comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
benigmis ut nicħ benigniꝰ cogitari queat. ⁊ mchilsit rec¬
tr̃i arit dlecens nisi qd ipse uult. mirũ uidet᷑ si dicimus
quia millatenꝰ uult aut ñ ei licet fuã iniuriã dimitiere
a quo etiã dehis quos aluis facimꝰ solemus indulgentiam
pet̾e.a. uerũ ẽ. quod dicis de lib̾tate ⁊ uoluntate i benig¬
intati eiꝰ ñ itdeamus repugnare. libertas enĩ non ẽ nisi
adhoc qd̵ expedit aut qͦd decet. nec benignitas dicenda
que aliquid dͥeo indecens oꝑatur. Quod aut̃ dicit᷑

Expanded text:
ita benignus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit recita benignus ut nihil benignius cogitari queat, et nihil sit rectum aut decens, nisi quod ipse vult: mirum videtur, si dicimus quia nullatenus vult, aut non ei licet injuriam 80 suam dimittere, a quo etiam de his, quas aliis facimus, solemus indulgentiam petere. ANS. Verum est quod dicis de libertate, et voluntate, et beniggnitati illius non videamus repugnare. Libertas enim non est nisi ad hoc, quod expedit aut quod decet; nec benignitas dicenda est, quae aliquid Deo indecens operatur. Quod autem dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
catui sic impunitũ diunitt̾e.S. Ita sequit᷑. a. Est ⁊ aliud q̃d
sequit᷑. si peceatũ sic impimitũ dimittit᷑. quia similit̃ erit
api dii peccanti ⁊ ñ ꝑeccanti. quod do ñ conuenit.s. Nonpos¬
sim negare .a. Uide⁊ hoc. Iusticiã hominũ nemonescit. eẽ
sublege. nt scđm eius quantitatẽ mensura retͥbutionis ã¬
dõ recompenset᷑.s. Ita credimꝰ a.Si aut̃ peccatũ nco nsoliuitier
nec punitar. milli legisubiacet .s. Nonpossũ alit intellgere.
niconuenientia ut imusticiã deo similẽ faciat. qr ia siciet¬
ratiomi tue. d cũ ds nobis p̃cipiat omuino diitt̾e pecea¬
nob pcipit ut ñ pꝰsumamꝰ. qd̾ solius dĩẽ. Adnullũ eniꝑti¬
net pindictã facere. nisĩ ad illũ qui dñs ẽ. duiũ. lami cũ
t̾rene potestates hoc recte faciuint. ipse facit. aquo alhoc
ipsũ sunt ordinate .s. Remouisti repugnantiã quã ꝓuta¬
A siesit liber ut milli legi milliꝰ subiaceat iudicio. ⁊ita sit

Expanded text:
Deum peccatum sic impunitum dimittere. BOS. Ita sequitur. ANS. Est et aliud quod sequitur, si peccatum si dimittitur impunitum; quia similiter erit apud Deum peccanti, et non peccanti: quod Deo non convenit. BOS. Non possum negare. ANS. Vide et hoc: Justitiam hominum nemo nescit esse sub lege, ut secundum ejus quantitatem, mensura retributionis aeo recompensetur. BOS. Ita credimus. ANS. Si autem peccatum nec solvitur, nec punitur, nulli legi subjacet. BOS. Non possum aliter intelligere. nconvenienrationi tuae: sed, cum Deus nobis praecipiat omnino dimittere peccanobis ut non praesumamus quod solius Dei est. Ad nullum enim pertinet vindictam facere, nisi ad illum qui Dominus est omnium: nam cum terrenae potestates hoc recte faciunt, ipse facit Deus, a quo ad hoc ipsum sunt ordinatae. BOS. Removisti repugnantiam, quam putaDeus sic sit liber ut nulli legi, nullius subjaceat judicio, et sit
Abbreviated transcription (Latin):
tauot as nt eam dehominib compleret. qͣndo corporeã
mundinaturã in meliꝰ muitaret. aut siꝑfecta erat in
rat eiꝰ consirmatio etiã simllus mea peccasset usꝙ ad
uandẽ inundi quã expectabamꝰ renouationẽ. aut siñ
diutius ila confirmatio differenda erat acceleranda
erat mundana renouatio. ut cũ eadẽ confirmatione
cio ante quã appareret. cur facte ẽẽnt destruere insti¬
tuerit: omĩ caret ratione. Sequit᷑ gͥ quia angłi ñ ita
fuert̃ inmimero ꝑfecto. ut eoꝵ confirmatio diu ñ
differret᷑. ꝓptẽa quia mundi nou renouationẽ mox¬

Expanded text:
tabat Deus ut eam de hominibus compleret, quando corpoream mundi naturam in melius mutaret: aut si perfecta erat in rat ejus confirmatio, etiam si nullus in ea pecasset, usque ad eam mundi, quam exspectamus, renovationem: aut si non diutius illa confirmatio differenda erat, acceleranda erat mundana renovatio, ut cum eadem confirmatione  ipso initio, antequam appareret cur factae essent destruere instituerit, omni caret ratione. Sequitur ergo quia angeli non ita fuerunt in numero perfecto, ut eorum confirmatio non diu differetur
Abbreviated transcription (Latin):
abillam ñ ascend̾ent .ẜ. hoc constat.a. Siquis g dit¬
nit. quia tantũ letabunt᷑ electi hoĩes de angłoꝵ ꝑdlitio¬
ne quantũ gaudebunt desu. a assũptione qm̃ absq
dubio hec ñ eẽt nisi illa fuisset. quom̃ potert̃ abhac per¬
uersa gratulatione defendi ut quom dicemꝰ angłos
qͥ ceciderunt in hominib restaurcatos si ilisme hoc ii

Expanded text:
Hoc constat. ANS. Si quis vero dixerit quia tantum laetabuntur electi homines de angelorum perditione, quantum gaudebunt de sua assumptione, quoniam absque dubio haec non esset, nisi illa fuisset, quomodo poterunt ab hac perversa gratulatione defendi? Aut quomodo dicemus angelos, qui ceciderunt, ex hominibus restauratos ; si illi sine hoc vi
Abbreviated transcription (Latin):
tra uoluntatẽ dĩ illũ aspectũ faceres. quid posses ꝓ hoc
peccato soluere:B. Non habeo aliquid maiꝰ quã qͣd supra
dixi .A. Sic grauit᷑ peccamꝰ quotienscũꝙ scient᷑ aliquid
quãlibet parirũ contra uoluntatẽ di facimꝰ. qm̃ semꝑ¬

Expanded text:
tra voluntatem Dei illum aspectum faceres, quid posses pro hoc tra voluntatem Dei illum aspectum faceres, quid posses pro hoc peccato solvere? BOS. Non habeo aliquid majus, quam quod supra dixi. ANS. Sic graviter peccamus, quotiescunque scienter aliquid quamlibet par
Abbreviated transcription (Latin):
a. Ne ce diitius ꝓtraham. quid si neceẽ eẽt. aut totũ mũ¬
dũ ⁊ quicqͥd ds non ẽ ꝑire. ⁊ innichilũ redigi. aut te fa¬
cere tã paruã rẽ contra uoluntatẽ łi: B. Cũ considero
actionẽ ipsam. leuissimũ quiddã uideo eẽ. s cũ intueor
qͥd sit contra uoluntatẽ dĩ. grauissimũ quiddã imulli
dampuo comparabile intelligo.S solemꝰ aliquando facere
contra uoluntatẽ alicinꝰ non rep̃hensibiliter ut resciꝰ ser¬
uent᷑. quod postea illi placet. contra cuiꝰ uoluntatẽ faci¬
mus.a. hoc fit homina qui aliquando ñ intelligit qͥd st
uenẽ. quia ꝓconseruanda tota creat᷑a nichil deberẽ facere
contra uoluntatẽ dĩ. a. Quid si plures eẽnt mundi plem
creat᷑is. sicut iste ẽ: B. Si infinito mimero multiplicaren¬
tur. ⁊ similiter in obtenderent᷑: idipsũ responderem a
Hichil rectius potes. S considera etiã si conting̾et. ut cõ¬

Expanded text:
ANS. Ne te diutius protraham: quid, si necesse esset aut totum munANS. Ne te diutius protraham: quid, si necesse esset aut totum mundum, et quidquid Deus non est, perire et nihilum redigi; aut te facere tam parvam rem contra voluntatem Dei? BOS. Cum considero actionem ipsam, levissimum quiddam video esse; sed cum intueor quid sit contra voluntatem Dei, gravissimum quiddam, et nulli damno comparabile intelligo: sed solemus aliquando facere contra voluntatem alicujus non reprehensibiliter, ut res ejus serventur; quod postea illi placet, contra voluntatem facimus. ANS. Hoc fit homini, qui aliquando non intelligit quid sit esse est quia pro conservanda tota creatura nihil deberem facere contra volontatem Dei. ANS. Quid, si plures essent mundi pleni creaturis, sicut iste est? BOS. Si infinito numero multiplicarentur, et similiter mihi ostenderentur, idipsum responderem. ANS. Nihil rectius potes: sed considera etiam, si contingeret ut con
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fecerit iusticiã. om̃s inusticias eiꝰ tradi oblinioni.a.
hoc ñ dicit᷑ nifi ilis qui aut expectauert̃ xp̃m ante¬
sola ratione utrũ aduentus eiꝰ ad saluationẽ homi¬
nũ eẽt necessarius. querere ꝓposurmꝰ. b ta fuonis tda
holag ratione ꝓcedamns .s. Quãuis me maneustias
onamus omnia illa que mͦ posuisti te ꝓpeccato pos¬
Ce soluere. te ñ debere. ⁊ uideamꝰ utrũ possint suffice¬
re aid satisfactionẽ uniꝰ tam parui peccati. sicuti ẽ urus
afpectius contra noluntatẽ di .s. Hisi quia andiote hos
ponere inquestionẽ: pntarẽ me hoc peccatũ una sola
compunctione delere. a. Nondũ considerasti quante
ponderis sit peccatũ.ẜ. Nũc ostende in.a.Si uidereste
ni conspectu ddi ⁊ aliqtiis ł diceret. aspice illuc. ⁊ ds contra.
nisi forte sim in ea necessitate positus. ut sit uecẽẽ me
necessitatẽ. ⁊ de solo hoc peccato considera si possis illud
facere ꝑte ipso redimendo .ẜ. aꝑte uideo qͥa ñ possum.

Expanded text:
omnes injustitias ejus tradi oblivioni . ANS. Hoc non dicitur nisi illi, qui aut exspectaverunt Christum, antesola ratione, utrum adventus ejus ad salvationem homse necessarius, quaerere proposu ratione procedamus. BOS. Quamvis in angustias tum. ANS. Ponamus omnia illa, quae modo posuisti, te pro peccato posse solvere, te non debere; et videamus utrum possint sufficere ad satisfactionem unius tam parvi peccati, sicuti est unus aspectus contra voluntatem Dei. BOS. Nisi quia audio te hoc ponere in quaestionem, putare me hoc peccatum una sola compunctione delere. ANS. Nondum considerasti quanti ponderis sit peccatum. BOS. Nunc ostende mihi. ANS. Si videres te in conspectu Dei, et aliquis tibi diceret. Aspice illuc; et Deus econtra: nisi forte sim in ea necessitate positus, ut sit necesse me necessitatem: et de solo hoc peccato considera, si possis illud facere pro teipso redimendo. BOS. Aperte video quia non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere deb&: Siue nãq imo siue plurib argum̃tis
ueritas in expugnabilit᷑ monstret᷑: equalit᷑ ab omni
cce ita est. Quomͦ gͦ saluus homo. .xxu.¬
erit homo supse nec soluit qͦd debet. nec saluari
siũ soluit debet: Aut qua fronte asseremꝰ dm̃ im̃a¬

Expanded text:
sufficere debet. Sive namque uno, sive pluribus argumentis sufficere debet. Sive namque uno, sive pluribus argumentis veritas inexpugnabiliter monstretur, aequaliter ab omni cce ita est. Quomodo ergo salvus erit homo, si ipse nec solvit quod debet; nec salvari, si non solvit, debet? aut qua fronte asseremus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
quã istã a. Uerũ esto. dimittit ds̃ ei qui ñ soluit qͦd de¬
bet. iccuto qm̃ ñ potest .s. Ita uellẽ.a. at quã dui ñ red¬
det. aut uolet redd̾e aut ñ uolet. S si uolet qͦd ñ pot̾it.
indigens erit. Si uͦ ñ uolet: iniustus erit .s. hoc nichil
clarins. a. Siue aũ indigens. siue iniustus sit. beatus ñ
erit.ẜ. & hoc aꝑtũ.a. Quãdui gͦ ñ reddet: beatus eẽ
qua post hãc uitã beatũ facit hoĩem. hane beatitudi¬
nẽ nuillidari deb̾e insiilli cui pemtas dimissa st̃ peccata
nec hanc dimissionẽ fierin debito reddito qd̾ debet ꝓ
pecc̃o. scd̾m magnitudinẽ peccati. suprapositis raciom¬
bus puto me sufficient᷑ ostendisse. Quib si quid t̃ uidet
posse rationibꝰ obici: dicere debes .s. Ego utiq millam
tuaꝵ racionũ aliquatenꝰ infirmari posse iudeo .a. Neq
ego si bene considentur existimo. Ueruntam̃ si uelima
de omnibꝰ quas posui in expugnabili ueritate roborat᷑.

Expanded text:
esto: dimittit Deus ei, qui non solvit quod debet, idcirco quoniam non potest. BOS. Ita vellem. ANS. At quandiu non reddet, aut volet reddere, aut non volet. Sed si volet quod non poterit, indigens erit: si vero non volet, injustus erit. BOS. Hoc nihil clarius. ANS. Sive autem indigens, sive injustus sit, beatus non erit. BOS. Et hoc apertum. ANS. Quandiu ergo non reddet, beatus essequa post hanc vitam beatum facit hominem: hanc beatitudinem nulli dari debere, nisi illi, cui penitus dimissa sunt peccata; nec hanc dimissionem fieri, nisi debito reddito, quod debetur, pro peccato secundum magnitudinem peccati, supra positis rationibus puto me sufficienter ostendisse. Quibus si quid tibi videtur posse rationibus objici, dicere debes. BOS. Ego utique nullam tuarum rationum aliquatenus infirmari posse video. ANS. Neque ego, si bene considerentur, existimo: verumtamen si vel una de omnibus, quas posui, inexpugnabili veritate roboratur,
Abbreviated transcription (Latin):
dnm eiꝰ eẽ ostendit. qd̵ ipse homo uoluntate fateri
recusat. In quo considerandũ quia sic̃ homo peccando rapt
poss si non peccaret: cũ ꝓpt̾ peccm̃ beatitudine ⁊ onnubono
pͥuatur. de suo quãuis inintus soluit. qͦd rapuit. qualicet
ds̃ hoc adusũ fui cõmodi ñ transferat qͦd aufert. sic̃ homo
pecuniã quã alii aufert insuã comiertit utibitatẽ. hoc
tam̃ ꝗͦd aufert utit᷑. ad suũ honorẽ ꝑ hoc quia aufert.au¬
ferendo eiĩ peccatorẽ ⁊ que nliꝰ sunt sibi subiecta tẽ ꝓbat.¬

Expanded text:
Dominum ejus esse ostendit, quod ipse homo voluntate fateri Dominum ejus esse ostendit, quod ipse homo voluntate fateri recusat. In quo considerandum quia sicut homo peccando rapit posset, si non peccaret: cum, propter peccatum beatitudine et omni bono privatur, de suo, quamvis invitus, solvit quod rapuit; quia licet Deus hoc ad usum sui commodi non transferat, quod aufert; sicut homo pecuniam, quam alii aufert, in suam convertit utilitatem: hoc tamen quod aufert, utitur ad suum honorem, per hoc, quia aufert. Auferendo enim, peccatorem, et quae illius sunt, subjecta sib
Abbreviated transcription (Latin):
seruat as iustius. quã sue dignitatis honorẽ . b. sonce¬
dere me oportet.a. Uidetur tͥ qd̾ eũ uitegre seruet. si sic
auferri sibi ꝑmittit ut nec soluat᷑ nec tpse auferentẽ
muniat: .s. Non audeo dicere.a. Necẽẽ est gͦ ut aut abla¬
tus honor soluat᷑. aut pena sequat᷑. alioquin ant sibi¬
as ipsi instus ñ erit. aut addutrũq impotens erit. qͦd
nefas ẽ. cogitare .s. Nichil rationabilius dici posse in
nor aut cuiꝰmoddi honorsit. Si enĩ pena peccantis ñ est eius
honor. cũ pectator ñ soluit qͦd abstulit. spunit᷑. sic ꝑdit
as honorẽ stm̃ ut ñ recuꝑet. qͦd his que dicta st̃ repug¬
nare uidet᷑ .a. Dm̃ impossibile ẽ. honorẽ suũ ꝑ dere. Aut
enĩ peccator sponte soluit qͦd deboꝵ. aut ds̃ ab iniuto as¬
cipit. Nã aut homo debitã subiectionẽ deo fiue ñ peccã¬
do. siue qd̾ peccat soluendo. uoluntate spontanea ex¬
hibet. aut ds̃ eũ inuitũ sibi torquendo fubicit. ⁊ sic se

Expanded text:
s justius quam suae dignitatis honorem. BOS. Concedere me oportet. ANS. Videtur tibi quod eum integre servet si sic auferri sibi permittit, ut nec solvatur, nec ipse auferentem puniat? BOS. Non audeo dicere. ANS. Necesse est ergo ut aut ablatus honor solvatur, aut poena sequatur; alioquin aut sibiipsi Deus justus non erit, aut ad utrumque impotens erit: quod nefas est vel cogitare . BOS. Nihil rationabilius dici posse intnor, aut cujusmodi honor sit. Si enim poena peccantis non ejus honor est, cum peccator non solvit quod abstulit, sed punitur, sic perdit Deus honorem suum, ut non recuperet: quod his quae dicta sunt repugnare videtur. ANS. Deum impossibile est honorem suum perdere: aut enim peccator sponte solvit quod debet, aut Deus ab invito accipit. Nam aut homo debitam subjectionem Deo, sive non peccando, sive quod peccat solvendo, voluntate spontanea exhibet; aut Deus eum invitum sibi torquendo subjicit, et sic se
Abbreviated transcription (Latin):
restaurando qͦd ĩminutũ erat aut ꝓ complendo qͦd non¬
dũ ꝑfectũ erat de illo inim̃o constituende ciuitatis sit
factus: S om̃s certierunt se factos ẽe. adꝑficiendam
illã ciuitatẽ. A. Ergo si plures erunt qͣm reꝑbi angłi
nullus poterit aut debebit scire se ñ eẽ ibi assũptum
nisi ꝓ alieno casu . B. Uerũ est .a. Non gͥhabebit de al

Expanded text:
trum pro restaurando quod imminutum erat, aut pro complendo quod nontrum pro restaurando quod imminutum erat, aut pro complendo quod nondum perfectum erat de illo numero constituendae civitatis, sit factus: sed omnes certi erunt se factos esse ad perficiendam illam civitatem? ANS. Ergo si plures erunt quam reprobi angeli nullus poterit aut debebit scire se non esse ibi assumptum, nisi pro alieno casu. BOS. Verum est. ANS. Non igitur habebit al
Abbreviated transcription (Latin):
de tasialioꝵ. isti nͦ siune silo cẽ non poterunt: Iinno qua¬
ater cũ hos uicio beati ẽc debebunt: Deuide qua ardacia
dicemus dm̃ ñ uelle aut ñ posse hanc restaurationẽ sine
hoc incio facere: s. Nonne similiter ẽ ingentib que ad side
uocate ft̃. qmia illa indei reppulerunt: a.Nom. Nã siande
om̃s ñ credicdissent: gentes tam̃ uocarent᷑. quia iomim
gente qͥ timet dm̃ ⁊ oꝑatur iusticiã: acceptus ẽiti. qm̃¬
uidei apłos contẽpserunt. ea tũc fuit occasio ut adgen¬
tes illi conuerterent᷑. ẜ. Nullo mͦ uideo qͥd contra hec alice
possini. a. Unde t̃ tudetur accid̾e singulis ula leticia de
alieno casu: B. Unde nisi quia certuserit unꝰ quisq qm̃
ubierit millatenꝰ eẽt isi aluis inde cecidisset: a.Sis
dampno gaudet. ẜ Ita uidet᷑.a. Putas ne illoꝵ aliquẽ ha¬
biturũ hanc certituidinẽ simultoplures ert̃ quã qui ce¬
cidert̃: s. Nequaquã possũ oꝑinari quod eam habeat

Expanded text:
isti vero sine illo esse non poterunt? Imo qualiter cum hoc vitio beati esse debebunt? Deinde qua audacia dicemus Deum non velle, aut non posse, hanc restaurationem sine hoc vitio facere? BOS. Nonne similiter est in gentibus, quae ad fidem vocatae sunt, quia illam Judaei repulerunt? ANS. Non; nam si omnes Judaei credidissent, Gentes tamen vocarentur: quia in omni gente qui timet Deum et operatur justitiam acceptus est udaei apostolos contempserunt, ea tunc fuit occasio ut ad Gentes illi converterentur. BOS. Nullo modo video quid contra haec dicere possim. ANS. Unde tibi videtur accidere singularis illa laetitia de alieno casu? BOS. Unde, nisi quia certus erit unusquisque, quoniam ubi erit nullatenus esset, nisi alius inde cecidisset? ANS. Sdamno gauderet. BOS. Ita videtur. ANS. Putasne aliquem illorum habiturum hanc certitudinem; si multo plures erunt, quam qui ceciderunt? BOS. Nequaquam possum opinari quod eam habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ angłoꝵ qͥ cecidat restitueret .B. hoc credimꝰ si uellẽ
aliquã huiꝰ rei rationẽ habere. a. fallis me. ñ enĩ ꝓposuimus
magis ꝓbat se hilariter dare qd̾ ꝓmittit. quã qui plus dat
qͣm ꝓmittit. Dic gͦ libent̃ qͦd quero .a. Rationalẽ naturã
que dei contẽplatione beata. c̃. uelẽ. uł futura. ẽ. in quodã
rationali ⁊ ꝑfecto numero p̃scitam eẽ adeo. itaut nec ma¬
iorẽ nec imorẽ illũ eẽ deceat. ñ est dubitandũ. Aut enĩ
nescit ds̃ in quo mim̃o meliꝰ eam deceat constitui. qͥd fal¬
sũ est. aut si scit in eo sllã constituet. quẽ adhoc decenti¬
orẽ intelliget. Quaꝓpt̾ aut angłi illi qͥ cecidert̃ facti erãt
ad hoc ut ẽẽnt intra numerũ illũ. aut qͥa extra illũ
absurdũ est opinari .B. Ueritas c̃. aꝑta qd dicis a sim̃¬
gͣ de illo num̾o ẽẽ debuert̃. aut restauranhuesr ceruenesi.¬
rationalis natura que in mimero ꝑfecto p̃scita ẽ. quod

Expanded text:
 restitueret. BOS. Hoc credimus, sed vellem aliquam hujus rei rationem habere. ANS. Fallis me: non enim proposuimus probat magis se hilariter dare quod promittit, quam qui plus dat quam promittit: dic ergo libenter quod quaero. ANS. Rationalem naturam, quae Dei contemplatione beata velnec majorem, nec minorem illum esse deceat, non est dubitandum. Aut enim nescit Deus in quo numero melius eam deceat constitui, quod falsum est: aut si scit, in eo illam constituet, quem ad hoc decentiorem intelliget. Quapropter aut angeli illi qui ceciderunt, facti erant ad hoc ut essent intra illum numerum: aut quia extra illum absurdum est opinari. BOS. Veritas est aperta quod dicis. ANS. Qgo de illo numero esse debuerunt, aut restaurandus est ex necessirationalis natura, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit soluit. hoc debet dare qd̾ abillo ñ posset exigi sa
lienĩ ñ rapiuss. Sic gͦ deb&e om̃is qui peccat honorẽ deo
quẽ rapiut soluere.⁊ hec .ẽ. satisfactio quã om̃ĩs peccator

Expanded text:
abstulit, solvit; hoc debet dare, quod ab illo non posset exigi, si abstulit, solvit; hoc debet dare, quod ab illo non posset exigi, si alienum non rapuisset. Sic ergo debet omnis qui peccat, honorem, quem rapuit Deo, solvere; et haec est sat
Abbreviated transcription (Latin):
pactat. ⁊ qđ omnis quiñ soluit pectat. hec ẽ iuslicra fiue
rectitudo uoluntatis que iustos facit siue rectos corde .l.
uoluntate. hic ẽ solus ⁊ totus honor quẽ debemus deo ⁊
anobis exigit ds. Solanamq talis uoluntas oꝑa facit
platita d̃o cũ potest oꝑari. ⁊ cũ non potest ipsa sola ꝑ se
placet. quia millũ opus sine illa placet. hunc honorẽ
debitũ qmi deoñ reddit. aufert ło qd fiu̾̃ ẽ. ⁊ dm exho¬
norat. ⁊ hoc ẽ peccare. Quãddni aut̃ ñ soluit qͦdrapuit.
manet inculpa. Nec sufficit solũmͦ redłe quod ablatũ
ẽ.s ꝓ contumelia illata plus deb& redłe quã abstulit.
Sicut enĩ qui ledit salutẽ alt̾ius ñ sufficit si salutẽ restitint
insi ꝓilata doloris iniuiria. recompenset aligtid. ita qͥ honorẽ
alicu ᷤꝰ uiolat. ñ sufficit honorẽ reddere. si ñ sccłm exhonorats¬
omis factã molestiã aliquid qͦd placeat eli quẽ erhonioran
restituit. Hoc quoq attendendũ quia cũ aliquis qͦd nnusi

Expanded text:
cat; et quod omnis, qui non solvit, peccat. Haec est justitia sive rectitudo voluntatis, quae justos facit sive rectos corde, id est voluntate; hic est solus et totus honor, quem debemus Deo, et quem a nobis exigit Deus. Sola namque talis voluntas opera facit placita Deo, cum potest operari; et cum non potest, ipsa sola per se placet, quia nullum opus sine illa placet. Hunc honorem debitum qui Deo non reddit, aufert Deo quod suum est, et Deum exhonorat; et hoc est peccare. Quandiu autem non solvit quod rapuit, manet in culpa; nec sufficit solummodo reddere quod ablatum est, sed pro contumelia illata plus debet reddere quam abstulit. Sicut enim qui laedit salutem alterius non sufficit, si salutem restituit, nisi pro illata doloris injuria recompenset aliquid; ita qui honorem alicujus violat, non sufficit honorem reddere, si non secundum exhonorationis factam molestiam, aliquid quod placeat illi, quem exhonoravit, restituat. Hoc quoque attendendum, quod cum aliquis, quod injuste
Abbreviated transcription (Latin):
adderet. fieret in ipsa uniuersitate quã ds̃ debet ordi¬
nare quedã ex uiolata ordinispulcritudine deformi¬
tas. ⁊ ds̃ infua dispositione iudet᷑ deficere Que duo qm̃
sic̃ sunt in conuenientia. ita st̃ impossibilia: necẽẽ ẽ ut omue
peccĩn satisfactio aut pena sequat᷑ .s. Satiffecisti obiection
mee. a. Palam gͥ ẽ. quia dm̃ quantũ in ipso ẽ. nulluspotest
honorare uł exhouorare: s quantũ inse est. hoc aliquis facet
uidef. cũ uoluntatẽ suã euis uoluntati subicit aut subtia¬
hit .ẜ. Ilefcio quid contra queã dicere . A.Si cds̃ uel admodic¬

Expanded text:
adderet, fieret in ipsa universitate, quam Deus debet ordiadderet, fieret in ipsa universitate, quam Deus debet ordinare, quaedam ex violata ordinis pulchritudine deformitas, et Deus in sua dispositione videretur deficere. 81 Quae duo quoniam sicut sunt inconvenientia, ita sunt impossibilia; necesse est ut omne peccatum satisfactio aut poena sequatur. BOS. Satisfecisti objectioni meae. ANS. Palam est ergo quia Deum, quantum in ipso est, nullus potest honorare, vel exhonorare: sed quantum in se est hoc aliquis facere videtur; cum voluntatem suam voluntati ejus subjicit, aut subtrahit. BOS. Nescio quid contra queam dicere. ANS. Adhuc add
Abbreviated transcription (Latin):
gari acelo. nullatenꝰ possent n fub celo ẽẽ. nec fugere celũ
uisi appropinquando celo. Nam ⁊ unde ⁊ quo ⁊ quairent
subcelo eẽnt. ⁊ quantomagis aqualiboe celi parte elonga¬
rent᷑. tantomagis opposite parti appropinquarent. Ita
quãius homo uł malus angłs diuine uoluntati ⁊ ordina¬
tioni subiacere uolit. ñ tam̃ eam fug̾e ualet. qͥa si uult
fugẽ de subuoluntate iubente. currit sub uoluntatẽ
pnnientẽ. ⁊ si queris qua trausit: ñ nisi sub uoluntate ꝑ¬
mittente.⁊ hoc ipsũ qd̾ ꝑuerse uult aut agit. muniuer¬
sitatis p̃fate ordinẽ ⁊ pulcritudinẽ sũma sapientia con¬
uertit. Ipsa namq ꝑuersitatis spontanea satisfactio:
uł a non satisfatiente pene exactio: excepto hoc qͥa ds̃
de malis multismodis bona facis. in eadẽ uniuersitate
fuũ tenent locũ. ⁊ ordinis pulcritudinẽ. Quas si diuina
sapĩa ubi ꝑuersitas rectũ ordinẽ ꝑturbare nitit᷑. non

Expanded text:
gari a coelo, nullatenus possent nisi sub coelo esse, nec fugere coelum gari a coelo, nullatenus possent nisi sub coelo esse, nec fugere coelum nisi appropinquando coelo. Nam et unde, et quo, et qua irent, sub coelo essent, et quanto magis a qualibet parte coeli elongarentur, tanto magis oppositae parti appropinquarent. Ita, quamvis homo, vel malus angelus divinae voluntati et ordinationi subjacere nolit, non tamen eam fugere valet; quia si vult fugere de sub voluntate jubente, currit sub voluntatem punientem. Et si quaeris qua transit, nonnisi sub voluntate permittente : et hoc ipsum, quod perverse vult aut agit, in universitatis praefatae ordinem et pulchritudinem summa sapientia convertit. Ipsa namque perversitatis spontanea satisfactio, vel a non satisfaciente poenae exactio excepto hoc quod Deus de malis multimodis bona facit in eadem universitate locum tenent suum et ordinis pulchritudinem. Quas si divina sapientia, ubi perversitas rectum ordinem perturbare nititur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ed est aliud ad quod responsionẽ tuam xiiii.¬
postulo. Nam si ds itasicut ꝓbas suũ debet honorẽ
seruare. cur uel admodicũ patit᷑ illũ iuolari: Quod em̃
aliquo mͦ ledi sinitur. ñ integre nec ꝑfecte custoditur.a.
Dei honori nequit aliqͥd quantũ ad illũ ꝑtinet addi ut
miiii. Idem nãq ipse sibi ẽ. honor incorruptibilis et
nullo mͦ mutabilis. Uerũ quando unaqueq creatira
suũ ⁊ quasi sibi p̃ceptũ ordinẽ siue naturalit̃ sine racio¬
ime rationalis natura. ci datũ ẽ. intelligẽ quid debe¬
at. Nue cũ uult qͦd deboe dm̃ honorat. ñ quia alli aliqͥd
confert. s quia sponte se eiꝰ uoluntati ⁊ dispositiomi
subdit. ⁊ mrerũ uniuersitate ordinẽ fitũ. ⁊ eiusdem¬
unnier sitatis pulcritudinẽ quantũ mmpsa .ã. sernat. Samit
ne i pulcritudinẽ quantũ ise.ẽ. ꝑturbat. licet potesatẽ
aut dignitatẽ di nullatenꝰ ledat aut decoloret. Siem̃ sa
que celi ambitu continent᷑ uellent ñ eẽ subcelo aut elon¬

Expanded text:
 et aliud, ad quod tuam responsionem postulo: nam si Deus ita, sicut probas, suum debet honorem servare, cur vel ad modicum patitur illum violari? Quod enim aliquo modo laedi sinitur, non integre nec perfecte custoditur. ANS. Dei honori nequit aliquid, quantum ad illum pertinet, addi vel minui. Idem namque ipse sibi honor est incorruptibilis, et nullo modo mutabilis. Verum quando unaquaeque creatura suum, et quasi sibi praeceptum ordinem, sive naturaliter, sive ratioime rationalis natura, cui datum est intelligere quid debeat. Quae cum vult quod debet, Deum honorat; non quia illi aliquid confert, sed quia sponte se ejus voluntati et dispositioni subdit, et in rerum universitate ordinem suum, et ejusdemuniversitatis pulchritudinem, quantum in ipsa est, servat. Cum vero nem et pulchritudinem, quantum in se est, perturbat, licet potestatem aut dignitatem Dei nullatenus laedat aut decoloret. Si enim ea, quae coeli ambitu continentur, vellent non esse sub coelo aut elon
Abbreviated transcription (Latin):
angłi ꝓ alis possunt restitui: a. Cũ uidebis nr̃e re¬
staurationis difficultatẽ. intelliges eoꝵ reconciliatio¬
uis impossibilitatẽ. aliĩ aut̃ angłi ꝓulis restitui non
possunt᷑ ideo ut taceã quomͦ hoc repugnare uideał
pͥme ꝑfectionis c̾reationis. quia ñ debent nͥ tales esse
possint. quales alli finssent si ñ peccassent. cũ illimuila
usa uindicta peccati ꝑseuerassent. qͦd post illoꝵ cafũ a¬

Expanded text:
angeli pro illis possint restitui? ANS. Cum videbis nostrae restaurationis difficultatem intelliges eorum reconciliationis impossibilitatem. Alii autem angeli pro illis restitui non possunt, ideo ut taceam quomodo hoc repugnare videatur primae creationis perfectioni quia non debent; nisi tales esse possint, quales illi fuissent, si non peccassent; cum illi nulla visa vindicta peccati perseverassent: q
Abbreviated transcription (Latin):
mendaciũ. insi ita intelligat᷑ sicut cũ de duobꝰ iposibile
dicunus. si hoc ẽ. ilud ẽ. quia nec hoc nec ulud ẽ. Ut siquis
licat. si aqua ẽ sicca.⁊ ignis ẽ humidus. Neutrũ em̃ uerĩ
ẽ. Itaꝙ de illis tantũ uerũ ẽ. dicere. si ds hoc uult iustat
que dm̃ uelle ñ ẽ. inconueniens. Si enĩ ds̃ uult ut pluat

Expanded text:
mendacium, nisi ita intelligatur, sicut cum de duobus impossibilibus dicimus: Si hoc est, illud est; quia nec hoc, nec illud est: ut si quis dicat: Si aqua est sicca, et ignis est humidus; neutrum enim verum est. Itaque de illis tantum est verum dicere: Si Deus hoc vult, justum est: quae Deum velle non est
Abbreviated transcription (Latin):
cieatori⁊ sibi ⁊ inuicẽ queq suo mͦ et̃ne congaudendo iocũ¬
daret᷑. Quatmꝰ quod uoluntas in rationali nat᷑a sponte
facit. hoc etiã insensibilis creat᷑a ꝑ dei dispositionẽ na¬
turalit᷑ exhib̾et. Solemus namq in maioꝵ nrõꝵ exal

Expanded text:
Creatori, et sibi invicem, quaeque suo modo aeterne congaudendo jucunCreatori, et sibi invicem, quaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quatenus quod voluntas in rationali natura sponte facit, hoc et jam insensibilis creatura per Dei dispositionem naturaliter exhiberet. Solemus n
Abbreviated transcription (Latin):
neceẽ est. si plures ñ erunt. ⁊ cũ impossibile sit iulũ iai
ciuitate futurũ in conueniens. uidet᷑ neceẽ eẽ ut angl̃i
sint facti in illo ꝑfecto num̾o. ⁊ plures fut᷑i sint beatiho¬
mines qͣm sint miseri angłi .s. Non uideo quaratione
hoc negari nequeat. a. aliam adhuc enisdẽ sententie
posse diciputo racionẽ .b. hanc quoq ꝓferre debes .a. sre¬
dimus hanc mundi molẽ corporeã in meliꝰ renouandã
nec hoc futurũ eẽ: donec impleat᷑ numerus electoꝵ ho¬
minũ.⁊ illa beata ꝑficiatur ciuitas. nec post eiꝰ ꝑfectionĩ
differendũ. Unde colligi potest dm̃ ab initio ꝓposuisse
ut utrũq simulꝑficeret. quatinꝰ ⁊ minor que dm̃ nõ
sentiret nat᷑a ante maiorẽ que dõ frui deb̾et nequa¬
quã ꝑficeret᷑. ⁊ in maioris ꝑfectione mutata in meliꝰ
suo quodã mͦ quasi congratularet᷑. immo omĩs creat᷑a
de tam głosa ⁊ tam adinirabili sui cõsummatione ip̃i

Expanded text:
erunt: et cum impossibile sit ullum in illa civitate futurum inconveniens, videtur necesse esse ut angeli non sint facti illo perfecto numero, et plures futuri sint beati homines, quam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negari queat. ANS. Aliam adhuc ejusdem sententiae posse dici puto rationem. BOS. Hanc quoque proferre debes. ANS. Credimus hanc mundi molem corpoream in melius renovandam; nec hoc futurum esse, donec impleatur numerus electorum hominum, et illa beata perficiatur civitas; nec post ejus perfectionem differendum. Unde colligi potest, Deum ab initio proposuisse ut utrumque simul perficeret; quatenus et minor, quae Deum non sentiret, natura ante majorem, quae Deo frui deberet, nequaquam perficeretur; et in majoris perfectione, mutata in melius, suo quodam modo quasi congratularetur; imo omnis creatura de tam gloriosa et tam admirabili sui consummatione ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ñinutus bib̾et dedisse : Et si filius sibi ñ pepcisse s pno
bis spontanea uoluntate se ipsũ tradidisse recte cłr. qͥs ne¬
get recte dici qͥa pat̃ aquo talẽ uoluntatẽ habuit ali nõ
pepcit. s ꝓ nob̾ tradidit illũ ⁊ mortẽ eiꝰ uoluit: Hoc etiã
m̃ indeclinabiliter ⁊ sponte seruando acceptã apatre uo
luntatẽ filius factus ẽ. illi obediens usq admortẽ. ⁊ didioir
ex his que passus ẽ. obedientiã. id. ẽ. quã magna res facien¬
la sit ꝑ obedientiã. Nam tunc. ẽ. simplex ⁊ uera obecdien¬
tia cũ rationalis cͥteatuia ñ necessitate s sponte seruat u¬
luntatẽ ado acceptã. aliis quoꝙ modis recte possumus
patie uoliusse filii mortẽ intellige̾. quãuis isti possiint
sufficere. Nam sic̃ uelle dicimꝰ eũ qui facit ut alius uelit.
ita dicimꝰ etiã illũ uelle qͥ ñ facit ut alius uelit. s appro¬

Expanded text:
quem non invitus biberet, dedisse? Et si Filius sibi non pepercisse, sed pro quem non invitus biberet, dedisse? Et si Filius sibi non pepercisse, sed pro nobis spontanea voluntate seipsum tradidisse, recte dicitur, quis neget recte dici quia Pater, a quo talem habuit voluntatem, illi non pepercit, sed pro nobis tradidit illum et mortem ejus voluit? Hoc etiam modo indeclinabiliter et sponte servando acceptam voluntatem a Patre Filius factus est illi obediens usque ad mortem, et didicit ex his quae passus est, obedientiam, id est quam magna res facienda sit per obedientiam. Nam tunc est vera et simplex obedientia, cum rationalis natura, non necessitate, sed sponte servat voluntatem a Deo acceptam. Aliis quoque modis recte possumus Patrem voluisse Filii mortem intelligere, quamvis isti possint sufficere. Nam, sicut velle dicimus eum, qui facit ut alius velit; ita etiam dicimus eum velle, qui non facit ut alius velit, sed appro
Abbreviated transcription (Latin):
obediens fuit usq ad mortẽ. ⁊ didicit ex his que passus
ẽ obedientiã. Quẽ admodũ enĩ scłm humanitatẽ non
habebat ase uoluntatẽ uste uiuendi s apatre. ita et
uoluntatẽ illã quã ut tantũ bonũ faceret mori uolu¬
it. ñ potuit hab̾e nisi apatre luminũ aquo. ẽ. omne
datũ optimũ. ⁊ omẽ donũ ꝑfectũ. Et sicut pat̾ traħe
dando uoluntatẽ dr: ita ñ incongrue sit si implere
asserit᷑. Sicut enĩ filius dicit de patre. nemo uenit
eil me n pat traxerit eũ. ita dicere potuit nͥ impulen
eũ. Similit̾ quoꝙ ꝓferre potuit nemo currit ad noi
Eꝓpter nom̃ meũ. nisi pat̾ impulerit aut traxertr e
Qm namq uoluntate quisꝙ adid q̃d indeclinabilte
uult srahit ułimpellit᷑. ñ inconuenienter traħe aut
tri uł impulsu nulla intelligit᷑ molentie necessitas s ai¬
cepte bone uoluntatis spontanea ⁊ amata tenacitas. d
ratione mandatũ illi. ut mortẽ sponte sustiñet. ⁊ calicem

Expanded text:
it usque ad mortem, et didicit ex his quae passus est, obedientiam. Quemadmodum enim secundum humanitatem non habebat a se voluntatem juste vivendi, sed a Patre; ita et illam voluntatem qua, ut tantum bonum faceret, mori voluit, non potuit habere nisi a Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum : et sicut Pater trahere, dando voluntatem, dicitur; ita non incongrue fit, si impellere asseritur. Sicut enim dicit Filius de Patre: Nemo venit ad me, nisi Pater traxerit eum ; ita dicere potuit, nisi impulerit eum. Similiter quoque proferre potuit, nemo currit ad mortem propter nomen meum, nisi Pater impulerit aut traxerit em namque voluntate quisque ad id quod indeclinabiliter vult, trahitur vel impellitur; non inconvenienter trahere aut ractu vel impulsu nulla intelligitur violentiae necessitas, sed acceptae bonae voluntatis spontanea et amata tenacitas. Si ratione mandatum illi, ut mortem sustineret sponte, et calicem,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qui credẽ nichil uolunt. nͥ p̃monstrata ratione uolot¬
cũ pacisci ut nullũ uł nuimmũ inconueniens indo a uob
accipiat᷑.⁊ nulla uł minima tatio si maior ñ repugnat ri¬
ciatim. Sicut enĩ indõ quã lib&e paritũ in conueniens se¬
quitur impossibilitas. ita quã lib& paruã rationẽ si ma¬
lori ñ iincitur comitat᷑ necessitas. s Nichilinhac re ac¬
cipio libentius. quã ut hoc pactũ int̾ nos cõmune sera¬
tur a. De incarnatione tantũ di ⁊ dehis que deulo astup¬
to homine credimꝰ: questio ẽ.s. Ita ẽ. A. Ponamꝰ eͦ dei
mcarnationẽ ⁊ que de illo dicimus homine nunquã
tieisse ⁊ constet int̃ nos hominẽ ẽẽ factũ adbeatitudi¬

Expanded text:
eorum qui credere nihil volunt nisi praemonstrata ratione, volo teorum qui credere nihil volunt nisi praemonstrata ratione, volo tecum pacisci, ut nullum vel minimum inconveniens in Deo a nobis accipiatur, et nulla vel minima ratio, si major non repugnat, rejiciatur. Sicut enim in Deo quamlibet parvum inconveniens sequitur impossibilitas; ita quamlibet parvam rationem, si majori non vincitur, comitatur necessitas. BOS. Nihil in hac re libentius accipio quam ut hoc pactum inter nos communiter servetur. ANS. De incarnatione Dei tantum et de his quae de illo assumpto homine credimus quaestio est. BOS. Ita est. ANS. Ponamus ergo Dei incarnationem, et quae de illo dicimus homine, nunquam fuisse: et constet inter nos hominem esse factum ad beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ fumã eã. Nemo tollit eã ame. s ego pono eã ame¬
ipso. Potestatẽ habeo ponendi eã: ⁊potestatẽ habeoiterũ
sumendi eã. Quod gͦ idẽ ipse sua potestate. ⁊ sua uolunta¬
tali pat̾ de talifilio conuenire. a. Immo maxime decet
ciale pe trẽ tati fibio consentire. si quid uult laudabilit̃ &
honorẽ di ⁊ utilit̾ ad saluitẽ hominũ que alit̃ fieri ñ poti¬
it. si ihoc adhue uersamur. qualit̾ morsilla rationos¬
lis uecessaria moustrari possit. aliter namꝙ nec ipseds
eami uelle nec pat̾ cogere aut ꝑmitt̾e debuisse uudetur.
Querit eim cur ds alit hominẽ saluare ñ potinit aut sp
tuit e cur hoc ui uoluit. Nã ⁊ inconueniens uidet et deoho¬
muie hoc mͦ saluasse. uec apparet quid morsista ualeat as
saluandũ hominẽ. Mirũ enĩ est si dͥs̃ sic delectat᷑ aut egt
sanguine iinocentis. ut ñ nisi eo int̃̾fecto parcere uelit
aut possit nocenti. a. Qm̃ accipis in hac questione ꝑsonã

Expanded text:
pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam . Quod ergo idem ipse sua potestate et sua voluntatali Patri de tali Filio convenire. ANS. Imo maxime decet talem Patrem tali Filio consentire, si quid vult laudabiliter ad honorem Dei, et utiliter ad salutem hominum, quae aliter fieri non potuit. BOS. In hoc adhuc versamur, qualiter mors illa rationabilis et necessaria monstrari possit. Aliter namque nec ipse Filius eam velle, nec Pater cogere aut permittere debuisse videtur. Quaeritur enim cur Deus aliter hominem salvare non potuit; aut si potuit, cur hoc modo voluit. Nam et inconveniens videtur esse Deo hominem hoc modo salvasse; nec apparet quid mors illa valeat ad salvandum hominem. Mirum enim est, si Deus sic delectatur aut eget sanguine innocentis, ut nonnisi interfecto eo parcere velit aut possit nocenti. ANS. Quoniam accipis in hac quaestione personam
Abbreviated transcription (Latin):
eristimabis conuenire. ut quã fecit iustã adbeatitudinẽ¬
rũ est. S Patet quia si ñ peceasset homo. ñ deb̾et ab eo as mo
peccatũ. s ipse sponte sustinuit mortẽ nonꝑ obecdientiã
ddeserendi uitã. s ꝓpter obedientiã seruandi u
obedientiã seruandi iusticiã
in qua tã fortit᷑ ꝑseue¬
rauit. ut inde mortẽ incur¬
reret. Potest etiã dici qͥa
p̃cepit unde incurrit mortẽ. Ita gͦ sicut mandatũ¬
obediens pat usqꝙ ad mortẽ. ⁊ sic didicit exhis que passis est
obedientiã .d.ẽ. quousꝙ seruari debeat obedientia. uerhi
aut quod positũ ẽ. didicit: duob modis intelligi potest
diee enĩ didicit dictĩ. ẽ ꝓ aliis fecit discere. aut quia qoꝑ
asd mortẽ. mortẽ aut̃ crucis subddidit ꝓpt̃ qd̾ ⁊ as̃ illi ex¬

Expanded text:
tudinerum est. BOS. Patet quia si non peccasset homo, non deberet Deus ab eopeccatum; sed ipse sponte sustinuit mortem, non per obedientiam deserendi vitam, sed propter oobedientiam servandi justitiam, in qua tam fortiteravit ut inde mortem incurreret. Potest etiam dici quia praecepit unde incurrit mortem. Ita ergo: Sicut mandatuhis quae passus est obedientiam, id est quousque debeat servari obedientia. Verbum autem quod positum est, didicit, duobus modis intelligi potest. Aut enim didicit, dictum est pro, alios fecit discere; aut quia, quoad mortem, mortem autem crucis, subdidit: Propter quod e
Abbreviated transcription (Latin):
iste. ueruntam̃ ñ sicut ego uolo s sic̃ tu. ⁊ si ñ potest hic
calix transire nisi bibã illũ fiat uoluntas tua natura¬
lẽ salutis ꝑ uolinitatẽ suã sigẽat appetitũ. q humana
caro dolorẽ mortis fugiebat. Uoluntatẽ u patris dicit.
nũ genus restaurari nolebat pat᷑. insi faceret homo
racio quod alius facere ñ poterat: id circo dicit filius
co te hoc mn uelle mortẽ meã. fiat gͥhec uolun¬
tas tuia. id ẽ siat mors mea ut mundus tͥ reconcilieto e
am sept alique uelle dicimꝰ aliguid qͥa ñ uult aliudo qͦd
si uellet ñ feret nlud qd̾ cłr uelle Ut cũ dicimꝰ illũ uelle
mo tã magnũ aliquid faceret ut dyci. Quod filio uo¬
lenti salutẽ hominũ tantundẽ ualuit qm̃ alius hoc
tatere ñ ualebat. quantũ si illi mori p̃ciꝑet. Unde ille
sic̃ mandatũ ddechit illi pat̾ sic fecit. ⁊ calicẽ quẽ dedit ei
pãt bibit obecdiens usq ad mortẽ. Itẽ de ensdẽ. quomͦ alft¬

Expanded text:
verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et: Si non potest hic calix transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua , naturalem salutis per voluntatem suam significat appetitum, quo humana caro dolorem mortis fugiebat. Voluntatem vero Patris dicit, num genus restaurari nolebat Pater, nisi faceret homo ratio quod alius facere homo non poterat, idcirco dicit Filius co te hoc modo velle mortem meam: fiat ergo voluntas tua, id est fiat mors mea, ut mundus tibi reconcilietur. Nam saepe aliquem velle dicimus aliquid, quia non vult aliud quod si vellet, non fiermo tam magnum aliquid faceret, ut jam dixi. Quod Filio volenti salutem hominum tantumdem valuit, quoniam hoc alius facere non valebat, , quantum si illi mori praeciperet: unde ille, sicut mandatum illi dedit Pater, sic fecit; et calicem, quem dedit ei Pater, bibit, obediens usque ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
ad mortẽ uidei: s. Non
ob alnid: nisi qͥa ueritatẽ ⁊ iusticiã uiuendo ⁊ loquendo
in decliabiliter tenebat. a. hoc puto. quia ds abomin
rationabili creatura exigit.⁊ hoc illa ꝑ obedientiã deo de¬
bit .ẜ. Sic fateri nos oportet. a. hanc gͥ obedientiã debe¬
bat homo ille ło patͥ. ⁊ humanitas diuinitati.:⁊ hanc
ab illo exigebat pat᷑ .ẜ. hoc nlli dubiũ. a. Ecce habet
quid fecit exigente obedientia .b. Uerũ. ẽ. ⁊iam uideo qͥd
sibi illatũ quia obediendo ꝑseuerauit sustinuit. Nã illa¬
ta ẽ ili mors. quia ꝑstitit mobedientiã. ⁊ hanc sustinuit.
S quom᷑ hoc obeddientia ñ exigat: ñ intelligo. a Si homo
minquã peccasset. deb̾et pati mortẽ. aut ds̃ deb̾et hoc
ab illo exigere: s. Quẽadmodũ credimꝰ nec homo mo¬

Expanded text:
ad mortem? BOS. Non ob aliud nisi quia veritatem et justitiam vivendo et loquendo indeclinabiliter tenebat. ANS. Hoc puto quia Deus ab omni rationali creatura exigit; et hoc illa per obedientiam Deo debet. BOS. Sic nos fateri oportet. ANS. Hanc igitur obedientiam debebat homo ille Deo Patri, et humanitas divinitati; et hanc ab illo exigebat Pater. BOS. Hoc nulli dubium est. ANS. Ecce habes quid fecit exigente obedientia. BOS. Verum est; et jam video qui sibi illatum, quia obediendo perseveravit, sustinuit. Nam illata est illi mors, quia perstitit in obedientia et hanc sustinuit; sed quomodo hoc obedientia non exigat non intelligo. ANS. Si homo nunquam peccasset, deberet pati mortem; aut deberet Deus hoc ab illo exigere? BOS. Quemadmodum credimus, nec homo mo
Abbreviated transcription (Latin):
quafi ppt̃ illam hoc fieret. Quod autẽ ipse. ait. ñ uenuo¬
luntatẽ meã facere. s ciꝰ qui masit me. tale ẽ quale este
quisũ habetase s adeo. hoc ñ tam suũ quã dei dicere de¬
bet. Nullus uͦ homo ase habet uerita tẽ quã docet aretu¬

Expanded text:
quasi propter illam hoc fieret. Quod autem ipse ait: Non veni voquasi propter illam hoc fieret. Quod autem ipse ait: Non veni voluntatem meam facere, sed ejus qui misit me , tale est, quale est et non habet a se, sed a Deo, hoc non tam suum quam Dei dicere debet. Nullus vero homo a se habet veritatem quam docet aut ju
Abbreviated transcription (Latin):
facere aliquid s ꝓponimꝰ nos aliud pͥus facturos ꝑ qͦdillud
quia ũ nisi ꝑsllud fieri depositũ erat. Nam si fluuiũ quẽ
equo ⁊ naui transire possũ ꝓpono me ñ nisi naui transi¬
turũ. ⁊ iadcirto differo transmeare. quia naiuis ab ẽ qi iã
p̃sto ẽ. nauis si transeo recte de me dr naiuis parata fuit
ꝓpt̾ea transiuit. Et ñ solũ ita loquimͦ quandoꝑ illud
qd prece̾e uolumꝰ. s etiã quando ñ ꝑ illud s tantũmͦ pꝰ
ilua facere aliud aliqͥd statuimꝰ. Si quis enĩ differt ci¬
bñ sumere ꝓptẽa quia ñdum ea die misse celebratio¬
in affuit. ꝑacto qd̾ pͥus facere uolebat ñ incongrue alli
cr. iam sume cibũ ꝓpt̾ea quia iã fecisti ꝓpt̾ qͦd sum̃e dif¬
quã illã exaltationẽ facere decre ꝓ̃ uit. Potest hoc &
eo mͦ intelligi quo idẽ dñs legitur ꝓfecisse sapi¬
entia ⁊ gr̃a apud dm̃. ñ quia ita erat. s quia ille
sic se habebat acsiita eẽt. Nam sic post mortẽ exaltatus est

Expanded text:
facere, sed proponimus nos prius aliud facturos, per quod illud quia nonnisi per illud fieri dispositum erat. Nam si fluvium, quem equo vel navi transire possum, propono me nonnisi navi transiturum; et idcirco differo transmeare, quia navis abest: cum jam praesto est navis, si transeo, recte de me dicitur: Navis parata fuit, propterea transivit. Et non solum ita loquimur quando per illud, quod praecedere volumus, sed etiam quando non per illud, sed tantummodo post illud, facere aliud aliquid statuimus. Si quis enim differt cibum sumere propterea quia nondum ea die missae celebrationi adfuit, peracto quod prius facere volebat, non incongrue dicitur illi: Jam sume cibum, propterea quia jam fecisti propter quod sumere difquam illam exaltationem decrevit facere. Potest hoc et eo modo intelligi, quo idem Dominus legitur profecisse sapientia et gratia apud Deum: non quia ita erat, sed quia ille sic se habebat, ac si ita esset. Nam sic post mortem exaltatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
placut. ncc ꝓhibunt eũ uele aut impłe quod uolebatxete uo¬
luisse ut filiꝰ mortẽ tam pie tã utiliter sustineret. quauis pe¬
uam cĩ ñ amatet affirmat᷑. Non autẽ potuisse calitẽ tra fire
ri. ⁊ipse indeclinabiliter uolebat potiꝰ mortẽ pati. quã ait
iindus ñ saluaret᷑. Iccirco autẽ illa uerba dyxit. ut doceret
nenda ut nulla necessitate s libera uoluntate morturis

Expanded text:
placuit, nec prohibuit eum velle aut implere quod volebat recte voluisse ut Filius mortem tam 79 pie et tam utiliter sustineret, quamvis poenam ejus non amaret, affirmatur. Non autem potuisse calicem transire aliter salvari; et ipse indeclinabiliter volebat potius mortem pati, quam ut mundus non salvaretur. Idcirco autem dixit verba illa ut doceret nenda, ut nulla necessitate, sed libera voluntate mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit lux nr̃aꝵ mortiũ. Unã abstulit: alt̾am ad exerciiũ
electis reliquit. quã denuo ueniens exterminabit .s. de am¬
Quo uenit anima ciꝰ post mortẽ: a. Incelestẽ ma xp̃i.¬
Qua hora angłs egiptũ uastauit. ea hora id ẽ. mectia note ip̃s
infernũ despoliauit: ⁊ cũ tumpho inde rediens raptosinde
inparachso collocanit. corpꝰ insepulcro uifitaurt. qͦd de mor¬
mortis usꝙ adhorã resurrectionis in inferno cũ electis fuerit
nnde cũ es abiens resurrexerit .s. de resurrertiom.
Iate n statim post mortẽ resurrexit. aut cur n dintꝰ. sers¬

Expanded text:
um, quarum unam abstulit, alteram ad exercitium electis reliquit, quam denuo veniens exterminabit. D. Quo ivit anima ejus post mortem?--M. In coelestem qua hora angelus Aegyptum devastavit: ea hora, id est, media nocte, Christus infernum despoliavit; et cum triumpho inde rediens, raptos inde paradiso collocavit, corpus suum in sepulcro visitavit, quod de mormortis usque ad horam resurrectionis in inferno cum electis fuerit, et inde cum eis abiens resurrexerit. Quare autem non statim post mortem resurrexerit haec causa fuit, s
Abbreviated transcription (Latin):
qͥetẽ p̃cepta explerent: T̃ertio: inqͥnquagesimo die aresur¬
rectione. ut sicut popłs di post lib̾ationẽ ab egipto. qͥnqͣ¬
gesimo die accepit legẽ timoris. ita popłs fideliũ post li¬
berationẽ suã amundo. qͥnqͣgesimo die accepit legẽ amo¬
ris. In iubeleo etiã .i. qͥnquagesimo anno recepit popłs. x

Expanded text:
ecem praecepta explerent; tertio, quod in quinquagesimo die a resurrectione, sicut populus Dei post liberationem ab Aegypto, quinquagesimo die accepit legem timoris, ita populus fidelium post liberationem suam a mundo quinquagesimo die acciperet legem amoris. In jubilaeo eti
Abbreviated transcription (Latin):
niss. dicerent dm̃ noe ⁊ abrahe locutũ fuisse. ⁊ oia agenda
uel ñ agenda abeis didicisse .s. Quare ñ uenit tepore legis do.
i tu utmisset. dicerent indeai se copiose alege iasteuctos. se¬
aicsũ apiilosophis se habunde edoctos. PAur ñ distulit uscp
cirea tinẽ minadi . T ũe panci eũ mitarents electoꝵ uen¬
merus ñ impleret᷑. N eccẽ ẽ fiuit eũ uenire. qͣnilo uen it pln
mass grauari quã releuari ingemiscebant ⁊ gentiles relicto
natualiusu. contra naturã turꝑit̃ tnuebant. ⁊ cũ ne ꝙ sacer¬
doi ned leuita subuenret. necce eiat ut samaritanꝰ adne¬

Expanded text:
nisset, dicerent Deum Noe et Abrahae locutum fuisse, et omnia agenda nisset, dicerent Deum Noe et Abrahae locutum fuisse, et omnia agenda vel vitanda ab eis didicisse. D. Quare non venit tempore legis?--M. Si tunc venisset, dicerent Judaei se copiose a lege instructos, gentiles vero a philosophis se abunde edoctos. D. Cur non distulit usque circa finem mundi?-- M. Tunc pauci eum imitarentur, et electorum numerus non impleretur. Necesse ergo fuit lege gravari quam relevari ingemiscebant, et gentiles relicto naturali usu contra naturam turpiter vivebant, et cum neque sacerdos neque levita subveniret: necesse erat ut verus Samaritanus ad