comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cerastes serpens dictus. eo quod in
capite cornua habeat. similia arie¬
tum. Cerasta enĩ grece cornua uocatł.
Sunt autẽ illi quadri gemina corni¬
cula quoꝵ ostentatione ueluti esca
illiciens sollicitata a ĩalia ꝑimit.
Totum enĩ corpus tegit harenis. nec
ullũ indicium sui prebet nisi ex ea
parte qua inuitatas aues. uel ani¬
malia capit. Est autẽ flexuosus plꝰ¬
qmͣ alii serpentes. ita ut spinam ñ
uocata ita quod tanta prefulget t̾gi
uarietate. ut notarũ gr̃a aspicientes
retardet: & quia reptando pigrior.
ẽ quos assequi nonualet miraculo
suo stupentes capit. Tanti autẽ fer¬
uoris ẽ. ud etiam hiemis tempore
exiuuas corporis feruentis exponat.
De quo lucanus. Et scitalis p̾sis etiã
nunc sola priunis: Exuiuas posit᷑a
capita habeat. unum in loco suo. al¬
terum incauda: currens ex utroq
capite tracto corporis cuculato. ħ
sola serpentium frigori se c̃õmittit.
prima omniũ ꝓcedens. Dequa lu

Expanded text:
Cerastes serpens dictus, eo quod in Cerastes serpens dictus, eo quod in capite cornua habeat similia arietis. Cerasta enim Graeci cornua vocant. Sunt autem illi quadrigemina cornicula, quarum ostentatione volatilia illicit atque sollicitat, et animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum sui indicium praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plusquam alii servocatur, quod tanta praefulget tergi varietate, ut notarum gratia se aspicientes retardet, et quia reptando pigrior est; quos assequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Est autem tanti fervoris, ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventes deponat, de quo Lucanus: Et scitalis sparsis etiam nunc sola pruinis, Exuvias posituracapita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium praecedens, de qua idem
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾q ꝑeat. masculus dum coit. dũ
partit femina. Ex iuꝑa enĩ fiunt
Aspis uocata. quod morsu uenena
iminittat. & spargat. Ios enĩ greci
uenenũ uocant. & inde aspis quod
morsu uenenato int̾imat. Huius
diuersa genera. & sp̃es. & dispar ef¬
fectus ad nocendũ. fertur autẽ aspis
cauerna ꝓducat. illa cum exire no¬
luerit. unã aurem int̾ram premit.
alteram cauda obturat & oꝑit: atq
uoces illas magicas non audiens.
non exit adincantantẽ. Dipsa genꝰ
aspidis que latine situla đr: quia
quem momorderit. siti ꝑinit. Ip¬
nalis genus aspidis dicta quod som¬
no necat. Hanc sͥ cleo patra apposu
it. & ita morte quasi somno soluta ẽ.
Emorois aspis nuncupatus quod
sanguinẽ sudet qui abeo morsus
fuerit: ita ut dissolutis uenis qͥcquid
uitȩ ẽ ꝑsanguiẽ euocet. Grece enĩ
patenti ⁊uaporanti currit. Cuiꝰpoeta sic
necat᷑. exub̾atum enĩ putredo seqũ.
ita ut liquefiat totus inore serpentiᷤ.

Expanded text:
uterque pereat; masculus, dum coit, dum uterque pereat; masculus, dum coit, dum parturit, femina. Ex vipera autem fiunt is. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis,caverna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui Latine situla dicitur, quia quem momorderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evocet. Graece enim patenti et vaporante currens, cujus poeta sic necatur. Extuberatum enim putredo sequituita ut liquefiat totus in ore serpentis.
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Siquidem & eiꝰ aspectũ nulla
auis uolans illesa transit. s qmͣuis
ꝓcul sit. eius ore combusta deuo¬
ratur. Amustelis camen uincitur.
quas illic homines inferunt cauer
nis. in quib delidescunt. Itaq ui
sa ea fugit: quem illa ꝑsequit᷑ & oc¬
cidit. Nichil enim parens ille rerũ
sine remedio constituit. Est autẽ
longitudine semipedalis albis ma¬
culis lineatꝰ. Reguli autẽ sicut
scorpiones arentia queq sectantur.
& post quam adaquas uenerint. hy¬
drofobas & limphaticos faciunt. Si¬
bilus idem ẽ qui & regulus. Sibilo
enim occidit. anteqmͣ mordeat uel
exurat. U iꝑa dicta quod ui pariat.
Nam & cum uenter eiꝰ ad partum in¬
tumuerit. catuli non expectantes
maturã naturȩ solutionẽ corrosisq
laterib u erumpunt cũ matris in
rupto corpore nudi. Fertur autẽ qd̃
masculus ore inserto iuꝑe semen ex¬
puat: illa autẽ ex uoluptate libidi¬
nis inrabiem uersa. caput maris
ore recepto precidit. Ita fit ut pareis

Expanded text:
t. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homnis, in quibus delitescit. Itaque ea visa fugit. Quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis albis maculis lineatus. scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expematuram naturae solutionem, corrosis ejus lateribus vi erumpunt cum matris intrupto corpore nodi. Fertur autem, quod masculus ore inserto puat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut parens
Abbreviated transcription (Latin):
stulis ꝑ quas trahit sp̃m. & linguam
exerit. Uim autẽ nonin dentibus.
s incauda habet. ⁊ uerbere potius
qmͣ ictu nocet. Innoxius ẽ autẽ
auenenis. s ideo huic admortem
faciendã uenena non ẽẽ necessaria.
quia siquem ligauerit occidit. a qͦ
nec elephans tutus ẽ sui corporis
magnitudine. Nam circa semitas
delitescens ꝑ quas elephantes soliti
gradiuntur. crura eoꝵ nodis alligat.
ac suffocatos ꝑunit. Gignitur autẽ
inethiopia. & india. inipso incendio
ugis estus. Basiliscus grece latine
interpretat᷑ regulus. eo quod rex ser¬
pentium sit: ad eo ut eum uidentes
fugiant. quia olfatu suo eos necat.
Nam & hominẽ uel si aspiciat int̾i¬

Expanded text:
stulis, stulis, exerit. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. 5. Innoxius autem est a venenis, sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligaverit, occidit. A quo nec elephas tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens, per quas elephanti solito gradiuntur, crura eorum nodis illigat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia, et India in ipso incendio jugis aestus. 6. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat, nam et hominem, vel si aspiciat, int
Abbreviated transcription (Latin):
nguis uocabulum omnium
serpentiũgenus quod plicari
& torqueri potest. & inde anguis qd̾
angulosꝰ sit & nunqmͣ rectus. Angreᷤ
autẽ apud gentiles ꝓgeniis lucoꝵ
erant habiti semꝑ. Unde & ꝑsuis.
Pinge duos angues. pueri sacer est
dictũ quod colat umbras. uel quod
in lubricos tractus. flexibq sinuosis
labitur. Nam & lubricũ dr̃. quicquid
labitur dum tenet᷑. ut piscis. & ser¬
pens. Serpens enĩ nomen accepit.
quia occultis accessib serpit non aꝑ¬
tis passib: s sqͣmarũ minutissimis
nisib repit. Illa autẽ quȩ quatuor
pedib nituntur. sicut lacerti & sti¬
liones: non serpentes s reptilia no¬
minant᷑. Serpentes autẽ. reptilia
sunt. quia uentre & pectore reptani.
Quoꝵ tot uenena quot genera. tot
ꝑnities quot sp̃es. tot dolores quot
colores habentur. Oraco maior
tiuum ẽ inlatinũ. ut draco diceret᷑.
Qui sepe abspelucis abstractus fert᷑
in aerem concitaturq aer ꝓpter eum.
Est autẽ cristatꝰ ore paruo. & artis fi¬

Expanded text:
nguis vocabulum omnium serpentium genus, quod plicari et contorqueri potest. Et inde anguis, quod angulosus sit, et nunquam rectus. Angues autem apud gentiles pro geniis locorum erant habiti semper, unde et Persius: Pinge duos angues, pueri, sacer est dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscis, serpens. Serpens autem nomen accepit quia occultis accessibus serpit, non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quattuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stiliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Draco maior tum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo, et artis fi
Abbreviated transcription (Latin):
& saducei. int̾ se contrarii sunt. Nam
pharisei ex hebreo in latinũ interp̃¬
tantur diuisi. eo qͦd traditionum &
obseruationũ quas illi deuterosyn
uocant iusticiam p̃ferant: unde &
diuisi uocant᷑ a popło quasi ꝑ iusti

Expanded text:
et Sadducaei inter se contrarii sunt. Nam et Sadducaei inter se contrarii sunt. Nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum interpretantur, divisi: eo quod traditionum et observationum, quas illi deuterosios vocant, justitiam praeferant: unde et divisi vocantur a populo quasi per justi
Abbreviated transcription (Latin):
ut cẽt̾i: solo congregationis delec¬
tatur discidio. fit autẽ scisma. cũ
dicunt homines nos iusti sumꝰ.
nos sc̃ificamus ummundos: & ce¬
tera similia. Suꝑsticio autẽ dicta:
eo qͦd sit suꝑflua aut suꝑ statuta
obseruatio. Alii dicunt a senibꝰ qͥa
multis anius suꝑstites ꝑ etatem
delirant: & errant suꝑsticione qͣ¬
dam. nescientes quȩ uet̾a colant.
aut quȩ ueterũ ignari asciscant. Lu¬
cretiꝰ autẽ suꝑsticionẽ dicit suꝑstantiũ
rerũ id est cȩlestiũ & diuinarũ. quȩ suꝑ
nos stant: s male dicit. Hereticoꝵ au
dem doginata ut facile possint agno¬
sci: causas eoꝵ uł nomina demonstra¬
re oportuit. iiii. De heresibꝰ udeoꝵ
U De i confessores int̾pretant᷑. Multos
enĩ ex his sequit᷑ confessio: qͦs antea
ꝑfidia possidebat. Hebrei transitoreᷤᷤ
dicunt᷑: quo nomine ammonent᷑ ut
de peioribꝰ ad meliora transeant. & pͥ¬
stinos errores relinquant. Pharisez¬

Expanded text:
ut ceteri; solo congregationis delecut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo, quod sit superflua aut superstituta observatio. Alii dicunt a senibus, qui multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae veteres colunt, aut quae veterum ignari asciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantiam rerum, id est coelestium et divinorum, quae super nos stant: stem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. § 4 De haeresibus Iudaei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant. Phari
Abbreviated transcription (Latin):
electione uocat᷑: quod scilicet
sibi ẽẽ uidetur. ut phylosophi. peri¬
patetici. acadeinici. & epycurei. et
stoyci: uł sicut alii qui ꝑuersũ dog¬
ma cogitantes arbitͥo suo de eccłia
recesserunt. Inde gͦ heresis dicta gre¬
ca uoce ex int̃pretatione electionis:
qua quisque arbitͥo suo ad institu¬
enda suie suscipienda que libet ip¬
se sͥ eligit. Nobis uͦ nichil ex nr̃o ar¬
bitrio inducere licet: s nec eligere
qͦd aliqͥ de arbitͥo suo induxerint.
Apłos dĩ habemꝰ auctores. qui nec ip¬
si quicquã ex suo arbitͥo quod indu¬
cerent elegerunt: S acceptam a dõ
discipliã fideliter nationibꝰ affir¬
mauerunt. Itaq etiã si angłs de
cęlis alit̾ euuangłirauerit: ana¬
thema uocabit᷑. Secta: a sectando
& tenendo nominata. Nam sectas
dicunꝰ habitꝰ animoꝵ. ac instituta
tenendo sequunt᷑. longe alia in reli¬
gionis cultu opinantes quã cetĩ.
cisma: a scissura animoꝵ uocata.
Codem enĩ cultu. eodem ritu credit

