comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exdifficultate inaccionem. quȩ difficultas ꝓpter adcentionem cũ
eã ñ lacet. sentire dicitur: & hoc uocatur dolor. aut labor. Cum
aucẽ congruit quoo infertur. auc ad iacet. facile id cs ex eoquantũ
opus ẽ. in sui oꝑis itinera tradueĩ. & ista eius accio qua suum
corpus conuenienti extrinsecus corpori adiungit. qm̃ ꝓpter
quiddã aduenticium atentius agitur. ñ lacerͣ. s propter conue¬
nientiam cã uoluntate sentitur. Ac cum de sunt ea quib oꝑis
detrim̃ta reficiat: egestas consequit᷑. & ac accionis difficultate
cum fit aitentior. & talis eitis operatio non eam lacet. fames aut
sitis aut cale aliquio appellatur. Cum autem suꝑͭ ingesta.
& ex eorum onere nascitur difficultas opandi. neq hoc sine
aocentione fit & cũm calis actio ñ latet. cruditas sentitur
atent e etiam opatur cum eicit supflua. silent᷑ cum uoluptate. Hiaspe

Expanded text:
ex difficultate in actionem; quae difficultas propter attentionem, cum ex difficultate in actionem; quae difficultas propter attentionem, cum eam non latet, sentire dicitur, et hoc vocatur dolor aut labor. Cum autem congruit quod infertur, aut adjacet, facile totum id vel ex eo quantum opus est, in sui operis itinera traducit. Et ista ejus actio qua suum corpus convenienti extrinsecus corpori adjungit, quoniam propter quiddam adventitium attentius agitur, non latet; sed propter convenientiam, cum voluptate sentitur. At cum desunt ea quibus corporis detrimenta reficiat, egestas consequitur; et hac actionis difficultate cum fit attentior, et talis ejus operatio non eam latet, fames aut sitis, aut tale aliquid appellatur. Cum autem supersunt ingesta, et ex eorum onere nascitur difficultas operandi, neque hoc sine attentione fit; et cum talis actio non latet, cruditas sentitur: attente etiam operatur cum ejicit superfluum, si leniter, cum voluptate; si aspere,
Abbreviated transcription (Latin):
lacere paciemur: ñ camen idõ ista certiora de manib debem̃ amitere
D Cenebo istud inconcussum si potuero: & camen lacebram istam non
ee̾ inpenetrabilem nob uelim. ¶Cito dicam quod sentio. cuuꝰ auc
sequere. aut etiam p̃cede. siualeb uͥ me cunctari & hesitare anim¬
tentione facientis. nec abisto quicquã illam pati arbitror. s facere
de illo & in illo canquã subiect̾o diuinitꝰ dnãtioni suȩ. aliquando
camen cum facilitate. aliquando cum difficultate oꝑari. quanto
ꝓeiꝰ meritis maiꝰ minꝰ ue illi cedit natura corporea. Corporalia
gͦ querũq huic corpori ingeruntur aut obiciuntur extrinsetus.
non inanima s in ipso corpore aliquid faciunt. qͦd oꝑi eiꝰ aut ad¬
u̾setur. aut congruat. Idõq cum renititur adu̾santi. & maceriã
sibi subiectam in oꝑis sui uias difficulcer inpingit. fic attentior.

Expanded text:
latere patiemur: non tamen ideo ista certiora de manibus debemus amittere. latere patiemur: non tamen ideo ista certiora de manibus debemus amittere. D. Tenebo istud inconcussum si potero, et tamen latebram istam non esse impenetrabilem nobis velim. 9. M. Cito dicam quid sentio: tu vero aut sequere, aut etiam praecede, si valebis, ubi me cunctari et haesitare animtentione facientis. Nec ab isto quidquam illam pati arbitror, sed facere de illo et in illo tanquam subjecto divinitus dominationi suae: aliquando tamen cum facilitate, aliquando cum difficultate operari, quanto pro ejus meritis magis minusve illi cedit natura corporea. Corporalia ergo quaecumque huic corpori ingeruntur aut objiciuntur extrinsecus, non in anima, sed in ipso corpore aliquid faciunt, quod operi ejus aut adversetur, aut congruat. Ideoque cum renititur adversanti, et materiam sibi subjectam in operis sui vias difficulter impingit, fit attentior
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos in eanumeros corpꝰ operaretur. Non gͦ cum auduñ fiuinc
inanima numeri. abhis quos in sonis cognoscim̃. Analiqͥd renuis
Quid ẽ gͦ quod maudience contĩgit :. Quid quid illuo sic quod fortꝗs¬
se inuenire aut explicare non possumꝰ . adhoc ualebit. ut amĩa¬
animã corpore meliorem ẽẽ dubitemꝰ: Aut cum hoc fatemur. po¬
terimiis. ne oꝑanti corpori &e numeros iponenti eam subdere.
inqua aliquid fabricetur: Quod sic redimus det̾iorem illam cre-¬
det̾iorem illam credamus necesse. ẽ. Q quio miserius. qͥd Cecesta¬
bilius credi potest: quȩ cum ita sint conabor equidem quantum
ds ad inuare dignabitur quio nam ibi lateat coniectare. atq dis¬
serere: s si hoc ꝓpter dissere uteiusq aut altlus nr m infirmi¬
tacem minus ꝓuoluntite successerit. itł nos ipsi alias sereniores id inues¬
tigainmus. uł intellegentiorib inuestigandũ differemꝰ: ułequo animo

Expanded text:
aliquos in ea numeros corpus operaretur. Non ergo, cum audimus, fiunt aliquos in ea numeros corpus operaretur. Non ergo, cum audimus, fiunt in anima numeri ab iis quos in sonis cognoscimus. An aliquid renuis? D. Quid est ergo quod in audiente contingit? M. Quidquid illud sit quod fortasse invenire aut explicare non possumus, num ad hoc valebit, ut animam corpore meliorem esse dubitemus? Aut cum hoc fatemur, poterimusne operanti corpori et numeros imponenti eam subdere; aliquid fabricetur? Quod si credimus, deteriorem illam credamus necesse est. Quo quid miserius, quid detestabilius credi potest? Quae cum ita sint, conabor equidem, quantum Deus adjuvare dignabitur, quidnam ibi lateat conjectare atque disserere. Sed si hoc propter utriusque aut alterius nostrum infirmitatem minus pro voluntate successerit, vel nos ipsi alias sereniores id investigabimus, vel intelligentioribus investiganda deferemus, vel aequo animo
Abbreviated transcription (Latin):
i carnalib sensib et diuinis sapientiȩ numeris reformatur. Itaquippe
inscripturis scis dicitur. Cucũiuigͦ ut scirem &e consuleratem. & quere¬
rem sapientiam & numerum. quod nullo mͦ arbitrandũ ẽ de hisiu¬
meris diccum quib etiam flagitiosa cheatra ꝑsonant. s illis credro dͦs
non a corpore accipit anima. s acceptos animos asumino do ipsa potius
imprimitpotui corpori quod quale sit. non hoc loco ẽ considerandum
qm̃ ñ accipit sentiendo acorpore numeros. nullus enim ei sensus ẽ. dili¬
genter considerandum . ẽ. utrum reuera nichil sit aliud qͦs dicitur
audire. nisi aliquis a corpore in anima fieri: s ꝑ absurdum.ẽ. sabrica¬
cori corpori matiam quo qͦmͦ animã subdere. nũquã enim anima ẽ
corpore detior. & omĩs mati̾a fabricatore deterior iam quo quomͦ¬
lomͦ igitur anima fabricatori corpori ẽ. subieta maties. Eẽt autem. si

