comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex muliere. ꝓiñ muti a patre sñ
misisse eum: cum fecit ex femi¬
na. ꝙ utiq ñ fecit sine spũ sc̃o.
Ecce hic dicit filium missuma

Expanded text:
ex muliere. Proinde mitti a Patre sine misisse eum cum fecit ex femina, quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit, Filium missum
Abbreviated transcription (Latin):
querens quomͦ filius uel spc̃ sc̃s.
sit missus. cum ut̾q sit ubiq tan¬
legitur. quem mitret pat̾ in noĩe
meo. ⁊ item. Si abiero mĩttam eũ
ad uos. Et filius dese dint. Exi¬
ui a patre et ueni in mundum.
⁊ apłs dicit. misitͣ deus filium
ex ꝑsona dei. Celum ⁊ t̾ram ego
impieo. Itaq ubiq deus est. ubi¬
qꝑ ergo est filius. ubiq etiam ẽ
sp̃t .s. Illuc ergo missus est filius
s filius ⁊ spiritus .s. ⁊ de filio pri¬
mum uideamus quomodo puspꝰ¬

Expanded text:
quaerens quomodo Filius vel Spiritus sanctus sit missus, cum uterque sit ubique tanlegitur, quem mittet Pater in nomine meo . Et item: Si abiero, mittam eum ad vos . Et Filius de se dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum. Et Apostolus dicit: Misit Deus Filium ex persona Dei: Coelum et terram ego impleo. Itaque ubique Deus est, ubique ergo est Filius, ubique etiam est Spiritus sanctus. Illuc ergo missus est Filius sed Filius, et Spiritus sanctus. Et de Filio primo videamus quomodo mis
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut inquit corpus carnis ni-¬
chil est aluid quam caro. sic do
in quantum datur eis quib dat᷑.
apud se autem deus est. ⁊ si nemi¬
ni detur. quia deus erat patri et
filio coet̾nus ante quam cuiqͣm
daretur. nec quia illi dant: ⁊ ip̃e
datur. ĩo non minor est illis. Ita
enim datur. sicut dei donuni. ut
⁊̃ seipm̃ det sic̃ d̾s. Non enim dici
filius dant sp̃m sc̃m nec ip̃e dat.
aliquid gͦ pater oꝑat᷑ ⁊ fulius . ꝙ ñ
oꝑatur sp̃c .s. dat ergo sp̃c .s. se ip̃m.¬
si autem seipm dat: tunc ⁊ a se ip̃o
ꝓcedit ⁊ mittitur. ꝙ utiq uerum
est. Nam processio temporalis sp̃c
sc̃i uel missio: ipsius est donatio.
⁊ ip̃a est dei operatio. ꝓcedit gͦ sp̃c .s.¬

Expanded text:
Sicut enim corpus carnis nihil est aliud quam caro; sic Donin quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini detur, quiFilio coaeternus antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant et ipse datur, et ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum; ut etiam seipsum dat sicut Deus. Non enim dici Filius dant Spiritum sanctum, nec ipse dat, aliquid ergo Pater operatur et Filius, quod non operatur SpSi autem seipsum dat, tunc et a seipso procedit, et mittitur, quod utique verum est; nam processio temporalis Spiritus sancti vel missio, ipsius est donatio et ipsa est Dei operatio. Procedit ergo te
Abbreviated transcription (Latin):
s illis qui ĩstan¬
dalo ꝑ infirmi¬
tatem carnis erant futuri quos
monec orare ne in ducãt᷑ in tẽpta¬
tõm qui añ polliciti erant se ñ scã

Expanded text:
 illis qui indalo per infirmtatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non sca
Abbreviated transcription (Latin):
cedit bona uoluntas hominis p̃i¬
multadei dona: s nõ omnia. Cnt.
autem ñ pretedit: ip̃a m eis est ⁊
ip̃a iuuat. Nam utrumq legitur
quatur me. nolentem quippe pre¬
uenit ut uelit. uoientem subseqͥ¬
tur: ne frustra uelit. Cur enim mo¬
nemur orare ꝓ munitis nris no¬
icutib pie uiuere: nisi ut in eis
d̃s opetur ⁊ uelle: Itm̃. Cur ad¬
monemur pecere ut actipiamꝰ
nisi ab illo fiat ꝙ uolumus a qͦ

Expanded text:
cedit bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia; quae autem non praecedit, ipsa in eis est et ipsa juvat, nam utrumque legitur quetur me ; nolentem quippe praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Cur enim admonemur orare pro inimicis nostris nolentibus pie vivere, nisi ut Deus in eis operetur et velle? Idemque cur admonemur petere ut accipiamus, nisi ut ab illo fiat quod volumus, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
peceatur. ⁊ recte uiuitur. uolũtas
tute qua pcc̃i sua fc̃a est ⁊ ut ui¬
tia supet. aduuetim: recte pieq
uiui. amortalib ñ pt. ⁊ hoc bene¬
ficium quo libãtur nͥ eam p̃ueni¬
gra: que utiq gatis datur. pre¬
uenitur gͦ bona hominis uolim¬
tas illo gr̃e bñficto: quo lib̾utur
⁊ p̃paratur. ⁊ illud bñficium fides

Expanded text:
tas tute qua peccati serva est, et ut vitia superet adjuvetur, recte pieque vivi a mortalibus non potest: et hoc beneficium quo liberatur nisi eam praeveniia, quae utique gratis datur. Praevenitur ergo bona hominis voluntas illo gratiae beneficio, quo liberatur, et praeparatur. Et illud benefici
Abbreviated transcription (Latin):
õr. Non sufficit etiam mĩa der si
luntas hominis sola ñ implet:
ita recte dc̃m intlłigatur: ut totũ
deo detur. qui hominus uoluntatẽ
bonam p̃uenit. ⁊ p̃pat adiuuan¬
dam. ⁊ adiuiuat p̃patam. nolentẽ
p̃uenit ut uelit: uolentem subse¬
quitur. ne frustra uelit. E cce
huis ubis ⁊ alus premissis euidẽ

Expanded text:
o, non sufficit etiam misericordialuntas hominis sola ita recte dictum intelligatur, ut totum detur Deo qui hominis voluntatem bonam praevenit, et praeparat adjuvandam, et adjuvat praeparatam: nolentem praevenit ut velit, volentem subsequitur ne frustra velit. Ecce his verbis et aliis praemissis evi
Abbreviated transcription (Latin):
grãm. kor enun ideo dixit: ne fi¬
des ip̃a suꝑbia sit ne dicat sibi. si
ex fice iustificati: quomͣ gratis:
Q cimi fides mẽtur cur nõ pociꝰ
redditur quam tonatur: Non
dicat ista homo fidelis. quia tũ
dixĩt hẽo fidem ut mẽar iustifica¬
tionem: respondetur ei. Quid enĩ
h̃os ꝙ ñ accepisti: fides enim qua
iustificatus es: gratis tͥ data est.
Hic aꝑte ostenditur ꝙ fides est
cã iustificationis. et ip̃a ẽ enĩ gr̃a
et bñficium quo bominis p̃ueit᷑
uoluntas. ⁊ sparatur. uñ. ãs. in¬

