comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimus ueratẽ
magisteum diui¬
num redemptorẽ
humanum salua¬
torem commendã¬
tem pretium nostrum sangui¬
nem suum. Locutus est enim
nob̾ de corpore ⁊ sanguine suo.¬
quorum corpus dixit escam. sã¬
guinem potum sacramentum
fidelium agnoseunt fideles. au¬
dientes autem quid aliud quã¬
qui audiunt: eumergo commẽ¬
dans. talem escam ⁊ talem potum
diceret. nisi manducaueritiscar¬
nem meam. ⁊ biberitissanguinẽ
meum. non habebitis uitam in
uob̾. ⁊ hoc dicẽt deuita. qui sal¬
iusqͣm ip̃a uita. erit aũt illi hõi
mors non uita: qui mendacem
putauerit uitam scandalrzati
sunt discipłi eius non quidem
omnes. sed plurimi dicentes apd̾
se ip̃os. durus est hic sermo quis
eum potest audire. cum aũt hoc
domius apd̾ se ip̃m cognouisset
et inurmura cogitationis audifs
cogitantib nec sonantib uoce.

Expanded text:
udivimus veracem Magistrum, divinum Redemptorem, humanum Salvatorem, commendantem nobis pretium nostrum, sanguinem suum. Locutus est enim nobis de corpore et sanguine suo: corpus dixit escam, sanguinem potum. Sacramentum fidelium agnoscunt fideles. Audientes autem quid aliud quam audiunt? Cum ergo commendans talem escam et talem potum diceret, Nisi manducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis et hoc diceret de vita, quis alius quam ipsa vita? Erit autem illi homini mors, non vita, qui mendacem putaverit vitam; scandalizati sunt discipuli ejus, non quidem omnes, sed plurimi, dicentes apud se ipsos, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? Cum autem hoc Dominus apud semetipsum cognovisset, et murmura cogitationis audisset, cogitantibus, nec voce sonantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad istam prudenciam qui uari
numeri ꝑtinentes. Ueniet em̃ ho¬
ra: ⁊ cuando nescimus ueniet Me¬
dia nocte ueniet. Uigilate. Sic
clausit euangłium. Uigilate: cr
nescitis diem nec horam. Si ergo
cormituri sumus. quando uigi¬
iamus: Corde uigila. fide iugila.
spe ugila caritate igila. oꝑib
uigila ⁊ quando cormieris corpo¬
re: ueniet tempus ut surgas. Cũ
autem surrexeris: p̃para lampades
Tunc non extinguantur tunc in¬
ceriore consciencie oleo uegetent᷑
tunc sponsus ille in corꝑeis
nexibus amplec tatur. tũc
te introducat in domũ ubi nũꝙͣ
dormias ubi nunqͣ cua iampada
possit extingui. hodie uͦ laboramus.
at in robore flamina nr̃a: ut uen¬
tus temptat̾onis angeat ignẽ pociꝰ

Expanded text:
dentiam quinarii numeri pertinentes. Veniet enim hora, et quando nescimus, veniet. Media nocte veniet, vigilate. Sic clausit Evangelium: Vigilate, quia nescitis diem neque horam. Si ergo dormituri sumus, quomodo vigilamus? Corde vigila, fide vigila, spe vigila, charitate vigila, operibus vigila: et quando corpore dormiveris, veniet tempus ut surgas. Cum autem surrexeris, praepara lampades. Tunc non exstinguantur, tunc interiore conscientiae oleo vegetentur: tunc sponsus ille incorporeis nexibus amplectatur, tunc te introducat in domum, ubi nunquam dormias, ubi nunquam tua lampas possit exstingui. Hodie vero laboramusat in robore flamma nostra, ut ventus tentationis augeat ignem potius,
Abbreviated transcription (Latin):
geruntur in murmurationis malũ ex¬
cedamus. aut. prauitates nr̃as sub ipsis
angustiis cõpescere negligamꝰ: eterna
gebennã transgressorib cͦõminat᷑ dicens.
Mors peccatoꝵ pessima. Q̾ itẽ contra
inurmuratores de filiis ifrł. Cesset mur¬
muratio eoꝵ ne moriantur: Q itẽ. Qui

Expanded text:
geruntur, in murmurationis malum exgeruntur, in murmurationis malum excedamus, aut pravitates nostras sub ipsis angustiis compescere negligamus, aeternam gehennam transgressoribus comminatur, dicens: Mors peccatorum pessima . Et item contra murmuratores de filiis Israel: Cesset murmuratio eorum ne moriantur . Et item: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. ad toleranda quȩlibet aduersa
spe felicitatis quȩ p̾senti miseriȩ succedit
nos corroboret: ut spes manentis letitię le¬
uiget tristiciã transcuntis angustię. Ad
hoc enĩ dicit apłs. quod in p̾senti uita. ẽ.¬
scitur ad laborem. Q apłs cũ tribulati¬
ones suas discipłis enumeraret: ait. Ipsi in¬
qͥt scitis quod in hoc positi sumꝰ. Q itẽ iob.
Homo repletus multis miseriis. Qđ id¬
circo dr̃. quia ualde in possibile. ẽ ut suȩ
ꝑegrinationis tempora sine dobore ꝑcur¬
cati ñ corrupit : quia peccatũ ñ fecit.
Nos uͦ sumtꝰ ut iudas ꝑhibet arbores autum¬
nales. infruc tuose. bis mortuȩ: eradicate.
Ac si diceret dñs. Si ego ipse qui peccatum
ñ feci᷑ sine passionis igne ab hac uita ñ
exeo. quid putandũ ÷ illos mereri. qui ñ
solũ origiialib. sed etiã anc tualib cul¬
pis tenentur abstricti: Ne uero ꝓpt̃
angustias quȩ dispensatore nob̾ hic in¬

Expanded text:
possumus, ad tolerandam quaelibet adversa possumus, ad tolerandam quaelibet adversa spe felicitatis, quae praesenti miseriae succedit, nos corroboret: ut spes manentis laetitiae leviget tristitiam transeuntis angustiae. Ad hoc enim dicit Apostolus: Quod in praesenti escitur ad laborem . Et Apostolus, cum tribulationes suas discipulis enumeraret: Ipsi, inquit, scitis quod in hoc positi sumus . Item Job: Homo repletus multis miseriis . Quod idcirco dicitur, quia valde impossibile est ut suae peregrinationis tempora sine dolore percurcati non corrupit, quia peccatum non fecit. Nos vero sumus, ut Judas perhibet, arbores autumnales, infructuosae, bis mortuae, eradicatae. Ac si diceret Dominus: Si ego ipse, qui peccatum non feci, sine passionis igne ab hac vita non exeo, quid putandum est illos mereri, qui non solum originalibus, sed etiam actualibus culpis tenentur astricti? Ne vero propter angustias quae dispensatorie nobis hic in
Abbreviated transcription (Latin):
stolas longe positos reuocans. quasi ueteris
amicitie desertores suos recordari suadet.
Hec ad excutiendũ legendi fastidiũ p̾mis¬
sa sint: qm̃ quod paceꝰ ur̃a dixerim. cibum
sacrȩ lectionis ñ satis esurimꝰ.
ut nos ab huiꝰ uitȩ prauitatib cõpes¬
cat. Naia idcirco terribilib suis sententiis
cor nr̃m quasi quibdã stimulis pungit.
ut homo terrore pulsatus expauescat: &
diuina iudicia quȩ aut uoluptate carnis
aut terrena sollicitudine discissus: obliuis¬
ci facile solet. ad memoriã reducat. Ad hoc
in die iudicii recepturũ ꝓnuntiatꝰ. Quod
cũ apłs ꝓtestaretur: subiunxit. Hoc scientes.
suademus hominib timorẽ dĩ habere. Hinc
data obserua: hoc est om̃is homo. Quib
uerbis ostendit᷑. quod is qui dm̃ nͥ timet.
homo. ẽẽ. desiit. Hȩc quoq eiusdẽ scrip¬
turȩ intentio est: ut qr cę̧leste gaudium
ñ nisi ꝑ terrenas amaritudines recuꝑare

