comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in singua mea. Posui ori meo custodiam.
obmutui & humiliatus sum et silui a bo¬
nis. Hic ostendit ꝓpħa. si abonis eloquiis in¬
terdum ꝓpter taciturnitatem debet taceri.
quantomagis amalis uerbis ꝓpt̾ penam
peccati debet cessari: Ergo quamuis de bo
tem rara loquendi concedatur licentia. qͥa
condecet. tacere & audire discipło conue¬
nit. Et ideo siqua requirenda reciurenda¬
sunt. apriore. cum omni humilitate & sub¬
iectione reuerentiȩ requirantur. Scurilitates
uͦ uel uerba ociosa & risum mouentia. et̾na
clausura in omnibus locis dampnamus. &
adͥtale eloquium discipulum aꝑire osñ ꝑ
Ilamat nobͥs scͥptura diuina fr̃s dicens.
¶Omnis qui se exaltat humiliabitur. qui
se humiliat exultabitur. Cum hȩc ergo dicit
ostendit nobis omnem exaltationem genus ẽẽ
supbie. Quod se cauere ꝓpħa. indicat chicens.
Dñe non est exaltatue cor meum. neq ela¬
tisunt oculi mei. Neq ambulaui in mag

Expanded text:
i ait: Posui ori meo custodiam; obmutui et humiliatus sum, et silui a bonis . Hic ostendit Propheta, si a bonis eloquiis interdum propter taciturnitatem debet tacere, quantpoenam debet cessari? Ergo quamvis tem rara loquendi in ecclesia concedatur licentia, quiacondecet; tacere et audire discipulum convenit. Et ideo si qua requirenda sunt a priore, cum omni humilitate et subjectione reverentiae requirantur. Scurilitates vero, vel verba otiosa, et risum moventia aeterna cad tale eloquium discipulum aperire os non Scriptura divina, fratres, dicens: Omnis qui se exaltat, humiliabitur, et omnis qui se humiliat exaltabitur . Cum haec ergo dicit, ostendit nobis omnem exaltationem genus esse superbiae. Quod se cavere Propheta indicat, dicens: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
lis eri do & dulcis hominibꝰ. si quod iube¬
nurrnon trepide. ñ tarde. non tepide. aut cũ
muriniurio uel cum responso nolentis etti¬
cutur qiuia obedientia quȩ muoribus pre¬
betur. dõ exhibetur. Ipse enim dixit. Qui
uos audit. me audit. Et cum bono animo
adiscipulis preberi oportet. quia hylarem
datorem diligit ds̃. Nam cum malo. ani¬
mo si obedit discapulus. et non solum oye
s etiam incorde si murmurauerit. et si
impleat ussionem tamen acceptum iam
non erit dõ qui cor respicit murmurantis.
et ꝑ tali facto nullam consequitur grãm
immo pęnam murmurantium incurrit.
si non cum satisfactione emendauerit.¬

Expanded text:
lis erit Deo et dulcis hominibus, si quod iubelis erit Deo et dulcis hominibus, si quod iubetur non tepide, non tarde, non trepide aut cum murmurio vel responso nolentis efficiatur; quia obedientia quę maioribus prebetur, Deo exhibetur. Ipse enim dixit: “Qui vos audit, me audit”. Et cum bono animo a discipulis preberi oportet, quia hilarem datorem diligit Deus. Nam, cum malo animo si obedit discipulus et non solum in ore, sed etiam in corde si murmuraverit, etiamsi impleat iussionem, tamen acceptum iam non erit Deo, qui cor eius respicit murmurantis, et pro tali facto nullam consequitur gratiam, immo penam murmurantium incurrit, si non cum satisfactione emendaverit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid a maiore imperatum fuerit. ac si diui¬
nitus imperetur. moram pati nesciant infacien¬
do de quibus dñs dicit.: ob auditu auris obe¬
diuit michi. Et iterum dicit doctoribus.
Qui uos audit. ine audit. Ergo hi tales re¬
linquentes statim quȩ sua sunt. et uoluntatẽ
ꝓprum relinquentes. mox exoccupatis mani¬
bus & quod agebant imꝑfectum relinquen¬
tes : uicino obedientiȩ pede iubentis uocem
factis secuntur. & ueluti uno momento p̃di¬
t u aagistri uissio. & ꝑfecta discipuli oꝑa.
inuelo citate timoris dei ambe res cominu¬
niter explicantur. Quibus aduitam eter¬
nam gradiendi amor incumbit. ideo angu¬
stam uiam arripiunt unde dñs dicit. augu¬
sta ua est quȩ ducit aduitam: ut non suo ar¬
bitrio uiuentes uel desideriis suis et uolup¬
tat ib obedientes. s ambulantes alieno uidi¬
cio & imperio. incenobiis degentes atbatem
sibi pre eẽ desiderait. Sine dubio hi tales il¬
lam dñi imitantur sententiam. qua dicit.

Expanded text:
aliquid imperatum fuerit a maiore, ac si divinitus imperetur, moram pati nesciant in faciendo. De quibus Dominus dicit: “Obauditu auris obedivit michi”; et iterum dicit doctoribus: “Qui vos audit, me audit”. Ergo hi tales relinquentes statim quę sua sunt et voluntatem propriam deserentes, mox exoccupatis manibus et quod agebant imperfectum relinquentes, vicino obedientię pede iubentis vocem factis sequuntur, et veluti uno momento predicta magistri iussio et perfecta discipuli opera in velocitate timoris Dei, ambę res communiter cicius explicantur, quibus ad vitam ęternam gradiendi amor incumbit. Ideo angustam viam arripiunt. Unde Dominus dicit: “Angusta via est, quę ducit ad vitam”, ut non suo arbitrio viventes vel desideriis suis et voluptatibus obedientes, sed ambulantes alieno iudicio et imperio, in cenobiis degentes abbatem sibi preesse desiderent. Sine dubio hi tales illam Domini imitantur sententiam, qua dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam meã. Sic̃ ablactatꝰ suꝑ mat᷑ sua. ita retͥbue̾ i aĩam
meã. Uñ fr̃s. Si sũ me bumilitatiꝰ uolumꝰ culm̃
artingere. & adexaltationem illam cȩle¬
stem adquam ꝑ presentis uitę hummli¬
tatem ascenditur. uolumus uelocit ꝑue¬
nire  actibus nr̃is ascendentib scala
paruit. ꝓ quam illi descendentes & ascen¬
dentes angłi monstrabantur. non aliia
sine. descensus ille & ascensus a nobis intel¬
lgitur. nisi exaltatione descendere. Et
humilitate ascendere. Scala uero ipsa
erecta. nr̃a est uita in scło. quȩ humiliato
corde. a dño erigitur ad cȩlum. Latera e¬
nim eius scale. dicimus nrm ẽẽ corpus
& ammam. In quȩ latera : diuersos gra¬
dus humilitatis uel discipline. euocatio

