comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam igitur anupacionent
et dilectionẽ oñi cordibus
inductꝰ est. ut quocũq iter
agentes se uterent ullis aut
castris proximãtes. etiam
pascores delictis tregibus
concito cusu p̾nemret. Et
ppłis seruos dei aduentare
ꝯclamarent Tũt uizo cãpas¬
ne pulsabat eunc cõcursq
populi oĩs fexus unio etatꝭ¬

Expanded text:
tam igitur admirationem et dilectionem in cordibus omnium inductus est, ut quocunque iter agentes se verterent, villis aut castris proximantes, etiam pastores, relictis gregibus, concito cursu praevenirent; et populis, servos Dei adventare, conclamarent. Tunc vero campanae pulsabantur, tunc concursus populi omnis sexus, omnis aetat
Abbreviated transcription (Latin):
bat uaudebat uido nõmo/¬
dice felicẽq ac deo digind
Indicabat qui eũ in hospicio
suo accrꝑe merebat᷑ Aliquͣ
aut̃ aliq tralebat azellu aliꝯ
uapiebat azelli capistrũ aliꝰ
ui detinebat muenẽ illum
quẽ solu habrebãe ad azellu

Expanded text:
ur. Gaudebat siquidem non modice, felicemque se ac Deo dignum judicabat, qui eum in hospitio suo excipere merebatur. Aliquando autem alius trahebat asellum, alius rapiebat aselli capistrum, alius vi detinebat juvenem illum, quem solum habebant ad asellum
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ aute altare eitũquẽ
expectabat dno p̾cibꝰ cõmẽ/¬
Saret pruritu nariũ pro /¬
nocatꝰ dñ scalperet fubita
steoinitacioĩs ꝯmocioe ara¬
nea intrgra ꝑ narres excus¬

Expanded text:
o, ante altare exitum quem exspectabat Domino precibus commendaret; pruritu narium provocatus dum scalperet, subita sternutationis commotione, aranea integra per nares excus
Abbreviated transcription (Latin):
canerit elt genebaldꝰ cũ
maxĩo fletu et enilatubo¬
lens tollere stola de collo
suo ac procidere ad pedes
sancti penugii. ca magna
stola de collo suo eolleret
Et postꝙͣ diuntii a bofte¬
pellet deponere. uix cũ
singuleibꝰ et la crinus gene¬
baldꝰ ꝙ ordinẽ oĩa detulit

Expanded text:
cauerat. Tunc Genebaudus cum maximo fletu et eiulatu uolens tollere stolam suam de collo suo et procidere ad pedes sancti Remigii, cum magna stolam de collo suo tolleret. Et postquam diutius ambo flevellet deponere, – vix cum singultibus et lacrimis Genebaudus per ordinem omnia retulit
Abbreviated transcription (Latin):
des ⁊ scapenras ipsiꝰ aĩalis
q noscit. quas ad dolos et
usucias deceploris Dyaboli
et ad cadis petulatis illece¬
bras atꝙ aufractꝰ retulit
facile fatis adiotit Tade

Expanded text:
es in Scripturis ipsius animalis cognoscit, quas ad dolos et versutias deceptoris diaboli, et ad carnis petulantis illecebras et anfractus retulit facile satis advertit. Tandem
Abbreviated transcription (Latin):
omps fili uinigenite dei
sadcto degnas ⁊ secula
qui hoi a matuntate coco
peddidisti luce bt̃i oris¬
uisũ. ut quostat qria
suꝑ deulos ceci deprxit¬
et mox pulsis teneors
pulator assistit Denq
de labore lapidis submõ¬
tam que assidue cede¬

Expanded text:
 Fili unigenite Dei sancto regnas in saecula, qui homini a nativitate caeco reddidisti lucem , beati orisvisum, ut cognoscat quia super oculos caeci depinxit, mox pulsis tenebrispulator astitit. de labore lapidis submontani, quam assidue caede
Abbreviated transcription (Latin):
fulcrerate eq et fenectꝰ
pollebat Sepultusq e
hant procul a cenobio
infra terminos mõstern¬
in loco quẽ ipse predix/¬

Expanded text:
succubuerat, eque et senectus pollebat. Sepultusque est aut procul a cenobio infra terminos monasterii, loco quem ipse predix
Abbreviated transcription (Latin):
horoin cepi asfere̾s
dyaboliree calliditate.
librosꝙ ei et uita h prm
ac inscitutiones moͣcho¬
uum. uel quales qui
pecludut᷑ ꝑẽ debeat
uel cũ quali cantela
mõchos uinere opteat
abscondes ab eo direxi
Lambꝰ pelictis nõ
et blandꝰ hortatu eratq
ei sollicitudo pro pplc ꝯ
inquisitio pro pegibus
or̃o assidua pro omibi
ecclesiasticis deũ enuẽ¬
cibꝰ. Uerud nõ ile¬

Expanded text:
hominem coepi, asserens diaboli esse calliditatem; librosque ei et Vitas Patrum ac Institutionem monachorum, vel quales qui recluduntur esse debeant, vel cum quali cautela monachos vivere opo teat, abscedens ab eo, direxi. Quibus relictis, non , blandus hortatu, eratque ei sollicitudo pro populis, inquesitio pro regibus, oratio assidua pro omnibus eclesiasticis Deum timentibus. Verum non il
Abbreviated transcription (Latin):
tate̾ liberalitatis gr̃a post
spũalis efectiõis habũda/¬
dissimũ domĩ corꝑa quoq
lemeno accuratissimo refi¬
cere cibo. Sed cum diu̾sars
apparatꝰ copiaꝵ huic uei cõ¬
genẽtiũ huic inde proflue̾e
pisemi onnodis deerat afflu¬
entia. que tante celebritati
fres huic proeurad suffecti
officio quaquersũ dirihut
si quo eniistibet aminicuꝰ
lo catarelenari possentpes¬
humanã deficiẽte industri̾a
cum iam despati omnes .¬
deiectis aniinis: inl quod
speraret herent meritis
et internc̾eu clarissimiye¬
ueq Indicei a tanto mero¬
ris fuscitae sop̃noi Instaes¬

Expanded text:
tatem, liberalitatis gratia post spiritalis refectionis abundantissimum donum, corpora quoque terreno accuratissime reficere cibo. Sed cum diversarum apparatus copiarum huic rei congruentium hinc inde proflueret, piscium omnimodis deerat affluentia, quae tantae celebritati fratres huic procurando suffecti officio, quaquaversum dirigunt, si quo modo cujuslibet adminiculo a tanta relevari possent pishumana deficiente industria, cum jam desperati omnes dejectis animis nihil quod sperarent haberent, meritis et interventu clarissimi vereque Benedicti a tanto moeroris suscitantur somno. Insta
Abbreviated transcription (Latin):
uenies. pr̃ibꝰ eiisdem loci
cucta que uisu ꝯuoueraez
monita demq prissum pris
necnõ adorationẽ eius sedu¬
le refere. Qiua relatione
mesti elonati frd semeeĩ¬
nicem ad agendas deo gr̃as
hortabade᷑ qr auxilio defertos
mumiuie. Nlecdũ pͥmissi
eursum explenerãt soles et