Expanded text:
: Hoc enim ideo dixit, ne fides ipsa superba sit, ne dicat sibi: Si ex fide justificati, quomodo gratis? Quod enim fides meretur, cur non potius redditur quam donatur? Non dicat homo ista fidelis, quia cum dixerit: Habeo fidem ut merear justificationem, respondetur ei: Quid habes, quod non accepisti Fides enim qua justificatus es, gratis tibi data est. Hic aperte ostenditur quod fides est causa justificationis, et ipsa est gratia et beneficium quo hominis praevenitur voluntas et praeparatur. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ench̾ eiudenter ostendit diceris.
Ip̃m arbitrium lib̾andum ẽ post
illam ruinam a seruitute ptt̃i.
nec omnino ꝑseip̃m: s ꝑ solam
dei grãm quein fide xͥ posita estli¬
beratur. ut uoluntas p̃paretur. Ec¬
ce aperte dicit grãm ꝑ quam lib̾at᷑
arbitrium. ⁊ p̃paratur uoluntas: po¬
sitam c̃ẽ i fide xͥ. fides enimx. ut¬

Expanded text:
 evidenter ostendit dicens: Ipsum arbitrium liberandum est post illam ruinam a servitute peccati. Nec omnino per seipsum, sed per solam Dei gratiam, quae in fide Christi posita est, liberatur ut voluntas praeparetur. Ecce aperte dicit gratiam, per quam liberatur arbitrium et praeparatur voluntas, sitam esse in fide Christi. Fides enim
Abbreviated transcription (Latin):
sum uł confirmatõnem e onẽ.¬
rat in eis tͥplex naturał ꝯgnitõ
quia sciebant ꝙ factierant. ⁊ a qͦ
fcĩ erant. ⁊ cum quo facti erant ĩ
mundo. et ħebant aliquam boni
uł mali notictam intlłigentes
quid appetendum uł respuend̃

Expanded text:
sum vel confirmationem. Erat in eis triplex naturalis cognitio, qua sciebant quod facti erant, et a quo facti erant, et cum quo facti erant; et habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes quid appetendum vel respuend
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minat eudenter docens onem
⁊ post creationem int̾posita a se¬
liqua morula cecidisse ita inqui
in uitate stetisse̾. nũquam bẽa¬
tam uitam duxisse. s ab initio
cetidisse: Non sic accipiendum ẽ.
ut malus a rono deo creatus esse
putetur. quia ab mitio ñ cecidis¬
se drẽtim. Non enim cecidit si
talis .i. malus factus est. a quo
enim caderet. factus gͦ prius: sta¬
tim a uĩtate se aũtit ꝓpria pt̾ate
delectatus. beate uiteᷤ aulcedinẽ
ñ gustauit. quam acceptam ñ
fastidiuit. s nolendo accipere. a¬
misit. Sui gͦ casus prescius cẽ
ñ potuit. qr sapĩa fructus ẽ pie¬
tatis. Continuo autem ut fc̃s
Ecce hic aperte declarat ange
los creatos bouos eẽ. ⁊ post catõ¬
nem cecidisse. ⁊ fuit ibi aliqua
morula licet breuissuma. Qd̃.¬

Expanded text:
minat, evidenter dicens angelos  post creationem, interposita aliqua morula, cecidisse, ita inquiin veritate stetisse, nunquam beatam vitam duxisse, sed ab initio cecidisse: non sic accipiendum est, ut malus a bono Deo creatus esse putetur, quasi ab initio non cecidisse diceretur. Non enim cecidit, si talis, scilicet, malus factus est; a quo enim caderet? Factus ergo prius, statim a veritate se avertit, propria potestate delectatus, beataeque vitae dulcedinem non gustavit, quam acceptam non fastidivit, sed nolendo accipere amisit. Sui ergo casus praescius esse non potuit, quia sapientia fructus est pietatis. Continuo autem ut factus Ecce hic aperte declarat angelos bonos creatos fuisse, et post creationem cecidisse; et fuit ibi aliqua morula, licet brevissima. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati ñ tñ a principio. n statĩ
supͣ petus et uentren ambłauit.
suum. sicut adam ⁊ eua ñ statim
petrauerunt. Ita et serpeus aliqͣn¬
D
ñ serpens. cum in ꝑadiso delicia¬
rum moraretur. deus enĩ ma¬
litiam ñ fecit. Ecce aꝑtedicit
pꝰ creationem int̃posita morisla
cecidisse. Ideoq illa u̾ba sic acci¬
pienda undentur. homicida erat
abintio. uł mendax.i. statim pꝰ¬
utim. qũ sibi equalitat᷑em dĩ
ꝓmisit. ⁊ scipm̃ occidit. qui homo
dr̃ in euangelio. nec in uĩtate ste¬
tit. qr in ea non fuit. s ab initio
temporis .i. statim pꝰ mitium tẽ¬
poris apostatauit. Pot̾ ⁊̃ sic acti¬
pi illud. ab nitio homicita fuit
uł mendax .i. ex quo homo ꝯdit᷑
fuit: quem ꝑ inuidiam in mor¬
tem precipitauit. ⁊ fallaciter se¬
dux̃. Expredictis gͥ liquet an¬
gelos omnes bonos ẽe creatos
a bono qd̃ habuissent: si persti¬
tissent. Ꝙ triplex fuit in ange

Expanded text:
n a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam et Eva non statim peccaverunt, ita et serpens aliqnando n serpens cum in paradiso deliciarum moraretur; Deus enim malitiam non fecit. Ecce aperte dicit post creationem, interposita morula, cecidisse. Ideoque illa verba sic accipienda videntur: Homicida erat ab initio vel mendax, id est, statim pum, quando sibi aequalitatem Dei promisit, et seipsum occidit, qui homo dicitur in Evangelio; nec in veritate stetit, quia in ea non fuit, sed ab initio temporis, id est, statim post initium temporis apostatavit. Potest etiam et sic accipi illud: Ab initio homicida fuit vel mendax, id est, ex quo homo fuit conditus, quem per invidiam in mortem praecipitavit et fallaciter seduxit. Ex praedictis ergo liquet angelos bonos omnes esse creatos, a bono quod habuissent si perstitisse
Abbreviated transcription (Latin):
tatem de natura inmortalis.¬
h̾ebat qua poterat nõ nisi parti¬
norum esu poterat consua ligno¬
ri. s ñ poterat consummari.
hominis stabili sanitate firmare.¬
tur. ñ sicut ex alio cibo: s inspira¬
tione salubritatis occulta. Hic
innuere uidetur ꝙ cum aliis ci¬
bis posset corpus sustentari. ħ
cibo indeficienti sanitate firma¬
retur. Ex quo consequi uidetur.
ꝙ sicut in natura sui hũit mor¬
talitatem quandam .s. aptitudi¬
nem moriendi. ita aliquam im¬
mortalitatem in natura sui hũit
.i. aptitudinem qua poterat non
mori: cibis aduitus. s si ꝑstitiss
mmortalitatis ꝑfectio esset ei de
ligno uite. S qui hoc tͣdunt. qͦmͦ
suꝑiora ab̃i. ũba quib dicit ꝙ e
rat immortalis ex ligno uite.h
huic suĩe non contradicant. s di¬
ligenter inquirant. De

