comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
yli pͦ y iͦ yͥ. Sola sexta eclitio cumints¬
tib scpiuaguita tta congiuit. ubi ceter posue¬
tiam: saluifica siue saluum fac expͥmatur.
om̃ium int̾p̃tatione signatũ ẽ. nc̃ illudicura
ẽ quid sine adiectione saluandi solus anna sei¬
mo signifier. Sciendumq quia in ħ loco ter
dicat᷑ anna. &. pͥmum quid̾ ac scđdm eis& lit¬
teris scͥbitur. aleph. Run. he. t̃tium uͦ
ut nob in anifestiorẽ tͥbueret intellectũ in
meã.ubi autem.lxx. uo: & ille obserꝰ trans¬
tuler̃ aquila ⁊ceteus editionib. ĩb a t̃i. int̾¬
p̃tantib in hebreo sebitur anna. uerum ita
ut in principio aleph habeat ñ beth. Ex qͦ anĩ¬
abuertimꝰ siȩx aleph scͥbitur anna sigrari
obseero. si aũt ex beth: eẽ coniunctionẽ siue
unt̾iectionẽ quȩ ap̃ grecos ponit᷑.A nc
tinus sermo non expͥmit.s qm̃ he minuti
e stiusinodi disputatioĩs archanũ ꝓpter
barbanẽ linguȩ pant̃ ac litteratuĩ legenti
molestiã mbuunt. ad er plamancdi ꝯpeliũ

Expanded text:
 κυριου. sola sexta editio cum interpretibus septuaginta ita congruit, ut, ubi ceteri posue\'saluifica\' siue \'saluum fac\' exprimatur, omnium interpretatione signatum est; nunc illud in cura est, quid sine adiectione saluandi solus \'anna sermo significet. sciendumque. quia in hoc loco ter dicatur \'anna\'; et primum quidem ac secundum eisdem litteris scribitur, aleph, nun, he, tertium ueut nobis manifestiorem tribueret intellectum, in  ille \'obsecro transtulerunt, Aquila et ceteris editionibus w δή interpretantibus, in Hebraeo scribis \'anna\', uerum ita, ut in principio aleph habeat, non heth. ex quo animaduertimus, si ex aleph scribatur anna, significari \'obsecro\', si autem ex heth, esse coniunctionem siue interiectionem, quae apud Graecos ponitur δή iam hae minutiae et istiusmodi disputationis arcanum propter barbariam linguae pariter ac litterarum legenti molestiam tribuunt, ad explanandi conpendium
Abbreviated transcription (Latin):
debant ⁊ quȩ sequebantur clamabant dicentẽ.
osanna filio õd benedictus qͥuenit in nõe dnĩ
osanna in excelsis. Marcꝰ uͦ ita posuit. clama.¬
bant dicentes osanna benedictꝰ qͥuenit ĩ nõe
pari uoce consentit. & clamabant osanna bene¬
dictꝰ quiuenit in nõe dnĩ rexisrł. Solus lucaᷤᷤ
uerbum osianna ñ posuit in reliqua int̃p̃tati¬
oniᷤ parce consentiens. benedictus qui uenit
int̾ptum opinio digerenda qͦ facilius quid suꝑ
ħ sentiendum sit ȩx retractatione cunctor. ipse s

Expanded text:
quae sequebantur, clamabant dicentes: osanna filio Dauid ; benedictus, qui uenit in nomine domini, osanna in excelsis. Marcus uero ita posuit: clamabant dicentes: osanna, benedictus, qui uenit in nomine  Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenitinterpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super hoc sentiendum sit, ex retractatione cunctorum ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ut de scͥptunᷤ disputan: scͥpturaꝵ imiter sĩ¬
plicitatem. Gur ysaac uiriustꝰ .&. dõ carꝰ
ñ illi cui uoluit s cuinoluit deceptꝰ errore be¬
nedix̃. Differo paulisꝑ tipõ &. ea q̃ amaiori¬
b nrĩs suꝑ hoc loco sunt int̾pretata pretereo.
ñ qͦ opinioni eorum ñ adquiescã. s qͦ tu hoc
tantum querã quare uir uistus aliqͥd ignora
uent & cẽ suam fecerit uoluntatẽ. Ad qd̾ di¬
stineta responsio ẽ. nullum hominẽ excepto
qͥ ob nrãm salutem carnem ẽ dignatꝰ indue¬
re plenam habuisse scientiam & certiᷤsimã
uentatem. deniq paulus ex parte cognosc̃
ex parte ẽ destruetur. Samuel ꝓħa cõnume¬
ratus moysi in psalterio ad unguendũ re¬
gem mis sꝰ cum maximũ filiorum iesse uidiᷤ
catus ẽ spũ cuius ossa uitam exanimocada¬
uen reddider̃ cũ sunamiti ad eum ueniss ĩ
montẽ &. ad pedes eius flebiliter corruissr:

Expanded text:
ut de Scripturis disputans, Scripturarum imiter simut de Scripturis disputans, Scripturarum imiter simplicitatem. 15. Cur Isaac vir justus et Deo carus non illi, cui noluit, sed, cui noluit, deceptus errore benedixit? Differo paulisper typos et ea, quae a maioribus nostris super hoc loco sunt interpretata, praetereo, non quo opinioni eorum non adquiescam, sed quo tu hoc tantum quaeris, quare uir iustusntra suam fecerit voluntatem. Ad quod districta responsio est: NULLUM HOMINEM, excepto eo qui ob nostram salutem carnem est dignatus induere, plenam habuisse scientiam, et certissimam veritatem. Denique Paulus ex parte cognoscitex parte est destruetur . Samuel Propheta connum eratus Moysi in Psalterio, ad ungendum regem missus, cum 169 maximum filiorum Jesse vidisset catus est spiritu, cuius ossa uitam exanimo cadaueri reddiderant, cum Sunamitis ad eum uenisset in montem et ad pedes eius flebiliter corruisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ diuersas apud eos & uocesq intelligenti¬
as habeat. Ex quib exempli causa unũ po¬
nimꝰ ut qđ dicimus ꝑspicuum fiat. Pastorẽ
.x. amatores eisdem littens scͥbuntur. Rẽs
ayñ. iotħ. meñ.s pastores rou. ama¬
tores leguntur reim. uñ euenit ut ubi ieru¬
salem inꝓħis cum amatorib suis fornicatio¬
nis scelere arguit᷑. ibi innrĩs codicib ꝓ amato¬
rib pastoꝵ nom̃ sit unmutatũ. Scio ħ mole
anstotili argum̃ta conquirere. nec ex flumi¬
ne tulliane eloquentiȩ ducendũ ẽ nuulus.
nec aures quintilliani floscuł ⁊ scolan decla¬
matione inulcendȩ.: s pedestris & cotidianȩ
simił & nulla lucubratione redolenꝰ oratione.¬
cessaria. ẽ que rem explicet. sensum edisserat. ob¬
scura manifestet. neq uerborum compositioẽ
frondescat. Sint alii diserti. laudentur ut uo¬
lunt ꝙ inflatis buccis spumantia uerba trii¬
tinent. mͥ sufficit sic loqui ut intelligar. &¬

Expanded text:
tus, diversas apud eos et voces et intelligentitus, diversas apud eos et voces et intelligentias habeat. Ex quibus exempli causa unum ponimus, ut quod dicimus perspicuum 168 fiat: pastores et amatores eisdem litteris scribuntur RES, AIN, JOD, MEM: sed pastores ROIM, amatores leguntur REIM. Unde evenit, ut ubi Jerusalem in Prophetis, cum amatoribus suis fornicationis scelere arguitur, ibi in nostris codicibus, pro amatoribus, pastorum nomen sit immutaAristotelis argumenta conquirere, nec ex flumine Tulliano eloquentiae ducendus est rivulus: nec aures Quintiliani flosculis et scholari declamatione mulcendae. Pedestris, et quotidianae similis, et nullam lucubrationem redolens oratio necessaria est, quae rem explicet, sensum edisserat, obscura manifestet, non quae verborum compositione frondescat. Sint alii diserti, laudentur, ut volunt, et inflatis buccis, spumantia verba trutinent: mihi sufficit sic loqui, ut intelligar,
Abbreviated transcription (Latin):
scdm greci sermonis ambiguitatẽ instruc¬
ti siue muniti ꝓpter suppellectilem qͦ egip¬
tioᷤ spoliauerunt possit intelligi. E stimã¬
ti cunositatem ẽẽ finitã maior querendi
ardor exoritur . &. ad similitudinẽ ieremiȩ
dissoluor undiq & ferre ñ possum qr̃.lxx.¬
quintam gnãtionem & aquila transtule¬
nt armatos. u olumen hebreum replico qd
paulus penolen uixta quos dam uocat &. ip¬
sos caractereᷤᷤ sollicitus attendens scͥptum
repꝑio. uamũs maubne israhel me¬
ares. munram. in reliqua int̾pretatio
ne discordant. Omĩs pugna de uerboẽ
legeret᷑ illorum. ame sa dor. Nc̃ autem
tantum scͥpti sunt &. fit quasi sensꝰ. quinti
autem ascenderunt filiui isrł de t̾ra egipti. qd̾
qr minꝰ uidebatur intelligi: adiuncta gnãti
oẽ. Aquilamuͦ ut inceteri .x. in hoc maxime
loco ꝓprie transtulisse omĩs udea ꝯclamat¬
x. sinagogarum c̃clamant uniuersa subselli¬
a. qd uidelic idem sermo & isdem litteriᷤ scͥp¬

Expanded text:
m graeci sermonis ambiguitatem, instructi, sive muniti, propter supellectilem, qua Aegyptios spoliaverunt, possit intelligi. 13. Aestimanti curiositatem esse finitam, major quaerendi ardor exoritur: et ad similitudinem Jeremiae dissolvor undique et ferre non possum quintam generationem\' et Aquila transtulerit carmatos\'. uolumen Hebraeum replico, quod Paulus cpocivoXrjV iuxta quosdam uocat, et ipsos characteres sollicitus adtendens scriptum repperio: uamusim alu bne israhel mearez mezraim. in reliqua parte interpretatio non discordat; omnis pugna de uerbo eslegeretur illorum \'amesa dor\'. nunc autem tantum scripti sunt et fit quasi sensus: \'quinque autem ascenderunt filii Israhel de terra Aegypti\'; quod quia minus uidebatur intellegi, adiuncta \'generatio\' est. Aquilam uero et in ceteris et in hoc maxime loco et Synagogarum consonant universa subsellia, quod videlicet idem sermo, et eisdem litteris scrip
Abbreviated transcription (Latin):
uisuna fie̾ ñ int̾ oues s int̾ edõtuo. cum quib
habitans ñ potenꝰ mecũ: idẽ cumbono ẽẽ pasto¬
re. E quitatui meo incurrib pharaoĩs assum¬
lauite. Si uis intellige̾ osponsa qͦmͦ scire te
debeaᷤᷤ. cogͦsce cuite comparauer̃ ⁊ tẽ uideb̾ talẽ
te cẽ q̃ turpari ñ debeã. cum tuã sp̃em cogueris.¬
quid ẽ gͥ equitatui meo incurnb pharaoĩs assi¬
milaui te : Scio equitẽ sponsum ꝓha dicente
⁊ eqͥtatio eiꝰ salus. Assimilata es gͦ equitatiri.
ineo incurnb pharaois. quantũ differt m̃se

Expanded text:
vissima fies, non inter oves, sed inter haedos tuos, cum quibus habitans, non poteris mecum, id est cum bono esse Pastore. « Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te » Si vis intelligere, o sponsa, quomodo scire te debeas, cognosce cui te comparaverim, et tunc videbis talem te esse, quae turpari non debeas, cum tuam speciem cogQuid est igitur? Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te. Scio equitem sponsum, propheta dicente: Et equitatio ejus salus . Assimilata es ergo equitatui meo in curribus Pharaonis. Quantum differt e
Abbreviated transcription (Latin):
tuent: inmo uͦ ñ alia s nulla questio ẽ. Admi̾so
enim seniel intantũ auctoritatiᷤᷤ fastigiũ offito¬
so aliquo m̃datio nulla illorum libroꝵ particła
remanebit q̃ ñ ut cuiq uidebit᷑ ł admorcꝰ diffi¬
cił ł ad fidem incredibił. ead̃ ꝑniciosisima re¬
gła adm̃tientiᷤ auctori ꝯsilium offitiũq refe
fecisse i dix iscͥpsit.⁊ quass animos tumultuan¬
tiũ deliniret qͥd respodebimꝰ cũ exsurrexerint
niorum iure firinãdo loquutꝰ ẽ ꝓpt̾ homine̾ ꝗ
dilectione ꝯuigum tumłtuari poterãt fuiꝰsem̃
uersitaᷤᷤ : ñ opꝰẽ multa ꝯmemorare. Poss iuidĩ¬

Expanded text:
t; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque refefecisse et dixit et scripsit, ut quasi animos tumultuanium deliniret ; quid respondebimus, cum exsurrexerint niorum iure firmando locutus est, propter homines, qui dilectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mueršitas? non opus est multa commemorare. possu
Abbreviated transcription (Latin):
isrł ⁊ nc̃ discipłis eũgłia in eccła audientib
mater euis ⁊ frẽs foris stant querentes eñ. Egͣs¬
sus aut̃ pater illiꝰ cep̃ rogare eum. quã benig¬
nus ⁊ clemens pat̾. Rogat filium ut letiuȩ
domiꝰ particeps fiat. Rogat aũt pater ꝑapłos

Expanded text:
Israel, et nunc discipulis Evangelia in Ecclesia audientibus, Israel, et nunc discipulis Evangelia in Ecclesia audientibus, mater eius et fratres foris stant quaerentes eum. Egressus autem pater illius coepit rogare eum. quam benignus et clemens pater! rogat filium, ut laetitiae domus particeps fiat; rogat autem per apos
Abbreviated transcription (Latin):
ad uineam. ⁊ indignant᷑ sͥ undecime hore oꝑa¬
nos coequari .&. cum ueniret ⁊ appropinquaret
domui audiuit simphoniam ⁊ chorum. Illud
sui conuenit. Si quid̃ melech ehorus inunũ con¬
cinens dr̃. Male autem quidam delatinis sym¬
phoniam putant eẽgenus organi cum concors
dĩ laude concentus ex hocuocabulo sigificet᷑.
Symphonia quippe consonantia ex pͥmit᷑ in la¬
tinum. ꝙ. uocauit unum depuens ⁊ int̾roga¬
uit quidnã eẽt hoc .&. nc̃ int̾rogat isrł qr̃ d̃s ĩ
gentium assumptione letetur ⁊emulatione
cruciatus pat̾nam scireñ pot̾ uoluntatẽ. ꝗait¬
illi. qm̃ fr̃ tuus uenit occidit pat̾ tuus uitulũ
saginatum qm̃ incolumẽ alum recepit. Causa
letitie ꝙ pan indĩ laudes toto orbe uoce ꝯcinit᷑:
saliis ẽ gentium salus ẽ peccatorum. letant᷑ an¬
głi. omĩs in gaudium creatura ꝯsentit ⁊ de so.
se absente frẽm eẽ susceptum irascit᷑ cum ue¬
iure quemputabat extinctum. & nc̃ foriꝰ stat

