comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶p Pud uĩcomedĩã:
dorothaĩ et gorgonii. qui
presente dĩo aitiano cũ pet¬
sccutiõe quã xpianis in¬
ferebat. detestarentur: ĩ is
decio et ualcriano. ocur¬
⁊ gete pcreccutionis rabie
ad primã confessionis
ipi conltantiã grauita
fustib cesi . dcidc cõpedi¬
bus uicti et ad fodicda
mcttala deputati: głiose
cofessiois agonẽ consi¬
mauerũt. Extat episto¬
la beati cypriaui: ad ip¬
sos et ipis scripta. Ro¬
dẽ die calcidona: sctoꝵ¬
mcm sostenis et uicto¬
ris. qui ob fidci cõfessio¬
ne sub prisco consule car¬
cetẽ: uincula et bestias
supetates: tãdc̃m ĩ or̃one
uocatĩ de celo sp̃m emise¬
Ome uia salaria
uiteri: natalis sã
deprehensi cogũtur sacrĩfi¬
care. sed non consentictes:
primo durissime uerberan¬
tur. tũcq pacĩter decollãt᷑
Pud urbẽ ticinũ:
sctoꝵ cõfessor siri⁊
ĩuencũ. quĩ abcato herma¬
gora ad prifatã urbẽ dĩ¬
reiti: primo illic xp̃i enã¬
geliũ predĩcãtes et ma¬

Expanded text:
9. Apud Nicomediam, Dorothei et Gorgonii, qui praesente Diocletiano, cum persecutionem quam Christianis inferebat, detestarentur, jusDecio et Valeriano, exurgente persecutionis rabie, ad primam confessionis Christi constantiam, graviter fustibus caesi, deinde compedibus vincti, et ad fodienda metalla deputati, gloriosae confessionis agonem consummaverunt. Extat epistola beati Cypriani ad ipsos et de ipsis scripta. Eodem die in Calcedonia, sanctorum Sosthenis et Victoris, qui ob fidei confessionem, sub Prisco consule, carcerem, vincula et bestias superantes, tandem in oratione vocati de coelo, spiritum emiseomae via Salaria veteri, natalis sancdeprehensi, coguntur sacrificare, sed non consentientes, primo dirissime verberantur, tuncque pariter decollantur. pud urbem Ticinum, nctorum confessorum Syri et Iventii, qui a beato Hermagora ad praefatam urbem directi, primo illic Christi Evangelium praedicantes, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
rufini. siluani. et ditalici
Cabilonis: scti marcelli mus
qui aprelide prisco cũ ad ꝓ¬
tus: et huiusmodi erecrãs
cpulat. eẽs qui aderãti cur
ydolis deseruiñt : libera in¬
crepati õe corripent. maudito
crudelitatis genere de fodiri
eu sĩgnloten cratũ preses
uissit: sicq scts dei mr̃i ter¬
a cio die ĩdei timore/ et laudi¬
eb petcuerãs. ĩ contamina¬
tũ reddidit sp̃m. Spõ dic:
sctoꝵ magui .et.casti man

Expanded text:
Rufini, Silvani et Vitalici. Cabilonis, sancti Marcelli martyris, qui a praeside Prisco, cum ad ptus, et hujusmodi exsecrans epulas, omnes qui aderant, cur idolis deservirent, libera increpatione corriperet, inaudito crudelitatieum cingulo tenus erectum praeses jussit, sicque sanctus Dei martyr, tertio die in Dei timore et laudibus perseverans, incontaminatum reddidit spiritum. Ipso die, sanctorum Magni et Casti. N
Abbreviated transcription (Latin):
A talis satt phebe¬
N. de qua beatus
Iapłs romauis scribit. Ro¬
iiic. paslio beate lerapie dii¬
gĩs: si b adriano pricipe. que
cũ esset tradita duobus lascĩ¬
uss uiris et mĩnime potins¬
set illudi. nec postmodũ ar¬
dentibus lãpadibus ĩflan¬
mari. iussu presidis fultibꝰ
est cesa: atq gladio dicol¬
lata. liuiiꝰ dies passisie/ quar

Expanded text:
atalis sanctae Feben, de qua beatus Apostolus Romanis scribit. Romae, passio beatae Serapiae virginis sub Adriano principe, quae cum esset tradita duobus lascivis viris, et minime posset illudi, nec postmodum ardentibus lampadibus inflammari, jussu praesidis fustibus est caesa, sicque gladio decollata.
Abbreviated transcription (Latin):
capuã uia aquaria: scti
prisci miris. qui fuit unꝰ
de ãtiquis xp̃i discipul:
RRemis: depositio litĩ scx
ti cp̃i primi cͥuitatis ĩpi
Senonis: beati lupi ep̃i
⁊ cõfessoris: de quo refer
bus: lapla est cełitꝰ gẽ¬
nomanis : sit uitorio¬

Expanded text:
Capuam via Aquaria, sancti Prisci martyris, qui fuit unus de antiquis Christi discipulis. Remis, depositio sancti Sixti, episcopi primi civitatis ipsius. Senonis, beati Lupi episcopi et confessoris, de quo refertbus, lapsa est coelitus gemnomannis, sancti Victori
Abbreviated transcription (Latin):
scti adriani mris cũ aliis
uigiti trib. qui rẽs post
milta supplicia martyriu
crurifragio consũmanerũt
theophile usotheri. et alioꝵ
uigĩti duor. s tẽ antiochi
timothei et fausti

Expanded text:
cti Adriani martyris, cum aliis viginti tribus, qui omnes post multa supplicia martyrium crurifragio consummaverunt,Theophili, Neotherii et aliorum viginti duorum. Item Antiochiae, Timothei et Fausti
Abbreviated transcription (Latin):
quor numcrũ solius dci
scientia colligit. Qui ui¬
bente diocdeciano. mril¬
tis tormc̃tor luppliciis
sibi ĩ uiccm succedentibus
occisi sũt. Prmũ quidẽ
flagnis per omne corpus
dilamati: de hãc diucrsis
bestiarũ / gencribus tradi¬
ti. sed ab his diuina uis¬
tute cultoditi. post addi¬
ta feritate igrus et fem
mr̃ĩum consũmauerũt.
Horũ gloriolã multi¬
tudincmn ĩcitabant ad
uictoriã tyrãnius et sũ¬
uanius: scd et polcus ac¬
q linus cpiscopus. ⁊e

