comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dantiori gratia manifes tauit . dequa plenitu dine paulus ad gala¬
tas scribens ait .: Cum aut̃ uenit plenitudo tem porũ. misitdr̃ filiũ
suum factum exmuliere. factum sublege ut eos qui sublege erant
redimer& ut adoptionem filiorum reciperemus: Quõ estis filudĩ
misit ds̃ sp̃m filusiu. incorda nr̃a clamantem abba pater & bene
dictum ẽ quod post nimiam potionem in calius s& mero quiaco¬
piosam gratiam dono sp̃ssc̃ĩ in discipulos suos ꝑ aduentum para¬
dai infudit: de quo mero in actibus a postolorum legitur quod
cum aestimarent iudaei musto eos repl&os eẽ p&rus respon¬
ditdicens: Viri fr̃es nonita utuos aestimatis hui ebrei sunt cum
sithora diei tertia: Sed hocẽ . quod dictumẽ ꝑ proph&am ioel
&erit in nouis simis diebus dicitdñs. effundam despũ meo super
omnem carnem & proph& abunt filiiuri & filiae ur̃ae. & iuuenes

Expanded text:
dantiori gratia manifestavit. De qua plenitudine Paulus ad Galadantiori gratia manifestavit. De qua plenitudine Paulus ad Galatas scribens ait: « Cum autem venit plenitudo temporum, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos quis. Quoniam estis Filii Dei, misit Deus Spiritum Filii sui in corda vestra clamantem: Abba, Pater . » Et bene dictum est quod post nimiam potationem incaluisset mero, quia copiosam gratiam dono Spiritus sancti in discipulos suos per adventum Paracleti infudit. De quo mero in Actibus apostolorum legitur quod cum aestimarent eos Judaei musto repletos esse, Petrus respondit dicens: « Viri fratres, non ita ut vos aestimatis, hi viri ebrii sunt, cum sit hora diei tertia. Sed hoc est, quod dictum est per prophetam Erit in nouissimis diebus, dicit Dominus, effundam de spiritu meo super omnem carnem, & prophetabunt filij vestri & filiæ vestræ. Iuuenes
Abbreviated transcription (Latin):
hierus alem ubitem plũ dĩ & scã scõrum fuerant cultu obseruan¬
tiam legis exhibuit: uel inscripturarum sacrarum meditatio¬
ne. inquad iuinitas potentiaesuae notitiam. tribuit piis animab
refectionem scientiae spiritalis inpendit.
ITA QUE DIESEPTIMO CUMREXES SET II LAROR: ETPOSTNIMU¬
AM POTIONEM IN CALUIS SET MERO. PRECEPIT MMU MAN ET
BATATHA ETARBONA ETBAGATHA ETAB GATUA ETTARATNA
CAR CHAS. SEPTEM EUNUCIIS. QUI IN CONSPEC
BANT: UT IN TRO DUCERENTREGINAM UASTI CORAMREOE
POSITO SIPER CAPUTTIUS DIADEMATAE: UTOSTEN DERET
CINCTIS POPULIS ETPRIN CIPIB illius PULCURITUDINEM
FRAT ENIM PULCNRA UALDE: QUE RENNUIT . ET AD REGIS IMPE¬
RIUM QUODPER TUNUCNOS MA DA UERAT VENIRE CONTEMPSIT
Septimus dies conuiuii. plenitudinem temporum significat. inqua
dñs in carnatus: omnia mysteria legir & proph& arum. quib:
piaementes reli osorum hominum. eatenus pascebantur. ab un¬

Expanded text:
Jerusalem, ubi templum Dei et Sancta sanctorum fuerant, cultu observanJerusalem, ubi templum Dei et Sancta sanctorum fuerant, cultu observantiam legis exhibuit, vel in Scripturarum sacrarum meditatione, in qua divinitus potentiae suae notitiam tribuens suis animabus refectionem scientiae spiritualis impendit. « Itaque die septimo, cum rex esset hilarior, et post nimiam potationem incaluisset mero, praecepit Maumam, et Bazatha, et Harbona, et Bagatha, et Abgatha, et Zethar, et Charchas, septem eunuchis, qui in conspecut introducerent Vasthi reginam coram rege, posito super caput ejus diademate, ut ostenderet cunctis populis et principibus pulchritudinem illius: erat enim pulchra valde. Quae renuit, et ad regis imperium, quod per eunuchos mandaverat, venire contempsitSeptimus dies convivii pulchritudinem temporum significat, in qua Dominus incarnatus omnia mysteria legis et prophetarum, quibus piae mentes religiosorum hominum eatenus pascebantur, abun
Abbreviated transcription (Latin):
adluxum sic continentibus laud&ur uirginitas corporis. ut tam̃
in coniugibus dispecta non fiat fecunditas carnis. sic p̃dicanda sunt
bona ne ex latere iubfantur & mala sic laudanda sunt bona sum¬
ma nedisperentur: ultima sic nutrienda sunt ultima nedum
creduntur suffici nequaquã tendatur ad summa: Seruusergo
fidelis & prudens qui constitutus ad ñõ dispensator conseruis su¬
is intempore trititi datmensuram uoce dominica laudatur
& suꝑ omnia bonasua constituendus ꝓmitutur. undenecesse
ẽ ut qui uerbi pocula ministrat discr&ionis nor mamteneat
quatenus deministerio suo magis laudem &p̃mia quam dam¬
num & tormenta consequatur. UAS THI QUOGUT REGINA
RUS MANERE CONSUEUERAT
Quidꝑ uas thi reginam nisi plebs iudaica exprimitur : quaequa¬
Csi regina regnasse uidebatur cum incultu unius dĩ. c&eris
gentib: prȩminere inueniebatur: haecergo conuiuium femi¬
narum inpalatio ubi rex manere consuerat fecit hocẽ in ipsa

Expanded text:
ad luxum; sic continentibus laudetur virginitas corporis, ut tamen in conjugibus despecta non fiat fecunditas carnis; sic praedicanda sunt bona, ne ex latere jubeantur et mala; sic laudanda sunt bona summa, ne despiciantur ultima, sic nutrienda sunt ultima, ne dum creduntur sufficere, nequaquam tendatur ad summa. Servus ergo fidelis et prudens, qui, constitutus a domino dispensator, conservis suis in tempore tritici dat mensuram, voce Dominica laudatur, et super omnia bona sua constituendus promittitur. Unde necesse est ut qui verbi pocula ministrat, discretionis normam teneat, quatenus de ministerio suo magis laudem et praemium quam damnum et tormenta consequatur. CAPUT II. De Vasthi regina rus manere consueverat. » Quid per Vasthi reginam nisi plebs Judaica exprimitur, quae quasi regina regnasse videbatur, cum in cultu unius Dei caeteris gentibus praeeminere inveniebatur. Haec ergo convivium feminarum, ubi rex manere consueverat, fecit, hoc est, in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
designantur iudeorum dequib dictumẽ
quodhabentes
clauem scientiȩ nec ipsi introierunt.
nec alios introire ꝑmiserunt. hi uolebant insurgere in regem & occide¬
reeum quia ipsi doctrinȩ & uirtutib salua toris semꝑ inuidentes insidi¬
abantur. & cum ministris romanȩ potes tatis moliebantur quo modo eũ
inter ficerent. Vndescriptumẽ in euangelio: quod habeuntes pharisȩi
consilium inerunt ut caperent eum insermone &mittunt ei discipu

