comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ illos istis: Nam si possint: eos sec̃
ad penas trahunt. & magnum donuỹ
ẽ. int̾ eoꝵ u̾ba u̾sari cotidie: ⁊ ñ exce¬
dere de itinere p̃ceptorum dĩ. Sepe
enim mens nitens ꝑgere addm.
concussa in ipso itinere trepidat:
tum. ne offendat eos cum qͥb ui¬
uit: alia bona ꝑitura ⁊ dñseuntia
diligñtes. atq sectandes. Abhis se¬
paratus ẽ. omnis sanꝰ. ñ locis s aĩo.
Nam locis corꝑa continent᷑: animi
audem locus ẽ affectio sua. Qͣ ꝓpt̃¬

Expanded text:
esse illos istis? Nam si possint, eos secum esse illos istis? Nam si possint, eos secum ad poenas trahunt. Et magnum donum est inter eorum verba versari quotidie, et non excedere de itinere praeceptorum Dei. Saepe enim mens nitens 31 pergere ad Deum, concussa in ipso itinere trepidat, tum, ne offendat eos cum quibus vivit alia bona peritura et transeuntia diligentes atque sectantes. Ab his separatus est omnis sanus, non locis, sed animo. Nam locis corpora continentur, animo autem locus est affectio sua. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
inicium tam ꝑniciosum nc̃ exꝑit᷑.
& ido ñ dic̃ extinctus ẽ. s turbatus ẽ.
a furore ocłs m̃s. Podest quoq furoris
nomine imm̃sus animi feruor in¬
telligi: quo penitens sibim& ipsi so¬
l& irasci. Unde scͥptum ẽ. Irascimini:
⁊ nolite peccare. Bñ aũt ñ extĩctꝰ ocłs. s¬
t᷑batꝰ dr̃: nã furor qͥ ꝑ odiũ fit. ocłm m̃¬
tis excecat. furor uͦ qͥ fit ꝑ zelũ ñ excecat. s
turbat. S unde dolore penitñtiȩ ad
dempꝰ ꝑturbatur: inde postincdũ
consolatione gr̃e meluis illustrat᷑.
Consid̾atis autẽ reliqͥs uiciis. inuenit
recte dr̃. Inuet̾aui int̾ om̃s inimi¬
cos meos. Uł int̾ ipsa uicia. uł int̾
homines qui nolunt addm̃ conu̾ti.
Nlam ⁊hi ⁊̃ si ñ seuiunt. ⁊̃ si parcũt:
⁊̃ si eisde conuiuiis & domib ⁊ cius¬
tatib nulla lide int̾posita. s ⁊ cre¬
cum alii amant ⁊ appetunt istum
mundũ. alii seoptant. ab istomun¬
do lib̾ari: quis ñ uideat in micos

Expanded text:
ciosum nunc experitur. Et ideo non dicit extinctus est, sed turbatus est a furore oculus meus. Potest quoque furoris nomine immensus animi fervor intelligi, quo poenitens sibimetipsi solet irasci. Unde scriptum est, Irascimini, et nolite peccare . Bene autem non extinctus, s: nam furor qui per odium fit, oculum mentis excaecat: furor vero qui fit per zelum non excaecat, sed turbat. Sed unde dolore poenitentiae ad tempus turbatur, inde postmodum consolatione gratiae melius illustratur. Consideratis autem reliquis vitiis, invenit recte dicitur: Inveteravi inter omnes inimicos meos. Vel inter ipsa vitia, vel inter hominn saeviunt, etiam si parcunt, etiam si eisdem conviviis et domibus et civitatibus, nulla lite interposita, sed crecum alii amant et appetunt istum mundum, alii se optant ab isto mundo liberari: quis non videat inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
sendentiam. Ecce miser in angusto
ꝑicło. egens festino auxilio: ⁊ du dñe
usq qͦ tardaris. usq quo ñ exaudis:
quid mali sibi ipsa pepit. Differt enĩ
pius dñs exaudire multociens ex
sua magna miscdia: ut ex difficul¬
tate sanationis. sit diligentior custo¬
dia recepte sanitatis. Nam qd̾ facile
sanat᷑. ñ multum cauet᷑. Differt ali¬
quando ut agnoscat᷑. qnͣta impiis
pena p̃paretur. qui se nolunt conũ¬
dere ad dm̃:. si tantã difficultatem
conu̾tentes patiunt᷑ sic̃ alibi scͥptũ ẽ.
Si iustꝰ uix saluabit᷑. peccator ⁊ impiꝰ

Expanded text:
sententiam. Ecce miser in angusto sententiam. Ecce miser in angusto periculo egens festino auxilio, Et tu Domine usquequo tardaris? usquequo non exaudis? quid mali sibi ipsa pepererit. Differt enim pius Dominus exaudire multotiens ex sua magna misericordia, ut ex difficultate sanationis sit diligentior custodia receptae sanitatis. Nam quod facile sanatur, non multum cavetur. Differt aliquando, ut agnoscatur quanta impiis poena praeparetur, qui se nolunt convertere ad Deum, si tantam difficultatem convertentes patiuntur: sicut alibi scriptum est, si ju
Abbreviated transcription (Latin):
accusantia peccata. in de t̾rens iusti¬
cia. subtꝰ patens horridum chaos in¬
ferni. ⁊ tortores horribiles: desuꝑ iratꝰ
saluabit᷑. peccator uͥ parebit: Plan¬
gat int̾im ⁊ gemat: ne tanta dorm̃¬
t̃a incurrat. Tim&e iusticiã: q̃rat
miscd̾iam. Non hab fortitudinem:
uł agnoscat. ꝓpͥam infirmitadẽ.
⁊ dicat. Miserere mei dñe qm̃ infir
mus sum: ⁊cet̾a. Magnꝰ enĩ accessꝰ
ad dm̃ ẽ: cognitio infelicitatis suȩ.
De tarditate autẽ sanitatis conq̃¬
rituir. cum subiungit. & tu dñe usqͣ
Ecce iuxta ẽ dies dñi magnus: iuxta
⁊ uelox nimis. Diesire dies illa. dies
calamitatis ⁊ miseriẽ. dies denebraꝵ
⁊ caliginis: dies tube ⁊clangoris. O
uox diei dñi amara. Ecce peccatͥr
anima. arbor infructuosa. digna se¬
curi ⁊ igne. lignum aridũ ⁊ inutile.
Timor reum tͣbat: conscientia ꝯfun¬
dit: cogitationes increpant. fugere
ñ lic&. stat suspensus ad gͣuissimã

Expanded text:
accusantia peccata, inde terrens justiaccusantia peccata, inde terrens justitia: subtus patens horridum chaos inferni, et tortores horribiles: desuper iratus salvabitur, peccator ubi parebit ? Plangat iterum et gemat, ne tanta tormenta incurrat. Timet justitiam? quaerat misericordiam. Non habet fortitudinem? vel agnoscat propriam infirmitatem, et dicat: Mismus sum, et caetera. Magnus enim accessus ad Deum, est cognitio infelicitatis suae. De tarditate autem sanitatis conqueritur, cum subjungit, Et tu Domine usquequo? Ecce juxta est dies Domini magnus, juxta et velox nimis dies irae dies illa, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies tubae et clangoris . O vox diei Domini amara! Ecce peccatrix anima, arbor infructuosa, digna securi et igne: lignum aridum et inutile. Timor reum turbat, conscientia confundit, cogitationes increpant, fugere non licet. Stat suspensus ad gravissimam
Abbreviated transcription (Latin):
curantis aut secantis manꝰ medici.
Sequit᷑ itaq & dicit. Miserere mei
infirmitates nr̃e corporis ⁊ anime.
Nam corpꝰ mortalitade corrumpit᷑:
anima demptationib p̃mit᷑: infe¬
lix homo multis dẽptadionib &
miseriis fatigatur. Qui gͦ sentit
miseriam:quid tam postulare de¬
b& qͣm miscd̃iam : Qui sentit in
sanitatem: Restat itaq ut dicat:
designant᷑: Nam ne ossa carnis in¬
delligeres: exposuit cũ subiungit.
& anima mea t᷑bata ẽ ualde. Tur¬
bant᷑ quidẽ int̾iores sensus. a consid̾a¬
dione ꝓpͥi reatꝰ. Ipsa quoq infirma ⁊
peccatͥx anima. cũ subtilitadẽ extre¬
mi examinis cogitando conspicit:
ab om̃i int̾iori fortitudine destituta.
in semz. ipsa contremiscit. Uida enĩ
ibi dã ñsi nari quicqͥd inuentum
fuerit pͣui oꝑis. uł ociosi sermonis
⁊ silñcii. usq adminimã cogitatio¬
nem:. si ñ fuerit ad dĩ uoluntatẽ di¬
rectum. hinc ẽ urens ꝯscientia. illĩc

Expanded text:
curantis aut secantis medici manus. curantis aut secantis medici manus. Sequitur itaque et dicit: 3. Miserere mei, infirmitates nostrae corporis et animae. Nam corpus mortalitate corrumpitur, anima tentationibus premitur. Infelix homo multis tentationibus et miseriis fatigatur. Qui ergo sentit miseriam, quid tam postulare debet, quam misericordiam? Qui sentit infet, quam sanitatem? Restat itaque ut dicat: designantur? Nam ne ossa carnis intelligeres, exposuit, cum subjungit: 4. Et anima mea turbata est valde. Turbantur quidem interiores sensus a consideratione proprii reatus, ipsa quoque infirma et peccatrix anima, cum subtilitatem extremi examinis 28 cogitando conspicit, ab omni interiore fortitudine destituta, in semetipsa contremiscit. Videt enim ibi damnari quicquid inventum fuerit pravi operis, vel otiosi sermonis, et silentii, usque ad minimam cogitationem, si non fuerit ad Dei voluntatem directum. Hinc est urens conscientia, illinc
Abbreviated transcription (Latin):
que. ut apłs ait. ñ ẽ tnsmutatio nec ui¬
cissitudinis obumbratio. ⁊ de qͦ dictũ ẽ.
du autẽ dñe uirtutũ cũ tranqͥllitate
iudicas. nullam in se furoris uł ire per¬
t̾bationẽ suscipit: s furoris nomine.
intelligit᷑ illa ĩmensa ⁊ ĩmoderata ani¬
maduersio uindictȩ. qua peccatores
punient᷑ in extremo examine. Ira uͦ
potest intelligi examinatio illa: qua
imꝑfecte anime emundant᷑ in pͣgato¬
rioigne. Bene autẽ dr. ne in furore.
tuo arguas me:. neq in ira dua corri¬
pias ine. am corripias. qd̾ mitꝰ uidr̃.
ad em̃dationem ual&e. Qui uͦ arguit᷑
id ẽ accusat᷑: metuendũ ẽ. ne infi¬
nem habeat damnationẽ ͣ: Arguun
edificant. ligna. fenum. stipulam. id ẽ
infructuosa. uana. ⁊ inutilia. Detrim̃¬
tum quidẽ patient᷑. s tñ salui erẽ.
sic tñ quasi ꝑ ignem. Quid gͦ iste orat.
qui ñ uult furore dñi argui. ł ira
em̃dari: quid. nͥ ut sanetur. ubienĩ
sanitas ẽ. nec mors metuenda ẽ: nec

Expanded text:
ostolus ait non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio : de quo dictum est, Tu autem Domine virtutum, cum tranquillitate judicas : nullam in se furoris vel irae perturbationem suscipit: sed furoris nomine intelligitur illa immensa et immoderata animadversio vindictae, qua peccatores punientur in extremo examine. Ira vero potest intelligi examinatio illa, qua imperfectae animae emundantur in purgatorio igne. Bene autem dicitur, Ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me: Nam corripias, quod mitius videtur, ad emendationem valet: qui vero arguitur, idest accusatur, metuendum est ne in finem habeat damnationem. Arguunteraedificant ligna, foenum, stipulam, idest infructuosa, vana, inutilia . Detrimentum quidem patientur, sed tamen salvi erunt: sic tamen quasi per ignem . Quid ergo iste orat, qui non vult furore Domini argui, vel ira emendari? quid, nisi ut sanetur? Ubi enim sanitas est, nec mors metuenda est, nec
Abbreviated transcription (Latin):
rigabo. Hoc accipimꝰ stratum: qd̾ su¬
ꝑius lec̾tum. S rigare ampliꝰ ẽ qͣm
lauare. Qm̃ potest aliqͥd in suꝑficie
lauari: rigatio uͦ ad int̾iora ꝑmanat:
qd̾̃ significat fletum usq ad cordis
intima. Tempoꝵ uͦ uarietas. qđ p̾t̾itũ
posuit cũ drae laboraui ĩgenutu meo:⁊ fu¬
tͣũ cũ dr̃&. Lacͥmis meis stratũ meũ riga¬

Expanded text:
rigabo. Hoc accipimus stratum, quod surigabo. Hoc accipimus stratum, quod superius lectum. 30 Sed rigare amplius est quam lavare: quoniam potest aliquid in superficie lavari; rigatio vero ad interiora permanat: quod significat fletum usque ad cordis intima. Temporum vero varietas quod praeteritum posuit, cum diceret, Laboravi in gemitu meo: et futurum, cum diceret, lacrymis meis
Abbreviated transcription (Latin):
ri: qm delectationẽ lacͥmis lauat.
qui sese conat᷑ ab illa extͣhere. Uidet
enu iam dãnare se carnales concupis¬
centias :÷ tñ delectatione tenet᷑ infir¬
mitas. ⁊ in ea libent̃ iac&: unde surg̾e
nͥ sanatus animꝰ ñ potest. Qd̃ aut̃
ait ꝑ singłas noctes. hoc fortasse ac¬
cipi uoluit. qd ille qui sp̃u ꝓmptꝰ
sentit aliqͣm lucẽ ueritatis. ⁊ dñ in
delectatione. huiꝰ scłi ꝑ carnis infir¬
mitatẽ aliqñ reqͥescit. tanꝗͣ dies ⁊
noctes alt̾no affectu cogitur ꝑati:
ut cum dic̃ m̃te seruio legi dĩ. tanꝗͣ
diem sentiat: rursus cũ dic̃. carne
autẽ legi peccati. indinet᷑ in noctẽ
donec omĩs nox tnͣseat. ⁊ ueniat un̾
dies de quo dr̃. mane. a̾stabo tͥ ⁊ ui
debo. Tẽ enim adstabit: nc̃ aut̃e iac⁊
quando in lecto ẽ. Quẽ. lauabit ꝑ
singłas noctes: ut tantis lacͥmis im¬
petrae efficacissimã dĩ miscdđiȩ disci¬
plinam. Lacͥmis meis stratũ meum

Expanded text:
ri. Quam delectationem lacrymis lavat, ri. Quam delectationem lacrymis lavat, qui sese conatur ab illa extrahere. Videt enim jam damnare se carnales concupiscentias, et tamen delectatione tenetur infirmitas, et in ea libenter jacet: unde surgere nisi sanatus animus, non potest. Quod autem ait, Per singulas noctes: hoc fortasse accipi voluit, quod ille qui spiritu promptus sentit aliquam lucem veritatis, et tamen in delectatione hujus saeculi per carnis infirmitatem anoctes alterno affectu cogitur pati: ut, cum dicit: mente servio legi Dei, tanquam diem sentiat: rursus cum dicit: carne autem legi peccati, inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, et veniat unus dies de quo dicitur: Mane adstabo tibi et videbo . Tunc enim adstabit, nunc autem jacet, quando in lecto est: quem lavabit per singulas noctes, ut tantis lacrymis impetret efficacissimam Dei misericordiae disciplinam. Lacrymis meis stratum meum
Abbreviated transcription (Latin):
retͥbutio meritoꝵ. In inferno autẽ
quis ꝯficebit᷑ tibi: Confessus ẽ tam̃
in inferno diues ille. de quo dñs dic̃.
qui lazarum uidit in requie se aut̃
in torm̃tis dolebat: usq adeo confes¬
sus. ut etiam moneri suos uell&. ut
se apeccatis cohib̾ent: ꝓpt̃ penas qͣs
An infernum uult intelligi. quo post
iudicium p̃cipitant᷑ imꝑii: ubi iani
ꝑpt̃ ꝓfundiores cenebͣs nullam lucẽ
dĩ u̾idebunt. cui aliquid ꝯfiteantur:
Potest etiam illud incelligi. ut mortẽ
uocet peccatum. qd̾ contẽpta diuina
lege cõmittit᷑. infernum uͦ cecitatẽ
animi. quȩ peccãtem id ẽ morientẽ
excipit ⁊ inuoluit. Sic̃ ñ ꝓbauert̃
dm̃ inquit hab̾e in noticia: dedit il¬
los in reꝑbum sensum. Ab ista morte
⁊ abisto inferno tutam se anima dep̃¬
tanqm parũ ꝓfuerit. addit & dicit̃.
Lauabo ꝑ singłas noctes lec̾tum meũ.
Lectus ẽ hoc loco appellatus ubi reqͥ
escit animus eger ⁊ infirmꝰ id ẽ in
uoluptate corꝑis ⁊ delectatione scła¬

Expanded text:
autem quis confitebitur tibi? Confessus est tamen in inferno dives ille, de quo Dominus dicit qui Lazarum vidit in requie, se autem in tormentis dolebat, usque adeo confessus, ut etiam moneri suos vellet, ut se a peccatis cohiberent, propter poenas quas An infernum vult intelligi, quo post judicium praecipitantur impii, ubi jam propter profundiores tenebras nullam lucem Dei videbunt, cui aliquid confiteantur? Potest etiam illud intelligi, ut mortem vocet peccatum, quod contemta divina lege, committitur: infernum vero caecitatum animi, quae peccantem, id est, morientem excipit et involvit. Sicut non probaverunt Deum inquit habere in notitia, dedit illos in reprobum sensum . Ab ista morte et ab isto inferno tutam se fieri anima depretanquam parum profuerit, addit et dicit. Lavabo per singulas noctes lectum meum. Lectus est hoc loco appellanimus aeger et infirmus, id est, in voluptate corporis et delectatione saecula
Abbreviated transcription (Latin):
petit ne argueret᷑.S si furor ille
diem iudicii significat. qͦmͦ nẽ pot̃
intelligi: An inchoatio eiꝰ ẽ. qd̾ hic
homines dolores ⁊ dorm̃ta patiunt᷑.¬
⁊ maxime damnũ indelligñde ue¬
ritatis. sic̃ iam cõmemoraui qd̾ dictũ
ẽ. dedit illos d̾s in reꝓbum sensum:
Nam ea ẽ cecitas m̃tis. In cã quisqͥs
dat᷑ fuerit. ab int̾iori luce dd̃i seclu¬
ditur: s nundũ penitꝰ cũ in hac uita
est.Sunt enim tenebrȩ ext̾iores que
magis ad diem iudicii ꝑtinere in del¬
ligunt᷑. ut penit᷑ extra dm̃ sit. quis¬
qͥs dum tp̃s ẽ. corrigi noluit. Penitꝰ

Expanded text:
petit ne argueretur? Sed si furor ille diem judicii significat, quomodo nunc potest intelligi? An inchoatio ejus est, quod hic homines dolores et tormenta patiuntur, et maxime damnum intelligendae veritatis: sicut jam commemoravi, quod dictum est, Dedit illos Deus in reprobum sensum ? Nam ea est caecitas mentis. In eam quisquis datus fuerit, ab interiori Dei luce secluditur: sed nondum penitus cum in hac vita est. Sunt enim tenebrae exteriores , quae magis ad diem judicii pertinere intelliguntur: ut penitus extra Deum sit, quisquis, dum tempus est, corrigi noluit: penitus
Abbreviated transcription (Latin):
fac me conu̾ti.Sentit enim inpsa
sua ꝯu̾sione difficultatẽ. Nam ꝑfe¬
cta nr̃a conu̾satio paratũ semper
inuenit dm. sic̃ ꝓpħã osee dicit.
tia qui ubiq ẽ. s nr̃a fec̃ au̾sio. Dũ
audẽ nos conu̾timur. id ẽ dum mu¬
tatione uet̾is uite resculpim᷑: spm̃
a t̾renarum cupiditatũ caligine
ad serenitatẽ diuinȩ lucis retorq̃ri.
Uin tali difficultate dicimꝰ. conuer¬
tere dñe. idẽ adiuua nos ut ꝑficiat᷑
in nob̾ conu̾sio. quȩ te paratũ inue¬
nid.⁊ fruendũ de p̃b& dilectorib
dus. & idõ postqͣm dixit. conuer¬
tere dñe. addidit.⁊ eripe animã
meam. tanꝗͣ inherentẽ ꝑplexioĩb
huiꝰ scłi. ⁊ spinas qͣsdam dilaceran¬
tium desidioꝵ. in ipsa conu̾sione
patientem. Saluũ me fac. inquit.
ꝓpt̃ miscdiam duam. Indelligit ñ
suoꝵ meritoꝵ esse qd̾ sanatur: qñ¬
doquidẽ peccanti. ⁊ datum p̃ceptũ
p̃teunti. iusta dap̃natio debebat᷑.

Expanded text:
in ipsa sua conversione difficultatem. Nam perfecta nostra conversio paratum semper invenit Deum, sicut propheta Osee dicit: tia, qui ubique est, sed nostra fecit aversio. Dum autem nos convertimur, idest, dum mutatione veteris vitae resculpimur, spira terrenarum cupiditatum caligine ad serenitatem divinae lucis retorqueri. Et in tali difficultate dicimus, Convertere, Domine, idest, adjuva nos, ut perficiatur in nobis conversio, quae te paratum invenit, et fruentuis. Et ideo postquam dixit, Convertere, Domine, addidit, et erue animam meam, tanquam inhaerentem perplexitatibus hujus saeculi, et spinas quasdam dilacerantium desideriorum in ipsa conversione patientem. Salvum me fac, inquit, propter misericordiam tuam. Intelligit non suorum meritorum esse, quod sanatur: quando quidem peccanti et datum praeceptum praetereunti, justa damnatio debebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
extus ꝑsalmꝰ sic intitłatur.
Psalmus dauid ꝓ oc̾taua.
ꝑ octauam dies iudicii intel¬
ligitur: qm̃ omĩa tp̃ra seꝑtẽ dierũ
repetitione uoluunt᷑:⁊ qd̃ fit in una
potest mutari in alia. Octauus aut̃
ille estimandꝰ ẽ. qui uarietatẽ istam
ñ habebit: & qd̾ in eo fi&. et̃num ⁊
incõmutabile ꝑmanebit. E st aut̃
uox in hoc psalmo fidelis peniten¬
tis. alios exemplo suo exhortantis.¬
ut similit̃ peniteant: ne in oc̾taua
id ẽ in ext̾ma die iudicii. et̾nam dã

Expanded text:
extus Psalmus sic intitulatur, Psalmus David pro octava: Per octavam dies judicii intelligitur: quoniam omnia tempora septem dierum repetitione volvuntur: et quod fit in una, potest mutari in alia. Octavus autem ille aestimandus est, qui varietatem istam non habebit. Et quod in eo fiet, aeternum et incommutabile permanebit. Est autem vox in hoc psalmo fidelis poenitentis, alios exemplo suo exhortantis,ut similiter poeniteant: ne in octava, id est, extrema die judicii, aeternam da
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ c̃fringam: & exaltabunt᷑
cornua iusti. Habent peccatores
petunt. alios infert̃. & impellt̃. S
omp̃s ds iudicio suo omĩa cornua
peccatoꝵ confringet: & omẽm illoꝵ
potentiam ⁊ suꝑbiam ad nichilum
redig&. Habent &̃ iusti cornua sua¬
duo testam̃ta. siue fidẽ & caritatẽ.
cęt̃asq uirtudes. quib se ab inimi¬
cis ȩccłs defend̃t. ipsos & ualenter
impetunt. ⁊ ꝓst̾nunt: quȩ mira¬
bił ds cum ad iudiciũ uen̾it in
gła. sua mirifice exaltabit. Colli¬
gat gͦ ex his u̾bis unꝰ quisq qͣlemse
debeat exhib̾e: caueatq sic̃ in ti¬
tulo p̾missũ ẽ: ne se ipsum corrũ¬
pat & ꝑcat. peccatores suꝑbos mii¬
tando. ⁊ d nõ resisteudo. S potius
humiles. ⁊ iustos studeat imitari:
qͣtinus in futo regno mereat᷑ adño
exaltari. hec c̃ qͥlpe indentio & uti¬
litas psalmi. I. Lx xU.

Expanded text:
peccatorum confringam, et exaltabuntur peccatorum confringam, et exaltabuntur cornua justi. Habent cornua sua petunt, alios inferunt et impellunt. Sed omnipotens Deus judicio suo omnia cornua peccatorum confringet, et omnem illorum potentiam et superbiam ad nihilum rediget. Habent etitamenta, sive fidem et caritatem, caeterasque virtutes, quibus se ab inimicis Ecclesiae defendunt: ipsos etiam valenter impetunt et prosternunt. Quae mirabilis Deus cum ad judicium venerit in gloria sua, mirifice exaltabit. Colligat ergo ex his verbis, unusquisque, qualem se debeat exhibere. Caveatque, sicut in titulo praemissum est, ne seipsum corrumpat et pereat, peccatores superbos imitando, et Domino resistendo. Sed potius humiles, justos studeat imitari: quatenus in futuro regno mereatur a Domino exaltari. Haec est quippe intentio et utilitas psalmi. TITULU
Abbreviated transcription (Latin):
nec iudcoꝵ infidelitas. nec hercti¬
coꝵ error. nec paganoꝵ stulticia ẽ
penitus diminuta. Bibent om̃s
peccatores t̾rȩ. Prius fecem. dein¬
de mortem. Siue fex ciꝰ ñ ẽ exinita:
qm̃ apd̾ iudeos remanent carna¬
lia sac̃menta. Bibent om̃s pecca¬
tores t̾rȩ: qm̃ om̃s in t̾renis ꝓmissi¬
onib delectantur. Mirabił ẽ iste
calix: de quo bibent om̃s & boni &s¬
mali. ⁊ in qͦ sumt boni unde uiuant:
mali unde ꝑeant. Tale erat & u̾bũ
in ruinam ⁊ resurrectionẽ mulcoꝵ:
⁊ in signum cui cont̾dicct᷑. Sic etiã
in suꝑiore psalmo ipsã scͥpt᷑am uo¬
cans arcum. parauit inqͥt in eo ua¬
sa mortis. id ẽ sentencias que male
indellecłȩ mordem ꝓpinant multis.
Sic de isto calice quidã uiuunt. qͥdã
gaudio laudabo illum: qui sp̃alit̃
ẽ d̾s illoꝵ. qui sꝑ̾alit̾ st̃ iacob. De¬
in de p̃nunciat iudiciũ. ubi p̃dicit
malos humiliari. bonos exaltari.
Unde & subdit. & omnia cornua

Expanded text:
nec Judaeorum infidelitas, nec haeretinec Judaeorum infidelitas, nec haereticorum error, nec paganorum stultitia est penitus diminuta. Bibent omnes peccatores terrae prius faecem, deinde mortem. Sive faex ejus non est exinanita, quoniam apud Judaeos remanent carnalia sacramenta. Bibent omnes peccatores terrae, quoniam omnes in terrenis promissionibus delectantur. Mirabilis est iste calix, de quo bibent omnes et boni mali: et in quo sumunt boni unde vivant, mali unde pereant. Tale erat et Verbuin ruinam et resurrectionem multorum, et in signum cui contradicetur . Sic etiam in superiore psalmo ipsam Scripturam vocans arcum, 383 Paravit inquit in eo vasa mortis , id est sententias, quae male intellectae mortem propinant multis. Sic de isto calice quidam vivunt, quidamgaudio. Laudabo illum, qui specialiter est Deus illorum qui spiritualiter sunt Jacob. Deinde praenuntiat judicium, ubi praedicit malos humiliari, bonos exaltari. Unde et subdit: 11. Et omnia cornua
Abbreviated transcription (Latin):
Desercos montes dic̃: ꝓpt̃ in habitabi¬
lem plagam quȩ ẽ in septentͥone
Si homo uidex eẽt: minꝰ forsitan ti¬
meri potuissae. S qm̃ d̾s iudex est.
iam nullus contͣ eum loqͣtur: sed̃
potius ab omnib seruiat᷑. E cõm̃¬
dat dm̃ iudicem cum subumgit.
Hẽ humiliat. id ẽ iudaicum ppłm.
& hunc exaltat. id ẽ gentiłe: qͥa calix
in manu dñi. qr scͥptura sacͣ in pote¬
state dni. qͥa ipse solus tenet clauem
scientie: calix dico uini meri plenꝰ
mixto. In dnĩco quippe calice uinũ
nierum. mixtaq ⁊ fex continet᷑. &
qͣsi ex calice sumunt merũ uinum:
qui ex sacͦ eloquio diuinũ capiunt
re intelligunt quedam: quȩdam
adhuc minime discernunt. Bibt̃
fecem: qui ex codẽ capiunt errorẽ.
Iudei. heretici. ⁊ pagani fecem bibt:
quoꝵ tbulenta fetidaq doctrina.
nunꝗͣ ab errore seꝑatur. & inclina¬
uit ex hoc a iudaico ppło. in hoc
gentili eliqͣtus inde intellectus: ue¬
rumtam̃ fex eiꝰ ñ ẽ exinanita. qm̃

Expanded text:
Desertos montes dixit, propter inhabitabilem plagam, quae est in Septentrione. Si homo judex esset, minus fortassis timeri potuisset. Sed quoniam Deus judex est, jam nullus contra eum loquatur, sed potius ab omnibus serviatur. Et commendat Deum judicem, cum subjungit: hunc humiliat, id est, Judaicum populum: et hunc exaltat, id est, Gentilem: 9. Quia calix in manu Domini. Quia Scriptura sacra in potestate Domini. Quia ipse solus tenet clavem scientiae . Calix dico, vini meri plenus mixto: in Dominico quippe calice vinum merum, mixtumque et faex continetur. Et quasi ex calice sumunt merum vinum, qui ex sacro eloquio divinum capiunt re intelligunt, quaedam adhuc minime discernunt. Bibunt faecem, qui ex eodem capiunt errorem. Judaei, haeretici, et pagani faecem bibunt, quorum turbulenta foetidaque doctrina nunquam ab errore separatur. Et inclinavit ex hoc, a Judaico populo, in hoc, Gentili. Eliquatus est inde intellectus. Verumtamen faex ejus non est exinanita. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
potuit ꝙ̃s acciꝑe in eoqd ẽ filiusdi:
s in co qd̾ ẽ filius hominis. Hinc
eugłista ait. Dedit ei potestatẽ &
iudicium fac̾e. qͥa filius hoĩs est.
Modo gͦ ẽ tp̃s p̃dicationis: unde aic
narrabo mirabilia dua. Audi nar¬
rantem: audi predicandem. Nam si c̃¬
tempseris. ipse udex minat᷑ tibi iu¬
dicium dic̃s: cum acceꝑo tp̃s. ego u¬

Expanded text:
potuit tempus accipere in eo, quod est Filius Dei, sed in eo, quod est filius hominis. Hinc Evangelista ait: Dedit ei potestatem et judicium facere, quia filius hominis est . Modo ergo est tempus praedicationis. Unde ait: Narrabo mirabilia tua. Audi narrantem. Audi praedicantem. Nam si contemseris, ipse judex minatur tibi judicium, dicens: Cum accep
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ qui studio & uoluntate in t̾re¬
nis ꝑseuerant. Hoc ẽ enim tinꝰ qͥsq
qd̾ amat. Si t̾ram amas: t̾ra es. Si
unt t̾rena corda. Inde dr̃ delinq̃¬
re tanqͣm de liquido quodã deflu¬
ere a stabilitade firmam̃ti uirtu¬
tis atq iusticiȩ. Cupiditate enim
inferioꝵ quisq peccat. & sic̃ corro¬
borat᷑ caritate suꝑioꝵ: ita deficit
& qͣsi liquescit cupiditate inferioꝵ.
Sic gͦ t̾ra liq̃facta: ego ait dñs c̃fir¬
maui columnas erꝰ. Colũnas dic̃
apłos: unde paulus de coapłis sus
qui uidebant᷑ in qͥd colũnȩ esse.
& quid eeñt ille columne: nͥ ab illo
firmarent᷑: Nam qͦdã t̾rȩ motu.
& ipse nutauer̃. qñdo dñm occidi
uider̃. S resurrex̃. mortẽ ñ esse
tim̃dam demonstrauit: spũ ab
alto misso corda discipłoꝵ inflam¬
mauit: ⁊ sic columnas t̾re c̃firma¬
uit. Dicat gͦ. ego c̃firmaui ccolũ¬
nas ciꝰ. Quib c̃firmatis. qͥa ad p̃di¬
candum misit: recte adhuc subiũ¬

Expanded text:
dio et voluntate in terrenis perseverant: hoc est enim unusquisque, quod amat. Si terram amas, terra es: si unt terrena corda. Inde dicitur delinquere, tanquam de liquido quodam defluere a stabilitate firmamenti virtutis atque justitiae. Cupiditate enim inferiorum quisquis peccat: et sicut roboratur caritate superiorum, ita deficit, et quasi liquescit cupiditate inferiorum. Sic ergo terra liquefacta, Ego ait Dominus confirmavi columnas ejus. Columnas dicit Apostolos. Unde Paulus de coapostolis suis: Qui videbantur inquit columnae esse . Et quid essent illae columnae, nisi ab illo firmarentur? Nam quodam terrae motu et ipsae nutaverunt, quando Dominum occidi viderunt. Sed resurrexit: mortem non esse timendam demonstravit: Spiritu ab alto misso, corda discipulorum inflammavit: et sic columnas terrae confirmavit. Dicat ergo, Ego confirmavi columnas ejus. Quibus confirmatis, quia ad praedicandum misit, recte adhuc subjun
Abbreviated transcription (Latin):
lic& aut scipsos defendendo: aut
ipsum altissimum accusando.
ꝓpt̾ea subdit. nolite loqui adũs
dm̃ iniquitatẽ. dicendo. ñ iudicat
ds de reb humanis: ñ curat quid
agat᷑ in t̾ris. Neq hoc neq illo mͦ
debetis loqui adu̾sus dm̃ iqͥtadẽ
o uidei. Quia neqz ab oriente neq
ab occidente neq a desertis mon¬
tib. sub audis locunt᷑ aduersus
dm̃ iniqͥtatem. lam gentes que
in his trib mundi partib habitãt.
cepunt de auctore suo bene & ra¬
tionabilit̾ sentire: uos soli quib
meridiana plaga ad habitandũ
c̃cessa fuit. nolite blasphemare.
Uel ita dici pot̃. Iudei nolide loqui
adu̾sus dm̃ inqͥtatem. qd̾ quid̃
fecer̃. qui reus ẽ mortis & crucifi¬
ge clamauer̃: quia neq ab oriẽte

Expanded text:
licet aut seipsos defendendo, aut licet aut seipsos defendendo, aut ipsum Altissimum accusando. Propterea subdit: Nolite loqui adversus Deum iniquitatem. Dicendo, Non judicat Deus de rebus humanis: non curat quid agatur in terris. Neque hoc, neque illo modo debetis loqui adversus Deum iniquitatem, o Judaei. 7. Quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibus subaDeum iniquitatem. Jam gentes, quae in his tribus mundi partibus habitant, coeperunt de auctore suo bene, et rationabiliter sentire. Vos soli, quibus meridiana plaga ad habitandum concessa fuit, nolite blasphemare. Vel ita dici potest: Judaei, nolite loqui adversus Deum iniquitatem: quod quidem fecerunt qui, Reus est mortis, et, Crucifige, c
Abbreviated transcription (Latin):
ait opꝰ sanis medic̃: s male habñ¬
tib. Lex dicebat. qui fecerit hoc
uel illud. morte moriat᷑: ego dixi
inqͥs nolice inique agere. Sic & ad¬
uldere dix̃: uade & iam ampliꝰ noli
peccare. Ergo qͦs occidit iusticia. re¬
seruat grã: tantũ c̃ ut resipiscant.
acq se in humilicate ꝓst̃nãt. do adhue
subdit. & delinqñtib nolite exal¬
tare cornu. Nolite eleuari in suꝑbia:
nolite elate defendere peccata: Duo
in hoc uersu ãmon& peccatorẽ ds̾.
pͥmo ut recedat a malo: deinde ne
suꝑbiat in peccato pͥmo ut̃ de fu¬
turo caueat: alt̾o ut de p̃c̃ito peni¬
teat. Sequit᷑ alia ꝓhibitio. Nolite
ex ollere in altum cornui ur̃m:. idẽ
uolite uos erigere cont d̃m. In tã¬
um nolite suꝑbire: ut culpã pec¬
catoꝵ reflectatis in auctorem ur̃m.
q̃ enim defuer̃ qui dicerent. ñ ẽ
nr̃a culpa si ꝑeccamꝰ: qm̃ tales nos
ercauit ds̾. Si d̾s uella: nullusho¬
mo peccara. Sic duob modisso¬
lent iniqͥ exaltare cornu suũ. uide¬

Expanded text:
sed male habentibus . Lex dicebat, Qui fecerit hoc, vel illud, morte moriatur. Ego dixi iniquis, Nolite inique agere. Sic et adulterae dixit: Vade, et jam amplius noli peccare . Ergo quos occidit justitia, reservat gratia: tantum est, ut resipiscant atque se in humilitate prosternant. Ideo adhuc subdit: Et delinquentibus, Nolite exaltare cornu. Nolite elevari in superbia. Nolite elate defendere peccata. Duo in hoc versu admonet Deus peccatorem. Primo ut recedat 382 a malo: deinde ne superbiat in peccato. Primo, ut de futuro caveat: altero ut de praeterito poeniteat. Sequitur alia prohibitio. 6. Nolite extollere in altum cornu vestrum, id est, nolite vos erigere contra Deum: intantum nolite superbire, ut culpam peccatorum reflectatis in auctorem vestrum. Non enim defuerunt, qui dicerent, Non est nostra culpa si peccamus, quoniam tales nos creavit Deus. Si Deus vellet, nullus homo peccaret. Sic duobus modis solent iniqui exaltare cornu suum: vide
Abbreviated transcription (Latin):
inuocabimꝰ nom̃ cuũ. Inici¬
um bonoꝵ ẽ ẽfessio peccatoꝵ.
Iustus enim in pͥncipio accusator sin ẽ.
Primum gͦ peccata sua c̃ficere deo.
hȩc ẽ enim inchoadio iusticie: ⁊ ñ se¬
mel s it̾um. & qͦtiens peccau̾is. toci¬
ens conficere. Uerbi repeticio. ꝑse¬
uerantic comm̃datio ẽ. Ñ podes ite¬
rum rec̾rere ad baptisinũ si pecca¬
ueris. recurre ad c̃fessionẽ. Qͣre c̃fice¬
mur do cum ipse sciat peocata nr̃a
compunctionẽ: parit humilitatẽ.
que grata ẽ do: ꝑ qm rec̃ciliat᷑ ho-¬
mini conu̾so. Sic c̃fidere peccatum.
& deinde inuoca dm̃: nam si pͥus ĩ¬
uocañs. ñ exaudieris. Quid ẽ inuo¬
care:. nͥ intꝰ uocare : Prius gͦ expelle
peccatum. & sic dñi inuita ad cortu¬
um. Iam enim dignꝰ eris dñi nom̃
inuocart. atq ipsius oꝑa cȩt̃is p̃di¬
care. Und̾e ⁊ subdit᷑. Narrabimꝰ mi¬
rabilia tua. Qͥd tam mirabile quã
qd̾ creator crcatõra efficit᷑: qd̾ ĩmor¬

Expanded text:
invocabimus nomen tuum. Initium bonorum est confessio peccatorum. Justus enim in principio accusator est sui . Primum ergo peccata tua confitere Deo. Haec est enim inchoatio justitiae. Et non semel, sed iterum, et quotiens peccaveris, totiens confitere. Verbi repetitio perseverantiae commendatio est. Non potes iterum recurrere ad baptismum. Si peccaveris, recurre ad confessionem. Quare confitemur Deo, cum ipse sciat peccata nostrcompunctionem. Parit humilitatem, quae grata est Deo, per quam reconciliatur homini converso. Sic confitere peccatum, et deinde invoca Deum. Nam si prius invocaveris, non exaudieris. Quid est invocare, nisi intus vocare? Prius ergo expelle peccatum, et sic Deum invita ad cor tuum. 381 Jam enim dignus eris Domini nomen invocare, atque ipsius opera caeteris praedicare. Unde et subditur: Narrabimus mirabilia tua. Quid tam mirabile, quam quod creator creatura efficitur, quod immor
Abbreviated transcription (Latin):
nem id ẽ in ꝑfectionem sue obediẽ¬
de̾. ⁊ hoc in carminib. idẽ. in iocũ¬
ditate: qͥa uita dñi nr̃i disciplina
funt moꝵ: qͥa qd̃ ipse intellex̃. & nob̃
intelligendum ꝓposuit. Qͥd audẽ
intellexit: ꝑ seu̾andum in laudib
usq in finẽ. Qnͣdo hoc intellexit:
Qnͣdo iudei in hoc scło tantum flo¬
rentes ꝑdider̃ eum mortĩ. ⁊̃ dm̃ in
homine latentẽ crede noluer̃. Quȩ
ꝓditio fuit p̃figͣata. cum uenissẽt
tiphei ⁊ dixissent sauli: nne dd̾ ab¬
sconditus ẽ ap̃ nos: uicꝰ quidã erat
ripħ. cuius habitatores ⁊ iphei: in
cuiꝰ regione se abscond̃at dd cum
eum uell& saul inuenire & occid̾e.
Isti gͦ ⁊ iphei cum hoc cognouissent.
.ꝓdider̃ eum regi ꝑsecutori dicen¬
tes. Ñ ne ecce dauid absconditꝰ est
ap̃ nos: Nicħ quidẽ ꝓfuit illis
ꝓditio eoꝵ. ⁊ ipsi dd̃ nicħ obfuit:
nanq animus eoꝵ malignꝰ demõ¬
stratus ẽ. Uph int̾p̃tatur flos. In¬
de dicunt᷑ ⁊ iphei. id ẽ. florentes: ꝑ

Expanded text:
bedientiae. Et hoc in carminibus, id est, in jocunditate: quia vita Domini nostri disciplina fuit morum: quia quod ipse intellexit, et nobis intelligendum proposuit. Quid autem intellexit? Perseverandum in laudibus, usque in finem. Quando hoc intellexit? Quando Judaei in hoc saeculo tantum florentes prodiderunt eum morti, et Deum in homine latentem credere noluerunt. Quae proditio fuit praefigurata, cum venissent Ziphaei, et dixissent Sauli, Nonne David absconditus est apud nos ? Vicus quidam erat Ziph: cujus habitatores Ziphaei: in cujus regione se absconderat David, cum eum vellet Saul invenire et occidere. Isti ergo Ziphaei cum hoc cognovissent, prodiderunt eum regi persecutori, dicentes: Nonne ecce David absconditus est apud nos? Nihil quidem profuit illis proditio eorum: et ipsi David nihil obfuit. Namque animus eorum malignus demonstratus est. Ziph interpretatur flos. Inde dicuntur Ziphaei, id est, florentes: per
Abbreviated transcription (Latin):
tur.⁊ remanent in uia. Pptẽa diui¬
nitus ãmoneris. ut uirilit̃. id ẽ for¬
dit̾ agas. ⁊ corde c̃firmatꝰ patienter
sustineas. Nõ enĩ suffic̃ bona uiri¬
lit̾ ag̾e: nͥ ex uirtute animi studeas
⁊ mala eqͣmmit̃ dolerare. Noli dis¬
solui: nesis int̾ eos quib dr̃. Ue bis¬
qui ꝑdider̃ sustmentiã. Qui susti¬
nentiam ꝑdit. effeminatꝰ ẽ ꝑdit
uigorem. Oꝑare gͦ uirilit̃. sustine
patient̾: ut bene uiuendosis iustꝰ:
⁊ patiendo ꝑfectus. Sic bona quȩ
eredis. uideb: sic recta oꝑa ad sinem

Expanded text:
in via. Propterea divinitus admoneris, ut viriliter, idest, fortiter agas, et corde confirmatus patienter sustineas. Non enim sufficit bona viriliter agere, nisi ex virtute animi studeas et mala aequanimiter tolerare. Noli dissolvi, ne sis inter eos quibus diqui perdiderunt sustinentiam ! Qui sustinentiam perdit, effoeminatus est, perdit vigorem. Operare ergo viriliter, sustine patienter: ut bene vivendo sis justus, et patiendo perfectus. Sic bona quae credis, videbis. Sic recta opera ad finem
Abbreviated transcription (Latin):
dies. qͦmͦ anni: de qͥb dictũ ẽ. ⁊ anni
tui ñ deficient. Nam dies uitȩ et̃nȩ. unꝰ
dies ẽ sine occasu. Hoc dix̃ gͦ. a dño
banc c̃cupiui. Hanc unã petii: hãc
requiram. & qͣsi dic̾emꝰ. qͥd tͥ factus
es. ad qͥd hoc petis: ut uideã in qͥt uo¬
luntatẽ dnĩ. ⁊ uisitẽ demplũ eiꝰ. Ecce
qd̃ amo: ecce qͣre uolui habitare in
domo dñi. ut contẽpler delectatio¬
nem eiꝰ. Uideo enim nc̃ ꝑspecłm ⁊ ĩ

Expanded text:
dies, quomodo anni, de quibus dictum est, Et anni dies, quomodo anni, de quibus dictum est, Et anni tui non deficient . Nam dies vitae aeternae, unus dies est sine occasu. Hoc ergo dicit, A Domino hanc concupivi, hanc unam petii, hanc requiram. Et quasi diceremus: Quid tibi facturus es? Ad quid hoc petis? Ut videam inquit voluntatem Domini, et visitem temptum ejus. Ecce quod amo. Ecce quare volui habitare in domo Domini, ut contempler delectationem ejus. Video enim nunc per speculum et in
Abbreviated transcription (Latin):
mo dñi om̃ib dieb uide meȩ. Ualẽt
nob̃ tẽptatioẽs ⁊ tͥbulationes huius
scłi: ad c̃sequendũ regnũ dĩ. Unde scã
eccła dũ bella in imis sustin&. spẽ suã
ad alta subleuat: ⁊ qͣnto gͣuiora hic
patit᷑. tanto ibi maiorẽ mercedẽ ex¬
pec̾tat. Hinc in eugłio dñs ait. Cũ
maledix̾int uob̃ hoĩes ⁊ ꝑsecuti uos
fuerint ꝓpt̃ me: gaudete in illa hora.
qr merces urã multa ẽ in cęlo. Uidea¬
mus gͦ qm unã petit: qui int̃ adu̾sa
c̃stitutus mltim &. Quȩ ẽ illa una :
ut in habitem inqͥt in domo dñi õib
manebimꝰ. In ista ꝑegͥnatione. ꝓpͥe
appellat᷑ tab̃nacłm: qd̾ ꝑtin& ad
militantes ⁊ pugnandes contͣhostẽ.
Qͥd ac̾turi sumꝰ in illa domo. habes ĩ
bunt de. Hac iste cupiditate ardens
⁊ amore estuans. desid̾at ꝑ om̃s dies
uite suȩ in domodñi habitare. Dies
inqͣm ñ fimendos. s et̃nos. Sic dicunt᷑

Expanded text:
mo Domini omnibus diebus vitae meae. Valent mo Domini omnibus diebus vitae meae. Valent nobis tentationes et tribulationes hujus saeculi ad consequendum regnum Dei. Unde sancta Ecclesia dum bella in imis sustinet, spem suam ad alta sublevat: et quanto graviora hic patitur, tanto ibi majorem mercedem exspectat. Hinc in Evangelio Dominus ait, Cum maledixerint vobis homines, et persecuti vos fuerint propter me: gaudete in illa hora, quia merces vestra multa est in coelo . Videamus ergo quam unam petit, qui inter adversa constitutus nihil timet. Quae est illa una? Ut inhabitem inquit in domo Domini omnibus manebimus. In ista peregrinatione proprie appellatur tabernaculum, quod pertinet ad militantes et pugnantes contra hostem. Quid acturi sumus in illa domo, habes in culorum laudabunt te . Hac iste cupiditate ardens, et amore aestuans, desiderat per omnes dies vitae suae in domo Domini habitare. Dies, inquam, non finiendos, sed aeternos. Sic dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
piant suꝑme nocentes. ut edant
carnes meas. qͥ t̾bulant me inimi¬
cimei. ipsi infirmati st̃ ⁊ cecider̃.
Apꝓpinqnͣt nocentes. inuadt̃ me
hostes: obsident inimici. ut carnes
meas edant: ut me lac̾ent ⁊ occidãt:
ut carnales ⁊ imꝑfectos decipiãt:¬
⁊ nefario corpori suo c̃ungant.
Uł carnes edere ẽ. earnales affecti¬
ones igne tͥbulationis c̃sumere.:
s in eo infirmant᷑ ⁊ a ꝓpͥis uirib
⁊ uicti cadt̃. qͦ ad int̾iora animi. ir¬
rumꝑe ñ posst᷑. Uñ adhuc ⁊̃ sub¬
iungit. Si c̃sistant adu̾sũ me ca¬
stra:. ñ timebit cor meũ. Si impioꝵ
exercit᷑. si uicioꝵ impetꝰ. si demonioꝵ
cetus collectis uirib atq acie ordi¬
nata ꝯsurgat: nicħ cordubitat: qd̾
omp̃s d̾s illuminando. sanando. ꝓ¬
degendo c̃firmat. Si exurgat adũsũ
me p̃lum. ut me debellare uelint
mimici supͣdicti: in hoc egosꝑabo.
Inquo: Sequit᷑ ⁊ dic̃. Unã petii a
dño hanc reqͥram: ut ini habitẽ indo¬

Expanded text:
nocentes, ut edant carnes meas: Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt, et ceciderunt. Appropinquant nocentes, invadunt me hostes, obsident inimici: ut carnes meas edant, ut me lacerent, et occidant, ut carnales et imperfectos decipiant, et nefario corpori suo conjungant. Vel carnes edere, est carnales affectiones igne tribulationis consumere: sed in eo infirmantur a propriis viribus, et victi cadunt, quo ad interiora animi irrumpere non possunt. Unde adhuc etiam subjungit: 3. Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum. Si impiorum exercitus, si vitiorum impetus, si daemoniorum coetus collectis viribus atque ordinata acie consurgat, nihil cor dubitat: quod omnipotens Deus illuminando, sanando, protegendo confirmat. Si exsurgat adversum me praelium, ut me debellare velint mimici supradicti, in hoc ego sperabo. In quo? Sequitur, et dicit: 4. Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in do
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuam dñe reqͥram. Ac si dicat.
Oratio mea ñ in solis labiisẽ: s corde
plata ẽ. Exqͥsiuit te facies mea. idẽ.
intentio mea. fides mea. mens mea:
in qͣ me cognoscis. faciem tuã dñe
reqͥram. Nhonorẽ. ñ głam. ñ diui¬
cias. quero: facies tua. pulchritudo
tua. uisio tua. mͥ ẽ in desidio. Non
autas faciẽ tuã ame: ne declines ĩira
a seruo tuo. forte ab aliqͥb declinat ñĩira:
qͦmͦ a qͥbdã qͥ illi dict̃. au̾te faciẽ tuã
a pecc̃is meis. Qnͣdo a pecc̃is tuis au̾tit

Expanded text:
faciem tuam Deus requiram. Ac si dicat, faciem tuam Deus requiram. Ac si dicat, Oratio mea non in solis labiis est, sed corde prolata. Exquisivit te facies mea, idest, intentio mea, fides mea, mens mea, in qua me cognoscis: faciem tuam Deus requiram. Non honorem, non gloriam, non divitias quaero, facies tua, pulchritudo tua, visio tua mihi est in desiderio. 9. Non avertas faciem tuam a me, ne declines in ira a servo tuo. Forte ab aliquibus declinat non in ira, quomodo a quibusdam, qui illi dicunt, Averte faciem tuam a peccatis meis . Quando a
Abbreviated transcription (Latin):
orbe t̾rarum diffusa. dotis uiribus
laudaui dñm. Uociferare ẽ. ingenti
uirtute uocẽ efferre.Immolamꝰ deo
hostiam uociferatiõis. qnͣdo ei laudes
offerimus cũ magna deuotiõe ⁊ contͥ¬
tione cordis. In hoc qd̾ ait. cantãbo ⁊
psalmũ dicam: freqñtiam diuini
minist̾ii insinuat. Cantꝰ ꝑtin ad
iocunditatẽ laudis: p̃s uͦ ad exerciti¬
um bonȩ oꝑatioĩs. Sic ẽ laus nr̃a d̾o
acceptabił. si uoce. corde. ⁊ oꝑe laudam᷑
eum. Deiñ postulat. ut exaudiatur.
cum subiung̃. Exaudi dñe uocem
meam qͦ clamaui ad de:miscr̾e mei
⁊ exaudi me. Gemamꝰ mͦ: oremꝰ mͦ:
dium. Int̾m mͦ qͣndo in diẽb ma¬
loꝵ sumꝰ. ñ cess& oratio nrã ad dm̃.
a qͦ unam illã petamꝰ ÷ ab ipsa petici¬
one ñ desistamꝰ. donec ad illã illodo¬
nante ac ꝑducente ꝑueniamꝰ. finiã¬
tur om̃s cupiditates. una in cordesit.
⁊in postulatioẽ. Unde ⁊ subdit᷑. Tibi
dix cor meũ. exqͥsiuit te facies mea:

Expanded text:
orbe terrarum diffusa, totis viribus laudavi Dominum. Vociferare est ingenti virtute vocem efferre. Immolamus Deo hostiam vociferationis , quando ei laudes offerimus cum magna devotione et contritione cordis. In hoc quod ait, Cantabo et psalmum dicam, frequentiam divini ministerii insinuat. Cantus pertinet ad jocunditatem laudis, Psalmus vero ad exercitium boni operis. Sic est laus nostra Deo acceptabilis, si voce, corde et opere laudemus eum. Deinde postulat ut exaudiatur, cum subjungit, 7. Exaudi, Domine, vocem meam qua clamavi ad te, miserere mei, et exaudi me. Gemamus modo, oremus dium. Interim modo, quando in diebus malorum sumus, non cesset oratio nostra ad Deum, a quo unam illam petamus. Et ab ipsa petitione non desistamus, donec ad illam, illo donante ac perducente, perveniamus, finiantur omnes cupiditates, una in corde sit et in postulatione. Unde et subditur: 8. Tibi dixit cor meum, exquisivit te facies mea:
Abbreviated transcription (Latin):
esto. ne derelinqͣs me: neq despicias
me d̾s salutaris m̃s. Ecce in uiasũ:
petiui a de unã: lib̃um arbitͥum habeo:
recta quȩ age debeam cognosco. s sñ
de nich ag̾e ualco. Esto gͦ adutor m̃s
ut ꝓficiam: nec me derelinqͣs uͣt̃ ca¬
dam: neq despicias me ne ꝑeam: qd̃
debes fac̾e. qr tu ds m̃s es. qui me cre¬
asti:⁊ salutaris m̃s qui me redemisti.
Nõ habeo adiutorium extͣte. Qm̃¬
pat̾ m̃s ⁊ mat̾ mea dereliqͣr me: dñs
autẽ assumpsit me. Exceptis illis
duob parentib dequoꝵ carne na¬
disumꝰ. habemꝰ hic alium patrẽ &
diabolus ẽ:⁊ fuit nob̃ pat̾ cum eemꝰ

Expanded text:
derelinquas me, neque despicias me, Deus salutaris meus. Ecce in via sum: petivi a te unam, liberum arbitrium: habeo. Recta quae agere debeam, cognosco: sed sine te nihil agere valeo . Esto ergo adjutor meus, ut proficiam: nec me derelinquas, ne cadam: neque despicias me, ne peream: quod debes facere, quia tu Deus meus es, qui me creasti, et salutaris meus, qui me redemisti. Non habeo adjutorem extra te. pater meus et mater mea dereliquerunt me, Dominus autem assumpsit me. Exceptis illis duobus parentibus, de quorum carne nati sumus: habemus hic alium patrem, et diabolus est , et fuit nobis pater, cum essemus
Abbreviated transcription (Latin):
clastica simplex eẽt.⁊ nullꝰ extͥnsecus
heticoꝵ doginatũ assertionib eam
stͥngere: ñ pot̾at tam clara ⁊ tamex¬
aminata uidĩ fides nr̃a.S iccirco
doctͥuam catholicam c̃tͣdicendium
obsid& impugnatio. ut sides nr̃a
ñ ocio torpescat. s exercitiis elimine
Oport& audem ⁊ hereses eẽ: ut ꝓbati
quiq manifesti fiant int̾ uos. Ipsũ
deniq diabolum. ⁊ obluctantes ad¬
u̾sum nos contͣrias potestates si au¬
feras. uͥtutes auimi sñ obluc̾tante
ñ pot̾unt enitescere. Sic ⁊ fideliũ
gła ñ pot̾it resplende. nͥ eam infide¬
lium reꝓbatio ⁊ pena cõm̃das. Post
illum cͥcuitum ⁊ iubilationẽ ⁊ pł
ista ꝑicłã ⁊ labores int̾ manꝰ tͥbulan¬
tium positꝰ. estuans. anhelans. labo¬
rans. firmꝰ ⁊ certus dño suscipiente.
deducente. regente. qͥd subiungat al¬
diamus. Credo uidẽ bona dñi. in
t̾ra uiuentium. Obona dñi dul¬
cia. ĩmortalia. sempit̃na. Qnͣdoui
debouos: Credo inqͥt uidẽ. lustꝰ

Expanded text:
astica simplex esset, ut nullus extrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus cingeretur, non poterat tam clara et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra non otio torpescat, sed exercitiis elimeturOportet autem et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant . Inter nos, ipsum denique diabolum, et obluctantes adversum nos contrarias potestates, si auferas virtutes animi, sine obluctante non poterunt enitescere. Sic et fidelium gloria non poterit resplendere, nisi eam infidelium reprobatio et poena commendet. Post illum circuitum et jubilationem, post ista pericula et labores, inter manus tribulantium positus, aestuans, anhelans, laborans, firmus et certus, Domino suscipiente, deducente, regente, quid subjungat, audiamus: 13. Credo videre bona Domini in terra viventium. O bona Domini dulcia, immortalia, sempiterna! Quando vos videbo? Credo, inquit, videre. Justus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ petra ẽ ⁊ caput. De hac petra ipse dũs
ait. Ec suꝑ hanc petrã edificabo ec¬
cłiam meã. In hac petra firmit̃ fun¬
data. exaltat᷑ de mundo ad cȩlum.
de diabolo ad dm̃. ubi ⁊ nc̃ dũ mora¬
tur ⁊ laborat corpꝰ int̾ inimicos in
t̾ra. iam caput suũ idẽ. xp̃m exalta¬
tum dic̃. Surrex̃ enĩ amortuis : sed
ad dext̾am patͥs in cȩlo. Confidantgsͦ
m̃bra nec timeant inimicos: cũ iã
nc̃ suꝑ eos cap̃ suũ uideant exaltati.
uͥ enĩ capud ẽ. ibi ⁊ m̃bra secut᷑a sunt.
Sumꝰ ⁊ nos cũ illo sursum: ẽ ⁊ ille no¬
b̾cum deorsũ. Ecce qͣle pignꝰ habem.
unde ⁊ nos fide ⁊ spe ⁊ caritate cum
capite nr̃o sumꝰ in cęlo in ȩt̃num:
qr ⁊ ipsum bonitade. diuinitate.
unitate. nob̾ẽ ẽ in t̾ra usq in csu¬
matioẽ scłi. Unde ei laudes ⁊ sacͥfid
ñ cessat ĩmolare eccł̃a. Idõ subuns

Expanded text:
caput . De hac petra ipse Dominus ait, Et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . In hac petra firmiter fundata exaltatur de mundo ad coelum, de diabolo ad Dominum: ubi et nunc dum moratur et laborat corpus inter inimicos in terra, jam caput suum, idest, Christum exaltatum, dicit, Surrexit enim a mortuis, et sedet ad dexteram Patris in coelo . Confidant ergo membra nec timeant inimicos: cum jam nunc super eos caput suum videant exaltatum. Ubi enim caput est, ibi et membra secutura sunt. Sumus et nos cum illo sursum. Est et ille nobiscum deorsum. Ecce quale pignus habemus. Unde et nos fide et spe et caritate cum capite nostro sumus in coelo in aeternum: quia et ipsum bonitate, divinitate, unitate nobiscum est in terra usque in consummationem saeculi Unde ei laudes et sacrificia non cessat immolare Ecclesia . Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas sibi. Si tͣdidis carnes me¬
as in manꝰ eoꝵ. ñ tͣdas me id ẽ animã
meã in aĩas idẽ uolundates eoꝵ. ut ex
toto aninũ ⁊ desidium suum expleãt
de me. ut si occidunt corpꝰ. uł animãñ
occidant. Qm̃ ut a te reuocarent. in¬
surrexert̃ in me testandes iniqͥtatẽ.
⁊ falsitatem. Multociens enim falsii:
destes cont̾ scõs surrexer: qͥ eos p̃uari¬
catores legis ⁊ seductores affirmarẽt.
S iniqͥtas m̃tita ẽ sibi. ñ scĩs. q m̃da

Expanded text:
i. Si tradideris carnem meam in manus eorum, non tradas me, idest, animam meam, in animas, idest, voluntates eorum, ut ex toto animum et desiderium suum expleant de me: ut si occidunt corpus, vel animam non occidant . Quoniam ut a te revocarent, insurrexerunt in me, testantes iniquitatem et falsitatem. Multotiens enim falsi testes contra sanctos surrexerunt, qui eos praevaricatores legis, et seductores affirmarent. Sed iniquitas mentita est sibi , non sanctis: quia
Abbreviated transcription (Latin):
inuiatua ⁊ dirige me in semita rec̃¬
tam ꝓpt̾ inimicos meos. Uia dm̃i in
hoc loco fides pot̾ intelligi:. sennita re¬
cta caritas. de qͣ apłs discipłis suis
ait. adhuc excellentiorẽ uiam uob̃
demonstro: ⁊ cep̃ loqͥ de caritate.
Inimici sc̃e ecclȩ st̃ carnalit̃ uiuẽtes
⁊ hetici: qui maleuiuendo ⁊ pͣue do¬
cendo compͥmunt seruosdĩ. Postu¬
lat. gͦ uir sc̃s legem sibi poniinuia:
ctus rec̾te credat.:⁊ ꝑ grãm directus. a
mando. ⁊ oꝑando. recte incedat. & b̾
fac̃ ꝓpt̾ inimicos suos: qͥ eos qͦs minꝰ
eruditos. aut imꝑfectos inueniunt:
ad errorem siue iniqͥtatẽ si posst̃ tͣht̃.
De quib adhuc subdit᷑. Ne tdidĩs
me in aĩas tͥbulantium me: qm̃ in

Expanded text:
in via tua, et dirige me in semitam rectam propter inimicos meos. Via Domini in hoc loco fides potest intelligi: semita recta, caritas: de qua Apostolus discipulis suis ait, Adhuc excellentiorem viam vobis demonstro : et coepit loqui de caritate. Inimici sanctae Ecclesiae sunt carnaliter viventes, et haeretici: qui male vivendo, et prave docendo comprimunt servos Dei. Postulat ergo vir sanctus legem sibi poni in viactus recte credat, et per gratiam directus, 120 amando et operando recte incedat. Et hoc facit, propter inimicos suos, qui eos quos minus eruditos aut imperfectos inveniunt, ad errorem sive iniquitatem si possunt trahunt. De quibus adhuc subditur: 12. Ne tradideris me in animas tribulantium