comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caet quoq que et quante: qualesq
uirtutes sint bone. que que nichil:¬
ominus contrarie. et quie uel illis
a ffectus sit cum hominib: uel is¬
cis congentiosa emulatio. Intue¬
bitur quoq etiam que sit ratio
animarum. quȩue diuersitas
animalium. uel eorum que in aqͥs
uitiunt. uel auium. uel ferarũ:
que ue sit quod intam multas
species. singula genera deducantur:
qui ᷤᷤ creatoris prospectus: uel quis
ꝑ hec singula sapientiȩ eius tegi¬
tur sensus. S et agnoscet qua ra¬
tione radicib quibusdã uel herb̃
a Fsociantur quedam uirtutes.
et aliis econtrario herbis uel
radicib depellentur: Quȩ ratio
apostatarum angłorum: que¬
ue causa. quod his qui eos non
tota fide contempserint. uel ad¬
ulari inaliquib possunt: uel
erroris causa sac deceptionis ex¬
istere. S et singulis diuine pro¬
uidentie iudicium discet: de
his que accidunt hominib.
quod non fortuito. uel casu acci¬
dunt. s ratione quadam tam

Expanded text:
cet quoque quæ et quantæ qualesque cet quoque quæ et quantæ qualesque virtutes sint bonæ, quæque nihilominus contrariæ, et qui vel illis affectus sit hominibus, vel istis contentiosa æmulatio. Intuebitur quoque quæ sit ratio animarum, quæve diversitas animalium, vel eorum quæ in aquis vivunt, vel avium, vel ferarum, quidve sit quod in tam multas species singula genera deducuntur, qui Creatoris prospectus, vel quis per hæc singula sapientiæ ejus tegitur sensus. Sed et agnoscet qua ratione radicibus quibusdam vel herbis associantur quædam virtutes, et aliis e contrario herbis vel radicibus depelluntur; quæ ratio apostatarum Angelorum, quæve causa quod iis qui eos non tota fide contempserint, vel adulari in aliquibus possunt, vel erroris causa ac deceptionis extitere. Sed et de singulis divinæ Providentiæ judicium discet, de his quæ accidunt hominibus, quod non fortuito vel casu accidunt, sed ratione quadam tam
Abbreviated transcription (Latin):
quod cunc cum regressus fu is¬
set ad xp̃m: omnium que ge¬
runtur inteͬris. manifestuis
agnosceret rationes. Idẽ uel
de homine. uel de auima homi¬
nis. uel de mente: uel exquib¬
cumq illis qui sit sp̃s qui in¬
operetur. qui sit quoq uita¬
lis sp̃s. uel que sit gra sp̃s quȩ
datur fidelib sp̃s scĩ tunc qͣ¬
intelleget quid sibi uideatur
isrł. uel quȩ diu̾sitas gentiũ.
quid etiam sibi ueluit ifrł
duodecim tribus: et quid sin¬
guli populi ꝑ singulas trib
Tunc intelleget etiam de sacerdo¬
tibus et leuitis. et de diuersis¬
m sacerdotibus ordinibus rationẽ:
et cuius forma erat in moysen.
et nichilominus que ueritas sit
apud dm̃ iubeleorum: et septi-¬
manas annorũ. s et festorum dierũ.
et feriarum rationem uidebit: ẽt
omnium sacrificiorum et purifica¬
cionum intuebitur causas. Quȩ
sit quoq ratio leptȩ purgationis.
tio sit eorum qui seminis profluui¬
um patiuntur. Aduertet: et agnos¬

Expanded text:
quod tunc cum regressus esquod tunc cum regressus esset ad Christum, omnium quæ geruntur in terris manifestius agnosceret rationes, vel de homine vel de anima hominis, vel de mente, vel ex quibuscumque illis qui sit spiritus qui inoperetur, qui sit quoque vitalis spiritus, vel quæ sit gratia quæ datur fidelibus Spiritus intelliget qui sibi videatur Israël, vel quæ diversitas gentium, quid etiam sibi velint Israël duodecim tribus, et quid singuli populi per singulas tribus. Tunc intelliget etiam de sacerdotibus et levitis, et de diversis sacerdotalibus ordinibus rationem, et cujus forma erat in Moyse, et nihilominus quæ sit veritas apud Deum jubilæorum, et septimanas annorum: sed et festorum dierum et feriarum rationes videbit: et omnium sacrificiorum et purificationum intuebitur causas: quæ sit quoque ratio lepræ purgationis, tio sit eorum qui seminis profluvium patiuntur, advertet: et agnos
Abbreviated transcription (Latin):
preueniunt. multum utili¬
tatis accipiunt. ex hoc ipso
quod animos suos ad inqui¬
rendȩ ueritatis studium
amorem q conuertunt: et
paratiores eos faciunt ade¬
ruditionis futurȩ capacita¬
dem. Sicut acum aliquis ue¬
lit iaginem pingere. sian¬
te future formȩ liniamenta
tenui stili adumbratione
designet: et suꝑ ponendis
uultib capaces prepararet
notas. sine dubio ꝑ adumbra¬
tionem iam imposita prefor¬
matio ad suscipiendos ueros
illos colores paratior. inue¬
nitur: sic modo adumbratio
ipsa ac deformatio stilo dñi nr̃i
batur. Et idcirco fortasse dicitur:
quia omni habenti dabitur. et
adicgͤtur. Unde constat habenti¬
bus iam deformationem quam¬
dam in hac uita ueritatis et sci-¬
entiȩ: addendam eẽ etiam pul¬
chritudinem ꝑfecte imaginis
infuturo. Cale opinor. indicabat
desidium suum. ille qui dicebat.
Coartor. autem ex duobi De sid̃i¬
um autem dissoui et cum xp̃o
ẽẽ. mulco enim melius. Scieis

Expanded text:
præveniunt, multum utilipræveniunt, multum utilitatis accipiunt ex hoc ipso quod animos suos ad inquirendæ veritatis studium amoremque convertunt, et paratiores eos faciunt ad eruditionis futuræ capacitatem: sicut cum aliquis velit imaginem pingere, si ante futuræ formæ lineamenta tenuis styli adumbratio designet, et superponendis vultibus capaces præparet notas, sine dubio per adumbrationem imposita præformatio ad suscipiendos veros illos colores jam paratior invenitur; sic modo adumbratio ipsa ac deformatio stylo Domini nosbatur. Et idcirco fortasse dicitur, «quia omni habenti dabitur» et adjicietur.» Unde constat habentibus deformationem quamdam in hac vita veritatis et scientiæ, addendam etiam esse pulchritudinem perfectæ imaginis in futuro. V. Tale, opinor, indicabat desiderium suum ille qui dicebat: «Coarctor autem ex duobus, desiderium habens dissolvi et cum Christo esse, multo enim melius;» sciens
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad quos usus factum sit.
ardet animus sciscitari: mul¬
co amplius et suꝑ omnem
comꝑationem eorum quȩ a
deo facta ꝑuidenus. in effabi¬
li desidio ardet animiis ag¬
noscere rationem:quod desi¬
udericĩ. quem amorem. sine
dubio a dõ nob̃ insitum cre¬
dimus. et sicut oculus natu¬
raliter lucem requirit et ui¬
sum. et corpus nrm escas et
potum desiderat ꝑ naturam:
ita mens nr̃a sciende ueritatis
di. et rerum causas noscendi
proprium ac naturale desi-¬
derium gerit. Accepimus
autem a deo istud desideriũ:
non ad hoc. ut nec debeat un¬
quam nec possit expleri.
Auoquin. frustra a conditore
amor ueritatis insertus: si
nunquam lesiderii cõ pos
efficitur. Unde et in hac uita
qui summo labore. piis stu¬
diis ac religiosis operam de¬
derint:quamuis parua quȩ¬
q ex multis etim mensis di-¬
uine scientie capiant thes¬
auris: tamen hoc ipsum
quod animos suos mentem¬
q eiga hec occupant. atq in
hac semet ipsos cupiditate

