comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. inmõbilem simplicẽq gerendarum fornam rerum esse prouidentiam
Eatum uero esse eoꝵ que diuina simplicitas gerenda disposint. mobilem
nexum Atꝙ ordinem temporalem. Quo fit ut onũa que fato subsunt.
ꝓuidentie qͦ subiecta sunt. cui ip̃m etiam subiacet fatum. Quedam uᷤ
que sub ꝓuidentia locata sunt. Fati seriem superant. Ea uero sunt que pͥme
ꝓpinqua diuiniteati stabilit̾ fixa. fatalis ordiuẽ mobilitatis exoe̾dunt. Nã
ut orbium circa eumdem cardinem sese uertentium. qui est intiuius at
simplicitatem mẽdietatis aocedit. ceteroꝵq extra locatoꝵ ueluti cardo
quidam cirea quẽ uersant᷑ existit. Extimus uero maiore Ambitu rotatͤ
quantoq a puncti media indiuiduitate discedit tduto ampliorib sꝑacis
explicatur. Si quis uero illi se medio connectat ⁊ societ: in simplicitn
cogitur. diffundi ao difluere cessat. Simili ratione ꝙ a prima mente¬

Expanded text:
est immobilem simplicemque gerendarum formam rerum esse prouidentiam, est immobilem simplicemque gerendarum formam rerum esse prouidentiam, fatum uero eorum quae diuina simplicitas gerenda disposuit mobilem nexum atque ordinem temporalem. Quo fit ut omnia quae fato subsunt prouidentiae quoque subiecta sint, cui ipsum etiam subiacet fatum, quaedam uero quae sub prouidentia locata sunt fati seriem superent; ea uero sunt quae primae propinqua diuinitati stabiliter fixa fatalis ordinem mobilitatis excedunt. Nam ut orbium circa eundem cardinem sese uertentium qui est intimus ad simplicitatem medietatis accedit ceterorumque extra locatorum ueluti cardo quidam circa quem uersentur exsistit, extimus uero maiore ambitu rotatus quanto a puncti media indiuiduitate discedit tanto amplioribus spatiis explicatur, si quid uero illi se medio conectat et societ in simplicitatem cogitur diffundique ac diffluere cessat: simili ratione quod longius a prima mente
Abbreviated transcription (Latin):
explicatio in diuine mentis Adunata peospecti. prouidentia sit. Eddem
uero Adunatio digesta Atq explicata temporib fatum nocef᷑. Q Que licet
diuersa suit Alterum tamen pendet ex altero. ordo namq facalis ex proui¬
Dentie simplicitate procẽdit. Sient enim artifex faciende rei formam mente
percipiens mouet operis effectum.⁊ ꝙ simplicit̾ presentarieq ꝓspexerit
per temporales ordines ducit. Ita deus ꝓuidentia quidem singularit᷑ sa¬
biliterq facienda disponit. Eato uero hec ip̃a que disponit multiplicit᷑ ac
temporaliter administrat. Sine gͥ famulantib quibdam ꝓuidennie diui¬
nis spiritib exercetur. seu anima. seu tota in seruiente natur.a. seu celesti¬
bus siderum motib. seu Angelica uirtute. seu demonum uaria solertiã. seu
Aliquib horum seu omnib fatalis series texitur. Illud̾ certe mdnifestum

Expanded text:
explicatio, in divinae mentis adunata prospectu, Providentia sit: eadem explicatio, in divinae mentis adunata prospectu, Providentia sit: eadem vero adunatio digesta atque explicata temporibus fatum vocetur. Quae, licet diversa sint, alterum tamen pendet ex altero. Ordo namque fatalis ex Providentiae simplicitate procedit. Sicut enim artifex faciendae rei formam mente percipiens, 10 movet operis effectum, et quod simpliciter, praesentarieque prospexerat, per temporales ordines ducit; ita Deus Providentia quidem singulariter, stabiliterque facienda disponit: fato vero haec ipsa, quae disposuit, multemporaliter amministrat. Siue igitur famulantibus quibusdam prouidentiae diuinis spiritibus fatum exercetur seu anima seu tota inseruiente natura seu caelestibus siderum motibus seu angelica uirtute seu daemonum uaria sollertia seu aliquibus horum seu omnibus fatalis series texitur, illud certe manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
tio rerum. cunctusq mutabilisĩ natu. Arum progressus. t quicquid¬
aliuid̾ aliquo mouet᷑ mõdo. causas: ordinem. formas ex diuiue suens
st abilitate sortitur. hec in sue simplicitatis arce coposita multiplice modi
rebus gerendis statuit. Qin modus cum ni ipsa diuine nitelligẽtie
puritate conspicitur: prouidentisi nominatur. Cum uero ato ea que mouet
Arty disponit refertur: Fatumi a ueterib appellatum est. Q Dne diuorta
esse facile liquebit. si quis utriusq uim mente conspexerit. Nam ꝓuiden¬
tia est ip̃a illa duina isltio. in sũmo omm̃ium pͥncipe constitutil. que cũcta
Disponit. bãtum u̾o inherens reb mobilib dispositio. per qmͣ ꝓrdentia
suis queꝙ nectit ordinib. Prouidentia nalmq cuncta paritꝰ quamius
diuersa ꝙͣius infinita complectit᷑. Fatum uero singula digerit in motu
locis formis. Ac temporib distributa. ut hec dunte temporalis ordinis

Expanded text:
tio rerum, cunctusque mutabilium naturarum progressus, et quidtio rerum, cunctusque mutabilium naturarum progressus, et quidquid aliquo movetur modo, causas, ordinem, formas ex divinae mentis stabilitate sortitur. Haec in suae simplicitatis arce composita, multiplicem 5 rebus gerendis modum statuit. Qui modus cum in ipsa divinae intellegentiae puritate conspicitur, providentia nominatur; cum vero ad ea, quae movet atque disponit refertur, fatum a veteri- bus appellatum est. Quae diversa esse facile liquebit, si quis utriusque vim mente conspexerit; nam providentia. est ipsa illa divina ratio in summo omnium principe constituta. quae cuncta disponit.suis quaeque nectit ordinibus. Providentia namque cuncta pariter, quamvis diversa, quamvis infinita, complectitur: fatum vero singula digerit in motum locis, formis, ac temporibus distributa: ut 5 haec temporalis ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
Cessent profecto mira inderi.¬
ta est inqm. s cum tui uuneris sit latentiũ rerum calusas euoluere. uela¬
tasq caligine explicare fõnes. queso uti huic decernas. ⁊ qm̃ hoc me mira¬
culuni inarine perturbat edisseras: Tum illa paulisper airidegs. ad rẽ
me inquit dĩum quesitu marimam uocas. cui uix exflusti quicꝙͣ satis est
Talis namq materia est ut ua dubitat᷑oe suocisa. innimerabiles alie
uelud bydre capita succrescant. Nec ullus fuerit medus. nisi qͥs eas
Uiuacissimo mentis igne coherceat In halc enim de prouidentie simplicita¬
te. De fati serie. de repentins casib. de cognitõe dc predestiualtõe diuina
de arbitrii libertate queri solet. Que quanti oueris sint ip̃e perpẽdis
lunite temporis septi.tamen Aliquid deliberare conabinuir. Quod si
te musici carminis oblectamenta delectant. Hanc oportet paulisper
differas uoluntateni. dum nexas sibi ordine conuexo rationes. Ut libet
inqmͣ. Tunc uelud ab alio orsa pͥncipio: ita disseruit. Omium genera¬

