comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Destat eis respondere: quidicunt
Naet̃ no igni illos tantũmodo ar¬
suros. qui propeccatis suis facere dig¬
nas elemosinas neglegunt Propt̃
illud qđ ait apostolus ia cobus. iudi¬
tium aũ sine misericordia: illi qui
ñfecit misericordiã: qui ergo fecit
inquiunt. quamuis ñ correxerit
ꝑditos mores. sed nefarie. ac nequi¬
t̃. int̃ ipsas suas elemosinas uixe¬
rit : cum misericordia illi futurx
ẽ iuditiũ ut aut ñ damnetur om¬
nino: aut post aliquod tempus.
adamnatione nouissima liberet᷑:
neobaliud existimant xp̃m deso¬
lo dilecto atq neglecto elemosi¬
narũ discretionẽ int̃dextros &
sinistros esse facturũ : quorũ alios
in regnũ. alios insupplicium mittat
xernum. Vt aũ cottidiana sibi opi¬
nentur. quȩ facere omnino ñcessant :
qualia cumq & quantacũq sint: ꝑele¬
mosinas dimitti posse peccata: oratio¬
nẽ quam docuit ipse dñs. & suffraga¬
tricem sibi adhibere conant᷑ & testẽ:

Expanded text:
estat eis respondere, qui dicunt aeterno igne illos tantummodo arsuros qui pro peccatis suis facere dignas elemosynas neglexerunt, propter illud quod ait apostolus Iacobus: iudicium autem sine misericordia illi qui non fecit misericordiam. qui ergo fecit, inquiunt, quamuis non correxerit perditos mores, sed nefarie ac nequiter inter ipsas suas elemosrit, cum misericordia illi futurum est iudicium, ut aut non damnetur omnino aut post aliquod tempus a damnatione nouissima liberetur. Nec ob aliud existimant Christum de solo dilectu adque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. Ut autem cottidiana sibi opinentur, quae facere omnino non cessant, qualiacumque et quantacumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse Dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem.
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ambig& & ꝑsimilitudi nes liben¬
tiur quaq: cognosci &cum aliqua diffi¬
cultate quȩ sita multo gratiur in ueni¬
re: qui enim prorsus non inueniunt
quod quęrunt fame laborant: qui
aut̃ ñ quȩrunt quia in promtu ha¬
bent: fastidiose ꝑmarcescunt: in utro¬
q aut̃ languor cauendurest: magni¬
ficeigitur & salubriter. sp̃s scr itascrip¬
turas scãs modificauit. ut locis aꝑtio¬
rib: fameoccurrer&: obscuriorib aut̃
fastidia d&erger&: nil enim ferede
illis obscuritatib: seruitur qđ ñ pla

Expanded text:
nemo ambigit et per similitudines libentius quaeque cognosci et cum aliqua difficultate quaesita multo gratius inueniri. qui enim prorsus non inueniunt quod quaerunt, fame laborant; qui autem non quaerunt, quia in promtu habent, fastidio saepe marcescunt: in utroque autem languor cauendus est. magnifice igitur et salubriter spiritus sanctus ita scripturas sanctas modificauit, ut locis apertioribus fami occurreret, obscurioribus autem fastidia detergeret. nihil enim fere de illis obscuritatibus eruetur, quod non pla
Abbreviated transcription (Latin):
uia illeuenit ut exemplũ uidendi
demonstrar& hominib: ille ut donũ
ipsum quobene uiuendo ꝑuenitur sig
poreiscernunt ad eaquęmente intelle¬
guntur sacramentorum gradib: tranis¬
ferendos: Nam & uerbasonant & transe¬
unt nec tam̃ ea quȩ uerbis significantꝰ
cũ aliquid diuinum atq & nũ lo quen¬
do exponitur. similiter transeunt:
CCC

Expanded text:
uia ille uenit, ut exemplum uiuendi demonstaret hominibus, ille, ut donum ipsum, quo bene uiuendo peruenitur, sigporeis cernunt, ad ea quae mente intelleguntur sacramentorum gradibus transferendos. nam et uerba sonant et transeunt, nec tamen ea quae uerbis significantur, cum aliquid diuinum atque aeternum loquendo exponitur, similiter transeunt. CCC
Abbreviated transcription (Latin):
mum: Olux quã uidebat tobir
cum clausis istisoculis. filium do¬
cebat uitȩ uiã: & ei prȩibat pede
caritatis nus quã errans. Aut
quã uidebat isaac. prȩgrauatir¬
& opertis sen& tute careir luminib:
cum filios non agnoscendo bene dice¬
re : sed benedicendo agnoscere meruit.:
a ut quãc̃ uidebat ia cob: cum & ipse prȩ
grandi &ate captus oculis infiliis prȩsigna¬
ta futuri populi genera. luminoso corde
radiauit : Et ne potib suis exio seph di¬
uexas mystice manus. non sicut pater
eorũ foris corngebat. sed sicut ipse
intus discernebat in posuit : Ipscc ẽ lux

Expanded text:
mum. 0 lux, quam uidebat Tobis, mum. 0 lux, quam uidebat Tobis, cum clausis istis oculis filium docebat uitae uiam et ei praeibat pede caritatis nusquam errans; aut quam uidebat Isaac praegrauatit opertis seneetute carneis luminibus, cum filios non agnoscendo benedicere, sed benedicendo agnoscere meruit; aut quam uidebat Iacob, cum et ipse prae grandi aetate captus oculis in filiis praesignata futuri populi genera luminoso corde radiauit. et nepotibus suis ex Ioseph diuexas mystice manus, non sicut pater eorum foris corrigebat, sed sicut ipse intus discernebat, imposuit. ipsa est lux
Abbreviated transcription (Latin):
hi questio factussum: & ipse ẽ lan¬
guormr.: Restat uoluptar oculorx
istorx carnis meȩ. dequaloquar: con¬
quor fessiones. quas audiant aurertem¬
plitui: aures fraternȩ acpiȩ: ut con¬
cludamꝰ temptationes concupis cen¬
tiȩ casnis: quȩ me ad huc pulsant
in gemescentem: Et habitaculũ
meum quod decelo est. super in diu
cupientem: pulchras formas &
uarias. niti dos &a moenos colo¬
res. amant oculi: nonteneant hȩc
animam meamteneat eam dr̃
qui fecit h& bona quidẽ
ualde sed ipse est bonum
non h& & tangunt me uigilantẽ
totis diebus. n& requies ab eisdatꝰ
mihi. sicut datur a uocibus canons
aliquando ab omnibus. insilentio
Ipsaenim reginacolor& luxista ꝑ¬
fundens cunctaque quȩ cernimus.
ubi ubi perdiem fuerd. inultimodo lapsu
blanditur mihi: aliud agenti: & eã
non ad uertenti. Insinuat aũ se
ita uehementer: ut sisepente sub¬
trahatur. cum desi derio requi rec¬
tur & sidiu absit contristat ani¬

Expanded text:
hi quaestio factus sum, et ipse est lanhi quaestio factus sum, et ipse est languor meus. Restat uoluptas oculorum istorum carnis meae, de qua loquar confessiones, quas audiant aurepli tui, aures fraternae ac piae, ut concludamus temptationes concupiscentiae carnis, quae me adhuc pulsant ingemescentem et habitaculum meum, quod de caelo est, superindui cupientem. pulchras formas et uarias, nitidos et amoenos colores amant oculi. non teneant haec animam meam; teneat eam deus, qui fecit haec bona quidem ualde, sed ipse est bonum meum, non haec. tangunt me uigilantem totis diebus, nec requies ab eis datur mihi, sicut datur a uocibus canoris, aliquando ab omnibus, in silentio. ipsa enim regina colorum lux ista perfundens cuncta, quae cernimus, ubiubi per diem fuero, multimodo adlapsu blanditur mihi aliud agenti et ad eam non aduertenti. insinuat autem se ita nehementer, ut si repente subtrahatur, cum desiderio requiratur; et si diu absit, contristat ani
Abbreviated transcription (Latin):
drino ep̃o athȩ̨nasio. sepe mihi dic¬
tum commemini: quitammodi¬
co flexuuocis. faciebat sonare l&¬
torem psalmi : ut pro nuntiantiui
cinior ess&. quã canenti: Uerum
tamen cum reminiscor lacrimar
meas. quas fudi ad cantur ecđȩ. in
primordus recuperatȩ fidei meȩ :¬
Et nunc ipsum commouear. non
cantu. sed rebus quȩ cantantur :
cum liquidanuoce: & conuenien¬
tissima modalatione cantantꝰ.
Magnam instituti huius utilita¬
tem. russur agnosco: ita fluctuo
inter periculum uoluptatis. & &
q: adducor. Non quidem in re¬
tractabilem sententiam prs¬
ferens cantandi consu&udinẽ
ad prðbare in ecđa ut perobl&¬
tamenta aurium. infirmior
animus. in aff&ctu pi&atis ad¬
surgat.: Tamen cum mibi ac¬
cidit. ut me amplius cantus quã
res quȩ canitur moueat penalit̃¬
me peccare confiteor: & tunc mal¬
lem non audire cantantem: ecce
ubisum: fl&e i&ũ & prome fl&e
tis: non uor hȩc mouent.⁊ Tuaũ dnẽ
serere & saname: in cuius oculis mi¬

Expanded text:
drino episcopo Athanasio saepe mihi dictum commemini, qui tam modico flexu uocis faciebat sonare lectorem psalmi, ut proncinior esset quam canenti. uerum tamen cum reminiscor lacrimas meas, quas fudi ad cantus ecclesiae in primordiis recuperatae fidei meae, et nunc ipsam quod moneor non cantu, sed rebus quae cantantur, cum liquida uoce et conuenientissima modulatione cantantur, magnam instituti huius utilitatem rursus agnosco. ita fluctuo inter periculum uoluptatis et que adducor, non quidem inretractabilem sententiam proferens, cantandi consuetudinem approbare in ecclesia, ut per oblectamenta aurium infirmior animus in affectum pietatis assurgat. tamen cum mihi accidit ut me amplius cantus quam res quae canitur moueat, poenalitme peccare confiteor et tunc mallem non audire cantantem. ecce ubi sum. flete mecum et pro me flete tis, non uos haec mouent. tu autem, doserere et sana me, in cuius oculis mi
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñrdicit. date & dabitur uobis:
Mensuram bonam confersã & co agi¬
tatã & suꝑeffluentem dabt̃ insinũ
urm: ex illa sententia accipi potẽ
quadicit alio loco. ut &ipsi recipiant
ceptum uideatur qđ dictũ est. Date
& dabitur uobis: secundum quã sen¬
tentiã dicit a postolus: cõmunic& qui
cathe zizatur uerbo. ei qui secathezi¬
zat in omnib: bonis: Non enim dicer&.

Expanded text:
us dicit: date, et dabitur uobis: mensuram bonam, confersam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum uestrum, ex illa sentenqua dicit et alio loco, Ut ipsi recipiant ceptum uideatur quod dictum est: date, et dabitur uobis; secundum quam sententiam dicit apostolus: communicet qui cathecizatur uerbo ei qui se cathecizat i
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde nec illud melius intellegitur
quod inpsalmolegit᷑. Memor fuit in
scłm testamentisui uerbi quomandaũ
in millegenerationes: Idest in omnes:
&misit illũ ⁊ in quid in abyssum: utiq
diabulum misit in abyssỹ
quon omine significataẽ
mul¬
titudo innumercbilis impiorũ : quo¬
rum in malignitate aduersus ȩłeam¬
dĩ multum profundas corda: non quia
ibi antediabalus nonerat: sedideo illuc
dicitur missus: quia exclusus a credentib
Plus cepit impias possidere : Plus nãq possidet᷑
& signauit suꝑeũ ut non seducer& iamgen¬
tes. donec finiantur milleanni Clausit
suꝑ eum dictum ẽ: in terdixitei nepossit
exire : idest uetitum trans gredi: Signaũ
aũ quod addidit :. significassemihi uid&
quia occultum ẽẽuoluit. quȩ ꝑtinecont
ad partem diabali: & quȩ non ꝑtineant:
Hoc quippe in sȩculo isto prorsus lat& quia

Expanded text:
unde nec illud melius intellegitur unde nec illud melius intellegitur quod in psalmo legitur: memor fuit in saeculum testamenti sui uerbi, quod mandauit in mille generationes, id est in omnes. Et misit illum, inquit, in abyssum. utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitate aduersus eccledei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non erat, sed ideo illuc dicitur missus, quia exclusus a credentibus plus coepit impios possidere. plus namque possideturet signauit super eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur mille anni. clausit super eum dictum est "interdixit ei, ne posset exire", id est uetitum transgredi. signauit autem quod ait, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit qui pertineant ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia
Abbreviated transcription (Latin):
mipartem: quȩ remanebat usq ad t̃¬
minũ sȩculi: mille annos appellauerit.
eo loquendimodo quopars significat᷑
a toto: aut certemilleannos: ꝓannis
omnib huius seculi posuit: ut ꝑfecto
numero notaretur ipsatemporis ple¬
nitudo Millenarius quippenumerus.
denarii numeri quadratum solidum
reddit Decem quippe decies ducta
fiunt centum: quȩ&iam figura qua¬
drata: sed plęnaẽ Vtaũ in altitudinẽ:
surgat & solida fiat. Rursus centũ dies
multiplicantur & millesunt: Porrosi
centum ipsa prouniuersitate aliquando
ponuntur quale illudẽ. quod dñs om¬
nia sua dimittenti & eum sequenti pro¬
mittitdicens. Accipiet in hoc sȩculo
centuplum: Quod exponens quodã
modo apostolus ait: Quasimhilhaben¬
tes & omnia possidentes : Quia &ante
iam dictum erat fidelis hominis totus
mundus diuitiarũ est: quantomagis
mille prouniuersitate ponunt᷑ ubiẽ
soliditas ipsius denariȩ quadraturȩ :

Expanded text:
mam partem, quae remanebat usque ad temam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit. decem quippe decies ducta fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem in altitudine surgat et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur et mille sunt. porro si centum ipsa pro uniuersitate aliquando ponuntur — quale illud est, quod dominus omnia sua dimittenti et eum sequenti promittit dicens: accipiet in hoc saeculo centuplum; quod exponens quodam modo apostolus ait: quasi nihil habentes et omnia possidentes, quia et ante iam dictum erat: fidelis hominis totus mundus diuitiarum est - quanto magis mille pro uniuersitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturae?
Abbreviated transcription (Latin):
arripere. nisi primo alligauerit fortẽ
Diabalũ uolens intellegifortẽ quiaipse
genus huro anum potuit tenerecaptiuũ:
Vas a uero eius. quȩ fuerat erepturus:
fideles suor futuros. quos ille in diuersis
peccatis. atq impi&atibus possidebat:
Vtergo alligare tur hic fortis: propt̃̾ea
uidit istea postolus in a pocalipsis: ange¬
lum descendentem decelo. habentem
clauem abyssi & catenã in manusua: &
tenuit inquid draconem illum serpentẽ
antiquũ qui cognominatus ẽdiabulus
& satanas : & alligauit illum milleannis:
Hocẽ eius potes tatem ab eis seducendis
ac
possedendis. qui fuerant
randi cohibuit atq frenau
Milleaũ anni duobus modis possunt.
quantum mihi occurrit intellegi aut¬
quia inultimis annis mille ista resagit᷑
Idest sexto annorũ miliario tam quã
sexto die:cuius nunc patis posterio¬
ra uoluunt᷑: sequitur deindesabbatõ. to
quod non hab& uesperam: Requies reqͥe¬
scilic& scõrum quȩ non hab& finem:
ut huius miliario tamquã dienouissi¬

Expanded text:
ripere, nisi primo all iga uerit fortem, diabolum uolens intellegi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captiuum; uasa uero eius, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diuersis peccatis atque impietatibus possidebat. ut ergo alligaretur hic fortis, propterea uidit iste apostolus in Apocalypsi angelum descendentem de caelo, haclauem abyssi et catenam in manu sua. et tenuit draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et alligauit illum mhoc est eius potestatem ab eis seducendis ac possidendis qui fuerant liberandi cohibuit atque frenauit. mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit, intellegi: autquia in ultimis annis mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabbato, quod non habet uesperam, requie scilicet sanctorum, quae non habet finem, ut huius miliarii tamquam diei nouissi
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ ẽ abeo qđ corp animet. hoc ẽ
uiuificet: ꝑstimo qđ ammonitus his
quȩ cõmemoraui diuinarũ testimo¬
nus paginarũ : ubi &anima pecoris
& illa quȩ deanima incorporea
disputata sunt. Capta s & sap is.
ñ ẽ unde tibi displiceat qđ eam
misçere dixi ñ corpus eẽ sed sp̃m
quia & corp ñ eẽ monstrat: &ge¬
nerali nomine sp̃s nuncupẽt᷑
CCU Quod antiquos iustos caput
xp̃s uelut manũ p̃mis erit
nascitunus: exlibro decate

Expanded text:
 est ab eo, quod corpus animet, hoc est uiuificet. aestimo quod admonitus his quae commemoraui diuinarum testimoniis paginarum. ubi et anima pecoris,et illa quae de anima incorporea disputata sunt capis et sapis, non est unde tibi displiceat, quod eam me scire dixi non corpus esse, sed spiritum, quia et corpus non esse monstratur et generali nomineCXCVII. Quod antiquos justos caput Christus velut manum praemiserit nasciturus; ex libro de Cate
Abbreviated transcription (Latin):
credentes udei: obhocipsum quia pen¬
dentem uident: Etalius quidẽ aliquis
cito dicer&: in terc&era maledicta quȩ
in illa lectione adaliquid dexp̃o intel¬
legendum non ꝑtinent: hoc solum ibieẽ
dexp̃o quod scriptum ẽ. Uidebis uitã
tuam pendentem. & non credes uitetuȩ:
neq: enim fieri non poss&. ut int̃diũsa
maledicta. quȩ impio populo prophe¬
tico prenuntiabantur : Hoc quoq pone¬
retur: Sedego & quimecum aliquanto
attentiur cogitant: euangelicam illam
dominicamq: sententiam: qua ñ ait.
retur : Sed ait. De me enim illescripsit.
& omne scripturȩ illius intentionem.
non nisi ad intollegendã xp̃igratiam
perscrutando consuleremus: &iam

Expanded text:
credentes Iudaei ob hoc ipsum, quia pendentem uident. et alius quidem aliquis cito diceret inter cetera maledicta, quae in illa lectione ad aliquid de Christo intellegendum non pertinent. hoc solum ibi esse de Christo, quod scriptum est: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uitae tuae; neque enim fieri non posset, ut inter diuersa maledicta, quae inpio populo prophetice praenuntiabantur, hoc quoque poneretur. sed ego et qui mecum aliquanto adtentius cogitant euangelicam illam dominicamque sententiam, qua non ait: "retur, sed ait: de me enim ille scripsit, ut omnem scripturae illius intentionem nonnisi ad intellegendam Christi gratiam perscrutando consuleremus, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ed uerborũ trans latorum ambigui¬
tates¬
tas dequib de incepsloquendum ẽ.
ñ mediocrem curam industriam¬
.que desiderat: nam in principio
cauendum ẽ ne figuratam locutio¬
nem adliteram accipias: & ad hoc
enim ꝑtin& qđ ait a posto lur: Lit te¬
ra occid& sp̃saut̃ uiuificat: Cũ enim
sigurate dictum siaccipitur tã quã
proprie dictũ sit carna liter sapitur:
neq ullamors animȩ congruentius
appellatur: quãcũ id&iam qđ in ea
besteis antecellit: hocẽ intellegenti¬
a carnisobicitur. sequendo dit terã:
Quienim sequitur litteram . transla¬
ta uerba sicut propria teneat ne¬
q: illud qđ proprio uerbo significatꝰ
refert ad illam significationẽ sed
si sabbatum audierit. uerbi gratiae

Expanded text:
ed uerborum translatorum ambiguitates, de quibus deinceps loquendum est, non mediocrem curam industriamque desiderant. nam in principio eauendum est, ne figuratam locutionem ad litteram accipias. et ad hoc enim pertinet quod ait apostolus: littera occidit, spiritus autem uiuificat. cum enim figurate dictum sic accipitur. tamquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur, neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est intellegentia, carni subicitur sequendo litteram. qui enim sequitur litteram, translata uerba. sicut propria tenet neque illud quod proprio uerbo significatur refert ad aliam significationem, sed si sabbatum audierit uerbi gratia
Abbreviated transcription (Latin):
asignificatione ponit hanc litterã.
inqua eã ponit. cũ homini scribitur
latino: & beata una eademq sono a¬
pud grecos litterȩ : Apud latinor ole¬
ris nomen est : cum dico lege in his
duab: syllabis: aliud grecus aliud
latinus intellegit: Sicut ergo hȩc
om̃r significationes ꝓsuȩ cuiusq soti¬
&atis consensione animos mouent
quia diuersiȩ consensio ẽ. diuersemo

Expanded text:
significatione ponit hanc litteram, in qua eam ponit cum homini scribit Latino: et Beta uno eodemque sono, apud Graecos litterae, apud Latinos oleris nomen est; et cum dico, Lege, in his duabus syllabis, aliud Graecus, aliud Latinus intelligit: sicut ergo hae omnes significationes pro suae cujusque societatis consensione animos movent, et quia diversa consensio est, diverse mo
Abbreviated transcription (Latin):
quibus ab initio peccati rationalis creatu¬
rȩ num quam iudicare cessauit: Seducti
aũ iudicabunt̾ nouissimo manifestoq
QUIOIDEAPLS INPRIMA ADEOSDeM
EPISTULA DERESURRECTIONE MORIUORŨ
docueRit EXtoo LIs XXCXX

Expanded text:
quibus ab initio peccati rationa- . lis creaturae numquam iudicare cessauit; seducti autem iudicabuntur nouissimo manifestoque Apostolus in prima ad eosdem epistola de Resurrectione mortuorum docuerit, ex eodem libro XX
Abbreviated transcription (Latin):
Quad raginta dies sepultur&e quos com¬
memorat scriptura forte significant
aliquit penitentiã qud peccata sepe¬
liuntur : Non em̃ frustra &iã quadra¬
gintadies ieiuniorum sunt constituti.
quibus moyses & elias. &ipsedñs ie¬
unauit: & eđa: precipuam obserua¬
tionem ieuiniorum: quad rageꝰ simã
uocat: Vinde & in hebreo denmȩ uitis
commodattis uidelic& humiliati peni¬
tentia intellegaentur in ieiuniis sua
defleuisse peccata. &imp&rcessemiãm

Expanded text:
Quadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura, forte significant aliquid paenitentiae, qua peccata sepeliuntur. non enim frustra etiam quadraginta dies ieiuniorum sunt constituti, quibus Moyses et Helias et ipse dominus ieiunauit; et ecclesia praecipuam obseruationem ieiuocat. unde et in hebraeo de Nineuitis commodatos uidelicet humiliationi paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata et impetrasse m
Abbreviated transcription (Latin):
osus: sed tamen habundantiur quam
grauitatem de& uerborũ ornam̃ta
consectans sophisticus dicit᷑: sunt &i¬
ã uere conexiones ratiocinationqr fal¬
sas habentes sententiar. quȩ conse¬
cuntur errorem illius cũ quo agitur:
quȩ tamen ad hoc inferuntur ab ono
& docto homine. ut in hir erubes cens
ille. cuiuserrorem consecuntur . E un¬
dem relinquat errorẽ: quia si in eodẽ
manere uoluerit: nec effeẽ &iam illa

Expanded text:
osus, sed tamen abundantius, quam osus, sed tamen abundantius, quam grauitatem decet, uerborum ornamenta consectans sophisticus dicitur. sunt etiam uerae conexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consecuntur errorem illius cum quo agitur. quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens ille cuius errorem consecuntur eundem relinquat errorem, quia, si in eodem manere uoluerit, necesse est etiam illa
Abbreviated transcription (Latin):
Destantea quȩ ñ ad corporis sensur.
Used adrationem animiꝑtinent : ubi
disciplina regnat disputationis & nu¬
meri sed disputationis disciplina.
ad oma genera quȩ stionũ. quȩ in lit¬
teris scir sunt penetranda & dissol¬
uenda plurimã ual& tantũ ibi cauen¬
ostentatio decipiendi aduersarium:
Sunt enĩ multa quȩ appellantꝰ sophis¬
mata falsȩ condusionis rationum.
& plerũq: ita uenas imitanter utñ solũ
t ardos sed ingeniosor &iam minꝰdi ligen¬
tor attentos decipiant: proposuite¬
nim quidam dicenrei cum quo loque¬
batur: qđ ego sum tuñer: atille. con¬
sensit: uerum enim erat exparte. uł eo
ipio qđ iste insidiosus illesimplex erat :
tute addit: ego aut̃ homosum. hoc quo¬
q: cum abillo accepiss& conclusit dics̃.
Tuigitur ñ er homo: qđ genus captiosa¬
rum conclusionum. scriptura quantũ
existimo d&estatur illo loco: ubidic¬
tum est. quiso phisticae loquitur: o¬
dibilis est: quã quã &iã sermo ñcapti¬

Expanded text:
estant ea quae non ad corporis sensus, sed ad rationem animi pertinent, ubi disciplina regnat disputationis et numeri. sed disputationis disciplina ad omnia genera quaestionum, quae in litteris sanctis sunt, penetranda et dissoluenda plurimum ualet; tantum ibi cauenostentatio decipiendi adversarium. Sunt enim multa quae appellantur sophismata, falsae conclusiones rationum, et plerumque ita veras imitantes, ut non solum tardos, sed ingeniosos etiam minus diligenter attentos decipiant. Proposuit enim quidam dicenbatur: "quod ego sum, tu non as". at ille consensit. uerum enim erat ex parte uel eo ipso, quod iste insidiosus, ille simplex erat. tum ille addidit: „ego autem homo sum." hoc quoque cum ab illo accepisset, conclusit dicens: "tu igitur non es homo". quod genus captiosarum conclusionum scriptura, quantum existimo, detestatur illo loco, ubi dictum est: qui sophistice loquitur, odibilis est. quamquam etiam sermo non capti
Abbreviated transcription (Latin):
cccxii Prȩceptum dediligendo dm̃ in¬
illa uita perfectȩ compleri dicit
& rationem reddit testimonioru
quibus imperatur homini perf&¬
tum esse uł quando fit ecclesi a

Expanded text:
CCCII. Praeceptum de diligendo Dilla vita perfecte compleri dicit, et rationem reddit testimoniorum quibus imperatur homini perfectum esse, vel quando sit Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
cccuiiii Quod cum remedium fat&ur
iulianus fateri cogatur & morbũ
Contra obiectiones conclusionesq
pelagin̾as subtitulis xui responsa
scĩ agustini ex lib ad paulum & eu¬
tropium epm̃ deperfectione
iustiticce hominis.¬
Vbi possint prȩcepta deperfectione
com pleri & quid sit liberare de
corpore mortis. uel quod nomine
ieiunii elemosina & orationes
omnis iustitiae generalitar indi¬
c&ur. ex libro deperfectione¬

Expanded text:
CCXCVIII. Quod cum remedium fateatur Julianus, fateri cogatur et morbum; CONTRA OBIECTIONES CONCLVSIONESQVE PELAGIANAS SVB TITVLIS XV RESPONSA SANCTI AVGVSTINI. EX LIBRO AD PAV- LVM ET EVTROPIVM EPISCOPOS DE PERFECTIONE IVSTITIAE HOMINISTINI. EX LIBRO AD PAV- LVM ET EVUbi possint praecepta perfectione compleri, et quid sit liberare de corpore mortis, vel quod nomine jejunii, eleemosynae et orationis, omnis justitiae generalitas indicetur; ex libro eodem. Testimon
Abbreviated transcription (Latin):
potui: It aque pȩeni gutturis. tem¬
ta relaratione. & constric
denendisunt.: & quis ẽ dñẽ
qui non rapiatur aliquantum &¬
stremasi necessitater: quisquis est:
magnus est : magnific& nomentuũ :
Ego autem non sum: quia peccator
homo sum: sed & ego magnifico
nomentuum. & interpellatte prs
peccatis meis: Qui uicit sclin: nume¬
rans me inter infirma membra
corporis sui. quia & in ꝑfectum
eius uiderunt oculitui. & in libr&

Expanded text:
potui. itaque freni gutturis temperata relaxatione et constrictione tenendi sunt. et quis est, domine, qui non rapiatur aliquantum extra metas necessitatis? quisquis est, magnus est, magnificet nomen tuum. ego autem non sum, quia peccator homo sum. sed et ego magnifico nomen tuum, et interpellat te pro peccatis meis qui uioit saeculum, numerans me inter infirma membra corporis sui, quia et inperfectum eius uiderunt oculi tui, et in libr
Abbreviated transcription (Latin):
alius in angelo cumia cob luctatus. eum
sibi p̃ualentem. qua si fortiorẽ infirmi¬
or : uictusq uictorẽ. partim benedicit.
partim latitudinem femoris eiur claudã
reddit . Nisi qui prȩualere aduersũ se
passus populũ urł quosdam quic rediderunt
benedix̃ in eis : Latitudoaũ femoris ia cob
inmultitudine carnalis populi claudicaũ:
Quis alius lapis positus ad caput iacob utno

Expanded text:
alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersum se passus populum Israhel quosdam qui crediderunt benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
inqua homo ꝑ experim̃tum poene discer&:
quidinter est inter oboedi entiae bonum.
etinoboei entiȩ malum: pro inde & hoc
non in figura dictum: seduere quoddam
lignum accipiendum Cui ñ de fructu uel
pomo quod inde nascer&ur. sed exipsa re.
nomen inpositum est:quȩ illo contraueti¬
tum tactum fuerat secutura.

Expanded text:
in qua homo per experimentum poenae disceret, quid interesset inter oboedientiae bonum et inoboedientiae malum. proinde et hoc non in figura dictum, sed uere quoddam lignum accipiendum est, cui non de fructu uel pomo quod indidem nasceretur, sed ex ipsa re nomen inpositum est, quae illo contra uetitum tacto fuerat secutura.
Abbreviated transcription (Latin):
uod dñs dic̃ sNũ quid potest cȩcus
cecũ ducere. ñne ambo infoueam
cadent. fortasse hocideo sub iunxe¬
rit: Nesperarent a leuitis ẽẽ acceptu¬
rosm̃ suram illam de quadix̃: Dabt̃
insinũ urm: quiqm̃ ipsis decim asda¬
bant quos cecos dix̃ qui euangelium
ñtenent ut illã remunerationẽ ꝑdis¬
cipulos dñi potius plebs inciper& iã
sperare: quosimitatores suos uolens
ostendere ad didit: &iã ñ ẽ discipulus
suꝑmagistrũ:¬
CCCLXII. DEMAGIS PUARONIS. EXLIB OUESTI

Expanded text:
uod dominus dicit: numquid potest caecus caecum dncere? nonne ambo in foueam cadent? fortasse hoc ideo subiunxerit, ne sperarent a Lenitis se esse accepturos mensuram illam, de qua dixit: dabunt in sinum uestrum, quoniam ipsis decimas dabant. quos caecos dixit, quia euangelium non tenent, ut illam remunerationem per discipulos domini potius plebs inciperet iam sperare, quos imitatores suos uolens ostendere addidit etiam: non est discipulus super magistruCCCXXX. DE MAGIS PHARAONIS. EX
Abbreviated transcription (Latin):
Et decies quã altus a terra: Vnde facta ẽ arcatre¬
ginta in latitudine & triginta maltitadine :
Et qđ hostiũ in latere accepit: ꝓfecto illud est
uulnus: quando latus crucifix i lancea ꝑfora¬
tũ ẽ : hac quippe ad illũ uenientes in gredi¬
untur. quia in de sacram̃ta manarunt. qui

Expanded text:
et decies quam altus a terra. Unde facta est arca treginta in latitudine et triginta in altitudine. Et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lis deinde ꝑueritatẽ quȩ intellecta c̃spicit᷑ : &
ꝑbonũ sumũ a quo ẽ omne bonũ : & ꝑiustitiã
ꝓpt̃ quã diligit᷑ animꝰ iustus. ab animo &iã
ñdũ iusto ut natura ñ solũ incorporalis. uerũ
&iam in mutabilis qđ ẽds̃ quantũ fieri potẽ

Expanded text:
los. deinde per ueritatem, quae intellecta conspicitur, et los. deinde per ueritatem, quae intellecta conspicitur, et per bonum summum, a quo est omne bonum, et per iustitiam, propter quam diligitur animus iustus ab animo etiam nondum iusto, ut natura non solum incorporalis uerum etiam immutabilis, quod est deus, quantum fieri potest,
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ȩqualitas. & non ds̃ triplex
sed trinitas: nec quasi aliquid du¬
plum eẽ patrẽ & filium: ad sim¬
plum sp̃m scm̃. ubi nec tria plus
aliquid sunt quam unũ horum:
speties inimagine : usus in munere: Insep¬
timo questio quȩdilata fuerat explicat᷑:
Ita & dr̃ quigenuit filiũ ñsolũ sitpat᷑ uirtutis
& sapientiȩ suȩ se etiã ipse uirtus atq sapientia
aut tressapientiȩ s una uirtus &una sapientia
sic̃ unꝰ ds̃ &una essentia: Deinde quesitũ ẽ quo¬
modo dicat᷑ una essentia tres ꝑsonȩ : uelut aqui¬
bdã grecis. una essentia tressubstantiȩ &inuen¬
tũ ẽ elocutionis necessitate dici ut aliquo uno
scm̃ : In octau oratione &iã reddita: intelle¬
gentib: clarũ ẽ in substantia ueritatis. ñ solũ
patrẽ filio ñ eẽ maiorẽ si nec ambossimul ali
duos in eadem tynitatẽ maius ẽẽ aliꝗd quam
unũ : autom̃ simultres maus aliꝗd ẽẽ quã singu¬

Expanded text:
nitatis aequalitas et non deus triplex, nitatis aequalitas et non deus triplex, sed trinitas, nec quasi aliquid duplum esse patrem et filium ad simplum spiritum sanctum, ubi nec tria plus aliquid sunt quam unum horum. species in imagine, usus in munere. in septimo quaestio, quae dilata fuerat, explicatur, ita ut deus, qui genuit filium, non solum sit pater uirtutis et sapientiae suae, sed etiam ipse uirtus atque sapientiaaut tres sapientiae, sed una uirtus et una sapientia, sicut unus deus et una essentia. deinde quaesitum est, quomodo dicatur una essentia tres personae, uel a quibusdam Graecis una essentia tres substantiae, et inuentum est elocutionis necessitate dici, ut aliquo uno t spiritum sanctum. in octauo ratione etiam reddita intellegentibus clarum est in substantia ueritatis non solum patrem filio non esse maiorem, sed nec ambos simul maiduos in eadem trinitate maius esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres maius aliquid esse quam singu
Abbreviated transcription (Latin):
esse &ingenitum. quõ diuersa
sunt: contendunt substantias
esse diuersas demonstratur. Non
omne quod dedõ dicitur. sec un¬
dum substantiam dici. sicut sel¬
cundum substantiam dicitur.
Bonus & magnus. & siquid aliud
adsedicitur: Sed dici etiam re¬
latiue id est non adsesed aliꝗd
quod ipse non est : Sicut pater
ad filium dicitur: uel dñs ad cre¬
aturam sibi seruientem: ubi siꝗd
relatiue idest ad aliquid quod
ipse non est. etiam extempore
dicitur: Sicut est dñs refugiũ
factus es nobis : Innihil ei acceͥde¬
re quo mutetur. sed omnino ip¬
sum innatura uel essentia sua in¬
commutabilem permanere : In
sexto quomodo dictus sit xp̃s
ore apostolico dĩ uirtus & dĩ sa¬
pientia sic disputatur: ut dif¬
feratur eadem questio diligen¬
tius retractanda: utrum a quo
est genitus xp̃s non sit ipse sapien¬
tia sed tantum sapientiȩ suȩ pa¬
ter: an sapientia sapientiam
genuerit: sed quod lib& horum
eẽt &iam inlibro apparuit tri¬

Expanded text:
esse uel ingenitum quoniam diuersa esse uel ingenitum quoniam diuersa sunt, contendunt substantias esse diuersas, demonstratur non omne quod de deo dicitur secundum substantiam dici, sicut secundum substantiam dicitur bonus et magnus et si quid aliud ad se dicitur, sed dici etiam relatiue, id est non ad se, sed ad aliquid quod ipse non est, sicut pater ad filium dicitur uel dominus ad creaturam sibi seruientem; ubi si quid relatiue, id est ad aliquid quod ipse non est, etiam ex tempore dicitur, sicuti est: domine, refugium factus es nobis, nihil ei accedere quo mutetur, sed omnino ipsum in natura uel essentia sua immutabilem permanere. in sexto, quomodo dictus sit Christus ore apostolico dei uirtus et dei sapientia, sic disputatur, ut differatur eadem quaestio diligentius retractanda, utrum a quo est genitus Christus non sit ipse sapientia, sed tantum sapientiae suae pater, an sapientia sapientiam genuerit. sed quodlibet horum esset, etiam in hoc libro apparuit tri
Abbreviated transcription (Latin):
ero motã disputationem breui¬
ter congeram: &tam quam sub
uno mentis aspectu. non quem¬
admodum res quȩque persuasit:
sed ipsa quȩ persuasa sunt ponã:
uetam longe sit prȩcedentib
c sequentia
ut obliuionem prȩcedentium
faciat. inspectio consequenti¬
um: aut certe si fecerit: cito pos¬
sit quod exciderit Relegendo
collige in primo libro secun¬
dum scripturas scãs unitas &
ȩ qualitas. summȩ illius trinita¬
tis ostenditur: Insecundo. & ter¬
tio & quarto eadem: sed defilu
missione & sp̃s scĩ diligenter ques¬
tio pertractata tres libros fecit
demonstratum que est: Nonideo
minorem mittente qui missus
cum trinitas quȩ peromnia ȩqua¬
lis est. Pariter quoque insuana¬
tura inmutabilis & in uisibilis.
&ubique prȩsens inseparabili¬
ter operetur : Inquinto prop¬
tereos quibus ideo uidetur. non
eandem patris & filii esse substan
tiam. quia omne quodde dõ
dicitur secundum substantiam
diciputant. & propterea uel
gignere uel gigni uel genitum

Expanded text:
emota disputatione, breviter congeram: et tanquam sub uno mentis aspectu, non quemadmodum res quaeque persuasit, sed ipsa quae persuasa sunt, ponam; ne tam longe sint a praecedentibus consequentia, ut oblivionem praecedentium faciat inspectio consequentium, aut certe si fecerit, cito possit quod exciderit relegendo recolligi. In primo libro, secundum Scripturas sanctas unitas et aequalitas summae illius Trinitatis ostenditur. In secundo et tertio, et quarto, eadem. Sed de Filii missione et Spiritus sancti diligenter quaestio pertractata tres libros fecit, demonstratumque est, non ideo minorem mittente qui missus cum Trinitas quae per omnia aequalis est, pariter quoque in sua natura immutabilis, et invisibilis, et ubique praesens, inseparabiliter operetur. In quinto, propter eos quibus ideo videtur non eamdem Patris et Filii esse substatiam, quia omne quod de deo dicitur secundum substantiam dici putant et propterea, gignere et gigni uel genitum
Abbreviated transcription (Latin):
in primit᷑ : &utrũq copulantis intentione
uoluntatis apparuit : Sed hȩc tna ñ in t̃seȩ¬
qualia nec unius ẽẽ substantiȩ claruer̃ : De¬
inde in ipso animo ab his quȩ extrinsecussen
sas̃ ł introducta inuenta ẽ altera tiinitas :
ubi apparent eadem tria unius eẽ substan

Expanded text:
imprimitur, et utrumque copulantis intentione imprimitur, et utrumque copulantis intentione uoluntatis apparuit. sed haec tria non inter se aequalia nec unius esse substantiae claruerunt. deinde in ipso animo ab his quae extrinsecus sensa sunt uel introducta inuenta est altera trinitas, ubi apparent eadem tria unius esse substan
Abbreviated transcription (Latin):
imaginẽ di qđ ẽ homo scđm m̃ tẽ ꝑuenit dis¬
putatio : &inea quȩdã trinitas inuentt odẽ
mens & notitia qua si noui &amor quose no¬
titiãq suã diligit: & hȩc tria ȩqualia in t̃se
&unius ostendunt᷑ ẽẽ essentiȩ: Indecimo
hoc idem diligentius subtiliusq tractatũ ẽ:
atq adid ꝑductũ ut inueniret inm̃te euiden¬
tior trinitas ei. In memoria scilic& & intelle
niss& ñse intelleger& & diliger& quãuis
ñ sẽꝑse cogitar&: Cũ aũ cogitar& ñ se a cor¬
poralib reb: eadẽ cogitatione discerner&: di¬
lata ẽ detꝯnitate. cui hȩc imago ẽ disputatio
ut impsis &iã corporalib uisis inuenir& tinitas
& distinctius in ea lectoris exerteat᷑ intentio: In
undecimo ergo electus ẽ sensus oculorũ : in quo
id qđ inuentũ e &iã inceteris quatuor
sensib: corporis & ñ dictũ poss& agnosci: atq
ita exterioris hominis trinitas. Primo in
his quȩ cernunt᷑ extrinsecus ex corpore scilic&

Expanded text:
imaginem Dei, quod est homo, secundum mentem pervenit disputatio, et in ea quaedam trinitas invenitur, id est, mens et notitia qua se novit, et amor quo se notitiamque suam diligit: et haec tria aequalia inter se et unius ostenduntur esse essentiae. In decimo, hoc idem diliatque ad id perductum, ut inveniretur in mente evidentior trinitas ejus, in memoria scilicet, et intelnisset, non se intellegeret et diligeret, quamuis non semper se cogitaret, cum autem cogitaret, non se a corporalibus rebus eadem cogitatione discerneret: dilata est de trinitate, cuius haec imago est, disputatio, ut in ipsis etiam corporalibus uisis inueniretur trinitas et distinctius in ea lectoris exerceretur intentio. in undecimo ergo electus est sensus oculorum, in quo id quod inuentum esset etiam in ceteris quattuor sensibus corporis, et non dictum posset agnosci, atque ita exterioris hominis trinitas primo in his quae cernuntur extrinsecus, ex corpore scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
dum est: Hoc ẽ enim lumen in nobis.
quia hoc nobis mani festum ẽ. bono
animo nos facere qđ facimus: Omne
enim quod manifestatur lumen ẽ:
Nã & ipsa facta quȩ ad hominẽ socie¬
tatem anobis procedunt. incertum
habent exitum. &ideo tenebras eas
uocauit: Non enim noui cũ pecuni¬
amporrigo indigenti & p&enti
quid inde aut facturus aut passurus
sit. & fieri potest utuel faciant ex
ea uel propt̃ eam patianturaliquid
mali: quod ego cum darem. ñ eue¬
nire uoluerim neq hoc animode¬
derim: Itaq sibono animo feci qđm
hi cum facerem notũ erat. &ideo lu¬
men uocabatur : In luminatur &iã
factũ meũ qualẽ cumq exitum ha¬
buerit: quiex atus qm̃ incertus est
&ignotus est: tenebre appellatȩ sunt
Siaũt malo animo faci&iam ipsum
lumen tenebrȩ sunt: Lumen enim
dicitur. quianouit quisq quo ani¬
mo faciat. &iam cũ malo animo
facit: sed ipsum lumen tenebres.
quia ñ in suꝑna dirig&ur simplex

Expanded text:
dum est. hoc est enim lumen in nobis, dum est. hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est, bono animo nos facere quod facimus; omne enim, quod manifestatur, lumen est. nam et ipsa facta, quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum et ideo tenebras eas uocauit. non enim noui, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus aut passurus sit, et fieri potest, ut uel faciat ex ea uel propter eam patiatur aliquid mali, cum ego, cum darem, non euenire uoluerim neque hoc animo dederim. itaque si bono animo feci quod mihi, cum facerem, notum erat, et ideo lumen uocatur: inluminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum habuerit: qui exitus quoniam incertus est et ignotus est, tenebrae appellatae sunt. si autem malo animo feci, etiam ipsum lumen tenebrae sunt. lumen enim dicitur, quia nouit quisque, quo animo faciat, etiam cum malo animo facit. sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia non in superna dirigitur simplex
Abbreviated transcription (Latin):
siergo oculustuur simplex fuerit. to¬
tum corpustuum lucidum erit: si aũt
oculustuus nequã est. totum corpus
tuum tenebro sum erit: si ergo lum̃
÷ qđ in te est tenebrȩ sunt ipsȩ tenebrę̧
quante ͦ quilocus sic intelle gendur
est ut nouerimus om̃a operanr̃a tunc
eẽ munda & placere inconspectudĩ.
sifiant simplicicorde. idẽ intentio¬
ne insuꝑna: fineillo caritatis. quia &¬
plenitudo legis caritas: oculum er¬
go hicaccipere debemus. ipsam inten¬
tionem qua facimꝰ quicquid facimus:
quȩ simunda fuerit & recta & illud
aspiciens quod aspeciendum ẽ om̃a
opera nr̃a quȩ secundum eã operamur.
necesseẽ bonasint: quȩ operaomnia
totum corp appellauit. qui a & apos¬
tolus membranr̃a dicit quȩdam ope¬
ra. quȩ in probat & mortificanda prȩ¬
cepit dic̃s: mortificate ergo mẽ bra
ur̃a quȩ sunt suꝑ terram. fornicati¬
onem. inmunditiam. auaritiã. & cȩ¬
tera talia: Non ergo quid quisq faci¬
at. sed quo animo faciat consideran¬

Expanded text:
x fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si autem oculus tuus nequam est, totum corpus tuum tenebrosum erit. si ergo lumen, quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentionem, qua facimus quidquid facimus. quae si munda fuerit et recta et illud aspiciens quod aspiciendum est, omnia opera nostra, quae secundum eam operamur, necesse est bona sint. quae opera omnia totum corpus appellauit, quia et apostolus membra nostra dicit quaedam opera, quae improbat et mortificanda praecipit dicens: mortificate ergo membra uestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, auaritiam et cetera talia. Non ergo quid quisque faciat, sed quo animo faciat, consideran
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc lignum erat uisibile & corporale:
sicut arborer c&erȩ: quod ergo lignũ e&:
non ẽdubitandum: sed quur hoc nomen
acceperit : requirendum: mihi aũ &iam
atq &iã consideranti: dicinon potest. quan¬
tum placeatilla sententia: Non fuisse illã
arborem cibononiam: Nequeenim qui fe¬
cerat omnia bona ualde. in paradiso con¬
stituer& aliquid mali : sed malũ fuisse ho¬
minitrans gressionem prȩcepta: oporte alibi
bataũ ut homo subdnõ dõpositus alicum

Expanded text:
 hoc lignum erat uisibile et corporale sicut arbores ceterae. quod ergo lignum esset, non est dubitandum; sed cur hoc nomen acatque etiam consideranti dici non potest, quantum placeat illa sententia, non fuisse illam arborem cibo noxiam; neque enim qui fecerat omnia bona valde, in paradiso instituerit aliquid mali; sed malum fuisse homini transgressionem praecepti. Oportebat autem ut homo, sub Domino Deo positus, alicu
Abbreviated transcription (Latin):
intellegit. qui latine audit & loquitur.
Vnde nisi cum sensus intuetur id quodẽ.
& eius priuatione. quid &iã non sitagnos¬
cit : Sic & inane cum dicitur intuendo cor¬
poris phenitudinem. priuatione eius tãquã
contrara. quiddicaturinane intelleginꝰ:
sicut audiendi sensu: Nonsolũ de uocibus.
uerum &iã desilentio iudicamus: Sic Exuita
quaeinerat homini poss& eius cauere contra¬
rium id est uitȩ priuationem quae mors
uocatur. et ipsã causam quaperder&
quod amabat. id est qđ lib& factũ suum.
quođfier& ut amiter&uitam. qui¬
b: syllabis appellar&ur: quẽ admadũ
latine cumdicitur p&ccatum. ł malũ.
tamquã signum eius intelleger& qđ m̃¬
te discerner&: Nosenim quomo do
intellegimus cum diciturresurr&¬
tio : quam num quã exꝑtisumur:
Nonnessentimus quia quid sit ui

Expanded text:
intellegit, qui latine audit et loquitur. unde, nisi cum sensus intuetur id, quod est, et eius priuatione quid etiam non sit agnoscit? sic et inane cum dicitur, intuendo corporis plenitudinem priuatione eius tamquam contraria quid dicatur inane intellegimus. sicut audiendi sensu non solum de uocibus. uerum etiam de silentio iudicamus, sic ex uita, quae inerat homini, posset eius cauere contrarium, id est uitae priuationem, quae mors uocatur. et ipsam causam, qua perderet quod amabat, id est quodlibet factum suum, quo fieret, ut amitteret uitam, quibuslibet syllabis appellaretur — quemadmodum latine cum dicitur peccatum uel malum — tamquam signum eius intellegeret, quod mente discerneret. nos enim quomodo intellegimus, cum dicitur resurrectio, quam numquam experti sumus? nonne quia sentimus, quid sit ui
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑ ridebat᷑: & tam̃ inuirtutibus
miraculorũ ei siue quȩ ꝑse ipsũ siue
quȩ ꝑseruos suos fec̃ dũ annuntiant᷑
hȩc & credint᷑: Iam uidemus qđ p̃dic¬
tũ ẽ eẽ conpletũ. regesq ipsos t̃rȩ qui¬

Expanded text:
erat ridebatur. et tamen in uirtutibus miraculorum eius, siue per se ipse siue quae per seruos suos fecit, dum annuntiantur haec et creduntur, iam uidemus quod praedictum est esse completum regesque ipsos te
Abbreviated transcription (Latin):
mine subiugatos: P̃dictũ ẽ etiã qđ
scis mata & hereser : ex ei eclesia eẽt
exiturȩ: & sub eiꝰ nomine. ꝑloca ubi
possent suã ñ xp̃i gloriã quȩ siturȩ:
& ista c̃pletãs : Nũꝗd ergo illa quȩ
restant ñ s̃uentura : manifestũ ẽ qͥ a
sic̃ ista p̃dicta uener̃ sic &iã illa uen¬
tura s̃: quȩcũq iustorũ tribulationes
adhuc restant &iudicii dies qui sepa¬
rabut om̃ impios aiustbs in resurrec¬
tionẽ mortuorũ : & non solũ eos quis
extraecclesiã : Sed etiã ipsius ecdẽ
paleas : quas oport& usq ad nouissimã
uentilationẽ patientissime suffer n
adignẽ debitũ segregabit Qui aũt
inrident resurrectionẽ putantes
qđ caro ista quia putrescit resur¬
gere ñ potest ad penas in ea resur¬
recturi s̃ : & ostendit eis dr̃ quia qͣ
potuit hȩc corpora facere antequã
eeñt .po. ea mom̃to restituere. sic̃

Expanded text:
iugatos. praedictum est etiam, quod schismata et haereses ex eius ecclesia essent exiturae et ex eius nomine per loca, ubi possent, suam, non Christi gloriam quaesiturae; et ista completa sunt." "Numquid ergo illa quae restant non sunt uentura? manifestum est, quia, sicut ista praedicta uenerunt, sic etiam illa uentura sunt, quaecumque iustorum tribulationes adhuc restant, et iudicii dies, qui separabit omnes impios a iustis in resurrectione mortuorum, et non solum eos qui sunt extra ecclesiam, sed etiam ipsius ecclesiae paleas, quas oportet usque ad nouissimam ueutilationem patientissime sufferat, ad ignem debitum segregabit. qui autem irrident resurrectionem putantes, quod caro ista, quia putrescit, resurgere non potest, ad poenas in ea resurrecturi sunt et ostendet eis deus, quia qui potuit haec corpora facere, antequam essent, potest ea momento restituere, sic
Abbreviated transcription (Latin):
Ced ut dictũ ẽ: nihil int̃ẽad Rap̃t
baptismi scĩtatẽ : quanto quisq peior io
habeat : idẽ quanto peiori tradat: po¬
test tam̃ tradere separatus. sic̃ potẽ
habere separatus: sed quã ꝑnitiosetera

Expanded text:
t dictum est, nihil interest baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat, et quanto peiori tradat. Potest tamen tradere separatus, sicut potest habere separatus: sed quam pernitiose ha