comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia cerciores erãt pͥme ille
littere quibꝰ fiebat inme. et
factũ est et habeo illud. ut
legamꝰ sicut scriptũ inuenio
et scribã ipse siquid uolonqͣ
ille quib tene̾ cogebar. enee
nescio cuiꝰ errores. oblitꝰ erro¬
rũ meoꝵ. et plorare didonẽ
mortiã quia se occidebat
obamorẽ: cũ interea metp¬
sum inhis a te morientẽ as̃
uita mea scissis oculis ferrẽ
miserrimꝰ Quid enim mise¬
rius misero. non miserãte seip¬
sum. et flente didonis mortẽ.
que fiebat amãdo eneam nõ
flente autẽ mortẽ suam que
fiebat non amãdo te. Bous
lumen cordis mei et panis
oris intꝰ anime mee. et uͥtus
maritans mentẽ meã. et sinũ
cogitatõis mentis mee. nõ te
amabam et fornicabar abste:
et fornicãti sonabat undiq
euge euge. Amicitia enim
huiꝰ mũdi fornicatio est abł
te: et euge euge dicitur. ut
pudeat si non homo ita sit.
Et hoc non flebã. sed flebã
ma secutã: sequẽs ipse extre¬

Expanded text:
quia certiores, erant primae illae quia certiores, erant primae illae litterae, quibus fiebat in me et factum est et habeo illud, ut et legam, si quid scriptum inuenio, et scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar Aeneae nescio cuius errores oblitus errorum meorum et plorare Didonem mortuam, quia se occidit ab amore, cum interea me ipsum in his a te morientem, deus uita mea, siccis oculis ferrem miserrimus. Quid enim miserius misero non miserante se ipsum et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aenean, non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, deus, lumen cordis mei et panis oris intus animae meae et uirtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti sonabat undique: euge, euge." amicitia enim mundi huius fornicatio est abs te et euge, euge" dicitur, ut pudeat, si non ita homo sit. et haec non flebam et flebam ema secutam, sequens ipse extre
Abbreviated transcription (Latin):
me discere cogebãt. p̃ter qm
adsanandas insatiabiles cu¬
piditates copiose inopte et
ignominiose głe. tu uero cui
numerati sũt capilli nr̃i. erro¬
reomntũ qui mͥ instabãt ut
discerẽ utebaris adutilitatẽ
meã. meo autẽ qui clisc̾e no¬
lebam utebaris ad penã meã
qua plecti non eram indignꝰ
tantillꝰ puer. et tantꝰ peccator
Ita non debenefacientibꝰ tu
bene faciebas mͥ: et de peccãte
meipso iuste retribuebas mͥ.
ussisti enu et sic est: ut pena
sui sibi sit. omĩs inordinatꝰ am¬
mus. Quid autẽ erat cause.
cur grecas litteras oderã quibꝰ
Ad amauerã enim latinas: nõ
quas pͥmi magistri. sed qͣs do¬
cent qui grãmatici uocantur.
Nam illas pͥmas ubi leg̾e et
scribere. et numerare discitur:
non minꝰ onerosas penalesꝙ
habebam. quã om̃s grecas.
Unde tamen et hoc nisi de pec¬
cato et uanitate uite qua caro
eram et sp̃c ambulãs et nõ
reu̾tens: Ilam utiq melioreᷤᷤ

Expanded text:
me discere cogebant, praeterquam me discere cogebant, praeterquam ad satiandas insatiabiles cupiditates copiosae inopiae et ignominiosae gloriae. tu uero, cui numerati. sunt capilli nostri, errore omnium, qui mihi instabant ut discerem, utebaris ad utilitatem meam, meo autem, qui discere nolebam, utebaris ad poenam meam, qua plecti non eram indignus tantillus puer et tantus peccator. ita non de bene facientibus tu bene faciebas mihi et de peccante me ipso iuste rettibuebus mihi. iussisti enim et sic est, ut poena sua sibi sit omnis inordinatus animus. Quid autem erat causae, cur graecas litteras oderam, quibuadamaueram enim latinas, non quas primi magistri, sed quas docent qui grammatici uocantur. nam illas primas, ubi legere et scribere et numerare discitur, non minus onerosas poenalesque habebam quam omnes graecas. unde tamen et hoc nisi de peccato et uanitate uitae, qua caro eram et spiritus ambulans et non reuertens? nam utique meliores,
Abbreviated transcription (Latin):
am nunc de aliis atq aliis
sonat undiq in auribꝰ nr̃is.
Sine illum faciat quod uult:
nondum enun baptizatꝰ est.
Qtamen insalute corporis
non dicuꝰ sine uulneret᷑ ã¬
plius: nondim enim sana¬
tus est. Quanto gͦ melius
ut cito sanarer:⁊ id ageret᷑ͦ
mecũ meoꝵ meaq diligẽcia.
ut recepta salus anime mee.
tuta ee̾t tutela tua. qui de¬
disses eam. Meluis uero.
S qd̾ et quanti fluctꝰ impẽde̾
temptatõum ptꝰ ꝑuericiã
udebant᷑: Nouerat illos ĩa
illa mat̾: et terrã ꝑ eos unde
postea formarer. quam ip̃ãm
mͥ minꝰ quam de adolescẽcia
metuebat᷑ non amabã litteras.
et me ineas urgeri oderã. et
urgebar tamen: et bene mͥ
fiebat. Nec facteham ego bene
non enim discẽm nisi coge¬
rer. nemo autẽ inuitꝰ bene
facit. etiam si bonũ est quod
facit. nec qui me urgebãt be¬
nefaciebãt: sed mͥ bene fiebat
abste d̾s m̃s. Illi enim non
metuebant᷑ quo referrẽt qd̾

Expanded text:
am nunc de aliis atque aliis am nunc de aliis atque aliis sonat undique in auribus nostris, Sine illum, faciat quod vult; nondum enim baptizatus est: et tamen in salute corporis non dicimus, Sine, vulneretur amplius; nondum enim sanatus est? Quanto ergo melius et cito sanarer, et id ageretur mecum meorum meaque diligentia, ut recepta salus animae meae tuta esset tutela tua, qui dedisses eam? Melius vero. Sed quot et quanti fluctus impendere tentationum post pueritiam videbantur, noverat eos jam illa mater; et terram per eos unde postea formarer, quam ipsam mihi minus quam de adolescentia metuebatur, non amabam litteras, et me in eas urgeri oderam; et urgebar tamen, et bene mihi fiebat, nec faciebam ego bene: non enim discerem, nisi cogerer. Nemo autem invitus bene facit, etiamsi bonum est quod facit. Nec qui me urgebant, bene faciebant; sed bene mihi fiebat abs te, Deus meus. Illi enim non intuebantur quo referrem quod
Abbreviated transcription (Latin):
riebat corde casto infide tua.
iam curare festinabũda. ut
sacramẽtis salutaribꝰ mitia¬
rer. et abluerer te d̃ne ihu
confitens. in remissionẽ pec¬
catoꝵ. nisi statim recreatꝰ es¬
sem. Silata itaq est mũda¬
tio mea qͣsi necesse e̾e̾t. ut ad¬
huc sordidarer sutuĩem:
quia uidelicet ptꝰ lauacrũ
illud. maior et periculosion
in sordibꝰ delictoꝵ reatꝰ foret.
Ita iam creclebã et illa et
omĩs domꝰ: nisi pater solꝰ.
Qui tamen non euicit inme
ius materne pietatis. quo mi¬
nꝰ in xp̃m crederẽ: sicut ille nõ¬
dum crediderat. Nam illa sa¬
tagebat ut tu mͥ pater eẽs d̾s
meus potius qͣm ille. et inhoc
aduiabas eam ut superaret
uirũ cui melior seriũebat.
Qitia et inhoc tibi utiq id in¬
benti sertuebat. Rogo te d̾sm̃s
uellem scire si tu etiam uelles.
quo cõsilio dilatꝰ sum ne tunc¬
baptizarer: utrũ bono meo
qͣi laxata sũt lora peccãdi. an
non laxata sũt. Unde eͦs eti¬

Expanded text:
ribat corde casto in fide tua, ribat corde casto in fide tua, iam curaret festinabunda, ut sacramentis salutaribus initiarer et abluerer, te, domine Iesu, confitens in remissionem peccatorum, nisi statim recreatus essem. dilata est itaque mundatio mea, quasi necesse esset, ut adhuc sordidarer, si uiuerem, quia uidelicet post lauacrum illud maior et periculosior in sordibus delictorum reatus foret. ita iam credebam et illa et omnis domus, nisi pater solus, qui tamen non euicit in me ius maternae pietatis, quominus in Christum crederem, sicut ille nondum crediderat. nam illa satagebat, ut tu mihi pater esses, deus meus, potius quam ille, et in hoc adiuuabus eam, ut superaret uirum, cui melior seruiebat, quia et in hoc tibi utique id iubenti seruiebat. Rogo te, deus meus, uellem scire, si tu etiam uelles, quo consilio dilatbaptizarer: utrum bono meo mihi quasi laxata sunt lora peccandi, an non laxata sunt? Unde ergo eti
Abbreviated transcription (Latin):
eadem curiositate magis ma¬
gisq per oculos periculosa¬
micãte inspectacula ludosq
maioꝵ. Quos tamen qui
edunt ea dignitate excellũt
ut hoc pene om̃s optent ꝑ¬
uulis siuis:quos tamen ce¬
di libenter patiunt᷑. si spec¬
taculis talibus impediant᷑
abstudio quo eos ad talia
bera nos iam inuocantes
te: libera etiam eos qui nõ¬
dum te inuocãt. ut inuo¬
cẽt te et liberes eos. Audierã
enun ego adhuc puer de
uita eterna ꝓmissa nobis
per humilitatẽ dñi dei nr̃i
descendentis ad suꝑbiam
nr̃am. et signabar iam
signo crucis eus: et cõdebar
eius sale. iam inde ab utero
matris mee que multũ spera¬
uit ince. Uidisti dñe cum ad¬
huc puer eẽm. et quodam
die pressus stomachi repen
iam eras. quo motu animi
et qua fide baptismũ xp̃i tui
dei et dñi mei flagitaui a
pietate matris mee. et matͥs
omniũ nr̃m eccł̃ie tue: et
cõturbata mater tarnis
mee. qm̃ ⁊ sempiternã sa-¬
litem meam caruis partu¬

Expanded text:
eadem curiositate magis maeadem curiositate magis magisque per oculos emicante in spectacula, ludos maiorum; quos tamen qui edunt, ea dignitate praediti excellunt, ut hoc paene omnes optent paruulis suis, quos tamen caedi libenter patiuntur, si spectaculis talibus inpediantur ab studio, quo eos ad talia bera nos iam inuocantes te, libera etiam eos qui nondum te inuocant, ut inuocent te et liberes eos. Audieram enim ego adhuc puer de uita aeterna promissa nobis per humilitatem domini dei nostri descendentis ad superbiam nostram et signabar iam signo crucis eius et condiebar eius sale iam inde ab utero matris meae, quae multum sperauit in te. uidisti, domine, cum adhuc puer essem et quodam die pressu stomachi repentiam eras, quo motu animi et qua fide baptismum Christi tui, dei et domini mei, flagitaui a pietate matris meae et matris omnium nostrum, ecclesiae tuae. et conturbata mater carnis meae, quoniam et sempiternam salutem meam carius partu
Abbreviated transcription (Latin):
puniunt᷑ amaioribꝰ: et nemo
miserat᷑ pueros. uel illos uel
utrosꝙ. Nisi uero approbat
quisquã bonus rerum arbit̾
uapulasse. me quia ludebã
pila puer. et eo ludo impe¬
diebar. quo minꝰ celeriter
discerẽ litteras quibꝰ maior
deformiꝰ luderem: aut aliud
faciebat idẽ ipse aquo ua¬
pulabam. Qui si in aliqua
questuncula acõdoctore suo
uictus esset. magis bili atq
inudia torquebat᷑: quam
ego cum in certamine pile
a collusore meo superabar
Et tamen peccabam d̾ne ds
ordinator et creator rerum
omniũ naturaliũ: pecca¬
toꝵ autẽ tantũ non ordi¬
nator. Dñe d̾s m̃s peccabã:
faciendo contra p̃cepta pa¬
rentum et magistroꝵ illoꝵ.
Poteram enim postea bene
uti luteris: quas uolebant.
ut disce̾m quocũq animo
illi mei. Non enun meliora
eligens inobediẽs eram. sed
amore ludendi amãs incer¬
taminibꝰ suꝑbas uictorias.
et scalpi aures meas falsis fa¬
bellis. quo prurirẽt ardentiꝰ.

Expanded text:
puniuntur a maioribus, et nemo puniuntur a maioribus, et nemo miseratur pueros uel illos uel utrosque. nisi uero adprobat quisquam bonus rerum arbiter uapulasse me, quia ludebam pila puer et eo ludo inpediebar, quominus celeriter discerem litteras, quibus maior . deformius luderem. aut aliud faciebat idem ipse, a quo uapulabam, qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo uictus esset, magis bile atque inuidia torqueretur quam ego, cum in certamine pilae a conlusore meo superabar? Et tamen peccabam, domine deus meus, ordinator et creator rerum omnium naturalium, peccatorum autem tantum ordinator, domine deus meus, peccabam faciendo contra praecepta parentum et magistrorum illorum. poteram enim postea bene uti litteris, quas uolebant ut discerem quocumque animo illi mei. non enim meliora eligens inoboediens eram, sed amore ludendi, amans in certaminibus superbas uictorias et scalpi aures meas falsis fabellis, quo prurirent ardentius,
Abbreviated transcription (Latin):
ue malũ meum. Est ne quisꝙͣͦ
di affectu tibi coherẽs. est ne
inquam qͥsqͣm. facit enim hoc
quedam etiam stoliditas. est
gͦ qui tibi pie cohendo ita sit
affectus grandit̾. ut eculeos
et ungulas atq huiꝰcemodi
uaria torm̃eta. pro quibꝰ effu¬
giendis tibi ꝑ uniu̾sas terras
cum tunore magno. suppli¬
caturn ita parui estimet.
diligẽs eos qui hec acerbissi¬
me formidãt. quẽ admodũ
parentes nr̃i ridebãt torm̃¬
ta: quibꝰ pueri a magistris
affligebant᷑. Non enim aut
minꝰ ea metuebamꝰ. aut mi¬
nus te de his euadendis de¬
p̃cabam᷑: et peccabamꝰ ta¬
men. minꝰ scribendo aut
legẽdo. aut cogitãdo de lit¬
teris quam exigebat᷑ a no¬
bis Non enim deerat dñe
memoria uel ingeniũ. que nos
habere uoliisti ꝑro illa etate
satis: sed delectabat ludere et
uindicabat᷑ innos ab eis. qui
talia utiq agebãt. Sed ma¬
iorum nuge negotia uocant᷑.
pueroꝵ autẽ talia cum sint.

Expanded text:
ue malum meum. Estne quisquam, ue malum meum. Estne quisquam, di affectu tibi cohaerens, estne, inquam, quisquam — facit enim hoc quaedam etiam stoliditas — est ergo, qui tibi pie cohaerendo ita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet, diligens eos, qui haec acerbissime formidant, quemadmodum parentes nostri ridebant tormenta, quibus pueri a magistris affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus aut minus te de his euadendis deprecabamur, et peccabamus tamen minus scribendo aut legendo aut cogitando de litteris, quam exigebatur a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium, quae nos habere noluisti pro illa aetate satis, sed delectabat ludere et uindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant. sed maiorum nugae negotia uocabantur, puerorum autem talia cum sint,
Abbreviated transcription (Latin):
bus adhonorem hominũ.
et falsas diuitias famulan¬
tibus. Inde inscolam datus
sum ut discerem litteras .i
inquibus quid utilitatis eẽt
ignorabam miser: et tamẽ si
segnis in discendo eẽm. ua¬
pulabam. Laudabat᷑ entm
hoc a maioribꝰ et multi an¬
te nos uitam istam agentes
p̃struxer̃t erũnosas uias
ꝑquas transire cogebamur.
multiplicato labore et do¬
lore filiis adam. Inuenimꝰ
autem dñe homines rogã¬
tes te. et didicimꝰ ab ets sen¬
tientes te ut poteramꝰ ẽẽ
magnũ aliquem: qui pos¬
ses etiam non apparens
sensibꝰ nr̃is. exaudire nos
et subuenire nobis. Nam
puer cepi rogare te auxiliũ.
et refugiũ meum. et in tu¬
am intocatõem rũpebam
nodos lingue mee: et roga¬
bam te paruus non paruo
affedu. ne inscola uapularẽ.
O cum me non exaudiebas q̃d̃
non erat ad insipienctam mͥ:
ridebat᷑ a maioribꝰ hom̃ĩbꝰ us¬
q ab ipsis parentibꝰ qui mͥ acci¬
dere mali aliqͥd nolebãt pla-¬
ge mee. Magnũ tunc. et gra¬

Expanded text:
bus ad honorem hominum bus ad honorem hominum et falsas diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et tamen, si segnis in discendo essem, uapulabam. laudabatur enim hoc a maioribus, et multi ante nos uitam istam agentes praestrtfxerant aerumnosas uias, per quas transire cogebamur multiplicato labore et dolore filiis Adam. inuenimus autem, domine, homines rogantes te et didicimus ab eis, sentientes te, ut poteramus, esse magnum aliquem, qui posses etiam non adparens sensibus nostris exaudire nos et subuenire nobis. nam puer coepi rogare te, auxilium et refugium meum, et in tuam inuocationem rumpebam nodos linguae meae et rogabam te paruus non paruo affectu, ne in schola uapularem. et cum me non exaudiebas, quod non erat ad insipientiam mihi, ridebantur a maioribus hominibus usque ab ipsis parentibus, qui mihi accidere mali nihil uolebant, plagae meae, magnum tunc et gra
Abbreviated transcription (Latin):
bam et tenebam. hoc ab eis
uocari rem illam quod sona¬
bant cum eam uellent osten¬
dere. Hoc autem eos uelle ex
motu corporis aꝑiebat᷑s tam¬
quam uerbis naturalibꝰ om¬
niũ genciũ: que fuint uultu
et nutu oculoꝵ ceteroꝵq mẽ¬
broꝵ actu et sonitu uocis in¬
dicante affectionẽ animi. ĩ
petendis. habendis reiciendis.
Ita uerba in uariis sententiis
locis suis posita. et crebro au¬
dita. quartm rerũ signa es¬
sent. paulatim colligebam:
measq iam uoluntates. e¬
domito in eis signis oe. per
hec enunciabam. Sic cum
his inter quos eram uolũ¬
tatum enunciandarũ sig¬
na cõmunicaui. et uite hu¬
mane ꝓcellosam societatẽ
altius ingressus sum: pen¬
dens ex parentũ auctorita¬
te. nutuq maioꝵ hominũ.
Deus d̾s mens quas ibi mi¬
serias exꝑtus sum. et ludi¬
ficatões: quando quidem
mͥ reste uiuere puero id ꝓ¬
ponebatur. obtemperare mo¬
nentibꝰ ut in hoc sclo florerẽ.
et excellerem linguosis arti¬

Expanded text:
bam et tenebam hoc ab eis bam et tenebam hoc ab eis uocari rem illam, quod sonabant, cum eam uellent ostendere. hoc autem eos uelle ex motu corporis aperiebatur tamquam uerbis naturalibus omnium gentium, quae fiunt uultu et nutu oculorum ceterorumque membrorum actu et sonitu uocis indicante affectionem animi in petendis, habendis, reiciendis ita uerba in uariis sententiis locis suis posita et crebro audita, quarum rerum signa essent, paulatim colligebam measque iam uoluntates edomito in eis signis ore per haec enuntiabam. sic cum his, inter quos eram, uoluntatum enuntiandarum signa conmunicaui et uitae humanae procellosam societatem altius ingressus sum pendens ex parentum auctoritate nutuque maiorum hominum. Deus, deus meus, quas ibi miserias expertus sum et ludificationes, quandoquidem recte mihi uiuere puero id proponebatur, obtemperare monentibus, ut in hoc saeculo florerem et excellerem linguosis arti
Abbreviated transcription (Latin):
attinet adobliuionis mee te¬
nebras: par illi est quam iuxi
in matris utero. Quod si et ĩ
iniqͥtate cõceptꝰ sum. et in p᷑¬
catis mater mea in utero¬
me aluitii tibi oro te d̃ne d̾s
meus. ubi dñe ego serius tiuꝰ
ubi aut quando innocens fuie
S ecce omitto illud tempꝰ. & qͥd
michi iam cũ eo est. cuiꝰ nulla
fancia huc ꝑgens. ueni in
puericiam quel potius ipsa in
me uenit. et successit infan
cieͦ Nec discessit illa. Quo
enim abiit: E tamen iam
non erat. Non enim eram in¬
fans qui non farer: sed iam
puer loquens eram. Et memi¬
ni hoc: et unde loqui didicerã
post aduerti. Non enim doce¬
bant me maiores homines p̃¬
bentes mͥ uerba certo aliqtio
ordine dotrine. sicut patilo
post litteras: sed ego ipse mẽ¬
te quam dedisti mͥ ds m̃s.
uellem sensa cordis mei. ut
uoluntati pareret᷑. nec uale¬
rem que uolebam omnia.
nec quibꝰ uolebam omĩa.
prestabam memoria. Cum
ipsi appellabant rem aliqͣͦ
ad aliquid moiebãt: iude¬