Expanded text:
stolas, longe positos revocans, quasi veteris stolas, longe positos revocans, quasi veteris amicitiae desertores suos recordari suadet. Haec ad excutiendum legendi fastidium praemissa sunt, quoniam, quod pace vestra dixerim, cibum sacrae lectionis non satis esurimus.ut nos ab hujus vitae pravitatibus compescat. Nam idcirco terribilibus suis sententiis cor nostrum quasi quibusdam stimulis pungit, ut homo terrore pulsatus expavescat, et divina judicia quae aut voluptate carnis, aut terrena sollicitudine discissus oblivisci facile solet, ad memoriam reducat. Ad hoc in die judicii recepturum pronuntiat. Quod cum Apostolus protestaretur subjunxit, nescientes suademus hominibus timorem Dei . Hinc data ejus observa; hoc est omnis homo . Quibus verbis ostenditur, quod is qui Deum non timet, homo esse desiit. Haec quoque ejusdem Scripturae intentio est, ut quia coeleste gaudium non nisi per terrenas amaritudines recuperare
Abbreviated transcription (Latin):
ad consolationẽ uidelicet scripturarum
ꝑrexerimꝰ. Nam quod in scripturis scis¬
Uerba quȩ̃ loquor uob̾. sp̃s & uita sunt.
Ipsa est ce speculũ ꝑ quod nc̃ licet in enig¬
mate diuina misteria uideamꝰ. ac nos qua¬
les simus intueri queamꝰ. ita ut ibi nobis¬
appareat. qͣntũ ꝓficimꝰ in bono uł qͥntũ
deficimꝰ. Ibi cuncta ꝓduntur quȩ dissi¬
pant. cuncta narrantur quȩ edificant:
c̾et si quis in tenebris lum. in estu solis
umbrã. uł in egritudine medicinã re
spueret. Hȩc ÷ inquã uox dei qua deser¬
tores suos reuocat. dicens ꝑ ꝓpħam. Re
uertimini filii reuertentẽs. Q itẽ con¬
tra uiroꝵ. consuetudinẽ stupratã con¬
iugẽ reuocans ait. Audi meretrix uerbũ
dñi. Q cetera. Ut iustus iudex longe ni¬
mis mortales a se recessisse. nͨ loco quidẽ
sed merito demonstret. Non ꝑ uerba sic̃
p̾sentes iã eos alloquitur. ut olim patres
fecerat. s ꝑ scripturã uelut ꝑ quasdã epi¬

Expanded text:
ad cognitionem videlicet Scripturarum, ad cognitionem videlicet Scripturarum, perreximus. Nam quod in Scripturis viVerba quae loquor vobis, spiritus et vita sunt . Ipsa est et speculum, per quod nunc in aenigmate divina mysteria videamus, ac nos quales simus intueri queamus, ita ut ibi appareat quantum proficimus in bono, vel quantum deficimus. Ibi cuncta produntur quae dissipant, cuncta narrantur quae aedificantur: esset si quis in tenebris lumen, in aestu solis umbram, vel in aegritudine medicinam spueret. Hæc est, inquam, vox Dei, quæ desertores suos reuocat, dicens peertimini, filii, revertentes , et item contra virorum consuetudinem stupratam conjugem revocans ait: Audi, meretrix, verbum Domini , et caetera. Ut autem longe nimis mortales a se recessisse non loco quidem, sed merito demonstret, non per verba sic praesentes jam eos alloquitur, sicut olim patres fecerat: sed per Scripturam, velut per quasdam epi
Abbreviated transcription (Latin):
species in senec tutẽ cõmutatur: sic & mens
nr̃a nob̾ nescientib ab statu rec titudinis
frequenter incuruatur. & a forma reli
gionis dũ nescit senescit. iuxta illud. Tra¬
xerunt me & non sensi. Q itẽ. Cani ef¬
fusi sunt in eũ. & ipse ñ sensit. Sed rursus
ne increpatione p̾dictȩ ꝑturbationis de¬
ficiamus. scĩficata scriptura dissolui non
potest. quȩ maiorẽ gr̃am misit in mun
dũ : quatinꝰ ut ait petrusin caliginoso
uitȩ huiꝰ loco pedib nr̃ȩ actionis re¬
splendeat. & intͣ quelibet aduersa pati¬
entiã & consolationẽ iuxta pauli uocẽ
subministret.Si ergo quicqͣ. est quod sa¬
pientẽ uirũ ęquo animo int̾ mundanos
turbines continere possit: id.eẽ. qͦuã pͥmũ
reor meditationẽ scripturarii. Om̃is naͣ¬
mꝰ. Q in hoc n solũ a ceteris animalib.
sed etiã a quolibet stulto maxime dista¬
mus sic̾ ait salomon. Si illuc ubi uita ÷.

Expanded text:
species in senectutem commutatur. Sic et mens species in senectutem commutatur. Sic et mens nostra nobis nescientibus ab statu rectitudinis frequegionis, dum nescit, senescit, iuxta illud, Traxerunt me, & non sensi: & iterum: cani effusi sunt in eum, & ipse non sensit. Sed rursus ne increpatione prędictæ perturbationis deficiamus, sanctificatam scripturam, quæ dissolui non potest, maiori grdum: quatenus, ut ait Petrus, in caliginoso vitae hujus loco pedibus nostrae actionis resplendeat, et inter quaelibet adversa patientiam et consolationem, juxta Pauli vocem, subministret. Si ergo quidquam est quod sapientem virum aequo animo inter mundanos turbines continere possit, id esse quamplurimum reor meditationem Scripturarum. Omnis namEt in hoc non solum a caeteris animalibus, sed etiam a quolibet stulto maxime distamus: et sicut ait Salomon, illuc ubi vita est,
Abbreviated transcription (Latin):
Omiera eius excursum id agere nitens. un¬
de possit afflic t orum deiectio consolari.
prauotuq ceriueositas aliquatenꝰ contundi.
Opuosculit sane qualit cũq cigestũ ure li¬
siont setis faciens uob̾ transmitto ut si forte
ponites utlitate caruerit me tam apud
uos td̃e in obedientia excuset. ł oterit autẽ
teo tor ob tiiti imꝑiosa ussionẽ. mee psup¬
tao sus ignoscere. A ucꝰ toris o nomien su
id subprimatur. neforte sui materia sor
mei quoq nominis uilitate grauetur.
UC TOR RIIUREI
iudex hominũ ds̃. licet ab illa
quod meretur incurrat: huiꝰ
ꝑegrinationis molestias multis beneficiis
demulcet. Quia uero nos eisdẽ beneficiis nimiũ delectati¬
tione  hac eadẽ nr̃a delectatione conterim᷑.
ne. transeuntib bonis quȩ subinde fluunt
nimis in herentes: ad internȩ salutis defe¬
ctũ nesciendo traham᷑. Sic̃ enĩ ñ sentimꝰ
quomͦ crescit corpus. uł qualit eiꝰdẽ corꝑis

Expanded text:
omnem ejus excursum id agere nitens, unomnem ejus excursum id agere nitens, unde possit afflictorum dejectio consolari, pravorumque curiositas aliquatenus contundi. Opusculum sane qualitercunque digestum, vestrae jussioni satisfaciens, vobis transmitto; ut si forte penitus utilitate caruerit, me tamen apud vos de inobedientia excuset. Poterit autem lector ob tam imperiosam jussionem meae praesumptioni ignoscere. Auctoris vero nomen ob id supprimatur, ne forte si materia sordet, mei quoque nominis vilitate gravetur. uctor igitur et judex hominum Deus, licet ab illa quod meretur incurrat, hujus peregrinationis molestias multis beneficiis demulcet. Quia vero nos eisdem beneficiis nimium delectatione haec eadem nostra delectatio conteritur, ne transeuntibus bonis, quae perinde fluunt, nimis inhaerentes, ad internae salutis defectum nesciendo trahamur. Sic enim non sentimus quomodo crescit corpus, vel qualiter ejusdem corporis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de p̃dicta ur̃a ĩmo ipsiꝰ iussione nichil
me ad huc egisse didicisset:xu. inqͥt dies ad
hoc quod uissus es faciendũ relaxõ. ne dõni
ep̃i p̾sentiã neglecto iussu eiꝰ adire confun¬
daris. Artatus fateor tabellam arripui. sed
quid uam scribendũ. quo ue oydine pri¬
ma uł postrema disponenda ẽent: hebe¬
tatus hesitabã. Cum subito recordatus sũ
illiꝰ ur̃ȩ querimoniȩ. quã de huiꝰ uitȩ
qualitate ꝓfundis singultib contexere
uos in pͥma iussione audieram. Uideli¬
cet de puersitate prauoꝵ. qui semꝑ in ma¬
lũ succrescentes eccłiasticam censuram pe¬
nitus contempnentes. quoslbet onualidos
crudeliter affligunt. P ostremo de his qui
diuinȩ seruituti mancipari debuerant. sed¬
se prorsus uane głȩ dedicant. ac diuino
cultui simulate deseruiunt. De his igitur
&e huiꝰmodi quȩ tunc si bene cõmemini lu¬
gebatis. huiꝰ cõpilationis materiã sũpsi per

Expanded text:
cum de praedicta vestra, imo ipsius jussione, nihil cum de praedicta vestra, imo ipsius jussione, nihil me adhuc egisse didicisset, quindecim, inquit, dies ad hoc quod jussus et faciendum relaxo, ne domni episcopi praesentiam neglecto ejus jussu, adire confundaris. Arctatus, fateor, tabellam arripui; sed quidnam scribendum quoque ordine prima vel postrema disponenda essent hebetatus haesitabam. Cum subito recordatus sum illius vestrae querimoniae, quam de hujus vitae qualitate profundis singultibus contexere vos in prima jussione audieram: videlicet de perversitate pravorum, qui semper in malum succrescentes et ecclesiasticam censuram penitus contemnentes, quoslibet invalidos crudeliter affligunt. Postremo de his qui divinae servituti mancipari debuerant, sese prorsus vanae gloriae dedicant ac divino cultui simulate deserviunt. De his igitur et hujusmodi, quos tunc, si bene commemini, lugebatis, hujus computationis materiam scripsi. Per
Abbreviated transcription (Latin):
terpio pontifici: suus ille mo¬
mi quid dudum usseritis mͥ. ut scilicet q
turbato rerum statii pene semꝑ inꝓcin¬
ctu estis. & ad consolationẽ scripturarũ
tanquam moyses ad tabernaculũ libris
absentib recurrere nequitis: quedã ex
patrũ sententiis deflorarẽ. quȩ & huiꝰ
temporis qualitati conuenirent. & uelu¬
ti quodeła sportule diariũ: uel exilẽ re¬
fectionẽ in excursu itineris posito sum.¬
ministrarent. Quod equidẽ semel & bis.
terq & quoties me ur̃am ad ire p̾sentiã
contingebat requirebatis: & iterum iu¬
bebatis. At ego mirabar pontificis hu¬
militatẽ. quod tantus a tantillo quicꝗͣ
id agere posse credebatis. Nã licet do¬
nus abba ur̃o suggerente nuntio tandẽ
hoc & ipse p̾ceꝑitꝰ : ꝓprie tam̃ in scienti¬
e conscius. rem michi ĩpossibilem uł ad.
bam. Solemnitate uͦ scĩ martini nuꝑ e¬
lapsa : denuntiauit m domnꝰ abba. quod
statim ad uos me e̾ẽt transmissurus. Sed

Expanded text:
Turpioni Pontifici suus ille momi, quid dudum iusseratis mihi, vt scilicet quia turbato rerum statu pene semper in procinctu estis, & ad consolationem scripturarum, tanquam Moyses ad tabernaculum, libris absentibus, recurrere nequitis, quædam ex Patrum sententiis deflorarem, quæ & huius temporis qualitati conuenirent, & veluti quoddam sportulæ diarium vel exilem refectionem in occursu itineris posito subministrarent. Quod equidem semel, & bis, & ter, & quoties me vestram adire præsentiam contingebat, requirebatis, & iterum iubebatis. At ego mirabar Pontificis humilitatem, quod tantus a tantillo quicquā id agere posse credebatis. Nam licet dominus abbas, vestro suggerente nuntio, tandem hoc et ipse praeceperit, propriae tamen inscitiae conscius, rem mihi impossibilem vel bam. Solemnitate vero S. Martini nuper elapsa, denuntiavit mihi domnus abbas quod statim ad vos me esset transmissurus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nocere credamꝰ. S ñ ita : Nam uniꝰ cuiꝰ
q uitii malũ in suũ recurrit auctore.
sic̃ dic̃ sermo luunꝰ. ł ili si malꝰ fueris. solꝰ
hauries mala. Suã linguã maliloquus
maculat. suũ cor obtrecᷤ tator exulcerat.
suȩ mentis lum iracuntꝰ obcecat. suã in¬
uidus animã uelud qͣdã rubigine. pesti¬
s. fero
liuore corrũpit. Ꝙ̾ sic̃ exulceratis paren
diruptis matrũ iuscerib asseriuit᷑. ita hu¬
mana corda ipsis pͥmitꝰ qͣs c̃ceꝑint passio¬
nibꝰ dilacerant᷑. Illa inꝗͣ. p̾cordia de qͥbꝰ ui
tioꝵ generatio serpentma ꝓfert᷑. ipsa pͥmi¬
tꝰ monstruosi partꝰ fecunditate uiolan¬
tur. De tali partu dic̃ sermo diuinꝰ. ecce
parturuut in iusticiã. concepit dolorẽ. ce
peꝑit iniqͥtatẽ. Conuertet᷑ dolor eiꝰ in capu

Expanded text:
nocere credamus. Sed non ita est. Nam unnocere credamus. Sed non ita est. Nam unsque vitii malum in suum recurrit auctorem, sicut dicit sermo divinus: Fili, si malus fueris, solus hauries mala tua. Suam linguam maliloquus maculat, suum cor obtrectator exulcerat, suae mentis lumen iracundus obcaecat, suam invidus animam velut quadam rubigine pestifero livore corrumpit, et sicut exulceratis parentrei fetus disruptis matrum visceribus asseruntur; ita humana praecordia ipsis primitus quas conceperint passionibus dilacerantur. Illa, itiorum generatio serpentina profertur, ipsa primitus monstruosa partus fecunditate violantur. De tali partu dicit sermo divinus: Ecce parturiit injustitiam, concepit dolorem, et peperit iniquitatem. Convertetur dol
Abbreviated transcription (Latin):
trec tationes. ad uerbositates. ad mͣmuratio¬
nes egredit᷑. qͥse de choro psallentiũ ad co¬
me sationes in honestas bibitionesq furtiuas
ñ solũ dãnabili trangressione. s etiã abho¬
minabili iulitate subducit. multo. e̾e̾t. ine
gnationis distentione circũfert. qͥa uino
abstinet. & insensibꝰ suis amara discordiȩ ebri¬
etate turbatur. qͥ in qͣ. exteriore salutifera
poculoꝵ parcitate sẽ macerat. & int̾iore ho¬
ctꝰ eructat nͥne inse ꝓpheticas uoces diri¬
gi.iã etiã in p̾senti uita p̃dãpnatꝰ intelli¬
git. ñ tale ieuniũ elegi dic̃ dũs. uł illud. ex
morra. uua eoꝵ uua fellis. & botrus amari¬
tudinis in ipsis: Ita aut̃ int̾dũ diabolꝰ cũ
auerterit animã fide uacuã & di timore
nudatã. ita diuersis passionibꝰ in ebriat m¬
tẽ. ut qͣndo aut maledicimꝰ. aut irascim᷑.
aut obtret tamꝰ. qͣndo hec agimꝰ aliis nos

Expanded text:
trectationes, ad verbositates, ad murmuratiotrectationes, ad verbositates, ad murmurationes egredimur. Nam qui se de choro psallentium ad commessationes inhonestas, bibitionesque furtivas, non solum damnabili transgressione, sed etiam abominabili vilitate subducit, multo esset leviusgnationis distentione circumfert; qui a vino abstinet, et in sensibus suis amara discordiae ebrietate turbatur; qui, inquam, in exteriore salutifera poculoum eructant, nonne in se propheticas voces dirigi, jam etiam in praesenti vita praedamnatus, intelligit: Non tale jejunium elegi, dicit Dominus . Vel illud: Ex morrha. Uva eorum, uva fellis, et botrus amaritudinis in ipsis ? Ita autem interdum diabolus cum adverterit animam fide vacuam, et Dei timore nudatam, ita diversis passionibus inebriat mentem, ut quando aut maledicimus, aut irascimur, aut obtrectamus, quando haec agimus, aliis nos
Abbreviated transcription (Latin):
habitatione silentiũ sit. & in habitatoribꝰ ui¬
tioꝵ. tumultꝰ. & colluc tatio passionũ. siex¬
teriora nr̃a serenitas teneat. &e int̾iora tẽpe¬
stas: Solemꝰ annos nr̃os & tẽpoꝵ. spatia qͥb
hic uiuimꝰ supputare. Non te fallat qͥcũq
ille es numeriis dierũ. qͦs hic relic to corꝑa¬
lit̾ scło consũpsisti. Illũ tantũ diẽ uicisse
te cõputa. in qͦ uoluntates ꝓpͥas abnegasti
in qͦ desideriis restitisti: quem sine ulla regu¬
lȩ transgressione cuxisti. luũ diẽ uixisse
te cõputa. quẽ ñ malitia. ñ iniidia. ñ su¬
ꝑbia c̃maculauit. quẽ ñ m̃dacii. ñ ꝑiurii
culpa resꝑsit. qͥ peccato ñ cessit: qͥ diabolo
repugnauit. Iiũ diẽ uixisse te cõputa qͥ
puri tatis & sc̃ę meditationis habuit lu¬
cẽ quẽ ñ c̃uersatio tenebrosa mutauit
in noc tẽ. ilũ inꝗͣ. diẽ applica ad uitã tu¬
a cuiꝰ usus ꝑuenit ad anuuã tuã. Sole
biliũ uigiliarũ aiduitate blandiri. Iui

Expanded text:
habitatione silentium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora testas? Solemus annos nostros, et temporum spatia, quibus nunc vivimus, supputare. Non te fallat, quicumque ille es, numerus dierum quos hic relicto corporaliter saeculo consumpsisti. Illum tantum diem vixisse te computa, in quo voluntates proprias abnegasti, in quo malis desideriis restitisti. Quem sine ulla regulae transgressione duxisti, illum diem vixisse te computa; quem non malitia, non invidia, non superbia commaculavit; quem non mendacii, non perjurii culpa respersit; qui peccato non cessit, qui diabolo repugnavit. Illum diem vixisse te computa, qui paritatis et sanctae meditationis habuit lucem, quem non conversatio tenebrosa mutavit in noctem. Illum, inquam, diem applica ad vitam tuam, cujus usus pervenit ad animam tuam. Sollium vigiliarum assiduitate blandiri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ studiũ sit ullos uincere qui se carnaliter
amant. Contra salutem suã dimicantes. & ui¬
cia sua quantũ possunt celantes: odientes¬
etia eos qui illos arguunt : & eorũ sermonem
contemnentes. & ñnumquã quod peius est
peccata sua publice defendentes: Insuꝑ etiã
alios ne corrigant᷑ excusantes atq tuentes.
st equidem quando mali p̾latos
ñ ledunt. quin eciã uenerantur: quã diu
tamen eis obuiare ꝓ iusticia negligunt. Inter¬
dum uero ꝑsecuntur eos. Quod insidiante dia¬
bolo fit: ut cũ ipsi concutiuntur. a uacillantiũ
sustentatione pigrescant. S ut scriptũ est. qui
dm̃ timet: nichiłꝰ negligit. & ob id cuius mencẽ
uera caritas possidet. si iusticia quã diligit
in aliis fertur. ipse nichilominus eadẽ ꝑcus
sione confolicur. Quod si & ipse appecit̾ur.
in do¬
lore tribulationis sue
curã
nͨ deserit utilitatis

Expanded text:
eorum studium sit illos vincere, qui se carnaliter eorum studium sit illos vincere, qui se carnaliter amant cōtra salutem suam dimicantes, & vitia sua quantum possunt celantes, odientes eos qui arguunt, & eorum sermonem contemnētes, & nunquam, quod peius est, peccata sua publice defendentes: insuper etiam alios ne corrigantur excusantes, atque tuentes. Et equidem quando mali prælatos ipsos non lædant, quinetiam venerentur, quia tamen eis obuiare pro iustitia negligunt, interdum vero persequuntur eos. Quod insidiante diabolo fit, vt cum ipsi concutiuntur a vacillantium sustentatione pigrescant. Sed vt scriptum est, qui Deum timet, nihil negligit, & ob id cuius mentem vera caritas possidet, si iustitia quæ diligit in aliis feritur, ipse nihisione confoditur. Quod si et ipse appetitur, in dolore tribulationis suae curam non deserit utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sint: ut ñ recens quid uel nouũ nr̃i tẽ¬
poris ciiꝗͣ ep̃o uideat᷑. si talia siue certe mul¬
ec piget quedã de apollogetico scĩ gregorii
nazanzeni uerba referre. Si quis inquit
inrectore morb uitioꝵ ẽ: in his qui adobtem¬
perandũ ei presto sunt. multo faciliꝰ trans¬
fundit᷑. quã si aliquid uirtutis in eo uiderint.
Qua propt̃ necesse est. ut qui ad alios insticu¬
endos atq curandos pre¬
ne inueniamur ipsi si¬
ne
disciplina & excates¬
tib ulcerib uitioꝵ.
Seo
neq satis ẽ. malũ non
esse
doctorem. Quod utiq culpatur i his qui docen¬
tur: nisi & om̃ib bonis actib p̃diti sint. Nec ui
tam mensurant ex cõparationẽ imꝑfectorũ. sed
digna loco & gradi suo reqͥruñ: ut ꝓuectus eoꝵ
possit illicere cęceros ad studia uirtutum. eoruq
tam exemplo quã exhortatione uitia purgare.
ꝓpositũq ad meliora conuertere. Summũ quoq

Expanded text:
dicta sint, ut non recens quid vel novum nostri temdicta sint, ut non recens quid vel novum nostri temporis episcopo videatur, si talia sive certe mulIX. Nec piget quaedam de apologia sancti Gregorii Nazianzeni verba referre: Si quiin rectore morbus vitiorum est, his qui ad obtemperandū ei præsto sunt multo facilius transfunditur, quā si aliquid virtutis in eo viderint. Quapropter necesse est, vt qui alios instituendos atq. curādos præne inueniamur ipsi sine disciplina, & excattes vlceribus vitiorum. Sed neque satis est malū non esse doctorem. Quod vtique culpatur in his qui docentur, nisi & omnib. bonis actib. prædicti sint, nec vitam suam mansurent ex comparatione imperfectorum, si digna loco & gradu suo gerant, vt prouectus eorum possit illicere cæteros ad studia virtutum, eorumque tam exemplo quam exhortatione vitia purgare, propositum ad meliora conuertere, summumque
Abbreviated transcription (Latin):
immineat. si damnati a conscientia pedem
a mensa dñi ñ recraxerint. Hinc ds̃ ꝑ moysen ait.
Dic inquit ad filios aaron. & ad posteros eoꝵ. Omĩs
qui accesserit de stirpe ur̃a adea que consecrata
sunt. in quo ẽ immundicia: ꝑibit corã dõ. Ego
sũ dñs & certe illud nichil aliud erat. quã umbra
istoꝵ. Si gͦ adumbiã ñ licebat immundũ accederẽ
quantominꝰ ad ipsã ueritatẽ: Ex qua in fine ꝓ hibi¬
tionis concludit dicens. Ego sũ dñs. Ae si dicat
Ego scrutans corda. ego ipse sacerdos: qui discerno
qualis unꝰ quisq accedat. Hinc ambrosiꝰ in pͥmo
officioꝵ libro. Castificabat᷑ inquit popłs ꝑbidu¬
um aut triduũ. & lauabant uestimenta sua
& non aliter ad ostiũ accederẽ ꝑmittebat᷑. S si
in figura tanta populo obseruantia iubebat᷑
ñ diligo aurũ. Hoc beatus augustinꝰ in libro
de ciuitate dĩ facetur. Hec de sc̃is pontificib

Expanded text:
immineat, si damnati a conscientia pedem immineat, si damnati a conscientia pedem a mensa Domini non retraxerint. Hinc Deus per Moysem: Dic, inquit, ad filios Aaron, et ad posteros eorum: Omnis qui accesserit de stirpe vestra ad ea quae consecrata sunt, in qua est immunditia, peribit coram Deo. Ego sum Dominus . Et certe illa nihil aliud erant quam umbra istorum. Si ergo ad umbram non licebat immundum accedere, quantominus ad ipsam Veritatem? Ex qua in finem prohibitionis conclusit, dicens: Ego Dominus. Ac si dicat. Ego scrutans corda, ego ipse sacerdos, qui discerno qualis unusquisque accedat. Hinc Ambrosius in primo Officiorum: Castificabatur, inquit, populus per biduum, aut triduum, et lavabant vestimenta sua, et non aliter ad hostiam accedere permittebatur. Sed si in figura tanta populo observantia jubebatur, opter aurum, quia non diligo aurum. Hoc beatus Augustinus in libro de Civitate Dei fatetur. Haec de sanctis pontificibus
Abbreviated transcription (Latin):
apłs testatur. Nam popłs ille carnalis man¬
na fastidiuit. qͥa inibi ñ nisi carnalia quesi¬
uit. Illi itaq morcui sunt: in quib benepla¬
citũ dõ ñ fuit. Quicũq uͦ inter eos spuales
fuerunt mori ñ potuerunt. quia spualiter
comederunt: quia eis esca illa cęlestis saporẽ
& delectamentũ immortalitatis prebuit.
Itaq similiter nunc in eccła cib iste quibꝰdã
uita ẽ: quibdã uͦ suppliciũ. Unde o homo
bꝰ iste ñ carnaliters& spualiter & cogitandꝰ
& sumendus ẽ: quia neq ab alio quã ab ipso
xp̃o consecratur. neq ab alio quã ab ipso por¬
rigitur. & quidẽ sacerdos uisibilis astat.
ꝑ cuiꝰ manus consecrari & tribui uidetur:
sed xp̃c ẽ. qui illũ & conseerat & tribuit
Cui ad remediũ. cui ad iudiciũ tribuat᷑:
diuinitas discernit. Nam is qui cũ iuda con
temptu & uicio criminis reus tenetur. cum
secratur. Hoc gͦ iudiciũ in natale calicis mox
excipitur. ut doceatur quid contemptorib¬

Expanded text:
Apostolus. Nam populus ille carnalis manna fastidivit, quia inibi non nisi carnalia quaesivit. Illi itaque mortui sunt, in quibus non beneplacitum fuit Deo. Quicunque vero inter eos spirituales fuerunt, mori non potuerunt, quia spiritaliter comederunt; quia eis esca illa coelestis saporem et delectamentum immortalitatis praebuit. Itaque similiter nunc in Ecclesia cibus iste quibusdam vita est, quibusdam vero supplicium. Unde, o homo,  iste non carnaliter, sed spiritaliter, et cogitandus et sumendus est, quia neque ab alio quam ab ipso Christo consecratur, neque ab alio quam ab ipso porrigitur. Et quidem sacerdos visibilis astat, per cujus manus consecrari et tribui videtur, sed Christus qui illum et consecrat et tribuit, cui et remedium cuique ad remedium tribuatur, divinitus discernit. temptu suo et vitio criminis reus tenetur, cum secratur. Hoc ergo judicium in natali calicis mox excipitur, ut doceatur quid contemptorib
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ. in me manet & ego in eũ. Ac si di¬
ceret. Nisi priꝰ in me maneat. carnẽ mea̾ mandu¬
care ñ potest: neq sanguinẽ bibere. Quid gͦ
manducat peccator. & quid bibit: Non utiq
sibi utilit̾ carnẽ & sanguinẽ sed iudicis̃ su¬
mit: licet uideatur c̃ũ ceteris altaris sacram̃¬
tum ꝑcipe. & quare: Quia ñ se probat prius
utrũ incorpore xp̃i sit annon. Deinde. quia
ñ diiudicat. uidelicet ut discernat corpꝰ dñi
qͥd .ẽ. quantũq sacramentũ. qualisq uirtus
sacramenti: quia diuinũ ac spualeẽ. Inde in
pͥmordio huius celebritatis xp̃c iudicium
male accipientib minabatur. dũ continuo
pꝰ bucellam demanu eius ꝑceptam. diabolꝰ
iudã ꝑuasit Ubi mox ostenditur futurũ in
eccła iudiciũ. Siquis gͦ lapsus de corpore xp̃i
facꝰtus menbrũ merecricis uel diaboli pre¬
sumꝑserit hoc sacro scm̃ corpꝰ contingere. ñ ec
dubium quin ob id iudiciũ excipiat. & cum

