comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nitas qua ĩ nouissimis dieb ĩ forma
serui unitꝰ est hõi. Ad roboranda
ergohãt fidẽ que cõtra ões p̃minnie¬
bat᷑ errores. ex magna factũ est diui¬
in pietate ꝯsilii ⁊ ut gens ĩ longĩqua
oriẽtalis plage regione ꝯ sistens: sig¬
magos stelle illustrioris apparuit ⁊
et ĩtuentiũ aĩos ita admiracõe sui
splẽdoris ĩpleuit: ut nequa ꝙ̃ sibi e¬
crederẽt negligendũ. qd tãto nĩtia¬
bat᷑ indicio. Preerat aũt sĩt res do¬
cuit huit miratulo gr̃a dei: et tũ
xp̃i natiuitatẽ nec ip̃a adhuc beth¬
leem tota didiciss. iũ illã credituris
gentib ĩferebat ⁊ et qd̾ nondũ pote¬
rat hũano eloqͥo disseri: telo facie
antiqͥs balciam p̃mĩciaciõib cõmo¬
ueri ⁊ scientes olim esse p̃dictũ. et ce¬
lebri memoria diffamatũ: oriet᷑ stel¬
la exiacob et exurget hõ ex isrł. et do¬
mĩabit᷑ gẽtib. Tres itaq uiri fulgori
ĩsoliti syderis diuĩtꝰ ĩtitati. p̃uũ mi¬

Expanded text:
mis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebantiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium mi
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ qd unxit maria sublinitas diuĩ¬
tatis eiꝰ: ꝑ pedes hũilitas ĩtarnacio¬
nis expunt᷑. Et pedes ungimꝰ eiꝰ cũ
mysteriũ suscepte ĩcarnatioĩs debita
laude p̃dicamꝰ: caput ungimꝰ tũ
extellentiã duũtatis digna uerbi o¬
pinone ueneriim᷑. Nuid enĩ ꝑ ungẽ¬

Expanded text:
Domini quod unxit Maria, sublimitas divinDomini quod unxit Maria, sublimitas divinitatis ejus, per pedes humilitas incarnationis exprimitur. Et pedes ungimus ejus, cum mysterium susceptae incarnationis debita laude praedicamus; caput ungimus, cum excellentiam divinitatis digna verbi opinione veneramur. Quid enim per ung
Abbreviated transcription (Latin):
fideliũ aĩaꝵsignat pietatis obseqͥũ.
b pus notandũ. qd̾ sũ narrãtibus
matheo et marto didicimꝰ: nõ solũ pe¬
des dm̃ maria s et caput nardo ꝑfudit.
pettatrix ad dñm̃ cũ alabastro uenit
ungenti: et stãs retro setus pedes eiꝯ⁊
lacrinuis cepit rigure pedes eiꝰ et ta
pillis capitis siu tergebat: et osculaba¬
tur pedes eiꝰ et ungẽto ungebut. Eadẽ
ergo ẽ mulier s ibi pedes solũ dm̃ pro¬
et pedes unge. et caput quoq ungẽ¬
dũ nõ dubitauit erigi: Ibi quippe ru¬
dimẽta penitenciũ: hic iusticiã ꝑfet¬
taꝵ designat aĩaꝵ. Unde recte tũc mẽ¬
sura ungẽti nõ dicit᷑: nũt aũt libra
fuisse ꝑhibet᷑. Quid nãq ꝑ librũ un¬
genti: insi ꝑfectio iusticie exp̾iitur:
Tũt quale fuerit ungentũ tacet᷑. nũt
qr nardipistici id ẽ fidelis neq extra¬
neis spetieb adulterati: s speciosi fu¬
erit ĩdicat᷑: ut ꝑfecte fidei et actiois
q̃ sit castitas ĩtimet᷑. Per caput aũt

Expanded text:
equium. Sed prius notandum quod, sicut narrantibus Matthaeo et Marco didicimus, non solum pedes Domini Maria, sed et caput nardo perfuditpeccatrix ad Dominum cum alabastro venit unguenti, et stans retro secus pedes ejus, lacrymis coepit rpillis capiti sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Eadem ergo est mulier, sed ibi pedes solum Domini proet pedes ungere, et ad caput quoque ungendum non dubitavit erigi. Ibi quippe rudimenta poenitentium, hic justitiam perfectarum designat animarum, unde recte tunc mensura unguenti non dicitur, nunc autem libra fuisse perhibetur. Quid namque per libram unguenti, nisi perfectio justitiae exprimitur? Tunc quale fuerit unguentum tacetur, nunc quia nardi pistici, id est fidelis neque extraneis speciebus adulterati, sed pretiosi fuerit indicatur, ut perfectae fidei et actionis quae sit castitas intimetur. Per caput autem
Abbreviated transcription (Latin):
illũ abibãt ex uideis et credebãt in
le suscitatũ: quasi nõ possit sustitare
occisũ q̃ poterat defũctũ. Et quidẽ se
utrũq posse docuit: qͥ et laraꝑ defũt¬
tũ et seip̃m suscitauit occisũ. bz nos
frẽs relicta malicia ꝑfidoꝵ. sequamꝰ
deuotionẽ fideliũ. Abeamꝰ ab ĩpioꝵ cõ¬
tubermo: nõ sedeamꝰ ĩ ꝯsilio uanitatis
et cũ inqua gerẽtib nõ intremꝰ. Cre¬
damꝰ in eũ qͥnõ tm̃ corꝑis ẜ et aĩa sal¬
uat a morte. seruemusq oꝑãdo qd tre¬
dimꝰ : ut credẽtes uitã et̾nã habea¬
mus in noĩe eiꝰ: q̃ cũ patre et spũstõ
uiuit et regnat deꝰ ꝑoĩa secula secłoꝵ¬

Expanded text:
ex Judaeis, et credebant in le suscitatum, quasi non possit suscitare occisum, qui poterat defunctum! Et quidem se utrumque posse docuit, qui et Lazarum defunctum, et seipsum suscitavit occisum. Sed nos, fratres, relicta malitia perfidorum, sequamur devotionem fidelium, abeamus ab impiorum contubernio, non sedeamus in consilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non intremus; credamus in eum qui non tantum corpus, sed et animam salvat a morte, servemusque operando quod credimus, ut credentes vitam aeternam habeamus in nomine ejus, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus per omnia saecula saec
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Nõ ergo tũt iudas periit quãdo
ditus dñm sequebat᷑: q̃ lotulos ha
bat. Didens em̃ dñs tor uide cupidita¬
tis iũ soede pollutũ. p̃uidẽs peiore ꝓdi¬
cionis sorde polluendũ: cõmisit eiꝰ fi
de his q̃ uellet fate̾ ꝑmisit : ut uł col¬
lati honoris. uł habite memoria pe¬
cume: mentẽ ab ip̃is uendiciõe reuo¬
caret. Dex qr semꝑ auarꝰ eget neq

Expanded text:
bat . Non ergo tunc Judas periit, quando erditus Dominum sequebatur, qui loculos habbat. Videns enim Dominus cor Judae cupiditatis jam sorde pollutum, praevidens petionis sorde polluendum, commisit ejus fide his quae vellet facere permisit, ut vel collati honoris, vel habitae memoria pecuniae, mentem ab ipsius venditione revocaret. Verum quia semper avarus eget, neque
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtelligi de quib ĩ fine dicturꝰ ẽ: quã¬
diu fecistis ui de his fr̃ib meis ñ¬
mis in fecistis. Et caput ungimnꝰ dm̃
spei caritatisq dulcedĩe ꝯplectim᷑:
cũ liudẽ noĩs eiꝰ beue uiuedo dilata¬
mus. Pedes ungimꝰ dñi: tũ pauꝑes
eiꝰ uerbo ꝯsolacioĩs ne desꝑare in p̃s-¬
unt egentiũ necessitati cõmimita¬
mus: fitq et de nobis qd sequit᷑ et
domꝰ ĩpleta ẽ ex odore ungẽti : qr ꝓ
modulo nr̃o mũdꝰ ĩplet̾ ex opinone¬
deuotiõis qua deũ et ꝓximũ simpli¬
ci puroq torde uen̾ari ac dilige̾ pro¬
bamĩ: fitq qd ĩ amoris cãtico sponsa
głiat᷑ dũ esẜ̾ rex ĩ acubitu suo nardꝰ
mea dedit odorẽ suũ. Ybi aꝑte quid
maria semel fecerit: typice aũt qd¬

Expanded text:
intelligi, de quibus in fine dicturus est: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Et caput ungimus Domispei, charitatis dulcedine complectimur, cum laudem nominis ejus bene vivendo dilatamus. Pedes ungimus Domini, cum pauperes ejus verbo consolationis ne desperare in presunt egentium necessitati communicamus: fitque de nobis quod sequitur: Et domus impleta est ex odore unguenti. Quia pro modulo nostro mudevotionis, qua Deum et proximum simplici puroque corde venerari ac diligere probamur: fitque quod in amoris Cantico sponsa gloriatur, dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Ubi aperte quid Maria semel fecerit, typice aut
Abbreviated transcription (Latin):
uementẽ ad diẽ festũ int̾ficerẽt. Que¬
ramꝰ aũt nos illũ stãtes in tẽplodei
et ꝑseuerãtes unaniunt in or̃one ⁊ et
colloquam᷑ ad ĩuitẽ psaluns ymins
iãtius spitalib in grã: postulãtes
ip̃m ut uenire ad diẽ festũ nr̃m et
sua nos p̃sencia illustrare. sua ip̃e
nobis dona scĩficare dignet. Dederãt
aũt pontifices et pharisei mãdatũ:
ut si qͥs cognouerit ubi sit ĩdicet ut
apphendãt eũ. Demꝰ et nos ĩuicem
mãdatũ frẽs mei: ut si qͥs cognouerit
ĩ ciuꝰ corde frĩs uberiora sint uiste¬
ra mmscdie. maice hũilitas benigni¬
tas modestia paciẽtia ⁊ ceteraꝵq
hubũdantior copia u̾tutũ. p̃sentis
uidelit iuditia xp̃i indicet ꝯfestĩ u-¬
bisit ialis: ut uestigia xp̃i que apud

Expanded text:
em festum interficerent. Quaeramus autem nos illum stantes in templo Dei, et perseverantes unanimiter in oratione, et colloquamur ad invicem in psalmis, hymnis, canticis spiritualibus in gratia, postulantes ipsum ut venire ad diem festum nostrum, ut sua nos praesentia illustrare, sua ipse nobis dona sanctificare dignetur. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoveapprehendant eum. Demus et nos invicem mandatum, fratres mei, ut si quis cognoverit in cujus corde fratris uberiora sint viscera misericordia, major humilitas, benignitas, modestia, potentia, caeterarumque abundantior copia virtutum, praesentis videlicet indicia Christi, indicet confestim ubi sit talis, ut vestigia Christi quae apud
Abbreviated transcription (Latin):
ficati ad altare dĩtũ accedamꝰ nõ
agn carnes cõmessuri: s nr̃i redẽpto¬
ris mysteria sc̃a sũpturi. Mũdemus
nos ab oĩ in qͥnamẽto cariis et spũs:
ꝑficiẽtes sc̃ĩficacionẽ in timore dei. Ne¬
mo domiũ or̃onis ꝯuertat ĩ spelũtã
latronũ: nemo mẽbris xp̃i mortis la¬
queos apparẽs nemo manẽs adhuc
ĩ morte ad accipiẽda uite mysteria p̃¬
sumat accede. Qui enĩ nõ diligit:
manet ĩ morte. Diligamꝰ xp̃m ĩ serp¬
so diligranꝰ ĩ mẽbeis eiꝰ: queramꝰ
eũ nõ sicut ĩpii ad ectidendũ: ẜ ut fi

Expanded text:
ficati ad altare Dominicum accedamus, non agni carnes comesuri, sed nostri Redemptoris mysteria sancta sumpturi. Mundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Nemo domum orationis convertat in speluncam latronum, nemo membris Christi mortis laqueos substernat, nemo manens adhuc in morte ad accipienda vitae mysteria praesumat accedere: qui enim non diligit, manet in morte. Diligamus Christum in seipso, diligamus in membris ejus, quaeramus eum, no
Abbreviated transcription (Latin):
lit in p̃teritis seclis quibusdã uela¬
m̃ib fu̾it obumbeatũ: nõ tñita ob-¬
tectũ est ut scõꝵ q̃ ab mitio usq ad
aduentũ dm̃ laudabiles extiterũt ĩ¬
tellectui neguret᷑: tũ et ꝓpheticis uer¬
bis et reꝵ gestaꝵ significaciõib salus
que in xp̃o erat uentura ꝓmisfa sit.¬

Expanded text:
licet in praeteritis saeculis quibusdam velaminibus fuerit obumbratum, non tamen ita obtectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt, intellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promis
Abbreviated transcription (Latin):
misidie dei ÷ qͥ ĩnimeris carismatũ
donis ita uiisũ eccłie coepus exoenat.
ut ꝑmultos umꝰ lum̃ĩs radios ide
ubiq splendor appareat: nec possit
nisi głia esse xp̃i cuiuslibet meritũ
xp̃iam. Hoc est illud uerũ lumẽ qd
omez hoĩez iustificat et illumĩat: hͦ
est qd̾ eruit de potestate tenebrarũ.
et trãsfert ĩ regnũ filii der: hoc ẽ qd̾
ꝑ nouitatẽ uite dasideria amim ꝓue

Expanded text:
ricordiae Dei, qui innumeris charismatum donis ita universum Ecclesiae corpus exornat, ut per multos unius luminis radios idem ubique splendor appareat, nec possit nisi gloria esse Christi, cujuslibet meritum Christiani. Hoc est illud verum lumen, quod omnem hominem justificat et illustrat. Hoc est quod eruit de potestate tenebrarum, et transfert in regnum Filii Dei . Hoc est quod per novitatem vitae desideria anim
Abbreviated transcription (Latin):
ma esse dignatꝰ ẽ: Dẽs enĩ infirm¬
tates nr̃us que ueniũt de pcto absq
pettati cõmumone suscepit: ut et fa¬
mis ac sitis sõpm et lassitudis me¬
roris at fletꝰ affectiõib nõ careret.
doloresq seuissios usq ad mortis ex¬
trema pateret᷑ : qr nemo posset a la¬
queis mortalitatis ablu insi ille ĩ
quo solo m̃oteus erit natura om̃i:
sieret se intͥfici manibz ĩpioꝵ. Unde

Expanded text:
ma esse dignatus est ? Omnes enim infirmitates nostras, quae veniunt de peccato, absque peccati communione suscepit, ut famis et sitis, somni et lassitudinis, moeroris ac fletus affectionibus non careret, doloresque saevissimos usque ad mortis extrema pateretur: quia nemo posset laqueis mortalitatis absolvi, nisi ille, in quo solo innocens erat natura omnium, sineret se interfici manibus impiorum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Ioria dilcissumm diñte passio¬
nis de qua nos etiã lotuturos
esse ꝓmisimꝰ hũilitatis ma¬
rime est mirãda mysterio que oẽs nos
et redemit et dotuit: ut unde datũ est
preriũ inde et iusticia sumeret᷑. Om̃po¬
tentia em̃ filii dei que ꝑ eaudẽ essenciã
equalis ẽ patri potuisẜ hom̃i genꝰ a
dñatu diaboli solo ĩꝑio sue uolũtatis
eruere: nisi diuinis oꝑib maxĩe cõgru¬
isset ut neqͥtie hostilis adusitas. de eo
naturalis repararet᷑ libertas: ꝑ quã
genalis fuerat illata captiuitas. Di¬
cente aũt euãgelista qd uerbũ caro
factũ est et habitauit ĩ nobis. et ditẽ¬
te apło qd̵ deꝰ erut in xp̃o mũdũ recõ¬

Expanded text:
oria, dilectissimi, Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo naturalis repararetur libertas, per quam generalis fuerat illata captivitas. Dicente autem evangelista quod Verbum caro factum est, et habitavit in nobis ; et dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Sicut go nemo est credenciũ di¬
lt̃issimi cui dona negãda sint gr̃ei
ta nemo ẽ qͥ nõ sit xp̃iane debitor disci¬
pline: qr et si remota ẽ mystite legis
asꝑitas. uolũtarie tñ obseruãtie cre¬
uit utilitas: dicẽte euãgelista iohã¬
ne. qr lex ꝑ moysen data est: gracia

Expanded text:
. Sicut ergo nemo est credentium, dilectissimi, cui dona neganda sint gratiae, ita nemo est qui non sit Christianae debitor disciplinae: quia etsi remota est mysticae legis asperitas, voluntariae tamen observantiae crevit utilitas, dicente evangelista Joan
Abbreviated transcription (Latin):
et denũcianõib cessacionẽ imposuit
qm̃ deñtiatꝰ aduenit. In p̃ceptis
aũt moralib nulla poris testamẽ¬
ti detreta reprobata. s euãgelico ma¬
gisterio multa sũt aucta: ut ꝑfectiora
et lucidiora essent dantia salutẽ: quã
et docuit: nõ in historia tm̃ p̃teritaꝵ
actionũ nouimꝰ: s etiã in psentiũ
oꝑũ u̾tute sentimꝰ. Ip̃e est q̃ de spu-
sc̃o ex matre editꝰ u̾gne. in tõtamĩa¬
tã eccł̃ia suã eadẽ inspiratione fetũ¬
dat: ut ꝑbaptisinatis ꝑtũ in mĩa¬

Expanded text:
 cessationem imposuit, quoniam denuntiatus advenit. In praeceptis autem moralibus nulla prioris Testamenti decreta reprobata, sed evangelico magisterio multa 246 sunt aucta: ut perfectiora et lucidiora essent dantia salutem quam pet docuit, non in historia tantum praeteritarum actionum novimus, sed etiam in praesentium operum virtute sentimus. Ipse est qui de Spiritu sancto ex matre editus Virgine incontaminatam Ecclesiam suam eadem inspiratione fecundat, ut per baptismatis partum in
Abbreviated transcription (Latin):
remiciatur diabolo et credit᷑ deo dũ i
nouitatẽ a uetustate trãsit᷑. dũ t̾rem.
hoĩs imago depoit᷑ et celestis foema
suscipit᷑: quedã species mortis et que¬
dã similitudo resurrectiõis interuẽit:

Expanded text:
renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in renuntiatur diabolo, et creditur Deo, dum in novitatem a vetustate transitur, dum terreni hominis imago deponitur, et coelestis forma suscipitur, quaedam species mortis et quaedam similitudo resurrectionis intervenit,
Abbreviated transcription (Latin):
quib duit᷑: qͥ nõ ex sangũb neq ex
uolutate uiri neq ex uolũtate carius:
s ex deo nati sũt. Ipe est in quo semẽ
abrahe totiꝰ mũdi adoptiõe benedicit᷑.
et fit patriarcha genciũ pat dũ pro¬
missiõĩs filii fide nõ carne nascunt.
Ipe est qͥ nulliꝰ gentis exceptionẽ fa-¬
uens de oĩ nacione que ẽ sub telo u
nũ scãꝵ ouiũ efficit grege et cotidie
ĩplet qd̵ ꝓmserat dicẽs: habeo et a¬
lias oues que nõ sũt ex hoc ouili et il¬
las oportet me addutẽ et uotẽ meã au¬
dient: et erit unꝰ grex et unꝰ pastor.
Nuãius em̃ beato petro pͥncipalit di¬
tat. paste oues meas ab unotñ dño
ip̃a om̃i regit᷑ cura pastoꝵ: et uemiẽ¬
tes ad petrã tam letis tãq irrigius
pasciuis alit: ut mumere oues dilectio¬
ins pĩguedĩe roborate. suc bonꝰ pastor
re. Ipe est cui nõ solũ gloriosa mar¬
tirũ fortitudo: ẜ etiã om̃i renascentiũ
fides in ip̃a regenatiõe ꝯpatit᷑. Dũ em̃

Expanded text:
ur: Qui non ex sanguinibus, neque ex voluntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo nati sunt . Ipse est in quo semen Abrahae totius mundi adoptione benedicitur; et fit patriarcha gentium pater , dum promissionis filii fide, non carne nascuntur. Ipse est qui nullius gentis exceptionem faciens, de omni natione quae sub coelo est unum sanctarum ovium efficit gregem, et quotidie implet quod promiserat, dicens: Habeo et alias oves, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient; et erit unus grex et unus pastor . Quamvis enim beato Petro principaliter dicat, Pasce oves meas , ab uno tamen Domino ipsa omnium regitur cura pastorum, et venientes ad petram tam laetis tamque irriguis pascuis alit, ut innumerae oves dilectionis pinguedine roboratae, sicut bonus pastor re. Ipse est cui non solum gloriosa martyrum fortitudo, sed etiam omnium renascentium fides in ipsa regeneratione compatitur. Dum enim
Abbreviated transcription (Latin):
aĩa mea: usq ad moetẽ. Nũt aũt post
ꝙ ꝑsusceptionẽ ĩfirinitatis potẽtia est
clarificata u̾tutis: nulla fideliũ mes¬
titudĩe pascalis est obsturãda solẽpni¬
tas. net cũ tristicia nobis gestoꝵ ordore¬
colendꝰ ẽ. tũ ita dñs usus sit malicia
iudeoꝵ. ut de intencõe faciioris. uolũ¬
tas sit ĩpleta miserẽtis. Bi aũt in exi¬
tu isrł de egypto agni sãgius fuit resti¬
tutio libertatis et sacratissĩa est facta
festiuitas: que ꝑ hostiã petudis iram
auertẽt uastatoris: quãta ppłis xp̃iams

Expanded text:
anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam anima mea usque ad mortem . Nunc autem postquam per susceptionem infirmitatis potentia est clarificata virtutis, nulla fidelium moestitudine paschalis est obscuranda solemnitas; nec cum tristitia nobis gestorum ordo recolendus est, cum ita Dominus usus sit malitia Judaeorum, ut de intentione facinoris, voluntas sit impleta miserentis. Si autem in exitu Israel de Aegypto agni sanguis fuit restitutio libertatis, et sacratissima est facta festivitas, quae per hostiam pecudis iram averteret vastatoris; quanta populis Chris
Abbreviated transcription (Latin):
ciebãt: ip̃iq discipłi uolũtaria passio¬
ne dm̃ turbati: nõ euaserũt scandalũ
crutis sine tẽptacione formidĩs. Unde
fides nr̃a intelligentiã sume̾t unde cõ¬
stiẽtia robur accipet : insi que facta cog¬
tis dispensaciõib quas oĩa ueteris tes¬
tamẽti eloquia nũtiarũt: lugeat cat¬
nalis uideꝰ s spũalis grtudeat xp̃ianꝰ:¬
et festiuitas que illis ꝯiisa est in noctẽ.
dẽ est et credentiũ głia: et nõ credentiũ
sit quã atrotẽ trudelitatẽ et ĩmute sup¬
pliciũ: redẽptis tñ hac dm̃ passione ue¬
rior est iustiorq letãdi racio ꝙ̃ dolendi.
Fuerat tũt discipuloꝵ extusabilis pa¬
uor nec diffidentie tulpã aplicꝰ meroe
ĩtiderat: quãdo otͣrentib ad unũ sce¬
tuloꝵ petulãtia seuiebat ⁊ quãdo sub
otulis ouiũ pastoris iustisangiũez fre¬
menciũ bestiaꝵ rabies expetebat: qñ
demq etiã ip̃e qͥ pati uenerat de nr̃e
nature cõmumone dicebat. Tristis est

Expanded text:
 discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cogtis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis get festivitas quae illis conversa est in noctem, i eadem est et credentium gloria, et non credentium itatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passione verior justiorque laetandi est ratio quam dolendi. Fuerit tunc discipulorum excusabilis pavor, nec diffidentiae culpam apostolicus moeror inciderit, quando concurrentibus ad unum scetulorum petulantia saeviebat; quando sub oculis ovium, pastoris justi sanguinem frementium bestiarum rabies expetebat; quando denique etiam ipse, qui pati venerat, de nostrae naturae communione dicebat: Tristis est
Abbreviated transcription (Latin):
ini sacͣmentũ: cui ab iitio oĩa famu¬
lata sũt mysteria. Nã sangius iusti
abel mortẽ sũim pastoris eloquit᷑. et
ĩ parricidio udeoꝵ cayn ĩterfector fra¬
tris agnoscit᷑. Nũc diluinũ et noe
archa manifestat qͥd sit renouatio¬
nis ĩ baptismo: et quid salutis ĩ ligno¬
¶ Nũt abrahã genciũ pater ꝓmissos
acqrit heredes et ĩ semĩe eiꝰ nõ germ
carius: s fidei ꝓpago hereditat᷑. Nũc

Expanded text:
mi, sacramentum, cui ab initio omnia sunt famulata mysteria. Nunc sanguis justi Abel mortem summi Pastoris eloquitur, et in parricidio Judaeorum Cain interfector fratris 232 agnoscitur . Nunc diluvium et Noe arca manifestat, quid sit renovationis in baptismo, et quid salutis in ligno. Nunc Abraham gentium pater promissos acquirit haeredes; et in semine ejus, non germen carnis, sed f
Abbreviated transcription (Latin):
rẽtib ad erudicionẽ nr̃a et nouis testĩo¬
mis et antiquis. dũ qd̾ ꝓphetita cetunt
tuba: euãgelica pãdit historia. Et sĩt
riã gre dei parib sibi uotib utusq tes¬
tamẽti altitudo respõdet ⁊ et qd̾ erat
sub uelamĩe figuraꝵ ꝓfundũ: fit reue¬

Expanded text:
ruditionem nostram et novis testimoniis et antiquis, dum quod prophetica cecinit tuba, evangelica pandit historia, et sicutriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub
Abbreviated transcription (Latin):
et dũ sibi uice̾ uisus est ip̃e potiꝰ uit¬
tus atq ꝓstratꝰ ẽ. Op̾nceps nr̃ hicti¬
ne ẽ ille de tuiꝰ tibi sẽmꝑ futura morte
re iã totas tibi tenebras suo fulgore fu¬
uos eiecit : ligatos soluit: luctꝰ eoꝵ ĩ
gnudiũ cõmutauit. Ecte ip̃i qͥ̃ sub ur̃is
solebãt suspirare tormẽtis: ĩsultãt no¬
bis de ꝑceptiõe salutis: et nõ solũ iam
nichil uerent᷑ insuꝑ et niãt᷑. Nũꝙͣ¬

Expanded text:
 visus est, ipse potius victus atque prostratus est. O princeps noster, hicne est ille de cujus tibi semper futura morte ce jam totas tibi tenebras suo splendore fuvos ejecit, ligatos solvit, luctus eorum in gaudium commutavit. Ecce ipsi qui sub nostris solebant suspirare tormentis, insultant nobis de perceptione salutis; et non solum jam nihil verentur, insuper et minantur. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
mẽta ꝯuertũt: hũili supplitaciõe cũ in¬
tore mortis sius uĩtulis irretito. redde
letitiã mũdo: iotundẽt᷑ in ascẽsu tuo fi¬
deles tui: aspiciẽtes ticatrices corꝑis tui.
ip̃e se sua potẽtia suscitauit. et iteꝵ ĩmia¬
culata carne uestut discipulis suis ap¬
paruit: ut dubitacionẽ auferret ĩcredu
rũ apparuit. ꝑ nubẽ ad celos ascẽdit: ĩ
sedẽ suã se ad patris dexterã unde nũ

Expanded text:
menta convertunt, humili supplicatione cum inmenta convertunt, humili supplicatione cum intore mortis vinculis irretito, redde jam laetitiam mundo. Jucundentur in ascensu tuo fideles tui, aspicientes cicatrices corporis tui. ipse se sua potentia suscitavit, et iterum se immaculata carne vestivit. Discipulis suis apparuit, ut dubitationem auferret incredulrum apparuit. Per nubem in coelos ascendit, et se in sede sua ad Patris dexteram, u
Abbreviated transcription (Latin):
poscũt dicẽtes. Aduenisti redẽptor mũ¬
di. aduenisti quẽ desiderates cotidie spe¬
rabamꝰ: aduenisti quẽ nobis uẽturũ
lex nuĩciauerat et ꝓphete. aduenisti do
post lõgas lacinas eripe solꝰ qͥ passus
es ꝓnobis: celi cõditor ad ĩferos ĩtrare dig¬
natꝰ es. Te enĩ nr̃a uocabãt suspiria te
larga reqͥrebãt lamẽta: unde spes despe¬
ratis: unde ꝯsolatio ĩtormẽtis. In aduẽ¬
tu tuo cathena nr̃a cecidit nox effugit:
uita uemẽte mors mortua est: nec tor¬
tor ĩtuebat᷑ nec ꝑcussor. Dãpnati uota
capĩt: creator ĩꝑat nõ inuasor. In ty¬
rãno cathena nectit᷑: et tortor nr pena
toequet᷑. Holue redẽptor defũctos captiuis
ad ĩferos: noli nobis deesse cũ fueris reu¬
surꝰ ad suꝑos : posuisti titulũ głie in se¬
culo: pone signũ uictorie ĩ inferno. N.
legacio muabiliũ captiuoꝵ: statĩ dm̃
iussu oes antiqͥ iusti uira potestatis ac¬
cipũt ÷ atq ĩ suo ͤ tortores ip̃i ꝓtinꝰ tos¬

Expanded text:
poscunt, dicentes: Advenisti, Redemptor mundi; advenisti, quem desiderantes quotidie sperabamus; advenisti, quem nobis futurum Lex nuntiaverat et Prophetae, advenisti donpost longas lacrymas, eripe solus qui passus es pro nobis. Coeli conditor, ad inferos intrare dignatus es: te enim nostra vocabant suspiria, te larga requirebant lamenta: unde spes desperatis, unde consolatio in tormentis. In adventu tuo catena nostra cecidit, nox effugit. Vita veniente mors moritur, nec tortor instat, nec percussor. Damnati vota capiunt: Creator imperat, non invasor. In tyranno catena innectitur; et tortor noster poena torquetur. Solve, Redemptor mundi, defunctos et captivos ad inferos; noli nobis deesse, cum fueris reversurus ad superos. Posuisti titulum gloriae in saeculo, pone signum victoriae in inferno. 5. abilium captivorum, statim a Domini jussu omnes antiqui justi jura potestatis accipiunt, atque in suos tortores ipsi protinus tor
Abbreviated transcription (Latin):
hã ad me. Dĩa etem̃ traxit: q̃ de elet¬
tis sius apud ĩferos nullũ reliqͥt. Dm¬
ma abstulit utiq electa. Neq etem̃
ĩfideles quosq et ꝓsus crimĩib et̾ius
suppliciis deditos. ad ueniã dñs resur¬
gendo reꝑauit: s illos ex ĩferm caus¬
tris rapuit quos suos ĩ fide et actib

Expanded text:
ham ad me . Omnia etenim traxit, qui de electis suis apud inferos nullum reliquit: omnia abstulit, utique electa. Neque enim infideles quosque et pro suis criminibus aeternis suppliciis deditos, ad veniam Dominus resurgendo reparavit: sed illos ex inferni claustris rapuit, quos suos in fide et actibus
Abbreviated transcription (Latin):
sit potuerũt leti esse captiui. Ut quid
hut istũ addute̾ uoliusti ⁊ quo uemẽte
oẽs sũt leticie restituti. qͥ ante fuerãt
captuus redẽptioĩs ꝯmertiũ. Dp̾ͥnceps
ñr illas tuas diuitias quas p̾ͥmũ acq¬
sieras ꝑ paradisi amissionẽ. nũt ꝑdi¬
disti ꝑ crutẽ: ꝓut oẽs oĩs leticia tua ĩ
luctũ ou̾sa sũt gnudia tua ⁊ dũ tu xp̃ra
suspendis in ligno: ignoras qͣnta dãp¬
na sustineas ĩ ligno. Preuide nõ pote¬
ras: qr euersorẽ regni tui ĩ mortẽ sine
reatu aliquo ꝑdigebas: Aitenderes
causã: reqͥteres tulpã. In quo nichil
mali tognoueras ⁊ quate ad nr̃u pa¬
triã ꝑducebas: Istũ liberũ huc addu¬
istas crudeliũ mĩstroꝵ ĩfernaliũ uoces:
sine aliq̃ mora ad ĩpiũ dm̃ et salua¬
toris nr̃i oes ferrei ꝯfracti sũt uectes. Et
ecce subito ĩnũabiles sc̃oꝵ ppłi q̃ tene

Expanded text:
tivi. Utquid huc istum adducere voluisti, quo veniente omnes sunt laetitiae restituti, qui ante fuerant captivis redemptionis commercium. O princeps noster, illas tuas divitias, quas primum acquisieras per paradisi amissionem, nunc perdidisti per crucem: perit omnis laetitia tua, in luctum conversa sunt gaudia tua. Dum tu Christum suspendis in ligno, ignoras quanta damna sustineas in inferno. Praevidere non poteras, quia eversorem regni tui in mortem sine reatu aliquo perducebas? Si attenderes causam, requireres culpam. In quo nihil mali cognoveras, quare eum ad nostram patriam perducebas? Istum liberum adduistas crudelium ministrorum infernalium voces, sine aliqua mora ad imperium Domini ac Salvatoris nostri omnes ferrei confracti sunt vectes: et ecce subito innumerabiles sanctorum populi, qui te
Abbreviated transcription (Latin):
nita sue diuĩtati aĩa ad ĩfernoꝵ ꝓ
fũda descẽdit. Cũq tenebraꝵ t̾mimnũ
qͣi quidã dep̃dator splendidꝰ ac t̾ri¬
tã splendidꝰ tã fortis: tam p̃clarus
tãq tribilis: Hũdꝰ ille qͥ nobis sub¬
ditꝰ fuit sempq nr̃is usib mortis.
tributa ꝑsoluit: nũꝙͣ nobis talem¬
mortuũ misit: nũꝙͣ talia ĩferis⁊
munera destinauit. Quis gͦ ẽ iste
qͥ sic ĩtrepidꝰ nr̃as fines ĩgredit᷑: et
nõ solũ nr̃a supplicia nõ ueret᷑ ⁊ ĩsuꝑ

Expanded text:
nitam suae divinitati animam ad infernorum profunda descendit; cumque tenebrarum terminum, quasi quidam depraedator splendidus ac territam splendidus, tam fortis, tam praeclarus, tamque terribilis? Mundus ille qui nobis subditus fuit, semperque nostris usibus mortis tributa persolvit, nunquam nobis talem misit, nunquam talia inferis munera destinavit. Quis ergo iste est, qui sic intrepidus nostros fines ingreditur; et non solum nostra supplicia non veret
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit et ꝑtẽ reliquit: nõ oitidit fũ¬
ditꝰ s momordit ĩfernũ. Ait ergo ero
mors tua omors: ac si aꝑte dicat. qͥa
ĩ electis meis te fũditꝰ ꝑmnio: ero morsꝰ
tuꝰ ĩferne qr sublatis eis te ex ꝑte tnͣs¬
et mortis pͥncipẽ tollignuit: legiones
illiꝰ ꝑturbauit portaꝵ ĩferm uectes
ferreos.ꝯfregit : oẽs iustos q origniali
pcto astricti tenebãt᷑ ab soluit. capti¬
uos ĩ libertatẽ p̾stinã reuotauit: pet¬
tatoꝵ tenebris obrecatos splendida lu¬

Expanded text:
abstulit, et partem reliquit, non occidit funditus, sed momordit infernum. Ait ergo: « Ero mors tua, o mors! » ac si aperte dicat, quia in electis meis te funditus perimo: « Ero morsus tuus, inferne, » quia sublatis eis te ex parte transet mortis principem colligavit, legiones illius perturbavit: portarum inferni vectes ferreos confregit, omnes justos, qui originali peccato astricti tenebantur, absolvit, captivos in libertatem pristinam revocavit, peccatorum tenebris obcaecatos splendida lu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpiis xp̃s est mortuꝰ. Et tũ mortis a¬
culeũ recipe nõ poss natura deitatis:
suscepit tñ nascendo ex nobis qd possi
offerre ꝓnobis. Olim em̃ morti nr̃e
mortis sue potentiã minabat᷑ dicẽs
ꝑ osee ꝓphetã: ero mors tua omors et
uit: et ita ꝓpetiutatẽ mortis ĩtidit
ut eã de et̾na facẽt tpalẽ. Bicut eiũ ĩ

Expanded text:
impiis Christus est mortuus : et cum mortis aculeum recipere non posset natura deitatis, suscepit tamen, nascendo ex nobis, quod posset offerre pro nobis. Olim enim morti nostrae mortis suae potentia minabatur, dicens per Oseam prophetam: O mors, ero mors tua, et vit: et ita perpetuitatem mortis incidit, ut eam de aeterna faceret temporalem. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
scũs eudent ostendit dicẽs. Deꝰ ul¬
cionũ dñs: deꝰ ulcionũ libere egit.
Holus etem̃ ip̃e libere egit: q̃ nobis
hodie ostendit qͥd egerit. Libere eñ
egit: de quo multũ antea fuerat ꝓphe¬
tatũ: qr factꝰ ẽ sicut hõsine adiutorio
int̾ mortuos liber. Dultis tñ audire qͥd
egerit: Audite quid fecerit. Nulla ne¬
cessitate ẜ ꝓpria uolũtate ĩ lignose sus-¬
pendi ꝑmisit: daius corpus suũ ꝑfora¬
ri nõ remuit. m̃a ponẽdo mortẽ susti-¬
mit ÷ carnẽ in sepulchro posuit: et co

Expanded text:
us evidenter ostendit, dicens: Deus ultionum Dominus, Deus ultionum libere egit . Solus etenim ipse libere egit, qui nobis hodie ostendit quid egerit. Libere enim egit, de quo multo ante fuerat prophetatum, quia factus est sicut homo sine adjutorio inter mortuos liber . Vultis tamen scire quid egerit? Audite quid fecerit. Nulla necessitate, sed propria voluntate in ligno se suspendi permisit, clavis corpus suum perforari non renuit, animam ponendo mortem sustinuit, carnem in sepu
Abbreviated transcription (Latin):
potencia crucis o ĩeffabilis głia pas¬
siomis: in qua et tribunal dm̃ et iu¬
diciũ mũdi et potestas ẽ trucifixi
Traxisti em̃ dũe oĩa ad te. cũ expan¬
disses tota die manꝰ tuas ad pleberi
nõ tredentẽ et cõtradicentẽ tibi: cõfitẽ¬
de marestatis tue sensũ totꝰ mũdꝰ at¬
cepit. Traxisti dñe oĩa ad te. qͣm in ex¬
etrãcionẽ iudaiti sceleris unã tulerũt
oĩa elemẽta sententiã: cũ obsturatis
limũarib celi et cõu̾so in noitẽ die. ter¬
ra quoq motib mitaret ĩsolitis: ui

Expanded text:
potentia Crucis! o ineffabilis gloria Passionis! in qua et tribunal Domini, et judicium mundi, et potestas est crucifixi. Traxisti enim, Domine, omnia ad te, et cum expandisses tota die manus tuas ad populum non credentem et contradicentem tibi, confitendae majestatis tuae sensum totus mundus accepit . Traxisti, Domine, omnia ad te, cum in exsecrationem Judaici sceleris, unam protulerunt omnia elementa sententiam, cum obscuratis luminaribus coeli, et converso in noctem die, terr
Abbreviated transcription (Latin):
s quo tõstientia inqua torquet᷑. Nos¬
ter uo ĩtellectꝰ quẽ spũs ueritatis il¬
lumĩat: głia crucis telo treq radiã¬
te puro at libero corde suscipiat: et ĩ¬
teriore acie uideat quale sit qd̾ dñs,¬
cat: cũ de passionis sue loqueret᷑ in¬

Expanded text:
. Noster vero intellectus, quem Spiritus veritatis illuminat, gloriam Crucis 228 coelo terraque radiantem puro ac libero corde suscipiat, et interiore acie videat, quale sit, quod Dominus cum de passionis suae loqueretur in
Abbreviated transcription (Latin):
treret dicẽte apło. si cõpatim᷑ et cõregna¬
bimꝰ: ut sacratissiõ suluatoris obꝓbrio
nõ hebreus qͥsꝙͣ uel israhelita. s aliem¬
gena subderet. Per hant enĩ tñslacio¬
nẽ a cirtũtisione ad p̃puciũ. a filiis car¬
q̃ se nouũ et uerũ recõtiliaciõis sacrifi¬
ciũ offerens patri. nõ in tẽplociuꝰi ã
erat finita reuereua: net ĩtra septa a¬
uitatis ob meritũ sui steleris destruẽde
s foris et extra castra crucifirꝰ est. ut ue¬
terũ uictimaꝵ cessante mysterio noua
hostia ĩponeret᷑ altari: et crux xp̃i nõ
cies aspectiui mẽtis occͬrat que fuit ĩ
otulis ĩpioꝵ: quib ꝑ moysen dictũ est.
Et erit pendẽs uita ante otulos tuos:
et timebis die at notte et nõ credes ui¬
te tue. Isti eñ nichil ĩ crucifixo dño p̃t̾
facmꝰ suũ cogitare potuerũt: haben

Expanded text:
 et conregnabimus : ut sacratissimo Salvatoris opprobrio, non Hebraeus quisquam, nec Israelita, sed alienigena subderetur. Per hanc enim translationem, a circumcisione ad praeputium, a filiis carqui se novum et verum reconciliationis sacrificium offerens Patri, non in templo, cujus jam erat finita reverentia, nec intra septa civitatis ob meritum sui sceleris diruendae, sed foris et extra castra crucifixus est, ut veterum victimarum cessante mysterio, nova hostia, novo imponeretur altari, et crux Christi, cies aspectui mentis occurrat, quae fuit in oculis impiorum, quibus per Mosen dictum est: Et erit pendens vita tua ante oculos tuos, et timebis die ac nocte, et non credes vitae tuae . Isti enim nihil in crucifixo Domino praeter facinus suum cogitare potuer
Abbreviated transcription (Latin):
seuientiũ uolũtati ad irrisionẽ regie dig¬
nitatis. supplicii sui iuissꝰ est esse gesta
tuiꝰ imperiũ suꝑ humerũ eiꝰ. Cũ ergo
dñs lignũ portaret trucis. qd̾ in sceptrũ
sibi cõuert̾et potestatis: erat quidẽ apd̾
ĩpioꝵ otulos grande ludibriũ. ẜ maĩfes¬
tabat᷑ fidelib grande mysteriũ: qi glo¬
riosissimꝰ diaboli uictor et ĩnuicaꝵ u
tutũ potentissimꝰ debellator. pulchra.
specie triũphi sui portabat tropheũ:
et ĩuicte paciẽtie humeris signũ ado¬

Expanded text:
saevientium voluntati, ad irrisionem regiae dignitatis, supplicii sui jussus est esse gestatcujus imperium super humeros ejus . Cum ergo Dominus lignum portaret 227 crucis, quod in sceptrum sibi converteret potestatis, erat quidem hoc apud impiorum oculos grande ludibrium, sed manifestabatur fidelibus grande mysterium: quia gloriosissimus diaboli victor, et inimicarum virtutum potentissimus debellator, pulchra specie triumphi sui portabat trophaeum; et invictae patientiae humeris, signum
Abbreviated transcription (Latin):
tula et uenenata uerboꝵ tela uibraue¬
rãt. Hobis uobis o falsi uidei et sacci¬
legi pͥncipes ppłi totũ facinoris istius
pondꝰ ĩcubuit: et licet ĩmanitas scele¬
tis et p̃sidẽ obligarit et milites. om̃es
tñ facti sũma uos arguit: et si qd ĩ suꝑ¬
cohoetis obsequiũ hoc s uos facit hũam¬

Expanded text:
et venenata verborum tela jaciebant. Vobis, vobis, falsi Judaei, et sacrilegi principes populi, totum facinoris istius pondus incumbit: et licet immanitas sceleris et praesidem obligarit, et milites; omnis tamen facti summa vos arguit. Et quidquid in supcoho
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ lote: nec ĩ asꝑsis aqua digitis ex¬
piat᷑ qd̾ famulate ĩpia mẽte cõmutit᷑.
Excessit quidẽ pilati culpa faciꝰ iu¬
deoꝵ: q̃ illũ noĩe tesaris t̾ritũ et ĩudio¬

Expanded text:
manus lotae, nec in aspersis aqua digitis exmanus lotae, nec in aspersis aqua digitis expiatur quod famulante impia mente committitur. Excessit quidem Pilati culpam facinus Judaeorum, qui illum nomine
Abbreviated transcription (Latin):
post cõmẽtitias subornatoꝵ testiũ falsi¬
tates ad uudienciã pilati pontificũ dele¬
gacione trãsfertͥ. Qui diuĩõ uire neglet¬
to cdamãtes se regẽ nõ hube̾ nisi cesarẽ:
tanꝙͣ romanis deuoti legib om̃e uidiciũ
potestati p̃sidis reseruassẽt: expetierũt
exetutorẽ magis seuitie ꝙ̃ arbitrũ cause.
Offerebant enĩ ih̾m duris nexib uint¬
tũ colaphis et alaqpis frequẽtib cesũ spu¬
tis oblitũ clamorib predãpnatũ ÷ ut
int̾ tot p̃iuditia quẽ oẽs uellent perire:
nõ auderet pilatꝰ absolue. Demq net
ĩ actusato eo repperisse sculpã. nec ĩ sen¬
tẽtia temusse cõstantiã docet ip̃a cogni¬
tio: in qua uidex quẽ ip̃e ĩotentẽ pro¬
nũciat dãpnat: addicẽs iniquo ppło sã¬
guie iusti a quo abstinendũ sibi et in¬
tellectu ꝓprio senserat: et sõpno uxoris
nouerat. Nõ putgãt ꝯtamĩatũ aĩm

Expanded text:
post commentitias subornatorum testium falsipost commentitias subornatorum testium falsitates, ad audientiam Pilati pontificum delegatione transfertur. Qui, divino jure neglecto, clamantes se regem non habere nisi Caesarem , tamquam Romanis devoti legibus, omne judicium potestati praesidis reservassent, expetierunt exsecutorem magis saevitiae quam arbitrum causae. Offerebant enim Jesum duris nexibus vinctum, colaphis et alapis frequentibus caesum, sputis oblitum, clamoribus praedamnatum, ut inter tot praejudicia, quem omnes vellent perire, non auderet Pilatus absolvere. Denique nec in accusato eum reperisse culpam, nec in sententia sua tenuisse constantiam, docet ipsa cognitio: in qua judex, quem innocentem pronuntiat, damnat, addicens iniquo populo sanguinem justi, a quo abstinendum sibi, et intellectu proprio senserat, et somnio uxoris noverat. Non purgant contaminatum animum
Abbreviated transcription (Latin):
sacre oronis sue dñs declarasset. uerissiẽ
sibi atq plenissie et hũanã et diuam ĩ¬
esse naturã: ostendẽs unde esẜ qđ pati
nollet. et unde qd̵ uellet: depulsa trepi¬
daciõe infirmitatis et cõfirmata mag¬
nammitate u̾tutis. rediit ĩsentenciã
disposicioĩs et̾ne: et seuiẽti diabolo ꝑ
misteria uideoꝵ formã serui nichil pet
om̃ causa: in quo solo erat om̃i na¬
tura sine culpa. Irruerũt ergo ĩ lumẽ
uerũ filii tenebraꝵ ⁊ et utentes faculis
atq laterins nõ euaserũt infidelitatis
sue noctẽ: qr nõ intellexerũt lucis aucto¬
rẽ. Occupãt paratũ teneri: et trahũt
uolentẽ trahi. Nui si uellet obuiti in¬
chil quidẽ ad ĩuiriã eiꝰ ĩpie manꝰ pos¬
sent. s mũdi redẽptio tardaret᷑: et mil
cerdotũ incitamẽtis furor popularis aude¬
bat ⁊ ad anmã caiphe socerũ ac deiide ad
carphan ex ãne tñsmissione ꝑducit᷑. et
post ĩsanas calũpinantiũ obiectiones.

Expanded text:
clarasset verissime sibi atque plenissime et humanam et divinam inesse naturam, ostendens unde esset quod pati nollet, et unde quod vellet; depulsa trepidatione infirmitatis, et confirmata magnanimitate virtutis, rediit in sententiam suae dispositionis aeternae, et saevienti diabolo per ministeria Judaeorum, formam servi nihil 225 omnium causa, in quo solo erat omnium natura sine culpa. Irruerunt ergo in lumen verum filii tenebrarum, et utentes faculis atque laternis, non evaserunt infidelitatis suae noctem, quia non intellexerunt lucis auctorem. Praeoccupant paratum teneri, et trahunt volentem trahi: qui si vellet obniti, nihil quidem in injuriam ejus impiae manus possent, sed mundi redemptio tardaretur, et nulcerdotum incitamentis furor popularis audebat, ad Annam Caiphae socerum, ac deinde ad Caipham ex Annae transmissione perducitur: et post insanas calumniantium objectiones,
Abbreviated transcription (Latin):
pilatꝰ diltissimi ĩplacabilis ppłi uictꝰ
ĩsama. multis ih̃m dehonestare ludi¬
briis. et nõ ĩmoditis uexari ꝑmisit ĩui-¬
riis: qđq eũ flagris cesũ spmis corona¬
tũ et imictu irrisorie uestis ĩdutũ. st¬
baꝵ et sacerdotũ ostentauit aspectui
mittigundos ꝓculdubio iuicoꝵ aĩos es¬
timauit: ut ex saturatis ĩuidie odiis.
nõ ultra iã crederẽt ꝑsequendũ: quẽ
tot modis ĩtuebant᷑ afflictũ. ꝑ cũ in¬
ardescet ira clamantiũ ut barraban
ĩdulgẽtia relaxaret. et xp̃m crutis pe¬
na susciꝑet: cũ cõsono fremitu diceret᷑
a turbis sãgius illiꝰ suꝑ nos et suꝑfili¬
os nr̃os: obtinuerũt in dãpnacioe suã
qd ꝑtinacit exigebãt. Nuoꝵ dentes sĩc
ꝓpheta attestatꝰ ẽ arma erãt et sagite:

Expanded text:
Pilatus, dilectissimi, implacabilis populi victus insania, multis Jesum dehonestari ludibriis, et immodicis vexari permisit injuriis, quodque eum flagellis caesum, spinis coronatum, et amictu irrisoriae vestis indutum, scribarum et sacerdotum ostentavit aspectui, mitigandos proculdubio inimicorum animos existimavit: ut exsaturatis invidiae odiis, non ultra jam crederent persequendum, quem tot modis intuebantur afflictum. Sed cum inardesceret ira clamantium, ut Barabbam indulgentia relaxaret, et Jesum crucis poena susciperet; cum consono fremitu diceretur a turbis: Sanguis ejus super nos et super filios nostros ; obtinuerunt iniqui in damnationem suam quod pertinaciter exigebant: quorum dentes, sicut propheta testatus est, arma erant e
Abbreviated transcription (Latin):
do reuouẽt᷑. Qñtũlibet enĩ quisq uis¬
tificatꝰ sit: habet tñ dũ in hoc corꝑe
ẽ quo ꝓbatior esse possit et melior.
Qui aũt nõ ꝓficit deficit: et q̃ nichil
atqͥrit nõnichil ꝑdit. Currendũ gͦ
nobis est fidei gressib mistdie oꝑib a

Expanded text:
 renovemur. Quantumlibet enim quisque justificatus sit, habet tamen, dum in hac vita est, quo probatior esse possit et melior. Qui autem non proficit, deficit; et qui nihil acquirit, nonnihil perdit. Currendum ergo nobis est fidei gressibus, misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphecia ĩ manifestacioe et lex ineuã¬
geliũ reuertet᷑. Traxisti dñe oĩa ad te.
ut qd ĩ uno uideoꝵ tẽplo obumbratis
cramẽto unuisaꝵ ubiq nacionũ deuo¬
cio celebraret. Nũc enĩ et ordo tlarior
leuitaꝵ et dignitas amplior semoꝵ.
et sacracior ẽ unctio sacerdotũ: quia
crux tua om̃i fons benedictionũ om̃

Expanded text:
in manifestationem, et lex in Evangelium verteretur. Traxisti, Domine, omnia ad te, ut quod in uno Judaeae templo obumbratis cramento, universarum ubique nationum devotio celebraret. Nunc etenim et ordo clarior levitarum, et dignitas amplior seniorum, et sacratior est unctio sacerdotum: quia crux tua omnium fons benedictionum, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
hũilitatis formã tribuẽt. Insmuat
pidelit qñtũ ꝑcaritatẽ seriure debea¬
mus ĩuicẽ. tũ ip̃e nõ despexerit ei q̃
uere caritatis erat nesciꝰ: ĩpende̾ ser¬
uitiũ. Ubi hoc quoq suo p̃mõstrauit
exẽplo: qd postmodũ pͥutipis apłoꝵ
erat uerbo docturꝰ. Subditi estote¬

Expanded text:
tatis formam tribueret, insinuans, videlicet, quantum per charitatem servire debeamus invicem, cum ipse non despexerit ei qui verae charitatis erat nescius impendere servitium. Ubi hoc quoque suo praemonstravit exemplo, quod postmodum principis apostolorum erat verbo docturus: Subditi
Abbreviated transcription (Latin):
bus ⁊ qr illũ in tuiꝰ natiuitate letãt᷑.
mediatorẽ dei et hom̃i hoc est deũ es¬
se uerũ et hoĩez noeũt. Gloriã in ex¬
celsis deo cantãt qr iã uenisse tẽpus
illud exultãt: quo mũdꝰ abiectis diis
q̃ ab hoĩb facti sũt cõditorẽ suũ qͥ est
ĩ celis cognoscet. Pacẽ optant hõib
qr quos eiectos pͥus ab et̾na felicitate.
merito pcti despexerãt: iã nũc redimẽ¬
te dño in eiusdẽ suꝑne habitatiõĩs gau¬
diis secũ futos ĩtelligũt. Patẽ hõibus
mãdãt : quos ĩ celesti ihrłm hoc est ĩ
uisione ppetue pacis sotios habe̾ desi

Expanded text:
itate laetantur, Mediatorem Dei et hominum, hoc est, Deum esse verum et hominem norunt. Gloriam in excelsis Deo cantant, quia jam venisse tempus illud exsultant, quo mundus, abjectis diis, qui ab hominibus facti sunt, Conditorem suum, qui est in coelis, cognosceret. Pacem optant hominibus, quia quos ejectos prius ab aeterna felicitate merito peccati despexerant, jam nunc redimente Domino in ejusdem supernae habitationis gaudiis secum futuros intelligunt. Pacem hominibus mandant, quos in coelesti Jerusalem, hoc est, in visione perpetuae pacis
Abbreviated transcription (Latin):
trenti sũt tognouerũt: ⁊ celestib eiꝰ q̃¬
rebãt almioniis ad ꝓpetuã cresce̾ salu¬
tẽ. Quoꝵ p̾micias ei ꝯsecratas accipi¬
mus ĩ pastorib illis merito uenerãdis:
q̃ natũ eũ pͥmi angelo nũtiãte uidere
et p̃dicare meruerũt: et ĩ magis qͥ ad
eiꝰ timabula de oriẽte cũ muuerib et
p̃tib stella duce uenerũt. Hi nãq de ui¬
deis ad dũm: illi uenere de gẽtilib. De¬
rũ de magis die sc̃o epiphame ip̃o ad
quẽ uenere dño ꝓpiciã te plemꝰ audie¬
mus: interĩ de pastorib qͥpimad eũ
ueniẽtes poris ppłi fideles designãt. q̃
sint gesta uideamꝰ. Sequit. Et pas¬
tores erũt in regione eadẽ uigilãtes et
tustodiẽtes uigilias noctis supͣ gregẽ

Expanded text:
creati sunt cognoverunt, et coelestibus ejus qucreati sunt cognoverunt, et coelestibus ejus quaerebant alimoniis ad perpetuam crescere salutem. Quorum primitias ei consecratas accipimus in pastoribus illis merito venerandis qui natum eum primi, angelo nuntiante, videre et praedicare meruerunt; et in magis qui ad ejus cunabula de Oriente cum muneribus et precibus, stella duce, venerunt. Hi namque de Judaeis ad Dominum, illi venere de gentilibus. Verum de magis die sancto Epiphaniae ipso ad quem venere, Domino propitiante, plenius audiemus, interim de pastoribus, qui primi ad eum venientes prioris populi fideles designant, quae sint gesta videamus. Sequitur: Et pastores erant in regione eadem vigilantes, et custodientes
Abbreviated transcription (Latin):
uestimẽto ip̃e in assũpcõe nr̃e fra¬
gilitatis exigius ꝯtegit᷑ pãnis: ut
pinã nobis stolã restituat: id est
ducat. Ille ꝑ quẽ oĩa facta sũt ma¬
nus pedesq suos ĩmototũ corpus.
qd ĩduit cunis ĩuolui disposuit: ut
manꝰ nr̃as ĩ bono oꝑe ꝓmptas red¬
det : pedes nr̃os ĩ uiã pacis diriget:
tiparet obsequiis. Ille quẽ telũ et
teli teloꝵ nõ capũit parui ꝑsepis ã¬
gustia ꝯtinet᷑: ut amplitudie nobis
suꝑnaꝵ sediũ retribuet ⁊ et quadã p̃¬
cipui grã sac̃mẽti in p̃sepio sibi sedẽ
elegit: ubi aĩalia solẽt ad uestendũ
ꝯuenire. Insimuauit enĩ iã tũt: qr
fideles oes ĩ sacroscã altaris mensa
lit̾ obsequẽtes ĩt̾na suauitatis soleat
gra retreare: de quib bene ꝑ ꝓphetã
dicit᷑. Cognouit bos possessorẽ suũ: et
asmꝰ p̃sepe dm̃ sui. In boue etem̃ de
tare ⁊ eiꝰ ꝯsueuerat uerba ruminare.
euãgelii grã ꝯu̾si et possessorẽ a quo

Expanded text:
vestimento , ipse in assumptione nostrae fragilitatis exiguis contegitur pannis, ut primam nobis stolam restituat, id est,ducat. Ille per quem omnia facta sunt, manus pedesque suos, imo totum corpus quod induit, cunis involvi disposuit, ut manus nostras in bono opere promptas redderet, pedes nostros in viam pacis dirigeret, ciparet obsequiis. Ille quem coelum et coeli coelorum non capiunt, parvi praesepis angustia continetur, ut amplitudinem nobis supernarum sedium tribueret. Et quadam praecipui gratia sacramenti in praesepio sibi sedem elegit, ubi animalia solent ad vescendum convenire. Insinuavit enim jam tunc, quia fideles omnes in sacrosancta altaris mensa liter obsequentes internae suavitatis soleat gratia recreare, de quibus bene per prophetam dicitur: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . In bove etenim detare, et ejus consueverat verba ruminare; Evangelii gratiam conversi, et possessorem a quo