comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
doctoribus suis quorum patientia blande tractantur. deutilitate suae correp¬
tionis exhibeant. &ipsi inquam libenter audiant. quideis apostolico ore
diuinus sermo praecipiat . Oboedite inquit p̃positis uestris. & subiecti estote¬
eis. Ipsienim periuigilant quasi rationem proanimabus uestris reddituri
ut cum gaudio hoc faciant. & nongementes. hoc enim expedit uobis ergo
doctorib suis debent obedire qui audiunt . atq eis cum reuerentia esse subiec
quod faciunt illi qui castigati libenter accipiunt. nec increpantib: contra di¬
cunt: quoduero ait ipsi enim peruigilant. quasi rationem reddituri proani¬
mabus uestris. sacerdotalem curam propopulo sibi commisso sitis ostendit
quitam in suis actibus. quam in praedicationib uigilantes. sollicite hostis anti¬
qui rimantur insidias nequem uelut dormiente pastore lupus diabalus astu¬

Expanded text:
suis doctoribus, quorum patientia blande tractantur, de utilitate suae correcsuis doctoribus, quorum patientia blande tractantur, de utilitate suae correctionis exhibeant; et ipsi, inquam, libenter audiant, quid eis apostolico ore divinus sermo praecipiat: Obedite, inquit, peis: ipsi enim peruigilant, quasi rationem pro anima..bas uestris reddituri, ut cum gaudio hoc faciant et non gementdoctoribus suis debent obedire qui audiunt, atque eis cum reverentia esse subjecti. Quod faciunt illi, qui castigati libenter accipiunt, nec increpantibus contradicunt. Quod vero ait: Ipsi enim pervigilant, quasi rationem reddituri pro animabus vestris ; sacerdotalem curam pro populo sibi commisso satis ostendit, qui tam in suis actibus quam in praedicationibus vigilantes, sollicite hostis antiqui rimantur insidias, ne quem, velut dormiente pastore, lupus diabolus astu
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ hoc ipsum iubentis efficiant. ut interse ciues cumciuibus. cumamicis amici
Cum parentib: parentes. ueram concordiam teneant ut in nullo negotio. alter
alterum callida fraude decipiat. ut nein communi contractu fidem quam
sibi seruari aliquis cupit. ipse corrum pat : his &talibus. & sacerdos adnun¬
tiat praedicando. & obo ediendo populus accipit dĩ consilium. sine quo
non peruenitur ad regnum. in quosolo executores diuini consilii. participes
sacerdotes adtendunt quando scẽ uiuendo acuoluntatem dĩ fiducialiter p̃¬
dicando ecclesi aedĩ prospiciunt: ut eis umgraue non sit infirmos ecclesiae
sustinere. proquibus redimendis. sedignatus est morti uita e auctor offerre
Sedipsi quidocentur ut sapiaent . qui increpantur ut saltim obiurgati profi¬
ciant qui sustinentur. ut desuis aliquando criminib: erubescant . & gaudium

Expanded text:
Dei hoc ipsum jubentis, efficiant; ut inter se cives cum civibus, cum amicis amici, Dei hoc ipsum jubentis, efficiant; ut inter se cives cum civibus, cum amicis amici, cum parentibus parentes veram concordiam teneant; ut in nullo negotio alter alterum callida fraude decipiat, aut ne in communi contractu fidem, quam sibi servari aliquis cupit, ipse corrumpat. 3. His et talibus et sacerdos annuntiat praedicando, et obediendo populus accipit Dei consilium, sine quo non pervenitur ad regnum; in quo solo exsecutores divini consilii, participes, sacerdotes attendunt, quando sancte vivendo, ac voluntatem Domini fiducialiter praedicando, Ecclesiae Dei prospiciunt, ut eis jam grave non sit infirmos Ecclesiae sustinere, pro quibus redimendis se dignatus est morti vitae auctor offerre? Sed et ipsi qui docentur, ut sapiant; qui increpantur, ut saltem objurgati proficiant; qui sustinentur, ut de suis aliquando criminibus erubescant, et gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus eis quos docet aperiatꝰ : aperit dispositionis diuinae cor
Quando docet. utt patres pietatem suis filii simpendendo . eam mereantur ad nõ
qui est omnium pater ut filihonorem debitum patribus siuis exhibeant.
uon ex hȩreditationis metu deterriti . sed futurae remunerationis desiderio
prouocati : Quia p̃ceptumdĩ tampatrer filios diligendo quam filii honori¬
ficentiam suis exhibendo patribus cõnplent Qui utrumq ussit ut fieret
utmariti fidem coniugalistorisuis uxorib: seruent: utuxores. maritos suos
non studio formȩ lenocinantis adhibito. aut accuratione uestium diuersa¬
n. sed grauitate morum delectent. &operum scĩtate ut domin:
uelut eorum in xp̃o conserui . miseri corditer tractent & seruidominis ita
excorde deseruiant. ut uoluntatem non solum dominorum suorum. sed etiam

Expanded text:
Apostolus eis quos docet aperiat? Aperit ergo dispositionis divinae consilium Apostolus eis quos docet aperiat? Aperit ergo dispositionis divinae consilium quando docet ut patres pietatem filiis suis impendendo, eam mereantur a Domino, qui est omnium Pater, ut filii honorem debitum patribus suis exhibeant, non exhaeredationis metu deterriti, sed futurae remunerationis desiderio provocati: quia praeceptum Domini tam patres filios diligendo, quam filii honorificentiam suis exhibendo patribus complent, qui utrumque jussit ut fieret; docet ut mariti fidem conjugalis thori suis uxoribus servent; ut uxores maritos suos non studio formae lenocinantis adhibito, aut accuratione vestium diversarum, sed gravitate morum delectent, et operum sanctitate; ut domini servos velut eorum in Christo conservi misericorditer tractent, et servi dominis ita ex corde deserviant, ut voluntatem non solum dominorum suorum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
idite uobis & uniuerso gregi. inquo uos sp̃s sc̃s posuit episcopos. re
clesiam dĩ quam ad quisiuit sibi sanguine suo: regnum in quit dĩ interuos am¬
bulans p̃dicaui . ut mealienum ab omnium perditione seruarem: Qui uerbo dor¬
trinae salutaris audito. nihil promouent ad salutem: regnum dĩ praedicat.
quideuita futura. quȩ non habet finem : De contemplatione diuina quaenon
habet fastidiosam satiecatem : Descõrum beatitudine. quaenon habet defectio¬
nem : Deangelorum similitudine consequenda prȩdicare noncessat Ita ut si
adhaec ineffabilia bona quiaudiunt prouocari noluerint. absolutus sit ille
eis prȩdicanda non tacuit : Quod autem secutus adiungit. Nonen
ter fugi quominus adnuntiarem uobis omne consilium dĩ quid aliud facit
intellegi. nisi ut ecclesi asticus doctor. Dispositionemdĩ quod consilium dĩ uo

Expanded text:
tendite vobis et universo gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit episcopos, regere tendite vobis et universo gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit episcopos, regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo . Regnum Dei, inquit, inter vos ambulans praedicavi, ut me alionum ab omnium perditione servarem, qui verbo doctrinae salutaris audito, nihil promoventur ad salutem. Regnum Dei praedicat, qui de vita futura quae non habet finem; de contemplatione divina, quae non habet fastidiosam satietatem; de sanctorum beatitudine, quae non habet defectionem; de angelorum similitudine consequenda praedicare non cessat: ita ut si ad haec ineffabilia bona qui audiunt, provocari noluerint, absolutus sit ille qui eis praedicando non tacuit. 2. Quod autem secutus adjungit: Non enim subterfugi quominus annuntiarem vobis omne consilium Dei : quid aliud facit intelligi, nisi ut ecclesiasticus doctor dispositionem Dei quod consilium Dei vocat
Abbreviated transcription (Latin):
tura diuina speculatores appellat. quispeculantur actus omnium &qua¬
liter unusquisq cumsuis indomo. qualiter inciuitate cumciuib: uiuat.
intentione religiosae curiositatis explorant: quos bonos probauerint.
honorando confirmant: quos dep̃henderint uitiosos. arguentes emendant.
Aut siemendare noluerint. a equanimiter portant: habituri uberrimum
fructum. aut desua districtione sicor repti profecerint. aut desua pati¬
ntia. etiam si illi quos sustinent emendare noluerint.
II DETESTIMONIIS APOSTOLICIS
UELDE EX POSITIO NEEORUM
ediam diuina testimonia sicut promisimus proferamus. Inactibus a postolo¬
Irum paulus a postolus sacerdotib: dicit. Ecceegoscio quod amplius non uide¬
bitis faciem meam : uosomnes interquos ambulaui. praedicans regi
xp̃i. Ideoque contestor uos hodierna die. quia mundus sum ab omni sanguine
Nonenim subter fiigi quominus adnuntiarem uobis omne consilium dĩ. Ad¬

Expanded text:
Scriptura speculatores appellat , qui speculantur actus omnium, et quaScriptura speculatores appellat , qui speculantur actus omnium, et qualiter unusquisque cum suis in domo, qualiter in civitate cum civibus vivat, intentione religiosae curiositatis explorant; quos bonos probaverint, honorando confirmant; quos deprehenderint vitiosos, arguentes emendant; aut si emendari noluerint, aequanimiter portant, habituri uberrimum fructum, aut de sua districtione, si correpti profecerint; aut de sua patientia, etiamsi illi quos sustinent, emendari noluerint. CAPUT III. De testimoniis apostolicis, et expositione eorum. 1. Sed jam divina testimonia, sicut promisimus, proferamus. In Act. apostolorum Paulus apostolus sacerdotibus dicit: Ecce ego scio quod amplius non videbitis faciem meam, vos omnes, inter quos ambulavi praedicans regnum Jesu Christi. Ideoque contestor vos hodierna die, quia mundus sum ab omnium sanguine. Non enim subterfugi, quominus annuntiarem vobis omne consilium Dei. At
Abbreviated transcription (Latin):
ipso uisu terribiles. uindices obpressorum. patres infidecatholica regenera¬
rum exemplabonorum operum. Documenta uirtutum & forma fideliũ
ipsi sunt decus ecclesiae. inquibus amplius fulget ecclesia. Ipsi columnae
firmissimae. quibus inxp̃ofundatis. innititur omnis multitudo credentium
ipsi ianuae ciuitatis aeternae. perquos omnes quicredunt ingrediuntur ad
pensatores regiae domus. quorum arbitrio inaula regis aeterni diuidun¬
tur gradus &officia singulorum. hi sunt quinon ambiendo. sed sp̃italiter
uiuendo sacerdotium meruerunt : quiq non fauoris humani su
sed diuino munere sublimati. nihilsibi de praestantia sui principatus ad¬
plaudunt. quos non in flat honor acceptus. sed exercet labor inpositus
quinon excellentiam suam cogitart prouecti. sed sarcinam
tur deofficii dignitate. sed sudant potius constitut subonere Tales scris

Expanded text:
ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneraipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneraraeliorum, exempla bonorum operum, documenta virtutum, et forma fidelium. Ipsi sunt Ecclesiae decus, in quibus amplius fulget Ecclesia; ipsi columnae firmissimae quibus in Christo fundatis innititur omnis multitudo credentium; ipsi januae civitatis aeternae, per quos omnes qui credunt in Christum ingpensatores regiae domus, quorum arbitrio in aula regis aeterni dividuntur gradus, et officia singulorum. 2. Hi sunt qui non ambiendo, sed spiritualiter vivendo sacerdotium meruerunt; quique non favoris humani suffragio, sed divino munere sublimati, nihil sibi de praestantia sui principatus applaudunt; quos non inflat honor acceptus, sed exercet labor impositus; qui non excellentiam suam cogitant provecti, sed sarcinam; nec gloriantur de officii dignitate, sed sudant potius constituti sub onere. Tales divina
Abbreviated transcription (Latin):
quo ordine & quam diu curandi sint quicurantur. adiuuantibus
III DELAUDE ST̃ORUM SACERDOTUM
cnefidem meus sermo uelut humana coniectura non habeat & effectũ
dum ei parum creditur perdat ea qua ea diuuanted nõ demostrare
constitui. uera esse diuinis testimoniis conabor ostendere. siprius pauca de laude
uerorum sacerdotum qui sunt ecclesiarum magistri protulero. ipsis enimpro¬
prie animarum curandarum sollicitudo commissaest. qui pondus populi
sibi commissi uiriliter sustinentes. propeccatis omnium uelut prosuis in¬
fatigabi liter supplicantdm̃: ac uelut quidam aaron incensum contrit cor¬
dis & humiliati sp̃s offerentes. quoplacatus ds̃ auertat iram suae anim¬
aduersionis apopulo : qui perdĩ gratiam fiunt diuinae uoluntatis indices.
uae doctrinae hostes omnibus bonis amabiles & malesibi conscus. etiam

Expanded text:
quo ordine, et quandiu curandi sint qui curantur, adjuvantibus quo ordine, et quandiu curandi sint qui curantur, adjuvantibus CAPUT II. De laude sanctorum sacerdotum. 1. Ac ne fidem meus sermo velut humana conjectura non habeat, effectumque, dum ei parum creditur, perdat; ea quae, adjuvante Domino, demonstrare constitui, vera esse divinis testimoniis conabor ostendere, si prius pauca de laude verorum sacerdotum, qui sunt Ecclesiarum magistri, protulero. Ipsis enim proprie animarum curandarum sollicitudo commissa est; qui pondus populi sibi commissi utiliter sustinentes, pro peccatis omnium velut pro suis infatigabiliter supplicant Deo, ac velut quidam Aaron incensum contriti cordis, et humiliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionis a populo ; qui per Dei gratiam fiunt divinae voluntatis indices, ravae doctrinae hostes, omnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Illiud dico quis nesciat aliter homines cogitatione subita. aliter difi¬
nitione delinquere aliter sermone. aliter opere aliter necessitate. ali¬
ter uoluntate peccare᷑ Cumigitur tam multiplicibus acmultum ab
inuicem distantibus modis hominer peccent. quis non intellegat uno
modo eis non posse utiq mederi. quorum tam diuersi sunt morbi &
ideo dupliciter quidem fragilitas humana dĩ precepta contemnit.
aut faciendo quoduetuit. aut non faciendo quodiussit. sed qm̃ non so¬
÷ ex illis causis quas commemoraui sed etiam exaliis quas nos
moraui. in p̃ceptis suis dm̃ contemnunt . quieius p̃cepta non faciunt
Sic debent omnes. modo docendo. modo ex hortando modo sustinendo
modo increpando curari. ut subo pexp̃i nullius salus in hacuita debeat
disperari. lamnuncsi satis apparuerit. quod diuina p̃cepta calcantes:
non solum portandisi nt. sed etiam castigandi: a quibus id fiat qui uel

Expanded text:
Illud vero dico: Quis nesciat aliter homines cogitatione subita, aliter defiIllud vero dico: Quis nesciat aliter homines cogitatione subita, aliter definitione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate peccare 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem distantibus modis homines peccent, quis non intelligat uno modo eis non posse utique mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut faciendo quod vetuit, aut non faciendo quod jussit: sed quomodo non solum ex illis causis quas commemoravi, sed etiam ex aliis quas non commemoravi, in praeceptis suis eum contemnunt, qui ejus praecepta non faciunt; sic debent omnes modo docendo, modo exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus in hac vita debeat desperari. Jam nunc si satis apparuit quod divina praecepta calcantes non solum portandi sunt, sed etiam castigandi; a quibus id fiat, qui, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Q UOD PRODIUERSITAEE PECCANTVM ALIIPORTANDISINT. ALIICASTICANDI
iuna omnes ȩgritudine mentium laborarent. ac paribus animorum mor¬
bis affectinihilabinuicem discreparent. aut sustineri necẽr se es set
aut argui. Nunc uero propterea alii portandi sunt. alii castigandi
quia prodiuersitate peccantium. modus quoque diuersus est peccato¬
rum. &utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia. sicut
exdissimilibus causis ueniunt ipsapeccata: plerosque enim peccandi con¬
suecudo delectat. Alios ad peccandum occasio alicuius lucri tempora¬
lis inuitat. fragilitas nonnullos inclinat quosdam ignorantia bonifa¬
cit nescire quodpeccant. &impedit malidulcedo. necorrepti aliquan¬
do sapiant quod ignorant ticeo deillis quos aliena delicta quibus co¬
sentiunt decolorant Illos etiam prȩcermitto. quicupientes ad ipis¬
ci quod diligunt. uelrefugientes pati quod metuunt. Aut fidem catho¬
licam produnt. aut mendacio praestantiam ueritatis addicunt

Expanded text:
Quod pro diversitate peccantium alii portandi sunt, alii castigandi. 1. Si una omnes aegritudine mentium laborarent, ac paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri omnes necesse esset, aut argui. Nunc vero, propterea alii portandi sunt, alii castigandi, quia pro diversitate peccantium, modus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena delicta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, aut fidem catholicam produnt, aut mendacio praestantiam veritatis addicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
non quodeis inperneciem sui arrogantia mentis uitiosae dictauerit.
Ideo que oboedientiae acpatientiae uirtute fundati. maiorum suorum
non discutiunt constituta sed faciunt & quando rigor exigit disci¬
plinae: ut seueriiere  arguantur acceptam correptionem magnan imi¬
ter ferunt Necͥmotibus eorum a quibus fuerint obiurgati. sed suis negle¬
gentus quod castigantus ad scribunt: ciues quoq suos plebeios ac nobiles
diuiter & potentes qualiter tractare autregere debeant sacerdotes. huius
libelli series continebit quaeego sicut saepeiam dixi scribere nonaude¬
rem si uobis negare aliquid potuissem : sediam capitula ipsa disserenda
ponamus : quae sistis igitur utrum aequanimiter sustinendis int diui¬
na p̃cepta calcantes an promodo peccati debeant eccles iastica seueritate

Expanded text:
non quod eis in perniciem sui arrogantia mentis vitiosae dictaverit. non quod eis in perniciem sui arrogantia mentis vitiosae dictaverit. Ideoque obedientiae ac patientiae virtute fundati, majorum suorum non discutiunt constituta, sed faciunt; et quando rigor exigit disciplinae, ut severiter arguantur, acceptam correptionem magnanimter ferunt; nec motibus eorum a quibus fuerint objurgati, sed suis neglgentiis, quod castigantur, ascribunt. Cives quoque suos plebeios et nobiles, divites ac potentes, qualiter tractare et regere debeant sacerdotes, hujus libelli series continebit. Quae ego, sicut saepe jam dixi, scribere non auderem si vobis negare aliquid potuissem. Sed jam capitula ipsa disserenda ponamus. Quaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo peccati debeant ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
aut fieri nolunt. diciquoq sibi fastidiunt paratiores aliquid doctrinae: etiam
quod scirecupiunt ignorare quam a persona inferiore cognoscere : Cum
ueritas undecumq claruerit: non sit ingenio humano deputanda sed dõ
tmagna si eam magni docuertnt. sed potius ipsa magnos faciat eo
bus doceri uel disci potuerit: uoluistis itaq uobis proprietatem uitae actua¬
lis exponi ut uoscum uestris secundum ipsam uixisse semper &iuuere
probaretis : nonqualiter uobis esset uiuendum meis disputationib dicere¬
tis: siquidem conuersatio religiosa actualis estuita. quaedocet. quomodo
p̃positi subseregant uiuentes & diligant: Ac nonminus deeorum quã de
sua salute solliciti quodeis expedirescint. paterna cura prouideant
& qualiter praeposito suo subiecti. tamquam capiti membra deseruant
Ac praecepta eius uelut imperium dĩ summo amore custodiant. hoces se
scm̃ hoc sibi salubrae ac necessarium iudicantes. quod rectorisuo placuerit.

Expanded text:
aut fieri nolunt, dici quoque sibi fastidiunt; paratiores aliquid doctrinae, etiam quod scire cupiunt ignorare; quam a persona inferiore cognoscere: cum veritas undecunque claruerit, non sit ingenio humano deputanda, sed Deo;  tunc sit magna, si eam magni docuerint; sed potius ipsa magnos faciat eos, a quibus doceri vel disci potuerit. Voluistis itaque vobis proprietatem vitae actualis exponi, ut vos cum vestris secundum ipsam vixisse semper, et vivere probaretis; non qualiter vobis esset vivendum meis disputationibus disceretis. Siquidem conversatio religiosa actualis est vita, quae docet quomodo praepositi sub se regant viventes et diligant; ac non minus de eorum, quam de sua salute solliciti, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter praeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori suo placuerit;
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxius. Nam plerumq: aut uo laceo diluitur aut nubilo ob¬
ducitur. aut albitantius in aquaticum eliquescit. Optimus in illo
tenor. sinet densiore fuco sit optunsior. nec propensa ꝑspicuitate
deiectior. sed ex utroq: temperamento lucis. & purpura mode¬
ratum sua uiter florem trahat. Hic est quisentit auras. & caelo fac̃
net aequaliter rutilat cũ aut nebulosus est aut serenus dies. Praeterea
in os missus magis frig& scalpturis certemmime ac comodatus. &
qui attritũ respuat. nec tamen paenitus inuictus est . nam adamante
scribitur & notatur ubi hyacinthus ibi & chrysuthapsus appar&.
quẽ lapidem luxcelat produnt obscurum. Haec enim est in illo diuer¬
sitas ut nocte igneus sit die pallidus. Ex ipso solo sumimus haȩmati¬
ten rubore sanguineo ac propterea hae mantites uocatum

Expanded text:
obnoxius; nam plerumque aut uiolaceo diluitur aut nubilo obobnoxius; nam plerumque aut uiolaceo diluitur aut nubilo obducitur aut albicantius in aquaticum eliquescit; optimus in illo tenor, si nec densiore fuco sit obtunsior nec propensa perspicuitate detectior, sed ex utroque temperamento lucis et purpurae fucatum suauiter florem trahat. Hic est qui sentit auras et cum caelo facit; nec aequaliter rutilat, cum aut nubilosus est aut serenus dies. Praeterea in os missus magis friget. Scalpturis certe minime adcommodatus, ut qui tritum respuat, nec tamen penitus inuictus; nam adamante scribitur et notatur. Vbi hyacinthus, ibi et chrysoprasus apparet; quem lapidem lux celat, produnt tenebrae. Haec enim est in illo diuersitas, ut nocte igneus sit, die pallidus. Ex ipso solo sumimus haematitem rubore sanguineo ac propterea haematitem uocatum
Abbreviated transcription (Latin):
canes uulner& ingruentes. illius caeli ales est pegasus. sed hȩc ales. equi¬
num nihil praeter aures hab&. trago panquoque auis maior aqu¬
lis. cornibus arietinis praeferens armatũ taput.: Aethiopes legunt
cynnamum id frutectũ. situ breui nascitur. ramohumi.li. & re¬
praesso numquã ultra duas ulnas altitudinis. quod gracilius pro¬
uenerit ex imium magis ducitur quod incrassum extubereat᷑
despectui est. uerum legitur ꝑsacerdotes hostiis prius caesis
quae cum litauerunt obseruatur ut messis. nec ortũ solis anticip&. ne
egrediatur occasum. Quisquis principatũ ten& sarmentorũ aceruos.
hasta diuidit quae sacrata est in hoc ministerium inque ita portio
manipulorũ solidicatur. quae si iustae diuisa est sponte incenditur
Inter haec quae diximus nitore caeruleo hyacinthus inuenitur lapisprae¬
ciosus. siquidem inculpabilis reperiatur. Est enĩ uicis non parte

Expanded text:
canes uulneret ingruentes. Illius caeli ales est pegasus, sed haec ales equicanes uulneret ingruentes. Illius caeli ales est pegasus, sed haec ales equinum nihil praeter aures habet. Tragopan quoque auis maior aquilis, cornibus arietinis praeferens armatum caput. Aethiopes legunt cinnamum. Id frutectum situ breui nascitur, ramo humili et represso, numquam ultra duas ulnas altitudinis; quod gracilius prouenerit eximium magis ducitur; quod in crassitudinem extuberatur despectui est. Verum legitur per sacerdotes hostiis prius caesis; quae cum litauerint, obseruatur ut messis nec ortum solis anticipet nec egrediatur occasum. Quisquis principatum tenet, sarmentorum aceruos hasta diuidit, quae sacrata est in hoc ministerium; atque ita portio manipulorum soli dicatur: quae si iuste diuisa est, sponte incenditur. Inter haec quae diximus nitore caerulo hyacinthus inuenitur, lapis pretiosus, si quidem inculpabilis reperiatur; est enim uitiis non parce
Abbreviated transcription (Latin):
ut nullũ illi colorem dicant abesse. Mittit et parandrũ bouum
magnitudinẽ bisulco uestigio ramosis cornib: capite ceruino.
ursi colore. & pariter uillo profundo hunc parandrum adfirmant
habitũ metu uertere & tum delistestat fieri ad similem cuitumq:
proximarit. siue illa saxo alba sit. scu frutecto uirens. siue quã
aliam praeferat qualitatẽ. faciunt hoc idem inmare polypi. interrae
cha meleontes. seed & polypus. et chameleon glabra sunt et pronius
est ac singulare hirsutiam pili. colorum uices facert. Hinceutnit
ut difficulter capi possit. athiopitis lupis proprium est quod
insaliendo itanisus habent alitis ut non magis proficiant curso
quã meatum homines tamen num quã inp&unt. bruma iubati st̃.
aestate nudithoas uocant. Hystrix quoq: inde loci frequentissi¬
ma. erenac eis similis. spinis tergum hispitda quas plerumq: laxatas
iaculatione emittit uoluntaria. ut ad siduis aculeorũ nimbis

Expanded text:
ut nullum colorem illi dicant abesse. Mittit et parandrum, boum ut nullum colorem illi dicant abesse. Mittit et parandrum, boum magnitudine, bisulco uestigio, ramosis cornibus, capite ceruino, ursi colore et pariter uillo profundo. Hunc parandrum adfirmant habitum metu uertere et cum delitescat fieri adsimilem cuicumque rei proximauerit, siue illa saxo alba sit, seu frutecto uirens, siue quem alium modum praeferat. Faciunt hoc idem in mari polypi, in terra chamaeleontes: sed et polypus et chamaeleon glabra sunt, ut pronius est ac singulare hirsutiam pili colorum uices facere. Hinc euenit ut difficulter capi possit. Aethiopicis lupis proprium est, quod in saliendo ita nisus habent alitis, ut non magis proficiant cursu quam meatu; homines tamen numquam impetunt. Bruma comati sunt, aestate nudi: thoas uocant. Hystrix quoque inde loci frequentissima, erinacii similis, spinis tergum hispida, quas plerumque laxatas iaculatione emittit uoluntaria, ut assiduis aculeorum nimbis
Abbreviated transcription (Latin):
pedes crure et uestigio humanos artus mentiuntur priores pro¬
inde hominũ manus referunt quȩ tam̃ anr̃is non amplius quam
semel uisa sunt ante lu dosgnei pompei. rhino cerotem romana
spectacula nesciebant. cui bestiae color buxeus innarib: cornum
unicũ et repandum. quod sub inde attritũ cautibus in mucronẽ
excitat eoq aduersus elefantos proeliatur. Par ipsisprope lon¬
gitudine breuior cruribus naturali telo album p&ens quã solã
intellegit ictibus suis peruiam. Luxta nigrim fluuium catoble¬
panascitur modita atq iners bestia. caput praegraue aegre ferens.
aspectupestilenti. nam qui inoculis eius offenderint protinusiuta
exeunt. Formitae ibi ad formã canis maximi harenas aureas pe¬
dibus eruunt quos leoninos habent quas custodiunt. nequis
auferat captatis que ad necem persecuntur eadem a& hiopia
mittit lycaonem. Lupus est ceruice iubatus et tot modis uarius

Expanded text:
pedes crure et uestigio humanos artus mentiuntur, priores pedes crure et uestigio humanos artus mentiuntur, priores hominum manus referunt; sed a nostris non amplius quam semel uisa sunt. Ante ludos Cn. Pompeii rhinocerotem Romana spectacula nesciebant; cui bestiae color buxeus, in naribus cornu unicum et repandum, quod subinde attritum cautibus in mucronem excitat eoque aduersus elephantos proeliatur, par ipsis longitudine, breuior cruribus, naturaliter aluum petens, quam solam intellegit ictibus suis peruiam. Iuxta Nigrim fluuium catoblepas nascitur modica atque iners bestia, caput praegraue aegre ferens, aspectu pestilenti; nam qui in oculos eius offenderint, protinus uitam exuunt. Formicae ibi ad formam canis maximi harenas aureas pedibus eruunt, quos leoninos habent; quas custodiunt, ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. Eadem Aethiopia mittit lycaonem: lupus est ceruice iubatus et tot modis uarius,
Abbreviated transcription (Latin):
admittat soliditate . & quic quid in eo nobile est. non manus
faciat. nec alterius quã naturae candorsit quo reluceat. auctor
sotatus gemmã hanc &iam uisam sibi scribit. & quibus intercipiat᷑
modis edoc&. Praestantissimi audatia uiri explorant anguium
foueas. & receptus. Inde praestolati ad pastum exeuntes praeter¬
uecti que percitis cubus obiciunt gramina medicata quantum
potest ad inuitandũ sopore ita somno obsopitis ecapitibus exe¬
cant lapides. et demanubus praecipitis ausi praecdã reuehunt
temeritictisquae lotorum a &huopes tenent feris plena sunt.
equibus quam nabun uocant. nos camelo pardalim dicimus collo
equi similẽ pedibus bubulus. capite camelli nontore rutilo¬
stellatam candidis maculis super sparse animal hoc romȩ cirten¬
sibus dictatoris caesaris primum publicatũ. Istem ferme temporib
illinc exibita monstra sunt. Ceffos appellant quorũ posteriores

Expanded text:
admittat soliditate et quicquid in eo nobile est, non manus admittat soliditate et quicquid in eo nobile est, non manus faciant nec alterius quam naturae candor sit quo reluceat. Auctor Sotacus gemmam hanc etiam uisam sibi scribit et quibus intercipiatur modis edocet. Praestantissimi audacia uiri explorant anguium foueas et receptus; inde praestolati ad pastum exeuntes praeteruectique percitis cursibus, obiciunt gramina medicata quantum potest ad incitandum soporem; ita somno sopitis capita desecant et de manubiis praecipitis ausi praedam reuehunt temeritatis. Quae locorum Aethiopes tenent feris plena sunt, e quibus quam nabun uocant nos camelopardalim dicimus, collo equi similem, pedibus bubulis, capite camelino, nitore rutilo, albis maculis superspersa. Animal hoc Romae circensibus dictatoris Caesaris primum publicatum. Iisdem ferme temporibus illinc exhibita monstra sunt, cephos appellant, quorum posteriores
Abbreviated transcription (Latin):
tibus motibusq: quaetlam existis nationib: antepto lomeũ latyrũ
regemaegypti in cognitum habuerunt ignis usum ethiopia
omnis aboriente hiberno. ad occidentem hibernum ten& quic¬
quid eius est sub meridiano cardine lucis nit&. qui maxi me
uirent hieme meridiana parte monseditus mari inmin&
ingenuo igne ꝑaternum feruidus. et in quiete iugis flagrantib:
in terque incendia iugisaestus. Draconum magna copia est. porro¬
ueris dia conibus ora parua et ad morsus non dehiscentia sed arte
fistulȩ per quas et trahunt spiritus. et linguas exerunt quippe
non indentibus uim sed in caudis habent & uerbere potius quã
rictu nocent. exciditur ecerebris draconum dracontia lapis
sed lapis non est. nisi eximatur uiuentibus. Nam si obeat prius
serpens cum anima simul euanescit durities. soluta usu eius ori¬
entis reges precipue gloriantur quã quã nullũ lenociniũ artis

Expanded text:
tibus motibusque. Quaedam ex istis nationibus ante Ptolemaeum Lathyrum tibus motibusque. Quaedam ex istis nationibus ante Ptolemaeum Lathyrum regem Aegypti incognitum habuerunt ignis usum. Aethiopia omnis ab oriente hiberno ad occidentem hibernum tenet. Quicquid eius est sub meridiano cardine, lucis nitet, qui maxime uirent hieme. A media parte mons editus mari inminet, ingenuo igni per aeternum feruidus et in quiete iugis flagrantibus; inter quae incendia iugis aestus draconum magna copia est. Veris draconibus ora parua et ad morsus non dehiscentia et artae fistulae, per quas trahant spiritus et linguas exerant; quippe non in dentibus uim, sed in caudis habent et uerbere potius quam rictu nocent. Exciditur e cerebris draconum dracontias lapis, sed lapis non est nisi detrahatur uiuentibus; nam si obeat prius serpens, cum anima simul euanescit duritie soluta. Vsu eius Orientis reges praecipue gloriantur, quamquam nullum lenocinium artis
Abbreviated transcription (Latin):
dimidio enim eorũ protentior quã nr̃a uita est. hi macrobi
iusticiã colunt amant atquitatẽ. plurimum ualent robore pre¬
cipua decent pulchritudine. ornantur aere auro uincula faci¬
unt noxiorum. locus apud eos est helio trape zaopiparis epulis
semꝑ refertur. quibus in distretim omnes uesciuntur. Nam
&iam diuinitus eas augeriferunt est &iã ibi lacus. quo perfusto
corpora uel ut oleo nitestunt. ex hoc lacu potus saluberrimus.
sane adeo liquidus est. ut necaducas quidem uehat frondes sed
ilico folia lapsa dimittat ad fundum latices tenuitate. Utra hos
desertae et humanȩ solitudines ad usq: arabi cossinus. de inde
inultimis orientis monstros aegentiũ facies. aliae sine naribus
equali totius orisplanitiae. in formes habent uultus aliis conereta
ora sunt. modicoq tantum foramine calamis auenarũ pastus hau¬
riunt. Non nulla elinguis carent. Inuicem sermones utentes nu¬

Expanded text:
dimidio enim eorum protentior est quam nostra uita. Hi Macrobii dimidio enim eorum protentior est quam nostra uita. Hi Macrobii iustitiam colunt, amant aequitatem, plurimum ualent robore, praecipua decent pulchritudine, ornantur aere, auro uincula faciunt noxiorum. Locus apud eos est Heliutrapeza opiparis epulis semper refertus, quibus indiscretim omnes uescuntur; nam etiam diuinitus eas augeri ferunt. Est etiam ibidem lacus, quo perfusa corpora uelut oleo nitescunt. Ex hoc lacu potus saluberrimus. sane adeo liquidus est, ut ne caducas quidem uehat frondes, sed ilico folia lapsa ad fundum demittat laticis tenuitate. Vltra hos desertae et inhumanae solitudines ad usque Arabicos sinus. Deinde in ultimis Orientis monstruosae gentium facies. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habent uultus. Aliis concreta ora sunt modicoque tantum foramine calamis auenarum pastus hauriunt. Nonnullae linguis carent, in uicem sermonis utentes nu
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt habere. sed fides alia est . illa deniq: quod et uident
plurimũ et manifestissime destinant iactus sagittarũ . occiden¬
tem uersus agriophagitenent qui solas pantherarũ et leonũ
carnes edunt rege praedicti cuius infronte otulus unus est.
Sunt et pamphagi. quib esca est quic quid mandi potest & om̃a
fortuito gignentia. sunt & antropophagi quorũ mores uoca¬
mensonat. Cyno molgos aiunt habere caninos rittus et pro¬
minula ora. artabat itae proni atque quadrupedes sine se¬
nec secus ac feraedibus euagantur. Confines mauritaniae certo
tempore lucustas terrestres legunt duratas quȩ salsugine
in praesidium uita solas habent sed ex illis quad ragesimũ aiu
annum nullus suꝑ greditur ab oceano isto ad meroen quã insulã
amplexu : primonilus facit miba passuum sunt sextenta uiginti
Vltra mero en super exortũ solis matrobi aethiopes uocantur

Expanded text:
dicunt habere; sed fides alia est, illa denique quod et uident dicunt habere; sed fides alia est, illa denique quod et uident plurimum et manifestissime destinant iactus sagittarum. Occidentem uersus Agriophagi tenent, qui solas pantherarum et leonum carnes edunt, rege praediti, cuius in fronte oculus unus est. Sunt et Pamphagi, quibus esca est quicquid mandi potest et omnia fortuitu gignentia. Sunt et Anthropophagi, quorum morem uocamen sonat. Cynomolgos aiunt habere caninos rictus et prominula ora. Artabatitae proni atque quadrupedes, nec secus ac ferae sine sedibus euagantur. Confines Mauretaniae certo tempore locustas terrestres legunt duratasque salsugine in praesidium uitae solas habent; sed ex illis quadragesimum aeui annum nullus supergreditur. Ab Oceano isto ad Meroen, quam insulam amplexu primo Nilus facit, milia passuum sunt sexcenta uiginti. Vltra Meroen super exortum solis Macrobii Aethiopes uocantur;
Abbreviated transcription (Latin):
ethiopes et gentes at lanticȩ tigri flumint diuiduntur. quẽ
partemputant nili sit papyriiuir& sit calamo praetexit᷑
Animalia eadem etditisdem temporib exundat intraripas
quoque tunc redit cum contentus est alueo suo nlus garamantici
aethio pes matrimonia priuatim nesciunt. uulgo omnib: inuene¬
rem lic&. inde est qđ filios matres tantũ recognostunt. nam
paterni nominis nulla reuerentia est: Quis enĩ uerum patrẽ no¬
merito quia adflicta castitatis disciplina suc tessionis. Notitiã
ritu in probo perdiderunt. Nom̃ aethiopum late pat& in parte
a fricana quam eroenuid& libya. plurimae eorũ sunt et uariae
nationes. harum enumero nomades. cynomate falorum lacte
uiuunt. serbote longi sunt ad pedes duodetim. ara chaci
captos uenatibus elefantos deuorant. apud ipsam pares nulla
est. aurita qua drupes nec elefanti quidem his ꝓximi summã
regiae potestatis cani tradunt decuius motib quid nam
erit& augurantur maritimos aethiopas quaternos oculos

Expanded text:
ethiopes et gentes Atlanticae Nigri flumine diuiduntur, quem partem putant Nili; sic papyro uiret, sic calamo praetexitur, animalia eadem edit, iisdem temporibus exundat, intra ripas quoque tunc redit cum contentus est alueo suo Nilus. Garamantici Aethiopes matrimonia priuatim nesciunt, sed omnibus in uenerem uulgo licet. Inde est quod filios matres tantum recognoscunt: nam paterni nominis nulla reuerentia est. Quis enim uerum patrem nomerito, quia adflicta disciplina castitatis successionis notitiam ritu improbo perdiderunt. Nomen Aethiopum late patet. In parte Africana qua Meroen uidet Libya plurimae eorum sunt et uariae nationes. Harum e numero Nomades cynocephalorum lacte uiuunt. Serbotae longi sunt ad pedes duodecim. Azachaei captos uenatibus elephantos deuorant. Psambaris nulla est aurita quadrupes, nec elephanti quidem. His proximi summam regiae potestatis cani tradunt, de cuius motibus quidnam inperitet augurantur. Maritimos Aethiopas quaternos oculos
Abbreviated transcription (Latin):
re proficiunt & dõsuo inseparabiliter adhȩrentes. in quosibi credunt
solida acpermansura bona reposita. mundihuius gudia fugitiua fast¬
diunt : Actenus supercapitulis trib: sermonem. laciniosȩ disputationis
prolixitate produximus. In quo quae es sec uitae contemplatiuae pro¬
prietas quaedifferentia ipsius eactiuae & qualiter contemplatiuȩ
uirtutis sicerdotes fieri participes possint. sufficienter ut opinor
ostendimus. Ideoque huictandem libro terminum dantes. in secundo
uolumine aliatria capitula dõ conatum nostrum uestris orationibus
adiuuante tractabimus. ut intertio libro dereliquis quattuor. quib:
utiorum atque uirtutum discutienda continetur ratio disseramus¬

Expanded text:
re proficiunt; et Deo suo inseparabiliter adhaerentes, in quo sibi credunt re proficiunt; et Deo suo inseparabiliter adhaerentes, in quo sibi credunt solida ac permansura bona reposita, mundi hujus gaudia fugitiva fastidiunt. Hactenus super tribus capitulis sermonem laciniosae disputationis prolixitate produximus: in quo, quae esset vitae contemplativae proprietas, quae differentia ipsius et activae, et qualiter contemplativae virtutis sacerdotes fieri participes possint, sufficienter, ut opinor, ostendimus. Ideoque huic tandem libro terminum dantes, in secundo volumine alia tria capitula, Deo conatum nostrum vestris orationibus adjuvante, tractabimus; ut in tertio libro de reliquis quatuor, quibus vitiorum atque virtutum discutienda continetur ratio, disseramus
Abbreviated transcription (Latin):
salutis ostendant disperatis spem ueniae consequendae promittant.
Cur rentes inpellant. remorantes accendant. & quicquid adofficium
uum pertinet constanter exerceant quis sic erit aliendsa
dubitet tales contemplatiuae uirtutis esse participes  Quorum exem¬
plo simul acuerbo plures fiunt regnorum caelestium coheredes Isti
sunt ministri uerbi adiutoresdĩ oraculum sp̃s sc̃ĩ. pertales ds̃ placatur
populo populus instruitur dõ istisunt apostolorum dni successores. qui
ecclesias quas illi editis mirabilib: fundauerunt. mirabiliter apostolicis
prȩditi uirtutib regunt. quifidem catholicam. aut disputationib aut
suta necessitas poscat membrorum suorum laceratione defendunt.
totis uiscerib: retinenda . amissis facultatib: suis etiammori.
tisunt fidelium catholicorum uirtutibus crescunt. quipereos dõ aucto¬

Expanded text:
salutis ostendant, desperatis spem veniae consequendae promittant; salutis ostendant, desperatis spem veniae consequendae promittant; currentes impellant, remorantes accendant, et quidquid ad officium suum pertinet, constanter exerceant: quis sic erit alienus a fide, ut dubitet tales contemplativae virtutis esse participes, quorum exemplo simul ac verbo plures fiunt regnorum coelestium cohaeredes? 2. Isti sunt ministri verbi, adjutores Dei, oraculum Spiritus sancti. Per tales Deus placatur populo, populus instruitur Deo. Isti sunt apostolorum Domini successores, qui Ecclesias quas illi editis mirabilibus fundaverunt, mirabiliter apostolicis praediti virtutibus regunt; qui fidem catholicam aut disputationibus, aut si ita necessitas poscat, membrorum suorum laceratione defendunt, pro qua totis viribus retinenda, amissis facultatibus suis, etiam mori parati sunt. Fidelium catholicorum virtutibus crescunt, qui per eos Deo aucto
Abbreviated transcription (Latin):
QUALESESSE DEBEANT SACERDOTES. QUIUO LVNT
FITRI UITAE CONTEMPLATIUAT PARTICIPES
uocirca si sacerdoter scĩ nonquales illi sunt quos iudicandos atque
damnandor comminatio diuina pronuntiat. sed quales apostolica
eis quib: sunt p̃positi. studio scẽ dilectionis exhibeant: si in firmitates
carnaliter uiuentium fratrum modo uerborum salubrium medicaminib:
curent. modo quas incurabiles iudicant. patientiae uirtute sustineant.
Si moribus ac praedicationib: suis. non suam sedxpigloriam quaerant
uec uerba ac facta sua in p̃tium fauoris conciliandi miserabiliter perdant.
sed quic quid sibi sacerdotaliter uiuentibus atq docentibus honoris im¬
penditur. Dõ semper adscribant si non inflentur officiosis occurren¬
tium salutationib: sed grauentur. nec honorarise. sed onerari fauenti¬
um sibi laudibus credant si consolentur afflictos. pascant egenos. uesti¬
antnudos. redimant captiuos. suscipiant peregrinos sierrantib: uiam

Expanded text:
Quales esse debeant sacerdotes qui volunt fieri vitae contemplativae participes. 1. Quocirca, si sacerdotes sancti non quales illi sunt quos judicandos atque damnandos comminatio divina pronuntiat, sed quales apostolica eis quibus sunt praepositi, studio sanctae dilectionis exhibeant, si infirmitates carnaliter viventium fratrum modo verborum salubrium medicaminibus curent, modo quas incurabiles judicant, patientiae virtute sustineant; si moribus ac praedicationibus suis non suam, sed Christi gloriam quaerant; nec verba ac facta sua in pretium favoris conciliandi miserabiliter perdant, sed quidquid sibi sacerdotaliter viventibus atque docentibus honoris impenditur, Deo semper ascribant; si non inflentur officiosis occurrentium salutationibus, sed graventur; nec honorari se, sed onerari faventium sibi laudibus credant: si consolentur afflictos, pascant egenos, vestiant nudos, redimant captivos, suscipiant peregrinos; si errantibus viam
Abbreviated transcription (Latin):
bubalos: cum bubali paene ad ceruinã faciem in afrita magis abun¬
dent: istis porro. quos uros dicimus. taurina cornua intantum
modũ protenduntur. ut empta. ob insignem capac itatẽ in ter
regias menses gerula potuumfiant: est et alte. mulis conparanda
adeo propenso labro superiore. ut nisi repedet inposteriora
uestigia pasci non queat: gangauia insulȩ regione germaniae
mittit animal quale alte. et cui suffragines ut elefantis flecti

Expanded text:
bubalos, cum bubali paene ad ceruinam faciem in Africa procreenbubalos, cum bubali paene ad ceruinam faciem in Africa procreentur. Istis porro quos uros dicimus taurina cornua in tantum modum protenduntur, ut dempta ob insignem capacitatem inter regias mensas potuum gerula fiant. Est et alce mulis comparanda, adeo propenso labro superiore, ut nisi recedens in posteriora uestigia pasci non queat. Gangauia insula e regione Germaniae mittit animal quale alce, sed cuius suffragines ut elephantis flecti
Abbreviated transcription (Latin):
ons saeuo ipse ingens necripeis minor collibus in itiũ
gaer manie facit: Ingynones tenent aquib primis
post scrthas nom̃ germanicum consurgit: diues uirum terra. fre¬
quens populis numerosis. et immanib: extenditur inter hircuniũ
saltũ. et rupes sarmatarũ: ubi incipit danuuio. ubi desinitreno.
profunditur expartib: eius internis. albaguthalus uistla. amnes
latissimi praecipitant in oceanum: saltus herrunitis aues gignit.
quarũ pinnȩ ꝑ obscurum emicant et inter lucent. quamuis obtenta
nox cogat denset tenebras: unde homines loci illius. plerumq
not turnos excursus sic desinant. ut illis utantur addductum
itineris dirigendi: prae iactisq: per opata callium uiae ortlinem
inlustrant. indicio plumarũ refulgentium : in hoc tractusane. et omni
septentrionis plaga uisontis frequentissimi. qui feris similes:
saetosi colla iubis. orridi ultra tauros pernicitate. capti ad sues¬
cere manũ nequeunt: sunt et uiri. quos inperitũ uulgus uocant

Expanded text:
ons Saeuo ipse ingens nec Riphaeis minor collibus initium Germaniae facit. Inguaeones tenent, a quibus primis post Scythas nomen Germanicum consurgit. Diues uirum terra, frequens populis numerosis et inmanibus. Extenditur inter Hercynium saltum et rupes Sarmatarum. Vbi incipit Danuuio, ubi desinit Rheno perfunditur. De internis eius partibus Alba Guthalus Vistla amnes latissimi praecipitant in Oceanum. Saltus Hercynius aues gignit quarum pennae per obscurum emicant et interlucent, quamuis obtenta nox denset tenebras. Vnde homines loci illius plerumque nocturnos excursus sic destinant, ut illis utantur ad praesidium itineris dirigendi, praeiactisque per opaca callium rationem uiae moderentur indicio plumarum refulgentium. In hoc tractu sane et in omni septentrionis plaga uisontes frequentissimi, qui bouis feri similes, saetosi colla, iubas horridi, ultra tauros pernicitate, capti adsuescere manu nesciunt. Sunt et uri, quos inperitum uulgus uocat
Abbreviated transcription (Latin):
Viuere uis illi subdere quem metuis
Cirnis uirginitas intacta incorpore habetur
Virginitas animae est intemerata fides
Qu a sine corporei nhil prodest curapudoris.
Sedmentis pietas auget utrumq bonum
mus namuana quaerentib: nihil sufficit &alienorũ quodammodoretentator
est quipro futura piuperib: inutiliter hab&
Magnum peccatumest amor inmoderatus habendi¬
Etplus quam uitae sufficiat cupiens
Nam quod mos uestis quod poscit cura salutis
Siuanis sit mens libera non onerat
Siqua igitur superant quorum non indiget u sus
Debilibus prosint atque iuuent in opes
Quis quis enim cupide non expectanda recondit
Quaenulli tribuit pauperibus rapuit

Expanded text:
Vivere vis, illi subdere, quem metuis.Vivere vis, illi subdere, quem metuis.Carnis virginitas intacto corpore habetur; Virginitas animae est intemerata fides, Qua sine corporei nil prodest cura pudoris; Sed mentis pietas auget utrumque bonumssaria sola retineamus. Nam vana quaerentibus nihil sufficit; et alienorum quodam modo retentor est, qui profutura pauperibus inutiliter habet. Magnum peccatum est amor immoderatus habendiEt plus quam vitae sufficiat, cupiens. Nam quod nos vestit, quod pascit, cura salutis, Si vanis sit mens libera, non onerat. Si qua igitur superant, quorum non indiget usus, Debilibus prosint, atque juvent inopes. Quisquis enim cupide non expendenda recondit; Quae nulli tribuit, pauperibus rapuit
Abbreviated transcription (Latin):
Remedia conuersionis addm̃ nulli sunt cunctationib: deferenda uitempus cor¬
tionis pereit tarditate: quienim poenitenti indulgentiam promisit. di simulati
diem crastinum non spopondit
In xpo meditans quod cupit ac celer&
Cedant uirtuti uanarum obstacula yerum
Nec perdat uoti temporalenta fides
Quid iuuat in longum causas producere morbi
Curdubium exspectet cras hodierna salus.
Scimus correctis ueniam nonesse negandom
Sednulli nostrum est ultima notadies
Imnia quaetimentur rationabiliter declinantur. Dr̃ sictimendus est. ut
ab ipso adipsum confugiatur.
Utile prudenti est aduersa mundana cauere
Et quod uitandum pro spiciat fugere
Sed cum peccati merito manus omnipotentis
Omnia concludens artat ubique reum
Vnum ꝑ figium tutum est ds̃ipse timenti
A quo disce dens nepereat redeat.
Conuertinamque ad dnm̃ certissima uita est
Etpacem offensi quaerere solasalus
Qui terr& parcit qui percutit ipse medetur

Expanded text:
Remedia conversionis ad Deum nullis sunt cunctationibus differenda: ne tempus correctionis pereat tarditate. Qui enim poenitenti indulgentiam promisit, dissimulanti diem crastinum non spopondit. ncte In Christo meditans, quod cupit acceleret. Cedant virtuti vanarum obstacula rerum, Ne perdat voti tempora lenta fides. Quid juvat in longum causas producere morbi? Cur dubium exspectat cras hodierna salus? Scimus correctis veniam non esse negandam, Sed nulli nostrum est ultima nota diesLXXII. De timore. Omnia quae timentur rationabiliter declinantur: Deus sic timendus est, ut ab ipso ad ipsum confugiatur. Utile prudenti est mundana adversa cavere, Et quod vitandum prospiciat, fugere. Sed cum peccati merito manus Omnipotentis, Omnia concludens arctat ubique reum: Unum profugium tutum est Deus ipse timenti, 659 A quo discedens, ne pereat, redeat. Converti namque ad Dominum certissima vita est, Et pacem offensi quaerere, sola salus, Qui terret, parcit; qui percutit, ipse medetur.