Expanded text:
designantur Judaeorum, de quibus dictum est designantur Judaeorum, de quibus dictum est quod habentes clavem scientiae, nec ipsi introierunt, nec alios introire permiserunt. Hi volebant insurgere in regem et occidere eum, quia ipsi doctrinae et virtutibus Salvatoris semper invidentes insidiabantur, et cum ministris Romanae potestatis moliebantur quomodo eum interficerent. Unde scriptum est in Evangelio quod « abeuntes Pharisaei consilium inierint ut cape
Abbreviated transcription (Latin):
uocant gentes ad introitum fidei & baptis matis sacramen tum nec¬
dum que hester nr̃a prodit patriam & populum suum iuxta manda
ardochei typici. ꝗ iuxtado etrinam fidei ni¬
quid agit scõ rum a ecclesia ꝑ arrogantiam sed in pura conscientia
humiliter om̃a seruat. quae sibi dictis euangelicis p̃cipiuntur. de
qua ꝑ proph& am dicitur omnis gloriaeius filiȩ regis ab intus &
a postolus. gloria in quit nr̃a haec ẽ testimoniũ conscientiȩ nrȩ¬
EOIGITUR TEMPORE QUOBMAR DOCHEUS ADREGIS IANUAM MORA¬
BATUR. IRATISINT BAGATHANET . THARES DUOEUNUCIREGIS
QUIIA NITORES ERANT ET IN PRIMO PALATII LIMINT PRESI¬
DEBANT. UOLUERVNTU IN SURGTRE INREGTMETOCCI DERETG̃
QUODMAR DOCHEUM NONLATUIT. STATIMO NVNTIAUIT RE¬
GINE HES TER ET ILAREGI EXNOMINE MARDOCNEI. QUIADSERT̃¬
DETULERAT
Quid ꝑ hos duos eunuchos qui ianitores erant
domus regiae &
in primo palatu limine p̃sidebant nisiscri¬
bȩ & pharisei

Expanded text:
vocant gentes ad introitum fidei et baptismatis sacramentum; necvocant gentes ad introitum fidei et baptismatis sacramentum; necdumque Esther nostra prodit patriam et populum suum juxta mandatum Mardochaei typici, quia juxta doctrinam fidei nullo modo aliquid agit sanctorum Ecclesia per arrogantiam, sed in pura conscientia humiliter omnia servat quae sibi dictis evangelicis praecipiuntur, de qua per prophetam dicitur: « Omnis gloria ejus filiae regis ab intus . » Et Apostolus: « Gloria, inquit, notra, haec est, testimonium conscientiae neo igitur tempore quo Mardocheus ad regis ianuam morabatur irati sunt Bagathan et Thares duo eunuchi regis qui ianitores erant et in primo palatii limine praesidebant volueruntque insurgere in regem et occidere eum quod Mardocheum non latuit statimque nuntiavit reginae Hester et ildetulerat. » Quid per hos duos eunuchos, qui janitores erant domus regiae et in primo palatii limine praesidebant, nisi Scribae et Pharisaei
Abbreviated transcription (Latin):
mationem scorũ
in opus ministerii in aedificationem cor¬
poris xp̃i donec
occurramus omnes in uni tatem fidei & agnitionẽ filiidĩ inuirum per¬
fectum In mensuram a&atisplenitud inis xp̃i.¬
CUMQUE ETSECUN DO QUERERENTUR UIRGINES ETCONGRE¬
GARENTUR MAR DOCHEUS MANEBAT. ADREGIS IANUAM
NEC DUMQUE PRO DIDERAT HES TER PATRIAM ETPOPULUM
SUUM IUXTAMANDATUM MARDOCNTI: QUICQUIDENIM ILLE PRE¬
CIPIEBAT OBSERUABAT HES TER ETITA CUNCTAFACIEBAT
UT EO TEMPORE SOLITAERAT QUOEAMPARUULA NITRIEBAT
multitudinem adquirit copiosam utfiat deutroq populo una ec cła
catholica sponsa uidelic& ipsius nobilisma quaenon hab& maculam
autrugam. unde ipse in euangelio ait. & alites oues habeo quaenons̃
ex hoc ouili & illas oport& me adducere & uocem meam audient. & fi&
unumouile & unus pastor mardocheus inquit manebat ad regis
ianuam qui adoctores scĩ assidue manentes in doc trina euangelii con¬

Expanded text:
mationem sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi, donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionem filii dei in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Chri» « Cumque secundo quaererentur virgines et congregarentur, Mardochaeus manebat ad regis januam, necdumque prodiderat Esther patriam et populum suum, juxta mandatum Mardochaei, quidquid enim ille praecipiebat, observabat Esther; et ita cuncta faciebat, ut eo tempore solita erat quo jam parvulam nutriebat. » multitudinem acquirit copiosam, ut fiat de utroque populo una Ecclesia catholica, sponsa videlicet ipsius nobilissima quae non habet maculam aut rugam. » Unde ipse in Evangelio ait: « Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me ad ducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor . « Mardochaeus, inquit, manebat ad regis januam, » quia doctores sancti assiduo manentes in doctrina Evangelii, con
Abbreviated transcription (Latin):
demp tore inquagentium multitudo ꝑ euangelium conuocanda erat
in stabat. tunc enĩmistica hester. i dest. aecclesia denationibus
baptis matis sacramentum introduce batur formosa ualde & incre¬
di bili uirtutum pulchritudine omnium oculis gratiosa & amabilis
uide batur. cuius tem poris meminit apostolus paulus scribens ad
galatas itadicens. postquam uenit plenitudo temporis misitds̃ fili¬
um suum natum ex muliere factum sublege uteos qui sub lege erant

Expanded text:
demptore, in qua gentium multitudo per Evangelium convocanda erat, demptore, in qua gentium multitudo per Evangelium convocanda erat, instabat. Tunc enim mystice Esther, id est Ecclesia, de nationibubaptismatis sacramentum introducebatur, formosa, et incredibili virtutum pulchritudine omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur. Cujus temporis meminit apostolus Paulus scribens ad Galatas, ita dicens: « Postquam venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui su
Abbreviated transcription (Latin):
attuise inde ꝑaliquam errorum acuitiorum foeditatem separauerit᷑
merito in secunda saedes ubi concubinȩ regis morabantur deduci
ꝑ hib&ur quiacasus sanȩ fidei non profectum sed defectum honoris
mer&ur. necultra habebit huiuscȩ oodi potestatem ad regem nr̃m
redire nisigratia suꝑna uisitatus iterum in pristinae dignitatis
statum sua uocatione restituatur. EUO LUTO AUTTEMPORT¬
PER OR DINEM INSTABAT DIES QUONAESTER FILIA ABIATEL FÃS
MARDO CNEI QUAMSIBI AD OPTAUTRAT INFILIAM IN TRART
DTBERET ADREGEM QVENON QUAE SIUIT MULIEBREM COLTŨ
SEDQATCUMO: UOLUIT AEOEUS EUNICNUS CSTOS UIRGINŨ
HAECTIAD ORNATUM DEDIT ERATENIM FOR MOSA UALDE
ETINCRT DIBILI PULCURITUDINT OMNINM OCVLIS ORATIOSA
ETAMABILIS UI DEBATUR.
E uoluto inquit tempore hocẽ trans¬
actis quinq: aetatibus mundi inquib: patrum propago p̃cedebat & le¬
galis institutio apud iudaeos florebat. sexta etas adueniente re¬

