comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuuis ẽ d̃t et ꝑ io quod d̾̃c erat homo exitat᷑
ẽ et resurrext quio qund passus ẽ hõ nõ
pͭ dici. ũ passus d̃s nua d̾s etat homo quomͦ
non potes dĩe ce not passum ĩuniam. si ue¬
stis tita ꝯtindatur quãnis uestis tua ñ sis
tri multo mag̾ gͦ qid quid patitar caro
mori nec coerumpi nͨ mutari potiũt. sed

Expanded text:
Deus erat, homo excitatus est et resurrexit. Quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus, quoniam Deus erat homo. Quomodo non potes dicere te non passum injuriam, si vestis tua conscindatur, quamvis vestis tua non sit tu? Multo magis ergo quidquid patitur caro mori, nec corrumpi, nec mutari potuerit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
iua habent pccã aliis dens impuitat ałus ꝑͥ
miscd̾iam non imputant Ex hiis aꝑte osten.¬
dr᷑ qud̃deꝰ ipẽ penitentiam soluit a debito pe¬
ne ⁊ tunc soluit : qͣndo int̾ illuminat in¬
spirando ueram cordis combõem. Cui sentencie
racõ suffragatur ⁊ auctoritates attestantus
te ciui antẽ Raritatem. habet: dignus est.
quo diligere ⁊ penitere cepit. Ex tunc gͥ so¬
Non gͥ post modum ꝑ sacerdotem cui confi¬
tetur ab ira eterna liberatur aqͣ iam libat᷑
est ꝑ dominum exquo cor consitebor dix̃.
Solus gͥ hominem interius mnundat a ma¬
ꝑ ppħãm ait Ego solus deleo iniquͣitates
tit pccã sacerdos e̾. ⁊ uidex. Sacerdos quidem
offm suur. ex hibet s millius potestatis.
auo:: nemo tollit peccata nisi solus ꝓp̃t
qui est agnus tollens peccata mumdi. tosut

Expanded text:
ia habent peccata, aliis Deus imputat, aliis per misericordiam non imputat. Ex his aperte ostenditur quod Deus ipse poenitentem solvit a debito poenae; et tunc solvit quando intus illuminat, inspirando veram cordis contritionem. Cui sententiae ratio suffragatur, et auctoritates attestantur.te. Qui autem charitatem habet, dignus est vquo diligere coepit. Ex tunc ergo soNon ergo postmodum per sacerdotem cui confitetur ab ira aeterna liberatur, a qua jam liberatus est per Dominum, ex quo dixit: Confitebor. Solus ergo Deus hominem interius mvit, qui per prophetam ait: Ego solus deleo iniquitates tit peccata, sacerdos est judex. Sacerdos quidem officium suum exhibet, sed nullius potestatis  Nemo tollit peccata, nisi solus Christus, qui est agnus tollens peccata mundi. Et
Abbreviated transcription (Latin):
enim tenuit potestatem sͥ baptismiᷤ ita
et penitentie ꝙ ideo: sicut interius gr̃a sua
animam illiuat : ita a̾ simul debitum et̾¬
ne mortis relaxat ipẽ enim ꝑ se ipm pacã
penitentium egit ⁊ nunc tegit: quando
ad penam non reseniat tunc gͦ cegit ꝙͣ¬
do debitum. pene soluit ꝙ autem ipẽ te¬
gat aꝑte dicit aug̾. exponens hunc lot̃
psalmi quorum cecta funt peccata. ⁊r
.i. coopata ⁊ abolita Si eni texit deus
der est ad penam imputare auercere aũt facie
Apcc̃is: hoc est ad ea ad penam. non reser¬

Expanded text:
it sibi potestatem Baptismi, ita et Poenitentiae. Et ideo sicut interius gratia sua animam illuminat, ita et simul debitum aeternae mortis relaxat. Ipse enim per seipsum peccata poenitentium tegit; et tunc tegit quando ad poenam non reservat. Tunc ergo tegit, quando debitum poenae solvit. Quod autem ipse tegat, aperte dicit Aug. exponens illum locum psalmi 31: Quorum tecta sunt peccata, id est, cooperta et abolita. Si enim texit Deus ta, est ad poenam imputare ea: avertere autem faciem a peccatis, est ea ad poenam non reser
Abbreviated transcription (Latin):
.i. a culpa ut culpe maculani ab cr¬
stergat uł debitum eterne mortis an¬
soluere ualeat. quidam arbitrati sũt
cum pectator dupliciter ligatus teneatuR
ut predictum est .s. mentis cogitacõne ac
cecitate ⁊ debito future pene: alt̾um curari
ꝑ deum: alterum solui ꝑ sacerdotem. patit᷑
enim ꝑ pcc̃m quasdam tenebras interiores
⁊ maculas aquib nisi liberetur: proiceret᷑
in ten̾ebras exteriores cum aut̃ liberetur
ab huis suscitatur a merte peccati. Unde
faciem lauat. debitum uero eteme pene sol¬
uere concessit sacerdotib quod insurreccõne
latari signatum asserunt quem xp̃c pruis
ꝑ se interius uiuificauit deude foras exite
uissit eimq adhuc cligatum soluere aplls
precepit qr ut aiint ipẽ interius animam. a
caligine macula petcati emundat. Sacerdo¬
tib uero dedit uinculum eterne mortis sol¬
uere. Alii uero dicunt solum deum non sa¬
cerdotem debitum. eterne mortis dimittere
sicut ⁊ animam interius ꝑ se uiuificat nͤ

Expanded text:
st, a culpa, ut culpae maculam abstergat, vel debitum aeternae mortis solvere valeat. Quidam arbitrati sunt, cum peccator dupliciter ligatus teneatur, ut praedictum est, scilicet, mentis contagione ac caecitate, et debito futurae poenae, alterum curari per Deum, alterum solvi per sacerdotem. Patitur enim per peccatum quasdam tenebras interiores et maculas, a quibus nisi liberetur, projicietur in tenebras exteriores. Cum autem liberatur ab his, suscitatur a morte peccati. Unde faciem lavat; debitum vero aeternae poenae solvere concessit sacerdotibus. Quod in resurrectione Lazari signatum asserunt; quem Christus prius per se interius vivificavit, deinde foras exire jussit, eumque adhuc ligatum solvere apostolis praecepit; quia, ut aiunt, ipse interius animam a caligine maculaque peccati emundat, sacerdotibus vero dedit vinculum aeternae mortis solvere. Alii vero dicunt solum Deum; non sacerdotem, debitum aeternae mortis dimittere, sicut et animam interius per se vivificat; nec
Abbreviated transcription (Latin):
ea facit᷑ uł ipĩus ꝑ columbe membra qͥb
ait. Si cui dimiseritis: diuttent᷑. e cce
hoc sane dicere ac sentire possumus ꝙ
solus deus dinuttit pcc̃a ⁊ retinet ⁊ tam¬

Expanded text:
um facit, vel per ipsius columbae membra, quibus ait: Si cui dimiseritis, dimittetur. Ecce Hoc sane dicere ac sentire possumus, quod solus Deus dimittit peccata et retinet; et tam
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib eoruĩ qui particeps sunt.: pec¬
cata. diniitit eorum qui non suntr tenet
item. Sacerdotes possunt confitentib parce
quib enim remittunt remittit deus. Lazar̾
enm de monumento suscitauit obtulit dis¬
cipił soluendum ꝑ hoc ostendens potestatẽ
soluendi concessam sacerdotib. Dicit enim
ceꝰ ⁊ oẽs celestis milicie ordines ⁊ om̃es sancti
in gła mea. Laudant uob̾cum ⁊ confirmãt¬
uit quos ligatis ꝙ solutis. non dixit qͦs
piccatis ligare ⁊ soluere: s in quos exer

Expanded text:
in cordibus eorum qui participes sui sunt, peccata dimittit; eorum qui non sunt, tenet. Idem: Sacerdotes possunt confitentibus parcere: quibus enim remittunt remittit Deus. Lazarum enim de monumento suscitatum obtulit discipulis solvendum, per hoc ostendens potestatem solvendi concessam sacerdotibus. Dixit enimDeus, et omnis coelestis curiae ordines, et omnes sancti in gloria mea laudant vobiscum et confirmant quos ligatis et solvitis. Non dixit quos putatis ligare et solvere; sed in quos exerc
Abbreviated transcription (Latin):
duncitit̃ qui datꝰ ẽ. om̃ib sc̃is sͥ in carita¬
te coh̾entib sue nouerint corꝑalr suie
eis tenent᷑ peccata: ab eis tenent᷑ aqͥb
ille cordis prauitate disiñgit᷑ sine notis
corꝑah̃ siue ignotis. om̃es mali spũalr̃¬

Expanded text:
ritate cohaerentibus, sive se noverint corporaliter, sive jus tenentur peccata, ab eis tenentur a quibus ille cordis pravitate disjungitur, sive notis corporaliter, sive ignotis. Omnes enim mal
Abbreviated transcription (Latin):
lectorẽ atq ĩtłsectorem płimũ efflagi¬
tant. ĩquoꝵ explanacõne iallemi si¬
lens alios audrre. quani loquendo ma
c̃oꝵ q̃ a pħis dur̃ locariis ẽ ut sic̃ ibi
utu ꝙ de uno solo. Ita gͥ eẽtꝰ diuim.
dca est uns ñsale. quia de om̃ib pͥs¬

Expanded text:
lectorem atque intellectorem plurimum efflagitant. In quorum explanatione mallem silens alios audire quam loquendo malst; ut sicut ibi um quod de uno solo, ita haec essentia divina dicta est universale, quia de omnib
Abbreviated transcription (Latin):
par debet ẽẽ sructus boni operis eius qui nͭ
uł minꝰ peccauit: ⁊̃ reus eius grauus accedit
Iteo dũcrecõ penitenti ualde necessaria est
ut illa gerat q̃ auo̾. tradit dicens. consid̾et
tacõe ⁊ in ipĩs incii multipliti execucõe
excellenciam sui status uł officii uł scd̾m
quał̾ turpitudinem eg̾it si in loco sacra¬
to si intemꝑe oracõni ꝯstituto ᷤ sunt festi¬
uitates ⁊ tempa ieuuiũ. consideret qͣntum ꝑ¬
seueranit ⁊̃ defleat ꝙ ꝑsenerant̾ pct̃ãuit aͥ

Expanded text:
eris ejus qui nihil vel minus peccavit, et ejus qui gravius cecidit. Ideo discretio poenitenti valde necessaria est, ut illa gerat quae tradit Aug. dicens: Consideret tatione, et in ipsius vitii multiplici executione. excellentiam sui status, vel officii, vel secundum qualiter turpitudinem egit, si in loco sacrato, si in tempore orationi constituto, ut sunt festivitates et tempora jejunii. Consideret quantum perseveravit, et defle
Abbreviated transcription (Latin):
Senitum uultis ⁊ tamen eum nec ex nichõ
nec ex aliqua mat̾ia sed ex paire ẽẽ conce¬
dis nec uidetis ꝙͣ necc̃e sit̾ ut qui nõ est ex
nicħo uec ex alits re. alia sed ex deo il ex dei
sub̾a eẽ non possit ⁊ hoc eẽ ꝙx deꝰ est de qͥ
q uatura coeterna. de deo est. colligens sũmã p̃
patͥs ⁊ ꝙ de deo est natura coet̾na ⁊ qd̾ pat̾
genuisse. behement̾ monent nos ħ u̾ba
que quomͦ intelligenda sunt mallem ab
alus audire qͣm itadere. u̾nde trom̃ sine p̾¬
idicõ atq temeritate loquar ex hoc sen¬
su dc̃a possunt accipi natura coet̾na de c̾o
est .i. filius coet̾nus pr̃i de pre est ita. qd̃
est eadem cum eo natura. uł eiuisdem na¬
ture quẽ sensum confirmat augꝰ. ibide̾
subiciens &s quod̃ dix̾at quasi explanãs

Expanded text:
enitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis. Nec videtis quam necesse sit, ut qui non est ex nihilo, non est ex aliqua re alia, sed ex Deo, nisi ex Dei substantia esse non possit, et hoc esse d natura coaeterna de Deo est. 10. Colligens summam prat quod de Deo est natura coaeterna, et quod Pater genuisse. Vehementer movent nos haec verba, quae quomodo intelligenda sint, mallem ab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaeterna de Deo est, id est, Filius coaeternus Patri de Patre est, itaque est eadem cum eo natura, vel ejusdem naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi
Abbreviated transcription (Latin):
di tͥ. dicit xpm eẽ filium substancie pris
tãs i ilłud u̾bum᷑ apłi loquentis ded̾o
patre sit̃. Q ui eruit nos de potestate
tenebrarum ⁊ transtulit ĩ regnũ filis ka¬
ritatis sue ꝙ dcm̃ esti Inquit filii karcta¬

Expanded text:
it, Christum esse Filium substantiae Patris, tans illud verbum Apostoli loquentis de Deo Patre sic: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑit in eodem li ͣ qr non de aliqua mat̾ia
cꝑ u̾bis aꝑte ostendit: ea racõe dici filium.
eẽ de substancia pr̃is qr est de pr̃e genit᷑
ita ꝙ ẽ enudem substanciẽ cum eo ⁊ spm̃
sanctum eẽ de suba pris ⁊ filii qr ab utͦ

Expanded text:
antiae est; quia non de aliqua materia que verbis aperte ostendit ea ratione dici Filium esse de substantia Patris, quia est de Patre genitus, ita quod est ejusdem substantiae cum eo; et Spiritum sanctum e
Abbreviated transcription (Latin):
estãbilit᷑ simplici nich ẽ aluid qͣm ip̃a
natura atu substancia ut sepe diximꝰ ⁊ se¬
pe iterare non piget ac ꝑ hoc filius Rarita¬
tis eros nullus est alius quam qui de sub̾a
enis ẽ genitus ecce aꝑte hic dicit augꝰ. fi¬
nuanũ hẽticum sub̾am dei genuisse filiũ
⁊ filium genit̾isse de sub̾a prĩs asserit di¬
cens. carnalib cõgitaconib pleni sub̾a d̾i
ratis non scientes scͥpturas nect uirtutem
dei Nusso enim modo uerum filium des co¬
gitats si eum uatum eẽ de suba patͥs ne¬
gatis. Non enim iam erat  hominis filius
⁊ d̾o donante factꝰ est d̾i filiusn exdeo natͦ
gracia nõ natura. An forte ⁊ si nõ homi¬
nis filus erat tamen aliqua ia non erat
quałcumqi ccellta ⁊ inder: filium d̾o mu¬
tante conu̾sa est: sed nicħ horum. e̾: gͦ aut
de nich̾o aut de aliqͣ substancia natꝰ e̾ s ne
crederemꝰ nos putare de tucho eẽ dei filui¬

Expanded text:
effabiliter simplex, nihil est aliud quam ipsa natura sua, ut saepe praediximus, et saepe iterare non piget, ac per hoc Filius charitatis ejus nullus est alius, quam qui de substantia ejus est genitus. Ecce aperte hic dicit beatus Aiminum haereticum, substantiam Dei genuisse Filium, et Filium genitum de substantia Patris asserit, dicens: Carnalibus cogitationibus pleni substantiam Dei ratis non scientes Scripturas, neque virtutem22. Nullo enim modo verum Dei Filium cogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non natura. An forte et si non hominis Filius erat, tamen jam aliqua erat qualiscumque creatura, et in Dei Filium Deo mutante conversa est? Sed nihil horum est: ergo aut de nihilo, aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uos nob̾cum pigeat confiters. Idem in
eodrm ut̾q legimus ut sumus in liero filie
eius iugenito ihu ẜ. dicite gͦ nob̃ utrum iste
uerus dei filius ab eis qui grã filũ eius sunt
quadam ꝓpͥetate discretꝰ de nulsa substancia
sit an de aliqua nõ dico iliquis de nũlta ne
dicam. de nicho gͦ de aliqna fub̾a est. Que¬
ro de ciua ⁊ si non de pr̃is substantia ẽ alia
quere si aliam non inuenis pr̃is agnoscee
sub̾am. ⁊ filium cum pr̃e homo u̾sion conte¬
tere Item in eodem confiteor deum prẽm
ouuimo incorruptibiłr gemuisse sed quod ⁊̃¬
sed ł ipẽ genuisse. Item dico ꝙ sepe dicen¬
dũ eᷤᷤ aut de aliqͣ sub̾a natꝰ est dei falius aut

Expanded text:
cum pigeat confiteri. Idem in eodem: Utique legimus, ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo. Dicite ergo nobis utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliqua substantia est. Quaero, de qua? si non de Patris substantia est, aliam quaere; si aliam non invenis, Patris agnosce substantiam, et Filium cum Patre homousion confitere. Idem in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed quod est ipse genuisse. Item: Dico quod saepe dicendum est: Aut de aliqua substantia est natus Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uu bi de tͥ. intelligencia dc̃orum
exͣ cauas ẽ assum enda dicendi qnõ est
ex deus eͥ nisi ꝙ nascendo accepit. Et ip̃e
nascendo pãs in se subsistentem huĩt na¬
qͥ genuit ita tamen ut natꝰ nõ fit ilłe
qui geniit nam quomodo erit ip̃e cũ
genitꝰ sit̃ sed in hũs ipis subsistĩt ilłe
qui genitꝰ ẽ in quib totꝰ ẽ ip̃e dͥ genuit᷑
tꝑ non ẽ aliunde qͥ genitꝰ ẽ ⁊ id̾o nõ re¬
feit᷑ ad aluid ꝙ in imo subsistit ex uno
ac sic in generacõe filũ ⁊ naturam fua
ut ita dicam sequit᷑ inde mutabił deus
indemutabilem gignene deum uͨ nat᷑am
suãm deserit ex indemutabili deo. inde¬
mutabił des. ꝓfacta natinttus. subsistẽ¬
tem gͥ in eo di naturam i̾telligamꝰ c̃ ĩ
deo deꝰ infit̃. nec pret̾ ieum qui ẽ deus
quisqͣm deus alius sit qr ip̃ẽ deus ⁊ ĩ eo deꝰ
nature gͦ dei pacͥs u̾itas in deo filio ẽt̃ do¬
cet᷑ cum ĩ eo deꝰ intelligit᷑ eẽ qui deꝰ est

Expanded text:
 dicit, intelligentia dictorum ex causis est assumenda dicendi. Non enim nisi quod nascendo accepit; et ipse nascendo Patris in se subsistentem naturam haqui genuit; ita tamen ut natus non sit ille qui genuit. Nam quomodo erit Pater ipse, cum genitus sit? Sed in his ipsis subsistit ille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indemutabilis Deus indemutabilem Deum gignens, nec naturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus intelligitur esse qui Deus est. Est
Abbreviated transcription (Latin):
frequent̾ ĩ scͥptura sacra sub staucie
ait pater: deꝰ de milło genitꝰ deo sẽmel
de sua natura sine micõ genuit film̾
deum sͥ equalem ⁊ eadem qͣ ipẽ nat᷑ałr
tt̾nus ẽ diumitate coet̾num ¶ Ecce hic¬

Expanded text:
a substantia ait: Pater Deus de nullo genitus Deo, semel de sua natura sine initio genuit Filium Deum sibi aequalem, et eadem, qua ipse naturaliter aeternus est divinitate coaeternum
Abbreviated transcription (Latin):
cessionem ambigail femine p̾dentis
rennisit misias renocauit ensem ĩ nagi¬
uam. nec aliquid cilpe se tali ꝑmrio ccͣ¬
ior pietas fuit. Iurauit. dd̾. temere s nõ
ĩplenit uracõnẽ maiori pietate. Ex hiis.
alusq płib ostenditar q̃dam iuram̃ta fi
eẽ obseruanda et qui sic uirat uchem̃t̃
pͤcat. cum aut̃ mutat bñfac̃. qui ant̃
ñ mutat duplr̃ pectat et quia ñuste iu¬
dici solet q̃ri beda sup᷑ tale inram̃tum
orientalium sedium dixit smo pr̃is nr̃i
sophronii sig̃cat quod melius ẽ inrtantẽ
ꝑͥntare quam seruare saccam̃tũ ĩ fpiccõ¬

Expanded text:
eminae prudentis, remisit minas; revocavit ensem in vaginam; nec aliquid culpae se tali perjurio convit, major pietas fuit. Juravit David temere, sed non implevit jurationem majori pietate. Ex his aliisque pluribus ostenditur quaedam juramenta non esse servanda; et qui sic jurat, vehementer peccat, cum autem mutat, bene facit. Qui autem non mutat, dupliciter peccat, et quia injuste judici, solet quaeri. Beda, supra, tale juramentum orientalium sedium dixit: Sermo Patris nostri Sophronii significat quod melius est jurantem pejerare, quam servare sacramentum in fractio
Abbreviated transcription (Latin):
scinde feem inturpi uoto nuta de cretumt
quod incaute nouifti. ũ facias ĩpia ẽ ꝓmus¬
sio que scelere adimpletur. Id̾ ñ ẽ ob¬
semuand̃ saccamĩtum quod malũ ĩ caude
ꝓmittitur ut siquis adult̾e ꝑpetuam fi¬
dem cum ea ꝑmanendi polliceat᷑. tolle¬
rabiluis. enĩ estsĩ ĩplere sacͣmentũ qmͣ
ꝑmañe inftupto. Item beda. si anid nos
ĩ caucins urare ꝯtiẽit qd̾ obseruatũ peio¬
rem ũgat ĩexitum lib̾e illud salub̾ori cõ¬
silio unitand̾ nouimus ac mag̃ ĩstãte
necessitate peretand̾ eẽ nob̾ qm ꝓuitan

Expanded text:
e fidem, in turpi voto muta decretum. Quod incaute vovisti, ne facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. Idem: Non est observandum sacramentum, quo malum incaute promittitur: ut si quis adulterae perpetuam fidem cum ea permanendi polliceatur. Tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permanere in stupro. Item Beda: Si quid nos incautius jurare contigerit, quod observatum pejorem vergat in exitum, libere illud salubriori colio mutandum noverimus; ac magis instante necessitate pejerandum e
Abbreviated transcription (Latin):
sit quod ñ obseruat s ꝯmaiurat ĩiustũ
testis est. ita hoc accipit sicat ille curi
inratur intłłigit. duplr̃ audem reus
fit qui et nomen dĩ ĩianũ assumit et
ꝓxiium in dolo capit. de illo ami co¬
qui hominem uirare nume.
iuratõnem multum iutetest. si nescit
illum inrañtu flri aut̃ scit. si .ii. ne¬
scit et iõ dicĩt inranichiut fides ei fĩt
si u̾o scit eum fecisse et cogit eum iu¬
rare homicda est. Idem qui ꝓuotat¬

Expanded text:
sit quod non observat, sed quia juravit injustum,  testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et nomen Dei in vanum assumit, et proximum dolo capit. 11. De illo qui coQujurationem, multum interest si nescit illum juraturum falsum, an scit. Si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei sit; Si vero scit eum fecisse et cogit eum jurare, homicida est. Idem,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dõ qr ilbud nouã hũt cum ĩforma
exaltauit ⁊ donauit illi nomene . ꝙ
ẽ st̃ onĩe nomen. satis apparet pp̃
qua forma ex altatus sit. In qua .ii.
forma cͥcifips ẽ ĩ ea exaltatꝰ ẽ et
ĩ ea donatum ẽ illi nomene ut cum

Expanded text:
non Deo, quia illud nomen habuit cum in forma exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen; satis apparet propqua forma exaltatus sit. In qua enim forma crucifixus est, in ea exaltatus est, et in ea donatum est ei nomen, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
tutum. sion .ii. ppc̃ homo eẽ potuit ĩ
quo plenĩtudo uirtutũ ⁊ grẽ ñ fu̾it. nͨ
nircutes ei ĩeẽ potuert̃ alicio mortali¬
tatis ĩ duto qnͥ pereas m̾eretur hñs
ergo has uirtutes ẜ hoĩem passibilem
ac mortalem sipotuit. ⁊ĩ m̾eri głiã

Expanded text:
istus homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. Habens ergo has virtutes secundum hominem passibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam
Abbreviated transcription (Latin):
aerem an ip̃e aer hic intłagatur. sõ
spacia aens excełłit᷑. quas aut̃ que sr̃ iltõ
celum sunt dic̃ uaporalit̃ tͣħi et lenis¬
simis suspendi gutis sic̃ aer iste nubilo¬
sus exaltacõne t̃re aquas uaporasit̃ tͣ¬
hit ⁊ ꝑ subtiles mĩmicias suspendit et
post corpulentiꝰ ꝯglobatas plinũalit̾
refundit. Si gͦ potest aqiua sic̃ uidemus

Expanded text:
aerem, an ipse aer hic intelligatur, idspatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus
Abbreviated transcription (Latin):
cendunt pͥncipatus dũx qͥ sibi subiec¬
tis q̃ suntagenda dispomiat eitq ad
explenda diuina nuff̾ra pͥncipantur
potestates nominantur hñ qui hoc
cẽtis potencius ĩsuo ordĩe acceꝑiit uͭ
uͥtutes adu̾se eis subiͨte eoꝵ refrenẽt᷑¬

Expanded text:
ndunt. Principatus dicuntur, qui sibi subiectis, que sunt agenda, disponunt eisque ad explenda divina misteria principantur. Potestates nominantur hii, qui hoc ceteris potencius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adverse eis subiecte eorum refrenent
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsinuari q̃ tͣdit de sigtilis ordĩb aliquos
cecidisse de ordĩe namq fr̃iori lucif᷑ ille
nominib ordimun suoꝵ pͥuati sunt
s ñ ur᷑ illud posse stare. Non .i. tc̃ cãt᷑a¬
te ardebantnec sapĩa pollebant n iñ
eis ds sedebut. Si .ii. ħ hũissent ñ cecidissẽt
tt. Ad quod dñis qr añ casum qͦ dam
s̃ erant. illi ordĩes qr ñd̾ hẽbant dona ĩ
b dam. cadentib aliis appõita st̃. eisq q̃ ce¬
cid̾unt cołlata fumbent ead̾ dona. si ꝑ¬
stitissent. Ioq scptã dicit de sĩgłis oroi¬
nib aliquos cecidisse ñ quia fuissent
bẽbant. sic̃ illi qͥ ꝑstit̾unt. alũ .ii. ut p̃di¬

Expanded text:
insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. ni. Ad quod dicimus quia ante casum quorumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in ibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praedi
Abbreviated transcription (Latin):
cõnis dimitt̾e uxorenz si & ip̃e cõuincitur
fornicari. Occurrit enim illud in quo alter̾
fornicaconis causa. uult abicere uxorem
pͥor debet cẽ a fornitatõe purgatꝰ. Quod
dignant᷑ mariti si audiant adit̃os uiros
pende similes adiat̾is feminis penas cũ
tanto grauius eos punis oportu̾it qͣnto mag̾.
ad cos ꝑtinet & iurtute uincere ⁊ exempło
I quis auteni forncatõnis expers sepa¬
fornicariam dimiserit. Alii copulaus
non potest s continere oportet uł ad dimissã
domuinꝰ uporem a. uiro nõ discede̾. cx si discessit
mati̾e ĩiuptam aut iuro suo reconciliari. &
de uiro. addit ⁊ iuruxorem nõ dinuttat.Si
ambroꝰ ait. Id̾o nõ subdit de uiro sic̃ de mu¬
liere qr licet uiro aliam ducere. s ħ a fal¬
sariis in ambrosĩ libro positum creditur
de muliere: q̃ p̾misit deuiro nisi ꝙ simileᷤ
formam uult intelligs. ut si din̾userit ꝙ
c̾a fornicacõnis ꝑmutit᷑ maneat sine uxoie
aut reconciliet᷑ uꝑori. Idem si nec illi nub̾e

Expanded text:
tionis causa dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud, In quo enim afornicationis causa vult abjicere uxorem, prior debet esse a fornicatione purgatus: quod dignantur, si audiant adulteros uiros pendere similes adulteris feminis poenas, cum tanto grauius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et uirtute uincere et exemplo Si quis autem fornicationis expers fornicariam dimiserit, alii copulari non potest, sed continere oportet, vel ad dimissam Dominus, uxorem a viro non discedere; quod si discesserit, maneat innupta, aut viro suo reconcilietur. Et de 7: Ideo non subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; de muliere quod praemisit de viro, nisi quod similem formam vult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem: Si nec nubere illi
Abbreviated transcription (Latin):
preter uoluntatem dominorum int̾ seruum
⁊ ancillam nõ posse contrahi cõnigium uł si
cͣchitur nõ ẽẽ ratum quibdam tamen uide᷑
int̾ eos posse sĩ coniugnim dñis ignorantib
de uiro qui se facit seruũ ut duuidat᷑
prestet discidii se alicꝰ seruum fec̾it ned
iuorem dumitt̾e. nec illa ob uinculum. coniu¬
uxorem ⁊ post filiorum ꝓcreacõem. occasione
diuorcii t̾dam se seruum fecerit utrum mu
lierem. necessario ten̾e debeat ⁊ si tenu̾it: an¬
Idi Iudicatum eͥ. uidrem minime deb̾e di

Expanded text:
eter voluntatem dominorum inter servum et ancillam non posse contrahi conjugium, vel si contrahitur non esse ratum. Quibusdam tamen videtur inter eos posse fieri conjugium dominis ignorantibus. 3. De viro qui se facit servum ut dimittatupraestet dissidii se alicujus servum fecerit, nec ille uxorem dimittere, nec illa ob vinculum conjuuxorem, et post filiorum procreationem occasione divortii, cujusdam servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat Judicatum est uxorem minime debere dim
Abbreviated transcription (Latin):
turba post filum uidue/ fleuit᷑ turba a̾
maria supplicantes pio᷑ fratre flebat ⁊ cur¬
laboret gͥ penitens in ecc̃iã esse ⁊ ad eccłie uas¬
tatem tendere nisi enim unitas erc̃e succurrat
nisi quod deest petratori sua oracõne compleat.
de manib inimici nou eripiet᷑ aninta mortui
recognoscenti mortem suam ad conu̾sionem
sustineat unitas eccłie. Idoq non petat sacer¬
dotes ꝑ aliqͣm culpam ab imitate eccẽ diuisoᷤᷤ¬
aiticulus. querendꝰ ẽ. enum sacerdos sapiens
⁊̃ disccetꝰ qui cum potestate simul hãt iudiciũ
qui si forte defuent confit̾i d sociõ. beda uero
sserit tempore purgire curenis qr sine con¬
fessione emendacõnis peccata nequeunt dit¬
tsS ⁊ grauiora coeqͣlib pandenda sunt: cum
de est sacerdos ⁊ urget ꝑiculum. uenialia eciã
uero sacerdotis dblata copia. licet confiteri coe¬
quali ⁊ sufficit ut quibdam placet si tamen
ex contemptu non pret̾nuitatur sacerdos tu¬

Expanded text:
turba post filium viduae; flevit Martha et turba post filium viduae; flevit Martha et Maria supplicantes pro fratre; flebat et turLaboret ergo poenitens in Ecclesia esse et ad Ecclesiae unitatem tendere. Nisi enim unitas Ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua oratione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui.recogsustineat unitas Ecclesiae. Ideoque non petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate Ecclesiae divisoaet discretus, qui cum potestate simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri debet socio. Beda verosserit tempore purgare curemus, quia sine confessione emendationis, peccata nequeunt dimitti. Sed et graviora coaequalibus pandenda sunt, cum deest sacerdos, et urget periculum. Venialia vero, etiam sacerdotum oblata copia, licet confiteri coaequali, et sufficit, ut quibusdam placet, si tamen ex contemptu non praetermittatur sacerdos. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
taq uts confessionis est: ut si dee̾ sacerdos
confiteat᷑ proximo. Sepe enim contingit.
ꝙ penitens non pot̾ uerecundari coram sa¬
cerdote quem desideranti nec tempꝰ nec locꝰ
offert ⁊ si ille cui confitebrͣ potestatem sol
uendi non heãt fit tamen dignꝰ uenia. ex
sacerdotis desiderio qui cͥmen confitetur
socio. ¶ undati sunt enim. lepiosi dnͣm ibũt
ꝑuenirent. unde patet deum ad cor respice.
dum ex necessitate prohibent᷑ ad sacerdotes p̾
uenire. Sepe quidem eos querunt sani eleci
s dum querunt anteqͣm ueniant moriuntur
Sed mnisericordia dei ubiq est qui ⁊ inusti.s par¬
cere nouit. & si nontamcito ficut soluerentur
occultum e̾: sufficiat referre ĩ notinam sac̾¬
fuerunt qui uiderent. nondum oͤiat sepul
extra domum. ĩ uoticiam portata Iutꝰ re¬
suscitauit̃ qͣm intus inuenit: Relictis so¬
tes eccłie. Quos aut̃ extra inuenitr ad uerte¬
dum e̾ quomodo suscitanit᷑ flebatꝰ enm

Expanded text:
itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit quod poenitens non potest verecundari coram sacerdote, quem desideranti nec tempus, nec locus offert. Etsi ille cui confitebitur potestatem non habeat solvendi, fit tamen dignus venia ex sacerdotis desiderio, qui crimen confitetur socio. Mundati enim sunt leprosi, dum ibant pervenirent. Unde patet Deum ad cor inspicere, dum ex necesrvenire. Saepe quidem eos quaerunt sani et laeti: sed dum quaerunt et antequSed misericordia Dei ubique est, qui et justis parcere novit, etsi non tam cito, sicut si solverentur occultum est, sufficiat referre in notitiam sacefuerunt qui viderent. Nondum enim erat sepultextra domum in notitiam deportata. Intus resuscitavit, quam intus invenit, relictis sotes Ecclesiae. Quos autem extra invenit, advertendum est quomodo suscitavit. Flebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
intuamur. Quod entm scda questio
continebat. si an sine confessione ⁊ iudicõ
sacerdotis soli deo confiteri sufficeret: ex¬
peditum est ⁊ certificatum. premissis tes¬
timoniis quod nõ sufficit confimi deo si¬
ne sacerdote uec uere humił ⁊ penitens
si non desiderat ꝙ requirit: sacerdotis iu¬
dicum. S nunquid eque uaiet alicui confiti
socio ⁊ pioximo suo saltera cum de e̾ sacerdos
Sane ad hoc dici potest ꝙ sacerdotis examen
requirendum est studiose quia sacerdotib ꝯ¬
cessit deus potestatem ligandi & soluendi t̃
ideo quib ip̃i dimittunt & deus dimittit
Si tamen defui̾t sacerdos: proximo uł socio
dotem querere qui sciat litigare ⁊ solu̾e.
Talem enim ẽẽ oportet qui aliorum cͥmina
ut inueniat gr̾am᷑ querat sacerdotem qͥ
sciat litigare ⁊ soluere ne cum negligens cͥca
se extiterit: negligatur ab ilło qui eum
misericorditer monet ⁊ petit ne ambo in fo¬
ueam cadant qͣm stultꝰ eiuitare noluit: tã

Expanded text:
amur. Quod enim secunda quaestio continebat, scilicet, an sine confessione et judicio sacerdotis soli Deo confiteri sufficeret, expeditum est; et certificatum praemissis testimoniis, quod non sufficit confiteri Deo sine sacerdote, nec est vere humilis et poenitens, si non desiderat et requirit sacerdotis judicium. Sed numquid aeque valet alicui confiteri socio vel proximo suo, saltem cum deest sacerdos? Sane ad hoc potest dici quod sacerdotis examen requirendum est studiose, quia sacerdotibus concessit Deus potestatem ligandi atque solvendi; et ideo quibus ipsi dimittunt, et Deus dimittit. Si tamen defuerit sacerdos, proximo vel socioacerdotem quaerere, qui sciat ligare et solvere. Talem enim esse oportet, qui aliorum crimina ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta
Abbreviated transcription (Latin):
si populi aurib non publicet᷑ conscia confi¬
tentis. Ex hiis alusq plurib in dubitant̾
ostendit᷑: oportere deo primo ⁊ deinde sa¬
cerdoti offerre confessionem. nec ałr posse
preueniri ad ingressum paradisi si assit fa

Expanded text:
si populi auribus non publicetur conscientia confisi populi auribus non publicetur conscientia confitentis. Ex his aliisque pluribus indubitanter ostenditur oportere Deo primum, et deinde sacerdoti offerri confessionem; nec aliter posse perveniri ad ingressum paradisi, si adsit
Abbreviated transcription (Latin):
uisticia ita ⁊̃ iusticiam i̾ misericordia. Opͤ
eim est misericordie pecc̃ati pectata dimit¬
tere s oportet ut iistꝰ misereatur iuste. cõ¬
siderat enim si dignus est nondico iusticia:
s ⁊ misericordia. Iusticia eium sola damp¬
nat sed dignus est misericordia. qui sp̃uali
labore querit graciam/ laborat enim mes
paciendo crubescenciam ⁊ qm̃ uerecundia
iagna e̾. pena: qui erubescit pro xp̃õ fit
dignus pro misericordia magna est pena.
in spe uenie turpitudinem cͥminis. tanto
facilius consequit᷑ grãn romissionis ip̃i
enim sacerdotes plus iam possunt profic̾e¬
non timeatit publicare remoueat᷑ inꝑꝑ¬
babił consuetudo ne multi a penitencie
remediis arceãtur dum aut erubescitnt
aut tument inimicis sua fc̃a reserare
queb possint legum ꝑcelli constitucõne
Sufficit enim confessio que primum do
offert᷑. tunc eciam sacerdots qui pro delictis
penitentium precator accedit. Tunc enim
plures ad penitentiam pot̾unt prouocars:

Expanded text:
a. Opus enim misericordiae est peccanti peccata dimittere; sed oportet ut justus misereatur juste. Considerat enim si dignus est, non dico justitia, sed et misericordia. Justitia enim sola damnat, sed dignus est misericordia qui spirituali labore quaerit gratiam. Laborat enim mens patiendo erubescentiam. Et quoniam verecundia magna est poena, qui erubescit pro Christo fit dignus misericorin spe veniae turpitudinem criminis, tanto facilius consequetur gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus jam possunt proficnon timeant publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et tunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari,
Abbreviated transcription (Latin):
ipã elemosma est ueniam petentib oĩo
ignoscere. Ex his aliisq premissis iam fa¬
cile e̾. intellig̾e q̃ pro uenialib sit exhi¬
benda sat̾faccõ Sufficit enim dñica orõ
c̃ ieninio aliqͦ ⁊ elemosinis sic tñ ut p̾¬

Expanded text:
ipsa eleemosyna est veniam poenitentibus omnino ignoscere. Ex his atque aliis praemissis jam facile est intelligere quae pro venialibus sit exhibenda satisfactio. Sufficit enim Dominica oratio cum jejunio aliquo et cum eleemosynis, sic tamen ut pr
Abbreviated transcription (Latin):
cecurriuit: quid̃ sacramentum. quare institutum.
in quib consistat. & conficiatur ⁊ que sit distan¬
cia int̾ sacͣmenta uet̾is ⁊ noue legis. quid sit sacra
Actamentum est sacre rei signum inentumi.
dͣ tñ sacͣmentum est eciam sacrum
secretum sicut dicit᷑ satramentum dectatis ut cac᷑¬
mentur set sacrum signans ⁊ sacr̾ signatum. sed
mentũ est inuisibilis gr̃e. uisibilis forma. Signum
uero est: res pt̾ spẽm qͣm ingerit᷑ sensib alud aͥd
ex se faciens in cogn itõem uenire. Signorum u̾o alia
sunt naturalia: ut fumꝰ significans ignem alia
data. ⁊ eox que data sunt q̃ dam sacͣmenta sunt
quedam non om̃e eñĩ sacrament᷑ ẽ signum. sed ñ
cuius signum est Si enim sacͣmenta ñ hr̃ent si¬
militudinem rer̃ qͣrum satͣmenta sunt: pe sacra¬
menta non dicerent᷑. satrament᷑ enĩ ppͥe dicctur
quod tta signum est. gr̃e dei. ⁊ ininsibilit gr̃e
forma: ut ip̃uis ymaginengerant et rauta exis¬

Expanded text:
ccurrunt, quid sit sacramentum, quare institutum, in quibus consistat et conficiatur, et quae sit distantia inter sacramenta veteris et novae legis. 2. Quid sit sacramentum. Sacramentum est sacrae rei signum. Dicitur n sacramentum etiam sacrum secretum, sicut sacramentum divinitatis, ut sacramentum sit sacrum signans, et sacrum signatum; sed mentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Signum vero est res praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud ex se faciens in cogitationem venire. Signorum vero alia sunt naturalia, ut fumus significans ignem, alia data. Et eorum quae data sunt quaedam sunt sacramenta, quaedam non. Omne enim sacramentum est signum, sed noncujus signum est. Si enim sacramenta non haberent similitudinem rerum quarum sacramenta sunt, proprie sacramenta non dicerentur. Sacramentum enim proprie dicitur quod ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa exis
Abbreviated transcription (Latin):
cunucisionis habuit ad ꝓbacõem obedientie
Ner ei soli p̃cepta fuit remisłio. sed ⁊ semini euis
.i. om̃ibus ebreis que sielut scd̃m legem. octauo
die lapideo cultro in cͣne p̾pucilł. Data aũt fuit
ne fidei abrahe qui credidit se hĩtur̾ filiũ ĩ quo
fieret bñdc̃o om̃ium deiide ut hoc signo il ce¬
tͥis nacõib disc̾ueret᷑ ppłs ille. In cͣne uo p̾pu¬
cii io̾ iuissa e̾̃ łi circuncisio qr  remedium ĩstititta

Expanded text:
m obedientiae; nec ei soli praecepta fuit circumcisio, sed et semini ejus, id est, omnibus Hebraeis; quae fiebat secundum legem octava die lapideo cultro in carne praeputii. Data autem fuit nae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero praeputii i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ de non ꝯcupiscendis reb ꝓpimi
iinum ẽẽ cum eo quo dr̃ uou furab̾is¬
riet p̃ceptum ñ de ꝯcupiscenda upore u¬
mim eẽ cim eo de quo dr᷑ ñ mechab̾is
pot̾at .ii. p̃coptũ non surandi in illa ge¬
ualitate intlłigi. nͥ denon ꝯcupiscẽda

Expanded text:
ceptum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: ad innouatõem hominis ex quo institu¬
tus est. Item beda idem salutifere curatõnis au¬
bat qd̾ bap̃s ag̾e reuelate gr̃e tp̃r consueuit. ex¬
cepto qd̃ regni celestis curiam ianuam nͨ dum in¬
trare pot̾ant tñ insimi abrahe post mortem be¬
ata requie consolati suꝑne patis ing̾ssum spe fe¬
liti expectabant hus aꝑte tradit᷑ ꝑ cirtumcisionẽ
ex quo instucta fuit. remissionem pc̃ti originał

Expanded text:
epit ad innovationem hominis, ex quo institutus est. Item Beda: Idem salutiferae curationis aubat, quod Baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit; excepto quod regni coelestis januam nondum intrare poterant; tamen in sinu Abrahae post mortem requie beata consolati, supernae pacis ingressum spe felici exspectabant. His aperte traditur circumcisionem, ex quo instituta fuit, remissionem peccati origina
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuerunt ante cirtumcisionem t¬
⁊ de femuis q̃ fu̾nt ante ⁊ post. quod re cr¬
medium ccͣ pcc̃m hũerunt. Quidam dicunt sacͥ¬
fitca ⁊ obłones: eis ualuisse ad remissionem pc̃ci.
Sed meluis est dice̾: illoi dͥe abraham ꝓ dierunt ꝑ
cutunicisionem iustisicatos. Mulieres uͦ ꝑfidem¬

Expanded text:
fuerunt ante circumcisionem, et de feminis quae fuerunt ante et post, quod remedium contra peccatum habuerint. Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham prodierunt, per circumcisionem justificatos; mulieres ve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cõmimiꝰ est ⁊ ꝑfectuis qr plemori gr̃a accumula¬
tum ibi eñĩ pcc̃a solum dimittebanͣt. s nͨ gr̃ã ad
bene oꝑandum aduitͥx nͨ uirtutum possõ uł aug¬
⁊ iam ub̾tates ampliori ubertate donat. qͣ qͣntĩ¬
cumq ꝑsidem ⁊ racitatem ante libiꝯtam aliqͥt
uistꝰ ad bapt̾m accedit ub̾iorẽ ibi recipit grãm
sed non ita in cirtumtisione. Unde abrahe ꝑ fide̾
iam iustificato signaculum tm̃ fuit. nichil ei
quiante diem ostauum morie¬
bant᷑ ante qͣi fiebat cirrumtisio ex lege utr̃ salua¬

Expanded text:
 communius est et perfectius, quia pleniori gratia accumulatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio vel augetiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei lis qui ante diem octavum moriebantur, ante quam non fiebat circumcisio ex lege, utrum salva
Abbreviated transcription (Latin):
miliacõem. erudicõem. uł exercitatõem. ꝓpt̾ hu¬
militatem quidem ⁊ dum mͦ homo in sensibili
reb q̃ uatura uifra ip̃m sunt ex p̃cepto creatoris.
sereuerendo subitt ex hao humilitate ⁊ obedi¬
encia deo magis placeat ⁊ apud eum mereatus
cꝰ imꝑio salutem querit in iferiorib se:. & si ñ
ab illis s ꝑ illa a deo ꝓpt̾ eruditõem etam institi¬
ta sunt ut ꝑ id quod foris in specie uisibili cer¬
uitꝰ  ad inuisibilem uirtiitem q̃ intꝰ est agno¬
scendam mens erudiat᷑. homo enĩ qͦ antẽ pccm
sme ineoio deum uidebat. ꝑ pcc̃m a d̾o hebuit
ꝓpt̾ exercitacõem simiłr instituta sunt qr cum
Honio ociosus ẽẽ nõ possit ꝓponit᷑ ei utił ⁊ falu¬
bris ex̾citacõ in satͣmentis qua uatiam ⁊ noxia᷑
declinet occupacõem. Non enĩ facile capit᷑ a tẽp¬
inueniat. De t᷑plia genere eperatacõni
uut aũt exercitacõnum: tres spẽs cit
usq alt̾a ad corꝑis fõmentum. alia ad ut̾uiq

Expanded text:
miliationem, eruditionem et exercitationem. Propter humiliationem quidem ut dum homo insensibilibus rebus quae natura infra ipsum sunt, ex praecepto Creatoris se reverendo subjicit, ex hac humilitate et obedientia Deo magis placeat, et apud eum mereatur; cujus imperio salutem quaerit in inferioribus se, etsi non ab illis, sed per illa a Deo. Propter eruditionem etiam instituta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit,Propter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a teninveniat. 4. De triplici genere exercitationis. Sunt autem exercitationum tres species. ; alia ad corporis fomentum; alia ad utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
qr pactum meum irritum fecit forte tũ sub le¬
ge ingruente necc̃itate mortis aute ostauum
diem cirtuicidebant sine pcc̃o filios sĩ ñ ĩ ect̾ã
am ad sacramenta. noue legis acce
alia in remẽdium sunt tm̃. ut conuiguim. Alia gr̃a
⁊ untute nos sulciunt ut hencanstia ⁊ ordo ai¬
fuerit hec sacͣmenta instituta homiras nõ¬
mox post hominis lapsum cum in fĩut ĩsti¬

Expanded text:
quia pactum meum irritum fecit. Forte tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine peccato filios, sicut modo 1. Jam ad sacramenta novae legis accedalia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordo fuerint haec sacramenta instituta mox post hominis lapsum, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis ñ nrechandi ⁊ ñ furandi ip̃a oꝑ
uotata funt et ꝓhĩta. iu hiis ño epctemis
ip̃a ꝯcupistĩa. multum gͦ deffem̃t illa
abistis. uñ illi p̃cepto ñ mechandi fit
occidens eo quod mala sit lex. s quia ꝓ¬
hibens ꝓcãm auget ꝯcupiscĩam ⁊ ad dit
pocĩ q̃. iubet quod sñ gr̃a ĩpłi ñ potest
gr̾a aut̃ deerat et iõ litc̃a occidens erat
distat aut̃ eyaugłii litt̃a a legis litc̃a qr
diũsa fuat ꝓmissa ibi tortena hic celestiã
ꝓmitcit disisa eciam sacramenta qr illa
cangende sunt ut uicõrirn fere occidãt᷑.¬

Expanded text:
non furandi, ipsa opera notata sunt et prohibita; in his vero extremis, ipsa concupiscentia; multum ergo differunt illa ab istis. Unde illi praecepto non moechandi, fiton dicitur littera occidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit peccati quae jubet quod sine gratia impleri non potest. Gratia autem deerat, et ideo littera occidens erat. Distat autem Evangelii littera, a legis littera, quia diversa sunt promissa; ibi terrena, hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa tangendae sunt, ut vitiorum ferae occida
Abbreviated transcription (Latin):
stolus sanguis hucoꝵ ⁊ tau̾rorum ⁊ cinis uitũ¬
le asꝑsus inquinatos scĩfitabat. Ad emundatõe
carnis ñ anime. Nam inqͥnatõ ilia erat contactꝰ
cõem qͣm lex mundat nisi contactum mortui ho¬
minis quem qͥ tetig̾at inm̾undus erat seꝑtem
dieb sed purificabat᷑ scd̾m legem t̾cio die. ꝙ uu¬

Expanded text:
 Sanguis hircorum et taurorum et cinis vitulae aspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animae. Nam inquinatio illa erat contactustionem quam lex mundat, nisi contactum mortui hominis, quem qui tetigerat immundus erat septem diebus, sed purificabatur secundum legem die tertio
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa nec fierent a patͤ ꝑ filium tieq sius fi¬
nib salua eẽnt nͥ deꝰ sũme bonus eẽt qui
t̃ nulli nature ꝙ ab illo bona eẽt i̾uidits
ut in bono ipõ maueret alia quant̃ uellet
alia qͣlit̾ p̾osset᷑ dedit q̃ bonitas intellr̾ s .ẜ.¬

Expanded text:
ia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset, qui et nulli naturae, quod ab illo bono esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset, dedit: quae bonitas intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
Angli illo fcuentes beati sunt qͦ t̃ nos frui
desideminu ⁊ quantum iͥ hac uita ia frumi᷑
uł ꝑ speculum uł in enigmate tanto nũam
ꝑegͥnacõem ⁊̃ tolembilus sustinemꝰ ⁊ arden¬
fruit᷑ eciam. iꝰ hac uita noꝰ tantũ ħt gaudni
spei sed eciam rei qr iam selestat᷑ ies qdͦ
diligit᷑. & ita ia tem. aliqͣtenus teneticon¬
stat gͦ. q dieo debemus frui nͥ uti. illo enĩ
quo spem ponis ut ad id ꝑuenias sce hoc

Expanded text:
am ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per speculum vel in aenigmate , tanto nostram peregrinationem et tolerabilius sustinemus, et ardenvita, non tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod debemus Deo frui et non uti. Illo enim,quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iuia eẽncia . Ecce iluis sũme unitatis atq
tͥnitatis ubi una ẽ eẽncia ⁊ tres ꝑsone ĩma¬
gͥo eꝰ humana mens licet in par. mens aut
hic pro aĩo ip̃o accipit᷑ ubi ẽ illa ymago

Expanded text:
una essentia. Ecce illius summae unitatis atque una essentia. Ecce illius summae unitatis atque Trinitatis ubi una est essentia et tres personae, imago est humana mens, licet impar. Mens autem hic pro animo ipso accipitur, ubi est illa imago
Abbreviated transcription (Latin):
ta ima mens iia eẽncia ⁊ quiderud aliud
ad se ipã singula dicunt᷑ eciam simil nõ
plurarit̾ s singularitꝰ dicunt᷑ Eo uero t̾a
sunt qͦ ad inuicem. referunt᷑ i qtra ta¬
singula finguł᷑ s eciam singłꝰ
om̃ib. Alioqum ñ se inucẽ comꝑent do
se aũt inuicem capiunt: capunt᷑ eniꝰ ⁊ a
singuł singła ⁊ a singuł omĩa. memini
enim me hr̃e memoriam ⁊ intelligencia
⁊̃ uoluntatem. ⁊ intelligo me intellige ⁊ uel¬
le. atq menimisse atq & uolo me uelle q
otamq memoriam ⁊ in telligentiaᷤ
Ios uoluntatem simul memini ꝙ enĩ me¬
morie mee noꝰ memini illud nõ ẽ ĩ memoriã
tuini nec uolo. Quidqͥd intelligibilium no̾
intelligo. consequent̾ etiam nõ memini uec
uolo. quicqriud gͦ intelligibilium memini ⁊
intelligentiam. totamq me luuctas a¬
moriam meam caꝑit dum utor toto es
singula totis singist ⁊ tota singłã sumil om¬
nib totis ⁊ ħ tͥa unura una uita uia mẽs

Expanded text:
ta, una mens, una essentia, et quidquid aliud, ad se ipsa singula dicuntur, et simul non pluraliter, sed singulariter dicuntur. Eo vero tria sunt, quo ad se invicem referuntur; ista tsingula singulis, sed etiam singula omnibus; alioquin non se invicem caperent; se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a singulis singula, et a singulis omnia. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et meam memoriam, intelligentiam et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, illud non est in memoria mmini, nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam non memini, nec volo. Quidquid igitur intelligibilium memini, intelligentiam totamque meam memoriam capit, dum utor toto eo singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens,