comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ eius : Quõ ergo deꝑfectione hominis locutus ẽ : trinitatis hoc loco fec̃ men¬
tionẽ : Om̃is enĩ sũma ꝑfectionis. intrinitate consistit
go uerotes¬
tẽ dm̃ inuoco in animã meã qđ parcens uob̵ ñ uenicorinthum. Nunc manifestat
qua causa cũ uo luiss& ire adillos distulit. ut tc̃ iret quando iã ꝓpe omnes em̃ da¬
tos inueniret. His enĩ nc̃ loquit᷑ quiuidebant᷑ uellese corrigere : sedoperã ñ
dabant Vt hoc implerent : quia ergo corripere illos necesse erat i ter soũ adali
Dm̃ testem dat. neputarent indignosse eẽ et contempni ab illo: quo cõꝑto : ut p̃sentiã eius
mererentur : emendarent se.
on qđ dominem̃ fidei uraẽ. sed et adiutores sumꝰ
gaudiiur̃ĩ : fide enĩ statis: quõ fides non necessitatis sed uoluntatis res ẽ:
Ideo dic̃ Ñ
qđ dominem fidei urãe : dominatus enĩ : necemtatis causa ẽ . Adiutores aũ inquit su¬

Expanded text:
n est ejus . Quoniam ergo de perfectione hominis locutus est, Trinitatis hoc loco fecit mentionem; omnis enim summa perfectionis in Trinitate consistit. Ego vero testem Deum invoco in animam meam, quod parcens vobis, nondum veni Corinthum. Nunc manifestat qua causa, cum voluisset ire ad illos, distulit; ut tunc iret, quando jam prope omnes emendatos inveniret. His enim nunc loquitur, qui videbantur se velle corrigere, sed operam non dabant, ut hoc implerent. Quia ergo corripere illos necesse erat, iter suum in alium testem dat; ne putarent se indignos esse, et contemni ab illo: quo comperto, ut praesentiam ejus mererentur, emendarent se. Non quod dominemur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri; fide enim statis. Quoniam fides non necessitatis, sed voluntatis res est, ideo dicit: Non quod dominemur fidei vestrae; dominatus enim necessitatis causa est. Sed adjutores sumus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
fec̃ utraq unũ. Idẽ circumcisionẽ & p̃putium in uno nouo homine faciens pacem :¬
Oñs aũ confirmat & ds̃ qui unxit nos. idest qui dedit regiam honorificentiã. sic̃ dic̃ pe¬
trus apłs. Quia sumus inquit genus regale ꝑunctionẽ spĩtalẽ : cuius typus fuit
in regib: iudaeorũ : qui& signauit nos dando spm̃suũ nob̵ pignus : VUtñ ambigamus
deꝓmissis eius : Sienĩ adhuc mortalib: sp̃msuũ credidit . dubiũ ñ ẽ quialã in mortali¬
b: addat igłam: Vnũ tam̃ opus dic̃ patris et filii : quia & dic̃ xp̃m̃ confirmare¬

Expanded text:
fecit utraque unum , id est, circumcisionem et praeputium, in uno novo homine faciens pacem. Dominus ergo confirmat, et Deus qui unxit nos, id est, qui dedit regiam honorificentiam, sicut dicit Petrus apostolus: Quia sumus, inquit , genus regale per unctionem spiritalem, cujus typus fuit in regibus Judaeorum. Qui et signavit nos, dando Spiritum suum nobis pignus; ut non ambigamus de promissis ejus. Si enim adhuc mortalibus Spiritum suum credidit, dubium non est quin jam immortalibus addat ad gloriam. Unum tamen opus dicit Patris et Filii; quia et
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui ꝑ nos p̃dicatus ẽ ꝑme & sluanum. & timotheum ñ fuit ost et non. sedest in¬
illo fuit: Q¬
Quantum adidoneos p̃dicatores ꝑtinet hoc debet esse : ut sit apud illos
ẽ. ẽ ñ ñ ut non aliud faciant quã sciunt utile: Qua eñi frequent̃ aliud uolumus. quã
ẽ utile reuoluntas uincat utilitatẽ. Ideo apłs uoluntati suae utilitatẽ ꝓposuit ne
rr& adillos. inxp̃o enĩ ihũ non fuit ẽ & non. sed ẽ inillo fuit. quia numquã aliud uolu¬
it quã ẽ utile .: Sem ꝑ enĩ uoluntas eius cumutile ẽ ne in mutatus ẽ ut faceret

Expanded text:
ui per nos praedicatus est, per me et Silvanum et Timotheum, non fuit, Est et non: sed Est inillo fuit. Quantum ad idoneos praedicatores pertinet, hoc debet esse, ut sit apud illos, Est, est, non, non; ut non aliud faciant, quam sciunt utile. Quia enim frequenter aliud volumus, quam est utile; ne voluntas vincat utilitatem, ideo Apostolus voluntati suae utilitatem praeposuit, ne iret ad illos. In Christo enim Jesu non fuit, Est et Non, sed Est in illo fuit; quia numquam aliud voluit, quam est utile. Semper enim voluntas ejus cum utilitate est: nec immutatus est, ut face
Abbreviated transcription (Latin):
quae cogito inquit scđn carnẽ cogito. Quieñ scłm carnẽ cogitat tẽ ñ implet que
disponit. Quando aut ꝑ sonis ampliorib: defert. aut certe lucris aut p̾paratib:um
aliꝗdđ ꝓsalute animae meditatur : Sic̃ & apłs. ideo ñ impleuit qđ uoluerat. ut ꝑ hoc
ipsum meliores efficerent᷑ scientes. Ideo distulisse eũ. quia quidã ad huc int̃ eos
ñ sepuri ficauerant a peccatis :: Vt sit inquit apud me est est non non. hoc signi¬
ficat quia ñ aliud egit quã scit agendũ quia utilitas ante ponenda euo luntati :
hic sensus sp̃ritalis ẽ.: Carnalis aũ senris sic mutatur : ut ante ponãt uoluptatẽ
Hoc ẽ qđ dic̃ & ad
galatas ⁊ Siquae destruxi haec adẽ aedifico : p̃uaricatorem mec̃stituo: Ideo ergo
fidelẽ insedic̃ dĩ p̃dicationẽ: Nam ab hoc faciunt adolatores. frequent̃ enĩ ne ho¬

Expanded text:
quae cogito, inquit, secundum carnem cogito? Qui enim secundum carnem cogitat, tunc non implet quae quae cogito, inquit, secundum carnem cogito? Qui enim secundum carnem cogitat, tunc non implet quae disponit, quando aut personis amplioribus defert; aut certe lucris aut apparatibus valiquid pro salute animae meditatur; sicut et Apostolus ideo non implevit quod voluerat, ut per hoc ipsum meliores efficerentur, scientes ideo distulisse eum, quia quidam adhuc inter eos non se purificaverant a peccatis. Ut sit, inquit, apud me, Est, est; non, non. Hoc significat, quia non aliud egit, quam scivit agendum; quia utilitas anteponenda est voluntati. Hic sensus spiritalis est: carnalis autem sensus sic mutatur, ut anteponat voluntatem Hoc est quod dicit et ad Galatas: Si quae destruxi, haec eadem aedifico, praevaricatorem me constituo . Ideo ergo fidelem in sedicit Dei praedicationem: nam illud faciunt adulatores. Frequenter enim, ne ho
Abbreviated transcription (Latin):
cognito affectu circa apostoli se et gł abantur in eo. uelut filii in patre clarissimo
Vnde & apłs głan suam uideri testatur. Infilios obaudientes et tunc debere uideri quan¬
do ꝓdest idẽ in die iudicii dĩ: hocdicens ꝑseuerandũ monet. Et haȩc fiducia
uolueram prius uenire aduos. ut scđm gratiã haberetis et ꝑuos transirem in macedoni¬
ã. et herũ a macedonia uenirẽ aduos et a uob̵ deduci iniudeã. Ha cfiducia ÷ manda¬
uidere : Plenã ergo grãm habuissent deaduentu eius quia imago ẽ epła
tellegi enĩ uult ẽẽ aliquos int̃ eos quorũ causa uoluntatẽ suã ñ impleuit. ut ad hibita
opera purificarentur.
oc ergo cogitans. nũꝗd leuitate usussum : autquȩ co¬
& ñ fac̃ leuitate uti. : Ideo neforte istuddea pło arbitrarentur. hoc purgat quia
non istud leuiter. sed cum consilio fec̃ ut ñ impleret qđ disposuerat : Rut nũ ꝗd

Expanded text:
cognito affectu circa se Apostoli, et gloriabantur in eo velut filii in patre charissimo.cognito affectu circa se Apostoli, et gloriabantur in eo velut filii in patre charissimo. Unde et Apostolus gloriam suam videri testatur in filios obaudientes; et tunc debere videri, quando prodest, id est, in die judicii Dei. Hoc dicens, perseverandum monet. Et hac fiducia uolui prius uenire ad uos, ut secundam gratiam haberetis, et per uos transire in Macedoniam, et iterum a Macedonia uenire ad uos et a uobis deduci in Iudaea. sed superuenienvidere. Plenam ergo gratiam habuissent de adventu ejus; quia imago est epitelligi enim vult esse aliquos inter eos, quorum causa voluntatem suam non implevit, ut adhibita opera purificarentur. Hoc ergo cogitans, numquid levitate usus sum? aut numqet non facit, levitate uti? Ideo ne forte istud de Apostolo arbitrarentur, hoc purgat; quia non istud leviter, sed cum consilio fecit, ut non impleret, quod disposuerat. Aut numquid
Abbreviated transcription (Latin):
se : p̃terita refringat : Hoc enĩ significat quo d in prima epła arguit fucatã p̃dica¬
tionẽ. iuxta humanum sensũ aptatam : cuius p̃dicatores duplici genere insapientia car¬
nali accusat: Quia & iuxta mundi sensum p̃dicabant ne facile offenderent hommes.
etquaestus causa hoc agebant propriis iucris carnalib: studentes : Vnde apłs Num¬
quã a corinthus sumptus uoluit accipere ne his occasionẽ daret eo qđ similis eis eẽt
in hacre : Hic ẽ qđ dic̃ h abundantius apuduos simplicit̃ sumus c̃ũsati. Quia cũ ab
aliis acceperit : abillis noluit. Ne arguendieos auetoritatẽ amitter&
on enim
alia scripsimus uob̵ quã quȩ legistis et cognoscitis.
Ea sedic̃scribere : quae non
solum litteris cernerent : sed et operib: eius manifesta haberent : ut ꝓbaret ea quaȩ
loquitur gestis se implere. quib unicus cuiusq mens et ꝓpositũ discitur.

Expanded text:
se. Praeterita refricat; hoc enim significat, quod in prima epistola arguit fucatam praedicase. Praeterita refricat; hoc enim significat, quod in prima epistola arguit fucatam praedicationem juxta humanum sensum aptatam , cujus praedicatores duplici genere in sapientia carnali accusat; quia et juxta mundi sensum praedicabant, ne facile offenderent homines: et quaestus causa hoc agebant, propriis lucris carnalibus studentes. Unde Apostolus numquam a Corinthiis sumptus voluit accipere; ne his occasionem daret, eo quod similis eis esset in hac re. Hinc est quod dicit: Abundantius apud vos simpliciter conversati; 172 quia cum ab aliis acceperit, ab his noluit, ne arguendi eos auctoritatem amitteret. Non enim alia scribimus vobis, quam quae legistis et cognoscitis. Ea se dicit scribere, quae non solum litteris cernerent, sed et operibus ejus manifesta haberent; ut probaret ea, quae loquitur, gestis se implere, quibus uniuscujusque mens et propositum discitur.
Abbreviated transcription (Latin):
non negat in necessitate positis. maxime suis : eripuit illos desperantes desemetip¬
sis. fidentes aũ dedõ: Nimia enĩ p̃ssura deficere sȩ ꝓfitebant᷑ nisi ad esset dr̃
credentium quorum causa et p̃ssurae eis ingerebantur. Ac
cũ oritur. simul obsecrentur.
ł ria enim nr̃a haec ẽ testimoniũ c̃scientiae
nrãe : Hoc dicit : qui de cõnientia sua p̃sumebant : quia pura erat ab omni simu¬
latione : Quã obrem dedi auxiliis ñ diffidebant: Quia in simplicitate & sinceri¬
tate ñ insapientia carnali : sed in gr̃a dĩ conũ satisumus in hoc mundo abundantius
aũ apud uos. Haec ẽ gła conscientiae . quamdix̃ simplicitas et sinceritas : et quia
haec dedĩ doctrina s̃ adiecit : non insapientia carnali : sed in grã dĩ: Utostende¬
r& ñ humanae sapientiae : sed e uangelicae p̃dicationi. liberã se conscientiã ex hibins¬

Expanded text:
non negat in necessitate positis, maxime suis, eripuit illos desperantes de semet ipnon negat in necessitate positis, maxime suis, eripuit illos desperantes de semet ipsis, fidentes autem de Deo. Nimia enim pressura deficere se profitebantur, nisi adesset Deus. , omnium credentium, quorum causa et pressurae eis ingerebantur: ac cum oritur, simul obsecrentur. Gloria enim nostra haec est testimonium conscientiae nostrae. Hoc dicit, quia de conscientia sua praesumebant, quae pura erat ab omni simulatione; quamobrem de Dei auxiliis non diffidebant. Quia in simplicitate et sinceritate, non in sapientia carnali, sed in gratia Dei conversati sumus in hoc mundo: abundantius autem apud vos. Haec est gloria conscientiae, quam dixit, simplicitas et sinceritas. Et quia haec de Dei doctrina sunt, adjecit: Non in sapientia carnali, sed in gratia Dei; ut ostenderet non humanae sapientiae, sed evangelicae praedicationi liberam se conscientiam exhibuis
Abbreviated transcription (Latin):
simul consol&ur cũ quo & compatitur.
on enĩ uolumus ignorare uos fres
de p̃ssura nr̃a quae facta ẽ in asia . quia supra modum grauati sumur supͣ uires . Itaut
desperemus nos etiã uiuere. Ideo passiones pressurarũ indicat ꝓpeurq: ad mortẽ
in latas : : Vt ostendat quae mala salutis eorum causa patiebantur : ut ñ grauius
ferrent. si corriperent᷑ errores illorum ab his qui haec tam̃ aspera to lerabant ꝓ
illis. Quis enĩ medicorum ñ argu̾it susceptũ suum neglegentius se tractantẽ
necura medicinae eius sine effectu remaneat.
Sed ipsi hi nob̵ responrũ mor¬
tis habuimus ut non simus fidentes in nob̵ sed indõ qui s uscitabit mortuos: Ian¬
tã in solentiã imquitatis significat in surrexisse c̃tra sidei p̃dicatores : ut mortẽ
ante oculos haberent. Deniq: erepti delpsa p̃ssura resuscntatos sedicunt
Sic eñi afflicti fuerant ut desperarent dep̃senti uita: sed quia dr̃ p̃sidia sua

Expanded text:
mul consoletur, cum quo et compatitur. Non enim volumus vos ignorare, fratres, de pressura, quae nobis facta est in Asia; quia supra modum gravati fuimus supra vires, ita ut desperaremus nos etiam vivere. Ideo passiones pressurarum indicat prope usque ad mortem illatas, ut ostendat quae mala salutis illorum causa patiebantur, ut non gravius ferrent, si corriperentur errores illorum ab iis, qui haec tam aspera tolerabant pro illis. Quis enim medicorum non arguat susceptum suum negligentius se tractantem; ne cura medicinae ejus sine effectu remaneat? Quin et ipsi in nobis responsum mortis accepimus; ut non essemus fidentes in nobis, sed in Deo, qui suscitat mortuos. tam insolentiam iniquitatis significat insurrexisse contra fidei praedicatores; ut mortem ante oculos haberent; denique erepti de ipsa pressura, resuscitatos se dicunt. Sic enim afflicti fuerant, ut desperarent de praesenti vita. Sed quia Deus praesidia sua
Abbreviated transcription (Latin):
apollo quam uis fuerit exercitatus inscripturir: abististamen
uia. dnĩ diligentius instruccus ẽ.: Ideosotios laboris sui diciteos
sec l inpõ ihũ : Cooperaruenim eius fuerunt in euangelio: Aqͥla
uir priscillȩ est quos nonatio se romam uenisse manifes¬
tum est : Propensi ores enim erant indĩ deuotione: Namad
confirmationem romanorum. hom nes quos salutat hic
idestromam fuisse intelleguntur :: Vndedicit non solum se. sed
& omnium gentium ecclear: gratias hisrefert. tangens &ro¬
manor ut his oboediant quos ad ꝓuectum gentium audiuntla¬
borare eedexortandam fideminxpõ: quor intantum laudare
& pericula proeo pati non ab nuersnt: Inimititias enim & iu¬
da eorum & falsorum fratrum subire non aspernatis : dum¬
modo apłm obsequus & caritate iuuccrent: falsi fratres hierant
qui credentes in xpm̃ . legemtamen seruandam dicebant. Non
sufficere cdplenum salutis affetum Nm̃ docentes : quoda płr¬

Expanded text:
Apollo quamvis fuerit exercitatus in Scripturis, ab his tamen viam Domini diligentius instructus est: ideo socios laboris sui dicit eos, sed in Christo Jesu; cooperarii enim ejus fuerunt in Evangelio Dei. Aquila vir Pricillae est, quos non otiose Romam venisse manifestum est; propensiores enim erant in Dei devotione: nam ad confirmationem Romanorum ii omnes, quos salutat, ex his fuisse intelliguntur. Unde dicit non solum se, sed et omnes gentium Ecclesias gratias his referre, tangens et Romanos, ut his obediant, quos ad profectum gentium audiunt laborare ad exhortandam fidem in Christo. Quos in tantum laudat, ut pericula pati pro eo non abnuerent; inimicitias enim et Judaeorum et falsorum fratrum subire non aspernati sunt, dummodo Apostolum obsequiis et charitate juvarent. Falsi fratres ii erant, qui credentes in Christum; Legem tamen servandam dicebant, non sufficere ad plenum salutis effectum Christum putantes: quod
Abbreviated transcription (Latin):
lege. sed iudicium aduindictam proceder&: Tunc iustus atq miseri¬
cors ds̃ ut gloriam diaboli quam detrium phato homine quesiuerat ex¬
in anir& filium suum uenturum decreuit. qui omnia peccata dona¬
r&. ut maior fier& l&itia exdono gratiae. quam fuerat luctus ex
peccato, Caudium enim donidĩ &iam his proficit. dequibus tri¬
umphare non potuit satanas. Id circo superhabund auit suꝑ pecca¬
tum quod sua sit satanas: Ut quemad modum reg nauit peccatũ
inmortem: ita & gratia regn& periustitiam in uitam aeternã.
tem. in qua gloriabat᷑.
Simili modo. ut
& gratia regn& in oboedientes sibi dũ

Expanded text:
Lege, sed judicium ad vindictam procederet: tunc justus atque misericors Deus, ut gloriam diaboli quam de triumphato homine quaesierat, exinaniret, Filium suum venturum decrevit, qui omnia peccata donaret; ut major fieret laetitia ex dono gratiae, quam fuerat luctus ex peccato. Gaudium enim doni Dei etiam his proficit, de quibus triumphare non potuit Satanas; idcirco superabundavit gratia super peccatum, quod suasit Satanas. Ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, ita et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam re, in qua gloriabatur simili modo, ut et gratia regnet
Abbreviated transcription (Latin):
quia axp̃o data est quae est disciplina xp̃iana: Nos autem baptiza
ti consepulti sumus xp̃o. ut decetero hanc uitam sequamur inqua
go ut iam in preceptis xp̃i manentes. ad preterita denuo non reuol¬

Expanded text:
quia a Christo data est, quae est disciplina christiana. Nos autem bquia a Christo data est, quae est disciplina christiana. Nos autem bti consepulti sumus ei, ut de caetero hanc vitam sequamur, in quo, ut jam in praeceptis Christi manentes, ad praeterita denuo non revol
Abbreviated transcription (Latin):
sumus : Hoc dicit ut sciamus baptigzatos nos iam non debere
peccare . quia cumbaptizamur conmorimur xp̃o. boc est in
morte eius baptizari: Illic enim omnia peccata nostra mori¬
untur. ut in nouati
deposita morte. resurgere uide¬
tuus est pecca¬
to surrexit ita &nos perbaptismum spem resurrectionis ha¬
beamus. Baptismum itaque mors peccati est ut alia sequatur
natiuitas quae corporis manente conpage hominem mente
innouat. sepulta omni malorum actuum uotustate. Conse¬
pulti enim cum illo perbaptismum in mortem . ut quem ad modum
xp̃s surrexit amortuis peruir tutem patris. ita & nos in nouitate ui¬
nificat quia xp̃s corpus suum amortuis excitauit. Ipse enim uirtus est
dĩ patris. sicut dicit: Soluite templum hoc & ego tribus diebus excita¬
bo illud: hoc autem dicebat inquit detemplo corporis sui. Et quia re¬
surrexit innouam uitam quae iam mori nesciat: noua autem dicitur.

Expanded text:
sumus? Hoc dicit, ut sciamus baptizatos nos jam non debere sumus? Hoc dicit, ut sciamus baptizatos nos jam non debere peccare; quia cum baptizamur, commorimur Christo. Hoc est in morte ejus baptizari; illic enim omnia peccata nostra moriuntur, ut innovati deposita morte, resurgere videtuus peccato resurrexit, ita et nos per baptismum spem resurrectionis habeamus. Baptisma itaque mors peccati est, ut alia sequatur nativitas, quae corporis manente compagine, hominem mente innovat, sepulta omnium malorum actuum vetustate. Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem; ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per virtutem Patris, ita et nos in novitate virimum est; quia Christus corpus suum a mortuis excitavit, ipse enim virtus est Dei Patris, sicut dicit: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illud. Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui ; et quia resurrexit in novam vitam, quae jam mori nesciat. Nova autem dicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
absit Hoc est numquid semper peccandum est ut donumdĩ ha¬
bund&. & tegens nostra peccata. ut remissionem peccatorum spe
misertus est ds̃ per xp̃m. ut decetero non peccantes . & meritum
nobis & dĩ gratiam in nos regnare faciamus: Aufest enim regnum
gratiae dĩ & tradit peccato Quirursus redit adueterem hominẽ
hoc est adritum preteritae uitae: Duabus enĩ excausis misericor¬
diam accipimus ut & diaboli regnum excluder&ur . & dĩ imperiũ
ignorantibus predicar&ur. per hoc ipsum dignitate nobis quesita.
ui enim mortui sumus peccato. quomodo adhuc uiuemus in illo.
Hõc dicit. quõ uiuentes peccato. mortui eramus apud dm̃. Peccare
ueniente ergo gratia dĩ perxp̃m & perfidem nos laua crospĩtali
regenerante. coepimus uiuere dõ. Mor tui autem esse peccato. qui
est diabolus. hoc est tamen mori peccato. liberari apeccato. fi¬
eri autem seruum dĩ, Itaque mortui iam peccato . non reuerta¬
cumque baptigati sumus inxpo ihũ in morte ipsius baptizati

Expanded text:
ato. Hoc est, nunquid semper peccandum est, ut donum Dei abundet, tegens nostra peccata, ut semper remissionem peccatorum spermisertus est Deus per Christum, ut de caetero non peccantes, et meritum nobis et Dei gratiam in nos regnare faciamus. Aufert enim regnum gratiae Dei, et tradit peccato, qui rursus redit ad veterem hominem, hoc est, ad ritum praeteritae vitae. Duabus enim ex causis misericordiam accepimus; ut et diaboli regnum excluderetur, et Dei imperium ignorantibus praedicaretur, per hoc ipsum dignitate nobis quaesita. Qui enim mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in illo? Hoc dicit, quoniam viventes peccato, mortui eramus apud Deum; qui peccat erveniente enim gratia regenerante, coepimus vivere Deo, mortui autem esse peccato, qui est diabolus; hoc est tamen mori peccato, liberari a peccato, fieri autem servum Dei. Itaque mortui jam peccato, non redeacumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ejus baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
de promissionis iustificati sunt. credentes hunc esse xpm̃. quem in
lege promiserat ds̃: In preputio uero gentes significat. ꝑfidem xp̃i
iustificatos apud dm̃ Tam enim gentiles quam iudeos credentes ius

Expanded text:
de promissionis justificati sunt, credentes hunc esse Christum, quem in de promissionis justificati sunt, credentes hunc esse Christum, quem in lege promiserat Deus; in praeputio vero gentes significat per fidem Christi justificatos apud Deum: tam enim gentiles quam Judaeos non aliter qu
Abbreviated transcription (Latin):
est. Perquam legem factorum non sed perlegem fidȩi. Reddita ra¬
tione adeos loquitur quiagunt sublege quod sine causa glorientur
blandientes sibi delege & propter quod genus sint abrahae. uiden¬
tes non iustificari hominem apud dm̃ nisi perfiem, Arbitraba¬
mur enim iustificari perfidem hominem. sine operibus legis:
entilem dicit hominem procerto haberi quod iustific&ur credens.
nulla faciens operalegis. id est sine circumcisione aut neomõenus.
niudȩorum dr̃ tantum : nonne &gentiũ.
immo & gentium: Sine dubio omnium ds̃ unus est. Nec enim soli
iudȩi possunt sibi uindicare. quod ds̃ illorum non &iam gentilium
sit : Cumrelegant ab uno adam omnium esse originem. It nullum ad¬
uen am uolentem adlegem accedere prohiberi, Denique aliquant
exierunt cum illis inheremum a egyptii. quos suscipere iubentur.¬
uõ quidem unus dr̃ qui iustificat circum cisionem perfidem. & pre¬
putium perfidem: In circumcisione iudaeos significat. eo quod exfi¬

Expanded text:
est. Per quam legem? factorum? Non, sed per legem fidei. Reddita ratione, ad eos loquitur, qui agunt sub lege, quod sine causa glorientur, blandientes sibi de lege, et propter quod genus sint Abrahae, videntes non justificari hominem apud Deum, nisi per fidem. Arbitramur enim justificaentilem dicit hominem pro certo haberi, quod justificetur credens, nulla faciens opera legis, id est, sine circumcisione, aut neomeniis, udaeorum tantum Deus? Nonne et gentium? imo et gentium. Sine dubio omnium Deus unus est. Nec enim soli Judaei possunt sibi vindicare, quod Deus illorum, non etiam gentium sit, cum relegant ab uno Adam omnium esse originem, et nullum advenam volentem ad legem accedere, prohiberi. Denique aliquanti exierunt cum illis in eremum de Aegyptiis, quos suscipere jubentur quidem unus Deus, qui justificavit circumcisionem ex fide, et praeputium per fidem. In circumcisione Judaeos significat eo quod ex fi
Abbreviated transcription (Latin):
ibi &ut custodir& accepit Est & illecęlestis in quoraptus apł̃s audiũ
uerba archana: Iudicabunt ergoscĩ hunc mundũ quia exẽplo fidei
illorũ ꝑfidiamundi damnabitur: Et in nob iudic abitur mundus
Tunc iudicabitͥ hic mundus in nob: siopus ꝑfidorũ hominũ ñ inue¬

Expanded text:
ibi, et ut custodiret, accepit . Est et ille coelestis, in quo raptus Apostolus, audivit ibi, et ut custodiret, accepit . Est et ille coelestis, in quo raptus Apostolus, audivit verba arcana . Judicabunt ergo sancti hunc mundum: quia exemplo fidei illorum perfidia mundi damnabitur. Et si in nobis judicabitur mundus. Tunc judicabitur hic mundus in nobis, si opus perfidorum hominum non in
Abbreviated transcription (Latin):
magis lex ẽ. Vt dñs legistimeatur. melius dic̃ apud dĩ ministros agere
causã facilius enĩ dedĩ timore sententiã legis uerã ꝓmunt: Aut igno¬
Aut igno¬
mundũ : Et dñs ineuangelio: sic inquit ds̃ dilex̃ hunc mundũ: & cetera :
Hic ergomundus inerrore est. Non ille superior ad cuius similitudinẽ
hncfactus est: Vnde homo hic positus estt ad imaginẽdĩ factus
ut sic̃ insuperiori mundo ab unodõ sunt omnia Ita & in hoc abuno
homine om̃s haberent originẽ: Hinc est unde moyses in de utero no¬
mio: Cũ diuideret inquit altissimus gentesquẽ ad modũ dispersit
filios ade statuit fines gentium scđmnumerũ anglum di: Quid
tã aꝑtũ hunc mundũ superioris eẽ imaginẽ certa excausa: Estem̃
& ierusalẽ inferior & illa superior quã matrẽ nram uocatidẽ apłs:
E& inferior paradysus in quo homo positus mandatũ &ut operar&

Expanded text:
magis lex est, ubi Dominus legis timetur, melius dicit apud Dei ministros agere magis lex est, ubi Dominus legis timetur, melius dicit apud Dei ministros agere causam: facilius enim de Dei timore sententiam legis veram promunt. Aut ignomundum. Et Dominus in Evangelio: Sic, inquit, dilexit Deus mundum, etc., . Hic ergo mundus in errore est, non ille superior, ad cujus similitudinem hic factus est. Unde homo hic positus est, ad imaginem Dei factus, ut sicut in superiore mundo ab uno Deo sunt omnia, ita et in hoc ab uno homine omnes haberent originem. Hinc est unde Moyses in Deuteronomio: Cum divideret, inquit, Altissimus gentem, quemadmodum dispersit filios Adae: statuit fines gentium secundum numerum angelorum Dei. . Quid tam apertum, hunc mundum superioris esse imaginem certa ex causa; est enim et Hierusalem inferior; et illa superior, quam matrem nostram vocat idem Apostolus : est inferior paradisus, in quo homo positus, mandatum et ut operaretur
Abbreviated transcription (Latin):
est quia ꝑfidos ep̃s non potest iudicare: Cũ fr̃e aut̃ in quouitia haec reperiunt᷑
ñsolũ sacram̃ta nedenda. sed nec cõmunẽ escã docet. ut erubescat cũuitat᷑
&corrigat: Nonne dehis quiintus st̃ uos iudicatis : Iudicat ꝗsdũdiscer¬
nit cuifrĩ adhereat. quẽ arguat quẽ deuitet:
in cognita ꝑsuspitionẽ. maxime derectore ꝓhibuit iudicare: qui a dĩ
solus ẽ occulta iudicare: Hoc aut loco ut fr̃ frẽm examinet &iã iubet:
Sic̃ in alio loco dicit: uos ipsos temptate. siestis infide ipsiuos ꝓbate: Qui
aut foris sunt in die iudicii damnabunt᷑: Quia dixit dñs qui n on crediderit
iam iudicatus est: In quoenĩ spes non est ꝓmortuo habendus est Auferte
credunt. &leges adõ mundo creditas frequent̃ cũ adulatione in t̃p̃tant
Auctoritatẽ horũ idolis deputantes: ideoquẽ iniquisunt : & quia in ecl̃a

Expanded text:
est quia perfidos episcopus non potest judicare: cum fratre autem in quo vitia haec reperiuntur, est quia perfidos episcopus non potest judicare: cum fratre autem in quo vitia haec reperiuntur, non solum sacramenta non edenda, sed sed nec communem escam docet; ut erubescat, cum vitatur et se corrigat. Nonne de iis qui intus sunt, vos judicatis? Judicat quis, dum discernit cui fratri adhaereat, quem arguat, quem devitet, incognita per suspicionem maxime de rectore prohibuit judicare; quia Dei solius est occulta judicare; hoc autem loco, ut frater fratrem examinet , etiam jubet, sicut alio 129 loco dicit: Vos ipsos tentate, si estis in fide: ipsi vos probate . Qui autem foris sunt, in die judicii damnabuntur; quia dixit Dominus: Qui non crediderit, jam judicatus est . In quo enim spes non est, pro mortuo habendus est. Auferte credunt, et qui leges a Deo mundo creditas frequenter cum adulatione interpretantur, auctoritatem harum idolis deputantes, ideoque iniqui sunt; et quia in Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Scripsi uob̾ in epła. ne cõmisceamini fornicariis: cripsisse se significat prius
ubi cõmon& illos. ne ningerent se malȩ uitȩ hominib:: & quia ñ intellexisse
forte eaquȩ scripserat. uidebantur. nunc in hac epła qđ scripserit interp̃tat᷑
dic̃s: Nonutique fornicariis huius mundi sed a fratrib talib scripsi rece¬
dendũ autauaris aut rapatib:. aut idolis seruientib: Alio quin debueratis de hoc
mundo exire : Igitur intellectũ illorũ arguit quiput abant forte quia ab i¬
credulis. fornicaruis aut auaris. aut rapacib aut idolis seruientib ꝓ hibuiss&
ña fratrib: Et ideo illũ quiuxorẽ patris habebat int̾se eẽ ñ egre ferebant:
sugitur his cõminiscimini inquit melius eratmori uos conpendiũ est enĩ male
agentib sicitius moriantur quã diutius inpeccatis uersent᷑: Nunc au
quidẽ sumere: Cũ infideli. non phibuit cybũ sumere: Quippe cũdicat

Expanded text:
. Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis. Scripsisse se significat prius, . Scripsi vobis in epistola, ne commisceamini fornicariis. Scripsisse se significat prius, ubi commonet illos, ne jungerent se malae vitae hominibus. Et quia non intellexisse forte ea quae scripserat, videbantur; nunc in hac epistola quid scripserit, interpretatur dicens: Non utique fornicariis hujus mundi: sed a fratribus talibus scripsi recedendum. Aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exisse. Igitur intellectum eorum arguit, qui putabant forte quia ab incredulis, fornicariis, aut avaris, aut rapacibus, aut idolis servientibus prohibuisset, non a fratribus; et ideo illum qui uxorem patris habebat, inter se esse non aegre ferebant. Si igitur his commisceamini, inquit, melius erat mori vos; compendium est enim male agentibus, si citius moriantur, quam si diutius in peccatis versentur. Nunc autem  infideli autem non prohibuit, quippe cum dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
quib dã uidetur: Prius enĩ pascha. & sic transitus: Quia ante exẽplũ ẽ saluato¬
ris. & sic signũ salutis nec enĩ ante signũ quacrux: Nã occiso uespere agno
inegypto filii isrhł pascha eger̃: Excuius saguine postes signauerunt. ut noctu
angłus transiens ealoca ñ tangeret quȩ sanguine agni fuerant oblita: Itaque
festa caelebremus ñ inferm̃to ueteri: Hoc est latitiã habentes renouationis¬
facta uetera fugiamus Inmunditiã omnẽ abicientes a nob quȩ est corruptio
Quia sic̃ ferm̃tũ totã massam corrupit : it a&mala uita totũ hominẽ: Ergo
ut ñ solũ aturpitudine uitȩ nos obseruemus. sed & ab inquitatis studio adiec̃:
nec inferm̃to malitiȩ &nequitiȩ: sed inag imis sinceritatis & ueritatis:
Hoc ẽ ut sinceritas mundã uitã faciat. ueritas aut̃ omnẽ fraudẽ excludat:

Expanded text:
quibusdam videtur; prius enim pascha, et sic transitus, quia ante exemplum Salvatoquibusdam videtur; prius enim pascha, et sic transitus, quia ante exemplum Salvatoris est et sic signum salutis. Nec enim ante signum, quam crux; nam occiso vespere agno, in Aegypto filii Israel pascha egerunt, ex cujus sanguine postes signarunt; ut noctu Angelus transiens, ea loca non contingeret, quae sanguine agni fuerant oblita . Itaque festa celebremus, non in fermento veteri. Hoc est laetitiam habentes renovationisfacta vetera fugiamus, immunditiam omnem abjicientes a nobis, quae est corruptio; quia sicut fermentum totam massam corrumpit, ita et mala vita totum hominem. Ergo tudio, adjecit: Nec in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis. Hoc est, ut sinceritas mundam vitam faciat, veritas autem omnem fraudem excludat.
Abbreviated transcription (Latin):
est quia &ieiecto fornicatore u&us ferm̃tũ eicitur: Ideo aut̃ uetus quia
antiqui erroris peccatũ est Noua aut̃ consparsio xp̃i doctrina est Sicut
estis agimi: Atima ex causa non ferm̃tatȩ farinȩ dictũ cũ filii is hleiectis
deȩgypto : ut ferm̃tũ uetustas haberetur. Ag ima aut̃ nouitas: abiectis
enĩ ueterib errorib: sgyptiorũ . in nouam legem inductisunt: Ita & corin¬
thii post paganorũ errores in euangeliũ xp̃i inducti sunt: Hortatur ergo
ut sec dm ꝓfessionẽ suã quã ab apł̃o sub nomine xp̃i acceperant. & uiuerent
iã uitȩ nouȩ cultores. hoc ẽ atimos eẽ : Renĩ pascha nrm immolatus ẽ xp̃s:
sũ ut ex eonoua p̃dicatio nouã facer& conũ sationẽ: Vt quia paschȩ rationẽ co¬
limus ueterẽ uitã ñ sequam: Pascha itaq immolatio est ñtransitus. sicut

Expanded text:
est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. Ideo autem vetus quia est, quia ejecto fornicatore, vetus fermentum ejicitur. Ideo autem vetus quia antiqui erroris peccatum est. Nova autem compositio, Christi doctrina est. Sicut estis azymi. Azyma ex causa non fermentatae farinae dictum est, cum filii Israel ejecti sunt de Aegypto; ut fermentum vetustas haberetur, azyma autem novitas. Abjectis enim veteribus erroribus Aegyptiorum in novam legem inducti sunt; ita et Corinthii post paganorum errores in Evangilium Christi inducti sunt. Hortatur ergo, ut secundum professionem suam, quam ab Apostolo sub nomine Christi acceperant, et viverent, jam vitae novae cultoressum, ut ex eo nova praedicatio novam faceret conversationem; ut quia paschae rationem colimus, veterem vitam non sequamur. Pascha itaque immolatio est, non transitus sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sed nob̾ quib datus est utꝑillũ difilii ẽẽ ꝓbemͥ: Resenĩ quȩ amittitͥ saluañ ẽ:
Nonutiq sibi qui ubicũque sit necesse estsit. sedei aquo amittitur Bona
gloriatio ur̃a : Hoc ẽ non bona: lȩtienĩ erant cũ magis contristaridebuerin
in fratre tã acerbe peccantẽ. sic̃ tristis fuit samuel insaulpeccantȩ A quo
crimine mali doctores aut dissimulabant aut neglegentius arguebant :¬
Sic̃ & heli sacerdos filios suos peccantes indm̃ ne amarus eis eẽt ñ eosar guebat
Nescitis quia modicũ ferm̃tũ totã massã corrũpit: Ita & peccatũ unius
qđ cognitũ non arguitur multos contaminat: Immo om̃s quinorunt
& ñdeuitant. Aut cũ possint arguere dissimular
Ixpurgate uetus ferm̃¬
tũ ut sitis noua consparsio Hoc duplici genere accipiendũ est: quia ẽ &fer¬
mentũ humanadoctrina:
Dicente saluatore: Cau&e aferm̃to phariseorũ:
Idest adoctrina: &admalã ergo doctrinã cauendam. & adhanc causã dictũ

Expanded text:
 datus est: ut per illum Dei filii esse probemur. Res enim quae amittitur, salva non est, non utique sibi, quae ubicumque sit, necesse est ut sit; sed ei a quo amittitur. Bona gloriatio vestra? Hoc est, non bona est; laeti enim erant, cum magis contristari debuerint in fratre tam acerbe peccante, sicut tristis fuit Samuel in Saul peccante. A quo crimine mali doctores aut dissimulabant, aut negligentius arguebant sicut et Heli sacerdos , filios suos peccantes in Deum ne amari essent hominibus. Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Ita et peccatum unius, quod cognitum non arguitur, multos contaminat; immo omnes qui norunt, et non devitant, aut cum possint arguere, dissimulanExpurgate vetus fermentum, ut sitis nova conspersio. Hoc duplici genere accipiendum est, quia est et fermentum humana doctrina, dicente Salvatore: Cavete a fermento Pharisaeorum , id est a doctrina. Et ad malam ergo doctrinam cavendam, et ad hanc causam dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃itds̃ quam homo : si scir& opere pretiũ eẽ ꝑmitter&: & sin on ir& dñm¬
n&uisse ostender& causa utiq: indignitatis illorũ : & cognoscã ñ sermonẽ
illorũ qui inflatisunt seduirtutẽ : Confundit illos quia cũ obliq uersa¬
rentur indignabantur qua si digni essent ab apło uisitari:
Necenim
insermone est regnũ dĩ sed inuirtute : Ut sic̃ regnũdĩ non splendore ũbi
cõm̃dat᷑ sed uirtute signorũ Ita & hi ñ uerb nudissod uirtute operũ spiri¬
taliũ dignos se ostenderent ab apło uisitari: Quid uultis in uirgauemã
aduos aut incaritate sp̃s & mansuetudinis : Terroris uerba infert. upudorẽ
passi qui inflatierant humiliarentur: Utsiuere apl̃i p̃sentiã de siderarent
p̃pararent se ad excipiendũ eũ id est abluerent᷑ ab omniplaga criminis.
& ueniens ad illos laetitiã haberet quasicũ filiis Feris: Omnino audit᷑¬

Expanded text:
scit Deus quam homo, ideo si sciret operae pretium esse, permitteret: et si non irscit Deus quam homo, ideo si sciret operae pretium esse, permitteret: et si non ir causa utique indignitatis illorum. Et recognoscam non sermonem illorum, qui inflati sunt, sed virtutem. Confundit illos, quia cum oblique conversarentur, indignabantur, quasi digni essent ab Apostolo visitari. Nec enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Ut sicut regnum Dei non splendore verborum commendatur, sed virtute signorum, ita et hi non verbis nudis, sed virtute operum spiritualium dignos se ostenderent ab Apostolo visitari. Quid vultis? In virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis? Terroris verba infert, ut pudorem passi, qui inflati erant, humiliarentur; ut si vere Apostoli praesentiam desiderarent, praepararent se ad excipiendum eum, id est, abluerent se y ab omni macula criminis; ut veniens ad illos, laetitiam haberet quasi cum filiis charissimis. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ ideo Rmum & fidelẽ filiũ obtestatur indño. ut in hoc discerent quid pec¬
carent : Cumenĩ huic testimoniũ ꝑhib& illos arguit: Quiuos commone¬
ciat uiꝗs meas quȩ sunt in xp̃o itiu : sic̃ ubiq inõni ecła doceo: Pistũ quẽ fidelẽ¬
filiũ confirmat : reũtiillos uult ad regulã a setraditȩ ueritatis : ut cõmoniti
uerb & exemplis operũ eius resipiscerent: cognoscentes ñ ꝑperã sefuisse ab
pło doctos: quando eadẽ tenere om̃s ecłas discerent:¬
eẽm aduos. inflati sunt quidã : Indignabantur quidã corinthiorũ quia ñ ibat
adillos. non desiderio sed suꝑbia : qđ quasi indignos illos haber& : Cũ magis
apło hoc studiũ fuerit ut deindignis faceret dignos: Habebat ergo uotũ eundi¬
sed ma iora erant quo agebat : Veniam aũt cito aduos sidñs uoluerit :
Post cõmonitionẽ ꝓmittit se ire ad illos sed sidñs ꝑmitter&: Utqui apli

Expanded text:
quem ideo charissimum et fidelem filium obtestatur in Domino, ut in hoc discerent, quid pequem ideo charissimum et fidelem filium obtestatur in Domino, ut in hoc discerent, quid pecarent; cum enim huic testimonium perhibet, illos arguit. Qui vos commoneciat vias meas, quae sunt in Christo Jesu, sicut ubique in omni Ecino confirmat, reverti illos vult ad regulam a se traditae veritatis; ut commoniti verbis et exemplis operum ejus resipiscerent, cognoscentes non perperam se fuisse ab Apostolo doctos, quando eadem tenere omnes Ecclesias discerentem ad vos, sic inflati sunt quidam. Indignabantur quidam Corinthiorum, quia non ibat ad illos, non desiderio, sed superbia, quod quasi indignos illos haberet; cum magis Apostolo hoc studium fuerit, ut de indignis faceret dignos. Habebat ergo votum eundised majora erant, quae agebat. Veniam autem cito ad vos, si Dominus Post commonitionem promittit se ire ad illos, sed si Dominus permitteret; ut quia plus
Abbreviated transcription (Latin):
ienĩ decẽ milia pedagogorũ habueritis in xp̃o sed
eo affectudiligere illos. quo ipse eosdiligebat: Quis enĩ alienos filios: suis p̃ponat
mamore. ac ꝑ hoc monita eius. qui & ꝓhis tanta mala passus ẽ non debereeos spernere :
Obsecro ergo uos imitatores mei estote: Obeniuolentia scĩ apłi qui obsecrat᷑
filios. ut imitentur patrem: Hoc est sponte rogat egros. ut recipiant medicinã:
In his tam̃ sui illos imitatores uultesse. ut sicut hic multa exitia ꝓsalute illorũ
ab incredulis passus est & noncessit : dũ modo ꝑdies & noctes euangelie aret illis do¬
nũ gratiȩ dĩ ita & illi manentes infide eius & doctrina: ñ reciperent falsorũ
apłorũ prauacõm̃ta : sed resisterent contempnentes obꝓbria : Aut detractiones.
ut patri suo spiritali inuiolatũ reseruarent affectũ: Ideomisiaduos timotheũ
qui est filius m̃s carissimus & fidelis in dño: Hortatur illos in hoc idẽ timotheo

Expanded text:
enim decem millia paedagogorum habueritis in Christo, sedeo affectu diligere illos, quo ipse eos diligebat. Quis enim alienos filios suis praeponat in amore? Ac per hoc monita ejus, qui et pro his tanta mala passus est, non debere eos spernere. . Obsecro ergo vos, imitatores mei estote. O benevolentiam sancti Apostoli, qui obsecrat filios, ut imitentur patrem, hoc est, sponte rogat aegros, ut recipiant medicinam! In his tamen sui illos imitatores vult esse; ut sicut hic multa exitia pro salute eorum ab incredulis passus est, et non cessit, dummodo per dies et noctes evangelizaret illis donum gratiae Dei; ita et illi manentes in fide ejus et doctrina, non reciperent falsorum apostolorum prava commenta, sed resisterent contemnentes opprobria, aut detractiones, ut patri suo spiritali inviolatum reservarent affectum. Ideo misi ad vos Timotheum, qui est filius meus charissimus et fidelis in Domino. Hortatur illos in hoc eodem Timotheo,
Abbreviated transcription (Latin):
legẽst fiunt: Secl in hac alit̃ causa in teritus carnis hominideputatur: Quã quã
enĩ om̃a peccata carnalẽ hominẽ p̃stent: Hoc tam̃ speraalit̃ desideriũ carnis ẽ
qđ sordib maculatã animã cũ corpore tradit gehenne: qui a uicta amma ali¬
bidine carnis fit caro sic̃ & corpus recte gubnatũ spiritale appellatur. Ani¬
mus tam̃ est qui autuictus in lecebris totũ hominẽ carneũ fac̃ aut inuigore
naturȩ suȩ manens carnip̃stat qđ sp̃italis dicatur:¬
dñi itiu : Tradi contaminatũ supͣ dictũ sathanȩ ut sp̃s sc̃s saluus sit in hominib
ecłȩ in die iudicii: Nisienĩ eiectus eẽt. ñfier& saluus sp̃s ecłȩ in die iudicii
audirent aiudicedño. recedite ame ñ nouiuos: Sicut dic̃ ad romanos: siꝗs¬

Expanded text:
legem sunt, fiunt: sed in hac aliter causa interitus carnis homini deputatur. Quamquam legem sunt, fiunt: sed in hac aliter causa interitus carnis homini deputatur. Quamquam enim omnia pequod sordibus maculatam animam cum corpore tradit gehennae: quia victa anima a libidine carnis fit caro, sicut et corpus recte gubernatum spiritale appellatur. Animus tamen est, qui aut victus illecebris totum hominem carneum fecit, aut in vigore naturae suae manens, carni praestat ut spiritalis dicaturChristi. Tradit contaminatum supradictum Satanae, ut spiritus salvus sit in hominibus Ecclesiae in die judicii; nisi enim ejectus esset, non fieret salvus spiritus Ecclesiae in die judicii. audirent a judice Domino: Recedite a me, non novi vos ; sicut dicit ad Romanos: Si
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc opus fec̃ : Cognito opere isto pellendũ illũ fuisse de co&u fr̃nitatis¬
Oms enĩ crim̃ eius sciebant & non arguebant Publice enĩ nouercã suam
inquare neque testib: opus erat neq: tergi uersation
aliqua poterat tegi crim̃
Ego quidẽ sic̃ absens corpore presens aũt spũ:
Idẽ absens facie p̃sens aũ auctoritate. sp̃squinusquã ab est Iam iudicaui ut
carnalis uoluptas adiabulo est: ac ꝑhoc cum huic uoluptati remittitur tradi¬
tur satanȩ Caro enĩ hoc habet innatura ut intereat: Anima ergo cũ seiungit
desiderio eiꝰ. infirmans spiritalẽ suũ uigorẽ simul interitũ patit᷑: Itaq si hic
correptus. stupri admissi erubescer& eiectũ se. nonterir& pomitentia subse¬
quente : Nã omniũ consensu & p̃sentia. seduirtute dñi itiu id est sententia
satanȩ in interitũ carnis : Et anima enĩ & corpus intereunt. quando quȩ contra

Expanded text:
qui hoc opus fecit. Cognito opere isto, pellendum illum fuisse de coetu fraternitatisqui hoc opus fecit. Cognito opere isto, pellendum illum fuisse de coetu fraternitatisomnes enim crimen ejus sciebant, et non arguebant; publice enim novercam suam loco uxoris habebat. In qua re neque testibus opus erat, neque tergiversatione aliqua poterat tegi crimen. Ego quidem absens corpore, praesens autem spiritu: id est, absens facie, praesens autem auctoritate spiritus, qui nusquam abest. Jam judicavi ut carnis voluptas a diabolo est, ac per hoc cum huic voluptati remittitur, traditur Satanae; caro enim hoc habet in natura, ut intereat; anima ergo cum se jungit desiderio ejus, infirmans spiritualem suum vigorem, simul interitum patitur. Itaque si hic correptus stupri admissi, erubesceret ejectum se, non interiret, poenitentia subsequente. Non tantum omnium consensu et praesentia; sed virtute DomiSatanae in interitum carnis; et anima enim et corpus intereunt, quando quae contra
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ostenderet. nec ab his hoc dix̃ ad mitti quidm̃ nesciunt : Vt ꝑinde
quapoena hic multandus esset ostender&. qui subieterna & diuina iustitia
constitutus. tanti sceleris crim̃ admiserat : Ita ut quis uxorẽ patris habeat :
Prȩmissi criminis ꝓdidit genꝰ ut non solũ illũ aꝑtercũ mortis facer&: Sed
& adherentes illi ñ in munes acrimine de mõstrar&: In quo enĩ difficile pec¬
catur plus fac̃ reũ : Etuos in flatiestis & ñ magis luctũ habuistis: Supbiã¬
illorũ in tantũ humiliat. ut nonque rulosiã sed magis supplices faciat: E¬
rant enĩ & ipsi participes dũ paterentur reũ tam ingentis facinoris. secũ
in correptũ conuenire: Quod om̃s uno consilio abicerent eũ. sinegar& em̃¬
dare se: siaut quis potestatẽ non hab& quem scitreũ abicere aut ꝓbare ñ¬
ual& inmunis ẽ: & iudicis ñ est sine accusatore damnare. quia & dñs iudã
cũ fur eẽt. quia ñ ẽ accusatus minime abiecit: Ut¬
Vt toller&ur demedio urm

Expanded text:
peccatum ostenderet, nec ab iis hoc dixit admitti, qui Deum nesciunt; ut proinde qua poena hic mulctandus esset ostenderet, qui sub aeterna et divina justitia constitutus, tanti sceleris crimen admiserat. Ita ut quis uxorem patris habeat. Praemissi criminis prodidit genus; ut non solum illum aperte reum mortis faceret, sed et adhaerentes illi non immunes a crimine demonstraret, in quo enim difficile peccatur, plus facit reum. Et vos inflati estis, et non magis luctum habuistis. Supillorum in tantum humiliat, ut non querulos jam, sed magis supplices faciat. Erant enim et ipsi participes, dum paterentur reum tam ingentis facinoris secum incorreptum convenire; ut omnes uno consilio abjicerent eum, si negaret emendare se. Si autem quis potestatem non habvalet, immunis est; et iudicis non est sine accucum fur esset, quia non est accusatus, minime abjecit. Ut tolleretur de medio vestrum,
Abbreviated transcription (Latin):
perhoc purificandi sunt prius perfidem. ut digni fiant dicifiliidĩ & sit
firma promissio: Sienim filios dĩ sedicant cum sintrei. hoc est sublege:
non est firmum. quia filii dĩ liberi sunt apeccato : Siergo qui sublege
sunt ut promissionem mereantur acci pere. quanto magis qui sine le

Expanded text:
per hoc purificandi sunt prius per fidem, ut digni fiant dici filii Dei, et sit per hoc purificandi sunt prius per fidem, ut digni fiant dici filii Dei, et sit firma promissio. Si enim filios Dei se dicant, cum sint rei, hoc est, sub lege, non est firmum; quia filii Dei liberi sunt a peccato. Si ergo qui sub lege sunt, eruendi de sub lege sunt, ut promissionem mereantur accipere, quanto magis qui sub le
Abbreviated transcription (Latin):
tur perfidem: Nonergo lex ira est sed iram operatur peccati. idẽ
penam dum non ignoscit sed uindicat: Pȩna enim per iram genera¬
tur ira autem nascitur expeccato : Acper hoc relinqui uult legem
ut confugiatur ad fidem quae delicta ignoscit ut salu&. Ubi enim
non est lex nec prȩuaricatio: Hoc dicit quia sublatis reis de potestate
legis. data uenia preuarisatio nulla est: Iustificati enim sunt . qui per
preuaricationem legis fuerant peccatores: Cessat enimlex. idest¬
Cessat enimlex idest
obseruatio sabbatorum. neomȩn̾iarum . circumcisionis escarum discre¬
tio animalis mortui. aut sanguis mustelȩ expiandus. Ideo exfide ut
secundum gratiam firma sit promissio omni semini: Firma esse pro
missio non potest omni semini. hoc est omni homini exomnigente. nisi
fuerit exfide: Quia origo promissionis exfide est non exlege: Quia
qui sub lege sunt rei sunt. promissio autem reis dari non potest. Ac

Expanded text:
tur per fidem. Non ergo lex ira est, sed iram operatur peccanti, id est, tur per fidem. Non ergo lex ira est, sed iram operatur peccanti, id est, poenam; dum non ignoscit, sed vindicat. Poena enim per iram generatur, ira autem nascitur ex peccato; ac per hoc relinqui vult legem, ut ad fidem confugiatur, quae delicta ignoscit, ut salvet. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Hoc dicit, quia sublatis reis de potestate legis, data venia, praevaricatio nulla est; justificati enim sunt, qui per praevaricationem legis fuerant peccatores. Cessat enim factorum lex, id est, observatio sabbatorum, neomeniarum, circumcisionis, escarum discretio, animalis mortui, aut sanguinis mustelae observatio. Ideo ex fide, ut secundum gratiam firma sit promissio omni semini. Firma emissio omni semini, hoc est, omni homini ex omni gente, nisi fuerit ex fide, quia origo promissionis ex fide est, non ex lege, quia qui sub lege sunt, rei sunt: promissio autem reis. dari non potest, ac