Expanded text:
attinet ad oblivionis meae teattinet ad oblivionis meae tenebras, par illi est quam vixi in matris utero. Quod si et in iniquitate conceptus sum, et in peccatis me mater mea in utero aluit ; ubi, oro te, Deus meus, ubi, Domine, ego servus tuus, ubi aut quando innocens fui? Sed ecce omitto illud tempus: et quid mihi jam cum eo est, cujus nulla fantia huc pergens veni in pueritiam; vel potius ipsa in me venit, et succtiae? nec discessit illa: quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans, qui non farer, sed iam puer loquens eram. et memini hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non enim docebant maiores homines praebentes mihi uerba certo aliquo ordine doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente, quam dedisti mihi, deus meus, uellem sensa cordis mei, ut uoluntati pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabant rem aliquamad aliquid mouebant, uide
Abbreviated transcription (Latin):
non quia nulla uel parua: s
quia etatis accessu peritaͣ sũt:
Quodlicet ꝓbes cũferri eqͦ ammo
eadem ipsa non possũt. et quando
in aliquo annosiore dep̃hendunt᷑.
Tu itaq dne ds m̃s. qui dedisti uitã
infanti. et corpꝰ. quod ita ut uidemꝰ
instruxisti sensib. cõpegisti mẽbͥs.
figura decorastiproꝙ eiꝰ uniu̾si¬
tate atq incolumitate. om̃s cona¬
tus animantis insinuasti. iubes
me laudare te inistis. et cõfiteri
tibi. et psallere nomini tuo altis¬
sime. quia ds es omĩpc. et bonꝰ:
etiam si sola ista fecisses. que ne¬
mo alius potest facere niłi tu.
Une aquo est omĩs modꝰ. formo¬
sissime qui formas om̃ia. et le¬
ge tua ordinas omĩa. Hanc gͦ
etatẽ dñe. qua me uixisse nõ
memini. de qua altis credidi.
et quam me egisse ex aliis infan¬
tibꝰ cõieci. quãquã ista multũ fi¬
da cõiestura sit: piget me annu¬
merare huic uite mee. quã ui¬
uo in hoc scl̃o. Quantũ enim

Expanded text:
non quia nulla uel parua, sed non quia nulla uel parua, sed quia aetatis accessu peritura sunt. quod licet probes, cum ferri aequo animo eadem ipsa non possunt, quando in aliquo annosiore deprehenduntur. Tu itaque, domine deus meus, qui dedisti uitam infanti et ; corpus, quod ita, ut uidemus, instruxisti sensibus, conpegisti membris, figura decorasti proque eius uniuersitate atque incolumitate omnes conatus animantis insinuasti, ime laudare te in istis et confiteri tibi, et psallere nomini tuo, Altissime : quia Deus es omnipotens et bonus, etiamsi sola ista fecisses, quae nemo alius potest facere, nisi tu, une, a quo est omnis modus; formosissime, qui formas omnia, et lege tua ordinas omnia. Hanc ergo aetatem, Domine, quam me vixisse non memini, de qua aliis credidi, et quam me egisse ex aliis infantibus conjeci, quanquam ista multum fida conjectura sit, piget me annumerare huic vitae meae, quam vivo in hoc saeculo. Quantum enim
Abbreviated transcription (Latin):
centes. Nec uidi quemqͣ scientẽ
cum aliquid purgat. bona ꝓccẽ.
An pro temꝑe etiam illa bona
erant flendo petere. etiam qd̃
noxie daretur. indignari acri-¬
ter non subiectis hominibꝰ. libe¬
ris. et maioribꝰ. hisq a quibtis
genitus est multisq p̃terea
pͥdencioribꝰ non ad nutũ uolũ¬
tatis obtẽperantibꝰ feriendo
nocere⁊niti quantũ potest qͥa
non obedit᷑ imperiis. quibꝰ ꝑni¬
tiose obediretur e Ita imbecilli¬
tas menbroꝵ infantiliũ ĩnocẽs
est non animꝰ infanciũ uidi
ego et exꝑtꝰ sum: ⁊elantẽ par¬
uulum. Nondũ loquebat᷑: et
intuebat᷑ pallidus amaro cõ¬
spectu. collactaneũ suum. Qiuis
hoc ignorat: Expiare sedicũt
ista matres atq nutrices:
nescis qͥbus remediis. Nisi
uero et ista innocẽcia est in
fonte lactis uberũ manante
atq abũdame. opibꝰ egentis¬
simũ. et illo adhuc uno alim̃¬
to uitã diicentẽ. consoatẽ nõ
pati. Sed blande tolerant᷑ he.

Expanded text:
centes. nec uidi quemquam scientem, centes. nec uidi quemquam scientem, cum aliquid purgat, bona proicere. an pro tempore etiam illa bona erant, flendo petere etiam quod noxie daretur, indignari acriter non subiectis hominibus liberis et maioribus hisque, a quibus genitus est, multisque praeterea prudentioribus non ad nutum uoluntatis obtemperantibus feriendo nocere niti quantum potest, quia non oboeditur imperiis, quibus perniciose oboediretur? ita imbecillitas membrorum infantilium innocens est, non animus infantium. uidi ego et expertus sum zelantem paruulum: non-\' dum loquebatur et intuebatur pallidus amaro aspectu conlac-i suum suum. quis hoc ignorat? expiare se dicunt ista matres atque nutrices nescio quibus remediis. nisi uero et ista innocentia est, in fonte lactis ubertim manante atque abundante1 opis egentissimum et illo adhuc uno alimento uitam ducentem\' consortem non pati. sed blande tolerantur haec,
Abbreviated transcription (Latin):
Tu autẽ idem ipse es: et omĩa
crastina atq ultra. omĩaq hest̾¬
na. et retro hodie facies. hodie fe¬
cisti. Quid adme siquis non ĩ¬
telligit: Gaudeat et ipse dicẽs
Quid est hoc. Gaudeat etiam
sic: et amet non inueniendo ĩ¬
uenire. potius quam inueniẽ¬
do non inuenire te. Exaudi ds.
ue peccatis hominũ. Ghomo
dicit. hec et misereris ds: qm̃
tu fecisti eum. et peccatũ nõ fe¬
cisti in eo. Quis mͥ cõmemorat
cuiꝰ est unius dͥei uita suꝑ ter¬
ram: Quis michi cõmemo¬
rat: An quilibet tantillꝰ nũc
paruilꝰ inqͦ uideo qd̾ nõ memi¬
ni de meͦ Quid ergo tũc pec¬
cabam: An quia uberch in¬
hiabam plorans: Nam si nͦ
faciam non quidem uberib.
sed esce cõgruenti annis meis.
ita inhians: deridebor atq re¬
p̃hendar iustissime. Tunc gͦ
rep̃hẽdenda faciebam: sed qͥa
rep̃hendentẽ intelligere non
poteram. nec inos rẽp̃hendi
me neo ratio sinebat. Nam
exstirpamꝰ. et eicimꝰ ista cres¬

Expanded text:
tu autem idem ipse es et omnia tu autem idem ipse es et omnia crastina atque ultra omniaque hesterna et retro hodie facies, hodie fecisti. quid ad me, si quis non intellegat? gaudeat et ipse dicens: quid est hoc? gaudeat etiam sic et amet non inueniendo inuenire potius quam inueniendo non inuenire te. Exaudi, deus. uae peccatis hominum! et homo dicit haec, et misereris eius, quoniam tu fecisti eum et peccatum non fecisti in eo. quis me commemorat cuius est unius diei uita super terram. quis me commemorat? an quilibet tantillus nunc paruulus, in quo uideo quod non memini de me? quid ergo tunc peccabam? an quia uberibus inhiabam plorans? nam si nunc faciam, non quidem uberibus, sed escae congruenti annis meis ita inhians, deridebor atque reprehendar iustissime. tunc ergo reprehendenda faciebam, sed quia reprehendentem intellegere non poteram, nec mos reprehendi me nec ratio sinebat. nam extirpamus et eicimus ista cres
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliis de se conicere: et auctori¬
tatibꝰ etiam muliertularũ multa
de se credere. Eram enim et ui¬
uebam etiam tuncret signa¬
quibus sensamea nota aliis fa¬
cem: iam infine infancie que¬
rebam. Unde hoc tale animal.
nisi abste dñe.  An quisquã
se faciendi erit artifex s Aut
ulla uena trahit᷑ aliunde qua
esse et uiuere currat innos.
preterquã qd̵ tu facis nos dñẽ.
cui ẽẽ et iuuere non aliud atꝙ
aliud est. quia sũme e̾e ac sũ¬
me uiuere id ipsum esͤSũmꝰ
enim es. et non mutaris. neq
ꝑagitur inte hodiernꝰ dies:
et tamen inte peragit᷑ quia
inte sũt et ista omnia. Non
enim haberẽt uias transeũ¬
di: nisi cõtineres ea. sẜqm̃
anni tui non deficient:ann
tui hodiernꝰ dies. Et quam
multi iã dies nr̃i et patrũi
nr̃oꝵ per hodiernũ tuũ trã¬
sierũt et ex illo acceperũt
modos et ut cũq extiterũt.
et transibũt achuc alii et ac¬
cipient et ut cũq existent

Expanded text:
ex aliis de se conicere et auctoriex aliis de se conicere et auctoritatibus etiam muliercularum multa de se credere. eram enim et uiuebam etiam tuncquibus sensa mea nota aliis facerem, jam in fine infantiae quaerebam. Unde hoc tale animal nisi abs te, Domine? An quisquam se faciendi erit artifex? aut ulla vena trahitur aliunde, qua esse et vivere currat in nos, praeterquam quod tu facis nos, Domine, cui esse et vivere non aliud atque aliud est; quia summe esse, atque summe vivere idipsum es? Summus enim es, et non mutaris; neque peragitur in te hodiernus dies, et tamen in te peragitur, quia in te sunt et ista omnia: non enim haberent vias transeundi, nisi contineres ea. Et quoniam anni tui non deficiunt, anni tui hodiernus dies: et quam multi jam dies nostri et patrum nostrorum per hodiernum tuum transierunt, et ex illo acceperunt modos, et utcumque exstiterunt, et transibunt adhuc alii, et accipient et utcumque existent.
Abbreviated transcription (Latin):
tua est: et ego uiuo. Tu au¬
tem d̾ne qui et semꝑ uiuis
et nichil morit᷑ inte. qm̃
ante pͥmordia scłoꝵ. et ante
omne qd̃ uel ante dici po¬
test. tu es et ds mens. dñsq om¬
niũ que creasti. et apud te rerũ
gines. et omniũ irratõnabi¬
lium et tẽporaliũ sempit̾ne
uiuũt rationes. dic michi
supplici tuo. da et misericors
misero tuo. dic mͥ utrum
alicui iam etati mee mortu¬
e successerit infancia mea:
an illa est quam egi intra
uiscera matris mee. Nam et
de illa michi non nichil indi¬
catũ est: et pregnantes ipse
uidi feminas. Quid ante
hanc etiam dulcedo mea ds
meus⁊ffui ne alicubi aut aliqͥsͦ
Iam quis mͥ dicat ista. non ha¬
beo nec mat̾ nec pater. potue¬
rũt: nec alioꝵ experimentum.
nec memoria mea. An irrides
me ista querentẽ ꝯteq de hoc
quod noui laudari ame iu¬
bes. et cõfiteri me tibi: Confi¬
teor tibi dñe celi et terre lau-¬
dem dicens tibi de pͥmordiis.
et infancia mea que nõ me¬
mini et dedisti ea homini

Expanded text:
autem, Domine, qui et semper vivis, et nihil moritur in te, quoniam ante primordia saeculorum, et ante omne quod vel ante dici potest, tu es, et Deus es Dominusque omnium quae creasti: et apud te rerum gines et omnium inrationalium et temporalium sempiternae uiuunt rationes, dic mihi supplici tuo, deus, et misericors misero tuo, dic mihi, utrum alicui iam aetati meae mortuae successerit infantia mea. an illa est, quam egi intra uiscera matris meae? nam et de illa mihi nonnihil indicatum est et praegnantes ipse uidi feminas. quid ante hanc etiam, dulcedo mea, deus meus? fuine alicubi aut aliquis? nam quis mihi dicat ista, non habeo; nec pater nec mater potuerunt nec aliorum experimentum nec memoria mea. an irrides me ista quaerentem teque de hoc, quod noui, laudari a me iubes et confiteri me tibi? Confiteor tibi, domine caeli et terrae, laudem dicens tibi de primordiis et infantia mea, quae non memini; et dedisti ea homini
Abbreviated transcription (Latin):
usq rerum dispositas. Tu
etiam michi dabas nolle
ampluis quam dabas: et
nutrientibꝰ dare michi uelle
quod eis dabas. Dare enim
michi ꝑordinatũ affectum
uolebant: quo habundabãt
exte.Nam bonum erat eis bo¬
num meũ ex eis: quod ex eiᷤ
sed non per eas erat. Exte
quippe omnia bona ds et
ex deo meo salus mͥ uniu̾sa:

Expanded text:
um rerum dispositas. tu etiam mihi dabas nolle amplius, quam dabas, et nutrientibus me dare mihi uelle quod eis dabas: dare enim mihi per ordinatum affectum nolebant quo abundabant ex te. nam bonum erat eis bonum meum ex eis, quod ex eis non, sed per eas erat: ex te quippe bona omnia, deus, et ex deo meo salu
Abbreviated transcription (Latin):
me loqui apud miscdiam tu¬
am. me terram et cinerẽ. si¬
ne me tamen loqui: qm̃
ecce miscłia tua est. non
homo irrisor meus cui lo¬
quor. E tu fortasse irrides
me: s cõuersus misereberis
mei. Quid enim est quod
uolo dicere dñe ds meus ⁊
nisi quia nescio unde uene¬
rim huc. in istam dico mor¬
talem uitam An mortem
uitalem nescio. Q susceꝑũt¬

Expanded text:
d misericordiam tuam, me terram et cinerem. Sine tamen loqui; quoniam ecce misericordia tua est, non homo irrisor meus, cui loquor. Et tu fortasse irrides me; sed conversus misereberis mei. Quid enim est quod volo dicere, Domine Deus meus, nisi quia nescio unde venerim huc, in istam dico vitam mortalem, an mortem vitalem, nescio. Et susce
Abbreviated transcription (Latin):
nosa est: refice eam. Habet
que offendant oculos tu¬
os fateor. et scio. Sed quis
mundabit eam  Aut cui
alteri preter te clamabo
Ab occultis meis munda
me dñe: et abalienis par¬
ce seruo tuo. Eredo: ꝓpter
quod et loquor. Oñe tu scis.
Nonne tihi ꝓlocutus sum ad¬
uersum me delicta mea ds m̃s.
Q tu remisisti impietatẽ cor¬
dis mei.ͦ Non iudicio cõten

Expanded text:
eam. Habet quae offendant oculos tuos; fateor et scio: sed quis mundabit eam? aut cui alteri praeter te clamabo, Ab occultis meis munda me, Domine, et ab alienis parce servo tuo? Credo, propter quod et loquor ; Domine, tu scis. Nonne tibi prolocutus sum adversum me delicta mea, Deus meus; et tu dimisisti impietatem cordis mei? Non judi
Abbreviated transcription (Latin):
&e fortissue. stabilis. &e incõ¬
p̃hensibilis. inmutabilis mu¬
tans omnia: nũqmͣ nouus.
nunqͣm uetus. innouans om¬
nia Ice in uetustatẽ ꝑducens
suꝑbos ce nesciunt: semꝑ agẽs.
semꝑ quietus Ncolligens et
non egens. portans &e imples.
&e ꝓtegens. creans & nutriens
ce ꝑficiens: querens cum ni¬
chil desit tͥ. Amas ce estuas.
zelas & securus es. Penitet
ce non doles: irasceris ce tnquil¬
lus es. Opera mutas: nͨ mu¬
tas consilium. Recipis qͦd in¬
uenis: & nunqm amisisti.
Nunqͣm inops: ce gaudes lu¬
cris. Nunqͣm auarus: ce usu¬
ras exigis. Suꝑerogat᷑ tibi:
ut debeas. Et quis habet qͥcꝙͣ
ñ tuũ: Neddis debita nulli
debens. Donas debita. nichil
ꝑdens. Et quid diximꝰ deus
meus. uita mea. dulcedo mea
sancta: Aut quid dicit aliqͥs
cum tẽ dicit. Et ue tacenti¬
b de te: qm̃ loquates muti
sunt. Quis mͥ dabit ad quie¬
scere inte: Quis dabit mͥ ut
uenias in cõr meũ &e inebri¬

Expanded text:
et fortissime, stabilis et inconet fortissime, stabilis et inconprehensibilis, inmutabilis, mutans omnia, numquam nouus, numquam uetus, innouans omnia, in uetustatem perducens superbos et nesciunt; semper agens, semper quietus, colligens et non egens, portans et implens et protegens, creans et nutriens, perficiens, quaerens, cum nihil desit tibi. amas nec aestuas, zelas et securus es, paenitet te et non doles, irasceris et tranquillus es, opera mutas nec mutas consilium; recipis quod iuuenis et numquam amisisti; numquam inops et gaudes lucris, numquam auarus et usuras exigis. supererogatur tibi, ut debeas, et quis habet quicquam non tuum? reddens debita nulli debens, donans debita nihil perdens. et quid diximus, deus meus, uita mea, dulcedo mea sancta, aut quid dicit aliquis, cum de te dicit? et uae tacentibus de te, quoniam loquaces muti sunt. Quis mihi dabit adquiescere in te? quis dabit mihi, ut uenias in cor meum et inebri
Abbreviated transcription (Latin):
imples. & restat qm̃ non te
capiunt: Et quo refundis.
quicqͥd impleto celo & terra
restat ex te An non opus
habes: ut a quoqͣm ꝯtinearis
qui contines omnia: Qm̃
que imples. continendo un¬
ples: Non enim uasa que
te plena sunt. stabilem te fa¬
tuint: quia ce si frangantur
non effunderis. Et cum effun¬
deris suꝑ nos: ñ tu iaces s
erigeris. Qec tu dissiparis:
s colligis nos. S que imples
omnia: te toto imples om̃ia.
an qͥa ñ possunt te totum
capere omnia. partem tui ca-¬
piunt. & eandem partem si
mul omnia capint. An sin¬
gulas singula & maiores ma¬
ioraꝰ minores minora capi¬
unt. Ergo ẽ aliqua pars tui
maior. aliqua minor: An
ubiq totus es. et res nulla
te totum capit: Quis es gͦ
d̃s meus quid rogo nͥ deus meꝰ:
Quis enun dñs preter dũm:
aut qͥs d̃s preter d̾m nostrum:
Sũme. optime. potentissimẽ.
omni potentissime. miscd̃issi¬
me. & ustissime. secretissime.
& p̃sentissime. pulcherrime.

Expanded text:
imples et restat, quoniam non te imples et restat, quoniam non te capiunt? et quo refundis quidquid impleto caelo et terra restat ex te? an non opus habes ut quoquam continearis, qui contines omnia, quoniam quae imples continendo imples? non enim uasa, quae te plena sunt, stabilem te faciunt, quia et si frangantur non effunderis. et cum effunderis super nos, non tu iaces, sed erigis nos, nec tu dissiparis, sed colligis nos. sed qui imples omnia te toto imples omnia? an quia non possunt te totum capere omnia, partem tui capiunt et eandem mul omnia capiunt? an singulas singula et maiores maiora, minores minora capiunt? ergo est aliqua pars tua maior, aliqua minor? an ubique totus es et res nulla te totum capit? Quid est ergo deus meus? quid, rogo, nisi dominus deus? quis enim dominus praeter dominum? aut quis deus praeter deum nostrum? summe, optime, potentissime, omnipotentissime, misericordissime et iustissime, secretissime et praesentissime, pulcherrime
Abbreviated transcription (Latin):
filii tui: ꝑ minist̾ĩum p̃di¬
catoris sui. Et quomͦ inuo¬
cabo d̾m meũ dm & clnm
eum inuocabo: cum inuoca¬
bo eũ. Et quis locus ẽ in me.
quo ueniat in me d̾s meus:
Quo d̾s ueniat in me: deus
qui fecit celum & t̾rami:. Ita¬
ne lñe deus meus ẽ quicqͣm
in mẽ qͦd capiat teͦ an uͦ
celum &e terra que fecisti ce
in quib me fecisti capiunt
te: An quia sine te non eẽt
quicqͥd est. fit ut quiqqͥd est
capiat te. Qm̃ itaq cẽ ego
sum. qui peto ut uenias in
me qui non eem̃ nͥ esses in
me. ñ enim ego iam inferi.
et tñ etiam ibi es. nam ce si
descendero in infernũ ades:
ñ gͦ eem̃ deus meus. qui ñ
omnino eẽm. nͥ ẽẽs in me.
An potius non essem nisi es¬
sem in te. ex quo omnia ꝑ
etiam sic.Iquo te inuoco cũ
in te sun: Aut unde uenias
in mẽ: Quo enim recedam
extra celum &e t̾ram. ut inde
dixit celum & terram ego im¬
pleoͦ Capunt ne gͦ tẽ celũ
et t̾ra q̃m tu imples ea: An

Expanded text:
filii tui, per ministerium praedifilii tui, per ministerium praedicatoris tui. Et quomodo inuocabo deum meum, deum eum inuocabo, cum inuocabo eum. et quis locus est in me, quo ueniat in me deus meus? quo deus ueniat in me, deus, qui fecit caelum et terram? itane, domine deus meus, est quicquam in me quod capiat te? an uero caelum et terra, quae fecisti et in quibus me fecisti, capiunt te? an quia sine te non esset quidquid est, fit ut quidquid est capiat te? quoniam itaque et ego sum, quid peto ut uenias in me qui non essem, nisi esses in me P non enim ego iam inferi, et tamen etiam ibi es. nam si descendero in infernum, ades. non ergo essem, deus meus, non omnino essem, nisi esses in me. an potius non essem, nisi essem in te, ex quo omnia, petiam sic. quo te inuoco, cum in te sim, aut unde uenias in me? quo enim recedam extra caelum et terram, ut inde dixit: caelum et terram ego impleo? capiunt ergone te caelum et terra, quoniam tu imples ea? an
Abbreviated transcription (Latin):
agnus es dñe ce laudabilis
ualde: ce magna uirtus tua.
&e sapientie tue non est nu¬
merus. Et laudare te uult
homo aliqͣ portio creaturẽ ce
homo circumferẽs mortalitẽ
suã. cutũferens testimoniũ
peccati sui: &e testimoniũ qͥa
suꝑbis deus resistig. Et tam
laudare te uult homo: aliqͣ
portio creature tue. Tu exci¬
tas ut laudare te delectet.
qͥa fecisti nos ad te: ee inqͥetũ
ẽ cor nr̃m. donec requiescat
in te. Da michi dñe scire ce
intelligere. utrum sit prius
inuocare te. an laudare te:
ce scire te prius sit. an inuo¬
care te. S quis te inuocat
nesciens te: Aliud enim pro
alio potest inuocare nesciens¬
te. An potius inuocaris ut
sciaris. Quomͦ autem inuo¬
cabunt in qũe non credlider̃t:
Aut quomͦ credent sine p̃di¬
cante. Et laudabunt dĩ
qui requir̃t eum. Querẽtes
enun inuemient eũ: & inue¬
nientes laudabunt eũ. Que¬
ram te dñe inuocans te: ce
inuocem tredens inte. Predi¬
catus enum es nobis. Inuo¬
spirasti mͥ ꝑ humanitatẽ

Expanded text:
agnus es, domine, et laudabilis ualde: magna uirtus tua et sapientiae tuae non est numerus. et laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae, et homo circumferens mortalitatem suam, circumferens testimonium peccati sui et testimonium, quia superbis resistis: et tamen laudare te uult homo, aliqua portio creaturae tuae. tu excitas, ut laudare te delectet, quia fecisti nos ad te et inquietum est cor nostrum, donec requiescat in te. da mihi, domine, scire et intellegere, utrum sit prius inuocare te an laudare te et scire te prius sit an inuocare te. sed quis te inuocat nesciens te? aliud enim pro alio potest inuocare nesciens. an potius inuocaris, ut sciaris? quomodo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quomodo credent sine praedicante? et laudabunt dominum qui requirunt eum. quaerentes enim inueniunt eum et inuenientes laudabunt eum. quaeram te, domine, inuocans te et inuocem te credens in te: praedicatus enim es nobis. inuospirasti mihi per humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuant. S quid ait: Ignosce
ilł: qi nesciũt qͥd faciunt. Mor¬
tem sempit̾nã ab eis expellebat
prece miscd̾issima: ⁊ potentia p̾¬
stantissima. Multi ex eis cre¬
diderunt: ⁊ uimissus est eis sã¬
gus fusus xp̃i. Primo fuderũt
cum seuirent. biberunt cum cre¬
derent. In hoc cognoscimꝰ qr in ip̃o
sumꝰ. si in ip̃o ꝑfecti fuerimus.
De ip̃a ꝑfectione diligendoꝵ in¬
imicoꝵ dñs ãmonens ait. Esto¬
lestis ꝑfectꝰ est. Qui gͦ dicit
se in ip̃o manere: debet sicut
ip̃e ambulauit ⁊ ip̃e ambula¬
re. Quomodo fres: Qͥ nos mo¬
net: Qͥ dicit se in ip̃o man̾e
idẽ in xp̃o. debet sicut ip̃e am¬
bulauit. ⁊ ip̃e ambulare. for¬
te hoc nos mouet ut ãbulemꝰ
in mari: Absit. Hoc gͦ ut am¬
bulemus in uia iusticie. In qͣ
uia: Iã cõmemoraui. Fixus in
cruce erat: ⁊ in ip̃a uia ãbulabat.
Ip̃a ẽ uia caritatis. Pat̾ ignosce
ill̃. quia nescuĩt quid facuĩt.
Si gͦ didiceris orare ꝓ inimico

Expanded text:
vivant. Sed quid ait? Ignosce vivant. Sed quid ait? Ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. Mortem sempiternam ab eis expellebat, prece misericordissima, et potentia praestantissima. Multi ex eis crediderunt, et dimissus est eis fusus sanguis Christi. Primo fuderunt cum saevirent, nunc biberunt cum crederent. In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. De ipsa perfectione diligendorum inimicorum Dominus admonens ait: Estolestis perfectus est . Qui ergo dicit se in ipso manere, debet sicut ipse ambulavit et ipse ambulare. Quomodo, fratres? Quid nos monet? Qui dicit se in ipso manere, id est in Christo, debet sicut ille ambulavit et ipse ambulare. Forte hoc nos monet, ut ambulemus in mari? Absit. Hoc ergo, ut ambulemus in via justitiae. In qua via? Jam commemoravi. Fixus in cruce erat, et in ipsa via ambulabat: ipsa est via charitatis, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt. S
Abbreviated transcription (Latin):
Querebamꝰ enĩ q̃ mandata. ⁊
uere in hoc ꝑfecta est dilectio dei.
Accendite eungłium si ñ hoc
est mãdatũ. Mandatũ inqͥt
nouũ uo uob̾: ut uos inuicẽ dili¬
gatis. In hoc cognoscimus quia
in ip̃o sumus: si in ip̃o ꝑfeti fu̾¬
mus. ꝑfectos in dilectione uocat.
Que est ꝑfectio dilectionis: Et
inimicos diligere. ⁊ ad hoc dili¬
gere ut sĩt fr̃es. Non enĩ diletio
nr̃a carnał esse debet. Optare
alicui salutem tẽporalẽ bonum
est: s ⁊ si desit sanima tuta sit.
Optas alicui amico tuo uitam:
bene facis. Gaudes de morte in¬
imici tui: male facis. S forte
amico tuo uita illa quã optas
iutił est: ⁊ inimico tuo mors
de qua gaudes utił fuit. Inc̾¬
tũ est utrũ alicui sit utilis ui¬
ta ista: an in utił. Uita uero q̃
ẽ apud dm̃:. sine dubio utilis ẽ.
Sic erum dilexit ille: qͥ in cruce
pendens ait. Pat̾ ignosce ill. qr
nescũit quid facũit. Neq enũ
dixit pat̾ uiuant isti multo tẽ¬
pore. me quidẽ occidant is ipsi

Expanded text:
Quaerebamus enim, quae mandata, et vere in hoc perfecta est dilectio Dei. Attende Evangelium, si non est hoc mandatum: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut vos invicem diligatis . In hoc cognoscimus quia in ipso sumus, si in ipso perfecti fuerimus. Perfectos in dilectione vocat: quae est perfectio dilectionis? Et inimicos diligere, et ad hoc diligere, ut sint fratres. Non enim dilectio nostra carnalis esse debet. Optare alicui salutem temporalem, bonum est; sed et si desit, anima tuta sit. Optas alicui amico tuo vitam? bene facis. Gaudes de morte inimici tui? male facis. Sed forte et amico tuo vita illa quam optas inutilis est, et inimico tuo mors de qua gaudes utilis fuit. Incertum est utrum alicui sit utilis vita ista, an inutilis; vita vero quae est apud Deum, sine dubio utilis est.r. Sic enim dilexit ille qui in cruce pendens ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Neque enim dixit, Pater, vivant isti multo tempore; me quidem occidunt, sed ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicat. Mandatũ nouum
do uob̾. ut uos inuicẽ diligatil
Quid ẽ lex nͥ mãdatũ: Quo¬
mͦ aut̃ non patiũt᷑ scãdalũ. nͥ
dum sufferunt inuicẽ: Sicut
paulus dic̃ sufferentes inuicẽ
in dilectione studentes seruare
unitatẽ sp̃s in uinculo pacis.
Et qͥa ip̃a ẽ lex xͥ: eũdẽ audi a¬
postolum cõmendantẽ ip̃am
legẽ. Inuicem inqͥt onera ur̃a
portate. ⁊ sic implebitis legẽ xͥ.¬

Expanded text:
Dominus dicat: Mandatum novum Dominus dicat: Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis. Quid est lex, nisi mandatum? Quomodo autem non patiuntur scnvicem? Sicut Paulus dicit, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Et quia ipsa est lex Christi, eumdem audi apostolum commendantem ipsam legem: Invicem, inquit, onera vestra portate, et sic adimplebitis legem
Abbreviated transcription (Latin):
Qui scãdalizat᷑. ⁊ ego non uror
Quomͦ gͦ ñ est scandalñ in eo
qͥ diligit fratrẽ: Quia qͥ dili¬
git fr̃em tolerat omĩa ꝓpt̾ uni¬
tatem. qͥa in unitate caritatis
ẽ. fr̾na dilectio. Offendit te ne¬
scio quis. siue malus siue ut
tu putas malꝰ. siue ut tu fin¬
gis malus. ⁊ deseris tot bonos:
qͣlis apparuit in istis: Cũ ac¬
cusant afros. deseruerũt orbẽ
terraix. Nũqͥd in orbe terrai
sc̃i non erant aut in auditi a
uob̾ damnari potuerũt.: S hol
si diligeretis fratres: scandalum
in uobis ñ esset. Nudi psalmũ
qͥd dicat. Pax multa diligentibꝰ
legẽ tuã. ⁊ ñ ẽ eis scãdalũ. Pacẽ
multã dixit eis qui diligunt
legẽ dei. ⁊ ideo ũ eis esse scanda¬
lum. Illi gͦ qui scandalum pa¬
tiuntur. legem ꝑdunt. Et quos
dixit non pati scandalum aut
non fac̾e: Diligentes legẽ dei. Ec¬
go in caritate positi sunt. S di¬
cit aliquis. Legem dei dixit di¬
ligentib. non frẽs: Nudi quid

Expanded text:
quis scandalizatur, et ego non uror ? quis scandalizatur, et ego non uror ? Quomodo ergo non est scandalum in eo qui diligit fratrem? Quia qui diligit fratrem, tolerat omnia propter unitatem; quia in unitate charitatis est fraterna dilectio. Offendit te nescio quis, sive malus, sive ut tu putas malus, sive ut tu fingis malus, et deseris tot bonos? qualis apparuit in istis? Cum accusant Afros, deseruerunt orbem terrarum. Numquid in orbe terrarum sancti non erant? Aut inauditi a vobis damnari potuerunt? Sed o si diligeretis fratres, scandalum in vobis non esset. Audi Psalmum, quid dicat: Pax multa diligentibus legem tuam, et non est eis scandalum . Pacem multam dixit eis qui diligunt legem Dei, et ideo non eis esse scandalum. Illi ergo qui scandalum patiuntur, pacem perdunt. Et quos dixit non pati scandalum, aut non facere? Diligentes legem Dei. Ergo in charitate positi sunt. Sed dicit aliquis, Legem Dei dixit diligentibus, non fratres. Audi quid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ noctem. qr ip̃am ustionẽ scã¬
dalum uult intelligi. Sᷤ mo ip¬
sã similitudinẽ attende. Quo¬
mͦ qͥ urit᷑ dicit. ñ tolero. non fe¬
ro. ⁊ subducit se. sic qͥ q̃dã ñ fe
passi sunt scãdalũ tãquã a so¬
le illi carnales quib predica¬
bat carnẽ suã xp̃c ⁊ dicebat.
Qͥ ñ mãducau̾it carnẽ filii
hoĩs. ⁊ biberit eiꝰ sãguinẽ ñ ha¬
ta ferme hoĩnes dixerũt. durꝰ
ẽ hic sermo. ⁊ recesserũt ab eo.
⁊ remanserũt duodecun. Om̃s
illos ussit sol. ⁊ recesserũt non
ualentes ferre uĩ uerbi. Remã¬
serunt gͦ duodecim.⁊ ne forte
putarẽt homines qr ip̃i p̾stant
illis p̾statur beneficium: cum
duodecĩ remansissẽt. ait ill̃ dũs.
Nũquid ⁊ uos uultis ire: Ut
usserat sol responderũt ex uoce
petri. Dñe u̾bum uite eterne
habes. quo ibumꝰ: Quos autẽ
urit eccł̃ia. tãqͣm luna ꝑ noctẽ.
Qui scis mata fecerũt. Audi
ip̃m u̾bum positũ in apło. Qͥs
infirmat᷑ ⁊ ego non infirmor᷑

Expanded text:
psam ustionem scandalum vult intelligi? Primo ipsam similitudinem attende. Quomodo qui uritur dicit, Non tolero, non fero, et subducit se: sic qui quaedam non fernim quomodo passi sunt scandalum tanquam a sole illi carnales, quibus praedicabat carnem suam Christus, et dicebat: Qui non manducaverit carnem Filii hominis, et biberit ejus sanguinem, non hata ferme homines dixerunt, Durus est hic sermo; et recesserunt ab eo: et remanserunt duodecim. Omnes illos ussit sol, et recesserunt, non valentes ferre vim verbi. Remanserunt ergo duodecim. Et ne forte putarent homines quia ipsi praestant illis praestatur beneficium; cum duodecim remansissent, ait illis Dominus: Numquid et vos vultis ire? Ut  quos non usserat sol, responderunt ex voce Petri: Domine, verbum vitae aeternae habes; quo ibimus ? Quos autem urit Ecclesia tanquam luna per noctem? Qui schismata fecerunt. Audi ipsum verbum positum in Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor?
Abbreviated transcription (Latin):
domus domini p̾paratꝰ in cacu¬
mine montiũ. Quid tã mani¬
festum qͣm mons: S sunt et
montes ignoti. quia in una ꝑte
terrar positi sunt. Quis uestrũ
nouit olympũ montẽ quomͦ
ibi qui habitant giddabã nr̃m
non norũt. In ꝑtib sunt isti mõ¬
tes. Ille mons ñ sic. qͥa impleuit
uniu̾sã faciẽ terre. ⁊ de illo dicit.
paratꝰ in cacumine montiũ. ¶õs
ẽ suꝑ cacumina omĩum monti
monte: Quis frangit faciem of¬
fendendo in illum: Quis igno¬
rat ciuitatem suꝑ montẽ consti¬
tutã: S nolite mirari qr igno¬
rat᷑ ab istis qui oderunt fratres.
qͥa in tenebris ambulant. ⁊ ne¬
sciunt quo eant. qͥa tenebre exce¬
cauerunt oculos eoꝵ. Montẽ ñ
uidẽt. nolo mireris. ocłos ñ hñt.
Unde oculos ũ habent: Quia
tenebre excecauerunt eos. Unde
cum offendunt᷑ in afros separãt
se ab orbe terrarũ. quia ñ tole¬
rant ꝓ pace xp̃i quos infamãt.
⁊ tolerant ꝓ parte donati quos

Expanded text:
domus Domini, paratus in cacudomus Domini, paratus in cacumine montium. Quid tam manifestum quam mons? Sed sunt et montes ignoti, quia in una parte terrarum positi sunt. Quis vestrum novit Olympum montem? quomodo ibi qui habitant, Giddabam nostrum non norunt. In partibus sunt isti montes. Ille autem mons non sic, quia implevit universam faciem terrae; et de illo dicitur, Paratus in cacumine montium. Mons est super cacumina omnium montiumonte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos