comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seruatam fuisse. Nec audiet uos quisquam de sermone hoc:
Equa enuim pars erit descendentis ad p̾lium. et remanentis ad sar¬
cinas ⁊ cum in latinis codicib legatur. lassos quosdam sublti¬
tisse ad sarcinas: et inhebreo habetur iussos fuisse ut resident
ad sarcinas. Locus hic monstrat hebraicam u̾itatem in hoc lo¬
cosequi debere: qui non lassos dicit s iussos remansisse ad
et remanentis ad sarcinas. Non ait qui lassi remanserunt ad
sarcinas. s absolute remanentes: quia si lassi remanssissent. in¬
chil eis dari deb̾et de p̾cio prede. Quod cum uidisset armiger.
uidelicet quod mortuus ẽẽt saul: irruit etiam ipse suꝑ gladium
suum et mortuus est cum eo. Armigerum istum hebrei doech
idumeum dicunt fuisse: qui cernens saul mortuum. se ipsum
ob metum dauid inter euit. Mortuus gͦ saul. et tres filii eius:
eius intelligendi sunt. Hi tres filii saul cum eo interfecti sunt:

Expanded text:
servatam fuisse. Nec audiet vos quisquam de sermone hoc. servatam fuisse. Nec audiet vos quisquam de sermone hoc. Aequa enim pars erit descendentis ad praelium, et remanentis ad sarcinas. Cum in Latinis codicibus legatur, lassos quosdam substitisse ad sarcinas: et in Hebraeo habeatur, jussos fuisse, ut residerent ad sarcinas: locus hic monstrat, Hebraicam veritatem in hoc loco sequi debere, quae non lassos, sed jussos remansisse ad et remanentis ad sarcinas. Non ait, qui lassi remanserunt ad sarcinas; sed absolute, remanentis ad sarcinas; quia si lassi remansissent, nulla eis deberetur de praedis portio. Quod cum vidisset armiger ejus, videlicet quod mortuus esset Saul, irruit etiam ipse super gladium suum, et mortuus est cum eo. Armigerum istum Hebraei Doech Idumaeum dicunt fuisse, qui cernens Saul mortuum, seipsum ob metum David interemit. Mortuus est ergo Saul, et tres filii ejus, ejus intelligendi sunt. Hi tres filii Saul cum eo interfecti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
iam mortiuus legatut: cur hic repetatur mortuus. Mortinus
mc ut hebrei uolunt: resuscitationis sue causa repetitur.
Consuluit qr anin : & non respondit ei. neq ꝑsomnia. ueq ꝑ
ieninando & orando poscebant oraculum sibi fieri diuinũ:
co hoc minime saul fecisse legitur. ꝑ doctrinam. scilicet ꝑ e¬
photh quod sacerdos in pectore portabat. Heq ꝑ ꝓpħas: quia
illis consulentib. dñs nequa quam respondebat. hi ꝓpħe di
ciuitur fuisse discipłi sainuelis: quib ꝓpħautib iunrit se
saul. et ꝓpħauit. Querite inͥ mulierem habentem phitonẽ
et uadam ad eam: & scisritabor ꝑ illam. Hullo accepto di¬
uinitus responso: conuertitur ad phitones. Quam ius gͦ le
gatur saul erasisse magos et ariolos de t̾ra: hanc tam̃ mulierẽ
hebrei matrem fiusse abner filii ner autumant: et ꝓpt̾ euudem
abner ne ꝑuneretur cum ceteris phitonissis. absconsam et re¬

Expanded text:
jam mortuus legatur, cur hic repetatur mortuus. Mortuus jam mortuus legatur, cur hic repetatur mortuus. Mortuus hic, ut Hebraei volunt, resuscitationis suae causa repetitur. Consuluitque Dominum: et non respondit ei, neque per somnia, neque per orando et jejunando poscebant oraculum sibi fieri divinum, c loco minime Saul fecisse legitur. Per doctrinam, per ephod scilicet, quod Sacerdos in pectore portabat. Neque per Prophetas, quia illis consulentibus, Dominus nequaquam respondebat. Hi Prophetae dicuntur fuisse discipuli Samuelis, quibus prophetantibus junxit se Saul, et prophetavit. Quaerite mihi mulierem habentem Pythonem, et vadam ad eam, et suscitabor per illam. Nullo accepto divinitus Saul responso, convertitur ad Pythones. Quamvis ergo Saul legatur erasisse magos et hariolos de terra: hanc tamen mulierem Hebraei matrem fuisse Abner filii Ner autumant, et propter eumdem Abner, ne perimeretur cum caeteris Pythonissis, absconsam et re
Abbreviated transcription (Latin):
ret transgressor legis. Secutusq est eam uir suus plorans. uisq ba
urim. Piorasse dr pre gaudio: eo quod dñs eum custodisset ne ean
tangeret. Ait autem dauid ad aimelech etheum. & abisai
filium sariue frẽm ioab: dicens. Quis desceudet meciun: Anne¬
iech: ipse est urias. Urias gͦ: int̾pretatur lux mea dñs. Aune¬
iech: interp̃tatur fr̃ meus rer. Et ascendit dauid. et uiri eiꝰ.
& agebant predas de gessuri. et de gezri. et de amalechitis.
hi enim pagi habitabantur int̾ra antiquitus. Hi pagi none¬
rant sub potestate achis. Habitari int̾ra antiquitus dicunt᷑.
quia securi habitati fuerant: et nullius hostis dep̾dationes
ppessi. S amuel autem mortuus est. et fleuit eum omins
irł : et sepelierunt eum un rama urbe sua. Supra namq
ar sepultus fuisse indomo sua inrama. In domo sua: scili
cet infamilia et cognatione sua. Queritur namq cum suꝑiꝰ

Expanded text:
ret transgressor legis. Secutusque est eam vir suus plorans usque ad ret transgressor legis. Secutusque est eam vir suus plorans usque ad Bahurim . Plorasse dicitur prae gaudio, eo quod Dominus eum custodisset, ne eam tangeret. Ait autem David ad Ahimelech Ethaeum et Abisai filium Sarviae fratrem Joab, dicens: Quis descendet mecum? Ahimelech ipse est Urias. Urias ergo interpretatur, lux mea Deus. Ahimelech interpretatur, frater meus rex. Et ascendit David, et viri ejus, et agebant praedas de Gessuri, et de Getri, et de Amalecitis. Hi enim pagi habitabantur in terra antiquitus. Hi pagi non erant sub potestate Achis. Habitati in terra antiquitus dicuntur, quia quieti et securi habitati fuerant, et nullius hostis depraedationes perpessi. Samuel autem mortuus est, flevitque eum omnis Israel. Et sepelierunt eum in Rama urbe sua. Supra namque dicitur sepultus fuisse in domo sua in Rama. In domo sua, in familia videlicet et cognatione sua. Quaeritur namque, cum superius
Abbreviated transcription (Latin):
que ad eum ꝑtinebant : et reddidit mͥ malum ꝓ bono. Tunc
namq ei reddidit malum ꝓbono: quando blasphemauit eũ
conuiciando. et dirit. Quis est daiid. et quis est filius is aiͦ hodie
increuerunt serui qui fuguuit dños suos. Et nunc fiaut sicut
nabal inunici tui : et qui querunt dño meo malum. Fiant inqͥt
sicut uabal: ut ꝑeant sicut nabal in stulticia sua. Cum gͦ fecerit
dñs tibi dño meo omnia que locutus est bona de te. et constitu¬
erit ducem te isrł : non erit tibi hoc insingultum. Nonerit ribi
inquit hoc tibi insingultiun: ut modo effundas sanguinem
nabal : et ꝓpt̾ hoc flendum tibisit & peuitendum. Saul autem
dedit micol filiam suam urorem dauid falthi filio lais: qui erat
in lege penitus hiuusmodi ꝓhibetur coitus. Idem namiqi falthi de
tur. Legis eium doctor erat. De baurim: id est de electis. Quando
autem a saule michol ei datur: falthi. id est euadens int̾preta¬

Expanded text:
quae ad eum pertinebant, et reddidit mihi malum pro bono. Tunc quae ad eum pertinebant, et reddidit mihi malum pro bono. Tunc quippe ei reddidit malum pro bono, quando blasphemavit eum conviciando, et dixit: Quis est David, et quis est filius Isai? Hodie increverunt servi, qui fugerunt dominos suos . Et nunc fiant sicut Nabal inimici tui; et qui quaerunt Domino meo malum. Fiant, inquit, sicut Nabal, ut pereant sicut Nabal in stultitia sua. Cum ergo fecerit Dominus tibi Domino meo omnia quae locutus est bona de te, et constituerit te ducem Israel, non erit tibi hoc in singultum. Non erit, inquit, tibi hoc in singultum: ut modo effundas sanguinem Nabal, et propter hoc flendum tibi sit et poenitendum. Saul autem dedit filiam suam Michol uxorem David, Phalti filio Lais, qui erat in lege penitus hujusmodi prohibetur coitus. Idem namque Phalti de tur. Legis enim doctor erat de Bahurim, id est, de electis. Quando autem a Saule Michol ei datur, Phalti, id est, evadens, interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
mis mnis: d e ai nsri maita seruo tuo. Et ait dns. Bescendet. ac
si diceret. Si hic steteris: desceudet. Et quod ait. si tradent me i¬
riceile. et dñs dixit tradent: iste est sensus. Si descenderit saual.
et hic te iuenerit: tradent. Porro eo tp̃r quo fugerat abiathar
filius aunelech addarud in ceila: ephod seciu habens descende¬
rat. E phod illud erat quod moises uibente dño fecerat: inquo
erat doctrina et ueritas: in quo etiam sacerdos consuluit dñm ꝑ¬
id est coram gad ꝓpłia & abiathar sacerdote: qui portabat ephod. Iut
gͦ saul et socii enus ad querendum: et nunciatum ẽ. darud. Sta¬
tunq descendit ad petram : et uersabatur in deserto maon. Desoen¬
neri & grauia erant reposuit: et ipse uersabatur in deserto ma¬
on: quo sibi suffugium patebat. Erat autem uir quispiam in
solitudine maon. Hebreus hoc in loco nonhabet insolitudine. In
maon eium ȩ ciuitate habitabat: non insolitudine. Uere frustra
seruaui omina que huuis erant. & nou ꝑiit quicꝗͣ de cunctis

Expanded text:
us Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus, descendet. Ac si diceret: si hic steteris, descendet. Et quod ait: Si tradent me viri Ceilae: et Dominus ait: tradent: iste est sensus: Si descenderit Saul, et hic te invenerit, tradent. Porro eo tempore, quo fugerat Abiathar filius Ahimelech ad David in Ceila, ephod secum habens descenderat: ephod illud erat, quod Moyses, jubente Domino, fecerat: in quo erat doctrina et veritas, in quo etiam consuluit id est, coram Gad Propheta, et Abiathar Sacerdote, qui portabat ephod. Ivit igitur Saul et socii ejus ad quaerendum. Et nuntiatum est David, statimque descendit ad petram, et versabatur in deserto Maon. Descenneri et gravia erant, reposuit. Et ipse versabatur in deserto Maon, quo sibi suffugium patebat. Erat autem vir quispiam in solitudine Maon. Hebraeus hoc in loco non habet, in solitudine. In Maon enim civitate habitabat, non in solitudine. Vere frustra servavi omnia, quae hujus erant, et non periit quicquam de cunctis,
Abbreviated transcription (Latin):
en̾i utrũq psade litte Dram. Seffi filius sobal inꝑalipomenon: timppe
Sefto ingenesi: bipes: utriunq tam̃ ꝑsin. litteram Tanna concubi¬
na elifaz. mat̾ amalech fuit. de genere correorum: qui ante

Expanded text:
enim utrumque per Sadelitteram. Sephi filius Sobal: in Paralipomenon, unipes. enim utrumque per Sadelitteram. Sephi filius Sobal: in Paralipomenon, unipes. Sepho, in Genesi, bipes: utrumque tamen per Sin litteram. Thamna, concubina Eliphaz , mater Amalec, fuit de genere Chorraeorum, qui a
Abbreviated transcription (Latin):
aioab numeratos esse: s suminam eorum uoliuse ostende dd: nͥ tantum
quantum insamuheł libro legitur. Immisit dominus pestilentiam in
isrł: de mane usq ad tempus constitutũ. Tempꝰ constitutũ dicit: qño
sacrificiũ uesꝑtinum offerebatur. Emit gͦ dd aream.: ⁊ boues. argenti¬
siclis .l. quod ⁊inparalipomenon ita legitur. Dedit gͦ dd̃. ⁊ bo¬
ues ornam ꝓloco siclos auri uistissimi pondis sercentos. Intelligendũ
Npiebus eius idem phalech diuisa est terra: qr indieb eius facta ẽ
turris. ubi confusio linguarum facta ẽ. Nemroth cepit ẽẽ interra:
id ẽ potens. Cethurꝰ ipsa ẽ agar: qđ inpsalmo manifestatur cum dr̃.
Tab̾nacula idumeor & ismahelitarum. moab ⁊ agareni. Ismahelitas
uocans filios ismahel: qui utiq agar filius fuit: & agarenos madia¬
nitas: ⁊ ceteras tribus quas decethura ꝓcreatas sc̃a scriptura cõme¬
speculator intpͣtatur. Inparalipomenon. fesfi: idẽ. spectatus. Sebit

Expanded text:
a Joab numeratos esse: sed summam eorum noluisse ostendere David, nisi tantum quantum in Samuelis Libro scribitur. Immisitque Dominus pestilentiam in Israel de mane usque ad tempus constitutum. Tempus constitutum dici, quando sacrificium vesinta. » Quod in Paralipomenon ita legitur: « Dedit ergo David Ornan pro loco siclos auri justissimi ponderis sexcentos. » Intelligendum iebus ejus divisa est terra. Quia in diebus ejus facta est turris, ubi confusio linguarum facta est. Nembrod coepit esse in terra, id est, potens. Cethura, ipsa est Agar: quod in psalmo manifestatur, cum dicitur: Tabernacula Idumaeorum et Ismaelitarum Moab et Agareni . Ismaelitas vocans filios Ismael, qui utique Agar filius fuit: et Agarenos, Madianitas, et caeteras tribus, quas de Cethura procreatas, sacra Scriptura commelator nominatur: in Paralipomenon Zephi, id est, speculatus. Scribitur
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑm. s magister oꝑm. Capseel eñi int̃p̃tatur cong̃gatio dĩ. Ma¬
ab. idẽ. duos fortissimos uiros moab. Quando enĩ dđ̃. eosoẽ moa¬
bites bello aggressus ẽ.⁊ fecit . iiͦi. funiculos. duos ad mortificandũ
& unum ad mottificandũ: isti potentes moabitas tuebantur. Et ipse
descendit ⁊ ꝑcussit leonem in media cisterna in diebis nuis. Leo
iste ioab fuit: inmedia cisterna. idẽ. indomo dñi: ubi cornua al¬
taris tenebat. Cisterna ido dr̃: qr sic̃ aqua cisternę munditiam
affert: ita etiã nichilominꝰ hec cisterna. idẽ sc̃uarium dñi pecca¬
ta expiabat. Indieb niuis: qr ꝑmortẽ expiauit peccatum: iuxta
illud psalmistȩ. Lauab̾ me. Qđ impietũ est inmedia cisterna. Et

Expanded text:
operum, sed magister operum. Capseel enim interpretatur congregatio Dei: maab, id est, duos fortissimos viros Moab. Quando enim David eosdem Moabitas bello aggressus est, et fecit tres funiculos, duos ad mortificandum, et unum ad vivificandum: isti potentes, Moabitas tuebantur. Et ipse descendit et percussit leonem in media cisterna, in diebus nivis. Leo iste, Joab fuit. In media cisterna, id est, in domo Domini, ubi cornu altaris tenebat. Cisterna ideo dicitur, quia sicut aqua cisternae munditiam affert: ita etiam nihilominus haec cisterna, id est, sanctuarium Domini, peccata expiabat. In diebus nivis: Quia per mortem expiavit peccatum: juxta illud Psalmistae: Lavabis me : quod impletum est in media
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tat᷑ celestis: iesba aaron. qui intptat᷑ collaudatio. patrẽ emmoha. idẽ ignẽ
manentẽ: eo qđ filii a aron. in asiduis sacͥficus. igne utebantur. Qđ seq̃r.
uxor eius. uidaia genuit iared: iudaia ipsa ẽ iochabel: mat̾ moysi. Noĩa
uero quȩ secunt᷑ pene oĩa moysi nomina intelligi uolunt. qͥ iõ iared uo¬

Expanded text:
rpretatur, coelestis. Jesba Aaron, qui interpretatur, collaudatio, patrem Estemoa, id est, ignem rpretatur, coelestis. Jesba Aaron, qui interpretatur, collaudatio, patrem Estemoa, id est, ignem manentem, eo quod filii Aaron in assiduis sacrificiis igne utebantur. Quod vero sequitur, uxor ejus Indaia genuit Jared: Indaia, ipsa est Jachabeth mater Moysi. Nomina vero quae sequuntur pene omnia Moysi nomina intelligi volunt, quia ideo Jared vo
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ uoͣb̃ naas: intelligi pot̾. aut bethleem: aut mat̾ ysai: qr ysai naas
in alio loco uocat᷑: idẽ coluber. Letra ismahelites habuit uxorem.¬
ner. ⁊ unctus rex. Et̃ alio loco: qͣsi ligni uermiculus tenerulus. Ie cireo
hac sententia annotati sunt. Cenet genuit othoniel. ⁊ saraiam.
Desaraia dr̃ ꝓdisse ioab. qui idõ dr̃ pat̃ uallis artificum: quia defilis eius
fuerunt architecti ad edificandum domũ dñi. filu etra. iether. ⁊ mered.
efer: uaalon. Etra interp̃tatur auxilium. Ipsũ eñi dicunt amram patrẽ
moysi ⁊ aaron. lether intp̃tat᷑. residuũ. Ip̃s ẽ aaron. Meret rebellans. Ipse
est moyses. Efer: idẽ ficti: Ephem puluis: ipse est eldat. laalon. ilex ipse
gem inheremo patri inuinxisse ut matrẽ dimitteret: eoqđ amita eiꝰ eẽt.¬
saminahi. ⁊ iesba patrẽ esthamoa: sanumai mysen intelligi uolunt: qͥuit᷑¬

Expanded text:
patrem urbis Naas, intelligi potest aut Bethleem, aut mater Isai; quia Isai patrem urbis Naas, intelligi potest aut Bethleem, aut mater Isai; quia Isai in alio loco Naas, id est coluber vocaner et unctus rex . Et in alio loco: quasi ligni vermiculus tenerulus. Idcirco ehac sententia annotati sunt. Chenez genuit Othoniel et Saraiam. De Saraia dicitur prodiisse Joab. Qui ideo dicitur pater vallis artificum, quia de filiis ejus fuerunt architecti ad aedificandum domum Domini. Filii Ezra Jether et Mared, Effer et Jalon. Ezra interpretatur, auxilium, ipsum enim dicunt Amram patrem Moysi et Aaron. Jether interpretatur, residuum, ipse est Aaron. Mared, rebellans, ipse est Moyses. Effer, pulvis, ipse est Eldad; Jalon, lex, ipse gem in eremo patri injunxisse, ut matrem dimitteret, eo quod ilSamai, et Jesba patrem Estemoa: Samai Moysen intelligi volunt, qui inte
Abbreviated transcription (Latin):
zara. Esron. interp̃tatur atrium: tara: ortus. Carini ipse ẽ her. Char¬
mi. interp̃tatur uinea mea. Her: iugilans. Hur ipse ẽ onan. Hur. int̾p̃¬
tatur fenestra. Onan. murmuratio. Sobal. ipse ẽ sela. Sobal genuit
reaia. Reaia genuit geth. Geth: genuit achimai. & led. Led: genuit
& hã. Ethã: genuit iezrahel: aquo urbs nomen accepit. inqua naboth
habitabat. Sobal ipse genit reaia: qui alio nomine her. dr̃. lecreo ait: Her
& onan. inpeccato suo mortui sunt. Sobal: int̾p̃tatur spica. Sela: missus.
E than genuit chus: chus genuit sobaba. Sobaba genuit iabes. qͥ fuit
filũ arun: hec ẽ causa. Aral ipse ẽ obab: qͥint̃p̃tatur pꝰ exercitum. Filiꝰ
arun: ipse est ietro. Arun int̃p̃tat᷑ exaltatus. Quia ergo iabes docebat
eas habitantes intentoriis sic ipfa supͣ dictũ est: id̾o introducunt᷑ in eiꝰ
ꝓienie: qͣsi amaiorib eiꝰ ꝓgeniti sint. Hunc iabes fuerunt nonnulli ad

Expanded text:
Esron interpretatur, atrium; Zara, ortus; Charmi ipse est Er. CharEsron interpretatur, atrium; Zara, ortus; Charmi ipse est Er. Charmi interpretatur, vinea mea; Er, vigilans. Hur qui et Onan. Hur interpretatur, fenestra; Onan, murmuratio. Subal ipse est Sela. Subal genuit Raiha, et Raiha genuit Jahad, Jahad genuit Ahumai et Laad: Laad genuit Etham, Etham genuit Jezrahel, a quo nomen accepit urbs, in qua Naboth habitabat. Sobal ipse genuit Raiha, qui alio nomine Er nominatur: idcirco quod Er et Onan, in peccato suo mortui sunt. Sobal interpretatur, spica; Sela, missus. Ethan genuit Chus, Chus genuit Soboba; Soboba genuit Jabes, qui fuit filii Arum, haec causa est: Aharhel, ipse est Obab, qui interpretatur, post exercitum. Filius Arum, ipse est Jethro. Arum interpretatur, exaltatus. Quia ergo Jabes docebat eos habitantes in tentoriis, sicut superius dictum est, ideo introducuntur in ejus progenie, quasi a majoribus ejus progeniti sint. Hunc Jabes ferunt nonnulli adh
Abbreviated transcription (Latin):
qui regnauit ꝓiosia patre suo: qui egressus de loco isto ñ reuertet᷑
huc ultra. Ioachĩ. qui ⁊ heliachim dr̃. Ipse ioachĩ ductus ẽ ĩbabi¬
lonẽ cũ uasis templi dñi: ⁊ damel:⁊ ananias. ⁊ azarias: & mifaelcũ
eo. ioachum filiꝰ eiꝰ qui ⁊ iechonias captuus ductus ẽ ĩbabilonem
cũ cet̾is uasis domus domini: cum erechiele. ⁊ mardoc̾eo. In ciuus
loco substitutus ẽ mathanias. qui ⁊ sedechias. Filii ieconiȩ assir
salithiel: unum ẽ nom̃. Ipse ẽ fadi̾a pat̾ zorababel. Intp̃tatur
fadaia: redemptus dñi. asyr: carceratꝰ: salathiel. frutex̃ di.
Senneser filius ieconiȩ. qui metzra sesbasar dr̃. Senneser int̃ptat᷑
annumerauit uasa domus domini. Sechenias habuit filium semiã unicũ:
qui habuit .u. filios. athus. regal. baãria. naaria. ⁊ saphat sex qui cum patre
suo semeia qui unius patris erant.ui. computantur. filii iuda.x. qͥiam
tendo. causa interp̃tatiõis. P hares. interp̾tatur diuisio. Ssron. ipse est¬

Expanded text:
sto non revertetur huc ultra . . Joachim, qui et Eliacim, ipse Joachim ductus est in Babylonem cum vasis templi Domini, et Daniel, Anania, et Azaria, et Misael cum eo. Joacim filius ejus, qui et Jechonias, captivus ductus est in Babylonem, cum caeteris vasis domus Domini, cum Ezechiele et Mardocheo, in cujus loco substitutus est Mathanias, qui et Sedechias. Filii Jechoniae, Assir Salathiel, unum nomen est, ipse est Phadaia pater Zorobabel. Et interpretatur Phadaia, redemptus Domini, Assir, carceratus, Salathiel, frutex Domini. Senneser filius Jechoniae, qui in Ezra Sesbasar nominatur. Senneser interpretaannumeravit vasa domus Domini. Sechenias habuit filium Semeiam unicum, qui habuit quinque filios, Athus, Jegaal, Baaria, Naaria, et Saphat, qui cum patre suo Semeia, qui unicus patris erat, sex computantur. Filii Juda quinque, tendo causa interpretationis. Pharez interpretatur, divisio;
Abbreviated transcription (Latin):
tres irruperunt castra philistinoꝵ: ⁊hauserunt aquã de cist̃¬
nam bethleem. Et᷑ tͥbus istis abisal pͥmꝰ erat: quod insequentib
nominatus intrib istis. ⁊inter tres nobilior. Eratq eoꝵ pͥnceps. s
usq ad tres. ñ ꝑuenerat: id ẽ adtes uirtutes dđd: sapientiam
uidelicet humilitatem fortitudinẽ. Sedens incathedra sapien
tissimus. Eccȩ sapientia. Ipse ẽ qͣsi tenerrimus ligni uermiculus.
Ecce humilitas. Qui octingentos int̾fecit impetu uno. fece fortitudo.
Ad has tres uirtutes nemo formim dd̃ ꝑuenit. Iccirco autem elea¬
tar inter tres fortes qui erant cum eos dđ fuisse dr̃: quia ineo
prelio in qͦ dđ im̃fecit octingentos impetu uno: ⁊ionathan filius

Expanded text:
tres irruperunt castra Philistinorum, et hauserunt aquam de cistetres irruperunt castra Philistinorum, et hauserunt aquam de cisterna Bethleem. Et de tribus istis Abisai primus erat, quod in sequentibus nominatus in illis tribus: et inter tres nobilior eratque eorum princeps: sed usque ad tres non pervenerat, id est, ad tres virtutes David: sapientiam videlitissimus: Ecce sapientia. Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus: Ecce humilitas. Qui octingentos interfecit impetu uno: Ecce fortitudo. Ad has tres virtutes nemo fortium David pervenit. Idcirco autem Eleazar inter tres fortes, qui erant cum David fuisse dicitur: quia in eo praelio, in quo David interfecit octingentos impetu uno, et Jonathan filius
Abbreviated transcription (Latin):
bellum in gob contͣ philisteos: in qͦ ꝑcusit ado datus filiu
saltuf polimitarius bethleemites: goliath getheum. Gob¬
enĩ int̾p̃tatur lacus. Iccirco lacꝰ: qr sic̃ in lacũ leonũ qͥs mit¬
titur: ita semetipsũ contra goliath dđ. misit. Adõ datꝰ
num. Filius saltus: qr de saltu ubi oues pascebat ẽ eductꝰ.
& qr panis causa ruth abooz nacta ẽ ꝓpterea idẽ locus
quentia de clarant ubi ait. Hi .iiiͦiͦi. nati sunt de rapha
cui constitutũ ẽ de xͦ di iacob. Inhebreo cui constituta ẽ
scala ͦ dĩ iacob. Scala eidẽ xp̃o di iacob. idẽ dauid cons¬
tituta ẽ ꝑ quã conscender& ad dm̃: eo quod scilicet con¬
fessus fuerit se peccasse dño in uria etheo: p̾enitentiã
cõposuisse metro dr̃: in quo ait. Dix̃ dđ filius isal: dix̃
uir cui constituta ẽ scala xp̃o di iacob. Et descender̃t
& sibochai usathites. & ionathan filius semia fr̃is dd̃. Hi aũt

Expanded text:
bellum in Gob contra Philisthaeos, in quo percussit Adeodatus filius Saltus polymitarius Bethlehemites Goliath Getheum enim interpretatur lacus. Idcirco lacus, quia sicut in lacum leonum quis mittitur, ita semetipsum contra Goliath David misit. Adeodatus num. Filius saltus, quia de saltu, ubi oves pascebat, est eductus. Et quia panis causa Ruth Booz nota est Et propterea idem locus quentia declarant, ubi ait: « Hi quatuor nati sunt de Arapha cui constitutum est de christo Dei Jacob. In Hebraeo: Cui constituta est scala christo Dei Jacob. Scala eidem christo Dei Jacob, id est, David, constituta est, per quam conscenderet ad Deum: eo quod idem scilicet confessus fuerit se peccasse Domino in Uria Ethaeo, et poenitentiam composuisse metrum dicitur, in quo ait: Dixit David filius Isai. Dixit vir, cui constituta est scala christo Dei Jacob. Et descenderuntet Sibbachai Usathites, et Jonathan filius Semmaa fratris David. Hi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
hosaus dictũ est: s de codem saule. Sic enim erat in nocens
quando reguare cepit. sicut filius uinius aiii.ẽ: et ieadẽ
inocentia diiob annis regnasse dr̃. Locutus est aut̃ samua¬
ad popłin legem regni. Hebreus: iudiciinn regin. Et reposu¬
it coram dño. E oram dñio ia est coram archa dñi: que erat in
masphat. Et misit dñs ieroba al. & bedan. et iercha. & samuel:
uieritis ei. et audieritis uocem eius:: ñ exasꝑaueritis os dñi.
s am̃ dicit os ꝓpħarũ : qui ex ore dñi loquebantur. Quod cũ

Expanded text:
Saule dictum est. Sic enim erat innocens, quando regnare coepit, sicut filius unius anni est, et in eadem innocentia duobus annis regnasse dicitur. CAPUT ad populum legem regni: Hebraeus, Judicium regni. Et reposuit coram Domino. Coram Domino, id est, coram arca Domini, quae erat in Masphat. Et misit Dominus Jerubaal et Bedan et Jephta, et Samuel, vieritis ei, et audieritis vocem ejus, et non exasperaveritis os Domini. Os Domini, dicit os Prophetarum, qui ex ore Domini loquebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
pabilit̾ saul obtulisse holo caustum: cum samuel ab eo eipec¬
tatus : uuta placitũ septem dierũ non uenerit. Qd̃ qui hunc
locum bene distinxerit: inueniet eũ non inmerito culpatũ
fuisse: & inobedientia redargutũ. Locus aut̃ hic apd̾ hebreos:
ita distingutur. Et desceudes ante me in galgala: ego quippe
descendam adte: et poste a infertur ad offerendas oblationes. &
unmolandas uict̾ias pacificas: septem dieb ȩipectabis donec
ueniam ad te: et ostendam tibi quid facias. Non gͦ samnel suũ
p̃stolariaduentũ sauli septem dierum temꝑe p̃cepit: ẜ. ad
offerendas oblationes et iimolandas uctinas pacificas se ab
eo eisdem septem dieb uoluit eipectari. Quos ille nequaquã
fecit. Et ideo merito culpatur: & stulticie elogio de notitur.
Responditq alt̾ ad alterim dicens. Et quis pat̾ eoꝵ: Ac si dice¬
ret. Et quis maior illo in dignitate & insapientia: Optime enĩ
potest uit̾ ꝓpħas uersari. et pat̾ eoꝵ id est magister uocari: qͥ

Expanded text:
pabiliter Saul obtulisse holocaustum, cum Samuel ab eo exspectatus juxta placitum septem dierum non venerit. Quod qui hunc locum bene distinxerit, inveniet eum non immerito culpatum fuisse et inobedientiae redargutum. Locus autem hic apud Hebraeos ita distinguitur: « Et descendes ante me in Galgala, ego quippe descendam ad te. » Et postea infertur: « Ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas septem diebus exspectabis, donec veniam ad te, et ostendam tibi quae facias. » Non ergo Samuel suum praestolari adventum Sauli septem dierum tempore praecepit, sed ad offerendas oblationes, et immolandas victimas pacificas se ab eo eisdem septem diebus voluit exspectari. Quod ille nequaquam fecit; et ideo merito culpatur, et stultitiResponditque alter ad alterum, dicens: Et quis pater eorum? Ac si diceret. Et quis major illo in dignitate et sapientia? Optime enim potest inter Prophetas versari, et pater eorum, id est, magister vocari, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et de asinis quas ꝑdidisti midius tercius: ne sollicitus sis:
quia inuente sut. Erat incorde saul sicut hebrei traduis
quod rex futurus ẽẽt : quia uiderat ꝑuisũ se inuertice ar¬
boris palie collocari: que uisio signũ regale erat. Cumq abi¬
eris uude. et ultra transieris. & ueneris ad quercũ thabor:
inuenient te ibi tres tuiri. ascendentes ad dm̃ inbethel.
.Hi iuri causa orationis ibant bethel: ubi iacob lapidem ere¬
xerat. Post hec uenies ad collem di. Collis dei locus erat: u̾
Prophasse eum ibi iudei dicunt. de futuro scło. de gog. et ina¬
gog. et de p̃miis iustoꝵ: & de pena impioꝵ. Quando gͦ uenernit
signahec omm̃ia tibi. fac quecũq inuenerit manus tua : quia
dñs tecum. ẽ. Acsi diceret. His sigius uosse poteris: quia dñs te
regem fore uoluit. Et iecirco ad om̃a quecũq tibi agenda st̃
regalit̾ age : quia ds tecum. ẽ. Et descendes aute me ingalga

Expanded text:
et de asinis, quas perdidisti nudiustertius, ne sollicitus sis: et de asinis, quas perdidisti nudiustertius, ne sollicitus sis: quia inventae sunt. Erat in corde Saul, sicut Hebraei tradunt, quod rex futurus esset, quia viderat per visum se in vertice arboris palmae collocari. Quae visio signum regale fuit. Cumque abieris inde, et ultra transieris, et veneris ad quercum Thabor, invenient te ibi tres viri ascendentes ad Dominum in Bethel. Hi viri causa orationis ibant in Bethel, ubi Jacob lapidem erexerat. Post haec venies ad collem Dei. Collis Dei locus erat, ubi Prophetasse eum ibi Judaei dicunt de futuro saeculo, de Gog et Magog, et de praemiis justorum et poena impiorum. Quando ergo venerint signa haec omnia tibi, fac quaecumque invenerit manus tua, quia Deus tecum est. Ac si diceret: his signis nosse poteris, quia Deum te regem fore voluit. Et idcirco ad omnia quae tibi agenda sunt regaliter age, quia Deus tecum est. Et descende
Abbreviated transcription (Latin):
ita sibi adhererent: ut nequaquã ea abinuicem idolatra se¬
ꝑare posset. Hoc indicio idolatra dep̃hendebatur: & int̾fici¬
ebatitr. Quod et seq̾ntia demonstrant. ineo quod ait. iudica¬
uitq sainuel filios isrł inmasphat. Iudicare in hoc loco ido¬
latras scłm legem morti trade. intelligendum. ẽ. Dicunt etiã
quos moyses hoc mͦ idolatras qͥ sibi uitulũ fec̾ant ꝓbau̾it. qͣndo
arripint uitulum et conbussit: et contriuit usq ad pulue¬
rem et sparsit in aquã: deditq ex eo potum filus isrł. Dnr̃ꝙ
saut ad puerum sĩ. Ecce ibimus: quid fereius ad uititin:
Non eiĩputabat saul sibi asiuas asaniuele aliter idicari: nisi
p̃cio diuitiationis. Ideo ait. Qind feremus ad iuirũ: Festma
nunc: hodie eniĩ ueint inciuitatem: quia sacrificitinẽ. hodie
ꝓpopło iuercelso. Sacrificium in hoc loco praudiu incelligi
te mane: et omina que sunt incorde tuo indicabo tibi.

Expanded text:
ita sibi adhaererent, ut nequaquam ea ab invicem idololatra seita sibi adhaererent, ut nequaquam ea ab invicem idololatra separare posset. Hoc indicio idololatra deprehendebatur et interficiebatur. Quod et sequentia demonstrant in eo, quod ait: Judicavitque Samuel filios Israel in Masphat. Judicare in hoc loco idololatras, secundum legem morti tradere intelligendum est. Dicunt etiam quod Moyses hoc modo idololatras qui sibi vitulum fecerant, probaverit quando arripuit vitulum et combussit, et contritum usque ad pulverem sparsit, in aquam, et dedit ex eo potum filiis Israel. Dixitque Saul ad puerum suum: Ecce ibimus: quid feremus ad virum? Non enim putabat Saul sibi asinas a Samuele aliter indicari, nisi pretio divinationis, ideo ait: Quid feremus ad virum? Festina nunc: hodie enim veniet in civitatem: quia sacrificium est hodie populo in excelso, Sacrificium in hoc loco prandium intelligite mane: et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi:
Abbreviated transcription (Latin):
gl̾ie .l. milia iuri comꝑan¬
tur. sicut & de daind dr̃. quia tu unus ꝓ .x. milib com¬
putaris. Et factũ est ex qua die mansit archa dñi in cari¬
maspbat transtulerunt eam santuel & saul ingalgala. Inde
transiata ẽ. a saul innobe: de nobe in gabaa. De gabaa tͣnlla¬
ta ẽ a dauid in doint̃ obed edom. De domo obed edom.: transtu¬
ut eam daud insion. De sion transtulit eam salomon: in sc̃ã¬
diĩn dicuntur: quia abiectis idoloꝵ sordib. dño se adserui¬
endum toto corde tradiderunt. Et in subseq̃ntib dr. abstule¬
runt filii isrł baalum et astaroth: et seruierunt deo soli. Et
connieneriit minasphat. hauserunt aquam: et effuderunt
inconspectu dñi. Hebrei tradunt quod coram dño in eadem
aqua ualedicta sint congesta. Et sicut inlege mulier zelo¬
tipa hausta aqua ꝓbabatur: Ita et hic idolatre ꝓbati sinit.
hi indelicet qui se idola coluisse penitus denegabant. Cradut̃
etiami quos quicũq idolatra hanc aquã gustasset: labia eius

Expanded text:
ginta millia viri comparabantur, sicut et de David dicitur: quia tu unus pro decem millibus computaris. Et factum est ex qua die mansit arca Domini in CariMasfath transtulerunt eam Samuel et Saul in Galgala. Inde translata est a Saul in Nobe, de Nobe in Gabaa. De Gabaa translata est a David in domum Obeth Edom, de domo Obeth Edom transtulit eam David in Sion , et de Sion transtulit eam Salomon in SaDominum dicuntur, quia, abjectis idolorum sordibus, Domino se ad serviendum toto corde tradiderunt; quod et in subsequentibus dicitur: « Abstulerunt filii Israel Baalim et Astaroth, et servierunt Domino soli. Et convenerunt in Masfath, hauseruntque aquas, et effuderunt in conspectu Domini. » Hebraei tradunt quod coram Domino in eadem aqua maledicta congesta sint, et sicut in lege mulier zelotypa hausta aqua probabatur , ita et hic idolatrae hac aqua probati sunt, hi videlicet qui se idola coluisse penietiam quod quicumque idololatra hanc aquam gustasset, labia ejus
Abbreviated transcription (Latin):
heli sacerdotio doinus dñs  pͥuaretur. & ob id factũ audien¬
tiũ aures tumirent stupore uehem̃ti. Aꝑuitq ostia domus
dñ. et samuel timebat iusionem indicare heli. Non est intelligen¬
dum quod samuhel aꝑuerit ostia domus dm̃i : s sacerdos. Et ñ
cecidit ex om̃ib uerb̃ samuhel int̾ram. Non cecidisse ex om̃¬
le uerb̾ eius in t̾ram dr̃: quia quicqͥd ꝓpħabat reb gestis
demonstrabatur. Et eueinit sermo sainuhelis uanuerso is¬
rłi. Sermo eius fuit ad unuersũ isrł: quod ꝑcuciendi eẽnt
a philisteis ꝓpt̾ peccata filioꝵ heli. quẽ sermionem euentus eiꝰ
postea ꝓbauit. Erat ibi lapis magnus. et concidiunt lig¬
na plaustri. Lapidem istum hebrei aram ab abraham edi¬
ficatam intelligt᷑. IHi sunt aut̃ am aurei: quos reddid̾iuit
phulistum ꝓ delictõ suo dño. Atotus unũ: gira unũ : asca

Expanded text:
Eli sacerdotio domus Domini privaretur: et ob id factum, audienEli sacerdotio domus Domini privaretur: et ob id factum, audientium aures tinnirent stupore vehementi. Aperuitque ostia domus ini, et Samuel timebat visionem indicare Eli. Non est intelligendum quod Samuel aperuerit ostia domus Domini, sed sacerdos. Et non cecidit ex omnibus verbis Samuel in terram. Non cecidisse ex omnibus verbis ejus in terram dicitur: quia quidquid prophetabat, rebus gestis demonstrabatur. Et evenit sermo Samuelis universo Israeli. Sermo ejus fuit ad universum Israel, quod percutiendi essent a Philistaeis propter peccata filiorum Eli: quem sermonem eventus rei postea probavit. Erat autem ibi lapis magnus: et conciderunt ligna plaustri. Lapidem istum Hebraei aram ab Abraham aedificatam intelligunt. Hi sunt autem ani aurei, quos reddiderunt Philistiim pro delicto Domino: Azotus unum, Gaza un
Abbreviated transcription (Latin):
loco suo. et occłi eius caligauerant. nec poterat uidere.
Hic enĩ distinguendumẽ. et postea nife i reudum: & ante¬
quaui lucerna di extingueretur. samu hel dornuebat in
templo dñi: ubi erat archa di. Intelligi autem hoc modo
debet. et antequã lucerna dĩ extingueretur. in templo
dñi ubi erat archa di samubel dormiebat. Quod uͦ ait
antequam lucerna di extingueretur: intelligi oportet au
lucerna luceret usq mane: sicut ẽ. illud in libro. Et p̃¬
cipe ait filiis isrł. ut afferant tibi oleum de arborib oli¬
uarũ purissimũ : piloq contusum: ut ardeat lucerna
ut usq inane luceat coram dño. Porro samuhel nec dumn
Eoce ego facio uerbũ inisrł. quod quicũq audierit: tumi¬
ent ambe aures eius. Hoc in loco cõminatio di est suꝑ he
li. & suꝑ domũ eius. eo quod in hoc peccato filioꝵ heli archa
di caꝑetur. et isrł rueret. aui et eius filii interirent: & domꝰ

Expanded text:
loco suo: et oculi ejus caligaverant nec poterant videre. loco suo: et oculi ejus caligaverant nec poterant videre. Hic enim distinguendum est, et postea inferendum: Et antequam lucerna Dei exstingueretur. Samuel autem dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei. Intelligi autem hoc modo debet. Et antequam lucerna Dei exstingueretur, in templo Domini, ubi erat arca Dei, Samuel dormiebat. Quod vero ait: Antequlucerna luceret usque mane. Sicut est illud in Levitico: « Pinus, filiis Israel ut afferant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum piloque contusum, ut ardeat lucerna ut usque mane luceat coram Domino . Porro Samuel necdum Ecce ego facio verbum in Israel: quod quicumque audierit, tinnient ambae aures ejus. Hoc in loco comminatio Domini est super Eli, et super domum ejus: eo quod in peccato filiorum Eli, Arca Dei caperetur, et Israel rueret, et ejus filii interirent, et domus
Abbreviated transcription (Latin):
bum dm̃. quod locutus est suꝑ domũ heli. Uerũtamen
non atiferam peuitus uirũ ex te ab altari meo: ut defici¬
aut oculi tui. et tabescat amina tua. Ideo dñs se non pe¬
nitus ablaturũ ex domo heli uirũ ab altari suo dicit.
ut semꝑ de domio eius ẽẽt indomo dm̃i uir qui indignita¬
te sac̾docii aliũ substitutũ uide̾t: ut se eadem dignita¬
te pͥuatũ. uidentes ocłi eiꝰ deficerent: & ainina tibesceret.
Unde et insubsequentib dr̃. Uemat ut ad oret eum. id
est sacerdotem magnũ: & accipiat ab eo nũmũ argen¬
teum. et tortam panis. & dicat: dimitte ine obsecro ad
uniam partem sacerdotalem: ut comedam bucellam¬
panis. Et sermo dĩ erat p̃ciosus iudieb illis. Preciosus
dr̃ : quia rarus erat. Omne enim qd rarum ẽ: preciosũ
est. Non erat iusio manfesta: quia ꝓpħia non plene ma¬
infestabatur. Factũ est gͦ die quadam. heli iacebat in

Expanded text:
bum Domini, quod locutus est super domum Eli . Verumtamen bum Domini, quod locutus est super domum Eli . Verumtamen non auferam penitus virum ex te ab altari meo, ut deficiant oculi tui, et tatbescat anima tua. Ideo Dominus se non penitus ablaur um ex domo Eli virum ab altari suo dicit, ut semper de domo Eli esset in domo Domini vir, qui in dignitate sacerdotii alium substitutum videret: et se eadem dignitate privatum videns, oculi ejus deficerent, et anima tabesceret. Unde et in subsequentibus dicitur: Veniat ut adoret eum, id est, sacerdotem magnum: et accipiat ab eo nummum argenteum, et tortam panis, dicatque: Dimitte me, obsecro, ad unam partem sacerdotalem, ut comedam buccellampanis. Et sermo Domini erat pretiosus in diebus illis. Pretiosus dicitur, quia perrarus erat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est. Non erat visio manifesta; quia prophetia non plene manifestabatur. Factum est vero in die quadam, Eli jacebat in
Abbreviated transcription (Latin):
elegi eiu ex om̃ib tribub istł mͥ insacerdotem: et oet̾a.
Hunc uirũ di iudei siuees diciuit: quẽ et heliam autuinaĩ.
Reuelatus uͦ dñs fuisse dr̃ domui patris eius. id est aaron:
in eo loco ubi ait. Dix̃ em̃ dñs ad aaron. Uade in occursum
moysi in deserto: et cet̾a. In hoc loco pͥmũ dñs reuelatus ei di.
In sacerdotem uͦ electus est ex om̃ib tribul isrł: sicut habes
in ellesmoth. et inuagecra. Quod uͦ ait. uenit uir d̃i adheli.¬
et cet̾a que secuntur: ante tempus elcane dicta fuisse arbi¬
trantur . s hic ob głam samuhelis int̃posita diciitur. Ec¬
ce dies ueniunt. et p̾cidam brachium tuũ: et brachira
domus patris tui. Brachium archam uocat. et dignitatẽ
sacerdotii. Ut non sit senęr in domo tua. Senem: sacer
cerdos extitit: qui eiecto abiathar a salomone sacerdoti¬
um suscepit : sicut in malachim scribitur. Piecitq salo¬
mon abiathar ne ẽẽt sacerdos dñi: ut impleretur uer¬

Expanded text:
 et caetera. Hunc virum Dei, Judaei Phinees dicunt: quem et Eliam autumant. Revelatus vero Dominus fuisse dicitur domui patris ejus, id est, Aaron: in eo loco ubi ait: Dixit enim Dominus ad Aaron. Vade in occursum Moysi in deserto , et caetera. Et in hoc loco primum Dominus ei revelatus dicitur. In sacerdotem vero electus est ex omnibus tribubus Israel: sicut habes in Elle Smoth et inet caetera quae sequuntur, ante tempus Helchanae dicta fuisse arbitrantur, sed hic ob gloriam Samuelis interposita dicuntur. « Ecce dies veniunt, et praecidam brachium tuum, et brachium domus patris tui, » brachium arcam vocat et dignitatem sacerdotii, « ut non sit senex in domo tua. » Senem sacerdocerdos exstitit, qui ejecto Abiathar a Salomone sacerdotium suscepit, sicut in Malachim legitur: « Projecitque Salomon Abiathar ne esset sacerdos Domini, ut adimpleretur ver
Abbreviated transcription (Latin):
et uille que erant absq muro. mures tantũ ded̾iuit. Iccir¬
co dr̃. ab urbe murata. usq ad uillam que erat absq muro.
Q uod aut̃ seq̃r. & usq ad abel inagnũ. suꝑ quẽ posueruant ar¬
cham dĩ: abel magnũ ciuitas est int̾mino isrł. Abel magnũ
iccirco uocabatur. cũ antea bethsamis uocitata sit : siue ꝓpt̾
luctũ uiris bethsainitib ibi factũ: siue ꝓpt̾ distinctionem
ciuitatis abel bethinacha: de qua exclamauit mulier sapi¬
ens ad ioab dicens. Qui int̾rogent: int̾rogent in abela. Sic
itaq intelligendum. ẽ. quod ab urbe murata usq ad uillã
que erat absq imuro: & usq ad abel magnũ ded̾int mures.
Suꝑ quem idest suꝑ luctum posuerunt archam dñi: que erat
usq in illam diem in agro iosue bethsamitis. Funit gͥ in agro

Expanded text:
et villae quae erant absque muro, mures tantum dederunt. Idcirco dicitur, ab urbe murata usque ad villam quae erat absque muro. Quod autem sequitur: Et usque ad Abel magnum, super quem posuerunt arcam Domini. Abel magnum civitas est in termino Israel. Abel magnum idcirco vocatur, cum antea Bethsamis vocitata sit, sive propter luctum super viris Bethsamitibus ibi factum, sive propter distinctionem ciens ad Joab, dicens: « Qui interrogant, interrogent in Abela . » Sic itaque intelligendum est quod « ab urbe murata usque ad villam, quae erat sine muro et usque ad Abel magnum, » dederint mures. « Super quem, » id est super luctum, « posuerunt arcam 396 Dei, quae erat usque in illam diem in agro Josue Bethsamitae. » Fuit igitur in agro
Abbreviated transcription (Latin):
co ñ inueniet᷑. Uenit autẽ septima dies: et egressi de popło
ut colligerent non inuenerũt. Dixit autẽ dñs ad moy sen
Usque quo ñ uultis seruare mandata mea ⁊ legẽ meã : &e cet̾a
Sexta tẽptatio continet᷑ in eo qđ ait: & aseroth. a seroth uͦ cuutas
ẽ uicina solitudini. et int̾pretatur uilla. in cunius t̾ritorio
id est iusepulchris concupiscentie facta fuisse legitur.
scda temptatio carnium. in qua etiam pͥma temptatio
carnium complectitur. De prima. ita in libro erodi legi¬
tur. Dixerunt moyses &. aaron ad oins filios isrł. Uesꝑe
scietis quod dñs edurerit uos de t̾ra egipti . & mane uide

Expanded text:
co non invenietur. Venit autem septima dies, et egressi de populo co non invenietur. Venit autem septima dies, et egressi de populo ut colligerent, non invenerunt. Dixit autem Dominus ad Moysen: Usquequo non vultis servare mandata mea, et legem meam? etc. . Sexta tentatio continetur in eo quod ait: Et Aseroth. Aseroth vero civitas est vicina solitudini, et interpretatur Villa, in cujus territorio, id est, in sepulcris concupiscentiae facta fuisse legitur secunda tentatio carnium, in qua et prima tentatio carnium complectitur. De prima ita in libro Exodi legitur: Dixerunt Moyses et Aaron ad omnes filios Israel, vespere scietis, quia Dominus eduxerit vos de terra Aegypti, et mane
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia tua ⁊ cet̾a. Quarta ⁊ quinta tẽptatio continet᷑
in eo qđ ait. int̾ pharan & thophel & laban. Faran. intͣp̃ta¬
t᷑ onager. thophel stulticia. laban albũ. Quod ita intel¬
ligit᷑ qr similes onagro facti filii isrł stulte egerũt: tẽp¬
tantes dñm duab uicib suꝑ albo idẽ suꝑ manna. Manna
ũ albũ dr̃ ut ẽ illud exodi. Appellauitq domꝰ cr ł no¬
men eiꝰ man. qđ erat quasi semen coriandri albũ. Una tẽptatio
fuit suꝑidẽ manna sic̃ in exodo dr̃. hic ẽ sermo quẽ p̾cepit
dñs. Colligat ex eo unus quisq quantũ sufficit ad uescendũt
Et post pauca dixit adeos moy ses: nullus ex eoreseruet inia¬
ne. Qui ñ audierunt eũ : sed dimiserunt ex eo quidã usq ma¬
ne. Altera fuit tẽptatio: de qua post pauca in eodẽ librodr̃.
Sex dieb colligite: in die autẽ septuna sabbatũ ẽ dñ. ider¬

Expanded text:
mirabilia, etc. . Quarta et quinta tentatio continetur mirabilia, etc. . Quarta et quinta tentatio continetur in eo quod ait: Inter Pharan et Thophel, et Laban. Pharan interpretatur onager; Thophel, stultitia; Laban, album. Quod ita intelligitur, quia similes onagro facti filii Israel, stulte egerunt tentantes Dominum duabus vicibus super albo, id est, super manna. Manna vero album dicitur, ut est illud Exodi: Appellavitque domus Israel nomen ejus Man, quod erat quasi semen coriandri album . Una tentatio fuit super idem manna, sicut in Exodo dicitur: Hic est sermo quem praecepit Dominus: colligat ex eo unusquisque quantum sufficit ad vescendum. Et post pauca: Dixit ad eos Moyses, Nullus ex eo reservet in mane. Qui non audierunt eum, sed dimiserunt ex eo quidam usque mane . Altera fuit tentatio, de qua post pauca in eodem libro dicitur: Sex diebus colligite, in die autem septima Sabbatum est Domini, idcir
Abbreviated transcription (Latin):
& insolitudine. & tẽptauerunt me iã ꝑdecẽ iuices nec obedierunt
uoci meȩ : ñuidebunt t̾rã ꝓ qua uiraui patͥb eoꝵ. Quas tẽpta¬
tiones hic breuit᷑ & obscure mox ses enumerat dicens. I nsolitudi¬
ne inqua ostendit eos ꝓ aque penuria duab uicib tẽptasse
dnm. De prima tẽptatione. ĩta in exodo legit᷑. Iurgatus popłs
contra moꝵsen:ait. Da nobis aquã: ut bibamꝰ. Quib moꝵ ses
respondit. Quid uirgamini contra me: Cur tẽptatis dñm:
ret aqua popłs: & ret̾ausq ad eũ locũ inquo ait. hec ẽ aqua
contradictionis. ubi uirgati sunt filii isrł contͣ dñm: & scĩ¬
ficatus ẽ in eis. Tercia tẽptatio continet᷑. in eo qđ ait. in
campestri contra mare rubrũ. In quo loco murmurasse
dicunt᷑ contra dnm :ͥ qr ꝑ emptos egiptios fuisse mox si
non credidunt sibi de uerbo dñi dicenti. sed potiꝰ eos se subse¬
qui timuerunt. Unde dr̃. Patres nr̃i non intellexerunt

Expanded text:
per decem vices, nec obedierunt voci meae, non videbunt terram pro qua juravi patribus eorum . Quas tentationes hic breviter et obscure Moyses enumerat dicens: In solitudine, in qua ostendit eos pro aquae penuria duabus vicibus tentasse Dominum. De prima tentatione ita in Exodo legitur: Jurgatus populus contra Moysen ait: Da nobis aquam ut bibamus . Quibus respondit Moyses: Quid jurgamini contra me: cur tentatis Dominum? ret aqua populus, etc. , usque ad eum locum in quo ait: Hoc est, aqua contradictionis, ubi jurgati sunt filii Isrficatus est in eis . Tertia tentatio continetur in eo quod ait: In campestri contra mare Rubrum. In quo loco murmurasse dicuntur contra Dominum, quia peremptos Aegyptios fuisse, Moysi non crediderunt sibi de verbo Domini dicenti, sed potius eos se subsequi timuerunt. Unde dicitur: Patres nostri non intellexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
locuti estis audiente me. sic faciami uob̃: in solitudine hac ia¬
cebunt cadauera ur̃a. Et post paululum. Iurta numerũ
.xl. dierum quib consid̾astis t̾ram. annus ꝓ die computa
ni pessiine: que consurrerit aduersum me. In solitudine.
hac deficiet: & morietur. Itemq locutus est moyses uin¬
uersa uerba hec. ad filios isrł: et lurit popłs minis. Et
ecce mane pͥmo surgentes. ascenderunt uerticem inontis.
et direriurt. Parati suinus ascendere ad locuin de quo

Expanded text:
locuti estis, audiente me, sic faciam vobis. In solitudine hac jalocuti estis, audiente me, sic faciam vobis. In solitudine hac jacebunt cadavera vestra . Et post paululum: Juxta numerum quadraginta dierum quibus considerastis terram, annus pro die computabni pessimae, quae consurrexit adversum me. In solitudine hac deficiet et morietur . Itemque: Locutus est Moyses universa verba haec ad filios Israel, et luxit populus nimis. Et ecce mane primo surgentes, ascenderunt verticem montis, et dixeru
Abbreviated transcription (Latin):
plaga magna nimis. Septima temptatio continetur in eo
quod ait. Ubi auri est plurimũ. Notandũ namq quod in
hebreo & habundantia auri habeatur. Abundantia enim
auri intelligitur utulus aureus: quem sibi fabricati sunt
filii isrłm deos: morante moyse cum dño in monte sinai.
ccirco abundantia auri dr̃: quia in idolo moles ominumi
peccatorum consistit. & idolum ꝓ omnib peccatis abiidat.
Octaua temptatio continetur in eo quod ait. Undecim diebx
de cͥoreb ꝑuiam moitis seir. Quod in hebreo ita habetur. Un¬
decim dierum it̃ de choreb ad montem seir. Fabricato itaq
in coreb i dolo. undecimo die uenerunt ad montem seir. qui
est in suburbano ciinitatis cadesbarne. ubi filii isrł temp¬
tauerunt dũm. sicut in libro numeroruĩ seͥbitur. Usq quo
multitudo hec pessima inurnrat contra me: querelas¬
filiorum isrł audiui. Dic ergo eis. Uiuo ego ait dñs. sicut

Expanded text:
plaga magna nimis . Septima tentatio continetur in eo plaga magna nimis . Septima tentatio continetur in eo quod ait: Ubi auri est plurimum. Notandum namque quod in Hebraeo et abundantia auri habeatur. Abundantia enim auri intelligitur vitulus aureus, quem fabricati sunt sibi filii Israel in deos, morante Moyse cum Domino in monte Sinai. Idcirco abundantia auri dicitur, quia in idolo moles omnium peccatorum consistit, et idolum pro omnibus peccatis abundat. Octava tentatio continetur in eo quod ait: Undecim diebus de Horeb per viam montis Seir. Quod in Hebraeo ita habetur: Undecim dierum iter de Horeb ad montem Seir. Fabricato itaque in Horeb idolo, undecimo die venerunt ad montem Seir, qui est in suburbano civitatis Cades-Barne, ubi filii Israel tentaverunt Dominum, sicut in Libro Numerorum scribitur: Usquequo multitudo haec pessima mur ait Dominus, sicut