Expanded text:
quorum numerum solius Dei scientia colligit. Qui jubente Diocletiano, multis tormentorum suppliciis sibi invicem succedentibus occisi sunt. Primo quidem flagris per omne corpus dilaniati, dehinc diversis bestiarum generibus traditi, sed ab his divina virtute custoditi, post addita feritate ignis et ferri, martyrium consummarunt. Horum gloriosam multitudinem incitabant ad victoriam Tyrannio et Silvanus, sed et Peleus atque Linus episcopi, Ze
Abbreviated transcription (Latin):
me uia latina:
natalis sctõꝵ mr̃m gor¬
diam et epunachi. quor
prior pro cõfessione noĩs
xp̃i tempore iuliam diu
plũbatis ceditur et ĩ ul¬
timo capite trũiatur. Itẽ
rome: beati calcpodu pres¬
biteri sub alcxãdro iinpe¬
ratore. qui fecit cũ occidi
gladio: et corpus trahi
igelo ocinide creptus: ora¬
torio restitutus est propri¬
o. de hĩc capite punitꝰ : bi¬
ctor migrauit ad celos.
U ic̃e: sãcti mãmerti
cpĩ et cõfessoris. qui ob im¬
minẽtez cladẽ solẽnes ãte
ascersionẽ dñi lctanias ĩ¬

Expanded text:
e via Latina, natalis sanctorum martyrum Gordiani et Epimachi, quorum prior pro confessione nominis Christi, tempore Juliani, diu plumbatis caeditur, et in ultimo, capite truncatur. Item Romae, beati Calepodii presbyteri, sub Alexandro imperatore, qui fecit eum occidi ggelo exinde ereptus, oratorio restitutus est proprio, dehinc capite punitus, victor migravit ad coelos. Viennae, sancti Mamerti episcopi et confessori, qui ob imminentem cladem, solemnes ante Ascensionem Domini Letanias in
Abbreviated transcription (Latin):
Frosolimis : na¬
tał beati narrissi
ep̃i. quẽ sccitate pacien¬
tia ac fide laudabilem
fuisse hystoria narrat.
ecclesiastica. ĩ po die aipd
sydonẽ urbr̃ : zenobii prb̃i.¬

Expanded text:
erosolimis, natalis beati Narcissi episcopi, quem sanctitate, patientia ac fide laudabilem fuisse, historia narrat ecclesiastica. Ipsa die, apud Sidonem urbem, beati Zenobii pr
Abbreviated transcription (Latin):
Atalis beati dyo¬
nisii cp̃i et mris:
Iqui post clatissimã con¬
fessionẽ fidei. post grauis¬
suna tormctoꝵ genera:
głioso mr̃io coronatus
est. ut testatur aristides a¬
atheniensis: bĩr fide sapiẽ¬
tiaq mirabilis. ĩ co operet
quod de xp̃iana religio¬
ne cõplcuit. A pud saco¬
ualdoꝵ. qui cũ essẽt prb̃r.
et predicarr ibi xp̃m cepis¬
sent.coprehensi sũt apa¬
ganie t occisi. quoꝵ super
corpora. multa diu lux ap¬
meriti dedarauit. Rome¬
aduerui pilleitũ: sct̃i can¬

Expanded text:
atalis beati Dionisii episcopi et martyris, qui post clarissimam confessionem fidei, post gravissima tormentorum genera, glorioso martyrio coronatus est, ut testatur Aristides Atheniensis, vir fide sapientiaque mirabilis, in eo opere, quod de Christiana religione composuit. Apud aEwaldorum, qui cum essent presbiteri et praedicare ibi Christum coepissent, comprehensi sunt a paganis et occisi; quorum corpora noctu multa diu lux apmeriti declaravit. Romaad Ursum pilleatum, sancti Can
Abbreviated transcription (Latin):
cubicularius dio deciam
prĩcipis: et liberiꝰ causa¬
retur de ĩmcrsis inrm̃
supplicus. iubente codem
ĩmcdiũ educitur: ac pri¬
mo suspensus dutissi¬
me flagris torquetur.
Dtide a ceto et sale perfu¬
sus ad ultimũ in crati¬
tula alsatur sicq ueri pe¬
tri extitit: et fidez heres
et nominis. I tem nicho¬
medic: sctõꝵ egdimi pres¬
biten. et alior septẽ mrini
qui diebus singulis suf¬
focati sunt. ut ceteris me¬
tus ĩcuteretur.¬

Expanded text:
cubicularius Diocletiani principis, et liberius causaretur de immensis martyrum suppliciis, jubente eodem, in medium educitur, ac primo suspensus, diutissime flagris torquetur, deinde aceto et sale perfusus, ad ultimum in craticula assatur, sicque veri Petri extitit et fidei haeres et nominis. Item Nicomediae, sanctorum Egduni presbiteri et aliorum septem, qui diebus singulis suffocati sunt, ut caeteris metus incuteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuntate tornaco: passio sã¬
cti piatonis prb̃i. qui cũ
beato dionisio ep̃o ciꝰ q
socuis: ab urbe coma/ galli¬
am p̾dicationis gr̃a expe¬
tiit. ac postea consũma¬
to mrĩo migranit ad

Expanded text:
tate Tornaco, passio sancti Piatonis presbiteri, qui cum beato Dionysio episcopo ejusque sociis ab urbe Roma Galliam praedicationis causa expetiit, ac postea consummato martyrio migravit ad
Abbreviated transcription (French):
Ome natalis beati
aradie mris: et ali¬
Soꝵ quingentoꝵ quãtuor.
Thomis cuntate: sct̃oꝵ
prici. crescc̃tis. et euagrii.
Apud prouĩciar lusitamã
cuutate olisepona: sctor mar¬
tyrũ berissimi. maxime et

Expanded text:
omae, natalis beati Arethae martyris et aliorum quingentorum quatuor. Thomis civitate, sanctorum Prisci, Crescentis et Evagrii. Apud provinciam Lusitaniam, civitate Olisepona, sanctorum martyrum Verissimi, Maximae et
Abbreviated transcription (Latin):
cis: quãdo eracle¬
ue ĩperatore cã de perside
icro solimã reportauit.
sed et percutrentibꝰ ãius
papa sergi mut magni¬
tudinis portionẽ cuisdã
ligni a sacrario beati pe¬

Expanded text:
cis, quando Heraclius imperator eam de Perside Hierosolimam reportavit. Sed et procurrentibus annis papa Sergius, mirae magnitudinis portionem ejusdem ligni in sacrario beati Pe
Abbreviated transcription (Latin):
cã fidem ĩtra anopolim
cuu̾tatẽ tracie pulsiis
exiłĩo: ĩbĩdẽ requieiũt
In hostia: passis sancti
qui cũ nollet sub perse¬
cutione iulianĩ sacrifica¬
re fustibꝰ cesus mr̃ium

Expanded text:
dem Trajanopolim civitatem Thraciae pulsus exilio, ibidem requievit. In Ostia, passio sancti qui cum nollet sub persecutione Juliani sacrificare, fustibus caesus, martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatt̃: passio beati
blasu ep̃i. qui multor
pittator miraculorum:
sub preside agricolano
post diutinam celionẽ.
atq suspelionẽ in li¬
gro: ubi petinibus ferre¬
is carues ciꝰ dirupte sunt.
post titirmũ sarcrã: ac
dimerlionẽ lic: unde
salius ociuit. iubẽte p̃fa¬

Expanded text:
civitatem, passio sancti Blavii episcopi, qui multorum patrator miraculorum, sub praeside Agricolano, post diutinam caesionem atque suspensionem in ligno, ubi pectinibus ferreis carnes ejus disruptae sunt, post teterrimum carcerem, ac demersionem laci, unde salvus exivit, jubente praefa
Abbreviated transcription (Latin):
Riffrica: natalis
bcati celerini dia¬
cor et confessoris. et
gnacii ct clcrłm: de
quor omniũ glorio¬
sis laudibus extat be¬
ati cypriani epistola.

Expanded text:
frica, natalis beati Celerini diaconi et confessoris, et gnatii, et Celerinae: de quorum omnium gloriosis laudibus extat beati Cypriani epistola.
Abbreviated transcription (Latin):
pi epi. Iterritorio niuer¬
nẽsi: sct̃i uĩcentii prb̃i.
et cõfessoris¬
A talis beati luce
euãgiste: qui cũ
esset septuagĩta ẽt triũ
sclepidis/ ãtiocheni ep̃i.
qui unus fuit, ex pre¬
claro cõfessoꝵ numero
qui sub decio głiose
passi sũt : Ã tẽ rome: sã¬
cte triphonce uxoris de¬
cũ cesaris. In territo¬
rio beluacensi : sct̃i iu¬

Expanded text:
rt.: In territorio Nivernensi, sancti Vincentii presbyteri et confessorisatalis beati Lucae evangelistae, qui cum esset septuaginta et trium asclepiadis, Antiocheni episcopi, qui unus fuit ex praeclaro confessorum numero qui sub Decio gloriose passi sunt. Item Romae, sanctae Triphoniae, uxoris Decii Caesaris. In territorio Belvacensi, sancti Ju
Abbreviated transcription (Latin):
Nãtĩochia: nata¬
lis scti heronis. di¬
scipuli beati ignacii mr̃is.
qui polt cũ ep̃s fact:
uiã magistrĩ pius imi.¬
tator sequitur. et pro cõ¬
mendato gregi amator
xp̃i occubuit. Ciuitate
tutibus ĩpacc quie nit. Es¬

Expanded text:
Antiochia, natalis sancti Heronis, discipuli beati Ignatii martyris, qui post eum episcopus factus, viam magistri pius imitator sequitur et pro commendato grege amator Christi occubuit. Civitate tutibus in pace quievit.
Abbreviated transcription (Latin):
duro Cortorum remorum reducit. Concilioq in euto lo¬
cum Gialliae indicto de coniuratione Senonum et Cat¬
nutum quaestionem habere instituit. et de Accone qui
princeps cius consili fuerat grauiore sententia pronun¬
ciat ac more maiorum supplicium sumpsit. Nonmilli i¬
dicium ueriti profugerunt: quos cum aqua et igti inter¬
dixisset: duac legiones ad fineo Treuirorum duãs in lingo¬
nibus et reliquas in senonum fimbus addixit. et in hibernis
collocauit. frumentoq exercitui prouiso. ut instituerat ad

Expanded text:
Durocortorum Remorum reducit concilioque in eum loDurocortorum Remorum reducit concilioque in eum locum Galliae indicto de coniuratione Senonum et Carnutum quaestionem habere instituit et de Accone, qui princeps eius consili fuerat, graviore sententia pronuntiata more maiorum supplicium sumpsit. Non nulli iudicium veriti profugerunt. Quibus cum aqua atque igni interdixisset, duas legiones ad fines Treverorum, duas in Lingonibus, sex reliquas in Senonum finibus Agedinci in hibernis collocavit frumentoque exercitui proviso, ut instituerat,
Abbreviated transcription (Latin):
solum tanta multitudine iumentorum atq hominum
consumebantut: sed etiam anni tempore atq imbribus
procubuerant: ut si qui etiam in praesentia se occultassẽt
tamen his deducto exercitu: rerum omnium inopia pet¬
eundem uideretur. Ac sepe in eum locum uentum est:
tanto in omnes partes diuiso equitatu: ut non modo ui
sum Ambiorigem in fuga circum spicerent captiui: sic¬
nec plane etiat abiisse ex conspectu contenderent. ut spe
consequendi illata: atqr infinito labore suscepto: qui Re
summam ab Caesare gratiam inituros putarent poene
naturam studio uincerent. semperq paulum ad summã
felicitatem defuisse uideretur: atq ille la tebric ant salti¬
bus se eriperer et noctu occultare alias regiones partesq
petere non maiore equitum prȩsidio ꝙͣ qͦuattuor ꝗͥbuc
solis uitam suam committere audebat. Tali modo uastatis
regiombus exercitum Caesar duarum cohortium datno

Expanded text:
solum tanta multitudine iumentorum atque hominum solum tanta multitudine iumentorum atque hominum consumebantur, sed etiam anni tempore atque imbribus procubuerant ut, si qui etiam in praesentia se occultassent, tamen his deducto exercitu rerum omnium inopia pereundum videretur. Ac saepe in eum locum ventum est tanto in omnes partes diviso equitatu, ut modo visum ab se Ambiorigem in fuga circumspicerent captivi nec plane etiam abisse ex conspectu contenderent, ut spe consequendi illata atque infinito labore suscepto, qui se summam ab Caesare gratiam inituros putarent, paene naturam studio vincerent, semperque paulum ad summam felicitatem defuisse videretur, atque ille latebris aut saltibus se eriperet et noctu occultatus alias regiones partesque peteret non maiore equitum praesidio quam quattuor, quibus solis vitam suam committere audebat. Tali modo vastatis regionibus exercitum Caesar duarum cohortium damno
Abbreviated transcription (Latin):
copue. equitatum se ex fuga recepisse dicerent: neq inco¬¬
lumi exercitu germanos castra oppugnaturos fuisse con¬
tenderent. Quem timorem Caesaris aduentus sustulit
Reuersus ille euentus belli non ignarus: unum quod
cohortes ex statione et presidio essent emisse. quaestus
ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse. multũ
fortunam in repentino hostium aduentu potuisse iudi¬
cauit. multo etiam amplius: quod bene ab ipso uallo
portisq castrorum. barbaros auertisset Quatum omni
um maxime admitandum uidebaturr: quod germam
qui eo consilio Rhenum transierant: ut Ambiorigis fines
depopula rentur. ad castra Romanorum delati optatissi¬
mum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar ad ue
xandos rursus hostes profectus. magno coacto numero ex
finitimis ciuitatibus in omnes partes dimittit. Omnes
Uici atq omnia aedificia quȩ quisq conspexerat incende¬
bantur. preda ex omnibus locis agebatur. Frumenta non

Expanded text:
copiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incocopiis equitatum se ex fuga recepisse dicerent neque incolumi exercitu Germanos castra oppugnaturos fuisse contenderent. Quem timorem Caesaris adventus sustulit. Reversus ille eventus belli non ignorans unum, quod cohortes ex statione et praesidio essent emissae, questus ne minimo quidem casu locum relinqui debuisse, multum fortunam in repentino hostium adventu potuisse iudicavit, multo etiam amplius, quod paene ab ipso vallo portisque castrorum barbaros avertisset. quarum omnium rerum maxime admirandum videbatur, quod Germani, qui eo consilio Rhenum transierant, ut Ambiorigis fines depopularentur, ad castra Romanorum delati optatissimum Ambiorigi beneficium obtulerunt. Caesar rursus ad vexandos hostes profectus magno coacto numero ex finitimis civitatibus in omnes partes dimittit. Omnes vici atque omnia aedificia quae quisque conspexerat incendebantur; praeda ex omnibus locis agebatur; frumenta non
Abbreviated transcription (Latin):
derent. neq eam quam prodesse alus uim celeritatemq ui¬
derant mirari poterant. sed in castra recipere conati inquũ
locum dimiserunt. Centuriones quorũ nonmilli ex inferio¬
ribus ordinibus reliquarum legionum causa uirtutis in su¬
periores erant ordines huius llgionis traductione ante pã¬
tam reimil. laudem amitterent fortissime pugnantes con¬
ciderunt. Militum pare horum uixtute summo̾tis hostib
practer spem incolumie in castra peruenit. parsa barbaris
circũuenta periit Germani desperata expugnatione castro¬
rum quod nostros iam constitisse in muitionibue uidebãt:
cum eã prȩda quam in siluis deposuerant transRhenum
se se receperunt. Ac tantus fuit etiam post hostium disces¬
sum terror ut ea nocte cum .C. Uolusenus missus cum
equitatu ad castra uenisset fidem non faceret. adesse cum
incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor
preoccupauerat: ut poene alienata mente deletis omnibus

Expanded text:
derent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderent, neque eam quam prodesse aliis vim celeritatemque viderant imitari potuerunt, sed se in castra recipere conati iniquum in locum demiserunt. Centuriones, quorum nonnulli ex inferioribus ordinibus reliquarum legionum virtutis causa in superiores erant ordines huius legionis traducti, ne ante partam rei militaris laudem amitterent, fortissime pugnantes conciderunt. Militum pars horum virtute summotis hostibus praeter spem incolumis in castra pervenit, pars a barbaris circumventa periit. Germani desperata expugnatione castrorum, quod nostros iam constitisse in munitionibus videbant, cum ea praeda quam in silvis deposuerant trans Rhenum sese receperunt. Ac tantus fuit etiam post discessum hosum terror ut ea nocte, cum Gaius Volusenus missus cum equitatu ad castra venisset, fidem non faceret adesse cum incolumi Caesarem exercitu. Sic omnino animos timor praeoccupaverat ut paene alienata mente deletis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne desistunt. Redisse primo legiones eredunt quas longi¬
ue discessisse ex captins cognouerant. postea despecta pau¬
citate ex omnibus partibus impetum faciunt Ealonec in
proximum tumulum procurrunt hinc celeriter deiecti se in
signa manipulosq comicrunt quo magis rimidos perterte¬
ren̾t milites. Alu cuneo facto ut celeriter perrumperent ẽ¬
posse confidunt Alii ut iugo consistant atq omnec eunde
ferant casum. hoc ueteres non probant milites quos sub ue¬
xillo una profectos docuimus Itaq inter se cohortari duce
ETrebomo equite Romano qui is erat prȩpositus ꝑ medios
hostes perrumpunt incolumesq ad unum omnes in castra
peruemunt. Hos subsecuti calones equitesq eodem impecu
militum uirtute seruantur. At hi qui in iugo constiterãt
nullo etiam nunc casu reimilitaris percepto: neq in eo qđ
probauerant consilio permansere: ut se loco superiore defen¬

Expanded text:
ne desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longine desistunt: redisse primo legiones credunt, quas longius discessisse ex captivis cognoverant; postea despecta paucitate ex omnibus partibus impetum faciunt. Calones in proximum tumulum procurrunt. Hinc celeriter deiecti se in signa manipulosque coniciunt: eo magis timidos perterrent milites. Alii cuneo facto ut celeriter perrumpant cenposse confidunt; alii, ut in iugo consistant atque eundem omnes ferant casum. Hoc veteres non probant milites, quos sub vexillo una profectos docuimus. Itaque inter se cohortati duce Gaio Trebonio, equite Romano, qui eis erat praepositus, per medios hostes perrumpunt incolumesque ad unum omnes in castra perveniunt. Hos subsecuti calones equitesque eodem impetu militum virtute servantur. At ei qui in iugo constiterant, nullo etiam nunc usu rei militaris percepto neque in eo quod probaverant consilio permanere, ut se loco superiore defen
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ ac omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit. uider
umminere hostes. atq in summo esse rem diserimine. Capit
arma a proximis atq in porta consistit. Consequitur hunc
Centurio eius cohortis. quae in statione erat. paulisper una
prelium sustinent. Relinqui denegant. Sextium granibus
acceptis uulneribus. egre per manus tractus seruatur. hoc
spacio interposito reliqui se se confirmant: tantum ut in
munitionibus consistere audeant. speciemq defensorum
prebeant. Interim confecta frumentatione. milites nõ cla¬
morem exaudiunt prȩcurrunt. equites quanto sit in pericnlo¬
res cognoseunt. Hic uero nulla munitio est que perterritos
recipiat. Modo conscripii atq usus militaris imperiti ad
tribunum militum ceñturionesq ora conuertunt. quid ab
his precipiatur expectant Nemo est fortie: quin rei nouita¬
te periurbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatio¬

Expanded text:
suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt suae atque omnium saluti inermis ex tabernaculo prodit: videt imminere hostes atque in summo esse rem discrimine: capit arma a proximis atque in porta consistit: consequuntur hunc centuriones eius cohortis quae in statione erat: paulisper una proelium sustinent. Relinquit animus Sextium gravibus acceptis vulneribus: aegre per manus tractus servatur. Hoc spatio interposito reliqui sese confirmant tantum, ut in munitionibus consistere audeant speciemque defensorum praebeant. Interim confecta frumentatione milites nostri clamorem exaudiunt: praecurrunt equites; quanto res sit in periculo cognoscunt. Hic vero nulla munitio est quae perterritos recipiat: modo conscripti atque usus militaris imperiti ad tribunum militum centurionesque ora convertunt; quid ab his praecipiatur exspectant. Nemo est tam fortis quin rei novitate perturbetur. Barbari signa procul conspicati oppugnatio
Abbreviated transcription (Latin):
aditum reperire possent. egre nostri partes tuent᷑. Reliqͦs
aditus locus ipse per se munitioq defendit. Totis trepida¬
tur castris: atq alius ex alio causam tumultus quaerit:
neq quo signa ferantur: neq quam in partem quisq con¬
ueniat. prouident. Alius iam capta castra pronunciat. Ali¬
us deleto exercitu atq imperatore uictores barbaros ueĩsse
contendit. pleriq sibi nouas ex loco religiones fingunt. Cot¬
teq et siturii calamitatem. qui in eodem occiderunt castel¬
lo ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis con¬
firmatur opimo barbaris ut ex captiuo audierant: nullum
esse intus presidium. perrumpere conant̃. seq ipsi adhor¬
tantur. ne tantam fortunam ex manibuc dimittant. Erat
eger cum prȩsidio relictus. p. Sextius Bibaculus qui primũ
pilum ad Caesarem duxerat: cuius mentionem superioribus
prelis fecimus acdiem quintum cibo caruerat. Hic diffisus

Expanded text:
aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditum reperire possent. Aegre portas nostri tuentur, reliquos aditus locus ipse per se munitioque defendit. Totis trepidatur castris, atque alius ex alio causam tumultus quaerit; neque quo signa ferantur neque quam in partem quisque conveniat provident. Alius iam castra capta pronuntiat, alius deleto exercitu atque imperatore victores barbaros venisse contendit; plerique novas sibi ex loco religiones fingunt Cottaeque et Tituri calamitatem, qui in eodem occiderint castello, ante oculos ponunt. Tali timore omnibus perterritis confirmatur opinio barbaris, ut ex captivo audierant, nullum esse intus praesidium. perrumpere nituntur seque ipsi adhortantur, ne tantam fortunam ex manibus dimittant. Erat aeger cum praesidio relictus Publius Sextius Baculus, qui primum pilum ad Caesarem duxerat, cuius mentionem superioribus proeliis fecimus, ac diem iam quintum cibo caruerat. Hic diffisus
Abbreviated transcription (Latin):
nullam eiu smodi causam expectans quo nouem oppo¬
sitis legiombuc maximoq equitatu dispersis. ac poe¬
ne deletio hostibuc in millibus passuum tribus offendi
posset. quinq cohortes frumentatũ in proximas sege¬
tes inittit. quas inter et castra unuo omnino collli¬
intererat. Complures erant ex legiomibus egri relicti. ex qui
bus hoc spacio dierum conualuerant circiter tricentos. sub
uexillo una mittuntur. Magna preterea multitudo calom̃
magna uis iumentorum que in castris subsederant facta
pote̾state sequitur. hoc ipso tempore et casu germani equites
interueniunt protinusq eodem illo. quo uenerant cursu
ab decumana porta in castra irrumpere conant᷑. Nec prius
sunt inisi obiectis abea parte siluis. ꝙͣ castris propinquarent.
usq eo: ut qui sub ualle tenderent mercatores recipiendi suni
turbantũ. ac uix primum imperium cohors in statione su¬
stinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus. si quẽ

Expanded text:
nullum eiusmodi casum exspectans, quo novem opponullum eiusmodi casum exspectans, quo novem oppositis legionibus maximoque equitatu dispersis ac paene deletis hostibus in milibus passuum tribus offendi posset, quinque cohortes frumentatum in proximas segetes mittit, quas inter et castra unus omnino colliintererat. Complures erant ex legionibus aegri relicti; ex quibus qui hoc spatio dierum convaluerant, circiter CCC, sub vexillo una mittuntur; magna praeterea multitudo calonum, magna vis iumentorum, quae in castris subsederant, facta potestate sequitur. Hoc ipso tempore et casu Germani equites interveniunt protinusque eodem illo, quo venerant, cursu ab decumana porta in castra irrumpere conantur, nec prius sunt visi obiectis ab ea parte silvis, quam castris appropinquarent, usque eo ut qui sub vallo tenderent mercatores recipiendi sui fturbantur, ac vix primum impetum cohors in statione sustinet. Circumfunduntur ex reliquis hostes partibus, si quem
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum discessisse cognoscunt. Atq unus ex captiuie
quid uos inquit hanc miseram atq tenuem sectamimi
predam: quibus iam licer esse fortunatissimos. Tribus
horis aduaticam ire potestis. huc omnes suas fortunas
exercitus Romanorum contulit. prȩsidu tantum est.
ut numerus quidem cingi possit: neq quisꝗͣ egredi
extra munitionec audeat Obiecta spe Germam. quam
nacti erant prȩdam in occulto reliquunt. ipsi Aduatucã
contendunt. usi eodem cuius hec iudicio cognouerant.
Cicero qui omnes superiorec dies preceptis Eaesario sum
ma cum diligentia milites in castris continuisset. ac ne
calonem quiꝰdem extra munitionem egredi passue esset
septimo die diffidens Caesarem de numeto dierum fi¬
dem seruaturum quod longiut progressum audiebat.
neq ulla de eius reditu fama afferebatur: simul eoru
permotue uocibus. qui illius patientiam poene obsessio¬
nem appellabant. si quidem ex castris egredi don liceret

Expanded text:
exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis exercitum discessisse cognoscunt. Atque unus ex captivis "Quid vos," inquit, "hanc miseram ac tenuem sectamini praedam, quibus licet iam esse fortunatissimos? Tribus horis Aduatucam venire potestis: huc omnes suas fortunas exercitus Romanorum contulit: praesidi tantum est, ut ne murus quidem cingi possit, neque quisquam egredi extra munitiones audeat." Oblata spe Germani quam nacti erant praedam in occulto relinquunt; ipsi Aduatucam contendunt usi eodem duce, cuius haec indicio cognoverant. Cicero, qui omnes superiores dies praeceptis Caesaris cum summa diligentia milites in castris continuisset ac ne calonem quidem quemquam extra munitionem egredi passus esset, septimo die diffidens de numero dierum Caesarem fidem servaturum, quod longius progressum audiebat, neque ulla de reditu eius fama adferebatur, simul eorum permotus vocibus, qui illius patientiam paene obsessionem appellabant, siquidem ex castris egredi non liceret,
Abbreviated transcription (Latin):
Hic ꝗͣtum in bello fortuna possit et quantoc afferat ca¬
sus cognosci potuit. dissipatie ac perterritis hostibus
ut demonstrauimus manus erat nulla: quę paruam
modo causam timoris afferret. Trans Rhenum ad Germa¬
nos fama ꝑuenit. diripi eburones. atq ultro omnec ad
predam euocari. Cogunt equitum duo millia. Sicambri
qui sunt proximi Rheno: a quibus deceptos ex fuga Tencte¬
ros atq Usipetes supra docuimus transeuntes Rhenum
nauibus ratibusq triginta millibus passuum. in fra eu
locum ubi pons erat perfectus presidiumq a caesare re¬
lictum primos eburonum fines adeunt: multos ex fuga
dispersos excipiunt magno pecoris numero. cuius sunt
cupidissimi barbari potiuntur. Inuitati preda longiue
procedunt Non hos palue in bello latrocinisq nator
non silue morantur Quibue in locis sit Caesat ex cap¬
tiuis querunt. profectum longiue reperiunt. omnemq

Expanded text:
Hic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat caHic quantum in bello fortuna possit et quantos adferat casus cognosci potuit. Dissipatis ac perterritis hostibus, ut demonstravimus, manus erat nulla quae parvam modo causam timoris adferret. Trans Rhenum ad Germanos pervenit fama, diripi Eburones atque ultro omnes ad praedam evocari. Cogunt equitum duo milia Sugambri, qui sunt proximi Rheno, a quibus receptos ex fuga Tencteros atque Vsipetes supra docuimus. Transeunt Rhenum navibus ratibusque triginta milibus passuum infra eum locum, ubi pons erat perfectus praesidiumque ab Caesare relictum: primos Eburonum fines adeunt; multos ex fuga dispersos excipiunt, magno pecoris numero, cuius sunt cupidissimi barbari, potiuntur. Invitati praeda longius procedunt. Non hos palus in bello latrociniisque natos, non silvae morantur. Quibus in locis sit Caesar ex captivis quaerunt; profectum longius reperiunt omnemque
Abbreviated transcription (Latin):
continere ad signa manupulos uellent: ut instituta ra¬
cio et conluctudo exercitus Romani postulabat. locus
ipse erat presidio barbaris. neq ex occulto insidiandi et
dispersos circũuemendi singulis deerat audacia et in
ciusmodi difficultatibus. quantum diligentia prouideĩ
poterat prouidebatur: ut potius in nocendo aliquid pre¬
cermitteretur. et si omnium animi ad ulciscendũ arde¬
bant ꝗͣtum aliquo militũ detrimento noceret᷑. Dimit¬
tit ad finitimac ciuitatee nuncios caesar omnes ad se
uocat spe ad diripiendoc Eburones: ut potius in siluio
Gallorum uita ꝗ̃ legionarius miles periclitet᷑. simui
ut magna multitudtne circum fusa. pro tali facinore
stirps ac nomen ciuitatis tollat᷑. Magͥmis numerus ce¬
leriter conuenit. Haec in omnibus eburonum partib
gerebantur. diesq apparebat septimuo quem ad diem
caesar impedimenta legionemq reuerti constituerat

Expanded text:
continere ad signa manipulos vellet, ut instituta racontinere ad signa manipulos vellet, ut instituta ratio et consuetudo exercitus Romani postulabat, locus ipse erat praesidio barbaris, neque ex occulto insidiandi et dispersos circumveniendi singulis deerat audacia. Vt in eiusmodi difficultatibus, quantum diligentia provideri poterat providebatur, ut potius in nocendo aliquid praetermitteretur, etsi omnium animi ad ulciscendum ardebant, quam cum aliquo militum detrimento noceretur. Dimittit ad finitimas civitates nuntios Caesar: omnes ad se vocat spe praedae ad diripiendos Eburones, ut potius in silvis Gallorum vita quam legionarius miles periclitetur, simul ut magna multitudine circumfusa pro tali facinore stirps ac nomen civitatis tollatur. Magnus undique numerus celeriter convenit. Haec in omnibus Eburonum partibus gerebantur, diesque appetebat septimus, quem ad diem Caesar ad impedimenta legionemque reverti constituerat.
Abbreviated transcription (Latin):
consilio exploratisq hostium rationibus. aliud initium belli
capere possent. Erat ut supra de monstrauimus manus cẽta
nulla. non oppidum non presidium quod se armis defen¬
deret. sed in omnes partes dispersa multitudo ubicunq. aut
uallis abdita aut locus siluestris. aut paulus impedita spẽ
presidii aut salutis aliquam impendebat. consederat. Hec
loca in eiuitatibus erant nota. magnamq rei diligentiam
requirebat. non in summa exercitus tuenda. nullum enĩ
poterat uniuersis perterritis ac dispersis periculum acci¬
dere:. sed in singulis militibus conseruandis. Qua tamẽ
ex parte res ad salutem exercitus ꝑtinebat. Nam et prede
cupiditas multos longuis euocabat. et silue incertis occultisq
itineribus confertis adire prohibebant Si negotium confi¬
ci stirpemq hominum sceleratorum interfici uellent.
dimittende plures manus. deducendiq erant milites si

Expanded text:
consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli consilio exploratisque hostium rationibus aliud initium belli capere possint. Erat, ut supra demonstravimus, manus certa nulla, non oppidum, non praesidium, quod se armis defenderet, sed in omnes partes dispersa multitudo. Vbi cuique aut valles abdita aut locus silvestris aut palus impedita spem praesidi aut salutis aliquam offerebat, consederat. Haec loca vicinitatibus erant nota, magnamque res diligentiam requirebat non in summa exercitus tuenda nullum enim poterat universis a perterritis ac dispersis periculum accidere, sed in singulis militibus conservandis; quae tamen ex parte res ad salutem exercitus pertinebat. Nam et praedae cupiditas multos longius evocabat, et silvae incertis occultisque itineribus confertos adire prohibebant. Si negotium confici stirpemque hominum sceleratorum interfici vellet, dimittendae plures manus diducendique erant milites; si
Abbreviated transcription (Latin):
quod superioris ann munitiones integre manebant: ut
militum laborem subleuarer: presidio impedimentis legionẽ
quartam decimam reliquit. Unam ex his tribus: quas prox
conscriptas ex ltalia traduxerat. ei legioni castrisq Q.Tul
lium Ciceronem preficit ducentosq equites attribuit. Par¬
tito exercitu. Titum labienum cum legionibus tribus ad ocea¬
num. uersus eas partes quę Menappios atringunt profi¬
cisci iubet. C. Trebonium cum pari legionum numero ad ea
ad flumen scaldem cum reliquis tribus quod influit in Mo¬
sam extremasq Auermȩ partes ire constituit: quocum pau¬
cis equitibus profectum Ambiotigem audiebat. Discedens post
diem septimum sese reuersurum confirmat: quam ad diem legio¬
ni que in presidio relinquebatur. deberi frumentum sciebat.
Labienum Treboniumq hortatur. si reip. commodo facere pos¬
sint. ad eum diem reuertantur. ut rursus in communicato

Expanded text:
quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut quod superioris anni munitiones integrae manebant, ut militum laborem sublevaret. Praesidio impedimentis legionem quartamdecimam reliquit, unam ex eis tribus, quas proxime conscriptas ex Italia traduxerat. Ei legioni castrisque Quintum Tullium Ciceronem praeficit ducentosque equites attribuit. Partito exercitu Titum Labienum cum legionibus tribus ad Oceanum versus in eas partes quae Menapios attingunt proficisci iubet; Gaium Trebonium cum pari legionum numero ad eam  reliquis tribus ad flumen Scaldem, quod influit in Mosam, extremasque Arduennae partis ire constituit, quo cum paucis equitibus profectum Ambiorigem audiebat. Discedens post diem septimum sese reversurum confirmat; quam ad diem ei legioni quae in praesidio relinquebatur deberi frumentum sciebat. Labienum Treboniumque hortatur, si rei publicae commodo facere possint, ad eum diem revertantur, ut rursus communicato
Abbreviated transcription (Latin):
ge ferre non posset. omnibue precibus detestatus Ambiorigẽ.
qui eius consilii auctor fuisset: taxa cuius magna in Gialłia
Cermaniaq est copia. se exanimauit. Segnicondrus ex ꝯente
et numero qui sunt inter Eburones Treuirosq legatos ad
Caesarem miserunt oratum. ne se in hostium mumero cdu¬
ceret: neue omnium germanorũ qui essent citra Rhenũ¬
causam esse unam iudicaret. nihil se de bello cogitasse nlla
Ambiorigi subsidia misisse. Caesar explorata re questione
captiuorum. si qui ad eos eburones ex fuga conueniesent
ad se ut reducerent imperauit: si ita fecissent fines eoru
se uiolaturum negauit.Tum copiis in tres partes distribu¬
tis impedimenta omnium legionum aduaticam contulit
ld castelli nomen est. hoc fere est in medio eburonum fi¬
nibus: ubi Titurius atq Arunculeius hiemandi cansa cõ¬
federant. Hunc cum reliquis rebus locum probaret: tum

Expanded text:
gae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, gae ferre non posset, omnibus precibus detestatus Ambiorigem, qui eius consilii auctor fuisset, taxo, cuius magna in Gallia Germaniaque copia est, se exanimavit. Segni Condrusique, ex gente et numero Germanorum, qui sunt inter Eburones Treverosque, legatos ad Caesarem miserunt oratum, ne se in hostium numero duceret neve omnium Germanorum, qui essent citra Rhenum, unam esse causam iudicaret: nihil se de bello cogitavisse, nulla Ambiorigi auxilia misisse. Caesar explorata re quaestione captivorum, si qui ad eos Eburones ex fuga convenissent, ad se ut reducerentur, imperavit; si ita fecissent, fines eorum se violaturum negavit. Tum copiis in tres partes distributis impedimenta omnium legionum Aduatucam contulit. Id castelli nomen est. Hoc fere est in mediis Eburonum finibus, ubi Titurius atque Aurunculeius hiemandi causa consederant. Hunc cum reliquis rebus locum probabat, tum
Abbreviated transcription (Latin):
familiaresq eius angusto loco paulisper equitum nostroru
uim sustinuerunt. lis pugnantibus. illum in equm ꝗđa
ex suis intulit: fugientem silue texerunt. Sic ad subeun¬
dum periculum et aduitandum. multum fortuna ualuit
Ambiorix an copias suas iudicio ne conduxerit: quod pre¬
lio dimicandum non existimauit. an tempore exclusus
et repentino equitum aduentu prohibitus. cum reliquũ
exercitum subsequi crederet. dubium est. Sed certe dimissis
ꝑ agros nuncis. sibi quenq consulere iussit: quoru pars
in Atueruam siluam. pars in continentes paluides profugit
Qui proximi oceano fuerunt. hi in siluis se se occultauerrini
quas estus efficere consuerunt. Multi ex suis finibue egressi.
se suaq omia alienissimis crediderunt. Cata uolcus rex
dimidię partis eburonum qui una cum Ambiorige consi¬
lium inierat aetate iam confectus: cum laborem belli aut fu¬

Expanded text:
familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum familiaresque eius angusto in loco paulisper equitum nostrorum vim sustinuerunt. His pugnantibus illum in equum quidam ex suis intulit: fugientem silvae texerunt. Sic et ad subeundum periculum et ad vitandum multum fortuna valuit. Ambiorix copias suas iudicione non conduxerit, quod proelio dimicandum non existimarit, an tempore exclusus et repentino equitum adventu prohibitus, cum reliquum exercitum subsequi crederet, dubium est. Sed certe dimissis per agros nuntiis sibi quemque consulere iussit. Quorum pars in Arduennam silvam, pars in continentes paludes profugit; qui proximi Oceano fuerunt, his insulis sese occultaverunt, quas aestus efficere consuerunt; multi ex suis finibus egressi se suaque omnia alienissimis crediderunt. Catuvolcus, rex dimidiae partis Eburonum, qui una cum Ambiorige consilium inierat, aetate iam confectus, cum laborem aut belli aut fu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignes fieri in castris prohibeat. ne qua ciue aduentus pro¬
cul significatio fiat sese confestim subsequi dicit. Basilius
ut imperatum est. facit celeriter. Contra omnium opinionẽ
confecto itinere. multos in agris opinantes deprehendit. Eo¬
rum inditio ad ipsum Ambiotigem contendit: quo in lo
co paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omn¬
bus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam magno
accidit usu. ut in ipsum incautum etiam atq imparat̾um
inciderer: priusꝗͣ eius aduentus ab hominibus uideretut:
ꝙͣ fama aut mincio afferret᷑. Sic magne fuit fortune om̃ĩ
militari instrumento: quod circum se habebat erepto: rhe¬
dic equisq comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc
quoq factum est quod edificio circumdato silua: ut sunt
fere domicilia Ciallorum. qui uitandi aestus causa. plerunq
siluarum atq fluminum petunt propinquitates. comites

Expanded text:
ut ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus prout ignes in castris fieri prohibeat, ne qua eius adventus procul significatio fiat: sese confestim subsequi dicit. Basilus, ut imperatum est, facit. Celeriter contraque omnium opinionem confecto itinere multos in agris inopinantes deprehendit: eorum indicio ad ipsum Ambiorigem contendit, quo in loco cum paucis equitibus esse dicebatur. Multum cum in omnibus rebus tum in re militari potest fortuna. Nam sicut magno accidit casu ut in ipsum incautum etiam atque imparatum incideret, priusque eius adventus ab omnibus videretur, quam fama ac nuntius adferretur: sic magnae fuit fortunae omni militari instrumento, quod circum se habebat, erepto, raedis equisque comprehensis ipsum effugere mortem. Sed hoc quoque factum est, quod aedificio circumdato silva, ut sunt fere domicilia Gallorum, qui vitandi aestus causa plerumque silvarum atque fluminum petunt propinquitates, comites
Abbreviated transcription (Latin):
pra demonstrauimus minime omnes germati agricui¬
ture student. constituit non progredi longius. Sed ne
omnino moetum barbaris tolleret᷑. atq ut eorum auxilia
tardaret. reducto exercitu partem ultimam pontis que
ripas Ubiorum contingebat in longitudinem pedum
ducentorum rescindit. Atque in exefemo ponte turtim
tabulatorum quattuor constituit: prȩsidiumq cohortiũ
duodecim pontis tuendi causa ponit. magnisq eum locum
munitionibus firmat. Ea loco presidioq. C. Uulcatium Tul¬
lum adulescentem preficit. Ipse cum maturescere frumenta
inciperent ad bellum Ambiorigis profectus ꝑ Aruenam sil¬
uam: que est totius Ciallie maxima atq ab ripis Rheni
fimbusq Treuirorum ad Neruios pertinet. millibusq am¬
plius quingentic in longitudinem patet L. Mimitium ba¬
silium cumꝰ omni equitatu premittit. si quid celeritate iti¬
neris atq opportunitate temporis proficere possit. Monet

Expanded text:
pra demonstravimus, minime omnes Germani agriculpra demonstravimus, minime omnes Germani agriculturae student, constituit non progredi longius; sed, ne omnino metum reditus sui barbaris tolleret atque ut eorum auxilia tardaret, reducto exercitu partem ultimam pontis, quae ripas Vbiorum contingebat, in longitudinem pedum ducentorum rescindit atque in extremo ponte turrim tabulatorum quattuor constituit praesidiumque cohortium duodecim pontis tuendi causa ponit magnisque eum locum munitionibus firmat. Ei loco praesidioque Gaium Volcatium Tullum adulescentem praefecit. Ipse, cum maturescere frumenta inciperent, ad bellum Ambiorigis profectus per Arduennam silvam, quae est totius Galliae maxima atque ab ripis Rheni finibusque Treverorum ad Nervios pertinet milibusque amplius quingentis in longitudinem patet, Lucium Minucium Basilum cum omni equitatu praemittit, si quid celeritate itineris atque opportunitate temporis proficere possit; monet,
Abbreviated transcription (Latin):
clinauerint infirmas arbores pondere affligunt atq una
ipse concidunt. Tertium est genus eorum qui uiri appellã¬
tur. Hi sunt magnitudine paulo infra. elephantes. spe¬
cie et colore et figura chauri Magna uis eorũ et magna
uelocitas. Neq homini. neq fere quam conspexetunt p̾ã¬
cunt: hos studiose foueio factis interficiunt. hoc se labo¬
re durant adulescentes. atq hoc genere uenationis exercẽt
et qui plurimos ex iis interfecetunt. relatis in publieũ
cornubus. quę sint testimonio magnam ferunt laudem
Sed assuescere ad homines et mansueti fieri. ne pãuuli
quidem excepti possunt. Amplitudo cornuum er figur
et species multum nostrorum boum cornibus differs
hec studiose conquisita ad laboris argento circumcludũt
atq in amplissimis epulis pro poculo utuntur. Caelat
posteaꝗͣ per Ubios exploratores comperit. Suenos se se
in siluas recepisse inopiam frumenti ueritus: quod ut su¬

Expanded text:
clinaverunt, infirmas arbores pondere adfligunt atque una clinaverunt, infirmas arbores pondere adfligunt atque una ipsae concidunt. Tertium est genus eorum, qui uri appellantur. Hi sunt magnitudine paulo infra elephantos, specie et colore et figura tauri. Magna vis eorum est et magna velocitas, neque homini neque ferae quam conspexerunt parcunt. Hos studiose foveis captos interficiunt. Hoc se labore durant adulescentes atque hoc genere venationis exercent, et qui plurimos ex his interfecerunt, relatis in publicum cornibus, quae sint testimonio, magnam ferunt laudem. Sed adsuescere ad homines et mansuefieri ne parvuli quidem excepti possunt. Amplitudo cornuum et figura et species multum a nostrorum boum cornibus differt. Haec studiose conquisita ab labris argento circumcludunt atque in amplissimis epulis pro poculis utuntur. Caesar, postquam per Vbios exploratores comperit Suebos sese in silvas recepisse, inopiam frumenti veritus, quod, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
deantur haec sunt. Est bos cerui figura: cuius a media
fronte inter aures unum cornu existit excelsius magisq
directum hic quȩ niobi pota sunt cornibus. ab eius su̾m¬
mo sicut palmę ramiq late diffunduntur. Eadem est foc¬
mine marisq natura. eadem forma magnitudoq cornuum
Sunt item que appellantur Alces. harum est consimitie
capris figura: et uarietas pellium. sed magnitudine paulo
antecedunt. inutilesq sunt cornibus. et crura sine nodix. at¬
ticulisq habent: neq quietis causam procumbunt. neq
si quo afflictȩ casu conciderunt erigere sublenare se se haud
possunt. lis sunt arbores pro cubilibus. addeas se applicant.
Itaq paulum modo ita redinate quietem capiunt: qual
ex uestigis cum est animaduersum a ⁊ enatoribus quo
se recipere consuerunt: omnes eo loco ab tadicibus sub¬
ruunt. aut incidunt arbores: tantum ut summa spẽc
earum stantium relinquatur. Huc cũ se consnetudine te¬

Expanded text:
deantur haec sunt. Est bos cervi figura, cuius a media deantur haec sunt. Est bos cervi figura, cuius a media fronte inter aures unum cornu exsistit excelsius magisque directum his, quae nobis nota sunt, cornibus: ab eius summo sicut palmae ramique late diffunduntur. Eadem est feminae marisque natura, eadem forma magnitudoque cornuum. Sunt item, quae appellantur alces. Harum est consimilis capris figura et varietas pellium, sed magnitudine paulo antecedunt mutilaeque sunt cornibus et crura sine nodis articulisque habent neque quietis causa procumbunt neque, si quo adflictae casu conciderunt, erigere sese aut sublevare possunt. His sunt arbores pro cubilibus: ad eas se applicant atque ita paulum modo reclinatae quietem capiunt. Quarum ex vestigiis cum est animadversum a venatoribus, quo se recipere consuerint, omnes eo loco aut ab radicibus subruunt aut accidunt arbores, tantum ut summa species earum stantium relinquatur. Huc cum se consuetudine re