comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
honio uixta sclm est: assimilabit᷑ uiro stant supͣ lacim
ꝓfundissimũ: ut qͣ hora uisũ fuerit ĩ unico eiꝰ facile euo
inpingat deorsũ. Si aũ a scło remotꝰ fuerit: assimilabit᷑
uiro longe posito a puteo. ut uł si nitat᷑ eũ inimicꝰ eiꝰ picẽ
deorsũ : dũ eũ iuolent̾ tͣhit: ds ei auxiliũ dirigit. Item ibi.
Homo fugiens homines simił est uue mate: qui autẽ cũ
hominib ꝯu̾sat᷑ sic̃ uua ac̾ba erit. Et rursũ. Inꝑforabilis
enĩ mauet a sagittis inimiq: qui amat qͥuetẽ. Qł autẽ iniscet᷑
multitudinii: crebra suscip̃ uulnã. Hoc quippe metuebat be¬
atus arsenius cũ ad huc ẽẽt ĩ palatio: ⁊ ideo orauit ad do
minũ dicens. Dñe dirige me ad salutẽ. Et cõfestim uenit
ei uox dicens. Arseni: fuge homines ꝙ saluus eris. Postea¬
uero accessit ad monasticam uitã: & rursũ oraũ eundem
tem sibi. Arsem. fuge. tace. quiesce. hec enĩ st̃ radices non

Expanded text:
assimilabitur viro stanti super lacum profundissimum, ut qua hora visum fuerit inimico ejus, facile eum impingat deorsum. Si autem a saeculo remotus fuerit, assimilabitur viro longe posito a puteo, ut vel si nitatur eum inimicus projicere deorsum, dum eum violenter trahit, Deus ei auxilium dirigit. Item ibi: Homo fugiens homines similis est uvae maturae; qui autem cum hominibus conversatur, sicut uva acerba erit. Et rursum: Imperforabilis enim manet a sagittis inimici, qui amat quietem; qui autem miscetur multitudini, crebra suscipit vulnera. Hoc quippe metuebat beatuminum, dicens: Domine, dirige me ad salutem. Et venit ei vero accessit ad monasticam vitam, et rursum oravit ad Domtem sibi: Arseni, fuge, tace, quiesce; hae enim radices sunt non
Abbreviated transcription (Latin):
tiua uita frui cupientes: nõ solũ mores hominum
sclariũs ⁊ cõsortia eoꝵ fugiebant. atq ĩ saltib specubꝰ q
res fiebant d̾o. Corꝑałr autẽ se seꝑar desid̾abant a scłarib:
ne forte ĩ eoꝵ aliqͣndo uoluentur actib Nos uͦ eoꝵ erẽpla
in qͣntũ possibile ẽ seqͥ cupientes. si ĩ cõtẽplatiua uitã cupiniꝰ
aliquid ꝓfic̾e̾: a ꝯsortio scłi nitam᷑ cito separari. ⁊ qr licet i
medio carnaliũ sepe d̾s uitã ꝓtegat electoꝵ: tñ satis rarũ
estut qͥsq ĩt̾ sclĩ uoluptates positꝰ auiciis maneat illibatus
In qͥbꝰ deuiq ⁊ si nõ cito implicet᷑  aliqͣudo tũ abstraitur. Neꝙ
enĩ du securꝰ e̾e̾ pot̾it: qͥ ꝑiclo̾ ꝓrimꝰ fuerit. Unde ĩ collatiõi¬

Expanded text:
te frui cupientes, non solum mores hominum saecularium, sed et consortia fugiebant, atque in saltibus specubusque res fiebant Deo. Corporaliter autem separari desiderabant a saecularibus, ne forte in eorum aliquando volverentur actibus. Nos vero eorum exempla, in quantum possibile est, sequi cupientes, si in contemplativa vita cupimus aliquid proficere, a consortio saeculi nitamur cito separari. Quia licet in medio carnalium saepe Deus vitam protegat electorum, tamen satis rarum est ut quisque inter saeculi voluptates positus, a vitiis maneat illibatus. In quibus denique etsi non cito implicetur, aliquando tamen abstrahitur. Neque enim diu securus esse poterit, q
Abbreviated transcription (Latin):
Et idõ uictꝰ: uenit ad cũ qͥ seruiebat ĩfirmis ⁊ & inuenit
etiã ip̃m aĩo deficientẽ: ⁊ nõ p̃ualentẽ mandatũ ꝑficere.
Et cõcordantes hi duo abier̃t ud̃ẽ illũ qͥ ĩ h̾emo discesserat. cnar¬
rauert̃ tribulationes suas: et rogauert̃ ut dice̾t eis qͥd ip̃e pro¬
fice̾t. Et reticens paululũ: misit aꝙͣ. in cyphũ & dix̃ eis. Atten¬
dite ĩ aquã: et erat tͦbulenta. Et post modicũ: rursus dixit.
attendite modo: qͦm limpida facta est aqͣ. Et cũ ĩtend̾ent in
aquã: uider̃t tãꝙͣ. inspeculo uultꝰ suos. Et tẽ dix̃ eis. Sic est

Expanded text:
erviebat infirmis, et invenit etiam ipsum animo deficientem, et non praevalentem mandatum perficere. Et concordantes hi duo abierunt videre illum qui in eremo discesserat, et narraverunt ei tribulationes suas, et rogaverunt ut diceret eis quid ipse proficeret. Et reticens paululum misit aquam in scyphum, et dixit eis: Attendite in aquam. Et erat turbulenta. Et post modicum rursus dixit eis: Attendite modo quomodo limpida facta est aqua. Et cum intenderent in aquam, viderunt tanquam in speculo vultus suos. Et tunc dixit eis: Sic est
Abbreviated transcription (Latin):
lectationes inuemiet et̾uas: cũ ad ꝑfectionẽ cõtẽplatiue u̾ͥtu¬
tis ĩ illa beata uita ubi futura est: dõ remun̾ante ꝑuenerit.
̾re u̾a qͥd erit. honoratiꝰ eo quẽ diuuina clem̃tia angelice̾ dig¬
nitate beau̾it : Qͥd ditiꝰ eo quẽ regni celestis ĩeffabilit̾ afflu

Expanded text:
lectationes aeternas inveniat, cum ad perfectionem contemplativae virtulectationes aeternas inveniat, cum ad perfectionem contemplativae virtutis, in illa beata Et revera quid erit honoratius eo quem divina clementia gloria angelicae dignitatis beaverit? Quid ditius eo quem regni coelestis ine
Abbreviated transcription (Latin):
tempnit᷑ mundꝰ: in illa uidebit᷑ ds̃. Et ut multa p̃tereã que
dis fortiores: in illa cõtẽplatiua que sũme beata est: remu¬
nerante dr̃o fiunt scĩs angłis equales. atq ĩeternũ cum
git᷑ uite ꝯtẽplatiue felicitati ꝓmerende ille suspirat: qui p̃sen¬
tib om̃ibꝰ ꝓ futuroꝵ cõtemplatione renuntiat. atq a do¬
mesticis occupationibꝰ q̃ nõnũꝗͣ perfecte uiuere cupien¬
sublumtatẽ diuine ꝯtẽplationis euectꝰ exsuperat: ⁊ ĩfra se
timu̾sa despiciens. q̃ plerũ animas de p̃c̾ĩta scĩtate securaᷤ
deiciũt. interrena: ipse iam celestibus appropinqͣt tantũ
diuinis uicinior factus: quantũ supͣ humana omia studie
perfectionis ascendit. Certꝰ qd̾ si cõtẽplatuã uitã hic ĩcer¬
tis honoribꝰ. diuitiis anxiis. ⁊ caducis delectationib ple¬
na uoluntate p̃tulerit. u̾os honoees: securas diuitias ⁊ de¬

Expanded text:
temnitur mundus, in illa videbitur Deus. Et ut multa praeteream qutemnitur mundus, in illa videbitur Deus. Et ut multa praeteream quitibus exstiterint fortiores, in illa contemplativa, quae summe beata est, remunerante Deo fient angelis sanctis aequales, atque in aeternum cum tet. 1. Cui felicitati promerendae ille suspirat, qui praesentibus omnibus futurorum contemplatione renuntiat, atque a domesticis occupationibus, quae nonnunquam perfecte vivere cupiensublimitatem divinae contemplationis evectus exsuperat, et infra se universa despiciens, quae plerumque animas de praeterita sanctitate securas dejiciunt in terrena, ipsis jam coelestibus appropinquat, tanto vicinior factus divinis, quantum supra humana omnia studio perfectionis ascendit; certus quod si contemplativam vitam hic incertis honoribus, divitiis anxiis, et caducis delectationibus plena voluntate praetulerit; veros honores, securas divitias, et de
Abbreviated transcription (Latin):
nec rapit᷑ Qtiair diabolica ĩpugnatione: nec uincit᷑. et d̾o suo
deuota m̃te subiectꝰ nõ atteritur diu̾sis tẽptationibꝰ s probatur.
suc uͦ om̃es affectiones qͥbꝰ uita mortaliũ uariat᷑. scĩs uͥtutibꝰ
uincit. Cupiditatũ ac ꝑtͣbationũ õiũ liber: beata quie¬
te ꝑfruit᷑: Et ĩ illecebris ac uoliptatibꝰ factꝰ expedita
mente suꝑior: ineffabili gaudio diuine ꝯtẽplationis
afficit᷑. Iste suscipiendo ꝑegrinum. uestiendo midũ gub̃¬
nando subiectũ: redĩdo captiuũ. ⁊ uolent̾ opp̃ssũ. iugit̾
operũ fructib dicat. Ille facultatibꝰ suis in usus paupe¬
rum distributis: simulse expoliaũ nundo. & admoũ
as orat ut pauꝑ: ꝓtegi se cotadie postulat ut ĩfirmus
inmortalitatis uestimento uestiri ut nudꝰ: cdefendi se
a pugnatione ĩuisibiliũ hostiũ supplicat. ut fragilitate
carnis opp̃ssus. et celestẽ patriã sibi donari desiderat ut
bus iamiã: illa uocat cõsũmatos ĩ patriã. In hee coi¬

Expanded text:
tionis ascendere, et indesinenter in augendis virtutibus incubare. Habet enim activa vita profectum; contemplativa fastigium. Haec Ille omnes affectiones quibus vita mortalium variatur, sanctis virtutibus vincit, cupiditatum ac perturbationum omnium liber beata quiete perfruitur, et illecebris ac voluptatibus factus expedita mente superior, ineffabili gaudio divinae contemplationis erigitur. Iste suscipiendo peregrinum, vestiendo nudum, gubernando suoperum fructibus ditat. Ille facultatibus suis in usus pauperum distributis simul se exspoliavit mundo, et admovit as orat; ut pauper protegi se quotidie postulat; ut infirmus immortalitatis indumento vestiri cupit; ut nudus defendi se ab impugnatione invisibilium hostium supplicat, ut fragilitate carnis oppressus; et coelestem sibi patriam donari desiderat, ut bus januam; illa vocat consummatos in patriam. In hac con
Abbreviated transcription (Latin):
no uidebit. Deniq ut eiudñt̾ ostende̾t uisionẽ dĩ nõ nega¬
tam scĩs hominibꝰ s dilatã: qd̃ in p̃sũti tẽꝑe negaũ. ĩ futuro
ꝓmisit dicñs. Beati mundo corde: qm̃ ip̃i dm̃ uideb̃t. Nec
hic dix̃: qm̃ ip̃i dm̃ uident. Igit᷑ si d̾s qui ĩ hac uita sine ali¬
cuius elem̃ti assũptione nͨ potuit uid̾i. nͨ potest: ĩfut᷑a uita
uidendꝰ est. Ibi ẽ cõtẽplationis diume speranda ꝑfectio: ubi
erit bonoꝵ om̃iũ plenitudo. Qͣ ꝓpt̾ nõ sic cõtẽplatiue uite
sublimitatẽ ĩ futͣo ubi ꝑfectio ꝑficienda est nunciaui: ut ĩ
presenti eã negarẽ posse ab hominib mundi cõtẽptorib ap¬
prehendrsi mõdo se ad cã tota deuotione cõu̾tant. Si desi¬
derio eiꝰ accensi p̃sentia blandim̃ta fastidiant: & longe
fortiores effecti quã ut eos t̾rene occupationes illaqueẽt
diuinis reb ac fut᷑is ꝓmissiombꝰ inhereant. Isti tales et¬
iã ĩ hac uita: cõtẽpłatiue uite possunt fieri participes.

Expanded text:
sionem Dei non negatam sanctis hominibus, sed dilatam, quod in praesenti tempore negavit, in futuro promisit, dicens: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Nec hic dixit, quoniam ipsi Deum vident. Igitur si Deus, qui in hac vita sine alicujus elementi assumptione nec potuit videri nec potest, in futura vita videndus est; ibi profecto contemplatiit bonorum omnium plenitudo. Quapropter non sic contemplativae vitae sublimitatem in futuro, ubi perfectio perficienda est, nuntiavi, ut in praesenti eam negarem posse ab hominibus mundi contemptoribus apprehendi, si modo se ad eam tota devotione convertant; si desiderio ejus accensi praesentia blandimenta fastidiant, et longe fortiores effecti, quam ut eos terrenae occupationes illaqueant, divinis rebus ac futuris promissionibus inhaereant. Isti tales etiam in hac vita contemplativae vitae possunt fieri participes.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ m̃tis emolliat: nõ eũ blanda corrũpant. nee adu̾sa cõ¬
cutiant: nõ ĩflet opinio secunda nec sinistra deiciat. Non
falsa uituꝑatio siue laudatio: augeat gaudia eiꝰ nec mi¬
nuat. Non gaudeat de tẽꝑalib omino nec lugeat. Int̾ le¬
ta ac tristia ĩuictꝰ: unã faciẽ. aĩmi ꝯstantis optineat. Nec
pectoris eiꝰ stabilẽ firmitatẽ qͥcqͥd ꝓmictit mundꝰ aut mi¬
natur exenciat: s idẽ sẽꝑ ac sibi similis ꝑseu̾ans. Mundi
huiꝰ dãpna simł ac lucͣ ñ senciat. Et cũ ħ atq his similia cõtẽ¬
platiue uite affectꝰ impleu̾it: nõ se hic ex om̃i parte ꝑfectiun¬

Expanded text:
nem mentis ejus emolliat. Non eum blanda corrumpant, nec adversa connem mentis ejus emolliat. Non eum blanda corrumpant, nec adversa concutiant, non inflet opinio secunda, nec sinistra dejiciat, nec falsa vituperatio sive laudatio, aut augeat gaudia ejus, aut minuat. Non gaudeat de temporalibus omnino nec lugeat, inter laeta ac tristia invictus unam faciem animi constantissime obtineat, nec pectori ejus stabilem firmitatem quidquid promittit mundus aut minatur excutiat, sed idem semper ac sibi similis perseverans, mundi hujus damna simul ac lucra non sentiat. Et cum haec atque his similia contemplativae
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ seculariũ remot̾issimꝰ ea fu̾entiꝰ excogitet: q̃ aniniũ
suũ ĩ desidi̾ũ future remun̾ationis ĩflãment. Studiis spi¬
ritalib qͥb ĩ dies singłos melior ac melior fiat: inuigilet
Amet ociũ scm̃: ĩ quo ex̾ceat anime sue negotiũ. Mortuũ
sibi deputet mũdũ: et se mũdi blãdientis illecebris exhi¬
beat crucifixũ. Delectationi spectacłoꝵ p̃sentiũ: incõpara¬
biliter anteponat su creatoris ĩtuitũ. Semnꝑ ꝓficiente succes¬
su: in fastigiũ diuine ꝯtẽplationis attollat. Nũꝙͣ n̾e ad mo¬
mentũ qͥdẽ. a ꝓmissionibus fut᷑is cõsid̾a̾ndis auersus: ad der¬
rena respiciat. Eo m̃tis aciẽ indesinent̾ ĩcendat: qͦ ꝑuenire
desd̾at. Beatitudinẽ uite future: ante oclõs anini sui ꝓponat.
ac diligat. nec metuat aliqͥd tẽꝑale. nec cupiat: ne aut me¬
tus amittende rei tẽꝑalis. aut cupidicas acquirende. ĩtentio¬

Expanded text:
orum saecularium remotissimus, ea ferventer excogitet quibus animum orum saecularium remotissimus, ea ferventer excogitet quibus animum suum in desiderium futurae remunerationis inflammet. Studiis spiritualibus, quibus in dies singulos melior ac eruditior fiat, invigilet. Amet otium sanctum, in quo exerceat animae suae negotium. Mortuum sibi deputet mundum, ac se mundi blandimentis et illecebris exhibeat crucifixum. Delectationi spectaculorum praesentium incomparabiliter anteponat sui creatoris intuitum; semper proficiente successu in fastigium divinae contemplationis attollat. Nunquam, ne ad momentum quidem, a promissionibus futuris considerandis aversus ad terrena respiciat. Eo aciem mentis indesinenter attendet quo pervenire desiderat. Beatitudinem vitae futurae ante oculoset diligat. Nec metuat aliquid temporale nec cupiat, ne aut metus amittendae rei temporalis, aut cupiditas acquirendae rei intentio
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõditorẽ suũ corde illuminandꝰ accedat. ip̃icon¬
templaudo atq ĩ saciabiliter ꝑfruendo ingilanter
sacris meditatiombꝰ uacet: in eis se d iunitꝰ illuminat
oblectet. Ipsi se totũ uelud ĩ speculo qͦdã refulgente cõside¬
ret: qd̾ in se pͣuũ dep̃hend̾i̾t corrigat: qd̾ rectũ deneat:
Q de forme cõponat: qd̾ pulcrũ excolat ⁊ qd̾ sanũ seruet.¬
qd̾ infirmũ.: assidua lectione corroboret. Dñi sui p̃cepta ĩfati¬
gabiliter legat:⁊ ĩ explicabilit̾ diligat: efficatider ĩpleat.
Et qͥd cauendũ sibi. qͥdue sectãdũ sit: ex eis sufficient̾ in fr᷑¬
tus agnoscat. Misteriis earũdẽ scͥpturarũ diuinarũ per¬
serutandis ĩsistat. Xp̃m ibi ꝓmissũ legat:⁊ rep̃sentatũ uide¬
at: ꝓphetatã ꝑdicionẽ popłi cõtumacis intelligat ĩplerĩ li¬
geat. De salute gentium gaudeat: ex p̃titis q̃ predicta et
impleta tenet futis ꝓmissionibꝰ eredat. A strepitu negoti¬

Expanded text:
ad Conditorem suum corde illuminandus accedat, ipsi contemplando atque infatigabiliter perfruendo vigilanter sacris meditationibus vacet, in his se divinitus illuminatus oblectet, ibi se totum velut in speculo quodam refulgente consideret: quod in se pravum deprehenderit corrigat, quod rectum est teneat, quod deforme componat, quod pulcquod infirmum, assidua lectione corroboret; Domini sui praecepta infatigabiliter legat, inexplicabiliter diligat, efficaciter impleat; et quid sibi cavendum quidve sectandum sit, ex eis sufficienter instructus agnoscat. Mysteriis earumdem divinarum Scripturarum perscrutandis insistat. Christum sibi promissum legat, repraesentatum videat; prophetatam perditionem populi contumacis intelligat, impleri lugeat; de salute gentium gaudeat; et praeteritis, quae praedicta et impleta tenet, et futuris promissionibus credat. A strepitu negoti
Abbreviated transcription (Latin):
fectu beatitudinis adħebit. xiii. Qd̃ sc̃i dm̃ perfecte uidere nõ
posst̃ nͥ cũ ad beaticudinẽ future uite peruerint.
uocirta sic hortandi st̃ ad cõtẽplatiuã uitã qͥcũq plene uo¬
lueruit ⁊ d̾o auriliante potuerint :  ut memin̾int sͥ
ip̃iꝰ cõtẽplationis diuine ꝑfectionẽ. ĩ illa beata uita q̃ fut᷑a
est reseruari ut ibi dm̃ sicuti est ꝑfecte uideant: ubi ⁊ ip̃i e

Expanded text:
fectu beatitudinis adhaerebit. CAPUT XIII. Quod Deum perfecte sancti videre non fectu beatitudinis adhaerebit. CAPUT XIII. Quod Deum perfecte sancti videre non possint, nisi cum ad beatitudinem futurae vitae pervenerint. 1. Quocirca sic hortandi sunt ad contemplativam vitam, quicunque plene voluerint, et Deo auxiliante potuerint, ut meminerint sibi ipsius contemplationis divinae perfectionem, in illa beata vita quae futura est, re
Abbreviated transcription (Latin):
illis absolute ꝑfectis. qͥ in illa uita beata futuri sũt. Nlõ est ut
ita dicã ꝑfecte ꝑfectus: cui ⁊ si dimissa ẽ oĩs ũqͥtas. nõ ẽ ad¬
huc sanata s sanat᷑ eiꝰ ĩfirmitas. Et idõ si ñ peccat ut sit ueri
perfectꝰ: p̾care tñ potesł. qr ñ est ꝯsũpta õi infirmitate sana¬
tus. Ac ꝑ hoc ubi ab oĩ peccatomũdatꝰ peccare nõ potĩt: ibi per¬
fectꝰ sanꝰ ⁊ sũme ꝑfectꝰ erit. Hic aũ quantalib ercellentia
sc̃itatis emineat: quantab emuientia ꝑfectionis excelleat:
potest qͥdẽ fieri ꝓ modulo huiꝰ uite perfectus: s nõ est sic
de sua ꝑfectione securꝰ. ut non debeat ẽẽ de suo casu sol¬
licitus. Et utiq ubi ẽ sollicitudo: nõ ẽ absoluta beatitu¬
do. Que neqͣquã ꝑfecta credenda ẽ: si secura nõ fuerit.nͥ
secura erit: uisi om̃em sollicitudinẽ securitas et̃na cõsump
natura sui gloriã cõditoris uisura est: atq ei sine ullo de¬

Expanded text:
illis absolute perfectis qui in illa vita beata futuri sunt, non est, ut ita dicam, perfecte perfectus; cui etsi dimissa est omnis iniquitas, non est adhuc sanata, sed sanatur ejus infirmitas. Et ideo si non peccat, ut sit vere perfectus, peccare tamen potest, quia non est consumpta omni infirmitate sanatus. Ac per hoc ubi ab omni peccato mundatus peccare non poterit, ibi perfecte sanus et summe perfectus erit. Hic autem quantalibet excellentia sanctitatis emineat, quantalibet eminentia perfectionis excellat, potest quidem fieri pro modulo hujus vitae perfectus; sed non est sic de sua perfectione securus, ut non debeat esse de casu sollicitus: et utique ubi est sollicitudo, non est absoluta beatitudo. Quae nequaquam perfecta credenda est, si secura non fuerit; nec secura erit, nisi omnem sollicitudihumana sui gloriam conditoris visura est, atque ei sine ullo de
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ mortuũ sepelimꝰ. errantẽ corrigimꝰ: tũc ĩ actiua uita¬
sumꝰ. Qndo uͦ in cõspectu dĩ lacͥmas fundunꝰ. ⁊ qͣlis beatitudo.
qualis lur. qͣlis glascĩs sic ĩ celo cogitare uolumꝰ: tẽ ĩ cõtẽpla¬
tiua uita sumꝰ. S actiua cu coeꝑe incip̃: ꝯ hic cñ ip̃o finit᷑. Con¬
templatiua uͦt uita hic ĩchoat᷑: & ĩ futo scło ꝑficit᷑. Ex his enĩ una

Expanded text:
errantem corrigimus, tunc in activa sumus. Quando vero in conspectu Dei lacrymas fundimus, et qualis beatitudo, qualis lux, qualis gloria sit sanctis in coelo, cogitare volumus, tunc in contemplativa sumus. Sed activa vita cum corpore incipit, et hic cum ipso finitur; conte
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃atũ qd̃ post amissionẽ bonoꝵ. tẽꝑaliũ dño largiente suscep̃:¬
id ip̃m diinisit. ⁊ postea cellulã retrusionis expetiit: ibiq
multis diebꝰ sese ad exercitandũ in diuinis cultibꝰ dño man¬
cipauit. Deinde uͦ post mltoꝵ eͣricula annoꝵ: assũpsit pennaᷤ
sicut colũba hoc ẽ uͥtutes spiritales : ⁊ ad heremũ cõuolauit.
a pusillanimitate sp̃s n tempestate. Qͥ ueniens nõ solũ salua¬
uit eũ: s etiã ad etherea tͣnsuexit felicit̾ coronandũ. Idcirco
enĩ exẽplũ tanti iuiri huiꝰ hic uiser̾e słidui: ut ab eo discant
solitałui oĩa caduca despice̾̃. ⁊ celesłia totis uiribꝰ appetere.

Expanded text:
ost amissionem bonorum temporalium, Domino largiente, suscepit, ipsum dimisit; et postea cellulam retrusionis expetiit; ibique multis diebus sese ad exercitandum in divinis cultibus Domino mancipavit. Deinde vero post multorum curricula annorum assumpsit alas sicut ca pusillanimitate spiritus et tempestate. Qui veniens non solum salvavit eum, sed ad aethera transvexit feliciter coronandum. Idcirco enim exemplum tanti viri hujus hic inserere studui, ut ab eo discant solitarii omnia caduca despicere et coelestia totis viribus appetere.
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis conat᷑ cõscendere: semetip̃m deb pͥus ꝑ mł¬
ta erperimenta ĩ acdiua uita ꝓbure. si ũurias potest ferre. si
Si hec ⁊ alia huidemodi siue a diabolo. siue ab alio aliqͦ illata
teuit cõuolare. In ista enĩ pͥris ꝑexerticiũ boni os cuncta er¬
haurienda st̃ uitia: & ĩ ala iã pura m̃tis acie ad cõtẽplandum
dm̃i dsq ꝑ cͣnseat. Et licet cõuersus stacĩ. ad cõcẽplacione cõscen¬
dere cupiat: tñ ratione cogit᷑ ut pͥus ĩ actiue iute oꝑatione uer¬
setur. Qa qͥ pͥus ĩ actiua uita ꝓfic̾: ad ꝯtẽplationẽ bene cõscendit.
Merito enĩ in ista sustollitur: qui ĩ illa utilis ĩuenit᷑. Qcũq¬

Expanded text:
quisquis conatur conscendere, semetipsum debet prius per multa experimenta in activa vita probare: si injurias poterit ferre, si ab aliquo illata terit convolare. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscendere cupiat, tamen ratione cogitur ut prius in activae vitae operatione ver. Qui prius in activa vita proficit, ad contemplationem bene conscendit. Merito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
tione diuinaꝰ. q̃ sibi ueracit̾ inhianti ĩcoruptibilẽ suauitatẽ
future remunerationis infudit: Om̃qͥdẽ cõtemplati¬
ua uita hic etiã amatores suos futuroꝵ bonoꝵ consid̾a¬
tione delectat : ac sibi tota m̃tis ĩtentione uacantes:
quantũ ĩ hac uita fieri potest dono sapientie spilĩtalis
illuimnat: ꝙ ad illã diuine uisionis plenitudinẽ cuius
spẽ studiis ĩtenti celestibꝰ gert̃: incentiuo quodã ip̃i
consequende ꝑfectiouis ĩflaminat: ut qd̃ nunc ĩ eiug

Expanded text:
corruptibilem suavitatem futurae remunerationis infundit? Quoniam quidem contemplativa vita hic quoque amatores suos futurorum bonorum consideratione delectat, ac sibi tota mentis intentione vacantes, quantum in hac vita fieri potest, dono sapientiae spiritualis illuminat, et ad illam divinae visionis plenitudinem, cujus spem studiis intenti coelestibus gerunt, incentivo quodam ipsius consequendae perfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
nati a demonibꝰ cdiscerpunt᷑. Hoc gͥ exẽplũ de nõ habendã
possessione: cdictũ sufficiat Aliud autẽ de nõ habenda he̾di¬
tate dicamꝰ. Neuit aũ quid̃ã homo noĩe magis tratus ad
beatum arseniũ. defẽns ei destam̃tũ cuiꝰdã senatoris paren¬
tis ciꝰ qͥ reliq̃rat ei heditatẽ ualde in agnã. Et accipiens tes¬
tam̃tũ: uoluit illd̾ scinde̾. Magistͣtus aũ cecidit ad pedes eros:

Expanded text:
nantur et a daemonibus discerpuntur. Hoc igitur de non habenda possessione dictum sufficiat. Aliud autem de non habenda haereditate dicamus. Venit quidam homo, nomine Magistratus, ad beatum Arsenium, deferens ei testamentum cujusdam tis ejus, qui reliquerat ei haereditatem magnam valde. Et accipiens testamentum, voluit illud scindere: Magistrianus autem cecidit ad pedes ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃i uemio possidet dñm: nisi qͥ possidetur a dõ. Sit ip̃e pri
quid ultͣ q̃rit ⁊ cui oĩa suus cõditor fit : Aut qͥd ei suffic̃.
cui ip̃e nõ suffic̃. Hũc possidebat & ab illo possidebatur ille:
qui dicebat ĩ spũ. Portio mã dũe: diri custodire legẽ tuã.
Et dũs pars hereditatis mee: ⁊ calicis mei. Qͥ enĩ possidet

Expanded text:
quoniam nemo possidet Deum, nisi qui possidetur a Deo, fit ipse priquid ultra quaerit, cui omnia suus Conditor fit? aut quid ei sufficit, cui ipse non sufficit? Hunc possidebat, et ab illo possidebatur ille qui dicebat in Spiritu: Portio mea Dominus, dixi custodire legem tuam . Et: Dominus pars h
Abbreviated transcription (Latin):
et om̃em laborẽ siũ & ĩ elesnosinã expendebat⁊ ⁊ tantũ sibi
retinebat: qͣntũ ad uictũ ip̃iꝰ suffice̾t: Postea uͦ sacanas in¬
misit ĩ cor eiꝰ dicens. Collige tͥ aliꝙͣ. pecuniã: ne cũ senueris
de nũmis. sontig̃ aũ eũ ĩfirmari: ⁊ putrefieri uno pede eiꝰ.
Et expend̾ hoc qd̃ collectũ habuerat ĩ medicos: ⁊ nichil ei
prodesse potuit. Postea uͦ uenit qͥdã de exꝑtis medicis: et
cdixit ei. Nisi ĩcid̾is ped̾e tuũ: totũ corpꝰ tuũ putrefiet. Et
cõstituert̃: ut ĩ crastinũ ĩcid̾et ei pedẽ. Illa uͭ nocte rediens
insemerip̃m: ⁊ penitñciã agens de his que gessit. ĩgemuit et
collegisti: Et ubi ẽ spes de qͣ tͣctasti: At ille respõdñs dix̃:
pͥeccaui dñe ignosc̃e michi: n ult̾iuꝰ hoc nõ faciã: Tunc
angłs dñi tetigit ped̾e eiꝰ. et sauarꝰ ẽ statĩ Et surgens
mane: abut oꝑari ĩ agro. ueũ gͦ medicꝰ cũ ferram̃tis ut

Expanded text:
tantum sibi retinebat quantum ad victum ipsius sufficeret. Postea vero Satanas misit in corde ejus dicens: Collige tibi aliquantam pecuniam, ne cum senueris de nummis. Contingit autem eum infirmari et putrefieri pedem ejus: et expendit quod collectum fuerat iprodesse potuit. Postea vero venit quidam de expertis medicis, et dixit ei: Nisi incideris pedem tuum, totum corpus tuum putrefiet. Et constituerunt ut in castrinum inciderent ei pedem. Illa autem nocte rediens in semetipsum, et poenitentiam agens de his quae gessit, ingemuit et collegisti, et ubi est spes de qua tractasti? At ille respondens ait: Peccavi, Domine, et ignosce mihi, ulterius hoc non faciam. Tunc angelus tetigit pmane abiit operari in agro. Venit ergo medicus cum ferramentis ut
Abbreviated transcription (Latin):
mali: qͣle illd̾ qd̃ nõ habent nͥ boni. Corporale bonũ qͣn ha¬
sed tẽꝑale solatiũ. Itẽ boni tẽꝑalis amissio: fit exercitiũ uist.
et ĩiusti supplicuim. Qͥa ⁊ ustꝰ desid̾ioꝵ celestiũ captꝰ: oĩa
temporalia siue habeat siue amittat: om̃io nõ sn̾tit. Et
iuiquꝰ qd̾̃ cũ delectatione habuit: sine dolore ñ ꝑdit. ꝓpt̾ l
igit᷑ eis qui nulitant dõ: fugiende st̃ ex toto corde diuiciẽ.
Q qͥ habere uolt̃: sine labore nõ q̃runt. sine difficultate
nõ uiuenuĩt. ⁊ sine cura ñ su̾ant: sine anria delectatione
ricia. Qͣ qͥdã appetũtes: errauerũt a fide ĩseruert̃ se dolo¬
ribus młtis. ac sic census iste t̾renꝰ eis a qͥbꝰ uitiose dili¬
git᷑. nõ est uoluptatũ materia. sed doloꝵ. hec de uerisq¬

Expanded text:
mali, quale illud quod non habent nisi boni. Corporale bonum, quando hamali, quale illud quod non habent nisi boni. Corporale bonum, quando hased temporale solatium.et injusti supplicium, quia et justus desiderio coelestium captus omnia temporalia sive habeat, sive amittat, omnino non sentit; et iniquus, qui cum delectatione habuit, sine dolore non perdit. Propter hoc igitur eis qui militant Deo fugiendae sunt ex toto corde divitiae, quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inveniunt, sine cura non servant, sine anxia delectatione ritia: quam quidam appetentes erraverunt a fide, et inseruerunt se doloribus multis . Ac sic census iste terrenus eis a quibus vitiose diligitur, non est voluptatum materia, sed dolorum. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
dicũs. Sole ĩqͥt diuitie u̾e sunt: q̃ nos uirtutibꝰ diui¬
tes faciunt. Que uͦ nob̃ ambiende st̃ diuicie. ł q̃ fu¬
giende. beatꝰ ꝓsper satis eiudñt̾ ostñdit dicñs. Ille nobͥ
aiubiende sunt diuitie: q̃ nos ornare possunt parit̾ & mu¬
nire. Qͤ etiã nos cõtͣimpetꝰ hosti les armant: a mundo
disterminant.⁊ d̾õ cõmendant: ditant animos nr̃os. atq
nobilitant. Nobiscũ st̃: intra nosst̃. Diuicie nr̃e credende
pios. humilitas q̃ humiles. mansuetudo q̃ mansutos. ĩ nro¬
centia q̃ ĩnocñtes. puritas q̃ puros. prudñtia q̃ prudñtes.
uitioꝵ ĩpotũtes. Scłi cõtẽptores: ac bonoꝵ õĩũ sectatores. Hec
miliũ pauꝑũ facultates: patͥmonia cordiũ: diuitie ĩcorrup¬
tibiles morũ. Qͥbus nõ habundãt: nͥ qͥ illis carnalibꝰ ex cor¬
de renuntiant. Q  ꝗͣuis ip̃a sĩt bona. ut pote a bono deo
creata: tñ qr st̃ bouis malisq cõmunia. student ea sp̃ales

Expanded text:
sunt, quae nos virtutibus divites faciunt. Quae vero nobis appetendae sunt divitiae, vel quae fugiendae, beatus Prosper satis evidenter ostendit, dicens: Illae nobis ambiendae sunt divitiae, quae nos ornare possint pariter et munire; quae nos etiam contra impetus hostiles armant, a mundo disterminant, Deo commendant, ditant animos nostros atque nobilitant. Nobiscum sint, intra nos sint. Divitiae nostrae credendae pios; humilitas, quae humiles; mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, quae puros; prudentia, quae prudentes; c milium pauperum facultates, patrimonia cordium, divitiae incorruptibiles morum, quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis ipsa sint bona, ut pote a bono Deo creata; tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spirituales
Abbreviated transcription (Latin):
hinc huic scło ⁊ corꝑe ⁊ corde discretꝰ est. Magna aputł
dm̃ refulget gr̃a: qͥ huic scło ꝯtẽptibilis fuerit. Seruis
autẽ dĩ cuncta huius mundi cõtraria ẽe̾ debent. ut duni
ista adu̾sa sentiunt: ad celeste desid̾i̾ũ ardñtiꝰ excitent᷑. Qd
enim ĩ hac uita laboriosiꝰ ⁊ꝙͣ. t̾renis desidĩis estuare : Aut qͥd
securiꝰ.⁊ ꝙͣ. de huiꝰ scłi uanitate nichil appetẽ: Q enĩ hẽ nun¬
dum diligt̃: turbulentis eiꝰ curis ⁊ sollicitudinibꝰ cõtͣbantur.
Qͥ aũ ab eo reced̃t ꝓpt̾ int̾ne qͥetis tͣnquillitatẽ: fut᷑e pacis

Expanded text:
ui huic saeculo et corpore et corde discretus est. Magna apud Deum refulget gratia, qui huic saeculo contemptibilis fuerit. Servis autem Dei cuncta hujus mundi contraria esse debent, ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius excitentur. Quid enim in hac vita laboriosius quam terrenis desideriis aestuare? Aut quid securius quam de hujus saeculi vanitate nihil appetere? Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Qui autem ab eo recedunt, propter internae quietis tranquillitatem, fut
Abbreviated transcription (Latin):
in ignẽ et̾nũ: qui paratꝰ est diabolo ⁊ angłis eius. Isti
iudicabuntur ⁊ ñõ saluabuntur. Ertꝰ uero ordo erit
infideliũ: qͥ nõ iudicabunt᷑ sed cõdẽpnabuntur. De hiis
enim impii. uõ ut uidicentur. sed ut cõdep̃nent᷑. Scilicet ut qui
sine lege peccauerint: sine lege pereant. Prumꝰ uͦ ordo qͥ sua de¬
reliquer̃t̃. ⁊ rp̃m secuti fuerunt: iudicabt̃ alios seq̃ntes ordĩes.
idest bouos. xp̃i auos ut recipiant bona. Et malos xp̃ianos ecõt᷑.
ut recipiant mala. Cũ sumia gͥ deuotione rogemꝰ dñm:
ut corda nr̃a misericordit̾ tangendo. oĩa usibilia nos despi¬
cere faciat: qͣtenꝰ ad pͥmũ ordinẽ ꝑtinere possimꝰ. Nendieeinꝰ
itaq in uobis bencuiuendo: gr̃am tanti honoris. Si enĩ uitã
in die iudicii erimꝰ. Firmissime enĩ hoc credere debemꝰ. qr
fidelissimꝰ ẽ ille qͥ hoc nobis ꝓmittit. Aeritas ẽ tp̃e. falli non

Expanded text:
in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et Angelis ejus . Isti enim judicabuntur et non salvabuntur. Quartus vero ordo erit infidelium, qui non judicabuntur, sed condemnabuntur. De his enim impii, non ut judicentur, sed ut condemnentur; scilicet ut qui sine lege peccaverunt, sine lege pereant . Primus vero ordo, qui sua dereliquerunt et Christum secuti fuerunt, judicabunt alios duos sequentes, id est, bonos Christianos, ut recipiant bona; et malos e contra, ut recipiant mala. Cum summa igitur devotione rogemus Deum ut corda nostra misericorditer tangendo omnia visibilia nos despicere faciat, quatenus ad primum ordinem pertinere possimus. Vindicemus itaque in nobis bene vivendo gratiam tanti honoris, si enim vitam in die judicii erimus. Firmissime enim hoc credere debemus, quia fidelissimus est ille qui hoc nobis promittit. Veritas est ipse, fallere non
Abbreviated transcription (Latin):
a beato helẏa q ioħe sumptũ dicunt exordiũ: alii aũ asseue¬
rant beatũ autoniũ huiꝰ ꝓpositi e̾c̾ caput. Machariꝰ uero
discipulus beati antonii affirmat paulũ quendã thebeũ
rii nouo testam̃to rei istiꝰ fuisse pͥncipẽ: qd̾ et uerum est.
Sciendũ uͦ ẽ qr a tẽpore beati antoni ceꝑunt e̾t̾ cenobitarĩ
solitaru: hoc est retrusi. S qͥs pͥmꝰ esset retrusus: diffici¬
le reꝑitur. Non enĩ solũmͦ in cenobus. sed etiã ĩ ipsis he¬
remis anitea habebant᷑ retrusi. Priscis denioꝵ ⁊ ẽꝑili ⁊ hii
qui pͥus ĩ monasterus erant retrusi. qͥ iã dicl erant ꝑ mł¬
ta exꝑim̃ta cõtra diabolũ pugnare. ipsi qͦ bene instrueti
itq sicut aurũ ĩ fornace ꝓbati. frat̾na ex acie ad singularẽ
pugnã hemi. securi iã sine cõsolatione alt̾us. sola manu
uas brachio cõtra uitia carnis. uł cogitatienũ do auxili¬

Expanded text:
a beato Elia et Joanne sumptum dicunt exordium; alii autem assevea beato Elia et Joanne sumptum dicunt exordium; alii autem asseverant beatum Antonium hujus propositi esse caput. Macarius vero discipulus beati Antonii affirmat Paulum quemdam Thebaeum in Novo Testamento rei istius fuisse principem; quod et verum est. Sciendum vero quod a tempore beati Antonii coeperunt coenobitarum solitarii, hoc est, retrusi. Sed quis primus fuisset retrusus, difficile reperitur; non enim solummodo in coenobiis, sed etiam in ipsis eremis antea habitabant retrusi. Priscis denique temporibus hi qui prius in monasteriis erant retrusi; qui jam didicerant per multa experimenta contra diabolum pugnare, ipsi quoque bene instructi, atque sicut aurum in fornace probati, fraterna ex acie ad singularem pugnam eremi, securi jam sine consolatione alterius, sola manu vel brachio contra vitia carnis vel cogitationum, Deo auxili
Abbreviated transcription (Latin):
solitarioruo..
rimum igitur indagari oportet. cur monachis
uel cur solitariꝰ uocat᷑: et sic demũ auxilianre
diuĩna clementia. ad cetera exponenda rite tͣns¬
seanus. Monachꝰ autẽ greca et himologia uocat᷑ : eo qd sit
singularis. Mona enim grece: latiue singularitas dicit᷑.
Ergo solitariꝰ. ĩ t̾pretat᷑ uocabulũ monachi. Idcireo enĩ siue
dicat᷑ monachꝰ. siue solitariꝰ : unũ atq idẽ est. S iã uidea¬
mus : quot sint gn̾a solitarioꝵ. Solitarioꝵ nãq duo st̃¬
gn̾a. AInũ anachoritarũ. idest heremitarũ: alterũ uͦ ceno¬
bitarũ. hoc est monasteriale. Hec aũ amboꝵ gn̾a: non
conuersionis feruore nouitio debent institui. sed diut᷑na
monasterii exercitatione priꝰ debert ꝓbari: quatinꝰ ꝓbati.
ad ꝑfectionis culmen dño miserante cõscende ualeant.
Preterea qͦq sepe dubitatũ ẽ a multis: a qͦ potissiniũ mona¬
choꝵ. h̾enus cepta sit habitari. Qlda enĩ altiꝰ repentes

Expanded text:
solitariorum. Primum igitur indagare oportet cur monachus, vel cur solitarius vocatur, et sic demum, auxiliante divina clementia, ad caetera exponenda rite transeamus. Monachus enim Graeca etymologia vocatur, eo quod sit singularis. Monas enim Graece, Latine singularitas dicitur. Ergo solitarius interpretatur vocabulum monachi. Idcirco enim sive dicatur monachus sive solitarius, unum atque idem est. Sed jam videamus quot sunt gm; unum anachoretarum, id est, eremitarum; alterum vero coenobitarum, hoc est, monasteriale. Haec autem amborum genera non conversionis fervore novitio debent institui, sed diuturna monasterii exercitatione prius debent probari, quatenus probati ad perfectionis culmen, Domino miserante, conscendere valeant. Praeterea quoque saepe dubitatum est a multis, a quo potissimum monachorum eremus coepta sit habitari. Quidam enim altius repetentes,
Abbreviated transcription (Latin):
uite quodãmꝰ participes fieri possumꝰ. Qͥa scdm̃ qͦrũdã opi¬
uion̾ẽ nichil aliud est cõtẽplaua uita: ꝙͣ. rerũ latentiũ. futu¬
rarũq noticia: siue uocatio ab om̃ibus occupationibus

Expanded text:
vitae quodammodo participes fieri possumus. Quia, secundum quorumdam opivitae quodammodo participes fieri possumus. Quia, secundum quorumdam opinionem, nihil aliud est contemplativa vita quam rerum latentium futurarumque notitia, sive vacatio ab omnibus occupationibu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ p̃positi sub se regaut uiuentes ac diligant.⁊ & nõ minus
de eoꝵ qͣ eoꝵ de sua salute solliciti sĩt.⁊ qd̾ eis expedire sciũt
pat̾na cura ꝓuideãt.: ⁊ qͣliter subiecti p̃posito suo tãꝗͣ capi¬
ti m̃bra de seriuant: ac p̃cepta eiꝰ uelud imꝑiũ d̾i sũmo amo¬
re custodiãt. Ip̃a nãq actualis uita pañe esu̾enti tͥbuit. uer¬
bo sapientie nesciente docet⁊ errantẽ coerigit: suꝑbientẽ ad
huimlitatis uiã reuocat.⁊ infirmantis curã gerit.⁊ q̃ singłis
deficiunt. & tñ merces huiꝰ uite ꝑmanet ĩ eternũ. Contẽpla¬
tuia qͦ uita ẽ: dilectionẽ d̾i ⁊ ꝓxiii tota m̃te retiu̾e a tnsito¬
men accep̃: in qͣcreatorẽ suũ cͤatura intellualis ab õi peccato
purgata uisura est. S et si eã diligñter cõsidãre uolumꝰ. euã
in hoc fragili tab̾nacdo ubi coitidie ĩgemscimꝰ cõtẽplatiue

Expanded text:
quomodo Praepositi sub se regant viventes ac diligant; et non minus quomodo Praepositi sub se regant viventes ac diligant; et non minus de eorum quam de sua salute solliciti, quod eis expedire sciunt paterna cura provideant: et qualiter subjecti praeposito suo, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant. Ipsa namque actualis vita panem esurienti tribuit, verbo sapientiae nescientem docet, errantem corrigit, superbientem ad humilitatis viam revocat, infirmantis curam gerit; quae singulis deficiunt, et tamen merces hujus vitae permanet in aeternum. Contemplativa quoque vita est dilectionem Dei et proximi tota mente retinere, transitomen accepit; in qua creatorem suum creatura intellectualis ab omni peccato purgata visura est. Sed et si eam diligenter considerare velimus, et jam in hoc fragili tabernaculo, ubi quotidie ingemiscimus, contemplativae
Abbreviated transcription (Latin):
huc eis qͥ nou̾unt obest. Qͥa st̃ nõulłi qͥ despectis carnis desi¬
deriis. cũcta relmq̃re ꝑtractant. S: cũ cecidisse illũ pꝰ oꝑis ũciũ
cõspiciunt: hoc ip̃m facere qd̾ delibauerãt ꝑtimesciuit. Nã
nistietiã ĩ hoc arguendi st̃: ut si małos ꝑtunescunt ĩ inasũ inui
tari. cur pigͥ st̃ bouos imitari ĩ bonũ : uñ scͥptũ ẽ. De bonis
sumamꝰ erẽplũ ⁊ ceta. Ob hũc gͦ causã llioꝵ sebunt᷑ ruine et per¬
diciones: ut nos de nr̃a uita simꝰ sollicitioresꝰ adctenꝰ autẽ de sch̾
abrenuntiatõe.⁊ de nõ colligendis diuicis: satishabundeq ut o¬
pinor dictũ ẽ. Modo enĩ de uita cõtẽplatiua dõ auxiliante. et
beato ꝓsꝑo suffragante: aliqͣ dicenda st̃ capitula. uiii. Qͥ d sit
prope actiua ꝗd ue contemplatuia uita
dum̃ reor qͥd ꝓp̾e ictiua uita. ⁊ sic demũ ad cotẽplauã
tͣneiuidũ est: Actiua scilicet uita ẽ: cõu̾satio religios .l q̃ docet

Expanded text:
us nocebit. Quia sunt nonnulli, qui, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere pertractant, sed cum cecidisse illum post operis initium conspiciunt, hoc ipsum facere quod deliberaverant pertimescunt. Nam et isti in hoc etiam arguendi sunt, ut si malos pertimescunt imitari in malum, cur pigri sunt bonos imitari in bonum? Unde scriptum est: De bonis sumamus exempla. Ob hanc ergo causam aliorum scribuntur ruinae et perditiones, ut nos de nostra vita simus sollicitiores. Hactenus autem de saeculi abrenuntiatione, et de non colligendis divitiis satis abundeque, ut opinor, dictum est. Modo enim de contemplativa vita, Deo auxiliante, et beato Prospero suffragante, aliqua dicenda sunt capitula. CAPUT VIII Quid sit proprie activa, quidve contemplativa vita. roprie activa vita; et sic demum ad contemplativam transeundum est. Activa scilicet vita est conversatio religiosa, quae docet
Abbreviated transcription (Latin):
quisq resumit: qr diuruitate cõtemplandi lassat᷑ Sicut e¬
nim aqͥle moris ẽ: sẽꝑ ocłm ĩ radiũ solis ĩfig̾e. uͭ deflectere
nisi esce soliꝰ obtũtu. ita ⁊ sci acõplatione ad actu̾lẽ uitã
int̾cdũ reflectunt᷑. cõsida̾ntes illa summa sic e̾e̾ utilia. ut
tam̃ humilia suit paululũ ĩ rẽ indigentie necessaria. Nã et
iusio animaliũ iherechielis ꝓphecia q̃ ibant & nõ reu̾tebant᷑.
pertinet ad actiue uite ꝑseu̾antiã. Et it̾um ea animalia q̃ibãt
&. reu̾tebant᷑: ꝑtinent ad cõtẽplatiue uice m̃surã. ĩ qͣdũ qͥsq
intend̾it. sua reu̾b̾atꝰ infirmitate reflectit᷑. atq it̾um renoua¬
ta intentione ad ea unde descend̾at rursꝰ erigit᷑. Idcireo hec pre
ualla tẽporũ unde iuiuant ꝓpͥis manibꝰ nõ negligant labora¬
re. Caueant tam̃ ut ñ de ullo ĩ honesto negotio uictũ q̃rant:
bus: ut ei placeat cui se ꝓbauit .x. Quantum inter cõtẽ

Expanded text:
quisque resumit, quia diuturnitate contemplandi lassatur. Sicut enim aquilae moris est semper oculum in radium solis infigere, nec deflectere, nisi escae solius obtentu; ita et sancti a contemplatione ad actualem vitam interdum reflectuntur, considerantes illa summa sic esse utilia, ut tamen humilia sint paululum nostrae indigentiae necessaria. Nam et visio animalium in Ezechielis prophetia , quae ibant nec revertebantur, pertinet ad vitae activae perseverantiam. Et iterum eet revertebantur, pertinet ad contemplativae vitae mensuram; in qua dum quisque intendit, sua reverberatus infirmitate, flectitur, atque iterum renovata intentione ad ea unde descenderat rursus erigitur. Quod valla temporum unde vivant propriis manibus non negligant laborare. Caveant tamen ut non de ullo inhonesto negotio victum quaerant, is, ut ei pl
Abbreviated transcription (Latin):
ant dñmde ipsi possideant᷑ a dño. Qͣ de re: etiã ĩ collacõnibꝰ pa¬
trũ tale datur exẽplũ. Qͥdã fr̃ renuntians seło. ⁊ daus que
habebat pauꝑibꝰ: retinens aũ pauca ad opꝰ suũ. ueñ ad
ald̾em antomum. Quẽ cũ agnouisset senex: dix̃ ei. Si ins
monachꝰ fieri: uade ĩ illũ uicũ ⁊ eme carnes ⁊ impone corpori

Expanded text:
num, et ipsi possideantur a Domino. Qua de re etiam in Collationibus Patrum tale datur exemplum. Quidam frater renuntians saeculo, et dans quae habebat pauperibus, retinens autem pauca ad opus suum, venit ad abbatem Antonium. Quem cum agnovisset senex, dixit ei: Si vis monachus fieri, vade in illum vicum, et eme carnes, et impone corpori
Abbreviated transcription (Latin):
aut agros. ꝓpt᷑ nom̃ meũ: centuplũ accipiet. ⁊ uitã et̾nã possi¬
debit. Hec ⁊ hꝰccinodi p̃cepta: specialit̾ solis ꝯgruunt monachiᷤ.¬
uł solitariis. Et qͣnto singularia: tanto potiora ⁊ eminentiora.
Hec uͦ q̃ secunt᷑ qͣsi minora minoribꝰ generalit̾ dicta st̃ omnibꝰ.
Qͥ non accipit ĩquit dñs crucẽ suã ⁊ uenit post me: ñ ẽ me

Expanded text:
aut agros propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Haec et hujusmodi praecepta specialiter solis congruunt monachis solitariisque. Et quanto singularia, tanto potiora et eminentiora. Haec vero quae sequuntur quasi minora minoribus generaliter dicta sunt omnibus. Qui non accipit, inquit Dominus, crucem suam, et venit post me, non est m
Abbreviated transcription (Latin):
tem xp̃i que male uiuẽs mortua tñ erat. Ibi stabat
dolens ꝯfecta seuo dolore expectans xp̃i corpꝰ deponide
cruce. Hec plorauit dicens. atq plorando dicelat. Heu¬
plestis uota. extĩctũ reddite mat̾ uł ałib me magis mor¬
te Iũgite illi. ut cum suis tm̃ pereant dolores infinito de¬
ponite q̃so depoĩte illũ mͥ. ut habeam mecũ eiꝰ examn̾ie corꝰ
mͥ solaciũ exit saltim ille defuctus iuxͣ crucẽ stabat
maria ꝯsidans wltu benigno xp̃m pendẽtẽ ĩ crucis stꝑ¬

Expanded text:
tem Christi, quod male vivens mortua tunc erat. Ibi stabat dolens, confecta saevo dolore, exspectans Christi corpus deponi de cruce; haec plorabat, dicens, atque plorando dicebatplevisti vota. Exstinctum deponite. Mater, vel simili magis me morte jungite illi, ut cum suis pereant doloribus infiniti dolores. Deponite eum mihi, ut habeam mecum ejus exanime corpus, mihi solamen erit, vel saltem defunctus. Juxta crucem stabat Maria considerans vultu benigno Christum pendentem in crucis
Abbreviated transcription (Latin):
to dolendu. tu scis qr ad hc uei ad oicarnẽ assumene
ut ꝑ cencis patibulũ saiuarẽ genꝰ hũanii eͦ mĩple¬
bintim scͥpture scis .i. qr oportet me pato pre salite
ainis hũam. ꝯ dic tcia resurgam. tͥa discipłis meis
patent̾ appebo Desme flere de pone dolorem. qr ad pr̃em
uado. głiam pr̾ne maiestatis ꝑcipendã ascendo Imuo ⁊ ꝯ¬

Expanded text:
carnem assumpsi, ut per crucis patibulum salvarem genus humanum. Quomodo implebuntur Scripturae? Scis enim quia oportet me pati pro salute generis humani, sed die tertia resurgam tibi, et discipulis meis patenter apparens. Desine flere, dolorem depone, quia ad Patrem vado, gloriam paternae majestatis percipiendam ascendo
Abbreviated transcription (Latin):
magii amoris. incensa ĩ petu amoris surgebat ui tẽsis mã¬
gͣnis uita uiu̾e tali ꝙͣ mortis gladio ab ĩpiis seue necat
deosculans qmͣ cruoris unda rigabat interim uir quidam
nobilis ab armathia ioseph noĩe qui exat discipłus eius. s
tñ occulte ⁊ t̾ confident̾ ad pylatum ingreditur s̾ pcistulãs

Expanded text:
magni amoris incensam. Impetu amoris surgebat intensis manilli vita vivere tali, quam mortis gladio ab impiis saeve necari, deosculans, quam cruoris unda rigabat. Interim quidam vir nobilis, nomine Joseph, qui erat discipulus ejus , sed tamen occulte, c
Abbreviated transcription (Latin):
meus. uox mea fere perierat oĩs. S dab̾am gemitus
que rauca sonabãt. iã lingna uocis magrã ꝑdid̾at
usũ loqñdi. Uidebam morientẽ ꝙ̃ dilexit aĩa mea. ⁊
tota liq̃ fiebam p̾doloris angustia. Aspiciebat et ip̃e me¬
benignissimo uoltu matrẽ plorantẽ. ⁊ u̾bis me paucis

Expanded text:
 me dolor meus; vox mea fere perierat omnis, sed dabam gemitus qui raucum sonabat, non lingua vocis magistra perdiderat usum. Loquendo videbam morientem, quem diligebat anima mea, et tota liquefiebam prae doloris angustia. Aspiciebat et ipse benignissimo vultu me matrem plorantem, et me verbis paucis
Abbreviated transcription (Latin):
uiuros explorat. an sit aliqua ꝑs muroꝵ minus stabił. cꝰ au
ditu adĩt̾iora penetre᷑. offt̾ ocłis formas illicitas et faciles
ĩiuriis lascescentibꝰ ad cedẽ instigat. honores t̾re nos ꝓ¬
mitcit. ut celestes adimat. ⁊ t̾ latent̾ ñ pt̃ failere aꝑtos
addit t̾rores. ĩ pace sb̾dolꝰ. ĩ ꝑ secutõne molentꝰ ꝯͣ ꝙ̃ d eẽ¬

Expanded text:
muros explorat, an sit pars aliqua murorum minus stabilis. Cujus aditus, ad interiora ut penetretur, offert oculis formas illicitas et faciles cescentibus ad caedem instigat; honores terrenos promittit, ut coelestes adimat, et cum latenter non potest fallere, apertos addit terrores. In pace subdolus, in persecutione violentus:
Abbreviated transcription (Latin):
ec quęrent nomen tuum domine
Erubescant et conturbentur in sȩculum scͥłi.
et confundantur et pereant
Et cognoscant quia nomen tibi dominus.:
tu solus altissimus in omnł terrã. orat̃¬

Expanded text:
et quaerent nomen tuum Domine erubescant et conturbentur in saeculum saeculi et confundantur et pereant et cognoscant quia nomen tibi Dominus tu solus Altissimus in omni terra
Abbreviated transcription (Latin):
in brachio uirtutis tuȩ disꝑsisti nuͣmicos tuos
Tui sunt cęli et tua est terra. orbem terrae
et plenitudinem eius tu fundasti.
aquilonem et mare tu creasti gula¬
Thabor et hermonꝰ in nomine tuo exultabunt
tuum brachium cum potentia.
Firmetur manus tua et exaltetur deatera tua:
iusticia et iudicium preparatio sedis tuȩ
Misericordiaret ueritas precedent saciem tuam.

Expanded text:
in brachio virtutis tuae dispersisti inimicos tuos. Tui sunt coeli, et tua est terra, orbem terrae et plenitudinem ejus tu fundasti, aquilonem et mare tu creastihabor et Hermon in nomine tuo exsultabunt, tuum brachium cum potentia. Firmetur manus tua et exaltetur dextera tua, justitia et judicium praeparatio sedis tuae. Misericordia et ver
Abbreviated transcription (Latin):
Non erubescant in me. qui expectant te
domine domine uirtutum
Non confundantur super me.
qui quęrunt te deus israhel:
Q uoniam propter ce sustinui opprobrium.
opuit confusio faciem meam
Extrancus factus sum fracribus ineis.

Expanded text:
Non erubescant in me, qui expectant te, Domine, Domine virtutum. Non confundantur super me, qui quaerunt te, Deus Israel. Quoniam propter te sustinui opprobrium, operuit confusio faciem meam. Extraneus factus sum fratribus meis
Abbreviated transcription (Latin):
cornua producentem et ungula.
Uideant᷑ pauperes et lȩtentur.
quęrite deum et uiuet anima uiestra
Quoniam exaudiuit paciperes cominis.
et amctos suos non deipeait
Laudent illum cęli et terra:
r. are et omnia reptilia in eis
Q uoniam deus saluam faciet srom
et ȩdificabunt: quitates ridac̃
Et in habitabunt ibi: et hereditate adquirent eã
Et semen scruorum eius possidebit eam.
et qui diligunt nomen eius habitabunt. in ea

Expanded text:
cornua producentem et ungulas. Videant pauperes et laetentur: quaerite Deum, et vivet anima vestra. quoniam exaudivit pauperes Dominus et vinctos suos non despexit laudent illum caeli et terra mare et omnia reptilia in eis quoniam Deus salvam faciet Sion et aedificabuntur civitates Iudaeae et inhabitabunt ibi et hereditate adquirent eam et semen servorum eius possidebunt eam et qui diligunt nomen eius habitabu
Abbreviated transcription (Latin):
Quoniam quem tu ꝑcussisti ꝓsecuti sunt
et suꝑ dolorem uulnerum meorum addiderunt
Appone iniquitatem suꝑ iniquitatem eorum
et non intrent in iusticiam tm
Deleantur de libro uiuentium.:
et cum iustis non scribantur
Ego sum pauper et dolens: salus cua ds̃ suscepit me
Laudabo nomen dei cum cantico.
et magnificabo eum in laude
Et placebit deo super intulum nouellum

Expanded text:
tu percussisti, persecuti sunt: et super dolorem vulnerum meorum addiderunt. Appone iniquitatem super iniquitatem eorum: et non intrent in justitiam tuam. Deleantur de libro viventium: et cum justis non scribantur. Ego sum pauper et dolens: salus tua Deus suscepit me. Laudabo nomen Dei cum cantico: et magnificabo eum in laude. Et placebit