comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canti iuste gram suam subtraxit. ⁊ qͣsi om¬
ne cornu isrł confractum est: quia etiam
habitas uirtutes ꝑdidit:⁊ eas etiam qͣs
habiturus erat obtinere ñ meruit. Est etiã
aliud: quod incornu notare possumus.
Corminamq erescendo ex humore carniᷤ
indureseit: ⁊ rationalis creatura coope¬
rante grã. ex ꝑmotione uirtutum robur
accipit. Item sicut cornu caput ⁊ pedes
tͥnsecus. a lesione custodit. Au̾tt retror¬
sum. ⁊ c̃. Primum hominẽ in uia obedi¬
entie ambulantem diabolꝰ sequebat᷑.
ut eum reuoearet: s accessum nocendi ad
hominem habere ñ potuit.⁊ quia dextera
dĩ inter illũ ⁊ hominẽ fuit. Cũ uͦ hõ ad
suasionem diaboli sponte se conuertit.
statim ds̃ dexteram suam retrorsũ ã
facie inimici auertit: ut eũ iã instan¬
dem alesione hominis ñ repelleret⁊ qͣti¬
nus tͣnsgressionis sue culpam. p̃uarica¬
tor uel inpena sentiret. Sequitur. Et

Expanded text:
canti juste gratiam suam subtraxit, quasi omcanti juste gratiam suam subtraxit, quasi omne cornu Israel confractum est; quia et jam habitas virtutes perdidit, et eas etiam, quas habiturus erat, obtinere non meruit. Est etiam aliud, quod in cornu notare possumus. Cornu namque crescendo ex humore carnis indurescit, et rationalis creatura cooperante gratia ex promotione virtutum robur accipit. Item sicut cornu caput et pedes ris opera a laesione custodit. Avertit retrorsum, etc. Primum hominem in via obedientiae ambulantem diabolus sequebatur ut eum revocaret, sed accessum nocendi ad hominem habere non potuit, quia dextera Dei inter eum et hominem fuit. Cum vero homo ad suasionem diaboli sponte se convertit, statim Deus dexteram suam retrorsum a facie inimici avertit, ut eum jam instantem a laesione hominis non repelleret; quatenus transgressionis suae culpam praevaricator vel in poena sentiret. Sequitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
ut mundicicra castitatis inpollutionẽ
concupiscentie transiret: ut ubi pͥꝰ hu¬
milis głabatur: ibi suꝑb erubesceret.
Regnum gͦ eius hoc ẽ anime. ⁊ pͥncipes
eiꝰ scilicet regni. ds̃ polluit: qͥa ex con¬
cupiscentia ꝑ quam carnis integritas
iuolata est: etiam uirtutes anime ma¬
culari sunt. Confregit in ira furoris
sui: om̃e cornu ifrł. ⁊c̃. ꝑ cornu fortitu
do uirtutis signatur: ꝑ isrł homo⁊ ꝑ
dexteram di ꝓtectio: ꝑ inimicũ diabo¬
lus: ꝑ faciẽ inimici instantia diaboli ⁊¬
ꝑ ignem concupiscentia: ꝑgyrũ. corpꝰ
quod circũdat animã. Cormi cũ anima¬
li ñ nascitur: ⁊ tam̃ in est ei naturaliter
causa unde cornu oriatur. Sic anima ñ
ex natura. s ex grã uirtutes habet: qͣs
tamen uirtutes eadem grã. ñ sine na¬
turali consensu liberi arbitrii in homi¬
ne oꝑatur. S qͥa homo libertatẽ arbi¬
trii peccando ꝑdidit: ⁊ ds̃ homini pec¬

Expanded text:
ut munditia, castitatis in pollutionem ut munditia, castitatis in pollutionem concupiscentiae transiret, ut ubi prius humilis gloriabatur, ibi superbus erubesceret. Regnum ergo ejus, hoc est animae et principes ejus, scilicet regni, Deus polluit; quia ex concupiscentia, per quam carnis integritas violata est, etiam virtutes animae maculari sinit. Confregit in ira furoris sui omne cordo virtutis signatur, per Israel homo, per dexteram Dei protectio, per inimicum diabolus, per faciem inimici instantia diaboli per ignem concupiscentia, per gyrum corpus quod circumdat animam. Cornu cum animali non nascitur, et tamen inest ei naturaliter causa unde cornu oriatur. Sic anima non ex natura, sed ex gratia virtutes habet, quas tamen virtutes eadem gratia, non sine naturali consensu liberi arbitrii in homine operatur. Sed quia homo libertatem arbitrii peccando perdidit, et Deus homini pec
Abbreviated transcription (Latin):
gitur: qͥd aliud quam dnõ confitetur:
Cuius indentionis munitiones fuert̃.
bona desideria anime: ⁊ naturales ap¬
petitus corꝑis. Quamdiu enim nec caro
foris nec antmna intus aliquid in ordinatũ
appetiit: quasi munita ⁊ secura intentio
hominis in omni actione fuit. S cũ na¬
turalia desideria in illecebrosos appe¬
titus ⁊ t̾renos affectus degenerauerunt.
qͣsi munitiones uirginis uida. int̾ram pro¬
iecte sunt: ut iam nunc etiam in bono in¬
tentio homimis secura ñ sit: cũ facile eui¬
cino ꝑinordinata desictĩa corrumpi ac
decip̃i possit. Unde subiungitur. Pollu¬
it regnum: ⁊ pͥncipes eius. Regnũ anime
caro fuit: qͣndiu ipsa dm̃ in se ꝑ amorẽ
regnantem habuit. Principes regni uir¬
tutes anue fuerunt: ꝑ quas anima
motus carnis. ⁊ appetitus rexit. Postꝗͣ
autem spc̃ contra dm̃ tumuit: statim con¬
tumeliam contradictionis inearne sua
inuenit: quia dõ disponente actũ ẽ ut

Expanded text:
gitur, quid aliud quam Domino confitetur? gitur, quid aliud quam Domino confitetur? Cujus intentionis munitiones fuerunt bona desideria animae et naturales appetitus corporis. Quandiu enim nec caro foris, nec anima intus aliquid inordinatum appetiit, quasi munita, et secura intentio hominis in omni actione fuit. Sed cum naturalia desideria in illecebrosos appetitus et terrenos affectus degeneraverunt, quasi munitiones virginis Juda in terram projectae sunt, ut jam nunc in bonis intentio hominis secura non sit, cum facile e vicino per inordinata desideria corrumpi ac decipi possit. Unde subjungitur: Polluit regnum, et principes ejus. Regnum animae caro fuit, quandiu ipsa in se Deum per amorem regnantem habuit. Principes regni, virtutes animae fuerunt, per quas anima motus carnis et appetitus rexit. Postquam autem spiritus contra Deum tumuit, statim contumaciam contradictionis in carne sua invenit; quia Deo disponente actum est,
Abbreviated transcription (Latin):
in pͥma conditione sua intus ⁊ extͣ spe¬
eiosus fuit: euius conscientiam ꝑ inno¬
centiam. ⁊ caro ꝑ castitatẽ floruit. S
destructa sunt speciosa iacob: qr ⁊ cas¬
titatis decorem concupiscentia pollu¬
it: ⁊ conscientiam reatus sui sceleris
fedam pariter ⁊ tenebrosam feẽ. Uel
speciosa iacob habuit: qͥa eũ intͥnsecus
aspectus inuisibilium bonoꝵ letifica¬
bant.: ⁊ foris rerum uisibiliũ pulchritu¬
do ad creatoris sui głam excitabat.S
destructa sunt speciosa iacob: qͥa ds̃
inultionem pͥmi reatꝰ a m̃te eiꝰ inuisibi¬
lium bonoꝵ cognitionẽ abscondit. ⁊ et
uisibilium rerum aspectũ. ab illa spi¬
ritali iocunditate in concupiscentiam
carnis commutauit. Unde bene ad¬
iungitur. Munitiones uirginis iuda
piecit in t̾ram. Qͥd enim ꝑ uirginẽ iu.¬
da. nͥ castam anime intentionẽ accipi¬
mus: quȩ uidelicet intentio cũ ubiq
ad arbitrium. diuine uoluntatis diri.¬

Expanded text:
in prima sui conditione intus, et extra spein prima sui conditione intus, et extra speciosus fuit cujus conscientia per innocentiam, et caro per castitatem floruit. Sed destructa sunt speciosa Jacob; quia et castitatis decorem concupiscentia polluit, et conscientiam reatus sui sceleris foedam pariter et tenebrosam fecit. Vel speciosa Jacob habuit quia eum intrinsecus aspectus invisibilium bonorum laetificabat, et foris rerum visibilium pulchritudo ad Creatoris sui gloriam excitavit. Sed destructa sunt speciosa Jacob, quia Deus in ultionem primi reatus a mente ejus invisibilium bonorum cognitionem abscondit, et visibilium rerum aspectum ab illa spiritali jucunditate in concupiscentiam carnis commutavit. Unde bene adjungitur: Munitiones virginis Juda projecit in terram. Quid enim per virginem Juda, nisi castam animae intentionem accipimus: quae videlicet intentio, cum ubique ad arbitrium divinae voluntatis diri
Abbreviated transcription (Latin):
ciptum iniunrit. S huius scabelli.
in die furoris quasi recordatus ñ ẽ: qͥ
cũ magna districtione ab eo penam
transgressionis exigebat.⁊ cui priꝰ man¬
suete obediendi p̃ceptũ dederat. P̃ci¬
pitauit dominus: nec peꝑcit. Pre¬
cipitacio: ad magnã ⁊ subitã ruinã
ꝑtinet. Uidete: quã magna ruina.
De paradiso in hune mundũ: de hoe mun¬
tate in mortẽ: de morte indampnationem.
Uñ bene adiungit᷑: nec peꝑcit. Q si enim
peceanti peꝑciss. si reatum eius ꝑ penã
ex aminaret: s ipsum ꝑ mortẽ carnis
in corruptionem ire ñ copelleret: uel si
pꝰt mortẽ carnis. saltem in dampnatio¬
nem animã etiã ñ p̃cipitaret. Seqͥtur.
Omnia speciosa iacob. destruxit in furo¬
re suo. Iacob interp̃tatur supplantator.
Et homo quodãmͦ. ñ ꝑ pugnam s ꝑgra¬
cram diabolum supplantauit: quan¬
do illuc unde diabolus ceciderat. as¬
cendendi potestatem accepit. Iste iacob

Expanded text:
aeceptum injunxit; sed hujus scabelli aeceptum injunxit; sed hujus scabelli in die furoris quasi recordatus non est: qui cum magna districtione ab eo poenam transgressionis exigebat, cui prius mansuete obediendi praeceptum dederat. Praecipitavit Dominus, nec pepercit. Praecipitatio ad magnam et ad subitam ruinam pertinet. Videte quam magna ruina de paradiso in hunc mundum, de hoc muntate in mortem, de morte in damnationem. Unde bene adjungitur: Nec pepercit. Quasi enim peccanti pepercisset si reatum ejus per poenam examinaret, sed ipsum per mortem carnis in corruptionem ire non compelleret; vel si post mortem carnis, saltem in damnationem animam etiam non praecipitaret. Sequitur: Omnia speciosa Jacob destruxit in furore suo, Jacob interpretatur supplantator. Et homo quodammodo non per pugnam, sed per gratiam diabolum supplantavit, quando illuc, unde diabolus ceciderat, ascendendi potestatem accipit. Iste Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
tulit: qͦd qͥa rursus exigente peccato
hominis inmortẽ dissolui iussit: qͣsi de
celo. idest de incorruptione ad corrupti¬
onem t̾ram isrł ꝓiec̃. Recte aut̃ ꝓpħa
plangendo casum hominis pͥmũ cali¬
ginem mentis. ac deinde corruptionem
carnis cõmemorat: qͥa m̾ito p̃cedere de¬
buit inpena qͦ p̃ces sit in culpa: ut si¬
cut caro. nͥ pͥꝰ corrupta mente in delectatio¬
nem illicitam ñ ueniss: ita qͦ nͥ prius
ꝑ ignorantiam cecata m̃te caro incor¬
ruptionem  descenderet: qͥa ⁊ ipse a¬
dam pͥus dum quereretur se abscondit.
ac deinde inuentus. sententiã mortis
accepit. Seqͥt᷑. Et ñ ẽ. recordat᷑ scabelli
pedum suoꝵ in die furoris sui. ꝑ pedes
domini. p̃cepta eius intelliguntur: per¬
uestigia pedum. cognitio p̃ceptoꝵ: per
scabellum pedũ intelliguntur hi: qui
ꝑ obedientiam p̃ceptis di subiecti sunt.
Asi gͦ in scabello pedes d̾s posuit: qͦn¬
do pͥmo homini. adobediendũ uite p̃¬

Expanded text:
tulit, quod quia rursus exigente peccato tulit, quod quia rursus exigente peccato hominis in mortem dissolvi jussit: quasi de coelo, id est de incorruptione ad corruptionem terram Israel projecit. Recte autem propheta plangendo casum hominis, primum caliginem mentis, ac deinde corruptionem carnis commemorat; quia merito praecedere debuit in poena, quae praecessit in culpa: ut sicut caro, nisi prius corrupta mente in delectationem illicitam non venisset, ita quoque, nisi prius per ignorantiam caecata mente, caro in corruptionem non descenderet; quia et ipse Adam prius, dum quaereretur, se abscondit ac deinde inventus sententiam mortis accepit. Sequitur: Et non est recordatus scabelli pedum suorum in die furoris sui. Per pedes Domini, praecepta ejus intelliguntur, vestigia pedum, cognitio praeceptorum. Per scabellum pedum intelliguntur ii, qui per obedientiam praeceptis Dei subjecti sunt; quasi ergo in scabello pedes Deus posuit, quando primo homini ad obediendum vitae pr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. filia ꝯtẽplatioi̾s: sic dicit᷑ filia syon: id ẽ. filia
sꝑecłatiõis. qͣsi ĩ specłatiõe. xohuc tenera ⁊ nouella¬
cdũ in uirile robur solidata. Ac si dicẽt. uel
hoc furorem iudicantis mitigasse pocuit:
qͦd ille qͥ dereliquerat. necdum usu. ⁊ ex¬
perimento obediendi. in precepto solidatꝰ
fuit. Quomodo obtex̃ inqͥt. E d tegitur.
ab sconditur quidem. ñ aufertur: qͥa lu¬
men rationis ꝑ peccatum in homine ob¬
scuratum est non ablatũ. Quom obtexit:
Texit: ne suꝑiora. hoc est celestia uidere pos¬
set. Seqͥt᷑. Piecit dñs de cęlo t̃ram inclytã
isrł. Israhel interp̃tatur uir uidens dm̃.
Pͥmͦ autem homo. antequam peccaret
ifrł fuit: quia ꝑ contemplationis int̾nȩ
p̃sentiam. dm̃ uidit. ꝑ terram gͥ israhel
congrue corpꝰ hominis accipimus: qͦd
ds̃ quidem ꝑ ereationem de t̾ra sumpsit.
s ꝑ immortalitatẽ quodãmͦ ad celũ trãs.¬

