comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uilius occurrerit. s studiosissime queris.
quod quia rarius inuenitur preciosius
emitur. ignorans facis hoc an ex indust̾a :
Ex cordis thesauro sine dubio procedit qͥc¬
quid foris apparet uicioꝵ.Uanum cor.
uanitatis notam ingerit corpori. ⁊ exte¬
Mollia indumenta: molliciem animi in¬
dicant. Non tanto curaretur corꝑis cultꝰ:
nisi prius fuisset neglecta mens inculta
ad magistrum respicere quicqͥd a discipu¬
lis delinquitur. ⁊ dominus per propħam
sanguinem in petcato morientium de ma¬
nu pastorum requirendum esse minetur:
quomodo abbates nostri talia fieri patiun¬
tur. nisi forte si audeo dicere. nemo fiden¬
ter reprehendit in quo se esse reprehensi¬
bilem confidit. Si quidem humanitatis
est omnium. in quo sibi quisq indulget.
aliis ñ uehementer irasci. Dicam dicam
presumptuosus dicar. s uerum dicam. qͦmͦ
lux mundi obtenebrata est : Quomodo sal
terre infatuatum est: Quoꝵ nob̃ uita uia

Expanded text:
vilius occurrerit, sed studiosissime quaeris, vilius occurrerit, sed studiosissime quaeris, quod quia rarius invenitur, pretiosius emitur; ignorans facis haec, an ex industria? Ex cordis thesauro sine dubio procedit, quidquid 538 foris apparet vitiorum. Vanum cor vanitatis notam ingerit corpori; et exteMollia indumenta animi mollitiem indicant. Non tanto curaretur corporis cultus, nisi prius neglecta fuisset mens inculta ad magistrum respicere quidquid a discipulis delinquitur ; et Dominus per prophetam sanguinem in peccato morientium de manu pastorum requirendum esse minetur , quomodo abbates nostri patiantur fieri talia; nisi forte si audeam dicere nemo fidenter reprehendit, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci. Dicam, dicam; praesumtuosus dicar, sed verum dicam. Quomodo lux mundi obtenebrata est? quomodo sal terrae infatuatum est? Quorum nobis vita, via
Abbreviated transcription (Latin):
bat insigne. amonathis nostri temporis in
signum gestatur superbie. uix iam in nr̃is
prouintiis inuenimus quo uestiri dignem᷑.
Miles ⁊ monachus ex eodem panno partiun¬
tur sibi cucullam ⁊ clamidem. Quiuis dese¬
culo qͣntumlibet honoratus. etiã si rex. etiã¬
si imperator ille fuerit. ñ tamen nr̃a horre¬
bit indumenta si sibi modo p̃parata fu̾int
⁊ aptata. Ceterum in habitu inquis ñ est re¬
ligio. s in corde. Bene. At tu q̃n tͥ cucullã
empturus lustras urbes. fora circuis. ꝑcur¬
ris nundinas. domos scrutaris negociato¬
rum. cunctam euertis singuloꝵ supellecti¬
lem. ingentes explicas cumulos pannoꝵ.
attrectas digitis. admoues oculis. solis
opponis radio. quicquid grossum quicquid
pallidum occurrerit respuis. Si quid autẽ
sui puritate aut nitore complacuerit. illd̃
mox quantolibet precio satagis retinere.
Rogo te ex corde facis hoc an ex simplicita¬
te : Cum deniq contra regulam non quod

Expanded text:
bat insigne, a monachis temporis nostri in bat insigne, a monachis temporis nostri in signum gestatur superbiae. Vix jam in nostris provinciis invenimus, quo vestiri dignemur. Miles et monachus ex eodem panno partiuntur sibi cucullam et chlamydem. Quivis de saeculo, quantumlibet honoratus, etiamsi rex, etiamsi imperator ille fuerit, non tamen nostra horrebit indumenta, si suo sibi modo praeparata fuerint et aptata. 26. Caeterum in habitu, inquis, non est religio, sed in corde. Bene. At tu quando cucullam empturus lustras urbes, fora circuis, percurris nundinas, domos scrutaris negotiatorum, cunctam evertis singulorum supellectilem, ingentes explicas cumulos pannorum, attrectas digitis, admoves oculis, solis apponis radio; quidquid grossum, quidquid pallidum occurrerit, respuis; si quid autem sui puritate ac nitore placuerit, illud mox quantolibet pretio satagis tibi retinere: rogo te, ex corde facis haec, an simpliciter? Cum denique contra Regulam, non quod
Abbreviated transcription (Latin):
quod opus erat accipiebatur. ibi procul
dubio nichil ociosum admittebatur. Qn¬
tomagis nichil curiosum ⁊ Quantomagis
nichil superbum: Quod opus inquit erat.
hoc est quantum ad indumenta quod nu¬
ditatem tegeret ⁊ frigus repelleret. Pu¬
tas ne ibi cuiqͣm galabrunum aut isem¬
brunum querebatur ad induendũ. cuiꝙͣ
tandum : Putasne inꝙͣ ibi cunispiã lectu¬
lum coopertorium catinum aut discolor
barricanus operiebat. ubi singulis diui¬
debatur tm̃ prout cuiq opus erat: Quis
ibi putet ualde curatum suisse de precio.
de colore. decultu uestimentoꝵ ubi tanta
profectu ꝙ uirtutum ⁊ Multitudinis cre¬
dentium inquit erat cor unũ ⁊ aĩa una.
ubi nc̃ illud unanimitatis exercicium e
de regno dei quod intra nos est. fous q̃rimꝰ
insaniis falsis. ac iam religionis antique ñ
solum uirtutem amisimus. s speciem non¬
retinemus. Ecce en im ipse habitus noster
quod ⁊ dolens dico. qui humilitatis esse sole¬

Expanded text:
quod opus erat accipiebatur, ibi nihil procul quod opus erat accipiebatur, ibi nihil procul dubio otiosum admittebatur: quanto magis nihil curiosum? quanto magis nihil superbum? Quod, inquit, opus erat; hoc est quantum ad indumenta, quod et nuditatem tegeret, et frigus repelleret. Putasne ibi cuiquam galabrunum aut isembrunum quaerebatur ad induendum; cuiquatandum? Putasne, inquam, cujuspiam ibi lectulum opertorium cattinum, aut discolor barricanus operiebat, ubi singulis dividebatur tantum, prout cuique opus erat? Non illic arbitror valde curatum fuisse de pretio, de colore, de cultu vestimentorum, ubi tam profectuque virtutum. Multitudinis, inquit, credentium erat cor unum, et anima una . 25. Ubi nunc illud unanimitatis exercitium? de regno Dei quod intra nos est, relictis verinsaniis falsis: ac jam religionis antiquae non solum virtutem amisimus, sed nec speciem retinemus. Ecce enim ipse habitus noster quod et dolens dico, qui humilitatis esse sole
Abbreviated transcription (Latin):
s quod manducare ñ queo. Sic macharius¬
odo. maiolus. odilo. hugo. quos se uticꝑ¬
sui ordinis principes ⁊ preceptores habere
gloriantur. aut tenuerunt. aut teneri statu¬
ad induendum ñ quod utilius s qd̾ subtiliꝰ
inuenitur. ñ quod repellat frigus. s quod
ostentari. Heu me miserum qualemtũq
monachum.cur adhuc uiuo uidere ad id
deuenisse ordinem nostrum : Ordinẽ scili¬
cet qui primus fuit in ecclesia. ĩmo unde
cepit etflesia. Quo nullus in t̾ra similior
angelicis ordinib. nullus uicimor ei que
in celis est ih̃rłm. mater nostra siue obde¬
corem castitatis. siue propter caritatis ar¬
dorem. Cuius apłi institutores. cuiꝰ hũ qͦs
paulus tam sepe sanctos appellat inthoato¬
res extiterunt.⁊ quidem inter illos cũ
nithil quod suum esset quispiã retinuisset
diuidebatur ut scriptum est singłis ꝓut
cuiq opus erat. Non igitur quod quisq
pueriliter gestire poterat. Sane ubi tm

Expanded text:
sed quod manducare non queo. Ridicused quod manducare non queo. RidicuOdo, Maiolus, Odilo, Hugo, quos se sui utique Ordinis principes et praeceptores habere gloriantur, aut tenuerunt, aut teneri censuad induendum, non quod utilius, sed quod subtilius inveniatur: non quod repellat frigus, sed quod ostentari. Heu me miserum qualemcunque monachum! cur adhuc vivo videre ad id devenisse Ordinem nostrum, Ordinem scilicet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus in terra similior angelicis ordinibus, nullus vicinior ei quae in coelis est Jerusalem mater nostra, sive ob decorem castitatis, sive propter charitatis ardorem; cujus Apostoli institutores, cujus hi, quos Paulus tam saepe sanctos appellat, inchoatores exstiterunt? Et quidem inter illos cum nihil quod suum esset quispiam retinuisset, dividebatur, ut scriptum est, singulis, prout cuique opus erat: non igitur quod quisque pueriliter gestire  al. gestare poterat. Sane ubi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
quidem pacto uinum aquatum admittiture
Omnes nimirum ex quo monachi sumus
infirmos stomachos habemus.⁊ tã necessa¬
rium apłi de utendo uino consilium m̾ito¬
ñ negligimus. modico tn qd̃ ille premisit.
nescio cur pretermisso. ⁊ utinam uel solo cũ
etiam purum est contenti essemus. Sudet
quater calicem semiplenum reportari. qͣti¬
ñ nulla monasteria ex more obseruare diꝯt᷑.
in magnis uidelicet festis uina delibuta
melle. pigmentorum respersa pulueribus
in conuentu bibere: Nunquid ⁊ hoc fieri
dicemus propter infirmitatem stomachis
Ego uero id ad nthil aliud ualere uideo:
nisi ut uel amplius bibatur uel delestabiliꝰ.
S cum uene uinofuerint ingurgitate to¬
to in capite palpitantes. sic surgenti ⁊ m̃sa
quid aliud michi libet nisi dormire. Si aũ
ad uigilias indigestum surgere cogis: non
cantum s planctum potius extorquebis.
Cum uero ad lectum deuenero. requisitus
icommodum plango. ñ crapule peccatũ.

Expanded text:
quidem pacto vinum aquatum admittitur? quidem pacto vinum aquatum admittitur? Omnes nimirum, ex quo monachi sumus, infirmos stomachos habemus, et tam necessarium Apostoli de utendo vino consilium merito non negligimus, modico tamen, quod ille praemisit , nescio cur praetermisso. Et utinam vel solo, cum etiam purum est, contenti essemus! Pudet quater, semiplenum calicem reportari: quatenonnulla monasteria ex more observare dicuntur, in magnis videlicet festis vina delibuta melle, pigmentorum respersa pulveribus, in conventu bibere? Nunquid et hoc fieri dicemus propter infirmitatem stomachi? Ego vero ad nihil aliud valere video, nisi ut vel amplius bibatur, vel delectabilius. Sed cum venae fuerint vino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa quid aliud libet, nisi dormire? Si autem ad vigilias surgere indigestum cogis, non cantum, sed planctum potius extorquebis. 22. Cum vero ad lectum devenero, requisitus incommodum plango, non crapulae peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
turalibus quos deus indidit reb quib¬
dam adulterinis prouocat᷑ gula saporib.
transitur minirum meta necessitatis.sed
necdum delectatio superatur. Quis uero
dicere sufficit quot modis ut cet̾a taceã
sola oua uersantur ⁊ nexantur. quanto
studio euertuntur. subuertuntur. liqͣnt᷑.
durantur dumniuinturꝰ. ⁊ nc̃ quidẽ frixa.
uunc assa. nunc farsa. nunc mixtim. nunc
sigillatim apponuntur: ut quid autem hec
omnia nisi ut soli fastidio consulatur: Ip̃a
deinde qualitas rerum talis deforis apparere
curatur. ut ñ minus aspectus qͣm gastus de¬
lectetur.⁊ cum iam stomathus crebris ruc¬
tibus repletum se indicet. necdum tamen
curiositas saciatur. S dum oculi coloribus.
palatum saporib illiciuntur. infelix stoma¬
chus cui net colores lucent. nec sapores de¬
mulcent. dum omnia suscipere cogitur. op¬
pressus magis obruitur qͣm reficit᷑. Iam u̾o
de aque potu quid dicam. quando nec ullo

Expanded text:
turalibus, quos Deus indidit rebus, quibuturalibus, quos Deus indidit rebus, quibusdam adulterinis gula provocatur saporibus; transitur nimirum meta necessitatis, sed necdum delectatio superatur. Quis enim dicere sufficit, quot modis ut caetera taceam sola ova versantur et vexantur, quanto studio evertuntur, subvertuntur, liquantur, durantur, diminuuntur; et nunc quidem frixa, nunc assa, nunc farsa, nunc mistim, nunc singillatim apponuntur? Utquid autem haec omnia, nisi ut soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas rerum talis deforis apparere curatur, ut non minus aspectus, quam gustus delectetur: et cum jam stomachus crebris ructibus repletum se indicet, necdum tamen curiositas satiatur. Sed dum oculi coloribus, palatum saporibus illiciuntur, infelix stomachus, cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruitur quam reficitur. 21. Jam vero de aquae potu quid dicam, quando ne 536 ullo
Abbreviated transcription (Latin):
nemo est qui requirat. nemo qui tribuat.
Nichil de scripturis. nichil de salute agrt
animarum. s uge. ⁊ risus. ⁊ uerba pro¬
feruntur in uentum. Inter prandentes
qͣntum fauces dapibus: tantum aures pas¬
cuntur rumorib. quib totus homo inten¬
tus : modum nesciat in edendo. Interim
autem fercula ferculis apponuntur. ⁊ pro
solis carnib a quibus abstinetur: gͣndia
piscium corpora duplicantur. cũq priorib
fueris saciatus. si secundos attigeris: ui¬
deberis tibi necdum gustasse pisces. Tanta
quippe accuratione ⁊ arte cocorum cuncta
apparantur. quatinus quatuor aut qͥnq
ferculis deuoratis: primna ñ impediant no¬
uissima. nec sacietas minuat appetitum.
Palatum quippe dum nouellis seducitur
condimentis. paulatum dissuesc̾e cognita
⁊ ad succos extraneos ueluti adhuc ieiuñ
fastidium. Quia enimpuras ut eas nat᷑a
creauit epulas fastidius dum alia aliis
multiphatie permiscentur. ⁊ spretis na¬

Expanded text:
nemo est qui requirat, nemo qui tribuat. nemo est qui requirat, nemo qui tribuat. Nihil de Scripturis, nihi! de salute agitur animarum; sed nugae, et risus, et verba proferuntur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis apponuntur: et pro solis carnibus, a quibus abstinetur, grandia piscium corpora duplicantur. Cumque prioribus fueris satiatus, si secundos attigeris, videberis tibi necdum gustasse priores  al. pisces. Tanta quippe accuratione et arte coquorum cuncta apparantur, quatenus quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seducitur condimentis, paulatim dissuescere cognita, et ad succos extraneos, veluti adhuc jejunumfastidium. Quia enim puras, ut eas natura creavit, epulas fastidimus, dum aliae aliis multifarie permiscentur, et spretis na
Abbreviated transcription (Latin):
libidinem : s alioꝵ pacem. Alii uero quia
resistere ñ ualent multitudim contradi¬
centium. qui hec utiq tanqͣm ꝓ ordine
libera uoce defendunt. ⁊ quotiens isti
aliqua prout eis ratio dictat restringere
uel mutare incipiunt. illi mox tota auc¬
crederet monachos mertiam deuenire :
O qͣntum distamus ab hiis qui in diebus
antonii extitere monachi. si quidem tũ illi
se inuicem per tempus ex caritate reuise¬
rent. tanta ab inuicem auiditate panem
ammarum percipiebant. ut corporis cibũ
penitus obliti. diem plerumq totũ ieiunis
uentribus s ñ mentib transigerent. ⁊ hic̃
exat rectus ordo. qm̃ digniori parti prius
inseruiebatur. Hec sumina discretio cũ am¬
plius sumebat que maiorerat. hec deniq
uera caritas ubi anime quarum caritate
xp̃s mortuus est tanta sollicitudine refocil¬
labantur. Nobis conuenientib in unum
ut uerbis aplĩ utar. iam ñ est dominicam
cenam manducare. Panem quippe celestẽ

Expanded text:
libidinem, sed aliorum pacem. Alii vero, quia libidinem, sed aliorum pacem. Alii vero, quia resistere non valent multitudini contradicentium, qui haec utique tanquam pro Ordine libera voce defendunt; et quoties isti aliqua, prout ratio dictat, restringere vel mutare incipiunt illi, mox tota eis auccrederet monachos inertiam devenire? O quantum distamus ab his qui in diebus Antonii exstitere monachi! Siquidem illi cum se invicem per tempus ex charitate reviserent, tanta ab invicem aviditate panem animarum percipiebant, ut corporis cibum penitus obliti, diem plerumque totum jejunis ventribus, sed non mentibus transigerent. Et hic erat rectus ordo, quando digniori parti prius inserviebatur: haec summa discretio, cum amplius sumebat quae major erat: haec denique vera charitas, ubi animae, quarum charitate Christus mortuus est, tanta sollicitudine refocillabantur. Nobis autem convenientibus in unum, ut verbis Apostoli utar, jam non est dominicam coenam manducare . Panem quippe coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
equoꝵ fastus : honestas. lectoꝵ suꝑfluus
cultus: mundicia. Cumq hec alterutrũ
impendinus : caritas appellatur. Ista cari¬
tas destruit caritatem. hec discretio discre¬
tionem confundit. Talis miscłi trudelita¬
te plena est. qua uidelicet ita corpori ser¬
uitur: ut anima iuguletur. Que enim
caritas est carnem diligere ⁊ negligere
corpori ⁊ anime nichil: Qualis uͦ misciłia
antillam reficere ⁊ dominam interficere e¬
Iam tamen hec ubiq fere sic pro ordine
tenentur. fere iam ita ab omnib sine que¬
rela atq irreprehensibiliter obseruantur.
quãqͣm dissimiliter ñ nulli quippe hus oĩbꝰ
tanquam ñ utentes utantur.⁊ ideo aut
cum nulla offensa aut cũ minima. aliqͣnti
quippe hec agunt ex simplicitate: aliqͣnti
ista tenent. qm̃ sic eis precipitur. parati
aliter agere si aliter preciperet᷑. Q udam
autem ne discorditer uiuant ab eis cum
quib habitant sectantes. in huis ñ suam

Expanded text:
equorum fastus, honestas; lectorum superfluus equorum fastus, honestas; lectorum superfluus cultus, munditia. Cumque haec alterutrum impendimus, charitas appellatur. Ista charitas destruit charitatem, haec discretio discretionem confundit. Talis misericordia crudelitate plena est, qua videlicet ita corpori servitur, ut anima juguletur. Quae etenim charitas est, carnem diligere, et spiritumcorpori, et animae nihil? qualis vero misericordia, ancillam reficere, et dominam interficeream fere ubique sic pro ordine tenentur, fere jam ita ab omnibus sine querela 535 atque irreprehensibiliter observantur; quanquam dissimiliter. Nonnulli quippe his omnibus tanquam non utentes utuntur; et ideo aut cum nulla offensa, aut cum minima. Aliquanti quippe haec agunt ex simplicitate, aliquantiista tenent, quoniam sic eis praecipitur; parati aliter agere, si aliter praeciperetur. Quidam autem ne discorditer vivant ab eis cum quibus habitant; sectantes in his, non suam
Abbreviated transcription (Latin):
itaq illud gregorianum respondeo. meliꝰ
est ut scandalum oriatur qͣm ueritas re¬
sanctos patres uitam illam instituisse.
⁊ ut in ea plures saluarentur usq ad in¬
sirmos regule temperasse rigorem. non
regulam destruxisse. absit aũ ut credã
tantas eos quantas uideo in plerisq mona¬
steriis uanitates ac superfluitates prece¬
pisse uel concessisse. Miror enim unde int̾
monachos tanta intemperantia in cõmessa¬
tionib et potationibus. in uestimentis. in
lectisternus ⁊ equitaturis. ⁊ construendis
edificiis iolescere potuit. quatinꝰ ubi hec
studiosius. uoluptilosius atq effusiꝰ fuint:
ibi ordo melius teneri dicatur. ibi maior
putetur religio. Ecce enim partitas putat᷑
auaricia. sobrietas: austeritas creditur.
silentium : tristicia reputatur. Econtra
remissio: discretio dicitur. effusio: liberali¬
tas. loquacitas: affabilitas. cachuinatio:
iocunditas. mollicies uestimentorum et

Expanded text:
itaque illud Gregorianum respondeo: « Melius itaque illud Gregorianum respondeo: « Melius est ut scandalum oriatur, quam veritas resanctos patres illam vitam instituisse; et ut in ea plures salvarentur, usque ad infirmos Regulae temperasse rigorem, non Regulam destruxisse. Absit autem ut credam, tantas eos, quantas video in plerisque monasteriis, vanitates ac superfluitates praecepisse, vel concessisse. Miror etenim unde inter monachos tanta intemperantia in comessationibus et potationibus, in vestimentis et lectisterniis, et equitaturis, et construendis aedificiis inolescere potuit: quatenus ubi haec studiosius, voluptuosius, atque effusius fiunt, ibi ordo melius teneri dicatur, ibi major putetur religio. Ecce enim parcitas putatur avaritia, sobrietas austeritas creditur, silentium tristitia reputatur. Econtra remissio discretio dicitur; effusio, liberalitas; loquacitas, affabilitas; cachinnatio, jucunditas; mollities vestimentorum et
Abbreviated transcription (Latin):
da erat. quandoquidem ⁊ nostros de quib
pater conquestus estis quod ordim uestro
detraherent. satis qͣntum potui stilo corri¬
pui ⁊ me quoq ab huiuscemodi falsa suspi¬
tione purgaui ut debui. S qm̃ dum nr̃is
minime parco. ñ nullis de uestris nimiũ
in quibus ñ decet uideor assentire. pauca
que et uobis displicere cognoui. ⁊ om̃ib
bonis uitanda esse non dubrto. necessariũ
reor subiungere. que quidem ⁊ si fieri ui¬
dentur in ordine: absit tamen ut sint de
ordine. Nullus quippe ordo quippiam reci¬
pit inordinatum. Quod uͦ in ordinatũ est
ordo non est. Unde ñ aduersus ordinem. s
pro ordine disputare putandus ero. si non
ordinem in hominib. s homiñ uicia repre¬
hendo. Et quidem diligentib ordinem ñ¬
tm̃ in hat re molestum me fore ñ timeo.
quinimino gratum proculdubio accept᷑i
sunt si persequimur quod ⁊ ip̃i oderunt.
Si quibus displicuerit ip̃i se manifestant.

Expanded text:
da erat, quandoquidem et nostros de quibus, da erat, quandoquidem et nostros de quibus, pater, conquestus estis, quod Ordini vestro detraherent satis, quantum potui, stylo corripui; et me quoque ab hujusmodi falsa suspicione purgavi, ut debui. Sed quoniam dum nostris minime parco, nonnullis de vestris nimium, in quibus non decet, videor assentire; pauca quae et vobis displicere cognovi, et omnibus bonis vitanda esse non dubito, necessarium reor subjungere: 534 quae quidem etsi fieri videntur in Ordine, absit tamen ut sint de Ordine! Nullus quippe ordo quidpiam recipit inordinatum: quod vero inordinatum est, ordo non est. Unde non adversum Ordinem, sed pro Ordine disputare putandus ero, si non Ordinem in hominibus, sed hominum vitia reprehendo. Et quidem diligentibus Ordinem in hac re molestum me fore non timeo: quinimo gratum procul dubio accepturi sunt, si persequimur quod et ipsi oderunt. Si quibus vero displicuerit, ipsi se manifestant,
Abbreviated transcription (Latin):
dam censes. ut nullam dispensationẽ ad¬
mutti patiaris. audacter dico: nec tu eam
nec ille tenetis. Nam ⁊ si ille quantũ qui¬
dem pertinet ad obseruationes corporeas
in pluribus offendit. impossibile tam̃ est
te quoq uel in uno transgredi. Scis autẽ
quia qui in uno offendit omnium est reus.
Sin uero concedis aliqua posse mutari dis¬
prusatorie. proculdubio ⁊ tu illam tenes et
ille qͣmqͣm dissimiliter. Nam tu qͥdẽ distric¬
tius. at ille fortasse discretius. Neq hoc dico
quia hec exteriora negligenda sint. aut qui
se in illis ñ exercuerit mox ideo spiritualis
efficiatur. cum potius spiritualia quam ꝙͣ
meliora nisi per ista aut uix aut nullatenꝰ
uel acquirantur uel obtineantur. sicut
nec iatob nisi prius cognita lỹa desidãtos
amplexus rachel meruit obtinere. Unde
rursus in psalmo. Sumite psalmũ ⁊ date
tẏmpanum. Q uod est dicere. Sumite spiri¬
tualia s prius date corporalia. Optimꝰ autẽ

Expanded text:
dam censes, ut nullam omnino dispensationem addam censes, ut nullam omnino dispensationem admitti patiaris, audacter dico, nec tu eam, nec ille tenetis. Nam etsi ille quantum quidem pertinet ad observationes corporeas, in pluribus offendit, impossible est tamen te quoque vel in uno non transgredi. Scis autem quia in uno offendit, omnium est reus. Sin vero concedas aliqua posse mutari dispensatorie, procul dubio et tu illam tenes, et ille, quanquam dissimiliter: nam tu quidem districtius, at ille fortasse discretius. Neque hoc dico, quia haec exteriora negligenda sint; aut qui se in illis non exercuerit, mox ideo spiritualis efficiatur: cum potius spiritualia quanquam meliora nisi per ista, aut vix, aut nullatenus vel acquirantur, vel obtineantur, sicut nec Jacob, nisi prius cognita Lia, desideratos Rachelis amplexus meruit obtinere. Unde rursus in psalmo, Sumite psalmum, et date tympanum : quod est dicere, Sumite spiritualia, sed prius date corporalia. Optimus autem
Abbreviated transcription (Latin):
licet minima quedam tenens meliora deui¬
tas: De quib paulus. Emulamini ait caris¬
mata meliora. Detrahendo quippe fratͥbus
in quo demet ip̃m extollis: ꝑdis humilitatẽ.
in quo alios deprimis: caritatem. que sunt
proculdubio carismata meliora. Tu tuum
corpus multis ⁊ nimiis laboribus atteris.
ac regularib asperitatib mortificas m̃bra
tua que sunt super terram. Bene facis. Sed
quid si ille quem similiter non laborantem
diiudicas. modicum quid habeat de hac q̃
ad modicum utilis est. corporali uidelicet
exercitatione. amplius autem ꝙͣ tu de illa
que ad omnia ualet. idest pietate: Muis
queso uestrum melius regulam tenet:
An ñ melius qui melior ⁊ Quis u̾o melior
humilior an fatigatior : An ñ is qui a dño
didicit mitis esse ⁊ humilis corde. qui et
cum maria optimam partem elegit que ñ
auferetur ab ea: Quod si regulam ab õĩb
qui eam professi sunt sic ad litteram tenen¬

Expanded text:
licet minima quaedam tenens, meliora devilicet minima quaedam tenens, meliora devitas, de quibus Paulus: Aemulamini, ait, charismata meliora? Detrahendo quippe fratribus, in quo temetipsum extollis, perdis humilitatem; in quo alios deprimis, charitatem: quae sunt procul dubio charismata meliora. Tu tuum corpus multis et nimiis laboribus atteris, ac regularibus asperitatibus mortificas membra tua quae sunt super terram. Bene facis. Sed quid si ille quem similiter non laborantem dijudicas, modicum quidem habeat de hac, quae ad modicum est utilis, corporali videlicet exercitatione; amplius autem quam tu de illa, quae ad omnia valet, id est pietate? Quis, quaeso, vestrum Regulam melius tenet? Annon melius qui melior? Quis vero melior, humilior an fatigatior? Annon is qui a Domino didicit mitis esse et humilis corde , qui et cum Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab eo? 14. Quod si Regulam ab omnibus qui eam professi sunt, sic ad litteram tenen
Abbreviated transcription (Latin):
prelium ire non fuerunt. Iam uͦ de labore
manuum quid gloriamini: Cum martha
laborans increpata.⁊ maria quiesceus lau¬
data sit. ⁊ paulus aperte dicat. Labor cor¬
poris admodicum ualet. pietas aũ ad oĩa.
Optimus labor de quo propheta. Memor¬
fui dei ⁊ delectatus sum. ⁊ exercitatus sũ.
ac ne corporale intelligas exercicium: et
defecit inquit spiritus meus. Ubi autẽ
ñ corpus s spicitus fatigatur. spiritalis
cine illa spiritalia persuades. ut hec que¬
et ex regula habemus corporalia dãpnes:
Nequaquam. S illa oportet agere. et ista
uon omittere. Alioquin cum aut ista omit¬
ti necesse sit aut illa. ista potiꝰ omitenda
sunt qͣm illa. Quanto enim spiritꝰ corpore
melior est: tanto spiritualis ꝙͣ corporalis
exercitatio fructuosior. Tu uero cum de bo¬
norum obseruatione elatus. aliis eadem ñ
obseruantib derogas. nunquid te magis
transgressorem regule indicas. cuius utiq¬

Expanded text:
praelium ire non fuerint , Jam vero de labore praelium ire non fuerint , Jam vero de labore manuum quid gloriamini, cum et Martha laborans increpata, et Maria quiescens laudata sit ; et Paulus aperte dicat: Labor corporis ad modicum valet, pietas autem ad omnia? Optimus labor, de quo propheta fui Dei, et delectatus sum, et exercitatus sum. Ac ne corporale intelligas exercitium, Et defecit, inquit, spiritus meus . Ubi autem non corpus, sed spiritus fatigatur, spiritualiscine illa spiritualia persuades, ut etiam haec, quae ex Regula habemus, corporalia damnes? Nequaquam: sed illa oportet agere, et ista non omittere. Alioquin cum aut ista omitti necesse est, aut illa; ista potius omittenda sunt, quam illa. Quanto enim spiritus corpore melior est, tanto spiritualis quam corporalis exercitatio fructuosior. Tu ergo cum de horum observatione elatus, aliis eadem non observantibus derogas, nonne te magis transgressorem Regulae indicas, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
perbia. cibus dampnamus saginatos. qͣsi
non meluis sit exiguo sanguine adusum
uesci. qͣm uentoso legumine usq ad ructũ
saturari. precipue cum esau non de carne
s de lente sit reprehensus ⁊ de ligno adã
non de carne dampnatus. ⁊ ionathas ex
gustu mellis ñ carns morti adiudicatus.
Tcontra uero helyas innoxie carnem come¬
derit. abraham angelos gratissime carni
deus preceperit. s ⁊ satius est modito ui¬
no uti propter infarmitatem: qͣm multa
aqua ingurgitari propter auiditatẽ. qͥa
cum paulus tymotheo modico uino uten¬
dum consuluit. ⁊ dominus ip̃e bibit. ut
uini potator appellatus sit. apostolis q
bibendum dedit. insuper ⁊ ex eo sacramen¬
ta sui sangnini condidit. cum e contrario
aquam ad nuptias bibi ñ passus sit. ⁊ ad
aquas contradictionis populi murmur
terribiliter castigauerit. dauid aquã qͥa
gedeonis qui pre auiditate toto corpore
prostrato de flumine biberunt: digni ad

Expanded text:
perbia, cibis damnamus saginatos! quasi perbia, cibis damnamus saginatos! quasi non melius sit exiguo sagimine ad usum vesci, quam ventoso legumine usque ad ructum exsaturari: praecipue cum et Esau non de carne, sed de lente sit reprehensus ; et de ligno Adam, non de carne damnatus ; et Jonathas ex gustu mellis, non carnis, morti adjudicatus : econtra vero Elias innoxie carnem comederit ; Abraham gratissime carnibDeus praeceperit . Sed et satius est modico vino uti propter infirmitatem, quam multa aqua ingurgitari per aviditatem: quia et Paulus Timotheo modico utendum vino consuluit ; et Dominus ipse bibit, ita ut vini potator appellatus sit ; Apostolis quoque bibendum dedit; insuper et ex eo Sacramenta sui sanguinis condidit : cum econtrario aquam ad nuptias bibi non passus sit , et ad aquas contradictionis 533 populi murmur terribiliter castigaverit ; David quoque aqGedeonis, qui prae aviditate toto corpore prostrato de flumine biberunt, digni ad
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possunt hec negari. s attendite in regła
dei. cui utiq ñ dissonat institutio sancti
benedicti. Regnum dei inquit intra uos
est. hoc est ñ exterius in uestimentis aut
ne s in uictute. De corporalib itaq ob¬
seruanciis fratrib calumpniã statuitis.
et que maiora sunt regule. spiritualia
scilicet instituta relinquitis. camelumq
glutientes culitem liquatis : Magna abisio
Maxima tura est ut corpus regularit̾ indua¬
tur. ⁊ contra regulam suis uestib anima
nuda deseritur. Cum tanto studio tunica et
tutulla corpori procurentur. quatinus crum
deerunt monachus ñ putetur. Cursimilit̾
spicitui pietas. ⁊ humilitas que sunt spiri¬
tualia indumenta ñ prouident᷑: Tunicati
et elati abhorremus pellicias tanꝙͣ melior¬
ñ sit pellibus inuoluta humilitas: qͣm tu¬
iohannes in heremo zona pellicea lumbos
actinxerit.⁊ ipse institutor tunicarum in
Repleti deinde uentrem faba. mentem su¬

Expanded text:
Non possunt haec negari. Sed attendite in regulam Non possunt haec negari. Sed attendite in regulam Dei, cui utique non dissonat institutio sancti Benedicti. Regnum Dei, inquit, intra vos est , hoc est, non exterius in vestimentis aut ne, sed in virtute . De corporalibus itaque observantiis fratribus calumniam struitis; et quae majora sunt regulae, spiritualia scilicet instituta, relinquitis, camelumque glutientes, culicem liquatis? Magna abusio! Maxima cura est, ut corpus regulariter induatur, et contra regulam suis vestibus anima nuda deseritur. Cum tanto studio et tunica, et cuculla corpori procurentur, quatenus cui deerunt, monachus non putetur: cur similiter spiritui pietas et humilitas, quae profecto spiritualia indumenta sunt, non providentur? Tunicati et elati abhorremus pellicias! tanquam non melior sit pellibus involuta humilitas, quam tu; et Joannes in eremo zona pellicea lumbos accinxerit ; et ipse tunicarum insRepleti deinde ventrem faba, mentem su
Abbreviated transcription (Latin):
de festucis insultas : Gratias inquit ago
tibi deus. quia ñ sum sicut ceteri hominũ
iniusti. rapaces. adulteri. Sequere ergo
⁊ dic detractores. Neq enim minima hec
est festuca inter ceteras. quare cum tam
diligenter cetera enumeres. istam taces:
Si pro nullo minuna habes. audi apostolũ.
sleq malediti ait regnum dei possidebunt.
Audi ⁊ deum in psalmo cõminantẽ. arguã
te inquit ⁊ statuam contra faciem tuam.
Quod quia detractori loquatur. certũ ex
precidentib ⁊ quidem uiste ad se retorq̃n¬
dus. ⁊ se compellendus est intueri. quia
auertens faciem suam a se. aliena potiꝰ ma¬
la qͣm sua solet curiosius perserutari. At¬
inquiunt quomͦ regulam tenent qͥpellici¬
is induuntur. sani carnib seu carmũ pm¬
guedine uescuntur. tria uel quatuor pul¬
mentaria una die quod regula prohibet
admittunt. opus manuum quod iubet
ñ fatiunt: Multa deniq pro libitu suo uł
mutant. uel augent. uel minuunt. Recte

Expanded text:
de festucis insultas? Gratias, inquis, ego de festucis insultas? Gratias, inquis, ego tibi, Deus, quia non sum sicut caeteri hominum, injusti, raptores, adulteri : sequere ergo, et dic, Detractores. Neque enim minima est haec festuca inter caeteras. Quare cum tam diligenter alias enumeres, istam taces? Si pro nulla vel minima habes, audi Apostolum: Neque maledici, ait, regnum Dei possidebunt . Audi et Deum in Psalmo comminantem: Arguam te, inquit, et statuam contra faciem tuam . Quod quia detractori loquatur, certum est ex praecedentibus. Et quidem juste ad se retorquendus, et se compellendus est intueri, qui avertens faciem suam a se, aliena potius mala, quam sua solet curiosius perscrutari. inquiunt, quomodo Regulam tenent, qui pelliciis induuntur; sani carnibus, seu carnium pinguedine vescuntur; tria vel quatuor pulmentaria una die quod Regula prohibet admittunt; opus manuum, quod jubet , non faciunt: multa denique pro libitu suo vel mutant, vel augent, vel minuunt? Recte.
Abbreviated transcription (Latin):
aut omnibus santtiores solos uos mona¬
chorum regulariter uiuere. ceteros uero
regule potius esse transgressores. Primo
quid ad nos de alienis serius: Suo dño
stant aut cadunt. Quis uos consticuit
uidices super eos. Deinde si ita est ut dici¬
tur. de ordine uestro presumitis. qualis
ordo est: ut anteqͣm de suo quisq trabem
eiciat. in fratrum oculis tam curiose festu¬
cas perquiratis. Qui in regła gloriamini¬
cur contra regulam detrahitis: Cur contra
alienos seruos iudicatis: An ⁊ regula non
concordat euangelio uel apło : Alioquin re¬
gulaiam ũ est regula. qm̃ non recta. Audite
⁊ discite ordinem. qui contra ordinem aluis
ordinibus derogatis. Ypocrita inquit eice
pͥmum trabem de oculo tuo. ⁊ sic uidebis
eitere festucam de oculo fratris tui. Qris
quam trabem: An ñ grandis ⁊ grossa tbes
est superbia. qua te putas aliquid esse cum
nichil sis. insanissime tibi tanquam sanus
exultans. ⁊ aliis uanissime trabẽ portans

Expanded text:
aut omnibus sanctiores; solos vos monaaut omnibus sanctiores; solos vos monachorum regulariter vivere, caeteros vero Regulae potius existere transgressores. 11. Primo quid ad vos de alienis servis? Suo domino stant, aut cadunt. Quis vos constituit judices super eos? Deinde si ita, ut dicitur, de Ordine vestro praesumitis; qualis ordo est, ut antequam de suo quisque trabem ejiciat, in fratrum oculis tam curiose festucas perquirat? Qui in Regula gloriaminicur contra Regulam detrahitis? cur contra alienos servos judicatis? An Regula non concordat Evangelio vel Apostolo? alioquin Regula jam non est regula, quia non recta. Audite, et discite ordinem, qui contra ordinem aliis Ordinibus derogatis. Hypocrita, inquit, ejice primum trabem de oculo tuo, et sic videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Quaeris quam trabem? annon grandis et grossa trabes est superbia, qua te putans esse aliquid, cum nihil sis, insanissime tibi tanquam sanus exsultas, et aliis vanissime, trabem portans,
Abbreviated transcription (Latin):
a calore eius: ita tunc ñ erit qͥ se octultet
a splendore ipsius. ⁊ de operib quidẽ sepe
interta.⁊ obhoc periculosa sententia fert᷑.
cum multotiens minus iustitie habeant
conueniendi sunt quidam de ordine nr̃o.
qui contra illam sententiam. nolite aute
tempus iudicare. quoadusq ueniat dñs
qui et illuminabit abscondita tenebrarũ.
et aliis ordinibus derogare dicuntur.
et suam usticiam solam uolentes consti¬
tuere: uisticie dei ñ sunt subiecti. Quos
profesto si qui tamen huiuscemodi sunt.
nec nostri net cuiuspiam esse ordinis ue¬
rius dixerim. Quippe si ⁊ ordinate uiuen¬
tes. superbe tamen loquentes. ciuies se faci¬
unt babilonis. idest confusionis. ĩmo fili¬
os tenebrarum ipsius q gehenne. uͥ nlls
ordo s sempiternus horror inhabitat.
uos ergo in qͣm conuenio fratres qui etiam
post auditam illam domim de pharises et
publicano parabolam. de uestra iusticia p̾
ut dicitur solos uos hominũ esse sanctos

Expanded text:
a calore ejus , ita tunc non erit qui se occultet a calore ejus , ita tunc non erit qui se occultet a splendore ipsius. Et de operibus quidem saepe incerta, et ob hoc periculosa sententia fertur, cum multoties minus justitiae habeant, conveniendi sunt quidam de Ordine nostro, qui contra illam sententiam, Nolite ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebraru; aliis Ordinibus derogare dicuntur, et suam justitiam solam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti: quos profecto si qui tamen hujuscemodi sunt nec nostri, nec cujuspiam esse Ordinis verius dixerim; quippe qui etsi ordinate viventes, superbe tamen loquentes, cives se faciunt Babylonis, id est confusionis; imo filios tenebrarum, ipsiusque gehennae, ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat . Vobis ergo, inquam, fratres, qui etiam post auditam illam Domini de Pharisaeo et Publicano parabolam, de vestra justitia  aut dicitur solos vos hominum esse justos,
Abbreviated transcription (Latin):
ornata describitur. ⁊ uno alleluya qd̾ can¬
tandum perhibetur. dissimiliũ spetierum
similem pulchritudinem.⁊ multar̃ men¬
tium unam deuotionem attende. Non igi¬
tur una tm̃ semita inceditur. qͥa nec una
mansio est quo tenditur. uiderit autem
quisq quacumq incedat. ne pro diuersita¬
te semitarum ab una iusticia recedat. q̃m
ad quamlibet mansionum sua qͥsꝙ semita
peruenerit: si ab una domo patris exsors
non erit. ueruntamen stella a stella difft̾
in claritate. sic erit ait in resurrectione
iustoꝵ. Nam ⁊ si fulgebunt iusti sicut sol
in regno patris eorum: alii tam̃ aliis am¬
plius pro diuersitate meritoꝵ. Que t̃ñ
merita scienda ñ sunt in hoc seculo. ut ĩ illo
facile ab homine possint discerni. quippe cũ
hic tm̃ opera uideantur. illic etiã corda nitħ
impediat intueri. Siquidem radiante uͥq
sole iusticie. tunc manifesta er̃t abscondita
cordium.⁊ sicut ñ est nunc qui se abscondat

Expanded text:
ornata describitur. et in uno Alleluia, quod canornata describitur. et in uno Alleluia, quod cantandum perhibetur, dissimilium specierum similem pulchritudinem, et multarum mentium unam devotionem attende. 9. Non igitur una tantum semita inceditur, quia nec una est mansio quo tenditur. Viderit autem quisque quacumque incedat, ne pro diversitate semitarum ab una justitia recedat: quoniam ad quamlibet mansionem sua quisque semita pervenerit, ab una domo Patris exsors non erit. Verumtamen ut stella ab stella differt in claritate; sic erit, ait, et resurrectio mortuorum . Nam etsi fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum: alii tamen aliis amplius, pro diversitate meritorum. Quae sane merita sciendum non sic in hoc saeculo, ut in illo, facile ab homine posse discerni: quippe cum hic tantum opera videantur, illic etiam corda nihil impediat intueri. Siquidem radiante ubique Sole justitiae, tunc manifesta erunt abscondita cordium ; et sicut non est nunc qui se abscondat
Abbreviated transcription (Latin):
hic diuisiones gratiarum sunt idem autẽ
spicitus: ita ibi distinctiones quidẽ głarũ
s una domus. Porro unitas tam hic ꝙͣ ebi¬
una consistit in una caritate. Sũsitas aũ
hic quidem in ordinum uel operationum
multifaria diuisione: illic uero in quadã
meritorum notissima s ordinatissima di¬
stinctione. Intelligens deniq eccłia suam
quodammꝰ discordare concordiam ⁊ concor¬
dare discordiam: deduxit me inquit super
semitas iustitie propter nomen suum
ponens namq semitas pluraliter. ⁊ iusti¬
cie singulariter. nec diuersitatẽ pret̾misit
ordiationum: nec unanimitatẽ opera¬
tionum. Preuidens quoq ⁊ illam in ce¬
lestibus discretam unitatem futuram. de¬
uotissime leta decantat. Platee tue ihrłm
sternentur auro mundo ⁊ per om̃s uicos
tuos alleluya cantabitur. audiens plate¬
as ⁊ uicos. coronas ⁊ glorras diu̾sas intelli¬
ge. In auro quoq uno metallo. ila ciuitas

Expanded text:
hic divisiones gratiarum sunt, idem autem hic divisiones gratiarum sunt, idem autem Spiritus ; ita ibi distinctiones quidem gloriarum, sed una domus. Porro unitas tam hic quam ibi, consistit in una charitate; diversitas autem hic quidem in ordinum vel operationum multifaria divisione: illic vero in quadam meritorum notissima, sed et ordinatissima distinctione. Intelligens denique Ecclesia hanc suam quodammodo discordem concordiam, concordemve discordiam: Deduxit me, inquit, super semitas justitiae propter nomen suum. . Ponens quippe semitas pluraliter, et justitiae singulariter; nec diversitatem praetermisit operationum, nec unitatem operantium. Praevidens quoque et illam in coelestibus discretam unitatem futuram, devotissime laeta decantat: Plateae tuae, Jerusalem, sternentur auro mundo, et per omnes vicos tuos Alleluia cantabitur . Audiens enim plateas et vicos, coronas et glorias diversas intellige. In auro, quo uno metallo illa civitas
Abbreviated transcription (Latin):
tumq pie ⁊ iuste uiuitur in ecclesia. unũ
opere teneo. ceteros caritate. fãciet autẽ
caritas fidenter loquor. ut ne illoꝵ quidẽ
fructu frauder. quoꝵ instituta ñ sequor
Plus aliquid dicam. tu tͥ caute age. potest
namq fieri quia tu frustra laboraueris. ut
autem ego frustra diligam bonum qd̾ ope¬
raris. fieri omnino ñ potest. O qͣnta fiducia
caritatis. alius operatur ũ amans. et alius
amat nichil operans. ille quidem suũ opus
perdit. illius uero caritas nunqͣm extidit.
Et quid mirum si in hoc exilio peregͥnante
adhuc etclesia quedam huiuscemodi sit
pluralis ut ita dixerim unitas. unaq plu¬
ralitas. cum in illa quoq patria qͣndo iam
ip̃a regnabit. nichilominus forte talis aliqͣ
dispar quodammͦ equalitas futura sit. In¬
de etenim scriptum est. In domo patris mei
mansiones multe sunt. Sicut itaq illic
mansiones multe in una domo: itã hic mł¬
ti ordines sunt in una etclesia. Et quomodo

Expanded text:
cunque pie et juste vivitur in Ecclesia. Unum cunque pie et juste vivitur in Ecclesia. Unum opere teneo, caeteros charitate. Faciet autem charitas fidenter loquor ut ne illorum quidem fructu frauder, quorum instituta non sequor. Plus aliquid dicam. Tu tibi caute age. Potest namque fieri quia frustra tu laboraveris: ut autem ego frustra diligam bonum quod operaris, fieri omnino non potest. O quanta fiducia charitatis! Alius operatur non amans, et alius amat nihil operans. Ille quidem suum opus perdit, illius vero charitas nunquam excidit. Et quid mirum, si in hoc exsilio, peregrinante adhuc Ecclesia, quaedam hujuscemodi sit pluralis, ut ita dixerim, unitas, unaque pluralitas: cum in illa quoque patria, quando jam ipsa regnabit, nihilominus forte talis aliqua dispar quodammodo aequalitas futura sit? Inde etenim scriptum est: In domo Patris mei mansiones 531 multae sunt . Sicut itaque illic multae mansiones in una domo; ita hic multi ordines sunt in Ecclesia una: et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
printipio ñ elegerim si talem essesciebam:
respondeo. propter id quod ait apostolus.
Omnia licent. s ñ omnia expediunt. Non
quod scilicet sanctus ⁊ iustus ordo ñ sit:
s quia ego carnalis eram. uenundatꝰ sub
peccato. et talem amme mee languorem
sentiebam cui fortior esset potio necessa¬
ria .⁊ diuersis morbis diu̾sa conueniunt
medicamina. ⁊ fortiorib fortiora. fac du¬
os homines febribus anxiari. quartanis
unum. alterum tercians. Commendet
autem qui quartanis laborat terciano.
aquam. pira. ⁊ frigida queq sumenda. cũ
tamen ipse ab hiis abstineat. uinumq
⁊ cetera calida ut pote sibi congruentia su¬
mat. Quis rogo huic eum recte rep̾hen¬
dat : Si diceret ille. Curtu aquã ñ bibis
quam ita laudas. an ñ recte responderet.¬
⁊ tibi eam fideliter tribuo. ⁊ mͥ salubriter
cur cum omnes ordines laudem omnes
ñ teneo. laudo enim omnes ⁊ diligo ubi¬

Expanded text:
principio non elegerim, si talem sciebam? principio non elegerim, si talem sciebam? respondeo: Propter id quod rursus ait Apostolus: Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt . Non quod scilicet Ordo sanctus et justus non sit: sed quia ego carnalis eram, venumdatus sub peccato ; et talem animae meae languorem sentiebam, cui fortior esset potio necessaria. Et diversis morbis diversa conveniunt medicamenta, et fortioribus fortiora. Fac duos homines febribus anxiari, quartanis unum, alterum tertianis. Commendet autem qui quartanis laborat, tertiano aquam, pyra, et frigida quaeque sumenda: cum tamen ab his ipse abstineat, vinumque et caetera calida, utpote sibi congruentia, sumat. Quis, rogo, hinc eum recte reprehendat? Si diceret ille, Cur tu aquam non bibis, quam ita laudas? annon recte responderet: Et tibi eam fideliter tribuo, et mihi salubriter quiris a me etiam, cur cum omnes Ordines laudem, omnes non teneo! Laudo enim omnes et diligo, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
uita est tamen columba mea. formosa
mea. perfecta mea.: Alioqn nec ego solus.
nec tu sine me. nec ille absq utroq. s sumt
omnes sumus illa una. si tam̃ solsiciti sumꝰ
seruare unitatem in uinculo pacis. Non
iqͣm tm̃ ordo noster aut solus uester ad
illam pertinet unam: s noster simul ⁊ ur.
nisi forte quod absit inuicem inuidentes.
inuicem prouocantes: inuicem mordeamꝰ
⁊ ab inuicem consumamur. et sic nos non
possit apostolus uni illi uiro cui despondit
uirginem castam exhibere xp̃o. ueruntñ¬
una illa dicit in canticis. Ordinate in me
caritatem. ut ⁊ si una in caritate. diuisa¬
sit tamen in ordinatione. Quid gͦ: Cister¬
ciensis sum. Dampno igitur cluniacensẽ :
Ablit. S diligo. s predico. s magnifico.
Cur ergo inquis ordinem illum non tenes
si sic laudas : Audi. Propt̾ hoc qd̾ apłs ait.
Unusquisq in ea uocatione qua uocatꝰ est:¬
in ea permaneat. Quod si queris cur et a

Expanded text:
una est tamen columba mea, formosa una est tamen columba mea, formosa mea, perfecta mea . Alioquin nec ego solus, nec tu sine me, nec ille sine utroque: sed simul omnes sumus illa una, si tamen solliciti sumus servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Non, inquam, tantum Ordo noster, aut solus vester, ad illam pertinet unam, sed noster simul et vester: nisi forte quod absit! invicem invidentes, invicem provocantes, invicem mordeamus, et ab invicem consumamur ; et sic non possit nos Apostolus uni illi viro, cui despondit, virginem castam exhibere Christo . Verumtamen illa una dicit in Canticis, Ordinavit in me charitatem : ut etsi una in charitate, divisa tamen sit ordinatione. Quid ergo? Cisterciensis sum: damno igitur Cluniacenses? Absit! sed diligo, sed praedico, sed magnifico. Cur ergo, inquis, Ordinem illum non tenes, si sic laudas? Audi. Propter hoc quod Apostolus ait: Unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est, permaneat . Quod si quaeris, cur et a
Abbreviated transcription (Latin):
per sp̃m sanctum qui datus est nobis.
Non ergo diuidatur. s totam ⁊ integram
hereditario iure sortiatur ecclesia. quia
⁊ de illa scriptum est. Astitit regina a dex¬
tris tius in uestitu deaurato circũdata
uarietate. Itaq diuersi diuersa accipi¬
entes dona. alius quidem sic. alius uͦ sic.
siue clunacenses. siue tistercienses. siue
clerici regulares. siue etiam laici fideles
omnis deniq ordo. omnis lingua. omnis
sexus. omius etas. omnis conditio etiã
in omni loco per omne tempus a primo
homine usq ad nouissimum nã etiam
propter hoc talaris tunica dicta est qd
ad finem usq pertingat. dicente ꝓpħa.¬
Et non est qui se abscondat a calore eiꝰ.
slimirum congruens ei cui ⁊ facta est.
qui perhibente uidelicet alia scriptura.
et ipse attingit a fine usq ad finem fortit᷑
⁊ disponit omnia suauiter Omnes ergo¬
et ex omnib constet una. ex omnibus
inquam una. Nam si ex plurib ⁊ diũsis.

Expanded text:
per Spiritum sanctum qui datus est nobis . per Spiritum sanctum qui datus est nobis . Non ergo dividatur, sed totam et integram haereditario jure sortiatur Ecclesia, quia et de illa scriptum est: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Itaque diversi diversa accipientes dona, alius quidem sic, alius vero sic; sive Cluniacenses, sive Cistercienses, sive clerici regulares, sive etiam laici fideles, omnis denique Ordo, omnis lingua, omnis sexus, omnis aetas, omnis conditio, in omni loco, per omne tempus, a primo homine usque ad novissimum. Nam et propter hoc talaris dicta est, quod ad finem usque pertingat, dicente propheta, Non est qui se abscondat a calore ejus : nimirum congruens ei cui et facta est, qui, perhibente videlicet alia Scriptura, et ipse attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . et ex omnibus constet una. Ex omnibus, inquam, una. Nam etsi ex pluribus et diversis,