comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit quȩ sub antixpõ futura speratur: signi¬
ficatur tenebrosotimore abrahȩ circa
nificatur: Isto igne diesuidicii dirimens
carnales ꝑignẽ saluandos et igne dim¬
nandos.. Deinde testamentũ factũ ad
abrahã in terra chanaan proprie mani¬
festat : et nominat in ea undecimgentes.
a flumine egyptiusq ad flum̃ magnũ eu¬
fraten: Nonergo a flumine magno ae¬
gypti hoc ẽ nilo: sed aparuo quod diuidit
inter aegyptũ et palestinã ubi ẽ ciuitas
rinocorura. Iam hinc tempora consecunt᷑
filiorũ abrahȩ : unius deagar ancilla : al¬
terius desara libera : de quib: in libro supe¬
riore iam diximus.: Quod aũ attinet
adrem gestam : nullo modo ẽ inurendũ
dehac concubina crim̃ abrahae. Vsus ẽ
ea quippe adgenerandã prolẽ non e x¬
plendã libidinẽ : nec insultans sed potius
obediens coniugi: quȩ suȩ sterilitatis cre¬
didit esse solatium: si fecundũ ancillae
uterũ quõnatura non poterat uolunta¬
te faceret suum. Et eoiure quo dicit

Expanded text:
fuit, quae sub Antichristo futura speratur, significatur tenebroso timore Abrahae circa snificatur isto igne dies iudicii dirimens carnales per ignem saluandos et igne damnandos. Deinde testamentum factum ad Abraham terram Chanaan proprie manifestat et nominat in ea undecim gentes a flumine Aegypti usque ad flumen magnum Euphraten. Non ergo a flumine magno Aegypti, hoc est Nilo, sed a paruo, quod diuidit inter Aegyptum et Palaestinam, ubi est ciuitas Rhinocorura. filiorum Abrahae, unius de Agar ancilla, alterius de Sarra libera, de quibus in libro superiore iam diximus. Quod autem adtinet ad rem gestam, nullo modo est inurendum de hac concubina crimen Abrahae. Usus est ea quippe ad generandam prolem, non ad explendam libidinem, nec insultans, sed potius oboediens coniugi, quae suae sterilitatis credidit esse solacium, si fecundum ancillae uterum, quoniam natura non poterat, uoluntate faceret suum, et eo iure, quo dicit
Abbreviated transcription (Latin):
sicioniorum plemineo & argis ad huc ma¬
nente argo. mortuus ẽ ioseph in ȩgypto.
annorum centum decem: Post ciuius mor¬
tem populus dĩ mirabiliter crescens map¬
sit inȩgypto centum quadraginta quin¬
q: annos: tranquille prius donec moriren¬
tur quib ioseph notus fuit: deinde.

Expanded text:
SicSicnente, Argo, mortuus est Joseph in Aegypto annorum centum et decem . Post cujus mortem populus Dei mirabiliter crescens mansit in Aegypto centum quadraginta quinque annos, tranquille prius, donec morerentur quibus Joseph notus fuit: deinde
Abbreviated transcription (Latin):
non ȩgyptiorũ sed argiuorũ: mortuus ẽ
inȩgypto : huic filius argus successit in
regnum : ex cuius nomine & argi & ex hoc
argiui. appellati sunt: Superiorib aut̃
regib nondum ł locus ł gens habebat hoc
nomen : Hoc regnante apud argiuos & a¬
pud sicionios erato. Apud assyrios uero
adhuc manente baleo : mortuus ẽ ia cobin
ȩgypto annorũ centum quadraginta uii:
Cum moriturds filios suos & nepotes ex io¬
seph benedixiss& : xpm̃q a pertissime ꝓ¬
ph&ass& dicens in benedictione iudȩ: N
defici& princeps ex iuda & dux defemori¬
b eius : donec ueniant quȩ reposita sunt
ei & ipseẽ expec tatio gentium: Negnan¬
te argo suis coepit uti fructib grȩcia &
habere seg&es in agri cultura delatis ali¬
unde seminib: argus quoque post obitũ.
ds̃ haberi coepit templo & sacrificus hono¬
ratus: Qui honor eo regnante anteillũ
delatus est homini priuato & fulminato
cuidam. omogyro : eo quod primus ad ara¬
riorum duodecimo amytho & undecimo

Expanded text:
non Aegyptiorum, sed Argiuorum, mortuus est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius nomine et Argi et ex hoc Argiui appellati sunt; superioribus autem regibus nondum uel locus uel gens habebat hoc nomen. Hoc regnante aput Argiuos et aput Sicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc manente Baleo mortuus est Iacob in Aegypto annorum centum quadraginta septem, cum moriturus filios suos et nepotes ex Ioseph benedixisset Christumque apertissime  dicens in benedictione Judae: Non deficiet princeps ex Juda, ex dux de femoribus ejus, donec veniant quae reposita sunt et ipse exspectatio gentium. Regnante Argo suis coepit uti frugibus Graecia et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque post obitum deus haberi coepit, templo et sacrificiis honoratus. Qui honor eo regnante ante illum delatus est homini priuato et fulminato cuidam Homogyro, eo quod primus ad arariorum duodecimo Mamytho et undecimo
Abbreviated transcription (Latin):
ue feruor. neq: anima sapientia est. Hinc
est quod &iam priuari possunt rebus quas
habent. & in alios habitus uel qualitates uer¬
ti atq mutari. ut &uas euacuetur humore
quo plenum est . & corpus decoloretur. &aerte¬
nebrescat. siue frigescat. & anima desipiat:
Sed & sisit corpus in corruptibile. quale scĩs in
resurrectione promittitur. hab& quidem ip¬
sius incorruptionis in amissibilem qualitatẽ.
Sed manente substantia corporali. non hoc
est quod ipsa incorruptio. Nam illa &iam
per singulas partes corporis tota est. necali¬
bi maior. alibi minor. neq: enim ulla parsest
incorruptior quam altera. Corpus uero ipsũ
maius est in toto quam in parte.: Etcum alia¬
Etcum alia
pars est in eo am plior. alia minor. non ea quae
amplior est incorruptior. quam ea quae mi¬
nor. : Aliud est itaq: corpus quod nonubiq:
sui totum est. alia incorruptio. quaeubiq ei
ptaest. quia omnis pars incorruptilis cor¬

Expanded text:
ve fervor, neque anima sapientia est. Hinc ve fervor, neque anima sapientia est. Hinc est quod etiam privari possunt rebus quas habent, et in alios habitus vel qualitates verti atque mutari, ut et vas evacuetur humore quo plenum est, et corpus decoloretur, et aer tenebrescat sive frigescat, et anima desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sed manente substantia corporali non hoc est, quod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est, nec alibi major, alibi minor; neque enim ulla pars est incorruptior quam altera: corpus vero ipsum majus est in toto quam in parte; et cum alia pars est in eo amplior, alia minor, non ea quae amplior est incorruptior quam ea quae minor. Aliud est itaque corpus, quod non ubique sui totum est: alia incorruptio, quae ubique ejus tota est; quia omnis pars incorruptibilis cor
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s quadam notione huius nominis in sa¬
cris litteris nuncupatur: Alius est autem
quam pater & filius. quia nec pater est nec
filius. Sed alius dixi non aliud. quia & hoc
ds̃ est Nec ideo non simplex quia trinitas. ne¬
q: enim propter h oc naturam istam boni
s implicem dicimus. quia pater in ea solus. aut
olus filius. autsolus sp̃s sc̃s. autuero sola est
sta nominis trinitas sine subsistentia perso¬
iarum. sicut sabelliani heretici putant.
dideo simplex dicitur. quo quod habet
oc est. ecepto quod relatiue quȩque per¬
ona adalteram dicitur.: Nam utiq: pater
ab & filium. nec tamen ipse est filius. & fili¬
s hab& patrem. nec tamen ipse est pater.
itur simplex. cui non sit aliquid habere.
uo duel possit amittere. uel aliud sit ha¬
ens. aliud quod hab&. Sicut &uas aliquẽ
liquorem. auttor pus colorem. autaer lucem
siue feruorem. aut anima sapientiam. nihil
enim horum est id quod habet.: Nam neq uas
liquor est. neq: corpus color. neq: aer lux si¬

Expanded text:
pria quadam notione huius nominis in sacris litteris nuncupatur. Alius est autem quam Pater et Filius, quia nec Pater est nec Filius; sed \'alius\' dixi, non ‛aliud\', quia et hoc est Deus; nec ideo non simplex, quia trinitas. Neque enim propter hoc naturam istam boni simplicem dicimus, quia Pater in ea solus aut solus Filius aut solus Spiritus sanctus, aut uero sola est ista nominis trinitas sine subsistentia personarum, sicut Sabelliani haeretici putauerunt; sed ideo simplex dicitur, quoniam quod habet hoc est, excepto quod relatiue quaeque persona ad alteram dicitur. Nam utique Pater habet Filium, nec tamen ipse est Filius et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. citur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue feruorem aut anima sapenim horum est id quod habet: nam neque vas liquor est, nec corpus color, nec aer lux si
Abbreviated transcription (Latin):
Quis enim nisi ds̃ creator omnium: dedit carni
pauonis mortui : ne putrescer& : Quod cum
auditu incredibile uider&ur: euenit ut a¬
pud carthaginem nobis cocta apponer&ur
haec auis: Decuius pectore : pulparum quan¬
tum uisum est decerptum seruari iussimus:
quod postdierum tantum spatium quanto
aliocaro quȩtumq cocta putescer& ꝓla¬
tum atq oblatum nihil nostrum offendit
ol factum: itemque repositum postdies am¬
plius quã triginta idem quod erat inuen¬
tumest : idemq post annum : nisi quod ali¬
quantulum corpolentiȩ siccioris & contrac¬
tioris fuit.: Quis paleȩ dedit. uł tam fri¬
gidam uim utobrutas niues seru& : uel
tam feruidam pomaimmatura matur&. s
Deipso igne mira quis ex plic&: quoqueq adus¬
ta nigrescunt. cum ipse sit lucidus: & pęne om¬
nia quȩ ambit & lambit : colore pulcherrimus
decolorat : atq: &x pruna fulgida carbonem
te terrimum reddit: Neq id quasi regula¬
Nam econtrario.
lapides igne candenti ꝑcocti: & ipsi fiunt can¬

Expanded text:
Quis enim nisi Deus creator omnium dedit carni pavonis mortui ne putresceret? Quod cum auditum incredibile videretur, evenit ut apud Carhaec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo nostrum offendit olfactum. Itemque repositum post dies amplius quam triginta idem quod erat inuentum est, idemque post annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbonem taeterrimum reddit? Neque id quasi regula contrario lapides igne candente percocti et ipsi fiunt can
Abbreviated transcription (Latin):
men in corruptibilitas manus &digiti. acper
hoc quam uis in corpore incorruptibili. in se¬
parabilis incorruptibilitas sit. Aliud est ta¬
men substantia qua corpus dicitur. alia qua¬
litas eius. qua incorruptibile nuncupatur.
etideo &iam sic non hoc est quod hab&: Ani¬
ma quoq: ipsa &iam sisempersit sapiens.
sicut erit cum liberabitur in a&ernum. parti¬
cipatione tamen in com mutabilis sapientiae
sapiens erit quaenon est quod ipsa .: Neq:
enim siaer in fusa luce num quam deseratur.
ideo non aliud est ipse. aliud lux qua in lumi¬
natur .: Neq: hoc ita dixerim. quasi aer sit
anima quod putauerunt quidam. qui non po

Expanded text:
men incorruptibilitas manus et digiti. Ac per hoc quamuis a corpore incorruptibili inseparabilis incorruptibilitas sit, aliud est tamen substantia, qua corpus dicitur, aliud qualitas eius, qua incorruptibile nuncupatur. Et ideo etiam sic non hoc est quod habet. Anima quoque ipsa, etiamsi semper sit sapiens, sicut erit cum liberabitur in aeternum, participatione tamen incommutabilis sapientiae sapiens erit, quae non est quod ipsa. Neque enim si aer infusa luce numquam deseratur, ideo non aliud est ipse, aliud lux qua inluminatur. Neque hoc ita dixerim, quasi aer sit anima, quod putauerunt quidam qui non po
Abbreviated transcription (Latin):
testis uelox. suꝑ maleficos & suꝑ adulte¬
ros & c&era. quibus damnabilibus enu¬
meratis criminibus addidit: qum̃
cer&: cum uos mutauerit . & ind&erius
culpa ur̃a & in melius gratia mea: ego
non mutor. Testem uero sedicit futurũ.
qui a iniudicio suo non indig& testib
eum que uelocem siue qui a repente

Expanded text:
testis uelox super maleficos et super adulteros. et cetera, quibus damnabilibus enumeratis criminibus addidit: Quoniceret: \'Cum uos mutauerit et in deterius culpa uestra et in melius gratia mea, ego non mutor.\' Testem uero se dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente
Abbreviated transcription (Latin):
offerebant᷑ hostiȩ: Hacc nͣamq: mundi¬
tia tunc in in mortali carne acmente
scõrum quȩ figurabatur in illarũ corpori¬
bus hostiarũ: De inde ꝓptereos qui non
mundatione sed dam natione sunt digni
& accedam inquit aduos in iudicium &ero

Expanded text:
offerebantur hostiae. Haec erit namque munditia tunc in inmortali carne ac mente sanctorum, quae figurabatur in illarum corporibus hostiarum. Deinde propter eos, qui non mundatione, sed damnatione sunt digni: Et accedam, inquit. ad uos in iudicium, et ero
Abbreviated transcription (Latin):
A pparuit autem illi dns̃ & dixit: noli descendere in ȩ¬
gyptum habita autem interra quamtibi dixero:
& incole in terra hac &ero tecũ & benedicamte:
tibienim & seminituo dabo terram hãc & statuã
iuramentum meum quo diuraui abrahȩ patrituo: & mul

Expanded text:
Apparuit autem illi Dominus et dixit: Noli descendere in AeApparuit autem illi Dominus et dixit: Noli descendere in Aegyptum; habita autem in terra, quam tibi dixero, et incole in terra hac; et ero tecum et benedicam te. Tibi enim et semini tuo dabo omnem terram hanc, et statuam iuramentummeum, quod iuraui Abrahae patri tuo; et mul
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod autem dictum est maior serui& minori : nemo
fere nostrorum aliter intellexit: quam maiorẽ
populum iudeorum : minori xp̃iano populã serui¬
turum ⁊ Etreuera quamuis ingente idumeorum.
quaenata est demaiore : cuiduo nomina erant.
Nam & esauuocabatur & edom unde idumei: hoc uideri
possit impletum: quia postea superanda fuerata po¬
pulo quiostus est exminore : id est isra heliticoei¬
quae fuerat futura subiecta : tamen in aliquid maius
intentam fuisse istam prophetiam quadictum est.
populus populum superabit & maior serui & mino¬
ri conuenientius credr t᷑: It quidest hoc nisi quod
inudeis & xp̃ianis euidenter impletur. ⁊ Accepit¬
etiam isaac tale o ratulũ quale aliquotiens pater
eius acceperat. : De quo orat᷑ulo sic scriptum est:
facta est autem fames super terrã . preter famẽsquȩ
prius facta est intempore abrahae.: Ab iit autem
isaac adabimdlech regem philistinorum ingerara

Expanded text:
Quod autem dictum est: Maior seruiet minori, nemo Quod autem dictum est: Maior seruiet minori, nemo fere nostrorum aliter intellexit. quam maiorem populum Iudaeorum minori Christiano populo seruiturum. Et re uera quamuis in gente Idumaeorum, quae nata est de maiore, cui duo nomina erant nam et Esau uocabatur et Edom, unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui ortus est ex minore, id est Israelitico, eique fuerat futura subiecta: tamen in aliquid maius intentam fuisse istam prophetiam, qua dictum est: Populus populum superabit et maior seruiet minori, conuenientius creditur. Et quid est hoc, nisi quod in Iudaeis et Christianis euidenter inpletur? CAetiam Isaac tale oraculum, quale aliquotiens pater eius acceperat. De quo oraculo sic scriptum est: Facta est autem fames super terram praeter famem, quae prius facta est in tempore Abrahae. Abiit autem Isaac adAbimelech regemPhilistinorumin Gerara.
Abbreviated transcription (Latin):
lam ex hoc quem admodum perp osteros ciuitatis
dĩ procurrant tempora iud eamus: A primoigit᷑
annouitae isaac̾usq ad sexagesimũ quoeinatis
filii illud memgtabile est quod cum illidm̃rogan¬
tiut parer& uxor eius. qua esterilis erat conces¬
siss& dns. quod petebat: atq: haber& illa con¬
ceptum : gestiebant gemini adhuc inutero eiꝰ
inclusi ÷ Quamolestia cum angeret᷑ dnm̃
interrogauit accepitq responsum.: Duȩ gentes in
utero tuo sunt: & duo populi deuentre tuo sepa¬
rabuntur : & populus populum superabit : & maior
serui& minori . : Quod paulus a postolus mag¬
num uult intellegi gratiae documentum: quia
non dumillis natis nec aliquid a gentib bonis eu
mali sine ullis bonis meritis eligit᷑ minor : maiore
reꝓbato : quando proculdubio quantum attin& ad
originale peccatum ambo pareserant.: Quantũ
autem adpropriũ ullius corum : nullum erat::
Sed nunc dehac redecere aliquidlatius institutiope¬
ris ratio nonsinit : unde in aliis multaiam diximus :

Expanded text:
am ex hoc, quem ad modum per posteros Abrahae ciuitatis Dei procurrant tempora, uideamus. A primo igitur anno uitae Isaac usque ad sexagensimum, quo ei nati sunt filii, illud memorabile est, quod, cum illi Deum roganti ut pareret uxor eius, quae sterilis erat, concessisset Dominus quod petebat, adque haberet illa conceptum, gestiebant gemini adhuc in utero eius inclusi. Qua molestia cum angeretur, Dominum interrogauit accepitque responsum: Duae gentes in utero tuo sunt et duo populi de uentre tuo separabuntur et populus populum superabit et maior seruiet minori. Quod Paulus apostolus magnum uult intellegi gratiae documentum, quia nondum illis natis nec aliquid agentibus boni seu mali sine ullis bonis meritis eligitur minor maiore reprobato; quando procul dubio, quantum adtinet ad originale peccatum, ambo pares erant; quantum autem ad proprium, ullius eorum nullum erat. Sed nunc de hac re dicere aliquid latius instituti operis ratio non sinit, unde in aliis iam multa diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
ad ea tamen tempora pertinens argiuorũ :
quamuis non nulli eum mercurio preferant
tepore quos falli existimo: Sed quolib& tem¬
pore natisint constat inter historicos gra¬
ues qui haec antiqua litteris mandauerunt.
ambos homines fuisse : & quod morta libus
ad istam uitam commodius dicendam. benefi¬
ciamulta contulerint honores abeis meruisse¬
I diuinos: Minerua uero longe his antiquior:
Nam temporibus ogygi ad lacum qui trito¬
nis dicitur uirginali apparuisse fertur
&ate : Vnde & tritonia nuncupata est:
multorum sane operum inuentrix : & tanto
procliuius dea credita: quantominus origo
eius intonuit: Quod enim decapite iouis na

Expanded text:
ad ea tamen tempora pertinens Argivorum: ad ea tamen tempora pertinens Argivorum: quamvis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graues, qui haec antiqua litteris mandauerunt, ambos homines fuisse, et quod mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero longe his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate, unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iouis na
Abbreviated transcription (Latin):
portatio inopinionẽ uulgi uenisse uideatur:
Multa quoq: alia ex illis in grecia temporib
confingi fabulosa coeperunt: sedusq ad
cecropem regẽ atheniensium : quo regnan¬
te eadẽ ciuitas &iam tale nomen accepit:
& quoregnante ds̃ ꝑ moysen eduxit exegyp¬
to populũ suum: relati sunt indeorũ nume¬
rũ aliquot mortui caeca & uana consu&u¬
dine ac suꝑstitione grȩcorũ in quib criasi
regis coniux melonice & forbas filius eorũ.
qui post patrem rex argiuorum sextus fuit.¬
& septimi regis tryopȩ filius iasus & rex
nonus stenelas. siue steneleus siue tenulus:
uarie quippe indiuersis auctoribus inueni¬
tur: His temporibus &iam mercurius fuisse
per hib&ur nepos at lantis ex maia filia:
quod uulgatiores &iam litterȩ personant:
Multarum autem artium peritus quas &¬
hominibus tradidit: quo merito eumpost
mortem dm̃ esse uoluerunt siue & iamcre¬
diderunt : Posterior fuisse hercules dicitur.

Expanded text:
portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa quoque alia ex illis in Graecia temporibus confingi fabulosa coeperunt; sed usque ad Cecropem regem Atheniensium, quo regnante eadem ciuitas etiam tale nomen accepit, et quo regnante Deus per Moysen eduxit ex Aegypto populum suum, relati sunt in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis coniux Melantomice et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argiuorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus siue Sthenelus, uarie quippe in diuersis auctoribus inuenitur. His temporibus etiam Mercurius fuisse perhibetur, nepos Atlantis ex Maia filia, quod uulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus clahominibus tradidit: quo merito eum post mortem deum esse voluerunt, sive etiam crediderunt. Posterior fuisse Hercules dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq suspectus quo usq: in deliberar&ur per¬
secutionib interquas tamen diuinitus fe¬
cundata mul tiplicatione crescebat & la¬
borib prȩmebatur intolerabilis seruitutis :
In assyria uero & grȩcia: ꝑ idem tempus
regna eadem ꝑmanebant: Cum ergoregnar&
assyriis quartus decimus safrus: & sicioni¬
is duo decimus orthopolis. & criasus quir¬
tus argiuis : natus ẽ inegypto moyses
per quem populus dĩ deseruitute aegyptia
liberatus est : inqua eum ad desiderandũ
suicreatoris auxilium sic exerceri opor¬
tebat Regnantibus memoratis regibus.
fuisse a quibus dam creditur prom& he¬
us quem propter ea ferunt deluto for¬
masse homines. quia optimus sapientiae
doctor fuisse per hib&ur . nec tamen
ostenditur qui eius temporibus fuerint
sapientes Frater eius atlans magnus
fuisse astrologus dicitur: Vnde occa¬
sionem fabula inuenit ut eũ caelum porta¬
re confinger& : quam uis mons eius nomine
nuncupatur : cuius altitudine potius caeli

Expanded text:
ue suspecta, quo usque inde liberaretur, persecutionibus inter quas tamen diuinitus fecundata multiplicatione crescebat et laboribus premebatur intolerabilis seruitutis. In Assyria uero et Graecia per idem tempus regna eadem permanebant. Assyriis quartus decimus Saphrus et Sicyoniis duodecimus Orthopolis et Criasus quintus Argiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est, in qua eum ad desiderandum sui Creatoris auxilium sic exerceri oportebat. Regnantibus memoratis regibus fuisse a quibusdam creditur Prometheus, quem propterea ferunt de luto formasse homines, quia optimus sapientiae doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius temporibus fuerint sapientes. Frater eius Atlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine nuncupetur, cuius altitudine potius caeli
Abbreviated transcription (Latin):
lus beatus. nisi iustus.: Sed etiam ipse iustus
non uiuit utuult: nisi eo peruenerit: ubi
mori. falli . offendi. omnino non possit .⁊ Eiq
sit certum ita semꝑ futurum: hoc enim na¬
tura expetit nec plene atq. perfecte beata
erit. nisi adepta quod expetit.⁊ Nunc uero
quis hominum potest utuult uiuere: quando
ipsum uiuere non ẽ in potestate: Uiuere
enim uult: mori cogitur. Quomodo ergo
uiuit utuult: qui non uiuit quam diu uultꝰ.
Quod simori uoluerit: quo modo potest ut
uult uiuere qui non uult uiuere et si ideo
moriuelit . non quo nolit uiuere: sed ut post
mortem melius uiuat . nondum ergo ut uult
uiuit: sed cum ad id quod uult moriendo ꝑ¬
uenerit.: Uerum ecce uiuit utuult: quõ

Expanded text:
lus beatus nisi iustus. Sed etiam ipse iustus non uiuet ut uult, nisi eo peruenerit, ubi mori falli offendi omnino non possit eique sit certum ita semper futurum. Hoc enim natura expetit, nec plene adque perfecte beata erit nisi adepta quod expetit. Nunc uero quis hominum potest ut uult uiuere, quando ipsum uiuere non est in potestate? Viuere enim uult, mori cogitur. Quo modo ergo uiuit ut uult, qui non uiuit quamdiu uult? Quod si mori uoluerit, quo modo potest ut uult uiuere, qui non uult uiuere? Et si ideo mori uelit, non quo nolit uiuere, sed ut post mortem melius uiuat: nondum ergo ut uult uiuit, sed cum ad id quod uult moriendo peruenerit. Verum ecce uiuat ut uult, quo
Abbreviated transcription (Latin):
priuationis boni. Sed aterrenis usq: ad
caelestia. & auis ibilibus usq ad in uisibili¬
a. sunt alus bonis alia bona meliora. ad hoc
in aequalia. utessent omnia:. Ds̃ autem.

Expanded text:
priuationis boni. Sed a terrenis usque ad caelestia et a uisibilibus usque ad inuisibilia sunt aliis alia bona meliora, ad hoc inaequalia, ut essent omnia; Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
gentes. Detali aũt resurrectione. huic
quoque ipsi proph&ȩ daniheli paulo post
dicitur. Ettu ueni. & requiesce: ad huc
enim dies in completione consummationis.
& requiesces & resurges in sorte tua infine dierũ:¬

Expanded text:
gentes. De tali autem resurrectione huic gentes. De tali autem resurrectione huic quoque ipsi prophetae Danieli paulo post dicitur: Et tu ueni et requiesce; adhuc enim dies in conpletionem consummationis, et requiesces et resurges in sorte tua in fine dieru
Abbreviated transcription (Latin):
a&ernam. Et intellegentes. fulgebunt
si cut claritas firmamenti: & eiustis multi.
sic utstellȩ insecula: & ad huc sententie
illi euangelicȩ: est locus iste simillimus.
deresurrectione dum taxat corporum
mortuorum: Nam qui illic dicti sunt
esse inmonumentis: ipsi hic dormientes
interrȩ aggere uł sicut alii interpreta¬
ti sunt : interrȩ puluere : Et sicut ibi ꝓce¬
dent dictum est: ita hic &x sur gent: Sicut
ibi qui bona fecerunt. in resur rectionem
uitȩ qui aut̃ mala egerunt. in resurrectio¬
nem iudicu: ita & in isto loco. hi inuitam
&ernam & hi in opprobrium & in confusio¬
nem xernam: Non aũt diuersum put&ur.
quod cum ibi positum sit: om̃s qui sunt in mo¬
numentis hic non ait ꝓph&a om̃s sed multi
dormientium interrae aggere. Ponit enĩ
aliquando scriptura ꝓomnibus multos: ꝓpter¬
ea & abrahȩ dictum est: Patrem multarũ
gentium posuite: cui tamen alio loco:
in semine inquit tiuo benedicentur om̃s

Expanded text:
aeternam. Et inteaeternam. Et intesicut claritas firmamenti, et ex iustis multi sicut stellae in saecula et adhuc. Sententiae illi euangelicae est locus iste simillimus de resurrectione dumtaxat corporum mortuorum. Nam qui illic dicti sunt esse in monumentis, ipsi hic dormientes in terrae aggere, uel, sicut alii interpretati sunt, in terrae puluere; et sicut ibi procedent dictum est, ita hic exsurgent; sicut ibi qui bona . fecerunt, in resurrectionem uiiae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii: ita et isto loco hi in uitam aeternam, et hi in obprobrium et in confusionem aeternam. Non autem diuersum putetur, quod, cum ibi positum sit omnes qui sunt in monumentis, hic non ait propheta omnes, sed multi dormientium in terrae aggere. Ponit enim aliquando scriptura pro omnibus multos. Propterea et Abrahae dictum est: Patrem multarum gentium posui te, cui tamen alio loco: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ra in definite hic dicta lingua latina.
sed ꝑdualem numerum dicta sunt quem
latini non habent: Sicut aut̃ greci: ita hunc
dicuntur habere & hebrȩi: Sic ergo dicta
sunt tempora tam quam dicerentur duo
tempora: Vereri. me sane fateor: ne in de¬
cem regibus. quos tamquam decem homi¬
nes uid&ur inuenturus antic hristus. forte
falla mur̃ : atqueita ille inopinatus adue¬
niat: non &istentibus tot regibus in orbe
romano: Quid si enim numero isto dena¬
rio uniuersi tas regum significata est :
postquos ille uenturus est: sicut millena¬
rio. centenario septenario. significatur
plerumque uniuersitas: & aliis atque ali¬
is numeris: quos nunc commemorare non
estnecesse: Alio loco idem danihel: &erit
inquit tempus tribu lationis: qualis non
fuit &quonata est gens suꝑ terram usque
ad temp illud Et in tempore illo salua
bitur populus tuus omnis qui inuentus fue¬
rit scriptus in libro : Etmulti dormienti
&ernam & hi in opprobrium & in confusionẽ

Expanded text:
ra indefinite hic dicta lingua Latina; sed per dualem numerum dicta sunt, quem Latini non habent. Sicut autem Graeci, ita hunc dicuntur habere et Hebraei. Sic ergo dicta sunt tempora, tamquam dicerentur duo tempora. Vereri me sane fateor, ne in decem regibus, quos tamquam decem hones uidetur inuenturus Antichristus, forte fallamur, adque ita ne ille inopinatus adueniat, non exsistentibus tot regibus in orbe Romano. Quid si enim numero isto denario uniuersitas regum significata est. post quos ille uenturus est; sicut millenario, centenario, septenario significatur plerumque uniuersitas, et aliis adque aliis numeris, quos nunc commemorare non est necesse? Alio loco idem Daniel: Et erit, inquit, tempus tribulationis, qualis non fuit ex quo nata est gens super terram usque ad tempus ilbitur populus tuus: omnis qui inventus fuerit scriptus in libro. aeternam, et hi in opprobrium et confusionem
Abbreviated transcription (Latin):
ulta deiucio nouissimo dicuntur
in psalmis sed eorum plura transeunter.
& strictim: hoctamen quod de fine hu uis
seculi aꝑtissime ibidictum est nequaquã
silentio pr&er ibo: Principio terram tu
fundasti dñe: & opera manuum tuarum
sunt cȩli: ipsi peribunt: tu aut ꝑ manes:
& omnia sicut uestimentum u&erescent:
buntur : tu aut idem ipse es & anni tui
non defici&: Quid est quod porphirius
cum pi&atem laud& hebrȩorum : quam
magnus &uerus. & ipsis numinibus ter¬
ribilis. ab eis colitur ds̃. xp̃i anos obhoc ar¬
guit maximae stultit ȩ &i am & oracu¬
lis deorum suorum: quod istum mundũ
dicunt esse periturum: Ecce in lit teris
i&atis hebreorum: dicitur dõ : quẽ
confitente tanto phi losopho &iam ipsa
numina ꝑ horrescunt: opera manuum
tuarum sunt cęli ipsi peribunt: Num quid
quando cȩliperibunt: mundus cuius ide
celi superior pras est & tutior: non peri

Expanded text:
ulta de iudicio nouissimo dicuntur in psalmis, sed eorum plura transeunter et strictim. Hoc tamen quod de fine huius saeculi apertissime ibi dictum est, nequaquam silentio praeteribo. Princfundasti, domine, et opera manuum tuarum sunt caeli. ipsi peribunt, tu autem permanes: et omnia sicut uestimentum ueterescent, buntur, tu uero ipse es, et anni tnon deficient. Quid est quod Porphyrius, cum pietatem laudet Hebraeorum, qua magnus et uerus et ipsis numinibus terribilis ab eis colitur Deus, Christianos ob hoc arguit maximae stultitiae etiam ex oraculis deorum suorum, quod istum mundum dicunt esse periturum? Ecce in litteris etatis Hebraeorum dicitur Deo. quem confitente tanto philosopho etiam ipsa numina perhorrescunt: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. Numquid quando caeli peribunt, mundus, cuius idem caeli superior pars est et tutior, non peri
Abbreviated transcription (Latin):
ex terminandum & ꝑdendum usque infinem:
& regnum & potestas & magnitudo regum
qui sub omni cȩlo sunt᷑ data est scĩs altissimi:
& regnum eius regnum sempiternum &omnis
principatus ipsi seruient. & ob audiaent: huc
usque inquit finis. sermonis: ego danihel: mul¬
tum cogitationes meae contur babant me & for¬
ma me a inmutata est. suꝑ me: &uerbum in
cordemeo con seruaui: quattuor illa regna
ex posuerunt quidam: assyriorum. ꝑsarum.
macedonum & romanorum: Quam uero con¬
uenienter id fecerint. qui nosse desiderant:
legant prȩs brteri hieromini librum indani¬
helem satis erudite diligenterque conscrip¬
tum: Anti christi tamen.
temporis sustinendum: donec dĩ ultimo
iudicio regnum scĩ accipiant sempiternum.
qui uł dormitans hȩc legit: dubitare non sini¬
tur : Tempus quippe & tempora: & dimidi¬
um temporis. unum annum esse & duo & di¬
midium: ac ꝑ hoc ꝑtres annos &s emissem
&iam dierum numero posterius posito:¬
posterius posito:

Expanded text:
exterminandum et perdendum usque in finem; et regnum, et potestas, et magnitudo regum, qui sub omni coelo sunt, data est sanctis Altissimi. Et regnum eius regnum sempiternum; et omnes principatus ipsi seruient et obaudient. Huc usque, inquit, finis sermonis. Ego Daniel; multum cogitationes meae conturbabant me, et forma mea inmutata est super me, et uerbum in corde meo conseruaui. Quattuor illa regna exposuerunt quidam Assyriorum, Persarum, Macedonum et Romanorum. Quam uero conuenienter id fecerint, qui nosse desiderant, legant presbyteri Hieronymi librum in Danielem satis erudite diligenterque conscriptum. Antichristi tamen atemporis sustinendum, donec Dei ultimo iudicio regnum sancti accipiant sempiternum, qui uel dormitans haec legit, dubitare non sinitur. Tempus quippe et tempora et dimidium temporis unum annum esse et duo et dimidium ac per hoc tres annos et semissem etiam numero dierum posterius positoposterius posito
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ posuit a postolus paulus. Dñs nouit
cogitationes sapientiũ quõ uanȩ sunt : Quis enĩ
sufficit quanto uis eloquentiȩ flumine : uitȩ huius
miserias explicare . quã lamentatus ẽ cicero In con¬
solatione demorte filiȩ . sicut potuit : sed quantũ ẽ
quod potuit : Ea quippe quȩdicuntur prima na¬
turȩ : quando ubi quomodo tã bene se habere
in hac uita possunt : ut non sub incertis casibus

Expanded text:
testimonium posuit apostolus Paulus: Dominus nouit testimonium posuit apostolus Paulus: Dominus nouit cogitationes sapientium, quoniam uanae sunt. Quis enim sufficit quantouis eloquentiae flumine uitae huius miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; sed quantum est quod potuit? Ea quippe, quae dicuntur prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere in hac uita possunt, ut non sub incertis casibus
Abbreviated transcription (Latin):
nã mortẽ summũ malũ : propter illam ꝓ inde
adipiscendã istamq: uitandã recte nobis esse
uiuendũ : propter quod scriptũ est : iustus exfi¬
de uiuit : quo neq bonũ nostrũ iam uidemus.
unde oport& utcredendo quȩ ramus: neque
ipsũ recte uiuere nobis ex nobis ẽ : nisi credentes
adiuu& &orantes. qui & ipsam fidẽ dedit : qua nos
abillo adiuuandos esse credamus: Illi autem
qui in ista uita fines bonorũ & malorũ esse
putauerunt : siue incorpore. siue in animo.
siue in utroq ponentes sũ mũ bonũ: atque ut
id explicatius eloquar: siue inuoluptate siue in
uirtute siue in utraq: siue inqui&e siue inuir¬
tute siue in utraq:. siue inuoluptate simul & qui¬
&e siue inuirtute . siue in utrisq : siue in primis
naturȩ siue inuirtute. siue in utrisq: . hic beati
eẽ &ase ipsis beatificare mira uanitate uolue¬
runt : in risit hos ueritas ꝑ prophetã dicentẽ :
Dñs nouit cogitationẽs hominũ. uel sicut hoc

Expanded text:
 mortem summum malum; propter illam proinde adipiscendam istamque uitandam recte nobis esse uiuendum. Propter quod scriptum est: Iustus ex fide uiuit; quoniam neque bonum nostrum iam uidemus, unde oportet ut credendo quaeramus, neque ipsum recte uiuere nobis ex nobis est, nisi credentes adiuuet et orantes qui et ipsam fidem dedit. qua nos ab illo adiuuandos esse credamus. Illi autem, qui in ista uita fines bonorum et malorum esse putauerunt, siue in corpore siue in animo siue in utroque ponentes summum bonum, adque, ut id explicatius eloquar, siue in uoluptate siue in uirtute siue in utraque; siue in quiete siue in uirtute siue in utraque; siue in uoluptate simul et quiete siue in uirtute siue in utrisque, siue in primis naturae siue in uirtute siue in utrisque; hic beati esse et a se ipsis beati fieri mira uanitate uoluerunt. Inrisit hos Veritas per prophetam dicentem: Dominus nouit cogita- . tiones hominum uel, sicut hoc
Abbreviated transcription (Latin):
siue ratio: anlex: Respondit inquit
uersibus. haec dicens: Ac deinde subicit
apollinis uersus. Inquibus &isti sunt. ut
quantum satis est : inde decerpam: In dm̃
uero inquit generatorem & in regem an¬
te omnia : quem tremit caelum & terra

Expanded text:
siue ratio an lex: cRespondit, inquit, uersibus haec dicens.\' Ac deinde subicit Apollinis uersus, in quibus et isti sunt, ut quantum satis est inde decerpam: In Deum uero, inquit, generatorem et in regem ante omnia, quem tremit et caelum et terra
Abbreviated transcription (Latin):
alternans. inces sabiliter euntium atq re¬
deuntium. animarum mundatio & inqui¬
natio : non potiusse ueraciter dici: omnes
cul pabiles atq uitiosos motus animarum.
eis exterrenis corporibus in olescere: Si
quidem secundum ipsos illa ut locutor no¬
bilis ait. dira tupido: usq ad eo non est ex
corpore ut ab omni corporea peste purga¬
tam: et extra omne corpus animam consti¬
tutam: ipsa esse compellat incorpore :
Unde etiam illis fatentibus non ex carne
tantum afficitur anima: utcupiat. metuat.
lactetur aegrescat : Uerum &iam exseipsa.
his potest motibus agitari Inter est autem.
qualis sit uoluntus hominis quasi peruer¬
sa est: peruersos habebit hos motus : Siaũ
recta est: non solum inculpabiles: uerum eti¬
am laudabiles erunt .⁊ Uoluntas est quip¬
pe in omnibus: immo omnes nihil aliud quã
uoluntates sunt.: Nam quid ẽ cupiditas.
& laetitia: nisi uolutas in eorum consensio¬

Expanded text:
alternans incessabiliter euntium adque realternans incessabiliter euntium adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibus ntantum afficitur anima, ut cupiat, metuat, laetetur, aegrescat, verum etiam ex seipsa his potest motibus agitari. Intequalis sit uoluntas hominis; quia si peruersa est, peruersos habebit hos motus; si autem recta est, non solum inculpabiles, uerum etiam laudalibes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo omnes nihil aliud quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensio
Abbreviated transcription (Latin):
tamen exterrenis artubus. moribundisq
membris. sic afficianimas opinantur:
Uthino eis sint morbi cupiditatum. &ti¬
morum. & laetitiae. siue tristitiae. Quib
quattuor. uel perturbationibus utricero
appeslat: uel passionibus. ut pleriq uer¬
bum e uerbo greco exprimunt: omnis hu¬
manorum morum uitiositas continetur.
Quod siita est: quid ẽ quod aeneas apud
uirgilium cum audisset a patre apud in¬
feros animas. rursus adcorpora reditu¬
ras hanc opinionem miratur exclamans.:
Opater: arine aliquas ad caelum hinc ire
putandum est sublimes animas: Iterũ¬
q ad tarda reuerti corpora quaelucis
miseris tandira cupido. Num quid nã
haec tam dira cupido exterrenis artub
moribundisq membris ad huc in est ani¬
marum illi p̃dicatissimae puritati:. Non¬
ne ab huius modi corporeis utdicit pesti¬
bus omnibus eas asserit eẽpurgatas:¬
Cum rursus incipiunt incorpora uellere¬
uerti : Vnde colligitur &iam suta sehabe¬
r& quod est omnino uanissimum: uicissim

Expanded text:
tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siue tristitiae; quibus quattuor uel perturbationibus, ut Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur exclamans: O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit esse purgatas,cum rursus incipiunt in corpora uelle reuerti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino uanissimum, uicissim
Abbreviated transcription (Latin):
differenda est. Filios aut̃ leui & iudã
& hierłm ipsam dĩ ecclesiam debemus ac¬
cipere : non & hebrȩis tantum sed & aliis
& iam gentibus congregatam: nec talem
qualis nunc est: ubi si dixerimus quia pec¬
catum non habemus. nos ipsos seducimus.
& ueritas innobis non est. sed qualis tunc
erit : uł ut area ꝑuentilationem: ita ꝑiu¬
dicium purgata nouissimum: eis quoq:
ignemundatis: quibus talis mundatio ne¬
cessaria est: ita utnullus omninosit qui
offerat sacrificium ꝓpeccatis suis: omnes
enim qui sic offerunt: ꝓfecto in peccatis sunt :
ꝓquibus dimit tendis offerunt: ut cũ obtu¬
lerint acceptumq dõ fuerit tunc di mittant᷑:¬

Expanded text:
differenda est. Filios autem Leui et ludam differenda est. Filios autem Leui et ludam et Hierusalem ipsam Dei ecclesiam debemus accipere, non ex Hebraeis tantum, sed ex aliis etiam gentibus congregatam; nec talem, qualis nunc est, ubi, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; sed qualis tunc erit, uelut area per uentilationem, ita per iudicium purgata nouissimum, eis quoque igne mundatis, quibus talis mundatio necessaria est, ita ut nullus omnino sit, qui offerat sacrificium pro peccatis suis. Omnes enim qui sic offerunt, profecto in peccatis sunt, pro quibus dimittendis offerunt, ut, cum obtulerint acceptumque Deo fuerit, tunc dimittant
Abbreviated transcription (Latin):
sicut e¬
intellegen dum est: dicit tale aliquid
&esaias. lauabit dñs sordes filiorum
& fili arum sion: & sanguinem emunda¬
bit demedio eorum sp̃u iudicii: & spũ cõ¬
bustionis: nisi forte sic eos dicendum est
emundari a sordibus &eliquari quodam¬
modo cum abeis mali ꝑpoenale iudiciũ
separantur: ut illorum segregatio atque
damnatio purgatiosit istorum : qui asin&
talium dec&ero ꝑmixtione uicturi sunt.⁊
Sed cum dicit: &emundabit filios leui &
fund& eos sicut aurum & argentum: &e
runt dño offerentes. hostias iniustitia.
& placebit dño sacrificiũ uide & hirłm:
utique ostendit . eos ipsos qui e mundabunt᷑.
de inceps insacrifici is iustitiȩ dño esse pla¬
cituros. ac ꝑ hoc ipsi a sua iustitia munda¬
buntur : inqua dño displicebant: Hostiȩ
porro. inplena ꝑfectaque iustiti&. cum
mundati fuerint: ipsi erunt: quid enim ac¬
ceptius dõ tales offerunt. quã se ipsos.
Verum ista quęstio depurgatoriis poenis.
utdiligentius ꝑtract&ur: intempus aliud

Expanded text:
sicut aintelligendum est? Dicit tale aliquid et Isaias: Lavabit Dominus sordes filiorum et filiarum Sion, et sanguinem emundabit de medio eorum spiritu judicii et spiritu conbustionis . Nisi forte sic eos dicendum est emundari a sordibus, et eliquari quodammodo, cum ab eis mali per poenale judicium separantur, ut illorum segregatio atque damnatio purgatio sit istorum, quia sine talium de caetero permixtione victuri sunt. Sed cum dicit, Et emundabit filios Levi, et fundeerunt Domino offerentes hostias in iustitia, et placebit Domino sacrificium Iudae et Hierusalem, utique ostendit eos ipsos, qui emundabuntur, deinceps in sacrificiis iustitiae Domino esse placituros, ac per hoc ipsi a sua iniustitia mundabuntur, in qua Domino displicebant. Hostiae porro in plena perfectaque iustitia, cum mundati fuerint, ipsi erunt. Quid enim acceptius Deo tales offerunt quam se ipsos? Verum ista quaestio de purgatoriis poenis, ut diligentius pertractetur, in tempus aliud
Abbreviated transcription (Latin):
& c&era quȩ ibi ꝓferuntur debonorum
operibus bonis: &eorum prȩmiis sempiter¬
nis: ꝑ ultimam sententiam iudicantis.
roph&a malachiel siue malachi qui xxii¬
I& angelus dictus est qui &iam e hras.sa¬
cerdos cuius alia in canonem scripta recep¬
ta sunt: abali quibus. creditur: nam de illo
hanc esse hebrȩorum opionionem. dicit hie¬
ronimus: iudicium nouissimum ꝓph&at
dicens. Ecceuenit dicit dñs omp̃s : & quis

Expanded text:
et caetera quae ibi proferuntur de bonorum et caetera quae ibi proferuntur de bonorum operibus bonis, et de eorum praemiis sempiternis per ultimam sententiam judicantis. Propheta Malachiel siue Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opinionem dicit Hieronymus, iudicium nouissimum prophetat dicens: Ecce uenit, dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
eius suꝑ sacrificia. Haec est omnis uita ius¬
torum: disponere testamentum dĩ suꝑsa
crificia.: Aut enim opera mistricordiȩ
sunt suꝑ sacrificia: id est sacrificiis prȩpo¬
nenda: iuxta sententiam dĩ dicentis. mise¬
ricordi am uolo quam sacrificium : Aut si suꝑ
sacrificia insacrificiis intellegitur dictũ.
quo modo suꝑterram fieri dicitur. quod fit
utique in terra: ꝓfecto ipsa opera misericor¬
diȩ sunt sacrificia quibus plac&ur ds̃. sicut
in li bro huius operis decimo medis seruis¬
se reminiscor . : In quibus operibus. dispo¬
nunt iusti testamentidĩ: quia ꝓpter ꝓmissi¬
ones quȩ nouo eius testamento continentur.:
haec faciunt.. Un de congregatis sibi iustis
suis. & ad suam dec teram constitutis. nouis¬
simo utique iudicio dicturus est xp̃s. Veni¬
te benedicti patris mei possid&e paratũ
uobis regnum a constitutione mundi:
esuriui enim & dedistis mihi manducare.

Expanded text:
eius super sacrificia. Haec est omnis uita iuseius super sacrificia. Haec est omnis uita iustorum: disponere testamentum Dei super sacrificia. Aut enim opera misericordiae sunt super sacrificia, id est sacrificiis praeponenda, iuxta sententiam Dei dicentis: Misericordiam uolo quam sacrificium; aut si super sacrificia in sacrificiis intellegitur dictum, quo modo super terram fieri dicitur quod fit utique in terra: profecto ipsa opera misericordiae sunt sacrificia, quibus placetur Deo, sicut in libro huius operis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti testamentum Dei, quia propter promissiones, quae nouo eius testamento continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutione mundiEsurivi enim, et dedistis mihi manducare ;
Abbreviated transcription (Latin):
hic intellegamus rapi& inaera: sed in
iudiciarias erig& sedes potest &illud
intellegi aduocauit cȩlum sursum aduo¬
cauit angelos insuꝑnis &excelsis locis:
cum quibus descendat ad faciendum uidi¬
cium Q aduocauit & terram: id est homi¬
nes: in terra utique iudicandos.. Si autem
utrumque sub audiendum est: cum dicit᷑.
& terram idest ad uocauit &rursum:
ut iste sit sensus ad uoc auit cȩlum sur¬
sum: & terram aduocauit sursum ni hil
elius intellegi gistimo quam om̃nes¬
qui rapientur in obui am xp̃o inaera: sedcȩ¬
lum dic tum propter animas: terram ꝓpter
corpora: discernere porro populum suũ:
quid est: nisi ꝑ iudicium seperare bonos ama¬
lis : tam quam oues abhedis. Deinde con¬
uersio sermonis ad agelos facta est: con¬
gre gate illi. iustos eius. ꝓfecto enim ꝑange¬
licum ministerium : restanta ꝑagenda est.
Siaut̃ querimus quos uistos ei congregaturi
sint angeli : qui disponunt inquit testamentũ

Expanded text:
hic intellegamus \'rapiet in aera\', sed \'in hic intellegamus \'rapiet in aera\', sed \'in iudiciarias eriget sedes\'. Potest et illud intellegi aduocabit caelum sursum \'aduocabit angelos in supernis et excelsis locis, cum quibus descendat ad faciendum iudicium\'; aduocabit et terram, id est homines in terra utique iuutrumque subaudiendum est, cum dicitur, et terram, id est et advocabit, et sursum; ut iste sit sensus, Advocabit coelum sursum, et terram advocabit sursum: nihil elius intelligi existimo, quam hominesqui rapientur in obviam Christo in aera, sed coelum dictum propcorpora. Discernere porro populum suum, quid est nisi per iudicium separare bonos a malis, tamquam oues ab haedis? Deinde conuersio sermonis ad angelos facta est: Congregate illi iustos eius; profecto enim per angelicum ministerium res tanta peragenda est. Si autem quaerimus, quos iustos ei congregaturi sunt angeli: Qui disponunt, inquit, testamentum