Expanded text:
a carnalibus sensibus, et divinis sapientiae numeris reformatur  a . Ita quippe a carnalibus sensibus, et divinis sapientiae numeris reformatur  a . Ita quippe in Scripturis sanctis dicitur: Circumivi ego, ut scirem et considerarem et quaererem sapientiam et numerum . Quod nullo modo arbitrandum est de his numeris dictum, quibus etiam flagitiosa theatra personant: sed de illis, credo, quos non a corpore accipit anima, sed acceptos a summo Deo ipsa potius imprimit corpori. Quod quale sit, non hoc loco est considerandumstram, quoniam non accipit sentiendo a corpore numeros nullus enim ei sensus est; diligenter considerandum est utrum revera nihil sit aliud quod dicitur audire, nisi aliquid a corpore in anima fieri. Sed perabsurdum est fabricatori corpori materiam quoquo modo animam subdere. Nunquam enim anima est corpore deterior; et omnis materia fabricatore deterior. o igitur anima fabricatori corpori est subjecta materies. Esset autem, si
Abbreviated transcription (Latin):
fic melius ẽ: ita illud inquantũ falsum non inquantũ in anuna fit.
fortasse ẽ ꝙ deterius. nisi quid habes adhȩc. D. Nichil equidems du-¬
melius quam id quod non decet. DImmo faceor. At inqua ueste
decens ẽ mmulier. in eadem uirum indecentem ẽẽ posse quis ambigat:
DQ hoc manifestum. ẽ ¶ Quid sigͦ forma ista numeroꝵ decet insonis
qui allabuntur aurib & decet in anima cum eos sentiendo ac pati¬
endo habet. nũ magnoꝑe mirandum. ẽ: b. Non opinor ¶. Quid
gͦ dubitamꝰ sonantes numeros atq corporeos p̃ponere his qui ab ip¬
sis fiunt. quãuis in anima fiant. quȩ corpore ẽ melior. Quianume¬
ros numeris & facientes factis. ñ corpꝰ animȩ p̾ponimus: Corpora
enim canco meliora sunt. quanto numerosiora calib numeris:
anima uͦꝰ istis auȩ ꝑ corpꝰ accipit carendo fit melior. cum sese auti¬

Expanded text:
fit, melius est; ita illud in quantum falsum, non in quantum in anima fit, fit, melius est; ita illud in quantum falsum, non in quantum in anima fit, fortasse est deterius. Nisi quid habes ad haec. D. Nihil equidem. M. Au, quod decet esse melius, quam id quod non decet. D. Imo fateor. M. At in qua veste decens est mulier, in eadem virum indecentem esse posse, quis ambigat? D. Et hoc manifestum est. M. Quid si ergo forma ista numerorum decet in sonis, qui allabuntur auribus, et dedecet in anima, cum eos sentiendo ac patiendo habet, num magnopere mirandum est? D. Non opinor. M. Quid ergo dubitamus sonantes numeros atque corporeos praeponere iis qui ab ipsis fiunt, quamvis in anima fiant, quae corpore est melior? quia numeros numeris, efficientes factis, non corpus animae praeponimus. Corpora enim tanto meliora sunt, quanto numerosiora talibus numeris. Anima vero istis quae per corpus accipit, carendo fit melior, cum sese av
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et nasci humaniter: & pati& mori. uoluit. Nicħ horum me¬
biam. qua dignissime in ista cecidimus quã contumelias quas
indignus excepit: et animo ȩquo mortẽ debitam solueremꝰ. si ꝓpt̃
nos potuit etiam indebitã sustinere & quicquid secretus atq
purgatius in cali sacramto a scis et meliorib intellegi pocest. Ergo
amimã incarne mortali oꝑancem. passionem corporum sentire ñ
mirum ẽ. ne quia ipsa ẽ corpore melior. melius putandũ ẽ. om̃e
quod in eafit: quã ome qͦd fit in corpore. Credo enim cibi uideriue¬
rum falso eẽ p̃ponen lũ ¶ Quis dubitauerit: M. Num uera ẽ. arbor
quã uidemꝰ in sõnis: D. Nullomͦ. M. Ac eius forma in anima fit. hui
autem quam nunc uidemꝰ. in corpore facta ẽ. Quare cum & uerum
falso &e anima corpore inelior. sit: uerum incorpore meluis ẽ. quã fal¬
sum in anima. sut hoc in quancum uerum non incorpore inquantũ

Expanded text:
Nam et nasci humanitus, et pati et mori voluit. Nihil horum meNam et nasci humanitus, et pati et mori voluit. Nihil horum meperbiam, qua dignissime in ista cecidimus, quam contumelias quas indignus excepit; et animo aequo mortem debitam solveremus, si propter nos potuit etiam indebitam sustinere; et quidquid secretius atque purgatius in tali sacramento a sanctis et melioribus intelligi potest. Ergo animam in carne mortali operantem, passionem corporum sentire non mirum est. Nec quia ipsa est corpore melior, melius putandum est omne quod in ea fit, quam omne quod fit in corpore. Credo enim tibi videri verum falso esse praeponendum. D. Quis dubitaverit? M. Num vero est arbor, quam videmus in somnis? D. Nullo modo. M. At ejus forma in anima fit, hujus autem, quam nunc videmus, in corpore facta est. Quare cum et verum falso, et anima corpore melior sit, verum in corpore melius est quam falsum in anima. Sed ut hoc in quantum verum, non in quantum in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ma fit alicui quod item in ea fic ante ponam. Illud mecontur¬
bat quo mͦ sonantes numeri qui certe corporei st̃ uł ꝗͦuqͣmͦ incor¬
pore magis laud andi sine. quã illi qui ed̃ sentimꝰ. in anuma
cẽ reppiuntur. s rursus ꝯturbat. qͦmͦ ñ magis laudandi sint cũ
hii faciant. illi abhis fiant.  Mirare potius quod facere aliquid
manima corpꝰ potest hoc enim forcasse non posset. sinon peccato
pͥmo corpꝰ illud quod nulla molestia & sumina facilitate anima¬
bat &e gub̾nabat inclecerius cõmutatũ corruptioni subiceret᷑¬
& morti quod tamen habeat sui generis pulchritudinẽ: & eo ip¬
so dignicatem animȩ satis cõmendat. euĩ nec plaga & morbꝰ
sine honore alicuĩ decoris meruit ẽẽ: quã plagam suma dĩ
sapientia mirabili et ineffabili sacrainto dignata ẽ ad sumẽ.
cum hominem siue peceato ñ sine peccatoris conditione suscepit¬

