comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualentinianus ualens frat̃ eius incensus ago this
sub quo ꝓcopius antiochiȩ tyrannus fuit: Cratia¬
nus ualentinianifilius sub quo maximus & uictor
eius filius tyranni fuerunt luq duni oecisus. ualen¬
tiniani anus frater prȩdicti uienne la queo uitam
finiuit. theu dosius agratiano factus augustus sub
quo tyrannus eugenius fuit. arcadius filius theu¬
dosii honorius frater prȩdicti sub quo gratianus
uatus marcus magnus & maximus iouinus sa¬
bastianus acuictor t yranni fuerunt

Expanded text:
70 Valentinianus. 71 Valens frater eius incensus a Gothis. 72 70 Valentinianus. 71 Valens frater eius incensus a Gothis. 72 Sub quo Procopius Antiochiae tyrannus fuit. 73 Gratianus Valentiniani filius, sub quo Maximus et Victor eius tyranni filius tyranni fuerunt, Lugduni occisus est. 74 Valentinianus praedicti frater Viennae laqueo vitam finivit. 75 Theodusius a Gratiano factus Augustus. 76 Sub quo tyrannus Eugenius fuit. 77 Arcadius filius Theodosii. 78 Honorius frater praedicti. 79 Sub quo Gratianus  atque Servatus, Marcus, Magnus et Maximus, Iovinus, Sebastianus ac Victor tyranni fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
deposuerunt sub quib: achilleus inegypto. carau¬
cesares fuerunt constantinus constanti filius
a quo crispus cerar ex eonatus occisus ẽ & maxen¬
tius uxoris suȩ fr̃t̃ subquo alexander tyrannus¬
fuit. Socerq: ipsius maximianus cum imperiũ
resum siss& aclicinius sorores suȩ maritus quimar¬
tinianũ & ualentem cȩsares sibif&erat cumlicinio
filio thessalonice pariter extincti sunt. ab hoc
imperatores xpĩani esse cȩperunt uel calo cerus cypro
tyrannus fuit siue dal macius frater illius dematre
alia de quonatisunt gallus & iulianus qui imperauit
filius constantino occisur constans frater prȩdictã
uitȩ in famis simȩ occisus. constantius frat̃ prȩdic¬
torum sub quo magnentius & decentius exnatione
francorũ nepotianus &iam romȩ siue siluanus
ingallia tyranni fuerunt & gallus consobrinui iuuĩ
cȩsar quem ipse iusti occidi: Iulianus. Iouianus

Expanded text:
deposuerunt. 59 Sub quibus Achilleus in Aegypto, Caraudeposuerunt. 59 Sub quibus Achilleus in Aegypto, Carauinus et Severus Caesares fuerunt. 62 Constantinus Constantii filius, a quo Crispus Caesar ex eo natus occisus est, et Maxentius uxoris suae frater, sub quo Alexander fuit tyrannus, socerque ipsius Maximianus eum imperium resumpsisset, et Licinius sororis suae maritus, qui Martinianum et Valentem Caesares sibi fecerat, cum Licinio filio Thessalonicae pariter extincti sunt, ab hoc imperatores Christiani esse coeperunt. 63 Vel Calocaerus Cypro tyrannits fuit, sive Dalmatius, frater illius de matre alia, de quo nati sunt Gallus et Iulianus qui imperavit,filius Constantii occisus. 65 Constans frater praedicti vitae infamissimae occisus. 66 Constantius frater praedictorum. 67 Sub quo Magnentius et Decentius ex natione Francorum. Nepotianus etiam Romae, sive Silvanus in Gallia tyranni fuerunt, et Gallus consobrinus suus Caesar, quem ipse iussit occidi. 68 Iulianus. 69 Iovianus.
Abbreviated transcription (Latin):
apersis apud eos defecit. callienus prȩdicti filun
cum salonino & licinio filiis occisq subquo ingenuus
sirmi & regalianus ibidem uenne posturã lelia¬
nus & mariur exficbro macrinus quoq qui&us
& od ynator in oriente uel aureolus initalia tyrranni
fuerunt. claudius in bello gothyco occisus. quinti¬
lius occisus aurelianus occisus sub quouictorinur
babalatus & mater eius renobia. uel antiochus
romȩ felicisnmus. duo d& rici pater & filiur quise
cidem dederunt & post purpuram iudices ꝓuintia
tacitus florianus frater eius occisus. probus quia
gallis uineas habere ꝑmisit subquo saturninus
ꝓculus & bonosus tyranni fuerunt. Garrus in ꝑside
fulminatus. carinus filius occisus. Numeriannus
Frater prȩdicti sub quo iulianus tyrannus fuit. dio¬
clesianus & maxinianus sub quib: primum imperi¬
ũ romanorũ diuisumẽ hi primi sponte regnum

Expanded text:
a Persis aput eosdem defecit. 44 Gallienus praedicti filius a Persis aput eosdem defecit. 44 Gallienus praedicti filius cum Salonino et Licinio filiis occisi. 45 Sub quo Ingenuus Sirmii et Regalianus ibidem: Viennae Postumus, Laelianus et Marius ex fabro; Macrinus quoque, Quietus et Odaenathus in Oriente, vel Aureolus in Italia tyranni fuerunt. 46 Claudius in bello Gothico occisus. 47 Quintillus occisus. 48 Aurelianus occisus. 49 Sub quo Victorinus, Vabalathus mater eius Zenobia, vel Antiochus, Romae Felicissimus, duo Tetrici pater et filius, qui se eidem dederunt et post purpuram iudices provinciarunt. 50 Tacitus. 51 Florianus frater eius occisus. 52 Probus, qui Gallis vineas habere permisit. 53 Sub quo Saturninus, Proculus et Bonosus tyranni fuerunt. 54 Carus in Perside fulminatus. 55 Carinus filius occisus. 56 Numerianus frater praedicti. 57 Sub quo Iulianus tyrannus fuit. 58 Diocletianus et Maximianus, sub quibus primum Romanum imperium divisum est: hi primi sponte regnum
Abbreviated transcription (Latin):
inoriente tyrannus carsius fuit. uerus marcus au¬
relius commodus filius occisus ꝑtinax occisus
Iulianur occisus. Seuerus afer sub quo pescennius
& albinus excȩrare illius tyranni fuerunt. T&
filius seueri occisus a fratre. antoninus caracallio
firater predicti macrinus cumdia dumino filio
occisi. antoninus helio gabalus occisus sub quo
marcellus cȩsar & ralutius uranius seleucus atqi
taurinus tgranni fuerunt alexander. maximinus
cum filio occisi. sub quoduo gorgiani in africa to¬
ranni fuerunt. balbinus & pupienus occin. gor¬
gianus occisus. filippus cum filio filippo qui primus
factus ẽ christianus sub quo. tota pianus turannus
incappa docia fuit. d&cius cum truscio filio occisus
inpugna guthorũ subquo priscus inma cedonia
& ualens romȩ tyranni fuerunt. gallus hostilianus
cum uolutiano cȩsare. emilianus ualerianus. captus

Expanded text:
in Oriente tyrannus Cassius fuit. 20 Verus. 21 Marcus Auin Oriente tyrannus Cassius fuit. 20 Verus. 21 Marcus Aurelius. 22 Commodus filius occisus. 23 Pertinax occisus. 24 Iulianus occisus. 25 Severus Afer. 26 Sub quo Pescennius et Albius ex Caesare tyranni fuerunt. 27 Geta filius Severi oreisns a fratre. 28 Antoninus Caracalla frater praedicti. 29 Macrinus cum Diadumeno filio occisi. 30 Antoninus Heliogabus occisus. 31 Sub quo Marcellus Caesar et Sallustius, Franius, Seleucus atque Taurinus tyranni fuerunt. 32 Alexander. 33 Maximus cum filio occisi. 34 Sub quo duo Gordiani in Africa tyranni fuerunt. 35 Balbinus, Pupienus occisi. 36 Gordianus occisus. 37 Philippus cum Philippo qui primus factus est Christianus. 38 Sub quo Iotabianus tyrannus in Cappadocia fuit. 39 Decius eum Herennio filio occisus in pugna Gothorum. 40 Sub quo Priscus in Macedonia et Valens Romae tyranni fuerunt. 41 Hostilianus cum Volusiano Caesare. 42 Aemilianus. 43 Valerianus captus
Abbreviated transcription (Latin):
quaginta & sexannis imperium solus obtinuit
Sub quo gaius & lutius cȩsares uaria mortis sorte
perierunt huic suc ces st tiberius eius priuignus
exliuia quam pregnatem suꝑstite uiro eius
domitio idemaugustus coniugio suo iunxerat
Gaius caligula ge̾manici filius occisus acerea clau¬
dius gai. patruus paterq brittanici. sub quo camil¬
lus tyrannus primum factus in syriaest. Nero ȩno¬
barbi & agripine filius qui quinto decimo anno ipse
se ferro cum abscelera sua & dedecora quib genus
hominũ omne superauit a romano populo ad pęnã
querer& ur occidit. Sub quo uindex & clodius tyran.¬
nifuer. galba cumpisone occisus. otho occisus¬
sub actor. domitia nus frater eius qui primus flauius.
nominatus dnm̃ it dici iussit occisus astefano sub quo
torannus antonius fuit. Nerua exprefato traua¬
nus ulpius. hadrianus helius antoninus pius subquo

Expanded text:
quaginta et VI annis imperium solus obtinuit. quaginta et VI annis imperium solus obtinuit. 3 Sub quo Gaius et Lucius Caesares varia mortis sorte perierunt. 4 Huic suceessit Tiberius eius privignus ex Livia, quam praegnantem superstite viro eius Domitio idem Augustus coniugio suo iunxerat. 5 Gaius Caligula Germaniei filius occisus a Chaerea. 6 Claudius Gai patruus paterque Britannici. 7 Sub quo Camillus tyrannus primum factus in Syria est. 8 Nero Aenobarbi et Agrippinae filius, qui quinto decimo anno ipse se ferro, eum ob scelera sua et dedecora, quibus genus humanum omne superavit, a Romano populo ad poenam quaeritur, occidit. 9 Sub quo Vindex et Clodius tyranni fuerunt. 10 Galba eum Pisone occisus. 11 Vespasubactor. 13 Domitianus frater eius, qui primus Flavius nominatus dominum se dici iussit, occisus a Stephano. 14 Sub quo tyrannus Antonius fuit. 15 Nerva ex praefecto. 16 Traianus Vlpius. 17 Hadrianus Aelius. 18 Antoninus Pius. 19 Sub quo
Abbreviated transcription (Latin):
dio cletianus gemmas uestib: habitus regalis insere¬
re uel constantinus senior quixpĩ ane religionis
ministros priuilegi sic communiit di adema
capiti suo ꝓpt̃ refluentes a fronte ꝓpria capillos
proquare saponis eiusdem cognom̃ odorata con¬
factio est qua con stringerentur inuenit. cuius
mors hodiȩ custoditur. cuius regni ab urbis ex¬
ordio mille & ducentis conpl&is annis postumi¬
ano & tenone consulib astyrio consule tamquã
Romanoruoi: Anno sep tingentesimo & decimo
aburbe condita: Primus gaius iulius. cȩsar. socer
pompei &xdictatore impe ratorem ipse se fecit
quo oc ciro incuria post qua drienniũ lepidus anto¬
nius & octauianus sororis sirorii supradicti cȩra¬
ris defilia nepustriũ uiri constituti sunt. De quib
lepido mortuo cumantoniũ cleo patrȩ reginȩ¬
egypti maritum nauali prȩlio deuiciss& octaui¬
anus predictus primum dictus augustus quin¬

Expanded text:
Diocletianus gemmas vestibus habitus regalis insereDiocletianus gemmas vestibus habitus regalis inserere: veI Constantinus senior, qui Christianae religionis ministros privilegiis communit, diadema capiti suo propter refluentes de fronte propria capillos pro qua re saponis eiusdem cognomenti odorata confectio est, qua constringerentur invenit: qui modus hodie custoditur, cuius regni ab urbis exordio mille et ducentis completis annis Postumiano et Zenime consulibus, Asterio consule tanquam ROMANORVM 1 Anno septingentesimo et decimo ab urbe condita primus Gaius Iulius Caesar socer Pompei ex dictatore imperatorem ipse se fecit. 2 Quo occiso in curia post quadriennium Lepidus, Antonius et Octavianus, sororis supradicti Caesaris de filia nepos, triumviri constituti sunt, de quibus Lepido mortuo, eum Antonium Cleopatrae reginae maritum navali proelio devicisset, Octavianus praedictus primum dictus Augustus quin
Abbreviated transcription (Latin):
brutus primus consul cum conlatino consortus
ꝓcessit quiideo duocreatisunt ut tempore sui
similiũ siunus ex his perius potestatis accepte
in solens ene uoluiss& ei alter obsister&: Sub quib:
perannos quad ringentos sexaginta & septem orbis
parte maxima subiugata latine dominationis
regna re creuerunt & in unum nom̃ omnes ita¬
lia gallia. hispania. brittania. africa. illvricus
trachiȩ. oriens. asia. pontusq: migrauit. post
quos cuminterdum dictatores siue de tem fuerint¬
uicissim creati. primus gaus. uilius. cȩsar uictis
perdec enniũ gallis. &brittaniis suc cessorem dedig¬
natus dominũ ipse sefecit. quo in curia Nalendis
martiis ꝑbrutum & cassium auctoressuȩ mortis
uiginti & trib: uulnerib: Interempto augusti ab oc¬
taui anno quiei substitutus ẽ esse cȩperunt. quorũ
usq: nunc potestas qua reguntur cunct᷑a ꝑdurañ
ex quib: domicianus primus. clamydem blatteã

Expanded text:
Brutus primus consul cum Conlatino consorte Brutus primus consul cum Conlatino consorte processit: qui ideo duo creati sunt, ut tempore sui similium, si unus ex his per ius potestatis acceptae insolens esse voluisset, ei alter obsisteret. Sub quibus per annos quadringentos sexaginta VII orbis parte maxima subiugata Latinae dominatonis regna creverunt et in unum nomen omnis Italia, Gallia, Hispania, Brittania, Africa, Illyricus, Thraciae, Oricus, Asia Pontusque migravit, post quos cum interdum dictatores sive decemviri suevissent creari, primus Gaius Iulius Caesar, victis per decennium Galliis et Brittaniis, successorem dedignatus dominum ipse se fecit, quo in curia kalendis Martiis per Brutum et Cassium auctores suae mortis XX et tribus vulneribus interempto Augusti ab Octaviano, qui exin constitutus est, esse coeperunt, quorum usque nunc potestas qua reguntur cuncta perdurat, ex quibus Domitianus primus chlamydem blatteam,
Abbreviated transcription (Latin):
Bre uiarium temporum: Primus post dilu¬
uium oguniane exceptis indis interassirios reg¬
nauit beli filius cumumtunc sedeciaes dynastiam
suanndupti conimutassent cuius tempore ab ra¬
ham natusẽ. & coro astris bactris imeł cired& so¬
liis uel europs cionis reges fucrunt post quos
longi primus inachus regnauit argis & cetros
athenis cuius temport moyses fuit argis mycene i
sac ceuserunti urq troiȩ excidiũ post quod latini
regnare cȩperunt post quos lace demonii & co¬
rinthii regnauerunt quib: imperium agentib
regnũ iudeorum induas partes diuisũ est postea
macedones imperant. finito regno asyriorũ quib:
medi successerunt. Sub quib iydii imperant
uel romulos cum fratre generatur ẽ aquo roma¬
num cȩ pit imperium postquem. numa. tullus
ancus priscus sub quo ꝑsȩ ꝑcyrum ereti sunt
& ab urbe depulsus ẽ annis ducentis qua draginta
& trib quib: usq: octauũ dccimũ ab urbis milia¬
rium ꝓcessit imperiũ regnauerunt. post quos

Expanded text:
BREVIARVM TEMPORVM Primus post diluvium omni Asiae exceptis ludis inter Assyrios regnavit Ninus Beli filius, cum iam tunc sedecies dynastiam suam Aegyptii comutassent, eius tempore Habraham natus est, et Zoroastris Bactris, Melchisedech Solymis vel Europs Sicyonis reges fuerunt. Post quos longe, primus hiachus regnavit Argis et Cecrops Athenis, cuius tempore Moyses fuit. Argis Micynei successerunt usque Troiae excidium. Post quod Latini regnare coeperunt. Post quos Laecedemonii et Corinthi regnare coeperunt. Quibus imperium agentibus regnum Iudacorum in II partes divisum est. Postea Macedones inperant finito regno Assyriorum. Quibus Medi successerunt. Sub quibus Lydi imperant. vel Romulus cum fratre generatus est, a quo Romanum coepit inperium. Post quem Numa. Tullus. Ancus. Priscus. Sub quo Persae per Cyrum erecti sunt. et ab urbe depulsus est, annis ducentis quadraginta et tribus, quibus usque octavum decimum ab urbe miliarium processit inperium, regnaverunt. Post quos
Abbreviated transcription (Latin):
Leo sedit menses .x. đ xuii
Bene dictus. seđ mens̃ x. dies xii.
Iohannes. sedit annoi. đ uiiii.
Conon. seđ menses xi:
Sergius. sedit añ xiii. mẽs uiii. đ xxiii
Iohannes. seđ annos iii. mẽs ii. đ xii¬
Iohannes sedit añ ii. mẽs uii.đ xuii
disinnius. seđ dies xx.

Expanded text:
Leo sedit menses X, dies XVII, Benedictus sedit menses X, dies XII, Iohannes sedit annum I, dies VIIII, Conon sedit menses XI, Sergius sedit annos XIII, menses VIII, dies XXIII, Iohannes sedit annos III, menses II, diIohannes sedit annos II, menses VI, Sisinnius sedit dies XX,
Abbreviated transcription (Latin):
tire ꝑquintã partẽ quinquies octoni quad rais octo horas
luc& decima luna & neargumentũ dubium fore arbi treris
Item sinosieus sexta decima & septima decima & cetere
de inceps quothoras luceant lune. Recole ꝑsingulas quanto
minus sint axxx & inde conputandi crepidinẽ strue uer¬
bi gratia sinos seuis uicenma quinta quã diu luceat luna
quater quiniuies partire ꝑquinquȩ quinquies qua terni¬
uies uu ergo horis splend& uicesima quinta quomodo
& quinta luna & quidẽ hoc argumentũ tempore equi¬
nocticli legitima fixũ statione ꝑlabitur: uerum longis si¬
mis inbruma noctib: uelitẽ estatȩ breuissimis quorum
aliics xiihorasum spatiũ longe transcendere: aluesne¬
qua quã ad hoc ꝑtingere posse constat: Quaratione lunã
xII honcslucere credamus. nisi forte putamus non equi noc¬
tialis horas intellegendas. Sed singulas quasq noctes pro
suȩ mensure longitudinis autbreui&atis. inxii particulas

Expanded text:
tire per quintam partem; quinquies octoni quadrais; octo horas lucet decima luna. Et ne argumentum dubium fore arbitreris,Item si nosse vis, sexta decima et septima decima, et caeterae deinceps quot horis luceant lunae, recole per singulas quanto minus sint a triginta, et inde computandi crepidinem strue. Verbi gratia, si nosse vis vigesima quinta quam diu luceat luna, ica per quatuor, quater quinivies; partire per quinque, quinquies quaternivies; quatuor ergo horis splendet vigesima quinta, quomodo et quinta luna. Et quidem hoc argumentum tempore aequinoctiali legitima fixum statione perlabitur; verum longissimis in bruma noctibus, vel item aestate brevissimis, quarum alias duodecim horarum spatium longe transcendere, alias nequaquam ad hoc pertingere posse constat, qua ratione lunam duodecim horas lucere credamus, nisi forte putamus non aequinoctiales horas intelligendas, sed singulas quasque noctes pro suae mensura longitudinis, aut brevitatis in duodecim particulas,
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo putatur lunaris incensionis. locus &hora procre&.
Nam quo modo fieriposs& ut ꝑannos denos & nouenos unum
necesse e&̃ folito dierũ lunari. numero auferri. Si non hoc
uelocitas aliqua lunaris giripaulatim toto circuli decenno¬
uennalis tempore procurar&. quo modo contra tardita te

Expanded text:
vulgo putatur lunaris incensionis locus et hora procreet. Nam quomodo fieri posset ut per annos denos et novenos unum necesse esset solito dierum lunae numero auferri, si non hoc velocitas aliqua lunaris gyri paulatim toto circuli decennovenalis tempore procuraret? Quomodo e contra tarditate
Abbreviated transcription (Latin):
excepto solum undecimo circuli decennouenalis anno.
Ipsam quã & ante consuerat luna seru& & atẽ nã& ideo
maximȩ lune quadrantẽ dandũ monemus nemator solito
inkeł das mar existendo. Ratum paschalis obseruatiȩ
cursum recto atramite deflectat.

Expanded text:
excepto solum undecimo circuli decennovenalis anno, ipsam quam et ante consueverat luna servet aetatem. Nam et ideo maxime lunae quadrantem dandum monemus, ne major solito in Calendas Martias existendo, ratum paschalis observantiae cursum recto a tramite deflectat.
Abbreviated transcription (Latin):
pera nos ferme cccclxiii usq aduliũ etsaremie
annisier hice gyptum que adario dissarat capit
E taduersus greciam pugnaturur dec milia armato¬
muderequo ei cce deauxiliu Rostratariit nauca
habiuiss marratur uinẽ ÷ tamen uictus palr an m sugit
quiet longimanus id est mak poxi¬
Ip: añ xl. huius anno uiiͦ primadie mensis primi. e tras
sacerdos et scriba legisđdi. ascendit debabylone cumepis¬
tolis regis et in prima mensis . u uenit inhierusalem cum
uiris mille dcc. Et inter aliastrenuȩ gesta castigauit
filios trans migrationis abuxorib: alienigenis. eiusdem
anno uicesimo. ne ȩ mias pincerna desusis castro adueniens
murumhierusalem. li diebus restituit genti xii añ prebuit:

Expanded text:
per annos ferme CCCCLXIV usque ad Julium Caesarem, per annos ferme CCCCLXIV usque ad Julium Caesarem, annis XX. Hic Aegyptum, quae a Dario discesserat, capit, et adversus Graeciam pugnaturus, DCCX millia armatorum de regno, et CCC de auxiliis, rostratas etiam habuisse narratur; attamen victus patriam refugit. qui et Longimanus, id est, μακρόχειρ, annis XL. Hujus anno septimo, prima die mensis primi, Esdras sacerdos et scriba legis Dei, ascendit de Babylone cum epistolis regis, et in prima mensis quinti venit in Hierusalem cum viris M,DCC, et inter alia strenue gesta castigavit filios transmigrationis ab uxoribus alienigenis. Ejusdem anno vicesimo Neemias pincerna, de Susis castro adveniens, murum Hierusalem LII diebus restituit, et ducatum genti XII annis praebuit
Abbreviated transcription (Latin):
thapten nupsit dario et exeo xerxen filiu genuit. gecun¬
do anno darii septua gesimus captiuitatis herusalem
annis implecur. ut uult eusebius testem adhibens ⁊acha¬
riam prophetam. apud quem secundo darui anlo
quitur angelus. dnẽ exercituũ usque quo tunon mise¬
mberis herusalem eturbium iuda quib ara tuseti
Ist septuagesimus annus ẽ. Item quarto darlingtos añ
dicit idem ꝓpheta. cumic unareritis et plangerits
ꝑhos lxxannos. Numquid ie iuniũ ie iunastismihii. Sexto
darii añ templi edificatio completur die tertia mensis adar
opus templi et antea non parua ex parte peractum:
Annos aut̃ hax ad estructione illius usq ad ꝑfectam restau¬
randi licentam cẽ computandos: pulsis urbe regibus
romatenebat imperium. Romȩ post ex actos rego
primum consules abruto et̃ cȩperunt. dein de tribuni
plebis nedicta tores. et rursum consules semꝑ obtinuerũs

Expanded text:
tapthes nupsit Dario, et ex eo Xerxen filium genuit. Secuntapthes nupsit Dario, et ex eo Xerxen filium genuit. Secundo anno Darii septuagesimus captivitatis Hierusalem annus impletur, ut vult Eusebius, testem adhibens Zachariam prophetam, apud quem secundo Darii anno loquitur angelus: Domine exercituum, usquequo tu non misereberis Hierusalem et urbium Juda quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Item quarto Darii regis anno dicit idem propheta: Cum jejunaretis et plangeretis per hos LXX annos, nunquid jejunium jejunastis mihi? Sexto Darii anno templi aedificatio completur, die tertia mensis Adar,opus templi et antea non parva ex parte peractum, annos autem LXX a destructione illius usque ad perfectam restaurandi licentiam esse computandos. Pulsis urbe regibus,mum quintum lapidem Roma tenebat imperium. Romae post exactos reges, primum consules a Bruto esse coeperunt, deinde tribuni plebis, ac dictatores; et rursum consules rempublicam obtinuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
eus ebiixxx¬
secunda. Sec impedientib: samaritis ib uerb in termissũ
opus usq ad annum darii secundum.
Qui etiam
in regno assueri ecartar xarxis scripseruntlaccusa¬
tionem aduersum iudgos. et rescripsit artarxerxis
ne ȩdificaretur hierusalem. Romanorũ septimus tar¬
quinius regñ añxxxv. Qui causa tarquinii unioris
egypto cunctam cius religionem ab hominatus cerymonias
eius et templa deposuit. babylonẽ inegypto ȩdificauit.
hunc auint abhȩbreis secundum nabuchodossor uocari.
Sub quo uithith isteria conscribitur ii cecxxxxiui¬
ratres magni mensibi vii. hiesus sacer dos magnus & prin¬
ceps gentis t orobabel eageus zacharias et malachi¬
as prophetȩ clarescunt. pithagoras physicus . phyloso¬
bris chaonicorũ eusebii repperimus uerum hier onimus
inex positione danielis stribit. post cambo sen sarorde
magnum regnanse. Qui pan haptem inqnt flrã dedeni
dixiturrorequi cum aeptem magis fuissa oe cusus
edirlocũeius darius suscepisset imperiũ ueadut pan¬

Expanded text:
Eusebii XXXII: sed impedientibus Samaritis, intermissum opus usque ad annum Darii secundum, qui etiam in regno Asueri et Artaxerxis scripserunt accusationem adversum Judaeos; et rescripsit Artaxerxes ne aedificaretur Hierusalem. Romanorum septimus Tarquinius regnavit annis XXXV, qui causa Tarquinii junioris egypto, cunctam ejus religionem abominatus, ceremonias ejus et templa deposuit: Babylonem in Aegypto aedificavit. Hunc aiunt ab Hebraeis Secundum Nabuchodonosor vocari, sub quo Judith historia conscribitur. ratres Magi mensibus VII. Jesus sacerdos magnus, et princeps gentis Zorobabel. Aggeus, Zacharias, et Malachias prophetae clarescunt. Pythagoras Physicus philosobris Chronicorum Eusebii reperimus. Verum Hieronymus, in expositione Danielis, scribit post Cambysen Smerdem Magum regnasse, qui Pantapthen, inquit, filiam Cambysis duxit uxorem, qui cum a septem magis fuisset occisus, et in locum ejus Darius suscepisset imperium, eadem Pan
Abbreviated transcription (Latin):
pere cernimotu uidelic& accensionis circameridiem
facto: Quod siqui grauius huic insistens quȩstioni dixe¬
rit senouam lunã eo anno quosaltus inserendus est.
Hoc ẽ ultimo circuli de cennouennalis biduo prius quiã
prima caner&ur multis cumͥ uidisse id est quar to

Expanded text:
pere cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem pere cerni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur multis cum testibus vidisse, id est, quarto
Abbreviated transcription (Latin):
modol prima lunȩ lux auespera
mundum in radiauit. Itc omnis dies festus in lege a uespera
initiari inuesperã perfici debere prȩcipitur. congruen¬
tius & us lunaris auesꝑtina hora quã aliunde noua con¬
putabitur: eandemq etatẽ quiã uespere inchoat. sequen¬
tem usque seruabit aduesperam. &siquidẽ eam paulo
ante uespera a sole accendi contigerit. moxsole occi¬
dente primam computari & eẽ necesse ẽ quia uidelic&
illã temporis horam qua primum terris fulgere coepit
adit. Sin autẽ post occubitũ solis accendatur. non tam̃
prima prius quiã uesperam uiderit. Sed tricesima po¬
tius oport& estimari. &im si xxiuihoras post occasũ
solis accensa suppleuerit illam tamen quam accidente
sole habuerat. Neprimȩ conditionis ordo turb&ur usq
ad alium eius occasum retinere debebit &atem. nec mi¬
rum lunam cum tot horas noua trans egerit. manifes¬
posita ea in ariete una eademq dieillã manesimul &ues¬

Expanded text:
modo prima lune lux a vespera modo prima lune lux a vespera mundum irradiavit, ita omnis dies festus in lege a vespera initiari, in vesperam perfici debere precipitur, congruentius etas lunaris a vespertina hora quam aliunde nova computabitur, eandemque etatem, quam vespere inchoat, sequentem usque servabit ad vesperam. Et siquidem eam paulo ante vesperam accendi a sole contigerit, mox sole occidente primam computari et esse necesse est, quia videlicet illam temporis horam, qua primum terris fulgere cepit, adiit. Sin autem post occubitum solis accendatur, non tamen primam priusquam vesperam viderit, sed XXXam potius opportet estimari, etiam si XXIII horas post occasum solis accensa suppleverit. Illam tamen, quam occidente sole habuerat, ne prime conditad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit manifesposita ea in Ariete, una eademque die illa mane simul et ves
Abbreviated transcription (Latin):
quid enim rationis ẽ lune mutationẽ meridianis conputari
abhoris. cum nec in posita tunc incelo nec sit egressa suꝑ terrã:
Sed nec ulla legis sollemnia meridianis uel post meridianis.
sed omnia uesꝑtinis incipiant simul & consumentur inhoris:
N isi forte qui adã peccans adaurã post meridiem increpa¬
tus ad nõ & deparadis  gaudus expulsus. ad rememorationẽ
cȩlestis uitȩ quam huius sȩculi erumna mutauimus.
mutatio lunarisq crementis de trimentisq ꝑennib: labores
nr̃os imitatur. In ea specialiter qua ixuliare coepimus debuit
hora notari ut exipsa lunaris horamutationis cotidie
uersiculi illius ad moneremur: quia stultus ut luna mu¬
tatur. Nam sapiens cumsole ꝑmanebit. Suspiremusq:
ad illã ardentius uitã pace & erna beatissimã quando erit
lux lunȩ sicut lux solis. & lux solis septẽpliciter sicut lux uii
dierum. Uerum quia sicut scriptum ẽ aluna esignum
diei festi: & quo¬

Expanded text:
Quid enim rationis est lunae mutationem meridianis computari Quid enim rationis est lunae mutationem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridianis vel pomeridianis, sed omnia vespertinis incipiant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans ad auram post meridiem increpatus a Domino, et de paradisi gaudiis est pulsus, ad remunerationem coelestis vitae quam saeculi hujus aerumna mutavimus, mutatio lunaris, quae crementis decrementisque perennibus labores nostros imitatur, in ea specialiter qua exulare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneremur, quia stultus ut luna mutatur, nam sapiens cum sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliciter sicut lux VII ra: Verum quia, sicut scriptum est, 'a luna signum diei festi', et quo
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum sane quo huius ratio saltus lunaris longa sui
facit exundantia crementilunã aliquoties maiorem
quiã putatur uideri. ad eo ut &iã die tricesima uesperas¬
cente illã non gracilem in cęlo apparere contingat. &¬
quanto circuli decenno uennalis terminus amplius instat.
tanto hoc crebrius patiatur. causa exsistente ꝑspicua
qđ saltus ille de quoloquimur. Iam maxima tuncsit ex
paste ꝑfectus. sed innaturalis assertione ueritatis q. &niceno¬
concilio ꝓbata firmatur. h& ẽ specialiter regula tenenda
ut lune &atẽ non iuxta quosdã a meridiana uel dimidia
post meridiẽ sed auesꝑtina potius hora mutari nouerim:
Quia nimirũ lunaq uespere primũ mundo exorta est.
Uesꝑtini s ex eo semꝑ horis necesse ẽ aliã aliãq sumat &atẽ
Singulas quasq: uicenis & quaternis explicans horis.
Sicut econtrario sol quimane primo ortus ẽ. teste gene¬
sis scriptura amane usque ad mane diẽ conpleuit unum.

Expanded text:
Notandum sane quod hujus ratio saltus lunaris, longa sui Notandum sane quod hujus ratio saltus lunaris, longa sui facit exundantia crementi lunam aliquoties majorem quam putatur videri, adeo ut etiam die tricesima vesperascente illam non gracilem in coelo apparere contingat, et quanto circuli decennovenalis terminus amplius instat, tanto hoc crebrius patiatur causa existente perspicua, quod saltus ille, de quo loquimur, jam maxima tunc sit ex parte perfectus. Sed in naturalis assertione veritatis, concilio probata firmatur, haec est specialiter regula tenenda, ut lunae aetatem non juxta quosdam a meridiana vel dimidia post meridiem, sed a vespertina potius hora mutare noverimus, quia nimirum luna quae vespere primum mundo exorta est vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumat aetatem, singulas quasque vicenis et quaternis explicans horis, sicut e contrario sol qui mane primo ortus est, teste Genesis Scriptura a mane usque ad mane diem complevit unum.
Abbreviated transcription (Latin):
solum primos circuli decenno uennalis annos equali nob̶ cũ
eate lunam putare uictorium. Nam de inceps in serta mu¬
tatione u saltus una semꝑ diemaiorẽ nobis eam usq dũ &ia
nos finito eã circulo toto insemus habere non cessat. quipro¬
fecto saltus non alibi aptius. quam xii hłr a priliũ die uid&ur
anno reddendds propter originẽ uidelic&. quiã p̃fatisum:
condicionis siderũ ut luna mensis martii quȩ eofit die uice¬
sima nona. Dehinc uertatur innouam: Sed sunt qui hoc
nobis in luna nouembri mensis agendũ magis autument.
Quatinus huius modi inpedi mentis cump̃cedentis anni ab¬
solutis. Nouum dec&ero annum libero possint conputo
ingredi. Iuxta exemplum uidelic& egyptiorũ qui hoc in
pen ultimo annisui mense qui ẽ nr̃ iulius facere ꝑhiben¬
tur. Sed siue hic siueillic siue a libi feceris. necesse ẽ ibidem
nifallor. tres pariter menses unde tricenorũ conputa
Qua re luna aliquo ties ena¬
ior quam coc putatiur pareat

Expanded text:
solum primos circuli decennovenalis annos aequali nobiscum aetate lunam putare Victorium. Nam deinceps inserta mutatione saltus, una semper die majorem nobis eam usque dum etiam nos finito eam circulo toto inserimus habere non cessat; qui profecto saltus non alibi aptius quam XII Calendarum Aprilium die videtur anno reddendus, propter originem videlicet quam praefati sumus conditionis siderum, ut luna mensis Martii, quae eo fit die vicesima nona, dehinc vertatur in nonam. Sed sunt qui hoc nobis in luna Novembris mensis agendum magis autument, quatenus hujusmodi impedimentis cum praecedentis anni fine absolutis, novum de caetero annum libero possint computo ingredi, juxta exemplum videlicet Aegyptiorum, qui hoc in penultimo anni sui mense, qui est noster Julius, facere perhibentur. Sed sive hic, sive illic, sive alibi feceris, necesse est ibidem, ni fallor, tres pariter menses undetricenorum computarAPUT XLIII. Quare luna aliquoties major quam computatur, appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis side confir mauit Merito autem queritur quire popł¬
urł quidiei ordinẽ uixta moyn tradicionẽ amane semꝑ usq admane
seruabit. festic tamen omnia sua sicut & nos hodie facimus uespere
incipiens uespere conumarit dicente legis latore auespera usq in.
uesperã celebrabitis sabbita uestra: Quarentandit¬

Expanded text:
resurrectionis fide confirmavit. resurrectionis fide confirmavit. Israel, qui diei ordinem juxta Moysi traditionem a mane semper usque ad mane servabat, festa tamen omnia sua, sicut et nos hodie facimus, vespere incipiens, vespere consummaverit, dicente legislatore: A vespera usque ad vesperam celebrabitis Sabbata vestra. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
posui definiuit dicens. Nonne xii. hore sunt diei. Moses autẽ ꝓpriũ
iti descripsit: & factũ ẽ inquiens uespere & factũ ẽ mane dies
unus quemhebrei. caldei &pse sequentes. Iuxta prime conditionis
ordinẽ diei cursũ amane ad mane deducunt umbrarũ uidelic &
tempus luci subponentes At contra egypti ab occasu ad occa sũ:
Porro romani amedio noctis in mediũ umbri & athenienses
ameridiȩ ad meridiẽ diessuos conputare maluerunt. Diuina aũt
auctoritis que ingenesi dies amane usq ad mane conputandos. eẽ
decreuit. Eadẽ in euangelio totius diei tempus auespera achoari
& consumari sanxit inuesperã quia qui in exordio mundi prius lucẽ
uocauit diẽ deinde tenebyas noctẽ ipse infine seculorum. Primo
noctẽ gloria sue resurrectionis inlustrauit: & sic diẽ sediscipulis
ostendendo consecrauit quos &iã uespera ꝓcedente conuescendo
& sepalpandum offerendo sp̃s quoq scĩ gratiã tribuendo plenius suȩ

Expanded text:
diffinivit dicens: 'Nonne XII höre sunt diei'? Moyses autem proprium ita descripsit: 'Et factum est', inquiens, 'vespere et factum est mane dies unus'. Quem Hebrei, Chaldei et Perse sequentes iuxta prime conditionis ordinem diei cursum a mane ad mane deducunt, umbrarum videlicet tempus luci supponentes. At contra Egiptii ab occasu ad occasum. Porro Romani a medio noctis in medium. Umbri et Athenienses a meridie ad meridiem dies suos computare maluerunt. 48. Divina autem auctoritas, que in Genesi dies a mane usque ad mane computandos esse decrevit, eadem in ewangelio totius diei tempus a vespera inchoari et consummari sanxit in vesperam. Quia qui in exordio mundi prius lucem vocavit diem, deinde tenebras noctem, ipse in fine seculorum primo noctem gloria sue resurrectionis illustravit, et sic diem se discipulis ostendendo consecravit, quos etiam vespera procedente convescendo et se palpandum offerendo, Spiritus quoque sancti gratiam tribuendo plenius sue
Abbreviated transcription (Latin):
uo decimo kalendarũ a priliũ dieoccur sũ equi noͤtii & ante
seculi diẽ eẽ notandum. cuius ad indiciũ primatus ibi reor
antiquos initium zodiaci circuli uoluisse prefigere.
Neque enim illa die uel romanorũ uel grecorum uel certe¬
egyptiorũ meniis annus uecuius hoc causa fier& oritur.
gitur iuxta ⁊odiaci quidẽ diuisionẽ xv. kalendarũ apriliũ
die quando facta ẽ lux sol ari&is signum ingreditur.
uxta uero prime sue conditio ordinẽ xii kalendarũ supra
scriptu initium sui circuitus & omniũ simul temporum
caput atcollit. Iuxta quod anatolius laudocie antestis de
equi noctio scribens euidenter ascruit inquadie inquid
inuenitur sol non solum conscendisse primã partẽ uerũ
&iã quadram iam in ea die habere idẽ in prima exduo
decim partib: he autem particula prima exduodecim
ueruale ẽ equi noctium. & ipsa est initium mensuum
& caput circuli & absolutio cursus. stellarũq planece
idẽ uage dicuntur acfinis duodecime particule & totius

Expanded text:
us XII kal. Aprilis die occursum equinoctii et ante seculi diem esse notandum. Cuius ad indicium primatus ibi reor antiquos inicium zodiaci circuli voluisse prefigere. Neque enim illa die vel Romanorum vel Grecorum vel Egiptiorum mensis annusve, cuius hoc causa fieret, oritur.Igitur juxta Zodiaci quidem divisionem XV Calendarum Aprilium die, quando facta est lux, sol Arietis signum ingreditur. Juxta vero primae suae conditionis ordinem XII Calendarum supra scriptarum initium sui circuitus et omnium simul temporum caput attollit, juxta quod Anatolius Laodiciae antistes de aequinoctio scribens evidenter adstruit: « In qua die, inquit, invenitur sol non solum conscendisse primam partem, verum etiam quadrantem iam in ea decim partibus. » Haec autem particula prima, vernale est aequinoctium et ipsa est initium mensium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est, vagae dicuntur, ac finis duodecimae particulae, et totius
Abbreviated transcription (Latin):
ob actoritatẽ egyptiorũ rationabiliter prorsus agunt.
Utaquib origo conputandi sũta ẽ horũ quoq in computan¬
do anniprincipium immitentur: uerũ aliis aptius multo
& expeditius uid&ur. ut conputatio omnis quantũ non ne¬
cessitas rationis obsistit. A principio anni sui &iã apud
romanos incipiat. &usq ad terminũ anni rato atque in

Expanded text:
ob auctoritatem Aegyptiorum rationabiliter prorsus agunt, ob auctoritatem Aegyptiorum rationabiliter prorsus agunt, ut a quibus origo computandi sumpta est, horum quoque in computando anni principium imitentur. Verum aliis aptius multo et expeditius videtur ut computatio omnis, quantum non necessitas rationis obsistat, a prinRomanos incipiat et usque ad terminum anni rato atque in
Abbreviated transcription (Latin):
tur quo &iã annoratio saltus lunaris dequo insequentibus
dicemus fidem eiusdem argumenti in ꝓugnat. Si enim ipsũ
argumentũ iuxta egyptios a setembrio mense ubi principiũ
ẽ anni eorũ inchoaueris. Necesse ẽ ut luna iniulu mensis
eo anno xx uiiii dies utnum quã alias habeat. uno uidelic&
ratione saltus amisso. & obidluna Hłrũ augustarũ tertia
reddatur. quȩ iuxta argumenti regulã secunda conpu¬
tabatur. Si uero iuxta hoc quod nos supra docuimus aia¬
nuario principiũ argum̃ti sumere mauis. eodem ordinem
fieri debuisse putabatur. quia nimirũ luna nouembrim̃¬
sis unam amittit diem & ꝑxxx. consu&is undexxx. solum
dieb cogitur eẽ contenta que profecto omnia melius conlo¬
quendo quã scribendo docentur. non autem transitorie
cominemorandũ qđ hoc argumentum a septembrio quidã
incipiant. ponentes eidẽ septembrio regulares v. oc tobrio

Expanded text:
tur, quo etiam anno ratio saltus lunaris, de quo in sequentibus tur, quo etiam anno ratio saltus lunaris, de quo in sequentibus dicemus, fidem ejusdem argumenti impugnat. Si enim ipsum argumentum juxta Aegyptios a Septembri mense, ubi principium est anni eorum, inchoaveris, necesse est ut luna Julii mensis eo anno XXIX dies ut nunquam alias habeat, uno, videlicet ratione saltus, amisso, et ob id luna Calendarum Augustarum tertia reddatur, quae juxta argumenti regulam secunda computabatur. Si vero, juxta hoc quod nos supra docuimus, a Januario principium argumenti sumere mavis, eodem ordine lfieri debuisse putabatur, quia nimirum luna Novembris mensis unam amittit diem, et pro XXX consuetis XXIX solum diebus cogitur esse contenta. Quae profecto omnia melius colloquendo quam scribendo docentur. Non autem transitorie commemorandum quod hoc argumentum a Septembri quidam incipiunt, ponentes eidem Septembri regulares V, Octobri V,
Abbreviated transcription (Latin):
in kł dẽcxuiii. hostibi numeros ꝓregularib singulorũ m̃siũ.
sume quib: annuas addens ȩpactas lunã quota sit ꝑhł quasq
ianuarias annosecundo circuli decennouennalis tene nouẽ
regulares adde epactasxi fiunt xx. uicesima ẽ luna.
Siuis scire quota ẽ luna in kł iunias annotertio tene regu¬
lares . xii adde ȩpactas anniillius. xxii. fiunt xxxiiii. tolle
xxx remanent iiii. quarta ẽ luna in hł memoratas: Sunt
stabilitatẽ sui tenoris conseruare nequeat. octauus uidelic&
undecimus & nonus decimus. Cuicausã nutandi uaria facit.
ac disꝑsa ꝑ annum embolis morum insertio. Si quidẽ anno
octauo luna kłrũ maiarũ. iuxtarationẽ quidẽ argumenti
uicesima & octaua computatur. Sed proptꝰ embolis mum
qui in martio mense inseritur. xxuii probatur existere::n
Item in ł iulias iuxta argumentũ. xxͣx fieri potuit luna
Sed ꝓpt̃ adiectionẽ diei quẽ su ꝑ fluitas embolismi adtulerat¬
item anno xuiiii. quialuna embolismi tertiodie nonarũ

Expanded text:
 XVIII. Hos tibi numeros pro regularibus singulorum mensium sume, quibus annuas addens epactas, luna quota sit per CalendaJanuarias anno secundo circuli decennovenalis, tene IX regulares, adde epactas XI, fiunt XX, vigesima est luna. Si vis scire quota est luna in Calendas Junias anno tertio, tene regulares XII, adde epactas anni illius XXII, fiunt XXXIIII; tolle XXX, remanent IIII, quarta est luna in Calendas memoratas. Quod stabilitatem sui tenoris conservare nequeat: octavus videlicet, undecimus, et nonus decimus, cui causam notandi varia facit ac dispersa per annum embolismorum insertio. Siquidem anno octavo luna Calendarum Maiarum juxta rationem quidem argumenti XXVIII computatur, sed propter embolismum, qui in Martio mense inseritur, XXVII probatur existere. Item in Calendas Julias juxta argumentum XXX fieri potuit luna, sed propter adjectionem diei quem suItem anno decimo nono, quia luna embolismi tertio die Nonarum
Abbreviated transcription (Latin):
DCCCXCIIII. ad de embolismorũ mensũ dies exx fiunt
uũ xiiii tolle unum saltus diẽ remanent ũ xiii. uide
igitur sihicopus habeat endecas solis subsidio bissextili
ut additis uidelic& duob uel trib dieb: lunarẽ conpensa¬
re sufficeat endecadẽ. non utq: eg& quadrantili iuuami¬
ne ad equi paerandã lunȩ endecadẽ: quac̃ duob insuꝑ dieb
ex superare probatur. Sed suis potius quib: suꝑ habundat
diebus. quod minus ẽ in ogdo ade solis adimpl&: Laquido¬
que pat& inhorũ concordatione temporum nihil pre¬
iudicare bissextos sed quot quot incirculo decennouen¬
na. primo anno circuli de cenno uennalis nulle sunt epacte

Expanded text:
DCCCXCIIII. Adde embolismorum mensium dies CXX, fiunt DCCCXCIIII. Adde embolismorum mensium dies CXX, fiunt IIIIMXIIII. Tolle unum saltus diem, remanent IIIIMXIII. Vide igitur si hic opus habeat hendecas solis subsidio bissextili, ut additis videlicet duobus vel tribus diebus, lunarem compensare sufficiat hendecadem. Non utique eget quadrantili juvamine ad aequiparandam lunae hendecadem, quam duobus insuper diebus exsuperare probatur, sed suis potius superabundat diebus, quod minus est in ogdoade solis adimplet. Liquidoque patet in horum concordatione temporum nihil praejudicare bissextos, sed quotquot in circulo decennovena, primo anno circuli decennovenalis nullae sunt epactae,
Abbreviated transcription (Latin):
rum equiclitas locum inueniaet. Si autem ł sẽmel xi
anni amborum simul incipiunt simulq terminantur:
Semꝑ ipsũ facturi sunt. nec erit quando octonorum con¬
cordia reddire possit annorũ. Deinde numerus ipse
pulsandus uidendumq quia uiii anni solares habent
dies exceptis bissextis ĩ occccxx. ones enim tricenteni¬
sexageni & quini faciunt ũ dacccxx atlunares annitotidẽ
uide quod habeant dies. oties iricenteni. quinquageni
& quaterni faciunt ũ dCcCxxxii. addexc triũ mensum
embolismorum dies faciunt ũ occccxxii. sed duo qui
minus habentur inogdo ade solari duorũ bissextorum
sperant adiectione supplenda. Videamus & endecadem
utriusq sideris. Si forte ibi solbissextile quaerat auxiliũ
Utrumq enĩ tempus necesse ẽ una regula conplecatur
Undecies trecenteni. sexageni. & quini fiunt. ũixU.:
Item undecies tricenteni & quinquageni & quat̃ni fiunt iñ¬

Expanded text:
rum aequalitas locum inveniet. Si autem vel semel XI rum aequalitas locum inveniet. Si autem vel semel XI anni amborum simul incipiunt, simulque terminantur, semper ipsum facturi sunt, nec erit quando octonorum concordia redire possit annorum. Deinde numerus ipse pulsandus, videndumque quia octo anni solares habent dies, exceptis bissextis, MMDCCCCXX, octies enim trecentensexageni et quini faciunt IIMDCCCCXX. At lunares anni totidem vide quot habeant dies, octies trecenteni quinquageni et quaterni faciunt MMDCCCXXXII, adde XC trium mensium embolismorum dies, fiunt MMDCCCXXII. Sed duo qui minus habentur in ogdoade solari duorum bissextorum superant adjectione supplenda. Videamus et hendecadem utriusque sideris, si forte ibi sol bissextile quaerat auxilium; utrumque enim tempus necesse est una regula complectatur. Undecies treceni sexageni et quini fiunt IIIIMXXV. Item undecies trecenteni quinquageni et quaterni fiunt MMM
Abbreviated transcription (Latin):
totidẽ lunarib annis dierũ numero equari. qđ ab eru¬
ditiorib: euo sequente doctorib exꝑtũ ẽ nisi annis xi
adiectis nequa quiã fieriposse: ad indiciũ utriusq obser¬
uationis ogdo adib: ẽ &endecadib tota lune digesta
conuersio nam & grȩci quõdã quos & antiquissimi ro¬
manorũ ꝑhibentur imitati. cum adlunȩ cursũ ad¬
huc annos computarent. UIIi annis cõmunib: pariratio¬
ne confectis. embolis mos trium mensũ pariter int̾kalab
Si enim oties xi & quartã partẽ uolueris supputare xc
dies hocẽ tresmenses efficies: Uerum &iã nun sunt qui
solis uiii annos totidẽ annis lunarib Itẽq: solis xi totidẽ
putant annis lunarib: dierum equalitate componi
Vbi primo dicendũ qđ absq ulla contradictione si octoni
anni utriusq sideris aliquando longitudine concordant
semꝑ ide facere habebunt. Neq ullum undenorum anno¬

Expanded text:
totidem lunaribus annis dierum numero aequari, quod ab erutotidem lunaribus annis dierum numero aequari, quod ab eruditioribus aevo sequente doctoribus expertum est, nisi annis XI adjectis, nequaquam fieri posse, ad indicium utriusque observationis ogdoadibus est et hendecadibus tota lunae digesta conversio. Nam et Graeci quondam, quos et antiquissimi Romanorum perhibentur imitati, cum ad lunae cursum adhuc annos computarent, VIII annis communibus pari ratione confectis, embolismos trium mensium pariter intercalabant. Si enim octies undecim, et quartam partem, volueris supputare, XC dies, hoc est, tres menses efficies. Verum etiam nunc sunt qui solis octo annos totidem annis lunaribus, itemque solis XI totidem putant annis lunaribus dierum aequalitate componi. Ubi primo dicendum, quod absque ulla contradictione est: Si octoni anni utriusque sideris aliquando longitudine concordant, semper idem facere habebunt, neque ullum undenorum anno
Abbreviated transcription (Latin):
adrationẽ solicris anni xi. dies lune decẽ cernuntur : In
luna trans cendere. & hebrei quidẽ qui solos lunares in lege
nouerant & obseruabant menses iuxta naturalẽ lunȩ
cursum. tricenis unde tricenisq: dieb: communium
annorũ menses duo denos explicabant. & tertio uel secundo
ubi decebat anno tertiũ decimum infine anni mensem
xxx. dierum ad ponebant embolismũ. porro romani qui
dispares habent menses. non uno quod lib& in loco embo¬
lismos computando interponere uoluerunt. Sed potius
lunã iiii ñ decembres secundã uiii nõs seteb̾. tertiã pri¬
tissime quantu potuere curantes ut cũ hiscũq &atis luna
St & alia pre¬
fati circuli diuisio qua inogdo adẽ &endecadẽ idẽ in uiui.
&xi distinguitur annos. eo quod octauo &xiꝰ anno luna
paschalis supp̃mas suȩnatiuitatis metas subeat. & utrũq
eorum insolite embolis mis more unus cõmunis ꝓcedat
annus uel certe quia antiquis uisumẽ .viii annos solares¬

Expanded text:
ad rationem solaris anni undecim dies lunae deesse cernuntur. In erem luna transcendere. Et Hebraei quidem, qui solos lunares in lege noverant et observabant menses, juxta naturalem lunae cursum tricenis undetricenisque diebus communium annorum menses duodenos explicabant, et tertio vel secundo ubi decebat anno tertium decimum in fine anni mensem triginta dierum apponebant, embolismum. Porro Romani, qui dispares habent menses, non uno quolibet in loco embolismos computando interponere voluerunt, sed potius lunam quarto Non. Decembris, secundam quarto Non. Septembris, tertiam pritissime quantum potuerunt curantes ut cujuscunque aetatis luna t alia praefati circuli divisio, qua in ogdoadem et hendecadem, id est, in VIII et in XI, distinguitur annos, paschalis supremas suae nativitatis metas subeat, et utrumque eorum, insolito embolismis more, unus communis praecedat annus. Vel certe quia antiquis visum
Abbreviated transcription (Latin):
sexis remanent .u. quinta ẽ fer̃ ꝑuii Nł. oẽt¬
QUOD HORIS LUNALUCEAT
Pradunt quoq argumentum u&eres quo luna cuius¬
cumq &atis quod horas luceat explor&ur: quia enĩ prima
luna in quiunt .iiii. punctos luc& ad dicitur hicnumerus
a secundaluna cotidie usq adpleni lunium derahitur¬
que dehinc parabus spatiis in deminutionem &ideo sinos¬
seuis luna secunda quod horas luceat. multiplica. ꝑ iii duo
es asse quinquis &remanent ui horãergo & tres punctos
luc& luna secunda. Item multiplica tria ꝑquat tuor

Expanded text:
sexies, remanent V; quinta est fersexies, remanent V; quinta est ferQuot horis luna luceat. Tradunt quoque argumentum veteres quo luna cujusque aetatis quot horis luceat exploretur, quia enim prima luna, inquiunt, quatuor punctos lucet, adjicitur hic numerus a secunda luna quotidie usque ad plenilunium, detrahiturque dehinc paribus spatiis in diminutionem. Et ideo si nosse vis luna secunda quot horas luceat, multiplica per quatuores asse quinquis, et remanent tres; horam ergo et tres punctos lucet luna secunda. Item multiplica tria per quatuor,