Expanded text:
cessent profecto mira uideri!t, inquam; sed cum tui muneris sit latentium rerum causas euoluere uelatasque caligine explicare rationes, quaeso uti quae hinc decernas, quoniam hoc me miraculum maxime perturbat, edisseras. – Tum illa paulisper arridens: Ad rem me, inquit, omnium quaesitu maximam uocas, cui uix exhausti quicquam satis sit. Talis namque materia est ut una dubitatione succisa innumerabiles aliae uelut hydrae capita succrescant; nec ullus fuerit modus nisi quis eas uiuacissimo mentis igne coherceat. In hac enim de prouidentiae simplicitate, de fati serie, de repentinis casibus, de cognitione ac praedestinatione diuina, de arbitrii libertate quaeri solet, quae quanti oneris sint ipse perpendis.limite temporis saepti tamen aliquid deliberare conabimur. Quodsi te musici carminis oblecdifferas voluptatem, dum 15 nexas sibi ordine contexo rationes. Ut libet, inquam. 293 Tum velut ab alio orsa principio, ita disseruit. Omnium genera
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbaremus. Simile est ꝙ humana ratio diuinam futura nͥ
certos ac necessarios habere non iundeantur euentus. eã certo euen¬
tura presciri nequeunt. Halrum gͥ rerum nulla est prescientia.
Ouam si etiam in hiis esse credamus. nichil erit ꝙ non ex neces¬
sitate proueniat. Si gͥ uti rationis participes sumus. ita diuine
mentis iidicium habere possemus: Sicut imagniatoem sensimq
ratiomi cedere oportere iudicamus: sic diuine sesementi humna
subiutere rationem iustissuum esse censeremus. Quare in illiꝰ
sũme intelligentie cacumien si possumus erigamur. Illic enini ir
uidebit ꝙ in se non potest intueri. Id Autem est quo nam modo
etiam que certos exitus non habent eort Ai gamen uideat de
Definita prenctio. neq id̾ sit opinio. si sumine pocius soientie muillis t̾minis
inclusa simplicitas
uam uarus terras auimalia permeslut fignris

Expanded text:
probaremus? Simile est quod humana ratio diuinam intellegenprobaremus? Simile est quod humana ratio diuinam intellegencertos ac necessarios habere non uideantur euentus ea certo euentura praesciri nequeunt. Harum igitur rerum nulla est praescientia; quam si etiam in his esse credamus, nihil erit quod non ex necessitate proueniat. Si igitur uti rationis participes sumus ita diuinae iudicium mentis habere possemus, sicut imaginationem sensumque rationi cedere oportere iudicauimus sic diuinae sese menti humanam summittere rationem iustissimum censeremus. Quare in illius summae intellegentiae cacumen si possumus erigamur; illic enim ratio uidebit quod in se non potest intueri: id autem est, quonam modo etiam quae certos exitus non habent certa tamen uideat ac definita praenotio, neque id sit opinio sed summae potius scientiae nullis terminis inclusa simplicitas. Quam uariis terras animalia permeant figuris!
Abbreviated transcription (Latin):
quoq noticiarui subiecta cognoscit. Quid igitur. Si rationem sensus
imaginatioq refragentur. inchil esse illũd umiuersale dicentes quõd sese
intueri ratio putet: Qnod enim sensibile uel inagnabile est. id
uinuersum esse non posse. Aut gͥ rationis uerum esse iuidicium. nec qͥc¬
esse subiecta in aueni conceptoẽm esse rationis. Que quidem sensibile
sit ac singulare. quasi quiedam uniuersale consideret. Qd hec uero si rõ
contra respondeat. Se quidem ⁊ ꝙ sensibile ⁊ ꝙ iiaginabile sit
Uniu̾sitatis ratione conspicere. illã uero ad uniuersitatis cogntionem
aspirare non posse. qm̃ eorũ notio corporales fignras non posset exce¬
deix. De rerum uero cognitione firmiori pocuis perfectioriq iudicio ẽẽ
credendum. In hunismodi gͥ lite nos quib tam rationandi esua ima¬
ginandi etam sentiendiq uis in est. nõne pocius rationis causam

Expanded text:
quoque notitiarum subiecta cognoscit. Quid igitur, si ratiocinationi sensus quoque notitiarum subiecta cognoscit. Quid igitur, si ratiocinationi sensus imaginatioque refragentur nihil esse illud uniuersale dicentes quod sese intueri ratio putet? Quod enim sensibile uel imaginabile est id uniuersum esse non posse; aut igitur rationis uerum esse iudicium nec quicesse subiecta, inanem conceptionem esse rationis, quae quod sensibile sit ac singulare quasi quiddam uniuersale consideret. Ad haec si ratio contra respondeat se quidem et quod sensibile et quod imaginabile sit in uniuersitatis ratione conspicere, illa uero ad uniuersitatis cognitionem aspirare non posse quoniam eorum notio corporales figuras non posset excedere, de rerum uero cognitione firmiori potius perfectiorique iudicio esse credendum: in huius modi igitur lite nos, quibus tam ratiocinandi quam imaginandi etiam sentiendique uis inest, nonne rationis potius causam
Abbreviated transcription (Latin):
cedat. que in se actum mentis prouocet. excitetq interim quiescentes intͥn¬
secus formas. Si in sentiendis inquam corporibus animus non passione
insignitur. s ex susi ni subiectam corpoꝵ indicat passionem. quantomag̾
ea que cunctis corporum affectionibus absoluta sunt in discernendo. non
obiecta extrinsecus secinntur. s actum sue mentis expẽdiunt. Hac igit᷑
ratione multiplices cognitiones diuersis Ac differentibus cessere substã¬
tiis. Sensus enim solus cunctis Aliis cognitionibus destitutus in mobi¬
libus Animantibus cessit. quales sunt conche maris. queq animalia
saxis herentia nutrumtur. Imaginatio uero mobilibus belius quibus
iam messe fugiendi appetendi ue aliquis uidetur affectus. Ratio uo̾
hum ani tũi generis. sicut intelligentia sola diuini est. Quo fit ut
ea noticia ceteris prestet que suapte natura non modo proprium s ceterarũ

