comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ pot̾ facere quicquid uult fi̾.
uult enun saluos fieri qui sal¬
uandi sunt. uerumptñ eos salua¬
re ñ ualet. deus autem quicqͥd
se fecit quia uoluit. Si aũ nult
fi̾ per creaturam: et per eani oꝑat᷑.¬
S sicut per homines facit domos.
et hiꝰ artifinalia. et deus quidem
ex se et per se pot̾. homo autem ł
angłs quantuncumq beatus ñ
qui esta se. filus autem quia nõ÷

Expanded text:
non potest facere quidquid vult fieri. Vult enim salvos fieri qui salvandi sunt, verumtamen eos salvare non valet. Deus autem quicquidse fecit, quia voluit. Si autem vult fieri per creaturam, et per eam operatur; sicut per homines facit domus, et hujusmodi artificia. Et Deus quidem ex se, et per se potest; homo autem vel angelus, quantumque beatus est, non qui est a se; Filius autem, quia non est
Abbreviated transcription (Latin):
de illo. licet ibi illa noĩa illo. ñ scd̃¬
sub̾am non significent. Se nomi¬
cundum uero eadem nomi na ꝑ¬
na personarum nunquam d̾r sõa
illud deillo. sicut u̾bum de u̾boꝵ
uel filius de filio. quia hiꝰ nomĩa
ita dicit. Hoc solum de eis dici nõ
pot̾: illud de illo. ꝙ simul ambo ñ
sunt .i. illo solo nomine nõ possu¬
mus uti: ad ostendendum unũ
de uno ꝙ simul ambobus ñ con¬
uenit. sicut u̾bum de u̾bo dici nõ
pot̾. quia non simul ambo u̾bum.
nec ymago de ymagine. nec fiiꝰ
de filio. quia ñ simul ambo filius
uel ymago. Et sicut nomina sub¬
stantie auq̃n intelligentiam per¬
sonarum distincte faciunt. ita
etiam interdum tocus trinitatis
simul. unde ãs. in eod̾ .li. ait. In
patris nomine ip̃e pr̃ ꝑ se ꝓminti¬
atur. In dei uero nomine. ⁊ ipse

Expanded text:
de illo, licet ibi illa nomina substantiam non significent. Secundum vero eadem nomina personarum, nunquam dicitur illud de illo, sicut Verbum de Verbo, vel Filius de Filio, quia hujusmodi nita dicit: Hoc solum de eis dici non potest illud de illo, quod simul ambo non sunt, id est, illo solo nomine non possumus uti ad ostendendum unum de uno, quod simul ambobus non convenit; sicut Verbum de Verbo dici non potest, quia non simul ambo Verbum; nec imago de imagine, nec Filius de Filio, quia non simul ambo Filius vel imago. Et sicut nomina substantiae aliquando intelligentiam personarum distincte faciunt, ita etiam interdum totius Trinitatis simul. Unde Aug., in eodem libro, ait: In Patris nomine, ipse Pater per se pronuntiatur; in Dei vero nomine, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
nem t̾re altitudinem tege lucepo¬
ret. dici pot̾ m illis ꝑtib esset̾at.¬
frã quas nunt illustrat solis di¬
ũna lux. Nec mirum iucẽ in aqͥs
posse lucere. cũ ⁊̃ nautaꝵ oꝑatoẽ
a q̃ sepius illustrent᷑ qͥ ĩ ꝓfũd̃ mersi
misso ex ore oleo aquas sibi illu¬
strant. q̃ młto rariores fuer̃t in
principio qͣm mͦ sint. qr ñd̾ cong̾¬
gate fu̾ant in uno loco. facta gͦ
bat. q̃ motu suo circumagitata
uoctem diemq disc̾nebat. Ibi gͥ
pꝰ lucem apparuisse. u̾simile est.
ubi sol cotidiano cursu circũuectꝰ
apparet. ut eodem tramite lux cir¬
cumcurrens. ac primo ad occasũ
descendens uesꝑam faceret. de mñ
reucrata ad ortum aurorã .i. ma¬
ne illustraret. ⁊ ita diuisit deus
lucem ⁊ tenebras. ⁊ applłauit lu¬
tem diem ⁊ tenebras noctem.

Expanded text:
nem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam nautarum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta estbat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem.
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli. intidamius ẽ in pͥncipẽ
hꝰ scł̃i. qui sedux adam ⁊ suũ fecit. ⁊¬
cepit nos quasi ĩinaculos possidẽ.
s uenit redemptor. ⁊ uictus ẽ decep¬
tor. ⁊ quid fecit redemptor captua¬
tori nr̃o: Tetendit enim ei musci¬
płam: crucẽ suam posuit ibi qͣi estũ:
sangumẽ suum. ille aũ sang̾nem fu
dit ñ debitoris ꝑ ꝙ recessit a debitori¬
guinẽ suum sudit ut nra poc̃a de¬
leret. uñ gͦ nos diabolus tenebat de¬
letum ẽ sanguine retemptoris. ñ
enĩ tenebat nos nisi iũcuł pccorum
nr̃oꝵ. Iste enĩ erant oathene capti¬
noꝵ. uenit ille alliꝰgauit fortem
rat a maritudine sua. d̾s aũ nr̃ ua
sa eius eripiens. et sua faciens. fu¬
dit amaritudiẽ. ⁊ impleuit dui¬
cedine ꝑ mortem suam apcc̃is re¬
dimẽs ⁊ adoptionem fiuoꝵ gle¬

Expanded text:
diaboli. Incideramus enim in principem hujus seculi, qui seduxit Adam, et servum fecit, coepitque nos quasi vernaculos possidere; sed venit Redemptor, et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit ei muscipulam crucem suam; posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem suum fudit, non debitoris, per quod recessit a debitoriguinem suum fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo nos diabolus tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos, nisi vinculis peccatorum nostrorum; istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem rat amaritudine sua. Deus autem noster vasa ejus eripiens et sua faciens, fudit amaritudinem, et implevit dulcedine, per mortem suam a peccatis redimens, et adoptionem gl
Abbreviated transcription (Latin):
principium ħeat: nec fi est fili¬
nem. quia et̾na est. ⁊ utrũ de us.¬
beat dici filius semꝑ gignitur m.
uel semper genitus est. uel semꝑ
natus est. uel pocius. quia nec ce¬
pit nasci nec desiit. dicamus ueriꝰ
semꝑ natus. non aũ possumus di¬
cere semꝑ nascitur ne ĩ ꝑfcus ẽẽ ui¬
deatur. at uõ ut et̾nus designa¬
ri ualeat. ⁊ ꝑfectus. ⁊ semꝑ dicamꝰ
⁊ natus. quatinus ⁊ natus ad per¬
fetcẽm ꝑtineat. ⁊ semper ad eter¬
nitateni. quamuis ꝑ hoc ip̃m qd̾
ꝑfectum dicimus: multum ab illiꝰ
fectum. s balbutiendo ut possumꝰ:
excelsa dei resonamus.⁊ dñs nr̃e
infirmitatis ũbis condescendens.
tum eciam psalmi. Ego hodie ge¬
nui te. de hac generatione filii ita

Expanded text:
principium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus est, semper natus est; vel potius quia nec coepit nasci, nec desiit, dicamus verius semper natus. Non autem possumus dicere, semdeatur. At uero ut aeternus designari ualeat et perfectus, et 'semper' dicamus et 'natus', quatenus, et 'natus' ad perpertineat, et semper ad aeternitatem; quamvis per hoc ipsum quod perfectum dicimus, multum ab illiusfectum, sed balbutiendo ut possimus, excelsa Dei resonemus. Et Dominus nostrae infirmitatis verbis condescendens: cum etiam psal. 2: Ego hodie genui te, de hac generatione Filii ita
Abbreviated transcription (Latin):
per est. nec preteriit. nes futura est.
quia et̾na est. Ideo enim dixit ge¬
nui: ne nouum putaretur .s. ne
uideretur incepisse. hodie dixit
ne pret̾ita generatio uideretur. ex

Expanded text:
per est, nec praeteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genui, ne novum putaretur, scilicet ne videretur incoepisse; hodie dixit, ne praeterita generatio videretur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
peccati. res bona extrtit. quia.
añ primum pccm. ñ erat aliqͥd
malum: uñ oriretur. Cũ enim
originem ⁊ cãm hũit. aut ex bo.¬
no aut ex malo habuit. S ma¬
lum añ non erat. ex bono igitur
ortum est. priꝰ enĩ in angło ortũ
ẽ pcc̃m. et postea in homine. Et
quid erat angelus nisi bona
natura dei: Non ex deo ortum ẽ
malum: qd̃ fuit in angło. nec ex
tunt mala est natura. ait. Que
est ex uoluntate mala tanqͣm
ex arbore masa: fi omia opera
mala tanquam fructus ma¬
los. s ipãm malam uoluntatẽ.
unde dicit exortam nisi ex bono:
Si enim exangelo. quid ẽ ange¬
lus nisi bonum opus deiͤ Si ex
homine quid erat ip̃e homõ nͥ
bonum opus dei: mnimo quid e¬
rant hec duo: antequam orire
tur in eis mala uoluntas nisi
bonum opus dei ⁊ bona et laudã¬
da natura: gͦ ex bono oritur ma¬
lum. nec fuit unde oriri poss
nisi ex bono. Dico gͦ quia auo¬
luntatẽ mała nullum malum
p̃cessit. s ex bono originem hũit.
ic aperte dr̃ primam cãm et

Expanded text:
peccati res bona extitit, quia ante primum peccatum non erat aliquid mali unde oriretur. Cum enim originem et causam habuit, aut ex bono, aut ex malo habuit. Sed malum ante non erat; ex bono ergo ortum est. Prius enim in angelo ortum est peccatum, et postea in homine. Et quid erat angelus, nisi bona natura Dei? Non ex Deo ortum est malum quod fuit in angelo; non ex tunc mala est natura, ait: Quaeest ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala, fieri omnia opera mala, tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicit exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus, nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona et laudanda natura? Ergo ex bono oritur malum, nec fuit unde oriri posset nisi ex bono. Dico ergo quia voluntatem malam nullum malum praecessit, sed ex bono originem habuit. Hic aperte dicitur primam causam et
Abbreviated transcription (Latin):
finiẽdã irã suã. ł pꝰ irã suã. s in ira
sua. Q̾ si sola eẽt alienari a regno
m̃ta q̃ nomimꝰ ꝯꝑari. si illa sit et̾nai
Ista ã sit qͣmlib młtis scłis longa:
liꝙ leuam̃ adhiberi. uñ ñ mogrue
dici pt̾ dm̃. ⁊ si iuste id possit ñ oĩo tm̃
piũre malos infut᷑o qͣntũ meruer̃t.
S tis aliꝙͣ qͣntũcũq mali sĩt de pẽa
relapare.

Expanded text:
finiendam iram suam, vel post iram suam, sed in ira sua. Quae si sola esset, alienari a regno menta quae novimus comparari; si illa sit aeterna, ista autem sit quamlibet multis seculis longa. liquod levamen adhiberi. Unde non incongrue dici potest Deum, etsi juste id possit, non omnino tantum punire malos in futurum quantum meruerunt; sed eis aliquid, quantumcumque mali sint, de poena relaxare.
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃m. quia ñ poterant esurire:
si ñ peccassent. Ad qd̾̃ dici p̃t qd̃ fa¬
mes uere defectus est. ⁊ pena pcrĩ.
Est enim immoderatus appetitus
edendi: eui ñ subiacuisset homo:
si ñ petcasset. s ꝓculdubio pecca¬
rent nisi huncͦ defectum cibo pre¬
ueniret. habebat enim naturalẽ
appetitum ⁊ moderatum. cui ita
satiffaciendũ erat. ne defectum fa¬
mis sentiret. Sicut gͥ ñ ex uitõ
s ex nature conditione erat qd̃
ante pccm̃ homo cibis non indi¬
gebat. ita ñ ex uitio esset: s de nͣ.
Si hominis conditio in principi¬
o suo .i. in primo ꝑente a ꝑfc̃o ĩ¬
choata. in subseq̃nti ꝓpagatione
a modico ad maiora ꝓficeret. ut
broꝵ susciperet.
utrum situt sta¬
tura corporis ita ⁊ in sensu m̃tis
ꝑuuli nascerentur. ⁊ per accessũ
temporis ꝓficerent in sensu et¬
in noticiã uĩtatis. scilicet an
mor nati in hiis essent ꝑ¬
fecti.

Expanded text:
peccatum, quia non poterant esurire peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent. Ad quod dici potest quod fames vere defectus est et poena peccati. Est enim immoderatus appetitus edendi, cui non subjacuisset homo si non peccasset; sed procul dubio peccaret nisi hunc defectum cibo praeveniret. Habebat enim naturalem appetitum et moderatum, cui ita satisfaciendum erat, ne defectum famis sentiret. Sicut ergo non ex vitio, sed ex naturae conditione erat quod ante peccatum homo cibis indigebat, ita non ex vitio esset, sed de natura, si hominis conditio in principio suo, id est, in primo parente a perfecto inchoata, in subsequenti propagatione a modico ad majora proficeret; ut,brorum susciperet. 8. Utrum sicut statura corporis, ita etiam sensu mentis parvuli nascerentur, et per accessum temporis proficerent in sensu et notitia veritatis, scilicet an mox nati, in his essent perfecti.
Abbreviated transcription (Latin):
rentum filios nascituros putãd̾.¬
ꝑuos. ac deinde ꝑ int̾uaua tẽ¬
porum eadem lege qua ⁊ nunc
natiuitatem humanam ordi¬
natam c̾nimus stature intrem̃¬
tum. ⁊ m̃brorum usum receptu¬
ros. ut in illis expectaretur etas
ad ambuland̾ ⁊ loq̃ndũ. sic̃ mͦ ĩ
nobis. Ꝙ utiq ñ esset uitio de¬
putandum. s conditioni nate᷑
ualebant. nec tam̃ illud erat ex
uitio: s ex natura conditionis.¬
rent nisi comederent. Poterant
gͥ sine alimonia uiuere. Ceterũ
sicut supra diximus: ñ solum pec¬
carent. si de ligno uetito ederent. s
etiam si concessis ñ uterentur. qr
sicut erat eis p̃ceptum ñ illo ligno
uesci. ita aliis uescr. Pret̾ea con¬
tra rationẽ naturalem facerent
qua intelligebant de ilł ẽẽ edend̃.
ꝙ ⁊ naturaliter appetebant. Itẽ
opponitur. Cum fames sit pena
peccati. si ñ peccarent: famẽ ñ sẽ¬
tirent. s sine fame suꝑfluum ui¬
d̾etur comedere. uñ putant qui¬
dam cibis eos ñ indiguisse. añ

Expanded text:
rentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege qua et nunc nativitatem humanam ordinatam cernimus, staturae incrementum et membrorum usum recepturos, ut in illis expectaretur aetas ad ambulandum et loquendum sicut modo in nobis; quod utique non esset vitio imputandum, sed conditioni naturae: valebant, nec tamen illud erat ex vitio, sed ex natura conditionis.rent si non comederent; poterant igitur sine alimonia vivere. Caeterum, sicut supra diximus, non solum peccarent si de ligno vetito ederent, sed etiam si concessis non uterentur; quia sicut erat eis praeceptum non illo ligno uti, ita aliis vesci. Praeterea contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant de illis esse edendum, quod et naturaliter appetebant. §. Item opponitur: Cum fames sit poena peccati, si non peccarent famem non sentirent; sed sine fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante
Abbreviated transcription (Latin):
bere uoluntatem: s pocius ma¬
lam. Alii autem ditunt unã
esseuoluntatem .i. unum mo¬
tum: quo naturaliter nult hõ
bonum. ⁊ ex intio uult homo
malum. eo ꝙ delectatur. ⁊ in qͣn¬
tum iuult bonum naturaliter
bonus est. in quantum malum

Expanded text:
bere voluntatem, sed potius mabere voluntatem, sed potius malam. Alii autem dicunt unam esse voluntatem, id est, unum motum, quo naturaliter vult homo bonum, et ex vitio vult homo malum, eoque delectatur: et in quantum vult bonum, naturaliter bonus est; in quantum malum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parat adiuuandam: ⁊ adii¬
at p̃paratam. Sed que est illa
uoluntas: an illa que natura¬
liter uult bonum. an illa que li¬
benter seruit peccato. si tamen
due sunt uoluntates: ꝓposita
est questio ꝓfunda que uaria
adiuersis expositione det̾mĩa¬
tur. Alii enim dicunt duos es¬
se motus. unum quo uult bo¬
num uaturaliter. Qr̃ naturałr:
Et quare naturalis dr̃ Quia
talis fuit motus nature hũa¬
ne in prima conditione in qͣ
uoluntate conditus est. Suꝑior
enim santilla rõnis que etiã
ut ait ieix. in chaym non potu¬
it extingui: bonum semꝑ uult
et malum odit. Alium autem
dicunt esse motum mentis. qͦ
mens relicta suꝑiorum lege sb̃i¬
cit se peciatis: eisq oblectatur.
Iste motus ut auint antequã
deprimit motum. uterq tam̃
ex libero arbitrio est. ueniente
autem gr̃ã. ille malus motus
eliditur et alter naturaliter
bonus liberatur ⁊ adiuuatur.
ut efficaciter bonum uelit. Añ
grãm uero licet naturaliter ue¬
lute concedi oportet bonam ha¬

Expanded text:
parat adjuvandam et adjuvat praeparatam. Sed quae est illa voluntas, an illa quae naturaliter vult donum? an illa quae libenter servit peccato, si tamen duae sunt voluntates? Proposita est quaestio profunda, quae varia a diversis expositione determinatur. Alii enim dicunt duos esse motus: unum quo vult bonum naturaliter. Quare naturaliter, et quare naturalis dicitur? Quia talis fuit motus naturae humanae in prima conditione, in quvoluntate conditus est. Superior enim scintilla rationis, quae etiam, ut ait Hieron., in Cain non potuit extingui, bonum semper vult, et malum semper odit. Alium autem dicunt motum esse quo mens relicta superiorum lege subjicit se peccatis, eisque oblectatur. Iste motus, ut aiunt, antequam deprimit motum; uterque tamen ex libero arbitrio est. Veniente autem gratia ille malus motus eliditur, et alter naturaliter bonus liberatur, et adjuvatur ut efficaciter bonum velit. Ante gratiam vero licet naturaliter holute concedi oportet bonam ha
Abbreviated transcription (Latin):
nlud ago. s quod nolo illud nũ.¬
facio. dicit enim ꝙ homo subi i¬
tus pccõ: facit quod ñ uult. qui¬
a naturaliter uult bonum. Sed
uoluntas het semꝑ caret effcũr.
nisi grã dei aduuet ⁊ liberet. Si
homo subiectus pcc̃o est. uult qͥ¬
dem malum et operatur. quia
tas .i. idem motus qua libent̾
ꝓcc̃o seruit. et qua naturaliter
uult bonum: Si ñ est eadem uo¬
luntas: que gͦ istarum est que
cum homo iustificatur a serui-¬
tute pccĩ uberatur. ut enimi su¬

Expanded text:
illud ago, sed quod nolo, illud facio. Dicit enim quod homo subjectus peccato facit quod non vult, quia naturaliter vult bonum. Sed voluntas haec semper caret effectu, nisi gratia Dei adjuvet et liberet. Si homo subjectus peccato est, vult quidem malum et operatur, quia tas, id est, idem motus, quo libenter peccato servit, et quo naturaliter vult bonum? Si non eadem voluntas, quae ergo istarum est, qua cum homo justificatur, a servitute peccati liberatur? Ut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ligentiam ⁊ uoluntatem. simul
memini. Ꝙ enim memorie mee
ñ memini: illd̾ ñ ẽ in memoria me¬
a. Nich̾ ã tam in memoria mea est
qͣm ip̃a memoria. Totam gͥ menũ.
Itͣ quicꝙ intlłigo. intlłig̾ẽ me scio.
⁊ scio me uelle quicquid uolo. Qͥc
aũ scio memini. Totam gͥ intlłi-¬
gentiam totamq uoluntatem me¬
am memini.
Quomͦ illa tria to

Expanded text:
ligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, illud non est in memoria mea: nihil autem tam in memoria est, quam ipsa memoria; totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligere me scio; et scio me velle quicquid volo, quicquid autem scio memini. Totam ergo intelligentiam totamque voluntatem meam memini. 10. Quomodo illa tria to
Abbreviated transcription (Latin):
sa bĩ iob que illi ꝓ se inducebant
qũo sint intlłige̾nda aꝑit ita di¬
deus uaide bona. naturam gͥ ange¬
loꝵ bonam fecit. Et quia inuistũ
est ut nullo nĩto hoc inaliquo qd̃
ẽẽ credendum ẽ. nec eius natura
significatam ẽẽ cum d̃r. hoc ẽ ini¬
deus. uł ipãm ordinationem dei
in qua eum ⁊̃ inuitum fecit uti¬
lem bonis. uł ip̃ius angłi factam.
quia ⁊ si presciret deus uoluntate
malum futurum: fecit tamen eũ
ꝓuidens quanta de illo sua bõitate
quia cum sciret deus eum uolun-¬
tate malum futurum ut bonis
noceret: creauit tñ illum. ut de il¬
lo bonis ꝓdesset. hoc autem fecit
ut illudatur et. Illuditur enĩ ei
cum sc̃is ꝓficit temptatio eius.
sicut ⁊ mali homines quos deus
malos futuros preuidens: crea¬
uit tñ ad scor̃um utilitatem: Illu¬
duntur cum p̃stat᷑ sc̃is eorum
temptatione ꝓfectus. S ip̃e est
mitium: quiaͣ precedit antiqui¬
tate ⁊ principatu malicie. ħ aut̃
illusio fit angelis malis. ⁊ hõib

Expanded text:
illi pro se inducebant, quomodo sint intelligenda aperit, diDeus valde bona, Naturam ergo angelorum bonam fecit. Et quia injustum est ut nullo merito hoc in aliquo quod erni plectenda sit, nec ejus natura significata cum dictum est: Hoc est iniDeus; vel ipsam ordinationem Dei, in qua eum invitum etiam fecit utilem bonis; vel ipsius angeli facturam, quia etsi praesciret Deus voluntate malum futurum, fecit tamen eum, providens quanta de illo sua bonitate quia cum sciret eum Deus voluntate malum futurum ut bonis noceret, creavit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate et principatu malitiae. Haec autem illusio fit angelis malis, et homini
Abbreviated transcription (Latin):
tum ht̃. A d hoc solet opponi sic.
Cotidie funt creature que añ nõ
erant.⁊ ineis deus est. cum ante ñ
eẽt in eis. Est gͦ ubi ñ erat ante. ide¬
oq mutabilis uidetur. s ucet coti¬
die incipiat ẽẽ in creaturis in qui¬
bus añ non erat. qr ille non erant.
ħ tñ fit sine sui mutatione. qualr̃
in mundo cepit eẽ quem fecit. tam̃¬
fit sine sui mutabilitate. similiter¬
et desinnit esse in quib añ erat. sine
sui mutatione. nec tñ ip̃e deserit lo¬
cum. s locus desinit esse.

Expanded text:
 hoc autem solet opponi sic quotidie: Fiunt creaturae quae ante non erant, et in eis Deus est, cum ante non esset in eis; est ergo ubi non erat, ideoque mutabilis esse videtur. Sed licet quotidie incipiat esse in creaturis, in quibus ante non erat, quia illae non erant, hoc tamen fit sine sui mutatione, qualiter in mundo coepit esse quem fecit, tamen sine sui mutabilitate, et similiter desinit esse in quibus ante erat sine sui mutatione; nec tamen ipse deserit locum, sed locus desinit esse.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ est per e̾entiam. ꝙ nec spaciosa
magnitudine diffunditur. nec u¬
no deserto loco alium occupat. qr
lcralem motum ñ h̃t̃. Ideoq ãs. uo¬
iens precidere a dei puritate om¬
uem localem motum ⁊ locaiem
circumscriptõem: potiꝰ dicit om̃ĩa
ẽẽ in illo: quam ipm ẽẽ alicubi. nͨ
tñ ip̃m ẽẽ locum qui ñ est in loco.
in .li. lxxxiiii. q̃ oñ. ita inquiens.
D̾s ñ alicubi est. ꝙ alitubi ẽ conti¬
netur loco. ꝙ loco continet᷑ corpus
est. D̾s aũ non est corpus. ñ gͥ aur¬
cubi est. ⁊ tam̃ quia est. ⁊ in loco ñ
est. in illo sunt potius omnia ꝙͣ
ipẽ alicubi. noc tñ ita iillo. ut ip̃e
sit locus. Lcrus enim in spatio ẽ
ꝙ longitudine ⁊ latitudine ⁊ alti¬
tudine corporis occupatͤ. nec deus
aliquid tale est. ⁊ omnia gͥ in ip̃o

Expanded text:
 per essentiam, quod nec spatiosa  per essentiam, quod nec spatiosa magnitudine diffunditur, nec uno deserto loco alium occupat, quia localem motum non habet. Ideoque August., volens praescindere a Dei puritate omnem localem motum et localem circumscriptionem, potius dicit omnia esse in illo quam ipsum esse alicubi, nec tamen ipsum esse locum, qui non est in loco; in lib. 83 Quaest., q. 20, ita inquiens: Deus non alicubi est; quod alicubi est continetur loco; quod cons. Deus autem non est corpus; non ergo alicubi est, et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ille alicubi; nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est quod longitudine, et latitudine, et altitudine corporis occupatur: nec Deus tale aliquid est; et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
atq infertur. qr si mala uo-¬
luntas ⁊ mala actio est. in quãtũ
est bonu̾ est. S quis est qui dif¬
fitetur malam uoluntatem esse
et malam actionem: Mala igitꝰ
uoluntas siue actio in qͣntum ẽ:
bonum ẽ. et in quantum uolun¬
tas est uł actio: bonum similit̾ ÷.
s ex uitio mala est. Ꝙ uitium a
deo non est: neq aluquid est. Or¬
ãs. notasse uidetur in li. de. lxx.¬
.iiii.q. dicens. uitium est uolũ¬
ratis. quo homo est detĩor. quod
uicium longe abest a uoluntate
dei. ut rõ docet. Ex hoc loco ꝓbant
uoluntatem in quantũ est uitõsa
ñ ht̃ ordinem: nec finem debitum.
Ita et actio inquantum ex malo
ꝓcedit et ordinem ñ ht̃: ⁊ ad ma¬
ium tendit.

Expanded text:
atque infertur quia si mala voluntas, et mala actio est; in quantum est, bona est. Sed quis est qui diffitetur malam voluntatem esse, et malam actionem? Mala ergo voluntas sive actio, in quantum est, bonum est, et in quantum voluntas est vel actio, bonum similiter est; sed ex vitio mala est, quod vitium a Deo non est, neque aliquid est. asse videtur in lib. 83 Quaest., q. 3, dicens: Vitium est voluntas quo est homo deterior, quod vitium longe abest a voluntate Dei, ut ratio docet. Ex hoc loco probant voluntatem, in quantum vitiosa est, bet ordinem nec finem debitum. Ita et actio, in quantum ex malo procedit, et ordinem non habet, et ad malum tendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ri cum homo
prĩmus mortale ⁊ ĩ¬
mortale corpus hũerit. an ex gͣ¬
utrum ex conditione na tie bñ¬
ture ipsius corporis huit u fict
ñ mori. d qd̾̃ dicipot̾ quia al¬

Expanded text:
ri, cum homo primus mortale et immortale corpus habuerit, utrum ex conditione naturae ipsius corporis habuerit primus mortale et im
Abbreviated transcription (Latin):
dum. utrum melius aliquid¬
d̾s possit facere quam facit. So¬
lent enim illi scrutatores dic̾e
ꝙ ea que facit deus. ñ pot̾ melio¬
ra facere. qr si posset facere et ñ
faceret inuidus esset ⁊ ñ sum¬
me bonus. ⁊ hoc ex simili astru¬
ere conantur. Ait enim as. ĩ
quẽ genuit qm̃ meliorem se ge-¬
nerare ñ potuit nil enim deo me-¬
lius genuit equalem. Si enim
uoluit. ⁊ ñ potuit infirmus est
si potuit ⁊ noluit inuidus. Ex
quo conficit᷑ equalem genuisse
filium. a simili uolurt dicere ꝙ
si pot̾ deus rem meliorem facere
quam facit muidus est. s nõ
ualet huiꝰ siłitudinis inductio
quia filium genuit de sub̾a su-
a. idecq si poss gignere equa¬
lem ⁊ ñ gigneret inuidus ẽẽt.
alia uero que ñ desub̾a sua fac̃.
meliora facere pot̾¬

Expanded text:
dum, utrum melius aliquid possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere quod ea quae facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim Aug. in quem genuit, quoniam meliorem se generare non potuit nihil enim Deo melius, debuit aequalem. Si enim voluit et non potuit, infirmus est; si potuit et noluit, invidus. Ex quo confirmatur aequalem genuisse Filium. A simili volunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, invidus esset; alia vero quae non de substantia sua facit, meliora facere pot
Abbreviated transcription (Latin):
luntas dei uere ac ꝓprie dr que
mñ ip̃o ẽ et ip̃ius ẽ essentia est. ⁊
ħ una ẽ. nec multiplicitatem re¬
cipit. nec mutabilitatem que
in expleta ẽẽ ñ pot̃. de qua ꝓpbã
ait. Omnia quecumq uoluit
dominus fecit. ⁊ apłs. uolunta¬
ti eius quis resistet: ⁊ alibi. ut
ꝓbetis que sit uoluntas dei boã

Expanded text:
as Dei vere ac proprie dicitur quae in ipso est, et ipsius essentia est, et haec una est, nec multiplicitatem recipit, nec mutabilitatem, quae inexpleta esse non potest. De qua Propheta ait: Omnia quaecunque voluit Dominus fecit . Et Apostolus: Voluntati ejus quis resistit? Et alibi ait: Ut probetis quae sit
Abbreviated transcription (Latin):
exordio conditionis primarie ⁊
formam ꝯfusionis hũit. ⁊ ñ hũit
formam distinctionis ⁊ disc̾tõis
donec postea formaret᷑. atq distĩc¬
tas reciꝑet sp̃es: ita spũalis ⁊ an-¬
gelica natura in sua ꝯdͦne scd̃m
nature hĩtum formata fuit. ⁊ tñ
illam quam pꝰ ea per amorem ⁊
conu̾sionem a creatore suo accep¬
tura erat formam ñ hũit. s erat
mem naturam uite spirituał.
sicut in se pot̾ existere. ñ conu̾sa
ad c̾atorem in quo formatur. ꝑ
t̾ram corꝑalem mat̾iam sine oĩ
qualitate que apparet in mat̾ia
formata.
Quomͦ dicer lutif

Expanded text:
exordio conditionis primariae et formam confusionis habuit, et non habuit formam distinctionis et discretionis, donec postea formaretur atque distinctas reciperet species, ita spiritualis et angelica natura in sua conditione secundum naturae habitum formata fuit; et tamen illam quam postea per amorem et conversionem a Creatore suo acceptura erat formam non habuit, sed erat mem naturam vitae spiritualis, sicut in se potest existere non conversa ad Creatorem in quo formatur; per terram, corporalem materiam sine omni qualitate quae apparet in materia formata. 8. Quomodo dicat Lucif
Abbreviated transcription (Latin):
semel tm̃ missus sit sit filliꝰ¬
filuis an seꝑe mittat᷑. Si enĩ an se¬
missio filii ip̃ius tm̃ incarna pe.¬
tio est. cum semel tm̃ incarnat᷑
sit. ⁊ semel tm̃ uidetur missus. at
si sepe mittit᷑ est ⁊ alia missio. ꝙͣ
incarnatio. S que est illa: Nun¬
quid et̾na genitura missio eius
dicenda est: an ⁊ alia missio que¬
renda est:¬

Expanded text:
semel tantum missus sit Filius, an saepe mittatur. Si enim missio Filii ipsius tantum incarnatio est, cum semel tantum incarnatus sit, semel tantum videtur missus. At si saepe mittitur, est et alia ejus missio quam incarnatio. Sed quae est illa? Numquid aeterna genitura, missio ejus dicenda est, an etiam alia missio quaerenda est
Abbreviated transcription (Latin):
a necessitate: ꝑ naturam. utrãq
dempti ait. uelle adiacet michi:
ꝑficere autem non inuenio. ac si
diceret. habeo libertatem nature.
s non habeo lib̾tatem gr̃e. Ideo ñ
est apud me perfectio uoni. Nã
uoluntas hominis quam natu¬
raliter ht ñ ualet erigi ad bonũ
efficaciter uolendum uel opere
implendum: nisi ꝑ grãm uberet᷑
⁊ adiuuetur. liberetur quidem. uͣ
uelit. et aduuetur ut ꝑficiat. q

Expanded text:
a necessitate, per naturam. Utramquedempti ait: Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio, ac si diceret: Habeo libertatem naturae, sed non habeo libertatem gratiae; ideo non est apud me perfectio boni. Nam voluntas hominis quam naturaliter habet, non valet erigi ad bonum efficaciter volendum vel opere implendum, nisi per gratiam liberetur et adjuvetur: liberetur quidem, ut velit; et adjuvetur, ut perficiat; quia,
Abbreviated transcription (Latin):
tenti bono fĩ nisi hoc ess bonũ.
quia ex malis que fuint deus
tõa elicit. nec ipẽ ꝑmtẽt ea fĩ
nisi de eis bonum aliquid facers
indicans predc̃orum ũborum ta¬
lem ẽẽ intelligentiam. ait deus
omp̃c cui rerum ẽ sumina pt̾as¬
cum summe bonus sit nullo mͦ
sineret aliquid mali cẽ in oꝑib
suis nisi usq adeo eẽt omp̃c ⁊ bo¬
nus ut bñfaceret ⁊̃ de malo. Itm̃
de malis bona fac̾e quam mala
nulla ꝑmitt̾e. ex hoc itaq sen¬
su dcm̃ ẽ ac u̾m ẽ. bonum ẽe ma¬
ia fĩ. qr ex malis que fiunt: bo¬
nis qui scd̃m ꝓpositum uocati
sunt scĩ: Accedit bonitas .i. uti¬
litas. Talib enim ut ait᷑ apłs
in boñ cooꝑantur omĩa ⁊̃ ma¬
la. quia eis ꝓsunt que aliis fa¬
tientib obsunt. uñ ⁊ aliqñ in
scͥptura legitur malum applła
it .s. nobis. nec sibi bonum est
illi uł illi. inde sequitur ꝙ simpͣ¬

Expanded text:
tenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea fieri nisi de eis boni aliquid faceret. indicans praedictorum verborum esse talem intelligentiam, ait: Deus omnipotens, cui rerum est summa pcum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, ut bene faceret et de malo. Item: de malis bona facere, quam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut ait Apostolus, in bonum cooperantur omnia etiam mala, quia eis prosunt, quae aliis facientibus obsunt. Unde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appellarscilicet nobis; nec si bonum est illi vel illi, inde sequitur quod simp
Abbreviated transcription (Latin):
qĩ maiorem misisse utrumq qͣsi
minorem. Ꝙ ãs. imꝓbat. in .iiii.
li. de tͥ. illis contradicens. Nõ ido
inquit arbitrand̾ est minorem ẽẽ
filium: ꝙ missus est a patre. nec

Expanded text:
i majorem, misisse utrumque quasi minorem. Quod Aug. improbat in lib. 4 de Trin., illis contra dicens. Non ideo, inquit, arbitrandum est minorem esse Filium quod missus est a Patre, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mendandam. ⁊ quia inuisibili cͤ¬
atura ñ sic̃ illi apparuit. Ecce o¬
stensum est que sit missio filii. ⁊
quib modis mittat᷑.

Expanded text:
mendandam, et quia in visibili creatura non sicut ille apparuit. Ecce ostensum est quae sit missio Filii, et quibus modis mittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cͥsma uocat᷑. s illd̾ solũ ꝙ iscetur
cũ balsamo. qͦ capita regũ ⁊ ponti¬
ficũ ungũt᷑. qͦ ⁊̃ baptizatos sac̾dos
ĩungit in u̾tice. ⁊ põtifex ꝑ ĩpõem
manus ꝯfirmãdos uugit infronte.
Est ⁊ alia u̾ctio. qͣ cathecumũ ⁊ neo¬
ꝑhiti ungũtur in pectore.⁊ int̾ sca¬
płas inꝑceptõe bapĩ. Tercia uͦ uctõ¬

Expanded text:
sma vocatur, sed illud solum quod miscetur cum balsamo, quo capita regum et pontificum unguntur, quo etiam baptizatos sacerdos ungit in vertice, et Pontifex per impositionem manus confirmandos ungit in fronte. Est et alia unctio qua catechumeni et neophyti unguntur in pectore et inter scapulas, in perceptione Bap
Abbreviated transcription (Latin):
singulis. ⁊ singula in omnib.
et omnia in omnib. ⁊ unum ui
omnibus est. ⁊ unum omnia.
Etce iam ostendimus sufficient̾
qualit̾ in triuitate aliqua ꝑsõa
aliam ñ superet magnitudine.
osten¬

Expanded text:
singulis, et singula in omnibus, et omnia in omnibus, et unum in omnibus est, et unum omnia. Ecce jam ostendimus sufficienter, qualiter in Trinitate aliqua persona aliam non superet magnitudine. OSTEN
Abbreviated transcription (Latin):
c̃d̾e aliud ild̾ quo c̾dit᷑. predictum est
aũ fidem esse id quo credit᷑. Sic gͥ c̃¬
de ñ ẽ fides quã c̾d̾e ñ ẽ id quo c̾¬
ditur. Addunt qͦ uirtus opus
dei tm̃ est. quam ipẽ solus facit ĩ
nob̾. Ip̃a gͦ ñ est usus uł actus li¬
beri ar. s tredere estactus lib̃i. ar.
ñ est itaq uirtus. P remissis a¬
liisq rõnib ac tẽstimoniis inni¬
tinitur utriq. hoꝵ autem uditi¬
um diligentis lectoris relinquo

Expanded text:
. Praedictum autem est fidem id esse quo creditur; sic ergo credere non est fides, quia credere non est id quo creditur. Addunt quoque: Virtus opus Dei tantum est, quam ipse solus facit in nobis; ipsa ergo non est usus vel actus liberi arbitrii, sed credere est actus liberi arbitrii; non est itaque virtus. Praemissis aliisque rationibus ac testimoniis innituntur utrique. Horum autem judicium diligentis lectoris relinquo
Abbreviated transcription (Latin):
rum astruunt. Dicit enĩ uit
in li .iii. de doct̃. xͥana. Carita¬
tem autem uoco motum animi
Si uero caritas ⁊ fides motus a
nui sunt: uirtutes gͦ motus
amuni sunt. Quib alii ieden¬
tes p̃missa u̾ba ab̃i. ita intlłigẽ¬
da fore inquiunt. fides ẽ credere.
creditur: quod non uidetur. Itẽ.
caritas est motus animi .i. grã
qua mouetur animus ad diligẽ¬
dum. Et ꝙ ħ ⁊ hiis similia ita
accipienda sint: ex hiis conicit᷑
fides qua creduntur ea que ñ ui-¬
dentur. que ꝓprie dr fides. Item¬

Expanded text:
rum astruunt. Dicit autem Augin lib. 3 de Doctr. christiana: Charitatem autem voco motum animi. Si vero charitas et fnimi sunt, virtutes ergo motus animi sunt. Quibus alii respondentes praemissa verba Augustini ita intelligenda fore inquiunt: Fides est credere creditur quod non videtur. Item: Charitas est motus animi, id est, gratia qua movetur animus ad diligendum. Et quod haec et his similia ita accipienda sint, ex his conjiciturfides qua creduntur ea quae non videntur, quae proprie dicitur fides. Item
Abbreviated transcription (Latin):
uitam diuinitas non ꝑdidit mor¬
tem gͥ dĩ filius ⁊ maĩa ñ ꝑtulit.
⁊ in maiestate ñ sensit. s tm̃ ꝑtiti¬
patõẽ infirmitatis rex głe cruci¬
eodem tempore totus in sepulchͦ¬
erat. totus in inferno. totus etiam¬
ubiq sicut ⁊ mͦ totus ẽ ubitum
ẽ: s non totum. nec in sepulchro nͦ
ininferno totum erat. ⁊ sitotus.
sicut xp̃c totus est d̾s. totus homo:
⁊ d̾s ⁊ homo. totum enim ad naͣm
refertur. totus aut̃ ad ypostasim
sicut aliud ⁊ aliquid ad naturam
alius uero ⁊ aliquis ad ꝑͣm refcrũ¬
Non enim solum d̾s est: s et homo.
⁊ totus homo ꝑfc̃s ñ autem totum
sicut ⁊ hiꝰ¬

Expanded text:
didit. Mortem ergo Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit; sed tamen participatione infirmitatis Rex gloriae cruciristus eodem tempore totus erat in sepulcro, totus in inferno, totus ubique; sicut et modo totus est ubicumque est, sed non totum. Nec in sepulcro, nec in inferno totum erat, etsi totus, sicut Christus totus est Deus, totus homo, et Deus et homo. Totum enim ad naturam refertur, totus autem ad hypostasim; sicut aliud et aliquid ad naturam, alius vero et aliquis ad personam referunNon enim solum Deus est, sed et homo, et totus homo perfectus. Non autem totum sicut ali
Abbreviated transcription (Latin):
mero diffẽntia. uñ ioħs damasce¬
nus int̾ doctores g̾rorum magnꝰ
in .li. quẽ de tͥ. scͥpsit. quem ⁊ ppͥ.
eugenius transferri fecit: ait.
Communia ⁊ uniu̾salia predi¬
cantur de subiectis sibi ipsis ꝓti
ut actomũ .i. indiuiduum. Nu̾o
enim ⁊ ñ natura diffr̃e dñr ypo¬

Expanded text:
fferentia; unde Joan. Damasc., inter doctores Graecorum maximus, in libro quem de Trin. scripsit, quem et papa Eugenius transferri fecit, ait: Communia et universalia praedicantur de subjectis sibi ipsis partut atomus, id est, individuum; numero enim non natura differre videntur hypo
Abbreviated transcription (Latin):
o ex ꝑte. quam scĩam ꝓfecto con¬
templationis det uult intlłigi. Ĩ
hoc ergo differentia est: quia ad cõ¬
templationem sap̃ĩa. ad actionẽ
u̾o sc̃ia ꝑtinet. Ecce aperte mõ¬
stratum est in quo differant sp̃c

Expanded text:
o ex parte; quam scientiam profecto contemplationem Dei vult intelligi. In hoc ergo differentia est, quia ad contemplationem sapientia, ad actionem vero scientia pertinet. Ecce aperte demonstratum est in quo differant spiri
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbo intlłr uerus dei filius. In
carne agnoscitur uerus hominis
filius. Item cum d̾r uidimus ple¬
num gr̃e et ueritatis. grãm refe¬
ramus ad fcĩam. ⁊ ui̾tatem ad sa¬
pientiam. qr in xp̃o sapĩa ⁊ scĩa fu¬

Expanded text:
in Verbo intelligitur verus Dei Filius; in carne agnoscitur verus hominis filius. Item cum dicitur: Vidimus plenum gratiae et veritatis; gratiam referamus ad scientiam, et veritatem ad sapientiam; quia in Christo sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
stensa diffe¬
pientiam ⁊ intllcm uideamus. lc̃u.¬
In hoc differunt illa duo. quia sa¬
pientia ꝓprie ẽ de et̾nis. que ueri¬
tati et̾ne contemplande intendit.
Intlłigentia uero nõ mͦ de et̾nis ẽ:
s etiam de rebz inuisibilibus et
spiritualibus temporaliter. exor¬
tis. ꝑ eam enim ⁊ natura summa
que fecit om̃s naturas .i. diuina
consideratur. et que post ipãm sũt
spũales ⁊ inuisibiles nature. sicut
angeli et omnes anime bone affec¬
tm̃. sapĩa uero non mͦ capimus:
suꝑiora. s etiam in cognitis delecta¬
mur. Sic ergo distingui pot̾ inter

Expanded text:
stensa diffepientiam et intellectum videamus. In hoc differunt illa duo, quia sapientia proprie est de aeternis, quae Veritati aeternae contemplandae intendit. Intelligentia vero non modo de aeternis est, sed etiam de rebus invisibilibus et spiritualibus temporaliter exortis. Per eam enim et natura summa quae fecit omnes naturas, id est, divina, consideratur, et quae post ipsam sunt spirituales et invisibiles naturae, ut angeli et omnes animae bonae affectantum; sapientia vero non modo capimus superiora, sed etiam incognitis delectamur. Sic ergo distingui potest inter
Abbreviated transcription (Latin):
at dici non genitus. uł non filius
sp̃c̃ uero sanctus sicut ñ dĩ ingeni¬
tus: ita inquiunt non ẽ dicendus
ñgenitus. uel non filius. debet qͥ
possit dici ingenitus. pot̾ tamen
dici ñ genitus. uł ñ filius. Ꝙ u̾o
ãs. supea ait. tantum uale cum
d̾r ingenitus. quantum cum dr
ñ genitus uel non filius: echi-¬
mologiam nominis ostenddo e¬
um hoc dixisse dicunt. ñ rõne p̃¬
dicationis.
Q̾ sit ꝓprietas scd̃ ꝙͣ

Expanded text:
at dici non genitus vel non Filius; Spiritus vero sanctus sicut non dicitur ingenitus, ita, inquiunt, non est dicendus non genitus vel non Filius. Debet quisanctus non possit dici ingenitus, potest tamen dici non genitus vel non Filius. Quod autem Aug. supra ait, tantum valere cum dicitur ingenitus, quantum cum dicitur non genitus vel non Filius, etymologiam nominis ostendendo eum hoc dixisse dicunt, non ratione praedicationis. 3. Quae sit proprietas s
Abbreviated transcription (Latin):
q hic neq in futuro remittet᷑
ei: diligenter adu̾te. Nũquid a¬
lia est offensio filii. alia sp̃c scĩ:
Sicut una dignitas: sic una in¬
iuria. S siquis corꝑis specie
deceptus humani: remissius
aliquid sentit de xp̃i carne. ꝙͣ
dignum est ht̃ culpam. Non
ẽ tamen exclusus a uenta. Si
sempit̾namt. ⁊ putet non in sp̃y
dei eiti demonia. s in beelz ebub.
Non pot̾ ibi exhortatio esse ue¬
nie. ubi sacͥlegii plenitudo est.
enĩ pꝰ cognitõm uitatis scĩ sp̃c iũ
tatem negat: eiꝰꝙ corꝑa dicit esse
beelzebub: pt̾ati bonitati ⁊ gre
dei inuidere ñ dubitatur. Non
itaq distinctio illa ũboꝵ sic acci¬
pienda est: qiͣ trium ꝑsonarum
diuise sint offense. s ibi gn̾a pec
infirmitateni. qr patͥ scriptura
frequenter attͥbuit potentiam.
pcc̃m̃ in filium ꝙ fit ꝑ ignoranti¬
am. qr sapĩa filio attribuitur.
Tertium expositũ est. Qͥ ergopͤ¬
cat ꝑ infirmitatẽ. uł ꝑ ignoran¬
tiam: facile ueniam adipiscitur.

Expanded text:
ue hic neque in futuro remittetur ei, diligenter adverte. Numquid alia est offensio Filii, alia Spiritus sancti? Sicut una dignitas, sic una injuria. Sed si quis corporis specie deceptus humani remissius aliquid sentit de Christi carne quam dignum est, habet culpam, non est tamen exclusus a venia. Si sempiternam, et putet non in Spiritu Dei ejici daemonia, sed in Beelzebub, non potest ibi esse exhortatio veniae, ubi sacrilegii plenitudo est. enim post cognitionem veritatis sancti Spiritus veritatem negat, ejusque opera dicit esse Beelzebub, potestati, bonitati et gratiae Dei invidere non dubitatur. Non itaque distinctio illa verborum sic accipienda est, quasi trium personarum divisae sint offensae, sed ibi peccatorum infirmitatem, quia Patri Scriptura frequenter attribuit potentiam; peccatum in Filium, quod fit per ignorantiam, quia sapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipiscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
bile ñ est ñ ulłos fideles ꝑ ignẽ
quẽdam purgatorium. qnͣto ma¬
gis minus ue bona ꝑeuntia di¬
lexerunt tanto tardius citits q
saluari. uñ ñ frustra illa tͥa distĩ¬
ficant. qui ⁊ si aliena ñ rapiunt
reb tñ infirmitatib ꝯcessis. aliqͣ
di modos diutius. ut lignũ. ul
minus ut fenum. uł mĩmum
ut stipula ignem sustinebunt.
sunt. Non solum de illo et̾noͬ. qui
crutiaturꝰ ẽ impios inet̾num. s ⁊̃
de illo emundatorio. qͦ pͥurgabun

Expanded text:
bile non est nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari. Unde non frustra illa tria distinficant, qui etsi aliena non rapiunt, rebus tamen infirmitati concessis aliqua haec modos, diutius ut lignum, vel minus ut fenum, vel mut stipula, ignem sustinebunt. sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est impios in aeternum, sed etiam de illo emendatorio quo purgabun
Abbreviated transcription (Latin):
tales tupiditates. ⁊ ut amitti sñ aĩ
dolore ñ possint. Hec gͦ edificat quĩ
cogitat q̃ mundi sunt: quõ place¬
at mundo. qui tͥca diuitias suas qͦdã¬
mͦ carnali affcũ tenet᷑ ⁊̃ tñ ex ets o¬
multas ełas fatit. nec ꝓ eis aliquid
fraudis ł rapine molitur. Ex hiis
mundo. s tm̃ deo. qui ⁊ si utĩaliter
aliq̃n peccant. feruore caritatis i¬
ta assumit᷑ in tis pctm̃. sic̃ guitaaq̃
in camino ignis. ⁊ ĩo ñ qͣm secuin
portaut cremabilia. Hec aũ infĩor

Expanded text:
s cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodam carnali affectu tenetur, et tamen ex eis multa beneficia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his emundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum port
Abbreviated transcription (Latin):
nialia admittant. In cordib u̾o̾
minoꝵ int̾dum durant usq infi¬
nẽ. qui cũ talib edificiis transeũt
s dissoluentur in igne. ip̃i uͦ mito
funtamẽti falui erunt. Granissi¬
mã tũ penam sentient. ex quo ap¬
paret quantam hic mnĩam exhib
d̾s. ⁊ quantam ibi ex̾ceat seuĩtatẽ
cum ꝓ ecdem pc̃co multo gͣuꝰ ibi
puniat qmͣ hic.
Opĩo quoꝵdam

Expanded text:
nialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiam exhibet Deus, et quantam ibi exerceat severitatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic. 4. Opinio quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipit᷑. Dic̃ etiam eos ñ posse dare sꝑi¬
tũ scm quem amisert̃. ⁊ ordinatos
ab hetitis caput hr̃e uulneratum. ⁊
eum qui honorem amisit: honorem
dare ñ posse. nec illum aliquid a cce¬
pisse. qm̃ indante nicħ erat. ꝙ ille
posset acciꝑe. Tradit ⁊̃ uenientib
ab heticis ꝑ manus impositõm la-

Expanded text:
percipitur. Dicit etiam eos non posse dare Spiritum sanctum quem amiserunt, et ordinatos ab haereticis caput habere vulneratum; et eum qui honorem amisit honorem dare non posse, nec illum aliquid accepisse, quoniam in dante nihil erat quod ille posset accipere. Tradit etiam venientibus ab haereticis per ma
Abbreviated transcription (Latin):
olet q̃ri si h̾etici ab ecc̃a tis.
p̃cisi ⁊ dampnati possuit tͣde̾.
satros ordines.⁊ si ab eis ordinati
redeuntes ad ecc̃e unitatem debeãt
peordinari. hanc q̃om ꝓplexam ac
pene in dissolubilẽ faciunt: coctoꝵ
u̾ua. qͥ płimũ dissentire udentur.
uident᷑ enĩ quidã tradere hẽticos sa¬

Expanded text:
eri si haeretici ab Ecclesia raecisi et damnati possint tradere sacros ordines, et si ab eis ordinati, redeuntes ad Ecclesiae unitatem debeant reordinari. Hanc quaestionem perplexam ac pene insolubilem faciunt doctorum verba, qui plurimum dissentire videntur. Videntur enim quidam tradere h
Abbreviated transcription (Latin):
tlłigit ⁊̃ natum ẽẽ deo sem¬
pit̾num ẽẽ ut sit ccet̾nus prĩ filiꝰ
sicut splendor qui gignitur ab ig-¬
ne. atq diffunditu: coet̾nus ẽ
illi. ⁊ esset coet̾nus. si ignis esset
fuit deus. sine uirtute ⁊ sapientia.
cret̾nus est deo prĩ filius. Dicit ã¬
apłs xp̃m ẽẽ dei uirtutem. ⁊ dei sa¬
pientiam. aut gͥ ñ fuit qñ ñ fuit
filius. aut aliq̃n deus: ñ hũit uir¬
tutem ⁊ sapientiam. ꝙ dementis ẽ
dicere. constat enim quia semꝑ

Expanded text:
ligit etiam natum Filium Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius; sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus si ignis esset fuit Deus sine virtute et sapientia, coaeternus est ergo Deo Patri Filius, dicit astum esse Dei virtutem et Dei sapientiam. Aut ergo non fuit quando non fuit Filius, aut aliquando Deus non habuit virtutem et sapientiam, quod dementis est dicere; constat enim quia semper
Abbreviated transcription (Latin):
s mulier. Et sicut in cunctis aĩali¬
b ñ est reꝑtum homini adiutori¬
um simile s de illo sumptũ qd̃
ei formaretur in conuigium:. ita
in ꝑtib anime quas cum pecorib
hẽmus communes: nullum m̃ti
nr̃e simile ẽ adiutorium. uñ ab.¬
in eodem. Illd̾ nr̃m ꝙ in actõe tem¬
poralium tractandoꝵ ita u̾satur u
ñ sit nobis commine cum pecore:
rõnale est quidem. s ex illa rcã¬
li mente: qua subheremus intel¬
ligibili. ⁊ incominutabili ui̾tati
tainquam ductum ⁊ infi̾oribus
tractandis gub̃̾nandisq depu¬
tatum est. Sicut enini in om̃ib
pecorib ñ ẽ inuentũ uiro aduito¬
rium simile illi nisi de illo ꝯͣctũ
in comugium formaretur: ita
uĩtatem nullum ẽ ad usum
rerum temꝑalium qnͣtum nate
hoĩs sat est sumile aduitoriũ ex a¬
nime ꝑtib: quas ꝯmunes cum
strum ñ adunitatis diuortium
um societatis qͣi deriuatum: in
suo disꝑtitur officio. Et sic̃ una
caro est duorum in mascło ⁊ in fe¬

Expanded text:
sed mulier. Et sicut in cunctis animantibus non est repertum homini adjutorium simile sibi, sed de illo sumptum quod ei formaretur in conjugium; ita et in partibus animae quas cum pecoribus habemus communes, nullum menti nostrae simile est adjutorium, unde A 3: Illud nostrum quod in actione temporalium tractandorum ita versatur, ut non sit in nobis commune cum pecore, rationale est quidem, sed ex illa rationali mente qua subhaeremus intelligibili atque incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non inventum est viro adjutorium simile illi, nisi detractum de illo in conjugium formaretur; ita veritatem, nullum est ad usum rerum corporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum strum, non ad unitatis divortium um societatis quasi derivatum, in sui operis dispertitur officium. Et sicut una caro est duorum in masculo et fe
Abbreviated transcription (Latin):
tunc in primis p̃cessit parenti mĩ-¬
b. ut enun tunc serpens mulieri bꝰ.¬
malum suasit. ip̃aq consensit. de¬
inde uiro suo dedit. Sic q cõsum¬
matum ẽ poc̃m: ita ⁊ minc in nob̃
ꝓ serpente est sensualis motus aĩe.
ꝑ muliere. infi̾or portio rõnis ꝓ ui¬
ro: suꝑior rõnis pornio. Et hic est

Expanded text:
tunc in primis praecessit hominibus. Ut enim tunc serpens mulieri malum suasit, ipsaque consensit, deinde viro suo dedit, sicque consummatum est; ita et nunc in nobis pro serpente est sensualis motus animae, pro muliere inferior portio rationis, pro viro superior rationis portio: et hic est