comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liter fiunt. ut qd̃ deosse uiri dormientis
mirabiliter fcã est młr.⁊ in locum coste
ñ costa s caro suppleta ẽ. ñ hũit hoc pri¬
ma rr̃ conditio ut femina ex eo sic fieret
s tñ hoc hũit qr sit fieri posset. ne contra
cãs quas uoluntate instituit mirabili
uoluntate aliquid faceret. iõq abscondi¬
tum erat in d̾o quid fieret sic cãe om̃ q̃¬
ad ip̃ius xp̃i aduentum p̃nunciandum
urr̃r natura preter usctatum nature cur¬
sum mirabiliter fcã sunt q̃ in d̾o st̃ mini¬
strantib angelis fca ẽẽ crecluntur. Unde
subdit. ut inno.ꝙ.d. absconliti a scłis in
eum de inferiorib ꝯsulant. ⁊ uissis eius
obecliant. ñ latuit eos mysteriũ regni ce¬
loꝵ qd̾ oportuno tempore reuelatũm est
pro salute nr̃a quo ex hac peregrinatione
liberati. eoꝵ cetui coniungamur. sic ergo¬

Expanded text:
liter fiunt, ut quod de osse viri dormientis mulier facta est, et in locum costae non costa, sed caro suppleta est. Non habuit hoc prima rerum conditio ut femina ex eo sic fieret, sed tantum hoc habuit, quia sic fieri posset, ne contra causas quas voluntate instituit, mutabili voluntate aliquid faceret. Ideoque absconditum erat in Deo quod fieret. Aad ipsius Christi adventum praenuntiandum in rerum natura praeter usitatum naturae cursum mirabiliter facta sunt in Deo quae administrantibus angelis facta esse creduntur. Unde subdit: Ut innotescat dico, absconditi a saeculis in eum de inferioribus consulant, et jussis ejus obediant. Non latuit eos mysterium regni coelorum quod opportuno tempore revelatum est pro salute nostra, quo ex hac peregrinatione liberati eorum coetui conjungamur. Sic erg
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ecca quo post relurrontm ⁊ ista ecc̃ami¬
litans congreganda est. ut simus eq̃les dei
illis ergo a setulis innotuit qr oĩs creatura
scła ⁊ ip̃a a scłis. qr tum eis ẽẽ cepit filtꝰ uero
ante scla per quem fca sunt scła undem
persona sapĩe ante scła fundauit me addi

Expanded text:
fuit: quo post resurrectionem et ista Ecclesia congreganda est, ut simus aequales angelis Dei. Illis ergo a saeculis innotuit, quia omnis creatsaecula, et ipsa a saeculis, quia cum eis coepit. Filius vero ante saecula, per quem facta sunt saecula. Unde in persona Sapientiae: Ante saecula fundavit me . Addi
Abbreviated transcription (Latin):
uagit infans in p̃sepio. s ab angłis laudat᷑
in celo. herodes persequitur s magi adorant
ignorant pħisei s stella demonstrat bep¬
tratur a scruo. s uoꝵ tonantis pris auditur
timet patis sponte ad passionem uenit. ult̃
tranfferri calicem. s petrum qui talicenti¬
mebat actusat. quid hac uerrietate distractiꝰ.
multas sp̃es ⁊ formas h̃ñs. quam printipes
⁊ potestates per ecc̃am cognouerunt. Uł ita.
Ase ñ msdłis. s ind̾o qui oĩa cre. habet enim
deus in seip̃o absconditas quorũdam fcõꝵ
causas quas reb conditisñ inseruit. easq ĩ¬
plet ñ sllo opere prouidentie quo naturas
substituit ut sinit. s eo quo ellas adiustͣt
ut uolint quas ut uoluit odidit ibi est ⁊ gũt
per quam salui fuint pocõres. ñ enim per na¬
timm uicio deprauatam. s per deigr̃am hõ
restauratur p̃pea ministerium gr̃e huuisab¬
condite rõnabiles cause õm t̃r q̃ nͣłt fiunt

Expanded text:
vagit infans in praesepio, sed ab angelis laudatur in coelo; Herodes persequitur, sed magi adorant; ignorant Pharisaei, sed stella demonstrat; baptizatur a servo, sed vox tonantis Patris auditur; timet pati, sed sponte ad passionem venit; vult transferri calicem, sed Petrum qui calicem timebat accusat. Quid hac veritate districtius? multas species et formas 168 habens, quam principes et potestates per Ecclesiam agnoverunt. Vel ita: aeculis, sed in Deo, qui omnia creavit. Habet enim Deus in seipso absconditas quorumdam factorum causas, quas rebus conditis non inseruit, easque implet; non illo opere providentiae quo natura substituit ut sint, sed eo quo illas administrat ubi voluerit, quas ut voluit condidit, ibi est et gratia per quam salvi facti sunt peccatores. Non enim per naturam vitio depravatam, sed per Dei gratiam restauratur. Propterea mysterium gratiae abconditae sunt rationales causae om
Abbreviated transcription (Latin):
accessum ad aliabo¬
naq̃ supra dcã sunt
bona operatiõe. m
peto ut ñ deficiatis
⁊ iõ supplico deo prĩ
ut gr̃a cooperet᷑ uo
attende ꝙ didens ꝑe¬
tone defitiatis ostñ¬
dit eos hr̃e proprie
uolunitatis arbitri¬
um. s ne illud sut¬
ficere putent add̾.
flecto ad.pã. do .n.¬

Expanded text:
accessum et alia bona, quae supradicta sunt,bona operatione, inet non deficitiset ideo supplico Deo Patri ut gratia cooperetur noende quod dicens, peto ne deficiatis, ostendit eos habere propriae voluntatis arbitrium, sed ne illud sufficere putent, additflecto, ad Patrem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ex carne ⁊ repugnat
nĩtr. recte clicitur lex.
qr legitime fc̃mẽut
qui ñ obedunt suosu¬
petiori: eiñ seruiat su¬
um inferuis .i. caro su¬
prate est das deustu¬
us infrate caro tua.
serui meliori ut serui¬
at tibi inferior ꝯtep̃¬
sifti suꝑioꝵe torq̃ris
ab inferiori dico repu¬

Expanded text:
et repugnat menti, recte dicitur lex, quia legitime factum est, ut qui non obedivit suo superiori, ei non serviat suum inferius, id est caro. Supra te est Dominus tuus, infra te caro tua. Servi meliori ut serviat tibi inferior. Contempsisti superiorem, torqueris ab inferiori. Dico repu
Abbreviated transcription (Latin):
inçarne. quanto autẽ
uitimor tanto ẽ peri¬
culosior ħ est lex ma¬
la qua quis cecrnaki
consuerndine impli¬
catus astringitur hãe
repugnare ait legi m̃¬
ti sus et se captiuare uñ uitligitur homs

Expanded text:
ex carne. Quanto autem vicinior, tanto est periculosior. Haec est lex mala, qua quisque carnali consuetudine implicatus astringitur; hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare. Unde intelligitur ille
Abbreviated transcription (Latin):
.ꝙ mneo exemplo au¬
dent ꝯfidenter p̃di¬
care itadieentes. si¬
uinctus loquitur
cur si potius nos¬
constantiaeñ etꝰ
multos animauit¬
lizare alii uero qui¬
dam diu̾sia ptiorib

Expanded text:
 Meo exemplo auconfidenter praedicare ita dicentes: Sinctus loquitur, cur non potius noConstantia enim ejus multos animavitlizare. Alii autam diversi a prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
tes hoc ut sious
de prelicõne eos
accuset.inme anc¬
torẽ eius uindicẽt.
Astutia ergosirmu¬
lationis istixp̃m
ant̃ciabant ut poᷤ¬
sent sectitiories ex¬
ci aĩo xp̃m nrntiabant. bom ueropu¬
ro animo ⁊ fide sintera om̃s tñ euan¬
gelio profictiebant. uñ ⁊ malos tolerã¬
tos ditto luotens ¶uid eñt g ãsolũ

Expanded text:
tes hoc, ut si quis de praedicatione eos accuset in me auctorem ejus vindicent. Astutia ergo simulationis isti Christum annuntiabant, ut possent seditiones exci animo Christum annuntiabant, boni vero puro animo et fide sincera: omnes tamen Evangelio proficiebant. Unde malos tolerandos dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ut opinor obscurũ estriacobũ hoc ideo
monuisse ut scirent faisa ẽẽ q̃ de illo au¬
tñ emulatores legis erant qui sic ea uo¬
lebant obseruari. tanꝙͣsine hiis ineuan¬
gelio salus credentib eẽ ñ possit. Hi sen¬
serant paulum uehem̃tissimm gce̾ p̃
clicatorem ⁊ intentiom eoꝵ maxĩe aduer¬
sum ab emulis eni noue legis qui ñ in

Expanded text:
n, ut opinor, obscurum est et Iacobum hoc ideo monuisse, ut scirent falsa esse, quae de illo autamen aemulatores erant legis, qui sic ea volebant observari, tanquam sine his in Evangelio salus credentibus esse non possit. Hi senserant Paulum vehementissimum gratiae praedicatorem, et intentioni eorum maxime adversum. Ab aemulis enim novae leg
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃e uel errore cecati uł malitia depͣua¬
ti prosunt. qr si atcipiunt potestatem
corporabo affligendo. exercent erus pati¬
entiam. si uero male senctiendo aduer¬
santur exercent eius sapĩam ab adu̾sa¬
rio erã mota qo: discendi existit occ̃o mł
da quippead fidem catholicã pertinen
tia dũ hereticoꝵ oallida intͥenidĩe exa¬
groantur ut adu̾sus eos defendi possint
⁊ ofsd̃antur diligentius ⁊ intlłur clariꝰ.¬

Expanded text:
ecclesie vel errore cecati vel malicia depravati prosunt, quia, si accipiunt potestatem corporaliter affligendi, exercent eius pacienciam. Si vero male senciendo adversantur, exercent eius sapienciam. Ab adversario enim mota questio discendi existit occasio. Dtia, dum haereticorum calida inquietudine exagitantur, ut adversus eos defendi possint, et considerantur diligentius et intelliguntur clarius
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. s cũ creator ñ agnoscitire .u infdelita u
uero leuiũ. beraittere uero ⁊ tegere ⁊ ñ im¬
putare. unius uõnis ⁊ sensus sunt ũba. qꝵ
⁊ cũ tegit remittit. ⁊ tũ uenuttit ñ impi¬
tat. s ad laudem grẽ dei prolixius soguit᷑.
net anetiam

Expanded text:
infidelitas. vero, levium. Remittere vero et regere, et non imputare unius rationis et sensus sunt verba, quia et cum tegit remittit, et cum remittit non imputat. Sed ad laudem gratiae Dei prolixius loquitur:net, an etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mortali ⁊ euis ordin̾em huius iite itrr̾e
seruandum eẽ apłi precipiunt alia sirat
enũ que seruamius in iutate fideisñ ul¬
la distantia ⁊ alia in ordine utte huius

Expanded text:
mortali, et ejus ordinem in hujus vitae itinere servandum esse apostoli praecipiunt. Alia sunt enim quae servamus in unitate fidei sine ulla distantia; alia in ordine hujus vitae
Abbreviated transcription (Latin):
sint hr̃e ad hec eos fatienda monet que
m̃itum collocant apd̾ deum ab illiti¬
tis abstinere fatit timor ueretur eñĩ
ne mala fatiens peius subdatur. ħ aũ
q̃ nc̃ facienda monet ad perfcsũ meri¬
toꝵ pertinent. ex uoluntate eis̃ fiunt
ñ ex ncc̃itate. quiergo ab illititis se au¬
stinet laudem ħt. qui uero alicitis se
temperat: laudem habet ⁊ p̃miumm¬
Super oĩa aũ.q.

Expanded text:
sint habere ad haec eos facienda monet, quia meritum collocant apud Deum. Ab illicitis abstinere facit timor; veretur enim ne mala faciens poenis subdatur. Haec quae nunc facienda monet ad profectum meritorum pertinent: ex voluntate enim fiunt non ex necessitate. Qui ergo ab illicitis abstinet, laudem habet: qui vero a licitis se temperat, laudem habet Super omnia autem.
Abbreviated transcription (Latin):
affc̃m pietatis erga
õs. deuide subditur
ne faciendũ parati.¬
ut in oĩb modum
adũsis tolerandis
terius onera portet.

Expanded text:
affectum pietatis, erga omnes. Deinde subditur nefaciendum parati,ut in omnibus modum adversis tolerandis, terius onera portet,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o fc̃a sit liberatio
filio suo ⁊ita per eum
pot̾ fieri liberatio nr̃a
gine erat qua creauit¬
gini fecunclitatem
ñ abstulit incegetta¬
t̾e ueniens inuterũ
lurginis. s sias ibi
erat qũo uenit. qr ibi
alio actu cepit ẽẽ qͣm
asi erat. fuit en̾bi ꝑ
per ꝑassibilitat᷑ermor¬
talitate ⁊alios defc̃s
ceterauero oĩs hõm
caro pct̾i est solacaro
Allius ñ est caro pc̃ci.

Expanded text:
o facta sit liberatio,Filio suo, et ita per eum potest fieri liberatio nostrgine erat, quam creagini fecunditatem, non abstulit integritatem veniens in uterum Virginis. Sed si ante ibi erat, quomodo venit? quia ibi alio modo coepit esse quam ante erat. Fuit enim ibiper passibilitatem, et mortalitatem, et alios defectus. Caetera vero omnis hominum caro peccati est, sola illiu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ hoc enim ad eas
conditiones uł ꝯsu¬
etudint̾ iuite retu¬
lit q̃ nicħ obsunt
fidei bonais q mori¬
sic ⁊ latro ad fidem
xp̃i uocatur. s ille in coniugio

Expanded text:
 Hoc enim ad eas conditiones vel consuetudines vitae retulit, quae nihil obsunt fidei bonisque morisic et latro ad Christi fidem vocatur; sed ille in conjugio,
Abbreviated transcription (Latin):
ad iudaitos ritꝰ. ser¬
q̃ seruata ñ impeclit salutẽ moners ne
intalib spes salutis ponatur ⁊̃ si ꝓ offen¬
entur. usi ⁊ diẽ nich
ẽẽ subdens ¶irt̃ .e.¬

Expanded text:
ad Judaicos ritus. Serquae servata non impedit salutem, monens ne in talibus spes salutis ponatur, etiamsi pro offenentur. Unde et dicit nil esse, subdens: Cir
Abbreviated transcription (Latin):
stati proficit. ita
ter maneat. ne quis
aũ forte cfr̃et ꝙ solis
coriithiis ⁊ ñ cet̾is
fidelib hoc p̾dicaret
ait et hoc ita p̾cipto

Expanded text:
statim proficit ita, ter maneat. Ne quis autem forte diceret quod solis Corinthiis, et non caeteris fidelibus hoc praedicaret, ait: Et hoc ita praedico
Abbreviated transcription (Latin):
ponendum nobis.¬
Sermo en̾i detncar¬
nato filio difficilis ẽ¬
ad interp̃tan
m̃ta exponenda de per-¬
gis atq sacrificioꝵ illuis tp̃is reprobatione.
nobis. s̃ io hoc dico qͥnego possim interp̃tari

Expanded text:
ponendum vobissermo enim de incarnato Filio difficilis ad interpretandum. enta exponenda de pergis atque sacrificiorum illius temporis reprobatione, vobis. Non ideo hoc dico quin ego hoc possim interpretari,
Abbreviated transcription (Latin):
natur̾a ut asiquis sit
talis eligatur cutus cõ¬
parõne deterigrex di¬
c̃antur. uniꝰ. u iiii.¬
q̃obierit: si ei impu¬
tatur cui prorsus no¬
uo nec stupͣ nec alia
q̃ ante funt obsunt.
Sobriũ na ⁊ mirustri
nĩ ualens latrare
ter agat. qr uent̾ estu¬
aris mero: eito despu¬
mat ur libidin̾e. Iloe
ebrictate nudauit fe¬
scibilem ⁊ perturbati
sensus ut percutiat. qͥ
d ẽẽ patiens ut eũ se¬
quatirr qui posuit dor.¬
sum ad flagella ⁊ xp̃e
soleat facere nicħ eñi
impudentius est arro¬
gantia eusticoꝵ qui
gatculitatẽ auctori

Expanded text:
t, ut aliquis sit talis eligatur cujus comparatione caeteri grex dicantur. Unius uxoriquae obierit, non ei imputatur, cui prorsus novo, nec stupra, nec alia quae ante fuerunt jam obsunt. Sobrium, etc. Ministrinon valens latrare.ter agat, quia venter aestuans mero cito despumat in libidinem. Noe ebrietate nudavit fescibilem et perturbati sensus, ut percutiat qui debet esse patiens, ut eum sequatur qui posuit dorsum ad flagella, id estsoleat facere. Nihil enim impudentius est arrogantia rusticorum, qui garrulitatem auctori
Abbreviated transcription (Latin):
testes fidei qui ut
nubes exẽplo sin
in estu tribulati¬
onum nos refri¬
gerant ⁊ doctrims
compluunt. ĩꝑo.
.no. in exemplum

Expanded text:
testes fidei, qui ut nubes exemplo suo in aestu tribulationum nos refrigerant, et doctrinis compluunt. Impositam, nobis in exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
de bonis eoꝵ gr̃as agit. ⁊ fidem ⁊ dilectõ¬
nẽ eoꝵ commendans orat ut perfict
nias seducti a xp̃o recedant. tand̃ ⁊ õs
pumi commonet sollititum fore suscep¬
t̾i muusterii. p̃mittens aũ salitatio¬
ecce auctoritas dicendoꝵ. apłs dico si ꝑ

Expanded text:
de bonis eorum gratias agit, et fidem et dilectiode bonis eorum gratias agit, et fidem et dilectionem eorum commendans, orat ut perficianias seducti, a Christo recedant. Tandem et ompum commonet, sollicitum fore suscepti ministerii. Praemittens autem salutatioEcce auctoritas dicendorum. Apostolus, di
Abbreviated transcription (Latin):
perat. epafras aũ
abeis oruundus
ab apło instructꝰ
doctrinã archippi¬
PO. confirmauerat archipꝑo ergo
p̾dicante ⁊ ꝑredicõnem esꝰ epa¬
fra ꝯfirmante. gram xp̃i didicerant¬
apłi qui eos euertere nitebantur. cat¬
nales obseruantias predicantes ⁊ phi¬
tis disputationib simplicitatẽ eoꝵ
irretire conantes. hiis igitur suꝑne¬
nientib ⁊ carnales obseruantias p̃di¬
cantib in dubut illis uenerat quib
auctoritas celebris erat ꝙͣ medius
iulicat q̃ pars potius sit tenenda
scribens eis ab epheso. describit aũ
sufficiens est ad oĩa carnalia uero pr¬
sus improbat. ut deinceps sincere xp̃i
confirmans quicquid illi .s. archippus
iepafras dotuerant. ⁊ ẽ intentio eius
in hac epła confirmare colossenses.
in eadem fide ⁊ ⁊ doctrina quam adi¬
cipłis eius acceperanit. ⁊ si in aliquo
p̃ter xp̃m spem poneredam ẽẽ docere.
Modus trastandi talis est. solito more
salutationem p̃mittit. qua pbemissa

Expanded text:
perat; Epaphras autem ab eis oriundus stolo instructus, doctrinam Archippi confirmaverat. Archippo ergo praedicante, et praedicationem ejus Epaphra confirmante, gratiam Christi didicerantapostoli qui eos evertere nitebantur, carnales observantias praedicantes et philosophicis disputationibus simplicitatem eorum irretire conantes. His igitur supervenientibus, et carnales observantias praedicantibus, in dubium illis venerat quibuscujus auctoritas celebris erat, quasi medius judicat, quae pars potius sit tenenda, scribens eis ab Esufficiens est ad omnia. Carnalia vero prorsus improbat, ut deinceps sincere fidem confirmans quidquid illi, scilicet Archippus et Epaphras docuerant. Et est intentio ejus in hac Epistola confirmare Colossenses in eadem fide et doctrina, quam a discipulis ejus acceperant, et non in aliquo praeter Christum spem ponendam esse docere. Modus tractandi talis est: Solito more salutationem praemittit: qua praemissa,
Abbreviated transcription (Latin):
nis angłoꝵ dc̃s est¬
c uirtute di̾a iͥl angłi susistunt creatus
ẽ hoc sig̃icans qr de celis uentiroꝰ erat qui
spualiter pasceret. uñ ⁊ manna priusin¬
die dominico uenit de celo ad satirrit ł¬

Expanded text:
nis angelorum dictus est, quia virtute qua angeli subsistunt creatus est, hoc significans quia de coelis venturus erat, qui spiritualiter pasceret. Unde et manna prius Dominico die venit de coelo ad saturita
Abbreviated transcription (Latin):
humanũ affc̃m qũa habebat ad carisẽ
suam potuit iñ terreri uł ꝯtristari in¬
uus de eo qd̃ ñ erat sensirus mortuus.
⁊ per hoc inobecłia ꝓph̃e puniri potuit.
ne ad suppliciũ tartaresi eius aĩa rapere¬
tur. uñ subdit. it ñ ⁊c̃. q. so iuclicamur¬

Expanded text:
humanum affectum quem habebat ad carnem suam, potuit inde terreri vel contristari vivus, de eo quod non erat sensurus mortuus. Et per hoc inobedientia potuit puniri, ne ad supplicium tartareum ejus anima raperetur. Unde subdit: Ut non, etc. Quasi dica
Abbreviated transcription (Latin):
tant hoc ẽe clictum demalis ⁊ fictis qui st̃
mecc̃a tam diu donet perueniant ad tau¬
tum numerum qui antixp̃o magnum fa¬
ciat ppłm. ⁊ hoc clitunt eẽ mysterium ira¬
quitatis quia iudetur occultum. et hoc
dc̃m ẽẽ quid nc detineat stitis ⁊ cumait
ut qui tenet n̾c teneat: clitunt apłm¬
exhortari ut in fide qu̾a tenent tenatiter
perseuerent. donec exeat demeclio eccłie
mysterium iniquitatis qd nc octultum
est. ⁊ est sensus. tm̃ hoc superest agendũ
ut qui tenet nc̃ fidem teneat .i. firmiter in
ea perseueret.donec mysterium iniquita
ab eadem manifeste recedant. de qualib
ioh̃s att. de nobis exierunt. s ex nobis ñ
erant. sicut ergo aute finem mundi multi
reuelata discessioẽ

