comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipe claritatem: Quod cũ hae quȩ
aderant mirarentur. quid reiges¬
tȩ ueritatis haberet : uel quȩ in ten¬
dentes ad cȩlum oculi aspicerent.
nec omnino palpebris mouentib
quod oculi contemplarent᷑ cognos¬
cerent: ait se sursum uocari. & a prȩ¬
sentis uitae nexibus absolui: Frat
enim dies sabbati In lucescente
ergo in crastinum die dominico.
febre correpta ad alescentula
supremum expectat: Videns anx¬
ia genȩtrix. incum bentem unicȩ
prolis exitum. inter singultus
acgemitus filiam poscit. ut siua¬
leat impetrare superis reddatur.
aut si suae uitae metam suppleat.
secito dehacuita post se ducturã.
nec posse se post eius uiuere exitũ
Adhȩc illa. Carnalibus inquit hȩc
crebro deposcens desideriis stimu¬
laris. Ego tamen si ualuero tuis
obsecrationibus fauens. post dig¬
na pęnitentiȩ medicam̃ta. post
me te xp̃o fauente ađtraham:
Nec mora in extremis horis po¬
sita monasterii matrem postulat.

Expanded text:
cipe claritatem. Quod cum hae quae cipe claritatem. Quod cum hae quae aderant mirarentur quid rei gestae veritas haberet, vel quod intendentes ad coelum oculi aspicerent, nec omnino palpebris moventibus quid oculi contemplarentur inspicerent, ait se sursum vocari, et a praesentis vitae nexibus absolvi, erat enim dies Sabbati. 10. Illucescente ergo in crastinum die Dominico, febre correpta, adolescentula supremum exspectaia genetrix incumbentem unicae prolis exitum, inter singultus ac gemitus filiam poscit, ut si valeat impetrare, superis reddatur; aut si suae vitae metam suppleat, se cito de hac vita post se ducturam, nec posse se post eius vivere exitum. Ad haec illa: 'Carnalibus', inquit, 'haec crebro deposcens desideriis stimularis; ego tamen, si valuero, tuis obsecrationibus favens, post digna paenitentiae medicamenta post me te, Christo favente, adtraham'. Nec mora, in extremis horis posita, monasterii matrem postulat.
Abbreviated transcription (Latin):
bis gaudium & lȩtitiam. & exulta
rum reꝑtor maiestatis suae orna¬
mentũ. iustorum ꝑ animas ac in no¬
centiȩ munere plenas ꝑsȩculorum
uices accumulare non desinit: uide¬
licet ut renouandi hortaminis. re¬
ligionis accrescat supplem̃tum : euẽ¬
nit ut supradicto in coenobio: quȩdã
adulescentula nomine deurechil¬
dis cum geneͥtricȩ conuester&ur:
multisq diebus supradicto in coe¬
nobio ꝑactis. genȩtricem tempta¬
tor adgressus. ut cȩptum carpen¬
di iter adcȩlestia regna praepedi¬
ret: Sed quod genȩtrix in becilli
malorũ coaceruationẽ ad alescen¬
tis filiȩ correptio dissipabat:
Cumq: iam ꝑmulta temporum
curricula mens ad ulescentiae
annis dedita. uberes fructus red¬
deret conditori: quad am die uidit
cȩlos apertos. & ȩt̃num rerum sato¬
rem aspectibus contemplata. aeque
cȩlestis claritatis lumine intenta
audire meruit: ueni ad nos. & corpo¬
ris nexibus absoluta aeternam sus¬

Expanded text:
bis gaudium et laetitiambis gaudium et laetitiamrum reppertor maiestatis suae ornamentum iustas per animas ac innocentiae munere plenas per saeculorum vices accumulare non desinit, videlicet ut renovandi hortaminis religionis accrescat supplementum, evenit, ut supradicto in coenubio quaedam adulescentula nomine Deurechildis cum genetrice converteretur; multisque diebus supradicto in coenubio peractis, genetricem temptator adgressus, ut coeptum carpendi iter ad caelestia regna praepediret. Sed quod genetrix inbecillitamalorum coacervationem adulescentis filiae correptio dissipabat. Cumque iam per multa temporum curricula mens adulescentiae annis dedita uberes fructus redderet conditori, quadam die vidit caelos apertos, et aeternum rerum satorem aspectibus cocoelestis charitatis lumine intuita audire meruit: Veni ad nos, et corporis nexibus absoluta aeternam sus
Abbreviated transcription (Latin):
quid dicere uellet. non uidetis in¬
quit quantus splendor adueniat.¬
& choros canentium ñ auditis: Quȩ¬
rentes illȩ quae concinere audir&.
Illaait. Confitemini dño quõ bo¬
nus. quo in ȩt̃num misericordia eiꝰ.
Confitemini dõ deorum. quõ in ȩt̃¬
num misericordia eius. ł cȩtera
quȩ sequntur. hȩc omnium ora con¬
cinunt: Ammirantib: ergo omni¬
bus tam matri quam sod alibus
ultimum ualedicens. emisit spm.:
ac post felicem exitum cȩlo reddita
aeterna promeruit gaudia possi¬
dere & ex prȩsentibus pȩnis lucra
fledis: cum extremos halitus dimit¬
teret. & prodamno p̃sentis uitae
lucra caperet uitae aet̾nȩ. lȩtaq
a carnis nexibus separaret. similes
meruit exiens de a euohabere can¬
tus in exitu. Nam aꝑtis auribus
quȩ procul ab eius excubiis aberant
audierunt canere cantus. & in has
uoces prorumpere: Asꝑges me yso¬
po &mundabor. lauabis me & suꝑ
niuem dealbabor. auditui meo da¬

Expanded text:
quid dicere vellet: 'Non videtis', inquid dicere vellet: 'Non videtis', inquit, 'quantus splendor adveniat et choros canentium non auditis?' Quaerentes ille, quae concinere audiret, illa ait: 'Confitemini Domino, quoniam bonus quoniam in aeternum misericordia eius. Confitemini Deo' deorum, quoniam in aeternum misericordia eius, vel cetera quae subsecuntur, haec omnium ora concinunt'. Admirantibus ergo omnibus, tam matre quam sodalibus ultimo vale dicens, emisit spiritum, ac post felicem exitum caelo reddita, aeterna promeruit gaudia possidere et ex praesentibus poenis lucra fledis, cum extremos alitus dimitteret et pro damno praesentis vitae lucra caperet vitae aeternae laetaque a carnis nexibus separaret, similes meruit exiens de aevo habere cantus sui exitus. Nam aperte auribus quae procul ab eius exubiis aberant audierunt canere cantus et in has voces prorumpere: Asperges me ysopo, et mundabor; lavabis me, et super nivem dealbabor. Auditui meo da
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ confessionem humilem matri
pate fecit. sacroq corpore reconci¬
liata religiosam postmodũ uitam
ꝑegit. Ac post multorum circu¬
lum temporum. cumiam eam cre¬
ator omnium caelo condere uoluit.
ignea febris corripuit : Cumque
iam in extremis esset. circum stan
tibus ait Cito currentes unam
euobis mortuam segregate : atque
acȩterarum consortio deicite: non
enim dignum. ut quae crucifixae
mundo xp̃o non sibi uiuunt: mor¬
tuam sed & auita segregatam
se conquirerent. & quid nam dice¬
re uellet sciscitarent᷑ una earum
confusa acterrore ꝑculsa solo pro¬
sternitur suamq noxam confitet᷑.
ac in omnibus emendaturam polli¬
c&ur: Frat eñĩ saeculo uacans & fo¬
ris sȩcularem uitam desiderans. nec
mortificationi omnino prȩbebat
studium: sed tota uiuebat sȩculo.
Posthȩc erchantrudis cum iam
noxatra iñruisset & pulsa luce
orbem teneret: incellula quaia¬
cebat lumen ignis rogat extingue¬
re. Cumq cȩterȩ sciscitarent᷑

