comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te p̃nnũ ꝯsequãt᷑. Qui aũt ista desi¬
derat merito ꝯpellit᷑ ad obseqũ p̃cep¬
toꝵ: ne eoꝵ p̃uaritatiõe que iussa sũt
careat cõtupitis. Porro ubi metꝰ in
ritas foras miltit timorẽ Nã qͥ diligit

Expanded text:
tae praemium consequantur. Qui autem ista desitae praemium consequantur. Qui autem ista desiderat, merito compellitur ad obsequium praeceptorum, ne eorum praevaricatione quae jussa sunt, careat concupitis. Porro ubi metus est, io foras mittit timorem. N
Abbreviated transcription (Latin):
tolũ eiꝰ qͥ uescebat᷑ ĩ ydolio ꝯstientia
cõꝓbasse ⁊ et eũ dixisse ꝑfectũ quẽ su¬
ret de ydolothitis mãdutare: Absit
portẽta ꝙͣ noĩa. At nĩc etiã sacerdo¬
phetis uidemꝰ comedias lege̾: amato¬
ria buttolicoꝵ uersuũ uerba cãtare.
tenere u̾giliũ ⁊ et qd̾ id ĩ pueris neces¬
sitatis ẽ: crimẽ in se face uoluptatis.
Cauendũ igit᷑ si captiuã uelimꝰ ha¬
bere uxorẽ: ne ĩ idolio retũbamꝰ. Aut
si terte fuerimꝰ eiꝰ amore decepti:
carimĩa ĩ idoloꝵ laude cõposita au¬
dierit ꝑsonare. In se aũt ꝯu̾sus dixit.
Quãti merrẽnatii ĩ domo pr̃is mei
habundãt panib: ego aũt hic fame
pereo. Mertẽnariꝰ scdm aliũ intellec¬
tũ eos aĩaduertimꝰ ex uideis q̃ ob p̃sẽ¬
cia tm̃ bona legis p̃repta custodiũt:
id ẽ iusti sũt et misericordes nõ ob ip¬
sã iusticiã. nõ ob ip̃m iisidiebonũ: s¬
ut a deo trene felicitatis et lõgeue ui¬

Expanded text:
uescebatur in idolio, scientiam conprobasse et eum dixisse perfectum, quem sciret de idolothytis manducare? absit, portenta quam numina. at nunc etiam sacerdorophetis uidemus comoedias legere, amatoria bucolicorum uersuum uerba cantare, tenere Vergilium et id, quod in pueris necessitatis est, crimen in se facere uoluntatis. cauendum igitur, ne captiuam habere uelimus uxorem, ne in idolio recumbamus; aut, si certe fuerimus eius amore decepti, carmina in idolorum laudes conposita audierit personare. In se autem conuersus dixit: quanti mercennarii patris mei abundant pane, ego autem hic fame pereo! mercennarios secundum alium intellectum eos aduertimus ex Iudaeis, qui ob praesentia tantum bona legis praecepta custodiunt, id est iusti sunt et misericordes, non ob ipsam iustitiam et ob ipsum misericout a Deo terrenae felicitatis et longae vi
Abbreviated transcription (Latin):
tanis et pctorib q̃ a dño ad penitẽ¬
mysticos aũt intellectꝰ de fũtura quo¬
q uotaciõe genciũ ꝓphetari. Nunc
ad semoꝵ filiũ sermo tnͣsgredit᷑: ꝙ̃
multi simplicit ad om̃i scõꝵ ꝑsonã¬
multi ꝓprie ad iudeos referũt. Et de
scis quidẽ nõ difficilis int̾pretatio ẽ
in eo qd̵ dicit᷑ nuĩꝙͣ mandatũ tuũ p̃¬
teriui. licet illud uideat᷑ obsistẽ. qd̾
reuersiomi frĩs iuideat. In uideis
aũt cũ liuor in frĩs salute cõuemat
hot repugnat: qd nũꝙͣ se dicat eius
p̃terisse mãdatũ. De quib qͥd nobis
uident᷑: suis lous conabim̾ explaua¬
re. Erat aũt filiꝰ illiꝰ senior ĩ agro.

Expanded text:
canis et peccatoribus, qui a domino ad paenitencanis et peccatoribus, qui a domino ad paenitenmysticos autem intellectus de futura quoque uocatione gentium prophetari. nunc ad seniorem filium sermo transgreditur, quem multi simpliciter ad omnium sareferunt. et de sanctis quidem non difficilis interpretatio est in eo, quod dicitur: numquam mandatum tuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc repugnat, quod numquam se dicat eius praeterisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem filius illi
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. Witulꝯ sagniatꝰ qͥ ad penitẽtie
ĩmolat᷑ salutẽ: ip̃e saluator ẽ tius
totidie tarne pascum̃ cruore potan᷑.
Fidelis metũ lector ĩtelligis qua pĩgue¬
dine saturati ĩ ructũ laudũ eiꝰ erũpimꝰ
dicẽtes: eructauit cor meũ uerbũ bonũ
dico ego oꝑa mea regi : licet quidã su¬
ꝑsticiose magis ꝙͣ uere nõ ꝯsiderãtes tex¬
tũ psalim : ex patris ꝑsona hoc arbi¬
trent᷑ intelligi. Qd aũt ait epulemur
qm̃ hic filiꝰ meꝰ mortuꝰ fuat et reui¬
xit perierat et ĩuentꝰ ẽ. ad eundẽ suꝑ¬
ioris ꝑabole ꝑtinet sensũ in qua dicit᷑:
sic dico uobis qr gaudiũ erit corã ange¬
lis dei suꝑ uno pectatore penitentiã a¬
gente. Et ceperũt epulari. Hot ꝯui¬
inũ cotidie celebrat᷑: totidie pat̾ filiũ
recipit semꝑ xp̃s credentib ĩmolatur.
Erat aũt filiꝰ illiꝰ semor ĩ agro. Huc¬
usq de ꝑsona filii iumoris disputatũ
ẽ. quẽ scdm p̃sentẽ ꝑabolã in publi¬

Expanded text:
est. uitulus saginatus, qui ad paenitentium immolatur salutem, ipse saluator est, cuius cotidie carne pascimur, cruore potamur. fidelis mecum lector intellegis, qua pinguedine saturati in ructum laudum eius erumpimus dicentes: eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi, licet quidam superstitiose magis quam uere non considerantes textum psalmi ex patris persona hoc arbitrentur intellegi. quod autem ait: epulemur, quoniam hic filius meus mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est, ad eundem superioris parabolae pertinesic, dico uobis, gaudium erit coram angelis dei super unum peccatorem paenitentiam agentem. Et coeperunt epulari. hoc conuiuium cotidie celebratur, cotidie pater filium recipit: semper Christus credentibus immolatur. Erat autem filius illius senior in agro. hucusque de persona iunioris filii disputatum est, quem secundum praesentem parabolam in publi
Abbreviated transcription (Latin):
destmãt᷑: ideo qͣsi ĩ prandio ĩebriatꝰ ẽ
noe. Pexta et reliq̃s abeahe ⁊ ysaat et
iacob: prĩarchaꝵq merita distĩguũt᷑.
Nona ĩclmãte iã secło et tãꝙͣ palles¬
tẽte luce u̾tutis lex ⁊ ꝓpħe: decoloratos
mores hom̃i notauerũt. Un decĩari qd̾
suꝑest diei: sacer ꝓducit aduẽtꝰ. Unde
et ip̃e ĩ euãgelio dicit: ñbulate du lu¬
tẽ hubetis. S iã redeamꝰ ad pr̃ez: lit

Expanded text:
 ideo quasi in prandio inebriatus est Noe. sextam et reliquas Abrahae, Isaac et Iacob patriarcharum merita distingunt. nona inclinante iam saeculo et tamquam pallescente luce uirtutis lex et prophetae decoloratos mores hominum notauerunt. undecimam et quod superest diei sacer producit aduentus. unde et ipse in euangelio dicit: ambulate, dum lucem habetis. Sed iam redeamus ad p
Abbreviated transcription (Latin):
Quãti ex iudeis obp̃sentia tm̃ bona
a dei obseq̃o nõ recedũt: et ego egesta¬
te cõficior. Burgẽs ibo ad patrẽ meũ.
Pulchre ait surgẽs: patre quippe ab-¬
sente nõ steterat. Pectatoꝵ iacere: sta¬
re iustoꝵ ẽ. Ad moysen ditit᷑ tu uo hit
sta metũ: et ĩ tentesimotricesiõtertio
psalmo ecte nũc benedicite dño oẽs ser¬
ui dm̃ qͥstatis ĩ domodm̃. Ad benedic¬

Expanded text:
quanti ex Iudaeis ob praesentia tantum bona a dei obsequio non recedunt, et ego egestate conficior Surgens ibo ad patrem meum. pulchre ait \'surgens\'; patre quippe absente non steterat. peccatorum iacere, stare iustorum est. ad Moysen dicitur: tu uero hic sta mecum; et in centesimo tricesimo tertio psalmo: ecce nunc benedicite dominum, omnes serui domini, qui statis in domo domini, ad benedic
Abbreviated transcription (Latin):
torris. Hic ẽ qͥ aat agrũ en: et necesse
hubeo exire et uide illũ rogote hube
me extusatũ. Hic q̃ uga boũ ꝯparat
quĩq et legis onẽ dep̃ssus t̾renoꝵ sen¬
suũ uoluptate ꝑfruit᷑. hic qͥ uxore dut¬
ta ire ad miptias nõ potest et effectꝰ
rii cõgruũt in qua pͥma tertia sexta

Expanded text:
um emi et necesse habeo exire et uidere illum; rogo te, habe me excusatum; hic, qui iuga bouum conparat quinque et legis onere depressus terrenorum sensuum uoluptate perfruitur; hic, qui uxore ducta ire ad nuptias non potest et effectus rii congruunt, in q
Abbreviated transcription (Latin):
tor ĩ alia prfamilias nũtupat᷑: in
alia uineã lotat ĩ alia ĩuitat admip¬
cias: et dui̾sis similitudib rem sig¬
inficat eandẽ. ut iudeoꝵ suꝑbiã re¬
ꝓbet: et ĩ cõmine om̃i pctoꝵ siue gẽ¬
tiliũ siue isrłitaꝵ penitenciã ꝓbet.¬

Expanded text:
tor, in alia pater familias nuncupatur, in tor, in alia pater familias nuncupatur, in alia uineam locat, in alia inuitat ad nuptias et diuersis similitudinibus rem significat eandem, ut Iudaeorum superbiam reprobet et in commune omnium peccatorum, siue gentilium siue Israhel, paenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ens et publicam iustificauerũt deũ:
baptizati baptismo ioħis. Aut cuiꝙͣ
credibile possit uideri ethincũ templũ
ĩgressũ aut dñm cũ ethncis habu¬
isse ꝯiuĩ: cũ id maxime p̃cauerit.
ne legẽ soluẽ uideret᷑ et pmũ uenerit
nuttẽ canib: et alibi discipłis p̃te¬
perit ĩ uiã genciũ ne abieritis et ĩ
tiuitates samaritanoꝵ ne ĩtraueri¬
tis. Ex quib oĩb edotem᷑: ĩ publi
et de iudeis accipi posse ꝑsonas. Il¬
femĩas suas id ẽ dogmata defende¬
tes: frustra argumẽtatꝰ est publi¬
canos uideos nõ fuisse: ut ĩ ꝑsona eoꝵ
gentiliũ tm̃ ppłos possit ĩtelligi. Ita¬
q ne longũ faciã ip̃a euãgelii uerba
ꝓponã: et ĩ modũ ꝯmẽtarii qͥd in ui¬
deat᷑ ad singula queq subnectam.
Homo quidã habuit duos filios. De¬
um hoĩe dici multis testĩoniis uppro
est: et ego de me testĩoniũ dico et pa¬
ter qͥ misit me. In alia ꝑabola pas¬

Expanded text:
ens et publicani iustificauerunt dominum ens et publicani iustificauerunt dominum baptizati baptismo Iohannis, aut cuiquam cre- \' dibile possit uideri ethnicum templum ingressum aut dominum cum ethnicis habuisse conuiuium, cum id maxime cauerit, ne legem soluere uideretur, et primum uenerit dare eum canibus et alibi discipulis praeceperit: in uiam gentium ne abieritis et in ciuitates Samaritanorum ne introieritis. ex quibus omnibus edocemur in publicet de Iudaeis, accipi posse personas. ilfeminas suas id dogmatis defendetes, frustra argumentatus est, Publicanos Judaeos non fuisse, ut in persona eorum Gentilium tantum populus possit intelligi. Ita ne longum faciam, ipsa euangelii uerba proponam et in modum commentatoris, quid mihi uideatur, ad singula quaeque subnectam. - Homo quidam habebat duos filios. hominem deum dici multis testimoniis adprobm uerum est. ego de me testimonium dico et pater, qui me misit. in alia parabola pas
Abbreviated transcription (Latin):
lioꝵ q̃ ut disputarẽ pauca iussisti. Et
de oue qͥdẽ at d̃gnia litz ad unũ ꝑtine¬
ant ĩtellectũ: nõ est istiꝰ tꝑis disputatio.
Hoc tm̃ dixisse sufficiat ob id has ꝑabolas
esse ꝓpositas: ut quomõ ibi ĩuenciõe peto¬
ris et dragine letitia ẽ angeloꝵ et cre¬
cũmanentiũ uitinaꝵ: sic et ĩ publica
noꝵ pitoꝵq penitẽtia om̃i debẽ esse le¬
ticiã: quib nõ sit necessaria penitẽtia.
Unde uehemẽt admiror tertullicmĩ
ĩ eo libro quẽ de pudicicia adu̾sus pen¬
tenciã scribit: et sentenciã ueterẽ no¬
ua opinione soluit hoc uoluisse senti¬
re. qd̵ publicam et pct̃ores qͥ cũ dño ues¬
cebant᷑ ethunci fuerĩt ÷ dicẽte sĩptura.
nõ erit uectigal pendẽs ex isrł. quasi
uo et matheꝰ nõ ex cirtũcisione fuerit
publicanꝰ: et ille qͥ cũ phariseo ĩ tem¬
plo orãs otulos ad telũ nõ audebat e¬
rige̾. nõ ex isrł fuerit publicanꝰ. Net
nõ lutris memorat: et oĩs ppłus aiudi¬

