comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anoru minimũ dibachat᷑as. tam̃ dicã qđ sentio. Loquar
quod apis me docuit. ñ illas iusticiȩ ẽẽ s iniquicatis. non
lucis s tenebraru. ñ xp̃i sed belis non templa dei uiuentis s fa¬
na & idolisa mortuorũ. uis aꝑtius discere quod xp̃iane omni¬
no non licet ethnico nub̃e : Audi eundẽ apłm. Mulier inquic
ailigata est quanto tempore uir eiꝰ uiuit. Quod si dormie
ano. Qui secundas nuptias terciasq concedit in dño. pͥmas
cum ethnico ꝓhibet. Unde et abraham adiurat suum seruum in femo
re suo hoc est in xp̃o qui de eius erat semine nascit᷑us. ut filii sui
isaac alienigena non adilucat uxorẽ. Et ezras offensam dei huius¬
cemodi uxorum repudiatione compescit. Et melachias ꝓpħa. Pre

Expanded text:
anorum minimum debacchaturas: tamen dicam quod sentio: loquar quod me Apostolus docuit, non illas justitiae esse, sed iniquitatis; non lucis, sed tenebrarum; non Christi, sed Belial; non templa Dei viventis, sed fana et idola mortuorum. Vis apertius discere, quod Christianae omnino non liceat Ethnico nubere? Audi eumdem Apostolum, Mulier, inquit, alligata eano. qui secundas nuptias tertiasque concedit in domino, primas cum ethnicoano. qui secundas nuptias tertiasque concedit in domino, primas re suo, hoc est, in Christo, qui de ejus erat semine nasciturus, ut filio suo Isaac alienigenam non adducat uxorem. Et Ezras offensam Dei hujuscemodi uxorum repudiatione compescit II Esdr. X . E
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑtinet. Docet enim iuxta sententiam dñi uxorem excepta cau¬
sa fornicationis non repudiandam & repudiacam uiuo ma¬
rito alteri non nub̃e. aut certe uiro suo debere reconciliari:¬
his autẽ quos in matrimonio dep̾hendisset fides. hoc est si unꝰ
credidisset ȩ duobus p̾cipit ne credens repudiet non credentẽ.
Causisq expositis quod candidatus fide sit infidelis. si nolit
a credente discedere: E contͣrio iubet si infidelis repudiet pp
cui eciã anima postponenda est. At nunc pleriq contempnẽ¬
tes apłi iussionẽ iungunt᷑ gentilibus & cempla. xp̃i idolis
ꝓstituunt nec incellegunt se eiꝰ corꝑis ẽẽ partẽ cuius & costȩ
sunt. Ignoscit apłs infideliũ coniunctioni. que habentes ma
ritos in xp̃m postea credidert̃. Non his que cũ xp̃iane ẽẽnt
nupserunt gentilib Ad quas alibi loqͥt᷑. Nolite uigũ duce̾
cũ infidelibus. Que enĩ participatio uisticiȩ cũ iniquitate.
aut que societas luci ad tenebras : que autẽ conuencio xp̃i

Expanded text:
non pertinet. Docet enim juxta sententiam Domini, uxorem excepta causa fornicationis non repudiandam, et repudiatam, vivo marito, alteri non nubere: aut certe viro suo debere reconciliariHis autem quos in matrimonio deprehendisset fides, hoc est, si unus credidisset e duobus, praecipit ne credens repudiet non credentem. Causisque expositis, quod candidatus fidei sit infidelis, si nolit a credente discedere: e contrario jubet, si infidelis repudiet fidcui etiam anima postponenda est. At nunc pleraeque contemnentes Apostoli jussionem, junguntur gentilibus, et templa Christi idolis prostituunt; nec intelligunt se corporis ejus partem esse, cujus et costae sunt. Ignoscit Apostolus infidelium conjunctioni, quae habentes 252 maritos, in Christum postea crediderunt; non his, quae cum Christianae essent, nupserunt gentilibus, ad quas alibi loquitur: Nolite jugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio justitiae cum iniquitate? aut quae s
Abbreviated transcription (Latin):
suscepisse. sarrã in typo eccłe cui defecerant muliebria: malectic¬
tionẽ sterelitatis: partꝰ bñdictione mucasse: Quod rebecca ierit
quasi ꝓphetes int̾rogare dñm: & audierit ab eo: due gentes & duo
popli sunt in uẽo tuo: quod iacob in uxore seruierit: Et existimã¬
de rachel uiri ẽẽ dare liberos ac dicente da mͥ filios sin aut̃ mor¬
ar responderit: Nũqͥd ꝓ deo sũ ego qͥ te condusit: Incantũ inqͥd
sciebat fructꝰ nuptiarũ eẽ dñi ñ marici: Quõ ioseph uit ic̃sato
castissumꝰ & om̃s pat̾arche uxores habuerint: quibus eqͣlit̃ ꝑmor

Expanded text:
accepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledicaccepisse. Saram in typum Ecclesiae, cui defecerant muliebria, maledictionem sterilitatis, partus benedictione mutasse. Quod Rebecca ierit quasi Prophetes interrogare Dominum, et audierit ab eo, Duae gentes et duo populi in utero tuo sunt . Quod Jacob pro uxore servierit: et existimante Rachel, viri esse dare liberos, ac dicente: Da mihi filios: sin autem, moriar ; responderit: Numquid pro Deo ego sum, qui te conclusit ? In tantum, inquit, sciebat fructus nuptiarum Domini esse, non mariti. Quod Joseph vir sanctus atque castissimus, et omnes patriarchae uxores habueri
Abbreviated transcription (Latin):
res: & ex dei sententia filios ꝓcreasse: quasi generationis or¬
do & historia: condicionis humane sine coniugib & uberis potue¬
ric enatrari: Iste est inquit enoch qͥ ambulauit cũ dño: & rap¬
tus in cęlũ est: Iste noe: qͥ cũ e̾ent utiq multi uirgines ꝑꝑȩta-
tẽ solus cũ filiis & uxorib naufrago orbe seruatꝰ est Rursus
post cdiluuiũ quasi alt̾o pͥncipio generis humani uirorũ et
uxorũ paria iungunt᷑: et ex integro generationis instaurat᷑
bnoictio: Crescite & multiplicam̃ĩ: & replete terrã: Insuꝑ eciã
comedendarũ carniũ licentia relarat᷑: Et om̃e inqͥt quod mo¬
uet᷑: uobis erit inescã Sicut olera herbarũ dedi uob̃ uniu̾sa:
Currit ad habrahã isaac. & iacob: e quib prior trigamus: scdis mo¬
nogamus: terciꝰ quatuor utrorũ ẽ. liȩ. Rachel. bale. & relphe. Et
asserit habrahã ob fidei mericũ bñdictionẽ in generatione suli