Expanded text:
sanguinem, in me manet, et ego in eo . Ac si disanguinem, in me manet, et ego in eo . Ac si diceret: Nisi prius in me maneat, carnem meam manducare non potest, neque sanguinem meum bibere. Quid ergo manducat peccator, et quid bibit? Non utique utiliter sibi carnem et sanguinem, sed judicium, licet videatur cum caeteris altaris sacramenta percipere. Et quare? Quia nos se probat prius utrum in corpore Christi sit, an non. Deinde quia non dijudicat, videlicet ut discernat corpus Domini: quid est quantum, quia sacramentum, qualisque virtus sacramenti, quia divinum ac spiritale est. Unde in primordio hujus celebritatis Christus judicium male accipientibus comminatur, dum continuo post buccellam de manu ejus perceptam diabolus Judam pervasit: ubi mox ostenditur futurum in Ecclesia judicium. Si quis ergo lapsus de corpore Christi, factus membrum meretricis vel diaboli, praesumpserit hoc sacrosanctum corpus contingere, nec dubium quin ob id judicium excipiat, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
ed quid hoc de exteriorib dicimus. cũ ple¬
riq sic in semet ipsis negligentes ex istant
ut foris in habitu immutentur. & intus ꝑ non¬
nulla grauia peccata a xp̃i corpore separentur.
& tam̾ sacrificare non cessqͤnt : Dum enĩ quib¬
dã indumentis uel ex parce uł extoto laicalib
utuntur. illis merito comparandi sunt qui in
legitur. quos & ieremias deplorat dicens. Quomͦ
mutatꝰ est color optimus : Color optimus ẽ: habi¬
tus ptendens religionem cunctis amabilem. Qui
color tunc immutatur. cũ quedã indum enta
studio iactantie quesita opinionẽ utantis apđ̃
laicos uilescere faciunt. Qui aut̃ adheret mere¬
trici unũ corpꝰ efficitur. & iam ñ m enbrum
xp̃i sed antixpi est. De quo ꝑ danihelem dicit᷑.
Quia erit in concupiscentiis feminarũ. Ut enĩ
paschasius in libro de corpore dnĩ dicit. quisqͥs
uel menbrũ meretricis fit ꝑ aliquod graue de.¬
tingere. Nam qͥ debeant: ipse xp̃c ostendit di¬
cens. Qui manducat mea carnẽ & bibit meu̾

Expanded text:
ed quid hoc de exterioribus dicimus, cum plerique sic in semetipsis negligentes existant, ut foris in habitu immutentur, et intus per nonnulla gravia peccata a Christi corpore separentur? Et tamen sacrificare non cessant. Dum enim quibusdam indumentis vel ex parte, vel ex toto laicalibus utuntur, illis merito comparandi sunt, qui inpercepisse. Quos et Jeremias deplorat, dicens: Quomodo mutatus est color optimus? Color optimus est habitus praetendens religionem cunctis amabilem. Qui color tunc immutatur, cum quaedam indumenta studio jactantiae quaesita opinionem utentis apud laicos vilescere faciunt. Qui autem adhaeret meretrici, unum corpus efficitur , et jam non membrum Christi, sed Antichristi est. De quo per Danielem dicitur, quia erit in concupiscentiis feminarum . Ut enim Paschasius in libro de corpore Domini dicit: Quisquis vel membra meretricis fit, hic utique etingere. Nam qui debeant ipse Christus ostendit, dicens: Qui manducat carnem meam et bibit meum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ in eodẽ iob de eisdem dr̃. Morient᷑
s non in sapientia. Grauis quippe stul¬
ticia in eis ÷: qͦs iniquitas sic obligat. ut
eos a culpa nec pęna cõpescat. Qui dũ
correpͥtionis flagella contempnuntur
necesse ÷ ut tanto illic graurꝰ iudicen¬

Expanded text:
superius in eodem Job de eis dicitur, morientur, superius in eodem Job de eis dicitur, morientur, sed non in sapientia . Gravis quippe stultitia in eis est, quos iniquitas sic obligat, ut eos a culpa nec poena compescat: qui dum correptionis flagella contemnunt, necesse est ut tanto illic gravius judicen
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sic̃ enim si unguentũ & cȩnũ paripul¬
su exagitentur: hoc suauit᷑ flagrat. illud
fetidium ex alat: ita manet dissimulitudo
passoꝵ. etiam in similitudine passionum.
t sicut sub igne aurum rutilat: palea fu¬
mat. & sub eãdẽ tritura frium̃ta purgan¬
tur. paleȩ cominuunt᷑: ita cõmunis qͣ¬
libet tribulatio bonos purificat. malos
ext̾iminat. Boni nãq dm̃ laudant. sẽ ac¬
cusant. Mali murmurant. & turbato re¬
gni statu: quȩlibet flagitia quanto licen¬
tius. tanto frequenter effrenatiꝰ ꝑpetra¬
re solent. De bonis qͥ peccata sua flagellis
cognoscunt. & emendant: scriptũ : Si fu¬
erint in catenis. & uinciant᷑ funibꝰ pau¬
ꝑtatis: indicabit eis oꝑa eoꝵ ut reuertan¬
tur ab iniquitate. U iubentis dĩ uerba
tur: ut ad bonã uitã uł pene cos tra
illic sequitur. Si ñ audierint transibũt
ꝑ gladium. & consumentur stulticia
qr ñ mutat ethyops pellẽ suã. fiet quod

Expanded text:
tur. Sicut enim si unguentum et coenum pari pultur. Sicut enim si unguentum et coenum pari pulsu exagitentur, hoc suaviter fragrat, illud fetidum exhalat; ita manet dissimilitudo passorum etiam in similitudinem passionum. Et sicut sub igne aurum rutilat, palea fumat, et sub eadem tritura frumenta purgantur, paleae comminuuntur, ita communis quaelibet tribulatio bonos purificat, malos exterminat. Boni namque Deum laudant, se accusant mali, murmurant, et turbato regni statu quaelibet flagitia quanto licentius, tanto frequentius effrenatiusque patrare solent. De bonis, qui peccata sua flagellis cognoscunt, et emundant, scriptum est: Si fuerint in catenis et vinciantur funibus paupertatis, judicabit eis opera eorum, ut revertantur ab iniquitate . Qui jubentis Dei verba tur, ut ad bonam vitam vel poenae trahillic sequitur: Si non audierint, transibunt per gladium, et non consumentur stultitia quia non mutat Aethiops pellem suam, fiet quod
Abbreviated transcription (Latin):
mines postulant. quȩ eis conducibilia ui¬
dentur. At uͦ qͣntũ ad rei ipsiꝰ ꝑtinet ue¬
ritatẽ: plus dm̃ tribuere quãm rogat᷑.
&e sepe contra nos petimꝰ: estimantes. ẽe.
pro nobis.
lacuit quippe diuine ꝓuidentiȩ p̾ꝑa¬
ure in posterum bona iustis. qͥbꝰ ñ ser¬
uantur in iusti. & mala impiis. quibꝰ ñ
excruciabuntur boni. Ista uͦ tẽꝑalia bona
& mala utrisq uoluit. ẽẽ. cõmunia. ut nec
bona cupidiꝰ appetant᷑ quȩ mali qͦq habe
cernuntur. nec mala turpit᷑ eutent᷑: qͥbꝰ &
boni plerũq afficiunt᷑. In his aut̃ bonis ꝓs¬
runt: patientia dĩ uł seueritas hac dispen¬
satione disponit᷑. In ꝓsꝑis nãq patientia
fouet bonos. & ad penitentia inuitat ma¬
los. In aduersis uͦ seueritas ad penitentiã
impios. Int̾ ÷ aut̃ plurimũ. qualis sit usus
tollitur. nec malis frangit᷑. Malꝰ aut̃ iccir¬
co aduersitate punitur qͥa felicitate corrũ¬
pitur. Int̃ ÷ gͦ plurimũ: qualis sit qͥ affligi¬

Expanded text:
minis postulasse, quae eis conducibilia videbantur: caeterum quantum ad rei ipsius pertinet veritatem, plus Deum valere tribuere, quam rogatur, et saepe contra nos petimus aestimantes esse pro nobis. XLI. Placuit quippe divinae providentiae praeparare in posterum bona justis, quibus non fruentur injusti, et mala impiis quibus non excrucientur boni. Ista vero temporalia bona et mala utrisque voluit esse communia, ut nec bona cupidius appetantur, quae mali quoque habere cernuntur, nec mala turpiter evitentur, quibus et boni plerumque afficiuntur. In his autem bonis prosrunt, patientia Dei vel severitas hac dispensatione disponitur. In prosperis namque patientia fovet bonos, et ad poenitentiam invitat malos: in adversis vero severitas ad patientiam  autem plurimum qualis sit usus tollitur, nec malis frangitur: malus autem idcirco adversitate punitur, quia felicitate corrumpitur. Interest ergo plurimum qualis sit qui affligi
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua aduersitate eis resistit᷑ .P bati uͦ. me¬
liꝰ exaudiuntur. Quã scilicet ꝓbationẽ at¬
q ẽxauditionẽ int̾ angustias fieri: psalmi¬
sta docet dicens. Exaudiui tẽ. in abscondi¬
to tẽpestatis. id ÷ int̾ fluctꝰ afflic tionũ.
ꝓbaui te apud aquã contradictionis. Ce¬

Expanded text:
aliqua adversitate eis resistitur. Probati vero melius exaudiuntur, quam videlicet probationem atque exauditionem inter angustias fieri Psalmista docet, dicens: Exaudivi te in abscondito tempestatis , id est, inter fluctus afflictionum probavi te apud aqua
Abbreviated transcription (Latin):
sericors ds̃. & suos ꝑmittit tẽꝑalit̃ oppͥ¬
mni. & uiolentoꝵ nequitia im maniter
augeri: ut dũ istoꝵ uita purgatione
teritur. illoꝵ nequitia cõpleatur Ple¬
rũq enĩ fideles in tribulatione dep̾hen
unt: ut dũ illos om̃ps ds̃ facto aliquo
miracło lib̾at. uirtutẽ suã ipsis etiã ꝑse¬
cutorib in notescat: ut inde aduersarios
in ȩternũ redimat. unde suos temꝑalit᷑
oseripe me. Quasi diceret. Propt̃ꝰ me qͥ¬
¶pisco:
llt dũ me saluari mirabiliter uiderint:¬
in ipso miraculi uisu a sua duritia con¬
uertant᷑. Nã qͥ in uisibiliũ fide ñ tenent᷑.
moueri ñnũꝗͣ uisibilibꝰ miracłis solent.

Expanded text:
sericors Deus et suos permittit temporaliter opprsericors Deus et suos permittit temporaliter opprimi, et violentorum nequitiam immaniter augeri, ut dum justorum vita purgatione teritur, illorum nequitia compleatur. Plerumque enim fideles in tribulatione deprehenunt, ut dum illos omnipotens Deus facto aliquo miraculo liberat, virtutem suam ipsis etiam persecutoribus innotescit, ut inde adversarios in aeternum redimat unde suos temporalitnimicos meos eripe me . Quasi diceret: Propter me quipisco, ut dum me salvari mirabiliter viderint, ipso miraculi visu a sua duritia convertantur. Nam qui invisibilium fide non tenentur, moveri nonnunquam visibilibus miraculis solent.
Abbreviated transcription (Latin):
ter affirmat. qͥ captꝰ a latronibꝰ cũ nil fa¬
cie mutaretur. & requisitꝰ Antimeret: res¬
pondit nunquã se tam securũ fuisse. qͥa
sciret miscd̃iam dñi maxime in tẽptatio¬
nibꝰ ad ẽẽ. ħeatus quoq antoniꝰ cũ a ma¬
lignis spiritib ita affectͦ e̾et. ut iuxx
ut illoꝵ plage uł illiꝰ constantia di¬
gne considerari possit. tandẽ porten¬
tis illis euanescentibꝰ. infusa celitꝰ luce
recreatus dixit. lesu hone. ubi eras us¬
q nuc. Ꝙ uox ad eũ. Antoni hic erã.
s expectabam uidere patientiã tuã.
It aut̃ de ꝓtelatione p̾cũ ad huc
aliquid dicatur. cũ afflicti clamant.
ex se quidem sepe merentur audiri.s
tam̃ eoꝵ p̾ces ob meritũ differunt᷑ op¬
pͥmentiũ. ut scriptum ÷. Clamabt & ñ
exaudiet. ꝓpt̾ suꝑbiam maloꝵ. Ac si di¬
ceret. Reatus ꝑsecutoꝵ ꝓhibẽt. ne affli¬
cti exaudiantur. Iustus quippe o mi¬

Expanded text:
ter affirmat, qui captus a latronibus cum nil fater affirmat, qui captus a latronibus cum nil facie mutaretur, et requisitus an timeret, respondit nunquam se tam securum fuisse, quia sciret misericordiam Domini maxime in tentationibus adesse. Beatus quoque Antonius cum a malignis spiritibus ita affectus esset, ut nec vel illorum plagae, vel illius constantia digne considerari posset, tandem portentis illis evanescentibus infusa coelitus luce recreatus dixit: Jesu, ubi eras hucusque? et mox ad eum: Antoni, hic eram, sed exspectabam videre patientiam tuam. XL. Ut autem de protelatione precum adhuc aliquid dicatur, cum afflicti clamant, ex se quidem saepe merentur audiri, sed tamen corum preces ob meritum differuntur opprimentium, ut scriptum est: Clamabunt et non exaudiet propter superbiam malorum ; ac si diceret: Reatus persecutorum prohibet ne afflicti exaudiantur. Justus quippe et mi
Abbreviated transcription (Latin):
inecio moralium dr̃ uolumine. cuncta
quȩ hominib fiunt: occulto di consilio
ueniunt. Et ipse disponit: quantũ unũ¬
quẽq aut ꝓsꝑitas aut aduersitas sequa¬
tur: ne electos aut immoderata ꝓsꝑi¬
tas eleuet. aut nunia aduersitas grauet
Quisquis itaq int̾ p̾ssuras desꝑatione fran
ctum sine gubnatione nullatenꝰ dese
et qͦd ipse condendum putauit: Non
curare quod feceris. sũma inclem̃tia. ẽ.
S cũ ista nos desꝑationis ꝓcella contur¬
bat. concussa mens citius in portũ speise
collocat: si bona dĩ ad memoriã reuocat
si mala quȩ bonis erꝰ reddidit ñ excuset.
si ꝑpendit qͦd abeo iuste meruit qͦd acci¬
pit. Si gͥ uł accepta a dõ bona. uł mala
a se gefta afflictus consideret: nec penas
quas patitur accusabit. nec asꝑanda mise¬
ricordia lassescet. Quȩ etia fuerat. si nul¬
la beneficia p̾cessissent. Alioquin quomo¬
do stabit illud. iuxta ÷ dñs his qͥ tribulato
sunt corde. Qđ beatꝰ martinꝰ indubitan¬

Expanded text:
in tertio Moralium volumine dicitur, cuncta quae hominibus fiunt, occulto Dei consilio veniunt, et ipse disponit quantum unumquemque aut prosperitas aut adversitas sequatur; nec electos aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet. Quisquis inter pressuras desperatione fctum sine gubernatione non et quod ipse condendum putavit, non putet quod fecerit, summa inclementia est. Sed cum ista nos desperationis procella conturbat, concussa mens citius in portum spei se collocat, si bona Dei ad memoriam revocat, si mala quae bonis ejus reddidit non excuset, si perpendit quid ab eo juste meruit quod accepit. Si igitur vel accepta a Deo bona, vel mala a se gesta afflictus consideret, nec poenas quas patitur accusabit, nec a speranda misericordia lassescet, quae etiam fuerat si nulla beneficia praecessissent. Alioquin quomodo stabit illud: Juxta est Dominus his qui tribulato sunt corde , ut beatus Martinus indubitan
Abbreviated transcription (Latin):
&e sic suꝑ unã gentẽ: sic̃ suꝑ uniuersam ge¬
neris humaniꝰ multitudinẽ sic sũma re.¬
git. ut etiã extrema ñ deserat. Nec uni¬
uerso de est cũ disponit unũ. nec uni cũ
disponit uniuersum. Non g negligit hu¬
manos ac tus. quippe quos hic frequen¬
ter aut punit aut remunerat: s ut di¬
ctum ÷ ipse considerat. qualiter eos uł nc̃
uł in posterũ determinet. Quasi om̃e nc̃
peccatũ manifesta poena plec teret. nichi
ultimo iudicio seruari putaret᷑. Rursus
si nullũ nc̃ peccatum puniret nulla. ẽẽ
duna ꝓuidentia crederetur Afflicꝰti uͦ
dum clamant: fi tardiꝰ exaudiuntur. dũ
clamor eoꝵ quasi negligitur. spes infir¬
matur: & suꝑnũ adutoriũ de eẽ. credi¬
tur. qm̃ tardiꝰ impetrat᷑. Qđ cont᷑ scrip¬
tũ ÷. Neq eni frustra exaudiet ds̃. Non

Expanded text:
et sicut super unam gentem, sic super universam geet sicut super unam gentem, sic super universam generis humani multitudinem, sic summa regit ut etiam extrema non deserat, nec universo deest cum disponit unum, nec uni cum disponit universum. Non ergo negligit humanos actus; quippe quos hic frequenter aut punit, aut remunerat; sed, ut dictum est, ipse considerat qualiter eos vel nunc, vel in posterum determinat. Qui si nunc omne peccatum manifesta poena plecteret, nihil ultimo judicio servare putaretur: rursus si nullum nunc peccatum puniret, nulla esse divina providentia crederetur. Afflicti vero dum clamant si tardius exaudiuntur, dum clamor eorum quasi negligitur, spes infirmatur, et supernum adjutorium deesse creditur, quoniam tardius impetratur. Quo contra scriptum est: Neque enim fr
Abbreviated transcription (Latin):
rendo laborabat. quo usq intellexit
in nouissimis eoꝵ Q uidit qͦd illi qui
suꝑbia tenentur eiciuntur dũ eleuan¬
tur. & subito indesolatione ert. Hi uͦ
qui iustificant cor suu &e flagellant᷑
tota die. facti sunt nc̃ quidẽm ut iu¬
mentum : s erunt semꝑ cũ dõ. Licet
gͥ multipliciter afficiãris tam ne
desperes. O ꝑa bona si qua funt. do¬
isse qͣm ut seriptum ÷ cũte consũptũ
putaueris. orieris ut lucifer. & meridia¬
nꝰ fulgor consurget tibi in uesꝑum.
estimant qm quasi fortuitis casibꝰ
ferri uidentur. Auxiliũ uͦ diinũ sibi ad¬
ẽẽ. diffidunt. max̾ime cũ pces eoꝵs ñ ex¬
audiuntur sed in iob dr̃. Subter om̃s celos
ipse considerat. &e suꝑ gentes. & suꝑ om̃s
homines. Hinc in uicesimo qͥnto moraliũ
libro dr̃. Eque ds̃ om̃a respicit. ȩque cun¬
cta disponit: qͥubiq p̾sens nec localit᷑ te¬
netur. nec uaria curando uariat᷑. Siͤ gͦ di¬

Expanded text:
rendo laborabat, quousque intellexit rendo laborabat, quousque intellexit in novissimis eorum, et vidit quod illi qui superbia tenentur, ejiciuntur dum elevantur, et subito in desolatione erunt. Hi vero qui justificant cor suum et flagellantur, tota die facti sunt, nunc quidem ut jumentum, sed erunt semper cum Domino. Licet igitur multipliciter afficiaris, non desperes opera bona, si qua sunt, Disse; quoniam, ut scriptum est, cum te consumptum putaveris, orieris ut Lucifer, et meridianus fulgor consurget tibi in vesperumestimant, quoniam fortuitis casibus fieri videntur, auxilium vero divinum sibi adesse diffidunt, maxime cum preces eorum non exaudiuntur. Sed in Job dicitur: Supra omnes coelos ipse considerat, et super gentes, et super omnes homines . Hinc in Moralium libro XXV, aeque Deus omnia respicit, aeque cuncta disponit, ubique praesens nec localiter tenetur, nec varia curando variatur. Sic ergo di
Abbreviated transcription (Latin):
me cor meũ: in om̃i uitã mea. De maloꝵ
dies suos. & in puncto ad infernũ descen¬
dunt. Sic gͦ & nc̃ quilibet m̃te infirmus
cũ uiderit sceleratos qͦsq letis success¬
bꝰ ꝓsꝑari. in nocentes uͦ frequenti luc tu
& penuria p̾mi: sciat qͥa ut supra dic tũ
.ẽ. nichil in terra sine causa fit. Qa ce̾ si
ds̃ causas flagelli quo boni oppͥmuntur.
rit᷑: eo tamen ustꝰ. eẽ. indicatur. quo eas
ipse qui sũme iustus ÷ fieri iubet. Ni¬
chil enĩ dõ placet nisi iuftũ. ł atienter¬
ferre nulla nisi quȩ dõ placuerint pos¬
sumꝰ. Iusta sunt gͥ cuncta quȩ pat¬
mur. quia eo ordinante nob̾ eueni¬
unt : qui in iuste uelle nichil potest.
Ergo diuina iudicia ꝑ quȩ bonis ad¬
uersitas euenit & malis ꝓsꝑitas. ñ au¬
daci sermone discutienda sunt:s For¬
midoloso silentio ueneranda. Non gͥ
discutias cur ita uł ñ ita fit. s ad finẽ
utriusq respice. Dauid enim in hisque¬

Expanded text:
me cor meum in omni vita mea . De malorume cor meum in omni vita mea . De malorudies suos, et in puncto ad infernum descendunt . Sic ero, et, nunc quilibet mente infirmi cum vident sceleratos quosque laetis successibus prosperari, innocentes vero frequenter luctu et penuria premi, sciunt quia, ut supradictum est, nihil in terra sine causa fit; quia etsi Deus causas flagelli, quo boni opprimuntur,rit, eo tamen justas esse indicat, quo eas ipse, qui summe justus est, fieri jubet. Nihil enim Deo placet nisi justum; pati autem nulla nisi quae Deo placuerint possumus. Justa sunt igitur cuncta, quae patimur, quia eo ordinante nobis eveniunt, qui injuste velle nihil potest. Ergo divina judicia, per quae bonis adversitas evenit, et malis prosperitas, non audaci sermone discutienda sunt, sed formidoloso silentio veneranda. Non igitur discutias, cur ita vel non ita fit: ad finem utriusque respice. David enim in disqui