comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gis de falsitate apud eum estis rep̃hensibi¬
les quanto or apud uos metipsos quod ue¬
rum est uidetis. Et sunt non nulli qui
quando ad mentem redeunt d̃i iustitiam
&& tectitudinem contemplantur: & oraudo
ac flendo contremiscunt. Sed postquam
contemplationis hora transierit sic auda¬
ces ad iniquitates redeunt: acsi postdor¬
sum eius positi a iustitię eius lumine mi¬
mine uidcantur. Hii itaq apud se in ab¬
scondito quasi corporaliter uidentem
accipiunt faciem dei: quia ei ce cum pre¬
sentes fiunt blandiuntur fletib: & cũ
quasi a cõspectu illiuꝰ recedunt moribus
detrahunt: qui tanto amplius de
malis suis feriendi sunt. quanto & ui
occulto cogitationis recta dei iuditia cog-
se comouerit turbabit uos: & terror qꝰ
irruet super uos. Cum sit naturȩ incom¬
mutabilis omnipotens q̃s. in ira iuditii
ꝑturbabilis non est: sedhumano uerbo
motus dĩ dicitur ipsa rectitudinis eius
districtio. qua humana prauitas ferit᷑.

Expanded text:
gis de falsitate apud eum estis reprehensibigis de falsitate apud eum estis reprehensibiles, quanto et apud vosmetipsos quod verum est videtis. Et sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitates redeunt ac si, post dorsum ejus positi, a justitiae ejus lumine minime videantur. Hi itaque apud se in abscondito quasi corporaliter videntem accipiunt faciem Dei, quia ei et cum praesentes fiunt blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis 381 feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognose commoverit, turbabit vos; et terror ejus irruet super mutabilis Omnipotens, in ira judicii perturbabilis non est. Sed humano verbo motus Dei dicitur ipsa rectitudinis ejus districtio, qua humana pravitas feritur.
Abbreviated transcription (Latin):
ex predicatione famulari. Uude & ꝑ psal¬
mistam dicitur. Ut destruas inimicum
oe defensorem. O mnis quipye hereticus
omĩpotenti deo inimicus c& defensor est:
quia unde hunc quasi defendere nititur:
inde ueritati illius aduersatur. Quia
autem latere dm̃ nil potest : hoc in eis iu¬
dicat quod intus sentiunt: non quod famu¬
lari foris uidentur. Quia ergo eoꝵ. frau¬
dulentiis ds ut homo non fallitur: recte
subiungitur. Ipse uos arguet: quoniam
in abscondito faciem eius accipitis. Statim
ut se comouerit turbabit uos: & terror
eius irruet suꝑ uos. Hoc quod in abscondi¬
to accipi asserit faciem dei: duob modis
ualet intelligi. Sunt namq non nulli
qui & ucritatem in corde sentiunt: & tam̃
quȩ falsa sunt de deo foris locuntur. Ne
enim uinci uideantur. & cognoscunt ueri¬
tatem interius : &e tame n exterius impug¬
nant. Unde nunc bene dicitur: ipse uos
accipitis. Aesi aperte diceretur. Tantoma¬

Expanded text:
ex praedicatione famulari. Unde et per Psalex praedicatione famulari. Unde et per Psalmistam dicitur, Ut destruas inimicum et defensorem ; omnis quippe haereticus omnipotenti Deo inimicus et defensor est, quia unde hunc quasi defendere nititur, inde veritati illius adversatur. Quia autem latere Deum nihil potest, hoc in eis judicat, quod intus sentiunt, non quod famulari foris videntur. Quia igitur eorum fraudulentiis Deus ut homo non fallitur, recte subjungitur: Ipse vos arguet, quoniam in abscondito faciem ejus accipitis. Statim ut se commoverit, turbabit vos, et terror ejus irruet super vos . Hoc quod in abscondito accipi asserit faciem Dei, duobus modis valet intelligi. Sunt namque nonnulli qui et veritatem in corde sentiunt, et tamen quae falsa sunt de Deo foras loquuntur. Ne enim vinci videantur, et cognoscunt veritatem interius, et tamen hanc exterius impugnant. Unde bene nunc dicitur: Ipse vos accipitis. Ac si aperte diceretur: Tanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
unt ⁊ semper suȩ infirmitatis conscii eos
& si exterius seuiendo. tamen interius cõpa¬
tiendo reprehendunt: quia illius solius
est peccata hominum sine cõpassione discu
tere. qui ex nature suȩ omnipotentia igno¬
rat peccare. Quia igitur amici beati iob
ita eius facta reprehenderant. acsi in se ipsis
reprehensibile nil haberent: recte nũc dicit᷑
Numquid faciem eius accipitis: & ꝓ deo
iudicare nitimini. d faciem quippe eius
accipere est: auctoritatem illius in iuditio
sumere. Et quasi pro deo iudicare uititur.
qui cum infirma quęq in altero reprehendit:
apud se introrsus ꝑ compassionem ũ infirma¬
tur. Sequitur. Aut placebit ei quem cela¬
re nil potest:  Aut decipictur ut homo
ur̃is fraudulentiis.  Fraudem deo herctici
exhibent: quia ea astruunt. que nequaqͣm
ipsi pro ut locuntur placent. E umnq dum
quasi defendere nituntur offendunt: dũ
in aduersitate eus corruunt. cui uidentur

Expanded text:
unt, semper suae infirmitatis conscii, eos, unt, semper suae infirmitatis conscii, eos, etsi exterius saeviendo tamen interius compatiendo, reprehendunt; quia illius solius est peccata hotere, qui ex naturae suae omnipotentia ignorat peccare. Quia igitur amici beati Job ita ejus facta reprehenderant ac si in se ipsi reprehensibile nihil haberent, recte nunc dicitur: Nunquid faciem ejus accipitis, et pro Deo judicare nitimini? Faciem quippe ejus accipere est auctoritatem illius in judicio sumere; et quasi pro Deo judicare nititur, qui, cum infirma quaeque in altero reprehendit, apud se introrsus per compassionem non infirmatur. Sequitur: CAPUT re nihil potest? Aut decipietur ut homo, vestris fraudulentiis? Fraudes Deo haeretici exhibent, quia ea astruunt, quae nequaquam ipsi pro quo loquuntur placent, cumque dum quasi defendere nituntur, offendunt dum in adversitatem ejus corruunt, cui videntur
Abbreviated transcription (Latin):
quam silentium indixit. adiungit. Audis
te ergo correptiones meas: c iudigum
labioꝵ meoꝵ attendite. Bene autem pͥus
correptionem oe postmodum iudigum
intulit ÷ quia nisi ꝑ correptionem prius
tumor stulti deprimatur: nequaqua m
per intelligentiam iuditum iusti cognoscit᷑.¬
Seqͥt᷑. Nũqͥd d̾s indiget ur̃o mendatio⁊
ut pro illo loquamini dolos:  D s̃ menda¬
cio non eget: quia ueritas fulciri ñ q̃rit
auxilio falsitatis. Heretici autem quia
ca quę praue de deo intelligunt ex ueri¬
tate tueri non possunt : quasi ad appro¬
bandum radium liiminis umbras falsita¬
tis requirunt: & pro eo dolos loquuntur.
dum infirmas mentes in intellectu illius
stulta seductione dccipiunt. Sequitur.¬
prudentium facta conspitiunt ⁊ hec cis
omnia esse reprehensibilia uidentur:
suȩq imperitiȩ atq infirmitatis obliti
tanto intentius de alienis iudicant :
quanto sua profundius ignorant. At
contra iusti & cum prauoꝵ. facta redargu¬

Expanded text:
quam silentium indixit, adjungit: CAPUT quam silentium indixit, adjungit: CAPUT te ergo correptiones meas, et judicium labiorum meorum attendite . Bene autem prius correptionem et postmodum judicium intulit, quia nisi per correptionem prius tumor stulti deprimatur, nequaquam per intelligentiam judicium justi cognoscitens: Nunquid Deus indiget vestro mendacio, ut pro illo loquamini dolos? Deus mendacio non eget, quia veritas fulciri non quaerit auxilio falsitatis. Haeretici autem quia ea quae prave de Deo intelligunt, ex veritate tueri non possunt, quasi ad approbandum radium luminis, umbras falsitatis requirunt. Et pro eo dolos loquuntur, dum infirmas mentes ab intellectu illius stulta seductione decipiunt. Itprudentium facta conspiciunt, haec eis omnia esse reprehensibilia videntur, suaeque imperitiae atque infirmitatis obliti, tanto intentius de alienis judicant, quanto profundius sua ignorant. At contra justi, et cum pravorum facta redargu
Abbreviated transcription (Latin):
licet uerbis aperte ostenditur: quod amici
eius quasi ex hereticoꝵ. spetie scĩ uiri iudius
aduersantur. Liquet enim quia catholicoꝵ
siguram non tencant: qui cultores ꝑuersos
dogmatum uocantur. Qua in re hoc quoq
oygitit intendi: quos mendacii fabricatots
dicuntur. Sicut enim edificium lapidibus.
ita mendacium sermonib fabricatur. Ubi
enim non dolosa locutio. seil sensus ueritatis
est: quasi munita moles non ex fabrica. sed
ex natura consurgit. Sequitur. Atq utinãs
reant ignoratur ⁊ sic plerumq stultus si tacu¬
erit. utrum sapiens sit an stultus abscondit᷑:
si tamen nulla alia opera prodeant. quȩ sen¬
sum etiam tacentis loquantur. Sẽs igitur
uir amicos suos aspitiens uelle apparere quod¬
quod non erant: eos ad tacendum amonuit
ne possent appartre quod erant. Unde &
per salomonem dicitur. Stultus si tacuerit
sapiens putabitur. Sed quia stultus cum
loquitur ꝑ hoc quod sua infert sapientium
uerba peniare non susficit: recte adhuc post¬

Expanded text:
licet verbis aperte ostenditur quod amici ejus quasi ex haereticorum specie sancti viri judiciis adversantur. Liquet enim quia catholicorum figuram non teneant qui cultores perversorum dogmatum vocantur. Qua in re hoc quoque oportet intendi quod mendacii fabricatores dicuntur. Sicut enim aedificium lapidibus, ita mendacium sermonibus fabricatur. Ubi enim non dolosa locutio, sed sensus veritatis est, quasi munita moles non ex fabrica, sed ex natura consurgit. Sequitur: CAPUT XXIV. Vteant ignoratur, sic plerumque stultus, si tacuerit, utrum sapiens sit, an stultus, absconditur, si tamen nulla alia opera prodeant quae sensum etiam tacentis loquantur. Sanctus igitur vir amicos suos aspiciens velle apparere quod non erant, eos ad tacendum admonuit, ne possent apparere quod erant. Unde et per Salomonem dicitur: Stultus, si tacuerit, sapiens putabitur . Sed quia stultus, cum loquitur, per hoc quod sua infert sapientium verba pensare non sufficit, recte adhuc, post
Abbreviated transcription (Latin):
uite miseria est. quod amissa celesti patria
repulsus homo delectatur exilio⁊ grauatur
curis : & tamen cogitare dissimulat quã
graue sit quia multa cogitantur. Qd
priuatus est interno lumine. o tamen
in hac uita du uult perpeti eecitatẽ suam:
quid hoc alud quam de pena nr̃a nata
miseria est s Sed quamuis diu hic stare
desideret: ipso tamen cursu mortalis uite
impellitur ut egrediatur. Unde uir sc̃s¬

Expanded text:
vitae miseria est? quod amissa coelesti patria vitae miseria est? quod amissa coelesti patria repulsus homo delectatur exsilio, gravatur curis, et tamen cogitare dissimulat quam grave sit, quia multa cogitantur, quod privatus est interno lumine: et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam. Quid hoc aliud, quam de poena nostra nata miseria est? Sed quamvis diu hic stare desideret, ipso tamen cursu mortalis vitae impellitur ut egrediatur. +
Abbreviated transcription (Latin):
gustatur ad uitam. & dilatatur ad miseriã.
Si enim subtiliter considereinus omne qͦd
hic agitur : pena miseriȩ est. Ipsi & enĩ corrup.¬
tioni carnis seruire ad necessaria atq cõcessa
miseria est: ut contra frigus uestim̃ta ⁊ cõnra
famem alimenta ⁊ contra estũ frigora requi-¬
rantur: quod multa cautela custodiatur
sallis corporis ⁊ quod etiam custodita amit¬
titur ÷ amissa cũ gͣui labore reparatur: &
tamen reparata semꝑ in dubio est. Quid
hoc alud quam mortalis uite miseria est.
quod amanius amicos suspecti ne offendi
ualeant: formidamus inimicos. atq se¬
curi de cis non suinus utiq quos formida¬
mus : quod pleꝵ q inioricis sic fidenter
quasi amicis loquimur ⁊ ut non nũquam
pura uerba ꝓximoꝵ & multum nos for¬
tasse disigentium. quasi uerba suscipimus
inimicoꝵ ⁊ & qui falli nũquam uel
fallere uolumus ex cautela nr̃a grauius
erramus  Quid itaꝙ hoc nisi humanȩ

Expanded text:
gustatur ad vitam, et dilatatur ad miseriam. gustatur ad vitam, et dilatatur ad miseriam. Si enim subtiliter consideretur, quod hic agitur, poena et miseria est; ipsi etenim corruptioni carnis servire ad necessaria atque concessa, miseria est: ut contra frigus vestimenta, contra famem alimenta, contra aestum frigora requirantur, quod multa cautela custoditur salus corporis, quod etiam custodita amittitur, amissa cum gravi labore reparatur, et tamen reparata semper in dubio est. Quid hoc aliud quam mortalis vitae miseria est? quod amamus amicos suspecti, ne offendi valeant; formidamus inimicos, atque securi de eis non sumus utique quos formidamus, quod plerumque inimicis sic fidenter quasi amicis loquimur, et nonnunquam pura verba proximorum, et multum nos fortasse diligentium quasi verba suscipimus inimicorum; et qui falli nunquam vel fallere volumus, ex cautela nostra gravius erramus. Quid itaque hoc, nisi humanae
Abbreviated transcription (Latin):
in culpam : atq indiscretus alius & infirmꝰ
bonã erhibeat operationem. S ed is qui indi
scretus atq infirius est non numquã de co
quod bene egerit amplius deuatur: atq gra-¬
uius in culyam cadit. Discretus uero quisq
ctiam ex eo quod male se egisse intelligit. ad
districtionis regulam artius reducit : & iude
altius adiustitiam proficit : unde ad tempꝰ
a iustitia cecidisse uidebatur. Qua in re
recte dicitur : melior est iniquitas uiri quã
bene faciens mulier ⁊ quia non nũquam
etiam culpa fortium occasio uirtutis fit: &
uirtus infirmoꝵ occasio peccati. Hoc igit᷑
loco mulieris nomine quid nisi infirmitas
designatur ⁊ cum dicitur. homo natus de
muliere.  Acsi apertius dicatur. Quid in se
habebit fortitudinis ⁊ qui natus est ex infir
mitate. S Breui uiuens tempore: repletur
multis miseriis. Ecce sc̃i uiri uocib pęna
hominum breuiter est expressa: quia & an-¬

Expanded text:
in culpam, atque indiscretus alius et infirmus in culpam, atque indiscretus alius et infirmus bonam exhibeat operatiscretus atque infirmus est nonnunquam de eo quod bene egerit amplius elevatur, atque gravius in culpam cadit; discretus vero quisque etiam ex eo quod male se egisse intelligit, ad districtionis regulam arctius se reducit; et inde altius ad justitiam proficit, unde ad tempus a justitia cecidisse videbatur. Qua in re recte dicitur: Melior est iniquitas viri, quam benefaciens mulier, quia nonnunquam etiam culpa fortium occasio virtutis fit, et virtus infirmorum occasio peccati. Hoc igitur loco mulieris nomine quid nisi infirmitas designatur, cum dicitur: Homo natus de muliere? Ac si apertius dicatur: Quid in se habebit fortitumitate, brevi vivens tempore, repletus multis miseriis? Ecce sancti viri vocibus poena hominis breviter est expressa; quia et an
Abbreviated transcription (Latin):
unde temptetur. Quasi gͦ tinea uestem
consumit : quȩ ex ueste cadem processit.
S ciendum quoq quod tinea sine sonitu
perforat uestim̃tum. Et plerumq cogita¬
tio ita transfigit mentem: ut mens ipsa
non sentiat. nisi postquam fuerit eius acii¬
lio transfira. Bene ergo dicitur quod hõ
tainquam uestimentum a tinea consumat᷑:
quia non nũquam temptationũ nostraꝵ
uulnera non cognoscimus: nisi postquã ab
cis confossi in mente fuerimus. Quam ui¬
delicet infirmitatem nrãm bene adhuc sanct
uir considerans adiungit. Homo natus de¬
muliere. breui uiuens tempore: repletur mul¬
tis miseriis. In sacro doquio mulier aut pro
sexu ponitur : aut ꝓ infirmitate. Pro sexu
quippe sicut scriptum est. Aisit d̾s filium
suum factum ex muliere factum sub lege. P ro
infirmitate uero ucut per quendam sapientẽ
dicitur. Adior est iniquitas uiri: quam
firma uel indiscreta accipitur. Et sepe con¬
tingit ut etiam discretus quisq subito labat᷑

Expanded text:
unde tentetur. Quasi ergo tinea vestem unde tentetur. Quasi ergo tinea vestem consumit, quae ex veste eadem processit. Sciendum quoque quod tinea sine sonitu perforat vestimentum; et plerumque cogitatio ita transfigit mentem, ut mens ipsa non sentiat, nisi postquam fuerit ejus aculeo transfixa. Bene ergo dicitur, quod homo tanquam vestimentum a tinea consumitur, quia nonnunquam tentationum nostrarum vulnera non cognoscimus, nisi postquam ab eis confossi in mente fuerimus. Quam videlicet infirmitatem nostram bene adhuc sanctus vir considerans, adjungit: CAPUT muliere, brevi vivens tempore, repletur multis miseriis. - In sacro eloquio mulier aut pro sexu ponitur, aut pro infirmitate. Pro sexu quippe sicut scriptum est: « Misit Deus Filium suum natum ex muliere, factum sub lege . » Pro infirmitate vero, sicut per quemdam sapientem dicitur: « Melior iniquitas viri, quam firma vel indiscreta accipitur. Et saepe contingit, ut etiam discretus quisque subito labatur
Abbreviated transcription (Latin):
custodire. ne homo mala audeat facere:
ne in bonis actib ꝑ intentionem. titubet: &¬
inter recta opera sinistra eum cogitatio illii¬
dat. Quȩ tamen cuncta omnipotens d̃s
subtiliter examinat: atq in iuditio singula
repensat. S ed quando homo qui carnis
suę infirmitate constringitur. contra cuncta
ualeat subtiliter asuirgere ⁊ atq incõcussa
cogitatione rectitudinem tenere. Unde
ie cxorta tinea comeditur ⁊ ita homo in se¬
metipso habet putredinem de qua cõsũmat᷑:
atq hoc est quod est unde consumitur
ut non sit. Quod intelligi & aliter potist:
si ex uoce temptati hominis dicatur. qui
quasi putredo consumendus sum: & quasi
uestimentum quod comeditur a tiuea. Hõ
enim quasi putredo consumitur: dum car¬
nis suę corruptione conteritur. Cui quia
in muuda temptatio. non aliunde. sed a
semetipso nascitur: more tinee carnem
temptatio quasi uestem de qua exit cõsum-¬
mit. In semetipso quippe habet homo

Expanded text:
custodire ne mala homo facere audeat, custodire ne mala homo facere audeat, ne in bonis actibus per intentionem titubet, 389 et inter recta opera sinistra eum cogitatio illudat. Quae tamen cuncta omnipotens Deus subtiliter examinat, atque in judicio singula repensat. Sed quando homo, qui carnis suae infirmitate constringitur, contra cuncta valeat subtiliter assurgere, atque inconcussa cogitatione rectitudinem tenere? Unde se exorta comeditur, ita homo in semetipso habet putredinem, de qua consumatur; atque hoc est quod est unde consumatur ut non sit. Quod intelligi et aliter potest, si ex voce tentati hominis dicitur: Qui quasi putredo consumendus sum, et quasi vestimentum quod comeditur a tinea. Homo enim quasi putredo consumitur, dum carnis suae corruptione conteritur. Cui quia immunda tentatio non aliunde, sed a semetipso nascitur, more tineae carnem tentatio, quasi vestem de qua exit, consumit. In semetipso quippe habet homo
Abbreviated transcription (Latin):
posuit: quia prauitatem illius forti distrie¬
tionis sue sententia ligauit. Cuius omnes
semitas obseruat: quia subtiliter singula
eius queq dniudicat. Semita enum angil¬
stior solet esse quam uia. Quia autẽ uias
actiones: non uimerito semitas ipsas actio¬
num cogitationes accipimus. Ds̃ itaq om̃s
semitas obseruat: quia in singulis quibũꝙ
nr̃is actionib etiam cogitationes pensat.
Et uestigia pedum considerat. quia ĩten¬
tiones nr̃oꝵ operum quani recte ponant
examinat: ne & hoc quod bonũ agitur.
non recto desiderio agatur. Possunt quodsi
per pedum uestigia quedam male acta
signari. Nam pes in corpore est: uestigiũ
in uia. Et plerumq dum quȩdam praua
aginus. intuentib hoc frib cxemplum ma-¬
lum prebemus ⁊ & quasi inflexo extra uiã
pede sequentib uestigia distorta relinquimꝰ:
dum ꝑ nr̃a opera ad scandala aliena corda
prouocamus. Ualde autem laboriosũ est

Expanded text:
posuit, quia pravitatem illius sorti districposuit, quia pravitatem illius sorti districtionis suae sententia ligavit. Cujus omnes semitas observat, quia suejus quaeque dijudicat. Semita etenim angustior solet esse quam via. Quia autem vias actiones, non immerito semitas ipsas actionum cogitationes accipimus. Deus itaque omnes semitas observat, quia in singulis quibusque nostris actibus etiam cogitationes pensat. Et vestigia pedum considerat, quia intentiones nostrorum operum quam recte ponantur examinat, ne et hoc quod bonum agitur non recto desiderio agatur. Possunt quoque per pedum vestigia quaedam male acta signari. Nam pes in corpore est vestigium in via. Et plerumque dum quaedam prava agimus, intuentibus hoc fratribus, exemplum malum praebemus; et, quasi inflexo extra viam pede, sequentibus vestigia distorta relinquimus, dum per nostra opera ad scandalum aliena corda provocamus. Valde autem laboriosum est
Abbreviated transcription (Latin):
infantia est: cum &si innocenter uiuit.
nescit tamen fateri innocentiam quã habet
Ac deinde pueritia sequitur: in qua iam
ualet dicere quod uult. Cui suecedit ado¬
lescentia: quȩ uidelicet prima est etas in
operatione. Quam iuuentus sequitur
scilicet apta fortitudini: ac postinodum
senectus etiam ꝑ tempus iam congrua
maturitati. Quia igitur primam etatẽ
aptam bonis actib adolescentiam dixinus
ce iusti uiri cum iu magna mentis matu.¬
ritate ꝓfitiunt. non numquam ad memo¬
riam actionum suarum initium reducũt.
seq tantum de suis primordiis reỹhendũt.
quantum ex grauitate mentis altius proft¬
cerunt ⁊ qͥa eo indiscretos se fuisse inue
niunt. quo discretionis areem postmo¬
dum plenius consecuntur: recte nunc
ꝑ scĩ uiri uocem adolescentię peccata for¬
peccata iuuenum & senum: si & illud
sic iusti metuunt quod in infirma etate
deliquerunt. Sequitur. Posuisti in uer¬
semitas meas: & uestigia pedum incoꝵ
considerasti. In ueruo dcus pedem hominlꝰ

Expanded text:
infantia est, cum etsi innocenter vivit, nescit tamen fari innocentiam quam habet. Ac deinde pueritia sequitur, in qua jam valet dicere quod vult; cui succedit adolescentia, quae videlicet prima est aetas in operatione; quam juventus sequitur, scilicet apta fortitudini; ac postmodum senectus, etiam per tempus jam congrua maturitati. Quia igitur primam aetatem aptam bonis actibus adolescentiam diximus, et justi viri, cum in magna mentis maturitate proficiunt, nonnunquam ad memoriam actionum suarum initium reducunt, seque tantum de suis primordiis reprehendunt, quantum ex gravitate mentis altius profecerunt, quia eo indiscretos se fuisse inveniunt, quo discretionis arcem plenius postmodum consequuntur; recte nunc per sancti viri vocem adolescentiae peccata forpeccata juvenum et senum, si illud justi sic metuunt, quod in infirma aetate deliquerunt. VERS. 27.-- « Posuisti in nersemitas meas, et vestigia pedum meorum considerasti. - In nervo Deus pedem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
est de morte carnis nr̃ȩ sententia: ab ipso
initio generis humani usq ad finem seculi
non mutatur. Quis est enim homo qui
uiuet & non uidebit mortem. ͦ Q uod
bene rursum psalmista intuens ait.
Tu terribilis es. o quis resistet tibi : ex
tunc ira tua. Quia uidelicet peccanti
in paradiso homini iratus semel de morta¬
litate carnis ur̃e sententiam fixit: quȩ ce
nunc & usq ad ultimum mutari nullo mͦ
ualebit. Dicat ergo. Scribis contra me
amaritudines. Ubi adhuc subditur. Et
consumere me uis peccatis adolescentiȩ meȩ.
Ecce uir iustus quia i iuuentute sua
se peccasse non inuenit: adolescentiȩ facta
ꝑtimescit. Sed sciendum est quia sicut
in corpore: ita sunt increͣnͣta etiam ȩtatis
in mente. Prima quippe hominis etas

Expanded text:
est de morte carnis nostrae sententia ab ipso est de morte carnis nostrae sententia ab ipso initio generis humani usque ad finem saeculi non mutatur. Quis est enim homo qui vivit, et non videbit mortem ? Quod bene rursum Psalmista intuens ait: Tu terribilis es, et quis resistet tibi? ex tunc ira tua . Qui videlicet peccanti in paradiso homini iratus semel de mortalitate carnis nostrae sententiam fixit, quae nunc et usque ad ultimum mutari nullo modo valebit. Dicat ergo: Scribis contra me amaritudines. Unde adhuc subdituconsumere me vis peccatis adolescentiae meae. - Ecce vir justus, quia in juventute sua se peccasse non invenit, adolescentiae facta pertimescit. Sed sciendum est quia sicut in corpore, ita sunt etiam incrementa aetatis in mente. Prima quippe hominis aetas
Abbreviated transcription (Latin):
stipula sicca est. Consideret itaq uir sanctꝰ
& homo quantȩ uilitatis sit. & deus quãte
districtionis : & dicat. Contra folium qͥd
uento rapitur ostendis potentiam tuam: &
stipulam siccam ꝑsequeris. Acsi aperte de
ploret dicens. Cur tanta rectitudine impe¬
tis eum : quem sic iufirmum esse in temy¬
tationem cognoscis. ᷤ Sequitur. Seribis
enim contra me amaritudines. Quia omne
quod loquimur transit. quod uero scribi¬
mus manet. ⁊ ds̃ non loqui sed scribere ama¬
ritudines dicitur: quam du suꝑ nos eius
flagella perdurant. Semel quippe peccãti
homini dictum est. terra es & in terram
ibis. Et sepe apparentes angeli hominibus
precepta dederunt. Moyses legislator per
districtionem peccata cohercuit. Ipse unige¬
nitus sũmi patris ad uos redimendos uenit:
moriendo mortem absorbuit: uitam per¬
petuam denuntiauit nobis quam ostendit
in se. Sed tamen illa quȩ in paradiso data

Expanded text:
stipula sicca est. « Consideret itaque vir sanctus, stipula sicca est. « Consideret itaque vir sanctus, et homo quantae vilitatis sit, et Deus quantae districtionis, et dicat: Contra folium quod vento rapitur, ostendis potentiam tuam, et stipulam siccam persequeris. Acploret dicens: Cur tanta rectitudine impetis eum, quem sic infirmum esse in tentatione cognoscis? Sequitur: VERS. 26. Scribis contra me amaritudines - Quia omne quod loquimur transit; quod vero scribimus, manet. Deus non loqui, sed scribere amarituflagella perdurant. Semel quippe peccanti homini dictum est: Terra es, et in terram ibis . Et saepe apparentes angeli hominibus praecepta dederunt. Moyses legislator per districtionem peccata coercuit. 388 Ipse Unigenitus summi Patris ad nos redimendos venit, moriendo mortem absorbuit; vitam perpetuam denuntiavit nobis, quam ostendit in se. Sed tamen illa quae in paradiso data
Abbreviated transcription (Latin):
quasi tot flatib mouetur. Hane & enim
plerumq ira ꝑturbat. Cum recedit ira:
succeait inepta leticia. Luxurię stimu¬
lis urguerur : estu auaritie longe lateq
ad ambienda quȩ terrena sunt tenditur.
A liquando hanc suꝑbia eleuat: aliqͣndo
Quia ergo tot temptationum flatib leuat᷑
de ducitur : recte homo folio cõparatur.
Unde bene quoq ꝑ ysaiam dicitur. Ceci¬
dimus quasi foliun uniuersi: & iniqui-¬
tates nr̃e quasi uentus abstulerunt nos.
Quasi uentus quipye nos iuiquitas ab-¬
stulit: quia nullo fixos uirtutis pondere
in uanam clationem leuauit. Bene aũt
post fohum etiam stipula appellatur homo.
Qui enim arbor fuit in conditione ⁊ foliũ
a semetipso factus est in temptatione: sed
post stipula apparuit in deiectione. Quia
enu de alto cecidit folium : quia uero ꝑ
caruem terrȩ proximus fuit etiam cum
stare uidebatur. stiyula esse memoratur. Sed
quia uiriditatem intimi amoris ꝑdidit: iã

Expanded text:
quasi tot flatibus movetur. Hanc enim quasi tot flatibus movetur. Hanc enim plerumque ira perturbat; cum recedit ira, succedit inepta laetitia. Luxuriae stimulis urgetur, aestu avaritiae longe lateque ad ambienda quae terrena sunt tenditur. Aliquando hanc superbia elevat; aliquando Quia ergo tot tentationum flatibus levatur et ducitur, recte folio homo comparatur. Unde bene quoque per Isaiam dicitur: Cecidimus quasi folium universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos . Quasi ventus quippe nos iniquitas abstulit, quia fixos nullo virtutis pondere in vanam laetitiam levavit. Bene autem post folium, etiam stipula appellatur homo. Qui enim arbor fuit in conditione, folium a semetipso factus est in tentatione; sed post apparuit stipula in dejectione. Quia enim de alto cecidit, folium; quia vero per carnem terrae proximus fuit, etiam cum stare videbatur, stipula esse memoratur. Sed quia viriditatem intimi amoris perdidit, jam
Abbreviated transcription (Latin):
intimȩ habuit in paradiso ⁊ sed sibi iet-¬
ipsi placens quo a se recessit lumen condito-¬
ris perdidit. eiusq faciem ad ligna para¬
diii fugit : quia post culyam uidere me¬
tuebat. queni amare consueuerat. S ed
ecce post culpam uenit in penam ⁊ ex pena
aũt ad amorem redit: qͥa quis fuerit
culpȩ fructus inucnit ⁊ atq illam faciem
quam timuit in culya excitatus requirit ex
atq hoc ipsum quod auctorem suum ñ uidet
grauiter ꝑhorrescat. Quo uidelicet desi¬
derio conpunctus sc̃s uir clamat. Cur fa¬
ciem tuam abscondis⁊ & arbitraris me
inimicum tuum : Quia si ut amicum
aspiceres : tuȩ me uisionis lumine non pri-¬
uares. Qui mobilitatem quoq cordis hu-
mani subsequens adiungit. Contra folium
quod uento rapitur ostendis potentiã tuã:
& stipulam siccam ꝑsequeris. Quid est
enim homo nisi folium ⁊ qui uidelicet in
paradiso ab arbore cecidit .S Quid est nisi
quippe humana quot temptationes patit᷑:

Expanded text:
intimae in paradiso habuit, sed sibimetintimae in paradiso habuit, sed sibimetipsi placens, quo a se recessit lumen Conditoris perdidit, ejusque faciem ad ligna paradisi fugit, quia post culpam videre metuebat, quem amare consueverat. Sed ecce post culpam in poenam venit, ex poena autem ad amorem redit, quia quis fuerit culpae fructus, invenit, atque illam faciem quam timuit in culpam, excitatus requirit ex atque hoc ipsum quod auctorem suum non videt, graviter perhorrescat. Quo videlicet desiderio compunctus sanctus vir clamat: Cur faciem tuam abscondis, et arbitraris me inimicum tuum? quia si ut amicum aspiceres, tuae me visionis lumine non privares. Qui mobilitatem quoque cordis mani subsequens adjungit: Contra folium, quod vento rapitur, ostendis potentiam tuam, et stipulam siccam persequeris? Quid est enim homo nisi folium, qui videlparadiso ab arbore cecidit? Quid est nisi quippe humana quot tentationes patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gitationis es ad intelligendum difficilia sũt.
quo inuisibiliter perƿetrantur. Quisquis
igitur eternitatis desiderio anxius. apyarere
uenturo iudici desiderat mundus ⁊ tanto
se subtilius nunc examinat. quanto nimirũ
cogitat ut tunc terrori illius liber afsistat:
& ostendi sibi exorat ubi displicet ⁊ ut hoci
se ꝑ penitentiam puniat: scq hic auudicat¬
necesse est quanta peregrinationis nr̃e ye
ua nos ꝑculit: qui in eam cecitatem uenimꝰ.
ut nosmet ipsos ignoremus. Nam ꝑpetra¬
nus mala: nec tamen hec celerius depre¬
hendimus ueł perrata. Excliisa quippe ani-¬
ma a liice ueritatis. nil in se nisi tenebras
inuenit : & pleꝵq in peccati foueam pedẽ
porrigit & nescit. Quod nimirum de sola
exilii cecitate patitur :÷ quia ab illuminati-¬
oue dñi repulsa. & semctipsam uidere ꝑdi-¬
dit: quȩ auctoris sui facicm nou amauit.
Unde oe subditur. Cur faciem tuam ab-¬
scondis : o& arbitraris me inimicũ tuum:
Humanum genus contemplationẽ lucis

Expanded text:
 ad intelligendum difficilia sunt, quo invisibiliter perpetrantur. Quisquis igitur aeternitatis desiderio anxius apparere venturo judici desiderat mundus, tanto se subtilius nunc examinat, quanto nimirum cogitat, ut tunc terrori illius liber assistat, et ostendi sibi exorat ubi displicet, ut hoc in se per poenitentiam puniat, seque hic dijudicanecesse ena nos perculit, qui in eam caecitatem venimus, ut nosmetipsos ignoremus. Perpetramus mala, nec tamen haec celerius deprehendimus, vel perpetrata. Exclusa quippe anima a luce veritatis nihil in se nisi tenebras invenit, et plerumque in peccati foveam pedem porrigit, et nescit. Quod nimirum de sola exsilii sui caecitate patitur; quia ab illuminatione Domini repulsa semetipsam videre perdidit, quae auctoris sui faciem non amavit. « Sequitur: Cur faciem tuam abscondis, et arbitraris me inimicum tuum? Humanum genus contemplationem lucis
Abbreviated transcription (Latin):
mundum uenit ex uirgine: ut nil habe¬
ret de immunda conceptione. Heq enĩ
ex uiro oe femina: sed ex sc̃o spiritu &
maria uirgine processit. S olus ergo
in carne sua uere in undus cxtitit. qui de-¬
lectatione carnis tangi non potuit: quia
nec per carnalem. huc delectationẽ uenit:¬

Expanded text:
mundum venit ex Virgine, ut nihil habemundum venit ex Virgine, ut nihil haberet de immunda conceptione. Neque enim ex viro et femina, sed ex sancto Spiritu et Maria virgine processit. Solus ergo in carne sua vere mundus exstitit, qui delectatione carnis tangi non potuit, quia nec per carnalem huc delectationem venit
Abbreviated transcription (Latin):
munditia est. Qnde & psalmista ait. E cce
enĩ ĩ iniquitatib conceptus sum: o in delic-¬
tis peperit me mater mea. Hinc est ergo qͥd
plerumq temptatur & nolens ⁊ hinc est qͦd
immunda quedam in mente patitur qu̾auis
ex iuditio reluctetur: quia conceptus de in¬
munditia dum ad munditiam tendit ÷ hoc
conatur uinceri quod est. Quis quis autẽ
occultȩ temptationis motus. atq immundi¬
tiam cogitationis cuicerit ⁊ nequaquã sibi
suam munditiam tribuat: quia de in mun-¬
do conceptum semine nullus facere mundũ
potest ⁊ nisi is qui mundus ꝑ semetipsum
solus est. Qui ergo iam ad locum munditie
mente ꝑuenit ⁊ conceptionis sue uiã tespiciat
ꝑ quam uenit: atq inde colligat. quia
de inmunditia factum est initium subsisten¬
di. Potest uero hoc loco intelligi. quia beatꝰ
iob qui incarnationem redemptoris intiitꝰ
solum uidit in mundo hominem de immun-¬
do semine non esse conceptum ⁊ qui sic in

Expanded text:
munditia est. Unde et Psalmista ait: Ecce munditia est. Unde et Psalmista ait: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Hinc est ergo quod plerumque tentatur et nolens. Hinc est quod immunda quaedam in mente patitur, quamvis ex judicio reluctetur, quia conceptus de immunditia, dum ad munditiam tendit, hoc conatur vincere quod est. Quisquis autem occultae tentationis motus atque immunditiam cogitationis evicerit, nequaquam sibi suam munditiam tribuat, quia de immundo conceptum semine nullus facere mundum potest, nisi is qui mundus per semetipsum solus est. Qui ergo jam ad locum munditiae mente pervenit, conceptionis suae viam respiciat, per quam venit, atque inde colligat quia ede immunditia factum est initium subsistendi. Potest vero hoc in loco intelligi, quia beatus Job incarnationem Redemptoris intuitus, solum vidit in mundo hominem de immundo semine non esse conceptum, qui sic in
Abbreviated transcription (Latin):
derauit quippe superius & omnipotentis
dei potentiam⁊ & infirmitatem suam
dedurit ante oculos : se oe dm̃ pensauit.
quis cum quo adiuditium ueniat. Qlidit
hinc hominem. inde conditorem: id est
puluerem &e dm̃ : recte ait. & dignum
ducis suꝑ huius scemodi aperire oculos tuos.
Omnipotenti deo oculos aperire est. uidi¬
tia exer cre : quȩ feriat uidere. Nam quasi
oculis non uult aspicere: quod non uult
ferire. Unde mox de ipso quoq iuditio
adiungitur. Et adducere eum tecum in
iuditium. Sed quia contemplatus est ad
iuditum uenientem dñm: rursum consi¬
derat infirmitatem suam. Uidit quia
mundus ꝑ semctipsum esse non possit:
qui ut esse possit de immunditia processit:
de unmundo conceptum. semine  Hon ne
tu qui solus es.  Is qui ꝑ se solus est mundus:
mundare p̃uabet immunda. Homo enĩ mn
corruptibili carne uiuens habet temptationũ
immunditias impressas in semetipsõ. quia
nimirum eas traxit ab origine. Ipsa quipye
ꝓpter delectationem carnis eius conceptio imn¬

Expanded text:
deravit quippe superius et omnipotentis Dei potentiam, et infirmitatem suam; deduxit ante oculos se et Deum, pensavit quis cum quo ad judicium veniat. Vidit hinc hominem, inde conditorem, id est pulverem, et Deum; et recte ait: Et dignum ducis super hujuscemodi aperire oculos tuos? Omnipotenti Deo oculos aperire 392 est judicia exercere, quem feriat videre. Nam quasi clausis oculis non vult aspicere quem non vult ferire. Unde mox de ipso quoque judicio adjungitur: Et adducere eum tecum in judicium? Sed quia contemplatus est ad judicium venientem Deum, rursum considerat infirmitatem suam. Videt quia mundus per semetipsum esse non possit, qui ut esse possit, de immunditia processit, de immundo conceptum semine? Nonne tu qui solus es? Ipse,- qui per se solus est mundus, mundare praevalet immunda. Homo enim in corruptibili carne vivens, habet tentationum immunditias impressas in semenimirum eas traxit ab origine. Ipsa quippe propter delectationem carnis ejus conceptio im
Abbreviated transcription (Latin):
di non uincitur. ꝑ quam anima semꝑ ad
ima reuocatur. Qa igitur homo uelut
flos nascitur. & conteritur ⁊ quia sicut um-¬
bra sugit. atq in statii suo nũquã ꝑmanet:
quid in hac consideratione subiũgat audia¬

Expanded text:
di non vincitur, per quam anima semper ad di non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. Quia igitur homo velut flos nascitur et conteritur, quia sicut umbra fugit, atque in statu suo nunquam permanet, quid in hac consideratione subjungat audia
Abbreviated transcription (Latin):
tempora eo stante transibant. S ed pose¬
quam deliquit: in quodam se quasi lubn¬
co temporalitatis posuit. Et quia cibuli
comedit uetitum: status sui ꝓtinus mnus¬
nit defctum. Quam tam̃ mutabilital̃
non solum exterius. sed in terius quoq homo
pantur. dum ad meliora exurgere opera co-¬
natur. Mens ceenim mutabilitatis sue pon-¬
dere ad aliud semꝑ impellitur quam est: &¬
nisi in statu suo arta custo die disciplina tenca¬
tur: semꝑ in deteriora delabitur. Quȩ em̃
scmper stantem deseruit: statum quem ba¬
pert potuit amisit. Ulude nunc cum ad
incliora nititur: quasi contra ictum flumi¬
nis conatur. Cum uero ab intentione ascen
una. Quia enim in ascensu labor est. in de¬
scensu otium: intraturos ꝑ angistam portã
añs ad monet dicens. Contendite intrare
ꝑ angustam portam. Dicnirus quippe an¬
gustę portȩ introitum. premisit cõtendite:
qͥa nͥ mentis contentio ferueat: unda mun¬

Expanded text:
tempora, eo stante, transibant. Sed posttempora, eo stante, transibant. Sed postquam deliquit, in quodam se quasi lubrico temporalitatis posuit; et quia cibum comedit vetitum, status sui protinus invenit defectum. Quam tamen mutabilitatem non solum exterius, sed interius quoque homo patitur, dum ad meliora opera exsurgere conatur. Mens etenim mutabilitatis suae pondere ad aliud semper impellitur quam est, et nisi in statu suo arcta custodiae disciplina teneatur, semper in deteriora dilabitur. Quae enim semper stantem deseruit, statum quem habere potuit amisit. Unde nunc cum ad meliora nititur, quasi contra ictum fluminis conatur. Cum vero ab intentione ascendur.  Vet. XXVIII.  Quia enim in ascensu labor est, in descensu otium, intraturos per angustam portam Dominus admonet, dicens: Contendite intrare per angustam portam . Dicturus quippe angustae portae introitum, praemisit, contendite, quia nisi mentis contentio ferveat, unda mun
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia amisso amore conditoris calorem
cordis ꝑdidit. & in solo iniquitatis suȩ
frigore remansit  Quia iuxta uocem ue¬
ritatis habundauit iuiquitas: & refrige¬
scet caritas multoꝵ. Qui igitur in amort
di calorem cordis non habet ⁊ nec tamen
uitam quam diligit tenet: scilicet uelut
umbra fugit. Uude recte quoq de illo
scriptum est: quia secutus est umbram.
S ene autem dicitur: & nũquam in eodẽ
statu ꝑ manet: quia dum infantia ad pu¬
ritiam. pueritia ad adolescentiam. adolese¬
tia ad iuuentutem. iuuentus add senectutem.
senectus transit ad mortem : in cursu uitz
presentis ipsis suis augnentis ad detrimenta
impellitur  & inde semꝑer deficit: unde
se proficere in spacium uitę credit. F ieĩ
& enim statum hic habere non possumꝰ.
ubi transituri uenimus: atq hoc ipsum
nr̃m uiuere. cotidie a uita transire est
Quem uidelicet laꝑsum primus home
ante culpam habere non potuit: quia

Expanded text:
nisi quia, amisso amore conditoris, calorem nisi quia, amisso amore conditoris, calorem cordis perdidit, et in solo iniquitatis suae frigore remansit? Quia juxta Veritatis vocem: Abundabit iniquitas, et refrigescet charitas multorum . Qui igitur in amore Dei cordis calorem non habet, nec tamen vitam quam diligit tenet, scilicet velut umbra fugit. Unde recte quoque de illo scriptum est: Quia secutus est umbram . Bene autem dicitur: 391 Et nunquam in eodem statu permanet, quia dum infantia ad pueritiam, pueritia ad adolescentiam, adolescentia ad juventutem, juventus ad senectutem, senectus transit ad mortem, in cursu vitae praesentis ipsis suis augmentis ad detrimenta impellitur; et inde semper deficit, unde se proficere in spatium vitae credit. Fixum etenim statum hic habere non possumus, ubi transituri venimus: atque hoc ipsum nostrum vivere, quotidie a vita transire est. Quem videlicet lapsum primus homo ante culpam habere non potuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
flos enim egreditur. quia nitet in carne.
sed conteritur. quia redigitur iu putredinẽ.
Quid enim sunt nati homines in mun¬
do ÷ nisi quidam flores in campo: Ten¬
damus oculos cordis in hac latitudine
mundi presentis: & ecce quasi tot florib
quot hominib plenus est. Qita itaꝙ
in carne: flos in feno est. U nde bene
ꝑ psalmistam dicitur. Homo sicut fenũ
dies qus: & sicut flos agri ita florebit.
Uzaias quoq ait. Omnis caro fenũ.
ce omnis gloria eius sicut flos agri.
Nomo oeenim more floris procedit ex¬
occulto⁊  subito apparet in publico:
qui statim ex publico ꝑ mortem trahitur
ad occultum. Carnis nos uiriditas osten¬
dit: sed ariditas pulueris ab aspectibus
retrahit. Quasi flos appariuimus qui
non eramus: quasi flos arescimus qui
temporaliter apparebamus. Et quia
tem ⁊ recte adiungitur: & fugit uelut
umbra. & numquam i codem statu ꝑ¬
manet. Sed cum sol quoq cursum
in stabilitate figat  cur cursus uite ho¬
minis umbre potius quam soli cõparatur.

Expanded text:
flos etenim egreditur, quia nitet in carne; sed conteritur, quia redigitur in putredinem. Quid enim sunt nati homines in mundo, nisi quidam flores in campo? Tendamus oculos cordis in hanc latitudinem mundi praesentis, et ecce quasi tot floribus quot hominibus plenus est. Vita itaque in carne, flos in feno est. Unde bene per Psalmistam dicitur: Homo, sicut fenum dies ejus; et sicut flos agri, ita florebit . Isaias quoque ait: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos agri . Homo etenim more floris procedit eocculto, et subito apparet in publico, qui statim ex publico per mortem retrahitur ad occultum. Carnis nos viriditas ostendit, sed ariditas pulveris ab aspectibus retrahit. Quasi flos apparuimus, qui non eramus; quasi flos arescimus, qui temporaliter apparebamus. 68. Homotem, recte adjungitur: Et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet. Sed cum sol quoque indesi se in stabilitate figat; cur cursus vitae hominis umbrae potius quam soli comparatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tum dona quȩ ad manifestationẽ sp̃s
data sunt. & postmodum spci. fidei.
tilitati tribuit ⁊ atq ex his que infidelib
abstulit: mentes fidelium ornauit. Elnde
& scriptũ est. E tspetiei domus diuidere
spolia. Cum enim uirtutum ĩpolia a iude¬
is abstulit: domui cordis gentiliũ quam ꝑ
fidem inhabitare dignatus est. spetiem
donoꝵ dedit. Quod uidelicet gestum est:
cum uerba dei o iudeoꝵ. populus ad solã
litteram quȩ occidit acciperet ⁊ & cõuersa
gentilitas per sp̃m qui uiuificat penetraret.

Expanded text:
tum dona, quae ad manifestationem spiritus tum dona, quae ad manifestationem spiritus data sunt, et postmodum spei, fidei atilitati tribuit, atque ex his quae infidelibus abstulit mentes fet scriptum est: Speciei domus dividere spolia. Cum enim virtutum spolia a Judaeis abstulit, domui cordis gentilium, quam per fidem inhabitare dignatus est, specie donorum dedit, quod videlicet gestum est cum verba Dei et Judaeorum populus ad solam litteram, quae occidit, acciperet, et conversa gentilitas per spiritum, qui vivificat, penetraret.
Abbreviated transcription (Latin):
intuens ait. Factus est dñs uelut inimicꝰ.
P recipitauit israhel: precipitauit męnia
cius ⁊ dissipauit munitiones eius. Menia
autem in urbis ornamenta sunt: muniti¬
ones uero in defensionem. Et alia sũt
Prophetia quippe. doctrina. genera lingua¬
rum. curationum uirtus. quasi quedam
menia mentis sunt: quȩ cesi quisq
non habeat. stare munitus ꝑ fidem &
iustitiam potest ⁊ quamuis ornatus uir¬
tutum altitudine minime esse uideatur.
Spes uero fides & caritas non nr̃a mę¬
nia sed munitiones sunt: que si habere
negligimus hostilib insidus patemus.
De iudea ergo dicitur. quia ꝓphetiam
atq doctrinam. uel miraculoꝵ. signa ab¬
spem. fidem. atq caritatt̃ ꝓpt̾ eus duriciã
auferri ꝑmisit: munitiones eius dissi¬
pare studuit. Rectus uero ordo seruatꝰ
est: ut prius menia. & post munitionẽ
dissipate dicerentur ⁊ quia cum peccatis
anima relinquitur: prius ab ea uirtu¬

Expanded text:
intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, intuens ait: Factus est Dominus velut inimicus, praecipitavit Israel, praecipitavit omnia moenia ejus, dissipavit munitiones ejus . Moenia autem in urbibus pro ornamento sunt, munitiones vero in defensionem.  Vet. XI.  Prophetica quippe doctrina, genera linguarum, curationum virtus, quasi quaedam moenia mentis sunt. Quae etsi quisque non habeat, stare munitus per fidem et justitiam 376 potest, quamvis ornatus virtutum altitudine minime esse videatur. Spes vero, fides, et charitas, non nostra moenia, sed munitiones sunt; quae si habere negligimus, hostilibus insidiis patemus. De Judaea ergo, quia prophetiam atque doctrinam, vel miraculorum signa abspem, fidem atque charitatem propter ejus duritiam auferri permisit, munitiones ejus dissipare studuit. Rectus vero ordo servatus est, ut prius moenia, et post munitiones dissipatae dicerentur, quia cum peccatrix anima relinquitur, prius ab ea virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia ex gentib uidelicet iuuencula acce-¬
pit ⁊ quȩ per psalmistam dicit: suꝑ scuioreᷤᷤ
intellexi. Quam quia operando tenuit.
qualiter suꝑ seniores intellexerit ostendit:
dum protinus subdit dicens. quia manda-¬
ta tua exquisiui. Quia enim studuit ope¬
rando implere quod didicit: accepit intel¬
ligere quod doceret. Unde adhuc apte sub
ditur. E ffundit despectionem suꝑ pͥncipes:
& eos qui oppressi fuerant releuans. Cum
enim iudeoꝵ populus in legis mandatis
ꝑmaneret. & cuncta gentilitas nulla dei
precepta cognosceret ⁊ & illi ꝑ fidem princi¬
pari uidebantur: & isti in profundo pressi
iacuerant per infidelitatem. Sed cũ
incarnationis dominicȩ misterium iudea
negauit. gentilitas credidit: & pͥncipes
in despectionem ceciderunt: & hii qui op
pressi in culpa perfidiȩ fuerant. in uerȩ
fidei libertate leuati sunt. Hunc uero
irahelitaꝵ casum longe ante iercmnias

Expanded text:
Ecclesia ex gentibus videlicet juvencula acceEcclesia ex gentibus videlicet juvencula accepit, quae per Psalmistam dicit: Super seniores intellexi . Quam quia operando tenuit, qualiter super seniores intellexerit ostendit, dum protinus subdit, dicens: Quia mandata tua exquisivi. Quia enim studuit operando implere quod didicit, accepit intelligere quod doceret. Unde adhuc apte sub. Effundens despectionem super principes, et eos qui oppressi fuerant relevans. - Cum enim Judaeorum populus in legis mandato permaneret, et cuncta gentilitas nulla Dei praecepta cognosceret, et illi per fidem principari videbantur, et isti in profundo pressi jacuerant per infidelitatem. Sed cum incarnationis Dominicae mysterium Judaea negavit, gentilitas credidit, et principes in despectionem ceciderunt, et hipressi in culpa perfidiae fuerant in verae fidei libertatem levati sunt. Hunc vero Israelitarum casum longe ante Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
tollitur: quia diligentes temporalia pri¬
orum suoꝵ. precepta minime secuntur ⁊
ut locum regiminis quasi ad fructum uo-
luptatis teneant. non ad usum laboris.
Quod tamen apertius de iudeis ualet in¬
telligi. qui ante incarnationem dñi ueraces
fuerunt. quia hunc uenturũ esse credide¬
rũt atq nuntiauerũt: sed postquam in
came apparuit. hunc esse negauerunt.
Labium itaq ueratium mutatum est: qͥa
quem uenturum dixerant negauerunt pre
sentem. Et doctrina senum ablata est: qͥa
nequaquam ea credendo secuti sunt. quȩ pa¬
tres suos predixisse meminerunt. Unde
etiam helia ueniente ꝓmittitur. quod redu-¬
cat corda filioꝵ. ad patres coꝵ ⁊ ut doctri¬
na senum quȩ nunc a iudeoꝵ corde abla¬
ta est. tunc miserante dño redeat: quando
predicauerũt patres. S in uero senes cosdẽ
quoq iudeos accipimus. qui suadente ꝑfidia
ueritatis uerbo contraire conati sunt: doc¬
trina senum ablata est. postquam hanc

Expanded text:
tollitur, quia diligentes temporalia pritollitur, quia diligentes temporalia priorum suorum praecepta minime sequuntur, ut locum regluptatis teneant, non ad usum laboris. Quod tamen apertius de Judaeis valet intelligi, qui ante incarnationem Domini veraces fuerunt, quia hunc venturum esse crediderunt atque nuntiaverunt. Sed postquam in carne apparuit, hunc esse negaverunt. Labium itaque veracium mutatum est, quia quem venturum dixerant, negaverunt prsentem. Et doctrina senum ablata est, quia nequaquam ea credendo secuti sunt quae patres suos praedixisse meminerunt. Unde etiam Elia veniente promittitur quod reducat corda filiorum ad patres eorum , ut doctrina senum quae nunc a Judaeorum corde ablata est tunc miserante Domino redeat, quando praedicaverunt patres. Sin vero senes eosdem quoque Judaeos accipimus, qui, suadente perfidia, Veritatis verbo contraire conati sunt, doctrina senum ablata est postquam hanc