Expanded text:
 in animam meam. Unde, fratres, si summae humilitatis volumus culmen attingere, et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humilitatem ascenditur, volumus velociter pervenire; actibus nostris ascendentibus scala uit, per quam et ascendentes et descendentes angeli monstrantur. Non aliud sine dubio descensus ille, et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltatione descendere et humilitate ascendere. Scala vero ipsa erecta, nostra est vita in hoc saeculo, quae humiliato corde a Domino erigitur ad coelum. Latera enim ejus scalae dicimus, nostrum esse corpus et animam. In quae latera diversos gradus humilitatis vel disciplinae evocatio
Abbreviated transcription (Latin):
sagum. lena. & capitale : qui tamen
lecti. frequenter ab abate scrutandi
sunt. ꝓpter opus peculure ne inue¬
niatur. Et si cui inuentum fuerit
liaris radicitus amputetur. dentur
ab abbate omnia quȩ sunt necessaria.
id est cuculla. tumca. pedules. calige.
bracile. cultellum. graphium. acus. map¬
pula. tabule. ut omnis auferatur neces¬
sitatis excusatio. Aquo tamen abbate
semꝑ consideretur illa seutentia actu¬
um apłorum. quã dabatur singulis ꝓ¬
ut cuiq opus erat. Ita ergo & albas con¬
sideret infirmitates indigentium : ñ
malam uoluntatem inuidentium. In
omnib tamen iudiciis suis : dei retri¬
butionem cogitet. de m̃sa abbatis.
men mĩnus sunt hospites: quos uult
de fr̃ib uocare . in ipsius sit potestate.
Seniores tamen unum aut duos semꝑ
cum fr̃ib dimittendum ꝓcuret: ꝓpt̃
A

Expanded text:
sagum, laena et capitale. Quae tamen sagum, laena et capitale. Quae tamen lecta frequenter ab abbate scrutanda sunt propter opus peculiare, ne inveniatur. Et, si cui inventum fuerit, liaris radicitus amputetur, dentur ab abbate omnia quae sunt necessaria, id est, tunica, cuculla, pedules, caligae, bracile, cultellum, graphium, acus, mappula, tabulae, ut omnis auferatur necessitatis excusatio. A quo tamen abbate semper consideretur illa sententia Actuum apostolorum: Quia dabatur singulis, prout cuique opus erat . Ita ergo abbas consideret infirmitates indigentium, non malam voluntatem invidentium. In omnibus tamen judiciis suis Dei retributionem cogitet. § II.men minus sunt hospites, quos vult de fratribus vocare in ipsius sit potestate. Seniores tamen unum aut duos semper cum fratribus dimittendum propter A
Abbreviated transcription (Latin):
losam. mnestate puram aut uetu¬
stam.: & scapulare ꝓpt̾ oꝑa. Indiuñta¬
pedum : pedules & caligas. De quorũ
ominum colore aut grossitudine ñ
cusentur monachi : s quales inueniri
possunt inꝓuincia qua habitant. aut qđ
uilius comparari potest. Abbas autem
de mensura ꝓuideat. ut ñ sunt eurta
ipsa uestimenta utentibus ea. s menfu¬
rita. Accipientes noua uetera semꝑ red¬
dant in presenti. reponenda in uestia¬
rlo ꝓprer pauꝑes. Sufficit enim mona¬
cho duas tunicas & duas cucullas habe¬
re. ꝓpter noctes. & ꝓꝑt̾ lauare ipsas
res . iam quod supra fuerit suꝑfluum
est.: amputari debet. Et pedules &
qđ cumq est uetus reddant. dum acci¬
piunt nouum. Femoralia hi qui in
uia diriguntur deuestiario accipiant.
qui reuertentes de uia. lota ibi restitu¬
ant. Et cuculle et tunicȩ sint aliquã¬
to solito quas habent modice meliores
quas exeuntes in uia accipiant de uesti¬
ario .: & reuertentes restituant. Stra¬
menta aũ lectorum. sufficiant matta.

Expanded text:
losam, in aestate puram et vetustam; et scapulare propter opera. Indumentapedum pedules et caligas. De quarum rerum omnium colore et grossitudine non causentur monachi, sed quales inveniri possunt in provincia qua habitant, aut quod vilius comparari potest. Abbas autem de mensura provideat, ut non sint curta ipsa vestimenta utentibus ea, sed mensurata. Accipientes nova, vetera semper reddant in praesenti reponenda in vestiario propter pauperes. Sufficit enim monacho duas tunicas et duas cucullas habere propter noctes et propter lavare ipsas res. Id quod supra fuerit, superfluum est: amputari debet. Et pedules, et quodcunque est vetustum reddant, dum accipiunt novum. Femoralia hi qui in via diriguntur, de vestiario accipiant: quae revertentes lota ibi restituant. Et cucullae et tunicae sint aliquanto a solito quas habent modice meliores: quas exeuntes in via accipiant de vestiario, et revertentes restituant. Stramenta autem lectorum sufficiant, matta,
Abbreviated transcription (Latin):
quid mereatur qui scandalizauerit unũ
de pusillis. Si congregatio maior fuerit
solatia eidentur. aquibus ad uitus. & ip̃¬
se ȩquo animo impleat officnum sibi cõ¬
missum. Horis petentib dentur quȩ
danda sunt . & petantur quȩ petenda