Expanded text:
cedat, quae in se actum mentis prouocet excitetque interim quiescentes intrincedat, quae in se actum mentis prouocet excitetque interim quiescentes intrinsecus formas, si in sentiendis, inquam, corporibus animus non passione insignitur, sed ex sua ui subiectam corpori iudicat passionem, quanto magis ea quae cunctis corporum affectionibus absoluta sunt in discernendo non obiecta extrinsecus sequuntur, sed actum suae mentis expediunt! Hac itaque ratione multiplices cognitiones diuersis ac differentibus cessere substantiis. Sensus enim solus cunctis aliis cognitionibus destitutus immobilibus animantibus cessit, quales sunt conchae maris quaeque alia saxis haerentia nutriuntur; imaginatio uero mobilibus beluis, quibus iam inesse fugiendi appetendiue aliquis uidetur affectus; ratio uero humani tantum generis est sicut intellegentia sola diuini: quo fit ut ea notitia ceteris praestet quae suapte natura non modo proprium sed ceterarum
Abbreviated transcription (Latin):
obscuros nimium senes
Qui sensus o⁊ miagines
E corporibus extimis
Credant mentib impͥmi
Ut quõdam celeri stilo
Mos est equore pagine
Qe ne nullas habeat notas
Dressas figure ligeras
S mens si propͥis iuigens
Nichil motib explicat
S tantũ paciens iacet
Notis subdita corporum
Calsasq inspeculi incem
Aut q̃ cognita diuidit.
Que duusa recoligit:
Alterũq legens iter
Nuc sumis capud ĩserit
Nũc decidit in iifima
Tu sese referens sibi
ueris falsa redarguit
Hec ÷ efficiens magis
Longe causa potẽtior
C naq̃ mãterie mõdo
Uiuo in corpore passio
Cu uel lux oclos ferit
ul̾uor Aurib instͤpit
Tũ mẽtis uigor excinis
Quas intꝰ spẽs tenet
Ad motꝰ similes uocans
Nonis Applicat exteris
In tror sumq reconditis
Formis nuscet magines
uod sii corporibus sensiendis quamus afficiant instrumentd sensiũ foãi¬
secus obiecte qualitates animi q agentis ugorem passio corporis Ante¬

Expanded text:
Obscuros nimium senes Qui sensus et imagines E corporibus extimis Credant mentibus imprimi, Vt quondam celeri stilo Mos est aequore paginae. Quae nullas habeat notas, Pressas figere litteras. Sed mens si propriis ingens Nihil motibus explicat, Sed tantum patiens iacet Notis subdita corporum Cassasque in speculi uicemquae cognita diuidit? Quae diuisa recolligit alternumque legens iter nunc summis caput inserit, nunc decedit in infima, tum sese referens sibi ueris falsa redarguit? Haec est efficiens magis longe causa potentior quam quae materiae modo uiuo in corpore passio cum uel lux oculos ferit uel uox auribus instrepit. Tum mentis uigor excitus quas intus species tenet ad motus similes uocans notis applicat exteris introrsumque reconditis formis miscet imagines. Quodsi in corporibus sentiendis, quamuis afficiant instrumenta sensuum forinsecus obiectae qualitates animique agentis uigorem passio corporis ante
Abbreviated transcription (Latin):
imaginaria ratione iudicandi. uides ne igitur ut in cognoscendo eunctã
sua pocius facultate quam eoꝵ que cognoscunt᷑ utantur. Neq id iuiu¬
ria. Nam cum omne iudicium iudicantis actus existat. noce est u
suani quisq operlm niõ ex aliena s ex ꝓpͥa pocus facultate perficiat.

Expanded text:
imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta imaginaria ratione iudicandi. Videsne igitur ut in cognoscendo cuncta sua potius facultate quam eorum quae cognoscuntur utantur? Neque id iniuria; nam cum omne iudicium iudicantis actus exsistat, necesse est ut suam quisque operam non ex aliena sed ex propria potestate perficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt etiam cuncta diuidicat. Q eo modo: quo formam ip̃am que muilli
alii uota poterat esse comprehendit. Nam et rationis uniuersum.t
unagniationis figuram ⁊ materiale sensibile cognoscit. uec ratione
utens nec iaginatione uec sensibus. s illo uno ictu mentis formillit᷑
ut ita dicam cuncta ꝓspicieus. Ratio qͦ cum quid uniu̾sale conspĩ
nec imaginatione nec sensibus utens. imagmabilia uel sensibilia com¬
prehendĩt. Pec est enin que conceptionis sue uniuersale ita diffinit
Homo est An̾imal bipes rationale. Que cum. uniu̾salis notitio sit:
t̾amen iaginabilem sensibilemq rem nullus ignorat esse. QDuam
illa non unagmatione uel sensu s rationali conceptõe considerat. Ima¬
giano qͦ tam  ⁊ si ex sensib iusendi formandiq figuras sumpsit exor¬
dium: sensu tealmen absente. sensibilia queq conlrstrat. non sensibilis

Expanded text:
sunt etiam cuncta diiudicat, sed eo modo quo formam ipsam, quae nulli sunt etiam cuncta diiudicat, sed eo modo quo formam ipsam, quae nulli alii nota esse poterat, comprehendit. Nam et rationis uniuersum et imaginationis figuram et materiale sensibile cognoscit nec ratione utens nec imaginatione nec sensibus, sed illo uno ictu mentis formaliter, ut ita dicam, cuncta prospiciens. Ratio quoque cum quid uniuersale respicit nec imaginatione nec sensibus utens imaginabilia uel sensibilia comprehendit. Haec est enim quae conceptionis suae uniuersale ita definit: homo est animal bipes rationale. Quae cum uniuersalis notio sit, tum imaginabilem sensibilemque esse rem nullus ignorat quod illa non imaginatione uel sensu sed in rationali conceptione considerat. Imaginatio quoque, tametsi ex sensibus uisendi formandique figuras sumpsit exordium, sensu tamen absente sensibilia quaeque collustrat non sensibili sed
Abbreviated transcription (Latin):
eatdem corporis rotunditatem Aliter uisus aliter ⁊ actus aauoseit.
Ille eniinus manens totum simul iactis rãdiis intuet᷑ hic bero
cohereus orbi atq conũctus. circa ip̃m motus ambitũ
enim figuram in subiecta materia constituram. imag¬
solam sine materia iudicat figuram. Ratio uero hanc quoq transcen¬
dit. speciemq ip̃am que singularibus in est uniuersali consideratione
perpendit. Intelligentie uero celsior oculus existit. supergressa namq
uniuersitatis ambitum. ip̃am illam simplicem formani pura mentis
acie continetur. Inꝰillud maxime considerandum est. Nam superior
comp̾hendendi uis Amplectitur inferiorẽ. Inferior uero ad superiore mil¬
lo modo consurgit. neq enim sensus aliquid extra iateriam ualet uel
uni uersales species imaginatio contuetur. uel ratio capit simplicemfr¬
niam. S intelligentia quasi desuper spectaus concepta forma. que sub¬

