comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quaesitae fidei eorum. Id circo non neglegenter hoc agere se profit&ur. ne
tẽdiis et molestiis cederet. quia magnificari se credidit apud dm̃. si augeant᷑
infide auditores eius. Sicutdic̃ dñs. Pater sicut misistime in hunc mundum
et ego misi eos in hunc mundum & pro eis scificabo me ipsum: Hoc dicit quiates¬
timonium magistriẽ in discipulis obaudientib:. Vnde ait. In uobis magni¬
ficari.
profitetur ad augendam głam p̃dicationis ubi non adhuc fuerat p̃dicatum.
on in aliena regula preparatis glari. Manifertum ẽ quia uirprudens
non in his confidit neq głam sperat : quae in aliorum laboribus constant:
I deo & apostolus non audet in hos qualis p̃dicantibus credider̃ : Neinalienis
laboribus głari uideretur: sed hoc nititur uteis p̃dicet quibus noneraxit
adnuntiatum ut głam labore suo quaerat. Quiaũ głatur. in dño glori&.

Expanded text:
quaesitae fidei eorum, idcirco non negligenter hoc agere se profitetur, ne quaesitae fidei eorum, idcirco non negligenter hoc agere se profitetur, ne taediis et molestiis cederet; quia magnificari se credidit apud Deum, si augeantur in fide auditores ejus, sicut dicit Dominus: Pater sicut misisti me in hunc mundum, et ego misi eos in hunc mundum, et pro eis sanctifico me ipsum Hoc dicit, quia testimonium magistri est in discipulis obaudientibus; unde ait: In vobis magnificari profitetur ad augendam gloriam praedicationis; ubi adhuc non fuerat praedicatum. Ut non in aliena regula praeparatis gloriemur. Manifestum est quia vir prudens non in his confidit, neque gloriam sperat, quae in aliorum laboribus constant. Ideo et Apostolus non audet in hos, qui aliis praedicantibus crediderunt; ne in alienis laboribus gloriari videretur; sed hoc innititur, ut eis praedicet, quibus non erat annuntiatum, ut gloriam labore suo quaerat. Qui autem gloriatur, in Domino glorietur.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ nutu ꝑuenit: ceteris nontali fiducia quia in aliena regula erant :
Hoc ẽ in parte alterius euange listae
onenim quasi non ꝑtingentes
tra extendi quã conceditur. sed non ultra. quia mensurã dedit ds̃ quã ser¬
uarent euangelistȩ eius quã hic se custo disse gestatur : Ideo enĩ hoc osten¬
dit ut sciant quõ ado ad hos directus ẽ. Acꝑ hoc obaudire illos debere
monit& eius ne contempnentes dõ a quo missusẽ resistere uiderentur :
sq aduos enim ꝑ uenimus in euangelio xp̃i nonꝰ in mensum głantes in alienis labo¬
ribus. Hic manifestius apparet quod dic̃ quia ipse illos fundauerat. Ideo
tanta fiducia adhos loquitur . nec enim labore alterius ad quisiti fuerantad
ergo extra mensuram głatur qui in labore suo glatur: S¬
pem uero haben¬
tes crescentis fidei urae in uob magnificari
Quia fructum laboris sperat

Expanded text:
Dei nutu pervenit: caeteris non tali fiducia; quia in aliena regula erant, Dei nutu pervenit: caeteris non tali fiducia; quia in aliena regula erant, hoc est, in parte alterius Evangelistae. Non enim quasi non pertingentes tra extendi, quam conceditur, sed non ultra; quia mensuram dedit Deus, quam servarent evangelistae ejus, quam hic se custodire testatur. Ideo enim hoc ostendit, ut sciant quoniam a Deo ad hos directus est; ac per hoc obaudire illos debere monita ejus; ne contemnentes, Deo a quo missus est, resistere viderentur. Nam usque ad vos pervenimus in Evangelio Christi, non in immensum gloriantes in alienis laboribus. Hic manifestius apparet, quod dicit, quia ipse illos fundaverat. Ideo tanta fiducia ad hos loquitur; nec enim labore alterius acquisiti fuerant ad ergo extra mensuram gloriatur, qui in labore suo gloriatur. Spem vero habentes crescentis fidei vestrae in vobis magnificari. Quia fructum laboris sperat
Abbreviated transcription (Latin):
torum ut saluos eos facer&. Nectam̃ se głari dicit in extollentia potestat̾r:
sed ad aedificationẽ illorum : Ostendit enĩ potestatem dequa sigłari uellet
non selum puderet quia data ẽ illi adño : sed hic sic illa utitur ut nongłaetur
nisi in profectu credentium : Corripiens constanter uitiosos ut głȩtur in
salute illorum : ut potestas data saluti proficiat non elationi : Duplici igitur
tquia non ultra quã p̃dicatio eius ꝑsonabat uindicabat sibi auctoritatem.
Dehis enĩ confidebat quos ipse fundauerat in xp̃i fide. Partitum enĩdicit
unicuiq: ad quos in p̃dicatione dirigeretur. ut singuli aliquas ciuitates¬
proprias haberent dequorum fide głarentur. Dĩ enim nutii machedo¬
nib: p̃dicare aduocatus ẽ hic apłs : & ut corinthiis euangeli Zaret adño
monitus ẽ. His ergo audenter loquitur quos ipse fundauit : Et ad quos

Expanded text:
torum; ut salvos eos faceret. Nec tamen gloriari se dicit in extollentia potestatis, torum; ut salvos eos faceret. Nec tamen gloriari se dicit in extollentia potestatis, sed ad aedificationem illorum. Ostendit enim potestatem, de qua si gloriari vellet, non illum puderet; quia data est illi a Domino. Sed hic sic illa utitur, ut non glorietur, nisi in profectu credentium, corripiens constanter vitiosos; ut glorietur in salute illorum, ut potestas data saluti proficiat, non elationi. Duplici ergo genet quia non ultra quod praedicatio ejus personet, vindicabat sibi auctoritatem. De his enim confidebat, quos ipse fundaverat in fide Christi. Partitum enim dicit unicuique, ad quos in praedicatione dirigeretur; ut singuli proprias aliquas civitates haberent, de quorum fide gloriarentur. Dei enim nutu Macedonibus praedicare advocatus est hic Apostolus: et ut Corinthiis evangelizaret, a Domino admonitus est. Iis ergo audenter loquitur, quos ipse fundavit, et ad quos
Abbreviated transcription (Latin):
tur qui non missi p̃dicabant : adulantes quia se ipsos commendare uolebant
onenim audemus coniungere aut comparare nos metipsos quibus dã quise
ipsos commendant. Hi sunt quise metipsos cõm̃dant quinon accepta potes¬
tate dominare uolunt nomini suo uindicantes auetoritatẽ : qui enim
mittitur non sibi. sed ei a quomittitur uindicat potestatẽ : Perquod etiã
ostendit se adño dispensatorẽ electum. Sicergo non seconiungit aut comparat
his quinon missi p̃dicant dumnihil ultra consensum p̃sumit. Sed ipsi in nos me¬
ipsos mensurantes & comparadntes nos metipsos nob̵ non inmensum głabimur sed
scđm men surã regulae quã partitus ẽ nobis dr̃ mensuram ꝑtingendi usq aduos
anta sẽ uti dic̃ potestate . quanta concesra ẽ ab auctore nec mensuram egredi: Id cir
patestatis. Głam pro auctoritate posuit qua utebatur incorreptionibus pecca¬

Expanded text:
tur, qui non missi praedicabant adulantes; quia se ipsos commendare volebant. tur, qui non missi praedicabant adulantes; quia se ipsos commendare volebant. Non enim audemus conjungere aut comparare nos ipsos quibusdam, qui se ipsos commendant. Hi sunt, qui se ipsos commendant, qui non accepta potestate, dominari volunt, nomini suo vindicantes auctoritatem. Qui enim mittitur, non sibi, sed ei a quo mittitur, vindicat potestatem: per quod etiam ostendit se a Domino dispensatorem electum. Sic ergo non conjungit se, aut comparat iis, qui non missi praedicant, dum nihil ultra concessum praesumit. Sed ipsi in noipsos mensurantes, et comparantes nosmetipsos nobis, non immensum gloriabimur: sed secundum mensuram regulae, quam partitus est nobis Deus, mensuram pertingendi usque ad vos. Tanta se uti dicit potestate, quanta concessa est ab Auctore, nec mensuram egredi. Idcircpotestatis. Gloriam pro auctoritate posuit, qua utebatur in correptionibus 197 pecca
Abbreviated transcription (Latin):
tem p̃dicandi ut saluet non ut perdat obaudientes. Siergo hic quia adño
missus ẽ inclinat se et comparat se inferioribus. quanto magis hi quinulliu
erant testimonio comparare se deberent. nondicam p̃ferre maioribus.
tnon existimemur quasi terrentes uos ꝑ epłas. Ipse potest uideri terreri
per epłas : quineq auctoritatis alicuius ẽ neq p̃sens fiduciam habet argu¬
endi: Absens aũ ideo audet: quia p̃sens timet.
Quia epłae quidem gra¬
ues & fortes. p̃sentia autem corporis infirma & sermo contemptibilis. hoc
estimet quihuius modiẽ quiaquales sumus uerbo ꝑ epłas absentes. tales¬
Ideo non se alium eẽ absentem quã p̃sens ẽ ꝓbat
quia ñ erat p̃sumptior. Ad nõ enĩ acceperat potestatem : cui enim non est
data potestas absens potest audire p̃sens aũ pudorem patitur : Ideo apłs
non erubescit dum corripit: quia fiducia potestatis hoc agit: Haec p̃p eos loꝗ¬

Expanded text:
tem praedicandi, ut salvet, non ut perdat obaudientes. Si ergo hic qui a Domino tem praedicandi, ut salvet, non ut perdat obaudientes. Si ergo hic qui a Domino missus est, inclinat se, comparat se inferioribus; quanto magis ii, qui nullius erant testimonii, comparare se non deberent, non dicam praeferre, majoribus? Ut autem non existimemur quasi terrere vos per epistolas. Ille potest videri terrere per epistolas, qui neque auctoritatis alicujus est, neque praesens fiduciam habet arguendi: absens autem ideo audet, quia praesens timet. Quia epistolae quidem graves et fortes sunt, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibilis. Hoc aestimet qui ejusmodiIdeo non se alium esse absentem, quam praesens est, probat; quia non erat praesumptor. A Domino enim potestatem acceperat; cui enim non est data potestas, absens potest audere, praesens autem pudorem patitur. Ideo Apostolus non erubescit, dum corripit; quia fiducia potestatis hoc agit. Haec propter hos loqui
Abbreviated transcription (Latin):
one abrire uniuis quã rdgniumerad ede apło sdertiebant quasi none erert
p̃ceptireius . quos cõmonet. ut side se confiderent quia erant serui xp̃i.
Non utiq deberent dea pło dubitare. sed etdeo quã uis in par sit uelsimi¬
liter sentire. Cumutiq magis p̃ferre sibi deberent magistrum gentium.
clara luce uidetur : Quia dea pło nemo credentium nonplus aestimet quam de
se. quanto magis ne mominus quam dese debeat ȩstimare. Hoc ergo contesta¬
tur acdocet. nee latione mentis bonae uitae meritum ꝑderent. Quienim
scit se aliquid eẽ. humiliat sẽ ut amplior fiat.
ansa aliquid amplius
głatus fuero depotestate nr̃a quam dedit nobis dñs in aedificationẽ non destruc¬
tione ur̃i non erubescam. Nunc significat quia superius se humiliauit ip¬
sis secomparando cumsi se erigat non erubescat. quia ad̃o accepit potesta¬

Expanded text:
one animi, minus quam dignum erat, de Apostolo sentiebant, quasi non egerent one animi, minus quam dignum erat, de Apostolo sentiebant, quasi non egerent praeceptis ejus. Quos commonet; ut si de se confidederent, quia erant servi Christi, non utique deberent de Apostolo dubitare; sed et de eo, quamvis impar sit, vel similiter sentire; cum utique magis praeferre sibi deberent magistrum gentium. clara luce videtur; quia de Apostolo nemo credentium non plus aestimet, quam de se: quanto magis nemo minus quam de se debeat aestimare? Hoc ergo contestatur et docet; ne elatione mentis bonae vitae meritum perderent. Qui enim scit se aliquid esse, humiliet se, ut amplior fiat. Nam etsi aliquid amplius gloriatus fuero de potestate nostra, quam dedit nobis Dominus in aedificationem, non in destructionem-vestri, non erubescam. Nunc significat, quia superius se humiliavit, ipsis se comparando; cum si se erigat, non erubescat; quia a Domino accepit potesta
Abbreviated transcription (Latin):
extollentem se aduersus cogitationẽ dĩ. Arma sp̃italia fides ẽ in corruptae
p̃dicationis. ꝑhaec dr̃ uincit principes et potestates. quos constat ut sibi usur¬
pent imperium & tolli contra fidem xp̃i cogitationib se hominũ inserentes.
ut auocent eos adĩ dominio quas cogitationes destruit ueritas fidei. Numtio¬
nes ergo principes dic̃ & potestates et sp̃italia nequitia. quise extollunt &¬
armant infilium animos & contradicendõ xp̃o : Contraquos pugnat dĩ lex dissi¬
pans consilia eorum.
uincit . & adfidem xp̃i cui prius repugnauerat humilẽ & mansuetum induc̃ :
ditio nr̃a. Manifestum ẽ quia uindicat in oboedientiã : cumillã condeo p
unt uid&e. Nunc uult eos quae palam sunt considerar
iquis confidit
eẽ se seruum xp̃i. hoc cogit& iterum apud se. quia sicut ipse xp̃iẽ. ita et
nos. His loquitur quorum tangit suꝑbiam. qui dese p̃sumentes inflati¬

Expanded text:
extollentem se adversus cognitionem Dei. Arma spiritalia fides est incorruptae extollentem se adversus cognitionem Dei. Arma spiritalia fides est incorruptae praedicationis. Per haec Deus vincit principes et potestates, quos constat ut sibi usurpent imperium, extolli contra fidem Christi, cogitationibus se hominum inserentes, ut avocent eos a Dei 196 dominio, quas cogitationes destruit veritas fidei. Munitiones ergo principes dicit et potestates, et spiritalia nequitiae, qui se extollunt, et armant infidelium animos ad contradicendum Christo: contra quos pugnat Dei lex, dissipans consilia eorum. vincit; et ad fidem Christi, cui prius repugnaverat, humilem et mansuetum inducit. estra. Manifestum est quia visunt, videte. Nunc vult eos quae palam sunt, considerarSi quis confidit se esse servum Christi, hoc cogitet iterum apud se, quia sicut ipse Christi est, ita et nos. Iis loquitur, quorum tangit superbiam, qui de se praesumentes inflati
Abbreviated transcription (Latin):
eent: Ideo dic̃ quinos arbitrantur scđm carnẽ ambulare: quia quis ꝑ¬
nit spĩtalia. putat illa carnadia
am incarne ambulantes ñ scđm car¬
nẽ militamus.¬
militamus. Noc ẽ incorpore positi spĩtalit̃ uiuimus: sp̃italit̃ enim
uiuit. quifacit quod plac& do: Hlic ergo stdm carnẽ militat. quidesiderus
carnis obtemperat. Omnis enim error. caro dicitur : Xp̃o enim ipsemilitat
quio baudit eum infide & disciplina. Arma enim militiae nr̃ȩ non carnalia¬
sed fortia dõ. Ideo fortia quia in corrupta. Omã enim carnalia corrupta s̃
Arma ergo ideo quia repugnant uitiis signum habentia imperatoris suixpi.
quihostis ẽ uitiorum: Sicut enim imperator ꝑmilites uindicat suum regnum
Ita & saluator ꝑ nos seruos suos defendit unius dĩ professionẽ & disciplinam.
Ad destructionem munitionum cogitationes destruentes & omnẽ altitudinem

Expanded text:
essent. Ideo dicit: Qui arbitrantur nos secundum carnem ambulare; quia qui speessent. Ideo dicit: Qui arbitrantur nos secundum carnem ambulare; quia qui spernit spiritalia, putat illa carnalia. Nam in carne ambulantes, non secundum carnem militamus. Hoc est, in corpore positi spiritaliter vivimus; spiritaliter enim vivit, qui facit quod placet Deo. Hic ergo secundum carnem militat, qui desideriis carnis obtemperat; omnis enim error caro dicitur. Christo autem ipse militat, qui obaudit ei in fide et disciplina. Arma enim militiae nostrae non carnaliased fortia Deo. Ideo fortia, quia incorrupta; omnia enim carnalia corrupta sunt. Arma ergo ideo, quia repugnant vitiis, signum habentia imperatoris sui Christi, qui hostis est vitiorum; sicut enim imperator per milites suos vindicat suum regnum: ita et Salvator per nos servos suos defendit unius Dei professionem et disciplinam. Ad destructionem munitionum, cogitationes destruentes, et omnem altitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tum habere putabatur . non tamen p̃sens facie : quia in prima epła seuerus &
nimis rigidus uidetur : etideo commonet ne eadem seueritate p̃sens utat᷑
sicut non sperabant.
ogo autem ut non p̃sens audeam ꝑfiduciã qua ȩs¬
timor aud sre in aliquos qui arbitrantur nos scđm carnem ambula re
Idem sonsus ẽ que mut dilucid& repp&it : Orat enim ut tales illos inuenia
Necogatur irasci sed utrequiescat cumeis. Hic ergo aperuit quod supͣ¬
significauit & adhuc in subiectis plenius manifestat: hanc esse confidentiã
quam hic fiduciam dixit. datȩ sibi potestates axp̃o. cuius uicarius ẽ ut iuindi¬
c& in eos qui sub nomine xpi agentes. non obaudiunt ut corrigant in quib
rep̃henduntur : hos dicit qui non recipiendo sp̃italia quȩ abapło diceban¬
tur : Sic eum & istimabant quasi carnalia loquer&ur quȩ recipienda ñ

Expanded text:
tum habere putabatur, non tamen praesens facie; quia in prima epistola severus, et tum habere putabatur, non tamen praesens facie; quia in prima epistola severus, et nimis rigidus videtur: et ideo commonet ne eadem severitate praesens utatur, sicut non sperabant. Rogo autem ut non praesens audeam per eam fiduciam, qua extimor audere in quosdam, qui arbitrantur nos secundum carnem ambulare. Idem sensus est, quem ut dilucidet, repetit; orat enim ut tales illos inveniat, ne cogatur irasci, sed ut requiescat cum eis. Hic ergo aperuit, quod suprsignificavit et adhuc in subjectis plenius manifestat, hanc esse confidentiam, quam hic fiduciam dixit, datae sibi potestatis a Christo, cujus vicarius est; ut vindicet in eos, qui sub nomine Christi agentes, non obaudiunt, ut corrigant in quibus reprehenduntur. Hos dicit qui non recipiendo spiritalia, quae ab Apostolo dicebantur, sic eum existimabant, quasi carnalia loqueretur, quae recipienda non
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui iub& fieri. lpsi inputatur qđ datur. Eric̃s aũ dõ in hisagentes
& super ineffabili dono eius. Donum enim di ẽ quod incitat ad bonum opus homines¬
secro uos ꝑmansuetudinem et mnodestiam xp̃i qui ad faciem quidem humilis sum in uobis.
absens aũ confido inuobis. Hoc ẽ quod nunc dicit quia talis ẽ absens qualis & p̃sens
Nec enĩ humilis erat ad faciem adulatione aut subiectione alicuius reiꝰ qui constantiã
suam sic Zelabatur : ut aliquando etiam alicitis temper ar& ne inclinar& ur.
obsecratur & modestiam xp̃i int̃ponit : nep̃sens durior inueniatur causa uitio¬
rũ eorũ . quã ẽ in epła. ut componentesse quia ad huc ñ em̃ dauerant mollireN
sibi rigorem apłi: Vt moderatos eos inueniens. pssa scueritate lactaretur in eis:
Confidentiã itaque fiduciam seueritatis significauit: quam farte in epła tan¬

Expanded text:
quia qui jubet fieri, ipsi imputatur, quod datur. Gratias autem Deo in his agentes, quia qui jubet fieri, ipsi imputatur, quod datur. Gratias autem Deo in his agentes, et super ineffabili dono ejus. Donum enim Dei est, quod incitat homines ad bonum opus; ssecro vos per mansuetudinem et modestiam Christi, qui ad faciem quidem humilis sum in vobis: absens vero confido in vobis. Hoc est, quod nunc dicit, quia talis est absens, qualis et praesens. Nec enim humilis erat ad faciem adulatione aut subjectione alicujus rei, qui constantiam suam sic zelabatur, ut aliquando etiam a licitis temperaret, ne inclinaretur. obsecratur, et modestiam Christi interponit; ne praesens durior inveniatur causa virorum eorum, quam est in epistola; ut componentes se, qui adhuc non emandaverant, mollirent sibi rigorem Apostoli; ut moderatos eos inveniens, pressa severitate laetaretur in eis. Confidentiam itaque fiduciam severitatis significavit, quam forte in epistola tan
Abbreviated transcription (Latin):
in enarrabili dono eius. Hoc dic̃ quia quicumq operat᷑ ꝑ dispensatores dom
dĩ hoc op unde grãe agantur dõ ab his quinecessarios sumptus accipiuont sub
nomine xp̃i : non mendacitati subiecti. sed dõ decuius bonis alii senorunt
non tantũ ab eis graẽ illius referuntur. sed reliquis fr̃ab: qui prohis grãs agua
dõ cõm̃dantes factum ipsorũ dño ut paucis tribuentes multorũ obsecrationib:
dõ commendantur. Probantes enimmentẽ eorũ in hoc opere magnificant in es
dnm cuius spe firmati oboediunt euangelio xp̃i in subiectione mentis. neue¬
lint eos sibi humiliari ut p̃beant quae necessaria s̃ scis. : Et hocerit in simplic¬
tate hoc agere communicationesillorum Cõm̃dant esse orationib: ipsorum
& desideruis eorum. : Quis enĩ ñ cupiat oculis gidere necessitatib: suis pp̃ dĩ
nomen sub iectos: Deniq: dĩdona uocantur. Dõ enĩ dat. qui his ministrant

Expanded text:
inenarrabili dono ejus. Hoc dicit quia quicumque operatur per dispensatores doni Dei hoc opus unde gratiae agantur Deo, ab iis qui necessarios sumptus accipiunt sub nomine Christi, non mendicitati subjecti, sed Deo, de cujus bonis ali se norunt: non tantum ab eis gratiae illis referuntur, sed a reliquis fratribus, qui pro his gratias agant Deo commendantes factum ipsorum Domino; ut paucis tribuentes, multorum obsecrationibus Deo, commendentur. Probantes enim mentem eorum in hoc opere, magnificant in eis Dominum, cujus spe firmati, obediunt Evangelio Christi in subjectione mentis: ne velint eos sibi humiliari, ut praebeant quae necessaria sunt sanctis. Et hoc erit in simplicitate gratias agere communicationis illorum, commendantes se orationibus illorum, et desideriis eorum. Quis enim non cupiat oculis videre necessitatibus suis propter Dei nomen subjectos? Denique Dei dona vocantur; Deo enim dat, qui his ministrat;
Abbreviated transcription (Latin):
ne & simplicit̃ eis ministrauerit amplificetur dĩ nutu ut habeat unde semꝑ lar
giri. et adp̃sens locupletatus & infuturum ⁊ semel enim seminans. bis metet:
ita ut si futuris spebus consulit nolit eos subiectos habere: sed magis se eis in¬
clin& quia adõ huius rei accipiet mertedem. Si enim adp̃sens humiliari eos
sibi uoluerit spem futuri amittit. Hic enim accipit mercedem operissui. non
simplicit̃ hoc agens. sicut dic̃ dñs. Amendico uobis ꝑceperunt mercedem suã
uaeoperatur ꝑ nos grãrum actionem dõ quõ ministeriũ officii huius. nan salũ

Expanded text:
ne et simpliciter eis ministraverit, amplificetur Dei nutu; ut habeat, unde largiatne et simpliciter eis ministraverit, amplificetur Dei nutu; ut habeat, unde largiatur semper, et ad praesens locupletatus, et in futurum. Semel enim seminans, bis metet; ita ut si futuris consulit spebus, nolit eos subjectos habere, sed magis se eis inclinet; quia a Deo hujus rei accipiet mercedem. Si enim ad praesens humiliari eos sibi voluerit, spem futuri amittit; hic enim accipit mercedem operis sui, hoc non simpliciter agens, sicut dicit Dominus: Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam operatur per nos gratiarum actionem Deo. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
bebit secum in ꝑp&uũ.
uiaũ subministrat sem̃ seminanti & panẽ adeden¬
dũ minis trabit & multiplicabit sem̃ urũm & amplificabit fructũ iustitiae
iraẽ ut in omnib: locupl&emini in omni simplicitate.
Om̃a dĩ sunt. & semi¬
na & nascentia. dĩnutu crescunt & multiplicant᷑ adusus hominũ. Ds̃ ergo
qui haecdat ipse & iub& dehis cõmunicari eis qui indigent : Acꝑ hoc ñ pote¬
rit qui tribuit iuxta dĩ uoluotatẽ dĩ nutu non augeri crementis huius modi
adam plificandũ fructum iustitiae. Danti enim addit. ut eo amplius habeat
unde largiri: haec ẽ iustitia ut quia dr̃dat retribuat &eo & homo ei cui
de ẽ ⁊ hos enim uult ministros esse corum. qui potiora eligentes. copias p̃sentis tempo¬
ris spernunt. totos sedĩ rebus obligantes: Vnicuiq enim scđm bonã uoluntatem
ds̃ prestat auxilium. Sci enim quia nihil uolunt hic possidere nisi uictũ habere
& uestitum : hos qui hic habere uolunt tutores illorum ds̃ eẽ disposuit. ut quibe¬

Expanded text:
um. Qui autem subministrat semen seminanti: et panem ad edendum ministrabit: et multiplicabit semen vestrum, et amplificabit fructum justitiae vestrae; ut in omnibus locupletemini in omni simplicitate. Omnia Dei sunt, et semina et nascentia Dei nutu crescunt, et multiplicantur ad usus hominum: Deus ergo qui haec dat, ipse et jubet de his communicari eis, qui indigent; ac per hoc non poterit, qui tribuit juxta Dei voluntatem, Dei nutu non augeri incrementis hujusmodi ad amplificandum fructum justitiae; danti enim addit, ut eo amplius habeat, unde largiri possit. Haec est justitia, ut quia Deus dat, retribuat ex eo et homo ei, cui deest. Hos enim vult ministros esse eorum, qui potiora eligentes, copias praesentis temporis spernunt, totos se Dei rebus obligantes. Unicuique enim secundum bonam voluntatem Deus praestat auxilium; sancti enim qui nihil volunt hic possidere, nisi victum habere et vestitum, hos qui haec habere volunt, tutores illorum Deus esse disposuit; ut qui be
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam & infidelitatem cummala uita significat. Quia uita
est cognoscere dm̃ perxpm. Quia enim nemo sine parente or¬
tum sumit uitae: omnia autem adõ orta sunt aduitam perxpm
Id circo qui non agnoscit parentem omnium dm̃ esse. xpm̃ uitam

Expanded text:
rantiam et infidelitatem cum mala vita significat; quia vita rantiam et infidelitatem cum mala vita significat; quia vita est cognoscere Deum per Christum. Quia enim nemo sine parente ortum sumit vitae, omnia autem a Deo orta sunt ad vitam per Christum; idcirco qui non cognoscit parentem omnium esse Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ter pȩnam gehennȩ ut ille mortalis dicatur qui ingehennam
mit tendus est: Quia qui peccato oboediunt mortem secundã
non euadunt. a quã saluator inse credentes liberauit: Morta¬
le ergo dicens corpus. totum hominem significauit. quia quio
boediunt peccato. mortales dicuntur: Anima enim inquit quae
peccauit ipsa mori&ur. Idest totus homo: Nemo enim sine cor¬
pore iudicabitur: Sed neque exhibeatis membra uestra. ini¬
quitatis peccato: Qstendit diabolum nostris nos iaculis inpug¬
nare : Occasio enim datur illi per nostra peccata. ut deserentenos
dõ accepta potestate inludat &mortific& nos: Id circo membra
nostra ab omni opere iniquitatis continere debemus. ut inimi¬
cus noster inermis inuentus subiciatur: Et non dixit. exhibete
corpora uestra. sed membra uestra: Nembris enim prout pec¬
cata dictauerint ministris erratur non toto corpore: Sed ex¬
hib&e uosdõ tamquam exmortuis uiuentes Nortem igno¬

Expanded text:
ter poenam gehennae; ut ille mortalis dicatur, qui in gehennam ter poenam gehennae; ut ille mortalis dicatur, qui in gehennam mittendus est; quia qui peccato obediunt, mortem secundam inferni non evadunt, a qua Salvator in se credentes liberavit. Mortale ergo dicens corpus, totum hominem significavit; quia qui obediunt peccato, mortales dicuntur: Anima enim, inquit, quae peccat ipsa morietur , id est, totus homo, nemo enim sine corpore judicabitur. Sed neque exhibeatis membra vestra arma iniquitatis peccato. Ostendit diabolum nostris nos jaculis impugnare; occasio enim datur illi per nostra peccata; ut deserente nos Deo, accepta potestate illudat et mortificet nos. Ideo membra nostra ab omni opere iniquitatis continere debemus, ut inimicus noster inermis inventus subjiciatur. Et non dixit: Exhibete corpora vestra, sed membra vestra; membris enim ministris erratur, non toto corpore. Sed hibete vos Deo, tamquam ex mortuis viventes. Mortem igno
Abbreviated transcription (Latin):
mundus hoc est elementa. aliquando uero corpus hominis intelle¬
mors in eo ultra non dominabitur: Quod enim mortuus ẽ peccato
mortuus est semel quod autem uiuit uiuit dõ: Securitatem ae¬
ternitatis in resurrectione saluatoris ostendit. Ad quam sic uenire
contingit si melioris uitae fuerit emulatio. Qui enim bene agen
nostro: Sic loquitur ut doceat non aliter mori posse peccato
& dõ uiuere quam ut xp̃s sit omnis spes quã dñm nostrum appel¬
lat. ut nihil legis ad salutem proficiat capescendam infuturo sȩ¬
culo quando non aliter dõ uiuitur quam per xp̃m
fore creditur in mortale. Vt autem ad promissionem hanc ueni¬
atur . non oboediendum dicit peccato. neregn& in nostro mortali
corpore Regnat autem dum imperat: Si autem non regnat
non uidebitur corpus hoc esse mortale quia in spe aeternitatis
est: Non propter dissolutionem dixit mortale corpus. sed prop¬

Expanded text:
mundus, id est, elementa, aliquando vero corpus hominis intellimundus, id est, elementa, aliquando vero corpus hominis intelliltra non dominabitur. Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel: quod autem vivit, vivit Deo. Securitatem aeternitatis in resurrectione Salvatoris ostendit: ad quam venire contingit, si melioris vitae fuerit aemulatio. Qui enim bene agendhristo Jesu Domino nostro. Sic loquitur, ut doceat non aliter mori posse peccato, et Deo vivere, quam ut in Christo sit omnis spes: quem Dominum nostrum appellat, ut nihil Legis ad salutem proficiat capessendam in futuro saeculo, quando non aliter Deo vivitur, quam per Christum.fore creditur immortale. Ut autem ad promissionem hanc veniatur, non odediendum dicit peccato; ne regnet in nostro mortali corpore: regnat autem dum imperat. Si autem non regnat, non videbitur corpus hoc esse mortale, quia in spe aeternitatis est. Non propter dissolutionem dixit mortale corpus, sed prop
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m: Hominem ergo ueterem actus preteritos dicit: Quia sicut
nouus homo perxpm̃ et eius fidem habens puram uitam di citur. ita
&u&us homo perdiffidentiam & malos actus. Hos actus crucifixos
dicit idest mortuos. ut corpus destruatur peccati. quod est cunc¬
ta crimina, Omnia enim peccata simul corpus appellat: quod
destrui dicit perbonam uitam & fidem catholicam: Si autẽ
mortui sumus cum xp̃o. credimus quod &iam simul uiuemus cũ
illo Manifestum est hos qui carnem crucifixerunt idest
mundum cum uitis & concupiscentiis morimundo & conmori xp̃o.
Aeternae quoque uitae acsalutari coimaginari. ut gloriae xp̃i simi¬
les effici mereantur : Caro uero idest corpus sic crucifigitur. side¬
sideria eius calcentur. Quamanentes inea peccato creantur ex pre¬
uaricatione primi hominis coepta: In carne enim diabolus crucifi¬
gitur. ipse est enim qui fallit percarnem: Caro ergo aliquando

Expanded text:
Christum. Hominem ergo veterem actus praeteritos dicit; quia sicut Christum. Hominem ergo veterem actus praeteritos dicit; quia sicut novus homo per fidem et puram vitam dicitur, ita et vetus homo per diffidentiam et malos actus. Hos actus crucifixos dicit, id est mortuos; ut corpus destruatur peccati, quod est cuncta crimina. Omnia enim peccata simul corpus appellat, quod destrui dicit per bonam vitam, et fidem catholicam. Si autem mortui sumus cum Christo, credimus quod etiam simul vivemus cum illo . Manifestum est hos qui carnem crucifixerunt, id est, mundum cum vitiis et concupiscentiis ejus, mori mundo, et commori Christo, aeternae quoque vitae ac salutari coimaginari; ut gloriae Christi similes effici mereantur. Caro vero, id est, corpus sic crucifigitur, si desideria ejus calcentur, quae manente in ea peccato, creantur ex praevaricatione primi hominis coepta: in carne enim diabolus crucifigitur; ipse enim est, qui fallit per carnem. Caro ergo aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
ita & nos perbaptismum ab omni peccato sp̃italiter purgatos nos
& in nouatos credamus. ut quod in corporale est. inuisibiliter ablu¬
atur: Si enim conplantati sumus similitudini mortis eius. simul
& resurrectionis erimus : Iunc nos feliciter dicit posse resurgere
si similitudini mortis eius fuerimus conplantati. Idest si in baptis mo
omnia uitia deponentes. in nouam uitam translati decetero non
peccemus: Per quod simul & resurrectionis illius similes erimus.¬
quia similitudo mortis similem prestabit resurrectionem: Sic̃
iohannes a postolus memorat dicens: Scimus quia cum apparue¬
rit similes illi erimus: Hoc in mortalem & gloriosum resurgere.
nec enim hȩc erit similitudo ut nihil dist&. quia similiserit in cor¬
poris gloria non indiuinitatis natura: Scientes hoc quia u&us
ta innectit &iterat ut baptizatos doceat iam non debere peccare.¬
capud totius erroris est neperdant gratiam acceptam adõ per

Expanded text:
ita et nos per baptismum ab omni peccato spiritualiter purgatos nos et innovatos credamus; ut quod incorporale est, invisibiliter abluatur. Si enim complantati sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus. Tunc nos feliciter dicit posse resurgere, si similitudini mortis ejus fuerimus complantati, id est, si in baptismo omnia vitia deponentes, in novam vitam translati, de caetero non peccemus: per quod simul et resurrectionis illius similes erimus; similitudo enim mortis similem praestabit resurrectionem. Quod in epistola sua Joannes apostolus memorat dicens: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus , hoc est, immortalem et gloriosum resurgere. Nec enim haec erit similitudo, ut nihil distet; quia similis erit in corporis gloria, non in divinitatis natura. Scientes hoc quia vetusta innectit et iterat, ut baptizatos doceat jam non debere peccaremen, et caput totius erroris est; ne perdant gratiam acceptam a Deo per
Abbreviated transcription (Latin):
legem nisi credant in xpm. quemeadem lex promisit: Hoc est facere
legem: Nam quomodo facit legem qui non credit legi: dum non reci¬
pit cui lex testimonium perhib&, Qui autem inlege uid&ur non esse.
quia incircum cisus est carne: Credit autem in xpm̃. hic fecisse legem di¬
catur: Et ille qui sedicit illȩ esse idest iudȩus. quia quae dicuntur non

Expanded text:
Legem, sed qui credunt in Christum, quem eadem Lex promisit: et hoc est facere Legem. Omnis autem non facit Legem, qui non credit Legi; dum non recipit, cui Lex testimonium perhibet. Qui autem in Lege non videtur esse; quia incircumcisus est carne, credit autem in Christum, hic fecisse Legem dicitur. Et ille qui se dicit in Lege esse, id est, Judaeus, auditor
Abbreviated transcription (Latin):
gentibus cottidiae destruitur : dummagna expaste exfiliis diabo¬
li fiunt filii dĩ, Itaque non in eos regnauit mors. sed in eos qui pec¬
cauerunt in similitudinem prȩuaricationis adae. sicut supra memo¬
raui: Adam autem ideo forma futuri est quia iam tam inmysterio
decreuit ds̃ perunum xpm emendare . quod perunum adam pecca¬
tum erat: Sicut dicit in apocalypsi iohannis a postoli. Agnus qui
occisus est a constitutione mundi Denique subiecit:
Sed sicut
delictum ita &donum:

Expanded text:
gentibus quotidie destruitur, dum magna ex parte ex filiis diabogentibus quotidie destruitur, dum magna ex parte ex filiis diaboli fiunt filii Dei. Itaque non in omnes regnavit mors, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sicut supra memoravi. Adam autem ideo forma futuri est, quia jam tum in mysterio decrevit Deus per unum Christum emendare, quod per unum Adam peccatum erat, sicut dicitur in Apocalypsi Joannis apostoli: Agnus, inquit, qui occisus est a constitutione mundi . Denique subjecit: Sed non sicut delictum, ita et donum
Abbreviated transcription (Latin):
perii uoluntas caput est idolatria. & tamen sic prȩscribere
nobis uolunt degrecis codicibus. quasi non ipsi ab inuicem discre¬
pent. quod fecit studium contentionis: Quia enim propria quis
auctoritate uti non potest aduictoriam. uerba legis adulterat. ut
sensum suum quasi uerba legis asserat . uti non ratio. sed auctoritas
deueteribus grecis translatis codicibus : quos incorruptos simplici¬
tas temporum seruabit & probat: Postquam autem concordia ani¬
mis dissidentibus & her&icis perturbantibus torqueri questionescȩ¬
perunt. multa inmutata sunt ad sensum humanum . ut hoc contine¬
r&ur litteris quod homini uider&ur : Vnde &iam ipsi greci diuer¬
sos codices habent: Hoc autem uerum arbitror quando ratio & his¬
toria & auctoritas conseruatur : Nam hodie quae in latinis conp̃¬
henduntur codicibus : sic inueniuntur a ueteribus posita. tertulli
pit regnum mortis. qui a notus inudȩa ds̃ nunc autem in omnibus

Expanded text:
perii voluntas caput est idololatriae? Et tamen sic praescribitur perii voluntas caput est idololatriae? Et tamen sic praescribitur nobis de Graecis codicibus, quasi non ipsi ab invicem discrepent; quod facit studium contentionis. Quia enim propria quis auctoritate uti non potest ad victoriam, verba legis adulterat; ut sensum suum quasi verba legis asserat, ut non ratio, sed auctoritas veteribus graecis translatos codicibus, quos incorruptos simplicitas temporum servavit et probat: postquam autem a concordia animis discedentibus, et haereticis perturbantibus torqueri quaestionibus coeperunt, multa immutata sunt ad sensum humanum; ut hoc contineretur 57 in litteris, quod homini videretur: unde etiam ipsi Graeci diversos codices habent. Hoc autem verum arbitror, quando et ratio et historia et auctoritas observatur: nam hodieque in Latinis reprehenduntur codicibus, sic inveniuntur a veteribus posita, Tertulliatrui regnum mortis, quia notus in Judaea Deus ; nunc autem in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
cit : Sed regnauit mors ab adam usque ad moysen. Vtique tempore
quo lex nonerat : Et conuenit ut quia antequam lex dar&ur mors
regnauit . in eos regnasse dicatur qui peccauerunt in similitudine p̃¬
uaricationis adae. sicut supra memoratum est: Sicut enim postda
gis latorem regnauit in eosmors. ita & ante legem qui sensum legis
prȩsenserunt honorificantes auctorem eius. non utique regnauit
in eos mors: Propterea enim regnasse dicitur. quia cognitio unius
tibi di alii preterme: & non facies tibi idolum. neque ullam similitu¬
dinem : Data igitur lex est nemors regnar&. ut oblitis peccatis pn¬
oribus. uni dõ obsecundar& genus humanum: Vnde alio loco dic̃
idem a postolus: Non regn& peccatum in ur̃o mortali corpore.
ut ob audiatis ei: Quo dicto. ostendit &iam nunc regnare mostẽ
silex contempnatur: Quod enim regnum mortis est: nisi cumfit
uoluntas eius dumimperat. ad pernitiem oboedientis: cuius im¬

Expanded text:
cit: Sed regnavit mors ab Adam usque ad Moysen; eo utique tempore, cit: Sed regnavit mors ab Adam usque ad Moysen; eo utique tempore, quo Lex non erat: et convenit ut quia antequam Lex daretur, mors regnavit, in eos regnasse dicatur, qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sicut supra memoravimus. Sicut enim post Legislatorem, regnavit in eos mors; ita et ante Legem qui sensum Legis praesenserunt, honorificantes auctorem ejus, non utique regnavit in eos mors: propterea enim regnasse dicitur, quia cognitio unius tibi dii alii praeter me; et non facies tibi idolum, neque ullam similitudinem . Data igitur Lex est, ne mors regnaret; ut abolitis peccatis prioribus, uni Deo obsecundaret genus humanum. Unde alio loco dicit idem Apostolus: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore, ut obediatis ei . Quo dicto ostendit etiam nunc regnare mortem, si Lex contemnatur. Quod enim regnum mortis est, nisi cum fit voluntas ejus, dum imperat, ad perniciem obedientis, cujus im
Abbreviated transcription (Latin):
praeuaricationis adae. totum enim hic conplexus uid&ur: ut quia
mors idest dissolutio perinuidiam facta est satanae . &in eos qui
non peccauerunt regnasse mortem. Moriuntur enim quod uoti
est satanae : Quod siuerum est non o postuit dicere . regnauit mors
abadam usque ad moysen, Si agnitio usque ad finem regnat in om̃.
aut forte gradus fecit ut abadam usque ad moysen regnauerit &
utilitatem haec locutio proficer&. cum nec sic locutus prob&ur
Dixit enim Ab adam regnauit mors usque ad moysen: propter qđ
lex non erat manifestata: Vt data lege sub auctoritate eius uiue¬
rent scientes quid cauerent. ne regnar& in eos mors: Igitur qui
ante legem hoc seruauit natura duce quod postea lex mandauit nũ¬
quit potest dici quia mors regnauit in eo : Nam uide quid deeo scrip¬
tum sit : Peccatum inquit nonin putabatur cum lex non ess&. Etadie¬

Expanded text:
praevaricationis Adae. Totum enim hic complexus videtur, ut quia praevaricationis Adae. Totum enim hic complexus videtur, ut quia mors, id est dissolutio, per invidiam facta est diaboli, et in eos qui non peccaverunt regnasse mortem dicat, moriuntur enim, quod voti est Satanae. Quod si verum esset, non oportuit dici: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen; si ab initio usque ad finem regnat in omnes. Aut forte gradus fecit, ut ab Adam usque ad Moysen regnaverit, et utilitatem haec locutio proficeret, cum nec sic locutus probetur. Dixit enim: Ab Adam regnavit mors usque ad Moysen, propter quod Lex non erat manifestata, ut data Lege, sub auctoritate ejus viverent, scientes quid caverent, ne regnaret in eos mors. Igitur qui ante Legem hoc servavit, natura duce, quod postea Lex mandavit, numquid potest dici quia mors regnavit in eum? Nam vide quid de eo scriptum sit: Peccatum, inquit, non imputabatur, cum Lex non esset; et adje
Abbreviated transcription (Latin):
quiuerunt: Maxima enim pars mundi dm̃ fore iudicem ignora¬
bat. Per pauci autem erant inquos non regnauit mors. In quos
autem regnauit post istam mortem quae prima dicitur a secun¬
da excepti sunt adpenam & perditionem futuram. Inquos autẽ
non regnauit. quia non peccauerunt insimilitudine preuaricatio¬
nis adae. subspe reseruati sunt aduentui saluatoris in libera Sic̃
legitur de abraham: quia quamuis apud inferos fuerit discr&us
tam longo interuallo. ita ut chaos esset ingens inter iustos & pec
dignus esset non later&. Acperhoc ergo regnabat in eos mors
quia uidebat opera subtilitatis suae proficisse eis adpenam quasi¬
inimicis : Non enim latuit illum ad hoc factum hominem in mun¬
do ut imperium unius dĩ praedicar&. a quo prȩuaricatus est sata¬
nas : acsi ingreco nonita cautum dicatur : Sic enim dr̃ scriptumꝰ:
&iam in eos regnasse mortem qui non peccauerunt insimilitudine

Expanded text:
quiverunt. Maxima enim pars mundi Deum fore judicem ignoraquiverunt. Maxima enim pars mundi Deum fore judicem ignorabat: perpauci autem in quos non regnavit mors; in quos autem regnavit, post istam mortem, quae prima dicitur, a secunda excepti sunt ad poenam et perditionem futuram. In quos autem non regnavit, quia non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sub spe reservati sunt adventui Salvatoris in libera: sicut legitur de Abraham, quia quamvis apud inferos fuerit; discretus tamen longo intervallo est; ita ut chaos esset ingens inter justos et pecdignus esset, non lateret? Ac per hoc regnabat in eos mors, quia videbat opera subtilitatis suae profinimicis. Non enim tatuit illum ad hoc factum hominem in mundo, ut imperium unius Dei praedicaret, quod praevaricatus est Satanas. Ac si in Graeco non ita cautum dicatur: sic enim dicitur scriptum, etiam in eos regnasse mortem, qui non peccaverunt in similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
deos sibi constituentes quos colerent ad iniuriam dĩ. Id circo leta¬
batur in his diabolus. quia uidebat illos imitatores suos effectos
Nam & thara pater abrahae &nachor & laban proprios deos
habebant : & peccatum adae. non longe est abidolatria. Praeua¬
ricauit enim. putans se hominem futurum dm̃. Estimauit enim
hoc magis profuturum quod diabolus suasit . quam quod ds̃ iussit:
in loco dt̃ diabolum statuens: Vnde & subiectus factus est diabolo
Similiter & hi trans gressodõ dumseruiunt creaturae : peccant si¬
rito dõ sed inlege naturali : Quienim intellexit. siue extraduce
siue inditionaturali & ueneratus est dm̃ nulli honorificentiã no¬
minis & magestatis eius inpertiens. si peccauit. quia in possibileẽ
non peccare subdõ peccauit non indm̃. Iudicem sensit. id eoque
in auctoritate nonerat promulgata. iudicem dm̃ presentare ne¬

Expanded text:
deos sibi constituentes quos colerent, ad injuriam Dei? Idcirco laetadeos sibi constituentes quos colerent, ad injuriam Dei? Idcirco laetabatur in istis diabolus, quia videbat illos imitatores suos effectos. Nam et Thare pater Abrahae, et Nachor et Laban proprios Deos sibi vindicabant. Et peccatum Adae non longe est ab idololatria; praevaricavit enim, putans se hominem futurum Deum. Aestimavit enim hoc magis profuturum, quod diabolus suasit, quam quod Deus jussit, in loco Dei diabolum statuens; unde et subjectus est diabolo. Similiter et hi, transgresso Deo, dum creaturae serviunt, peccant sivaricato Deo, sed in lege naturali. Qui enim intellexit, sive ex traduce, sive indicio naturali, et veneratus est Deum, nulli honorificentiam nominis ac majestatis ejus impertiens; si peccavit, quia impossibile est non peccare, sub Deo peccavit, non in Deum, quem judicem sensit: ideoque in auctoritate non erat promulgata, judicem Deum praesentire ne
Abbreviated transcription (Latin):
atoris uitam suam lege refrenare ne frustr&ur agnitio: Tertia ue¬
ro pars est docibilis. ut notitia creatoris dĩ exemplum morum ce¬
teris tradatur . ut discant quemadmodum apud creatorem meri¬
tum conlocatur. Haec est uera & xp̃iana prudentia :¬
ed regnauit mors abadam usque ad moysen & in eos qui ñ peccauerꝰ:
Sũo non inputabatur peccatum priusquam lex dar&ur permoy¬
sen sicut dixi ũsurpationis inpunitate regnabat mors. sciens sibi
illos deuotos: Regnabat ergo mors securitate dominationis suae.
tam in hos qui ad tempus euadebant . quam inistos qui etiam hic penas
dabant promalis operibus suis. Omnes enim suos esse uidebat. Quia
tes magis delinquebant: Circa haec peccata promtiores
quod in subiectis monstrabimus. Itaque non in omnes regnasse
mortem manifestum est. quia non omnes peccauerunt insimili¬
tudinem prȩuaricationis adae. idest non omnes contempto dõ

Expanded text:
atoris vitam suam lege refraenare, ne frustretur agnitio: tertia veatoris vitam suam lege refraenare, ne frustretur agnitio: tertia vero pars est docibilis, ut notitia creatoris Dei, et exemplum morum caeteris tradatur; ut discant quemadmodum apud Creatorem meritum collocatur. Haec est vera et Christiana prudentia. Sed regnavit mors ab Adam usque ad Moysen. Quoniam non imputabatur peccatum, antequam lex daretur per Moysen, sicut dixi; ipsa usurpationis impunitate regnabat mors, sciens sibi illos devotos. Regnabat ergo mors securitate dominationis suae tam in hos, qui ad tempus evadebant, quam in illos qui etiam hic poenas dabant pro malis suis operibus. Omnes enim suos esse videbat; quia tes, magis delinquebant: circa haec tamen peccata promptioresquod in subjectis monstrabimus. Itaque non in omnes mortem regnasse manifestum est, quia non peccaverunt omnes in similitudinem praevaricationis Adae, id est, non omnes, contempto Deo
Abbreviated transcription (Latin):
¶At ubi autem data est lex permoysen. manifestum
est curare dm̃ res humanas & non inpune futurum his quimale fa¬
cientes quacumque excausa euadunt ad prȩsens. Nam utique si
inter se magistra iustitia uel natura. peccata non inulta censeban
quantomagis dm̃ haec quem mundi sciebant opificem requisiturũ
non debuerant ignorare : Quippe cum sodoma & gomorra ꝑignẽ¬
adiudicata sunt deperire quod obliuio quidem texerat: Moyses
autem ut firmar& dm̃ iudicem fore. scribendo reuelauit: Sed cum
pretermissodõ coeperunt figmenta inhonorem dĩ recipere. de¬
prauatimente legis naturalis quae prima est calcauerunt: Quia
lex naturalis tres hab& partes: Cuius prima pars hȩc est. ut agni¬
tus honor&ur creator. nec eius claritas & maiestas. alicui preterfilio
deput&ur: Secunda autem pars est moralis. idest ut bene uiuatur:
modestia gubernante: Congruit enim homini habenti notitiam ꝙe¬

Expanded text:
At ubi autem lex data est per Moysen, manifestatum At ubi autem lex data est per Moysen, manifestatum est curare Deum res humanas, et non impune iis futurum qui malefacientes, quacumque ex causa in praesenti evadunt. Nam utique si inter se, magistra justitia vel natura, peccata non inulta censebant; quanto magis Deum, quem mundi sciebant opificem, haec requisiturum non debuerant ignorare? Quippe cum Sodoma et Gomorrha per igneadjudicatae sint deperire , quod oblivio quidem texerat; Moyses autem ut firmaret Deum judicem fore, scribendo manifestavit. Sed cum praetermisso Deo, figmenta coeperunt in honorem Dei recipere, depravati mente, partem legis naturalis, quae prima est, calcaverunt. Quia lex naturalis tres habet partes, cujus prima haec est, ut agnitus honoretur Creator, nec ejus claritas et majestas alicui de creaturis deputetur: secunda autem pars est moralis, hoc est, ut bene vivatur, modestia gubernante; congruit enim homini habenti notitiam Cre
Abbreviated transcription (Latin):
data in adam. quod cyrographum in decr&o mortis xp̃i del&umẽ:
Sententiae autem decr&a haec sunt. ut unius hominis corpus soluere¬
tur super terram . Anima uero uinculis inferni detenta exitia pa¬
ter&ur: Usque ad legem enim peccatum erat inmundo. Peccatũ
autem non inputatur cum lex non esset: In adam omnes dicit pec
casse sicut supra memoraui. &usque ad legem datam non inputa¬
tum esse peccatum Putabant enim se homines apud dm̃ inpune
peccare. non apud homines: Nec enim naturalis lex penitus obtor¬
puerat . quia non ignorabant . qui quod pati nolebant. aliifacere
non debebant. Nam usque adeo non fuit peccatum ignotum¬
est nec ignorabatur aliquando. sed putabatur ad tempus auctori¬
tatem habere. non & apud dm̃ reos facere : Ignorabatur enim quia
iudicaturus est ds̃ genus humanum. acper hoc non inputabatur
peccatum. quasi peccatum non esset apud dm̃ incuriosum dm̃ asse

Expanded text:
data in Adam, quod chirographum in decretis morte Christi deletum est data in Adam, quod chirographum in decretis morte Christi deletum est . Sententia autem decreti fuit, ut unius hominis corpus solveretur super terram: anima vero vinculis inferni detenta exitia pateretur. Usque ad legem enim peccatum erat in hoc mundo: peccatum autem non imputabatur, cum lex non esset. In casse, sicut supra memoravi, et usque ad legem datam non imputatum esse peccatum, putabant enim se homines apud Deum impune peccare, sed non apud homines: nec enim lex naturalis penitus obtorpuerat, quia non ignorabant quia quod pati nolebant, aliis facere non debebant. Nam usque adeo non ignotum fuit peccatum intst, nec ignorabatur aliquando, sed putabatur ad tempus tantum auctoritatem habere, nec et apud Deum reos facere: ignorabatur enim quia judicaturus est Deus genus humanum, ac per hoc non imputabatur peccatum, quasi peccatum non cognitum esset apud Deum, incuriosum Deum asserentes.