Expanded text:
quid mereatur qui scandalizaverit unum quid mereatur qui scandalizaverit unum de pusillis . Si congregatio major fuerit, solatia ei dentur, quibus adjuta sit, et ipsa aequo animo impleat officium sibi commissum. Horis competentibus dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda
Abbreviated transcription (Latin):
tionabiliter cum humilitate male peten¬
ti deneget. Animam suam custodiat.
ministrauerit. gradum bonum sibi acqui¬
rit. Infirmorum infantum. hospitum.
pauperumq cum omni sollicitudine
curam gerat. sciens sine dubio. quia ꝓ
his omnibꝰ indie iudicii. rationem red̾¬
dituriis est. Omnia uasa monasterii. cun¬
ctamq substantiam. ac si altaris uasa
sacrata conspiciat. Hichil ducat negle¬
gendum. neq auariciȩ studeat. neq
ꝓdigus sit. & stirpator substantie mona¬
sterii. s omnia mensurate faciat. & scđm
nussionem abbatis. humilitatem ante om¬
nia habeat. et cui exsubstantia non est
quod tribuatur.: sermo responsionis
porrigatur. bonus : ut scriptum est. Ser¬
mo bonus suꝑ datum optimum. Omĩa
quȩ ei iniunxerit abbas. ipsa habeat sub
cura sua. aquib eum ꝓhibuerit : ñ p̃su¬
mat. Fratribus constitutam annonam si¬
ne aliquo typo uel mora offerat. ut non
scancdalizentur. memor diuini eloquii

Expanded text:
tionabiliter cum humilitate male petentionabiliter cum humilitate male petenti deneget. Aniadministraverit, gradum bonum sibi acquirit . Infpauperum cum omni sollicitudine curam gerat, sciens sine dubio quia pro his omnibus in die judicii rationem redditura est. Omnia vasa monasterii cunctamque substantiam, ac si altaris vasa sacrata, conspiciat; nihil ducat negligendum, neque avaritiae studeat, neque prodiga sit exstirpatrix substantiae monasterii, sed omnia mensurate faciat, et secundum jussionem abbatissae; humilitatem ante omnia habeat; et cum substantia non est quae tribuatur, sermo responsionis porrigatur bonus, ut scriptum est: Sermo bonus super datum optimum . Omnia quae ei injunxerit abbatissa ipsa habeat sub cura sua; a quibus eam prohibuerit, non praesumat. Sororibus constitutam annonam sine aliquo verbo vel mora offerat, ut non scandalizentur, memor divini eloquii,
Abbreviated transcription (Latin):
fpondeat. prius omnem emendationem
Quitii ꝓ quo egressus est. & sic multimo gͣ¬
du recipiatur. ut ex hoc eius humilitas
comꝓbetur. Quod si denuo exierit.. usq
tercio ita recipiatur. Iam uero post ea sci¬
at omnem sibi reuersionis aditum de¬
negari. de pueris minori etate qua
liter corripiantur.
debet habere mensuras. Ideo q
quotiens pueri uel adolescentiores ętate
aut qui minus intelligere possunt. quan¬
ta pena sit ex communicationis: hi tales
dum delinquunt aut ieiuniis nimiis affli¬
gantur. aut acris uerberibus coherceantur
ut sanentur
ut sanentur. De cellario monaste¬
de congregatione sapiens : matu¬
ris moribus : sobrius. Non multum
edax. non elatus. non turbolentus: ñ tar
dm̃. qui omni congregationi sit sicitt
pater. Curam gerat de omnibus sine iussi¬
one abbatis nichil faciat. Quȩ iubentur
custodiat. fr̃s non contristet. Si quis fra¬
ter abeo forte aliqua irrationabiliter po¬
stulat. non sꝑnendo eum contristet. s ra¬

Expanded text:
pondeat prius omnem emendationem vitii, pro quo egressus est: et sic in ultimo gradu recipiatur; ut ex hoc humilitas ejus comprobetur. Quod si denuo exierit, usque tertio ita recipiatur, jam postea sciens omnem sibi reversionis aditum denegari. LITER CORRIPIANTUR. debet habere mensuras. Ideoque quoties pueri, vel adolescentiores aetate, aut qui minus intelligere possunt, quanta poena sit excommunicationis, hi tales, dum delinquunt, aut jejuniis nimiis affligantur, aut acris verberibus coerceantur, ut sanenturUT XL. DE CELLARARIO MONASTEde congregatione sapiens, maturis moribus, sobrius, non multum edax, non elatus, non turbulentus, non injens Deum, qui omni congregationi sit sicutpater. Curam gerat de omnibus, sine jussione abbatis nihil faciat. Quae jubentur custodiat: fratres non contristet. Si quis frater ab eo forte aliqua irrationabiliter postulat, non spernendo eum contristet, sed ra
Abbreviated transcription (Latin):
est Beata nita: cognitio
diumitatis est: Cognito
diuinitatis: uircus boni
operis est. uircus boni
operis: fructus eternita¬

Expanded text:
est. Beata vita cognitio divinitatis est. Cognitio divinitatis virtus boni operis est. Virtus boni operis fructus aeternita
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud est quã uelle dñm suꝑbiendo contẽp¬
nere. Nemo gͥ se de ignorantia exciset: quia
deus non solum eos uidicat. qui acogitatione sua¬
non reuertintur. sed etiam & illos qui nesciert̃:
testante dño eotẽ per propham Disꝑdam inqͥt
homines a facie t̾rȩ: & eos qui auercuntur p̾cgũ