Expanded text:
tant hoc esse dictum de malis et fictis qui sunt tant hoc esse dictum de malis et fictis qui sunt in Ecclesia, tandiu donec perveniant ad tantum numerum qui Antichristo magnum faciant populum. Et hoc dictum esse mysterium iniquitatis, quia videtur occultum, et de hoc dictum esse, quid detineat scitis, etc., ait, ut qui tenet non teneat. Dicunt Apes ut in fide quam tenent tenaciter perseverent, donec exeat de medio Ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Et est sensus: Tantum hoc superest agendum, ut qui tenet nunc fidem teneat, id est firmiter in ea perseveret, donec mysterium iniquitatab eadem manifeste recedant. De qualibus Jesus ait: De nobis exierunt, sed ex nobis non erant . Sicut ergo ante fidem exierunt revelata discessione
Abbreviated transcription (Latin):
ligi ip̃m resurrecturum ⁊ futurũ anti¬
xp̃m suspicantur. alii uero nec occisũ
retur occisus. ⁊uinum occultari inuigo¬
re ip̃ius etatis inqua fuit tũ crederet᷑
extinctus. donec suo tp̃e reueletur ⁊re¬
stituaturin regnũ s multum mira.
michi est hec oꝑinantium tarta pre¬
sumptio. illud tñ osd̾ait ut qui. te ⁊c̃.¬
ñ absurde de romano iperio credit᷑
dc̃m donec tollatur. ut sit sensus. tr̃̃
hoc restat anteqͣm reueletur lraqur
ille ut qui tenet no romanum impe¬
rium teneat .i. qui modo imperat ini¬
peret.donec de. me fiat .i. de meclior
mundi tollatur illa potestas. qr om̃s
undiq romani qͣi ad caput conflue¬
bant. uł ita tm̃ hoc restat ut qui te.
ñe fidem teneat donec ip̃a dẽ me fiat.
.u donec ip̃a refrigescat. uelita tm̃ hoc
restat ut qui te. n̾c .i. detintet illum .s̃.
quid de comunib it n erubeicat ho
nec ambulare uł loqui Ułita. quidam pu¬

Expanded text:
li ipsum resurrecturum et futurum Antichrili ipsum resurrecturum et futurum Antichristum suspicantur; alii vero nec eum occisum retur occisus, et vivum occultari in vigore ipsius aetatis in qua fuit cum crederetur exstinctus, donec suo tempore reveletur et restituatur in regnum. Sed multum mihi mira est haec opinantium tanta praesumptio. Illud tnon absurde de Romano imperio creditur dictum donec tollatur, ut sit sensus: Tantum hoc restat antequam reveletur iniquus ille, ut qui tenet nunc Romanum imperium teneat, id est qui modo imperat imperet, donec de medio fiat, id est de medio mundi tollatur illa potestas, quia omnes undique Romam quasi ad caput confluebant. Vel ita, tantum hoc restat, ut qui tenet nunc, fidem, teneat, donec ipsa de medio fiat, id est donec ipsa refrigescat. Vel ita, tantum hoc restat, ut qui nunc tenet, id detinet illum, scilicet quid de communibus, ut non erubescat homo nec ambulare, nec loqui. Vel ita: Quidam pu
Abbreviated transcription (Latin):
nitur iniquitas
tatis noie palli¬
ata ut uelintꝰ¬
haberi ministri
xp̃i cũ sint pseu¬
do. Uł ita. uere reuelabitur nam dra¬
tatis appellat interfectionem scoꝵ ⁊ per¬
secutionem qũa inferebat nero ⁊ ꝑrin
mysterium qr tunc diabolus occulte
per ueronem ⁊ alios operabatur occiden¬
do mt̃e. sicut tẽ apexte operaturus est
per antixp̃m inter fitiendo heham et
iniquitatis ceptum est a nerone qui
.te ⁊c̃. qr illos scire dixit qͣuid detineat¬
hoc aperteñ exponit. ⁊ ĩo nos qui nestimꝰ
qd̃ ssli sciebant. peruenire cum laboretu
sensum fatiunt obscuriorem. quidẽ
enim iam iysterium. ope. iniquit̾.
tiñ ut qui de. ne tene donec de medio
fiat: ego prorsus quid dixerit mefate¬
or ĩgnorare suspitiones tñ hominum
quas legere uł audire potui: ñ tacebo.
Quidam suspicantur hoc deimperio
inturreret qđ̾ romano imperio male
optauerit. cum speraretur eternum ut
neronem uolunt intelligi suiusiam fc̃a
uelut antrxp̃i uocabantur. unde ⁊̃ intel¬

Expanded text:
nitur iniquitas, tatis nomine palliata, ut velinhaberi ministri Christi, cum sint pseudo. Vel ita: Vere revelabitur. Nam, diatatis appellat interfectionem sanctorum et persecutionem, quam inferebat Nero et prinmysterium, quia jam tunc diabolus occulte per Neronem et alios operabatur occidendo martyres, sicut tunc aperte operaturus est per Antichristum interficiendo Eliam et iniquitatis coeptum est a Nerone, qui tenet, etc. Quia illos scire dixit quid detineat, aperte non exponit. Et ideo nos qui nescimus quod illi sciebant, pervenire cum labore adsensum faciunt obscuriorem. Quid enim est: Jam mysterium operatur iniquitatis tantum, ut qui tenet nunc teneat, donec de medio fiat? Ergo prorsus quid dixerit me fateor ignorare; suspiciones tamen hominum quas legere vel audire potui non tacebo. Quidam suspicantur hoc de imperioincurreret quod Romano imperio male optaverit, cum speraretur aeternum, ut us jam facta velut Antichristi videbantur. Unde nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
uidaiti frut̃tife¬
riañ aduentum
malis altius.⁊ sigñĩ putata ẽ oliua. ñ ts̃
amputata. illier superbi ⁊ blasphemi
per fragm̃tum iamibi sunt oleaster ñ ibi
erat modo ibiẽ. illi ꝑ superbiã frangine¬
ruerunt. iste per humilitatẽ iseri meru¬
it. illi amiserunt radic̾e. iste terunt eam
arbormni bonam inseri solet. hic auñ ho
na in bon̾a. dicit erum oleascrũ insertũ.
ut surculus fructũ raditis afferat. noli
ergo gaudere in increclulitate eoꝵ ut .ti.
att saĩo. displicet do qui insutat maliꝰ

Expanded text:
udaici fructiferi ante adventum malis alterius. Et si enim putata est oliva non tamen amputata. Illi enim superbi et blasphemi per fragmentum jam ibi non sunt. Oleaster non ibi erat, ibi est. Illi per superbiam frangi meruerunt, iste per humilitatem inseri meruit. Illi amiserunt radicem, et iste tenuit earbor in non bonam inseri solet. Hic autem non bona in bonam. Dicit enim oleastrum insertum, ut surculus fructum radicis afferat. Noli ergo gaudere in incredulitate illorum. Ut enim ait Salomon: Displicet Deo qui insultat malis
Abbreviated transcription (Latin):
.i deum głosimr sicut supͣ de ymagnne
creata lõquens pro eod aecipit ẏmagi¬
mus de obscura forma in kcid̾a formã
qr ⁊ ip̃a obscura ymago dei ẽ hec ẽ yta¬
go in qua horines sunt creati qua ce¬
teris animalib p̃sunt q̃ creatura inre¬
formi formain formosam nutatur
in głam nstificõns uel de gła fidei ubi fi¬
lu dei sumus in głam sp̃ei ubi similes ei¬
erumus cũ uidebimus ełi ficittẽ. ⁊ addit
bis conferritam optabilis contirmatio¬
nis bonũ ⁊ uerũ huius ymagnus qñ fu¬
tura ẽ perfectio ad qũa ꝯseq̃ndam nos eru¬

Expanded text:
 Deum gloriosum, sicut supra de imagine creata loquens, pro eodem accepit imagimus de obscura forma in lucidam formam, quia et ipsa obscura imago Dei est. Haec est imago in qua hoteris animalibus praesunt; quae creatura in reformi forma in formosam formam min gloriam justificationis. Vel de gloria fidei, ubi filii Dei; in gloriam speciei, ubi ei similes erimus, cum videbimus eum sicuti est. CAPUTbis conferri, tam optabilis transformationis bonum. Verum hujus imaginis quandoque futura est perfectio, ad quam consequendam nos eru
Abbreviated transcription (Latin):
Iħubulatũ per que uos cdiaboluᷤ
teretur apłs. utrum timore deserent
es̃ an caritate amplecterent᷑. opor¬
tune gͦ ac decent̾ fatit eos recolere ca¬
ritatem suam ne tanqͣm inunicũ illũ
mei. distintne int̾ uladuo ñ. spre s post

Expanded text:
bulatum per quod vos diabolus teretur Apostolus, utrum timore desererent cum, an charitate amplecterentur. Opportune ergo ac decenter facit eos recolere charitatem suam, ne tanquam inimicum illum uli Distingue inter illa duo, non sprevist
Abbreviated transcription (Latin):
cure obsecrare pos¬
sum. ut qruos me¬
rito diligo qr icħ
mearum est cã. hoc
clitendo excusat seꝰ¬
qr ꝑseudo dix̃ant
paulũ galathis¬
inimitum nec uo¬
luisse eos docere q̃
mam diluens apłe¬
limitttie tãm sub¬

Expanded text:
cure obsecrare posum, ut quos merito diligo, quia nmearum est causa. Hoc dicendo excusat se,a pseudo dixerant Paulum Galatisinimicum, nec voluisse eos docere quaam diluens Apnimicitiae causam sub
Abbreviated transcription (Latin):
qua inuis per xp̃m. ip̃e enim ait. ego sũ
iua. ueritas ⁊ uita est illuminatio ꝑfi
dem. ⁊ est illuminatio per sper modo
honum enĩ uitam mortalem adhuc a¬
genti ñ pot̾ cortingere ut climoto
atq discusso nubilo fantasiarũ cor¬
poralium serenissima incõmutabił
ueritatis luce potiatur. ⁊ m̃te penitꝰ
a consuetudine huius uite alienata
constanter ⁊ indeclinabilit̾ illi hereat.
udemus

Expanded text:
Qua imus? Per Christum Ipse enim ait: Ego sum via, et veritas, et vita . Est illuminatio per fidem, est et illuminatio per speciem; mHomini enim vitam mortalem adhuc agenti non potest contingere, ut dimoto atque discusso omni nubilo phantasiarum corporalium, serenissima incommutabilis veritatis luce potiatur, et mente penitus a consuetudine vitae hujus alienata, constanter et indeclinabiliter illi haereat. Audemus
Abbreviated transcription (Latin):
Qr̾ cum alibi sc̃p¬
tum sit in ip̃o ui¬
⁊ sumus. qͣre hic
dicat nos peregri¬
enĩ ubiq est. qu̾o
gͦ peregͥnam᷑ a dño . Dine cdubro ubiq¬

Expanded text:
r cum alibi sctum sit: In ipso vi sumus ; quare hic dicat nos peregrienim ubique est, quomodo ergo peregrinamur a Domino? Sine dubio ubiqu
Abbreviated transcription (Latin):
lo. ⁊ qr ab ydolatria
ꝓhibebatuñ locus¬
iste srapsit exordi¬
um. ne putarent ĩo¬
ñ nocere side satrefiti¬
is ed̾ent ydoloꝵ or

Expanded text:
lo. Et quia ab idololatria prohibebat, unde locusiste sumpsit exordium, ne putarent in nocere, si de sacrificiis ederent idolor
Abbreviated transcription (Latin):
funt qd est ꝑicłosius na sitm̃ ydolacole¬
uent sic̃ eos si adiuuarent. ttaillis nithil
nocerent qr nec ydola nec eisimmolata
uandũ sit ad nocendum s malis sp̃ioẽ
infita malitra q̃dam ⁊ maliuolentia no

Expanded text:
quod est periculosius. Nam si tantum idola colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent, quia nec idola, nec eis immolatavandum sive ad nocendum, sed malis spiritibus est insita malitia quaedam, et malevolentia no
Abbreviated transcription (Latin):
pĩam carius. tc̃ uincet pax. ⁊ sinetrrr
nos. postra renitentes traxit nos. deinde
accepta gra cepit nos nec clucere uectͣ
tention̾e erit uictoria qñ oppugnare
cessabit. i̾o ex uictoꝵ persona subditꝰ¬
pius est cuius punctione fc̃a est mors.
s absorbebitur in futuro cũ dabitur sc̃is
phibendo auget ꝑcc̃i auiditatem nsi
diffundat sp̃e caritatem. pro hiis autẽ
om̃ib apłs agit grãs deo dicens. Deo

Expanded text:
iam carnis, tunc vincet pax et finietur nos, postea renitentes extraxit nos, deinde accepta gratia coepit nos nec ducere, nec trtentionem erit victoria, quando oppugnare cessabit. Ideo ex persona vipius est, cujus punctione facta est mors; sed absorbebitur in futuro, cum dabitur sanctis prohibendo auget peccati cupiditatem, nisi diffundat spiritus charitatem. Pro his autem omnibus Apostolus agit gratias Deo dicens: Deo
Abbreviated transcription (Latin):
Etenum si
incert᷑a uo¬
cem det tu¬
ba. quis p̃pa¬
rabit se acd
bellum ita.
⁊uos per lin¬
guam nisi
manifestũ
sermon̾e de¬
deritis. qũo
scietur id q̃d
clicitur᷑ eri¬
tis eni mae¬
ra loq̃ntes
tã multant
puta gen̾a
linguarũ
sunt in hoc
mundo. et

Expanded text:
Etenim si incertam vocem det tuba, quis parabit se ad bellum? Ita et vos per linguam nisi manifestum sermonem dederitis: quomodo scietur id quod dicitur? eritis enim in aera loquentes. Tam multa, ut puta, genera linguarum sunt in hoc mundo: et
Abbreviated transcription (Latin):
per int̾pretation̾e
dede. qui debetis ad
belsũ ⁊tra demorie
hoĩes hortari. qũõ
da hom intlłcu. io
eritis loq̃ntes mna¬
era qr tã. mł eritis

Expanded text:
per interpretationem dederitis, qui debetis ad bellum contra daemones homines hortari, quomodda hominum intellectu. Ideo eritis loquentes in aera, quia tam multa eritis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ so inde ñ instruttur. tta eni fit si lingua
incognita quis loquitur. uł sũ aliqua¬
rum er̃ sñ intlłeu proferat. sic̃ solent
latini hoĩes grececantare. oblectatiso¬
no u̾boꝵ. nescientes tñ quid dicant.

Expanded text:
o inde non instruitur. Ita enim fit, si lingua incognita quis loquatur, vel signa aliquarum rerum sine intellectu proferat, sicut solent Latini homines Graece cantare, oblectati sono verborum, nescientes tamen quid dicant.
Abbreviated transcription (Latin):
b utt expona scrip¬
turam q̃ de fittureᷤ
bita aliqua er ostũ¬
postat. sic̃ sedenti
reuelatum fu̾it ⁊ẽ¬

Expanded text:
 ut exponam Scripturam quae de futuris bita aliquarum rerum ostenpost ait: Si cui sedenti revelatum fuerit, e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eoꝵ q̃ proprio stu¬
dio didicit. doctrĩa
quorũdam mari¬
matoꝵ ostenclit
ostendi linguam
si ualere sine inf̾¬
p̃te. per me dieo qui
sum uõnalis. tsi per
manimata id possũ

Expanded text:
est eorum quae proprio studio didicit, doctrina quorumdam inanimatorum ostendit ostendi linguam non valere sine interprete. Per me dico qui sum rationalis, tamen per inanimata idem possum
Abbreviated transcription (Latin):
H locutio ac si õib
lingus loc̃speminz
quas nłłs unqͣm
gua qr nlla resest
sñ sua uoce inuna¬
quaq lingua ul
ita diftinguelitt.
io nescitur qr. eri

Expanded text:
io, ac si omnibus linguis loqueremini, quas nullus unquam gua, quia nulla res est sine sua voce, in unaquaque lingua. Vel ita distingue litteram: Ideo nescitur, quia eri
Abbreviated transcription (Latin):
fideles estis ad uos
eratis. quidinqͣm
uelatio ẽ ubi perfi
guras ostendunt᷑
lingurs accesserit
intellestus. ut ñ¬

Expanded text:
fideles estis, ad voseratis? Quid, inquam, velatione, guras ostenduntur linguae accesserit intellectus, ut n
Abbreviated transcription (Latin):
ecce pꝰ ammonitio¬
nẽ promittit serre
ad illos. s si cłrs per¬
mitt̾et. uñ subdit.
ur̃a imꝑedierit. io̾
dicit si do.uo. ut os

Expanded text:
Ecce post commonitionem promittit se ire ad illos, sed si Dominus permitteret. Unde subdit: vestra impedierit. Ideo dicit, si Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
bonis ⁊ malis. s bonis ut ꝯfortent ⁊ laudent
malis ut insultent ⁊ utuperent. toni enim
angłi ⁊ boni hoĩes laudant ⁊ mali irricent.
ħ sunt dextra ⁊ sristra his utimur qͣiarimiᷤ
ta frangunt. Seq̃r
in xp̃o prudentes uñ¬

Expanded text:
bonis vel malis; sed bonis, ut confortent et laudent; malis, ut insultent et vituperent. Boni enim angeli et boni homines laudant, et mali irrident. Haec sunt dextra et sinistra. His utimur, quasi armis ta frangunt. VERS. in Christo prudentes
Abbreviated transcription (Latin):
de quib manentib
mundus inquinetur.
uł abiectis purgetur.
de qualz materia ut
purgatior recflatur
abicitur ut limatu

Expanded text:
de quibus manentibus mundus inquinetur, vel abjectis purgetur. de qualibet materia ut purgatior reddatur, abjicitur, ut limatu
Abbreviated transcription (Latin):
ne ip̾iis putaretur
cẽ qd dei est. ait eñi
dñs in euangłio ne
uobis dicatis prẽm
in t̾ra unusẽ enim
qd̃ ñ io dicitur ut
hoc nom̃ cet̾is tol¬
latur. s negr̃a dei
quan et̾nam uitã
gen̾amur. nature
sc̃itati ciusquam
hoĩs tribuatur ap¬
pellantur quid̃ ⁊
alu prẽs. s ñ sicut
regenerat sp̃u sco
quos facit filios

Expanded text:
ne ipsius putaretur esse quod Dei est. Ait enim Dominus in Evangelio: Ne vobis dicatis patrem in terra, unus enim Quod non ideo dixit, ut hoc nomen caeteris tollatur, sed ne gratia Dei qua in aeternam vitam generamur naturae sanctitati cujusquam hominis tribuatur. Appellantur quidem et alii patres, sed non sicut regenerat Spiritu sancto, quos facit filios
Abbreviated transcription (Latin):
de hac aũ iudice sordis surgit ꝯfessio ꝯfiteti
eni est dr̃e quid sit incorde. Si enĩ aliudest in
corde. aliud more: loquiest ñ ꝯfcteri. qd̾ ergo
xp̃ianus erubescat. ꝓcc̃m eni fuit petro ore
negare cũ corde credet. discedat ergo malau̾e¬
tutidia accedat salubris ꝯfessio. s̃ erubescamꝰ
de xp̃i noi̾el insultetur nob̃ qr creclimus in
s hoc in illo occisu̾est qd̾ sumpsit deme ñ

Expanded text:
De hac autem radice cordis surgat confessio. Confiteri enim est dicere quid sit in corde. Si enim aliud est in corde, aliud 50 in ore, loqui est, non confiteri. Quod ergo obrio Christianus erubescat. Peccatum fuit Petrum ore negare, cum corde crederet. Discedat ergo mala verecundia, accedat salubris confessio, non erubescamus de Christi nomine. Insultetur nobis, quia credimus in sed hoc in illo occisum est quod sumpsit de me, non
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui pñia reuixerunt ut petrus qui mil¬
la negatione intus ueritatẽ tenebat. ⁊ foriᷤ
m̾datium proferebat. cur eni lacrimis dilu¬
it qd̃ ore negauerat. si saluti fatiebat qd̃ cor¬
de tenebat. q̃ uens ergo a d̾o pacem. ũ aliud
habebat in professione oris aliudin archano
cordis. nicħ enim prodest hoc ẽẽ ircorde qd̃ ue
denda ẽ ⁊ loq̃nda. Et nota ꝙ n̾ait simpli credit᷑¬

Expanded text:
illi qui poenitentia revixerunt, ut Petrus qui illa negatione intus veritatem tenebat, et foris mendacium proferebat. Cur enim lacrymis diluit, quod ore negaverat, saluti faciebat, quod corde tenebatur. Quaerens ergo a Deo pacem non aliud habeat in professione oris, aliud in arcano cordis. Nil enim prodest hoc esse in corde quod vdenda et loquenda est. Et nota quod non ait simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
de ꝙ ñ hẽc om̃ia que numẽrata sunt in
operib carnis. q̃ manifesta dixit ẽẽ ad
uoluptatẽ carnis pertinent. s uitia ft̃
anim. ut inimicitie ire. credere ⁊̃ om̃ia
mala accidere anime ex carne. error est.
si enim oĩa iute iniqͥ uicia tribuendast̃
carni. ne abhiis om̃ib mundemus dia¬
bolum qui carnem ñ h̃t s carnis not̃e:
totũ homin̾e signauit qui uiuendo ẜ¬

Expanded text:
d non haec omnia quae enumerata sunt in operibus carnis quae manifesta esse dixit, ad voluptatem carnis pertinent; sed vitia sunt animi, ut inimicitiae, irae. Credere etiam omnia mala accidere animae ex carne, error est. Non enim omnia vitae iniquae vitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus mundemus diabolum qui carnem non habet. Sed carnis nomine totum hominem signavit, qui vivendo
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e qui sub lege
est ñ clispensatiue
s uereut tu intlłi¬
gis. magna mi¬
chi uidetur q̃o qͥd
sit eẽ sub lege. sic
culpat hos damꝑ¬
sub lege quos lex
nestientes grãm
superba emusa¬
tione de se p̾su¬
munt. sub segeẽ
qui timore suppli¬
ci qd̾ lex mminat᷑.
ñ amore iustitie
a malo opere ab¬
tate sidum liter.
nec alienusa uo¬
luntate petcan¬
di qr uellet si fi
poss ñ ẽẽ qd time¬
atut libere face¬
ret qd̾ occuste de¬
sid̾at. ⁊ ẽ sensus.

Expanded text:
habere qui sub lege est non dispensative, sed vere, ut tu intelligis. Magna mihi videtur quaestio quid sit esse sub lege sic, culpat: hos damsub lege quos lex nescientes gratiam superba elatione de se praesumunt. Sub lege est qui timore supplicii quod lex minatur, non amore justitiae, a malo opere cetate, nondum liber nec alienus a voluntate peccandi; quia vellet, si fieri posset, non esse quod timeat, ut libere faceret quod occulte desiderat. Et est sensus:
Abbreviated transcription (Latin):
fi̾ poss uolebat ẽẽ
sic̾ seip̃m .i. cortinentes. s i siñ sunt õs
oastr: hñt tñ alia quib saluari possunt
donũ dico. pro .i. si
bi cõpetens. qr in
hoc quisq uiuat᷑
qid̃ appenit auidius
aliꝰ nͦ sͦ.ẜ. in uiduali uł mrginali conti
Alicitis admittat illicita. s iẜe quid sequa¬
tur sibi eligat. s tñ in hoc ꝓpensiorem eẽ
melius ẽ. datis hic ostendit ⁊̃ pudititiã
ꝯiugalem ẽẽ donũ dei. nĩ tm̃ eni ꝯtinenti¬

Expanded text:
at esse sicut seipsum, id est continentes. Sed etsi non sint omnes casti, habent tamen alia quibus salvari possunt, Donum dico proprium, bi competens, quia in hoc quisque quod appetit avidiusscilicet in viduali vel virginali contina licitis, admittat illicita; sed ipse quid sequatur sibi eligat, sed tamen in hoc propensiorem esse melius est. Satis hic ostendit etiam pudicitiam conjugalem esse donum Dei; non tantum enim continenti
Abbreviated transcription (Latin):
.iͦ matia est nobis loq̃ndi ut de eu̾s fide
exempłũ demus. ĩ enim mors extinxit fa¬
ma dei tanta fuit fides eius ꝙ mors eamũ
extraxit. ex f̾ide ⁊ petĩa p̾cedentium pr̃m̃
consolatur istos ĩo ditit ꝙ abel adhuc loqͣ

Expanded text:
 materia est nobis loquendi, ut de ejus fide exemplum demus. Non enim mors exstinxit famam fidei; tanta fuit fides quod eam mors non exstinxit. Ex fide et patientia praecedentium patrum consolatur istas. Ideo dicit quod Abel adhuc loqui
Abbreviated transcription (Latin):
anathematizaret. Attende ⁊̃ ꝙ nĩait plusci
drẽt sibi ip̃e preuiclicaret quicupiebat
uenire ad quosdam quib scribebat. sicut
rant. s qui suꝑplet ed̾ minus erat additõd
uĩ metat tollit. qui aũ pretergreclitur fi¬
dei regłam ñ atceclit ad mara s recedit

Expanded text:
. Attende. Non ait: Plus quam diceret, sibi ipsi praejudicaret, qui cupiebat venire ad quosdam, quibus ipse scribebat: sicut rant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat, tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed recedit
Abbreviated transcription (Latin):
aũ clicit si ex natura pct̃m est. tc̃ mala ẽ natura:
qͣso ut si pot̾ R̾ deat manifestũ est ex uolunta¬
te mala tanqͣm ex arbore mala freri oĩa oꝑa
mala tanꝙͣ fructus malos s iꝑ̃am mała uo¬
luntatẽ imde clicet exortam nisi ex bono. di
enĩ exangło qusd ẽ angłs nisi bonũ oꝑus deu
Siex hoĩe quiderat ip̃e homonisi bonũ opus
dei. mimo quid erant hec duo arcteꝙͣ meis ori¬
retur mala uoluntas. nisi bonũ opus der ⁊ bo¬
na⁊ laudanda natura. Ergo ex bono oritͣ ma¬
lum. nee fuit hõi unde oriri possio uisi ex ho
Rei opus diatolitransire s̃ suttur. S nonne
opus diaboli qñ primura fuit mangelo qͥ
diabolus fc̃s est. ortũ est inopere d̾i. Quase
limalum qd oĩo nusqͣm erat in dei opere
orim potuit tur malum qd̾ alicubi ĩa¬
erat per opus d̾i transire ñ potuit. hoĩes
aũ sunt opus dei pertransũt ergo opus dia¬
boli per opus dei ⁊ uenit us ad paruulos qͥ¬

Expanded text:
autem dixit, si ex natura peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum opus Dei? Si ex homine, quid erat ipse homo, nisi bonum opus Dei? Imo quid erant haec duo antequam in eis oriretur mala voluntas, nisi bonum opus Dei, et bona, et laudanda natura? Ergo ex bono oritur malum, nec fuit homini, unde oriri posset, nisi ex boDei opus diaboli transire non sinitur. Sed nonne opus diaboli, quando primum fuit in angelo, qui diabolus factus est, ortum est in opere Dei? Quapropter si malum, quod omnino nusquam erat, in Dei opere oriri potuit, cur malum, quod jam alicubi erat, per opus Dei transire non potuit? homines autem sunt opus Dei. Pertransiit ergo opus diaboli per opus Dei, et quia diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
inobedĩam att apłs quid q̃xit anaplius quid q̃¬
rit apertiue quid q̃tit intuleatuis quidq̃ritla¬
tentem riman cum h̃at apertissim̃a ianuam:
It̃ inquit si per hominem pcc̾m irtrauit in mũ¬
dum poc̾m uel ex uolurtate uł ex natura est
si au̾ ex uoluritate est. mala ẽ uolurtas que
pct̾m facit si au̾ ex natura: mala est natura
Qm R̾deo. ex uoluntate pccͣm est. q̃rcit forte u¬
trũ originale pccm ex uoluntate sit Redeo¬

Expanded text:
ntiam, ait Apostolus; quid quaerit amplius? Quid apertius, quid quaerit inculcatius? Quid quaerit latentem rimam, cum habeat apertissimam januam? Item inquit, si per hominem peccatum intravit in mundum, peccatum, vel ex voluntate, vel ex natura est; si autem ex voluntate est, mala est voluntas quae peccatum facit; si autem ex natura, mala est natura. Cui respondeo: Ex voluntate, peccatum est. Quaeritur forte utrum originale peccatum fit ex voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
antiquos iustos solo
uerbo dei i. solius u̾bi
fide sine fide incarna¬
tionis liberari sñ qͣ nec antiqui nec mderni
liberari potunt. illaem̃ fides sana ẽ qua crełimꝰ
ułłm homin̾e siue maioris siue pereuile etati
liberaria contagione mortis antique. ⁊ ob¬
ligatione ꝑcc̃i qd̃ prima netruitate ꝯtraxit
nisi ꝑ unũ mecdiatorem dei ⁊ hõm hominem

Expanded text:
antiquos justos solo verbo Dei, id est solius verbi fide sine fide incarnationis liberari, sine qua, nec antiqui, nec moderni liberari potuerunt. Illa nullum hominem, sive majoris sive minoris aetatis, liberari a contagione mortis et obligatione peccati, quod prima nativitate contraxit, nisi per unum mediatorem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
est sc̃l apłi qui presci¬
futuroꝵ in doct̾rina
p̃cepit ẽẽ iustandũ¬
ut contra hoc qd̾ fu¬
turum erat pparare¬
tur ecc̃a tales eñ di¬
cit futuros qui ꝓdesi
deciis suis doceri uost̃
ut a magc̃is ꝯstantib¬
⁊ ueratib adhos ꝯuer¬
tantire qui hoc illos

Expanded text:
i praescifuturorum in doctrina praecipit esse instanduut contra hoc quod futurum erat praetur Ecclesia. Tales enim dicit futuros, qui pro deriis suis doceri velint, ut a magistris constantib veracibus ad hos convertantur qui illos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmitrit pemnes.i. cũ sit ignara ueritatis
ꝓmitter scĩam fiu̾tatis qua ipa occultatrone
comtndat ⁊ qͣi ꝯdit ut libentius audiatur cuius
ꝑhibitam furantur seducti audĩam ħ eni eccul¬
tatio fatis qͣi pruritũ in aurib sp̃uałe form¬
cantib. sicut pruritu libidinis corrũpitur ĩ
carne integritas castitatis nephari eñi doc¬
tores ip̃a occultatione condiunt sua uenena
turiosis. ut ĩo existiment eos dr̃e aliqͥd mag¬
num qr hnt secretũ ⁊ suauius hauriant insipi¬
entiam qsia putant scĩam. dulciꝰq audiant
q̃ palam inecca dici coediq prohibentur młr
illa p̃p allicitaatq punienda secreta ñ solũ insi¬
piens uerum ⁊̃ audax nuntuꝑatur. sub xp̃i¬
ani em̃ uocabulo multas scelestas hereses
condidit. nefandas fabulas finxit. ⁊ ut tales
quales inteatris cantanitir. siuemimrea scur¬
rilitate ridentire. ⁊ñ tales qͣles adu̾sus deũ
fing̾e potiusse illam insipiam dolemus ⁊ mi¬

Expanded text:
id est cum sit ignara veritatis promittit scientiam veritatis, quam ipsa occultatione contendat, et quasi condit ut libentius audiatur, cujus prohibitam furantur seducti audientiam. Haec enim occultatio facit quasi pruritum in auribus spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu libidinis corrumpitur in carne integritas castitatis. Nefarii enim doctores ipsa occultatione condiunt sua venena curiosis, ut ideo existiment eos dicere aliquid magnum, quia habent secretum, et suavius hauriant insipientiam quam putant scientiam, dulciusque audiunt quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Mulier illa propter illicita atque punienda secreta non solum insipiens, verum etiam audax nuncupatur. Sub Christiano enim vocabulo multas scelestas haereses condidit, nefandas fabulas finxit, et utinam tales quales in theatris cantantur, sive rhythmica scurrilitate ridentur, et non tales quales adversus Deum fingere potuisse illam
Abbreviated transcription (Latin):
ut clixi ⁊ hoc inno¬
bis apparet i fuis
per legem ex uolũ¬
taten extimorel
obedistis fider dehxe
estis. uos dico ten¬
ne̾ dei deformatam restituit. in eam

Expanded text:
ut dixi, et hoc in vobis apparet, qui fuistper legem, ex voluntate non ex timore obedistis fidei. De hoestis, vos dico tennem Dei deformatam restituit. In eam
Abbreviated transcription (Latin):
nam desuo uidica¬
ũba q̃ diuersis locis ꝯuenient̾ poĩta
male intlłur. sicut hoc. nisi etũ oñis
nom̃ sub diũsis sig̃icõnib acceperis:
ꝓculdubio putabis eundem sibimlo
qͣndo ẽẽ contrarium ⁊ hoc tam uicine
alia sunt onera participande infirmi¬
tatis de quib supra egit. alia beddende
deo rõnis de actib nrĩs de quibus hic
agit. alia cum fr̃ib sustentanda cõmu¬
nicantur. ħ propria ab iroquo portan¬
tut. ħ onera pcc̃a sunt illa ergoft̃ in qͥb
quis proprium ꝑcc̃m portat. nec por¬
tat cum alio. nec proficit in alt̾m alia st̃¬
que qͣr aliis ⁊ pro aliis portantur. item p̃p
diu̾sos homines hie dicit. contra eos eni
qui putant hominem alienis inquina¬
uel mmritando fecerit snũ. itẽ ꝯtra regłi¬
gentes qui mullũ curarit corrigere setu¬
ri ꝙ alienis ñ ꝯtaminentur pecĩs ditit
uuicem onera portare. onera int̾irri¬
tatis iniucem portamus dũ lenutateᷤ
iram alt̾ius sustmemus. ⁊ dũ ei qui le¬

Expanded text:
caverba quae diversis locis congruenter posita varie intelliguntur, sicut hic: nisi enim oneris nomen sub diversis significationibus acceperis, procul dubio putabis eumdem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc tam vicine us suum portabit. Sed alia sunt onera participandae infirmitatis, de quibus supra egit; alia reddendae Deo rationis de actibus nostris, de quibus hic agit. Illa cum fratribus sustentanda communicantur; haec propria ab unoquoque portantur. Haec onera, peccata sunt; alia ergo sunt in quibus quisque proprium portat, nec portat cum alio, nec projicit in alterum; alia quae cum aliis et pro aliis portantur. Item, propter diversos homines haec dicit. Contra eos enim qui putant hominem alienis inquinavel imitando fecerit suum. Item, contra negligentes qui nullum curant corrigere securi, quod alienis non contaminentur peccatis, dicit, invicem onera portate. Onera infirmitatis invicem portamus, dum lenitate iram alterius sustineamus, et dum ei qui lae
Abbreviated transcription (Latin):
terius laude .s. tum alt̾ eum laudat. qͥ
alium głari. ⁊ laudem suam foris far
nemtne debere głarise hr̃e mundum
sit iuistꝰ. qui enĩ uerenistus ẽ alt̾m sib̾i
p̃ponit qr plus sua mala scit qͣm alt̾ius
qͥnoꝵ cognitio sibi gła est. gaudet eni
dum cognoscit morbitm suum qñe sa¬
mum oni opus suum. qd̾⁊ d

Expanded text:
terius laude, scilicet cum alter eum laudat. Qui alium gloriari, et laudem suam foras fundneminem debere gloriari se habere mundum sit justus. Qui enim vere justus est, alterum sibi praeponit, quia plus sua mala scit quam alterius, quorum cognitio sibi gloria est. Gaudet enim dum cognoscit morbum suum quem saque enim onus suum
Abbreviated transcription (Latin):
nã siquis expum
mente sua siꝑbe
inclicat se eẽ ali.¬
magnũ compa¬
rõne peccantis cũ
ne sp̃ualis qui totũ dat gr̃e ap̃e

Expanded text:
Nam si quis existimat, mente sua superbe judicat se esse aliqmagnum comparatione peccantis, cum ne spiritualis qui totum dat gratiae, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ter inspinat opu
ut physeus qui
dicebat. ñ sum siẽ¬
quid bomi h̃t. sea
deo accepisse ⁊ si qͥd
mali: a se fore. ha¬

Expanded text:
opus ut Pharisaeus qui dicebat: Non sum sicquid boni habet, se Deo accepisse; et si quid mali est, a se fore, h