comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uus. Typhus enim grece. latine
inflatio dicit᷑. Cumq arrepta cẽt
nauis & ñ possit conari inuentũ¬
& cet̾a. hec alia translatio mani¬
festius edidit. Et arrepta naui
cum non possent occurrere uẽto:
cõmota naui flatib colligere
uela ceperunt. Tune trans curri¬
mus ininsulam quȩ dicitur
caude quã occupare non potu¬
erunt: s scapha missa ad uiua¬
re ceperunt nauem p̃cingentes
eam Trahebant autem & ancho¬
ras timentes ne incurrerent
in sirtes. Ex quo ostendit᷑ quia
funibus amedio latere nauis
utrinq circa eiusdem anterio¬
ra demissis: anchoras his que
refrenande naui postergũ mo¬
laria saxa sub uingere solent.
hec enim ad retardandũ naui¬
gium. faciebant. ne p̃posterio
incursus syrtes incideret. Solo
etiam auditu terribiles: quod
omnia ad se recipiant. ynde salu¬
stius illis nomen atractu dieit
impositum. Potiumus uix obti¬
nere scapham. qua sublata ad¬
uitoriis utebantur. scaphas siue

Expanded text:
vus. Typhus enim Graece, Latine vus. Typhus enim Graece, Latine inflatio dicitur. Cumque arrepta esset navis, et non posset conari in ventum, etc. Haec alia Translatio manifestius edidit: Et arrepta navi, cum non possent occurrere vento, commodata navi flatibus, colligere vela coeperunt. Tunc transcurrimus insulam quae dicitur Claude, quam occupare non potuerunt, sed scaphae missae adjuvare coeperunt navem, praecingentes eam. Trahebant autem et anchoras, timentes ne occurrerent in Syrtes. Ex quo ostenditur quod funibus a medio latere navis utrinque circa ejusdem anteriora demissis, anchoras his quaerefrenandae navi post tergum molaria saxa subjungere solent. Haec enim ad retardandum navigium faciebant, ne praepropero incursu Syrtes incideret, solo etiam auditu terribiles, quod omnia ad se rapiant. Unde et Sallustius illis nomen a tractu dicit impositum. Potuimus vix obtinere scapham. Qua sublata adjutoriis utebantur. Scapha sive
Abbreviated transcription (Latin):
enim mente excedimus do. siue
sobrii sumus uob̃. Et incuius cõ¬
ꝑatione psalmista canit: beatus
uir cuius ẽ nomen dñi spes euis:
& ñ respexit inuanitates & insa¬
nias falsas. Credis agrippa rex
ꝓpħis: scio quia credis. Non hec
adulando ut quidã putants ue¬
re ꝓfatus. agrippa enim ut po¬
te uideorum ritu & legib in¬
butus credebat uera locutos ẽẽ
ꝓpħas: s ad quẽ eadem ueritas
ꝑfidus nesciebat: quãus incõ
tentione quadã eum uideis
habita dixisse legatur: s de re¬
ligigionis auxilio p̃sumitis
cum orbẽ iam romanum ihũ
discpłi repleuerint: aut̃ si ne di
nutu putamus illam crescere
ebus tarde nauigaremus & uix
deuenisemus contrachium. Me¬
lius legit᷑ contragnidum. quȩ ẽ
insula contaa asiam. Centurio
autem gubernatori nauclerio
magis c̃redebat. Nauelerius gre¬
ce. latine nauiculanius dicitur
Misit se contra ipsam uentus
typhonicus. In alia trans latio¬
ne latine dicit᷑ uentus tempesti¬

Expanded text:
enim mente excedimus Deo, sive enim mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis. Et in cujus comparationem Psalmista canit: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus, et non respexit in vanitates et insanias falsas . Credis, Agrippa rex, prophetis? Scio quia credis. Non haec adulando, ut quidam putant, sed vere profatur. Agrippa enim, utpote Judaeorum ritu et legibus imbutus, credebat vera locutos esse prophetas, sed ad quem eadem veritas um, ut perfidus nesciebat. Quamvis in concione quadam cum Judaeis habita dixisse legatur: Sed de religionis auxilio praesumitis, cum orbem jam Romanum Jesu discipuli repleverint, aut sine Dei nutu putamus illam crescere ebus tarde navigaremus, et vix devenissemus contra Chium. Melius legitur, contra Gnidum, quae est insula contra Asiam. Centurio autem gubernatori et nauclero magis credebat. Naucleros Graece, Latine navicularius dicitur. Misit se contra ipsam ventus Typhonicus. Alia translatio Latine dicit: Ventus tempesti
Abbreviated transcription (Latin):
que iniudeis st̃ consuetudines et q̃stiones
legerat enim illud ẽsaiȩ. beatus
qui inaures loquitur. audientis.
Et nouerat tantum orationis
uerba ꝓficere: quantum uidicis
prudentia cognouisset. Et cum
occiderentur: de tuli sententiam.
alia editio dicit. Occidendisq eis:
detuli senteritiam. Idẽ. qualiteR
occiderentur ipse sententiam de¬
dit. fẽstus magna uoce dixit. In¬
sanis paule. In sanie deputabat
quod homo uinculatus loco defẽ¬
dendi accepto ñ calunnia. qua
p̃mebatur exterius: s de consei¬
entia qua intus głabatur sermo¬
nem faceret: atq omnia reuelatio¬
nis quoͥd de ꝑsecutore in apłm
mutatus erat miracula ꝑcurreret:
S & dispensationem nr̃i redemp¬
toris ostensa de resurrectione mor¬
tuorum concionantis habitu i¬
petuq dissereret. Reuera autem
sicut stulta amentia ẽ qua filius
ꝓdigus patrem deserens porcos
pauit ita & spiritalis. idẽ. uera
amentia ẽ dequa apłs dic̃it. Siue

Expanded text:
quae in Judaeis sunt consuetudines et quaestiones. quae in Judaeis sunt consuetudines et quaestiones. Legerat enim illud Isaiae: Beatus qui in aures loquitur audientis, et noverat tantum orationis verba proficere, quantum judicis prudentia cognovisset. » Et cum occiderentur, detuli sententiam. Alia Editio dicit, Occidendique eis detuli sententiam, id est, qualiter occiderentur, ipse sententiam dedi. Festus magna voce dixit: Insanis, Paule. Insaniae deputabat quod homo vinculatus loco defendendi accepto, non de calumnia qua premebatur exterius, sed de conscientia qua intus gloriabatur sermonem faceret, atque omnia revelationis qua de persecutore in apostolum mutatus erat miracula percurreret, sed et dispensatione nostri Redemptoris ostensa, de resurrectione mortuorum concionantis habitu impetuque dissereret. Revera autem sicut stulta amentia est, qua filius prodigus patrem deserens porcos pavit, ita et spiritalis, id est, vera amentia est, de qua Apostolus ait: Sive
Abbreviated transcription (Latin):
& galilee & regionis quȩ dicitur
transiordanem ꝓcuratorem misis
cesarem appello. Quod appellat
cesarem & romam ire festinat.
ideo facit ut p̃dicationi diutius
insisteret: cumq emultis hic
credentib atq omnib coronatus
iret ad xp̃m. agrippa rex & ber¬
nice descenderunt cesaream.
agrippa hic qui cum sorore uenit
cesaream filius ẽ ut dixi herodis
agrippe quẽ abangło supra legi¬
mus interfecꝰtum: qui usq ad
subuersionem hierosolimorum
regnum uidee tenuit: Semper
romanis amicus & ab omni illa
uideorum seditione tutissimus.
aput te cum sis defenfurus
me hodie: hunc uersum alia.
editio sic transtulit. Estimo me
ipsum beatum aput te: incipi¬
ens rationem reddere hodie. qui
ascõ hieronimo quodã loco cum
sua expositione sic positus ẽ. De
omnib quib accusor auideis
orex agrippa ȩstimo me beatum.
cum aput te sim hodie defendẽ¬
dus. Qui p̃cipue nosti cunctas

Expanded text:
et Galilaeae, et regionis quae dicitur et Galilaeae, et regionis quae dicitur trans Jordanem, procuratorem misissCaesarem appello. Quod appellat Caesarem, et Romam ire festinat, ideo facit, ut praedicationi diutius insisteret, cumque multis hinc credentibus atque omnibus coronatus iret ad Christum. Agrippa rex et Bernice descenderunt Caesaream. Agrippa hic qui cum sorore venit Caesaream, filius est ut dixi Herodis Agrippae, quem ab angelo supra legimus interfectum, qui usque ad subversionem Jerosolymorum regnum Judaeae tenuit, semper Romanis amicus, et ab omni illa Judaeorum seditione tutissimus. apud te, cum sis defensurus me hodie. Hunc versum alia Editio sic transtulit: Aestimo me ipsum beatum, apud te incipiens rationem reddere hodie. Qui a sancto Hieronymo quodam loco cum sua expositione sic positus est: « De omnibus quibus accusor a Judaeis, o rex Agrippa, aestimo me beatum, cum apud te sim hodie defendendus, qui praecipue nosti cunctas
Abbreviated transcription (Latin):
sic deseruio patri deo meo. Meliꝰ
legitur ingreco quod scđm uiam
quam dicunt heresim sic de ser¬
iuo patri đo. Quȩ enim consequẽ¬
tia ẽ eum qui grece locutus ẽ dice¬
re scđm secͤtam quã dicunt heresĩ
cum. idem latine sec̾ta quod here¬
sis grece significet: s ait. Sic deser
sectam nũcupant quasi magis
habeat ꝑtinatiam quelibet sec¬
tandi: quã industriam recta dino¬
scendi. Quidam autẽ exasia uidi.
lunge adsuꝑiora: idẽ. hii sunt qui
me inuenerunt intemplo. bienmo
autem. expleto: accepit succesorem
felix. portium festum: biennium
dicit᷑ conu̾sationis pauli incesare¬
a. Non autem presidatus felicis:
dic̾tumẽ enim supra quod mul¬
tis annis genti illi fuerit uidex:
Presertim cum historie narrent
sedo neronis anno missum romã
apłm: claudium uero cesarem
eo tempore quo agrippã filium
herodes quẽ angłs cesarea ꝑcussit.
uideorũ regẽ constituerit. felicem
quoq tocius ꝓuinciȩ samariȩq

Expanded text:
sic deservio Patri Deo meo. Melius sic deservio Patri Deo meo. Melius legitur in Graeco: Quod secundum viam quam dicunt haeresim, sic deservio Patri Deo. Quae enim consequentia est eum qui Graece locutus est, dicere: Secundum sectam quam dicunt haeresim, cum idem Latine secta quod haeresis Graece significet? Sed ait: Sic deservsectam nuncupant, quasi magis habeat pertinaciam quaelibet sectandi quam industriam recta dignoscendi. Quidam autem ex Asia Judaei. Junge ad superiora, id est, hi sunt qui me invenerunt in templo. Biennio autem expleto accipit successorem Felix Porcium Festum. Biennium dicit conversationis Pauli in Caesarea, non autem praesidatus Felicis. Dictum est enim supra quod multis annis genti illi fuerit judex. Praesertim cum historiae narrent secundo Neronis anno missum Romam Apostolum, Claudium vero Caesarem eo tempore quo Agrippam filium Herodis quem angelus Caesareae percussit Judaeorum regem constituerit, Felicem quoque totius provinciae Samariaeque
Abbreviated transcription (Latin):
dicta erant non euasit. Et hic isti
quãuis concilia cogant. se deuoue¬
ant. insidias tendunt: seruatur
tamen apłs: uti  rome sicut ei dic¬
tum erat xp̃o testimonium reddat.
ani ꝓobꝓbrio natareni uocabant᷑.
postea uero inter uideos surrexit
heresis quȩ dicta ẽ natareorum:
qui inxpm̃ credunt filium di natũ
de maria uirgine. & eum dicunt
ẽẽ qui sub pontio pilato & passus
ẽ & resurexit: inquem & nos credi¬
mus. S dum uolunt & uidei esse
ni. Quem & ad p̃hendimus a quo¬
& poteris ipse diłdicans de omĩb
istis cognoscere. In hoc loco quidã
nrĩ codices aliquot uersus minus¬
habent: qui in greco ita leguntur.
Quem & app̃hendimus: & scđm
nrãm legem uoluimus uidicare:
transiens autem lisias tribunus
cum multa ui demanib nrĩs edu¬
xit: iubens accusatores eius ueni¬
re ante de qͦ possis ipse diuidicais
de omnibus istis cognoscere & ce¬
tera. Confiteor autem hoc tibi quod
seđm secꝰtã quã dicunt heresim

Expanded text:
dicta erant non evasit. Et hic isti dicta erant non evasit. Et hic isti quamvis consilia cogant, se devoveant, insidias tendant, servatur tamen Apostolus, ut et Romae sicut ei dictum erat, Christo testimonium reddat. rio, Nazareni vocabantur; postea vero inter Judaeos surrexit haeresis quae dicta est Nazarenorum, qui in Christum credunt Filium Dei, natum de Maria virgine, et eum dicunt esse qui sub Pontio Pilato et passus est et resurrexit, in quem et nos credimus. Sed dum volunt et Judaei esse ni. Quem et apprehendimus. A quo poteris ipse judicans de omnibus istis cognoscere. In hoc loco quidam nostri Codices aliquot versus habent, qui in Graeco ita leguntur: Quem et apprehendimus, et secundum nostram legem voluimus judicare. Transiens autem Lysias tribunus cum multis vi e manibus nostris eduxit, jubens accusatores ejus venire ante te, quo possis ipse judicans de omnibus istis cognoscere, etc. Confiteor autem hoc tibi, quod secundum sectam quam dicunt haeresim,
Abbreviated transcription (Latin):
sic malorum unitas semꝑ ẽ bo¬
nis noxia. ynde nunc apłs ꝑse¬
cutores suos dissociare satagit:
ut quẽ uniti cinxerant: diuisi
laxarent. Sic mare rubrum qd̃
solidum filios isrł artauerat᷑
diuisum abegipto liberauit. Quod
autem se filium phariseorum
siue uixta grecum filium phari¬
sei ẽẽ testatur: hoc ẽ quod supra
głatur se ante pedes gamalielis
qui pharisseus fuisse legitur
ꝓphas legemq didicisse. Et de uo¬
uerunt se: dicentes neq mandu¬
caturos neq bibituros: donec oc¬
ciderent paulum. Cum dñs dicat
beati qui esuriunt. & siciunt ui¬
sticiam: Isti econtrario iniquita¬
tem esuriunt: & sanguinem ado
sitiunt. ut cibos etiam corpori ab¬
dicent: donec iusti morte satieut᷑¬
S non ẽ sapientia non ẽ pruden¬
tia non ẽ consilium contra dñm.
Nam & supra paulus ostias licet
optulerit. caput raserit: nudipe¬
dalia exereuerit. uideis factus ẽ sit
udeus: uincula tamen quȩ pre¬

