comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torum abolitionem non sinere fieri: atq
intelligant in communionibꝰ ab ȩccłia
separatis posse homines baptizari. ubi
xp̃i baptismus eadem sacramenti ct¬
lebratione datur & sumit᷑: qui tamen
tunc prosit ad remissionem peccorum.
cum quisq reconciliatus unitati. sacri¬
legio dissensionis exiuitur. quo eus
peccata tenebantur. & dimitti non si¬
nebantur. Sicut enim in illo qui fi¬
ctus accesserat fit ut non denuo ba¬
ptiretur. sed ipsa pia correctione ꝙ ue¬
raci confessione purgetur. quod non
posset sine baptismo. sed ut quod al¬
te datũ ẽ tunc ualere incipiat ad salut̃
cum illa fictio ueraci confessione recesse¬
rit: sic etiam iste qui baptisma xp̃i qͦd
non amiserunt qui se separauerunt.
inimicos caritatis & pacis xp̃i in ali¬
qua heresi aut scismate accepit. quo
sacrilego scelere peccata eius non di¬
mittebantur. cum se correxerit & ad
eccłiȩ societatẽ unitatemq uenerit.
non iterum baptizandus est: quia

Expanded text:
torum abolitionem non sinere fieri, atque ita torum abolitionem non sinere fieri, atque ita intellegant in communionibus ab ecclesia separatis posse homines baptizari, ubi Christi baptismus eadem sacramenti celebratione datur et sumitur, qui tamen tum prosit ad remissionem peccatorum, cum quisque reconciliatus unitati sacrilegio dissensionis exuitur, quo eius peccata tenebantur et dimitti non sinebantur. sicut enim in illo qui fictus accesserat fit, ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et ueraci confessione purgetur, quod non posset sine baptismo, sed ut quod ante datum est tunc ualere incipiat ad salutem, cum illa fictio ueraci confessione recesserit: sic etiam iste qui baptisma Christi, quod non amiserunt qui se separauerunt, inimicus caritatis et pacis Christi in aliqua haeresi aut schismate accepit, quo sacrilego scelere peccata eius non dimittebantur, cum se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptizandus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ille sẏmon utrum uero xp̃i baptisima¬
te tinctus sit. Respondebunt ita:
quia sc̃ȩ scripturȩ actoritate cogun¬
tur. Quero ergo: utrum fateantur ei
dimissa peccata. Profecto fatebuntua.
Item quero cur ei dixerit petrus: non
eum habere partem in sorte scõrum.
Quia inquiunt postea peccauit: pe¬
cunia uolens emere donum dĩ. cuius
uenditores esse apłos credidit. Quid
si ad ipsum baptisma fictus accessit.
dimissa sunt ei peccata. an non sunt
dimissa : Eligant quod uolunt. Utrũli¬
bet elsgerint: sufficit nobis. Si dimissi
dixerint. quomͦ ergo sc̃s sp̃s disciplins
effigiet fictum: si in isto ficto remissio¬
nem oꝑatus est peccatorum: Si dixerint
non esse dimissa: quero. Si postea fic̾to¬
nem suam corde concusso & uero dolor
fateret᷑. denuo baptirandus iudicariti
Quod si dementissimum est dicere: fi¬
antur uero baptismo xp̃i baptirarins¬
se hominem. & tamen corde eius in
malitia uel sacrilegio ꝑseuerante. pecca¬

Expanded text:
ille Simon utrum uero Christi baptismaille Simon utrum uero Christi baptismate tinctus sit. respondebunt \'ita\', quia sanctae scripturae auctoritate coguntur. quaero ergo utrum fateantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero cur ei dixerit Petrus non eum habere partem in sorte sanctorum. \'quia,\' inquiunt, postea peccauit pecunia uolens emere donum dei, cuius uenditores esse apostolos credidit.\' Quid, si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata an non sunt dimissa? eligant quod uolunt; utrumlibet elegerint, sufficit nobis. si dimissa dixerint, quomodo ergo sanctus spiritus disciplinae effugiet fictum, si in isto ficto remissionem operatus est peccatorum? si dinon esse dimissa, quaero, si postea fictionem suam corde concusso et uero dolore fateretur, denuo baptizandus iudicaretur? quod si dementissimum est dicere, fateantur uero baptismo Christi baptizari posse hominem, et tamen cor eius in malitia uel sacrilegio perseuerans pecca
Abbreviated transcription (Latin):
prȩterita non dimittunt᷑. Quod si re¬
natus non est. nec xp̃m induit. Ex
quo conficitur ut denuo baptirandꝰ
uideatur: quia dicit apłs. quot quot
enim in xp̃o baptizati estis xp̃m in¬
diustis: quem ille si non induit. nec
in xp̃o baptizatus habendus est.
Porro quia in xp̃o dicimus baptira¬
tum: fatemur eum xp̃m induisse. Et
si hoc fatemur. regeneratum fatem᷑.
Quod si ita est. & peccata dimissa fc̃
quomodo ergo dicit ioħs qui odit
frẽm suum in tenebris manet usq
adhuc. si iam facta est remissio pecca¬
toꝵ: An non est in scismate odium
fr̃num: Quis hoc dixerit: cum & ori¬
go & ꝑtinacia scismatis nulla sit alia.
nisi odium frĩs. Hanc illi quęstionẽ
soluere sibi uidenturr. cum dicunt
non est ergo in scismate remissio pec¬
catoꝵ. & ideo nec regeneratio noui
hominis. & ꝓpterea nec baptismum
xp̃i. Nos autẽ quia fatemur ibi
esse baptismum xp̃i. hanc eis questi¬
onem soluendam ꝓponimus: maguᷤᷤ