Expanded text:
 qua ut disputarem pauca, iussisti. Et de oue quidem ac dragma, licet ad unum pertineant intellectum, non est istius temporis disputatio; hoc tantum dixisse sufficiat ob id has parabolas esse propositas, ut, quomodo ibi in inuentione pecons et dragmae laetitia est angelorum et circum manentium uicinarum, sic in putorumque paenitentia omnium debere esse laetitiam, quibus non sit necessaria paenitentia. unde uehementer admiror Tertullianum in eo libro, quem de pudicitia aduersum paenitentiam scripsit et sententiam ueterem noua opinione dissoluit, hoc uoluisse sentire, quod publicani et peccatores, qui cum domino uescebantur, ethnici fuerint dicente scriptura: non erit uectigal pendens ex Israhel; quasi uero et Mattheus  non ex circumcisione fuerit publicanus et ille, qui cum pharisaeo in templo orans oculos ad caelum non audebat erigere, non ex Israhel fuerit publicanus ac non Lucas memoret: et\' omnis populus audi
Abbreviated transcription (Latin):
cie q̃ me ꝯtingit. Bubstãtia est dei:
om̃e qd uiumꝰ sapimꝰ cogitamus
ĩ uerba ꝓrũpimꝰ. Hot deꝰ equalit̾
uniu̾sis in cõmune largitꝰ ẽ euãge¬
lista dicẽte: erat lux uera q̃ illumi¬
nat om̃ez hoĩez uementẽ in hunc¬
mũdũ. Iste ẽ dexter otulꝰ q̃ a scãda¬
lis obseruadꝰ ẽ. hec luterna coepis hͨ
talentũ qd̾ nõ est ĩ sudario colligan¬
dũ id est delicate ouoseq tractandũ:
net ĩ terra defodiendũ: t̾rens scilit
cogitatiõib obscurandũ. Qui diui¬
sit eis substanciã. Significãciꝰ ĩ gre
dedit eis liberũ arbitriũ dedit mc̃tis
ꝓprie libertatẽ: et ut uiue̾t unusqͥsq
nõ ex ĩꝑio dei s ex obseqo suor id ẽ nõ
netessitate s ex uolũtate ut u̾tus ha¬
beret lotũ. et ut a ceteris aĩantibus
distaremꝰ: dũ ad exemplũ dei ꝑmis¬
sũ est nobis fate̾ q̃ uelimꝰ. Unde et
ĩ pctores equũ iudiciũ: et in scos aͥ

Expanded text:
bstantia dei est omne, quod uiuimus, sapimus, cogitamus, in uerba prorumpimus. hoc deus aequaliter uniuersis et in commune largitus est euangelista dicente: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in mundum. iste est dexter oculus, qui ab scandalis obseruandus est; haec lucerna corporis; hoc talentum, quod non est in sudario conligandum, id est delicate otioseque tractandum, nec in cogitationibus obscurandum. 73 6. Qui divisit eis substantiam. Significantius in Gradedit eis liberum arbitrium, dedit mentis propriae libertatem, et ut viveret unusquisque non ex imperio Dei sed obsequio suo, id est, non ex necessitate, sed ex voluntate, ut virtus haberet locum, ut a caeteris animantibus distaremus, dum ad exemplum Dei, permissum est nobis facere quod velimus. Unde et in peccatores aequum judicium, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓph̾a. Qui habitatis ĩ regione u¬
bre mortis: lux fulgebit suꝑ uos. At
tõtra est alia regio quã possessuri
sumꝰ mũdo atiꝑ corꝑe puro uiuẽtes:
ꝙͣ scũs desiderat dicẽs. Credo uidere
bona dm̃: in tra uiuentiũ. Et ip̃e
cepit egẽre: et abiit et ꝯũxit se uni
de p̾ncipib regionis illiꝰ. Deserto
nutricio qͥ ad pm̃ã uocẽ bona ei fue¬
rat cũcta largitꝰ iũxit se p̾ncipi x¬
huiꝰ mũdi id ẽ diabolo rectori tene¬

Expanded text:
per prophetam: qui habitatis in regione uper prophetam: qui habitatis in regione umbrae mortis, lux fulgebit super uos. at contra... alia est regio, quam possessuri sumus mundi corde atque uiuentes, quam sanctus desiderat dicens: credo uidere bona domini in regione uiuentium. Et ipse coepit egere et abiit et coniunxit se uni de principibus regionis illius. deserto nutricio, qui ad primam uocem bona ei fuerat cuncta largitus, iunxit se principi mundi huius, id est diabolo, rectori tene
Abbreviated transcription (Latin):
cesserũt: tũc adu̾sꝰ deũ ĩpietatis sue
edifutuiere turtĩ i tũc dogniatũ su¬
ꝑbias ꝯfiuxerũt. uolẽtes curiositate
nõ licita ip̃iꝯ celi alta penetrare: et
uotatꝰ ẽ lotꝰ ille babel id ẽ ꝯfusio. Et
ibi dissipauit substãtiã suã: uiuens
luxuriose. Luxuria ĩminca deo ĩnnita
et ad p̃sens uoluptate delimẽs futu¬
rã nõ sunt togitare pauptatẽ. Cũq¬
ꝯsũpsiss oĩa: facta ẽ fames ualidu
ĩ regione illa. A patre acceꝑut facul-¬
tates ut ĩiusibilia eiꝰ ꝑ ea que sũt
uisibilia cognostẽt: et ex pulchritu¬
dine creaturaꝵ ꝯsequẽt ĩtelligeret
creatorẽ. Qui ꝓ ueritate ĩiustitiã
detinẽs et ꝓ deo ydola coles: nature
bonũ unise ꝯsũpsit. Et ꝯsũptis oĩ¬
bus: cepit egere u̾tutib de̾licto fon¬
te u̾tutũ. Facta ẽ fames ualida ꝑ
regionẽ illã. Oĩs locꝰ quẽ patre in¬
colimꝰ absẽte: famis penurie et e¬
ide ualide: hec ẽ regio de qua dicit

Expanded text:
e aedificavere turrim; tunc dogmatum superbias confinxerunt, volentes curiositate non licita in ipsius coeli alta penetrare. Et vocatus est locus ille Babel, id est, confusio. 9. Et ibi dissipavit substantiam suam, vivens luxuriose. Luxuria inimica Deo, inimicaet ad praesens voluptate deliniens, futuram non sinit cogitare paupertatem. ida per regionem illam. a patre acceperat facultates, ut inuisibilia eius per ea, quae sunt uisibilia, cognosceret et ex pulchritudine creaturarum consequenter intellegeret creatorem. qui ueritatem in iniustitia detinens et pro deo idola colens naturae bona uniuersa consumpsit et consumptis omnibus coepit egere uirtutibus derelicto fonte uirtutum. facta est fames ualida per regionem illam. omnis locus, quem patre incolimus absente, famis, penuriae, eεως ualidae haec est regio, de qua dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
dei⁊ ꝙ̃ ignostẽ penitentib filiũ sus¬
ciꝑe redeuntẽ: Ecte tot ãnos seruio
tibi: et nũꝙͣ mãdatũ tuũ preteriui.
Quasi hocip̃m nõ sit p̃terire mãda¬
tũ saluti alteriꝰ ĩuidere: ante deũ
iacta iusticiã cũ nemo torã deomũ¬
dus sit. Quis enĩ letabit᷑ castũ se ha
et ĩ delictis pepit me mat̾ mea. Et
ĩ alio loco. Bi iiqͥtates obseruaue¬
ris dñe ⁊ dñe quis sustinebit. Et hic
dicit nũꝙͣ se pͣterisse mãdatũ : to¬
tiens obidolatriã captiuitatib tra¬
ditus. Ette tot ãnos seriuo tibi: et
nũꝙ̃ mãdatũ tuũ p̃teriui. Hot ẽ qd̾¬

