comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euangelista in libro quidicit̾ a pocalipsis.
eo modo locaturẽ ut earum prima aquibus¬
damnris non intellecta . Insuꝑ&iam inquas¬
dam ridiculas fabulas uerterentur: Ait quip¬
pe in libromemorato io hannis apłr: &uidi
angelum descendentem decelo habentem
lauemabyssi & catenã in manusua. & tenu
it draconum illũ. serpentẽ antiquũ qui cog¬
nominatus ẽ diabolus & satanas Alligauit
illum milleannir. &misit illum inabis sum
& clausit . & signauit suꝑ illũ. ut non seduce¬
r& iamgenter donec finiaturmilleanni
Posthȩc oport& eum solũi breuitempore:
&uidi sedes: & sedentes suꝑ eas: iudicium
datumẽ : & animȩ occisorum propt̃ testimo¬
niumihũ & propter uerbum dĩ : & qui non
adorauerunt bestiã nec imaginẽ eius: neq
acceperunt inscriptionem infronte aut
inmanusua & regnauerunt cumihũ mil¬
leannis: Reliquieorum non uixerunt.
surrectione partem : Inistis secundamors
non hab& potestatem. sed erunt sacerdotes
dĩ xxp̃i & regnabunt cum eo milleannis:

Expanded text:
euangelista in libro, qui dicitur Apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. ait quippe in libro. memorato Iohannes apostolus: et uidi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu sua. it draconem, illum serpentem antiquum qui cognominatus est diabolus et satanas, et alligavit illum mille annis: et misit illum in abyssum, et clausit, et signavit super eum, ut non seduceret etiam gentes, donec finst haec oportet eum solui breui tempore. Et uidi sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est. et animae occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum dei, et si qui non adorauerunt bestiam nec imaginem eius, neque acceperunt scriptionem in fronte aut in manu sua, et regnauerunt cum Iesu mille annis; reliqui eorum non uixerunt, surrectione partem: in istis secunda mors non habet potestatem, sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo m
Abbreviated transcription (Latin):
nam corruptio corporis. quȩ ad¬
grauat animam: non peccati pni¬
miest causa. sed poene. Nec card̃
corruptibilis animam peccatricẽ:
sed anima peccatrix. fecit es se
corruptibilem carnem: Exqua
corruptione carnir. lic& existant
quȩ dam incitamenta uitiorum.
& ipsa desi deria uitiosa non tam̃

Expanded text:
Nam corruptio corporis, quae adNam corruptio corporis, quae adgrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existantquaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
ggrauamur ergo corruptibili
corpore : & ipsius aggrauati¬
onis causam. non naturam
substantiamq corporir: sed eiur
corruptionem scientes nolumꝰ
corpore expolian: sed eius inmor¬
talitate uestiri et tunc enim ent
sed qui a corruptibile nonerit.
non grauauit: Aggrauatergo
nunc animam corpus corrupti¬
bile: & deprimit terre na in ha¬
bitatio sensum multa cogitantẽ:
uerum tamen quia omnia mala
animȩ excorpore putant accidir¬
se: inerrore sunt : Quã uis enim
uirgilius. platonicam uideatꝰ.
luculentis uersibus explicare sen¬
tentiam dicens: Igneus est iͦllis
uigor & cȩlestis origo seminir quan¬
tum non noxia corporatardant.
terenique hebetant artus. mon¬
cupiditatemtimorem. l&itiam
tristitiam: quasi origines omniũ
peccatorum atque uitiorum. uo¬
lens intellegi. excorpore accide¬
re. subiungat & dicat Hinc me¬
tuunt. cupiuntq dolent. gau¬
dentque. nec aurar suscipiunt.
clausȩ tenebris & carcere c&o:
Tamen aliter se hab& fides nr̃a .

Expanded text:
grauamur ergo corruptibili corpore, et ipsius adgrauationis causam non naturam substantiamque corporis, sed eius corruptionem scientes nolumus corpore spoliari, sed eius inmortalitate uestiri. Et tunc enim erit, sed quia corruptibile non erit, non grauabit. Adgrauat ergo nunc animam corpus corruptibile, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Verum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisse, in errore sunt. Quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: Igneus est illis uigor et caelestis origo Seminibus, quantum non noxia corpora tardant Terrenique hebetant artus moricupiditatem timorem, laetitiam tristitiam, quasi origines omnium peccatorum adque uitiorum uolens intellegi ex corpore accidere subiungat et dicat: Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, nec auras Suspiciunt, clausae tenebris et carcere caeco: tamen aliter se habet fides nostra.
Abbreviated transcription (Latin):
tera huius modi. siue fruteta siue
animantia. ad illam operationem
dĩ pertinentia quausque nuncope¬
ratur: sed &iã ista. secum gerunt.
tamquam iterum. seipsa. inuisibilit̃
in occulta quadã ui generandi quã
traxerunt de illis primordus causa¬
rũ suarũ: Inquib creatomundo cũ
factus est dies. ante quã manifestã
spetiem sui generis exorirentur in¬
serta sunt: sienim prima illa opera
dĩ cum simul omnia creauit in suo
modo perfecta ñessent ea procul
dubio p̾adderentur: quae illis ꝑfici¬
endis de fuissent: ut quȩdã uniuer¬
sitatis perfectio utriusq: constrr&
singulis. quasi semis. uel ut alicuiur
totius partes essent: quarũ coniunc¬
tione ipsum totũ cuius partes fuei&ti
compler&ur. Rursus suta essentilla
ꝑfecta : sicut ꝑficiuntur. cũ suis quȩq
temporibus. in manifestas formas
actusq procreantur: profecto aut
ni hil exeispostea ꝑtempora fier&