Expanded text:
res, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis orres, et ex Dei sententia filios procreasse quasi generationis ordo et historia conditionis humanae, sine conjugibus et liberis potuerit enarrari: « Iste, inquit, est Enoch, qui ambulavit cum Deo, et raptus in coelum est. Iste Noe, qui, cum essent utique multi virgines propter aetatem, solus cum filiis et uxoribus naufrago orbe servatus est. Rursus post diluvium, quasi altero principio generis humani, virorum et uxorum paria junguntur, et ex integro generationis instauratur benedictio: Crescite et multiplicamini et 243 replete terram . » Insuper etiam comedendarum carnium licentia relaxatur: Et omne quod movetur, erit vobis in escam: sicut olera herbarum dedi vobis universa . Currit ad Abraham, Isaac, et Jacob, e quibus prior trigamus, secundus monogamus, tertius quatuor uxorum est: Liae, Rachel, Balae, et Zelphae; et asserit Abraham ob fidei meritum, benedictionem in generatione filii
Abbreviated transcription (Latin):
eo dicta sunt digerã: Nec molestũ lect̾ori sit: si nausiã ei & uonnitũ le¬
gere cõpellat᷑ : Libentius antidotũ xp̃i bibet: cũ diaboli uenena pre¬
cesserint: audite pacient uirgines: audite queso uoluptuosissimũ
concionatorẽ: immo quasi syrenatũ cantꝰ e fabudis clausa aure
cransite. Uras ferte paulis ꝑ in iurias. Putate uos cri dño cru¬
tencia est  Propt᷑ quod dimittet homo patrẽ & matrẽ sua. & ad¬
herebit upori sue: et erunt duo incarne una Ac ne forsitan
diceremꝰ hoc scͥptũ in ueteri testam̃to: asserit a dño qͦq id ipsũ
in euangelio confirmari: Quod deus comunrit: homo ñ sepa-¬
ret Statiq subnectit: Crescite & multiplicamini. & reple¬
te terrã: Et ꝑ ordinẽ replicat: sech. enos. cahinani. malecle¬
el. iaret. enoch. matusalẽ. lameth. noe. om̃s habuisse itro-¬

Expanded text:
eo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum leeo dicta sunt, digeram. Nec molestum lectori sit, si nauseam ejus et vomitum legere compellatur. Libentius antidotum Christi bibet, cum diaboli venena praecesserint. Audite patienter, virgines; audite, quaeso, voluptuosissimum concionatorem, immo quasi sirenarum cantus et fabulas clausa aure transite. Vestras ferte paulisper injurias; putate vos cum Christo crutentia est. Propter quod dimittet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. . Ac ne forte diceremus hoc scriptum in veteri Testamento, asserit a Domino quoque idipsum in Evangelio confirmari, Quod Deus conjunxit, homo non separet: statimque subnectit, Crescite et multiplicamini, et replete terram ; et per ordinem replicat, Seth, Enos, Cainam, Malaleel, Jared, Enoch, Mathusalem, Lamech, Noe, omnes habuisse uxo
Abbreviated transcription (Latin):
iuitutes uoluptatibus. idest pitagoram & platonem & aristi¬
dem aristippo & epicurd & alcibiadi ab omnibus solere ꝓfer¬
ri. Uos queso utriusq sexus uirgines & continentes. maritiquoq
& digami ut conatꝰ meos oroibus adiuuetis: Cunctorum incom¬
mune. iouinianus hostis ẽ. Nam quia equalia omnium asserit.
mĩta. tam uirginitati facit iniuriã. dum eã nuptiis comparat.
quam & nupt sic eas licitas asserens ut secunda & t̾cia matri¬
monia. Sed et digamis & trigamis aduersatiꝰ: ibi ponens scor¬
tacores quondam & libidinosissimos. post penitentiam ubi duplicata et
trplieata in atrimonia. nisi quod in eo digami & teigami dolere non
debent: quia idẽ scortator & penitens in regno cȩlorũ etiã uirgnib
adequat᷑: Proponã gͥ manifestiorib uert̃. & habentib aliquã conseqͥn¬
ciam atgumta eius & exẽpla de nuptiis: eodẽ q ordine omĩa quȩ ab

Expanded text:
virtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristivirtutes voluptatibus, id est, Pythagoram, Platonem et Aristidem, Aristippo, Epicuro et Alcibiadi ab omnibus solere praeferri. Vos, quaeso, utriusque sexus virgines et continentes, mariti quoque et digami, ut conatus meos orationibus adjuvetis. Cunctorum in commune Jovinianus hostis est. Nam qui aequalia omnium asserit merita, tam virginitati facit injuriam, dum eam nuptiis comparat, quam et nuptiis, sic 242 eas licitas asserens, ut secunda et tertia matrimonia. Sed et digamis et trigamis adversarius est, ibi ponens scortatores quondam et libidinosissimos post poenitentiam, ubi duplicata et triplicata matrimonia: nisi quod in eo digami et trigami dolere non debent, quia idem scortator et poenitens in regno coelorum etiam virginibus adaequatur. Proponam igitur manifestioribus verbis et habentibus aliquam consequentia
Abbreviated transcription (Latin):
eorum nullã ẽe. distantiã. Quartum quod extremum. ẽ om̃iũ
qui suum baptisma seruauerunt. una in regno celorum habit᷑os¬
remunerationem: Hee sunt sibila serpentes antiqui: his consiliis
draconis de paradiso hominem expulit. Nam & saturitatẽ ieiu¬
nizs p̾ferendo. reꝓmisit eos in mortales futuros: quasi numquã
possent corruere. Et dum diuinitatem equalem cum deo polli¬
cetur. expulit eos de paradiso: ut qui nudi expediti & absq
ulla macła uirgines. dñi consortio fruebant᷑. de ieci inuallem
lacrimarum tunicis consutis & pelliceis uestirent᷑: Sed nelectorẽ
diutꝰ morer. sequar uestigia particionis ex posite. & adu̾sȩ singu¬
las ꝓpositiones script᷑arũ uel maxime nitar testimoniis. ne querulus
garriat. se eloquentia magis quam ueritate separatum Qđ si
expleuero & illum utriꝰq instrum̃ti nube oppressero. assummã

Expanded text:
eorum nullam esse distantiam. Quartum, quod et extremum, esse omnium eorum nullam esse distantiam. Quartum, quod et extremum, esse omnium qui suum baptisma servaverint unam in regno coelorum uptati. --Haec sunt sibila serpentis antiqui, his consiliis draco de paradiso hominem expulit. Nam et saturitatem jejuniis praeferendo, repromisit eos immortales futuros, quasi numquam possent corruere; et dum divinitatem aequalem Deo pollicetur, expulit eos de paradiso, ut qui nudi et expediti, et absque ulla macula virgines, Domini consortio fruebantur, dejecti in vallem lacrymarum, tunicis consutis et pelliceis vestirentur. Sed ne lectorem diutius morer, sequar vestigia partitionis expositae, et adversus singulas propositiones ejus, Scripturarum vel maxime nitar testimoniis: ne querulus garriat, se eloquentia magis quam veritate superatum. Quod si explevero, et illum utriusque instrumenti nube oppressero, assumam e
Abbreviated transcription (Latin):
tu egrediar. & rudentibus uela sustollam inmedium me questio¬
num pelagus subiit: s: loquendi estus abripuit. Nñ cohibebo
cui sum. & paulisꝑ sinus contraham: nec indulgebo mucroni.
iam nunc pro uitginitate ferire cupienti. Balista quanto plus
rethitur : tanto forcius mittit᷑. Non ẽ. dampnum delatio ubi certi¬
or fit ex dilatione uiftoria: ꝓponam breuiter adu̾sarii sententiã.
& de cenebrosis libris eiꝰ quasi de foueis serpentes ꝓtraham. neq si¬
nam uenenosum capud spiris maculosi corporis protegi:
Dateat quod noxium. e: ut possit conteri cum patuer. Dicit uir¬
gines uiduas & maritatas que semel inxp̃o lote sunt. si ñ discre¬
pent ceteris oꝑibus eidem. eẽ mitiNitit᷑ a probare eos qui plena
fide in baptismate renatis: a diabobo non possse subũti. Tercuĩ
ꝓponit. inter abstinentiã ciborum. & cum gr̃ar̃ actione ꝑceptionẽ

Expanded text:
tu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestiotu egrediar, et rudentibus vela sustollam, in medium me quaestionum pelagus, subitus loquendi aestus abripuit. Unde cohibebo cursum, et paulisper sinus contraham; nec indulgebo mucroni, jam nunc pro virginitate ferire cupienti. Ballista quanto plus retrahitur, tanto fortius mittit. Non est damnum dilatio, ubi certior fit ex dilatione victoria. Proponam breviter adversarii sententias, et de tenebrosis libris ejus quasi de foveis serpentes protraham, neque sinam venenosum caput, spiris maculosi corporis. 241 Pateat quod noxium est, ut possit conteri, cum patuerit. « Dicit, virgines, viduas, et maritatas, quae semel in Christo lotae sunt, si non discrepent caeteris operibus, ejusdem esse meriti. Nititur approbare eos, qui plena fide in baptiproponit, inter abstinentiam ciborum et cum gratiarum actione perceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitas e nuptiis Centesimꝰ & sexagesimꝰ & tricesimꝰ fructꝰ. quã¬
quã de una t̾ra. & de uno semente nascat᷑: tamen multũ differt in
numero: Triginta: referunt᷑ ad nuptias Nã & ipsa digitorũ conunc¬
tio & quasi molliꝰ osculo. se cõplexans. et fȩderans: maritũ pingit &
coniugẽ: Sexaginta uͦ ad uiduas: eo qđ in angustia & tͥbulatiõe
sint positȩ:. Un & suꝑiore digito depͥmunt᷑. quanto enim maior ẽ.
difficultas exꝑte quondam uoluptatis illecebris abstinere: canto maiꝰ
& p̾mium: Porro centesimus numenis diligent̃ queso lector adcende:
de sinistra transfert̃ ad dexteram. & his quidem digitis. s ñ eadẽ
manu quibus in leua nupte significant᷑ & uidue: cirtulum fa¬
ciens ex primit uirginitatis coronam. Hecͣ impacientia magis: quã
iuxta ordinem disputationis dixerim. Cum adhuc enim de por¬

Expanded text:
uirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamuirginitas e nuptiis. centesimus et sexagesimus et tricesimus fructus, quamquam de una terra et de una semente nascatur, tamen multum differt in numero. triginta referuntur ad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus — diligenter quaeso, lector. adtende — de sinistra transfertur ad dextram, et isdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur et uiduae, circulum faciens exprimit uirginitatjuxta ordinem disputationis dixerim. Cum enim adhuc vix de por
Abbreviated transcription (Latin):
ria est Heq ueto nos matcionis & manichei dogmna sectantes nuꝑ¬
ds letdiimꝰ nec tatiam pͥncipis encracitarũ et iore deceoti omne
cotdũi spurtũ putamꝰ qͥ non solũ nuptias ied cibos quoq quosdto
cicasat adutendũ dampnat & reꝓbat: scim in domo naona
non solii uasa aurea dẽ & argentea sed et lĩnnea & fic̾ilia.xiã
suꝑ tundamentĩ ⁊ pͥi quod paulus architest posutt. auos eõi¬
ficare aurum. argentum. lapides p̃ciosos: alios cont̾rio fenum. lig¬
num.stipulam: Non ignoramus. honorabiles nuptias. & cubi¬
le inmacłatum: legimꝰ primam dĩ sententiam. Crescite & mul¬
tiplicamini & replete terram: S ita nuptias recipimꝰ: ut uirgi¬
nitatem que de nuptiis nascitur pferamus Num quid argen¬
tum non erit argentum. si aurum argento preciosus ẽ Auc
arbons et segetis contumelia ẽ. si tadici & foliis. culmo & aristis
poma p̾ferant᷑ & fructꝰ. Ut poma ex arbore: frum̃tũ estipula: ita

Expanded text:
 sum? neque uero Marcionis et Manichei dogma sectantes nuptiis detrahimus. nec Tatiani, principis Encratitarum, errore decepti omnem coitum spurcum putamus, qui non solum nuptias, sed cibos quoque, quos deus creauit ad utendum, damnat et reprobat. scimus in domo magna non solum uasa esse aurea et argentea, sed et lignea et fictilia, et super fundamentum Christi, quod Paulus architectus posuit, alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos, alius e contrario faenum, ligna, stipulam. non ignoramus honorabiles nuptiasetcubileinmaculatum. legimusprimamdei sententiam: \'crescite etmultiplicamini etreplete terram\', sed ita nuptias recipimus, ut uirginitatem, quae de nuptiis nascitur, praeferamus. numquid argentum non erit argentum, si aurum argento pretiosius est? aut arboris et segetis contumelia est, si radici et foliis, culmo et aristis poma praeferantur et fructus? ut poma ex arbore, frumentum ex stipula, ita
Abbreviated transcription (Latin):
id circo dixi. ut qͥ nuptias uirginitati cõparant sciant saltẽ
docuerat fidelẽ ab infideli non debere discedẽ. s ꝑman̾e in
matrimonio. sicut eos inuenisset sides. & unũquemq uel celibẽ
uel maricũ ita durare. ut ẽẽt xp̃i baptismate dep̾henfus. infert
subito parabolas circũcisi. & ethnici. serui & libi & sub metafora
earũ de nuptiis disputat. & in nuptis. Uircũ scisus aliqͥs uocatꝰ¬

Expanded text:
idcirco dixi, ut qui nuptias virginitati comparant, sciant saltem docuerat fidelem ab infideli non debere discedere, sed permanere in matrimonio sicut eos invenisset fides, et unumquemque vel coelibem, vel maritum ita durare, ut esset Christi baptismate deprehensus, infert subito parabolas 253 circumcisi et Ethnici, servi et liberi: et sub metaphora earum de nupti
Abbreviated transcription (Latin):
copositio criniũ & distinctio auri et in cultu uestis ornatꝰ. sec
Absconditꝰ cord homo m incorruptione micis & silentis sp̃t. hoc
est roia cĩo placens Cernis quale coniugiũ int̾ uiros uxores q¬
pcipiat cohabitances tuta scientiã. ut nouerint qͥd uelit qͥai de¬
sidee ¶s. & tͥouant honorẽ uascło muliebri.Si abstinemꝰ nos
a coitu. honorẽ t̾biumꝰ iuorib Si ñ abstinemꝰ ꝓspicuii est honori
cont̾ria ẽe concumeliã. Ad uxores qͦq Vt uideant inqt uiri cas¬
ca conusationẽ urã. et ornadũ in abscondito cordis hominẽ in

Expanded text:
terius compositio crinium, et distinctio auri, et in cultu vestis ornatus; sed absconditus cordis homo, in incorruptione mitis et silentis spiritus. Hoc est praecipiat? Cohabitantes juxta scientiam, ut noverint quid velit, quid desideret Deus, ut tribuant honorem vasculo muliebri. Si abstinemus nos a coitu, honorem tribuimus uxoribus: si non abstinemus, perspicuum est honori contrariam esse contumeliam. Ad uxores quoque, Ut videant, inquit, viri castam conversationem vestram, et ornatum in ab
Abbreviated transcription (Latin):
est seruus ẽ .xͥ. Pcio empti estis. nolite fieri serui hominũ. Unꝰ¬
quisq in quo uocatus ẽ fr̃. in eo ꝑmaneat apud dm̃. Ac pri¬
mũ quia ñ nullos hanc incelligentiã rep̾hensuros arbi¬
cror. interrogare libet que sit consequentia. ut de ma¬
ricis & uroubus disputans repente transiret ad cõpara¬
cionẽ uidȩi & ethnici. serui & lib̃i. Et rursũ hac disputa¬
cione finita rediret ad uirgines dicens. De uirginbus
autem p̾ceptũ dñi ñ habeo. Quid sibi uult int̾ oiugia
nio do pinisatem iudei. et ehimici. serui liberi q collacio: secundo qͥ¬
modo posit intellig. Circumessus uocatus est non ad ducat sepi¬
tiuin  umquuia qui semel ampucacũ habet p̃puciũ. pouit sipe¬
ius carnatibus nunc dicat nolite fier sset ui homaai. ACercie¬

Expanded text:
lite fieri servi hominum. Unusquisque ergo in quo vocatus est frater, in eo permaneat apud Deum . Ac primum, quia nonnullos hanc intelligentiam reprehensuros arbitror, interrogare libet quae sit consequentia, ut de maritis et uxoribus disputans, repente transiret ad comparationem Judaei et Ethnici, servi et liberi: et rursum, hac disputatione finita, rediret ad virgines dicens: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo . Quid sibi vult inter conjugia et virginitatem, Judaei et Ethnici, servi liberique collatio? Secundo quomodo possit intelligi, Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium ? Numquid qui semel amputatum habet praeputium, potest si vdominis carnalibus, nunc dicat: Nolite fieri servi hominum Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
parabilis ꝑ se boni. Uelut si diceret. Melius est unũ ocłm hab̾e.
baculo sustentari. quã fractis crurib reꝑe. Quisd agis apłe:¬
Non tͥ credo dicenti & imꝑitꝰ sermone. non tamen scientia.
Quomͦ illud de humilitate descendit. qui non sũ dignus uo
obrẽ et de epymenide et de menandro & de arato quedam
sumis destimonia. Ubi de continencia loqueris & uirginitade.
bonũ est homini sic ẽẽ. U ad nuptias uenis. non dicis bonũ est
nubere. quia non potes iung̾e quã uri. s dicis melius est nub̃e ꝗͣ
uri. Si ꝑ se nuptiȩ bone sunt. noli illas incendio cõꝑare. s dic sĩ¬
pliciter bonũ est nub̃e. Suspecta ẽ mbonitas eius rei. quã mag¬
nitudo alderius mali. malum ẽe cogit inferius. Ego autẽ non
leuius malum. s simplex ꝑ se bonũ uolo. Hus usq primũ capi-¬

Expanded text:
parabilis per se boni, uelut si diceret: meparabilis per se boni, uelut si diceret: mebaculo sustentari, quam fractis cruribus repere. Sic meNon tibi credo dicenti, Etsi imperitus sermone, non tamen scientia. Quomodo illud de humilitate descendit, Quia non sum dignus voobrem, et de Epimenide, et de Menandro, et 251 de Arato quaedam sumis testimonia. Ubi de continentia loqueris et virginitate:bonum est homini sic esse. Ubi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed dicis: Melius est nubere quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mnitudo alterius mali malum esse cogit inferius.ego autem non leuius malum, sed simplex per se bonum uolo. uult apos
Abbreviated transcription (Latin):
ego. Ac ne putaremus donũ hominis contemnendũ. addidit. slam
sunt xp̃i. Unde & ioseph in typo eius. uariam habebat tunicam. et
deaurato. circũdata uarietate. Et pettus apis. Sicut cohere
num ẽ eis si sic ꝑmanserint ut ego. si autem non se concinent:
nubant. Melius ẽ enim nube quã uri. Postquã nuptis conceᷤ
serat usũ coniugii & ostenderat se quid uellet quid ue con¬
cedẽt. transit ad nuptias et uiduas & sui ꝓponat exemplum
et felices uocat sisic ꝑmanserint. si audem non se continẽt:
nubant. Ia ipsũ quod supͣ pꝑ fornicationes autẽ & ne tẽp¬
tet uos sathanas pꝑ inconcinentiã ur̾am. Reddit q cau¬
sam cur dixerit. si non se continent nubant. Melius ẽ enĩ
nubere quani uri. Ideo melius est nubere quia peius est uri. Tol¬
le ardorem libidinis. & non dicet melius ẽ nub̃e. Melius. semꝑ
ad comꝑationem dec̾ious respicit. non ad simplicitatẽ in cõ¬

Expanded text:
ego1. ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam ego1. ac ne putaremus donum hominis contemnendum, addidit: \'nam sunt Christi. unde et Ioseph in typo eius uariam habebat tunicam et deaurato, circumdata varietate . Et Petrus Apostolus, Sicut cohaerednum est eis, si sic permanserint, ut ego. Si autem non se continent, nubant. Melius enim est nubere, quam uri . Postquam serat usum coniugii et ostenderat se, quid uellet quidue concederet, transit ad innuptas et uiduas et sui proponit exemplum et felices uocat, lsi \'sic permanserint; si autepropter fornicationes autem\' et: \'ne temptet uos satanas propter incontinentiam uestram\' reddit causam, cur dixerit: \'si non se con-tinent, nubant\': \'melius est enim nubere quam uri.\' ideo melius est nubere, quia peius est uri. tolle ardorem libidinis, et non dicet: \'melius est nubere\'. \'melius\' semper ad conparationem deterioris respicit, non ad simplicitatem incon
Abbreviated transcription (Latin):
sumus imitari. mitem saltẽ conuiȩsationẽ. Illud diuinitatis est &
beatitutinis hoc humane condicionis est & iaboris. Uolo omnee
homines similes mei eẽ. ut dum mei similes sunt. similes fiant & xp̃i.
cuius similis sum. Qui enim xp̃o credit. debet & sicut ille ambulaũ
Sed quoniã excł̃e diuersa sunt dona concedo & nupcias: ne iioe¬
ar dannate nacuram. Simul q considera quod aliua donũ ut¬
ginitatis sit aliud nuptiarũ. Si enim eadem eẽt merces nuptia.¬
rum & uiginũ numquam dixisset post p̾ceptũ continentiã. seo
unus quisq ꝓpͥum habet donũ ex deo. alius quidem sic ailius
autem sic.Urbi ꝓpͥetas singulorum est. ibi altrinsecus diu̾sita.
Concedo & nupciis et donum doi. s inter donũ et donũ magna ẽ.¬
diuersĩtas. Deniq et apłs de eodẽ post incestũ penicentiȩ Ẽ con¬
erario in quit donate ei et consolamini. Et si cui quid donastis et

Expanded text:
sumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et sumus imitari, imitemur saltem conversationem. Illud divinitatis est et beatitudinis, hoc humanae conditionis est et laboris. Volo omnes homines similes mei esse, ut dum mei similes sunt, similes fiant et Christi, cujus ego similis sum. Qui enim in Christum credit, debet sicut ille ambulavit sed quoniam in ecclesia diuersa sunt dona, concedo et nuptias, ne uidear damnare naturam. simulque considera, quod aliud donum uirginitatis sit, aliud nuptiarum. si enim eadem esset merces nuptarum et uirginum, numquam dixisset post praeceptum continentiae: \'sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius acedoetnuptiasessedeidonum, sed inter donum et donum magna diuersitas est. denique et apostolus de eodem post incestum paenitente: \'e contrario\', inquit, \'donate ei et consolamini\' et: \'si cui quid donastis, et
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ ꝑꝑ maiorẽ runã concedẽ. staũ infert. Ne tẽptet uos sata¬
nas ꝓpt̃ incontinentiã urã. Pulcra nimiũ indulgentia. Et icm̃
adidipsũ quod erubescit suo uocate nomine qͦd tẽptacioni p̃¬
fert sachanȩ. quod causã ht̃ incontinentiã. Laboramꝰ quasi ob¬
scurũ disserẽ. cũ exposuerit se ipse qui scripsit. Hoc autẽ inquit di¬
coiuxta indulgentiã non iuxta imꝑiũ. Et musitamꝰ ad huc nupti¬
as non uocare indulgentiã s p̾ceptũ quali non eodẽ mͦ & scđa &
tercia matͥmonia concedantur: quasi non et fornicatorib ꝑ peni¬
tentiã fores aꝑiant᷑ eccłe. quod his est mauis incestis. Nã illũ uio¬
latorẽ nouercȩ quẽ in pͥma ad chorinchios tradiderat sathanȩ in in
tem non ignoscentẽ. Noc inquit uolo hoc desidero. ut imitatores
mei sicis. sicut & ego xp̃i. Ille uirgo de uirgine. de incorrupta incor¬
ruptus. nos quia homines sumus & natiuitatẽ saluatoris non pos¬

Expanded text:
er majorem ruinam concedere, statim infert: Ne tentet vos Satanas propter incontinentiam vestram. Pulchra nimirum indulgentia, et iterum ad ipsum. Quod erubescit suo vocare nomine, quod tentationi praefert Satanae, quod causam habet incontinentiam, 249 laboramus quasi obscurum disserere, cum exposuerit ipse quod scripsit: Hoc autem, inquit, dico juxta indulgentiam, non juxta imperium. Et mussitamus adhuc nuptias non vocare indulgentiam, sed praeceptum, quasi non eodem modo et secunda et tertia matrimonia concedantur, quasi non et fornicatoribus per poenitentiam fores aperiantur Ecclesiae, quodque his est majus, et incestis? Nam illum violatorem novercae, quem in prima ad Corinthios Epistola tradiderat Satanae I Cor. tem, non ignoscentem. Hoc, inquit, volo, hoc desidero, ut imitatores mei sitis, sicut et ego Christi. Ille virgo de Virgine, de incorrupta incorruptus. Nos quia homines sumus, et nativitatem Salvatoris non pos
Abbreviated transcription (Latin):
onus grauissimũ castitaris nolentib impon̾e. statĩ iĩ¬
git causas. suadendi & ait. Hoc autẽ dico ad utilitatẽ¬
ur̃am. Non ut laqueũ uobis initiã. s ad id quod onestũ
est. & indende facit seruire dño absq ulla distractione.
ꝓpͥetatẽ grecã latinus sermo non explicat. Qitib enĩ modis
atepic te actuc. Un de & in latinis coditib obtnͣslationis
difficultatẽ hoc penitꝰ non inuenit᷑.I. tam᷑ igit᷑ eo qđ u̾ti¬
mus. Non imponit nob̃ apłs laqueũ. nec cogit ẽẽ quod
tatem. Ux cũ qͥd ĩꝑarit qͣsi strenuus & armatꝰ miles statim
dupplexq ei incũbit necessitas. aut accipiende coniu¬
gis. aut ruendi. qđ uult faciat. Non pęccat si ducat¬
uxorẽ. fãciat inqͥt qͦd uult. ñ qđ debet. Non peccat
si ducat uxorẽ. Non dñ bnfacit si d̾irretit. Nã qͥ stadti¬
it incord̾e suo firmꝰ. ñ hñis necessitatẽ. podestatẽ. hc̃ stie

Expanded text:
onus gravissimum castitatis nolentibus imponere, statim junonus gravissimum castitatis nolentibus imponere, statim jungit causas suadendi, dico: non ut laqueum vobis injiciam, sed ut ad id quod honestum est, et intente facit servire Domino, absque ulla distractione. Proprietatem Graecam Latinus sermo non explicat: quibus enim verbis de et in Latinis codicibus, ob translationis difficultatem, hoc penitus non invenitur. Utamur igitur eo quod vertimus. Non imponit nobis Apostolus laqueum, nec cogit esse quod tatem, ut eum quid imperaverit, quasi strenuus, et armatus miles statim duplexque ei incumbit necessitas, aut accipiendae conjugis, aut ruendi; quod vult faciat, non peccat, si nubat: faciat, inquit, quod vult, non quod debet. Non peccat, si ducit uxorem: non tamen bene facit, si duxerit. Nam qui statuit in corde suo firmus, non habens n
Abbreviated transcription (Latin):
ob elegenciã dictionis. pot̾erit id ipsũ alcero uerbo repetere.
mulier innupta et uirgo. uel certe definire uoluisse quȩ eẽt
innupta .i. uirgo. ne & meretrices putaremꝰ in nuptas. nulli certo
inatrimonio cõpulatas. Quid ergo cogitat innupta & uitgo : qͣ
nulla merces amplior uirginẽ sequeret᷑. sufficẽt ei ħ sola p̃la¬
tio. cogitarequȩ dm̃i sunt. Statĩq docet que sit ipsa cogitatio.
ut sit sc̃a corꝑe & spũ. Non nulle qͥppe sunt uirgines. carne
non sp̃u. quarũ corpꝰ indegrũ ẽ & anima corrupta. s illa uͥgi¬
nitas hostia xp̃i est. cuiꝰ nec m̃tẽ cogitatio. nec carnẽ libido ma¬
cularerit. E contrario quȩ nupca ẽ. cogitat que sunt mundi.
quomodo placeat iuro. sicut qui urorem habet sollici¬
tus est. quȩ sunt mundi qͦmͦ placeat uxori. sic nupta.
res mundi cogitat qͦmͦ placeat uiro. Nos autẽ non sirmus
de hoc mundo. qua in maligno positus ẽ. cuius figura p̃ce¬
rit. de quo d̃r ad apłos. Si essetis de hoc mundo. amaret

Expanded text:
ob elegantiam dictionis potuerit idipsum altero verbo repetere, mulier innupta et virgo; vel certe definire voluisse, quid einnupta, id est, virgo: ne meretrices putemus innuptas, nulli certo matrimonio copulatas. Quid ergo cogitat innupta et virgo? Quae nulla merces virginem amplior sequeretur, sufficeret ei haec sola praelatio, cogitare quae Domini sunt. Statimque doceut sit sancta corpore et spiritu. Nonnullae quippe sunt virgines carne, non spiritu, quarum corpus integrum est, anima corrupta. Sed illa virginitas hostia Christi est, cujus nec mentem cogitatio, nec carnem libido maculavit. E contrario, quae nupta est, cogitat quae mundi sunt, quomodo 261 placeat viro. Sicut qui uxorem habet, sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori: sic nupta res mundi cogitat, quomodo placeat viro. Nos autem non sumus de hoc mundo, qui in maligno positus est, cujus figura praeterit, de quo dicitur ad Apostolos: Si essetis de hoc mundo, amaret
Abbreviated transcription (Latin):
petra xp̃i maricis uxorib q dat legem. et dampnarto carnis orna¬
cu castitate p̃dicat & ornatũ int̾ioris hominis in incorruptione mi¬
tis & silentis sp̃s. Quodã mͥ hoc dicens. Quoniã ext̾ior nr̃ ho cor¬
ruptꝰ ẽ & beatitudinẽ incorruptionis quȩ ꝓpͥe uirginũ ẽ habere
desistis. mittamini incorruptionẽ sp̃s saltẽ ꝑ serã abstinenciã. &
qͦd corpe ñ pocestis: mente p̾state. Has enĩ xp̃c diuitias & hos ur̃e¬

Expanded text:
Petra Christi. Maritis uxoribusque dat legem, et damnato carnis ornatu, castitatem praedicat, et ornatum interioris hominis, in incorruptione mitis et silentis spiritus, quodammodo hoc dicens: Quoniam exterior vester homo corruptus est, et beatidestitistis, imitamini incorruptionem spiritus per severam abstinentiam, et quod corpore non potestis, mente praestate. Has enim Christus divitias, et vos
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cepimꝰ singła que ꝓposita sunt deluere semꝑ ad apłm se reser¬
net se studio ualicdusimarũ questionũ pͥora neglegens ad extre
ma festinet: Int̾ cet̾a corinchii ꝑ literas quesierant utrũ post fidẽ
xpi celibes eẽ deberent & continentie causa quas habetant urores
dimiteent an si uirgines credidissent inirent mat̾monia. Et cũ e duo¬
bus edinicis unus credidisset in xp̃m. utrũ credens relinqueret non

Expanded text:
cum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se resercum coeperimus singula, quae proposita sunt, diluere, semper ad Apostolum se reservet, et studio validissimar --Inter caetera Corinthii per litteras quaesierant, utrum post fidem Christi caelibes esse deberent, et continentiae causa quas habebant uxores dimittere, an si virgines credidissent, inirent matrimonia? Et cum e duobus Ethnicis, unus credidisset in Christum, utrumnam credens relinqueret non
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatẽ. placuit tͥ ut esses scã corpe & sp̃u. ne supbias eiꝰdẽ eccłe
cione ꝓposicionũ eius. & legenti fastidiũ feceri  ucile ratus sũ
cunta molimina eius quasi instrucdam aciem contra me ponẽ. & totũ
hostilẽ exercitũ cũ suis curmis ac ducib congregare. ne post pͥmã uicto¬
nã alia deinceps mͥ p̃lia nasce̾nt᷑: lgit᷑ ñ dimicabo contͣ singłos. nac
paucorũ ero passĩ congressione concentꝰ: Toto certandũ ⁊ agmĩe
& incõpositi hostiũ cunei ac latrocinii more pugnantes instruc¬
ta ac orctinaca acie repellendi. opponã in pͥma fronte apłm
paulũ. & quasi fortissimũ ducẽ suis celis io est suis armabo sentẽ¬
tis Sciscitantibus enĩ suꝑ hac questione corinchis plenissime
ap̃i in illo loquentis legẽ putemꝰ. simulq ne iectoris tacita cogitacio

Expanded text:
cessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore et spiritu: ne superbias: ejusdem Ecclecessitatem: placuit tibi, ut sis sancta corpore et spiritu: ne superbias: ejusdem Eccletione propositionum ejus, et legenti fastidium fecerim; sed utile ratus sum cuncta molimina ejus, quasi instructam aciem contra me ponere, et totum hostilem exercitum cum suis turmis ac ducibus congregare, ne post primam victoriam, alia mihi deinceps praelia nascerentur. Igitur non dimicabo contra singulos, nec paucorum ero passim congressione contentus: toto certandum est agmine, et incompositi hostium cunei, ac latrocinii more pugnantes, instructa et ordinata acie repellendi. Opponam in prima fronte apostolum Paulum, et quasi fortissimum ducem, suis telis, id est, suis armabo sententiis. Sciscitantibus enim super hac quaestione Corinthiis, plenissime tatuerit, hoc Christi in eo loquentis legem putemus. Simulque ne lectoris tacita cogitatio,
Abbreviated transcription (Latin):
assumẽ uanã defensionẽ & obtendere quođ rudis mundus eguerit
increm̃to: audiant paulũ loqñtẽ: Adolescentiores uiduas uolo nube
uaricationẽ: Salua autẽ fiet ꝑ filiorũ gn̾ationẽ: Si ꝑmanserit in
fideꝰ dilectione. & scĩficatione cũ sobrietate Certe cessat hic illuc̃
apłi dictũ et qͥ habent uxores sic sunt quasi ñ hab̾ntes: Nisi forte
dicetis: Propt̾a uuł eas nub̾e quia iã quedã conu̾se sunt retro pͦ
sathanan. quasi ex uirginibꝰ nulla cadat. & ñ sit earũ maior rui¬
na: Ex quo manifestũ ẽ. uos manicheorũ dogma sectari ꝓhibentiũ
nube. et uesci cibis quos deus creauit adutendũ. cauteriatã hab̾n
tiũ consciensciã: Et post multa quȩ nunc ociosũ ẽ reuoluẽ. excu¬
tic se quasi in locũ rethoricũ. et facit a ΠOC Y Po uͥa Mad uirginẽ
dicens. Non tͥ facio uirgo inuriã: Ciegisti pudicitiã ꝑꝑ p̾sentẽ ne¬

Expanded text:
assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit assumere vanam defensionem, et obtendere, quod rudis mundus eguerit incremento, audiant Paulum loquentem: Adolescentiores viduas volo nube Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserit in fide et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Certe cessat hic illud Apostolicum, Et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant: nisi forte dicetis, propterea vult eas nubere, quia jam quaedam conversae sunt retro post Satanam: quasi ex virginibus nulla cadat, et non sit earum major ruina. Ex quo manifestum est vos Manichaeorum dogma sectari, prohibentium nubere, et vesci cibis, quos Deus creavit ad utetium conscientiam. » Et post 245 multa, quae nunc otiosum est revolvere, excutit se quasi in locum rhetoricum, et facit apostropham ad virginem, dicens: « Non tibi facio, virgo, injuriam: elegisti pudicitiam propter praesentem ne
Abbreviated transcription (Latin):
salomone: quẽ ponens in catalogo maritorũ imaginẽ asserit sai¬
uatoris habuisse: & de illo uult ee scͥptu Peus iuisiciũ tuĩ regͣda.
et iustiam duam filio regis: et dabitur ei de auro arabiȩ: et orabt̃
ꝓ eo semꝑ Ac repente transcendit ad heliã & heliseũ: & narrat
quasi grande misteriũ. quod reqͥeuerit sp̃s eliȩ suꝑ heliseũ: Et qͥb
hoc dixerit tacet: nisi forfr heliã quoq et heliseũ habuisse arbi¬
trat᷑ uxores: Transit ad erechiã: & cũ in eius laudibus immorat᷑ mi¬
ror cũ oblitꝰ sit dicẽ amͦ filios faciã losiã uirũ iustissimũ sub qͦ in
tẽplo de ut̃onomii lib reꝑtꝰ ẽ: ab holda uxore sellũ instructũ refert:
Danielẽ qͦq & tres pueros int̾ maritos numerat: & ad euangeliũ
repente tͣnscendens ⁊achariã & helizabeth: petrũ ponit & socrũ eiꝰ:
cetos q apostolos: & conseqñter infert dicens Si autẽ uoluerint

Expanded text:
Salomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit SalSalomone, quem ponens in catalogo maritorum, imaginem asserit Salvatoris? et de illo vult esse scriptum: Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis. Et, Dabitur ei de auro Arabiae, et orabunt pro eo semper. Ac repente transcendit ad Eliam et Elisaeum, et narrat quasi grande mysterium, quod requieverit spiritus Eliae in Elisaeo; et cur hoc dixerit, tacet: nisi forte Eliam quoque et Elisaeum habuisse arbitretur uxores. Transit ad Ezechiam: et cum in ejus laudibus immoretur, miror cur oblitus sit dicere: Amodo filios faciam IsTemplo Deuteronomii liber repertus est, ab Holda uxore Sellum instructum refert. Daniel quoque, et tres pueros inter maritos ponit . Et ad Evangelium repente transcendens, Zachariam, et Elisabeth, Petrum ponit, et socrum ejus, caeterosque Apostolos. Et consequenter infert dicens: « Si autem voluerint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑstringit a dño. qui fr̃i inuidñs: scđr nuptiarũ oꝑa ꝑdebat Oo¬
ysen ꝓponit & mariȩ leprã: que fr̃ĩ ꝓ uxore detrahens: ilico dei ia¬
cione pcusta est: Aaudat samson &e iroriũ natareus miris effert pco¬
nis. deliboram quoq repplicat et barach: quod absq uginitatis
bonis si sarã & iabin & currus ferreos debellarint Lahel̃ uxorẽ
aberanci adducit in mediũ: & palo armatã p̾uidicat manũ int̃
el phie pactẽ &e uirginir̃ filiã que immolata sit dño dicit nullã
fuatie distantia: qum pocius fidẽ parentis p̃feit ei que cesa sit
luigens uenit ad samuel aicerũ narareũ dñi qui ab insancia nri¬
Sricus bitabernaculo ẽ. & uestitꝰ ephoth bach. quod inc̾ptat᷑ uesti¬
bus rinieis dicit ꝙ cũ filios ꝓcreasset: nec sacerdotalẽ pudicitiã
aexoris iminucã eẽ cõplexu : Boorth cũ stia ruch in area collocat:
cũ uite picło: refert regis filie quesisse concubicũ Quia dicãde

Expanded text:
t a Domino, quia fratri invidens semen, nuptiarum opera perdebat. Moysen proponit, et Mariae lepram, quae fratri pro uxore detrahens, illico Dei ultione percussa est. Laudat Samson, et uxorium Nazaraeum miris effert praeconiis. Debboram quoque replicat et Barach; quod absque virginitatis bonis, Sisaram et Jabin et currus ferreos debellarint. Jahel uxorem Haber Cynei adducit in medium, et palo armatam praedicat manum. Inter Jephte patrem et filiam virginem, quae immolata sit Domino, dicit nullam fuisse distantiam; quin potius fidem patris praefert ei, quae caesa sit lugens. Venit ad Samuel alterum Nazaraeum Domini, qui ab infantia nutritus in tabernaculo est, et vestitus EPHOD BAD, quod inum filios procreasse, nec sacerdotalem pudicitiam, uxoris imminutam esse complexu. Booz cum sua Ruth in area collocat, cum vitae periculo, regis filiae quaesisse concubitus. Quid dicam de
Abbreviated transcription (Latin):
tractꝰ. Non ẽ huiꝰ loci nupsciarũ angustias describ̾e & quasi in
communib locis tethorico exultare sermone. Plemiꝰ suꝑ hac re
contra heluidiũ & in eo libro quẽ ad eustochiũ scͥpsi. arbitror
absolutũ. Certe & ter tullianus dũ ad huc eẽt adolescens. lu¬
tias disserens. grecis uersib explicauit. Nunc illud breuit᷑ ad¬
moneo. inladinis codicib hunc clocũ ita legi. Diuisa ẽ mulier :
sic desertũ sit. tam̃ non ẽ apłice ueritatis. Si quidẽ apłs ua
scͥpsit. ut supͣ transtulimus. Sollicitus ẽ que sunt mundi. qͦmͦ
placeat uxori. & diuisus ẽ. E hac sententia desinita. trans¬

Expanded text:
tractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in tractus. Non est hujus loci nuptiarum angustias describere, et quasi in communibus locis rhetorico exsultare sermone. Plenius super hac re contra Helvidium, et in eo libro quem ad Eustochium scripsi, arbitror absolutum. Certe et Tertullianus cum adhuc esset adolescens lutias disserens, Graecis versibus explicavit. Nunc illud breviter admoneo, in Latinis codicibus hunc locum ita legi: Divisa est virgo et sic edissertum sit, tamen non est Apostolicae veritatis. Siquidem Apostolus ita scripsit, ut supra transtulimus: Sollicitus est quae sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est; et hac sententia definita, trans
Abbreviated transcription (Latin):
et gaudent. & emunt & utunt᷑ hoc mundo. sic sunt quasi
non fleant. emant. utant᷑ hoc mundo. Pcerit enĩ figarã htuꝰ
mocdi. Si mundus transit quo uniu̾sa cludunt᷑. unmo figa̾ &
conu̾satio hȩc mundi. quasi nubes preterit. inder cecera mũ¬
uigia Si autẽ mors finis est nupsciarũ. cut necesscitatẽ non in uo¬
luitatẽ uertimus. et quod iuicis extorquendũ est. cũ spe p̃mi¬
orũ offertimus dõ: Qui sine uxore ẽ sollicitus ẽ quȩ dñi sunt
quomodo placeant cło. Qui autẽ cũ uxore ẽ sollicitus est
quiȩ sunt mundi quomͦ placeat uxori et diuisus ẽ. Intuea¬
mur eurarũ uirginis marici q distantia. Virgo dño ma¬
ritus uxori placere desiderat. & ut itrori placeat sollicitus est de
his que sunt mundi. que cũ mundo utiq transitura sunt. & di¬
uisus ẽ. filicet in multas partes sollicitudinũ miseriatũq dis¬

Expanded text:
et gaudent, et emunt, et utuntur hoc mundo, sic sint, quasi et gaudent, et emunt, et utuntur hoc mundo, sic sint, quasi non fleant, gaudeant, emant, utantur hoc mundo. Praeterit enim figura hujus mundi . Si mundus transit, quo universa clauduntur: immo figura et conversatio hujus mundi, quasi nubes, praeterit, inter caetera munjugia. Si autem mors finis est nuptiarum: cur necessitatem non in voluntatem vertimus? Et quod invitis extorquendum est, cur non spe praemiorum offerimus Deo? Qui sine uxore est, sollicitus est quae Domini sunt, quomodo placeat Deo. Qui autem cum uxore est, sollicitus estnt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est. Intueamur curarum virginis, maritique 260 distantias. Virgo Domino, maritus uxori placere desiderat, et ut uxori placeat, sollicitus est de his quae sunt mundi, quae cum mundo utique transitura sunt: et divisus est, in multas scilicet sollicitudinum partes, miseriarumque dis
Abbreviated transcription (Latin):
Nos ignati rerũ putabamꝰ nuptias salcẽ carnis hab̾e lȩciciam
Si au̾dẽ nubentib & in carne tͥbulatio ẽ. in qua sola uidebant᷑
habe delicias. quid erit reliquũ ꝑꝑ quod nubant. cũ & in spu a
in amina &e in ipsa carne tribulatio sic: Ego aut̃ uob parco. sic
ait optendendo carns tribulationẽ quasi non maiora suit pp
quȩ nub̾t non debeatis. Igit᷑ hoc dico uoł fr̃s tempꝰ breue est
reliquũ est ut & qui habent uxores sic sint quasi non habences.
Nequaquã iã de uirginib disputo quas nulia ambiguitas
ẽ ẽẽ felices. ad maritos uenio. Tempꝰ breue ẽ dñs ꝓpe ẽ. Eciã¬
si non gentis uiueremꝰ annis ut anes qui homines. tam̃ breue
putandũ eẽt. quod hab̾et aliquando sinẽ et eẽ cessaret. Nẽ
uͦ cũ breuis sit non tã lȩticia quã tribulatio nupsciatũ ẽ. Qa
accipimꝰ urores quas cã cito cogim᷑ amite̾ Et qui flent inqͥd

Expanded text:
nos ignari rerum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam. nos ignari rerum putabamus nuptias saltim carnis habere laetitiam. si autem nubentibus et in carne tribulatio est, in qua sola uidebantur habere delicias, quid erit reliquum propter quod nubant, cum et in spiritu, et in anima, et in ipsa carne tribulatio sit? Ego autem vobis parco. Sic, ait, obtendo carnis tribulationem, quasi non majora sint propter quae nubere non debeatis. Igitur hoc dico, fratres: Tempus breve est. Reliquum est, ut qui habent uxores, sic sint tamquam non habenNequaquam jam de virginibus disputo, quos nulla ambiguitas est esse felices. Ad maritos venio. Tempus breve est, Dominus prope est. Etiamsi nongentis viveremus annis, ut antiqui homines, tamen breve putandam esset, quod haberet aliquando finem, et esse cessaret. Nunc vero cum brevis sit non tam laetitia, quam tribulatio nuptiarum, quid accipimus uxores, quas cogemur cito amittere? Et qui flent, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
da uerboꝵ ẽ. Quti uxorẽ habet. & debitor dicit᷑. & e̾ẽ in p̃putio.
& seruus ixorss. & quod malorũ seruoꝵ ẽ alligatꝰ. Qui aute
sine uxore ẽ. pͥmũ nulliꝰ debicor. deinde circumcistis. certiolĩ.
ad extremũ solitꝰ. Curramꝰ ꝑ reliqua. Neq enĩ nos patit᷑ mag
nitudo uoluminis. diutiꝰ in singulis immorari.Si autẽ acce¬
piħs uxorẽ non peccasti. Aliud ẽ ñ peccare. aliud benefacere.
et si nupserit uirgo. ñ peccauit. Non illa uirgo. quȩ se semei
dei cultui dedicauit. Harũ enĩ si qua nupserit. habebit dã
nationẽ. quia pͥmã fidẽ irritam fecit. Si autẽ hoc de uidu¬
is dictum obiecerit. quando magis de uirginib prȩualebit.
cũ etiã his non liceat quib aliquando licuit:Uargines
quȩ post consecrationẽ nupserunt. non tam adultere
quod considerat dicens. Ttibulationem tamen carnis habebunt

Expanded text:
da verborum est. Qui uxorem habet, ut debitor dicitur, et esse in praeputio, da verborum est. Qui uxorem habet, ut debitor dicitur, et esse in praeputio, et servus uxoris, et quod malorum servorum est, alligatus. Qui autem sine uxore est, primum nullius debitor est, deinde circumcisus, tertio liber, ad extremum solutus. Virgines nitudo voluminis diutius in singulis immorari. Si autem acceperis uxorem, non peccasti. Aliud est non peccare, aliud benefacere. Et si nupserit virgo, non peccavit . Non illa virgo, quae se semel Dei cultui dedicavit: harum enim nationem, quia primam fidem irritam fecit. Si autem hoc de viduis dictum obiecerit, quanto magis de virginibus prevalebit, cum etiam his non liceat, quibus aliquando licuit? Virgines enim, quae post consecrationem nupserint, non tam adulterae quod concesserat, dicens: Tribulationem tamen carnis habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
Du ipistolas ounẽq pęne sermonẽ suũ de uit ginitatis
putitat e contexit. Et de inceps multi apłici & mait res
et illustres tam in sanctitate quam in eloquentia uiri.
quos exꝑpriis scriptis nosse ꝑfacile est. Existimo inquit hoc
Sue spreto inculo coniugali. uirginitatis appetit lib̾tatẽ. Ue
pͣegrnantib & nutͥentib in illa die. Non hic scorta non lupana¬
ria condempnant᷑ de quoꝵ dampnatione ncilla dubitatio est.
s uteri tumentes & infantũ uagitus. & fructus. atq opera
nuptiarũ. Qm bonũ est homini sic ẽẽ si bonũ ẽ homĩ sic ẽẽ. ẽ
malũ ergo hom̃i sic non ẽẽ. Alligatus es uxori nolite querẽ
quisq nr̃m teminos suos. Redde mͥ meũ. & tu tene tuũ. si alli¬
gatus es ixori. ne illi des repudiũ. Si solutꝰ sum ab uxore. non
querã uxorẽ. Ut ego non soluo coniugia si semel ligata sũt.
ita tu non liges quod solucũ ẽ. Simulq significancia consid̾an¬

Expanded text:
bit Epistolas, omnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate contexit: et deinceps multi Apostolici, et Martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est. Existimo enim, inquit, hoc quae, spreto vinculo conjugali, virginitatis appetit libertatem? Vae praegnantibus et nutrientibus in illo die . Non hic scorta, non hic lupanaria condemnantur, de quorum damnatione nulla dubitatio est: sed uteri tumescentes, et infantum vagitus, et fructus atque opera nuptiarum. Quoniam bonum est homini sic esse . Si bonum est homini sic esse, malum est ergo homini siquisque nostrum terminos suos: redde mihi meum, et tuum tene. Si alligatus es uxori, ne illi des repudium. Si solutus sum ab uxore, non quaeram uxorem. Ut ego non solvo conjugia, si semel ligata sunt; ita tu non liges quod solutum est. Simulque significantia consideran