comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
irruit. Nec mirũ si ho qui ñ
curat que clicat. iriuens ĩ ar¬
chana ficłi. thesauros abscondi¬
tos pietatis. tam irreu̾ent᷑. inua¬
dit atq disc̾pit: cũ de ip̃a pieta¬
e fidi. nec pie n fidelit̾ sentiat.
Denio in pͥmolimnine cheo¬
logie uł potuis stultilogie sue
fidem diffiuit estimatoẽm.¬
qͣi cuiq in ea senrtire ⁊ loqui
que libeat liceat:aut pende¬
ãt sub inc̾to inuagis ac uari¬
is opinionib nr̃e fidi sacͣm̃¬
ta. ⁊ ñ magis eerta u̾itatesb̾¬
sistant. Nonne si fluctuat
tantes sub dubio remune¬
ratoĩs p̾mio. durũ ꝑ exicũ.
diut᷑nũ inire exiliũ. S ab¬
sit ut putemꝰ in fide uł spe
nr̃a aliqͥd ut is putat dubia
estimatione pendulũ. ⁊ nõ
mages tocũ qd̃ in ea ẽ. cer¬
ta heͣc solida i̾tate subiux¬
ũ: oracłis ⁊ miracłis diuimi¬
tus ꝑ suasue stabilitũ ⁊ ꝯse

Expanded text:
. Nec mirum si homo, qui non curat quae dicat, irruens in arcana fidei, thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Theologiae, vel potius Stultilogiae suae, fidem definit aestimationemi cuique in ea sentire et loqui quae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat a, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia aestimatione pendulum; et non magis totum quod in ea est, certa ac solida veritate subnixum, oraculis et miraculis divinit
Abbreviated transcription (Latin):
de laborans docẽ ⁊ pfuadere di¬
abolũ nullũ s ius in hoĩem
uendicare potuisse. aut debu¬
ria diaboli iure ds ꝑ fugã suũ
si uellet miseters repetͬe ⁊ so¬
.lo u̾bo eriꝑe poss. qͣr hoc qͥs
diffiteat᷑. post młta aliquan¬
do infert. Que itaq necessitas
cuit q̃ ratio. aut qd̃ opus fuit
cũ sola iussione sua diuina mi¬
seratõ libetare hoiẽm a pecea¬
filiũ di carne suscepta. tot ⁊¬
.tantas inedias. obꝓb̃a flagel¬
.la. sputa deniq ipãm crutis
ignominiosam ⁊ asꝑrimam
mortẽ sustineͥ ut cũ imu
patibulut̃ sustinẽts Respon¬
demꝰ. Necessitas nr̃a fuit. ⁊ ne¬
cessitas dura. sedentiũ intene¬
bris. ⁊ umbra morcis. Opus
głoꝵ. Nrm. ut auferret iugũ
captiuitatis nr̃e: suũ. ut ĩple¬
ret᷑ ꝓpositũ uoluntats eius:
angłoꝵ ut numerꝰ implere¬
t᷑ eoꝵ. Porro ratio huiꝰ fac̃ti
fuit dignatio facientis. Qs
negat oĩpotẽti ad manũ fius¬
se alios. ⁊ alios modos nr̃e res¬

Expanded text:
de laborans docere et persuadere, diabolum nullum sibi jus in hominem vindicare potuisse aut deburia diaboli jure Deus profugum suum, si vellet misereri, repetere, et solo verbo eripere posset, quasi hoc quis diffiteatur, post multa aliquando infert: « Quae itaque necessitas, aut quae ratio, aut quod opus fuit, cum sola jussione sua, divina miseratio liberare hominem a peccaFilium Dei carne suscepta, tot et tantas inedias, opprobria, flagella, sputa, denique ipsam crucis ignominiosam et asperrimam mortem sustinere, ut cum iniquis patibulum sustineret. » Respondemus: Necessitas nostra fuit, et necessitas dura sedentium in tenebris et umbra mortis. Opus, um captivitatis nostrae: suum, ut impleretur propositum voluntatis ejus: Angelorum, ut numerus impleretur eorum. Porro ratio hujus facti fuit dignatio facientis. Quis negat Omnipotenti ad manum fuisse alios et alios modos nostrae re
Abbreviated transcription (Latin):
aliasq istimͦi nenias eius ñ
pauoas p̾cereo: nemo ad gui¬
ora. Non qd̃ uł ad ip̃a cuncta
respondeam. magniis enĩ opꝰ
uoluminib eẽt. Illa loquor. q̃
dẽptionis. sicut in libro quodã
sententiarũ ip̃iꝰ.⁊ itẽ in qͣdam
eius expositione epłe ⁊ roma¬
nos legi. temerariꝰ scrutator
maiestatis agg̃diẽs ⁊in ip̃o sta¬
tim sue disputatoĩs exordio.
eccli̾asticoꝵ doctoꝵ unã om̃i¬
ũ de hac redicit ẽẽ sententiã.
⁊ ipãm ponit ac sꝑnit. ⁊ głat᷑
se habere meliorẽ: ñ ueritꝰ ꝯtͣ
p̃ceptum sapientis. tͣnsg̃di
t̾minos antiquos quos po¬
suerunt patres nr̃i. Sciendũ
est art qd̃ om̃s doctores nr̃i.¬
pt apłos in hoc ꝯueniuit qd̃ di¬
abolꝰ dñĩum et potestatẽ habe¬
bat sr̃ hoĩem ⁊ uire eum possi
ꝯsensit. Auint nãq qd̃ siqͥs ali¬
que uicerie: uictus iure iucto

Expanded text:
aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae demptionis, sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis transgredi terminos antiquos, quos posuerunt patres nostri . « Sciendum est, » ait, quod omnes doctores npost apostolos in hoc conveniunt, quod diabolus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidconsensit. Aiunt namque quod si aliquis aliquem vicerit, victus jure servus
Abbreviated transcription (Latin):
dno: cimorẽ dñi castũ infu¬
tͦo scło ñ futm. pꝰt consecͣtionẽ
panis ⁊ calicis. pͥora acciden¬
tia q̃ remanẽt pende inaere:de¬
moñ in nobis suggestiones.
.ꝯtactu fieri lapidũ ⁊ herbar̃ ꝓ
ut illoꝵ sagax malicia nouit.
.har̃ rerũ uires diu̾sas. du̾¬
sis incitandis. ⁊ incendendis
nimam mundi: mũdũ iuxta
platonẽ tanto excellentiꝰ am¬
mal ẽe̾ qͣnͣto meliorẽ aiãm ht̃¬

Expanded text:
Domino; timorem Domini castum in fuDomino; timorem Domini castum in futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et incendendis nimam mundi; mundum, juxta Platonem, tanto excellentius animal esse, quanto meliorem animam h
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ istum ñdum accepit:
qui ue enͣgliũ aut ignoret.
ant fabulã putet: Scio cui
credidi ⁊ certus sũ clamat apłs.
et tu mͥ subsibilas. fides ẽ esti¬
matto: Tu mͥ ambiguũ garris:
uł opinando habetur in corde
inquo ẽ ab eo ciuꝰ est: s certa sci¬
entia. acclamante ꝯscientia. Ab¬
sit gͦ absit: ut hos fines fides
habeait xͥana. Achademicoꝵ sint
iste estimatoes : qͦꝵ ẽ du bitare
de oĩb scire nich. Ego uͦ secu¬
rꝰ in magistri gentiũ sentẽti¬
Placet mͥ fateor uliꝰ de fide dif¬
finitio. ⁊ si iste ⁊̃ ipãm latent̾
insimulee. lides ẽ ait suba
rerũ sꝑandarũ: argum̃tũ ñ ap¬
parentiũ. Sub̾a inquit rerũ
sꝑandar̃: ñ inaniũ fantasia
ꝯiecturar̃. Aũdis sub̾am. ñ
licet tͥ in fide putare uł dispu¬
tare ꝓlibitu: ñ hac illacq ua¬
gari ꝑ mania opinionũ. ꝑ
clauderis finib: certis limi¬
tib coartaris. Non ẽ enĩfi¬
des estimato. s certitudo. N
sp̃m timoris dñi. ñ fuisse ĩ

Expanded text:
m istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? Scio cui credidi, et certus sum, clamat Apostolus : et tu mihi subsibilas, « Fides est aestimatio? » Tu mihi ambiguum garris,  conjectando vel opinando habetur in corde in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiPlacet mihi, fateor, illius de fide definitio, etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substantia rerum sperandarum, argumentum non apparentium . Substantia, inquit, rerum sperandarum, non inanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fide putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, peclauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed n fuisse in
Abbreviated transcription (Latin):
sario seqͦr ut sigillũ ereũ sir.
¶S iã ꝑgamꝰ ad reliqua. En iux¬
ta ipm habemꝰ oĩpotentia ĩ pa¬
.tre qͣndã potentiã in filio. Di
at. Benignitas ip̃a inquit que

Expanded text:
ereum sit. Sed jam pergamus ad reliqua. 8. En juxta istum habemus omnipotentiam in Patre, quamdam potentiam in Filio: dicat. « Benignitas ipsa, » inquit, « quae
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ rationẽ. ⁊ ꝯtͣ fidem p̾sumit.
Quid enĩ magis ꝯtͣ rationem:
ꝙͣ ratione rationẽ conari tnͣs¬
cencłe Q quid magis ꝯt fidẽ:
qmͣ credere nolle. qͥcquid ñ pos¬
fit ratione attingere: Deniq ex¬
pone uolens illud sapientis.
to crecłe est inqͥt adhib̾e fidem
añ rauonẽ: cũ hoc ille ñ de fide ĩ
ne habere meritum. si ei huma¬
na ratio p̾beat exꝑim̃tũ. Lau¬
onis uocem. secuci st̃ dẽptorẽ.
Scit nimir᷑ ꝓ laude dictum. ĩ
auditu auris obediuit mͥ: incre¬
patos e regione disciplos. qdꝰ tar¬
dius creclidissent. Demq lauda¬
t᷑ maria qđ rationẽ fide p̾uenit:
ce punit᷑ ⁊ acharias. qd̃ fidem ra

Expanded text:
. Quid enim magis contra rationem, quam ratione rationem conari transcendere? Et quid magis contra fidem, quam credere nolle, quidquid non possit ratione attingere? Denique exponere volens illud Sapientis to credere est, » inquit, « adhibere fidem ante rationem: » cum hoc Salomon non de fide in ne habere meritum, si ei humana ratio praebeat experimentum: lauonis vocem secuti sunt Redemptorem. Scit nimirum pro laude dictum, In auditu auris obedivit mihi ; increpatos e regione discipulos, quod tardius credidissent . Denique laudatur Maria, quod rationem fide praevenit; et punitur Zacharias quod fidem rat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ fulgur cadentẽ de celo. Sic
deb cad̾e: qui ãbulat ĩ mag¬
nisꝰ ⁊ ĩ mirabilib sr̃ se. Uides
pitia iste sͥ ꝑauerit ad riuna.
Oĩpotentiã. semipotentiã. nł¬
lam potentiã. Ip̃o auditu hor¬
reo: ⁊ ipm̃ horrorẽ puto suf¬
fic̾ẽ ad refeslendũ. Uerptam̃ ce¬
stimoniũ pono: qd turbabo ĩ¬
terĩ occurrir. ad remouendã

Expanded text:
adentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, pitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ a se ip̃o ht̃ potentiã. ñ ideo
nignitatẽ simul ⁊ sapientiã.
quas a se nichominꝰ hc̃ identi¬
dẽ ꝓpͥas ip̃i sua tatione assigna¬
re cogat᷑. S expectemꝰ adhue ⁊
iudeamꝰ qm theorice ñr theolo¬
gus ĩ uisibilia. di ꝯtẽplet᷑. Di¬
cit ut dixi ꝓpͥe oĩpotentiã ꝑti¬
uere ad patrẽ: atq hanc utsit
integ̾.⁊ ꝑfecta. ingerendo ⁊ dis¬
cernendo ꝯstituit. Porro filio
ut iam dictũ est asfignat sa¬
pientiam : ipãmq ñ simpli¬
cit̾ quidem potentiã. s qͣndã
in d̾o potentiã ẽẽ diffinit. idr
potentiã tm̃ disc̾neñdi. forte
timet ĩuiriam face̾ patͥ. si tã¬
tũ tͥbuat filio. qͣntũ ⁊ ip̃iͥ. oe
cui ñ audet potentiam dare
ĩ tegͣm. cõ cedit dimidiam.
Et qd̃ dicit manifestis de cla¬
rat exemplis: asserens poten¬
tiam discernendi q̃ est filius.
ita qͣndam ẽe potẽtiam. ꝙͣ¬

Expanded text:
quoniam a seipso habet potentiam, non ideo quoniam a seipso habet potentiam, non ideo nignitatem simul et sapientiam, quas a se nihilo minus habet, identidem proprias ipsi sua ratione assignare cogatur. 6. Sed exspectemus adhuc, et videamus, quam theorice noster theologus invisibilia Dei contempletur. Dicit, ut dixi, proprie omnipotentiam pertinere ad Patrem; atque hanc, ut sit integra et perfecta, in gerendo et discernendo constituit. Porro Filio, ut jam dictum est, assignat sapientiam, ipsamque non simpliciter quidem potentiam, sed quamdam in Deo potentiam esse definit, id est potentiam tantum discernendi. Forte timet injuriam facere Patri, si tantum tribuat Filio, quantum et ipsi: et cui non audet potentiam dare integram, concedit dimidiam. Et quod dicit, manifestis declarat exemplis, asserens potentiam discernendi, quae est Filius, ita quamdam esse potentiam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nimꝰ õĩpotentiam actine. qd̃
ñ solum cũ cetis duab ꝑsoni
eque oĩa effice̾ potestuerũ ĩ
ip̃e solus a se ñ ab alio existẽ
ht̃: ⁊ sicut ht̃ ex se existẽ. ita
tilem. An ñ eadem ratione si
hoc ratio ee̾t ⁊ sapientia ⁊ benig¬
nicas ꝓpͥe ꝑtine̾t ad patrẽ: cũ
⁊ saꝑe ⁊ benignũ ee̾ eque a se
pater ⁊ ñ alio habeat ꝙ̃admo¬
dũ ⁊ ẽe̾ ⁊ posse: Qd̃ si ñ ab nu¬
it nec enĩ de ratione potesti
quid q̃so fact᷑s est de nobili
alla sua ꝑtitione inqua ut
patri potentiam. sic filio sa¬
pientiam. sic sp̃ui sc̃o benig¬
nitatẽ ꝓpͥe. ac specialit̾ as¬
signauit: Non enĩ una ⁊e
adem res ꝓpͥe potit cõuenire
duob: Hoc ẽ ut cuiq ꝓpͥa sit.
Eligat qd̾ uult. Aut det sa¬
pientiam filio. ⁊ tollat cam patͥ.
aut patri tͥbuat ce auferat fi¬
lio.: ⁊ rursũ benignitatẽ. aut
spĩu sc̃o sñ patre. aut patri sũ
spũ scõ assignet᷑ aut certe desinat
nõia ꝯmunia ꝓpͥa face̾s ⁊ patri

Expanded text:
nimus omnipotentiam attinere, quod non solum cum caeteris duabus personis aeque omnia efficere potest, verum etiam ipse solus a se, non ab alio existere habet: et sicut habet ex se existere, ita tione, si hoc ratio esset, et sapientia et benignitas proprie pertinerent ad Patrem: cum et sapere, et benignum esse, aeque a se Pater, et non ab alio habeat, quemadmodum et esse, et posse? Quod si non abnuit nec enim de ratione potest, quid, quaeso, facturus est de illa nobili sua partitione, in qua ut Patri potentiam, sic Filio sapientiam, sic Spiritui sancto benignitatem proprie ac specialiter assignavit? Non enim una et eadem res proprie poterit convenire duobus, hoc est, ut cuique propria sit. Eligat quod vult: aut det sapientiam 648 Filio, et tollat eam Patri; aut Patri tribuat, et auferat Filio; et rursum benignitatem aut Spiritui sancto sine Patre, aut Patri sine Spiritu sancto assignet: aut certe desinat nomina communia propria facere, et Patri,
Abbreviated transcription (Latin):
mebo quid faciat mͥ ħo. Conue
ti multi: ⁊ rex p̃sens erat. Ita¬
ꝙ in p̃sentia oũm adũsarto stã¬
te ex adu̾so: ꝓducta sunt q̃dã
capła de libris eius excerpta.
Que cũ cepissent segi. nolens
audire exiuit appellans abe¬
lectis iudicib: qđ ñ putantꝰ
licere. Porro capła udicio or̃
examinata. ĩuenta sunt fidi
adu̾santias ꝯtͣria ũtatu. Hec
ꝑ me ne leuitate aut certe te¬
meritate usus. intanto nego¬
tio putarer. Uerũ. tut o succes¬
sor pet̾ iudicabis. an debeat ha¬
be refugium sedem petͥ qui pe¬
tͥ fidem ĩpugnat. T inqͣm ami¬
ce sponsi ꝓuidebis. quomͦ lib̾es
sponsam a labiis iniquuis.⁊ a
lingua dolosa. S ut paulo au¬
datius loquar cũ dño mõ: at¬
tende ⁊̃ tͥ ip̃i amantissimepat᷑.
⁊ gr̃e d̾i que in te ẽ. Nonne c̃

Expanded text:
Conventi multi, et Rex praesens erat. Itaque in praesentia omnium, adversario stante ex adverso, producta sunt quaedam capitula de libris ejus excerpta. Quae cum coepissent legi, nolens audire exivit, appellans ab electis judicibus, quod non putamus licere. Porro capitula judicio omnium examinata, inventa sunt fidei adversantia, contraria veritati. Haec pro me, ne levitate, aut certe temeritate usus in tanto negotio putarer. 5. Verum tu, o successor Petri, judicabis, an debeat habere refugium sedem Petri, qui Petri fidem impugnat. Tu, inquam, amice sponsi, providebis, quomodo liberes sponsam a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Sed ut paulo audacius loquar cum domino meo, attende etiam tibi ipsi, amantissime Pater, et gratiae Dei quae in te est. Nonne cum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a sola sub̾a patris eeᷤᷤ ñ ab¬
negaui. Hec athanasius. Uidec¬
scĩtas ur̃a. qͦmͦ isto ñ disputã
te. s dem̃tante ⁊ tͥnitas ñ coħet
⁊ unitas pendet. ñ istud sane¬
absq iniuria maiestatis. Qc¬
qͥd nãq illud ẽ qd łs sit: id
sũ dubio ẽ. quo ñ possit maiꝰ
aliquid cogitari. Si gͦ in hac
unica ⁊ sũma maiestate uix¬
ab qͥd claudicare recipimꝰ. dũ
qd̾ uni plus datur. abĩ minu¬
itͣ: minus ꝑfco ẽ totũ ab eo
quo nil maiꝰ ualeat cogitari.
Maiꝰ enĩ sñ dubio ẽ qd̾ totũ
maximũ est: qm ꝙ exꝑte̾.
Ille uͦ digne ꝑ sua possibtlita¬
te diuinã estinat magnificen¬
tiam. qui nil inea cogitat dispa¬

Expanded text:
differentiam Catholica huc usque nescivit. Si eam admittimus, ubi Trinitas, ubi Unitas? Siquidem Spiritu sancto Filioque nova a se differentiarum numerositate distantibus, unibsque injuria majestatis. Quidquid namque illud est quod Deus sit, id sine dubio est, quo non possit majus aliquid cogitari. Si ergo in hac unica et summa majestate juxaliquid claudicare recipimus, dum quod uni plus datur, alteri minuitur; minus profecto est totum ab eo, quo nihil majus valeat cogitari. Majus enim sine dubio est te numerum et Trinitati minuat, et tribuat Unitati: quod utrumque fides abnuit christiana. Et ne de re tanta solis videar humanis inni
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ st̃ spẽ cłi. nec fides nr̃a sit in
sapientia u̾bi. s inuͥtute dĩ.
Uñ saluator ait. Conficeor tͥ pat̾
dnẽ celi ⁊ t̾re: quia abscondi¬
sti hec a sapientib ⁊ prudenti¬
b: ⁊ reuelasti ea ꝑuuł. E apłs.¬

Expanded text:
us Dei; nec fides nostra sit in sapientia verbi, sed in virtute Dei. Unde Salvator ait, Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea
Abbreviated transcription (Latin):
uit nͨ nosc̾e̾ ad plenũ potest.
quĩ boni ad grãm. qͥd ꝯgru¬
entie ad sapientiã. quid deco¬
ris ad głam. q̃d cõmodi ad sa¬
lutẽ. penes se ipãm ꝯtineat
huiꝰ uenerandi mysti̾s inscru¬
tabilis altitudo. Qm ꝓph̾a ꝯsi¬
dãns. expauit ñ penetrauit.
⁊ p̃cursor dñi indignũ se iudi¬
cauit qui penetraret. Cetin
si ñ licet ꝑscrutari duune sa¬
cram̃tũ uolũtatis. licet tñ
sentire effectũ oꝑis: fructũ u¬
tilats ꝑciꝑe. Et qd̃ licet scire.
ñ licet tacere: quia gła dĩ ce¬
tigare sermonẽ. Fidelis sermo
⁊ om̃ĩ acceptõe dĩgnꝰ. qm̃ cũ¬

Expanded text:
 ad plenum potest, quid boni ad gratiam, quid congruentiae ad sapientiam, quid decori ad gloriam, quid commodi ad salutem, penes se ipsam contineat hujus venerandi mysterii inscrutabilis altitudo: quam propheta considerans expavit, non penetravit ; et praecursor Domini indignum se judicavit qui penetraret . 20. Caeterum si non licet perscrutari divinae sacramentum voluntatis, licet tamen sentire effectum operis, fructum utilitatis percipere. Et quod licet scire, non licet tacere: quia gloria regum cetigare sermonem . Fidelis sermo, et omni acceptione dign
Abbreviated transcription (Latin):
tialit̾. s creabilit̾. ac ꝑinde crea¬
tum sicut ⁊ oĩa : Aut nũquid
t̾tium ĩueniet sͥ modũ quo
eum ex pat᷑ filioq ꝓducat̾ ho
qui noua semꝑ inqͥuurte. ceq̃
ñ inuenie singit : affirmans
si ẽẽt inquit de substantia pa¬
carnis sunt. uł ñ st̃̾ desub¬
stantia carnis . aut u̾mes
de ligno pucͥdo ꝓdeiuites. ali¬
modũ. Miror aũc hoiẽm acutu
filio cõsub̃alem. neget tñ ex
patris filiiꝙ ꝓdire substantia:
nͥ forte illos ex ip̃iꝰ ꝓcedẽ uelit. qͦ¬
Ead̾ qͣdem inauditũ est. ⁊ ne¬
fandũ. Si aũ nͨ is de illoꝵ. nͦ il¬
li de huiꝰ substantia sũt ũ q̃so

Expanded text:
tialiter, sed creabiliter; ac perinde creatum sicut et omnia? aut numquid tertium inveniet sibi modum, quo eum ex Patre Filioque producat, homo qui nova semper inquirit, et quae non invenit fingit, affirmans si esset, » inquit, « de substantia Pacarnis sunt, vel non sunt de substantia carnis? aut vermes de ligno putrido prodeuntes, alimodum. 3. Miror autem hominem acutum Filio consubstantialem, neget tamen ex Patris Filiique prodire substantia. Nisi forte illos ex ipsius procedere velit: quod quidem inauditum est, et nefandum. Si autem nec is de illorum, nec illi de hu
Abbreviated transcription (Latin):
Rũ.B. clare uallensis uocatus
abb̾. modicũ id qd̾ est. O porcet
no d̾i: ea p̾sertim q̃ de fide ꝯtĩ¬
gunt. Dignũ nãq arbitror.
ibi potissimũ resarciri dãpna
fidi ũ ñ possit fides sentire
defectum. Hec quippe huiul
p̃rogatiua sedis. Cui enĩ altĩ
aliqñ dictum est ego ꝓ te rogaui
petre. ut ñ deficiat fides tua : Ex¬
go qd sequit᷑. a petͥ suscessore ex¬
ꝯfirma fr̃s tuos. Id quidẽ mͦ ne¬
cessarium. Tempus ẽ ut ur̃m̃
agnoscatis pat̾ amantissime
pͥncipatũ: ꝓbetis ⁊elum. mi¬
nistium honoretis. In eo pla¬
ne petͥ ĩpletis uicẽ. cuius teneti
⁊ sedem̾ si ura ãmonitõe corda
in fide fluctuancia ꝯfirmatis:
si ur̃a auctoritate ꝯt̾itis fider cor¬
qui ab in eunte etate sua in ar
qmͣ aliena suscitare conat᷑ ĩ¬
sr̃ ⁊ noua addie. Qui dũ om̃im
q̃ sunt in celo sursũ ⁊ q̃ in t̾ra

Expanded text:
RDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, modicum id quod est. Oportet no Dei, ea praesertim quae de fide contingunt. Dignum namque arbitror ibi potissimum resarciri damna fidei, ubi non possit fides sentire defectum. Haec quippe hujus praerogativa Sedis. Cui enim alteri aliquando dictum est: Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua? Ergo quod sequitur, a Petri successore exconfirma fratres tuos . Id quidem modo necessarium. Tempus est ut vestrum agnoscatis, Pater amantissime, principatum; probetis zelum, ministerium honoretis. In eo plane Petri impletis vicem, cujus tenetis et sedem, si vestra admonitione corda in fide fluctuantia confirmatis, si vestra auctoritate conteritis fidei corqui ab ineunte aetate sua in artlicet, quam aliena, suscitare conatur, insuper et nova addit. Qui dum omnium quae sunt in coelo sursum, et quae in terra
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm ꝓcedere quidẽ ex patre
oe filio: s minume depatris ẽẽ
filii ue substantia. Uñ gͦ.Anfor¬
te ex nichiloᷤ.sicut ⁊ uniũsa que
facta st̃. Nam ⁊ ip̃a ex d̾o ẽẽ ñ
diffitet᷑ apłs: ñ ueret᷑ dicẽ exu

Expanded text:
m procedere quidem ex Patre et Filio, sed minime de Patris esse Filiive substantia. Unde ergo? an forte ex nihilo, sicut et universa quae facta sunt? Nam et ipsa ex Deo esse non diffitetur Apostolus, nec veretur dicere
Abbreviated transcription (Latin):
stet ẽe subiuxam. Dicebam suf¬
fic̾e̾ scripta eius ad accusan¬
dũ eum. nͨ mea referre. s ep̃o¬
rũ. quoꝵ eẽt minist̾ii. de dog¬
matib iudicare. Ille nichomi¬
nꝰ. ĩmo eo ampluis leuauit
uocẽ. uocauit multos: ꝯg̃ga¬
uit ꝯplutes. Que de me ad dis¬
cipłos suos scͥpserit. dice̾ si curo:
disseminauir ubio. se mͥ die
statuto.apud senonas respon¬
surũ . Exiit sermo ad om̃s: oe
ñ potuit me latere. Dissimula¬
ui pͥmũ: nͨ enĩ sactis rumorepo¬
plãri mouebar. Cedens tñ li¬
cet uix ita ut flerem ꝯsilio ami¬
coꝵ: qui uidentes qͦm se qͣi ad
spectacłm õs ꝑarent. timebant
ne de nr̃a absentia.⁊ scandalũ
ppło. ⁊ cornua cresce̾nt adu̾sario:
ce qr error magis cõfirmaret᷑. cũ
occurri ad locũ ⁊ diem. ĩꝑatus
quidem ce ĩmunitꝰ. nͥ qd̃ illud
m̃te uoluebam. Nolite p̾medi¬
tari. qͣlit̾ respondeatis: dabit᷑
enĩ uob̾ in illa hora quid loqͣmĩ.¬

Expanded text:
onstat esse subnixam. Dicebam sufonstat esse subnixam. Dicebam sufficere scripta ejus ad accusandum eum; nec mea referre, sed episcoporum, quorum esset ministerii de dogmatibus judicare. Ille nihilo minus, imo eo amplius levavit vocem, vocavit multos, congregavit complices. Quae de me ad discipulos suos scripserit, dicere non curo. Disseminavit ubique, se mihi die statuto apud Senonas responsurum. Exiit sermo ad omnes, et non potuit me latere. Dissimulavi primum: nec enim, satis rumore populari movebar. Cedens tamen licet vix, ita ut flerem consilio amicorum, qui videntes quomodo se quasi ad spectaculum omnes pararent, timebant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario; et quia error magis confirmaretur, cum occurri ad locum et diem, imparatus quidem et immunitus, nisi quod illud mente volvebam, Nolite praemeditari, qualiter respondeatis: dabitur enim vobis in illa hora quid loquami
Abbreviated transcription (Latin):
in pharetraᷤ ut sagittent in
obscuro rectos corde. In uictu
aũt ⁊ habitu habentes fomã
pietatis. s uͥtutẽ eius ab ne¬
gantes: eo decipiunt plures.¬
mos: quo tͣnͣfigurant se iã¬
głos lucis. cũ sint sachane. Stãs
gꝰ golias una cũ armigero su¬
o int̾ utrasꝙ acies. clamae ad¬
agminib scoꝵͥ eo nimirũ au¬
datius: quo sentit dauid ñ ad¬
eeᷤ. Deniq in suggillatoẽm doc¬
toꝵ ecclie magnis effert laudi¬
b phy losophos: ad inuentio¬
nes eoꝵꝵ ce suas nouitates. cat¬
holicoꝵ patrũ doct᷑ne ⁊ fidei p̾¬
fert. Q cum om̃s fugiant a fa¬
cie eius: me oũm in fu minimũ
expetit ad singlare certamen.
Deniq scͥpsit mͥ sollicitante qͥ¬
dem ipõ archiep̃c senonensis̾
diem statuẽs cõgressionis. quo
sus mutite fuissem. Abnui. tũ
qr puer sum. ⁊ ille uir bellator
ab adolescentiaͥ tũ qr uidicarẽ
ĩdignũ. rationẽ fid̾i humanis
cõmicti ratiunclis agitandã:. ꝙͣ
tam certa ac stabili ueritate ꝯ¬

Expanded text:
in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde. In victu autem et habitu habentes formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, eo decipiunt plures, quo transfigurant se in angelos lucis, cum sint Satanae. Stans ergo Golias una cum armigero suo inter utrasque acies, clamat adagminibus sanctorum, eo nimirum audacius, quo sentit David non adesse. Denique in suggillationem doctorum Ecclesiae, magnis effert laudibus philosophos; adinventiones illorum et suas novitates catholicorum Patrum doctrinae et fidei praefert: et cum omnes fugiant a facie ejus, me omnium minimum expetit ad singulare certamen. 4. Denique scripsit mihi, sollicitante quidem ipso, archiepiscopus Senonensis, diem statuens congressionis, quo sus mutire fuissem. Abnui, tum quia puer sum, et ille vir bellator ab adolescentia: tum quia judicarem indignum, rationem fidei humanis committi ratiunculis agitandam, quam tam certa ac stabili veritate c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha dñs dicens. Saluabo te ce
liberabo te.noli tunere. Queris
a qua potestate: Non enĩ uis
ut diabolus in hoĩem habeat
uł habuerit potestatẽ. fãteor
nec ego. Non tñ iccireo ñ ht̃. q
ego oe tu hoc nolumꝰ. Si ñ ꝯfi¬
ceris tu nͨ cognoscis: cognoscũt
minue negares ⁊ tuł si ñ eẽs
sub manu inimici. Non potes
grãs agere cũ redẽptis: qui re¬
dẽptus ñ es. Nam si redẽptus
ẽes. redemptorẽ agnosces. ⁊ ñ
regares redẽptionẽ. Nec q̃ritre¬
dimi: qui se nescit captuũ. Q
aũt sciert̃ clamauert̃ ad dñm.
⁊ dñs exaudiuit eos: ⁊ redemit
eos de manu umici.Qut in¬
telligas hunc ĩmicũ quis sitͥ
quos redemit ait de manu ĩi¬
mici. de regiontb ꝯg̃gauit eõ.
S pͥmũ quidem agnosce hũc
ꝯg̃gatorẽ. de quo caxphas ꝓ¬
tur ꝓ gente. Q qui narrat
seqͣr dicẽs. Non tantũ ꝓ gente:
But filios di qui erant disꝑ¬
si cõgregaret inunũ. Quioe¬
rant disꝑsi: In om̃s regtones.¬

Expanded text:
nus, dicens: Salvabo te, et liberabo te, noli timere . Quaeris a qua potestate? Non enim vis ut diabolus in hominem habeat, vel habuerit potestatem: fateor, nec ego. Non tamen idcirco non habet, quia ego et tu hoc nolumus. Hoc si non confiteris tu, nec cognoscis: cognoscunt minime negares et tu, si non esses sub manu inimici. Non potes gratias agere cum redemptis, qui redemptus non es. Nam si redemptus esses, Redemptorem agnosceres, et non negares redemptionem. Nec quaerit redimi, qui se nescit captivum. Qui autem scierunt, clamaverunt ad Dominum, et Dominus exaudivit eos, et redemit eos de manu inimici. Et ut intelligas hunc inimicum qui sit, Quos redemit, ait, de manu inimici, de regionibus congregavit eos . Sed primum quidem agnosce hunc congregatorem, de Caiphas ptur pro gente. Et qui narrat, sequitur dicens: Non tantum pro gente; sed ut filios Dei, qui erunt dispersi, congregaret in unum . Quo erant dis
Abbreviated transcription (Latin):
Q insciłmate quidẽ iã utdi¬
ctum ẽ dñs ꝓbauit te: & cog¬
nouit te: S necp desic corone
tue. en h̾eses surrexerunt. Ita¬
minꝰ fecisse inueniami a mag¬
nis epĩs añ cessorib ur̃is: ca¬
ꝑite nob̾ pat̾ amantissime uul¬
pes q̃ demoliunt᷑ uineã dñi.
donec ꝑuule st̾: ne si crescant
⁊ młtiplicent᷑. qͥcqͥd taliũ ꝑ uos
ñ suerint ext̾minatũ. a poste¬

Expanded text:
 in schismate quidem jam, ut dictum est, Dominus probavit te, et cognovit te. Sed ne quid desit coronae tuae, en haereses surrexerunt. Itaminus fecisse inveniamini a magnis episcopis antecessoribus vestris, capite nobis, Pater amantissime, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: ne, si crescant et multiplicentur, quidquid talium per vos non fuerit exterminatum, a poste
Abbreviated transcription (Latin):
minor sit.⁊ inferior gen̾e: ab¬
sit ut hanc ĩ patre ⁊ filio diu̾si¬
tatem cogitemꝰ: abfit ⁊̃ huic ac¬
qͥescamꝰ dicenti. Hoc ẽẽ filiũ ad
patrẽ. qd̾ speciem ad genꝰ: qd̾ ho¬
minẽ ad animal. qd̃ ereũ sigil¬
lũ ad es ⁊ qd̃ aliꝙͣ potentĩa ad
potentiã. Sunt᷑ quippe cũcta
hec mutua sue conexione na¬
ture. ad se inuicẽ suꝑiora ⁊ in¬
feriora: ⁊ ob hoc nulla ꝓrsus
admitenda similitudo. ex his
ad illũd. uͥ nich ẽ mneqͣle nich
dissimile. uidecis de qͣnta uł
ĩꝑitia uł ĩpietate descendat.
harũ ad inuentõ similitudiũ:
doceat. sc̾bat. Dicit quiꝓpͥe ⁊
specialit̾ ad patr̃e pocentiam.
ad filiũ sapientia ꝑtir̾e: qd̾
quidem falsum. Nam ⁊ pat̾
saptentia.⁊ filius potẽtia u̾is¬
ad se s qd̃ ad filiũ pat̾ est. pa¬
tris nõie designat᷑: ⁊ itẽ noĩe
filii ñ qd̾ ad se filiꝰ. s qd̃ est ad
patrẽ expͥmit᷑. Non sic potentia.

Expanded text:
minor sit et inferior genere, abminor sit et inferior genere, absit ut hanc in Patre et Filio diversitatem cogitemus; absit ut huic acquiescamus dicenti, hoc esse Filium ad Patrem, quod speciem ad genus, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes, quod aliquam potentiam ad potentiam. Sunt quippe cuncta haec, mutua suae connexione naturae, ad se invicem superiora et inferiora: et ob hoc nulla prorsus admittenda similitudo ex his ad illud, ubi nihil est inaequale, nihil dissimile. Videtis de quanta vel imperitia, vel impietate descendat harum adinventio similitudinum. doceat, scribat. Dicit proprie et specialiter ad Patrem potentiam, ad Filium sapientiam pertinere: quod quidem falsum. Nam et Pater sapientia, et Filius potentia verisad se, sed quod ad Filium Pater est, Patris nomine designatur; et item nomine Filii, non quod ad se Filius, sed quod est ad Patrem, exprimitur. Non sic potentia,
Abbreviated transcription (Latin):
possident. s hoc ipm ee̾ntialit̾
sunt. Nam qd̃ alt̾ ex alt̾o. uł
alt̾ ad altin ueracissimẽ dr̃ ꝑ
sonarũ sane designatõ est. ñ
unitatis diuisio. licet nãq
in hac ineffabłi ⁊ in cõp̾hensi¬
bili ditatis e̾entia. alt̃ ⁊ alt̾ id
quidẽ requirentib ꝓpͥetatib
ꝑsonarũ sobrie catholiceq di¬
ũ faciat unitati tͥnitatis ꝯfes¬
sioͥ nec ꝓpͥetatũ sit exclusio. ue¬
ra assertio unitatis. Tam longe
ꝓinde fiat a sensib uris. qmͣ
est ⁊ a regła iu̾taus execranda
illa de gen̾e.⁊ specie ñ similitu¬
do. s dissimilicudo. & nichomi¬
nꝰ illa de ere ereoq sigillo.
qm̃ cũ genꝰ quidem ⁊ specieᷤ
qd̃ ad se inuicẽ sunt. altm su¬
ꝑus. alta ĩferior sit. d̾s aũt unꝰ
te equalitati ⁊ tante disꝑilitati.
Et rursũ deere.⁊ quodã ere qd̃
ẽ ereũ sigillũ. qm̃ qd̾ inde ine
eandẽ usurpat᷑ similitudinis ra¬
tionẽ: simile ẽ huic. idem iudi¬
tiũ. Cum enĩ species ut dixi

Expanded text:
nt, sed hoc ipsum essentialiter sunt. Nam quod alter ex altero, vel alter ad alterum veracissime dicitur, personarum sane designatio est, non unitatis divisio. Licet namque in hac ineffabili et incomprehensibili Deitatis essentia, alter et alter id quidem requirentibus proprietatibus personarum sobrie catholiceque didicium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam longe proinde fiat a sensibus nostris, quam est et a regula veritatis exsecranda illa de genere et specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum genus quidem et species, quod ad se invicem sunt, alterum superius, altera inferior sit, Deus autem unus tae aequalitati, et tantae disparitati. Et rursum de aere, et quodam aere, quod est aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis rationem, simile est huic, idem judicium. Cum enim species, ut dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
habito spinas ⁊ tͥbulos g̾mina¬
re mͥ: succisis succed̾e nouas.
⁊ rursum illis alias. sñ fine.
sñ ĩtermissione succesce̾: Au¬
dieram hec: s meluis uc tse ex¬
ꝑior. ip̃a uexatio dat intellect̃
auclitui. Innonatꝰ est dolor ñ
extͥminatꝰ. lacͥme mnundaue¬
tis priunã irruit sr̃ eos nix.
Ante faciẽ frigoris huiꝰ. quis s̃¬
stinebit: Hoc frigore refriges¬
cit caritas: ut habundet ini¬
qͥtas.leonẽ euasimꝰ. s incidimꝰ
ĩoraconẽ: qui ñ minꝰ forsan no¬
ceat seclẽs ĩ insidiis. qm ille eu¬
giens de excelso. Qm ꝙͣ ñ iam
in ĩsidiis. cuiꝰ iurulenta folia
utinam adhuc laterent ĩ scͥniis:
ce ñ intͥuiis legerent᷑. uolant li¬
bͥ. ⁊ qui oderanc lucẽ qm̃ mali
sunt. ĩpegerũt in lucẽ. putan¬
tes lucem tenebras. Urbib ce
castellis ingerunt᷑ ꝓ luce tene¬
bre: ꝓ melle uł potius ĩ melle
uenenũ passim oĩb ꝓpinat᷑.
Transiert de gente ĩgentẽ: oe de¬

Expanded text:
habito, spinas et tribulos germinahabito, spinas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat inovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaveertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujus quis sustinebit! Hoc frigore refrigescit charitas, ut abundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. Quanquam non jam in insidiis; cujus virulenta folia utinam adhuc laterent in scriniis, et non in triviis legerentur. Volant libri: et qui oderant lucem, quoniam mali sunt, impegerunt in lucem, putantes lucem tenebras. Urbibus et castellis ingeruntur pro luce tenebrae; pro melle, vel potius in melle venenum passim omnibus propinatur. Transierunt de gente i
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd ꝯmune cũ scĩs. in uolũ¬
tate dum taxat. ñ ĩmerito. Nã
uellem ⁊ ip̃e mͦ de medio fieri:
uctus fateor a pusillanimita¬
te sp̃c ⁊ tempestate. uereor aũ
ue ñ sic̃ parit̾ affectus: ita pa¬
rit̾ ⁊ ꝑacus inueniar. Tedet
uiu̾e : oe an mori expediat ne¬
cio. Et id̾o forte ⁊̃ inuotis distẽ
a scĩs. qd ip̃i ꝓuocent᷑ desid̾io
melioꝵ cũ ego scandalis ce
erumpnis cõpellar exire. Deni¬
melius. Ergo ⁊ in scõ appecitus
⁊ in me p̾ualet sensus: s in hac
miserrima uita. nͨ ille habere
quod appecit bonum. nͨ ego qd̾
molestũ patior ñ hab̾e ualemꝰ:
Qe ob hoc exire quidẽ ambo pa¬
ui cupimꝰ uoluntate. s ñ pari
intentione. Stulte mͥ dudũ reqͥ¬
em ꝓmicebam. siq̾dem leonina
rabies qͥeuiss. ⁊ pax eccłie redd̾e¬
tur. Nam ecce illa qͥeuit: s ñe¬
go. Nesciebam me ẽẽ in ualle
lacͥmarũ. aut oblitus fueram
habitare me in t̾ra obliuionis:
Non atcetdebam t̾ram ĩ qua

Expanded text:
aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a pusillanimitate spiritus et tempestate: vereor autem, ne non sicut pariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. Denimelius . Ergo et in sancto appetitus, et in me praevalet sensus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molestum patior, non habere valemus. Et ob hoc exire quidem ambo pari cupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nesciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionis. Non attendebam terram, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
S contͣdicit tͥ in hoc catholica
fides: q̃ ꝓfecto utrũq recusat.
cã patrẽ uidł ẽẽ qui filius ẽ.
qm ẽẽ filiũ qui pat̾ est. Nam
alius ꝓculdubio pat̾ ẽ. ateꝑ
alius alius : ꝙͣuis ñ aliud pa¬
ter qmͣ filuis. Nam ꝑ alius
⁊ aluid nouit pietas fidĩ cau¬
te inter ꝑsonarum ꝓpͥetates ÷
ĩdiuiduã ẽe̾ntie unitatẽ discer¬
ne. ⁊ mediũ it̾ tenens. regia ĩce¬
d̾e uia: ut nͨ declinet ad dex¬
teram. ꝯfundendo ꝑsonas. nͨ
respiciat ad sinistram. sub̾am
diuidendo. Qd̃ si ꝑsimplex ẽe
dicas uere ꝯsequi. ut si filius
ẽ. necessario pat̾ sit. nil te u¬
uat. cũ ratio relationis neces¬
sario exigat ut ꝯu̾tat᷑. oe eadẽ
ꝯgruit adducte de gen̾e ⁊ spe¬
cie. uł de ere. ereoq sigillo si¬
militudini. Neq .n. sicut ꝑ
simplex eẽ dũtaxat uerissi¬
me dr si pat̾ ẽ. filius ẽ. ⁊ si fi¬
lius ẽ. pat̾ ẽ. ita ⁊̃ possumꝰ ĩt̾

Expanded text:
olica fides, quae profecto utrumque recusat, tam Patrem videlicet esse qui Filius est, quam esse Filium qui Pater est. Nam alius procul dubio Pater, atque alius Filius: quamvis non aliud Pater, quam Filius. Nam per Alius et Aliud, novit pietas fidei caute inter personarum proprietates et individuam essentiae unitatem discernere; et medium iter tenens, regia incedere via: ut nec declinet ad dexteram, confundendo personas; nec respiciat ad sinistram, substantiam dividendo. Quod si per simplex esse dicas vere consequi ut si Filius est, necessario Pater sit; nil te juvat, cum ratio relationis necessario exigat, ut convertatur, et eadem od non congruit adductae de genere et specie, vel de aere, aereoque sigillo similitudini. Neque enim, sicut per simplex esse duntaxat verissime dicitur. Si Pater est, Filius est; et si Filius est, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ex eo qd est ereũ sigil¬
lum ad gigit necessario ut es
.sit. ⁊ ex eo qd̾ ẽ ħo ut aĩal sre. s
ñ e cõuso. ita diuina sapientia
q̃ est potentia disc̾nendi. exigit
qd̃ sit diuina potẽtia. s e ꝯu̾so.
litudinẽ ad instar p̃cetlenti
ũ. ⁊ ex hoc qd̃ filius ẽ exigat
uacat similitudo. Ad quid .n.
tͥ ipãm tanto circuitu de lõ¬
ge positis reb ⁊ minꝰ cõueniẽ¬
tib em̃dicas.tanto labore col¬
ligis. canta ĩ culcas ĩ ani mł¬
tiplicitate u̾boꝵ tantis effers
hoc opushic labor ẽ. ut ꝑ ip¬
sam nos doceas. eam q̃ est in¬
t̃̾ patrẽ ⁊ filiũ habitudinẽs
Tenemꝰ aũt te docente. ad ho
gen̾e ponit᷑ spectes. s posita
specie ponit᷑ genꝰ. Cũ gͦ patrẽ
ad genus. filiũ ad speciem re¬
feras: ñne id ratio similitu¬
dinis postulat. ut similiter
posito filio. patr̃e poni osten¬
est. necessario aĩal ẽ. s ñ conu̾¬
titur: ita quoq qui filius ẽ. ne

Expanded text:
d est aereum sigillum exigit necessario ut aes sit, et ex eo quod est homo ut animal sit sed non econuerso, ita diuina sapientia, quae est potentia discernendi, exigit quod sit diuina potentia sed non econuerso. litudinem, ad instar praecedentium, etiam ex hoc quod Filius est, exigat vacat similitudo. 7. Ad quid enim tibi ipsam tanto circuitu de longe positis rebus, et minus convenientibus emendicas, tanto labore colligis, tanta inculcas inani multiplicitate verborum, tantis effers hoc opus, hic labor est, ut per ipsam nos doceas eam, quae est inter Patrem et Filium, habitudinem! Tenemus autem te docente ad homgenere ponitur species, sed posita specie ponitur genus. Cum ergo Patrem ad genus, Filium ad speciem referas; non id ratio similitudinis postulat, ut similiter posito Filio, Patrem poni ostenest, necessario animal est, sed non convertitur;
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ nͨ sobrie disputat᷑: s cune¬
ta nobis inꝑu̾sũ. cuncta p̾ter
solitũ. o p̾ter qm accepimꝰ mi¬
nistrant᷑. ꝓcedit golias ꝓ cero cor¬
ꝑe nobili illo suo bellico appara
brixia. S quama squame ꝯiũ¬
git᷑ : ⁊ nͨ spiraclni incedit ꝑeas.
Siqͥdem sibilauit apis q̃ erat ĩ
francia.apide it alias ce ꝯuene¬
runt inunũ. ad u̾sus diim ⁊¬

Expanded text:
brie disputatur: sed cuncta nobis in perversum, cuncta praeter solitum, et praeterquam accepimus, ministrantur. 3. Procedit Golias procero corpore, nobili illo suo bellico apparatBrixia. Squama squamae conjungitur, et nec spiraculum incedit per eas. Siquidem sibilavit apis quae erat in Francia, api de Italia: et venerunt in unum adversus Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ni ñ potest ut intelligat᷑s E
sic ꝓmittẽs intellectũ audi¬
torib suis inħis ⁊̃ que sb̾¬
luntora ⁊ sacͣtiora ꝓfundo il¬
lo sinu sacre fidi cõntinent᷑.
ponit intͥnitate gͣdus. in ma¬
iestate modos: numeos inet̾¬

Expanded text:
 ut intelligatur? » Et sic promittens intellectum auditoribus suis, in his etiam quae sublimiora et sacratiora profundo illo sinu sacrae fidei continentur, ponit in Trinitate gradus, in majestate modos, numeros in aete
Abbreviated transcription (Latin):
qualib ista tutͥ impẽdias rebꝰ.
utinã sñ dissimulatione attẽ¬
das. ue ne uapor ẽ ad modicũ
parens: quod et̾ne felicitatis adi¬
tum int̾cludit. qd̾ ehenius lu¬
minis incircũseptam clarita¬
tem abscondit. quod uniu̾sita¬
tis scientia fraudat quod sum¬
me pͥuat dignitatis honore.
Quousq tutante glẽ p̃fers fe¬
num quod hõdie est. cras incli¬
bañ mutitur: carnem dico ⁊
eius gb̃amiͥ Si quidẽ omnus
caro fenum: et omĩs gła eius
tanꝙͣ Nos feni. Si sapis siha¬
bos cor si tecum est lum̃ ocłoꝵ
tuorum. deline iam ea seqͥ.
que & assequi.miserum est.
Beatus qui post illa ñ abiit:
que possessa onerant. amata
inquinant. amissa cruciant.
Anñ ea satius cumhoniore
sꝑnis. qmͣ cum dolore ꝑdis:
Anñ ea prudentius xp̃i ce¬
dis amori qmͣ morti. Est ĩ
insidiis p̃do. euius manib
neo te nec̃ tua potes sub cluoe
Non potĩt p̃uideri: quia tãꝙͣ
fur innocte ita ueniet. Nicħ

Expanded text:
qualibus ista tu tibi impedias rebus, qualibus ista tu tibi impedias rebus, utinam sine dissimulatione attendas. Vae! vae! vapor est ad modicum parens, quod aeternae felicitatis aditum intercludit, quod perennis luminis incircumscriptam charitatem abscondit, quod universitatis scientia fraudat, quod summae privat dignitatis honore. Quousque tu tantae gloriae praefers fenum, quod hodie est, et cras in clibanum mittitur; carnem dico et ejus gloriam? Siquidem omnis caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Si sapis, si habes cor, si tecum est lumen oculorum tuorum, desine jam ea sequi, quae et assequi miserum est. Beatus qui post illa non abiit, quae possessa onerant, amata inquinant, amissa cruciant. Annon ea satius cum honore spernis, quam cum dolore perdis? annon ea prudentius Christi cedis amori, quam morti? Est in insidiis praedo, cujus manibus nec te nec tua potes subducere. Non poterit praevideri, quia tanquam 108 fur in nocte ita veniet. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
lorum. Quã quidẽ begtitu¬
dinem ñ ĩuidemus tͥ. Ncc .n.
cõmunioata tͥ nobis minin¬
itur. nec nr̃i ꝓinde t̾minire¬
stringunt᷑. si ⁊ tu regnau̾is.
Que nam uͦ in uidie causa
ꝑotest eẽ. nͥ sortium magni¬
tucdini. consortum multitu¬
do uil detͣhit: uolo te eẽ a¬
micum pauꝑum: magis ãt
imitatorẽ. Ille gͣlus ꝓfici¬
entiũ est. hic ꝑfectoꝵ. Imi¬
citia pauꝑum regũ amicõ
ꝯstituit᷑:. amor panꝑtatis re¬
ges. Regnum deuiꝙͣ celoꝵ.
pauꝑum ẽ. et est regie potes¬
tatis. beare ꝓ uoliuitate a¬
micos. Facit᷑e inquit uob̃
amicos de mãmona in¬
quitatis: ut cum defeceritis.
recipiant uos mnet̾na taberna¬
cula. Uide qmͣ magna digni¬
tas scã ꝑ auꝑtas sit: ut ñ modo
patrocinium ip̃a sͥ ñ querat:
s et ferat indigentib. Quale ẽ
hoc. absq int̾uentii cuiuspiã
angłoꝵ ul hominũ. soladiuine
gr̃e ꝯfidentia. accedẽ ꝑ temet¬
summa rerũ. attinge̾ totius
magnificentie culĩ : uerum

Expanded text:
uam quidem beatitudinem non invidemus tibi: nec enim communicata tibi, nobis minuitur; nec nostri proinde termini restringuntur, si et tu regnaveris. Quaenam vero invidiae causa potest esse, ubi sortium magnitudini consortium multitudo nil detrahit? Volo te esse amicum pauperum, magis autem imitatorem. Ille gradus proficientium est, hic perfectorum. Amicitia pauperum, regum amicos constituit; amor paupertatis, reges. Regnum denique coelorum pauperum est; et est regiae potestatis beare pro voluntate amicos. Facite, inquit, vobis amicos de mammona iniquitatis; ut, cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula . Vides quia magna dignitas sancta paupertas sit, ut non modo patrocinium ipsa sibi non quaerat, sed et ferat indigentibus. Quale est hoc, absque interventu cujuspiam angelorum vel hominum, sola divinae gratiae confidentia, accedere per temetsumma rerum, attingere totius magnificentiae culmen? 2. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
Tsi facie ignotus nobis. ⁊¬
si corꝑe remotus a nobis.
amicus tam̃es:. ⁊ amicti¬
a notum iam nob̃. co p̃sentem
te facit. hanc tͥ te nesciente ñ

Expanded text:
tsi facie ignotus nobis, etsi corpore remotus a nobis, amicus tamen es; et amicitia notum jam nobis et praesentem te facit. Hanc tibi, te nesciente,
Abbreviated transcription (Latin):
dux belli xp̃c p̾ibit. suos ani¬
mans ad uctoriam. ⁊clicẽs. cõ¬
fidite ego ucimundum: ẜi xp̃c
ꝓ nobis. quis contra nos : secu¬
rus potes pugnare: u securus
uulneratus. nec ꝓstratus . mͦ
conculcatus. nͨ mles si fieripos¬
sit occisus. fraudaberis aiuc¬
toria:tantum ne fugias. Sola
eausa qua ꝑdere possis iuctori¬
ami fuga ẽ.fugiendo potes illã
amittere. moriendo ñ potes. Q̾
beatus sipugnando moriaris:
quia mortuus. mox coronaberis.
Ue aũt t̾ͥ: si declinando pug¬
nam. ꝑdis ⁊ iuctoriam simul
& coronam. Quod ip̃e aũtat a
te fili dilectissime. qui in uidici¬
O de his meis litteris maiore
tͥ habet inferre dampnatio¬
nem: sinullam ex eis inte
reperit emendationem.

Expanded text:
dux belli Christus praeibit, suos anidux belli Christus praeibit, suos animans ad victoriam, et dicens: Confidite, ego vici mundum? Si Christus pro nobis, quis contra nos? Securus potes pugnare, ubi securus vulneratus, nec prostratus, nec conculcatus, nec millies si fieri possit occisus, fraudaberis a victoria, tantum ne fugias. Sola causa, qua perdere possis victoriam, fuga est. Fugiendo potes illam amittere, moriendo non potes: et beatus si pugnando moriaris, quia mortuus, mox coronaberis. Vae autem tibi, si declinando pugnam, perdis et victoriam simul et coronam! Quod ipse avertat a te, fili dilectissime, qui in judicio de his meis litteris majorem tibi habet inferre damnationem, si nullam ex eis in te repererit emendationem.
Abbreviated transcription (Latin):
nudum in lectulo. qmͣ arma¬
tum incampo: Exꝑgiscere su¬
me arma.⁊ fuge ad cõmilito¬
nes tuos quos fugiens deser¬
ueras. ut qui te abeis disum¬
xerat. ip̃e te denuo timor um¬
gat. Qluid armoꝵ refugis pon¬
dus ⁊ asꝑ itatem delicate miles:
Aduersarius instans. ⁊cirtũ¬
uolantia spicła. facient cliꝑe¬
um ñ ẽẽ oneri: loricam ñ senti¬
ri. uilgaleam. & quidem subito
ꝓcedenti de umbra ad solem.
de ocio ad laborem: gͣue cernit᷑
omne quod inciꝑit. S cum ab
his lissuescere ⁊ ad illa se pau¬
lisꝑ assuescere ceꝑit. ⁊usus tol¬
lit dificultatem. inuenitq fale
ẽẽ: quod imꝑossibile ante pu¬
tauit. Solent etiam fortissimi
milites. audita bucina. ante
congressum trepidare. At u¬
b ad plium uentum fuerit:
sꝑes inctorie. ⁊ timor ne uinc̃ã¬
tur. recldit intrepidos. Quiduͦ
tu treꝑidas. quẽ fr̃m unani¬
mitas armatoꝵ circũmuniet.
cui angłi assistent alatere quẽ

Expanded text:
nudum in lectulo, quam armanudum in lectulo, quam armatum in campo? Expergiscere, sume arma, et fuge ad commilitones tuos, quos fugiens deserueras; ut qui te ab eis disjunxerat, ipse te denuo timor jungat. Quid armorum refugis pondus et asperitatem, delicate miles? Adversarius instans et circumvolantia spicula facient clypeum non esse oneri, loricam non sentiri vel galeam. Et quidem subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne quod incipit; sed postquam ab his dissuescere, et ad illa se paulisper assuescere coeperit, usus tollit difficultatem, invenitque facile esse quod impossibile ante putavit. Solent etiam fortissimi milites audita buccina ante congressum trepidare; at ubi ad praelium ventum fuerit, spes victoriae, et timor ne vincantur, reddit intrepidos. Quid vero tu trepidas, quem fratrum unanimitas armatorum circummuniet, cui Angeli assistent a latere, quem