Expanded text:
quidem aliud quam velle dominum superbiendo contemquidem aliud quam velle dominum superbiendo contemnere: nemo ignorans Dei ignorantia se excuset, quia Deus non solum eos judicat qui a cognitione sua revertuntur, sed etiam illos qui nescierunt, testante eodem Domino per prophetam: « Disperdam, inquit, homines a facie terrae, et eos qui avertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Qui uero seducitur: quid consentiat euidenter
ignorat: Infirmitate antẽ pecrus deliquit. quando
admetum interrogantis ancille. xp̃m negauit:
Unde & post peccatum amarissime fleuit:
Urauiꝰ est infirmitate qu̾ã ignorantia quenqͥ¬
delinquere: grauiusq industria auam infirmitate
peccare: Indristria nanq peccat: qui studio ac delibe¬
ratione m̃tis malum agit: infirm.tate autẽ. qͥ casu
uł precipitatione delinquit: Nẽquiꝰ autẽ & indus¬
tria peocant: qui non solum non bene uiuunt.
s: adhuc & bene iuuentes si possunt aueritate di¬
uertunt. Sunt qui ignorant̃ peocant: & sunt
qui soienter:. Sunt etiam & qui pro ignorantie
exousatione serre nolunt: ut mimus oulpabiles
habeantur: Qui tam̃ se ipsos non miͣuunt: s ma
gis decipiunt: Nesoire simpliciter: ad ignorantiã
ꝑcinet Noluisse uero scire: ad contumacẽ suꝑ¬
biam: Uoluntatẽ quippe ꝓprii añi uelłe nesctre:

Expanded text:
Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemqudelinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. 5. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter. Sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus culpabiles habgis decipiunt. Nescire simpliciter ad ignorantiam pertinet. Noluisse vero scire ad contumacem superbiam. Voluntatem quippe proprii domini velle nescire
Abbreviated transcription (Latin):
committat. Ue miohi misero ysidoro. qui & pę¬
nitere recro acta negligo: & ad huo pęnitenda cõ¬
mitto .XXII. De pecoato:
uobns modis peccatum committitur:
id est aut ui cupiditatis aut mecu ti¬
moris: dum uel quisq tilt adipisos
quod cupit: rel tunet ne in ourrat quod me¬
tuit. Quotuor modis cõmittitur pecgatum in
corde: quatuor ꝑpetratur in opere: Admittitur
in corde suggestione demonũ: delectatione carnis:
consensione mentis: aefensione elacionis. Cõmittit᷑
ne: nunc desperatione: Istis ergo gradibus & cor
de delinquitur. & oꝑe malicia ꝑpetiatur: Tribus
modis peccatum geritur. hoc est ig norantia: in¬
firmitate: industria: Pericula autem pęnarum
diuerso: Ignorantiȩ nanq modo. peccauit eria
in parachyso: sicut apłs dicit: Uir non est seducr.
miulier autem seducta in preuaricatione fuit:
Ergo eua peccauit ignorantia: adã uero industra.
quia non seductus s sciens prudensq peccauit:

Expanded text:
committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poecommittat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitenda committo. CAPUT XVII. De peccato. 1. Duobus modis peccatum committitur, id est, aut vi cupiditatis, aut memoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur peccatum in corde, quatuor et perpetratur in opere. Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committiturne, nunc desperatde delinquitur, et opere malitia perpetratur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, industria; periculo autem poenarum diverso. Ignorantiae namque modo peccavit Eva in paradiso , sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uitens ad peccatũ Aulti eñ lacrimas indesinent̃
fundunt: & peccare non desinunt: Quosdã acci¬
pere lacrimas ad penitentiã: & effectuni pęniten¬
cordatione peccati lacrimas furadint. nc̃ uero
reuiuiscente usi. ea que fleuerunt iterando cõ¬
mitiuit: Qui & preterita iit plangere. & ac̃¬
tiomibus secularibus in cubare. iste mundationẽ
ñ habet: qm̃ ad huc agit quȩ penitendo deflere
possit. Ysaias peccatoribus dicit: Lauamini innudi
estote: Lauatur itaq & inuudatiis est. qui & pre¬
cerita plangit: & flenda iterum non admutit:
nauatur &e non est mundetis: & plangit q̃ gessit.
nee deserit: & poit lacriuias ea quȩ fleuerat rẽpecit.¬
Sie demq. & alibi anuinã pe nitentẽ. atq iterũ
Aerelmauentẽ: seruio diimus increpat dicens
xtõ ⁊ilus es̃ eñeta: ninis icerans uias cuas. Quisquis
ergo eulpas p̾ceritas plorat: hunc necesse est matũ
teneat: ut sic admissa defleat. ne iterum flenda

Expanded text:
nitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter nitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam, et effectum poenitencoreviviscente usu ea quae fleverint iterando committunt. Qui et praeterita vult plangere et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit, quae poenitendo deflere possit. Isaias peccatoribus dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et flenda iterum non admittit. Lavatur et non est mundus, qui plangit quae gessit nec deserit, et post lacrymas ea quae fleatque iterum delinquentem sermo divinus increpat, dicens: Quam vilis facta es nimis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda
Abbreviated transcription (Latin):
a peccatis expurgat: dicente iob ad dm̃. Propter
suꝑbiam inquit quasi leenã capies: me: reriers. q
mirabilit me crucias: Reuertens enim deus ho¬
minẽ cruciat: quando quẽ peccantẽ deseruerat.
flagellando iterum uisitat. Malis actibus contra
nos amplius cęlestẽ iracundtiã nequaquã prouo¬
care debemus: quin potius si penitendo digna
dõ acta gesserimus: seueritatẽ euis in clementiã
cõnuitabimus Nam ille qui nos malos cõlerat:
ñ dubiũ est. quod conuersis clementer ignoscat:
Nam quod seruatur nobis tempꝰ penitentie ut
non simul morce obruamur precipiti. sed decur¬
nobis locus satisfactionis: hoc tantũ de dĩ ꝓcedit
clementia: ut nos non dãnet crudeliter: sed expecꝰ
tat ad penitentiam pacienter.i.d
qui ad delictum post lacrimas reuestuntur
rrisor est non penitens: qui ad huc eͦgit quod
penitet. Nec uidecur dm̃ poscere subditus: s sub¬
sannare suꝑbus: Canis reuersus aduomitũ: & pe¬

Expanded text:
a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatur nobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patienter. CAPUT XVI. De his qui ad delictum post lacrymas revertuntur. 1. Irrisor est, non poenitens, qui adhuc agit quod poenitet; 215 nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poe
Abbreviated transcription (Latin):
tur a dõ: aut flagicii immanitate desperent:
Ingemiscendũ est uigit᷑. & post posita securi¬
tate lugendum. ne dei secroto & uisto iudicio
deseratur homo. & ꝑdendus in potestate de-¬
monũ reliuiquatur: Nã reuera quẽ dĩ deserit:
demones suscipiunt: Dominici contemptores precepti.
statim ut auercuntur a dõ: a malignis spiritibus
occupantur: a quibus etiam ut mala faciant ꝑsua¬
dentur. Hinc est illud. ꝓpħicũ: inmicos ci ꝑsecun¬
tur tenebie: que intelliguntur denones: Hndẽ &
in psalmo legitur. Inmissiones ꝑ angłos malos: Odã
reproboꝵ in pocestate demonũ occulto dĩ iudticio
& iustissimo rediguntur: ysaia cestante: Ipse musit
eis sortẽ: & manus eius diuisit eis eant in mensurã:
usq in ęt̾num possidebunt eam: Quidam electoꝵ
dimittuntur adiuna uisticia meidere in error̃ẽ
peccati: s tam̃ miseratione eiis reducti. desiuo con¬
ꝑ lameuta lacrimarũ ao penitentie afflictionẽ.

Expanded text:
tur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. tur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipiunt. 214 4. Dominici contemptores praecepti, statim ut avertuntur a Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5. Quidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo conper lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem
Abbreviated transcription (Latin):
ia est uita excrema in pęmtentiam. Al ulti suꝑna
respecti gr̃ã. inextremis suis ad dm̃ reuertuntur
per penitentiam: & quecumq mala gesserunt.
condianis flecibus purgant: atq in bonis faclis.
male gesta cõmũtant: Quibus iustȩ cotũ quod
deliquerant ignoscitur: quia ipsi quod male
gesserunt penitendo cognoscunt: In uita homi¬
ins finis querendus est: Quoniam deus non
respicit. quales ante uiximus: s quales circa si
ciente. sua unũquẽq facta iudere a
plangere: & unde ceciderit cogitare:
Non nuuli autẽ ita despiciuntur adõ: ut de¬
plorare mala sua non possint etiam siuelint:
Consilii ĩmundoꝵ spĩiũ hoc est. ut quia ipsis
negatum est. post preuarieatinẽ regredi ad
iusticiã: obserare aditũ pęnitentię hominibus
cupiant: ne uł ipsi reuertantur addm. E osq
socios inꝑditione habere contendunt. qͥbꝰcũq¬
uolent fraudibus insistentes: ut aut deseran¬

Expanded text:
id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, quia ipsi, quod male gesserunt, poenitendo cognoscunt. 8. In vita hominis finis quaerendus est, quoniam Deus non respicit quales antea viximus, sed quales circa finciente, sua mala unumquemque videre, et plangere, et unde ceciderit, cogitare. Nam nonnulli ita despiciuntur a Deo, ut deplorare mala sua non possint, etiam si velint. 2. Consilium immundorum spirituum hoc est, ut, quia ipsis negatum est post praevaricationem regredi ad justitiam, obserare aditum poenitentiae hominibus cupiant, ne vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deseran
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ numquã excitit ꝑdita. Siout de ꝓdigo fiho
qui mortiuis fuerat & reuixit. perierat᷑ & inuent
est. de ciius regressu magnum fit gaudiũ patris
non alit̃ corã dõ & angłis copiosi eẽ gaudiũ de eo
qui a ꝑiculo liberatur: qũã de eo qui nunquam
nouit peccati periculũ: Quanto eium contristat
ioc res ꝑdita: tantõ magis si fuerit inuenta lecisi¬
cat Sicut in eglio pastor ille exultat: qui ꝑditã
oñe inuentã. huineris suis gaudens reportatz
Nullus desperare debet ueniam: etiam si cura
finẽ uitȩ ad penitentiam comiertatur. Unũqũeq
em̃ deus de suo sine. non de uita preterita uidicat
hoc quippe & legis testi monio docetur. quod homo
de suo extremo iustificetur: quando deus ꝓ ãsim
primogenito ouẽ iussit offerri: hoc est inmun¬
diciam uitȩ prioris. mutandã in nocentia bomi
fiuis Unde & cauda iubetur offerri in hostiam:

Expanded text:
ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium patris . 5. Non aliter coram Deo et angelis copiosius est gaudium de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut sint uouissima illus peiora prioribus:
Ixiiii. De desperatione peccantium
on ꝑ locoꝵ spacia. s per affectum bonũ
clongamus uł propinquamus ad dm̃. ꝑpetrare
flagitiũ aliqđ: mors aninȩ est: Contempnere
peiutentiami & ꝑmanere inculpã: descendere
nuisernum post morcẽ est. Eigo peccare ad mor¬
tẽ
ꝑtinet: desperare uero minfermim desceudere est:
Unde & scriptura ait: Impuis dum in profundũ ma¬
loꝵ uencrit: contempnit: Sepe diabolus eos quos con¬
uerci ad penitentiam aspicit: ĩmanitate scelerum
perculsos ad desperationem deducit: ut subtracta
spe uenie. trahat indiffidentiã: quos non pocuit re¬
cinere ꝑseueranter moulpam: S penitens p̃iudere
debet callidas contra se hostis insidias: sicq dĩ iusti¬
ciam mecuat: ut iam̃ quanius inmagnis sceleribꝰ.
de miscdia eius confidit: Amplius lȩtatur deus de
anima desperata & aliquando conuersa: quã de

