comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud psalmoꝵ dauid lic& unus libellus sit habens cas uirtutis orationes quas supra diximꝰ
tamen plerumq & in uno psalmo om̃s istas orationis partes inueniuntur. Quomodo in
in uniuersa terra. Oratio ergo prima deinde obsecratio. qñm uidebo caelostuos opera
digitorum tuor. hoc est cados uidebo lunam &stellas quastu fundasti. utiq non caelos
dicit uidebo : sedui debocaelos in quib: incipit albescere gratiam & splendor caelestis.
Hos sibi caelos tunc promit tebat proph&adari quae caelestem gratiam ad nõmerent᷑
cum e minuistieum paulominus ab angelis. gloria & honore coronastieum & consti¬
tuistieum suꝑ operamanuum tuarum. & alia gratiarum actio. Om̃ia sup iecisti subpe¬
dib: eĩ oues & boues uniuersas in suꝑ & pecora campi. & c&era. docuimus procaptu nr̃o
forsitan quod didicimus ut potuimus expressimus scitas ur̃a institutis sacer dotalib

Expanded text:
Aliud: Psalmorum David licet unus libellus sit, habens eas virtutes orationis quas supra diximus ; 386 tamen plerumque et in uno psalmo omnes istae orationis partes inveniuntur, quomodo in omen tuum in universa terra ! Oratio ergo prima. Deinde obsecratio: Quoniam videbo coelos tuos, opera digitorum tuorum: hoc est, coelos videbo, lunam et stellas, quas tu fundasti . Utique non coelum dicit videbo, sed videbo coelos, in quibus incipit albescere gratia et splendor coelestis. Hos sibi coelos tunc promittebat Propheta dari, qui coelestem gratiam a Domino mererentur. eum? Minorasti eum paulo minus ab angelis, gloria et honore coronasti eum, et constituisti eum super opera manuum tuarum . Et alia gratiarum actio: Omnia subjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi, etc. . 26. Docuimus pro captu nostro forsitan quod non didicimus; et ut potuimus, expressimus. Sanctitas vestra institutis sacerdotalibus
Abbreviated transcription (Latin):
diuersi ubi epulae uariae. ut plurimis epulis ium prandium concidatur. Ergo uenisti
ad altare accepisticorpus xp̃i. audi iterum quae sacramenta es consecutus. Audidicentem
dauid & ille in sp̃ũ haec mỹsteria p̃uidebat & la&abat & nihilsibi adeẽ dicebat. quare e
in loco pascue ibime collocauit suꝑ aquam refectionis educauitme animã meã conuertit
mortis nontimebo mala qm̃tumecumes. Uirgatua & baculustuus ipsame consolata
poralis. illa creauit haec redemit. parasti in conspectumeo mensam aduersus eos qui tri¬

Expanded text:
diversi, ubi epulae variae; ut plurimis epulis tuum prandium condiatur. CAPUT IIdiversi, ubi epulae variae; ut plurimis epulis tuum prandium condiatur. CAPUT IIad altare, accepisti corpus Christi. Audi iterum quae sacramenta es consecutus. Audi dicentemet laetabatur, et nihil sibi abesse dicebat. Quare? in loco pascuae ibi me collocavit. Super aquam t nihil mihi deerit, etc. Virga tua, et baculus tuus,  ipsa me consolata poralis. Illa creavit, haec redemit. Parasti in conspectu meo mensam, etc., et poculum t
Abbreviated transcription (Latin):
oscul&un me abosculo orissui: hoc ẽ osculum mihi xp̃s infigat. quare quia meliora uberatua
suꝑ uinum. hocẽ meliores sensus. meliora sacramentatua suꝑ uinum: suꝑ illud uinum quod
& si suauitatem hab& letitiam hab& gratiam hab&. tamen in illo la&itia scłaris inte autem iu¬
mȩ : &ad didit unguentum exinanitum ÷ nomentuum propterea adules centulae dilexer̃
te. Quae suntiste adulescentulȩ nisianime singulorum quaedeposuerunt istius corporis senec
dicat non potest sequixp̃m: nisi ipse ad trahat. Deniq: ut scus cum ex altatus inquit suero
om̃ia traam ad meipsum: induxit merex in cubiculumsuum: grecus in prõtuarium suum
& in cellarium suum hab&. ubi bona libamina ubiboni odores mella suauia. ubi fructus

Expanded text:
Osculetur me ab osculis 375 oris sui, hoc est, osculum mihi Christus infigat. 8. Quare? Quia meliora ubera tua Osculetur me ab osculis 375 oris sui, hoc est, osculum mihi Christus infigat. 8. Quare? Quia meliora ubera tua super vinum ; hoc est, meliores sensus, meliora sacramenta tua super vinum. Super illud vinum, quod etsi suavitatem habet, laetitiam habet, gratiam habet; tamen in illo laetitia saecularis, in te autem ju et carnis et animae. 9. Et addidit: Unguentum exinanitum est nomen tuum, propterea adolescentulae dilexerunt te . Quae sunt istae adolescentulae, nisi animae singulorum, quae deposuerunt istius corporis senectdicat. Non potes sequi Christum, nisi ipse te attrahat. Denique ut scias: Cum exaltatus, inquit, fuero, omnia traham ad me ipsum . 11. Induxit me Rex in cubiculum suum. Graecus: In promptuarium suum, et in cellarium suum, habet. Ubi bona libamina, ubi boni odores, ubi mella suavia, ubi fructus
Abbreviated transcription (Latin):
populus dĩ. tangitergo sacerdos redundat aqua incalice salit inuitam a&ernam.¬
& bibit populus dĩ quidĩ gratiã consecutus . ẽ. Didicis tiergo hoc accipe & aliud. inte¬
nes missi sunt qui percuterent eos. Venientes: inuenerunt defunctũ dñm iħ m xp̃m. Tur
unus demilitib: lancea tetigit latusei & delatere eius. aquafluxit & sanguis quare aqua
quare sanguis: aqua ut emundar& sanguis ut redimer&. Quaredelatere. quia undeculpa
uis ad animã tuam nihiliocundius. oscul&urme. uidetemundum ẽe ab omn. peccato quia
delicta de terra sunt id eotesacramentis caelestib: dignum iudicat & ideo inuitat ad caeleste
conuiuium Oscul&urme abosculis orissui tamen propt̃ sequentia ammatua ulhum ana
condicio. ulecła uidit se abomnib: mundatam ẽẽ peccatis dignamq quae ad altarexp̃i posse
accedere. quid ẽ eñi altare nisi forma corporisxp̃i uidit sacramenta mirabiliora & ait