Expanded text:
electione vocatur, quod, scilicet illi esse videtur, ut philosophi peripatetici, Academici, et Epicuraei, et stoici: vel siqui alii, qui perversum dogma excogitantes arbitrio suo de ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis dicta Graeca voce ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet: sed nec eligere, quod aliquis de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, quia nec ipsi quidquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt: sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus assignaverunt. Itaque etiam si angelus de coelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur . Secta a sectando et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta tenendo sequuntur, longe alia in religiSchisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit
Abbreviated transcription (Latin):
Uendicant enĩ sibi qͦd ñ sunt: corporiᷤᷤ
resurrectionẽ negant. & animã in¬
terire cũ corpore p̃dicant. Hiz qͥnque
tantũ libros legis recipiunt: ꝓpħaꝵ
uaticinia respuunt. Efnei dicunt.
ipsum ẽe xp̃m. qͥ docuit illos omnem
abstinentiã. Marbonei dicunt ip¬
sum ẽẽ xp̃m. qͥ docuit illos in omni
re sabbatirare. Genystei dicti: eo
qͦd de genere abrahã se ẽẽ głiantur.
Nam cũ in babyloniã ueniss popłs
d̃i: plerique relinquentes uxores suaᷤ
babyloniis mulieribꝰ adheserunt.
Qdam autẽ isrłiticis tantũ coniugi¬
is contenti. uł ex eis geniti dum re¬
u̾si ẽent de babylonia. diuiserunt
se ab om̃i popło. & assũpsert̃
ñ credentes om̃ib ꝓpħis. dicentes a¬
enĩ grecȩ: latine pars dicit᷑. uel diui¬
dere. Samarytȩ dicti: qͦd legem so¬
lam custodiant. Nam ꝓpħas ñ reci¬
piunt. I merobaptiste: eo qͦd uesti

Expanded text:
sunt; corporum resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. Efnei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos omnem abstinentiam. Marbonei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos in omni re sabbatizare. Genistae dicti, eo quod de genere Abrahae se esse glorientur. Nam cum in Babylonia venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas, Babylonicis mulieribus adhaeserunt. Quidam autem Israeliticis tantum conjugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo, et assumpserunt snon credentes omnibus prophetis, dicentes aenim Graece, Latine pars dicitur. 9. Samaritae dicti, quod legem solam custodiunt, nam prophetas non recipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
inquit iricii militaris. De lori
orica uocata. eo quod seis.¬
loris careat. Solis enim circulis
ferreis contexta ẽ. Squama ẽ
lorica ferrea. ex laminis ferreis
aut ereis concatenata in modũ
squame piscis: & exipso splendore
sqͣmarũ & similitudine nun cupa-¬
ta. Decilitiis autẽ & poliuntur
lorice: & degunt᷑.¬

Expanded text:
inquit, 'iricii militaris.' De loricis . Lorica vocata eo quod loris careat; solis enim circulis ferreis contexta est. Squama est lorica ferrea ex lamminis ferreis aut aereis concatenata in modum ssquamarum et similitudine nuncupata. De ciliciis autem et poliuntur lorice et teguntu
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ẽ maxima: atq ideo minimis me¬
autẽ sillabarum in pedibꝰ: a duobus
usq ad sex ꝓtenditur. Ulteriꝰ enim ñ ꝓ¬
cedit: quia usq ad sex sillabas tendun¬
tur pedes. Tempora in pedib sunt:
quanta unusquisq pes habeat. Re¬
solutio ẽ pedum. quando ꝓ una longa
duȩ breues ponunt᷑ aut ꝓ duab lon
nunc resolutio ẽ spondei. in ꝓceleuma¬
tico. In qua resolutione: semꝑ sinalin¬
pham sequit᷑ uirgilius. Ex una longa
duȩ breues fuint: ex duab autẽ bre¬
solida possunt: solidari scissa ñ possunt.
Figura ẽ: cuiꝰ nota sillabȩ agnoscunt᷑ Ubi
enim circuli partem inferiorem bis posi¬
tam aspicis: pirrichius ẽ. ui Ubi .i. gem¬
nam iacentẽ: spondeus. Nam nota
breuis: inferior semicirculus. Nota longa.
.I. iacens ẽ. Netra in pedib accidunt: ut a
trocheo trochaicum: a dactilo dactilicum:
a iambo iambicũ. De quib paulo post di¬
cendum est.
ix. De accentibus.

Expanded text:
quae est maxima atque ideo minimis meautem syllabarum in pedibus a duabus usque ad sex protenditur; ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes habeat. Resolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur, aut pro duabus longnunc resolutio est spondei in proceleumatico, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Vergilius. Ex una autem longa duae breves fiunt: ex duabus autem bresolida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cujus nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, Pyrrichius est, ; ubi i geminum jacens, spondeus, ––. Nam nota brevis inferior semicirculus , nota longa i jacens est–. 30. Metra pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactilicum, a iambo iambicum, de quibus paulopost dicendum est. CAPUT XVIII. De accentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
& formarũ. Astronomia ẽ disciplina quȩ
cursus cęlestiũ syderum atq figuras con¬
templatur: atq om̃s habitudines stel¬
larum. Quas disciplinas deinceps pa¬
lo latius indicabimꝰ: ut earũ causȩ
competenter possint ostendi.

Expanded text:
 sonis. Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum atque figuras contemplatur, atque omnes habitudines stellarum. Quas disciplinas deinceps paulo latius indicabimus, ut earam causae competenter possint ostendi.
Abbreviated transcription (Latin):
tia: quȩ abstractã con¬
siderat quantitatẽ. Ab¬
stracta enĩ quantitas ẽ. quam intel¬
lectu a materia seꝑantes. uel ab alisᷤ
accidentibꝰ ut est par impar. uel¬
ab aliis huiꝰcemodi in sola racioci¬
natione tractamꝰ. cuius species sunt
quatuor. id est arithinetica. musica.
metica ẽ disciplina quantitatis:
numerabilis scdm se. Musica ẽ

Expanded text:
t, quae abstractam considerat quantitatem. « Abstracta » enim « quantitas dicitur, quam intellectu a materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, eab aliis hujusmodi, in sola ratiocinatione tractamus. Cujus species sunt quatuor, id est, arithmetica, geometria, metica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Geometria est
Abbreviated transcription (Latin):
isciplina.
a discendo
nomen ac¬
cepit.Unde
& scientia
dici pot̃.
Nam sci¬
re dictũ¬
est a discendo: quia nemo nr̃m scit nͥ
quod discit. Aliter dicta disciplina: qͥa
discitur plena. Ars uͦ dicta est: quod
dicunt a grecis hoc tractum ẽe uoca¬
bulum: adotes aretẽs id est a uir¬
artem & disciplinã plato & aristoti¬
les hanc differentiã esse uoluerunt:
dicentes artem ẽẽ in his quȩ se ce alit̃
habere possunt. Disciplina uͦ est: quȩ
de his agit quȩ alit̾ euenire ñ posst̃.
Nam quando ueris disputationibus
aliquid disseritur:. disciplina erit:
quando aliquid ueri simile atq opi¬
nabile tractat᷑. nom̃ artis habebit. ii
De septem liberalibus disciplinis.

Expanded text:
isciplina a discendo nomen accepit; unde et scientia dici potest. Nam scire dictum a discere, quia nemo nostrum scit, nisi qui discit. Aliter dicta disciplina, quia discitur plena. 2. Ars vero dicta est, quod dicunt a Graecis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirartem et disciplinam Plato et Aristoteles hanc differentiam esse voluerunt, dicentes artem esse in his quae se et aliter habere possunt; disciplina vero est, quae de his agit quae aliter evenire non possunt. Nam quando veris disputationibus aliquid disseritur, disciplina erit: quando aliquid verisimile atque opinabile tractatur, nomen artis habebit. § 2 De septem liberalibus disciplinis.
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina est: habitu atq uictu
sacco & cinere incubare. corpꝰ sordib
obscurare. animũ merorib deicere.
illa quȩ peccauit tͥsti tractatione mutare.
quȩ latine dicunt᷑ rogationes. Int̾ leta¬
nias uͦ & exomologesis hoc differt. qͦd
exomologesis ꝓ sola confessione pecca¬
ꝓpt̾ rogandũ dm. & impetrandum
in aliquo miscđ̃iam eiꝰ. S nunc iam
utrũq uocabulũ sub una designati¬
one habetur: nec distat uulgo utrũ
letaniȩ an exomologesis dicantur.
Supplicationis autẽ nom̃: quodamͦ
nunc ex gentilitate retinet᷑. Nam feriȩ
aut legitime erant apd̾ eos: aut indi¬
cte. Indictȩ autẽ: quia pauꝑtas anti¬
qua romanoꝵ ex collatione sacͥfica¬
bat: aut certe de bonis dampnatoꝵ.
Unde supplicia dicunt᷑ supplicationes:
quȩ fiebant de bonis passoꝵ supplicia.
Sacrȩ enĩ res: de reb execrandoꝵ fieban:¬

Expanded text:
disciplina est, habitu atque victu, disciplina est, habitu atque victu, sacco et cinere incubare, corpus sordibus obscurare, animum maeroribus deicere, illa, quae peccant, tristi tractatione mutare. quae Latine dicuntur rogationes. Inter litanias vero et exomolexomologesis pro sola confessione peccaer rogandum dominum et impetrandum iutrumque vocabulum sub una designatione habetur, nec distat vulgo utrum litaniae an exomologesis dicantur. Supplicationis autem nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae aut legitimae erant apud eos aut indictae. Indictae autem, quia paupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus execrandorum fieban
Abbreviated transcription (Latin):
significatio. Aut enĩ in laude intel¬
ligitur confessio. sicut est. confiteor
tͥ dñe pat̾ celi & t̾rȩ: aut dum qͥsq
confitetur sua peccata ab eo indul¬
genda. cuiꝰ udeficiens est miscd̃ia
Ex hoc gͥ greco uocabulo expͥmitur.
& frequentat᷑ exomologesis. quia
delictũ nr̃m dño confitemur. non
qͥdem ut ignaro cuiꝰ cognitioni ni¬
chil occultũ est: s confessio est rei
scilicet eiꝰ quȩ ignoratur ꝓfessa co¬
gnicio. Utile enum sͥ ac iocundum
quisq ẽẽ existimauerat raꝑe. adul¬
terari. furari: s ubi hȩc eterne dãp¬
nationi obnoxia ẽẽ cognouit. cogni¬
tis his confitet᷑ errorem. Confessio au¬
tem erroris: ꝓfessio est desinendi. De¬
sinendum gͦ a peccatis est: dum con¬
fessio est. Confessio autẽ antecedit:
remissio sequit᷑. Ceterum extra ueniã
est: qui peccatũ cognoscit. nec cogni¬
tum confitet᷑. Itaq exomologesis: ꝓ¬
sternendi & humiliandi hominis

Expanded text:
significatio est. Aut enim in laude intelsignificatio est. Aut enim in laude intellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor tibi Domine Pater caeli et terrae': aut dum quisque confitetur sua peccata ab eo indulgenda, cuius indeficiens est misericordia. Ex hoc igitur Graeco vocabulo exprimitur et frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur; non quidem ut ignaro, cuius cognitioni nihil occultum est; sed confessio est rei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem. Confessio autem erroris professio est desinendi: desinendum ergo a peccatis est, dum confessio est. Confessio autem antecedit, remissio sequitur. Ceterum extra veniam est qui peccatum cognoscit nec cognitum confitetur. Itaque exomologesis prosternendi et humilificandi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Penitentia appellata. quasi puni¬
tentia: eo quod ipse homo in se peni¬
tendo puniat qͦd male admisit. Nã
nichil aliud agunt quos ueracĩt pe¬
uitet: nisi ut id quod male fecerunt
impunitũ ẽẽ ñ sinant. Eo quipꝑe mͦ
sibi ñ parcentib. ille parcit: cuiꝰ altũ
iustũq uidiciũ nullus contemptor
euadet. Ffecta est aut̃e penitentia: p̃¬
terita deflere. & flenda ñ admit̾ce.
hȩc sed̾a in similitudine fontis est:
ut si forte impugnante diabolo ali¬
quod peccatũ irrepserit. huiꝰ satisfac¬
tione purget᷑. Satisfactio autẽ est. cau¬
sas peccatoꝵ & suggestiones exdudere:
& ultra peccatum ñ iterare. Recon¬
ciliatio uͦ est: quȩ post complem̃tum
penitentiȩ adhibetur. Nã sicut conci¬
liamur do quando pͥmũ a gentili¬
tate conũtimur: ita reconciliamͣ
quando post peccatũ penitendo re¬
gredimur. Exomologesis greco uo¬
cabulo dicit᷑: quod latine confessio
int̃pretatur. Cuiꝰ nominis dupplex

Expanded text:
Poenitentia appellata, quasi puniPoenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se poenitendo puniat quod male admisit. Nam nihil aliud agunt, quos veraciter poenitet, nisi ut id, quod male fecerunt, inpunitum esse non sinant. Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cuius altum iustumque iudicium nullus contemptor evadit. Perfecta est autem poenitentia, praeterita deflere et futura non admittere. Haec secunda in similitudine fontis est, ut si forte inpugnante diabolo aliquod peccatum inrepserit, huius satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est, quae post conplementum poenitentiae adhibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis Graeco vocabulo dicitur, quod Latine confessio interpretatur, cuius nominis duplex
Abbreviated transcription (Latin):
tionem militũ rescindat. Nã leticia
libentiꝰ: t̾sticia sollictuiꝰ amministrat
disciplinã. Unde & milites numꝗͣ
immemores sacram̃ti: magis sta¬
tionib parent. Discernunt autẽ qͥdam
int̃ ieiuniũ & stationẽ. Nam est ieui
nium. indifferent̃ cuiuslibet abstinen¬
uoluntatẽ. Statio autẽ est: obserua¬
tio statutoꝵ dierũ. uł temporum.
Dierũ: ut quartȩ feriȩ. & sextȩ ieui
statione in euuangłio dixit ille. le
& sexta sabbati. Tempoꝵ autẽ quȩ
legalib ac ꝓpħicis institutionib t̃¬
minatis temporib statuta sunt. ut
ieiuniũ quarti. qͥnti. septimi. ac
dies illi in quib ablatus est sponsꝰ.
uł sicut obseruatio quadragesime
quȩ in uniu̾so orbe institutione
apłica obseruatur cuca confiniũ
dnĩcȩ passionis. His tcium genus
qͥdam adiciunt qͦd xerophagiam
dicunt: abstinentiã scilicet ciboꝵ
humentiũ. Unde & nom̃ hoc datũ:
eo qͦd siccis qͥdam utantur escis.

Expanded text:
tionem militum rescindit. Nam laetitia tionem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinenvoluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriastatione in Evangelio dixit illeLuc. et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, septimi, ac ioMatth. 9, 15, dies illi in quibus ablatus est sponsus; vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione Apostolica observatur circa confinium Dominicae passionis. His tertium genus quidam adiciunt quam Xerophagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur.
Abbreviated transcription (Latin):
orandi gr̃a ascenderat. Idem etiam cũ
ioħe hora nona templũ adiit: qnͣdo
ꝑ aliticũ sanitati reformauit. S & da¬
nielem legimꝰ hȩc tempora in oratione
obseruasse. Et utiq ex israhelis disci¬
plina: ut ne minꝰ quã ter die ad ore¬
noctis. siue uigiliarũ: s & cibum
ñ prius sumere quã interposita ora¬
cione. Priora enĩ habenda sunt sp̃e
refrigeria: quia pͥora cęlestia quã
t̾rena. Qui autẽ uult oracionẽ suã
uolare ad dñm. faciat illi duas alaᷤ.
ieiuniũ & elemosinã. & ascendet
celerit̃: & exaudiet᷑. Ieiunium est
parsimonia uictꝰ. abstinentiaq
ciboꝵ. cui nom̃ est inditum ex qͣ¬
dam parte uiscerũ tenui semꝑ et
uacua. qͦd uulgo ieuiniũ uocat᷑.
Unde ieiuinii nom̃ creditur diriua¬
tũ: qͦd sui inedia uiscera uacua &
exinanita existant. Ieiiniũ aũ
& statio dicit᷑. Statio autẽ de mili¬
tari exemplo nom̃ accepit: ꝓ eo quod
nulla leticia obueniens castris. sta¬

Expanded text:
orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paralyticum sanitati reformavit. Sed et Danielum legimus haec tempora in oratione observasse, et utique ex Israelis disciplina, ut ne minus quam ter die adorenoctis sive vigiliarum; sed et cibum non prius sumere quam interposita oratione. Priora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora caelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, ieiunium et eleemosynam, et ascendet celeriter et exaudietur. Ieiunium est parsimonia victus abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo ieiunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris sta
Abbreviated transcription (Latin):
tinet autẽ confessionem tͥnitatis.
&e unitatẽ eccłie. & om̃e xp̃iani do¬
ginatis sacram̃tum: qͦd symbolũ
fidi & sꝑei nr̃e ñ scribitur in car¬
ta & atram̃to. s in tabulis cordis
carnalibꝰ. Oracio. peticio dicitur.
Nam orare. est petere: sicut exorare
impetrare. Constat autẽ oracio:
loco & tempore. Loco: quia ñ ubiq:
cũ ꝓhibeamur a xp̃o ne in publi¬
cum s ubi oportunitas dederit.
aut necessitas importauerit. Neq
enĩ contra p̃ceptum reputatur fa
dientib custodib orabant & cane
rumda horarum cõmunium. quȩ
diei int̾spacia signant: t̾cia. sexta.
& nona: similit̃ & noctis. S ideo
heȩ orandi horȩ diuise sunt: ut si
forte aliqͦ fuerimꝰ oꝑe detenti. ipsũ
nos ad officiũ tempꝰ ammoneat:
quȩ tempora in scͥpturis inueniunt᷑.
Primũ enim: sp̃s sc̃s congregatis disci¬
pulis hora t̾cia infusus est. Petrus
qua die uisionẽ communicationis
in illo uasculo exꝑtus est. sexta hora

Expanded text:
atis et unitatem Ecclesiae et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur. Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique, cum prohibeamur a Christo in publico, sed ubi opportunitas dederit aut necessitas inportaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab dientibus custodibus orabant et canebanrundam horarum communium, quae diei interspatia signant, tertia, sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo haec orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora
Abbreviated transcription (Latin):
pulatio in cantando: ita diapsal¬
ma disiunctio ẽ ubi quęda requies
distincta continuationis ostendit᷑.
Unde illud ꝓbabile est. ñ coniungen¬
das sententias in psallendo nisi dia
psalma int̃posita fuerit: qͥa ideo
uit̃ponitur. ut conu̾sio sensuum
uł ꝑsonarũ ẽẽ noscatur. Hymnꝰ
est canticũ laudantiũ: qͦd de greco
in latinũ laus int̃pretat᷑. ꝓ eo qͦd
sit carm̃ leticiȩ & laudis. Propͥe¬

Expanded text:
pulatio in cantando, ita diapsalpulatio in cantando, ita diapsalma disiunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sentpsalma interpositum fuerit: quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscatur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ dicit᷑: qui cantat᷑ ad psalteruũ:
quo usum ẽẽ dauid ꝓpħam in ma¬
gno mysterio ꝓdit hystoria. Hec au¬
dem duo: in quibꝰdam psalmorũ
titulis uixta musicã ardem alter¬
natim sͥ apponunt᷑. Nam canticũ
ꝑsalmi est. cũ id quod organũ mo¬
dulatur. uox postea cantantis elo¬
quitur. ⁊ psalmꝰ uͦ cantici. quod hu¬
mana uox p̾loquitur ars organz
modulantis unitat᷑. Psalmus a
psalterio dicit᷑: unde nec mos ẽ
ex alio oꝑe eũ componi. Tres autẽ
gradus sunt in cantando: primꝰ
succentoris. scd̃s incentoris. tercius
accentoris. Diapsalma quidd hebreũ
uerbum ẽe uolunt qͦd significat᷑ semꝑ:
id est qͦd illa quib hoc int̾ponitur. sẽ¬
pit̾na ẽe confirmet. Qͥdam autem gre¬
cum uerbũ existimant. qͦ significat᷑
int̾uallum psallendi. ut psalma sit
qͦd psallitur. Diapsalma uͦ int̃posi¬
tum in psallendo silentiũ. ut quẽ¬
admodũ sympsalma dicit᷑ uocis co¬

Expanded text:
autem dicitur qui cantatur ad Psalterium, autem dicitur qui cantatur ad Psalterium, quod usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur. Psalmus autem a psalterio dicitur, unde nec mos est ex alio opere eum conponi. Tres autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. Diapsalma quidam Hebraeum verbum esse volunt, quo significatur semper; id est, quod illa, quibus hoc interponitur, sempiterna esse confirment. Quidam vero Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi; ut psalma sit quod psallitur, diapsalma vero interpositum in psallendo silentium: ut quemadmodum synpsalma dicitur vocis co
Abbreviated transcription (Latin):
lecta: & dictus chorꝰ. quod in in¬
icio ad modũ coronȩ circũ aras
starent. & ita psallerent. Alii
choꝵ dixerunt a concordia quȩ
in caritate consistit: quia si
caritatẽ ñ habeat respondere conueni¬
enter ñ potest. Cũ autẽ unꝰ canit. grece
monodia: latine succinĩ dicit᷑. Cũ
sunt. Antiphona. ex greco int̾preta¬
tur uox recipca. duob scilicet choris
alt̾natim psallentib. ordine com¬
mutato: siue de uno ad unũ. Quod
genꝰ ꝑs allendi: greci inuenisse tra¬
duntur. Responsorios ytali tradi¬
derunt: qͦs inde responsorios cantꝰ
uocant. quod alio desinente. id alt̾
respondeat. Int responsorios autem
&e antiphonas hoc differt. quod in
responsoriis unꝰ uersum dicit: in
antiphonis autẽ. uersib alt̾nant
chori. Lectio dicit᷑. quia ñ cantat᷑
ut ꝑsalmꝰ uł hymnꝰ: s legit᷑ tan¬
tum. Illic eñ modulatio: hic sola
ꝓnunciatio querit᷑. Canticũ est:
uox cantantis in leticiã. P salmꝰ

Expanded text:
lecta; et dictus chorus quod inlecta; et dictus chorus quod initio in modum coronae circum aras starent et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in caritate consistit; quia, si caritatem non habeat, respondere convenienter non potest. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sicinium dicitur; cumsunt. Antiphona ex Graeco interpretatur vox reciproca; duobus scilicet choris alternatim psallentibus ordine commutato, sive de uno ad unum. Quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. Responsorios Itali tradiderunt. Quos inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonam hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant chori. Lectio dicitur quia non cantatur, ut psalmus vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam. Psalmus
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd corpꝰ eccłie sꝑaret in fine: iã dies
dñicus est octauus. qͥ & pͥmus ce¬
lebrari cepit.
x uiiii. De officiis.
F ficior u m plurima genera ẽẽ:
s p̃cipuum illd̾ quod in sacris
diuinisq reb habetur. Officiũ autẽ
ab efficiendo dictũ. quasi efficium.
ꝓpt̾ decorem sermonis una muta¬
ta littera: uł certe ut quisq illa
agat que nulli officiant. s ꝓsint
om̃ibus. Uesꝑtinũ officium ẽ in
noctis inicio: uocatũ ab stella ue¬
spere. que surgit oriente nocte.
Matutinũ uͦ officiũ est. in lucis
inicio. ab stella lucifero appellatũ:
que oritur inchoante mane.
Quoꝵ duoꝵ tempoꝵ significatione
ostenditur: ut die ac nocte semꝑ
d̾s laudetur.Missa tempore sa¬
crificii est: quando cathecumini
foras mittunt᷑. clamante leuita
foras. Et inde missa: qͥa sacram̃¬
tis altaris uit̃ esse ñ possunt: qͥ
ñdum regenerati noscuntur.
Chorꝰ est multitudo in sacris col¬