Expanded text:
per confessionem humilem matri per confessionem humilem matri patefecit, sacroque corpore reconciliata, religiosam postmodum vitam peregit. Ac post multorum circulo temporum, cum iam eam creator omnium caelo condere voluit, igne febris corripuit; cumque iam in extremis esset, ait: 'Cito concurrentes unam e vobis mortuam segregate atque a ceterarum consortio deicite; non enim dignum est, ut quae crucifixae mundo Christo, non sibi vivunt, mortuam et a vita segregatam se conquirerent, et quidnam dicere vellet, sciscitarent, una eorum confusa ac terrore perculsa, solo prosternitur suamque noxam confitetur ac in omnibus emendaturam pollicetur. Erat enim saeculo vacans, et foris saecularem vitam desiderans, nec mortificationi omnino praebebat studium, sed tota vivebat saeculo. Post haec Erchantrudis cum iam nox atra inruisset, et pulsa luce, orbem teneret, in cellula qua iacebat lumen ignis rogat extinguere. Cumque ceterae sci
Abbreviated transcription (Latin):
ficabat spes gaudiorum . & exulta¬
tio uitae aeternȩ: Tanta custo dia
matris enutrita intracoenobii fu¬
it septa. ut nullatenus int̃sexuum
nouerit diuidicare naturam : Aeq
enim marem ut feminam putabat.
aeque feminam ut marem. Exem¬
plum enim erat omnibus. uberis
conuersatio. patientiȩ uirtus. pie¬
tas cordis. uoluntatis affectus: Cũq¬
illa sacri corporis priuatione in¬
terdictum audisset grauibus ut¬
tacta uulneribus flere coepit.
Erat enim incrastinum sacrata
so lemnitas beati antistitis mar¬
tini transitus Peruigilans ergo
ea nocte . & ablutionem culpae ex¬
orans. netanti damni incurrer&
causam . ut a corpore xp̃i sua culpa
segregaretur . Meruit tandem post
lacrimas &uberes luctus ac crebra
suspiria uenerabilem consolationẽ
ad nõ habere Vade inquit & in hac
die reconciliare corporexp̃i quia
delictum proquo postulasti dimis¬
sum est tibi. matriq: indicans pa¬
tefacito quod dixi: Quod mane

Expanded text:
ficabat spes gaudiorum et exultaficabat spes gaudiorum et exultatio vitae aeternae. Tanta custodia matris enutrita intra coenubii fuit septa, ut nullatenus inter sexuum noverit diiudicare naturam; aequae enim marem ut feminam putabat, aequae feminam ut marem. Exemplum enim erat omnibus uberis conversatio, patientiae virtus, pietatis cultus, lenitatis affectus. Cumqilla sacri corporis privatione interdictum audisset, gravibus ictuata vulneribus flere coepit. Erat enim in crastinum sacrata solemnitas beati antistitis Martini transitus. 7. Pervigilans ergo ea nocte, et ablutionem culpae exorans, ne tanti damni incurreret causam ut a corpore Christi sua culpa segregaretur, meruit tandem post lacrymas et uberes rugitus, ac crebra suspiria, veniabilem consolationem a Domino habere. Vade, inquit, et in hac die reconcidelictum pro quo postulasti dimissum est tibi, matrique indicans, patefacito quod dixi'. Quod mane
Abbreviated transcription (Latin):
ibi fuimus in tempore. magnum para
uit miraculum: Sed & tricesimodie
cum eius comme morationem exmo
rerustico facere conaremur: & mis¬
sarum sollemnia celebraremus : tan¬
ta flagrantia ecclesiam repleuit. ut
omnium unguentorum atq pigm̃¬
rito & enim rerum sator. hic sibi di¬
catas sic animas suis munerib facit
effulgere : qui obsuum amorem
puellula intra innocentiae annos
detenta erchandrudis nomine. pa¬
ageret. euenit ut eam iustus arbi¬
ter. ꝑ p̃sentis corporis penas proba¬
re uellet: Tantaq: tenera aetas
flagella sustinuit. ut exemplum
in ea iob expȩnarum inmanium
multitudine crederes redundare :
sed mira in iuuenili ȩtate patien¬
tia repperiebatur: Mira uistus
humilitatis. mira mansuetudo.
mira pietas mira lenitas mira
caritas Pollebat int̃ pꝰene in¬
cendia uirtus animȩ. manebat
in concussa fides. in mobilis boni¬
tas. in comparabilis lacrimarum
ubertas. Inquantum corpus ange¬
bant iñlata tantum animam lȩti¬

Expanded text:
ibi fuimus in teibi fuimus in teuit miraculum. Sed et tricesimo die cum ejus commemorationem ex more ecclesiastico facere conaremur, et missarum solemnia celebraremus, tanta fragrantia ecclesiam replevit, ut omnium unguentorum ac pigmerito etenim rerum Sator hic sibi dicatas animas suis muneribus facit effulgere, qui ob suum amorem puella intra infantiae annos detenta, Erchantrudis nomine, paageret, evenit, ut eam iustus arbiter per praesentis corporis poenas probare vellet, tantaque tenera aetas flagella sustinuit, ut exemplum in eam lob ex poenarum immanium multitudine crederes redundare. Sed mira in iuvenili aetate patientia repperiebatur, mira virtus humilitatis, mira mansuetudo, mira pietas, mira lenitas, mira caritas. Pollebat inter poene incendia virtus animae, manebat inconcussa fides, immobilis bonitas, inconparabilis lacrimarum ubertas; in quantum corpus angebant poene illate, tantum animam laeti
Abbreviated transcription (Latin):
cam ante gloriam cęli aet̃ni iudicis
adstare conspexerit. audit athro¬
plene sȩculum nonreliquisti: scrip¬
tum ẽ enim. Date &dabitur uobis:
Italibi in oratione : Dimitte nobde
bita nr̃a sicut & nos dimittimus de¬
bitoribus nr̃is : Non enim dimisis¬
ti sodalibus totum : quia tibi inla¬
tas molestias retinuisti: Neminis¬
cerete aduersus tres compares. le¬
sos portasse animos. nec omnino
indulgentiȩ medicamine uulnus
extoto inlatum sanasse: Corri¬
ge ergo mores. compone animos.
quos tepore ł negligentia macu¬
lasti: Mirum dictu rediens. ac
uitae pristinae reddita. Tristibus
niamq poscit: netacita dolositate.
damna incurrat uitae aet̾nae :
Sexq m̃sibus sanitati reddita. Post
p̃senti uixit in aeuo. Correptaq
post febro. diem exitus sui p̃dicit
horamq: ab eundi demundo praenun¬
tiat Quae ita felicem exitum ꝑ e¬
git ut intra cellulam qua corpus
iacebat ex anime. balsama crederes
desudare: Quod omnibus qui tunc

Expanded text:
 ante gloriam aeterni iudicis  ante gloriam aeterni iudicis astare conspiceret, audit a throadplene saeculum non reliquisti. Scriptum est enim: Date et dabitur vobis, et alibi in oratione: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Non enim dimisisti sodalibus totum, quia tibi inlatas molestias retinuisti. Meminiscere, te adversum tres conpares laesos portasse animos nec omnino indulgentiae medicamine vulnus ex totum inlatum sanasse. Corrige ergo mores, compone animos, quos tepore vel neglegentia maculasti'. Mirum dictu! Rediens ac vitae pristinae reddita, tristibus niamque deposcit, ne de tacita dolositate damna incurrat vitae aeternae. Sexque mensibus sanitati reddita post praesenti vixit in aevo, correptaque post febre, diem exitus sui praedicit horamque abeundi de mundo praenuntiat. Quae ita felicem exitum peregit, ut intra cellulam, qua corpus iacebat exanime, balsama crederes desudare; quod omnium qui eo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
bium uenire queat: quocum uitã
religiosam permulta annorũ spa¬
tia peregisset. Fuenit ut quodam
intempore p̃fata burgundo fara
febribus corriper&ur. ac p̃sentis
uitae nexibus crederetur dissol
ui. Quod Rcebitrudis cernens ma¬
trem monasterii in extremo posi¬
tam esse. anxia basilicam ingres¬
sa. dnm̃ flebilibus postulat uocib
ut antiquam reminiscens miseri¬
cordiam. matrem mori nonsinat.
sed prius serecipiat. Ac sod ales
suas cȩlo recondat: sicq demum
matrem subsequi iubeat: Audiq
uocem post lacrimas desuꝑ dicen¬
tem. Vade famula xp̃i: ut enim
petisti optinuisti. Illa eñi sospes supe¬
ris adhuc iungitur. tuuero propriȩ
carnis euinculis dissolueris: Nec mo¬
rata diu febri corripitur. ac supre¬
mis functa animam reddidit Cũq
iam suscepta ab angelis supra aethe¬
rem ueheretur. & ante tribunal ae¬
terni iudicis posita: candidatorum
ut ipsa postea referebat cat̃uas con¬
spexerit . omnemq: militiam angeli¬

Expanded text:
bium venire queat. Quo cum vitam bium venire queat. Quo cum vitam religiosam per multa annorum spatia peregisset, evenit ut quodam in tempore praefata Burgundofara febribus corriperetur, ac praesentis vitae nexibus credevi. Quod Gibitrudis cernens, matrem monasterii in extremo positam esse, anxia basilicam ingressa, Dominum flebilibus postulat vocibus, ut antiquam reminiscens misericordiam matrem mori non sinat, sed prius se recipiat ac sodales suas caelo recondat, sicque demum matrem subsequi iubeat; auditque vocem post lacrimas desuper dicentem: 'Vade, famula Christi; ut enim petisti, obtinuisti. Illa etenim sospes superis adhuc iungitur; tu vero prius e carnis vinculis dissolveris'. Nec morata diu, febre corripitur ac supremis functa horis animam reddidit. Cumque iam suscepta ab angelis supra aethera veheretur, et ante tribunal aeterni iudicis posita, candidatorum – ut ipsa post referebat – catervas conspiceret omnemque militiam caeli
Abbreviated transcription (Latin):
animum abhac intentione inmu¬
tare ualerent. optemperantes eiꝰ
uotis. paruum ad modum oraculũ
construunt Quo cumdie noctuq
puella frequentaret. coepit contra
eam callidi hostis uersutia adgres
taret prohibere Sed cum se angi
puella conspiceret. coepit condi
sibi frequentiam orandi prohibe.¬
ret. atq lumen animȩ uellet ex¬
tinguere . ipsa ab hoc priuaretur:
Nec moratur diuina pietas. mox
dolore oculorum ꝑculsa necessan¬
um caruit lumen. Cieminauitq
parentum metum arbiter demens.
Patremq: eius febribus corripuit:
Qui quamuis nobilitate. mens tam̃
exfiliae exemplo. iam ad timorem
diuinae cultus asspirabat: Postu¬
latq filiam ut progenitore dnm̃
oret . & si sospitati per eius in t̃ces¬
sionem reddatur. in omnibus se
post eius uoluntati pariturum: nec
defuit fideliter poscenti salus diu
dilata. A motoq igne febris pris¬
tinae est mox genitor redditus
sanitati: Ac de inceps puella pos¬
tulat. ut ad supradictum coeno¬

Expanded text:
animum ab hac intentione immuanimum ab hac intentione immutare valerent, obtemperantes ejus votis, parvum admodum oraculum construunt. Quod cum die noctuque puella frequentaret, coepit contra eam callidi hostis versutia tela jataret prohibere. Sed cum se angi puella cerneret, coepit Conditsibi frequentiam orandi prohiberet, atque lumen animae vellet exstinguere, ipsa ab aeterno privaretur. 4. Nec morata divina pietas: mox dolore oculorum perculsa necessario caruit lumine, geminavitque parentum metum Arbiter clemens, patremque ejus febribus corripuit. Qui quamvis nobilitate tumens, tamen ex filiae exemplo jam ad timorem divini cultus anhelabat, postulabatque filiam ut pro genitore Dominum oret, et si sospitati per ejus intercessionem reddatur, in omnibus se post ejus voluntati pariturum. Nec defuit fideliter poscenti salus diu dilata; amotoque igni febris, pristinae est mox genitor redditus sanitati, ac deinceps puella postulat ut ad supradictum coeno
Abbreviated transcription (Latin):
ut cȩterȩ quȩ suꝑstites essent: omni
orit᷑ exhostatio. Quȩdam et enim
uirgo gebitrudis nomine. ingenere
& religione nobilis. ad supradictum
coenobium conuersa. a sȩculo p&uit.
Quam uel ut munus gratum. ouans
monasterumat̃ burgundo fara re¬
cepit: Erat enĩ & consanguinita¬
te proxima: Quae tanti ardoris ig¬
ne ferbuerat. ut in omnibus scĩ sp̃s
gratia in ea uideretur flagrare.
Namcum adhuc paterna detine¬
retur domo. & spũscõ monente. se
cultui religionis dicare uellet. postu¬
lat patrem matremq ut sibi orato¬
rium quo suo conditori exhiberet
famulatum construerent: Sed cũ
ęgre parentes ferrent. erant enĩ
ambo exgenere francorum nobiles
Nec prorsus eo itinere quod ad reg¬
na ꝑducit cȩlorum nitebant᷑ ingre¬
di. sed fulgere magis sȩcularibus
desiderabant faleramentis. & ob
hoc sobolem magis desiderabant
ei filiam quam sua tradere pigno¬
ra. Sed cum nullatenus puellȩ