Expanded text:
ma fit, alicui quod item in ea fit anteponam. Illud me conturma fit, alicui quod item in ea fit anteponam. Illud me conturbat, quomodo sonantes numeri, qui certe corporei sunt, vel quoquo modo in corpore, magis laudandi sint quam illi, qui, cum sentimus, in anima esse reperiuntur. Sed rursus conturbat quomodo non magis laudandi sint, cum hi faciant, illi ab his fiant. M. Mirare potius quod facere aliquid in anima corpus potest. Hoc enim fortasse non posset, si non peccato primo corpus illud quod nulla molestia et summa facilitate animabat et gubernabat, in deterius commutatum, et corruptioni subjaceret et morti: quod tamen habet sui generis pulchritudinem, et eo ipso dignitatem animae satis commendat, cujus nec plaga, nec morbus sine honore alicujus decoris meruit esse. Quam plagam summa Dei Sapientia, mirabili et ineffabili sacramento dignata est assumere, cum hominem sine peccato, non sine peccatoris conditione suscepit
Abbreviated transcription (Latin):
lat unde intelligi datur. ab illo cempore quod inheret memoriȩ. in¬
cipere labi. Hinc .ẽ. illud. quod plerumq dicimus tenuiter memini.
cum aliquid postem tempiis recordando repetimus. ancequam plane
totum excidat. Qua ꝓpter utrumq hoc numerorũ genus mortale
ẽ: ueruntamen faciences factis iure ante ponuntiu. Accipio. et ꝓbo.
M. Iam gͦ cria reliqua intuere. et eorum quõq quod sic optimum oode¬
tis p̾ferendum edissere. D Non ẽ. hoc facile: nam ex illaregula qua
factis facientes oporcet ante ferre. cogor: sonantib numeris palmã
cdarem. hos enim sentimꝰ audientes. & cum hos sentimus. hos
patimur. Hui gͦ faciunt eos. qui sunt in aurium passione cum
audiuinus. Hii autem rursus quos sentiendo habemꝰ. faciũt
alios inmemoria. quib a se factis rect̾e p̃ferunt᷑. S hicquia et
sentire et meminisse animȩ ẽ:n moueor. sialiquid quod i ani¬

Expanded text:
lat: unde intelligi datur, ab illo tempore quo inhaeret memoriae, inlat: unde intelligi datur, ab illo tempore quo inhaeret memoriae, incipere labi. Hinc est illud quod plerumque dicimus, Tenuiter memini, cum aliquid post tempus recordando repetimus, antequam plane totum excidat. Quapropter utrumque hoc numerorum genus mortale est. Verumtamen facientes factis jure anteponuntur. D. Accipio, et probo. 7. M. Jam ergo tria reliqua intuere, et eorum quoque quod sit optimum et caeteris praeferendum, edissere. D. Non est hoc facile. Nam ex illa regula qua factis facientes oportet anteferre, cogor sonantibus numeris palmam dare: hos enim sentimus audientes, et cum hos sentimus, hos patimur. Hi ergo faciunt eos qui sunt in aurium passione cum audimus: hi autem rursus quos sentiendo habemus, faciunt alios in memoria, quibus a se factis recte praeferuntur. Sed hic quia et sentire et meminisse animae est, non moveor, si aliquid quod in ani
Abbreviated transcription (Latin):
tes uno die legatur quȩ pluribꝰ scribitur. Ita numeri qui st̃
in memoria. etiam si dutius manent quã illi ꝰ quib in pͥmun.¬
tur. non eos cam̃ ante ponere oportet eis. quos agimus ñ in cor.¬
pore s inanima: utriq enim p̾tereunt alii successione. alii
obliuione: s illi quos oꝑamur etiã nũdũ cessantib nob̃. suc
cessione sequentiũ uidetur atiferri: dũ pͥmi scdis. & scđi ter¬
diis. atq ita deinceps pͥores posteriorib p̾tereundo concedt̃
locum: donec ultimoᷤ ꝑimat ipsa cessatio. Obliuione uͦ. plures
simul numeri quamuis paulatim abstergentur. nam nec ipsi
aliquamdiu manent integri. Qđ enim pꝰ annum u̾bi gr̃a in
memoria non inuenitur. etiam pꝰ unum diem iam minꝰ. ẽ. s
n sentitur ista diminutio: non falso camen exeo conicttur.
quod non utiq pͥdie quam compleantur anniis repe̾tente totum euo¬

Expanded text:
res uno die legatur, quae pluribus scribitur. Ita numeri qui sunt res uno die legatur, quae pluribus scribitur. Ita numeri qui sunt in memoria, etsi diutius manent quam illi a quibus imprimuntur, non eos tamen anteponere oportet eis quos agimus, non in corpore, sed in anima: utrique enim praetereunt, alii cessatione, alii oblivione. Sed illi quos operamur, etiam nondum cessantibus nobquentium videntur auferri, dum primi secundis, et secundi tertiis, atque ita deinceps priores posterioribus praetereundo concedunt locum, donec ultimos perimat ipsa cessatio. Oblivione vero plures simul numeri, quamvis paulatim, absterguntur: nam nec ipsi aliquandiu manent integri. Quod enim post annum, verbi gratia, in memoria non invenitur, etiam post unum diem jam minus est: sed non sentitur ista diminutio: non tamen falso ex eo conjicitur, quia non utique pridie quam compleatur annus repente totum evo
Abbreviated transcription (Latin):
MAge. nẽ dic mͥ quinq horum qͦd maxime excellat. D Hoc quintũ
puto. Recte putas. non enim de his posset nisi excelleret uidicare
s rursus quȩro. ceterorũ quatuor. qͦd maxime ꝓbes. U. Iuud ꝓfec¬
to quod in memoria: qr uideo ibi diuturniores ẽẽ numeros. qͣm
cuͣsonant. uł cum audiuntur. ułcum aguntur . M. Pre ponisgͦ fac¬
cos facientib nã istos qͥ sunt in memoria ab illiᷤ aliis in pͥmi
pauloante dixisti. Nollem p̃ponere: s rursus quomͦ ñ
p̃ponam diuturniora minus diuturns ñ uideo . M Ne te
istud moueat: non enim sicut ȩterna cemporalib ita ea quȩ
diutius abholentur: his quȩ breuiore temꝑore transeunt
p̃ferenda sunt: quia et sanitas unius diei. ꝑfecto ẽ melior. quã
multorum dierum in becillitas & si oꝑtanda optandis cõpare¬
mus. melior. ẽ unius diet lec̾ao. quã plurium scriptio. si eadẽ

Expanded text:
M. Age, nunc dic mihi quinque horum quod maxime excellat. D. Hoc quintum M. Age, nunc dic mihi quinque horum quod maxime excellat. D. Hoc quintum puto. M. Recte putas: non enim de illis posset, nisi excelleret, judicare. Sed rursus quaero, caeterorum quatuor quod maxime probes. D. Illud profecto quod est in memoria; quia video ibi diuturniores esse numeros, quam cum sonant, vel cum audiuntur, vel cum aguntur. M. Praeponis ergo factos facientibus: nam istos qu sunt in memoria, ab illis aliis imprimi paulo ante dixisti. D. Nollem praeponere: sed rursus quomodo non praeponam diuturniora minus diuturnis, non video. M. Non te istuc moveat. Non enim sicut aeterna temporalibus, ita ea quae diutius abolentur, iis quae breviore tempore transeunt, praeferenda sunt. Quia et sanitas unius diei profecto est melior, quam multorum dierum imbecillitas. Et si optanda optandis comparemus, melior est unius diei lectio, quam plurium scriptio, si eadem
Abbreviated transcription (Latin):
tam p̃cedentib i pͥmuntur. M. Non resisto tibi: te & uel¬
lem iam querere. quod candem horum quactuor. generum pres-¬
tantissimum uidices. nisi arbitrarer dum ista tractamus. nes-¬
cio unde apparuisse nob̃ quintum genus. quod ẽ in ipso natu-¬
rali iudicio sentiendi cum delectamur parilitate numeroꝵ.
uł cum in eis peccatur offendimur.. Non enim contẽno qͦd
tibi uisum. ẽ. sine quibusdã numeris inse latentib hoc sensũ
nrm nullomͦ agere potuisse an forte ad istorum quatuor ali-¬
quod genus hanc tantam ium ꝑtinere arbitraris. N Ego uᵈ.
ab illis omĩb hoc genus distinguendum puto siquidem ali¬
ud ẽ sonare. quod corpori tribuitur: aliud audire quod in cor¬
pore anima de sonis patitur. aliuo oꝑari numeros uł ꝓductã.¬
uel correptius: aliud ista meminisse. aliud de his omĩb uł annuen¬
do uł ab horrendo. quasi quandam naturali uire ferre sententiã.

Expanded text:
tamen praecedentibus imprimuntur. tamen praecedentibus imprimuntur. lem jam quaerere, quod tandem horum quatuor generum praestantissimum judices: nisi arbitrarer dum illa tractamus, nescio unde apparuisse nobis quintum genus, quod est in ipso naturali judicio sentiendi, cum delectamur parilitate numerorum, vel cum in eis peccatur, offendimur. Non enim contemno quod tibi visum est, sine quibusdam numeris in eo latentibus, hoc sensum nostrum nullo modo agere potuisse. An forte ad istorum quatuor aliquod genus hanc tantam vim pertinere arbitraris? D. Ego vero ab illis omnibus hoc genus distinguendum puto. Siquidem aliud est sonare, quod corpori tribuitur, aliud audire, quod in corpore anima de sonis patitur, aliud operari numeros vel productvel correptius, aliud ista meminisse, aliud de his omnibus vel annuendo vel abhorrendo quasi quodam naturali jure ferre sententiam. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
quos reciꝑcofp̃u agimꝰ. nulli dubuimẽ. quin et cemporum interuallis
numeri sit. & eos sic anima oꝑetur ut etiam uoluntate adhibica mul-¬
timodis uariari queant. nec camen ut agantur: ulla opꝰ. ẽ. memoria.
I Uidetur mͥ hoc genus sine cetis cribus ẽẽ posse quamuis enim ꝑtem¬
ꝑatione corporum uarios uenarum pulsus & respirationis interual.¬
la fieri non ambigam: tamen oꝑante anima fieri negare non aude-
dior. nisi camen ad sit anima. ut id agat nullus ẽ. M. Consida
gͥ & quartum genus eorum scilicet nũ merorum. qui sunt in ie-¬
moria: nam & si eos recordatione deꝓmimus. & cum in alias cogi¬
tationes deferimur. hos rursum relinquimꝰ uelut in suis secretis
recondicos. Non opinor occultum. eos e̾e posse sine cet̾is .d. Non
dubito eos. ẽẽ. sine cetis: s tamen nͥ auditi uł cogitati ñ mandaren¬
tur memoriȩ. & iło quãquã illis desinentib maneant. hisdẽ

Expanded text:
quos reciproco spiritu agimus, nulli dubium est, quin et temporum intervallis quos reciproco spiritu agimus, nulli dubium est, quin et temporum intervallis numeri sint, et eos sic anima operetur, ut etiam voluntate adhibita multis modis variari queant: nec tamen ut agantur, ulla opus est memoria. D. Videtur mihi hoc genus sine tribus caeteris esse posse. Quamvis enim pro temperatione corporum varios venarum pulsus, et respirationis intervalla fieri non ambigam; tamen operante anima fieri, negare quis audedior; nisi tamen adsit anima quae id agat, nullus est. M. Considera igitur et quartum genus, eorum scilicet numerorum qui sunt in memoria: nam si eos recordatione depromimus, et cum in alias cogitationes deferimur, hos rursum relinquimus velut in suis secretis reconditos, non, opinor, occultum est eos esse posse sine caeteris. D. Non dubito eos esse sine caeteris; sed tamen nisi auditi, vel cogitati, non mandarentur memoriae: et ideo quanquam illis desinentibus maneant, iisdem
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid auditur sono inferri. auferri silentio. ex quo colligitur.
numeros qui sunt in ipso sono. posse ẽẽ sine istis qui sunc ineo qͦs
tis: & ude utrum possint ẽẽ hii numeri sine illis qͥ sunt in me¬
moria. Nam & caciti apud nosmet ipsos possumus aliquos
numeros cogitando ꝑagere. ea mora cemporis qua etiam uoce
pagerentur. Hos in quadam oꝑatione anini ẽẽ maufestũ ẽ.
quȩ qm̃ nullum edit sonum nichilq passionis infert aurib
ostendit hoc gents sine illis duob ẽẽ posse. quorum unũ in so¬
no ẽ. alcerum inaudiente quando audit. s utrum existeret nͥ
aduiuante memoria quęrimꝰ quãquam si anima hosnumeros
agit quos inuenarum pulsu inuenint. Soluta questio ẽ. nam
oo inopatione hoseẽ manifestumẽ. & nich ad eos aduiuam
memoria. Qđ si de his inceitum ẽ utrum oꝑancis animȩ sinc. de istiscerte

Expanded text:
aliquid auditur, sono inferri, auferri silentio. Ex quo colligitur aliquid auditur, sono inferri, auferri silentio. Ex quo colligitur numeros qui sunt in ipso sono, posse esse sine istis qui sunt in eo quod tis; et vide utrum possint esse hi numeri sine illis qui sunt in memoria. Nam et taciti apud nosmetipsos possumus aliquos numeros cogitando peragere ea mora temporis, qua etiam voce peragerentur. Hos in quadam operatione animi esse manifestum est, quae quoniam nullum edit sonum, nihilque passionis infert auribus, ostendit hoc genus sine illis duobus esse posse, quorum unum in sono est, alterum in audiente, quando audit. Sed utrum existeret, nisi adjuvante memoria, quaerimus. Quanquam si anima hos numeros agit, quos in venarum pulsu invenimus, soluta quaestio est: nam et in operatione hos esse manifestum est. et nihil ad eos adjuvamur memoria. Quod si de his incertum est, utrum operantis animae sint; de istis certe
Abbreviated transcription (Latin):
talis ẽ. acsinon cangantur. Ut aͣutem differt audire. abeo quod ẽ.
ñ audire. ita differt hanc uocem audire. abeo quod. ẽ. alteram audi¬
re. Hec gͥ affectio nec ultra porrigitur nec infra cohibet᷑. quã ẽ mensu¬
ra eiꝰ soni. qui eam facit: Aitera gͦ est iniambo. altera intribracho ꝓdu¬
tior. in ꝓductiore iambo. correꝑtior. incorrepciore: nulla insilentio q̃
si numerosa uoce fit. etiam ipsa numerosa sic necesse ẽ. neq eẽ possit
nisi cum ad ẽ effector. eiꝰ sonus. Similis ẽ. enim uestigio in :ͥ qua in¬
pͥsso. quod neq ante formatur quam corp̃ imp̃sseris neq remanet
cum detraxeris. Naturalis uͦ illa uis quasi uidiciaria quȩ aurib ad¬
.ẽ. non desinit ẽẽ in silentio: nec nob̾ eam sonus infert. s ab ea potiꝰ suic
probandꝰ suie improbandꝰ excipit᷑ Quare istaduo nͥfallor distĩguẽda
sunt. & facendum numeros qui sunt in ipsa passione auriũ cũ

Expanded text:
talis est ac si non tangantur. Ut enim differt audire ab eo quod est talis est ac si non tangantur. Ut enim differt audire ab eo quod est non audire, ita differt hanc vocem audire ab eo quod est alteram audire. Haec igitur affectio nec ultra porrigitur, nec infra cohibetur; quoniam est mensura ejus soni qui facit eam. Altera est ergo in iambo, altera in tribracho; productior in productiore iambo, correptior in correptiore; nulla in silentio. Quae si numerosa voce fit, etiam ipsa numerosa sit necesse est. Neque esse potest, nisi cum adest effector ejus sonus: similis est enim vestigio in aqua impresso, quod neque ante formatur quam corpus impresseris, neque remanet cum detraxeris. Naturalis vero illa vis quasi judiciaria, quae auribus adest, non desinit esse in silentio, nec nobis eam sonus infert, sed ab ea potius, sive probandus, sive improbandus excipitur. Quare ista duo, nisi fallor, distinguenda sunt; et fatendum numeros, qui sunt in ipsa passione aurium, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sensum numeris calib in se constitutis. etiam antequã aliquio
sonet: ñ enim alic̾ auc mulc̾etur eorum concinnitate. aut absur¬
ditate offenderet᷑. Ipsum gͦ quicquid. ẽ. quo aut annuimꝰ aut
aboremꝰ ñ ratione. s natura. cum aliquid sonat. ipsius sensus nu¬
merũ uoco. Non enim cunc fit in aurib meis cõsonũ audio. hȩc
uis approbandi & imꝓbandi Aures quippe ñ aliter bonis
sonis quã malis patent. M. Uide potius. ne ista duo sinc mini¬
reptius ꝓnuntietur. spatium temporis ñ idem teneat necesse
ẽ. quamuis eadem pedũ ratione seruata. Ut gͦ ipso suo genẽ
aures mulceat. illa uis facit. qua concinnat ad scissimꝰ & absur.¬
da respuimꝰ. Ut autem breuiore tempore sentiatur cũ celeriꝰ
quã cum tarduis ꝓiit. ñ incer.ẽ. aliquid ñ quã du aures can¬
gantur sono. Asfectio gͦ hȩc aurium cum canguntur sono. nullo mͦ

Expanded text:
sensum numeris talibus in se constitutis, etiam antequam aliquid sensum numeris talibus in se constitutis, etiam antequam aliquid sonet: non enim aliter aut eorum mulceretur concinnitate, aut absurditate offenderetur. Idipsum ergo quidquid est, quo aut annuimus aut abhorremus, non ratione sed natura, cum aliquid sonat, ipsius sensus numerum voco. Non enim tunc fit in auribus meis, cum sonum audio, haec vis approbandi et improbandi. Aures quippe non aliter bonis sonis quam malis patent. M. Vide potius ne ista duo sint minio productius pronuntietur, spatium temporis non idem teneat necesse est, quamvis eadem pedum ratione servata. Ut ergo ipso suo genere aures mulceat, illa vis facit qua concinna adsciscimus, et absurda respuimus. Ut autem breviore tempore sentiatur cum celerius, quam cum tardius promitur, non interest aliquid nisi quamdiu aures tangantur sono. Affectio ergo haec aurium cum tanguntur sono, nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
uł stillicidio. uł aliquo alio pulsu corporum. ubi nullus ad sit audi¬
co qͦd cum fit. ñ p̃cer illud pͥmum genus cum ipse sonus hosnu¬
meros habet. ullum horum quatuor. repꝑit᷑. Mullum aliud ui-¬
deo. M Quid iste alter. qui ẽ. insensu audientis. potest ne ẽẽ. si ni¬
chil sonet: Non enim quȩro utrum habeant illȩ aures ium
ꝑcipiendi si quicquam sonuerit. qua utiq ñ carent. si de sit
sonus: ñ enim & cũ silentium. ẽ. si nichil a surdis differunt:
s quȩro utrum ipsos numeros habeant. etiam sinichil sonet.
siquidem aliud. ẽ. habere numeros aliud. posse sentire nume¬
rosũ sonum. Nam & sisentientem corporis locum digito cangas.
quotienslibet sentitur tactu ille numerus. & cõ sentitur non
eo caret sentiens s utrum insic etiam tangente nullo. ñ sensus
ille s numerꝰ. similiter quęrit᷑. U. Non facile dixerim. carere

Expanded text:
vel stillicidio vel aliquo alio pulsu corporum, ubi nullus adsit audivel stillicidio vel aliquo alio pulsu corporum, ubi nullus adsit auditor. Quod cum fit, num praeter illud primum genus, cum ipse sonus hos numeros habet, ullum horum quatuor reperitur? D. Nullum aliud video. 3. M. Quid iste alter, qui est in sensu audientis? potestne esse si nihil sonet? Non enim quaero utrum habeant illae aures vim percipiendi si quidquam sonuerit, qua utique non carent si desit sonus: non enim et cum silentium est, nihil a surdis differunt; sed quaero utrum ipsos numeros habeant, etiamsi nihil sonet. Siquidem aliud est habere numeros, aliud posse sentire numerosum sonum. Nam et si sentientem corporis locum digito tangas, quotieslibet tangitur, toties sentitur tactu ille numerus: et cum sentitur, non eo caret sentiens: sed utrum insit etiam tangente nullo, non sensus ille, sed numerus, similiter quaeritur. D. Non facile dixerim, carere
Abbreviated transcription (Latin):
ad incorporea transeamꝰ. responde siuidetur cum istũ uerfũ
pnũtiomꝰ. ds̃ creator. omĩum. Istos quatuor iambos quib con¬
stat. & tempora duodecim. uͥ nam eẽ arbitreris. idẽ in sono cantũ
qͥ audit᷑ an etiam insensu audientis qui ad aures ꝑtinet. an in
actu etiam ꝓnuntiantis. anquia nocus u̾susẽ. in memoria quoq
nia hos numeros eẽ facendum ẽ. U In his omĩb puto. M Nusꝙs̃¬
ne amplius. U Quid aliud restet n uideo. nͥ si forte ẽ. inti̾or. o supi¬
or. aliqua uis. unde ista ꝓcedunt. M Non ego queto. quid suplican¬
dũ sit. Quare si hec quatuor genera ita tibi apparent ut nullũ
aliud uideas qͦd ȩque manifestum sit discernamꝰ ea si placet ab
inuicem. & uideamus utrum singła eẽ sine inuicem possit̃.
Nam credo ñcẽ eẽ negaturum fieri possẽ ut in aliquo loco aliqͥs¬
sonus existat huicemodi morulis & dimensionib u̾berans aerem.

Expanded text:
ad incorporea transeamus, responde, si videtur, cum istum versum ad incorporea transeamus, responde, si videtur, cum istum versum pronuntiamus, Deus creator omnium, istos quatuor iambos quibus constat, et tempora duodecim ubinam esse arbitreris, id est, in sono tantum qui auditur, an etiam in sensu audientis qui ad aures pertinet, an in actu etiam pronuntiantis, an quia notus versus est, in memoria quoque nostra hos numeros esse fatendum est? D. In his omnibus puto. M. Nusquamne amplius? D. Quid aliud restet non video, nisi forte interior et superior aliqua vis sit unde ista procedunt. M. Non ego quaero quid suspicandum sit: quare si haec quatuor genera ita tibi apparent, ut nullum aliud videas quod aeque manifestum sit, discernamus ea, si placet, ab invicem, et videamus utrum singula esse sine invicem possint. Nam credo non te esse negaturum fieri posse, ut in aliquo loco aliquisonus existat hujuscemodi morulis et dimensionibus verberans aerem
Abbreviated transcription (Latin):
ca pedib siuis. uolando se posse etiam ignorata cransire. Si autẽ
hii legunt. qui et infirmis aut in exercitatis gressib hac ambula¬
re ñ possunt. & nullas pietatis alas habent. quib ista neglecca
p̾ter uolent. ñ se inferant in cõueniãnti negotio: s p̃ceptis salub
neglecta preter uolent. ñ se inserant inconuenienti negotio.s
p̾ceptis salubrimȩ resigionis. et nido fidĩ xpianȩ pennas nutriãt.
quib suꝑuecti laborem ac puluere huiꝰ itineris euadant: magn
ipsius patriȩ quam uiarum flexuosarum amore flagrantes.
His enim hec scripta sunt. qui lict̾is secularib dedici magnis inpli¬
cantur errorib: uigenia et bona in nugis conterunt. nescien¬
tes quid ibi delectet. Qđ si animadu̾terent: uiderent. qua effuge¬
rent illa retia. & quisnam eẽt beatȩ securitatis locus. Quamob¬
tem du. cum quo michi nunc ratio.ẽ. familiaris m̃s. ut a corporeis

Expanded text:
ta pedibus suis, volando se posse etiam ignorata transire. Si autem ta pedibus suis, volando se posse etiam ignorata transire. Si autem ii legunt qui et infirmis aut inexercitatis gressibus hac ambulare non possunt, et nullas pietatis alas habent, quibus ista neglecta praetervolent, non se inserant inconvenienti negotio; sed praeceptis salubneglecta praetervolent, non se inserant inconvenienti negotio; sed praeceptis saluberrimae religionis, et nido fidei Christianae pennas nutriant, quibus subvecti laborem ac pulverem hujus itineris evadant, magis ipsius patriae quam viarum flexuosarum amore flagrantes. His enim haec scripta sunt, qui litteris saecularibus dediti, magnis implicantur erroribus, et bona ingenia in nugis conterunt, nescientes quid ibi delectet. Quod si animadverterent, viderent qua effugerent illa retia, et quisnam esset beatissimae securitatis locus. CArem tu cum quo mihi nunc ratio est, familiaris meus, ut a corporeis
Abbreviated transcription (Latin):
nos ipsi ad modum forces ambu lare maluimꝰ. quam minꝰ pennatos
ꝑlibiores auras precipitare. Ita nos quantũ arbitror. aut nichil
aut ñ multu peccasse iudicabit. si tamen de numero sp̾italium ui¬
rorum iste fuerit. Nam turba cetera de scholis linga̾rum tumul-¬
tuantium. & ap plaudentiũ strepitũ uulgarileuitate plaudentiũ¬
letantiũq si forte irruerit in has litteras. aut contem net om̃s.
aut illos quinq libros sufficẽ sibi arbitrabitur. Istum uͦ inqͦ
fruccꝰ illoꝵ ẽ. uł abiciet quasi ñ necessariũ ił differet qͣsi pꝰ neces¬
sariũ. feliquos uͦ qui ad ista intelligenda eruditi. ñ sunt. si sa¬
cram̃tis xp̃ianȩ puritatis in buti in unũ & uerum dm̃ summa
caritate nitentes. cuncta puerilia tranuolauerint. frat̾ne am¬
moneo ne ad ista descendat̃ o cum hic laborare ceperint oe
tarditate sua onquerantur ignorantes itinera difficilia et moles¬

Expanded text:
nos ipsi admodum fortes ambulare maluimus, quam minus pennatos nos ipsi admodum fortes ambulare maluimus, quam minus pennatos per liberiores auras praecipitare. Ita nos, quantum arbitror, aut nihil aut non multum peccasse judicabit, si tamen de numero spiritualium virorum iste fuerit. Nam turba caetera de scholis linguarum tumultuantium, et ad plaudentium strepitum vulgari levitate laetantium, si forte irruerit in has litteras, aut contemnet omnes, aut illos quinque libros sufficere sibi arbitrabitur: istum vero in quo fructus illorum est, vel abjiciet quasi non necessarium, vel differet quasi post necessarium. Reliquos vero qui ad ista intelligenda cruditi non sunt, si sacramentis Christianae puritatis imbuti, in unum et verum Deum summa charitate nitentes, cuncta puerilia transvolaverunt, fraterne admoneo ne ad ista descendant, et cum hic laborare coeperint, de tarditate sua conquerantur, ignorantes itinera difficilia et moles
Abbreviated transcription (Latin):
atis diu pene atq adõ plane puerilit̾ ꝑ quinq libros in ues-¬
tigiis numerorum ad moras cemporũ ꝑtinentiũ morati sumꝰ.
quã nr̃am nugacitatem apud beniuolos homines facile for¬
tassis excuset officiosis labor. Quem ñ obaliud suscipiendum
putauimꝰ. nͥ adolescentes uł cuilibet etatis homines quos bonoin-¬
genio donauit ds̃ n p̃pͥopere s quibꝰ dã gradib asensib caruis
atq a carnalib lict̾is quib ẽosnon herere difficile. ẽ. duce ratione
auellerentur: atq uni dõ & dño rerum omĩum qui humanis
mentib nulla natura interposita p̾sidet. in cõmutabilis ueritatis
amore adherescerent. Iuoᷤᷤ igitur libros qui legit. inueniet nos
cum grãmaticis et poeticis animis. ñ habitandi election e. s itine:¬
randi necessitate u̾satos. Adhunc autem librũ cũ uenerit. si ut spe
gub̃nauerit. et eo quo ẽ intenta ꝑduxerit. intelliget. ñ uilis
possessionis ẽẽ uiam uilem. ꝑ quam nunc cum in becilliorib nec

Expanded text:
atis diu pene atque adeo plane pueriliter per quinque libros in vestigiis numerorum ad moras temporum pertinentium morati sumus: quam nostram nugacitatem apud benevolos homines facile fortassis excuset officiosus labor; quem non ob aliud suscipiendum putavimus, nisi ut adolescentes, vel cujuslibet aetatis homines, quos bono ingenio donavit Deus, non praepropere, sed quibusdam gradibus a sensibus carnis atque a carnalibus litteris, quibus eos non haerere difficile est, duce ratione avellerentur, atque um Deo et Domino rerum omnium, qui humanis mentibus nulla natura interposita praesidet, incommutabilis veritatis amore adhaerescerent. Illos igitur libros qui leget, inveniet nos cum grammaticis et poeticis animis, non habitandi electione, sed itinerandi necessitate versatos. Ad hunc autem librum cum venerit, si, ut spe voluntatemque gubernaverit, et eo quo est intenta perduxerit, intelliget non vilis possessionis esse vilem viam, per quam nunc cum imbecillioribus, nec
Abbreviated transcription (Latin):
niuntur. Quidenĩ aliud agimꝰ cũ reuocamꝰ nos in memoriã. nͥ
quodãm qͦd reposuimꝰ qͣuerimꝰ: recurrit autẽ in cogitationẽ
occasione similiũ motꝰ animi ñ extinctꝰ: & hȩc ẽ. quȩ dr̃ recorda¬
tio. Sic agimꝰ numeros. uł in sola cogitatione. uł etiam in men¬
brorum motum qͦs ia egimꝰ aliqͣndo. In de autem scimus ñue¬
nisse s redisse illos in cogitationẽ. q̃uia cũ memore mandarent᷑
cũ difficultate repetebantur. & indigebamꝰ aliqua p̃monstracio¬
ne ut sequeremur qͣ difficultate dempta. cum sese ipsi ad cõmoda¬
te uoluntati offert̃. consequenͣt tẽporib atq ordine suotã facile
ut qui uehem̃tꝰ inheserunt. etiam aliunde cogicantib nob qͣl iã

Expanded text:
niuntur. Quid enim aliud agimus cum revocamus nos in memoriam, nisi quodammodo quod reposuimus quaerimus? Recurrit autem in cogitationem occasione similium motus animi non exstinctus, et haec est quae dicitur recordatio. Sic agimus numeros, vel in sola cogitatione, vel etiam in membrorum motu, quos jam egimus aliquando. Inde autem scimus non venisse, sed redisse illos in cogitationem, quia cum memoriae mandarentur, cum difficultate repetebantur, et indigebamus aliqua praemonstratione ut sequeremur: qua difficultate dempta, cum sese ipsi accommodate voluntati offerunt, consequenter temporibus atque ordine suo, tam facile ut qui vehementius inhaeserunt, etiam aliunde cogitantibus nobis, jam
Abbreviated transcription (Latin):
redeunti iam gramina campis arboribq comȩ. Quo autẽ ordi¬
ne locentur uł u̾sus cum aliis metris. uł maiora menbra cum mi¬
norib nichil inter.ẽ. ad auriũ uoluptatẽ. dum mͦ ñ breuior. quã
bimbris. nec amplior. quamꝰdrimbris sit ambitꝰ. Siam si nichil
habes qͦd contradicas. finis sit huiꝰ disputationis. ut de inceps
quod ad hanc partem musice attinet. quȩ innumeris tempoꝵ
.ẽ. ab his uestigiis eiꝰ sensib ad ipsa cubilia uͥ ab om̃i corpore ali¬
ena.ẽ. quanta ualemꝰ sagacitate ueniamꝰ. amen.

Expanded text:
redeunt jam gramina campis, Arboribusque comae. Quo autem ordiredeunt jam gramina campis, Arboribusque comae. Quo autem ordine locentur vel versus cum aliis metris, vel majora membra cum minoribus, nihil interest ad aurium voluptatem, dummodo non brevior quam bimembris, non amplior quam quadrimembris sit ambitus. Sed jam si nihil habes quod contradicas, finis sit hujus disputationis, ut deinceps quod ad hanc partem musicae attinet quae in numeris temporum est, ab his vestigiis ejus sensibilibus, ad ipsa cubilia, ubi ab omni corpore aliena est, quanta valemus sagacitate veniamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum talia poemata uersibꝰ funt. ut in his unum genꝰ cene¬
atur. qualia epicorum poetarum ceneatur sunt. uel etiam comi¬
corum. s illos quoq ambitus quos ꝑiodos greciuocant. ñ can¬
cum illis metris que lege u̾suum non cenentur. lirici poete
faciunt. s etiam u̾sib: nam ille flacci. Nox erat᷑ celo fulgebat lu¬
na sereno inter minora sidera: Bimenbris ambit᷑. ẽ. & u̾sib cons¬
tans. qͥ duo u̾sus sibimet conuenire ñ possũt. nisi ut̃q ad senũ
temporum referantur pedes. Nam modus heroicus cũ ĩa
bico uł crochaico ñ conciuit. ꝙ illi pedes ad cantum dem. hii ad
duplũ partiunt᷑. fiunt gͣ ambitꝰ auc omĩb metris ñ u̾sib ut illi st̃
dequib in suꝑiore sermone disputatum. ẽ. cum de ipsis metris
ageremꝰ. aut cantum u̾sib ut hii dequib nẽ dictum. ẽ. auc et u̾si¬
b aut aliis metris cemperantur: quale illud. ẽ. Diffugere niues.

Expanded text:
m vero non solum talia poemata versibus fiunt, ut in his unum genus tenem vero non solum talia poemata versibus fiunt, ut in his unum genus teneatur, qualia Epicorum poetarum sunt, vel etiam Comicorum; sed illos quoque ambitus quos περιόδους Graeci vocant, non tantum illis metris quae lege versuum non tenentur, Lyrici poetae faciunt, sed etiam versibus. Nam ille Flacci, Nox erat, et coelo fulgebat luna sereno Inter minora sidera. bimembris ambitus est, et versibus constans. Qui duo versus sibimet convenire non possunt, nisi uterque ad senorum temporum referatur pedes. Nam modus heroicus cum modo iambico vel trochaico non concinit, quia illi pedes ad tantumdem, hi ad duplum partiuntur. Fiunt ergo ambitus aut omnibus metris non cum versibus, ut illi sunt de quibus in superiori sermone disputatum est, cum de ipsis metris ageremus; aut tantum versibus, ut ii de quibus nunc dictum est; aut ut et versibus, et aliis metris temperentur, quale illud est: Diffugere nives,
Abbreviated transcription (Latin):
res nobilioresq facti st̃. Dici enim uix potest. quantũ int̾ istoꝵ
ratio. quare ut istum iam sermonẽ concludamꝰ aliquando.cer-¬
nis certe cum sint metra pene innumerabilia. u̾sum cam̃. eẽ. n pos¬
se nͥ dub menbris sibimet concinnatis. aut cotidem semipedib
tis. ut sunc quatuor. et tres. aut quinq & cres. uł cres & quinq.
ordiri. ut. ẽ. Uir optimus beatꝰ ille qui ꝓcul negotio. cerminari aũ
nͥ ñ pleno prorsus ñ potest: s isti non pleni pedes. siue integro:
semipedes habeant. sicuti ẽ. ip̃se quem nunc posui. siue minus
quam dimidium pedem. sicut in illo choriambpco. duȩ ultimȩ
breues. mecenas atauis edite regib. siue plusquam dimidi¬
um. ut ineiꝰ capite due pͥmȩ longe. aut infine alterius choriam¬
bici bacchius. cuiꝰ exemplum ẽ. se domꝰ euandria ce ceła sedes
latini. Oñs isti ñ plemi pedes. semipedes nuncupantur. Iamuͦ

Expanded text:
res nobilioresque facti sunt: dici enim vix potest quantum inter illorum res nobilioresque facti sunt: dici enim vix potest quantum inter illorum sequitur, ratio. Quare ut istum jam sermonem concludamus aliquando, cernis certe cum sint metra pene innumerabilia, versum tamen esse non posse, nisi duobus membris sibimet concinnatis, aut totidem semipedibustis, ut sunt quatuor et tres, aut quinque et tres, vel quinque ordiri, ut est, Vir optimus beatus ille qui procul negotio: terminari autem nisi non pleno prorsus non potest. Sed isti non pleni pedes, sive integros semipedes habeant, sicuti est iste quem nunc posui; sive minus quam dimidium pedem, sicut in illo choriambico duae ultimae breves, Maecenas atavis edite regibus; sive plus quam dimidium, ut in ejus capite duae primae longae, aut in fine alterius choriambici bacchius, cujus exemplum est, Te domus Evandri, te sedes celsa Latini. Omnes ergo isti non pleni pedes semipedes nuncupantur. 28. Ja
Abbreviated transcription (Latin):
numerato infine silentio. G Rect̾e diciss ut u̾sus ẽẽ possit. qͦmͦ
in duo menbra diuiditur in quatuor scilicet. & cres semis¬
pedes. ¶ Duc gͦ in legem quadrati has partes singłas. & uide
qͥdfaciãt qͣtuor quat̃: D. Sedecim. M. Qiuid tria cerꝰ D Nouem.
Quid totum simul: D. Uicies quinquies .M. Septem gͦ semipedes
qm̃ possunt habere duo menbra. singulis menbris suis ad qua-¬
dratorum rationem relatis. uinginti quinq numerum in summa
faciunt. & ẽ una pars uersus heroici Dta . ẽ. M Altera gͥ parsq̃
habet quinq semipedes. qm̃ ñ pocest in duo menbra diuidi &
debet aliqua ȩqualitate concinnere. non ne cota in quadratũ du¬
cenda ẽ. D. Nichil aliud omĩno censeo. eciam tandem cognosco
equalitatem mirabilẽ. qͥnq enĩ qͥnquies ducta. eadem iungin¬
ti quinq consũmant: nec in merito senarii u̾sus cetis celebratio¬

Expanded text:
numerato in fine silentio. M. Recte dicis: sed ut versus esse possit, quomodo numerato in fine silentio. M. Recte dicis: sed ut versus esse possit, quomodo in duo membra dividitur? D. In quatuor scilicet, et tres semipedes. M. Duc ergo in legem quadrati has partes singulas, et vide quid faciant quatuor quater. D. Sexdecim. M. Quid tria ter? D. Novem. M. Quid totum simul? D. Viginti quinque. M. Septem ergo semipedes quoniam possunt habere duo membra, singulis membris suis ad quadratorum rationem relatis, vigesimum quintum numerum in summa faciunt; et est una pars versus heroici. D. Ita est. M. Altera igitur pars quae habet quinque semipedes, quoniam non potest in duo membra dividi, et debet aliqua aequalitate concinere, nonne tota in quadratum ducenda est? D. Nihil aliud omnino censeo, et jam tandem agnosco aequalitatem mirabilem. Quinque enim quinquies ducta eadem viginti quinque consummant. Nec ergo immerito senarii versus caeteris celebratio
Abbreviated transcription (Latin):
poris longitudo. D. Quis dubitauerit nullũ ẽẽ cempꝰ. sine
alqua longitudine: M. Quid u̾sus ꝥotest. ne non optinere ali¬
quã cemporis longitudinem᷑. D. Immo necesse ẽ. optineat.
M Qͥd in ista longitudine ꝓ calculis melius collocamus. pedes ne
qui duas in partes. idẽ leuationem & positionem. necessario tri¬
buuntur. an ipsos semipedes potius. qui singłas leuationes & posi¬
tiones optinent: D. Semipedes congruentius iudico ꝓ illis calcu¬
lis poniꝰ ꝰ Age. nc̃ cõmemora menbrum u̾sus heroici breuius. qͦt
semipedes habeat. D. Quinq. M Dic exemplũ. D Arma uirũ¬
q cano. G Nũ gͥ aliud desideras. nͥ ut alii septem  pͥedes. Cuistis
quinq aliqua eqͣlitate conueniant. Nichil ꝓorsus aliud.  Quid
septem semipedes:pͥossunt. ne aliquẽ u̾sum complere ꝑosse.
Possunt uͦ nam tot semipedes habet pͥmus ac minimus u̾sus ad.¬

Expanded text:
poris longitudo. D. Quis dubitaverit nullum esse tempus sine poris longitudo. D. Quis dubitaverit nullum esse tempus sine aliqua longitudine? M. Quid? versus potestne non obtinere aliquam temporis longitudinem? D. Imo necesse est obtineat. M. Quid in ea longitudine pro calculis melius collocamus? pedesne, qui duas in partes, id est levationem et positionem necessario distribuuntur ; an ipsos semipedes potius, qui singulas levationes positionesque obtinent? D. Semipedes congruentius judico pro illis calculis poni. 26. M. Age, nunc commemora membrum versus heroici brevius, quot semipedes habeat. D. Quinque. M. Dic exemplum. D. Arma virumque cano. M. Num igitur aliud desideras, nisi ut alii septem semipedes cum istis quinque aliqua aequalitate conveniant? D. Nihil prorsus aliud. M. Quid? septem semipedes possuntne aliquem versum complere per se? D. Possunt vero: nam tot semipedes habet primus ac minimus versus, an
Abbreviated transcription (Latin):
chil aliud quã quadratũ fic. B. Intellego & ad sentior: quid eñĩ¬
ueruis Illud gͦ iam sequi ut opinor uides. ut si ꝓ linea in lon¬
gum ordinati calculi pares ponantur. ñ ꝑueniat illa longitu-¬
do ad quadratam formam. nisi ꝑeundem numerum multipli¬
cati c alculi fuerint ut si u̾bi gr̾a. duos calculos ponas. quadratũ
ñfacias. nͥ aliis duob ad latitudinem adiunctis sn tres. sex ad¬
iungendi sunt. S terniᷤᷤ distributiᷤᷤ ad duos ordines. similiter in
latitudinẽ:. si enim ad longitudinem additi fuerint nulla figura
fit. longitudo enim sine latitudine. figura ñ. ẽ. Atq ita ꝓpor¬
tione licet considerare alios numeros. Ut enim bis bina et cer
cerna quadratas figuras innumeris faciunt: it a quat quat̾na.
quinquies quina. & sexies sena. atq ita pinfinitum incet̾is. etiã
ista rata & manifesta sunt᷑: Attende nunc utrum sit aliqua tẽ¬

Expanded text:
hil aliud quam quadratum fit. D. Intelligo et assentior: quid enihil aliud quam quadratum fit. D. Intelligo et assentior: quid eniM. Illud ergo jam sequi, ut opinor, vides, ut si pro linea in longum ordinati calculi pares ponantur, non perveniat illa longitudo ad quadratam formam, nisi per eumdem numerum multiplicati calculi fuerint: ut si verbi gratia duos calculos ponas, quadratum non facias, nisi aliis duobus ad latitudinem adjunctis: sin tres, sex adjungendi sunt, sed terni distributi ad duos ordines similiter in latitudinem: si enim ad longitudinem additi fuerint, nulla figura fit. Longitudo enim sine latitudine figura non est. Atque ita proportione licet considerare alios numeros: ut enim bis bina, et ter terna quadratas figuras in numeris faciunt, ita quater quaterna, quinquies quina, sexies sena, atque ita per infinitum in caeteris. D. Etiam ista rata et manifesta sunt. M. Attende nunc utrum sit aliqua tem