comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq mundissima. qͣm mentes inqͥnatȩ ñ inqͥnant: s ipsa inquinatas ema-¬
culat. Quiꝰ participatione formant᷑ informia: suscitant᷑ mortua: sanaut᷑
qͣm nullꝰ amittit nͥ ꝓpria uoluntate deceptꝰ. Nemo eã sibi conferre
potest. cũ possit auferre: altĩ aut̃ nec conferre p̾ualet. nec auferre.
Itaq cũ tał ac tanta uirtꝰ cuilib int̾ uoluptates suas ad huc marcenti
refulserit. atq ei ad se concupiscendũ desidiũ salubre cõmouerit: ꝓtiniꝰ
ĩ animo eiꝰ duar̃ delectationũ contͣriaꝵ rixa cõsurgit: ⁊ m̃tẽ uoluntas
ad u̾sũ se ancipiti delectatione diuisa. ĩdiu̾sa conduc̃ acreduc̾: mͦ rep̃¬
lmñdendo ꝙ elegerat. mͦ ꝙ repͣ hñderat elign̾do : atq ita ĩ alt̾utrũ latus
se cogitationũ uarietate u̾santẽ. ipsa ueluit uirtutis ac uitii tepida me.¬
rat çerta definitione confirmat. qñdiu mͦ nõ uult ꝙ uolebat. mͦ uelle

Expanded text:
atque mundissima, quam mentes inquinatae non inquinant, sed ipsa inquinatas emaculat, cujus participatione formantur informia, suscitantur mortua, sanantur quam nullus amittit, nisi propria voluntate deceptus. Nemo eam sibi conferre potest, cum possit auferre; alteri autem nec conferre praevalet, nec auferre. 2. Itaque cum talis ac tanta virtus cuilibet inter voluptates suas adhuc marcescenti refulserit, atque ei ad se concupiscendam desiderium salubre commoverit: protinus in animo ejus duarum delectationum contrariarum rixa consurgit; et mentem voluntas adversum se ancipiti delectatione divisam in diversa ducit ac reducit; modo reprehendendo quod elegerat, modo quod reprehenderat eligendo; atque ita in alterutrum latus se cogitationum varietate versantem, ipsa velut virtutis ac vitii tepida me quod elegerit certa definitione confirmet; quandiu modo non vult quod volebat, modo velle
Abbreviated transcription (Latin):
istũ aerẽ comotũ & agitatũ: uentũ eẽ sentimꝰ. E inloco tñqlissino ÷ aboib
uentis quietissimo. uł breii flabello aypbari potest: qͥ etiã muscas abigen¬
tes aerẽ cõmouemꝰ. slatũ q sentimꝰ. Quod cũe uenerit oceultiore quo dã mo¬
tu celestiũ. uł trenoꝵ corpor.ꝑ magnũ spatiũ mundi. uent᷑ uocat᷑ : exdiũ¬
mꝰ etiã quanta sit inuestigare possimꝰ.d. Niuid hoc aere longiꝰ. lats: altĩi¬

Expanded text:
tum ac agitatum ventum esse sentimus; quod in loco tranquillissimo, et ab omnibus ventis quietissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex divemodo etiam quanta sit, investigare possimus. E. Quid hoc aere longius, et lati
Abbreviated transcription (Latin):
tare ridiculũ ẽ. Cuod enĩ ex anime corpꝰ meminisse aliqͥd credi aut incelligi
potest. M. eeministine tandẽ urb mediolanensis: : D. Salde memini.
M Dc sͦ quia ei factam̃tio ẽ. recorcdaris quanta ⁊ qͣlis . d. Recordor sane. aeni¬
chil recentiꝰ. atq incegri. R. Nc̃ gͥ cũ ocłis eã ñuideas. animo uides: d dca
e os̃. Meminiꝰ eredo etiã: quanto spatio t̾rarũ hic̃ a nob̾ longe absit.: .

Expanded text:
tare ridiculum est. Quid enim? exanime corpus meminisse aliquid credi, aut intelligi potest? A. Meministine tandem urbis Mediolanensis? E. Valde memini. A. Nunc ergo quia ejus facta mentio est, recordaris quanta et qualis sit? E. Recordor sane, ac nihil recentius atque integrius? A. Nunc ergo cum oculis eam non videas, animo vides. E. Ita est. A. Meministi, credo etiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
mnui dr̃ ꝑtinere: ñ eẽ hoc loco p̃tẽundũ existimo. M. Nõ in congrue existi¬
mas Sec pꝰ despatio eiꝰ ꝙme ahiic multũ mouet explicemꝰ si placet ut etia
ego aliquia discã. sit iãsatis factũe .d. Quere utuis. Mãtua ista simulata
dubitatio. cubitate ine uerissime fac̾: dehoc ipso ꝙiam ꝑactũeẽ p̃sũpse

Expanded text:
mihi videtur pertinere, non esse hoc loco praetereundum existimo. A. Non incongrue existimihi videtur pertinere, non esse hoc loco praetereundum existimo. A. Non incongrue existimas, sed prius de spatio ejus quod me adhuc movet, explicemus, si placet, ut etiam ego aliquid discam, si tibi jam satisfactum est. E. Quaere ut vis; nam tua ista simulata dubitatio, dubitare me verissime facit de hoc ipso quod jam pe
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. Si nũquid nã animã cuĩ putase̾e̾ nͥ in corporetuo. Ss. Ita puto. s.
Incrinsecꝰ tantũ ut canqͣm utrẽ inpleat. a ntantũ forinsecuelut cectorũ.
an et intrinsecꝰ. et ex crinsecꝰ eq̃ ẽ arbitraris .o. hoc sentioꝙ uittimũreqͥ¬
sisti. Dã n ẽet intrinsecꝰ: nicħil inuiscerib nr̃is uitale habet᷑. Miss eẽt ex¬
trmseꝰ . ñ etiã ieute acleuit᷑ posset sentire pungentẽ. M. Quid gͦ ãpliꝰ
queris qͣnta sit anima. cñ uideas cantã eẽ. qͣntã ipsa spatia corporis pa¬
dunt᷑.  d . Di ħ rõdocet: incħ ampliꝰ requiro . &. Recte facis: nichq̃re¬
r ampliꝰ ꝙͣ docet rõ. ded ħro uidec̃ne tͥfirmissima: d. Quando aliã nõ
inienio: uidet̃ enĩ. Suo loco querã ꝙ me multũ moriet. utrũ hec figu¬
ra cadẽ maneat cũ corpore excesserit. Nã hoc ãiltimũ int̾ discutienda
mne posuisse memini Ded qm̃ denumero animarũ querere. ad quantitatẽ

Expanded text:
idnam animam tuam putas esse nisi in corpore tuo? E. Ita puto. A. Intrinsecus tantum, ut tanquam utrem impleat; an tantum forinsecus, velut tectorium; an et intrinsecus et extrinsecus eam esse arbitraris? E. Hoc sentio quod ultimum requisisti. Nam nisi esset intrinsecus, nihil in visceribus nostris vitale haberetur; nisi esset extrinsecus, non etiam in cute leviter possit sentire pungentem. A. Quid ergo amplius quaeris quanta sit anima, cum videas esse tantam quantam ipsa spatia corporis patiuntur? E. Si hoc ratio docet, nihil amplius requiro. A. Recte facis nihnon invenio, videtur. Suo enim loco quaeram, quod me multum movet, utrum haec figura eadem maneat cum corpore excesserit: nam hoc inter discutienda ultimum me posuisse memini. Sed quoniam de numero animarum quaerere, ad quantitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tudo sit: as. age iam ñ in uidr̃ exeo nicħ eẽ anima quodnec longa. nec
test ut multa sint magni estimanda q̃ istis carent: s ñ continuo ex hoege¬
nere aĩam ẽẽ eredendũ puto. &. Scio istuc nob̾ enodandũ restare: & hoc
me de n ceps ex plicaturũ prmiserã. Uerũ qr res subtilissimaẽ. et longe
alios m̃tis oclos querit. quã humana cosuetudo ĩcocidiane uite actib habe
solitae:: ad moneo ce ut ꝑeaqͥ ce ducendũ exis timo. libens pgas. nec hro¬

Expanded text:
tudo sit? E. Age; jam non mihi videtur ex eo nihil esse anima, quod nec longa, nec test, ut multa sint magni aestimanda, quae istis careant; sed non continuo ex hoc genere animam esse credendum puto. 6. A. Scio istud nobis enodandum restare, et hoc me deinceps explicaturum promiseram: verum quia res subtilissima est, et longe alios mentis oculos quaerit, quam humana consuetudo in quotidianae vitae actibus habere solita est; admoneo te, ut pe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã longitudinẽ. Slatitudinẽ. ⁊ altitudine: as Niã dicar a latuar¬
ne n intelligo &. Illã dieo qͣ efficit᷑ ut intiora corporisco gitent auta
neq sentir posst̃. neq omĩno corpora ẽc recte eristimari. Hic in uolo apias
quid cusentas ad Prsus ñ dubito corpora ora his carere ñ poleap. Quid
iluid potes cogitare ista cria ñ eẽ. nͥ incorporib: d. Duiteligs q̃m ee aliia
possint .m. Eigo animã ñ putas ẽẽ aliud ꝗͣ corpꝰ: d. Si etiã uentũ corpͥẽe

Expanded text:
dinem, et altitudinem? E. Quam dicas altitudinem, non intelligo. A. Illam dico qua efficitur ut interiora corporis cogitentur, auest, neque sentiri possunt, neque omnino corpora esse recte existimari. Hinc mihi volo aperias quid tu sentias. E. Prorsus non dubito corpora omnia his carere non posse. A. Quid illud? potes cogitare ista tria non esse nisi in corporibus? E. Non intelligo quomodo alibi esse possint. A. Ergo animam non putas esse aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tudine corporũ sc antiã querimꝰ Id̾oq bñ p̃cipit᷑. etã inmistiis. ut
omĩa corporea conteminat : uniũ soq huic mundo renimtiet qui ut
ctori suo. Quã obrẽ: quanta sit anima scdm̃ in qͥsitionẽ hac̃ : tio:
responãe ñ possũ.s possũ affirmare neq illã longãeẽ. nec latã. nec robustã:

Expanded text:
tudine corporum sic animam quaerimus. Ideoque bene praecipitur etiam in mysteriis, ut tudine corporum sic animam quaerimus. Ideoque bene praecipitur etiam in mysteriis, ut omnia corporea contemnat, universoque huic mundo renuntiet, qui, ut ctori suo. Quamobrem quanta sit anima secundum inquisitionem hanc tibi respondere non possum; sed possum affirmar
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ corporis: qͦd ꝑfectũ morcale ẽ: ad. Quom̾ gͦ sũ simił
do. cũ in mortalia nulla possĩ facere ut ille: &. Quom nec imago
corporis tur porest hoc ualere. qͦd tuũ corpꝰ ual&: sic anima ñ muran¬
ad. Et hec intĩm satisẽ. Dic nunc qͣnta sit anima. A. Quomꝰ qris qñta sit
Non.it incelligo utr ũ etꝰ qͣs̃ spaciũ latitudinis. ł longitudinis. ł roboris ł hor
simul om̃iũ requiras: an quantũ ualeat nosse uelis. Solemus eñ q̃iere quantꝰ
fuerit hercules. id: in qͦt pedes statura eiꝰ porrecta fuerit: ⁊ itẽ qntꝰ iur fuerit
id: quaute potentiȩ atq iurtutis. Ad. Utrumq de aĩa scue cupio. A. Atqͥ
illud supiꝰ dici ñ pot: nec õĩno intelligi deaĩã. Non ⁊i ullomꝰ aut lata aut¬
quasi ualida suspicanda ẽ. aiã. O orporea ista st̃ ut mͥuuidr. &. deconsue¬

Expanded text:
similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet; sic anima non miran. Et hoc interim satis est: dic nunc quanta sit anima. A. Quomodo quaeris quanta sit? Non enim intelligo utrum ejus quasi spatium latitudinis vel longitudinis, vel roboris, vel horum simul omnium requiras; an quantum valeat nosse velis. Solemus enim quaerere quantus fuerit Hercules, id est, in quot pedes statura ejus porrecta fuerit. Et item quantus vir fuerit, id est, quantae potentiae atque virtutis. E. Utrumque de anima scire cupio. A. Atqui illud superius dici non potest, nec omnino intelligi de anima. Non enim ullo quasi valida suspicanda est anima corporea. » Ista sunt, ut mihi videtur, et de consue
Abbreviated transcription (Latin):
sententia. qͣ dicimꝰ ⁊ ado animã factã: S ꝓpriã quandã hab̾e uaturã. M ac̃
eiꝰ eiĩ ꝓpriã quandã naturã & suã d̃ ipse fecit: ut ignis. ut aquȩ. ut
ma ni fallo: requiris bumana ad. Io ipsũ enĩ ẽ quod ate explicari uellẽ.¬
quẽ ad inodũ sit anima dõ simił. cũ dm̃ anullo factũ ẽẽ credamꝰ ani
mã ab ipso do factã supͣdixeris.&. Quid tu difficile putas do fuisse.
ut aliquid sibi simile. faceret. cũ hoc intanta uarietate imaginũ.
etiã nob̵ uideas. ẽẽ concessũ : ad. Sed nos uidem̃ morcale̾a facore:
uelles talia fieri ab hominib qualia ds̃ fac̃ : ad. Nõ equidẽ hoc dixeriꝰ
Sed quemadmodũ ipse in mor tał in mortale quiddã fecit. adsimi¬
litudinẽ suã: sic et nos: in mortales adõ facti. adsimilitudinẽ nrãn
qͦd facimꝰ. in mortale ẽẽ deb̃&. & Recte diceres. si ad esꝰ magine
pingeres tabulã: qd inte inmortale ẽe credis. Hunc uͦ ĩ ea ex primis

