comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua maris altitudo temptat᷑. Luci¬
lius. hanc catasioratẽ puer eodem
de fore tunc cũ plumbi p auxillũ
etes uocate siue aretinendis
ꝑiscib siue arestib quib
tendunt. Minus autẽ rete. simpla¬
giũ dr. aplagis. Nam ꝓpͥe plagas
dicimus funes illos quib retia ten
duntur. circa imã & sũmã partẽ.
funda genus ẽ piscatorie retis. dic¬
ta abeo quod inꝓsundũ mitatur.
Idem etiam aiactando iaculum dr.
eras. Tragum recis ab eo quod tra¬
hitur nuncupatũ. Ipsa ẽ & uerricu¬
lum. Uerrere enĩ trahere ẽ. Nassa.
Cassis. genus uenatorie retis quod¬
capiat. Hinc ẽ quod incassũ dicimꝰ.
.i. sine causa quasi sine cassib sine
quib uenatio inanis ẽ. Conopeũ
retis qua culices excludunt᷑. in mo¬
dũ tentorii quo magis alexandri¬
ni utunt᷑: quia ibi ex nilo culices
copiosi nascunt᷑. Unde & conopeũ
dr. Nam conopea egiptꝰ ẽ.
aber afaciendo ferro fornace.¬
impositũ nomen ħt. Hinc
diruiatum nomen ẽ ad alias artiũ

Expanded text:
qua maris altitudo tentatur. Lucilius ‘hunc catafioratem puer eodem devoret unctum plumbi pauxillum, Retes vocatae sive a retinendis piscibus, sive a restibus, quibus tenduntur. Minus autem rete simplagium dicitur a plagis: nam proprie plagas dicimus duntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in fundum mittatur. Idem etiam a iactando iaculum dicieras. Tragum genus retis ab eo, quod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa, quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium rete quo culices excluduntur, in modum tentorii, quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur, unde et conopea dicitur; nam conopea egyptus est. aber a faciendo ferro inpositum nomen habet. Hinc derivatum nomen est ad alias artium
Abbreviated transcription (Latin):
Reterea purũ & honestũ ora¬
toris eloquiũ carere debet oĩb
uiciis: tam in literis. quam in
uerbis. quã etiam in sentenciis. In litt̾is:
ut iunctura apta & conueniens sit. et
sit obseruandũ ne p̾cedentis uerbi extͤ¬
ma uocalis in eandem uocalem pͥmã
iicidat uerbi sequentis: ut femine egyp¬
tiacȩ quia instructura melior fit sĩ
consonantes uocalibꝰ applicant᷑. Triũ
quoq consonantiũ quȩ in se inciden¬
des stridere & quasi rixare uidentur
uitanda iunctura ẽ: id est.R.s. x.
ut ars studioꝵ. rex xerses. error romu¬
li. fugienda est &e consonans. m. illisa
uocalibus: ut uerũ. enim. xx.
De iuncturis uerborum.

Expanded text:
eterea purum et honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error Romuli'. Fugienda est et consonans M inlisa vocalibus, ut 'verum enim'. § 20 De iuncturis verborum.
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰdem similis. Apofereta agrecis
a ferendo poma ł aliquid nomina¬
ta ẽ. Est enĩplana. Salinũ. uas.
aptum salib. Idem & sulrica qͣsi
salrica. acitabulũ. quasi aceta fe¬
rum: quod acetum ferat. Coclear
abusu prius coclearũ dictũ. Hinc
habilis. & nec minus utilis oius.
Nunquid scis potiꝰ cur cocleare uo¬
corᷤ Trissiles greco nomine. lati¬
ne tripedes. Qui autẽ quatuor
pedib insistunt: abusiue dñr.
Inuasculis autẽ tria queruntur.
quȩ placeant: manus artificis.
pondus argenti. splendor metalli.
De uasis potatora¬
is

Expanded text:
eiusdem similis. Apophoreta a Graecis eiusdem similis. Apophoreta a Graecis a ferendo poma vel aliud aliquid nominata; est enim plana. Salinum vas aptum salibus. Idem et sulzica, quasi salzica. Acitabulum quasi acetaforum, quod acetum ferat. Coclear ab usu prius coclearum dictum. Hinc habilis et nec minus utilis ovis. Numquid scis potius quur cocleare dicor? Trisceles Graeco nomine, Latine tripedes: qui autem quattuor pedibus insistunt abusive dicuntur. In vasculis autem tria quaeruntur quae placeant: manus artificis, pondus argenti, splendor metalli. De vasis potatoriis
Abbreviated transcription (Latin):
quod fuit ñ ẽ. Ariecina uasa : ex
aretio municipio italie dñr. ubi
fuint. Sunt enĩ rubra. Deqͥb
sedulius. Rubra quod appositũ
testa ministrat olus. Samia ua¬
sa quidam putant ab oppido samo
grecie habere nomen. Alii dñt
cretam ẽẽ italiȩ quȩ non longe aro¬
ma nascitur. quȩ samia appellat᷑.
Celata uasa. argentea ł aurea sunt
signis eminentiorib intus extra ue
expressa. acȩlo uocata. quod ẽ genꝰ
ferramenti: quẽ uulgo celidoniam
uocant. Crisendita uasa deaura¬
ta grecũ ẽ. Anaglifa. quod suꝑius
scuti. Unde & scudella. Postea discus
uocatus quod det escam .i. apponat.
a quo & discumbentes dicti siue
quadrangulũ. &. quadrilaterum
uas:i. parib absidis. Patena. qd
dispansis patentibq sit oris. Lan¬
cis. G auata. quasi cauata: g. ꝓ.c.
littera posita. Hinc & conca. Sed
illa cauata: ista concaua. Sic et¬
greci ħ nuncupant. Scutella ab
scudo ꝑdiminutitionẽ. Est enim

Expanded text:
quod fuit non est. 5. Aretina vasa, ex quod fuit non est. 5. Aretina vasa, ex Aretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; sunt enim rubra. De quibus Sedulius: Rubra quod appositum testa ministrat olus. 6. Samia vasa quidam putant ab oppido Samo Graeciae habere nomen. Alii dicunt cretam esse Italiae, quae non longe a Roma nascitur, quae samia appellatur. 7. Caelata vasa argentea, vel aurea sunt, signis eminentioribus intus, extrave expressa: a coelo vocata, quod est genus ferramenti, quem vulgo cilionem vocant. 8. Chrysendeta vasa deaurata, Graecum est. Anaglypha, quod superius scuti; unde et scutella. Postea discus vocatus, quod det escas, id est, apponat. A quo et discumbentes dicti, sivequadrangulum, et quadrilaterum vas, id est, paribus absidis. Patina, quod dispansis patentibusque oris sit lancis. 11. Gabata, quasi cavata, g pro c littera posita. Hinc et concha, sed illa caGraeci haec nuncupant. Scutella ab scuto per diminutionem; est enim
Abbreviated transcription (Latin):
esce apponant᷑. Cuiꝰ diminutiuũ
uascula: quasiuescula. ficilia die¬
ta: quod fiant & fingant᷑. ex terra.
plasmare. Unde & finguli dñr. &
uas fictile dr. nonfictum illud
quod mendatiũ ẽ. s quod format᷑.
ut sit & habeat aliqmͣ formã. Uñ
& apłs dicit. Nunquid dicit figm̃¬
tum ei qui se finxit. quare sic me
fecisti: fictilia uasa insamo insu¬
la: pͥus inuenta tradunt᷑ facta
excreta. & indurata igni. Unde &
samia uasa. Postea uiuentum ẽ¬
& rubrica adere: & exrubra creta
fingere. Antiquiorẽ autẽ fuisse u¬
eris aut argenti. Apud ueteres
enĩ nec aurea nec argentea. s fic¬
tilia uasa habebantur. sicut ad
uina doliis excogitatis. adaquas
amphoris hidrus. ad balneas ac¬
reliquis que inusib hominum
aut rota fuint. aut manu aptan¬
tur. Argilla autẽ excocta testa
uocabulũ accepit: quia dũ mollis
eẽt efficit᷑ testa. nec cominunicat
cũ uo cabulo pͥstinigeneris: quia

Expanded text:
escae apponantur. Cujus diminutivum escae apponantur. Cujus diminutivum vasculum, quasi vesculum. 2. Fictilia dicta, quod fiant, et fingantur ex terra. plasmare; unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur, non fictum illud quod mendacium est, sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, unde et Apostolus dicit: Nunquid dicit figmentum ei qui se fingit: Quare me sic fecisti? 3. Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta, Samia vasa. Postea inventum est, rubricam addere, et ex rubra terra fingere. Antiquiorem fuisse uam fundendi aeris aut argenti. Apud veteres enim nec aurea, nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydrreliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem vocabulum suscipit, quia dum mollis esset, efficitur testa, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupat᷑. Ceruisi a acerere dr.
.i. fruge uocata. Est enĩpotio ex
seminib frum̃ti uario mͦ confecta.
Celia a calefaciando apellata est.
Est autẽ potio ex succo triticiꝑ artẽ
confecta. Suscitat᷑ enĩ ignea illa
uis germinis. madefacte frugis
ac deinde siccatur. & post modũ
infarinã redacta. molli succo ad¬
miscet᷑.: quo fermentato sapor
austeritatis & calor ebrietatis ad¬
icitur. que fit inhis partib his¬
panie. cuiꝰ ferax iuni locus non ẽ.
fex dicta quod sese uasis emergen¬
do affigat. Garum ẽ liquor. pisciũ
salsus. qui olim conficiebat᷑ ex
pisce quẽ greci garon uocant. Et
qmuis nunc exinfinito genere
pisciũ fiat. nomen tm̃ pͥstinum re¬
tinet aquo inidium sũpsit. Liqͣmen
dictũ eo quod soluti in salsamento
piscicłi eundẽ humorẽ liquascit.
Cuiꝰ liquor appellat᷑ salsugo ł mu¬
ria. Propͥe autẽ muria đr. a qua
sale cõmixta. effectaq gustu. in
modũ maris. Succus dicti quod

Expanded text:
nuncupatur. 17. Cervisia a Cerere, id nuncupatur. 17. Cervisia a Cerere, id est, fruge vocata. Est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. 18. Caelia, a calefaciendo appellata. Est enim potio ex succo tritici per artem confecta. Suscitatur enim ignea illa vis germinis madefactae frugis, ac deinde siccatur, et post in farinam redacta molli succo admiscetur, austeritatis et calor ebrietatis adicitur. Quae fit in his partibus Hispaniae cuius ferax vini locus non est. Fex dicta, quod sese vasis emergendo adfigat. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit. Liquamen dictum eo quod soluti in salsamento pisciculi eundem humorem liquant. Cuius liquor appellatur salsugo vel muria. Proprie autem muria dicitur aqua sale commixta, effectaque gustu in modum maris. 21. Succi dicti, quod
Abbreviated transcription (Latin):
lũ dr eo quod insucco rose mel ad¬
misceatur. Mellicratũ. unũ melle
mixtũ. Medus quasi melus quia ex
melle fit: sicut calamitas ꝓcadami¬
tas. Fecula. uua pinguis. decocta
usq ad crassitudinẽ mellis. ac re¬
frigerata utilis stomaco. Passum
quicquid ex uua passa compressũ
effluxerit. Dr̃ autẽ passũ apatien¬
do. Nam ꝑcutitur uua siccior. & de¬
coquitur: & inde fit passum. De¬
frutũ dictum ẽ: quod defraudat᷑.¬
& quasi fraudem patiatur. Carenũ.
eo quod feruendo parte careat. Ter¬
cia enĩ parte musti amissa: quod
remanserit carenũ ẽ. Cui contͣria
sapa ẽ que feruendo ad terciam re¬
dacta descendit. Sicera ẽ omĩs potio
que extra uinũ. in ebriare pot̾. Quiꝰ
licet nomen hebreũ sit tam̃ latinũ
sonat. ꝓ eo quod ex succo frumenti
ł pomoꝵ conficiatur. aut palmarũ
fructus. inliquorẽ expͥmant᷑: coc¬
tisq frugib aqua pinguior. quasi
succus colatur. & ipsapotio sicera

Expanded text:
dicitur eo quod in suco rosae mel addicitur eo quod in suco rosae mel admisceatur. Melicratum vinum melle mixtum. Medus, quasi melus, quia ex melle fit; sicut calamitas tas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac refrigerata utilis stomacho. 14. Passum, quidquid ex uva passa compressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. Nam percutitur uva siccior, et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est, quod defraudetur, et quasi fraudem patiatur. 15. Carenum, eo quod fervendo parte careat. Tertia enim 495 parte musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. 16. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebraeum sit, tamen Latinum sonat pro eo quod ex succo frumenti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque frugibus aqua pinguior, quasi succus colatur, et ipsa potio sicera
Abbreviated transcription (Latin):
atq offert᷑. Spurcũ quod offerri ñ
licet. aut cui aqua mixta ẽ. quasi
spuriũ hoc ẽ immundũ. Honorari¬
um uinũ. quod regib & potentib
honoris grã offertur. Cato de inno
consules uinũ honorariũ dabant.
nunqmͣ accepi ne pͥuatus quidem.
Crudum uinũ ẽ insuaue: qd̾ serui
potant. Acetum: ł quia acutum ł
quia aquatũ. Liinũ enĩ aqͣ mixtũ
cito inhunc saporẽ redigitur. Unde
& acetũ quia aquatũ. E onditum.
uocatũ quod simplex sit. & cõmixti¬
one pigmentoꝵ compositũ. Lacta¬
tum ẽ potio elacte. Mulsũ & melle¬
nuxtũ dictũ. Est enĩ podio ex aqua
cant. In omelũ mustũ. melle admix¬
cum uehement̾q agitatũ: atq com¬
motũ. Idromellũ: quod fiat ex aqua
& malis matianis. Saccatũ liquor
ẽ aquȩ. fece uni admixtꝰ. & sacco
expressus. Luria oximelli appella¬
tum. quod aceti & mellis. ꝑmixta
conficiatur matĩa. Unde & dulce¬
dinẽ retinet. & aquorem. Rodomel

Expanded text:
atque offertur. Spurcum, quod offerri non atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocconsules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio e lacte. Mulsum ex melle mixtum; est enim potio ex aqua cant. Oenomelum mustum melle admixtum vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini admixtus et sacco expressus. Lorea. Oxymeli appellatum quod aceti et mellis permixta conficiatur materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomelum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam illud tempꝰ quod pꝰ mediũ diẽ
ẽ .i. meridiẽ appellari quod purũ sit.
Mu̾tũ ẽ uinũ. e lacu statim sublatũ.
Dictũ autẽ credit᷑ mustũ. quod in
se luũ & t̾ram habeat mixtam.
Nam mus. t̾r̾a: uñ & humus. Cuiꝰ
tanta uis feruoris ẽ. ut uasa qmͣ¬
ius grandia ex eo plena. absq spi-¬
ramine repleta. ilico disrumpat.
Roseum uinũ .i. cumrubore. Rosa
enĩ rubet. Amineũ uͦ quasi sine mi
nio: i. sine rubore. Nam album ẽ.
Succinatiũ succine gemine simile
ẽ : i. fului coloris. Limpidũ uinum.
.i. ꝑspicuũ: ab aquȩ specie dictum.
quasi limphidũ. Limpha enĩ aqͣẽ.
Turbidũ quasi terbidũ .i. t̾ra com¬
muxtũ: quod ẽ fece. Falernũ unũ
uocatũ afalerna regione cãpanie.
uhi optima uina nascunt᷑. Colacũ
uas ꝓͥpum nuncupatũ in quo depor¬
tatur. G aretum uͦ: regio uñ defert᷑
Gara enĩ. oppidũ palestine ẽ. Infer¬
cũ uinũ dr. quod altario libatur.

Expanded text:
etiam illud tempus, quod post medium diem etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. 4. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum, quod in se limum et terram habeat mistam. Nam mus terra, unde et humus. Cujus tanta vis fervoris est, ut vasa, quamvis grandia, ex eo plena, absque spiramine relicta, illico disrumpat. 5. Roseum vinum, id est, cum rubore. Rosa enim neo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur
Abbreviated transcription (Latin):
utilis uetusta ut uinũ. s statim
sublata. & de flumine. fonde. uł
puteo. fetescit enĩ uetusta. Uinũ
in de dictum quod eiꝰpotus uenas.
sanguine cito repleat. Hoc alii qd̃
nos cura soluat. lieũ appellant.
cabant: s postqmͣ inuentum ẽ
iurus letiferusuccus. hoc uinum
uocatũ illud uenenũ. Unde ihe¬
ronimus in libro. quẽ de uirgini¬
tate conseruanda scͥpsit. adoles¬
centulas inquit ita uinũ fugẽ
debere ut uenenũ. ne ꝓ etatis
calore feruenti bibant & ꝑeant.
Inde ẽ quod apud antiquos roma¬
nos. femine ñ utebant᷑ uino: nisi
sacroꝵ causa certis dieb Merum
dicimus. eũ uinũ purũ significa¬
mus. Nam merũ dicimꝰ quicqͥd
purũ atq sincerũ ẽ: sicut &. aqmͣ
merã. nulli utiq rei mixtã. Hine
& merenda qd̾ antiquitꝰ id tẽporis
pueris oꝑariis quibq panis merꝰ
dabatur : aut quod meridie eodem
tempore. io soli ac separati incibũ
sumebant. non utiq inprandio aut¬
incena ad mensã unã. Inde credinꝰ

Expanded text:
utilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine, fonte, vel puteo: fetescit enim vetusta. 2. Vinum inde dictum, quod ejus potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. cabant. Sed postquam inventum est virus lethifevocatum: illud venenum. Unde et Hieronymus in libro, quem de virginitate conservanda scripsit, adolescentulas inquit ita vinum debere fugere, ut venenum: ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant. Inde est, quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vino, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus, cum vinum purum significamus. Nam merum dicimus, quidquid purum atque sincerum est, sicut et aquam meram nulli rei mistam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris et operariis quibusque panis merus dabatur; aut quod meridient eo tempore, id est soli ac separatim cibum sumebant, non utiqin coena ad unam mensam. Inde credimus
Abbreviated transcription (Latin):
chil aliud dulce habent nisi eũ a qͦ
creati sunt. Qd̾ autẽ duo seraphyn in
ysaia legunt᷑. figuralit̃ ueteris &
noui destam̃ti significationẽ osten
dunt. Quod uͦ faciem & pedes di oꝑi¬
unt. quia p̃terita ante mundum.
& futura post mundũ scire ñ pos¬
sumus: s media tantũ eoꝵ testimo¬
nio contemplam᷑. Singłi senas alas
habent: qͥa de fabrica tantũ mun¬
di quȩ in sex dieb facta sunt in pre¬
senti scło nouimꝰ. Qd̾ clamant ter sc̃s
alt̃ ad alterum: tͥnitatis in una di¬
uinitate demonstrant mysterium

Expanded text:
hil aliud dulce habent nisi eum a quo hil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Seraphim in Esaia 6, 2 leguntur, figuraliter Veteris et Novi Testamenti sdunt. Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum, eorum testimonio contemplamur. 33. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamant ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrant mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
mittitur: & ex ipso oꝑe nom̃ est eiꝰ.
qͥa nemo ualet facere. qͦd facere p̃¬
rium est. hic archangłs a deo mit¬
titur: & inde medicina di uocat᷑.
Unde & ad tobiam idem archangłs
missus. oculis eiꝰ curationẽ adhibuit:
& cetitate det̾sa uisũ ei restituit. No¬
minis enĩ interp̃tatione: & angħi
officiũ designatur. Unieb inter¬
p̃tatur ignis di: sicut legimus ap¬
paruisse ignẽ in rubo. Uegimꝰ etiã
ignem missũ desuꝑ: & implesse qͦd
p̃ceptum est. Chroni autẽ & dña
tiones. & pͥncipatus. & potestates.
& uirtutes. qͥbꝰ uniu̾sam celestem
societatẽ apł̃s complectitur ordines angłoꝵ
& dignitates intelligunt᷑: & ꝓ hac ipsa
distributione officioꝵ alii throni. alii
dũationes. alii pͥncipatus. alii potesta¬
des dicunt᷑. ꝓ certis dignitatib quib
inuicẽ distingunt᷑. Uirtutes angłicȩ
quȩda ministeria habere ꝑhibentur.
ꝑ quos signa & mracła in mundo fi

Expanded text:
mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, mittitur. Et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo valet facere quod facere prrium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatur. 14. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis ejus curationem adhibuit, et caecitate detersa visum restituit; nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. 15. Uriel interpretatur Ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et implesse quod praeceptum est. 16. Throni autem, tiones, et principatus, et potestates, et virtutes, quibus cunctam coelestem societatem Apostolus complectitur, ordines angelorum et dignitates intelliguntur. Et pro hac ipsa distributione officiorum, alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguuntur. Virtutes angelica quaedam ministeria perhibentur, per quas sign
Abbreviated transcription (Latin):
o dex: multoꝵ libroꝵ est. lib̃:
uniꝰ uoluminis: & dictꝰ codex
ꝑ translationẽ a caudicibꝰ arborum
seu uiciũ. quasi caudex. qͦd in se
multitudinẽ libroꝵ quasi ramoꝵ
contineat. Uolumen lib̾ est a uol¬
uendo dictꝰ: sicut apud hebreos uo
rior tunica corticis: quȩ ligno co¬
heret. De qua uirgilius: sic alta
lib̾ heret in ulmo. Unde & liber
dicitur. in qͦ scribimꝰ: quia ante
usũ cartȩ uł membranarũ de
libris arboꝵ uolumina fiebãt.
id est compaginabant᷑: unde ce
scͥptores a libris arborum libra¬
rios uocauerunt.
riis &e eorum instrumentis.

Expanded text:
 librorum est, liber unius voluminis, et dictus codex per translationem a codicibus arborum seu vitium, quasi caudex, quod ex se multitudinem librorum, quasi Romanorum, contineat. Volumen liber est a volvendo dictus, sicut apud Hebraeos vorior tunica corticis, quae ligno cohaeret, de quo Virgilius sic: Alta liber haeret in ulmo. Unde et liber dicitur, in quo scribimus: quia ante usum chartae vel membranarum de libris arborum volumina fiebant id est, compaginabantur. Unde et scriptores a libris arborum librarios vocaverunt. riis, et eorum instrumentis.
Abbreviated transcription (Latin):
dandem peꝑcit. cuiꝰ amiciciȩ fidem cu¬
stodiuit: ciui bono inimicus ñ fuit:
quando ñ aut accusauit aliquẽ. aut
uerberauit. aut ꝓdidit. E pange¬
lia ẽ ꝓmissio qua iudic̃e attentum
facimꝰ: pollicentes nos aliqua mag¬
na aut minima dicturos. P roso¬
popeia est. cũ in animaliũ & ꝑsona
& sermo fingitur. ut cicero in cati¬
lina. et enĩ si mecũ patria mea quȩ
mͥ uita mea multo ẽ carior. loque¬
retur dicens: & cet̾a. Parenthesis
est: cũ quasi deponimꝰ aliquid imꝑfectũ.
apud memoriam iudicũ repetituros nos
dicentes cũ oportunũ fuerit. Peusis ẽ
soliloquiũ cũ ad int̾rogata ipsis nobis
respondemꝰ. Synerosis ẽ. cũ differimꝰ
aliqͥd. petentes ut aliud interim nos ꝑ¬
mittant dicere

Expanded text:
tandem pepercit? cuius amicitiae fidem cutandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilina1, 27: 'etenim si mecum patria mea, quae mihi vita mea multo est carior,' loqueretur dicens, et cetera. Parathesis est, cum quasi deponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est soliloquium, cum ad interrogata ipsi nobis respondemus. Synaeresis est, cum differimus aliquid, petentes ut aliud interim nos permittant dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tio eiꝰ rei: quã oblitos fuisse nos fingi¬
mus. Apparisis est. cũ id quod in
animos iudicũ quasi deposueramus
oportune reposcimꝰ. E thymologia ẽ:
cũ ꝓponimꝰ aliquid. eiusq causam &
racionẽ reddimꝰ. Carecterismos. de¬
scriptio figurȩ alicuiꝰ exp̃ssa: ut ꝑ oĩa¬
mercurio similis. uocemq coloremq
&e crines flauos ce membra decora iu¬
uenta. Lytrismos cũ plures sensus
breuit expeditos in unũ locũ coacer¬
uat. & cũ quadam festinatione decur¬
conuges liberosq ur̃os. & cetera. Iro¬
nia ẽ: cũ ꝑ simulationẽ diuersũ quã
dicit intelligi cupit. Fic autẽ aut cum
laudamꝰ eũ quẽ uituꝑare uolumus:
aut uituꝑamꝰ quẽ laudare uolumꝰ.
Utriꝰq exemplũ erit: si dicas amatorẽ
rei publice catilinã. hostem rei pub¬
lice scipionẽ. Oiacismos ea quȩ ma¬
gna sunt uerbis minuit: aut mini¬
ma extollit. E fon ẽ. quotiens in eo¬
dem sensu dutiꝰ immoramur: cui

Expanded text:
tio eius rei, quod oblitos nos fuisse fingitio eius rei, quod oblitos nos fuisse fingimus. Aparasis est cum id quod in animos iudicum quasi deposueramus, optime reposcimus. Etiologia est, cum proponimus aliquid, eiusque causam et rationem reddimus. Characterismos est descriptio figure alicuius expressa. Latrism/ et crines flauos et membra decora venta.  Ἀθροισμός, cum plures sensus breviter expeditos in unum locum coacervant, et cum quadam festinatione decurconiuges, liberosque vestros', et cetera. Ironia est, cum per simulationem diversum quam dicit intellegi cupit. Fit autem aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit, si dicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. † Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui
Abbreviated transcription (Latin):
monem ex aliena ꝑsona inducimus.
ut ꝓcelio tullius facit appium cecũ
cũ glodia loquentẽ. Energia est. re¬
rum gestarum aut quasi gestarum
sub ocłis inductio: de qua locuti iã
sumꝰ. Netathesis ẽ: quȩ mittit a¬
nimos uidicũ in res p̃teritas aut fu¬
turas hoc mͦ. Reuocate mentes ad spe¬
ctaculũ expugnatȩ miserȩ ciuitatis
&e uidere uos credite incendia. cedes.
rapinas. direptiones liberoꝵ. corpoꝵ
inuirias. captiuitates matronarũ.
trucidationes senũ. In futurũ autẽ
anticipatio eoꝵ quȩ dicturus ẽ adũ¬
sariis: ut tullius ꝓ milone. cõmit¬
tit animos uidicũ in eum rei pub¬
lice statũ qui futurus ẽ. futurum¬
ẽ etiam si occiso milone clodius ui¬
ueret. Nposyoꝑesis ẽ. cum id quod
dicturi uidebamur: silencio int̃
sis ẽ. digressio. ut tulit calor me
dicendi & diguitas rerũ paulo lon¬
gius quã uolebam. s redeo ad cau¬
sam. Anaminisis ẽ cõmemora

Expanded text:
monem ex aliena persona inducimus, monem ex aliena persona inducimus, ut pro Caelio Tullius facit Appium Caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti iam sumus. Metathesis est, quae mittit animos iudicum in res praeteritas aut futuras, hoc modo: 'Revocate mentis ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum iniurias, captivitates matronarum, trucidationes senum'. In futurum autem anticipatio eorum, quae dicturus est adversarius, ut Tullio pro Milone, cum mittit animos iudicum in eum reipublicae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dicturi videbamur, silentio intersis est digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'.
Abbreviated transcription (Latin):
ri libet: Dolentis: ut ei mͥ quod
nullis amor est sanabilis herbis.
cretha fertur laberintus in alta. Ad¬
ꝓnunciando uoces. Sunt ce amfi¬
doxe. quarũ pars honesta ẽ. pars in¬
honesta: ut ñ est tua tuta uolun¬
tas. magna petis feton. Sunt & alie
ꝓcathalensys. cũ id quod nobis obigi
poterat ante p̃sumimꝰ ad diluen
eoꝵ qui adsunt forte mirantur.
Sunt ethaporiȩ. dubitatio simulan¬
tis nescire se quȩ scit. aut quomͦ
dicatur. Quinonosis autẽ dicit᷑
cõmunicatio consili cũ iudicibꝰ.
aut adu̾sariis. ut si dicas uos con¬
sulo iudices aut uos aduersarii
qͥd me facere conuenerit: aut
quid uos facturi fuissetis. Para¬
inopinatũ aliquid accidisse: ut
pe id est ꝑmissio: cũ aliqua ipsis iudi¬
cibus aut adu̾sariis ꝑmittimus esti¬
manda. ut caluus in uaticuno. ꝑfri¬
ca frontem. & dic te digniorem qͥ pretor
de utendũ est: ut cicero. p̃misit enĩ
satisfactionẽ. Ethopopeia ẽ cũ ser¬

Expanded text:
ri libet! 27. Dolentis, ut: Hei mihi quod ri libet! 27. Dolentis, ut: Hei mihi quod nullis amor est sanabilis herbis! Creta fertur labyrinthus in alta. Adpronuntiando voces. 28. Sunt et amphidoxae, quarum pars honesta est, pars inhonesta, uttas: magna petis, Phaëthon.  Sunt et aliae, procatalempsis, cum id, quod nobis obici puterat, ante praesumimus ad diluendeorum, qui adsunt, forte mirantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenono sis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicibus aut adversariis, ut si dicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paranopinatum aliquid accidisse, ut ope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vaticinio: 'Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor te utendum est, ut Cicero: praemisit enim factionem. Ethopoeia est, cum ser
Abbreviated transcription (Latin):
Unde domꝰ: Pacem ne huc fertis an
arma: Aliȩ responsiue: ut illinc.
pulsionem ꝓhibeant: ut sequere¬
ytaliam uentis. pete regna ꝑ un¬
das. quȩ tam̃ ne ñ intellecta sit ꝑ¬
suasio. ꝑmixta sunt aliqua quȩ
uetent latent̃. ut uentis ꝑ undas.
aliȩ demonstratiue: ut en ecce. Aliȩ
optatiuȩ: ut o mͥ p̃teritos referat
si iuppit̃ annos. Aliȩ derogatiue:
ut nequaquã. Aliȩ quȩ cũ exclama¬
tione ꝓferuntur: ut quis furor.
o ciuies. pacẽ conuertit in arma:
Et cicero. o dii immortales ubi nã
gentiũ sumꝰ: Aliȩ ex hortatiue. cũ
ad sententiã ꝓuocamus: ut aude hos¬
pes contempnere opes. Aliȩ dehorta¬
tiuȩ: cũ econtrario a uicio peccatoq
reducimꝰ. Sunt &e affirmatiue: ut
qͥd ni quippe. Preceptiue: ut nudus
ara. sere nudus: habebis frigore meᷤ¬
ses. Uetatiuȩ: ut neue inter uites
corilũ sere. ne ue flagella summa
ñ. minime. Sunt & ammiratiue:
ut pape. Niuere ñ licet: ce fornica¬

Expanded text:
unde domum? Pacemne huc fertis, an unde domum? Pacemne huc fertis, an arma? Aliae responsivae, ut 'illinc',pulsione prohibeant, ut VirItaliam ventis pete regna per undas; 95 quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permista sunt aliqua, quae vetant latenter, ut, ventis per undas. Aliae demonstrativae, ut, en, ecce. Aliae optativae, ut: O mihi praeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae derogativae, ut, nequaquam. Aliae, quae cum exclamatione proferuntur, ut: Quis furor, o cives, pacem convertit in arma? Et Cicero: O dii immortales, ubinam gentium sumus? 22. Aliae exhortativae, cum ad sententiam provocamus, ut: Aude, hospes, contemnere opes. 23. Aliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et affirmativae, ut, quidni, quippe. 24. Praeceptivae, ut: Nudus ara, sere nudus, habebis frigore messes. 25. Vetativae, ut: Neve inter vites corylum sere, neve flagella Summa non, minime. Sunt et mirativae, ut: Papae! vivere non licet, et fornica
Abbreviated transcription (Latin):
filio cũ mortem suã expectaret: respon¬
dente ñ exꝑecto. im mo peto inqͥt ut
expectes. Anthymetrabole ẽ. conũsio
uerboꝵ quȩ ordine mutato contrariũ
brutꝰ hostis. si conseruator. rei publi¬
eos appellauit: Apius. Quiꝰ produx̃:
Apius. Numc figuras sententiarum
quas oꝑe p̃cium sit cognoscere: prose¬
quemur. Sententia ẽ dictum imꝑ¬
sonale: ut obsequiũ amicos. ueritas
odiũ parit. Huic si ꝑsona fuerit ad¬
iecta: cryan erit. tta. Offendit achyl¬
les agamennonẽ uera dicendo: me¬
trofanes ꝓmeruit grãm mitridatis
obsequendo.Nam inter eryan c
sentenciã hoc int est. quod sententia si¬
ne ꝑsona ꝓfertur: crian sine persona¬
numquã dicitur. Unde si sententie ꝑ¬
sona adiciat᷑. fit crian: si detrahatur.
fit sententia. Sententiarum species
tiuȩ: si uinco ce ꝑeo: qͥd ibi me uince¬
re p̾̃stat: Aliȩ suꝑlatiuȩ: quȩ cũ ali¬
tas temptare uias: Quod genus:

Expanded text:
filio, cum mortem suam expectaret, responfilio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrarium Brutus hostis: si conservator reipublieos appellavit? Appius. Quis produxit? Appius'. Nunc figuras sententiarum, quas operae pretium sit cognoscere, perse Sententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et sententiam hoc interest, quod sententia sine persona profertur, crian numquam sine persona dicitur; unde, si sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. Et: Si vinco et pereo, quid ibi me vincere praestat? Aliae superlativae, quae cum alitas temptare vias? Quid genus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iniquitate. luxuria. ignauia.
temeritate. cũ uiciis om̃ibꝰ. Pt̾remo
copia cũ egestate: bona racio: cũ
bona deniq spes: cũ om̃ium rerum
desꝑatione confligie. In huiꝰmodi
certamine ac plio. huiꝰmodi locutio¬
nis ornam̃to. liber eccłi asticus usus
ẽ dicens: contra malũ bonum. &
contra mortẽ uita. Sic contͣ pium
peccator: & sic intuere in oĩa oꝑa¬
altissimi. bina & bina. unũ contͣ unũ
Synonima ẽ: quotiens in conexa ora¬
tione plurib uerbis unã rem signifi¬
quȩ sequebant᷑. Antapodosis. quotiens
media pͥmis. & ultimis conueniunt:¬
ur̃m iam hoc factũ rep̃hendo patͤs con¬
scripti. ñ meũ aut pulcherrimũ qͥde
factum uerũ ut dixi ñ meũ s ur̃m.
Paradyastole ẽ. quotiens id qͦd dicimꝰ
to sapientẽ appellas. ꝓ inconsiderato
fortem. ꝓ illiberali diligentẽ. Atana¬
clasis ẽ: quȩ eodẽ uerbo contrariũ ex¬
pͥmit sensum. Querebat᷑ quidam de

Expanded text:
cum iniquitate, luxuria, ignavia, cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus est, dicens33, 15: 'contra malum bonum, et contra mortem vita: sic contra pium peccator: et sic intuere in omnia opaltissimi, bina et bina, unum contra unum'. Synonymia est, quotiens in conexa oratione pluribus verbis unam rem signifiquae sequebantur'. Antapodosis, quotiens media primis et ultimis conveniuntconscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum: verum, ut dixi, non meum, sed vestrum'. Paradiastole est, quotiens id, quod dicimto sapientem appellas, pro inconsiderato fortem, pro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de
Abbreviated transcription (Latin):
trahunt᷑. fit autẽ hoc scema ñ solum in¬
singłis uerbis. s etiã intexstione uer¬
borum: ut apud graccũ: puericia tua.
adolescentiȩ tuȩ inhonestam̃tũ fuit
Adolescentia: senectuti decoramentũ:
senectꝰ rei publice flagiciũ. Sic & apd̃
scipionẽ. ui atq gratis coactus: cũ
illo sponsionẽ feci. Facta sponsione:
ad iudicẽ adduxi: ad ductum: pͥmo
cetu dampnaui: dampnatũ: ex uo¬
luntate dimisi. Antitetha quȩ
latine contra posita appellantur.
quȩ dum ex adu̾so ponuntur. sen¬
tenciȩ pulchritudinẽ faciunt. & in
or namento locutionis decentissima
existunt: ut cicero. ex hac parte pu¬
dor pugnat. illinc petulantia hinc
pudicicia. illinc stuprũ. hinc fides.
illinc fraudatio. hinc pietas. illinc
scelus. hinc constantia. illinc furor.
hinc honestas. illinc turpitudo.
hinc continentia. illinc libido. hinc
deniq ȩquitas. temꝑantia. fortitu¬
do. prudentia. uirtutes om̃s certars

Expanded text:
trahuntur. Fit autem hoc schema ntrahuntur. Fit autem hoc schema nsingulis verbis, sed etiam in contexione verborum, ut apud Gracchum: 'pueritia tua adulescentiae tuae inhonestamentum fuit, adulescentia senectuti dedecoramentum, senectus reipublicae flagitium'. Sic et apud Scipionem: 'vi atque ingratis coactus cum illo sponsionem feci, facta sponsione ad iudicem adduxi, adductum primo coetu damnavi, damnatum ex voluntate dimisi'. Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, sententiae pulchritudinem faciunt, et in ornamento locutionis decentissima existunt, ut CiceroCatil. 2, 25: 'ex hac parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant
Abbreviated transcription (Latin):
de nomine auctoris & creatoris. A
xp̃o enĩ xp̃iani sunt cognominati.
sicut a iuda uidei. De magistͥ qͥppe
nomine. cognom̃ sectatorib datum ẽ.
xp̃ian autem olim a iuideis quasi ad¬
obꝓbriũ nazarei uocabant᷑. ꝓ eo qͦd
dñs nr̃ atq saluator auico qͦdam ga¬
cta ñ habet. Ubi autẽ nom̃ secutũ fu¬
erit opus: certissime ille est. xp̃i anꝰ
qͥa se factis ostendit xp̃ianum ambu¬
lans sicut & ille ambulauit a quo
&e nom̃ traxit. Catholicus. uniu̾¬
salis. siue generalis int̃pretat᷑. Nã
greci uniuersale: catholicũ uocañ.
rthodoxus est recte credens: & ut
credit recte uiuens. Orcho enĩ grece:.
ri qui alit̾ uiuit quã credit. N eo¬
phytus grece: latine nouellus & ru¬
dis fidelis uł nuꝑ renatꝰ int̾pretari
potest. Cathecuminꝰ dictꝰ.: ꝓ eo qͦd
adhuc doct̾nam fidi audit. necdum
tam̃ baptismũ recepit. Nã cathecu¬
minꝰ grece: auditor int̾pretatur.
Competens uocat᷑. quia post instru¬

Expanded text:
de nomine auctoris et creatoris. A Christo enim Christiani sunt cognominati, sicut a Iuda Iudaei. De magistri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem olim a Iudaeis quasi opprobrio Nazaraei vocabantur, pro eo quod Dominus noster atque Salvator a vico quodam Gaabet et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus, certissime ille est Christianus, quia se factis ostendit Christianum, ambulans sicut et ille ambulavit a quo et nomen traxit. Catholicus universalis sive generalis interpretatur. Nam Graeci universale καθολικόν vocant. Orthodoxus est recte credens, et ut credit recte vivens. Ὀρθῶς enim Graece reri, qui aliter vivit quam credit. Neophytus Graece, Latine novellus et rudis fidelis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdum tamen baptismum recepit. Nam κατεχούμενος Graece auditor interpretatur. Conpetens vocatus, quia post instru
Abbreviated transcription (Latin):
ulleũ dr saccus. in quo rei
conclusi in mare mituntur.
sicut plautus ait inpuidalaria.
Iube hinc in sui inculeo atq in
altum deportari. siuis annonam
nam. Quid sit elogium.

Expanded text:
ulleum dicitur saccum, in quo rei conclusi in mare mittuntur, sicut Plautus ait in Vidularia: ‘Iube hunc insui in culleo atque in altum deportari, si uis annonam nam’. Quid sit elogium.
Abbreviated transcription (Latin):
his quinq partibꝰ oracio plenȩ senten¬
cie. ita. Homo ẽ animal racionale. mor¬
tale. risibile: boniq maliq caꝑax.
Sic etiã in om̃i oracione substantia¬
li tamdiu int̾ponere debemꝰ spẽs
& differentias: quã dui seclusis õĩb
que hoc ẽe possunt ad id ꝑueniat᷑.
ut ꝓpͥetas iam certa teneatur. Isa¬
gogas autẽ ex greco in latinum.
transtulit uictorinus orator: cõ¬
mentũq eiꝰ quinque libris boetiꝰ
edidit.
U.De cathegoriis aristotilis.

Expanded text:
his quinque partibhis quinque partibtiae, ita: Homo est animal rationale, mortale, risibile, boni malique capax. Sic etiam in omni oratione substantiali tamdiu interponere debemus species et differentias, quam diu seclusis omnibus, quae hoc idem esse possunt, ad id perveniatur, ut proprietas iam certa teneatur. Isagogas autem ex Graeco in Latinum transtulit Victorinus orator, commentumque eius quinque libris Boetius edidit. § 26 De categoriis aristotelis.
Abbreviated transcription (Latin):
aristotiles. & tullius. ex genere et
differentiis consistere. Quida pꝰea
pleniores in docendo: eiꝰ ꝑfectam
substantialem definitionẽ in qͥnque
partibꝰ uelut in membris suis diuise¬
runt. Quarũ pͥma ẽ de genere. scd̃a
de specie. t̾cia de differencia. quarta
de ꝓpͥo. quinta. de accidenti. Ge¬
nus. ut animal. Est enĩ uocabulũ
generale. & commune om̃ium a¬
numã habentiũ. Species. ut homo
Est enĩ specialitas. qua seꝑatur a
cet̾is animantibꝰ. Differentia: ut
racionale. mortale. His enĩ duobꝰ
differt homo a ceteris. Cũ enim di¬
citur racionale: discernit᷑ ab ir¬
racionabilibꝰ mutis. quȩ ñ haber
racionẽ. Cũ mortale: discernitur
ab angłis qui nescuint mortẽ.
Propͥum: ut risibile. Homo ẽ enĩ
qui ridet: & hoc prẽt hominem
nulliꝰ animalis ẽ. Accidens. ut
color in corpore: doctrina in aĩo.
Hȩc enĩ tempoꝵ uarietate & acci¬
diuit e mutantur: & est ex õibꝰ

Expanded text:
Aristoteles et Tullius ex genere et Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. Quidam postea pleniores in docendo eius perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, veluti membris suis, dividerunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidenti. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a ceteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a ceteris. Cum enim dicitur rationale, discernitur ab inrationalibus mutis, quae non habent rationem. Cum dicitur mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. Homo est enim quod ridet, et hoc praeter hominem nullius animalis est. Accidens, ut color in corpore, doctrina in animo. Haec enim temporum varietate et accidunt et mutantur: et est ex omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
onum de qualibet re. quid sit quȩ.
suaq certa ac substantiali defini¬
cione declaret᷑. Nam posito primo
genere. deinde species. & alia quȩ
uicina ẽe possunt subiungimus.
ac discretis cõmunib seꝑamus: tã¬
du intponentes differentias. qͦusq
ad ꝓpͥum eiꝰ de quo querimꝰ signa¬
ta eius exp̃ssione ꝑueniamꝰ: ut
puta homo ẽ animal racionale.
mortale. t̾renum. bipes. risu capax.
Genꝰ animal. cũ dictum ẽ. substan¬
tia hominis declarata ẽ. Est enĩ
ad hominẽ genus animal: s qͥa
late patebat. adiecta ẽ species. t̃renũ
Iam exclusũ est id quod aut ethereum
bipes. quȩ ꝓpt̃ animalia posita est:
quȩ multis pedib innitunt᷑. Item ra¬
cionale: ꝓpt̾ illa quȩ racione egent
Mortale autẽ: propt̾ id quod ñ angłs
est. Postea discretis atq seclusis adie¬
ctum ẽ. propͥum in parte postrema.
hominẽ declarandũ. Cuiꝰ disciplinȩ
definicionẽ. plenam existimauert̃

Expanded text:
onum de qualibet re quid sit, onum de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaretur. Nam posito primo genere, deinde species et alia, quae vicina esse possunt, subiungimus ac discretis communionibus separamus, tamdiu interponentes differentias, quousque ad proprium eius de quo quaerimus signata eius expressione perveniamus, ut puta: Homo est animal rationale, mortale, terrenum, bipes, risu capax. Genus animal cum dictum est, substantia hominis declarata est. Est enim ad hominem genus animal, sed quia late patebat, adiecta est species, terrenum: iam exclusum est id quod aut aethereum bipes, quae propter animalia posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, propter illa quae ratione egeant: mortale autem propter id quod angelus non est. Postea discretis atque seclusis adiectum est proprium in parte postrema rhominem declarandum. Cuius disciplinae definitionem plenam existimaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nonua. Arythinetica ẽ: disciplina
quantitatis numerabilis scđdm se.
Geometͥca ẽ disciplina magnitudi¬
nis immobilis & formarũ. Musi¬
ca ẽ disciplina quȩ de numeris lo¬
quitur qui ad aliquid sunt: his
qui inueniunt᷑ in sonis. Astro¬
nomia ẽ disciplina quȩ cursus cȩlestium.
syderumq figuras contemplat᷑ om̃s. &
habitudines stellarũ circa se & circa t̾rã
indagabili racione ꝑcurrit. Porro actu¬
alis dicitur: quȩ res ꝓpositas oꝑatiõib
suis explicat. Cuiꝰ partes sunt quatuor:
moralis. dispensatiua. & ciuilis. Mo¬
ralis dicit᷑. ꝑ quã mos uuendi hone¬
stus appetitur: & instituta ad uir¬
tutes dendentia p̃ꝑantur. Dispen¬
satiua dicit᷑: cũ domesticarũ rerũ
sapient̃ ordo disponitur. Ciuilis
dicit᷑: ꝑ quã totius ciuitatis utilitaᷤᷤ¬
sophiȩ definitiones. in quib
generaliter om̃ia continentur: nẽ
ysagogas por firii expediamꝰ. I sa¬
sophiam incipiunt: continens in
se demonstrationẽ primarũ raci¬

Expanded text:
15. Arithmetica est disciplina quantitatis numerabilis secundum se. Geometria est disciplina magnitudinis immobilis et formarum. Musica est disciplina quae de numeris loquitur qui ad aliquid sunt his qui inveniuntur in sonis. Astronomia est disciplina quae cursus coelestium shabitudines stellarum circa se et circa terram indagabili ratione percurrit. Porro actualis dicitur, quae res propositas operationibus suis explicat. Cuius partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, per quam mos stus appetitur, et instituta ad uirtutem tendentia praeparantur. Dispensatiua dicitur domesticarum rerum sapienter ordo dispositus. Ciuilis dicitur, per quam totius ciuitatis sophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc Isagogas Porphyrii expediamus. Isasophiam incipiunt: continens in se demonstrationem primarum rati
Abbreviated transcription (Latin):
qualitate disserimꝰ. Doctrinalis
dicit᷑ sciencia: que abstractam con¬
siderat quantitatẽ. Abstracta enim
quantitas dicitur. quã intellectu
a materia seꝑantes uł ab aliis acci¬
dentibꝰ ut est par imꝑar. uł ab huiꝰ¬
cemodi in sola raciocinatione tra¬

Expanded text:
qualitate disserimus. Doctrinalis qualitate disserimus. Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intea materia separantes, vel ab aliis accidentibus, ut est, par, impar, et hujusmodi, in sola ratiocinatione tra
Abbreviated transcription (Latin):
ab consistere partibꝰ: quarũ pͥma
inspectiua ẽ. scd̾a actualis. Inspecti¬
ua diuidit᷑ in trib modis. id ẽ pͥma
in naturalem: scda in doctrinalem. t̾cia
in diuinã. Doctrinalis diuiditur in
quatuor. id est pͥma in artchineticam:
scd̾a in musicã. dercia in geometriam.
quarta in astronomiã. Actualis di¬
uiditur in trib id est pͥma in mora¬
lem. scda in dispensatiuã. tercia in¬
cuuilem. Inspectiua dicit᷑. qua super¬
gressi uisibilia de diuinis aliquid &
cȩlestib contẽplamur. eaq mente so¬
lummn inspicimꝰ quȩ corporeum suꝑ¬
grediunt᷑ obtutũ. Naturalis dicit᷑.
ubi uniꝰ cuiusque rei natura discutit᷑.
uita. s unũquodque his usib depu¬
datur in quibꝰ a creatore diffinitũ ẽ:
nisi forte cũ uoluntate di aliquod
miracłm ꝓuenire monstrat᷑. D iui¬
nalis dicitur: quando aut in effabi¬
lem naturã di. aut sꝑitales creatu¬
ras ex aliqua parte ꝓfundissim a

Expanded text:
abus consistere partibus, quarum prima abus consistere partibus, quarum prima inspectiva est, secunda actualis. Inspectiva dividitur in tribus modis, id est prima in naturalem; secunda in doctrinalem; tertia in divinam. Doctrinalis dividitur in quattuor, id est, prima in Arithmeticam, secunda Musicam, tertia Geometriam, quarta Astronomiam. Actualis dividitur in tribus, id est, prima in moralem, secunda dispensativam, tertia civilem. Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia, de divinis aliquid et caelestibus contemplamur, eaque mente solummodo inspicimus, quoniam corporeum supergrediuntur obtutum. Naturalis dicitur, ubi uniuscuiusque rei natura discutitur, vita: sed unumquodque his usibus deputatur, in quibus a creatore definitum est, nisi forte cum voluntate Dei aliquod miraculum provenire monstratur. Divinalis dicitur, quando aut ineffabilem naturam Dei, aut spiritales creaturas ex aliqua parte, profundissima