comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
are magnũ ẽ quod ab occasu.
ex occeano fluit. & inmeri¬
diem uergit. inde ad septentrionẽ
tendit. Q uod inde magnũ appel¬
latur. quia cetera maria incompa¬
ratione eiꝰ minora sunt. Iste ẽ &
medit̾raneus: quia ꝑmediã t̾ram
usq adorientẽ ꝑ fundit᷑. europã.
& affricã. asiamq determinans.
Cuius pͥmȩ partis. sinꝰ qͥ inhispaniis
ꝑfundit᷑ hibicꝰ & balearicus appella-¬
tur. Deinde gallicus qui narbonẽ¬
sem ꝓuintiam alluit. mox ligu¬
sticus qui uixta genuã urbem ẽ
ꝓximus. Post hȩc tyrrenus qui
italiam attingit. quem greci ioni¬
um itali inferum uocant. Beinde
siculus qui asicilia usq adcretam
uadit. Deinde creticus. qui in pan¬
philiam & egiptum ꝑtendit. Inde
hellespontus qui in septentrionẽ
retorquens. an fractib magnis
iuxta grecias & illiricũ mnangusti¬
as septem sta dioꝵ stringitur. quo
xerxes ponte nauib facto ingreciã
comineauit. Ibi ẽ abidos. In dedis¬
fusus ab equore patente rursus

Expanded text:
are Magnum est quod ab occasu ex Oceano fluit et in meridiem vergit, deinde ad septentrionem tendit; quod inde magnum appellatur quia cetera maria in conparatione eius minora sunt. Iste est et Mediterraneus, quia per mediam terram usque ad orientem perfunditur, Europam et Africam Asiamque disterminans. Cuius primae partis sinus, qui in Hispaniis perfunditur, Ibericus et Balearicus appellatur. Deinde Gallicus, qui Narbonensem provinciam adluit. Mox Ligusticus, qui iuxta Genuam urbem est proximus. Post haec Tyrrhenus, qui Italiam adtingit; quem Graeci Ionium, Itali Inferum vocant. Inde Siculus, qui a Sicilia usque ad Cretam vadit. Deinde Creticus, qui in Pamphyliam et Aegyptum pertendit. Deinde Hellespontus, qui in septentrionem retorquens, anfractibus magnis juxta Graecias, et Illyricum in angustias septem stadiorum stringitur, quo Xerxes, ponte navibus facto, in Graeciam commeavit, ibi est Abydos. Inde diffusus aequore patente, rursus
Abbreviated transcription (Latin):
rarus ẽ. nec densitate obtunsus.
s ex utroq temꝑam̃to luce pur¬
puraq refulgens. Hinc autẽ non¬
rutilat equalit̾. Sereno enĩ ꝑspi¬
cuus atq gratꝰ ẽ. nubilo coram
oculis euanescit atq marcessit.
In os missus frigidus ẽ insculpt᷑is
durissimus. nec tamen iniuictꝰ.
Nam adamante scribit᷑ & signat᷑.
Iacinctironta indicus ẽ iacdnctũ
ꝓpe referens. Qui dã autẽ eoꝵ
cristallis similes capillam̃tis int̾¬
currentib obscurant᷑. Ex qͦ etiã
uicio illoꝵ nomen ẽ. Ametistiron¬
tas appellatꝰ quia eiꝰ extremꝰ igni¬
culus ametisti uiolam exit. Ge¬
ledonia ex hirundinũ colore uo¬
cata & duoꝵ ẽ generũ. quarum
una ex altera parte purpurea. &
alia purpurea nigris int̾uenien¬
tib maculis. Cianea scithiȩ gem¬
ma ceruleo coruscans nitore. pur¬
pureo int̾dũ & punctulis int̾ii¬
cantib auratis puluiculis uari¬
ans. Roditis rosea ẽ & ex eo nom̃

Expanded text:
rarus est, nec densitate obtusus, rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento luce purpuraqrutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nom
Abbreviated transcription (Latin):
citur autẽ ininsulis occeani sep¬
tentrionalis. sicut gũmi. densat᷑q
ud cristallũ rigore ut tepore. Ex
ea fiunt decoris gr̃a agrestium
feminarũ monilia. Uocari autẽ
a quibdam arpaga. eo quod at¬
tritu feminarũ accepta caloris
anima. folia paleasq & uestium
simbrias rapiat. sicut magnes
ferrũ. Quocũq modo libia tinguit᷑.
Nam ancuse radice conchilioq
inficiuntur. Ligurius uocatus
quod fiat ex urina lincis bestiȩ¬
tempore indurata. Est autẽ sic̃
& sucinũ fulua. attrahens spũ fo
nter purpureas geminas pͥncipatũ
ametistꝰ indicus tenet. Ametistꝰ
purpureus ẽ ꝑmixtꝰ iuolatio colo¬
re & quasi rose nitore lenit̾ quasdã
flãmulas fundens. Alterũ eiꝰgenꝰ
igneũ. s uni colorẽ habens. Est
autẽ sculpturis facilis. Genera
eiꝰ quinq. Saphirus ceruleus ẽ
cum purpura habens pulueres
ex nominis sui fulgore uocatus.
hic in ethiopia inuenit᷑. ceruleum
colorem habens. Optimus qͥ nec

Expanded text:
citur autem in insulis Oceani sepcitur autem in insulis Oceani septentut crystallum rigore, vel tepore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia, vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod attritu digitorum, accepta caloris anima, folia, paleasque, et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocunque autem modo libeat, tinguitur. Nam anchusae radice conchylioque inficitur. 270 8. Lyncurius vocatus, quod fiat ex urina lyncis bestitempore indurata. Est autem, sicut et succinum, fulva, attrahens spiritu is. 1. Inter purpureas gemmas principatum Amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permisto violaceo colore, et quasi rosae nitore, leniter quasdam flammulas fundens. Alterum ejus genus igneum, sed vini colorem habens. Est autem scalpturis facilis, genera ejus quinque. 2. Saphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres . Hyacinthus ex nominis sui flore vocatur. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
dore & sardo. Constat autẽ tribꝰ
colorib. subt̾ius ingro. medio
candido. suꝑius nueo. Hȩc sola
insignando. nichil cerȩ euellit.
Reppit᷑ autẽ apud indos & arabes
detecta torrentib. Genera eiꝰ qͥnq.
E matites rubore sangͥneꝰ ac ꝓpt̾ea ema¬
tites uocatꝰ. Emat qppe sangͥs ẽ. Gigni
ĩ affrica. De qua ꝓmittunt magi
quidd̃a ad coarguendas barbaroꝵ
insidias. Su cinus quẽ appellant
greci eletron fului cereiq colceis
fert᷑ arboris succus ẽẽ. & obid
sucinũ appellari. Electrũ autẽ
uocari. fabulosa argumentatio
dedit. Namq fetonte fulminis
ictu interempto. sorores eiꝰ luctu
mutatas in arbores ppłos lacri¬
mis electrũ om̃ib annis infun-¬
dere. iuxta eridanũ amnem et
electrũ appellant. qm̃ sol uocita¬
tus sit elector. plurimi poetȩ di¬
xerunt. Cõstat autẽ eum ñ ẽẽ
succũ ppłi. s pmeȩ arboris nam
accensus tede nidore flagrat. Nas¬

Expanded text:
dore et sardo. Constat autem tribus dore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae avellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes detecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur ur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appellant Graeci ἤλεκτρον, fulvi cereique coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus taedae nidore fragrat. Nas
Abbreviated transcription (Latin):
orallius gignitur inmari.
forma ramosus. colore uiri¬
dis. & maxime rubens. uenȩ eius
candide sub aqua & molles. Sub¬
tracte confestim durant᷑ & rubes¬
cunt. tactuq ꝓtinus lapidescunt.
Itaq occupari euelliq retib solet.
aut acri ferram̃to precidi. qua de
causa coralluis uocitat᷑. Quantũ
autẽ apud nos margaretũ indicũ
preciosũ ẽ. tantũ apud indos coral¬
lium. huno magi fulminib resi¬
stere affirmant si credat᷑. Sar¬
dius dicta eo quod reꝑta sit pri-¬
mũ a sardis. hec rubrum habet
colorẽ marmorib prestans.S ed
int̾ geminas uilissima. Genera
eiꝰ. quinq. Onix appellata qd̾
habeat in se ꝑmixtũ candorem
in si militudinẽ unguis humane.
Greci enim unguẽ onicẽ uocant.
Hanc india & arabia gignit. Dis¬
tant autẽ inuicem. Nam indica
ignis colorem ht̃. alb̃ cingentib
ronis. Arabica ẽ nigra cũ candidis
ronis. Genera eiꝰ quinq. Sar¬
donix ex duoꝵ nominũ societate
uocata. Est enim ex omcis can¬

Expanded text:
orallius gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus praestans, sed inter gemmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis can
Abbreviated transcription (Latin):
his habent nature societatẽ. Gi¬
pria ab insula cipro ubi plurima
repꝑitur. Sandaraca in insula ru¬
bri maris toparon nascitur. colore
cinnabari. odore sulphureo. Inue¬
nit᷑ autẽ in aureis & argentariis
metallis. melior quo magis rufa.
quoq magis uirus redolet. qnͣqmͣ
& cerussa si torreat᷑ infornace san¬
daracum facit. unde & color eius
flamineus. Quod si torreat᷑ & eqͣ
parte rubrica ad mixta. sandicem
reddet. Arsenicũ quod latini obco¬
lorem auripigm̃tũ uocant. colligit᷑
in ponto ex auraria matĩa. ubi etiã
sandaricũ optimũ ẽ. qd̾ in aureũ
colorem transit. purũ & fisile gͣcili
uenarũ discursu. Quod uͦ pallidꝰ
aut sandarace simile ẽ deterius
iudicat᷑. Est & terciũ genus squa¬
mosũ. quo miscet᷑ aureus color. uis
eoꝵ ut sandarace s acrior. Ocra
& ipsa minsula rubri maris topa-¬
⁊ion gignitur: ubi & sandaraca.
fit quoq & oera exusta rubrica.
mollis nouis luto circumlitis:

Expanded text:
his habent naturae societatem. Cyhis habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis,
Abbreviated transcription (Latin):
Est autẽ & inder facticios. Nam
sepe fit aut si nopide. aut sandi¬
ce nuxtis. Miniũ pͥmi greci in
ephesioꝵ solo inuenisse tradunt᷑.
Cuius pigmenti hispania ceteris
regionib plus habundat: unde
etiam nomen ꝓͥpͥo flumini dedit.
huiꝰ distillatio argentũ liqͥdum
gignit. Minion autẽ hoc quidã
dicunt ẽẽ cinnabarim. Cinnaba¬
rin a dracone & barro .i. elephan¬
te cognominatũ. Aint enim
draconũ eẽ sanguinẽ. dum im¬
plicant elephantos. Ruunt eñ
belue. & dracones obruunt᷑: quoꝵ
fusus cruor t̾ram inficit. fitq
pigmentũ quicquid solo tinxerit.
Est autẽ pulius coloris rubri.
Prasin .i. creta uiridis & si in aliqͥb
terris ꝓmiscue generet᷑: optima
tantũ inlibia cirenensi. Crissocola
colore prassino ẽ: dicta qđ uena eiꝰ
menia nascit᷑: s ex macedonia. pro¬
babilis uenit. fõditur enĩ ex metal¬
lis exis. Cuiꝰ inuentio argentũ eq̃
indicum ꝓdit. Nam uene eiꝰ cum

Expanded text:
Est autem et inter facticios; nam Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius menia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum
Abbreviated transcription (Latin):
coloꝵ. Unde & nunc pictores pͥus
umbras quasdã & lineas. futurȩ
imaginis ducunt. deinde colorib
complent tenentes ordmnẽ inuente¬
dictos quod calore ignis ł
sole ꝑficiuntur. siue quod mitio
colabantur: ut sũme subtilitatis
existerent. Co a.lores autẽ nas¬
cuntur aut orme. fiunt. Nascunt᷑
ut sinopis. atue rubrica. parito¬
niũ. melinum. fretia. auripigm̃tũ.
ceteri figuntur aut arte aut ꝑmix
Species eius tres. rubra. & minus
rubens: & inter has media Rubͥ¬
ca uocata quod sit rubra. & sangͥ¬
neo ꝓxima. Hec plurimis locis gi¬
gnitur: s optima ponto. Unde &
pigientũ: ex quo & libroꝵ capita
scribunt᷑. Ipsum ẽ & feniceũ ap¬
pellatũ ita eo qd insiria colligat᷑.
inlittorib rubri maris: ubi feni¬
ces in habitant. Aluid ẽ autẽ se¬
ricũ. aliud siricũ. Nam sericum
lana ẽ qmͣ seres mittunt: siricũ
uͦ pigmentũ quod siri fenices in
rubri maris litorib colligunt.

Expanded text:
colorum, unde et nunc pictores prius colorum, unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducunt, deinde coloribus complent, tenentes ordinem inventunt, quod calore ignis, vel sole perficiuntur, sive quod in initio colabantur, ut summae subtilitatis existerent. 2. Colores autem, aut nascuntur, aut fiunt. Nascuntur, ut sinopis, rubrica, paretonium, melinum, eretria, auripigmentum. Caeteri finguntur, aut arte, aut permSpecies ejus tres: rubra, et minus rubens, et inter has media. 4. Rubrica vocata, quod sit rubra, et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto, unde etpigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tum exgipso effigies signa¬
q exprimere. pingiq coloribus.
Plasticen autẽ dictum grece. quod
latine ẽ fingere t̾ra uel gipso
similitudines. Nam & impressa
argilla formã aliqmͣ facere: plastis
ẽ. Unde & ꝓthoplastus dictus ẽ¬
imago expͥmens speciem rei
alicuiꝰ : quȩ dum iusa fuit. ad recor¬
dationẽ mentẽ adducit. Pictura
autẽ dicta: quasi fictura. Est enĩ
imago ficta non ueritas. Hinc et
fucata .i. ficta quodã colore illita.
nil fidei & ueritatis habentia. Uñ
sunt quȩdam picturȩ quȩ corꝑa
ueritatis studio coloris excedunt.¬
& fidem dum augere contendunt
ad mendadiũ ꝓueh unt: sicut qͥ
cimerã tricipitẽ pingunt. ł scillã
hominẽ sursũ. caninis autẽ capitib
cinctam deorsum. Picturã egiptii
ex cogitauerunt. pͥmũ umbras ho¬
minis lineis circunductaᷤ. Itaq¬
initio talis. Scd̃a singulis colorib
postea diuersis. Sicq paulatim
sese ars ipsa distinxit. & inuenit
lumen. atq umbras differentiasq

Expanded text:
tum ex gypso effigies signaque exprimere pingique coloribus. Plastice autem dictum Graece, quod Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla formam aliquam facere plastis est. Unde et protoplastus est dictus imago exprimens speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaqinitio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen, atque umbras, differentiasque
Abbreviated transcription (Latin):
Tessere sunt. quib frum̃toꝵ nu¬
merus designat᷑. Trapedũ. mola
oliuaria. Pelum trabes qua uua
calcata p̃mit᷑. ap̃mendo uocatum.
quasi p̃ssoriũ. Lacus prelũ qͦ p̃mit᷑
oleũ. ut quod liquat᷑. ꝓfluat. quo
abuius ł oluus torquendo oleum
uinũq exigitur. Uerennes auehe
re.i.exportare nominate. Qualos
corbes colaq preloꝵ ꝑquos mustũ
fluit. acolando dictꝰ. Fisclũ. quasi
fisculũ. a colando oleum dictum.
uel quasi fiscella olei.
De instrum̃

Expanded text:
Tessere sunt quibus frumentorum nuTessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata premitur, a premendo vocatum, quasi pressorium. Lacus prelum quo premitur oleum. Lacus, quo liquatus profluat, quo ab uvis vel olivis torquendo oleum vinumque exigitur. Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. De instrum
Abbreviated transcription (Latin):
a radendo t̾rã: aut araritate den¬
tiũ dicta. Ligones quod t̾ram
leuent: quasi leuones. Scuditia
dicta eo quod circa codicem t̾rã
aꝑiat: & qmͣius eiꝰusus in reliqͥs
oꝑib habeatur. nom̃ dñ excodice¬
retinet. Hanc alii generalit̾ fosso¬
riã uocant qd̃ foueã faciat. quasi
fouessoriã. Sarculi sunt autẽ ł
simplices ł bicornes. Pastinatũ
cum. quo semina pangunt᷑. Unde
etiam repastinarie dicte st̃ uineȩ
uet̾es quȩ refodiunt᷑. Cilindrus
lapis ẽ. teres inmodũ colunne: qͥ ã
uolubilitate nom̃ accepit. Dequo
uirgilius. Area cũ pͥmis ingenti
equanda cilindro. & uertenda ma
nu. Cribula genus uehicłi unde
terunt᷑ frum̃ta ⁊ obhoc itauocatũ.
Pala quȩ uentilabrũ uulgo uocat᷑:
auentilandis paleis nominata. for¬
cille dictȩ eo quod his frumenta
cellunt᷑ . ĩ. mouent᷑. Unde & oscilla
dicta: abeo quod cillant᷑: hoc ẽ mo¬
ueantur ora. Nam cillere ẽ mouere.

Expanded text:
a radendo terram, aut a raritate dena radendo terram, aut a raritate dentium dicta. Ligones quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo quod circa codicem terram aperiat: et quamvis eius usus in reliquis operibus habeatur, nomretinet. Hanc alii generaliter fossorium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. Sarculus. Sunt autem vel simplices vel bicornes. Pastinatum cum quo semina panguntur. Unetiam repastinari dictae sunt vineae veteres, quae refodiuntur. 9. Cylindrus, lapis est teres in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingenti aequanda cylindro, Et vertenda manu. 10. Tribula, genus vehiculi, unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatur. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. cille dicte eo, quod his frumenta cillentur, id est moventur. Unde et oscilla dicta, eo quod cilleantur, id est moveantur ora, nam cillere est movere.
Abbreviated transcription (Latin):
sumitq ꝑ detͥm̃ta fulgorẽ. Aratrũ
abarando t̾rã uocatũ. quasi arat̾iũ.
B̾uris ẽ curuam̃tũ aratri: dictum
quasi bosaria quod sit insimilitu¬
dinẽ caude boius. Dentile ẽ arat᷑
pars pͥma: inqua uomer inducit᷑
quasi dens. Cultelli acultura
dicti. eo qd̾ exipsis putationẽ uet̾es
marborib utebant᷑ & uitȩ: priꝰqmͣ
falces fuissẽt reꝑte. falcis ẽ qua
arbores putant᷑ & uites. Dicta aut̃
falcis: quod his pͥmũ milites herbã
filicẽ solebant abscidere. Uñ e ilło.
Pax me certa ducis placidos cur¬
uauit inusus. Agricole nunc sũ
militis ante fui. Falcastrũ asimi¬
litudine falcis nominatũ. Est aut̃
ferram̃tũ curuũ cũ manubrio
longo: addensitatẽ uepͥũ succi-¬
dendũ. Hii & runcones dicti quod
quib uepres secant᷑: aruncando
dicti. Serrula ẽ p̃tenuis lamina
ferri: dentiũ mordacitate resecãs
arbores seu ramos. Rastra quoq

Expanded text:
Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum Sumitque per detrimenta fulgorem. Aratrum ab arando terram vocatum, quasi araterrium. Buris est curvamentum aratri, dictum quasi βοὸς οὐρά, quod sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant abscidere. Unde est illud Mart. 14, 34: Pax me certa ducis placidos curvavit in usus: agriculae nunc sum, militis ante fui. Falcastrum a similitudine falcis vocatum: est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibudicti. Serrula est pretenuis lamina ferri, dentium mordacitate resecans arbores, seu ramos. Rastra quoque, aut
Abbreviated transcription (Latin):
lunt᷑. Forfices. scdm ethimologiã
si a filo dñr. f. ponit᷑ ut forfices que
st̃ sartoꝵ. si apilo .p. ut forpices
quȩ st̃ tonsoꝵ. si ab accipiendo .c.
ut forcipes eoquod formũ capiãt.
que sunt fabroꝵ. formũ enĩ anti¬
sus. Nouacula ẽ inquadã subtili¬
tade tensũ latius ferrũ radendis
pilis acutissimũ p̃ꝑatũ. qd̃ licet
barbȩ segetẽ metat. imp̃ssũ corꝑi
tñ substantiã relĩquit illesam.
Pectinem dici eo quod pexos capil¬
los faciat. atq cõpositos. Calamis¬
trũ acus ẽ que calefacta & adhi-¬
bita calefacit & intorquet capilloᷤ
Uñ & calamistrati appellant᷑. qui
comã torquent. Clauis dicta. qd̵
claudat & aꝑiat. Catenatũ quod
capiendo teneat. Horologia qd̾ ibi
horas legamus: i. colligamꝰ. Est enĩ
insolarus positũ ubi aclauo ꝑlineas
currit umbra: ut qmͣcũq dieĩ horã
ostendat.
De instrum̃tis rusticis.
omer dictus ẽ qd̃ humũ
occulto decrescit uomer inarius:

Expanded text:
. Forfices secundum etymologiam si a filo dicuntur, f ponitur, ut forfices, quae sunt sartorum: si a pilo, p ut forpices, quae sunt tonsorum, si ab accipiendo, c ut forcipes, eo quod formum capiunt, quae sunt fabrorum. Formum enim dixesus. Novacula est in quadam subtilitate tensum latius ferrum radendis pilis acutissimum praeparatum, quod licet barbae segetem metat impressum, corporis tamen substantiam relinquit illaesam. Pectines dici eo quod pexos capillos faciant atque conpositos. Calamistrum acus est quae calefacta et adhibita calefacit et intorquet capillos. Unde et calamistrati appellantur qui comam torquent. Clavis dicta quod claudat et aperiat. Catenatum, quod capiendo teneat. Horologia, quod ibi horas legamus, id est colligamus; est enim in solariis positum, ubi a clavo per lineas currit umbra, ut quamcumque diei horam ostendat. De instrumentis rusticis . Vomer dictus quod vi humum occulto decrescit vomer in arvis.
Abbreviated transcription (Latin):
uocata quod lucẽ interiꝰ habeat
clausã. fit enĩ exitro. incluso int᷑
lumine ut uendi flatus adire non
possint: & adprebendũ lum̃ facile
ubicũq circumferat᷑. Lucubrũ uo¬
catũ quod luceat inumbra. Est mo
modieus. ignis qui solet exdenui
stupa ceraq formari. Pira ẽ que in
modũ are. ex lignis construi solet.
ut ardeat. Pir enĩ ignis ẽ. S pira
ẽ ipsa lignoꝵ congeries cum non¬

Expanded text:
vocatur quod lucem interius habeat vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum quod luceat in umbra; est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyra est quae in modum arae ex lignis construi solet ut ardeat; πῦρ enim ignis dicitur. Sed pyra est ipsa lignorum congeries quum non
Abbreviated transcription (Latin):
Hisposite pinguẽ. nebulã uomue¬
re lucerna. Si enĩ aluce diceretur.¬
non staret uersus. Licinius autẽ
quasi lucinius. Est enĩ cicendela
lucerne. Candelabrũ a candelis di¬
ctum. quasi candelafoꝵ. quod cande¬
lam ferat. Cereus ꝑdiriuationem
reus ignes. Sub ducta luce altera
lux tibi sum. Lacunaria penden¬
tia sunt lumina quasi lucaria. i.
in aere lucendia. funalia dñr que
intra cerã sc̃. dicta afunib qͦs ante
usũ papiri cera curundatos habue
maiores. Unde & funera dñr. fu¬
nalia autẽ greci scolaces dñt: qd̾
sint scolice. hoc mortis ẽ. Hos ro¬
mani funes & funalia nominabãt.
funalia candelabra apud ueteres
extantes stimulos habuerunt ad¬
uncos. quib funiculi cera ł huiꝰ ce¬
modi alimento luminis obliti
ti. funalia dicebant᷑. Lampas flã¬
ma ẽ inuertice lucens: dicta quod
lãbentis motũ ostendere uideat᷑.
fax dicta quod focos faciat: cuius
diminutiuũ facula. Lant̾na inde

Expanded text:
Dispositae pinguem nebulam vomueDispositae pinguem nebulam vomuere lucernae. Si enim a luce diceretur,non staret versus. Lychnus autem quasi lucinius: est enim cicendela lucernae. Candelabrum a candelis dictum, quasi candelaforum, quod candelam ferat. Cereus per derivationem reus ignis: nam subducta luce altera lux tibi sum. Lacunaria pendentia sunt lumina, quasi lucanaria, id est in aere lucentia. Funalia dicuntur quae intra ceram sunt, dicta a funibus quos ante usum papyri cera circumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti ti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde
Abbreviated transcription (Latin):
redditur regib. fiscus autẽ pͥme
positionis ẽ diriuatiuũ ficina: di¬
minuduũ fiscella. Canistrũ fissis
cannis contexit᷑ uñ & nuncupatũ.
Aliigrecũ asserunt. Cistella a co¬
stis excanna. ł ligno quib condexit᷑
nominata. Cophinus ẽ uas exiur¬
curuatis uirgis contexunt᷑. Sporta
uel quod ab sparto fieri solet: uel
exportet aliquid. Sporta absparto
dicta: non absportando. Si quidã
uolunt. Prius enĩ absparto fieri so
De uasis lumaniorum.
bigne colendo & ligna. anti¬
qui appellauerunt focum.
fos enim grece. latine ignis ẽ. Uñ¬
ꝓcreantur cuncta. Et reuera sine
colore nicħ nascitur. ad eo ut de sep¬
tentrione dicat᷑. Sterili ñ quicqmͣ
frigore gignit. Uarro autẽ focos
ait dictos. quod foueant ignes.
Nam ignis ipsa ẽ flãma. Quicquid
autẽ ignem fouet. focus uocatur.
seu ara sit seu aliuid quid. inqͦ ignis
fouetur. Lucerna alicinio dicta.
unde & breius ẽ lu. Ut ꝑsius.

Expanded text:
redditur regibus. Fiscus autem primae redditur regibus. Fiscus autem primae positionis est, derivativum fiscina, diminutivum fiscella. Canistrum fissis cannis contexitur, unde et nuncupatum: alii Graecum adserunt. Cistella a costis ex canna vel ligno, quibus contexitur, nominata. Cophinus est vas ex vircurvatis virgis contexuntur. Sporta, vel quod ex sparto fieri solet, vel quod exportet aliquid.  Sporta a sparto dicta, non ab exportando sicut quidam volunt. Prius enim de sparto fiebant. De vasis luminariorum. 1. Ab igne colendo culinam antiqui appellaverunt focum. Focus, quia φῶς Graece, Latine ignis est, undprocreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gigni. 506 Varro autem focos ait dictos, quod foveant ignes, nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud, in quo ignis fovetUnde et brevis est lu, ut Persius:
Abbreviated transcription (Latin):
lingua ꝑsarũ thesaurus: filation¬
grece. custodia int̾pretat᷑. Archa di¬
cta quod arceat uisũ. atq ꝓhibeat.¬
hinc & archiuũ. hinc & archanum.
.i. secretũ. unde cet̾i arcent᷑. Cibutũ
grecũ nom̃ ẽ quod nos archã dicimꝰ.
Loculus ad aliquid ponendũ int̾ra
factus ẽ locus: seu aduestes uel
pecuniã custodiendã. Uñ & ꝑ dimi¬
nutionẽ dr. Moratia. quasi modicia.
Unde & modicũ.⁊. ꝓ.d. sicut solent
itali dicere. horie ꝓhodie. Scrinia
sundiuasa: inquib seruant᷑ libri
ł chesauri. Unde apud romanos
sago dictus quod eo consuto efficia¬
tur. quasi sagus. Marsupiũ. sac
in latinũ paulo inflectunt᷑. ꝓpder
romanũ eloquiũ. Sistarchie nau¬
tarũ sunt: ab eo quod sute sunt.
In uolucrũ dictũ. quod aliquid in
se teneat. inuolutũ. fiscus. saccul
ẽ publicus: unde &. ficelle. & fisci¬
ne dñr. hunc ħnt exactores. &. in
eo mittunt debitum publicũ. qd̾

Expanded text:
lingua Persarum thesaurum, lingua Persarum thesaurum, grece custodia interpretatur. Arca dicta, quod arceat visum, atqHinc et arcivum, hinc et arcanum, id est secretum, unde ceteri arcentur. Cibutum Graecum nomen est, quod nos arcam dicimus. Loculus ad aliquid ponendum in terra factus locus, seu ad vestes vel pecuniam custodiendam; unde et per diminutionem dicitur. Mozicia, quasi modicia, unde et modicum; Z pro D, sicut solent Itali dicere ozie pro hodie. sunt vasa, in quibus servantur libri vel thesauri. Unde apud Romanos sago dictus, quod eo consuto efficiatur quasi sagus. Marsuppium saccin Latinum paulo inflectuntur propter Romanum eloquium. Sitarciae nautarum sunt, ab eo quod sutae sunt. Involucrum dictum quod aliquid in se teneat involutum. Fiscus sacculus est publicus, unde et fiscellae et fiscinae dicuntur: hunc habent exactores, et in eo mittunt debitum publicum quod
Abbreviated transcription (Latin):
coquendi causa parata: co
mͥ excocta ẽ. om̃is miscdĩa. Olla di¬
cta ꝓ eo quod ebulliat in ea aqua.
igne subiecto: ut altius uapor emit¬
tadur. Unde & bulla dr̃: que in aqͣ
uenti intus spu substentat᷑. Padella
quasi patula. Olla ẽ enĩoris pa-¬
tendiorib. Cacab & cacauma a
sono feruoris cõnominant᷑. Hec &¬
ingrecis & inlatinis communia¬
noĩa ħnt. s & utrũ latini agrecis.
an greci alatinis hȩc uocabula mu¬
tuassent incertum ẽ. Lebete eneȩ
sunt greco sermone uocate. Sunt
enim olle minores musu coqͤndi
parate. Sartago abstrepttu soni
uocata. quando ardet mnea oleum.
Cripedes appellate quod trib pedi¬
b constent. Has greci tripodas
uocant. Mola a si rotunditate uo¬
cata: ut mala pomoꝵ. Sic & greci.¬
malon. C ribrum quodibi currat
frumentũ: quasi currifrũ. Rota¬
bulũ dictũ aꝓruendo stercora. siue
plo ea quȩ adindigentiã pauꝑm
mitunt᷑. Compositũ ẽ autẽ nomen
de lingua ꝑsi ca & greca. Gara enĩ

Expanded text:
coquendi causa parata cocumihi excocta est omnis misericordia. Olla dicta pro eo quod ebulliat in ea aqua igni subiecto, ut altius vapor emittitur. Unde et bulla dicitur, quae in aqua venti intus spiritu sustentatur. Patella quasi patula; olla est enim oris patentioribus. Caccabus et cucuma a sono fervoris cognominantur. Haec in Graecis nomina habent: sed utrum Latini a Graecis, an Graeci a Latinis haec vocabula mutuarint, incertum est. Lebetes aenea vasa sunt Graeco sermone vocatae; sunt enim ollae minores in usum coquendi paratae. Sartago ab strepitu sonus vocata quando ardet in ea oleum. Tripedes appellatae quod tribus pedibus constent: has Graeci tripodas vacant. Mola a sui rotunditate vocata, ut mala pomorum: sic et Graeci. Cribrum, quod ibi currat frumentum, quasi currifrum. Rutabulum dictum a proruendo stercora, sive plo ea quae ad indigentiam pauperum mittuntur. Compositum est autem nomen de lingua Persa et Graeca; gaza enim
Abbreviated transcription (Latin):
partui adhibeant᷑. quasi cinabula.¬
Nam cine ẽ grece. geniti ł enixi.¬
hec sepe abuisiue ꝓ infantiũ nutri¬
mento ponunt᷑. Feretrũ dr eo quod¬
in eo mortui deferuntur: & ẽ geũ
capłs dr quod supra capita homi¬
nũ ferat᷑. Sic plautꝰ ait. Capłaris¬
la que lectis parius ł sellis ab as¬
censu apponunt᷑. Scabellũ autẽ:
scabellũ. Nam & alii dixert̃ sub¬
pedaneũ. quod subpedib sit. Scan¬
silia gradus sunt ubi honorati in
sedib sedent. Sedes dicte : qm̃ ap̃
ueteres romanos non erat usus ac¬
cumbendi. Unde & consedere di¬
cebantur. Postea ut ait uarro deui¬
ta ppłt romant uiri discumbere
ceꝑunt: mulieres sedere: quia
cubitus. Sedes singulari num̃o
Item thronũ greci dñt: nos soliũ.
Subsolia uͦ: ceteroꝵ cathedre doc¬
toꝵ. Soliũ in quo reges sedent ꝓpt̾
tudelã corꝑis sui scđ̃m quosdã aso¬
lididate dictũ. quasi solidũ. scom
alios ꝑ antisticon quasi solidũ

Expanded text:
partui adhibeantur, quasi cpartui adhibeantur, quasi cNam cuein est Graece eniti: haec saepe abusive pro infantum nutrimento ponuntur. Feretrum din eo mortui deferantur; et est Gracapulus dicitur, quod super capita hominum feratur. Sic Plautus ait Mila, que iectis parvis vel sellis ob ascensum apponuntur: scabellum autem scabellum, et alii dixerunt suppedaneum, quod sub pedibus sit. Scansilia, gradus sunt, ubi honorati in sedibus haerent. 9. Sedes dictae, quod apud veteres Romanos non erat usus accubendi, unde et considere dicebantur. Postea, ut Varro ait de Vita populi Romani: Viri discumbere erunt, mulieres sedere, quia cubitus. Sedis singulari numero Item thronum Graeci dicunt; nos solium. Subsellia vero ceterorum, cathedrae doctorum. Solium, in quo reges sedent propter tutelam corporis sui, secundum quosdam a soliditate dictum, quasi solidum; secundum alios per antistic
Abbreviated transcription (Latin):
dr. Unde & lucifer grece. fosforos
appellat᷑.¬
ppellat᷑. De lecticis & sellis.
ectice a lectis herb̃ uo¬
cate. Stratus abst̾ñendo. dictus:
quasi storiatus. In his solis antiqͥ
addormiendũ accubabant. ñdũ
laneis stramentis reꝑtis. Storia.
quod sit t̾ra strata. C ama ẽ breius
& circa terrã. Greci enĩcami. bre¬
ue dñt. Cubile ẽ cubandi locus.
Grabatũ grecũ ẽ. B aionola ẽ lectꝰ
qui initinere bauilat᷑: abauilan
do .i. deportando. P uluinar lectꝰ
diuitum ẽ. Unde & puluillus.
Spinge sunt inquib sunt spin¬
gate effigies: quas nos grifos di¬
cimus. P unicani. lecti paru &
humiles primũ a cartagine ad¬
uecti: & inde nominati. Lectice
siue plutei lecti dequib salustius
ꝓlectis lecticis utebatur. Sponda
audẽ exterior pars lecti: pluteus
interior. G eniales lecti ꝓͥpe sunt.
qui sternunt᷑ puellis nubentibus.
Dicti autẽ genales agenerandis
lib̃is. Cunabula sunt lectunqͥb
infantes iacere consuert᷑. dicta qd̾

Expanded text:
r. Unde et Lucifer Graece Φωσφόρος appellatur. De lecticis et sellis . Lecticae a lectis herbis vocatae. Stratus ab sternendo dictus, quasi storiatus. In his solis antiqui ad dormiendum adcubabant, nondum laneis stramentis repertis. Storia, quod sit terra strata. Cama est brevis et circa terram; Graeci enim χαμαὶ breve dicunt. Cubile est cubandi locus. Grabatum Graecum est. Baianula est lectus qui in itinere baiolatur, a baiolando, id est deportando. Pulvinar lectus divitum est: inde et pulvillus. Spingae sunt in quibus sunt spingatae effigies, quos nos gryphos dicimus. Punicani lecti parvi et humiles primum a Cartagine advecti, et inde nominati. Lecticae, sive plutei lecti. De quo Rutilius torum ipse pro lectis lecticis utebatur.' Sponda autem exterior pars lecti, pluteus interior. Geniales lecti proprie sunt qui sternuntur puellis nubentibus; dicti autem a generandis liberis. Cunabula sunt lectuli in quibus infantes iacere consuerunt, dicta quod
Abbreviated transcription (Latin):
ru ꝑforũ uehebant᷑. quib sedentes
iura dicere solebant: acurrucur¬
rules. selle sunt nominate. Tripo¬
des scabelli sunt habentes tres
pedes. S & candelabra tripoda st̃.
xaꝵdictũ. Unde & currus dic¬
ti quod rotas habere uidentur.
dum arota uocatũ. Reda genꝰ¬
ẽ uehiculi. quatuor rotarũ. has
rotas. Carpentũ ponpaticũ uehi¬
culi genus ẽ. quasicarrũ ponpati¬
cum. Plaustrũ uehiculũ duarũ
rotarũ quib onera deferuntur.
& dictũ plaustrũ quia uoluitur.
quasi diceret pilastrũ. Taracuti¬
um uehiculũ altissimarũ rotaꝵ:
quasi carrũ accutũ. Capsus car¬
ruca undiq condecta: quasi cap¬
sa. Pilemptũ ł pretoriũ contecta.
iiͦIͦI. rotarũ uehicula: quib matͦne
calones atq caballi pascendi dedu¬
cenda pretoria. Erant autẽ antea
pilempta ueneti coloris. ñ ut sunt
nunc rosati: quib nisi caste matͦne
uti ñ poterant. sicut nec uittis. Ba¬
aculus abaco reꝑtore sħnt᷑¬
uitis fert᷑ inuentus: in quo

Expanded text:
 eos vehebantur, quibus sedentes dicere jura solebant, a curru curules sellae sunt nominatae. 22. Tripodes, scamnelli sunt, habentes tres pedes, sed et candelabra tripoda sunt,rotarum dictum, unde et currus dicti, quod rotas habere videntur. dum a rota vocatum. 2. Rheda, genus vehiculi quatuor rotarum. rotas. Carpentum pompaticum vehiculi genus est, quasi carrum pompaticum. Plaustrum vehiculum duarum rotarum quo onera deferuntur: et dictum plaustrum, quia volvitur, quasi diceret pilastrum. Caracutium vehiculum altissimarum rotarum, quasi carrum acutum. Capsus carruca undique contecta, quasi capsa. Pilentum vel petorritum contecta quattuor rotarum vehicula, quibus matronae calones atque caballi pascendi, ducenda petorrita. Erant autem antea pilenta veneti coloris, non, ut nunc sunt, russati; quibus nisi castae matronae uti non poterant, sicut nec vittis. Baaculus, a Baccho repertore vitis fertur inventus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sit: p̃ nimio motu suȩ conu̾si
oñis ampliꝰ incalescit. Cuiꝰ ignem di¬
cunt phylosophi aqua nutriri. &
ex contrario elem̃to uircutem lumi¬
nis & caloris acciꝑe. unde uidemꝰ
eũ sepius madidũ atq rorantem.

Expanded text:
sit, prae nimio motu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere, unde videmus eum saepius madidum atque rorantem.
Abbreviated transcription (Latin):
bologia. ambigua dictio. quȩ fit aut
ꝑ casũ accusatiuũ: ut illud respon¬
sum apollinis ad pyrrum. Aio te acida
romanos uincere posse. In quo ñ est
certũ: quẽ in ipso uersu monstrauit
ẽe uictorem. Fit & ꝑ incertam distin¬
ctionem: ut bellũ ingens geret yta¬
lia. Incerta distinctio ẽ: utrũ bellũ
ingens an ingens ytalia. Fit oe ꝑ cõ¬
mune uerbũ: ut depcatur cato
calumpniat᷑ cicero: p̾stolatur brutꝰ:
dedignat᷑ antonius. Nec ostendit᷑
in hac ambiguitate. utrum ipsi a¬
lios. an alii ipsos depcati sunt: aut
uno nomine multa significant᷑.
ut acies: & ñ addas aut ferri. aut
ocłorum. aut militum

Expanded text:
bolia, Ambigua dictio; quae fit, aut bolia, Ambigua dictio; quae fit, aut per casum accusativum, ut illud responsum Apollinis ad Pyrrhum: Aio te, Aeacida, Romanos vincere posse. In quo non est certum quem in ipso versu monstraverit esse victorem. 14. Fit et per incertam distinctionem, ut, bellum ingens geret Italia. Incerta distinctio, utrum bellum ingens, an ingens Italia. 15. Fit, et per commune verbum, deprecatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt, aut miam, quando uno nomine multa significantur, ut acies, et non addas, aut ferri, aut oculorum, aut militum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: quȩ in eloquio cauere
debemꝰ. Sunt autẽ hȩc: barbaris¬
mus. soloecismꝰ. acirologia. cacen¬
faton & reliqua. Harbarismꝰ
timenti. Propͥum ẽ autem timenti. for
ꝓprium ẽ graminosũ dicere campũ:
ñ gramineũ. Cacenfaton ẽ: dictio
obscena. una uł incomposite sonans.
positio ab ea sillaba inciꝑe: qua
suꝑior. finierat. Pleonasmos. ad
Perissologia. adiectio plurimorũ
uere. quã ñ mori. Nacrologia.
longiloqͥum. res ñ necessarias cõ¬
pace. retro unde uenerant domũ
reu̾si sunt.Iautologia ẽ. idem¬
seruant. si uescit᷑ aura etherea. neq
adhuc crudelibꝰ occuꝑat umbris.
Totũ enim qͦd repetitur una res est:
sed crebro sermone enunciata.
Eclypsis ẽ defectus dictionis. in qͦ
necessaria uerba desunt: ut cui
pharetra ex auro. deest enĩ erat.
Iapinosis ẽ humilitas. statũ rei¬
magne dictis infirmans: ut appa¬
rent rari nantes in gurgite uasto.¬
uiciosa compositio uerboꝵ: ut uersaq
iuiuencũ terga fatigamꝰ hasta. Anfi¬

Expanded text:
tur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacenphaton, et reliqua. Barbarismus timenti. Proprium est autem timenti formiProprium est 'graminosum' dicere campum, non 'gramineum'. Cacemphaton dictio obscena vel inconposite sonans. positio ab ea syllaba incipere, qua superior finierat. Pleonasmos adiPerissologia adiectio plurimorum vere quam non mori. Macrologia longiloquium, res non necessarias conpace retro unde venerant domum reversi sunt'. Tautologia, idemservant, si vescitur aura, aetherea, neque adhuc crudelibus occubat umbris. Totum enim quod repetitur una res est, sed crebro sermone annuntiata 10. Eclipsis est defectus dictionis, in quo necessaria verba desunt, ut, cui pharetra ex auro; deest enim erat. 11. Tapinosis est humilitas statum magnae rei dictis infirmans, ut: Apparent rari nantes in gurgite vasto.Vitiosa compositio: ut, versaque juvencum terga fatigamus hasta. 13. Amphi
Abbreviated transcription (Latin):
alium unũ qui media pars ẽ duoꝵ¬
continent in se tres. & aliũ unũ
qui ẽ tertia pars triũ. Iterũ qͥnque
ad quatuor. aũ comꝑati fuerint.
habent in se quat̾narium nume¬
rum. & aliũ unũ qui pars qrͣta¬

Expanded text:
alium unum, qui media pars est duoalium unum, qui media pars est duocontinent in se tres et alium unum, qui est tertia pars trium. Item V ad IV dum comparati fuerint habent in se quaternarium numerum, et alium unu
Abbreviated transcription (Latin):
rus ẽ. qui habet in se illũ minorẽ
numerũ ad quem comꝑatur. & ali¬
quid plus. ut uerbi gr̃a. quinariꝰ
numerus trinario numero fortior
est. eo qd̾ habet quin ariꝰ numerus
in se ternariũ numerũ. & alias par¬
tes eiꝰ duas. & reliqui dales. M mor
numerus ẽ. qui continetur a ma¬
iori. ad quẽ comꝑatur cũ aliqua
parde sui. ut ternariꝰ ad quina¬
rium continetur ab eo. cũ duabꝰ
partibꝰ suuis. Multiplex numerꝰ
est qui habet in se minorem nu¬
merũ bis aut ter aut quãt aut
multiplicit̾. ut uerbi gr̃a duo
ad unũ. dum comꝑati fuerint:
quadruplex & reliqui. Contra suibmul¬
tiplex numerus ẽ. qui initra multiplicẽ
continetur: bis aut ter aut quãt aut
multiplicit̃ ut uerbi gr̃a: unꝰ a duobꝰ
bis continetur. a trib ter. a quatuor.
multiplictt̃. Suꝑparticłaris numerꝰ
ẽ. dum fortior uitra se continet infe
similit & unã partem eiꝰ. ut uerbi
ruit. continent intra se duo. &

Expanded text:
rus est qui habet in se illum minorem rus est qui habet in se illum minorem numerum, ad quem comparatur, et aliquid plus, ut uerbi gratia quinarius numerus trinario numero fortior est, eo qin se trinarium numerum et alias partes eius duas, et reliqui tales. Minor numerus est, qui continetur a maiori, ad quem conparatur, cum aliqua parte sui, ut ternarius ad quinarium. Continetur enim ab eo cum duabus et reliqui tales. Multiplex numerus est qui habet in se minorem numerum bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter, ut, verbi gratia, duo ad unum, dum comparati fuerint, quadruplex, reliqui contra. Submultiplex numerus est qui intra multiplicem continetur bis, aut ter, aut quater, aut multipliciter, verbi gratia, unum a duobus bis continetur, a tribus ter, a quatuor multipliciter. Superparticularis numerus est, dum fortior continesimiliter et unam partem ejus. 7. Verbi rint continent intra se duos et
Abbreviated transcription (Latin):
Alii enĩ sunt equales ut duo: alii in¬
quid: duuditur sic. Alii sunt maio¬
uiduntur sic. Multiplices. suꝑpar¬
ticulares. suꝑ partientes. Nultiplices.
suꝑparticulares. multiplices. suppar¬
tientes. Ainores duidunt᷑ sic Submul¬
tiplices. sub suꝑ particulares. sub suꝑ¬
partientes. submultiplices. subsuper¬
particulares. submultiplices. subsuꝑ¬
partientes ẜ se numerus ẽ. qui sine rela¬
quinque ad sex: & ceteri similes. Ad
aliquid numerus ẽ. qui relatiue ad
alios comꝑatur. ut uerbi gr̃a quatu¬
or add duo dum comꝑatus fuerit du¬
plex dicitur. & multiplex. sex ad tria.
iterũ tria ad unũ: triplex. sex ad duo.
meri dicuntur. qui scdm quantitatẽ
equales sunt. ut uerbi gr̃a duo ad
duos tres ad tria. decẽ ad decem
centũ ad centũ In equales numeri
sunt. qui ad inuicem comꝑati in¬
equalitatẽ demonstrant. ut tres
liter maior minori aut minor
maiori. huiꝰmodi dũ comꝑatus fu¬
erit. in equalis dicit᷑. Maior nume¬

Expanded text:
alii enim sunt aequales, alii inviditur sic: alii sunt maioviduntur sic: multiplices, superparticulares, superpartientes, multiplices superparticulares, multiplices superpartientes. Minores dividuntur sic: submultiplices, subsuperparticulares, subsupartientes, submultiplices subsuperparticulares, submultiplices subsuperpartientes. 2. Per se numerus est qui sine rela, IV, V, VI, et caeteri similes. Ad aliquid est numerus qui relative ad alios comparatur: verbi gratia, quatuor ad II dum comparatus fuerit duplex dicitur et multiplex; sex ad III, iterum tres ad I triplex, sex ad II, meri dicuntur, qui secundum quantitatem aequales sunt, ut, verbi gratia, duo ad duo, tres ad tres, decem ad decem, centum ad centum, etc. Inaequales numeri sunt qui ad invicem comparati inaequalitatem demonstrant, ut tres liter maior minori aut minor maiori huiusmodi dum comparatus fuerit, inaequalis dicitur. Maior nume
Abbreviated transcription (Latin):
se bis nouem cũ aliis trib partib
eꝰ S ubmultiplex suꝑportionalis
numerus ẽ. qui dũ ad fortiorem sibi
comꝑatus fuerit. continet᷑ ab eo mul¬
tiplicit̃ cũ aliquib partib suis: ut
uerbi gr̃a tres ad octo continent᷑ bis.
cũ duab partib suis. uͦii. ad unde¬

Expanded text:
se bis VIII cum aliis tribus partibus eius. Submultiplex superpartionalis numerus est qui, dum ad fortiorem sibi comparatus fuerit, continetur ab eo multipliciter cum aliquibus partibus suis, ut uerbi gratia III ad VIII continentur bis cum duabus partibus suis; IIII ad
Abbreviated transcription (Latin):
ceteri dales Suꝑ partiens numerꝰ
est qui in se inferiorem numerũ
totũ continet. & suꝑ hoc alteras
partes eiꝰ duas. aut tres. aut qua¬
ꝑati fuerint. habet in se quinariꝰ
numerus t̾narium. Et suꝑ hoc
alias partes eiꝰ duas septem ad
quatuor. dũ comꝑati fuerint.
habent in se quatuor & alias treˢ
comꝑati fuerint habent in se qͥn¬
que & alias. iiͦui. partes eiꝰ. Sub

Expanded text:
ceteri. Superpartiens numerus est qui in se inferiorem numerum totum continet, et super hoc alteras partes eius duas aut III aut parati fuerint, habenumerus ternarium, et super hoc alias partes ejus duas; VII ad IV dum comparati fuerint, habent in se quatuor, et alias tres comparati fuerint habent in se quinque, et alias qu
Abbreviated transcription (Latin):
tib suis. Sub suꝑ particularis nume¬
rus est minor qui continetur in for¬
tiore numero cũ aliqua parte sua.
aut media. aut t̾cia. aut quarta. aut
est. qui dũ comꝑatus ad inferiorẽ¬
sibi numerũ fuerit. continet in se
totũ inferiorem numerũ multipli¬
citer cũ aliqua parte eiꝰ ut uerbi
gr̃a. quinque ad duo dũ comꝑati
fuerint: continent in se bis binos
& unã partem eiꝰ. Nouem ad. itͣii.
dũ comꝑati fuerint. continent in
se bis quat̾nos. & unã partem eiꝰ.
Sub multiplex suꝑ particulariꝰ nu¬
merus ẽ. qui dum comꝑatus fu¬
erit ad inferiorem sibi numerum
continet eũ multiplicit̃ cũ aliis
tres dum comꝑati fuerint. conti¬
nent in se bis t̾nos. cũ aliis duab
duodecim dũ comꝑati fuerint. con¬
tinent intra se bis senos cũ aliis¬

Expanded text:
tales. Subsuperparticularis numerus est minor, qui continetur in fortiore numero cum alia una parte sua aut media aut tertia aut quarta aut estsibi numerum fuerit, continet in se totum inferiorem numerum multipliciter cum aliqua parte ejus, ut, verbi gratia, quinque ad duos dum comparati fuerint, continent in se bis bini cum una parte eius; VIIII ad IIII dum comparati fuerint, continent in se bis quaterni et unam partem eus. Submultiplex superparticularis numerus est qui, dum ad fs ad inferiorem sibi numerum fuerit, continet eum multipliciter cum aliis III dum comparati fuerint continent in se bis ternos, cum aliis duabus VI dum comparati fuerint continent in