comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uari&. acducat in tempore mossis colorẽ. siue ut uerius ẽ calcator uuae cõp̃hendat
sem̃tẽ & sicsibn inuicẽ cunsta succedant. ut nulla dieffit absq frum̃to uino & gaudio
fundent᷑. Et huius ce modi calcator uue erit semmariũ sermoniscłi ut sanguis eonx
magis clam& in mundo quã clama u̾ sangius abel iusti. Quicũq aũ merito uistutũ
siusx dmontana c̃cenderit melle sud abit. immostillabit dulceduiem sertionis di
dequo scrptũ ẽ gustate & uid&e quã suauis ẽ dñs. & quã dulcia eloquiatua gut¬
turi meo suꝑ mel& fauũ orimeo. Et qui in framontes immosecuidi amontib fu¬
er̃. quos sponsus transilit incanti cocati cora & appellat colles consitier̃. & imita¬
bunt᷑ paradisũ dĩ. Vtom̃a in illis poma pendeant dostrinarũ . Tunc siquis bri hefi¬
delitate captiuus ẽ & necdũ credidit in nomine dñ & ẽ dereliquiis populi quonda
eius inrł reñt&ur ad fidẽ xp̃i . Vt quẽ in ꝑph&cis audierat in euangł teneat

Expanded text:
mpore seminis: sive, ut verius est, calcator uvae comprehendat sementem, et sic sibi invicem cuncta succedant, ut nulla dies sit absque frumento, vino et gaudio. fundentur, et hujuscemodi calcator uvae erit seminarium sermonis Dei, ut sanguis eorum magis clamet in mundo, quam clamavit sanguis Abel 357 justi. Quicumque autem merito virtutum suarum ad montana conscenderit, melle sudabit, immo stillabit dulcedinem sermonis Dei, de quo scriptum est: Gustate et videte quam suavis est Dominus : Et, Quam dulcia eloquia tua gutturi meo, super mel et favum ori meo . Et qui infra montes, immo secundi a montibus fuerint, quos sponsus transilit in Cantico Canticorum , et appellat colles, consiti erunt et imitabuntur paradisum Dei: ut omnia in illis poma pendeant doctrinarum. Tunc si quis infidelitate captivus est, et necdum credidit in nomine Domini, et est de reliquiis populi quondam ejus Israel, revertetur ad fidem Christi, ut quem in Prophetis audierat, in Evangelio teneat.
Abbreviated transcription (Latin):
diebant in ecclesia. gustate & uid&e quã sua uisẽ dñs ipsique di¬
cebant quam dulcia gut turimeo eloquiatua. suꝑmelorim eo
dulcedinẽ. uec sint derepromissionis t̾ra quã legimus lacte &
melle manantem: sed appellentur merra. idẽ amaritudo is¬
ti multiplicauerunt sibi ortos inquos nesuauinea mutarentur.

Expanded text:
diebant in Ecclesia: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus: ipsique didiebant in Ecclesia: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus: ipsique dicebant: Quam dulcia gutturi meo eloquia tua super mel ori dulcedinem: nec sint de repromissionis terra, quam legimus lacte et melle manantem: sed appellentur Mara, id est, amaritudo. Isti multiplicaverunt sibi hortos, in quos ne sua vinea mutaretur
Abbreviated transcription (Latin):
quam nos combustionẽ possumus dicere: auruginem autẽ om̃s
iΚ te pou similiter transtulerunt absq theodotione: quisolus
uxpiaciu quȩ pallorem significat inter pretatusest: cũq ad¬
uersum iram dñi multi plicarent hortos & uineas. & ficeta &o li¬
uet a omnia eruco consumpsit. dequa & in io el plenius dicitur
& neplagis quidem acmalorum pondere ad dñm uenire uolu¬
eruntꝰ quodicto confundantur her&ici qui disciplinã creato¬
ris &utita dicã medicinã crudelitatẽ interpretanturꝰ. ꝑcutit
autem spiritali terher&ico sdnr exustione eadequa paulus a pos¬
tolus melius ẽ inquit nubere quam uri & princeps a posto lo¬
rum carissimi nolite peregrinare in ardorem qui ad temptatio¬
nem uobis accidit: &aurugine quȩ felle diffuso ruborem san¬
guinis in pallorẽ cõmutat. & nihil in corpore sani esse ꝑmittitur.
Intantũ ut &iam melladulcissima a marauid eantur: & qui didum au¬

Expanded text:
quam nos combustionem possumus dicere. Auruginem autem omnes ἴκτερον similiter transtulerunt, absque Theodotione, qui solus ὠχρίασιν, quae pallorem significat, interpretatus est. Cumque adversum iram Domini multiplicarent hortos et vineas et ficeta et oliveta, omnia eruca consumpsit, de qua in Joel plenius dicitur . 274 Et ne plagis quidem ac malorum pondere ad Deum venire voluerunt. Quo dicto, confundantur haeretici, qui disciplinam Creatoris, et, ut ita dicam, medicinam, crudelitatem interpretantur. Percutit autem spiritualiter haereticos Dominus exustione ea de qua Paulus apostolus: Melius est, inquit, nubere, quam uri . Et princeps apostolorum: Charissimi, nolite peregrinari in ardore, qui ad tentationem vobis accidit : et aurugine quae, felle diffuso, ruborem sanguinis in pallorem  Al. pallore commutat, et nihil in corpore sani esse permittit, intantum ut etiam mella dulcissima amara videantur. Et qui dudum au
Abbreviated transcription (Latin):
Cau&e uobis afermento idẽdoctrina pharisȩorũ & hec sece¬
runt non errore sed studio ñ fortuita uoluntate sed malor
Karitate plenissima: Undeultionem superhis dñs cõminat᷑
oõc Si quisenim secundũ hiezechiheluuam a cerbam cõme¬
derit. stupebt̃ dentes eius utñ bene scripturarũ scãrutestimo¬
nus abutentib: comedentesq ea in matura &absq sua dul¬
cedine: ꝑdantroburdentiũ ne pos sint dura cõmolare & in
alͥ um toto corporiꝓfutura trans mittere: hunc stuporẽ den¬
tium crborũq penuriam dabo & incuncti s urbib: atq: in om¬
nib: locis ur̃i rut patiamini famem sermonisđi: & eius panis
quidecȩlo descendit . & de quo in psalmis scriptũ ẽ. Panẽ ange¬
lorum manducauit homo: quȩ uniuersa feci ñ ob crudelitatẽ
& seuitiam ut er&ici calũniantur. truculentiac tristi iudicis
sed ut conuerte  mini ad me iuxta illud quod scriptũ ẽ. frus¬

Expanded text:
Cavete vobis a fermento, id est, doctrina Pharisaeorum . Et haec feceCavete vobis a fermento, id est, doctrina Pharisaeorum . Et haec fecerunt non errore, sed studio: non fortuita voluntate, sed majorum charitate plenissima. Unde ultionem super his comminatur Domitur. Si quis enim secundum Ezechiel , uvam acerbam comederit, stupebunt dentes ejus: ut non bene Scripturarum sanctarum testimoniis abutentes, comedentesque ea immatura et absque sua dulcedine, perdant robur dentium: ne possint dura commolere, et in alvum toto corpori profutura transmittere. Hunc stuporem dentium ciborumque penuriam dabo et in cunctis urbibus, atque in omnibus locis vestris, ut patiamini famem sermonis Dei, et ejus panis qui de coelo descendit , et de quo in Psalmis scriptum est: Panem angelorum manducavit homo . Quae universa feci, non ob crudelitatem et saevitiam, ut haeretici calumniantur, truculenti et tristis judicii, sed ut converteremini ad me, juxta illud scriptum est: Frus
Abbreviated transcription (Latin):
ceniultima deuoluti: intulistis quoq: mane hostias urar
dictertio decimasurãs trans figurati in inangelium lucis
& triplicem intellegentiam scripturarũ dequan obis prȩcep¬
tumẽ ut de scribamus eã tripliciter in cordib: nr̃is. in uiusdi¬
ei sententiam coartantes : debemus enim scripturã scam primũ
secundũ lit teram intellegere facienter in hethica quȩ cumq
prȩcepta sunt : secundo iuxta alligoriam id est intellegentiã
spiritalem Tertio secundum futurorũ beatitudinẽ : Vos
aut̃ primã in quit & secundam contem nenterdiem spirita¬
lia uobis quaedam figmenta cõponitis sine fundam̃to & pari&ib
tectũ desuꝑ inponentes: nechoc sunt her&ici dequib: & ad quos
dicitur. impi&atis sine contenti. sedlegerunt foris legemdĩ de
ecclesia recedentes. & singulis dogmatib: suis quȩ ꝑ uerso cor
ue sacrificauerunt defermento suꝑ quo in euangelio dicitur:

Expanded text:
 estis in coeni ultima devoluti. Intulistis quoque mane hostias vestras,  estis in coeni ultima devoluti. Intulistis quoque mane hostias vestras, die tertia decimas vestras, transfigurati in angelum lucis: et triplicem intelligentiam Scripturarum de qua nobis praeceptum est, ut describamus eam tripliciter in cordibus nostris in unius dici sententiam coarctantes. Debemus enim Scripturam sanctam, primum secundum litteram intelligere, facientes in ethica quaecumque praecepta sunt. Secundo juxta allegoriam, id est, intelligentiam spiritualem. Tertio secundum futurorum beatitudinem. Vos autem primam, inquit, et secundam contemnentes diem, spiritualia vobis quaedam figmenta componitis sine fundamento, et parietibus tectum desuper imponentes. Nec hoc sunt haeretici, de quibus, et ad quos dicitur, impietatis fine contenti: sed legerunt foris legem Dei de Ecclesia recedentes, et singulis dogmatibus suis, quae perverso cve sacrificaverunt de fermento, super quo in Evangelio dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
& alios docuisse uideamiint: haecaũt precipio &imperatiuo
modo loquor ut uestrȩ satis faciam uoluntati quia sic egis
ꝓpt̃ simplicitatẽ uerbi secuti sumus: siue munditiã dentiũ ut
interpretati sunt aquila & symmachus : ut ꝑmundosdentes. fa¬
mis magnitudinẽ demonstrarent: & feci indigentiã panum
ñ in una urbe sed in cunctis urbib: ur̃ir nec inunoloco sed in
omnib: locisuris : Cũq hoc fecerim ñ puniens sed occasionem
quid nob iuxta anagogen uideatur. in singulis breuiterdisse¬
ramus: Neq enim si in utraq editione utrũq dicere uolue¬
rimus librorũ patitur magnitudo: In gressiestis in bechel idẽ
domũ dĩ qđ sentitur eccła &impie egistis in dñm. illius p̃cepta
calcantes: ingalgala aut̃ quod inter prȩtatur reuelatio siue
uolutabrum impi&ates multiplicastis: scãrũ uobis scripto¬
rarum scientiamuidicantes : &dum crigimini insuꝑbiam in

Expanded text:
et alios docuisse videamini. Haec autem praecipio, et imperativo et alios docuisse videamini. Haec autem praecipio, et imperativo modo loquor, ut vestrae satisfaciam voluntati, quia sic egistpropter simplicitatem verbi secuti sumus: sive munditiam dentium, ut interpretati sunt 270 Aquila et Symmachus, ut per mundos dentes, famis magnitudinem demonstrarent. Et feci indigentiam panum, non in una urbe, sed in omnibus urbibus vestris; nec in uno loco, sed in omnibus locis vestris. Cumque hoc fecerim, non puniens, sed occasionem quid nobis juxta anagogen videatur in singulis, breviter disseramus; neque enim si in utraque editione utrumque dicere voluerimus, librorum patitur magnitudo. Ingressi estis in Bethel, id est, in domum Dei, quod sentitur Ecclesia: et impie egistis in Dominum, illius praecepta calcantes. In Galgala autem, quod interpretatur revelatio, sive volutabrum, impietates multiplicastis, sanctarum vobis Scripturarum scientiam vindicantes: et dum erigimini in superbiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ueneritis ad galgalam. multiplicate p̃uaricationẽ: quic¬
quidenim ibi egeritis p̃uaricatio contradm̃ est cuiido la p̃¬
tulistis: & adfertemane uictim as urãs. Ne inscelere sit ulla
dilatio: Trib: diebus decimas uras siue ut interprȩcatus ẽ
symmachus. Tertiadie decimas urãs Cuius loci hec nobisui¬
detur explanatio: in leuitico lege prȩceptũ ẽ. Dequedam hos¬
tiȩ indiem alterũ seruentur: & nealiae in diem tertiũ maneant.
quodsirem anserint in mundȩ sint: Estigitur sensus in mun¬
das cotidie uictimas caedite & contaminata offerte sacrifici¬
a & sacrificate deferm̃to laudem: qđ iuxta precepta mor sidõ
penitus non offertur: pro laude eucharistiam. Id estgratiarũ
actionẽ int̃p̃tatusẽ aquila: quae hebraicedicitur thoba: &uo
quod latine epulum possumus appellare : Cũq: hoc feceri¬
tis impi&atem ur̃am omnib: nuntiate . Vtñ solũ fecisse sed

Expanded text:
veneritis ad Galgalam: multiplicate praevaricationem. Quidveneritis ad Galgalam: multiplicate praevaricationem. Quidquid enim ibi egeritis, praevaricatio contra Deum est, cui idola praetulistis. Et afferte mane victimas vestras, ne in scelere sit ulla dilatio. Tribus diebus decimas vestras: sive, ut interpretatus est Symmachus, tertia die decimas vestras. Cujus loci haec nobis videtur explanatio: in Levitico lege praeceptum est , ne quaedam hostiae in alterum diem reserventur, et ne aliae in diem tertium remaneant: quod si remanserint, immundae sint. Est igitur sensus: Immundas quotidie victimas caedite, et contaminata offerte sacrificia, et sacrificate de fermento laudem, quod juxta praecepta Moysi Deo penitus non offertur. Pro laude εὐχαριστίαν, id est, gratiarum actionem interpretatus est Aquila, quae Hebraice dicitur THODA  . quod Latine epulum possumus appellare. Cumque hoc feceritis, impietatem vestram omnibus nuntiate: ut non solum fecisse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& indigentiam panum in omnib: locis ur̃is &ñ estis reuersi ad me
dicit dñs lxx. introistis in b&hel. &iniq egistis ingalgala.
multiplicastis impie agere & intulistis mane hostia suras. in
die tertio decima surãr. & legerunt for is legẽ & inuocauerꝰ con¬
fessiones ad nuntiate quia hȩc dilexerunt filii isrł dic̃ dñr ds̃.¬
Primum historiȩ fundam̃ta iaciamus: o. isrł miscrabilis iam
tibi uicina captiuitas. lamas syrius instat exercitus: fac qđ
lib& ageimpie cum idolis libere fornicare : ut quanto tu fueris
in pudentior. tantũ mea suꝑ tormentirtuis iustior uideatur senten¬
tia. Ueniteinquit inb&hel inqua aurcum in posuistisuitulũ.
&impie agite indm̃. Uenite ad galgalam locũ idolatriȩ. de
qua ꝑose e locutussũ. omnis malitia eorũ ingalgalis: & rursũ
in eodem frustra erant ingalga labubus immo lantes: cũq

Expanded text:
et indigentiam panum in omnibus locis vestris: et non estis reversi ad me, et indigentiam panum in omnibus locis vestris: et non estis reversi ad me, dicit Dominus. LXX: Introistis in Bethel, et inique egistis, in Galgala multiplicastis impie agere: et intulistis mane hostias vestras, in die tertio decimas vestras. Et legerunt foris legem, et invocaverunt confessiones. Annuntiate quia haec dilexerunt filii Israel, dicit DPrimum historiae fundamenta jaciamus: O Israel miserabilis, jam tibi vicina captivitas, jam Assyrius instat exercitus: fac quod libet, age impie: cum idolis libere fornicare, ut quanto tu fueris impudentior, tanto mea super tormentis tuis justior videatur sententia. Venite, inquit, in Bethel, in qua aureum posuistis vitulum, et impie agite in Deum. Venite ad Galgalam locum idololatriae, de qua per Osee locutus sum: Omnis malitia eorum in Galgalis . Et rursum in eodem: Frustra erant in Galgala bobus immolantes . Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
quod scire credebant: possumus iuxtalit terã quando uenerint
diescaptiuitatis suꝑ uaccas samariae. Intellegere quod supe¬
rent eas in proelio &opprimant armissuis. & in congressione supe¬
ratas cõpellant adurbesmunitas quȩ cõparentur ollis feruentib:
ut quomodo hierusalem habens clausos populos & obsessos ad si¬
milatur ollae feruenti & plena carnium sic &urbes samaria eol¬
lis feruentib: comparantur. quȩ fame & pestilentiae clausos
populos exire compellant &ire in captiuitatẽ . mutuose uiden¬
tes & trans ferri in armonmontes armenie. quimedis ꝑsisq c̃finessꝰ
Uenite ad bethel &impie agite adgalgalam & multiplicate p̃¬
uaricationẽ : & ad ferte mane uictimas ura s tribus dieb: decimas
lationes & adnuntiate sicenim uoluistis filii isrł dic̃ dnr dr̃:¬
Vnde& ego dediuobis stuporem dentium incunctis urbib ur̃ir

Expanded text:
 eo  Al. in eo quod se scire credebant. Possumus juxta litteram, quando venerint  eo  Al. in eo quod se scire credebant. Possumus juxta litteram, quando venerint dies captivitatis super vaccas Samariae, intelligere quod superent eas in praelio, et opprimant armis suis, et in congressione superatas compellant ad urbes munitas, quae comparentur ollis ferventibus: ut quomodo Jerusalem habens clausos populos et obsessos, assimilatur ollae ferventi et plenae carnium; sic et urbes Samariae ollis ferventibus comparentur, quae fame et pestilentia clausos populos exire compellant, et ire in captivitatem mutuo se videntes, et transferri in Armon montes Armeniae, qui Medis Persisque confines sunt. Venite ad Bethel, et impie agite: ad Galgalam, et multiplicate paevaricationem: Et afferte mane victimas vestras, tribus diebus decimaslationes, et annuntiate: sic enim voluistis, filii Israel, dicit Dm in cunctis urbibus vestris,
Abbreviated transcription (Latin):
& uelipse uaccesint negotiatores pestilente s uel illi quiueni¬
unt ut portent eas. & eicientur nudae inuicem seuidentes ꝓici¬
anturq suꝑmontem remman dic̃ dñs̃ dr̃. Debemus enim &iux¬
ta septuaginta dicere. Nefrustra eos proposuisse uideamur:
Quando uenerit contraher&i cos dies iudiciiatq uindictae.
Tuncauferentur in armis. hocest cum armissuis dequib: ad uer¬
sus ecclesiam dimicauerant: ueluicti armaturađi. & abillius
pugnatoribus superati init tentur in lebetes ut exurantur
& excoquantur. qui fuerunt prius negotiatores pestilentes:
Ad hocenim negotiabuntur ut morti traderent quos dece¬
perant: isti sunt dequib: dicitur.filu heli filu pestilenti¬
fuerint & exusti egredienturnudi. Nihileorũ habentes
quesibi antea p̃sum ebant & uidebt̃ ignominiam suã & ꝓici¬
entur suꝑ montẽ remman qui interpraetatur sublimitas. ut

Expanded text:
et vel ipsae vaccae sint negotiatores pestilentes, vel ipsi qui veniet vel ipsae vaccae sint negotiatores pestilentes, vel ipsi qui veniunt ut portent eas, et ejiciantur nudae invicem se videntes: projicianturque super montem Remman, dicit Dominus Deus. Debemus enim et juxta LXX dicere, ne frustra eos proposuisse videamur. Quando venerit contra haereticos dies judicii atque vindictae, tunc auferentur in armis, hoc est, cum 268 armis suis, quibus adversus Ecclesiam dimicaverant: vel victi armatura Dei, et ab illius pugnatoribus superati, mittentur in lebetes, ut exurantur et excoquantur qui fuerunt prius negotiatores pestilentes; ad hoc enim negotiabantur  Al. negotiabuntur, ut morti traderent quos deceperant. Isti sunt de quibus dicitur: Filii Heli, filii pestilentifuerint et exusti, egredientur nudi, nihil eorum habentes, quae sibi antea praesumebant. Et videbunt ignominiam suam, et projicientur super montem Remman, qui interpretatur sublimitas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habebunt. immoquodbibant ut in ebrientur: ut autem
sciamus aquas & pocula significaredoctrinã dñsloquitur ad
desamaritane id est her&icorũ aquis biberit sẽꝑsiti&: & ado¬
rem siccarũ faucium refrigerare ñ poterit: Isaia dehoc eo
dem conclamante sic̃ somniat quisitit quasibibat: & cũ sur¬
rexerit adhucsitit anima aut̃ eiꝰ frustrasperauit: sicerunt
om̃rgentes quȩ pugnant contrahierusalẽ: uereenĩ quide he¬
r&icorũ aquisbiberit &pugnauerit contra hierim . eclesiã dĩ
in sõnisbibit &anima eiꝰ uanis imaginib: in luditur: Cũꝙ se a esti¬
mauerit satiatum: Tunc sitiendi habebit principium: Un
teorum fontib: aquas tuar & sint tibi soli: &iuratdñr dr̃ in sc̃o suo
quod ueniat diessuꝑ eas. Diesiudicii atq poenarũ : & portant eas
inarmis suis & eosquicũ illis sunt mittant inlebetes: siue portent

Expanded text:
non habent, immo quod bibant ut inebrientur. Ut autem non habent, immo quod bibant ut inebrientur. Ut autem sciamus aquas et pocula significare doctrinam, Dominus loquitur ad de Samaritanae, id est, haereticorum aquis biberint, semper sitient et ardorem faucium siccarum refrigerare non poterunt, Isaia de hoc eodem  Al. hac eadem conclamante: Sicut somniat qui sitit quasi bibat, et cum surrexerit, adhuc sitit, anima autem ejus frustra speravit: sic erunt omnes gentes quae pugnant contra Jerusalem . Vere enim qui de haereticorum aquis biberit, et pugnaverit contra Jerusalem Ecclesiam Dei, in somnis bibit, et anima ejus vanis imaginibus illuditur. Cumque aestimaverit se satiatum, tunc sitiendi habebit principium. Undteorum fontibus aquas tuas, et sint tibi soli . Et jurat Dominus Deus quod venient dies super eas, dies judicii atque poenarum, ut portent eas in armis suis, et eos qui cum ipsis sunt, mittant in lebetes, sive portent:
Abbreviated transcription (Latin):
lum tuum samaria: & rursum in eodem quia seducens erat uitu lustu¬
us sam aria: &ideo in montẽ samariȩ: qui a sẽꝑ eriguntur in suꝑbiam
& sibi sublimia repromittunt: samaria quoq custodia dicitur.
non quo custodiant sermones dñi. sed quocusto des preceptorum eius
esse seiac tent: quaecalumniam faciunt egenis . & confringunt
pauperes: Egenum & pauperem intellege ecclesi asticũ uirũ. qui
ueritatis simplicitate contentus. her&icorũ supellectilẽ & elo¬
quentiae sulgorem argum̃torũ que diuitias ñ requirit. haeuac¬
caedicunt dominissuis ad ferte &bibemus dominos earũ uel prin¬
cipes ꝑuersorũ dogmatũ possumus appellare. Utualentinũ &
marcionem &eu nomium: auteos quimultiplices libros ab aliis
maleinuenta corroborant: istirdicunt uaccae basanitidis. ad¬
ferte nobis &bibemus: nisi en ĩ illidederint. isti quod deuorent

Expanded text:
lum tuum, Samaria. Et rursum in eodem, Quia seducens erat vitulus tulum tuum, Samaria. Et rursum in eodem, Quia seducens erat vitulus tuus, Samaria : et ideo in monte Samariae, quia semper eriguntur in superbiam, et sibi sublimia repromittunt. Samaria quoque custodia dicitur, non quo custodiant sermones Domini: sed quia custodes praeceptorum ejus esse se jactent. Quae calumniam faciunt egenis, et confringunt pauperes. Egenum et pauperem 267 intellige ecclesiasticum virum, qui veritatis simplicitate contentus, haereticorum suppellectilem, et eloquentiae fulgorem, argumentorumque divitias non requirit. Hae vaccae dicunt dominis suis: Afferte, et bibemus. Dominos earum vel principes perversorum dogmatum possumus appellare, Valentinum, et Marcionem, et Arium, et Eunomium: aut eos qui per multiplices libros ab aliis male inventa corroborant. Istis dicunt vaccae Basanitidis: Afferte nobis, et bibemus. Nisi enim illi dederint, isti quod devorent
Abbreviated transcription (Latin):
das: Quod que sequitur & peraꝑturas exibitis alter contra alterũ
sicex planari potest aꝑtauobis ẽ captiuitatis uia & cũ lebetes
urĩ fuerint exusti Exibitis altara contraalterã secundũ hebrae¬
orũ idĩona : qui ꝓ reo quednos dicimus mutuo uel uicissim mulie¬
rẽ & mulierem hoc ẽ alterã contra alterã uocant: & piciem ini
inquit in locoarmeniae quȩuocantur armona: Deniq srm¬
machus ita interpretatus ẽ & ꝓiciemini in armenia : ꝓ quibus
tropologiam her&icis precepit. qui uentri &gulȩ seruientes
recte appellantur uaccae pinguissimȩ siue ignominiose. hoc
enim interpretatur basan: idẽ aicxuun. quãsi consusionẽ dicere
uoluerimus. babilonẽ magis quã basan interptabimur: haecuac¬
cȩ pingues siue ignominiosȩ &aridȩ. uambasan ehocintelle¬
gitur inmonte samariȩ sunttui & in oscedicitur. Auferuitu¬

Expanded text:
das. Quodque sequitur: Et per aperturas exibitis altera contra alteram, das. Quodque sequitur: Et per aperturas exibitis altera contra alteram, sic explanari potest: Aperta vobis est captivitatis via, et cum lebetes vestri fuerint exusti, exibitis altera contra alteram, secundum Hebraeorum idioma, qui pro eo quod nos mutuo vel vicissim, mulierem et mulierem, hoc est, alteram contra alteram vocant. Et projiciemini, inquit, in locis Armeniae, quae vocantur Armona  . Denique Symmachus ita interpretatus est: Et projiciemini in Armenia, pro quibustropologiam, haereticis praecipit, qui ventri et gulae servientes, recte appellantur vaccae pinguissimae, sive vaccae ignominiosae: hoc enim interpretatur Basan, id est, αἰσχύνη, quam si confusionem dicere voluerimus, Babylonem magis quam Basan interpretabimur. Hae vaccae pingues, sive ignominiosae et aridae, nam Basan et hoc intelligitur, in monte Samariae sunt, cui et in Osee dicitur: Aufer vitu
Abbreviated transcription (Latin):
& bibemus & ñ dix̃ date & comedemus ebriaetatẽ earũ signi¬
ñ longe & postmulta sȩcula sediam inminens dies captiuitatis &
angustiae. in quo uaccȩ eleuantur in contis & reliquiȩ earum
mollis feruentib: pro quo in hebraico &apud aquilã scriptum ẽ
in lebetibus pisciculorũ: procontis quoq quodhebraicedicitur.
sauuoth. aquila interpretatus est clipeo: srmmachur & septu a¬
ginta arma solusthedotio. popata quẽ nos secuti contos uł has¬
tas in terpretatisumus: hocaũt significat qđ capiantur in proelio
& portenturatq auserantur. iureuictoriae: seruans tam̃ coep¬
tam uaccarũ me taforam ut quas esse dixerat pingues uaccas.
earum carnes narr& in contis uelinscutis eẽ portandas. & sicut
lebes feruentissimus minutos pisces pariter inuoluit. ita&
uaccas basan absq ullo ordine. captiuitatis miseri is opprimen¬

Expanded text:
et bibemus: et non dixit, date et comedemus, ebrietatem earum signiet bibemus: et non dixit, date et comedemus, ebrietatem earum signinon longe et post multa saecula, sed jam imminens, dies captivitatis et angustiae, in quo vaccae leventur in contis, et reliquiae earum in ollis ferventibus, pro quo et in Hebraico 266 et apud Aquilam scriptum est in lebetibus pisciculorum. Pro contis quoque qui Hebraice dicuntur SANNOTH  , Aquila interpretatus est clypeos: Symmachus et LXX, arma; solus Theodotio δόρατα, quem nos secuti, contos vel hastas interpretati sumus. Hoc autem significat, quod capiantur in praelio, et portentur atque auferantur jure victoriae: servans tamen coeptam vaccarum metaphoram, ut quas esse pingues dixerat vaccas, earum carnes narret in contis vel scutis esse portandas. Et sicut lebes ferventissimus minutos pisces pariter involvit: ita et vaccas Basan absque ullo ordine captivitatis miseriis opprimen
Abbreviated transcription (Latin):
uit dñs ꝑscõs suos quia eccediesuenient suꝑ uos & tollentuos in ar¬
mis & eos qui uobiscũ sunt inollis. Negotiatores pestilentes &
eiciemini nudae contrainuicẽ & proiciemini suꝑ montẽ reman
dicit dñids̃: Prouaccis pinguib septuaginta posuerunt basa¬
Loquitur aut̃ ad principes isrł &optima tes quosq decẽ tribuum:
qui deliciis a crapinis uacabant . &audiant sermonẽ dĩ &non a¬
ratores boues seduaccas pingues dearmento esse senouerint.
siue quenutriantur in pascuis basan quȩ sunt loca herbarũ ferti¬
lissima acꝑ hoc significat eos ñ agriculturae. sedimmolatione &
esui p̃paratos Uosuaccae pingues estis in montes samariae & hu¬
miles quosq confringitis & dicitis dominis urir idẽ pastoribus ꝑ
quos reges intellegimus. date nobis & bibemus id est iubetetan¬
tum & noscuncta uastabimus. Ex eo aut quod posuit date nob̃

Expanded text:
 sanctos suos, quoniam ecce dies venient super vos, et tollent vos in ar sanctos suos, quoniam ecce dies venient super vos, et tollent vos in armis, et eos qui vobiscum sunt in ollis, negotiatores pestilentes, et ejiciemini nudae contra invicem, et projiciemini super montem Remmam, dicit Dominus. Pro vaccis pinguibus, Septuaginta posuerunt BasaLoquitur autem ad principes Israel et optimates quosque decem tribuum, qui deliciis ac rapinis vacabant, ut audiant sermonem Dei, et non aratores boves, sed vaccas pingues de armento se esse noverint, sive quae nutriantur in pascuis Basan, quae sunt loca herbarum fertilissima: ac per hoc significat eos, non agriculturae, sed immolationi et esui praeparatos. Vos vaccae pingues estis in monte Samariae, et humiles quosque confringitis, et dicitis dominis vestris, id est, pastoribus, per quos reges intelligimus, Date nobis, et bibemus, id est, jubete tantum, et nos cuncta vastabimus. Ex eo autem quod posuit, date nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quam obrempammachicano iã mecũ capite in paramihi ad ño
ut comitem mihi merear habere sapientiã dequascriptum est.
ama illam & seruabitte. honora illam &amplex abitunte: ut
ipsa adiuuante & socia. coeptum in amosopus expleam. secun¬
dusqueliber principium sumat auaccisbasan, utqui in osee
propheta deuaccis siueuitulis bethauen pleno sermone
tractaui. Nunc quoq: deuaccis pinguissimis possim disserere
Audite uerbum hoc uaccae pingues quȩ estis in monte samari¬
ae. quaecalumniam facitis egenis . & confringitis pauperes.
quȩ dicitis dominis ur̃is ad ferte &bibemus: Iurauit dñr dr̃ in
scõ suo quia ecce dicsueni ent suꝑ uos. & leuabunt uos in con¬
tis & reliquias uras in ollis feruentibus & ꝑ aperturas exibi¬
tis. altera contra alteram: & proiciemini inarnon dicit dñr.¬
montem samariae quaeo pprimitis pauperes & conculcatis
egenos quȩ dicitis dominis uris date nobis utbibamus: iura

Expanded text:
Quam ob rem, Pammachi, cano jam mecum capite, impetra mihi a Domino, Quam ob rem, Pammachi, cano jam mecum capite, impetra mihi a Domino, ut comitem mihi merear habere sapientiam, de qua scriptum est: Ama illam, et servabit te: honora illam, et amplexabitur te : ut, ipsa adjuvante et socia, coeptum in Amos opus expleam, secundusque liber principium sumat a vaccis Basan: ut qui in Osee propheta de vaccis sive vitulis Bethaven pleno sermone tractavi: nunc quoque de vaccis pinguissimis possim disserere. 265 Audite verbum hoc, vaccae pingues, quae estis in monte Samariae: quae caluquae dicitis dominis vestris adferte et bibemus iuravit Dominus Deus in sancto suo quia ecce dies venient super vos et levabunt vos in contis et reliquias vestras in ollis ferventibus et per aperturas exibitis altera contra alteram et proiciemini in Armon dicit Dmonte Samariae, quae opprimitis pauperes, et conculcatis egenos, quae dicitis dominis vestris: Date nobis ut bibamus. Jura
Abbreviated transcription (Latin):
stomahi podagrȩ quȩ & achiragri dolorib: saepetorquetur.
lta utnestilum quidem autcalam & tenere quȩat: & suis pedib:
non possit incedere magnaque parteuita uideatur esse trun¬
cata. & multis membris premortua : Cum haecita sehabent
in malorũ comparatione tolerabilius sustinebo morbos dum¬
modo una & grauis sima domina bibidinis caream: Patitur
quidem & senectus uonum quam incentiua uitiorum. nullus¬
ꝙ iuxta scm̃ martrrem cyprianũ diututus ẽ periculo proximꝰ
sed aliud est titillari aliud obrui uoluptatib: ibicum a postolo
adulescentia loquitur. quȩ nouit uirentis corporis necessitates.
Nonenim quoduolo bonũ hocago sed quod nolo malum illud
facio : & miser ego homo quis melibera uit de corporemortis
huius: hicautẽ rato intermortuos cineres scintilla sublucenr
reuiufscerenititur. & tamen incendia non potest suscitare

Expanded text:
stomachi, podagraeque et chiragrae doloribus saepe torquetur: stomachi, podagraeque et chiragrae doloribus saepe torquetur: ita ut ne stylum quidem aut calamum tenere queat; ut  Al. et suis pedibus non possit incedere magnaque parte vitae videatur esse truncata, et multis membris praemortua. Cum haec ita se habeant, in malorum comparatione tolerabilius sustinebo morbos, dummodo una et gravissima domina libidine caream. Patitur quidem et senectus nonnumquam incentiva vitiorum: nullusque juxta sanctum martyrem Cyprianum, diu tutus est periculo proximus. Sed aliud est titillari, aliud obrui voluptatibus. Ibi cum apostolo adolescentia loquitur, quae novit virentis corporis necessitates: Non enim quod volo bonum hoc ago, sed quod nolo malum illud facio ; et: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Hic autem raro inter emortuos cineres scintilla sublucens reviviscere nititur, et tamen incendia non potest suscitare.
Abbreviated transcription (Latin):
egi inquadam contro uersia in becillitas corporis animae
quo que uires. secum trahit: E contrario paulus a postolus.
quando infirmor in quit tunc fortiorsu. & uirtus in infirmita¬
te ꝑsicitur: sp̃senim contra carnẽ & caro contra spm̃. hȩc in uicẽ
sibi aduersantur.: Neq uolumus illa faciamus: Vnde & in euan¬
gelio dicitur : sp̃r promptus caro aũt infirma : senectus multa sccũ
& bona ad fert & mala: Bona qui a nos a potentissimis dominis li¬
berat. uoluptatib gulae imponitmodũ. libidinis frangit
impeus aug& sapientiam. datmaturiora consilia. & friges¬
cente corpore dormit cũ perp&uac uirgine sunamite: luxo¬
riam que contempnens cum bertellai. delegateam adules
tutismala ista sunt crebrȩ insirmitates. pituita molestissima.
quam graecorũ alii corizan. aliiflegma nuncupant: caligan¬
tesoculi: ac escentescibi. tremes interdum manus nudigingi¬
uisdentes. & inter cibos cadentes: ad hȩc torminibus & aculeis

Expanded text:
egi in quadam controversia: Imbecillitas corporis animi quoque vires secum trahit. E contrario Paulus apostolus: Quando infirmor, inquit, tunc fortior sum ; et: Virtus in infirmitate perficitur . Spiritus enim contra carnem, et caro contra spiritum ; haec invicem sibi adversantur, ne quae volumus, illa faciamus. Unde et in Evangelio dicitur: Spiritus promptus est, caro autem infirma . Senectus multa secum et bona affert et mala. Bona, quia nos ab impudentissimis dominis liberat voluptatibus, gulae imponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia; et frigescente corpore, dormit cum perpetua virgine Sunamite: luxuriamque contemnens cum Berzellai, delegat eam filio tutis mala, ista sunt: crebrae infirmitates, pituita molestissima, quam Graecorum alii κόρυζαν, alii φλέγμα nuncupant, caligantes oculi, acescentes cibi, tremens interdum manus, nudi gingivis dentes, et inter cibos cadentes. Ad haec torminibus et aculeis
Abbreviated transcription (Latin):
Percussiuos inuento urente & in aurugine multitud inem
hortirum uestrorum &uin earũ ur̃arum oliueta ur̃a & fice
taurã comedit eruca. & ñ redistis admedicit dñr lxx. ꝑcus

Expanded text:
Percussi vos in vento urente, et in aurugine. Multitudinem Percussi vos in vento urente, et in aurugine. Multitudinem hortorum vestrorum, et vinearum vestrarum, oliveta vestra et ficeta vestra comedit eruca, et non redistis ad me, dici
Abbreviated transcription (Latin):
confessionis ecclesiam. & suꝑ alteram ñ pluit. quȩ in her&ico¬
rum concilia bulis est: Cumq illa imbrem recipiat sempit̃¬
num ista iugi ariditate siccatur. ut quisitiunt coacti penuria
ueniunt ad dnĩciuitatẽ . dequa egreditur fons largissimus qui
in rigat torrentem spinarum: isteẽ aũt̃ sonsquidicit ꝑ hie¬
remiam mereliquerunt fontem aquȩ uiuae. & foder
sibi lacds contritos quia quas continere non possint: hic
fonsdeuno fonte ꝓcedens tripliciunione decurrit. quos
fontes patris & filii & sp̃s sc̃i incerui sitientis modũ psalmista
suspirat dic̃s. sicut ceruus desiderat ad fontes aquarũ. itade¬
siderat animam ea ad tedr̃ Cũq due & tresciuitates adu¬
nã ꝑrexerint ciuitatem. in qua aquae sunt abundantes
spei fidei caritatis. ñ satiabuntur. quia addiuinã gratiã re¬
quirendam ñ uoluntate sed necessitate uenerunt .

Expanded text:
confessionis Ecclesiam, et super alteram non pluit, quae in haereticoconfessionis Ecclesiam, et super alteram non pluit, quae in haereticorum conciliabulis est. Cumque illa imbrem recipiat sempiternum, ista jugi ariditate siccatur: ut qui sitiunt, coacti penuria, veniant ad Domini civitatem, de qua egreditur fons largissimus, qui irrigat torrentem spinarum. Iste autem est fons qui dicit per Jeremiam: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus contritos, qui aquas continere non possunt . Hic fons de uno fonte procedens, triplici unione decurrit: quos fontes Patris et Filii et Spiritus sancti in cervi sitientis modum Psalmista suspirat, dicens: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum: ita desiderat anima mea ad te, Deus . Cumque duae et tres civitates ad unam perrexerint civitatem, in qua aquae sunt abundantes, spei, fidei, charitatis, non satiabuntur, quia ad divinam gratiam requirendam, non voluntate, sed necessitate venerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
redistis dicit dñs. Pro hib& quoq siuere primit dñs abher&i¬
cispluuias spiritales & omnem roborem diuinȩ sapientiae :¬
& mandat nubibus suis Nepluant suꝑ eos ambrem. ante
tresmenses messis siueuindemiae. utad fructus maturae
trinitatis ꝑ uenire non possint: Et quomodo soliste quem
cernimus annuum cursũ donecad pristinam metam rede¬
at duodecim expl&mensibus qui singuli tricenis uoluun¬
tur diebus & luna quae hebraicae iãnẽ grece menũ dicitꝰ.
iuxta utramq: linguam ex suo nomine mensib: nom̃ dedit
& solis in lustratur radiis ab ea parte: temporũ lum̃ accipiens¬
sicut ecclesi a uerisolissplendore decorata. duod ecim im¬
pl& apostolorum numerũ : Vnde & duodecim in urł ap¬
pellantur tribus & in testimonium xernae memoriae deior¬
danis alueo duo decim lapides auferuntur. Vt ponantur in lo¬
co secunde circum cisionis. Pluit autẽ dñs suꝑ unã ciuitatẽ uerȩ

Expanded text:
redistis, dicit Dominus. Prohibet quoque sive reprimit ab haerredistis, dicit Dominus. Prohibet quoque sive reprimit ab haerpluvias spirituales, et omnem rorem divinae sapientiae; et mandat nubibus suis, ne pluant super eos imbrem ante tres menses messis, sive vindemiae, ut ad fructus mysterii Trinitatis pervenire non possint. Et quomodo sol iste, quem cernimus, annuum cursum, donec ad pristinam metam redeat, duodecim explet mensibus, qui singuli tricenis volvuntur diebus, et luna quae Hebraice JARE  , Graece μήνη dicitur, juxta utramque linguam ex suo nomine mensibus nomen dedit, et solis illustratur radiis ab ea parte qua ei vicinsic et Ecclesia, veri Solis splendore decorata, duodecim implet apostolorum numerum. Unde et duodecim in Israel appellantur tribus, et in testimonium aeternae memoriae, de Jordanis 273 alveo duodecim lapides auferuntur, ut ponantur in loco secundae circumcisionis . Pluit autem Dominus super unam civitatem verae
Abbreviated transcription (Latin):
muhele pluuia e concitatȩsunt. Et suꝑ fluum erat nunc
cõminarimensis uili siccitatẽ. in quonũ quã pluuias dede¬
rat: Prohibuit aũt̃ imbrem ut ñ solũ indigentia panũ sed &
sitis ardorem & bibendi paenuriã sustinerent : In hic enim
locis in quib: nunclegimus. praeter paruos fontes omnes cisterna¬
rũ aque sunt &si imbres diuina ira suspenderit. mauissitisquã
famis periculũ ẽ: quod etindieb heliȩ prophetae. trib: an¬
nis & sex mensibus factũ scriptura cõmemorat : & ne forsitan
putarent hoclege naturae & astrorũ cursu. acuari&ate
temporum urbib & populis accidisse: suꝑ unã urbem & a¬
gros eius pluere sedicit : & ab altera imbrem suspendere: ut
duae & tresciuitates ꝑgant ad aliam ciuitatẽ. & tam̃ ñ saci¬
entur aquarũ potib : Cũq hȩc fecerit ñ in penã sed in medici¬
nam increpat in scelere ꝑmanentes. & nec sicquidem ad me

Expanded text:
muele, pluviae concitatae sunt . Et superfluum erat nunc muele, pluviae concitatae sunt . Et superfluum erat nunc comminari mensis Julii siccitatem, in quo numquam pluvias dederat. Prohibuit autem imbrem, ut non solum indigentiam panum, sed et sitis ardorem et bibendi penuriam sustinerent. In his enim locis in quibus nunc degimus, praeter parvos fontes, omnes cisternarum aquae sunt, et si imbres divina ira suspenderit, majus sitis quam famis periculum est: quod et in diebus Eliae prophetae tribus annis et sex mensibus factum Scriptura commemorat . Et ne forsitan putarent hoc lege naturae, et astrorum cursu, ac varietate temporum urbibus et populis accidisse, super unam urbem et agros ejus pluere se dicit, et ab altera imbrem suspendere: ut duae et tres civitates pergant ad aliam civitatem, et tamen non satientur aquarum potibus. Cumque haec fecerit, non in poenam, sed in medicinam, increpat in scelere permanentes: et nec sic quidem ad me
Abbreviated transcription (Latin):
pars una conpluta ẽ & pars suꝑ quã non plui. aruit. & uener
duo & tresciuitates. ad ciuitatem unam ut biberent aquam
& non sꝰ satiatȩ & ñ redistis ad medicit dñs Lxx. Etego re¬
bib uris & indigentiam panum in omnib: locis ur̃is sed ꝓhibui
a uobis im brem Cũ adhuc suꝑessent tresmensaes usq adm essem
quȩ a ppellatur pluuia serotina agris palestinae : Aruisq sitien¬
tib uel maxime necessaria ẽ . Vttiuando erbaturger& in messem
& triticũ parturir& nimia siccitate marcescer& significat aũt
uernũ tẽp: ex tremim̃sis aprilis a quo usq: ad messem frum̃ti
tres menses suꝑsunt malus iuniłs. iulius promesse suo more
septua ginta uindemiam transtulerunt: Quodsi recipimus om¬
nino iux taomnes orientes regiones & in solitũ & in possibileest.
Numquã enim in fine mensis iunii siue in m̃se iulio his ꝓuincis
maxime que iniudaea pluuias uidimus: Deniq in regnũ libris
ꝓsigno magno atq: portento diebus a estatis & messis orante sa¬

Expanded text:
pars una, super quam non plui, aruit. Et venerunt duae et tres civitates ad civitatem unam, ut biberent aquam, et non sunt satiatae: et non redistis ad me, dicit Dominus. LXX: Et ego rebibus vestris, et indigentiam panum in omnibus locis vestris; sed prohibui a vobis imbrem, cum adhuc superessent tres menses usque ad messem, quae appellatur pluvia serotina, et agris Palaestinae arvisque sitientibus vel maxime necessaria est: ut quando herba turgeret in messem et triticum parturiret, nimia siccitate aresceret. Significat autem vernum tempus extremi mensis Aprilis, a quo usque ad messem frumenti, tres menses supersunt. Maius, Junius, Julius. Pro messe, LXX, suo more, vindemiam transtulerunt, quod 272 si recipimus, omnino juxta Orientis omnes regiones et insolitum et impossibile est. Numquam enim in fine mensis Junii, sive in mense Julio, in his provinciis, maximeque in Judaea, pluvias vidimus. Denique in Regum libris pro signo magno atque portento diebus aestatis et messis, orante Sa
Abbreviated transcription (Latin):
phetabis: & in bethel non adicies ultra ut prophetes quia
sc̃ificatio regis & domus regniẽ : Cui respondit amos. non¬
eram propheta nec ꝓphete filius. sed opilio ruborum mo¬
ra destringens: tulitque medñs cum sequerer gregẽ
Et dixit adme: uade proph&a ad populum meum isrł.
non utique adiudam & hierus alem ut male apud grecos
multitudinem. pristinum nomen obtinuerant.: In eo aũ
uerbum hebraicum posuit. INnocedim: quod aquila
hic quoque deceptos ꝓ nocediai quasi nõcerim &exinde
accarim posuisse sermonem: quamquam in principionomi¬
nis NuN litterã nullam excusattonem relinquat erroris:
accarimaũ usque in presentiarum hȩbraeum ẽõ non legi:
Et quisterilitatem idẽ eΠΡΟCΙΝ interpnetantur: magis
accaron urbem philistim quam accarim exprimunt quae
omnino non legitur: sermones itaque amos qui fuit deoppido
thecuȩ exnumero pastorum quia pastoralis & ipsa

