comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuis suo honore militantib: subdidit sceptris praeuenien¬
teq gratica colla diu superbissima sacrae fidei iugo
deuiuxit. & cuecis ab untiquo tempore mentib: lum en
ueritatis infudit sed nunc prueuidect sapientis si ma
& dõ placabilis deuotio uestru pios populo Nouello p̃dice¬
tores morib: honesto scientia sacrae fidei edoctos & euan¬
gelicis p̃ceptis imbutos. scõrum quoq: a postolorum & p̃dicatione
uerbi dĩ eemplis intentos. quilac idẽ sucuia p̃cepta suis
cuditorib: ininitio fidei ministrare solebant. Dicente a¬
postolo pculo & ego fr̃s non potui uobis loqui quesi spiritilib
sed quasi carnalib: Tamquum puruulus in xp̃o lacuobis
potum dedinonescam Nondum enimpoteratis sed necdũ
potestis hoc enim totius mundi p̃dicator xp̃o in selo quente
significuit. Vt noua populorum cdfidem conuersio molliorib
p̃ceptis quas in fantilis u&us lacte & nutriendu Necꝑ

Expanded text:
tuis suo honori  militantibus subdidit sceptris: praevenientuis suo honori  militantibus subdidit sceptris: praevenienteque gratia colla diu superbissima sacrae fidei jugo devinxit, et caecis ab antiquo tempore mentibus lumen veritatis infudit. Sed nunc praevideat sapientissima et Deo placabilis devotio vestra pios populo novello praedicatores, moribus honestos, scientia sacrae fidei edoctos et evangelicis praeceptis imbutos: sanctorum quoque apostolorum et praedicatione verbi Dei exemplis intentos, qui lac, id est suavia praecepta, suis auditoribus in initio fidei ministrare solebant, dicente apostolo Paulo: Et ego, fratres, non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam. Nondum enim poteratis, sed necdum potestis . Hoc enim totius mundi praedicator, Christo in se loquente, significavit, ut nova populorum ad fidem conversio mollioribus praeceptis quasi infantilis aetas lacte esset nutrienda: ne per
Abbreviated transcription (Latin):
tia sc̃isp̃s ꝑ deuotionem & ministerium scãe fider & bo¬
Nue uoluntictis uestruexp̃i unitatis regnum atq cogniti
los cberrorib: impi&atis inuiam ueritatis deduxit
Quidis erit tibi gloria. Obecctissime rex indie u& erñ
n& ributionis. quundo hiomnes qui pertucm sollicitud¬
Nem cbido latrice cultura cdcognoscendum uerum dm̃
conuersi sunt. Te ante tribunal dñ inr̃iihũ xp̃i inbeata
sorte stuntem sequentur & exhis omnib: ꝑp&uue beccti¬
tudinis merces cugetur. Ecce quanta deuotione & be¬
Nignitte prodilatatione Nominis xp̃i duritiam in felicis
populi scexonum peruerae salutis consilium emollire la¬
borasti. sed qui electio necdum in illis diuina fuisse uid&ur
remanent hucusq: multi & illis cumdiabolo damnandi in
sordib: consu&udinis pessime. Tuamtamen. oueritatis &
sclutis multorum cmator optimam uoluntatem muiore
gloria & luud exp̃o remunerare placuit gentes populosq
hunorum antiqua feritate & fortitudine formidabiles

Expanded text:
tus, per devotionem et ministerium sanctae fidei et bonae voluntatis, vestrae Christianitatis regnum atque agnitiolos ab erroribus impietatis in viam veritatis deduxit. Qualis erit tibi gloria, o beatissime rex, in die aeternae retributionis, quando hi omnes qui per tuam bonam sollicitudinem ab idololatriae cultura ad cognoscendum verum Deum conversi sunt, te ante tribunal Domini nostri Jesu Christi in beata sorte stantem sequentur? Et ex his omnibus perpetuae beatitudinis merces augetur. Ecce quanta devotione et benignitate pro dilatatione nominis Christi, duritiam infelicis populi Saxonum per verae salutis consilium emolire laborasti. Sed quia electio necdum in illis divina fuisse videtur, remanent hucusque multi ex illis cum diabolo damnandi in sordibus consuetudinis pessimae. Tuam tamen, o veritatis et salutis multorum amator, optimam voluntatem majore gloria et laude Christo remunerare placuit. Gentes populosque Hunorum antiqua feritate et fortitudine formidabiles,
Abbreviated transcription (Latin):
pcusbes coroputaat quot habeccit᷑ sipgulac signce quccrtus di
quib moratur Iuncc i puno quoq: signoo quintus boras qune
a diciuntur diebus sextus uncias octoquae supersunt hora¬
rum numero & bisse uocantur hae comnia propter facilita¬
tem cognioscendi cursum lunce inunam coaceruciui formu¬
liem si tamen ueraciter inuenta ẽ. ratio quam uestra excd¬
lentis sima quccesiuit sapientia. IT ADDOMUUM

Expanded text:
partes computat, quot habeant singula signa. Quartus, dies partes computat, quot habeant singula signa. Quartus, dies quibus moratur luna in unoquoque signo. Quintus, horas quae adjiciuntur diebus. Sextus, uncias octo, quae supersunt horarum numero, et bisse vocantur. Haec omnia propter facilitatem cognoscendi cursum lunae in unam coacervavi formulam. Si tamen veraciter inventa est ratio, quam vestra excellentissima quaesivit sapie
Abbreviated transcription (Latin):
cancro uideri non potuit &icm quic ipse cancer
ir quo stictionem fecit uideri non potuit. mox uero
dm caniteuideripotuit uis acĩt̃ & ille cum canicro quia r¬
No pircetenito cursuna tuneli noctib subterrs recessit
strilis caritulce scripĩ deu solis inccequedes cursus erranti
sitatiuideotur. uestriuero uenerunda sapientia & acutis¬
ueris ndenua urdeat uel in hac uelin illa siquid dignom ued
uer surde uider debeat a ucliud ediquid detuatis quacestio¬
ioibe eredendum sit Nulla tenus propterigniorantscocesoo
niteosus tertaestiaui quicquid inde sentiatis obsecro ut benig¬
nnuo luntute xobis iN Notescere nonde dignemitũ ioro sum
roimius in eiee sententice defensor sed d euotus ueritatis rect¬
toqusla ecpers subiecta figura in primo uersubab& horus
iro quib segne sitigulec oriuntur uel occidurt uel delo co mouent
osecredo bub& punctos in singulis sigauis decarlo o mouen

Expanded text:
Cancro videri non potuit? Etiam quia ipse Cancer, Cancro videri non potuit? Etiam quia ipse Cancer, in quo stationem fecit, videri non potuit. Mox vero dum Cancer videri potuit, visa est et illa cum Cancro, qui anno praeterito cursu naturali noctibus sub terras recessit. In alia chartula scripsi de vi solis, inaequales cursus errantibus s pati videntur. Vestra vero veneranda sapientia et acutissima scientia videat, vel in hac, vel in illa, si quid dignum vel verisimile videri debeat; an aliud aliquid de tantis quaestionibus credendum sit. Nullatenus propter ignorantiam vos interrogare aestimavi. Quidquid inde sentiatis, obsecro ut benigna voluntate nobis innotescere non dedignemini. Non sum nimius meae sententiae defensor, sed devotus veritatis sectator. Haec vero subjecta figura in primo versu habet horas, in quibus 102 signa singula oriuntur, vel occidunt, vel de loco moventur. In secundo habet punctos in singulis signis decem. Tertius
Abbreviated transcription (Latin):
sole incetera signa migrante quurincancro uiderinon
potuit scolustica & ccutissima cergumentatio istu
cedquam succincte quecnitum doriauerit dr̃ responde¬
emus quod autem ibi dictum est solis lumine incan¬
cro interceptum ẽe stellũ mastis bumanis obturibus
Noncestimo solis lumine toto cnnio p̃terito mastis s¬
tellam incanicro in terceptam ẽe sed cuncrum opo¬
tuno tempore & natunli cursus suiordine cum stel¬
lumcrtis obiectu terrace humanis uisib: in terceptũ. ẽẽ
giturunno praceterito non memini meillum uidisse
tempore nobis noncpparuit sed naturidi suicursus
ordine si enim p̃terito anno insidere cancrinon appu¬
ruit. & nunc in cancro ceppur& Nonuno cenno cur¬
sus suim &umsed spatio duõrum annorum ꝑ agere dipi¬
citur dumnunc secundo crno incltero uersatur
sidere quoduero additum .ẽ. si toto cnino stationẽ
in cancro fecit sole inc& eru signamigrante. curin

Expanded text:
sole in caetera signa migrante, cur in Cancro videri non sole in caetera signa migrante, cur in Cancro videri non potuit? Scholastica et acutissima argumentatio ista, ad quam succincte, quantum donaverit Deus, respondeamus. Quod autem ibi dictum est, solis lumine in Cancro interceptam esse stellam Martis humanis obtutibus: non aestimo solis lumine, toto anno praeterito, Martis stellam in Cancro interceptam esse; sed Cancrum opportuno tempore et naturali cursus sui ordine, cum stella Martis objectu terrae humanis visibus interceptum esse. Igitur anno praeterito non memini me illum vidisse tempore nobis non apparuit, sed naturali sui cursus ordine. Si enim praeterito anno in sidere Cancri non apparuit, et nunc in Cancro apparet; non uno anno cursus sui metam, sed spatio duorum annorum peragere dignoscitur, dum nunc secundo anno in altero versatur sidere. Quod vero additum est: si toto anno stationem in Cancro fecit, sole in caetera signa migrante, cur in
Abbreviated transcription (Latin):
quic eomnici uestrue sapientiue p̃cognita esse nonigno¬
rocmus Quu propter destella mastis incipimus dicere
qucceuidentur cuius in quisitiomentes nostras diufatigu
sitati quae nuper solemonente inleone nobis ceppuru¬
it propemodum ut putcmus eotempore quocipud uos
inuenta ẽ eiusdem mustis imcago dequa &ium stella urae
uenerabil digniticti inclia epistola mox postquam cepo¬
aliquid dicere cunuimus sed modo prouestrae epistulcce
exhortutione celiquid diligentius deeascrutatisumus Nam
buius modi interrogationis uerba posuistis. & de maste quiar¬
uo pterito incrensidere solis lumine humanis obtutibus
INterceptus ẽ quid sentias cennaturoli suicursus ractione
censolis .ui cn prodigio actum sit utiter duorum annorum
uno conficer& Ncon nuper sole leonem deserente iN
canicro nobis cepparuit si solem comitatus ẽ quistum
celercursus eius si toto anino stationem incancro fecit

Expanded text:
Quae omnia vestrae sapientiae praecognita esse non ignoQuae omnia vestrae sapientiae praecognita esse non ignoramus. Quapropter de stella Martis incipimus dicere, quae videntur: cujus inquisitio mentes nostras diu fatigasitati. Quae nuper sole morante in Leone nobis apparuit; propemodum, ut putamus, eo tempore quo apud nos inventa est ejusdem Martis imago. De qua etiam stella vestrae venerabili dignitati in alia epistola mox postquam a noaliquid dicere curavimus. Sed modo pro vestrae epistolae exhortatione aliquid diligentius de ea scrutati sumus. Nam hujusmodi interrogationis verba posuistis: Et de Marte, qui anno praeterito in Cancro sidere solis lumine humanis obtutibus interceptus est, quid sentias; an naturalis sui cursus ratione, an solis vi, an prodigio actum sit, ut iter duorum annorum uno conficeret. Nam nuper sole Leonem deserente in Cancro nobis apparuit. Si solem comitatus est, quis tam celer cursus ejus? Si toto anno stationem in Cancro fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
dicere solent sed haec clicis nunc quod instat cogtmus
signorum uero partitiones ꝑhorcs & quomođo conueni¬
rent nouem horae luncres quinq: dieb: solcrib: memini
me inclicuobis dirigere epistola ideo nunc suꝑ uacuũ
esse carbitratus sum aliquid indedicere. diuisiones itaq
horcrum ꝑ uncias uobis cognitam ẽẽ nonignoramus
cursum peruncias horarum diuidere id eom cigis calculc¬
tores cdhorcrum uel dierum mensuras lunce cursus redi¬
gere contentisunt. Nenimia Numerositas uncicrum le¬
genti fustidio & tamen specicditer dictum ẽe debuis se
quod suꝑ ẽ. in singulis signis & duob: dieb: & sexhoris id ẽ
vIII. uncus unius horae puttmus in eo loco ubi ait. Opero¬
sum .ẽ insingulis signis horcs minutatim diuidere ꝑunicias
ideo ducos horus tribus signis subtrahendum esse dixit
Quia trium signo uigintũ quat tuor untice duas horaes
implent. horicuero integra duodecim uncias habere deb&

Expanded text:
dicere solent. Sed haec alias. Nunc quod instat, agamus. dicere solent. Sed haec alias. Nunc quod instat, agamus. Signorum vero partitiones per horas, et quomodo convenirent novem horae lunares quinque diebus solaribus, memini me in alia vobis dirigere epistola. Ideo nunc supervacuum esse arbitratus sum, aliquid inde dicere. Divisionem itaque horarum per uncias vobis cognitam esse non 101 ignoramus, cursum per uncias horarum dividere, ideo magis calculatores ad horarum vel dierum mensuras lunae cursus redigere contenti sunt, ne nimia numerositas unciarum legenti fastidio esset. Tamen specialiter dictum esse debuisse, quod superest in singulis signis, et duobus diebus et sex horis, id est, octo unciis unius horae, putamus in eo loco ubi ait: operosum est in singulis signis horas minutatim dividere per uncias? Ideo duas horas tribus signis subtrahendum esse dixit, quia trium signorum viginti quatuor unciae duas horas implent, hora vero integra duodecim uncias habere debet.
Abbreviated transcription (Latin):
decim suis mensib: conficere in suis dicit mensib: Non in solis
ciddidit quoq duob dieb: & sexhoris &bisseunus horuie
ꝑ singula signa lunam decurrere. quod siuerum ẽ tretenti¬
rum sexcnta purtium Numerosittes lunce cursui optime
conuenire uidetur quod unius figurce diuisione icigis quã
uetborum multiplicatione quic scipienti puuuca sufficius
ostendendum esse Nonignobile putiui cuius figurie formu¬
lcm post huius epistulace textumponere melius uestimetu
qrcopereum seriem sermonis nostr diuidere inquac&ic̃
figure & horirum diuersitas ugnoscipoterit si cuidiligen¬
tios coris denrre placeat quic cliter solures cditer lunares
quircdoeneor putantur ittcutclus supout aito nib horat̃
&ium &ostenta caliter calculictores ponunt celiter
&icm mathematici solent diuidere sic &iã & deminutis
inuenimus in mathematicorum subtilissimis cergumer¬
tationib: aliterpomi itiut &icm minuta minuturum

Expanded text:
decim suis mensibus conficere. In suis dicit mensibus, non in solis. decim suis mensibus conficere. In suis dicit mensibus, non in solis. Addidit quoque duobus diebus, et sex horis, et bisse unius horae per singula signa lunam decurrere. Quod si verum est, trecentarum sexaginta partium numerositas lunae cursui optime convenire videtur. Quod unius figurae divisione magis, quam verborum multiplicatione, quia sapienti pauca sufficiunt, ostendendum esse non ignobile putavi, cujus figurae formulam post hujus epistolae textum ponere melius existimavi, quam per eam seriem sermonis nostri dividere. In qua etiam figura et horarum diversitas agnosci poterit, si cui diligentius considerare placeat: quia aliter solares, aliter lunares s supputationibus horam tiam et ostenta aliter calculatores ponunt, aliter etiam mathematici solent dividere. Sic etiam et de minutis invenimus in mathematicorum subtilissimis argumentationibus aliter poni; ita, ut etiam minuta minutarum
Abbreviated transcription (Latin):
quinq: dierum. & qua drantis ẽ inuenta concordia sic &inluna¬
ri perdierum & horarum pastitionem uiginti septem dies atq
horas .uIII. cumtrecentis sexciginta zoducei pastib: fucias con¬
uenure. Non subter fugio dicere quid mihi uideatur scegacciao¬
tem uestram hic inhac in quisitione sentire utiq: aut augendũ
esse cliquid ꝑ singula signalunae cursui. Vt possit peruenire
cd legitimas & definitus totius anmi partes quaeintodicco
notantur. uel &iam minuere partium numerum utconcor¬
dare possit lunuris cursus zodiacipurtib: quam quaestionẽ
p̃factus magister beda in quodam capitulo cuius principium
ẽẽ arbitror. Quodsiquis signorum nescius luncris tamen cursis
agnoscere cupidus prout potuit exponere idetur. perduode c̃
pecrtes quib: cotidie luna elongubitur a sole plinius secur¬
dus dicit lunc̃ ss̃ rite recordor todiacum tredecies induo¬

Expanded text:
quinque dierum et quadrantis est inventa concordia; sic et in lunaquinque dierum et quadrantis est inventa concordia; sic et in lunari per dierum et horarum partitionem, viginti septem dies atque horas octo cum trecentis sexaginta zodiaci partibus facias convenire. Non subterfugio dicere, quid mihi videatur sagacitatem vestram hic in hac inquisitione sentire, utique aut augendum esse aliquid per singula signa lunae cursui, ut possit pervenire ad legitimas et definitas totius anni partes, quae in zodiaco notantur, vel etiam minuere partium numerum, ut concordare possit lunaris cursus zodiaci partibus. Quam quaestionem praefatus magister Beda in quodam capitulo, cujus principium esse arbitror: « Quod si quis signorum nescius, lunaris tamen cursus agnoscere cupidus, etc., » prout potuit exponere videtur. Per duodecim partes, quibus quotidie luna elongabitur a sole, Plinius Secundus dicit, lunam si rite recordor zodiacum tredecies in duo
Abbreviated transcription (Latin):
ddsstms quecestionib temere auo emus e sondere posto¬
mos p̃futi Doctoris plinis securodilibellos nquibs multio bces
& obscuras crgumentatioes deuaro siderum cunsul trxdico¬
epane aeitiur: Si forte dõdonctute inode ueluro dandsiquideru¬
ere uideumus. Quod uestraco scis simae p̃sentae digndum
osteridi uideatur. Tamen nemeitu inpuntum uche
ruuenissde cartula uel somno inertice torpentem quas¬
idibil haber& repositum sibi in secredo memoria cubis quõ
iterroganti proferreueder& dicam quid subito quieod¬
do magis quam &xponendo turbatuementis aciue occur¬
repotuit pleniorem si forteo puserit responsionem ad p̃fa¬
tos doctorum bbros reseruans. Primauiero auctorita¬
tis uestrae iNterrogatio deconcordic trecentirum & sexa¬
ginati partium & luniaris cursus ꝑduo decim sigtoce sic sehabuit
Vt eccdem poncmus uerba sicutin solaria iscursũ dierum hora¬
rum punctorumq: diuisione facta trecentarum sexceginitu

Expanded text:
dissimis quaestionibus temere audemus respondere: postumos praefati doctoris. Plinii Secundi libellos, in quibus multiplices et obscuras argumentationes de vario siderum cursu explanare nititur; si forte, Deo donante, inde vel inde aliquid eruere valeamus, quod vestrae sanctissimae praesentiae dignum ostendi videatur. Tamen ne me ita imparatum vestra invenisset cartula, vel somno inertiae torpentem, quasi nihil haberet repositum sibi in secreto memoriae cubiculo, quod interroganti proferre valeret; dicam, quid subito, quaerendo magis, quam exponendo turbata mentis acie occurrere potuit; pleniorem si forte opus erit, responsionem ad praefatos doctorum libros reservans. Prima vero auctoritatis vestrae interrogatio de concordia trecentarum et sexaginta partium, et lunaris cursus per duodecim signa sic se habuit, ut eadem ponamus verba: sicut in solari decursu dierum, horarum, punctorumque divisione facta, trecentorum sexaginta
Abbreviated transcription (Latin):
regulis potentice regimen omnib ubiq proficiat cid sedutem
Ettibi cum xp̃o dño dõ nostro & sc̃is eius p̃mia perp&ui honoris
uugeantur . Vidimus quoq: cliquib: in locis neglegenter cltu¬
riu dĩ ubsq: tecto auium. stercorib uel canum mictu fedatu
quod facile uestra ueneranda in dõuoluntus perepis copus
emendare uad&. Vtcum honore condigno muneut mensa

Expanded text:
regalis potentiae regimen omnibus ubique proficiat ad salutem, regalis potentiae regimen omnibus ubique proficiat ad salutem, et tibi cum Christo Domino Deo nostro et sanctis ejus praemia perpetui honoris augeantur. Vidimus quoque aliquibus in locis negligentes altaria Dei absque tecto, avium stercoribus vel canum mictu foedata. Quod facile vestra veneranda in Deo voluntas per episcopos emendare valet: ut cum honore condig
Abbreviated transcription (Latin):
tolu ad nepotianum prcesbrterum ubi eum dep̃dicationis
officio inostituit pessime consuetudinis. est in quib dũ eclesus
tucere pnterbyteros & pracesentib epis copis non loqui. quusi
cutt inuideccnit aut nondignentur cuidire. & sicilii inquid
pculus cipostolus fuerit reuelatum sedenti prior tuceat
Sotestis enimꝑsingulos proph&cne &omnes discaubite
&omnes consolentur & sp̃s proph&crum proph&is subiecti
est Nopenim dissensionis e ds̃ sedpacis Cloria patris ẽ filius
gemitus suscitetur. Lucrimae cuditorum liudes tuue siñ
Haectuntus & tum mirabilis doctor huic tam mulȩ consue¬
tudini obposuit plurima & inde dici possunt sed sapierti
pcuca sufficiunt Nec nostrue rosticitatis ẽ ut uestrue
liu dubib supientice uures plurimis aggraucere uerbis
Sed tinitum supplici dep̃care deuotione ut taliu peeternu
prouisione iubecctis si uerc sint emendare. Quatenus sublimea

Expanded text:
tola 52 ad Nepotianum presbyterum, ubi eum de praedicationis tola 52 ad Nepotianum presbyterum, ubi eum de praedicationis officio instituit: « Pessimae consuetudinis est, in quibusdam Ecclesiis tacere presbyteros, et praesentibus episcopis non loqui: quasi aut invideant aut non dignentur audire. Et si alii, inquit Paulus apostolus, fuerit reuelatum sedenti, prior taceat. potestis enim per singulos prophetare, ut omnes discant et omnes consolentur. et spiritus prophetarum prophetis subiectus est;non enim est dissensionis deus, sed pacigemitus suscitetur. Lacrymae auditorum laudes tuae sint. » Haec tantus et admirabilis doctor huic tam malae consuetudini opposuit. Plurima exinde dici possunt, sed sapienti pauca sufficiunt. Nec nostrae rusticitatis est, vestrae laudabilis sapientiae aures plurimis aggravare verbis; sed tantum supplici deprecari devotione, ut talia paterna provisione jubeatis, si vera sint, emendare. Quatenus sublime
Abbreviated transcription (Latin):
postolica indiuersus purtes trunsmissi auctoritate. &
desinant speciule habere. Quod admaiorem animcrum
lucrum plurimorum poterit ẽẽ Num &ipse dñs noster
ibs̃ xp̃s apostolissuis ad p̃dicationis officia secundi ordinis
uiros subiunxit. Vt in luca a pertissime legitur. Post haec
ccutem designcuit dñs & alios septucginta duos & misit il¬
los binoscnte faciemsuam. Et pculo post quiuos audit me
ccudit. & quiuos spernit mespernit. Et quime spernit sper¬
nit eum quime misit & c&era quae ibi dedispensatione uer¬
bidĩ leguntur. Quure in ecdesus ubiq ab omni ordine cle¬
ricorum omeliȩ leguntur. Quid ẽ omelia Nisi p̃dicatio
Mirum est quod legere lic& & interp̃ture Nonlic& ut ab
omnib: intellegatur. Quid ẽ ciliud nisiut cudientes sixe
fructu fiunt & implecctur uirgilice cumillud dit sie¬
mente sonã & non euangelicum quod in aure ccudistis
predicate suꝑtecta. Dicit enimbeatus hieronimus inepis¬

Expanded text:
apostolica in diversas partes transmissi auctoritate: et apostolica in diversas partes transmissi auctoritate: et desinant speciale habere, quod ad majus animarum lucrum plurimorum poterit esse. Nam et ipse Dominus noster Jesus Christus apostolis suis ad praedicationis officia secundi ordinis viros subjunxit, ut in Luca apertissime legitur: Post haec autem designavit Dominus et alios septuaginta duos, et misit illos binos ante faciem suam . Et paulo post: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit; et qui me spernit, spernit eum qui me misit . Et caetera quae ibi de dispensatione verbi Dei leguntur. Quare in Ecclesiis ubique ab omni ordine clericorum homiliae leguntur? Quid est homilia, nisi praedicatio? Mirum est quod legere licet, et interpretari non licet, ut ab omnibus intelligatur? Quid est aliud, nisi ut audientes sine fructu fiEt non evangelicum: Quod in aure audistis, praedicate super tecta ? Dicit enim beatus Hieronymus in epis
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu dr dĩtui cippureas. Qudio &ium per
ecclesius xp̃i. Quandam consuetudinem Nor sctis lau¬
dubilem quamur̃a prudentissima auctoritts facile
emen dure potest. si tamen uera ẽ opinio & non mcegis
fidsa ecusatio. Vt quod facere nonuolunt presbyter
suis iniciunt ep̃is. Nam dicunt cib ep̃is interdictum ẽe
pracesbrteris. & dic conib: p̃dicare inecdesus. Dumin co¬
pocalrpsi legatur epis &sponsa dicunt ueni & quicudi¬
at dicat ueni. Quisitit ueniat. Quiuult accipiut aquẽ
uite gractis. Nec non &cpostolus quod siclii reuelutũ
fuerit sedenti prior tuceat. potestis enim persingulos pr¬
ph&are Idẽ docere itemadtimotheum. Quibene prue¬
sunt pruesbrteri duplicihonore dignihubeientur. Maxime
qui luborant in uerbo & doctrina dĩ. Dicant enimixquib
canonib: interdictum sit praces brteris p̃dicare. Quin ma¬
gis legunt & intellegunt abinitio nascendis ec desiue
quanti & quam mirabiles & diuerso clericorum ordine ꝑ
totum mundi latitudinem fuere p̃dicatores. &icm &

Expanded text:
iam per Ecclesias Christi quamdam consuetudinem non satis laudabilem, quam vestra prudentissima auctoritas facile emendare potest, si tamen vera est opinio, et non magis falsa excusatio, ut quod facere non volunt presbyteri, suis injiciant episcopis. Nam dicunt ab episcopis interdictum esse presbyteris et diaconibus praedicare in ecclesiis, dum in Apocalypsi legitur: Spiritus et sponsa  dicunt: veni. Et qui audiat, dicat, veni. Qui sitit, veniat, qui vult, accipiat aquam vitae . Nec non et Apostolus: Quod si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat. Potestis enim per singulos prophetare , id est docere. Item ad Timotheum: Qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni habeantur: maxime qui laborant in verbo et doctrina Dei . Dicant enim in quibus canonibus interdictum sit presbyteris praedicare? Quin magis legant et intelligant, ab initio nascentis Ecclesiae, quanti et quam mirabiles ex diverso clericorum ordine per totam mundi latitudinem fuere praedicatores, etiam et
Abbreviated transcription (Latin):
sententicom Euge serue bone & fidelis quie super pecu¬
cũ fuistifidelis supramulta te constitucm intraingau¬
dium dr̃i ditui Nec enim hocsolis sacerdotib ueldericis
cudiendum ibi arbi treris sed &i ambonis luicis & be¬
neinopere dĩ lubonentib: dicendum ẽẽ credas: &
maeximahis quiin sublimiorib positi sunt saecul dig¬
itatib Quorum conuersatio bona & uitue sc̃ĩtecs
& ammonitoria c&ernae sadutis uerba suis
subi ectis p̃dicatio poterit ẽe Namunus quisq de
pecunic dñi sui quam accepit: rationem redditurus
erit indie iudicii & quiplus luborat plus mercedis.
accipi&. Qua propter dilectissime & honorande
ecdes icrum xp̃i defensor & rector tucae sanctis si¬
mue sapientice uenerabile studium clios cmmonen¬
do &hortetur clios castigando corrigat. Alios uitae
disciplinis erudict ut omnib: omnia factus &omnib:
mercedem habere merecris perpetuam. Vt cum mag

Expanded text:
rve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui . Nec enim hoc solis sacerdotibus vel clericis audiendum ibi arbitreris, sed etiam bonis laicis et bene in opere Dei laborantibus dicendum esse credas, et maxime his qui in sublimioribus positi sunt saeculi dignitatibus, quorum conversatio bona et vitae sanctitas et admonitoria aeternae salutis verba, suis subjectis praedicatio poterit esse. Nam unusquisque de pecunia domini sui, quam accepit, rationem redditurus erit in die judicii. Et qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Quapropter dilectissime et honorande Ecclesiarum Christi defensor et rector, tuae sanctissimae sapientiae venerabile studium alios admonendo exhortetur, alios castigando corrigat, alios vitae disciplinis erudiat, ut omnibus omnia factus , ex omnibus mercedem habere merearis perpe
Abbreviated transcription (Latin):
gludiumtuum inucginã. Omnes enim qui acceperinat glic¬
enites gladium gladio dicen& ẽẽ perituros si gladius est
dĩ signuifi cecuit quomodo congruit utomnis quia ccpiat
uerbum dĩ uerbum dĩ pereat Sed faccilis ẽ solutio sisir¬
gulorum consideratur euangelisturum huic loco circum
quuerens quem deuor&. Illeleo xp̃s ẽ iste dicibolus
& sicisdem scribatur litteris leo Nontumen eisdem con¬
gruit significationib: Num & ubrssus inscripturis sc̃ĩs
multi furics hub& allegorias ut studions lectoribus
faccile est inuenire Abrssus in mensitas ecquurum
Abrssus profunditas scriptunrum Abrssus
ficct & multa taclia inscripturis scis
Inueniuntur. Quae secundum quaditates locorum
uccrius habent intellegentics. sermo dñu oculosus est
& undiq perforari potest & clta profunditas mrs¬
teriorum dĩ Quis omnic secr&a illorum inuestigare
potest Igitur & gladius multi fariae significcre uid&

Expanded text:
gladium tuum in vaginam. Omnes enim qui acceperint glagladium tuum in vaginam. Omnes enim qui acceperint glaentes gladium gladio diceret esse perituros? Si gladius est Dei significavit; quomodo congruit, ut omnis qui accipiat verbum Dei, verbo Dei pereat? » Sed facilis est solutio, si singulorum consideratur evangelistarum huic loco circumsquaerens quem devoret . Ille leo Christus est; iste, diabolus: etsi eisdem scribatur litteris leo, non tamen eisdem congruit significationibus. Nam et abyssus in Scripturis sanctis multifarias habet allegorias, ut studiosis lectoribus facile est invenire. Abyssus, immensitas aquarum; abyssus, profunditas Scripturarum; abyssficat; et multa talia in Scripturis sanctis inveniuntur, quae secundum qualitates locorum varias habent intelligentias. Sermo Domini oculosus est, et undique perforari potest, et alta profunditas mysteriorum Dei. Quis omnia secreta illorum investigare potest? Igitur et gladius multifarie significare videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
& reliqua Vere & ualde gratum habeo liucos quandoq ad euan¬
gelicas effloruis seh quisitiones dumquendam audiuiuirum pruder¬
tem aliquando dicere clericorum ẽẽ euangelium discere nonlaicorũ
Quid adhaec omana tempus habent. & scepe posterior cedfert
oraquod prior Non poterat. Ta meniste laicus quis
fuit scpiens ẽ corde & simanib: miles qualis uestraẽ
sapientis simam auctoritatem plurimos hebere deb& Sedcid
resporisionem iN tergationis uestamus stilum cđsatis fadiendum
in quisitoris animosi situ men nostra paruitas tam praedaro ir¬
genuo scctis facere uad&. Nodus uero propositt̃e qua estionis ueluti
inuestrue &cellentiae litteris inuenihuius modi conistrictus
fuit ut eccdem porcmus uerba quaeinillis legebam. Est enum
Caucum reponsum ẽe bitios ibi fuisse guudios Edixit sa¬
tis ẽẽ ÷Quorum uno p&rum in cbscisione ccumculae malcts
usum fuirse putumus. Cui & tunc adr̃odictum e Conuartȩ

Expanded text:
et reliqua. Vere et valde gratum habeo laicos quandoque ad evanet reliqua. Vere et valde gratum habeo laicos quandoque ad evangelicas effloruisse inquisitiones, dum quemdam audivi virum prudentem aliquando dicere: clericorum esse Evangelium discere , non laicorum. Quid ad haec? Omnia tempus habent , et saepe posterior affert hora quod prior non poterat. Tamen iste laicus, quisquis fuit, sapiens est corde, etsi manibus miles, quales vestram sapientissimam auctoritatem plurimos habere decet . Sed ad responsionem interrogationis vertamus stylum, ad satisfaciendum inquisitoris animo, si tamen nostra parvitas tam praeclaro ingenio satisfacere valet. Nodus vero propoin vestrae excellentiae litteris inveni, hujusmodi constrictus fuit, ut eadem ponamus verba quae in illis legebam: « Est enim Cui cum responsum esset binos ibi esse gladios, dixit, satis esse. Quorum uno Petrum in abscissione auricolae Malchi usum fuisse putamus: Cui et tunc a Domino dictum est: Converte
Abbreviated transcription (Latin):
omino desiderabiliter uenerabili & uenerabiliter
desi dercbili decuid regilinfide & caritate. flac¬
cus clbinus sclutem Lit teris uestrae pobilis¬
dismei uffectum in graticrum actiones xp̃olementis simo
regi effudi illius sedula oratione de p̃cans pi&atem cumomnib
Nostrue deuotionis cooperatorib quatenus uestram pacificam
& amabilem potentium ud & cltationem scãesuue decdesice &
sacratissimi gubernacula imperii longueua prosperitate custodi¬
re regere & dilatare dignetur. In quib: lcudabilib: quoq ur̃ae
sapientiue apicib: meam ut solutiestis segni tiem ꝑ interro gationes
congruum senitentiũ ueridico sermone &cratum perspeximus
Cognos catigitur industriatua carissime in xp̃o p̃ceptor pro¬
positum nobis quodam non derico sed laico de euangelio queces¬
tionem cuitunctamen a nobis usq in p̃sens ẽ dilatiresponsio
non quia iuxta quod in terrogiuit respondere non ucduissemt

Expanded text:
omino desiderabiliter venerabili et venerabiliter desiderabili David regi, in fide et charitate Flaccus Albinus salutem. Litteris vestrae nobilisdis mei affectum in gratiarum actiones Christo clementissimo regi effudi: illius sedula oratione deprecans pietatem, cum omnibus nostrae devotionis cooperatoribus, quatenus vestram pacificam et amabilem potentiam, ad exaltationem sanctae suae Ecclesiae et sacratissimi gubernacula imperii longaeva prosperitate custodire, regere et dilatare dignetur. In quibus laudabilibus quoque vestrae sapientiae apicibus meam, ut soliti estis, segnitiem per interrogationes congruam sententiam veridico sermone exaratum perspeximus: « Cognoscat igitur industria tua, charissime in Christo praeceptor, propositam nobis a quodam non clerico, sed laico de Evangelio quaestionem, cui tunc tamen a nobis usque in praesens est dilata responsio: Non quia juxta quod interrogavit, respondere non valuissemus, »
Abbreviated transcription (Latin):
mcegistri quinobis roctiones & cursuscueli. & stellarum
ediderunt. Ncm multi & locorum diuersitate sicut uestrae
optime nouit sapientia immutantur. Nuncittq: ut prae¬
diximus uestrum seruitium satis fideliter implere festiria¬
mus dep̃cantes quoq dr̃i dĩnr̃i clemenitiũ. Vt citius uos cũ
honiore & licude faciat reuerti. subiecti somnub: inimicis
uictorem facciat omnium inimicorum tuorum. seu uisibilũ
seu inuisibilium. Quatenus cum corona gloriue multis
feliciter regnaturus uninis cadregnum a&ernue bect¬
tudinis peruenuire cum fidelib: suis conceuat

Expanded text:
magistri qui nobis rationes et cursus coeli et stellarum magistri qui nobis rationes et cursus coeli et stellarum ediderunt. Nam multa ex locorum diversitate, sicut vestra optime novit sapientia, immutantur. Nunc itaque, ut praediximus, vestrum servitium satis fideliter implere festinamus: deprecantes quoque Domini Dei nostri clementiam, ut citius suos cum honore et laude faciat reverti, subjectis omnibus inimicis victorem faciat omnium inimicorum tuorum, seu visibilium, seu invisibilium: quatenus cum corona gloriae, multis feliciter regnaturum annis, ad regnum aeternae beatitudinis pervenire cum fidelibus suis concedat
Abbreviated transcription (Latin):
uestiam deuotis simam in qui sitioniem factum ẽc cogaoui
Qitieror scribentis quod ammodo dictinti deput ibser
sed obsecio utpiis simubo itatis uestrore scepientia i eũ mugis
emendune cur& errorem. Quam scriptu paruitutis incie
inm anius mittere rep̃hendentium sunt enum qui sibilicu¬
dem quuerunit &xclterius reprehensione. & huec est
in firmeduus & Νonualde licu dabils melius ẽ amicum
emen dare quam rep̃hendere scpienter seo steridere¬
sem ticda siuestrtem bouititẽ Nostrac i si pieroticce deferssorẽ
uel emen dactorem &e. Noncrederem. Quoduero desola mar¬
tis stellamodo euenit. hoc & deomnib: quinq: stellis errcri¬
tib inhis pastib scepius sol& euenire. ut diutius cebscono¬
danitur quam regularis pugina ueterem decarita. & for¬
te non cequaliter pobis iN his pastib borialib: conuersantib
ortus & occcsus siderum euenit sicut illis qui inorientulib
uel meri dicnis pastib: mundimoraentur ubimaxime fuere

