comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum. cum in occultis
prȩmatur pondere uitior:
qui magna loquens &e par¬
ua oꝑans. cęlestia sonans
s terrena cogitans. scienti¬
a splendens intentione squa¬
lens⁊ in altum alas crigit
quasi iam uolaturus ad si¬
dera: s mens suis cupidita¬
tib uincta. totum corpus
depͥmit in ima. At pilosus
qui & incubo dicitur. am¬
mal petulcũ & hispidum.
& semꝑ ad coitum estuans.
libidinum significat incen¬
tiua ⁊ quib esau pilis obsitꝰ
uitioꝵ. post illecebras gu¬
le quib pͥmogenita sua uẽ¬
didit incitatus. alieigena¬
rum se illicita conuunctio¬
& matris offendens ocłos
benedictionem pͥmogenitiᷤ
debitam. amisit. Uideat cã¬
ritas ur̃a. Primo uenationi
deditus. exteriora interiorib.
uana seriis. inquietudinem
quieti prȩtulit: deinde gu¬
lam non frenans pͥmoge¬
nita perdidit ÷ p̾modũ in
utriusq parentis offensam.
puditiciã ꝓdidit: p̾tremo
a paterna benedictione ex¬
cludi promeruit. hȩc cum
plurimis hodieq accitari

Expanded text:
irtutum, cum in occultis prematur pondere vitiorum; qui magna loquens et parva operans, coelestia sonans sed terrena cogitans; scientia splendens, intentione scatens, in altum alas erigit, quasi jam volaturus ad sidera, sed mens suis cupiditatibus vincta totum corpus deprimit in ima. Sed pilosus qui incubo dicitur, animal petulcum et hispidum, et semper ad coitum aestuans, libidinum significat incentiva, quibus Esau pilis obsitus vitiorum post illecebras gulae, quibus primogenita sua vendidit incitatus, alienigenarum se illicita conjunctiot matris offendens oculos, benedictionem primogenitis debitam amisit. Videat charitas vestra. Primo venationi deditus, exteriora interioribus, vana seriis, inquietudinem quieti praetulit: deinde gulam non frenans, primogenita perdidit; postmodum in utriusque parentis offensam pudicitiam perdidit; postremo a paterna benedictione excludi promeruit. Haec cum plurimis hodieque actitari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝓphetam exprobrat di¬
cens. Prophete ꝓphetabant
mendatium ⁊ & sacerdotes
applaudebant manir:. &
popłs meus dilexit talia.¬

Expanded text:
phetam exprobrat, dicens: Prophetae prophetabant mendacium, et sacerdotes applaudebant manu, et populus meus dilexit talia
Abbreviated transcription (Latin):
ingerentes. Porro adulato¬
res sirenis congrue com¬
ꝑanturs qui blando qͥdẽ
s mortifero sono audientis
aurem demulcent: & nisi
prudentius aure obturata
transierit⁊ in scopulos su¬
perbie. uel in prȩsumptio¬
nis caribdim in ducent.
nedicitur. Infelix qui se
talib credit ⁊ relictoq ꝓpri¬
e conscientie testimonio a¬
lieno iuditio se deludendũ

Expanded text:
ddant. Porro adulatores Sirenis congrue comparantur, qui blando quidem, sed mortifero sono audientis aurem demulcent, et nisi prudentius aure obturata transierit, in scopulos superbiae, vel in praesumptionis Charybdim inducent. citur . Infelix, qui se talibus credit, relictoque propriae conscientiae testimonio, alieno se judicio deludendum
Abbreviated transcription (Latin):
tas ur̃a fr̃s mci. Multi ꝓ pec¬
catis suis corripiuntur a d̃no
affuguntur inopia. ꝑsecuci¬
onib acterunt᷑ ⁊ debilitant᷑
membris: diuersis morbor
generib excruciant᷑. O si n¬
chil correctionis ad miserit̾.
s sicue in ꝓsꝑis suꝑflui. ita
in aduersis inueniuntur
blasphemi⁊ suspendit uͥgã
gladiũ mittit in uagiaᷤ. tra¬
dens cos in desideria cordis
sui. ut cant in adinuentio¬
nes suas. Tũc letantur cum
male fecerint: & exultant¬

Expanded text:
tas vestra, fratres mei. Multi pro pectas vestra, fratres mei. Multi pro peccatis suis corripiuntur a Domino, affliguntur inopia, persecutionibus atteruntur, debilitantur membris, diversis tormentorum generibus excruciantur. Qui si nihil correctionis admiserint, sed, sicut in prosperis superflui, ita in adversis inveniantur blasphemi, suspendit virgam; gladium mittit in vaginam, tradens eos in desideria cordis sui, ut eant in adinventiones suas . Tunc laetantur, cum male fecerint . Tal
Abbreviated transcription (Latin):
e cadens potione: Repleuit
& inebriauit te amaritudiẽ
dñs:ͥ pocionauit te calice ire
sue. & sagitte cius infixe sunt
dibr: quarũ indignatio. ebi-¬
bit sp̃m tuum. Certe si ira¬
sceris. si murmuras. si indi¬
gnaris ⁊ si manum repellis
testaris: philisteus es cadens
potionem: inde rumã incur¬
rens. unde sperare poteras
erectionem. Notibi si auerce¬
rit zelum suum ã te. ut ul¬
tra ñ irascatur tibi: sicut ad
quosdã loquit᷑ ꝑ ꝓpham.
Non uisitabo suꝑ filias ur̃as
cũ fuerint fornicate: neq
suꝑ uxores ur̃as cũ adulte¬
rauerint. Infelices gͦ sunt de
quib conqueritur in psal¬
mis. Non audiuit popls m̃s
legem meam: & isrł ñ inten¬
dit mͥ. Non audiuit docentẽ.
ñ sustinuit corripientenx
illic rebelles & incredulr
hinc murmuriosi: utrobiq
ingrati. Qua gͥ pena plecten¬
dur⁊ quib ꝓ his afficientur
torm̃tis: Audi qđ sequitur.
Et dimisi eos scd̃m desideria
cordis eor. Intelligat cari¬

Expanded text:
e, cadens potione? Replevit e, cadens potione? Replevit et inebriavit te amaritudine Dominus; potionavit te calice irae ejus, et sagittae ejus infixae sunt tibi : quarum indignatio ebibit spiritum tuum. Certe si irasceris, si murmuras, si indignaris, si manum repellis edici, Philisthaeus es cadens potione, inde ruinam incurrens, unde sperare poteras erectionem. Vae tibi, si averterit zelum suum a te, ut ultra non irascatur tibi; sicut ad quosdam loquitur per prophetam: Non visitabo super filias vestras, cum fuerint fornicatae; neque super uxores vestras, cum adulteraverint . Infelices ergo sunt, de quibus conqueritur in Psalmis: Non audivit populus meus legem meam; et Israel non intendit mihi . Non audivit docentem, non sustinuit corripientem: illinc rebelles et increduli, hinc murmurosi, utrobique ingrati. Qua igitur poena plectentur; quibus pro his afficientur tormentis? Audi quod sequitur: Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum . Intelligat chari
Abbreviated transcription (Latin):
ma ÷ ut contempnens futu¬
ra. amplectat᷑ p̾sencia: in¬
chilq ultra desideret. quȩ
nichil qđ ultra sit sperat.
S & hoc qđ dicitur. ne lete¬
ris philistea omĩstu. ad ipsõ
congrue satis dirigitur. qui
minus grate diuina flagel¬
la suscipiunt: in ꝓsꝑitate
effusi. in aduersitate querelo¬
si÷ quos fauor elcuat: ꝑsecu¬
tio conturbat. Eia fr̃s ⁊ ut a¬
it apłs. quis est filius quẽ
ñ corripit pater: ftagellat
quippe omnem filium quẽ
recipit. Potest itaq & ipse di¬
ci ꝑcussor. qui ꝑcucit ꝙ sa¬
nat : mortificat & uiuificat:
deducit ad inferos & reducit.
Ipse cerce emituit uirgam
nr̃as ⁊ & inuerberib peccata
est diuine miscrationis indi¬
cium. qͣndo ñ parcit inpre¬
sent÷ qnͣdo ñ miseretur:
quãdo sepit uias nr̃as spinis.
& obcludit maceria. ut quȩ¬
rentes mortem ñ inuenia¬
mus ÷ qͣndo om̃s dulcedines
quib inhiamus multimo¬
da asꝑgie amaritudine. ne
inhereamꝰ. Quid tu philiste¬