Expanded text:
rophetabis. Et in Bethel non adjicies ultra ut prophetes, quia rophetabis. Et in Bethel non adjicies ultra ut prophetes, quia santificatio regis est, et domus regni. Metueeram propheta, nec prophetae filius, sed opilio ruborum mora distringens: 222 tulitque me Dominus cum sequerer gregem, et dixit ad me: Vade, propheta ad populum meum Israel: non utique ad Judam et Jerusalem, ut male apud Graecos multitudinem, pristinum nomen obtinuerant. In eo autemverbum Hebraicum posuit: in NOCEDIM  , quod Aquhic quoque deceptos, pro NOCEDIM, quasi NOCERIM: et exinde Accarim posuisse sermonem, quamquam in principio nominis NUN littera nullam excusationem relinquat erroris. Accarim autem usque in praesentiarum Hebraeum esse non legi. Et qui sterilitatem, id est, στείρωσιν interpretatur, magis ACCARON urbem Philistiim, quam Accarim exprimunt, quae omnino non legitur. Sermones itaque Amos, qui fuit de oppido Thecue ex numero pastorum, quia pastoralis et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
iuda et in diebus hieroboam filii ioas regis isrł. ante
duos annos terrae motus: quando assyrios. urbesque ce¬
liciae rege bat sardana pallus: dequo in signis orator:
turpsor in quit uitiis quam nomine: &apud latinos. ꝓ¬
cas siluius. cui a melius. expulsonumito rege germano.
successit in regnum: Quo interfecto congregata pastorum
& latronum manu romulus sui nomines condidit ciuitatem:
hicẽ aũ ozias rexiuda cognomento azarias. qui in debitum
sibi sacerdotium uindicare conatus ẽ. lepra ꝑcussus in fronteẽ
quando iram dñi non solum poena eius quis acrilegus fuitised
& terrȩ motus ostendit: quem hebrei tunc accidisse comme¬
morant hie roboam uero nonẽ filius nabath. qui peccare fẽcisrł.¬
sed filius ioas filii ioacam filii hieu ꝓnepos eiusdem hieu subquo¬

Expanded text:
it autem hos sermones. filii Joas regis Israel, ante duos annos terrae motus. Quando apud Assyrios urbesque Ciliciae regnabat Sardanapalus, de quo insignis orator: Turpior, inquit, vitiis, quam nomine. Et apud Latinos Procas Silvius, cui Amulius, expulso Numitore germano, successit in regnum. Quo interfecto, congregata pastorum et latronum manu, Romulus sui nominis condidit civitatem. Hic est autem Ozias rex Juda, cognomento Azarias, qui indebitum sibi sacerdotium vindicare conatus, lepra percussus in fronte est , quando iram Domini non solum poena ejus, qui sacrilegus fuit; sed et terrae motus ostendit, quem Hebraei tunc accidisse commemorant. Jeroboam vero non est filius Nabath, qui peccare fecit Israesed filius Joas filii Joa
Abbreviated transcription (Latin):
thro uidebatur sermone conposita: Et cognitio circum cisi¬
onis. hoc enĩ interpraetatur chermel perquamsibi uerȩ cir¬
cum cisionis scientiam pollicentur: Lugebit atq siccabitur
& populorum milia quae propter simplicitatem uocantur
greges subita ariditate marcescent. Ha& dicit dñs suꝑ
tribus sce leribus damas ci & suꝑ quat tuor. non conuertam

Expanded text:
chro videbatur sermone composita, et cognitio circumcisichro videbatur sermone composita, et cognitio circumcisionis hoc enim interpretatur CHERMEL   per quam sibi verae circumcisionis scientiam pollicentur, lugebit atque siccabitur, et populorum millia, quae propter simplicitatem vocantur greges, subita ariditate marcescent. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Damasci, et super quatuor non convertam
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur & latines hebraice autem apellatur chermel Et sunt
duo montes. qui hoc uocantur nomine alter in quo fuit na¬
bal carmelus maritus abigail ad australem plagam: alter
iuxta ptoloma idem quae prius uocabatur acchomari in¬
minens in quo helias prop&a fl&is genibus. pluuias imp&ra¬
uit siergo dechermel dicit in quo habita uit nabal. magis
pastorum giegibus conuenit. quia est iuxta solitudinem. sin
autem deillo quiuicinius est litori adreges et adsuꝑbiam
pertin& regum isrł: quos inminente captiuitate instar
montium desertorum dicit esse uastandos.⁊ Aliter cum
dñi denon & iherusalem desp&ula ecdenae quae suꝑ montẽ
sit a latere non potest : Et in qua uisio pacis est dederit ꝑue
tus & nouum instrumentum etperdoctores ecclesiasticos
uocem suam & quasi dara bucina insonuerit. Tunc omnia
sp&xiosa pastorum. idest doctrina hereticorum: qua e pul¬

Expanded text:
dicitur et Latine, Hebraice autem appellatur CHERMEL: et sunt dicitur et Latine, Hebraice autem appellatur CHERMEL: et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomine. Alter in quo fuit Nabal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter juxta Ptolemaidem, quae prius vocabatur Acho, mari imminens, in quo Elias propheta flexis genibus pluvias impetravit . Si ergo de Chermel dicit, in quo habitavit Nabal, magis pastorum gregibus convenit, quia est juxta solitudinem . Sin autem de illo, qui vicinus est littori, ad reges et superbiam pertinet regum Israel, quos imminente captivitate, instar montium desertorum dicit esse vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et Jerusalem, de specula Ecclesiae, quae super montem sita latere non potest, et in qua visio pacis est, dederit per vetus et novum Instrumentum, et per doctores Ecclesiasticos vocem suam, et quasi clara buccina insonuerit, tunc 226 omnia speciosa pastorum, id est, doctrina haereticorum, quae pul
Abbreviated transcription (Latin):
acuineis consitis. autterte intersiluas & prata uirentia. sed
in lata heremi uastitate. in qua uersatur leonum feritas
etinterfectio pecorum artissuȩ usum eẽ sermonibus: utuo¬
cem dñi terribilem atque metuendam. rugitum leonum
et fremitum nominaret : euersionem is raheliticarum ur¬
rans dñs inquit desion rugi & et dehierusalem dabit uocem
suam rugitus hebraice dicitur iesac pulchreque. desion
rugiet & dehierusalem dabit uocem suam. ubi erat templũ.
et indan. ubi erant aurei uituli nec in metropoli samariȩ
etie tra hel sed inuera religione uersari. quȩ illo tempore
colebatur insion et hierusalem: quorugiente desion et
dante uocem suam dehierusalem : desion enim egredieturlex
&uerbum dñi dehierusalem : omnia pastorum & regum isrł
speciosa luxerunt . & ex sic catus ẽ uertex carmeli. qui
quondam laetis pascuis habundabat: carmelus grecae

Expanded text:
ac vineis consitis, aut certe inter silvas et prata virentia, sed ac vineis consitis, aut certe inter silvas et prata virentia, sed in lata eremi vastitate, in qua versatur leonum feritas et interfectio pecorum, artis suae usum esse sermonibus, ut vocem Domini terribilem atque metuendam, rugitum leonum et fremitum nominaret. Eversionem Israeliticarum urrans: Dominus, inquit, de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam. Rugiet Hebraice dicitur JESAG  : Pulchreque de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam, ubi erat templum et et Dan, ubi erant aurei vituli, nec in metropoli Samaria et Jezrael, sed in vera religione versari, quae illo tempore colebatur in Sion et Jerusalem. Quo rugiente de Sion, et dante vocem suam de Jerusalem de Sion enim egredietur lex et verbum Domini de Jerusalem, omnia pastorum et regum Israel speciosa luxerunt, et exsiccatus est vertex Carmeli, qui quondam laetis pascuis abundabat. Carmelus Graece