Expanded text:
populus Dei. Tangit ergo sacerdos, redundat aqua inpopulus Dei. Tangit ergo sacerdos, redundat aqua inet bibit populus Dei, qui Dei gratiam consecutus est. Didicisti ergo hoc. 4. Accipe et aliud. In tenes, missi sunt qui percuterent eos: venientes autem invenerunt defunctum Dominum Jesum Christum; tunc unus de miltiibus lancea tetigit latus ejus, et de latere ejus aqua fluxit et sanguis . Quare aqua? quare sanguis? Aqua, ut emundaret: sanguis, ut redimeret. Quare de latere? Quia unde culpa, Vis ad animam tuam? Nihil jucundius. Osculetur me, videt te mundum esse ab omni peccato, quia delicta de terra sunt; ideo te sacramentis coelestibus dignum judicat, et ideo invitat ad coeleste convivium; ut Osculetur te ab osculis oris sui. Tamen propter sequentia, anima tua, vel humana conditio, vel Ecclesia vidit se ab omnibus mundatam esse peccatis, dignam accedere quid est enim altare, nisi forma corporis Christi vidit sacramenta mirabilia, et ait:
Abbreviated transcription (Latin):
esternus sermo nr̃t austractatus : usq ad sc̃i altaris sacramentũ deductus ÷ & cog¬
nouimus sacramentorum istorũ figuram abrahe temporib: p̃cessisse quando
obtulit sacrificium sc̃s melchi sedech: neq initium. neq: finem habens. audihomo
quiddicat paulus apłs adhebraeos. ubi sunt qui filium dĩ dicunt eẽ de tempore mel¬
hab& initium dierum numxp̃s habere potuit : sed non est plus figura : quam ueritas
concludat. Diximus ergo : quod in altari constituatur calix & panis. in calicem in quit
mittitur uinum & quid aliud: aqua sed tumihidicis. quomodoergo mel chisedecb
panum& uinum optulit : quid sibi uult admixtio aquae᷑ rationem accipe. primo
omnium figure quae ante pcessit. temporemosi quid hab&. quia cumsitir& populus
iuda eorum & murmurar& quod aquã inuenire nom possent : iussit ds̃ mosi ut tan¬
ger& param deuirga. Tetigit param & p&raundã maximam fudit sicut apłsait.
populum sequebatur . & tubibe ut texp̃s sequatur. uide mr̃sterium moses hoc est pro¬

Expanded text:
esterno sermo noster ac tractatus usque ad sancti altaris sacramenta deductus est. Et cognovimus sacramentorum istorum figuram Abrahae temporibus praecessisse, quando obtulit sacrificium sanctus Melchisedech , neque initium, neque finem habens dierum. Audi, homo, quid dicat Paulus apostolus ad Hebraeos. Ubi sunt qui Filium Dei dicunt esse de tempore Melhabet initium dierum, num Christus habere potuit ? Sed non est plus figura quam veritas. concludat. 2. Diximus ergo quod in altari constituatur calix et panis. In calicem quid mittitur? Vinum. Et quid aliud? Aqua . Sed tu mihi dicis: Quomodo ergo Melchisedech panem et vinum obtulit? Quid sibi vult admixtio aquae? Rationem accipe. 3. Primum omnium figura quae ante praecessit tempore Moysi, quid habet? Quia cum sitiret populus Judaeorum, et murmuraret quod aquam invenire non possent, jussit Deus Moysi ut tangeret petrapopulum sequebatur, et tu bibe, ut te Christus sequatur. Vide mysterium Dei: Moyses, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
solius. confessio ei suꝑ calum & terram.
sine dubio magnificontia ipsius in toto
orbe declaratur: sedusq adhanc sententiã
superiora suspensa sunt: ut laud& dñm
populus fidelis in illa scilic& patria consti¬
tutus . quiiam peccatoꝵ noscitur nexib:
absolutus: Sequitur ciusa iustissima
quare dñs debeat p̃dicarb. utiq quia ex¬
altatũ. ẽ. nom̃ eiꝰ solius: Ex altatũ .ẽ.¬
quippe : dum illi sic̃ dicit apłs omne ge¬
nu flectitur caeles tium terrestrium &
infernorum: Adiecit Confessio cius
suꝑ caelum & terram: Hic confes siolau¬
dem illam significat quailli post scłiis¬
tius innouationem Ab homnib rationa¬
bilib creaturis ex soluitur: Suꝑ caelum
& terram dix̃ : quia nec celestia nec ter¬
rena illis p̃dicitionib pos sunt ȩqualia

Expanded text:
solius; confessio ejus super coelum et terram, solius; confessio ejus super coelum et terram, sine dubio magnificentia ipsius in toto orbe declaratur. Sed usque ad hanc sententiam superiora suspensa sunt, ut laudet Dominum populus fidelis, in illa scilicet patria constitutus, qui jam peccatorum noscitur nexibus absolutus. Sequitur causa justissima quare Dominus debeat praedicari, utique quia exaltatum est nom Omne genu flectitur coelestium, terrestrium et infernorum . Adjecit, confessio ejus super coelum et terram. Hic confessio laudem illam significat quae illi post saeculi istius innovationem ab omnibus rationabilibus creaturis exsolvitur. Super coelum et terram dixit, quia nec coelestia nec terrena illis praedicationibus possunt aequalia
Abbreviated transcription (Latin):
luuenes & ur rgines senes cũ iumiorib
eges ter rarum frequenter diximꝰ sc̃õs
uiros. ee. regentes corpora sua quicar¬
nippriȩ imperantes eam non ꝑmittunt In¬
lecebras sur uoluntitis implere: Om̃spo¬
puli : turbas significit quȩ ad dñ munera
simul uoluntatẽ conueniunt: Principes
scłi : potestites ex celsis non indocenter ad¬
uertim̃: &ut nobiles intellegeres ac po¬
tentes : ude quid sequituꝵ & om̃s iudices
terrȩ: Quod frequenter euenire cognotum
ut subito mundi potes tate derelicta dñi
diligant subire seruitia : iuuenes dicit qͥ
etatis calore seruentes ad modestiȩ sctem¬
pcram̃ta conuertunt: Seniores cũ iuniori¬
bus: ꝑmixtam significit eatẽ quia de
omni sexu. deomni & ite. potens ẽ. dñs
cuoca re quos legit : Namut hȩc omnia
adhomines potuis sesreferre : uide quid seqr¬
Et hic quoq locus ex magnifiaen & teuni¬
tia ipsius: & singularitate p̃dicatur: Nam
cum dicatur quia exxaltatũ ẽ. pom̃ cius

Expanded text:
uvenes et virgines, seniores cum junioribus. Reges terrarum frequenter diximus sanctos viros esse, regentes corpora sua, qui carni propriae imperantes, eam non permittunt illecebras suae voluntatis implere. Omnes populi turbas significat, quae ad Dominum numerosa simul voluntate conveniunt. Principes, saeculi potestates excelsas non indecenter advertimus. Et ut nobiles intelligeres ac potentes, vide quid sequitur: et omnes judices terrae. Quod frequenter evenire cognovimus, ut subito mundi potestate derelicta, Domini diligant subire servitia. Juvenes dicit, qui aetatis calore ferventes, ad modestiae se temperamenta convertunt. Seniores cum junioribus permixtam significat aetatem: quia de omni sexu, de omni aetate potens est Dominus evocare quos eligit. Nam, ut haec omnia ad homines potuisses referre, vide quid sequEt hic quoque locus ex magnificentia ipsius et singularitate praedicatur. Nam cum dicatur, quia exaltatum est nomen ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Nontes significant homines pretu¬
midi potestute sublimes: Colles medioeres
tractantes ȩqualitate: Ligna fructifera:
qui exduritia peccatoꝵ fructus morũ¬
intulere dulcissimos: Cedri : ab solute
suꝑbos signi ficant &clatos: Bestiȩ
crudeles itq in domitos: Vn uersipe¬
cora: communem & infinitã scilic& plebem
Serpentes: uenenosos dicii & callidos :
Volucres pennatas: phrlosophos signi fi¬
cant qui cogitationum suirũ uelocitate
naturas rerum discurrere consuer̃: Dequib:
omnib generib hominũ xp̃s sibi lectos pa¬
rat quiinilla resurrectione angeloꝵ possint

Expanded text:
ontes significat homines prae tumida potestate sublimes, colles mediocres aequalitate tractantes, ligna fructifera, qui ex duritia peccatointulere dulcissimos. Cedri, absolute superbos significant et elatos; vestiae, crudeles atque indomitos; universa pecora, communem scilicet et infinitam plebem. Serpentes, venenosos dicit et callidos. Volucres pennatae philosophos significant, qui cogitationum suarum velocitate naturas rerum discurrere consuerunt. De quibus omnibus generibus hominum Christus sibi electos parat, qui in illa resurrectione angelorum possint
Abbreviated transcription (Latin):
hic conuerse in illa patria dominicis lau
Ignis grandonix glacies: ꝑ allegoriam
sicut dictum.ẽ. homines significat. qui
In hoc sclo extorboleatis & pessiis ad de¬
uotionis tran quillis sima studia ꝑuener̃e
Deniq uide quid sequit᷑: Sp̃s ꝓcella rum
qui faciunt uerbum eius: Qui faciunt uẽr¬
bumeius. nisi quiextẽpestuosis & in ꝓbis
ad confessionis ipsius gratiam uenire me¬

Expanded text:
hic conversae, in illa patria dominicis laudhic conversae, in illa patria dominicis laudIgnis, grando, nix, glacies per allegoriam sicut dictum est homines signifin hoc saeculo ex turbulentis et pessimis ad devotionis tranquillissima studia perveDenique vide quid sequitur, spiritus procellarum, qui faciunt verbum ejus. Qui faciunt verbum ejus, nisi qui ex tempestuosis et improbis ad confessionis ipsius gratiam venire me
Abbreviated transcription (Latin):
ccursis caelestib substantiis: ꝓpħta
uenit ad scđam partem ubiter rena
ꝑnaturas sapientissimas debeant expli¬
care : Oraco .ẽ. sulcata squamis immodum
serpentis ꝓductanimis corporea magataus¬
do quinaturali feruore succensus in reme¬
dium tẽpera m̃tisui a quosis speluncis in ha¬
bitat. Quinon humi repit: sed &moueri
placuerit uolitare narratur: Huicrur sus
b suis ita ingentium beluarũ membra
constringit. uteis sp̃muitalẽ uelut
muscis eripiat: Abyssoꝵ uero id . ẽ.
marinoꝵ fluctuum considerata ꝓ fun¬
ditas uniuer sos deb& ritonales ad laudes
dñi concitare:. & respice ordinẽ diftinc¬
tionis quia unã substantiam desensibilib
Alteram dein sensibilib posuit. ut domin
debeat omnium creaturarũ uir tute lau¬
dari. Sedqm̃ auetoritate patru dixim
hunc psalmum hymnũ . eẽ. beatoꝵ. qui
post huius scli ꝑmutatione cantatur:
dracones & abrssos: ꝑsonas hic trucu¬
lentas & ualidas debemꝰ accipere : quã̧

Expanded text:
cursis coelestibus substantiis, propheta venit ad secundam partem, ubi terrena per naturas sapientissimas debeant explicare. Draco est sulcata squamis, in 498 modum serpentis producta nimis corporea magnitudo, qui naturali fervore succensus, in remedium temperamenti sui, aquosis speluncis inhabitat. Qui non humi repit, sed cum moveri placuerit, volitare narratur. Huic ruptus bus suis ita ingentium belluarum membra constringit, ut eis spiritum vitalem velut muscis eripiat. Abyssorum vero, id est marinorum fluctuum considerata profunditas, universos debet rationales ad laudes Domini concitare. Et respice ordinem dictionis: quia unam substantiam de sensibilibus, alteram de insensibilibus posuit, ut Dominus debeat omnium creaturarum virtute laudari. Sed quoniam auctoritate Patrum diximus hunc psalmum hymnum esse beatorum, qui post hujus saeculi permutationem cantatur: dracones et abyssos personas hic truculentas et validas debemus accipere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tempoꝵ diuisione compleri. hinc im¬
bres fieri hinc ꝑhibent terrena ꝓcrea¬
ri. hinc figura uenire hinc aeris uunt
eẽ. tẽperiem & quic quid terris neces¬
sarium ꝓbatur iussione dñi earũ minis¬
terium posse supplere Quã scientiã
uetere nr̃i non adeo refugiendam. cẽ
dixerunt quã diutam̃. eẽ noscitur disci¬
plina. & motus astrorum naturali solem¬
nitate ꝑquirit: adubise astrologiae
partẽ labilis error in funderit & uitas
mostalium decur su stellarũ putauerit
colligendas. tuncełi minandi tunc poti¬
us ceci sunt cũse estimant p̃uidere quȩ
creator nõb utiliter decreuit abscondere
Planetas &iam dicunt contra polum
currere. ꝑcertissimos meatus fabricã
quoq cȩli quaeseꝑ rotabili mobilitite sẽ
sustin&: habere quandã armoniȩ dele¬
tationẽ quȩ suauis & iugis ẽ sednos obse¬
quia naturalium rerũ adauctoris referam
imperium: quia creaturas suas ipsã poten¬

Expanded text:
temporum divisione compleri. Hinc imtemporum divisione compleri. Hinc imbres fieri, hinc perhibent terrena procreari, hinc frigora venire, hinc aeris aiunt esse temperiem; et quidquid terris necessarium probatur, jussione Domini earum ministerio posse suppleri. Quam scientiam veteres nostri non adeo refugiendam esse dixerunt, quandiu tamen esse cognoscitur disciplina, et motus astrorum naturali solemnitate perquirit. At ubi se in astrologiae partem labilis error infuderit, et vitas mortalium de cursu stellarum putaverit colligendas, tunc abominandi, tunc potius caeci sunt, cum se aestimant praevidere quae Creator nobis utiliter decrevit abscondere. Planetas etiam dicunt contra polum currere per certissimos meatus. Fabricam quoque coeli, quae semper rotabili mobilitate se sustinet, habere quamdam harmoniae delectationem, quae suavis et jugis est. Sed nos obsequia naturalium rerum ad auctoris referamus imperium, qui creaturas suas ipsa poten
Abbreviated transcription (Latin):
unt: Nemo ergo illi ꝓximus : nisiq u&
mem brũ ipsius ẽ: Membrum cnim acipi¬
tesuo nescit eẽ. separatũ: Dealleliuauc¬
rdultimo quod insuperiore psalmo diximꝰ:
& hic deb& intellegi. qm̃ ipsa deuiciiso
repeiere tedium magis quã intellectũ
decore quauistute prefulgeat
Referuntur enim suꝑ ne uoces
quȩ adhuc nequeunt pista infirmitate
corporalitatis audire dicunt celestes
creaturȩ laudem dño: dicunt terrenae
substantiȩ. & melodiȩ cantib agitur :
utdns creiturarum suarum consona exul¬
titione laudetur: In ipsis quippe primor¬
dus : opinabilem illam astronomie posuit
disciplinã quã scłi doctores minutissime
ꝑquirentes : Ita definiendã ee putauer
Astronomia .ẽ. disciplina: quaȩcur sus
celestium siderũ & figuras contẽꝑlatur
om̃s & habitudines stellarũ circa & cirta
terram indagabili ratione ꝑcurrit cũĩ
operationes annũ dicunt quadriferi

Expanded text:
unt. Nemo ergo illi proximus, nisi qui et unt. Nemo ergo illi proximus, nisi qui et membrum ipsius est. Membrum enim a capite suo nescit esse separatum. 499 De Alleluia vero ultimo quod in superiori psalmo diximus, et hic debet intelligi: quoniam ipsa de vicino repetere, taedium magis quam intellectum decore, qua virtute praefulgeat. Referuntur enim supernae voces, quae adhuc nequeunt pro ista infirmitate corporalitatis audiri. Dicunt coelestes creaturae laudem Domino, dicunt terrenae substantiae; et melodiae cantibus agitur, ut Dominus creaturarum suarum consona exsultatione laudetur. In ipsis quippe primordiis opinabilem illam astronomiae posuit disciplinam, quam saeculi doctores minutissime perquirentes, ita definiendam esse putaverunt: Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum, et figuras contemplatur omnes, et habitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Cujus operatione solemni annum dicunt quadrifaria
Abbreviated transcription (Latin):
hrmnus e. dñi que tunc canunt: quando
& aeter no munere coronabuntur Isto
enim ꝑcepto ulterius nihil egebant: sed
illic erit: quicquid modo noniual& adp̃¬
hendi manna celestis. satietas fastidibilis
in conp̃hensibile donũ. assiduȩ hocage¬
re & in eo studio semꝑ ardere : Hymnus e
ergo scõrum: cantus & laude dñi conftitut᷑.
cui anima corpđrisq ꝑfecta puritate con¬
sentit. Quem & si hoc modo uidemur
cupide dicere : tamen non pos sum̾ sipe
defectione ꝑagere: Adiecit: Filũ sirł
populo adppinquanti sibi Quib scĩs
hrmnꝰ ille praeftetur ostendit: ł ilus
utiq isrł qui non solũ genere. sed fide
nom̃ iftud habere declarantur: Illos
tnim isrłitas uere dicim: qui recto cre¬
dendo cordis lumine dñm respicere
meruer̃: Sunt enim isrłite quim anda¬
torum o boedientiam: xp̃o dño ad pro¬
pinquare monstrantur: Illienim ab ip¬
solonge sunt: quicius iussa non faci¬

Expanded text:
hymnus est Domini, quem tunc canunt quando hymnus est Domini, quem tunc canunt quando et aeterno munere coronabuntur. Isto enim percepto, ulterius nil egebunt; sed illic erit quidquid modo non valet apprehendi: manna coelestis, satietas infastidibilis, incomprehensibile donum, assidue hoc agere, et in eo studio semper ardere. Hymnus est ergo sanctorum cantus in laude Domini constitutus, cui anima corpusque perfecta puritate consentit. Quem etsi hic modo videmur dicere cupide, tamen non possumus sine defectione peragere. Adjecit, filiis Israel, populo appropinquanti sibi. Quibus sanctis hymnus ille praestetur, ostendit, filiis utique Israel, qui non solum genere, sed fide nomen istud habere declarantur. Illos enim Israelitas vere dicimus, qui recte credendo, cordis lumine Dominum respicere meruerunt. Sunt enim Israelitae, qui mandatorum obedientia Christo Domino appropinquare monstrantur; illi enim ab ipso longe sunt qui ejus jussa non faci
Abbreviated transcription (Latin):
Namcũdicit ex altauit cornu populi sui
hymnum omnib scĩs eiꝰ: filus irł populo
ad ꝓpinquantq̃ sibi: sine dubio sanctitas
dñi muneraq liudatur quiscõs suos par¬
ticipatione sui muneris glorificare dig¬
nabitur: & cornu ꝓpotestate positum
sȩpe diximꝰ quod hic humiliatũ. ẽ. ꝓpter
ad flictiones & dolores quos patitur po¬
pulus fidelis: Ibiaut̃ ex altabitur : ibi
omnis gloria mani festa prȩs tatu ꝑ
Prinum. quiad exteram merentur: de¬
inde cum dño iudicabunt. Tertio in&nã
pacem gaudiumq transibt̃ Ut merito ex¬
alati dicantur : quiusq: ad ipsius dñi con¬
teplationẽ mirabilieiꝰ pietate ꝑueniunt
Quod tunc fit: sicut dic̃ apłs. cum tra¬
diderit regnum dõ patri cũ eua cuauerit
omnem principatum & omnẽ potestatẽ
& uirtutẽ : oport& enim eum regnare
donec ponat om̃s inimicos sub pedib ei
Sequitur : Hrmnum omnib scĩs eius
Vox ifta ꝓmissio .ẽ. & totius bettitudiꝰ¬
nis suma ꝑ fectio: Nam qđ merebunt᷑ sc̃ĩ:

Expanded text:
Nam cum dicit: Exaltabit cornu populi sui; hymnus omnibus sanctis ejus: filiis Israel, populo appropinquanti sibi, sine dubio sanctitas Domini muneraque laudantur, qui sanctos suos participatione sui muneris glorificare dignabitur. Et cornu pro potestate positum, saepe jam diximus, quod hic humiliatum est propter afflictiones et dolores, quos patitur populus fidelis; ibi autem exaltabitur, ubi omnis gloria manifesta praestatur: primum, quia dexteram merentur; deinde cum Domino judicabunt; tertio, in aeternam pacem gaudiumque transibunt; ut merito exaltati dicantur, qui usque ad ipsius Domini contemplationem mirabili ejus pietate perveniunt. Quod tunc fit sicut dicit Apostolus cum tradiderit regnum Deo Patri, cum evacuaverit omnem principatum, et omnem potestatem, et virtutem . Oportet enim eum regnare, donec ponat omnes inimicos sub pedibus ejus. Sequitur, hymnus omnibus sanctis ejus. Vox ista promissio est et totius beatitudinis summa perfectio. Nam quod merebuntur sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
teñtione cantem quȩ unuer sãpsalmodiã
in excelsumꝰ culm̃ dñĩ dispensatione per¬
duxit: Nam sicut iste ignis mortalis
ad superiora festinans cõmas rutilas erigit
incacumen: Ita carm̃ istud paulatim cres¬
cens. ad celestia fastigia uirtutũ gradib:
euolauit. quod & sinos cum ipso dnĩdex¬
tera subleuante animi deuotione conscen¬
dimꝰ usq adipsũ salutarẽ finẽ uenire da¬
bitur quinullis limitib ter minatuꝵ:
continentia ꝓ salmri
salmus iste leuatus adillã concordẽ
scõꝵ omniũ unitatẽ diuisionẽ habere
non debuit: quia finẽ totius operis ꝑdux̃
aduir tutẽ in separabilis trinitatis
Deinde uno sea su omnia ꝑcurrit ut nec ꝑ¬
sonã uideret᷑ mutare: nec causa : quod
schema dicitur hyrmos: quando series
orationis tenorẽ suum usq adultimum

Expanded text:
tentione cantemus, quae universam psalmodiam tentione cantemus, quae universam psalmodiam in excelsum culmen Domini dispensatione perduxit. Nam sicut ignis iste mortalis ad superiora festinans, comas rutilas erigit in cacumen, ita carmen istud paulatim crescens, ad coelestia fastigia virtutum gradibus evolavit. Quod si et nos cum ipso, Domini dextera sublevante, animi devotione conscendimus, usque ad ipsum salutarem finem venire dabitur, qui nullis limitibus terminatur. Continentia psalmi. Psalmus iste levatus ad illam concordem sanctorum omnium unitatem, divisionem habere non debuit: quia finem totius operis perduxit ad virtutem inseparabilis Trinitatis. Deinde uno sensu omnia percurrit, ut nec personam videretur mutare nec causam. Quod schema dicitur hyrmos, orationis tenorem suum usque ad ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
illi placitum fuerit & ipsi piauoluntate con¬
sentiunt. sed quamuis scoꝵ potestas & gła
multiplici relatione narratasit: nullustam
eoꝵ plenis sime habere omnia uirtutũ p̾mia
liter: Nam cum habeat dñs omnia ꝑfecte
ac summe bona: dat unicuiq ꝓ ut uult:
plenitudo: CON CLUSIO
precedens psalm hic p̃senti & in laudis
officio coniunctus: & quadam distino¬
tione di uisus. ẽ. In illo enim ad p̃conia
dñi om̃s creaturas hortat . ẽ Hic autem
multitudine congregari: Cõmemoratur.
&iã potestas que scĩs ẽ. in illa iudicatione
tribuenda. ut uirtꝰ dñi in eoꝵ gła possit
agnosci Sic & officio laudis cõmunis:
& rerũ ipsarum ꝓpriae diuisus est¬
poalm.cl. alleluia
cce iterum salutaris ille p̾coremittit᷑.
non deuictu carrali. sed decopia suꝑ nalo¬
cuturus: Ammonetur enĩ ciuitasdĩ. ut
demundi imbitu congregata &ore can&
& animo: qua ꝓpt̃ hoc all. plenissima in¬

Expanded text:
illi placitum fuerit, et ipsi pia voluntate conilli placitum fuerit, et ipsi pia voluntate consentiunt. Sed quamvis sanctorum potestas et gloria multiplici relatione narrata sit, nullus tamen eorum plenissime habere omnia virtutum praemia liter. Nam cum habeat Dominus omnia perfecte ac summe bona, dat unicuique prout vultplenitudo . Conclusio dmodum praecedens psalmus huic praesenti et in laudis officio conjunctus, et quadam distinctione divisus est. In illo enim ad praeconia Domini omnes creaturas multitudine congregari. Commemoratur etiam potestas, quae sanctis est in illa judicatione tribuenda; ut virtus Domini in eorum gloria possit agnosci. Sic et officio laudis communis, et rerum ipsarum proprietate divisus estCL. Alleluia. Ecce iterum salutaris ille praeco remittitur, non de victu carnali, sed de copia superna locuturus. Admonemur enim civitas Dei, ut de mundi ambitu congregata, et ore cantet et animo. Quapropter hoc Alleluia plenissima in
Abbreviated transcription (Latin):
Vt faciant in eis iudiciũ conse pip¬
tũ gloria hȩc .ẽ. oconib sc̃ĩs eius:
xponit quidille gladius faciat bis
acutus: Alligat reges terrȩ in cõ pedib
unde liberum non sit exire U incula quoq
ferrea supra mundi nobiles ponit: ut & cũ
portantur sint grauia. & nexus eoꝵ rũpere
nulla uir tute p̃ualeant: Hoc reuera canti¬
cũ nouum ut illi pauperes quunmundo fu¬
ere derisui. deprincipib possint iudicare
terrarum: Sequitur. ut faciant in eis iudi¬
cium conscriptũ. Utiq quoddicit aꝑls
Annescitis qm̃ angelos iudicibimꝰ: quis
pos sit aestimare talemiraculum quistan¬
tã gloriam mente complecti utillos suꝑbi
&iniqui potentes iudices patiant᷑ quos hic
tã quam uilia pecora trucidan: dos ee. pu¬
tauerunt: & nefor sitan solus aplos iudi¬
caturas putares. quib hoc dñs in euugło
com ꝓmisit adiecit Gloria hȩc. ẽ omnib
sc̃is cius Omnes enim cum xp̃o iudicant
qui eius regulis non repugnant. qm̃ quicqͥd

Expanded text:
t faciant in eis judicium conscriptum: gloria haec est omnibus sanctis ejus. Exponit quid ille gladius faciat bis acutus. Alligat reges terrae in compedibus, unde liberum non sit exire. Vincula quoque ferrea supra mundi nobiles ponit, ut et cum portantur sint gravia, et nexus eorum rumpere nulla virtute praevaleant. Hoc est revera canticum novum, ut illi pauperes qui in mundo fuere derisui, de principibus possint judicare terrarum. Sequitur, Ut faciant in eis judicium conscriptum, utique quod dicit Apostolus: An nescitis quoniam angelos judicabimus ? Quis possit aestimare tale miraculum? quis tantam gloriam mente complecti, ut illos superbi et iniqui peccatores judices patiantur, quos hic tanquam vilia pecora trucidandos esse putaverunt? Et ne forsitan solos apostolos judicaturos putares, quibus hoc Dominus in Evangelio compromisit, adjecit, gloria haec est omnibus sanctis ejus. Omnes enim cum Christo judicant, qui ejus regulis non repugnant: quoniam quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
ntuendum . ẽ. quã pulchra : quã sit utilis
ifta diuersitas: Superius dix̃ sanctos
exultationẽ suam habere in cubilib suis:
nunc dicit dñi exultationes in eorum
faucib confiitutas: Significans: qm̃ si¬
ue cogitatione siue lingua laudare non
desinunt: a quo xeterna dona ꝑcipiunt
transit quoq ad exponendim potestatẽ
ipsoꝵ dicendo & gladi ancipites in ma¬
nib coꝵ Anceps : gladius e.
ser modñi saluatoris. De quo in euuglo ipse
dicit. Nonueni pacẽ mittere int̾rã sed gla¬
dium. Anceps ad co qm̃ duo contina tefta¬
menta: Primo enim agentib separauit
Iudeos. postea segregauit. & diuidit a toti¬
us mundi in lecebris utiq xp̃ianos: Vnus
ensis sed duas desecationes hab& quaspo¬
pulis electis distributa tẽporis oportunitate
concedit: Inmanib: ergodicit gladiosistos
.eẽ. id.ẽ. in potestate scõꝵ sic̃ logitur: Lac¬
tus . ẽ. ser modni. in manu agge ꝓph&ȩ:

Expanded text:
Intuendum est quam pulchra, quam sit utilis Intuendum est quam pulchra, quam sit utilis ista diversitas. Superius dixit sanctos exsultationem suam habere in cubilibus suis, nunc dicit Domini exsultationes in eorum faucibus constitutas: significans, quoniam sive cogitatione, sive lingua laudare non desinunt, a quo aeterna dona percipiunt. Transit quoque ad exponendam potestatem ipsorum, dicendo: et gladii ancipites in manibus eorum. Anceps gladius est sermo Domini Salvatoris, de quo in Evangelio ipse dicit: Non veni pacem mittere in terram, sed gladium . Anceps ideo, quoniam duo continet Testamenta. Primo enim a gentibus separavit Judaeos; postea segregavit et divisit a totius mundi illecebris utique Christianos. Unus ensis, sed duas desecationes habet, quas populis electis distributa temporis opportunitate concedit. In manibus ergo dicit gladios istos esse, id est in potestate sanctorum; sicut legitur: Factus est sermo Domini in manu Aggaei prophetae .
Abbreviated transcription (Latin):
Lincusq ad finem psalmi. uirtus
dñi potentiaq p̃dicatur.: Quid enim
fortius quã tantã potestatẽ sc̃is suis tribu¬
ere ut deinimicis sumant ipso largiente
iam secunda positio quae contin& gaudia
scoꝵ & potestatem xp̃o credentium sed
intendam nunc quomodo sc̃oꝵ exultatio
describatur gloria ẽ. bonoꝵ ac tuum
frequentia laudatio dequa iusti l&ant᷑ :
apłs: Namgloria nr̃a hȩc .ẽ. testimoniũ
conscientiȩ nr̃ę Ibienim l&int᷑ : ubi soł
ille cognoscit quidonare dignatus. ẽ:
L&antur utiq quando sic bonum dñm
se habere ꝑpendunt utrcis don& ueniam.
peccatorib gratiam nonmerentib gloriã
sempiternam: Contra in hoc scło stultus
ad seforas egrediens: exultat in homine
fabulis. & mereri se putat qđ eum sermo
falsus exultat: Est ergo sc̃ĩs disciplina
gloriandi : & modus gaudii. ut adillum
referantur bona quitribuit uniuer sa
Nam sim̃ sura desit leitiȩ ñ .ẽ. gaudium
nib incre pationes In populis

Expanded text:
nem psalmi virtus Domini potentiaque praedicatur. Quidem enim fortius quam tantam potestatem sanctis suis tribuere, ut de inimicis sumant, ipso largiente, uis, introitur jam secunda positio, quae continet gaudia sanctorum et potestatem Christo credentium. Sed intendamus nunc quomodo sanctorum exsultatio describatur. Gloria est bonorum actuum frequentata laudatio. De qua justi laetantur : Nam gloria nostra haec est testimonium conscientiae nostrae . Ibi enim laetantur, ubi solus ille cognoscit qui donare dignatus est. Laetantur utique, quando sic bonum Dominum se habere perpendunt, ut reis donet veniam, peccantibus gratiam, non merentibus gloriam sempiternam. Contra in hoc saeculo stultus a se foras egrediens, exsultat in hominum fabulis, et mereri se putat, quod eum sermo falsus exaltat. Est ergo sanctis disciplina gloriandi et modus gaudii, ut ad illum referantur bona qui tribuit universa. Nam si mensura desit laetitiae, non est gaudium, nibus, increpationes in populis.
Abbreviated transcription (Latin):
qualitatib inmutatis & retinere & gaude¬
re largitur ds̃. Vt ẽ illud. Penit& me ho¬
minem fecisse: & inalio loco gaudebo
suꝑ unum penitentẽ quã supranona ginta
nouem iustos non indigentes penitentiã
hasenim ꝑ mutationes diuinitati exnr̃a
in firmitate. tropicis allusionib applicai¬
mur Dicit enim quia bene placitũ .e. dño
in populo suo : id ẽ quando illũ fecerit
ꝑfacta suauitate gaudentẽ quando. ange¬
lis parem quando reueri suum. quȩ tanto
iudicauerit munere coronandum Iunc
enim erit beneplacitum quando erit sic̃
apłs dicit omnia in omnib Mansuetos
autẽ significat patientes quiin hoc mundo
diuersas tolerauere nequitias. sed ꝓdĩ
regno fuerunt scĩssima deuotione con¬
ten̾ti Insalutẽ dicit inuitã &nam quã illis
iustus dñs in illa iudicatione restituet ::
Exulta bunt sc̃i Incloru & le

Expanded text:
qualitatibus immutatis et poenitere et gaudequalitatibus immutatis et poenitere et gaudere legitur Deus, ut est illud: Poenitet me hominem fecisse . Et in alio loco: Gaudebo super unum poenitentem, quam supra nonaginta novem justos, non indigentes poenitentia . Has enim permutationes Divinitati ex nostra infirmitate tropicis allusionibus applicamus. Dicit enim: Quia beneplacitum est Domino in populo suo, id est, quando illum fecerit perfecta suavitate gaudentem, quando angelis parem, quando revera suum, quem tanto judicaverit munere coronandum. Tunc enim erit beneplacitum, quando erit, sicut Apostolus dicit, omnia in omnibus . Mansuetos autem significat patientes, qui in hoc mundo diversas toleravere nequitias, sed pro Dei regno fuerunt sanctissima devotione contenti. In salutem dicit, in vitam aeternam, quam illis justus Dominus in illa judicatione restituet. Vers. 5. Exsultabunt sancti in
Abbreviated transcription (Latin):
N ditdicit inchoro nom̃ dñi. eẽ. laudandum:
Inchoro utiq quii amnullã patitͥ disꝑsionem
nullum tedium nullũ scandalũ sed meritoꝵ
ꝓbitate collectus caris sima seꝑ unitate consistit :
Sed qualis quantusq sit iste chorus: alius
psalm exponit: Asolis ortuusq ad occa sum:
laudate nom̃ dñi: Chorus: qui a mundi initio
disiumero sitate gentiũ congregat᷑. & nisi
in illa patria totus non potest. eẽ. collectꝰ :
Tympanum & psalterium: ꝓbabiles hic actꝰ
eẽ diximꝰ qui addiuina munera referuntur
quiiam illa patria non uident᷑. sed tam̃ erant
cũ decoꝵ exultatione gaudebitur: Nam
quod hic contristat: ibi l&ificat Quod hic
conteritubinos erigit Sicut legit̾ B eati
qui ꝑ secutionẽ padiunt̾ ꝓpt̃ iustitiam: qm̃
rata noscuntur: Quia bene placitũ
est dño Inpopulosuo: & exaltabit
mansuetos Insa lu tem:
Legitur quidem creatori omnia opera
sua inrerum conditione placuis se sed prerũ

Expanded text:
 dicit in choro nomen Domini esse laudandum. In choro utique, qui jam nullam patitur dispersionem, nullum taedium, nullum scandalum; sed meritorum probitate collectus, charissima semper unitate consistit. Sed qualis quantusque sit iste chorus alius psalmus exponit: A solis ortu usque ad occasum laudate nomen Domini . Chorus qui a mundi initio de numerositate gentium congregatur, et nisi in illa patria totus non potest esse collectus. Tympanum et psalterium, probabiles hic actus esse dicimus, qui ad divina munera referuntur, qui jam in illa patria non videntur; sed tamen erunt, cum de eorum exsultatione gaudebitur. Nam quod hic contristat, ibi laetificat; quod hic conterit, ibi nos erigit, sicut legitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam rata noscuntur. Vers. 4. Quia beneplacitum est Domino in populo suo, et exaltabit mansuetos in salutem. Legitur quidem Creatori omnia opera sua in rerum conditione placuisse; sed pro rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ueter p̃latum. ẽ incente simo quastopsal¬
mo ubi aegrptimiracula & maris rubri
beneficia describuntur: Hic no uocan¬
tico doc&. eẽ. p̃positũ : ubi ẽ. totius teli¬
gionis absoluta ꝑfectio : sicubiq positũ ÷
qđ sẽꝑ constat. eẽ. dicendũ: OnomeNi
magna deuotione uenerandũ : qđ & an¬
gelicanunt & interris uota fidelium
frequenter ad sumuNt diuis iopsalmi
uperiorib psalmis in numeris am¬
Omonitionib laudes dñi ꝓphor
cõt̃ dans: Nunc &iuam prima positione
canticum nouum xp̃odño diuersis modis
dicit. eẽ. cantandum quidecoto orbe ter¬
rarum uniuer salẽ hierusalẽ sua pietate.
construx̃ scđa gaudia sc̃oꝵ uir tutes de

Expanded text:
eteri praelatum est in centesimo quarto psalmo, ubi Aegypti miracula et maris Rubri beneficia describuntur: hic novo cantico docetur esse praepositum, ubi est totius religionis absoluta perfectio. Sic ubique positum est, quod semper constat esse dicendum. O nomen magna devotione venerandum, quod et angeli canunt, et in terris vota fidelium frequenter assumunt Divisio psalmi. Superioribus psalmis innumeris admonitionibus laudes Domini propheta commendans, nunc etiam prima positione canticum novum Christo Domino diversis modis dicit esse cantandum, qui de toto orbe terrarum universalem Jerusalem sua pietate construxit. Secunda, gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
suis dicit. eẽ. p̃dicandum. Nam ꝓph&a
in hoc mundo tantũ corpore constitutus.
Intellec tu & fide in illa patria cũ angelica
multitudine misceba. t̃. in qua cõmon&
populũ beatũ nouũ canticũ debere cantare
Canticã aut̃ nouum . ẽ: scȩ incarnationis
archanum Natiuitasmirabilis. doctrina
salutis. Passio magis tolerantia ẽ. resur¬
rectio spei nr̃ȩ cestissimũ docum̃tum. ses¬
sio ad dexterã patris: uistutẽ significans
& potentiã singularẽ & necredis istã laudẽ
ubicũq aut. qualib lib& posse celebrarł
dicascatholicã significat quaereuera scoꝵ ẽ
si ueillã hierusalẽ caelestem & ipsa sine dubi¬

Expanded text:
suis dicit esse praedicandum. Nam propheta in hoc mundo tantum corpore constitutus, intellectu et fide in illa patria cum angelica multitudine miscebatur, in qua commonet populum beatum novum canticum debere cantare. Canticum autem novum est, sanctae incarnationis arcanum, nativitas mirabilis, doctrina salutaris, passio magistra tolerantiae, resurrectio spei nostrae certissimum documentum, sessio ad dexteram Patris, virtutem significans et potentiam singularem. Et ne crederes istam laudem ubicunque aut adicas, catholicam significat, quae revera sanctorum est; sive illam Jerusalem coelestem, et ipsa sine dubi
Abbreviated transcription (Latin):
poris sui. quoties in eis defrgus fuerit ocuł
intuentis: Haec quantum dñs prȩstare
dignatus: ẽ. ꝓnr̃a medi ocnitate decur sa&
sunt. Vos autẽ magistr. quicelestiũ lito:¬
terarem copiosa lectione pinguesci pt¬
tis: parcite rudi dimitate confitenti
Estote beniuoli difficile op̾ humanum
repperitur quod non patiat᷑ aliquã que sti¬
onem : Ia cobo apło ꝓtestante: siquis
inuerbo non offenderit : hic ꝑ fectus. ẽ
uir: Cumsi nonnulli sacris litteris cale¬

Expanded text:
poris sui, quoties in eis defixus fuerit oculus poris sui, quoties in eis defixus fuerit oculus intuentis. Haec, quantum Dominus praestare dignatus est, pro nostra mediocritate decursa sunt. Vos autem, magistri, qui coelestium litterarum copiosa lectione pinguescitis, parcite rudi, dimittite confitenti, estote benevoli. Difficile opus humanum reperitur, quod non patiatur aliquam quaestionem, Jacobo apostolo protestante: Si quis in verbo non offenderit, hic perfectus est vir . Quod si nonnulli sacris litteris cal
Abbreviated transcription (Latin):
narratũ .ẽ: Recordare &iam debem ꝑ sonas
Intextupsalmoꝵ aptissime cõmutatas con¬
clusionesq: eorum contra hereticos maxi¬
me fuisse formatas. uel quare al fabeton
ebreum ponatur inpsalmis. cur de partib
psalmorum unius confect̾. eẽ. uidectur. qua¬
re inter cala res psalmi sint positi: Quare
repetitio uer suum repperitur inpsalmis
deinter p̃tatione nominum hebreoꝵ dehis
quiun fines appellant᷑ dequin decim psal¬
mis gradalib quare penitentium psalmi. et̃¬
septem doceanturi quare lam̃tantium ꝓciui¬
tate hierusalem cum lacrimis uerba fundun¬
tur. quare ordo psalmorum in laudib dñi
fuerit terminatus ubi quod modis p̃dicit᷑
ex ponitur: Cum tam̃ p̃conia ipsius:
nullis libris nullis possint humanis uirib
explicari Sic uarietas ista p̃salmom
ut p̃ciosissimo lipidę topatio aut pulcher¬
rimo pauoni congrue for sitan cõparatur
Quitotiens diuersos roddunt colores cor¬

Expanded text:
narratum est. Recordari etiam debemus personas narratum est. Recordari etiam debemus personas in textu Psalmorum aptissime commutatas, conclusionesque eorum contra haereticos maxime fuisse formatas. Vel quare alphabetum Hebraeum ponatur in psalmis. Cur de partibus psalmorum unus confectus esse videatur. Quare intercalares psalmi sint positi. Quare repetitio versuum reperitur in psalmis. De interpretatione nominum Hebraeorum. De his qui unifines appellantur. De quindecim psalmis gradalibus. Quare poenitentium septem psalmi esse doceantur. Quare lamentantium pro civitate Jerusalem cum lacrymis verba funduntur. Quare ordo psalmorum in laudibus Domini fuerit terminatus; ubi quot modis praedicitur exponitur, cum tamen praeconia ipsius nullis libris, nullis possint humanis viribus explicari. Sic varietas ista Psalmorum, aut pretiosissimo lapidi topazio, aut pulcherrimo paveni congrue forsitan comparatur, qui toties diversos reddunt colores cor
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si paradisus desꝗderabilis habetur
quod eũ quitituor flsminum lapsus amoe¬
na renoscuntur: quanto beatior . ẽ. anima
quaecentũ quinqua ginta psalmoꝵ fontib
Iñ rigatu ꝵ: nec solum in tra hunc numerũ
diuina uirtus operata. ẽ: Multa latius
quae adhuc funditus ignorant diuer sa
miracula. Nam & inillis centũ quin quagin¬
tatrib piscib quos apłoꝵ retia depelagi
ꝓfunditate traxerunt sc̃oꝵ numerus conp̃¬
hensus exponitur Etarchanoe intrpũ
scȩ eccłe. trecentis cubitis in longitudinem
quin quaginta In latitudinem & triginta
In altitudinẽ : Legitur fabricata: un¬
De multa: origenis mysticaut
expositione tractauit
Qual ꝓpter indubitant᷑ appar&
creatoremlat  opi ficẽ rerum cũ cȩlestia
cuneta terrenaq disponer& subm̃ sura
riȩ breuiter intimem : quȩ supͣ latius
uidentur effusi: Primũ meminis se nos
conuenit: qđ dentuloꝵ diuersauarietate

Expanded text:
Nam, si paradisus desiderabilis habetur, Nam, si paradisus desiderabilis habetur, quod eum quatuor fluminum lapsus amoenare noscuntur, quanto beatior est anima quae centum quinquaginta Psalmorum fontibus irrigatur. Nec solum intra hunc numerum divina virtus operata est, multa latius ta sunt, sive quae adhuc funditus ignorantur diversa miracula. Nam et in illis centum quinquaginta tribus piscibus quos apostolorum retia de pelagi profunditate traxerunt , sanctorum numerus comprehensus exponitur. Et arca Noe in typum sanctae Ecclesiae trecentis cubitis in longitudine, quinquaginta in latitudine, et triginta in altitudine legitur fabricata : unde multa Origenes mystica ut expositione tractavit. Quapropter indubitanter apparet Creatorem atque Opificem rerum, cum coelestia cuncta terrenaque disponeret, sub mensura, riae breviter intimemus, quae supra latius videntur effusa. Primum meminisse nos convenit quod de titulorum diversa varietate
Abbreviated transcription (Latin):
& resur rectione xp̃i dñi innumeris locis
euidenter ostendit: apłm uelis: audi
doctorem. audi miscrentẽ : qui & futura
iudicia ꝓpter correctiones p̃dicat. & p
peccatorib frequenter exorat: & nelon¬
gius differam quicquid in celo: interra
inmari uela pud inferos agitur: sic au¬
tis sime legas: omnia suis locis
posita competenter agnos
Testis .ẽ atanasi ep̃i sermo.
magnificus quiuir tutes psalmorum in¬
dagabili ueritate discutiens omnia illic.
nentur: Naturã quoq dĩ sifas .ẽ. duab:
uerb facit sub intellegi: Ergo hodieque
nullis libris nullis codicib pręual& conp̃¬
in scđo quippe psalmo pater dicit ad filiũ
Ego hodie genuite : Inistis siquidem du¬
ob uersib subtiliter significat. quodhuma¬
num intellectum transcendere pos seuideat̃:
Nouum & uetus testam̃tũ tanta ꝓpri&ate
conplectitur: ut reuera spiritalem bibliothe¬
cam in hoclibro intellegas ec. constructam

Expanded text:
et resurrectionem Christi Domini innumeris locis et resurrectionem Christi Domini innumeris locis evidenter ostendit. Apostolum velis? Audi doctorem, audi miserentem, qui et futura judicia propter correctiones praedicat, et pro peccatoribus frequenter exorat. Et ne longius differam. Quidquid in coelo et in terra, in mari vel apud inferos agitur, si cautissime legas, omnia suis locis posita competenter agnoscis. Testis est Athanasii episcopi sermo magnificus, qui virtutes psalmorum indagabili veritate discutiens, omnia illic enentur. Naturam quoque Dei, si fas est, duobus verbis facit subintelligi. Ego hodie; quae nullis libris, nullis codicibus praevalet compreIn secundo quippe psalmo Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te. In istis siquidem duobus verbis subtiliter significat, quod humanum intellectum transcendere posse videatur. Novum et Vetus Testamentum tanta proprietate complectitur, ut revera spiritalem bibliothecam, in hoc libro intelligas esse constructam.
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ ingenium inuestigare p̃ualuit :
duplicimy sterio nos citur. eẽ. decur sus:
Primũ sicut auctoritate patrum dictũ. ẽ.
noui & ueteris testam̃ti sacram̃ta cõplec¬
titur: Septem quippe decade referunt᷑
ad sabbatum qđ ad primã illã ꝑtin& sine
dubitatione culturam: Octouero nr̃o¬
tẽpori deputant᷑ quire sur rectionẽ dñi
diȩ octaua pia deuotione uencramur. Scdo
quoq dño largiente prospeximus :
quod centum quinquaginta dies super¬
ducto diluuio crimininib: suis terra de¬
luta : sic psalmorum spiritalis abrssus
peccatis inquinata corda mortalium usq
adiudici tẽpus ꝑpetua mundatione puri¬
ficat. & fit nob exipso salutari diluuio.
qđ nr̃m sensum deligtis sordidũ reddit ab¬
lutum. Quid enim in isto caelesti armario
scripturarũ diuinarũ inuenire non possis:
genesin quȩras hicquẽ ad modum fuerit mun¬
dus fabricatus exponitur: Proph&am
tus . ẽ : e nangelium cupias: passionem

Expanded text:
humanum ingenium vestigare praevaluit, humanum ingenium vestigare praevaluit, duplici mysterio noscitur ePrimum, sicut auctoritate Patrum dictum est, Novi et Veteris Testamenti sacramenta complectitur. Septem quippe decades referuntur ad Sabbatum, quod ad primam illam pertinet sine dubio culturam: octo vero tempori deputantur, qui resurrectionem Domini die octava pia devotione veneramur. Secundo quoque, Domino largiente prospeximus, quod centum quinquaginta diebus superducto diluvio criminibus suis terra diluta est. Sic Psalmorum spiritualis abyssus peccatis inquinata corda mortalium usque ad judicii tempus perpetua emundatione purificat; et fit nobis ex ipso salutare diluvium, quod nostrum sensum delictis sordidum reddit ablutum. QuScripturarum divinarum invenire non possis? Generis quaeras hic, quemadmodum fuerit mundus fabricatus, exponitur. Prophetiatus est? Evangelium cupias? Passionem