comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis preliis eruebant: ad ministerium templi dei
dño consecrabant Et omnes popłi gaudebant
cum mulieribꝰ et uirginibus et uiuenibꝰ. in organiᷤᷤ
et citharis. Omnis popłs dei. de ꝑcepta uictoria gau¬
det: cum uniuersa membra xꝑi. in fine mundi de
triumpho antiqui hostis pleniter exultant: Iunc¬
q in organis et citharis laudes dei resonant. quan¬
do et uoce iubilationis et concordi modulatione
ꝑfecte uite. omnipotenti dño laudes ꝑpetualit̃
decantant: Tunc et uidith nr̃a. canticum nouũ
cantat dño: quando de corruptione uel lesione
hostium. nichil ultra ueretur De quo consequen¬
ter scribitur Tiinc cantauit canticum hoc
dño uidith. dicens Iudith hoc est confitens et lau¬
dans. tunc canticũ canit dño: quando sc̃a eccła
sponsa uidelicet summi regis. post ꝑactũ bellum
p̃sentis uite quo contra diabolũ atq hosteᷤ spiritaleᷤᷤ
confligebat. pro triumpho atq ereptione sua dno

Expanded text:
sis praeliis eruebant ad ministerium templi Dei sis praeliis eruebant ad ministerium templi Dei Domino consecrabant. 29«Et omnes populi gaudebant cum mulieribus et virginibus et iuvenibus in organis et cytharis». Omnis populus Dei de percepta victoria gaudet cum universa membra Christi, in fine mundi, de triumpho antiqui hostis pleniter exultant. 30 Tuncque «in organis et cytharis» laudes Dei resonant quando et voce iubilationis et concordi modulatione perfectae vitae omnipotenti Domino laudes perpetualiter decantant. Tunc et Iudith nostra canticum novum cantat Domino quando de corruptione vel laesione hostium nihil ultra veretur; de quo consequenter scribitur: XVI 1 «Tunc cantavit canticum hoc Domino Iudith dicens».Iudith, hoc est confitens et laudans, «tunc canticum canit Domino» quando sancta ecclesia, sponsa videlicet summi Regis, post peractum bellum praesentis vitae, quo contra diabolum atque hostes spiritales confligebat, pro triumpho atque ereptione sua Domino
Abbreviated transcription (Latin):
suppellectili : et tradita sunt illi omnia a populo
Quid est qđ dicit. uniuersa que peculiaria fuerunt
holofernis popłm dedisse iudith: nisi qđ quiq fi¬
delium qui militiam xp̃i gerunt. quicquid ab
hostium principatu uel proprietate rapiunt.
totum ad laudem et studium sc̃e matris cõmuniter
deputant ȩccłȩ. et adornatũ eius spiritalem confer¬
re festinant.: ut ipsa in auro sapientiȩ fulgeat. in ni¬
tore eloquentiȩ resplendeat. In gemmis preciosis
uirtutum radiet. et ornamentis uariarum disci
plinarum induatur Totum enĩ quodde bonis
rebus possessor iniquus iniuste possidebat: hoc ip¬
sarite ad suum adtrahit decorem: Unde et inexo¬
do popłs dei ab egypto recedens.thesauris egypti¬
oꝵ onustus ualde incedebat: atq ad culturam dei
tabernaculiq eius constructionẽ. in desertũ secũ
asportabat Sic et dauid rex ac ceteri reges iusti sub
ueteri testamento que ab hostium manibus diuer¬

Expanded text:
supellectili, et tradita sunt illi omnia a populo. supellectili, et tradita sunt illi omnia a populo. » Quid est quod dicit universa, quae peculiaria fuerunt Holofernis, populum dedisse Judith; nisi quod quique fidelium, qui militiam Christi gerunt, quidquid ab hostium principatu vel proprietate capiunt, totum ad laudem et studium sanctae matris communiter deputant Ecclesiae, et ad ornatum ejus spiritualem conferre festinant, ut ipsa in auro sapientiae fulgeat, in nitore eloquentiae resplendeat, in gemmis pretiosis virtutum radiet, et ornamentis variarum disciplinarum induatur? Totum enim quod de bonis rebus possessor iniquus iniuste possidebat, hoc ipsa rite ad suum adtrahit decorem. 28 Unde et in Exodo populus Dei ab Aegypto recedens thesauris Aegyptiorum onustus valde incedebat, atque ad culturam Dei tabernaculique eius constructionem in desertum secum asportabat. Sic et David rex ac ceteri reges iusti sub Vetere Testamento, quae ab hostium manibus diver
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem diuina precepta seruando de hoste tri¬
umphans colligit spolia eius: ac spiritalem assyri¬
um sua suppellectili uastando depredat Et meri¬
to: quia fiducialiter regem suum obsequendo. uic¬
tor ubiq et fortis exstat in prelio De quo scriptũ ẽ:
Dñs fortis dñs potens in prelio Et in euangłica para¬
bola ipsa ueritas narrat. quod fortis cum armatꝰ
custodit atrium suum. in pace sunt ea que possidet
Si autem fortior illo super ueniens uicerit eum: uni
uersa arma eius aufert in quibꝰ confidebat. et spo¬
lia eius distribuet: Hinc et insalomone de forte
muliere predicatur. qđ̾ confidat in eam coruiri
sui. et spoliis non indigeat: quia accinxit fortitudi¬
ne lumbos suos. et roborauit brachium suum for¬
titudo et decor. indumentum eius: et ridebit in die
nouissimo Porro autem uniuersa que holofernis
peculiaria fuisse probata sunt. dederunt iuidith.
in auro et argento et uestibus & gemiis & omni

Expanded text:
caritatem divina praecepta servando de hoste tricaritatem divina praecepta servando de hoste triumphans «colligit spolia» eius, ac spiritalem Assyrium sua suppellectili vastando depraedat. Et merito, quia fiducialiter regem suum obsequendo victor ubique et fortis exstat in praelio, de quo scriptum est: «Dominus fortis, Dominus potens in praelio». 23 Et in evangelica parabola ipsa Veritas narrat quod «fortis cum armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet; si autem fortior illo superveniens vicerit versa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . » Hinc et in Salomone de forte muliere praedicatur, quod « confidat in eo cor viri sui, et spoliis non indigeat, quia accinxit fortitudine lumbos suos, et roboravit brachium suum, fortitudo et decor indumentum ejus, et ridebit in die novissimo . » « Porro autem universa, quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt, dederunt Judith in auro et argento, et vestibus et gemmis, et omni
Abbreviated transcription (Latin):
ad cęlestem ꝑtinet ciuitatem dei. et societatem
atq beatitudinẽ scõrũ angłoꝵ: Que fecit uiri¬
liter: contra mundi confligens principatũ. con¬
tempnendo minas et ꝑsecutiones hostium Cas¬
titatem amauit: quia sinceritatem fidei conser¬
uauit: ꝑ quam omnem multitudinẽ fidelium
apłs se cȩlesti regi disponsasse głabatur dicens:
Desponsaui enim uos uni uiro uirginem castam.
exhibere xp̃o Cuius thoro in maculatam ipsa se
custodit. nec hereticoꝵ errori cõmunicare ullomͦ
consentit: sed benedictionem quam ad nõ ꝑcepit.
in contaminatam ꝑpetualiter seruare contendit:
Unde omnis popts ad benedictionẽ pontificis et
prb̃oꝵ respondit fiat fiat. hoc est amen amen: quia
a maioribus siue minoribus filiis matris eccłȩ. ip¬
sa sola in toto orbe predicabituret condigna celes¬
isrł: Isti dies triginta. uniuersum tempus presen¬
tis uite significant. quo popłs dei ꝑfidem spem &