Expanded text:
dam habere naturam. Hanc enim ejus propriam quamdam naturam et suam, Deus ipse fecit, ut ignis, ut s humana. E. Idipsum est quod abs te explicari vellemquemadmodum sit anima similis Deo; cum Deum a nullo factum esse credamus, animam vero ab ipso Deo factam supra dixeris. A. Quid? tu difficile putas Deo fuisse, ut aliquid sibi simile faceret, cum hoc in tanta varietate imaginum etiam videas nobis esse concessum? E. Sed nos videmur mortalia facere, velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis immortale quiddam fecit ad similitudinem suam; sic et nos immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. A. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero in ea exprimis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possis dicere nichẽẽ. nec tam̃ in eis inuenire aliqͣ huiꝰ modi spatia: qͣlia
in anima requiris: ut ñ solũ ñ tͥexeo anima icħeẽ uideat᷑. qͦd in ea ñ
inuenis longicu dinẽ. siue aliqͥd tale: s eop̃tiosior ẽ. & pluris eristimanda
as fortassis enĩ ea quȩ te docere conor: ipse iam nosti. Oredo eñ: ñ tedu¬
bitare hac̃ ar borẽ ĩ ec̃ omĩno nicłi. ad. Quis dubitauerit:  A. luid illudꝰ
Eũi dubitas ustitiã multo eẽ hac arbore meliorẽ : ad.Ridiculũ istue quid
dã: at. Quis hoc demens credidit: &. Recte omĩno. d fortasse arba. hec

Expanded text:
 esse res quas non possis dicere nihil esse, nec tamen in eis invenire aliqua hujusmodi spatia, qualia in anima requiris: ut non solum non tibi ex eo anima nihil esse videatur, quod in ea non invenis longitudinem, sive aliquid tale; sed eo pretiosior et pluris aestimanda as; fortasse enim ea quae te docere conor, ipse jam nosti: credo enim non te dubitare hanc arborem non esse omnino nihil. E. Quis dubitaverit. A. Quid illud? num dubitas justitiam multo esse hac arbore meliorem? E. Ridiculum istud quidem damus? E. Quis hoc demens crediderit? A. Recte omnino: sed fortasse arbor haec
Abbreviated transcription (Latin):
re animã puto. Sed quẽ admodũ siexme ꝙ̃ reres. arbor ista ex qͥb con¬
stet: notissima ista elem̃ta iiͣi. nominarẽ. ex qͥb omĩa calia ꝯstare creden¬
nichil iam quod dicerẽ repperirẽ. sic cũ querit᷑ ex quib sit hõ compositꝰ:
respondere possũ ex anima ⁊ corpore. Rursũ decorpore si q̃ras: ad illa
elem̃ta uiii. recurrã. de anima uͦ q̃renti tͥ. cũ simplex q̃dã et ꝓpria sub̃̾a

Expanded text:
re animam puto. Sed quemadmodum si ex me quaereres, arbor ista ex quibus constet, notissima ista elementa quatuor nominarem, ex quibus omnia talia constare creden constent, nihil jam quod dicerem reperirem: sic cum quaeritur ex quibus sit homo compositus, respondere possum, ex anima et corpore; rursum de corpore si quaeras, ad illa elementa quatuor recurram; de anima vero quaerenti tibi, cum simplex quiddam et propriae substa
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa gͦ natã humana sine carnali cõditione diligenda. ẽ: siue sit
ꝑficienda siue ꝑfecta. Om̃s sub uno do patre cognati sunt: qͥ. eũ di¬
ligunt. ⁊ faciunt uoluntatẽ ipsiꝰ. Rĩuicẽ sibi st̃⁊ patres cuͣ sibi cõ¬
sulunt. ⁊ filii ed̾ sibi opͥtẽꝑant. ⁊ fr̃s maxime q eosunꝰ pat̾ testam̃
do. cũ ineo nicħ p̃c̃ hoiẽm diligat .i. creat᷑am dĩ ad eiꝰ imaginẽ factã. nec
ei possit de ẽẽ. ꝑfecta nat᷑a. ꝗͣ diligit cũ ipse ꝑfectꝰ. ẽs Sic̃ enĩ u̾bi gͣrã si
quisꝗͣ diligat bñ cantantẽ. ñ hc̃ aut illũ. s cantũ bñ cantantẽ quelib&

Expanded text:
ipsa igitur natura humana sine carnali condicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, et fdo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est creaturam Dei ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura quam diligit, cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam diligat bene ca
Abbreviated transcription (Latin):
aũt̃ si hoc dabit᷑ his qui ĩ cognitione solã ueritatẽ amant. ⁊ĩ actione
solã pacẽ.⁊ ĩ corpore solã sanitatẽ. Hoc enĩ in eis ꝑficiet᷑ pꝰ hac̾ uitam.
ꝗ in hac uita plꝰ diligunt. Qͥ gͦ male utunt᷑ canto m̃tis bono. ut extͣ
eã uisibilia mag̃ appetant. qͥb ad cõspicienda & diligenda ĩ telligi¬
bilia cõmoneri debuer : dabunt᷑ eis exteriores tenebrȩ. Harũ qͥppe
initiũ.ẽ: carnis prudentia. ⁊ sensuũ corporeoꝵ ĩbecillitas. &̾ qui c̾ta¬

Expanded text:
autem, si hoc dabitur iis qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione autem, si hoc dabitur iis qui in cognitione solam veritatem amant, et in actione solam pacem, et in corpore solam sanitatem. Hoc enim in eis perficietur post hanc vitam, quod in hac vita plus diligunt. CAPUT eam visibilia magis appetant, quibus ad concupiscenda et diligenda intelligibilia commemorari debuerunt, dabuntur eis exteriores tenebrae; harum quippe initium est carnis prudentia, et sensuum corporeorum imbecillitas, et qui c
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ intꝰ ẽ. ⁊ ea ꝑfruentes quantũ ĩ hac uita q̃unt. Deinde accipuit᷑
actionis facilitatẽ ꝑuicatia posita. scientes maiorẽ. eẽ. faciliorẽq
sentiunt:: postremo etiã quietẽ corporis abstinendo abhis reb sine
qͥb agi hec uita potest. Ita g̾tant qͣm suauis ẽ. dñs Necerit dubiũ
quidpꝰ hac uitã futurũ sit: & ꝑ fectiõis suȩ fide. spe. caritate. nutunt
Phac̾ aũt uitã & cognitio ꝑficiẽt᷑. qi ex parte nc̃ scimꝰ. cũ aũt uene¬
rit qͦđ ꝑfectũ .ẽ. ñerit ex parte. & pax omĩs ad erit. nc̃ enĩ lex alia
ĩm̃bris meis repugnat legim̃tis ineȩs lib̾abit nos de corpore
damꝰ aͣdũsario dũ cũ illo sumꝰ ĩuia : & cota sanitas ⁊ nulla ĩ digñtia
& nulla fatigatio aderit corpori. qͥa corruptibile hoc. tẽpore atq ordi¬
ne suo qͦ resurrectio carnis fut᷑a.ẽ : induet᷑ ĩ corruptione. Nõ mirũ

Expanded text:
quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt. Deinde accipiunt quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt. Deinde accipiunt actionis facilitatem pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque sentiunt: postremo, etiam quietem corporis, abstinendo ab iis rebus sine quibus agi haec vita potest; ita gustant quam suavis est Dominus. Nec erit dubium quid post hanc vitam futurum sit; et perfectionis suae fide, spe, charitate nutriunthanc autem vitam et cognitio perficietur; quia ex parte nunc scimus, cum autem venerit quod perfectum est, non erit ex parte : et pax omnis aderit; nunc enim alia lex in membris meis repugnat legi mentis meae, sed liberabit nos de corpore damus cum adversario, dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori; quia corruptibile hoc, tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum
Abbreviated transcription (Latin):
nemꝰ.⁊ abulemꝰ cũ dies p̾sto ẽ : nenos tenebrę cõp̃bendant. Festinemꝰ
a scda morte lib̾ari uͥ nemo. ẽ. qͥ memor sit dĩ: & ab inferno. ubi
nemo cõfitebit᷑ dõ. S misexrimi hoĩẽs qͥb cognita uilescunt &
nouitatib gaudent. libentiꝰ discunt qͣm norunt. cũ cognitio sit
finis discendi & qͥb iuł ẽ. facilitas actionis. libentiꝰ certant qͣm uĩ¬
cunt. cũ uictoria sit finis c̾c̾andi. & qͥb uil.ẽ. corporis salꝰ. ma¬
lunt uesci qͣm satiari. & malunt frui genitalib m̃bris. qͣm nul¬
lã talẽ cõmotionẽ pati. In ueniunt᷑ & qui malunt dormire. ꝗͣ
ñ dormitare. cũ om̃is illiꝰ uoluptatis finis sit ñ esurire. ac sitire. &
ñ desidare cõcubitũ. & ñ eẽ corpore fatigato. Or̃ qui fines ipsos de¬
sid̾ant: pͥꝰ curiositate carent. cognoscentes eã. eẽ. c̾tã cognitionẽ

Expanded text:
nemus et ambulemus cum dies praesto est, ne nos tenebrae comprehendant , festinemus nemus et ambulemus cum dies praesto est, ne nos tenebrae comprehendant , festinemus a secunda morte liberari, ubi nemo est qui memor sit Dei: et ab inferno, ubi nemo confitebitur Deo . Sed miseri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus gaudent, libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi. Et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi. Et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris quam nullam talem commotionem pati; inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormitare: cum omnis illius voluptatis sit finis, non esurire ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. 103. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Hec ẽ. acẽporalib ad ȩt̾na reg̾ssio. & ex uita ueteris hoĩs innouũ ho¬
minẽ reformatio. Quid ẽ. aut̃ uñ hõ cõmemorar ñ possit aduirtutes
capessendas qñ deipsisuitus potest : Quid enĩ appetit curiositas nͥ
cognitionẽ. q̃ certa eẽ ñ potest nͥ rerũ et̾̃narũ & eod mͦ se sẽꝑ habentiũ
Quid appetit suꝑ bia nͥ pocentiã. q̃ refert᷑ ad agendi facilitatẽ qͣm non¬
ñ ĩ uenit nͥ. anima ꝑfecta dõ subdita. & ad eiꝰ regnũ sũma caritate
cõu̾sa : Quid appetit uoluptas corporis nͥ qͥetẽ quȩ ñ .ẽ. nͥ uͥnulla . ẽ. in¬
digentia & nulla corruptio : Cauendi st̃ gͦ inferiores inferi. id est¬
pꝰ hac̃uitã pęnȩ gͣuiores.: uͥ nulla pocest. eẽ cõmemoratio ueritatis
qi nulla rõcinatio. Idõ nulla ratiocinatio: qr ñ eã ꝑfundit lum̃
uerũ ꝙ illuminat omẽm hoiẽm uenientẽ in hunc mundũ. Er̾ fest¬

Expanded text:
tas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Capost hanc vitam poenae graviores, ubi nulla potest esse commemoratio veritatis, quia nulla ratiocinatio; ideo nulla ratiocinatio, quia non eam perfundit lumen verum  quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum  , quare festi
Abbreviated transcription (Latin):
aut balneas. aut auicłam pictã. uł garrulã .i. ut ex eo aliqͥd tẽpora¬
ã nãnte usq ad extrema uitã uł potꝰ mortẽ ꝑdueit᷑. s nec su q̃. he¬

Expanded text:
aut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporaaut balneas aut auiculam pictam uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporadominante usque ad extremam uitam uel potius mortem pe
Abbreviated transcription (Latin):
Etulat᷑. Dilig̃ eni dm̃ ex toto corde. ex tota anima. ex cota m̃te. dili¬
uat qͣntũ potest. nec pocest amittere ꝓximũ quẽ diligit tãqͣ se¬
ipsũ.q neq ĩse ipso eadilig̃. ꝙ̃ ocłis sub iacent. aut ullis aliis corpo¬
ris sensib Gapua se ipsũ ht̃ quẽ dilig̃ cãꝗͥse ipsũ. baẽ. aut̃ regła dilecti¬
onis. ut quę sibi uult bona ꝓuenire: ⁊illi uelit. Que accide sibi ma¬
la nͣ uult: ⁊ illi nolit. Hac̃ uoluntatẽ gͣ om̃s hoĩes seruat. Hã gͣ nemi¬
nẽ oꝑandũ. ẽ. malũ. ⁊ dilectio ꝓximi malũ ñ oꝑat᷑. Diligamꝰ gͦ. ut p̃
ĩ uictꝰ ẽ : s ꝑ illã ĩcõmutabilẽ legẽ. cui qͥc̃q seruiunt soli st̃ libi. Sic
enĩ eis qͥdiligunt. auferri ñ pocest. Quȩ una res ĩuictũ facit. ⁊ ꝑfe¬
ctos uiros. Nã siuł ipsũ hoiẽm hõ dilexerit. ñ tãꝗͣ se ipsũ. s tãꝗͣ ium̃tỹ

Expanded text:
gratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diligratulatur. diligit enim deum ex toto corde et ex tota anima et ex tota mente; et diliuantum potest. Nec potest amittere proximum, quem diligit tanquam seipsum; quia neque in seipso ea diligit quae oculis subjacent, aut ullis aliis corporis sensibus; ergo apud se ipsum habet quem diligit tamquam se ipsum. ea est autem regula dilectionis, ut quae sibi uult bona prouenire et illi uelit, quae accidere sibi mala non uult et illi nolit. hanc uoluntatem erga omnes homines seruat; nam erga neminem operandum est malum et dilectio proximi malum ninuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit non tamquam se ipsum, sed tamquam iumentum
Abbreviated transcription (Latin):
cdolore pariendis⁊ nositra laboramꝰ. ⁊ũ magno dedecore sipam̃ ab om̃ib
quȩ nos cõmouere. ac ꝑc̾bare potuerint. Itaq nolumꝰ ab hoĩb uĩci. ⁊irã
ñ possumꝰ uincere. Quacͣpitudine quid exec̃biliꝰ dici potest: Fatem hoc¬
ẽẽ. hoiẽm qͣ nos sumꝰ. qui tã& si habeat uitia : ñ ẽ. tam̃ ipse uitiũ. Quanto
gͥ honestiꝰ hõ nos uincit. ꝗͣ uitiũ : Quis aut̃ dubit& ĩmane uitiũ. ẽẽ. ĩ¬
indentiã : qua necẽẽ.ẽ. torqueat᷑. ⁊ subicitiat᷑ qui ñ uult ĩreb tẽpora¬
lib uinci : Oseliꝰ. ẽ gͦ. ut hõ nos uincat: ꝗͣ ĩuidentia. ł ꝙ lib& aliud ui¬
tuĩ. S nec ab hoĩẽ uinoi potest : qͥuitia sua uicerit. Nõ enĩ uincit᷑. nͥ
cui eripit᷑ ab adu̾sario q amat. Quigͦ idamat solũ ꝙ amanti eripi
pͣotest. ille ĩ dubitant̃ inuictꝰ .ẽ. nec ulla eruciat᷑ inuidia. Id enĩdilig̃.
adꝙ diligendũ. ⁊ ꝑcippiendũ. qͣnto plures uenerint: tanto eis uberiꝰ

Expanded text:
os in terra laboramus et cum magno dedecore superamur ab omnibus quae nos commouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat quam inuidentia uel quodlibet aliud uitium. Sed nec ab homine uinci potest qui uitia sua uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius
Abbreviated transcription (Latin):
pło bebreo. hoc.ẽ. sub eodẽ uno dõ conpeditȩsmultitudini ĩ posita erant.
ab actione remota sc̃: x̃ infide atq int̾p̾tatione manser̃. Ita nc̃ nec
seruilit̾ alligant. ⁊ exercent lib̃alit̾ aĩmũ. Quisquis aũt icło negat
utrũq testam̃tũ ab uno dõ. eẽ posse. quia ñ eiscdẽ sac̾m̃tis tenet᷑ popłs¬
nr̃. qͥb uidĩ tenebant᷑ ł ad huc tenent᷑: pot̃ dicere ñ posse fieri. ut unꝰ pat᷑¬
familias iꝰtissimꝰ. aliud inꝑet eis quib seruitutẽ duriorẽ uidicat : aliud
eis quos ĩ filior: gͣdũ adoptare dignat᷑. Di aut pͣcepta uitȩ mouet᷑. ꝙ ĩ ue¬
teri lege minora st̃: ĩeu̾głio maiora: ⁊id̾o putat᷑ ñ ad unũ dm̃ ut̃q. ꝑ

Expanded text:
pulo Hebraeo, hoc est sub eodem uno Deo compeditae multitudini imposita erant, pulo Hebraeo, hoc est sub eodem uno Deo compeditae multitudini imposita erant, ab actione remota sunt, in fide atque interpretatione manserunt. Ita nunc nec serviliter alligant, et exercent liberaliter animum. 34. Quisquis autem ideo negat utrumque Testamentum ab uno Deo esse posse, quia non eisdem sacramentis tenetur popr, quibus Judaei tenebantur vel adhuc tenentur; potest dicere non posse fieri ut unus paterfamilias justissimus aliud imperet eis quibus servitutem duriorem utilem judicat, aliud eis quos in filiorum gradum adoptare dignatur. Si autem praecepta vitae movent, quod in veteri Lege minora sunt, in Evangelio majora, et ideo putatur non a
Abbreviated transcription (Latin):
litudinib ĩdictis. ĩ factis. in sacͣm̃tis ad om̃e aiȩ instructionẽ. ex̾ citati¬
onẽq accomodatꝰ. qͥd aliud ꝗͣ rõalis disciplinȩ regłam ĩpleuit: Nam
ꝯmisti̾oꝵ expositio adea dirigit᷑ quȩ aꝑtissime dicta st̃. &si ea tantũ. eẽnt. que
facillime in telligunt᷑ : nec studiose q̃reret᷑. nec suauit̾ ĩueniret urritas. Neq
sie̾e̾nt ĩ scripturis sacͣm̃ta.⁊ ĩ sacͣm̃tis ñ. eẽnt. signacła uĩtatis. satis cũ cogni¬
tione actio conueniret. Nc̃ uͦ. qm̃ pietas timore ĩ choat̃. caritate ꝑficitur:
popłs timore constrictꝰ tẽpore seruitutis ĩueti̾. lege. multis sacͣm̃tis ho¬
tura canebat᷑. Que uͥ uenit ab ipsa dĩ sapientia hoĩe assũpto: ⁊ ĩlib̾tatẽ
uocatisumꝰ: pauca sac̃m̃ta salub̾rima constituta st̃. quȩ sotietatẽ xpĩani¬
popłi. hoc ẽ. sub uno dõ lib̾e multitudinis continexent. ulta uͦ que po¬

Expanded text:
em exercitationemque accommodatus, quid aliud quam rationalis disciplinae regulam implevit? Nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur, quae apertissime dicta sunt. Et si ea tantum essent quae facillime intelliguntur, nec studiose quaereretur, nec suaviter inveniretur veritas. Neque si essent in scripturis sacramenta et in sacramentis non essent signacula ueritatis, satis cum cognitione actio conueniret. nunc uero quoniam pietas timore inchoatur, caritate perficitur, populus timore constrictus tempore seruitutis in uetere lege multis sacramentis tura canebatur. quae ubi uenit ab ipsa dei sapientia homine assumto et in libertatem uocati sumus, pauca sacdinis, continerent. Multa vero quae po
Abbreviated transcription (Latin):
nob qͣndo eidẽ coheremꝰ. sola ipsa ueritas iudicat. De ipsa uͦ. nec pater:
Ñ enĩ minꝰ ẽ. ꝗͣ ipse. & ião q̃pat̃ iudicat: ꝑ ipsã uidicat. Eiã enĩ quiȩ
appetunt unitatẽ hanc hnt̃ regłam.ł formã. ł exẽplũ. ł siqͦ alio
ũbo dici se sinit. qm̃ sola eiꝰ similitudinẽ aquo. eẽ. accepit ĩpleuit. si tñ
accepit ñ incongrue dr̃ ꝓ ea significatione qͣ. filiꝰ appellat᷑. qr ñ dese

Expanded text:
nobis, quando eidem nobis, quando eidem non enim minor est quam ipse, et ideo quae Pater judicat, per ipsam judicat. Omnia enim quae appetunt unitatem, hanc habent regulam, vel formam, vel exemplum, vel si quo alio verbo dici se sinit; quoniam sola ejus similitudinem a quo esse accepit, implevit: si tamen, accepit, non incongrue dicitur, pro ea sign
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ.⁊ibi. ẽẽ pͥmã uitã.⁊ pͥmã eẽntiã.uͥ. ẽ. pͥma sapientia. Nã hec ẽ. illa
ĩ cõmutabił ui̾tas quȩ lex oi̾ũ artiũ recte dr̃. ⁊ ars oĩpotentis artifi¬
cis. Itaq cũ se aiã sentiat. nec corporũ spẽm motũq uidicare scđm se
ipsã. simul oportet agnoscat p̃stare suã natãm ei nat᷑ȩ deqͣ. iuidicat.
Possũ enĩ dicere qͣre similia sibi exut᷑q parte responde m̃bra cͦq cor¬
poris debeant. qr sũma eqͣlitate delector. ꝗͣ ñ ołis corporis. s mñte os¬
tueor. Quapt̃ tanto meliora eẽ. uidico q̃ ocłis cerno. qͣnto ꝓsui natã
uiciniora st̃ his quȩ animo ĩ telligo. Qr̃ aut̃ illa ita sit᷑: nullꝰ potest
aut nob̾ placeant. ⁊cur ea qnto meliꝰ sapimꝰ uehem̃tissime dili¬
gamꝰ. ne id qͥsꝗͣ qͥã si earite in tellexeͣrit dicere audebit. Utenĩ nos
om̃s aĩȩ rationales scãm ueritatẽ de inferiorib recte uidicamꝰ. sic de

Expanded text:
 prima sapientia. Nam haec est illa incommutabilis veritas, quae lex omnium artium recte dicitur, et ars omnipotentis artificis. Itaque cum se anima sentiat nec corporum speciem motumque judicare secundum se ipsam: simul oportet agnoscat, praestare suam naturam ei naturae, de qua judicat; Possum enim dicere quare similia sibi ex utraque parte respondere membra cujusque corporis debeant; quia summa aequalitate delector, quam non oculis corporis, sed mentis contueor: quapropter tanto meliora esse judico quae oculis cerno, quanto pro sua natura viciniora sunt iis quae animo intelligo. Quare autem illaautem nobis placeant, et cur ea, quando melius sapimus, vehementissime diligamus, ne id quidem quisquam, si ea rite intelligit, dicere audebit. Ut enim nos et omnes animae rationales, secundum veritatem de inferioribus recte judicamus; sic de
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cõ cupiscentia carnis. uoluptatis ĩfimȩ amatores signficat e¬
uoluptatis: ut nec fami cedendũ sit. S foyte nãtiõis tẽporalis
fastu decipi potãt: qͥ. carnis uoluptate ñ potuit Omĩa gͦ mundi re-¬
Sui respõsũ. ẽ. Dñm dm̃ tuũ adorabis.: ⁊ illi soli seruies. Ita calcata
suꝑbia: ẽ. Subiecta .ẽ. aut̃ extrema Scuriositaͬs illecebra. Nenĩ
ut se defastigio tẽpli p̾cipitaret urgebat nͥ causa tantũ aliquid
exꝑiendi. S neq hic uictꝰ ẽ. ⁊ idõ sic respõd̾. ut in telligeremꝰ n. ẽẽ.

Expanded text:
nam concupiscentia carnis, voluptatis infimae amatores significat; crtere cupiditatem voluptatis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi recui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est. subiecta est autem extrema etiam curiositatis inlecebra; non enim ut se de fastigio templi praecipitaret urgebat nisi causa tantum aliquid periendi. sed neque hic uictus est. et ideo sic respondit, ut intellegeremus n
Abbreviated transcription (Latin):
bamꝰ. ꝑpetiendo deiecit. Nõ enĩ ullũ peccatũ cõmitti potest .nͥ. dũ appetunt᷑
ea ꝙ̃ ille contepsit : aut fugiunt᷑ eaq̃ ipse sustinuit. Tota itaq uita eiꝰ. ĩ t̃ris
ꝑ hoiẽm quẽ susciꝑe dignatꝰ. ẽ. disciplina moꝵ fuit. Resurrectio uõ. eiꝰ. a
mortuis nicħ hoĩs ꝑire nat̾ȩ. cũ oiã salua st̃do. satis indicauit.⁊ quẽ ad¬
modũ cuncta seruiant creatori suo. siue aduindictã ĩ pectator̾. si ue
ad lib̾ationẽ hoĩs quãq facile corpꝰ aĩȩ. seruiat cũ ipsa subicit̾ dõ. Quibꝰ

Expanded text:
amus ueritatis perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur amus ueritatis perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum committi potest nisi dum appetuntur ea quae ille contemsit aut fugiuntur quae ille sustinuit. tota itaque uita eius in terris per hominem, quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit, et quemadmodum cuncta seruiant creatori suo siue ad uindictam peccatorum siue ad hominis liberationem quamque facile corpus animae seruiat, cum ipsa subicitur deo. quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ȩtatib hõ. Itẽ aquã ĩuinũ cõu̾surꝰ: dic̃ ut dĩ. recede ame mulier. Michi
⁊tͥ.quid.ẽ: Nõdũ uenit hora mea. Cũ aũt ueniss horaqͣ. ut hõ moreret᷑.
de cruce cognitã matrẽ cõmendauit discipło. quẽ p̾cetis diligebat. Sa
tellites uoluptatũ diuitias ꝑnitiose popłi appetebant : pauꝑ.ẽẽ. uoluit
honorib ⁊ ĩꝑiis ĩ hiabant : rex fieri noluit. Carnales filios siłmuĩ bonũ
putabant : tale cõiugiũ ꝓlẽq cõtẽpsit. Cõtu melias suꝑ bissime horre¬
bant: om̃e gnꝰ cõtumeliar sustinuit. Iniurias. itolerabiles. ẽẽ. arbrẽ¬
M Cue maior ĩturia. ꝗͣ iustũ inocentẽq dãpnari: Dolores corporis exec̃bant̃
flagellatꝰ. atq cruciatꝰ. ẽ. Mori metuebant : morte multatꝰ. ẽ. Ingnomini¬
c̃te uiuebamꝰ carendo inlia fecit. Om̃ia q̃ uitare cupientes abstudio deuia

Expanded text:
aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurus ut Deus, dicit, Recede a me, mulier: mihi aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurus ut Deus, dicit, Recede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea . Cum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem comtellites uoluptatum diuitias perniciose populi appetebant: pauper esse uoluit; honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit; carnales filios magnum bonum putabant: tale coniugium prolemque contemsit; contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit; iniurias intolerabiles esse arbitrquae maior iniuria quam iustum innocentemque damnari? dolores cOrporis execrabantur: flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominicte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiab
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ. ẽ. ⁊ habitauit in nob̾. Ita enĩ demonstrauit carnalib ⁊ ñ ualentib ĩ¬
tueriͣ psã ueritatẽ. corporeisq sensib deditis. quã excelsũ locũ int̾ crea¬
turas habeat humana nata. ꝙ ñ solũ uisibilr̃. hã id potãt ĩ aliqͦ. ethereo
corpore ad nrõꝵ aspectuũ tołantiã tẽꝑato. s boĩb ĩ uõ hoĩe apparuit.
Ipsa enĩ nata suscipienda erat. q̃ lib̾anda. Et nequis forte sexsꝰ asuo se¬
creatore cõtẽptũ putaret : uirũ suscepit. natꝰ. ex femina. ẽ. Ni cħ egit
tẽpꝰ lib̾ tatis illuxerat. ⁊ oportune iã hoĩ suadebat᷑. atq salubrit᷑ qͣm lib̾o
eẽt creatꝰ. arbritrio. Miraculis cõciliauit fidẽ dõqͥ. erat: passione hoĩ
quẽ gerebat. Ita loqñs ad tͦbas ut ds̃. nuntiatã sibi matrẽ negauit. S tñ ut
euͣgłiũ loqͥt᷑ puer parentib subditꝰ erat. Doctrina eni ds̃ apparebat.

Expanded text:
nobis. Ita enim demonstravit carnalibus, et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo aethereo corpore, ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apparuit. Ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. Et ne quis forte sexus a suo creatore se contemptum putaret, virum suscipit, natus ex femina. Nihil egit tempus libertatis illuxerat, et opportune jam homini suadebatur atque salubriter, quam libero esset creatus arbitrio. Miraculis conciliavit fidem Deo qui erat, passione homini quem gerebat. Ita loquens ad turbas ut Deus, nuntiatam sibi matrem negavit : et tamen, ut Evangelium loquitur, puer parentibus subditus erat . Doctrina enim Deus apparebat,
Abbreviated transcription (Latin):
dici potest Tanto magis moriunt᷑. quanto minꝰ st̃. Corpꝰaut̃ minꝰ
ẽ. ꝗͣ uita quelibet. qm̃ quantulũcũq manet in spẽ. ꝑuitã ma¬
net. si ne qua unũꝙq animal. sin̾e qͣ uniu̾sa creatã natã mũ¬
di amministrat᷑. Corpꝰ gͦ magis subiacet morti: ⁊ idõ uiciniꝰ ẽ.
nichilo. Quapt̃ uita q̃ fructu corporis delectata negligit dm̃.
ĩ clinat᷑ ad nichilũ. Sista .ẽ. nequitia. Hoc pacto aut̃ uita carnaliis

Expanded text:
dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est quam vita quaelibet; quoniam quantulumcumque manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa mundi natura administratur. Conde procedit. Vita quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc pacto autem vita carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
teriores tenebras mitti nicħ aliud erit: nͥ ad nõ quiẽ m̃tiũ lum̃ ex pelli. Netꝰ aut̃
ystridor dentiũ. accerrimos eoꝵ dolores ostñdunt: qui supplicioetnȩ mortis
adlicti. ñ uidendi sensũ habituri st̃. s dolendi. Quoꝵ continuus gemitꝰ. c̃ru¬
uatꝰ ȩt̃nꝰ. dolor sũmꝰ. pęnał sensus. corquent animas nec ex torquent: puni¬
unt corpora dãpnata. nec finiunt: quos id̾o sibi deputatꝰ ignis ĩ ex tingiubił
ñ ex cinguit. ut ꝑmanente sen tiendi uita. pęna ꝑ maneat: Saddolendũ
magis ꝗͣ ad uidendũ ȩt̃nis corporib conpeditos habeat: quos inflãmis iuua¬
cib ĩ mortalitas secundȩ mortis occidat. Lam qi u̾mis eoꝵ ñ moriet᷑. ⁊ ignis

Expanded text:
teriores tenebras mitti, nihil aliud erit nisi a Domino, qui est mentium lumen, expelli. Fletus autem teriores tenebras mitti, nihil aliud erit nisi a Domino, qui est mentium lumen, expelli. Fletus autem et stridor dentium acerrimos eorum dolores ostendunt, qui supplicio aeternae mortis addicti, non videndi sensum habituri sunt, sed dolendi. Quorum continuus gemitus, cruciatus aeternus, dolor summus, poenalis sensus, torquent animas, nec extorquent; puniunt corpora damnata, nec finiunt. Quos ideo sibi deputatos ignis inexstinguibilis non exstinguit; ut permanente sentiendi vita, poena permaneat, et ad dolendum magis quam ad vivendum aeternis corporibus compeditos habeat, quos in flammis vivacibus immortalitas secundae mortis occidat. Jam vero quod dicit: Vermis
Abbreviated transcription (Latin):
stiter̃ ꝙ Qui se ⁊ ñq̃rentib ut querat᷑. atq ut ĩcũ credatur ostñdit: & inse
cre dentes. ne apeccato uincant᷑ ĩ uicta ꝓtectione defendit. Quid gͦ respõ¬
surist̃. si eis dñs dicat. si pocuistis. cur ñ restiastis desideriis peccatoꝵ.Si
ñ potuistis qͣre meũ contͣ peccata ñ quesistis auriliũ.  Aut uulnerati quare
penitendo ñ adhibuistis uulneri urõ remediũ: Nũ qͥd ñ ad hȩc obmutescȩ¬
scentib ⁊ qͥd ex cusationis refferant ñ habentib dicet. ligate eos manib &
pedib  mittte eos in tenebras exteriores. ibi exit fletꝰ ⁊ stridordentiũ. ubi
u̾mis eor ñ moriet᷑. ⁊ ignis eoꝵ ñ extinguet᷑ : & quid ẽ obmnutescentes manib
 pedib ligaritnꝰ in inferno uͥ nemo dõ confitet᷑ actione pͥuari. Sicut inex¬

Expanded text:
stiterunt: qui se et non quaerentibus, ut quaeratur atque in eum credatur ostendit, et stiterunt: qui se et non quaerentibus, ut quaeratur atque in eum credatur ostendit, et credentes in se, ne a peccato vincantur, invicta protectione defendit. 2. Quid ergo responsuri sunt, si eis Dominus dicat: Si potuistis, quare non restitistis desideriis peccatorum? si non potuistis, quare meum contra peccata non quaesistis auxilium? aut vulnerati, quare poenitendo non adhibuistis vulneri vestro remedium? Nonne ad haec obmutescentes, et quid excusationis referant non habentes, dicet: Ligate eos manibus et pedibus, et mittite in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium; ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Et quid est obmutescentes manibus et pedibus ligari, nisi in inferno, ubi Deo nemo confitetur, actione privari? sicut in ex
Abbreviated transcription (Latin):
iam eñ adillud ultmũ iudiciũ uenerimꝰ abeo uuidice iudicandi. quinec fali
occultatione eriminũ potest. nec ad inpunitatẽ ꝓmouendã muneris alicut
Oblatione corrũpi. cũ cepint omĩũ secreta reuelari. ⁊ nsolũ aet uł ãba. s etiũ¬
ip se cogitationes ostñdi: quid faciemꝰ subcanti iudicis maiestate.:. Nuider¬
cusationis oseñ dẽ poterimꝰ : QQua nos defensioĩs arte prergabimꝰ. Quȩ nob̃
subuentura ẽ pęnitenti: quã gestare cearne contẽmimꝰ  Que nos defensti
rast̃ oꝑa bona quȩ in hacuita ñ fecimꝰ Ad quos apłos ibim  Aoquos alias
seõs confugituri sumꝰ. q̃uor erẽpla si mul acũba desperinꝰ: An forte aliqͥo
ibi fragilitas corporis excusabit: Sed excusationi eoꝵ reclamabunt omĩa
exẽpla scõꝵ. qui fragilitatẽ carnis in carne uincentes. qͦd fecer utiq fieriposse
docuer̃: maxime qr nec ipsi peccato sua uirtute. s dnĩ muiserantis aurilio re¬

Expanded text:
am cum ad illud ultimum judicium venerimus, ab eo judice judicandi, qui nec falli occultatione criminum potest, nec ad impunitatem promerendam muneris alicujus oblatione corrumpi: cum coeperint omnium secreta revelari, et nipsae cogitationes ostendi, quid faciemus sub tanti judicis majestate? quid excusationis obtendere poterimus? qua nos defensionis arte purgabimus? quae nobis subventura est poenitentia quam in hac carne contempsimus? quae nos defensura sunt opera bona, quae in hac vita non fecimus? Ad quos apostolos, aut ad quos alios sanctos confugituri sumus, quorum exempla simul ac verba despeximus? an forte aliquid ibi fragilitas corporis excusabit? Sed excusatione eorum reclamabunt omnium exempla sanctorum, qui fragilitatem carnis in carne viventes, quod fecerunt utique facere posse docuerunt, maxime quia nec ipsi peccato sua virtute, sed Domini miserantis auxilio re
Abbreviated transcription (Latin):
tumorib ẽẽ intelliguntur: Tumor enĩ ñ ab surde appollat᷑ corporis magni¬
cudo Quȩ ĩ magiiþendendaeẽt: płꝰ nob ꝓfecto eleplanti elephanti saperent.
Q uod si quisꝗͣ eoꝵ cognatꝰ. cdicit elephantos eẽ sapientes: Sensi enĩ ꝗͣuis ad mi

Expanded text:
tumoribus esse intelliguntur: tumor enim non absurde appellatur corporis magnitudo, quae si magnipendenda esset, plus nobis profecto elephanti saperent. Quod si quisquam eorum cognatus dicet elephantos esse sapientes; sensi enim quamvis admi
Abbreviated transcription (Latin):
nũ aliud pritas eẽ. factũ ꝙͣ dilamato corpore discessisse animã. ⁊ qͣsi mor-¬
tẽ qͣndã noĩs contigisse: D. Nõ solũ assentior: s italibent᷑ ut nichilme
mag̾ in hoc sermone delectauerit.M. Si gͦ satis ꝑspexisti ĩ hac simili¬¬
tudine qͦm᷑ possit dissextͦo corpore anima nͨ secari: accipe nc̃ qͦ mͦ frustͣ
sã nullo pacto diuidi posse.cũ ipse sonꝰ ꝙ uelur corpꝰ eiꝰ ẽ: possit: s in sol
not̾ne ita soni ẽ facta diuisio. ut nulla par̾ eiꝰ significationẽ aliꝗͣ retineret
Itaq illas littãs dilacerato corpore noĩs cãꝗͣ exanima m̃bra. idẽ significa¬
tione carentia coͣsidãbamꝰ. Quã obre̾ si aliꝙ nom̃ ĩ uenerimꝰ ꝙ diuisuĩ ꝗͣat

Expanded text:
si mortem quamdam nominis contigisse? E. Non solum assentior, sed ita libenter, ut nihil me magis in hoc sermone delectaverit. 67. A. Si ergo satis perspexisti in hac similitudine, quomodo possit dissecto corpore anima non secari; accipe nunc quomodo frusipsam nullo pacto dividi posse, cum ipse sonus, quod velut corpus ejus est, possit. Sed in solis nomine ita soni est facta divisio, ut nulla pars ejus significationem aliquam retineret. Itaque illas litteras, dilacerato corpore nominis, tanquam exanima membra, id est, significatione carentia, considerabamus. Quamobrem si aliquod nomen invenerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ ñ ne tͥ uidet᷑ nom̃ ipsũ ueluti acce pisse abste significationẽ. quã
adme parires deportare. d. uidet᷑.m. Cũ gͦ nom̃ ipsũ sono ⁊ significati¬
one constae. sonꝰ aut̃ adaures. significatio adm̃tẽ ꝑtineat. ñ ne arbritraris
ĩ nomine uelut ĩ aliqͦ animante sonũ eẽ. corpꝰ. significationẽ aut̃ tã ꝗͣ ani¬
mã som: D. Hichil mͥ tudr̃ similiꝰ. M. attende nc̃: utrũ noĩs sonꝰ ꝑ litteras¬

Expanded text:
tamus; nonne tibi videtur nomen ipsum veluti accepisse abs te significationem, quam tamus; nonne tibi videtur nomen ipsum veluti accepisse abs te significationem, quam ad me per aures deportaret? E. Videtur. A. Cum ergo nomen ipsum sono et significatione constet, sonus autem ad aures, significatio ad mentem pertineat; nonne arbitraris in nomine, velut in aliquo animante, sonum esse corpus, significationem autem quasi animam soni? E. Nihil mihi videtur similius. A. Attende n
Abbreviated transcription (Latin):
d. Desono me int̾rogasti.nͣ dere ipsa. M. aliud gͦ sonꝰẽ : aliud res quã
sigͥficat sonꝰ. Tuaut̃ utrũq idem eẽ dixeras. D. Age iã concedo aliud
eẽ. significantẽ sonũ : aliud rẽ ꝙͣ significat᷑.M. Dic gͦutrũ possis ignarꝰ
latinȩ linguȩ noĩare ĩloquendo solẽ: siñ intellectꝰ soł p̾cedet sonũ:
D. Nullomͦ possẽ. al. Quid ante quã ipsũ nomͣ ore ꝓcedat. si uolens ide-¬
nuntiare aliqͣndiu te ĩsilentio teneas. ⁊ine ĩ tua cogitatione manet. ꝙ
expͥssa uoce alius auditurꝰ ẽ: D. Mlanifestũ e. M. Quid eũ ipse sol tantȩ
sit magnitudinus. nũ illa notio eiꝰ qͦ cogitatione ante uocẽ tenes. aut
longa. aut lata. aut quid eiꝰmodi uideri potest: d. Nullomͦ. al. age
iã. dic mͥ cũ ore ipsũ nom̃ erũpit tuo. atq id ego audiens solẽ cogito.
quẽ tui ante uocẽ. ⁊ cũ ipsa uoce cogitasti.  nc̾ fortasse abo simul cogi¬

Expanded text:
de re ipsa interrogasti. A. Aliud ergo sonus est, aliud res quam significat sonus: tu autem utrumque idem esse dixeras. E. Age, jam concedo aliud esse significantem sonum, aliud rem quae significatur. A. Dic ergo, utrum posses gnarus latinae linguae noE. Nullo modo possem. A. Quid? antequam ipsum nomen de ore procedat, si volens id enuntiare aliquandiu te in silentio teneas; nonne in tua cogitatione manet, quod expressa voce alius auditurus est? E. Manifestum est. A. Quid? cum ipse sol tantae sit magnitudinis, num illa notio ejus, quam cogitatione ante vocem tenes, aut longa, aut lata, aut quid ejusmodi videri potest? E. Nullo modo. 66. A. Age, jam dic mihi: cum ore ipsum nomen erumpit tuo, atque id ego audiens solem cogito, quem tu ante vocem et cum ipsa voce cogitasti, et nunc fortasse ambo cogi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntrtatis ñeẽ anuniã res ÷ ta clara sit mͥ.ut onĩno quẽ admodũ resistã ilis
argum̃tis.⁊ quid eoꝵ ii concedã ꝓrs ignorẽ: primũ utrũ ȩtate ut corpꝰ erescit.
ita et anima ułcrescat. ut crescere uideat᷑. Quisenĩ neget pueros infantes ne
nlli qñcitatisẽ:: Si aut᷑ distendit᷑. qͦͣm̾ sencit ũq pungente: s Omĩno ea
bene: ratio qͣ cecũ agit : iudicabit. Qlec̃q id cam̃ sic. pl certe ñ possũ: ñ forte
aliqd meli cũ disputamꝰ ĩ m̃te diuinitꝰ uenerit. Sed agamꝰ si placet more
corpore animi certũ argum̃tũ sit. ꝙȩtatis accessu aptior humanȩ consuetu
sndi marime ꝓbo. Nescio qͦenĩ mͦ. cũ id ꝙ neseiens qͣrelũ. ipse respondeo:

Expanded text:
quantitatis, non esse animam res ita clara sit mihi, ut omnino quemadmodum resistam illis quantitatis, non esse animam res ita clara sit mihi, ut omnino quemadmodum resistam illis argumentis, et quid eorum non concedam, prorsus ignorem; primum, cur aetate ut corpus crescit, ita et anima vel crescat vel crescere videatur. Quis enim neget pueros infantes, ne nullius quantitatis est? si autem non distenditur, quomodo sentit ubique pungentem? A. Omnino ea cabit: qualecumque id tamen sit, plus certe non possum, nisi forte aliquid melius cum disputamus, in mentem divinitus venerit. Sed agamus, si placet, more centis cum corpore animi certum argumentum sit, quod aetatis accessu aptior humanae consuetudscendi maxime probo: nescio quo enim modo cum id quod nesciens quaerebam ipse res