Expanded text:
sic malorum unitas semper est bosic malorum unitas semper est bonis noxia. Unde nunc Apostolus persecutores suos dissociare satagit, ut quem uniti cinxerant, divisi laxarent. Sic mare Rubrum, quod solidum filios Israel arctaverat, divisum ab Aegypto liberavit. Quod autem se filium Pharisaeorum, sive, juxta Graecum, filium Pharisaei se esse testatur, hoc est, quod supra gloriatur, se ante pedes Gamalielis, qui Pharisaeus legitur, prophetas legemque didicisse. Et devoverunt se dicentes neque manducaturos neque bibituros donec occiderent Paulum. Cum Dominus dicat: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam , isti e contrario iniquitatem esuriunt, et sanguinem adeo sitiunt, ut cibos etiam corpori abdicent, donec isti morte satientSed non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Deum. Nam et supra Paulus hostias licet obtulerit, caput raserit, nudipedalia exercuerit, Judaeis factus sit Judaeus, vincula tamen quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
sum. idẽ. in hoc ego plus te ro¬
manus sum: quod ñ alibi natus
romanum nomen emi. s in ip¬
sorum sum ciuitate ꝓgenitus
Non ꝑturbatione animi cõmo¬
tus hoc dixit. s utiq ꝓphetan¬
do locutus ẽ: quia figurale illud
pontificium quod erat inpari¬
etis de albati similitudine com¬
positum ꝑcutiendum eẽt. ac de¬
struendum: cum iam uerxm
p̃dicantib ad ueniss et. Et inde ẽ
quod ait. ꝑcutiet te ds. Non di¬
xit ꝑcutiat indicatiuo utiq
modo hoc ipsum futurum si¬
gnificans: ñ optatiuo male di¬
cens.Quam tranquillo enim ani¬
mo hec diceret sequenti respon¬
sione manifestat dicens. Nesci¬
ebam frẽs quia princeps eẽt sa¬
cerdotum. Nam & si hunc uere
nouerat in nouo testamento pͥn¬
cipem non ẽẽ sacerdotum. tamen
erudiens alios atq erga eos qui
inpotestate sunt modestius con¬
uersari monens: ipse quoq: hic
uoluit temperare. Uiri frẽs ego
phariseussum: & cettra. Sicut
unitas bonorum semꝑ utilis.

Expanded text:
sum. Id est, in hoc ego plus te Rosum. Id est, in hoc ego plus te Romanus sum, quod non alibi natus Romanum nomen emi, sed in ipsorum sum civitate progenituNon perturbatione animi commotus hoc dixit, sed utique prophetando locutus est, quia figurale illud pontificium quod erat in parietis dealbati similitudine compositum, percutiendum esset ac destruendum, cum jam verum praedicantibus advenisset. Et inde est quod ait: Percutiet te Deus. Non dixit, percutiat: indicativo utique modo hoc ipsum futurum significans, non optativo maledicens. Quod tranquillo enim animo haec diceret, sequenti responsione manifestat dicens: Nesciebam, fratres, quia princeps esset sacerdotum. Nam etsi hunc vere noverat in novo testamento principem non esse sacerdotum, tamen erudiens alios, atque ergo eos qui in potestate sunt, modestius conversari monens, ipse quoque hic voluit temperate. Viri fratres, ego Pharisaeus sum, etc. Sicut unitas bonorum semper est utilis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit cognominatus. Iocem autem
non audierunt eius qui loque¬
batur mecum. Supra de hac ui¬
sione narrat historia. quod co¬
mites illius starent stupefac̾t.
audientes quidem uocem: ne¬
minem audem uidentes. Ende
colligit᷑ eos sonum confuse uo¬
cis: non autem discrimen au¬
disse uerborum. yociferantibus
audem eis & ꝓicientibus uesti¬
menta sua & puluerem iactan¬
cerdos solus detrono exiliens
uestimenta scindit:quia tune
sacerdotium uetus erat in no¬
uum mutandum. Nunc uero
quia post necem apłorum tota
simul gens erat regni gła spoli¬
anda cuncti indumenta ꝓieuã:
& clamorẽ puluere mixtũ ad ce¬
lum tollunt. Iuxta quod psal¬
mista ait. Suꝑbia eorum qui te
oderunt ascendit semꝑ. Ego multa
pecunia ciuitatem hanc consecu¬
tus sum: alia edicio manifestius
quod dixerit insinuat. Dixit tri¬
bunus. tã facile te dicis ẽẽ ciuẽ
romanum: Ego enim scio quãto
p̃cio ciuitatem istam possedi.
et paulus. Ego autem & natus

Expanded text:
sit cognominatus. CAPUT XXII. Vocem autem sit cognominatus. CAPUT XXII. Vocem autem non audierunt ejus qui loquebatur mecum. Supra de hac visione narrat historia, quod comites illius starent stupefacti, audientes quidem vocem, neminem videntes. Unde colligitur eos sonum confusae vocis, non autem discrimen audisse verborum. Vociferantibus autem eis, et projicientibus vestimenta sua, et pulverem jactancerdos solus de throno exsiliens vestimenta scindit, quia tunc sacerdotium vetus erat novo mutandum. Nunc vero quia post necem apostolorum tota simul gens erat regni gloria spolianda, cuncti indumenta projiciunt, et clamorem pulvere mistum ad coelum tollunt. Juxta quod Psalmista ait: Superbia eorum qui te oderunt, ascendit semper . Ego multa pecunia civilitatem hanc consecutus sum. Alia Editio manifestius quid dixerit insinuat. Dixit tribunus: Tam facile dicis civem Romanum esse? Ego enim scio quanto pretio civilitatem istam possedi. Et Paulus ait: Ego autem et natus
Abbreviated transcription (Latin):
relam mors p̃ueniret: & ꝑcussor
lateret. Et siquis commotus fuis¬
set quod inmedio urbis talia
gererentur: & hic peri bat. It̃a
ꝑiculi metu uel dissimulatione
facinoris sicarius non dep̃hende¬
bat᷑. Atarso ciliciȩ non ignote ei¬
uitatis municeps. Natus quidẽ
apłs inopido galilee giscali fuit
Quo aromanis capto cum paren¬
tibus suis tharsũ cilicie cõmigͣ¬
uit. aqͥbꝰ obstudiũ legis missus
ierosolimam: agamaliele uiro
doctissimo sicut insequentib ipse memo¬
rat eruditus est. Nse autẽ ciuiem s muni¬
cipem amunicipio .i. aterritorio eiꝰdẽ
ciitatis in quo nutritꝰ est appellat. Dic¬
tum autem municipium. qd̾ tĩn mu¬
nia .i. tributa debita uel
munera reddat. Nam liberales &
famosiss ime cause & que exprĩ¬
cipe ꝓficiscunt᷑ addignitatem ei¬
uilem ꝑtinent. Nec mirum si se
tharsensẽ & non gisca litem dicat
cum dñs ipse inbethleem natus
non inbethleem. ita: s natareus