Expanded text:
vel ad quos usus factum sit, vel ad quos usus factum sit, ardet animus sciscitari: multo amplius et super omnem comparationem, eorum quæ a Deo facta pervidemus, ineffabili desiderio ardet animus agnoscere rationem. Quod desiderium, quem amorem sine dubio a nobis insitum credimus: et sicut oculus naturaliter lucem requirit et visum, et corpus nostrum escas et potum desiderat per naturam; ita mens nostra sciendæ veritatis Dei et rerum causas noscendi proprium ac naturale desiderium gerit. Accepimus autem a Deo istud desiderium, non ad hoc ut nec debeat unquam nec possit expleri: alioquin a conditore amor veritatis insertus, si nunquam desiderii compos efficitur. Unde et in hac vita qui summo labore piis studiis ac religiosis operam dederint, quanquam parva quadam ex multis ct immensis divinæ scientiæ capiant thesauris, tamen hoc ipsum quod animos suos mentemque erga hæc occupant, atque in hac semetipsos cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
festiusq cognoscet: quod non inpa
tores intelligendi sunt hi.: qui infe¬
riores et regunt. et erudiunt. et edo¬
cent. atq insticuunt ad diuina. Ue¬
rum si minus hec uidentur speran¬
tibus ea dignum mentib mert
tere desidium. paululum reppien¬
tes. quamquam naturalis sit et
in sita anime rei ipsius cupiditas:
Inquiramiis ut itadeinum uelut
species ipsas panis uite et quali¬
tatem uini euis. ac proprietatem
principatuum. per theorie con¬
sequentiam describamus. Igitur
sicut mnartib his que manu ad¬
impleri solent. ratio quidem. quid
uel qualiter. uel ad quos usus fiat
uersatur in sensu: efficatia uero
operis manuum minifterio ex¬
plicatur: ita in oꝑib di quȩ
abeo facta sunt sentiendum ẽ.
quod eorum que uidemus ab
eo facta. ratio et intellegentia
manet inocculto. Et sicut
ea que abartifice facta sunt
cum oculus nr̃ uidit. siquid
precipue fabrefactum ꝑspere¬
rit. continuo qualiter. uel qͦmͦ.

Expanded text:
festiusque cognoscet, «quod non in pafestiusque cognoscet, «quod non in patores intelligendi sunt hi qui inferiores et regunt et erudiunt et edocent atque instituunt ad divina. IV. Verum si minus videntur hæc sperantibus ea dignum mentibus tere desiderium, paululum repetentes, quanquam naturalis sit insita animæ rei ipsius cupiditas, inquiramus, ut ita demum velut species ipsas panis vitæ et qualitatem vini ejus ac proprietatem principatuum, per theoriæ consequentiam describamus. Igitur sicut in artibus his quæ manu adimpleri solent, ratio quidem quid, vel qualiter, vel ad quos usus fiat, versatur in sensu, efficacia vero operis manuum ministerio explicatur: ita in operibus Dei quæ ab ipso facta sunt, sentiendum est, quod eorum quæ videmus ab eo facta, ratio et intelligentia manet in occulto, Et sicut ea quæ ab artifice facta sunt, cum oculus noster viderit, si quid præcipue fabre factum prospexerit, continuo qualiter, vel quomodo,
Abbreviated transcription (Latin):
sensus scripturas diuinas intelli¬
gentes. nichil ex his dignum di¬
theoriam scripturarum recipiunt:
sperant manducaturoᷤ ẽẽ quidẽ
scͥos. s panem uite . qui ueritatis
et sapientiȩ cibis nutriat animã
et plluminet mentem : et potet
eam diuinȩ sapientie poculis. sic̃
entia preparauit mensam suam:
iugulauit uictimas suas: miscu¬
it incratere uinum suum: et
summa uoce clamat. Hiu̾tite ad
me. et manducate ꝑanes quos
paraui uob̃: et bibite uinum qͦd
Imiscui uob̃. Quibus sapientiȩ es¬
cis nutrita ad integrum et ꝑ¬
fectum sicuit exinitio factus est
homo ad imaginem di et simili¬
tudinem reparetur: ut etiam siqͥs
ex hac uita minus eruditus
abierit: probabilia camen oꝑa de¬
tulerit: instrui poterit in illa
edoceri et informari. et effici lapis
uuis. lapis pretiosus. et electus:
pro eo quod fortiter et constant̃
ꝑtulerit agones uitȩ: et certami¬
na pietatis. Ibiq hoc quod iam
hic predictum est uerius mani¬

Expanded text:
sensu Scripturas divinas intellisensu Scripturas divinas intelligentes, nihil ex his dignum ditolorum sensum theoriam Scripturarum recipiunt, sperant manducaturos quidem esse sanctos, sed Panem vitæ qui veritatis et sapientiæ cibis nutriat animam, et illuminet mentem, et potet eam divinæ sapientiæ poculis; sicut entia præparavit mensam suam, jugulavit victimas suas, miscuit in cratere vinum suum, et summa voce clamat:» Divertite ad me, manducate panes quos paravi vobis, et» bibite vinum quod miscui vobis.» Quibus Sapientiæ escis nutrita mens ad integrum et perfectum, sicut ex initio factus est homo, ad imaginem et similitudinem Dei reparetur: ut etiamsi quis ex hac vita minus eruditus abierit, probabilia tamen opera detulerit, instrui poterit in illa st, edoceri et informari, et effici lapis vivus, lapis pretiosus et electus, pro eo quod fortiter et constanter pertulerit agones vitæ, et certamina pietatis: ibique hoc quod jam hic prædictum est, verius mani
Abbreviated transcription (Latin):
am agent rufti. impios uero
nouo quoq testam̃to uocem pro¬
ferunt saluatoris: qua disci¬
pulis reꝑmittit de uini leti¬
cia. dicens. Quia non bibam
ex hoc iam: usquequo bibam
illud uobiscum nouum in
regno patris mei. dodunt qͦ
et illud quod saluator. beatos
dicit eos qui nunc esuriunt
cers eis quia saturabuntur.
et multa alia exscripturis
exempla proferunt. quorum
ium figuraliter intellegi de¬
bere non sentiunt. Tum uero
scđm formam que in hac uita
est. et scđm mundi huius
dispositiones dignatum. uel
ordinum. uel eminentias po¬
testatum. reges se fore et pͥn¬
cipes arbitrantur. sicut sunt
isti terreni. propter illud
uidelicet quod in euangłio
dictum est. Eris potestatem
habens. suꝑ quinq cuutates:
et ut breuiter dicam. scđm uite
huius conuersationem ꝑ omnia
similia eẽ uolunt: omnia que
de repromissionib expectantur.
idẽ ut iterum sit hoc quod est. hȩc
ita sentiunt qui xp̃o quidem cre¬
dunt: iudaico autem quodam

