comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
destia corripientem diuersa sentientes.
nequando det illis d̾s penitentiam.
Nam si dixerimus istam ꝑseuerantiã
tam laudabilem. tamq felicẽ. sic ẽẽ ho¬
minis ut ei non sit ex do: illud primitꝰ
euacuamꝰ quod dixit dñs petro. Ego ro¬
gaui ꝓte. ne deficiat fides tua. Quid
enĩ ei rogauit: nisi ꝑseuerantiã usq in
finem: Quȩ ꝓfecto si ab homine homini
esset. a do poscenda non esset. Deinde
cum dixit apłs. oramus autẽ ad dm̃
ne quid faciatis mali: ꝓculdubio ꝑse-¬
uerantiam eis rogat ad dm̃. Neq enĩ
nichil mali facit. qui bonum deserit:¬
& a quo declinare non debet. inclina¬
t᷑ in malum. non ꝑseuerans in bono.
Illo etiam loco ubi dicit. grãs ago dõ
meo in om̃i memoria ur̃i semꝑ in om̃i
p̃ce mea ꝓ om̃ibꝰ uobis. cum gaudio
deprȩcationẽ faciens suꝑ comunicati
one ur̃a in ȩuangłio. a prima die usq
nunc: confidens hoc ipsum qm̃ qui
cȩpit in uobis bonũ opus. ꝑficiet

Expanded text:
destia corripientem diversa sentientes, destia corripientem diversa sentientes, nequando det illis Deus poenitentiam . Nam si dixerimus istam perseverantiam tam laudabilem tamque felicem sic esse hominis, ut ei non sit ex Deo; illud primitus evacuamus, quod ait Dominus Petro, Ego rogavi pro te, ne deficiat fides tua . Quid enim ei rogavit, nisi perseverantiam usque in finem? Quae profecto si ab homine homini esset, a Deo poscenda non esset. Deinde cum dicit Apostolus, Oramus autem ad Deum, ne quid faciatis mali ; procul dubio perseverantiam eis orat ad Deum. Neque enim nihil mali facit, qui bonum deserit, et a quo declinare debet, inclinatur in malum, non perseverans in bono. Illo etiam loco ubi dicit, Gratias ago Deo meo in omni memoria vestri, semper in omni prece mea pro omnibus vobis cum gaudio deprecationem faciens, super communione vestra in Evangelio a prima die usque nunc; confidens hoc ipsum, quoniam qui coepit in vobis opus bonum, perficiet
Abbreviated transcription (Latin):
luntate in malã uoluntatẽ relapsus
sim: dicere adhuc. Quid ego feci. qui
ñ accepi: Accepi enim fidẽ quȩ ꝑdi
lectionem oꝑat᷑: sed in illa usq in finẽ
ꝑseuerantiam non accepi. An quisꝗͣ
dicere audebit. istam ꝑseuerantiam
non eẽ donum di: & hoc tã magnũ
bonum ita esse nr̃m. ut quisqͥs id ha¬
buerit non ei possit apłs dicere. quid
enim habes quod non accepisti: qm̃
hoc sic habet ut non acceperit: Ad
hȩc nos negare quidem non possumꝰ.
etiam ꝑseuerandiã in bono ꝓficientem
usq in finem. magnum esse d̃i munus:
nec esse nisi ab illo de quo scriptum ẽ.
om̃e datũ optimum ꝙ omne donum
ꝑfectum desursum ẽ. descendens a pa-¬
tre luminum. Sed non ideo ẽ eius qͥ
non ꝑseuerauerit negligenda correptio:
neforte det ei d̃s pęnitentiã ꝙ resipiscat
de diaboli laqueis. Correptionis quippe
utilitati hanc sententiã subiunxit apłs
dicens. sicut supra memoraui cum mo¬

Expanded text:
vita in malam mea voluntate relapsus vita in malam mea voluntate relapsus sum, dicere adhuc, Quid ego feci, qui non accepi? Accepi enim fidem, quae per dilectionem operatur: sed in illa usque in finem perseverantiam non accepi. An quisquam dicere audebit istam perseverantiam non esse donum Dei, et hoc tam magnum bonum ita esse nostrum, ut quisquis id habuerit, non ei possit Apostolus dicere, Quid enim habes quod non accepisti? quoniam hoc sic habet ut non acceperit? » Ad haec nos negare quidem non possumus, etiam perseverantiam in bono proficientem usque in finem, magnum esse Dei munus: nec esse nisi ab illo de quo scriptum est, Omne datum optimum, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminnon perseveraverit, negligenda correptio, ne forte det illi Deus poenitentiam, et resipiscat de diaboli laqueis. Correptionis quippe utilitati hanc sententiam subjunxit Apostolus, dicens, sicut supra commemoravi: Cum mo
Abbreviated transcription (Latin):
origo damnabilis. ut ex dolore correpti¬
onis uoluntas regenerationis oriat᷑.
si tamen qui corripitur filius ẽ ꝓmis¬
sionis. ut strepitu correptionis forise¬
cus insonante ac flagellante. d̾s in illo
intrisecus occulta inspiratione oꝑetur
& uelle.Si autẽ iam regeneratꝰ & iusti-¬
ficatꝰ. in malam uitam sua uolunta¬
te relabitur. certe iste non potest dice-¬
re. non accepi. quod acceptũ gr̃a d̃i.
suo in malum libero amisit arbitrio.
Qui si correptione compunctus salu¬
briter ingemit. & ad similia bona
oꝑa uel etiam meliora reuertit᷑. nmpe
hic aꝑtissime utilitas correptionis ap¬
paret. Sed ꝑ hominẽ correptio siue ex
caritate sit. siue non sit: tam̃ ut corre¬
pto ꝓsit. non nisi ꝑ dm̃ fic. An ad huc
& iste nolens corripi. potest dicere. qͥd
ego feciqui non accepi: quẽ constat
accepisse ꝙ sua culpa quod acceperat
amisisse: Possum inquit possum om̃ino
quando me arguis. quod ex bona uo¬

Expanded text:
origo damnabilis, ut ex dolore correptiorigo damnabilis, ut ex dolore correptionis voluntas regenerationis oriatur: si tamen qui corripitur filius est promissionis, ut strepitu correptionis forinsecus insonante ac flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur et velle. Si autem jam regeneratus et justificatus in malam vitam sua voluntate relabitur, certe iste non potest dicere, Non accepi: quia acceptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio. Qui si correptione compunctus salubriter ingemit, et ad similia bona opera vel etiam meliora revertitur; nempe hic apertissime utilitas correptionis apparet. Sed per hominem correptio sive ex charitate sit, sive non sit, tamen ut correpto prosit, non nisi per Deum fit. 10. An adhuc et iste nolens corripi, potest dicere, « Quid ego feci, qui non accepi? » quem constat accepisse, et sua culpa quod acceperat amisisse? « Possum, » inquit, « possum omnino, quando me arguis, quod ex bona
Abbreviated transcription (Latin):
pim̃. quasi nos eam nobis dare possimꝰ.
ꝙ nr̃o arbitrio dare noluimꝰ: Nec at¬
tendunt si nondum regenerati sunt.
primã esse causam cur obiurgati sint.¬
quod in obȩdientes dõ. sibi debeant dis-¬
plicere: quia fecit d̃s hominẽ rectum
ab initio humanȩ creaturȩ. & non est
inquitas apud dm̃. Ac ꝑ hoc prima pra-¬
uitas qua do non obȩditur. ab homine
ẽ: qui ex rectitudine in qua eum ds
primitus fecit. sua mala uoluntate
decidens prauus effectus ẽ. An uͦ ideo
prauitas ista corripienda non ẽ in ho-¬
mine: quia non eius propria qui corri-¬
pitur. sed c̃omunis est om̃ibus. Immo
uͦ corripiat᷑ ꝙ in singulis quod ẽ om̃i¬
um. Non enĩ ꝓpterea cuiꝰqu̾a non est:
quod abea nullus immunis ẽ. Peccata
quidem ista originalia ideo dicunt᷑.
aliena. quod ea singłi de parentibus
trahunt: sed non sine causa dicunt᷑
ꝙ̃ nr̃a. quia in illo uno om̃s sicut di¬
cit apłs peccauerunt. Corripitur ergo

Expanded text:
pimur, quasi nos eam nobis dare possimus, pimur, quasi nos eam nobis dare possimus, et nostro arbitrio dare nolimus? » Nec attendunt, si nondum regenerati sunt, primam esse causam, cur objurgati inobedientes Deo, sibi debeant displicere, quia fecit Deus hominem rectum ab initio humanae creaturae , et non est iniquitas apud Deum . Ac per hoc prima pravitas qua Deo non obeditur, ab homine est; quia ex rectitudine, in qua eum Deus primitus fecit, sua mala voluntate decidens, pravus effectus est. An vero ideo pravitas ista corripienda non est in homine, quia non ejus propria qui corripitur, sed communis est omnibus? Imo vero corripiatur et in singulis, quod est omnium. Non enim propterea cujusquam non est, quod ab ea nullus immunis est. Peccata quidem ista originalia ideo dicuntur aliena, quod ea singuli de parentibus trahunt: sed non sine causa dicuntur et nostra, quia in illo uno omnes, sicut dicit Apostolus, peccaverunt . Corripiatur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
orante. ꝓpetro dñs respexit eum. & fe¬
cit eum flere suum peccatũ: ita non ẽ
negligenda correptio. qũauis dds quos
uoluerit. etiam non correptos faciat
esse correctos. Tunc autẽ correptione
ꝓficit homo: cum miseret᷑ atq adiu.¬
uat. qui fecit quos uoluerit etiã sine
correptione ꝓficere. Sed quare isti sic.
illi aliter atq aliter. diuersis ꝙ inu¬
merabilibꝰ modis uocent᷑ ut reformen¬
t᷑ absit ut dicamus iudicium luci ẽt
Quis enĩ te discernit: Quid autẽ ha¬
bes quod non accepisti: Si autẽ accepi¬
sti. quid głaris quasi non acceꝑis: Cur
gͦ corripimur: arguim̃. rep̃hendimur.
accusamur: Quid facimꝰ qui non acce¬
pimus: Qui hȩc dicunt. ex tra culpam
se uideri uolunt in hoc quod non obe¬
diunt do: quia utiq ipsa obȩdienda
munꝰ eus ẽ. Quȩ. necesse ẽ ut sit in eo
cui Raritas in est. quȩ sinedubio ex dõ
ẽ: ꝙ dat eã pater filiis suis. Hanc in¬
quiunt non accepimꝰ. Quid itaq corri¬

Expanded text:
pexit eum, et fecit eum suum peccatum flere: ita non est negligenda correptio, quamvis Deus quos voluerit, etiam non correptos, faciat esse correctos. Tunc autem correptione proficit homo, cum miseretur atque adjuvat, qui facit quos voluerit etiam sine correptione proficere. Sed quare isti sic, illi aliter, atque alii aliter, diversis et innumerabilibus modis vocentur ut reformentur, absit ut dicamus judicium luti esse Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Cur ergo corripimur, arguimur, reprehendimur, accusamur? Quid facimus, qui non accepimus? » Qui haec dicunt, extra culpam se videri volunt, in hoc quod non obediunt Deo: quia utique ipsa obedientia munus ejus est; quae necesse est ut sit in eo cui charitas inest, quae sine dubio ex Deo est , et dat eam Pater filiis suis. « Hanc, » inquiunt, « non accepimus; quid itaque corri
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a iam non ẽ grã. Non enim sic st̃
uocati. ut non essẽt electi. Propter
quod dictum ẽ. Multi enĩ uocati.
pauei uero electi. Sed qm scđm pro
positum uocati sunt: ꝓfecto & electi
sunt ꝑ electionẽ ut dictũ ẽ gr̃ȩ non p̃¬
cedentium meritoꝵ suoꝵ quia grã
illis est om̃e meritum. De talibus

Expanded text:
gratia jam non est gratia . » Non enim sic sunt gratia jam non est gratia . » Non enim sic sunt vocati, ut non essent electi; propter quod dictum est: « Multi enim vocati, pauci vero electi . » Sed quopositum vocati sunt, profecto et electi sunt per electionem, ut dictum est, gratiae, non praecedentium meritorum suorum; quia gratia illis est omne meritum. De talibus
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. presciuit. p̃destinauit. uoca¬
uit. iustificauit: qm̃ & om̃s iam p̃sciti
ꝯ̃ p̃destinati sunt. & multi iam uocati
atq iustificati. Quod autẽ posuit in fi¬
ne. illos ꝙ glorificauit: siquidem illa
gloria ẽ hic intelligenda. de qua idem
dicit. cum xp̃c apparuerit uita ur̃a. tunc
ꝙ uos apparebitis cum illo in gła. non¬
dum factum ẽ: qũauis &̃. illa duo. idẽ
uocauit & iustificauit. non in omnibꝰ
facta sint de qͥuibꝰ dicta sui: dhuc enĩ
usq in finem scłi multi uocandi & iu¬
stificandi sunt: ꝙ̃ tam̃ uerba p̃teriti
temporis posuit. de rebus etiã futuris
tanquã iam fecerit ds quȩ iam ut fie¬
rent ex ȩternitate disposuit Ideo de illo
dicit & ꝓpħa ysaias. Qui fecit quȩ futu¬
ra sunt. Quicũq ergo in dĩ ꝓuidentis¬
sima dispositione p̾sciti. p̃destinati. uo¬
cati. iustificati. głificati sunt. non dico

Expanded text:
t, vocavit, justificavit; quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati. Quod autem posuit in fine, illos et glorificavit, siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dicit, Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria , nondum factum est. Quamvis et illa duo, id est vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt: adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificat
Abbreviated transcription (Latin):
dum regnum suum: illum ad funden¬
dum sanguinem suum. Merito seqͥt᷑
uox ad regnum electoꝵ. Si d̾s ꝓ nob̃.
quis contra nos: Qui ꝓprio filio non
peꝑcit. sed ꝓ nobis om̃ibꝰ tradidit eũ:
quomͦ non ꝙ cum illo omĩa nobis da

Expanded text:
dum regnum suum, illum ad effundendum regnum suum, illum ad effundendum sanguinem suum. Merito sequitur vox ad regnum electorum: Si Deus pro nobis, quis contra nos? Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
uocati ꝙ̃ non electi. ꝓpt̃ illam dñicã
sententiã. multi uocati. pauci uero¬
electi. Quicũq enĩ electi. sine dubio
etiam uocati: non autẽ quicumq
uocati consequent᷑ electi. Illi ergo
electi ut sepe dicꝰtum est. qui scdm
ꝓpositum uocati: qui etiam p̃desti¬
nati atq p̾sciti. Horum si quisquã
perit: fallitur ds. Sed nemo eorum pe-¬
rit: quia non fallit᷑ d̾s. Hoꝵ si quisꝙͣ
perit. uitio humano uincitur d̃s:
sed nemo eoꝵ perit. quia nulla re
uincitur ds̃. Hecti enim sunt ad re¬
gnandum cum xp̃o: non quomodo
electus est uidas. ad opꝰcui congrue¬
bat. Ab illo quippe electus ẽ qui no¬
uit bene uti etiam malis: ut ꝑ eius
opus damnabile. illud ꝓpter quod
ipse uenerat opus uenerabile comple-¬
ret᷑. Cum itaq audimus. non ne ego
uos duodecim elegi. ꝙ unus ex uob̃
diabolus est: illos debemus intelli
gere electos per miscdiam. illum ꝑ
iudicium. Illoᷤ ergo elegit ad optinen¬

Expanded text:
vocati et non electi, propter illam dominicam vocati et non electi, propter illam dominicam sententiam, Multi vocati, pauci electi. Quicumque enim electi, sine dubio etiam vocati: non autem quicumque vocati, consequenter electi. Illi ergo electi, ut saepe dictum est, qui secundum propositum vocati, qui etiam praedestinati atque praesciti. Horum si quisquam perit, fallitur Deus: sed nemo eorum perit, quia non fallitur Deus. Horum si quisquam perit, vitio humano vincitur Deus: sed nemo eorum perit, quia nulla re vincitur Deus. Electi autem sunt ad regnandum cum Christo; non quomodo electus est Judas ad opus cui congruebat. Ab illo quippe electus est, qui novit bene uti etiam malis, ut et per ejus opus damnabile, illud propter quod ipse venerat, opus venerabile compleretur. Cum itaque audimus, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? illos debemus intgere electos per misericordiam, illum per judicium. Illos ergo elegit ad obtinen
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ p̃destinauit. illos & uocauit.
Quos autẽ uocauit. illos & iustifi¬
cauit. Quos autẽ iustificauit. illos
ꝙ głificauit. Ex istis nullus perit. qr
om̃s electi sunt. Electi sunt autẽ quia
scđm ꝓpositum uocati sunt: ꝓposi¬
tum autẽ non suũ sed dĩ. de quo ali¬
bi dicit. Ut scdm electionẽ ꝓpositũ
di maneret: non ex oꝑibꝰ sed ex uocan¬
te dictum est ei: quia maior seruiet
inquit. sed scđ̃m suum ꝓpositũ ꝙ grãm.
Cum autẽ audimus. quos autẽ prę¬
destinauit illos & uocauit: scđm pro¬
positum uocatos debemꝰ agnoscere.
qm̃ inde cepit dicens: omĩa cooꝑant᷑
in bonum. his qui scd̃m ꝓpositum
uocati sunt scĩ. Ac deinde subiunxit:¬
qm̃ quos ante p̾̃sciit ꝙ p̃destinauit
conformes imaginis filii sui. ut sit
ipse primogenitꝰ in multis frĩbꝰ. Atq
hii premissis. subdidit: quos autẽ pre¬
destinauit. illos & uocauit. Eos traq
uult intelligi quos scdm ꝓpositum
uocauit: ne putent᷑ in eis esse aliqui

Expanded text:
llos et vocavit; quos autem vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Ex istis nullus perit, quia omnes electi sunt. Electi sunt autem, quia secundum propositum vocati sunt: propositum autem, non suum, sed Dei; de quo alibi dicit, Ut secundum electionem propositum Dei maneret, non ex operibus, sed ex vocante dictum est ei, quia major serviinquit, sed secundum suum propositum et gratiam . Cum ergo audimus: Quos autem praedestinavit, illos et vocavit; secundum propositum vocatos debemus agnoscere: quoniam inde coepit, dicens, Omnia cooperatur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt; act praedestinavit conformes imaginis Filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus; atque his praemissis subdidit, Quos autem praedestinavit, illos et vocavit. Eos itaque vult intelligi, quos secundum propositum vocavit; ne putentur in eis esse aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
ri sine ꝑseuerantiȩ dono: quandoqͥdẽ
qͥ ꝑseuerauerit usq in finẽ hic saluus
erit: Qua salute. nisi ȩterna: Cũ uero
in oratione dñica dõ patri dicimus.
scificet᷑ nomen tuũ. quid aliud dicimꝰ
quã ut nom̃ eiꝰ scĩficet᷑ in nobis: Quod
cum iam ꝑ lauachrum regeneratioĩs
effectum sit: quare cotidie a fidelibus
poscituꝵ. nisi ut in eo quod factum ẽ
in nobis. ꝑseueret᷑ a nobis: Nam &
beatus cyprianus hoc sic intellexit.
Ex ponens quippe eandem orationẽ:
dicimus inquit scĩficet᷑ nomen tuũ.
non quod optemus dõ ut scĩficet᷑
orationibus nr̃is: sed quod petamus
a do. ut nom̃ eius scĩficet᷑ in nobis.

Expanded text:
ri, nisi perseverantiae dono? Quandoquidem ri, nisi perseverantiae dono? Quandoquidem qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Qua salute, nisi aeterna? Cum vero in oratione dominica Deo Patri dicimus, Sanctificetur nomen tuum : quid aliud dicimus, quam ut nomen ejus sanctificetur in nobis? Quod cum jam per lavacrum regenerationis effectum sit, quare quotidie a fidelibus poscitur, nisi ut in eo quod factum est in nobis, perseveretur a nobis? Nam et beatus Cyprianus hoc sic intelligit: exponens quippe eamdem orationem, « Dicimus, » inquit, « Sanctificetur nomen tuum; non quod optemus Deo, ut sanctificetur orationibus nostris; sed quod petamus a Deo, ut nomen ejus sanctificetur in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ seruus xp̃i iñu. semꝑ certans ꝓ uob̾
in orationibꝰ ut stetis ꝑfecti ꝙ pleni
in om̃i uoluntate di: quid ẽ ut stetis.
nisi ut ꝑseueretis: Unde dictum ẽ
de diabolo. in ueritate non stetit qr
fuit ibi. sed non ꝑmansit. Nam utiq
isti in fide iam stabant. Nec aliud ora¬
mꝰ cum oramus. ut qui stat stet: nisi
ut ꝑseueret. Itẽ uidas apłs cum dicit.
ei autẽ qui potens est uos conseruare
sine offensione. q. constituere ante
conspectum głȩ suȩ immaculatos in
lȩtitiam: nonne aꝑtissime ostendit¬
di donum esse. in bono ꝑseuerare usq
in fint: Quid enim aliud donat. qui
conseruat sine sine offensione ut con¬
stituat ante conspectum głȩ suȩ un¬
maculatos in lȩcitiam. nisi ꝑseueran¬
tiam bonam: Quid ẽ etiã quod in
actibꝰ apłorum legimus. audientes
autẽ gentes gauisȩ sunt. ꝙ excepert̃
uerbum dñi. ꝙ crediderunt quotqͦt
erant ordinati in uitam ȩternam:
Quis inȩternam uitã potuit ordina¬

Expanded text:
i Jesu, semper certans pro vobis in orationibus, ut stetis perfecti et pleni in omni voluntate Dei : quid est, ut stetis, nisi, Ut perseveretis? Unde dictum est de diabolo, In veritate non stetit : quia fuit ibi, sed non permansit. Nam utique isti in fide jam stabant. Nec aliud oramus, cum oramus, ut qui stat, stet, nisi ut perseveret. Item Judas apostolus, cum dicit, Ei autem qui potens est conservare vos sine offensione, et constituere ante conspectum gloriae suae immacule 24: nonne apertissime ostendit donum Dei esse, in bono perseverare usque in finem? Quid enim aliud donat, qui conservat sine offensione, ut constituat ante conspectum gloriae suae immaculatos in laetitia, nisi perseverantiam bonam? Quid est etiam quod in Apostolorum Actibus legimus, Audientes autem Gentes gavisae sunt, et exceperunt Verbum Domini, et crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam ? Quis in aeternam vitam potuit ordina
Abbreviated transcription (Latin):
quando suꝑnus medicus respicit. Non
enim aliquid ꝓficit. nisi cum facit ut
peccati sui quẽq pęniteat. Ꝙ quis hoc
dat: nisi qui respexit apłm petrũ ne-¬
gantem. ꝙ fecit fientem: Unde &
paulus apłs. postea quã dixit cum
modestia corripiendos esse diuersa sen-¬
tientes. ꝓtinꝰ addidit. Nequando det
illis ds pęnitentiam ad cognoscendã
ueritatẽ: ꝙ resipiscant de diaboli la-¬
queis. Cur autẽ isti qui corripi nolunt.
dicunt: tantum p̃cipe mͥ ꝙ ora ꝓ me.
ut quod precipis faciam: Cur ñ potiꝰ
scdm suum prauum sensum. ꝙ ista
duo respuunt ꝙ dicunt: nec ut ores ꝓ
orasse ꝓ petro. ut daret illi ds̃ pęniten¬
tiam qua se negasse dm̃ fleuit: Quis ho¬
minum pauisor diuinis p̃ceptis ad
fidem xp̃ianam ꝑtinentibꝰ erudiuitꝰ
Cum gͦ audiretur p̃dicans ȩuangłm
ꝙ dicens. notum uobis facio frẽs ȩuan¬
głm quod ȩuangłizatum ẽ a me. quia
non ẽ scdm hominẽ. neq enĩ ego ab

Expanded text:
quando supernus medicus respicit. Non quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum sensum et ista duo respuunt, et dicunt, Nec ut praeciporasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangelium, et dicens, Notum enim vobis facio, fratres, Evangelium quod evangelizatum est a me, quia non est secundum hominem; neque enim ego a
Abbreviated transcription (Latin):
desideres eiq supplices ne in illa fedita
te remaneas. Tuum quippe uitium est
quod malus es: ꝙ maius uitium. corri¬
pi nolle quia malus es. quasi laudan¬
da uel indifferenter habenda sint uitia.
ut neq laudent᷑ neq uituperent᷑: aut
uero nichil agat timor correpti ho¬
minis uel pudor uł dolor: aut aliud
agat cum salubriter stimulatnisi ut
rogetur bonus: ꝙ ex malis qui corri¬
piuntur. bonos faciat qui laudent᷑. Qd
enim uult ꝓ se fieri qui corripi non
uult. & dicit ora potius ꝓ me: ideo cor¬
ripiendꝰ est. ut faciat etiam ipse ꝓse.
Dolor quippe ille quo sibi displicet. qͣn¬
do sentit correptionis aculeum: excitat
eum in maioris orationis affectum. ut
do miserante. incremento caritatis ad¬
uitus desinat agere pudenda & dolen-¬
da: ꝙ̃ agat laudanda atq gratulanda.
Hȩc est correptionis utilitas. quȩ nunc
maior. nunc minor. ꝓ peccatoꝵ diuersi¬
tate salubriter adhibet᷑: & tunc ẽ salubͥs.

Expanded text:
desideres, eique supplices, ne in illa remaneas desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversitate salubriter adhibetur; et tunc est salubris,
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑibꝰ ab huius gr̃e p̃dicatoribꝰ corri¬
pi nolunt. Precipe michi quid faciã.
Et si fecero: age ꝓmegrãs dõ qui mͥut
facerẽ dedit. Si autẽ non fecero: non
ego corripiendꝰ sum. sed ille orandus
ẽ ut det qͦd non dedit. id est ipsam qua
p̃cepta eius fuint. fidelem dĩ & ꝓximi
caritatẽ. Ora ergo ꝓ me ut hãc acci¬
piam: & ꝑ hanc ex animo cum bona
uoluntate quȩ p̃cepit faciam. Recte
autẽ corriperer si eam mea culpa non
haberem: hoc est si eam possem michi
dare uel sumere ipse nec facerem. uel
si dante illo ego accipere noluissem. Cũ
uero & ipsa uoluntas a dño p̃paretur.
cur me corripis. quia uides me p̾ce
pta eius facere nolle: & non potius
uis: etiã ꝓpterea corripiendus es. quia
corripi non uis. Non uis enĩ tibi tua
uitia demonstrari. non uis ut ferian-¬
t᷑. fiatq tibi utilis dolor. quo medicũ
queras. Non uis tͥ tu ipse ostendi: ut
cum deformẽ te uides reformatorem

Expanded text:
operibus ab hujus gratiae praedicatoribus corrioperibus ab hujus gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius vis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut cum deformem te vides, reformatorem
Abbreviated transcription (Latin):
iudicia habetis uobiscũ. Quare enĩ
non magis iniquitatẽ patimini: q̃ re
non potius fraudamini: Sed uos mni¬
quitatẽ facitis & fraudatis: ꝙ hoc fr̃ibꝰ.
An nescitis quia inuisti regnum di ñ
possidebunt: Audiamꝰ ꝙ orantem. uos
audẽ inquit dñs multiplicet & ab un¬
dare faciat in caritate: in inuicẽ ꝙ
in om̃s. Prȩcipit ut habeat᷑ caritas.
corripit quia ñ habet᷑ caritas: oiat ut
abundet caritas. O homo. in p̃ceptio¬
ne cognosce quid debeas habere: in
correptione cognosce tuo te uitio non
habere. in oratione cognosce unde
inquit meo uitio non habetͣ quod
non accepi ab illo: a quo nisi detur.
non est om̃ino alud unde tale ac tan¬
tum munus habeat᷑: Patimini me
paululum fr̃s mei: non aduersum uos
quoꝵ rectum est cor cum dõ. sed ad uer¬
sus eos qui terrena sapiunt. uł adu̾sꝰ
ipsas humanas cogitationes: ꝓcele¬
stis & diuinȩ gr̃ȩ ueritate certare. Ic
enim dicunt. qui in ipsis malignis

Expanded text:
judicia habetis vobiscum. Quare enim judicia habetis vobiscum. Quare enim non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratres. An nescitis quia injusti regnum Dei non possidebunt? » Audiamus et orantem: « Vos autem, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde » inquit, « meo vitio non habetur, quod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, pro coelestis et divinae gratiae veritate certare. Hoc enim dicunt, qui in suis malignis
Abbreviated transcription (Latin):
intelligãt si filii dĩ sunt. spũ dĩ se agĩ
Ut quod agendum ẽ agant: & cum ege¬
rint. illi a quo aguntur grãs agant:
Aguntur enim ut agant: non ut ipsi
nichil agant. ꝙ. ad hoc eis ostendit᷑
quid agere debeant: ut quando id
agunt sicut agendum ẽ. id est cum
dilectione ꝙ delectatione iustitiȩ.
suauitatẽ quã dedit dñs ut terra
eoꝵ daret fructum suum. accepisse
se gaudeant. Quando autẽ ñ agunt
siue om̃ino non faciendo. siue non ex
caritate faciendo: orent ut quod non¬
dum habent accipiant. Quid enim
habebunt quod non accepturi sunt:
nobis quid facere debeamus qui nob̃
p̃sunt. ꝙ ut faciamꝰ orent ꝓ nobis. non
autẽ nos corripiant & arguant fi ñ
fecerimus. Immo om̃ia faciant: qm̃¬
doctores eccłiarũ apłi om̃ia faciebant
& p̃cipiebant quȩ fierent. & corripie¬
bant ut facerent: & orabant ut fierent.
caritate fiant. Corripit dicens. Iam qͥ¬
dem om̃ino delictum ẽ in uobis. qr

Expanded text:
intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi , intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi , ut quod agendum est agant; et cum egerint, illi a quo agunt gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant; et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit Dominus, ut terra eorum daret fructum suum , accepisse se gaudeant. Quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo; orent, ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt, quod non accepturi sunt? nobis quid facere debeamus qui nobis praesunt, et ut faciamus orent pro nobis: non autem nos corripiant et arguant, si non fecerimus. » Imo omDoctores Ecclesiarum apostoli omnia faciebant et praecipiebant quae fierent, et corripiebant si non fierent, et orabant ut fierent. charitate fiant . » Corripit dicens: « Jam quidem omnino delictum est in vobis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
responderet᷑ ei. quid nobis molestus es.¬
ut abste accipiamꝰ atq discamꝰ. qͦd
tu non ab homine accepisti. neq didi¬
cisti: potens est ille qui tibi dedit sic
ꝙ nobis dare quomͦ tͥ: Porro si hoc ñ
audent dicere. sed patiunt᷑ sibi ȩuan¬
głm ab homine prȩdicari. qũaus pos
sit etiam non ꝑ hominẽ homini da¬
ri: concedant etiam corripi se debere
a p̃positis suis. a quibꝰ xp̃iana gr̃a
p̃dicatur: quauis non neget᷑ dm̃ posse
que uelit etiam nullo homine corri¬
piente corrigere. ꝙ ad dolorem salubr̃
pęnitentiȩ occultissima & potentissima
in edicinȩ suȩ potestate ꝑducere. ꝙ sic̃
non ẽ ab oratione cessandum ꝓ eis qͦs

Expanded text:
responderetur ei, Quid nobis molestus eut abs te accipiamus atque discamus, quod tu non ab homine accepisti neque didicisti? Potens est ille qui tibi dedit, sic et nobis dare quomodo tibi. Porro si hoc non audent dicere, sed patiuntur sibi Evangelium ab homine praedicari; quamvis etiam possit non per hominem homini dari · concedant etiam corripi se debere a praepositis suis, a quibus christiana gratia praedicatur; quamvis non negetur Deus posse, quem velit, etiam nullo homine corripiente, corrigere, et ad dolorem salubrem poenitentiae occultissima et potentissima medicinae suae potestate perducere. Et sicut non est ab ora
Abbreviated transcription (Latin):
net quod ait iacobus apłs: iudicium fu¬
turum sine miscdia ei qui non fecit mise¬
ricordiam. Nec dixit dñs in quiunt mag¬
donec claudant diem uite hiuus extremũ
ꝑ hanc orationem qualiacũq & quantacũ¬
q fuerint omĩa cotidie peccata dimitti. si¬
cut ipsa cotidie frequentatur oratio: si hoc
tantũ modo custodire meminerint. ut
quando ab eis ueniam petunt. qui eos pec¬
cato qualicũq leserunt. ex corde dimit¬
tant. Cum adhȩc omnia dõ donante re¬
spondero: liber iste claudendus est.
XXII

Expanded text:
 Iacobus iudicium futurum sine misericordia ei, qui non fecit misericordiam. Nec dixit Dominus, inquiunt, magdonec claudant diem uitae huius extremum, per hanc orationem, qualiacumque et quantacumque fuerint, omnia cottidie peccata dimitti, sicut ipsa cottidie frequentatur oratio, si hoc tantummodo custodire meminerint, ut, quando ab eis ueniam petunt, qui eos peccato qualicumque laeserunt, ex corde dimittant. Cum ad haec omnia Deo donante respondero, liber iste claudendus est. XXII
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Idõ iudicem ipsum uiuorũ atq mor¬
tuorũ noluisse existimant aliud cõmemo¬
rare se esse dic turũ. siue dextris quib est
uitam daturus ȩcernam. siue sinistris qͦs
eterno supplicio damnaturus⁊ est: nisi
elemosmas siue factas siue non factas. Ad
hoc ꝑtinere aiunt & moratione dñica co¬
tidianam postulationem: dimitte nobis
debita nostra sicut et nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. Quisquis em̃ illi
qui ineũ peccauit dimittit ignoscendo
peccatum: ꝓculdubio elemosinam facit.
Quanirem dñs ip̃se sic cõmendauit. ut
diceret. Si enĩ dimiseritis peccata homini¬
bus: dimittet uobis & pater ur peccata ur̃a.
Si autẽ non dimiseritis hominib. neq

Expanded text:
tur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortuorum noluisse existimant aliud commemorare se esse dicturum siue dextris, quibus est uitam daturus aeternam, siue sinistris, quos aeterno supplicio damnaturus, nisi elemosynas sine factas sine non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulationem: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quisquis enim illi. qui in eum peccauit, dimittit ignoscendo peccatum, procul dubio elemosynam facit. Quam rem Dominus ipse sic commendauit, ut diceret: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si autem non dimiserit
Abbreviated transcription (Latin):
et. Sicuius autẽ opus arserit: damnũ
patietur. Ipse autẽ saluus erit: sic tamen
quasi ꝑ ignem. Dicunt gͦ cuius libet ui
fundamento. quod fundamentũ nulla
heresis habet a corporis eius unitate p̃¬
cisa: & ido propter hoc fundamentum
etiã si male uitȩ fuerit catholicus xp̃ia¬
nus. uelut qui suꝑ ȩdificauerit ligna. fe¬
num. stipulam. p̾utant eũ saluum fieri
ꝑ ignem: idest post penas ignis illius li¬
berari. quo igne in ultimo iudicio puni¬
autẽ quosdam putare eos tantũmodo
arsuros illius eternitate supplicii. qui pro
peccatis siuis facere dignas elemosinas negli¬
gunt: iuxta illud apłi iacobi. Iudicium
autẽ sine miscd̃ia: illi qui non facit mise¬
ricordiam. Qui ergo fecit inquiunt. quã¬
ius mores in melius non mutauerit: sed
inter ipsas suas elemosinas nefarie ac ne¬
quiter uixerit. iudicium illi cũ miscdia
futurũ est: ut aut nulla damnatione ple¬
ctatur: aut post aliquod tempus siue par¬
uũ siue ꝓlixum. ab illa damnatione libere¬

Expanded text:
autem opus arserit, damnum patietur; ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem. Dicunt ergo cuiuslibet uitafundamento, quod fundamentum nulla haeresis habet a corporis eius unitate praecisa; et ideo propter hoc fundamentum, etiamsi malae uitae fuerit catholicus Christianus, uelut qui superaediifcauerit ligna, fenum, stipulam, putant eum saluum fieri per ignem, id est post poenas ignis illius liberari, quo igne in ultimo iudicio puniCAPUT arsuros illius aeternitate supplicii, qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglegunt, iuxta illud apostoli Iacobi: Iudicium autem sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. Qui ergo fecit, inquiunt, quamuis mores in melius non mutauerit, sed inter ipsas suas elemosynas nefarie ac nequiter uixerit, iudicium illi cum misericordia futurum est, ut aut nulla damnatione plectatur aut post aliquod tempus siue paruum siue prolixum ab illa damnatione libere
Abbreviated transcription (Latin):
causa est cur non etiã nunc ꝓ diabolo &
angłis eꝰ oret ȩccłia quã magister d̾s ꝓ ini¬
micis suis nissit orare. Hȩc igit᷑ causa qua
fit ut nunc eccłia non oret ꝓ malis angłi
qͦs suos ẽẽ nouit inmicos: eadẽ ipsa caul
est qua fiet ut in illo tunc iudicio etiã pib
hominib eterno igne cruciandis qua¬
us ꝑfecta sit sc̃itate. non oret. Nunc e¬
nim ꝓpterea ꝓ eis orat quos ingenere hu¬
mano habet inmicos. quia tempus est
penitentiȩ fructuose. Nam quid ma¬
xime ꝓ eis orat. nisi ut det illis ds̃ sicut
dicit apłs penitentiã. & resipiscant de

Expanded text:
causa est, quur non etiam nunc pro diabolo et causa est, quur non etiam nunc pro diabolo et angelis eius oret ecclesia, quam magister Deus pro inimicis suis iussit orare. Haec igitur causa, qua fit ut nunc ecclesia non oret pro malis angelis, quos suos esse nouit inimicos, eadem ipsa causa est, qua fiet ut in illo tunc iudicio etiam pro hominibus aeterno igne cruciandis, quamuis perfecta sit sanctitate. non oret. Nunc enim propterea pro eis orat, quos in genere humano habet inimicos, quia tempus est paenitentiae fructuosae. Nam quid maxime pro eis orat, nisi ut det illis Deus, sicut dicit apostolus, paenitentiam et resipiscant de
Abbreviated transcription (Latin):
qui suas agentes causas contra d̃ĩ ueni¬
Tre uerba uelut miscdia maiore conant᷑.
ut ido uidelicet uera sint quia ea quȩ di¬
x it homines esse passuros pati digni sunt.
non quia passuri sunt. Donabit enĩ eos
tomagis orantium ꝓ inimicis suis. quan¬
to sunt utiq sanctiores: eoꝵq efficatior
est oratio & exauditione di dignior. iam
nullum habentiũ omnino peccatũ. Cur
ergo eacde ꝑfectissima sc̃itate & cuncꝰ ta
impetrare ualentib mundissimis & mi¬
sericor dissimis p̃cib etĩã ꝓ angelis non
orabunt quib paratus est ignis eternꝰ
ut ds sententiam suam mitiget: & re¬
flectat in melius. eosq ab illo igne faci¬
at alienos : An erit forsitan quisquam
qui & hoc futurũ etĩa p̾sumat. affir mais
etiã scõs angłos simul cũ scĩs hominib
nandis & angłis & hominib oraturos: ut
miscdia non patiantur quod ueritate
merentur pati: Quod nemo sanȩ fidei di¬
xit: nemo dicturus est. Alioquin. nulla

Expanded text:
qui suas agentes causas contra Dei venire verba, velut misericordia majore conantur; ut ideo videlicet vera sint, quia ea quae dixit homines esse passuros, pati digni sunt, non quia passuri sunt. Donabit enim eos,to magis orantium pro inimicis suis, quanto sunt utique sanctiores, eorumque efficacior est oratio, et exauditione Dei dignior, jam nullum habentium omnino peccatum. Cur ergo eadem perfectissima sanctitate, et cuncta impetrare valentibus mundissimis et misericordissimis precibus, etiam pro angelis non orabunt, quibus paratus est ignis aeternus, ut Deus sententiam suam mitiget, et reflectat in melius, eosque ab illo igne faciat alienos? An erit forsitan quisquam, qui et hoc futurum esse praesumat, affirmans etiam sanctos Angelos simul cum sanctis hominibus, damnandis et angelis et hominibus oraturos, ut misericordia non patiantur, quod ueritate merentur pati? Quod nemo sanae fidei dixit, nemo dicturus est. Alioquin nulla
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino peccatũ. atq ita se ipsos offerent
iniustitia ut tales hostie om̃imͦ imina¬
culate ac sine ullo uitio sint futurȩ. ert¬
operis decimo me disseruisse reminiscor.
In quib oꝑib disponunt iusti testam̃tũ
di: quia propter ꝓmissiones quȩ nouo eiꝰ
testamento continentur hȩc faciunt. Un¬
de congregatis sibi iustis suis & ad suam de¬
xteram constitutis. nouissimo utiq udi¬
eio dicturus est xp̃c. uenite benedicti pa¬
tris mei possidete paratũ uobis regnũ a
constitutione mundi. esurini enĩ & dedi-

Expanded text:
omnino peccatum, adque ita se ipsos offerent omnino peccatum, adque ita se ipsos offerent in iustitia, ut tales hostiae omni modo inmaculatae ac sine ullo uitio sint futurae, eroperis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti testamentum Dei, quia propter promissiones, quae nouo eius testamento continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitut
Abbreviated transcription (Latin):
omib amplectentib ẽa. nec annos e¬
gisse aliquos inparadyso illos primos ho¬
mines unde tamcito eiecti sunt ut nullũ
ibi gignerent filium. & icdo non posse il¬
lud tempus intelligi in eo quod dictũ. ẽ. sic̃
dieb pristinis & sicut annis priorib: istã
p̃tereo questionem. ne cogar quod ꝓlixũ
est cuncta discutere. ut aliqͥd horũ ueri¬
tas manifesta confirmet. Uideo quippe
alterũ sensum: ne dies pristinos & anuos
priores carnaliũ sacrificiorũ nobis ꝓmag¬
no munere ꝑ ꝓphetã ꝓmissos fuisse creda¬
mus. Hostie namq illȩ ueteris legis inqui¬
bq pecorib immaculatȩ ac sine ullo pris¬
sus uitio uidebantur offerri. & signifia¬
bant homines scõs: qualis solus inueis
est. xp̃c sine ullo omnino peccato. Proil¬
de quia post iudiciũ cũ fuerint etiã in¬
igne mundati qͥ eiusmodi mundatione
sunt digni. inom̃ib scĩs nullũ inuemet᷑

Expanded text:
omnibus amplectentibus eam; nec annos eomnibus amplectentibus eam; nec annos egisse aliquos in paradiso illos primos homines, unde tam cito eiecti sunt, ut nullum ibi gignerent filium, et ideo non posse illud tempus intellegi in eo quod dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus: istam praetereo quaestionem, ne cogar, quod prolixum est, cuncta discutere, ut aliquid horum ueritas manifesta confirmet. Video quippe alterum sensum, ne dies pristinos et annos priores carnalium sacrificiorum nobis pro magno munere per prophetam promissos fuisse credamus. Hostiae namque illae ueteris legis in quibusque pecoribus inmaculatae ac sine ullo prorsus uitio iubebantur offerri, et significabant homines sanctos, qualis solus inuentus est Christus, sine ullo omnino peccato. Proinde quia post iudicium, cum fuerint etiam igne mundati, qui eius modi mundatione sunt digni, in omnibus sanctis nullum inuenietur
Abbreviated transcription (Latin):
tissima felicitate uixerunt. Recte itaq
intelligitur hoc significatũ esse cũ dictũ
est: sicut dieb pristinis & sicut annis pri¬
orib. Nam & ꝑ isaiam postea quã cęlũ
nouũ & terra noua ꝓmissa est: inter ce¬
tera quȩ ibi de scõꝵ beatitudine ꝑ allego¬
rias & enigmata ex sequitur quib ex po¬
sitionem congruam reddere nos ꝓhibu¬
it uitandȩ longitudinis cura: scdm dies
inquit ligni uitȩ. erunt dies popłi mei.
Quis autẽ sacras litteras attingit & ig¬
norat ubi ds̃ plantauerit lignũ uite:
Acinus cibo separatis illis hominib qͦn¬
do eos de paradyso sua eiecit iniquitas:
eidẽ ligno circumposita. ẽ. ignea terri¬
bilisq custodia. Quod si quisquã illos
dies ligni uite quos cõmemorauit ꝓpħa
isaias istos qui nunc aguntur eccłie xp̃i
dies esse contendit. ipsumq xp̃m lignũ
uite ꝓphetice dictũ. quia ipse est sapien¬
tia di de qua salomon ait. lignũ uite. ẽ

Expanded text:
tissima felicitate uixerunt. Recte itaque tissima felicitate uixerunt. Recte itaque intellegitur hoc significatum esse, cum dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus. Nam et per Esaiam postea quam caelum nouum et terra noua promissa est, inter cetera, quae ibi de sanctorum beatitudine per allegorias et aenigmata exsequitur, quibus expositionem congruam reddere nos prohibuit uitandae longitudinis cura: Secundum dies, inquit, ligni uitae erunt dies populi mei. Quis autem sacras litteras adtigit et ignorat ubi Deus plantauerit lignum uitae, a cuius cibo separatis illis hominibus, quando eos sua de paradiso eiecit iniquitas, eidem ligno circumposita est ignea terribilisque custodia? Quod si quisquam illos dies ligni uitae, quos commemorauit propheta Esaias, istos qui nunc aguntur ecclesiae Christi dies esse contendit ipsumque Christum lignum uitae prophetice dictum, quia ipse est sapientia Dei, de qua Salomon ait: Lignum uitae est
Abbreviated transcription (Latin):
ac labe peccati: se ipsos mundissimas dõ¬
hostias offerebant. Ceterũ. ex quo com¬
misse p̃uaricationis causa inde dimissi
sunt: atq humana in eis natura damna¬
ta est: excepto uno inediatore & post laua¬
chrũ regenerationis quibq adhuc par¬
uulis. nemo mundus a sorde sicut scriptũ
est. nec infans cuius est unius diei uita su¬
ꝑ terrã. Quod si respondetur. etiã eos me¬
rito dici posse offerre hostias iniustitia qͥ
offerunt in fide. iustus enĩ ex fide uiuit.
fide uiuit. nunquid dicturus. ẽ. quispiã
hoc fidei tempus illi fini ẽẽ coequandum.
quando igne iudicii nouissimi mundabũ¬
tur qui offerebant hostias iniustitia: Ac
ꝑ hoc. qm̃ post talem mundationẽ nullũ
peccatũ iustos habituros esse credendum
est: ꝓfecꝰto illud tẽpus quantũ attinet
ad non habere peccatũ nulli tẽpori com¬
parandũ est: nisi quando pͥmi homines
i parady so ante p̃uaricationẽ in nocen¬

Expanded text:
ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant. Caeterum ex quo commissae praevaricationis causa inde dimissi sunt, atque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore, et post lavacrum regenerationis quibusque adhuc parvulis, Nemo munest, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito dici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; fide uiuit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii nouissimi mundabuntur, qui offerant hostias in iustitia? Ac per hoc quoniam post talem mundationem nullum peccatum iustos habituros esse credendum est, profecto illud tempus, quantum adtinet ad non habere peccatum, nulli tempori conparandum est, nisi quando primi homines in paradiso ante praeuaricationem innocen
Abbreviated transcription (Latin):
riturũ ẽẽ non dixerit. Ubi eñ dr̃ opera
manuũ tuarũ sunt cęli. ipsi peribunt:
ram: dixit filios leui oblaturos hostias
inustitia. Non ergo in peccatis: ac ꝑ hoc
non ꝓpeccatis. Pude intelligi potest in
eo quod secutus adiunxit atq ait. &
placebit dõ sacrificium uide & ierłm¬
sicut dieb pristinis & sicut annis prio¬
rib. frustra sibi uideos scdm legemꝰ uete¬
ris testamenti sacrificioꝵ suoꝵ p̃terita
tẽꝑa polliceri. Non enĩ tunc iniustitia
tus: usq adeo ut sacerdos ipse quẽ debe¬
mus utiq credere cȩteris fuisse iustiorẽ.
scd̃m dĩ mandatũ soleret ꝓsuis primum
offerre peccatis. deinde ꝓ popłi. Qua¬
propter. exponere nos oportet quomo
dosit accipiendũ qͦd dictũ est: sicut
dieb pristinis & sicut annis priorib
Fortassis enĩ tempus illud cõmemorat.
quo primmi homines in paradyso fuert̃.
Tunc enĩ puri atq integri ab om̃i sorde¬

Expanded text:
riturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera riturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. ram dixit filios Leui oblaturos hostias in iustitia; non ergo in peccato ac per hoc non pro peccato. Unde intellegi potest in eo quod secutus adiunxit adque ait: Et placebit Domino sacrificium Iudae et Hiersicut diebus pristinis et sicut annis prioribus, frustra sibi Iudaeos secundum legem ueteris testamenti sacrificiorum suorum praeterita tempora polliceri. Non enim tunc in iustitia,erebant, usque adeo ut sacerdos ipse. quem debemus utique credere ceteris fuisse iustiorem, secundum Dei mandatum soleret pro suis primum offerre peccatis. deinde pro populi. Quapropter exponere nos opdo sit accipiendum quod dictum est sicut in diebus pristinis et sicut annis prioribus ; fortassis enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri atque integri ab om
Abbreviated transcription (Latin):
iecit. his omnib pereuntib quales opor¬
tet esse uos: possunt illi cęli intelligi peri¬
turi quos dixit repositos igni reseruandos.
& ca elem̃ta accipi arsura quȩ inhac ima
mundi parte subsistunt ꝓcellosa & turbu¬
lenta: in qua eos dẽ cęlos dixit ẽẽ repositoᷤᷤ
saluis illis suꝑiorib & insua integritate
manentib in quoꝵ firmam̃to sunt side¬
ra constituta. Nam & illud qͦd scriptũ
est stellas de cęlo ẽẽ casuras preter quod
pocest multo ꝓbabilius & aliter intelli¬
gi magis ostendit mansuros ẽẽ illos cȩlos
si tamen stellȩ inde casure sunt: cum ut
tropica sit locutio quod.ẽ. credibilius
uel inisto imo cęlo futurũ sit aliquid u¬
tiq mirabilius quã nunc fit. Ynde & illa
stella uirgiliana facem ducens multa cũ
luce cucurrit: & idea se condidit silua.
Hoc aũ quod de psalmo cõmemoraui:
nullũ cȩloꝵ uidetur relinquere qͦd pe¬

Expanded text:
iecit: His omnibus pereuntibus quales oporiecit: His omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reseruandos, et ea elementa accipi arsura. quae in hac ima mundi parte subsistunt procellosa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis illis superioribus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scriptum est, stellas de caelo esse casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter intellegi, magis ostendit mansuros esse illos caelos, si tamen stellae inde casurae sunt; cum uel tropica sit locutio, quod est credibilius, uel in isto imo caelo futurum sit, utique mirabilius quam nunc fit. Unde et illa stella Vergiliana facem ducens multa cum luce cucurrit, et Idaea se condidit silua. Hoc autem quod de psalmo commemoraui, nullum caelorum uidetur relinquere, quod pe