Expanded text:
praeterita non dimittuntur? quodsi repraeterita non dimittuntur? quodsi renatus non est, nec Christum induit, ex quo conficitur ut denuo baptizandus uideatur, quia dicit apostolus: quotquot enim in Christo baptizati estis Christum induistis; quem ille si non induit, nec in Christo baptizatus habendus est. porro quia in Christo dicimus baptizatum, fatemur eum Christum induisse, et si hoc fatemur, regeneratum fatemur. quod si ita est, et peccata dimissa sunt. quomodo ergo dicit Iohannes: qui odit fratrem suum, in tenebris manet usque adhuc, si iam facta est remissio peccatorum? an non est in schismate odium fraternum? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia nisi odium fratris? Hanc illi quaestionem soluere sibi uidentur, cum dicunt: non est ergo in schismate remissio peccatorum et ideo nec regeneratio noui hominis et propterea nec baptismum Christi.\' nos autem quia fatemur ibi esse baptismum Christi, hanc eis quaestionem soluendam proponimus, magus
Abbreviated transcription (Latin):
nio. Una est enim quȩcũq illa sit
de qua dictum ẽ. una ẽ columba mea.
una est matri suȩ. Nec possunt ȩccłiȩ
tot esse quot scismata. Si autẽ dixeri¬
mus.non ibi dimitti peccata: ergo
inquiunt non ẽ illic uerus baptismꝰ.
& ꝓpterea quos a nobis suscipitis.
uos baptirare debetis. Quod quia ñ
facitis: in ȩccłia xp̃i uos non esse fa¬
temini. His ita resistimus. scđm scͥ¬
pturas eos interrogantes: ut quod ã
nobis quęrunt. sibi ipsi respondeant.
Quero enim ut dicant utrum dimit¬
tantur peccata. ubi caritas non est.
Peccata enim. tenebrȩ ammarum st̃.
Audiuimus quippe iohem dicentẽ:
qui odit fratrem suum. in tenebris
est usq adhuc. Nulli autẽ scismata
facerent. si fraterno odio non exceca¬
rentur. Si ergo dicimus non ibi di¬
mitti peccata: quomodo renascitur
qui apud eos baptitatur: Quid est
enim renasci ꝑ baptismum: nisi a
uetustate renouari: Quomͦ autem
renouatur. a uetustate: cui peccata

Expanded text:
nio. Una est enim quaecunque illa sit nio. Una est enim quaecunque illa sit de qua dictum est: Una est columba mea, una est matri suae. Nec possunt Ecclesiae tot esse, quot schismata. Si autem dixerimus, non ibi dimitti peccata: Ergo, inquiunt, non est illic verus baptismus, et propterea quos a nobis suscipitis vos baptizare debetis: quod quia non facitis, in Ecclesia Christi vos non esse fatemini. His ita resistimus, secundum scripturas eos interrogantes, ut quod a nobis quaerunt sibi ipsi respondeant. Quaero enim ut dicant utrum dimittantur peccata ubi charitas non est? peccata enim tenebrae animarum sunt: audimus quippe Joannem dicentem: Qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc: nulli autem schismata facerent, si fraterno odio non excaecarentur. Si ergo dicimus non ibi dimitti peccata, quomodo renascitur qui apud eos baptizatur? quenim renasci per baptismum nisi a uetustate renouari? quomodo autem renouatur a uetustate cui peccata
Abbreviated transcription (Latin):
legitima patris sui coniugem. cuius
legitimo iure generati sunt: similes
sunt filiis iacob quauis de ancillis
natis. ꝙ̃ tamen eandem hereditatẽ
sumentibus. Qui autẽ de utero ip¬
sius matris in unitate intus nati.
negligunt grãm quam acceperunt:
similes sunt esau filio isaac. qui rep¬
batus ẽ dõ attestante & dicente. ia¬
cob dilexi. esau odio habui: cum
ambo ex uno concubitu concepti.
ex uno uironati sint. Quęrunt etiã
utrum peccata dimittantur ꝑ baptis¬
mum in parte donati: ut si dixerimꝰ
dimitti. respondeant. ergo est illic sp̃s
sc̃s̃. quia cum insuffante dño datꝰ
esset discipłis. tunc secutus ẽ ꝙ̃ ait.
baptizate gentes in nomine patris ꝙ
filii ꝙͣ sp̃s scĩ. sicui dimiseritis pecca¬
ta dimittentur ei. sicui retinueritis te¬
nebuntur. Et si ita est inquiunt: comu¬
nio nr̃a est eccłia xp̃i. Non enim p̃ter
ȩccłiam dimissionẽ peccatorum sp̃s sc̃s
oꝑatur. Q si nr̃a cominunio est ęccł̃ia

Expanded text:
legitimam patris sui coniugem, cuius legitimam patris sui coniugem, cuius legitimo iure generati sunt, similes sunt filiis Iacob quamuis de ancillis natis et tamen eandem hereditatem sumentibus. qui autem de utero ipsius matris intus in unitate nati neglegunt gratiam quam acceperunt, similes sunt Esau filio Isaac, qui reprobatus est deo adtestante et dicente: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, cum ambo ex uno concubitu concepti, ex uno utero nati sint. Quaerunt etiam utrum peccata dimittantur per baptismum in parte Donati, ut si dixerimus dimitti respondeant: ergo est illic spiritus sanctus, quia cum insufflante domino datus esset discipulis, tunc secutus est et ait: baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti. si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur. et si ita est\', inquiunt, \'communio nostra est ecclesia Christi; non enim praeter ecclesiam dimissionem peccatorum spirituseratur: et si nostra communio est Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
id ipsum dicatis om̃s. & non sint in uo¬
bis scismata. Sitis autẽ ꝑfecti in eodẽ
sensu. & in eadem sententia. Nuntiatũ
ẽ enim michi de uobis fr̃s mei abhis
qui sunt cloes: quia contentiones suñ
in uobis. Hoc autẽ dico. quod unus¬
quisq ur̃m dicit. Ego quidem sum
pauli. ego autẽ apollo. ego uero cephȩ.¬
ego autẽ xp̃i. Diuisus est xp̃cͦ Nũqͥd
paulus ꝓ uobis crucifixus est: aut in
nomine pauli baptirati estis: Isti ergo
si in hac obstinatione & ꝑuersitate re¬
manerent: certe quidem natierant.
nec tamen ad ipsam ȩccłiam de qua
nati erant ꝑ pacis atq unitatis iuncu¬
lum ꝑtinerent. Ergo ipsa generat &¬
ꝑ uterum suum & ꝑ uteros ancilla¬
rum: ex eisdem sacramentis. tanqũã
ex uiri sui semine Non enim frust᷑
dicit apłs. om̃ia illa in figura esse
gesta:. Sed qui suꝑbiunt ꝙͣ legitimȩ
matri non adunguntur: similes
sunt ismaheli de quo dictum ẽ. eice
ancillam &̃ filium eius. non enim
heres erit filius. ancillȩ cum filio meo

Expanded text:
ipsum dicatis omnes et non sint in uobis schismata, sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem sententia. nuntiatum est enim mihi de uobis, fratres mei ab his qui sunt Cloes, quia contentiones sunt in uobis. hoc autem dico, quia unusquisque uestrum dicit: ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego uero Cephego autem Christi. diuisus est Christus? numquid Paulus pro uobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? isti ergo si in hac obstinatione et peruersitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam ecclesiam de qua nati erant per pacis adque unitatis uinculum pertinerent. ergo ipsa generat per uterum suum et per uteros ancillarum ex eisdem sacramentis tamquam ex uiri sui semine. non enim frustra dicit apostolus omnia illa in figura esse gesta. sed qui superbiunt et legitimae matri non adiunguntur, similes sunt Ismaheli de quo dictum est: eice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo
Abbreviated transcription (Latin):
nerat non illȩ. Neq enim separatha
rum generat: sed quod secum de ista
tenuerunt. Quod si ꝙ hoc dimittans
om̃ino non generant. Hȩc itaq in
om̃ibus generat cuius sacramenta res¬
nentur: unde possit tale aliquid ubi¬
cumq generari: quamius non omns
quos generat ad eius ꝑtineant untsa¬
tem. quȩ usq in finẽ ꝑseuerantes sal¬
uabit N eq enim hi solum ad eam
non ꝑtinent qui separationis aꝑto
sacrilegio manifesti sunt: sed etiam
illi qui in eius unitate corporaliter
mixti ꝑ uitam pessimam separant᷑.
Et enun symonem magum ꝑ baptis¬
ma ipsa pepererat: cui tamen dictũ
ẽ quod non haberet partem in here¬
ditate xp̃i. Num quid ei baptismus.
nũquid ȩuangłm numquid sacra¬
menta defuerunt: Sed quia ei caritas
defuit. frustra natus est. & ei expedie
bat fortasse non nasci. Nũquid non
erant nati quibus apłs dicit: tanquam
paruulis in xp̃o lac uobis potum de¬

Expanded text:
generat, non illae. neque enim separatio generat, non illae. neque enim separatio earum generat sed quod secum de ista tenuerunt; quodsi et hoc dimittant, omnino non generant. haec itaque in omnibus generat cuius sacramenta retinentur, unde possit tale aliquid ubicumque generari, quamuis non omnes quos generat ad eius pertineant unsque in finem perseuerantes saluabit. neque enim hi solum ad eam non pertinent qui separationis aperto sacrilegio manifesti sunt, sed etiam illi qui in eius unitate corporaliter mixti per uitam pessimam separantur. etenim Simonem magum per baptisma ipsa pepererat, cui tamen dictum est quod non haberet partem in hereditate Christi. numquid ei baptismus, numquid euangelium, numquid sacramenta defuerunt? sed quia ei caritas defuit, frustra natus esbat fortasse non nasci. Numquid non erant nati quibus Apostolus dicit, Tanquam parvulis in Christo lac vobis potum de
Abbreviated transcription (Latin):
tatem sp̃s in uinculo pacis: caritatamn
utiq non habendo. etiam cum illis
om̃ibus quȩ nichil eis ꝓsunt. ad eter¬
nam salutem ꝑuenire non possunt.
Sed uidentur sibi argutissime qui¬
rere utrum generet filios baptissnus
xp̃i in parte donati. an non genent
ut si concesserimus quod generet sut
esse asseuerent ȩccłiam matr̃e. quȩ fiu¬
os potuit de xp̃i baptismate genetut
nentur. Si autem dixerimus non gor¬
rat: cur ergo inquiunt apud uos non
renascuntur ꝑ baptismum qui tran¬
seunt a nobis ad uos. cum apud nos fu¬
rint baptizati: si nondum nati sunt
Quasi uero ex hoc generet. unde se¬
parata est. & non ex hoc. unde con¬
iuncta est. Separata est enim a uncu¬
lo caritatis & pacis: sed iuncta est in
uno baptismate. Itaq una ẽ ȩccł̃ia qui
sola catholica nominatur: ꝙ quicqͥd
suum habet in cõmĩnionibus diuer¬
sorum a sua unitate separatis. ꝑ hoc
quod suum in eis habet. ipsa utiqs

Expanded text:
itatem spiritus in uinculo pacis, caritatem itatem spiritus in uinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem peruenire non possunt. Sed uidentur sibi argutissime quaerere, utrum generet filios baptismus Christi in parte Donati an non generet, ut si concesserimus quod generet suam esse adseuerent ecclesiam matrem quae filios potuit de Christi baptismate generarelesiam criminentur. si autem dixerimus \'non generat\', cur ergo\', inquiunt, Caput uos non renascuntur per baptismum qui transeunt a nobis ad uos, cum aput nos fuerint baptizati, si nondum nati sunt?\' Quasi uero ex hoc generat unde separata est et non ex hoc unde coniuncta est. separata est enim a uinculo caritatis et pacis, sed iuncta est in uno baptismate. itaque una est ecclesia quae sola catholica nominatur, et quidquid suum habet in communionibus diuersorum a sua unitate separatis, per hoc quod suum in eis habet ipsa utique
Abbreviated transcription (Latin):
lum tinniens. Et si habuero ꝓphetiam.
& sciero om̃ia sacramenta & omnem
scientiam. ꝙ̃ si habuero omnẽ fidem ut
montes tranfferam. caritatẽ autem ñ
habeam: nichil sum. Quid eis ergo ꝓdest.
si &̃ linguam in sacris mysteruis habe¬
ant angłicam. &  prophetiam
qũeadmodum cay phas & saul
ut aliquando ꝓpħent. quos fuisse dã¬
nabiles scã seriptura testatur:. si sacram̃¬
ta non tantũ sciant. sed & habeant si¬
cut habuit symori magus: si fidem.
sicut dȩmonia confessa sunt xp̃m. neq
enim non credebant cum dicerent.
quid nobis & tibi est fili cd̃i. scimus¬
quis sis: si disptiant etiam ipsi sub¬
stantiam suam pauꝑibus sicut multi
non solum in catholica sed in diuo¬
sis heresibus faciunt: si aliqua ingri¬
ente ꝑsecutione tradant ad flammas
nobiscum corpus suum. ꝓ fide qu̾a
pariter confitentur: Tamen quia sepa¬
rati hȩc agunt. non sufferentes in uiãt
in dilectione. neq studentes seruare un¬

Expanded text:
lum tinniens. Etlum tinniens. Etet sciero omnia sacramenta et omnem scientiam, et si habuero omnem fidem, ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. quid ergo eis prodest, si linguam in sacris mysteriis habeant angelorum et propheticam quemadmodum Caiphas et Saul, ut aliquando prophetent, quos fuisse damnabiles sancta scriptura testatur? si sacramenta non tantum sciant sed et habeant, sicut habuit Simon Magus ? si fidem, sicut daemonia confessa sunt Christum? neque enim non credebant, cum dicequid nobis et tibi est, fili dei? scimusquisis —, si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica sed in diuersis haeresibus faciunt, si aliqua ingruente persecutione tradant ad flammas nobiscum corpus suum pro fide quam pariter confitentur? tamen quia separati haec agunt non sufferentes inuicem in dilectione neque studentes seruare un
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑempta est sanitas caritatis. ꝑ cuius
solius ꝑemptionem etiam illa integra
trahuntur ad mortẽ: Quod ne fiat: ñ
ut ueniant q̃ curentur ꝑ medicam̃tum
reconciliationis. ꝑ uinculum pacis. Nec
se putent ideo sanos esse quia dicimꝰ
eos habere aliquid sanum: nec rursus
ideo putent curandum esse quod sa¬
num est. quia ostendimus aliquid
uulneratum. Itaq in sacramenti sani¬
tate quia contra nos non sunt ꝓ nob̃
sunt: in scismatis autẽ uulnere quic-¬
quid cum xp̃o non colligunt spargt̃.
Non extollantur ex his quȩ habent.
Quid tantum ꝑ ea que sana sunt su-¬
ꝑbos oculos ducunt: Et uulnus suũ
dignentur humiliter intueri: nec solũ
quid adsit. sed etiam quid desit atcen
magna nichil prosint. si unum quiddã
defuerit: & uideant quid sit ipsum unũ.
nec me in hoc audiant. sed apłm. Si lin¬
gius inquit hominum loquar &
angłorum. caritatem autẽ non habeã:
factus sum ȩramentum sonans & cymba¬

Expanded text:
tis peremta est sanitas caritatis, per cuius tis peremta est sanitas caritatis, per cuius solius peremtionem etiam illa integra trahuntur ad mortem? quod ne fiat, non ut ueniant et curentur per medicamentum reconciliationis, per uinculum pacis. nec ideo se putent sanos esse, quia dicimus eos habere aliquid sanum, nec rursus ideo putent curandum esse quod sanum est, quia ostendimus aliquid uulneratum. itaque in sacramenti sanitate quia contra nos non sunt, pro nobis sunt; in schismatis autem uulnere quidquid cum Christo non colligunt, spargunt. non extollantur ex his quae habent. quid tantum per ea quae sana sunt superbos oculos ducunt? et uulnus suum dignentur humilitquid adsit, sed etiam quid desit attendmagna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et videant quid sit ipsum unum. Nec me in hoc audiant, sed Apostolum: Si linguis, inquit, hominum loquar et Angelorum, charitatem autem non habeam, factus sum aeramentum sonans, aut cymba
Abbreviated transcription (Latin):
dius interemit. scismaticos autẽ terrȩ
hiatus absorbuit. Et apłs. Si habeam
inquit omnem fidem ita ut montes
transferam. caritatẽ autẽ non habeam.
nichil sum. Siquis adducatur ad me-¬
dicum in aliqua necessaria parte cor¬
poris graui uulnere sauciatus. si dixe¬
rit medicus moritur inde nisi curet᷑.
non opinor illi qui eum adduxerunt
ita desipiunt. ut consideratis atq nu-¬
meratis cȩteris membris eius sanis.
respondeant medico & dicant. Ergo¬
ne ista sana tot membra non ualent
ad eius uitam. & unum illud uul-¬
neratum ualet ad mortem:¬
Non utiq hoc dicunt: sed curandũ
offerunt. Nec ideo tamen quia cu-¬
randum offerunt medicum rogant.
ut etiam illa quȩ sana sunt curet.
sed illi uno loco medicinã instanter
adhibeat. unde mors etiam saluis
cȩteris imminet. ꝙ nisi sanetur adueni¬
et. Quid ergo ꝓdest homini uel sana
fides. uel sanum fortasse solum fidei
sacramentum: ubi lȩtali uulnere scisma¬

Expanded text:
dius interemit, schismaticos autem terrae dius interemit, schismaticos autem terrae hiatus absorbuit; et apostolus: si habeam, inquit, omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. Si quis adducatur ad medicum in aliqua necessaria parte corporis graui uulnere sauciatus, si dixerit medicus: "moritur inde, nisi curetur", non opinor, ut illi qui eum adduxerunt ita desipiant, ut consideratis atque numeratis ceteris membris eius sanis respondeant medico et dicant: "ergone ista sana tot membra non ualent ad eius uitam, et unum illud uulneratum ualet ad mortemnon utique hoc dicunt, sed curandum offerunt. nec ideo tamen, quia curandum offerunt, medicum rogant, ut etiam illa quae sana sunt curet, sed illi uni loco medicinam instanter adhibeat, unde mors etiam saluis ceteris imminet et, nisi sanetur, adueniet. quid ergo prodest homini uel sana fides uel sanum fortasse solum fidei sacramentum, ubi letali uulnere schisma
Abbreviated transcription (Latin):
bat. suꝑbiens ex illo quod habebat.
Sic etiam qui seipsos a societate cȩte¬
rorum separantes. caritate uiolata
unitatis uinculum rumpunt. si ni¬
chil faciunt eorum quȩ in illa societa¬
te acceperunt: in om̃ibus separati st̃.
Et ideo quem sibi sociauerint. si ueni¬
re ad ȩccłam uoluerit: debet om̃ia
quȩ non accepit accipere. Si uero non¬
nulla eadem faciunt. non se in eis se¬
parauerunt: & ex ea parte in texturȩ
compage detinentur. in cȩtera scissi ft̃.
Proinde siquem sibi sociauerint. ex ea
parte nectitur ȩccl̃iȩ. in qua nec illi se¬
parati sunt. Et ideo si uenire ad ȩccłiã
uoluerit. in eo sanatur. ubi laniatus
errabat: ubi uero sanus conectebatur.
non curatur sed agnoscitur: ne cum
sana curare uolumus. potius uulne¬
remus. Itaq illi. quos baptizant a
uulnere idolatriȩ uel infidelitatis non¬
curant: sed grauius feruint uulnere
scismatis. Idolatras enim in pło d̃i gla¬