Expanded text:
am agent justi, impios vero am agent justi, impios vero novo quoque Testamento vocem proferunt Salvatoris, qua discipulis promittit de vini lætitia dicens: «Quia non bibam ex hoc jam usquequo bibam illud vobiscum novum in regno Patris mei.» Addunt quoque et illud, quod Salvator beatos dicit eos qui nunc esuriunt s eis quia saturabuntur; et multa alia ex Scripturis exempla proferunt, quorum vim figuraliter intelligi debere non sentiunt. Tum vero secundum formam quæ in hac vita est, et secundum mundi hujus dispositiones dignitatum, vel ordinum, vel eminentias potestatum, reges se fore et principes arbitrantur, sicut sunt isti terreni; propter illud videlicet quod in Evangelio dictum est: «Eris potestatem habens su» per quinque civitates.» Et, ut breviter dicam, secundum vitæ hujus conversationem per omnia similia volunt esse omnia quæ de repromissionibus expectantur, id est ut iterum sit hoc quod est. Hoc ita sentiunt qui Christo quidem credentes, Judaïco autem quodam
Abbreviated transcription (Latin):
tiosis infundamenta ẽius ia¬
tiendis: et de lapide iaspide
inuros eius erigendos. et pro-¬
pugnacula eius ex lapide cris¬
tallo: ꝑibolum quoq habita¬
turam ex lapidib electis et
uariis. idẽ iaspide et saphiro.
et calcidonio. et ⁊ maragdo. et
sardo. et ochi ło. et chrisolito.
et chrysoprasso. et iacinto. et
ametisto. Tum ediam mninistios
deliciarum suarum. dandos
sibi aliegiigenas putant. quosut
alatores habeant. uel structores
parietum. a quibus dirupta
ipsorum et corliaspsa ciuitas
exstruatur: et arbitrantur qͦd
facultates gentium accipiant
ad edeilendum. et indiuitiis
eorum dominentur: ut etrã
cameli madiam et gesar
ueniant. et afferant eis au¬
rum. et thus. et lapides pre¬
tiosos. Et hoc conantur exaue¬
toritate ꝓphetica confirma¬
re.ex his quȩ de iherusalẽ
repromissionib scripta sunt:
ubi etiam dicitur quia qui
seruiunt deo. manducabunt
et bibent. peccatores esuri¬
ent et sicient: et quo letici¬

Expanded text:
tiosis in fundamenta ejus jatiosis in fundamenta ejus jaciendis, et de lapide jaspide muros ejus erigendos, et propugnacula ejus ex lapide crystallo; peribolum quoque habituram ex lapidibus electis et variis, id est jaspide et sapphiro et chalcedonio et smaragdo et sardio et onychino et chrysolitho et chrysopasso et hyacintho et amethysto. Quinetiam ministros deliciarum suarum dandos sibi alienigenas putant, quos vel aratores habeant, vel structores parietum, a quibus diruta ipsorum et collapsa civitas extruatur: et arbitrantur quod facultates gentium accipiant ad edendum, et in divitiis eorum dominentur, ut etiam cameli Madian et Cedar veniant, et afferant eis aurum, et thus, et lapides pretiosos. Et hæc conantur auctoritate prophetica confirmare ex his quæ de Jerusalem repromissionibus scripta sunt: ubi etiam dicitur quia qui serviunt Domino manducabunt et bibent, peccatores autem esurient et sitient; et quod lætiti
Abbreviated transcription (Latin):
uita. si aliquis talis erit nob̃ uiuen¬
di ordo uel status. Quidam ergo labo¬
rem quodam modo intellȩgentie
recusantes. et suꝑficiẽ quandam¬
quandam legis littere consectantes.
et agis delection s qu
intellegentie recusantes. et suꝑfi¬
ciem quandam legis lutere consee¬
tantes et magis delectioni sue quo¬
dammͦ ac libidini indulgentes: soliꝰ
litterȩ discipuli. arbitrantur repro¬
missiones futuras inuoluptate et
luxuria corporis expectandas. et
propter hoc precipue carnes tre¬
rum desiderant. post resurrecti-¬
onem tales. quib manducandi et
bibendi. et omnia que carnis et
sanguinis sunt agendi. nusquã
desit facultas: apłi pauli de resur¬
rectione spiritalis corporis senten¬
tiam non sequentes:quibus con¬
sequenter etiam nuptiarum
conuentiones. et filiorum procre¬
ationes. etiam post resurrectionẽ
futuras. fingentes sibinet ipsis
iherusalem urbem terrenã
reedificandam. lapidib pre¬

Expanded text:
vita, si aliquis talis erit nobis vivenvita, si aliquis talis erit nobis vivendi ordo vel status. II. Quidam ergo laborem quodammodo intelligentiæ recusantes, et superficiem quamdam legis litteræ consectantes, et magis delectationi suintelligentiæ recusantes, et superficiem quamdam legis litteræ consectantes, et magis delectationi suæ quodammodo ac libidini indulgentes, solius litteræ discipuli, arbitrantur repromissiones futuras in voluptate et luxuria corporis expectandas: et propterea præcipue carnes iterum desiderant post resurrectionem tales quibus manducandi, et bibendi, et omnia quæ carnis et sanguinis sunt agendi nunquam desit facultas, Apostoli Pauli de resurrectione spiritualis corporis sententiam non sequentes2. Quibus consequenter addunt et nuptiarum conventiones, et filiorum procreationes etiam post resurrectionem futuras, fingentes sibimetipsis erusalem terrenam urbem reædificandam lapidibus pre
Abbreviated transcription (Latin):
et si quidem immemor sui sit. et
quid se deceat ignoret: circa usus
corporales omnis sua mouetur in¬
tentio: et ꝑ omnes motus suos erga
uoluptates. ac libidines corporis
occupatur. Si uero talis sit qui in
comiune aliquid curare. uel pro¬
uidere studeat. aut rei publice con¬
sulens. aut magistratib parers.
aut quicquid illud est quod inco¬
mune certe prodesse uideatur
exercet. Iam uero siquis talis sit
ut aliquis melius quam hȩc quȩ
corporea uidentur intellegat. et
sapientiȩ. ac scientir operam ha¬
bet: sine dubio erga huiuscemo¬
di studia omnem sui declinautt
industriam: quo possit inquisita
ueritate. rerum causas. rationem¬
ꝙ que cognoscere. Sicut ergo in hac
uita. alius quidem summum bo¬
num. corporis iudicat uoluptatẽ.
aliłs uero in cominine consulere.
alius studiis et intellegentie operã
dare: ita requirimus in illa utca
que uera est. quȩ abscondita ẽẽ di¬
citur cum xp̃o in deo. idẽ in illa ęt̾na