Expanded text:
At qui se inde per aliquam errorum ac vitiorum foeditatem separaverit, At qui se inde per aliquam errorum ac vitiorum foeditatem separaverit, merito in secundas aedes, ubi concubinae regis morabantur, deduci perhibetur, quia casus sanae fidei non profectum, sed refectum honoris meretur, nec ultra habebit hujuscemodi potestatem ad regem nostrum redire, nisi gratia superna visitatus iterum in pristinae dignitatis statum sua vocatione restituatur. « Evoluto autemper ordinem instabat dies quo Esther filia Abihail fratris Mardochaei, quam sibi adoptaverat in filiam, intrare deberet ad regem, quae non quaesivit muliebrem cultum, sed quaecunque voluit Egeus eunuchus custos virginum haec ei ad ornatum dedit. Erat enim formosa valde, et incredibili pulchritudine, omnium oculis gratiosa amabilis videbatur. » Evoluto, inquit, tempore, hoc est, transactis quinque aetatibus mundi, in quibus Patrum propago praecedebat, et legalis institutio apud Judaeos florebat, sexta aetas, adveniente Re
Abbreviated transcription (Latin):
utiei uniis & orationib atque elymosinis ceterisque uirtutum operi¬
b pristinas sordes u&eris hominis abluere & noui decorem induere
festinent. Sic enim in actib: apostolorum legitur. quod cornelius cen¬
turio orationibus & elimosinis primum placass& dm̃ deinde adueni¬
unde subiungitur. IN GRE DIENTES QUEAD RE GEM:QUIC QUID POS¬
LAS SENT AD ORNATUM PERTINENS ACCIPIEBAI
mum caelestis sponsi properare condignũ asuis doctorib ornatum
p&entium numero ꝑscȩ trinitatis integram fidem ac plenam con¬
fessionẽ ad ꝑceptionem unici baptis matis & unctionem sacricris¬
matis ubicaelesti sponso ueraciter iungitur accedat qđ aũt sequitur
QUAE IN TRAUERAT UESPERE. EORE DIEBATUR MANE ATQ IN DE INET¬
CUN DASAEDES DEDUCE BATUR ETRE LIQUA
Misticȩ ostendit quod post occasum uitiorum ex surgere deb& fulgor
uirtutum quinon alibi quam in unitate sc̃ȩ aecclesiȩ rite splendebit.

Expanded text:
ut jejuniis, orationibus atque eleemosynis, caeterisque virtutum operiut jejuniis, orationibus atque eleemosynis, caeterisque virtutum operibus pristinas sordes veteris hominis abluere et novi decorem induere festinent. Sic enim in Actibus apostolorum legitur, quod Cornelius centurio orationibus et eleemosynis primum placasset Deum, deinde, adveniacciperet. Unde subjungitur: « Ingredientesque ad regem, quidquid postulassent ad ornatum pertinens, accipieban coelestis Sponsi thalamum properare, condignum petentium numero per sanctae Trinitatis integram fidem ac plenam confessionem ad perceptionem unici baptismatis et unctionem sacri chrismatis, ubi coelesti Sponso veraciter jungitur, accedat. Quod autem sequitur. « Quae intrabat vespere, egrediebatur mane, atque inde in secundas aedes ducebatur, » et reliqua. Mystice ostendit quod post occasum vitiorum exsurgere debet fulgor virtutum, qui non alibi quam in unitate sanctae Ecclesiae rite splendebit.
Abbreviated transcription (Latin):
semper inorationib meis: CUMAUTEM UENISSET TEMPUS SIN GU¬
LARUM PERORDINEM PVELARUM UT IN TRARENT ADREGEM EXPLẼ¬
TIS OMNIB QUAEAD CULTUM MULIE BREM PERTINEBANT MENSIS DUO¬
DECIMUS UERTEBATUR ITA DUMTAXAT UT SEX MENSIB UNOT
RENTUROLEO MURTINO: ETALIIS SEXQUIBUS DAM PIGMENTIS ETARO¬
MΑΤIB VTtRΝTUR Quid ẽ quod puellȩ quac ad regis cubiculũ
introducendȩ erant duodecim mensib oleo atq aromatib p̃parabant
ltaut sex mensib oleo myrtino quodboni odoris eẽ constat ungerent᷑.
& aluis sex pigmentis & aromatib uarus uterentur. nisi quod omnes
animȩ quae ad sacri baptismi perceptionem & adueri sponsi regis
uidelic& xp̃i thalamũ inuitantur. oleo myrtino hoc ẽ lumine fide
& pinguedine dilectionis cum aro matibus uirtutum perfecte inbu¬
untur : quatenus eius consortio dignȩfieri mereantur: quidenim¬
aliud aiunt p̃dicatores scĩ quando catecumi nos suos instruunt ueri¬
tate fidei : nisiut bonis operibus eandem fidem eos ad ornare docean

Expanded text:
egina constituta est. « Cum autem venisset tempus singularum per ordinem puellarum ut intrarent ad regem, expletis omnibus quae ad cultum muliebrem pertinebant, mensis duodecimus vertebatur: ita duntaxat ut sex mensibus oleo ungerentur myrrhino, et aliis sex quibusdam pigmentis et aromatibus uterentur. » Quid est quod puellae quae ad regis cubiculum introducendae erant, duodecim mensibus oleo atque aromatibus praeparabantur, ita ut sex mensibus oleo myrrino, quod boni odoris esse constat, ungerentur; et aliis sex, pigmentis et aromatibus variis uterentur, nisi quod omnes animae quae ad sacri baptismi perceptionem et ad veri Sponsi, regis videlicet Christi, thalamum invitantur, oleo myrrhino, hoc est lumine fidei et pinguedine dilectionis, cum aromatibus virtutum perfecte imbuuntur; quatenus ejus consortio dignae fieri mereantur. Quid enimaliud agunt praedicatores sancti, quando catechumenos suos instruunt veritate fidei, nisi et bonis operibus eamdem fidem eos adornare doceant,
Abbreviated transcription (Latin):
bonioperis exempla tradidit partersuas. profecto scientiam¬
scãrum scripturarum & hones tatem morum. cui&siam septem
puellas speciosissimas pedisequas ordinauit qui a plures ꝑsonas fi¬
delium septiformis sp̃s scĩ gratia regeneratas atq dedicatas. qua
rentur ipsius discipulatui saluber rimo subrogauit. scilic& ut pro¬
fectu fidei & omnium uirtutum adornata fulgore : ad regis suꝑ¬
ni thorum peromnia habilis Inuenir&ur:
QUENO LVIT IN DICAREPOPULVM ETPATRIAMSUAM MARDO¬
CNTIS ENIM PRECEPERAT UTDE HACRE OMNINORETICE
oluit enim aecclesia gentium scõrum doctorum p̃ceptis instruc¬
ta patriae & populisui prodere locum qui a abomni labe peccato¬
rum & sordib idolatriae: ꝑbaptismum mundata nequaquã
ultra obꝓbrium sustin& pristinȩ impi& atis cui&iam & per