Expanded text:
tatem de natura habebat, qua poterat non norum esu poterat conservari, sed non poterat consummari nhominis stabili sanitate firmaretur; non sicut ex alio cibo, sed inspiratione salubritatis occulta. Hic innuere videtur quod cum aliis cibis posset corpus sustentari, hoc cibo indeficiente sanitate firmaretur. Ex quo consequi videtur quod sicut in natura sua habuit mortalitatem quamdam, scilicet, aptitudinem moriendi; ita aliquam immortalitatem in natura sua habuit, id est, aptitudinem qua poterat non mori, cibis adjutus; sed si perstitisset, immortalitatis perfectio esset ei de ligno vitae. Sed qui hoc tradunt, quomodo superiora Aug. verba, quibus dicit quod erat immortalis ex ligno vitae, huic sententiae non contradicant, diligenter inquirant. D
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicata ꝓgenie ip̃o iubente
sumeret de lig̾no uite: quo ꝑfc̃e ĩ¬
mortalis factus/ cibi alimenta.¬
ñ ult̾ius requireret. Ecce hiis
mi hominuis immortalitatem in
se hũerit que ꝑ alimoniam cibo¬
rum confuaretur. usq ad tempꝰ
sue translationis in melius qnͣdo
de ligno uite comederet. ⁊ fieret
oĩo mimortalis ita ut ñ posset

Expanded text:
multiplicata progenie ipso jubente multiplicata progenie ipso jubente sumeret de ligno vitae, quo perfecte immortalis factus, cibi alimenta ulterius non requireret. 5. Simi hominis immortalitatem in se habuerit, quae per alimoniam ciborum conservaretur usque ad tempus suae translationis in melius, quando de ligno vitae comederet, et fieret omnino immortalis, ita ut non posset
Abbreviated transcription (Latin):
uens sic ait. Queritur quomͦ
immortalis factus sit homo p̃
aliis animantib. ⁊ quomͦ cũ
illis commnunem acceꝑit alimo.¬
niam. S alia est immortalitas
carnis quam madam accepimꝰ
alia quam in resurrectione spa-
munortalis ⁊ ut ñ posset mori si
ñ peccaret. Moreretur autem si
pecearet. filii uero resurrectõis¬
nec poterunt ultra peccare. nec
mori. Caro nrã ñ tunc egebit
refectione ciborum. quia nulla po¬
terit ẽẽ defectio. Caro ade añ pc̃tm
ita immortalis c̾ata est. ut ꝑ ali¬
moniam adiuta eẽt mortis ⁊ do.¬
ioris exꝑs. Sic gͦ immortalis et
incorruptibilis condita est caro
hominis: ut suam immortalita¬
tem ⁊ incorruptionem ꝑ obser¬
uantiam mandatoꝵ dei custodi¬
ret. In quib mandatis boc ꝯ¬
tinebatur ut de illis lignis cõces¬
sis manducaret. ⁊ ab int̾dicto ab¬
stineret ꝑ horum edulium ĩmor¬
talitatis tona conseruaret. donec
corͣlib incrementis ꝑductus ad
etatem que conditori placeret.

Expanded text:
vens sic ait: Quaeritur quomodo immortalis factus sit homo prae aliis animantibus: et quomodo cum illis communem acceperit alimoniam. Sed alia est immortalitas carnis quam in Adam accepimus, alia quam in resurrectione sperat homo immortalis, ut non posset mori si non peccaret, moreretur autem si peccaret; filii vero resurrectionon poterunt ultra peccare, nec mori. Caro nostra non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit esse defectio. Caro de Adae ante peccatum ita immortalis creata est, ut per alimoniam adjuta esset mortis et doloris expers. Sic ergo immortalis et incorruptibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus incrementis perductus ad aetatem quae Conditori placeret,
Abbreviated transcription (Latin):
duos. innascibi¬
les ẽẽ nõ possũt.
cum idcirco unꝰ¬
unus deus sit.
sit.⁊ filius deus
sit. quia in nas¬
cibilitas sola pe¬
nes unũ sit. fi¬
lius autem idc

Expanded text:
uo innascibiles esse non possunt: cum idcirco Deus unus sit sit, et filius Dei Deus sit, quia innascibilitas sola penes unum sit. Filius autem idc
Abbreviated transcription (Latin):
naturam dicimus. uniustuiusq¬
ciꝑe. neq enim fc̃s est. nec est. nͦ
aliqñ fiet alius. S xp̃c ex dĩtate
et humanitate. in deitateq ⁊ hu¬
manitate d̾s ꝑfc̃s ẽ ideni ⁊ homo
ꝑfectus. Cotam igitur hominis
naturam animam et carnem:
⁊ horum etiã ꝓpͥetates siue actidẽ¬
tia assumpsit. deus. ñ carnem
sine anima. nec animam sine
rõne. ut hetiti uoluerũt. s et
carnem et animam cum sensib
Omnia que in nrã natura plã¬
tauit dei uerbum. assumpsit.
alem ⁊ horum ydiomata. Totũ
enim totus assumpsit me. ut
toti michi salutem gratificaret.
O enim massumptibile est: in¬
curabile est.

Expanded text:
naturam dicimus, uniuscujusqnaturam dicimus, uniuscujusqcipere; neque enim factus est, nec est, nec aliquando fiet alius. Sed Christus ex deitate et humanitate est, in deitateque et humanitate Deus factus est, idem et homo perfectus. Totam ergo hominis naturam, id est, animam et carnem, et horum proprietates sive accidentia assumpsit Deus, non carnem sine anima, nec animam sine ratione, ut haeretici voluerunt; sed et carnem, et animam cum sensibus Omnia, que in nostra natura plantavit, dei verbum assumpsit. alem, et horum idiomata. Totus enim totum assumpsit me, ut toti mihi salutem gratificaret. Quod enim inassumptibile est, incurabile est.
Abbreviated transcription (Latin):
anma continetur ⁊ corꝑe. Etce
aꝑte ostendit humanitatis no¬
mine animam ⁊ corpus intlłi¬
gi. que duo assumpsisse dei filiꝰ
homo nominatur. sig̾cari contẽ¬
dunt: u̾cumq xp̃i humanitas
memoratur. Ait enim iobes
damascenus. Stiendum quidẽ
ꝙ diuinitatis et humanitatis
nomen: sub̾arum ł naturarum
est representatiuum. Natura .n.
ñ sic accipitur in xp̃o: ut cum dr
una natura ẽẽ omnium homiũ
qd̃ euidenter idem ioh̾s ostendit
differentem rõnem dicti assigͣns.
cum natura humana in xp̃o no¬
minatur: et cum una dr̃ natu¬
ra omnium hominum. Ait e¬
nim. Cum unam hominum
naturam dicimus: sciendum ẽ
sꝓ ñ consid̾antes ad amme ⁊ cor¬
poris rationem hoc dicimus. Im¬
possibile est enim unius nature
dicere dñi corpus et amimam:
ad inuicem comparata. Sed q
płime ꝑsone hominum sunt.i
omnes autem eandem suscipiũt
rõnem nature: Omnes enim ex
anima et corpore compositi sunt
cominunem speciem płimarum
differentium personarum unã

Expanded text:
anima continetur et corpore. Ecce aperte ostendit humanitatis nomine animam et corpus intelligi, quae duo assumpsisse Dei Filiushomo nominatur, significari contendunt ubicumque humanitas Christi memoratur. Ait enim Joannes Damasc.: Sciendum quidem est quod deitatis et humanitatis nomen substantiarum et naturarum est repraesentativum. Natura enim non sic accipitur in Christo, ut cum dicitur una natura esse omnium hominum; quod evidenter idem Joannes ostendit, differentem rationem dicti assignans, cum natura humana in Christo nominatur, et cum una dicitur natura omnium hominum. Ait enim, cum unam hominum naturam dicimus, sciendum est quod non considerantes ad animae et corporis rationem hoc dicimus. Impossibile enim est unius naturae dicere Domini corpus et animam, ad invicem comparata. Sed quia plurimae personae hominum sunt, omnes autem eamdem suscipiunt rationem naturae omnes enim ex anima et corpore compositi sunt,communem speciem plurimarum et differentium personarum, unam
Abbreviated transcription (Latin):
tura uitio corrupta
erat: totam assumpsit.ł hua
.s. animam ⁊ carnem. ut ue nate¬
totam curaret ⁊ scĩficaret. łi¬
Q aũ humane nature siũ dur¬
humanitatis nocabulo. aĩa ⁊ sit.
caro intelligi debeant: aꝑte docet
Ieꝵ. in expositione catholice fidei

Expanded text:
tura vitio corrupta erat, totam assumpsit, id est, animam et carnem, ut totam curaret et sanctificaret. Quod autem humanae naturae sive humanitatis vocabulo anima et caro intelligi debeant, aperte docet Hieronymus in Expositione catholicae fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliati sumus ꝑ solum fili¬
um scd̃m carnem: s ñ soli filio
Em deitatem. Trinitas enim
nos sibi reconciliauit. ꝑ ħ ꝙ so
lum u̾bum carnent. ip̃a trinitas
fecit. Trinitas gͥ carnis assump¬
sc̃o. Si enim pr sibi. ⁊ filius si¬
bi. ł p̃r filio. ⁊ filius pr̃i. carnis
assumptionem oꝑatus esset: iã
ñ eadem esset oꝑatio utriusq:
s diu̾sa. s sitũt inseꝑabilis et
indiuisa est unitas sube trium
ut ait ãs. in .li. de tͥ. Ita et oꝑatio.

Expanded text:
Reconciliati sumus per solum Filium secundum carnem, sed non soli Filio secundum deitatem. Trinitas enim nos sibi reconciliavit, per hoc quod solum Verbum carnem ipsa Trinitas fecit. Trinitas ergo carnis assumpsancto. Si enim Pater sibi, et Filius sibi, vel Pater Filio, et Filius Patri carnis assumptionem operatus esset, jam non eadem esset operatio utriusque, sed divisa. Sed sicut inseparabilis et indivisa est unitas substantiae trium, ut ait Aug., in lib. de Trinit., cap.
Abbreviated transcription (Latin):
aimo. In suo sensu hũdabat tͥipͥanꝰ
ꝙ intlligelut: studiose implelut
bonis oꝑib hũndando. licet in b̾ nes¬
ciꝰ delinq̃ret. s qr bonis oꝑib hũnda¬
bat: pꝰ ea correctus a deo hũndaut alti¬
or seusu: ter illos m̃gendo. Scd̾ ħ l ñ¬

Expanded text:
Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus,  intelligebat studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret, sed quia bonis operibus abundabat, postea correctus ad nos abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. CXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi quis ren̾atus fuit ⁊ c̃. Idõ unifor¬
mit̾ id fĩ inaqua p̃cipit᷑ ut intlłiga
ꝙ sic̃ aqͣ sordes corꝑis ac nestes abluit:
ita lup̃s macłas anmne sordesq ui¬
tõꝵ emũdãdo abst̾git. ł iõ ut ulłm
mopia excusaret. ꝙ poss fi̾. si iui¬
no ł oło fieret ut cõis matĩa bapti¬

Expanded text:
tus, etc. Ideoque uniformiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia bapti
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur ꝙ ⁊̃ adam adã ãbierit ẽẽ¬
ñ tñ credidit id fieri pos d̾idit esse
se. ⁊ iõ falsum cẽ ꝙ diabolus possi¬
ꝓmittebat: cognouit. ⁊ licet di¬
uinitatis equalitatem concupi¬
erit. ñ tñ adeo exarsit. nec tanta
ẽ a ffectus ambitione. sic̃ mulier
que illud fi posseputauit. ⁊ ideo

Expanded text:
videtur quod etiam Adam ambierit etamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
peccaui. Suꝑbia enmiht ꝯfusio¬
nis deformitatem: ñ confessionis
humilitatem. Nec etiam młr cõ¬
fitet᷑ pccm̃: s refert in alt̾m clicẽs
Serpens decepit me ⁊ comedi. et¬
in impari sexi: s pari fastu. Et¬
ce hic dicit a̾s. quia parem fastũ
hũit muliet cum uiro. Pariter
gͦ suꝑbierunt. ⁊ ꝑit̾ peccauerunt.
ed hoc ita det̾mnari pt̾. ut dica¬
mus parem utriusq suisse fastũ
in excusatione pcc̃i. ⁊ ⁊̃ in esu lig
it eẽ sicut deus. Dicit enum as
sr̃ illũ locum psalmi. Que ñ ra¬
pui tunc exsoluebam. Napuit
adam ⁊ eua presumens ut diabo¬
lus de dunitate.rapere uolue¬
runt diuinitatem. ⁊ ꝑdiderunt
felicitatem. Item suꝑ illum loc̃.
Dcus quis similis tͥ. Qui ꝑ se
nuit cẽ ut deus: peru̾se nult esse
similis deo. ut diaboiꝰ qͥ noluit sb̃
co ẽẽ ⁊ homo qui ut seruus nolu¬
it tencri precepto. s uoluit uͭ nul¬
lo sibi dominante ẽẽt quasi deus.

Expanded text:
peccavi. Superbia enim habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum habuit mulier cum viro; pariter ergo superbierunt, et pariter peccaverunt. §. Sed hoc ita determinari potest, ut dicamus parem utriusque fuisse fastum in excusatione peccati, et etiam in esu lignit esse sicut Deus. Dicit enim August. super illum locum psal. 68: Quae non rapui tunc exsolvebam. Rapuit Adam et Eva praesumentes ut diabolus de divinitate; rapere voluerunt divinitatem, et perdiderunt felicitatem. Idem super illum locum: Deus, quis similis tibi: Qui per se vult esse ut Deus, perverse vult esse similis Deo; ut diabolus, qui noluit sub eo esse; et homo, qui ut serit teneri praecepto, sed voluit ut, nullo sibi dominante, esset quasi Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quibdam ñ placuit. Ce in se mi¬
terum si ad ꝑficiendum corꝰ ⁊ plica
mulicris deus extͥnsecum aug¬
mentum addidisset. maiꝰ illud
esset. quam ip̃a costa. Ideoq pociꝰ
deberet dici. de quo plures accepis¬
set subẽ ꝑtes. Restat igitur ut de
sola ip̃ius coste subã sine omĩ ex¬
trinseco additam̃to ꝑ diumiam
potentiam in semet ip̃a multipli¬
cata: mulieris corꝰ factum dicat᷑
eo sa ne miracło: ꝙ pꝰ ea de .u. pani

Expanded text:
d quibusdam non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa costa; ideoque potideberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicatur: eo sane miraculo quo postea de quinque
Abbreviated transcription (Latin):
cum angłoꝵ ministio fcã sit inuꝰ¬
lieris formatio. ñ ẽ tñ eis tͥbuen¬
da c̾ationis potentia. Angeli enĩ
nlłam possunt c̾are naturam. gͦ
nec formare costara in mł̾ierem.
nec carnis supplem̃tum in locũ
coste. ñ qr nichil agant: ut aliqͥ
treetur. S ñ ideo creatores sunt.
sic̃ nec agͥcole segetum aut arboꝵ
Solus deus .i. trinitas ẽ c̾ator
facta ẽ gͦ femina a deo. ⁊̃ si costa

Expanded text:
cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
hiis decausis
fc̃a sit muuer de uiro. ñ
dequalib ꝑte corꝑis uiri. s si
de latere eius formata est. ut ostẽ¬
deretur. qr in consortium c̾abatur¬
tur dilcõnis. ne forte si fuiss te
uidetur p̃fe̾nda. aut si de pedibus
ad seruitutem subitienda. Qͥa
gͥ iuro ñ domina. nec ancilla. ꝑa¬
batur s socia: nec de capite nec de
pedib s de lat̾e fu̾at ꝓducenda:
ut iuxta se ponendam cognoscer.
quain desuo iatere sumptam di¬
dicisset. Quare doemiẽti ⁊ ñ ui¬
costa. de qua mulier madiutori¬
um gn̾ationis uiro est formata.
s ut nullam in eo sensisse penam
monstraret᷑. ⁊ diuine simł poten¬
tie opus mirabile ostenderetur.
q̃ hominis dormientis latus ape¬
ruit. nec eum tñ a quiete saporis
extitauit. In quo ⁊̃ opere sacͣmẽ¬

Expanded text:
his de causis facta sit mulier de viro, non de qualibet parte corporis viri, sed de latere ejus formata est, ut ostenderetur quia in consortium creabatur dilectionis, ne forte si fuisset de videretur praeferenda; aut si de pedibus, ad servitutem subjicienda. Quia igitur viro nec domina, nec ancilla parabatur, sed socia; nec de capite, nec de pedibus, sed de latere fuerat producenda, ut juxta se ponendam cognosceret, quam de suo latere sumptam didicisset. 4. Quare dormienti et ncosta, de qua mulier in adjutorium generationis viro est formata; scilicet, ut nullam in eo sensisse poenam monstraretur, et divinae simul potentiae opus mirabile ostenderetur, quae hominis dormientis latus aperuit, nec eum tamen a quiete soporis excitavit. In quo etiam opere sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
hoc turbulentissimo inquita¬
tum mari portum diuine in¬
dulgentie: quo se recipiant
fuctuantes. atq ip̃a desꝑatõe:

Expanded text:
hoc turbulentissimo iniquitatum mari, portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa despe
Abbreviated transcription (Latin):
oris confessio ⁊ extior sat̾factio. siai¬
sit facultas. unde nec uere penitens
ẽ. qui ꝯfessionis uotum ñ ht̃. Et sic̃
pcci remissio munꝰ dei ẽ. ita pnĩa
⁊ confessio ꝑ ꝙͣ pcc̃m deletur ñ pt̾ eẽ¬

Expanded text:
oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poenitentia et confessio per quam peccatum deletur, non pote
Abbreviated transcription (Latin):
sat̃fcõm: sola compũctõe pccm di¬
mitti. Od̃ qui negant eas teter¬
Ait enĩ doꝰ ꝑ ysaram. Dic tu iniqͥ
fessio amorte aĩam libat. ꝯfessõ
aꝑit ꝑadisum. Confessio spem sa¬
lutis tͥbuit. qr ñ met᷑ iustificari: qͥ
in uita sua ñ uult pocm̃ confiteri
Illa confessio nos liberat q̃ fit cum
maritudo aĩe. ꝓ malis q̃ quisq cõ¬
misit. Itm̃ iołis. Nõ pot̾ quisquã
grãm dei acciꝑe nͥ purgatus fui̾t ab

Expanded text:
satisfactionem sola compunctione peccatum dimitti; quod qui negant, eas deterAit enim Dominus per Isaiam: Dic tu iniquiConfessio a morte animam liberat, confessio aperit paradisum, confessio spem salutis tribuit, quia non meretur justificari, qui in vita sua non vult peccatum confiteri. Illa confessio nos liberat, quae fit cmaritudo animae pro malis quae quisque commisit. Item Joan.: Non potest quisquam gratiam Dei accipere, nisi purgatu
Abbreviated transcription (Latin):
multipłx. pri¬
mo enĩ qrͣ utr᷑ absq sa¬
tisfcc̃e ⁊ oris confesscẽ. ꝑ solam cordis
cõtͥcõm pcc̃m alicui dimitrat᷑. Scdo̾
analñ sufficiat confiteri dõ sñ sac̾do¬
te. Tercio. an laico fideli fcã ualeat
cõfessio. In hiis enĩ ⁊̃ docti diu̾sa sẽ¬
tire inueniũt᷑. qr sr̃ hiis uaria ac
pene adũsa tradidisse uident᷑ docto¬
res. Dñt enĩ quidã sũ confesscẽ oris
⁊ satisfcc̃e oꝑis. neminẽ a pcc̃o mũ¬

Expanded text:
multiplex. Primo enim quaeritur utrum absque satisfactione et oris confessione, per solam cordis contritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis neminem a peccato mun
Abbreviated transcription (Latin):
puteus ẽ ꝓfunditas miqͥtatis. in
ꝙͣ si recidĩs. ñ claud sr̃ te os suũ.
si tuñ claudis os tuũ. Confitẽ gͦ
⁊ dic. De ꝓfundis clamaui ad te
qͥ ni ꝓfundo contẽpnit. a qͦ mortuo:
ueld̃ qui ñ sit ꝑit confessio. Idem.
Nullus debite gͣuioris pene accip̃
norem qͣm debeat soluĩt penam:.

Expanded text:
Puteus est profunditas iniquitatis, in quam si cecideris, non claudet super te os suum, si tu non claudis os tuum; confitere ergo et dic: De profundis clamavi ad te, qui in profundo contemnit; a quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit norem quam debeat, solverit poenam.
Abbreviated transcription (Latin):
tem. cordis. Ex quo enĩ ꝓponit m̃te
mittit. qr ibi est confessio cordis. ⁊¬
siñ oris ꝑ qͣm aĩa int̾uts mũdatur
a macła ⁊ contagio pcũi ꝯmissi. ⁊ de¬
bitum et̾nemortis relarat᷑. Illa gͦ¬

Expanded text:
tem cordis. Ex quo enim aliquis propmittit, quia ibi est confessio cordis, etsi non oris, per quam anima interius mundatur a macula et contagio peccati commissi, et debitum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ donum dei. est ẽ¬
⁊ hominis mĩtum. ĩmo bo¬
grẽ. quia ex grã principa m̃it.¬
liter est: ⁊ gratia est. uñ as. ad
facit nͥ grã: Ex gr̃ã enim ut dic¬
tum est. que preuenit ⁊ sanat.
arbitrium hominis. ⁊ ex ip̃o. ar:
procreatur in anima bonus aft̃
⁊ hoc est primum bonum meri¬
ex fide uirtute ⁊ hominis arbi¬
trio gn̾atur in mente. motus
ceteris uirtutib intelligendũ
est. ⁊ isti bom motus uł affectus
merita sunt ⁊ dona dĩ qͥbus m̾e¬
mur. ⁊ ip̃oꝵ augmentationẽ. ⁊
alia que ꝯseq̃nter hic ⁊ in fut᷑o
nobis apponuntur. Ex q̃ rc di

Expanded text:
 donum Dei est, et hominis meritum, imo gratiae, quia ex gratia principaliter est, et gratia est. Unde Aug., facit nisi gratia? Ex gratia enim, ut dictum est, quae praevenit et sanat arbitrium hominis, et ex ipso arbitrio procreatur in anima hominis bonet hoc est primum bonum homiex fidei virtute et hominis arbitrio generatur in mente motus caeteris virtutibus intelligendum est. Et isti boni motus vel affectus merita sunt, et dona Dei, quibus meremur et ipsorum augmentationem, et alia quae consequenter hic et in futuro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. et uitam et̾nã: nẽ ⁊ a¬
ex ca rõne dictum accipitur.
qi ꝑ actum fidei meretur illa.
Similiter de caritate ⁊ de iusti¬
cia. ⁊ de aliis accipitur. Si enĩ
fides ip̃a uirtus preueniens di¬
ceretur ẽẽ mentis actus qui est
nĩtum. iam ipã ex libero ar:o
esse mĩtum. qr actus eius est
meritum. si tñ assit caritas.
sine qua nec credere. nec sꝑare
et scĩficat. ut eis anima infor¬
metur. ⁊ scĩficetur. sine qua aĩe
qualitas: ñ dr̃ uirtus. quia ñ ua¬
let sanare animam

Expanded text:
tionem et vitam aeternam, ex ea ratione dictum accipitur, quia per actum fidei meretur illa. Similiter de charitate et justitiae, et de aliis accipitur. Si enim fides ipsa virtus praeveniens, diceretur esse mentis actus, qui est meritum, jam ipsa ex libero arbitrio esse meritum, quia actus ejus est meritum; si tamen adsit charitas sine qua nec credere nec sperare et sanctificat, ut eis anima informetur et sanctificetur; sine qua animae qualitas non dicitur virtus, quia non valet sanare animam
Abbreviated transcription (Latin):
eod̾. ambr̃. ad sabinum ait. Qñ
qr eius mens deo ad ħebat. Suꝑ
psalmum qͦ dicit ꝙ hõ ante pͦ¬
catum bĩssimus aurã carpebat
etheam. s quõ sine uirtute bĩssi¬

Expanded text:
eodem Ambros. ad Sabinum ait, tom.quia ejus mens Deo adhaerebat. Super psal. quoque dicit quod homo ante peccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatissi
Abbreviated transcription (Latin):
ut g̾minet. et fructificet .i. sa¬
non incongrue nominatur. qͥ¬
a uoluntadem hominis infir¬
mam sanat ⁊ adiuuat. Ex qͥ¬
cuntur esse bona merita. ⁊ de qͣ¬
intelligitur gr̃a gratis
dans .i. deus. uel pocius gr̃a
gratis data: que uoluntatem
hominis preuenit. Non enun
esset magnum si ħ a deo dice̾nt᷑
cẽ a quo sunt omnia. s pocus
eius grã gratis data intelligi¬
tur. ex qua incipiunt bona me¬
rita que cum ex sola gr̃a esse
dicantur: ñ excluditur lib̾mn¬

Expanded text:
ut germinet et fructificet, id est, saut germinet et fructificet, id est, sanon incongrue nominatur, quia voluntatem hominis infirmam sanat et adjuvat. 4. cuntur esse bona merita intelligitur gratia gratis dans, id est, Deus, vel potius gratia gratis data, quae voluntatem hominis praevenit. Non enim esset magnum si haec a Deo dicerentur esse, a quo sunt omnia; sed potius ejus gratia gratis data intelligitur, ex qua incipiunt bona merita; quae cum ex sola gratia esse dicantur, non excluditur lib
Abbreviated transcription (Latin):
nime si libero ab faciendum et
ñ faciendum motu animi carẽt.
si demq hiis abstinendi ab oꝑe
suo potestas nuilla conceditur.
earum pcc̃m tenere non possu¬
mus. Hic aꝑte ostenditur qd̾
motus animi siue ad bonum
siuead malum ex libero. ar. est.
Ideoq si grã uł iurtus motus
mentis est: ex libero. ar. est. Si
uero ex libero. ar. est. uł ex ꝑte.
est: iam ñ solus deus sine hoĩe
eam facit. Propterea quidam
ñ incrudite tradunt uirtutem
ẽẽ bonam nĩtis qualitatem si¬
ue formã que animam in for¬
mat. et ip̃a non est motus uel
uiuatur. ut ad bonum mouea¬
tur et erigatur. et ita ex uirtu¬
te et lib̾o . ar. nascitur bonus
motus uł affectus animi. ⁊ ex¬
inde bonum opus ꝓcedit exte¬
rius. sicut pluuia irrigatur. t̾¬
ra  ut gͥminet ⁊ fructum fa¬
ctat. nec pluua est terra. nec gͥ¬
men. nec fructus. nec terra ger¬
men uł fructus. nec germ̃ fruc¬
tur pluuia anime benedictõ¬
deus facit non homo: cum co.
qua rigatur uoluntas homĩs

Expanded text:
nimae si libero ad faciendum et non faciendum motu Animi careant, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad malum, ex libero arbitrio est. Ideoque si gratia vel virtus motus mentis est, ex libero arbitrio est. Si vero ex libero arbitrio vel ex parte est, jam non solus Deus sine homine eam facit. Propterea quidam non inerudite tradunt virtutem esse bonam mentis qualitatem sive formam, quae animam informat; et ipsa non est motus vel bitrium juvatur, ut ad bonum moveatur et erigatur; et ita ex virtute et libero arbitrio nascitur bonus motus vel affectus animi, et exinde bonum opus procedit exterius; sicut pluvia rigatur terra, ut germinet et fructum faciat; nec pluvia est terra, nec germen, nec fructus; nec terra germen vel fructus, nec germen fructur pluvia divinae benedictioDeus facit, non homo cum eo; qua rigatur voluntas hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
minis uirtus est uel bero. ar. et¬
iuntatis. sed cam porius sa. tis.¬
nat ac p̃parat ut bona sit: con¬
sequitur ut uirtus ñ sit ex lib̾o
ar. ⁊ ita ñ sit motus uel affectus
mentis. cum omnis motus. ⁊
affectus mentis. sit ex libero ar.¬

Expanded text:
minis, virtus est, vel una, veluntatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omnis motus vel affectus mentis sit ex libero ar
Abbreviated transcription (Latin):
eo ip̃o maior est pat̾ filio
quia de nullo genitus: genuit
ginis enim questio est ista. quis
de quo sit. equalitatis autẽ quał¬
aut quantus sit. Q est dicere ad
origint̃ ꝑtinet questio qua q̃rit̾
quis de quo sit. Ad equalitatem
uero illa qua queritur qualis
aut quantus: quis sit. Hec cũ
dicitur filius a patre genitus
ostenditur inequalitas sub̾e̾. s
ordo nature ñ quo alt̾ prior ess
altero. s quo alter est ex altero. Nõ

Expanded text:
Eo ipso major est Pater Filio, quia de nullo genitus, genuit ginis enim quaestio est, Quis de quo sit: aequalitatis autem, Quaaut quantus sit, quod est dicere: Ad originem pertinet quaestio qua quaeritur quis de quo sit; ad aequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Patre genitus, ostenditur inaequalitas substantiae, sed ordo naturae, non quo alter prior esset altero, sed quo alter est ex altero. No
Abbreviated transcription (Latin):
ita eẽ demonstrat inquiẽs ie
potuit: Addo eciam quia si pos¬
sec homo maiorem melioremq
se ip̃o gign̾et filium. s maius
uel melius deo quicquam esse
ñ pot̾. deus gͦ cur nõ equalem
anni necessarii fuerunt ꝑ qͦs
adimpleretur equalitas. nec
ommpotencia defuit. an forte

Expanded text:
ita esse demonstrat, inquiens: potuit? Addo etiam, quia si posset homo majorem meliorem se ipso gigneret Filium, sed majus vel melius Deo quidquam esse non potest. Deus ergo cur non aequalem, anni necessarii fuerunt per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia defuit? Cre
Abbreviated transcription (Latin):
monstretur. Sicut primus hõ
a re bona ꝓhĩtus penam mneur¬
xit. ut ñ exre mala: s ex mobedi¬
entia pena ẽẽ monstretur. sicut
costã iuri. sicut pꝰ plantatũ pa¬
radisum hominẽq in eo positũ. ⁊
post uniu̾sa animalia ad eũ duc¬
ta. suisq nominib designata: sb̃¬
neccit scͥptura. Immisit deus so¬
porem in adam. Cumq obdormis¬
s. tulit unam de costis eiꝰ ⁊ forma¬
uit eam in młierem. H ic attendẽ¬

Expanded text:
monstretur. Sicut primus homo a re bona prohibitus poenam incurrit; ut non ex re mala, sed ex inobedientia poena esse monstretur, sicut substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit eam in mulierem. 2. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
cipium. quatinus in hoc ⁊ suꝑbi¬
a diaboli confund̾et᷑. ⁊ hoĩs humili¬
tas: dei similitudine sublimaret᷑
Dyabolus quippe aluid a deo prin¬
cipiũ ẽe cupierat. Ideoq ut eius
suꝑbia retunderet᷑. hoc homo in¬
mune accepit. ꝙ diabolus ꝑuer¬
se raꝑe uoluit: s optinere ñ po¬
tuit.⁊ per hoc ymago dei in hoĩe
apparuit. Quia sicut deus om̃ib

Expanded text:
cipium, quatenus in hoc et superbia diaboli confunderetur, et hominis humilitas Dei similitudine sublimaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat: et ideo, ut ejus superbia retunderetmunere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnib
Abbreviated transcription (Latin):
est hoc templum. et tu trib dieb
excitabis illud: Bic inquit nu¬
merus ꝑfectioni dominici corpo.¬
ris conuenit. quia ut dicunt phi¬
sici tot dieb forma humani cor¬
poris ꝑficitur. Horum eccasiõe
uerborum quidam dicere p̾sũp¬
serunt dominici corporis forͣm
tot dieb ad modum aliorũ cor¬
porum ꝑfectam. et membrorũ
lineamentis cdistinctam: ⁊ mox
u̾bum dei unisse sibi carnen et
amimiam. ⁊ hoc modo dicunt il¬
lum numerum ꝑfectioni dñi¬
ci corporis conuenire. Sed et au
a rõ illius dci extitit. ex qua sa¬
na oritur intelligentia uerbi.¬
Non enim ideo illud dixit as.
qͥn mox ut caro illa oꝑe sp̃c scĩ scĩ
bo dei cum amina inuiretur ut
uerus homo: S quia membroꝵ
illius cominici corꝑis distinctio
in ip̃o momento conceptionis
et unionis dei et homuns a deo
tenius erat ⁊ parua: ut humano
uisui uix posset subici. Diebus
mascenus. ⁊ a ꝓpria incorꝑalitate
non recessit: ⁊̃ totum incarnatũ
est. et totum est martumscript̾.

Expanded text:
e templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . « Hic, inquit, numerus perfectioni Dominici corporis convenit, quia, ut dicunt physici, tot diebus forma humani corporis perficitur. » Horum occasione verborum quidam dicere praesumpserunt Dominici corporis formam tot diebus ad modum aliorum corporum perfectam et membrorum lineamentis distinctam; et mox Verbum sibi unisse carnem et animam: et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni Dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti exstat, ex qua sana oritur intelligentia Non enim ideo illud dixit August., quia mox ut caro illa opere Spiritus rbo Dei cum anima uniretur, ut verus homo; sed quia membrorum illius Dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis et unionis Dei et hominis adeo tenuis erat et parva, ut humano visui vix posset subjici; diebus et a propria incorporalitate non excessit; et totum incarnatum est, et totum est incircumscriptum.
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ab̃. suꝑ illum locum cã pcc̃i.
ignis et ñ uiderunt so ro pec¬
e et concupiscentie sunt cau
et ire intelligitur. sa peccati. c¬
Istas penas pauci uident. ideo e¬
as maxime cominemorat apłs

Expanded text:
 Aug., super illum locum ps. ignis, et non viderunt sole et concupiscentiae et irae intelligitur. Istas poenas pauci vident; ideo eas maxime commemorat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
aando ꝯstitumus. s ista facien¬
tes nũquid peccamꝰ : absit. Nã
ip̃e sic facere suadet si diligent̾
u̾ba eiꝰ inspiciamꝰ. Cum ergo a
rum non referatur. Ita et cum
dicit pp̃ regnum dei tm̃ omĩa a¬
genda. ne cum ip̃o m̃ncedem tꝑalẽ
meditandam: ita intlłnd̾ est. ut
ñ appetendo meditemur cũ regno
mus. ⁊ ista pp̃ illud: sic̃ ip̃e docet.