Expanded text:
nantur sibi undecimae horae operarios coaequari. 29. « Et cum veniret, et appropinquaret domui, audivit symphoniam et chorum. » Illud sui convenit. Siquidem MELETH, chorus in unum concinens dicitur. Male autem quidam de Latinis symphoniam putant esse genus organi, cum concors in Dei laudibus concentus, hoc vocabulo significetur: συμφωνία quippe consonantia exprimitur in Latino. 30. « Et vocavit unum de pueris, et interrogavit quidnam essent haec. » Et nunc interrogat Israel, quare Deus in Gentium assumptione laetetur: et aemulatione cruciatus, paternam scire non potest voluntatem. iam frater tuus venit, et occidit pater tuus vitulum saginatum, quoniam incolumem illum recepit. » Causa laetitiae, quod pari in Dei laudes toto orbe concinitur, salus est Gentium, salus est peccatorum: laetantur Angeli: omnis in gaudium creatura consentit; et de se absente fratrem esse susceptum, irascitur eum vivere, quem putabat extinctum: et nunc foris stat
Abbreviated transcription (Latin):
ginta. &. audiui uocem dominidicentiᷤ. quẽ
mittam ⁊ quis ibit ad ppłm istum : aquila.
theodotion ⁊ syminachꝰ. & audiui uocẽ dnĩ
dicentis. quemmittam ⁊ quis ibit nobis:
de cõoꝑatione ysaie ⁊ moy si qͦm᷑ alius mi¬
nisterium recusarit. alius uliro se offerens
dura ꝑpessus sit in alio loco disput auimu.
s ne uidem̃ aliquid p̃tense eoꝵ quã uidĩ deu¬

Expanded text:
ginta: et audiui uocem domini dicentis: quem ginta: et audiui uocem domini dicentis: quem mittam et quis ibit ad populum istum? Aquila, Theodotion et Symmachus: et audiui uocem domini dicentis: quem mittam et quis ibit nobis? de conparatione Esaiae et Moysi, quomodo alius ministerium recusarit, alius ultro se offerens dura perpessus sit, in alio loco disputauimus. sed ne uideremur aliquid praeterisse eorum, quas Iud
Abbreviated transcription (Latin):
domini eloquia casta argentiun igne ꝓbatum
domini lucidum illuminans ocłos. qd̾ autẽ
ait inmanu habebat carbonem: manum intł¬
ligamus oꝑationem ut ibi. inmanu linguȩ
inors & uita. &. inpsalmo. cadent inmanu gła¬
dii. Aut certe uere manus appanut ut ꝑsimi¬
litudinem humanȩ formȩ dummanꝰcernitur
porngentis. ꝓħa ñtimeat. luxta qd̾ ⁊ipsum
dm̃ ⁊ angłos se in humanã formas mutasse
uidimus ut metus uidentib demeret᷑. sep¬
tuaginta .&. dix̃. Ecoe tetigit hoc labia tua
⁊aufert iniquitates tua & peccata tua purgat.
a quila. ecce tetigit ħ labia tua ⁊ reced iniꝗ¬
tas tua. ⁊ peccatum tuum ꝓpiciabit᷑. Ceten ĩ¬
terp̃tes in aquilȩ uerba consentiunt. Primũ
neceẽ ẽ ut labia nr̃a tangantur. deiñ cum tac¬
ta fuerint fugetur iniquitas. ⁊ cũ iniquitas
diemus uocem domini dicentiᷤᷤ. quem mittã:
& respondemus. ecce ego iniiteme. s eptua¬

Expanded text:
domini eloquia casta, argentum igne probatudomini eloquia casta, argentum igne probatudomini lucidum, inluminans oculos. quod autem ait: in manu habebat carbonem, manum intellegamus operationem, ut ibi: in manu linguae mors et uita et in psalmo: cadent in manu gladii. aut certe uere manus apparuit, ut per similitudinem humanae formae, dum manus cernitur porrigentis, propheta non timeat; iuxta quod et ipsum deum et angelos in humanas uidimus mutasse formas, ut metus uidentibus demeretur. 19. Septuaginta: et dixit: ecce tetigit hoc labia tua et auferet iniquitates tuas et peccata tua circumpurgabit; Aquila: ecce tetigit hoc labia tua et recedet iniquitas tua et peccatum tuum propitiabitur; ceteri interpretes in Aquilae uerba consentiunt. primum necesse est, ut labia nostra tangantur; deinde, cum tacta fuerint, fugetur iniquitas et, cum iniquitas dibimus uocem domini dicentis: quem mittam? et respondebimus: ecce ego, mitte me. 20. Septua
Abbreviated transcription (Latin):
tile fũnt diuersas grãs debemus acciꝑe. quib
multiphariȩ ⁊ multis modis olim d̃s̃ patrib nr̃iꝰ
locutus ẽ inꝓħis. quia in hebreo ꝓcarbone cal¬
culus legitur. ceteris qͦ suꝑ ħ consonantib
uidetur mͥ sermo diuinus calculi appellatiõe
signari. Sicut eium calculus genus ẽ lapidis
durissimi ⁊ rotundi. ⁊ omĩ purtate lenissimi:
ũsariorum pot̃ contradictionib cede: calculꝰ
dr̃. Se hoc calculo sephora suum filium cͥcũ¬
cidit ⁊ iħe ppłim purgat auitiis.⁊ ina pocalip¬
si dñs pollicet᷑ uincentib ut accipiant calculũ:
scͥbatur suꝑ eum nom̃ nouum. Uidet᷑ aut̃ mͥ ꝙ
septuaginta in eo qd̾ antea transtuler̃ idẽ sensiᷤ¬
bunculum intp̃tamur genus lapidis fulgidi at¬
q lucentis quem ⁊̃ in duodecim lapidib inue¬
minus. Siue gͥ calculum siue carbunculum
lapidem accipimus. in calculo diuini sermo¬
nis ueritas ꝙ. rigor: in carbunculo lucens do¬
etͥna ⁊ manifesta monstratur. Eloquia enim

Expanded text:
rsas gratias debemus accipere, quibus multifarie, et multis modis olim Deus patribus nostris locutus est in Prophetis. Quia in Hebraeo pro carbone, calculus legitur, caeteris quoque super hoc consonantibus, videtur mihi sermo divinus calculi appellatione signari. 61 Sicut enim calculus genus est lapidis durissimi et rotundi, et omni puritate laevissimi, omnium adversariorum potest contradictionibus cedere, calculus dicitur. De hoc calculo Sephora filium circumcidit et Iesus populum purgat a uitiis; et in Apocalypsi dominus pollicetur uincentibus, ut accipiant calculum et scribatur super eum nomen nouum. uidetur autem mihi et Septuaginta in eo, quod SvOpaxa transtulerunt, idem sensisbunculum interpretamur, genus lapidis fulgidi atque lucentis, quem etiam in duodecim lapidibus inuenimus. siue igitur calculum siue carbunculum lapidem accipimus, in calculo diuini sermonis ueritas et rigor, in carbunculo lucens doctrina et manifestamonstratur; eloquia enim
Abbreviated transcription (Latin):
dum enim casib ⁊ figuns seruitorõ: qd̾ breui po¬
terat indicare sermone. lõgo ambitu cũacta¬
uixexplicat. bgͥ ego uitans ita beatũ antoniũ te
petente trãs posui ut nicħ desit exsensu cũ aliqͥd
desit ex uerb̾. Alii sillabas aucupent᷑ ⁊ litteraᷤᷤ tu
quere sententiaᷤ. Dies me defitii siom̃ium qͥ ad
sensum int̾p̃tati sunt testimonia replicauero.
Sufficit inp̃senti noãss e hylarium ꝯfes sorem
qui omelias imob.⁊ inps almos trartatꝰ płimos ĩ
latinum uertit egreco. Nec assedit littere dormi¬
tanti ⁊ putide rasticoꝵ int̃p̃tatione se torsit. sed
quasi captuios sensꝰ insuam linguã uictoriꝰ uire
inmarco dicente dnõ. tabita cumi. statimq
subiunctũ. ꝙ int̃p̃tatur puella tͥ dico surge.
Arguat eugłistam m̃batii. qr̃ addidit tͥdico.
cum inhebreo tantummꝰ sit puella surge. S ut¬
sensumuocantis ⁊ imꝑantis expͥmeret: addi¬

Expanded text:
dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui podum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure in Marco dicentem dominum: talitha cumi statimque subiunctum: quod interpretatur: puella, tibi dico, surge. arguite euangelistam mendacii, quare addiderit tibi dico, cum in Hebraeo tantummodo sit puella, surge: ssensum uocantis et imperantis exprimeret, addi
Abbreviated transcription (Latin):
tate. ñ habeo meum qͦ id efferam. ⁊ dum quero im¬
płe sententiam. longo ambitu uix breuis uiȩ ẜa¬
tia consumo. accedunt hyꝑbatorum anfractꝰ.
dissimilitudines casuum uaretates figuraꝵ.
ipsum postremo suum ⁊ ut ita dicam uernacu¬
lum lingue genus. Si ad uerbum urt̃p̃tor: ab¬
surde resonant. si ob necess itatem aliquid in
ordine ł inseimone mutauero: ab intp̃tis uide
tiam int̃p̃tatione mutare. bomerum ad uer¬
bum exprimat in latinum. Nlus aliqͥd dicã.¬
eundeminsua lingua ꝓse uerb̾ intrip̃tetur.
uidebit ordinem ndiculum ⁊ poetam eloquen¬
tissimum uix loquentem. uerum ne scͥptoꝵ¬
meoꝵ parua sit auctoritas. quamquã ħ tantũ
ꝓbare uoluerim me semꝑ abadolescentia ñ uer¬
faciuncula sit in libro qͥ beati antonii uita de¬
scͥbitur ipsius lectione cogͥsce. Exalia in aliam
linguam. ad uerbum ex pressa trans latio sen¬
sus oꝑit. ⁊ ueluti leto gramine sata strangulat.¬

Expanded text:
rietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inrietate: non habeo meum, quo id efferam, et, dum quaero inplere sententiam, longo ambitu uix breuis uiae spatia consummo. accedunthyperbatorumanfractus, dissimilitudines casuum, uarietates figurarum, ipsum pstremo suum et, ut ita dicam, uernaculum linguae genus:si ad uerbum interpretor, absurde resonant; si ob necessitatem aliquid in ordine, in sermone mutauero, abinterpretisuidebtiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Latinum — plus aliquid dicam -,.eundem sua in lingua prosae uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meorum parua sit auctoritas — quamquam hoc tantum probare uoluerim, me semper ab adulescentia non uergenere praefatiuncula sit, in libro, quo beati Antonii uita describitur, ipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.
Abbreviated transcription (Latin):
ait orões sicut spero ita exp̃ssero uirtutib utẽs
illoꝵ om̃ib .i. sententiis ⁊ earum figiins ⁊ rerum
ordine uerba. ꝑsequens eatenꝰ ut ea ñ aborreãt
amore nrõ. quȩ si egrecis omnia conuersa ñ erꝰ
uiracutus ⁊doetꝰ. ħ idemin arte poetica erudito
inĩp̃ti p̃cepit. Nec uerbum uerbo curabreddere
fidus interpres. cerentius menandrum. plautꝰ
⁊ ceciliꝰ ueteres comicõ int̾p̃tatis. Nunqud her
inuerbac ñdecoreminag̃ ⁊elegantiam intrãs la¬
tione conseruant: quamuos uentatem. int̃p̃ta¬
cupant. Uñ ⁊ ego doctꝰ atalib anttannos cͥciter
bitiendumnesciens: cum eusebii.x pͥoͦ ͥ iͥ l̃¬
o rͥ. in latinum uerterem. tali int᷑ cetera p̃faci¬
one usus sum. Difficile ẽ alienaᷤ lineaᷤ insequẽtẽ
ñ alicubi excecłe. arduum ut quȩ malia lingua
benedicta sunt eundem decorem intrans latione
conseruent. Significatum ẽ aliquiduniꝰ uerbi ꝓͥe.¬

Expanded text:
ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens ait, orationes si, ut spero, ita expressero uirtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, . uerba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro, quae si e Graecis omnia conuersa non eruuir acutus et doctus, hoc idem in Arte poetica erudito interpreti praecipit: nec uerbum uerbo curabis reddere fidus interpres. Terentius Menandrum, Plautus et Caecilius ueteres comicos interpretati sunt: numquid haerent in uerbis ac non decorem magis et elegantiam in translatione conseruant? quam uos ueritatem interpretacupant. unde et ego doctus a talibus ante annos circiter biciendum nesciens, cum Eusebii apovtxov in Latinum uerterem, tali inter cetera praefatione usus sum: difficile est alienas lineas insequentem non alicubi excidere, arduum, ut, quae in alia lingua bene dicta sunt, eundem decorem in translatione conseruent. significatum est aliquid unius uerbi prop
Abbreviated transcription (Latin):
qui prtagoramplatonis.⁊ economicum xenofon¬
tis. ⁊ eschinis ⁊ demostenis. duas cẽ se orationes
pulcherimas transtulit. quanta in illis p̃tmise¬
rt. quanta addidit quanta mutauĩt. ut ꝓͥeta¬
tem alteriꝰ linguȩ suis pͥetatib explicaret. ñ ẽ
hꝰ tpĩs dicere. Sufficit michi ipsius translatoris
auctoritas. quita in ꝓlogo earundẽ orationum
loquutus ẽ. Putaui me assumere laborem utilẽ
studiosis mͥ quid ipsiñnecessariũ. Conuerti u
ex atticis duorum eloquentissimoꝵ nobilissimã
oratiões int seq cẽrias. heschinis ⁊ demosteniᷤᷤ:
nec conuerti ut int̃pres s ut orator. sentennis
hisd̃ i earum formis tam figuns quam uerbis
adnram consuetudinem. aptis. Inquib ñ ꝓ uer¬
bo uerbumnecẽe habui redcłe. s genus om̃ium
uerborum uĩq seruaui. Non enimme ea annu-¬
merare lectori putaui oportere s tanquã ap¬
pende. Rursumq incalce sermonis. quoꝵ ego

Expanded text:
qui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofonqui Protagoram Platonis et Oeconomicum Xenofontis et Aeschini et Demosthenis duas contra se orationes pulcherrimas transtulit. quanta. in illis praetermiserit, quanta addiderit, quanta mutauerit, ut proprietates alterius linguae suis proprietatibus explicaret, non est huius temporis dicere. sufficit mihi ipsa translatoris auctoritas, qui ita in prologo earundem orationum ocutus est: putaui mihi suscipiendum laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium. conuerti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, AeschinietDemosthenis, necconuertiutinterpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tam quam figuris, uerbis ad nostram consuetudinem aptis. in quibus non pro uerbo uerbum necesse habui reddere, sed genus omnium uerborum uimque seruaui. non enim me ea adnumerare lectori putaui oportere, sed tamquam adpendere. rursumque in calce sermonis: quorum ego,
Abbreviated transcription (Latin):
sisse me quippiã. h totus tui negoti cardouersat᷑.
hec tua ẽ defensio. Numicoͥco tuñes ħeticꝰ. siego ma¬
lus int̾pres sim: nec ħ dico ꝙ teħecicum nouenm
sciat illeqͥ accusauit. nouerit ille qui scͥpsit. s ꝙ
stultissimum sit accusatum abalio alium cͥmina¬
ri. ⁊ confosso undiq corꝑe de dormienti uulnere
solatium quereͣ. hactenus sic loquutꝰ sum. quasi
aliquid deepła commutauenm . & simplex trãs¬
latio p̾sit errorem hab̾e ñ crimen. Nc̃ uͦ cum ips a
epła doceat nicħmutatum ẽẽ de sensu necres ad¬
ditas. nec aliqd dogina confictum: faciunt ñ in¬
telligendo ut nicħintelligant. & dumalienã im¬
ꝑitiam uolunt redarguere suam ꝓdunt. & ego
enimñ solum fateor s lib̾a uoce ꝓfiteor. me in in¬
tp̃tatione grecoꝵ absq scͥpturis scis uͥ⁊ uerborũ
ordo mistenum. ẽ ñ uerbum euerbo. s sensum
ex pͥmere de sensu. habeoq hꝰ reimagistrũ tulliũ

Expanded text:
sisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, sisse me quippiamhic totus tui negotii cardo uersatur, haec tua est defensio —: num idcirco tu non es hereticus, si ego malus interpres sim? nec hoc dico, quo te hereticum nouerim — sciat ille, qui accusauit, nouerit ille, qui scripsit — sed quo stultissimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex translatio possit errorem habere, non crimen. nunc uero, cum ipsa epistula doceat nihil mutatum esse de sensu nec res additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne intellegendo, ut nihil intellegant, et, dum alienam inperitiam uolunt coarguere, suam produnt. ego enim non solum fateor, sed libera uoce profiteor me in interpretatione Graecorum absque scripturis sanctis, ubi et uerborum ordo mysterium est, non uerbum e uerbo, sed sensum exprimere de sensu. habeoque huius rei magistrum Tullium,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere : quidcium siredemit sisollicitauit: fe
c̃ꝙ sͥ ꝓfuit. Mira sceleris defensio. quasi ñ ⁊ la¬
fecerunt ꝙ sͥ utile existimabant. Uolo incartuł
meis quas libr ineptias scͥb̾e ꝯm̃tan des cͥptuns
remordẽ ledentes digerere stomachum. inlo¬
cis me exercere cõmunib ⁊ quasi limataᷤᷤ ad pu¬
gnandum sagitas reponere. quandiu ñ ꝓfero
cogitatata. maledicta ñcͥminas. imino nec ma¬
ledicta s̃ quid̃ q̃ aures publice nesciant. Tu
corrumpas seruuloᷤ sollicite̾ dienteᷤ. ⁊ ut in fa¬
bulis legunꝰ auro ad danen penetreᷤ. dissimu¬
latoq ꝙ feceris me falsanum uoces. cum mul¬
to peuis cͥmen accusando inte confitearis ꝗͣ
in me arguis. Alius te hereticum alius insimu¬
lat dogmatum ꝑuersorẽ. ⁊ aces ipse respõdere
ñ audes. int̾p̃tem laceras. de sillab̾ calũpnianᷤ.
⁊totam defensionem tui putas si tacendo detͣ¬
hã. finge intransferendo ł erraos e ł iut̃mi¬

Expanded text:
dicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecdicere: \'quid enim, si redemit, si sollicitauit? fecit, quod sibi profuit\'. mira sceleris defensio! quasi non et lafecerunt, quod sibi utile existimabant. Uolo in chartulis meis quaslibet ineptias scribere, commentari de scripturis, remordere laedentes, digerere stomachum, in locis me exercere communibus et quasi limitas ad pugnandum sagittas reponere: quamdiu non profero cogitata, et maledicta non crimina sunt, immo ne maledicta quidem, quae aures publicae nesciunt. tu corrumpas seruulos, sollicites clientes et, ut in fabulis legimus, auro ad Danaen penetres dissimulatoque, quod feceris, me falsarium uoces, cum multo peius crimen accusando in te confitearis, quam in me arguis? alius te hereticum, alius insimulat dogmatum peruersorum: taces,. ipsi respondere non audes, interpretem laceras, de syllabis calumniaris et totam defensionem tui putas, si tacenti detrahas. finge in transferendo uel errasse uel intermi
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam uocant. Uñ ap̃noᷤ exemplar epłe. : ꝗs
ded̾: qua fronte ꝓfertis : qͦ scelere redemistis:
nã statuunt. ⁊ cum suscipiant ꝓditionẽ: dãpnãt
ꝓditorẽ. lucrũ udelie⁊ placi uoluntaᷤᷤ dĩplici.
d udum esytium uirum c̃sularẽ cẽ quem patriar¬
cha gamali el grauissimã exercuit inimicitias
theodosuis pͥnceps capite dãpnauit. ꝙ sollicita¬
tonotario carta illiꝰ inuasis⁊. legimꝰ inueteri¬
b historiis. ludi magistrum qui faliscoꝵ libros
ꝓcliłat unctum. puerᷤᷤ traditũ ⁊ ad eo qͦs ꝓde¬
bat remissum. nec scełati ppłm romanũ susce¬
pisse uictoriam. syrrum epyrotarum regẽ cũ
incastris ex uulnere curaret᷑. medici sui traditio¬
ne int̾fici nefas duxit fabriciꝰ. quinpotiꝰ unctũ
int̃bella ⁊ gladios sc̃m ẽ. ħ nob̾ int̃ monachoᷤ
⁊ sacerdotes xͥ intutũ fuit. ⁊ audi quidamexel
ad ducto suꝑcilio ⁊ c̃crepantib digitiꝰ eructare ⁊

Expanded text:
dentiam uocant: unde apud uos exemplar epistulae? quis dentiam uocant: unde apud uos exemplar epistulae? quis dedit? qua fronte profertis, quod scelere redemistis? nam statuunt et, cum suscipiant proditionem, damnant proditorem. lucrum uidelicet placet, uoluntas displicet. dudum Hesychium, uirum consularem, contra quem patriarcha Gamalihel grauissimas exercuit inimicitias, Theodosius princeps capite damnauit, quod sollicitato notario chartas illius inuasisset. legimus in ueteribus historiis ludi magistrum, qui Faliscorum liberos prodiderat, uinctum pueris traditum et ad eos, quos prodebat, remissum nec sceleratam populum Romanum suscepisse uictoriam. Pyrrum, Epirotarum regem, cum in castris ex uulnere curaretur, medici sui proditione interfici nefas duxit Fabricius, quin potius uinctum inter bella et gladios sanctum est, hoc nobis inter monachos et sacerdotes Christi intutum fuit. et audet quidam ex eis adducto supercilio et concrepantibus digitis eructare et
Abbreviated transcription (Latin):
rio raptim celentq dictaui exlatere inpagina
breuit̃ annorans quemintruisecꝰ sensum singła
rẽ oppido flagitauerat. postulauiq ab eomutuo
ut domi hab̾r exemplar nec facile in uulgꝰ ꝓder..
Res ita anno ⁊ serm̃sib transiit donec supradicta
int̾p̃tatio de scriniis eius nouo p̃stigio ierosolimã
cõmigrauit. Nã quidampseudo monachꝰ ł accep¬
ta pecunia ut ꝑspicuȩ intelligi dat᷑ ł gratuita ma¬
litia ut incassum corruptor nitit᷑ ꝑsuad̾e. cõpila¬
tiscartis eiꝰ ⁊ sumptib uidas factuis ẽ ꝓditor. dedq
adueisanis latrandicontrame occasionẽ. ut int̃
imꝑitos conciouent᷑ me falsanum meuerbũ ñ
exp̃s s isse de u̾bo ꝓhonorabilidixisse cariss imũ.
⁊ maligna in t̃p̃tatione ꝙ nefas dictum sit. u y¬
noluisse transferre. hȩc & istuismodinugȩ
cͥmina meas̃. ac pͥmum antequam de translatio¬
ne respõdeam uolo int̾rogare eos qͥ malitiã pru¬

Expanded text:
rio raptim celeriterque dictaui ex latere in pagina rio raptim celeriterque dictaui ex latere in pagina breuiter adnotans, quem intrinsecus sensum singula rem, oppido flagitarat — postulauique ab eo mutuo, ut domi haberet exemplar nec facile in uulgus proderet. res ita anno et sex mensibus transiit, donec supra dicta interpretatio de scriniis eius nouo praestrigio Hierosolymam conmigrauit. nam quidam pseudomonachus uel accepta pecunia, ut perspicue intellegi datur, uel gratuita malitia, ut incassum corruptor nititur persuadere, conpilatis chartis eius et sumptibus ludas factus est proditor deditque aduersariis latrandi contra me occasionem, ut inter inperitos contionentur me falsarium, me uerbum non expres sisse de uerbo, pro \'honorabili\' dixisse \'carissimum\' et maligna interpretatione — quod nefas dictu sitnoluisse transferre. haec et istius modi nugae crimina mea sunt. Ac primum, antequam de translatione respondeam, uolo interrogare eos, qui malitiam pru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidentia cog̾niss. Uñ ⁊ ego beatumme ĩ hoc
dum taxat negotio iudico. ꝙ ap̃ eruditaᷤᷤ aure
litterã uere iñp̃tari aut nolui. quor alterũ error:
alterũ cͥm̃ẽ. Acne forsitan accusatorms facilitate
t᷑ rei ordinemdoceat. Anteb fermȩ biennium mi¬
serat ioħ̾i ep̃o supͣdictus papa epiphaniꝰ luteraᷤᷤ ar¬
guens eum inquil damdoginatib. s pꝰea clem̃t̃
adpenitẽtiã reuocans harum exemplaria certatĩ
palestinȩ rapiebant᷑. ł obauctori mĩtum ł obelegã¬
tiam scͥptiois. Erat inmonast̾iolo nrõuirap̃ suos
haud ignobił eusebius cremonẽsis. qͥcumb epła ꝑ
multorum ora uolitaret.⁊ mirarent᷑ eam ꝓloctͥna
⁊ puritate sennonĩdocti pant̃ rindocti: cepame ob¬
uixe petere ut sͥ eam in latinũ uerterẽ ⁊ ꝑꝑ intelligẽ¬
cdifacilitatem aꝑtius explicarẽ. Grecienim eloquii
penitus ignanis erat. feci qd̃ uoluit. accitoq nota¬

Expanded text:
prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc prudentia cognouisset. unde et ego beatum me in hoc dumtaxat negotio iudico, quod apud eruditas aures litteras uere interpretari aut nolui: quorum alterum error, alterum crimen est. ac ne forsitan accusator meus facilitate, tur, rei ordinem doceat. Ante hoc ferme biennium miserat Iohanni episcopo supra dictus papa Epiphanius litteras arguens eum in quibusdam dogmatibus et postea clementer ad paenitentiam prouocans. harum exemplaria certatim Palaestinae rapiebantur uel ob auctoris meritum uel ob elegantiam scriptionis. erat in monasteriolo nostro uir apud suos haut ignobilis, Eusebius Cremonensis, qui, cura haec epistula per multorum ora uolitaret et mirarentur eam pro doctrina et puritate sermonis docti pariter et indocti, coepit a me obnixe petere, ut sibi eam in Latinum uerterem et propter intellegendi facilitatem apertius explicarem; Graeci enim eloquii penitus ignarus erat. feci, quod noluit; accito nota
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. s omne hominum genus. Porro qd̾
ait ut sit d̃s omĩa iomĩb. ħ sensu accipien
s pars in singłis. Uerbi grã. insaloinone sapĩa.
in dd bonitas. in iob. patientia. in damele rogͥ¬
tio futuroꝵ. inpetro fides. infinces ⁊ paulo zelꝰ.
in ioħe uirginitas. incetenᷤᷤ ctã. Cum aũt om̃i¬
um renum finis aduenerit: tẽ omĩa inõib erit.
ut singłi scõrum om̃s uirtutes hant. ⁊ sit xͨ totꝰ¬
chium de optimo gue̾ int̾p̃
decͥminib responsurꝰ. ꝙ poss
intelligere qui auditunis erat
securus de causa uictoriȩ. statim in princi¬
pio gratulatur dicens. De omĩb quib ac¬
cusor a uideis rex agrippa estimo me bea¬
tum cum ap̃ te sim hodie defendendꝰ. qͥ p̃¬
cipuȩ nosti cunctas q̃ iudeis sunt consuetu¬
dines ⁊ questiones. legerat enim in ysaia.
beatꝰ quiin aurẽ loquitur audienti ⁊ nouerat
tantum oratoris uerba ꝓficẽ: quantum iudicis

Expanded text:
vocant, sed omne hominum genus. Porro quod vocant, sed omne hominum genus. Porro quod ait, ut sit Deus omnia in omnibus , hoc sensu accipiensed pars in singulis — uerbi gratia in Salomone sapientia, in Dauid bonitas, in-Iob patientia, in Danihelo cognitio futurorum, in Petro fides, in Finees et Paulo zelus, in Iohanne uirginitas, in ceteris cetera —, cum autem omnium rerum finis advenerit, tunc omnia in omnibus erit, ut singuli sanctorum omnes uirtutes habeant et sit ChristCHIUM DE OPTIMO GENERE INTERde criminibus responsurus, quae posset intellegere, qui auditurus erat, securus de causae uictoria statim in principio gratulatur dicens: de omnibus, quibus accusor a Iudaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, quipraecipuenosticunctas, quaeinludaeis sunt, consuetudines et quaestiones. legerat enim illud Esaiae: beatus, qui in aures loquitur audientis, et nouerat tantum oratoris uerba proficere, quantum iudicis
Abbreviated transcription (Latin):
undecimum librum cc̃ arriano hac questio¬
ne ⁊ solutione compleuerit. Tñ saltẽ pauca
dicamus. Omne inhscandalum ẽ cur filiꝰ
patͥ dicatur eẽ subiectꝰ. quid ẽ tuipiꝰ suie in¬
ferius patͥ subici ꝙ sepe pieratis ẽ. ⁊ inpsalmo
scͥptum ẽ. ñne dõ subiecta erit anima mea.
an crucifigi ⁊ maledictum eniciᷤᷤ fieri. Male¬
dictus enim omnis quipendi in ligno. qͥ gͦ pro
nob̾ maledictum factus ẽ ut no de maledie¬
to lib̾aret. miranᷤᷤ si ꝓ nob̾ subiectꝰ sit ut nos
patͥ faciat ẽẽ subiectos. dicens ineugłio. ne¬
mo uadit ab patrem nisi ꝑme.⁊ eum exaltatꝰ
s̃ subiectꝰ ẽ patͥ. qm onĩs credentẽ. immo om̃iũ.
hominũ genꝰ corꝑis ipsius m̃bra reputant᷑. In biᷤ
t᷑ dõ ⁊ patͥ ⁊ sit ds̃ omnia in omĩb. ñ ait ut sit pa¬
⁊ sp̃m scm referri pot̃. ut humanitaᷤᷤ subitiat᷑ di¬
uinitati. Humauitatẽ in ħloco dicimꝰ ũ masu¬
etudinem ⁊ dem̃tiam quam greci philant᷑piã

Expanded text:
undecimum librum contra Arianos hac quaestione et solutione compleverit. Tamen saltem pauca dicamus. Omne in hoc scandalum est, cur Filius Patri dicatur subjectus? Quid est turpius vel inferius: patri subici — quod saepe pietatis est et in psalmo scriptum: nonne deo subiecta erit anima mea? — an crucifigi et maledictum crucis fieri? maledictus enim omnis, qui pendet in ligno. qui ergo pro nobis maledictum factus est, ut nos de maledictione liberaret, miraris, si pro nobis subiectus sit, ut nos patri faciat esse subiectos dicens in euangelio: nemo uadit ad patrem nisi per me et: cum exaltatus sunt, subjectus est Patri: quia omnes credentes, imo omne hominum genus, corporis ipsius membra reputantur. In histur Deo, et Patri; « ut sit Deus omnia in omnibus. » Non ait: « ut sit Pa sanctum referri potest, ut humanitas subjiciatur divinitati. Humanitatem in hoc loco dicimus, non mansuetudinem et clementiam, quam Graeci philanthropiam
Abbreviated transcription (Latin):
reuertit᷑ s addm̃ a qͦ illidatus ẽ. Uerum qi ħ te¬
stimonium ita ꝓistiᷤᷤ soãt ut ñ omĩmõ huic
opinioni quam defendi uolo uideat᷑ eẽ contͣ¬
rium admonendam tantum credidi prudẽ¬
tiam tuam ne talib testimoniis ex bis angu¬
stiis meconens eruere. Nam licr nemo faciat
optando ut uerum sit ꝙ uerum ñ ẽ. tñ sifi¬
er poss. optarem ut hec sententia. uera eẽt.¬
u. sic opto ut siuera ẽ abste liquidissinȩ atq¬
ĩuicusimȩ defendat᷑ leronimus.
xoposuisti testimonia q̃ ñ de alteriuꝰ
scͥpturȩ loco s de ꝓis libri absoluta f. Reũ¬
tatur puluis intram suamunde sumptꝰ ẽ¬
qͦ satis ridendi quiputant animas cũ corpori¬
b sen ⁊ ñ adõ s acorporum parente generan.
rentem animarum eẽ ñ homines.
llam uͦ opinionem arg̃¬
qd̾ exuna fiant om̃s animȩ nec discutẽ uolo
nisi neceẽ sit. atq utinamista de qua nẽ agi¬
mꝰ siuera ẽ sic abste defendatur ut b̾necẽe ia

Expanded text:
reuertitur sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat, ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut, si uera einvictissime defendatur. Hieronymus. Proposuisti testimonia, quae non de alterius Scripturae loco, sed de propriis libris absoluta sunt: Revertatur pulvis inquo satis ridendi, qui putant animas cum corporibus seri, et non a Deo, sed a corporum parente generari. rentem animarum esse, non homines. llam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam
Abbreviated transcription (Latin):
dam exempli quȩ ds manifesta ẽẽ uoluit. aliaq̃
obscura s̃ hominib comiectare ꝯcedit᷑. S ħ inma¬
iorib. de parulis aut̃ quid respõdeamꝰ edisse¬
re. si penis tantis nulla in eis s̃ pumenda peccata.
Namutiq nulla ẽ m illis etatib examinanba ui¬
stitia.
cdit eccłastes pͥmo omiumiñtem suam
ad sapientiã requirendã ⁊ ultra licitũ se
extendẽs uoluit causas roẽsq cogͥscere qr pariui¬
li cornꝑent᷑ a bemone cur naufragia ⁊ iustõ &.¬
impios panter absorberent utrum hȩc ihiꝰ si¬
milia casueuenirent aniudicio dĩ. ⁊ sicasu uͥ ꝓ¬
uidentia. si iudicio uͥ iustitia dĩ:¬

Expanded text:
sdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae sdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamre, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata: nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda justitia. Dedit Ecclesiastes primo omnium mentem suam ad sapientiam requirendam, et ultra licitum se extendens, voluit causas rationesque cognoscere: Quare parvuli corriperentur a daemone: Cur naufragia et justos impios pariter absorberent: Utrum et haec et his similia casu evenirent, an judicio Dei? Et si casu, ubi providentia? Si judicio, ubi justitia D
Abbreviated transcription (Latin):
monus scͥpturarum ead̾ questioneu¬
tens intbeatrales p̃stigias quiunũ eumdemq
bominẽ ꝑsoãum uauetate mutata inmar¬
tem uenerẽq ꝓducunt. ut qui pꝰ rigidus ꝙ.
truculentus incess erat pꝰea soluatur in molli¬
ciemfeminaꝵ. Angustinꝰ
umte iratum sensero. nicħ aliud quã
ueniam dep̃cabor. ieronimꝰ
ueso ut patient̃ audias. si enim de ad¬
uersario uictoriam s cc̃m̃datium que¬
mus ueritatem. Augustinꝰm quẽ
unquiduam sic̃ animalia in rõalia rec¬
te dicimus inusus dari nt̃is excellẽtiorib¬
⁊ siuitiosiᷤ sic̃ aꝑtissimȩ in cũglio uidemꝰ porcoᷤ
adusum desidatum concessos eẽ demonib. ħ
⁊ de homine recte pꝰsumꝰ dicere : animal ẽ eiũ
ẽ ds̃ uistus ẽ dĩ om̃ipotens ẽ. ħ dubitare oĩo
demñtis ẽ. ẽ antor gͦ inalorum q̃ fiunt ĩ paruuł
causa iusta dicat᷑. Nempe cum maiores ista pa.¬
tiant᷑ solemus dicẽ aut sic̃ in iob mĩta ex aniia¬
ri aut sic̃ in herode peccata puniri ⁊ de quib¬

Expanded text:
is Scripturarum eadem in quaestione uteris in theatrales praestigias: qui unum eumdemque hominem, personarum varietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus incesserat, postea solvatur in mollitiem feminarum. Augustinus. Cum te iratum sensero, nihil aliud quam veniam deprecabor. Hieronymus. Quaeso ut patienter audias: non enim de adversario victoriam, sed contra mendacium quaerimus veritatem. Augustinus. umquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribuetsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim ustus est, deus omnipotens est; hoc dubitare omnino dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibu
Abbreviated transcription (Latin):
quid mͥ uideretur mopusculis cẽ ra
finum oluscͥpsisse menoui aduer¬
sũ eũ libellum quemscẽ memoriȩ anastasio
epõ romanȩ eccłȩ dedit in qͦlubrica ⁊ subdola
immo stulta ꝯ fessione dumauditoꝵ simpli

Expanded text:
quid mihi uideretur, in opusculis contra Rutinum olim scripsisse me noui aduersus eum libellum. quem sanctae memoriae Anastasio, episcopo Romanae ecclesiae, dedit, in quo lubrica et subdola, immo stulta confessione, dum auditorum simpli
Abbreviated transcription (Latin):
celeri sernone dictaui uincẽs ꝓpositũ: ut cẽ
eum scͥberem cꝰ ingenium añ laudauerã malẽs
ex istimaniõe ꝑiclitari quam fide. ħ mͥ p̃stite¬
r̃ amicimei. ut sitacuero reus. si respõdero: in¬
blasphemia ueniam ñmeret᷑. quid aũt labo¬
sustinuerĩ urõ iudicio derelin quo. dũ ⁊ muta¬
re quippiã de greco ñ ẽ uertentis s euercentis.
readem aduerbum ex pͥmere nequaquã eiꝰ ꝗ
seruare uelit eloquui uenustatẽ.

Expanded text:
celeri sermone dictaui uincens propositum, ut contra celeri sermone dictaui uincens propositum, ut contra eum scriberem, cuius ingenium ante laudaueram, malens existimatione periclitari quam j fide. hoc mihi praestiterunt amici mei, ut, si tacuero, reus, si respon-j dero, inblasphemia ueniam non meretur. quid autem labosustinuerim, uestro iudicio derelinquo, dum et mutare quippiam de Graeco non est uertentis, sed euertentis, et eadem ad uerbum ex-I primere nequaquam eius, qui seruare uelit eloquii uenustatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tim. In reliquis scͥptor eiusd̾ oꝑis ꝓfert te¬
stimonia. quib nitit᷑ approbare origene fu¬
isse catholicum. Eusebius ⁊ panphilus tan¬
tam int̾ se habuere concordiam: ut uniꝰ a¬
nime homines putes ⁊ ab uno alt̾ nom̃ acce¬
ꝑit. quomͦ gͥ int̾ se dissentire potuer̃ ut eu¬
sebius in toto oꝑe suo origenemarriani dog
matis ꝓb. ⁊ panphylus nicene synodi quȩ
fuit postea defensorem : Ex qͦ ostenditur ł
didimi ł cuiuslib alteruis cẽ opꝰculum. qui
sexti libri capite detruncato cetera m̃bra so¬
uarit. S concedamus ex suꝑfluo ut pãphi¬
lisit. s nec dũ martinꝰ. Ante enĩ scͥpsit quã
dignus fuit : Scł ut martirio deleret errorem
ut unam culpam sanguiniꝰ sui effusione pur¬
garet. quanti intoto orbe martires aute quã
cederent᷑ uariis subiacere peccatis. Defendamꝰ
gͦ peccã. quia qui pꝰeamaitirẽ. pꝰ peccatorẽ fu¬
erunt. hȩc frs amantissimi ad epłamurãm

Expanded text:
t in reliquis scriptor ejusdem operis profert tet in reliquis scriptor ejusdem operis profert testimonia, quibus nititur approbare Origenem fuisse catholicum. Eusebius et Pamphilus tantam inter se habuere concordiam, ut unius animae homines putes, et ab uno alter nomen acceperit. Quomodo igitur inter se dissentire potuerunt, ut Eusebius in toto opere suo Origenem Ariani probet dogmatis, et Pamphilus Nicaenae synodi, quae fuit postea, defensorem? Ex quo ostenditur, vel Didymi, vel cujuslibet alterius esse opusculum, qui sexti libri 533 capite detruncato, caetera membra sociarit. Sed concedamus, ex superfluo, ut Pamphili sit, sed necdum martyris; ante enim scripsit, quam dignus fuit?\' scilicet ut martyrio deleret errorem; ut unam culpam sanguinis sui effusione purgaret. quanti in toto orbe martyres, antequam caederentur, uariis subiacuere peccatis! defendamus ergo peccata, quia, qui postea martyres, prius peccatores fuerunt? Haec, fratres amantissimi, ad epistulam uestram
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosium referc. ꝙ secreto edita inpublicũ
ibc̃ c̾ y rc. aliena eẽ quȩ displicent. Porro ꝙ
panphilum ꝓferunt laudatorem eiꝰ. grãs ago
illis meo nomine. ꝙ dignum me putauerint
quẽ cũ martire calumpniarent᷑. Si enĩ abi¬
nimicis origenis libros eiꝰ dicitis ẽẽ molatos
ret: Ecce uos em̃datis inorigenis libri qđil
le ñ scͥpsit. ⁊ miramini siedãt aliquis librũ
quemille ñ edidit: uos inedito oꝑe potestis
coargui. ille quinicħ aliud edidit facilius pa¬
sit : uidelic stilus ⁊ saliua doce̾ mepoterit.
Nunquam cͤdam qd doctusuir pͥmos ĩgeni
siu fructus questionib ⁊ infamiȩ dedicarit
⁊ ipsum nom̃ apologetici ostendit excusati¬
onem. Nonenim defenditur nͥ qd̃ incmine
ẽ. Nunc ꝓferam cui contradicere ł stultisit
ł imprudentis. Sextus lib̾ eusebii suꝑ orige¬
nis defensionem pͥncipiumusq ad mille
ferme uersus libri istius qui panphili dr̃ ꝯ¬

Expanded text:
Ambrosium refert, quod secreto edita in publicum Ambrosium refert, quod secreto edita in publicum ihoyovoiv aliena esse, quae displicent! Porro, quod Pamphilum proferunt laudatorem eius, gratias illis ago meo nomine, quod dignum me putauerunt, quem cum martyre calumniarentur. si enim ab inimicis Origenis libros eius dicitis esse uiolatos,ret? ecce uos emendatis in Origenis libris, quod ille non scripsit, et miramini, si edat aliquis librum, quem ille non edidit? uos in edito opere potestis coargui; ille, qui nihil aliud edidit, facilius pasit? uidelicet stilus et saliua docere me poterit. numquam credam, quod doctus uir primos ingenii sui fructus quaestionibus et infamiae dedicarit. et ipsum nomen Apologetici ostendit accusationem; non enim defenditur, nisi quod in crimine est. unum proferam, cui contradicere uel stulti sit uel inpudentis. sex librorum Eusebii super Origenis defensione principium usque ad mille ferme uersus liber iste, qui Pamphili d