Expanded text:
ma, ut contemnens futuma, ut contemnens futura, amplectatur terrestria, nihilque ultra desideret, quae nihil quod ultra sit speret. Sed et hoc quod dicitur: Ne laeteris Philisthaea omnis tu, ad ipsos congrue satis dirigitur, qui minus grate divina flagella suscipiunt; in prosperitate effusi, in adversitate querulosi; quos favor elevat, persecutio conturbat. Eia, fratres, ut ait Apostolus: Quis est filius, quem non corripit pater? Flagellat quippe omnem filium quem recipit . Potest itaque et ipse dici percussor, qui percutit et sanat, mortificat et vivificat, deducit ad inferos et reducit . Ipse certe virgam nostras, et in verberibus peccata es, divinae miserationis indicium, quando non parcit in praesenti; quando non miseretur, quando sepit vias nostras spinis, et occludit maceria, ut quaerentes mortem non inveniamus , quando omnes dulcedines quibus inhiamus, multimoda aspergit amaritudine, ne inhaereamus. Quid tu, Philisthae
Abbreviated transcription (Latin):
bri. Qa de radice colubri.e¬
gredietur regulus: de supbia.
dei contẽptus. Regulus rex
serpentium est. & dei contẽp¬
tus omniũ potencior uitioꝵ:.
quȩ tunc magis dampnabi¬
lia iudicant᷑ ⁊ qͣndo ñ ex ig¬
norantia uel infirmitate s
potius ex contẽptu generan¬
tur. Nascitur autem contẽp¬
tus ex suꝑbia: quia nisi pͥus
mens humana tumuerre⁊
ad sui crcatoris iniuriam ñ
erũpit. Et semen eius absor¬
bens uolucrem.Semen con¬
tẽptus. despatio est: quȩ con¬
fessionem excludit⁊ irridec
penitentiam: satisfactionẽ
abiurat. Impiꝰ cũ uenerit
in ꝓfundũ maloꝵ contẽp¬
nit ⁊ blasphemꝰ in dm. mni¬
quus in ꝓroximũ: ꝑniciosi¬
us seuiens in semetipsũ ⁊ qͥ
qͣm de uenia desꝑae. uicia
uiciis cumulans. ipsi despa¬
doni uchem̃ciora fomenta
ministrat. ꝑ uolucrem a¬
nimal pennatũ & celeriuo¬
latu supiora petentẽ. spes
lignificatur⁊ ꝑ qͣm terre¬
quib ad celestia ꝑuolatur.
animam declinat in infi¬

Expanded text:
bri. Quia de radice colubri egredietur regulus; de superbia Dei contemptus. Regulus rex est serpentium, et Dei contemptus omnium potentior vitiorum, quae tunc magis damnabilia judicantur, quando non ex ignorantia vel infirmitate, sed potius ex contemptu generantur. Nascitur autem contemptus ex superbia; quia nisi prius mens humana tumuerit, ad sui Creatoris injuriam non erumpit. Et semen ejus absorbens volucrem. Sic enim contemptus desperatio est, quae confessionem excludit, irridet poenitentiam, satisfactionem abjurat. impius, cum venerit in profundum malorum contemnit . blasphemus in Deum, iniquus in proximum, perniciosius saeviens in semetipsum: qui, quoniam de venia desperat, vitia vitiis cumulans, ipsi desperationi vehementiora fomenta ministrat. Per volucrem animal pennatum, et celeri volatu superiora petentem, spes significatur; per quam terrequibus ad coelestia volatur, anima declinat ad infi
Abbreviated transcription (Latin):
fusione animam inflans. pri¬
mo uirtutib reddit inanẽ:
deinde sub ipso timore. uicio¬
rũ putredinem generans. in
ea quȩ se euasisse glabatur
uitia. ꝓsternit. Igitur quasi
in uirtutũ culmine positos.
& iam nͨ in dño s in se głari
incipientes. alloquitur ser¬
mo ꝓpheticus: ne leceris in¬
quiens philistea omnis tur.

Expanded text:
ggestione animam inflans, primo virtutibus reddit inanem; deinde sub ipso timore vitiorum putredinem generans, in ea quae se evasisse gloriabatur, vitia prosternit. Igitur quasi in virtutum culmine positos, et jam non in Domino, sed in se gloriari incipentes, alloquitur sermo propheticus: Ne laeteris, inquiens, Philisthaea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Quamdiu uiuunt inte ui¬
cia. quor incentor est achar.
& colluctatio tͥ grauis est
cum carne & sanguine.cre¬
braq tͥ licet optime pug¬
nanti uulnera infligunt᷑ ⁊
ñ audee belua illa caput
crigere: ñ audet aduersus ti¬
midũ & paindum in ꝓcin¬
re conflictum. At si mor¬
tuo achaz. quieuerit in¬
centiua libidinũ: auaricie

Expanded text:
Quandiu vivunt in te vitia, quorum incentor est Achaz, et colluctatio gravis est tibi cum carne et sanguine crebraque tibi, licet optime pugnanti, vulnera infliguntur; non audet bestia illa caput erigere; non audet adversus timidum et pavidum in procinconflictum. At si, mortuo Achaz, quieverint incenti
Abbreviated transcription (Latin):
philistea: quȩ iam potiona¬
incipis ad inferiora de suꝑi¬
orib ruere: ne leteris. quia
cõminuta est uirga ꝑcusso¬
ris tui. Iste achar ꝑcussor nr̃
est: cui plerumq dat dñs uͥ
gam in manu ut ꝑcutiat
ut flagellet  afflgens tẽpta¬
tionib: & suggestionib quaci¬
ens.Quȩ quidem uirga tunc
cõminuitur: qͣndo ei temp¬
tandi potestas subtͣhitur. He
ris quasi colubrũ illũ uene¬
nosum tuis uirib iam ex¬

Expanded text:
Philisthaea, quae jam potionaincipis ad inferiora de superioribus ruere: ne laeteris, quia comminuta est virga percussoris tui. Iste Achaz percussor noster est, cui plerumque dat Dominus virgam in manu ut percutiat, ut flagellet; affligens tentationibus et suggestionibus quatiens. Quae quidem virga tunc comminuitur, quando et tentandi potestas subtrahitur. Veris, quasi colubrum illum venenosum tuis viribus exs
Abbreviated transcription (Latin):
lescit. Est autc̃ multiformiᷤᷤ
hec bestia: quȩ uix caueri
potest. extingui autẽ in hac
uita nullom᷑ potest: quip¬
pe cui mors sua. iite mat̾ia
sit: indeq robustius surgat:
quo cercius putabatur ex¬
tincta. Intelligitis quȩ dico.

Expanded text:
lescit. Est autem multiformis lescit. Est autem multiformis haec bestia, quae vix caveri potest, exstingui autem in hac vita nullo modo potest: quippe cui mors sua vitae materia sit, indeque robustius surgat, quo certius putatur exstincta. Intelligitis quae dico?
Abbreviated transcription (Latin):
NUS philistiim
qđ post onus
babilonis cũ
ur̃a caritate tͣc¬
tandũ suscepimꝰ. paucis qͥ¬
dem uerbis ꝓpheta comp̾¬
hendit: qui tam̃ sensuum
ꝓfunditate multoꝵ uerbo¬
rũ mat̾iam ministrarit.
Itaq fr̃s de allegoricis mon¬
tib ad plana tropologica
descendentes. ad ipsius one¬
ris pͥncipia redeamꝰ ⁊ dicamꝰ
ꝙ ꝑ philistiim suꝑbos quõq
intelligi. qui confidunt in
uirtute sua: & in multitu¬
dine gr̃arum sp̃ualiũ głan¬
tur. Hi sunt qui cum loch
egressi de sodomis. & mon¬
tem uirtutũ conscendenteᷤ.
inebriantur a duab sororib
supbia & uana gła & sic in¬
sensibiliter ad turpiora il¬
lect.etiam in abominatio¬
nes pessimas dilabuntur: ut
merito dicantur philistiim.
idest cadentes potione. Ui¬
deat caritas ur̃a fr̃s. Cum
naturaliter singłis expulsiˢ
uitiis. single uirtutes succe¬
dant ⁊ hec suꝑbia ucinior
uirtutib qͣm uiciis. qͣntoma¬
gis quisq ꝓfecerit: tanto
aduersus eum acrius conua¬

Expanded text:
nus Philisthiim, quod post onus Babylonis cum vestra charitate tractandum suscepimus, paucis quidem verbis propheta comprehendit; qui tamen sensuum profunditate multorum materiam ministravit. Itaque, fratres, de allegoricis montibus ad plana tropologica descendentes, ad ipsius oneris principia redeamus; dicamusque, per Philisthiim superbos quoque intelligi, qui confidunt in virtute sua, et in multitudine gratiarum spiritualium gloriantur . Hi sunt, qui cum Loth egressi de Sodomis , et montem virtutum conscendentes, inebriantur a duobus sororibus, superbia et vana gloria: et sic sensibiliter ad turpia illecti, etiam in abominationes pessimas dilabuntur, ut merito dicantur Philisthiim, id est cadentes potione. Videat charitas vestra, fratres, cum naturaliter, singulis expulsis vitiis, virtutes succedant, haec superbia vicinior virtutibus, quam vitiis, quanto magis quisque profecerit, tanto adversus eum acrius conva
Abbreviated transcription (Latin):
copiã. iccirco brcuit̾ & con¬
tinuatim sicuc pocumnus
enodauimꝰ. ut & facilius in¬
telligeret᷑ .&. ãmemoria dif¬
ficilius laberet᷑ . & moralis
expositio q̃ sequi debet. gͣ¬
tius audiret᷑. qͣm uolo uos
in crastinũ differre. ne uel
saciatos cibo. uel fatigatos
labore uidear oncrare. Urĩs
autẽ orationib munitꝰ. qͥc¬
quid ille sp̃c qui reuelat mi¬
steria suggesserit. ad urãm
edificationẽ cras inmedio ꝓ¬
fercmꝰ. ad laudem & głam¬

Expanded text:
copiam, idcirco breviter et continuatim, sicut potuimus, enodavimus, ut et facilius intelligeretur, et a memoria difficilius laberetur, et moralis expositio, quae sequi debet, gratius audiretur: quam volo vos in crastinum differre, ne vel satiatos cibo, vel fatigatos labore videat onerare. Vestris autem orationibus munitus, quidquid ille Spiritus, qui revelat mysteria, suggesserit, ad vestram aedificationem cras in medium proferemus, ad laudem et g
Abbreviated transcription (Latin):
accenus de his qͥ
moabitice sapien¬
tie & uanitati re¬
iugum suaue & onus leue phi¬
losophice suꝑbie pretulerunt.
sc̃s ysaias oraculũ texuit. nunc
contra cos qui ꝓpria suꝑbia
excecati in erroris sui tenebri
ꝑdurarunt. sententiam diri¬
git ꝓpħalem. Ait gͦ. Audiui¬
mus suꝑbiam moab. suꝑbꝰ ẽ
ualde. Quid philosophis illis
suꝑbius qͥ ad ea que de xp̃o
diuina crcduntur quasi ad
celum ascendere non ualen¬
tes. ea uero que de humanita¬
te illiꝰ cisseruntur quasi uile
oliquid & terrenũ dedignan¬
tes in uentoso hoc aere inter
celum & t̾ram socii demonũ
pependerunt: Quid illis suꝑ¬
buis. qui dicentes se sapientes
ẽt. ueram dĩ sapientiã contẽp¬
serunt. elati. inflati. uita irre¬
ligiosi. cultu suꝑsticiosi: Suy¬
bia eius & arrogantia eiꝰ & in¬
dignatio eiꝰ. plus qͣm fortitudo
eius. Tria quedã ꝓposuit. suꝑ¬
biam arrogantiã. indignatio¬
nẽ. Suꝑbia in corde. arrogan¬
tia in sermone. indignatio in

Expanded text:
Hactenus de his qui Moabiticae sapientiae et vanitati rejugum suave et onus leve philosophicae superbiae praetulerunt, sanctus Isaias oraculum texuit: nunc contra eos qui propria superbia excaecati in erroris sui tenebris perduraverunt, sententiam dirigit prophetalem. Ait ergo: Audivimus superbiam Moab, superbus est valde. Quid philosophis illis superbius, qui ad ea quae de Christo divina creduntur, quasi ad coelum ascendere non valentes, ea vero quae de humanitate ejus asseruntur, quasi vile aliquid et terrenum dedignantes, in ventoso hoc aere inter coelum et terram, socii daemonum, pependerunt? Quid illis superbius, qui dicentes se sapientes esse, veram sapientiam contempserunt, elati, inflati, vultu irreligiosi, cultu superstitiosi? Superbia ejus, et arrogantia ejus, et indignatio ejus plus quam fortitudo ejus. Tria quaedam proposuit, superbiam, arrogantiam, indignationem. Superbia in corde, arrogantia in sermone, indignatio in
Abbreviated transcription (Latin):
quib mens de unis ad suꝑio¬
ra. ad uirtutes de uiciis qͦdã
sp̃c feruore conscendit. Cse¬
bon quippe cogitationeᷤ. ele¬
ale ascensio interp̾cat᷑. Cogi¬
tationib enim ascendimꝰ &
descendimꝰ. Descendimꝰ recor¬
datione. in imaginationẽ.i.
i maginatione in delectationẽ
delectatione in consensum.
consensu in accũ. Cui cum

Expanded text:
quibus mens de imis ad superioquibus mens de imis ad superiora, ad virtutes de vitiis quodam spiritus fervore conscendit. Heseba quippe cogitationes, Eleale vero ascensio interpretatur; cogitationibus enim ascendimus et descendimus. Descendimus recordatione in imaginationem, imaginatione in delectationem, delectatione in consensum, consensu in actum. Cui cum
Abbreviated transcription (Latin):
bitet: hoc est qͦd ꝑ sc̃m yscu¬
am ipse ꝓsequit᷑ dicens. Suꝑ
hoc plorabo in fletu iazer.ui¬
neam sabama. Qd oremꝰait
paulus sicut oportet nescimꝰ.
idest uim & forcitudinẽ sci¬
entie scł̃aris . & uineam sa¬
bama errantiũ uidelicet
multitudinẽ. quia scõs ob de¬
siderium salutis eoꝵ. uel ob
ꝑditionis illoꝵ dolorẽ. gem̃¬
tes facit & flentes. Quãuis
Vnde & sequit᷑. In ebriabo te
lacͥma mea esebon &. eleale
lacͥma dixit. idest lacͥmis.
singłarem numerũ ponens
pro plurali. sicut est illud
inpsalmo. Dixit & uenit lo¬
custa & brucus. Itaq plora¬
tu flecu lacͥmisq scõꝵ illi m¬
ebriantur. qui luctu p̾cibq
eoꝵ ab errore inciisq conu̾si
& salubri quadã mentis ali¬
enatione que retͦ sunt obli¬
uscẽces. & se in ea que ante
sunt extendentes. deficiunt
ab eo qͦd erant. & ĩcipiunt ẽc̃
quod ñ erant. hec ebrietas
spiritalis in cogitationib fit.

Expanded text:
bitet? Hoc est quod per sanctum Isaibitet? Hoc est quod per sanctum Isaiam ipse prosequitur, dicens: Super hoc plorabo in fletu Jazer vineam Sabama.--Quid oremus, ait Paulus, sicut oportet, nescimus; id est vim et fortitudinem scientiae saecularis, et vineam Sabama, errantium videlicet multitudinem, quia sanctos ob desiderium salutis eorum, vel ob perditionis illorum dolorem, gementes facit et flentes, quamvis Unde sequitur. Inebriabo te lacryma mea, Hesebon et Eleale. Lacryma dixit, id est lacrymis, singularem numerum ponens pro plurali, sicut illud est in Psalmo: Dixit et venit locusta et bruchus . Itaque ploratu, fletu lacrymisque sanctorum illi inebriantur, qui luctu precibusque eorum ab errore vitiisque conversi, et salubri quadam mentis alienatione quae retro sunt obliviscuntur, et se in ea quae ante sunt extendentes, deficiunt ab eo, quod erant; et incipiunt esse quod non erant. Haec ebrietas spiritualis in cogitationibus fit,
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Erraucrunt in deserco.
de flagellis umec hoc dictũ
puto. erroꝵ scilicet discipłis.
qui uidentes ubiq sapienti¬
am deseri scłarem. ꝑ diu̾sdͤ
philosophor sectas cogitati¬
one & animo discurrentes.
quasi ꝑ deuia queq erran¬
tes. qͦm fugerent quã tene¬
rent. qͣm defenderent nesci¬
ebant. At dm̃ gentiũ sicut
subsequent̾ ostendit᷑ tͣnsie¬
runt mare. quia ñ solum
mundi huiꝰ sopientes. s eciã
ad om̃s gentes que maris no
descendert mare in nauib.
& facientes oꝑationes maqͥs
multis. idest miracła in gen¬
tium popłis. uiderunt oꝑa
dm̃. qualis idelicet in gen¬
diũ conu̾sione mutatio
fucrit dextere excelsi. &mi¬
rabilia ciꝰ in ꝓfundo. quib
tenebrosis hominũ cordib ip¬
sis foris plantantib & rigan¬
tib interiꝰ increm̃tũ prestite
ingenii subtilitatẽ. tantã in
sus uiuacitatẽ ꝑditũ iri. qua
pietate cõmoti sunt. qͥ com¬
passione soluti. qͣ misclia af
fecti. quot ꝓ eis fuderunt la

Expanded text:
tur: Erraverunt in deserto. De flagellis vineae hoc dictum puto, errorum scilicet discipulis, qui videntes ubique sapientiam deseri saecularem, per diversas philosophorum sectas cogitatione et animo discurrentes, quasi per devia quaeque errantes, quam fugerent, quam tenerent, quam defenderent nesciebant. Sed domini gentium, sicut subsequenter ostenditur, transierunt mare, quia non solum ad mundi hujus sapientes, sed etiam ad omnes gentes, quae maris nomdescenderunt mare in navibus, et facientes operationes in aquis multis , id est miracula in gentium populis, viderunt opera Domini, qualis videlicet in gentium conversione mutatio fuerit dexterae Excelsi, et mirabilia ejus in profundo, quibus tenebrosis hominum cordibus, ipsis foris plantantibus et rigantibus, interius incrementum praestiteringenii subtilitatem, tantam in sus vivacitatem perditum iri, qua pietate commoti sunt, qua compassione soluti, quot pro eis fti, quot pro eis fuderunt lac
Abbreviated transcription (Latin):
& filios isrł̃ quos in seruitutẽ
redegerit. in luto & paleis de¬
sudare cõpellit. De talib eci¬
am laterib sapientes huius
scli & ꝑuersoꝵi dogmatũ as¬
sertores. contra xp̃i eccłiam
murum crexerunt. crean¬
tes sibi discipłos qui & erro¬
rem defenderent obstinatiꝰ.
&. ca que obicerent᷑. subtiliꝰ
ꝓpulsarent. Suꝑ hunc itaq
cocti lat̾is murũ letant᷑ ip̃i
qui erigunt. quib optimũ
est ut scĩ p̾dicatores ipsius
muri rumam plagasq lo¬
qͣntur. ut timore corrigant᷑
qui securitate ninna ꝑicli¬
tabantur. Ait gͦ ꝓpħa. His
qui letant᷑ suꝑ muros cocti
lat̾is loqͥmin plagas eiꝰ qm¬

Expanded text:
et filios Israel, quos in servitutem et filios Israel, quos in servitutem redegerit, in luto et paleis desudare compellit . De talibus etiam lateribus sapientes hujus saeculi et perversorum dogmatum assertores, contra Christi Ecclesiam murum erexerunt, creantes sibi discipulos, qui et errorem defenderent obstinatius, et ea quae objicerentur subtilius propulsarent. Super itaque cocti lateris murum laetantur ipsi qui erigunt: quibus optimum est ut sancti praedicatores ipsius muri ruinas plagasque loquantur, ut timore corrigantur, qui securitate nimia periclitabantur. Ait ergo propheta: His qui laetantur super muros cocti lateris loquimini plagas e
Abbreviated transcription (Latin):
cem̃tarii nr̃i salomonis. do¬
in hoc atͥo illiꝰ irłm celestis.
&. correptionib tundunt .&.
u̾bcrib incidunt. & doctrina
complanant. & morib sibi
ac fide conformant. & ututib
quadrant. ut de iis ad suꝑio¬
ra tͣnͣslati. illiꝰ templi sacris
parietib inserant᷑. de quo ce¬
cinit sc̃s dauid. Sc̃m ẽ tem¬
plum tuũ mirabile in equi¬
tate. hi structores suꝑ huius¬
te. in campo sennaar qͦd int̾¬
pretat᷑ fetor cor. quasi in la-¬
ta illa uia que ducit ad mor¬
tem. inqua luxuria fetet.
suꝑbie erigunt turrẽ. late¬
res querunt. qui de molli lu¬
to compacti in igne durant᷑.
habentes quidc̃ lapidũ simi¬
litudinẽ. sed uͥtutem ignoran¬
tes.Talia sunt lutea corda
carnaliũi quȩ peccandi con¬
suetudine & m̃tis obstinatioẽ
durantur. repellentes sagntaᷤᷤ
acutas. quib ad debellandas
urbes moabiticas. xp̃i milites
armantur. De huiꝰmodi late¬
rib pharao urbes construre.

Expanded text:
caementarii Salomonis nocaementarii Salomonis noin hoc atrio illius Jerusalem coelestis, et correptionibus tundunt, et verberibus incidunt, et doctrina complanant, et moribus sibi ac fide conformant, et virtutibus quadrant, ut, de imis ad superiora translati, illius templi sacris parietibus inserantur, de quo cecinit sanctus David: Sanctum est templum tuum, mirabile in aequitate . Hi structores ite in campo Sennaar , quod interpretatur fetor eorum, quasi in lata via, illa quae ducit ad mortem, in qua luxuria fetent, superbiae erigunt turrem; lateres quaerunt, qui de molli luto compacti in igne durantur, habentes quidem lapidum similitudinem, sed virtutem ignorantes. Talia sunt lutea corda carnalium, quae peccandi consuetudine et mentis obstinatione durantur, repellentes sagittas acutas, quibus ad debellandas urbes Moabiticas Christi milites armantur. De hujusmodi lateribus Pharao urbes construit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uolentes. Pocest pret̾ea ꝑ
hunc ululatũ dolor ille si¬
gnificari. quẽ illos in et̾no¬
igne ẽẽ passuros ñ dubitamꝰ.
Unde ꝓph̃a scõs p̾dicatores al¬
loquit᷑ dicens. His qui letan¬
tur suꝑ muros cocti lateris
loquimim plagas eiꝰ. O pre¬
dicatores mei loqͥmim pla¬
gas moab. si forte uideant
& intelligant & conu̾tant᷑
& sanem cos. Loqͥmini autẽ
his maxime qui letant᷑ suꝑ
muros cocti lateris. filii adõ
qͦndam discedentes aborien¬
te in campo sennaar turrẽ
inchoant. cuiꝰ altitudo ad ce¬
lum usq ꝑtingens. diluuii
si forte iterũ emersiss arce¬
ret ꝑicłm. Habebant autem
lateres ꝓ lapidib. & ꝓ cem̃to
bitumen. Pharao quoq filioᷤ
isrł quos dura scruitute pre¬
mebat. lat̾iciis muris urbes
cdificare coegit. At salomor
ex p̾ciosis lapidib templũ in¬
struit. sic quadratis. sic poli¬
uicem conformatis. ut cum
parietib insererent᷑. nec au¬
dicus sit in templo aut mal¬
leus tundens aut securis in

Expanded text:
uperbus. Potest praeterea per hunc ululatum dolor ille significari, quem illos in aeternum esse passuros non dubitamus. Unde propheta sanctos praedicatores alloquitur dicens: His qui laetantur super muros cocti lateris, loquimini plagas ejus. O praedicatores mei, loquimini plagas Moab, si forte videant et intelligant, et convertantur, et sanem eos. Loquimini autem his maxime qui laetantur super muros cocti lateris. Filii Adam quondam descendentes ab Oriente in campo Sennaar turrem inchoarunt, cujus altitudo ad coelum usque pertingeret; diluvii, si forte iterum demersisset, arceret periculum. Habebant autem lateres pro lapidibus, et pro caemento bitumen . Pharao quoque filios Israel, quos dura servitute premebat, lateritiis muris urbes aedificare coegit . At Salomon ex pretiosis lapidibus templum exstruxit, sic quadratis, svicem conformatis, ut, cum parietibus insererentur, nec auditus sit in templo aut malleus tundens, aut securis inc
Abbreviated transcription (Latin):
In his autẽ nichil ꝓficientib
is fremebant & tabescebant.
&e cd micem dolebant &
murmurabant. Et hoc est
quod sequit᷑. Iccirco ulula¬
bit moab. ad moab umuer¬
sus ululabit. De hoc ulula¬
tu latius disputauimꝰ. suꝑ¬
eo loco ubi scͥptũ est. Propt̾
hoc expediti moab ulula¬
bunt. anma eius ululabit
sibi. Uniu̾sus moab ululat
ad uniu̾sum. contra bonũ
pessimus. contͣ conu̾sũ au̾i¬
sus. contͣ humilem suꝑbus.

Expanded text:
In his autem nihil proficientibus is fremebant et tabescebant, et ad invicem dolebant et murmurabant. Et hoc est quod sequitur: Idcirco ululabit Moab ad Moab, universus ululabit. De hoc ululatu latius disputavimus, super loco, ubi scriptum est: Propter hoc expediti Moab ululabunt, anima ejus ululabit sibi. Universus Moab ululat ad universum, contra bonum pessimus, contra conversum adversus, contra humilem superbus.
Abbreviated transcription (Latin):
nient̾ autẽ dicit᷑ uinca saba¬
ma. quod int̾pretat᷑ attollẽs
altitudinem. inflatilem il¬
lam scientiã expͥmens de
qͣ dicit apl̃s. Scientia inflat.¬

Expanded text:
nienter autem dicitur vinea Sabama, quod interpretatur attollens altitudinem: inflabilem illam scientiam exprimens, de qua dicit Apostolus: Scientia inflat
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia conuenientes reges &
gentes. a finib terrȩ clama¬
rent ad dñm: unanmes uno
cum ait. Dñs p̾cepit milicie
belli: uenientib de terra ꝓcul.
Miliciam belli reges uocat &
gentes: illius utiq belli. quo
ad debellandam confusioniˢ
ciuitatẽ. eiusq pͥncipes. aeri¬
as scilicet potestates. poten¬
tiam regũ. diuitũ głam. in¬
dustriam sapientiũ. candẽ
autẽ fidem gentiũ excitauit.
hec est illa milicia. quȩ ue¬
nit a terra ꝓcul: adeius dif¬
ferentiam quȩ quasi de ꝓximo

Expanded text:
Ecclesia convenientes reges et Ecclesia convenientes reges et gentes, a finibus terrae clamarent ad Dominum, unanimes uno cum ait: Dominus praecepit militiae belli: venientibus de terra procul . Militiam belli reges vocat et gentes: illius utique belli, quo ad bellandum adversus confusionis civitatem, ejusque principes, aerias scilicet potestates, potentias regum, divitum gloriam, industriam sapientium, tandem autem fidem gentium excitavit. Haec est illa militia quae venit a terra procul, ad ejus differentiam, quae quasi de proximo
Abbreviated transcription (Latin):
duerant. data pace eccłiis.
& p̾dicandi licentia sancti̾.
in uoce exultationis & confes¬
sionis ad montes conscende
sta. Suscipiant montes pacẽ
popło. Et alias. fundametita
tes ad quos leuamus ocłos
nr̃os. ut inde ueniat auxiliũ
nobis: ut eoꝵ uidelicet & il¬
luminem᷑ sapientia: & erudi¬
amur exemplo. Uox sonitus
regũ: & gentiũ congͣgatarũ.
In sonitu terror ostenditur
quo credentes in xp̃m reges.
imꝑiali edicto. templa sub¬
rui. confringi idola: sacrificia
sacrilega aboleri isser̃t. No¬
cem itaq sonitus idest terroriᷤ
eoꝵ suꝑ babilonem. ꝓphȩta
sprituali auditu ꝑcipiens.
uox inquit sonitus regum
Qm̃ autem exemplo suꝑiori.
inferiores. exemplo diuitũ
pauꝑes: exemplo fortium de¬
Et gentiũ congregatarũ. Quo-
gentes. ut esset uox una omni¬
um: una omniũ in eadẽ sen¬
tentia desiderioq uoluntas.
Ec tamen congregate sunt: uo¬
cate nimirũ aboriente & occi¬
dente. ab aquilone & meridie:
ut muna catholica & apłica

Expanded text:
et data pace Ecclesiis, et praedicandi licentia sanctis, in voce exsultationis et confessionis ad montes conscendersta. Suscipiant montes pacem populo . Et alias: Fundamenta etes, ad quos levamus oculos nostros, ut inde veniat auxilium nobis, ut eorum videlicet illuminemur sapientia, et erudiamur exemplo. Vox sonitus regum et gentium congregatarum. In sonitu terror ostenditur, quo credentes in Christum reges, imperiali edicto templa subrui, confringi idola, sacrificia sacrilega aboleri jusserunt. Vocem itaque sonitus, id est terroris eorum super Babylonem, propheta spirituali auditu percipiens. Vox, inquit, sonitus regum. Quoniam autem exemplo superiorum inferiores, exemplo divitum pauperes, exemplo fortium deEt gentium congregatarum. Non gentes, ut esset vox una omnium, una omnium in eadem sententia desiderioque voluntas. Et tamen congregatae sunt: vocatae nimirum ab Oriente, ab Occidente, ab Aquilone et Meridie, ut in una catholica et apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
erant: sine lege. sine fide. si¬
ne deo. in hoc mundo. Longe
erant ⁊ quib dñabantur ui¬
tia. a quib longe exulabãt
uirtutes: quib spes nulla
cȩlestium nulla expectatio
futuroꝵ. Unde conuemient̾
ait. Uenientib deterra ꝓcul.
De terra sanȩ. texrenis
scilicet. luteisq rez opib:
de tȩxrenis affectib & cupidi¬
tatib ÷ de mundi huius de¬
sideriis & inquinationib.¬

Expanded text:
erant, sine lege, sine fide, sine Deo in hoc mundo? Longe erant, quibus dominabantur vitia, a quibus exsultabant virtutes, quibus spes nulla coelestium, nulla exspectatio futurorum. Unde convenienter ait: Venientibus de terra procul. De terra sane, terrenis scilicet, luteisque operibus, de terrenis affectibus et cupiditatibus, de mundi hujus desideriis et inquinationib
Abbreviated transcription (Latin):
tium: uox sonitus regũ & gen-¬
dium congregatarũ. Primũ
querendũ est cuius uox ista
sit. ꝓphetȩ an dñi⁊ deinde
utrum prȩceddentib senten¬
de continuatione cohereat:
an alterius ꝓphetiȩ sit uox
ista pͥncipium. quam a suꝑio¬
ri. diuersitas sententiarũ dis¬
iungat. Michi uidetur uerba
ista ꝓphetȩ esse exultantis.
& in quendã se mentis iubi¬
lum ꝓ his quȩ in sp̃u uiderat
atcollentis: quȩ suꝑiorib sic
conuenire manifestum est.
Cernens quippe post ꝑsecuti¬
onis diuturna ac dura discͥ
cantem. & in eius gła exul¬
tantẽ: magnãq scõꝵ mul-¬
titudinẽ qui ꝑsecutionis tẽ¬
ꝑe. in antris specubq lacue¬
rant.cum mira alactate ubi-¬
q discurrere. & uerbũdei li¬
bera iam uoce & fronte p̾di-¬
care ⁊ potentesq secli. reliqͥ

Expanded text:
 vox sonitus regum et gentium congregatarum. Primum quaerendum cujus vox ista sit, prophetae, an Domini. Deinde, utrum praecedentibus sententiae continuatione cohaereat, an alterius prophetiae sit vox ista principium, quam a superiori diversitas sententiarum disjungat. Mihi videntur verba ista prophetae exsultantis, et in quemdam se mentis jubilum pro his, quae in spiritu viderat, attollentis, quae superioribus sic convenire manifestum est. Cernens quippe post persecutionis diuturna, ac dura discricantem, et in ejus gloria exsultantem, magnamque sanctorum multitudinem, qui persecutionis tempore in antris, specubusque latuerant, cum mira alacritate ubique discurrere, et verbum Dei libera jam voce et fronte praedicare, potentesque saeculi, reli
Abbreviated transcription (Latin):
terrore compͥmere:ex ha¬
bundantia cordis. in uocem
erupit exultationis. Uox
multitudinis in montibus.
Quod cũ quodã hiatu: qua¬
si admirando & exultando
legendum est. Uidebatur ita-¬
q sibi ꝓpħa ipsam uocem
p̾dicantium & exultantium.
erudientium & corripientium
audire in spũ. & ait. Uox mul¬
titudinis in montib. Mons si¬
gnificat euidentiam ÷ quia ñ
potest ciuitas ab scondi suꝑ
mondem posita ÷ nec pocest
uox eius ñ audiri. qui loquit᷑
inmonte. Itaq regnante per
imꝑatores eccł̃ia. iam ñ erat
latere in tenebris ⁊ iã ñ erat
inangulis susurrare: data
lent. doctͥna euangłica eru¬
diendi. Ait ergo. Nox multi¬
tudinis in montib: quasi popu¬
lor frequentiũ. Tantus quip¬
uideretur comꝑandus. Qđ
si ꝑ multitudinẽ popłoꝵ fre¬

Expanded text:
ex abundantia cordis in vocem prorupit exsultationis. Vox multitudinis in montibus. Quod cum quodam hiatu quasi admirando, et exsultando legendum est. Videbatur itaque sibi propheta ipsam vocem raedicantium et exsultantium, erudientium et corripientium audire in spiritu, et ait: Vox multitudinis in montibus. Mons significat eminentiam, quia non potest civitas abscondi supra montem posita , nec vox on audiri, qui loquitur in monte. Itaque regnante per imperatores Ecclesia, jam non erat latere in tenebris, jam non erat in angulis susurrare, data lent doctrina evangelica erudiendi. Ait ergo: Vox multitudinis in montibus, quasi populorum frequentium. Tantus quipvideretur comparandus. Quod si per multitudinem pop
Abbreviated transcription (Latin):
parandi. separati iustificandi.
iustificati głorificandi. De qͥb
saluator. Messis quidẽ mul.¬
ta: oꝑarii aucẽ pauci. Per
uadenda fuit babilon ciuitaᷤ
confusionis⁊ in qua uitiis &
errorib. cũ reꝓbis captiui te¬
nebantur electi: & eorũ sepa.¬
ratione destruenda. Et hoc
onus primũ babilonis: qđ
uidit ysaisas filius amos.
Codum qutẽ huius destructi¬
onis ꝓphetico sermone descri¬
bens: ita exorsus est. Suꝑ monr¬
tem caliginosũ leuate signũ:
exaltate uocem ⁊ leuate ma¬
nũ: & ingrediantur portas
ctiam benedicendo uel quasi
maledicendo. aliqͣndo aliquid
agendo. plerũq uero quasi pre

Expanded text:
parandi, separati justificandi, parandi, separati justificandi, justificati glorificandi. De quibus Salvator: Messis quidem multa; operarii autem pauci . Per vadenda fuit Babylon civitas confusionis, in qua vitiis et erroribus cum reprobis captivi tenebantur electi, et eorum separatione destruenda. Et hoc onus primum Babylonis, quod vidit Isaias, filius Amos. Modum autem hujus destructionis prophetico sermone describens, ita exorsus est: Super montem caliginosum levate signum, exaltate vocem, levate manum; ingrediantur portas etiam benedicendo, vel quasi maledicendo, aliquando aliquid agendo, plerumque vero quasi pr
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus uero plenũ. qͣndo
habundant omnia÷ qͦndo
multiplici fruge suis respon.¬
det terra cultorib. nudusq
ꝑ agrũ cursitat messor qͣn
ubiq inuineis celeuma can¬
tatur: qͣndo horrea replent᷑
frumento. & torcularia uino
redundant. Ueniat nc̃ in
mentẽ saluatoris de frum̃¬
to ⁊itaniisq parabola: & qͥd
triticũ. qͥd tirania esse dixerit.
aduertamꝰ. Semen inquit
bonũ: hi filii sunt regni. ⁊i¬
zana: filii nequã. Filios utiq
regni eos uocans. quos mise¬
ricordia predestinauit ad
uitã: filios nequã qͦs iusticia
preuidit ad penam. Igitur
ante aduentũ dm̃ nr̃i. filiis
nequã omnẽ pene suꝑficiẽ
terre occupantib & paucis.¬
simis inter eos regni dei filiis
latitantib. fames uerbi dei
cuncta ꝑuaserat: tempꝰq ua.¬
cuũ & inane. spiritalib oꝑari.¬
is. nichil in quo laborarent.
reliquerat. Uenit autẽ pleni.¬
tudo temꝑis⁊ qͦndo ubiq ter.¬
rarũ habundabant. hi qui ã
babilonicis errorib fuerant se.¬

Expanded text:
Tempus vero plenum, quando abundant omnia, quando multiplici fruge suis respondet terra cultoribus, nudusque per agrum cursitat messor; quando ubique in vineis celeuma cantatur; quando horrea replentur frumento, et torcularia vino redundant. Veniat nunc in mentem Salvatoris de frumento zizaniisque parabola, et quid triticum, quid zizania esse dixerit, advertamus. Semen, inquit, bonum, hi filii sunt regni; zizania, filii nequam . Filios utique regni eos vocans, quos misericordia praedestinavit ad vitam; filios nequam, quos justitia providit ad poenam. Igitur ante adventum Domini nostri filiis nequam omnem pene superficiem terrae occupantibus, et paucis inter eos regni Dei filiis latitantibus, fames verbi Dei cuncta pervaserat, tempusque vacuum et inane spiritualibus operariis nihil, in quo laborarent, reliquerat. Venit autem plenitudo temporis, quando ubique terrarum abundabant hi, qui a Babylonicis erroribus fuerant se
Abbreviated transcription (Latin):
sexuum coniunctione. suo
singłis generi posteritatẽ
ꝓcreantib ÷ solus homo in
contemptum dei. in contu¬
meliam sui. in omniũ re¬
rum iniuriam. tante ꝑuer¬
sitati ꝓpriam exponit natu¬
ram: ut dotum qͦd d̃s insti¬
tuit qđ ratio ꝓbauit. qͦd con¬
firmauit usus. ꝑuertere
non formidet. Ue tibi ciui¬
tas confusionis quȩ tot ho¬
die huiꝰ flagitii tabe cor¬
rumpis÷ ut merito tibi¬
sodomitana & gomorrẽa
subuersio ã iusto recͥbutore
paretur: ut eis similis ui-¬
dearis in pena÷ quib te si¬
miłẽ exhibuisti in culpa.
Et tu gͦ sicut sodoma & go¬
morra subuerteris ⁊ ut głe
tuȩ. diuitiarũ tuarũ. po¬
tetie tue. inmundarumq:
uoluptatum tuarũ. nul¬
la tibi saltem sit nisi add
penam recordatio: s sit
tibi pro suaui odore fetorᷤ
uer mes ꝓ cultu. ꝓ libidi¬
ne incendium: ꝓ breuissi¬
ma uoluptate eternum
supplicium. Non habitabi

Expanded text:
sexuum conjunctione, suo singulis generi posteritatem procreantibus; solus homo in contemptum Dei, in contumeliam sui, in omnium rerum injuriam, tantae perversitati propriam exponit naturam, ut totum quod Deus instituit, quod ratio probavit, quod confirmavit usus, pervertere non formidet. Vae tibi, civitas confusionis, quae tot hodie hujus flagitii tabe corrumpis, ut merito Sodomitana et Gomorrhaea subversio a justo retributore paretur, ut eis similis videaris in poena, quibus te similem exhibuisti in culpa. Et tu ergo sicut Sodoma et Gomorrha subverteris, ut gloriae tuae, divitiarum tuarum, potentiae tuae, immundarumque voluptatum tuarum, nulla tibi saltem sit, nisi ad poenam, recordatio; sed sit tibi pro suavi odore fetor, vermes pro cultu, pro libidine incendium, pro brevi voluptate aeternum supplicium. Non habitabi
Abbreviated transcription (Latin):
qui condidit tanta prudentia
lium sensuũ. in numerabilium
capax esset sententiarũ: qua¬
rũ cum istas uni. illas alteri
reuelaret ⁊ ad exercitandũ in.¬
genium. depellendũq fastidi.¬
um. semper recens esset: sem¬
per quadam renouatione de¬
lectaret. Ut autẽ error huma¬
nus uel demonũ suggestio. cer¬
to examine ã sci spiritus pos.¬
sit reuelacione discerm: pre¬
fixa est fidei regula ÷ prescrip.
ritatis precepta: ut quecunq
sententia occurrens animo.
his non conuenire ꝓbetur ⁊ cã
aut fallatie demonũ. aut bu.¬
mano errori incunctanter a¬
scribas: quecumq uero ã sacͥs
paginis conuenienter elicita.
uel ad fidem ẽrudit. uel ad sp̃c
erigit. uel ad caritatẽ accendic:
ipsam & a scõ spu sacris liceri
insertã. & ab eo tibi reuelatam¬
non dubites. S his qui secu¬
lariũ negotiorũ inpediuntur
obscuro. uł necessariarũ occupa¬
tionum retib implicantur ⁊ cũ¬

Expanded text:
qui condidit, tanta prudentia vit ut innumerabilium capax esset sententiarum: quarum cum istas uni, illas alteri revelaret, ad exercitandum ingenium, depellendumque fastidium semper recens esset, semper quadam renovatione delectaret. Ut autem error humanus, vel daemonum suggestio, certo examine ac sancti Spiritus possit revelatione discerni, praefixa est fidei regula, praescripta ritatis praecepta, ut quaecunque sententia occurrens animo, his non convenire probetur, eam aut fallaciae daemonum, aut humano errori incunctanter ascribas, quaecunque vero a sacris paginis convenienter elicitur, vel ad fidem erudit, vel ad spem erigit, vel ad charitatem accendit, ipsam et a sancto Spiritu sacris litteris insertam, et ab eo tibi revelatamnon dubites. Sed his, qui saecularium negotiorum impediuntur obscuro, vel necessariarum occupationum retibus occupantur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
pes & uagos refrenent excur-¬
sus. sadis sunt immo plusquã
satis. ea que de scripturis se¬
mel sunt dicta uel scͥpta: q̃
ta. ut semper illis uideri pos.¬
carissimi qui mundi hurus
renuntiastis oꝑibus÷ qui ab
omni cura sollicitudineq
mundana soluti. cum in mun¬
dis spiritib ac ꝓpriis cogita¬
tionib imistis certamen: alia
in scͥpturarũ meditatione ra¬
tio. alia necessitas est. Qm̃ eñi
multis parit idẽ sermo leccio¬
q ẽadem sepius repetita fasti¬
diumr: necesse est ut que anci.¬
qua uidentur & nota. uel qua¬
rundam sententiarũ adiectio.¬
ne. uel saltem uerborũ muta¬
tione nouentur ÷ & sic ad que¬
rendum studium excicetur. inu¬
tiles & manes cordis excursus. in

Expanded text:
et turpes refrenent excursus, satis sunt, imo plus quam satis ea, quae de Scripturis semel sunt dicta vel scripta: quae t, ut semper possint eis videri quacharissimi, qui mundi hujus renuntiastis operibus, qui ab omni cura sollicitudineque mundana soluti, cum immundis spiritibus ac propriis cogitationibus iniistis certamen: alia in Scripturarum meditatione ratio, alia necessitas est. Quod enim multis parit idem sermo, lectioque eadem saepius repetita fastidium, necesse est ut quae antiqua videntur et nota, vel quarumdam sententiarum adjectione, vel saltem verborum mutatione innoventur, et sic ad quaerendum studium excitetur; inutiles et inanes cordis excursus, in
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓrumpant. Sane qͦd
a dño suscitandi ꝑhibent᷑
iusta dei ꝑmissio. ex distri¬
ctissimo eius iuditio comꝓ¬
batur: sicut scͥptum est.
a quodam medai nomen
accipiunt. qͦd interp̾catur
a potente uel forti. uel m̃¬
sura ⁊ qm a potente & for¬
ti deo. iusto iuditio contra¬
rie fortitudines uel pessi¬
mi quiq homines depu¬
tantur: ut sicut bonis ꝑ
bonos angłos scđm oꝑa bo¬
na retͥbut ⁊ ita & ꝑ malos
malis reddat scđm oꝑa sua.
Unde certa impiis mensu¬
ra prefigitur: qͣm uel ad
temptandos bonos. uel pu¬
niendos malos excedere
non sinuntur. Uel ideo medi
interpretantur mensura ⁊
quia scđm mensuram culpe.
mensura pene extenditur.¬
dis suscitandis dictasunt: in
bonam partem potest expo¬
sitio deduci. Qua quia mͥ fas
non est ur̃am defraudare a¬
auiditatem: breuiter ipsa
uerba ꝓphetica explanando.
repetenda sunt. S hoc alte¬
rius sermonis exordio com¬
modius reseruabitur ⁊ ut
interim ea quȩ dicta sunt
sedula meditatione animis

Expanded text:
t necant. Sane quod a Domino suscitandi perhibentur, justa Dei permissio ex districtissimo ejus judicio comprobatur, sicut scriptum est: convenienter a quodam Medai nomen accipiunt, quod interpretatur a potente, vel forti, vel mensura; quoniam a potente vel forti Deo, justo judicio contra fortitudines, vel pessimi quique homines deputantur; ut sicut bonis per bonos angelos, secundum bona opera retribuit, ita et per malos malis reddat secundum opera sua. Unde certa impiis mensura praefigitur, quam vel ad tentandos bonos, vel puniendos malos, excedere non sinuntur. Vel ideo Medi interpretantur mensura, quia secundum mensuram culpae mensura poenae extenditur.dis suscitandis dicta sunt, in bonam partem potest expositio deduci. Qua quia mihi fas non est vestram defraudare aviditatem, breviter ipsa verba prophetica explanando repetenda sunt. Sed hoc alterius sermonis exordio commodius reservabitur, ut interim ea quae dicta sunt sedula meditatione animis
Abbreviated transcription (Latin):
Ñs ac saluator nr̃¬
incęlum ascendẽs
& corpali suȩ pre¬
sentic modum faciens: spirita¬
lem nobis. non temꝑalem
s cternam promisit dicens.
tcce ego uobiscum sum om¬
nib dieb: usq ad consũma¬
tionem scłi. Nemo gͦ existi
suam suis subtracturum p̾¬
sentiam ⁊ quib tantam tẽ
temꝑis est largiturus uirtu¬
tem: ut non solum ommia
cius calliditatis argum̃ta
contẽpnant. irrideantq torm̾¬
ta÷ immo etiam obuiam be¬
stie. fide armati audacter ꝓ¬
cedant: & multos quos ipse
errorib blandimentisq sedu-¬
xerit. ab omni prauitate re¬
tractos. catholice ueritati
restituant. Ait gͦ. Ecce ego
suscitabo suꝑ eos medos: &
cetera. Medi possunt ꝑfec¬
ti illius temꝑis doctores
appellaris qui a potente
xp̃o potentes. a forti fortes
effect: mensuram tritici.
idest doctͥne spiritalis. con¬
seruis suis inexperta hac¬
tenus temptatione labo¬
rantib erogare ñ desistent.
Qui suꝑ babilonios. id est pse¬
dño suscitati ⁊ oblatam si

Expanded text:
nus ac Salvator nosin coelum ascendens, et corporali suae praesentiae modum faciens, spiritualem nobis, non temporalem, sed aeternam promisit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . Nemo igitur existimsuam suis subtracturum praesentiam, quibus tantam tunc temporis est largiturus virtutem, ut non solum omnia ejus calliditatis argumenta contemnant, irrideantque tormenta; imo etiam obviam bestiae, fide armati audacter procedant; et multos, quos ipse terroribus blandimentisque seduxerit, ab omni pravitate retractos, catholicae veritati restituant Ait ergo: Ecce ego suscitabo super eos Medos, et caetera. Medi possunt perfecti illius temporis doctores appellari: qui a potente Christo potentes, a forti fortes effecti, mensuram tritici, id est doctrinae spiritualis, conservis suis inexperta hactenus tentatione laborantibus, erogare non desistent. Qui super Babylonios, id est pseDomino suscitati, oblatam si
Abbreviated transcription (Latin):
parios in messem suã. Istoꝵ
oꝑarioꝵ uox suꝑ uindemi¬
am & suꝑ messem moab ir¬
ruit. quando apl̃ica euan¬
glicaq p̾dicatio. multos de
scłãris sapientie sectatorib
discipłos collegit. Hi sunt u¬
uc sp̃ales. quas torculari paͤ¬
sionis p̾mendas. uel fruges
quas in area ꝑsecucionis te¬
rendas. & q̃ paleis corpoꝵ ex¬
uendas. de agro uel umea
dñi gentiũ. sc̃ uidelicet apłi
collegerunt. Qꝓfecto calcan¬
tes dicunt᷑ ob illam specialẽ
calcandi uͥtutem. de qua dñs
in euangłio. Ecce inqͥt dedi
uobis potestatẽ calcandi su¬
ꝑ serpentes & scorpiones.
Unde & cinlibet sco atq ꝑ

Expanded text:
sem suam . Istorum operariorum vox super vindemiam, et super messem Moab irruit, quia apostolica evangelicaque praedicatio multos de saecularis sapientiae sectatoribus discipulos collegit. Hi sunt uvae spirituales, quas torculari passionis promendas, vel fruges quasi in area persecutionis terendas, et a paleis corporum exuendas, de agro vel vinea Domini gentium, sancti videlicet apostoli collegerunt. Qui profecto calcantes dicuntur, ob illam specialem calcandi virtutem, de qua Dominus in Evangelio: Ecce, inquit, dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones . Unde et c
Abbreviated transcription (Latin):
Et auferet᷑ lecitia & exultatio
de carmelo. Carmelus mons
est. & interp̾tat᷑ cͥcũcisio. Est
autẽ circũcisio carnalis. cir¬
cũcisio sensualis. circũcisio
sp̃ualis. Circũcisio carnalis¬
lis philosophor siue heretico¬
Iudeis unũ membrũ purga¬
bat᷑. philosophus omniũ sen¬

Expanded text:
Et auferetur laetitia et exsultatio de Carmelo. Carmelus mons est, et interpretatur circumcisio. Est autem circumcisio carnalis, circumcisio sensualis, circumcisio spiritualis. Circumcisio carnalilis philosophorum, sive haereticoJudaeis unum membrum purgabatur; philosophus omnium sen