Expanded text:
gnoscere paenitentibus, filium seruare redeuntem? ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. quasi hoc ipsum non sit praeterire mandatum, saluti alterius inuidere, ante deum se iactare iustitiae, cum nemo coram eo mundus sit. quis enim laetabitur castum se habet in delictis concepit me mater mea, et in alio loco: si iniquitates adtendis,, domine, quis sustinebit? et hic dicit numquam se praeter- I isse mandatum, totiens ob idolatriam captiuitatibus traditus. ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui. hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
pectãtib sepissĩe pepusti. Et ueint
usq ad patrẽ suũ. Uemmꝰ ad pr̃e
quãdo a portoꝵ recedimꝰ pastione se¬
cũdũ illud: statĩ ut ꝯu̾sus ĩgemueris
saluꝰ eris. Cũq adhuc longe esset:
uidit eũ pat̾ eiꝰ et mmiscd̃ia motꝰ est.
Anteꝙͣ dignis oꝑib et uera peniten¬
tia ad patrẽ rediret antiquũ deus a¬
pud quẽ tũcta futura iã facta sũt.

Expanded text:
peccantibus saepissime pepercisti\'. Et uenit usque ad patrem suum. uenimus ad patrem, quando a porcorum recedimus pastione, secundum illud: statim ut conuersus ingemueris, saluus eris. Cumque adhuc longe esset, uidit eum pater eius et misericordia motus est. antequam dignis operibus et uera paenitentia ad patrem rediret antiquum, deus, apud quem cuncta futura iam facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sit p̃dicat᷑ ÷ quomõ filiꝰ ꝑegre ꝓficis¬
sit᷑ et a patre discedit: Sciendũ igit᷑
nõ locoꝵ spaciis ẜ affectu aut ossẽcũ noc
deo: aut ab eo discede. Nuomõ enĩ
ad disciplos loquit᷑ erce ego uobiscũ
sũ oĩb dieb usq ad ꝯsũmacionẽ se¬
culi: ita ad eos qͥ sui iactantiã p̃fe¬
rũt et esse cũ dño nõ merẽt᷑ dicit. Dis¬
cedite a me: nõ noui uos q̃ oꝑamñ
iniqͥtatẽ. Riecessit ergo iumor filiꝰ¬
tũ sua unnisa substãtia a patre: et
ꝑegre ꝓfectꝰ ẽ. Et cam egressꝰ a fa-¬
cie dm̃: habitauit ĩ tra ncad qd̾ m¬
terp̃tat᷑ fluctuatio. Quitũq a deo

Expanded text:
sit, praedicatur; quomodo filius peregre proficiscitur, et a patre discedit? sciendum igitur, non locorum spatiis, sed affectu, aut esse nos cum Deo, aut ab eo discedere. Quomodo enim ad discipulos loquitur: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi : ita ad eos qui sui jactantiam praeferunt, et esse cum Domino non merentur, dicit: Discedite a me, non novi vos, qui operamini iniquitatem . 8. Recessit ergo junior filius cum universa substantia a patre, et peregre profectus est. Et Cain egressus a facie Domini habitavit in terra Naid, quod interpretatur, fluctuatio
Abbreviated transcription (Latin):
dim ihm. q̃ donauit nobis delicta
mortis ꝯtra nos affigẽs illud truci:
et p̾ncipatꝰ et potestates fecit osten¬
tatiu triũphãs eos ĩ ligno. Que aũt
maior potest esse clemẽtia ꝙͣ ut filiꝰ¬
stidia sustmet ꝑtus expectaret aduẽ¬
tũ inuolueret᷑ pãnis subice̾t᷑ paren¬
tib et ꝑsingulas adoleret etates : et
post ꝯtumelias uotũ alapas et flagel¬
la crutisq ꝓ nobis fiẽt maledictũ: ut
nos a maledicto legis absoluet. pr̃i
factꝰ obediẽs usq ad mortẽ ͥ ut id o¬
pere ꝯplet qd̾ ante ex ꝑsona mediato¬
ris fu̾at dep̾catꝰ dicẽs. pat̾ uolo ut qͦ¬
mõ ego et tu unũ sumꝰ ita et istũ no¬
bis unũ sint. Ergo qr ad hoc uenerat
ut qd̾ erat ĩpossibile legi qr nemo ex
ea iustificabat᷑ ĩeffabili miscdia um¬
cet: publitanos et pctores ad peniten¬

Expanded text:
istum, qui donavit nobis delicta , quod erat contra nos, affigens illud cruci: et principatus et potestates fecit ostentui, triumphans eas in ligno. Quae autem major potest esse clementia, quam ut Filistidia sustineret, partus expectaret aduentum, inuolueretur pannis, subiceretur parentibus, per singulas adoleret aetates et post contumelias uocum, alapas et flagella crucis quoque pro nobis fieret maledictum, ut nos a maledicto legis absolueret patri factus oboediens usque ad mortem, et id opere conpleret, quod ante ex persona mediatoris fuerat deprecatus dicens: pater, uolo, ut, quomodo ego et tu unum sumus, et isti in nobis unum sint? ergo, quia ad hoc uenerat, ut, quod erat inpossibile legis, quia nemo ex ea iustificabatur, ineffabili misericordia uinceret, publicanos et peccatores ad paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
Ratitudis tue int̾rogncio
disputacio fuit: et sit que¬
sisse querẽdo uiã est dedis¬
se quesitis. Sapient̾ quippe int̾rogã¬
ti: sapiẽtia reputabit᷑. Ais. Quis ẽ
iste ĩ euãgelio pat̾ q̃ duob filiis sub¬
stantiã diuidit ⁊ q̃ duo filii qui maior.
q̃ue minor: Quomõ iunior acteptã
substanciã cũ meretricib dissipat:
fame facta a pncipe regionis p̃ponit᷑
portis siliquas comedit ad patrẽ re¬
tur ei uitulꝰ sagmatꝰ. Nuid sit ma¬
ior fr̃ et quomõ de agro uemẽs sus¬
ceptiõi frĩs ĩuideat. et ceta q̃ in euã¬
gelio plemꝰ explicãt᷑ introgns: ad¬
dis ĩsuꝑ. Bcio multos diu̾sa ĩ hac let¬
tione dixisse: et frẽz maiorẽ iudeũ
mimorẽ estimasse gentilẽ ppłm. Bed
q̃ro quomõ iudaico ppło possit apta¬
ri ecte tot ãnos seruio tibi et mĩquã
mãdatũ tuũ p̃teriuu. et nũꝙͣ dedisti
m̾ hedũ ut cũ amicis meis epularer:
et illud. fili tu semꝑ metũ es et oĩa

Expanded text:
atitudinis tuae interrogatio disputatio fuit et sic quaesisse quaerenda uiam est dedisse quaesitis. sapienter quippe interroganti sapientia reputabitur. ais: \'quis est iste in euangelio pater, qui duobus filiis substantiam diuidit? qui duo filii? qui maior quiue minor? quomodo iunior acceptam substantiam cum meretricibus dissipat, fame facta a principe regionis praeponitur porcis, siliquas comedit, ad patrem retur ei uitulus saginatus? qui sit maior frater et quomodo de agro ueniens susceptioni fratris inuideat? et cetera, quae in euangelio plenius explicantur\'. addis insuper: \'scio multos diuersa in hac lectione dixisse b et fratrem maiorem Iudaeum, minorem aestimasse gentilem. sed quaero, quomodo Iudaico populo possit aptari: ecce tot annis seruio tibi et numquam mandatum tuum praeteriui, et numquam dedisti mihi haedum, ut cura amicis meis epularer, et illud: fili, tu mecum es semper et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nscd̃ia uolo et nõ sacrificiũ. Nõ ue
tiã. Martꝰ quoq ĩ eadẽ uerba cõsen¬
tit. Igit᷑ ut diximꝰ: oĩs ex lege q̃stio
nascebut᷑. Lex quippe iusticie tenax.
cdementiã nõ habebat: s qͥtũq adul¬
ter homitida fraudator et ut breuit
dicã mortali trimĩe tenebat᷑: nulla
uenia penitẽtie laxabat᷑ a t̾mĩe: otu¬
lũ ꝓ oculo dentẽ ꝓdente aĩa ꝓ aĩa
iubebãt᷑ exolue. Om̃es itaq declina
erat qͥ facẽt bonũ nõ erat usq ad
unũ. Ubi aũt habũdauit pct̃m su¬
ꝑhabũdauit grã: et misit deꝰ filiũ
suũ factũ ex muliere: qͥ destructo me¬
dio pariete fecit utraq unũ: et auste¬
ritatẽ legis euãgelii grã tẽperauit.
Unde et paulꝰ ad eccł̃ias scribẽs grã
uobis inqͥt et pax a deo pr̃e et dño ihu¬

Expanded text:
non sacrificium. non ueni ores. Marcus quoque in eadem uerba consentit. igitur, ut diximus, omnis ex lege quaestio na- I scebatur. lex quippe iusti tenax clementiam non habebat, sed, quicumque adulter, homicida, fraudator et, ut breuiter dicam, mortali crimine tenebatur, nulla uenia paenitentiae laxabatur a crimine, oculum pro oculo, dentem pro dente, animam pro anima iubebatur exsoluere. omnes iterat, qui faceret bonum, non erat usque ad unum. ubi autem abundauit peccatum, superabundauit gratia et misit deus filium suum factum ex muliere, qui destructo medio pariete fecit utrumque unum et austeritatem legis euangelii gratia temperauit. unde et Paulus ad ecclesias scribens: gratia uobis, inquit, et pax a deo patre et domi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiudia poterit coaptari ut foris ste¬
terit. et clementissiõ patri rigidus
obstiterit: solusq liuore crutiatꝰ le¬
ticie domꝰ intesse noluerit. Itaq si¬
tut ĩ cetis ꝑabolis que nõ sũt a sal¬
uatore disserte. quã ob tausã dicte
sint solemꝰ ĩquire̾: ita et ĩ hac fa¬
cere debeniꝰ quare dñs ĩ istiusmõi
uerbu ꝓruperit: et obquã int̾roga¬
cionẽ respõsionis similitudo ꝓlata
sit. Scribe et pharisei musitabãt di¬
tẽtes. Quare hic pctores recipit et
sermo p̃miserat. Erãt aũt accedẽtes
tes audire eũ. Ittq huic oĩs ĩuidia:
cur quos legis p̃cepta dãpuarẽt eoꝵ
ꝯfabulacionẽ atq ꝯu̾uiũ dñs nõ ui¬
taret. Et hec lucas. C eteꝵ matheus
cũbebãt cũ ihu et cũ discipłis erꝰ. Qd̾
uidẽtes pharisei: dicebãt disciplis eiꝰ.¬

Expanded text:
inuidia poterit coaptari, ut foris steterit et clementissimo patri rigidus obstiterit solusque liuore cruciatus laetitiae domus interesse noluerit\'. Itaque, sicut in ceteris parabolis, quae non sunt a saluatore dissertae, quam ob causam dictae sint, solemus inquirere, ita et in hac facere debemus, quare dominus in istiusmodi uerba proruperit et ob quam interrogationem responsionis similitudo prolata sit. scribae et pharisaei mussitabant dicentes: quare hic peccatores recipit et sermo praemiserat: erant autem accedentes es audire eum. itaque hinc omnis inuidia, cur, quos legis praecepta damnarent, eorum confabulationem atque conuiuium dominus non uitaret. et haec Lucas; ceterum Mattheus cumbebant cum Iesu et discipulis eius. J quod uidentes pharisaei dicebant discip
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ et nosmetipos assidius la¬
mẽtis atteramꝰ: heditatẽ iustoꝵ
quã nõ tenuimꝰ ꝑuitã. rapiamꝰ
ꝑpenitentiã. Uult a nobis omps deꝰ
talẽ uiolentiã ꝑpeti: nã regnũ celoꝵ
rapi uult nr̃is fletib qd̾ nr̃is meri¬
tis nõ debet᷑. Ab spei ergo certitudi
ne nulla nos maloꝵ nr̃oꝵ qͣlitas:
nulla qnͣtitas frãgat. Prestat
magnã uenie fiduciã latro ille ue¬
nerabilis: q̃ nõ nide uenabilis unde
latro s latro ex trudelitate uenabi¬
lis ex ꝯfessione. Cogitate rogo togita
te: quã sint ĩ op̃hensibilia ĩ oĩpotẽte
deo misidie uiscera. Latro iste trueu¬
tis manib abstractꝰ a fauce itineris
suspensꝰ est ĩ patibulo crutis: ibi cõ¬
fessus ibi sanat est: ibi audire me¬
ruit hodie metũ eris ĩ ꝑadiso. Quid
est hoc: Quis tantã bonitatẽ dei di¬
cere ⁊ qͥs estimare sufficiat: De ip̃a pe¬
na t̾mĩs: ꝑuenit ad p̃mia u̾tutis. Id¬
cirto aũt om̃ps deꝰ electos suos ĩ quib¬

Expanded text:
fecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis atteramus; haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti; nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non dene nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde vene rabilis unde latro: nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessionte quam sint incomprehensibilia in omnipotente Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis. Ibi cofessus, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso . Quid est hoc? Quis tantam bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibu
Abbreviated transcription (Latin):
legẽtib liquet qr lex pit̃ores quosq
pena sue seueritatis ꝑculit. nõ aũt
ꝑpententiã ad uitã reduxit. Cũ u̾o
iohes baptista redẽptoris gr̃a p̃cur¬
res pemtenciã p̃ditat÷ ut pctor qͥ
ꝓfecto a dieb iohis baptiste regnũ
celoꝵ uim patit᷑. Quid est aũt reg¬
nũ celoꝵͥ nisi locꝰ iustoꝵ: Solis em̃
iustis celestis patrie p̃mia debentur:
ut hũiles casti mites atq imseritor¬
des. ad gaudia suꝑna ꝑuemãt. Cũ
facinore polliũtꝰ: uł iratũdia accẽ¬
sus uł trudelitate ĩpius ÷ post cul¬
pas ad penitentiã redit et uitã et̾¬
uã ꝑcipit: quasi ĩ locũ pectatoe in¬

Expanded text:
tores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit Cum vero Joannes Baptista, Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator, qui vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites atque misericordes, ad gaudia superna perveniant. Cum facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator in
Abbreviated transcription (Latin):
quis a ꝓximo odorẽ u̾tutũ spitaliũ
trahat: ip̃e quoq t̾rene uite delecta¬
cioe nõ torpeat: ẜ ad donoꝵ celestiũ
desideria ignestat. Ad hoc spina po¬
fuerit ip̃e quoq exẽplo illiꝰ discat
corda sequentiũ p̃dicatõis uerbo cõ¬
punge. Ad hoc myrtꝰ ponit᷑: ut qͥ
ĩ ardore tribulacõis abore uł oꝑe ꝓ¬
xim ꝯpaciẽtis tẽpamentũ ꝯsolacio¬
is acceꝑit: ip̃e eciã discat quẽad¬
tẽperamentũ ꝓferat. Ad hoc oliua
nostit discat quẽadmodũ debeat ĩ¬
digẽti ꝓximo et ip̃e misereri. Adhoc
abies ponit᷑:. ut quisq̃s umi ꝯtẽp¬
ꝯtẽplanda et̾na p̃mia succẽdatur.
Ad hoc uluiꝰ ponit᷑: ut quisqͥs ĩtue¬
liũ nõ ualet ẜ tñ eos qͥ sp̾italib do¬
rũ uite qnͣta ualet largitate ĩ ser¬
uat: et celestiũ honoꝵ botros quos
gignẽdo nõ ualet sustmẽdo ferat.
Ad hoc buxꝰ ponit̾. ut q̃ habe mul¬
tos adhuc ĩ infirmitate positos ue̾
fidei uiriditatẽ ꝯsiderat: etiã esse¬

Expanded text:
em virtutum spiritualium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectionem non torpeat, sed ad donorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina pofuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur; ut qui in ardore tribulationis ab ore, vesolationis acceperit; ipse etiam discat quemadtemperamentum proferat. Ad hoc oliva ordiae cognoscit, discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse abies ponitur, ut qui vim contempntemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus ponitur, ut, qui videlium non valet, si tamen eos qui spiritualibus dorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros, quos gignendo non valet, sustinendo ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, ipse etiam ess
Abbreviated transcription (Latin):
tñ scos uiros doiis spitalib plenos
sua largitate sustentãt. qͥd aliud ꝙͣ
uitẽ tũ botris portãt: Buxus autẽ
quos alios designat que ĩ altũ nõ
ꝓficit et ꝙͣius fructũ nõ habeat ui¬
riditatẽ hab: inisi eos q̃ intra sca et

Expanded text:
tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sa
Abbreviated transcription (Latin):
iustꝰ est. et qͣnto ĩ hos mũdo nichil
possidet: tãto loquẽdi ꝓ iusticia fidu¬
duciã maiorẽ hab. Hũt dũ ille sus¬
tentat qͥ ĩ hot mũdo aliqͥd possidet.
et fortasse ꝓ iusticia adhuc loqui
libere nõ p̃sumit: iusticie illiꝰ liber¬
tatẽ sibi ꝑticipẽ facit ⁊ ut cũ eoparit
iustire p̃mia recipiat quẽ sustentã¬
do aduiuit: qͣtenꝰ eandẽ libe̾ loqui

Expanded text:
iustus est, et quanto in hoc mundo nihil iustus est, et quanto in hoc mundo nihil possidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentand
Abbreviated transcription (Latin):
mũda sũt uobis. Hint rursus ait.
Date et dabit᷑ uobis. Hint striptũ
est. Ignẽ ardentẽ extĩguit aqua:
et elemosma restitit pctis. Hĩt iteꝵ
dicit᷑. Cõclude elemosinã in coede
paupis: et hec ꝓte exorabit. Huic bo¬
nus pat̾ m̃otentẽ filiũ admonet di¬
tẽs. Si multũ tibi fu̾it habundãt᷑
tribue: si exiguũ fuit etiã exiguũ li¬
bent stude ĩꝑtire. Ut aũt qnͣta esset
recpit ꝓphetã in noĩe ꝓphete: merte¬
dẽ ꝓphete accipiet. Et qͥ recipit ius¬
tũ in noĩe iusti: mertedẽ iusti accipi
et. In quib uerbis notandũ est quia
nõ ait mercedẽ de ꝓpheta uł mercedẽ
de iusto: s mercedẽ ꝓphete et mercedẽ
nusti accipiet. Aliuid est enĩ mertes
de ꝓpheta aliud mertes ꝓphete: atq
aliud mertes de iusto aliud merces ius¬
ti. Quid est emĩ dice mercedẽ ꝓphete
accipiet: insi qđ̵ is q̃ ꝓphetã sua lar¬
gitate sustẽtat ꝙͣuis ip̃e ꝓpheciã nõ
cie p̃nnia habebit: Iste enĩ fortasse

Expanded text:
unda sunt vobis! Hinc rursus ait: Date et dabitur vobis! Hinc enim scriptum est: Ignem ardentem extinguit aqua, et elemosina resistit peccatis. Hinc iterum dicit: Conclude ęlemosinam in corde pauperis, et hęc pro te exorabit! Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exiguum fuerit, etiam exiguum lbenter stude impertire! Ut autem, quanta esset recipit prophetam in nomine prophetę, mercedem prophetę accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, merum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipsetiae praemia habebit? Iste enim fortasse
Abbreviated transcription (Latin):
luerit ea que mũdi sũt nõ relinqͣt.
At si qͥs ĩformtatiõis culpa uł for¬
tasse qd est grauiꝰ ĩ adulterio laꝑ¬
sus est: tãto a se licita debet absci¬
dẽ qñto se menũt et illicita ꝓpetras¬
debet eiꝰ q̃ minꝰ et eiꝰ q̃ amplius
deliqͥt: cuit eiꝰ qͥ millis et eiꝰ q̃ in
quibusdã faciorib cecidit et eiꝰ
qͥ ĩmultis est lapsꝰ. Phot ergo qd̾
dicit᷑ facite fruitꝰ dignos pentẽtie
unuscurasq ostiẽtia ꝯuenit᷑: ut tã¬
to iatioea q̃rat bonoꝵ oꝑũ lutra ꝑ
peritentiã qͣnto grauioea sibi ĩtu¬
lit dũpna ꝑculpã. S iudei de ge¬
neris nobilitate gloriãtes idtirto
se agnostẽ pctores nolebãt: qr de a¬
brahe stirpe descenderãt. Quib
recte dicit᷑. Et ne teperitis dite: pa¬
trẽ habemꝰ abrahũ. Dito em̃ uobis:

Expanded text:
linquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod gravius est, in adulterium lasus est, tanto a se licita debet abscindere, quanto se meminit et illicita perpetrasdebet ejus qui minus, et ejus qui amplius deliquit: aut ejus qui in nullis, et ejus qui in quibusdam facinoribus cecidit, et ejus qui in multis est lapsus. Per hoc ergo quod dicitur: Facite fructus dignos poenitentiae, uniuscujusque conscientia convenitur, ut tanto majora quaerat bonorum operum lucra per poenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abr
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾si sint oedies: netesse est ut oẽs si¬
mul distãt dũ in ea spitales uiri di¬
uerse qͣlitatis duise etatis et ordinis:
ad muitandũ simul uidet᷑. E ecce
nos dũ mõstrare ulinũ querimꝰ: ꝑ
multa arbusta longiꝰ enagati sumꝰ.

Expanded text:
si sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evagati sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
stagnũ aquaꝵ et t̾rã murã in riuos
aquaꝵ posuit: qr gẽtilitati que priꝰ
ꝑ ariditatẽ mẽtis nuillos bonoꝵ oꝑũ
fructꝰ ferebat fluẽta sce p̃dica ciõis
dedit: et ip̃a ad quã pͥus ꝓ asꝑita¬
te sue siccitatis uia p̃ditatorib non
patebat: doctrine postinodũ riuos
emanauit. Cui adhut ex munere
magno ꝓmttit᷑. Dabo ĩ solitudĩe
cedrũ et spmã. ¶Cedrũ qi magmo¬
doris est atq ĩputribilis nature:
iure accipiniꝰ ĩ ꝓmissione. De spi¬
na uocũ peccãti hõi dictũ sit t̾ra
tua spinas et tribulos germĩabit
tibi: quid innuꝵ si sc̃e eccl̃ie illud ꝓ¬

Expanded text:
m in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit, et ipsa ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud p
Abbreviated transcription (Latin):
ri eos qͥ i oĩ p̃ssura sũt: Qui dũ
afflictis ꝓrimis uerbũ uł opem cõ¬
solacõis ferũt: eos ꝓtuldubio ad
statũ rectitudĩs restringũt: ne ĩ¬
moderata tribulatõe ĩ despacionẽ
soluãt᷑. Nuos aũt ꝑ oliuã ⁊ nnsi mi¬
sericordes accipimꝰ: Quia et grete
quor ante õipotẽtis dei otulos mise¬
ritordie fruitꝰ lucet. Cui adhuc in
ꝓmissione subiũgit᷑. Ponã in deser¬
tũ abietẽ ulutũ et buxũ simul. Q¬

Expanded text:
ri eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece quor ante omnipotentis Dei oculos misericordiae fructus lucet. 1523 Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul
Abbreviated transcription (Latin):
citiꝰ gehẽne ꝯtremacionẽ iuenit. q̃
hic fructũ bom oꝑis facẽ ꝯtẽpunt. Et
notandũ qd̾ securĩ nõ iuxta ramos
positã: s ad raditẽ dicit. Cũ eñ ma¬
loꝵ filii tollũt᷑: quid aliud quã ra¬
mi ĩfruituose arboris abscidũt᷑ Cũ
uõ tota simul ꝓgemes cũ parẽte tol¬
lit̾ ĩfruituosa arbor a radite absci¬
sa est: ne iã remaneat unde praue
soboles succrescat. In quib iohãns
baptiste uerbis mõstrat᷑ qd audien¬
tiũ corda tirrbata sũt: cũ ꝓtinꝰ sub¬
ĩfert᷑. Et int̾rogabãt eũ turbe di

Expanded text:
 gehennae concremationem invenit, qui hic fructum boni operis facere contemnit. Et notandum quod securim non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit, cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝯpũctioĩs ꝑforãt: ut ab eoꝵ ocuł
qͣsi quidã sãgius aĩe lat̾ine decrãt.
iirtꝰ uõ tẽꝑatiue u̾tutis est: ita ut
dissoluta mẽbra tẽperando ostrm¬
gat. Qui itaq ꝑ myrtũ insi hi sig¬
nati sũt. qͥ afflictiõib ꝓximoꝵ cõpa¬

Expanded text:
punctionis perforant, ut ab eorum oculis, quasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compa
Abbreviated transcription (Latin):
Peo noĩe enũ xp̃i ꝓfecti sũt nichil ac¬
tipẽtes a gẽtilib: nos ergo debem ꝰ
sustipe eiꝯmodi ut cooꝑatores simꝰ
ueritatis. Qui enĩ spitalia dona ha¬
bentib tꝑalia subsidia tribuit: in ip¬
sis doms spitalib cooꝑator existit. Nã
cũ pauci sint qͥ sp̾italia dona ꝑtipiũt
et multi qͥ reb tꝑalib hubundãt:
ꝑ hoc se diuites u̾tutib paupũ inse
rũt quo eisdẽ stĩs pauꝑib de suis di¬
sp̾italiũ u̾tutũ merita tanꝙͣ ĩdeser¬
to arbusta ꝓmittet: ulinũ quoq pa¬
rit ꝓmisit dicẽs. Ponã desertũ in
stagnũ aquaꝵ et trã inuiã in riuos¬

Expanded text:
accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abundant, per hoc se / divites runt, quo eisdem sanctis pauperibus de suis dispiritalium virtutum merita, tanquam deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in ri
Abbreviated transcription (Latin):
iuel et iob si fuerĩt ĩ medio eiꝰ ui
uo ego dicit dñs deꝰ: qr filiũ et fi¬
liã nõ libercibũt ẜ ip̃i iustitia sua
liberabũt aĩas suas. Et rursũ qr
bomi filii nichil malis parẽtib ꝓ¬
sunt. ẜ ad reatũ potiꝰ maloꝵ parẽ¬
tũ ꝓficiat bonitas filioꝵ: ip̃a ꝑse

Expanded text:
ob si fuerint in medio eorum, vivo ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se
Abbreviated transcription (Latin):
nõ reficit᷑ tertũ est qd̵ uox ip̃a subtra¬
hat. Qui igit᷑ alimentũ ꝓphete ꝓpt̾
hoc qd̵ ꝓpheta est tribuit: ꝓphetie
illiꝯ uires ad loquendũ dedit. Cum
ꝓpheta ergo mercedẽ ꝓphete accipiet:
qͥ et si sp̃ũ ꝓphetie plenꝰ nõ fuit. hoc
tñ ante dei otulos exhibuit qd adiu¬

Expanded text:
non reficitur, certum est quod vox ipsa subtrahatur. Qui igitur alimentum prophetae propter hoc quod propheta est, tribuit, prophetiae illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetae recipiet, qui etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante Dei oculos exhibuit, quod adju
Abbreviated transcription (Latin):
phetã in noĩe ꝓphete mertedẽ ꝓphete
accipiet : qr et si fructũ ulmꝰ nõ ha¬
bet uitẽ tñ cũ fruitib portãs: hec
ip̃a sua efficit que bene sustẽtat alie
na. Quia uõ ad magna nos oꝑa
iohes admonet dicẽs: facite ergofruc¬
tus dignos penitẽtie. Et rursus.
Nui hab duas tunicas det nõ ha¬
benti: et q̃ hab estas similit faciat.¬

Expanded text:
rcedem prophetae accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non habenti; et qui habet escas
Abbreviated transcription (Latin):
sũ dicit᷑: et ꝯualles habundabunt
frumẽto. Amõtib nãq aqua dila¬
bit᷑ qr supnas mẽtes ueritatis doc¬
trina deserit : ẜ fõtes ĩ ꝯuallib sur¬
gũt: qr mẽtes hũiliũ uerbũ p̃dica¬
les frumeto habũdare ꝯspitimꝰ : qͥ
illoꝵ mẽtes pabulo ueritatis ĩplete
sũt: q̃ muites at siplices huic mũdo
despitabiles esse uidebãt᷑. Ip̃m quoq
iohãnẽ baptistã qr mira scĩtate p̃di¬
tũ ppłus uiderat: illũ hũc esse singu¬
larit telsũ at solidũ montẽ credebat
de quo sc̃ptũ est. In noussimis dieb
erit mos domꝰ dm̃i p̃patꝰ ĩ uertice
montiũ. Nã hũt esse xp̃m putabãt:¬

Expanded text:
sum dicitur: Et convalles abundabunt frumento . A montibus namque aqua dilabitur; quia superbas mentes veritatis doctrina deserit. Sed fontes in convallibus surgunt, quia mentes humilium verbum praedicales frumento abundare conspicimus, quia illorum ora pabulo veritatis impleta sunt qui mites ac simplices huic mundo despicabiles esse videbantur. 4. Ipsum quoque Joannem Baptistam, quia mira sanctitate praeditum populus viderat, illum hunc esse singulariter celsum ac solidum montem credebat, de quo scriptum est: In novissimo dierum erit mons domus Domini praeparatus in vertice montium . Nam hunc esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ asꝑitatẽ itineris ꝑgẽ: id est p̃di¬
tacoĩs gressũ pouẽ nõ ualebat. Se¬
quit᷑. Et uidebit oĩs caro salutare
dei. Quia oĩs caro accipit᷑ oĩs hõ:
ĩ hac sentẽtia ꝓpheta ꝓphetie ocũ¬
lũ ⁊ insi ad extremũ uidicii diẽ tetẽ¬
dit: Pbi cũ aꝑtis celis mĩstrãtib

Expanded text:
 itineris pergere, id est, praedicationis gressum ponere non valebat. Et videbit omnis caro salutare Dei. Quia omnis caro accipitur omnis homin hac sententia propheta prophetiae oculum, nisi ad extremi judicii diem tendit? Ubi cum, apertis
Abbreviated transcription (Latin):
dignos fruitꝰ penitẽtie. In quibus uerbis
notandũ est: qd̵ amitꝰ spõsi non
solũ fruitꝰ penitẽtie s dignos pem¬
tẽtie admonet esse faciẽdos. Aliud
nãq est fructũ face̾. aliud dignũ
penitẽtie face̾. Ut emĩ scdm dignos
penitẽtie fructꝰ loquam᷑: stiendũ
est qi quisqͥs illicita nulla comisit.

Expanded text:
tiae . In quibus verbis notum est, quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud namque est fructum facere, aliud dignum poenitentiae facere. Ut enim secundum dignos poenitentiae fructus loquamur, sciendum quia quisquis illi
Abbreviated transcription (Latin):
tellectũ dei oĩpotẽtis ĩsensibilia:
Bicut etiã quibusdã ex uideis dicit᷑.
Auferã cor lapideũ de tarno urũ.
Net ĩmerito lapidũ noĩe gentes
significate sũt: que lapides colue¬
rũt. Uude scriptũ est. Similes illis
fic̃t qͥ facuĩt ea: et oẽs q̃ ꝯfidunt
ĩ eis. De quib nuuꝵ lapidib filii¬
corda gentiliũ in abrahe senñẽ id
est in xp̃o crediderũt: eiꝰ filii facti
sũt: cuiꝰ senum sũt uniti. Unde i
eisdẽ gentib ꝑ egregiũ p̃dicatorẽ
dicit᷑. Si aũt uos xp̃i: ergo abrahe
semẽ estis. Si igit᷑ nos ꝑfidẽ xp̃i ab¬
rahe iã semẽ existimꝰ: iudei ꝓpt̾ ꝑ¬
fidiã abrahe filii esse desierũt. ¶La

Expanded text:
tis invisibilia, sicut quibusdam Judaeis dicitur: Auferam cor lapideum de carne vestra . Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt. Unde scriptum est: Similes illis fiant, qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. De quibucorda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Ja
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Oĩs q̃ fidẽ rectã et bona oꝑa p̃di-¬
cat. qd aliud quã uemẽti dño ad tor¬
da audientiũ uiã parat ⁊ ut hec uis
gr̃e penetret. lumẽ ueritatis illustret.
ut rectas deo semitas faciat dũ mũ¬
das in cĩo cogitaciões ꝑ sermonẽ bone
p̃dicaroĩs format: ¶ Omĩs uallis ĩ¬
plebit᷑: et oĩs mons et collis hũiliabit
Nuid hoc loto ualliũ noĩe nsi hũi

Expanded text:
 et bona opera praedicat, qui aliud quam venienti Domino ad corda audientium viam parat, ut hanc vis gratiae penetret, lumen veritatis illustret. Ut rectas Deo semitas faciat, dum mundas in animo cogitationes per sermonem bonae praedicationis format? « Omnis vallis implebitur, et omnis mons et collis humiliabitur. » Quid hoc loco vallium nomine, nisi humi
Abbreviated transcription (Latin):
abiline tetrarcha. sub pͥncipib sacẽ¬
dotũ ãna et taypha: factũ est uerbũ
dm̃ suꝑ iohãnẽ ⁊ acharie filiũ in de¬
serto. Quia em̃ illũ p̃dicare ueme¬
bat q̃ et ex iudea quosdã. et multos
ex gẽtib redẽpturꝰ erat: ꝑ reges gẽ¬
ciũ et p̾ncipes iudeoꝵ p̃dicatioĩs tꝑa¬

Expanded text:
sub principibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
ueretiã quibusdã dedit: s tñ bap¬
tismũ suũ in remissionẽ pctoꝵ dare
nõ potuit. Remissio etem̃ pctoꝵ: ĩ
solo nobis baptismo xp̃i tribuitur.
Notandũ itaq ꝙ dicit᷑. p̃ditãs bap¬
tismũ penitẽtie ĩ remissiõnẽ pctoꝵ:¬

Expanded text:
verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum, in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum itaque quod dicitur, praedicans baptismum poenitentiae in remissionem p
Abbreviated transcription (Latin):
et iusti de mue retributcoĩs sine
fine gandeãt: et ĩiusti ĩ ulcione
supplicii ĩ ꝑpetuũ gemãt. Nã qr ad
hoc ista sentẽtia ĩtendit qd̾ ĩ extre¬
mo examĩe ab oĩ carne uidebitur:
recte subiũgit᷑. Dicebat aũt ad t̾¬
bas que exibãt ut baptizarẽt᷑ ab
eo. Gemim̃a uiperaꝵ⁊ q̃s ostẽdit¬

Expanded text:
de munere retributionis sine fine gaudeant, et injusti in ultione supplicii in perpetuum gemant. Nam quia ad hoc ista sententia intendit, quod in extremo examine ab omni carne videbitur, recte subjungitur: Dicebat autem ad turbas quae exibant ut baptizarentur ab eo: Genimina viperarum, quis oste