comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pnc de sacm̃to ꝯfirmatõis ad¬
dend̾ ẽ. de cuiꝰ iurtute q̃ri solet.
forma enĩ aꝑta ẽ. scilitz u̾ba q̃ dicit
ep̃c cũ baptizatos in frontib sacro
signat cͥsmate. ꝙ sacͣm̃tũ ab auiis ñ¬

Expanded text:
nc de sacramento Confirmationis addendum est; de cujus virtute quaeri solet. Forma enim aperta est, scilicet verba quae dicit episcopus, cum baptizatos in frontibus sacro signat chrismate. Hoc sacramentum ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
terat in aliqͦ ł maliquib s̾uis. ut
tanta uis esset in lapõ sui qͣnta ẽ ĩ
bapõ domini. s noluit ne suus ĩ
seruo spem poneret. laptizat suꝰ
ut minist̾. baptizat dominꝰ tanꝙͣ
nuit sibi dominus pt̾atem bap̃i. ser¬
nis aũ mĩstĩum dedit. Si gͦ suus di¬
malus baptizet. Iñ ⁊̃ nc̃o dicit bap̃s
m̃s: cũ tñ dicat euͣngłm meũ. p̾denti¬
a m̃a. l ħ sint ad̾o in quib dr̃a ẽ. auꝰ¬

Expanded text:
iquibus servis, ut tanta vis esset in Baptismo servi quanta est in Baptismo Domini; sed noluit, ne servus in servo spem poneret. Baptizat servus ut minister, baptizat Dominus tanqunuit sibi Dominus potestatem Baptismi, servis autem ministerium dedit. Si ergo servus dimalus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quib
Abbreviated transcription (Latin):
sent futura esset tñ indeo scĩa ea¬
dem q̃ mͦ est. nec minor eẽt ꝙͣ mͦ.
nec maror est quam ẽet. Sciuit
gͦ deus ab et̾no et̾num ⁊ om̃e ꝙ
futurum erat.⁊ sciuit immuta¬
futura. quam p̾̃sentia ⁊ sua eter¬
na sapĩa ⁊ immutabili scit ip̃e
omnia que scuntur. Omns

Expanded text:
ent futura, esset tamen in Deo scientia, eadem quae modo est, nec minor esset quam modo, nec major est, quam esset. Scivit ergo Deus ab aeterno aeternum, et omne quod futurum erat scivit immutafutura, quam praesentia, et sua aeterna sapientia et immutabili scit ipse omnia quae sciuntur. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
gentia doͥctorum ex causis est as
est ꝑsona. pr̃ est ꝑsona. Quadam
tamen necessitate ut . supͣ dixit
a̾s. translatum est hoc nomen. uͭ
płr diceretur. tres ꝑsone. cum q̃¬
reretur quid tres. uł quid tͥa. uͥ
nam que commuis est tribus
ꝑsonis. s subsistentias. uł yposta¬
ses scd̾m grecos. Greti quippe ut
supra dixit as̃. alit̾ accipiunt sb̾¬
stanciam .i. ypostasim. auter nos.
Nos enim sub̾am dicimus eẽntiã.
siue naturam. personas aũ dm̃s
ꝑsonas. ut illi accipiũt sub̾as. ł
ypostases. At illi auter accipiũt
ypostases: quam nos subam. Ałr
subam. Cum gͦ dicimus tres ꝑ¬
sonas. non ibi persone nominẽ.
tes. pro quo greci dñt tres yposta¬
ses.

Expanded text:
gentia dictorum ex causis est assest persona, Pater est persona. Quadam tamen necessitate, ut supra dixit Aug., translatum est hoc nomen, ut pluraliter diceretur tres personae, cum quaereretur, quid tres, vel quid tria; ubi nam quae communis est tribus personis, sed substantias vel hypostases secundum Graecos. Graeci quippe, ut supra dicit Aug. , aliter accipiunt substantiam, id est, hypostasim, aliter nos. Nos enim substantiam dicimus essentiam sive naturam. Personas autem dicimus personas, ut illi accipiunt substantias, vel hypostases; at illi aliter accipiunt hypostases, quam nos substantiamsubstantiam. Cum ergo dicimus tres personas, non ibi personae nomine etes; pro quo Graeci dicunt tres hypostases.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑ eandem creature uoluutatẽ.
qua fcm̃ est ꝙ creator ñ uoluit:¬
ut impieret ip̃e ꝙ uoluit bñ u¬
tens ⁊̃ malis tanquam sũme
bonus ad corum dampnatõnẽ
quos iuste predestinauit ad pe¬
nam. ⁊ ad eoꝵ salutem quos be¬
nigne p̃destinauit ad głam. Qnͣ¬
tum eium ad ip̃os attinz ꝙ deus
noluit fecerunt. qͣnͣtum u̾o̾ ad
om̃ipotenciam dei: nullo modo
id facere ualuerunt. hoc quippe
uo . e. ut miro ⁊ meffabili modo
ñ fiat p̃ter euis uoluutatẽ illd̾
ñ fieret si ñ sineret. nec utiq no¬
iens sunt. s uolens. nec sine̾t
malo poss fatere bene. Hiis u̾¬
bis aꝑte euident̃ monstratur
ꝙ uoluntas dei et̾na semper imn¬
pletur de homine. ⁊̃ si faciat hõ
⁊ͣ dei uoluntatẽ. S attendend̃
est diligent̾ quõ in suꝑiorib dͤ
fi̾ aliquid contra dei uoluntatẽ
telligendum sit illud quantũ
ad se. fecerunt ꝙ deus noluit
qnͣtum uero ad ommipotenciã
dei: nullo modo id fac̾e̾ ualuer̃t.

Expanded text:
dem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe  ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem quod non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret malo posset facere bonum bene. His verbis evidenter monstratur quod voluntas Dei aeterna semper impletur de homine, etiamsi faciat homo contra Dei voluntatem. Sed attendendum est diligenter quomodo in superi aliquid contra Dei voluntatem, telligendum sit illud. Quantum ad se, fecerunt quod Deus noluit; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere valuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
at ꝙ nolit. que de homine tat.¬
semꝑ adimplet᷑. quocumq se
uertat. Nichil enim ut aĩt aG.
in libero arbitrio ꝯstitutum su¬
perat uoluntatem dei. ⁊ si faciat
uoluntatem que ip̃e est nichil
putandum ẽ ita fi̾ tanquam
uelit fi̾. ⁊ ñ fiat. uł nolit fi̾. ⁊ fi¬
at. Illa enim uolutas ut ait
a̾s. in encheridion. semper ĩple-¬
tur. aut de nob̾. aut a nob̾. de no¬
bis impletur. s tñ ñ implemꝰ.
eam qñ peccanus. a nob̃ ĩplet᷑
q̃n bonum facimus. Ideo enim
fatimus qr scimus platere dõ.
Ita de homine semꝑ deus suam¬
implet uoluntatem. qr nichil
facit homo de quo deus ñ oꝑet᷑
ꝙ uult. ñ enĩ uult d̾s ut pece
ho quilz. Si aut̃ petcauĩt peni¬
tenti uult ꝑce ut uiuat. In pec

Expanded text:
quod nolit; quae de homine semper impletur, quocumque se vertat. Nihil enim, ut ait Aug., in libero arbitrio constitutum superat voluntatem Dei: etsi faciat voluntatem, quae ipse est, nihil putandum est ita fieri tanquam velit fieri et non fiat, vel nolit fieri et fiat. Illa enim voluntas, ut ait Augustinus, in Ench., semper impletur, aut de nobis aut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemus eam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim facimus, quia scimus placere Deo. Ita et de homine semper Deus implet suam voluntatem, quia nihil facit homo de quo Deus non operetur quod vult. Non enim vult Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut
Abbreviated transcription (Latin):
lium. qr cum filiꝰ sit diuina tur.¬
eẽntia: iam esset filius. res a qͣ
gn̾at᷑. ⁊ ita eadem res est se ipãm
generaret. Ita eriam dicimus ꝙ
eẽntia diuina ñ genuit essentiã.
Cum enim una ⁊ sũma q̃dam res
sit diuina eẽntia: si diuina eẽnti¬
a eẽntiam genuit ead̃ res se ip¬
sam genuit. ꝙ omĩo eẽ ñ pot̾. S¬

Expanded text:
cum Filius sit divina essentia, esset Filius res a qua generatur et ita eadem res seipsam generaret. Ita etiam dicimus quod essentia divina non genuit essentiam. Cum enim una et summa quaedam res sit divina essentia, si divina essentia essentiam genuit, eadem res seipsam genuit, quod omnino esse non potes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊tempn̾e ꝙ̃ deus precipit diligi. Et
git nͥ dm̃: Ipã est dilectio: ab om̃i
mũdana dilcõe discreta. qͣm distin¬
guens dñs ait. Sieut dilexi uos. ⁊
Quid enĩ nͥ dm̃n dilexit in nob̾. Nõ
dicꝰ egros. ⁊ quid in eis diligit nisi
salutem qͣm cupit reuocare. ñ mor¬
bũ ꝙ̃uernt expłłere : Sic ⁊ nos ĩuitẽ
diligamus. ut qͣntũ possumꝰ ĩuicẽ
ad hñd̃ in nob̃ deum ex dilcc̃e attra¬
Q̾ caritate diligẽda st̃.

Expanded text:
temnere quem Deus praecipit diligi. Et git nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo Dominus ait: Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Ddicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam cupit revocare, non morbum quem venit expellere? Sic et nos invicem diligamus, ut quantum possumus invicem ad habendum in nobis Deum ex dilectione attraQuae charitate diligenda s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uellet ab omnib bona que p̃¬
cepit fi. uel mala que ꝓhibet iu¬
tari. Si enun uellet uͣtiq ⁊ fie¬
rent. qr in nullo potest ab hoĩe
suꝑari. uł impediri eiꝰ uoluntas.
s ut iusticiam suam hominibus
ostenderet. ⁊ mali essent in excu¬
sabiles. deniq ut boni ex obedĩa
głam. mali ex inobedientia penã
sortirentur sicut utrisq ab et̾no
ꝑsonalit̾ precep̃. ⁊ inuet̾i ⁊ in nouã
lege que ab eis quib precepit fĩ
noluit. ut abrabe de immolatõe
filii. ⁊ in exoͦ. de qͣuibusdam caͣtis
quib p̃cepit ne cui dicerent.

Expanded text:
mnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aetersonaliter praecepit, et in veteri, et in nova lege, quae ab eis quibus praecepit fieri noluit; ut Abrahae de immolatione filii, et in Evangelio quibusdam curatis quibus praecepit ne cui dicerent.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ iuditõ ecc̃e intus ẽ. tum no ĩ bap̃o
pctĩn deleatur. ⁊ satisfactio extĩor nõ
impuret᷑. qr᷑ cur penalitas cui ꝓ pes¬
cato addicti sumus ñ tollat᷑. hoc idõ
tradunt fĩ scĩ qr si apena hoĩes ꝑ pec

Expanded text:
 judicio Ecclesiae intus est. Cum vero in Baptismo peccatum deleatur, et satisfactio exterior non imputetur, quaeritur cur poenalitas cui pro peccato addicti sumus non tollatur. Hoc ideo tradunt fieri sancti, quia si a poena homines per
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝙ mhus minꝰ dix̃ in aliis capłis
supra positis suppleuit. ⁊ id̃ sic ħ intl¬
ligenda st̃. ut illi soli ñ hñtes tempꝰ
baptizandi excipiant᷑. si enĩ aͥs hñs
fidem ⁊ caritatem uolui̾t bapti zari
potẽtis beĩgnitas ꝙ satͣm̃to tepofue¬
rat. dũ enĩ solũe pt̾ nͥ soluat tenetur.

Expanded text:
 his minus dixit, in aliis capitulis supra positis supplevit. Et ideo haec sic intelligenda sunt, ut illi soli habentes tempus baptizandi excipiantur; si enim aliquis habens fidem et charitatem voluerit baptizari, potentis benignitas quod sacramento defuerat. Dum enim solve
Abbreviated transcription (Latin):
mũdꝰ accedit. ibi fit mũdior ⁊ omni
hñti ibi ampliꝰ datur. ꝙ uo̾ omĩs ex¬
t̾ĩor sat̾factio ibi relaxetur. ambr̾. o
opus s et omnia gͣtis condonat. ꝙ
quid̃ de extĩori gemitu ł plantu ẽ¬
accipiend̾. nam sñ uitĩori nco ad ul¬
tus renouatur. s extĩores sat̃fcces

Expanded text:
mundus accedit, ibi fit mundior, et omni habenti ibi amplius datur. Quod vero omnis exterior satisfactio ibi relaxetur, Ambros. oopus; sed et omnia gratis condonat. Quod quidem de exteriori gemitu vel planctu accipiendum est. Nam sine interiore nemo adultus renovatur; sed exteriores satisfactiones
Abbreviated transcription (Latin):
ter quis attͣctus fui̾t. De hiis ẽĩ
⁊ aquib lib h̾etitis uolent᷑ ordi
discedũt ab eis. ⁊ pessĩo eoꝵ ꝯsilia¬
bulo renuntiant
De crate ordinã

Expanded text:
ter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis violenter ordindiscedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo renuntiant. 9. De aetate ordina
Abbreviated transcription (Latin):
credidit ⁊ uoluit hr̃e siłitudi or¬
nem dei. cum equautate quadã
putans ẽẽ u̾m ꝙ diabolus dice¬
bat. ⁊ ĩo sp̃ãliter mulierem ꝯme-¬
morat as. inquiens. Quomcdo
c̾deret mulier diabolo. nnsi essec
in mente eius de se suꝑba p̃sump-¬
tio: Et qd̃ ibi sequitur .s. que per
temptationem fu̾at conuncen¬
est: ut intlłigatur que mulier

Expanded text:
credidit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod ibi sequitur, scilicet, quae per tentationem fuerat convincenest, ut
Abbreviated transcription (Latin):
m̃g̾e semł licet: uͥ ꝯsuetudo ecc̃e tal
aimo. In suo sensu hũdabat cͥipͥanꝰ
ꝙ intlłigant: studiose implelut
bonis oꝑib hũndando. licet in ħ nes¬
ciꝰ delinq̃ret. s qr bonis oꝑib hũnda¬
bat: pꝰ ea correctus a deo hũndanit alti¬
ori seusu: ter illos m̃gendo. Scd̾ ħ l ñ¬

Expanded text:
immergere semel licet, ubi consuetudo Ecclesiae talis Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus,  intelligebat studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret, sed quia bonis operibus abundabat, postea correctus ad nos abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. CXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
la sub̾a sit an de aliqua. ñ dico in¬
quis de nulla: ne dicam de nich̾o.
gͦ de aliqua substancia est. quero
de qua. si non de prĩs substantia
est: aliam quere. Si aliam ñ in¬
uenis: patris agnosce sub̾am et
filium cum patre homo usion cõ¬
fit̾e̾. Item in eodem. Confiteor de¬
um patrem omnino incorruptibi¬
liter genuisse. s ꝙ est ip̃e genuis¬
se. Item dico ꝙ sepe dicendum ẽ.:
aut de aliqua sub̾a natus est dei
filius. aut de nulla: Si de nulla: gͦ
de nich̾o. ꝙ uos iam nõ dicitis Si
uero de aliqua: nec tñ de patris sb̃¬
stantia. ñ est uerus filius. Si u̾o̾
de prĩs substantia: unius eiusdẽq
sub̾e sunt pat̾ ⁊ filius. uos autem
nec filium de patris substantia ge
nitum uultis. ⁊ tñ eum nec ex ni¬
chilo. nec ex aliqua materia s ex
pr̃e esse conceditis. Nec uidetis ꝙͣ
ncc̃e sit. ut qui non est ex nich̃o nec
ex aliqua re aua: s ex deo. nisi ex

Expanded text:
lla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inlla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliqua substantia est. Quaero, de qua? si non de Patris substantia est, aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Dico quod saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia est natus Dei Filius, aut de nulla; si de nulla, ergo de nihilo, quod vos jam non dicitis; si vero de aliqua, nec tamen de Patris substantia, non est verus Filius; si vero de Patris substantia, unius ejusdemque substantiae sunt Pater et Filius. Vos autem nec Filium Dei de substantia Patris nitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis. Nec videtis quam necesse sit, ut qui non est ex nihilo, non est ex aliqua re alia, sed ex Deo, nisi ex
Abbreviated transcription (Latin):
ticum sub̃am dei genuisse filium.
⁊ filium genitum de sub̾a prĩs asse¬
rit dicens. Carnalib orgitatõib
pieni sub̾am dei de seip̃a gignere
filium ñ putatis. nisi hoc patiat᷑
tum ẽẽ de sub̾a pr̃is negatis. Non
tnĩ iam erat hõis filius. ⁊ deo donã¬
te frũs est dei filius. ex deo natus
gr̃a: ñ natura. an forte ⁊ si ñ hõĩs
filius erat. tñ aliqua iam erat qͣt¬
cumq creatura. ⁊ in dei filium d̾o
mutante comũsa ẽ. S nicħ horũ
est. gͦ aut de nichilo. aut de aliqͣ
sub̃a natus est. S ne credẽmus
uos putare de nichilo ẽẽ dei filiũ
affirmastis. ñ uos dic̾e de nichilo
ẽẽ dei filium. de aliqͣ gͦ subã est. ⁊ si
ñ de prĩs: de qua sit dicite. s ñ in¬
uenitis. Iam igitur unigenitum
Idem in eod̃. utriq legimus. ut
simus in uero filio eius ihũ xp̃o.
Dicite gͦ nobis utrum iste uerus
deffilius ab eis qui gr̃a filii sunt
quadam ꝓprietate discretus: de nł¬

Expanded text:
tiam Dei genuisse Filium, et Filium genitum de substantia Patris asserit dicens: Carnalibus cogitationibus pleni, substantiam Dei de seipsa gignere Filium non putatis, nisi hoc patiaturtum esse de substantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non natura. An forte et si non hominis Filius erat, tamen jam aliqua erat qualiscumque creatura, et in Dei Filium Deo mutante conversa est? Sed nihil horum est: ergo aut de nihilo, aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de nihilo esse Dei Filium, affirmasti enim non vos dicere, de nihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo substantia est. Si non de Patris; de qua? Dicite. Sed non invenitis. Jam igitur unigenitum Idem in eodem: Utique legimus, ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo. Dicite ergo nobis utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nu
Abbreviated transcription (Latin):
nitum. tractans illd̃ ũbũ apłi.
loqñtis de deo pr̃e sic. Qui eruit
nos de potestate tenebraꝵ ⁊ tran¬
stulit in regnum filii caritates
tatis sue. nicħ aluid intlłigatur
qͣm filii sui dilc̃i. quam filii sube̾
natura eius est ineffabilit̾ sim¬

Expanded text:
nitum, tractans illud verbum Apostoli loquentis de Deo Patre sic: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis tatis suae, nihil aliud intellegatur quam filii sui dilecti, quam filii postrenatura eius est ineffabiliter sim
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃m coit trahitur a parentib.
Est enuim pc̃cm orig̃. ut supra
diximus concupĩa. ñ quid̃ actꝰ
Ip̃a concupĩa est lex m̃broꝵ uel
carnis. que est morbidus qui¬
dam affectus. R langor. qui cõ¬
mouet illicitum desiderium .i.
Causam corruptõnis carnis
ostendit ex qua anina pcc sit.

Expanded text:
inale trahitur a parentibus. Est enim peccatum originale, ut supra diximus, concupiscentia, non quidem actus, Ipsa concupiscentia est lex membrorum vel carnis, quae est morbidus quidam affectus, vel languor qui commovet illicitum desiderium, id Causam corruptionis carnis ostendit, ex qua in anima peccat
Abbreviated transcription (Latin):
une: et celestium in obedientia
preceptorum. Ergo in preuari¬
cante pctm̃ est. s in mandante
culpa non est. Non enimn cõsi¬
steret pccm̃: si int̾dictio ñ fuiss.
Non consistente autem pcc̃o: nõ
solum malitia. s etiam uirtus
fortasse ñ esset. Que nisi aliqua
malitie fuissent semina: uł sub¬
sistere uł emine̾ ñ posset. Ecce
p̃uaricationem legiꝰ ⁊ uõbedien¬

Expanded text:
 et coelestium inobedientia praeceptorum? Ergo in praevaricante peccatum est, sed in mandante culpa non est. Non enim consisteret peccatum, si interdictio non fuisset. Non consistente autem peccato, non solum malitia, sed etiam virtus fortasse non esset; quae nisi aliqua malitiae fuissent semina, vel subsistere, vel eminere non posset. Ecce praevaricationem legis et inobedien
Abbreviated transcription (Latin):
retinendi uł conseq̃ndi. ꝙ iuisti-¬
ciauerat. In utraq assignatiõe
de actuali poc̃o agitur ⁊ mortali
ñ ueniali. ex prima descͥptione
ostenditur pcc̃m esse uoliurtas
maia. siue locutio ⁊ oꝑatio pra
ua .i. actus malus. tam interior
quam exterior. Ex altera uero tã¬
tum ostenditur esse actꝰ interior.
uolũtas enĩut ĩ sr̃iorib dictum ẽ
motus animi ẽ. actꝰ gͦ ĩtior ẽ. am¬

Expanded text:
ndi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse voluntas mala, sive locutio et operatio prava, id est, actus malus tam interior quam exterior; ex altera vero, tantum ostenditur esse actus interior. Voluntas enim, ut in superioribus dictum est, motus animi est, actus ergo interior est. Am
Abbreviated transcription (Latin):
batur manens in carne u̾bum in
se ꝓ corꝑis assumptc̃e refe̾bat. ut
mortuus d̾e. ñ qr mortẽ sensi̾t in
quantũ d̾s ẽ. s qr caro dei unita
mortua ẽ. scd̃m quã rõm dicit ab.¬
Siquis dixit atq credidit filium
sam ex qua intlłigentia sum̃da ẽ
aꝑiens in eod̃ subdit. Siquis dix¬
erit ꝙ in passione dolorem sentie¬
bat filius dei d̃s ⁊ ñ caro tm̃ cum
aĩa qͣm sibi acceꝑat: anatħa sit.
Sane gͥ dici pt̾ ꝙ mortuus ẽ d̾s ⁊
ñ mortuus passus est dei filius. ⁊
ñ passus. passa ẽ t̾cia ꝑsona ⁊ ñ pas¬
sa crucifixũ ẽ u̾bum ⁊ ñ cͤcifixum

Expanded text:
batur, manens in carne Verbum in se pro corporis assumptione referebat, ut mortuus dicitur: non quia mortem senserit in quantum Deus est, sed quia caro ei unita mortua est. Secundum quam rationem dicit Axerit atque crediderit Filium sam ex qua intelligentia sumenda sit, aperiens in eodem subdit: Si quis dixerit quod in passione dolorem sentiebat Filius Dei Deus, et non caro tantum cum anima quam sibi acceperat, anathema sit. Sane ergo dici potest quod mortuus est Deus, et non mortuus; passus est Dei Filius, et non passus; passa est tertia persona, et non passa; crucifixum est Verbum et non crucifixum
Abbreviated transcription (Latin):
prã sit positum. tñ ut ꝑfectiꝰ sciat᷑
it̾are non piget. Execramus in¬
quit eoꝵ blasphemiam qͥ dicunt
ĩpossibile aliquid hõi a deo esse p̃¬
ceptum ⁊ mandata det ñ a singłis
s ab oĩb in cõe posse seruari. Et
paulo post. ⁊ tam illos errare diti
mus qui cum manicheo dñt ho-¬
minem pccm̃ uitare ñ posse. qͣm
illos qui cũ iouimano asserunt
hoiẽm ñ posse peccare. Ette ielꝵ dͭ¬

Expanded text:
pra sit positum, tamen ut perfectius sciatur, iterare non piget. Execramur, inquit, eorum blasphemiam qui dicunt impossibile aliquid homini a Deo esse praeceptum, et mandata Dei non a singulis, sed ab omnibus in commune posse servari. Et paulo pos qui cum Manichaeo dicunt, hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque
Abbreviated transcription (Latin):
beata immortalitate uestitt nõ
sunt ut nilla infirmitate uel
etate in deteruis mutarentur:
hant enim uirtutem naturalit̾
ild̾ lignum hũisse d̾r. s forte
ħ non conferebat. nisi sepe de il¬
lo sumeretur. potuit ergo fiu
de illo sumeret semel ⁊ fi sepius
quid ꝑ aliquam moram in ꝑa¬
diso fuisse intelligitur: cum scͥp¬
tura dicat eum sibi soporatum
qñ costa de latere eius assump¬
ta est. ⁊ inde formata mulier.
et amimalia ante eum ducta
quib nomina imposuit.

Expanded text:
beata immortalitate vestiti non sunt, ut nulla infirmitate vel aetate in deterius mutarentur? Hanc enim virtutem naturaliter illud lignum habuisse dicitur. Sed forte hoc non conferebat, nisi saepe de illo sumeretur. Potuit ergo fieri ut de illo sumeret semel, et non saepius, qui per aliquam moram in paradiso fuisse intelligitur, cum Scriptura dicat eum ibi soporatum fuisse, quando costa de latere ejus assumpta est, et inde formata mulier, et animalia ante cum ducta, quibus nomina imposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ut supͣmemmit ab. ñ fit: quẽ¬
admodum si oportet. Idoq ma¬
lum est. Non igitur mandata
custodit. qui raritate caret. qr
sine caritate nullum mandato¬
rum custoditur. uñ as. suꝑ e
płam ad galathas ait. Custodi¬
ñ mechari. ⁊ alia hiꝰ ad bonos mo¬
res ꝑtinentia. que nisi caritate fi¬
de et spe: impleri non possunt.
Nullum gͦ implet mandatum
nullumq bonum opus facit:
ne fide fiunt. bona ñ sunt. quia
omne bonum placet deo.

Expanded text:
meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo mandata custodit, qui charitate caret, quia sine charitate nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custodinon moechari, et alia hujusmodi ad bonos mores pertinentia, quae sine charitate, fide, et spe, impleri non possunt. Nullum ergo mandatum implet, nullum bonum opus facit, ne fide fiunt, bona non sunt; quia omne bonum placet Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
uel prescit bona ⁊ mala. diuina
natura siue essentia est ⁊ p̃desti¬
natio. siue uoluntas eiꝰ: eatem di¬
uina essentia est. nec ẽ aliud deo
bona quam mala. uoluntate aũ
ñ uelit nͥ bona. Scĩa quippe dei ⁊
prescĩa de bonis est ⁊ malis. uolũ¬
tas u̾o ⁊ predestinatio de bonis est
entia ⁊ uoluntas. ⁊ prescĩa ⁊ pre¬
destinatio. Ita cum unum sit na

Expanded text:
it bona et mala, divina natura sive essentia est; et praedestinatio sive voluntas ejus, eadem divina essentia est, nec est aliud Deo bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praescientia de bonis est et malis; voluntas vero et praedestinatio de bonis est entia et voluntas, et praescientia et praedestinatio; ita cum unum
Abbreviated transcription (Latin):
sic. uoluntas dei est natura.
sũ essentia dei. qr ñ ẽ aliuid deo ẽẽ
aliud uelle. ⁊ ĩõ sicut una ẽ essen-¬
tia tͥum ꝑsonarum: ita ⁊ una uo¬
luntas. Si gͦ d̾s natura d̾s ẽ. ⁊ uo¬
luntate d̾s est. ⁊ si u̾bum dei nat᷑a

Expanded text:
sic: Voluntas Dei est natura sive essentia Dei, quia non est aliud Deo esse, aliud velle; et ideo sicut una est essentia trium personarum, ita et una voluntas. Si ergo Deus, natura Deus est, et voluntate Deus est,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid de pe pͥmo.¬
nuria ac tenui¬
tate nr̃a. cũ pau¬
pertula in gazo¬
philatium dñi mitt̾e ardua scã¬
dere. opus ultͣ uires nr̃as agere
p̃sumpsimus. ꝯsummationis fi¬
duciam. laboris q m̾cedem in sã¬
maritano statuentes. qui ꝓlatis
incuratõem semiuiui duob dena¬
riis suꝑ erroganti cuncta redd̾e pro¬
fessus est. delectat nos uitas polli¬
centis. s terret immensitas labo¬
ris. desiderium hortatur ꝓficien¬
di. s dehortatur infirmitas defi¬
ciendi. quam uincit zelus domꝰ
dei. Quo mardescentes fidem no¬
stram adũsus errores carnaliũ
atq animalium hoĩm dauitice
t᷑ris olipeis munire. ł pociꝰ muni¬
tam ostend̾e. ac theologicarum ĩ¬
quisitionum abdita aꝑire nͨ nõ
studuinus. ñ ualentes studioso
bigas in nobis agitat xp̃i caritaᷤᷤ
quamus ñ ambigamus oẽm
hũani eloquii sermonẽ calũpnie
atq ꝯͣdictioni emuloꝵ semꝑ fu¬
isse obnoxium. qr dissentientib
uolũtatũ motib. dissentiens qͦ

Expanded text:
aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnstuduimus . Non valentes studiosorbigas in nobis agitat Christi charitas. Quamvis non ambigamus omnem humani eloquii sermonem calumniae atque contradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uolum̃ deo pr̃ante compegimus.¬
datis. ĩ quatuor libris distinctum.
in quo maioꝵ exempla doctrinãq
repperies. in quo ꝑ dominice fidei
sinceram ꝓfessionem. iuꝑee doct̾ne
fraudulentiam ꝓdidimus. aditũ
demõstrande uĩtatis complexi. nec
ꝑiculo impie ꝓfessionis inserti. tẽ¬
ꝑato int̾ utrumq mod̾amine utẽ¬
tes. sicubi uͦ parum uox urã inso¬

Expanded text:
volumen, Deo praestante, compegimus,volumen, Deo praestante, compegimus,datis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; in quo, per dominicae fidei sinceram professionem, vipereae doctrinae fraudulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox
Abbreviated transcription (Latin):
in ilł diffidentie filiis. qui ñ rõni
uolũtatem subitiũt. nec doctrine
studiũ impendũt. s hiis q̃ somp¬
niart̃. sapĩe ũba coaptare intũtͦ
ñ ueri s placiti rõm sectantes. qͦs
ĩiqua uoluntas ñ ad intlłiam iu̾
tatis. s ad defensionẽ placentium
incitat. ñ desid̾antes doceri ui̾tatẽ.
s ab ea ad fabuias ꝯu̾tentes audi¬
tum. quoꝵ ꝓfessio ẽ mag̾ placi¬
ta: quam decenda ꝯ quitere. nec do¬
cenda desid̾are. s desid̾atis doctͥna co¬
tione. qr fidei defcõem sequit᷑ ypocri-¬
sis mendax. ut sit. uł in u̾bis pie¬
tas quam amisi̾t ꝯscĩa. Ip̃amq si¬
mulatam pietatẽ oĩm ũboꝵ mẽ¬
datro impiã reddunt. false doctri¬
ne institutis fidĩ scĩtatem corrum¬
ꝑe molientes. auriũq pruriginẽ
sub nouello sui desidii dogmate a
ri namq assercõm ⁊ placiti defen¬
in alios effund̾e queant. ⁊ luc̃nam
uĩtatis mꝰ candelabro exaitare uo¬
lentes. in labore multo ac sudore

Expanded text:
in illis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coficie. Quia fidei defectionem sequitur hypocrisis mendax, ut sit in verbis pietas, quam amiserit conscientia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate alri namque assertionem et placiti defenin alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
poꝰ quam ugilanti detracta ẽ m.
costa. de qua mulier madiutori¬
um gn̾ationis uiro est formata.
s ut nullam in eo sensisse penani
monstraret᷑ ⁊ diuine simł poten¬
tie opus mirabile ostenderetur.
q̃ hominis dormientis latus ape¬
ruit. nec eum tñ a quiete soporis
extitauit. In quo ⁊̃ opere sacͣmẽ¬

Expanded text:
 quam vigilanti detracta est costa, de qua mulier in adjutorium generationis viro est formata; scilicet, ut nullam in eo sensisse poenam monstraretur, et divinae simul potentiae opus mirabile ostenderetur, quae hominis dormientis latus aperuit, nec eum tamen a quiete soporis excitavit. In quo etiam opere sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
tuor elementoꝵ adhuc ꝯfusam.
⁊ informem. q̃ agretis dõa ẽ cha¬
os. ⁊ hoc fuit ante omnẽ diem
Deunde elementa distiur̃. ⁊ spẽs
reb scd̃m genus suum dedit. q̃ ñ
simł ut quibdã scõꝵ pr̃m placũ¬

Expanded text:
atuor elementorum adhuc confusam et informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. Deinde elementa distinxit Deus, etrebus secundum genus suum dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ suscipientib. uł sb̃ tͥne m̾sioĩs
uocabło mngentib. unda bapĩ regna¬
uit. siluest̾ ⁊̃ ãmonet ut ad suã peĩ-
tentialẽ ulłs sac̃dos accedat. qr scͥptũ
ẽ. Om̃s qͦs in pnĩa accipimꝰ. ita nr̃i
filii sunt: ut in bap̃o suscepti. qͦꝵ oĩ¬
um flagitiosa ẽ ꝯmixtio. Qd aut̃¬

Expanded text:
nobis suscipientibus, vel sub trinae mersionis vocabulo mergentibus, unda Baptismi regeneravit. Sylvester etiam admonet ut ad suam filiam poenitentialem nullus sacerdos accedat, quia scriptum est: Omnes quos in poenitentia accipimus, ita nostri filii sunt, ut in Baptismo suscepti; quorum omnium flagitiosa est commixtio. Quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Suꝑ hoc diu̾si uarie sentiẽ¬
tes ⁊ sibi contradic̾e inueniunt᷑.
alii enim dicunt ꝙ d̾s uult ma¬
la ẽẽ uł fi̾. ñ tñ uult mala. alii
fieri. in hoc tam̃ conueniũt ⁊ hii
⁊ illi ꝙ utriq fatent᷑ deum ma¬
auctoritatib uinitunt᷑ ad mimni¬
endam suam assertionem.

Expanded text:
 sentientes sibi contradicere inveniuntur. Alii enim dicunt quod Deus vult mala esse vel fieri, non tamen vult mala. Alii fieri. In hoc tamen conveniunt et hi et illi, quod utique fatentur Deum maauctoritatibus innituntur ad muniendam suam assertionem.
Abbreviated transcription (Latin):
tionib suis: scd̾m attributam si¬
bi a creatore potentiam. S ed¬
fateor excedere uires intentõnis
mee. utrum angeli manente spi¬
ritau sui corꝑis qualitate. per
hanc occultius oꝑantes assum̃t
ex inferiorib elementis corpu
aliquam uestem mutent ⁊ uer¬
tant in quaslibet species coͣries ⁊
ip̃as ueras: sicut aqua uera in⁊
in id ipͣsum qd̃ uolunt accom¬
modatum ad id qd agunt. Sed
ꝙ horum sit: qm̃ homo sũ nullo
experimento comprebendere ua¬
leo sicut angeli qui hec agunt.
Attende lector. quia questionẽ
ꝓpositam ñ soluit. s indiscussã
relinquit. utrum angeli qui mͥ¬
tebantur seruatis suis ꝓpriis spi¬
ritiralib corporib. suꝑ uestiant᷑
auiqua corpinentiori specte in qͣ
possũt iuderi: an ip̃m corpus mu¬
tarent ⁊ transformarent in qͣm¬
cumq uellent speciem in qua
possent cerni. In quib uerbis
uidetur ab. attestari angelos ẽẽ
corporeos. ac ꝓpria ⁊ sp̃uaua ha¬

Expanded text:
cionibus suis secundum attributam sicionibus suis secundum attributam sibi a creatore potenciam? Efateor excedere vires intentionis meae utrum angeli, manente spirituali sui corporis qualitate, per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulaliquam vestem mutent et vertant in quaslibet species corporales et ipsas veras, sicut aqua vera in vin id quod volunt accommodatum ad id quod agunt. Sed quod horum sit quoniam homo sum nullo experimento comprehendere valeo; sicut angeli qui hoc agunt. Attende, lector, quia quaestionem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et transformarent in quamcumque vellent speciem in qua possent cerni. In quibus verbis videtur Augustinus attestari angelos esse corporeos ac propria et spiritualia ha
Abbreviated transcription (Latin):
absouiit. querens utrũ sit faꝵ¬
in illis corꝑalib apparitõni ta¬
bus creatura aliqua crearet᷑
ad illud opus tm̃ in qua deus
hominib appareret. an angeli
qui ante erant ita muterentur.
ut manentes in suis spiritalibus
corporib assumerent ex corpulẽ¬
ta inferiorum elem̃toꝵ materia
aliquam spẽm corꝑalem. quam
coaptatam. qiͣ aliquam uestẽ mu¬
tarent in quaslibet spẽs corꝑales.
ueras quidem. an corpus suum ꝓ¬
prium uerterent in spẽs aptas  ac¬
tionib siuis ꝑ uirtutem sibi a do
quis corporalib formis ⁊ uisis
utrum ad ħ opus tm̃ creatura for¬
mata sit. in qua deus sicut tunc
oportuisse iudicauit humanis
ostenderetur aspectib: an angeli
qui iam erant. ita mittebantur:
ut ex ꝑsona dei loquerentur assu¬
mentes corꝑalem spẽm de cͥatura
corꝑea mnusum ministerii sui aũ
ip̃m corpus suum eui ñ subdũtͦ
s subditum regunt: mutantes
atq u̾tentes in spes quas uellẽt
accõmodatas atq actas aptas at¬

Expanded text:
absolvit, quaerens utrum in illis corporalibus apparitionibus creatura aliqua crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an angeli qui ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet species corporales veras quidem; an corpus suum proprium verterent in species aptas actionibus suis per virtutem sibi a Deoquis corporalibus formis et visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an aqui iam erant, ita mittebantur, ut ex persona dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomodatas atque aptas ac
Abbreviated transcription (Latin):
rit. slon est gͥ ambigendum qͥn
solus de presenti consensus ꝯiugi¬
um efficiat. ⁊ ex iñ ueri coniuges
applłent᷑. Id̾o post talem consensũ
siquis alii secopłauit. ⁊ si carnis
ꝯmixtio illic sequatur. ad priorẽ
copulam reuccandꝰ est.

Expanded text:
ambigendum quia solus de praesenti consensus conjugium efficiat, et exinde veri conjuges appellentur. Ideo post talem consensum si quis alii se copulaverit, etiamsi carnis commixtio illic sequatur, ad priorem copulam revocandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝙ ait pelagius ppͣ. de illo qui mor¬
tuo sponso eius sponsam ducit in
nicis institutis. qͥn ad sacros ordĩes
promoiĩ ualeat. Si u̾o talis spõ¬
sa fuisset: uit̾ qͣm ⁊ sponsum eius¬

Expanded text:
est quod ait Pelagius papa, de illo qui mortuo sponso ejus sponsam ducit in nicis institutis, quin ad sacros ordines promoveri valeat. Si vero talis sponsa fuisset inter quam
Abbreviated transcription (Latin):
trudelissimã uesaniã in alexandri¬
na sede oĩm sacͣm̃toꝵ lum̃ extinctũ.
Int̾cepta ẽ sacͥficii oblatio. defec̃ tͥs¬
matis sc̃ificatio. ⁊ parricidalib ma¬
nib impioꝵ. oĩa se sb̾traxere mistia.
Hiis aliisq test̾iis astrui uidetur

Expanded text:
crudelissimam vesaniam Alexandrina sede omnium sacramentorum lumen extinctum. Intercepta est sacrificii oblatio, defecit chrismatis sanctificatio, et parricidalibus manibus impiorum omnia se subtraxere mysteria. His aliisque t
Abbreviated transcription (Latin):
ita eẽ demonstrat inquiẽs se pĩ¬
potuit: Addo eciam quia si posit.¬
set homo maiorem melioremq
se ip̃o gign̾et filium. s maius
uel melius deo quicquam esse
ñ pot̾. deus gͦ cur nõ equalem
anni necessarii fuerunt ꝑ qͦs
adimpleretur equalitas. nec
omipotencia defuit. an forte

Expanded text:
ita esse demonstrat, inquiens:  Deus non potuit? Addo etiam, quia si posset homo majorem meliorem se ipso gigneret Filium, sed majus vel melius Deo quidquam esse non potest. Deus ergo cur non aequalem, anni necessarii fuerunt per quos adimpleretur aequalitas, nec omnipotentia defuit? Cre
Abbreviated transcription (Latin):
quia de nullo genitus: genuit
tamen equalem. Ad ꝙ cito rende¬
bo. Immo ideo nõ est maior pat̾
filio: quia equalem genuit. Ori¬
ginis enim questio est ista. quis
de quo sit. equalitatis autẽ quał
aut quantus sit. Q est dicere ad
originẽ ꝑtinet questio qua q̃rit̾
quis de quo sit. Ad equalitatem
uero illa qua queritur qualis
aut quantus: quis sit. Nec cũ
dicitur filius a patre genitus
ostenditur in equalitas sube̾. s
ordo nature ñ quo alt̾ prior ess
altero. s quo alter est ex altero. Nõ
tas ibi existit. quia ñ scd̃m hoc ali
a ꝑsona alii equalis ⁊ inequalis
dr. Ecce equalitas tͥnitatis. et
una eademq sub̾a. quantum bre¬
uiter potuimus demonstrata est.
nec et̾nitate nec magnitudine
nec potentia excellat

Expanded text:
genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondebo: Imo ideo non est Pater major Filio, quia aequalem sibi genuit. Originis enim quaestio ista est, quis de quo sit, aequalitatis autem, qualis aut quantus sit, quod est dicere: Ad originem pertinet quaestio qua quaeritur quis de quo sit; ad aequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Patre genitus, ostenditur inaequalitas substantiae, sed ordo naturae, non quo alter prior esset altero, sed quo alter est ex altero. Non tas ibi existit, quia non secundum hoc alia persona alii aequalis vel inaequalis dicitur. Ecce aequalitas Trinitatis et una eademque substantia, quantum breviter potuimus, demonstrata est inec aeternitate, nec magnitudine, nec potentia excellat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hominis mĩtum. ĩmo bonũ¬
giẽ. quia ex grã principa m̃it.¬
liter est: ⁊ gratia est. uñ as. ad
bonum mĩtum nrm ñ in nob̃.
facit uͥ grã: Ex grã enim ut dic¬
tum est. que preuenit ⁊ sauat.
arbitrium hominis. ⁊ ex ip̃o. ar:
procreatur in anima bonus affͤ¬
tus. siue bonus motus mentis
⁊ hoc est primum bonum meri¬
ex fide uirtute ⁊ hominis arbi¬
trio gn̾atur in mente. motus
ceteris uirtutib intelligendũ
est. ⁊ isti boni motus uł affectus
merita sunt ⁊ dona d̃i qͥbus m̾e¬
mur ⁊ ip̃oꝵ augmentationẽ. ⁊
alia que ꝯseq̃nter. hic ⁊ in futo
nobis apponuntur.

Expanded text:
 hominis meritum, imo gratiae, quia ex gratia principaliter est, et gratia est. Unde Aug., bonum nostrum meritum non in nobis facit nisi gratia? Ex gratia enim, ut dictum est, quae praevenit et sanat arbitrium hominis, et ex ipso arbitrio procreatur in anima hominis bonus affectus sive bonus motus mentis; et hoc est primum bonum homiex fidei virtute et hominis arbitrio generatur in mente motus caeteris virtutibus intelligendum est. Et isti boni motus vel affectus merita sunt, et dona Dei, quibus meremur et ipsorum augmentationem, et alia quae consequenter hic et in futuro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
um t̾renoꝵ. Ex hus dat᷑ intelłigi
ꝙ in prc̃o mortali ꝑmanentes.⁊ si e¬
lemosinas largas fatiant. ñ tñ ꝑe¬
as satis fatiunt. qr mordinate a¬
sibi ipis crudeles existunt. ñ pla¬
centes deo. Non gͥ dicenda ẽ illa sa
tiffactio pccĩ ꝙͣ quis agit ꝓ uno pͦ¬
cato: dum ꝑdurat in altero. Quia
nͥl ꝓdest ieuinare ⁊ orare ⁊ alta bõa
conu̾sus tacitum pcc̃m sac̃doti fuit
ꝯfessus. de utroq imponẽda ẽ ei sat̾¬
factio. qr de pͥmo condigne ñ satis¬
fecit. Scd  qͦsdã fuit satisfactio.

Expanded text:
um terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate asibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit. 4. Secundum quosdam fuit satisfactio.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cãs extidere. nec suggestionibus
earum aditum indulgere. It sane qͥ
mores q cõrig̾e. ⁊ int̾ ip̃a faciora su¬
a elemosinas freq̃ntare ñ cessant.
frustra iõsibi blandiunt᷑. qr doꝰ ait.¬

Expanded text:
rum causas excidere, nec suggestionibus eorum aditum indulgere. Idem, in Enmoresque corrigere, et inter ipsa facinora sua eleemosynas frequentare non cessant; frustra ideo sibi blandiuntur quia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩam ħ̃at. uocat᷑ͦq pluuia illa tal
cõtinẽtia q̃ ab oꝑe pcc̃i reuocat᷑: qr ex
fonte grẽ dei id cordi instillatur. ut
ori delectatr̃e ⁊ actu pcc̃i magi sibi
accumulass tormẽtum. Si u̾o ad ĩ¬
dulgẽtiam reatꝰ pluuia referatur:
eungłice snĩe cõtrahire iidebit᷑. Si
enĩ pp̃ ĩmĩam qua qͥs ꝓxĩo suo ñ
miscret᷑. ⁊̃ q̃ dimissa sũt replicantur
ad penaut. młto mag̃ q̃ ñ dũ sunt
dimissa pp̃ odiũ fr̃num ad penam
reseruarn ꝓbantur ⁊ si ille qui ar¬
bit̾ sue uoluntatis ꝯsfitutꝰ ẽ. ñ pt̾
inchoare nouã uitam ut ait ãõ. nisi
peniteat eũ uetis uite: quõ ad noui¬
tatẽ indulgentie ꝑueniet. qui odii
um. sed de conscĩa delicti. de est enim
fides. cum conscĩa pcc̃i ñ subest. Nã
cum delicta omĩa nẽo intlłigat: est

Expanded text:
iam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut ori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia referatur, evangelicae sententiae contraria videbitur. Siam qua quis proximo suo non miseretur, etiam quae dimissa sunt replicantur ad poenam, multo magis quae nondum sunt dimissa propter odium fraternum ad poenam reservari probantur. Et si ille qui arbiter suae voluntatis constitutus est, non potest inchoare novam vitam, ut ait Augustinus, nisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii um, sed de conscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est
Abbreviated transcription (Latin):
atq auͣctum testimoniis ⁊ rõib
eoꝵdem traditõm muniuimus.
qui dicunt om̃s actus essentia
sui .i. in qnͣtum sunt. ẽẽ bonos. ⁊¬
quosdam u̾o: in quantũ in ordĩa¬
nos esse. ut reficere esurientem.
ut sunt illi qui ex bona uoluntate
ꝓueniunt. ⁊ boñ finẽ metiuntur.

Expanded text:
tatum testimoniis et rationibus eorumdem traditionem munivimus, qui dicunt omnes actus essentia sui, id est, in quantum sunt, esse bonos, quosdam vero in quantum inordinanos esse, ut reficere esurientem, ut sunt illi qui ex bona voluntate proveniunt, et bonum finem metiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiatur cum d̾r. Alius pat̾ ali¬
na filius. alius in ꝑsona sp̃c .s. liꝰ¬
qd̃ dicimus. quia ⁊ si posset eodẽ
modo accipi congruentius tñ ex
eadem rõne dicti. Alia uariatur
intlłigentia. ut hic ꝑsone noĩe ꝓ¬
prietas ꝑsone intlłigatur. ut sit
alius est quam filius. ⁊ filius su¬
a ꝓprietate. alius quam p̃r. pat̾¬
nali aũ ꝓprietate distinguitur
ypostasis prĩs. ab ypostasi filii. ⁊

Expanded text:
accipiatur cum dicitur: Alius est Pana Filius, alius in persona Spiquod dicimus quia etsi possit eodem modo accipi, congruentius tamen ex ratione dicti alia variatur intelligentia, ut hic personae nomine proprietas personae intelligatur; ut sit alius est quam Filius, et Filius proprietate sua alius quam Pater. Paternali enim proprietate distinguitur hypostasis Patris
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim aliud quam deus sub¬
sistit ꝙ ñ aliunce. quam de deo sb̾¬
sistit. Ecce hiis u̾bis aꝑitur quo¬
p̃stat eẽntiam filio. et de utroq
ꝓcessio prãt essentiam spũi scõ.
Non quia ille eẽntia filius sit.¬

Expanded text:
uam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit. Ecce his verbis aperitur quopraestat essentiam Filio, et de utroque processio praestat essentiam Spiritui sancto. Non quia ille essentia sit Filius, et
Abbreviated transcription (Latin):
ille nascendo. iste ꝓcedendo accepit
ut esset essentia. Non enim ut ait
aut ꝓtensionẽ aut deriuationem
ex deo deus est: s ex uirtue nate ĩ
naturam eandem natiuitate sub¬
sistit. filius. ⁊ ex uirtute nature in
naturam eand̾ ꝓressione subsistit
sp̃c sanctus.
Exponit u̾ba hylarii.
u̾od ita intlłigi pot̾ ex pr̃e qui
est uirtus ingenita. natu¬
ram quam ht̃ eand̃ filius natiui-¬

Expanded text:
ille nascendo, et iste procedendo accepit ut esset essentia. Non enim, ut aitaut protensionem aut derivationem ex Deo Deus est, sed ex virtute naturae in naturam eamdem nativitate subsistit Filius; et ex virtute naturae in naturam eamdem processione subsistit Spiritus sanctus. 8. Exponit verba Hilarii. Quod ita intelligi potest: Ex Patre qui est virtus ingenita, naturam quam habet eamdem Filius nativi
Abbreviated transcription (Latin):
s ip̃e ypostases distincte ab rñ¬
inuicem monstrantur. Eter¬
nitatis tamen nomine eadem
in detur designata ꝓprietas qͣm
notat hoc nomen ingenitus.S
uideamus quid sit ꝙͣ ait. yma¬
go si ꝑfecte implet illud cuiꝰ yma¬
go est ip̃a coequatur ei. ñ illud

Expanded text:
 ipsae hypostases distinctae ab invicem monstrantur; aeternitatis tamen nomine eadem videtur designata proprietas, quam notat hoc nomen ingenitus. Sed videamus quid sit quod ait. Ima si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud
Abbreviated transcription (Latin):
tam ample ⁊ geueralit̾ accepit
omnia: ut eciam mala include¬
gauit eum posse omĩa que con¬
uenit ei posse. Similit̾ cum di¬
uult. s adũsus illos qui dice¬
bant deum multa uelle que ñ
pot̾at: affirmat eum posse quicꝙͥ.
uult. ⁊ ex eo uere dici om̃ĩpoten¬
quid uult. S caue quomͦ intel-¬
quid uult se posse. an quicquid
uult facere. an quicꝙͣ uult fieri.
Si enun dicas ideo omĩpotentẽ
uocari quia pot̾ quicquid ult̾.

Expanded text:
tam ample et generaliter accepit omnia, ut etiam mala includegavit eum posse omnia quae convenit ei posse. Similiter cum divult, sed, adversus illos qui dicebant Deum multa velle quae non poterat, affirmat eum posse quicquid vult, et ex eo vere dici omnipotenquid vult. Sed cave quomodo intelquid vult se posse, an quicquid vult facere, an quicquid vult fieri? Si enim dicas ideo omnipotentem vocari, quia potest quicquid vult
Abbreviated transcription (Latin):
ne a se agat. ⁊ ita ñ a seagat: ut ꝑ
se agat. per se autem dr̃ age ⁊ potẽs
ẽẽ quia naturalem ht̃ potentiam.
eandem quam ⁊ pater qua potẽsẽ
et oꝑatur. s quia illam ht̃ a patͦ
ñ a se: ideo a patre ñ a se d̾r posse ⁊
agere. homo autem uł angelus
gratuitam h̃t potenciam qua po¬
tens est. Ideo igitur uere ac ꝓpͥe
uuit fieri. ⁊ quicquid uult sẽ
posse. Nichil enim uult fi̾ quid̃
ꝙ ñ possit fatere per se uel per
creaturam. ⁊ nil uult se posse ꝙ
ñ possit. ⁊ omne ꝙ uult fi. uult
se posse. s ñ omne ꝙ uult se pos¬
se: uult fieri. Si enim uellet. ⁊¬
fieret. quia uoluntati euis ni¬
chil resistere potest¬

Expanded text:
agit, ut per se agat. Per se autem dicitur agere et potens esse, quia naturalem habet potentiam eamdem quam et Pater, qua potens est et operatur; sed quia illam habet a Patre non a se, ideo a Patre, non a se dicitur posse et agere. homo autem vel angelus gratuitam habet potentiam, qua potens est. Ideo ergo vere ac proprie vult fieri, et quicquid vult se posse. Nihil enim vult fieri quod non possit facere per se, vel per creaturas; et nihil vult se posse, quod non possit; et omne quod vult fieri, vult se posse, sed non omne quod vult se posse, vult fieri; si enim vellet, fieret, quia voluntati ejus nihil resistere pos