Expanded text:
bat, superbiens ex illo quod habebat. bat, superbiens ex illo quod habebat. sic etiam qui se ipsos a societate ceterorum separantes caritate uiolata unitatis uinculum rumpunt, si nihil faciunt eorum quae in illa societate acceperunt, in omnibus separati sunt; et ideo quem sibi sociauerint, si uenire ad ecclesiam uoluerit, debet omnia, quae non accepit, accipere. si uero nonnulla eadem faciunt, non se in eis separauerunt et ex ea parte in texturae compage detinentur, in cetera scissi sunt. proinde si quem sibi sociauerint, ex ea parte nectetur ecclesiae, in qua nec illi separati sunt; et ideo, si uenire ad ecclesiam uoluerit, in eo sanatur ubi laniatus errabat, ubi uero sanus conectebatur, non curatur, sed agnoscitur, ne, cum sana curare uolumus, potius uulneremus. itaque illos quos baptizant sanant a uulnere idolatriae uel infidelitatis, sed grauius feriunt uulnere schismatis. idolatras enim in populo dei gla
Abbreviated transcription (Latin):
quia ille intanti nominis ueneratio¬
ne confirmandus fuit. ubi non erat
contra eccł̃iam sed pro ęccłia: & illa ta-¬
men separatione culpandus. ubi si col¬
ligeret spargeret. & si forte ueniret ad
ȩccł̃iam. non illud quod habebat ibi
acciperet. sed in quo aberrauerat emen
hominis orationes non sunt exauditȩ.
aut elemosinȩ non sunt acceptȩ: immo
ꝙ angłm ad se mitti. & missum meru¬
it intueri: ꝑ quem posset utiq sine ho-¬
minis alicuius accessu cuncta necessa-¬
ria discere Sed qm̃ boni quicquid in
orationibus & elemosinis habebat. ꝓ¬
desse illi non poterat. nisi ꝑ uinculum
xp̃ianȩ societatis & pacis in corporare¬
tur ȩccł̃iȩ iubetur mittere ad petrum.
ꝙ̃ ꝑ illum discit xp̃m: ꝑ illum etiam
baptiratus. xp̃iano popło consortio
quoq communionis adiungitur. cui
sola bonorum operum similitudine
iungebatur. Pernitiosȩ quippe contem¬
neret bonum quod nondum habe-¬

Expanded text:
quia ille in tanti nominis ueneratioquia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus fuit, ubi non erat contra ecclesiam, sed pro ecclesia, et in illa tamen separatione culpandus, ubi, si colligeret, spargeret et, si forte ueniret ad ecclesiam, non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendhominis orationes non sunt exauditae aut elemosynae non sunt acceptae, immo et angelum ad se mitti et missum meruit intueri, per quem posset utique sine hominis alicuius accessu cuncta necessaria discere. sed quoniam quidquid boni in orationibus et elemosynis habebat prodesse illi non poterat, nisi per uinculum christianae societatis et pacis incorporaretur ecclesia, iubetur mittere ad Petrum et per illum discit Christum; per illum etiam baptizatus christiano populo consortio quoque communionis adiungitur, cui sola bonorum operum similitudine iungebatur. perniciose quippe contemneret bonum, quod nondum habe
Abbreviated transcription (Latin):
uobis est. Non potest enim quisqũa
in meo nomine facere aliquid. ꝙ ma¬
le loqui de me.Si nichil in illum cor¬
rigendum erat: securus ergo sit qͥsqͥs
extra communionẽ ȩccłiȩ constitu¬
tus colligit in xp̃i nomine. dissocia¬
tus a societate xp̃iana. Atq ita fal¬
sum erit illud qui non est mecum ad¬
uersus me est. ꝙ qui mecum non col¬
ligit spargit. Si autem quod discipłi
dñi ꝑ ignorantiam facere uoluerunt.
id in eo corrigendum est quod dñs
dixit. nolite prohibere: cur hoc ipse
phiberi prohibuit. Et quomodo erit
uerum quod ibi ait: qui contra uos
non est: ꝓ uobis est: In hoc enim facto
non contra eos sed pro eis erat. ubi per
nomen xp̃i sanitates oꝑabatur. Ut gͦ
utraq sententia uera sit sicuti uera est.
ꝙ illa ubi ait. qui non est mecum ad¬
uersus me est. & qui non colligit me-¬
cum spargit. & illa ubi ait. nolite ꝓhi¬
bere qui enim contra uos non ẽ pro
uobis est: quid restat intelligendum. nͥ

Expanded text:
uobis est. non potest enim quisquam uobis est. non potest enim quisquam in meo nomine facere aliquid et male loqui de me. si nihil in illo corrigendum erat, securus sit ergo quisquis extra communionem ecclesiae constitutus colligit in Christi nomine, dissociatus a societate christiana. atque ita falsum erit illud: qui non est mecum, aduersus me est, et qui mecum non colligit, spargit. si autem, quod discipuli domini per ignorantiam facere uoluerunt, id in eo corrigendum est, quod dominus dixit: nolite prohibere, cur hoc ipse prohiberi prohibuit? et quomodo erit uerum quod ibi ait: qui contra uos non est, pro uobis es t? in hoc enim facto non contra eos, sed pro eis erat, ubi per nomen Christi sanitates operabantur. ut ergo utraque sententia uera sit — sicuti uera est et illa ubi ait: qui non est mecum, aduersum me est, et qui mecum non colligit, spargit, et illa ubi ait: nolite prohibere; qui enim contra uos non est, pro uobis est — quid restat intellegendum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
magnos uiros & magna caritate p̃di¬
tos patres episcopos. ita inter se compi¬
lit salua pace disceptare atq fluctu
ut dui conciliorum in suis quibusq t¬
gionibus diuersa statuta nutauerint.
donec plenario totius orbis concilio qͦd
saluberrime sentiebatur etiam remotis
dubitationibus firmaret᷑. ex euangło ꝓft¬
ro certa docum̃ta. quibus dño adiuuan¬
te demonstro. quam recte placuerit q̃
uere scđm dm̃. ut hoc in quoquam
scismatico uel heretico ȩccłiastica medi¬
cina curaret. in quo uulnere separabat᷑.
illud autẽ quod sanum maneret agni¬
tum potius apꝓbaretur. quam imꝓba¬
tum uulneraretur. Certe dñs in euan¬
głio dicit. Qui non ẽ. mecũ. aduersus
me est: & qui mecum non colligit spis¬
git. Tamen cum ad eum discipłi retuls¬
sent uidisse se quendam in eius nomil
pellentẽ dȩmonia. ꝙ̃ ꝓhibuisse quia cũ
illis eum non sequebat᷑: nolite inquit
ꝓhibere. Qui contra uos non est: pro

