comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mabat dictũ ẽ in euangelio: Quid clamabat : ecce iam ipsũ caput fluminũ
clamat. ipse fons uitae unde sunt flumina cursura leuauit prior uocem
suam : Et quid stabat iñs &clamabat. Qui credit in me sicut scriptura dic̃
flumina aquae uiuae deuentre eius fluent : Euangelista sequitur sta¬
tim: hoc aũ dicebat despiritu quẽ accepturi erant hi qui in eũ erant
credituri : Sp̃s aũ non dum erat datus. quia iuis nondum erat glorifi¬
catus  Cum aũ glorificatus ẽ ius in resurrectione & ascensione in cae¬
los sicut nostis fratres. impletis ibi decẽ dieb: propter quoddam sacra¬
mentum misit spm̃ suum scm̃ impleuit discipulos: Ipse sps̃ magnũ flum̃
unde impleta sunt multa flumina. Deipso flumine dicit psalmus alio
loco. fluminis impetus laetificat ciuitatẽ dĩ.: Ergo facta sunt flum ina

Expanded text:
mabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum mabat,» dictum est in Evangelio. Quid clamabat? Ecce jam ipsum caput fluminum clamat; ipse fons vitae unde sunt flumina cursura, levavit prior vocem suam. Et quid stans Jesus clamabat? «Qui credit in me, sicut Scriptura dicit, flumina aquae vivae de ventre ejus fluent.» Evangelista sequitur statim: «Hoc autem dicebat de Spiritu, quem accepturi erant hi qui in eum erant credituri. Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat glorificatus . Cum autem glorificatus esset Jesus in resurrectione et ascensione in coelos, sicut nostis, fratres; impletis ibi decem diebus propter quoddam sacramentum, misit Spiritum suum sanctum, implevit discipulos . Ipse Spiritus magnum flumen, unde impleta sunt multa flumina. De ipso flumine dicit psalmus alio loco: «Fluminis impetus laetificat civitatem Dei» . Ergo facta sunt flumina
Abbreviated transcription (Latin):
pit ex quo natus ẽ creuit. Audistis euangelium. elegit discipulos imple¬
uit illos: Coeperunt prȩdicare discipuli. foste hoc qđ consequenter dic̃¬
Eleuauerunt flumina uocessuas : Quȩ sunt ista flumina quae eleua uerunt
uocessuas : Non audiuimus neq quando natus ẽ dñs. audiuimus locuta
flum ina neq quando baptizatus ẽ neq quando passus ẽ non audiuimus
flum ina locuta: legite euangelium non inuenietis quia locuta sunt flu¬
mina. Parum ẽ quia locuta sunt. eleuauerunt uoces suas : Non solũ lo¬
cuta sunt sed fortiter magne. excelse : Quae sunt ista flumina quaelocuta
sunt : Diximꝰ qđ in euangelio ñ legimus tamen ibi quaeramus. nam siibi
non in uenimꝰ : ubi inuenimus : ego uobis fingere potero & subito ero non
certus dispensator sed ineptus fabulator : In eu angelio quȩramus. simul
quaeramꝰ quȩ sunt flumina quae eleuauerunt uoces suas .: Stabat iñs &cla¬

Expanded text:
pit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implepit ex quo natus est, crevit: audistis Evangelium. Elegit discipulos, implevit illos, coeperunt praedicare discipuli. Forte hoc est quod consequenter dicElevaverunt flumina voces suas.» Quae sunt ista flumina quae elevaverunt voces suas? Non audivimus: neque quando natus est Dominus, audivimus locuta flumina, neque quando baptizatus est, neque quando passus est; non audivimus flumina locuta. Legite Evangelium, non invenitis quia locuta sunt flumina. Parum est quia locuta sunt, «elevaverunt voces suas:» non solum locuta sunt, sed fortiter, magne, excelse. Quae sunt ista flumina quae locuta sunt? Diximus quod in Evangelio non legimus; tamen ibi quaeramus. Nam si ibi non invenimus, ubi inveniemus? Ego vobis fingere potero: et subito ero non certus dispensator, sed ineptus fabulator. In Evangelio quaeramus, simul quaeramus quae sunt flumina quae elevaverunt voces suas. «Stabat Jesus, et cla
Abbreviated transcription (Latin):
te luciferũ genuite .: Intendat caritas ur̃a Quomodo ergo cũ dixiss&
ex utero. ueluti pͣcauit fidei nrae. nein de putaremus coepisse xpm . ex
quo ex utero uirginis natus ẽ subiecit statim ante luciferũ genuite:
Sic & hic cum dixiss& ex illo idẽ ex quodam tempore. exdie ante sabbatũ
sed ante. caelum & terram. quidixit ante abraham ego sum : non solum¬
aut̃ ante abraham. sed ante adam. Non solum ante adam. sed ante omnes
angelos. ante celum & terrã. quia omnia per ipsum facta sunt.: Subiecit
netu intendens diem natiuitatis dnĩ ex quo natus ẽ. putares ex illo esse
a poonos sic hab& grecus . eon. aliquando saeculũ ponitur. aliquando
acternũ ponitur . Ergo otu qui ex illo uideris natus ex aeterno es : Non
aũ natiuitas humana cogitetur. sed cogitetur aeternitas duina. ergo coe¬

Expanded text:
te luciferum genui te.» Intendat Charitas vestra. Quomodo ergo cum dixisset, te luciferum genui te.» Intendat Charitas vestra. Quomodo ergo cum dixisset, «Ex utero,» veluti praecavens fidei nostrae, ne inde putaremus coepisse Christum ex quo ex utero virginis natus est; subjecit statim, «Ante luciferum genui te:» sic et hic cum dixisset, «Ex illo,» id est, ex quodam tempore, ex die ante sabbatum, sed ante coelum et terram, qui dixit, «Ante Abraham ego sum» : non solum ante Abraham, sed ante Adam; non solum ante Adam, sed ante omnes Angelos, ante coelum et terram, quia omnia per ipsum facta sunt: subjecit, ne tu intendens diem nativitatis Domini ex quo natus est, putares ex illo esse ἀπὸ αἰῶνος; sic habet graecus: αἰὼν aliquando saeculum ponitur, aliquando aeternum ponitur. Ergo, o tu qui ex illo videris natus, ex aeterno es. Non autem nativitas humana cogitetur, sed cogitetur aeternitas divina. Ergo coe
Abbreviated transcription (Latin):
ne ex illo secundum hominem. ex illo exutero Quid enĩ dicit alius psal¬
mus : insplendore scõrum ex utero: Insplendore scõrũ. id est ut in lumi¬
nentur scĩ ut uideant dm̃ in carne. et purgetur cor unde uideatur indi¬
uinitate : insplendore scõrũ ex utero: Sed ibi quid sequitur: ne forte
exutero inde incipere putares eẽ xp̃m. ante luciferum genuite: Cũ dixis¬
s& insplendore scõrũ ex utero : subiecit statim neputares xpm ante tem¬
pore eẽ cȩpisse ex quo natus ẽ sicut coepit adam. sicut abraham. sicut đđ
ante luciferum genuite. ante omne qđ inluminatur.. Perluciferum enĩ
aut stellas omnes significat. & ꝑstellas tempora. quia fecit ds̃ stellas in
ẽ ante tempora non potest uideri natus extempore. quia & tẽpora crea¬
tura dĩ sunt : Et utiq si omnia per ipsum facta sunt. & tẽpora ꝑ ipsũ facta
sunt. aut ceste ante omnẽ spm̃ qui in luminatur .: De sapientia dixit. an¬

Expanded text:
ne ex illo secundum hominem, ex illo ex utero. Quid enim dicit alius psalmus? «In splendore sanctorum ex utero. In splendore sanctorum,» id est, ut illuminentur sancti, ut videant Deum in carne; et purgetur cor, unde videatur in divinitate. «In splendore sanctorum ex utero.» Sed quid ibi sequitur? Ne forte ex utero inde incipere putares esse Christum: «Ante luciferum genui te» . Cum dixisset, «In splendore sanctorum ex utero,» subjecit statim, ne putares Christum a tempore esse coepisse ex quo natus est, sicut coepit Adam, sicut Abraham, sicut David, «Ante luciferum genui te:» ante omne quod illuminatur. Per luciferum enim, aut stellas omnes significat, et per stellas tempora, quia fecit Deus stellas in que qui natus est ante tempora, non potest videri natus ex tempore; quia et tempora creatura Dei sunt. Et utique si omnia per ipsum facta sunt et tempora per ipsum facta sunt. Aut certe ante omnem spiritum qui illuminatur, de Sapientia dixit, «An
Abbreviated transcription (Latin):
misericordia & ueritas Mementote quantum potestis: quam saepe nobis com¬
mendentur duo haec ut red damus illa dõ picut enim ipse exhibuit nobis miseri¬
ordiã ut deler& peccata nr̃a : & ueritatem utimpler& promissi sua : Sic & nos am¬
bulantes inuiaeius debemus ei reddere miseri cordiam & ueritatem: mise¬
ricordiam ut miserorum misereamur: Veritatem ut non inique iudicemus:
Nontibi tollat ueritas miseri cordiam : nec misericordia in pediat ueritatem:
Sienim permisericordiam iudicaueris contra ueritatem : aut quasi rigida
ueritate oblitus fueris miseri cordiam : Non ambulabis inuia dĩ: ubi misor¬
ricordia & ueritas occurrerunt sibi : Etin nomine meo & altabitur eius:

Expanded text:
misericordia et veritas. Mementote, quantum potestis, quam saepe nobis commisericordia et veritas. Mementote, quantum potestis, quam saepe nobis commendentur duo haec, ut reddamus illa Deo. Sicut enim ipse exhibuit nobis misericordiam, ut deleret peccata nostra; et veritatem, ut impleret promissa sua: sic et nos ambulantes in via ejus, debemus ei reddere misericordiam et veritatem; misericordiam, ut miserorum misereamur; veritatem, ut non inique judicemus. Non tibi tollat veritas misericordiam, nec misericordia impediat veritatem: si enim per misericordiam judicaveris contra veritatem, aut quasi rigida veritate oblitus fueris misericordiam; non ambulabis in via Dei, ubi misericordia et veritas occurrerunt sibi . «Et in nomine meo exaltabitur
Abbreviated transcription (Latin):
quia in quo sȩuit . coronabuntur uincendo: Quid enim uincitur sinihil contra
nos sacuit : aut ubi adiutor noster ds̃. sinos non dimicamus: Inimicus ergo
faci& quod suum est : Sed non profici& in imicus in eo : Etfilius iniquitatis non
spirationesua : Et quod credunt conciduntur: Paulatim enim credunt : tam¬
quam comminuto capite uituli: uenient in potum populi dĩ: Com minuitenĩ
caput uituli moyses : etsparsit inaquã & dedit bibere filiis isrł. Comminuun¬
tur omnes infideles: credunt paulatim & apopulo dĩ bibuntur. incorpus xpĩ
traiciunturꝰ. Et concidam inimicos eius a facie illius : & eos quioderunt eum fu¬
gabo fugabo. nenoceant: Sed figuratorũ istorum forte aliqui. dicunt : quo
ibo aspũ tuo. & a fati e tua quo fugiam: e tuidentes non sehabere quo fugiant
ab omni potent. e : conuersi fugiunt ad omni potentem : Eteos quio derunt

Expanded text:
quia in quos saevit, coronabuntur vincendo. Quid enim vincitur, si nihil contra quia in quos saevit, coronabuntur vincendo. Quid enim vincitur, si nihil contra nos saevit? aut ubi adjutor noster Deus, si nos non dimicamus? Inimicus ergo faciet quod suum est; sed «non proficiet inimicus in eo, et filius iniquitatis non spiratione sua, et quod credunt conciduntur. Paulatim enim credunt; tanquam comminuto capite vituli, venient in potum populi Dei. Comminuit enim caput vituli Moyses, sparsit in aqua, et dedit bibere filiis Israel . Comminuuntur omnes infideles, credunt paulatim; et a populo Dei bibuntur, in corpus Christi trajiciuntur. «Et concidam inimicos ejus a facie illius; et eos qui oderunt eum, fugabo:» ne noceant. Sed fugatorum istorum forte aliqui dicunt: «Quo ibo a spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam» ? Et videntes non se habere quo fugiant ab Omnipotente, conversi fugiunt ad Omnipotentem. «Et eos qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
eius ex altas psete suscipit : infirmitatem tuam ipsecustodit Ipsete facit robustũ:
tuo reuelastihoc ꝓph&iftius. ⁊ deo locutus es eis in aspectu: idest in reuelatione
Vnde proph&ȩ uidentes dicebantur: Uiderunt quiddam intus. quod dicerent
foris & inoculto audierunt quod palam prȩdicauerunt : Tunc locutus es in aspec¬
tu filuistius & dixisti : Posui adutorium superpotentem: Intellexisti quem po¬
tem: Ex altaui etectum electum depopulo meo: Intellegitis quem electum : quẽ
in oleo scõ meo unxi eum. Deillo enim dicitur. unxit te ds̃ ds̃ tuus: oleo ex ul
meum conforłauit eum. Secundum quod susceptio hominis facta est: Secun¬
dum quod caro inutero uirginis ad sumpta est: Secundum quod ab illo. qui in
forma dĩ aequalis est patri. forma serui suscepta est: Etfactus est obediens
inimicus. sed non profici& in eo . Sol& quidem nocere : sed non nocebit :
Quid est ergo quod afflig& Exercebit non nocebit : Proderit spuiendo:

Expanded text:
ejus exaltaris. Ipse te suscepit, infirmitatem tuam ipse custodit; ipse te facit robustum dtuo,» revelasti hoc Prophetis tuis. Ideo locutus es eis in aspectu, id est, in revelatione: unde Prophetae Videntes dicebantur . Viderunt quiddam intus quod dicerent foris; et in occulto audierunt quod palam praedicaverunt. «Tunc locutus es in aspectu filiis tuis, et dixisti, Posui adjutorium super potentem.» Intelligitis quem potentem. «Exaltavi electum de populo meo.» Intelligitis quem electum; quem «In oleo sancto meo unxi eum:» de illo enim meum confortabit eum:» secundum quod susceptio hominis facta est, secundum quod caro in utero virginis assumpta est , secundum quod ab illo qui in forma Dei aequalis est Patri, forma servi suscepta est, et factus est obediensus in eo.» Saevit quidem inimicus, sed non proficiet in eo: solet quidem nocere, sed non nocebit. Quid est ergo quod affliget? Exercebit, non nocebit: proderit saeviendo,
Abbreviated transcription (Latin):
autem pressuram: Si xp̃iani estis pressurus in isto mundo sperate.¬
Tranquillioru & meliori tempora nolite sperare fratres. fallitis
uos. Quod uobis eu angelium non promittit nolite uobis promit¬
tere : Quiddicat euangelium scitis. xp̃ianis loquimur fidei praeuu¬
ricatores essedebemus⁊ Euangelium hoc dicit. quia innouissimis tem¬
poribus multa mula multa scandala. multae praessurae. multae in i¬
quitates abundabunt. Sed qui perseuerauerit usque infinem. hic saluus
erit .⁊ Refrigescet inquit caritas multorum .⁊ qui ergo perseueranter
spũ ferbuerit. secundum a postolum quiait spũ feruentes. eius caritus
euangelium non promittit. ecceueniant lactiora tempora & facio
illud & nemo illud. Bonum est tibi ut adtendus illum qui non fallit
nec se fellit aliquem. qui tibi promisit. non hic laetitiam sed inse.
etcum transierint ista. speres quia cum illo regnubis in aeternum.

Expanded text:
autem pressuram autem pressuram tranquilliora et meliora tempora nolite sperare. Fratres, fallitis vos; quod vobis Evangelium non promittit, nolite vobis promittere. Quid dicat Evangelium, scitis: christianis loquimur; fidei praevaricatores esse non debemus. Evangelium hoc dicit, quia in novissimis temporibus multa mala, multa scandala, multae pressurae, multae iniquitates abundabunt: sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. «Refrigescet,» inquit, «charitas multorum» . Qui ergo perseveranter spiritu ferbuerit, secundum Apostolum, qui ait, «Spiritu ferventes» , ejus charitas Evangelium non promittit. Ecce venient laetiora tempora, et facio illud, et emo illud. Bonum est tibi ut attendas illum qui non fallitur, nec fefellit aliquem, qui tibi promisit non hic laetitiam, sed in se; et cum transierint ista, speres quia cum illo regnabis in aeternum;
Abbreviated transcription (Latin):
hab& gaud& exultat & tudicis non est istalux autsiquis simiam mira¬
retur . diceres non est ista pulchritudo.⁊ & si forte ille occupatus ess& circa
compositionem membrorum in illa bestia. &omnes illas congruentius
miraretur. tu qui noueras aliam pulchritudinem negares istam & diceres
non est. quare᷑ quiu aliam nosti. seddicis.: Ego illam quam uidebat
esaias non uideo.: Crede & uidebis. Forte enim non habes unde uide¬
as ⁊ est enim oculus unde illa pulchritudo uideatur.: nam quo mo¬
est. sordidatus est. turbatus est abira. ab auaritia. acupiditate. ali¬
bidine insensatu. turbatus est oculus tuus. non potest uidere illam lucẽ.
Crede ante quam uideus sanuberis & uidebis.⁊ Lux orta est iusto. & rec¬
tis corde iocunditas .⁊ locundamini ait iusti in dño. Et confitem ini
emoriae scĩtatis eius. lam iocundati in dñõ. lam g
ipse dns. Haec locutus sum uobis ut inme pacem habeatis. Inmundo

Expanded text:
habet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam mirahabet, gaudet, exsultat; et tu dicis: Non est ista lux. Aut si quis simiam miraretur, diceres: Non est ista pulchritudo. Et si forte ille occupatus esset circa compositionem membrorum in illa bestia, et omnes illas congruentias miraretur; tu qui noveras aliam pulchritudinem, negares istam, et diceres: Non est. Quare? Quia aliam nosti. Sed dicis: Ego illam quam videbat Isaias, non video. Crede, et videbis. Forte enim non habes unde videas; est enim oculus unde illa pulchritudo videatur. Nam quomoest, sordidatus est, turbatus est ab ira, ab avaritia, a cupiditate, a libidine insensata; turbatus est oculus tuus, non potest videre illam lucem. Crede, antequam videas: sanaberis, et videbis. «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» 20. «Jucundamini,» ait, «justi in Domino: et confitemini memoriae sanctitatis ejus.» Jam jucundati in Domino, jam gipse D
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui nouerat illa ait presumens non est gaudere impiis dicit dñs.
Sed nondicit homo dñsdicit.: Ex ueritate dnĩ non est gaudere impus
Nam illi sibi uidentur gaudere.: Non est gaudere impis dicit non homo
sed dñs. : Vnde ille ipsum gaudium uidens ait.⁊ & diem hominum non con¬
cupiui tuscis .: qui mihi alium diem ostendis quime aliam lucem doces
quime alia iocunditate perfundis. qui aliud mihi intus insinuas. fecisti
me non concupiscere diem hominum.⁊ utique uidebat esaias homines in
potatione. in luxuria. intheatris. et expectaculis. totum mundum luxu¬
riari uariis nugis. et tamen clamabat non est gaudere impus dicit dñs
Si hoc non est gaudere quale gaudium uidebat incuius comparatione
nonerat hoc gaudium. Tam quam situ nosses solem. Et alicui laudanti
lucernam diceres non est istalux .⁊ Quare lux non est: ille promagno

Expanded text:
Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Ille qui noverat illa, ait praesumens: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Sed non dicit homo; «Dominus dicit:» ex veritate Domini , «Non est gaudere impiis.» Nam illi sibi videntur gaudere: «Non est» autem «gaudere impiis, dicit,» non homo, sed «Dominus.» Unde ille ipsum gaudium videns, ait: «Et diem hominum non concupivi, tu scis» . Qui mihi alium diem ostendis, qui me aliam lucem doces, qui me alia jucunditate perfundis, qui aliud mihi intus insinuas, fecisti me non concupiscere diem hominum. Utique videbat Isaias homines in potatione, in luxuria, in theatris, et spectaculis, totum mundum luxuriari variis nugis; et tamen clamabat, «Non est gaudere impiis, dicit Dominus.» Si hoc non est gaudere, quale gaudium videbat, in cujus comparatione non erat hoc gaudium? Tanquam si tu nosses solem, et alicui laudanti lucernam diceres: Non est ista lux. Quare lux non est? Ille pro magno
Abbreviated transcription (Latin):
te dirigere ad illum. & senties iocunditatem. quam norunt omnes qui rec¬
tantur. Calices preparant. rosarum tem pus expectant. quia dictum est lo¬
cundamini iusti. uidequid sequitur. Indño. Locundamini iusti indit̃o.
expectas tempus ueris ut locunderis. dnm̃ habes iocunditatem.⁊ Dñs tecum
semper est. non hab& tempus. Habes illum nocte habes illum die. esto rec¬
tus corde . & semper est tibi deilla iocunditus.: Non enim iocunditas quae
est secundum saeculum uera iocunditas est. Audi prophetam esaiam
non est gaudere impiis dicit dns.: Gaudere quod uocant impi. non est
gaudere . : Quale gaudium nouerat qui hoc gaudium improbabat: Cre¬
damus illi fr̃s. homo erat sed ambo gaudiu nouerat .: Homo erat utic¬
nouerat gaudia calicis.: Quia homo erat nouerat gaudium mensae.
nouerat gaudium lecti. nouerat gaudia ista saeculariu & luxuriosa.

Expanded text:
te dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam norunt omnes qui recte dirigere ad illum, et senties jucunditatem, quam norunt omnes qui rectantur, calices praeparant, rosarum tempus exspectant; quia dictum est, «Jucundamini, justi.» Vide quid sequitur: «in Domino. Jucundamini, justi, in Domino.» Exspectas tempus veris, ut jucunderis: Dominum habes jucunditatem, Dominus semper tecum est, non habet tempus; habes illum nocte, habes illum die. Esto rectus corde, et semper est tibi de illo jucunditas. Non enim jucunditas quae est secundum saeculum, vera jucunditas est. Audi prophetam Isaiam: «Non est gaudere impiis, dicit Dominus» . Gaudere quod vocant impii, non est gaudere. Quale gaudium noverat qui hoc gaudium improbabat? Credamus illi, fratres. Homo erat, sed ambo gaudia noverat. Utique noverat gaudia calicis, quia homo erat, noverat gaudium mensae, noverat gaudium lecti, noverat gaudia ista saecularia et luxuriosa.
Abbreviated transcription (Latin):
bat & dicebat. fili fac elemosinas. quia elemosinae non permittunt ire
intenebras. & loquebatur ille qui intenebris erat . Videtis quiu est aliu
lux quae oritur iusto. et rectis corde iocunditas: Oculos non hubebat & fi¬
lio suo dicebat fac elemosinus qui elemosinae non sinunt ire intenebras.
Nec timuit nedicer& incorde suo filius ipsius. tuenim elemosinus non fecisti
quare cecus mihi loqueris: ecce elemosinae ad tenebras teperduxerunt. &
quo modo mihi dicis elemosinȩ non sinunt ire intenebras. Quare ille ista
dicebatcum fidutia nisi quia aliam lucem uidebat: filius patrimanum
tenebat ut ambular&. sed paterfilium uiam docebat ut iuiuer&. Ester¬
go alia lux quae oritur iusto  Lux orta est iusto &rectis corde iocunditas
Vis illam nosse esto rectus corde quid est rectus corde noli toto corde
esse addm̃ resistens uoluntati ipsius. & uolens illum curuure adte . & non

Expanded text:
t dicebat, «Fili, fac eleemosynas, quia eleemosynae non permittunt ire in tenebras» : et loquebatur ille qui in tenebris erat. Videtis quia est alia lux quae oritur justo, et rectis corde jucunditas? Oculos non habebat, et filio suo dicebat, «Fac eleemosynas; eleemosynae non sinunt ire in tenebras:» nec timuit, ne diceret sibi in corde suo filius ipsius, Tu enim eleemosynas non fecisti: quare caecus mihi loqueris? Ecce eleemosynae ad tenebras te perduxerunt, et quomodo mihi dicis: «Eleemosynae non sinunt ire in tenebras?» Quare ille ista cum fiducia dicebat, nisi quia aliam lucem videbat? Filius patri manum tenebat, ut ambularet: sed pater filium viam docebat, ut viveret. Est ergo alia lux, quae oritur justo: «Lux orta est justo, et rectis corde jucunditas.» Vis illam nosse? Esto rectus corde. Quid est, Esto rectus corde? Noli torto corde esse ad Deum, resistens voluntati ipsius, et volens illum curvare ad te, et non
Abbreviated transcription (Latin):
homo Sequitur ibi . quasi quȩreres ꝑquem uenerit raab. Babslon ali¬
enigenȩ trrus. aethio pes.reccꝑ quem uenerunt. Mater sion dic&
homo : & homo factus ẽ in ea. & ipse fundauit eam altissimus: quid
apertius fr̃s: uere quia glorissima dicta sunt dete ciuitas dĩ : ecce mater
sion dic& homo. Quis homo: qui homo factus ẽ in ea : ipse factus ẽ homo : & ipse
fundauit eam: quo modo in ea factus ẽ & ipse eam fundauit ut in ea fier&
homo lam fundata erat . Sic intellege si potes. et enim matersion dic&. sed

Expanded text:
homo.» Sequitur ibi, quasi quaereres, per quem venerit Raab, Babylon, alihomo.» Sequitur ibi, quasi quaereres, per quem venerit Raab, Babylon, alienigenae, Tyrus, Aethiopes. Ecce per quem venerunt, «Mater Sion, dicet homo; et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus.» Quid apertius, fratres? Vere quia «gloriosissima de te dicta sunt, civitas Dei.» Ecce, «Mater Sion, dicet homo.» Quis homo? Qui «homo factus est in ea.» In ea factus est homo, et ipse eam fundavit. Quomodo in ea factus est, et ipse eam fundavit? Ut in ea fieret homo, jam fundata erat. Sic intellige, si potes. Etenim, «Mater Sion, dicet;» sed
Abbreviated transcription (Latin):
quare dixisti : & enim alienigenȩ in quit id est ꝑtinentes adraab. per¬
tinentes adbabrlonem & trrus.: Sed quo usq gentes : usq: ad fines terrȩ
llegit enim populũ qui interra fines ẽ: etpopulus inquit acthiopum
hi fuerunt ibi. Si ergo ibi raab. ibi & babilone : quia &ibi alienigenȩ
ibi trrus. ibi populus aethiopum: merito gloriosissima dicta sunt de¬
ab ꝑquẽ illic babylon. lam non babrlonia : Car& enimbabrlone. & inci¬
pit eẽ hierusalem: Diuiditur filia aduersus matrẽ suam : &erit in mem bris
reginȩ illius cui dicitur : obliuiscere populum tuum & domum patristu:
concupiuit rex speciem tuam:. Nam undebabylon adspirar& adhierusa¬
lem : unde & raab adilla fundamenta ꝑ uenir& : Vnde alienigenȩ : unde
trrus unde populus aethiopum : audi unde. mater sion dic& homo:
Est quidam homo qui dicitur matersion: & ꝑhunc ueniunt isti om̃s:
sed iste homo quidẽ: Dicit si audiamus. si capiamus: Mater sion. dic&

Expanded text:
quare hoc dixisti? «Etenim alienigenae,» inquit, id est, pertinentes ad Raab, pertinentes ad Babylonem, «et Tyrus.» Sed quousque Gentes? Usque ad fines terrae. Elegit enim populum qui in fine terrae est: «Et populus,» inquit, «Aethiopum, hi fuerunt ibi.» Si ergo ibi Raab, ibi ex Babylone, quia ibi alienigenae, ibi Tyrus, ibi populus Aethiopum; merito, «gloriosissima de te dicta suab, per quem illic Babylon, jam non Babylon; caret enim Babylone, et incipit esse Jerusalem. Dividitur filia adversus matrem suam, et erit in membris reginae illius cui dicitur: «Obliviscere populum tuum et domum patris tui; concupivit rex speciem tuam» . Nam unde Babylon aspiraret ad Jerusalem? unde Raab ad illa fundamenta perveniret? unde alienigenae, unde Tyrus, unde populus Aethiopum? Audi unde: «Materh» «Sion, dicet homo.» Est quidam homo qui dicit, «Mater Sion;» et per hunc veniunt isti omnes. Sed iste homo quis est? Dicit, si audiamus, si capiamus: «Mater Sion, dicet
Abbreviated transcription (Latin):
cem sit necesse est: ut aut̃ non sit tra passionẽ. ambul& ꝑ uiã angustã:
& incipiat pieuiuere in xp̃o : & necesse ẽ ut hanc ꝑ secutionẽ patiatur :¬
omnes enim inquit apostolus. quiuolunt pie uiuere in xpo ihũ. perse¬
cutionẽ patidtur : Ds̃ prȩtereuntes legem in surrexer̃ suꝑme et sinagoga

Expanded text:
cem sit; ut autem non sit extra passionem, ambulet per viam angustam , cem sit; ut autem non sit extra passionem, ambulet per viam angustam , et incipiat pie vivere in Christo, necesse est ut hanc persecutionem patiatur. «Omnes» enim, inquit Apostolus, «qui volunt in Christo pie vivere, persecutionem patiuntur» . «Deus, praetereuntes legem
Abbreviated transcription (Latin):
lus supermagistrum nec seruus suꝑ dominũ suũ : Patitur & corpus prȩtere
untes legem : & in surgunt supercorpus xpi: Pretereuntes legem qui sunt : num¬
qđ forte iudȩi audent insurgere suꝑ xp̃m : non: Nam nec ipsi nobis ualde faciunt
tribulationem : Nondum enĩ crediderunt : nondum salutem cognouerunt : Insur¬
gunt suꝑ corpus xp̃i. malixp̃ĩani : dequibus cottidie tribulationẽ patitur cor¬
pusxp̃i: omnia scismata. omnes hereses. omnes intus pessime uidentes : & mo¬
res suos bene uiuentib: in ponentes : & ad sua trahentes & malis conloquis bo¬
nos mores corrumpentes. Ipsi prȩtereuntes legem in surrexerunt in me :
dicat omnis anima pia: dicat omnis anima xpiana. quaehoc non patitur
nondicatꝰ. Si aut̃ xp̃ianit animaẽ nouit quia patitur : si agnoscit insepas¬
sionem suam. agnoscat hic uocem suam: Si aũt etra passionẽ ẽ : & ex trauo¬

Expanded text:
lus super magistrumlus super magistrumuntes legem; et insurgunt super corpus Christi. Praetereuntes legem qui sunt? Numquid forte Judaei audent insurgere super Christum? Non: nam nec ipsi nobis valde faciunt tribulationem. Nondum enim crediderunt, nondum salutem agnoverunt. Insurgunt super corpus Christi mali Christiani, de quibus quotidie tribulationem patitur corpus Christi. Omnia schismata, omnes haereses, omnes intus pessime viventes, et mores suos bene viventibus imponentes, et ad sua trahentes, et malis colloquiis bonos mores corrumpentes ; ipsi «praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Dicat omnis anima pia, dicat omnis anima christiana. Quae hoc non patitur, non dicat. Si autem christiana anima est, novit quia mala patitur: si agnoscit in se passionem suam, agnoscat hic vocem suam; si autem extra passionem est, et extra vo
Abbreviated transcription (Latin):
ibi essent : in deserecte dicunt liberari. quo ꝑ liberatores suos non sunt ꝑ¬
missi perduci. Ergo fr̃s siue illud siue illud sit : hic mescrutatorẽ uerbi
dĩ non temerarium adfirmatorem teneatis: & eruisti animam meam
nemo enim prȩterit quod non accipit: dicit enim apostolus diffinite .¬
ubienim lex nonẽ nec prȩuatio : prȩtereuntes legem : praeuaricatores
legis dicit quos ergo intellegimus fr̃s. Si ab ipso dño accipiamus hanc
uocem. praetereuntes legem iudei erant : In surrexerunt in me prȩtes¬
euntes legem non serua uerunt legem : & acusaueruntx pm̃. quasi ipse prȩteri¬
r& legem : prȩtereuntes legem in surrexerunt in me. & passus est dñs quae noui¬
mus: Putas nihil talepatitur modo corpus eius: unde fieri potest Si patrem
familias beel zebub uocauerunt : quanto magis domesticos eius : Non ẽ discipu¬

Expanded text:
ibi essent, inde se recte dicunt liberari quo per liberatores suos non sunt peribi essent, inde se recte dicunt liberari quo per liberatores suos non sunt permissi perduci. ergo, fratres, siue illud siue illud sit, hic me scrutatorem uerbi dei, non temerarium affirmatorem teneatis. et eruisti animam meam Nemo enim praeterit quod non accepit: dicit Apostolus definite, «Ubi enim lex non est, nec praevaricatio» . Praetereuntes legem, praevaricatores legis dicit. Quos ergo intelligimus, fratres? Si ab ipso Domino accipiamus hanc vocem, praetereuntes legem Judaei erant. «Insurrexerunt super me praetereuntes legem:» non servaverunt legem, et accusaverunt Christum, quasi ipse praeteriret legem. «Praetereuntes legem insurrexerunt super me.» Et passus est Dominus quae novimus. Putas nihil tale patitur modo corpus ejus? Unde fieri potest? «Si patrem familias Beelzebub vocaverunt; quanto magis domesticos ejus? Non est discipu
Abbreviated transcription (Latin):
orans hiciam : hic incorpore xp̃i positus : &orans in uocexpĩ eruisse dm̃
animam suam ab inferno inferiore. dixit: quia liberauit se atalib pecca¬
tis perquȩ posset deduci at ormenta inferni inferioris: Quem ad modũ
simedicus uideat tibi inminentem ȩgritudinẽ. forte & aliquo labore
& dicat: parce tibi sic tetracta. requiesce. his cibis utere : Nam si non fe¬
ceris ȩgrotabis: Iuaũt si feceris & saluus fueris. recte dicis medico : liberas¬
tiꝰ abegritudine. Non inqua iam eras. sed in qua futurus eras: Nescio quis
habens causam molestam. mit tendus erat in carcerem uenit alius defendit
eum : gratias agens quid dicit : eruistianimam meam decarcere: Suspen¬
dendus erat debitor : solutum ẽ ꝓeo liberatus. desuspendio diciturꝰ In his
omnib nonerant. sed quia talibus meritis agebatur. ut nisi sub uentum eẽt

Expanded text:
orans hic, iam hic in corpore Christi positus et orans in uoce Christi, eruisse deum orans hic, iam hic in corpore Christi positus et orans in uoce Christi, eruisse deum animam suam ab inferno inferiore dixit, quia liberauit se a talibus peccatis, per quae posset deduci ad tormenta inferni inferioris. quemadmodum si medicus uideat tibi imminentem aegritudinem forte ex aliquo labore et dicat: "parce tibi, sic te tracta; requiesce, his cibis utere; nam si non feceris, aegrotabis"; tu autem si feceris et saluus fueris, recte dicis medico: "liberasti me ab aegritudine", non in qua iam eras, sed in qua futurus eras. nescio quis habens causam molestam mittendus erat in carcerem. uenit alius, defendit eum; gratias agens quid dicit? "eruisti animam meam de carcere". suspendendus erat debitor; solutum est pro eo; liberatus dicitur de suspendio. in his omnibus non erant. sed quia talibus meritis agebantur et, nisi subuentum esset,
Abbreviated transcription (Latin):
quo traduntur impii qui peccauerunt: & enim apud inferos utrum in locis
quibusdam iam fuiss& abraham. non satis possumus diffinire Nondũ
enim dnsuenerat ad infernum ut eruer& in de omniũ scõꝵ prȩcedentiũ
animas. et tam̃ abrahã in requie ibi erat: & quidam diuescũtorqueret᷑¬
apud inferos cum uider& abrahã. leuauit oculos: Nonenim possit leua¬
tis oculis uidere : nisi ille eẽt superius. ille inferius. & quid ei respondit abra¬
ham cum dicer&: pater abrahã mit te lazarum ut in tinguat digitum suũ
& ftillet in linguam meam : qm̃ crucior in hac flamma: filiait memento
quia recepisti bona inuita tua. lazarus aut̃ mala : Nunc aut̃ hic requies¬
cit tu uero torqueris: & suꝑ haec ait . Inter nos & uoschaos magnum firma¬
tum ẽ ut nec nos possimus uenire aduos: Nec inde aliquis uenire adnos. Er¬
go inter ista fortasse duo inferna: quorum in uno qui euerunt animae
iustorum. in altero torquentur animae impiorum : Adtendens quidam

Expanded text:
quo truduntur impii, qui plurimum peccauerunt. etenim apud inferos utrum in locis quibusdam iam fuisset Abraham non satis possumus definire. nondum enim dominus uenerat ad infernum, ut erueret inde omnium sanctorum praecedentium animas; et tamen Abraham in requie ibi erat. et quidam diues cum torqueretapud inferos, cum uideret Abraham, leuauit oculos. non eum posset leuatis oculis uidere, nisi ille esset superius, ille inferius. et quid ei respondit Abraham, cum diceret: pater Abraham, mitte Lazarum ut intinguat digitum suum et stillet in linguam meam, quoniam crucior in hac flamma? fili, ait, memento quia percepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala; nunc autem hic requiescit, tu uero torqueris. et super haec, ait, inter uos et nos chaos magnum firmatum est, ut nec nos possimus uenire ad uos nec inde aliquis uenire ad nos. ergo inter ista fortasse duo inferna, quorum in uno quieuerunt animae iustorum, in altero torquentur animae impiorum, attendens quidam
Abbreviated transcription (Latin):
nrm ihum xp̃m clamantiũ & dicentiũ uno ore: crucifige crucifige:
De quib: dictum ẽ : filii hominũ dentes eorũ arma & sagittae. & lingua
eorum gladius acutus: non ꝑ cusserunt sed elamauerunt: Clamando fe¬
rierunt clamando crucifixerunt : Noluntas clamantiũ in pl&aẽ : quan
do dñs crucifixus ẽ : & sinagoga potentiũ in quisierunt animã meã:
Et non proposuerunt te inconspectu suo quomodo non ꝓposuerunt .
Non intellexerunt dm̃ ut homini parcerent: ad qđ uidebant ad hoc am¬
bularent : Puta quia ds̃ nonerat. homo erat: Ideo occidendus erat quia homo
& miscrator : quia incruce pendens ait: pater ignosce illis quia nesciunt
qđ faciunt : quem p&it proquib p&it  quis p&it ubi p&it  Patrẽ filius
pro impiis crucifixus Interipsas in iurias non uerborũ sed mortis in latȩ pen¬
dens incruce tamquam adhoc ex tentas manus habuerit : ut sic ꝓ illis oraret.
ut diriger&ur oratio eius tam quam incensum in conspectu patris : &eleua¬

Expanded text:
um, clamantium et dicentium uno ore, «Crucifige, crucifige» : de quibus dictum est, «Filii hominum dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus» . Non percusserunt, sed clamaverunt: clamando ferierunt, clamando crucifixerunt. Voluntas clamantium impleta est, quando Dominus crucifixus est: «Et synagoga potentium inquisierunt animam meam. Et non proposuerunt te in conspectu suo.» Quomodo non proposuerunt? Non intellexerunt Deum. Homini parcerent: ad quod videbant, ad hoc ambularent. Puta quia Deus non erat, homo erat: ideo occidendus erat? Parce homet miserator?» Quia in cruce pendens ait: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . Quem petit? Pro quibus petit? quis petit? ubi petit? Patrem filius, pro impiis crucifixus, inter ipsas injurias, non verborum, sed mortis illatae, pendens in cruce: tanquam ad hoc extentas manus habuerit, ut sic pro illis oraret, ut dirigeretur oratio ejus tanquam incensum in conspectu Patris, et eleva
Abbreviated transcription (Latin):
renorum. sicut dies terrae : alii sunt dies caeli. alii sunt dies terrae : Dies
ficient : Dies terrȩ succedentib urguentur : prȩcedentes excludunt᷑:
Nec qui succedunt manent : sed ueniunt ut eant: Etpoene amtequam
caeli : et illi anni non deficientes: nec inicium habent nec terminum.:
Nec ullus dies ibi angustatur. inter hesternum & crastinum Nemo ibi
expettat futurum : nemoꝑdit ibi praeteritum: sed dies cacli semper
prȩsentes sunt : ubi erit thronus cius in &ernum : Quod restat siplac&
seruemus qm̃ longus psalmus: & adhuc uobiscum aliquid in nomine xp̃i
acturi sumus reficite ergo uires nondico animi urĩ : Nam uideo qđ
animo infatigabiles estis: Sed ꝓpter seruos animat : ut durent in mi¬
nisterio corpora ur̃a.⁊ali quantulum reficiemini: & refecti adci¬

Expanded text:
renorum sicut dies terrae. Alii sunt dies coeli, alii sunt dies terrae. Dies crenorum sicut dies terrae. Alii sunt dies coeli, alii sunt dies terrae. Dies cn deficient» . Dies terrae succedentibus urgentur, praecedentes excluduntur, nec qui succedunt manent; sed veniunt ut eant, et pene antequam coeli et illi anni non deficientes, nec initium habent nec terminum; nec ullus ibi dies angustatur inter hesternum et crastinum: nemo ibi exspectat futurum, nemo ibi perdit praeteritum; sed dies coeli semper praesentes sunt, ubi erit thronus ejus in aeternum. Quod restat, si placet, servemus; quoniam longus est Psalmus, et adhuc vobiscum aliquid in nomine Christi acturi sumus. Reficite ergo vires; non dico animi vestri, nam video quod animo infatigabiles estis: sed propter servos animae, ut durent in ministerio corpora vestra, aliquantulum reficimini, et refecti ad ci
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia tamen genera ista xpo subdita erunt: Ipse inuotabit me patermeus
estu : ds̃ ms & susceptor salutis mace: łtego primogenitum ponam eum. ex¬
celsum apud regesterrae: martyres nr̃i quorum natalicia celebramus. san¬
guinem suum Propter haec credita & nondum uisa fuderunt : Quanto for¬
tiorts nos esse debemus uidendo : perquod illi crediderunt : Ex celsum enĩ
apud regesterrae. illi nondum uiderunt xpm̃: Adhuc principes conue¬
erat quod in ipso psalmo sequitur : Etnunc reges intellegite. Erudiminiom̃
qui iudicatis terram: lam ergo factus est xp̃s excelsus. apud reges terre. ⁊
le ipsi propter ipsum fidele testamentũ: in ipso meditatum est testa¬
mentum : ipse meditator testamenti. Ipse signator testamenti: Ipse fide¬
iussor testamenti: ipse testis testamenti: ipse hereditas testamenti:
abrahae semen estis: Etsi in & ernum accepturi hereditatẽ: pon& insȩtu¬
lum scłi semen eius : Et thronum eius sicut dies caeli . Ihroni regum ter¬

Expanded text:
me, Pater meus es tu, Deus meus et susceptor salutis meae. Et ego primogenitum ponam eum, excelsum apud reges terrae.» Martyres nostri, quorum natalitia celebramus, sanguinem suum propter haec credita et nondum visa fuderunt: quanto fortiores nos esse debemus, videndo quod illi crediderunt? Excelsum enim apud reges terrae illi nondum viderant Christum; adhuc principes conveerat quod in ipso psalmo sequitur, «Et nunc, reges, intelligite; erudimini omnes qui judicatis terram» . Jam ergo factus est Christus excelsus apud reges terrae. 28le ipsi.» Propter ipsum, fidele testamentum; in ipso mediatum est testamentum; ipse mediator testamenti, ipse signator testamenti, ipse fidejussor testamenti, ipse testis testamenti ipse haereditas testamenti, hristi, ergo Abrahae semen estis : et si in aeternum accepturi haereditatem, ponet «in saeculum saeculi semen ejus. Et thronum ejus sicut dies coeli.» Throni regum ter
Abbreviated transcription (Latin):
finire conatisunt : Multis aũ iam locis scarum scripturarum in sinuaui¬
mus confessionem &iam prolaude poni : sicutiẽ illud. Haec dicetis in
confessione. opera dnĩ uniuersa: quõ bona ualde: maximeq: illud quod
ait ipse saluator : quinullũ habebat omnino peccatũ quod poenitendo
confiteretur:. Confiteor tibi paterdñe caeli et terrȩ: quia ab scondisti
haec asapientibus. et reue lastiea paruulis: Hoc dixi ut apertius intelle¬
gatur idesse repetitũ in eo quod dictũ ẽ. ad nuntiabimus laudemtuã
quod superius dictum erat : confitebimur tibi : EXEł EXELANATIO
PSALMI LXX .UIII.

Expanded text:
finire conati sunt. Multis autem jam locis sanctarum Scripturarum insinuavifinire conati sunt. Multis autem jam locis sanctarum Scripturarum insinuavimus confessionem etiam pro laude poni: sicuti est illud, Haec dicetis in confessione, Opera Domini universa quoniam bona valde ; maximeque illud quod ait ipse Salvator, qui nullum habebat omnino peccatum quod poenitendo confiteretur: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Hoc dixi, ut apertius intelligatur, id esse repetitum in eo quod dictum est, annuntiabimus laudem tuam, quod superius dictum erat, confitebimur tibi. IN PSALMUM LXXIX
Abbreviated transcription (Latin):
usq: infinem scłi : Sequens enĩ uersus more scripturarũ maximeq: psal¬
morũ repetitio superioris ẽ ordine commutato. prius habens quo dibi
est posterius et posterius qđ ibi est prius : Nam quod ibi dictũ ẽ. con¬
generationis repetitio. perpetuitatẽ significat : siue ut non nulli in¬
tellegunt: quia duae sunt generationes uetus et noua: Sed in hoc fit sło
utraq: : quõ qui non renatus fuerit exaqua et spũ. non in trabit ip re¬
gnũ celorũ : Deinde quia inisto scło adnuntiatur laus dĩ : Num in futu¬
ro scło cum uidebimus eum sicuti ẽ : cuide inceps adnuntietur nonerit:
Nosergo populus tuus etoues greges tui : quas persequendo illicrediderun
seposse consumere : Confitebimur tibi in seculũ : permanente utique
ac̃cta usque infinem : quã illi delere conatisunt : In generationẽ et gene¬
rationem ad nuntiabimus laudem tuam:: Quaelaus ut taceretur : nos

Expanded text:
usque in finem saeculi. Sequens autem versus more Scripturarum, maximeque Psalusque in finem saeculi. Sequens autem versus more Scripturarum, maximeque Psalmorum, repetitio superioris est ordine commutato, prius habens quod ibi est posterius, et posterius quod ibi est prius. Nam quod ibi dictum est, congenerationis repetitio perpetuitatem significat: sive, ut nonnulli intelligunt, quia duae sunt generationes, vetus et nova. Sed in hoc fit saeculo utraque: quoniam qui non renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum coelorum ; deinde quia in isto saeculo annuntiatur laus Dei, nam in futuro saeculo cum videbimus eum sicuti est , cui deinceps annuntietur, non erit. Nos ergo, populus tuus, et oves gregis tui, quas persequendo illi crediderunt se posse consumere, confitebimur tibi in saeculum, permanente utique Ecclesia usque in finem, quam illi delere conati sunt: in generationem et generationem annuntiabimus laudem tuam; quae laus ut taceretur, nos
Abbreviated transcription (Latin):
post innotescat innationib: ante oculos nr̃os : Homonamq: cumdatur
inreprobũ sensum. in interiore sinuaccipit suppliciorũ meritũ futuroꝵ.
Opprobrium eorũ quod ex probrauerunt tibi dñe : Hoc eis red de septu¬
plum insinus eorũ : Idest pro isto obprobrio eos in occultis eorũ plenissime
reproba : Ibi enim exprobrauerunt nomen tuũ. se arbi trantes inseruis
tuis delere de terra: Nos aut̃ populus tuus: Generaliter accipien¬
dum deomni generepiorũ etuerorũ xp̃ianorũ : Nosergo quos perdere
seposseputauerunt populus tuus. Etoues gregis tui : ut quigloriatur.
in dño glorietur : Confitebimur tibi insłm: Alii aut̃ codices habent.
Confitebimur tibi in aeternũ . Exambiguo greco. facta ẽ ista diuersitas :
test : Sed proloco intellegendũ quid melius interpr&atum sit. Sensus
ergo huius locimagis mihi uid&ur ostendere inscłindicioportere : idest

Expanded text:
post innotescat in nationibus ante oculos nostros. Homo namque cum datur post innotescat in nationibus ante oculos nostros. Homo namque cum datur in reprobum sensum, in interiore sinu accipit suppliciorum meritum futurorum. Opprobrium eorum, quod exprobraverunt tibi, Domine. Hoc eis redde septuplum in sinus eorum, id est, pro isto opprobrio eos in occultis eorum plenissime reproba. Ibi enim exprobraverunt nomen tuum, te arbitrantes in servis tuis delere de terra. 17. vers. 13. Nos autem populus tuus: generaliter accipiendum de omni genere piorum et verorum christianorum. Nos ergo quos perdere se posse putaverunt, populus tuus, et oves gregis tui, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , confitebimur tibi in saeculum. Alii autem codices habent, confitebimur tibi in aeternum. Ex ambiguo graeco facta est ista diversitas: qtest; sed pro loco intelligendum quid melius interpretandum sit. Sensus ergo hujus loci magis mihi videtur ostendere, in saeculum dici oportere, id est
Abbreviated transcription (Latin):
tam putauerant periturã indeueratius pullularet: Filios quippe mortifi¬
catorum dicit. qui ñ solũ nons̃ territi prȩcedentiũ passionibus sed in eũ ꝓcuius
nomine passos eos nouerant : exhortante illorũ gloria adimitandũ accensi.
copiosissimis agminibus crediderunt : Ideo dixit scđm magnitudinẽ brachutui. Res
enim tã magna secuta ẽ in populis xp̃ianis. ut eã qui sealiquid persequendo proficere
putabant. nullo modo crederent secuturã : Redde inquit uicinis nr̃is septies tan¬
tum. insinus eorũ : Non mala optat. sed iusta prȩnuntiat etuentura prophetat .
Septenario aũ numero id est septupla retributione. perfectionẽ poenȩ uult
intellegi qua istonumero plenitudo significari solet : Vnde et illudẽ inbonis:
usq: indiem separationis : non enĩ modo fit discessio corporalis : insinus eorũ
dicit. utiq: nunc in occultis: ut uindicta quȩ in hac uitaagitur in occulto:

Expanded text:
eam putabant perituram, inde feracius pullularet. Filios quippe mortifieam putabant perituram, inde feracius pullularet. Filios quippe mortificatorum dicit, qui non solum non sunt territi praecedentium passionibus, sed in eum pro cujus nomine passos eos noverant, exhortante illorum gloria ad imitandum accensi, copiosissimis agminibus crediderunt. Ideo dixit, Secundum magnitudinem brachii tui. Res enim tam magna secuta est in populis christianis, ut eam qui se aliquid persequendo proficere putabant, nullo modo crederent secuturam. 16. vers. 12. Redde, inquit, vicinis nostris septies tantum in sinus eorum. Non mala optat; sed justa praenuntiat, et ventura prophetat. Septenario autem numero, id est septupla retributione, perfectionem poenae vult intelligi, quia isto numero plenitudo significari solet. Unde et illud est in bonisusque in diem separationis: non enim modo fit discessio corporalis. In sinus eorum dicit, utique nunc in occultis; ut vindicta quae in hac vita agitur in occulto,
Abbreviated transcription (Latin):
dit sp̃m : Ha sergo cõpedes ñsentiunt . nsi qui in semetipsis ingemȩ scunt grauati.
habitaculũ quod decȩlo ẽ suꝑ in duicupientes quia etmors orroriẽ. et merori
uita mortulis : Pro his propheta gementibus ingemit. ut intret in conspectudĩ
gemitus eorũ : Possunt et illi intellegi cõpediti : qui p̃ceptis sapientiȩ colligatis.
quae patienter sustentata in ornam̃ tauertuntur : Vndescriptũ est. Inicepe¬
demtuũ in compedes eius :: Secundũ magnitudinẽ inquit brachittui . recipe in ad¬
optionẽ filios mortificatorũ : Vel sicut in aliis codicibus legitur. posside filios
mortificatorũ . Vbi satisimhi uidetur ostendisse scriptura. quis fueritgemitis
mo aꝑtissime prophetantur : Indiuersis enĩ passionib: constituti orabant pro
ecła ne in fructuosus eẽt posteris sanguis eorũ : ut dominica seges unde in imici

Expanded text:
dit spiritum. Has ergo compedes non sentiunt, nisi qui in semetipsis ingemiscunt gravati , dit spiritum. Has ergo compedes non sentiunt, nisi qui in semetipsis ingemiscunt gravati , habitaculum quod de coelo est superindui cupientes, quia et mors horrori est, et moerori vita mortalis. Pro his Propheta gementibus ingemit, ut intret in conspectu Dei gemitus eorum. Possunt et illi intelligi compediti, qui praeceptis sapientiae colligati sunt, quae patienter sustentata in ornamenta vertuntur; unde scriptum est: Injice pedem tuum in compedes ejus . Secundum magnitudinem, inquit, brachii tui, recipe in adoptionem filios mortificatorum, vel sicut in aliis codicibus legitur, posside filios morte punitorum. Ubi satis mihi videtur ostendisse Scriptura, quis fuerit gemitusmo apertissime prophetantur. In diversis enim passionibus constituti orabant pro Ecclesia, ne infructuosus esset posteris sanguis illorum; ut dominica seges, unde inimici