Expanded text:
eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit; eandem corporis rotunditatem aliter uisus aliter tactus agnoscit; ille eminus manens totum simul iactis radiis intuetur, hic uero cohaerens orbi atque coniunctus circa ipsum motus ambitum . Sensus enim figuram in subiecta materia constitutam, imagsolam sine materia iudicat figuram; ratio uero hanc quoque transcendit speciemque ipsam quae singularibus inest uniuersali consideratione perpendit. Intellegentiae uero celsior oculus exsistit; supergressa namque uniuersitatis ambitum ipsam illam simplicem formam pura mentis acie contuetur. In quo illud maxime considerandum est: nam superior comprehendendi uis amplectitur inferiorem, inferior uero ad superiorem nullo modo consurgit. Neque enim sensus aliquid extra materiam ualet uel uniuersales species imaginatio contuetur uel ratio capit simplicem formam; sed intellegentia quasi desuper spectans concepta forma quae sub
Abbreviated transcription (Latin):
scientia presentium rerum. nichil hiis que fuint. ita prescientia futo
nichil huis que uentura sunt necessitatis importat. S hoc inquis ip̃m
dubitatur. Au earum rerum que necessarios exitus non habent: ulla
possit esse prenotio. Bissonare etesũ iudent᷑. putasq si preuide ant᷑ c̾oseqͥ
necessitatem. si necessitas desit. Minime presciri. nichilq prescientia cõ¬
prehendi posse nisi certum. ¶ Suod si que moerti sunt exitus. ea qͣt
certa ꝓuidentur. opimionis id esse caliginem non scientie ueritatem
Alitor ennu ae res sese hẽat arbitrari. ab integritate scientie crẽdis e
diuersum. Cinus erioris causa est ꝙ om̃ia que quisq nouit ex ip̃orli
tantum ui atq natuua cognosci estimat que sciuntur. ꝙ totum contͣ
est. Omne ꝙ cognoscitur non scdm̃ sui uim. s sc̃dm̃ coguoscentiũ pociꝰ
comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo

Expanded text:
scientia praesentium rerum nihil his quae fiunt ita praescientia futurorum scientia praesentium rerum nihil his quae fiunt ita praescientia futurorum nihil his quae uentura sunt necessitatis importat. Sed hoc, inquis, ipsum dubitatur an earum rerum quae necessarios exitus non habent ulla possit esse praenotio. Dissonare etenim uidentur, putasque si praeuideantur consequi necessitatem, si necessitas desit minime praesciri, nihilque scientia comprehendi posse nisi certum. Quodsi quae incerti sunt exitus ea quasi certa prouidentur, opinionis id esse caliginem non scientiae ueritatem; aliter enim ac sese res habeat arbitrari ab integritate scientiae credis esse diuersum. Cuius erroris causa quod omnia quae quisque nouit ex ipsorum tantum ui atque natura cognosci aestimat quae sciuntur. Quod totum contra est; omne enim quod cognoscitur non secundum sui uim sed secundum cognoscentium potius comprehenditur facultatem. Nam ut hoc breui liqueat exemplo,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓueniant que futura esse promdentur: Ouasi uero nos ea que pro¬
iudentia futura esse prenoscit non esse uentura credamus. Ae non il¬
lud poeuis Arbitremur licet eueniant. nichil tamen ut euenirent sui
uatura necessitatis habuisse. ꝙ huic facile perpendas licebit. Plura ⁊¬
enun dum fuint subiecta oculis intuemi. ut ea que in quaorigis mõde¬
randis atq flectendis facere spectent᷑ aurige. atq ad hunc modum
cetera. Nñ gͥ quicqmͣ illorum ita fieri necessitas ulla compellit: Mim¬
me. Frustra enin esset artis effectus si omia coacta mouerent᷑. Qne
gͥ cum fiuint carent existendi necessitate. eadem pͥus qm fiant sine ne¬
cessitate sunt futura. Quare sunt quedam euentura quoꝵ exitus
ab omi necessitate sit absolutus. Nam illud quidem uullum Arbitror
esse dicturum. ꝙ que nunc fiunt pͥusqmͣ fierent euentura non fue¬
rint. Hec gͥ etiam precognita liberos habent euentus. Nam sient

Expanded text:
proueniant quae futura esse prouidentur? Quasi uero nos ea quae proproueniant quae futura esse prouidentur? Quasi uero nos ea quae prouidentia futura esse praenoscit non esse euentura credamus ac non illud potius arbitremur, licet eueniant, nihil tamen ut euenirent sui natura necessitatis habuisse. Quod hinc facile perpendas licebit: Plura etenim dum fiunt subiecta oculis intuemur, ut ea quae in quadrigis moderandis atque flectendis facere spectantur aurigae, atque ad hunc modum cetera. Num igitur quicquam illorum ita fieri necessitas ulla compellit? – Minime; frustra enim esset artis effectus si omnia coacta mouerentur. – Quae igitur cum fiunt carent exsistendi necessitate eadem prius quam fiant sine necessitate futura sunt. Quare sunt quaedam euentura quorum exitus ab omni necessitate sit absolutus. Nam illud quidem nullum arbitror esse dicturum, quod quae nunc fiunt prius quam fierint euentura non fuerint. Haec igitur etiam praecognita liberos habent euentus. Nam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tiuct. que ex arbitrio ueniunt ad necessitatem cogunt᷑. Miime
can mus iterum esse. S nichil rebus necessitatis etiam᷑ co sũ¬
Anebit ut opinor eadem uoluntatis integra atq Abso
irtas. S prescientia inquies tam ⁊ si ꝑt futuris eueni
cͥessitas non est. signum tamen est necessario ea esse siẽtura.
Hoc igitur modo etiam si precognitio non fuisset: necessarios futurorum
exitus esse constaret. Omne et enim signum tantum quid sit ostendit
non uero efficit ꝙ designat. o uuare demonstrandum prius est uͥ̾t
non ex necessitate contiungere. ut prenoscionem signum esse uecessitatis
appareat. Alioquin si hec milla est: nec illa quidem eius rei signum po
terit esse que non est. Iam uero ꝓbatoem firma ratione subuixam ꝯstat
uon ex signis neq petitis extrinsecus argumentis. S ex conueuienti¬
bus necessariisq cansis esse ducendam. S qui fieri põtest ut ea uon

Expanded text:
quae ex arbitrio eueniunt ad necessitatem cogantur? Minime. quae ex arbitrio eueniunt ad necessitatem cogantur? Minime. Statuamus iterum esse, sed nihil rebus necessitatis iniungere; manebit ut opinor eadem uoluntatis integra atque absoluta libertas. Sed praescientia, inquies, tametsi futuris eueniendi necessitas non est, signum tamen est necessario ea esse uentura. Hoc igitur modo, etiam si praecognitio non fuisset, necessarios futurorum exitus esse constaret. Omne etenim signum tantum quid sit ostendit, non uero efficit quod designat. Quare demonstrandum prius est nihil non ex necessitate contingere, ut praenotionem signum esse huius necessitatis appareat. Alioquin si haec nulla est, ne ilterit esse quae non est. Iam uero probationem firma ratione subnixam constat non ex signis neque petitis extrinsecus argumentis sed ex conuenientibus necessariisque causis esse ducendam. Sed qui fieri potest ut ea non
Abbreviated transcription (Latin):
Ut s̾uatis q̃at oblitas addere ꝑtes¬
um illa inquit. Uetus hec est de ꝓuidentia querela. Marcoq tul¬
lio cum de diuinatõne distribuit nehementer agitalta. tibiq
est. ꝙ humane rõciratõnis motus ad diuine prescientie simplicitate
non potest admoueri. Que si ullo modo cogitari queat nicħ pror¬
sus relinqueretur ambigni. Quod ital demum patefacere atq ex¬
pedire temptabo. si ca quib moueris expendero. Quero emin cur
illam soluertium rationẽ minus efficacem prtes. Que quia p̾sçi¬
entiam futuris rebus non esse. causam necessitaris existim at. nicħ
impediri prescientia arbitri libertatem putat. Non eim tu
untur. non euenire non posfe̾. Si gͥ prenoscio nullam futuris rebus
adicit uecessitatem. quod tu paulo ante etiam confitebare. Qiid est
ꝙ uoluntarii exitus rerum ad certum cogantur aduentũ. Et enĩ
positionis gratia. ut quid consequatur aduersitas: stanamus
nullam esse prescientiam. Non gͥ quantum ad hoc continet ar

Expanded text:
atis queat oblitas Addere pus, inquit, haec est de prouidentia querela Marcoque Tullio, cum diuinationem distribuit, uehementer agitata tibique est, quod humanae ratiocinationis motus ad diuinae praescientiae simplicitatem non potest admoueri, quae si ullo modo cogitari queat, nihil prorsus relinquetur ambigui. Quod ita demum patefacere atque expedire temptabo, si prius ea quibus moueris expendero. Quaero enim, cur illam soluentium rationem minus efficacem putes, quae quia praescientiam non esse futuris rebus causam necessitatis existimat, nihil impediri praescientia arbitrii libertatem putat. Num enim tu untur non euenire non possunt? Si igitur praeuotio nullam futuris rebus adicit necessitatem, quod tu etiam paulo ante fatebare, quid est quod uoluntarii exitus rerum ad certum cogantur euentum? Etenim positionis gratia, ut quid consequatur aduertas, statuamus nullam esse praescientiam. Num igitur quantum ad hoc attinet,
Abbreviated transcription (Latin):
presto est potestas. Uimianas uero animas iiberiores esse necesse est qds¬
cuni se m mentis dĩuine sꝑeculatõe conseruant. Minis uero emnͣ labũ¬
turao corpora. mimisq otiam cum terrenis artub colligantur ext̾md
uero est seruitus cum uiciis dedite᷑ rationis ꝓprre possessione occiderunt
Namut oculos a summe ueritatis luce Eto inferiora ⁊ tenebrosa de¬
iecopint mot inscieie nube caligant. periculosisq turbantur Affectib
quib accedendo consentiendo q qmͣ muexere sibi aduinant seruinite
cuncta prospiciens ille prouidentie ceruit iituitus. et suis queq me
uro clarum lumine phebum
Melliflui canit oris homerus
Nulla terre mole resistunt
uel qui Aurum obruit. uel qui agrum exercuit ut ea pecunia repperire

Expanded text:
otestas. Humanas uero animas liberiores quidem esse necesse est cum se in mentis diuinae speculatione conseruant, minus uero cum dilabuntur ad corpora, minusque etiam, cum terrenis artubus colligantur. Extrema uero est seruitus, cum uitiis deditae rationis propriae possessione ceciderunt. Nam ubi oculos a summae luce ueritatis ad inferiora et tenebrosa deiecerint, mox inscitiae nube caligant, perniciosis turbantur affectibus quibus accedendo consentiendoque quam inuexere sibi adiuuant seruitutem cuncta prospiciens prouidentiae cernit intuitus et suis quaeque meν Puro clarum lumine PhoebumMelliflui canit oris Homerus.ac mole resistuntuel qui aurum obruit uel qui agrum exercuit ut ea pecunia reperire
Abbreviated transcription (Latin):
mixtaq fortuitos implicet unda modos¬
O rouos tamen ipsa uagos t̾re decluna cdsus¬
Gurgitis lapsi defluus ordo regit¬
Sic qͣ permissis fluitare uidetur habenis¬
fors patitur frenos. ipsaq lege meat
fuerit ulla ranona¬
bilis uatura epm eidem assit lbertas arbitrii. Nam ꝙ ratione uti¬
porest naturaliter id babet indicium quo quidq discernat. Per segͥ
fugiendã. optanda uẽ dmnoscit. Quod uero quis optandum esse
idicat petit. pefugit uero ꝙ estimat esse fugiendum. Q nare quib
in ipio mest ratio. in est oriam uolendi nolendi lidentils. S hauc nõ
m or̃ibus equam osse constituo. Nđm superius diuinisq suitanci

Expanded text:
unda modosos tamen ipsa vagos terrae declivia casuset lapsi defluus ordo regitquae permissis fluitare videtur habenitur frenos, ipsaque lege meatfuerit ulla rationalis natura quin eidem libertas adsit arbitrii. Nam quod ratione uti naturaliter potest id habet iudicium quo quidque discernat; per se igitur fugienda optandaue dinoscit. Quod uero quis optandum esse iudicat petit; refugit uero quod aestimat esse fugiendum. Quare quibus in ipsis inest ratio, inest etiam uolendi nolendique libertas. Sed hanc non in omnibus aequam esse constituo. Nam supernis diuini
Abbreviated transcription (Latin):
remuuerari probos. quos alterutrum non ꝓpͥa mittit uoluntas s fut᷑i
cogat certa necessitas. Nec uicia gͥ nec uirtutes quicqm fuerint. set
om̃ium meritoꝵ pocius mixta atq indiscreta confusio quoq nnichil
sceleratius excogitari potest. erim ex peouidentia rerum ominis ordo di¬
catur. nichilq consilus liceat humanis. fit ut uicia qͦ nr̃a ao bouoꝵ
om̃ium referantur Auctorem. Igitur nec sperandi aliquid nec dep̾can¬
Di ulia ratio est. Qiud emui uel speret quisq uel etiam deprecetur
quando optanda omia series indeflexa conuectit: Auferetur igit᷑
gratie ꝓmeremur. qui solus modus est quo cum deo loqui homines
posse uidieantur. illiq inaccesse luci pͥus qͦ quam impetrent ipa sup¬
plicandi ratione cominigi. Que si recepta futitroꝵ necessitate nͥl
iuirium hãbere credantur: quid erit qͦ sũmo illi principi rerũ conec¬

Expanded text:
remunerari probos, quos ad alterutrum non propria mittit uoluntas sed futuri remunerari probos, quos ad alterutrum non propria mittit uoluntas sed futuri cogit certa necessitas. Nec uitia igitur nec uirtutes quicquam fuerint, sed omnium meritorum potius mixta atque indiscreta confusio; quoque nihil sceleratius excogitari potest, cum ex prouidentia rerum omnis ordo ducatur nihilque consiliis liceat humanis, fit ut uitia quoque nostra ad bonorum omnium referantur auctorem. Igitur nec sperandi aliquid nec deprecandi ulla ratio est; quid enim uel speret quisque uel etiam deprecetur quando optanda omnia series indeflexa conectit? Auferetur igitur gratiae promeremur; qui solus modus est quo cum deo colloqui homines posse uideantur illique inaccessae luci prius quoque quam impetrent ipsa supplicandi ratione coniungi. Quae si recepta futurorum necessitate nihil uirium habere credantur, quid erit quo summo illi rerum principi conec
Abbreviated transcription (Latin):
non fieri ea posse cognoscat. Qne est hec prescientia que uichil cer¬
tum nichil stabile comprehendit: Aut quid differt uaticinio illo ridi¬
culo tyresie: quicdipuid dicam aut erit aut non erit: Ouid etiam di¬
uina ꝓuidentia humane opinioni pestiterit: si aiti honimes in certã
iudicat quorũ incertus est euentus: Quod si apud illum rerum
osium certissiniũ fontem nichil incerti esse potest. certus eorũ est
euentus que futura firmiter ille prescierit. Quare nulla est huma¬
nis consiliis actionibq libertas. quas diuina mens sine falsitatis er¬
rore cuncta ꝓspiciens ad unum aligat et constringit euentum. Quo
semel recepto quantus occasus humanarum ierim consequatur liquet.
Erustra enim bonis malis ue premia uel pene pponunt᷑. que nullus
meruit liber Ac uoluntarius motus Animoꝵ. idq om̃ium uidebitur
miquissimũ quod minc equissimũ iudicatur. uel pimiri impeolos uel

Expanded text:
non fieri posse cognoscat, quae est haec praescientia quae nihil cernon fieri posse cognoscat, quae est haec praescientia quae nihil certum nihil stabile comprehendit? Aut quid hoc refert uaticinio illo ridiculo Tiresiae? Quidquid dicam, aut erit aut non. Quid etiam diuina prouidentia humana opinione praestiteris si uti homines incerta iudicat quorum est incertus euentus? Quod si apud illum rerum omnium certissimum fontem nihil incerti esse potest, certus eorum est euentus quae futura firmi ter ille praescierit. Quare nulla est humanis consiliis actionibusque libertas quas diuina mens sine falsitatis errore cuncta prospiciens ad unum alligat et conssemel recepto quantus occasus humanarum rerum consequatur liquet. Frustra enim bonis malisque praemia poenaeue proponuntur, quae nullus meruit liber ac uoluntarius motus animorum, idque omnium uidebitur iniquissimum quod nunc aequissimum iudicatur, uel puniri improbos uel
Abbreviated transcription (Latin):
noui id ipiũ esse futurum necesse est. Sic fit gͥ ut euentus prescite rei
nequeat eiutari. Postremo uero si quid aliquis aliorsum atq sese res
habet existimet: id non modo scientia non est. s est opinio falax a seieu¬
tie longe ueritate diuersa. Quslre si quid ita futurum est ut eis
certus Ac necessarius non sit eneutus. id euenturũ esse qui prescu⁊ po¬
terit: Sieut enim scientia ip̃a impermixta est falsitati. Ita id ꝙ. ab
ea concipitur. esse aliter atq concipit᷑ nequit. Ea namq causa est cu
mendatio scientia careat.ꝙ. se ita reni qmͣq hr̃e uecesse est. uti eam hr̃e
sese scientia comprehendit. O uuid gͥ: Quo nam modo deus ħ icer¬
ta futura prenoscit. Nam si menitabiliter euentura censet que endin
non euenire possibile est fallitur. ꝙ non sentux modo nefas est s enam
uoce proferre. At si ita uti sunt ea futura esse decernit ut eque fieri uel

Expanded text:
noui, id ipsum futurum esse necesse est. Sic fit igitur ut euentus praescitae rei noui, id ipsum futurum esse necesse est. Sic fit igitur ut euentus praescitae rei nequeat euitari. Postremo si quid aliquis aliorsum atque sese res habet existimet, id non modo scientia non est, sed est opinio fallax ab scientiae ueritate longe diuersa. Quare si quid ita futurum est ut eius certus ac necessarius non sit euentus, id euenturum esse praesciri qui poterit? Sicut enim scientia ipsa impermixta est falsitati, ita id quod ab ea concipitur esse aliter atque concipitur nequit. Ea namque causa est cur mendacio scientia careat, quod se ita rem quamque habere necesse est uti eam sese habere scientia comprehendit. Quid igitur? Quonam modo deus haec incerta futura praenoscit? Nam si incuitabiliter euentura censet quae etiam non euenire possibile est, fallitur; quod non sentire modo nefas est, sed etiam uoce proferre, At si ita uti sunt, ita ea futura esse decernit, ut aeque uel fieri ea uel
Abbreviated transcription (Latin):
comiectat ueram esse necesse est. Atq econuerso si de quopiam uera
sit opinio qm̃ sedet eum sedere uecesse est. In utroq gͥ necessitas
in est. in hoc quidem sedendi. at uero in altero ueritatis. S nõ idcͥc
quisq sedet qm̃ uera est opiuio. s hoc pocius uera est quidem. qm̃
quempiam sedere precessit. Ita cuni causa ueritatis ex altera parte
procẽdat. inest tamen cõuuinis ii atraq necessitas. Similia de peo¬
uidentia futurisq rebus rationari patet Nami ⁊ si ĩdcirco
qm̃ futura sunt ꝓuidentur: non uero ideo qlũ ꝓuidentur euenitĩt
Nichilominus tãmen adeo uel uentura prouideri. uł ꝓuisa necesse
est euenire. Quod̾ at perimendam arbitrii libertatem solñ sa¬
tis est. Iam uero quam preposterum est ut eterne preẜientie tempo¬
ralium rerum euentus cansa esse dicatur. Qind est autem ali¬
ud arbitrari ideo deum futura qm̃ sunt euentura proiidere. quam
hec sicuti cum quid esse scio idipm̃ esse necesse est. Ita cum qͥd futͦmn

Expanded text:
coniectat ueram esse necesse est; atque e conuerso rursus, si de quopiam uera sit opinio quoniam sedet, eum sedere necesse est. In utroque igitur necessitas inest, in hoc quidem sedendi, at uero in altero ueritatis. Sed non idcirco quisque sedet quoniam uera est opinio, sed haec potius uera est quoniam quempiam sedere praecessit. Ita cum causa ueritatis ex altera parte procedat, inest tamen communis in utraque necessitas Similia de prouidentia futurisque rebus ratiocinari patet. Nam etiam si idcirco quoniam futura sunt, prouidentur, non uero ideo quoniam prouidentur eueniunt, nihilo minus tamen ab deo uel uentura prouideri uel prouisa necesse est euenire,1 quod ad perimendam arbitrii libertatem solum satis est. Iam uero quam praeposterum est ut aeternae praescientiae temporalium rerum euentus causa esse dicatur! Quid est autem aliud arbitrari ideo deum futura quoniam sunt euentura prouidere, quam  Ad haec sicuti cum quid esse scio, id ipsum esse necesse est, ita cum quid futurum
Abbreviated transcription (Latin):
co. Neq enim illam probo rationeni qua se quidam credunt hunc
questionis nodum posse dissoluere. Aunt enim non ideo quid ẽe uen
quid futurum est. id diuinam ꝓuidentiam latere non posse. Eoq mõdo
gere que ꝓuidentur s nece est que futura sunt prouideri. Quasi w
que cuius causa sit rer prescientia ne futurorũ necessitatis. An futuro
uecessitas prouidenne laboretur. Ac non illud demoustrare uitamur
quo quomͦ sese habeat ordo causarum uccͣm esse euentum prescitaꝵ
rerum. etiam si prescientia futuris rebus euemendi necessitatem n̾o
uideatur inferre. Et enim si quispiam sedeat opinionemͣ ^ eũ sedere

Expanded text:
co. Neque enim illam probo rationem qua se quidam credunt hunc quaestionis nodum posse dissoluere. Aiunt enim non ideo quid esse euequid futurum est, id diuinam prouidentiam latere non posse eoque modo ngere, quae providentur, sed necesse esse, quae futura sunt, provideri, quasi vero, quae cuius rei causa sit, praescientiane futurorum necessitatis an futurorum necessitas providentiae, laboretur ac non illud demonstrare nitamur, quoquo modo sese habeat ordo causarum, necessarium esse eventum praescitarum rerum, etiam si praescientia futuris rebus eveniendi necessitatem non videatur inferre. Etenim si quispiam sedeat, opinionem, quae eum sedere
Abbreviated transcription (Latin):
pites.qͣm̃ qui nc̃ credunt᷑ mesta pret̾e̾unt. Ar tu in hanc uite scenam nc̃ pͥmũ subitꝰ
hospes uenisti. Ullam ne hunianis reb inẽẽ ꝯstantiam reris. Cum ip̃m sepe hoĩem
ueloꝵ hora dissolusit. Nam ⁊ si rara fortuitis msinendi fides. ultimꝰ fñ inte dies
mor̾s quedam fortue est enã manentis. Quid gͥ refer re putas. tu ne illam n¬
riendo deseras. An te illa fugiendo.
um polo phebus roseis quadrigis

Expanded text:
putes, quoniam quae nunc creduntur maesta praetereunt. An tu in hanc uitae scaenam nunc primum subitus putes, quoniam quae nunc creduntur maesta praetereunt. An tu in hanc uitae scaenam nunc primum subitus hospesque uenisti? VI Iamne humanis rebus inesse constantiam reris, cum ipsum saepe hominem uelox hora dissoluat? Nam etsi rara est fortuitis manendi fides, ultimus tamen uitae dies mors quaedam fortunae est etiam manentis. Quid igitur referre putas, tune illam moriendo deseras an te illa fugiendo? Cum polo Phoebus roseis quadrigis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpiuqͥtatis genus est. pͥns carus ꝙͣ ꝓximus ẽẽ cepisti. Quis non te felicissimũ
cũ tanto splendore soceroꝵ eũ ꝯuigis pudore. tũ infiscule prolis qͦ oportunitate
nib dignitates ato singularẽ felicitatis tue cumulñ uenire delectat. Si quis
uerũ mortaliũ fructus. ullũ beatitudiis pondus ht̃. potit ne illiꝰ memoria
incis qͣntalib ingruentiũ maloꝵ mole deleritꝰ Cum duos parit᷑ ꝯsules libos¬
tuos  domo ꝓuchi. sub frequentiã patiũ. sub plebis alacͥtate uidisti. Cum eudẽ
in curia curules mlidentib. ni regie laudis orator ingenii głam facon̾dieq
ineriusti. Cũ mc̾co duoꝵ medius ꝯsulim cͥcũ fuse mlĩtud̾nus expetatõem
tumphali larguate saciasti. Pedisti ut opinor u̾bal fortine dum te ilia demulcet¬
nuͣm modumq letoꝵ tͥstiũ ue ꝯsideres. Athuc te felic̾ẽ negare nõ possis. Ꝙ si ĩdco

Expanded text:
propinquitatis genus est. prius carus quam proximus esse coepisti. Quis non te felicissimum propinquitatis genus est. prius carus quam proximus esse coepisti. Quis non te felicissimum cum tanto splendore socerorum, cum coniugis pudore, tum masculae quoque prolis oportunitate nibus dignitates: ad singularem felicitatis tuae cumulum venire delectat. Si quis rerum mortalium fructus ullum beatitudinis pondus . habet, poteritne illius memoria lucis quantalibet ingruen. tium malorum mole deleri, cum duos pariter consules liberos\'tuos domo provehi sub frequentia patrum, sub plebis alacritate vidisti, cum eisdem in curia curules insidentibus, tu regiae laudis orator ingenii gloriam facundiaeque meruisti, cum in circo duorum medius consulum circumfusae multitudinis exspectationem triumphali largitione satiasti? Dedisti, ut opinor, verba Fortunae, dum te illa demulcetnumerum modumque laetorum tristiumve consideres, adhuc te felicem negare non possis. Quodsi idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͣ diues.  qui trepidus gemens¬
Sese c̾redit egentem.
is gͥ si pro se tecũ fortuna loq̃ret᷑. qͥd ꝓfecto ꝯt᷑ hisceres non habe̾s. Aut si qͥd̾ est
qͦ querelam tuam iure tuearis. ꝓferas o̾portet. Dabimus dicendi locũ. Tñ
ego. Speciosa quidem ista sũt inꝙͣ. oblitaq rethorice ac musice melle dulcedi¬
nis. Tum tantum cũ audiunt᷑ oblectant. S miseris maloꝵ altior sensus est. Ita
cum hec Aurib insonare desierut. insitꝰ aĩmum meror p̾granat. Et illa. ita
est inqͥt. Hec euĩ nũdum morbi tui remedia. s adhuc ꝯtumaces adu̾sumcu¬
ratõnuni dolores fomẽta quedam sunt. Nam que in ꝓfundũ sese penetrent
Cum tempesturiũ fui̾t admonebo. Uerũpt᷑nͣ ne te existimari uelis miserũ. An
numerũ moduq felicitatis tue oblitus es: Taceo q desolatũ parente sumoꝵ te
iuiroꝵ cura suscepit. PDilectus es in affinitate pͥncipũ ciuitatis. ꝙ p̾siosissimum

Expanded text:
Numquam diues agit qui trepidus gemensese credit egentem. His igitur si pro se tecum Fortuna loqueretur, quid profecto contra hisceres non haberes; aut si quid est quo querelam tuam iure tuearis, proferas oportet, dabimus dicendi locum. – Tum ego: Speciosa quidem ista sunt, inquam, oblitaque rhetoricae ac musicae melle dulcedinis tum tantum cum audiuntur oblectant, sed miseris malorum altior sensus est; itaque cum haec auribus insonare desierint insitus animum maeror praegrauat. – Et illa: Ita est, inquit; haec enim nondum morbi tui remedia, sed adhuc contumacis aduersum curationem doloris fomenta quaedam sunt; nam quae in profundum sese penetrent cum tempestiuum fuerit ammouebo. Verumtamen ne te existimari miserum uelis; an numerum modumque tuae felicitatis oblitus es? Taceo quod desolatum parente summorum te virorum cura suscepit delectusque in affinitatem principum civitatis, quod pretiosissimum
Abbreviated transcription (Latin):
rS. Qneq tiłm iuiste confusionis ratio indeatur. ex te scire deudero. Mi
nus ctenim mirdier si misceri om̃ia fortuitis casibus crederem. Ninc
tuporem meum deus rector exaggerat. qui cum sepe bomis iocunda mã¬
sio aspera. Conti q bonis mala tribuat malis optata concẽdat
nisa causa deprehendatur: quid: est ꝙ a fortuitis casibus differre cre
datur. Nec mirum inqͥt si quid ordinis ignorata rõne te merarium
confusumq credatur S tu ꝙͣuis calusam tante dispositionis ignores. fũ
qͣm̃ uonis mundũ rector temperat rectur cũcta fieri ne dubites.

Expanded text:
r, quaeque tam injustae confusionis ratio videatur, ex te scire desidero. 288 r, quaeque tam injustae confusionis ratio videatur, ex te scire desidero. 288 Minus etenim mirarer, si misceri omnia fortuitis casibus crederem. Nunc stuporem meum Deus rector exaggerat, qui cum saepe bonis jucunda, malis aspera, contraque bonis dura tribuat, malis optata concedat, nisi causa deprehendatur, quid est quod a fortuitis casibus differre 5 videatur? Nec mirum, inquit, si quid ordinis ignorata ratione, temerarium confusumque credatur. Sed tu quamvis causam tantae dispositionis ignores, tamen quoniam bonus mundum rector temperat, recte fieri cuncta ne dubites.
Abbreviated transcription (Latin):
rimula u̾tutem relictam fas esset aspicere uicioꝵq sordes penarum
cruciatib se deposicuros uiderent compesatõe adipiscende probitatis
nec hos cruciatus esse dicerent. defensoꝵ operam repudiarent. Ac se
totos accusatorib iudicib q permuterent. ¶Ouo fit. ut apud sapien¬
tes nullus prorsus odio relinquatur locus. Nam bonos quis nisi stu¬
tissimus oderit. Malos uero odisse ratione clre it. Nam sicuti corpoꝵ
langor ita inciositas quidam est qͦi morbus animoꝵ. Cum egros corpore
minime dignos odio s pocius miseratõe censenius. multomag̾ non
insequendi s miserandi sunt qͦꝵ nẽces oĩ langore atrocior urget : peobitas.
uid tantos nuat excitare motus
Et ꝓpͥa fatum solicitare manu¬
Si mortem petitis ꝓpiquat ipsa¬
Sponte sua uolucͤs nec remorat᷑ equos
tuta sunt debedritur. Cur gͥ uersa uce mutentur. scelerumq suppli

Expanded text:
rimula uirtutem relictam fas esset aspicere uitiorumque sordes poenarum rimula uirtutem relictam fas esset aspicere uitiorumque sordes poenarum cruciatibus se deposituros uiderent compensatione adipiscendae probitatis, nec hos cruciatus esse ducerent defensorumque operam repudiarent ac se totos accusatoribus iudicibusque permitterent. Quo fit ut apud sapientes nullus prorsus odio locus relinquatur. Nam bonos quis nisi stultissimus oderit? Malos uero odisse ratione caret. Nam si, uti corporum languor, ita uitiositas quidam est quasi morbus animorum, cum aegros corpore minime dignos odio sed potius miseratione iudicemus, multo magis non insequendi sed miserandi sunt quorum mentes omni languore atrocior urget improbitas. Quod tantos iuuat excitare motus Et propria fatum sollicitare manSi mortem petitis, propSponte sua uolucres nec remoratur equosuta sunt, debeantur. Cur haec igitur versa vice mutentur, scelerumque suppli
Abbreviated transcription (Latin):
cui mortuo unis succeder&.
doctrinã eiꝰ. ẽẽ contra tẽplũ:
paternas leges. timebant
ne si om̃s crederent ĩ xp̃m
nemo remaneret qui cont
romanios ⁊ ciuitatẽ dĩ tem¬
plũ defender&.¬

Expanded text:
cui mortuo unus succederet, doctrinam ejus esse contra templum et paternas leges, timebant ne si omnes crederent in Christum, nemo remaneret qui contra Romanos civitatem Dei et templum defender
Abbreviated transcription (Latin):
i deuotione iustoꝵ. Mar¬
thia ministrabat dũqͥlibet
fidelis oꝑam de uocionis dño
ipẽdit. Lazarus .i. suscitati
p̾sentia dñi

Expanded text:
et devotione justorum. Martha ministrat, dum quilibet fidelis opera devotionis Domino impendit. Lazarus, id est suscitati praesentia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Suꝑiꝰ dixerant. hunc scimꝰun
sit. hic dicunt se nescire. s
nescire nos dicimus quẽ nes
abicimus.

Expanded text:
uperius dixerant, hunc scimus unde sit; hic dicunt se nescire. Sed nescire nos dicimus quae abjicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tionembone actionis. et
rõabilis scientie. q̃erudien¬
dis infide ñ sufficiunt. iusi
eis altitudo theologie addat᷑
spũ aliũ refectionũ plenitu¬
dinẽ ꝑducit

Expanded text:
tionem bonae actionis et rationalis scientiae, quae erudiendis in fide non sufficiunt, nisi eis altitudo theologiae addatuspiritualium refectionum plenitudinem perducit
Abbreviated transcription (Latin):
exerceantu & pascaittꝰ
face. demonstrat ei pat.¬
in hõib fiero accipienda
st. s mistice. Illis aut hec
secreta dic̾.ut ꝯt᷑bentur
lecta in errorẽ. bñ inteł
cũ patre. & ininoritate sua
utrãq resurrectionem.¬

Expanded text:
exerceantur et pascantur. facere, et demonstrat ei Patin hominibus fieret accipienda sunt, sed mystice. Ille autem haec secreta dicit, ut conturbentur, lecta in errorem, bene intelcum Patre, et minoritate sua utramque resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
.s. quo dispensationẽ meĩ inple¬
re debeo ⁊⁊ cũe uado. id eũ qui
me msit. ẽunc pati debeo. ⁊ qͥ
modo ñ uultis audire p̃sentẽ
i miracła facientem queretis
post resurrectionẽ ⁊ ascensio¬
ne̾ cũ tanta miracula fient. p
apłos m̃a uirtute. ⁊ cũ tat
copũcti de tanto seelre mor¬
tis xp̃i. dixerunt petroquid

Expanded text:
m, quo dispensationem meam implere debeo, et tunc vado ad eum qui me misit, tunc pati debeo. Et qui modo non vultis audire praesentem et miracula facientem, quaeretis me post resurrectionem et assensionem cum tanta miracula fient per apostolos mea virtute, et cum tanta compuncti de tanto scelere mortis Christi dixerunt Petro: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dũs posunt.a libtate
non ut plerũq
aliquis ab infirmi¬
tate I non illiquie
derũt . qui audito li
li lib̾tate.

Expanded text:
Dominus posuit a libertate, non ut plerumque aliquis ab infirmitate. Et non dixederunt, qui audito libli libertate.