imperit diuĩ curata.
carnẽ ostendit a concu¬
piscencie sue feruore. ꝑ
continencio precepta frẽ¬
natam. Omnis emm
amaritudo. ⁊ ira uĩdi¬
gnatio ⁊ clamor ⁊ blas¬
pleuria: spñs ĩmundi¬
furor est. Fformcacionẽ

Expanded text:
 liberatum, moraliter animum ab immunda cogitatione purgatum significare dixerimus, consequenter femina febribus tenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore, per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundifuror est. Fornic
Abbreviated transcription (Latin):
gens mnstra¬
uit ilis Nãtiuale est
febricitantibe ĩcipic̃te
sanitate la sescere. ⁊ egro¬
tacioins sentire mole¬
stiam. Uerum sanitas
que dĩ confertur ĩpio:
simul tota redit. Non
solum ipã redit: sed ⁊ tã¬
to robore comitante. ut
cis continuo. qui se ad¬
iuuerant munstrare
sufficiat. Et iuxta legeᷤ
tropologie. mẽbra que
seriuerant ĩmundicie
ad iniquitatẽ. ut fructi

Expanded text:
et ministrabat eis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad in
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ĩ noĩe saluatoris pe¬
tisse ut temptacione ca¬
reret. quã obcustodiam
humilitatis acceperat:
quia si hac caruisset sal¬
uus ẽẽ non posset ipso
affirmante qui ait. Et¬
ne magnitudo reuela¬
cionuin extollat me: da¬
tus ẽ michi stimulus
carins mee. angls satha¬
ne qui me colafizet.x̃¬
Pocienscũq ergo
petentes nõ exau¬
dimur. ideo fit quia uel
contra auxilium nr̃e
salutis petinus. ac pro¬
pterea a misericorde pa¬
tre. beneficii grã nobis
qd̃ ĩ epte petimꝰ negatur.
Qd̃ eidẽ apło paulo cõtigis¬
se ꝓbatur: cui ter petenti
responsũ est. Sufficit ti¬
bi gr̃ã mea. Nã uirtus
ĩ infirmitate ꝑficitur.
Uel utilia quidẽ ⁊ que
ad uerã salutẽ respici¬
ant petimus: sed ipsi
male uiuendo auditũ
a nobis iusti iudicis
auertimus. ĩcidentes
in illud salomonis.
Qui au̾terit aurẽ suã
ne audiat legem: or̃o
eius erit execrabilis.
Uel dum pro peccãtib
quibusdam ut resipis¬
cant oramus: et si sa¬
lubriter petimus. atq

Expanded text:
non in nomine Salvatoris petisse aiunt, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat, quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante cum ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet . Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salubriter petimus, atque
Abbreviated transcription (Latin):
qui fugerit. Si descende¬
rint usq ad inferuum.
iide manus mea edu¬
cet eos. Et si ascenderint
usq ad celum. inde detra¬
ham cos. Et si abscõditi
fuerint ĩ uertice carmcli:
inde scrutans auferam
cos. Et si celauerint se
ab oculis meis. ĩ profun¬
do maris. ibi mandabo
serpenti. ⁊ mordebit cos.
Et si abierint ĩ captur
tatem corã iiuricis sui s.
ibi mandabo gladio et
occidet cos. Et pouã ocu¬
los icos suꝑ cos m ma¬
lum ⁊ nou in bonum.
ait dñs deus excrcituũ.
Qui tangit terram et
tabescit. ⁊ lugebũt om̃s
habitantes in ea. Et as¬
cendet sicut rius omĩs.
⁊ defluet sicut fluuius
egypti. Qui edificat in
celo ascensionem suã:
⁊ fasciculum suũ super
terrã fundaiit. Qui uo¬
cat aquas maris. et ef¬
fundit cas suꝑ faciẽ tre:
dũs nomen c¬

Expanded text:
itur. 9Si descenderint usque ad infernum, inde manus mea adducet eos, et si ascenderint usque ad celum, inde detraham eos, et si absconditi fuerint in uertice Carmeli, inde scrutans auferam eos, et si celauerint se ab oculis meis in profundo maris, ibi mandabo serpenti et mordebit eos; et si abierint in caitatem coram inimicis suis, ibi mandabo gladio, et occidet eos: et ponam oculos meos super eos in malum, et non in bonum. Et Dominus Deus exercituum, qui tangit terram, et tabescet: et lugebunt omnes habitantes in ea: Et ascendet sicut rivus omnis, et defluet sicut fluvius Aegypti. Qui aedificat in coelo ascensionem suam, et fasciculum suum super terram fundavit: Qui vocat aquas maris, et effundit eas super faciem terrae, Dominus nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Errexit ergo io¬
seph post fratres
suos:⁊ iuenit eos in do¬
thaini. Qui cũ udissent
eum procul antequam
accederet ad eos: cogita¬
uerunt illũ occidere. et
mutuo loquebantur.
Ecce somniator uenit.
Nemte occidamus eũ. i
ntittamus in cisternã
ueterem: dicemusq fera
pessima deuorauit eũ.

Expanded text:
errexit ergo Joseph post fratres suos, et invenit eos in Dothain. Qui cum vidissent eum procul, antequam accederet ad eos, cogitaverunt illum occidere, et mutuo loquebantur: Ecce somniator venit: venite, occidamus eum, et mittamus in cisternam veterem: dicemusque; Fera pessima devora
Abbreviated transcription (Latin):
O seph cũ sedecim
esset annoꝵ. pasce¬
bat gregem cũ fratribus
sius adhuc puer: et erat
cum filiis bale et zelphe
uxorum patris sui. Accu¬
sauitq fratres suos apud
patrem: crimine pessimo.
Ifrael autem diligebat
ioseph suꝑ filios suos: co
quod in senectute genuis¬
set cum. Fecitq ei tunicã
polimitã. Uidentes autẽ
fratres enis quod a patre
plus cunctis filiis ama¬
retur. oderant eum nec
poterant ei quicquã pa¬
cifice loqui. lectio ni.¬

Expanded text:
oseph cum sexdecim esset annorum, pascebat gregem cum fratribus suis adhuc puer, et erat cum filiis Balae et Zelphae uxorum patris sui, accusavitque fratres suos apud patrem crimine pessimo. Israel autem diligebat Joseph super omnes filios suos, eo quod in senectute genuisset eum, fecitque ei tunicam polymitam. Videntes autem fratres ejus quod a patre plus cunctis filiis amaretur, oderant eum, nec poterant ei quidquam pacifice loqui. Accidi
Abbreviated transcription (Latin):
Onfundãtur igr̃¬
fili diaboli atq̃z
discipuli. qui repleti in¬
spiracione uriperea. sim¬
plices quosq decipiunt:
negantes in xp̃õ utrãq
ueram ẽc̃ naturam. dũ
aut deitatem homine.
aut hoĩem deitate despoli¬
ant:cũ unius temporis
gemuo documento utra¬
q felicitas sit ꝑempta.
quia et per faiẽ corporis
ꝑfecta humanitas. ⁊ ꝑ
famulantes angelos
demonstrata ẽ manife¬
sta diuinitas. Ucõ uiͣ
uia ergo dilectis¬
simi sicut redẽ¬
toris nr̃i magisterio e¬
docti sumus. non ĩ solo
parie uiit homo. sed i¬
i omni uerbo dei: prom
ꝑta deuocione et ala cri
fide suscipiamus solẽ¬
ne ieuuiũ. non ĩsteri¬
li in edia quã plerũq
et imbecillitas corporis
⁊ auaritis morb ĩdicit.
sed in larga beninolen¬
mus de illis. de quibus
ipã ueritas dicit. Beati
qui esuriunt ⁊ sitiunt
iusticiam: qm̃i ipsi sa¬
turabuntur.

Expanded text:
onfundantur itaqfilii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Divinitas. CAP. IV. Quia ergo, dilectissimi, sicut Redemptoris nostri magisterio edocti sumus, non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei Mpta devotione et alacri fide suscipiamus solemne jejunium, non in sterili inedia, quam plerumque et imbecillitas corporis et avaritiae morbus indicit, sed in larga benevolenmus de illis de quibus ipsa Veritas dicit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabunt
Abbreviated transcription (Latin):
peciit: ⁊ aꝑte cognoscetis.
quia in fide dubitauait.
Poposcit nãq ut descen¬
deret ⁊ sa naret filium
eius. Corporalem ergo
presentia dii querebat.
qui per spm̃n nusquã de¬
erat. Minus itaq ĩ illud
credidit: quẽ non puta¬
uit posse salutem dare
insi presens eẽt ⁊ corpore.
Si enĩ ꝑfecte credidisset.
proculdubio sciret. quia
non esset locus ubi non
esset deus. Ex magna er¬
honorem non dedit ma¬
iestati. sed presencie cor¬
porali.
Alutẽ itaq filio
peciit. et tamen
in fide dubitauit: qui
cum ad quẽ uenerat et
potentem ad curandũ
credidit. ⁊ tamen mori¬
enti filio esse absentẽ
putauit deum. Sed dñs
qui rogatur ut uadat:
quia non desit ubi ĩui¬
tatur indicat. Solo ius¬
su salutem reddidit: q
uoluntate oĩa creauit.
Qua in re hoc est nobis
sollerter intuendũ: qd̃
sicut alio euangelista
teste didicimus. cẽturio
ad dnm uenit dicens.
Dñe puer meus iacet
paranticus in domo:⁊¬

Expanded text:
te cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non esset Deus. Ex magna erhonorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali: alutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit Deum . Sed Dominus qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quoniam, sicut, alio evangelista attestante, didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo
Abbreviated transcription (Latin):
datum. Uerẽ iuxta sal¬
uatoris sentenciã. sapi¬
ens ⁊ prudens in lege:sed
quia non humiliari
cũ paruulis xp̃i. sed se ip¬
sum iustificare desiderat.
beatos oculos columbaꝵ.
innocencie lacte lotarũ.
quib xp̃i archana uide̾
posset. accipere recusans.
Qui profecto dñs ita re¬
sponsũ temperauit suũ:
faceret cuilibet. proximũ
doceret. et tamen hec eadẽ
parabola specialit ip̃ĩn
dei filium qui nobis per
humanitatẽ proximus
fieri dignatus ẽ designa¬
ret. Neq̃z enim ita proxi¬
mum quem sicut nos
diligere iubemur. super
xpõ interp̾tari debemus:
ut moralia mutue frat̾¬
nitatis instituta. sub
allegorie regulis extenu¬
are ⁊ au ferre conemur.

Expanded text:
datum: vere, juxta Saldatum: vere, juxta Salvatoris sententiam sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum, innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusat. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur.
Abbreviated transcription (Latin):
Ille respondens dixit.
Diliges dũm deũ tuũ
ex toto corde tuo. et ex
tota anima tua. et ex
omib uirib tuis. et ex
omni mente tua.⁊ pro¬
xiiũ tuum sicut te¬
ipsum. Dũ legisperito
respondet: ꝑfectum no¬
bis saluator iter uite
celestis ostendit. Qui
primo de dilectione dei¬
et proxum. legis scripta
proponenti. dicit. Recte
respondisti. Loc fac et
uiues. Dende post in¬
ductam parabolam. re¬
spondenti illũ fuisse ꝓ¬
ximũ uulnerato qui
fecit mĩam in illum.
adiecit uade ⁊ tu fac si¬
studio proximũ tuũ
necesse habentẽ diligẽ
⁊ sustentare memento:
aptissime declarans so¬
lam esse dilectionem et
ipãm non uerbotenus
ostentatã. sed opis exccu¬
cione probatã. que perpe¬
tuã ducat ad uitã .xiiͦ.¬
lle autẽuolens
iustificare se ipm̃:
dixit ad ihm̃. Et quis est¬
meus proximus: Quã¬
ta manis glĩe demencia.
Legisperitus ob uulgi
fauorem captandum.
quo sapienter respõdisse
iactaretur: primũ se le¬
gis fatetur ignorare mã¬

Expanded text:
spondens dixit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit, cui primo de dilectione Dei, proximi, Legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti; hoc fac et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjecit: Vade et tu fac siricordiae studio proximum tuum necesse habentem diligere et sustentare memento, apertissime declarans solam esse dilectionem et ipsam non verbotenus ostentatam sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est proximus meus? Quanta inanis gloriae dementia, legisperitus, ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se Legis fatetur ignorare man
Abbreviated transcription (Latin):
fili dauid. Cum enim
uid appellat: patet pro
fecto. quia uerũ hunc
loĩem. uerum credit et
deum. Cum pro filia ro¬
gans non illa secum
adducit. non dum ad
illam uenire precatur:
constat aꝑtissune. qd̃

Expanded text:
li David. Cum enim vid appellat, profecto patet quia verum hunc hominem, verum credit et Deum. Cum pro filia rogans, non illam secum adducit, non Dominum ad eam venire precatur, constat apertissime q
Abbreviated transcription (Latin):
Ua finita parabo¬
la.hoc quod modo
exponendũ suscepimus
consequenter adiunxit.
probans illam quã pre¬
ad se ꝑtinere. Ait ergo. Cũ
uenerit filius hominis ĩ
maiestate sua. Quia em̃
tempus passioiis insta¬
bat. et proxime uenturo
pascha comphendendus.
ex alapandus.conspuen¬
dus. flagellandus: spimis
coronandus. ⁊ ad ultimũ
crucifigendus erat:ĩ ma

Expanded text:
ua finita parabola, hoc quod modo exponendum suscepimus, consequenter adjunxit, probans illam quam praead se pertinere, ait ergo: Cum venerit Filius hominis in majestate sua. Quia enim tempus passionis ejus instabat, et proxime venturo Pascha comprehendendus et alapizandus, conspuendus, flagellandus, spinis coronandus, et ad ultimum crucifigendus, a
Abbreviated transcription (Latin):
Ocutus sũ in corde
meo dicens. Ecce
magius effectus sum:
et precessi sapiencia õs
qui fucrunt ante me ĩ
ihrlũi. Et mens mea cõ¬
templata est multa sa¬
pienter et didici. Dedi q
cor meũ ut scirem prudẽ¬
ciam atq doctrinã: erro¬
resq et stulticiã. Et agno¬

Expanded text:
ocutus sum in corde meo, dicens: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem, et mens mea contemplata est multa sapienter, et didici. Dedique cor meum, ut scirem prudentiam atque doctrinam, erroresque, et stultitiam: et agno
Abbreviated transcription (Latin):
Uia enun dñs
dieb sex rerum
creaturam formauit.
septima requieuit ab
operib suis: recte per sex
dies bona opera quibus
ad requiẽ ꝑuenire debea¬
mus expͥmitur. Et qͥa
qui deum uidere. qui ad
glĩam beate resurrectio¬
ns ꝑtingere cõcupiscit.
debet agere bona que no¬
uit: recte post dies sex glo¬
riam sui regni quam
spopon dit discipulis
saluator ostendit. Et¬

Expanded text:
uia enim Dominus diebus rerum creaturam formavit, septima requievit ab operibus suis, recte per sex dies opera bona quibus ad requiem pervenire debeamus, exprimuntur. Et quia qui Deum videre, qui ad gloriam beatae resurrectionis pertingere concupiscit, debet agere bona quae novit, recte post dies sex gloriam sui regni, quam spopondit discipulis Salvator, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
eius sicut sol. uestimẽta
autẽ eius facta sũt alba
sicut nix. Transfigura¬
tus ante discipulos dñs.
et sui corporis gloriam.
qua ꝑ resurrectionẽ erat
illustrandus significat:
et elector oñ quante
claritatis post resurratio¬
uem sint corpora futura¬

Expanded text:
ejus sicut sol: vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix. Transfiguratus est ante discipulos Dominus, et sui corporis gloriam, qua per resurrectionem erat illustrandus, significat, et electorum omnium quantae claritatis post resurrectionem sint corpora futura
Abbreviated transcription (Latin):
ux quippe erat ĩ¬
comp̾hensibilis
et in cirtũscripta diui¬
nitas: que sub uelami¬
ne assumpte carnis la¬
tebat. cuius auctorita¬
te et huic mulieri ⁊ cui¬
cunq uolebat peccata
dimictebat. Hec est illa
uera lux que illuuĩat
omnẽ boĩem uementẽ
in hunc mundũ. dei
iudelicet sapiencia que
de illo lumine eterno ⁊
indeficienti processit. lõ¬
rem humana
fragilitas alit̾ sufferre
non potuisset: insi se
illa maiestas nube car¬
ins circundedisset. per
quã ueluti lucidissimũ
speculũ diuim huius
luminis claritas hũa¬
nis mentib ĩnotescẽt.
Purganda est ergo in¬
terioris hominis acies:
et ab omni uicioꝵ labe.
qua si ab humore noxio
muns aspectu digna
reddatur. Qui sequitur
me non ambulat in
tenebris: sed habebit lu¬
men uite.

Expanded text:
ux quippe erat incomprehensibilis, et incircumscripta divinitas, quae sub velamine assumptae carnis latebat, cujus autoritate huic mulieri et cuicunque volebat, peccata dimittebat. Haec est illa vera lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum , Dei videlicet sapientia, quae de illo lumine aeterno et indesinenti processit. Curem humana fragilitas aliter sufferre non potuisset, nisi se illa sicuti nube carnis circumdedisset, per quam veluti per Incidissimum speculum divini hujus luminis claritatem humanis mentibus innotesceret. Ergo purganda est in interioris hominis acies, et ab omni vitiorum labe quasi humore noxio luminis aspectu digna reddatur. Qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
possessorem suũ ⁊ asinꝰ
presepe diñ sui. Isrl ãt me
nõ cognouit. populus meꝰ
non intellexit. Ue gẽti
peccatrici. pplõ graui
iniquitate. semini ne¬
quam. filiis sceleratis.
Dereliquerunt dñm:
blasphemauerunt scm̃
israel. ab alienati sunt
retrorsum

Expanded text:
sinus præsepe Domini sui. Israel autem me non cognouit, & populus meus non intellexit. Væ genti peccatrici, populo graui iniquitate, semini nequam, filiis sceleratis! Dereliquerunt Dominum, blasphemauerunt sanctum Israel, abalienati sunt retrorsum
Abbreviated transcription (Latin):
cinum se ultro aduer¬
sariis tradidissent: ⁊ ui¬
derent adhuc urbẽ ihero¬
solunã stare. quã ille
casuram ẽc predixerat.
Tricesimo autẽ etatis
suc amno ⁊ captiuitatis
quinto: exorsus est ad
cconcaptiuos loqui. Et
eodeu tempore licet po¬
sterior hic in caldea: ihe¬
remias in iudea prophe¬
tauerunt. Sermo eius
nec satis disertus. nec
ad modum rusticus ẽ:
sed ex utroq medic tem¬
peratus. Sacerdos ⁊ ipẽ fuĩt
sicut iheremias. Princi¬
pia uolumĩnis et finẽ
magnis habens obscu¬
ritatib inuoluta. Sed
et uulgata cius editio:
non multũ distat ab
ebraico. Unde satis mi-¬
ror quid cause extiterit:
ut si eosdem in uniu̾sis
libris habemus interpre¬
tes. in aliis cadẽ. in aliis
diuersa transtulerint.
legite igitur ⁊ hũc iuxta
translacionem nr̃am:
quia ꝑcola scriptus et
cõmata. manifestiorẽ
Si autẽ amici mei ⁊ hũc
subsannauerint: dicetiᷤ
eis quia nemo cos com

Expanded text:
tro adversariis tradidissent, et viderent adhuc urbem Jerosolymam stare, quam ille casuram esse praedixerat. Trigesimo autem aetatis suae anno, et captivitatis quinto, exorsus est ad concaptivos loqui. Et eodem tempore, licet posterior, hic in Chaldea, Jeremias in Judaea prophetaverunt. Sermo ejus nec satis disertus, nec admodum rusticus est: sed ex utroque medie temperatus. Sacerdos et ipse, sicut et Jeremias: principia voluminis et finem magnis habens obscuritatibus involuta. Sed et Vulgata ejus editio non multum distat ab Hebraico. Unde satis miror quid causae exstiterit, ut si eosdem in universis libris habemus interpretes, in aliis eadem, in aliis diversa transtulerint. Legite igitur et hunc juxta translationem nostram; quia per cola scriptus et commata, manifestiorem Si autem amici mei et hunc subsannaverint, dicite ei