Expanded text:
magnos uiros et magna caritate praedimagnos uiros et magna caritate praeditos patres episcopos ita inter se conpulit salua pace disceptare adque fluctuare, ut diu conciliorum in suis quibusque regionibus diuersa statuta nutauerint, donec plenario totius, orbis concilio quod saluberrime sentiebatur etiam remotis dubitationibus firmaretur, ex euangelio profero certa documenta, quibus domino adiuuante demonstro quam recte placuerit et uere secundum deum, ut hoc in quoquam schismatico uel haeretico ecclesiastica medicina curaret in quo uulnere separabatur, illud autem quod sanum maneret agnitum potius adprobaretur quam inprobatum uulneraretur. certe dominus in euangelio dicit: qui non est mecum aduersum me est, et qui mecum non colligit spargit. tamen cum ad eum discipuli rettulissent uidisse se pellentem daemonia et prohibuisse, quia cum illis eum non sequebatur: nolite, inquit, prohibere; qui contra uos non est, pro
Abbreviated transcription (Latin):
lȩ hanc unam multo grandiorem in
qua primianus est. de recepto maximia¬
nistarum baptismo reprehendunt: ꝙ̾
singulȩ conantur asserere. apud se tan¬
tũmodo uerum baptismum remansis¬
se: nec om̃ino esse alibi. neq in toto or¬
be terrarum qua ȩccłia catholica expan¬
ditur. nec in ipsa grandiore parte do¬
nati: nec in cȩteris prȩter se unam exmi¬
nutissimis partibus. Quȩ om̃s particu¬
lȩ si aduertere uoluerint uocẽ ñ homi¬
nis. sed ipsus manifestissimȩ ueritatis.
& animosum sp̃m suȩ ꝑuersitatis edo¬
mares non utiq ad partem donati mi¬
iorem de qua p̃cisa prȩcisȩ sunt. sed ad
ipsam uiriditatem radicis catholicȩ
de ariditate propria reuertentur. Om̃s
quippe isti ubi contra nos non sund pro
nobis sunt. Ubi autem nobiscum non
colligunt. spargunt. Iam enim ne uide¬
ar humanis argumentis agere qm̃ quȩ¬
stionis huius obscuritas. prioribus e¬
clesiȩ temporibus ante scisma donati

Expanded text:
lae hanc unam multo grandiorem in lae hanc unam multo grandiorem in qua Primianus est de recepto Maximianistarum baptismo reprehendunt et singulae conantur adserere aput se tantummodo uerum baptismum remansisse nec omnino esse alibi neque in toto orbe terrarum qua ecclesia catholica expanditur nec in ipsa grandiore parte Donati nec in ceteris praeter se unam ex minutissimis partibus! quae omnes particulae si aduertere uoluerint uocem non hominis, sed ipsius manifestissimae ueritatis, et animosum spiritum suae peruersitatis edomare, non utique ad partem Donati maiorem de qua praecisa praecisae sunt, sed ad ipsam uiriditatem radicis catholicae de ariditate propria reuertentur. omnes quippe isti ubi contra nos non sunt pro nobis sunt, ubi autem nobiscum non colligunt spargunt. Iam enim, ne uidear humanis argumentis id agere, quoniam quaestionis huius obscuritas prioribus ecclesiae temporibus ante schisma Donati
Abbreviated transcription (Latin):
illi ad quos migraturus es dicunt: re-¬
cte uͦ illic accipi illi a qͥb migraturus es
dicunt. Illud itaq quod hi dicunt qͦs
ipse post ponis. contradicentibus illis
quos ipse anteponis: aut falsum ẽ. aut
ut mitius dicatur incertum. Uera ergo
falsis. aut incertis certa prȩpone. Illic
enim quo migraturus es cum alibi acce¬
peris: recte posse accipi quod desideras
non illi tantum ad quos transiturus
es. sed tu ipse qui transiturus es confite¬
ris. Si enim utrum recte illic possit ac¬
cipi dubitares: etiam illic transeundum
es se dubitares. Accipere itaq in parte
donati si incertum est esse peccatum:
quis dubitet certum esse peccatum non
ibi potius accipere ubi certum ẽ quod¬
apud se donatistȩ remansisse conten-¬
dunt: Qui si maximianistȩ soli essent. nec
ipsorum salutem contennere deberemꝰ.
Quanto ergo magis. quia eade pars
donati in multa minutissima frusta
concisa est: Quȩ om̃s minutȩ particu¬

Expanded text:
illi ad quos migraturus es dicunt, reilli ad quos migraturus es dicunt, recte uero illic accipi illi a quibus migraturus es dicunt. illud itaque, quod hi dicunt quos ipse postponis contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut falsum est aut ut mitius dicatur incertum. uera ergo falsis aut incertis certa praepone. illic enim quo migraturus es, cum alibi acceperis, recte posse accipi quod desideras non illi tantum ad quos transiturus es, sed tu ipse qui transiturus es confiteris. si enim utrum recte illic possit accipi dubitares, etiam illuc transeundum . esse dubitares. accipere itaque in parte Donati si incertum est esse peccatum, quis dubitet certum esse peccatum non ibi potius accipere ubi certum est nos Donatistas remansisse contendunt. qui si Maximianistae soli essent, nec ipsorum salutem contemnere deberemus; quanto ergo magis, quia eadem pars Donati in multa minutissima frusta concisa est, quae omnes minutae particu
Abbreviated transcription (Latin):
sinum xp̃i: uel eo ipso die quo accipuñ.
Quod si sceleratũ ẽ: qͥs ẽ. qͥ dicat. ꝑmit¬
tatur michi uno die scelus ad mitere:
Si enim transiturus ẽ ad catholicam:
quęro causam. Quid aliud responsurꝰ
est:nisi quia malum ẽ esse in parte do-¬
nati: ꝙ non esse inunitate catholica. Hoc
igitur malum quot diebus feceris: tot
dierum malum facturus es. Et dici po¬
test maius malum fieri plurium die-¬
rum. minus autem paucorum: nul¬
lum autem malum fieri dici non po¬
test. Quid autẽ opus est. hoc tam exe¬
crabile malum uel uno die uel una
hora committere: Hoc enim qui sibi
concedi uult: potest ab eccłia uel ab
ipso dõ petere. ut sibi uel uno die apo¬
statare concedat. Nam cur unius diei
esse apostata tuneat: & unius diei esse
scismaticus hereticiisue non timeat:
nulla causa est. Illic inquit accipere
malui: ubi baptismum xp̃i ẽẽ. utriq
consentiunt. Sed illic non recte accipi

Expanded text:
smum Christi uel eo ipso die quo accipiunt. smum Christi uel eo ipso die quo accipiunt. quod si sceleratum est, quis est qui dicat: permittatur mihi uno die scelus admittere\'? si enim transiturus est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est, nisi quia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest maius malum fieri plurium dierum, minus autem paucorum, nullum autem malum fieri dici non potest. quid autem opus est hoc tam execrabile malum uel uno die uel una hora committere? hoc enim qui sibi concedi uult potest ab ecclesia uel ab ipso deo petere, ut sibi uel uno die apostatare concedat. nam cur unius diei esse apostata timeat et unius diei esse schismaticus haereticusue non timeat, nulla causa est. \'Illic\', inquit, \'accipere malui ubi baptismum Christi esse utrique consentiunt. sed illic non recte accipi
Abbreviated transcription (Latin):
to pauciores. tanto sinceriores. Afinibꝰ¬
terrȩ ad te clamaui. cum tederet anima
mea in petra exaltasti me. petra autẽ
erat xp̃c. In quo nos iam resuscitatos.
& in cęlo considentes dicit apłs. non¬
dum in re. sed in spe. Ideoq sequitur
psalmus & dicit. Deduxisti me quia fa-¬
ctus es spes mea. turris fortitudinis. a¬
facie inimici. Ex illius quippe ꝓmissio¬
nibus. tanquam telis & iaculis in tur¬
ri munitissima constitutis. non solum
cauetur sed etiam expugnatur inimicꝰ
induens lupos suos pellibus ouium.
ut dicant. ecce hic ẽ xp̃o ecce illic &
ab uniuersitate ciutatis suꝑ montẽ
constitutȩ ad particulas insidiarum
suarum multos separent. ꝙ uigulatos
absumant. E cum hoc nouerint: eligt̃
extra communionem unitatis corporis
xp̃i accipere baptismum xp̃i: ad eandẽ
comiunionẽ cum eo quod alibi accepe-¬
rint postea migraturi. Scientes enim ha¬
bituri sunt aduersus ęccłiam xp̃i bapti¬

Expanded text:
to pauciores tanto sinceriores Donto pauciores tanto sinceriores Donterrae ad te exclamaui, cum taederet anima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Christus, in quo nos iam resuscitatos et in caelo considentes dicit apostolus nondum in re, sed in spe. ideoque sequitur psalmus et dicit: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinisafacieinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ouium, ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere baptismum Christi, ad eandem communionem cum eo quod alibi acceperint postea migraturi. scientes enim habituri sunt aduersus ecclesiam Christi bapti
Abbreviated transcription (Latin):
communionem catholicam. quẽ dant
illi qui ab eadem cõmunione prȩcisi st̃:
quia eum cum prȩtiderentur. non ami¬
serunt. Et quod ipsi se putant contulis¬
se illis quos felicianus in scismate ba¬
ptirauit. cum eos sibi reconciliaueruis.
idest non ut acciperent quod non ha-¬
bebant. sed ut prodesset eis quod inuti-¬
liter in scismate acceperant & habe
unt ab aliqua heresi uł scismate ubi
baptismum xp̃i acceperunt. id est non
ut baptismi sacramentũ incipiant ha¬
bere quod non habebant. sed ut inci-¬
piat eis ꝓdesse quod habebant. Quapro¬
pter inter nos & ipsos quodammꝰ carna¬
les donatistas. quorum ep̃c apud car-¬
taginem primianus est:iam de hac re
nulla est controuersia. Uoluit enim
ds ꝑ maximianistas eam finiri: ut qͦd
caritate suadente nolebant. exemplo
suo cogente fateantur. Sed adhye in¬
de propterea disputamus: ne illi sibi
uideantur aliquid dicere. qui nec istis
communicant. qui apud se potius quan¬

Expanded text:
communionem catholicam, quem dant communionem catholicam, quem dant illi qui ab eadem communione praecisi sunt, quia eum, cum praeciderentur, non amiserunt. Et quod ipsi se putant contulisse illis quos Felicianus in schismate baptizavit, cum eos sibi reconciliaverunt; id est, non ut acciperent quod non habebant, sed ut prodesset eis quod inutiliter in schismate acceperanunt ab aliqua haeresi uel schismate ubi baptismum Christi acceperunt, id est non ut baptismi sacramentum incipiant habere quod non habebant, sed ut incipiat eis prodesse quod habebant. Quapropter inter nos et ipsos quodammodo cardinales Donatistas. quorum episcopus apud Karthaginem Primianus est, iam de hac re nulla est controuersia. uoluit enim deus per Maximianistas eam finiri, ut quod caritate suadente nolebant exemplo suo cogente fateantur. sed adhuc inde propterea disputamus, ne illi sibi uideantur aliquid dicere qui nec istis communicant, qui aput se potius quan
Abbreviated transcription (Latin):
mitȩ non torquebuntur. sed quia illi
grauius torquebuntur: qũa quam fue¬
rat hoc fortasse occultum aliquando
ꝙ incertum. Unde autẽ sanantur hi
qui aduertunt & corriguntur: inde
grauantur hi qui cum ignorare non
ꝑmittantur. in ꝑniciem suam ꝑtinacit̾
seuiunt. Damnatio quippe maximiani¬
starum. & receptio damnatorum cum
his quos extra eorum communionem
in sacrilegio sicut concilium eoꝵ cla¬
mat in scismate baptizarunt: totã istã
soluit quęstionem: totam contentionẽ
abstulit. Nichil om̃ino inter nos ꝙ
eos donatistas qui primiano cõmuni-¬
cant derelinquit unde dubitetur. non
solum haberi sed etiam dari posse ba¬
ptismum xp̃i. ab eis qui ab ȩccłia sepa-¬
rantur. Sicut enim ipsi eos quos felici-¬
amus in scismate baptizauit uerum ba-¬
ptismum accepisse fateri coguntur. qͥa
eos secum nunc habent in ipso bapti¬
sino quem in scismate ꝑceperunt. sic nos
dicimus baptismum xp̃i esse etiam extͣ

Expanded text:
mitae non torquebuntur, sed quia illi mitae non torquebuntur, sed quia illi grauius torquebuntur. Quamquam fuerat hoc fortasse occultum aliquando et incertum. unde autem sanantur hi qui aduertunt et corriggravantur hi qui cum jam ignorare non permittantur, in perniciem suam pertinaciter saeviunt. Damnatio quippe Maximianistarum, et receptio damnatorum, cum his quos extra eorum communionem in sacrilegio, sicut concilium eorum clamat, in schismate baptizarunt, totam istam solvit quaestionem, totam contentionem abstulit. Nihil omnino inter nos et eos Donatistas qui Primiano communicant dereliquit, unde dubitetur, non solum haberi, sed etiam dari posse Baptismum Christi ab eis qui ab Ecclesia separantur. Sicut enim ipsi eos quos Felicianus in schismate baptizavit, verum Baptismum accepisse fateri coguntur, quia eos secum nunc habent in ipso Baptismo quem in schismate perceperunt: sic nos dicimus Baptismum Christi esse etiam extra
Abbreviated transcription (Latin):
nos soli dicimus. p̃ponit eis quȩ illi soli
dicunt. Esse autẽ in catholica baptismũ
nos dicimus: illi non dicunt. Recte ac¬
cipi in catholica baptismum nos dici¬
mus: illi non dicunt. Non recꝰte accipi
in parte donati baptismum nos dicimꝰ.
illi non dicunt. Sicut ergo id potius er¬
didit quod nos soli dicimus esse crede¬
dum: ita potius hoc faciat. quod nol
soli dicimus esse faciendum. Quod au¬
tẽ utriq dicimus ẽẽ credendum: hoc
si ita putat Robustius credat. quam id
quod a solis dicitur nobis. Robustius
enum crediturus est. esse baptismũ xp̃i
Illi uero qui ꝑ ignorantiam ibi bapti¬
rantur. arbitrantes ipsam esse ȩccl̃iam
xp̃i:. in istorum quidem comparatio¬
nem minus peccant. sacrilegio tam̃
scismatis uulnerantur: non ideo non
grauiter quod alii grauius. Cum
enim dictum est quibusdam. tolerabi¬
lius erit sodomis in die uidicii quam
uobis: non ideo dictum ẽ quia sodo¬

Expanded text:
nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli nos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. esse autem in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; recte accipi in catholica baptismum nos dicimus, illi non dicunt; non recte accipi in parte Donati baptismum nos dicimus, illi non dicunt. sicut ergo id potius credit quod nos soli dicimus esse credendum, ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. quod autem utrique dicimus esse credendum, hoc, si ita putat, robustius credat quam id quod a solis dicitur nobis. robustius enim crediturus est esse baptismum Christi illi uero qui per ignorantiam ibi baptizantur, arbitrantes ipsam esse ecclesiam Christi, in istorum quidem conparatione minus peccant, sacrilegio tamen schismatis uulnerantur non ideo non grauiter, quod alii grauius. cum enim dictum est quibusdam: tolerabilius erit Sodomisin die iudicii quam uobis, non ideo dictum est quia Sodo
Abbreviated transcription (Latin):
donatistas baptismum. non autẽ illic
recte accipi. Horum duorum illi unum
magnopere affirmant. id est esse ibi bapti¬
sinum: non autẽ illic recte accipi n olt̃
fateri. Harum quatuor sententiarum.
tres nr̃ȩ tantum sunt: unam uero utriq
dicimus. Nam esse in catholica bapti¬
sinum. & recte illic accipi. & apud do¬
natistas non recte accipi. nos tantum
dicimus: esse uero baptismũ & apud
donatistas. & illi asserunt. & nos conce¬
dimus. Quisquis ergo uult baptizari.
ꝙ certus est iam nr̃am sibi ęccłiam ad
xp̃ianam salutem esse diligendam. &
in ea sola ꝓdesse baptismum xp̃i. etiamsi
alibi acceptum fuerit. sed ideo in parti
donati uult baptizari. quia esse ibi bu¬
ptismum non illi soli neq nos soli sed
utriq dicimus: attendat alia tria. Si
enim nos eligit sequi in his quȩ illi non
dicunt. ea uero quȩ utriq dicimus p̃¬
ponit his quȩ nos soli dicimus : satisẽ
nobis. quod ea quȩ illi non dicunt &¬

Expanded text:
Donatistas baptismum, non autem illic Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic recte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae tantum sunt, unam uero utrique dicimus. nam esse in catholica baptismum et recte illic accipi et aput Donatistas non recte accipi nos tantum dicimus, esse uero baptismum et aput Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ecclesiam ad christianam salutem esse deligendam et in ea sola prodesse baptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunt et
Abbreviated transcription (Latin):
dicit in psalmis. Afinibus terrȩ ad te
clamaui. dum tederet anima mea in
cit: sed etiam securissime uerissimeq lau-¬
damus. quia pręsentem dm̃ credidit
cordi suo. ubi unitatẽ seruabat. ꝙ sine
sancti baptismi sacramento quod ubi¬
cumq inuenit. non hominum sed dĩ
esse cognouit. noluit ex hac uita emigra¬
re. Siquis autẽ cum possit in ipsa catho¬
lica accipere. ꝑ aliquam mentis ꝑuersi-¬
tatẽ elegit in scismate baptizari. etiã si
postea uenire ad catholicam cogitat.
quia certus est ibi ꝓdesse sacramentum.
quod alibi accipi quidem potest. ꝓ desse
autẽ non potest: proculdubio ꝑuersꝰ
& iniquus est. & tanto ꝑnitiosius. qͣn¬
do scientius. Ita enim non dubitat re-¬
cꝰte illic accipi: sicut non dubitat illic
pdesse etiam quod alibi acceperit. Duo
sunt enim quȩ dicimus. & esse in catho¬
lica baptismum. & illic tantum recte
accipi: utrumq horum donatistȩ ne¬
gant. Item alia duo dicimus: esse apud

Expanded text:
dicit in psalmis: a finibus terrae ad te dicit in psalmis: a finibus terrae ad te exclamaui, cum taederet anima mea: in cit, sed etiam securissime uerissimeque laudamus, quia praesentem deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizari, etiamsi postea uenire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio peruersus et iniquus est et tanto perniciosius quanto scientius. ita enim non dubitat recte illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput
Abbreviated transcription (Latin):
certus est recte fieri. quia & cum alibi
facere cogitabat. huc transeundum esse
decreuerat. Iam uero siquis non intelli¬
git quomodo fieri possit. ut quod ibi
esse confitemur. non ibi recte dari dica¬
mus: illud attendat quia nec recte ibi
esse dicimus. quod & illi dicunt in his
qui ab eoꝵ communione discedunt.
Intuentur etiam similitudinem notȩ
militaris. quia extra militiam a deser-¬
toribus & haberi & accipi potest: sed
tamen extra militiam nec habenda nec
accipienda est. & reducto uel ꝑducto ad
militiam nec mutanda nec iteranda ẽ.
Uerũtamen alia causa ẽ eorum qui in
istos hereticos imprudenter incurriini.
ipsam esse xp̃i ȩccłiam existimantes :
alia eorum qui nouerunt non ẽẽ ca¬
tholicam eccłiam nisi eam quȩ sicut ꝓ-¬
missa est toto terrarum orbe diffundit᷑
&̃ extenditur usq ad fines terrȩ: quȩ
crescens inter zizania & in tedio scan¬
dalorum. requiem futuram desiderans.

Expanded text:
certus est recte fieri, quia et cum alibi certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi esse confitemur non ibi recte dari dicamus, illuc adtendat, quia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. intueantur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus et haberi et accipi potest, sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est et reducto uel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. uerumtamen alia causa est eorum qui in istos haereticos inprudenter incurrunt ipsam esse Christi ecclesiam existimantes, alia eorum qui nouerunt non esse catholicam ecclesiam nisi eam quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditur et extenditur usque ad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans