comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis homo & bumanȩ carnis fragili¬
tate circumdatus. tumore cordis ela¬
tus. in solio dei in celis te habitare ar¬
bitratus es. simulq quia lactas sapi
entiam. in tantum ut regni tui ho¬
mines salomonem enigmatib ꝓuo¬
carent. Nunqͥd sapientior  cdlanihe¬
le. qui dei gr̃a uicit om̃s magos &
ariolos. & nc̃ in babilone sapientis¬
simus est: siue ita intellegendum:
& iã si sapientior sis danihele. qui
om̃iũ confessione sapientissimꝰ est.
E diuitiarum ac potentię magnitudi¬
ne dei te cupias potentiş cocquare. tam̃
capieris aduersariis. & urbe ꝑdita. mul¬
tis confodiere uulnerib & ultra non
dices ds̃ ego sum. doctus interitu. ho
testatem cui a deo creditum est ipsa
ciitas siue ꝓuintia. illud a ssuma¬
mꝰ testimoniũ. Ego dixi dii estis & fi¬
lii ercelsi om̃s. uos aũ sicut homines
moriemini. & sicut unꝰ de principib
cacdetis. Tradite eñi illis sunt ad regen¬
dum ꝓuntiȩ quasi udicib ab impe¬

Expanded text:
sis homo, et humanae carnis fragilisis homo, et humanae carnis fragilitate circumdatus, tumore cordis elatus, in solio Dei, in coelis te habitare arbientiam intantum, ut regni tui homines Salomonem aenigmatibus provocarent, nunquid sapientior es Daniele, qui Dei gratia vicit omnes magos et hariolos, et nunc in Babylone sapientissimus est? Sive ita intelligendum etiam sapientior sis Daniele, qui omnium confessione sapientissimus est: et divitiarum ac potentiae magnitudine Dei te cupias potentiae coaequare, tamen capiaris ab adversariis, et urbe perdita, multis confodieris vulneribus. Et ultra non dices, Deus ego sum, sed doctus interitu homitestatem cui a Deo credita est ipsa civitas, sive provincia, illud assumamus testimonium. Ego dixi, dii estis, et filii Excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis . Traditae enim illis sunt ad regendum provinciae quasi judicibus ab Impe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectos. sapienti am uero non mandi hu¬
us. neq principum scłi istius. qui destru¬
ilntur. Et iterum de sapientia dispu¬
tans ait. Quam nullus de principib
In danihelis quoq ꝓphetia ꝑspicuȩ le¬
gitur. prunceps israbelitici popłi mi¬
chad.ꝙ princeps gretiȩ princeps q ꝑ¬
sarum: & moyses aꝑtius scribit in de¬
uteronomii cantico: quando diui¬
debat altissimꝰ gentes. disseminabat
filios adam. constituit terminos na¬
tionum iurta numerum angłorũ
dĩ. siue ut melius habetur in hebra¬
ico. iurta numerum filioꝵ. isrł. & fac¬
ta est. pars dñi popłs eius iacob. fu¬
nicłs hereditatis eius isrł. Nec mira¬
bimur in parte contraria pessimos
reges in typo pͣuaricatoꝵ. precedere
principum. cum optimos reges
daiuid & salomonem. & iosiam. & pa¬
triarchas ⁊ ꝓphetas in figura dñi sal¬
uatoris p̃cessise doceamꝰ. Igitur uix¬
ta utr̃ãq intelligentiam. regum pa¬
riter suꝑboꝵ. & apostatarum prin
tenearis angustus. plus dicam. cum

Expanded text:
fectos, sapientiam vero non mundi hujus neque principum saeculi istius qui destruuntur. » Et iterum, de sapientia disputans, ait : « Quam nullus de principibusIn Danielis quoque prophetia perspicue legitur , princeps Israelitici populi, Michael et princeps Graeciae princepsque Persarum. Et Moses apertius scribit in Deuteronomii cantico: « Quando dividebat Altissimus gentes, disseminabat filios Adam: constituit terminos nationum, juxta numerum angelorum Dei ; sive ut melius habetur in Hebraico: juxta numerum filiorum Israel. Et facta est pars Domini populus ejus Jacob, funiculus haereditatis ejus in Israel. Nec mirabimur in parte contraria pessimos reges in typo praevaricatorum praecedere principum, cum optimos reges David, et Salomonem, et Josiam, et patriarchas, ac prophetas, in figura Domini Salvatoris praecessisse doceamus. Igitur juxta utramque intelligentiam, regum pariter superborum et apostatarum princtenearis angustiis, plus dicam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
& in multa pace filios tuos & iniusti¬
cia ed ificaberis. Suꝑ quo quid nob̃
uideretur. in eiusdem ꝓpħȩ explana¬
tionib dirimꝰ. Dȩ huiuscemodi lapi¬
dib & uicesimꝰ psalmꝰ canit. Dñe in
uirtute dua letabitur rex. & suꝑ salu¬
tare cuum exultabit uehementer. De

Expanded text:
et in multa pace filios tuos, et in justiet in multa pace filios tuos, et in justitia aedificaberis . Super quo quid nobis videretur, in ejusdem prophetae explanationibus diximus. De hujuscemodi lapidibus et vigesimus psalmus canit: Domine, in virtute tua laetabitur rex, et super salutare tuum exultavit veheme
Abbreviated transcription (Latin):
scribit apłs petrus. Si credidistis
quia suauis est dñs. ad quem acce¬
dentes lapidem uiuentem ab ho¬
minib quidem repbatum a deo
autem electum. honorabilem. & ipsi
sicut lapides uiuentes edificamini
domos sp̃itales in sacerdotium scm
offerre sp̃itales uictimas placentes
ra. Ecce ponam in fyon lapidem an¬
gularem electum p̾ciosum. & qui cre¬
dit in eo non confundetur: suꝑ quo
& uas electionis pari uoce consentit
dicens. Suꝑ edificati in fundamen¬
nis edificatio constructa. crescit in
templũ scm̃ dei. Hi sunt lapides de
quib & in alioloco legimꝰ. Lapides
sc̃i uoluuntur suꝑ terram. instar
rotarum paululum tangentes hu¬
mum. & uolubilitate sua ad celestia
festinantes. De quib & scriptura cõ¬
memorat. Ecce ego p̃paro carbuncu¬
lum lapidem cuum & fundamenta
tua sapphyrum. & ponam ꝓpugna¬
cula tua laspidẽ. & portas tuas lapide
ebrystallo. & murum cuum lapidib
electis. & om̃s filios cuos doctos a dõ

Expanded text:
scribit Apostolus Petrus: Si credidistis, quia suavis est Dominus: ad quem accedentes lapidem viventem, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum honorabilem, et ipsi sicut lapides viventes, aedificamini domus spirituales in Sacerdotium sanctum, offerre spirituales victimas placentes ra: « Ecce ponam in Sion lapidem angularem, electum, pretiosum, et qui credit in eo non confundetur . » Super quo et Vas electionis pari voce consentit dicens: « Superaedificati in fundamennis aedificatio constructa, crescit in templum sanctum Dei . Hi sunt lapides, de quibus et in alio loco legimus: Lapides sancti volvuntur super terram instar rotarum , paululum tangentes humum, et volubilitate sua ad coelestia festinantes. De quibus et Scriptura commemorat: Ecce ego praeparo carbunculum lapidem tuum: et fundamenta tua sapphirum, et ponam propugnacula tua jaspidem, et portas tuas lapide crystallo, et murum tuum lapidibus electis: et omnes filios tuos doctos a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq aurum cympanum uocat. in
quo infiri sunt lapides. Undȩ & ux¬
ca hebraicum sequitur: Aurum opꝰ
decoris tui. ⁊ foramina tua in diȩ qua
conditus es p̃parata sunt. Pro quo posu
apothecas tuas ad sensum mentemq re¬
ferentes. qd̾ cogitacio eiꝰ diuinis patuerit
sacramentis. & congregauerit sibi diui¬
tias sp̃itales. de quib dñs p̃cipit. Qhes¬
aurizate uobis chesauros in celo. ubi
nec fures suffodiunt & furantur. Ubi
est enim thesaurus tuus. ibi est ꝙ cor
tuum. Iste est thesaurus abconditus.
de quo & in euangłũ loquitur dicens.
Simile est regnum celoꝵ thesauro
ab̾condito in agro. quem qui inuene

Expanded text:
Denique auri tympanum vocat, in Denique auri tympanum vocat, in quo infixi sint lapides. Unde et juxta Hebraicum sequitur: Aurum opus decoris tui, et foramina tua in die qua conditus es, praeparata sunt. Pro quo posuetuos et apothecas tuas, ad sensum mentemque referentes, quod cogitatio ejus divinis patuerit sacramentis, et congregaverit sibi divitias spirituales, de quibus Dominus praecepit: Thesaurizate vobis thesauros in coelo: ubi nec fures effodiunt et furantur. Ubi est enim thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Iste est thesaurus absconditus, de quo et in Evangelio loquitur: Simile est regnum coelorum thesauro abscondito
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Cm̃ p̃uenisti eum in benedictio¬
ne dulcedinis. posuisti in capite eius
coronam de lapide p̾cioso. Iste sunt
uangelio. ut ematur p̃ciosifimum mar¬
garitum. & lapis de quo ⁊acharias
scribit. quod septem habeat oculos id
co eccłiȩ. suꝑ quo edificentur aurũ argen¬
tum lapides p̾ciosi. quoꝵ colores atq
naturas & efficientias singuloꝵ. non ẽ
huł temporis disserere. sed ꝓprium
uolum̃ desiderant. ita ut ꝙ in iheze
chiel & in erodo. ⁊ in apocalipsi. ⁊ in
ȩsaia sibi om̃s lapides. & lapidum or¬
dines cõparati. magnam & legenti
⁊ disserenti faciant questionẽ. suꝑ
quib & uir sc̃s ephiphanius ep̃s. ꝓpri¬
um uolum̃ michi p̾sens tradidit. &¬
naturalis historie. post mulciplicem
omnium rerum scientiam. de gem¬
mis & lapidib disputat. ad quoꝵ. no¬
titiam diligens nobis mittendus ẽ
lector. Porro sẏmmachi int̾pretacio.
istum principẽ tẏri quasi p̃ciosissimũ
monile lapidib scribit ẽe distinctũ.

Expanded text:
m praevenisti eum in benedictione dulcedinis, posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso. » Istae sunt angelio, ut ematur protiosissimum margaritum, et lapis de quo Zacharias scribit, quod septem habeat oculos, idnto Ecclesiae super quo aedificentur, aurum, argentum lapides pretiosi: quorum colores atque naturas et efficientias singulorum; non est hujus temporis dissere, sed proprium volumen desiderant, itachiel, et in Exodo, et in Apocalypsi et in Isaia, 334 sibi omnes lapides, et lapidum ordines comparati, magnam et legenti, et disserenti faciant quaestionem. Super quibus et vir sanctus Epiphanius episcopus proprium volumen mihi praesens tradidit. ENaturalis Historiae, post multiplicem omnium rerum scientiam, de gemmis et lapidibus disputat. Ad quorum notitiam diligens à nobis mittendus est lector. Porro Symmachi interpretatio, istum principem Tyri, quasi pretiosissimum monile lapidibus scribit esse distinctum.
Abbreviated transcription (Latin):
in ea securi suȩ in spȩ. & edificabunt
domos plantabunt ꝙ uineas. & habi¬
tabunt sedo in spe. uixta illud qd̾ legit᷑
in ęsaia. Quia ablactati estis a lacte
esiglio edificat qui ñ suꝑ harenã sad
suꝑ petram finidam̃ta constituit. De
quib scriptum est. Nisi dñs edificaue¬
rit domum in uanũ laborauerunt
qui edificant eam. Ꝙ in exodo uxta¬

Expanded text:
cabunt domos, plantabuntque vineas, et habitabunt » secundo in spe. Juxta illud, quod legitur in Isaia: « Qui ablactati estis a lacte, Evangelio aedificat, qui non super arenam, sed super petram fundamenta constituit. De quibus scriptum est: « Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . »
Abbreviated transcription (Latin):
uingitur. planctus ẽ. & plangẽt
tũ ⁊ sr̃ multitudine eius planget
eum ait dñs ds̃: Perspicuum ẽ
animas omnium gentiũ quȩ ab¬
eo priꝰ oppressȩ fuerant. siue earũ
gentium quȩ nequaqͣm in egip¬
to morabantur.s. in regione ui¬
uentium. int̃fectum draconem
plangere. & omnem multitudi¬
nem eius. Non spe salutis. s qͦd
de tanta potentia suo uitio ⁊ su

Expanded text:
jungitur: Planctus est, et plangent jungitur: Planctus est, et plangent tum et super multitudinem ejus plangent eum, ait Dominus Deus, » perspicuum est animas omnium gentium, quae prius oppressae fuerant: sive earum gentium, quae nequaquam in Aegypto morabantur, sed in regione viventium, interfectum draconem plangere, et omnem multitudinem ejus non spe salutis, sed quod de tanta potentia suo vitio et su
Abbreviated transcription (Latin):
deiecta fuerit suꝑbia egipti. et
multitudo illius dissipata: per¬
dentur omĩa iumenta illius
non conturbabit eas pes hoĩs
ultra: Si enuim beatus qui semi¬
nat suꝑ aquas. ubi bos & asinus
calcat. e contrario infelix qͥ ne sum¬
plices quidem suo poterit ultra
errore retinere:ita ut pes hoĩs
non calc& in eis. quo ne signum
quidem sapientiȩ atq rationes aq̃
egiptiȩ in se habere iudeantur:
Ungula quoq umentorum non
turbabit eas. ut delimpi dissimis
atq nitentibꝰ. faciat turbidas atq
cȩnosas: Tunc reddent᷑. non ab
alio. s ab ipso dño. aquȩ purissi¬
mȩ quȩ draconis fuerant dñati¬
one turbatȩ: ita ut flumina earũ
labant᷑ quasi oleum: ⁊ sint ueri
luminis nutrimentum: Hec au¬
tem fient cum dederit dñs terrã
egipti desolatam. ⁊ ꝑdiderit mul¬
titudine
cius. ⁊ ꝑcussi fue¬
rint oñs
habitatores illius.
ut isto ꝓfe.¬
ut isto ꝓfectu scire possint
quia ip̃se sit dñs Qd̃ autem

Expanded text:
dejecta fuerit superbia Aegypti, et dejecta fuerit superbia Aegypti, et multitudo illius dissipata, perdentur omnia jumenta illius, non conturbabit eas pes hominis ultra; si ennat super aquas, ubi bos et asinus calcat : e contrario infelix qui simplices quidem suo ultra poterit errore retinere, ita ut pes hominis non calcet in eis, quo ne signum quidem sapientiae atque rationis aquae Aegyptiae in se habere videantur. Ungula quoque jumentorum non turbabit eas, ut de limpidissimis atque nitentibus faciat turbidas atque coenosas. Tunc reddentur non ab alio, sed ab ipso Domino, aquae purissimae, quae draconis fuerant dominatione turbatae: ita ut flumina earum labantur quasi oleum, et sint veri luminis nutrimentum. Haec autem fient, cum dederit Dominus terram Aegypti desolatam, et perdiderit multitudinem ejus, et percussi fuerint omnes habitatores illius, ut isto profectu scire possint quod ipse sit Dominus. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
fi& cum uolare cȩꝑit gladuis
dñi suꝑ facies eorum. subaudit᷑
regum. suie ppłorum: Eladius
autem dñi intelligendus ẽ. ui¬
uens sermo dei & efficax.: ⁊ acu¬
tus suꝑ om̃em gladium ex utͣq
parte acutum. qui uolat atq
discurrit. & ꝑstringit cernentium
oculos. uultusq deterret. ⁊ obstupe
scentes suꝑ riunã pharaonis. se in
illo uideant ẽe deiectos. & dñi qͥdẽ
gladius de quo scriptum ẽ: Ecce
hic positus est in ruinam. & resur¬
rectionem multorum. Iacentes
eleuat:⁊ male erectos. humilitate
c̃omutat: gladius autem regis
babilonis ueni& suꝑ draconem
egiptium. ut gladiis fortium suie
gigantuu. deiciat dñs multitu¬
dinẽ euis. qui regem egipti secta¬
batur: In expugnabiles inquit si¬
ue pestilentes de gentibus. Om̃s
isti: ut mali ad puniendum tra
inquit sathanȩ ut discant non
blasphemare. Uel in interitum
carnis ut sp̃c saliuis fiat. Cum
autem ꝑ huiꝰ cemodi ministros

Expanded text:
fiet, « cum volare coeperit gladius fiet, « cum volare coeperit gladius Domini super facies eorum, » subauditur regum sive populorum. Gladius autem Domini intelligendus est vivens sermo Dei et efficax et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum, qui volat atque discurrit et perstringit cernentium oculos vultusque deterret. Et obstuscentes super ruina Pharaonis, se in illo videant esse dejectos. Et Domini quidem gladius, de quo scriptum est: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , jacentes elevat, et male erectos, humilitate commutat. Gladius autem regis Babylonis veniet super draconem Aegyptium, ut in gladiis fortium, sive gigantium dejiciat Ddinem ejus, qui regem Aegypti sectabatur. « Inexpugnabiles, » inquit, sive pestilentes de gentibus. « omnes isti » ut mali ad puniendum tradinquit, Satanae, ut discant non blasphemare; vel in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . » Cum autem per hujuscemodi ministros
Abbreviated transcription (Latin):
rantia scilic& ueritatis. ut ceci
cecos ducant in foueam. ⁊ habita¬
tores terrȩ mittantur in tenebras
exteriores ubi ẽ fletus ⁊stridor
dentium: Post hȩc dicit᷑. ⁊irri
tabo cor ppłorum multorum. cũ
induxero contritionem suie cap¬
tiuitatem tuam in gentibus suꝑ
terram. quã nescis. ut qui pruis
pharaoni seruierant irascantur
contra eum uidentes captiuita¬
tem eius ad aliam terram qũã
dracone. sciebat ẽẽ. ꝑductã. Nec
debemus ambigere bonas c̃ẽ. tras
quas pharaone sciat. Scilic& q̃n
captiuitas pharaonis alia capti¬
uitate mutatur: De qua dicit᷑.
tum. captiuam duxit captiui
pescere inquit faciam suꝑ te po¬
pulos multos ut qui prius pha¬
raonis admirabant᷑ potentiam:
postea eum admirent᷑ de suo
culmine cecidisse: Reges quoq
dabunt suꝑ eum: quorum reg¬
na dño diabolus ostendit: Et
de quibꝰ in psalmo dicit᷑ Asti¬
terunt reges terrȩ. & principes
ꝯuenerunt in unum Hoc aute

Expanded text:
rantia scilicet veritatis, ut caeci rantia scilicet veritatis, ut caeci caecos ducant in foveam, et habitatores terrae mittantur in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium. Post or populorum multorum, cum induxero contritionem, sive captivitatem tuam in gentibus, super terram quam nescis, » ut qui prius Pharaoni servierant, irascantur contra eum, videntes captivitatem ejus, ad aliam terram, quam draco nesciebat, esse perductam. Nec debemus ambigere bonas esse terras, quas Pharao nesciat, scilicet quando captivitas Pharaonis alia captivitate mutatur, de qua dicitur ltum captivam duxit captivit Et stupecere, inquit, faciam super te populos multos, » ut qui prius Pharaonis admirabantur potentiam postea eum admirentur de suo culmine cecidisse. Reges quoque dabunt super eum, quorum regna Domino diabolus ostendit: et de quibus in psalmo dicitur: « Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . » Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
Et iigrescere fecit dñs stellas eiꝰ.
uel draconis uel cęli. suꝑ quos et
uidas apls scribit. sidera errantia
quibꝰ caligo tenebrarum inȩternũ
reseruatur: Sol quoq nube te¬
gltur: sol iniquitatis qui contͣ¬
rius ẽ soli uisticie: Nube autem
uel ipsũ dñm saluatore. qui descen¬
dit in egiptum suꝑ nubem leuẽ.
nullo peccatorum pondere p̃gra¬
uatam. uł ꝓphetis ⁊ apłis. de qui¬
bus legimus. Mandabo nubibꝰ
ne pluant suꝑ eum ymbrem. &
in psalmis. ueritas tua usq ad
nubes: Cum aut̃e sol iniqui¬
tatis fucrit. ob scuratu
luna quã here ticorum
sentimus ȩccłiam. & quȩ a sole
iniquitatis lumen putabatur
accipere. non dabit lumen suũ
nec decipiet credentes falsi nõis
scientia Omnia quoq lumina¬
ria & quicquid uidetur. in here¬
ticis ẽẽ. doctrinȩ. extincto draco¬
ne. cecabitur. siue merebunt pͥn-¬
cipe ꝑdito: Ita ut ipse dñs terr̃ã
hereticorum oꝑiet tenebris: Igno¬

Expanded text:
. » Et nigrescere fecit Dominus stellas ejus, . » Et nigrescere fecit Dominus stellas ejus, vel draconis, vel coeli: super quo et Judas apostolus scribit « sidera errantia , » quibus caligo tenebrarum in aeternum reservatur. Sol quoque nube tegetur, sol iniquitatis, qui contrarius est soli justitiae. Nube autem, vel ipso Domino Salvatore, qui descendit in Aegyptum super nubem levem , nullo peccatorum pondere praegravatam, vel prophetis et apostolis, de quibus legimus: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Et in Psalmis: Veritas tua usque ad nubes . Cum autem sol iniquitatis fuerit obscuratus, luna quam haereticorum sentimus Ecclesiam, et quae a sole 383 iniquitatis lumen putabatur accipere, non dabit lumen suum, nec decipiet credentes falsi nominis scientia. Omnia quoque luminaria et quidquid videtur in haereticis esse doctrinae, exstincto dracone, siccabitur, sive moerebunt, principe perdito, ita ut ipse Dominus terram haereticorum operiat tenebris, igno
Abbreviated transcription (Latin):
liberatur. qui suscitat de terra
inopem. & de stercore erigit pau¬
perem. Ut collocde eũ cum prin
ima depressas. ut supra diximus.
aut inferna significatur: aut
humilem hereticorum sensum.
ꝓpter uoluptatem ⁊ terrenas ope
cuncta facientium Qd̃ autem
iungit᷑ & oꝑiam cum extinctus
fueris cęlum. ⁊ in nigrescere faciã
stellas eius. solem nube tegam:
luna ñ dabit lumen suũ. O mĩa¬
nebras suꝑ terram tuã dicit dñs
ds̃: Si sequamur litteram penitꝰ
intelligi non potest. quando eñi
int̃fecto pharaone siue dracone
sol & luna ⁊ stellȩ non dederũt
lum̃ suum. ⁊ cęlum oꝑtum est
tenebris. iuxta illud poȩticum:
Impia que ęternã timuerunt
scła noctem: Ergo hoc dicendũ
est. qͦd extincto pharaone qui
transfigurabat se in angelum
lucis. de quo in alio loco scriptũ
ẽ Lux impiorum extinguetur
cȩlum siue cęli oꝑientur tene¬
bris De quibꝰ & paulus loquit᷑.
Et spiritalia nequiti̧ in celefis

Expanded text:
liberatur: Qui suscitat de terra liberatur: Qui suscitat de terra inopem, et de stercore erigit pauperem. Ut collocet eum cum princima depressae, ut supraut inferna significat, aut humilem haereticorum sensum, propter voluptatem et terrenas opes cuncta facientium. Quod autem jungitur: « Et operiam cum extinctus fueris coelum, et nigrescere faciam stellas ejus, solem nube tegam, et luna non dabit lumen suunebras super terram tuam, dicit Dominus Deus, » si sequamur litteram, penitus intelligi non potest. Quando enim interfecto Pharaone sive dracone sol et luna, et stellae, non dederunt lumen suum, et coelum opertum est tenebris, juxta illud poeticum: Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem Ergo hoc dicendum est, quod exstincto Pharaone, qui transfigurabat se in angelum lucis, de quo in alio loco scriptum est: « Lux impiorum exstinguetur , » coelum sive coeli operientur tenebris, de quibus et Paulus loquitur: « Et spiritalia nequitiae in coelestibus
Abbreviated transcription (Latin):
& dabo carnes tuas suꝑ montes
⁊ implebo colles tuos sanie tua: si¬
ue implebo ualles sanguine tuo.
hunc hab& sensum. ut uolatilia
cȩli ⁊ bestias t̃rȩ. deceptorum ppłos
intelligamus crudelitatemq gen¬
tilium: Montes aut̃e ad principes
referamus hereseon: qualis fuit
ualentinus ⁊ marcion: collesq
successores eorum qͥ saturantur
sanie draconis suie ne uallis quȩ
impletur draconis sanguine. infe¬
riores quosq credentium: Aut cer¬
te montes adu̾sarias potestates quȩ
in acre discurrunt. & ualles quȩ
inferna penetrant. ⁊ ẽtnis suppliciis
mancipatȩ sunt. Porro qͦd dicit᷑.
nis tui. suꝑ montes. siue irrigabit᷑
terra de stercoribus tuis suꝑ mon¬
tes: ⁊ ualles implebunt᷑ exte: illud
significat. quod om̃is suꝑbia et
arrogans hereticorum tumor: ñ
tam uitali ⁊ puro. qͣm putrido atq
sȩtenti sanguins compleat᷑: iuxta
illud qͦd scriptum ẽ. Pone eossic̃
stercus terre: De quo sc̃s a dño

Expanded text:
Et dabo carnes tuas super montes, Et dabo carnes tuas super montes, et implebo colles tuos sanie tua; sive, implebo valles sanguine tuo, hunc habet sensum: ut volatilia coeli, et bestias terrae, deceptorum populos intelligamus, crudelitatemque gentilium, montes autem ad principes referamus haereseon, qualis fuit Valentinus et Marcion, collesque successores eorum qui saturantur sanie draconis; sive valles, quae implentur draconis sanguine, inferiores quosque credentium. Aut certe montes adversarias potestates, quae in aere 382 discurrunt, et valles, quae inferna penetrant, et aeternis suppliciis mancipatae sunt. Porro quod diciturnis tui super montes, sive, irrigabitur terra de stercoribus tuis super montes, et valles implebuntur ex te, illud significat quod omnis superbia et arrogans haereticorum tumor, non tam vitali et puro, quam putrido atque fetenti sanguine compleatur, juxta illud quod scriptum est: Pone eos sicut stercus terrae . De quo sanctus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
in iob scriptum ẽ Adduces autem
draconem in hamo. & circundab
capistrum circa nares eius. ꝓ que
interp̃tatus ẽ aquila. extrã. ens
leuiathan in hamo. ⁊ funibꝰ colliga¬
bis linguam eius Extrahtt᷑ aut̃e
draco suie leuuathan de mari ha-¬
mo. uł sagena dñi. ut ꝓiciatur
siue extendatur suꝑ terram. et
om̃s spire eius quibꝰ suas insidias
occultabat aꝑiantur. & ꝓferantur
in publicum. & in t̾ra abiciantur.
⁊ iaceat qͥ in cȩlo posuerat ossuum.
& se altissimi similem ẽẽ iactabat:
Unde sequit᷑. Et habitare siue se¬
dere faciam suꝑte om̃ĩa uolatilia
celi. & saturabo de te bestias uni¬
uersȩ terrȩ. scđm illud qͦd scriptũ
est Dedisti eum ȩscam ppłis ethio¬
pum Qui uel uolatilia uocant᷑.
uł bestiȩ t̃rȩ. uolatilia quȩ semen-¬
tem ut diximus uixta uiam rapi¬
unt. bestiȩ terrȩ uitiis efferatȩ.
Quod ad hercticos atq gentiles
referri potest Qd̾ autem sequit᷑

Expanded text:
in Job scriptum est: Adduces autem in Job scriptum est: Adduces autem draconem in hamo, et circumdabis capistrum circa nares ejus ; pro quo interpretatus est Aquila: Extrahes Leviathan in hamo, et funibus colligabis linguam ejus. Extrahitur autem draco, sive Leviathan de mari hamo, vel sagena Domini, ut projiciatur, sive extendatur super terram, et omnes spirae ejus, quibus suas insidias occultabat, aperiantur et proferantur in publicum, et in terram abjiciantur, et jaceat qui in coelo posuerat os suum, et se Altissimo similem esse jactabat. Unde sequitur: Et habitare, sive sedere faciam super te omnia volatilia coeli et saturabo de te bestias universae terrae, secundum illud quod scriptum est: Dedisti eum escam populis Aethiopum . Qui vel volatilia vocantur, vel bestiae terrae . Volatilia, quae sementem, ut diximus, juxta viam rapiunt. Bestiae terrae, vitiis efferatae, quod ad haereticos atque gentiles referri potest. Quod autem sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
pedibꝰ illius conturbate sunt. cur¬
sussui ordinem ꝑdiderunt: Neq
enim ituntur heretici testimoni¬
is scripturarum sibi coherentibus
s conturbant omĩa Et quia ip¬
se ẽ inimicus & ultor. non solum
aquas alienas draco egiptius con¬
turbat pedibus suis. s conculcat
flumina sua. ne parcat eis quos
semel in suam redigerit potesta¬
tem: Qd̃ deuitare cupiens iustꝰ
p̃eatur. Non ueniat michi pes
suꝑbiȩ: Ꝙ in alio loco. conculcat᷑
homo Inimicꝰ autem homo & dia-¬
bolus est. de quo ⁊ alter psalmus
loquit᷑. ut non magnificetur ultͣ
homo suꝑ terram: P ropterea hȩc
dicit dñs ds̃ Expandam suꝑ te
rete meum in multitudine popłoꝵ
multorum: Rete dñi ueteris &
noui testamenti ratione contextũ.
mittitur suꝑ draconem qui ha
tatur: ut extrahat eum in sagena
sua. siue in hamo suo. Ista ẽ sagena
piscei multos. alios eligendos. ⁊ ali-¬
os abiciendos. suie iste hamꝰ de qͦ

Expanded text:
pedibus illius conturbatae sunt, curpedibus illius conturbatae sunt, cursus sui ordinem perdiderunt. Neque enim utuntur haeretici testimoniis Scripturarum sibi cohaerentibus, sed conturbant omnia. Et quia ipse est inimicus et ultor, non solum aquas alienas draco Aegyptius conturbat pedibus suis, sed conculcat flumina sua, ne parcat eis, quos semel in suam redegerit potestatem. 381 Quod devitare cupiens justus, precatur: Non veniat mihi pes superbiae . Et in alio loco, conculcatus homo . Inimicus autem homo diabolus est, de quo et alter psalmus loquitur: Ut non magnificetur ultra homo super terram. Propterea haec dicit Dominus Deus: Expandam super te rete meum, in multitudinem populorum multorum . Rete Domini veteris et novi Testamenti ratione contextum, mittitur super draconem, qui hatatur: ut extrahat eum in sagena sua, sive in hamo suo. Ista est sagenapisces multos alios eligendos, et alios abjiciendos . Sive iste est hamus, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ non est leo condita. s ꝓprio
uicio assimulata leoni gentiũ:
Homo enim cũ inhonore ẽẽt. ñ
intellexit. comparatus ẽ um̃tis
insipientibꝰ & similis factus est
illis: De hoc lcone & petrus loqͥ¬
tur aduersarius ñr diabolus qͣ¬
si leo rugiens circuit quȩrens
quem deuor&e. Et in .uiiii. psal¬

Expanded text:
quae non est leo condita, sed proprio quae non est leo condita, sed proprio vitio assimilata leoni gentium. Homo enim cum in honore esset, non intelligit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . De hoc leone et Petrus loquitur: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, quaerens quem devore
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iumenta brutaq animalla pari-¬
ter auferentur. & tanta erit soli¬
tudo in egipto ut nec pede hõis
nec ungula iumenti aquȩ illtꝰ
conturbent᷑. s quieta sint om̃ia
& aquȩ fluninum euis quasi ole¬
um fluant purissime ac nitentes.
nullo ꝑeas transeunte nec carum
fluenta turbante. Hoc aut̃e fide
ꝓpter egipti solitudinem. quȩ re¬
digetur in desertum. ab omni
tores eius dñs ꝑcusserit ut intelli-¬
gant qui remanseruit qd̃ ipse
sit dñs. Iccirco planctus est pha¬
raonis ⁊ plangent eum filiȩ gen-¬
tium. in cireuitu: Non solum
autẽ suꝑ illum. sed & suꝑ multi¬
tudinem eius quȩ dño uastante
deleta ẽ: Hȩc suꝑ simplici littera
cursim dixisse sufficiat. uenia¬
mus ad intelligentiam spirita¬
lem: Nec puto magnopere labo¬
randum nosse qui sit pharas
rex egipti. cum supͣ plenius dixe¬
rimus. eam uidelic&e potestat̃e
cui egiptus credita uel una pro¬
uincia uł egiptus totius mundi

Expanded text:
et jumenta brutaque animalia pariet jumenta brutaque animalia pariter auferentur. Et tanta erit solitudo in Aegypto, ut nec pede hominis, nec ungula jumenti aquae illius conturbentur, sed quieta sint omnia: et aquae fluminum ejus quasi oleum fluant purissimae ac nitentes, nullo per eas transeunte, nec earum fluenta turbante. Hoc autem fiet propter Aegypti solitudinem, quae redigetur in desertum ab omni tores ejus Dominus 380 percusserit, ut intelligant qui remanserint quod ipse sit Dominus. Idcirco planctus est Pharaonis, et plangent eum filiae gentium in circuitu. Non solum autem super illo, sed et super multitudine ejus, quae, Domino vastante, deleta est. Haec super simplici littera cursim dixisse sufficiat, veniamus ad intelligentiam spiritualem. Nec puto magnopere laborandum nosse qui sit Pharao rex Aegypti, cum supra plenius dixerimus, eam videlicet potestatem, cui Aegyptus credita est; vel una provincia, vel Aegyptus totius mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
scateant: Hȩc autem loquitur
ꝑ metaforam. ut postquam uo¬
latilia cęli ⁊ bestiȩ carnibus eus
fuerint saturatȩ: id est exercitus
euis: ⁊ unuiersa multitudo re¬
liqua pars inuermes ⁊ saniem
conuertat᷑ Tunc inquit cȩli te¬
nebris obuoluent᷑ sol & luna
⁊i cętera luminaria non dab̃t
lumen suum. sed suꝑte cuncta
nigrescent. nichilq tibi lȩtum
erit. & ad tuum interitum om̃s
ppłi & cuncti reges corum horrore
nimio formidabunt conspicientes
gladium meũ huc illucq uolitare.
& nulli parcere & in tua riuna
riunam similem ꝑtimescint: Ut
autem scias qui iste sit gladius au-¬
di manifestius: Gladius regis
babylonis ueni&e tibi in gladiis
fortium siue gigantium. deicĩã
omnẽ multitudinẽ tũa. qui gi¬
gantes in expugnabiles gentes st̃.
quȩ babilonii regis tenebantur
exercitu: isti uastabunt siue disꝑ¬
dent suꝑbiam egipti. & omnen
multitudinem eiꝰ. nichilq in egip¬
to remanebit. s cum hominibus

Expanded text:
scateant. Haec autem loquitur scateant. Haec autem loquitur per metaphoram, ut postquam volatilia coeli et bestiae carnibus ejus fuerint saturatae, id est, exercitus ejus, et universa multitudo reliqua pars in vermes et saniem convertatur. Tunc inquit, coeli tenebris obvolventur: sol, et luna, et caetera luminaria non dabunt lumen suum, sed super te cuncta nigrescent: nihilque tibi laetum erit, et ad tuum interitum omnes populi et cuncti reges eorum horrore nimio formidabunt conspicientes gladium meum huc illucque volitare et nulli parcere, et in tua ruina, ruinam similem pertimescent. Ut autem scias quis iste sit gladius, audi manifestius: Gladius regis Babylonis veniet tibi: in gladiis fortium, sive gigantium dejiciam omnem multitudinem tuam. Qui gigantes, inexpugnabiles gentes sunt, quae Babylonii regis tenebantur exercitu. Isti vastabunt sive disperdent superbiam Egypti, et omnem multitudinem ejus: nihilque in Aegypto remanebit, sed cum hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut uł iam capta sit ierusalem.
igaudium pharaonis malis
sibi umminentibꝰ auferat᷑. uel
certe capienda suis magis mi¬
seriis doleat. quã aliorum cap¬
tiuitate letetur: Et int̾im bre¬
uit quȩdam historiȩ fundam̃ta
lacientes. quid hebrei suꝑ hoc
loco intelligant ꝑcurramus. Le¬
oni comparatur pharao: non u¬
uius gentis s multarum gentiũ.
siie draconi in mari. ut terram
aquasq possideat Qui in riga¬
tione fluminũ erigebatur in
suꝑbiam quȩ cornu uocat ⁊ mul¬
titudine exercitus sui om̃s aqͣs
transiens poterat conturbare.
iccirco expandere se dicit rete
siuim suꝑ multitudinẽ eius. et
extrahere eum sagena sua uel
hamo.: ⁊ ꝑicere siue extendere
eum suꝑ terram. qui quasi colu¬
ber multis spiris fuerat inuolu¬
tus. ut a cunctis cęli uolatilibus
deuoretur. Cumq non solum
aues s omnes bestiȩ terrȩ eam
lacerauerint. reliquȩ carnes eius
montes & ualles. camꝑosq com¬
plebunt. tta ut cuncta u̾mibus

Expanded text:
ut vel jam capta sit Jerusalem, et gaudium Pharaonis, malis 379 sibi imminentibus, auferatur: vel certe capienda, et suis magis miseriis doleat, quam aliorum captivitate laetetur. Et interim breviter quaedam historiae fundamenta jacientes, quid Hebraei super hoc loco intelligant percurramus. Leoni comparatur Pharao, non unius gentis, sed multarum gentium; sive draconi in mari, ut terram aquasque possideat qui irrigatione fluminum erigebatur in superbiam, quae cornu vocatur, et multitudine exercitus sui, omnes aquas transiens poterat conturbare: idcirco expandere se dicit rete suum super multitudinem ejus, et extrahere eum sagena sua vel hamo, et projicere, sive extendere eum super terram, qui quasi coluber multis spiris fuerat involutus, ut a cunctis coeli volatilibus devoretur. Cumque non solum aves, sed omnes bestiae terrae eum laceraverint, reliquae carnes ejus, montes et valles camposque complebunt, ita ut cuncta vermibus
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum dñs: Panctꝰ ẽ. siue plangent
⁊ sr̃ multitudinẽ eius. siue om̃ẽ
fortitudinẽ illius plangent eutm
ait dñs ds̃. Editionẽ utramq
miscemus in his dum taxat in
quibꝰ discrepant: Alioquin ubi
unus sensus est hebraicum sequi¬
mur In multis aut̃e exempla¬

Expanded text:
 plangent et super multitudinem ejus sive omni fortitudine illius plangent eum, ait Dominus Deus. Editionem utramque miscemus, in his dumtaxat in quibus discrepant. Alioquin ubi unus sensus est, Hebraicum sequimur. In multis autem exempla
Abbreviated transcription (Latin):
lignis quȩ quondã fuerant in de¬
liciis. ad terram ultimã:⁊ ad infe¬
ros. ⁊ dormies ñ in requie. s in pęnis
in medio incircũcisorum. hoc est
qui in gladio dñi coneiderunt.
Et ut sciamꝰ qui sit ille eui dixerit:
o inclite atq sublimis int ligna
uoluptatis. ponit manifestius. ip¬
se ẽ pharao ⁊ omnis multitudo eiꝰ.¬

Expanded text:
lignis, quae quondam fuerant in delignis, quae quondam fuerant in deliciis, ad terram ultimam et ad inferos. Et dormies non in requie, sed in poenis, in medio incircumcisorum, hoc est, qui in gladio Domini conciderunt. Et ut sciamus qui sit ille cui dixerit, « o inclyte atque sublimis inter ligna voluptatis, » ponit manifestius: « Ipse est Pharao, et omnis multitudo e
Abbreviated transcription (Latin):
peruntq consolationẽ omnia
ligna uoluptatis. id est paradysi.
dum uident & mala malis. ⁊ bona
bonis restitui. Hȩc aute ligna liba¬
ni sunt aquis irrigata fluminũ
quȩ corruit siue omnia ligna que
quondam fuerunt bona ⁊ ir¬
rigabantur aquis. & in liba¬
ni altitudine morabant᷑. accipiẽt
consolationẽ. qͣndo principẽ suũt
similia uiderut sustinere torm̃ta:
Et ipsa enim descendent ad infer¬
num ad intfectos gladio dñi. et.
omnis fortitudo lignorum habi¬
tabit sub umbraculo eus id est
in pena. in medio omniũ nationũ
quȩ claustris inferi tenebuntur:
Post hȩc ad ipsum pharaonẽ sermo
conuertit᷑ cui dictum fuerat in pͥn¬
cipio cui similis factus es in altitu¬
dine tua. & dicitur ad eum eui as¬
similatus es. o inclite atq sublimis.
int ligna uoluptatis: Nempe assi¬
rio qui corruit & tu eras inclitus
atq sublimis int ligna. edeñ. hoc
ẽ deliciarum. & paradysi. & ecce
deductus es sicut assirius cũ om̃ibꝰ

Expanded text:
peruntque consolationem omnia peruntque consolationem omnia ligna voluptatis, id est, paradisi: dum vident et mala malis, et bona bonis restitui. Haec autem ligna Libani sunt aquis irrigata fluminum quae corruit, sive omnia ligna, quae quondam fuerunt bona et irrigabantur aquis, et in Libani altitudine morabantur accipient consolationem, quando principem suum similia viderint sustinere tormenta: « Et ipsa enim descendent ad infernum ad interfectos gladio Domini. » Et omnis fortitudo lignorum habitabit sub umbraculo ejus, id est, in poena in medio omnium nationum, quae claustris inferi tenebuntur. Post haec ad ipsum Pharaonem sermo convertitur, cui dictum fuerat in principio, « cui similis factus es in magnitudine tua? » et dicitur ad eum: « Cui assimilatus es, o inclyte atque sublimis, inter ligna voluptatis? » nempe Assyrio, qui corruit. Et tu eras inclytus atque sublimis inter ligna Eden, hoc est, deliciarum et paradisi. Et ecce deductus es sicut Assyrius cum omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
mam. de qͥbus scriptum ẽ. In con¬
spectu eius cadent om̃s qui desce¬
dunt in terram: Et in alio loco:
Ingredient᷑ ad extrema t̃rȩ. & er̃t
nequaqͣm cum angelis. s cũ filiis
hominũ qui descendtunt in lacũ
siue in foueam sempĩtnam. Cum
autẽ ille descenderit in extremo
t̾rȩ & pars uulpium fuerit. a qͥbꝰ
lacerandus ẽ Tunc luctus erit uł
omnium sociorum eiꝰ. uł sc̃arum
fortitudinũ quȩ illũ dolebunt
ad inferos descendisse: Unde dicit
dñs Operui e um abisso cuius
aquis fuer̾at ante nutritus ⁊ ꝓhi¬
bui flumina eius id est abissi. &
coercui aquas multas ne eum ri¬
garent. s magis oppͥmerent: Con¬
tristatus ẽ suꝑ eum libanus in
quo fuerat exaltatus: ⁊ om nla
agri ligna concussa sunt. succi-¬
sionem similem formidantia:
Asonitu ruinȩ eius cõmoui gen¬
tes. ut nullus ꝑditionem illius
ignorare. & deductionẽ ad in-¬
feros. cum cȩt̾is sociis eius. Acce¬

Expanded text:
mam, de quibus scriptum est: « In conmam, de quibus scriptum est: « In conspectu ejus cadent omnes qui descendunt in terram . » Et in alio loco: « Ingrnequaquam cum Angelis, sed cum filiis hominum, qui descendunt in lacum, sive in foveam sempiternam. Cum autem ille descenderit ad extrema terrae, et pars vulpium fuerit a quibus lacerandus est: tunc luctus erit vel omnium sociorum ejus, vel sanctarum fortitudinum, quae illum ad inferos descendisse. Unde dicit Dominus: « Operui eum abysso, » cujus aquis fuerat ante nutritus. « Et prohibui flumina ejus, » id est, abyssi, « et coercui aquas multas, » ne eum rigarent, sed magis opprimerent. « Contristatus est super eum Libanus, » in quo fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna concussa sunt, » succisionem similem formidantia. « A sonitu ruinae ejus commovi gentes, » ut nullus perditionem illius ignoraret, et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus. Acce
Abbreviated transcription (Latin):
crudeles suie pestilentes in gentibꝰ.¬
ut impleat᷑ illud qͦd scriptum ẽ
Destilente flagellato stultus astu¬
tior erit. Et iterum. Iam securis
ad radices arboris positã ẽ. quin
p̃cident illam suꝑ montes ut cor¬
ruant in suꝑbia sua. in cunctis
autẽ conuallibꝰ corruent rami eiꝰ
ut ad tartarum deducantur om̃s
qui in eius fuere comitatu. ⁊ re
cedent de umbraculo illius. ut
reluiquant eam ut uolatilia cȩli
⁊bestiȩ trȩ. quȩ prius sub illa
fuerant & illius umbraculo tege¬
bant᷑. postea pęnȩ eius participos
sint Cumq uiderint cętera lig¬
na siluarum suie paradisi assur
ciparissum sententia dñi corru¬
issẽ. ñ eleuabuntur in superbiã
nec se aliquid estimabunt nec irri-¬
gationem aquarum suarum. ꝓpͥ¬
as arbitrabunt᷑ diuitias. eo qͦd om̃s
rami & uolatilia cęli. & bestiȩ t̃rȩ
quȩ erant sub imꝑio assur dedu-¬
cantur in mort̾e ad terram ulti¬

Expanded text:
crudeles, sive pestilentes in gentibcrudeles, sive pestilentes in gentibuPestilente flagellato stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, Assur cyparissum sententia Domini corruisse, non elevabuntur in superbiam, nec se aliquid aestimabunt, nec irrigationem aquarum suarum proprias arbitrabuntur divitias, eo quod omnes rami et volatilia coeli et bestiae terrae, quae erant sub imperio Assur, deducantur in mortem ad terram ulti
Abbreviated transcription (Latin):
Emulata sunt ligna paradysi mul¬
titudiñe ramorum eius. Multi
enim uocati & pauci electi. & la¬
ta ⁊ spatiosa uia quȩ ducit ad
mortem Cupit enim tantos ha-¬
bere in salutem. quantos assur ha¬
buit in ꝑditionem: Unde assur
quia sublimatus ẽ in altitudine.
& dedit sublimitate suam uiren¬
tem atq condensam. siue usq
ad nubes cacumen erexit: & ele¬
uatum ẽ cor eius ut dicer&. ero
similis altissimo: Proptẽa traditus
ẽ in manu fortissimi gentiũ quã
intelliganius aliam dere stabilẽ
potestatem cui tradit᷑ ad punien¬
dum:. Ipse ẽ enum inimicus ⁊ ultor
ut assur intelligat᷑ antichristus:
⁊ fortissimus gentium cui traditꝰ
ẽ sathanas uixta illud apł̃i. Quos
tradidi sathanȩ. ut discant non
blasphemare Qui faciens faciet
ei quȩcumq ei a dño fuerint un¬
perata. Ista aut̃e ciparissus eiecta
est de paradyso dei ꝓp̃t impietatẽ
suam. ⁊ succident illam alieni.⁊

Expanded text:
Aemulata sunt ligna paradisi mulAemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus: Multi enim vocati, et pauci electi . Et; Lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . Cupit enim tantos habere in salutem, quantos Assur habuit in perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut diceret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim inimicus et ultor; ut Assur intelligatur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare : Qui faciens faciet ei quaecumque ei a Domino fuerint imperata. Ista autem cyparissus ejecta est de paradiso Dei propter impietatem suam; et succident illam alieni et
Abbreviated transcription (Latin):
sibi in philosophia. & in hereticoꝵ
dognatibꝰ pollicentes Alii quasi
bestie fiere inmites. atq crudeles.
alii quasi multitudo gentium
plurimarũ. ut cõmixtos diu̾sis
uiciis signific& atq peccatis Erat
autẽ assur pulcherrimꝰ in magnitu¬
dine sua. & in dilatatione arbusto-¬
rum suorum. quia aquis multis
radix eius fuerat irrigata. intantũ
ut in paradyso dei nulla cȩdrorũ
& ciparissorum e̾ẽt altior nec abie¬
tes puuq adęquarent sublimitate
eius. siue platani non e̾e̾nt ȩque
frondibus illius Lecirco aut̃e nul¬
la arborum in paradẏso plantata¬
rum ei fuerat adęquata. quia
omne lignũ paradysi dei non est
assimilatum illi ⁊ pulchritudini
eius. nequaqͣm enim erectȩ sunt
ꝑsuꝑbiam. s scierunt humilitatẽ
suam. neq similitudinẽ dei sacri-¬
lego sibi animo uindicare conati
sunt. Quodq sequit᷑: ⁊i emulate
st̃ eam omnia ligna deliciarum
quȩ erant in paradyso. sic disserłmꝰ.

Expanded text:
sibi in philosophia et in haereticorum sibi in philosophia et in haereticorum dogmatibus pollicentes; alii quasi bestiae ferae immites atque crudeles; alii quasi multitudo gentium plurimarum, ut commistos diversos vitiis significet atque peccatis. « Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatatione arbustorum suorum, » quia aquis multis radix ejus fuerat irrigata, intantum ut in paradiso Dei nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus, sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco autem nulla arborum in paradiso plantarum ei fuerat adaequata, « quia omne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pulchritudini ejus. » Nequaquam enim erectae sunt per superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitudinem Dei sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. Quodque sequitur: « Et aemulata sunt eam omnia ligna deliciarum, quae erant in paradiso, » sic edisserimus:
Abbreviated transcription (Latin):
latilia cęli. Omnis enĩ qͥ facit
peccatum. de diabolo natus ẽ. et
de ramorum eus numero compu¬
tat᷑. Illa aut̃ẽ uolatilia fȩcerunt
nidos in ramis euis. quȩ iuxta uiã
ȩuangłicam comedere sementẽ:
Siue qm̃n om̃s peccauerunt. & in¬
digent miscđia deizDe quibꝰ dictũ
est: Om̃s declinaucrunt simul in¬
utiles facti sunt. Lecirco in ramis
eius fecerunt nidos: Sequit᷑. Et
sub frondibꝰ eius genuerunt om̃s
bestiȩ saltuum. quȩ xp̃i mansue-¬
tudinem ꝑdiderunt: & sub um¬
braculo etus habitabat cȩtus gen-¬
tium plurimarum. ut nullus
ẽẽ. qui ñ eus tangeret᷑ umbracu¬
lo p̃ter eum qui dixit: Ecce uenit
princeps mundi istius. ⁊ inueñ
in me nichil ꝑ unum enim ho¬
minem. peccatum intrauit in
in adam om̃s morimur. cunctiq
peccauimꝰ. ⁊ indigemꝰ gloria dei.
⁊ tam̃ in ipsa habitatione diu̾sa
conditio est: Alii habttant in ra¬
mis eius quasi uolatilia scientiã

Expanded text:
latilia coeli. Omnis enim qui facit latilia coeli. Omnis enim qui facit peccatum de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa enim volatilia fecenidos in ramis ejus, quae juxta viam Evangelicam comedere sementem , sive quia omnes peccaverunt, et indigent misericordia Dei , de quibus dictum est: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt : Idcirco in ramis ejus fecerunt nidos. Sequitur: Et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, quae Christi mansuetudinem perdiderunt, et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum, ut nullus esset, qui non ejus tegeretur umbraculo, praeter eum qui dixit: Ecce venit princeps mundi istius: et inveniet in me nihil . Per unum enim hominem peccatum intravit in in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei, et tamen in ipsa habitatione diversa conditio est. Alii habitant in ramis ejus, quasi volatilia, scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
aquas turbidas sonat: Abyssus
quoq exaltauit cum suꝑ quam
in principio mundi tenebrȩ fere¬
bantur. & ad quam in ȩuangłio
demones ne mittant᷑ rogant. flu¬
mina eiusdem abyssi in circuitu
radicum eius erant: De quibus
dicitur: Quid̃ tibi & uę assiri¬
orum. ut bibas aquas fluminũ:
& in alio loco Eoce dñs inducet
suꝑuos aquã fluminis fortem
i multam regem assyriorum.
& omnem głam eius Riuos
quoq suos emisit abyssus ad u-¬
niu̾sa ligna regionis. ut non so-
lum principem mundi huius.
s & socios illius irrigaret: Prop¬
terea eleuatus est. & super om̃ĩa
altissima ligna succteuit. & mul-¬
tiplicata sunt arbusta eius. ito
tius orbis possedit imperium di-¬
cens: Hȩc omnia michi tradi-¬
ta sunt. & eleuatisunt rami eiꝰ.
qui aquis abyssi fuerant irri¬
gałi: Qui extendit siue dilata-¬
uit umbraculum suũ ut om̃s
suȩ subiceret aitioni In ranus
eius fȩcerunt nidos omnia uo¬

Expanded text:
aquas turbidas sonat. Abyssus aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum super quam in principio mundi tenebrae ferebantur , et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur, rogant . Flumina ejusdem abyssi in circuitu radicum ejus erant, de quibus dicitur: Quid tibi et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum ? Et in alio loco: Ecce Dominus inducet super vos aquam fluminis fortem et multam, regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . Rivos quoque suos emisit abyssus ad universa ligna rlum principem mundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius orbis possedit imperium dicens: Haec omnia mihi tradita sunt: « Et elevati sunt rami ejus, » qui aquis abyssi fuerant irrigati: qui extendit sive dilatavit umbraculum suum ut omnes suae subjiceret ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia vo
Abbreviated transcription (Latin):
lis factus es in magnitudine siue
altitudine tua: qͦd & ipse & exal¬
tauerit & subiaceat illi sententiȩ.
Omnis qui se exaltat humilia¬
bitur.S tamen non sit eus
altitudini similis qui quasi ce¬
drus. siue ciparissus in libano
fuerit pulcher ramis & frondibꝰ
nemorosus. excelsusq altitudi¬
ne. & ad nubes usq erexerit ca-¬
put. ad quas scđm dauid ueri¬
tas dei ꝑuenit. & quibꝰ mandat᷑
ne pluant suꝑ israel ymbrem.
pulchritudo quoq illius p̃dicat᷑.
quȩ in turpitudinẽ praua uolũ¬
tate mutata ẽ. ita ut dicat᷑ de co:
Confringet dñs cȩdros libani.
Et excelsus ipse in altissimo mon¬
tium libano constitutus. quan¬
to sublimior fuerat tanto fortiꝰ
cader& Cuiꝰ scriptura sc̃a uo¬
lens altitudinem demonstrare:
appellat eum sensum magnũ.
quẽ nutrierunt aquȩ. Non
aquȩ siloe quȩ uadunt cum silen¬
ti de quibꝰ scriptum ẽ Quid tͥ
ut bibas aquã geon: siue sior: qͦd

Expanded text:
lis factus es in magnitudine, sive lis factus es in magnitudine, sive in altitudine tua? Quod et ipse se exaltaverit, et subjaceat illi sententiae: Omnis qui se exaltat, humiliabitur : sed tamen non sit ejus altitudini similis, qui quasi cedrus, sive cyparissus in Libano fuerit, pulcher ramis et frondibus nemorosus; excelsusque altitudine et ad nubes usque erexerit caput, ad quas secundum David veritas Dei pervenit, et quibus mandatur ne pluant 374 super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudine prava voluntate mutata est ; ita ut dicatur de eo: Confringetet excelsus ipse in altissimo montium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet. Cujus Scriptura sancta volens altitudinem demonstrare, appellat eum cedrum magnam quam nutrierunt aquae. Non aquae Siloe, quae vadunt cum silenti, de quibus scriptum est: Quid tibi ut bibas aquas Geon , sive Sior? quod