Expanded text:
ad caelestem pertinet civitatem Dei et ad societatem atque beatitudinem sanctorum angelorum; «quae fecit viriliter», contra mundi confligens principatum, contemnendo minas et persecutiones hostium; «castitatem amavit», quia sinceritatem fidei conservavit, per quam omnem multitudinem fidelium Apostolus se caelesti regi disponsasse gloriabatur dicens: 20 «Disponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo». Cuius thoro inmaculatam ipsa se custodit nec hereticorum errori communicare ullo modo consentit, sed benedictionem quam a Domino percepit incontaminatam perpetualiter servare contendit. 21 Unde «omnis populus» ad benedictionem pontificis et presbiterorum respondit: «Fiat, fiat», hoc est: Amen, amen; quia a maioribus sive minoribus filiis matris ecclesiae ipsa sola in toto orbe praedicabitur, et condigna caelesulo Israhel». Isti «dies triginta» universum tempus praesentis vitae significant, quo populus Dei per fidem, spem et
Abbreviated transcription (Latin):
tio timoris. sed conseruatio ordinis Quotiens enim sci
uiri terrene potestati. inpendunt honorem: non ex
uitio adulationis. s ex iure dignitatis hoc faciunt:
Unde princeps apłoꝵ in epła sua docuit dicens Subditi
gͥ estote omni humane creature: ꝓpter dm̃ Siue regi
quasi precellenti: siue ducibus tamqũa ab eomissis. ad

Expanded text:
tio timoris, sed conservatio ordinis. Quoties enim sancti tio timoris, sed conservatio ordinis. Quoties enim sancti viri terrenae potestati inpendunt honorem, non ex vitio adolationis sed ex iure dignitatis hoc faciunt. 26 Unde princeps apostolorum in epistola sua docuit dicens: «Subditi igitur estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi quasi praecellenti sive ducibus tanquam ab
Abbreviated transcription (Latin):
continuo pater patrie in senatu ultra morem maio¬
rum appellatur: et uxor eius augusta: Adrianus
rem publicam ustissimis legibus ordinauit: bellum
contra sauromatas gessit et uicit: Iudeos sane ꝑtur¬
batione scelerum suoꝵ exagitatos. et palestinam pro¬
uintiam quondam suam depopulantes: ultima cede
sibi aduersum romanos non adsentarent᷑. excrutia¬
bant Precepitq ne cui iudeo introeundi hiero soli¬
mam eẽt licentia: xp̃ianis tantum ciuitate ꝑmissa
Quam ipse in optimum statum. muroꝵ exstructione re¬
parauit: et heliam uocari de ꝓnomine suo precepit
idens itaq udith holofernem sedentem in conopeo.
quod erat ex purpura et auro et smaragdo. et lapi¬
dibus preciosis intextum. et cum in faciem eius in¬
tendisset: adorauit eum. prosternens se suꝑ terram:
Et eleuauerunt illam serui holofernis. iubente. dño
suo Quod iudith adorat holofernem: non ẽ ꝑturba¬

Expanded text:
continuo Pater patriae in senatu ultra morem maiocontinuo Pater patriae in senatu ultra morem maiorum appellatur, et uxor eius Augusta. 22 Adrianus rempublicam iustissimis legibus ordinavit, bellum contra Sauromatas gessit et vicit. Iudaeos sane, perturbatione scelerum suorum exagitatos et Palestinam provinciam quondam suam depopulantes, ultima caedesibi adversum Romanos non adsentarentur, excruciabant, praecepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolimam esset licentia, Christianis tantum civitate permissa, quam ipse in optimum statum murorum extructione reparavit et Heliam vocari de pronomine suo praecepit. 24 «Videns itaque Iudith Holofernem sedentem in conopeo, quod erat ex purpura et auro et smaragdo et lapidibus pretiosis intextum, et cum in faciem eius intendisset adoravit eum, prosternens se super terram; et elevaverunt illam servi Holofernis, iubente domino suo». 25 Quod Iudith adorat Holofernem non est perturba
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetudine ac sobrietate fidelium. penas ac iũ
eis inferre compescuerunt. sicut tiberius cesar edic¬
ta firmauit. nequid aduersum doctrinȩ xꝑi atq
contrarium moliretur. accu. satoribusq xp̃i anoꝵ.
diuersis calamit̾ibus affligeret: tamen xp̃ia nosñ
lesit Unde factumẽ: quod ipso regnante. petrus apłs
in urbe roma predicando. plurimos ad fidem xp̃i
conuerteret Sic et traianus licet primum xp̃iani no¬
minis errore deceptus. confessores. xp̃i ꝑsecutus sit: ta¬
men plinii secundi relatu admonitus. et de xp̃ianoꝵ
modestia instructus. rescriptis lenioribus tempera¬
uit edictum Similiter et elius adrianus. ꝑ quadra¬
tum discipulum apłoꝵ et aristidem uirũ athenien¬
sem. dexp̃iana religione instructus atq eruditus.
precepit ꝑ epłam ad minuntiũ fundanium ꝓconsu¬
lem a siȩ datam. ut nemini liceret xp̃ianũ et sine
obiectu criminis aut ꝓbatione dampnare: Idemq

