comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt: cũ xp̃o participant᷑. usq ad ani.¬
mȩ uiuificationẽ. Et sic̃ nemosine caritate.
potest. quin peior existat: sic nemo cũ cari¬
tate illud acciꝑe potest quin in de melior
fiat. Unde siquis querit quomͦ panis. caro
xp̃i. &uinũ sanguis eiꝰ fieri possit: certe si
ea quȩ sunt. dñs non creasset: creata forsitã
mutare ñ posset. S minoris miraculi ñ
fuit ex nichilo omĩa creare. quã in meliꝰ
exomnib quedã conuertere. Iui talia
queris noli errare: si dñi omnipotentẽ
ẽẽ. credis. nulla tenꝰ suꝑ hoc poteris dubi¬
tare. Im si omĩa posse confiteris eũ: & istud
posse negare ñ poteris. cũ sit ex omĩb unũ
Ille nãq qui carnẽ in uirgine matre .oni.¬
nino seruata uirginitate. in effabiliter
& ueracit̾ assumere potuit. qui etiã cũ
sit immortał ꝓ nob̾ mortuꝰ est & die ter¬
tia imꝑii sui potentia se ipsũ amorte

Expanded text:
ercipiunt, cum Christo participantur usque ad aniercipiunt, cum Christo participantur usque ad animae vivificationem. Et sicut nemo sine charitate potest quin pejor existat, sic nemo cum charitate illud accipere potest, quin inde melior fiat. 272 Unde si quis quaerit quomodo panis caro Christi, et vinum sanguis ejus fieri possit, certe si ea quae sunt, Dominus non creasset, creata forsitan mutare non posset. Sed minoris miraculi non fuit ex nihilo omnia creare quam in melius ex omnibus quaedam convertere. Qui talia quaeris, noli errare. Si Deum omnipotentem esse credis, nullatenus super hoc poteris dubitare; quoniam si omnia posse confiteris eum, et istud posse negare non poteris, cum sit ex omnibus unum. Ille namque qui carnem in Virgine matre, omnino servata virginitate, ineffabiliter et veraciter assumere potuit, qui etiam cum sit immortalis, pro nobis mortuus est, et die tertia imperii sui potentia seipsum a morte
Abbreviated transcription (Latin):
uera caro. ñ alia. quȩ cooꝑante sp̃n scõ concep.¬
ta nata est de maria uirgine. & passa in
cruce. quã ipse deus omnpotentia diuini¬
tatis suscitauit amortuis tertia die. Iua¬
ꝓpt̃ nemo formidet. hanc carnẽ xp̃i dei.
dei patris unigeniti filii naturalẽ & ꝓpͥam
incorruptibilẽ & immortalẽ iam factam
dicere. & dicendo credere. & credendo ac¬
cipere: non tantũ insacram̃to. qđ & mul¬
ti mali faciunt.s usq ad sp̃c participati.¬
onem. In isto scõ mysterio. qđ & sacram̃tũ.
id est sacrũ signũ merito dicit᷑. quia aliud
est. id est xp̃i sancta caro. & aliud est panis
species uidet᷑. ipsam beatissimã & uiuifica¬
tricẽ carnẽ. multi homines ꝑuersi accipiut :
s quia mali male accedunt. peiores quã
prius fuerant existunt. Quidã uero sumint
usq ad sp̃c participationẽ : qr qui cũ cari.¬
tate. id est cũ dei & proximi dilectione ꝑ¬

Expanded text:
vera caro, non alia, quae, cooperante Spiritu sancto, concepvera caro, non alia, quae, cooperante Spiritu sancto, concepta, nata est de Maria Virgine et passa in cruce, quam ipse Deus omnipotentia divinitatis suscitavit a mortuis tertia die. Quapropter nemo formidet hanc carnem Christi Dei, Dei Patris unigeniti Filii, naturalem et propriam, incorruptibilem et immortalem jam factam dicere, et dicendo credere, et credendo accipere, non tantum in sacramento, quod et multi mali faciunt, sed usque ad spiritus participationem. In isto sancto mysterio, quod et sacramentum, id est sacrum signum, dicitur, quia aliud est, id est Christi sancta caro, et aliud, id est panis species, videtur, ipsam beatissimam et vivificatricem carnem multi homines perversi accipiunt, sed quia mali male accedunt, pejores quam prius fuerant existunt. Quidam vero sumunt usque ad spiritus participationem, quia qui cum charitate, id est cum Dei et proximi dilectione, p
Abbreviated transcription (Latin):
nere : Illiᷤᷤ siquidẽ scĩs discipulis ñ naturam
diuinitatis ut quidã existimant dñs osten¬
dit: sed spetiẽ postea glorificande carnis
exhibuit. firmit̾ itaq credamꝰ. & nullatenꝰ
dubitemꝰ. quia qđ in altari post consecrati.¬
onen axp̃iana religione sumitur. nichil
aluid est. nichil aliud habet. p̃ter qđ ipsa
ueritas per se ꝓfitet᷑. Accipite inquit:
hoc est corpus meũ. Et de quo suo corpore
diceret: persemet ipsũ exposuit dicens. qđ
prouobis tradetur. Similit̃ & de calice.
Hic est sanguis m̃s qui prouobis effundetur
in remissionẽ peccatoꝵ. Siquis autẽ aliã
carnẽ pter istã habuisse dñm iħm credit:
desipit non est catholicꝰ sed hereticꝰ. Hac car.¬
ne redemit hominẽ xp̃s: hac in carne
xp̃m homo ꝑemit. Anima tam̃ & caro
hominis sunt redẽpta: sed hȩc caro dñi fuit
prȩtiũ redẽptionis. Hȩc illa una eadẽq uere

Expanded text:
nere? illis siquidem sanctis discipulis non natura nere? illis siquidem sanctis discipulis non natura divinitatis, ut quidam existimant, Dominus ostendit, sed speciem postea glorificandae carnis exhibuit. Firmiter itaque credamus, et nullatenus dubitemus quia quod in altari post consecrationem a Christiana religione sumitur, nihil aliud est, nihil aliud habet praeter quod ipsa Veritas per se profitetur: Accipite, inquit, hoc est corpus meum ; et de quo suo corpore diceretur, per semetipsum exposuit dicens: Quod pro vobis tradetur . Similiter et de calice: Hic est sanguis meus, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Si quis autem aliam carnem praeter istam habuisse Dominum Jesum credit, desipit, non est catholicus, sed haereticus. 271 Hac carne redemit hominem Christus; hac in carne Christum homo peremit. Anima tamen et caro hominis sunt redempta; sed haec caro hominis fuit pretium redemptionis. Haec est illa una eademque vere
Abbreviated transcription (Latin):
quod ueraciter dicendũ est & fir¬
miter credendũ. ipso xp̃o deo & dño
nr̃o donante dicatur: ut in illoꝵ cordi¬
bus dubitatio nulla relinquat᷑. Prius
quidẽ panis & uinũ suꝑ altare p̃onun¬
tur: s sicut ante consecrationẽ. nichil
aliud pret̃ propͥam panis & uini na.¬
turam habent: ita post consecrationẽ.
nullã naturam. nullã materiam pa¬
nis uel uini retinent. nͥ quantũ ad sa¬
porem. spetiẽ & odorem. Hoc tam̃ propt̃
infirmitatẽ hominũ & imbescillitatẽ.
Nam si illa gloriosissima caro. &e saera¬
tissimꝰ ille sangus non in spetie panis
abini. sed in sua propͥa natura homi¬
nibus apparerent. prȩ siui magnitudine
homines illa ferre non possent: quod si fieri
posset. fidei meritũ non haberent. Sed si
ad huc mortalẽ & corruptibilẽ carnẽ por¬
tantẽ. transfiguratũ non potuer̃ aspicere.
iã incorruptibilis & glorificati corporis illius tan¬
tã daritatẽ alii homines quomͦ possent susti¬

Expanded text:
quod veraciter dicendum est et firmiter credendum, ipso Christo Deo et Domino nostro donante dicatur, ut in illorum cordibus dubitatio nulla relinquatur. Prius quidem panis et vinum super altare ponuntur; sed sicut ante consecrationem nihil aliud praeter propriam 270 panis et vini naturam habent, ita post consecrationem nullam naturam, nullam materiam panis vel vini retinent, nisi quantum ad saporem, speciem et odorem; hoc tamen propter infirmitatem hominum et imbecillitatem. Nam si illa gloriosissima caro, et sacratissimus ille sanguis non in specie panis et vini, sed in sua propria natura hominibus apparerent, prae sui magnitudine, homines illa ferre non possent. Quod si fieri posset, fidei meritum non haberent. Sed si lem carnem portantem transfiguratum non potuerunt aspicere, jam incorruptibilis et glorificati corporis illius tantam cleritatem alii homines quomodo possent susti
Abbreviated transcription (Latin):
cinã salutaris aquȩ inꝗͣ angłs dñi descendebat
ꝓpͥis pedib ñ potes uenire : saltẽ bone uolunta¬
tis gressib accede. Et si uociferari uł loqͥ ñ potes.
respirare & suspirare ad huc potes. Respira tan¬
dẽ. & ex intimo corde suspira. & fortassis inueniet
te xp̃s suspirantẽ qͥ hominẽ triginta octo annos
ininfirmitate habentẽ inuenit. & tue infirmitati
c̃patiens ꝓut piꝰ & benignꝰ c̃sueuit dicet tͥ uissana
fieri. Qđsi miseriã & ĩpotentiã tuã humilit̃ c̃fesfa
fueris. & om̃i potentiã firmit credens agnoueris
suã qđ illi exhibuit & ł exhibebit. Et qđ mariȩ
magdalene penitenti & lacrimis peccata c̃fitenti
minime negaũ nec tͥ negabit. Et qͥlȩpsũ mundauit
humilẽ. omẽm lepr̃a peccatorũ & criminũ tuoꝵ
mundabit & te qͣsi quatriduanũ mortuũ etiã ĩa fȩ¬
tentẽ desepulchro miseriȩ & deluto fȩcis suscitabif᷑

Expanded text:
cinam salutaris aquae, in quam angelus Domini descendebat, cinam salutaris aquae, in quam angelus Domini descendebat, propriis pedibus non potes venire, saltem bonae voluntatis gressibus accede, et si vociferari vel loqui non potes, respirare et suspirare adhuc potes. Respira tandem, et ex intimo corde suspira, et fortassis inveniet te Christus suspirantem, qui hominem triginta octo annos in infirmitate habentem invenit, et tuae infirmitati compatiens, prout pius et benignus consuevit, dicet tibi: Vis sana fieri? Quod si miseriam et impotentiam tuam humiliter confessa fueris, et omnipotentiam firmiter credens agnoveris suam, quod illi exhibuit, et tibi exhibebit, et quod Mariae Magdalenae poenitenti, et lacrymis peccata confitenti minime negavit, nec tibi negabit. Et, qui leprosum mundavit humilem, omnem lepram peccatorum et criminum tuorum mundabit; et te quasi quatriduanum mortuum, etiam jam fetentem, de sepulcro miseriae, e de luto faecis suscitabit,
Abbreviated transcription (Latin):
mus fornicator fȩda nimiũ pollutione te ma.¬
culans. & ad te cũ multitudine demonũ sepius
intrans fȩtida inte uestigia dereliquit. Itaq
ueneno libidinis imp̃gnata concepisti dolorẽ :¬
& iniquitatẽ peꝑisti. Taliũ conuigũ. ẽ. partꝰ
monstruosus. horribilis turpis. immundus.
Ue tibi misera. quȩ tui uilissimi serui ancilla
factaes & fornicatoris pessimi concubina.
Ouilis facta nimis ubi speras. quid expectas:
Iacere in sordib ẽ dãpnabile. surgere de
sordib est ł impossibile. Dic mͥ si nosti aquo
tibi consiliũ. ꝑquẽ auxiliũ. adquẽ refugiũ.
Hon uales accedere ad scõs quia ligata es nec in¬
uocare eos quia muta es. Qđsi etiã tibiloqui
dignarent᷑: ñ audires eos quia surda es. Quid
facies : Quod tibi remediũ inuenies : Multa &
multa sunt peccata & crimina tua. his tam̃
tuã. cfitere te ꝓpͥa inqͥtate dãpnatã. Et si adpis¬

Expanded text:
mus fornicator foeda nimium pollutione te mamus fornicator foeda nimium pollutione te maculans, et ad te cum multitudine daemonum saepius intrans, fetida in te vestigia dereliquit. Itaque veneno libidinis impraegnata concepisti dolorem, et iniquitatem peperisti. Talium conjugum est partus monstruosus, horribilis, turpis, immundus. Vae tibi misera, quae tui vilissimi servi ancilla facta es, et fornicatoris pessimi concubina! O vilis facta nimis, ubi speras? quid exspectas? jacere in sordibus est damnabile; surgere de sordibus est tibi impossibile. Dic mihi, si nosti, a quo tibi consilium, per quem auxilium, ad quem refugium? Non vales accedere ad sanctos, quia ligata es, nec invocare eos, quia muta es. Quod si etiam tibi loqui dignarentur; 315 non audires eos, quia surda es. Quid facies? quod tibi remedium invenies? Multa et multa sunt peccata et crimina tua. His tamentuam; confitere te propria iniquitate damnatam et si ad pis
Abbreviated transcription (Latin):
ususe ipsũ tibi conferre ñ potuit uł meli
Primũ quidẽ quando te fecit tibi dedit se ipsũ.
postea cũ peccato ꝑdita esses. E tuȩ redẽptionis
contulit p̾ciũ. Tu certe peccasti: & ipse tui
penitentiã fec̃ peccati. Omultũ ingrata. ab ne.¬
gasti benignũ redẽptorẽ. qͥ ꝓte neperires
mortuus. ẽ. & t̾ribilẽ inimicũ tuũ qͥ ꝓlinguas
iudȩorũ & manꝰ militũ eũ uit̾fecit. tibi dnm̃
ȩlegisti. Scõ fonte olim extinxeras & suscep-¬
ti ordinis sci̾tate extinctũ contriueras. quẽ
ad tuã ꝑpetuã penã peccando suscitasti.
Quandiu cũ bono dõ &pio dño fuisti. eras contͣ
diabolũ fortis. & debilis contra te erat dia¬
bolus: Tusana ille infirmꝰ. tu dnã. ille sertius.
At postꝗ abeo recessisti qͥ te sua bonitate creauit
& inestimabilis caritatis dilectione redemit :
contrate sp̃s fornicationis erex̃ caput. & intra¬
& intrauiscera tua se totũ immersit. Ibi pessĩ¬

Expanded text:
us quam seipsum tibi conferre non potuit, vel melius. us quam seipsum tibi conferre non potuit, vel melius. Primum quidem quando te fecit, tibi dedit seipsum. Postea cum peccato perdita esses, se tuae redemptionis 314 contulit pretium. Tu certe peccasti, et ipse tui poenitentiam fecit peccati. O multum ingrata! abnegasti benignum Redemptorem, qui pro te, ne perires, mortuus est, et terribilem inimicum tuum, qui per linguas Judaeorum, et manus militum eum interfecit, tibi Dominum elegisti. Sancto fonte olim exstinxeras, et suscepti ordinis sanctitate exstinctum contriveras, quem ad tuam perpetuam poenam peccando suscitasti. Quandiu cum bono Deo et pio Domino fuisti, eras contra diabolum fortis, et debilis contra te erat diabolus; tu sana, ille infirmus; tu domina, ille servus. At postquam ab eo recessisti, qui te sua bonitate creavit, et inaestimabilis charitatis dilectione redemit, contra te, spiritus fornicationis erexit caput, et intra viscera tua se totum immersit. Ibi pessi
Abbreviated transcription (Latin):
milies aut cogitatione sola. aut cogitatione
simul & actione fuisses corrupta. te quasi
colorib castitatis pingebas. & cũ immundissi¬
ma esses. pudica dici gaudebas. Quod si aliqͣn¬
do te reã confitens accusasti: auditori potiꝰ
ñ dõ auctori placere desidabas. filia dia¬
boli. iuolatrix tẽpli sp̃s scĩ. quid de te dicã
immo quid digne contra te ꝓferã quȩ pene
te totã uł penttus totã abstulisti dõ & contulisti
diabolo  miem̃to captiua quo p̃cio aastitiliẽt¬
ta iuiꝰ sponsi fueris sponsa qtiã pulehi tedte
stã cũ eo sẽꝑ mansisses si ei fidẽ seruare uoluis¬
ses. Mem̃to etiã unde. & quo cetidifti. Uocatione
utiq & dilectione dĩ usq adcȩlũ afcenderas.
et ͥ nferiũ corruisti. Oquã pessimã sortẽ
sortita es. quȩ crudelissimũ dãpnatorẽ tuũ
secuta. totius bonitatis auctorẽ reliqͥsti. Dr̃
tuus. dñs tuus. conditor & redẽptor tuus ãpli¬

Expanded text:
millies aut cogitatione sola, aut cogitatione millies aut cogitatione sola, aut cogitatione simul et actione fuisses corrupta, te quasi coloribus castitatis pingebas, et cum immundissima esses, pudica dici gaudebas. Quod si aliquando te ream confitens accusasti, auditori potius, non Deo auctori placere desiderabas. Filia diaboli, violatrix templi Spiritus sancti, quid de te dicam, imo quid digne contra te proferam, quae pene te totam, vel penitus totam abstulisti Deo, et contulisti diabolo? Memento, captiva, quo pretio fuisti redempta, cujus sponsi fueris sponsa, quam pulchra, quam sancta cum eo semper mansisses, si ei fidem servare voluisses. Memento etiam unde, et quo cecidisti. Vocatione utique et electione Dei usque ad coelum ascenderas, et in infernum corruisti. O quam pessimam sortem sortita es, quae crudelissimum damnatorem tuum secuta, totius bonitatis auctorem reliquisti! Deus tuus, Dominus tuus, Conditor et Redemptor tuus, ampli
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ. Oinuerecunda. sordida. neqũã. ueracit̃ sic
ogisti. Credidisti quidẽ. & adhuc forsitan credis.
itiq diabolũ & acceptã notitiã ueritatis dili¬
gent̃ obseruans nec primã fidẽ irritã fecisses
nec secundã A brenunciaueras siqͥdẽ diabolo
in baptismate : in monastica aũ ꝓfessione diabolo
simul & scło. Sed ia nec prima ꝓfessio tua dõ gra¬
ta erit nec scđa : quia ꝑiuriũ parit̾ cõmisisti
& sacrilegiũ. Peruiriũ : dũ qđ dõ uraueras
ñ tenuisti. Sãcrilegiũ : dũ ei cui te deuoueras
abstulisti. Quȩ ñ te solã uerũ etiã carnẽ sociã
ita uoluntati & cupiditati turpissimi & fȩ¬
tidissimi corruptoris exposusti. qđ uniũ sa
tui corporis m̃bra. uasa uiciorũ fecisti. Osuꝑba
& inflata cuiꝰ bona oꝑa ñ sp̃iusti : Tua uͦ
quȩ uix aliqͥd uł pene nichil bonitatis habe¬
bant. sẽꝑ ad mirando laudasti. Cũ milieset

Expanded text:
cium. O inverecunda, sordida, nequam! veraciter sic cium. O inverecunda, sordida, nequam! veraciter sic egisti. Credidisti quidem, et adhuc forsitan credis; t acceptam notitiam veritatis diligenter observans, nec primam fidem irritam fecisses, nec secundam. Abrenuntiaveras siquidem diabolo in baptismate; in monastica autem professione, diabolo simul et saeculo. Sed jam nec prima professio tua Deo grata erit, nec secunda, quia perjurium pariter commisisti et sacrilegium. Perjurium, dum quod Deo juraveras non enuisti: sacrilegium, dum ei, cui te devoveras, abstulisti. 313 Quae non te solam, verum etiam carnem sociam ita voluntati et cupiditati turpissimi et foedissimi corruptoris exposuisti, quod universa tui corporis membra vasa vitiorum fecisti. O superba et inflata, cujus bona opera non sprevisti? Tua vero, quae vix aliquid, vel pene nihil bonitatis habebant, semper admirando laudasti. Cum millies et
Abbreviated transcription (Latin):
supbe & sordide cogitabas. ubi erat memoria
diñcȩ passionis & crucis Ubi spinea corona
capiti tiu cretoris in foxa : Ubi eiꝰ cara facies
sanguine ꝓfluente de capite cruentato suffu¬
A Ubiligaturȩ. qͥb ꝓte nunis trudelitẽt
ligatus ẽ pus &. humilis saluator ÷ ybiala.¬
pe palmarũ ubi plage uirgarũ & pugnorũ¬
ictus. &impiorũ sputa uideorũ. quȩ ꝓtẽ susti¬
nuit mansuetus redẽptor : Ubi crux ei im¬
posita ad opprobriũ eiꝰ. inqua &e ipse crucifi¬
xus .ẽ. Ubi loca clauorũ. ub poculũ fellis.
ubi latus lancea ꝑforatũ: hec om̃ia credis
& discredis. confiteris & diffiteris. Crediscor-¬
de. confiteris ore. s discredis & diffit̃is oꝑatio¬
ne. Habes itaq fidẽ. sed mortuã. Nã fides
mortua . ẽ. sineꝰ ed testationẽ. Si credis & ñ dili¬
gis: diabolũ imitaris. Credit enĩ diabolus &
dotat. confitet᷑. & qm̃ illũ ñ diligit. nec uł uniꝰ
mom̃ti remediũ habet. & fine caret eiꝰ suppli¬

Expanded text:
superbe et sordide cogitabas, ubi erat memoria Dominicae passi nis et crucis? ubi spinea corona capiti tui Creatoris infixa? ubi ejus chara facies sanguine profluente 312 de capite cruentato suffusa? ubi ligaturae, quibus pro te nimis crudeliter ligatus est pius et humilis Salvator? ubi alapae palmarum? ubi plagae virgarum, et pugnorut impiorum sputa Judaeorum, quae pro te sustinuit mansuetus Redemptor? ubi crux ei imposita ad opprobrium ejus, in qua et ipse crucifixus est? ubi loca clavorum? ubi poculum fellis? ubi latus lancea perforatum? Haec omnia credis et discredis; confiteris et diffiteris. Credis corde, confiteris ore; sed discredis et diffiteris operatione. Habes itaque fidem, sed mortuam. Nam fides mortua est sine Dei dilectione. Si credis et non diligis, diabolum imitaris. Credit enim diabolus, et Dominum confitetur, et quoniam illum non diligit, nec vel unius momenti remedium habet, et fine caret ejus suppli
Abbreviated transcription (Latin):
Benignꝰ ds & dñs ipse ẽ qͥsola gr̃a te fecit
cũ ñ essẽs scãm scilicet & immortalẽ. siñ
postea ꝓpͥa uolinitate pectasses. Nã ibi mor¬
tua fuisti: ubi ab eo peccando recessisti. Ipse
tam̃ ut maioris caritatis uinculif te sibi colli¬
garet quȩ recesseras abeo et capta eras adiabo¬
lo te redemit. nec qualecũq p̃ciũ ꝓtua redẽp.¬
tione sed ꝓpͥũ filiũ dedit. Tibi qͥdẽ natura
& ueritate carnis & anime similẽ. s uirtute
& omĩpotentia ditatis longe dissimilẽ. Et
qd utrũq te qͥdẽ pͥmũ & sociã carnẽ corrupis¬
se dĩ filiꝰ agnouit: ut utrũq redimeret.
utrũq suscepit. Ecee ꝓte factus. ẽ homods̃.
Factus ẽ seruus dñs ꝓancilla. Prote factus ẽ
creatura creator: p̃ciũ tuȩ redẽptionis ipse
redeptor. Oinfelix anima mea. indigna
reqͥe & digna ꝑdicione. agnosce. crede. &
piẽ confitere. quȩ ꝓte misera immo miser¬

Expanded text:
Benignus Deus et Dominus ipse est, qui sola gratia te fecit Benignus Deus et Dominus ipse est, qui sola gratia te fecit cum non esses, sanctam scilicet et immortalem, si non postea propria voluntate peccasses. Nam ibi mortua fuisti, ubi ab eo peccando recessisti, ipse tamen ut majoris charitatis vinculis te sibi colligaret, quae recesseras ab eo, et capta eras a diabolo, te redemit, nec qualecunque pretium pro tua redemptione, sed proprium Filium dedit; tibi quidem natura et veritate carnis et animae similem, sed virtute et omnipotentia deitatis longe dissimilem. Et quia utrumque te quidem primum et sociam carnem corrupisse Dei Filius agnovit, ut utrumque redimeret, utrumque suscepit. Ecce pro te factus est homo Deus. Factus est servus Dominus pro ancilla. Pro te factus est creatura Creator, pretium tuae redemptionis ipse Redemptor. O infelix anima mea, indigna requie, et digna perditione, agnosce, crede, et pie confitere quae pro te misera, imo miser
Abbreviated transcription (Latin):
tristitia et ueretundiã dõ. gaudiũq diabolo
atq uictoriã. Omultũ peccatrix & multũ
infelix anima mea. cur pessimas cogitationes
concepisti qͥb ignẽ libidinis. immundiciȩ et
auariciȩ prudent̃ & scient̃ accendisti. qͥb:
etiã iugit̃ & ñ medioerit̾ exarsisti. et te gehen.¬
ne ienib ꝑpetuo cremandã tradidisti:
Nonne legeras & legendo audieras immo & le¬
geras & intellexeras apłm dicentẽ. quia om̃is
fornicator aut̃ immundus aut auarus in-
regno xp̃i & dĩ ñ habet hereditatẽ. habebas
utiq unde si uoluisses utilit̃ cogitare potuis¬
ses. scilicet beneficia dĩ. & qđ tu contͣ egisti.
Meminisse et enĩ & cogitare debueras qͥs ẽ qͥ te
fec̃. et quid ꝓte fecit. & quid tu fecisti. & qualẽ
tu te fecisti. quatinꝰ aut amore creatoris tui.
aut timore inferni pectare desisteres. & qđ̃
ate iinpe actũ ẽ. penitendo defleres. ut
⁊ ñ requie digna esses saltẽ aliena apena.

Expanded text:
tristitiam et verecundiam Deo, gaudiumque diabolo atque victoriam. O multum peccatrix et multum infelix anima mea! cur pessimas cogitationes concepisti, quibus ignem libidinis, immunditiae, et avaritiae prudenter et scienter accendisti, quibus etiam jugiter, et non mediocriter exarsisti, et te gehennae ignibus perpetuo cremendam tradidisti? Nonne legeras, et legendo audieras, imo legeras et intellexeras Apostolum dicentem: Quia omnis fornicator, aut immundus, aut avarus in regno Christi et Dei non habet haereditatem? Habebas utique unde, si voluisses, utiliter cogitare potuisses, scilicet beneficia Dei, et quod tu contra egisti. Meminisse etenim et cogitare debueras quis est qui te fecit, et quid pro te fecit, et quid tu fecisti, et qualem tu te fecisti, quatenus aut amore Creatoris tui, aut timore inferni peccare desisteres, et quod a te impie actum est, poenitendo defleres, ut si 311 non requie digna, esses saltem aliena a poena.
Abbreviated transcription (Latin):
mo nr̃m soluere poterat qd ei debebat̾ ꝑ pͥmi
hominis peccatũ: in eiꝰ carcere tenebam᷑ capti.¬
ui. duris & diris legib peccatoꝵ astricti. Nosaut̃
apeccato lib̾are nemo ualebat. nͥ qui slus erat
sine peccato. filius dei. Iste sapientis more me¬
dici qui languebat diligens hominẽ. & odioha.¬
bens hominis languorẽ. carnẽ assũpsit. & de carne
sua nr̃i fecit medicinã peccati. Uere assũpsit car¬
nem. in estimabilis scilifet miscđiȩ arcẽ inuenis.¬
se ueracit̾ credit᷑. ut beata uita quȩ mori non
poterat. prouita hominis moreretur. Unde

Expanded text:
mo nostrum solvere poterat quod ei debebatur per primi mo nostrum solvere poterat quod ei debebatur per primi hominis peccatum, in ejus carcere tenebamur captivi, duris et diris legibus peccatorum astricti. Nos autem a peccato liberare nemo valebat, nisi qui solus erat sine peccato, Filius Dei. Iste sapientis more medici, qui languebat diligens hominem, et odio habens hominis languorem, carnem assumpsit, et de carne sua nostri fecit medicinam peccati. Vere assumpsit carnem, inaestimabilis scilicet misericordiae artem invenisse veraciter creditur, ut beata vita, quae mori non poterat, pro vita hom
Abbreviated transcription (Latin):
potest ȩquari: ita nemo est qui cũ in aliquo quo sal¬
uari ualeat eo adiiuante ñ possit imicari. Hacꝰ
est nob: nr̃e uidelicet causa salutis. Ad hoc em̃
natus est: ut sacerdoseẽt. nec sacerdos tantũ. sed
sacerdos & sacrificiũ. Non est sacerdos scdm id
qd̾ natus est de patre.s propt̃ carnẽ assũptã
de uirgine matre ꝓpter uictimã utiq quã
accepit a nob̾: & ꝓnobis optulit ipse. Ad hoc
etiam nobis apparuit: ut suȩ nos in nocen¬
tiȩ. humilitatis & patientiȩ priꝰ exẽplodo¬
ceret: quã ꝓnobis mortẽ subiret. Uicã suã
nouã nos docuit. quã ceneamꝰ: dedocuit ue¬
terem nr̃am & int̃dixit ne eã sequam̃. quia
uitã malã mors bona ñ sequit᷑. Xp̃s puer pariui¬
lus natus de matre. filiꝰ excelsus dei patris est :
ȩquał ei ꝑ omia in diuinitatȩ. Hic pius. humilis.
dulcis. benignus datus est nobis: nr̃ȩ utiq p̾ciũ
redẽptionis. Debitores eramꝰ diaboli. & quia ne¬

Expanded text:
potest aequari, ita nemo est qui eum in aliquo, quo salvari valeat, eo adjuvante, non possit imitari. Natus est nobis, nostrae videlicet causa salutis. Ad hoc enim natus est, ut sacerdos esset, nec sacerdos tantum, sec sacerdos et sacrificium. Non est sacerdos secundum id quod natus est de Patre, sed propter carnem assumptam de Virgine matre. Propter victimam utique quam accepit a nobis, et pro nobis obtulit ipse. Ad hoc etiam nobis apparuit, ut suae nos innocentiae, humilitatis, et patientiae prius exemplo doceret, quam pro nobis mortem subiret. Vitam suam novam nos docuit, quam teneamus; dedocuit veterem nostram, et interdixit, ne eam sequamur, quia vitam malam 341 mors bona non sequitur. Christus puer parvulus natus de matre, Filius excelsus Dei Patris est, aequalis ei per omnia in divinitate. Hic pius, humilis, dulcis, benignus datus est nobis, nostrae utique pretium redemptionis. Debitores eramus diaboli, et quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
& uerũ hominẽ dhodierna die de matre unei¬
ne nacũ coto corde credamꝰ & confiteam̃i&cũ
dignis nr̃ȩ fidei laudib: ipsũ & beatissimam
eius matrẽ orariã iurginẽ humilit̃ atq suo¬
pliciter imploremꝰ: ut sua dulcissima pietatȩ
& suȩ dulcissime matris incercessione animas
& corpora nr̃a apeccatis om̃ib purgec urtũ¬
cib illustret. quatinꝰ hanc suȩ scissime natuia¬
tatis festuuitatẽ digne celebremꝰ & eũ qu pro
nobis nasci & mori dignatus est. & die tertua
resurrexit. uidere & habere meream: quicũ

Expanded text:
 verum hominem hodierna die de matre Virgine natum toto corde credamus et confiteamur, et condignis nostrae fidei laudibus, ipsum et beatissimam ejus matrem Mariam virginem humiliter atque suppliciter imploremus, ut sua dulcissima pietate, et suae dulcissimae matris intercessione, animas et corpora nostra a peccatis omnibus purget, virtutibus illustret, quatenus hanc suae sanctissimae Nativitatis festivitatem digne celebremus, et eum, qui pro nobis nasci et mori dignatus est, et die tertia resurrexit, videre et habere mereamur, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa conteret tͥ caput. Uere beata maria
diaboli caput contriuit: quȩ in se principa.¬
lem eius suggestionẽ penitꝰ excinxit. Sug¬
gestio diaboli principalis est: concupiscentia
nientis & corporis. ꝑconcupiscentiã mentis quã-¬
lib& pu̾sam cogitationẽ intelligimꝰ: & ꝑcon

Expanded text:
ipsa conteret tibi caput . Vere beata Maria ipsa conteret tibi caput . Vere beata Maria diaboli caput contrivit, quae in se principalem ejus suggestionem penitus exstinxit. Suggestio diaboli principalis est concupiscentia mentis et corporis. Per concupiscentiam mentis, quamlibet perversam cogitationem intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
modi butẏrũ & mel comedet. suaues&dul¬
ces suã uidelicet caritatẽ habentes in corpꝰ
suũ craiciet: id est sua m̃bra ut dictũ est
& uiscera faciet. Et merito qui caritatẽ
probare malum : amalo scilicet decli¬
nare. & eligere bonũ. melectione boni
usq infinẽ perseuerare. ficut ipse in euange¬
lio dicit. Qui ꝑseuerauerit usq in finẽ: Ic
saluus erit. Iali butyro & melle suam beacisfi-
mam matre maximȩ xp̃t cibauit. hac sua
& pximi dilectione eiꝰ sacrauit iuscera deqͥb
fibihumana membra aptauit. Numquã
eium ieacarnẽ sũpsiss& nͥ priꝰ abeo caritate
cibata fuiss&. S ista caritatis gr̃a mariare-¬
pleta dõprima deuouit uirginitatẽ unde
filiũ habe meruit. suũ & om̃ium patrem.
hec et illa certe bona mulier. immobea cissima
dei mater. cuĩ m̃tione dñs faciebat quando
in parady sodiabolo cõminabat᷑ qui inspetiȩ
serpentis latebat. Ponã inquit inimicitia s int̃
te &mulierẽ: & int̾ sem̃ tuũ & semen illius.

Expanded text:
modi butyrum et mel comedet: suaves et dulces, suam videlicet charitatem habentes, in corpus suum trajiciet, id est, sua membra, ut dictum est, et viscera faciet. Et merito qui charitatem probare malum, a malo scilicet declinare, et eligere bonum, in electione boni usque in finem perseverare, sicut ipse in Evangelio dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus emam matrem maxime Christus cibavit. Hac sua et proximi dilectione ejus sacravit viscera, de quibus sibi humana membra aptavit. Nunquam enim in ea carnem sumpsisset, nisi prius ab eo charitate cibata fuisset. Sed ista charitatis gratia Maria repleta, Deo prima devovit virginitatem, unde filium habere meruit, suum et omnium Patrem. Haec est illa certe bona mulier, imo beatissima Dei mater, cujus mentionem Dominus faciebat, quando in paradiso diabolo comminabatur, qui in specie serpentis latebat. Ponam, inquit, inimicitias inter te et mulierem, et inter semen tuum et semen illius:
Abbreviated transcription (Latin):
se docuit. hos aut̃ ñ sua m̃bra tancũt s sua
uscera facit. Frmat eos inbono: & amalo
custodit. Unde ꝑpropħam dicit̃. Butyrum
& mel coniedet: ut sciat reprobare malũ &
eligere bonũ. Butyrũ suaue est & meldulce

Expanded text:
se docuit. Hos autem non sua membra tantum, sed sua se docuit. Hos autem non sua membra tantum, sed sua viscera facit, firmat eos in bono, et a malo custodit. Unde per prophetam dicitur: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et elige
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ factũ asserit dicens. Uerbũ caro factũ est:
& habitauit in nob. Uerbũ factũ caro: nichil. ẽ.
aliud quã dei filius factus homo. habicauit
Ipse enĩ scam in sc̃a. immaculatã in immaculata
matre animã suscepit & carnẽ : totũ ut dictũ
non solũ hõ factus est : s seruus hominũ. Sus¬
cepit inquã formã serui filiꝰ dei: in qua serui-¬
uit hominib usq ad mortẽ : & usq: ad ipsam
quã peccando ꝑdiderant uitȩ cȩlestis repara¬
tionẽ. Primꝰ & enĩ homo peccauerat. & confrac¬
tus est elapsus de parady so: s deus misericors
cõpatiens misero collegit fracturas. & confla¬
uit igne caritatis incruce : & qd confractũ fue¬
rat integrũ fecit. Sic peccatorẽ hominẽ ds̃
homo & suȩ diuinȩ nobilitatis uoluit esse con¬
sorcem: & ȩternȩ beatitudinis sublimauit
hȩredem. Scire aut̃ & firmit̾ credere debe¬
mus qđ xp̃i natiuitas & morseiꝰ. illis solũm
ꝓficit qui dilectione secunt᷑ eũ. sic̃ sequendũ

Expanded text:
cens: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Verbum factum caro, nihil est aliud quam Dei Filius factus homo. Habitavit Ipse enim sanctam in sancta, immaculatam in immaculata matre animam suscepit, et carnem, totum, 342 ut dictum non solum homo factus est, sed servus hominum. Suscepit, inquam, formam servi Filius Dei, in qua servivit hominibus usque ad mortem, et usque ad ipsam, quam peccando perdiderant, vitae coelestis reparationem. Primus etenim homo peccaverat, et confractus est, elapsus de paradiso, sed Deus misericors compatiens misero, collegit fracturas, et conflavit igne charitatis in cruce, et quod confractum fuerat, integrum fecit. Sic peccatorem hominem Deus homo, et suae divinae nobilitatis voluit esse consortem, et aeternae beatitudinis sublimavit haeredem. Scire autem et firmiter credere debemus quod Christi nativitas, et mors ejus, illis solummodo proficit, qui dilectione sequuntur eum, sicut sequendum
Abbreviated transcription (Latin):
ge dĩ natꝰ est. qr sine peccato & sine dolore
& corrruptione matris. In eo qd de semina
natus est: se uerũ hominẽ ostendit. In co
uero qd̾ natꝰ est sine peccato & de uirgine
matre: dm̃ onĩpotentẽ. Nec credendũ ÷
impossibile fuisse ei qui omia pocest: & se¬
ipsũ in matre & de matre creasse hominẽ.
& matris suȩ seruasse urginitatẽ. Potuit
itaq & uoluit deus & homo fieri & de uir¬
gine nasci: ut ꝑ hoc qd̾ factus est hõ ueri¬
tatẽ ostendet carnis. ꝑhoc aut̃ qd̾ in iuo¬
lato uirginitatis sigillo prodiit dematris ut̃o.
om̃ĩpotentiã diuinitatis monstraret. Pre¬
terea alioꝵ hominũ prius formant᷑ corpora
inuteris matrũ. & formatis corporib inspi¬
rantur postea animȩ quib corpora ipsa
uiuificant̃. Filii uero dei uera caro ñ priꝗͣ
ipse ueniss& in uirginẽ inutero uirginiscon¬
cepta est : nec postquã carnẽ suscepit. carni
ipsi anima coniuncta: s mox ut ipse uenit

Expanded text:
ge Dei natus est, quia sine peccato et sine dolore ge Dei natus est, quia sine peccato et sine dolore et corruptione matris. In eo quod de femina natus est, se verum hominem ostendit; in eo vero quod natus est sine peccato et de virgine matre, Deum omnipotentem. Nec credendum est impossibile fuisse ei qui omnia potest, et seipsum in matre, et de matre creasse hominem, et matris suae servasse virginitatem. Potuit itaque et voluit Deus et homo fieri, et de virgine nasci, ut per hoc quod factus est homo, veritatem ostenderet carnis; per hoc autem quod inviolato virginitatis sigillo prodiit de matris utero, omnipotentiam divinitatis monstraret. Praeterea aliorum hominum prius formantur corpora in uteris matrum, et formatis corporibus inspirantur postea animae, quibus corpora ipsa vivificantur. Filii vero Dei vera caro, non priusquam ipse venisset in virginem, in utero virginis concepta est, nec postquam carnem suscepit, carni ipsi anima conjuncta; sed mox ut ipse venit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissum patris mei in uos. sp̃m uidelicet sc̃m.
Uos aut̃ sedete inciuitate : quo adusq in dua¬
mini uirtute exalto. id est repleamini spũ
scõ. Arghangłs gabriel missus adõ uenit ad
mariã uirginẽ: annuntiansei diuinã simul&
humanã ex ea fuc᷑am naciuita tẽ : Xp̃sitaq
de uirgine carnẽ. in uirgine ñ quidẽ de ada
peccatore. s unde adã iustus animã suscepit.
& puirginẽ carnẽ egrediens ds̃ hõmundo ap¬
paruit. Ad eo data est ade anima sicut inge¬
nesi legit᷑. inspirauit infaciẽ eiꝰ spiraculit
uitȩ. &qui carnẽ adȩanimauit facta de
sp̃s scs̃. Igitur unde adã longe ante suscepat
talẽ qualẽ adã eã peccando postea fecit: Cet̃
si quidẽ homines qui st̃ homines tantũ nascun¬
tur lege hominũ. in peccato scilitet: eũ do¬
lore & corruptione macrũ. filius aut̃ dei
qui ds̃erat & hõ. lege quidẽ hominis natus
est: s ampliꝰ lege dĩ. In quantũ natus est de
femina. natꝰ est lege hominis s amplius le¬

Expanded text:
um Patris in vos. Spiritum videlicet sanctum: Vos autem sedete in civitate, quoadusque induamini virtute ex alto , id est, repleamini Spiritu sancto. Archangelus Gabriel missus a Deo venit ad Mariam virginem, annuntians ei divinam simul et humanam ex ea futuram nativitatem. Christus itaque de Virgine carnem in Virgine, non quidem de Adam peccatore, sed unde Adam justus animam suscepit, et per virginem carnem egrediens Deus homo mundo apparuit. A Deo data est Adae anima, sicut in Genesi legitur: Inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae . Et qui carnem Adae animavit factam de tero Spiritus sanctus. Igitur unde Adam longe ante susceperatalem qualem Adam eam peccando postea fecit. Caeteri siquidem homines, qui sunt homines tantum, nascuntur lege 339 hominum, in peccato scilicet, cum dolore et corruptione matrum. Filius autem Dei qui Deus erat et homo, lege quidem hominis natus est, sed amplius lege Dei. In quantum natus est de femina, natus est lege hominis, sed amplius le
Abbreviated transcription (Latin):
ca peccatores exhibitio. adõ pacre ꝑfiliũ co¬
oꝑante spu scõ de uirgine & in uirgine & ꝑ
uirginẽ facta est: nuntiante archangelo.
Pater quidẽ ut filius in carnaretur p̃cepit ca¬
ritate. filius uoluntate carnẽ suscepit. car¬
nem ipsam quã suscepit filius: sc̃ificauit in
maria. sp̃s sc̃s. Et sicuc sunt duo p̃cepta caritatis.
opatio: exticit in ea om̃iũ peccatoꝵ mortificatio
Seđa: beatȩ eius uirginitatis scã custodia. Et hoc

Expanded text:
ca peccatores exhibitio, a Deo Patre per Filium, coca peccatores exhibitio, a Deo Patre per Filium, cooperante Spiritu sancto, de virgine, et in virgine, et per virginem facta est, nuntiante archangelo. Pater quidem ut Filius incarnaretur, praecepit charitate; Filius voluntate carnem suscepit; carnem ipsam, quam suscepit Filius, sanctificavit in Maria Spiritus sanctus. Et sicut sunt duo praecepta charitatis, operatio exstitit; in ea omnium peccatorum mortificatio. 338 Secunda, beatae ejus virginita
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i futurũ prȩdicebat᷑ : iã factũ agnouimꝰ.
Nam scdm uaticiniũ sc̃issimi propħȩ illius.
uirgo quȩdã erat conceptura & paritura
filiũ: & hȩc uirgo fuic bona maria. Hec enim
concepit &pepit ñ quelibet uł cuiꝰ libec filiũ.
si dm̃ & filiũ dei. Deuscũ patre: filius de patre
deus unꝰ cũ patre: quia uniꝰ substantiȩ. untꝰ essen¬
tiȩ uniꝰ diuinitatis. uniꝰ potentiȩ & nature. De
patre filiꝰ: quia in patre & de patre est sapientia
eius. Merito sapientiã patris eius filuĩ dicimꝰ:
quia sicut rex quilibet cẽporał ꝑsapientẽ filiũ
suũ regna terrarũ regit & ordinat. ita pat̾
celestis ꝑsapientiã suã omĩa creauit. dispo¬
nit & gub̾nat. hunc carissimũ filiũ suũ con¬
substantialẽ sibi atq coeternũ in carnari ad
est ad illo hominẽ assumi. & ipsũ hominẽ
muscdit̃ mori disposuit: ut hominis morte
ratio. id est in enarrabilis diuinȩ piȩtatis cir¬

Expanded text:
jam factum agnovimus. Nam secundum vaticinium sanctissimi prophetae illius, virgo quaedam erat conceptura, et paritura filium; et haec virgo fuit 337 bona Maria. Haec enim concepit et peperit, non quemlibet, vel cujuslibet filium, sed Deum et Filium Dei. Deus cum Patre, Filius de Patre, Deus unus cum Patre quia unius substantiae, unius essentiae, unius divinitatis, unius potentiae et naturae. De Patre Filius quia in Patre, et de Patre est sapientia ejus. Merito sapientiam Patris ejus Filium dicimus quia, sicut rex quilibet temporalis per sapientem filium suum regna terrarum regit et ordinat, ita Pater coelestis per sapientiam suam omnia creavit, disponit et gubernat. Hunc charissimum Filium suum consubstantialem sibi, atque coaeternum incarnari, id est ab illo hominem assumi, et ipsum hominem misericorditer mori disposuit, ut hominis morte ratio, id est, inenarrabilis divinae pietatis cir
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid iterũ filius. & datꝰ est nobis: Puerinat᷑e
est nulli notere. humilit̾ obedire. suã cito
condonare in iuriã . Puerx p̃c nulli nocuit.
om̃ib profuit. patriusq ad mortẽ obȩdieis
fuit : mortis suȩ condonauit in iuriã . ꝑ illis
etiã qui eũ occider̃ diligent̃ orauit. ꝑuer
iste fr̃s uerꝰ in nocens. uerꝰ humił. uerꝰ patiers.
& nr̃e fragilitati multũ cõpatiens: ꝓueros
quȩ rebat ñ ȩtate s malignitate paruos.
nec tam̃ ȩquales sibi s similes. Huic enim
puero ȩquari nemo potest. Sed sic̃ ei nemo

Expanded text:
is, et filius datus est nobis . Pueri naturae est, nulli nocere, humiliter obedire, suam cito condonare injuriam. Puer Christus nulli nocuit, omnibus profuit, Patri usque ad mortem obediens fuit, mortis suae condonavit injuriam; pro illis etiam qui eum occiderunt, diligenter oravit. Puer iste, fratres, verus innocens, verus humilis, verus patiens, et nostrae fragilitati multum compatiens, pueros quaerebat non aetate, sed malignitate parvos, nec tamen aequales sibi, sed similes. Huic enim puero aequari nemo potest; sed, sicut ei nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ut sẽꝑ sub pręcio redigat᷑. Hȩc tria quȩ dix¬
imus ꝓpͥe propria eccłia habere debet.
quoꝵ alterũ si de fuerit falso nomine dr̃
sponsa xp̃i. que uelut paralitica iacet :
nec ligandi. nec soluendi potestatẽ habet.
puit in fidelẽ. Lib̾am sibi sociat: abicit ancillã.
Castam diligit: odit corruptã¬

Expanded text:
ut semper sub precio redigatur. Haec tria, quae dixut semper sub precio redigatur. Haec tria, quae diximus, proprie propria aecclesia habere debet; quorum unum si defuerit, falso nomine dicitur sponsa Christi; quae velut paralytica iacet, nec ligandi nec solvendi potestatem habet. puit infidelem, liberam sibi sociat, abjicit ancillam, castam diligit, odit corrupta
Abbreviated transcription (Latin):
ccłia semꝑ catholica. libera. & casta
ẽẽ. debet. Catholica: qr nec uendi
debet nec emi. Liba: quia seculari po¬
testati ñ debet subici. Casta: quia nul.¬
latenꝰ debet munerib corrrũpi. Quãdo
enim eccłia uendit᷑ uł emitur: euacuat᷑
fide qr quod in cõparabile factũ est adõ.
uero ȩccłia scłari potestati subicit᷑. quȩ
ante dña erat. ancilla efficit᷑. Et ꝗ xp̃c
manibus de sanguine suo scripsit cartam
libertatis amittit. Hanc enĩ libertatis car¬
tam xp̃c undicauit in crucȩ. & suȩ spon¬
se ȩccłiȩ ꝑ semet ipsũ dedit. ut homines
alios ꝑpeccatũ factos diaboli seruos. ipsa
libera libos & dei filios faceret & suos qui cͥ
diligent̃ seruirent & tãquã bonȩ matri
deuoti filii humilit̃ obedirent. Tunc etiã
ȩccł̃iȩ casticas omnino ꝑiclitat᷑. cũ corrũ¬
pitur ipsa munerib. & ex casta & uirgine
sponsa dñi. quasi mulier publica ueracit̃
facta dinoscit᷑. Hoc enĩ est ꝓpͥũ meretricis

Expanded text:
ia semper catholica, libera, et casta esse debet. Catholica, quia nec vendi debet, nec emi; libera, quia saeculari potestati non debet subjici; casta, quia nullatenus debet muneribus corrumpi. Quando enim Ecclesia venditur vel emitur, evacuatur fides, quia quod incomparabile factum est vero aecclesia saeculari potestati subicitur, quae ante domina erat ancilla efficitur; et quam Casi propriis manibus de sanguine suo scripsit, cartam libertatis amittit. Hanc enim libertatis cartam Christus vindicavit in cruce, et suae sponsae aecclesiae per semet ipsum dedit, ut homines alios per peccatum factos diaboli servos ipsa libera liberos et Dei filios faceret, et suos, qui sibi diligenter servirent et tanquam bonae matri devoti filii humiliter obedirent. Tunc etiam aecclesiae castitas omnino periclitatur, cum corrumpitur ipsa muneribus et ex casta et virgine sponsa Domini quasi mulier publica veraciter facta dinoscitur. Hoc enim est proprium meretricis,
Abbreviated transcription (Latin):
astoribus eccłiȩ tria spetialit̃ in esse debent.
usticia uidelicet. discretio & prouiden¬
tiã. Unũquẽq igit᷑ dispensatorẽ eccł̃iȩ iniudi.¬
cio iustũ eẽ. decet. discretũ in p̃cepto: in con¬
silio ꝓuidũ. Trib istis p̃cipue pastor ȩccłiȩ.
& animarũ utilitati: & corpoꝵ necessitati
ꝓ desse potest. Qđ si unũ istorũ defuerit: cȩt̃a
duo. aut minꝰ. aut nichil penitꝰ ꝓsunt. Nã
si iuste udicet pastor. & in discrete p̃cipiat.
ipsa in discreta prȩceptio: etiã iusti iudicii
erit destructio. Quod si discrete p̾ceꝑit. &
in iuste iudicauerit: in iusta & iniqua adiu¬
dicatio. fiet discrete p̃ceptionis corruptio
Si uero & iuste iudicauerit. & discretę p̃ceꝑit.
in consilio aũ animarũ ꝓuidꝰ minimȩ fuerit:
in puida consilu p̃cipitatio. erit & iusti iudi¬
cii. & discrete p̃ceptionis dissolutio. Ea ꝓpt̃
unũ quẽq pastorẽ eccłiȩ. hab̾e oportet & in
iudicio ueritatẽ. & dilectionẽ in prȩcepto:

Expanded text:
Pastoribus Ecclesiae tria specialiter inesse debent, justitia videlicet, discretio et providentia. Unumquemque igitur dispensatorem Ecclesiae in judicio justum esse decet, discretum in praecepto, in consilio providum. Tribus istis praecipue pastor Ecclesiae et animarum saluti, et corporum necessitati prodesse potest. Quod si unum istorum defuerit, caetera duo aut minus, aut nihil penitus prosunt. 305 Nam si juste judicet pastor, et indiscrete praecipiat, ipsa indiscreta praeceptio etiam justi judicii erit destructio. Quod si discrete praeceperit, et injuste judicaverit, injusta et iniqua adjudicatio fiet discretae praeceptionis corruptio. Si vero et juste judicaverit et discrete praeceperit, in consilio autem animarum providus minime fuerit, improvida consilii praecipitatio erit et justi judicii et discretae praeceptionis dissolutio. Ea propter unumquemque pastorem Ecclesiae habere oportet et in judicio veritatem, et dilectionem in praecep
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccła extorres fuint. Nã sic odit ds̃ cos
qͥ linguarũ gladuis seu qͦlibet aliomͦ. ad¬
ũsꝰ patres armant᷑ ut patrũ ĩuasores &
ĩ oĩ mundo notant᷑ infamia. Quos enĩ ds
suo reseruaũ iudicio. humano examine
ddepnari nec debent nec posst̃. Et beatꝰ ge¬
ust papa. Oues quȩ pastori suo cõmisse sẽ.
eũ rep̃hende nͥ a catholica fide exorbitaue¬
t̃ ned debent nec ullatenꝰ accusare pos¬
It̃ ꝓnficta pastorons coꝵ gladio strienda
s̃ sunta qͣuis recte rep̃hendenda uideantur
Et beatꝰ gregoriꝰ ĩmoralib scribit dicens.
Magistroꝵ uita. etiã suure rephendit᷑.

Expanded text:
t Deus eos qui linguarum gladiis, seu quolibet alio modo adversus Patres armantur, ut Patrum invasores, et in omni mundo notantur infamia. Quos enim Deus suo reservavit judicio, humano examine condemnari nec debent, nec possunt. Et B. Gelasius papa: « Oves quae pastori suo commissae sunt, eum reprehendere, nisi a catholica fide exorbitaverit, nec debent, nec ullatenus accusare possunt, quia facta pastorum oris eorum gladio ferienda non sunt, quamvis recte reprehendenda videantur. Et B. Gregorius in Moralibus scribit, dicens: « Magistrorum vita, etiam si jure repre
Abbreviated transcription (Latin):
a subditiᷤᷤ. p̃loqͣnte p̃lato eis diabolo linguȩ ꝑ
cord detͣctionẽ. Maria utiq soror asdon po¬
tissa dũ morsi detͣxit. qui ipse aliqͣndo ilt¬
tris dnũ foras piecta. Otas etiã leuites. c̃
arcã dñi recalcitͣntib bub cerneret icli¬
natã eã uolens erigere. statĩ ab angto dñ
ꝑcussꝰ ĩtiit. ꝑ arcã p̃positꝰ ȩccłȩ signatur
quẽ rep̃henðe minori ordini nulla ratioe
ꝑmittit᷑. Utile ẽ & necessariũ ut beatꝰ
eusebiꝰ dic̃ ut rectores a subditis timeant᷑. &¬
ab ipsis corrigant᷑ ut humana formidine
peccare desistant qͥ diuina iudicia ñ formid¬
ant. Detĩores qͥppe st̃ ut idẽ ipse asserit.
qͥ decͣctioĩb doctoꝵ uitã moresq quis uideantꝰ
rep̃hensibiles ĩsecunt᷑ : his qͥ substancias alioꝵ

Expanded text:
a subditis, praeloquente praelato eis diabolo, linguae vel a subditis, praeloquente praelato eis diabolo, linguae vel cordis detractionem. Maria utique soror Aaron prophetissa, dum Moysi detraxit, quamvis ipse aliquanto alitris Domini foras projecta . Ozas etiam Levites, cum arcam Domini recalcitrantibus 193 bobus cerneret inclinatam, eam volens erigere, statim ab angelo Domini percussus interiit . Per arcam praepositus Ecclesiae signatur, quem reprehendere minore ordini nulla ratione permittitur. Utile est et necessarium, ut B. Eusebius dicit, ut rectores a subditis timeantur, et ab ipsis corrigantur ut humana formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Deteriores quippe sunt, ut idem ipse asserit, qui detractionibus doctorum vitam moresque, quamvis videantur reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
passioĩs diẽ saruauit honorẽ sacdotb
xp̃i seruassent. Nã cũ leꝑsũ mundis¬
s dix̃ illi uade ostende te sac̃doti. Pa
saedotẽ ipellabat: que sciebat eẽ saclegum.
sae sub ietii passiõis cũ alipã accepissi a ei
dicet sic respondes pontifici. nichil ẽtume
locus sũ exꝓbra de malo : si aũ bene qͥd
me cedis : Quȩ oĩa abeo idõ facta st̃ humi¬
Ut atq pacient᷑. ut nos suȩ humilitatis
ac paciencie hab̾emꝰ & sequerem᷑ exẽplũ.
Docet doctores excłȩ legitime & plene ho.¬
norari. eciã si alit̃ agant ꝗͣ debeant: dũ cͥca
xp̃i ueri sac̃dotis etiã sub falso sac̃dote.
Meminisse monachi debent. qm̃ abb es
Ss instituit abbes aũ monachos c̃stituer̃.
Qualescũq sint ecłȩ doctores: de ipsis
tam̃ dñs dic̃. Qui uos audit me audit.
Et qͥ uos spnit me spnit. Et qͥ uos tãgit.
tagit pupillã occłi mei. langere hoc ĩ loco ñ
ũbũ ꝗͣlib et actionẽ significat s q̃ sit ĩplitos

Expanded text:
passionis diem seruauit honorem pontificiChristi seruassent. nam cum leprosum emundasset, dixit illi: uade et monstra te sacerdoti et t quem sciebat esse sacrilegum. Item sub ictu passionis cum alapam accepisset, et ei diceretur; sic respondes pontifici? Nihil contumellocutus sum, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? Quae omnia ab eo ideo facta sunt humiliter atque patienter ut nos suae humilitatis ac patientiae haberemus et sequeremur exemplum. Docet doctores Ecclesiae legitime et plene honorari, etiamsi aliter agant quam debeant, dum circa m veri sacerdotis, etiam sub falso sacerdote. Meminisse monachi debent, quoniam abbates Deus instituit; abbates autem monachos constituerunt. Qualescunque sunt Ecclesiae doctores, de ipsis tamen Dominus dicit: Qui vos audit, me audit, et qui vos spernit, me spernit ; et: Qui tangit vos, tangit pupillam oculi mei . Tangere hoc in loco non verberum quamlibet actionem significat, sed quae fit in praelatos