Expanded text:
cando constituimus. Sed ita faciencando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si diligenter ejus verba inspiciamus. Cum ergo ailter ad alterum non referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno mus, et ista propter illud, sicut ipse docet.
Abbreviated transcription (Latin):
te. Non debemus ideo euͣngeli¬
zare ut manducemus: s ideo
manducare ut euͣngelizemus
ut cibus non sit bonum ꝙ appetit᷑.¬
s ntcͣiͣum ꝙ addicitur ut illud ĩ¬
pleatur. Querite pͥumũ regnũ
dei ⁊ hec omĩa adicient᷑ uobis.⁊
Non dixit primũ querite reg.
dei. ⁊ deuide querite ista. qmuis
queratis. ne cum ista queritis:
illinc aũtamii. aut ne duos fi¬
nes ꝯstituatis. ut ⁊ regnum pp̃
se appetatis. ⁊ ista nccĩa. pp̃ illud.
no dei. m̃cedem temꝑaiem medi¬
tari. Ecre hic aꝑte dicit. ne du
alias ꝓprios hr̃e fines. Hic ostẽ¬
ditur quomodo licet iudeatur
non repugnent predic/e ta.
ec aũ sibi ñ repugnare aĩad¬
u̾tit. qͥ uerb̃ p̃missis simpli¬
ti oculo diligenter intendit. Qͥ
enim dixit ne duos fines nob̾
faciamus: Ipẽ p̃misit. ꝙ debemꝰ
manducare: ut enͣngeli zemꝰ.
Cum aũ ħ ita facimus: actionis
S ⁊ hunc finem ad regnum de¬
i referimus. Manducamus e
Duos gͦ fines nobis in mandu¬

Expanded text:
. Non debemus ideo evangelizare, ut manducemus, sed ideo manducare, ut evangelizemus; ut cibus non sit bonum quod appetitsarium quod adjicitur, ut illud impleatur: Quaerite primum regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis . Non dixit primum quaerite regnum Dei, et deinde quaerite ista, quamviquaeratis; ne cum illa quaeritis, illinc avertamini. Aut ne duos fines constituatis, ut et regnum propter se appetatur, et ista necessaria propter illud. no Dei mercedem corporalem meditari. Ecce hic aperte dicit ne duosalias proprios habere fines. 5. Hic ostenditur quomodo, licet videantur, non repugnent praedicta. Haec autem sibi non repugnare animadvertit, qui verbis praemissis simplici oculo diligenter intendit; qui enim dixit, ne duos fines nobis faciamus, ipse praemisit quod debemus manducare ut evangelizemus. Cum autem hoc ita facimus, actionis imus; sed et hunc finem ad regnum Dei referimus. Manducamus enDuos igitur fines nobis in mandu
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃e.cum a prẽ h̃eat omnia. Ad
ꝙ dicimus ꝙ una ẽ sapĩa prĩs.
⁊ filii. ⁊ sp̃c scĩ. sicut una eẽntia.
quia sapĩa in illius nature sim¬
plicitate est eẽntia. ⁊ tamen filiꝰ¬
de sapĩa ingenita. uel a sapĩa ĩ
genita. ⁊ cum idem sit ibi esse ꝙ
sapientem esse: relinquitur. ut
sapientia genita sit sapiens de
sapĩa ingenita. Non ergo fuiꝰ¬
dẽ sapĩa dei tamquam ip̃e solus¬
sit intelligens. uł sapiens sibi ⁊
intelligat sibi ⁊ patri. ⁊ spũi scõ.
ad illam reditur ab surditatem
ut pr̃ ñ sit sapiens de seipõ: sed
de filio. nec sapĩa sapĩam genu¬
erit. s ea sapiens sapĩa pr̃ di

Expanded text:
re, cum a Patre habeat omnia. Ad quod dicimus quod una est Sapientia Patris et Filii et Spiritus sancti, sicut una essentia, quia Sapientia in illius naturae simplicitate est essentia; et tamen Filist Sapingenita. Et cum idem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Fientia Dei, tanquam ipse solus intelligens sit vel sapiens sibi et intelligit et sibi et Patri et Spiritui sancto, ad illam reditur absurditatem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea Sapientia Pater di
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: de prelatione spiri¬
tuum ait. Superiora illa a¬
aginina ab intimis nunꝙͣ
recedunt. quonxam ea quei
preminent: usum exterioris
officii nunquam habent. in¬
hiis auctoritatibus. utunt᷑
qui angelos mitti nisi infe¬
riores inficiantur..Qui¬
bus obititur. quod ysaĩas
ait. uolaiit ad me unus
de seraphin qui ordo supe¬
rior est: et excellentior. Ide¬
oq si de illo ordine mittunt᷑
missi. Hiis testimoniis asserũt
quidam om̃s angelos mitti. Nec
debet indignum inderi: si etiam
suꝑiores mittantur. cum ⁊ ille qͥ
creator est omnium: ad ħ inferi¬
ora descenderit. Questio si omnes¬
mine. Ad ꝙ quidam dicunt.
omnes quidem mitti. s alios se¬
pius. ⁊ quasi ex officio iniuncto.
qui ꝓprie angeli uł archangłi no¬
inuiantur. Alios uero raruis

Expanded text:
dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nunquam recedunt, quoniam ea quae praeeminent usum exterioris officii nunquam habent. His auctoritatibus innituntur qui angelos mitti, nisi inferiores, inficiantur.bus objicitur quod Isaias ait, c. 6: Volavit ad me unus de Seraphin, qui ordo superior est et excellentior. Ideoque si de illo ordine mittuntur, missi. His testimoniis asserunt quidam omnes angelos mitti. Nec debet indignum videri si etiam superiores mittantur, cum et ille qui creator est omnium ad haec inferiora descenderit. 3. Quaestio: Si omnesr? Ad quod quidam dicunt omnes quidem mitti, sed alios saepius et quasi ex officio injuncto, qui proprie angeli vel archangeli nominantur; alios vero rarius
Abbreviated transcription (Latin):
pena. ꝑ obligat᷑ione pene tempo¬
ralis. uel eterne. Si enim mor¬
tale est: obligat nos pene tt̾ne. si
uentale: obligat nos pene tp̃ali.

Expanded text:
poena, pro obligatione poenae temporalis vel aeternae. Si enim mortale est peccatum, obligat nos poenae aeternae; si veniale, obligat nos poenae temporali.
Abbreviated transcription (Latin):
tuor elementoꝵ adhuc ꝯfusam.
⁊ informem. q̃ agretis dr̃a ẽ cha¬
os. ⁊ hoc fuit ante omnẽ diem
Deinde elementa distiur̃. ⁊ spẽs
reb scd̃m genus suum dedit. q̃ ñ
simł ut quibdã scõꝵ pr̃m placũ¬

Expanded text:
tuor elementorum adhuc confusam et informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. Deinde elementa distinxit Deus, etrebus secundum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placu
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ⁊ dilcõm. ad similitudinẽ.
scd̃m innocentiam ⁊ iusticiam.
q̃ in m̃te rõali naturalr̃ sũt. uel
ymago consideratur in cognitẽe
ueritatis. similitudo in amore
uirtutis. uł ymago maliis oĩb.
similitudo in ẽẽntia. qr ĩmortat᷑

Expanded text:
dilectionem: ad similitudinem, secundum innocentiam et justitiam, quae in mente rationali naturaliter sunt. Vel imago consideratur in cognitione veritatis, similitudo in amore virtutis; vel imago in aliis omnibus, similitudo in essentia, quia et immortalis