Expanded text:
est filia contemplationis, sic dicitur filia Sion, id est filia est filia contemplationis, sic dicitur filia Sion, id est filia speculationis, quasi in speculatione adhuc tenera et novellacdum in virile robur solidata. Ac si diceret: Vel hoc furorem judicantis mitigasse potuit, quod ille, qui deliquerat, necdum usu et experimento obediendi in praecepto solidatus fuit. Quo modo obtexit, inquit, quod tegitur, absconditur quidem, non aufertur; quia lumen rationis per peccatum in homine obscuratum est, non ablatum. Quomodo obtexit, texitne superiora, hoc est coelestia videre posset. Sequitur: projecit de coelo terram inclytam Israel. Israel interpretatur vir videns Deum. Primus autem homo, antequam peccaret, Israel fuit, quia per contemplationis internae praesentiam Deum vidit. Per terram ergo Israel congrue corpus hominis accepimus; quod Deus quidem per creationem de terra sumpsit, sed per immortalitatem quodammodo ad coelum trans
Abbreviated transcription (Latin):
modis ꝑcussus ẽ: ignorantia. concupiscen¬
tia. mortalitate. Mortalitas autẽ ipsa
mors. cũ uniuersis defectib ⁊ penis ipsam
mortẽ p̃currentib intelligit᷑. dicat gͦ. Qͦ¬
modo obtexit caligine in furore suo dñs
filiam syon: qͥa hominem quẽ adcontem¬
plandum lum̃ ȩt̾nitatis creauerat: pec¬
cantem deserens. indenebris ignorantiȩ
reliqͥt. Syon nãq interp̃tat᷑ specula: uͥ
hostium incursus delonge ꝓspicit᷑. pͥmo
autem homini dictum ẽ. de ligno scien¬
tie boni ⁊ mali necomedas: quacũq enĩ
die comederis ex eo: morte morieris. Ho¬
mo gͦ quasi in quadam specula erigit᷑:
qͣndo imminentis mali ꝑiculũ. ꝑ circũ¬
spectionem cauere iubetur. Qd gͥ ꝑ filiã
syon. nͥ anmam hominis ñdũ ad huc
usu circumspectionis roboratã accipere
debemꝰ: Nam sic̃ dicimꝰ filia babylonis.
id est filia confusionis: ⁊ filia iherłm. id

Expanded text:
modis percussus est, ignorantia, concupiscenmodis percussus est, ignorantia, concupiscentia, mortalitate. Mortalitas autem mors ipsa cum universis defectibus et poenis ipsam mortem praecurrentibus intelligitur. Dicit ergo: Quomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion; quia hominem, quem ad contemplandum lumen aeternitatis creaverat, peccantem deserens, in tenebris ignorantiae reliquit: Sion namque interpretatur specula, ubi hostium incursus de longe prospicitur. Primo autem homini dictum est: De ligno scientiae boni et mali ne comedas: quocunque enim die comederis ex eo, morte morieris . Homo ergo quasi in quadam specula erigitur, quando imminentis mali periculum per circumspectionem cavere jubetur. Quid ergo per filiam Sion, nisi animam hominis nondum adhuc usu circumspectionis roboratam accipere debemus? Nam, sicut dicitur filia Babylonis, id est filia confusionis, et filia Hierusalem, id
Abbreviated transcription (Latin):
uersione ppłi sui. ꝑcompassionẽ tribu¬
latos. istos uͦ. idest angelos ab eoꝵ cus¬
todia sublatos ostendat. Defixe sunt
int̾ra porte eius: idest syon. Ad moni¬
mentum ꝑpetui doloris: pꝰt euersionẽ
omiũ. signa riune ꝑmanent. Neq enĩ
porte ad munimentũ. s in signũ cala¬
mitatis ꝑmanent: quȩ ut late pateant
in t̾ra fixe sunt: ⁊ ne defensaculũ p̃bean.
ꝑditis ⁊ contritis uectib seras ñ habent.
Sequit᷑. Reges erꝰ ⁊ pͥncipes eius in gen¬
tib subauditur ꝑdidit ⁊ contriuit. Et respiẽ
ad id. quod dixerat porte ⁊ uectes. id est regis
⁊ pͥncipes: qui munim̃ ⁊ fortitudo ppłi erant.
deiecti ⁊ abiecti. ⁊ contriti sunt. Seqͥtur cau¬
sa tanti mali. Qa ñ est lex dñi apud eos
est quia illos ꝓpħas audierunt. qͥ ex spũ
dnĩ locuti ñ sunt. Qͦ modo obcexit. ⁊ c̃.
Sub unius gentis specie tocius humani ge¬
neris. casum deplorat. Pͥmus homo: tͥb

Expanded text:
versione populi sui per compassionem tribuversione populi sui per compassionem tribulatos, istos vero, id est, angelos ab eorum custodia sublatos ostendat. Defixae sunt in terra portae ejus. Id est Sion. Ad monimentum perpetui doloris, post eversionem omnium signa ruinae permanent. Neque enim portae ad munimentum, sed in signum calamitatis permanent, quae, ut late pateant, in terra fixae sunt, et ne defensaculum praebeant, perditis et contritis vectibus, seras non habent. Sequitur: Reges ejus, et principes ejus in gentibus. Subauditur, perdidit et contrivit: et respicit ad id, quod dixerat: Portae et vectes , id est reges et principes, qui munimen et fortitudo populi erant, dejecti et abjecti, et contriti sunt. Sequitur causa tanti mali, quia: Non est lex Domini apud eos.est quia illos prophetas audierunt, qui ex Spiritu Domini locuti non sunt. Quomodo obtexit, etc. Sub unius gentis specie totius humani generis casum deplorat. Primus homo tribus
Abbreviated transcription (Latin):
ret: ꝓtraxit diu ꝑpacientiam expectans.
s tanto grauius tandẽ feriens. ꝓpt̃ qͦd
sequitur. Non au̾tit manũ suã ã ꝑdicio¬
ne: idest qͥa neminẽ inuenit liberũ a cul¬
pa: neminem reliquit immunẽ apena.
Sequit᷑. Luxitq ante mutale: ⁊ murꝰ parit̃
dissipatus est. Ita ambigue positum ẽ. pa¬
riter. ut adutrumq referri poñe urdeat᷑.
uidelicet qͦd uel ante murale pariter cũ
muro dissipatũ sit: uel qͦt murꝰ parit̾ cum
ante murali luxerit. Possumꝰ autẽ non
incongrue. ꝑ ante murale custodiã ho¬
minũ: ꝑ murũ autẽ intelligere custodiã
dĩ iudicio ablata est: ut nec homines fo¬
ris. nec angłi intus abinstanti tribula¬
tione ppłm adõ derelictum defendere
possent: scdm quã acceptionem conueni¬
ens est distinctio: qͦd ante murale luxisse
⁊ murum dissipatũ ẽe deplorat. lut uide¬
licet illos. idest bonos p̃latos etiã sub¬

Expanded text:
ret, protraxit diu per patientiam exspectans; ret, protraxit diu per patientiam exspectans; sed tanto gravius tandem feriens, propter quod sequitur: Non avertit manum suam a perditione. Id est quia neminem invenit liberum a culpa, neminem reliquit immunem a poena. Sequitur: Luxitque antemurale, et murus dissipatus est. Ita ambigue positum est pariter, ut ad utrumque referri posse videatur, videlicet quod vel antemurale pariter cum muro dissipatum sit, vel quod murus pariter cum antemurali luxerit. Possumus autem non incongrue per antemurale custodiam hominum, per murum autem intelligere custodiam Dei judicio ablata est, ut nec homines foris, nec angeli intus ab instanti tribulatione populum, a Deo derelictum defendere possent, secundum quam acceptionem conveniens est distinctio quod antemurale luxisse et murum dissipatum esse deplorat, ut videlicet illos, id est, bonos praelatos etiam sub
Abbreviated transcription (Latin):
fundit᷑ eu̾ti ꝑmisit: qͣtinꝰ ex hoc liqͥdo
cunctis patesceret: qͦd desolato pͥore lo¬
co. ritꝰ pͥor cessare deberet. Qt aut̃ dicit
muros turriũ. qͣntũ ad litterã. sio intel¬
ligendum est. ac si dicẽt: turres mura
tas in tͣnsitiue. hoc est ñ solum muros
ciuitatis extͥnsecꝰ. s muros turriũ intͥn¬
seeus. Uñ sequitur. Uocem dederunt in
domo dni: sicut in die sollempni. Ipsi
uidelicet inimici: nullo sibi obsisten¬
te. uniuersa occupabant: ⁊ se p̃ualuis¬
se gaudebant. ¶cogitauit dñs dissipa¬
re murũ filie syon. Ne hȩc tanta mala
inconsiderate ds̃ intulisse uideatur: ante
factũ cogitasse. idest deliberasse dicit᷑. Per
murum filie syon: robur. ⁊ munim̾ idai¬
ci ppłi: intelligere debemus. Seqͥt᷑. Teten¬
dit funiculum suũ. ut mi̾ta mensuraret:
et unicuiq scdm oꝑa sua redt. Uel teten¬
dit funiculũ. idest penã qͣ peccatores liga¬

Expanded text:
funditus everti permisit, quatenus ex hoc liquido funditus everti permisit, quatenus ex hoc liquido cunctis patesceret quod desolato priore loco, ritus prior cessare deberet. Quod autem dicit, muros turrium, quantum ad litteram sic intelligendum est ac si diceret, turres munitas ejus intransitive, hoc eturrium intrinsecus. Unde sequitur: Vocem dederunt in domo Domini sicut in die solemni. Ipsi videlicet inimici nullo sibi obsistente, universa occupabant, et se praevaluisse gaudebant. Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Ne haec tanta mala inconsiderate Deus intulisse videatur, ante factum cogitasse, id est deliberasse dicitur. Per murum filiae Sion, robur et munimen Judaici populi intelligere debemus. Sequitur: Tetendit funiculum suum. Ut merita mensuraret, et unicuique secundum opera sua redderet. Vel tetendit funiculum, id est poenam. qua peccatores liga
Abbreviated transcription (Latin):
in sac̃dote diligitur. Ac nunc ꝓhonore ob¬
ꝓbrium regi: ac ꝓ deuotione indignatio
redditur sacerdoq: ut omnis iudaici
ppłi excellentia ⁊ religio destructa osten¬
datur. Seqͥt᷑. Reppulit dñs altare suũ:
Hic iã de contaminatione scõꝵ agere
incipit. Reppulit dominꝰ altare suum.
Implacabilem se e̾e ostendit: qͣndo illud
etiam unde placari consueuerat. abiẽ.
Seqͥt᷑. Maledix̃ scĩficationi sue: idest sa¬
crificiis quib offerentes pͥꝰ scĩficare sole¬
bat. Qͦd nc̃ plene impletũ cernimus: qͣn¬
do iã legales hostie que suo temꝑe offe¬
rentes scĩficare poterant: si pͦt impletio¬
nem gr̃ẽ tencantur. amplius dñ ad ira¬
cundiam ꝓuocant. Seqͥt᷑. Tradidit in
manꝰ inmici muros turriũ eiꝰ. id est
scĩficationis eiꝰ. Ut enĩ ostenderet se am¬
plius pͥora illa sacrificia ñ reciꝑe: ip¬
sum locum inqͦ offerri consueuerant.

Expanded text:
in sacerdote diligitur. Ac nunc pro honore opin sacerdote diligitur. Ac nunc pro honore opprobrium regi, ac pro devotione indignatio redditur sacerdoti, ut omnis Judaici populi excellentia et religio destructa ostendatur. Sequitur: Repulit Dominus altare suum. Hic jam de contaminatione sanctorum agere incipit. Repulit Dominus altare suum, implacabilem se esse ostendit, quando etiam illud, unde placari consueverat, abjicit. Sequitur: Maledixit sanctificationi suae. Id est sacrificiis, quibus offerentes sanctificare prius solebant. Quod nunc plane impletum cernimus, quando jam legales hostiae, quae suo tempore offerentes sanctificare poterant, si post impletionem gratiae teneantur, amplius Deum ad iracundiam provocent. Sequitur: Tradidit in manus inimici muros turrium ejus. Id est sanctificationis; ut enim ostenderet se amplius priora illa sacrificia non recipere, ipsum locum in quo offerri consueverant,
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur: sic appło isto qr a fructu bo
m oꝑis sterilis est. custodia diuma au¬
locum uoluptatis ⁊ luxurie intellige
possumus: unde ꝑ legem ꝓhibitum ẽ.¬
ne lucus inatruis dominiꝰ plantaretur.:
quia ⁊ idoloꝵ cultores. sub frondosis
arborib ⁊ in locis uirentib sacͥficare so¬
lebant. lasciuie ⁊ uoluptati seruien.¬
tes. Dicat gͦ. dissipauit quasi ortum
tentorium suum. Ac si diceret. Qͥ a
in locum scĩtatis impudicicia ⁊ uo¬
luptas. introut: iõo dissipatio⁊ deso¬
lat̾io uenit. Sequitur. Obliuioni tradi¬
dit dominus in syon festiuitatẽ et
sabbatum. idest ñ solum reppulit hee s.
post repulsam amplius non requirit: quod
ꝓpͥe adultimam captiuitatem ꝑtinet. qͣn¬
do iam manifestata gr̃a pͥores legis ob¬
seruantie penitus euerse sunt. ⁊ repudi¬
ate. Seqͥt᷑. & inobꝑbrium ⁊ inindignati¬
onem furoris sui. regẽ ⁊ sac̃dotẽ: subaudi¬
tur tradidit. Regi honor debet᷑: deuocio

Expanded text:
tollitur, sic a populo isto, quia a fructu boni tollitur, sic a populo isto, quia a fructu boni operis sterilis est, custodia divina aulocum voluptatis et luxuriae intelligere possumus. Unde per legem prohibitum ne lucus in atriis Domini plantaretur, quia et idolorum cultores sub frondosis arboribus et in locis virentibus sacrificare solebant, lasciviae et voluptati servientes. Dicit ergo, dissipavit quasi hortum tentorium suum, ac si diceret: Quia in locum sanctitatis impudicitia, et voluptas introiit, ideo dissipatio et desolatio venit. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et Sabbatum. Id est non solum repulit haec, sed post repulsam amplius non requirit. Quod proprie ad ultimam captivitatem pertinet, quando jam manifestata gratia, prioris legis observantiae penitus eversae sunt et repudiatae. Sequitur: Et in opprobrium et in indignationem furoris sui regem et sacerdotem. Subauditur, tradidit. Regi honor debetur, devotio
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł pͥmum in deserto: pꝰomodum
in sylo ad eultum di tentorio ⁊ tab̾nacło
fungebantur. Ceterũ tentoriũ ꝓͥe dicit᷑:
uͥ cortine funib ad palos t̾rę affixos ex¬
tenduntur. Tab̾naculũ autẽ qͥb dam
tabulatis construitur: sic̃ de tab̾nacu¬
lo federis scͥptum est: quod moyses in
deserto extruxit. cui extrinsecus. uela
oppansa sunt: ⁊ cortine ex omĩ laterȩ
distente. Dicit᷑ gͦ de subuersione. tẽpli
dissipauit tentorium suum: demoli¬
tus est tab̾naculum suum. Scł̾m lit¬
teram autem: congrua sunt uerba: ut
id qͦd expansum est dissipetur: id qͦd
terre fixum est. quadam quasi susfos¬
sione demoliatur. Quasi ortũ inqͥt dis¬
sipauit tentorium suum. Qͦ d y saras
his uerbis ante p̃dixerat: derelinquet᷑
filia syon quasi umbraculum inuinea
⁊sic̃ tugurium incucumerario. Ac si di¬
ceret. Sic̃ ab orto ⁊ auinea. pͦtꝗͣ collec¬
ti fuerint fructus. eustodia hominũ

