comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
desolationis runã pene ante
leuarentur: Hinc ꝑdanihelem
dicitur. In aula baby lonis de¬
ambulabat rex:Responditq
et ait:. Nonne hec est babrlon
magna. quam ego edificaui in
domum regni: in robore forci¬
tudinis meȩ.ingła decoris merꝰ
adiungit:dicens: Cum adhuc
sermoeẽt inore regis: uox de cȩ¬
loruit: Tibi dicitur nabucho¬
donosor rex.Regnum tuum tran¬
sietãce. et abhominib eicient¬
te: et cum bestiis et feris erit

Expanded text:
 Ante tur cor . Hinc per Danielem dicitur: In aula Babylonis deambulabat rex, responditque, et ait: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni, in robore fortitudinis meae, in gloria decoris mei ? adjunxit, dicens: Cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit: Tibi dicitur, Nabochodonosor rex: Regnum transiet a te, et ab hominibus te ejicient, et cum bestiis ferisque erit
Abbreviated transcription (Latin):
Audiui uocem de cȩlo dicentem: Exi
de ea popłs m̃s:et ne participes sicis
delictorum eius: et de plagis eius¬
non accipiatis: qm̃ ꝑuenerunt pec¬
cata eiususq: adcelum: Quo aut

Expanded text:
aliam uocem de caelo dicentem: exi de ea, populus meus, ne particeps sis delictorum eius et ne pnon accipiatis; quoniam pervenerunt peccata eius usque ad celum et
Abbreviated transcription (Latin):
corrigi loquendo possunt. silentis̃
consensum ẽẽ ꝑtimescat: ut sic ea
quȩ tacet coleret. ne tumens in
animo uirus doloris occultet:
ut sic maliuolis munus benigni¬
tatis exibeat. ne tam̃ ꝑgrãm ã
iure rectitudinis excedat: ut sic
dat. ne hec impendendocumeat:
ut sic inbonis que exibet tumo¬
ris p̃cipicium paueat. ne camen
abonis exercitatio torpescat. ut
sic que possidet tribuat. quatinꝰ
quanta sit largitas remuneran¬
tis acstendat: ne cũt̾rena largi¬
tur. suã plus quã necesse est in¬
opiam paueat: et inoblatione
muneris. hilaritatis lumencri¬

Expanded text:
corrigi loquendo possunt, silentium corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, nec tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncdat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen tri
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sibi fieri ab altaero expectat:
pensat nimirum. ut malis bona.
ut bonis meliora rependat: ut
erga ꝓcaces mansuecudinem
longanimitatis exhibeat: ut
malitiȩ peste languentib grãm
benignitatis impendat: ut dis¬
cordes ad pacem reducat: ut con¬
cordes adconcupiscentiam uerȩ
pacis accendat: ut indigentibꝰ
necessaria tribuat: ut errantibꝰ
uiam rectitudinis ostendat: ut
afflictos uerbo et compassione
mulceat: ut accensos inhuius
mundi desideriis. increpatione
restringat: ut minas potentum
ratione mitiget: ut opp̃ssorum
angustias quanta p̃ualet ope
leuet: ut foris resistentib pacien
entibꝰ. cum patientia disciplinã
ta sic mansuetudo zelum cẽꝑet.
quatinus aiusticiȩ studio non
eneruet:sic adultionem zelus
ferueat. netam̃ pietatis limitem
feruendo transeat: ut que ingra¬
tos beneficiis acdamorẽ ꝓuocet:
ut gratos ministeriis mamore
seruet: ut ꝓximorum malacum
corrigere non ualet taceat:ut cũ

Expanded text:
ipsa sibi fieri ab altero exspectat, ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona et bonis meliora respondeat, ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitibenignitatis impendat; ut discordes ad pacem veniant; ut concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis, increpatione restringat; ut minas potentium ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope, levet; ut foris resistentibus opponat eat cum patientia disciplinam; sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non enervet: sic ad ultionem zelus ferveat, nec tamen pietatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provocet; ut gratos quosque ministeriis in amore servet; ut proximorum mala cum corrigere non valet, taceat; utque cum
Abbreviated transcription (Latin):
duodum sollicita intentione
cogitantur: cor ad innumera
uirtutum ministeria extendi¬
tur: ut ne uel ad inferenda qͤ
non debet.desideriis inquieta
mens ferueat: uel erga exhiben¬
da que debet. otio soluta torpes¬
cat: Nam cum cauet alteri fa¬
cere. quod nequaquã uult ab
altero ipse tolerare: sollicita
se incentione circum spicit. ne
suꝑbia eleuet et usq ad despecꝰ¬
tum ꝓximianimum deiciens
exaltet: ne ambitio cogitationẽ
laniet. et cum hanc adappeten¬
da aliena dilatat. angustet: ne
cor luxuria polluat. et subiec¬
tum desideriis ꝑillita corrum¬
pat: ne ira exasꝑet ne usq ad
ꝓferendam concumeliam inflã¬
met: ne inuidia mordeat. et alie¬
nis felicitatib emula sua se face
consumat: ne inmoderate lingũa
loquacitas ꝑtrahat. eamq usq
ad lasciuiam obtractationis ex¬
tendat: ne odium malitia exci¬
tet: et os usq adiaculũ maledic¬
tionis irritet. Rursum cum
cogitat ut ea alteri faciat. quȩ

Expanded text:
duo, dum sollicita intentione duo, dum sollicita intentione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur, ne vel ad inferenda quae non debet desideriis inquieta mens inferveat, vel erga exhibenda quae debet otio soluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet, ne ambitio cogitationem laniet; cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet, ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet et usque ad jaculum maledictionis irritet: rursum, cum cogitat, ut ea alteri faciat quae
Abbreviated transcription (Latin):
quia adcuncta uirtutum facta
dilatatur. Queq aduobꝰ quidẽ
preceptis incipit: s sese ad in¬
numera extendit: Huius nãq
tio ꝓximi: S dilectio dei ꝑtria
distinguitur: quia extoto corde.¬
ex tota anima. extota uirtute.
diligi condicor iubetur. Qua
inre nocandum est quod diui¬
nus sermo cum dm̃ diligi pre¬
cipit. non solum narrat et quo.
s eciam informat exquanto.
cum subiungit. ex tota forti¬
tudine: ut uidelicet qui ꝑfec¬
te deo placere desiderat: sibi
de se nichil relinquat. Proximi
autem dilectio adduo p̃cepta
diriuatur. cum ꝑ quendã iustũ
dicitur: quod ab alo tibi odis
fieri. uide ne tualteri facias:
et ꝑsemet ipsam ueritas dicit:
que uultis ut faciant uobis
homines bona. ita et uos facite
illis. Quib duob scilicet utri¬
usq testamenti mandatis. ꝑ
unum malitia cõpescicur. ꝑ
aliud benignitas p̾rogatur:
et rursus bonum quod sibi
fieri appetit impendenserga
humilitatem ꝓximi exerceat
ex benignitate. S hec nimirũ

Expanded text:
 ad cuncta virtutum facta dilatatur quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit. Hujus namquetio proximi. Sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur . Qua in re notandum est, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur: Quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias. Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, haec et vos facite illis ; quibus duobus scilicet utriusque Testamenti mandatis per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, et rursum bonum, quod sibi fieri appetit, impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed haec nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ẜnec fiet: Que enim pęnarum
genera nouimus:quȩxa non iam
uires martyrum exercuisse
gaudeamus:Alios namq inpro¬
uiso ictu inmersus iugulo gladiꝰ
strauit: Alios crucis patibulum
aqͥfixit. in quo mors et ꝓuocata
repellitur. et repulsa ꝓuocatur:
Alios hyrsutis serra dentibus
accriuit: alios armata ferro in¬
sulcans ungula sparsit:Alios
beluina rabies morsib detruncan¬
do comminuit:alios ab intimis
uiscerum. ꝑcutem pressa ius uer¬
berum erupit: Alios effossa cerra
uiuentes oꝑuit: alios altum di¬
mersos in mortem p̃cipitium fre¬
git :lios inse ꝓiectos aqua re¬
plendo absorbuit :alios edax flã¬
ma.usq: ad cineres de pasta con
głio ꝑsemet ipsam ueritas dicit:
surgent pseudo xp̃i et pseudo pro¬
pħe et dabunt signa magna et
ꝑdigia. ita ut in errorem inducan¬
tur. si fieri potest etiam electi:

Expanded text:
t. Quae enim poenarum genera novimus, quae non jam vires Martyrum exercuisse gaudemus? Alios namque improviso ictu immersus jugulo gladius stravit, alios crucis patibulum affixit; in quo mors et provocata repellitur, et repulsa provocatur. Alios hirsutis serra dentibus attrivit; alios armata ferro insulcans ungula sparsit; alios belluina rabies morsibus detruncando comminuit; alios ab intimis viscerum per cutem pressa vis verberum rupit; alios effossa terra viventes operuit; alios ab alto demersos in mortem praecipitium fregit; alios in se projectos aqua replendo absorbuit; alios edax flamma usque ad cineres depasta consper semetipsam Veritas dicit: Surgent pseudochristi et pseudoprophetae; et dabunt signa magna, et prodigia: ita ut in errorem mittantur, si fi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte seuit:illinc fraudulenter
decipit: Quasi enim unum bel¬
lantium globum contraelectos
emittit : dum eos ꝑtẽporalem
potentiam affligit:. S dum eiꝰ
insana potentia contẽpnitur.
fortiorem dimittit: cum ꝑmira¬
cula et falsa ꝓdigia illaqueare
angłs effudit fialam suam in
de templo.achrono:dicens:
factum est: Et facta st̃ fulgura
et uoces et chonitrua:et terre¬
motꝰ factus est magnꝰ. qualis
nunquam fuit. exquo homines
fuerunt intera: talis terremotꝰ.
sic magnus:¬

Expanded text:
aperte saevit, illinc fraudulenter decipit. Quasi enim unum bellantium globum contra electos emittit, dum eos per temporalem potentiam affligit. Sed dum ejus insana potentia contemnitur, fortiorem dimittit, cum per miracula et falsa prodigia illaqueare angelus effudit phiatam suam in de templo a throno, dicens: Factum est. Et facta sunt fulgura, et voces, et tonitrua, et terraemotus factus est magnus, qualis nunquam fuit, ex quo homines fuerunt super terram: talis terraemotus, et sic magnus
Abbreviated transcription (Latin):
putat: uersare manimo quod
inquinat nescit: Non gaudet suꝑ
iniquitate: quia que sola dilectio¬
ne erga omnes inhiat: nec de ꝑ¬
dicione aduersantium exultat:
Congaudet autem ueritate: quia
ut seceteros diligens.ꝑhoc quod
rectum inaliis conspicit: quasi de
augmento proprii ꝓuectus hyla¬

Expanded text:
ruit, versare in animo quod ruit, versare in animo quod inquinat nescit. Non gaudet super iniquitate, quia quo sola dilectione erga omnes inhiat, nec de perditione adversantium exsultat. Congaudet autem veritati, quia ut caeteros diligens, per hoc, quod rectum in aliis conspicit, quasi de augmento proprii provectus hila
Abbreviated transcription (Latin):
nonquerit que sua sunt:non
irritatur. non cogitat malum:
non gaudet suꝑiniquitate. con¬
gaudet audem ueritati: Pati¬
ens quippe est caritas: quia il¬
lata mala equanimiter tolerat:
Benigna uero est. quia etiam
malis bona largit ministrat:
Non emulatur: quia ꝑhoc quod
inp̃senti mundo nil appetit:
inuidere derrenis successibus
nescit: Noninflatur: quia cum
premium et̃nȩ retribucionis an¬
xie desiderat: de bonis se exteri¬
orib non exaltat: Non agit ꝑpe¬
am quia dũse in dei ac ꝓximi
amorem dilatat: quicquid a rec¬
citudine discrepat. ignorat:
Non est ambiciosa: quia quo ar
dentius intus ad sua satagit:
foris nullatenꝰ aliena concupis¬
cit: Non querit que sua sunt:
quia cuncta que hic transitorie
possidec. uelut aliena negligit:
irritatur.:quia et miuriis laces¬
sita. adnullos se ultionis motus
excitat: dum magnis laboribus
maiora post premia expectat:
Non cogitat malum: quia ina¬
more mundiciȩ mentem solidans:
dum omne odium radicitus am¬

Expanded text:
on quaerit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitate, congaudet autem veritati. Patiens quippe est charitas, quia illata mala aequanimiter tolerat. Benigna vero est, quia pro malis bona largiter ministrat. Non aemulatur, quia per hoc quod in praesenti mundo nil appetit, invidere terrenis successibus nescit. Non inflatur, quia cum praemium internae retributionis anxia desiderat, de bonis se exterioribus non exaltat. Non agit perperam, quia quo se in solum Dei ac proximi amorem dilatat, quidquid a rectitudine discrepat, ignorat. Non est ambitiosa, denter intus ad sua satagit, foras nullatenus aliena concupiscit. Non quaerit quae sua sunt, quia cuncta quae hic transitoria possidet, velut aliena negligit, irritatur, quia et injuriis lacessita ad nullos ultionis suae motus excitat, dum magnis laboribus majora post praemia exspectat. Non cogitat malum, quia in amore munditiae mentem solidans, dum omne odium radicitus e
Abbreviated transcription (Latin):
et ait: Apprehensa est bestia. et cũ
illa pseudo ꝓpħa qui fecit signa
coram ipsa.quib seduxit eos qui
acceperunt caracterem bestie. et
qui adorauerunt imaginem eius:
elliui missi sunt hi duo instagnũ
ignis ardentis sulphure: Quis¬

Expanded text:
Et apprehensa est bestia, et cum illo pseudopropheta, qui fecit signa coram ipso, quibus seduxit eos qui acceperunt characterem bestiae, et qui adoraverunt imaginem ejus, vivi missi sunt hi duo in stagnum ignis ardentis sulphure, et c
Abbreviated transcription (Latin):
lium: non quo ex cotoorbe ad
unum locum colligant:s: quo
unam quãq gentem inloco ha¬
bitationis suȩ sus captã uelint
suꝑstitionib militare: Que sic¬

Expanded text:
gnam: non quod ex toto orbe ad unum locum colligant, sed quod unamquamque gentem in loco habitationis suae suis captam velint superstitionibus militare. In di
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint milleanni. soluetur
sachanas de carcere suo? et exibit.
et seducet gentes multas. quȩ
sunt suꝑ quatuor. angulos derrȩ.
gog. et magog: et congregabis
eos inprelium. quorum est nume¬
rus sicut arena maris: Sedcum

Expanded text:
fuerint mille anni solvetur Satanas de carcere suo, et exibit, et seducet omnes gentes quae sunt super quatuor angulos terrae, Gog et Magog, et congregabit eos in praelium, quorum numerus est sicut arena maris. Iterum
Abbreviated transcription (Latin):
qui oꝑati estis iniquitatem: s
qui oꝑamini: Tanquã diceret
gͦ de angło.effudit fialam suam
ten:et siccauit aquam eius: Ac
sidiceretur: Oblata celestis uitȩ
predicatio. in tantam reꝓbos ma¬
litiam excitauit: ut cumeis de
exercenda nequitia nichil reman¬
serit. uoluntas camen iniqua

Expanded text:
qui operati estis iniquitatem, sed qui operamini. Tanquam dicat: ergo de angelo: Effudit phialam suam et siccavit aquam ejus. Ac si diceretur: oblata vitae coelestis praedicatio, in tantam reprobos malitiam excitavit, ut cum eis de exercenda malitia nihil remanserit, voluntas tamen iniqua
Abbreviated transcription (Latin):
quia nisi prius malorum neqͥ¬
tia fuerit consũmata: nequaqua
adiudicandum apparebunt:
Per eos enim transeunt:cum
complectam eorum nequiciam

Expanded text:
quia nisi prius malorum nequitia fuerit consummata, nequaquam ad judicandum apparebunt. Per hos quippe transeunt, cum impletam eorum nequitiam
Abbreviated transcription (Latin):
ait: Dies ille.dño deo nostro di¬
es ultionis: ut uleiscatur se de¬
imimicis suis: et deuorabit gla¬
dius.et implebitur sagina eoꝵ:
terra aquilonis: influmine eu¬

Expanded text:
cit : Dies ille Domino Deo nostro dies ultionis, ut ulciscatur inimicos suos, et devorabit eos gladius, et implebitur sanguine eorterra aquilonis, in flamen Eu
Abbreviated transcription (Latin):
ranarum moretanquam animã
enim et locoet uisu. molestoq
strepitu. sic odibiles habentur.
sicut diabolus cum suis agnoscit
abhominabilis: Despiciatur gͦ¬

Expanded text:
ranarum more tanquam animantenim et loco et visu molestoque strepitu sic odibiles habentur, sicut diabolus cum suis agnoscitur abominabilis veritati,
Abbreviated transcription (Latin):
iamnes et mambres restitert̃
moysi. ita et isti resistunt ue¬
ritati. homines corrupti m̃te.
et reꝓbi circa fidem: s ultra
non ꝓficient. Insipiencia enĩ

Expanded text:
Jamnes et Mambres restiterunt Mosi, ita et isti resistunt veritati, homines corrupti mente, reprobi circa fidem, sed ultra non proficient. Insipientia en
Abbreviated transcription (Latin):
et docere. Sequitur Et alter
angłs exiuit de temploclamans
uoce magna ad sedentem supͣ nubẽ.
Mitte falcem tuam acutã. et mete:
quia uenit hora ut metat᷑: qm̃ aru¬
it messis derre. Et misit quisede¬
bat suꝑ nubem. falcem suã inter¬
ram: et messa est terra.

Expanded text:
et alter angelus exivit de templo clamans voce magna ad sedentem super nubem mitte falcem tuam et mete quia venit hora ut metatur quoniam aruit messis terrae et misit qui sedebat supra nubem falcem suam in terram et messa est terra
Abbreviated transcription (Latin):
meri plenus est mixto. Dubium ẽ
enim utrum iram dei magis signifi
cet. nonusq ad nouissimam pęnam.
idẽ usqͣ feces : anpotius grãm scrip¬
turarum auideis adgentes transe¬
untem.quia inclinauit ex hoc inhoc:
remanentib apud iudeos obserua¬
tionibus quas carnaliter sapiunt:
quia fex eius non est exinamta.S¬

Expanded text:
meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram Dei signcet, non usque ad novissimam poenam, id est usque ad fecem, an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad gentes transeuntem, quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia fex ejus non est exinanita.
Abbreviated transcription (Latin):
set uoxtua aploratu:.et oculi tui
a lacrimis:quia est merces oꝑi tuo.
opus eos comitari dicitur. Ubi autẽ
finis annuntiat᷑ oꝑis: ibi candẽ huiꝰ
libri sit finis. In exposicione.

Expanded text:
cat vox tua a ploratu et oculi tui a lacrimis quia est merces operi tuo opus electorum eos comitari dicitur. Ubi autem finis annuntiatur operis, ibi tandem hujus libri sit finis. LIBER QUINTUS.
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur. Et aliutꝰ angłs exiuit
de templo.quod est incelo.habens
et ipse falcem acutam. Et alius an¬
gelus de altari qui habet potestatẽ
suꝑignem. clamauit uoce magna.
dicens.Micte falcẽ tuã acutã: et uin¬

Expanded text:
ra et alius angelus exivit de templo quod est in caelo habens et ipse falcem acutam et alius angelus de altari qui habet potestatem supra ignem et clamavit voce magna dicens
Abbreviated transcription (Latin):
PERTUS ex galliarum proun¬
tia ortus. intra sannii uero regi¬
onem apud monasterium mar¬
tyris xp̃i uincentii maxima ex
parte diuinis reb imbucus. non
solum autem s et sacro sanc̾tis
altarib ad immolanda xp̃i mu¬
nera traditus. oꝑante beata et
inseparabili crinitate. suffrangan¬
tibus etiam meritis beate Mariȩ
uirginis. cemporib pauli ponti¬
ficis romani. nec non et desiderii
regis longobardorum.sed et aro¬
chisi ducis eiusdem ꝓuincie quã
inlõco. hoc opus confeci atq com¬
pleui: quodq ꝓpt̾ facilitatẽ eum
intelligendi. speculum paruulo¬
RUM UOCaUI. Eti.¬

Expanded text:
bertus ex Galliarum provincia ortus, intra Samnii vero regionem apud monasterium Martyris Christi Vincentii maxima ex parte divinis rebus imbutus; non solum autem, sed et sacrosanctis altaribus ad immolanda Christi munera traditus, operante beata et inseparabili Trinitate, suffragantibus etiam meritis beatae Mariae virginis, temporibus Pauli pontificis Romani, necnon et Desiderii regis Longobardorum, sed et Arechisi Ducis ejusdem provinciae quam incolo, hoc opus confeci atque complevi: quodque propter facilitatem ipsum intelligendi, Speculum parvulorum vocavi. At
Abbreviated transcription (Latin):
uocet. Aut si iam ãseruitute corrup¬
tionis lib̾ati. ad lib̃tatẽ et głam fi¬
liorum deitunc ꝑuenient: quomͦ
in illa et̃na quiȩce seruire narrant᷑:
S sciendum nob̃ est. quia in eo quod
iam inlaboris certamine non desu¬
dabunt.s: in ȩt̃na quiete fouentur.
liberi erunt: ac nulla seruitute ob¬

Expanded text:
vos? Aut si jam servitute corruptionis liberati, ad libertatem et gloriam filiorum Dei tunc pervenient, quomodo in illa quiete aeterna servire narrantur? Sed sciendum est nobis, quia in eo quod jam nullo certamine desudabant, sed aeterna quiete fovebuntur, liberi erunt, ac nulla servitute ob
Abbreviated transcription (Latin):
quem semꝑspũ uidebunt: S utrũ
uidebunt et ꝑocłos corporeos.cum
eos aꝑtos habebunt: inde questioẽ:
Sienim cantum poterunt incorpo¬
re sp̃ali. eo modo ubiq etiam ipsi
ocłi sp̃ales. quantum possunt isti
quales nunc habemus: ꝓculdubio
peos deus uideri non poterit. Lon¬
ge icaq alterius erunt potentie.
si ꝑeos uidebitur incorporea illa
natura:quȩ non continet᷑ loco s
ubiq tota est. Non enim quia dici¬
mus deum et incelo ẽẽ et interra.
ipse quippe ait ꝑ ꝓpħam . cȩlum et
terram ego impleo: aliam dicturi
sumus eum incelo partem habere.
et interra aliam:s: tocus incȩlo est.¬
et tocus interta: non alt̾nis tẽporibꝰ.
s utrumq simul: qđ nulla creatu¬
ra corporalis potest. Uis itaq pre-¬
pollentior oculorũ erit illorum:non
ut acrius uideant. quamquidam
ꝑhibentur uidere serpentes uel aqͥ¬
lȩ. Quanta libet enim acrimonia
cernendi: eadem quoq animalia.

Expanded text:
quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis, cum eos apertos habebunt, inde quaestio est. si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos deus uideri non poterit. longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. non enim quia dicimus deum et in caelo esse et in terra — ipse quippe ait per prophetam: caelum et terram ego impleo - aliam partem dicturi sumus eum in caelo habere et in terra aliam; sed totus in caelo est, totus in terra, non alternis temporibus, sed utrumque simul, quod nulla natura corporalis potest. uis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae — quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. sciocłis corporis. quib helis¬
eus absens ad seruum suum uiden¬
dum non indiguit. indigebunt :
adgieri u̾ba ꝓpb̃e. Nonne cor meũ
iuit cecum:quando conuersus est
uir decurru inobuiam tibi.et ac¬
cepisti peccuniam. et cetera:Sicut
aucem ex hebreo incerp̃tatus est
prb̃r iheronimus: nonne cor meũ
inquiđ inp̃sentierat: quando re¬
uersus est homo de currusuo. in
occursum cui: Corde suogͦ sedix̃
hoc uidisse ꝓpħa: adiutꝰ quidem
mirabilicer nullo dubitance diui¬
nicus.Sedquanto amplius tunc
omnes munere istohabundabt :
cum deus erit omĩa in om̃ib: Ha¬
bebunt camen illi oculi corporei.
officium suũ: et in loco suoerunt:
indiguit ut uideret absentem. non eis
usus est ad uidenda presentiat. quȩ
tamen spũ uidere posset. etiam si
illos clauderet: sicut uidit absentẽ.
ubi cum eis ipse non erat. Absit gͦ
ut dicamus. illos scõs in illa uica
deum clausis oculis non uisuros:

Expanded text:
sunt oculis corporeis, quibus Helissunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, indigebunt? nad Giezi uerba prophetae: nonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: nonne cor meum, inquit, in praesentia erat, quando reuersus est homo de curru suo in occursum tibi? corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia in omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum et in loco suo erunt indiguit, ut uideret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectum illud:de quo loquens apłs
ex parte inquid scimus. et ex parte
ꝓpħamus. Cum autem uenerit
quod ex parte est.Deinde ut quo¬
modo posset aliqua similicudine
ostenderet. quantum ab illa quȩ
futura ẽ distet hec uica: non qua¬
lium cumq: hominum.uerũ etiam
qui p̃cipua fẽitate hic sc̃itate sunt
predici: cum eẽm inquid̃ paruulꝰ
quasi paruulus sapiebam:qua si
paruulus loquebar: quasi paruu¬
lus cogitabam: Cum autẽ factus
sum uir:euacuaui eaque erant par¬
uuli. Uidemus nunc ꝑspeculũ in
enigmate:tunc audem facie ad
faciem: Nunc scio ex parte:cunc
autem cognoscam sicut et cognitꝰ
sum. Sic gͦ in hac uita. ubi om̃ium
comparanda est illi uitȩ quasi par¬
uuli ad iuuenem. Uidit tam̃ helis¬
eus accipientem munera seruum
suum. ubi ipse nonerat:tanecũ
uenerit quod ꝑfectum ẽ. nec iam
corpus corrupcibile ad grauabit
animam.s: incorrupcibile nichil
impediet illi ad ea quȩ uidenda

Expanded text:
perfectum illud de quo loquens apostolus perfectum illud de quo loquens apostolus : ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod ex parte est. Deinde, ut quomodo posset, aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa, quam facturus est, distet haec vita, non qualiumcunque hominum, verum eorum qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo in hac uita, ubi hominum comparanda est illi uitae quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Heliseus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit quod perfectum est nec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda
Abbreviated transcription (Latin):
sputans:ait. Cum ex me querit᷑.
quid acturi sint sc̃ĩ in illo corpo¬
re sp̃ali: non dico qđ iam uideo.
s dico quod credo: scđm illud qđ
in psalmo lego.Credidi ꝓpder
quod locutus sum. Dico itaq
Uisuri sunt dm̃: in ipso corpore:
S ucrum ꝑ ipsum. sicut ꝑcorpus
nunc uidemus solem.lunam. stel¬
las.mare ac cerram. et quȩ sunt
inea:non parua questio est.Du¬
rum est enim dicere.quod sc̃i talia
corpora cunc habebunt: ut non
possint oculos claudere aut aꝑi¬
re cum uolunt: Durius autem:
quod ibi dm̃ quisquis oculos elau¬
serit. non uidebit: Si eñi ꝓpħa
heliseus puerum suũ giezi ab¬
sencẽ corpore uidit. accipientem
munera quȩ dedit naaman syrus.
quem ꝓpba memoracus alepre de¬
formitate mundauerat. quod ser¬
uus nequam dño suo non uidente
latent̃ se fecisse pucauerat: quan¬
comagis in illo corpore sp̃ali uide¬
bunt scĩ omĩa. non solum si oculos
claudant. uerũ etiam unde sunt
corpore absentes: Tunc enimerit

Expanded text:
pter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo, secundum illud quod in psalmo lego: Credidi, propter quod locutus sum. Dico itaque: Visuri sunt Deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut nopossint oculos claudere atque aperire, cum nolent; durius autem, quod ibi deum quisquis oculos clauserit non uidebit. si enim propheta Heliseus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Neman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat, quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt corpore absentes. tunc enim erit
Abbreviated transcription (Latin):
pocest uidere pacem et sc̃ificationẽ:
sine qua nemo uidebit deum. Neq
enim caritatem. pacem.sanctifica¬
tionem. et siqua similia.uidet modo
ullus oculus carnis: quȩ camen
om̃ia iam uidet quantum pocest.
oculus mentis: tando purius. qͦnco
tandum est: nequid insolent aude¬
amus: Si dixerimꝰ corpus non so¬
lum mortalitatem et corruptibi¬
licatem. uerum etiam hoc ipsum
substantia sp̃s. si et corpus sp̃s erit.
aut si unus erit sp̃s hominis ita
ut cõmucecur. et controuerso in sp̃m
corpore. neq geminacione.neq:
incremento conduplicetur. nec om̃i¬
no ullius accessu quantitatis auge¬
atur: metuendũ ẽ nedici ñ aliud
uideatur.quam corpora non illa
mutatione in mortalia mansura :
s nulla potius futura: et omĩa pe¬

Expanded text:
potest uidere pacem et sanctificationem, potest uidere pacem et sanctificationem, sine qua nemo poterit uidere deum. neque enim caritatem, pacem, sanctificationem et si qua similia uidet modo ullus oculus carnis; quae tamen omnia iam uidet, quantum potest, oculus mentis tanto purius quanto tandum est ne quid insolenter audeamus, si dixerimus corpus non solum mortalitatem et corruptibilitatem, verum etiam hoc ipsum substantia spiritus, si et corpus spiritus erit; aut si unus erit spiritus hominis, ita ut commutato et converso in spiritum corpore, neque geminatione neque incremento conduplicetur, nec omnino ullius accessu quantitatis augeatur; metuendum est ne nihil aliud dici videatur, quam corpora non illa mutatione immortalia mansura, sed nulla potius futura et omnino pe
Abbreviated transcription (Latin):
hoc inuenent inquisitio diligen¬
cior. cantam futuram corporis
mutationem. ut possit uidere in¬
uisibilia: non ut opinor calis po¬
centia corporis menti auferet uisi¬
onem. ut exterior homo deum ui¬
dere tunc possit. non possit int̃ior:
quasi tantum foris sic deus ad
hominem ut intus non sit cũ sit
tus ille. qui sine ullis locorum
spadiis ubiq totus est. ut foris
tantum uideri ab exderiore homi¬
ne possit: intus autem ab interi
erunt deo.non inanes extrinse¬
cus. ab illo circundabunt᷑ intri¬
nsecus: nec ceci intrinsecus. eum
quo plenierunt non uidebunt:
et tantum forinsecus oculati.
eum quo circumdabuntur ui¬
debunt: Restat interim: ut de
uisione dei scđm inceriorem ho¬
minem. certissimi simus. Si aucẽ
etiam corpus mira cõmutatione
hoc ualuerit: aliud accedet: non
illud abscedet: Melius gͦ id affir¬
mamus.unde minime dubitamꝰ:
quod homo incerior uidebit dm̃.
qui modo solus pocest uidere ca¬
dictum est. deus caritas est.Solꝰ

Expanded text:
hoc inuenerit inquisitio diligentior, tantam futuram corporis mutationem, ut possit uidere inuisibilia, non, ut opinor, talis potentia corporis menti auferet uisionem, ut exterior homo deum uidere tunc possit, non possit interior, quasi tantum foris sit deus ad hominem et intus non sit in homintus ille, qui sine ullis locorum spatiis ubique totus est, ut foris tantum uideri ab exteriore homine possit, intus autem ab interioerunt deo, non inanes intrinsecus ab illo circumdabuntur extrinsecus nec caeci intrinsecus eum, quo pleni erunt, non uidebunt et tantum forinsecus oculati eum, quo circumdabuntur, uidebunt —, restat, ut interim de uisione dei secundum interiorem hominem certissimi simus. si autem etiam corpus mira commutatione hoc ualuerit, aliud accedet, non illud abscedet. Melius ergo id adfirmamus, unde minime dubitamus, quod homo interior uidebit deum, qui modo solus potest uidere cadictum est: Deus caritas est, solus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃misit dicens: Donec diligenti
inquisitione si dñs adiuuerit rep¬
ꝑiatur. quid scđm scripturas de
sp̃alicorpore quod in resurrectio¬
ne ꝓmitticur. ꝓbalius sentiendũ
sit: incerim nobis sufficiat. quod
unigenitus filius idemq medi¬
ator dei et hominum homo xp̃s
iħs. ita uidet patrem. sicut uidetur

Expanded text:
pter donec diligenti inquisitione, si dominus adiuuerit, reperiatur, quid secundum scripturas de spiritali corpore, quod in resurrectione promittitur, probabilius sentiendum sit, interim nobis sufficiat, quod unigenitus filius idemque mediator dei et hominum homo Christus Iesus ita uidet patrem, sicut uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
tenetur: nec audicur affeotu: nec
sentit᷑ incessu: Quib uerbis beatꝰ¬
ambrosius uoluit ammonere. qͥd
debeant homines p̃parare.qui
uolunt dm̃ uidere: hoc est. cor
mundare ꝑfidem quȩ ꝑdilectionẽ
oꝑatur: dono sp̃s scĩ. unde pignus
accepimꝰ: quo illam uisionem de¬
siderare nouerimus. Dequa ȩtiam

Expanded text:
tenetur nec auditur adfatu nec tenetur nec auditur adfatu nec sentitAmbrosius uoluit admonere, quid debeant homines praeparare, qui deum uolunt uidere, hoc est cor mundare per fidem, quae per dilectionem operatur, dono spiritus sancti, unde pignus accepimus, quo illam uisionem desiderare nouerimus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
numerauerat: et tamen eis uiden¬
di deum. non ꝓmiserat facultatem:
Deinde adiungit: et dicit. Si ergo
hi qui mundo sunt corde deum ui¬
debunt: utiq alii non uidebunt:
Et ne alios illos acciperemꝰ de quibꝰ
dixerat. beaci pauꝑes. beatimices.
et cȩtera: continuo subiunxit. neq
enim indigni deum uidebunt: in¬
dignos utiq illos uolens intelligi:
qui licet resurgant.di uidere non
poterunt. qm̃ addãpnacionem re¬
surgent: quia ꝑfidem ueram que ꝑ
dilectionem oꝑatur.cor mundare
noluerunt. Et ideo sequitur. et dicit:
Neq his quidm̃ uidere noluerit:
pocest deum uidere.Deinde quia
occurrebat. etiam omnes impios
uelle dm̃ uidere: statim ut ostende¬
ret quare dixerit qui dm̃ uidere
noluerit. quia utiq illomͦ dm̃ ñ
uult uidere impius.quia cor mun¬
dare nonuult. quo ille uideripo¬
cest: secutꝰ adiunxit. et ait. Nec in
loco deus uidetur. s corde mundo:
Nec corporalibꝰ ocłis deus quericur.
nec circũscribitur uisu. nec cacꝰtu

Expanded text:
t et tamen eis uidendi deum non promiserat facultatem!\' deinde adiungit et dicit: Si ergo hi, qui mundo sunt corde, deum uidebunt, utique alii non uidebunt\'. et ne alios illos acciperemus, de quibus dictum est: Beati pauperes, beati mites et cetera, continuo subiunxit: \'Neque enim indigni deum uidebunt\', indignos utique illos uolens intellegi, qui licet resurgant, deum uidere non poterunt, quoniam ad damnationem resurgent, quia per fidem ueram, quae per dilectionem operatur, cor mundare noluerunt. et ideo sequitur et dicit: neque is, qui deum uidere noluerit. potest deum uidere\'. deinde, -quia occurrebat etiam omnes impios uelle deum uidere, statim, ut ostenderet, qua re dixerit qui deum uidere noluerit\', quia utique illo modo non uult deum uidere impius, quia cor mundare non uult, quo ille uideri poterit, secutus adiunxit et ait: loco deus uidetur, sed mundo corde, nec corporalibus oculis deus quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu
Abbreviated transcription (Latin):
illam uisionem que nob̃ in resur¬
rectionera ꝓmitcicur. non ex hoc
mundo istam concupiscentiam
oculorum transferre conemur:s:
mundandis cordib pio studeamus
affectu. nec corporalem faciem co¬
uidemus nunc ꝑspeculum in enig¬
mate. tunc autem facie ad faciem:

Expanded text:
illam visionem Dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu; nec corporalem faciem coVidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem;
Abbreviated transcription (Latin):
flumen aquȩ uice.splendens can¬
quam christallum. ꝓcedens de se¬
de dei et agni. in medio places eiꝰ. &
ex utraq parte fluminis lignum
uicȩ. afferens fructus duodecim.
ꝑmenses singłos reddencȩs fruc¬

Expanded text:
flumen aque vive splendidum: tanquam christallum procedentem de sede Dei et agni. In medio plante ejus: et ex utraque parte fluminis lignum vite afferens fructus duodecim: per menses sing
Abbreviated transcription (Latin):
quia desiderium sacietas comitat᷑:
et saciantur sine fastidio:quia ipsa
sacietas ex desiderio semꝑaccendit᷑
Sic quoq: et nos erimus:quando
ad ipsum fontem uicȩ uenerimus.
Erit nob̃ delectabilis imp̃ssa sitis
simul atq sacietas: s longe aberit
a sici necessitas. longe a sacietace
fastidium:quia et sitientes sacia¬
bimur: et satiati siciemus: Ui de¬
bimus gͥ deumꝰ. ipsumq erit p̃mi¬
um laboris nr̃i: et post mortalita¬
tis huiꝰ cenebras.accensa eius luce

Expanded text:
quia desiderium satietas comitatur; quia desiderium satietas comitatur; et satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex desiderio semper accenditur. Sic quoque et nos erimus quando ad ipsum fontem vitae venerimus. Erit nobis delectabiliter impressa sitis simul atque satietas. Sed longe abest ab ista siti necessitas, longe a satietate fastidium, quia et sitientes satiabimur, et satiati sitiemus. Videbimus igitur Deum, ipsumque erit praemium laboris nostri, ut post mortalitatis hujus tenebras, accessa ejus luce
Abbreviated transcription (Latin):
scimus: angłi eorum incęlis. semper
uident faciem patris mei qui incȩ¬
lis est. Nunquid enimaliud ueritas:
aliud p̃dicator insonat ueritatis:
S si sencentia utraq conspicitur:
quia sibi nequaquam discordet ag¬
noscitur. Deum quippe angłi et ui¬
dent. et uidere desiderant: et intue¬
ri siciunt. et intuentur: Si enim sic
uidere desiderant. ut effectu suide
siderii minime ꝑfruantur: deside¬
rium sine fructu anxietatẽ habet :¬
anxietas penam: Beatiuero angłi.
ab om̃i pȩna anxietatis longe
sunt: quia nunquã simul
pena ec beatitudo conueniũt.
Rursum cum eos dicimꝰ dei uisi¬
one satiari: quia et psalmista ait.
saciabor dum manifestacur gła tua:
considerandum nobis est. qm̃ satie-¬
tatem solet fastidium subsequi: Ut
ergo recte sibi utraq: conueniant:
dicat ueritas. quia semꝑuident:
dicat p̃dicator egregius. quia sẽꝑ
uidere desiderant. Ne enim sit in
rant. Et desiderant gͥsine labore.

Expanded text:
scimus: Angeli eorum semper scimus: Angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . Nunquid ergo aliud Veritas, aliud praedicator insinuat Veritatis? Sed si sententia utraque confertur, quia sibi nequaquam discordet, agnoscitur. Deum quippe angeli et vident, et videre desiderant, et intueri sitiunt, et intuentur: si enim sic videre desiderant, ut effsiderii minime perfruantur, desiderium sine fructu anxietatem habet, et anxietas poenam. Beati vero angeli ab omni poena anxietatis longe sunt, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum cum eos dicimus Dei visione satiari, quia et Psalmista ait: Satiabor dum manifestabitur gloria tua , considerandum nobis est quoniam satietatem solet fastidium subsequi. Ut ergo recte sibi utraque conveniant, dicat veritas: Quia semper vident; dicat praedicator egregius: Quia semper videre desiderant. Ne enim sit in rant. Et desiderant igitur sine labore,
Abbreviated transcription (Latin):
est: quod fuere nonnulli. qui deum
dicerent in illa regione beacitudi¬
nis inclaritate sua quĩdem conspi¬
ci: s in nacura minime uideri. Quos
nimirum: minor inquisicionis sub¬
cilicas fefellit. Neq enim illi simpli¬
ci atq incõmucabili eẽntiȩ aliudẽ
claricas. aliud nacura:s: ipsa ei nacu¬
ra sua claritas: ipsa claritas natura
est. Quia enim in illabeata inuisibi
epła sua.dicens: Carissimi. nunc filii
dei sumus: et nondum apparuit
quoderimus.Scimus autem.qicũ
apparuerit.similes ei erimus: qm̃
uidebimus eum sicuti est: hinc dñs
Siquis diligit me diligetur ãpatre
meo: et ego diligam eum: et mani¬
festabo mẽ ipsum illi: Acsi pacent
dicat: Qui in ur̃a me cernitis: restat
ut in mea me natura uideatis: Hinc
rursumait: Beati mundo corde:
deo ꝑ primum eccłȩ pastorem dicit᷑.
inquem desiderant angli ꝓspicere:
sunt non nulli. qui nequaquã deum
uidere uel angłos suspicantur. Et
tamen dictum ꝑueritatis sententiã

Expanded text:
est quod fuere nonnulli, qui Deum dicerent etiam in illa regione beatitudinis, in claritate quidem sua conspici, sed in natura minime videri. Quos nimirum minor inquisitionis subtilitas fefellit. Neque enim illi simplici et incommutabili essentiae aliud est claritas, et aliud natura; sed ipsa ei natura sua claritas, et ipsa claritas natura est. Quia enim suis dilectoribus posuit dicens: Carissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus quia videbimus eum sicuti est. Talis est « Qui diligit me diligetur a Patre meo, et ego diligam eum et manifestabo me ipsum illi ; » ac si patenter dicat: Qui in vestra me cernitis, restat ut in mea me natura videatis. Hinc rursum ait: « Beati mundo corde, Deo per primum Ecclesiae praedicatorem dicitur: In quem desiderant angeli prospicere, sunt nonnulli qui nequaquam Deum videre vel angelos suspicantur, et tamen dictum per Veritatis sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
Magni uiri et inscripcuris scĩs
doctissimi. qui plurimum ȩccłam¬
dei et bona studia fidelium suis
licteris adiuuert:ubi eis occasio
data est. dixerunt inuisibilẽ dm̃
inuisibilit uideri. hoc est ꝑeam
naturam quȩ in nob̃ inuisibilis

Expanded text:
dam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, ubi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uideri, hoc est per eam naturam, quae in nobis quoque inuisibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta et stabilis sancas. nulla¬
ꝓrsus interpolat infirmitas:
dicens. Gaudium et letitiã ob¬
cinebunt: et fugiet dolor et gemi¬
tus. Ibi enim gentium sanitas
uera: redemptio plena: et felicitas¬

Expanded text:
perfecta et stabilis sanitas, nulla interpellat prorsus infirmitas. dicens : Gaudium et laetitiam obtinebunt, fugiet dolor et gemitvera, redemptio plena, et felicitas
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est. et uidebit omnis caro
salutare dei: sine ullius nodo dif¬
ficultatis sic incelligi pocest. ac si
dictum fuerit: Et uidebit om̃is
homo xp̃m dei: Qui utiq incorpo¬
re uisus est: et incorpore uidebitur:
quando uiuos et mortuos iudica¬
bit: Qđ̃ aucem ipse sit salucare dĩ.
multa sunt et alia testimonia scͥp¬
turarum: s euidentius ueneran¬
di illius senis symeonis uerba de¬
clarant. Quicum infantem xp̃m
accepisset in manꝰ suas.nunc in¬
quid̃ dimittis dñe seruũ cuũ scđm
t̾ibũ cuum in pace. quia uiderunt
oculi mei salucare tuum. Illud

Expanded text:
scriptum est: Et uidebit omnis caro salutare Dei, sine ullius nodo difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: Et uidebit omnis homo Christum Dei\', qui utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando uiuos et mortuos iudicabit. Quod autem ipse sit salutare Dei, multa sunt et alia testimonia scripturarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui, cum infantem Christum accepisset in manus suas: Nunc, inquit, dimittis, Domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
Bene autem flumen aquȩ uitȩ uo¬
catur: quia quos irrigat. uiuificat
ficat: adaquam baptismatis per¬
ducens. mox et puritate splendi¬
dos: et robore fortissimos reddic:¬

Expanded text:
Bene autem flumen aquae vivae vocatur, quia quos irrigat, vivificat,ficat, ad aquam baptismatis perducit, eosque et puritate fidei splendidos, et robore fortissimos reddi
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia angłicam atq: humanam
naturam hinc inde saciat: ipsaq
uisionis potatio ita est multimo¬
da. ut quicquid tunc cuiquã inde¬
siderium uenerit. hoc ei eadem uisio
rumcum et ipsum manna filiis
isrł de cȩlo attributum. ꝑ quod ȩcer¬
na sacietas figurabatur: hoc scđm
scripture sententiam unicuiq sa¬
puerit inore.quod fuisset delecta¬

Expanded text:
 quae angelicam simul et humanam naturam hinc inde satiat, ipsaque visionis potio ita est multimoda, ut quidquid cuiquam in desiderio tunc venerit, haec eadem visio rum, cum et ipsum manna filiis Israel de coelo attributum, per quod aeterna satietas figuratur, hoc secundum Scripturae sententiam unicuique sapuerit in ore, quo fuisset delecta
Abbreviated transcription (Latin):
autem alter ad alcerum clamat
cum ꝑpetrata nequitia. ꝓpetran¬
dam malitiam ꝓuocat: et quasi
quadam cogitationis uoce.cõ¬
missa iam culpa. culpã que
commictatur inuitat. Sepe
nanq ut diximꝰ gula dicit. Si
reficis: in nullo ucili labore sub¬
sistis. Cumq mencem ꝑdeside¬
ria carnis accenderit: mox quoq:
luxuria. u̾ba ꝓprie suggestionis
facit dicens.Si misceri deus ho¬
mines corporaliter nollet:men¬
bra ipsa coeundi apta non fecis¬
set. Cumq quasi ex ratione suge¬
rit: mentem ad libidinum ef¬
frenationem trahit. Que sepe
dep̃hensa. patrocinium mox
fallatie et negationis inquirit:
reamq: se ẽẽ non estimat:.simen¬
ciendo uitam defendat. Pilosus
ergo alder ad alterum clamat:
quando sub aliqua ratiotinandi
specie. ꝑuersam mentem. culpa
subsequens. ex occasione culpȩ
p̃cendentis illaqueat. Cumq
munt: quasi conuocati in ea
terius inuoluant:dum m̃tem
reprobam culpa ꝑculpam li

Expanded text:
autem alter ad alterum clamat, autem alter ad alterum clamat, cum perpetrata nequitia perpetrandam malitiam provocat; et quasi quadam cognationis voce, commissa jam culpa, culpam quae adhuc committatur, invitat. Saepe namque, ut diximus, gula dicit: Si reficis, in nullo utili labore subsistis. Cumque mentem per desideria carnis accenderit, mox quoque luxuria verba propria suggestionis facit, dicens: Si misceri Deus homines corporaliter nollet, membra ipsa coeundi apta usibus non fecisset. Cumque haec quasi ex ratione suggerit, mentem ad libidinum effrenationem trahit; quae saepe deprehensa patrocinium mox fallaciae, et negationis inquirit; reamque se esse non aestimat, si mentiendo vitam defendat. Pilosus ergo alter ad alterum clamat, quando sub aliqua ratiocinandi specie perversam mentem culpa subsequens ex occasione culpae praecedentis illaqueat. Cumque munt, quasi convocati in ea deterius involvant, dum mentem reprobam culpa per culpam li
Abbreviated transcription (Latin):
luptatib seruiences. expulsa
longe uerecundia.non solum
se amisisse recticudinẽ non do¬
lent:s ad huc etiam de oꝑe con¬
fusionis gaudent. O nocentau¬
ris autem. demonia occurrunt:
quia malignisp̃s ualde eis ad
uotum deseruiunt:quos de bis
gaudere conspiciunt.quȩ
flere debuerunt. Ybi apte sub¬
iungitur. Et pilosus clama¬
bit alter ad alterũ. Qui nanq
alii pilosi appellatione figu¬
nas. latini incubos uocant:
Quorum nimirum forma. ab
humana effigie incipicur: s
bestiali excremicate terminat᷑
Pilosi gͦ nomine. euiꝰlibet pec¬
cati aspitas designatur: quod¬
et si quando quasi ab optentu
rationis incipit: semꝑ camen
ad irrationabiles motus cen¬
dit. Quasi enim homo in bestiã
desinit: dum culpa ꝑrationis
imaginem inchoans.usq ad
irrationabilẽ effectum transit
Nam sepe edendi de lectatio ser¬
uic gulȩ: et seruire se simulat
trem in ingluuiẽ extendit: m̃¬
bra inluxuriam erigit: Pilosus

Expanded text:
luptatibus servientes, expulsa luptatibus servientes, expulsa longe verecundia, non solum se amittere rectitudinem non dolent, sed adhuc etiam de opere confusionis gaudent. Onocentauris autem daemonia occurrunt, quia maligni spiritus valde eis ad votum deserviunt, quos de his gaudere conspiciunt, quae flere debuerunt. Ubi aperte subjungitur: Et pilosus clamabit alter ad alterum. Qui namque alii pilosi appellatione figunas Latini vero incubos vocant? quorum nimirum forma ab humana effigie incipitur, sed bestiali extremitate terminatur. Pilosi ergo nomine cujuslibet peccati asperitas designatur; quod si quando quasi obtentu rationis incipit, semper tamen ad irrationales motus tendit. Et quasi homo in bestiam desinit, dum culpam per rationis imaginem inchoans, usque ad irrationalem effectum trahit. Nam saepe edendi delectatio servit gulae, et servire se simulat trem in ingluviem extendit, membra in luxuriam mergit. Pilosus