Expanded text:
tera huius modi siue frutecta siue tera huius modi siue frutecta siue animantia ad illam operationem dei pertinentia, qua usque nunc operatur. sed etiam ista secum gerunt tamquam iterum se ipsa inuisibiliter in occulta quadam ui generandi, quam traxerunt de illis primordiis causarum suarum, in quibus creato mundo, cum factus est dies, antequam in manifestam speciem sui generis exorerentur, inserta sunt. Si enim prima illa opera dei, cum simul omnia creauit, in suo modo perfecta non essent, ea procul dubio post adderentur quae illis perficiendis defuissent, ut quaedam uniuersitatis perfectio utriusque constaret singulis quasi semis, uelut alicuius totius partes essent, quarum coniunctione ipsum totum, cuius partes fuerant, compleretur. rursus si ita essent illa perfecta, sicut perficiuntur cum suis quaeque temporibus in manifestas formas actuque procreantur, profecto aut nihil ex eis postea per tempora fier
Abbreviated transcription (Latin):
nilla prima conditione mundicũ ds̃ creauit
om̃a simulhomo factus ẽ quiẽ ẽt futurus ra¬
tio creandi hominis. ñ actio creati: sed hȩc
aliter in uerbo dĩ ubi ista ñ facta sed & na
sunt. Aliter in elem̃ tis mundiubi om̃a si¬
mul facta futura sunt: Aliter inelem̃tis
mundi ub tomta simul facta futura sunt.
Aliter in reb: quȩ secundum causas simul
creatas : ñ iã simulsed suo quȩq tempore
creantur: inquib: adãiã formatur e li
mo & flatu dĩ animatus. sicut foenũ &¬
ortũ aliter in seminib inquib rusus
quasi primor diales causae repetuntꝰ.
dereb ductȩ: quae secundum causas
quas primũ condidit extiterunt: uelut
herba ex terra semen ex herba inquibur
omnibus. eociam facta modos & actur
suitem poris acceperunt: quae exoccul¬
tis atque in uisibilibus rationibusquȩ
increatura cau saliter latent: in mani¬
festus formas naturasq prodierunt:
sicut herba exorta superterram: &
homo factus inanimam uiuam: &cȩ¬

Expanded text:
illa prima condicione mundi, cum deus creauit omnia, simul homo factus est, qui esset futurus — ratio creandi hominis, non actio creati. sed haec aliter in uerbo dei, ubi ista non facta, sed aeterna sunt, aliter in elementis mundi, ubi omnia si aeterna sunt, aliter in elementis mundi, ubi omnia simul facta futura sunt, aliter in rebus, quae secundum causas simul creatas non iam simul, sed suo quaeque tempore creantur: in quibus Adam iam formatus ex limo et dei flatu animatus, sicut fenum exortum, aliter in seminibus, in quibus rursus quasi primordiales causae repetuntur de rebus ductae, quae secundum causas, quas primum condidit, extiterunt, uelut herba ex terra, semen ex herba. in quibus omnibus ea iam facta modos et actus sui temporis acceperunt, quae ex occultis atque inuisin creatura causaliter latent, in manifestas formas naturasque prodierunt; sicut herba exorta super terram et homo factus in animam uiuam et ce
Abbreviated transcription (Latin):
phemus. & adulter & homicida
& ne quod longum est cuncta
com memorem. reus omnium
criminum iudi candursit offen¬
dens quippe in uno factus est
omnium reus Atenim qui unã
uirtutem hab& omner hab&.
& qui unã roghab& nullam hab&
Hoc siuerum est confirmatur
ista sententia: sed ego eam expo¬
ni uolo non con firman: quȩ per
se. ipsa est apudnos. omnium phi¬
lo sophora auctoritatibus fir¬
mior E tillud quidem deuirtu¬
tibur & deuitus siueraciter dicitꝰ:
non est conse quens ut propter
hoc omnia peccata sintparia:
Nam illud de inseparabilitate
uistutum & si forsitan fallor.
tamen siuerum memini. quod
uix memini: omnibus philoso¬
phis placuit: qui easdam uirtu¬
tes. agendȩ uitȩ necessarias esse
dixerunt Hoc autem. depacrili¬
tate peccatorum. soli stoici ausi
sunt disputare. contra omnem
sensum generis humni quam
eorum uanitatem. in iouiꝰano
illo: qui in hac sententia stoicus
erat: in accubandis autem &de

Expanded text:
phemus et adulter et homicida et, ne, quod longum est, cuncta commemorem, reus omnium criminum iudicandus sit; offendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim, qui unam uirtutem habet, omnes habet et. qui unam non habet, nullam habet. hoc si uerum est, confirmatur ista sententia. sed ego eam exponi uolo, non confirmari, quae per se ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini. omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani. quam eorum uanitatem in louiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem e
Abbreviated transcription (Latin):
tsi nouerimus xpm̃ secundũ carnẽ
sediam nuncꝰ nouimus: ex ipsa cirtũ¬
stantia scripturȩ locieius satis ostenđ
quidloquatur a postolur. suo quippe
more uitam nos tram futurã quȩiam
in ipso homine mediatore xoibũ capite
nostro resurgente conpl&a est: lta spe
certa mediatõr. tãquã iam sit p̃sens qͥȩ
teneatur: Quȩ utiq uita nonerit secun¬
dum carnem: Carnẽnã que hoclopu

Expanded text:
tsi noueramus Christum secundum carnem, sed iam nunc non nouimus, ea ipsa circumstantia scripturae loci eius satis ostendit, quid loquatur apostolus; suo quippe more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore Christo Iesu capite nostro resurgente conpleta est, ita spe certa meditatur, tamquam iam adsit praesensque teneatur. quae utique uita non erit secunt secundum carnem. carnem namque hoc lo
Abbreviated transcription (Latin):
ab huius ordinis conexione sit liberũ &
sursum in tellegendum. uelut sipostad¬
der&: ut sic sehaber& tota sententia.
Etclausit & signauit suꝑeũ donecfiniant᷑
milleanni. ut non seducer& iã gentes: Idẽ
ideo clausit donec finiant᷑ milleann utñ
seducer& iamgentes Posthȩc inquit o¬
port& eũ solui breuitempore: Si hocẽdia¬
bulo ligari & includieccleãm non posse
seducere: hȩcergo erit solutio eius ut possit:
absit: Num quã em̃ abillo ecłea seducitur.
ha̧erit &iam illotẽpore. quo soluendusẽ
diabalur: Sicut ex quo ẽ instituta hic fuit.
&erit omnitempore: insuisutiq qui succe¬
dunt nascendo morientibus.

Expanded text:
ab huius ordinis conexione sit liberum et ab huius ordinis conexione sit liberum et seorsum intellegendum, uelut  si post adderetur, ut sic se haberet tota sententia: et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes, id est ideo clausit, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut pabsit. Nunquam enim ab illo Ecclesia seducitur, hic erit etiam illo tempore quo solvendus est diabolus, sicut ex quo est instituta hic fuit, et erit omni tempore in suis utique qui succedunt nascendo morientibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Id hocergo alligatus ẽ diabulus & indu¬
sur in abysso : utiam non seducat gentes.
Ex quibus constat ȩcłea quas ante seduc¬
tas tenebat: antequam eẽt &đea: Neq
enim dictumẽ ut non seducer& aliquẽ
seductum: Non seducer& in quit iam
gentes in quibus ȩcłeã procul dubio
uoluit intellegi: Donec finiantur in qđ
milleanni: idest aut quod reman& de
sextodie: qui constat exmilleannir: aut
om̃s anm quib: deinceps hoc seculum
ꝑagendum ẽ: Nec sic accipiendum ẽ qđ
ait. ut non seducer& gentes donec finiant᷑
milleanni: quasi postea sit seducturus.
Eas dum taxat gentes: ex quib prȩdistinata
constat ȩcłea: a quib seducendis. illo est
uinculo claustroq prohibitus: Sed aut
illa locutione dictumẽ. quȩ inscriptu¬
ris aliquoties inuenitur: qualis ẽ in psal¬
dm̃suum: Autcerte isteẽordo uerborã
Etclausit & signauit suꝑeũ donec finiant᷑
milleanni Quoduero interposuit ut
non seducer& iamgentes: ita sehab& ut

Expanded text:
d hoc ergo ligatus est diabolus et inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia, quas ante seductas tenebat, antequam essent ecclesia. neque enim dictum est: "ut non seduceret aliquem" sed: ut non seduceret, inquit, iam gentes; in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi. donec finiantur, inquit, mille anni, id est aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. nec sic accipiendum est quod ait: ut non seduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. sed aut illa locutione dictum est, quae in scripturis aliquotiens inuenitur, qualis est in psaldeum suum; aut certe iste est ordo uerborum: et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni; quod uero interposuit: ut non seduceret iam gentes, ita se habet, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rat se huic optim ȩ uoluntati. Non¬
nulla &iam laudis uelcuiusq: rei
fragilis & tempora lis cupiditas: sed
dñs ñr multo uehementius ꝓhi¬
b& solam sinistram in nob operari :
quando misceri &iã ꝓhib& operib:

Expanded text:
rat se huic bonae et optimae voluntati nonrat se huic bonae et optimae voluntati nonnulla etiam laudis vel cujuscunque rei fragilis et temporalis cupiditas. Sed Dominus noster multo vehementius prohibet solam sinistram in nobis operari, quando etiam misceri eam vetat operib
Abbreviated transcription (Latin):
teratua. idẽ non misceat conscien¬
tiȩ tuae laudis humanȩ app&itio.
cum el rmosina facienda. diuinum
preceptũ contendis implere: ut sit
aelymosinatua in abscondito: quid
ẽ in abscondito uisi in ipsabon a con¬
scientia quȩ humanis oculis de¬
monstrare non potest : necuerbis
apperire. quando quidẽ multi mul¬
tamentiuntur: Qua propt̃ sidex¬
tra intrinsecus agit in abscondito.
Ad sinistram ꝑtinent exteriora Om¬
nia que sunt uisibilia & temporalia:
sit ergo aelemosynatua in ipsa con¬
scientia ubi multi ęlemosinã faci¬
unt bonauo luntate . &iam si pecu¬
niam uelsiquid ẽ aliud quod in opi
largiendũ ẽ ñ habent Multi aũ¬
forir faciunt. & intus ñ faciunt. qui
uel ambitione. uł alicuius tem po¬
salis reigratiauolunt misericor¬
desuideri. inquib: solasinistra o¬
perari ex istimanda est Itẽ alii qua¬
simedium inter utros que locũ te¬
nent. ut & intentione quȩ in dm̃e
elemosinã faciant. &tamen in se¬

Expanded text:
tera tua, id est: non se misceat conscientiae suae laudis humanae appetitio, cum elemosyna facienda diuinum praeceptum contendis implere. Vt sit elemosyna tua in abscondito. quid est in abscondito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demonstrari non potest nec uerbis aperiri, quando quidem multi multa mentiantur? quapropter si dextra intrinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent exteriora omnia, quae sunt uisibilia et temporalia. sit ergo elemosyna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum eforis faciunt, et intus non faciunt, qui vel ambitione, vel alicujus rei temporalis gratia volunt misericordes videri. In quibus sola sinistra operari existimanda est. Item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in Deo est, eleemosynam faciant, et tamen inse
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ uitia non in fligit in meri¬
te : Neq enim de innumerabilib
paruulis qui & in animo. & in cor¬
pore cum tanta uitiorũ uari&a¬
te nascuntur: hocdict potest qđ
dñsait deillo quicecus est natus: ñ
propt̃ peccatum ipsiur. uel parentũ
id cẽ factum: sedut manifestarent᷑
operadĩ millo Multi quippe nec
sanatur omnino : sed cum eis demui¬
cis siuequalib& a&ate : siue in ip¬
samoriuntur infantia: Nonnullis
&iam paruulir. iamrenatis uel ꝑma¬
nent cum quib natisunt uel acce¬
dunt huiusmodi mala: Absitut
dicamus indigne: Sed hinc potiur:
intellegamus eis ad alterum sȩcu s¬
lum prodesse qđ renascuntur:
Huius autẽ sȩculi dispositionemꝓpt̃
initium suꝑbiȩ hominis. ꝑquod
a postata uita dõ diuersis malis
hominum peragi in iugo graui su
ꝑ filios adam adie exitus deuentrȩ
matris eorum usq indiem sepul¬
turȩ in matrem omnium.

Expanded text:
naturae uitia non infligit inmerite. neque enim de innumerabilibus paruulis, qui et in animo et in corpore cum tanta uitiorum uarietate nascuntur, hoc dici potest, quod dominus ait de illo qui caecus est natus, non propter peccatum ipsius uel parentum id esse factum, sed ut manifestarentur opera dei in illo. multi quippe nec sanantur omnino, sed cum eisdem uitiis siue qualibet aetate siue in ipsa moriuntur infantia. nonnullis etiam paruulis iam. renatis uel permanent cum quibus nati sunt uel accedunt huius modi mala, absit, ut dicamus indigne; sed hinc potius intellegamus eis ad alterum saeculum prodesse quod renascuntur, huius autem saeculi dispositionem propter initium superbiae hominis, per quod apostatauit a deo, diuersis malis. hper filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quis iste sit modus. & quȩ sint
ipsa peccata quȩ ita inpediunt per¬
uentionem ad regnum dĩ Vt tamen
amicorum scõrum meritis impetrent
indulgentiam : difficillimũ ẽ inuenie
periculosissimũ definire : Ego certe
usq: ad hoc temp: inde satagerem: ad
eorũ indaginẽ ꝑuenire ñ potui: & for¬
tasse propt̃ea latent: nestudiũ ꝓfici¬
endi ad om̃a cauenda peccata pigres¬
cat. m̃ siscirent᷑ quȩ uel qualia sint