Expanded text:
filii Israel primum in deserto, ac postmodum filii Israel primum in deserto, ac postmodum in Silo ad cultum Dei tentorio, et tabernaculo fungebantur. Caeterum tentorium dicitur  cortinae funibus ad palos terrae affixos extenduntur. Tabernaculum autem quibusdam tabulatis construitur, sicut de tabernaculo foederis scriptum est, quod Moyses in deserto exstruxit, cui extrinsecus vela oppansa sunt et cortinae ex omni latere distentae. Dicitur ergo de subversione templi, dissipavit tentorium suum. Demolitus est tabernaculum suum. Secundum litteram autem congrua sunt verba, ut id quod expansum est, dissipetur; id quod terrae fixum est, quadam quasi suffossione demoliatur. Quasi hortum, inquit, dissipavit tentorium suum. Quod Isaias his verbis ante praedixerat: Derelinquetur filia Sion quasi umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario . Ac si diceret: Sicut ab horto et a vinea, postquam collecti fuerint fructus, custodia hominum
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Descͥpta desolatione regionis et
ciuitatis: quasi adutramq respondenᷤᷤ
infert. Et repleuit infilia iuda. id est in¬
gente iudea. ꝙͣ qͦsi filiam pat̾uo affec.¬
tu dilexerat: humiliatũ ⁊ humiliatam.
Hoc est utͥusq sexꝰ humiliatis illã reple.¬
uit: ut humiliatis idest deiectis plena
sit. Uel ꝑ humiliatum: ordinẽ p̃latoꝵ
acciꝑe possimꝰ. ꝑhumiliatã plebẽ sub¬
iectam. Cont᷑ qͦd suꝑiꝰ inuastatione regi¬
onis dixerat: polluit regnũ ⁊ pͥncipes
eius: ut ide ꝑ regnum quod ꝑ humilia¬
tam: idem ꝑpͥncipes. qͦd ꝑ humiliatũ
intelligam. SEt dissipauit qͣsi ortum
tentorium suum. Nunc ad destructionẽ
sacrarum edium deplorandam accep̃.
Et quantũ ad litteram spectat: ꝑ ten¬
torium ⁊ tab̾naculũ. significat tẽplũ
domini quod erat iniherłm: qͦd pmũ
a chaldeis deinde a romanis subuer¬
sum ẽ. Ido autẽ templum tentorium siue
tabnaculum uocat: qͥa uice illiꝰ antiquitꝰ

Expanded text:
tam. Descripta desolatione regionis, et tam. Descripta desolatione regionis, et civitatis quasi ad utramque respondens infert: Et replevit in filia Juda, id est gente Judaea, quam quasi filiam paterno effectu dilexerat, humiliatum et humiliatam, hoc est utriusque sexus humiliatis illam replevit, ut humiliatis, id est dejectis plena sit. Vel per humiliatum, ordinem praelatorum accipere possumus; per humiliatam, plebem subjectam. Contra quod superius in vastatione regionis dixerat: Polluit regnum et principes ejus, ut idem per regnum quod per humiliatam, idem per principes quod per humiliatum intelligamus. Et dissipavit quasi hortum tentorium suum. Nunc ad destructionem sacrarum aedium deplorandam accedit. Et quantum ad litteram spectat, per tentorium et tabernaculum significat templum Domini, quod erat in Jerusalem, quod primum a Chaldaeis, deinde a Romanis subversum est. Ideo autem templum tentorium sive tabernaculum vocat, quia vice illius antiquitus
Abbreviated transcription (Latin):
tutamen. Qͥd est gͦ p̃cipitauit mȩnia:
dissipauit munitiones: nisi sublimia de¬
ieeit: ⁊ fortia ẽfregit Qͦo gͦ suꝑus de regio¬
ne planxerat. hoc idem minc etiam in ihe¬
rłm factum ẽẽ deplorat: ⁊ ibi ꝑ speciosa
iacob pulchritudinem regionis: hie ꝑ
menia syon: decorem ciuitatis: ibi per
munitiones u̾ginis uida: munitiones
regionis: hic ꝑ munitiones syon: ipsuis
iherłm munitiones significari intelligas
uñ satis conuenient̃ ibi speciosa tantum
hic menia posuit: quia aliꝰ regionis:
aliꝰ ciuitatis decor est. Decor namq regi¬
onis magis consideratur inubertate fru¬
gum ⁊ fecunditate peceoꝵ: decor ciuita¬
tis: in sublimitate edificioꝵ: ⁊ ideo speci¬
osa destrui. ⁊ menia p̃cipitari dicuntur.
ut omnia uastata agnoscas: ⁊ ea uidelicet
quȩ intus. ciuitatem decorabant specie.
⁊ que foris regionem utilitate. Et repleuit
in filia uida: humiliatum ⁊ humilia¬

Expanded text:
tutamen. Quid est ergo, praecipitavit moenia, tutamen. Quid est ergo, praecipitavit moenia, dissipavit munitiones, nisi sublimia dejecit, et fortia confregit? Quod ergo superius de regione planxerat, hoc idem nunc etiam in Jerusalem factum esse deplorat; ut ibi, per speciosa Jacob, pulchritudinem regionis; hic per moenia Sion, decorem civitatis; ibi per munitiones virginis Juda, munitiones regionis; hic per munitiones Sion, ipsius Jerusalem munitiones significari intelligas. Unde satis convenienter ibi speciosa tantum, hic moenia posuit, quia alius regionis, et alius civitatis decor est. Decor namque regionis magis consideratur in ubertate frugum et fecunditate pecorum. Decor civitatis in sublimitate aedificiorum, et ideo speciosa destrui, et moenia praecipitari dicuntur, ut omnia vastata cognoscas, et ea videlicet quae intus civitatem decorabant specie, et quae foris regionum utilitate. Et replevit in filia Juda humiliatum et humilia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dissipare res solet: ñ consumere. Quam
indignationẽ ꝑ alium ꝓpħam dñs cõmi¬
deserti. Ignis uero ñ tantum destruit: s
consumit. Atq ideo recte indignatio qͣsi ig¬
nis effundi dicit᷑ : qnͣdo diuina ultio usq
ad consumptionẽ euagat᷑. Postremo etiã
in ipso effusionis nomine: iuolentia. ⁊ ut
ita dicam habundantia tͥbulationis ex¬
pͥmit᷑. ¶ factꝰ est dñs uelut inimicꝰ: p̃cipi¬
tauit menia eiꝰ. Huc usq desolationẽ. fi¬
lie syon: id est regionis iudee. planxisse
uidetur: nunc ad ipsam matrẽ syon. scili¬
cet ciuitatẽ iherłm deplorandã se conuer.¬
tit dicens. factͦ ẽ dñs uelut immicus.
Grauis dolor. Dominꝰ qͥ fouere. qͥ diligere
consueuerat. factus est uelut inimicus.
quia iam non ut pater ad correctionẽ ꝑ¬
cutit: s ut hostis ad consumptionem.
p̃cipitauit menia eiꝰ: id est syon: dissi¬
pauit munitiones eius. Menia inciui¬
tate ad decorem fiunt: munitiones ad

Expanded text:
et dissipare res solet, non consumere. Quarum et dissipare res solet, non consumere. Quarum inundationem per alium prophetam Dominus commie est . Ignis vero non tantum destruit, sed consumit. Atque ideo recte indignatio Dei, quasi ignis effundi dicitur, quando divina ultio usque ad consumptionem evagatur. Postremo etiam in ipso effusionis nomine violentia, et, ut ita dicam, abundantia tribulationis exprimitur. Factus est Dominus velut inimicia moenia ejus. Hucusque desolationem filiae Sion, id est regionis Judae planxisse videtur. Nunc ad ipsam matrem Sion, scilicet civitatem Jerusalem deplorandam se convertit, dicens: Factus est Dominus velut inimicus: gravis dolor. Dominus, qui fovere, qui diligere consueverat, factus est velut inimicus, quia jam non ut pater ad correctionem percutit, sed ut hostis ad consumptionem. Praecipitavit moenia ejus, id est Sion, dissipavit munitiones ejus. Moenia in civitate ad decorem fiunt, munitiones ad
Abbreviated transcription (Latin):
ppͥe adultimã captiuitatẽ refert᷑. Uñ¬
de conuenienter adiungit᷑ quasi hostis:
qͥ scilicet adinternitionem ꝑcutit ñ ad
correctionem. Non enim quasi hostis dex¬
teram firmaret: si illo ad ꝑdendũ ꝑcutien¬
te: ipse ad corrigendum ꝑcuteret. Unde cũ
graui dolore ꝓnuntiandũ ẽ: quasi inimi¬
cus quasi hostis: ille scilicet euiꝰ nec ir̃a
reus effugere: nic miscdiam hostis po.¬
test impedire. Seqͥt᷑. Et occidit om̃e qͦd
pulchrũ erat uisu intab̾naculis filie sẏ¬
on. Non occidit᷑: nͥ qͦd uiuit. Suꝑiꝰ dixe¬
rat. destrux̃ omnia speciosa: s: hic ĩa ali¬
quid amplius dicere uolens: occidit in¬
quid omnia pulchra: ut hanc calami¬
tatem. ñ tantũ diuitias. s ipsas etiam
animas abstulisse ostendat. Uñ recte
sub infertur cũ dicit᷑. Effudit qͣsi ignẽ
indignationem suam. Nonqͣsi aquã:
s qͣsi ignẽ. Uiolentia enĩ aquarũ deicere

Expanded text:
proprie ad ultimam captivitatem refertur. Unproprie ad ultimam captivitatem refertur. Unde convenienter adjungitur, quasi hostis, qui scilicet ad interniciem percutit, non ad correctionem. Non enim, quasi hostis dexteram firmaret, si illo ad perdendum percutiente, ipse ad corrigendum percuteret. Unde cum gravi dolore pronuntiandum est, quasi inimicus, quasi hostis. Ille, cujus nec iram reus effugere, nec misericordiam hostis potest impedire. Sequitur: Et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculis filiae Sion. Non occiditur, nisi quod vivit. Superius dixerat: Destruxit omnia speciosa; sed hic jam aliquid amplius dicere volens, occidit, inquit, omnia pulchra, ut per hanc calamitatem, non tantum divitias, sed ipsas etiam animas abstulisse ostendat. Unde recte subinfertur cum dicitur: Effudit quasi ignem indignationem suam. Non quasi aquam, sed quasi ignem. Violentia enim aquarum dejicere
Abbreviated transcription (Latin):
ram suã. Dexteram auertit ne ꝓteger&.
⁊ sinistram extendit ut feririt᷑. Uñ seqͥ¬
tur. Et succendit in iacob: quasi ignem
flamme deuorantis ingyro. Sic̃ enĩ ig¬
nis accensus late uagatur. ⁊ consumit
omnia: sic hostes udeoꝵ. pꝰtꝙͣ in eiꝰ om̃is
fortitudo defecerat: ⁊ diuinũ auxiliũ
subtractũ erat: nullo sibi obsistente. u¬
niu̾sa uastabant. Tetendit arcũ suũ qͣ¬
onem ꝑcutit: qͣsi inimmicꝰ arcũ tendit.
Unde seqͥt᷑. firmauit dexterã suã qͣsi
hostis. Quando in scͥptura dextera dĩ
ponitur: aliqͣndo ꝓtectio: aliqͣndo gra-¬
uis ꝑcussio designatur: eo qͦd dextera
naturali habilitate: ad ꝑcutiendũ sit
ꝓregeret: postea dexteram fir mauit
ut feriret. Qd aut̃ dieitur firmauit
dexteram: grauẽ indignationẽ ꝑcuti¬
entis expͥmit. Uel suꝑ ꝑcussos dexte¬
ram firmat: qͥa plagã ꝙͣ semel iratꝰ
intulit: sanare ampliꝰ ñ disponit: qͦd

Expanded text:
ram suam. Dexteram avertit, ne protegeret; ram suam. Dexteram avertit, ne protegeret; et sinistram extendit, ut feriret. Unde sequitur: Et succendit in Jacob quasi ignem fiammae devorantis in gyro. Sicut etiam ignis, accensus late vagatur et consumit omnia, sic hostes Judaeorum, postquam in eis omnis fortitudo defecerat, et divinum auxilium subtractum erat, nullo sibi obsidente, universa vastabant. Tetendit arcum suum quonem percutit, quasi inimicus arcum tetendit. Unde sequitur: Firmavit dexteram suam quasi hostis. Quando in Scriptura dextera Dei ponitur, aliquando protectio, aliquando gravis percussio designatur, eo quod dextera naturali habilitate ad percutiendum sit protegeret; postea dexteram firmavit, ut feriret. Quod autem dicitur, firmavit dexteram, gravem indignationem percutientis exprimit. Vel super percussos dexteram firmat, quia plagam, quam semel iratus intulit, sanare amplius non disponit; quod
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatem plangere demonstraret.
Iacob gͦ ⁊ iuda. idemppłs est. iacob: qr
in potentia robustus: uirgo iuda: qͥa
in opulentia delicatꝰ. Qͥa est gͦ specio¬
sa iacob: nͥ opulentiã fortiũ: & qͥd est
munitiones uirginis iuda: nͥ fortitu¬
dines opulentoꝵ: Sequit᷑. Polluit reg¬
num ⁊ principes eius: hoc est uͥginis
uide polluit dicit: ꝓpter gentes. in¬
ter quas disꝑsi sunt: ex quarũ con¬
sortio ⁊ ritu prophanati sunt: qͥ pͥꝰ in
dĩ ꝑtectione securi regnabant.⁊ inpͥn¬
cip̾um suoꝵ fortitudine confidebant.
Qunc autẽ regnum totũ cũ pͥncipibus
suis polluit᷑: quia ppłs cum ꝓtectorib
suis gentib subiugatur. Confregit in ira
furoris omne cornu isrł: auertit retrorsũ¬
dexteram suam. ꝑcornu fortitudo pͥnci
nem cõminuit: ⁊ suã tandẽ ꝓtectionẽ
abstulit: ut omntno desolati ostendan¬
tur: qͥb pꝰ humana p̃sidia etiam diuinũ
aduitorium tollit᷑: Auertit in qͥt dexte¬

Expanded text:
captivitatem plangere demonstraret. captivitatem plangere demonstraret. Jacob ergo et Juda idem populus est, Jacob, quia in potentia robustus; virgo Juda, quia in opulentia delicatus. Quid est ergo speciosa Jacob, nisi opulentiam fortium? et quid est munitiones virginis Juda, nisi fortitudinem opulentorum. Sequitur: Polluit regnum et principes ejus. Hoc est virginis Juda. Polluit, dicit, propter gentes inter quas dispersi sunt: ex quarum consortio et ritu profanati sunt, qui prius in Dei protectione securi regnabant, et in principum suorum fortitudine confidebant. Nunc autem regnum totum cum principibus suis polluitur, quia populus, cum protectoribus suis, gentibus subjugatur. Confregit in ira furoris sui omne cornucipnem comminuit, et suam tandem protectionem abstulit, ut omnino desolati ostendantur quibus post humana praesidia etiam divinum adjutorium tollitur. Avertit, inquit, dexte
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Qꝰ d inp̃cedenti clausula generalit
sub nomine t̾re p̃miserat: hoc hic ꝑpar¬
tes exequitur. Speciosa. munitiones. reg¬
num pͥncipes. Et uide quomͦ lam̃tũ cresc̃.
Priꝰ solummꝰ t̾rã nominauerat: s neforte
ipsa t̾ra sterilis ⁊ inculta. atq ido minꝰ
plangenda putaret᷑: subsequenter de etꝰ¬
quoq opulentia ⁊ sublimitate lam̃tum
conformat. p̃cipitauit inqͥt. pͥꝰ ẽ. p̃cipi¬
tare. ꝙͣ picere. Et qͦd est adhue grauius.
nec peꝑeit. Hoc ueraciter in ultima cap
tiuitate cõpletum est: qͣndo iam ampłi
reuoeandi ñ sunt. ẜ recipitauit. Qͥ de
Omnia speciosa iacob destruxit: muni¬
tiones uirginis uida deiecit. ꝑspeciosa
intellige opulentiam: ꝑ munitiones. for¬
titudinem. atq potentiã. ꝑ iacob uͥgi¬
nem iuda: idem ppłs designat᷑. Iacob
tam̃ generale. nom̃ est: duodecĩ cͥb̾uum.
Iuda uͦ at duas tͥb tantũ ꝑtinet. Ido
generali nomine p̃misso: statim specia¬
le nom̃ adiunx̃: ut duarũ se tribuum

Expanded text:
ejus. Quod in praecedenti clausula generaliter sub nomine terrae praemiserat, hoc hic per partes exsequitur speciosa, munitiones, regnum, principes; et vide quomodo lamentum crescit: prius solum, inde terram nominaverat; sed ne forte ipsa terra sterilis, et inculta atque ideo minus plangenda putaretur, subsequenter de ejus opulentia et sublimitate lamentum confirmat. Praecipitavit, inquit, plus est praecipitare quam projicere; et quod est adhuc gravius, nec peate completum est, quia jam amplius revocandi non sunt, praecipitavit. Quid omnia speciosa Jacob destruxit, munitiones virginis Juda dejecit. Per speciosa intellige opulentiam: per munitiones fortitudinem atque potentiam. Per Jacob et virginem Juda, idem populus signatur. Jacob tamen generale nomen est duodecim tribuum: Juda vero ad duas tribus tantum pertinet. Ideo generali nomine praemisso statim speciale nomen adjunxit, ut duarum se tribuum
Abbreviated transcription (Latin):
deserunt: uel oblatã ꝑ u̾bum p̃dicatio¬
nis accipere contẽpnunt. Abhis gͦ seꝑare
uoluit: qͦs ñ tͣnseuntes uiam. s ꝑ uiã tran¬
seuntes dix. Et aotende qͦd ñ dix̃ stantes
in uia. s tñseuntes ꝑuiã. Inuia ⁊ enĩ stanꝰ
qͥ fidem sine bonis oꝑib ociosam seruãt.
qͥ qͥde inuia sunt ꝑ rectã fidẽ: s ñ am.¬
bulant ꝑbonam oꝑationẽ. Puiã autẽ¬

Expanded text:
dicationis accipere contemnunt. Ab his ergo separare voluit, quos non transeuntes viam, sed per viam transeuntes dixit. Et attende, quod non dixit, stantes in via; sed transeuntes per viam. In via etenim stant, qui fidem sine bonis operibus otiosam servant: qui quidem in via sunt per rectam fidem, sed non ambulant per bonam operationem. P
Abbreviated transcription (Latin):
nec se in humane laudis campũ. a secre¬
to aluei sui laxius diffundant. Qͣut̃ aut̃
educende sint lacrime: pulchre insinuatur.
cum dicit᷑. Deduc qͣsi torrentẽ lac̾mas.
Torrens namq cũ magno impetu decur¬
rit: s quo uehementius defluit. tͣnto ei¬
tius ꝑtranfit. Recte gͦ compunctionis
feruor torrenti comꝑat᷑: qͥa qͣnto maior
uis doloris. in compunctione fuerit: tan¬
to citius diuina consolatione suꝑue
ꝑ dest. nͥ ꝑseueranter deneatur: recte
Secutus adiunxit: ꝑ diem ⁊ noctẽ. Suns
nãq ñnulli qͥ pꝰt lacrimas. ꝑ in anem
letieiam. m̃tẽ dissoluunt: ⁊ qͥa cor suũ in me

Expanded text:
nec se in humanae laudis campum a secrenec se in humanae laudis campum a secreto alvei sui laxius diffundant. Qualiter autem educendae sint lacrymae, pulchre insinuatur, quando dicitur: Deduc quasi torrentem lacrymas. Torrens namque cum magno impetu decurrit; sed quanto vehementius defluit, tanto citius pertransit. Recte ergo compunctionis fervor torrenti comparatur, quia quanto major vis doloris in compunctione fuerit, tanto citius divina consolatione supervprodest, nisi perseveranter teneatur, recte secutus adjunxit: Per diem, et noctem. Sunt namque nonnulli, qui post lacrymas, per inanem laetitiam mentem diss
Abbreviated transcription (Latin):
saria esse demonstratur. scdm sententiã psal¬
miste qͥait: cor contͥtum ⁊ humiliatũ ds̃ non
despicies. Possumꝰ ad huc subtilius aliquid
notare. in nomine deductionis. Qͦ enĩ de¬
ducitur.ꝑ se quidem mouetur. S tam̃ mo¬
tus eiꝰ: alieno arbitrio dirigit᷑. Sunt uͦ non¬
nulli qͥ cũ alios flentes uidint. hab̾e siccos
oculos erubescunt: ⁊ qͣdã uiolentia lacͥ¬
mas extorquentes: humanos oculos simu¬
lata compunctione decipiunt. Qs ꝑfec¬
to rectius lacͥmas extrahere dicimꝰ. quã
deducere. Sunt itͣm alii qui ꝑ impacien¬
tiam cordis ꝓ accedenti extrinsecꝰ. molestiã.
lacͥmas fundunt: qͣs tam̃ lacͥmas neqͣꝙͣ
ipsi educunt: qm̃ eas de motu cordis s̃põ¬
de qͥdem manantes ratione ñ p̃cedunt.
hi autem qui uere penitent. lacͥmas edu¬
cunt: quia ꝑse de ipso cõpunctionis fon¬
te emergentes. ratione p̃cedente diriguis :
ut nec scilicet ꝑ impacientiã erumpant:

Expanded text:
saria esse demonstratur, secundum sententiam Psalsaria esse demonstratur, secundum sententiam Psalmistae, qui ait: Cor contritum, et humiliatum Deus non despicies . Possumus adhuc subtilius aliquid notare in nomine deductionis. Quod enim ducitur, per se quidem movetur; sed tamen motus ejus alieno arbitrio dirigitur. Sunt vero nonnulli, qui cum alios flentes viderint, habere siccos oculos erubescunt, et quadam violentia lacrymas extorquentes, humanos oculos simulata compunctione decipiunt. Quos profecto rectius lacrymas extrahere dicimus, quam deducere. Sunt item alii qui per impatientiam cordis pro accidenti extrinsecus molestia, lacrymas fundunt, quas tamen lacrymas nequaquam ipsi educunt; quoniam eas de motu cordis sponte quidem manantes ratione non praecedunt. Hi autem quos vere poenitet, lacrymas educunt; quia per se de ipso compunctionis fonte emergentes ratione praecedente dirigunt, ut nec scilicet per impatientiam erumpant,
Abbreviated transcription (Latin):
de illoꝵ salute sollicitus fuit. Pupilla
gͦ tacitas lacͥmas habere ñ debet: quia
spiritales qͦsq cum affectu compassio¬
nis exibere etiam oportet uerbũ predica¬
namq penitentia. a cõpunctione incho¬
at: que ꝑ aquã lacͥmarũ. ⁊ sordes pecca¬
torum abluit: ⁊ animã irrigando. ad ger¬
mina uirtutum fecundat. Uñ peccatͥci
anime dicit᷑. ut pͥmũ lacͥmas deducat.
hoc ẽ. deorsum ducat. Riuosnãq lacͥ¬
marum qͣsi sursũ ducimꝰ. qñ ꝓ defid̾io
celestis pat̾e suspiramꝰ. Quando uͦ ex
recordatione peccatoꝵ compuncti oramꝰ:
riuos lacͥmarũ nr̃arũ ad inferiora de¬
ducimus. S pͥꝰ est ut qͥsq peccatoꝵ ma¬
culas. fonte lacͥmarum abluat: ac de¬
inde mundata conscientia. cõpuncti¬
onis sue tramitem ad amorẽ eternoꝵ
conu̾tat. In eo quoq quod peccator la¬
erimas suas deorsum ducere p̃cipit᷑.
penitenti in compunctione humilitas neces¬

Expanded text:
de illorum salute sollicitus fuit. Pupilla de illorum salute sollicitus fuit. Pupilla ergo tacitas lacrymas habere non debet; quia spirituales quosque cum affectu compassionis exhibere etiam oportet verbum praedicanamque poenitentia a compunctione inchoat, quae per aquam lacrymarum et sordes peccatorum abluit, et animam irrigando ad germina virtutum fecundat. Unde peccatrici animae dicitur, ut primum lacrymas deducat, hoc est deorsum ducat. Rivos namque lacrymarum quasi sursum ducimus, quando pro desiderio coelestis patriae suspiramus. Quando vero ex recordatione peccatorum compuncti ploramus, rivos lacrymarum nostrarum ad inferiora deducimus. Sed prius est ut quisque peccatorum maculas fonte lacrymarum abluat, ac deinde mundata conscientia, compunctionis suae tramitem ad amorem aeternorum convertat. In eo quoque, quod peccator lacrymas suas deorsum ducere praecipitur, poenitenti cum compunctione humilitas neces
Abbreviated transcription (Latin):
quosdã ꝑ aduersa frangi conspicit utͦ¬
rumq riunã plangens. quasi ꝑ diẽ et
noctem lae̾mas eduẽ. Sequit. Non des
requiem tͥ. Plecti quiq dum alios plangt̃.
sibi quoq requiem non dant: qͥa dũ alioꝵ
lapsus conspiciunt: amplius de sua salu¬
te solliciti sunt. Seqͥt᷑. Neq taceat pu¬
pilla ocłi tui. Pupilla oculi ꝑ quam uisꝰ
dirigitur: congrue spũales quosq ĩ scã eccła
designat: quoꝵ u̾bo ⁊ exemplo totũ corpꝰ
eccłȩ illuminatur. Qͥ ꝑfecto imꝑiculo ꝓxi¬
morum. nequaquã tacere debent: s eos
quantum possunt. ⁊ p̃cib subleuare. ⁊ p̃¬
dicatione erigere. Nã qͥa illoꝵ ꝑiculum
melius ipsi inspicere possunt: peccant
reuera. si de illoꝵ salute etiã plus illis
solliciti ñ st̃. Quod bene singularis illa
pupilla ꝑꝙͣ om̃s illuminant᷑. id est dñs¬
iħo xp̃c ostendit. q̃n ruinam ꝑfide ciui¬
tatis preuidens ipsa exultante fleuit:
et impassione positus. ⁊ ꝓꝑsecutorib orais.

Expanded text:
quosdam per adversa frangi conspicit, utrorumque ruinam plangens quasi per diem et noctem lacrymas educit. Sequitur: Non des requiem tibi. Electi quique dum alios plangunt, sibi quoque requiem non dant; quia dum aliorum lapsus conspiciunt, amplius de sua salute solliciti fiunt. Sequitur: Neque taceat pupilla oculi tui. Pupilla oculi, per quam visus dirigitur, congrue spiritales quosque in sancta Ecclesia designat, quorum verbo et exemplo totum corpus Ecclesiae illuminatur. Qui profecto in periculo proximorum nequaquam tacere debent, sed eos, quantum possunt, et precibus sublevare et praedicatione erigere. Nam quia illorum periculum melius ipsis prospicere possunt, peccant revera si de illorum salute etiam plus ipsis solliciti, non sunt. Quod bene singularis illa pupilla, per quam omnes illuminantur, id est Distus, ostendit, quando ruinam perfidae civitatis praevidens ipsa exsultante flevit, et in passione positus, et pro persecutoribus orans
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsitu. moyses diẽ. Tnͣsibo ⁊uidebo uisi¬
onem hanc grandẽ. Qͥa gͥ alii sola neces¬
sitate tͣnseunt: alii uͦ necessitati conditi¬
onis arbitrium etiã uoluntatis adiun¬
gunt: recte hic cũ de tͣnseuntib loq̃re¬
tur. qr ñ qͦslib& transeuntes acciꝑet.
neces saria adiectione declarauit di¬
cens. Transeuntes ꝑuiã. Uia nãq in sa¬
cro eloqͥo: aliqͣndo xꝑm. aliqñ legẽ di

Expanded text:
transitu Moyses dicit: Transibo, et videbo visitransitu Moyses dicit: Transibo, et videbo visionem hanc grandem . Quia igitur alii sola necessitate transeunt, alii vero necessitati conditionis arbitrium etiam voluntatis adjungunt, recte hic cum de transeuntibus loqueretur quod non quoslibet transeuntes acciperet necessaria adjectione declaravit, dicens: Transeuntes per viam. Via namque in sacro eloquio aliq
Abbreviated transcription (Latin):
bilis: qͥ ñ om̃ib cõmunis est. Om̃s ñaq
homines sicut diximus. ꝑ necessitatem̃
conditionis tͣnseunt: mali uͦ cũ ꝑ condi¬
tionem hic manere ñ possint: mentẽ ta¬
men in desiderio uite huiꝰ ꝑ amorẽ figc̃.
T nͣseunt gͦ mali necessitate. s uolun¬
tate ñ tͣnseunt: boni uͦ qͥ p̃sentẽ uitã ñ
amant. s futam desiderant: necessita¬
ti uoluntatẽ adiungt̾. ĩmo ut ueriꝰ ali¬
qͥd dicã ipsã necessitatẽ uoluntate pre¬
uenunt.  qͥa pͥꝰ uoluntate hĩc exeunt.
ꝙͣ morte. Hi sunt ueri hebrei. idest tͣn¬
seuntes ad qͦs illud sapientie u̾bũ di¬
rigit᷑. Transite ad me om̃s qͥ concupisci¬
tis me: de quoꝵ etiam numero apłs
paulꝰ se ẽe głatur. cũ dic̃. Hebrei st̃. &
ego. Qmͦ enĩ hebreus sit. idest tͣnsiẽs.
in alio loco manifestat. Ca inqͥt q̃ retͦ
sunt. oblitꝰ. semꝑ in anteriora extendo.
⁊ rursũ. bonum certam̃ certaui. cursũ
consũmaui. fidẽ seruaui. De hoc etiã

Expanded text:
bilis, qui non omnibus communis est. Omnes namque homines, sicut diximus, per necessitatem conditionis transeunt; mali vero cum per conditionem hic manere non possint, mentem tamen in desiderio vitae hujus per amorem figunt. Transeunt ergo mali necessitate, sed voluntate non transeunt; boni vero qui praesentem vitam non amant, sed futuram desiderant, necessitati voluntatem adjungunt; imo, ut verius aliquid dicam, ipsam necessitatem voluntate praeveniunt quia prius voluntate hinc exeunt quam morte. Hi sunt veri Hebraei id est transeuntes: ad quos illud Sapientiae verbum dirigitur: Transite ad me omnes, qui concupiscitis me . De quorum etiam numero apostolus Paulus se esse gloriatur, cum dicit: Hebraei sunt, et ego . Quomodo enim Hebraeus sit id est transiens, in alio loco manifestat. Ea, inquit, quae retro sunt oblitus, semper in anteriora me extendo . Et rursum: Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi . De hoc etiam