Expanded text:
boni operis exempla, tradidit partes suas, profecto scientiboni operis exempla, tradidit partes suas, profecto scientiam Scripturarum et honestatem morum; cui etiam septem puellas speciosissimas pedisequas ordinavit, quia plures personas fidelium septiformis Spiritus sancti gratia regeneratas, et quarentur, ipsius disciplinatui saluberrimo subrogavit; scilicet ut profectu fidei et omnium virtutum adornata fulgore, ad regis aeterni thorum per omnia habilis inveniretur. « Quae noluit indicare populum et patriam suam, Mardochaeus enim praeceperat ut de hac re omnino reticeret. » Noluit enim Ecclesia gentium, sanctorum doctorum praeceptis instructa, patriae et populi sui prodere locum, quia ab omni labe peccatorum et sordibus idololatriae per baptismum mundata, nequaquam ultra opprobrium sustinet pristinae impietatis. Cui etiam et per
Abbreviated transcription (Latin):
beatus paulus apostolus qui&iam destirpe geminea hocẽ d&ri¬
bu ben ia min seesse testatur. cui quoque uocatione dĩ apersecu¬
tore in aposto lum conuerso commissaẽ aecclesia gentium &
ipse eam mortuo patre & matre : errore scilic& atq super¬
stitione gentili quodam modo fecites se suã cumper baptismi
gratiam & uerbum euangelii omnipo tenti patri filiam ad sa¬
lutem regenerauit a&er nam: unde ipsedixit ad eos. lic& plu¬
res magistros haber&is: tamen non multos patres. ego enim in
xp̃o per euan gelium uosgenui: haec ergo quondã pernabucno¬
do nosor regem babylonis incaptiuitatem. trans ductaẽ. cum
ꝑ diabolũ anaturali lege & cultu uniusdĩ in confusionẽ idolatriȩ
tranꝰlataẽ. sed eam pi& as diuina omnino non deseruit. Immoper
p̃dicatores suos adueritatis uiam iterum reuocauit: quieius curã
diligentius habentes educaueroent eam in omni pi&ate & iustitia

Expanded text:
beatus Paulus apostolus, qui etiam de stirpe Jeminea, hoc est, de tribeatus Paulus apostolus, qui etiam de stirpe Jeminea, hoc est, de tribu Benjamin se esse testatur. Cui quoque vocatione Dei a persecutore in apostolum converso, commissa est Ecclesia gentium: et ipse eam mortuo patre et matre, errore scilicet atque superstitione gentili, quodammodo fecit esse suam, cum per baptismi gratiam et verbum Evangelii omnipotenti Patri filiam ad salutem regeneravit aeternam. Unde ipse dixit ad eos: « Licet plures magistros haberetis, tamen non multos patres. Ego enim in Christo per Evangelium vos genui . » Haec ergo quondam per Nabuchodonosor regem Babylonis in captivitatem traducta est, cum per diabolum a naturali lege et cultu unius Dei in confusionem idololatriae translata est. Sed eam pietas divina omnino non deseruit, imo per praedicatores suos ad veritatis viam iterum revocavit, qui ejus curam diligentius habentes, educaverant eam in omni pietate, et justit
Abbreviated transcription (Latin):
DEHTRVSALEM EO TEMPORE QUOIT CHONIAM REGEM INDA:
NABUCTODONO SOR REX BABILONIS TRANS TULERAT: QVrFUTI
NI TRICIUS FILIE FRĨS SUI EDESSE. QUEALTERO NOMINE NES¬
TER UOCABATUR: ETUTRUMOUE PARENTEM AMISERAT. PULCI
NIAUS IT DECORA FATIE MORTUISS PATRE ACMATRE: MARDO¬
CHTUS SIBIEAM ADOPTAUIT INFILIAM: CUMQUT PERCRE BRUIS
EUNICNO: HESTER QUOS IN TERCETERAS PUELLAS T TRADITAEST
IT SERUARETUR IN NUMERO FEMINARVM QUAE PLACUIT E ET
MUNDVM MULIT PREM. ETTRADERETEI PARTES SUAS ETSEPTT̃
Quidꝑ hester quae inter p̃tatur absconsa & altero nomine uoca bat̾
edessa hocẽ misericordia nisigentium aecclesia designatur. quae
in abscondito cordissui prop̃t fidei castitatem plac& dõ & miseri¬
cordiam ac gratiam coramoculis di magis inuenit quam sinago ga
iudae orum quaemerito impi& atis suȩ absque misericordia per
oseȩ proph&am uocatur. hancergo mardo cheus spiritalis qui a
mar docheum nisi doctores gentum significantur. & maxime

Expanded text:
de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda de Hierusalem eo tempore quo Iechoniam regem Iuda Nabuchodonosor rex Babylonis transtulerat qui fuit nutricius filiae fratris sui Edessae quae altero nomine Hester vocabatur et utrumque parentem amiserat pulchra nimis et decora facie mortuisque patre eius ac matre Mardocheus sibi eam adoptavieunucho, Esther quoque inter caeteras puellas ei tradita est, ut servaretur in numero feminarum. Quae placuit ei, emundum muliebrem, et traderet ei partes suas, et septeQuid per Esther, quae interpretatur absconsa, et altero nomine vocabatur Edissa, hoc est misericordia, nisi gentium Ecclesia designatur, quae in abscondito cordis sui propter fidei castitatem placet Deo, et misericordiam ac gratiam coram oculis Dei magis invenit quam Synagoga Judaeorum, quae merito impietatis suae absque misericordia per Oseam prophetam vocatur. Hanc ergo Mardochaeus spiritualis, quiaMardochaeum, nisi doctores gentium significantur? Et maxime
Abbreviated transcription (Latin):
REGIS PLACUERIT IPSAREONET PRO UAS TI
Repulsa igitur iudȩa a consortio regali diuersȩ gentes seu diuersȩ
ꝑsonȩ singularum gentium exdiuersis partibus mundi ad soci&a¬
tem regiae dignitatis ꝑ p̃dicatores scõs quiministri fuerunt euan¬
gelici uerbi adducebantur. & traditȩ sunt submanu aegei qui int̃¬
p̃tatur festiuus uel sollem nis p̃posito mulierum regiarum hoc ẽ
subcura pastorum & rectorum aecclesiae quibus custodia cõmis¬
saẽ. animarum fidelium utipsi eis p̃berent uerbo & ex emplo qui¬
quid adcultum pi&atis necessarium erat. sicq quaecumq anima
rectafide ac pura conscientia internis pectoris oculis placuerit
adregis a &erni thalamũ munda & sca prore pudiata uasthi con¬
tumaci ac proterua introducer&ur. ERAT UIR IIDEUS IN SU¬
ERAT UIR IU DEUS IN SU¬
SIS CIUITATE UOCABULO MAR DOCHEUS FILIUS IAIR: FiLuI
SEMEI: FILU CIS DES TRPE GEMI NI QUITRANS LATUS FUERAT

Expanded text:
regis placuerit, ipsa regnet pro Vasthi. » regis placuerit, ipsa regnet pro Vasthi. » Repulsa igitur Judaea a consortio regali, diversae gentes ac diversae personae singularum gentium ex diversis partibus mundi ad societatem regiae dignitatis per praedicatores sanctos, qui ministri fuerunt evangelici verbi, adducebantur, et traditae sunt sub manu Egei, qui interpretatur festinus vel solemnis, praeposito mulierum regiarum, hoc est, sub cura pastorum ac rectorum Ecclesiae, quibus custodia commissa est animarum fidelium, ut ipsi eis praeberent, verbo et exemplo, quidquid ad cultum pietatis necessarium erat: sicque quaecunque anima recta fide ac pura conscientia internis pectoris oculis placuerit, ad regis aeterni thalamum munda ac sancta, pro repudiata Vasthi contumaci ac proterva, introduceretur. « Erat vir Judaeus in Suerat vir iudaeus in Susis civitate vocabulo Mardocheus filius Iair filii Semei filii Cis de stirpe Iemini qui translatus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
dice bantur blas phemantes: constanter ad eos dixit. uobis opor¬
tebat primum loqui uerbum dĩ: sed quõ repellitis illud: & indig¬
nos uos iudicatis a &ernȩ uitȩ: ecce conuertimur ad gentes .:
sic enim p̃cepit nobis dñs posuite in lumen gentibus. ut sis insalutẽ
usque ad ex tremũ terrę: audientes aũt gentes gauisȩ sunt. &
glorificauerunt uerbum dñi & crediderunt quot quot erant p̃¬
REGIS ASUERI DEFERBUERAT IN DIGNATIO. RECORDATUS EST
UAS TN ET QUE FECIS SET UEL QUE PASSA ESSET. DIXERUNT& PUERI
REGIS ACMNIS TRITIUS: QUERANTURREGI PUELLE UIRGINES ACSP¬
CIOSE: ETMIT TANTUR QUICONSIDERENT PERIINI UERSAS PRO¬
UIN CIAS PUELLAS SPECIOSAS ETUIRGINESETADDU CANITEAS¬
AD CIUITATEMSUSAM ETTRADANT IN DOMUM FEMINARUM
SUB MA NU AEGEI EUNUCIN: QUI EST PREPOSITUS ETCS TOS
MU LIERUM REGIARUM. ET ACCIPIANT MUN DUM MULEEBREM ETCE¬
TERA ADISUS NECES SARIA. ET QUECUMU IN TER OMNES: OCLIS

Expanded text:
dicebantur blasphemantes, constanter ad eos dixit: « Vobis opordicebantur blasphemantes, constanter ad eos dixit: « Vobis oportebat primum loqui verbum Dei, sed quoniam repellitis illud, et indignos vos judicatis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes; sic enim praecepit nobis Dominus: Posui te in lumen gentibus, ut sis in salutem usque ad extremum terrae. Audientes autem gentes gavisae sunt, et glorificaverunt verbum Dregis Asueri deferbuerat indignatio recordatus est Vasthi et quae fecisset vel quae passa esset dixeruntque pueri regis ac ministri eius quaerantur regi puellae virgines ac speciosae et mittantur qui considerent per universas provincias puellas speciosas etad civitatem Susan, et tradant in domum feminarum sub manu Egei eunuchi, qui est praepositus et custos mulierum regiarum, et accipiant mundum muliebrem, et caetera ad usus necessaria; et quaecunque inter omnes oculis
Abbreviated transcription (Latin):
quem admodum gallina congregat pullos suos sub alas suas
& nolu isti : eccerelinqu& ur uobis domus ur̃a deserta: edeuo¬
catione aut gentium postresur rectionem suam discipulis
suis taliter p̃cepit dicens Ite doc&e omnes gentes bapti Zanter
eos in nomine patris & filii & sp̃s scĩ docentes eos seruare om̃a¬
quae cumque mandaui uobis. & ecce ego uobis cumsum omnib
diebus quece ad consum mationẽ saeculi apte quoque ꝑma¬
muchan quino uissimus in ordine septem sapientium numera¬
tus. sententiam de uasthi pro mulgabat. ꝑsona pauli aposto li
qui no uissime ad aposto latum conuocatus ẽ. exprimitur ꝑquẽ
iuda eis sua ꝑfidia rite exprobratur Ipseenim deseait Ego aũ
sum minimus a postolorum & alibi mihi inquit omniũ scõrum
minimo dataẽ gratia haec ut euangeli tem xp̃m ingentib: hic
ergo dum insina goga iudaeorum cumbar naba socio p̃dicas s&
uerbum dĩ & iuda ei repl&i telo contradicerent hisquae aptculo

Expanded text:
llos suos sub alas suas, et noluisti: ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » De vocatione autem gentium post resurrectionem suam discipulis suis taliter praecepit dicens: « Ite, docete omnes gentes, baptizantes eas in nomine Patris, et Filii, et Spiritquaecunque mandavi vobis. Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . » Apte quoque per Mamuchan, qui novissimus in ordine septem sapientum numeratur, sententiam de Vásthi promulgabat, per quod persona Pauli apostoli, qui novissime ad apostolatum convocatus est, exprimitur, per quem Judaeis sua perfidia rite exprobratur. Ipse enim de se ait: « Ego autem sum minimus apostolorum . » Et alibi: « Mihi, inquit, omnium sanctorum minimo data est gratia haec, ut evangelizem Christum in gentibus . » Hic ergo dum in Synagoga Judaeorum cum Barnaba socio praedicasset verbum Dei, et Judaei repleti zelo contradicerent his quae a Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
Rxp̃m quiest uita fidelium quodam modo in eis interficiant sedhoꝵ
iniquitatem sc̃ĩ doctores manifestanter late bras errorum illorum
in lucem ꝓducunt demonstrando quomodo in nocentes ꝑ dĩ iudicium
amorte animȩ eruantur noxii iusta ultione puniantur beneq
meriti condigna mercede remune rentur unde sub iungitur.
OUAESITUM ESFET INUENTUM ET ADPEN SUS VTERO EORUMINPA¬
TIBVLO ET IUSSITREX UT IN LIBRO MEMORIALI SCRIBERETUR UT
PROUITA SUA ALIQUIDO REPENSARETUR MANDATUMO TS TORI¬
IS ETANNALIB: TRADITUM CORAMREGE
Libriergo memoriales sunt uolumina duorum testam̃torum inqui¬
b quae iustis ꝓbonis actib p̃mia & quae iniquis ꝓpeccatis suis poenȩ
Infuturo maneant commemoratur. Vndescriptumẽ in euangelio
filius hominis uenturus ẽ ingloria patris sui cum angelis suis. & tunc
red d& unicuiq secundũ operasua & item ibunt inquit impii insub¬

Expanded text:
Christum, qui est vita fidelium, quodammodo in eis interficiant: sed horum Christum, qui est vita fidelium, quodammodo in eis interficiant: sed horum iniquitatem sancti doctores manifestantes, latebras errorum illorum in lucem producunt, demonstrando quomodo innocentes per Dei indicium a morte animae eruantur, noxii justa ultione puniantur, beneque meriti condigna mercede remunerentur. Unde subjungitur. « Quaesitum est, et inventum est, et appensus uterque in patibulo, et jussit rex ut in libro memoriali scriberetur, ut pro vita sua aliquid repensaret ei, mandatumque est historiis, et annalibus traditum coram rege. » Libri ergo memoriales sunt volumina duorum Testamentorum, in quibus quae justis pro bonis actibus praemia, et quae iniquis pro peccatis poenae futuro maneant, commemorantur. Unde scriptum est in Evangelio: « Filius hominis venturus est in gloria Patris sui, et tunc reddet unicuique secundum opera sua
Abbreviated transcription (Latin):
concilium & dicebant. quid facimus quiahic homo multa signa facit
sidimit timus eumsic omns credent in eum &uenient romani & tollent
nr̃m locum & gentem unde post pauca sub iungitur. ab illo ergodie
cogitauerunt ut inter ficerent eum. has duas ꝑsonas esaias proph&a
induabus domib: notat quibus saluator in carnatus in lapidem of¬
fensionis & in p&ram scandali factusẽ. & in laqueum & in ruinam ha¬
bitantib hierusalem. unde offendent ex eis plurimi & cadent & con¬
terentur & inr&ientur & capientur. horumergo eunuchorum nequ¬
tiam agnoscens mardo cheus nr̃ regi ꝑhester prodit. qui a illorum
dolos & prauitatem cordis p̃dicatorum ordo fidelib qui menbra
xp̃i sunt cauendos esse ostendit po test & in ipsis duobus eunuchis
ꝑsona her&icorum & scis maticorum accipi. qui fraudis ac malitiae
uenenum cordegaestantes aduersus ueritatem iniqua consilia
sedulo construunt qualiter eam a cordibus credentium auferant

Expanded text:
o multa signa facit, si dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani et tollent nostrum locum et gentem . » Unde post pauca subjungitur: « Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum . » Has duas personas Isaias propheta in duabus domibus notat, quibus Salvator incarnatus in lapidem offensionis et in petram scandali factus est, et in laqueum et ruinam habitantibus Jerusalem, unde offendent ex eis plurimi et cadent, et conterentur, et irretientur, et capientur. Horum ergo eunuchorum nequitiam agnoscens Mardochaeus noster, regi per Esther prodit, quia illorum dolos et pravitatem cordis praedicatorum ordo fidelibus, qui membra Christi sunt, cavendos esse ostendit. Potest et in ipsis duobus eunuchis persona haereticorum et schismaticorum accipi, qui fraudis atque malitiae venenum corde gestantes, adversus veritatem iniqua consilia sedulo construunt, qualiter eam a cordibus credentium auferant, et
Abbreviated transcription (Latin):
speciem tuam. qui a ipseẽ dñs dr̃ tuus. unde subsequitur ꝑmardoche
typum sollertiam magistrorum demonstrando scriptura dicens.
QUI DE AMBU LABAT CÕTIDIE ANTE UESTIBULUM DOMUS IN QUA
ELECTAE UIRGINES SERUABANTUR CURAMAGENS SALUTIS HAES¬
TER ET SCIRE UOLENS QUIDEI ACCI DERIT
Iui a scĩ doctores cura per uigili cotidiae excubant indoctrina
Ueuangelii ut plebis sibi commissȩ explorent credulitatem & ope¬
rationem. si forteregulam rectȩfidei perquamsalus a &erna adi¬
piscitur intenta mente sequantur. Sidili gentiam habeant incul
turadĩ & in bonorum operum obseruantia ꝑ quam regni caelestis
merces infutura uita promer&ur: Nec enim ullahora huius solli¬
citudinis uacua fieripotest apudeos inquorum cordib ardor rec¬
tȩ fidei &ignis diuiniamoris incessabiliter feru& unde doctor gen¬
tium delaborib suis acpersecutionib quas proxp̃o passus ẽ ueri¬
dicis uerbis glorians subiunxit dicens preterea quae extrinsecus

Expanded text:
speciem tuam, quia ipse est Dominus Deus tuus . » Unde subsequitur per Mardochaei typum solertiam magistrorum demonstrando Scriptura dicens: « Qui deambulabat quotidie ante vestibulum domus, in qua electae virgines servabantur, curam agens salutis Esther, et scire volens quid ei accideret. » Quia sancti doctores cura pervigili quotidie excubant in doctrina Evangelii, ut plebis sibi commissae explorent credulitatem et operationem, si forte regulam rectae fidei, per quam salus aeterna adipiscitur, intenta mente sequantur, si diligentiam habeant in cura Dei et in bonorum operum observantia, per quam regni coelestis merces in futura vita promeretur; nec enim ulla hora hujus sollicitudinis vacua fieri potest apud eos in quorum cordibus ardor rectae fidei et ignis divini amoris incessabiliter fervet. Unde gentium doctor de laboribus suis ac persecutionibus quas pro Christo passus est, veridicis verbis glorians subjunxit, dicens: « Praeterea quae extrinsecus
Abbreviated transcription (Latin):
confortat dicens: Nolite timere eos quioccidunt corpus. & ꝑ hec
occiderit haber potestatem mittere ingehennam ignis. Etitem
Beati estis ait cum maledixerint uobis homines & ꝑ secutiuos fuerint
& dixerint omne malum aduersum uos menti entes propter me

Expanded text:
confortat dicens: Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postconfortat dicens: Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postocciderit, habet potestatem mittere in gehennam ignis , et item: Beati estis, ait, cum maledixerint vobis homines et persecuti vos fuerint et dixerint omne malum adversum vos mentientes, propter
Abbreviated transcription (Latin):
hostium suꝑno adiutus auxilio p otest deuitare scan&dalum
Trifonuero simul cum ionatha filios ipsius quos obsides accepit¬
interfecit lic& eos promiserit simul cumpatre seruandos quia
Antiquus hostis quoscumq seducendo in peccatimor tem inpedbit
Horum profecto filios hocẽ operalic& antea pacem blandiendo
simila uerit infine &erno cruciatui dignama nifestabit.
Potesi & ionatbas simplicium qui sunt in edã trpum gerere quor
uersutiacallidorum ad tempus captiuare uidetͥ. Cum corpora¬
lb damnis eos adfligit. quorum animȩ tamen in fidei ueritate
ꝑsistentes libere post mortem carnis inlucem euadent perp&uam
Vnde & plurimiipsorum postobitum presentis uite uctricia signa iut¬
ta sua sepulehra haber e meruerunt: Sicut simon in sequentib legitur
patri& matri & fratrib memoriale in sepulchris ipsorum condidis se
Porro sc̃i quos saluator in simplicitate & in nocentia sua ꝑinanente s

Expanded text:
hostium, superno adjutus auxilio, potest devitare scandalum. hostium, superno adjutus auxilio, potest devitare scandalum. Tryphon vero simul cum Jonatha filios illius, quos obsides accepit, occidit, licet eos promiserit similiter cum patre servandos, quia antiquus hostis quoscunque seducendo in peccati mortem impellit. Horum profecto filios, hoc est opera, licet antea pacem blandiendo simulaverit, in fine aeterno cruciatu digna manifestabit. Potest et Jonathas simplicium qui sunt in Ecclesia typum gerere, quos versutia callidorum ad tempus captivare videtur cum corporalibus damnis eos affligit, quorum in fidei veritate animae persistentes post mortem carnis in lucem evadent perpetuam. Unde et plurimi ipsorum post obitum praesentis vitae victricia signa juxta sua sepulcra habere meruerunt sicut Simon in sequentibus legitur, patri et matri et fratribus memoriale in sepulcris ipsorum condidisse. Porro sancti, quos Salvator in simplicitate innocentiae suae permanentes
Abbreviated transcription (Latin):
tis intemptationem. Et item. Adtendite inquit uobisa falsis pro¬
ph&is quiueniunt aduos inuestimentis ouium. In trinsecus aũ sunt
lupi rapaces. Merito hostium superat atq interimit exercitus.
qui amagisterii cȩlestis doctrina ab illis non condigne seruatur
Porro in loco ionathȩ simonfrater eius sacerdotio fungitur & populi
ducatum gerit . Cumin presenti eclã Aliis decidentib alii substituunt᷑
quilocum regiminis teneant . & in castris spiritalib: milites xp̃i sedu¬
lo exerceant: Quatenus hostib uniuersis belligerando oportune
resistere ualeant: Sed trifon trpicus simili modo simonem fictio¬
nibus falsis ut fratrem eius deluserat decipere conatur. Quia nũ¬
quam antiquus hostis ꝑse suosq ministros cultorib xp̃i insidias
disponere cessat. Sed qui simonis hocẽ oboedientis aediuinis
preceptis rite obtemperantis dignegerit officium uniuensorum

Expanded text:
tis in tentationem ; et item: Attendite, inquit, vobis a falsis protis in tentationem ; et item: Attendite, inquit, vobis a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces ; merito ergo horum superatur atque interimitur exercitus, quia magisterii coelestis doctrina ab illis non condigne servatur. Porro loco Jonathae Simon frater ejus sacerdotio fungitur, et populi ducatum gerit, cum in praesenti Ecclesia, aliis recedentibus alii substituuntur qui locum regiminis teneant et in castris spiritalibus milites Christi sedulo exerceant, quatenus hostibus universis belli gerendi opportune resistere valeant. Sed Tryphon typicus simili modo sermonum fictionibus tales talibus ut fratrem ejus deluserat decipere conatur, quia nunquam antiquus hostis per se suosque ministros cultoribus Christi insidias disponere cessat; sed qui Simonis, hoc est, obedientis et divinis praeceptis rite obtemperantis, digne gerit officium, universorum
Abbreviated transcription (Latin):
MERE DIADEMA ET EXTONDERE MANUM IN ANTIOCHŨ
RegeM TIMENS NOFORTENONPERMIT TERET EUM
IOUATHAS. SEDPUGNARETADUERSUS EUM QUEREBAT
CONPREHENDERE OT OCCIDERE SuM. ET EΛSURGEΝS
ABIIT INBETHSAN ETEXIIT IONATHAS EIOSUIAM CŨ
Trifoniste hypochritarum atq hereticorum figuram ten&. qui
Aliter agunt Aliterq locuntur Atq aliud intentione moliuntur
gelica doctrina & custodia mandatorum dĩ necessaria est. Quis¬
qui senim secundum euangelii documenta legis precepta seruaue¬
rit hostium cuneos securus penetrabit. Sed quod trifondolo ꝑsu¬
asit ionathȩ ut remiserit ase exercitum secumq pacifice perrexe¬
rit sicq eum delusum captiuauit atq secum commeantes occidit
significat eorum ruinam qui selegitime non obseruant. nec cau¬
telam Incircum spectione cordis & conuersione corporis habent.
Hos enim quia illam euangelii doctrinam non adtendunt: Vbi sal¬
uator discipulis suis precepit dicens: Vigilate &orate ut non intre¬

Expanded text:
mere diadema et extendere manum in Antiochum mere diadema et extendere manum in Antiochum regem timens ne forte non permitteret eum Ionathas sed pugnaret adversus eum quaerebat conprehendere eum et occidere et exsurgens abiit in BethTryphon iste hypocritarum atque haereticorum figuram tenet, qui aliter agunt aliterque loquuntur, atque aliud intentione moliuntur.gelica doctrina et custodia mandatorum Dei necessaria est: qui enim secundum Evangelii documenta legis praecepta servaverit, hostium cuneos securus penetrabit. Sed quod Tryphon dolo persuasit Jonathae ut remiserit a se exercitum secumque pacifice perceperit, sicque eum delusum captivavit atque secum commeantes occidit, significat eorum ruinam qui legitime se non observant, nec cautelam in circumspectione cordis et conversatione corporis habent. Hi enim quia Evangelii illam doctrinam non attendit ubi Salvator discipulis suis praecepit dicens: Vigilate et orate, ut non intre
Abbreviated transcription (Latin):
ab eclẽ unitate eiectis nec eorum secta recipitur nec ecclesiastica
doctrina illis tamquam spurcissimis & omni foeditate turpissi¬
mis porcis ad contaminandum ullomodo conmittit᷑. Contra dicen¬
te hoc ipsud & ꝓhibente dño saluatore in euangelio ubiait:
Nolite scm̃dare canib neq mittatis margaritas uras ante porcos
ne forte conculcent eas & conuersi disrumpantuos. Murus ergo
quicecidit suꝑ torrentem abortusolis quem& reparauit ionathas.
significat eos quiuidebant᷑ in eclã aliquam custodiam gregis
sibi commis sigerere. sed in reb: transitoriis innitentes atq Am¬
bitione sȩculi deseruientes prolapsisunt in uoluptatib istius uite
& a propriostatu deciderunt. Quos neces se est ut scõrum soller¬
tia restaurare contendat. & ad priorem firmitatem eccle¬
siastico dogmatae roborando reducere
ET CUM COGITAS SOT TRIFON REGNARE ASIG. ETADSU¬

Expanded text:
ab Ecclesiae unitate ejectis, nec eorum sectae recipiantur, nec ecclesiastica ab Ecclesiae unitate ejectis, nec eorum sectae recipiantur, nec ecclesiastica doctrina illis, tanquam spurcissimis et omni foeditate spurcissimis porcis, ad contaminandum ullo modo committitur, contradicente hoc ipsum et prohibente Domino Salvatore in Evangelio, ubi ait: Nolite sanctum dare canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, ne forte conculcent eas et conversi dirumpant vos . Mutus ergo qui cecidit super torrentem ab ortu solis, quem et reparavit Jonathas, significat eos qui videbantur in Ecclesia aliquam custodiam gregis sibi commissi gerere; sed in rebus transitoriis innitentes atque ambitioni saeculi deservientes, prolapsi sunt in voluptatibus istius vitae, et a proprio statu deciderunt: quos necesse est ut sanctorum solertia restaurare contendat et ad priorem firmitatem Ecclesiastico dogmate roborando deducere conetur. Et cum cogitasset Tryphon regnare Asi
Abbreviated transcription (Latin):
PoPVLI ET COGITAUITCUMCIS EDIFICARE PRȨSIDIA
INiudea etedipicaremuros inhierus alom
ET EXALTARCALTITUDINEMMAGNAM IN TERMediU
ARCIS ET CIITATIS UT SOPARARET OAMA CIUITATO
UTOSSETIPSASINGULARITOR VTNEꝙEMANT NEQ
UONDANT. ET CONUONERUNT UT EDIFICARONT CIUI¬
TATEM ET COCIDIT MURUS QUIERAT SUPERTORREN¬
TEM ABORTUSOLIS ETREPARAUIT EUM. EICEIERA¬
Quodionathas reuersus disposuit edificaremuros hierus alem
& consilio inito cum seniorib populi prȩsidia construxit & altitu
aciuitate : Significat scõs̃ doctores postquam forensib bellis
adtempus ex occupati fuerint intus de eclẽ munitione cum spirita¬
libus uiris tractare. neforte ꝑ hostes internos ledatur
limitanis significant hereticos qui in arcȩ suꝑbiȩ suȩ conlocati.
numquam aduersus eclãm dolos machinare desistunt quos in¬
ter cludit ionathas mysticus sp̃itali presidio ut sint singulariter
& nonemant neq uendant quia ex communicatione ualidissim a

Expanded text:
populi et cogitavit cum eis aedificare praesidia populi et cogitavit cum eis aedificare praesidia in Iudaea et aedificare muros in Hierusalem et exaltare altitudinem magnam inter medium arcis et civitatis ut separaret eam a civitate ut esset ipsa singulariter et neque emant neque vendant et convenerunt ut aedificarent civitatem et cecidit murus qui erat super torrentem ab ortu solis et reparavit eum quiQuod Jonathas reversus disponit aedificare muros Hierusalem, et consilio inito cum senioribus populi, praesidia constrinxit construa civitate, significat sanctos doctores, postquam forinsecus bellis ad tempus occupati fuerint, intus de Ecclesiae munitione cum spiritalibus viris tractare ne forte per hostes internos laedatur. Hierosolymitanis, significant haereticos, qui, in arce superbiae suae collocati, nunquam adversus Ecclesiam machinari desistunt: quos intercludit Jonathas mysticus spiritali praesidio, ut sint singulariter et non emant neque vendant, excommunicatione validissima
Abbreviated transcription (Latin):
re & esse in armis paratos adpugnam iub& tota nocte. quia pro¬
priumẽ electorum magistrorum ut ꝑuigiles ac̃ cautos doceant
esse subditos suos omnitempore istius uitȩ. quo in in certo degentes
Adcertum finem tendunt. Ꝙaudientes aduersarii quia paratus ẽ.
ionathas cumsuis inbello timuerunt ualde & accendentes focos
in castris meditati sunt fugam. quos secutus ionathas tamen non c̃¬
prehendit. quiatrans flumen iampositos inuenit. Formidant
aduersarii quod se prȩparant insp̃itale proelium ecclesiastici
& accendentes focos incastrissuis. hoc ẽ. fingunt fortitudinem
belli inturmissuis. sed inmaneluciscentis fidei ꝑsequit᷑ sp̃italis
ionathas hostes suos quo stamen non conprehendit. Idẽ adcreduli¬
tatem non ꝑduxit. quia in amore fluctuantis scłi illos estu antes
conspiciens in reuocabiles eẽ. Iudicauit.
OTROUERSUS ESTIONATHAS. ET UOCAUIT SENIOROS

Expanded text:
re et esse in armis paratos ad pugnam jubet tota nocte: quia prore et esse in armis paratos ad pugnam jubet tota nocte: quia proprium est electorum magistrorum ut pervigiles ac cautos doceant esse subjectos suos omni tempore istius vitae, quo in incerto degentes ad certum finem tendunt. Et audientes adversarii quia paratus est Jonathas cum suis in bello, timuerunt valde et accenderunt focos in castris et meditati sunt fugam: quos secutus est Jonathas, tamen non comprehendit, quia trans flumen jam positos invenit: formidant adversarii quod se praeparant in spiritale praelium ecclesiastici; et accendentes focos in castris suis, hoc est, fingunt fortitudinem belli in turmis suis. Sed in mane lucescentis fidei persequitur spiritalis Jonathas hostes suos, quos tamen non comprehendit, id est, ad credulitatem non perduxit, quia in amore fluctuantis saeculi illos aestuantes conspiciens, irrevocabiles esse judicavit. reversus est Ionathas et convocavit seniores
Abbreviated transcription (Latin):
rant & castra ecclesiae In laesa Conseruent.
Et MISIT SPECULATORESINGASTRAEORUM ETRO
UORSIRENUNTIAUORUNT QuIA OONSTITUUNT SUP¬
VONRGILLIS NOCTE CUM OCCIDISSETAŨ SÕł PRE¬
COPITIONXTHAS SUIS UIGILAREOTESSEINARMISPA¬
RATOS ADΡUQNAM TOTANOCTO. Et posUΙt CUStOdOS
PERCIRCUITUM CASTRORUM ETAUDIORUNTADUORS¬
RII QUIAPARATUSESTIONATHAS CUMSUISIN BELLO.
ETTIMUERUNT ET FORMI DAUERUNT CONDESUO
ETACCENDERUNT FOCOS IN CASTRISSUIS IONXTHA
AU ET qui cumEoERANT NON COGNOUERUNTUSq
MANE UIDOBANT ENIM LUMINA ARDENTIA. OTSO¬
CUTUSESTIONATHAS ETNON CONPRChen dit cos.
TRANSIERUNT ENIMFLUMEN ELEUTNERUM FIRELO
dicatores scĩ peruiros industrios fraudem in imicorum in uer¬
tigant : quateius eorum consilis prauis conꝑtis dolum ipsorum
facilius prȩcauere possint . quirenuntiauerunt eis suꝑuenire ipsos
ad eos uelle nocte : Il liergo nocte parant uenire quicȩco corde
opera meditant᷑ tenebrarum agere. At contraionathas suis uigili¬

Expanded text:
rant et castra Ecclesiae illaesa conservent. rant et castra Ecclesiae illaesa conservent. Et misit speculatores in castra eorum, etc. versi renuntiaverunt quia constituunt supervenire illis nocte cum occidisset autem sol praecepit Ionathas suis vigilare et esse in armis paratos ad pugnam tota nocte et posuit custodes per circuitum castrorum et audierunt adversarii quia paratus est Ionathas cum suis in bello et timuerunt et formidaverunt corde suo et accenderunt focos in castris suis Ionathas autem et qui cum eo erant non cognoverunt usque mane videbant enim lumina ardentia et secutus est Ionatha et non conprehendit eos transierant enim flumen Eleutherum et dicatores sancti per viros industrios fraudem inimicorum investigant, quatenus, eorum consiliis pravis compertis, dolum ipsorum facilius praecavere possint. Qui annuntiaverunt eis supervenire ipsa ad eos velle nocte: illi enim nocte parant venire, qui caeco corde opera meditantur tenebrarum agere. Ac contra Jonathas suos vigila