Expanded text:
eniens, Patribus ejusdem loci cuncta quae visu cognoverat, monita denique piissimi Patris, necnon adhortationem ejus sedule refert. Qua relatione moesti relevati fratres, semet invicem ad agendas Deo gratias hortabantur, qui auxilio desertos munimine. Necdum promissi ursum expleverant soles, et
Abbreviated transcription (Latin):
collosui cepit cñctis qui
aderae uidentibꝰ ab eodẽ
sese lecealo brachiis extetis¬
⁊ proerahere acsi uestigia
eius quẽ cernebat astante
tenere uoluisset. simuulq
uoces cuiisda inuriuris
ciuittere auxiꝰ. quas astates
nullatenq intelligere poo¬
terant. Tandem exꝑgefac¬
tus hac illacq obtutũ uer¬
tendo discurrens suppliciat
seichriabili uoce semel et his
ingenimat dicens Quorsu
aliutic ognicorem oñ̃ ocoul¬
toꝵ deu testor mõͬ hic eũ
in sp̃e corporeaa me uisie̾

Expanded text:
colloqui, coepit cunctis qui aderant videntibus ab eodem sese lectulo brachiis extentis protrahere, ac si vestigia ejus quem cernebat astantem tenere posset: simulque voces cujusdam murmuris emittere anxius, quas nullatenus astantes intelligere poterant. Tandem expergefactus, hac illacque obtutum vertendo discurrens, supplici ac pene lacrymabili voce semel et bis ingeminat dicens: Quorsum abiit? Cognitorem omnium occultorum Dominum testor, modo hic eum in specie corp
Abbreviated transcription (Latin):
cum Qui baculo quẽ gestabat
incirouo more ueterũ autisti /¬
trm maxillũ gregẽ suillipe¬
coris a profundo dieiẽs aque
eam u̾sus partẽ qͣ p̾diceus
monachꝰ stare uidehatꝰ eũ
magno inpellebat strepitu.
Ex ꝑgefactꝰ sõ post eeplecis¬
onem officii noce nileuoca¬
to secpetius moͣsteri decano
sompniũ uefere. Hortatq
Ut cum sribus flumũ pis¬
candi auiditate expetatpro
certo se scire qr xp̃i dileceꝰ
miles quulctoibꝰ suis habũ¬
dantissimã largiturꝰ erit
piseue p̃dam Moc doniq̃s
signare uisum eu proculdu¬
hio sues pisces agnotaueo
s uenerẽdi habitꝰ ꝑsona
sidinũ protender et bũdictũ
Roboratis hac uisione auuuiꝰ
ꝑatis eurrit᷑ ad flume pãsis
hĩc ĩde
se. quo p̃seunt propa ossa. pro¬
pris uelictis sedibꝰ erãsferẽ¬
da. In quo hactenꝯ tanta
ꝯstaut mõserata miaculabt
si scribierent prop̾o indige /¬
uent libro Prestantla õm¬

Expanded text:
um, qui baculo quod gestabat incurvo more veterum antistitum, maximum gregem suilli pecoris a profundo ejiciens aquae, eam versus partem, qua praedictus monachus stare videbatur, cum magno impellebat strepitu. Expergefactus frater post expletionem officii nocturni, evocato secretius monasterii decano, somnium refert, hortaturque ut cum fratribus fluvium piscandi aviditate expetat: pro certo se scire, quia Christi dilectus miles commilitonibus suis abundantissimam largiturus erit piscium praedam. Hoc denique significare visum, cum procul dubio sues pisces, ignota vero, sed reverendi habitus persona, summum portenderet Benedictum. Roboratis hac visione animis paratis, curritur ad flumen, pansisque hinc indese quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
mo hic taliter iacess. Ciille
Menerandi uultꝰ intuẽe pes¬
sona. Dne inquit uobisqeuctis
notũ est ꝙq̃reum nobis ac fã/¬
quilie nre odo conesuecnon
populꝰ eius ei fauẽsnnferat
mali. Ddio ĩiuuetũ pcepto ab/¬
batis offitiũ cura ꝑigilices¬
ratim prouideo quatenꝰ na/¬
eurali Effugio faclia nr̃aferꝰ¬
nare a uapeoribꝰ ualeat suꝑ/¬
lectilem suã. Sid grauatus
sopno in hoc strair̃e me preci.
Rt semor u̾bis fairẽs presbite¬
di talia refere A loui uerraẽe
que dicis. Sed anteꝙͣ luis que
dolendo qreris uerissimã sa¬
tisfaciam promissiõe causaoi
dedatogus ignanie. ac si ego
mllã uexacioĩs illoꝵ curam
haleã uelutq letergo opp̃sso
iñ eost ueleuaciõe doriiam.
Quod pro certo fieri nequit.
Si eiii pcextis oĩpotentis eu¬
dã adhibureritis obediendo/
dice mandata exsecuti haut
sequiter fueritis cucta adui¬
sa fientog prosperat ĩmuci qͣq¬
amici essiciẽtur gramq fua
fantor emi bonoꝵ in millo

Expanded text:
ic taliter jaces? Cui ille venerandi vultus intuens personam: Domine, inquit, vobis cunctisque notum est, quantum nobis ac familiae nostrae Odo comes necnon populus ei favens inferat mali, ideoque injunctum praecepto abbatis officium cura pervigili certatim dum provideo, quatenus navali effugio familia nostra servare a raptoribus valeat supellectilem suam, gravatus somno in hoc me stramine projeci. At senior verbis favens presbyteri, talia refert: Novi vera esse quae dicis, sed antequam his quae dolendo quereris, verissima satisfaciam promissione, causari redarguant ignaviae, ac si ego nullam vexationis illorum curam habeam, velutque lethargo oppressus, in eorum revelatione dormiam: quod pro certo fieri nequit. Si enim praeceptis omnipotentis curam adhibueritis obediendi, is traditae mandata exsecuti haud segniter fueritis, cuncta adversa fient prospera, inimici amici efficientur, gratiamque suam fautor omnium bonorum in nullo
Abbreviated transcription (Latin):
termũ pagꝰ quidã acqͣtanice
ꝓromiucre regia lib̾ealitate
cenobio scĩ bñdicti donatus
multis cenobios infectatio/¬
nibꝰ et maxĩe p̾moꝵ patrie
dat. a̾t pose longũ eꝑis spatiũ

Expanded text:
e  pagus quidam Aquitanicae provinciae regia liberalitate coenobio S. Benedicti donatus, multis vicinorum insectationibus, et maxime primorum patriae, rat. At post lon
Abbreviated transcription (Latin):
propo pecubaus lecto/ Uidit
in uisu ãpnẽ ligerinisefe
transpoitum atq in locorquo
flumolꝰ uulgari dcts uoctibu/¬
lo/ obla ligezi dipergit᷑ supra
eisoem flunioli fe astare
mginẽ ex alia uero dixa
prefati flumĩs quendã g̾te

Expanded text:
ans lecto, vidit in visu amnem Ligerim sese transpositum, atque in loco, quo fluviolus vulgari dictus vocabulo Obla Ligeri immergitur, supra ejusdem fluvioli se astare marginem: ex alia vero ripa praefati fluminis, quemdam, ignotae
Abbreviated transcription (Latin):
quidã uir euisdem plelñs
xiis aut ille fundr̃ absq
aliquõ fruecifero eultu adep/¬
tus uacuã nequaꝙͣ ꝑinsit
eẽ tellurẽ. Sedeam optie
eecoleus uineã mibi plan/¬
tauit. atq quo aduixit epe
in prop̾os petimiit usus De¬
ipsiꝯ de qua p̃fati sumus.
quod uendidedat rus repe¬
una cum poagauario mõcho

Expanded text:
s rvus autem ille fundum absque aliquo fructifero cultu adeptus, vacuam nequaquam permisit esse tellurem: sed eam optime excolens vineam inibi plantavit, atque quo advixit tempore, in proprios retinuit usus. Deterrae de qua praefati sumus, quod vendiderat rursus repeuna cu
Abbreviated transcription (Latin):
egressa prediã in fantulũ
mimiscule etatis secũ de¬
duceset quo cũ alas sue
etatis luderet in fatuligipa
uero longius cum plurias
uiris ac mulieribꝰ prospec¬
tante. Cum subito lupꝯ a
file silua egdessus filiũ
mulreris illius rapuctae
sustollens nõ siluã repetut. s
per campoꝵ spacia exportare
cepit. Cerirens hoc anfelix
muies mifertimis uocibus/
plancerbusq ĩmensieadoles/
mnixtie demũ uulgꝰ lupum
insequi cepit At ille neqͣqͣ
territꝰ infantulũ longiut
proesahebat sed cie̾fatiga /¬
cum uulgꝰ a ꝑsecutiõe lupi
fud mnagis pro posse citius
dendo filiũ propm seuuiq
suu extͣ terimõs fuobmilla¬
tenꝰ efferri ꝑmitteret Tuc
deinde clenrẽtia dimemaie/¬
statis et ĩterue̾tu pͤciosi
confessoris qd̵ exorabat ad /¬
epta est. Lupus ncẽqz uemẽs
ad ecominũ cerritorii seci¬
hũdicti infantulũ illefuatq
incolumẽ peliuquẽs a mã
siluaꝵ latibla pepetiit Mu¬
lier porcepto alacrois pueru/¬
lo grãs do et libeatori filii

Expanded text:
 infantulum minusculae aetatis secum deduceret, quo cum aliis suae aetatis luderet infantulis, ipsa longius cum plurimis viris ac mulieribus prospectante: cum subito lupus a silva egressus filium mulieris illius rapuit, ac sustollens non silvam repetiit, sed per camporum spatia exportare coepit. Cernens hoc infelix mulier, miserrimis vocibus plangoribusque immensis indolens, mista deinde vulgo, lupum insequi coepit. At ille neutiquam territus, infantulum longius protrahebat. Sed cum fatigatum vulgus a persecutione lupi sed magis pro posse citius dendo filium proprium, servumque suum extra terminos suos nullatenus efferri permitteret. Tunc deinde clementia divinae majestatis et interventu pretiosi confessoris quod exorabat adepta est. Lupus namque veniens ad terminos territorii S. Benedicti infantulum illaesum atque incolumem relinquens, avia silvarum latibula repetiit. Mulier recepto alacris puerulo gratias Deo ac liberatori filii
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ sine moͣ choꝵ ꝯfiscere
uidebant᷑ nõ moduca af-¬
matfado conuite quõdam
aurelianẽsi ob eulpã inhes/¬
cie prop̃iis honoribꝰ p̃uato:
odo in locũ eius substitui¬
tus. Qui insolentia gͣni-
9ͣ. sui naturã elatꝰ expe¬

Expanded text:
 sive monachorum consistere videbantur, non modica vMatfrido comite quondam Aurelianensi ob culpam inertiae propriis honoribus privato, Odo in ejus locum substituitur. Qui insolentia gravi contra sui naturam elat
Abbreviated transcription (Latin):
fuge solatio salutem medi¬
quaq discurrut uocifes¬
daulesq auxiliũ affore
precae. Hiis nimiã con¬
enocatꝰ cum sribꝰ accur¬
dit abbas. dataq maũab
eccłia uiolatores templi
extbahit. diminã satis ha¬
bundeq senciẽtes uleidẽz¬
¶ Immi demde prostatis

Expanded text:
fugae solatio salutem medique discurrunt, vociferantesque auxilium affore precantur. His nimia conevocatus cum fratribus accurrit abbas, dataque manu ab ecclesia violatores sacri templi extrahit, divinam satis abundeque sentientes ultionem. Humi de
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoc loco. uecedere pro
poto possimꝰ Ille iterum
geusso ense ueramẽcum
crepettens affrromanie fe
absq grã sancei ene dicti
ab eo coegressuꝵ loco. Siis
dictis ꝯfesci ab equo corru¬
ens ꝯtritis illisisq oĩbꝰ mt¬
bris in gestatorio ad donũ
prop̾am a suis uenehitux.
et uinea quidem ptãti heciti
biidicti eluiqͥeur. ip̃re uero
lo frãcoꝵ disponẽte regnĩ:
fames admodũ grainis uni¬
nexsas occupauit gallias
Elades etiam ex insectacis¬
one paganoꝵͤ nẽ mõdica to/¬
actriuit gente. Sed ut terciã
iuita prophetiã orbis expe¬
uiret᷑ plagã graues ĩmisse

Expanded text:
re pro voto possimus. Ille iterum concusso ense juramentum repetens affirmavit se absque gratia S. Benedicti ab eo regressurum loco. His dictis confestim ab eo corruens, contritis collisisque omnibus membris in gestario ad domum propriam a suis refertur: et vinea quidem potestati S. Benedicti relinquitur, ipse lo Francorum disponente regnum, fames admodum gravis universas occupavit Gallias, clades etiam ex insectatione paganorum non modica toattrivit gentem. Sed ut tertiam juxta prophetam orbis experiretur pl
Abbreviated transcription (Latin):
degalia e geronne susce¬
pisset non se poffe deposi¬
tum uedderedixit quod
ad sernãdũ nõ ad bestieu¬
eudũ se suscepisse gaude¬
bat ita suluciens. Ipse
sanccissunꝰ pr propria spõ¬
te hue se deferre ꝑmisit
ip̃e uisione sacra fuos̃ ad
siidenotionem antanit
faulos Suscepimꝰ ĩdigni
egnii prĩs sacratissima ne¬
bra excepimꝰ emeres pros¬
et deuote mĩc usq seuare
cudauimꝰ At si nr̃is inter¬
gallias ruraq eñ natiua
cepetere placuerit fateor
ptatis dei existere nec uel¬
le nr̃m licere quoquomõ
obsistere bin uo qd certis
prus has procul positas
ac pene ultuo in littore
occeani fitas expelmis
uolunearie fedes Cereisti¬
mmu habetoee impotes uoti

Expanded text:
regalia aegerrime suscepisset, non se posse depositum reddere dixit, quod ad servandum, non autem restituendum se suscepisse gaudebat. Ita subjiciens: Ipse sanctissimus Pater propria sponte huc se deferre permisit, ipse visione sacra suos ob sui devectionem invitavit servulos: suscepimus indigni, egregii Patris sacratissima membra, excepimus cineres pios, devote nunc usque asservare curavimus. At si nostris interGallias ruraque eum nativa petere placuerit, fateor potis id ei exsistere, nec velle nostrum licere quoquomodo obsistere. Sin vero quod certisspriis has procul positas ac pene in ultimo littore Oceani sitas expetiit voluntarie sedes; certissimum habetote, impotes voti
Abbreviated transcription (Latin):
uietꝰ sõpni se proiecit
Nroxq ut quitꝙͣ sompi
cape potuit cõspicit in
uĩsu astatẽ sibi ꝑsona
mostico hĩtu baculum
manu gestantẽ quai
sequebat᷑ puer eisdem
halutꝰ. Itaq seupescen¬
tẽ ꝓbr̃m persona illa allo

Expanded text:
omni se projicit, moxque ut quippiam somni capere potuit, conspicit in visu astantem sibi personam sub monastico habitu baculum manu gestantem, quam sequebatur puer ejusdem habitus. Itaque stupescentem presbyterum persona illa cleme
Abbreviated transcription (Latin):
dñ defecerãt. Interea
auxiliatores ex suꝑiori
sinogũdia adid propera ᷤ
bellum. uer aq ligeris di¬
pain tenẽtes dapinibeũ¬
cea uastabant Muinsee¬

Expanded text:
ndicaverat. Interea auxiliares ex superiori Burgundia ad id properantes bellum, utramque Ligeris ripam tenentes, rapinis cuncta vastabant: qu
Abbreviated transcription (Latin):
ualtu loruo in aeum ues¬
prerens. sumulq baculo ꝙ
gestabat in enono copind
censi Nes capnd hoc testor
peintudinẽ te hunꝰ facti
inpeililer cieissime factu¬
2 Cina peussione exciꝰ¬
tatꝰ alcẽs exiliens effe¬
datꝰ aĩo in uocem ecupͭ.
dicens. He michi ue michi¬
⁊ am nue modioro Cumq
astantes territi ⁊eqͥrene̾t
quid cause eẽs cur talia
ne si mete capeꝰ essui-¬
deret uer ba pallens ac
pondit Eamescenti michi
in leco setũs astitit berrẽdie/¬
tus uenerãda decorꝰ cani/¬
crẽ quẽ sequebat᷑ pie¬
aduersum ne ꝯquert

Expanded text:
um respiciens simulque baculo quod gestabat incurvo caput Per caput hoc testor poenitudinem te hujus facti inutiliter certissime acturum. Qua percussione excitatus, a lecto exsiliens, efferatus animo in vocem erupit, dicens: Vae mihi, vae mihi, jam nunc morior. Cumque astantes territi requirerent, quid causae esset, cur talia ac si mente captus effunderet verba, pallens ac pondit: Quiescenti mihi in lecto sanctus astitit Benedictus, veneranda decorus canitie, quem sequebatur pueadversum me
Abbreviated transcription (Latin):
mitibꝰ tum srmõe eide¬
miciãs fuge auxiliũ depe¬
tere adhoreat᷑ Itaq abbas
xsi gradi calcaribꝰ eqnũ
ipelleus citato cur su luie¬
cis aluen uepetitnane/¬
q conscendens in citerio¬
celerrimeq mõsterio de¬
cipitur Intereanueiat᷑
Cesnens comes acerrime
se ab abbate pnentu. nec
malicie sue ac fraudi.
locum patere ullud miniõ
a balneo eriliens. lineheo

Expanded text:
sermone denuntians, fugae auxilium expetere hortatur. Itaque abbas verso gradu, calcaribus equum impellens, citato cursu Ligeris alveum repetit, navemque conscendens, in citerioripam, celerrimeque monasterio recipitur. Interea nuntiatur Cernens comes acerrime se ab abbate praeventum, nec malitiae suae ac fraudi locum patere ullum, nimio a balneo exsiliens linteo
Abbreviated transcription (Latin):
propitiã erga uos effectam.
eũꝙ q̃ tyrã indis aduersus
eccłiam arma indigne corri¬
ꝓuit septimũ neqͣꝙͣ transige
solem. donec huiꝯ uei menr/¬
rat penitudinẽ Mabetote
ergo in dũo fiduciã ⁊ ĩ illo
ꝯforeani. Cum hee fenior
delectabilibꝰ ederet u̾bis.

Expanded text:
propitiam erga vos effectam, eumque qui tyrannidis adversum Ecclesiam indigne arma corripuit, septimum nequaquam transigere solem, donec hujus rei incurrat poenitudinem. Habete ergo in Domino fiduciam, et in illo confortamini. Dum haec senior de
Abbreviated transcription (Latin):
ruit et eide ab abbate dege¬
bat᷑ dadulpho confilium
habuit at abbateitir¬
Cinod maturato pegiss
ausi pretas indulgeneissi¬
ma conditoris ohuiam fe
canto facmori opponere
disposuisset fluetꝰ itaq
fadutia ꝑagende maligiꝭ¬
tatis quẽdam a fuis satel¬
licihꝰ ad rege dirigit
ac pene e uestigio alters
miteit qui ⁊adulphũ abba-¬
le gatꝯ uegi durectꝰ acce¬
lerato itinere ad palaciũ
uenit. et iussa exeq̃eux.
Necdũ pacto negocio ali¬
qr diu palacio Dmoratur
Ae uero uadulphꝰ abbas
conscensis equis cum
pancis ad collo quin prope¬
⁊ at fallentis amici ded dũ
neũ angr essꝰ curã corꝑis
arrebat Cũ q adhuc in bal

Expanded text:
 quod ab abbate tunc regebatur Radulfo, consilium habuit abbate interQuod maturato peregisset, nisi pietas indulgentissima Conditoris obviam se tanto facinori opponere disposuisset. Fretus itaque fiducia peragendae malignitatis, quemdam e suis satellitibus ad regem dirigit, ac pene evestigio alterum mittit, qui Radulfum abbalegatus regi directus accelerato itinere palatium venit, jussa exsequitur: necdumque peracto negotio aliquandiu palatio immoratur. At vero Radulfus abbas conscensis equis cum paucis ad colloquium properat fallentis amici. Sed dum neum ingressus, curam corporis agebat. Cumque adhuc in ba
Abbreviated transcription (Latin):
cope peliquias beignis¬
sime cõtulit prefecis aut
ac cũctis ne cessarus itmeroi
dapfiliter ateributis ad fua
demittit At illi palatium
madei hoc in loco meritis
scce dei genitriois perpetu-¬
Eq u̾ginis marie ac beati
pltri aploꝵe p̾ncipis. nno
intercessione uigentem
degi prescantissuno pipino
patefaeudt enq libidalẽ
huie sacro cenobio suis
ad hortaciõih ꝰ fedule effi/¬

Expanded text:
ias benignissime contulit. Refectis autem, ac cunctis necessariis itineri dapsiliter attributis, ad sua remittit. At illi palatium mam Dei hoc in loco meritis sanctae Dei Genitricis perpetuaeque Virginis Mariae, ac B. Petri apostolorum principis, necnon intercessione vigentem, regi praestantissimo Pippino patefaciunt, eumque liberalem huic sacro coenobio suis adhortationibus sedule effi
Abbreviated transcription (Latin):
ompoteueissince tantam
discemius litem solitami¬
seratiõe didimere placuit
Siquidem uemigiꝰ epñs
cum suis templũ ingͥssꝰ
dum ad sacrũ propĩqsfet
sepulclrĩ depentina
luminũ cecitate adeo ꝑ¬
cellunt᷑ ut nec iuetuõs
nec ꝙͣlibet in paree salte̾
palpatu progredi ualeree¬

Expanded text:
omnipotentissimae tantam discriminis litem solita miseratione dirimere placuit. Siquidem Remigius episcopus, cum suis templum ingressus, dum ad sacrum propinquassent sepulcrum, repentina luminum caecitate adeo percelluntur, ut nec mutuos nec quamlibet in partem saltem palpatu quo progredi
Abbreviated transcription (Latin):
hitur equor Tantaq fuit capy¬
torum pistuim habuudaciaut
coꝵ e uectio uehieulo egeres.
At quid noui eras bem̃ prem tyro/¬
nes suos hũs ac talibꝯ infatiga¬
bilites deix inherentes ꝑcexto/
ieuelare bonficiis. Qiui morta¬
li grauatꝰ adhuc sarcina. dis¬
cipulis penuria panis laborã¬
cil ꝯ ope ferre uoluit ducẽto¬
E modioꝵ farine collatioire.
Di igr̃ corpa alimẽto cãtoꝑe
solant tesreno. quãto putamꝰ¬

Expanded text:
 fuit captorum piscium abundantia, ut eorum evectio vehiculo egeret. Atqui noverat beatus Pater tirones suos his ac talibus, infatigabiliter Domini inhaerentes praeceptis, elevare beneficiis, qui mortali gravatus adhuc sarcina, discipulis penuria panis laborantibus opem ferre valuit ducentorum modiorum farinae collatione. Si igitur corpora alimento tantopere sola
Abbreviated transcription (Latin):
detinens solo prostratus
lachrimis ora ꝑfusus dñ
auxiliũ expostulabat qͣte /¬
nus dilectissum sui q̃fesfoꝰ¬
uis pignꝰ quod nillis p̃/¬
cedentibꝰ meritis. s solo
gratiuto munere famulis
suis ꝯtuledat nulla scelezs
enormitate ueritalꝰ auffe¬
fletibꝰ quibusq geniibꝰ
quoue ululantur̃ clamors¬

Expanded text:
ncipis sese retinens, solo prostratus, lacrymis ora perfusus Domini auxilium expostulabat, quatenus dilectissimi sui confessoris pignus quod nullis praecedentibus meritis, sed solo gratuito munere famulis suis contulerat, nulla scelerum enormitate irritatus aufefletibus quibusque gemitibus, quove ululatuum cla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpellare uisq est Cur ee
pigero sop̃nꝰ epibꝰ pressis
negae stratis relietis eusto¬
diain tue habere promẽie
Ciuare dimissis publiers
utilctatib ꝰ propriis im̃pli-¬
caris. Namq ut qd dico pa¬
lain sit. noueris ee maguors
uiroꝵ patrocinirs carene/

Expanded text:
s est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere
Abbreviated transcription (Latin):
te. Acceptis itaq lr̃is sct̾i
pape karolomanꝯ. et frẽs
qui cũ eo erant. gallias
sibi querelam scudiosis
subiende lachrimis Crãt
subnenre sibi pĩos prãs
cineresq et ossa cuuctis
reuerenda mortalibus
furtim sublata denoeisti-¬
mie filus auctoritate regia
institreq respeũ affatĩ
rescitiui. Non ulliꝯ offen¬
se in hac re peumescede
culpam omꝰ suffragari
agnoscitͤ moffeusno rec¬
litudincs trames Clexus
hiis luoluosis questibus
pius pnceps sinũq asse

Expanded text:
t. Acceptis itaque litteris S. papae, Carlomannus et fratres qui cum eo erant Gallias mque sibi querelam questuosis subjiciunt lacrymis. Orant subveniri sibi, pios Patris cineres ossaque cunctis reverenda mortalibus furtim sublata devotissimis filiis auctoritate regia justitiaeque respectu affatim restitui. Non ullius offensae in hac re pertimescere culpam, cui suffragari agnoscitur inoffensus rectitudinis trames. Flexus his luctuosis questibus pius princeps simulque
Abbreviated transcription (Latin):
bone uite et nõis qui et ĩ
hoc lodem cenobio uita
cenuit regularẽ. eaq qͤ
scribere proposiutimia
uoce sub atcestatrone ue¬
uitatis cuceis profitebat᷑
certissis fegnousse uifu
Cum en per triduũ pro¬
fectio ꝑduraret exercitꝰ
la bor nõ dica nautaꝵs ue¬
uũ ipoꝵ Excreuit nrmiꝰ
aĩalud. Itemq ex ꝑuigi¬
lis lassitudo preualida /

Expanded text:
bonae vitae et nominis, qui in hoc eodem coenobio vitam tenuit regularem, eaque quae scribere proposui, viva voce sub attestatione veritatis, cunctis profitebatur certissimo se cognovisse visu. Dum enim per triduum profectio perduraret exercitus, labor non dicam nautarum, verum ipsorum excrevit nimius animalium, itemque ex pervigilio lassitudo pra
Abbreviated transcription (Latin):
solitudas plagã respicie̾s
ꝯspicit eniũꝰ lociẽ lumins
laro micantem quasi cum
liũnariloꝰ facibusq densis/
locus aliquis perfusꝯ illustra /¬
eur. Quibꝰ uisis reuerendꝰ
heros gaudio amplissimo re¬
pletꝰ. mũdi gubernatori et

Expanded text:
solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et
Abbreviated transcription (Latin):
tas dilecti filii nõi pippini
ura cooperate sanctitate
andubitater ad propum¬
demittat locum. utiam
dicti seromi dei de suo gau¬
deant destituto pre uosq
dem et landem pro eo qd
inisee oꝑati Iueritis ut ad
sun sanceissimi uroi cõropꝰ
peferat᷑ cumulũ ex quo
iam ablatum est a lec em̃

Expanded text:
itas filii dilecti nostri Pippini vestra cooperante sanctitate indubitanter ad propriremittat locum; ut et jam dicti servi Dei de suo gaudeant sibi restituto Patre, vosque dem et laudem, pro eo quod juste operati fueritis, ut ad suum sanctissimi viri corpus referatur tumulum, ex quo clam ablatum est. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
sei actum. uenouatũ hic
ꝯstat miraculũ. Ouimpote /¬
tis uero dei manꝯ ut demõ¬
straret btmn benedictunee
nouis nec antiqͥs patribꝰ
imparẽ merito. parem illũ
turꝙ ueridica uox ueritat
prouuetentis. Cin credide¬
dit in me opa que egofacio¬
tis animis maguisq uoci
clarius propalare dig̃tus
ti siña que suꝑ corpibus
discernendis diu ammos
suos oceupauerae plehes
cynomã ice ad corpus sancte¬

Expanded text:
sei actum revocatum hoc sei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum eridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego faciotis animis magnisque vociclarius propalare dignatus ti sententia quae super corporibus discernendis diu eorum animos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus
Abbreviated transcription (Latin):
altrinsecꝰ aggregarentus.
sitaretur cet certũ quid
diiidicari non posfet. diui¬
nitati adhuc ancipiti sen¬
nere placuit. Namn enin
ꝯtiuius diuinitatẽ pcibus¬
ꝑ totum noctis spatium
ueriq populi. pro tato sibi
maiifeseaudo negotio pul¬
alterum uero femiuini. Igr̃
sano accepto consiliolad se
heauimata corꝑa de fetri
iubent. Ciuod cum factum
eẽt masculi corpꝰ prope
ossa poni fecerunt q̃ magĩ.¬
tudine prestare uidebãt᷑᷑
miroq modo mox ut mor/¬
Cui mortua tetigere ossa
iacentis per mortuumos/¬
tuo pita reddita est uiliter
aut eis placuit ut penes
minora puelle corpꝰ pom
deberet Dens aũt ut demõ/¬
straret germaõs ate qͥ feres¬
bant merito ꝙͣ admnoduum
carnis proereatiõe unai
uno eodemqz tꝑe pares
merito pares esse uolune
in miraculo. ita ut eadem
hora puella ab officio fu¬
neris surgeres. et q̃ a fleu/¬
tibꝰ amicio portabae ad tu/¬
mulum. usdem gandentibꝰ
uediret ad domiñ autiquũ
nãq ĩnsitatumq poscheli¬

Expanded text:
arentur. sitaret et certum quid judicari non posset, Divinitati huic ancipiti sennere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulalterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flentibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Eli
Abbreviated transcription (Latin):
pectabat noctis. Qui eum
diũ p̾scolatꝰ adueissec folisq
globus needum inbare suo
iũdi spacra ampla ꝯplerent:
ad locum intrepidꝰ properat
cniꝰ notator extiterat iliq
sieut longe optauerat cuc¬
ta inbemes. prosper atori
itineris sui grates innimie¬
das rependit. Namq locũ
adiens loeulũ ibidẽ iueit.
Meteriꝰ quidem uilem. interiꝰ
fixa erant notaña. quoꝵe
x̃cerins husta iacebant.
Dis sient diu optauerat
iuentis patefacto a latere
enaenatoq Io cello: Chesans
mentu uniꝰ sportelle ꝯelusit
sinu. Ciue sporta haetenꝰ
penes nos quasi noua habie/
sermo a cyriomanca urbe
profectos querẽtes et ip̃i.
Nam quefita diu biũdictiõe
frustrati sunt Cuneq pomũ
sibimet mueluo patefecert
sui itineris cansain: qr sez
et ip̃i neuelatrõe diuina
ꝯmoniti ad corp ꝯ bte scola /¬
stice rerant de ferend. Mox¬
q cum festmaeiõe. retro¬
gradum iter arripiẽtes
festinato simul ⁊gredi eñ /¬
rabat: portãtes quas in/¬

Expanded text:
. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interiusfixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conclusit sinu, quae sporta hactenus penes nos quasi nova habeturretulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi curabant portantes quas in
Abbreviated transcription (Latin):
ni pontificis ex p̾fecto pa¬
latii uex ꝯscitutꝰ ꝑ ãnos
ferme xu. aut eo ãplins
negni francoꝵ p̾incipatũ
solꝰ optime rexit. fient¬

Expanded text:
em pontificis, ex praefecto palatii rex constitutus, per annos ferme quindecim aut eo amplius regni Francorum principatum solus optime rexit. E
Abbreviated transcription (Latin):
ut uidit onĩi dubietatepꝰ¬
posita. certissime credidit
menbris locandis Egr̃ pꝰ.¬
habitis mordacibꝰ autis et
uisioni oĩmodis fidem dãs,
in eod loco quo sibi demõ¬
stratum fuerati cum migno
studio in meliqornata ba¬
decembrud eum ingenti
honose et laudibꝰ diuenis
terre huili. terrã multi¬

Expanded text:
ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornatDecembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli
Abbreviated transcription (Latin):
int implorab auxiliũ ab oi¬
potenti deo ꝑ faulũ illius
bũdictũ Itaq miro modo
ceperũt se nerui din ꝯtracti
etendere. et aridi diu̾me.¬
atus uenaꝵ sangius ĩunda¬
tione humectari: atq ita
deo uolente accepto ⁊ obore
letꝰ suꝑ pedes ꝯstitit. et
curatori suo magnis uocibꝰ
benedixit Qui locus hactes
basilicã retines dño in hõre
uenit mille quĩgentis ferme
passibꝮ a monasterio ad qd̾
cendebant distans noua
placuisset obimã eis q̃dam
cecus factꝰ est qui magno
impetu ferociter facto spor¬
tam qua bt̃i uiri cimis por¬
tabat᷑ apprehendit Quẽ uir
dui ayulphꝰ moderata seudu¬
it corriptioe castigare atq
ab illicita psũptione ⁊ enoca¬
pe Sed ille qui de lure amisso
ꝯtristabat᷑ respondit se ab¬

Expanded text:
uxilium ab omnipotente Deo per famulum illius Benedictum. Itaque miro modo coeperunt se nervi diu contracti extendere, et aridi diu meatus venarum sanguinis inundatione humectari, atque ita Deo volente accepto robore laetus super pedes constitit et curatori suo magnis vocibus benedixit. Qui locus hactenus Basilicam retinet Domino in honore eunt mille quingentis ferme passibus a monasterio quo tendebant distante Novaplacuisset, obviam eis quidam caecus factus est, qui magno impetu ferociter facto sportam qua beati viri cinis portabatur apprehendit. Quem vir Domini Aigulfus moderata studuit correptione castigare, atque ab illicita praesumptione revocare. Sed ille quem lumen amissum contristabat, respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
nl sibii quidem obesses. per¬
secutoribꝰ uero eore onem
facultatem se m̃emẽdi
auferres: sicq faũli dei
nt alioꝵ eiore sublato otiꝰ
ne cogente. in quo loco
dum paulisper indulgerẽt
quieei. ecce quidã sure ocu /¬
lis mrno fusꝯ utero adue¬
nit maguisq uoeil ꝯ oris.
et fidei sctmm interpellabat:
ut que natura negauerat
sibi lumĩa prestares. Par/¬

Expanded text:
besset, persecutoribus vero eorum omnem facultatem se inveniendi auferret: sicque famuli Dei malorum timore sublato ociusne cogente. In quo loco cum paulisper indulgerent quieti, ecce quidam sine oculis materno fusus utero advenit, magnisque vocibus oris ac fidei sanctum interpellabat, ut quae natura negaverat sibi lumina praestaret.
Abbreviated transcription (Latin):
stes iuetis sibi Iongobardo¬
rum auxiliis. conatꝰ est¬
formdantes aliciꝰ acõmodita¬
cis tristem accessum iusdi¬
enet netro uidentqz se su¬
ꝯsternati rogabant eum q̃
suors faulore corꝑa eĩs re¬
nelare dignatꝰ est: ue ea
illis ad locum descinatum¬

Expanded text:
tes, junctis sibi Langobardorum auxiliis. Hac itformidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se su consternati, rogabant eum qui suorum famulorum corpora eis revelare dignatus est, ut ea illis ad locum destinatum
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ nurabuiliter in pontifi¬
catu uinere studine Ac de¬
mum heremiticã eligens
uitã leprosis unuõsa p̾bes
obsequia ꝯe ine̾tissime usq
pestate mõchi sepedicei
cenoson cassinẽsis auctore
karolomãno de quo supra
doloris apud setissimũ papa
eacharia deposituri q̃rela

Expanded text:
tus, mirabiliter in pontificatu vivere studuit: ac demum eremiticam eligens vitam, leprosis universa praebens obsequia, continentissime usque pestate, monachi saepedicti coenobii Cassinensis, auctore Carlomanno de quo supra doloris apud sanctissimum papam Zachariam deposituri querelam,
Abbreviated transcription (Latin):
pdets uis illue ꝑgens cor¬
pus iam deti sancti trans¬
ferret budicei. Fuit namq
idem ayulphus uenerablis
uir. et deo oĩode placere ge¬
stiens. Qrui quãte scĩtatis
fnerit cuiꝯ ue u̾eutis finis
probauit. in quo dis laus fe-¬
cure canit᷑ Nãq cũ bonis
in moͬsterio lirine̾si ob bono.¬
rum scudiũ oꝑmn peteretut
aliꝙ eisper exempli gra per
cynomãnica urbe apparuce
uisio. Ut se pergentes et ip̃i
in eand prouĩciã corpus
trausferrent sororis sancei
benedieti scolastice noĩe ue
quos uinꝰ urue habebat
spatiũ simuil trasferendi
oscenderent᷑. Cum igitus
laboraretus uerimꝙ. quate¬
mis uisionis maĩfeste non
rentur. paucio admodum
diehꝰ eransaccis a supͣdcta
eynomãnica urbe enressi
oracłi diuini auditores car¬
pebant iter ytalia dicens
Renertencesq in moͣsteriũ
floriacense hospitaudigrã.

Expanded text:
praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia rCenomanica urbe apparuit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestae non utores; paucis admodum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
puto me ocius negotio tno
neris assup̃sisci ꝑactis o /¬
nas ad ꝓpria repedare q̃as.
orantis audisset. nulla iu¬
quit erit in muner e dando
dissicultas quin oĩa q̃ ae me
possis deu. tiñ est ue pro-¬
missioĩs tue meor dẽta factꝭ
cecõpenses Ad hec ille Cũ
in quit lucifuge noctis eꝑa
cõticiminq mechas propm/¬
quare ꝑspexeris : en nead
modicum andulge quieti. s
Recti aditum linquens nudo
subacris axe indefessus
speculator adesto. Cumq
solitudĩs huiq locũ aliq lu¬
mĩe clarissimo ⁊ adiare con¬
spereris niuei montis in¬
star notate certissime locum :
Namq ibi inuemiẽdũ est uñ
eure tue finis ĩponatur.

Expanded text:
puto me ocius negotio fineputo me ocius negotio fineneris assumpsisti peractis, ovans ad propria repedare queas.orantis audisset: Nulla, inquam, erit in munere dando difficultas quin omnia quae a me poscis dem, tantum est ut promissionis tuae memor dicta factis recompenses. Ad haec ille: Cum, inquit, lucifugae noctis tempora conticiniique metas propinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis imponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuq itaq aliemꝰ signi
causa capiendi loca per¬
ageret et huc illucq cireũ¬
spiciens oculorũ orbes uol
affatur. Hens tu ĩquit q̃bꝰ
aboris mr̃as adisti fedes uel¬
cinꝰ negotii gras Adhec
ille nõ indagrui illius ausꝰ
est propalare sibi qmissum
secretum. Sed eum iterato
suꝑ ipa re interrogaretur.
ip̃e en negotiũ dimulgare
metueret hec ab eod fene
audiuce. Cur in quie secreti
tui me non efficis ꝯscium.
Nam si delatoris scandalũ
caues fecurꝰ esto in me tutã
repperies fidem. Et si diet
meis accõmodaueris fidem
fortassis etiam negotio tuo
hausisset cogitãs qr in auti¬
quis est sapĩa et ⁊ oꝵ pteri¬
taꝵs cognitio reputas etiã
sicut postea rei probauit
enentꝰ ꝓpt̾ hoe ip̃m eum
dum pmisisse ꝯpeltãtiex
ordine rei geste texit histo¬
riam qua causa uenisteez
que uisio ꝑꝑler hanc rem
sibi fuerat demonstrata.
Ad hec senex paululu ter¬
re de figens aspeem uocesq
infra fauces ꝯpẽmens sic

Expanded text:
Cum itaque alicujus signi causa capiendi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volvaffatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto, in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo s auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans etiam sicut postea rei probavit eventus, propter hoc ipsum eum Dominum praemisisse, compellanti ex ordine rei gestae texuit historias, qua causa venisset, quaeque visio propter hanc rem sibi fuerit demonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic
Abbreviated transcription (Latin):
meror iam p̾dem a corda/¬
bꝰ eoridem fraton obter/¬
daꝵ longingtatem necno
necustatem cẽpoꝵt admuo¬
dum uefrixerat. nec iam
olim emortua cremxit scm̃q
adeutes exposene presule
ue. lrãs prepino regi fran/¬
coꝵ dirigat qu alites aucto/¬
ditate ac p̾cibꝰ tanti fanẽs
pontificis egdegũ prĩs cor/¬
pus antiquo erescituat loco
Prefatꝰ u̾o pontifex frm̃¬

Expanded text:
or jampridem a cordibus eorumdem fratrum ob terrarum longinquitatem nec non vetustatem temporum admodum refrixerat, nec jam olim emortua revixit: sanctumque adeuntes exposcunt praesulem, ut litteras Pippino regi Francorum dirigat, qualiter auctoritati ac precibus tanti favens pontificis, egregii Patris corpus avito restituat loco. Praefatus vero pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
et karolomanꝰ do amabi/¬
lis mouachꝰ germauus
filii nr̃i pippini excelleu¬
tissumi maioris domꝰ per
hos ueligiosos di sernos
monachos ꝯcordie et pag
sermres ineor eñ et gri
pro corpe beĩ bũdicti q̃d
surtiue ablatũ est a suo
dantes. hortant᷑ dileiõnẽ¬
uram ac sctitatem. ut pre/¬

Expanded text:
et Carolomanus Deo amabilis monachus germanus filii nostri Pippini excellentissimi majoris domus, per hos religiosos Dei servos monachos, concordiae et pacis sermones inter eum et Gpro corpore beati Benedicti, quod furtive ablatum est a suo dantes, hortamus dilectionem ac sanctitatem ve
Abbreviated transcription (Latin):
qui simul locum scorum
subendo labores pares
suerant nõ etiã fruceꝰ
laboris eque ꝑtireutur.
Maxime uero nõ eẽ dig¬
nm dicentes. ut magna
igr sepedẽtus uir ueuera/¬
balis ayulpha, consiliis ue¬
nerandoꝵ uiror assensum
dedit. decrentqz ut ip̃e c̾um
suis ⁊ etento cor pe sancti.
henedicti. sociõs suos eum
corpe uenerade sororis eius

Expanded text:
qui simul locum sanctorqui simul locum sanctorsubeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut duo magna igitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
hec uero cum in Eudomulla
anora fieret aguña mõchoꝵ.
cum plebe territorii aureli/¬
auensis obniam processer̃t
miliario a moͣsterio in uico
qui dicit᷑ uetꝰ sloriacus.
Iluq cum gaudio et leticia
atqr honore magno excope
arum In eodem loco die illo
eandem solepnitate eum in¬
genti leticia in dei laudibꝰ
pegerunt. Cum igr ibi mo-¬
re fierent plebs eynomãnce
urhis ciniꝰ supͣdixuꝰ fuisse
eiues, qui pro auferendo
celesti chesauro se misisse
gandebane eSed cum uene¬
uenisset et coguouisset ⁊ ei
ureritatem et actꝰ des ue¬
nerabilis ayulfi postulabat
eum ut sibi munꝰ promis¬
sum atq a deo demõstratũ
nerabilis uir respondit se
neqͣꝙͣ uelle sctoꝵ germauo¬
puim corpora ab ĩuicem
separare. sed sicut eos in
fuisse conditos, ita in scd̾o
indinisibiliter ꝯponere se¬
uelle cestaliat᷑ Tunc ueo
nobiles quiq ac sapiẽtes
hũs ꝯtradixere u̾bis instũ
non eẽ dicentes. ut quoes
diuina uolu̾tas peicipes
fecerat oraculi celestis et

Expanded text:
haec vero cum in eundo nulla mora fieret, agmina monachorum cum plebe territorii Aurelianensis obviam eis processerunt milliario a monasterio, in vico qui dicitur vetus Floriacus: ibique cum gaudio et laetitia atque honore magno exceperarum. In eodem quoque loco die illo eamdem solemnitatem cum ingenti laetitia in Dei laudibus peregerunt. Cum igitur ibi morae fierent, plebs Cenomanicae urbis, cujus supra diximus fuisse cives qui pro afferendo coelesti thesauro emisisse gaudebant. Sed cum ad pveniens cognovisset rei veritatem et actus omnes venerabilis viri Aigulfi, postulabat eum ut sibi munus promissum atque a Deo demonstratum nerabilis vir respondit, se nequaquam velle sanctorum germanorum corpora ab invicem separare, sed sicut eos in fuisse conditos, ita in secundo indivisibiliter componere velle testabatur. Tunc vero nobiles quique atque sapientes his contradixere verbis, justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et
Abbreviated transcription (Latin):
in basilica beati petri ad
eustodiendũ deposnelunet.
Cinod cum eximia cura fe¬
uantes: conferebãt inter /¬
se quo in loco eiusd̃ moͣsterii
id diuine uolu̾tasi ꝯcordates
humarent. Suꝑ qua remnõ
minima eoꝵs aĩos dubretas
occupanerat. Sed deus qui
benigna pretate sua sancti
uiri corpꝰ de locopriori
trausferend decrenitan
sequenti ei locum aptum
sepulturs proirdit. Main
inter alia pcari ut dimã
pietas ei salubre ꝯsilrum
sugget quo nã in locosane/¬
tissima meubra locaret.
Affuit hiis pcibꝰ clemens
anris om̃ipotentis: qͣ ẜuos
suos iusta petentes au dire
ꝯsueuit. Nai lux subito
celitꝰ emissa. aute basilice
srontem bte dergemẽtiois
marie in modũ facis ardẽs
in eum loeu ubimie est¬

Expanded text:
in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpus de loco priori transferendum decrevit, in sequenti aptum locum sepulturae providit. Nam inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locum ubi