comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit temꝑalesq angustias: s liber¬
tate naturȩ. ñ enormitate subȩ.
Talis mͦ immensus. ẽ. qͥ omĩa fec̃
in mensura. et quãuis ĩmensus:
hic. tam̃ modus & ipsuis immen¬
sitatif. Quid item ds : Sublimi¬
tas & ꝓfundũ. In altero supꝰ oĩa:
in altero intra omĩa. Liquet ĩ dei¬
tate nusquã claudicare equalita¬
tem: stare eam undiq firmiter:
constare immobilit sibi. Sublime.
respondent sibi. dũ et sublimitas
in atungibilis. & ꝓfunditas eque

Expanded text:
dit temporalesque angustias, sed liberdit temporalesque angustias, sed libertate naturae, non enormitate substantiae. Tali modo immensus est qui omnia fecit in mensura; et quamvis immensus, hic tamen modus et ipsius immensitatis. 29. Quid item Deus? Sublimitas et profundum. In altero supra omnia, in altero infra omnia. Liquet in deitate nusquam claudicare aequalitatem, stare eam undique firmiter, constare immobiliter sibi. Sublime, respondent sibi, dum et sublimitas inattingibilis, et profunditas aeque
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc tam longa. ut ñ habeat t̃misi.
ñ magis loci quã temporis. Est et la¬
titudo. Et ipsa qͥd: Caritas. Quibus
et ista t̃minis angustetur in dõ. qui
nichil odit eorum quȩ fecerit: Demq
solem suum oriri facit suꝑ bonos es
malos: et pluit suꝑ iustos et iniustos.
Ergo et inimicos includit sinus ille.
Nec hoc quoq contentus .: euadit ĩ
infinitum. Omnẽ ñ mͦ affectionẽ
sed & cognitionem excedit: adici¬
ente apło et dicente. Scire etiam
suꝑeminentem scientie caritatem
xp̃i. Q uid plus dicam: Eterna est.
Nisi qͦͣd hoc plus forsitan est: qͥa et̃¬
nitas. ẽ. Uides tantam. ẽẽ. latitudi¬
nem.quantam et longitudinem:
Utinam sic udeas ñ tantã. ẽẽ. sed
ipsam id. ẽẽ. unam. qͦd alteram:
ñ minus unã quã duas.⁊ nec plus
duas quã unam. Ds̃ et̃nitas. deus
caritas est: longitudo sine ꝓten¬
sione.latitudo sine distensione.
In utroq parit locales. quidẽ exce¬

Expanded text:
Haec tam longa, ut non habeat terminum, Haec tam longa, ut non habeat terminum, non magis loci, quam temporis. Est et latitudo. Et ipsa quid? Charitas. Quibus et ista terminis angustetur in Deo, qui nihil odit eorum quae fecerit? Denique solem suum oriri facit super bonos et malos, pluit super justos et injustos . Ergo et inimicos concludit sinus ille. Nec hoc quoque contentus, evadit in infinitum. Omnem non modo affectionem, sed et cognitionem excedit, adjiciente Apostolo et dicente: Scire etiam supereminentem scientiae charitatem Christi . Quid plus dicam? Aeterna est. Nisi quod hoc plus forsitan est, quia aeternitas est. Vides tantam esse latitudinem, quantam et longitudinem? Utinam sic videas non tantam esse, sed ipsam: id esse unam quod alteram; non minus unam quam duas, nec plus duas quam unam. Deus aeternitas, Deus charitas est: longitudo sine protensione, latitudo sine distensione. In utroque pariter locales quidem exce
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. Colliget se magis. adunabit
conformabitq unitati illius. uel
potius unitati illi: ut una uni
facies respondeat faciei. Nempe fi¬
miles ei erimus: quia uidebimus
eum sicuti est. Beata uisio: ad quã
merito susꝑirabat. qui ait. Exqui¬
siuit te facies mea : faciem tuã dñe
requiram. Et quia adhuc in queren¬
drigam istam. utpote infirmi et
imbecilles. indigentes tali uehicu¬
hendamꝰ in quo apprehensi sumꝰ.:
id huiꝰ ipsuis uehicłi rationem.
Nã hoc monitum habemꝰ ab ip¬
so auriga. et pͥmo currus huius
exhibitore: ut studeamꝰ compre¬
hendere cũ om̃ib scĩs. quȩ sit lon¬
gitudo. latitudo. sublimitas. et
ꝓfundũ. Comphend̾e dicit. non
cognoscere: ut ñ curiositate con¬
tenti scientiȩ. tota cura fructui
inhiemus. Non incognitione. ẽ.
fructus:s in comp̃hensione. Ali¬
oquin scienti bonum facere et ñ
facienti. ut ait quidã: peccatũ
est ei. Et ipse paulus alio loco: sic

Expanded text:
tatem. Colliget sese magis, adunabit, tatem. Colliget sese magis, adunabit, conformabitque unitati illius, vel potius unitati illi, ut una uni facies respondeat faciei. Nempe similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . Beata visio! ad quam merito suspirabat, qui ait: Exquisivit te facies mea; faciem tuam, Domine, requiram . Et quia adhuc in quaerendrigam istam, utpote infirmi et imbecilles, indigentes tali vehicuehendemus, in quo apprehensi sumus, id est, hujus ipsius vehiculi rationem. Nam hoc monitum habemus ab ipso auriga et primo currus hujus exhibitore, ut studeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, sublimitas, et profundum . Comprehendere dixit, non, Cognoscere: ut non curiositate contenti scientiae, tota cura fructui inhiemus. Non in cognitione est fructus, sed in comprehensione. Alioquin scienti bonum, et non facienti, ut ait quidam, peccatum est ei : et ipse Paulus alio loco, Sic
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ꝓtulisse multa: s unũ ẽ. unus
d̾s̃ signatus. ẽ. ꝓ captunr̃o: ñ ꝓ suo¬
stati. Diuisus hic ẽ: ñ ille. uoces diu̾¬
sȩ semitȩ multe: s unum ꝑ eas
significatur. unus queritur. Non
diuisiones substancie in qͣt̾nario
isto exp̃ssȩ sunt: ñ dimensiones qͣ¬
les in corporib inuem. ñ distinctio
ꝑsonalis. qualem in trinitate ado¬
ramꝰ. ñ numerus ꝓprictatũ. qualẽ
ꝑsonis ipsis in esse fatem᷑: & si ñ ali¬
ud a ꝑsonis. Alioquin hoc singulũ
ipsa ꝑ singulũ. ẽ. N obis aũt qͥa ñ
possumus cũ dõ simplicitate con¬
tendere. dũ contendimꝰ app̃hend̾e
unum: occurrit uelitu quadru¬
plicatum. facit hoc specłm et enig¬
ma : ꝑ qd̃ solum interim uid̾i datur.
Cũ aũt uidebimus facie ad faciem:
uidebimus sicuti est. Neceñ iã tẽ
fragilis acies mentis nr̃e. qͣntũlibet
uehement intendens aliquatenus
resiliet: dissiliet ue in suã plurali¬

Expanded text:
sum protulisse plura, sed unum est. Unus sum protulisse plura, sed unum est. Unus Deus signatus est statu. Divisus est hic, non ille. Voces diversae, semitae multae: sed unum per eas significatur, unus quaeritur. Non divisiones substantiae in quaternario isto expressae sunt; non dimensiones, quales in corporibus intuemur; non distinctio personalis, qualem in Trinitate adoramus; non numerus proprietatum, qualem personis ipsis inesse fatemur, etsi non aliud a personis. Alioquin hoc singulum ipsa, quod singulum est. Nobis autem, quia non possumus cum Deo simplicitate contendere, dum contendimus apprehendere unum, occurrit veluti quadruplicatum. Facit hoc speculum et aenigma, per quod solum interim videri datur. Cum autem videbimus facie ad faciem, videbimus sicuti est. Nec enim jam tunc fragilis acies mentis nostrae, quantumlibet vehementer intendens, aliquatenus resiliet, dissilietve 457 in suam plurali
Abbreviated transcription (Latin):
quare posiusti me contrarium tibi.
et factus sũ michimet ipsi grauis .
Ita ẽ o eugeni. ñ pot̃ dõ ẽẽ contrariũ
quid: ꝙ sibimet coherere. Omĩs qui
arguetur a dõ: arguetur & ascipso.
hon ẽ sane iam tc̃. qͦd aut ueritatẽ
dissimulet racio. aut racionis intui¬
tũ anima declinet. mẽbris auulsa
corporeis: & in sese collecta. Quo enĩ
id ualeat sopitis conclusisq in morte
sensib ꝑ quos utiq curiosuis exire
et ase ire solebat. in eam quȩ p̃terit
mundi huiꝰ figuram: Uides turpibꝰ
nichil deesse ad confusionẽ: cũ ꝓdu¬
centur spectacłm fieri dõ. angłis. ho¬
minib. sibiipsis. O quã male mali
om̃s locati sunt. utiq oppositi torrẽ¬
ti huic directȩ equitatis: & huic lu
Nonne hoc .ẽ. ꝑpetuo tundi. ꝑpe¬
tuoq confundi: Duplici contricio¬
ne ait ille. contere eos dñe ds̃ nr
Tenemus te quat̃nitatis quã abho¬
minatus es ꝓfessorem: Minime. ab¬
hominatus sũ et abhominor. uisus

Expanded text:
quare posuisti me contrarium tibi, quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Ita est, o Eugeni. Non potest Deo esse contrarium quid, et sibimet cohaerere, sed qui arguetur a Deo, arguetur et a se ipso. Non est sane jam tunc quod aut veritatem dissimulet ratio, aut rationis intuitum anima declinet, membris avulsa corporeis, et in sese collecta. Quo enim id valeat, sopitis conclusisque in morte sensibus, per quos utique curiosius exire, et a se ire solebat in eam, quae praeterit, mundi istius figuram? Vides turpibus nihil deesse ad confusionem, cum producentur spectaculum fieri Deo, Angelis, hominibus, sibi ipsis? O quam male mali omnes locati sunt, utique oppositi torrenti huic directae aequitatis, et huic lumNonne hoc est perpetuo tundi, perpetuoque confundi? Duplici contritione, ait ille, contere eos, Domine tenemus te quaternitatis, quam abominatus es, professorem. Minime. Abominatus sum, et abominor. Visus
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑite nos:: Quid nisi mortẽ mortis
beneficio.aut finire aut euadere uo¬
lunt: Deniq inuocabunt mortẽ ait:
et ñ ueniet. Intuere id clariꝰ. Constat
immortalem animã. ẽẽ. nec aliq̃n
absq sua memoria uiuere: ne nõ
animam aliqͣndo eẽ contingat. Ita
durante aĩa : durat et memoria.S
qualis: feda flagitiis. horrida facino¬
rib. uanitate tumida: contemptu
hispida. et neglecta. Que priora tͣn¬
sierunt: & ñ transierunt. Transie¬
runt a manu : s ñ amente. Quod
factum est : factũ ñ eẽ. ñ pot̃. Pro¬
inde et si facere in tempore fuit:s
fecisse in sempit̃nũ manet. Nõ tran¬
sit cũ tempore: qͦd tempora transit.
Inet̃nũ gͦ necesse. ẽ. cruciet: qd ꝑpe¬
ram te egisse met̃nũ memineris.
Exꝑiri erit hoc ueritatẽ loci illius.
arguam te & statuam contra faciẽ
tuams Pñs loquutus ẽ. cui ome ad¬
uersum et sibi aduersari necesse. ẽ:
ut sit sera querela. O custos hõiũ.

Expanded text:
Operite nos , qui nisi mortem mortis Operite nos , qui nisi mortem mortis beneficio aut finire, aut evadere volunt? Denique invocabunt mortem, ait, et non veniet . Intuere id clarius. Constat immortalem animam esse, nec aliquando absque sua memoria vivere, ne non animam aliquando esse contingat. Itaque durante anima, durat et memoria. Sed qualis? Foeda flagitiis, horrida facinoribus, vanitate tumida, contemptu hispida et neglecta. Quae priora, transierunt, et non transierunt. Transierunt a manu, sed non a mente. Quod factum est, factum non esse non potest. Proinde etsi facere in tempore fuit, sed fecisse in sempiternum manet. Non transit cum tempore, quod tempora transit. In aeternum ergo necesse est cruciet, quod perperam te egisse in aeternum memineris. Experiri erit hoc veritatem vocis illius: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Dominus locutus est, cui omne adversum et sibi adversari necesse est, ut sit sera querela: O custos hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ aluce: et in luce uident᷑. A qͦ uel¬
a quib : Ab om̃i uidente: ut ꝓ mul¬
titudiue intuentium. sit confusio
multa. At nullus de tanta nume¬
rositate spectãciũ molestior ocłs suo citiq
Non ẽ aspectus siuie in celo siue ĩ
terra: quẽ tenebrosa conscientia
suffugere magis uelit. minꝰ possit.
Non latent tenebre. uelse ipsas.
Se uident: que aliud ñ uident.
Oꝑa tenebrarũ sequunt᷑ illas: ñ
est quo se abscondant ab illis. nem
tenebris quidem. hic ẽ. uermis qui
ñ moritur: memoria p̃teritorum.
Semel iniectus. uł potiꝰ innatus.
ꝑ peccatũ hesit firmit̃: nequaquã
deinceps auellendus. Nec cessat ro¬
dere conscientiam: dũ ea pastus esca u¬
tiq inconsumptibili ꝑpetuat uitã.
horreo uermẽ mordacem: et mortẽ
uiuacem. horreo incidere in manus
semꝑ occidit. N uis det illis semel mo¬
ri. ꝙ ñ moriantur mnet̃nũ. qͥ dicunt
montib cadite suꝑ nos. et collibus

Expanded text:
modo a luce: et in luce videntur. A quo, velmodo a luce: et in luce videntur. A quo, vel quibus? Ab omni vidente, ut pro multitudine intuentium sit confusio multa. At nullus de tanta numerositate spectantium molestior oculus suo cujusque. Non est aspectus, sive in coelo, sive in terra, quem tenebrosa conscientia suffugere magis velit, minus possit. Non latent tenebrae vel se ipsas. 456 Se vident quae aliud non vident. Opera tenebrarum sequuntur illas, nec est quo se abscondant ab illis, ne in tenebris quidem. Hic est vermis qui non moritur, memoria praeteritorum. Semel injectus, vel potius innatus per peccatum, haesit firmiter, nequaquam deinceps avellendus. Nec cessat rodere conscientiam, eaque pastus, esca utique inconsumptibili, perpetuat vitam. Horreo vermem mordacem, et mortem vivacem. Horreo incidere in manus semper occidit. Quis det illis semel mori, ut non moriantur in aeternum? Qui dicunt montibus, Cadite super nos; et collibus,
Abbreviated transcription (Latin):
nichilominus sustinebit. Digne om̃i¬
no. ut quȩ ad nichil afficitur unquã
qͦd deceat: ad nichil uinquã qͦd libeat
euadat. Quis hoc facit: Rectus dñs¬
ds̃ nr̃: qui & cũ ꝑuerso ꝑuertitur.
hȩc enim sibi inuicem aduersant᷑:
et si ñ inuicem ledant. Lesio alteriꝰ ẽ
absit. ut dĩ. Durum tͥ ẽ inqͥt: contra
stimulum calcitrare. Hoc . ẽ. ñ stimu¬
lo durũ: s calcitranti. Est & turpiũ
pena d̃s : lux. ẽ. enim. Et qͥd tã in¬
uisum obscenis flagitiosisq m̃tib:
ꝓfecto omĩs qui male agit: odit lu¬
cem. S dico. Nunqͥt ñ potuert deli¬
nare. Minime om̃ino. Lucet ubiq:
et si ñ om̃ib. Deniq in tenebͥs lucet:
et tenebre eam ñ comp̃hendert. ui¬
det tenebras lux: cui hoc . ẽ. uid̾e qͦd
lucere. s ñ uicissim a tenebris ipsa
uidetur : quia tenebre eam ñ cõp̃¬
hendunt. Et uident᷑ gͦ ut confundẽ¬
tur: et ñ uident. ne consolent᷑. Nec

Expanded text:
nihilominus sustinebit. Digne omninihilominus sustinebit. Digne omnino, ut quid ad nihil afficitur unquam quod deceat, ad nil unquam quod libeat, evadat. Quis hoc facit? Rectus Drtitur. Haec enim sibi invicem adversantur, etsi non invicem laedant. Laesio alterius est: absit ut Dei. Durum tibi est, inquit, contra stimulum calcitrare ; hoc est, non stimulo durum, sed calcitranti. Et est turpium poena Deus: lux est enim. Et quid tam invisum obscenis flagitiosisque mentibus? Profecto omnis qui male agit, odit lucem . Sed dico: nunquid non poterunt declinare? Minime omnino. Lucet ubique, etsi non omnibus. Denique in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehendunt . Videt tenebras Lux, cui hoc est videre, quod lucere: sed non vicissim a tenebris ipsa videtur, quia tenebrae eam non comprehendunt 77. Et videntur ergo, ut confundantur: et non vident, ne consolentur. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
ad beniuolentiam. moderans ad sa¬
pientiam . roborans ad uirtutem:
uifitans ad consolationem. illumi¬
nans ad cognitionem: ꝑpetuans
ad immortalitatẽ. implens ad felici¬
tatem: circundans ad securitatem.
¶uid ẽ ds̃: Non minus pena ꝑuer¬
sorum : quã humilium gła. Est enĩ
racionabilis quedã equitatis direc¬
tio. inconuertibilis atq indeclina¬
bilis. qͥppe attingens ubiq: cui illi¬
sa om̃is prauitas conturbetur necc̃e
est.Quid in in hanc om̃e tumidum
uł distortum impingat. & conquas¬
setur: Ue uniuerso qͦd ouiũ forte
offenderit: cedere nescia rectitudo.
Nam & fortitudo ẽ. Quid iniquis
uoluntatib tã contrarium et ad¬
uersum. quã semꝑ conari. impin
ñ erit: Quid tã damꝑnatũ. quã uo¬
luntas addicta huic necessitati. uo¬
lendi nolendiq. ut ad utrũlibet iã
sicut ñ nisi ꝑuerse. ita ñ nisi mise¬
re moueatur: Inetnũ ñ obtinebit
qͦd uult: et qͦd ñ uult. in eternum

Expanded text:
ad benevolentiam, moderans ad saad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad securitatem.uid est Deus? Non minus poena perversorum, quam humilium gloria. Est enim rationabilis quaedam aequitatis directio inconvertibilis atque indeclinabilis, quippe attingens ubique: cui illisa omnis pravitas conturbetur necesse est. Quidni in hanc omne tumidum, vel distortum impingat, et conquassetur? Vae universo, quod obvium forte offenderit cedere nescia rectitudo: nam et fortitudo est. Quid iniquis voluntatibus tam contrarium et adversum, quam semper conari, imping erit? Quid tam damnatum, quam voluntas addicta huic necessitati volendi nolendique, ut ad utrumlibet jam, sicut non nisi perverse, ita non nisi misere moveatur? In aeternum non obtinebit quod vult; et quod non vult in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
dietur inquiens uirga de radice les¬
se: et flos de radice eius ascendet. Dixis¬
se poterat. et flos de uirga. s maluit
de radice: ut unde uirgam.inde flo¬
rem duxisse originem demonstraret.
Inde gͥ sumpta caro. unde orta uirgo:
nec noua in uirgine. que ꝓdiit exra
ꝑgimus querere quid.ẽ. ds̃. tũ quia
tociens iam quesitum ẽ. tũ quia dif¬
fidis inuentum iri. Dico ⁊ͥ pat̃ euge¬
ni. solus est ds̃. qui frustra nunquã
queri pot̃: nec cũ inueniri ñ potest.
Doceat te de hoc. exꝑimentũ tuum.
Aut si ñ exꝑto credito: ñ mͥ s sc̃o qͥ
ait ħ onus es onẽ sꝑantib in te: aĩe
uolentissima uirtus. lum̃ ęt̃nũ. in¬
cõmutabilis ratio. sũma beatitudo.
creans mentes ad se participandũ.
uiuificans ad sentiendũ. afficiens
ad appetendũ. dilatans ad capien¬
dũ: iustificans ad ꝓmerendũ. ac¬
cendens ad zelum. fecundans ad fruc¬
tum. dirigens ad equitatem : formãs

Expanded text:
dietur, inquiens, virga de radice Jesdietur, inquiens, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Dixisse poterat, Et flos de virga; sed 455 maluit, de radice: ut unde virgam, inde florem duxisse originem demonstraret. Inde igitur sumpta caro, unde orta Virgo: nec nova in Virgine, quae prodiit ex rapergimus quaerere, quid est Deus? tum quia toties jam quaesitum est, tum quia diffidis inventum iri. Dico tibi, Pater Eugeni, solus est Deus, qui frustra nunquam quaeri potest, nec cum inveniri non potest. Doceat te de hoc experimentum tuum; aut si non, experto credito, non mihi sed sancto, qui ait: Bonus est, Domine, sperantibus in te, animae volentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans
Abbreviated transcription (Latin):
sunum. id÷ ex adam traducta cog¬
noscitur. Eternum: uerbum qͦd
ab em̃o patre coeternum illi geni¬
tum indubitata ueritate asserit᷑.
Et inhis triplex si diligent̃ aduertas
diuine potencie genus: qͦd factũ sit
de nichilo aliquid. de uetusto nouũ.
eternum beatumq de dampnato et
mortuo: Quid hoc ad nr̃am salutem.
Multũ ꝑ omnẽ modũ. Primũ quidẽ
qͦd peccato redactim nichili. ꝑ hoc qͦ¬
dãmodo iterato creati sumus: ut simꝰ
imtium aliquod creature eiꝰ. Deinde
qͦd ex uetusta seruitute in libertatẽ
filiorum dĩ translati: in nouitate
sp̃c ambulamus. Postremo. qͦd de po¬
testate tenebrarum. uocati ad regnũ
claritatis et̃ne: in quo iam et conse¬
dere nos fecit in xp̃o. Alienati sunt
a nobis. qui xp̃i anobis carnẽ aliena¬
re conantur: nouam creaturam in
uirgine. & ñ de uirgine sumptam.
impie asserentes. Pulchre ꝓpħic̾ ip̃e
longe ante oceurrit huic sentencie
immo blasphemie impiorũ: egre¬

Expanded text:
minum, id est ex Adam, traducta cogminum, id est ex Adam, traducta cognoscitur: aeternum, verbum, quod ab aeterno Patre coaeternum illi genitum indubitata veritate asseritur. Et in his triplex, si diligenter advertas, divinae potentiae genus, quod factum sit de nihilo aliquid, de vetusto novum, aeternum beatumque de damnato et mortuo. Quid hoc ad nostram salutem? Multum per omnem modum. Primum quidem, quod peccato redacti in nihilum, per hoc quodammodo iterato creati sumus, ut simus initium aliquod creaturae ejus. Deinde quod ex vetusta servitute in libertatem filiorum Dei translati, in novitate spiritus ambulantes. Postremo, quod de potestate tenebrarum vocati ad regnum claritatis aeternae, in quo jam et consedere nos fecit in Christo. Alieni sint a nobis, qui Christi a nobis carnem alienare conantur, novam creatam in Virgine, et non de Virgine sumptam, impie asserentes. Pulchre propheticus spiritus longe ante occurrit huic sententiae, imo blasphemiae impiorum: Egre
Abbreviated transcription (Latin):
in separatione. inseparabilis unitas.
Nec enim quȩ ex parte contigit seꝑa¬
tio : potuit unitati p̃scribere. ꝑmanẽ
tm totis trib. Siue conunctis siue
disiunctis duobus: nichilominus
ꝑseuerauit in trib. unitas ꝑsonalis.
anima et caro: etiã mortuo homine
ꝑdurauit. In utero uirginis ut sentio
ego. commuxtio hec et fermentacio
facta est: et ipsa mulier que miscuit
it fermentauit. Nam fermentũ non
immerito fortasse dixerim. fidẽ ma¬
riȩ. Plane beata quȩ credidit. qm̃
ꝑfecta sunt in ea quȩ dicta sunt ei a
dños Perfecta aut̃ ñ eẽnt. si quominus
iuxta uerbum dñi eẽt fermentatũ
totum. et ꝑpetuo fermentatũ: ser¬
uans nobis tã in morte quã in uita
ammirabili sacram̃to. iuxta nume¬
rum satorum: mirȩ es decentissimę
distinctionis gradus. nouum antiqũ.
etnũ. Nouum : animã. quȩ de nichi¬
lo tẽ creata credit᷑. cũ infusas Anti¬
quum: carnem. quȩ a pͥmo usq ho¬

Expanded text:
in separatione inseparabilis unitas. in separatione inseparabilis unitas. Nec enim quae ex parte contigit separatio, potuit unitati praescribere, permanenti in totis tribus. Sive conjunctis, sive disjunctis duobus, nihilominus perseveravit in tribus unitas personalis. anima, et caro, etiam mortuo homine perduravit. In utero Virginis, ut sentio ego, commistio haec et fermentatio facta est: et ipsa mulier quae miscuit, et fermentavit. Nam fermentum non immerito fortasse dixerim fidem Mariae. Plane beata, quae credidit, quoniam perfecta sunt in ea, quae dicta sunt ei a Domino . Perfecta autem non essent, si quominus juxta verbum Domini esset fermentatum totum, et perpetuo fermentatum, servans nobis tam in morteadmirabili sacramento juxta numerum satorum, mirae et decentissimae distinctionis gradus, novum, antiquum, aeternum. Novum, animam, quae de nihilo tunc creata creditur, cum infusa: antiquum, carnem, quae a primo usque ho
Abbreviated transcription (Latin):
de carne. nisi absurdissime p̃dicas: &¬
si similit̃ anima et caro unus sit hõ.
Nec mirũ. si ñ eque potis anima sit
tencione conectere. atq suis affectib
astringere sͥ carnem: ut sibi diuini¬
tas hominem illum qui p̃destinatꝰ:
filius dĩ in uirtute. Longa cathena.
et fortis ad stringendũ. diuina p̃des¬
tinacio. Ab et̾no ẽ enim. Quid longiꝰ
et̃nitate. Quid diuinitate potencꝰ:
Inde.ẽ qͦd nec morte incidente. ulla¬
tenus int̃cidi hȩc unitas potuit: ꝙ¬
sicarne et anima ab inuicẽ seꝑatis.
Et fortassis hoc sensit ille: qͥ se indig¬
num ꝓfessus est soluere corrigiam
calciamenti huiꝰ. S et illa tria sata
de eũgłio mixta. et fermentata
in panem unum. si quis ad hȩc tria
dixerit ꝑtinere: ñ incongrue id michi
facere uidebitur. Quã bene ea mulier
fermentauit: ut nec diuisione quidẽ
facta carnis et anime. a carne uł a¬
nima uerbum diuideret᷑. Mansit et

Expanded text:
de carne, nisi absurdissime, praedicas, ede carne, nisi absurdissime, praedicas, etsi similiter anima et caro unus sit homo. Nec mirum, si non aeque potis anima sit tentione connectere, atque suis affectibus astringere sibi carnem, ut sibi divinitas hominem illum, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, Longa catena et fortis ad stringendum, divina praedestinatio: ab aeterno est enim. Quid longius aeternitate? Quid divinitate potentius? Inde est quod nec morte incidente ullatenus intercidi haec unitas potuit, etsi carne et anima ab invicem separatis. Et fortassis hoc sensit ille, qui se indignum professus est solvere corrigiam calceamenti hujus  de Evangelio , mista et fermentata in panem unum, si quis ad haec tria dixerit pertinere, non incongrue id mihi facere videbitur. Quam bene ea mulier fermentavit, ut nec divisione quidem facta carnis et animae, a carne vel anima Verbum divideretur! Mansit et
Abbreviated transcription (Latin):
genus unitatis ꝑtinere: qua anima
et caro unus ẽ homo. Decuit quippe
familiarius similiusq cũ hominis
conuenire constitucione: qͦd pro
homine constitutum est sacram̃tũ.
Decuit et cũ sũma que in dõ ẽ. et deus
unitate congruere: ut quomͦ ibi
tres ꝑsone una eentia: ita hic conuenꝰ¬
entissima quadã contrarietate. tres q¬
sentie sint una ꝑsona. Uides ne pulcn
int̃ uiramq unitatem hanc collocan.
cherrima inquã conuenientia. ut sa¬
lutare sacramentum. congrua qͣdã
similitudine ambob respondeat:
et saluanti uidelicet. et saluato. Ita
hȩc unitas. duarũ consistens media
unitatum. alteri fuccumbere. alt̾
Tantam deniq tamq exp̃ssam uni¬
onis ium in se p̃fert. ea ꝑsona. in qua
d̃s̃ et homo unus ẽ xp̃c. ut si ouo illa
de se inuitem p̃dices n erraueris: dm̃
uidelicet hominem. et hominem dñ.
uere catholiceq ꝓnuncians. Non aũt
summilĩt uel carneui de aĩa. uł animã

Expanded text:
genus unitatis pertinere, qua anima, genus unitatis pertinere, qua anima, et caro unus est homo. Decuit quippe familiarius similiusque cum hominis convenire constitutione, quod pro homine constitutum est sacramentum. Decuit et cum summa, quae in Deo est et Deus est, unitate congruere, ut quomodo ibi tres personae una essentia; ita hic convenientissima quadam contrarietate tres essentiae sint una persona. Videsne pulchre inter utramque unitatem hanc collocari;Pulcherrima, inquam, convenientia, ut salutare sacramentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et salvanti videlicet et salvato. Ita haec unitas duarum consistens media unitatum, alteri succumbere, alter21. Tantam denique, tamque expressam unionis vim in se praefert ea persona, in qua Deus et homo unus est Christus; ut si duo illa de se invicem praedices, non erraveris, Deum videlicet hominem, et hominem Deum vere catholiceque pronuntians. Non autem similiter vel carnem de anima, vel animam
Abbreviated transcription (Latin):
illa p̃cellit: qua e conuerso tres sub̾e.
quecũq alia dici una possunt: sũmę
illius unitatis imitacione ñ compara¬
tione una appellari: uera sobriaq ꝓ¬
bat consideratio. Nec abducimur ab
hac unitatis ꝓfessione. assertione triũ.
cũ in hac trinitate ñ recipiamus mui¬
tiplicitatem.: sicut nec solitudinem ĩ
unitate. Quãobrem cũ dico unum.
ñ me trinitatis turbat numerus: qui
essentiam ñ multiplicat. ñ uariat. ñ
partituR. Rairsum cũ dico tria. non
me arguit in tuitus unitatis. quȩ illa
quecuiq tria. seu illos tres. nec in con¬
fusionem cogit: nec in singularitatẽ
redigit. Idem me sentire fateor et de u
nitate: cui scd̃m ab ista int̃ cet̾a unũ
honorem dedi. Dico in xp̃o uerbum
animam et carnem sine confusioẽ
essentiarum. unam. eẽ. ꝑsonam:
et item absq p̃iudicio ꝑsonalis u¬
nitaus. in sua numerositate man̾e.
Nec negauerim. hanc ad illud quoq

Expanded text:
illa praecellit, qua e converso tres substanilla praecellit, qua e converso tres substanquaecumque alia dici una possunt, summae illius unitatis imitatione, non comparatione, Una appellari vera sobriaque probat consideratio. Nec abducimur ab hac unitatis professione assertione Trium: cum in hac Trinitate non recipiamus multiplicitatem, sicut nec solitudinem in unitate. Quamobrem cum dico Unum, non me Trinitatis turbat numerus, qui essentiam non multiplicat, non variat, nec partitur. Rursum cum dico Tria, non me arguit intuitus unitatis, quae illa quaecumque tria, seu illos tres, nec in confusionem cogit, nec in singularitatem redigit. unitate cui secundum ab ista inter caetera Una honorem dedi. Dico in Christo Verbum, animam, et carnem, sine confusione essentiarum unam esse personam, et item absque praejudicio personalis unitatatis in sua numerositate manere. Nec negaverim hanc ad illud quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nius fiat euidentior. Est unttas.
que collectiua pot̃ dic: cũ uerbi sͥ¬
causa. multi lapides faciunt acer¬
uum unum. Et est unitas constiu¬
tiua : cũ multa m̃bra unum corpꝰ.
uł multe partes unũqͦdq totum
constuuunt. Est et coniuigatiua:
qua fit ut duo iã ñ duo sint: sed
una caro. Est et natiua: qͣ anima
et caro unus nascitur homõ. Est
unitas potestatiua : qua homo iur¬
tutis ñ instabilis. ñ dissimilis: sed
unus sibimet semꝑ nititur inue¬
niri. Est consentanea: cũ ꝑ cari¬
tatẽ multorum hominum.ẽ. cor
unum: anima una. Est et uotuia:
cũ anima uous om̃ib adherens
dõ. unus sp̃c. ẽ. Et est dignatiua
unitas: qua limus nr̃ adĩ uerbo
atq ut stadicam unice unum. uͥ uni¬
tatem consubstanoialitas facit : Huic
uni qͦd uis illorum si assimiles. erit qͦdͦ
modo unum: si compares nullo. Igit᷑
arcem tenet unitas trinitatis: qͥ tres
ꝑsone una substancia frãtt. Scd̾o loco

Expanded text:
nius fiat evidentior. Est unitas, nius fiat evidentior. Est unitas, quae collectiva potest dici, cum, verbi causa, multi lapides faciunt acervum unum. Est et unitas constitutiva, cum multa membra unum corpus, vel multae partes unumquodcumque totum constituunt. Est et conjugativa, qua fit ut duo jam non duo sint, sed una caro. Et est nativa, qua anima et caro unus nascitur homo. Est unitas potestativa, qua homo virtutis non instabilis, non dissimilis, sed unus sibimet semper nititur inveniri. Est consentanea, cum per charitatem multorum hominum est cor unum, et anima una. Est et votiva, cum anima votis omnibus adhaerens Deo, unus spiritus est. Et est dignativa unitas, qua limus noster a Dei Verbo atque, ut ita dicam, unice Unum, ubi unitatem consubstantialitas facit? Huic Uni quodvis illorum si assimiles, erit quoquo modo unum: si compares, nullo. Igitur arcem tenet Unitas Trinitatis, qua tres personae una subtantia sunt. Secundo loco
Abbreviated transcription (Latin):
stanciam. unam diuinã naturã:
unam diuinam et sũmã maiesta
tẽ. catholica confi.eius. Numera
gͥ si potes. aut sine substancia ꝑso¬
nas quȩ ipsa sunt: aut sine ꝑsonis
ꝓprietates quȩ iꝑsȩ sunt Aut si di¬
uidere quis conetur uel ꝑsonas a
substancia. uł ꝓprietates a ꝑsonis.
nescio quomͦ trinitatis se ꝓfiteri
cultorem possit: qui in tantam
unitatis: dicamus unum. s ñ ad
confusionem trinitatis. Neq enim
nomina uacua sunt: nec absq sig¬
nificantia casse uoces. Querit qͥs
nere sic. eẽ. Atq hoc ñ racioni ꝑspi¬
cuum. nec tam̃ opinioni ambigu¬
um:s fidĩ ꝑsuasum. Sacramentũ
hoc magnum est: et quidẽ uene¬
randum ñ scrutandũ. Quomodo
pluraẜitas in unitate. et hac unita¬
te. aut ipsa in pluralitate: Scruta¬
ri hoc temeritas. ẽ: credere pietas
est:nosse uita et uita et̃na. ẽ. uñ
sioꝑep̃cium censes o eugeni: ꝑcur¬
rat nunc consideratio multa u̾na:
quo eminentia huiꝰ singłaris u¬

Expanded text:
stantiam, unam divinam naturam, unam divinam et summam majestatem, fides catholica confitetur. Numera ergo, si potes, aut sine substantia personas, quae ipsa sunt: aut sine personis proprietates, quae ipsae sunt. Aut si dividere quis conetur vel 453 personas a substantia, vel proprietates a personis, nescio quomodo Trinitatis se profiteri cultorem possit, qui in tantam um Unitatis: dicamus unum, sed non ad confusionem Trinitatis. Neque enim nomina vacua sunt, nec absque significantia cassae voces. Quaerit quis nere sic esse. Atque hoc non rationi perspicuum, nec tamen opinioni ambiguum, sed fidei persuasum. Sacramentum hoc magnum est, et quidem venerandum, non scrutandum. Quomodo pluralitas in unitate, et hac unitate, aut ipsa in pluralitate? Scrutari hoc temeritas est, credere pietas est; nosse vita, et vita aeterna est. Unde si operae pretium censes, o Eugeni, percurrat nunc consideratio multa Una, quo eminentia hujus singularis U
Abbreviated transcription (Latin):
mero numerus : Si tria. quomodo¬
ñ numerus : Siunum. ubi nume¬
rus: Si habeo inqͥt qͦd numerẽ: et
qͥd ñ numerem. S ubstancia una. ẽ
ꝑsone tressunt. Quid mirũ. qͥd uel
obscurum in hoc: Nichil: si ꝑsonȩ
seorsum a substancia cogitẽtirr. Nc̃
et illa una substancia tres illȩ ꝑsonȩ.
quis numerũ neget: Nam uere tres.
sunt. Qs numeret tam̃: Nam uere
unum sunt. Aut si tuputas explica
tu facile dicendo tres: dicito quid
numerasti. Naturas: Una est. ti¬
sentias: Una est.Substancias: Una
est. Deitates: Una est. Non est: s ꝑ¬
sonas numero inquis. Quȩ ñ sint
illa una natura. illa una essentia.
illa una substancia. illa una dun¬
nitas : Catholicus es: minime hoc

Expanded text:
mero numerus? Si tria, quomodo nomero numerus? Si tria, quomodo non numerus? si unum, ubi numerus? Sed habeo, inquis, quid numerem, et quid non numerem. Substantia una est: personae tres sunt. Quid mirum? quid vel obscurum in hoc? Nihil, si personae seorsum a substantia cogitentur. Nunc et illa una substantia tres illae personae; quis numerum neget? Nam vere tres sunt. Quis numeret tamen? Nam vere unum sunt. Aut si tu facile explicatu id putas, dicendo tres, dicito quid numerasti? Naturas? Una est. Essentias? Una est. Substantias? Una est. Deitates? Una est. Non haec, sed personas numero, inquis. Quae non sint illa una natura, illa una essentia, illa una substantia, illa una divinitas? Catholicus es: minime hoc
Abbreviated transcription (Latin):
unum. Tam simplex d̃s: quã unus
est. Est aũt unus: ꝙ quomodo aliud
nichil. Si dici possit: unissimus. ẽ.
Unus est sol. quod ñ sit alter: una
luna. quod eque altera ñ sit. Atq
id quidẽ ds̃: s plus. Quid plus ͤ unꝰ
est etiam sibi. Et hoc uis tibi declara¬
ri: Idem . ẽ semꝑ: & uno mͦ. Nonsic
unus sol: ñ sic una luna. Clamat
ut̃q ñ. eẽ. seunum sibi: ille motib.
illa et defectib suis. Ds̃ aũt ñ modo
unus sibi:& inse unus est. Nichil
in se: nisi seht̃. Non ex tempore al¬
terationem ht̃: nin substancia
alteritatem. Hinc de eo boetius.
hoc uere unum. in quo nullus
est numerus: nullum in eo aliud
pt̃ id qͦd est. Neq eium subiectum
fieri pot̃: forma enim ẽ. Compara
uni huic. om̃e qͦd unum dici pot̃
et unum ñerio Trinitas est tam̃
d. Quid gͦ: Destruimus qͦd dictũ ẽ.
de unitate. quia inducimus trinitatẽ:
Non. S statiumus unitatem. Dicimꝰ
patrem: dicimus filium. dicimus

Expanded text:
unum. Tam simplex Deus, quam unus unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, et quo modo aliud nihil. Si dici possit, unissimus est. Unus est sol, quod non sit alter: una luna, quod aeque altera non sit. Atque id quidem Deus, sed plus. Quid plus? Unus est etiam sibi. Et hoc vis tibi declarari? Idem est semper, et uno modo, Non sic unus sol, non sic una luna. Clamat uterque non esse unum sibi; ille motibus, illa et defectibus suis. Deus autem non modo unus sibi: et in se unus est. Nihil in se nisi se habet. Non ex tempore alterationem habet, non in substantia alteritatem hinc de eo Boetius: « Hoc vere unum, in quo nullus est numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est: Neque enim subjectum fieri potest: forma enim est. » Compara huic uni omne quod unum dici potest; et unum non erit. Trinitas est tamen Deus. Quid ergo? Destruimus quod dictum est de unitate, quia inducimus trinitatem? Non; sed statuimus unitatem. Dicimus Patrem, dicimus Filium, dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
plurib : dm̃ ñ nisi um debere qͦd
est. Quid: Cuiꝰ beneficio sunt quȩ
sunt. ipse ꝓ suo. ẽẽ. alteri benefi¬
cio inclinabitur  Laus ista ut uul¬
go dr̃: blasphemiã ualet. An ñplu¬
ris ẽ nullo egere quã uno: habe
reuerentiam dõ: ut qͦd pluris. ẽ illi
tribuas. Si cortuum usq huc ascen¬
dere potuit. dm̃ tuum infra quomodo
collocabis: Ipse sibi forma: ipse sibi
essentia.ẽ. In hoc interim gradu sus¬
picio illum. et si alter pocior appare¬
ret. illum potius darem. Nunquit
uerendum. necogitacio transuolet
illum: Quantũcũq in altũ ꝓfici¬
at: ultra est. Infra qͦd homo cogitart
possit altissimũ querere ridiculum
est: statuere impium. Ultra ñ citra:
querendus.ẽ. Ascende adhuc si potes
ad cor altius: & exaltabitur ds̃. Non
est formatus ds̃ : forma. ẽ. Non ẽ. af.¬
fectus ds̃: affectio. ẽ. Non ẽ composi¬
tus ds̃: merũ simplex. ẽ. Et ut liqͥdo
noueris qͦd simplex dicam: idem qͦd

Expanded text:
pluribus, Deum nonnisi uni debere quod pluribus, Deum nonnisi uni debere quod est. Quid? Cujus beneficio sunt quae sunt, ipse pro suo esse alteri beneficio inclinabit? Laus ista, ut vulgo dicitur, blasphemiam valet. An non pluris est nullo indigere quam uno? Habe reverentiam Deo, ut quod pluris est, illi tribuas. Si cor tuum usque huc ascendere potuit, Deum tuum infra quomodo collocabis? Ipse sibi forma, ipse sibi essentia est. In hoc interim gradu suspicio illum: et si alter potior appareret, illum potius darem. Nunquid verendum, ne cogitatio transvolet illum? Quantumcunque in altum proficiat, ultra est. Infra quod homo cogitare possit, altissimum quaerere, ridiculum est; statuere, impium. Ultra, non citra quaerendus est. 17. Ascende adhuc, si potes, ad cor altius, et exaltabitur Deus. Non est formatus Deus: forma est. Non est affectus Deus: affectio est. Non est compositus Deus: merum simplex est. Et ut liquido noveris, quid simplex dicam: idem quod
Abbreviated transcription (Latin):
q ad id qͦd melius cogitari ñ potest.
Tam ñ ẽ simplex. qͦd uel uni fuerit
obnoxium formȩ: quã nec uirgo.
uel uni cognita uiro. Securus lo¬
quor: neis quidẽ qui uel duplex. ẽ.
erit m̃s. habeo enim meliorẽ. Esto.
qͦd hunc numeroso et multiplici
anteponam : s plane p̃ simplici sꝑ¬
no. Meus ds̃ ipse catholice. ẽ: tã nõ
ht̃ hoc et illud. quã ñ hȩc et illa. Est
qui est: ñ quȩ. ẽ. Purus. simplex. in¬
nocens. ꝑfectus. constans. sibi nichil
de temporib. nichil de locis. nicħ
de rebz trahens in se. nichil ex se de¬
ponens: in eis ñ habens qͦd ad nu¬
merum diuidat. ñ que colligat
ad unum. Unum qͥppe: s ñ uni¬
tum. Non partib constat. ut corpꝰ.
ñ affectib distat. ut anima: non
formis substat. ut om̃e qͦd factũ. ẽ.
S neq forme: ut istis uisum. ẽ.
Magna laus uidelicet dõ: ut seab
informitate uenlicet. forma una
ẽẽ contentum. hoc .ẽ. dicẽre. Ett̾a

Expanded text:
que ad id, quo melius cogitari non potest. que ad id, quo melius cogitari non potest. Tam non est simplex, quod vel uni fuerit obnoxium formae, quam nec virgo vel uni cognita viro. Securus loquor, ne is quidem qui vel duplex est, erit meus. Habeo enim meliorem. Esto quod hunc numeroso et multiplici anteponam: sed plane prae simplici sperno. Meus Deus ipse catholice est. Tam non habet hoc et illud, quam non haec et illa. Est qui est, non quae est. Purus, simplex, integer, perfectus, constans sibi, nihil de temporibus, nihil de locis, nihil de rebus trahens in se, nihil ex se deponens in eis; non habens quod ad numerum 452 dividat, non quae colligat ad unum. Unum quippe est, sed non unitum. Non partibus constat, ut corpus; non affectibus distat, ut anima: non formis substat, ut omne quod factum est; sed neque formae, ut istis visum est. Magna laus videlicet Deo, ut se ab informitate vindicet, forma una esse contentum. Hoc est dicere, caetera
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ et tu. Nempe dnm dm̃ tuũ adora¬
bis: et illi soli seriues. Gloriosa ue¬
ro diuinitas: quȩ sibi honorem ñ
audeat arrogare diuinũ. At meliꝰ
quartũ hoc om̃ino respiumꝰ: quã
sine honore recipimus. Multa di¬
cuntur. ẽẽ. in dõ. et quidẽ sane ca¬
tholiceq: s multa unum. Aloqͥn
si diuersa putemus: ñ quat̾nitatẽ
habemus. s centenitatẽ. Uerbi cau¬
sa dicimus magnum. bonũ. iustũ.
et innumera talia. s nisi omĩa u¬
num in dõ. et cũ dõ consideres: ha¬
bebis multiplicem dm̃. Mlchi uero
ñ deest qd̵ cogitem: melius huiꝰmi
dõ tuo. Queris qͥd: Mera simplici¬
tas. Uero iudicio: natura simplex.
multiplici antefertur. Scio qͦd ad
hec respondere solent. Non multa
inquiunt: s unam tantũ diuini¬
tatem quȩ omĩa illa sunt dõ ut sit
conferre asserimus. Asseritis gͦ. et¬
si ñ multiplicem. duplicem dm̃. et
ñ ad merum simplex ꝑuenistis: ne¬

Expanded text:
quod et tu. Nempe Dominum Deum tuum adoraquod et tu. Nempe Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Gloriosa vero divinitas, quae sibi honorem non audeat arrogare divinum. At melius quartum hoc omnino respuimus, quam sine honore recipimus. Multa dicuntur esse in Deo, et quidem sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diversa putemus, non quaternitatem habemus, sed centenitatem. Verbi causa, dicimus magnum, bonum, justum, et innumera talia: sed nisi omnia unum in Deo, et cum Deo consideres, habebis multiplicem Deum. 16. Mihi vero non deest quot cogitem melius ejusmodi Deo tuo. Quaeris quid? Mera simplicitas. Vero judicio, natura simplex multiplici antefertur. Scio quod ad haec respondere solent. Non multa, inquiunt, sed unam tantum divinitatem, quae omnia illa sunt, Deo ut sit conferre asserimus. Asseritis ergo, etsi non multiplicem, duplicem Deum; et non ad merum simplex pervenistis, ne
Abbreviated transcription (Latin):
omia inipso. sicipse in omibus est.
Deniq sicut ait eiũgłista: in mun¬
do erat. Alias uͦ ubi erat. antequam
mundus fieret: ibi ẽ. Non est quod
cogitari pot̃. Si approbas. ñ oportet
assentiaris. eẽ. aliquid in dõ. qͦd d̃s sit:
et qͦd ds̃ ñ sit. hoc enim sine dubio me¬
lius. Quomͦ ñ melius dõ. si ds̃ non . ẽ.
qͦd dat dõ ut sit: At melius illam duui¬
nitatem qua dict̃ dm̃. eẽ: ñ aliud ꝙͣ
dm̃. eẽ. fatemur. Non. ẽ. in dõ nisi ds.
Quid inquium: Negas dm̃ habere
diuinitatem: Non. S qͦd ht̃ hoc .ẽ.
Negas diuinitatem dm̃ eẽ.Non.
S ñ alia: quã quȩ ipse. ẽ. Aut si tu
aliam inuenisti. adiuuet metrini¬
tas ds̃: aduersus illam tota me con¬
tumacia erigo. Quaĩnitas orbem dis¬
terminat: ñ sign̾at dĩtatẽ. Ds̃ trimi¬
tas.ẽ: ds trium singła ꝑsonarum.
Si quartam diuinitatẽ adicere pla¬
cet: interim ego hanc quȩ õs ñ est.
ꝑsuasi mͥ minime adorandã. Puto

Expanded text:
omnia in ipso, sic ipse in omnibus est. omnia in ipso, sic ipse in omnibus est. Denique sicut ait evangelista, in mundo erat . Alias vero, ubi erat antequam mundus fieret, ibi est. Non est quod cogitari potest. Si approbas, non oportet assentiaris esse aliquid, quo Deus sit, et quod Deus non sit. Hoc enim sine dubio melius. Quomodo non melius Deo, si Deus non est, quod dat Deo ut sit? At melius illam divinitatem, qua dicunt Deum esse, non aliud quam Deum esse fatemur. Non est ergo in Deo nisi Deus. Quid? inquiunt: negas Deum habere divinitatem? Non, sed quod habet, hoc est. Negas divinitate Deum esse? Non, sed non alia, quam quae ipse est. Aut si tu aliam invenisti, adjuvet me Trinitas Deus, adversus illam tota me contumacia erigo. Quaternitas orbem disterminat, non signat deitatem. Deus Trinitas est, Deus trium singula personarum. Si quartam divinitatem adjicere placet; interim ego hanc, quae Deus non est, persuasi mihi minime adorandam. Puto
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã uno pͥncipio. auctore om̃iũ.
ł quẽ omĩa: ne alterum inducatur
pͥncipium. artifex. In quo omĩa: ne
tercium inducatur. locus. Ex qͦ omĩa:
ñ dequo: quia ñ. ẽ. mat̾ia ds̃. Efficieis
causa est: ñ materialis. frustra philo¬
sophi materiam quert̃: ñ eguit mat̾ia
ds̃. Non enim officinam quesiuit: ñ
artificem. Ipse ꝑ se. in se omĩa fecit.
Unde: De nichilo. Nam si ex aliquo
fecit: illud ñ fecit: ac ꝑ hoc nec omĩa.
Absit. ut desua incorrupta incorrup¬
tibiliq substancia. tã multa fecerit.
et sibona: corruptibilia tam̃. Queris
sim ipso omĩa. ipse ubi : Nichil minꝰ
inuenio. Quis capiat locus: Queris
ubi ñ sit: De hoc quidẽ dixerim. Qs
sine dõ locus: In comp̃hensibilis est
ds̃: s ñ parum app̃hendisti. si hoc
ł de eo comꝑtũ . ẽ. qͦd nusquam sit:
qui ñ clauditur loco. et nusꝗͣ ñ sit
qui ñ excludit᷑ loco. Sic aũt illo sub¬
limi atq incomp̃hensibili mͦ: sicut

Expanded text:
tanquam uno principio, auctore omnium. tanquam uno principio, auctore omnium. Per quem omnia, ne alterum inducatur principium 451 artifex. In quo omnia, ne tertium inducatur, locus. Ex quo omnia, non de quo, quia non est materia Deus: efficiens causa est, non materialis. Frustra philosophi materiam quaerunt: non eguit materia Deus. Non enim officinam quaesivit, non artificem. Ipse per se omnia fecit. Unde? De nihilo: nam si ex aliquo fecit, illud non fecit, ac per hoc nec omnia. Absit ut de sua incorrupta incorruptibilique substantia tam multa fecerit; etsi bona, corruptibilia tamen. Quaeris si in ipso omnia, ipse ubi? Nihil minus invenio. Quis capiat locus? Quaeris ubi non sit? Nec hoc quidem dixerim. Quis sine Deo locus? Incomprehensibilis est Deus: sed non parum apprehendisti, si hoc tibi de eo compertum est, quod nusquam sit, qui non clauditur loco; et nusquam non sit, qui non excluditur loco. Suo autem illo sublimi atque incomprehensibili modo, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. si ne ipso: quã nec ipse sine se pot̃.
Ipse sͥ: ipse om̃ib ẽ. Ac ꝑ hoc quodãmͦ¬
um. eẽ. Quid. ẽ. ds̃ : Principium. Et
hoc dese responsum dedit. Multa di
posteriorum. Alioquin si ad aliquid
p̃cedens respicias: ipsum potiꝰ prin¬
cipium dabis. Quãobrem. si queras
uerum simplexq pͥncipium: inue¬
nias oportet quod principium nõ
habuerit. Ea quo uniuersũ cepti
cepit: aliunde ceꝑit necesse . ẽ. a se
enim cepit: nichił cepit. Nisi forte
quis putaue. it. qͦd ñ erat dare sͥ potu¬
isse. ut. eẽ. inciꝑet: aut fuisse aliquid
ab ipso cepit. Quid ẽ ds̃: Cui scła nec
accesserunt nec decessert: nec coȩt̾na
tam̃. Quid ẽds̃ : Ex quo omĩa. ꝑ quem
omĩa: in quo omĩa. Ex quo omĩa: cre¬
abilit̃. ñ seminabilit̃. ꝑ quẽ omĩa: nec
alium auctorem. atq alium opificẽ
arbitreris. In quo omĩa: ñ quasi in
loco. s quasi in uirtute. Ex quo omĩa:

Expanded text:
esse sine ipso, quam nec ipse sine se potest. esse sine ipso, quam nec ipse sine se potest. Ipse sibi, ipse omnibus est. Ac per hoc quodammoum esse Quid est Deus? Principium: et hoc ipse de se responsum dedit . Multa in posteriorum. Alioquin si ad aliquid praecedens respicias, ipsum potius principium dabis. Quamobrem si quaeras verum simplexque principium, invenias oportet quod principium non habuerit. Ex quo universum coepitm si coepit, aliunde coeperit necesse est. A se enim coepit nihil. Nisi forte quis putaverit, quod non erat, dare sibi potuisse, ut esse inciperet; aut fuisse aliquid, ab ipso coepit. 14. Quid est Deus? Cui saecula nec accesserunt, nec decesserunt; nec coaeterna tamen. Quid est Deus? Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ex quo omnia, creabiliter, non seminabiliter. Per quem omnia, ne alium auctorem atque alium opificem arbitreris. In quo omnia, non quasi in loco, sed quasi in virtute. Ex quo omnia,
Abbreviated transcription (Latin):
dñat᷑ ut maiestas. regit ut pͥncipiũ.
tuetur ut salus. oꝑatur ut uirtus.
reuelat ut lux: afsistit ut pietas. Que
facuuit omia et angłi. facimus et nos
s longe inferion modo. Non utiq bo¬
no qͦd sumus. s qͦd participanus.
unc iã transi sp̃c istos: si forte cum
Usponsa dicere possis et tu. Paulu¬
lum cũ ꝑtransissem cos: inueni quẽ
diligit anima mea. Quis est: Nonsa¬
ne occurrit melius: quã qͥ est. hoc ip¬
se de se uoluit responderi. hoc docuit
dicente moyse ad popłm: ipso quidẽ
inuingente. Qui est: misit me aduos.
Merito quidẽ. nil competenciꝰ et̃ni¬
tati: quȩ ds̃. ẽ. Sibonum. si magnũ.
sibeatum. si sapientem. uł qͥcqͥd tale
de dõ dixeris: in hoc uerbo instaura¬
tur. qͦd ẽ. ẽ. Nempe hoc ẽ ei. eẽ.: quod
hȩc omia. eẽ. Si et centum talia addas:
ñ recessisti ab eẽ. Si ea dixeris: nichil
addidisti. Si ñ dixeris: nicħ miniust.
ds̃: Sine quo nchil est. Tam nichil

Expanded text:
dominatur ut majestas, regit ut principium, dominatur ut majestas, regit ut principium, tuetur ut salus, operatur ut virtus, revelat ut lux, assistit ut pietas. Quae omnia faciunt et Angeli, facimus et nos: sed longe inferiori modo, non utique bono quod sumus, sed quod participamus.unc jam transi spiritus istos, si forte cum sponsa dicere possis et tu: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Quis est? Non sane occurrit melius, quam Qui est. Hoc ipse de se voluit responderi, hoc docuit, dicente Moyse ad populum, ipso quidem injungente: Qui est, misit me ad vos . Merito quidem. Nil competentius aeternitati, quae Deus est. Si bonum, si magnum, si beatum, si sapientem, vel quidquid tale de Deo dixeris; in hoc verbo instauratur, quod est, Est. Nempe hoc est et esse, quod haec omnia esse. Si et centum talia addas, non recessisti ab esse. Si ea dixeris, nihil addidisti: si non dixeris, nihil minuisti. Deus? Sine quo nihil est. Tam nihil