Expanded text:
mansuetudine ac sobrietate fidelium, poenas ac vim mansuetudine ac sobrietate fidelium, poenas ac vim eis inferre conpescuerint. Sic et Tiberius Caesar edicta firmavit ne quid adversum doctrinae Christi atque contrarium moliretur, accusatoribusque Christianodiversis calamitatibus affligeret, tamen Christianos non laesit. Unde factum est quod ipso regnante Petrus apostolus in urbe Romana praedicando plurimos ad fidem Christi converteret. Sic et Traianus, licet primum Christiani nominis errore deceptus confessores Christi persecutus sit, tamen Plinii secundi relatu admonitus et de Christianorum modestia instructus, rescriptis lenioribus temperavit edictum. 21 Similiter et Elius Adrianus, per Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem virum Atheniensem de Christiana religione instructus atque eruditus, praecepit per epistolam ad Minuncium Fundanium proconsulem Asiae datam, ut nemini liceret Christianum sine obiectu criminis aut probatione damnare. Idemque
Abbreviated transcription (Latin):
cum epicureis et stoicis philosophis Quẽ cum audi¬
rent de iħu et resurrectione ipsius adnuntiasse: ad¬
prehensum eum. ad ariopãgũ duxerunt dicentes:
Possumus scire quȩ sit hec noua quȩ atẽ dr̃ doctrina:
Noua enim quedam infers auribus nr̃is Uolumus gͦ
sima oratione fidem dei exposuisset: quidam ex eis
ir ridebant eum: quidam uero uiri adherentes ei
crediderunt: in quibꝰ erat et dionisius ariopagita.
et mulier nomine thamaris. et alicũ eis nonnulli:
Post hec quoq egressus ab athenis uenit corinthum:
ubi apud aquilam et priscillam moratus. scenofac¬
toria arte oꝑabatur: et testificabatur om̃ĩbꝰ ad se ueni¬
entibus iħm xp̃m: Sic et idem apłs apud romanos
in libera manens custodia predicabat uerbum dei cũ
omni fidutia: et suscipiebat omnes qui ingredieban¬
tur ad eum. nemine prohibente: Hinc et in historiis
eccłasticis legitur quod ipsi principes gentium uisa

Expanded text:
cum Epicuraeis et Stoicis philosophis,quem cum audicum Epicuraeis et Stoicis philosophis,quem cum audirent de Iesu et resurrectione ipsius adnuntiasse, adprepossumus scire quae est haec nova quae a te dicitur doctrina nova enim quaedam infers auribus nostris volumus ergo sima oratione fidem Dei exposuisset, quidam ex eis inridebant eum, quidam vero viri adhaerentes ei crediderunt, in quibus erat et Dionisius Ariopagita et mulier nomine Thamaris, et alii cum eis nonnulli. 18 Post haec quoque egressus ab Athenis venit Corinthum, ubi apud Aquilam et Priscillam moratus scenofactoria arte operabatur, et testificabatur omnibus ad se venientibus Iesum Christum. Sic et idem Apostolus apud Romanos in libera manens custodia praedicabat verbum Dei cum omni fiducia, et suscipiebat omnes qui ingrediebantur ad eum nemine prohibente. 19 Hinc et in historiis ecclesiasticis legitur quod ipsi principes gentium, visa
Abbreviated transcription (Latin):
que respondit: filia sum hebreoꝵ: ideo ego fugi a facie
eoꝵ qm̃ futurũ agnoui quod dentur uobis in depreda¬
tionem. pro eo quod contempnentes uos noluert̃ ultro
tͣdere seipsos ut inuenirent miscdiã in conspectu ur̃o. Oft̃
exploratores assyrioꝵ nͥ philosophi gentiliũ & curiosi scru¬
tatores humanarũ disciplinarũ: hi quasi uidith nrãm
a iudeis transeuntẽ ad gentes. comp̃hendere nitebantur
cũ predicatores euangłii relinquentes ob ꝑfidiã. iude¬
os. et ad gentium p̃dicationẽ ꝓperantes. sius dogma¬
tibus uincere ac suꝑare conabantur Quos ad taber¬
nacłm olofernis ducebant. cum principibꝰ gentiũ
qua si obnarios tradebant: s considerata sinceritate
religionis eoꝵ protinus a uinculis absolutos indomo
principis hoc ẽ sub dñatione scłarium libere manere
ꝑmiserunt: Unde in actibus apłoꝵ legitur paulus
apud athenas cõmorans disputasse atq disseruisse¬

Expanded text:
Quae respondit: “Filia sum Hebreorum, ideo ego fugi a facie Quae respondit: “Filia sum Hebreorum, ideo ego fugi a facie eorum, quoniam futurum agnovi quod dentur vobis in depraedationem, pro eo quod, contemnentes vos, noluerunt ultro tradere se ipsos ut invenirent misericordiam in conspectu vestexploratores Assyriorum, nisi philosophi gentilium, et curiosi scrutatores humanarum disciplinarum? Hi quasi Judith nostram a Judaeis transeuntem ad gentes comprehendere nitebantur, cum praedicatores Evangelii relinquentes ob perfidiam Judaeos, et ad gentium praedicationem properantes suis dogmatibus vincere et superare conabantur, quos ad tabernaculum Holofernis ducebant, cum principibus gentium quasi obnoxios tradebant. Sed considerata sinceritate religionis ipsorum protinus a vinculis absolutos in domo principis, hoc est, sub dominatione saecularium libere permanere rmiserunt. Unde in Actibus apostolorum legitur Paulus apud Athenas co
Abbreviated transcription (Latin):
to iuino et oleo confecta. corpuis uidelicet et sanguinem
dnĩ et crismatis unctionẽ uenerabiliter seruat fortat
et iapates et ciseum: cum uirorem fidei et pinguedi¬
nem caritatis in suo recondit pectore Lapatesenim.
dicunt ẽẽ cibum holeribus confectum: et caseum ẽ lac
coagulatum que utraq possunt in fide et dilectione
cibum significare animarum S hec omnia. abra is¬
ta ad suum libitum uertere. uł proprio arbitrio uti
non ꝑmittitur: quin potius ea ad usum ac dispensati¬
onem dñȩ suȩ seruare ordinatur: quia iustum ual¬
de est. ut qui nondum ꝑfecte nouit moderamina ui¬
te suȩ: non subito rector fiat uitȩ aliene: s magis ei sub¬
ditus fiat. qui uita et doctrina regulam tenet iustitiȩ:
actum est autem cum descenderet montem circa A
Ortum diei: occurrerunt ei exploratores assiriorum et
tenuerunt eam dicentes Unde uenis: aut quo uadis:

Expanded text:
to, vino et oleo confecta, corpus videlicet et sanguinem to, vino et oleo confecta, corpus videlicet et sanguinem Domini et chrismatis unctionem venerabiliter servat. 12 Portat «et lapates et caseum» cum virorem fidei et pinguedinem caritatis in suo recondit pectore. Lapates enim dicunt esse cibum oleribus confectum et caseum est lac coagolatum, quae utraque possunt in fide et dilectione cibum significare animarum. 13 Sed haec omnia abra ista ad suum libitum vertere, vel proprio arbitrio uti non permittitur, quin potius ea ad usum ac dispensationem dominae suae servare ordinatur. Quia iustum valde est ut qui nondum perfecte novit moderamina vitae suae, non subito rector fiat vitae alienae, sed magis ei subditus fiat qui vita et doctrina regulam tenet iustitiae. 14 «Factum est autem, cum descenderet montem circa ortum diei, occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt eam dicentes: “Unde venis, aut quo vadis?”
Abbreviated transcription (Latin):
ad ueram libertatem ꝑuenire: ita ut coheredes et
participes future passionis efficiant᷑: sicut memora¬
ma abra. in fine istius libri libera audith dña sua di¬
missa commemoratur Sepe enim contingit. ut qui
miscientia et moribus minus ꝑfecti sunt. et presentiũ
rerum amore quod ammodo irretiuntur.: sacramen¬
tis eccł astiasticis cõmunicent: et de rebussuis spirita¬
libus magistris deseruiant. solaciis q corporalibus
illos obsequantur: sed tamen adrenuntiandum om̃ibꝰ
que possident. et apłice ꝑfectionis normam tenendam.
nonisint idonei Unde diues in euangłio se p̃ceptadĩ cus¬
codisse redemptori nrõ respondit: sedtamen ad ꝑfecti¬
onem tendere uenditis omnibꝰ rebus suis et datispu¬
pibus eumq sequi iuxta eius monita. non consentie¬
bat Porrat quidem hec abra. hoc ẽ carnalium turba.
teadente sibi scã eccta ascopam iuni. et uasolei. et ꝑu¬
lentai. et panes cum sacramenta diuina infrumen¬

Expanded text:
ad veram libertatem pervenire, ita ut coheredes et ad veram libertatem pervenire, ita ut coheredes et participes futurae possessionis efficiantur, sicut memorata abra in fine istius libri libera a Iudith domina sua dimissa commemoratur. 9 Saepe enim contingit ut qui in scientia et moribus minus perfecti sunt, et praesentium rerum amore quodam modo inretiuntur, sacramentis ecclesiasticis communicent, et de rebus suis spiritalibus magistris deserviant solatiisque corporalibus illos obsequantur, sed tamen ad renunciandum omnibus quae possident et apostolicae perfectionis normam tenendam non sunt idonei. 10 Unde dives in evangelio se praecepta Dei custodisse redemptori nostro respondit, sed tamen ad perfectionem tendere, venditis omnibus rebus suis et datis pauperibus, eumque sequi iuxta eius monita non consentiebat. 11 Portat quidem haec abra, hoc est carnalium turba, tradente sibi sancta ecclesia «ascopam vini et vas olei, et pulenta et panes», cum sacramenta divina in frumen
Abbreviated transcription (Latin):
bus ornamentis se sc̃a ȩccła ornat: quia omniũ uirtutũ
decore se illustrare certat Cui etiam dñs contulit splen¬
dorem gr̃ae suȩ : qm̃ omnis ista cõpositio. non ex libine p̃¬
sentis uitȩ.s ex uirtute pendebat future: Et ideo dñs
hanc in illa pulcritudinẽ ampliauit. ut in cõꝑabili
decore omnium oculis appareret: quia ualde iustum
est. ut qui dilectionis dei ꝑfecte feruet amore: omnium
dignus habeatur honore Imposuit itaq abre suȩ asco¬
pam uini. et uas olei. et pulenta. et lapates. & panes &
caseum: & profecta est Quid est quod uidith ad agonẽ
processura. abre suȩ inposuit ad portandum ea que in
uia fuerunt sibi necessaria: nisi quod scã ȩccła in sta¬
dio istius mundi certare contra hostem properans.
quorumdam carnalium ad usus suos presenti utit᷑
ministerio: qui si fideliter illud ꝑegerint. poterunt

Expanded text:
bus ornamentis se» sancta ecclesia «ornat», quia omnium virtutum bus ornamentis se» sancta ecclesia «ornat», quia omnium virtutum decore se inlustrare certat. «Cui etiam Dominus contulit splendorem» gratiae suae, «quoniam omnis ista conpositio non ex libidine» praesentis vitae, «sed ex virtute pendebat» futurae. 7 «Et ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut inconparabili decore omnium oculis appareret». Quia valde iustum est ut qui dilectionis Dei perfecte fervet amore, omnium dignus habeatur honore. «Inposuit itaque abrae suae ascopam vini et vas olei, et pulenta et lapates, et panes et caseum, et profecta est». 8 Quid est quod Iudith ad agonem processura «abrae suae inposuit» ad portandum ea quae in via fuerunt sibi necessaria, nisi quod sancta ecclesia, in stadio istius mundicertare contra hostem properans, quorumdam carnalium ad usus suos praesenti utitur ministerio? Qui si fideliter illud peregerint, poterunt
Abbreviated transcription (Latin):
se uestimentis iocunditatis: nisi quod scã ęccła licet
aliquando ꝓpeccatis suis penitentiȩ gerat affectum.
tamen spe remissionis. et fucuri p̃mũ anxium satis
exhilarat animũ : iauit corpus suum: cum actus corpo¬
rissui. penitentiȩ lacrimis mundat Ingit se mirro
optimo: cum in ipsa mortificatione carnis. caritatis
ac cȩterarum uirtutum se replet odore: Discriminat
crinem capitis sui: cum sollerti discretione. singulas
cogitationes distinguit cordis In ponit mitram ca¬
piti: cum galeam salutis circumdat menti Induit
pedes suos sandaliis: cum gressus oꝑum suoꝵ euange¬
licis munit doctrinis Assumit dextraliola. et lilia. &
in aures. et anulos. In dextraliolis spes futurorum bo¬
noꝵ exprimitur: que in dextra dei sc̃ĩs in futuro dan¬
tur In liliis castitas: in inauribus. obedientiȩ deuotio:
et in anulo. signaculum fidei designatur. His gͦ omni¬

Expanded text:
se vestimentis iucunditatis», nisi quod sancta ecclesia, licet se vestimentis iucunditatis», nisi quod sancta ecclesia, licet aliquando pro peccatis suis poenitentiae gerat affectum, tamen spe remissionis et futuri praemii anxium satis exhilarat animum? «Lavit corpus suum», cum actus corporis sui poenitentiae lacrimis mundat. 4 «Ungit se myrro optimo», cum in ipsa mortificatione carnis, caritatis ac ceterarum virtutum se replet odore. «Discriminat crinem capitis sui», cum solerti discretione singulas cogitationes distinguit cordis. «Inponit mitram capiti», cum galeam salutis circumdat menti. 5 «Induit pedes suos sandaliis», cum gressus operum suorum evangelicis munit doctrinis. «Assumit dextraliola et lilia, et inaures et annulos»: in dextraliolis spes futurorum bonorum exprimitur, quae in dextera Dei sanctis in futuro dantur; in liliis castitas, in inauribus obedientiae devotio et in anulo signaculum fidei designatur. 6 His ergo «omni
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo corrumpere uoluerit. ꝓprio suꝑbiȩ suȩ gla¬
dio caput uoluntatis inique ꝑ sententiam iusti uidi¬
cis ampucetur : et inferni crutiatibꝰ. subigendus. penas
dolorum sentiet in eternum:
surrexit de loco quo iacuerat prostrata dño: uocauitq
abram suam. et descendens in domum suam abstulit
a se cilicium. et exuit se uestibus uiduitatis sue. et la¬
uit corpussuum. et unxit se myrro optimo: et discri¬
minauit crinem capitis sui. et imposuit mitr̃a suꝑ
caput suum: et induit se uestimentis iocunditatis
suȩ. induitq sandalia pedibus suis: ad sũpsitq dex¬
traliola. et in aures. et anulos. et lilia: et omnibus or¬
namentissuis ornauit se. cui etiam dñs contulit splen¬
dorem: qm̃ omnis ista compositio. non ex libidine. s
ex uirtute pendebat: et ideo dñs hanc in illa pulcri¬
tudinem ampliauit: Quid est quodiudich post ꝑactã
orationem exuit se uestimentis lugubribꝰ. et induit

Expanded text:
exemplo corrumpere voluerit, proprio superbiae suae glaexemplo corrumpere voluerit, proprio superbiae suae gladio caput voluntatis iniquae per sententiam iusti iudicis amputetur, et inferni cruciatibus subigendus poenas dolorum sentiet in aeternum.surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino, vocavitque abram suam et, descendens in doa se cilicium, et exuit se vestimentis viduitatis suae, et lavit corpus suum, et unxit se myro optimo, et discriminavit crinem capitis sui, et imposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis jucunditatis suae, induitque sandalia pedibus suis; assumpsitque dextraliola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Cui etiam Dominus contulit splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine, sed ex virtute pendebat: et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliavit». 3 Quid est quod Iudith post peractam orationem exuit se vestimentis lugubribus «et induit
Abbreviated transcription (Latin):
nullomodo hec uerba ex uoto malitiȩ que in scõrum
serint: Quod enim sp̃s sc̃s preciebat ẽẽ iusto uiditiore¬
probis futurum. hoc ꝑ scõꝵ. ora p̃dixit faciendũ: ut ẽ
illud in psalmis Fiat mensa eoꝵ coram ipsis in laque
um et in retributionẽ et inscandalumꝰ obscurent᷑
ocłi eorum ne uideant. et dorsum illorũ semꝑ in curua :¬
et reliqua & paulus in epistola sua ita scripsit dicens.
niam pontificem. os eius ꝑcutere iubentem. ait ꝑcu¬
tiet te ds̃ paries de albate Inde & uerba ista iudith
quibus dicit. capiatur laqueo ocłoꝵ suoꝵ. in me. &
ꝑcuties eum ex labiis caritatis meȩ: non sunt male¬
dictiones intelligencde s de uenturis preconia ꝓphe¬
quod sciebat nefarium principem nequitia sua ꝓmere
ri: necnon et illud etiam in mystico oꝑe presagare. qͦd
omnis hereticus siue scismaticus seu etiam uideus uel
paganus qui eccłam. xp̃i prauo dogmate seu ꝑuerso

Expanded text:
nullo modo haec verba ex voto malitiae, quae in sanctorum nullo modo haec verba ex voto malitiae, quae in sanctorum  processerint. Quod enim Spiritus sanctus praesciebat esse iusto iudicio reprobis futurum, hoc per sanctorum ora praedixit faciendum. 9 Ut est illud in psalmis: «Fiat mensa eorum coram ipsis in laquum et in retributionem et scandalum. Obscurentur oculi eorum, ne uideant; et dorsum illorum semper incuruaetur. » Et Paulus in Epistola sua ita scripsit dicens: niam pontificem os ejus percutere jubentem ait: « Percutiet te Deus, paries dealbate » Unde et verba ista Judith, quibus dicit: « Capietur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis charitatis meae, » non sunt maledictiones intelligendae, sed de venturis praeconia prophequod sciebat nefarium prinri; nec non et illud etiam in mystico opere praesagare quod omnis hereticus sive scismaticus, seu etiam Iudaeus vel paganus, qui ecclesiam Christi pravo dogmate seu perverso
Abbreviated transcription (Latin):
dum aduersus israhelitas p̃liantibꝰ assimilauit: ut
ostenderet quia sicut ibi potentia dei manifestata
est in submersione pharaonis et egyptioꝵ. ita et hic
declarari possit in subu ersione holofernis et assyrioꝵ:
quia idem dñs ẽadem potentia eademq iustitia tunc
proprio eius suꝑbia amputetur : capiatur laqueo
ocłoꝵ suoꝵ in me: et ꝑcuties eum ex labiis caritatis
meȩ Damͥ in animo constantiam. ut contẽpnã illũ:
et uirtutẽ. ut euertam illum: Erit enim memoriale
nominis tui: cum manus feminȩ deiecerit eum: Non
enim in multitudine ẽ uirtus tua dñe. neq in equoꝵ
uiribus uoluntas tua: nec suꝑbi abinitio placuerunt
tibi: s humilium et mansuetoꝵ tͥ semꝑ placuit depre¬
catio Uidetur quibusdam minus intelligentibꝰ quod
precationes scõrũ contra reprobos que in scripturis ali¬
quando cõmemorantur. quasi maledictiones sint: cũ

Expanded text:
dum adversus Israhelitas praeliantibus assimilavit, ut dum adversus Israhelitas praeliantibus assimilavit, ut ostenderet quia sicut ibi potentia Dei manifestata est in submersione faraonis et Aegyptiorum, ita et hic declarari possit in subversione Holofernis et Assyriorum, quia idem Dominus, eadem potentia eademque iustitia tunc proprio eius superbia amputetur: capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis caritatis meae. Da mihi in animo constantiam ut contemnam illum, et virtutem ut evertam illum. Erit enim memoriale nominis tui, cum manus feminae deiecerit eum. Non enim in multitudine est virtus tua, Domine, neque in equorum viribus voluntas tua, nec superbi ab initio placuerunt tibi; sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio». 8 Videtur quibusdam minus intellegentibus quod precationes sanctorum contra reprobos, quae in Scripturis aliquando commemorantur, quasi maledictiones sint, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ficium dõ spc̃ contribulatus: cor contritũ et humi¬
liatum. ds̃ non sꝑnit: Et bene in oratione comiemo¬
rat actum simeonis patriarchȩ. qui cum leui frẽ suo
gladio ultionis uindicauit stuprum sororis suȩ in
alienigenis: quia futurum erat quod holofernes
qui in iudith opus explere uoluit libidinis. gladio
puniretur diuini examinis: Respice castra assyrioꝵ
nunc. sicut tunc castra egiptiorum uidere dignat
es: quando post seruos tuos armati currebant. confi¬
dentes in quadrigis. et in equitatu suo. et in multitu¬
dine bellatorum: S aspexisti su ꝑ castra eoꝵ. et tene¬
bre fatigauerunt eos: tenuit pedes eorum abyssus. &
aque operuerunt eos Sic fiant et isti dñe qui confi¬
dunt in multitudne sua. et incurribus suis: et in
scutis. et insagittis suis. et lanceis. głantur: et nesci¬
libidinosis luxuriosos. ita et nunc timidis suꝑbos:
Assirios enim in armissius confidentes. egyꝓtiis du¬

Expanded text:
ficium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit». 4 Et bene in oratione commemorat actum Symeonis patriarchae, qui cum Levi fratre suo gladio ultionis vindicavit stuprum sororis suae in alienigenis, quia futurum erat quod Holofernis, qui in Iudith opus explere voluit libidinis, gladio puniretur divini examinis. 5 «Respice castra Assyriorum nunc, sicut tunc castra videre Aegyptiorum dignatus es quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis et in equitatu suo, et in multitudine bellatorum. Sed aspexisti super castra eorum et tenebrae fatigaverunt eos, tenuit pedes eorum abyssus et aquae operuerunt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et in curribus suis et in scutis et in sagittis suis et lanceis gloriantur, et nesciconparavit libidinosis luxoriosos, ita et nunc tumidis superbos. Assyrios enim in armis suis confidentes Aegyptiis du
Abbreviated transcription (Latin):
on. qui dedisti illi gladium in defensione alienige¬
narum qui uiolatores exstiterunt in comquina¬
tione sua. et denu Edauerunt femur uirginis in
confusionem: et reliqua Quid est quod post uerba q̃
ad prb̃os locuta est iudith. petitura dnm ingressaẽ
oratorium suum. nisi qͦd sollicitudo scõrum post cõ¬
pletum foris predicationis obsequium. introrsus ad
cordissui redit secretum. ut ibi expleat munda consci¬
entia pure orationis offitium: iuixta illam sententiam
saluatoris qua in euangelio docuit dicens. tu autem
cum oraueris intra in cubiculum. & clauso hostio ora
patrem tuum: et patertuus qui uidet in absconso.
reddet tibi : Induit se cilitio. cum penitentiam pro
peccatis agit: cinerem suꝑ caput ponit: cum fragi¬
litatis suȩ memoriam in mente recondit Proster¬
nensse. ad dñm clamat. dum ꝑ humilitatis affec¬
tum se a dño exaudiri sꝑat quia scriptum ẽ sacri¬

Expanded text:
on, qui dedisti illi gladium in defensione alienigeon, qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui violatores extiterunt in coinquinatione sua, et denudaverunt femur virginis in confusionem”» et reliqua. 2 Quid est quod, post verba quae ad presbiteros locuta est, Iudith petitura Dominum «ingressa est oratorium suum», nisi quod sollicitudo sanctorum post completum foris praedicationis obsequium introrsus ad cordis sui redit secretum, ut ibi expleat munda conscientia purae orationis officium, iuxta illam sententiam Salvatoris qua in evangelio docuit dicens: «Tu autem, cum oraveris, intra in cubiculum et clauso ostio ora Patrem tuum, et Pater tuus qui videt in absconso reddet tibi». 3 «Induit se cilicio», cum penitentiam pro peccatis agit. «Cinerem super caput ponit», cum fragilitatis suae memoriam in mente recondit, «prosternens se ad Dominum clamat», dum per humilitatis affectum se a Domino exaudiri sperat; quia scriptum est: «Sacri
Abbreviated transcription (Latin):
mentiam multum adiuuare Quod ita digne fit. si
unusqiisq curet. ut sicut ꝓbauit uerum ẽẽ quod ec¬
cła docet: ita actibus imitetur quod ipsa honestis ex¬
emplis ꝑsuadet De quo et subditur Et dpxit illis ui¬
dith Sicut quod loqui potui. dei ẽẽ cognoscitis: ita qd
facere disposui. ꝓbate si ex dõ est : et orate ut firmum fa¬
ciat consilium meum deus: Stabitis uos ad portam
nocte ista: et ego exeam cum abra mea: et orate. ut sict̃
Commendat iudith prb̃is portam: quia sacerdotibus
xꝑi sc̃a ęccła sollicitam castrorum dei commendat custo¬
diam: ut ꝑuigili intentione ac sollerti cura ꝑ arma
orationum ea munire. et contra hostium insidias il¬
lesa seruare studeant: Quibus abcedentibus. uidith
ingressa est oratorium suum: et induens se cilitio. po¬
suit cinerem suꝑ caput suum: et prosternens se dño.
clamabat ad dnm dicens Dñe deus patris mei syme¬

Expanded text:
mentiam multum adiuvare. Quod ita digne fit si mentiam multum adiuvare. Quod ita digne fit si unusquisque curet ut, sicut probavit verum esse quod ecclesia docet, ita actibus imitetur quod ipsa honestis exemplis persuadet; de quo et subditur: 36 «Et dixit illis Iudith: “Sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis, ita quod facere disposui probate si ex Deo est, et orate ut firmum faciat consilium meum Deus. Stabitis vos ad portam nocte ista, et ego exeam cum abra mea; et orate ut, sicut  Israhel.”» 37 Commendat Iudith presbiteris portam, quia sacerdotibus Christi sancta ecclesia sollicitam castrorum Dei commendat custodiam, ut pervigili intentione ac solerti cura per arma orationum ea munire et contra hostium insidias inlaesa servare studeant. IX 1 «Quibus abscedentibus Iudith ingressa est oratorium suum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum, et prosternens se Domino clamabat ad Dominum dicens: “Domine, Deus patris mei Syme
Abbreviated transcription (Latin):
tionem nr̃am euenisse credamus Hec est enim uia
ueritatis ut inflagellis dñi humiliemꝰ animas nrãs.
et patientiam habere studeamus. reputantes pecca¬
tis nr̃is que iuste patimur: immo etiam minorem¬
meritis nr̃is ẽẽ uindictam. s ꝑ bonitatem dei nobis adsuf¬
ferendum temꝑa tamcredamus: qui uult omnes ho¬
mines saluos ẽẽ et ad agnitionem ueritatis ꝑuenire:
Miseretur omnium. et nichil odit eorum que fecit. disi¬
mulans peccata hominum ꝓpter penitentiam. et par¬
cens illis ꝓꝑter suam magnam miscđiam: quia ipse ẽ
tius ulla reprehensio Nunc gͦ ora pronobis: qm̃ mu¬
monibusom Guidith. sed omnia uera sunt. que loquit᷑:
quia omnia quȩ ȩccła catholica in confessione uere fidi
seu in doctrina scȩ̃ religionis ꝓfert. laudabilia sunt ual¬
de. & absq ulla reprehensione: cuius merita et dignita¬
tẽ credendum est singulos quosq fideles apud dñi cle¬

Expanded text:
tionem nostram evenisse credamus». Haec est enim via tionem nostram evenisse credamus». Haec est enim via veritatis, ut in «flagellis Domini» humiliemus animas nostras et patientiam habere studeamus, «reputantes peccatis nostris», quae iuste patimur, immo etiam minoremmeritis nostris esse vindictam, sed per bonitatem Dei nobis ad sufferendum temperatam credamus, qui vult omnes homines salvos esse et ad agnitionem veritatis pervenire. 34 Miseretur omnium et nihil odit eorum quae fecit, dissimulans peccata hominum propter poenitentiam et parcens illispropter suam magnam misericordiam, quia ipstuis ulla reprehensio. Nunc ergo ora pro nobis, quoniam mumonibus» Iudith, sed «omnia vera sunt quae loquitur», quia omnia quae ecclesia catholica in confessione verae fidei, seu in doctrina sanctae religionis profert, laudabilia sunt valde et absque ulla reprehensione. Cuius merita et dignitatem credendum est singulos quosque fideles apud Domini cle
Abbreviated transcription (Latin):
temptationes non susceperunt cum timore dñi. et in¬
patientiam suam et inproperium murmurationis
suȩ contra dnm̃ ꝓtulerunt: exterminati sunt ab ex¬
patrum forcia gesta: presentium sunt documenta sa¬
lubria Unde uidith summos patriarchas gentis isra¬
helitarum. hoc est. habralzam isaac et iacob. et primũ
ducem eoꝵ moysen. in exemplum fidei ac pacientiȩ
narratione sua introduxit: et econtrario impiosmur¬
muratores et querelosos in testimonium pu sillani¬
mitatis et inpatientiȩ suȩ exhibuit: ut ex bonis uti¬
le nobis adimitandum uirtutis sumamus exemplũ.
et ex malis discamus prauitatis sue deuitare opus ne¬
farium : ne forte exterminii illoꝵ patiamur tormen¬
tum Unde adhuc subditur: fit nos gͦ non ulciscam᷑
nos ꝓ his quȩ patimur: s reputantes peccatis nr̃is
hec ipsa minora esse supplitia. flagella dñi quasi
serui qui corripimur. ad emendationẽ non ad ꝑdi¬

Expanded text:
temptationes non susceperunt cum timore Domini, et intemptationes non susceperunt cum timore Domini, et inpatientiam suam et inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt, exterminati sunt ab expatrum fortia gesta praesentium sunt documenta salubria. Unde Iudith summos patriarchas gentis Israhelitarum, hoc est Abraham, Isaac et Iacob, et primum ducem eorum Moysen in exemplum fidei ac patientiae narratione sua introduxit; et e contrario inpios murmuratores et querellosos in testimonium pusillanimitatis et inpatientiae suae exhibuit, ut ex bonis utile nobis ad imitandum virtutis sumamus exemplum, et ex malis discamus pravitatis suae devitare opus nefarium, ne forte exterminii illorum patiamur tormentum. Unde adhuc subditur: 33 «Et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur, sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia, flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perdi
Abbreviated transcription (Latin):
enm omnia gentes inquirunt. Scit enim pater ur quia
hisomnibus indigetis Querite gͦ primũ regnum dei. et
apłs ait Si autem in hac uita tantum in xꝑosꝑantes
sumus: miserabiliores sumus omnibꝰ hominibꝰ trgo
presens uita sit fidelibus xp̃i in usu: futura autem in
fructu salutis eterne Sit res temporalis in itinere: de¬
sideret᷑ eterna inꝑuentione Quasi ex latere respicia¬
tur quicquid in hoc mundo agitur: ante nos autem
tendant mentis ocłi. dum tota intentione illa conspi
ad eloquium urm̃. corda eorum erigite: ut memo¬
res sint quia temptati sunt patres nr̃i ut probarent᷑
si uere colerent dm̃ suum: Memores eẽ debent quomͦ
pater nr̃ abraham temptatus est: et ꝑmultas tribula¬
tiones probatus. dei amicus effectus est Sic isaac. sic ia¬
cob. sic moyses. et omnes qui placuerunt deo. per mul¬
tas tribulationes transierunt fideles: Illi autem qui

Expanded text:
es inquirunt, scit enim Pater vester quia es inquirunt, scit enim Pater vester quia his omnibus indigetis. Quaerite ergo primum regnum Dei et Hinc et Apostolus ait: «Si autem in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus». Ergo praesens vita sit fidelibus Christi in usu, futura autem in fructu salutis aeternae. Sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione, quasi ex latere respiciatur quicquid in hoc mundo agitur, ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspicad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham temptatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. 31 Sic Isaac, sic Iacob, sic Moyses et omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
petulanter pro aliqua re cdnm̃ postulare. s magis aqđ
arbitrium eius cuncta referre.: sicut legitur quidã
patrum in oratione tantum dixisse. fili dei sicut ius &
sicut scis miserere mei Unde in libro danielis trespueri
nabuchodonosor impiissimo regi qui illis pęnas in¬
ferre minabatur. et dei potentiam blasfemauit.
ita leguntur respondisse Non oportet nos de hac
re respondere tͥ Ecce enim ds̃ ñrquẽ colimus pocest
eripere nos de camino ignis. et de manibus tuis orex
liberare: Quod si noluerit: notum sit tͥ rex quia deos
tuos non colimus. et statuam auream quam erexisti
regni patria ꝓmissa ẽ de presentis uite cõmodis nimiũ
certare ac dnm̃ in ordinate postulare: quia qui dedit
maiora. ipse ꝓcurat etiam & minora De quo ipsa ueri¬
tas in euangłio ait Holite gͦ solliciti ẽẽ dicentes. quid
manducabimus aut̃ quid bibemus aut quo oꝑiem᷑: hȩc

Expanded text:
petulanter pro aliqua re Dominum postulare, sed magis ad petulanter pro aliqua re Dominum postulare, sed magis ad arbitrium eius cuncta referre, sicut legitur quidam Patrum in oratione tantum dixisse: «Fili Dei, sicut vis et sicut scis, miserere mei». 27 Unde in libro Danielis tres pueri Nabuchodonosor inpiissimo regi, qui illis poenas inferre minabatur et Dei potentiam blasphemavit, ita leguntur respondisse: «Non oportet nos de hac re respondere tibi; ecce enim Deus noster, quem colimus, potest eripere nos de camino ignis et de manibus tuis, o rex, liberare. Quod si noluerit, notum sit tibi rex quia deos tuos non colimus, et statuam auream quam erexisti regni patria promissa est, de praesentis vitae commodis nimium certare ac Dominum inordinate postulare, quia qui dedit maiora ipse procurat etiam et minora, de quo ipsa Veritas in evangelio ait: «Nolite ergo solliciti esse dicentes:“Quid manducabimus aut quid bi
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ. et omnium uirtutum. familiamq copiosissimã
cum omnium gentium ad eam congregauit mul¬
titudinem infinitam Possessiones quoq in armen¬
tis boum et gregibus ouium: quia subdidit ei non solũ
eos qui utiles potuerunt fieri in agro dnĩco: s etiam il¬
los qui innocentiam mentis atq obedientiã actu inpende
laudes. salomon iuxta finem ꝓuerbioꝵ suorum plenis¬
sime ex̃plicat: ubi inter cetera ita dicit Muliertimeis
dñm ipsa laudabitur. date ei de fructu manuum sua¬
rum. et laudent eam in portis oꝑa eius Hinc et isaia ᷤ
ait Timor dñi ipse ẽ thesaurus eius Itaq cum audis¬
set udith qm̃ orias promisisset quod transacto quin¬
to die traderet ciuitatem: reprobauit sententiam: in¬
iustum uidicans. dño miserationis suȩ tempus constitu¬
endum: cum ille solus pre om̃ibus nouit et tempus et
modum miserationis suȩ: ac propterea non licet ciuq

Expanded text:
sapientiae et omnium virtutum. «Familiamque copiosissimam», sapientiae et omnium virtutum. «Familiamque copiosissimam», cum omnium gentium ad eam congregavit multitudinem infinitam. «Possessiones quoque in armentis boum et gregibus ovium», quia subdidit ei non solum eos qui utiles potuerunt fieri in agro dominico, sed etiam illos qui innocentiam mentis atque obedientiam actu inpenderlaudes Salomon iuxta finem Proverbiorum suorum plenissDominum ipsa laudabitur, datur ei de fructu manuum suarum, et laudant eam in portis opera ejus. » Hinc et Isaias ait: « Timor Domini ipse est thesaurus ejus. » Itaque cum audisset Iudith quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem», reprobavit sententiam iniustum iudicans Domino miserationis suae tempus constituendum, cum ille solus prae omnibus novit et tempus et modum miserationis suae; ac propterea non licet cuique
Abbreviated transcription (Latin):
ȩstus suꝑ caput eius: quando excitabant illi ꝑsecu¬
tionem causa diuinitatis eius Caput uero xꝑi. ẽ ds̃.
Iam maxime scandalum inde sumebant uidei. quod
diceret patrem suum ẽẽ dm̃: dicentes ad illum De
bono oꝑe non lapidamus te. s de blasfemia: et quia
tu homo cum sis. facis tẽ ipsum dm̃ Et ad pilatum.
nos inquiunt legem habemus. et scđ̾m legem debet
gente sua. et sepultus in orto hierosolimitano. tercia¬
q die resurrexit a mortuis: ascendens in cęlos. sedet
ad dexteram dei patris. inde uenturus uidex uiuo¬
rum ac mortuorum Huiꝰ Ogͦ sponsa postquã
ablatus est ab ea sponsus. ieiunio et abstinentiȩ oꝑã
dedit. omnibꝰ diebus uitȩ suȩ utiq usq ad consum¬
mationem seculi. seruans castitatem fidei. nec ullo
modo consentit erroribus hereticorum pollui: Cui
uir suus reliquerat diuitias multas. spiritalis ꝓfecto

Expanded text:
aestus super caput ejus, quando excitabant illi persecuaestus super caput ejus, quando excitabant illi persecutionem, causa divinitatis ejus. Caput vero Christi est Deus; nam maxime scandalum sumebant inde Judaei, quod diceret patrem suum esse Deum, dicentes ad illum: « De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia; et quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. » Et ad Pilatum: « Nos, » inquiunt, « legem habemus, et secundum legem debet gente sua, et sepultus in horto Jerosolymitano, tertiaque die resurrexit a mortuis, ascendens in coelos sedet ad dexteram Dei Patris, inde venturus iudex vivorum ac mortuorum. Huius ergo sponsa, postquam ablatus est ab ea sponsus, ieiunio et abstinentiae operam dedit «omnibus diebus vitae suae», utique usque ad consummationem saeculi servans castitatem fidei, nec ullo modo consentit erroribus hereticorum pollui. 24 «Cui vir suus reliquerat divitias multas», spiritalis profecto
Abbreviated transcription (Latin):
querat diuitias multas et familiam copiosam. ac
possessiones armentis boum et gregibus ouium
plenas: quia siue ex ueteris legis instructione. siue
etiam ex philosophiȩ doctrine institutione. cum
moralibus disciplinis multiplices opes sibi ȩccła
ad xp̃m ueniens. can reseruabat scientiȩ Hinc
et doctor gentium se głabatur nutritum ẽẽ secus
pedes gamalielis. qui erat doctor legis honorabilis:
et moyses eruditus eẽ legitur. omni sapientia et
doctrina egyptiorum Si cui uero hic sensus displi¬
cuerit. quo diximus manasen uirum iudith legul
decalagum siueritum gentilitatis significare: potest
eum altiore mẏsterio ad xp̃m qui est uerus sponsus
ȩccłȩ transferre: Qui bene manases dici potest: quia
obliuisci nos faciet calamitatis pristine. ꝑ consolatio¬
hoc est in collectione plebis uidaice: cum mitteret p̃¬
dicare apłos suos euangłium. et congregare mani¬
pulos cre dentium de terra israhelitarum. Uenit

Expanded text:
querat divitias multas et familiam copiosam, ac querat divitias multas et familiam copiosam, ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas»: quia sive ex veteris legis instructione, sive etiam ex philosophicae doctrinae institutione cum moralibus disciplinis multiplices opes sibi ecclesia ad Christum veniens reservabat scientiae. 20 Hinc et doctor gentium se gloriabatur nutritum esse secus pedes Gamalielis, qui erat doctor legis honorabilis. Et Moyses eruditus esse legitur omni sapientia et doctrina Aegyptiorum. Si cui vero hic sensus displicuerit quo diximus Manassen virum Iudith legis decalogum sive ritum gentilitatis significare, potest eum altiore mysterio ad Christum, qui est verus sponsus ecclesiae, transferre, qui bene Manasses dici potest quia oblivisci nos faciet calamitatis pristinae per consolatiohoc est, in conversione plebis Judaicae, cum mitteret praedicare apostolos suos Evangelium, et congregare manipulos credentes de terra Israelitarum, venit