Expanded text:
quod corpus ecclesiae speraret in finem, iam dies quod corpus ecclesiae speraret in finem, iam dies dominicus, id est octlebrari coepit. § 19 De officiis. Officiorum plurima genera esse, sed praecipuum illud quod in sacris divinisque rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera; vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. Vespertinum officium est in noctis initio, vocatum ab stella Vespere, quae surgit oriente nocte. Matutinum vero officium est in lucis initio, ab stella Lucifero appellatum, quae oritur inchoante mane. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudetur. Missa tempore sacrificii est, quando catechumeni foris mittuntur, clamante levita:foras'; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. Chorus est multitudo in sacris col
Abbreviated transcription (Latin):
gesime sordidata. ad unctionẽ ac¬
cederent. Hoc autẽ die. symbolum
cõpetentib tradit᷑. ꝓpt̾ confinem
dñi paschȩ sollempnitatẽ: ut qui
iam ad di grãm ꝑcipienda festinat᷑.
fidem quã confitent᷑ agnoscant.
ena dñica dicta est: eo qͦd in eo die
saluator pascha cũ suis discipłis
qͦd d̾s in ipso ꝑfecto mundo re¬
qui euisset. Siquide in eo die reqͥ¬
euit in sepulchro dñs: ut qͥetis
illiꝰ mysteriũ confirmaret. qͦd uideiᷤᷤ
obseruandũ inumbra futuri pre¬
ceptum est. S post quã xp̃c in sepul¬
tura sua eiꝰ figurã adimpleute:
obseruatio eiꝰ quieuit. Oñcus
dies ꝓuide uocat᷑. qͥa in eo resur¬
rectionis dñi nr̃i gaudiũ celebrat᷑:
qͥ dies ñ uideis s xp̃ianis in re¬
surrectione dñi clarificatꝰ est. &
suã. Illis eni solum celebrandũ
sabbatum traditum ẽ: quia erat an¬
tea requies mortuoꝵ. Resurrectio au¬
corpore dñi. ut p̃iret in capite eccłe

Expanded text:
gesimae sordidata ad unctionem acgesimae sordidata ad unctionem accederent. Hoc autem die symbolum competentibus traditur, propter confinem Dominicae paschae solemnitatem, ut qui jam ad Dei gratiam percipiendam festinant, fidem, quam confiteantur, agnoscant. Coena dominica dicta est eo quod in eo die Salvator pascha cum suis discipulisquod Deus in ipso, perfecto mundo, requievisset. Siquidem in eo die reqievit in sepulcro Dominus, ut quietis illius mysterium confirmaret, quod Judaeis observandum in umbra futuri praeceptum est. Sed postquam Christus in sepultura sua ejus figuram adimplevit, observatio ejus quievit. 19. Dominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Judaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et um et solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum, resurrectio aucorpore domini, ut praeiret in capite ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
gebant: & ex eo scenophegia. Scena
enĩ grece: tab̾naculum dicit᷑. Quȩ
sollempnitas: apd̾ hebreos septẽbͥ
m̃se celebrabat᷑. N eomenia apud
nos kalende: apd̃ hebreos autẽ quia
scđm lunarem cursũ m̃ses supputã¬
tur. & grece mene luna appellat᷑:
inde neomenia id est noua luna.
Erant enĩ apud hebreos ipsi dies ka¬
lendarũ: ex legali institutione sol¬
lempnes. De quib in psalt̾io dicit᷑.
Canite in inicio m̃sis tuba: in die
insigni sollempnitatis ur̃e. Ence¬
nẏa est: noua templi edificatio. Gre¬
ce enĩ cenon: dicct nouũ. Quando
enĩ aliquid nouũ dedicatur: ence¬
nia dicit᷑. Hanc dedicationis tẽpli
sollempnitatẽ: iudei octob̾o m̃se
celebrant. U ies palmarũ ido đr:
sedisse ꝑhibetur. Tunc gradiens cum
ramis palmarũ multitudo plebiũ
obuiã ei: clamauert̃. Osanna bene¬
dictꝰ qͥ uenit in nomine dñi rex isrł̃.
uium uocat: qͥa tunc moris ẽ la¬
uandi capita infantiũ qui ungen¬
di sunt: ne obseruatione quadra¬

Expanded text:
a. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex legali institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestrae . Encae est nova templi dedicatio. Graece enim καινὸν dicitur novum. Quando enim aliquid novum dedicatur, encaenia dicitur. Hanc dedicationis templi solemnitatem Judaei Octobri mense celebrant. 13. Dies Palmarum ideo dicsedisse perhibetur. Tunc gradiens cum ramis palmarum multitudo plebium obviam ei clamaverunt: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini, Rex Israel. 14. vium vocat, quia tunc moris est lavandi capita infantium, qui ungendi sunt, ne observatione quadra
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput iħu fudisse describit᷑.
Nanꝰ imposicio id̾o fit: ut ꝑ bene
dictionẽ aduocatꝰ inuitet᷑ sp̃s sc̃s.
data & benedicta corpora libens
a patre descendit: &e quasi suꝑ bap¬
tismi aquã tamquã suꝑ pͥstinã
sedem recognoscens qͥescit. Nam
legitur qͦd in pͥncipio aqͥs suꝑfere¬
batur sp̃s sc̃s. Erorcismus grece.
latine coniuratio. siue sermo incre¬
pationis est adũsus diabolũ ut di¬
scedat: sicut ẽ illud in zacharia.
Et ostendit mͥ iħ̃m sacerdotẽ mag¬
nũ stantẽ coram angło dñi: et
sathan stabat a dextris eius ut

Expanded text:
super caput Iesu fudisse scribuntur. super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus inpositio idictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. data et benedicta corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebatur Spiritus sanctus. Exorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris
Abbreviated transcription (Latin):
diuinoꝵ. Qd autẽ ꝑ aquã baptimũ
datur: hec racio est. Uoluit enum
dñs ut res illa inuisibilis. ꝑ congru¬
ens s ꝓfecto contrectabile & uisibile
tio ita est. Inuocato enĩ dõ. descendit
sp̃s sc̃s de cęlis: & medicatis aquis scĩfi¬
cat eas de semetipso. & accipiunt uim
purgationis: ut in eis & caro & aĩa
delictis in qͥnata mundet᷑. Crisma¬
grece. latine unctio nominat᷑: ex cuiꝰ
nomine & xp̃c dicitur. & homo pt᷑
lauachrũ sc̃ificatur. Nã sicut in
baptismo peccatoꝵ remissio datur:
tta ꝑ unctionẽ scĩficatio sp̃e adhi¬
betur. Et hoc de pͥstina disciplina qͣ
ungi in sacerdotiũ & regnum sole¬
bant: ex qͦ & aaron a moyse unctꝰ ẽ.
Quȩ dũ carnalit fit. spiritalit ꝓfic̾
quomͦ & in ipsa baptismi gr̃a uisi¬
bilis actus ẽ quod in aqua mergum᷑.
s spiritalis effectꝰ quod delictis mun¬
damur. Hoc significat illud unguen¬
tũ quod peccatrix mulier suꝑ pedeᷤᷤ.
& ea quȩ dicct᷑ ñ fuisse peccatrix.

Expanded text:
uod autem per aquam baptismus datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res illa invisibilis, per congruens, sed profecto contrectabile et visibile,tio ita est. Invocato enim Deo descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis inquinata mundeturGraece, Latine unctio nominatur; ex cuius nomine et Christus dicitur, et homo post lavacrum sanctificatur. Nam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix,
Abbreviated transcription (Latin):
sacra om̃ia: quȩ apd̃ grecos orgia uo¬
cant᷑. Propͥe autem iusũ est doctorib
a carendo appellari cerimonias. qͣsi
carimonias: eo qͦd ea quȩ in sacris di¬
uinisq offerunt᷑. in suo usu car̾ent
homines. Qd̃ nom̃ etiam in usu est
litterarũ sacrarũ. Alii cerimonias ꝓ¬
prie in obseruationib iudeoꝵ credt̃
abstinentiã scilicet quarũdam escaꝵ.
scđm ueterem legem: eo qͦd obseruan¬
des careant his reb qͥb se abstinue¬
rint. Sacͥficium dictũ quasi sacrũ¬
factũ: quia ꝑce mistica consecrat᷑
in memoriã ꝓ nobis dñicȩ passioniᷤ.

Expanded text:
sacra omnia, quae apud Graecos orgia vosacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi carimonias, eo quod ea, quae in sacris divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines. Quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii cerimonias proprie in observationibus Judaeorum credunt, abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes ea careant his rebus, quibus se abstinuerunt. Sacrificium dictum, quasi sacrumfactum: quia prece mystica consecratur in mem
Abbreviated transcription (Latin):
uictima cederet᷑. Unde & mactatio
post ummolationẽ est. Nunc autẽ
immolatio pani & calici conuenit.
Libatio autẽ: tantumm calicis ob¬
bate ioui Ebare enĩ ꝓpͥe fundere ẽ:
sumptũq nom̃ ex libero quodam
qͥ ingrecia usũ reꝑit uitis. Ho¬
stiȩ apd̃ ueteres dicebant᷑ sacrificia:
quȩ fiebant ante quã ad hostem ꝑ¬
gerent. Uictimȩ uͦ sacͥficia quȩ
post uictoriã deuictis hostib im¬
molabant᷑: & erant uictimȩ maio¬
ra sacͥficia. quã hostiȩ. Alii uicti¬
mam dictã putauerunt qͥa ictu
ꝑcussa cadebat: uł qͥa uincta ad
aras ducebat᷑. Holocaustũ illd̾ ẽ:
ubi totũ igne consumtt᷑ quod of¬
fertur. Antiqͥ enĩ cũ magna sacri¬
ficia amministrarent: solebant
dotas hostias in sacroꝵ consumere
flamina: & ipsa erant holocau¬
stomata. Holo enĩ grece totũ dicitur: cau¬
stis incensio: & holocaustũ totũ incen¬
sum. Cerimoniȩ. apd̃ latinos dicunt᷑

Expanded text:
victima caederetur. Unde et mactatio victima caederetur. Unde et mactatio post immolationem est. Nunc autem immolatio panis et calicis convenit, libatio autem tantummodo calicis obbate Iovi.' Libare ergo proprie fundere est, sumptumque nomen ex Libero quodam, qui in Graecia usum repperit vitis. Hostiae apud veteres dicebantur sacrificia quae fiebant antequam ad hostem pergerent. Victimae vero sacrificia quae post victoriam, devictis hostibus, immolabant, et erant victimae majora sacrificia, quam hostiae. Alii victimam dictam putaverunt, quia ictu percussa cadebat: vel quia juncta ad aras ducebatur. Holocaustum illud est, ubi totum igne consumitur, quod offertur. Antiqui enim cum magna sacrificia administrarent, solebant totas hostias in sacrorum consumere flamma, et ipsa erant holocaustomata. Holon enim graece dicitur totum, causis incensio: et holocaustum, totum incensum. Cerimoniae apud Latinos dicuntur