Expanded text:
relam mors praeveniret, et percussor relam mors praeveniret, et percussor lateret. Et si qui commotus fuisset quod in medio urbis talia gererentur, et hic peribat. Ita periculi metu, vel dissimulatione facinoris, sicarius non deprehendebatur. A Tarso Ciliciae non ignotae civitatis municeps. Natus quidem Apostolus in oppido Galilaeae Giscali fuit. Quo a Romanis capto, cum parentibus suis Tarsum Ciliciae commigravit. A quibus ob studia legis missus Jerosolymam, a Gamaliele viro doctissimo, sicut in sequentibus ipse memorat, eruditus est. Non autem se civem, sed municipem, a municipio, id est, territorio, ejusdem civitatis in quo nutritus est, appellat. Dictum autem municipium, quod tantum munia, id est, tributa debita vel munera reddat. Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex principe proficiscuntur, ad dignitatem civitatum pertinent. Nec mirum, si se Tarsensem et non Giscalitem dicat, cum Dominus ipse in Bethleem natus, non Bethleemites, sed Nazareus,
Abbreviated transcription (Latin):
enim quidam uenerat ad uideã
qui fidem sibi ꝓpħe magica arte
conscisscens ad triginta milia ui¬
deorum congregauit: educens
eos ꝑdesertum: ꝑuenit admontẽ
oliuet: paratus inde inruere
hierosolimã: urbemq sibi subui¬
gare.S conatus eiis p̾uenit felix.
Noxq cum armatis occurrens
egiptio quidem cũ paucis fugato:
aliis etiam ꝑemptis temere coepta
facile restrinxit. quatuor milia
uirorum. sicariorum. Non ẽ de
hoc numero satellitum inter tri¬
bunum qui hec locutus ẽ & io¬
sephum qui de egiptͥo scripsit
habenda contro uersia. Potuit
enim fieri ut primo eum paucis
eis demq elam tirãnidem agen¬
tib adueniens. plures sibi postea
publica fraude con uinxerit. le¬
gitirr autem dempore felicis hoc
surrexisse latronum. qui ñ locoꝵ
uel temporum abdita captantes:
s siccas idẽ. breues manu gladi¬
os gestantes: in ipsa luce diei
ppło ꝑmixti ceco ad herentes
uulnere eruentabant: ut que¬

Expanded text:
enim quidam venerat ad Judaeam enim quidam venerat ad Judaeam qui fidem sibi prophetiae magica arte consciscens, ad triginta millia Judaeorum congregavit; et ducens eos per desertum, pervenit ad montem Oliveti, paratus inde irruere Jerosolymam, urbemque sibi subjugare. Sed conatus ejus praevenit Felix, mox cum armatis occurrens. Aegyptio quidem cum paucis fugato, aliis etiam peremptis, temere coepta facile restrinxit. Quatuor millia virorum sicariorum. Non est de hoc numero satellitum inter tribunum qui haec locutus est, et Josephum qui de Aegyptio scripsit, habenda controversia. Potuit enim fieri ut primo cum paucis, iisdemque clam tyrannidem agentibus adveniens, plures sibi postea publica fraude conjunxerit. Legitur autem tempore Felicis hoc genus surrexisse latronum, qui non locorum vel temporum abdita captantes; sed sicas, id est, breves manu gladios gestantes, in ipsa luce diei populo permisti, caeco adhaerentes vulnere cruentabant, ut que
Abbreviated transcription (Latin):
solimis apłi iam decreuerant.:
ne quisquã gentes cogeret iudaizare ñ
aut̃ dec̾uerãt. ut qͥs qũa t̾e iudeos iudai¬
zare ꝓhib̾et: quãuis ̃ ipsos iãdoctrina
mati erant hi dies. s eorum eursꝰ
agebat᷑. & cõsummatio ex pectaba.¬
tur. ynde expressius in greco di¬
citur. Cũ autem inciperent sep¬
tem dies consummari. Alioquin
non potest stare sententia: quã
ipse post quinq dies aduentus
sui necessaria presidi dixit. Quia
non sunt plus dies michi quã
duodecim: ex quo ascendi ad o¬
rare in ierusalem. Sienim his
septem & illis quinq diebus cõ¬
cilii illum diem quo ipse phari¬
seos & saduceos dissociauerat¬
& illum quo se uidei deuorant
eum occisurum ad ieceris. ꝓculdu¬
bio plusquã duodecim ibi reperi
nias legis & templi sollempnia
frequentari. timebant sicut in euã¬
głio legitur: ne uenirent roma¬
ni & tollerent eorum locum & gen¬
tem. Qui dixit: grece nosti: nõ ne
tues egiptius: & cetera. Egiptius

Expanded text:
solymis apostoli jam decreverant, solymis apostoli jam decreverant, ne quisquam gentes cogeret judaizare. Non autem decreuerant, ne quisquam tunc Iudaeos iudaizare prohiberet, quamuis etiam ipsos iam doctrina mati erant hi dies, sed eorum cursus agebatur, consummatio spectabatur. Unde expressius in Graeco dicitur: Cum autem incipiebant septem dies consummari. Alioquin non potest stare sententia, quam ipse post quinque dies adventus sui in Caesaream, praesidi dixit: Quia non plus sunt dies mihi quam duodecim, ex quo ascendi adorare in Jerusalem. Si enim his septem et illis quinque diebus concilii illius diem quo in se Pharisaeos et Sadducaeos dissociaverat, et illum quo se Judaei devoverant eum occisuros adjeceris, procul dubio plus quam duodecim ibi reperienias legis et templi solemnia frequentare, timebant, sicut in Evangelio legitur, ne venirent Romani, et tollerent eorum et locum et gentem. Qui dixit: Graece nosti? Nonne tu es Aegyptius, etc.? Aegyptius
Abbreviated transcription (Latin):
set. Ipsum enim senserant uehe¬
mentissimum grẽ p̃dicatorem:
& intentioni eorum maxime ad¬
uersa docentem: non ꝑ illam ho¬
minem iustificari. s ꝑgrãm ihu¬
xp̃i. euius p̃nunciandi causa ille
umbre in lege mandate sunt. Et
ideo illi in uidiam & ꝑsecutionẽ
concitare molientes: tanquã ini¬
micum legis mandatorumq
diuinorum criminabantur.
Cuius false criminationis inui¬
diam congruentius deuitare
non posset: quã ut ea ipse celebra¬
ret: que dãnare tanquã sacrilega
pucabat᷑. atq ita ostenderet: nec
iudeos tunc abeis tanquã nefa¬
riis ꝓhibendos: nec gentiles¬
ad ea tamquam ad necesaria cõ¬
pellendos. Nam sireuera sic ea
reꝑbaret quemad modũ de illo
auditum erat. & ideo celebrãdã
susciperet ut actione simulata
suam posset ocultare sententiã.
non ei diceret iacob Et sciant
omnes qm̃ quȩ dete audierunt
falsa sunt: S diceret. Putabunt
om̃s. p̃sertim quia in ipsis iero¬

Expanded text:
set. ipsum enim senserant ueheset. ipsum enim senserant uehementissimutn gratiae praedicatorem et intentioni eorum maxime aduersum docentem non per illa hominem iustificari, sed per isti, cujus praenuntiandae causa illae umbrae in lege mandatae sunt. Et ideo illi invidiam et persecutionem concitare molientes, tanquam inimicum legis mandatorumque divinorum criminabantur. Cujus falsae criminationis invidiam congruentius devitare non posset, quam ut ea ipse celebraret, quae damnare tanquam sacrilega putabatur, atque ita ostenderet nec Judaeos tunc ab eis tanquam nefariis prohibendos, nec gentilesd ea tanquam ad necessaria compellendos. Nam si revera sic ea reprobaret, quemadmodum de illo auditum erat, et ideo celebranda susciperet, ut actione simulata suam posset occultare sententiam, non ei diceret Jacobus: Et scient omnes, quoniam quae de te audierint, falsa sunt; sed diceret, Putabunt omnes: praesertim quia in ipsis Jero
Abbreviated transcription (Latin):
passionem diũ statim ab apłis ep̃s
ordinatus. triginta annis ierosoli¬
me rexit eccłam. idẽ usq ad septi¬
mum neronis annum. Cum enĩ
iudei qd̃ maxime q̃rebant paulũ
occidere & non possent: mox ut
festus mortuus ẽ. nec dũq albinꝰ
in ꝓuncia uenerat uertere manꝰ
in iacobum: qui iuxta templum
ubi p̃cipitatus fuerat sepultus
ẽ. Audierunt autem dete: quia
diss ensionem doceas amoyse
scripta dãpnari dicas: quȩ per
moysen patrib fuerãt ministra¬
ta hoc enim de paulo iactauerãt.
non illi qui intelligebant quo ani¬
mo auideis fidelib obseruari
tunc ista debuerĩt: ꝓpt̾ comendã¬
dam scilicet auctoritatem diui¬
nam & sacramentorum illorum
ꝓpheticam scĩtatem: Non ꝓpt̾ ad¬
ipiscendã salutem: quȩ iam inxp̃o
reuelata ꝑbaptismi sacramentum
ministrabat᷑. S illi hoc de paulo
sparserant qui sie ea uolebant ob¬
seruari: tamquam sine his in
euangłio salus credentib eẽ ñ pos¬

Expanded text:
passionem Domini statim ab apostolis epassionem Domini statim ab apostolis episcopus ordinatus, triginta annis Jerosolymae rexit Ecclesiam, id est, usque ad septimum Neronis annum. Cum enim Judaei, quod maxime, quaerebant Paulum occidere non possent, mox ut Festus mortuus est, necdumque Albinus in provinciam venerat, vertere manus in Jacobum, qui juxta templum ubi praecipitatus fuerat sepultus est. Audierunt autem de te, quia discessionem doceas a Moyse,scripta damnari dicas quae per Moysen patribus fuere ministrata. Hoc enim de Paulo jactaverant, non illi qui intelligebant quo animo a Judaeis fidelibus conservari tunc ista debuerint, propter commendandam scilicet auctoritatem divinam, et Sacramentorum illorum propheticam sanctitatem, non propter adipiscendam salutem, quae jam in Christo r baptismi sacramentum ministrabatur, sed illi hoc de Paulo sparserant, qui sic ea uolebant obseruari, tamquam sine his in euangelio salus credentibus esse non pos
Abbreviated transcription (Latin):
omnib cum uxorib & filiis & ce¬
tera. Impleta ẽ ꝓphetia quȩ exclȩ
psalmi. Nulla enim ciuitas maiori
dulcedine apłm suscepit: tenuit:
dunisit. Deniq hodie monstratur
in arenis locus ubi pariter orabãt.
rabantur ad regionem samariȩ
ꝑtinet inconfinio phenicis & pa¬
lestine sita hec dicit sp̃s sc̃s. Ui¬
rum cuiis ẽ zona hȩc sialligabũt
inierusalem uidei ꝓpħas ueteres
imitat᷑ qui dicere solebant: hec di
ter. & filius dñs & d̾s ẽ. Nec eorum
natura & uoluntas una ẽ. Ynde
& supra legimus. Dixit sp̃s sc̃s.
Segregate michi barnabam: & sau¬
lum: in opus quod ad sumpsi eos
scribit. Paulus apłs non ab homini¬
& dm̃ patrem. hȩc diximus nequis
forte uxta macedonium sp̃mscm̃
tis÷ quã patrem uel filium credat.
Sequenti autem die: incroiuit pau¬
lus nobiscum adiacobum. Iacobꝰ
iste frater diũ idẽ. marie sororis
matris dñi. Cuius ioħis euangłi¬
um meminit filus fuit. Qui post

Expanded text:
 cum uxoribus et filiis, e cum uxoribus et filiis, etc. Impleta est prophetia, quae Ecclesiae psalmi. Nulla enim civitas majori dulcedine Apostolum suscepit, tenuit, dimisit. Denique hodie monstratur in arenis locus ubi pariter orabant. rabantur, ad regionem Samariae pertinet, in confinio Phoenicis et Palaestinae sita. Haec dicit Spiritus sanctus: Virum cujus est zona haec, sic alligabunt in Jerusalem Judaei. Prophetas veteres imitatur, qui dicere solebant: Haec diter et Filius, Dominus et Deus est, nec eorum natura et voluntas una est. Unde et supra legimus: Dicit Spiritus sanctus: Segregate mihi Barnabam et Saulum in opus ad quod assumpsi eos scribit: Paulus apostolus non ab hominim Patrem . Haec diximus, ne quis forte juxta Macedonium Spiritum tis quam Patrem vel Filium credat. Sequenti autem die introivit Paulus nobiscum ad Jacobum. Jacobus iste frater Domini, id est, Mariae sororis matris Domini, cujus Joannes evangelista meminit, filius fuit. Qui post
Abbreviated transcription (Latin):
nium nocte & die non cessaui
cum lacrimis monens unumq̃q
ur̃m. hoc pulchre & breuiter
exponit arator. Qui canit ȩccła
tria doginata sepuis ȩdit. histo¬
ricum morale sonans tipicũq
uolumen. hinc uidea uacans
stereͥlis que dicit᷑ arbor. Expecta¬
ta tribus fructum non attulit
annis. Omnia ostendi uobis.
idẽ non solum doctrine inter
p̃ssuras & lacrimas insistendũ.
uerum nequis in firmorum. gra¬
uetur manibus ẽẽ laborandũ:
hoc ẽ autẽ quod dictum ẽ. Et
quodeumq suꝑ erogaueris:
ego cum rediero reddam tibi.
Euuangłicũ uidelicet p̃dicare:
ex euuangłio sũptus ñ querere.
beatius ẽ magis dare quam ac¬
cipere. Non illis qui relictis om¬
nibus secuti sunt dñm. diui¬
tibus enim elemosinarios pre¬
ponit: S illos quã maxime
glorificat quicunctis que possidẽt¬
in semel renuitiatis. Nichil ho¬
minus laborant oꝑando manib
quod bonum ẽ: ut habeant unde
tribuant necessitatem patienti:
ꝓ fecti ibamus deducentibus nos¬

Expanded text:
nium nocte et die non cessavi cum lacrymis, monens unumquemque vestrum. Hoc pulchre et breviter exponit Arator: Qui canit Ecclesiae tria dogmata, saepius edit Historicum, morale sonans, typicumque volumen; Hinc Judaea vacans, sterilis quae dicitur arbor, Expectata tribus fructum non attulit annis. Omnia ostendi vobis. Id est, non solum doctrinae inter praessuras et lacrymas insistendum, verum ne quis infirmorum gravetur manibus esse laborandum. Hoc est autem quod dictum est: Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi , Evangelium videlicet praedicare, et ex Evangelio sumptus non quaerere. Beatius est magis dare quam accipere. Non illis qui, relictis omnibus, secuti sunt Dominum, divites etiam eleemosynarios praeponit, sed illos quam maxime glorificat, qui cunctis quae possident semel renuntiatis, nihilominus laborant operando manibus quod bonum est, ut habeant unde tribuant necessitatem patienti. CAPUT XXI. Profecti ibamus, deducentibus nos
Abbreviated transcription (Latin):
co ñ totã gentẽ: s partẽ illius hoc ẽ
tribum uida et beniamin significat:
ad distinctionẽ udelicet samarie
galilee decapoleos et aliarum ineadẽ
ꝓuincia regionum. Quȩ licet omnes
una lingua loquerent᷑ hebrea. dome¬
sticam tam̃ singule dicendi speciem
habuere distinctã. Unde et petrus
indiũ passione: quod galileus sit
loquela sua ꝓditur. Iudei quoq et
ꝓseliti. ꝓselitos idẽ aduenas nũcu¬
pabant eos qui degentib originem
ducentes. circũcisionẽ et uidaismũ
eligere malebant: sieut achior inli¬
bro udith fecisse narrat᷑. Non solũ
gͥ inquit qui natura sunt uidei ex
diu̾so orbe conuenerant. uerum et
hi qui dep̃pucio natiꝰ eorum adere¬
cebant. quia musto pleni sunt isti. Ir¬
ridentes licet mistice tamẽ uera testã¬
tur Qui ñ uino ueteri quod innuptus
eocłe defecit: s musto sunt uidelieet
grã sꝑitali impleti. Iam enĩ uinum no¬
uum inutres nouos uenerat. eũ apłi¬

Expanded text:
co non totam gentem, sed partem illius, hoc est co non totam gentem, sed partem illius, hoc est tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galileae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum. Quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Judaei quoque et proselyti. Proselytos, id est, advenas nuncupabant eos, qui, de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sibro Judith fecisse narratur . Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei, ex diverso orbe convenerant, verum et hi qui de praeputio nati, eorum adhaesecebant, quia musto pleni sunt isti; irridentes licet mystice tamen vera testantur; quia non vino veteri quod in nuptiis Ecclesiae deficit, sed musto sunt gratiae spiritalis impleti, jam enim vinum novum in utres no
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Querit᷑ in hoc locoqͦm᷑ unꝰ quisq
audiebat lingua sua loquentes eos
magnalia di: utrum hii quiloque¬
bantur diu̾sis sermonib unius cu¬
iusq lingue hoc quod dicebatur ꝓ¬
ferebant: idẽ ut unusquisq eorum
nunc hac nunc alia lingua loquẽs
sic ꝑom̃s curreret. an ieo pociꝰ
erat mirabile. quod sermo eorum
quo loquebant᷑ qualibet lingua fu¬
isset ꝓnunciatus : unicuiq audien¬
ti scđ̾m suam linguã intelligebat᷑.
dĩcente necesse enimerat tacentibus
reliquis unum loqui. et sermonem
unum adauditum omniũ ꝑuenire:
ipse sermo hanc inse ium haberet. ut
cum diuersarum gencium auditores
essent unusquisq scđm linguã suam
illius ipsius unius sermonis qui ab a¬
pło fuerat ꝓnumciatꝰ. susciꝑet au¬
ditum. et caperet intellectum. Nisi
forte scđm hoc magis uidebatira au¬
ditiũ eẽ miraculum quã loquentũ.
Et qui habitant mesopotamiam. ui
deam & capadociam. Iudeam hoc lo¬

Expanded text:
tes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque tes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur,tolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum quam loquentium. Et qui habitabant Mesopotamiam, et Judaeam, et Cappadociam. Judaeam hoc lo
Abbreviated transcription (Latin):
indicat᷑ inscĩs. Et ceperunt loqui ua¬
riis liunguis ꝓ. ynitatem lingua̾rum
quã suꝑbia babilonis disꝑserat. hu¬
militas eccłȩ recollegit. Sꝑitaliteraut
uarietas linguarũ: dona uariarum
significat grãrũ. Uerum non incon¬
grue sp̃s ses intelligit᷑. ideo pͥmum
lunguarum donum dedisse homini¬
b quib humana sapiencia formsecus
et discitur & docet᷑: ut oftendere ⁊
quam facile possit sapientes facere
ꝑ sapienciani di que eis interna ẽ. E¬
raut autem ierusalem habitantes
rere quinam isti sunt & exqua capti¬
uitate uidei qm̃ quidem illa que in
egipto fuerat uel inbabilonia abso¬
luta iam fuerat. Romaniautẽ ñdũ
uenerant incaptiuitatem: licet iam
et ipsa iuminerit ultrix ꝯmissi de sal¬
uatore piaculi. Suꝑ ẽ gͥ ut illa intel¬
ligatur. captiuitas que subantio¬
cho facta ẽ. quȩ utiq ñ multis ante
temporib acciderat. Qm̃ audiebat
unusquisq lingua sua illos loquẽ¬

Expanded text:
indicatur in sanctis. Et coeperunt loqui aindicatur in sanctis. Et coeperunt loqui aliis linguis. Unitatem linguarum, quam superbia Babylonis disperserat, humilitas Ecclesiae recolligit. Spiritualiter autem varietas linguarum, dona variarum significat gratiarum. Verum non incongrue spiritus sanctus intelligitur, ideo primum linguarum donum dedisse hominibus, quibus humana sapientia forinsecus et discitur, et docetur, ut ostenderet, quam facile possit sapientes facere per sapientiam Dei, quae eis interna est. Erant autem in Hierusalem habitantes rere, quinam isti sunt, et ex qua captivitate Judaei, quoniam quidem illa quae in Aegypto fuerat vel in Babylonia, absoluta jam fuerat. Romani autem nondum venerant in captivitatem, licet jam et ipsa immineret ultrix commissi de Salvatore piaculi. Superest igitur, ut illa intelligatur captivitas, quae sub Antiocho facta est, quod utique non multis ante temporibus acciderat. Quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquen
Abbreviated transcription (Latin):
de celo sonus aduenientis spũs uehem̃¬
tis & cetera. Pignem quidẽ dñs ut beatꝰ
papa gregorius exponit foris apparuit:
s ꝑsemetipsũ locucionem interius fe¬
cit. Et neq ignis d̾s̃ neq ille sonitus fu¬
it. s ꝑ hoc quod excerius exibuit. exp̃s¬
sit hoc quod interius gessit. Qui enim
discpłos et delo suecẽssos & uerbo eru¬
ditos uitus redidit. foris linguas igne
as ostendit. Insignificacionegͥ admo¬
ta sunt elementa. ut Signem et so¬
nitum sentirent corpora: igne uero in¬
uisibili et uoce sine sonitu doetrent᷑
corda. Et apparuerunt ilł disꝑtite in qͥd
lingue tanquã ignis. Sp̃s enun sẽs in
igne et lingius apparuit. quia omnes
quos impleuerit ardentes pariter. et
loquentes facit ardentes utiq exse
et loquentes dese. Simul et indicans
latata omnium gencium era uoce
locutura. Seditq supra singulos eoꝵ
Quod sedisse dicit᷑ regie ẽ potestatis
indicium: uel certe quia requies eius¬

Expanded text:
de coelo sonus tanquam advenientis Spiritus vehemede coelo sonus tanquam advenientis Spiritus vehementis, etc. Per ignem quidem Dominus, ut beatus papsed per semetipsum locutionem interius fecit, et neque ignis Deus, neque ille sonitus fuit, sed per hoc, quod exterius exhibuit, expressit hoc quod interius gessit. Qui enim discipulos et zelo succensos, et verbo eruditos intus reddidit, foris lingas ostendit. In significatione igitur admota sunt elementa, ut ignem et sonitum sentirent corpora, igni vero invisibili et voce sine sonitu docerentur corda. Et apparuerunt illis dispertitae linguae tanquam ignis. Spiritus enim sanctus in igne et linguis apparuit, quia omnes quos impleverit ardentes pariter et loquentes facit. Ardentes utique ex se, et loquelatata omnium gentium erat voce locutura. Seditque supra singulos eorum. Quod sedisse dicitur, regiae est potestatis indicium, vel certe quia requies
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudo corꝑis ⁊ anime nos ĩ mortalitate głantes.
sũme i beate tͥnitatis et̃na uisiõe saciari. Nã cor¬
poris quattuor notissimis qualitatibus
consistimus: ĩninteriore autem hõmine
extoto corde. tota anima dota mente
dm̃ diligere iubemur. Et hoc ẽ ꝑfectũ
uite denariũ: diuinȩ nos głe p̃senti
uisione letari. Uerum notandũ upxta
historiam: qđ apud autiquos dies pen¬
tecostes. idẽ quinquagesime quo lex
data erat. ab occisione agni cõputa¬
bat᷑. hic aut̃ non adiũ passione. s sicut
beatus augustinus exponit. ab eius
resurectione dies quinquagesimus
quo sp̃s sc̃s missus ẽ cõputatur: qui
redeumte signi ueteris exemplo. ipse
sibi manifestissime diẽ dñicũ suo conse¬
crauit aduentu quo etiam temporis
articulo uerum pasca die dnĩco mon¬
strauit eẽ celebrandum. Nam sieut hic
sic & illic inignis iusione ds apparuit:
dicente exodo. Totus aut̃ mons synai
fumabat. eo quod descendisset super
eum dñs inigne. Et factus ẽ repente

Expanded text:
imae, nos immortalitate gloriantes summae et beatae Trinitatis aeterna visione satiari. Nam corporis quatuor notissimis qualitatibus consistimus. In interiore autem homine, ex toto corde, tota anima, tota mente, Deum diligere jubemur. Et hoc est perfectum vitae denarium, divinae nos gloriae praesenti visione laetari. Verum notandum juxta historiam quod apud antiquos, dies Pentecostes, id est, quinquagesimae, quo lex data erat, ab occisione agni computabatur. Hic autem non a Domini passione, sed, sicut beatus Augustinus exponit, ab ejus resurrectione dies quinquagesimus, quo Spiritus sanctus missus est, computatur, qui, redeunte signi veteris exemplo, ipse ibi manifestissime diem dominicum suo consecravit adventu. Quo etiam temporis articulo, verum Pascha die Dominico monstravit esse celebrandum. Nam sicut hic, sic et illic in ignis visione Deus apparuit, dicente Exodo: Totus autem mons Sinai fumabat, eo quod descendisset Dominus super eum in igne . Et factus est repente
Abbreviated transcription (Latin):
quib dñs post resurectionem cũ disci
pulis conuersatus ẽ. con resurgentes
xpõ peregrinationis huius designãt
eccłam: ita dies quinquagesimus quo
tis qua labor eccłȩ temporalis denario
remunerabit᷑ eterno: congruenter expͥ¬
mit. illam et ipse numerus quadrage¬
narius equalib suis partib cõputatꝰ
addit amplius ipsum denarium. et
facit .l. Quadragenarii quippe numeri
dimidium ẽ .xx. Quarta pars. decẽ:
Quinta. octo: Oetaua. quinq decima

Expanded text:
quibus Dominus post resurrectionequibus Dominus post resurrectionepulis conversatus est, conresurgentem Christo peregrinationis hujus designant Ecclesiam, ita dies quinquagesimus, quo quietis beatae, qua labor Ecclesiae temporalis denario remunerabitur aeterno, congruenter exprimit. Nam et ipse numerus quadragenarius aequalibus suis partibus computatus addit amplius ipsum denarium, et facit quinquaginta. Quadragenarii quippe numeri dimidium est viginti, quarta pars decem, quinta octo, octava quinque, decima
Abbreviated transcription (Latin):
nem introiuit semel inscã. eterna
redemptione inuenta. Cuius hosti¬
a tempore pasce immolata: s die
pentecostes spũscõ inigne apparen¬
te: uere consũmata ẽ. Ueteris enĩ
erat consuetudinis: acceptas deo
uictimas celesti igne consumi.
Donec gͦ ueritas cõpleret᷑. figurã
licuit exerceri. Inde ẽ quod mathi¬
as qui ante pentecosteri ordinatur.
sorde querit᷑. semptem uero diacons¬
qui postea nequaquam sortis agi¬
tacione. s discpłorum tantũ elecꝰti¬
one: apłorũ uero oratione et manus
unposicione sunt ordinat. Quod siqͥ
necessitate aliqua cõpulsi dm̃ putẽt
sortibus exemplo apłorum eẽ cõsulẽ¬
dum: uideant hoc ipsos apłos non nͥ
collecto fr̃m cetu et p̃cib addm̃ fusis
hocẽ incenaculo quod suꝑius ascen¬
disse narrat᷑. Quicũq enim spũscõ ad¬
impleri desiderãt. carnis domicilium
necesse ẽ mentis contemplatione trã¬
scendãt. Sicut aut quadraginta dies

Expanded text:
nem introivit semel in sancta aeterna nem introivit semel in sancta aeterna redemptione inventa . Cujus hostia tempore Paschae immolata, sed die Pentecostes Spiritu sancto in igne apparente, vere consumpta est. Veteris enim erat consuetudinis acceptas Deo victimas coelestis igne consumi. Donec ergo veritas compleretur, figuram licuit exerceri. Inde est quod Matthias, qui ante Pentecosten ordinatur, sorte quaeritur; septem vero diaconi postea nequaquam sortis agitatione, sed discipulorum tantum electione, apostolorum vero oratione et manus impositione, sunt ordinati. Quod si qui necessitate aliqua compulsi Deum putant sortibus exemplo apostolorum esse consulendum, videant hoc ipsos apostolos non nisi collecto fratrum coetu et precibus ad Deum fusis Hoc est in coenaculo quod superius ascendisse narrantur. Quicunque enim spiritu sancto adimpleri desiderant, carnis domicilium necesse est, mentis contemplatione transcendant. Sicut autem quadraginta dies,
Abbreviated transcription (Latin):
minatus ẽ iustus. Et mathiam. bar¬
sabas filius quietis. Mathias di par¬
uus interpretat᷑ Unde arator. O quã
ciis. Parui merito transcenditur ille¬
qui laude hominũ uistus erat. Et de¬
derunt sortes eis. At non hoc exẽplo
uel quod ionas ꝓpħa sorte dep̃hensꝰ
sit. indifferent᷑ sortib ẽ credendum. cũ
priuilegia singłorum ut ieronimus
ait. cõmunem legem facere omnino
non possint. Nam ibi et gentiles uiri
tempestate coacti auctorem periculi
sorte querebant: et hic mathias sorte
eligitur: Ne apłi electio mandato dis¬
crepare legis ueteris uideret᷑. ubi sũ¬
mus sacerdos sorte queri uibebatur.
sicut deracharia dicit᷑: scdm cõsue¬
tudinem sacerdotii: sorde exiit. ut
incensum poneret. Qui ideirco ut
reor tunc sorte eligebat᷑. ut intypo
figuraret᷑. uerum semꝑ querendũ
fuisse sacerdotem. donec ueniret
cui repositum erat. qui non inho¬
stiarum cruore. s ꝑ ꝓpͥum sangui¬

Expanded text:
minatus est Justus, et Matthiam. Barminatus est Justus, et Matthiam. Barsabas filius quietis, Matthias Dei parvus interpretatur. De quo Arator: . . . .s Judiciis? Parvi merito transcenditur ille Laude hominum qui justus erat. Et dederunt sortes eis, etc. Non hoc exemplo, vel quod Jonas propheta sorte deprehensus sit, indifferenter sortibus est credendum, « cum privilegia singulorum, » ut Hieronymus ait, « communem legem facere omnino non possint. » Nam ibi et gentiles viri, tempestate coacti, auctorem periculi sorte quaerebant, et hic Matthias sorte eligitur, ne apostoli electio a mandato discrepare legis veteris videretur, ubi summus sacerdos sorte quaeri jubebatur, sicut de Zacharia dicitur: Secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret . Qui dcirco, ut reor, tunc sorte legebatur, ut typo figuraretur, verum semper quaerendum fuisse sacerdotem, donec veniret cui repositum erat, qui non in hostiarum cruore, sed per proprium sangui
Abbreviated transcription (Latin):
et illud quod deuideorum in quorsi
numero etiam uidas erat abiectione.
generaliter positum erat. Quod ne¬
scio quo primum imperito emenda¬
tore. centesimo octauo psalmo ad di¬
tum ẽ. Qui cum uideret hos uersicu¬
los pariter abeato petro positos suũ
psalterium pariter non habuisse.
putare cepit falsatum se habere codi¬
cem: et quod ñ habebat suꝑ adicere
p̃sumpsit. Eodem modo tercio decimo
psalmo deepła pauli adromanos octo
uersus quos ipse dediuersis psalmis
et isaia ꝓpħa contexerat adiectisunt.
quorum pͥmus ẽ. Sepulcrum patens
ẽ guttur eorum. yltimus. ñ ẽ timor
dđi ante oculos eorum. hȩc enim quȩ
dixi non solum hebraica ueritas et
sint maledictiones inuidam scario¬
then inlate. uixta numerum argen¬
teorum quib dnm̃ uendere non timu¬
it. Quarum pͥma hȩc ẽ. Constitue suꝑ
eum peccatorem: Extrema uero hȩc.
Et oꝑiantur sicut diploide cõfusio¬
qui uocabatur barsabas qui cogno¬

Expanded text:
et illud quod de Judaeorum, in quorum et illud quod de Judaeorum, in quorum numero etiam Judas erat, abjectione generaliter positum erat. Quod nescio a quo primum imperito emendatore centesimo octavo psalmo additum est. Qui cum videret hos versiculos pariter a beato Petro positos, suum Psalterium pariter non habuisse, putare coepit falsatum se habere Codicem, et quod non habuerat, superadjicere praesumpsit. Eodem modo tertio decimo psalmo de Epistola Pauli ad Romanos, octo versus quos ipse de universis psalmis et Isaia propheta contexerat adjecti sunt. Quorum primus est: Sepulcrum patens est guttur eorum. Ultimus: Non est timor Dei ante oculos eorum. Haec enim quae dixi, non solum Hebraica veritas, etsint maledictiones in Judam Scariotem illatae, juxta numerum argenteorum quibus Dominum vendere non timuit. Quarum prima haec est: Constitue super eum peccatorem. Extrema vero haec: Et operiantur sicut diploide confusioqui vocatur Barsabas, qui cogno
Abbreviated transcription (Latin):
ta et non sit qui inhabitet in ea: et
episcopatum eius accipiat alter.
Plani quidem sunt isti uersiculi et
palam beato petro interpretante
expositi. Quia et iudas meritam pre¬
uaricacionis suȩ penam excepit. abiẽsq
in locum suum. gehennam uidelicet
infernalem. cõmunem humane con¬
uersacionis habitacionem immatura
et impia morte deseruit. et nichil omi¬
nus accipiente scõ mathia locũ mini¬
sterii illuis et apostolatus. sacratissima
ꝑfectionis apłolicȩ summa restaura¬
ta ẽ. S notandum quod nequaꝗͣ. uixta
uulgatã editionẽ de uno centesi
octauo psalmo. totũ te¬
monium ẽ sũptum uerũ
extrema tantum parsprior uero de
sexagesimo octauo in quo dictum ẽ
de uideis. fiat habitacio eorum de¬
serta et intabernaculis eorum ñsit
qui inhabitet:Dum enim uellet be¬
atus petrus et uide abiectionem et
electionem mathie testimoniis adstru¬
ere ꝓpheticis uncxit testimonium
quod deepiscopatu mathiȩ specialit̾

Expanded text:
ta, et non sit qui inhabitet in ea, et ta, et non sit qui inhabitet in ea, et episcopatum ejus accipiat alter. Plani quidem sunt isti versiculi, et palam beato Petro interpretante expositi, quia et Judas meritam praevaricationis suae poenam excepit, abiensque in locum suum, gehennam videlicet infernalem, communem humanae conversationis habitationem immatura et impia morte deseruit, et nihilominus, accipiente sancto Matthia locum ministerii illius et apostolatus, sacratissima perfectionis apostolicae summa restaurata est. Sed notandum quod nequaquam juxta Vulgatam Editionem de uno centesimo octavo psalmo totum temonium est sumptum, verum extrema pars tantum, prior vero de sexagesimo octavo, in quo dictum est de Judaeis: Fiat habitatio eorum deserta, et in tabernaculis eorum non sit qui inhabitet. Dum enim vellet beatus Petrus et Judae abjectionem et electionem Matthiae testimoniis astruere propheticis, junxit testimonium quod episcopatu Matthiae specialiter,