comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est & sẽcrabilius c urds̃ debeat blasphemari. Nonenim
quia permen dacium blas phematur: potest quippe
hocmodo dici non peierari. quia ꝑm̃ dacium peieratur:
Quis enĩ ꝑ ueritatem posstgee ꝑ iurus sice&iam ꝑueri¬
tatẽ nulluspo test eẽ blasphemus Sanemitius falsũ
iurat qui falsum nescit eẽ & uerum putat eẽ quodiurat.
Sicut & saulus & cusabilius blasphemauit. quia ignorans secit
ideo autem peius blas phemare quam peierare: qm̃peie¬
rando falsaerei adhib&ur testis ds̃: blas phemando
autem deipso falsa dicuntur dm̃ : tanto est aut̃ quisq
in eccusabili s. siue ꝑ iurus. si ueblas phemus quantoma¬
gis ea qua̧pererando uelblas phemando asseruN falsa
nouerunt eẽ uel credunt: quisquis itaq: dicit properi¬
clitantis omnis temporali salute.u uel uita eẽ
menciendum nimis ipse abitinere & os bitat. ac&er¬
ne sdlutis & uitȩ sidicit in eacdusa & iam iurando ꝑ dm̃.

Expanded text:
est execrabilius, cur deus debeat blasphemari. non enim est execrabilius, cur deus debeat blasphemari. non enim quia per mendacium blasphematur, ideo non blasphematur. potest quippe hoc modo dici non peierari, quia per mendacium peieratur. quis enim per ueritatem possit esse periurus? sic etiam per ueritatem nullus potest esse blasphemus. sane mitius falsum iurat, qui falsum nescit esse et uerum putat esse quod iurat: sicut et Saulus excusabilius blasphemauit, quia ignorans fecit. ideo autem peius est blasphemare quam peierare, quoniam peierando falsae rei adhibetur testis deus, blasphemando autem de ipso falsa dicuntur deo. tanto est autem quisque inexcusabilior siue periurus siue blasphemus, quanto magis ea, quae peierando uel blasphemando asserunt, falsa nouerunt esse uel credunt. quisquis itaque dicit pro periclitantis hominis temporali salute uel uita esse mentiendum, nimis ipse ab itinere exorbitat aeternae salutis et uitae, si dicit in ea causa etiam iurandum per deum
Abbreviated transcription (Latin):
do eẽmenciendũ id ad serendo eẽ ueraces. nȩquod est absur¬
dissimum & stultissimum. credere ueritas nos doceat
eẽmendaces: quale est enĩ ut eẽ adulteran dum nemo dis¬
cat a castitate dm̃ offendendum nemodis cat api&a te cuiqu
nocendũ nemodiscat ab enignitate . & eẽm̃ciendũ discamꝓauera
Porro si hoc non doc& ueritas: non ẽuerum sin on euerũ :
non ẽ discendũ . si nonẽ discendum num quam est igitur
menciendum. sed ꝑfectorũ est ait aliquis soliduscibus:
multa enĩ scđm ueniam relaxantur. infirmitati quã uis
sincerissi mȩ nequaquã placeant ueritati: Dicat hoc quis¬
quis. nonm & uit quaȩ consequentia. metuenda sunt : si fuer
aliquomodo aliquaꝑ missa mendacia: Nullom o do
tamen in tantũ sunt ꝑ mit tenda conscendese ut ad ꝑ¬
iuria blas phemias quȩ ꝑueniant: Nec aliquam causam
prorsus oport& obtendi Curdebeat peierari uelquod

Expanded text:
do esse mentiendum, id asserendo esse ueraces, ne, quod est absurdo esse mentiendum, id asserendo esse ueraces, ne, quod est absurdissimum et stultissimum credere, ueritas nos doceat esse mendaces. quale est enim, ut esse adulterandum nemo discat a castitate, deum offendendum nemo discat a pietate, cuiquam nocendum nemo discat a benignitate et esse mentiendum discamus a ueritate? porro si hoc non docet ueritas, non est uerum; si non est uerum, non est discendum; si non est discendum, numquam est igitur mentiendum. Sed perfectorum est, ait aliquis, solidus cibus. multa enim secundum ueniam relaxantur infirmitati, quamuis sincerissimae nequaquam placeant ueritati. dicat hoc quisquis non metuit, quae consequentia metuenda sunt, si fuerint aliquo modo aliqua permissa mendacia. nullo modo tamen in tantum sunt permittenda conscendere, ut ad periuria blasphemiasque perueniant; nec aliquam causam prorsus oportet obtendi, cur debeat peierari uel, quod
Abbreviated transcription (Latin):
profecto aduersus ueritatem facit:ꝙur ergo &sinon
possit ali terpericlitantibus sub uenire non commit¬
to stuprũ : Quodideo est contrarium ueritati quia
contrarium̃ est castitati & ut perelitantibus subueni¬
aturlo quor mendacium. quod ipsi aꝑtissime ẽ contrariũ
ueritati: quidnos tantum promeruit castitas. & offen¬
dit ueritas cum omnis & ueritatesit castitas & sit non
corporis sedmentis castitas. ueritas. atq: in mente habi¬
t& &iam corporis castitas: post tremo quod & paulo an¬
tedixi & iterumdico quis quis mihi ꝓsuadendo &i defenden¬
do ullom̃ dacio contradicit quiddicit. Si uerũ nondicit:
Situtem propterea audiendus qm̃ uerum dicit quom odo
mguult facese uerum dicendo mendacem: quomodom̃daci¬
um Patronam sibi adhib& ueritatem an aduer sano suo
uincit ugase ipsauincatur : quis hanc absurditatemferat:
Nullo modo igitur dixerimus eos quias seruNt aliquan¬

Expanded text:
profecto aduersus ueritatem facit. cur ergo et, si non profecto aduersus ueritatem facit. cur ergo et, si non possit aliter periclitantibus subueniri, non committo stuprum, quod ideo. est contrarium ueritati, quia contrarium est castitati, et ut periclitantibus subueniatur, loquor mendacium, quod ipsi apertissime est contrarium ueritati? quid nos tantum promeruit castitas et offendit ueritas? cum omnis ex ueritate sit castitas et sit non corporis, sed mentis castitas ueritas atque in mente habitet etiam corporis castitas. postremo, quod et paulo ante dixi et iterum dico, quisquis mihi pro persuadendo et defendendo ullo mendacio contradicit, quid dicit, si uerum non dicit? si autem propterea est audiendus, quoniam uerum dicit, quomodo me uult facere uerum dicendo mendacem? quomodo mendacium patronam sibi adhibet ueritatem? an aduersario suo uincit, ut a se ipsa uincatur? quis hanc absurditatem ferat? nullo modo igitur dixerimus eos, qui asserunt aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
hocscio quod&iam quidoc& oportere mentiri uerũ dicese
ssuult ui deri: Namsi falsumẽ quod do c& quis falsȩ uelit
studere doccrinȩ ubi& fallit docens & fallitur dicens:
Si autem ut aliquem possit inuenine discipulum doce¬
rt seasserit uerum cum doceat eg̃menciendum. quo¬
modo eritillu & ueritate mendacium Iohanne aposto¬
lo reclamante. omnemen dacium monẽ e ueritate:
Ionigitur uerum aliquando eg̃menciendum : & quodẽ
uerum neminiẽ omnino suadendum: Sed agit
partes suas infirmitas: & causam uin cibilem faten¬
modo apud hominesq̃ procul dubio sifallantumauen¬
tuntur apniciȩ uelaliena uel suapericlitantibus subuenit᷑
hominibus : si nos humanus admentiendum non inclinet affectus.
sipatient̃ meaudiat turbamor talitatis tur bamfirmitatis: yes¬
pondebo aliquid. ꝓnegotioueritatis. Ceste pia. uerascã castitas.
nonnisi & ueritate est & quis quis ad uersus eam facit

Expanded text:
hoc scio, quod etiam qui docet oportere mentiri, uerum docere hoc scio, quod etiam qui docet oportere mentiri, uerum docere se uult uideri. nam si falsum est quod docet, quis falsae uelit studere doctrinae, ubi et fallit docens et fallitur discens? si autem, ut aliquem possit inuenire discipulum, docere se asserit uerum, cum doceat esse mentiendum, quomodo erit illud ex ueritate mendacium Iohanne apostolo reclamante: omne mendacium non est ex ueritate? non est igitur uerum aliquando esse mentiendum; et quod non est uerum, nemini est omnino suadendum. Sed agit partes suas infirmitas et causam uincibilem fauenmodo apud homines, qui procul dubio, si fallantur, auertuntur a pernicie uel aliena uel sua, periclitantibus subuenitur hominibus, si nos humanus ad mentiendum non inclinet affectus? si patienter me audiat turba mortalitatis, turba infirmitatis, respondebo aliquid pro negotio ueritatis. certe pia, uera, sancta castitas nonnisi ex ueritate est: et quisquis aduersus eam facit,
Abbreviated transcription (Latin):
picmus inuanum. & sunt in eis docti qui &iam regulas fin¬
gaN fines queconstituant quando debeat quandonon de¬
becit peierari Oubiestis fante lacrimarum & quidficci¬
emus q uoibim ubinos hoc cultabimus ab ira ueritatis.
si non solum neglegimus caueremendacia sed aude¬
mus insuperdicere peiora : Uiderint & enim asser¬
tores defensores qui mendacii: qualegenus uel qualia
genera mentiendi eos iustificare delectent: Saltłm indĩ
cultu concedant non eẽ mentiendum: Sultem sese a ꝑ iu¬
rus blas phemis quȩ contineant. Saltłm ubi dĩnomen
ubi dstestis ubidĩ sacramentum interponitur. ubi
diuina religione sermo promitur siue conseritur
nemomenciatur. nemo laudat nemo doceat & precipiat
nemo iustum dicat mendacium eẽ dec& eris mendatiorũ
genesibus eligat sibi quod putat eẽ mitis simum atq in no¬
centis simum mentirigenus cuiplac& eẽ menciendum :

Expanded text:
piamus in uanum. et sunt in eis docti, qui etiam regulas fipiamus in uanum. et sunt in eis docti, qui etiam regulas figant finesque constituant, quando debeat, quando non debeat peierari. Q ubi estis, fontes lacrimarum? et quid faciemus? quo ibimus? ubi nos occultabimus ab ira ueritatis, si non solum neglegimus cauere mendacia, sed audemus insuper docere periuria? uiderint enim assertores defensoresque mendacii, quale genus uel qualia genera mentiendi eos iustificare delectet: saltem in dei cultu concedant non esse mentiendum; saltem sese a periuriis blasphemiisque contineant; saltem ubi dei nomen, ubi deus testis, ubi dei sacramentum interponitur, ubi de diuina religione sermo promitur siue conseritur, nemo mentiatur, nemo laudet, nemo doceat et praecipiat, nemo iustum dicat esse mendacium; de ceteris mendaciorum generibus eligat sibi, quod putat esse mitissimum atque innocentissimum mentiendi genus, cui placet esse mentiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
modi quȩstionib: & contradictionibus. plerumq: superat
aut fatigat sensus humanus: Ideo mox & ille subi ecit¬
& adhaec quis idoneus hucaccedit ubimiserabilius heiulan¬
dum. quodsi concesserimus prosalute illius aegri deuͥta
filii eius fuis se menciendũ ita paulatim minutatim quȩ
subcrescit hocmalum & breuibus accessibus adtantum
a cerbum mendaciorum sceleratorũ sensim sub intran¬
do perducitur : ut numquam possitpenitus inueniri ubi
tan tepesti ꝑ minima additam̃ta inim mensum conua¬
lescenti possit obsisti: Vndepro uidentissime scriptũ ẽ
qui modica spernit paulatim decidit. quid quod uitae
huius tales amores ut eamnon dubi tent proponese ueri¬
tati nehomo moriatur: immo ut homo quandoq: mori¬
turus aliquando serius moriatur: nontantũmentiri
sed &iam peierare nos uolunt. ut uidelic& nealiquando
citius transeat uana salus hominis. Nomen dnĩ dĩ nr̃i acci¬

Expanded text:
modi quaestionibus et contradictionibus plerumque superat modi quaestionibus et contradictionibus plerumque superat aut fatigat sensus humanus, ideo mox et ille subiecit: et ad haec quis idoneus? Huc accedit — ubi miserabilius eiulandum est — quod si concesserimus pro salute illius aegri de uita filii eius fuisse mentiendum, ita paulatim minutatimque subcrescit hoc malum et breuibus accessibus ad tantum aceruum mendaciorum sceleratorum sensim subintrando perducitur, ut numquam possit penitus inueniri, ubi tantae pesti per minima additamenta in inmensum conualescenti possit obsisti. unde prouidentissime scriptum est: qui modica spernit, paulatim decidit quid? quod uitae huius tales amatores, ut eam non dubitent praeponere ueritati, ne homo moriatur, immo ut homo quandoque moriturus aliquanto serius moriatur, non tantum mentiri, sed etiam peierare nos uolunt? ut uidelicet, ne aliquanto citius transeat uana salus hominis, nomen domini dei nostri acci
Abbreviated transcription (Latin):
illius pulchritudinem decuius falsi nihi oreprocedit : quã¬
uis ubiradians magis magisq clarescit ueritas. ubi pal¬
pitans meare uerberetur in firmitas: tamen sicam o¬
re tantidecoris accendor. ut cunctaquȩme indeme reuo¬
cant  umana contempnant. Sedmultumẽ utiste in
tantum per seuerar& affectus : n eintemptatione desit
affectus : Necm emou& contem plantem luminosum bonũ
uin quo mendacii tenebrae nullȩ sunt: quod nobis mentiri
nolentib: & hominib: uero audito morientib homicida
dicitur ueritas: Num quid enĩ sistuprum & petat inpu¬
dica & tenon consentiente seuoamore ꝑturbata mori¬
atur. h omicidaerit & castitas anuero quialegimus. Xp̃i
bonus odorsumus i nomniloco & inhis quis aluifiunt & inhis
quipereumt. aliis quidem odor uite inuitam. aliis autem
odormortis inmorte : &iam hodorem xpi pronunçi aui¬
mus homicidam: Sed quia homines sumus & nos iñ uius

Expanded text:
illius pulchritudinem, de cuius falsi nihil ore procedit, quamillius pulchritudinem, de cuius falsi nihil ore procedit, quamuis ubi radians magis magisque clarescit ueritas, ibi palpitans mea reuerberatur infirmitas, tamen sic amore tanti decoris accendor, ut cuncta quae inde me reuocant humana contemnam. sed multum est, ut iste in tantum perseueret affectus, ne in temptatione desit effectus. nec me mouet contemplantem luminosum bonum, in quo mendacii tenebrae nullae sunt, quod nobis mentiri nolentibus et hominibus uero audito morientibus homicida dicitur ueritas. numquid enim, si stuprum expetat inpudica et te non consentiente saeuo. amore perturbata moriatur, homicida erit et castitas? an uero, quia legimus: Christi bonus odor sumus in omni loco, et in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, aliis quidem odor uitae in uitam, aliis autem odor mortis in mortem. etiam odorem Christi pronuntiabimus homicidam? sed quia homines sumus et nos in huius
Abbreviated transcription (Latin):
mihi dicitur : Eccegraui morbo pereditatur agrotus cuius
iam uires ferre non possint : si eimortuus unicus & carissimus
filius nunti& a tequaerit anuiuat. quem uita finisse tunos¬
ti: quidres pondebis quando quic quid aliud dixeris prae¬
terunũ detrib. autmortuus ẽ aut uiuit autnescio.nihilaliud
credit ille quam mortuum. quodte intelligit timeredicere.
& nollementiri. tantum dem ual& &iam si omnimodo
tacueris: ꝙ illis autem trib: duo falsa sunt uiuit & nescio.
neciobste dicipossunt nisimenciendo: illud aut̃ un ũ uerion
idẽ mortuum eẽsi dixeris : & perturbati hominis mors fuer
subsecuta. abste occisus eẽ clamabitur: & quisferat homi¬
nes eagerantes quantum sit mali salubre mendacium
deuitari: & homicidam diligiueritatem. moueor his oppo¬
sitis uehementer: Sedmirum si&iã sapienter cũ enĩ pro¬
posutro antȩ quales cumq: oculos cordis mei intelligibilem

Expanded text:
mihi dicitur: ecce graui morbo periclitatur aegrotus, cuius mihi dicitur: ecce graui morbo periclitatur aegrotus, cuius iam uires ferre non possint, si ei mortuus unicus et carissimus filius nuntietur. a te quaerit an uiuat, quem uitam finisse tu nosti. quid respondebis, quando quidquid aliud dixeris praeter unum de tribus: aut mortuus est aut uiuit aut nescio, nihil aliud credit ille quam mortuum, quod te intellegit timere dicere et nolle mentiri? tantundem ualet, etiamsi omni modo tacueris. ex illis autem tribus duo falsa sunt \'uiuit et \'nescio' nec abs te dici possunt nisi mentiendo. illud autem unum uerum, id est mortuum esse, si dixeris et perturbati hominis mors fuerit subsecuta, abs te occisus esse clamabitur. et quis ferat homines exaggerantes quantum sit mali salubre mendacium deuitari et homicidam diligi ueritatem? moueor his oppositis uehementer, sed mirum, si etiam sapienter. cum enim proposuero ante qualescumque oculos cordis mei intellegibilem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ longum est omnia pertractare que in illa libraditynii
sunt posita uelut imitanda exempla menciendĩ ad hanc regu¬
lammihi uidentur non solum ista uerum &iam siqua sunt¬
alia redigenda: ut aut quod eẽ creditur ostendatur non eẽ
mendacium. Siueubi tacetur uerum nec dicitur falsum.
siue ubi significatio ueraxaliud ȩ alio uult intellegi: quod
genus figuratorũ ueldictorum uel factorum habundat¬
in proph&icis litteris: autq̃ conuincuntur eẽmendacianon
eẽ imitanda monstrentur. & siqua nobis ut alia peccata sub¬
repseriT non eis tribuenda iustitiã sed ueniã postulandã:
H ocquidem mihi uid&ur: & ad istam sententiã me superius
disputata conpellunt: Uerum quia homi nes sumus & iter
homines uiuimus. fateor queme nondũ eẽ In eorũ numero
quos conpensatiua peccatã non turbant: Sepeme in reb
humanis uincit sensus humanus: necresistere ualeo cum

Expanded text:
nt, quoniam nimis longum est omnia pertractare, quae in illa Libra Dictinii nt, quoniam nimis longum est omnia pertractare, quae in illa Libra Dictinii sunt posita uelut imitanda exempla mentiendi, ad hanc regulam mihi uidentur non solum ista, uerum etiam si qua sunt talia redigenda, ut aut quod creditur, ostendatur non esse mendacium — siue ubi tacetur uerum nec dicitur falsum; siue ubi significatio uerax aliud ex alio uult intellegi, quod genus figuratorum uel dictorum uel factorum abundatin propheticis litteris — aut quae conuincuntur esse mendacia, non esse imitanda monstrentur et si qua nobis ut alia peccata subrepserint, non eis tribuendam iustitiam, sed ueniam postulandam. hoc quidem mihi uidetur; et ad istam sententiam me superius disputata conpellunt. Verum quia homines sumus et inter homines uiuimus — fateorque me nondum esse in eorum numero, quos conpensatiua peccata non turbant — saepe me in rebus humanis uincit sensus humanus nec resistere ualeo, cum
Abbreviated transcription (Latin):
iustus noluit procorporib hos pitũani mã suã suomenda¬
cio maculari: pro quib: uoluit corpora filiarũ alienȩlibidin
iniquitate uimper p&i: Faciatergo homo &i ampro tempo¬
rali hominum salute quod potest: Cũ autẽ adhuncasti¬
culũ uentũ fuerit ut talis alute consulese nisi peccando
non possitiamse & istim& non habere quit faciat: quan¬
do id relicum eẽ pers pexerit: Quodnon recte faciat: proinde
raab in hiericho quia peregrinos homines dĩ suscepit hospicio.
quia ineorũ susceptione pergclitata ẽ. quia in eorũ h̃ credi¬
dit. quia diligentes eos ubi potuit occultauit. quia per aliã uiã
remeandi consilium fidelissimũ dedit&iam suꝑ nachiiłm
ciuib: imitanda laud&ur : quod aut̃mentitaẽ &iam si aliquid
ibi proph&icum intellegenter & ponit᷑. non tamenimi tandũ
sapi enterponitur. quam uis ds̃ illabona memorabi liter
honora uerit. hocmalũ clementer ignouerit: quaecũita sut

Expanded text:
iustus noluit pro corporibus hospitum animam suam suo mendaiustus noluit pro corporibus hospitum animam suam suo mendacio maculari, pro quibus uoluit corpora filiarum alienae libidinis iniquitate uim perpeti. faciat ergo homo etiam pro temporali hominum salute quod potest: cum autem ad hunc articulum uentum fuerit, ut tali saluti consulere nisi peccando non possit, iam se existimet non habere quid faciat, quando id reliquum esse perspexerit quod non recte faciat. proinde Raab in Iericho, quia peregrinos homines dei suscepit hospitio, quia in eorum susceptione periclitata est, quia in eorum deum credidit, quia diligenter eos ubi potuit occultauit, quia per aliam uiam remeandi consilium fidelissimum dedit, etiam supernae Hierusalem ciuibus imitanda laudetur. quod autem mentita est, etiamsi aliquid ibi propheticum intellegenter exponitur, non tamen imitandum sapienter proponitur, quamuis deus illa bona memorabiliter honorauerit, hoc malum clementer ignouerit. Quae cum ita si
Abbreviated transcription (Latin):
uilissimȩ atq: turpissimȩ n onsolũ menuendi uerum
&iam peieranti credere noluissent: Nempe & iam
siccon secutura fuerant: quȩtimendo mentitaest¬
& ubi ponimus uoluntatem. hacuolim itaẽ dĩ: anforte
non poterat & illa necciuib suis mencientem. Necho¬
mines di prodentẽ & illos suos ab homini perniciȩ custo¬
dire: A quo enĩ & post mulieris mendaciũ custoditi sun
ab eo potuerunt & si llamentita non e& utiq custodiri. Nisi
forte oblitisumus hoc fuisse in sodomis factũ: ubi masculi
in mas culos nefandet libidine accensi. nec ostiu domus
inquaeraN quos querebant inuenire potuerunt. quan¬
douiriustus in causa omnino simillima prosuis hos pitib: men¬
tirinoluit quos eẽ angelos nesciebat : &uim morte peiorẽ nepa¬
terentur timebat. & certepoterat. taliares pondere quȩren¬
tib: qualia & inhiericho mulierilla respondit: Nã pror¬
sussimiliter & illi inter ro gando quaesierunt: Sedhomo

Expanded text:
uilissimae atque turpissimae non solum mentienti, uerum uilissimae atque turpissimae non solum mentienti, uerum etiam peieranti credere noluissent? nempe etiam sic consecutura fuerant, quae timendo mentita est. et ubi ponimus uoluntatem ac potestatem dei? an forte non poterat et illam nec ciuibus suis mentientem nec homines dei prodentem et illos suos ab omni pernicie custodire? a quo enim et post mulieris mendacium custoditi sunt, ab eo potuerunt, etsi illa mentita non esset, utique custodiri. nisi forte obliti sumus hoc fuisse in Sodomis factum, ubi masculi in masculos nefanda libidine accensi nec ostium domus, in qua erant quos quaerebant, inuenire potuerunt, quando uir iustus in causa omnino simillima pro suis hospitibus mentiri noluit, quos esse angelos nesciebat et uim morte peiorem ne paterentur timebat. et certe poterat talia respondere quaerentibus, qualia in Iericho mulier illa respondit. nam prorsus similiter et illi interrogando quaesierunt. sed homo
Abbreviated transcription (Latin):
quid illa in hiericho: non quid hocposs&: non nesiquȩrentes
ciues menciendo non faller&. uerũ dicendo la tentes os¬
pites proder&: anposs& interro gantib: dicere scio ubi
sunt. sed dm̃timeo non eos prodo : Pos sehoc quidem di¬
cere: siiam e& uereis rahalits in quadolus non e&̃. Quod
illi hocaudito in quies: illã perimerent. domum s̃ crutarem᷑:
Sechiumquid consequens erat ut illos &iam quodiligenter
occulta uerat inueniremt. Pros pexerat enĩ cautis sima
mulier & ibiȩos posuerat ubilatere potuissent: &iam si
ei mencienti creditũ non fuis s& ita & illasi tamenasuis
ciuib e& occisa promiscđa opere uitã istã foeniã prae¬
ciosa. in conspectudnĩ morte finiss&: &erga illos eius
beneficium in ane non fuiss&: Sedinquies: quidsi & ad illũ
lo cum ubi eos occulta uerat. hia quib: quȩrebant᷑ ꝑscrutan¬
do omã ꝑ uenis s&: Is tomodo dicipotest: quidsimulieri

Expanded text:
quid illa in Iericho? numquid hoc posset? nonne si quaerentes quid illa in Iericho? numquid hoc posset? nonne si quaerentes ciues mentiendo non falleret, uerum dicendo latentes hospites proderet? an posset interrogantibus dicere: scio ubi sint, sed deum timeo, non eos prodo? posset hoc quidem dicere, si iam esset uera Israhelitis, in qua dolus non esset: quod illi hoc audito, inquies, illam perimerent, domum scrutarentur. sed numquid consequens erat, ut illos etiam quos diligenter occultauerat inuenirent? prospexerat enim cautissima mulier et ibi eos posuerat, ubi latere potuissent, etiamsi ei mentienti creditum non fuisset. ita et illa, si tamen a suis ciuibus esset occisa pro misericordiae opere, uitam istam faeneam pretiosa in conspectu domini morte finisset, et erga illos eius beneficium inane non fuisset. sed, inquies, quid? si et ad illum locum, ubi eos occultauerat, hi, a quibus quaerebantur, perscrutando omnia peruenissent? isto modo dici potest: quid? si mulieri
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ menda cium. eius ciuitatis est filius de quoitẽ
scriptũ : uerbum sus cipiens filius aꝑditione longgaberit.
& cipiens aut̃ & cipitillud sibi& nihil falsieius ose ꝓcessit
ut hominib: obrepit qualecum que mendacium: poscumt
humiliter ueniam. non inde quȩruN in suꝑ głam: seddic&
aliquis esgo ne obste irices illȩ atq ra ab melius fecis sent
sinull̃mis cđam prȩstitis sent nolendo mentiri im mouero
illȩ mulieres haebrea sieent tales dequalibus quaerimus utrũ
sit eis aliquando mentiendũ. nec aliquid falsidicerent &¬
foeda ministeria de paruulis occidendis liberrime secusa¬
rent: sed inquies: ipsȩmoresentur: &uides quid sequatur :
moresenturenĩ cęlestis habitatinis in comparabiliter
ampliore mercede : quam domus illȩ quas sibi fecerun
interraeẽ potuerunt: Morerentur future in &erna
felicitate : mortẽ ꝑpessȩpro in nocentissima ueritate :

Expanded text:
uentum esse mendacium; eius ciuitatis est filius, de quo item uentum esse mendacium; eius ciuitatis est filius, de quo item scriptum est: uerbum suscipiens filius a perditione longe aberit; exc.ipiens autem excepit illud sibi, et nihil falsi ex eius ore procedit. ut hominibus obrepit qualecumque mendacium, poscunt humiliter ueniam, non inde quaerunt insuper gloriam. Sed dicet aliquis: ergone obstetrices illae atque Raab melius fecissent, si nullam misericordiam praestitissent nolendo mentiri? immo uero illae mulieres Hebraeae, si essent tales, de qualibus quaerimus, utrum sit eis aliquando mentiendum, nec aliquid falsi dicerent et foeda ministeria de paruulis occidendis liberrime recusarent. sed, inquies, ipsae morerentur. at uide, quid sequatur. morerentur enim caelestis habitationis incomparabiliter ampliore mercede, quam domus illae quas sibi fecerunt in terra esse potuerunt; morerentur futurae in aeterna felicitate, mortem perpessae pro innocentissima ueritate.
Abbreviated transcription (Latin):
ratio temporalis quia fecerunt sibi domus. nisipro ficiendo
per tinuerunt ad eamdomum dequa dõ cantatur.
Beati quihabitant in domotua in scła sđarũ laudabuntte:
Multum aut̃ fatendum ẽ propinquare iustitiae: & quã uis
igipsa non dumiamtamen spe atq: indole animũ eẽ lau¬
dandum. quinum quam nisih ac intentionementitur
qua uult prodeẽ alicui nocereaut̃ nemini: sednos cum
q̃rimus nesit bonihominis ali quando mentiri: non deho¬
mine quȩrimus adhuc egiptum uelid hiericum  adbabi¬
loniam pertinentẽ. uel adhuc adipsam hisłm terrae¬
nam quȩseruit cumfiliis suis. sedȩciue illius ciuitatis quae
sursum est liberamaternrtt a&erna in caelis. Ꝙrespon¬
detur querentib: nobis. omnemenda cium non ẽ & ueritat
ilii autẽ illius ciuitatis. filii sunt utiq: uerita tis eiꝰ ciuita¬
tis. F ilusunT de quib: scriptũ est: Inore eorũ non estin¬

Expanded text:
ratio temporalis, quia fecerunt sibi domos, nisi proficiendo ratio temporalis, quia fecerunt sibi domos, nisi proficiendo pertinuerunt ad eam domum, de qua deo cantatur: beati, qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te? multum autem fatendum est propinquare iustitiae et quamuis re ipsa nondum, iam tamen spe atque indole animum esse laudandum, qui numquam nisi hac intentione mentitur, qua uult prodesse alicui, nocere autem nemini. sed nos cum quaerimus, sitne boni hominis aliquando mentiri, non de homine quaerimus adhuc ad Aegyptum uel ad Iericho uel ad Babyloniam pertinente uel adhuc ad ipsam Hierusalem terrenam, quae seruit cum filiis suis, sed de ciue illius ciuitatis, quae sursum est libera mater nostra aeterna in caelis. et respondetur quaerentibus nobis: omne mendacium non est ex ueritate. filii autem illius ciuitatis filii sunt utique ueritatis; eius ciuitatis filii sunt, de quibus scriptum est in ore eorum non in
Abbreviated transcription (Latin):
tis simi fatigantur : ualde illarũ muliercularũ in illis
populis constitutarũ. & illis morib: assei& arũ ecedebat modũ:
Itaq: hanc eorũ ignorantiã sicut aliarũ rerũ quas pariter
nes ciebatis.: Sed scien dȩsunt afiluis non huius sđi sed
futuri &i patien ciã sustinebat quitam en eis prohigmana
benignitate quã famulis eius impenderant. quam ui
çȩleste aliquid significantia prȩmia terhena reddebit :¬
&ra ab quidem & iericho liberata. indipopulum transitum
fecit: ubi proficiens poss& ad&erna &immor talia mimera
peruenire. quaenullus sunt quȩrenda mendacio. Tunctamen
quando illud opus bonum & prosuauitate conditione lau¬
dabile is rahęlitis e ploratoribus praestititi non dumerat
talis ut ab ea giger&ur. sit in oreurõ ẽ estinon non: obste¬
trices aut̃ illȩ quamuis hebreȩ. si scđm carnem tantũ modo
sapuerunt. quid aut quantum est quodeis profuit remune¬

Expanded text:
tissimi fatigantur, ualde illarum muliercularum in illis tissimi fatigantur, ualde illarum muliercularum in illis populis constitutarum et illis moribus adsuetarum excedebat modum. itaque hanc earum ignorantiam, sicut aliarum rerum, quas pariter nesciebant, sed sciendae sunt a filiis non huius saeculi, sed futuri, dei patientia sustinebat, qui tamen eis pro humana benignitate, quam famulis eius inpenderant, quamuis caeleste aliquid significantia praemia terrena reddebat. et Raab quidem ex Iericho liberata in dei populum transitum fecit, ubi proficiens posset ad aeterna et inmortalia munera peruenire, quae nullo sunt quaerenda mendacio. Tunc tamen, quando illud opus bonum et pro suae uitae condicione laudabile Israhelitis exploratoribus praestitit, nondum erat talis, ut ab ea exigeretur: sit in ore uestro est est, non non. obstetrices autem illae quamuis Hebraeae si secundum carnem tantummodo sapuerunt, quid aut quantum est quod eis profuit remune
Abbreviated transcription (Latin):
est leuius non del&ur ipsa hominis miscđa & praecedente¬
ut peccen & comitante cũ peccat. Itaquidem uideripotest
erũ tamen aliud est dicere peccare quidem non debui.
sed opera miscđiȩ faciã quibus deleã quod ante peccaui :¬
& aliud est dicese peccare debeo quia non possũ aliter
misereri: aliud est in quam dicere quiaiam peccauimus
bene faciamus : & aliudẽ dicere peccemus ut benȩ faciamus
ibi dicitur facia mus bona quia fegimus mala: Hi çaut̃
faciamus mala ut ueniant bona. Hac ꝑ hoc ibi eorienda ẽ
sententia peccati. hic cauenda est doctrina peccandi
Vestatitaq: ut intellega mus. illis mulierib: uel in egypto
uel ingericho prohumanitate & miscđa. redditã fuisse
mercedem utiq: tẽporalem : quaȩquidem & ipsa &ernũ ali¬
quid &iamillis nescientib: proph&ica significatione
figurar&: utrũ aut̃ sitaliquando uel pro cuius quã salute
mentiendũ cum questiosit in qua dissoluenda &iam doc¬

Expanded text:
est leuius non delest leuius non delut peccet, et comitante, cum peccat? ita quidem uideri potest. uerumtamen aliud est dicere: peccare quidem non debui, sed opera misericordiae faciam, quibus deleam, quod ante peccaui, et aliud est dicere: peccare debeo, quia non possum aliter misereri, aliud est, inquam, dicere: quia iam peccauimus. benefaciamus, et aliud est dicere: peccemus, ut benefaciamus. ibi dicitur: faciamus bona, quia fecimus mala, hic autem: faciamus mala, ut ueniant bona. ac per hoc ibi exhaurienda est sentina peccati, hic cauenda est doctrina peccandi. Restat itaque, ut intellegamus illis mulieribus, uel in Aegypto uel in Iericho, pro humanitate et misericordia redditam fuisse mercedem utique temporalem, quae quidem et ipsa aeternum aliquid etiam illis nescientibus prophetica significatione figuraret. utrum autem sit aliquando uel pro cuiusquam salute mentiendum, cum quaestio sit, in qua dissoluenda etiam doc
Abbreviated transcription (Latin):
tritib & cũ rahab hieri çunetina meretrice. nonideo¬
factũ ẽ quiamentitȩ sunt: sed quia in homines đimi¬
sericor des fuerunt: Hon est itaq in eis remuera ta
fallacia. sed beniuolentia. benignitas mentis. non in i¬
quitas mencientis: sicut enĩ mirũ absurdum quȩ
non e& Si alio prius tempore com missa ab eis ali¬
qua operamala dis propter posteriora operabona
uell& ignoscere: It amirandũ non ẽ quod imo tem¬
pore inuna causa. Ds̃ utrũq conspiciens. id est factũ
miseri corditer factũ quȩ fillaciter: & bonũ remune¬
rauit & propter hocbonũmalũ illũ ignouit: si enĩ
peccata qua propter carnis concupis centiã non propte
miscdam fiunt propter posteriora opera misericordiae
tuntur grauius est enĩ peccatũ quod animo nocentis
quam quod animo sub uenientis efficitur. Hac ꝑhoc sullud
deletur opera miscde postea subsequente : Srhoc qđ

Expanded text:
tricibus et cum Raab Hiericuntricibus et cum Raab Hiericunfactum est quia mentitae sunt, sed quia in homines Dei misericordes fuerunt. Non est itaque in eis remunerata fallacia, sed benevolentia; benignitas mentis, non iniquitas mentientis. Sicut enim mirum absurdumque non esset si alio prius tempore commissa ab eis aliqua opera mala Deus propter posteriora opera bona vellet ignoscere; ita mirandum non est quod uno tempore in una causa Deus utrumque conspiciens, id est, factum misericorditer, factumque fallaciter, et bonum remuneravit, et propter hoc bonum malum illud ignovit. Si enim peccata quae propter carnis concupiscentiam, non propter misericordiam fiunt, propter posteriora opera miseriam misericordiam committuntur? grauius est enim peccatum, quod animo nocentis quam quod animo subuenientis efficitur. ac per hoc si illud deletur opera misericordiae postea subsequente, cur hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas est: Nonigitur potest iustũ eẽ peccation.
nisi cũ peccati nomenꝰ in alia rȩponimus. in qua quisq
non peccat s& ut facit aliquid aut patitur propeccato:
Nam & sacrificia propeccatis peccata apellata sunt.:¬
& poenȩ peccatorũ dicuntur aliquando peccata:
Hecplene possunt intellegi iusta peccata: cũ iust adi¬
cuntur sa crificia ueliusta supplicia eauero qu
contra legemdĩ fiunt: iusta eẽ non possunt
Dictumestꝰ aut̃ do lextua ueritas. eꝑ hoc quodest
contraueritatem. iustũ eẽ non potest: quis aut̃
dubit& con traueritatem esse omnemendacium:
Nullũ igitur iustũ po test eẽ menda ciũ: Item qui non
clareat e ueritate eẽ: omne quodiustũ ẽ. Clamat ant̃
iohannes: om nemendaciũ non est e ueritate: omne
ergo mendaciũ non est iustũ: Qua propter. quan¬
donobis descripturis scĩs menciendi ponumtur exen¬
Sed quod scriptũ ẽ benedm̃ fecisse cũ haebrais obste¬

Expanded text:
iniquitas est. non igitur potest iustum esse peccatum, iniquitas est. non igitur potest iustum esse peccatum, nisi cum peccati nomen in alia re ponimus, in qua quisque non peccat, sed aut facit aliquid aut patitur pro peccato. nam et sacrificia pro peccatis peccata appellata sunt et poenae peccatorum dicuntur aliquando peccata. haec plane possunt intellegi iusta peccata, cum iusta dicuntur sacrificia uel iusta supplicia. ea uero, quae contra legem dei fiunt, iusta esse non possunt. dictum est autem deo: lex tua ueritas, ac per hoc quod est contra ueritatem, iustum esse non potest. quis autem dubitet contra ueritatem esse omne mendacium? nullum igitur iustum potest esse mendacium. item cui non clareat ex ueritate esse omne, quod iustum est? clamat autem Iohannes: omne mendacium non est ex ueritate. omne ergo mendacium non est iustum. quapropter quando nobis de scripturis sanctis mentiendi proponuntur exemSed quod scriptum est bene deum fecisse cum hebraeis obste
Abbreviated transcription (Latin):
sed deomnib: operib: hominum in quibus gistunt uelut
conpensatiua peccata. considerandũ ẽ quamsententiã
ꝓferre debeamus: Ne aperiamus aditum. non tantum par¬
uis quib: q: peccatis: uerũ &iamscelerib: cunctis. nullũq
remaneat facinus. flagitium. sacrilegiuman quo causa
non possit gistere quarecte uideatur eẽ fticiendum:
uniuersamq: uitae probitatem oppinio ista sub uertat:
Ni hilaut̃ iudicandus est dicere quidicit aliqua iusta
eẽ mendacia : nisialiqua iusta eẽ peccata. Hde ꝑhoc aliqua
iusta eẽ que in iusta sunt: quo quid absurdius dicipoteste
unde enim est peccatũ. nisi quia iusticiae contrariũ
ẽ dicanturergo alia magna. alia parua eẽpeccata : quia ue¬
rũ ẽ. nec auscultandũ stoicis. qui omina paria eẽ contendunt
quidestaliud quam dicere quas dã eẽiustas quas dã¬
in iustas iniquitates: Cũ dicat a postolus iohannes
omnis qui fdcit peccatũ & inquitatẽ facitsypeccatũ

Expanded text:
sed de omnibus operibus hominum, in quibus existunt uelut sed de omnibus operibus hominum, in quibus existunt uelut conpensatiua peccata, considerandum est, quam sententiam proferre debeamus, ne aperiamus aditum non tantum paruis quibusque peccatis. uerum etiam sceleribus cunctis, nullumque remaneat facinus, flagitium, sacrilegium, in quo causa non possit existere, qua recte uideatur esse faciendum, uniuersamque uitae probitatem opinio ista subuertat. Nihil autem iudicandus est dicere, qui dicit aliqua iusta esse mendacia, nisi aliqua iusta esse peccata ac per hoc aliqua iusta esse, quae iniusta sunt: quo quid absurdius dici potest? unde enim est peccatum, nisi quia iustitiae contrarium est? dicantur ergo alia magna, alia parua esse peccata, quia uerum est nec auscultandum Stoicis, qui omnia paria esse contendunt; quid est aliud quam dicere quasdam esse iniustas, quas dam iustas iniquitates? cum dicat apostolus Iohannes: omnis. qui facit peccatum, iniquitatem facit; peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
& bona. Illauitanda: ista sectanda: & quaeda mita posita.
utde illis &iamsit ꝓlata sententia quaedam uero tacito
ibi iudicio nobis iudicanda ꝑmissa. qm̃ non solum nos nutriri
manifestis uerũ & gercęri oportebat obscuris Eurauĩ
isti imitandã sibi thamar & istimanl mentientem. & imi¬
tandũ iudam nongisti marđ fornicantem. Ibi enĩ utrũ¬
qulegerunt : & nihilhorumscriptura illa siue culpa uit
siuelaudauit. sed tantũ modo utrumq: narrauit & iudi¬
candum nobis utrũq dimisit: Sedmirum: sialiquid
horũ imitandũ impime permisit: quod enĩ thamar non
mere tricandi libi dine sed concipiendi uoluntate men¬
titasit nouimus : Uerum & fornicatio & iamsiidae talis non
fuit. potest eẽ cuiuspiam qua faciat ut homo liber&ur :
sicutillius mendacium fuituthomo conciperetur: Nũ¬
quid propterea &iam fornicandum est. si propter illud
putatur fuisse mentiendũ: non desolo itaquemendacio:

Expanded text:
et bona, illa uitanda, ista sectanda, et quaedam ita posita, et bona, illa uitanda, ista sectanda, et quaedam ita posita, ut de illis etiam sit prolata sententia, quaedam uero tacito ibi iudicio nobis iudicanda permissa, quoniam non solum nos nutriri manifestis, uerum et exerceri oportebat obscuris. Cur autem isti imitandam sibi Thamar existimant mentientem et imitandum ludam non existimant fornicantem? ibi enim utrumque legerunt: et nihil horum scriptura illa siue culpauit siue laudauit, sed tantummodo utrumque narrauit et iudicandum nobis utrumque dimisit; sed mirum, si aliquid horum imitandum inpune permisit. quod enim Thamar non meretricandi libidine, sed concipiendi uoluntate mentita sit, nouimus. uerum et fornicatio, etiamsi Iudae talis non fuit. potest esse cuiuspiam, qua faciat, ut homo liberetur, sicut illius mendacium fuit, ut homo conciperetur. numquid propterea etiam fornicandum est, si propter illud putatur fuisse mentiendum? non de solo itaque mendacio,
Abbreviated transcription (Latin):
sgeẽ ehistimant. In ac disputatione qua oppinant᷑ eẽmen¬
tiendum cum deu& crib: proph&icis libris quia non ibi
appar& nisuntellegentibus paucis. quor eferantur sig¬
nificatiua dicta & facta ueratia: multa sibi uidentur
inuenire acproferre mendacia: sedhabere cupientes qui¬
bus seturantur uelut imitanda exempla fallendi: seipsos
fallunt. & mentitur eorũ iniquitas sibi Illȩ aut̃ ꝑ sonae quas
credendum ibi non est prophaxare uoluis se:si quid faci¬
endo ueldicendo finperunt uoluntate fallendi quamuis
g ipsis quo que factis earum si uedictis aliquid ꝓph&icũ
possit &culpi: perillius omnipotentiam praeseminatũ
atq: dispositum. quibene utinouit &iam malis hominũ
tamen quantũ adipsas attinet si nedubi tatione men¬
tig sunt: Sechion ideo debent imitanda gistimari:
quia in cis repperiuntur libris. quisci & diuim merito no¬
minantur: Habent enim conscript&: & mala hominum

Expanded text:
se esse existimant in hac disputatione, qua opinantur esse mense esse existimant in hac disputatione, qua opinantur esse mentiendum, cum de ueteribus propheticis libris, quia non ibi apparet nisi intellegentibus paucis quo referantur significatiua dicta et facta ueracia, multa sibi uidentur inuenire ac proferre mendacia. sed habere cupientes quibus se tueantur uelut imitanda exempla fallendi, se ipsos fallunt, et mentitur eorum iniquitas sibi. illae autem personae, quas credendum ibi non est prophetare uoluisse, si quid faciendo uel dicendo finxerunt uoluntate fallendi, quamuis ex ipsis quoque factis earum sine dictis aliquid propheticum possit exsculpi, per illius omnipotentiam praeseminatum atque dispositum, qui bene uti nouit etiam malis hominum, tamen, quantum ad ipsas adtinet, sine dubitatione mentitae sunt. sed non ideo debent imitanda existimari, quia in eis reperiuntur libris, qui sancti et diuini merito nominantur. habent enim conscripta et mala hominum
Abbreviated transcription (Latin):
men sedueraci signifi catione ueniatur: haec. dixiꝓpt̃
id. quodscriptum : deihũ & ipse sefix̃ longius ir e. nequis¬
quam & hoc uerbo sieut priscilli anistae. licieum uo¬
lens h ãbere mendacium. insuper &iam xpm conten¬
dat fuisse mentitum: quis quis autem uult intellige¬
re illud fingendo quidpraefigurauerit attendat᷑
quid agendo ꝑ fecerit: longius nam que postea profectus
superom nes caelos: nontamen de sgruit discipulos suos
Propter hoc signi ficandum futurum: diuinitus factũ
ad prȩsens illudest humanitus factum: & ideo si gnifi¬
catio uerax in illa est finctione premis sa: quia inhac
per fectione. illius est significationis ueritas subsecuta:
illeigitur contendat xp̃m mentitum eẽ fingendo: qui
negateum quod significauit impleuisse faciendo:
Quia ergo non in ueniunt mendaces heretici in testamen¬
ti noui lit teris imi tanda exempla menda cii. copiosissi mos

Expanded text:
men, sed ueraci significatione ueniatur. haec dixi propter men, sed ueraci significatione ueniatur. haec dixi propter id, quod scriptum est de Iesu: et ipse se finxit longius ire, ne quisquam ex hoc uerbo, sicut Priscillianistae, licitum uolens habere mendacium insuper etiam Christum contendat fuisse mentitum. quisquis autem uult intellegere illud fingendo quid praefigurauerit, adtendat, quid agendo perfecerit. longius namque postea profectus super omnes caelos non tamen deseruit discipulos suos. propter hoc significandum futurum diuinitus factum ad praesens illud est humanitus fictum. et ideo significatio uerax in illa est fictione praemissa, quia in hac profectione illius est significationis ueritas subsecuta. ille igitur contendat Christum mentitum esse fingendo, qui negat eum quod significauit inpleuisse faciendo. Quia ergo non inueniunt mendaces haeretici in testamenti noui litteris imitanda exempla mendacii, copiosissimos
Abbreviated transcription (Latin):
tã quam gesta narrantur: unde ẽ illa deduobus
unius hominis filiis maiore quinam sit apugpa¬
tremsuum. &minore quilonge peregrinatus est
tam prolixa narratio: in quo genere fingen di.
hum ana &iam dicta uel facta in rationabilib
animantib: & rebus sensu carentib homines ad¬
diderunt: ut eius modi fictis narrationibus
sed ueracibus significa tionibus quoduellent com¬
mendacius intimarent : N ecapud auctores tan¬
tum scłarium lit terarum ut apud oratium mus
lo qui tur muri & mustela uulpeculȩ: ut per
narrationem fictam. adid quo agitur uerax
signi ficatio refereratur: unde & ysopitales fa¬
fiulas ad eum finem relatas: nullus tam inerudi¬
tus fuit. ꝙ uiputar& appel landa mendacia.
sed in litteris quoque sacris: si cut in libro udi¬
cum ligna sibi regem requiruNT & locuntur
adoleam. & adficum. & aduitem. & ad rubum
quod totum utique fingitur: ut adrem quȩinten¬
ditur fictam quidem narrationem. non menda ci ta¬

Expanded text:
tamquam gesta narrantur. unde est illa de duobus tamquam gesta narrantur. unde est illa de duobus unius hominis filiis, maiore, qui mansit apud patrem suum, et minore, qui longe peregrinatus est, tam prolixa narratio. in quo genere fingendi humana etiam dicta uel facta inrationalibus animantibus et rebus sensu carentibus homines addiderunt, ut eius modi fictis narrationibus, sed ueracibus significationibus quod uellent commendatius intimarent. nec apud auctores tantum saecularium litterarum, ut apud Horatium, mus loquitur muri et mustela uulpeculae, ut per narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur: unde et Aesopi tales fabulas ad eum finem relatas nullus tam ineruditus fuit, qui putaret appellanda mendacia. sed in litteris quoque sacris, sicut in libro Iudicum, ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad uitem et ad rubum. quod totum utique fingitur, ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, non mendaci ta
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃o & illa quȩfuerit. & iste ubipositus fuerit :
uerbis interrogantis est figuratum. & omngui¬
tatum ueraci significatione mendacium:
incest &iam illud quod commemorasti eos
dicerte dnm nrm̃ postea quam resurrexit
ambulasse initinere cum duobus discipulis
& pro pin quantibus eis castello. quolib antillũ
longius seire finxisse ubi euangelista dicens. Ipseaut̃
sefitit longius ire & iamipsum uerbum posuit. quod
men dacesnimium delectantur ut impune men¬
tiantur: quasimendacium sit omnequod fingitur
Cum ueraciter aliud & alio significandi causa ta
multa fingantur : Siergo nihilaliud significas¬
s& is in eo quod longius irese fsxit: merito iudica¬
retur es semenda cium: Porro autem sibenem
tellegatur & adid quod uoluit significare refera¬
tur inuenitur eẽmysterium: alio quinerunt cunc¬
tamendacia quepropter quandam rerum sig¬
nificandarum similitudinem cum gesta nonsin

Expanded text:
a Christo et illa, quae fuerit, et iste, ubi positus fuerit, a Christo et illa, quae fuerit, et iste, ubi positus fuerit, uerbis interrogantis est figuratum et omne uitatum ueraci significatione mendacium. Hinc est etiam illud, quod commemorasti eos dicere \'dominum Iesum, posteaquam resurrexit, ambulasse in itinere cum duobus discipulis, et propinquantibus eis castello, quo ibant, illum longius se ire finxisse\', ubi euangelista dicens: ipse autem se finxit longius ire, etiam ipsum uerbum posuit, quo mendaces nimium delectantur, ut inpune mentiantur: quasi mendacium sit omne quod fingitur, cum ueraciter aliud ex alio significandi causa tam multa fingantur. si ergo nihil aliud significasset Iesus in eo, quod longius ire se finxit, merito iudicaretur esse mendacium. porro autem si bene intellegatur et ad id, quod uoluit significare, referatur, inuenitur esse mysterium. alioquin erunt cuncta mendacia, quae propter quandam rerum significandarum similitudinem, cum gesta non sint,
Abbreviated transcription (Latin):
eius mođi &iamsaluatoris in euangelio quia & ipse dñs
proph & arum phoph&a eẽ dignatus est: Talia sunt
illa ubi demuli eseq̃ fluxum sanguinis patiebatur :
ait quis me tetigit. Et delazaro. ubi posustis eum
Sicquippe interrogauit quasi nesciens quodutiq
stiebat: ac perhoc nes cire sefixit. ut aliquid aliudilla
uelut ignorantiasua signi ficar&: que significa o qm̃
uerax erat. mendacium profecto non erat : Eos namq
significabant si ueilla fluxum sanguinis patiens. si ue
ille mortuus quatriduanus: quos &iam quicunc¬
ta suebat. quodam modo nesciebat : Nam & illa
typum gerebat plebis gentium undeprom issa
fuerat proph&ia: Populus quem non cognoui
seruiuit mihi & lazarus remotus auiuentibus
tam quamibi iacebat persignificatiuam simili¬
tudinem. ubiille cuius uox est: proiectus sum a fec¬
cie oculorum tuorũ: & ideotam quam nes cir& ur

Expanded text:
eius modi etiam saluatoris in euangelio, quia et ipse dominus eius modi etiam saluatoris in euangelio, quia et ipse dominus prophetarum propheta esse dignatus est. talia sunt illa, ubi de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur, ait: quis me tetigit? et de Lazaro: ubi posuistis eum? sic quippe interrogauit quasi nesciens quod utique sciebat. ac per hoc nescire se finxit, ut aliquid aliud illa uelut ignorantia sua significaret. quae significatio quoniam uerax erat, mendacium profecto non erat. eos namque significabant siue illa fluxum sanguinis patiens siue ille mortuus quadriduanus, quos etiam qui cuncta sciebat quodam modo nesciebat. nam et illa typum gerebat plebis gentium, unde praemissa fuerat prophetia: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi, et Lazarus remotus a uiuentibus tamquam ibi iacebat per significatiuam similitudinem, ubi ille, cuius uox est: proiectus sum a facie oculorum tuorum. et ideo, tamquam nesciretur