comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
arate. excelsus: qr potñs ⁊ efsicax
suȩ uoluntatis. & ne in eiꝰ bonitate
ꝯfidatis. si mala fec̾itis: qͥa ipse ẽ t̾ri¬
bilis. fut᷑us uidex puni& impios: ⁊ rex.
quia suos sꝑalit̃ regit. ꝑ potentiam
magnus suꝑ omẽm t̾ram: qr nulla
pars ẽ t̾re. ubi ipse ñ dñet᷑. Ille qui ui¬
debatur paruus ⁊ despectus. factusẽ
t̾ribił ⁊ excelsus.⁊ qui erat tantum ĩ
regno udõꝵ. iam regnat suꝑ omẽm
t̾ram. Ñ illi suffic̃ unam tantũ gen¬
tem habe sub se. id̾o tantũ p̃cium ex
latere dedit. ut emer& orbẽ t̾rarũ. Id̾o
uoce p̃dicatoꝵ subdit᷑. Subiec̃ ppłos.
id ẽ iudos. nob̃. ⁊ gt̃s sub pedib nr̃is.
Id̾o dic̃ sub pedib: ut omĩmodã subdi¬
toꝵ humilitatẽ intelligamus. Sic enĩ
dñs ordinauit eccłam: ut alios uella
ẽẽ p̃latos. alios subditos. Unde ⁊ in alio
psalmo dic̃t subiecti. Posuisti hoies
suꝑ capita nr̃a. Prelatoꝵ officium est

Expanded text:
creaturae: excelsus, quia potens et efficax creaturae: excelsus, quia potens et efficax suae voluntatis. Et ne in ejus bonitate confidatis si mala feceritis, quia ipse est terribilis futurus judex: puniet impios, et rex quia suos spiritualiter regit per potentiam. Magnus super omnem terram: quia nulla pars est terrae, ubi ipse non dominetur. Ille qui videbatur parvus et despectus, facius est terribilis et excelsus: et qui erat tantum in regno Judaeorum, jam regnat super omnem terram. Non illi sufficit unam tantum gentem habere sub se: ideo tantum pretium ex latere dedit, ut emeret orbem terrarum. Ideo voce praedicatorum subditur: 4. Subjecit populos, id est, Judaeos, nobis, et gentes sub pedibus nostris. Ideo dicit, Sub pedibus, 233 ut omnimodam subditorum humilitatem intelligamus. Sic enim Dominus ordinavit Ecclesiam, ut alios vellet esse praelatos, alios subditos. Unde et in alio psalmo dicunt subjecti: Posuisti homines super capita nostra . Praelatorum officium est
Abbreviated transcription (Latin):
erant : S cecitas ex parte ĩ
isrł facta ẽ: ut pueri insensati cla¬
marent. calue calue: atq ita dñs cru¬
cifig̾etur incaluariȩ loco. ⁊ sangͥne suo fu¬
so redimera&: ⁊ impleret᷑ qd̾ ait apłs.
Cecitas ex parte contigit in isrł: do¬
nec plenitudo gñtium intͣr&. Insul¬
tent gͦ uani ⁊ hebetes ⁊ insensadi: ⁊
dicant calue calue. uos autẽ sangui¬
ne illo redempti qui fusus ẽ incalua¬
riȩloco. om̃s gc̃s plaudite manib:
ꝑuenisse ad uos grãm. Qͥd ẽ plaudite:
Gaudete. S qͣre manib: Qa bonis
oꝑib. Si tantum uoce ñ bene: quia
pigrȩ st̃ manus. Si tantũ manib:
nec hoc bene:quia muta ẽ lingua.
Concordent manus ⁊ lingua. illa
confideat᷑: illȩ oꝑentut. lubilated̾o.
id ẽ tantam laudẽ dĩ mente conci¬
pite. quȩ ñ possit expͥmi uoce ⁊ ita
qd̃ iubilatio illa sit in uoce exulta¬
donis: id ẽ ñ solum laudate corde:
s ⁊̃ exultanti uoce illũ aliis anñci¬
ate. & subiung̃ causã qrͣ laudand̾

Expanded text:
no? sed caecitas ex parte in Israel facta est, ut pueri insensati clamarent, Calve, Calve : atque ita Dominus crucifigeretur in Calvariae loco, et sanguine suo fuso redimeret, et impleretur quod ait Apostolus: Caecitas ex parte contingit in Israel, donec plenitudo gentium intraret : insultent ergo vani, et hebetes, et insensati: et dicant, Calve, Calve. Vos autem sanguine illo redempti , qui fusus est in Calvariae loco; Omnes gentes plaudite manibus, pervenisse ad vos gratiam. Quid est Plaudite? Gaudete. Sed quare manibus? Quia bonis operibus. Si tantum voce, non bene: quia pigrae sunt manus. Si tantum manibus, nec hoc bene, quia muta est lingua. Concordent manus et lingua. Illa confiteatur, illae operentur. Jubilate Deo, id est, tantam laudem Dei mente concipite, quae non possit exprimi voce: et ita quod jubilatio illa sit in voce exultationis. Id est, non solum Deum laudate corde, sed etiam exultanti voce. Illum aliis annuntiate. Et subjungit caussam quare laudandus
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝑ fundatorẽ. mͦ ꝑpositũ loci. mͦ ꝑ
dilatationẽ. Laudat eam ⁊̃ amun̾ib:
ꝑ hoc quoq qd̾ quidã uolñtes eam
destruere cognoscentes eiꝰ dignitatẽ.
conu̾si st̃ ad eã. Deinde cõm̃dat qͦddã
de ordinibipsiꝰ ȩcelȩ. Intentio ẽ. hortari.
ut om̃s istam ciuitatẽ amplificent.

Expanded text:
fundatorem, modo per positum loci, modo per dilatationem. Laudat etiam eam a muneribus. Per hoc quoque, quod quidam volentes eam destruere, cognoscentes ejus dignitatem, conversi sunt ad eam. Deinde commendat quoddam de ordinibus ipsius Ecclesiae. Intentio est hortari, ut omnes istam civitatem amplificent.
Abbreviated transcription (Latin):
homo ille peccati. qui dotã nequiciã
⁊ impietadem qͣm om̃s ꝑseudo ꝓpħȩ
inchoauert̃. unplet᷑us est. ⁊ tanta
signa factur᷑ ut decipiat si fieri po¬
dest etiam electos: dic̾turus ẽ in cor¬
de suo. ñ mouebor a gen̾atione in
generationẽ sine malo: Cuiꝰ male

Expanded text:
peccati, qui totam nequitiam et impietatem, quam omnes pseudoprophetae inchoaverunt, impleturus est, et tanta signa facturus, ut decipiat, si fieri potest, etiam electos, dicturus est in corde suo: Non movebor de generatione in generationem sine malo? 25. ve
Abbreviated transcription (Latin):
adsunt officia m̃broꝵ: ocłi ad curio¬
sitadem ÷ aures ad lascuuam: manꝰ
ad rapinam: ⁊ m̃bra cęt̾a ꝑu̾sis con¬
siliis militantia. Huiꝰ ciuitatis qͣsi
plebs st om̃s delicate affectiones:⁊
turbulenti motꝰ animi. cotidianas
seditiones in homine agitandes.
Ergo uͥ rex. ubi curia. ubi ministri.
ubi plebs inuenit᷑: ciuitas ẽ. Nec
enim talia eeñt in malis ciuitatib.
ñ priꝰ eeñt in singłis hominib: qui
sunt tanꝗͣ elem̃ta ⁊ semina ciuitatũ.
has ciuitates destruit. cũ excluso inde
pͥncipe deqͦ dictũ ẽ. pͥnceps huiꝰ scłi fo¬
turpes affectiones edomantur: men¬
broꝵ ⁊ sensuum minist̃ia captiuant᷑¬

Expanded text:
adsunt officia membrorum: oculi ad curioadsunt officia membrorum: oculi ad curiositatem, aures ad lasciviam, manus ad rapinam, et membra caetera perversis consiliis militantia. Hujus civitatis quasi plebs sunt omnes delicatae affectiones, et turbulenti motus animi, quotidianas seditiones in homine cogitantes. Ergo ubi Rex, ubi curia, ubi ministri, ubi plebs invenitur: civitas est. Nec enim talia essent in malis civitatibus, nisi prius essent in singulis hominibus, qui sunt tanquam elementa et semina civitatum. Has civitates destruit, cum excluso inde principe de quo dictum est, Princeps hujus saeculi foturpes affectiones edomantur, membrorum et sensuum ministeria captivant
Abbreviated transcription (Latin):
bñdictum ẽ ꝑiit impiꝰ: qͥa de impio
factus c̃ pius. Iue ab eo qd̾ erat ꝑit:
qui incipit eẽ qd ñ fuit. Hinc scͥptũ
ẽ. Uerte impios: ⁊ ñ erunt. Nom̃ eoꝵ
deletũ ẽ ĩ ȩt̾num: qr ñ ultra dicunt᷑
pagani.s.xp̃iani. fornicatores erãt:
facti sunt casti: iracundi erat: facti
sunt mansueti. A uarierant: facti
sunt largi. iniusti erãt: fac̾ti st̃ iusti.
scłi: ut neq in hoc scło. neq in futuro.
reputent᷑ ydolatrȩ uł iniqui:. si uera¬
cit̾ conu̾si fuerint. Inimici defecert̃
frameȩ infinẽ: ⁊ ciuitates destruxi
erroris intelligunt᷑: quib tanqm
gladiis anime ꝑimunt᷑. Istȩ frameȩ
in finẽ. hoc ẽ. ex toto deficiunt: cum
hi qui aliqͦ errore seducti erant. ad
fidem redeunt. De quib apłs dicit.
fiustis aliqnͣdo denebrȩ: nc̃ audẽ lux
quib dolosa ⁊ fraudulenta consilia
tanqm curiȩ locũ obtinent. Cui pͥn¬
cipadui danqͣm sadellites ⁊ ministͥ.

Expanded text:
bene dictum est, Periit impius: quia de impio bene dictum est, Periit impius: quia de impio factus est pius. Ille ab eo quod erat periit, qui incipit esse quod non fuit. Hinc scriptum est, Verte impios, et non erunt . Nomen eorum deletum est in aeternum, quia non ultra dicuntur Pagani, sed Christiani: fornicatores erant, facti sunt casti: iracundi erant, facti sunt mansueti: avari erant, facti sunt largi: injusti erant, facti sunt justi. saeculi, ut neque in hoc solatrae vel iniqui si veraciter conversi fuerint. 7. Inimici defecerunt frameae in finem, et civitates eorum destruxiserroris intelliguntur, quibus tanquam gladiis animae perimuntur. Istae frameae in finem, hoc est, ex toto deficiunt, cum hi qui aliquo errore seducti erant, ad fidem redeunt. De quibus Apostolus dicit, fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux quibus dolosa et fraudulenta consilia, tanquam curiae locum obtinent. Cui principatui, tanquam satellites et ministri,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse in xp̃o tanꝗͣ in throno suo iudica¬
bat iudeos udicantes. xp̃m. Illi uidi¬
cabant manifeste. ille occulde. Depre¬
hensi sunt scđ̃m qd̃ ipse dñs ait: cõpre¬
hendam sapientes in astutia eoꝵ. Nam
iudicio ⁊ consilio suo putauert egisse
ut nom̃ xp̃i deleret᷑ de t̾ra. ⁊ eoipso
iudicio egert̃. ut. xp̃i nom̃ admirabi¬
le fierae in uniu̾sa t̾ra. Iudiciũ gͦ illd̾
quo impiis iudicatus ẽ. ⁊ illa causa qͦ
iustꝰ ⁊ innocens dãpnat᷑ ẽ. ñ fuit eoꝵ
s xp̃i : quia illis nocuit. xp̃o ꝓfuit:
qd̾̃ uoluit fecit. Hoc aut̃ qd̾ ait qui
uidicas iusticiã: ad differentiã eoꝵ
dictum ẽ. qui iudicauert̃ iniqͥtatẽ.
& quia dãpnato diabolo ⁊ m̃bris eiꝰ.
iunctum ẽ. Increpasti gentes. ⁊ ꝑiit
impius: nom̃ eoꝵ delesti in et̾̃num
⁊ in scłm scłi. Asꝑe increpandi erant:
qui dui in iniqͥtatib ꝑseuerauerant.
Dura increpatione feriendi erant: qͥ
contẽpto creatore. ydola adorabant.

Expanded text:
Ipse in Christo, tanquam in throno suo, judicabat Judaeos judicantes Christum. Illi judicabant manifeste, ille occulte. Deprehensi 46 sunt, secundum quod ipse Dominus ait: Comprehendam sapientes in astutia eorum . Nam judicio et consilio suo putaverunt egisse, ut nomen Christi deleretur de terra: et eo ipso judicio egerunt, ut Christi nomen admirabile fieret in universa terra. Judicium ergo illud, quo ab impiis judicatus est, et illa caussa qua justus et innocens damnatus est, non fuit eorum, sed Christi: quia illis nocuit, Christo profuit: quod voluit fecit. Hoc autem quod ait, Qui judicas justitiam, ad differentiam eorum dictum est, qui judicaverunt iniquitatem. Et quijunctum est: 6. Increpasti gentes, et periit impius: nomen eorum delesti in aeternum, et in saeculum saeculi. Aspere increpandi erant, qui diu in iniquitatibus perseveraverant. Dura increpatione feriendi erant, qui, contemto Creatore, idola adorabant. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dñationẽq uent᷑us ẽ: ꝓptea sequit᷑.
Dix̃ enim in corde suo: ñ mouebor a
gn̾atione in gen̾ationem sine malo.
Idẽ fama mea ⁊ nom̃ meum. de hac ge¬
neratione in gn̾ationem post̾ĩorum
ñ tͣnsiet: nisi artib malis adipiscar
tam excelsum pͥncipatũ. de qͦ posteri
dacere ñ possunt. Animꝰ enim ꝑditus.
⁊ bonaꝵ artium exꝑs. atq a iusticie
lumine alienꝰ. malis artib sibi aditũ
molit᷑ aꝑire ad famã tam diut᷑nã:
ut apud posteros etiam celebretur.
& qui ñ possunt bene innodescere.
cupiunt uł male de se homines lo¬
qui: dum mͦ nom̃ eoꝵ latissime per¬
uaget᷑. Qđ hic arbitͦr dictum esse:
ñ mouebor a generatione ingnãtio

Expanded text:
nationemque venturus est, propterea sequitur, Dixit enim in corde suo: Non movebor de generatione in generationem sine malo; id est, fama mea et nomen meum de hac generatione in generationem posterorum non transiet, nisi artibus malis adipiscar tam excelsum principatum, de quo posteri tacere non possint. Animus enim perditus, et bonarum artium expers, atque a justitiae lumine alienus malis artibus sibi aditum molitur aperire ad famam, tam diuturnam, ut apud posteros etiam celebretur. Et qui non possunt bene innotescere, cupiunt, vel male de se homines loqui: dummodo nomen eorum latissime pervagetur. Quod hic arbitror dictum esse, Non movebor a generatione in generatio
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ uisitauit. unũ ꝑ miscd̃iam mi¬
rabilit̾ releuans. alterũ ꝑ diuin itatis
głam in effabilit̃ exaltans: in quorũ
admiratione subiunxit. Qd ẽ homo
qd̃ memores eiꝰ: aut filius hominis
qm̃ uisitas eum: Int̾ hominẽ ⁊ filiũ
hominis ẽ distantia. Omĩs enĩ filiꝰ¬

Expanded text:
Pater visitavit: unum per misericordiam miPater visitavit: unum per misericordiam mirabiliter relevans, alterum per divinitatis gloriam ineffabiliter exaltans: in quorum admiratione subjunxit, 5. Quid est homo, quod memor es ejus? aut filius hominis, quoniam visitas eum? Inter hominem, et filium hominis est distantia. Omnis enim
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ hystorice fidi que tpr̃alit̃ gesta ẽ
ad sublimitatẽ indelligentiȩ rerũ et̃¬
uarũ bene nutͥtos ⁊ roborados. erigũt
in ea que confirmant. Exhis u̾bis li
Si enim iuxta sola litt̾am loq̃retur:
dicturꝰ luminare minꝰ. pꝰ luminare ma.¬
ius debuit dicere: ut ande solẽ. ⁊ post
lunã atq stellas fundatas esse ꝑhib̃s.
S quia iuxta intellectum loq̃bat᷑.¬
stellas om̃s scõs acciꝑe deberemꝰ: sole
nominare noluit: quia uidelic: ip¬
si et̾no soli loquebatur. de qͦ scͥptũ ẽ.
sunt:Sol iusticiȩ ñ ẽ ortus nob̾. Dicen¬
do gͦ limam ⁊ stellas. qͣs tu fundasti:
tam̃ tacendo solẽ qui factus ẽ. indica¬
uit quia illi soli locutꝰ ẽ. qui ñ solũ
solem ⁊ lunam ⁊ stellas corporaliter.
s ⁊̃ lunã eccl̃am atq stellas scõs om̃s
sꝑitalit̾ facit. Sic gͦ cum aliquid deẽ
hystoriȩ: aꝑta rõne ducuur ad in
tellectum allegoriẽ. Deinde m̃tionẽ
fac̃ t̃reni hominis ⁊ cȩlestis. qͦs omp̃s

Expanded text:
emporaliter gesta est, ad sublimitatem intelligentiae rerum aeternarum bene nutritos et roboratos exigunt, in eaque confirmant. Ex his verbis liqSi enim juxta solam literam loqueretur, dicturus luminare minus, prius luminare majus debuit dicere, ut ante solem, et post lunam atque stellas fundatas esse perhiberet. Sed quia juxta intellectum stellas omnes sanctos accipere deberemus: solem nominare noluit, quia videlicet ipsi aeterno soli loquebatur: de quo scriptum est, sunt: Sol justitiae non ortus est nobis . Dicendo ergo lunam et stellas quas tu fundasti, et tantum tacendo solem, qui factus est, indicavit, quisolem et lunam atque stellas corporaliter, sed etiam lunam Ecclesiam atque stellas sanctos omnes spiritaliter fecit. Si ergo cum aliquid deest histom allegoriae. Deinde mentionem facit terreni hominis et caelestis, quos omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
dñẽ. Querentẽ qͥppe animã. ubi figat
spem cũ ab hoc mundo auellit᷑: opor¬
tune excipit cognitio nominis dĩ. Nã
nom̃ ipsum d̾i usq qͣq uulgatũ ẽ. Cog
nitio aut̃ nominis ẽ: cũ ille cognosci

Expanded text:
. Quaerentem quippe animam, ubi figat spem, cum ab hoc mundo evellitur, opportune excipit cognitio nominis Dei: nam nomen ipsum Dei usquequaque divulgatum est, sed cognitio nominis est, cum ille cognos
Abbreviated transcription (Latin):
deat. infinẽ. Hec ẽ inclinatio ⁊ casus
miserrimꝰ. dũ animꝰ humanꝰ in suis
iniqͥtatib qͣsi ꝓsꝑatur. ⁊ parci sibi pu¬
tat cum excecat᷑. ⁊ seruatur ad ultimã
oportunãq uindictã: de qͥ loquit᷑

Expanded text:
de suo, etc. Haec est inclinatio et casus miserrimus, dum animus humanus in suis iniquitatibus quasi prosperatur, et parci sibi putat, cum excaecatur, ut servetur ad ultimam opportunamque vindictam, de qua nunc
Abbreviated transcription (Latin):
pendat. Unde ⁊ subdit᷑. Tota die
miseret᷑ ⁊ cõmodat. Hoc iã exposi¬
dum ẽ. Bene aut̃ dix̃. cõmodat: qr
qd̃ dispensat. sibi reddi ñ a pauꝑe
om̃s. & itm. Qui parce seminat:
parce ⁊ metet. & qͥ seminat in bene¬
dictionib. de bñdictioĩb ⁊ met&.
hinc alibi dr. Euntes ibant ⁊ flebãt.
mictentes semina sua. Audiuimꝰ
sem̃. audiamꝰ huiꝰ seminis fut᷑am
esse piger. Delina a malo:⁊ fac bonũ.
diu̾te a peocõ. fuge diabolum: seq̃re
bonum. & inhabita in scłm scłi Ubi:
Inȩccła. in unitate̾. in u̾itate. ind̾o:
in recto iudicio. Qa dñs amat uidi¬
cium. idẽ disẽtionẽ. qͣ seꝑat᷑ bonũ
a malo. falsum a uerõ. tp̃rale ab ec̃¬
no. & ñ delinqu& scõs suos: qͦs fla¬
gellat ad tp̃s. In et̃num c̃seruabunt᷑.
Ego inqͥt dñs qͦs amo: argno. ⁊ castigo.
Hinc paulus ait. Oĩs disciplina in p̃

Expanded text:
subditur: 26. Tota die miseretur et commodat. Hoc jam expositum est. Bene autem dixit, Commodat, quia quod dispensat sibi reddi, non a paupere, omnes. Et iterum, Qui parce seminat, parce et metet: et qui semitat in benedictionibus, de benedictionibus et metet . Hinc alibi dicitur: Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua . Audivimus semen: audiamus hujus seminis futuramesse piger. 27. Declina a malo, et fac bonum. Diverte a peccato, fuga diabolum, sequere bonum, Et inhabita in saeculum saeculi. Ubi? in Ecclesia, in unitate, in veritate, in Deo, in recto judicio. 28. Quia Dominus amat judicium, idest, discretionem, qua separatur bonum a malo, falsum a vero, temporale ab aeterno. Et non derelinquet sanctos suos, quos flagellat ad tempus. In aeternum conservabuntur. Ego, inquit Dominus, quos amo, arguo et castigo . Hinc Paulus ait: Omnis disc
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾centi solũe potit᷑. hoc ei adño dicet᷑.
Euge seruebone ⁊ fideł: intͣ in gaudiũ
dñi cui. fidelit dispensant diuices. cũ
dediuitiis elemosinas faciũt. fidelit̃
dispensant doctores: cũ recłe docent.
⁊ bene uiuunt. Peccõres uͦ diuicias ⁊
sapiãm. uirtutes. ⁊ indellec̾tũ a dño¬

Expanded text:
nti solvere poterit, hoc ei a Domino dicetur: Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini tui . Fideliter dispensant divites, cum de divitiis eleemosynas faciunt. Fideliter dispensant doctores, cum recte docent, et bene vivunt. Peccatores vero divitias et sapientiam, virtutes et intellectum a D
Abbreviated transcription (Latin):
merat illa mala quȩ sibi fac̃ ppłs ille
Int̃cia: que incip̃. ubi dic̃. In me st̃ ds
uota tua: dic̃ se mȩt̾num laudat᷑ũ
dm̃. Intentio ẽ nos admonere. ut
cum pacientia sustineamꝰ mala hꝰ
uide: attendentes ⁊̃ illos qui nobis
mala infert̃. ad nos conu̾ti. & lic&e
in d̾o considat ȩccła de sua lib̾atiõe:

Expanded text:
la mala, quae sibi facit populus ille. In tertia, quae incipit, ubi dicit, In me sunt Deus vota tua, dicit se in aeternum laudaturum Deum. Intentio est, nos admonere, ut cum patientia sustineamus mala hujus vitae, attendentes etiam illos, qui nobis mala inferunt, ad nos converti. Et licet in Deo confidat Ecclesia de sua liberatione,
Abbreviated transcription (Latin):
deceptionis. Bene dico qui apꝓpin
d st̃ uocatĩ. pauci uͦ electi. Isti autẽ
ñ erant de paucis saluandis. s int̃
muldos. id ẽ int̾ illos qui ꝑtinent
ad palcam ⁊ ꝑditionẽ erant mecũ.
Intͥcico ñ erant mecũ. s inpalea erãt
mecũ: qͥa apꝓpinqt᷑ palea tͥcico. In
sacm̃tis erant mecũ: in caritate nõ
erant mec̃. Exaudi&s ds: & humili¬
abit. illos. qui ẽ ande scł̃a. Qͥa ⁊ si ex

Expanded text:
deceptionis. Bene dico, Qui appropdeceptionis. Bene dico, Qui appropti sunt vocati, pauci vero electi . Isti autem non erant de paucis salvandis, sed inter multos, idest inter illos, qui pertinent ad paleam et ad perditionem, erant mecum. In tritico non erant mecum, sed in palea erant mecum: quia appropinquat palea tritico. In sacramentis erant mecum, in caritate non erant mecum. 20. Exaudiet Deus, et humiliabit illos qui est ante saecula. Quia etsi ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nesꝑe dñs in morte: mane in resur¬
rectione: in meridie in ascensione.
Narrabo uesꝑe patientiam moriẽtis:
annunciabo uitã mane resurgen¬
tis: orabo ut exaudiat in meridie
ad dext̾am patͥs:exaudice me qui
int̃pellat. ꝓ nob̾. Itaq fr̃s qͦs in ip̃a
cong̾gatione parictũ hoꝵ uidecis
t̃bulentos. elatos. ꝑu̾sos. ipsa ẽ palea
dm̃cȩ arcȩ. Cum ille in ulcimo uen¬
dilabit: dota palea uolabit. S nos qͥd
nͥ cum isto cantemꝰ ⁊ oremꝰ: ⁊ planga¬
mus in psalmo: & tam̃ dicamꝰ seci
qd̃ sequit᷑ Uere exaudi&e uocẽ meã:
qͥa redim&. in pace aiãm meã. Ipse
ẽ enim pax uera. In pace anima re¬
dimit᷑: qnͣdo de uiciis ad uͥtudes. si¬
ue de hoc mundo ad padrẽ. ꝑ om̃ptis
dĩ grãm tnͣsfert᷑. Aquib redim&:
Abhis qui aꝑꝓpinqͣnͣt mͥ. Nam abhis
qui longe st̃ ame: facił causa ẽ. Nõ
me tam cito fallit. qui dic̃ ueni. ydo¬
lum adora: multũ longe ẽ a me. qͥa

Expanded text:
Vespere Dominus in morte: mane in resurVespere Dominus in morte: mane in resurrectione: meridie in ascessione. Narrabo vespere patientiam mortis. Annuntiabo mane vitam resurgentis. Orabo ut exaudiat meridie, ad dextram Patris. Exaudiet me qui interpellat pro nobis. Itaque fratres quos in ipsa congregatione parietum horum videtis turbulentos, elatos, perversos: ipsa est palea dominicae areae. Cum ille in ultimo ventilabit, tota palea volabit . Sed nos quid, nisi cum isto cantemus, et oremus, et plangamus in psalmo? Et tamen dicamus securi quod sequitur, Vere exaudiet vocem meam: quia, 19. Redimet in pace animam meam. Ipse est enim pax vera. In pace anima redimitur, quando de vitiis ad virtutes, sive de hoc mundo ad Patrem per omnipotentis Dei gratiam transfertur. A quibus redimet? Ab his qui appropinquant mihi. Nam ab his qui longe sunt a me, facilis caussa est. Non me tam cito fallit, qui dicit: Veni, idolum adora. Multum longe est a me, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes in infernũ descendt̃. qͥ ma¬
lum eẽ indelligt̃ qd̃ faciunt:. nec ta¬
men ab ipso desistunt. Qͥd ẽ uiuen¬
tes: Scientes quia ꝑeunt. Talib ml¬
to gͣuior damnatio qm cęt̾is incũb̾:
sic̃ scͥptum ẽ. Seruus qui scit uolũ¬
tadem dñi sui ⁊̃ ñ fac̃. plagis uapu¬
labit multis. Timeat gͦ falsi fr̃s. simu¬
latores: detctores: religionẽ habitu
ostentantes: in religione tam̃ uiuẽ¬
des: ad illos enim ꝑtin&. hȩc sñten¬
tia. qͣ dr. ueniat mors sr̃ illos. ⁊ de¬
scendant in ĩfernum uiuentes Qr:¬
Qm̃ nequitiȩ in habitacłis eoꝵ: & ñ
solum in angulis eoꝵ. s &̃ in medioeo.
acsidicat. usq qͣq pleni sunt neqͥlla
tant sunt neqͥtie: ⁊ in medio coꝵ sd
est. in corde. Nequitias q̃s faciuns.
ex toto corde faciunt. Illi qͥ tales se
inimicꝰ: clama ad dm̃. ⁊ saluabit
de. Hinc in alio psm̃o ait. Inuoca
me in die tͥbuladionis.⁊ eruam de.
uesꝑe & mane & meridie narrabo
& anñciabo: & exaudi& uocẽ meã.

Expanded text:
ino in infernum descendunt, qui malum esse intelligunt quod faciunt, nec tamen ab ipso desistunt. Quid est viventes? Scientes quia pereunt. Talibus multo gravior damnatio quam caeteris incumbit, sicut scriptum est: Servus qui scit voluntatem domini sui, et non facit, plagis vapulabit multis . Timeant ergo falsi fratres, simulatores, detractores, religionem habitu ostentantes, in religione tamen non viventes. Ad illos enim pertinet haec sententia, qua dicitur: Veniat mors super illos et descendant in infernum viventes. Qm nequitiae in habitaculis eorum. Et non solum in angulis, sed etiam in medio eorum. Ac si dicat: Usquequaque pleni sunt nequitiatant , sunt nequitiae. Et in medio eorum, idest, in corde, nequitias quas faciunt, ex toto corde faciunt. Illi qui tales suinimicus, clema ad Deum: et salvabit te. Hinc in alio psalmo ait: Invoca me in die tribulationis, et eruam tee et mane, et meridie narrabo et annuntiabo, et exaudiet vocem meam.
Abbreviated transcription (Latin):
dura uidebant᷑. exposita emollita
sunt. & bene suꝑ oleum: qͥa oleũ
fou&e carnem: suauitas uͦ sermonũ
dĩ fouet animã. E ipsi sc̃ iacula.
Armauer̃ enim p̃dicatores: ⁊ ipsi
sermones dirigunt᷑ in pectora au¬
dientium. ab instantib opordune
importune. Qđ̃ sermones dĩ sunt
iacła: testatur apłs ubi ait. Sermo
di uiuus ⁊ efficax ⁊ penecͣbilior oi
gladio ancipiti: & cȩt̃a. S tu forte
nondũ idoneus es:qui armerishis
id ẽ. ab omĩa ab ipso expecta. ⁊ ate
nicħ. Curã hominis salomon uer¬
mẽ dic̃: ꝗͣ homo corrodit᷑ sic̃ pãnꝰ
a tinea. Curam gͦ tuam suꝑ dñm
iacta. ipsum cogita: qͣtinus apd̃
de maneas tͣnqͥllus. & ipse te enu¬
tri& in fide & morib: in doctͥna &
uirtutib. Et lic&e hic habeat mͦdẽ

Expanded text:
dura videbantur: exposita emollita dura videbantur: exposita emollita sunt. Et 273 bene super oleum, quia oleum fovet carnem, suavitas vero sermonum Dei fovet animam. Et ipsi sunt jacula. Armaverunt enim praedicatores. Et ipsi sermones diriguntur in pectora audientium ab instantibus opportune importune. Quod sermones Dei sunt jacula, testatur Apostolus ubi ait: Sermo Dei vivus et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, etc. . Sed tu forte nondum idoneus es, qui armeris his tuam. Id est omnia ab ipso expecta, et a te nihil. Curam hominis Salomon vermem dicit, qua homo corroditur sicut pannus a tinea . Curam ergo tuam super Dominum jacta. Ipsum cogita, quatenus apud te maneas tranquillus. Et ipse te enutriet, in fide et moribus, in doctrina, et virtutibus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sabellianus.: neq qd̾ dic̃ sabellianus
& apꝓpinqͣuit cor illius. ut indelli¬
gamus uoluntatẽ eiꝰ. Multum ua¬
let nob̃ ad intelligñdum dm̃. heci¬
corum diuisio. Multa enim lacebãt
ħetici q̃stionib agitauert̃ eccłam
di. Aꝑta st̃ que latebant: ⁊ incellec̃
ta ẽ uoluntas di. Nunqͥd enĩ detͥ¬
nitate ꝑfecte tͣctatum ẽ. ante qmͣ
obsist̾ent arriani: Nec de ipsa uni¬
tate. xp̃i enucleade dicta erant que
dicta sunt: nͥ pꝰea qͣm seꝑatio illa
urgere cepit infirmos fr̃s. Idcirco
illi qui nou̾ant hȩc tͣctare atq dis¬
soluere. ne ꝑirent infirmi: sollici¬
tad q̃stionib impioꝵ.sermonib
& disputationib suis obscura legis
deduxer̃ in publicum. Ergo illi di¬
uisi st̃ ab ira uultus eiꝰ: ⁊ nob̾ ad in¬
telligendum apꝓpinqͣuit cor illꝰ
Oport& in qͥt apl̃s hereses ẽẽ: ut
ꝓbati manifesti fiant int̾ uos. Mol¬
liti st̃ sermones eiꝰ suꝑ oleum. ⁊ ipsi
sunt iacła. Quȩdam enĩ in scͥptͣis

Expanded text:
anus.ppropinquavit cor illius. Ut intelligamus voluntatem illius. Multum valet nobis ad intelligendum Deum, haereticorum divisio. Multa enim . latebant haeretici quaestionibus agitaverunt Ecclesiam Dei. Aperta sunt quta est voluntas Dei. Numquid enim de Trinitate perfecto tractatum est, antequam obsisterent Ariani? Nec de ipsa unitate Christi enucleate dicta erant quae dicta sunt, nisi postea quam separatio illa urgere caepit infirmos fratres. Idcirco illi qui noverant haec tractare atque dissolvere, ne perirent infirmi, sollicitati quaestionibus, impiorum sermonibus et disputationibus suis, obscura legis deduxerunt in publicum. Ergo illi divisi sunt ab ira vultus ejus: et nobis ad intelligendum appropinquavit cor illius. Oportet inquit Apostolus haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos . Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Quaedam enim in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
deduces eos in pudeum int̃itus. un¬
de dictus ẽ. Ite maledicti in ignem
cĩnum. Ruteum dic̃ infernũ: ꝓpt̃
ꝓfunditatẽ ⁊ obscuritatem. Iste locꝰ
iniqͥs p̃paratus ẽ: ut in eo tanqm in
ꝓfundo puteo cadant & int̾eant. De¬
duc&s eos ds in ꝑuteum int̾itus: nõ
qd̃ ipse sit auctor culpe eoꝵ: s qd̃ ipse
uidex inqͥtatis eoꝵ. Qm iniqͥtacẽ
ostñdit cum subiung̃. Uiri sangui¬
num id ẽ ꝑsecutores & sanguinis ef¬
fusores: ⁊ dolosi. qui ꝑ simulationẽ &
fraudẽ incautas decipiunt animas.
ñ dimidiabt̃ dies suos. ut reu̾tant᷑
ad penitñtiam: s continuabt̃ eos in
malicia usq in finẽ. Ñ de om̃ib in¬
celligñdum ẽ: multi enĩ pꝰ effusionẽ
sanguinis & dolositatis. conu̾si sũt

Expanded text:
itus. Unde dicturus est: Ite maledicti, in ignem aeternum . Puteum dicit infernum, propter profunditatem et obscuritatem. Iste locus iniquis praeparatus est, ut in eo, tanquam in profundo puteo cadant et intereant. Deducet Deus in puteum interitus, non quod ipse sit auctor culpae eorum, sed quod ipse judex iniquitatis eorum. Quam iniquitatem ostendit, cum subjungit, Viri sanguinum, Id est, persecutores et sanguinis effusores: Et dolosi, qui per simulationem et fraudem incautas decipiunt animas: Non dimidiabunt dies suos, ut revertantur ad poenitentiam: sed continuabunt eos in malitia, usque in finem. Non de omnibus intelligendum est. Multi enim post effusionem sanguinis et dolosita
Abbreviated transcription (Latin):
ert̃ eum allophilun gech. Gethci¬
uitas ẽ allophiloꝵ. id ẽ alienigenaꝵ:
utiq ppłi longe a scĩs. Gech int̃p̃tat᷑
torcular. fugit ad istam ciuitatẽ
dd. s ibi retentum ẽẽ iuxta hystoriã
lic& in p̃ssura huius uidȩ. Mat̾ia ẽ¬

Expanded text:
in Geth. Geth civitas erat Allophyloram, id est, alienigenarum, utique populi longe a sanctis. Geth interpretatur torcular. Fugit ad istam civitatem David, sed ibi retentum esse juxta historiam licet in pressura hujus vitae. Materia e
Abbreviated transcription (Latin):
qui uͦ m̃dis ẽ dure corru&. inmalũ.
Unde & subdit᷑. Exdendic manũ suã
in retͥbuendo. Hoc in iudicio erit.
qnͣdo d̾s ultͥcem manũ suam amplifi¬
cabit uindictam. Hinc alibi mina¬
tur dic̃s. Leuabo ad celum manũ
meam. Si acuero ut fulgur gladiũ
meum. ⁊ arripuerit iudiciũ manꝰ
mea:. reddam ultionẽ hostib meis:
& his qui oder̃ me retͥbuã. E uere
digni st̃. ut puniant᷑. Contamina¬
uer̃ enim destam̃tũ eiꝰ. Qͥa illum
qui destam̃to legis ad saludem ꝓñ¬
ciatus ẽ contẽpser̃. Idõ diuisi st̃ ab
ira uultus eiꝰ: ira enĩ ⁊ seu̾itas dĩ ꝓpt̃
hoc peccatum dimisit eos ꝑ diu̾sas
partes mundi. Ita etiam u̾ba uidnt᷑
adhereticos ꝑtinere. Ipsi enim c̃ta¬
minare destam̃tum di ñ desistunt:
Dũ scͥpt᷑as scãs pͣue indelligunt. ⁊ ex¬
ponunt. Di destam̃tũ contaminant:
qͥa ex ipso m̃dacium ⁊errorẽ apꝓba¬
re ñ cessant & ido diuisi st̃ ab ira
uultus eiꝰ. Ab ira seueritatis d̃i sunt

Expanded text:
Qui vero mentis est durae, corruet in malum . Unde et subditur: 21. Extendet manum suam in retribuendo. Hoc in judicio erit, quando Deus ultricem manum suam amplificabit in vindictam. Hinc alibi minatur, dicens, Levabo ad caelum manum meam. Si acuero ut fulgur gladium meum, et arripuerit judicium manus mea, reddam ultionem hostibus meis, et his qui oderunt me, retribuam . Et vere digni sunt ut puniantur: Contaminaverunt enim testamentum ejus. Quia illum qui testamento legis ad salutem pronuntiatus est, contemserunt. Ideo, 22. Divisi sunt ab ira vultus ejus. Ira enim et severitas Dei, propter hoc peccatum, divisit eos per diversas partes mundi. Ista etiam verba videntur ad haereticos pertinere. Ipsi enim contaminare testamentum Dei non desistunt, dum Scripturas sanctas prave intelligunt et exponunt. Dei testamentum contaminant: quia ex ipso mendacium et errorem approbare non cessant. Et ideo divisi sunt ab ira vultus ejus. Ab ira severi
Abbreviated transcription (Latin):
penitentialib dieb. ieumiis & orõ¬
nib ꝑsoluunt. Siue qͥa alii in pu¬
ericia. alii in adolescentia. alii uͦ
in senectute ad dm̃ conu̾tant᷑. Recꝰ
de gͦ subiunctũ ẽ. Ego aut̃ sꝑabo
in de dnẽ. id ẽ ñ in mundo. ñ in ho¬
mine spẽ meã ꝯstituam: s in te.

Expanded text:
poenitentialibus diebus jejuniis et orationibus persolvunt. Sive quia alii in pueritia, alii in adolescentia, alii vero in senectute ad Deum convertuntur. Recte ergo subjunctum est: Ego autem sperabo in te, Deus. Id est, non in mundo, non in homi
Abbreviated transcription (Latin):
se suꝑ me. minaret᷑ mͥ qͥcqͥd poss&:
abscondissẽ. id ẽ subtxissẽ me forsitã
ab eo. Hec aut̃e u̾ba de iuda tͣditore
specialiꝰ intelligi posst̃. qͥa a uideis se
abscondit ihc̃: a uida aut̃ minime
se abscondit. S qͥd ẽ qd̾ ait forsitan:
S hec ambiguitas sermonis: scđm
usum posita ẽ humanȩ locutionis. Sic
enim solemꝰ loqͥ. forsitan illuc ibo. for¬
sitan hoc faciam. De immicis inqͣm
tolerabilius agendum eẽt. Tu uͦ õiu
da. homo scd̾m carnalitatẽ. unanimiᷤ n¬
ꝑ simuladionẽ: dux m̃s ꝑ p̃dicatio¬
nem:. notꝰ ꝑ fidem: qui simul cũ sat᷑
mecũ dulces capiebas cibos tamcor¬
pales qͣm spũales: tu inqͣm o uida.
tu oppłe ꝑu̾se:. cum in tanto maloꝵ
pplł̃s eius significant falsos fr̃s intͣ
scam̃ eccłam: qui cũ simulate uiũt
tando gͣuius qͣnto int̾ius sc̃. electos
p̃munt. Qͦs tam̃ exemplo suo dñs

Expanded text:
naretur mihi quicquid posset: Abscondissem, idest, subtraxissem me forsitan ab eo. Haec autem verba de Juda traditore specialius intelligi possunt, quia a Judaeis se abscondit Jesus: a Juda autem minime se abscondit. Sed quid est quod ait Forsitan? Sed haec ambiguitas sermonis secundum usum posita est humanae locutionis. Sic enim 271 solemus loqui: Forsitan illuc ibo, forsitan hoc faciam. De inimicis, inquam, tolerabilius agendum esset. 14. Tu vero, o Juda, homo secundum carnalitatem, unanimis, per simulationem, Dux meus, per praedicationem, et notus, per fidem: qui simul conversans mecum, dulces capiebas cibos, tam corporales quam spirituales. Tu, inquam, o Juda, o popule perverse, cum in tanto malo populus ejus significant falsos fratres intra sanctam Ecclesiam, qui cum simulate vivunt, tanto gravius, quanto interius sunt, electos premunt. Quos t
Abbreviated transcription (Latin):
carualium cogitationũ: atq in soli¬
tudine maneant: id ẽ in qͥete m̃as
sue delectabilit̃ reqͥescant. E ut
hoc mͥ continger&. ñ c̃fidebam in
uirib meis. Expectabã eum qui
saluũ me fec̃. apusillanimitate
sp̃s. ⁊ tempestate. id ẽ spem meam
ponebã in dño. qui saluauit me ne
fierem pusillo animo.⁊ a dẽpestade.
id ẽ. ad om̃i cõmodione. Pusillanim¬
tatem sp̃c habuit petrꝰ: qnͣdo uentũ
ualidum & maris dempestatẽ uidñs
expauit. E cum cepissee mergi. ad¬
uitorium sui saluatoris expectabat:
unde ⁊clamabat. dñe saluũ mefac.
& exdendens ihc manum app̃hend̃
eum: atq a pusillanimitade sp̃s &¬

Expanded text:
carnalium cogitationum, atque in solicarnalium cogitationum, atque in solitudine maneant, idest, in quiete mentis suae delectabiliter requiescant. Et ut hoc mihi contingeret, non confidebam in viribus meis. 9. Exspectabam eum, qui salvum me fecit a pusillanimitate spiritus, et tempestate, id est, spem meam ponebam in Domino, qui salvavit me, ne fierem pusillo animo. Et a tempestate, idest, ab omni commotione. Pusillanimitatem spiritus habuit Petrus, quando ventum validum et maris tempestatem videns expavit. Et cum caepisset mergi, adjutorium sui Salvatoris exspectabat. Unde et clamabat: Domine, salvum me fac. Et extendens Jesus manum apprehendit eum atque a pusillanimitate sp
Abbreviated transcription (Latin):
ait in illa exercitatione ⁊ infirmi¬
tate positus: & dixi. qͥs dabit mi¬
chi pennas sic̃ columbe . ⁊ uolabo. ⁊
reqͥescam: In hac tͥbulatione ñ de¬
sꝑaui. s dixi. id ẽ ita ad patrẽ meũ
oraui. Resuscita me pat̃. ap̃ dem& ip¬
sum. Nam qͥs alius p̃der de mͥ existñ¬
di sic̃ columbe idẽ innocenti ⁊ sine
felle amaritudinis dabit pennas id
ẽ agilitadem ⁊ possibilitatẽ: & uola¬
bo id ẽ tnsibo de hoc mundo ad pa¬
trem. de iudaico ppło ad gentilem:
⁊ ibi reqͥescam: & ñ frustrabit᷑ ora¬
tio mea. Nam eocc elongaui fugiens:
⁊ mansi in solidudine. In manifesto
ẽ qd̾ ego fugiens id ẽ celerit̃ a morte
resurgens. elongaui mundũ uł iu¬
daicum ppłm. ⁊ mansi in solitudine
id ẽ in celo. uł ingentilitade. desid̾ant
les uirtutes: ut m̃de relictis trenis
uolare possint ꝑ celestem contẽpla¬
dionem: & in amore di reqͥescere. E
freqñt̃ ꝑius dñs impl& desidium
eoꝵ. ut elongent fugientes tumłtũ

Expanded text:
xercitatione, et infirmitate positus? 7. Et dixi, Quis dabit mihi pennas, sicut columbae, et volabo, et requiescam? In hac tribulatione non desperavi, sed dixi, id est, ita Patrem meum oravi: Resuscita me Pater apud temetipsum. Nam quis alius praeter te, mihi existenti sicut columbae, id est, innocenti et sine felle amaritudinis, dabit pennas, id est, agilitatem et possibilitatem, et volabo, id est, 269 transibo de hoc mundo ad Patrem , de Judaico populo ad Gentilem, et ibi requiescam? Et non frustrabitur oratio mea. 8. Nam Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine. In manifesto est, quod ego fugiens, idest, celeriter a morte resurgens, elongavi mundum vel Judaicum populum, et mansi in solitudine, idest, in caelo, vel in Gentilitate. Desiderant les virtutes, ut mente relictis terrenis volare possint per caelestem contemplationem, atque in amore Dei requiescere. Et frequenter pius Dominus implet desiderium eorum, ut elongent fugientes tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
ni: qͣsi muri st̃ illius ciuitatis. ñ cre¬
dentis & contͣdicentis. Quic̃q alium
defendit in peccato: murꝰ ẽ ciuitatis
iniquȩ. & labor in medio eiꝰ & inu¬
sticia. ldo labor ibi. qͥa iniqͥtas ibi. qr
iniusticia ibi. Ubic̃q uidis iniqͥtadẽ:
ibi indellige laborẽ. Qui iniquusẽ:
ñqmͣ pacem habebit. Torqu& enĩeũ
c̃scientia sua: & ipse ẽ hostis suus. Sẽꝑ
in suꝑbia labor ẽ: sic̃ econtͣrio quies
in humilitate. Hinc saluator nos
admon& dic̃s. Discite a me qͥa mi¬
tis sum ⁊ humił corde: & inueniecis
requiem animab urĩs. Unde enĩ il¬
li laborant. nͥ qͥa ñ st̃ mides & humi¬
les corde: & ñ defecit. de plateis eius
usura & dolus. Attende ppłm iudõꝵ:
hec duo uicia. scilic& dolus ⁊ usura.
Pates huius riuitas st̃ suꝑbia. luxii¬
ria. cupiditas. auaricia: & cȩt̾a talia.

Expanded text:
ni, quasi muri sunt illius civitatis, et non credentis et contradicentis. Quicumque alium defendit in peccato, murus est civitatis iniquae. Et labor in medio ejus, et injustitia. Ideo labor ibi, quia iniquitas ibi, quia injustitia ibi. Ubicumque videris ini quitatem, ibi intellige laborem. Qui iniquus est, numquam pacem habebit. Torquet enim eum conscientia sua, et ipse est hostis suus. Semper in superbia labor est, sicut econtrario quies in humilitate. Hinc Salvator nos admonet dicens: Discite a me quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Unde enim illi laborant, nisi quia non sunt mites et humiles torde? 12. Et non defecit de plateis ejus usura et dolus. Attende populum Judaehaec duo vitia, scilicet dolus et usura. Plateae hujus civitatis sunt superbia, luxuria, cupiditas, avariti
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. dimitte nob̃ debita nr̃a. ⁊ oec̃a.
U̾bum contumeliosũ audisti: uisexi¬
gere dãnationis suppliciũ. Fenera¬
tor iniuriarũ es: pugno ꝑcꝰsus es. int̃¬
fectionem queris. usura mala ẽ. Ta¬
les usurae abundant in illa ciuita¬
te. Dolus ẽ: qnͣdo aliud corde degit᷑.
aliud ore ꝓnunciat᷑. Iniqui aut̃ sẽꝑ
uolunt occultare qd̾ sc̃: & demonstͣre
qd̃ ñ st̃. Deinde ppłm illum ostñdit
id̾o eẽ merito pumendũ: qͥa pͥus fami¬
liaris extitit. ⁊ pꝰmodũ dño suo male¬
dix̃. Grauiora autẽ st̃ mala quȩ ab

Expanded text:
r: Dimitte nobis debita nostra, etc. . Verbum contumeliosum audisti? Vis exigere damnationis supplicium: foenerator injuriarum es. Pugno percussus es? Interfectionem quaeris: usura mala est. Tales usurae abundant in illa civitate. Dolus est, quando aliud corde tegitur, aliud ore pronuntiatur. Iniqui autem semper volunt occultare quod sunt, et demonstrare quod non sunt. Deinde populum illum ostendit ideo esse merito puniendum, quia prius familiaris extitit, et postmodum Domino suo maledixit. Graviora autem sunt mala, quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ. Qd̾ gͦ hic ait iniqͥtatem:
ꝑfidia illoꝵ pot̃ intelligi. Si enim
iustus ẽ qui ex fide uiuit. iniquus
ẽ qui ñ hab& fidem. Igit᷑ infidelitaᷤ
ẽ iniqͥtas. Nec solus iniquus ẽ qͥ ñ
credit: s &̃ is qui male uiuit. De ta¬

Expanded text:
adicentem. Quod ergo hic ait, Iniquitatem, adicentem. Quod ergo hic ait, Iniquitatem, perfidia illorum potest intelligi. Si enim justus est qui ex fide vivit, iniquus est qui non habet fidem. Igitur infidelitas est iniquitas. Nec solus iniquus est qui non credit, sed etiam is, qui male vivit. De ta
Abbreviated transcription (Latin):
diuide linguas eoꝵ. qͥ se male extu
diuidant᷑. Quidã ꝑ suꝑbiam c̃struxs¬
rt̃ altam trim. ⁊ dñs diuisit linguas
eoꝵ. Tc̃ se ceꝑunt ñ intelligere. hĩ
facta ẽ origo linguaꝵ multarum.
Antea enĩ una lingua erat: s lingua
una cordib humilib ꝓderat. At ubi
illa collectio int̾ c̃spirationẽ suꝑbiȩ
p̃cipitata ẽ: peꝑcit illis ds ut diuid̾a
linguas eoꝵ: ne sese intelligñdo. ꝑnici
Qͥ uolunt unã lingnã ueniat ad eclã:
qͥa in diu̾sitate linguaꝵ carnis. una
lingua in fide cordis. Prccipita ⁊ diui¬
qͥtadem in actu. c̃tͣdictionẽ in u̾bis.
inciuitate. idẽ in societate pͣuorũ.
uidi. Est q̃dam cuntas tͣbulenta:
ipsa erat quȩ tͣrim edificauerat.
Ipsa confusa ẽ ⁊̃ appellata ẽ babilo¬
ma: ipsa ꝑ innumeras gentes disꝑ¬
sa. Inde cong̾gat᷑ eccła in desertum
bone c̃scientie. Genit. xp̃c: contͣdix̃
ei ciuitas iniqua. Extendebat ille
manus ad ppłm ñ credñtẽ ⁊ contͣ¬

Expanded text:
divide linguas eorum. Qui se male extuldividantur. Quidam per superbiam construxerunt altam turrim, et Dominus divisit linguas eorum . Tunc se coeperunt non intelligere. Hinc facta est origo linguarum multarum. Antea enim una lingua erat. Sed lingua una cordibus humilibus proderat. At ubi illa collectio inter conspirationem superbiae praecipitata est, pepercit illis Deus, ut divideret linguas eorum, ne sese intelligendo, pernicioQui volunt unam linguam. veniant ad Ecclesiam: quia in diversitate linguarum carnis, una est lingua in fide cordis. Praecipita et diviem in actu: contradictionem in verbis, in civitate, idest, in societate pravorum vidi. Est quaedam civitas turbulenta. Ipsa erat quae turrim aedificaverat. Ipsa confusa est, et appellata est Babylonia: ipsa per innumeras gentes dispersa . Inde congregatur Ecclesia in desertum bonae conscientiae. Venit Christus: contradixit ei civitas iniqua. Extendebat ille manus 270 ad populum non credentem et contr
Abbreviated transcription (Latin):
bat eum. Nec tam̃ nob̃ credñdum est
ut redẽptor nr̃ qui podestadem habebat
ponendi animam suã ⁊ it̾um sum̃di
eam:qñtum ad ꝑsonam suam. ullam
mortis habuiss& formidinẽ. S scd̃m
m̃bra sua boc dictum accipimꝰ: que ꝗͣ¬
uis in spũ fortia sint. tam̃ qr caro ẽ in¬
firma. t᷑bant̾ aliqñdo int̾ se ꝓpt̃ penã:
⁊ mortis amaritudinẽ timent.. Ept̃¬
hoc subdit̃. Timor ad animã: tremor
ad corpꝰ referri pot̃. Hinc ẽ qd̃ ipse ait.
Mipat̾. si possibile ẽ. transfer calicem
ad m̃bra qm̃ ad capd̃. E contexer̃
me denebrȩ: id ẽ iudei denebrosi &
cȩci. Nisi enim cȩci fuissent. ⁊ diabo¬
licis denebͥs obumbrati. saltim ex tan¬
tis uirtutib ⁊ miracłis. xp̃m cogno¬
scere potuissent. Uel ineo qd̾ ait cor
meum contͣbatum ẽ intͣ me: pot̃
ira intelligi. de qua dr alibi. Tur¬
badus ẽ p̃ ira ocłs m̃s. & si ocłs tur¬
batus ẽ. quid sequit᷑: & formido
mortis cecid̾ suꝑ me. uita nr̃a dile¬

Expanded text:
bat eum . Nec tamen nobis credendum est, ut Redemptor noster, qui potestatem habebat ponendi animam suam, et iterum sumendi eam , quantum ad personam suam ullam mortis habuisset formidinem. Sed secundum membra sua hoc dictum accipimus: quae quamvis in spiritu fortia sint, tamen quia caro est infirma , turbantur aliquando inter se propter poenam, et mortis amaritudinem timent. P super me. Timor ad animam: tremor ad corpus referri potest. Hinc est, quod ipse ait: Mi Pater, si possibile est, transfer calicem ntexerunt me tenebrae. Id est, Judaei tenebrosi et caeci. Nisi enim caeci fuissent, et diabolicis tenebris obumbrati, saltem ex tantis virtutibus et miraculis Christum cognoscere potuissent . Vel in eo, quod ait, Cor meum conturbatum est intra me, potest ira intelligi, de qua dicitur alibi: Turbatus est prae ira oculus meus . Et si oculus turbatus est, quid sequitur? Et formido mortis cecidit super me: vita nostra dile
Abbreviated transcription (Latin):
dum quoq ẽ: qd̾ pler̃q quoꝵdã dep̃cati¬
onem omp̃s ds. ⁊ exaudit ⁊ despic̃. Hincẽ
qd̾ isrliticis carnes q̃s male petier̃ irat᷑¬
distͥbuit. s qͣntum eoꝵ postuladio sibi
displicuerit. &̃ puniendo monstͣuit.
Unde scͥptum ẽ. Adhuc escȩ eoꝵ erant
in ore ipsoꝵ: ⁊ ira di ascendit suꝑ eos.
lat̃. ut eius dep̃cadionẽ ds̃ ñ despiciat:
s exauditio ipsius. grãm simul condi¬
neat ⁊ utilitatem. Cui sendentie u̾ba
uident᷑ congruere quȩ secunt᷑. Inten¬
de mͥ ⁊ exaudi me. Tẽ enim intendit
dñs. ⁊ ñ solum oradionẽ meam. s me
exaudit: qͣndo id qd̃ ego postulo ad
udilitadem animȩ mec tͥbint. E qͣsi
quereret᷑ que tͥ necessitas ut sic de po¬
stules exaudiri: Cont̾status sum in¬
qͥt in exercitadione mea: & contͣbatus
exercitatione passionis suȩ. inmici
iudei maledicendo.⁊ tͥbulando con¬
tͥssauerunt: ⁊ contͣbauer̃. U nde ipse

Expanded text:
dum quoque est, quod plerunque quorundam deprecatidum quoque est, quod plerunque quorundam deprecationem omnipotens Deus et exaudit et despicit. Hinc est, quod Israeliticis carnes, quas male petierunt, iratus tribuit : sed quantum eorum postulatio sibi displicuerit, etiam puniendo monstravit. Unde scriptum est: Adhuc escae eorum erant in ore ipsorum, et ira Dei ascendit super eos . lat, ut ejus deprecationem Deus non despiciat: sed exauditio ipsius gratiam simul contineat, et utilitatem. Cui sententiae verba videntur congruere, quae sequuntur. 3. Intende mihi, et exaudi me. Tunc enim mihi intendit Dominus, et non solum orationem meam, sed me exaudit: quando id quod ego postulo, ad utilitatem animae meae tribuit. Et quasi quaereretur: Quae tibi necessitas, ut sic te postules exaudiri? Contristatus sum inquit in exercitatione mea, et conturbatus exercitatione passionis suae inimici Judaei maledicendo et tribulando contristaverunt, et conturbaverunt. Unde ipse
Abbreviated transcription (Latin):
intende mͥ ⁊ exaudi me. Quasi
dicat̃. O uos fideles mei in t̾ͥbulatio¬
nib positi nolite deficere. s in dño
sꝑantes. ⁊ remunerationẽ ab eo expec̃¬
tantes meo exemplo orate: qͥa egom
passione positus. sic oraui ad dnm̃.
Ods pat̾ exaudi ꝓpt̾ dignitatẽ filiitui
orationem meani. resuscitando me
a morte. ⁊ clarificando in passione.
Ac si dicer&. Pat̃ clarifica filium tuũ:
ut filius tuus clarific& de. Ee ne de¬
spexeris dep̃cationem meã. idẽ ꝓpt̃
humanitatẽ assumptã. ne habeas
uilem dep̃cationem meã. quã facio
ꝓ eintandis malis. s potuis indende
mͥ: idẽ ipsam humanitatẽ fac intũ¬
sam. id ẽ ꝑseuerantem in orationẽ.
uel in uirtutib ⁊ in augm̃to bonoꝵ
oꝑum.⁊ sic exaudi me. Qnͣdo indi¬
uina pagina oratio ⁊ dep̃catio simł
ponit᷑. a se inuicẽ differ̃. qͥa oratio
ẽ qñdo aliquid honestum petimus:
scilic& de his que uolumꝰ assequi.
dep̃catio uͦ ꝓ euitandis mał de his scih¬

Expanded text:
ihi, et exaudi me. Quasi dicat: O vos fideles mei in tribulationibus positi, nolite deficere: sed in Domino sperantes, et remunerationem ab eo expectantes, meo exemplo orate: quia ego in passione positus, sic oravi ad Dominum: O Deus Pater, exaudi propter dignitatem Filii tui orationem meam, resuscitando me a morte, et clarificando in passione. Ac si diceret: Pater clarifica, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te . Et ne despexeris deprecationem mmtam ne habeas vilem deprecationem meam, quam facio pro evitandis malis: sed potius intende mihi, id est, ipsam humanitatem fac intensam, id est, perseverantem in oratione, vel in virtutibus, et in augmento bonorum operum. Et sic exaudi me. Quando in divina pagina oratio, et deprecatio simul ponitur, a se invicem differunt: quia oratio est, quando aliquid honestum petimus, scilicet de his, quae volumus assequi. Deprecatio vero pro evitandis malis, de his scili
Abbreviated transcription (Latin):
impios ꝓsꝑari.⁊ iustos c̃culcari ab
impiis:⁊ qd quidã simplices iusti in¬
uident potñtie eoꝵ. ⁊ uellent ulcisci
iniurias ab ilł illatas: aliqñ euam
uellent c̃formes fieri eis: ponit contͣ
hec qnͣdam saluberrimã doctrinã.
Mat̾ia ẽ. iustus.⁊ cot̾rio impiꝰ scdario:
tam̃ eam sic diuid̾. In pͥmis ait de
iusto admonendo eum ne moueat᷑
inuidia erga impiũ. ł imitatione
ł ira: int̾miscendo q̃dam de impio.
In scda parte ponit qͥd faciat impi
contͣ iustum: admonendo ipsũ sl̃.
ut pacient̃ sustineat. In t̾ria pard
ponit p̃mia iusti cum admiratiol.
⁊ damnationẽ maloꝵ. ꝑ qd̾ iustun
ne malum uelit imitari det̾reat.
Intentio ẽ ꝑ hec animas simplices
c̃solari: ut uullatenꝰ ꝓpt̾ impioꝵ ne¬
qͥciam ł iniuriam moueant᷑.

Expanded text:
impios prosperari, et justos conculcari ab impiis, et quod quidam simplices justi inviderent potentiae eorum, et vellent ulcisci injurias ab illis allatas: aliquando etiam vellent conformes fieri eis. Ponit contra haec quandam saluberrimam doctrinam. Materia est justus, et econtrario impius secundario. Tamen eam sic dividit. In primis ait de justo, admonendo eum, ne moveatur invidia erga impium, vel imitatione, vel ira: intramiscendo quaedam de impio. In secunda parte ponit quid faciat impius contra justum, admonendo ipsum justum, ut patienter sustineat. In tertia parte ponit praemia justi cum admiratione et damnationem malorum: per quod justum, ne malum velit imitari, deterret. Intentio est per haec animas simplices consolari, ut nullatenus propter impiorum nequitiam vel injuriam moveant
Abbreviated transcription (Latin):
Hac ub̃tate in ebͥabunt᷑. qͥ tanto omĩ¬
potentis di amore repleti stͣ. ut m̃te
mutata sibim& ipsis extͣnei eẽ uideãt᷑.
Hȩc merito torrens uoluptatis dr̃: qr
cum magno impetu uenit: ⁊ cũ magna sua¬
uitade atq delectatioe a sitientib iu¬
sticiam potat᷑. Hac in ebriati marty¬
res erant qñ ad mortẽ lȩti ibant. tor¬
m̃ta contemnebãt: parendes flentes
ñ agnoscebant. Sꝑemꝰ gͦ sub tegnime
alaꝵ di. qͣtinꝰ eiꝰ dulcedine merram᷑
te nͥ xp̃c: uenit in carne: rorauit siti¬
entẽ. sadiauit sꝑandem. Hic aliudẽ
fons. aliud lum̃: ibi ñ ita. Qd̾ enĩ ẽfons:
hoc ẽ ⁊ lum̃. & qͥcqͥd uis illd̾ uoca: qr

Expanded text:
 qui tanto omnipotentis Dei amore repleti sunt, ut mente mutata sibimet ipsis extranei esse videantur. Haec merito torrens voluptatis dicitur, quia cum magno impetu venit, et cum magna suavitate atque delectatione a sitientibus justitiam potatur. Hac inebriati erant martyres, quando ad mortem laeti ibant, tormenta contemnebant, parentes flentes non agnoscebant. Speremus ergo sub tegmine alarum Dei, quatenus ejus dulcedine mereamur tus? Venit in carne, roravit sitientem, satiavit sperantem. Hic aliud est fons, aliud lumen: ibi non ita. Quod enim fons, hoc est et lumen. Et quicquid vis illud voca: quia