Expanded text:
ut ceterae, quae superstites essent, omni ut ceterae, quae superstites essent, omni oritur exhortatio. Quaedam etenim virgo Gibitrudis nomine, genere et religione nobilis, ad supradictum cquam velut munus gratum ovans monasterii Mater Burgundofara recepit. Erat enim ei consanguinitate proxima: quae tanti ardoris igne efferbuerat, ut in omnibus sancti Spiritus gratia in ea videretur flagrare. Nam cum adhuc paterna detineretur domo, et Spiritu sancto monente se cultui religionis dicare vellet, postulat patrem matremque, ut sibi oratorium quo suo Conditori exhiberet famulatum construerent. Sed cum aegre parentes ferrent, erant enim ambo ex genere Francorum nobiles, nec prorsus eo itinere quod ad regna perducit coelorum nitebantur ingredi, sed fulciri magis saecularibus desiderabant phaleramentis, et ob hoc sobolem magis desiderabant e filia, quam sua coelo tradere pignora. Sed cum nullatenus puellae
Abbreviated transcription (Latin):
iuuenes superius uisos ad se uenire :¬
& siiam abire uelit sciscitare: Atilla
ouans. uadam inquit hinc domini mei
uadam nec amplius in hac uita erum¬
nis plena detinear. sed fuluȩ lucirur¬
sus dequa redii reddar Sciscitante
ergomatre burgundofara. quibus ta¬
lia depromer& dicta : Non inquit
cernis uiros stola indutos acsstare.
qui me nudius tertius ad cȩlos uexe¬
rant. & nunc paratos esse me eo itinere
reducere: Miranti matre & omnib:
circum adstantib: ultimũ ualedc̃s
prȩsenti uita priuata est: Intenden¬
tibus ergo in eius exitum omnibus:
choros angelicos om̃ audiunt con¬
cinere & dulcia modulamina. ae¬
re deferri. metusq simul ac gau¬
dia omnes ꝑculere Egresseq fo¬
ris cellulam qua excubiȩ teneant᷑
quantum auris ualuit humana ꝑ¬
tingere. Uoces semꝑ angelicas au¬
dierunt canentes: Hanc primam
huius coenobii exhostationẽ dñs fa¬
mulabus suis uoluit demonstrare :

Expanded text:
iuvenes superius visos ad se venire, eiuvenes superius visos ad se venire, et si iam abire velit, sciscitare. At illa ovans: 'Vadam', inquid, 'hinc, domini mi, vadam nec amplius in hac vita erumnis plena detinear, sed fulvae lucis rursus de qua redii reddar'. Sciscitante ergo matre Burgundofara, quibus talia depromeret dicta: 'Non', inquid, 'cernis viros stola indutos astare, qui me nudiustertius ad caelos vexerant, et nunc paratus esse me eo itinere reducere?' Miranti matre et omnibus circumadstantibus ultimum vale dicens, praesentis vitae privata est. Intendentibus ergo in eius exitum omnibus, choros angelicos omnes audiunt concinere et dulcia modolamina aera deferri, metusque simul ac gaudia omnes perculere, egresseque foris cellulam, qua exubiae tenebantur, quantum auris valuit humana pertingere, voces semper angelicas audierunt canentes. Hanc primam huius coenubii exhortationem Dominus famulabus suis voluit demonstrare,
Abbreviated transcription (Latin):
rentes ꝑ aerem : ac multis discussio¬
nibus inquisitam. ad caelos depor¬
tant. Permixtamq: angelicis cho¬
ris. & candidatorum omnium inser¬
tam multitudini cohortant᷑ lȩtos
capere desȩculo triumphos Cũq
iam ouans uberi exultatione in ter
aeterna gaudia haber&ur secura.
& uirginum choris inserta. e cel¬
lentigloria tripudians gauder&
& ante tribunal clem̃tis iudicis
asstaret. iubetur denuo reduci
incorpore. & tertio die denuore¬
dire : Ad corpus rursum reuehunt:
imperantes ut seuberius paratã
post triduum habeat: ut quadra¬
ginta dierum curriculũ implea¬
tur : Neuersa itaq: incorpore. ma¬
trem uocat. omnemq: famulaꝵ
dĩ cateruam p̃catur : ut suis ora¬
tionibus ei solamenferant: Tres adhuc
dies sibi uitae metam concessam fu¬
isse testatur . Adueniente igit᷑ die
tertia. matrem adesse postulat. su¬
umq: exitum &corporis siccitatem
pollicentibus. nec in propatulo ha¬
bere testantib: illa conspicit duos

Expanded text:
rentes per aerem, ac multis discussiorentes per aerem, ac multis discussionibus inquisitam ad caelos deportant, permixtamque angelicis choris et candidatorum omnium insertam multitudini cohortantur laetos capere de saeculo triumphos. Cumque iam ovans uberi exultatione inter aeterna gaudia haberetur secura, et virginum choris inserta, excellenti gloria tripudians gauderet et ante tribunal clementis iudicis adstaret, iubetur denuo reduci in corpore et tertia die denuo redire. Ad corpus rursum revehunt, imperantes, ut se uberius paratam post triduum habeat, ut quadraginta dierum curriculus impleatur. Reversa itaque in corpore, matrem vocat omnemque famularum Dei catervam precatur, ut suis orationibus ei solamen ferant; tres adhuc dies sibi vitae metam concessam fuisse testatur. Adveniente igitur die tertia, matrem adesse postulat, suum et corporis sospitatem pollicentibus nec in propatulo habere dictum testantibus, illa conspicit duos
Abbreviated transcription (Latin):
eminis selecto¬
rem uelim me
superius fuisse
pollicitũ de
coenobio su¬
pra memora¬
tȩ burgun¬
dofarȩ quod eboriacas uocant:
quodq: ex regula columbanrom¬
ni intentione & deuotione const¬
ruxerat : quanta & qualia in ibi
rerum sator obfamularum sua¬
rum hortamina dignatus ẽ de¬
monstrare miracula: Cum iam
ducexp̃o multarum puellarum
secum adunatam subregulari
retineret disciplina cohortem:
Quodam intempore. una esubiectis
nomine si setrudis cellararia monas¬
teriiꝰ exitum uitae ꝑ reuelationẽ ag¬
nouit: Quad ragintaq: dierum spa¬
tio interiecto quo iter pararet am¬
monita. mores corrigeret. uitam
emendaret. & se ut in omnibus para¬
tam habeat imperat: Fransierant
triginta & septem dies. in omni reli¬
gione ꝑacti. ieiunio &oratione cũ
fluentis lacrimarum uigiliarũq:
labore corpus attriuerat. ut facib
uenturi itineris uiam aperiret:
Venerunt ergo duo iuuenes candi¬
dis circum amicti stolis. animamq
a corpore segregantes. uacuum fe¬

Expanded text:
eminisse lectorem velim me superius fuisse pollicitum de coenubio supra memoratae Burgundofarae, quod Evoriacas vocant, quodque ex regula beati Columbani omni intentione et devotione construxerat, quanta et qualia inibi rerum sator ob famularum suarum hortamina dignatus est demonstrare miracula. Cum iam duce Christo multarum puellarum secum adunatam sub regulari reteneret disciplina cohortem, quodam in tempore una ex subiectis nomine Sisetrudis, cellararia monasterii, exitum vitae per revelatione agnovit, quadragintaque dierum spatio interiecto, quo iter pararet, ammonita, mores corrigeret, vitam emendaret, et se ut in omnibus paratam habeat, imperatur. Transierant triginta et septem dies in omni religione peracti; ieiunio et oratione cum fluentis lacrimarum vigiliarumque labore corpus adtriverat, ut facilius venturi itineris viam aperiret. Venerunt ergo duo iuvenes, candidis circumamicti stolis, animamque a corpore segregantes, vacuum fe
Abbreviated transcription (Latin):
quanti eorum cognoscentes eum ex sua
patria ortum fuisse : Rapuerunt cor¬
pus & in uoluentes eum linte aminibus
famulus maurus. hoc saeculum pro
xp̃i fide relinquens. uitam aeternam
ad quisiuit. Post aliquantosdies. occul¬
te eundem sarcofagum. Insuũm nauẽ
omnes nautȩ uno animo leuauerunt.
Quod factum peruenit ad praefecti
celerini notitiam. & iratus iussit om̃s
nautos conprehendere. Quo audito
omnes fugerunt. & nullus eorum inuentus
est. Uidens haec celerinus praefectus con¬
silio diaboli armatus. Iussit eadem nauem
Inqua martyris corpus erat. sarmentis im¬
plere. &igne subposito. in medio mari con¬
buri. Sed gubernante dño martyrem suum.
ub ixp̃s uoluit adportum salutis perduxit.

Expanded text:
ani cognoscentes eum ex sua patria ortum rapuerunt, et volventes eum linteaminibus famulus Maurus hunc hoc saeculum pro Christi fide relinquens vitam aeternam acquisivit; post aliquantos dies occulte eumdem sarcophagum suam in navem omnes nautae uno animo levaverunt. Quo facto, pervenit ad praefecti Celerini notitiam, et iratus jussit omnes nautas comprehendere. Quo audito omnes fugerunt, et nullus eorum inventus est. Videns haec Celerinus praefectus, consilio diaboli armatus, jussit eamdem navim, in qua martyris corpus erat, sarmentis impleri, et igne supposito in medio mari comburi, sed gubernante Domino, martyrem suum, ubi Christus voluit, ad portum salutis perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
praecabatur. Elemosinis uiduis & egenis.
frequenter in pensis non minuebat. Cumq
hoc per omnes dies uitae suae perager&.
ut monasterium ingrederetur. Cum ergo
non multo tempore ibidem habitar&. Ita
coepit ab uniuersis fratribus diligi. ut ue¬
luti patrem eum omnes uenerarentur. Cumq
complesset annos .x uiii. agens uitam mona¬
chorum. Introut in sensum eius desiderium.
ut scĩ petri a postoli corpus uisitar&. Et profi¬
ciscens dõ auxiliantẽ. romam peruenit. Et
cum didicis set omnia mysteria uel regulam
ecclesiae. multo magis in urbe roma coepit
xp̃ianis & egenis consueta praebere solatia.
Cum uero illic demoraretur annistribus.
eodem tempore. quo imperium obtinuit nu¬
merianus impiissimus. & coepit per ciuitates
uel prouintias sua praecepta urgu enter di
rigere. Vtsiquis xp̃i anus inuentus fuisset.¬
& non diis immolar&. diuersis suppliciis ma¬
ceratus. morti traderetur. Ipsonamq intẽ¬
pore cum praefecturam romae promeruis set

Expanded text:
precabatur, eleemosynis viduis et egenis frequenter impensis non minuebat. Cumque hoc per omnes dies vitae suae perageret,ut monasterium ingrederetur. Cum ergo non multo tempore ibidem habitaret, ita coepit ab universis fratribus diligi, ut veluti patrem eum omnes venerarentur. Cumque complesset annos octodecim agens vitam monachorum, introivit in sensum ejus desiderium ut sancti Petri apostoli sedem advisitaret; et proficiscens, Deo auxiliante, Romam pervenit, et cum omnia didicisset mysteria, vel regulam Ecclesiae, multo magis in urbe Roma coepit Christianis et egenis consueta praebere solatia. Cum vero illic demoraretur annis tribus, eodem tempore quo imperium obtinuit Numerianus impiissimus, et coepit per civitates vel provincias suas praecepta arguenter ita ms. dirigere, ut si quis Christianus inventus fuisset, et non diis immolaret, diversis suppliciis maceratus morti traderetur. Ipso namque in tempore cum praefecturam Romae promeruisset
Abbreviated transcription (Latin):
omnis malitiae. auaritiae. impietatis.¬
& superbiae. & spurcitiae: Num quid
possum idolorum opera exercere. Etnon
quae dñi mei sunt sapere: Praeses dix̃¬
impedimenta sunt sobrietatis. damnum
pietatis. Correptores uirginitatis. uen¬
tris & gulae delectatio. paupertatis ef¬
fugatio : Auaritiae desiderium. humi¬
litatis alienatio: Duces superbiae. puri
tatis & animae pollutio: Turpium uer¬
borum excogitatio: Haec est idolorum
autem iubes. & quae xp̃i anitatis sunt.
dico praecepta: Octauius praeses dixit
Multum locutus es. Et nihil stabile dix¬
isti: Accedens ergo. sacrifica duis &gus¬
ta de carnibus sacrificii. & indulget
tibi ds̃ tuus. propter necessitatem
stinentiam: Sc̃s longinus dixit. Prae¬
ses : Siuis ame ueritatem audire. ma
tuus. cum regem aeternum. Et dnm mag¬
num inueritate cognoueris: Et iratus
praeses dixit. Dentalem adferte. & eiꝰ
dentes excutite. & gladio linguam eiꝰ
incidite : Qui imperatores blasphemat.

Expanded text:
omnes maliciae| Auariciae. Impietatisomnes maliciae| Auariciae. Impietatis Superbiae . et spurciciae| Numquid possumus idolorum \opera/ exercere et que dei mei| sunt sapere. Presis dixiinpedimenta sunt Subrietatis. Damnatoris pie| tatis . corruptures uirginitatis . uentris et gulae| delectacios . paupertatis effugatio . auariciae| Desiderium . humilitatis alienatio . Ducis superbiae.| Animarum pollatio . turbium uerborum cogitacio. Hec| est idolorum au| tem iubes . et quae christianitatis sunt dico praecepta.| Octauius praesis dixit. Multum loquutus es . et nihil| stabile dixisti. Accede ergo et sacrifica dies et gusta| de sacrificiis et indulget tibi deus tuos propter necessi| tate stinentia. Sanctus longinus dixit . si uis a me| ueritatem audire . matuus . cum rege aeterno et domino in ueritate cog| nuueris . et iratus preses dixit. Dentale aferte . et eius| dentes excutite . et gladium linguam eius incidete| qui imperatores blasphemat e
Abbreviated transcription (Latin):
longinus dixit:Isauriae: oc¬
tauius dixit Seruus es. an ingenu¬
Sc̃s longinus dixit ente
us. Seruus eram prius peccati. Sed pi
adorandȩ crucis. per lateris sui gra¬
tiam dulcem. dupliciter meliberauit:
Prius quidem per aquam. nunc aũ
per sanguinem. si perseuera uero
in eius confessione: Praeses dixit.
Proqua ergo causa uenisti huc.¬
Sc̃s longinus dixit: Curialis fui.
& militaui insȩculo. nuncaũ milito
soluit amilitiaꝰ Sc̃s longinus dixit:
Fratres meos rogaui. ut tollerent sub¬
stantiã meam. ut & ego ad quirerẽ
animam meam. & concesserunt mi hi¬
sumptus. solidos centum in anno.¬
quos sumptos. & ipsos expendebam in
pauperes xp̃i: Nunc autem deprecatus
ret demilicia carnali. & donar& spirita¬
tam uitam. antequam dis perdaris a poe¬
nis: Sc̃s longinus dixit. nemo potest du¬
obus dominis seruire. Contraria enimsa¬
militatis & modestiae dux est. quiducit
homines aduitam aeternam: Di autẽ
tui. contraria sapiunt: Amatores sunt

Expanded text:
ginus dixit . isauriae. Octauius presis dixit . seruus es| an ingenuus. Longinus dixit . seruus eram prius peccati| sed piuę et uenerandę| crucis per lateris sui gratiam dulcem dupliciter| me liberauit. Prius quidem per aquam. Nunc au| tem per sanguinem si persiuerauero in eius confsionem.| Presis dixit . pro qua causa uenisti huc. Longinus dixit| miles fui et militaui in seculo. Nunc autem milisoluit a militia. Longinus dixit| fratres meos rogaui ut tollerent substantiam| meam ut ego quererem animam meam . et concesse| sumptus solidus centum annuos| quos et ipsus expendibam in pauperis christi. Nunc| autem depraecatus rit de milicia carnali et darit mihi spiritatam quietem antequam| disperdaris a poenis. Longinus dixit. Nemo potest duobus| dominis seruire . contraria enim samilitatis et modestia dux est quae du| cunt hominis ad uitam aeternam. Dii autem tui| contrarii sapiunt . amatoris sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quere incipies: Praeses dixit. Fantas¬
ma fecit. & in lusit sensum nostrum :¬
praesidem. Etdesolutis menbris. fa¬
ctus est cȩcus: Etuidens eum a frodo¬
sius caecum . exclamauit dicens: Iustus
es dñe . & rectum iudicium tuum: Prȩ¬
ses dixit. Frater affrodo si. Roga do¬
minum meum longinum. & oret prome.
quia multum inique gessi inseruum
dĩ: Affrodisius dixit : Non dictbam tibi
noli inicere manus inseruum dĩ. Quide¬
ds̃ noster inuictus est Uides me indig¬
num. lingua mea incisa loquentem.
Praeses dixit. Non solum oculos perdi¬
di sed &cormeum &uiscera meu male
cruciantur: Sc̃s longinus dixit. Siuis
miseri cordiam consequi. celerius mepuni.
octauius praeses. iussit eum capitalẽ sub¬
longini. & proiecit se in faciem. cum ge¬
mitu & lacrimis dicens: Pec cauidñe. pec¬
caui. agnosco iniquitatẽ meam: Etstatim
recepit uisum. & sanus factus est ex illa ho
dis. cum gaudio martyrem sepeliuit:

Expanded text:
quere incipies . cum preses dixit fantasquere incipies . cum preses dixit fantasma| fecit et inlusit sensus nostros presi| dem et desolutis membris factus est cecus et uidens eum| afrodisius cecum etclamauit dicens. Iustus es domine| et iustum iudicium tuum. Preses dixit frater afrodisii| roga dominum meum longinum ut oret pro me quia multum| iniqui gessi in seruum dei. Afrodisius dixit nonne dixi| tibi . noli iniecire manus in seruiss dei quia deus non est| inuictus. Vides me indignum linguam incisam loquen| tem. Praeses dixit non solum oculos perdedi sed et cor meum| et uiscera mea male cruciantur. Sanctus longinus dixit+ si uis| misericordiam consequi celerius me pone octauius praeses iussit eum capitale sublongini| et proiecit se in faciem cum gemito et lacrimas dicens| peccaui domine peccaui agnusco iniquitatem meam| et illico recipit uisum et sanus factus est in illa hordis| cum gaudio magno sepelliuit eum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i: Uidetis enim praesidem uestrũ
anorum: Rogamus & de praecamur
inciuitate nr̃a. ad interitum & impieta¬
tem hominum: Haec audiens beatus
longinus. Intuens caelum. dixit: Dñ e¬
pietatem: Scio enim. quia tu semper
me audis. & credo antequam postulem.¬
quia praestas: Et nunc propter ad stan¬
tem populum. & propter humilitatem
seruitui. et propter gloriam dĩtatis
tuae : Iube lmmundis spiritibus exi¬
re decorporibus istis. quia opera ma¬
nuum tuarum sunt omnes. Etcũ
haec dixisset sc̃s longinus. excla¬
mauerunt daemones per homines.
Et eilantes uoce magna. exierunta
ab eis spiritus immundi. & mundati
sunt omnes ex illa hora: Et factum
est gaudium magnum in illa ciuitate
& crediderunt in dõ: Post paucum
uero tempus. nequissimꝰ iudex ex¬
Scis quia omnis ciuitas. discessit asa
nos peribimus: Afrodosius commen¬
tariensis. dixit praesidi: eum qui prae
eum ds̃ fecit ciuitati. hunc iterum tor¬

Expanded text:
tis enim hunc| presidem uestrum tis enim hunc| presidem uestrum anorum. Rogamus ergo| et depraecamur in ciuitate nostra ad interitum inpietatis hominum| Haec audiens beatus longinus intuens in caelo dixit| pietate . scio enim| quia semper me audes et credo antequam postolem| prestas et nunc propter adstantem populum . et propter| humilitatem serui tui . et propter gloriam deitatis tuae| iube inmunde spiritibus exire de corporibus istis quia| opera manuum tuarum sunt omnes. Et cum haec dixis| set sanctus longinus exclamauerunt daemones per homenis| et uoceferantes magna uoce exierunt ab eis spiritus inmundi| et mundati sunt omnes ex illa hora . et factum est gau| dium magnum in illa ciuitate et credederunt in domino.| Post pauco uiro temporis nequissimus xit quia omnes ciuitas discessit a sanes peribimus». Aphrodisius commentariensis dixit presidi: «Eum qui nos eum deus fecit ciuitate huic| et iterum tor
Abbreviated transcription (Latin):
ta sustinenti. quare ergo non subuenit
tibi xp̃s tuus: longinus dicit. In sensa¬
te. non uides. quia tanta tormenta mihi
intulisti. & non praeua luisti: Damihi
ergo potestatem. ut conteram deos tuos.
& sime aliquid nocuerint. credo quia dii
sunt: Si autem nihil ualuerint. tucre
git idola. &aras eorum: &omnes statuas
lapideas euertit. & libationes effudit :¬
It statim dii omnes quimanebant in idolis.
fugerunt. et quidam adhȩsit praesidi.
Alius principi. alius cõmmentariensi.¬
Et ceteri autem. intrauerunt inceteros de
officio: Et erant õmnes sim̃ul in sania la¬
trantes. & arripiebantur. & dicebant:
Vt nos ante tempus eitiat de habitacu¬
lis nr̃is: Cadentes ante pedes scĩ longi¬
ni dicebant : Scimuste. quies seruus
dĩ excelsi: Etcoepit beatus longinus in
nec signum est inpositum. quod uos ad
est Impositum. ibi est nostra habitatio:
Huius rei causa de praecamur te homo
dĩ nenos prae cipites in abyssum: Sc̃s̃
uero longinus. ad stante populo dixit:

Expanded text:
ta sustenendae quare| non subuenit tibi christus tuus Longinus dixit insensati| non uidis quanta tormenta mihi intulisti et non| praeualuisti Da mihi ergo potestatem ut conteram| deos tuos et si mihi aliquid nocuerint credo quia dii| sunt Si autem nihil ualuerint tu credgit| idolum et arras eorum et omnes statuas lapideas auer| tit et libamina effudit et statim demonis qui mane| bant in idolis fugierunt . et alius inuasit praeside| Alius principale . alius commentariensi ceteri autem| intrauerunt in reliquos de officio et erant omnes simul| latrantes insani et arripiebant et dicebant. onginum ut nos ante tem| pus euellat de habitaculis istis . et cadentes ante| pedes sancti longini dicebant. Scimus te qui es seruus dei| excelsi. et coepit sanctus longinus inci. Nec| eius signum est inpositum quod uos adodest inpositum . ibi est nostra habitacio huius rei cau| sa depraecamur te homo dei ne nos precipitis in abysum| Sanctus uero longinus adstante populo dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
Totum se optulit dõ: Faciens igitur¬
elemossnas. Et in castitate corporea
continens. Puram custodiebat consci¬
entiam: Caelestem uitã gerens in
ornatus Per abstinentiam. habebat
ueram reuerentiam in dõ : Vultũ
planum. moderatã speciẽ. Orna¬
tum aspectũ. Qui etum sensum.
humilem sapientiam. animum lae¬
tum: Hic cum esset cesarea cãpa
auertens ab iniquitate. Inluminabat
uerbo ueritatis. Pro hibens idolorũ
sacrificia. seminans de uerbo dñi uene¬
rabilia p̃cepta: Cumq haec adaures oc¬
tauii praesidis peruenirent. Iussiteũ
ex hibere: Introducto aut̃ eo: octa¬
uius p̃ses ait. Quisuocaris: Beatus
longinus dixit. xp̃ianus sum : Opor

Expanded text:
totum| se optulit deum . faciens aelymosinas et in castitate| corpus contenens puram custodiebat conscienciam| Caelestem uitam gerens in rationem ornatus. Per abstinentiam habebat ueram| reuerentiam. Vulto plano . moderatam speciem. Ornatu| aspectu. Quietum sensum. Humilem sapieam.| Animum letum. avertens ab iniuerbo ueritatis prohibens+ sacrificia| et seminans uerbi domini uenerabilia praecepta. Cumque| haec ad aures octauii presides peruenissent . iussi| eum exhibere . introductum autem eum Octauius| Praesis dixit . quis uocaris Sanctus longinus dixit.| Longinus uocor
Abbreviated transcription (Latin):
miles. centurio. nomine longinus:
A stans. lussus apontio pilato prae¬
side: latus dñi lancea percutiens
a peruit: Et uidens signa quae
suum. uocemagna dicebat. Uere filius¬
di est hic: Et posthaec recedens de
militia. in struebatur dñi praeceptis.

Expanded text:
milis Centurio nomine| longinus adstans usus| a poncio pilato . praeside latus domini lancea| percuciens aperuit . et uidens signa que| suum| uoce magna dicebat. Vere dei filius est hic . et post| hec recidens de milicia instruebatur domini praeceptis.|
Abbreviated transcription (Latin):
re non picuit: quidum scõs suos glorifi¬
cat nos inuitat exemplo. Et tamendm̃
testor conscium secretorum. meplura
dedomini mei germani factis agnita &
probata tacuisse. Ex quoreum me esse
fateor supprimendo. quod mirabiliter
ad profectum omnium : diuina operata

Expanded text:
re non piguit; qui dum sanctos suos glorifire non piguit; qui dum sanctos suos glorificat, nos invitat exemplo. Et tamen Deum testor conscium secretorum, me plura de domni mei Germani factis agnita et probata tacuisse; ex quo reum esse me fateor subprimendo, quod mirabiliter ad profectum omnium divina virt
Abbreviated transcription (Latin):
menbrorum suo fungi officio: praecari¬
a depoposcit ut feretro corporis subdere¬
tur : ibiq usq adlucem extenta decubuit:
Mature corpus attollitur: Surgit mu
lier: et uiui ficata permortuum: miranti¬
bus populis. pro prus pedibus debitum
reddit obsequium: Excipiunt galliae
patronum proprium. maiore famulatu.
quippe ubi reuerentiae iungebatur
affectus: Omne hominum genus. di¬
uerso occurrit officio: Alii uias prae¬
ruptis depositis molliunt: et pontium
innouatione continuant : Alii expen¬
sas ingerant : Alii psalmis intonant.
Alii colla supponunt : refulgebat reper¬
cusso solis radio: splendorem sibi  perdiẽ
uindicans luminum multitudo: Tantoq
ministerio caritatis. propriae redditur
ciuitati. ubi sepultus corpore. cottidi
niam adelicto ex posco: primum quod
solo ecismis & abectione uerborum aures
tuas uulnero: De inde quod prolixior
pagina uidetur parere fastidium: sed
non pigeat recen sore quod xp̃m presta¬

Expanded text:
membrorum suo fungeretur officio, precarimembrorum suo fungeretur officio, precaria depoposcit, ut feretro corporis subderetur, ibique usque ad lucem extenta decubuit. Mature corpus adtollitur, surgit et mulier et, vivificata per mortuum, mirantibus populis, propriis pedibus debitum reddit obsequium. 46. Excipiunt Gralliae patronum proprium maiore famulatu, quippe ubi reverentiae iungebatur affectus. Omne hominum genus diverso occurrit officio; alii | vias, praeruptis depositis, molliunt et pontium innovatione continuant, alii expensas ingerunt, alii psalmis intonant, alii colla subponunt. Refulgebat, repercusso solis radio, splendorem sibi per diem vindicans, luminum multitudo, tantoque ministerio caritatis propriae redditur civitati, ubi, sepultus corpore, cotidianniam a te, lector, exposco, primum quod soloecismis et abiectione verborum aures tuas vulnero, deinde quod prolixior pagina videtur parare fastidium. Sed non pigeat recensere, quod Christum praesta
Abbreviated transcription (Latin):
redes Capsulam cum scis regina suscepit.
cucullam cum interiorꝑ cilicio petrus ep̃s
usur pauit. Sex uero antestites ut aliquid
moni menti & suc cessionem scĩtatis acci¬
perent: Disrumpere quod super fuerat
maluerunt: Vnus pallium : cingulum al¬
ter accepit : Duo tunicam : duo sacculum
diuiserunt: Deindeꝰ apparatum defunc¬
ti feruent studia conferentum. accusan¬
tium curparua expensa mortuo deberet᷑
A colius corpus a rõmatum constrictionẽ
solidauit regina uestiuit: quib: omnib
rite perfectis. expensis &euectionibus.
iter inseruit imperator ministrosque.
eius copiosa largitione prosequitur: sa¬
cerdotss religionis obsequium : & in prae¬
sente instruunt : &ordinatione prae¬
mittunt. unumque a. gmen infor¬
matur ad gallias.
lacentiã corpus dum praeterit caeca
iam nocte peruenit. quod in ec clesia
coñlocatum dumuigiliis scãe deuocio¬
nis excolitur: Matrona quȩ lam lo¬
cieius paralisi dissoluta: Ita ut nullũ

Expanded text:
redes! Capsulam cum sanctis. regina suscepit; redes! Capsulam cum sanctis. regina suscepit; cucullam cum interiore cilicio Petrus episcopus usurpavit. Sex vero antestites, ut aliquid monumenti ex successione sanctitatis acciperent, disrumpere quod superfuerat maluerunt: unus pallium, cingulum alter accepit; duo tunicam, duo sagulum diviserunt. 44. Deinde apparatum defuncti fervent studia conferentum, accusantium, cur parva expensa mortuo deberetur. Acolius corpus aromatum constrictione solidavit, regina vestivit. Quibus omnibus rite perfectis, expensis et evectionibus iter instruit imperator ministrosque eius copiosa largitione prosequitur. Sacerdotes religionis obsequium et in praesenti instruunt et ordinatione praemittunt, unumque agmen informatur ad Gallias. 45. Placentiam corpus, dum praeterit, caeca iam nocte pervenit. Quod in ecclesia conlocatum dum vigiliis sanctae devotionis excolitur, matrona quaedam loci eius paralisi dissoluta, ita ut nullum
Abbreviated transcription (Latin):
mendabat extremadicens: Benenoui quã¬
patriam ds̃ suis famulis repromittat :
actum est ut post dies aliquot sequeretur̃
in commodum : quo in grauescente ciuitas
tota turbatur: Adcererabat transitum
qui uocabat ad gloriam. & fessum erim
laboribus dñs inuitat ad premia : Regi¬
na deposito imperii: supercilio: occurrit
pauperi . requirit infirmum tribuens
quicquid ab ea beneficii postulat: pec cu¬
liariter sane petut: quod illa inuita con¬
cessit : Vt gleba corporis sui patriae red¬
ditur : Visitandum uero tantum fuit die¬
bus ac noctibus multitudo : quantum aut
amisit aditus. aut domus recepit: Tem¬
pus omne: choris psallentibus tenebatur:
Septimo in commodie ad caelos anima fi¬
delis &beata trans fertur hereditas De¬
inceps relicta diuiditur: partem praesu¬
mit imperium: Partem uindicant sa¬
cerdotes : et quod fieri deopibus solet nas¬
citur de exiguitate contentio : dumdees¬
s& quod capiant solius benedictionis he¬

Expanded text:
mendabat extrema, dicens: 'Bene novi, quamendabat extrema, dicens: 'Bene novi, quapatriam Deus suis famulis repromittit'. 42. Factum est, ut post dies aliquot sequeretur incommodum; quo ingravescente, civitas tota turbatur. Accelerabat transitum, qui vocabat ad gloriam, et fessum eroam laboribus Dominus invitat ad praemia. Regina, deposito imperii supercilio, occurrit pauperi, requirit infirmum, tribuens, quicquid ab ea beneficii postulat. Peculiariter sane petiit, quod illa invita concessit, ut gleba corporis sui patriae redderetur. Visitantum vero tanta fuit diebus ac noctibus multitudo, quantum aut admisit aditus aut domus recepit. Tempus omne choris psallentibus tenebatur. Septimo incommodi die ad caelos anima fidelis et beata transfertur. 43. Hereditas deinceps relicta dividitur; partem praesumit imperium, partem vindicant sacerdotes, et quod fieri de opibus solet, nascitur de exiguitate contentio, dum deest, quod capiant, – solius benedictionis he
Abbreviated transcription (Latin):
reformatur: Causam sane armoricere
gionis quae necessitatem peregrinationis
indixerat. Optenta uenia. & securitate
perpetua ad pro prium obtinuis s& arbi¬
trium : Nisi tibattonis perfidia mobilẽ
& in disciplinatem populum ad rebellionẽ
pristinam reuocass& : Quo facto & inter¬
cessio sacerdotis euanuit : &imperialis cru¬
delitas circum scriptione frustrata est: qui
tamen procalliditate multiplicibreui pae¬
nas perfid ȩ temeritatis ex soluit: Gernan igitꝰ¬
uadam die matutinale sollemnitate per¬
fecta : Dum cum epis copissermo dere¬
ligione confertur tristissimam protulit
mentionem inquiens. Com mendo uobis
fr̃tres Rm̃i transitum meum. Videbar
mihi pernocturnum soporem adño nr̃o uia¬
ticum peregrinaturus accipere : Et cum
causam profectionis inquirerem: Ne metu¬
as inquiđ ad patriam non adperegrinatio¬
nem tedirigo ubi habebis qui&em & reqͥem
sempiternam: Deriuabant intellectu ali¬
o somnium sacerdotes. sed ille studiosius cõ¬

Expanded text:
reformatur.. 40. Causam sane Armoricanae regionis, quae necessitatem peregrinationis indixerat, obtenta venia et securitate perpetua, ad proprium obtinuisset arbitrium, nisi Tibattonis perfidia mobilem et indisciplinatum populum ad rebellionem pristinam revocasset. Quo facto et intercessio sacerdotis evanuit, et imperialis credulitas circumscriptione frustrata est. Qui tamen pro calliditate multiplici brevi poenas perfidae temeritatis exsolvit. 41 . Quadam die, matutinale sollemnitate perfecta, dum cum episcopis sermo de religione confertur, tristissimam protulit mentionem, inquiens: ' Commendo vobis, fratres karissimi, transitum meum. Videbar mihi per nocturnum soporem a Domino nostro viaticum peregrinaturus accipere, et cum causam profectionis inquirerem: „Ne metuas", inquit, „ad patriam, non ad peregrinationem te dirigo, ubi habebis quietem et requiem sempiternam"'. Dirivabant intellectu alio somnium sacerdotes; sed ille studiosius com
Abbreviated transcription (Latin):
Diaconus quoq: sc̃s nomine. &iam ip¬
se supra quam dicipotest. & supra
quã humanam fas est ferre naturã
acrius insistentib ministris demo

Expanded text:
Diaconus quoque Sanctus nomine, etiam ipse supra quam dici potest, et supra quam humanam fas est ferre naturam, acrius insistentibus ministris daemo