comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex uirtute uitiũ gignit᷑.
dũ quisq de castitatis et
abstinentiȩ meritis głat᷑
Nam et qui helemosinã
ex uirtute uitiũ facit.
Sed et is qui de sapien¬
tia arrogantiam habet:
et qui ꝓ iusticia p̾miũ
appetit: et qui aliquod
donum dĩ ꝙ meruit. in
sua lauoe conuertit: aut
in malos usus assumit:
ꝓcul dubio uirtutem in
uitium transfert. Homi¬
nes de uirtutibus uitia
nutriunt: e& quibus
ꝑeant. Iterum ds̃ arte
potentissima. ex nr̃o ui¬
tio uirtutes format: qͥ¬
is nos ab iniqͥ¬
tate
taterefor met.
aua .u. de si mulatis uirtun¬
uedam uitia species
iurtutum p̾ferunt:
ideoq ꝑnitiosius suos
sectatores decipint:
quia se sub uelamine
uirtutũ tegunt. Nam
uitia quȩ statim uirtu¬
tibus contraria apparẽt
cito dum in palam ue¬
nerint emendantur:
ꝓpt̃ q: sequaces eoꝵ de
talibus cͥmi nibus eru¬
bescunt. Carnales aut̃ pleris
ꝑ insensibilitatem m̃tis ñ ag¬
noscunt uitium ẽẽ culpan¬

Expanded text:
ex virtute vitium gignitur, ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam ex virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, qs nos ab iniqtate reformet. XXXV. De simulatis virtuedam vitia species virtutum praeferunt, ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpab
Abbreviated transcription (Latin):
I male use uirtutes .u
se uitia gignunt: al
fit ꝑ inmoo eratũ animl
appetitũ. cui ñ sufficit dom̃
quod meruit: nisi inde aut
laudes. aut lucra dãpnan.¬
da quesierit. Int̾dum uir¬
tutes uitia gignunt: dum
aliqn pro tp̃r oportuno mi¬
nime relaxantur. Sicq fit
ut quȩ congruo loco uirtu¬
tes sunt. in incongruo ui¬
tia deputentur: ueluti si
ꝓfris aduentu canonicũ
ñ soluat᷑ ieuinium. Uirtu¬
tum gͥ discretionem a pau.¬
lo apło sume: qui ad tẽpus
egit quod agendum ẽẽ om¬
nino ꝓhibuit. Item quedã
uirtutes dũ discretioni ñ
seruiunt: inuitia transe¬
unt. Nam sepe iusticiadũ
suũ modũ excedit. crude¬
litatis seuitiam gignit:
et nunia pietas. dissolu¬
tionẽ disciplinȩ partu¬
rit: et reli studium dũ
plus ẽ. quam oportet. in
iracundiȩ uitium transit:
et multa mansuetudo.
torporis segnitiem gignit.
Prudens aut̃ uir discre¬
tionem sollerter prospicit.
ne bonum intemꝑant᷑
tute in uitiũ tran¬
seat. Item apud quosdã

Expanded text:
ale usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter tute in vitium transeat 6. Item apud quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
Porro ista sub uitioꝵ alleso¬
ria colliguntur: quia sequ
Ex ꝑgiscimini ebrii et fiet
Aliquando utilit᷑ peccatir
inminimis uitiis: ut mu¬
ra utilius caueant᷑. Legi
paulum apłm minora ꝑ¬
mittentem peccata: ne mi¬
iora ꝑpetrent᷑. Ueracit ai
sanantur uitia: quȩ uiru¬
tibus ñ uitiis excludunt᷑
Quoꝵdam aut̃ quȩ damli¬
tentia uitia tc̃ apparent.
quando abaliis uitiis di¬

Expanded text:
ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia sequitur: Expergiscimini, ebrii, et flete. Aliquando utiliter peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caveantur. Lege Paulum apostolum minora permittentem peccata, ne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc apparent, quando ab aliis vitiis de
Abbreviated transcription (Latin):
pit. Multi luxuriȩ sub¬
diti sunt. et contumaci
suꝑbia de ipso luarurie
oꝑe głant᷑: et inde magis
elati sunt: uñ humiliari
debuerunt. Ad cõꝑationẽ
mali fit deterius: quando
ñ solũ flagitia cõmittim
tur s: de ipsis flagitiis ua¬
nitate laudis ꝑditi extol¬
lunt᷑. sicut scriptũ ẽ: qmͣ
laudat᷑ peccator. in deside¬
ris animȩ suȩ. Quid enĩ
peius ẽ. quam flagitus mi

Expanded text:
pit. 6. Multi luxuriae subpit. 6. Multi luxuriae subditi sunt, et contumaci superbia de ipso luxuriae opere gloriantur; et inde magis elati sunt, unde humiliari debuerant. 7. Ad comparationem mali fit deterius, quando non solum flagitia committuntur, sed etiam de ipsis flagitiis vanitate laudis perditi extolluntur, sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae . Quid enim pejus quam
Abbreviated transcription (Latin):
libidinem: sicq ex oc¬
culto uitio elationis.
it᷑ in aꝑtũ libidinis:
et de aꝑto libidinis. it᷑
in occultũ uitm̃ elatio¬
nis.S dĩ seruus dis¬
tricte utrũq pensans
sic cauet libidinẽ. ut
ñ incurrat elationem.
et sic p̃mit elationẽ:
ut ñ resoluat animũ
ad libidinem. Luxu¬
riosis atq suꝑb demo¬
nes plus fautores exis¬
tunt : dumq in cet̾is
uitiis sp̃c maligni de¬
seruiant: his tamͣ maiori fami¬
liaritate uingunt᷑: eisq am¬
plius uixta desiderium fa¬
mulant᷑. Principalit̃ his
duobus uitiis diabolus hu¬
mano generi dñatur: idẽ¬
ꝑ suꝑbiam mentis. et lurs¬
riam carnis. Unde et dñs
ad iob loquit᷑ de diabolo
dicens. Subu̾bra dormit.
in secreto calami: in locis
humentibus. ꝑ calamum
enim inanis suꝑbia: ꝑ locd
uͦ humentia: carnis de¬
monstrat᷑ luxuria. ꝑ hec
enim duo uitia diabolit
humanũ possidet genus
uel dum mentẽ insuꝑ¬
biam erigit: uel dum
ꝑ luxuriam carnẽ corrĩ¬

Expanded text:
libidinem; sicque ex occulto vitio elationis itur in apertum libidinis, et de aperto libidinis, itur in occultum elationis. Sed Dei servus discrete utrumque pensans, sic cavet libidinem, ut non incurrat elationem; et sic premit elationem, ut non resolvat animum ad libidinem. 243 4. Luxuriosis atque superbis daemones plus fautores existunt, dumque in caeteris vitiis spiritus maligni deserviant, his tamen majori familiaritate junguntur, eisque amplius juxta desiderium famulantur. 5. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Unde et Dominus in Job loquitur de diabolo dicens: Sub umbra dormit in secreto calami in locis humentibus . Per calamum enim inanis superbia, per loca vero humecta carnis demonstratur luxuria. Per haec enim duo vitia diabolus humanum possidet genus, vel dum mentem in superbiam erigit, vel dum per luxuriam carnem corrum
Abbreviated transcription (Latin):
et libidinosa consuetudine
appetũt: sicq bonũ male
conuigia uero et potesta¬
tes ꝑse quidem bona sũt.
ꝑea uͦ quȩ circa ea sunt.
mala existunt. Coniugia
enĩ ꝑ id mala sunt: ꝑ qd̾
ꝑelationem. et ꝑopp̃ssio¬
nem ꝓ iusticie quoq p̃¬
uaricatione: malȩ exis¬
tunt. Nocent enĩ nuptie:
nocent et potestates. ẜ ꝑ
id qd eis iuxta ponitur.
ñ ꝑse: exemplo itineris
recti. iuxta qđ spine nas¬
cuntur: que surgentes
elatere: nocent eis qui
recto itinere gradiunt᷑.
bella susciꝑe: nisi pͥus
carnis edomuerit cupi¬
ditates. Non potest ad
contẽplandũ dm̃ mẽs
ẽẽ libera: que desideruis
huius mundi et cupi¬
ditatibus inhiat. Neq
cere oculus: quẽ puluis
claudit. Omĩ peccato
peiuis ẽ auaritia: et a¬
mor peeuniarũ. Uñ ⁊
ꝑ salomonẽ dr̃ nichil
ẽ scelestius: ꝗͣ amare
pecuniam.Fic enim
animã suam uenalẽ¬

Expanded text:
et libidinosa consuetudine et libidinosa consuetudine appetunt, sicque bono male conjugia vero et potestates per se quidem bona sunt; per ea vero quae circa ea sunt, mala existunt. Conjugia enim per id mala sunt, per quper elationem, per oppressionem, per justitiae quoque praevaricationem malae existunt. Nocent enim divitiae, nocent et potestates, sed per id, quod eis juxta ponitur, non per se; exemplo itineris recti, juxta quod spinae nascuntur, quae surgentes a latere nocent eis qui recto itinere gradiuntur. bella suscipere, nisi prius carnis edomuerit cupiditates. 2. Non potest ad contemplandum Deum mens esse libera, quae desideriis hujus mundi et cupiditatibus inhiat. Neque terit oculus quem pulvis claudit. 3. Omni peccato pejor est avaritia et amor pecuniarum. Unde et per Salomonem dicitur: Nihil est scelestius quam amare pecuniam ; hic enim animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut infecundi sunt corꝑe
ita steriles manent et ĩt
ułoꝑis boni fecunditate. Qis
recte de uirginitate gasos¬
rent: si aliis prauis oꝑibits
tem ꝓfitet᷑. et ab alus teris¬
nis desiderus ñ subtrahit
quã us hunc luxuria el¬
nis ñ polluat: diu̾sa tam̃ mũ¬
dane c̃usationis oꝑatio ma¬
culat. Uirgines de suis me¬
ritis głantes. hypocritis
coꝑant᷑: qui głam boni ope¬
ris foris appetunt: ꝗͣ intra
escientiam humiles hab̾e
debuerunt. Tales gͥ ad ꝓ¬
missa cęlestia ñ ꝑuenuit:
quia ipsi sibi uirginitatis
ymiũ ꝑelationis uitiũ au¬
ferunt. Hoc ẽ enim meu
gio ñ habere uirgines in
uasis oleũ. idẽ ñ seruare
intra c̃scientiam boni oꝑis
testimoniũ: s in facie glo¬
riari apud homines. ñ in
orde apud dm̃. Ruina
adulterii. excipitur desti¬
tutione matrimonii: me¬
liusq ẽ uaxorẽ ducere: quã
ꝑ libidinis ardorẽ ꝑire.
uidã conuigale decus non
ꝓgignendis filus delectant.
s hoc ꝓturbulenta carnis

Expanded text:
ciunt, qui sicut infecundi sunt corpore, ita steriles manent et mente operis boni fecunditate; qui recte de virginitate gauderent, si aliis pravis operibus ntiam profitetur et ab aliis terrenis desideriis non subtrahitur, quamvis hunc luxuria carnis non polluat, diversa tamen mundanae conversationis operatio maculat. 11. Virgines de suis meritis gloriantes hypocritis comparantur, qui gloriam boni operis foris appetunt, quam intra conscientiam humiles habere debuerunt. Tales igitur ad promissa coelestia non perveniunt, quia ipsi sibi virginitatis praemium per elationis vitium auferunt. Hoc est enim in Evangelio non habere virgines in vasis oleum, id est, non servare intra conscientiam boni operis testimonium, sed in facie gloriari apud homines, non in corde apud Deum. 12. Ruina adulterii excipitur destina matrimonii; meliusque est 248 uxorem ducere quam per libidinis ardorem perire. 13. Quosdam conjugale decus non gignendis filiis delectat, sed hoc pro turbulenta carnis
Abbreviated transcription (Latin):
omnium maloꝵ ẽ cupiditais
quã quidam appetentes era¬
uerunt afide. Sigͦ succiot᷑
radi& criminum: ñ pullula
cetere soboles peccatoꝵ. M
causa cupiditatis terren.
etiam ipsam fidẽ renum¬
auerunt. Cupiditas eni
risq tantũ in rebus aliens
est desideriũ: ut etiam be¬
micidium ꝑpetrare ñ uer¬
antur: sic̃ ac ab. qui appeti¬
tum cupiditatis suȩ sang¬
nis expleuit effusione Ses
iniqui mala queq̃ c̃cupics¬
et assecunt᷑: quatenus de
affectu mali desiđi fortus
puniantur. E lectos autẽ
suos ds̃ ñ dimittit ire in
desiderioꝵ maloꝵ ꝑfecdio¬
nem: s in dolore mentem con¬
nequit appetunt: ut hac ex¬

Expanded text:
omnium malorum cupiditas est; quam quidam appetentes erraverunt a fide . Si ergo succiditur radix criminum, non pullulant caeterae soboles peccatorum. 5. Multi causa cupiditatis terrenae etiam ipsam fidem renuntiaverunt. Cupiditas enim risque tantum in rebus alienis est desiderium, ut etiam homicidium perpetrare novereantur, sicut Achab, qui appetitum cupiditatis suae sanguinis explevit effusione . 6. Saepe iniqui mala quae concupiscunt assequuntur, quatenus de affectu mali desiderii fortius puniantur. Electos autem suos Deus non dimittit ire in desideriorum malorum perfectionem, 250 sed in dolorem mentem connequiter appetunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
bolus cogitationes cura¬
rũ scłarium humanis
m̃tibus ingerit: ꝗndo oran.¬
tem aspererit. Duobus
modis or̃o impeditur.
ne impet᷑re quisq uale¬
at postulata: hoc ẽ si aut
ꝗsq adhuc mala cõmittit:
aut si delinq̃nti sibi debi¬
ta ñ dimitit. Quod ge¬
minũ malũ dum quisq
a semet ipso absterserit:
ꝓtinus securus studio o¬
rationis inc̃bit: et ad ea
que impetrare p̃cibus
cupit. mentem libere
imicis ñ orat. Sic̃ nullũ
ꝓficit in uulnere medi¬
cam̃tum. si adhuc
ferrũ in eo sit: ita nich
adhuc dolor in m̃te. uł
odiũ manet inpecꝰtore.
Tantus ẽẽ debet ergadm̃
aut̃ oramus: si spei fiducus
ñ habemus. Petat gͦ ut ã.¬

Expanded text:
bolus cogitationes curabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus ingerit, quando orantem aspexerit. 12. Duobus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semetipso absterserit, protinus securus studio orationis 283 incumbit, et ad ea quae impetrare precibus cupit, mentem libere imicis non orat . 14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum adhuc dolor est in mente et odium manet in pectore. Tantus ergo debet esse oraautem oramus, si spei fiduciam non habemus: Petat aut
Abbreviated transcription (Latin):
curȩ. Longe aut̃ adõ ẽ ani¬
mus: qui in oratione cogi¬
tationibus scli fuerit occu¬
patus. Tũc gͦ ueracit᷑ ora¬
mus ꝗndo aliunde ñ cogi¬
canus.S ualde pauci st̃
qui tales orationes habeãt.
et licet inquibusdã sint.
difficile ẽ tam̃. ut semꝑ sit̃.
ensq̃ ante orationẽ uacãs
ado. illicitis cogitationi¬
bus occupatur: dum in
orationem uenerit. c̃festĩ
illi imagines rerũ quas
nuꝑ cogitauit occurrũt.
aditũq p̃cis obstruunt.
ne se mens libera ad cȩles.¬
te desideriũ erigat. Purgan¬
dusẽ itaq pͥmum animus.
atq atemporalium rerũ
cogitationibus segregan¬
dꝰ: ut pura acies cordis ad
dm̃ uere et simpliciter
dirigatur. Nam reuera
tunc impetranda diuina
munera credimus: ꝗndo
simplici affectu assistimus
cum oramus. Oultismo¬
dis int̾rũpitur orationis
intentio: dum se ꝑ incu.¬
riam uana mundi inger̃.
incuius cũq orantis ani¬
.mo. Tc̃ aut̃ magis dia¬

Expanded text:
curae. Longe quippe a Deo est anicurae. Longe quippe a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile est tamen ut semper sint. e ante orationem vacans a Deo in illicitis cogitationibus occupatur, dum in orationem venerit, confestim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstruunt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum animus, atque a temporalium rerum cogitationibus segregandus, ut pura acies cordis ad Deum vere et simpliciter dirigatur. Nam revera tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis dia
Abbreviated transcription (Latin):
nentes. effugiunt. Ora
tio cord̃ ẽ: ñ labioꝵ. Neq
enim uerba dep̾cantis
ds̃ intendit: s orantis
cor aspicit. Quod si ta¬
cite cor oret. et uax si¬
leat: quãuis homines
lateat. dm̃ latere ñ po¬
test.qui c̃scientie p̾sens
ẽ. Melius ẽ enĩ c̃ silen¬
tio orare corde.sine so¬
no uocis: quã solis uerbis:.
miti orandũ: nã peccatos
recordatio. merorẽ gignt
Dũ enĩ oramus ad memed̃
culpam reducimus: et i¬
gis reos tͣc nos ẽẽ cognoscur
Idõq cũ dõ assistimus g¬
re et flere debemus: rer¬
centes quã grauia sunt
dura inferni supplicias
timemus. Mens qualer
se inoratione offert. talꝗ¬
se post orationẽ conseris
Nam nichil ꝓficit or̃oł¬
nuo cõmittitur.: unde t
uenia postuletur. Illeci
p̾cis desideratũ effecti
dubio ꝑcipit: qui qd̃ oris
curis. aut erroribus impe¬
ditur. Apta ẽ enĩ adbonũ
in sua natura: in aliena uͦ
turbatur. Pura ẽ or̃o. ꝗͣ in
suo tp̃r sclĩ ñ int̾uenuint¬

Expanded text:
nentes, effugiunnentes, effugiuntio cordis est, non labiorum; neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis cor aspicit. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis hominem lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Melius est cum silentio orare corde sine sono vocis, quam solis verbis, sine emitu orandum. Nam peccatorum recordatio moerorem gignit. Dam enim oramus, ad memoriam culpam reducimus: et magis reos tunc nos esse cognoscimus. Ideoque cum Deo assistimus, gemere et flere debemus, reminiscentes quam gravia sint dira inferni supplicia, quae timemus. Mens qualem se in oratione offert, talem post orationem conservet. Nam nihil proficit ornuo committitur unde jam iterum venia postuletur. Ille enim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. 8. Pura est oratio quam in suo t
Abbreviated transcription (Latin):
quas in ueritate gessimus.
sepe dormientibus in ani¬
narie. si non c̃cupiscendo
&currunt. Qui noctur¬
na illusione polluitur. quã¬
uis et si extra memoriam
turpiũ cogitationũ sese ꝑ¬
sentiat inquinatũ: tamen
hoc ut tẽptaret᷑ culpe sue
tribuat: suamq inmundi¬
tiam statim fletibus ter¬
gat .uIi. De oratione.
oc ẽ remediũ eius
qui uitioꝵ tẽptam̃¬
tis exestuat: ut quotiẽs
quolibet tangit᷑ uitio. to¬
tiẽs ad orationẽ se subdat:
quia frequens oratio. ui¬
tioꝵ inpugnationem ex¬
do: quousq inportunas
desiderioꝵ carnalium
suggestiones que nr̃is ob¬
strepunt sensibus. fortis
sima intentione suꝑemus:
ac taindiu insistere:. quo us¬
q ꝑsistendo uincamus.
Nam neglegentes oration.¬
es: nec abipso homine
impetrare ualent quod
uolunt. Quando quisquȩ
orat: scm ad se sp̃m aduo¬
cat. Atubi uen̾it confes¬
tim tẽptam̃ta demonio.¬
rũ quȩ se mentibus hu
manis inmergunt: p̾sen¬
tiam eius ferre ñ susti¬

Expanded text:
quas in veritate gessimus, quas in veritate gessimus, saepe dormientibus in aninoxie, si non concupiscendo occurrant. 14. Qui nocturna illusione polluitur, quamvis etsi extra memoriam turpium cogitationum sese persentiat inquinatum, tamen hoc, ut tentaretur, culpae suae tribuat, suamque immunditiam statim fletibus tergat. CAPUT VII. De oratione. 1. Hoc est remedium ejus qui vitiorum tentamentis exaestuat, ut quolibet tangitur vitio, toties ad orationem se subdat. Quia frequens oratio vitiorum impugnationem exsdo, quousque importunas desideriorum carnalium suggestiones, quae nostris obstrsima intentione superemus; ac tandiu insistere, quousque persistendo vincamus. Nam negligentes orationes nec ab ipso homine impetrare valent quod volunt. 3. Quando quisque orat, sanctum ad se spiritum advocat. At ubi venerit, confestim tentamenta daemoniorum quae se mentibus 280 humanis immergunt, praesentiam ejus ferre non susti
Abbreviated transcription (Latin):
scripture: dicentis. Sidun
uobis et ita euenerit: Nont
datis. Sõnia similia suiti
gurus: et qui ea intendnt
reuera auguriari noscurꝰ
Non ẽẽ uera somnia: que
gitans animus die noctus
sibi imaginatur. Mentes
enim: non nũquam ipsest
somnia fingunt. Sepe ci
pͥora mala ꝑtristem meri¬
riam ad m̃tem reducime
ꝑ hec gehennȩ uindictat
in nobis ipsis recolendos
suppliciis. memoria uie¬
lantibus fiunt: et puses¬
nes somniaq occurrunt: et
legitantium m̃tes concutiũt.
lim una ui memoriȩ: fiunt
utraq siue uigilantibus siune
dormientibus nobis. Tali
enĩ animi monitione. orri¬
bili pauore etiam ꝑquietẽ
c̃cutimur: & ꝗͣ grauia sunt
que cõmisimus. et quam
dura quȩ ꝑtimescimus. m̃¬
ns aspectu etiam in sõnio
antẽplamur. Non ẽẽ pec¬
atum ꝗͣdo nolentes iag¬
mibus nocturnis illudim᷑:
stũc ẽẽ peccatũ si anteꝗͣ
iludamur. cogitationis
affectibus p̾uenimur. Lu¬
rurie quippe imagines

Expanded text:
Scripturae dicentis: Si dixerint Scripturae dicentis: Si dixerint vobis, et ita evenerit, non credatis . 10. Somnia similia sunt auguriis, et qui ea intendunt, revera augurari noscuntur. Non esse vera somnia, quae cogitans animus die noctuque sibi imaginatur. Mentes enim nonnunquam ipsae sibi somnia fingunt. 11. Saepe dum priora mala per tristem memoriam ad mentem reducuntur, per haec gehennae vindictam in nobis ipsis recolendo isupplicii memoria vigilantibus fiunt, et per visiones somniaque occurrunt, et cogitationum mentes 279 concutiunt. Nam una VI memoriae fiunt utraque, sive vigilantibus, sive dormientibus nobis. 12. Tali enim animi motione horribili pavore etiam per quietem concutimur; et quam gravia sunt quae commisimus, et quam dura quae pertimescimus, mentis aspectu etiam in somnio contemplamur. 13. Non esse peccatum, quando nolentes imaginibus nocturnis illudimur; sed tunc esse peccatum, si, antequam illudamur, cogitationum affectibus praeveniamur. Luxuriae quippe imagines,
Abbreviated transcription (Latin):
gitatione et reuelatione:
danihele dicente. Tuin¬
quit re& cogitare cȩpisti
in stratu tuo. quid ẽet fu¬
turum post hec: set qui
reuelat misteria. ostendit
t que uentura sunt. Et¬
enĩ sepe ea in quibꝰ cogi¬
tationũ nr̃arñ sensum
porrigimus: quodam m̃tis
eacessu reuelantur. dum
requiescimus. Quamus
ñ nulla uera sint somnia.
facile tam̃ eis cređe ño
pus ẽ: quia diuersis im¬
aginationũ qualitatibꝰ
oriunt᷑: et uñ ueniant
raro considant᷑. Cam fa¬
cile gͥ sõnu fides adhiben¬
da ñ ẽ: ne forte sathanas
in anglm lucis sese trans¬
formans. quẽlibet inca¬
utũ fallat: et aliqua er¬
roris fraude decipiat.
mones deceptoria frau¬
de. ita quosdam curio¬
sos obseruantesq illudt̃.
ut quedam somnia ñ
aliter eueniant quam
ostendunt᷑. Ut enim
in multis fallant.: int̾¬
dũ et uera ꝓnuntiant.S qui¬
uis ita accidant. contẽpneni
sunt. ne forte illusione prad¬
dant: recolentes testimorꝰ

Expanded text:
gitatione et revelatione, gitatione et revelatione, Daniele dicente: Tu, inquit, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendit tibi quae futura sunt . Etenim saepe ea in quibus cogitationum nostrarum sensum porrigimus, quodam mentis excessu revelantur, dum requiescimus. 8. Quamvis nonnulla vera sint somnia, facile tamen eis credi 278 non opus est, quia diversis imaginationum qualitatibus oriuntur, et unde veniant raro consideratur. Tam faigitur somniis fides adhibenda non est, ne forte Satanas, in angelum lucis se transformans, quemlibet incautum fallat, et aliqua erroris fraude decipiat. 9. mones deceptoria fraude ita quosdam curiosos observant, eisque illudunt, ut quaedam somnia non aliter eveniant quam ostenduntur. Ut enim in multis fallant, interdum et vera pronuntiant. Sed quamvis ita accidant, contemnenda sunt, ne forte de illusione procedant, recolentes testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ginibus: et quos uiglas
inuitia traxit. dormienst
fatigat: ut ñ quã secuposs
quiescere sinat. Non ñdl
uigilantes uitiis tẽptant nec
suꝑant: acrit̾ dormientes
inpugnant. Scĩ aut̃ et si
admom̃itum huiuf modi
uisionibus cõmouentur:
mox tam̃ euigilantes illu¬
sionum uanitates despiciĩt.
intentionẽꝙ suam ꝓtinꝰ
ad dm̃ c̃uertunt. Diuer¬
se qualitates sunt somni¬
oꝵ. Quedam enĩ ex satu.¬
ritate. seu inanitione occu¬
rrunt: quȩ etiam ꝑ exꝑi¬
entiam nota sunt: quedã
ĩ ex ꝓpͥa cogitatione ori¬
untur. Nam sepe quȩ in
die cogitamus: in noctibꝰ
recognoscimus. Non nul¬
le aut̃ uisiones. spuũ in¬
mundoꝵ fiunt illusio¬
ne: salomone ꝓbante.
ultos inquit errare fece¬
runt. sõma: et illusiones
gitur in lege de ioseph filio
iacob qui sõnio fr̃ibus p̃¬
ferendus p̾dicitur: uel sic̃
puero in egyptũ. sõnio¬
et ꝑmixte accidunt uisio¬
nes. idẽ cogitatione simul
et illusione: atq item co¬

Expanded text:
imaginibus; et quos vigilantes imaginibus; et quos vigilantes in vita traxit, dormientes fatigat, ut nunquam securos requiescere sinat. 4. Nonnunvigilantes vitiis tentant, nec superant, acriter dormientes impugnant. 5. Sancti autem etsi ad momentum hujusmodi visionibus commoveantur, mox tamen evigilantes illusionum vanitates despiciunt, intentionemque suam protinus ad Deum convertunt. 6. Diversae qualitates sunt somniorum. Quaedam enim ex saturitate, seu inanitione occurrunt, quae etiam per experientiam nota sunt. Quaedam vero ex propria cogitatione oriuntur; nam saepe quae in die cogitamus, in noctibus recognoscimus. 7. Nonnullae autem visiones spirituum immundorum fiunt illusione, Salomone probante: Multos, inquit, errare fecerunt somnia, et illusiones gitur in lege de Joseph filio Jacob, qui somnio fratribus praeferendus praedicitur . Vel sicut puero in Egyptum . Noermiste accidunt visiones, id est, cogitatione simul et illusione, atque item co
Abbreviated transcription (Latin):
losos et timidos faciant.
Aliquoties et desꝑatione
peccatoꝵ m̃tem conuer¬
si ꝑ soporẽ conturbant:
horrendaq gehenne su¬
pplicia minitant᷑. Nõ ñ¬
quã aut̃ et aꝑta impug¬
natione crassantes. hu¬
mana corꝑa u̾berant:
quod tamen dõ ꝑmit¬
tente mał fit ad uindi.¬
ctam: iustis ad toleran¬
di sp̃c eos quos incub̃e
in scłi amore conspici¬
unt: dormientes qua¬
dam uane spei ꝓsꝑita¬
te illudunt. Quoddã
uͦ quos formidare aliqͣ
adu̾sa ꝑsentiunt. dor¬
mientes mnani terrore concit¬
unt: sicq miseroꝵ corda ura
illusionibus tẽptantes. mai
uacua ꝓsꝑitate demulcer
mͦ uana formidine terrer
Qaut̃ nullis aut raris cos
sunt delictis. aut ñ quã
raro terroribus fatigante
nocturnis: s placato sõnee
escentes. int̾dum etiam ꝑ
rem. quȩdam archana et
tica c̃tuent᷑ ac uident. Qut
corda sua grauioribus ute
polluer̃. conscientie pauea
illusi species trem̃das ałp¬
miseroꝵ diuersis eluoit

Expanded text:
losos et timidos faciant. losos et timidos faciant. Aliquoties etiam ex desperatione peccatorum mentem conversi per soporem conturbant, horridaque gehennae supplicia minitant. Nonnunquam autem et aperta impugnatione grassantes humana corpora 276 verberant, quod tamen, Deo permittente, malis fit ad vindictam, justis ad tolerandi spiritus eos quos incumbere in saeculi amore conspiciunt, dormientes quadam vana spei prosperitate illudunt. Quosdam vero, quos formidare aliqua adversa praesentiunt, dormientes inani terrore concutiunt. Sicque miserorum corda variis illusionibus intentantes, modo vacua prosperitate demulcent, modo vana formidine terrent. 3. Qui aut nullis, aut raris conscii sunt delictis, aut nunquam, aut raro terroribus fatigantur nocturnis; sed placato somno quiescentes, interdum etiam per soporem quaedam arcana et mystica contuentur ac vident. Qui vero corda sua gravioribus vitiis polluerunt, conscientiae pavore illusi species tremendas aspmiserorum diversis illudit
Abbreviated transcription (Latin):
uarus uexationũ dolorib
uis demonum cruciat: uñ¬
etiam int̾dum usq ad desꝑa¬
tionis angustiam coartat᷑.
manenti aut̃ in dĩ amore
anime: et ipsa talis angus¬
na ad meritũ proficit.
am siue in animo siue in
corꝑe ꝑ instintũ inmundo¬
rum spuũ quelibet adu̾sa¬
ymissui id patit᷑. Quod si
hoc ipsum ad dĩ glam hu¬
milis referat: et dicat
neamus: iste. ñ seꝑatur
adõ. s coniungit᷑. quãlibet
atroci angustia torqueat᷑.
anima patit᷑ instigatione
demonum: s talib temp¬
ñ potest: quia puis dñs
ad dampnationem culpe
ñ reputat: qđ de suȩ ma¬
iestatis ꝑmissu nolens
qui patit᷑ portat. Nam
ibi peccamus.: ubi cupidi¬
tatem uel uoluntatem
deflectimus: ubi uͦ uio¬
lent̃ adducimur. et si faci¬
nus aut flagitium ñ est.
misentam̃ pro flagitio
et facinore sumus.S
qui dm̃ ꝓ irrogata lau¬
dat miseria: cõmisso ꝓcul
dubio caret facinor ⁊
noctibus occurrentes hu¬
manos sensus ꝑuisiones
conturbant: ut formido¬

Expanded text:
variis vexationum doloribus vis daemonum cruciat; unde interdum usque ad desperationis angustiam 275 coarctatur. Permanenti autem in Dei amore animae et ipsa talis angustia ad meritum proficit. Nam sive in animo, sive in corpore, per instinctum immundorum spirituum quaelibet adpermissu id patitur. Quod si hoc ipsum ad Dei gloriam humilis referat, et dicat:neamus , » iste non separatur a Deo, sed conjungitur, qualibet atroci angustia torqueatur. anima patitur, instigatione daemonum, sed talibus tennon potest, quia pius Dominus ad damnationem culpae non reputat quod de suae majestatis permissu nolens qui patitur portat. Nam ibi peccamus ubi cupiditate vel voluntate deflectimus. Ubi vero violenter addicimur, etsi facinus aut flagitium non est, miseria tamen pro flagitio et facinore est. Sed qui Deum pro irrogata laudat miseria, commisso procul dubio caret facinore. noctibus occurrentes humanos sensus per visiones conturbant, ut formido
Abbreviated transcription (Latin):
potentia diuina ꝑ peniten¬
tiam ab eius faucibus tra
aboli escam. dũ alibi sc̃p¬
cũ sit. de illo. fęnũ sicut
bos comedet: nisi qd in
ocłis dĩ fenum st̃. ꝗelec¬
tus cibus scd̃m hoĩes ẽẽ
uidentur: Ac ꝑ hoc qui
de bonoꝵ numero ꝑeũt:
apud hoĩes electi. apud
dm̃n fenum existunt. Eũ
diabolus iam deglutisse
dr̃: quẽ iam ꝑfecto scelere
deuorasse uidet᷑. E ũ uͦ
quem ñ deglutiuit oꝑis
ꝑfectione. s tẽptationũ
illecebris mordet ut
deuoret. adhuc quasi
in maxillam mandit.
Unde et paulus habet sti¬
mulos carnis quibꝰ hu¬
miliet᷑: ñ habet peccan¬
di ꝑfectionem. qua de-¬
glutiat᷑. Os diaboli: uer¬
ba eius sunt. Uerba uͦ
eius. inspirationes oc¬
culte sunt: quibꝰ corda
hominũ alloquens. oc¬
cultis urit cupiditati¬
bus. Qdam ob incorri¬
gibilem iniquitatem
quia sponte ñ corrig¬
uexandi tradunt᷑: ut arrpo
et saluentur: sic̃ et apls r¬
huuis modi sathane iurt¬

Expanded text:
potentia divina per poenitenpotentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxaboli escam, dum alibi scriptum sit de illo: Fenum sicut bos comedet, nisi quod in oculis Dei fenum sunt qui electus cibus secundum homines esse videntur? Ac per haec, qui de bonorum numero pereunt, apud homines electi, apud Deum fenum existunt. 32. Eum diabolus jam deglutiisse dicitur, quem jam perfecto scelere devorasse videtur. Eum vero, quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet, ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis, quibus humilietur , non habet peccandi perfectionem, qua deglutiatur. 274 33. Os diaboli verba ejus sunt. Verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. Quidam ob incorrigibilem iniquitatem, quia sponte non corrigvexandi traduntur ut arripiac salventur. Sicut et Aposhujusmodi Satanae in int
Abbreviated transcription (Latin):
us adimplendũ q̃legit:
ꝗͣ ad sciendũ erit ꝓmtissi¬
mus. Minor enĩ penaẽ
nescire quid appetas: ꝗͣ
ea que noueris. ñ imple¬
re.Sicut enim legendo
scre concupiscimus: sic
sciendo recta quȩ didici¬
mus. implere debemus
ex dĩ et p̾miũ habet et
pęnam: legentibus eam.
Oremui. in eis qui eam be¬
ne uiuendo custodiunt:
penam uͦ: qui eã male ui¬
uendo c̃tẽpnunt. Omĩs
qui a p̾ceptis dĩ discedit
oꝑe: quotiens eadem p̾
cepta legere uel audire
potuerit. corde suo rep̾hen¬
sus confunditur: quia id
quod ñ agit memoratur:
et teste conscientia interi¬
us accusat᷑. Unde et dauid
ꝓpħa dep̾catur: dicens.
Tẽ non confundar: c̃respi¬
cio in omnia mandata
tua. Grauit namq unus¬
quisq cõfundit᷑. ꝗͣdo man¬
data dĩ. uel legendo. uł
audiendo respicit: que
uiuendo contempsit. Cor¬
de enim rep̾henditur.
dũ mandatoꝵ. meditatio¬
ne docetur: quia ñ imple

Expanded text:
us ad implendum quae legit, us ad implendum quae legit, quam ad sciendum, erit promptissimus. Minor enim poena est nescire quid appetas, quam ea quae noveris non implere. Sicut enim legendo scire concupiscimus, sic sciendo recta quae didicimus implere debemus. 7. Lex Dei et praemium habet, et poenam legentibus eam. Praemium his qui eam bene vivendo custodiunt; poenam vero eis qui eam male vivendo contemnunt. 8. Omnis qui a praeceptis Dei discedit opere, quoties eadem Dei praecepta legere vel audire potuerit, corde suo reprehensus confunditur, quia id quod non agit memoratur, et teste conscientia interius accusatur. Unde et David propheta deprecatur dicens: Tunc non confundar, dum respicio in omnia mandata tua . Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non imple
Abbreviated transcription (Latin):
lectionibus instruimur. Vtrũa
boñ si liceat: si ñ liceat. melius¬
ẽ orare quã legere: Quult c̃
dõ semꝑ ee. frequent̾ debet
orare: frequent̃ et legere: Na
cũ oramus. ipsi cũ dõ loquim
Omis ꝓfectus: ex lectione. c
meditatione ꝓcedit. Que
enĩ nescimus lectione disci¬
mus: quȩ aut̃ didicimus me¬
ditationibus cõ seruamus.
Geminũ c̃fert donũ lectio
scarũ scripturarũ: siue q
intellectum m̃tis eruoit:
seu quod amundi uanitan¬
bus abstractũ hominem ad
amorem dĩ ꝑducit. Caxita¬
ti enĩ sepe illius sermone.
subtrahimur a desidio uits
mundanȩ: atq accensiss
amorem sapientie. tanto ua¬
na spes mortalitatis huius
us legendo spes ȩt̃na claru¬
erit. Qeminũ ẽ. lectionis
studiũ pͥmũ quomͦ scrip¬
ture intellegant᷑: scdm̃ qͣ
utilitate. uel dignitate di¬
cantur. Erit enĩ antea qͥs¬
quȩ ꝓmptus ad intellegen¬
dũ quȩ legit: seq̃nt᷑ idone¬
us ad ꝓferendũ. que didi¬
cit. Lector strenuus poti¬

Expanded text:
lectionibus instruimur. Utrumque bonum, si liceat: si non liceat, melius orare quam legere. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare, frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: Omnis profectus, ex lectione et meditatione procedit. Quae enim nescimus, lectione discimus: quae autem didicimus, meditationibus conservamus. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum. Sive quia intellectum mentis erudit; seu quod a mundi vanitatibus abstractum hominem ad amorem Dei perducit. Excitati enim saepe illius sermone, subtrahimur a desiderio vitae mundanae; atque accensi amorem sapientiae, tanto vana spes mortalitatis hujus us legendo spes aeterna claruerit. 5. Geminum est lectionis studium: primum, quomodo Scripturae intelligantur; secundum, qua utilitate vel dignitate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus poti
Abbreviated transcription (Latin):
sic de uida ꝓditore scribit᷑.
et oratio eius fiat in pecca¬
tum. Qui enĩ iactanter
orat laudem appetendo
humanam: ñ solũ eius
oratio ñ delet peccatum.
s et ipsa uertitur in pec¬
catum: sicut uidei uel
heretici qui licet ieuina¬
nis ꝓficit meritũ. s mutat᷑
potius inpeccatum. Ido in¬
terdum oratio electoꝵ in
p̾ͥssuris eoꝵ. differtur. ut
łimpioꝵ¬
geatur. Uerum dũ iusti
fit salute qui eos affligut᷑
ut dum illis temꝑalire¬
medio subuenitur. pͣuo¬
rum oculi ad conuersio¬
nem aꝑiant᷑. Unde et
tribus pueris frigidus
ignis fuit ut nabucho¬
donosor dm̃ uerũ agno¬
sceret: sic̃ et ꝓpħa inpsa¬
linis ait. ꝓptͣ inimicos
meoseripe me. Prom
de tardius ex audiunt᷑.
quoꝵdã orationes ut
dum differuntur. for¬
tius exercitati maioribꝰ
p̾miis cumulent᷑: erẽ¬
plo pruinarum et re¬
pͣssione messium. in quibꝰ pri¬
to tardius sata semina eatut
tanto ad frugem cumulatus
crescunt. Quoties orants.

Expanded text:
sicut de Juda proditore scribitur: sicut de Juda proditore scribitur: Et oratio ejus fiat in peccatum . » Qui enim jactanter orat laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed etiam ipsa vertitur in peccatum. Sicut Judaei vel haeretici, qui licet jenis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. 22. Ideo interdum oratio electorum in pressuris eorum differtur, ut impiorgeatur. Verum dum justi fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi ad conversionem aperiantur. Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit , ut 286 Nabuchodonosor Deum verum agnosceret. Sicut et propheta in Psalmis ait: Propter inimicos mede tardius exaudiuntur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur, exemplo pruinarum et reressione messium; in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius crescunt. Quoties orantes non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ meret᷑. nec impetrati
illo bonũ qđ poscit: cuis
legi ñ obedit. Si enĩ ioa
ds p̾cipit facimus: ida
petimus. sine dubio ops¬
bimus. Nam sic̃ scriptils
qui auertit aurem sians
audiat legem: oratio ass
erecrabilis ẽ. Multũ apud dm̃
utiiq sibi necessario cõmen¬
dantur: ut oratione oꝑatio.
itoꝑe fulciat᷑ or̃o. Unde
etiam iheremias ait. Leue¬
mus corda nr̃a cũ manib
addm̃. Cor enim cũ mani¬
bus leuat.: qui orationem
cũ oꝑe subleuat. Nam qͥs¬
at. et manus ñ leuat. Qͥs¬
rumq dictũ ẽ. leuemus
coroa nr̃a cũ manibus ad
am: ne de neglegentia
mandatoꝵ dĩ corde repre¬
hendamur: dum salutẽ
nrãm optinere aut sola
oratione. aut sola oꝑatiõe
setendimus. Postꝗͣ bonum¬
opus agimus. lacrimȩ ora¬
tionum fundantur: ut me¬
ritum actionis. humilitas
impetret p̾cis. Culpabilit̃
manus ad dm̃ expandit.
qui facta sua orando iactant̃
prodit: sicut phariseus in
templo iactant᷑ orabat. seq
magis ꝗͣ dm̃ de oꝑibus iustis

Expanded text:
n meretur; nec impetrat ab illo bonum quod poscit, 284 cujus legi non obedit. Si enim id quod Deus praecipit facimus, id quod petimus sine dubio obtinemus. Nam sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam, ne audiat legem, oratio ejus exsecrabilis erit . 18. Multum apud Deum utraque sibi necessario commendantur, ut oratione operatio et opere fulciatur oratio. Unde etiam Jeremias ait: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum . Cor enim cum manibus levat, qui orationem cum opere sublevat. Nam quiat, et manus non levat. Quisrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia mandatorum corde reprehendamur, dum salutem nostram obtinere aut sola oratione, aut sola operatione, contendimus. 19. Postquam bonumopus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum exqui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seque magis quam Deum de operibus justis
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Psallendi enĩ utilitas
tristia coroa consolatur. et¬
gratiores m̃tes facit: fasti¬
diosos oblectat: mertes
excitat: peccatores ad lam̃¬
ta inuitat. Nam quãuis
dura sint carnaliã corda:
statim ut psalmi dulcedo
insonuerit: ad affectum
pietatis animum eoꝵ. in
latione canentis. maior
nascit᷑ c̃punctio cordis.
Multi enĩ repperiuntur qͥ
cantus suauitate cõmo¬
ti. sua crimina plangũt.
atq ex ea parte magis
flectuntur ad lacrimas:
ex qua psallentis insonu¬
erit dulcedo suauissima.
Oratio inp̾senti tantũ ui¬
ta ꝓremedio peccatoꝵ
effundit᷑ psalmoꝵ aut̃
decantatio. ꝑpetuã dĩ
laudẽ demonstrat in

Expanded text:
mur. Psallendi enim utilitas mur. Psallendi enim utilitas tristia corda consolatur, gratiores mentes facit, fastidiosos delectat, inertes exsuscitat, peccatores ad lamenta invitat. Nam quamvis dura sint carnalium corda, statim ut psalmi dulcedo intonuerit, ad affectum pietatis animum eorum inlatione canentis major nascitur compunctio cordis. Multi enim reperiuntur qui cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallendi insonuerit dulcedo suavissima. Oratio in praesenti tantum pro remedio peccatorum effunditur, psalmorum autem decantatio perpetuam Dei laudem demo
Abbreviated transcription (Latin):
inte huius cõmodis. uł aduer¬
sis: ꝓuidentia uͦ diuina tem.¬
palit̃ eoꝵ desidĩo minime
consulit: quia meliora illis
mnet̃num ꝓmittit. Oratio
pͥuatis locis oportunius fũ.¬
ditur: mau̾isq obtentum
impetrat: dũ dõ tantũ tes¬
te deꝓmit᷑. Propͥum autẽ
hypocritarũ ẽ. offerre se
inoratione uidentibus. qͦrũ
fructus ẽ ñ dõ placere: seo
glam ab hominibus conꝑa
re. N in multi lo quio erau¬
diunt᷑ homines ado: qua¬
si plurimis eũ uerbis con¬
ent᷑ inflectere. Neq enim
conciliat eum multiplex
orantis sermo: s pura sin¬
ceraq orationis intenti.
o. Boñ ẽ corde semꝑ orare:
boñ etiam et sono uocis
dm sp̃alibus hẏmnis gli¬
ficare: Nichil ẽ sola uoce
canere sine cord̃ intentio¬
ne: s sicut ait apłs. cantan¬
tes incordibus ur̃is dño:
hoc ẽ. ñ solũ uoce. s corde¬
psallentes. Unde et alibi:
psallam sp̃u: psallã et m̃te.
Sic̃ orationibus regimur.
ita psalmoꝵ studiis delecta.¬

Expanded text:
itae hujus commodis, vel adversis. Providentia vero divina temporaliter eorum desiderio minime consulit, quia meliora illis in aeternum promittit. 27. Oratio privatis locis opportunius funditur, majusque obtentum impetrat, dum Deo tantum teste depromitur. 28. Proprium autem hypocritarum est offerre se in oratione videntibus; quorum fructus est, non Deo placere, sed gloriam ab hominibus compan in multiloquio exaudiuntur homines a Deo, quasi plurimis eum verbis conentur inflectere. Neque enim conciliat eum multiplex orantis sermo, sed pura sinceraque orationis intentio. 287 30. Bonum est corde semper orare, bonum et sono vocis Deum spiritualibus hymnis glficare. Nihil est sola voce canere sine cordis intentione; sed, sicut ait Apostolus: Cantantes in cordibus vestris , hoc est, non solum voce, spsallentes. Unde et alibi: Psallam spiritu, psallam et mente . Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delecta
Abbreviated transcription (Latin):
tia nascit᷑ impetrandi at
si se adhuc animus sente
circa peccandi affectione
uersari. Nenĩ potest hud¬
re p̾cis certam fidutiam
adhuc inp̾ceptis dĩ pigt¬
et quem peccati recordan

Expanded text:
tia nascitur impetrandi orata, si se adhuc animus sentiat circa peccandi affectionem versari. Non enim potest habere precis certam fiduciam, qui adhuc in praeceptis Dei pigritat, et peccati recordatione
Abbreviated transcription (Latin):
Quas si a nobis sꝑnimus.
sine dubio ille confusus
abscedit: statimq fran¬
guntur iacula concupis¬
centiȩ eius: contẽptẽq
iacent. et sine luce faces
illius. Sollicite hostis in¬
sidias intelligere parit̃
et cauere dĩ seruũ opor¬
tet: sicq in innocentia
uitȩ existere simplicẽ:
ut tam̃ oporteat cũ sim¬
plicitate ẽẽ prudentẽ.
Qprudentiam simplicite
ba ẽ seducta ñ habens ca.
S idõ colũba quia simpler¬
ignara prudentiȩ ẽ. Sen
fraus sathanȩ scoꝵ cordibir
aꝑitur: qñ ꝑ speciem bon
angłm se simulans lucis
nitit᷑ elecꝰtos deciꝑe: detigs
atq c̃tempnit᷑. Sic et uer
fallacis doctrine. ds̃ scos lu
facit intelligere: quatens
diabolicũ errorem intems
cognoscant: ac sollicite
ne eos diabolus ꝑspeciem
boni fallat. Hȩc ẽ enĩ ꝑcins¬
tatio iosue dicentis: nre
an aduersarioꝵ: ꝓpter li
et iheremiȩ dr̃ Si seꝑa ll¬

Expanded text:
quas si a nobis spernimus, quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et cavere Dei servum oportet; sicque in innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati mba est seducta, non habens cor . Sed ideo columba, quia simplignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite ne eos diabolus per speciem boni fallat. Haec est enim percunctatio Josue dicentis: Noster es? an adversariorum ? Propter hoc et Jeremiae dicitur: Si sepa
Abbreviated transcription (Latin):
ramine nequitias demo¬
num ñ refrenaret: Et li¬
cet diabolus temptationẽ
iustissemꝑ inferre cupiat.
tam̃ si ad̾o potestatẽ ñ acci¬
pit: nullatenus adipisci
potest qđ appetit. Unde
et om̃is uoluntas diaboli
inusta ẽ: et tam̃ ꝑmitten¬
te dõ. om̃is potestas iusta¬
ẽ. Ex se enim tẽptare dia¬
bolus quosubet iniuste
appetit: s eos qui temp¬
tandi sunt. et ꝓ ut temp¬
tandi sunt. ñ nisi tẽptari
ds̾ iuste ꝑmittit. Unde
etiam in libris regum de
diabolo scͥptũ ẽ: quia sp̃c
dñi malus uruebat in
saul. Ubi iuste queritur:
si cłĩ cur malus: si malus:
cur dñi : S duobus u̾bis
et dñi potestas iusta: et
diaboli uoluntas iniusta.
Nam sp̃c malus. ꝑ nequissi¬
mam uoluntatem: et idẽ
dñi spc ꝑ acceptam uistis¬
simam potestatem. Dia¬
bolus ñ ẽ. inmissor: s in¬
centor potius uitioꝵ. Neq
enĩ alibi c̃cupiscentiȩ fo¬
menta succendit: nisi uͥ
pͥus prauȩ cogitationis
delectationes aspexerit.

Expanded text:
ramine nequitiam daemoramine nequitiam daemonum non frenaret? Et licet diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen, si a Deo potestatem non acceperit, nullatenus adipisci potest quod appetit. Unde et omnis voluntas diaboli injusta est, et tamen, permittente Deo, omnis potestas justa. Ex se enim tentare quoslibet injuste appetit, sed eos, qui tentandi sunt, et prout tentandi sunt, non nisi tentari Deus juste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem Dominus per acceptam justissimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit;
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: hoc qđ ex passionedo
quia et diuinam agnoser
intellegit .U. De tẽptation
mitatũ temptati¬
biis: iustus in hac uita pi¬
satur uñ et optat ab hoc ss
funditus euelliꝰ quo ier¬
nis careat : et fixam illic le¬
multũ int̾ẽ. Nam grans
fert quas interuis lugii.
quã eas quas eat̾ius sustis
has enim et loco euitat ei
temꝑe: illas uͦ nec loco po¬
test euitare nec tempos
limplius tẽptat electos diabol:
quã dĩ uoluntas ꝑmittit. tẽp¬
ando autẽ: scoͣꝵ ꝓfecꝰtibus
eruit. Et si nolens. utilita¬
n tam̃ scoꝵ seruit diabolus:
qn eos temptationibus suis
ñ decipit. s̃ potius erudit.
lam temptationes quas ille
conu̾tit. Insidie diaboli atq
astucie. quã uis huc atq il¬
luc querentes quem deuo¬
rent diffundant᷑: apotesta¬
te tam̃ diuina ñ eg̃diunt᷑.
ne tantũ noceant. quantũ
maliciose c̃tendunt. Nam
quando scõꝵ uirtus tanta
tolerare potuisset: si suꝑ¬
na dispensatio pio mode¬

Expanded text:
verit, hoc quod ex passione verit, hoc quod ex passione quia et divinam agnoscit De tentationibus. mitatum tentatis justi in hac vita pulsatur, unde et optat ab hoc saeculo funditus evelli, quo et aerumnis careat, et fixam illic semultum interest. Nam gravius fert, quas interius luget, quam eas quas exterius sustinet. Has enim et loco evitat, et tempore: illas nec loco potest evitare, nec tempore. 3. Non amplius tentat electos diabolus quam Dei voluntas permittit. Tentando autem, sanctorum profectibus servit. 4. Etsi nolens, utilitati tamen sanctorum servit diabolus, quando eos tentationibus suis non dejicit, sed potius erudit. Nam tentationes, quas ille convertit. 5. Insidiae diaboli, atque astutiae, quamvis huc atque illuc quaerentes quem devorent diffundantur , a potestate tamen divina non egrediuntur, ne tantum noceant, quantum malitiose contendunt. Nam quomodo sanctorum virtus tanta tolerare posset, si superna dispensatio pio mode