comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuuias. octupare terras possessionib cupini.ꝑ. estare diuitus: iusticie fõr¬
maui exium: bnficitientiã comimiine amisim. Enomo.n. ꝑc uistus e¬
uir le effeminat. Quo .n. pot pro aluis uituemre qui alioss subice conatir
& infirmo adusum potentes opem ferre. qui ip̃e granc libtati affectat potccrrr.¬
Quauta añt isticia sit er hoc intelligi potest. quod nec locis. nec persõnis. ncc
temporib excipitur. que ⁊ hostib reseruat: ue si constitut sit cu hoste aut
locus aut dies prelio. adusum iusticiam putet: aut loco pͥuenire aut epr̃ẽ
Inter est.n. utrii aliquis pugna aliqua & conflictu gui capiat: an supiore
gra uel aliquo euentu. Si quidem uehenitiorib hostib & infidis & his qui
amplius leserunt uehenitior refertur ultio ut de madianitis qui ꝑ msieres
suas plerosq peccare fecerant ex plebe indcoꝵ. Unde & dei i populu patrũ

Expanded text:
cunias, occupare terras possessionibus cupimus, praestare divitiis; justitiae forcunias, occupare terras possessionibus cupimus, praestare divitiis; justitiae formam exuimus, beneficentiam communem amisimvirilem effeminat? Quomodo enim potest pro aliis intervenire, qui alios sibi subjicere conatur: et infirmo adversus potentes opem ferre, qui ipse gravem libertati affectat potQuanta autem justitia sit ex hoc intelligi potest, quod nec locis, nec personis, nec temporibus excipitur, quae etiam hostibus reservatur; ut si constitutus sit cum hoste aut locus aut dies praelio, adversus justitiam putetur aut loco praevenire, aut tempore. Interest enim utrum aliquis pugna aliqua et conflictu gravi capiatur, an superiore gratia, vel aliquo eventu. Siquidem vehementioribus hostibus et infidis, et his qui amplius laeserint, vehementior refertur ultio; ut de Madianitis qui per mulieres suas plerosque peccare fecerant ex plebe Judaeorum, unde et Dei in populum patrum
Abbreviated transcription (Latin):
nobis esse auxilio debenĩ: certare officus uelut i medio ouis ut ilitates
pone. & ut uerbo scripture utar. adiumentu ferre alter alteri uel studio
nel officio. uel pecunia uel oꝑib. uel quol mõ. ut inter nos societatis au¬
geatur gra nec quisꝙ ab officio uel periculi terrore reuocetur. s onũa
sua ducat uel adusa nel piospera. Demq scus moises pro populo pric
bella suscipe grauia non reformndauit. nec regis potecissum trepidauit
alus potius nata quani sibi. communitatem & locietateui nostra ad inuat
excelsitate tenet. ut suo uditio omnia subiecta habat. opem alus ferat.
pecunia conferat. officia uo abnuat. pericula suscipiat alicna. Quis nori
cuperet hanc uirtutis arcem tencre. nsi pria auai icia infirinaret atq i¬
flecteret tante uirtutis iugorem. Eceiuim dumange opes. aggerare pe¬

Expanded text:
ulam, invicem nobis esse auxilio debemus, certare officiis, velut in medio omnes utilitates ulam, invicem nobis esse auxilio debemus, certare officiis, velut in medio omnes utilitates ponere, et ut verbo Scripturae utar, adjumentum ferre alter alteri, vel studio, vel officio, vel pecunia, vel operibus, vel quolibet modo; ut inter nos societatis augeatur gratia. Nec quisquam ab officio vel periculi terrore revocetur: sed omnia sua ducat, vel adversa vel prospera. Denique sanctus Moyses pro populo patriae bella suscipere gravia non reformidavit, nec regis potentissimi trepidavit  splendor, quae aliis potius nata quam sibi, communitatem et societatem nostrane adjuvat: excelsitatem tenet; ut suo judicio omnia subjecta habeat, opem aliis ferat, pecuniam conferat, officia non abnuat, pericula suscipiat aliena. 137. Quis non cuperet hanc virtutis arcem tenere, nisi prima avaritia infirmaret atque inflecteret tantae virtutis vigorem? Etenim dum augere opes, aggregare pe
Abbreviated transcription (Latin):
creari homies. autem hoim causa gnatos esse ut ip̃i inter sẽ alus alu ꝓdesse
possent. Unde hoc nisi de scripturis nr̃is dicendum assumpserunt: Moises
eni scripsit. qr dixit deꝰ faciam: homiue̾ ad y̾magine nr̃am & scdũ similitu¬
repentiũ super terra. Et dauid ait. Omnia subiecisti sub pedib ei:. oues
& bones unuisas. insuiper & peccora campi. uolucres celi ⁊ pisces miaris
Ergo omĩa subiecta esse homini de nris didic̾unt. & iõ censent propt̃
hominẽ esse gn̾ata. Hominem quor homis causa gn̾atum ce ĩ libris moisi
reperim: dũte deo. Non est bonũ hominẽ esse solum. facianꝰ ei adiutoriũ
simile s. Ad adiumentũ g.ͦ mulieres data est uiro que gnaret. ut homo
hommi adnunto foret. Deniq antcꝙͣ mulier formaretur. dictũ est de adnu
Non est inuetus adutor similis illi. Adiunitunt .n. homo niside homine

Expanded text:
creari: homines autem hominum causa esse generatos; ut ipsi inter se aliis alii prodesse creari: homines autem hominum causa esse generatos; ut ipsi inter se aliis alii prodesse possint. 133. Unde hoc, nisi de nostris Scripturis dicendum assumpserunt? Moyses enim scripsit, quia dixit Deus: Faciamus hominem ad imaginem nostram et secundum similitusubjecisti sub pedibus ejus, oves et boves universas, insuper et pecora campi: volucres coeli, et pisces maris . Ergo omnia subjecta esse homini de nostris didicerunt, et ideo censent propter hominem esse generata. 134. Hominem quoque hominis causa generatum esse in libris Moysi reperimus, dicente Domino: simile sibi . Ad adjumentum ergo mulier data est viro, quae generaret; ut homo homini adjumento foret. Denique antequam mulier formaretur, dictum est de Adam: Non est inventus adjutor similis illi ; adjumentum enim homo nisi de homine
Abbreviated transcription (Latin):
magnanimitas necessaria sit. et quedam fortitudo mentis plerumq
iusticia. ⁊ bnficientiã quam eande liberalitate & beniguitatem uocant.
Iusticia michi excelsior udetur libalitas gratior. Illa censura tenet. is ta
bonitatem. Sed pͥmum pͥm quod putant philosophi i iusticie nunus
apud nos excludit. Bicunt .n. illi cam pͥiuam ee uisticie foruia. ut nemi
Ueni scriptura ut sit ĩ nobis sp̃s filu hom̃is. qui uenit conferre gratiam.
ñ inferre inuiria. Deinde forma iusticie pucauerurt. ut quis cõmunia .i.
publica pio publicis habeant. prinata pio sius. Nec hoc quide sc̃dm̃
naturã. Natura .n. oinnia oñub in cõmune piofudit. Sic cium deus
gñari uissit omia ut pastus oib cõis esset & terra foret omniũ quedami
Quo ĩ loco aiunt placuisse stoitis que ĩterris gignant: omnia ad usus hoim

Expanded text:
magnanimitas necessaria sit, et quaedam fortitudo mentis, plerumque magnanimitas necessaria sit, et quaedam fortitudo mentis, plerumque justitiam et beneficentiam, quam eamdem liberalitatem et benignitatem vocant: justitia mihi excelsior videtur, liberalitas gratior: illa censuram tenet, ista bonitatem. 131. Sed primum ipsum quod putant philosophi justitiae munus, apud nos excluditur. Dicunt enim illi eam primam esse justitiae formam, ut nemini atur ; vult enim Scriptura, ut sit in nobis spiritus Filii hominis, qui venit conferre gratiam, non inferre injuriam. 132. Deinde formam justitiae putaverunt, ut quis communia, id est, publica pro publicis habeat, privata pro suis. Ne hoc quidem secundum naturam, natura enim omnia omnibus in commune profudit. Sic enim Deus generari jussit omnia ut pastus omnibus communis esset, et terra foret omnium quaedam Quo in loco aiunt placuisse Stoicis, quae in terris gignantur, omnia ad usus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
uit aniam: tanꝙͣ dei nunus. prĩam. parenteoq diligun: deinde cq̃lco
quib sociari cupim: Hinc caritas nascit. que alios eꝰ brefert. non
mnnascit ur prino salut̾e tueri. cauere que noceant. experere que pro¬
sunt. ut pastui ut latibula. quib se apericule nib ib sole defendant
quod epeudentie. Succedit quo ut omniũ gña annuant i cong̾gabilia
udemus armentis. equos gregib. & marime pares pirib delectari.
Ceruos quor ceruis ⁊ plerilqr hom̃ib. adiungi. iamde procreandi stuͦ
ẽ sobole uel ⁊ gnantiu unore ꝯuo loquar. ⁊ quo est iusticie forma pͥcipua.¬
Liquet e & has ⁊ reliquas cognatar sibi ceuirtutes. Siquid ⁊ fort itudo
que uel m̃ bello tuct il arbaris pr̃iam. nel domi defendit infirnioe. ucł
a latronib socios. plena iusticie sit: & scire quo consilio defendat atꝙ
noscere. & secundum menluram reddere. sit iusticie. & in omnib istis

Expanded text:
vitam amamus tamquam Dei munus, patriam, parentesque diligimus, deinde aequales quibus sociari cupimus. Hinc charitas nascitur, quae alios sibi praefert, non quoque animantibus innascitur, primum salutem tueri, cavere quae noceant, expetere quae prosint, ut pastum, ut latibula quibus se a periculo, imbribus, sole defendant, quod est prudentiae. Succedit quoque ut omnium genera animantium congregabilia ut videmus boves armentis, equos gregibus, et maxime pares paribus delectari: cervos quoque cervis, et plerumque 35 hominibus adjungi. Jam de procreandi studio et sobole, vel etiam generantium amore, quid loquar, in quo est forma juitur et has, et reliquas cognatas sibi esse virtutes. Siquidem et fortitudo quae vel in bello tuetur a barbaris patriam, vel domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena sit justitiae: et scire quo consilio defendat atqunoscere, et secundum mensuram reddere, sit justitiae: et in omnibus istis
Abbreviated transcription (Latin):
quod pimnet. cui. diuisio gemina est. Naui est. decor q̃si gu̾ale. quod
puniusitatẽ fundit: honcstatis. & quasi i toto spectatur corpore. Est
⁊ spale quodi parte aliqua enitet. Illud gnale ita est. ac si equabile
fornia atq umu̾sitatẽ honestatis in oñi actu suo hẽat continente. cu
onus sͥ eiis uita consentit. nec iullo iliq̃ re disciepat. Hoc sp̃alo cu alique
actũ in sius hr uirentib pͥmi ientẽ. S imul illid adnte quod ẜ decor est.
secundum nacurim iuere. secundum naturam degere. Xtuiiꝑe est. quod sic
contra naturã. Ait .n. apo.ꝰ quasi interrogans. Decet mular̾e non uelata
orare deum. Nec ipa natura docet nos. Quod iir quide si comam habeat.
ignomina est illi qui contra naturam est. Et ite dic. Mulier nͦ si capil¬
los habeat glia est illi. Est .n. scdm naturã. qui quid capilli ꝓ uelamine
sunt. Hoc est .n. naturale uelamen. Personam g: & spem nobis natura¬

Expanded text:
quod praeeminet, cujus divisio gemina est. Nam est decorum quasi generale, quod per universitatem funditur honestatis, et quasi in toto spectatur corpore: est etiam speciale, quod in parte aliqua enitet. Illud generale ita est, ac si aequabilem formam atque universitatem honestatis in omni actu suo habeat concinentem; cum omnis sibi ejus vita consentit, nec in ulla aliqua re discrepat: hoc speciale, cum aliquem actum in suis habet virtutibus praeeminentem. 222. Simul illud adverte quod et decorum est secundum naturam vivere, secundum naturam degere, et turpe est quod sit contra naturam. Ait enim Apostolus quasi interrogans: Decet mulierem non velatam orare Deum? Nec ipsa natura docet vos quod vir quidem si comam habeat, ignominia est illi; quoniam contra naturam est ? Et iterum dicit: Mulier vero si capillos habeat, gloria est illi . Est enim secundum naturam, quoniam quidem capilli pro velamine sunt; hoc est enim naturale velamen. Personam igitur nobis et
Abbreviated transcription (Latin):
obstaculis uec iam dici ucce erit corpuis nd corrumpit. aggranat
man ut terrena in hitacio deprinut ienum multa cogitant̾e. ani habi¬
tatori suo no re luctabitur terra nec imoderatũ aliquid t imperiu
sui rectoris andebit. Possidebunt .i. ulam intes pace perpetua &
nichil umꝙͣ de cor uire nuuuetur cum corruptibile hoc indint uuor

Expanded text:
rit: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites 370 pace perpetua, et nihil umquam de eorum jure minuetur, cum corruptibile hoc induer
Abbreviated transcription (Latin):
urtus est sapientia. tanto magis enitendũ irbitror. ut assequi ea
possim: It aqr ne quid contra nat̾ura ne quid indecoꝵ ⁊ in pe it y sentia¬
magis prestet. ꝙ̃ quod rationis est particeps. Causas rex requirit. gnis
hunc suo nutii regat. cui sciamus rõem esse reodendam nror aetiui.
Nichil est.n. quod magis proficiat ad uita rouestam:ꝙͣ ut credanins
eum iudicem futuru quem & occulta no fallant. & indecora offendant.
rendi infundit cupiditatem. In quo excellere uniisis pulcreũ uidec:
sed paucoꝵ est assequi. qui uoluendo cogitatões. consilia examinaudo.
nou mediocrem impcudunt laborem ut I illud beate honesteq
uiuendu peruenire possint. atq operib appropinquare. Non .n. qui
dirit inquit unchi duc dñe intrabit in regnu celor. sco qui fecerit¬

Expanded text:
xcelsior virtus est sapientia, tanto magis enitendum arbitror, ut assequi eam xcelsior virtus est sapientia, tanto magis enitendum arbitror, ut assequi eam possimus. Itaque ne quid contra naturam, ne quid turpe atque indecorum sentiaus praestet, quam quod rationis est particeps, causas rerum requirit, generis hunc suo nutu regat, cui sciamus rationem esse reddendam nostrorum actuum. Nihil est enim quod magis proficiat ad vitam honestam, quam ut credamus eum jadicem futurum, quem et occulta non fallant, et indecora offendant, rendi infundit cupiditatem. In quo excellere universis pulchrum videtur, sed pancorum est assequi: qui volvendo cogitationes, consilia examinando, non mediocrem impendunt laborem; ut ad illud beate honesteque vivendum pervenire possint, atque operibus appropinquare. Non enim qui dixerit, inquit, mihi: Domine
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq tractat: ineri nuestigacõe tenendñ illud decoꝵ ut summo studio
requiram: quid ueru sit. non falsa pro ueris duc̃e. no obscuris nera iuol¬
uere. no superflius uel implexis atq ambignis animu occupare. Quid
tam indecor. ꝙ uenerari lingna quod ipi faciunt. Quid ta obscuru
ꝙͣ de astrononnia  geomietria tractare quod piobant. & piofundi acris
spatia metiri. celum quor & mare numeris meludere. relinquere cãs
salutis. errores querere.. In no ille cruditus icun sapia egiptioꝵ
moises probaut ista: Sed illa sap̃ĩam decrimentii ⁊ stulticia indicant.
& ausus ib ea intino deũ quesunt affectu. Ideoq uidit. int̾rogauit.
anduit loquetem. Quis magis q ille quem docuit deus. qui omne egi
Non hic incognita pio cogintis habebat. hisq temie assentiebatur.
Queduo i hoc maxime nãturali atq honesto loco uitanda discaut.
quisͥ nec contra naturã esse nec turpe udicant saxa adorare. & i

Expanded text:
Itaque tractant in veri investigatione tenendum illud decorum, ut summo studio requiramus quid verum sit, non falsa pro veris ducere, non obscuris vera involvere, non superfluis vel implexis atque ambiguis occupare animum. Quid tam indecorum, quam venerari ligna, quod ipsi faciunt? Quid tam obscurum, quam de astronomia et geometria tractare, quod probant; et profundi aeris spatia metiri, coelum quoque et mare numeris includere: relinquere causas salutis, errores quaerere. 123. At non ille eruditus in omni sapientia Aegyptiorum Moyses probavit ista: sed illam sapientiam detrimentum et stultitiam judicavit, et aversus ab ea, intimo Deum quaesivit affectu; ideoque vidit, interrogavit, audivit loquentem. Quis magis sapiens quam ille quem docuit Deus, qui omnem sapNon hic incognita pro cognitis habebat, hisque temere assentiebatur: quae duo in hoc maxime naturali atque honesto loco vitanda discant, qui sibi nec contra naturam esse, nec turpe judicant saxa adorare, et a
Abbreviated transcription (Latin):
& auctor future. mundo potnus ⁊ uniuersis magis quã sͥ natus: Qua
fortis ut diluniũ uinceret. Quam temperans. ut dil mun toleraret. qnͣ
introurt. qua moderacõe degeret. qn cornum. qñ colimibam dimit̾cet.¬

Expanded text:
et auctor futurae, mundo potius et universis magis quam sibi natus! Quam et auctor futurae, mundo potius et universis magis quam sibi natus! Quam fortis, ut diluvium vinceret! Quam temperans, ut diluvium toleraret! quando introiret, qua moderatione degeret, quando corvum, quando columbam dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
crificium quanius unicum non putauit. Aduerte hic omnes uirtutes qua &
iimo tacto. fuit sapientie deo credere. nec filii gram anteferre anctoris pace¬
pto. fuit insticie acceprũ reddere. fuit fortitudinis appetitu ratioe cohibe̾
iuncebat. Repetebat filius appellationem paterna. compungebat prna
iuscera sed no minuebat deuotionem. Accidit & quarta uirtus tempantia
Tenebat iust. & pietatis modum. et executionis ordinẽ. Deniq du sacrisi:
necessaria uehit. dum igne adolet. du filiũ ligat. du gladin eduxit. hoc mi¬
molandi ordine merunit. ut fili resernaret. Quid sapientius scõ iacob
inctatus est : Quid modestius eo qui modostiã ita ⁊ locis & temporil di tebat
ne filie miuria mallet pretexere comugio ꝙͣ uindicare. eo quod int̾ alienos
positns amori potius consulendii. ꝙ odia colligenda censebat: Noe ꝙ sa
reseruatus. solus ex onub. & preterite gn̾ationis superstes est fictus.

Expanded text:
crificium, quamvis unicum, non putavit. 119. Adverte hic omnes virtutes quatuor in uno facto. Fuit sapientiae, Deo credere, nec filii gratiam anteferre auctoris praecepto: fuit justitiae, acceptum reddere: fuit fortitudinis, appetitum ratione cohibere. non vincebatur. Repetebat filius appellationem paternam, compungebat paterna viscera, sed non minuebat devotionem. Accedit et quarta virtus, temperantia. Tenebat justus et pietatis modum, et exsecutionis ordinem. Denique dum sacrificio necessaria vehit, dum ignem adolet, dum filium ligat, dum gladium educit, hoc immolandi ordine meruit, ut filium reservaret. 120. Quid sapientius sancto Jacob, luctatus est? Quid modestius eo qui modestiam ita et locis et temporibus deferebat, ut filiae injuriam mallet praetexere conjugio, quam vindicare; eo quod inter alienos positus amori potius consulendum, quam odia colligenda censebat? 121. Noe reservatus, solus ex omnibus et praeteritae generationis superstes est factus,
Abbreviated transcription (Latin):
gn̾a diuidatur. Nos ante artem refugimus. exempla uaior proponim.
Ine neq obscuritatẽ afferunt ad intelligendũ. ueq ad tractandu uer¬
sutias. Dic .g. nobio inta maior disciplinc speculum. no calliditatis co¬
mentariũ. imitandi renerẽtia. nõ disputandi astucia. Fuit g ii sane to
deo & reputatii est ci ad iusticiã. Nemo .n. puideus ꝙͥ dnm uescie. Deniq
insipiens dixit. qr no est deus. Nam sapiens no dicͥet. Quo modo enim
qui dicit diabolo ut manich eus. auctor mens es tu. Quonio sapiens¬
ut arrianus. qui mauult imperfciu. anctorem þre atq degenerem. ꝙ

Expanded text:
genera dividatur. Nos autem artem fugimus, exempla majorum proponimus: genera dividatur. Nos autem artem fugimus, exempla majorum proponimus: quae neque obscuritatem afferunt ad intelligendum, neque ad tractandum versutias. Sit igitur nobis vita majorum disciplinae speculum, non calliditatis commentarium: imitandi reverentia, non disputandi astutia. 117. Fuit igitur iDeo, et reputatum est illi ad justitiam . Nemo enim prudens, qui Deum nescit. Denique insipiens dixit quia non est Deus ; nam sapiens non diceret. Quomodo enim Jerem II, 27: qui dicit diabolo, ut Manichaeus: Auctor meus es tu? Quomodo sapiens Arianus, qui mavult imperfectum auctorem habere atque degen
Abbreviated transcription (Latin):
fortis ibello. patiens inadiisis. in ir lm pacificus. in uicto ia mansuct
in pc̃to dolens. in senectute prouidus. reru modos. uices tp̃or. ꝑ singłaꝵ
sonos seruauit et atum. ut in uideat: non minus inuendi gne ꝙ canendi
suauit.ate p̾dultis inmortalem deo su fudisse m̃ti cantilenam. Quod
tuerunt prudentiam. que ĩueri uestigato̾e uersat. & scĩe plenioris in¬
fundit cuꝑiditatem. Secundo iusticiamꝰ que sini cuiq tribuit. no a licnu
undicat. utilitate piopriã neglegit. ut cõmune equitatẽ custodiat. Cercio
fortitudine. que & in rb bellicis excelsi animi magnitudine & domi enuet
corporisq prestat uirib. Quarto temperantiã que modu ordinẽqr seruat
omniu que uel agenda uel dũda arbitram. łzec forsitau aliquis dicat¬
primo loco ꝓoni oportuisse. qm ab his quatuo iurtutib nascuntur of¬
fitior gña. Sid hoc artis est. ut primo officin diffimat: postea certa in

Expanded text:
fortis in bello, patiens in adversis, in Hierusalem pacificus, in victoria mansuetus, in peccato dolens, in senectute providus, rerum modos, vices temporum per singularum sonos servavit aetatum; ut mihi videatur non minus vivendi genere, quam canendi suavitate praedulcis immortalem Deo sui fudisse meriti cantilenam . 115.tuerunt prudentiam, quae in veri investigatione versatur, et scientiae plenioris infundit cupiditatem: secundo justitiam, quae suum cuique tribuit, alienum non vindicat, utilitatem propriam negligit, ut communem aequitatem custodiat: tertio fortitudinem, quae et in rebus bellicis excelsi animi magnitudine, et domi eminet, corporisque praestat viribus: quarto temperantiam, quae modum, ordinemque servat omnium, quae vel agenda, vel dicenda arbitramur. CAPUT primo loco poni oportuisse, quoniam ab his quatuor virtutibus nascuntur officiorum genera. Sed hoc artis est, ut primo officium definiatur, postea certa in
Abbreviated transcription (Latin):
qr in cercamine labor est. Post certamien. aliis uctoria. alus ignominia.
N imquid prius ꝙͣ cursus confitiat. palma ciuq dat: aut defere corona:
Merito paulus certamen iniquit bonu certam. cursum cosumimaui.
fidem seruami. Quod reliqum: repoita est uuchi corona iusticie. ꝙͣ reddet
michi doꝰ in illa die iustus iudex. Non solum aut nichi: s t̾ his qui di¬
ligunt aducntũ enis. In illa inquit die reddet non hic. Hic aut̃ in labo¬
rib. in periculis. in naufragus quasi athleta bonus dec̾tabat. quia
sciebat qm̃ per multas tribulacoẽo oporeet nos introire i regnũdei.
E rgo non p̃t quis premiũ accipere. insi legitine certauit. Nec est
gliosa nictoria msi ubi fuerat laboriosa certannua. Nonne ĩuistus
s. pauperes. Inde incipit biendo udicio diuino. ubi crupna estunatur
humano. Bcati qui esuruint. qr ip̃i saturabunt. Beati qui lugent qm¬

Expanded text:
quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquid priusquam cursus conficiatur, palma cuiquam datur, aut defertur corona? Merito Paulus: Certamen, inquit, bonum certareddet mihi Dominus 17 in illa die, justus judex: non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis praemium accipere, nisi legitime certaverit; nec est gloriosa victoria, nisi ubi fuerint laboriosa certamina. CAPUT XVI. : Beati divites, sed pauperes. Inde incipit beatitudo judicio divino, ubi aerumna aestimatur humana. Beati qui esuriunt, quia ipsi saturabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ cogitatões hominũ & corda que ipe creauit semet inserere: Si ca que
ipe fecit non udet. fecit ut meliora sint que fc̃a sunt ⁊ poteciora ꝙͣ ip̃se est
qui ca fecit. ut possint quando uolunt cognitione sui operatoris latere.
Tantam gͦ uirtutem & ptatem inserint mentib nr̃is. ut ca comprchendẽ
cũ uelic ipse no possit: Duo ab soluiuiꝰ Et ut arbitram: non incongrue
nobis hinoi cecidit disputatio. Terciu genus questionis residet hui moi
cur pctõres abundent opib & diuicus. epulent iugiter sine merore.
sine luctu. iusti aute egeant ⁊ afficiant: aut cõniugir amissione aut
liberoꝵ. Quib satifface debint illa englii parabola. quod dines pupa
plemis ulcer de mensa ens colligebat reliquias. Post obitũ uo utriusq:
pauper erat ĩ sinu abrahe requiem habeno. diunes autẽ ni suppliciis. Nõne
euidens ẽ t̾̃itoꝵ aut pͥima aut supplicia post moree mauere. Ee recte.

Expanded text:
in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae ipse fecit, non videt, et fecit ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea fecit, ut possint quando volunt, cognitionem sui operatoris latere? Tantam ergo virtutem et potestatem inseruit mentibus nostris; ut eam comprehendere cum velit, ipse non possitnobis hujusmodi cecidit disputatio. Tertium genus quaestionis residet hujusmodi: cur peccatores abundent opibus et divitiis, epulentur jugiter, sine moerore, sine luctu; justi autem egeant, et afficiantur aut conjugum amissione, aut liberorum? Quibus satisfacere debuit illa Evangelii parabola, quod dives byssoplenus ulcerum de mensa ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne evidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ille qui dicit in ecc̃astico. quis me uidet. ⁊ tenebre operiunt mẽ et
parietes. quem uereor. ꝙͣuis in lecto sno poitus ħ cogitet. ubi non putauerit
comprehendec: Et erit inquit dedecus. quod no intellex̾it eimore dei. Quid
enitam stolidum qua putare quod deũ quicꝙͣ pretereat. cu sol qui mĩster
luminis est ⁊ abditata penetret. & in fundamenta domus uel secreta con¬
clauia. uis caloris enis irrumpat. Quis neget uerua temperie tepefi
interiora derraꝵ. quas glacies hibua construixerit. Norunt gͦ arborum
occulta ium caloris uel frigoris adeo ut radices arboꝵ aut urant frigore:
aut fotu solis uirescant. Dunde ubi clemetia celi arriserit: uarios tras
ea que clausa sunt inserit. nec uectib ferreis. ant grauni ualuaꝵ obicib
quo nrnus penetret impedit: quomõ non p̃t intelligibilis deisplendor

Expanded text:
et ille qui dicit in Ecclesiastico: Quis videt me? Et tenebrae cooperiunt me, et et ille qui dicit in Ecclesiastico: Quis videt me? Et tenebrae cooperiunt me, et parietes, quem vereor ? quamvis in lecto suo positus haec cogitet, ubi non putaverit, comprehenditur. Et erit, inquit, dedecus, quod non intellexerit timorem Dei . 55. Quid autem tam stolidum, quam putare quod Deum quidquam praetereat; cum sol qui minister luminis est, etiam abdita penetret, et in fundamenta domus vel secreta conclavia vis caloris ejus irrumpat? Quis neget verna temperie tepefieri interiora terrarum, quas glacies hiberna constrinxerit? Norunt ergo arborum occultam vim caloris vel frigoris, adeo ut radices arborum aut urantur frigore, aut fotu solis virescant. Denique ubi clementia coeli arriserit, varios terraea quae clausa sunt, se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum obicibus, quominus penetret, impeditur; quomodo non potest intelligibilis Dei splendor
Abbreviated transcription (Latin):
opere suo latencia dephendit. ⁊ dcus opus sui nescit: Altius g. pro¬
fundũ in opere ꝙͣ in auctore. Et fecit aliquid quod sup̃ se essẽt. cui
initiun ignoraret auctor. cuiꝰ effectũ nesciret arbiter. Hec illis.
Ceterũ nobis satis est. ip̃ms testĩm qui ait. Ego sum scrutans cor¬
ba & reues. Et in englio quod ait do ͦ ihs. Quid cogitatis mala i cordib
ur̃is: Sciebat .ii. quod cogitarent mala. Deinde engłista testatur dicens
facta coꝵ considerem:. Nolunt sup se ẽẽ uditẽ quem nichil fallat. nolinit
ei dare occultor scĩam. qui metuunt occulta sua prodi. Sed t̾dus sciens
&e latibulum persone posuit sue. Oninis .n. qui fugit luce. diligit tene¬
bras studeus latere. cum drim latere no possit. qui uitra profundu abissi
& intra hoĩm mentes nõ solum tractata s t̃ noluenda cognoscit. Deniq

Expanded text:
opere suo latentia deprehendit; et Deus opus suum nescit? Altius ergo proopere suo latentia deprehendit; et Deus opus suum nescit? Altius ergo profundum in opere, quam in auctore. Et fecit aliquid quod supra se esset, cujus meritum ignoraret auctor, cujus affectum nesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, qui ait: Ego sum scrutans corda et renes . Et in Evangelio ait Dominus Jesus: Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Sciebat enim quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens:facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens et latibulum personae posuit suae . 16 Omnis enim qui lucem fugit, diligit tenebras, studens latere, cum Deum latere non possit, qui intra profundum abyssi, et intra hominum mentes non solum tractata, sed etiam volvenda cognoscit. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo mo ip̃i excludunt quos secunt᷑ poctas: Sequit illa rñsio
utru deum si opis sui cura no precit p̾cereat scĩa: g ͦ qui plantanit
aurem nõ audit. qui furcit oculũ non udet. no considerat. Non p̾t̾it
hec uana opinio scõs ꝓphas. Deniq dauid inducit cos loquetes: quos
superbia inflatos asserit. Quid .ii. tam superbũ. ꝙͣ cum ⁊ ip̃i sub pcto
sint. alios indigne ferant pctores iuere dirces. usqr quo pc̃tores do:
usq quo pctores gloriabuntur. Et infra. Et dixunt non indebit do:
neq intelliget deus iacob. Quib rñdet propheta dicens. Intelligite
nunc insipientes in ppło. & stulti aliqn sapite. Qui plantauit aurem
no audit. ⁊ qui fuixit oculum non cõsiderat. Qui corripit gentes non
arguet. qui docet hominem scĩam. Dominus scit cogitatões hõim.
qui uane sunt. Qui ea que uana sunt dephendit. ea que scã sunt

Expanded text:
Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur, poetas? Et quomodo ipsi excludunt quos sequuntur, poetas? ia. Ergo qui plantavit aurem, non audit: qui finxit oculum, non videt, non considerat? 52. Non praeteriit haec vana opinio sanctos prophetas. Denique David inducit eos loquentes, quos superbia inflatos asserit. Quid enim tam superbum, quam cum ipsi sub peccato sint, alios indigne ferant peccatores vivere, dicentes: Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur ? Et infra: Et dixerunt. Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Quibus respondet propheta dicens: Intelligite nunc insipientes in populo, et stulti aliquando sapite. Qui plantavit aurem, non audit: et qui finxit oculum, non considerarguit, qui docet hominem scientiam? Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Qui ea quaecumque vana sunt deprehendit, ea quae sancta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quid de illis dicamus qui le condempnant iniuria. ut per omnia ire dm
ip̃i asserant. & omia in urtute eius consistere. ium & maiestatem cius
per omia elemẽta penetrare. terras. celii. mare. ⁊ putant inuiriam
euis si mente hominis qua nichil nobis ip̃e prestantus dedit pene¬
tret. & diuine maiestatis ingrediatꝰ scĩa : Sed hor magrin uelud
ebriũ ⁊ uoluptatis pronum. ip̃i qui putant: sobrii irrident philoso¬
phi. Nam de aristotelis opĩone quid loquar. qui putanciden sius
contentũ esse finib. & pscripto regni mõ degere. ut poctaꝵ loquut:
fabule qui miundu ferunt inter tres c̃̾e diuisum. ut ali celũ. alii mare
alii iiferna coercenda imperio. sorte obuen̾it. cosq cauere ne usupi¬
ti alicuaꝵ partiũ sollicitudine int̾ se bellum excitent: Similitergͦ
asserit. quod terraꝵ curam uo habcat. sicut maris uel inferm nõ hr

Expanded text:
quid de illis dicamus, qui hac se condemnant injuria? Per omnia Deum ire quid de illis dicamus, qui hac se condemnant injuria? Per omnia Deum ire ipsi asserunt, et omnia in virtute ejus consistere, vim et majestatem ejus per omnia elementa penetrare, terras, coelum, maria: et putant injuriam ejus, si mentem hominis qua nihil nobis ipse praestantius dedit, penetret, et divinae majestatis ingrediatur scientia? 50. Sed horum magistrum velut ebrium, et 15 voluptatis patronum, ipsi qui putantur sobrii, irrident philosophi? Nam de Aristotelis opinione quid loquar, qui putat Deum suis contentum esse finibus, et praescripto regni modo degere, ut poetarum loquuntur fabulae, qui mundum inter tres ferunt esse divisum; ut alii coelum, alii mare, alii inferna coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris vel inferni non habet.
Abbreviated transcription (Latin):
ictus hoĩm ut flagitiosi putant. uel si scit omĩa. iniquii esse uidice
ut bonos egere pitiat. ihundare improhos. Nec super fliuis uelnd
quidam excursus fuit ut opinioni hui̾oi ipor affectus rnderet. quos
bratos indicant. cum ipi se miseros putent. Arbitratus .n. sum quod
ip̃i sͥ ficilius ꝙͣ nobis crederent. Quo decurso pioeliue estimo. ut refel¬
lam cetera. E t primo coꝵ ⁊ sertionem que deu putant curã miudi
nequaq habere. sicut aristoceles asserit usq ad luna eiꝰ descendere
prouidencia. Et quis operator negligat operis sui curã. As descra
& desticuat. quod p̃e condendũ putauit: Si innuria est reg̾e. noue
est maior ĩ uiria fecisse cũ aliquid no fecisse nulla uustcu sit. not
curare quod fecis siũa idenencia: Q uod si aut den creatorẽ
suũ abnegant. aut feraꝵ & bestiaꝵ se haberi numero censeN.

Expanded text:
actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; ut bonos egere patiatur, abundare improbos. Nec superfluus velut quidam excursus fuit, ut opinioni hujusmodi ipsorum affectus responderet, quos beatos judicant, cum ipsi se miseros putent. Arbitratus enim sum quod ipsi sibi facilius quam nobis crederent. 48. Quo decurso, proclive aestimo, ut refellam caetera. Et primo eorum assertionem, qui Deum putant curam mundi nequaquam habere, sicut Aristoteles asserit usque ad lunam ejus descendere providentiam. Et quis operator negligat operis sui curam? Quis deserat et destituat quod ipse condendum putavit? Si injuria est regere, nonne est major injuria fecisse; cum aliquid non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, aut ferarum et bestiarum se haberi numero censent:
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne graui: om̃ib fecet sepulchris. Intueris leciciam eiꝰ et sa¬
lubritate miraris corporis. filioꝵ atq opi abundanciã. introspice ulc̾a
ie iuficesainem eiꝰ e cordis mestitudinẽ. Nam de opib quid loquar.
cum legis qr no abundancia est uita enis. cu scias qr & si tibi uideatur
diues. sͥ pauper est. ⁊ tnui uidiciũ suo refellat. De multitudine quo
filior. & de indolencia quid loquar. cum ipe se lugeat. ⁊ sine herede
futurũ idicet. cũ imitatores sui successores suos ee nolit. M ulla
.n. hereditas pctoris. Ergo impius ip̃e sͥ pena est: iustus aũt ipe sͥ.
gratia. Et utriq aut bonor aut inaloꝵ oper inces. ex se ip̃o soluit:¬
Scd reutam id propoitum. nc diuisionẽ factã preterisse iudeamur.
qr occutrim: opimoni eoꝵ. qui uidentes scelciatos quosq diuites.
letos. honoratos. potentes. en pleriq uistor egeant atq infiriisit
putant uel nichil de nobis din curare ut epicurei dicunt uel nescire

Expanded text:
Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia etsi tibi videatur dives, sibi pauper est, et tuum judicium 14 suo refellat? De multitudine quoque filiorum, et de indolentia quid loquar; cum se ipse lugeat, et sine haerede futurum judicet, cum imitatores sui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. Ergo impius ipse sibi poena est: justus autem ipse sibi gratia; et utrique aut bonorum aut malorum operum merces ex se ipso solvitonem factam praeteriisse videamur, quia occurrimus opinioni eorum qui videntes sceleratos quosque divites, laetos, honoratos, potentes, cum plerique justorum egeant, atque infirmi sint, putant vel nihil Deum curare de nobis, ut Epicurei dicunt: vel nescire
Abbreviated transcription (Latin):
sumius ut bonarre. srbeat aniniu cogitatio. ad peticns ritiom optepet.
siuere ut illi d decoꝵ custodi ane uimu uolumꝰ urtendere ue rõcm
exdudat rei alicuus affectus. sed ratio quid hoestati duncunt era
in fictis dictis ue quis pior sit modus. prior loquendi ordo ꝙͣ faciendi est
Sermo in duo dunditur. Iuco loquĩ familiare. & intractatum discep¬
tationemq fide. atq isticie. in ut roq seruandñ ne sit alia pturba
sermo continnelii. Absit ꝑturre i familiari sermone contautio. Que¬
stiones .ii. iagis excitare m̃anes ꝙ utilitatis iliquid affrite foler.
Disceptacio sine iri. suautas sine amanitudine sit. iuonicio sñ ispiͭ ͤ
hartatio siue offensione. Et sic monii actu uite id cauere ulemi. ne
rationem uirune aniim motus cxeludit. sed teneani. isili locum
ita etiam in sermonc formulam eam tenere conuenit. ne. uut ira excitet:
ant odium. aut cupiditatis nr̃e aut ignanie aliqua exprimamus indicia

Expanded text:
io: appetitus rationi obtemperet si vere ut illud decorum custodiamus, animum volumus intendere ne rationem excludat rei alicujus affectus: sed ratio quid honestati conveniat, in factis dictisve quis modus: prior autem ordo loquendi quam faciendi est; sermo in duo dividitur, in colloquium familiare, et in tractatum, disceptationemque fidei atque justitiae. In utroque servandum, ne sit aliqua perturbatur contumelia. Absit pertinax in familiari sermone contentio; quaestiones enim magis excitare inanes, quam utilitatis aliquid afferre solet. Disceptatio sine ira, suavitas sine amaritudine sit, monitio sine asperitate, hortatio sine offensione. Et sicut in omni actu vitae id cavere debemus, ne rationem nimius animi motus excludat, sed teneamus consilii locum: ita etiam in sermone formulam eam teneri convenit, ne aut ira excitetur, aut odium, aut cupiditatis nostrae, aut ignaviae aliqua exprimamus indicia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cito inculpam cidit. Melior est añt scõm̃ salomone qui iracundia
contuuet.q qui ii bemi capit. qr ira ⁊ fortes eecipit. C auCre g̾. debem.
Exaiiuat .n. mente̾ pler q aut ira. aut dolor. int foruudo mortis &
improniso percellit ictu. Io prenenre pulcheu est cogitatione que
noluendo menten excrat ne upentinis excitet: comot ionib s uigo
quodam rationis & habenis astrieta untescat. Sunt ant geniimi motũ
hoc est. cogitationi & appecitus. Alteri cogitationii. alti appecit.
non confusi sed distieti & disi ls. Cogitatoes uer ex quirere.
quas emolers muneris tu̾t. Appetitus ad aliquid igendu in pillic¬

Expanded text:
cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam cito in culpam cadit. Melior est autem secundum Salomonem , qui iracundiam continet, quam qui urbem capit; quia ira etiam fortes exanimat enim mentem plerumque aut ira, aut dolor, aut formido mortis, et improviso percellit ictu. Ideo praevenire pulchrum est cogitatione, quae volvendo mentem exerceat; ne repentinis excitetur commotionibus, sed jugo quodam rationis et habenis astricta mitescat. CAPUT XXII. De hoc est, cogitationum et appetitus: alteri cogitationum, alteri appetitus: non confusi, sed discreti et dispares. Cogitationes verum exquirere, et quasi emolere muneris habent: appetitus ad aliquid i
Abbreviated transcription (Latin):
abigai deprec icione reuocauerit. A nde idut imiꝰ tempestuns. uo
intercessionib non solum cedere nos sed ⁊ delectari oporcere. Eonsq au
delectitus est. ut bndiceret intei uementẽ quoc ist idio amdicte renocat.
foret. Iam dixerat de mimicis sins. qm declin auerĩt in me nu uit iteni
& ura molestierant m. Andiam. turbatus ĩ ira quid dix̾it. Quisdabit
nuie. i pennas situt columbe & uolabo ⁊ reqiuescam: Illi d iricundiã
irasciui. ubi culpi est. eni irisci debeatis. Non pot .n. fieri ne uonior
indiguitate moneaniuir. Ahoqui non nirtus sed lentitudo & remissio nidicat
Irascinum gͦ ita ut aculpi abstincatis. Tel sic. Si irascimini. uolite pcare
sed uncite roc iracundiam. Uelcerte sic. Si iriscimini: uol irascimini.
qi comori estis. ⁊ no peccabitis. Qn .n. sͥ irascieur qr cito notus est. de¬
siit irasci alteri. Qui ante nalt rim sua usta piobire płis nflaniniat.

Expanded text:
Abigail deprecatione revocaverat. Unde advertimus tempestivis quoque Abigail deprecatione revocaverat. Unde advertimus tempestivis quoque intercessionibus non solum cedere nos, sed etiam delectari oportere. Eo usque autem delectatus est, ut benediceret intervenientem, quod ab studio vindictae revocatus foret. in ira molesti erant mihi . Audiamus turbatus in ira quid dixerit: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Illi ad iracundiam Irascimini ubi culpa est, cui irasci debeatis. Non potest enim fieri, ut non rerum indignitate moveamur: alioquin non virtus, sed lentitudo et remissio judicatur. Irascimini ergo ita, ut a culpa abstineatis. Vel sic: Si irascimini, nolite peccare, sed vincite ratione iracundiam. Vel certe sic: Si irascimini, vobis irascamini, quia commoti estis, et non peccabitis. Qui enim sibi irascitur, quia cito commotus est, desinit irasci alteri: qui autem vult iram suam justam probare, plus inflammatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
doꝰ ait. Nisi conũsi fuit is & efficiamim sicut pucr iste io introibitis
in regnum celoꝵ. Itaq ip̃e do: hoc est dei uircus. sic puer cu maledit̾et.
nõ rẽmaledixit. cũ percut̾e̾tur: no repcussit. Ita gͦ. te compara. ut
quasi puer in uiria non tencas. maliciam non excẽas. Qnma ate
innocent piofiascint: Non consideres quid ab alus ite referatur
Locum tiu serua simplicitate & puritate em pecto is custodi.
Noli rñder irato ad iracundiã enis siue imprdenti id iprudem ia
Cito culpa culpan ercutit. Si lapides teras. none gnis irrumpit.
ferune gentiles ut in maius om̃ia uerbis extollere solent. archite
tarenti u dem philosofi quod ad nillicu sum di it. Ote infeliten
ꝙ afflictarem isi iratus essem. S iaui dauid .x. armati cextra
ĩ indignationem copiesserat. Et quato plus e non remaledicer
qͣ non iundicare. Et cellitores ad n̾sus nabal ad ultionẽ puatos

Expanded text:
Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis Dominus ait: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regnum coelorum . Itaque et non remaledixit: cum percuteretur non repercussit . Ita ergo te compara, ut quasi puer injuriam non teneas, malitiam non exerceas: omnia a te innocenter proficiscantur. Non consideres quid ab aliis in te revertatur. Locum tuum serva, simplicitatem et puritatem tui pectoris custodi. Noli respondere irato ad iracundiam ejus, sive imprudenti ad imprudentiam. Cito culpa culpam excutit. Si lapides teras, nonne ignis erumpit? 94. Ferunt gentiles, ut in majus omnia verbis extollere solent Architae Tarentini dictum philosophi, quod ad villicum suum dixerit: O te infelicem, quem afflictarem, nisi iratus essem! Sed jam David et armatam dexteram in indignatione compresserat . Et quanto plus est non remaledicere, quam non vindicare? Et bellatores adversus Nabal ad ultionem paratos,
Abbreviated transcription (Latin):
ad indignat ione. si non poteris mitigare mentẽ: reprime lingnam tua
Sic .n. scriprn est. Cohibe linguaturam ⁊ malo. & libia tua ne loquante.
dolum. Deinde in quire pacem. ⁊ persequere eam. Pacem illa iacob scĩ.
Nide quanta. Primii sedato animũ. Si no prenalueris: frenos ligue
impone tue. Deinde reconciliationis studiũ non pretermittas. Hec ora¬
tores scl̃i de nr̃is usurpata. ĩsuis posuere libris. Sed ille sensus humł
h gr̃am. qui prior dixit. Uitemus g. aut temperemus nacundiam.
ne sit cius aut i laudib exceprio: ant i intus exaggeratio. Non medi¬
ocre est nut igare iracundiam. nõ uiferiuis ꝙ omnĩno n cominoueri
Hoc nr̃mest. nature illud. Demq cõmot iones ĩpueris innoxie sunrt
Ficile sedant: & maiore suanitate in se recurrunt. Nesciunt se subdo¬
le artificiose q tractare. Nolite hos contempnere pueros. de quib

Expanded text:
ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. ad indignationem: si non potueris mitigare mentem, reprime linguam tuam. Sic enim scriptum est: Cohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum. Deinde inquire pacem, et sequere eam . Pacem illam sancti Jacob vide, qua tu primum sedato animum: si non praevalueris, frenos linguae impone tuae: deinde reconciliationis studium non praetermittas. Haec oratores saeculi de nostris usurpata in suis posuere libris: sed ille sensus hujus habet gratiam, qui prior dixit. 93. Vitemus ergo, aut temperemus iracundiam; ne sit ejus aut in laudibus exceptio, aut in vitiis exaggeratio. Non mediocre est mitigare iracundiam: non inferius quam omnino non commoveri. Hoc nostrum est, naturae illud. Denique commotiones in pueris innoxiae sunt,facile sedantur, et majori suavitate in se recurrunt. Nesciunt se subdole artificioseque tractare. Nolite hos contemnere pueros, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Faueat̾:. uaciudia. aut si caueri no pot. cohibeatur. Mala n. ilex
poti uidignatio est. que ita aninũ percurbat. ut rationi nõ rdinqͥt
affectioue. propoito in uatura uertat: Benide qm ita plerumq
motus infreuo est nature ac morib. ut cuelli atq euitari non
queat. si pronideri pot uerit. ritione repumatur. Aut si prnus
occupatus fuerit aninius ab indignatione quam consilio prospici ac pro¬
Suideri potuerit ne occuparet: meditare quomodo moti animi ⁊ iui uincas.
tionem. ⁊̃ tunc redire cum frẽm mitigat᷑um putaret. ⁊ io tantã apud
deum nuenit grãm. Quib deinde obsequus. ꝙͣtis munib frem ipm
reconsiliauit sibi ut ille prerepte bndictionis no meminisset. memisset
delate satisfactionis. Ergo si pieuenit & occupau̾it mentem  ia ira¬
cundia. ⁊ ascenderit inte: ño reluiquas locum tuũ. Locue tuus pacia
est. locus tuus est ratio. sapĩa est locus tuus. locus tuis sedatio uidi¬
gnacois est. Aut site cotumacia rndentis mou̾it & peruersitas ipulerit

Expanded text:
aveatur iracundia, aut si praecaveri non potest, cohibeatur; mala enim illex peccati indignatio est: quae ita animum perturbat, ut rationi non relinquaaffectione, proposito, in naturam vertatur. Deinde quoniam ita plerumque motus infixus est naturae ac moribus, ut evelli atque evitari non queat: si praevideri potuerit, ratione reprimatur. Aut si prius occupatus fuerit animus ab indignatione, quam consilio prospici ac provideri potuerit, ne occuparetur: meditare quomodo motum animi tui vincas, tionem; et tunc redire, cum fratrem mitigatum putaret. Et ideo tantam apud Deum invenit gratiam. Quibus deinde obsequiis, quantis muneribus fratrem ipsum reconciliavit sibi; ut ille praereptae benedictionis non meminisset, meminisset delatae satisfactionis ! 92. Ergo si praevenerit et praeoccupaverit mentem tuam iracundia, et ascenderit inest, locus tuus ratio est, locus tuus sedatio indignationis est. Aut si te contumacia respondentis moverit, et perversitas impulerit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ legunt: nr̃a ligent si uolunt. qui ũ sermone superlectilẽ. neq artem
discendi. sed simplicem reꝵ exquir uut grãm. Decoꝵ aute̾ in nr̃is scriptis

Expanded text:
non legunt, nostra legent si volent: qui non sermonum supellectilem, neque artem non legunt, nostra legent si volent: qui non sermonum supellectilem, neque artem dicendi; sed simplicem
Abbreviated transcription (Latin):
In duo honesta ⁊ duo utilia. et eligendi iudicui. Orima partine dicunt
ad decus honestatemq inte. Secundam ad ute cõmoda. copias. opes facul¬
tates. ochis eligendi sub ẽe uidicui. Hec illi. Nos aut̾e nichil omnino
uisi quod deceat & honestum sit. futuroꝵ magis quã pncium metini.
formula. nichilq ut ile nisi quod ad iuite illius etne prosit gr̃a definim:
no quod id delectatione pũtis. A leq aliqua comoda i facultatib &
copus opu constitum: sed incõmoda hec putamꝰ si nõ reiciantur.
eaq honeri cũ assint estimari magis quã dispendio cu erogantus.
Non superfluũ g. scriptionis nr̃e est opus qr officiũ diu̾sa estimamus
regula. atq illi estimauerũt. Ini seli comoda ĩ bonis ducunt nos hec ⁊̃
i decrimẽtis. Qm̃ qui hic recipit bona ut ille diues. illic cruciat᷑. Ee la¬
zarus qui mala hic pertulit: illic consolacione inuenit. Deinde qui illa

Expanded text:
in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium. Prima pertinere dicunt ad decus honestatemque vitae, secunda ad vitae commoda, copias, opes, facultates: de iis eligendis subesse judicium. Haec illi. 28. Nos autem nihil omnino nisi quod deceat et honestum sit, futurorum magis quam praesentium metimur formula: nihilque utile nisi quod ad vitae illius aeternae prosit gratiam definimus, non quod ad delectationem praesentis. Neque aliqua commoda in facultatibus et copiis opum constitui magis, quam dispendio cum erogantur. 29. Non superfluum igitur scriptionis nostrae est opus, quia Officium diversa aestimamus regula atque illi aestimaverunt. Illi saeculi commoda in bonis ducunt, nos haec etiam in detrimentis; quoniam qui hic recipit bona, ut ille dives, illic cruciatur: et Lazarus qui mala hic pertulit, illic consolationem invenit . Deinde qui illa