Expanded text:
vestram devotissimam inquisitionem factum esse cognovi. vestram devotissimam inquisitionem factum esse cognovi. Et ita error scribentis quodammodo dictanti deputabitur. Sed obsecro ut piissima bonitas vestrae sapientiae meum magis emendare curet errorem, quam scripta parvitatis meae in manus mittere reprehendentium. Sunt enim qui sibi laudem quaerunt ex alterius reprehensione. Et haec est infirma laus, et non valde laudabilis. Melius est amicum emendare quam reprehendere, sapienter  Al., sapiesem talia, si vestram bonitatem nostrae insipientiae defensorem, vel emendatorem esse non crederem. Quod vero de sola Martis stella modo evenit, hoc et de omnibus quinque stellis errantibus in his partibus saepius solet evenire; ut diutius abscondantur quam regularis pagina veterum decantat. Et forte non aequaliter, nobis in his partibus borealibus conversantibus, ortus et occasus siderum evenit, sicut illis qui in orientalibus vel meridianis partibus 99 mundi morantur, ubi maxime fuere
Abbreviated transcription (Latin):
Qnobis umo ticeopit apimus meus ut liceat interruguri
a uobis gnoratu uel puos corrigere erruta. Num interfu¬
undiares psordes o scecra canitatis nomipu obseruari deba¬
urõ nbitfir s diseurentib mugis emondatio soni& qulebi
sis uir emi ꝑ uenire uulent equus quat tuor brib eni pode it
Fuepe cadit: Qua ntomugis homo undum bebensls eguler
ꝑuices cadit in uerbo. Necme piget ꝑcuntua adire co¬
Sebgi e ueritutis pertionib Nullac u&us ut aut comicus ser
deba eercotis cendem supientium Qua propter quuero
di quueroos diligenter aud irecupio quid st inmuta¬
dum rusup putttionib decim horurum & dimedica penta¬
gulos merses. Quid contrr roctionem nactunee iNT¬
egt ues uector in suoputatione quam castulu nostru
ouestrre direxit auctoritati. Nisi fortenotria mui
Uerba sellubus uellit teros immuttss& quosscepa
eueniro sol& Nox solũ latinis sed etiũ uegrptiucis pueris
isicut n priore castulan ostra descltus diminutione per

Expanded text:
gratissime accepit animus meus; ut liceat interrogari a vobis ignorata, vel per vos corrigere errata. Nam inter familiares personas et sacra cndatio sonet quam tis viam pervenire valent. Equus quatuor habens pedes saepe cadit: quanto magis homo, unam habens linguam, per vices cadit in verbo? Nec me piget percunctari, audire, consentire veritatis rationibus. Nulla aetas, ut ait comicus, sera debet esse ad discendam sapientiam. Quapropter quaero, et quaerens diligenter audire cupio, quid sit immutandum in supputationibus decem horarum et dimidia per singulos menses: quid contra rationem naturae inveniatur in supputatione, quam chartula nostra vestrae direxit auctoritati. Nisi forte notaria manus verba, syllabas, vel litteras immutasset, quod saepe evenire solet non solum Latinis, sed etiam Aegyptiacis pueris, sicut in priore chartula nostra, de saltus diminutione per
Abbreviated transcription (Latin):
deeoituq primum ubi uit proph&a Omnis homo mendux. Quo¬
modo ille homo mendax sit quinum quam loquitur sicut in fantes
& muti &iterum quurdixiss& in eodem psalmo Quid r&ribu
dÑo proomuib: quuer&ribuit mib. Quid && quod r&ribuit nobis
dñs utiq bona promadis nr̃is. Item quaedam deluna inter roga¬
uit & eo uersu ubicut. Perdiem sol non ur&te neq luna ꝑ noctẽ
& in de denatura lunce adiqua addidit in terrogare si frig̃¬
dcce && Naturce. Quomodo urer& qua eomnia uestrue supien¬
tiue notie ẽẽ Non dubitamus Ideo ΝΟΝ ẽ opus runmihi inter¬
pru&ationes hurum &ponere interrogitionũ. fuit quoq nobis
sermo de columnis quueinopere pulcherrimo & mirabili eccles
quȩ murã dictauit scpientia statutue sunt. De don uto quoq:
uescio quid paruum in terroguit. Quoduero scissima uestru
beniuolenitia nios ummonere curcuit degyptiacum puerum

Expanded text:
De eo itaque primum, ubi ait Propheta: Omnis homo mendax , quoDe eo itaque primum, ubi ait Propheta: Omnis homo mendax , quomodo ille homo mendax sit qui nunquam loquitur, sicut infantes et muti? Et iterum, cur dixisset in eodem Psalmo: Quid retribuam Domino pro omnibus, quae retribuit mihi ? Quid esset quod retribuit nobis Dominus? utique bona pro malis nostris. Item quaedam de luna interrogavit ex eo versu, ubi dicit: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Et inde de natura lunae aliquid addidit interrogare, si frigidae esset naturae, quomodo ureret? Quae omnia vestrae saepientiae nota esse non dubitamus. Ideo non est opus nunc mihi interpretationes harum exponere interrogationum. Fuit quoque nobis sermo de columnis, quae in opere pulcherrimo et mirabili ecclesiae, quod vestra dictavit sapientia, statutae sunt. De Donato quoque, nescio, quid parvum interrogavit. Quod vero sanctissima vestra benevolentia nos admonere curavit, Aegyptiacum puerum
Abbreviated transcription (Latin):
ris suis con siderare patrum serisus euuedunius quisq dicer& de
sententis quus posuit preefatus subuersor insuo libello & tem¬
pore pruefinito a uobis ferantur uestrae cuctoritati singulorum
rerponisce : & quicquid inillo libello uelsententicrum uel sensuũ
contracatholicum fidem inueniatur. Omniu catholicis &em¬
plis distrucentur. & siciequaditer & concorditer cunictorum in
professionie uel defensione catholicae fidei resonan scriptio i¬
legi potest quod peromniumora & corda unus loquitur sp̃s
sinccutem diuersum aliquidinueniatur inidictis uel scriptis cuius¬
ub& uideatur quis inciore auctoritate scũ rum scripturarum:
uel catholicorum patrum ininitatur & huic licudis pcilm& tribu¬
atur quidiuinis magis inbuereat testimonus. De quaestioroib
uero quue filicm ec famuluura fidelissimu iNterrogiuit
NoN ordinatim recolo nisi quod depulmis quosuespertina prue¬
entis diei In capella cantauimus horu ut ccestimo i terroguu

Expanded text:
ris suis considerare Patrum sensus; quid unusquisque diceret de sententiis quas posuit praefatus subversor in suo libello. Et tempore praefinito a vobis, ferantur vestrae auctoritati singulorum responsa. Et quidquid in illo libello, vel sententiarum vel sensuum, contra catholicam fidem inveniatur, omnia catholicis exemplis destruantur. Et si aequaliter et concorditer cunctorum in professione, vel defensione catholicae fidei resonant scripta, intelligi potest quod per omnium ora et corda unus loquitur Spiritus; sin autem diversum aliquid inveniatur in dictis vel scriptis cujuslibet, videatur, quis majore auctoritate sanctarum Scripturarum vel catholicorum Patrum innitatur: et huic laudis palma tribuatur, qui divinis magis inhaereat testimoniis. De quaestionibus vero, quae filia mea famula vestra fidelissima interrogavit, non ordinatim recolo, nisi quod de psalmis, quos vespertina praesentis diei in capella cantavimus hora, ut aestimo, interrogavit.
Abbreviated transcription (Latin):
mniuir tu tum Genere nobilis sicoo atque
omii sapientice decore clarissimo diuid regi
Miles ueteranus fluccus salutem. Uenit uiator
uolando quuestionurium ciuctoritatis uestrae
hab enis inmanu castum syllabis breuiorẽ quã animimei
plucuis s& cauiditati sed quaestionib: altiorem quamin¬
genuolimei adtingere ualuiss& humilitus hortunis seniorẽ
fragiliserosu cadestia scruttre qui terrenorum necdum
didicit rationes stellarumin cccelo enoentiũ uagabun do
ex ponera cursus quiherbarum iNterran cescentium pectu¬
isue queequam ag uoscere ued& & mirum quo modo enicti¬
oucoe ideo eruentice dicuntur quia incertos bubere cursus

Expanded text:
mni virtutum genere nobilissimo, atque omni sapientiae decore clarissimo David regi, miles veteranus Flaccus salutem. Venit viator volando, quaestionariam auctoritatis vestrae habens in manu chartam syllabis breviorem, quam animi mei placuisset aviditati; sed quaestionibus altiorem, quam ingenioli mei attingere valuisset humilitas; hortans seniorem fragili sensu coelestia scrutari, qui terrenarum necdum didicit rationes, stellarum in coelo errantium vagabundos exponere cursus, qui herbarum in terra nascentium naturas nequaquam agnoscere valet. Et mirum, quomodo erratiQuae ideo errantia dicu
Abbreviated transcription (Latin):
quenti cnino eiusdem lunce unius horae & urius puftcti
& nona decima pcrste unius purcti incensio antehorc̃
sectum it aut totie sextahora &unius punctus quintue
horcce & nonadecima pcers unius puncti eiusdem horcce
Anticip&ur & sic sec rescere sol& ꝑsingulos cnnos usq
a mnemorium reuoccne curacui Nonignota ingerens
sed uota rep&ens propter oportunitatem p̃sentis lunce
nqua potio sedtus utuidetur micxime considercepdec c̃

Expanded text:
quenti anno ejusdem lunae unius horae et unius puncti, quenti anno ejusdem lunae unius horae et unius puncti, et nona decima parte unius puncti incensio ante horam sextam: ita ut tota sexta hora et unus punctus quintae horae et nona decima pars unius puncti ejusdem horae anticipetur. Et sic se crescere solet per singulos annos usque in memoriam revocare curavi, non ignota ingerens, sed nota repetens propter opportunitatem praesentis lunae, in qua ratio saltus, ut videtur, maxime considerand
Abbreviated transcription (Latin):
diei adcrescat. Diuersis modis coppututur. sed huec
facilior uidetur conputatio ut sciamus singulis cennis
cicli decem Nouennadis unamhorã & unum punctum. &
cim epactarum dies & quib: horis & punctis colligitur unus
Pernouem & decim annos diesnam uigintg & quat tuor
horae diemin tegrum ꝑficiunt. Quattuor uero puncti horã
faciuNT sedecim puncti quattuor horas efficiunit. &¬
tribus punctis quisuꝑ sunt adde nonas decimas pastes upi¬
us puncti & fiunt quattuor puncti & ẽ unahora hanc
si addideris quattuor p̃scriptis horis fiunt quinq: horae
& basquinq: horas siadiuncxeris decim & nouem horis fiunt
uiginti quat tuor horae Vnus dies integer indecim & nouẽ
luncris hunicuero citior quaedam & uelocior hora succe in¬
censiorus generat. sicut & undecim dies aaptarum anNuis
temporib solent facere uerbi gratic. simodo huius lunce
Nouem brimensis incensio sectahora diei facta. Merit se¬

Expanded text:
diei accrescat, diversis modis computatur. Sed haec diei accrescat, diversis modis computatur. Sed haec facilior videtur computatio, ut sciamus, singulis annis cycli decennovennalis unam horam et unum punctum, etcim epactarum dies. Ex quibus horis et punctis colligitur unus per novem et decem annos dies. Nam viginti et quatuor horae diem integrum perficiunt; quatuor vero puncti horam faciunt sedecim puncti quatuor horas efficiunt: et tribus punctis, qui supersunt, adde nonas decimas partes unius puncti, et fiunt quatuor puncti, et est una hora. Hanc si addideris 83 quatuor praescriptis horis, fiunt quinque horae; et has quinque horas si adjunxeris decem et novem horis, fiunt viginti quatuor horae, unus dies integer in decem et novelunaris: hunc vero citior quaedam et velocior hora suae incensionis generat, sicut et undecim dies epactarum annuis temporibus solent facere. Verbi gratia, si modo hujus lunae Novembri mensis incensio sexta hora diei facta est, erit se
Abbreviated transcription (Latin):
dies quece monouembrio menise luncor ci&citi cedemptis ẽ
Hic inicorilo interepcctas iniueniatur Epacttrum
uero itio ẽ un decim dieb singulis annis accescere Hoc
uero anino propter sultum duo decim dies inter quasta
deciorum itiouissimianni & qua stã decimam primi ctrpi
peberiuntur Qquactenus embolismus huius arori trigintio
heb eat dies sec unidum rationem embolis morum. Secim&
octo nouissimi arniepactts quib: sicddi deris uridecim
quisingulis canis more solito adcrescunt & uidum sal¬
tus diem fiunit triginta. Ideoq: primo anno circulisaepe
nominati nullae scribuntur epectae. & a pueris de
nullis inundecimdecantatur sed &si aquintus decimcs
Rcdendas maias totius lunaris annidies conputantur
quageni quaterni sed tricenten: quinquigeni terni dies
repperiuntur Nisi forte bisectilis inmineat AnNus
quiunum adicere sol& seusoluri seu lunari anno ut
aestimo diem Qualiter uero huius ratio saltus singu¬
lis apnis cididecimno uennalis in dimiputionem unius

Expanded text:
dies, quae in Novembrio mense lunari aetati adempta est, hinc in Aprile inter epactas inveniatur, epactarum vero rationem undecim diebus singulis annis accrescere. Hoc vero anno propter saltum, duodecim dies inter quartam decimam novissimi anni et quartam decimam primi anni reperiuntur: quatenus embolismus hujus anni triginta habeat dies secundum rationem embolismorum, decem et octo novissimi anni epactas; quibus si addideris undecim, qui singulis annis more solito accrescunt, et unum saltus diem, fiunt triginta. Ideo primo anno circuli saepe nominati nullae scribuntur epactae, et a pueris de nullis in undecim decantatur. Sed et si a quintas decimas Kalendas Maias totius lunaris anni dies computantur quageni quaterni, sed tricenteni quinquageni terni dies reperiuntur. Nisi forte bissextilis immineat annus, qui unum adjicere solet seu solari seu lunari anno, ut aestimo, diem. Qualiter vero hujus ratio saltus singulis annis cycli decennovennalis in diminutionem unius