Expanded text:
Et si quidem immemor sui sit, et Et si quidem immemor sui sit, et quid se deceat ignoret, circa usus corporales omnis sua movetur intentio, et per omnes motus suos erga voluptates suas ac libidines corporis occupatur: si vero talis sit qui in commune aliquid curare vel providere studeat, aut reipublicæ consulens, aut magistratibus parens, aut quidquid illud est quod in commune certe prodesse videatur, exercet. Jam vero si quis talis sit ut aliquid melius quam hæc quæ corporea videntur intelligat, et sapientia et scientiæ operam habeat, sine dubio erga hujuscemodi studia omnem declinabit industriam, quo possit inquisita veritate rerum causas rationemque cognoscere. Sicut ergo in hac vita alius quidem summum bonum corporis judicat voluptatem, alius vero in commune consulere, alius studiis et intelligentiæ operam dare: ita requiramus in illa vita quæ vera est, quæ abscondita esse dicitur cum Christo in Deo, id est in illa æterna
Abbreviated transcription (Latin):
neforte etiã illud iste sermo sig¬
nificet᷑: qd̾ sic̃ scĩ corpora sua inqͥb
rectione suscipient. Ita & impii
qͥq qͥ in hac uita erroꝵ tenebras et
noctẽ ignorantiȩ dilexerũt᷑ obsen
& atͥs pꝰ resurrectionẽ corporibus indu¬
ant᷑: ut ea ipsa caligo ignorantie.
que in hoc mundo inteciora
corum mentes obsederat. in
futuro ꝑ exterius corporis ap¬
pareat indumentum. Simi¬
liter quoq etiam de carcere
sentiendum est. s sufficiant
ista in presenti loco: que inte¬
rim nunc ut dicendi ordo ser¬
uaretur. quam paucissimis
BUS: X.
id eamus nunc breuiter:
quid etiam de repromissionib
sentiendum sit. Certum est
quia nullum animal omni
modis ociosum atq immobile eẽ
potest: s omni genere remoueri
et agere semꝑ et uelle aliquid ges¬
tit: et hanc in eẽ naturam omnib
animantib manifestum puto:
multo magis ergo rationabile ani-¬
mal. id ẽ hominis naturam: necesse
est semꝑ aliquio mouere uel agẽ.

Expanded text:
ne forte etiam illud iste sermo signe forte etiam illud iste sermo significet, quod sicut sancti corpora sua, in quirectione suscipient, ita et impii quique qui in hac vita errorum tenebras et noctem ignorantiæ dilexerunt, obscuris et atris post resurrectionem corporibus induantur, ut ea ipsa caligo ignorantiæ quæ in hoc mundo interiores eorum mentes obsederat, in futuro per exterius corporis appareat indumentum. Similiter quoque et de carcere sentiendum est. Sed sufficiant ista in præsenti loco, quæ interim nunc, ut dicendi ordo servaretur, quam paucissimis bus. I. Videamus nunc breviter quid et de repromissionibus sentiendum sit. Certum est quia nullum animal omni modo otiosum atque immobile esse potest, sed omni genere moveri et agere semper et velle aliquid gestit: et hanc inesse naturam omnibus animantibus, manifestum puto. Multo magis ergo rationabile animal, id est, hominis naturam necesse est semper aliquid movere vel agere.
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ post modum ꝑ lib̃i ar¬
bitrii lapsum contra naturam
primȩ conditionis et puruatis
absumpta est. Que utiq pars.
ut pote amisa et ͤ materiae cum
infidelium sorte multatur. Po¬
test autem eciam tercio sensu il¬
lud intellegi de diuisione ista:
ut qm unicuiq fidelium etiã¬
si minimus sit ineccłia. ad eẽ
angłs dicicur. qui et semꝑ ui¬
dere faciem di patris a saluatore
ꝑhibetur. Et hic qui utiq unũ
erat cum eo cui pre erat.si isꝑin
obedientiam efficiatur indignꝰ.
auferri abeo di angłs d̾r. & tunc
pars eius. idẽ humane nature
pars. auulsa a di parte. cum in¬
fidelib deputatur: Qm̃ commo¬
nitiones appositi sibi adẽo an¬
gui. non fideliter custodiuit:
s et exteriores tenebras ut ego
opinor. non tam aerem aliquẽ
obscurum et sine ullo lumine
intellȩgendum puto: quam
de his qui profundȩ ignoran¬
tiȩ tenebris immersi. extra om̃is¬
et intellegentie lumen effecti
sunt. Uidendum quoq est.

Expanded text:
ea quæ postmodum per liberi area quæ postmodum per liberi arbitrii lapsum contra naturam primæ conditionis et puritatis assumpta est, quæ utique pars, utpote amica et chara materiæ, cum infidelium sorte mulctatur. Potest autem et tertio sensu illud intelligi de divisione ista, ut quoniam unicuique fidelium, etiamsi minimus sit in Ecclesia, adesse Angelus dicitur " qui etiam semper videre faciem Dei patris a Salvatore perhibetur; et hic utique unum erat cum eo cui præerat, si is per inobedientiam efficiatur indignus, auferri ab co Dei Angelus dicatur, et tunc pars ejus, id est humanæ naturæ pars, avulsa a Dei parte cum infidelibus deputetur, quoniam commonitiones appositi sibi a Deo Angeli non fideliter custodivit. VIII. Sed et exteriores tenebras, ut ego opinor, non tam aërem aliquem obscurum, et sine ullo lumine intelligendum puto, quam de his qui profundæ ignorantiæ tenebris immersi extra omne intelligentiæ lumen effecti sunt. Videndum quoque est,
Abbreviated transcription (Latin):
pħa dicit. Seders dominus conflabit:
et puigabit᷑: et fundet purgatos filios
uida. S et illud quod dedispensatorib
non bonis in euangłio dictum. ẽ qui
diuidendi dicuntur. et pars eorum
cum infidelib poni. tanquam ea pars
quȩ ipsorum propria non sit aliorũ
summitenda: sine dubio genus aliqͦd
indicat penȩ eorum quorum ut michi
uidetur separandus ab anima sp̃s
sentiemus hoc dictum de dono spe
tiȩ. uel sermo scientie. uel alterius
cuiusq datus est doni. et non tecte
ad ministratur. idẽ aut interram
defosus est. aut insudario colligatus:
auferetur ꝓfecto ab anima donum
sp̃s. et pars reliqua quȩ suꝑ est. ide
animȩ substantia cum in fidelib
ponitur: diuisa ac seꝑata abeo spu¬
cum quo adiungens se dño unꝰ
non de dĩ sp̃u. s de natura ipsiꝰ
anime intellegendum est.
pars eius melior. illa dicetur. q̃
ad imaginem dĩ et similitudi¬
nem facta est: alia autem pars

Expanded text:
pheta dicit: «Sedens» Dominus conflabit, pheta dicit: «Sedens» Dominus conflabit, et purgabit, et fundet purgatos filios» Juda.» VII. Sed et illud quod de dispensatoribus non bonis in Evangelio dictum est, qui dividendi dicuntur, et pars eorum cum infidelibus poni, tanquam ea pars quæ ipsorum propria non sit aliorsum sit mittenda, sine dubio genus aliquod indicat pœnæ eorum, quorum, ut mihi videtur, separandus ab anima spirisentiemus hoc dictum de dono Spirtiæ, vel sermo scientiæ, vel alterius cujusque datus est doni, et non recte administratus, id est aut ad terram defossus est, aut in sudario colligatus, auferetur profecto ab anima donum spiritus, et pars reliqua quæ superest, id est animæ substantia, cum infidelibus ponetur, divisa ac separata ab eo spicum quo adjungens se Domino non de Dei spiritu, sed de animæ ipsius natura intelligendum est, pars ejus melior illa dicetur quæ ad imaginem Dei et similitudinem facta est; alia autem pars,
Abbreviated transcription (Latin):
b memorantur: inueniet quod ani¬
marͣum uel uitia uel supplicia ꝑ hec
siguraliter indicentur. ut autem
intelligamus quia ea ratione qua
medici adiutoria langentib adhi¬
bent. ut ꝑcuras reparent sanitatẽ.
etiam ds̃ agit circa eos qui lapsi
ri omnib gentib ut bibant. et in¬
saniant. et euomant. Inquo cõmina¬
tur diceis: quia siqui noluerit bi¬
bere. non manducabitur. Ex quo uti¬
q intellegitur: quod furor uin¬
dincte dĩ ad purgationem proficit
animarum. Q m̃ autem et apena
que ꝑ ignem inferri dicitur ꝓad
iutorio intelleͥgitur adhiberi: ĩsacas
docet qui de isrł quidem sic dicit.
Abluet dominus sordes filiorum istł.¬
et filiarum sion: et sanguinem ex¬
purgabit emedio ipsorum. sp̃u iudi¬
cii. et spii ustionis. De chaldeis autem
sic dicit. habes carbones ater ignis.
sede suꝑ eos: hietunt tibi adiutorio.
Et inaliis dicit. Scificabit eos dominus.
in igne ardenti. Et in malachia pro¬

Expanded text:
bus memorantur, inveniet quod anibus memorantur, inveniet quod animarum vel vitia vel supplicia per hoc figuraliter indicentur. Ut autem intelligamus quia ea ratione qua medici adjutoria languentibus adhibent, ut per curas reparent sanitatem, etiam Deus agit circa eos qui lapsi ri omnibus gentibus ut bibant, et insaniant, et evomant. In quo comminatur dicens, quia si quis noluerit bibere, non mundabitur. Ex quo utique intelligitur quod furor vindictæ Dei ad purgationem proficit animarum. Quoniam autem et ea pœna quæ per ignem inferri dicitur, pro adjutorio intelligitur adhiberi, Esaias docet, qui de Israël quidem sic dicit: «Abluet Dominus sordes filiorum vel filiarum Sion, et sanguinem expurgabit e medio ipsorum spiritu judicii et spiritu ustionis.» De Chaldeis autem sic dicit: «Habes carbones ignis, sede super eos, hi erunt tibi in adjutorio.» Et in aliis dicit: «Sanctificabit Dominus» in igne ardenti.» Et in Malachia pro
Abbreviated transcription (Latin):
austioris emordationis medica¬
m̃ti curam. nun nũquam uero
si id uitii qualitas depoposcerit.
rigore ferri et sectionis asꝑita¬
te indigemus: Quod si et hec
suꝑgressus fuetit morbi mod̾.
adultimum conceptum uitium
etiam ignis exurit: quantoma
animarum nrãrum. que expec¬
catorum et scelerum diu̾sitate
collegerant. ie huiꝰcemodi pena¬
lib curisꝰ. insuꝑ etiam ignis in¬
ferre supplicium. his qui sani¬
tatem animȩ ꝑdiderunt: Q̃uiꝰ
rei imagines: etiam in scriptu¬
ris scĩs teferuntur. Deniq in
de utero nomio sermo diuinus
peccatorib comminatur. qͥo
sebribus et frigorib et aurigine pu¬
niantur: et occulorum facellationib
et mentis alienatione. et parafelexia.
et cȩcitate ac debilitate renium cru¬
ciandi ssint. Siqui ergo ex ocio de
omni scriptura congreget om̃s lan¬
gorum commemorationes. quȩ in co¬
minatione peccatorib uelut corpo¬
rearum ȩgritudinum appellationi¬

Expanded text:
austerioris ac mordacioris medicaausterioris ac mordacioris medicamenti curam; nonnunquam vero, si id vitii qualitas depoposcerit, rigore ferri et sectionis asperitate indigemus; quod si etiam hæc supergressus fuerit morbi modus, ad ultimum conceptum vitium etiam ignis exurit: quanto maanimarum nostrarum, quæ ex peccatorum et scelerum diversitate collegerant, uti hujuscemodi pœnalibus curis, insuper etiam ignis inferre supplicium his qui sanitatem animæ perdiderunt? Cujus rei imagines etiam in Scripturis sanctis referuntur. Denique in Deuteronomio sermo divinus peccatoribus comminatur, quod febribus et frigoribus et aurigine punientur, et oculorum vacillationibus, et mentis alienatione, et paraplexia, et cæcitate, ac debilitate renum cruciandi sint. Si quis igitur ex otio de omni Scriptura congreget omnes languorum commemorationes quæ in comminatione peccatoribus velut corporearum ægritudinum appellationi
Abbreviated transcription (Latin):
nerał pena stimulis uexabun¬
tur. S et aliam suppliciorum
speciem intellegi arbitror. posse:
quia sicut sentimus soluta cor¬
poris menbra atq a suis inui¬
cem diuulsa compagib imm̃¬
si doloris generare cruciatum.
Ita cum anima extra ordinem
atq compagem uel eam armo¬
niam qua ad bene agendum
et ut utiliter sentiendum ado
creata est fuerit inuenta. nec
sibimet ipsi rationabilium mo¬
tuum comꝑagine consonare:
penam cruciatumq putanda
sit sibi  met ipsius ferte discidii:
et inconstantie suȩ atq inordi¬
nationis sentire supplicium:
queq animȩ dissolutio atq di¬
uulsio cum adhibiti ignis rati¬
one fuerit explorata: sine dubio
ad firmiorem sui com paginem
instaurationem que solidatur.
Multa sunt etiam alia quȩ nos
latent : quȩ illi soli cognita sũt.
qui est medicus animarum
nrarum. Sienim ad corporis
sanitatem pro his uitiis quȩ
ꝑ escam potumq colligimus.
necessariam habemus interdũ

Expanded text:
neralis pœnæ stimulis vexabunneralis pœnæ stimulis vexabuntur. Sed et aliam suppliciorum speciem intelligi arbitror posse; quia sicut quidem sentimus soluta corporis membra atque a suis invicem divulsa compagibus immensi doloris generare cruciatum, ita cum anima extra ordinem atque compagem, vel eam harmoniam qua ad bene agendum et utiliter sentiendum a Deo creata est, fuerit inventa, nec sibimetipsi rationabilium motuum compagine consonare, pœ- nam cruciatumque putanda sit suimetipsius ferre dissidii, et inconstantiæ suæ, atque inordinationis sentire supplicium. Quæ animæ dissolutio atque divulsio cum adhibiti ignis ratione fuerit explorata, sine dubio ad firmiorem sui compaginem instaurationemque solidatur. VI. Multa sunt etiam alia quæ nos latent, quæ illi soli cognita sunt qui est medicus animarum nostrarum. Si enim ad corporis sanitatem pro his vitiis quæ per escam potumque collegimus, necessariam habemus interdum
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo intellegitur: quod circa ip¬
sam anime substantiam tormta
quedam ex ipsis peccatorum noxi
tus appareat: considari possibile est
exhis passionum uitiis quȩ anima¬
b acciłe solent: idẽ cum uel fłamis
amoris exuritur anima. uel zeli
aut liuoris ignib maceratur: aut
cum ira agitatur. insania: uel tris¬
ticia immensitate consumitur: q̃mͦ
horum malorum nimia etates ali¬
quanti intolerabiliter ferentes: mor¬
tem subire: quam huiꝰcemodi cru¬
Itiatus ꝓpeti tolerabilius habuere.
Requiris sane si hi qui uitiorum
inalis istis quȩ supra diximus ir¬
retiti sunt. nec emendatis aliquid
in hac uita adhue positi comparare¬
sibimet potucrunt. et ita ex
hoc mundo abscesserunt. Suf¬
ficiat illis ad penam. quod illis
ipsis ꝑdurantib in se noxiis
affectib crutiantur: idẽ irȩ uel
furoris. uel insanie uel meroris.
Quorum utiq mortiferum uitꝰ
nullo in hac uita emendationis
medicamento mitigatum est.
An his affectib im mutatis ge¬

Expanded text:
Ex quo intelligitur quod circa ipsam animæ substantiam tormenta quædam ex ipsis peccatorum noxiiilis appareat, considerari possibile est ex his passionum vitiis quæ animabus accidere solent, id est, cum vel flammis amoris exuritur anima, vel zeli vel livoris ignibus maceratur, aut cum ira agitatur, vel cum insaniæ vel tristitiæ immensitate consumitur, quomodo horum malorum nimietates aliquanti intolerabiliter ferentes, mortem subire, quam hujuscemodi cruciatus perpeti, tolerabilius habuere. Requires sane si his qui vitiorum malis istis quæ supra diximus irretiti sunt, nec emendationis aliquid in hac vita adhuc positi compararesibimet potuerunt, et ita ex hoc mundo abcesserunt, sufficiat illis ad pœnam quod illis ipsis perdurantibus in se noxiis affectibus cruciantur, id est, vel iræ, vel furoris, vel insaniæ, vel mœroris, quorum utique mortiferum virus nullo in hac vita emendationis medicamento mitigatum est; an his affectibus immutatis ge
Abbreviated transcription (Latin):
athletis uel militib xp̃i. conlutatio et
certamen est. aduersus omnia ista quȩ
enumerata sunt omnib singulis tam̃.
uel certe ꝓut probatum fuerit ab ago¬
nis ipsius. iusto preside deo. drbitror.
namq quia certa mansura sit humanȩ
nature: &iam si paulus ille sit dequo di
inferi non preualent: aut si moyses sit
amicus dĩ: quorum nullus prorsus om¬
nem simul aduersarum uirtutum ca¬
teruam posset sine sui aliqua ꝑnitie
tolerare: nisi si forte illius soluis uirtus
opetur in ea qui dixit. Confidite: ego uici
mundum. Propter quem: confident̃
etiam paulus dicebat. Omnia possum
meo: qui me confortat xp̃c Et iterum.
amplius autem: quam om̃s illi labo¬
raui. Non  autem ego: s grãdi
mecum. Propter hanc ergo uirtutem.
que utiq humana non est. oꝑantem
et loquentem in se:paulus dicebat. Cer¬
tus sum autem: quia neq mors. neq
uita: neq angłi. neq principatus. ne¬

Expanded text:
athletis et militibus Christi colluctatio et athletis et militibus Christi colluctatio et certamen est adversus omnia ista quæ enumerata sunt; omnibus, singulis tamen, vel certe prout probatum fuerit ab agonis ipsius justo præside Deo. Arbitror namque quia certa mensura sit humanæ naturæ; etsi Paulus ille sit de quo diInferi non prævalent; aut si Moyses ille sit amicus Dei: quorum nullus prorsus omnem simul adversariarum virtutum catervam posset sine sui aliqua pernicie tolerare, nisi forte illius solius virtus operetur in eo qui dixit: «Confidite, ego vici mundum.» Propter quem confidenter etiam Paulus dicebat: «Omnia possum in eo qui me confortat Christus.» Et iterum: «Amplius autem quam omnes illi laboravi; non autem ego, sed gratia Dei mecum Propter hanc ergo virtutem quæ utique humana non est, operantem et loquentem in se, Paulus dicebat: «Certus sum autem quia neque mors neque vita, neque Angeli, neque principatus ne
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus principatum. et potestates. ad¬
uersus mundi huius rectores tenebra¬
rum. Non sicut erat chorinthiis. quib
certamen adhuc aduersus carnem et
sanguinem erat: quos temꝑtatio non
apprehendat. nisi humana. Nec tam̃
putandum est: quod singuli quiq
adu̾sus omnia hȩc decertent. Im pos¬
sibile enim id eẽ arbitro ulli hominũ.
quamuis ille sit sp̃s. ut aduersus omĩa
hec simul possit habere certamen:
Quod si ulla modo id accidat. quod cer¬
te fieri non pot̾. impossibile est
ut id pidisus ferre possit humana na¬
tura. sine maxima subuersione sui:
S sicut uerbi gra. quinquaginta aliqͥ
milites si dicant sibi imͣminere ẽtam̃
ad u̾sus aliosqͥnqͣgintã. ñ ita intelligẽ.¬
dum ẽ. quodunus exipsis ad uersus
qͥnquaginta. dimicaturꝰ sit. s recte
dic̃ unusqͥsq ipsoꝵ. quia certam̃
nobis est aduersus quinqͣgintaoib
tam̃ adu̾sus om̃s: ita etiã hoc audi

Expanded text:
adversus principatus et potestates, adadversus principatus et potestates, adversus mundi hujus rectores tenebrarum, non sicut erat Corinthiis, quibus certamen adhuc adversus carnem et sanguinem erat, quos tentatio non apprehenderat nisi humana. V. Nec tamen putandum est quod singuli quique adversus omnia hæc decertent. Impossibile enim id esse arbitror ulli hominum, quamvis ille sit sanctus, ut adversus omnia hæc simul possit habere certamen. Quod si ullo modo id accidat, quod certe fieri non potest, impossibile est ut id prorsus ferre possit humana natura sine maxima subversione sui: sed sicut, verbi gratia, quinquaginta aliqui milites si dicant sibi imminere certamen adversus alios quinquaginta, non ita intelligendum est, quod unus ex illis adversus quinquaginta dimicaturus sit, sed recte dicit unusquisque illorum, Quia certamen nobis est adversum quinquaginta, omnibus tamen adversu
Abbreviated transcription (Latin):
Toꝰ oꝑe. uel certa desidia animi. locus
diabolo datur. Et cum semel ingressus
fuerit cor. nr̃m: ut optineat nos. aut
certe uel polluat animam si non
penitus optinere potuerit. cum ig¬
nita sua iacula iactat innos: quib
aliquando quidem inaltum des¬
cendente uulnere saͣtiemur: aliquan¬
do uero cantummodo inflammna¬
mur. Raro certe et a paucis quibͦ¬
dam. hȩc eiꝰ ignita iacula restum¬
guntur. ita ut locum uulneris
non inueniant: idẽ cum quis mu¬
nitissimo et ualidissimo scuto fi¬
dei fuerit obtectus. quod uero dic¬
tum est in epła adephesios. quia
non est nob coñluctatio aduersus
carnem et sanguinem: s adu̾sus
principatus et potestates: aduersus mun
di rectores tenebrarum harum. ad uers
spiritalia nequitie incelestibus: itao¬
portebat intellegi. quod dixit. nob. ĩde
michi paulo. et uob̃ ephesus. et quibus¬
cumq non est collucatio cum carne et
sanguine. His et enim certamen est.

Expanded text:
to opere vel certa quadam desidia animi locus to opere vel certa quadam desidia animi locus diabolo datur, ut si semel ingressus fuerit cor nostrum, aut obtineat nos, aut certe vel polluat animam si non penitus obtinere potuerit, cum ignita sua jacula jactat in nos: quibus aliquando quidem in altum descendente vulnere sauciamur, aliquando vero tantummodo inflammamur. Raro certe et paucis quibusdam hæc ejus ignita jacula restinguuntur, ita ut locum vulneris non inveniant, id est, cum quis munitissimo et validissimo scuto fidei fuerit obtectus. Quod vero dictum est in Epistola ad Ephesios: «Quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus et potestates, ad» versus mundi hujus rectores tenebrarum harum, adversus» spiritualia nequitiæ in cœlestibus:» ita oportebit intelligi quod dixit, nobis; id est mihi Paulo, et vobis Ephesiis, et quibuscumque non est colluctatio cum carne et sanguine. His etenim certamen est
Abbreviated transcription (Latin):
moni menta caftis mandat᷑ re¬
quirere: in quibus beneficiis mar¬
dochei ad monitus. inimicum
quidem eius aman suspendi iu¬
beret: ipsi honores magnificos.
uniuerse uero scõrum genti. sa¬
lutem. ꝑiculo iamimminente
conferret. ꝑcontrariam uero dia¬
boli uirtutem. memorie pontifi¬
cum et scribarum putandum ẽ¬
eẽ suggestum Illud: quod uenien¬
tes ad pilatum dixerunt. Onẽ.
recordati sumus. quoniam seductor.
ille dixit dum adhuc uiueret:
quia post terciam diem resurga:
S et iudas quod de proditione sal¬
uatoris cogitauit: non fuit a sola
mentis enis malicia ueniens. Cesta¬
ta est enim scriptura: quia diabo¬
lus immi sisset incor eius. ut tracle¬
ret eum. Piopter quod. et salomon
recte preceͥpit. dicens. Omni custo¬
cdia. serua cor. cuum: Et paulus apłs¬
cũaita dinplius debemus intendere
his quȩ audiuimus. ne forte efflua¬
mus. Q cum dicit. nolite locum da¬
re cdiabola: Ostendens ꝑ hoc. quia cer¬

Expanded text:
monimenta chartis mandata remonimenta chartis mandata requirere; in quibus de beneficiis Mardochæi admonitus inimicum quidem ejus Aman suspendi juberet, ipsi vero honores magnificos, universæ autem Sanctorum genti salutem periculo jam imminente conferret. Per contrariam vero diaboli virtutem memoriæ pontificum et Scribarum putandum est suggestum illud quod venientes ad Pilatum dixerunt: «Domine, re cordati sumus quomodo seductor ille dixit, dum adhuc» viveret, Quia post tertiam diem resurgam.» Sed et Judas quod de proditione Domini Salvatoris cogitavit, non fuit a sola mentis ejus malitia veniens. Testata est enim Scriptura, quia diabolus jam misisset in cor ejus ut traderet eum.» Propter quod et Salomon recte præcepit, dicens: «Cum» diligentia serva tuum cor.» Et Paulus Apostolus ait: «Amplius debemus intendere his quæ audivimus, ne forte effluamus.» Et cum dicit: «Nolite locum dare diabolo.» ostendens per hoc quia cer
Abbreviated transcription (Latin):
duas uias eẽ dicit. Unam lucis. altera
tenebrarum: quib etiam pre ẽẽ cer-¬
cos quosq angłos dicit. Uiȩ quidẽ
lucis. angłos dĩ: tenebrarum autem
uie. angłos sacanȩ. Nichil tamen ali¬
ud putandum est accide nob. ex his
que cordi nr̃o suggeruntur bonis uel
malis. nisi comonitionem solam: et
incitam̃tum prouocans nos. uel adbo¬
na. uel ad mala. Possibile autem nob̃
est cum maligna uirtus prouocare
prauas suggestiones: et resistere ꝑsua¬
sionib pessimis: et nichil prorsus
culpabiliter ger̾e. Et rursum pos¬
sibile est. ut cum nos diuina uir¬
tus ad meliora ꝓuocauerit. noͣnͦ
sequamur: lib̾i arbitrii potestate
sane in suꝑioribus. quod etiam me
gerantur. siue ꝑ diuinam rationẽ¬
ꝓuidentiam. siue ꝑ uirtutes
contrarias: sicut ostenditur in li¬
bro hesteit. Cum beneficia iustis¬
simi uiri mardocei artaperses
non meminisset: et noc turnis
uigiliis fatigatus. a deo in memo¬
riam recepisset rerum gestarii

Expanded text:
duas vias esse dicit, unam lucis, alteram duas vias esse dicit, unam lucis, alteram tenebrarum, quibus et præesse certos quosque Angelos dicit: viæ quidem lucis Angelos Dei; tenebrarum autem viæ, Angelos Satanæ. Nihil tamen aliud putandum est accidere nobis ex ipsis quæ cordi nostro suggeruntur bonis vel malis, nisi commotionem solam et incitamentum provocans nos vel ad bona vel ad mala. Possibile autem nobis est cum maligna virtus nos cœperipravas suggestiones, et resistere suasionibus pessimis, et nihil prorsus culpabiliter gerere. Et rursum possibile est ut cum nos divina virtus ad meliora provocaverit, non sequamur, liberi arbitrii potestate sane in superioribus, quod etiam memgerantur, sive per divinam providentiam, sive per virtutes contrarias: sicut ostenditur in libro Esther, cum beneficia justissimi Mardochæi Artaxerxes non meminisset, et nocturnis vigiliis fatigatus a Deo in memoriam recepisset rerum gestarum
Abbreviated transcription (Latin):
Si sp̃s potestatem habentis ascendit
suꝑ te: locum tuum ne relinquas.
qm̃ sanitas. compescit peccata multa.
Et paulus apłs cle eisdem testimoni¬
um dabit: dicens. Cogitationes des¬
truentes. et omnem elationem: quȩ
se extollit aduersus scientiam xp̃i.
Ex dõ autem quod fiat: dauid nichilo¬
minus testatur in psalmis. hoc mͦ.
Deatus uir cuius est susceptio enis apud
te domine: ascensus in corde eius. Et
Q uod uero etiam ꝑ angłos. uel bonos.
uel malos aliqua humanis cordib sug¬
gerantur: designat uel tobiã angłs
comitatus: uel propħe sermo dicentis.
et respondit angłs: qui loquebatur in
me. S et pastoris liber hec eadem de¬
clarat: docens. quoᷤ bini angłi singłos
quosq homine̾s comittentur. Et siquan¬
do bonȩ cogitationes cor. nr̃m ascende¬
rint. a bono angło suggeri dicit: Si¬
quando uero contrariẽ: mali angłi eẽ
dicit instinctum. Eadem queͦq etiam
barnabas inepła sua declarat. cum

Expanded text:
«Si spiritus potestatem habentis ascenderit «Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimittas: quoniam sanitas compescit peccata multa.» Et Paulus Apostolus de iisdem testimonium dabit, dicens: «Cogitationes destruentes, et omnem elationem quæ se extollit adversus scientiam» Christi.» Ex Deo autem quod fiat, David nihilominus testatur in Psalmis dicens: «Beatus vir cujus est susceptio apud te, Domine, ascensus in corde ejus. D» Quod vero etiam per Angelos, vel bonos vel malos, aliqua humanis cordibus suggerantur, designat vel Tobiam Angelus comitatus, vel Prophetæ sermo dicentis: «Et respondit Angelus qui loquebatur in me.» Sed et Pastoris liber hæc eadem declarat dicens quod bini Angeli singulos quosque hominum comitentur: et si quando bonæ cogitationes cor nostrum ascenderint, a bono Angelo suggeri dicit; si vero contrariæ, mali Angeli dicit esse instinctum. Eadem quoque Barnabas in Epistola sua declarat, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pra uirihus nr̃is dł putata
sunt. arbitror quoo euident᷑
aparuit eẽ quedam delicta.
quȩ nequaquam malignis uir¬
tutib ꝑurgentib commutam̃:
alia uero eẽ quȩ instinc tu
earum. ad nimietatem quãdã
im moderationemq prouocẽt᷑.
Vnde consequens est nunc inquirẽ:
quomodo ipsȩ contrariȩ uircutes
hec ipsa incitamenta operentur in
nobis. Sogitationes que de corde
nro ꝓcedunt. uel memoria quoꝵ¬
cumq gestorum. uelquariun libet
rerum causarumq contemplatio. in¬
uensmus quod aliquotiens ex nob̾
ipsis procedant: aliquotiers a contra¬
riis iurtutib concitentur: interdum
debitur: nisi scripturȩ diuinȩ testi¬
moniis fuerit comprobatum. Quod
ergo cogitatio oriatur ex nobis: dauid
testatur in psalmis dicens. quia cogi¬
tatio hominis confitebitur tibi: et
reliquie cogitationum. diem festum
agent tibi. Quod aucem et acontra¬
riis uirtutib fieri soleat: salomon
in eccłiastiee testatur hoc modo:

Expanded text:
quæ pro viribus nostris disputata quæ pro viribus nostris disputata sunt, arbitror quod evidenter apparuit esse quædam delicta quæ nequaquam malignis virtutibus perurgentibus committamus, alia vero esse quibus instinctu earum ad nimietatem quamdam immoderationemque provocemur. Unde consequens est nunc inquirere quomodo ipsæ contrariæ virtutes hæc ipsa incitamenta operentur in nobis. IV. Cogitationes quæ de corde nostro procedunt, vel memoria quorumcumque gestorum, vel quarumlibet rerum causarumque contemplatio, invenimus quod aliquoties ex nobis ipsis procedant, aliquoties a contrariis virtutibus concitentur; interdum debitur, nisi Scripturæ divinæ testimoniis fuerit comprobatum. Quod ergo cogitatio oriatur ex nobis, David testatur in Psalmis dicens: «Quia cogitatio hominis confitebitur tibi, et reliquiæ cogitationis diem festum agent tibi.» Quod autem et a contrariis virtutibus fieri soleat, Salomon in Ecclesiaste testatur hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
uincere: sicut ipse apłs cau¬
tissimo sermone signauit di¬
cens : quia dabit dominus exi¬
tum ut sustinere possitis. non
ut sustineatis. Multi enim ñ
sustinent: s intemptatione
uincuntur. Adõ autem datur.
non ut sustineamus: alioquin
nullum iam uidetur eẽ certam̃:
s ut sustinere possimus. Ea autẽ
uirtute quȩ nob̾ data est ut
uincere possimus. scđm lib̾i
arbitrii facultatem. aut indu¬
strie utimur et uincunus: aut
segniter. et supamur. Si enim
totum nob̃ hoc detur ut om̃i
genere suꝑeinus. idẽ ut nullo
modo uincamur quȩ iã o su¬
ꝑ est causa certandi ei qui iun¬
ci non potest:aut quod pal¬
mȩ meritum. ubi repugnanti
ad imitur uincendi facultas:
Si uero ȩque quidem omnib
nobis uncendi possibilitas
prebeatur: In ur̃a autem po¬
situm sit potestate. quomodo
hac possibilitate uti debeamꝰ.
idẽ uel industrie: uel segnit̾:
iusta erit uel uicti culpa. uel
palina uictoris. Igitur exhis

Expanded text:
vincere, sicut ipse Apostolus cauvincere, sicut ipse Apostolus cautissimo sermone signavit, dicens, quia «dabit Deus exitum ut sustinere possitis,» non ut sustineatis. Multi enim non sustinent, sed in tentatione vincuntur. A Deo autem datur, non ut sustineamus; alioquin nullum jam videretur esse certamen: sed ut sustinere possimus. Ea autem virtute quæ nobis data est ut vincere possimus, secundum liberi arbitrii facultatem aut industrie utimur, et vincimus; aut segniter, et superamur. Si enim totum nobis hoc detur ut omni genere superemus, et nullo modo vincamur, quæ jam superest causa certandi ei qui vinci non potest? Aut quod palmæ meritum, ubi repugnandi adimitur vincendique facultas? Si vero æque quidem omnibus nobis vincendi possibilitas præbeatur, in nostra autem positum sit potestate quomodo hac possibilitate uti debeamus, id est vel industrie, vel segniter, justa erit vel victi culpa, vel palma victoris. Igitur ex his