Expanded text:
Sed quis ite sit modus, et quae sint Sed quis ite sit modus, et quae sint ipsa peccata, quae ita inpediunt peruentionem ad regnum Dei. ut tamen sanctorum amicorum meritis inpetrent indulgentiam, difficillimum est inuenire, periculosissimum definire. Ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem ad eorum indaginem peruenire non potui. Et fortassis propterea latent, ne studium proficiendi ad omnia cauenda peccata pigrescat. Quoniam si scirentur quae uel qualia sint
Abbreviated transcription (Latin):
tantam beatitudinem ad ipiscendã
eis ipsa sufficiat. nisi eorum meritis
quos amicos facerent : misericordiã
c̃sequantur : Mirari aũ soleo &iam
apud uirgiliũ repperiri. istã dñi
sententiam. ubi ait. Facite uob ami¬
cos demammona iniquitatis. ut &
ipsi recipiant uos in tabnacula ȩt̃na:
cui ẽ & illa simillima qui recipit ꝓ¬
phȩtam in nomine prophȩte mer¬
cedem prophęte accipiet: Et quire¬
cipit iustum in nomine iust iaperes¬
cedẽ iusti accipiet Nam cũ elysios
cãpos poeta ille describeret: ubi pu¬
tant habitare animas beatorũ ñ so¬
lũ ibi posuit eos: qui ꝓpriis meritis
adillas sedes ꝑuenire potuerint : sed
adiec̃ atq ait: quiq sui memores.
alios facere merendo: idẽ qui pro¬
meruer̃ alios eos qui sui memores
promerendo fecer̃: prorsus tãquã
eis dicerent : qđ frequentat᷑ orexp̃i¬
anorũ cũse cuiq: scõrũ humilis quisq
cõmendat & dic̃. Memor mei esto atq
id ut ee possit: promerendo efficit:

Expanded text:
tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum meritis, quos amicos fecerint, misericordiam consequantur. Mirari autem soleo etiam aput Vergilium reperiri istam Domini sententiam, ubi ait: Facite uobis amicos de mammona iniquitatis, ut et ipsi recipiant uos in tabernacula aeterna; cui est et illa simillima: Qui recipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet; et qui recipit iustum in nomine iusti, mercedem iusti accipiet. Nam cum Elysios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos, qui propriis meritis ad illas sedes peruenire potuerunt, sed adiecit adque ait: Quique sui memores alios fecere merendo, id est, qui promeruerunt alios eosque sui memores promerendo fecerunt; prorsus tamquam eis dicerent, quod frequentatur ore Christiano, cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat et dicit: \'Memor mei esto\', adque id ut esse possit promerendo efficit.
Abbreviated transcription (Latin):
propriam redienr. propter arrogantẽ
dominationem. Alter subditur. Alter
ȩmulus dõ: Altertranquillur. Alter
tdrbolentus: Alter pacificus. Alter sedi¬
tiosus Alterueritatem laudibus erran¬
tium p̃ferens: Alter qͣuomodo laudes

Expanded text:
propriam redigens propter adrogantem propriam redigens propter adrogantem dominationem, alter subditus, alter aemulus deo, alter tranquillus, alter turbulentus, alter pacificus, alter seditiosus, alter ueritatem laudibus errantium praeferens, alter quoquo modo laudis
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersalẽ auaritiam uolebat intel¬
legi dicendo: Radic omniũ ẽ malorum
a uaritia: Hac enim & diabolus c&idit.
quiutique nonamauit pecuniam: sed
propriam potestatem: proinde ꝑ¬
uersus sui amorpriuat scã soci&ate
turgidum spiritum: eum que coartat
miseria iam periniquitatem satiari
cupientem: hinc alio loco cum diarr&
Erunt enim homines seipsos aman¬
tes continuo subiecit. amatores pecu¬
niae: ab illa generali auaritia ciuur
superbia caput est . Ad hanc specialẽ
descendens. quȩ ꝓpria hominum ẽ:
Neque enim essent &iam homines
amatores pecuniae: nisi eo se puta¬
rent excellentiores acditiores tui
morbo contraria caritas. non
quęrit quȩ sua sunt: Idest non
priuata excellentia la&atur:
Merito ergo non inflatur: hiduo amo¬
res : quorum alter scr est. & altermun¬
dusest. alter socialis : Alterpriuatus.
Alter communi utilitati consulens.
propter supernam soci&atem: Alter
&iam rem communem inpotestatem

Expanded text:
uniuersalem auaritiam uolebat inteluniuersalem auaritiam uolebat intellegi dicendo: radix omnium malorum est auaritia. hac enim et diabolus cedidit, qui utique non amauit pecuniam, sed propriam potestatem. proinde peruersus sui amor priuat sancta societate turgidum spiritum eumque coartat miseria iam per iniquitatem satiari cupientem. hinc alio loco cum dixisset: erunt enim homines se ipsos amantes, continuo subiecit: amatores pecuniae, ab illa generali auaritia, cuius superbia caput est, ad hanc specialem descendens, quae propria hominum est. neque enim essent etiam homines amatores pecuniae, nisi eo se putarent excellentiores quo ditiores. cui morbo contraria caritas non quaerit, quae sua sunt, id est non priuata excellentia laetatur; merito ergo et non inflatur. Hi duo amores — quorum alter sanctus est, alter inmundus, alter socialis, alter priuatus, alter communi utilitati consulens propter supernam societatem, alter etiam rem communem in potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim causa superbi endiẽ inuidia:
sed causa inuidendi superbia: cumigit᷑
superbia sit amor excellentie propnȩ
Inuidiauero sit odium fe ditatis alienȩ :¬
quidunde nascatur satis in promptuẽ
Amando enim quisque excellentiã suã
superbiendo Igitur inuidus. non in¬
uidendo quisque suꝑbus est merito
initium omnis peccati suꝑbiã scriptu¬
ra definiuit dicens. Initium omnis p&¬
cati superbie cui testimonio ñinconue¬
nienter aptatur. &iam illud qđ aposto¬
lus ait. Radix omnium malorũ est aua¬
ritia Siauaritiam generalem intellega¬
latina lingua indidit cum appellauit
priuatam. quod potius adetrimento
quam ad incremento dictũ elucłt:
omnis enim priuatio. minuitur Vnde
itaque uult eminere superbi ainde
in angustias egestatemq contruditur.
cum a cominuni ad proprium: damno¬
so sui amore redigitur Specialis ẽ aũ
a uaritia: quȩ usitatius. Appellatur
amor poeniȩ: cuius nomine aposto
lus perspeciem genus significans:

Expanded text:
non enim causa superbiendi est inuidia, sed causa inuidendi superbia. cum igitur superbia sit amor excellentiae propriae, inuidia uero sit odium felicitatis alienae, quid unde nascatur satis in promtu est; amando enim quisque excellentiam suam oaequetur. superbiendo igitur inuidus, non inuidendo quisque superbus est... Merito initium omnis peccati superbiam scriptura definiuit dicens: initium omnis peccati superbia. cui testimonio non inconuenienter aptatur etiam illud quod apostolus ait: radix omnium malorum est auaritia, si auaritiam generalem intellegalatina lingua indidit, cum appellauit priuatam, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet; omnis enim priuatio minuit. unde itaque uult eminere superbia, inde in angustias et in egestatem contruditur, cum a communi ad proprium damnoso sui amore redigitur. specialis est autem auaritia, quae usitatius appellatur amor pecuniae, cuius nomine apolus per speciem genus significans
Abbreviated transcription (Latin):
corriguntur: ceterȩom̃s poenae siue
temporariȩ. siue sempiterne: sicut unus¬
quisq: diuina prouidentia tractandus ẽ:
inferuntur : uel propeccatis. siue p̾teritis:
siuein quib ad huc uiuunt ilłqui plectun¬
tur: uel pro exercendis declarandisq
uirtutibus perhomines angelos seubo¬
nos stimalor: Nam &siquis qumaliqđ

Expanded text:
corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali
Abbreviated transcription (Latin):
noli imitare ut malefacias: sed ipse te
imitat᷑ in bono Nam ineo quod male
facit: noli euputare caput iuũ sed me:
Namsi & ineo quod malefecit caputẽ:¬
& secuturũ ẽ corpus caput suũ : euntambo
honorem suũ: absenssituir. p̃sens siturr:
ñ peccatilla : quia numquã ẽ absens.
cuideb&. ut non pecc&:

Expanded text:
noli imitari, ut male facias, sed ipse te noli imitari, ut male facias, sed ipse te imitetur in bono. nam in eo quod male facit noli eum putare caput tuum, sed me". nam si et in eo quod male facit caput est, secuturum est corpus caput suum; eunt ambo honorem suum; absens sit vir, praesens sit vir, non peccat illa, quia nunquam est absens cui debet ut non peccet.
Abbreviated transcription (Latin):
quo eas sequi nonuultis: sinecausauos ex¬
cusare conamini quando dicitis: Num¬
quideo aduxorem alienã: ad ancillam
meã. eoius utdicattibi: Num quideo
aduirum alienũ: ad sertũ meum eo:
Dicis non euxor aliena adquã uado:
Num quid uir᷑ dicat̾ tibi: nonẽ uir alienꝰ
adquẽ uado Absitut dicathoc illa: Me¬
lius enim dol&te quam imitatur te:
Illaenim casta & scãfemina : &uere
dol& propt̃ carnẽ : sed dol& ꝓpt̃caritatẽ:
Nonideo ñ uult ut facias. quia &i prañ
facit : sed quia tibi non ex pedit: Nam
sippt̃ eañ facit. ut tuñ facias : si feceris.
faci&: Si aũdõillud debeat: si xp̃o illud
debeat. quod tuexigis. &ideor eddat.
qui ub& ille: & si fornicaturuir casti¬
intus. ubi non audnur: quia necdignus
ẽ. sitalisẽ: Loquitur ergointerius.
&dicit & consolatur filiã suã. huius
modi uerbis: de iniuriis uiri tuitorque¬
ris : quad tibi enimfecit dole sed ipsũ

Expanded text:
quo eas sequi non uultis. sine causa uos exquo eas sequi non uultis. sine causa uos excusare conamini, quando dicitis: "numquid eo ad uxorem alienam? ad ancillam meam eo. uis ut dicat tibi: "numquid eo ad uirum alienum? ad seruum meum eo". dices: "non est uxor aliena, ad quam uado". r numquid uis dicatur tibi: "non est uir alienus, ad quem uado" ? absit, ut dicat hoc illa. melius enim dolet te quam imitatur te. illa enim casta et sancta femina et uere dolet propter carnem, sed dolet propter caritatem, non ideo non uult ut facias, quia et ipsa non facit, sed quia tibi non expedit. nam si propterea non facit, ut tu non facias, si feceris, faciet. si autem deo illud debeat, si Christo illud debeat quod tu exigis et ideo reddat quia iubet ille, et si fornicatur uir, castiintus ubi non audit uir, quia nec dignus est, si talis est; loquitur ergo ille interius et dicit et consolatur filiam suam huius modi uerbis: "de iniuriis uiri tui torqueris; quid tibi enim fecit, dole; sed ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
addm̃ ꝑtinentia Septem ialtera ta¬
bula ad proximum: In alter aergota
bula primũ ẽ : honora patremtuũ &
matretuã Secundum. non mȩchabens:
Tertium non occides: Quartum non fu¬
saberis: Quintũ non falsum testimo¬
nium dices: Sextum non concupisces
uxorem proximitui: Septimũ non con¬
cupisces remproximitui: Hec iunga¬
mus illis trib: ad dilectionem dĩ per¬
tinentib: Simpsalterio decẽcordarũ.
uolumꝰ cantare canticũouũ: Modo.
non meintuemini. sed sermonẽdi: No¬
lite irasci medicam̃to ur̃o: non inuem
enĩ alio. quo transirẽ: Ueni ad quintã
cordã homo: quitanfo psalterið decẽ
cordarũ : Num qđ p̃ter missurus erã
quintam immoas sidue ꝑcussurus: in
illa en imuideo iaceretotũ penegenus
humanũ: in illa uideo plus laborari
Ipsam ꝑcutiendo quoddicõ: nolite me¬
chari postuxores ur̃as quia ñ uultis ut
moechent p̾uos uxores ur̃ȩ : Nolite ireuos.

Expanded text:
ad Deum pertinentia, septem in altera taad Deum pertinentia, septem in altera tabula ad proximum. In altera ergbula primum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam; secundum, Non maechaberis; tertium, Non occides; quartum, Non furaberis; quintam, Non falsum testimonium dices; sextum, Non concupisces uxorem proximi tui; septimum, Non concupisces rem proximi tui. Haec jungamus illis tribus ad dilectionem Dei pertinentibus, si in psalterio decem chordarum uolumus cantare canticum nonam. Modo non me intueamini, sed sermonem dei. nolite irasci medicamento uestro; non inueni enim aliud qua transire. ueni ad quintam chordam, homo, qui tango psalterium decem chordarum; numquid praetermissurus eram quintam? immo assidue percussurus. in illa enim uideo iacere totum paene genus humanum, in illa uideo plus laborari. ipsam percutiendo quid dico ? nolite moechari post uxores, quia non uultis, ut moechentur post uos uxores uestrae. nolite ire uos
Abbreviated transcription (Latin):
ota lex induob p̃ceptis ẽ. dilecti¬
Ione dĩ & dilectione ꝓximi: ad duo
itaq: p̃cepta idẽ ad dilectionẽ dĩ
& ꝓximi ꝑtinet decalogus: Ad pri¬
mũ p̃ceptũ tres corde ꝑtinent: quia
ds̃ trinitas: Ad alterũ uõ p̃ceptum
idẽ ad dilectionẽ proximi septem
corde quomodo uiuat int̃homines: Nam
ipse numerus septenarius. tamquã septẽ
cordarum incipit abhonore parentum:
Honora patrem tuum & matrem tuam:
Ad parentes enĩ suos homo aperit ocu¬
los : & hȩc uita ab illorum amititia sumit
exordium: Quisquis aũ suis parentib non
defert honorem : quibus parcerepo tent :
tũ primũ: quomodo primũ : quando
quartũ mandatũẽ : nsiquia inseptena¬
rio numeroẽ primũ ad dilectionẽ ꝓximi:
Primũẽ in alteratabula: nãideo duȩ
tabule legis datȩ sunt: Ds̃ enĩ famulo
suomoysi. in monteduas tabulas dedit:
inquib: duab: tabulis lapides. conscripta
erant decemp̃ceptalegis: quodẽpsal¬
teriũ decem cordarũ: Tri inuna tabula

Expanded text:
ota lex in duobus praeceptis est, in dilectione Dei et dilectione proximi. Ad duo itaque praecepta, id est ad dilectionem Dei et proximi pertinet Decalogus. Ad primum praeceptum tres chordae pertinent, quia Deus est trinitas. Ad alterum vero praeceptum, id est, ad dilectionem proximi, septem chordae: quomodo vivatur inter homines. Nam ipse numerus septenarius tanquam septem chordarum incipit ab honore parentum. Honora patrem tuum et matrem tuam. Ad parentes enim suos homo aperit oculos, et haec vita ab illorum amicitia sumit exordium. Quisquis autem suis parentibus non defert honorem quibus parcere poterit? tum primum . Quomodo primum, quando quartum est mandatum, nisi quia in septenario numero est primum? Ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. Nam ideo duae tabulae Legis datae sunt. Deus enim famulo suo Moysi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta Legis quod est psalterium decem chordarum; tria in una tabula
Abbreviated transcription (Latin):
refertur ad laudem dilectionemq
creatoris nec in nocte uergitur
Ubi noncreator: creatore dil&ctione
relinquitur: denique scriptura.
cũ illos dies denumerar& exordine
nusquã interposuit uocabulum noc¬
tis: Nonenim ait alicubi facta est not:
Sed facta est uespera: & facta est ma¬
ne dies unus: Itadies secundus &c&en:
cogitatio quippe creaturȩ inseipsa
decoloratior est: ut ita dicã: quam cũ
indĩ sapientia cognoscitur uelut in
arte quȩ factaest: ⁊ deouespera.
nox con gruentius dicipotest: quae
tamen ut diti cum adlaudandum
& amandum refertur creatorem re¬
currit in mane: et hoc cum facit in
ips os. dies unus est: cum incognitio

Expanded text:
refertur ad laudem dilectionemque refertur ad laudem dilectionemque creatoris, nec in noctem uergitur, ubi non creator creaturae dilectione relinquitur. denique scriptura cum illos dies dinumeraret ex ordine, nusquam interposuit uocabulum noctis; non enim ait alicubi: facta est nox, sed: facta est uespera et factum est mane, dies unus; ita dies secundus et ceteri. cognitio quippe creaturae in se ipsa decoloratior est, ut ita dicam, quam cum in dei sapientia cognoscitur uelut in arte qua facta est; ideo uespera, quae nox congruentius dici potest; quae tamen, ut dixi, cam ad laudandum et amandum refertur creatorem, recurrit in mane. et hoc cum facit in ipsius, dies unus est; cum in cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
dier sine sole peracti sunt: qui diequar¬
to factus refertur : & primitus quidẽ
lux. uerbo dĩ facta atque interipsam
& tenebras ds̃ separasse narratur
et eandem lucem uocassediem: tene¬
bras aũ noctẽ: Sed qualis illa sitlux:
& quod alternante motu: qualẽq
uesperã & mane fecerit remotũ est
a sensibus nrĩs: Nec itccutest. intellegi
a nobis potest: quod tam̃sine ulla hȩsita¬
tione credendum est: Aut enim aliqua
lux corporea est. siue insuperioribus
mundi partibus. longe a consp&ctib
nrĩr Siueunde sol postmodum accen¬
sus est: autlucis nomine significatilẽ
scã ciuitas. in scĩs angelis. & spiritibus
beatis dequadicit apostolus. quȩ sur¬
sum est hierusalem. mater nr̃a & na
men & uesperã diei huius. et mane:
aliquatenus congruenter intelle¬
gere ualeamus: quõ scientia crea¬
turȩ: inconparatione scientiȩ crea¬
toris. quodam modo uesperas cit
itemq: lucescit & mane sit cum &ipsa

Expanded text:
dies sine sole peracti sunt. qui die quardies sine sole peracti sunt. qui die quarto factus refertur. et primitus quidem lux dei uerbo facta atque inter ipsam et tenebras deus separasse narratur et eandem lucem uecasse diem, tenebras autem noctem. sed qualis illa sit lux et quo alternante motu qualemque uesperam et mane fecerit, remotum est a sensibus nostris nec ita ut est intellegi a nobis potest; quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. aut enim aliqua lux corporea est siue in superioribus mundi partibus longe a conspectibus nostris siue unde sol postmodum accensus est, aut lucis nomine significata est sancta ciuitas in sanctis angelis et spiritibus beatis, de qua dicit apostolus: quae sursum est Hierusalem mater nostra aeterna men et uesperam diei huius et mane aliquatenus congruenter intellegere ualeamus, quoniam scientia creaturae in comparationem scientiae creatoris quodam modo uesperascit itemque lucescit et mane fit, cum et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
a hoc potius. in principio fecissedicer&.
siquid fecisserante c&era cunctaquefec̃
ꝓcul dubio. non est mundus factus intẽ¬
pore sed cum tempore: quod enim fit
intempore : & post aliquod fit. & ante
aliquod tempus: postid quod p̃teritũ ẽ
ante id quod futurum est Nullum
aũ possit esse p̃teritum: quia nulla erat
creatura cuius mutabilib motibus
ager&ur: cumtempore aũ factus est
mundus. Siineius conditione factus est
motabilis motus: sicut uid&ur seha¬
bere &iã ordo ille primorum sex. ł
septem dierum: in quibus mane &ues¬
pera nominantur: Donec omnia quȩ
his diebus dr̃ fecit. Sexto perficientur
die septimo que in magno misteriodĩ
uacatio commend&ur: qui dies cuiur
modisi nt: aut perdifficile nobisaut¬
&iam inpossibile est cogitare : quan
to magis dicere: uidemus quippe
istos dies notos non habere uesperã.
nisi desolis occasu. Nec mane nisi de
solis ex ortu: Illorum aũ priores mes

Expanded text:
a hoc potius in principio fecisse diceretur, a hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante caetera cuncta quae fecit, proculdubio non est mundus factus in tempore, sed cum tempore. Quod enim fit in tempore, et post aliquod fit, et ante aliquod tempus, post id quod praeteritum est, ante id quod fuautem posset esse praeteritum, quia nulla erat creatura, cuius mutabilibus motibus ageretur. Cum tempore autem factus est mundus, si in eius conditione factus est mutabilis motus, sicut uidetur se habere etiam ordo ille primorum sex uel septem dierum, in quibus et mane et uespera nominantur, donec omnia, quae his diebus Deus fecit, sexto perficiantur die septimoque in magno mysterio Dei uacatio commendetur. Qui dies cuius modi sint, aut perdifficile nobis aut etiam inpossito magis dicere. Videmus quippe istos dies notos non habere uesperam nisi de solis occasu nec mane nisi de solis exortu; illorum autem priorum tres
Abbreviated transcription (Latin):
nantur loca cum locus nullus sitp̃ter
mundum: Respond&ur eis istomo¬
do in aniter homines cogitare p̃tenta
tempora uacationis dĩ. cum tempus
discernuntur. a&ernitas. & tempus
quod tempus sine aliqua mutabilitate
non est. In a&ernitate aũ nulla muta¬
tio est: quis non uideat. quod tempora
non fuissent. nisi creatura fier& quȩ
aliquid aliqua motione mutar& tuius
motionis & mutationis. cum aliud atq
aliud. quȩ si mulesse non possunt: ce¬
dit atque succedit. in breuioribus uel ꝓ¬
ductioribus morarum interuallis. dem¬
pus sequer&ur: cumigitur dr̃ incuius
a&ernitate nulla est omnino mutatio
creator sit temporum &ordinator
quo modo dicatur posttemporum spa¬
tia mundum creasse non uideo: nisi
dicatur ante mundum iam aliquã
fuisse creaturam. cuius motibus tẽ
pora current: porrosi littere sacrȩ:
man meque ueraces: itadicunt. In
principio fetissedm̃ caelũ & terram:
ut nihil antea fecisse intellegatur qui¬

Expanded text:
nantur loca, cum locus nullus sit praeter nantur loca, cum locus nullus sit praeter mundum, respondetur eis isto modo: inaniter homines cogitare praeterita tempora uacationis Dei, cum tempus discernuntur aeternitas et tempus, quod tempus sine aliqua mobili mutabilitate non est, in aeternitate autem nulla mutatio est: quis non uideat, quod tempora non fuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret, cuius motionis et mutationis cum aliud adque aliud, quae simul esse non possunt, cedit adque succedit, in breuioribus uel productioribus morarum interuallis tempus sequeretur? Cum igitur Deus, in cuius aeternitate nulla est omnino mutatio, creator sit temporum et ordinator: quo modo dicatur post temporum spatia mundum creasse non uideo, nisi dicatur ante mundum iam aliquam fuisse creaturam, cuipora currerent. Porro si litterae sacrae maximeque veraces ita dicunt, in principio fecisse Deum coelum et terram, ut nihil antea fecisse intelligatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
umigitur unum mundum: ingen¬
ti quidem mole corporea finitũ
tamen & loca suo de terminatũ
& operante dõ factum esse dicunt: qđ
respondent de infinitis extramun¬
dum locis: curineis ab operedr̃ cess&
hoc sibi respondeant deinfinitis ante
mundum temporibus. Cur in eis
ab opere dr̃ cessarit: & sicut non est
consequens: ut fortuitu potius quã
ratione diuina dr̃ non alio sed isto
in quo est loco mundum constituerit:
compariter infinitis ubiq patenti¬
bus. nullo excellentiore meritopos¬
s& & hoc elegi : quã uis eandem diui¬
nam rationem. qua id factum est.
nulla possit humana conp̃hendere
natura: ita non est consequens.
ut dõ aliquid ex isti memus accedisse
fortuitum : quod illo potius. quã ante¬
riore aempore condidit: Cumȩ qua¬
liter anterioratempora. per infini¬
tum r&ro spacium p̃terissent:
Nec fuisse aliqua differentia: unde
tempus tempore eligendo p̃poner&:
quod si dicunt. in anes esse hominum
cogitationes. quibus infinita imagi¬

Expanded text:
um igitur unum mundum \' ingenti. quidem mole corporea, finitum tamen et loco\' suo determinatum et operante \\deo factum esse dicant,\' quod respondent de infinitis extra mundum locis cur in" eis eis opere deus cesset, hoc sihi respondeant de infinitis ante mundum temporibus cur in eis ab opere deus cessarit.\' et sicut non est consequens ut fortuito potius quam ratione diuina deus non alio, sed, isto iii quo est loco mundum. constituerit cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamuis eandem diuinam rationem qua id factum est nulla possit humana comprehendere I natura: ita non est conut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent nec fuisset aliqua differentia, unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogitationes, quibus infinita imagi
Abbreviated transcription (Latin):
su&udine: tãquã tres mortes. una
quasi ndomo idẽ cum in corde consen¬
titur libidini: Alteraiam prolata qua¬
si extra portam cum in factũ ꝓcedit
assensio : Tertia cum ui consu&udinis
malȩ. tãquã mole terrena premitur
animus quasi insepulchro iam pudens:
quȩ triagenera mortuorũ dñm resusci¬
tassequirquas euangelium legit ag¬
noscit: & fortasse considerat. quardif

Expanded text:
suetudine, tamquam tres mortes: una suetudine, tamquam tres mortes: una quasi in domo, id est cum in corde consentitur libidini, altera iam prolata quasi extra portam, cum in factum processit assensio, tertia, cum ui consuetudinis malae tamquam mole terrena premitur animus quasi in sepulchro iam putens. quae tria genera mortuorum dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse considerat, quas dif
Abbreviated transcription (Latin):
rib in quib rationalis animusordi¬
natus ẽ ad inferiora ñ ẽ delinandũ
Necquisquã hoc facere cogitur. & ideo
si fecerit sineiusta defensione puni¬
etur: Non en ĩ hoc cõmittit inuitus
uerũ tam̃ ddectio ante consu&udinẽ
uel nulla ẽ : uel tam tenuis ut ꝓpenul¬
lasit: cui consentire magnũ peccatũ
est cum ẽ inlicita: Cum aũt quisq:
consenserit: cõmit tĩpeccatũ in cor¬
de: siaut &iam in facto processerti
uid&ursatiari& tingui cupiditas:
sed postea cũ suggestio rep&iturma¬
or accłd&ur delectatio: quȩ tamen
adhuc multũ minor est: quã illa
quȩ assiduir factir consu&udinem
uertit᷑: hanc enim uincere difficil¬
limũ ẽ: & tam̃ &iam ipsã consu&udi¬
nem sisequisq: non deferat: & xp̃i¬
anãmiliciam ñ reformid& illo du¬
ce atq ad iutore superabit: ac sic in
gotrib gradib ad peccatum ꝑ ueni¬
tur. suggestione delectatione con¬
sensu: Itaipsius peccati tressunt
differentiae. incorde. infacto. in con¬

Expanded text:
ribus, in quibus rationalis animus ordinatus est, ad inferiora non est declinandum. nec quisquam hoc facere cogitur, et ideo, si fecerit, sine iusta defensione punitur. non enim hoc committit inuitus. uerum tamen delectatio ante consuetudinem uel nulla est uel tam tenuis, ut prope nulla sit: cui consentire magnum peccatum est, cum est inlicita. cum autem quisque consenserit, committit peccatum in corde. si autem etiam in factum processerit, uidetur satiari et extingui cupiditas; sed postea, cum suggestio repetitur, maior accenditur delectatio, quae tamen adhuc multo minor est quam illa quae assiduis factis in consuetudinem uertit. hanc enim uincere difficillimum est; et tamen etiam ipsam consuetudinem, si se quisque non deserat et christianam militiam non reformidet, illo duce atque adiutore superabit, ac sic in go tribus gradibus ad peccandum peruenitur, suggestione, delectatione, consensione, ita ipsius peccati tres sunt differentiae, in corde, in facto, in con
Abbreviated transcription (Latin):
iungit. uel gesturus fuit Sedun¬
de hoc talibus uiris inmentẽ uene¬
rit Nescio : ut futura quȩ ñ sunt
futura puniantur. aut honoren¬
tur merita paruulorũ: curautẽ
dictũ ẽ. secundum ea quȩ ꝑ corp
ges sit hominem iudicandum cũ
gerantur multa solo animo: non
ꝑcorp: nec ꝑullum corporismem¬
brum & plerũq tãmagna ut tali¬
bus cogitationib: poena iustissima
debeatur: sicutiest. ut alia taceã:
qđ dix̃ insipiens incorde suo nẽ dr̃
Ouidestergo secundum ea quȩ corp

Expanded text:
iunxit: "uel gesturus fuit". sed unde hoc talibus uiris in mentem uenerit nescio, ut futura, quae non sunt futura, puniantur aut honorentur merita paruulorum. cur autem dictum est secundum ea quae per corpus gessit hominem iudicandum, cum gerantur multa solo animo, non per corpus nec per ullum corporis membrum, et plerumque tam magna, ut talibus cogitationibus poena iustissime debeatur, sicuti est, ut alia taceam, quod dixit insipiens in corde suo: non est deus? quid est ergo: secundum ea quae p
Abbreviated transcription (Latin):
corporis exreui sibili uirtute in uisibili:
siue qđ in eo ess& sacram̃tũ uisibile. inui¬
sibilis sapientiae: Alien andus indeutiq
fuerat uel &i ãmoriturus uel &iã tã quã
ex cõmunicatus sicut &iã in hoc paradi¬
so id est in&desia. solent a sacram̃tir
altare suisibilib: hominer disciplinae
ecclesiastica remoueri et eiecit adã
& copͥlocauit eũ contrapara dr̃ sum
uoluptatis: & hoc significandi gratia
factum est utcontrupara drsum ꝗ đ
beatauita &iã spirita lit̃ signi ficabatꝰ.
habitur& pecator utiq: in miseria &
ordinauit cerubrin& flã meam rom¬
plieam. quae uertitur custo direuiã
ligniuitae Hoc percȩlestes utiꝗue
potestates &iã inparadisouisi bi¬
lefactũ esse credendum ẽ : ut ꝑangeli¬
cũ ministeriũ esr& illic ignea quȩ lã
custodia Nontañ frustrafactũ esse.
nisiquia significat aliquid &iam
dicit apostolus cũ ioẽ picateum
p̃uaricatorẽ. itẽ ereodẽ li p̃xi

Expanded text:
corporis ex re uisibili uirtute inuisibili corporis ex re uisibili uirtute inuisibili siue quod in eo esset sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae. alienandus inde utique fuerat uel iam moriturus uel etiam tamquam excommunicatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis altaris uisibilibus homines disciplina ecclesiastica remoueri. et eiecit Adam et collocauit eum contra paradisum uoluptatis. et hoc significandi gratia factum est, ut contrairitaliter significabatur, habitaret peccator utique in miseria. et ordinauit cherubim et flammeam romphaeam, quae uertitur, custodire uiam ligni uitae. hoc per caelestes utique potestates etiam in paradiso uisibili factum esse credendum est, ut per angelicum ministerium esset illic ignea quaedam custodia; non tamen frustra factum esse, ndicit Apostolus, cum idem dicat eum praevaricatorem, ex eodem libro XI