Expanded text:
ita ut sint novissima illius pejora prioribus. ita ut sint novissima illius pejora prioribus. CAPUT XIV. De desperatione peccantion per locorum spatia, sed per affectum bonum,longamus, vel propinquamus ad Deum. 2. Perpetrare flagitium aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt.: Ia est confusi sunt non penitendo:
sed pęnas luendo. Aliter enim confunditur corĩ
idice reus dum plectitur.: atq aliterꝰ qui de
malo opere crubescens corrigitur: Ille enim qr
repre hensus est confunditur: iste quia malũ se¬
fecisse memoratur: Quanius ꝑ pęnitentiam
propitiacio peccatoꝵ sit: sine metii tam̃ homo
ẽẽ non debet: quia pęnitentię satisfactio. diuno
tantũ pensatur uidicio. non humano Prõmio
quia miseratio dĩ occulta est: sine int̾missione
flere necesse est Neq enĩ unqũã oporcet peni¬
tentẽ habere de peccaris securitatẽ Nam secu¬
ritas negligentiam parit: negligentia autẽ sepe
in aintum ad iucia transacta retucit. Dũ per¬
si forte post hęc int̾cedente securitate quelib
culpa subrepserit: confestim delectationes pͥsti¬
ne uicioꝵ mentẽ auidiꝰ irrẽpunt: pulsantesq
hominẽ in consuetis operibus gruiꝰ ꝑtriht̃:

Expanded text:
fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditur; iste, quia se malum fecisse memoratur. 18. Quamvis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine metu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Proinde, quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligentia autem saepe incautum ad vitia transacta reducit. 212 si forte post haec, intercedente securitate, quaelibet culpa subrepserit, confestim delectationes pristinae vitiorum mentem avidius irrepunt, pulsantesque hominem in consuetis operibus gravius pertrahunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est omnibus inuocantibus se. Nam tẽ iam
longe erit: quando dicet. ite in ignem et̾nũ
Modo enim non iudecur: & prope est T une
uidebitur & prope non erit: quia uideri po¬
cerit: & non poterit inueniri: Si quando qͥsq
peccare potest penitet. uitamq suã uiuens
ab om̃i orimine corrigit: non dubiũ quod
moriens ad eternã tiiseat requiẽ Qui aut̃
praue uiuendo. pęnitentiam in morcis agit
periculo: sicut eius damnatio moerta est: sic
remissio dubia. Qui ergo cupit cercus ẽẽ in
morce de indulgentia: sams pęniteat: samusq
ꝑpetrata facinora deleat Sunt qui peniten¬
tibus securitatẽ cito polliceantur: Quibꝰ bene
ꝑ propħam dicitur. Eurant contricionem
filie populi mei cum ignominia: dicentes.
.pax. pax. & non est pax: Cũ ignomima gͥ eurat
contricionem: qui peccati & non legitime
penitenti promittit securitatẽ: Unde & se¬
quitur: E onfusi sunt qui ab hominationẽ

Expanded text:
est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non videtur, et prope est; tunc videbitur, et prope non erit, quia videri poterit, et non poterit inveniri. 14. Si quando quisque peccare potest, poenitet, vitamque suam vivens ab omni crimine corrigit, non dubium quod moriens ad aeternam transeat requiem. 15. Qui autem prave vivendo poenitentiam in mortis agit periculo, sicut ejus damnatio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene per prophetam dicitur: Curant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes pax, pax, et non est pax. Cum ignominia igitur curat contritionem, qui peccanti et non legitime poenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem
Abbreviated transcription (Latin):
do nemo potest oꝑari: Hinc &e. ꝓpħa: Date in qͥt¬
dũo dõ ur̃o glãm. antequ̾a tenebra̾seat: id est
antoquã mors ęt̾na preueniat: in hac uita
dum estis d̃m ꝑ penitentiam glorificate Ad hue
in hoc scło pęnitentiam operantib miscdia sub
uenit: in futuro autẽ iam non operamur. sed
racionẽ nr̃oꝵ operum ponimus. Per id deterio¬
rantur plerunq iniqui: quod s̃patientiã dĩ spa¬
ciũ accipiunt ȩmendandi: Qua illimorã iu¬
uendi. non utuntur ad penitentiam: seo ad
peccandi usurpant audatiã: Amalo autẽ in
deceri uadit: qui tempus sibi ad penitendum
indultũ. a libertatem prani operis ũcictur:
festinare debet ad dm̃ pęnitendo unusqͥsq
dum potest: ne si dum potest noluerit. cum
tarde uoluerit omnino non possit: Promde
propħa ait: Querite dũm dũ inueniri pot̃:
inuocate eum dum proye est:  ubi inueniri
potest. nisi inhac uitdnqua etiam & ꝓpe

Expanded text:
do nemo potest operari do nemo potest operari Deo vestro gloriam, antequam tenebrescat ; id est, antequam mors aeterna praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc saeculo poenitentiam operantibus Dei misericordia subvenit. In futuro autem jam non operamur, sed rationem nostrorum operum ponimus. 12. Per id deteriorantur plerumque iniqui, per quod per patientiam Dei spatium accipiunt emendandi; qua illi mora vivendi non utuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant audaciam. A malo autem in deterius vadit, qui tempus sibi ad poenitendum indultum, ad libertatem pravi operis vertit. 13. Festinare debet ad Deum poenitendo unusquisque dum 211 potest, ne, si dum potest noluerit, cum tarde voluerit, omnino non possit. Proinde propheta ait: Quaerite Dominum, dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpetrauit: Quod enim oporcuit ñ gessit:¬
& gessit quod agere non oporcuit: Ille peni¬
tentiam digne agit. qui reatum suũ satisfac¬
tione legituma plangit: condempnando sei¬
licet ac deflendo quę gessit: tanto inds plo¬
rando profusi:. quanto extitit in peccando
proclimiꝰ: Ille pęnitentiam digne agit: qui sic pre¬
cerita mala deplorat: ut pioranda iterum ñ
cõmittat: Nam qui plangit peccatũ. & iterũ ad¬
mittit peccatum: quasi siquis lauet laterẽ crudũ:
Quem quanto magis lauerit: tanto amplius lu¬
cũ facit: Quanirs quisq sit peccator & impuis.
si ad pęnitentiã conuertatur: consequi posse ue¬
niam creditur: Nullus enim de bonitate dei
dubitat: s sola accipientiũ prauitas conferri
sibi indulgentiam abnegat: In hac uita tan¬
tiuidẽ peitentię patet libertas: post mortẽ
uero nullam correctionis ẽẽ licentiã Unde
misit me. donec dies est: Ueniet autẽ nox. quan¬

Expanded text:
perpetravit. Quod enim oportuit non gessit; etperpetravit. Quod enim oportuit non gessit; et gessit quod agere non oportuit. 6. Ille poenitentiam digne agit, qui reatum suum satisfactione legitima plangit, condemnando, scilicet, ac deflendo quae gessit, tanto in deplorando profusius, quanto exstitit in peccando proclivius. 7. Ille poenitentiam digne agit, qui sic praeterita mala deplorat, 210 ut futura iterum non committat. Nam qui plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum fecit. 8. Quamvis quisque sit peccator, et impius, si ad poenitentiam convertatur, consequi posse veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correctionis esse licentiam constme misit, donec dies est; veniet autem nox, quan
Abbreviated transcription (Latin):
oum iuuemiant sanctitatis: .xiII. De confessi¬
one pegatorum et pęintentia.
x eo iinusquisq iustus ẽẽ incipit:
ex quo sui accusator extiterit: Musti
autem seme ipsos poccatores fatentur:
&tamen semetipsos ã peceato non stibtrahunt:
Magna iam usticie pars est. se ipsum nosse ho¬
minem quod prauus sit. ut ex eo diuinȩ iur¬
cuti sudatur humilius: ex quo suam infirmi¬
tatem agnoscit: Bene se uidicat uistus in hac
iuta: ne iudicctur adeo dampnatione ꝑpecua.
Ounc autem iudiciũ de se quisq sumit: quan¬
do per aignam penitentiam sua praua facta
condẽnat. A maritudo penitentiȩ. facit ant¬
mũ & sua facta subtiluis discutere: & dona
dĩ quȩ contemplit. flendo cõmemorare: Nichil
autem penis. quã culpã agnoscere: nec de¬
flere Duplicẽ habere debet fletũ in peniten¬
tia omnis peccator: siue quia ꝑ negligentiã
bonũ non fecit: seu quia malũ ꝑ andatiã

Expanded text:
cum inveniant sanctitatis. CAPUT XIII. De confessicum inveniant sanctitatis. CAPUT XIII. De confessione peccatorum, et poenitentia. 1. Ex eo unusquisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem e contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. 2. Magna jam justitiae pars est, seipsum nosse hominem, quod 209 pravus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius, ex quo suam infirmitatem agnoscit. 3. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. 4. Amaritudo poenitentiae facit animum, et sua facta subtilius discutere, et dona Dei, quae contempsit, flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. 5. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam
Abbreviated transcription (Latin):
tuis ualeat ꝑuenire: Quisq peccatoꝵ memoria
conpungitur ad lamenta: cẽ dĩ se uisitari sciat
p̃sentia. quando & id quod se amisisse recolit.
internis erubescit. suoq udicio penitendo iã punit.
Nam tẽ petrus fieuit. quando eum xp̃c respexit:
Unde & psalinus. Respexit inquit & cõmota est
& contremuit c̾ra: Grẽsus dĩ sunt. in corde hominis
interioris: quando bona desideria surgunt. ut calcent᷑
mala: Quando ergo ista in corde hominis s unt. sci¬
endum est tc̃ ẽẽ dm̃ per grãm cordi humano pre¬
sentẽ: Unde se cẽ magis homo acuere aebet quande
rusti ex uera conpunctione rapiͣtͣut: & qualiter
infirmata reuercatur degustate lucis magnitu¬
dine. illũ nosse posse. qui iam aliquid exiudegus¬
tauit: Sunt qui non ex uera cordis conpunetioẽ
sui accusatores fiunt: s tantum ad hoo se eẽ peccar¬
tores.
assignant: ut ex ficta humilitate confessionis. lo¬

Expanded text:
ius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria ius valeat pervenire. Quisquis peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei servus se visitari sciat per praesentia, quando id quod se amisisse recolit, interius erubescit, suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit. Unde et Psalmista: « Reset contremuit terra . 6. Gressus Dei sunt in cor hominis interior vis, qua bona desideria surgunt, ut calcentur mala. Quando ergo ista in corde hominis fiunt, sciendum est tunc esse Deum per gratiam cordi humano praesentem; unde se tunc magis homo acuere ad compunctiojusti ex vera compunctione rapiatur, et qualiter infirmata revertatur degustatae lucis magnitudine, illum nosse posse qui jam aliquid exinde gustavit. 8. Sunt qui non ex vera cordis compunctione sui accusatores fiunt, sed tantum ad hoc esse se peccatores assignant, ut ex ficta humilitate confessionis lo
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ex ioħ̃e: obectientiam de abraham: pacientiã
ioseph: mansuecudinẽ de moyse: constantiam
de iosuẽ: benignitatẽ de samuele: misericondiã
de dauid: abstinentiam de damiele. Dic & cet̾a
facta pͥ oꝵ. quo labore. quo moderamine. qͣue
intentione uel conpunctione gerantur: uir sc̃s
imitando considera:¬
unitando considera: xii. De conpunctioe cordi.
onpunctio cordis. est humilitas m̃cis:
cũ lacrimis exoriens de recordatioẽ¬
peccati & timore nudicii: Illa est
conuersis ꝑfectiꝰ conpunctionis affectio: que
ouines a se carnalium desideris affectus repellit.
& intentionem suam toto mentis stridio in dĩ con¬
templatione defigit: Geminam ẽẽ conpunetionẽ
derat: uel dum desiderio et̾ne uite suspirat. Quatuor
facinoꝵ: recordatio futurarũ penarũ: considera¬
cio peregrinationis sue in huuis uutȩ longinquitate.
desiderium suꝑnȩ patrie: quatinus ad eam quanto.¬

Expanded text:
tem ex Joanne, obedientiam de Abraham, hospitalitatem ex Joanne, obedientiam de Abraham, hospitalitaJoseph, mansuetudinem de Josue, benignitatis de Samuele, misericordiae de David, abstinentiae de Daniele; sic et caetera facta priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat. CAPUT XII. De compunctione cordis. 1. Compunctio cordis est humilitas mentis cum lacrpeccati et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplatione defigit. Geminam esse compunctionem derat vel dum ad desideria aeternae vitae suspirat. « Quatuor facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratione peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, desiderio supernae patriae, quatenus ad eam quantoc
Abbreviated transcription (Latin):
legendo implere neglȩximus: Al ulti uitam
scõꝵ imitantur. & de moribus alteruus effigiẽ
uircutis sumunt : tanqua si imago quelibet
intendatur: & de eius similitudine species
picta formetur. Dicq fit ad imaginẽ similis
ille: qui ad similitudinẽ uiuit imaginis
Qui se m̃ iurũ imitatur. quasi exemplar
aliquod intrietur: seseq in illo quasi ĩ speclo
ꝑspicit: ut adiciat quod de ẽẽ uirtutis agnoscit:
Minus eium se ipsũ homo ex semetipso considerat.
sed̃um alterum intendit: id quod minus est
ad cuiꝰ iniaginem sac̾ti sunt: iusticiam operari.
Hoo indicat quod scribitur: faciamus hominẽ
ad imaginem &e similitudinẽ nrãm: quia ipsã
intelligendo imitatur diuinitatẽ: ad ciuꝰ factus
est similitudinẽ: Iste ergo tantus est ut ñ egeat
honune demostrãtore uisticie: s ipsam contẽ¬
plando imitetur iusticiam Exempla scoꝵ qͥb
humilitatẽ e xp̃o: deuotionem ex ꝑetro: carita¬

Expanded text:
legendo implere negleximus. 9. Multi vitam legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, quasi exemplar aliquod intuetur, seseque in illo, quasi in speculo, perspicit, ut adjiciat quod deesse virtutis agnoscit. Minus enim seipsum homo ex semetipso 207 considerat; sed dum alterum intendit, id quod minus est ad cujus imaginem facti sunt, justitiam operari. Hoc indicat, quod scribitur: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , quia ipsam intelligendo imitatur divinitatem, ad cujus factus est similitudinem. Iste ergo tantus est, ut non egeat homine demonstratore justitiae, sed ipsam contemplando imitetur justitiam. 12. Exempla humilitatem a Christo, devotionem ex Petro, charita
Abbreviated transcription (Latin):
terea uircutes scõꝵ ad exemplũ nr̃m a̾s pro¬
posuit: in quanto de imitatione eoꝵ conferri
possunt nobis iusticie premia: canto de ꝑseue¬
rantia mali sint grarnora tormenta Di enim
ad hom meitamentũ aiuina quibus admone¬
nnir precepta deessent: pro lege nobis scõꝵ exẽ¬
pla sufficerent: At contra dum & nos deus p̃cep¬
tis sius admoneat. & uitȩ scõꝵ boni operis nob̃
exempla proponat: nulla est iam de reatu exeu¬
uocat Qͣ si prauoꝵ sepe secuti sumus exẽpla:
cur non inuitenuir scõꝵ digna & dõ placita facta:
Et si pr̃õpti fuimus innitari iniquos in malum:
cur pigri sumus imitari iustos in bonũ: Oran¬
dus est deus. ut uircutes quas scĩs p̃parauit ad
coronam: nobis ad profectum sint posite non
ad penam: Froficient autẽ ad ꝑfectum nr̃m: si
cot exempla uoluerimus imitari urcutum:
Certe si ea potius aduersati quam imitati fueri¬
mus: ad danationem nrãm erunt: quia ea

Expanded text:
terea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excuvocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea
Abbreviated transcription (Latin):
pro amimȩ salutȩ mutatio loci: Ulerumq enim dũ
iutatur locus: mutatur & mentis affectus Cõn¬
grinim est enim inde etiam corponiliter euelli:
ubi quisq illecebris deseriuuit: Nam locuis ubi
praue quisq uixit: hoc in aspectu mentis oppo¬
onem seu correctionem mortalium:
multum piosunt exempla bonoꝵ. Nã¬
bi autẽ non atcendunt documenta bonoꝵ.
quȩ imitentur ad meluis. s proponunt sibi
exempla maloꝵ. quȩ ad suoꝵ morum ꝑuersi¬
tatem utantur in peris. Ob hancutilitatem
scribuntur scõꝵ ruinę & reparationes: ut spẽ
faciant salutis humanȩ: ne quisquã post lap
sũ penitendo desperet ueniã: dñ conspicit sc̃oꝵ
reparationẽ fuisse etiã post rumã Seiant
fagells dediti. ad quã utilitatẽ eon. exempla
ꝓponantur scõꝵ: scilicet ut aut sint quos imi¬
tentur ad reparationẽ. aut cerce ex eoꝵ cõpara¬
tione auriꝰ de in obȩdientia pumantur: Proy¬

Expanded text:
pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum pro animae salute mutatio loci. Plerumque enim, dum mutatur locus, mutatur et mentis affectus. Congruum est enim inde etiam corporaliter avelli, ubi quisque illecebris deservivit; nam locus ubi prave quisque vixit, hoc in aspectu mentis oppoonem seu correctionem mortanum multum prosunt exempla bonobi autem non attendunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. 3. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Prop