comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumpna uocatur. extrenntas pirula. a formula po¬
mi pyri. Que uͦ dextera leuaq sunt: pinnule. ab alde
limilitudine medium aut̃ int̾finium: os dict̾um.
tur sermones. labia: alabendo nominata. qd̾ aũ
suꝑius : labium dicitnꝰ. qd̵ inferiꝰ. eo qd̃ gͦssius sit:
labrum. Alii. uuoꝵ: labra. mulierũ labia dñt.
lingue. aligendo cibos. putat uarro nom̃ imposi¬
tum. Alii. qd ꝑ articulatos sonos u̾ba liguat. sicut
enim plectrum cordis: ita lingua illiditur dentibꝰ.
⁊ uocalem efficit sonum. dentes g̾ci odentes uocant.
⁊ iñ ulatinũ trahere nom̃ uidentur: horum pͥmi:
p̃cisores dicuntur. qr oẽ qd̃ accipitur: ip̃i prius
incidunt. Sequentes. tanini uocant᷑. quoꝵ duo uin
dextera maxilla. ⁊ duo: insinistra s̃.⁊ dict̃i canini:
quod aͣsimilitudinẽ caninoꝵ existunt. et canis ex
ipsis ossa frang̃. sic̃ ⁊ homo. Ut qd̾ non possunt pͥo¬

Expanded text:
lumna vocatur; extremitas eius pirula, a formula polumna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, qe egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt prio
Abbreviated transcription (Latin):
maxillas. Maxille. ꝑ diminutionẽ a malis. ficuti paxil¬
lus. apalo. taxillꝰ: atalo. Mandibule. s̃ maxillaꝵ par
tes. ex qua ẽ nom̃ fcm̃: barbam uet̾es uocauerunt:
qd̃ uirorum sit. ñ mulierum. Auriũ iñ dem̾ no¬
men. auocib haunendis. Uñ ⁊ uirgiliꝰ. uocemq
his aurib ausi. aut quia uocẽ ipsam g̾ciautam
denlidem uocant ab auditu. Pinmutationem
enum littere: aures q̃i audes mincupate ĩ uox enl̃
reꝑcussa ꝑantifractus earũ. sonũ facit. quosen¬
sum excipiant abaudiendi. Pinnulas sũma pars¬
auris: abacumine dict̃a. Pnnũ enim: antiqui
acutum dicebant. uñ. ⁊ bipennis.⁊ penna. Nares
ñ desmit. siue qi nos odore admonent: ut odo¬
remus aliqͥd ⁊ sciamus. Uñ ⁊ ꝯtrainscii. ac rudes:
ignaridat᷑. ol fecisse enim: scisse uet̾es dicebant.
ille qͥcquam acceꝑit. Narium recta pars: eo qd̃
equalit̾ sit in longitudine. ⁊ rotunditate porrecta co¬

Expanded text:
maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxilmaxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillus tes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. 46. Aurium inditum nomen a vocibus hauriendis, unde et Virg.: Vocemque his auribus hausi. Aut quia vocem ipsam Graeci αὐδὴν vocant, ab auditu. Per immutationem enim litterae aures, quasi audes, nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula, suauris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Nares non desinit, sive quia nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. ille quidquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, co
Abbreviated transcription (Latin):
ti quiescant latentes. Insumitate aut̃ palpebra:
locis. quib seutraq clausa ꝯtingunt: extant ad¬
moti ordine seruato capillitutelam ocuł ministñ¬
tes: ne irruentes facile iniunas excipiant. ⁊ exto
noceant᷑. ut pulueris ułcuiꝰꝙͣ cͣssioris mat̾ie coar¬
ceant ꝯtractum. atq ip̃m quoq aerem ꝯcidendo
titi ficent. quo tenẽ atq serenttm faciãt uisum.
Lacͥmas: quidam a laceratione m̃tis putant dictas ali
existimant iõ qd̾ greci darsiriã uocant. Cilia s̃tegmina.
depeslant. Int̾ ciliũ u̾o ÷ medium illud int̃ stiꝑciba.
qd̾ sine pilis ÷. Genesunt inferiores oculoꝵ partes
uñ barbe incohant. Nam g̾ce genosbarbe. hinic et
gene. qd̾ iñ incipiant gignibarbe. Male sunt: emi¬
nentes sub ocuł partes. ad ꝓcectionẽ eoꝵ supposite
Uocate aut̃ male. siue qd̾ infra oculos p̃minent inro¬
tunditatẽ. quãgͥci: mela appellant. siue qd̾ sunr supͣ

Expanded text:
ti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum ti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra
Abbreviated transcription (Latin):
fundant. Pupilla ÷ medius punctus oculi. in qua
uis est uidendi. ubi qi parue imagines nobis ui¬
dentur: ꝓpt̾ea pupille appellantur. Nam pariui¬
li: pupilli dicuntur. hane płiq pupillam uocart.
Uocatur aut̃ pupilla: quod sit pura acq impolluta
ut sunt puelle. Misici dicunt: eas dem pupillas qͣs
uidemus moculis. morituros ante ͥduum non habe
qͥb non iusis qͦ cer tat desꝑatio. Cutulus uero
Q pupilla albe par tes ocisli seꝑantur diserti
nigredine: Corona dicit᷑. qd̾ rotunditate sui orner
ambitum pupille ualuos aut̃. quidam appellant ꝑ¬
sos u̾tices oculoꝵ a similitudine ualuanundicti ꝙ¬
semꝑmu̾ientur. Palpebre. s̃ sinꝰ oculoꝵ. a palpitati¬
one dicte. qd semꝑ mouentur. concurrunt enin¬
inuicem: ut assiduo motũ efficiant obtuitum. Mhi¬
nite st̃ ĩ ã: uallo pillorum. ut aꝑtis oculis. si qͥdin¬
cid̾it. repellatur. ⁊ somno comuentib tanꝗͣ inuob¬

Expanded text:
fundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo fundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant: vocatur autem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices oculorum ex similitudine bolborum. 39. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, qinvicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involu
Abbreviated transcription (Latin):
cupantur: qr mouentur. ip̃aq mobilitate. qĩ tem¬
pora. quib dam int̾ualł mutantur. facies dicta:
ab effigie. ibi ẽ enim tota figura hominis. ⁊ uniꝰ cu
inuarios motus mutatur. Uñ ⁊ differunt sͥ ut᷑q
nam facies simplicit᷑ accipitur: deuniꝰ cuiꝰq aspec
significat. frons aboculoꝵ foraminib nomina¬
ta est. hec ĩmago q̃uedam aĩ mentis motum sp̃e
sua expͥmit. dum uł leta. uł tͥstis÷. Ocili uocati: fi¬
ue quia eos ciliorum tegmina occultant. nequa
incidentis iniurie offensione ledantur. siue qr oc¬
cultum lumen hñt .i. secretum: uł intus positũ.
hii int̾ om̃s sensus: uiciniores anime existunt. In
oculis enimꝰ om̃e m̃tis indicium ÷. uñ ⁊ animi ꝑ¬
turbatio. uł hilaritasi nocuł apparet. Oculi aut̃:
id̾ ⁊ lumina. ⁊ dicta lumina. qd̾ exeis lum̃ ma¬
nat. uł quod ex initio sui: clansam teneant lu¬
cem. aut extͥnsetus acceptam: uisui ꝓponendo re¬

Expanded text:
cupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi temcupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim toin varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque; nam facies simpliciter acctem significat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habeant, id est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo re
Abbreviated transcription (Latin):
ui iñ initium capiant. atq ex eo. omĩs iugen¬
di cã orratur. Ibi enĩ om̃s sensus apparent. ⁊ m̃
liguntur. ⁊ inqua cesaries uertitur. uñ ⁊ m̃
cupatur. Caluana ab ossib caluis dicta. ꝑ
ePfectionem ⁊ neutliter ꝓnuntiantur. occi¬
pi Ueium: capitis pars posterior. qĩ ꝯtra
capitium. uł qd̾ sit capitiᷤ retrorsum. Capilli uo¬
cati: qĩ capitis pili facti. ut decorem p̃stant. ⁊ cere¬
brum adu̾sus frigus muniant. atq a sole defen¬
dant. Pilos aut̃ dictͥos: apelle qua ꝓcedunt. sicut
⁊ piłudicitur apila: uͥ pigm̃tum ꝯtunditur. Cesari¬
es: acedendo uocata. ideoq tm̃ uirorum est. uirũ
enim: tonsura decet. muliere m. ñ decet.Come
sunt ꝓpͥe. ñ cesi capilli. ⁊ ÷ͥ gͥtus smo. nam comas ꝙͦ¬
uocant. Crines ꝓprie: mulierum scint. dicti aut̃
erines: eo quod uit. tis discernant᷑. uñ ⁊ discͥminalia
dicunt᷑: aquib diuise religantur. Tymporast̃. que
caluarie dextra leuati subiacent. que ĩo sic nun¬

Expanded text:
i inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur; ibi enim omnes sensus apparent; unde liguntur, et in qua caesaries vertitur, unde et cupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Grraeci μαλλὸν vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nun
Abbreviated transcription (Latin):
qd ostendere futuru qͥcqua uideant᷑. ꝓdigia:
qd̃ porro dicant.i. futura p̃dicant. Monstra uͦ.
a monitii dicta. qd̵ aliqͥd sigt̾ando demonstrent.
siue qd̾ statim mõstrent. qͥd appareat. ⁊ hoc ꝓpͥe

Expanded text:
quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstrent quid appareat;
Abbreviated transcription (Latin):
cadauer. Funꝰ ÷ si sepeliatur. ⁊ dictum funꝰ a fu¬
nib accensis. quoᷤ ante feretrum papiris cera
circudatis ferebant. Cad auer aut̃ ẽ. si in sepul¬
qr iam stare ñ pot̾. qd̾ dum portat᷑. exequias dm̃s.
crematum. reliqͥas. ꝯditum̃.: iam sepultum. Corpꝰ
rentum: de functus uocatus: qr compleuit uite
officium. Namdm̃s functos officio: qui debita
hinc gͦ defunctus. qd ab officiosit uite depositꝰ.
siue qd̾ sit diem functus. Sepultus aut̃ dictus:
eo qd̾ iam sine pulsu ⁊ palpitacione ÷ .i. sine mo¬
tu. Sepelire aut̃÷ conde corpꝰ. Nam humare:
eẽ uicdentur. s ñ sunt ꝯtra naturam: q diuina
uoluntate fiunt. cum uoluntas c̾atoris. cuiꝰ cũq¬
ꝯdite rei natura sit. Uñ ⁊ ip̃i gentiles. dũ mͦna
⁊ostenta: monstra. atti: ꝓdigia: iõ nuncuptint᷑.
qd portend̾e. atq ostendere. monstrare. ac p̃dice¬
re. aliqua futura uident᷑. Nam portenta dic¬
ta ꝑhibent: aporcẽddẽdo .⁊. p̃ostẽdedo ostenta aũ.

Expanded text:
cadaver. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. Cadaver autem est, si insepulia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepultum. Corpusrentum. Defunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officiaHinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus autem dictus, eo quod iam sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare  videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantur, quod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portendendo, id est praeostendendo. Ostenta autem,
Abbreviated transcription (Latin):
tunicis. inaerẽ exeunte. ⁊ tc̃ ꝯmixtione simul ma¬
terie. uisum dante. Uisus dictus. qd uiuatior sit
etteris sensib. acp̃stancioe. siue qd̾ uelociꝰ. ampliꝰ¬
q uigeat. qͣntum memoria int̾ cer̾a m̃tis officia:

Expanded text:
tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis matunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit caeteris sensibus, ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria
Abbreviated transcription (Latin):
hominum corpora: concipiuntur. hinc ⁊ parentes:
sangune. Ignis: incalore uitali hñt enim in nob̾
elem̃ta. stiam queq partem. que cuiq debetur:
compage resoluta. Caro aut̃ ⁊ corpus diu̾sa signi¬
ficant. Incarne semꝑ÷ corpus. Non semꝑ in corpo¬
re caro. Nam caro:. que uiuit. id. ⁊ corpus. Corpuf¬
Corpus quod non uiuit. id̾ nõ caro. tlam
corpus dicitur: aut qd̵ pꝰ uitam mortuum ÷.aut
sine uita ÷ ꝯdicum. Intͣcdum ⁊ cum uita corpꝰ. ⁊ ñc̾
uita caro. ut herba. ⁊ lignum. Sensus corꝑis: qͥnq
sunt. uisus. auditis. gustus. odoratus. ⁊ tactus.
Ex quib duo aꝑiuntur. ⁊ claudunt᷑. duo: semꝑ pa¬
tentes sunt. Sensus dicti: qr ꝑ eos aĩa subtilissime
totum corpus agitat: uigore sentiendi. Uñ ⁊ p̃sen¬
tia nuncupantur: q sint p̃ sensib. sicut p̃oculis:
aut ext̾rema etherta luce. aut int̾no spũ lucido:
ꝑtenues uias acerebro ueniente. atq penetͣtis

Expanded text:
hominum corpora concipiuntur, hinc et parentes hominum corpora concipiuntur, hinc et parentes sanguine, ignis in calore vitali. Helementa suam quaeque partem, quibus quid debetur compage resoluta. 17. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro; nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. 4 Nam corpus dicitur, aut quod post vitam mortuum est, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. 18. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur, et clauduntur, duo semper patentes sunt. 19. Sensus dicti quia per eos anima subttotum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus: sicut prae oculis, aut extrema aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes atque penetratis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inclinato capite: emisit sp̃m. Qͥ d÷ enim emitere
li. Uñ dñt philosophi. etiam sine aĩo: uitam man̾e.
⁊ sine m̃te:aiãm durare. Uñ ⁊ amentes. Nam men ¶¬
tem uocarrut sciat. animũ: ut uelit. Mens aut̃ uo¬
cata: qd̾ emineat inaĩa. uł qd̾ meminit. Uñ ⁊ ime¬
mores amentes: qua ꝓpt̃ ñ aĩa. s qd excellit in aĩa.
mens uocatur. tanquam caput eiꝰ uł oculus. uñ et
ip̃e homo. scd̾m mentẽ. imago dĩ dicitur. Ita aut̃ hec
omĩa adiuncta s̃ aĩe: ut una ressit. ꝓefficientiis
enim causarundiu̾sa nomina sortita: anima. Nã
⁊ memoria mens ÷. Uñ ⁊ immemores amentes. dũ
gͦ uiuificat corpꝰ᷑ anima ÷. dum uult: animꝰ÷. dum
scit. mensi. dũ reco litmemoria ÷. dũ rectum uidi¬
cat: ratio ẽ. Dum spirat. sp̃s ÷. dum aliquid sentit:
corniptum ꝑit. Solubile enĩ atq mortale :.⁊ ali¬
quando soluendum. Caro aut̃: a c̾ando: appellata.
Crem̃tum enĩ semen ÷ masculi. Uñ animalium et

Expanded text:
dicunt modo Emisit spiritum. Quid enim emittere i. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens vocatur, tamquam caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secundum mentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum enim semen est masculi, unde ani
Abbreviated transcription (Latin):
pascendo uocatur. Ium̃ta inde noĩa traxert.
quod nr̃m laborem. uel honus. suo aduitorio.
sub uectando uł arando. iuuent. Nam bos.car
penta tͣhic. ⁊ durissimas t̾re glebas: uomere u̾tit.s

Expanded text:
pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subhit, et durissimas glebas vomere vertit.
Abbreviated transcription (Latin):
uolatibus.
mN /Bus animantib: adam
primum uocabula indidit.
appellans unicuiq nomen: ex p̃senti ĩstitutione.
iuxta ꝯditionem nature. cui seriuret. Gentesaut
aminalium unicuiq. ex propria lingua decdent
uocabula. Non autem sccłm latinam linguam.
atq grecam: ant quarum libet gentium barbara¬
nucupatur. Latine aut̃. animalia siue animati¬
tra dicta: eoqd̃ animent᷑ uita. ⁊ moueant᷑ sp̃u. qua¬
drupedia uocata. qd quatuor pedib gͣcliunt᷑. et
na ñ funt: ut cerui damne. onagri. ⁊ cet̾a. S neq
bestie sunt: ut leones. neq ium̃ta. ut usus hominuĩ¬
iuuare possint. Pecus dicimꝰ om̃e qd̃ humana lin¬
apta. ut oues ⁊ sues. aut inusu hominrũ cõmo¬
da: ut equi. et boues. Differt aut̃. int̾pecco¬
ra ⁊ pecudes. Namuet̾es. ꝯmunit̾ insignifica¬
tione omium animaliũ. peccora dixerunt. Pe¬
cudes aut̃ illa animalia: que ecluntur. qĩ pe¬
cuedes: generalit̾ aut̃. om̃e animalpecus. a

Expanded text:
atibus. Omnibus animantibus Adam primus vocabula indidit, imponens unicuique nomen ex praesenti institutione juxta conditionem naturae cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabula, non autem secundum linguam Latinam, atque Graecam, aut quarumlibet gentium barbarabraea nuncupatur. Latine autem animalia sunt animantia dicta, quae animantur vita, et moventur spiritu. Quadrupedia vocata, quod quatuor pedibus gradiantur, na, ut cervi, damae, onagri, etc. Sed neque bestiae sunt, ut leones, neque jumiuvare possint. Pecus dicimus omne quod humana linapta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo: qd̾ currendo corruat. Aliicruorem int̾rre¬
tantur. sangͥnem corruptum: qͥ emutitur. ali
re mulieres in luctu solent. in. et purpurre
uestes. ⁊ flores purpures. mortius p̃bentur. ful¬
mo. ex g̾co trahit uocabulum. Greci enim pul¬
monẽ: pleumon uocant. eo qd̾ cordis flabellĩ

Expanded text:
ab eo, quod currendo corruat. Alii cruorem interpretantur sanguinem corruptum, qui emittitur. Alii re mulieres in luctu solent. Unde et purpureae vestes, et flores purpurei mortuis praebentur. mo ex Graeco trahit vocabulum. Graeci enim pulmonem pneumon vocant eo, quod flabellum
Abbreviated transcription (Latin):
tes aerẽ: uiuere uideamur. s aꝑtissime falsum ⁊.
qr multo pͥuis gignitur anima: quam aer concipi
ore possit.quiꝰ iam ingeni tͥeis utero uiuit. N¬
cuerunt in corportam eiꝰ cogitare naturam Spm̃id̾¬

Expanded text:
tes aerem, vivere videamur, sed apertissime falsum est, tes aerem, vivere videamur, sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi ore possit aer, quia jam in genetricis utero vivit. Ntaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
atura dicta: ab eo quod nasci aliquid¬
faciat: gignendi enim et faciendi potens
est. hanc quidam dm̃ ẽẽ dixerunt. a
quo: omĩa creata sunt ⁊ existunt. Genꝰ:
agignendo dictum. cui diriuatum̃ nom̃ at̾ra ex
dicta: ꝓpt̃ uigorem. uł qd̃ ium teneat nascendi
atq crescendi. Uñ ⁊ arbores uiram hr̾e dicunt᷑.
quia gignunt᷑ ⁊ crescunt. homo dictus: qr ex
humo: factus. sicut ⁊ ingenesi dr̃. ⁊ creauit ds
hominem ex humo t̾re. Abusiue aut̃ ꝓnuntiat᷑.
ex utraq sub̃a. totus homo .i. ex societate aĩe et
dic̃. Pnaq c̾spectẽ animalia cet̾a t̾ram: Os homi¬
ni sublime dedit. celumq uidere iussit. ⁊ eree¬
tos adsid̾a collere uultus: qͥ iõ erectus ad celum
aspicit.: ut dm̃ querat. ñ ut t̾ram intendat. ue¬
luti peccora que natura ꝓna. ⁊ uent̾ obedientia
finxit. duplex̾ aut̃ homo. Interior. ⁊ exterior.
Int̾ior homoianima. ext̾ior homo corpus. Anima
aut᷑: a gentilib nom̃ accepit. eo quod uentis sit

Expanded text:
atura dicta ab eo quod nasci aliquidfaciat. Gignendi enim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex dicta propter vigorem, vel quod vim teneat nascendi atque crescendi, unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignunt et crescunt. Homo dictus quia ex humo est factus, sicut in Genesi dicitur. Creavit Deus hominem de limo terrae . Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est, ex societate animae et dicit : Pronaque conspectant animalia caetera terram, Os homini sublime dedit, coelumque videre Jussit, et erectos ad sidera tollere vultus. 421 Inter. Cuaspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus. Anima autem a ventis nomen accepit, eo quod ventus sit.
Abbreviated transcription (Latin):
poris membra disponunt syd̾umq cursuna¬
tiuitates hominũ ⁊ mores p̃dicare conantur.
strononne ratio
modis plurimis ꝯstat. Desinit enĩqͥd sit
mundus. qͥd celum. quid pħe suus ⁊ cursus.
qͥd axes celi ⁊ poli. que sint climata celi. qui

Expanded text:
poris membra disponunt, siderumque cursu naporis membra disponunt, siderumque cursu nativitates hominum et mores praedicere conantur.stronomiae racio modis plurimis constat. Diffinit enimquid sit mundus, quid celum, quid spere situs et cursus, quid axis celi et poli, que sint climata celi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Strononna est astrorum lex
que cursus syd̾um ⁊ figuras et
habitudines stellarum. circa se
Astrologiam uͦ ⁊ natiuitatis obsuantiã:¬
primi chaldei doctierunt. abraham aut̃ in
stripcisse egiptios in astrologiam iosephus auc¬
tor asseruit. Greci aut̃ dicunt hanc artem ab
halante pͥus ex cogitatam. Ideoq dictus: sus¬
tinuisse celum. Quisqͥs aut̃ ille fuit. motu
tia mod̾ata ꝯsid̾auit dim̃siones quasdam ⁊ mi¬
meros. que definiendo ac secernendo in ordinẽ
nectens astͤlogiam repperit. Inutraq aut̃ lin
lumina. Int̾quos tñ ptolomeiis rex alexand̾e
apud g̃cos p̃cipuus habetur. hic ⁊̃ ⁊ canones
instituit. qͥb cursus astroꝵ inueniatur.
nterastronomiam ⁊ astronlogiam
ułquia excausa ita uocentur. Astrologia par
tim nalis partim suꝑsticiosa ÷. N laturalisdũ
exequitur soł ⁊ tune cursus uł stellarum certaᷤᷤ
thematici sequuntur qui instelł augurant᷑.
qͥ etiam duodecĩ celi signa ꝑsingła aĩe uel cor¬

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, quae cursus siderum et figuras et habitudines stellarum circa se eAstrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham astituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu tia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. § 26 De institutorlumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canones instituit, quibus cursus astrorum inveniatur. nter astronomiam et astrologiam vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. 2. Naturalis, dum exsequitur solis et lunae cursus, vel stellarum, certasqthematici sequuntur, qui in stellis augurantur, quique etiam duodecim signa per singula animae vel cor
Abbreviated transcription (Latin):
cem scͥbit dd. malachim lib pro inde appellat᷑¬
eo qd̾ reges uide ⁊ isrłitice gentis gesta.⁊ eoꝵ
ꝑ ordinem digerat i pr̃m. Maleic enĩ hebrai¬
ce latine regum int̾pretatur. hunc librum
ieremias pͥmꝰ inunũ uolum̃ coegit. Namaña
parsus erat ꝑsingłoꝵ regum historias. Parali¬
pomenon gͥce dicit᷑. qd̾ nos p̃termissoꝵ uł reli¬

Expanded text:
cem scripsit David. Malachim libcem scripsit David. Malachim libeo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur scda lex .i. repeticio ⁊ euangłice legiᷤᷤ
p̃figuratio. qͥ sic ea ht̃ que pͥora sunt. ut tñ no¬
ua sint omĩa que in eoreplicant᷑. Iosue lib̾ nom̃
tinet. scͥptorem uͦeiꝰ: eund̃ iosue hebrei asse¬
runt in cuiꝰ textu post iordanis tͣnsitum reg¬
na hostium subu̾tunt᷑ t̃ra ppło diuiditur. et
ꝑ singłos urbes uiculos montes atq ꝯfinia
eccłie celestisq irłm spiritalia regna p̃figurant᷑
Iudicum noĩatur apͥncipib ppłi qui p̃fuert
in isrł. pꝰmoẜsen ⁊ iosue antequã dauid ⁊ cet̾
reges existerent. hunc librum edidisse credit᷑
samuel. Liber samuel eiꝰd̃ samuelis natiui¬
tatem. ⁊ sac̾dotium ⁊ gesta desebit. idcͥco ⁊ ab
eo nom̃ accepit. Et quãuis hic lib saul ⁊ dauid
historiam ꝯtineat: utͥq tam̃ ad samuel refe¬
runt᷑. qr ip̃e unxit saul in regnũ. ipse datud
regnum futurum. cuiꝰ libri pͥmã partem
ꝯscripsit id̾ samuel. seq̃ntia uͦ eiꝰ usq ad cali¬

Expanded text:
est repetivo et evangelice legis prefiguratio; que sic ea habet que priora sunt, ut tamen nova sint omnia que in eo replicantur. Iosue liber ab eo nomen tinet. Scriptorem vero eius eumdem Iosue Hebrei asserunt, in cuius textu post Iordanis tna hostium subvertuntur, terra populo dividitur et per singulas urbes, viculos, montes atque confinia isque Hierusalem spiritalia regna praefigurantur. Iudicum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri reges existerent. Hunc librum edidisse creditur Samuel. Liber Samuel eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit: idcirco et ab eo nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat: tamen ad Samuel refertur, quia ipse unxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cujus libri primam partem conscripsit Samuel, sequentia vero ejus usque ad cal
Abbreviated transcription (Latin):
inter diuinoslibros honorat ⁊ p̃dicat. In nouo
aut̃ testam̃to duo sunt ordines. Dimis euan¬
gelicus in qͦ sunt matheus. martus. lucas. lo¬
hannes. Scds apłicus inquosunt paubus in qͣ¬
tuordecim epłis. Setrus induab ioħes in
trib. Iacob ⁊ uidas: insingulis. actus apłoꝵ
farie distinguitur.i. in historia. in morib. ĩ
allegoria. Rursus ista tͥa młtifarie diuidũ¬
tur.i. quid adeo. quidabangłis. ł ab homini¬

Expanded text:
inter divinos libros et honorat et praedicat. In Novo autem Testamento duo sunt ordines. Primus evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Iohannes. Secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quattuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Iohannes in tribus, Iacobus et Iudas in singulis, Actus Apostofarie distinguitur: id est in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur: id est quid a Deo, quid ab angelis, vel ab homini
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ matrem tuam. Q uod ñ faciendum: ut nõ me¬
chaberis. ñ furtum facies. Similit̾ et gentiltũ
p̃cepta uł iubent uł negant. Iubent faciendũ:
ut nudꝰ arasere midꝰ. uetant: ut neue int̾ ui¬
tes corilum sere. neue flagella suma pete. Pmꝰ
tinos: marcus uates pͥmus p̃cepta composuit. ex
quib ÷ illud postremus dicas: pͥmus taceas. Para¬
bola ⁊ problemata nominib suis indicant. altꝰ
se p̃scrutari oportere. Parabolaqͥppe alicuiꝰ rei
sunilitudinem p̃ se gerit. qd̃ licet fit uocabłm
g̾cum iam tam̃ ꝓ latino usur patur. ⁊ notum :
deqͥb agitur. comꝑant. Problemata aut̃ que¬
latine appellant᷑ ꝓpositiones q̃stiones s̃ haben¬
tesi Aliquid qd̾ disputatione soluendum sit
Questio aut̃ ẽ questio. cum querit᷑ an sit anqͥd
gutum. uł qd ũt argute inuentum ad comꝓban-
latine missa. stila enĩ siue stili: missa ł missi.
Ance carte ⁊ m̃branarum usum inde dolatis ex¬
ligno codicillis epłar alloquia scͥbebant᷑. uiñ¬

Expanded text:
et matrem tuam ; quid non faciendum, ut: Non maechaberis; non furtum facies . Similiter et gentilium praecepta vel jubent vel vetant: jubent faciendum, ut: Nudus aras, sere nudus: vetant, ut, Neve inter vites corilum sere, neve flagella Summa pete. Pritinos Marcius vates primus praecepta composuit, ex quibus est illud: Postremus dicas, primus tactas agas . Parabola et problemata nominibus suis indicant, altius se perscrutari oportere. Parabola quippe alicujus rei similitudinem per prae se gerit. Quod licet sit vocabulum Graecum, jam tamen de quibus agitur, conparant. Problemata autlatine appellantur propositiones, questiones sunt, habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Questio autem est cum queritur, an sit, quid gutum, vel quod sit argute inventum ad comprobandaLatine, missa. Styla enim seu styli, missa vel missi ante membranarum usum in dedolatis ligneis codicellis epistolarum alloquia scribebantur: und
Abbreviated transcription (Latin):
xͥane ingentib ⁊ nascentis eccłie historiam de¬
gerunt. Actuum apłoꝵ scͥptorem lucam eẽ
gelista scͥpsit eo tp̃r quo ꝓpt̾ euangłii pdica¬
tionem minsula pathino tͣditur religatꝰ. a¬
p̃tatur. Reuelatio enĩ dr̃ manifestatio. eoꝵ
que abscondita erant. iuxta qd̃ ⁊ ip̃e iohes
dicit. Apocalypsim iħu xͥ quem dedit illi
ds̃ palam facere seruis suis. Hii sunt scͥpto¬
eruditionem nr̃am ⁊ preceptauiuendi et
cretlendi regulam conscͥpserrint. Pter heo
crifa aut̃ dicta .i. secreta. qr indubium ue¬
niunt. Est enĩ eoꝵ occulta origo. nec patet
patͥb aquib usq ad nos auctoritas uera¬
cium scͥpturarum certissima ⁊ notissima
successione ꝑuenit in his apocͥfis. ⁊ simue¬
nitur aliqua u̾itas: tñ ꝓpt̃ młta falsa mil¬
la ẽ in eis canonica auctoritas. que rec̾te a
prudentib iudicant᷑ ñ eẽ eoꝵ credenda qͥbꝰ
adscͥbuntur. NIam młta et sub nominib
mine apocͥforim auctoritate canonicadi¬

Expanded text:
Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum apostolorum scriptorem Lucam essegelista scripsit eo tempore, quo ab Evangelii praedicatione in insulam Pathmos test? Resp. Revelatio est manifestatio eorum quae abscondita erant, juxta quod ipse Joannes dicit: Apocalypsis Jesu Christi, quem dedit illi Deus palam facere servis suis . Hi et caeteruditionem nostram, et praecepta vivendi, et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec crifa autem dicta, id est, secreta, quia in dubium veniunt; est enim earum occulta origo, nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa, nulla est in eis canonica auctoritas, quprudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus ascribuntur. Nam multa et sub nominibus mine apocryphorum auctoritate canonica di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmum aut̃ rome bibliotecas publicauit pollio. hic̃
gͥcas atti latinas additis auctoꝵ imaginib inato
qd̾ demanubiis magni ficentissimum instrux̾at.
nos quoque panpiliꝰ martyr cuiꝰ uitameu¬
sebuis cesariensis ꝯscripsit pysistratum in sacre¬
bibliotece studio pͥmus adequare ꝯtendit. hic
enĩ in biblioteca sua ꝓpͥe .xxx. uoluminum mi¬
lia huĩt. Ie roniꝰ qͦ atq gennadiꝰ eccłiasticos
scͥptores toto orbe querentes ordine ꝑseguuti st̃.
Eorumq studia in uno uoluminis indiculo cõy

Expanded text:
Primum autem Rome bibliothecas publicavit Pollio, grecas simul atque latinas, additis authorum imaginibus in atrio, quod de manubis magnificentissimum instruxerat. Apud nos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam Eusebius cesariensis conscripsit, Pbibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo conpr
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ sermo tͣctatus ⁊ u̾bum. sermoenĩ alt̾a eget
ꝑsona. ĩ ract̾atus sp̃aliter ad se ipsum ẽ. uerbum
aut̃ ad om̃s. Uñ dicitur uerbum feci ad ppłm. Cõ¬
mentaria dict̾a quasi comm̃te. sunt enĩ int̃preta¬
tiones ut cõmendata uiris ꝯmenata euangłii.
Apologeticum ÷ ex cusatio in qͦ solent quidam accu
regũ ĩcuiꝰ compͦsitione hoĩes młtis mendatus
adulantur. qd̃ malũ ag̃cis exortum ÷. qͦ leuitaᷤᷤ
instructa dicendi faculcate.⁊ copia incredibili
mulcas m̃datioꝵ nebulas suscitauit. fastorum
libri s̃ in qͥb reges uł ꝯsules scͥbuntur. afa̾cib
dicti .i. potestatib. unde ⁊ ouidii libri fastoꝵ
dicuntur. qr de regib ⁊ ꝯsulib editi s̃. Proemiũ
est initium dicendi. s̃ enim ꝓemiya pͥncipalia li¬
broꝵ. que añcause narrationẽ ad instruendas
audientium aures coaptantur. cuiꝰ nom̃płiq
latintatis ꝑici sine translatione posuerunt.

Expanded text:
autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim alteram eget autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim alteram eget personam; tractatus specialiter ad se ipsum est; verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: 'Verbum fecit ad populum.' Commentaria dicta, quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta iuris, commenta Evangelii. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusregum, in cuius conpositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est potestatibus. Unde et Ovidii libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sit. de nr̃is quoq apud g̾cos or igines scͥpturarũ
labore tam g̾cos quam latinos oꝑm suoꝵ mĩo
suꝑauit. deniq ieronimꝰ sexmilia lo̾brorũ eiꝰ¬
se elegisse facetur. horũ tñ omĩum studia augꝰ¬
turus angenio uł scientia fui uicit. Nam tanta
scͥpsit ut dieb ac noctib ñ solim sc̾bere libros
eilis quisquam s nec leg̾e quid̃ incurrat.
pͥmum gentis excer̾ta sunt. que
g̾ee scolia nuncupantur. Inqͥb eaque indent᷑
obscura uel difficilia summatĩ ac breuiter ꝑstͥn¬
guntur. Scd̾m genꝰ omelie s̃ quas latine uerbũ
appellant. que ꝑferuntur inppłis. Tercium tbo¬
mi. qͦs nos libros ueluolumina nuncupamus.
Omelie adutem adiulgum locuntur. thomi uͦ
.i. librimaioris s̃ disputationis. dialogus : collatio
duoꝵ uł plurimoꝵ quem lacini smonẽ dicunt
Nam quos g̾ci dialogos uocant nos s̾mones uocamtis.
sermo aut̃ dictus qi int̾utruanq serit᷑. uñ et
uirgilius. młta int̾ se serebant. tͣctatus ÷. differt

Expanded text:
sit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suosuperavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit. Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat. Primum excerpta sunt, que grece scholia nuncupantur, in quibus ea que videntur obscura vel difficilia, summatim ac breviter perstringuntur. Secundum genus homilie sunt, quas Latini verbum appellant que proferuntur in pmi, quos nos libros vel volumina nuncupamus. Homiliae autem ad vulgus loquuntur, tomi vero, id est libri, maiores sunt disputationes. Dialogus est conlatio duorum vel plurimorum, quem Latini sermonem dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocant, nos sermones vocamus. Sermo autem dictus quia inter utrumque seritur. Unde in Vergil
Abbreviated transcription (Latin):
conscpsit eugłm luteris hebraicis ⁊ sermonibꝰ
in uideai mitians euangelitare abhumana ⁊
ut discipłs his mitium ab spũ ꝓpħali fecit
dicens. uox clamantis indes erto parate
caris en angelium p̃dicasse inmundo. ipse
gelistas gͥci smonis erudicissimꝰ. quitpe ut medicus
cerdotali spũ dicens. Fuit indieb horodis regis¬
tp̃m pꝰnatiuitatẽ carnis ⁊ p̃dicationem euangeliĩ
hostiam effectum fuisse ꝓsalute mundi. Ip̃se.il.
est sac̾dos deqͦ dict̾um ÷ in psalmis. Tu es sac̾dos
qͥ ꝓnobis dignatꝰ ÷ nasci tpati. ip̃m añ secładĩ uer¬
it̾m remeasse. hii sunt .iiiiͬ. euangłiste. qͦs ꝑete¬
fides xͥane religionis eoꝵ p̃dicatione disseminata
cħ prauum ĩ eugłiis ÷.⁊ alas senas cegentes crura
⁊ faciessuas. reuelatas̃ enĩ que tegebant᷑ in aduẽ¬

Expanded text:
conscripsit Evangelium litteris Hebraicis et sermonibus, in Judaea initians evangelizare ab humana Christi ut discipulus. Is initium a spiritu prophetali fecit dicens: Vox clamantis in deserto: Parate carnis Evangelium praedicasse in mundo. Ipse gelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus cerdotali spiritu, dicens: Fuit in diebus Herodis Jt nativitatem carnhostiam fuisse effectum pro salute mundi. Ipse enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdosquia pro nobis dignatus est nasci et pati, ipsum ante saecula Dei Veriterum remeasse. Hi sunt quattuor Evangelistae, quos per Ezefides Christianae religionis eorum praedicatione disseminata hil pravum in Evangeliis est; et alas senas, tegentes crura et facies suas; revelata sunt enim quae tegebantur in adve
Abbreviated transcription (Latin):
uis cognom̃to filadelficus omĩs luteratẽ
sagacissimꝰ cũ studio bibliotecaꝵ pysistra¬
tum emularetur: ñ solum gentium scͥp¬
suam ꝯtulit. Nam.lxx. uolumina libit¬
rum huiꝰ temꝑib alexandrie inuenta st̃.
ic etiam
ab eleataro pontificr petensscͥpturã
ueteris testam̃ti ing̾cam uocem ex hebrea
lingua ꝑ septuaginta int̾pretes ferre cura¬
uit. quas inalexandrina biblioteca hũit.
siqͥd̾ singuli insingłis cellulis seꝑati. ita
incet̾is uł inuerboꝵ ordine discreparet. fu¬
erunt ⁊ alii int̾pretes qͥ ex hebrea lingua
ing̾cum sacra eloquia transtulerunt.
sieut aquila sẏmacus ⁊ theodotion sic̃¬
etiam uulgaris illa int̾pretatio. cuiꝰ auctor nonap¬
paret. ⁊ obhoc sine noĩe int̾p̃tis: qͥnta editio nun¬
cupatur. p̃t̾ea sextã ⁊ septimam editionem orige¬
nes miro labore repperit.⁊ cũ cet̾is editionib com¬
parauit. Presbit᷑ qͦ ieronimꝰ tͥum linguaꝵ

Expanded text:
us cognomento Philadelphus, omnis literature us cognomento Philadelphus, omnis literature sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum emularetur non solum gentium scripsuam contulit. Nam LXX millia librorum huius temporibus Alexandrie sunt inventa, hic etiam ab Eleazaro pontifice petens scripturas veteris testamenti, in grecam vocem ex hebrea lingua per LXX interpretes transferre curavit; quas in alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis cellulis separati itaa ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex hebrea lingua in grecam sacra eloquia transtulerunt, sietiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
iblioteca agreco nomen accepit.eo
quod ibi recondantur libri. Nam bi¬
blio librorum teca. repositio in t̃pretatur
Bibliotecam uet̾is testam̃ti escĩra scͥba post
uncensam legem acaldeis dũ iudei regͥssi fuis¬
sent in ierłm diuino afflatus spũ reparauit.
Cunct̾aq legis ac ꝓpħarum uolumina que fu¬
rant agentib corrupta correxit. totumq
uetus testam̃tum in uiginti duos ꝯstitu¬
it. ut tot librieẽnt in lege qͦt habebant᷑ ⁊ lit¬
tere. Apd̃ grecos aut̃ bibliotecam p̃mus insti¬
tusse pysistratus credituratheniensib ty¬
rannus. Quamdeinceps abathenienfib ac¬
tam xerses incensis athenis euexit inꝑsas.
longoq post tp̃r seleucus nicanor rursus in
greciam retulit. hic studium regib urbib¬
ꝙ certis natum ÷ comꝑandi uolum ina duĩ¬
sarum gentium. ⁊ ꝑ int̃pretes ing̾eam lingã
uertendi. Dehinc: magnꝰ alexander ł suc¬
cessores eoꝵ instruendis omĩum libioꝵ bibli¬
otecis animũ intendunt. Max ume ptolom e¬

Expanded text:
ibliotheca a Graeco nomen accepit: eo quod ibi recondantur libri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque legis ac perant a gentibus corrupta correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomae
Abbreviated transcription (Latin):
metro pede incendentes. Salomon filiꝰ dd regis
isrł uixta nu̾m uocabuloꝵ suoꝵ tͥa uolumĩa
bolas latiniꝓuerbioꝵ nominant. eo qd̃ in ip̃o
sub comꝑatiua similitudine figuras u̾boꝵ et
imagines ueritatis ostend̾it. ipãm aut̃ uerita¬

Expanded text:
metro pede incedentes. 18. Salomon, filius David, rex metro pede incedentes. 18. Salomon, filius David, rex Israel, juxta numerum vocabulorum suorum tria volumina bolas, Latini proverbiorum nominant, eo quod in ipso sub comparativa similitudine figuras verborum et imagines veritatis ostenderit. 19. Ipsam aut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdam moisem scͥpsisse arbitrant᷑. alii unũ
ex ꝓpħis. Non nulli uͦ eund̾ iob pꝰ plagam su¬
e passionis scͥptorem fuisse existimant. arbi¬
trantes ut qͥ certamina sp̃alis pugne sustinu¬
it ip̃t narraret quas uictorias expediuit.
Pncipia aut̃ ⁊ fines libri iob apd̃ hebreos ꝓse
or̾one ꝯtexta s̃. Media aut̃ ipsiꝰ ab eo loco qͦait.¬
lib̃ g̾ce psalt̾ium hebraice nabla. latine or¬
ganum dr̃. uocatus aut psalmoꝵ lib̃ qd̾ u-¬
no ꝓpħ̃a canente ad psalt̾ium chorus ꝯsonã¬
do: responderet. Titulus aut̃ in psalmis he¬
uolum̃ hẏmnoꝵ. Auctores aut̃ psalmoꝵ
qͥ ponunt᷑ intituł moyses scł ⁊ dauid. ⁊
salomon. asap.ethan.⁊ idichin. ⁊ filii cho¬
re.eman. et rahelite. ⁊ reliquoꝵ qͦs esdras
uno uolumine comp̃hendit. om̃s autem
psalmi apud hebreos metco carmine ꝯstant
ẽẽ compositi. Nam in more romani flacci ⁊ g̾ci
pindari nc̃ alii iambico currunt. Nc̃ alchay¬
co ꝑsonant. nc̃ saphico nitent tͥmetro uł tetra¬

Expanded text:
quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis. Nonnulli vero eumdem Iob, post plagam sue passionis, sctrantes ut, qui certamina spiritalis pugnae sustinuit, ipse narraret quas victorias expedivit. Principia autem et fines libri Iob apud Hebraeos prosa oratione contexta sunt, media autem ipsius ab eo loco, quo aitliber Graece psalterium, Hebraice nabla, Latine organum dicitur. Vocatus autem Psalmorum liber quod, uno propheta canente ad psalterium, chorus consonando responderet. Titulus autem in psalmis Hevolumen hymnorum. Auctores autem psalmorum, qui ponuntur in titulis, Moyses scilicet et David, et Salomon, Asaph, Aethan et Idithun et filii Core, Eman Eszrahelitae  et reliquorum, quos Esdras uno volumine comprehendit. Omnes autem psalmi apud Hebreos metrico carmine constant esse compositi. Nam in more Romani Flacci, et Graeci Pindarico personant; nunc Saphico nitent, trimetro, vel tetra
Abbreviated transcription (Latin):
in mod̾ testicłoꝵ sit. quos g̾ci orci uocant. eaad̃
tica exeo uocata: qd̾ tactus eiꝰ corpꝰ adurat. Est
enim ignee omiõ natẽ. ⁊ tactu ꝑurat. uñ ⁊ pru¬
riginẽ facit. artemisia hbadiane agentib con¬
secrataẽ. uñ ⁊ nũcupata. g̾ce enĩ dianti: artemiᷤᷤ¬

Expanded text:
in modum testiculorum sit, quos Graeci ὄρχεις vocant. Item in modum testiculorum sit, quos Graeci ὄρχεις vocant. Item tica ex eo vocata quod tactus eius corpus adurat. Est enim igneae omnino naturae et tactu perurit, unde et pruriginem facit. Artemisia herba Dianae a gentibus consecrata est, unde et nuncupata; Graece enim Diana
Abbreviated transcription (Latin):
dictum: qd̃ sit radix. qĩ radix barbara. qi radix
pontica. Ios qͥamos ag̾cis dict̃a: a latinis hͥda
canicularis. qd caliculi eiꝰ infiguram canrͣoꝵ
nascantur. ut ẽ malipunci quos ora srata funt.
hñtes intͥnsecus semina papau̾is similia. ħ her¬
ba ⁊ insana uocatur qr usus enis ꝑiculosus ÷. deni¬
q sibibatur ł edatur: in saniam facit. ł sompni
imaginẽ torpidam. hac̃ uulgꝰ milimindrũ diẽ:
ꝓpter qd̾ alienationẽ m̃tis inducit. Saxifraga uo¬
tata: qd sem̃ enus petras inuesica frangit atq
cõminuit. Gentiana nom̃ sũpsit ut medici me¬
morant: abientiore radicib anstocie similibꝰ.
nasc̾r sub alpib atq galatie asie. Satureia cali¬
da ⁊ ꝓre ignita. Uñ illi ⁊ nom̃ inditum credunt:
qd̃ ꝓnos facit inuen̾em.Satureiondicta a satiris:
ipt̾ incendium libidinis. quam uulgus instingñ
uocat. uen̾em enĩ suscitat. ead̾ ⁊ orcis qd̃ radis eiꝰ

Expanded text:
dictum quod sit radix, quasi radix barbara, quasi radix dictum quod sit radix, quasi radix barbara, quasi radix Pontica. Hyoscyamos a Graecis dicta, a Latinis herba calicularis, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papaveris similia. Haec herba et insana vocatur, quia ejus usus periculosus est. Denique si bibatur, vel edatur, insaniam facit, vel somni imaginem torpidam. Hanc vulgus milimindrum dicit, propter quod alienationem mentis inducit. 42. Saxifraga vocata, quod semen ejus petras in vesica frangat, atque comminuat. Gentiana nomen sumpsit, ut medici memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus, atque Galatia Asiae. Satureia calida, et prope ignita. Unde illi et nomen inditum credunt, quod pronos facit in Venerem. 43. Satyrion dicta a Satyris, propter incendium libidinis, quam vulgus stingum vocat, Venerem enim suscitat. Eadem et orchis, quod radix ejus