comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñs qͥ narrauit mala uentura. & ꝓtinꝰ templũ ingressus est. ut de illo
uendentes & ementes eiceret: ꝓfecto innotuit. qͥa riuna popłi
marime: exculpa. sacerdotũ fuit. Euersionẽ qͥppe describens: sed uen¬
dentes intẽplo et ementes feriens: in pso effectoꝰ sui oꝑis. ostendit unde
radir ꝓdiit ꝑditionis. Sicut aut̃ euuangelista alio teste didicimus: intẽ.¬
plo columbȩ uendebant᷑. Et qͥd ꝑ columbas. nisi sp̃c sci donum accipit᷑.
Sed uendentes et ementes er tẽplo eliminat: qͥa uł eos qͥ ꝓ munere imposi¬
tionẽ manuũ tribuunt. uł eos qͥ donũ spcͦ emere nitunt᷑ damꝑnat.
deqͦ templo max subditꝰ. Domꝰ meu domus orationis est: uos aut̃ fecistis
ilã speluncã latronũ. Iui enĩ ad accipienda munera intẽplo residebans:
ꝑfecto qͥa qͥbudã ñ dantib lesiones exquirerent dubium non erat.
Domus gͦ orationis spelunca latronũ facta fuerat: q adhoc intẽplo assistere

Expanded text:
 narravit mala ventura, et protinus templum ingressus est ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotuit quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit. Eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit unde radix prodiit perditionis. Sicut autem evangelista alio teste didicimus, in templo columbae vendebantur . Et quid per columbas nisi sancti Spiritus donum accipitur? Sed vendentes et ementes e templo eliminat, quia vel eos qui pro munere impositionem manuum tribuunt, vel eos qui donum Spiritus emere nituntur damnat. De quo templo mox subditur: Domus mea, domus orationis est, vos autem fecistis illam speluncam latronum. Qui enim ad accipienda munera in templo residebant, profecto quia quibusdam non dantibus laesionem exquirerent dubium non erat. Domus ergo orationis spelunca latronum facta fuerat, quia ad hoc in templo assistere
Abbreviated transcription (Latin):
dmirat᷑ aut̃ spcꝰ sc̃s. qͥa om̃s de ascensu huiꝰ uirginis admiran
tes facit. qͦd quasi noui diluculi aurora rutilans ascensu
suo resplendeat. multis frȩta & uallata scõꝵ agminibus.
Unde dicit᷑. Terribilis ut castroꝵ acies ordinata. Si quidem
t̾ribilis suis facta uirtutib ut castroꝵ acies ad modũ or¬
dinata: hinc inde scõꝵ angłoꝵ fulta p̾sidiis. Pulchra ut
luna. immo pulchrior quã luna: qͥa iam sine defectu sui
choruscat cę̧lestib illustrata fulgorib Electa ut sol fulgo¬
re uirtutũ: qͥa ipse erm elegit sol iusticie ut nasceretꝰ
er en: Ad cuiꝰ ꝓfecto ereqͥas quantũ fas. ẽ. credere famula¬
bant᷑ angłi.: & uniuersȩ cęloꝵ congratulabant᷑ curi &e.
Nec mirũ. qͥa honor maternus ei.ẽ. qͥ. ẽ. natꝰ er ea. quẽ omĩs
cȩloꝵ ordo uenerat᷑: ad orat suꝑ se eleuatum cũ patre
insede maiestatis dm̃.¬

Expanded text:
dmidmites facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata, hinc inde sanctorum angelorum fulta praesidiis. Pulchra, inquit, ut luna, imo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat coelestibus illustrata fulgoribus; electa ut sol fulgore virtutum, quia ipse eam elegit sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias, quantum fas est credere, famulantur angeli, et universae coelorum congratulantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus est ejus qui natus est ex ea, quem omnis ordo coelorum veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Do
Abbreviated transcription (Latin):
q nium scõꝵ: festiuitatib & ad miranda etiã uirtutib ingłicis
Ppt̃ qͦd exꝑsona suꝑnoꝵ ci uium in eiꝰ ascensione admirans
spoꝰ scs ait incinticis. Quȩ est ista quȩ ascendit ꝑ desertũ qs
uirgula fumi er.aromatib Et bene quasi uirgula fumi
qͥ i gracilis & delicata : qͥa diuinis ertenuata disciplinis a con¬
cremata intus in holocaustũ incendio pis amoris. & desiđio Rari
t uirgula fumi inqͥt ex aromatib nimirum. U¬
quia multis repleta erat uirtutũ odorib manans erea fla¬
gribat firiussimꝰ odor etiam sꝑitib angelicis. Ascendebat aut̃
dedeserto p̃sentis scłi uirga deradice iesse. olim erorta. sed
mirabant᷑ electoꝵ. animȩ p̃gaudio. quȩ nam esset. quȩ etiã
meritoꝵ uirtutib angłoꝵ uinceret dignitaitẽ. Dequa rurꝰ¬
sus isdem spcꝰ scꝰs in eisdẽ canticis. Quȩ est istaquȩ ascendit
inquit: quasi aurora consurgens. pulchra ut luna. electa
ut sol. terribilis ut castroꝵ acies ordinata :

Expanded text:
nium sanctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, etenim concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio chariex aromatibus. Nimirum quia multis repleta erat virtutum odoribus, manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autem de deserto praesentis saeculi virga de radice Jesse olim exorta, sed mirabantur electorum animae prae gaudio quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascendit, inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ?
Abbreviated transcription (Latin):
rridebat paruulus occisori. gladio adiocabat᷑ infantulus.
nutricis loco ad tendebat lactans ꝑcussoris horrorẽ: nescia
lucis cetas moritura gaudebat. Infans filius omnẽ hominẽ non
hostẽ respicit sed parentẽ. Aatres matres tulerunt qͥcqͥd & an-¬
guoris ertitit & doloris: & ideo ñ carebunt martyrũ gaudio:
martyrii lacrimae quas fuderunt. Hoc loco adtendat auditor:
adtendat ut intelligat martyriũ ñ constare ꝑmeritũ: sed uenire
ꝑ grãm. In paruulis quȩ uoluntas. qͦd arbitriũ: ubi captiua fuit
&npsa natura: De martyrio gͦ demus totũ deo: nichil nobi s.
Uincere diabolũ. corpus tradere. c̃tẽpnere uiscera. torm̃ta expen¬
deren lassare tortorẽ: capere de iniuriis głam. de morte uitã.
ñ uirtutis humanȩ  sed muneris est diuini.

Expanded text:
rridebat parvulus occisori, gladio advocabatur infantulus. Nutricis loco attendebat lactens percussoris horrorem, nescia aetas lucis moritura gaudebat, infans filius omnem hominem non hostem respicit, sed parentem. Matres, matres tulerunt quidquid angoris exstitit et doloris, et ideo non carebunt martyrum gaudio, martyrii lacrymas quae fuderunt. Hoc loco attendat auditor, attendat ut intelligat martyrium non constare per meritum, sed venire per gratiam. In parvulis quae voluntas, quod arbitrium, ubi captiva fuit et ipsa natura? De martyrio ergo demus totum Deo, nihil nobis. Vincere diabolum, corpus tradere, contemnere vitia, tormenta expendere, lassare tortorem, capere de injuriis gloriam, de morte vitam, non virtutis humanae, sed muneris est divini.
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ iuuenes armigeri ioab & ꝑcucientes int̾fecert̃ eũ . Cecinit aut̃ ioab huci-¬
na et retinuit popłm ne ꝑsequeret᷑ iss ł fugientẽ. uolens parcere multi¬
tudini. Et tulert̃ absalon & ꝓiecert̃ eũ insaltu infoueã grandẽ: & conporda¬
uert̃ suꝑ eũ aceriũ lapidũ magnũ nimis. omĩs aut̃ iss ł fugit intabernas
la sua. Porro absalon erererat sͥ cũ adhuc uueret titulũ. qͥ est in ualle regis.
Direrat enĩ. Non habeo filiũ: & hoc erit monimentũ nominis mei. Uocauitq
titulũ nomine. suo. & appellatꝰ᷑ manꝰ absalon usq adhanc diẽ. Ichimaas aut̃ es
sadoch ait. Currã et nunciabo regi: qͥa iudiciũ fecerit ei dñs demanu inimicoꝵ
eiꝰ. Adquẽ ioab dir̃. Noneris nuncius hac die sed nunciabis in alia: hodie n.¬

Expanded text:
decem iuvenes armigeri Ioab et percutientes interfecerunt eum cecinit autem Ioab bucidecem iuvenes armigeri Ioab et percutientes interfecerunt eum cecinit autem Ioab bucina et retinuit populum ne persequeretur fugientem Israhel volens parcere multitudini et tulerunt Absalom et proiecerunt eum in saltu in foveam grandem et conportaverunt super eum acervum lapidum magnlon erexerat sibi, cum adhuc viveret, titulum qui est in Valle regis: dixerat enim: Non habeo filium, et hoc erit monimentum nominis mei. Vocavitque titulum nomine suo, et appellatur Manus Absalon, usque ad hanc diem. Achimaas autem filius Sadoc, ait: Curram, et nunciabo regi, quia judicium fecerit ei Deus de manu inimicorum ejus. Ad quem Joab dixit: Non eris nuncius in hac die, sed nunciabis in alia: hodie n
Abbreviated transcription (Latin):
rat de popło. quã hi quos uorauerat gladius indie illo.T
gressus fuissoc subter condensã quercũ & magnã. adhesit caput eiꝰ
quercu: & illo suspenso int̾ celũ &e t̾rã mulus eui sederat ꝑtransiit. Uidit
aut̃ hoc qͥspiam: & nunciauit ioab dicens. Uidi absalon pendere quercu
& ait ioab uiro qͥ nunciauerat ei.Si uidisti quare ñ confodisti eũ cũ t̾ra &
ego dedissẽ tͥ decẽ argenti siclos & unũ balteũ: Qͥ dir̃ ad ioab. Si appenłis
inmanib meis mille argenteos: nequaquã mitterẽ manũ meã infilium
regis. audientib enĩ nobis p̃cepit rertͥ & abisai & ethai dicens. Custodite mͥ
puerũ ab salon. Sed etsi fecissẽ contra animã meã audacter. nequaquã hoc.
regi latere potuisset. & tu stares ex ad u̾so. Et ait ioab. Non sic̃ tuius. sel ad gre
ulit gͦ ioab tres lanceas in manu sua & infirit
eas in corde. absalon. Cũq adhuic paspitaret herens inquercu. cucurrerunt

Expanded text:
rat de populo, quam hi quos voraverat gladius in die illo. gressus fuisset mulus subter condensam quercum et magnam, adhaesit caput ejus quercui, et illo suspenso inter coelum et terram, mulus, cui insederautem hoc quispiam, et nunciavit Joab, dicens: Vidi Absalon pendere de quercu. Et ait Joab viro qui nunciaverat ei: Si vidisti, quare non confodisti eum cum terra? et ego dedissem tibi decem argenti siclos, et unum balteum? Qui dixit ad Joab: Si appenderes in manibus meis mille argenteos nequaquam mitterem manum meam in filium regis audientibus enim nobis praecepit rex tibi et Abisai et Ethai dicens custodite mihi puerum Absalom sed et si fecissem contra animam meam audacter nequaquam hoc regem latere potuisset et tu stares ex adverso et ait Ioab non sicut tu vis sed adgretulit ergo tres lanceas in manu sua et infixit eas in corde Absalom cumque adhuc palpitaret herens in quercu cucurrerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝑuenit᷑. Quiq sollicitus cępit inquirere anutricȩ sc̃ẽ luciȩ.¬
qͥd ẽet. qͦd distractionẽ repentinã p̃dioꝵ & gẽmarũ audiret.
Ci hȩc nutrir. caute confinrit. Sponsa tua inuenit possessionẽ
inuenalib quȩ mille & amplius solidos p̾stat: in tuo hanc noĩȩ
cupiens cõꝑare: uidet᷑ aliquanta distrahere. Credidit stultꝰ
carnali mercimonio: & animũ ab indagatione reuocans etiã
ipse cȩpit esse auctor uendentium.

Expanded text:
ciam| peruenitur quique sollicitus coepit inquirere . a notrice| sancciam| peruenitur quique sollicitus coepit inquirere . a notrice| sanchoc essit . quod distractionem repenti| nam praediorum et gemmarum audisset. Cui haec nu| trex cauta confin\c/xit sponsa tua inuenit possessionem| in uenalibus . quę mille et amplius solidus praestet| Hanc in tuo nomine cupiens conparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale mercimonium . et| animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uendentium
Abbreviated transcription (Latin):
iocundũ xp̃o intua uirginitate habitaculũ p̃parasti. ¶.
is auditis beata lucia erꝑge facta surrerit: tremens ait
saluauit suis orationib ut tu mͥ aliquando sponsũ ñ nomines.
& ne uelis de corꝑis mei posteritate fructũ mortalitatis in¬
quirere : sed omĩa quȩ mͥ eunti ad corruptionis mee aucto-¬
rem hominẽ moritura eras datura: da mͥ eunti ad integrita
Omĩa quȩ sunt patͥs tui defuncti ante nouẽ annos in conta-¬
minata custodiens: ampliaui potius quã minui inpatri¬
monio uͦ meo. omĩa quȩ sunt. aut esse posst̃: ipsa melius nosti
eata lucia dirit. Audi mat̾ c̃siliũ meũ. Non satis dõ I.lll.
karus est qͥ illi hocdat: qͦd secũ ferre ñ potest: sed si tu uis
grata e̾ẽ deo. hoc illi da qͦd poteris tuuti. Moriens enĩ nichil
Interea dum distrahunt᷑ p̃dia & genim& uendunt᷑: adsponsi noti¬

Expanded text:
iucundum christo in tua uirgini| tate habitaculum praeparasti. Et iucundum christo in tua uirgini| tate habitaculum praeparasti. Et his auditis| expergefacta surrexit tremens . +asaluauit suis oracionibus. Ne tu mihi aliquan| do sponsum nomines. Ne tu uellis de corporis mei posterita| te fructum mortalitatis inquirere  sed omnia quae| mihi eunti ad corruptionis meae. Auctorem hominem| moriturum eris datura. Da mihi eunti ad integritatomnia quae sunt patris tui defuncti . ante nouem| annos incontamenanter custodiens . ampliaui potius| quam minui in patrimonium . mea uiro omnia quae| sunt uel esse possunt ipsa+ melius nosti . Lucia dixit. Audi mater consilium meum | Non satis deo carus est qui illi hoc dat quod secum ferre| non potest. Sed si tibi uis gratum esse deum hoc illi| da quod poteras tu uti . moriens enim nihil Interea dum distrahun| tur praedia et gemmae uenduntur . ad sponsi noti
Abbreviated transcription (Latin):
Ium ꝑuniuersã siciliae ꝓuntiã beatissimȩ uirginis agathȩ
agathȩ uirginis uenerandũ. contigit uenerabilẽ luciam¬
dio liberare. Igit᷑ dũ ꝓcessionis misteria agebant᷑. Hȩc eugłis
lectio fueratꝰ recitata : qua legit᷑ fimbria uestim̃ti. mulier
sanguinis fluru saluata. Et dũ hȩc lectio recitat᷑. dir̃ scã
lutia matri suae. Si credis mat̾ his quȩ legunt᷑. crede agathen
passã parp̃i nomine hoc meruisse: ut semꝑ in p̃senti habeat
eũ ꝓcuiꝰ nomine passa est. Continge gͦ sepulchrũ eiꝰ credens &
lib̾aberis.
gitꝰ cũ ꝑ actis omib popłs abscessisset.¬
lacmis flagitare suffragiũ. In eadem oratione. ꝓliritas erten¬
dit᷑: somnium lucia uirgo arripuit: & uidens in somnium
beatã agathen in medio angłoꝵ gẽmis ornatã stantẽ & di
centẽ. Soror mea lucia uirgo deo deuota: qͥd ame petis qͦd
ipsa poteris p̃stare c̾tinuo Nam & matri tuae fides tua
subuenit: & ecce saluata est. Et sicut ꝑme cathanensiũ ciui

Expanded text:
 uniuersam prouinciam . beatissimae uirgi| nis . Agathes Agathes uirginis uenerandum. Contigit luciam ue| nerabilem . uidio liberare. Igitur| dum processiones misteria agerentur. Haec euangelii lec| tio fuit qua+ legitur fimbrio uestimenti . mulier a sanguinis| fluxu saluata. Et dum haec lectio recitatur . dixit sancta| lucia matre suae. Si credis mater his quę leguntur . cre| de Agathen passam . pro christi nomine hoc meruisse . ut sem| per in praesenti habiat eum pro cuius nomini passa est| Continge ergo sepulchrum eius credens et liberaueris .| Igitur cum peractis omnibus . populus abscessissitlacrimis flagitare suffragium| interea dum orationis prolexitas tenditur . somnum| Lucia uirgo arripuit. Et uidens in somnio beatam| Agathen in medio. Angelorum gemmis ornatam stan| tem . et dicentem soror mea lucia uirgo dei deuota .| quid a\d/ me petis . quod tu poteris praestare con| tinuo. Nam et matri tuae. Fides tua subueniet et| ecce saluata est. Et sicut per me catenenensium ciui|
Abbreviated transcription (Latin):
uari is languorib ducebant illos ad eũ. at ille singulis manus
imponens curabat eo.Solis accubitus passionẽ mortẽq signifi¬
cat illiꝰ qͥ dixit. quãdiu inmundo sũ lux sum mundi. Et sole ocei¬
dente plures demoniaci quã ante. plurez sanant᷑ egroti. dͥa qͥ
tẽpalit̾ incarne uiuens paucos ixdeoꝵ. docuit. calcato regno
mortis omĩb ꝑ orbe gentib fidei salutisq dona transmisit.
Cuiꝰ ministris quasi uitȩ lucisq p̾conib psalmista canit. Iter fa

Expanded text:
ariis languoribus, ducebant illos ad eum. At ille singulis manus imponens, curabat eos. Solis occu bitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi, et Sole occidente plures daemoniaci quam ante sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi vitae lucisque praeconibus P
Abbreviated transcription (Latin):
ex lectione euangelica eruditionẽ urãm: audistis ex lectione euan¬
gelica ꝑiculum ur̃m. Eccȩ enĩ is qui ñ ex accidenti dono. sed essentia¬
lit̾ bonus est: dicit. Ego sum pastor bonus. Atq eiusdẽ bonitatis
formã. quã nos imitemur: ad iungit dicens. Bonus pastor: animam
suã ponit ꝓ ouib suis. fecit qͦd monuit: ostendit qͦd iussit. Bonus

Expanded text:
ex lectione evangelica eruditionem vestram, audistis et periculum nostrum. Ecce enim is qui non ex accidenti dono, sed essentialiter bonus est, dicit: Ego sum pastor bonus. Atque ejusdem bonitatis formam quam nos imitemur, adjungit, dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussi
Abbreviated transcription (Latin):
peccati: quia sicut aeneus serpens effigiem qͥdem ignitis serpen¬
tib similitudinẽ : sed nullũ prorsus in suis menbris habuit ar¬
dorem ueneni nocentis: quin potius ꝑcussos a serpentib sua-
eraltacione sanabat: sic nimirũ sic redẽptor humani gene¬
ris: ñ carnẽ peccati sed similitudinẽ induit carnis peccati:
inqua mortẽ crucis patiendo. credentes inse ab omĩ peccato

Expanded text:
peccati. Quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpenpeccati. Quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos, a serpentibus sua exaltatione sanabat: sic nimirum sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo, credentes in se ab omni peccato
Abbreviated transcription (Latin):
factũ est. Plage gͥ serpentium ignitoꝵ: uenena sunt & incenti¬
ua uitioꝵ: quȩ animã quã tangunt sꝑitali morte ꝑimunt.
It bene murmurans contra dnm popłs. serpentiũ morsib sterne¬
bat᷑: ut exordine flagelli erterioris: agnosceret quantã intꝰ
ꝑnitiem murmurando pateret᷑. Exaltacio aut̃ serpentis aenei
quẽ dũ ꝑcussi aspicerent sanabant᷑: passio est nr̃i redẽptoris
incruce: incuiꝰ solum fide . regnũ mortis & peccati superat᷑.
ecte. & enĩ ꝑ serpentes: peccata quȩ animã simul &
corpus ad interitũ trahunt erpͥmunt᷑. Nonsolũ quia
igniti. quia uirulenti. qͥa ad perimendũ sunt astuti: uerũ
etiã quia ꝑ serpentẽ pͥmi parentes nr̃i ad peccandũ ꝑsuasi: ac
de in mortalib sunt peccando mortales effecti. Recte ꝑser¬
pentẽ aeneũ dñs ostendit᷑. qui uenit insimilitudinẽ carnis

Expanded text:
factum est. Plagae igitur serpentium ignitorum venena sunt et incentifactum est. Plagae igitur serpentium ignitorum venena sunt et incentiva vitiorum, quae animum quem tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur ut, ex ordine flagelli exterioris, agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur, exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi perspicerent sanabantur, passio est nostri redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt statuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur qui venit in similitudinem carnis
Abbreviated transcription (Latin):
corporari : ꝑ quẽ possint ascendere in regnũ dĩ.
t qͥa ascensio uł ingressus regni fieri ñ potest absq fide
& sacram̃tis dñicȩ passionis: recte subinfert᷑. Et sic̃ moyses
eraltauit serpentẽ indeserto: ita exaltari oportet filium
hoĩs: ut om̃is qͥ cre edit in ipso ñ pereat. sed habeat uitã ȩt̾nã¬
Mira magisterii cȩlestis arte : dñs magistrũ legis mnosaycae.
ad spitalẽ legis ciꝰdem sensũ inducit: recordans hysioriȩ
ueteris. & hanc infigurã su& passionis atq humane saluatio¬
nis factã edisserens. Harrat qͥꝓhE Aliber numeroꝵ qͥa ꝑtesus
inheremo popłs isrł itineris lon. mogi ac laboris. murmuraue¬
rit contra dñm & moysen: ideoq dñs in miserit in illũ ignitos ser¬
pentes. Ad quoꝵ plagas & mortes plurimoꝵ. cũ clamarent ad
moysen & ille oraret ꝓ eis: iussit eũ dñs facere serpentẽ aneum:
& ponere ꝓsigno. Qui ꝑcussus inqͥt aspererit eũ: uiuet. Et ita

Expanded text:
corporari, per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni fieri non potest absque fide et sacramentis dominicae passionis, recte subinfertur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis, ut omMira magisterii coelestis arte Dominus magister legis Mosaicae ad spiritualem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque humanae salvationis factam edisserens. Narratin eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen: ideoque Dominus miserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et morsus plurimorum cum clamarent ad Moysen et ille oraret, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet; et ita
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ueni. Concipies enĩ & paries filiũ. ñ cuius libet meriti homi¬
nẽ. sed tocius scłi saluatorẽ. Recole maria in libro ysaiȩ ꝓphȩ
uirginẽ quã pariturã legisti.: & gaude atq erulta quia tu. e̾e.
meruisti. Tu ibi p̃figurata es uirgo: tuecce concipies in utero :
ñ de uiro. sed despũ sc̃õ. Et grauida eris: & incorrupta manebis.
Paries inqͥt filiũ. & uirginitatis ñ patieris detrimentũ. Efficieris¬

Expanded text:
ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi Salvatorem. Recole, Maria, in libro Isaiae, prophetae virginem quam parituram legisti ; et gaude atque exsulta, quia tu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipinon de viro, sed de Spiritu sancto: et gravida eris, et incorrupta manebis, paries filium, et virginitatis non patieris detrimentum. At i
Abbreviated transcription (Latin):
uĩ enĩ sanguis fic in remissionẽ peccatoꝵ omnũ fusus est. ut ipsũ etlam
peccatũ possit delere qͦfusus est. Hoc gͦ intuens dñt dicebat. me odio
habuerunt gratis: cum aut̃ uenerit paraclit᷑. ille testimoniũ ꝑhibebit¬
deme. Tamquã diceret. Odio me habuerunt & occiderunt uidentes :
sed tale denie paraclit᷑ testimoniũ ꝑhibebit. ut eos faciat mme cre-¬
dere ñ udentet. Et uos inqͥt testimoniũ ꝑhibebitis. qͥa abmitio mecũ
estis. Perhibebit spcͦ scc . ꝑhibebitis et uos: Qͥ a enĩ abmitio mecũ estiᷤ.¬
tudo nondum ad est uobis.

Expanded text:
i enim sanguis sic in remissionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum possit delere, quo fusus est. Haec ergo intuens Dominus dicebat: Odio habuerunt me gratis. Cum autem venerit Spiritus de me. Tanquam diceret, Odio me habuerunt et occiderunt videntes, sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit Spiritus tudo nondum adest vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nos uasa sumus: ille fons est. A
dirit. Illũ oportet crescere : me aut̃ minui. Ut humiliet᷑ homo.
eo die natꝰ est ioħes : qͦ incipiunt decrescere dies. Ut eraltet᷑
ds̃ : eo die natꝰ est xpcꝰ: qͦ incipiunt crescere dies. Mag̾num
sacramentum: fratres dilectissimi.

Expanded text:
Nos vasa sumus, ille fons est. Erdixit, Illum oportet crescere, me autem minui . Ut humiliaretur homo, eo die natus est Joannes, quo incipiunt decrescere dies: ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo incipiunt crescere dies. Magnum sacramentum, fratres charissimi.
Abbreviated transcription (Latin):
introiuit bagao acl iuidith & dix̃. Nonuereat᷑ bona puella introire ad dñm
meũ ut honorificet᷑ ante faciẽ eiꝰ. ut manducet cũ eo ebibat uinũ eũ iocundi
ui iudith respondit. Quȩ sũ ego.: ut contradicã dño meo: U tate.
Om̃e qͦderit ante. oculos eiꝰ bonũ & optimũ faciã. qͥcqͥd aut̃ illi placue¬
rit hocmͥ erit optimũ om̃ib dieb uitȩ mee. Et surrerit & ornauit se ue¬
stimento suo & ingressa stecit ante faciẽ eiꝰ. Cor aut̃ olofernie coneussũ
est : erat enĩ ardens in concupiscencia eiꝰ. Et dir̃ ad eã olofernes. Bibe nunc.
dieb meis. E t accepit et manducauit & bibit corã ipso ea quȩ ꝑauerat
l̃li ancilla sua. Et iocundus factꝰ est olofernet ad illã. bibitq multũ uinũ
qͣntũ nũquã biberat in uita sua. Ut aut̃ sero hoc factũ est. festinauerunt
serui illiꝰ a hospicia sua. & conclusit bagao ostia cubiculi et abiit
Erant aut̃ ois fatigati auino: eratq iudith sola incubiculo. Porro olofer¬

Expanded text:
roire ad dominum meum, ut honorificetur ante faciem ejus, ut manducet cum eo, et bibat vinum in jucunditate. Cui Judith respondit: Quae ego sum, ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante oculos ejus bonum et optimum, faciam. Quidquid autem illi placuerit, hoc mihi erit optimum omnibus diebus vitae meae. Et surrexit, et ornavit se vestimento suo et ingressa stetit ante faciem eius cor autem Holofernis concussum est erat enim ardens in concupiscentia eius et dixit ad eam Holofernis bibe nunc diebus meis et accepit et manducavit et bibit coram ipso ea quae paraverat illi ancilla eius et iucundus factus est Holofernis ad illntum numquam biberat in vita sua ut autem sero factum est festinaverunt servi illius ad hospitia sua et conclusit Bagao ostia cubiculi et abiit erant autem omnes fatigati a vino eratque Iudith sola in cubiculo porro Holofer
Abbreviated transcription (Latin):
usqueqͦ ueniat᷑ ad mare. Et occupauit terminos eiꝰ acilicia usq ad finer
iafeth qͥ sunt ad austrũ: abduritq om̃s filios madian ac p̾dauit omnẽ. lo¬
cupletacionẽ. eoꝵ. om̃sq resistentes sibi occidit in ore gladii. Et post hȩc dͥs¬
cendit in campos clamasci in dieb messis. & succendit omĩa sata & om̃s arbo¬
res ac uiter fecit incidi. & cecidit timor illiꝰ suꝑ oms in habitantes t̾rã.¬

Expanded text:
mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac vi
Abbreviated transcription (Latin):
in omnẽ. samariã ꝑcircuitũ usq hiericho: et p̃occupauert̃ omĩs uertices
montiũ. & muris circũdedert̃ uicos suos. & congregauert frum̃ta in
p̃ꝑationẽs pugnȩ. Sacerdos etiã eliachim scͥpsit aduniu̾sos qͥ erant contra
hesdrelon quȩ est ẽtra faciẽ cãpi magni iurta dotaim: & uniu̾sis ꝑ qͦs
t FACTU A est quarta die olofernes fecit cęnã¬

Expanded text:
in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in ant. 5 «Sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdrelon, quae est contra faciem campi magni iuxta Dothaim, et universis per quos t factum est, in quarto die Holofernes fecit coena
Abbreviated transcription (Latin):
cũ coronis & lampadib. ducentes choros intibiis & timpanis. Nec ista
tam̃ facientes ferocitatẽ. pec toris eiꝰ mitigare: potuert. nam & ciuitat
eoꝵ. destrurit. et lucos eoꝵ ercidit. Preceꝑat enĩ illi nabuchodonosi
rex ut om̃s deos t̾rȩ ext̾minaret. uidelicet ut ipse solus diceret᷑
abhis nationib quȩ potuisset olofernes potenciȩ suȩ subiugare:
ertransient aut̃ syriam sobal & omnẽ. appaniam omnẽq mesos¬
tamiã uenit ad idumeos int̾ra gabaa. accepitq ciuitates eoꝵ & sedit
ibi ꝑtriginta dies: in qͥb dieb ad unari p̃cepit omnẽ exercitũ uirtutis
suȩ. Tunc audientes hex filii isrł qͥ habitabant t̾rã udeã: timuerunt
ualde a facie eiꝰ. t̾remor etiã & horror in uasit sensus eoꝵ. ne hoc faceret
iherłm & tẽplo dñi qͦd fecerat ceteris ciuitatib & tẽplis earũ. Et miserunt

Expanded text:
cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret videlicet ut ipse solus diceretur deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari pertransiens autem Syriam Subal et omnem Apamiam omnemque Mesopotamiam venit ad Idumeos in terra Gabaa accepitque civitates eorum et sedit ibi per triginta dies in quibus diebus adunari praecepit universum exercitum virtutis suae tunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum et miserunt
Abbreviated transcription (Latin):
cipez sẏriae. scilicet & mesopotamiae. & sobal & libiae atq ciliciȩ. qͥ uenien¬
tet adolofernẽ dixert̃. Desinat indignatio tua circa nos: melius ẽ enĩ ut u¬
uentes seruiamꝰ nabuchodonosor regi magno & subditi simus tͥ quan
morientes cũ interitu nr̃o ipsi seruitutis nr̃e dampna patiam᷑. Omĩs n¬
uitas nr̃a omĩsq possessio om̃s montes & colles & campi. armenta bo im
greges ouiũ. caprarũq et & quoꝵ. & cameloꝵ. & uniuersȩ facultates nm̃a
atq familiae in conspectu tuo st̃. sint omĩa sub lege tua. nos iam & filiiss
unc descendit demontib cũ aeqͥtib in uirtute. magna. & obtinuit
omne ciuitatẽ & omnẽ. in habitantẽ trã. De uniu̾sis aut̃ urbib assi¬
sit. sibi auxiliarios uiros fortes et electos adbellũ: tantusq metus
ꝓuinciis illis incubuit. ut uniuersarũ urbiũ habitatores. pͥncipes
& honorati simul cũ popłis exirent in obuiam uenienti. excipientes eũ

Expanded text:
Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui venientes ad Holofernem dixerunt desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini omnis civitas nostra omnisque possessio omnes colles et montes et campi armenta boum greges ovium caprarumque equorum camelorumque et universae facultates nostrae atque familiae in conspectu tuo sunt sint omnia sub lege tua nos iam et filii nostri unc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna et obtinuit omnem civitatem et omnem inhabitantem terram de universis autem urbibus adsumpsit sibi auxiliarios viros fortes et electos ad bellum tantusque metus provinciis illius incubuit ut universarum urbium habitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obviam venienti excipientes eum
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate qua ille aab corripuerat & iezabel: arguit
herodem & herodiadẽ qͦd illicitas nuptias fecerint. & ñ lici
fratre uiuente germano illiꝰ urorẽ ducere: malens ꝑiclica¬
ri apud regẽ: quã ꝓpt̾ adulationẽ. ee̾. in memor. p̃ceptoꝵ dĩ.
herodes & pharao legunt᷑ diem natalis sui. gaudiis festiuis
erum herodes tanto maiori impie. UI. ne fedauit.¬
tate : quanto scm̃ & in nocentẽ & doctorẽ ueritatis. et
prȩconẽ iutȩ ac regni cęlestis occidit: & hoc ꝓuoto ac peti¬
cione saltatricis: neq eũ caput occisi ante conuiuas infer¬
ri pudiuit. Nam pharao nil talis uesaniae cõmisisse legit᷑.
sed tantũ peccantẽ sibi eunuchum uita pͥuari iubens. qͦ
longius auere cultu religionis aberat: eo leuius in uiolatio¬
ne suȩ festiuitatis deliquit. Attam̃ exutrisq erẽplo ꝓbat᷑
utilius nobis. e̾e. diẽ mortis fute᷑ tim̃do & castȩ agendo sepi¬
us in memoriã reuocare: quã diẽ natiuitatis luxuriando cęle¬

Expanded text:
auctoritate, qua ille Achab corripuerat, et Jezabel, arguit Herodem et Herodiadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratrem vivente germano illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor praeceptorum Domini. Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis guine foedavit. Verum Herodes tanto majore impietate, quanto sanctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando cele
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius: sed grã qua mediator est dĩ & hominũ homo ape̾ ihcꝰ.
Oediato qͥppe demonstrait᷑ cũ dicit : diligit me pat̃ & eo uos
Nim pat̃ utiq diligit & nos. sed inipso: quia in hoc glorifiat᷑
manebitis in dilectione mea. Dilectio facit p̾cepta seruari:
an p̃cepta seruata faciunt dilecꝰtionẽ: Sed qͥs ambigat qͦd
dilectio p̃cedit. Unde enĩ p̃cepta seruet ñ habet: qͥ ñ diligit
uod gͦ ait si p̃cepta meu seruaueritis. manebitis in dilectione
meri: ostendit ñ unde dilectio generet᷑ sed unde monstret᷑
tanquã diceret. Nolite uos putare manere indilectione mer
si non seruatis precepta mea.
i enĩ seruaueritis manebitis: hoc . ẽ. hinc aꝓparebit qͦd in¬
A cdilectione mea manebitis. si p̃cepta mea seruabitis. ut ne¬
no se fallat dicendo qͦd eũ diligit.si eiꝰ p̃cepta ñ seruet. Nam in
cintũ eũ diliginiꝰ: inquantũ eiꝰ pceta seruamus. Non apparet

Expanded text:
us, sed gratiam qua mediator est Dei et hominum homo Christus Jesus. Mediator quippe monstratur, cum dicit, Diligit me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilmea. Ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur, tanquam diceret: Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea. Si enim servaveritis, manebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamu
Abbreviated transcription (Latin):
ut gentes filiũ sẽparemꝰ. neq ut uidei natũ erpatre:. ante tẽꝑa.
ex uirgine postea ȩditũ denegemꝰ. Neq ut sabellius patrẽ con¬
fundamꝰ & u̾bũ: ut eundẽ patrẽ asseramus & filũ. Neq ut fotinus
initiũ filii eruirgine disputemus. neq ut arrius pluret eredendo.
& dissimiles potestates pluret deoꝵ gentili errore faciamꝰ.: qͥa scͥptũ

Expanded text:
ut gentes, Filium separemus: neque ut Judaei, natum ex Patre ante tempora, et ex Virgine postea editum denegemus: neque ut Sabellius, Patrem confundamus et Verbum; ut eumdem Patrem asseramus et Filium: neque ut Photinus, initium Filii ex Virgine disputemus: neque ut Arius, plures credendo et dissimiles potestates, plures deos gentili errore faciamus, quia scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ed nũqͥd & hic grã intelligenda est. qua pat̾ diligit filiũ
sicut grã est : qua nos diligit filiꝰ. cũ simus nosfilii grã ñ
natura : unigenitus aut̃ ñ nat᷑a sed gr̃ãAn hoc etiã in ipso filio
adhominẽ referendũ est. IIta sane. Nam dicendo sic̃ dilerit
me pat̾. & ego dileri uos: grãm mediatoris ostendit. Mediatoꝵ
dꝑsonã tam̃ unigeniti filii dĩ ꝑ gram̃ ꝑtinet humana nata.¬
& tanta grã ut nulla sit maior. nulli prorsus equalis:¬

Expanded text:
ed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana naturt tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla prorsus aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
narrare: simulq c̃siderantes illud unũ uerbũ deqͦ dicere.
uolu̾miis: nulla inuenimus uerba qͥb sufficient̃ aliqͥd dicere uale¬
amus. Est enĩ hoc uerbũ qͦd ñ desinit ꝓlatũ: sed qͦd ꝑmanet natum.
Hontransitoriũ sed at̾nũ: ñ factũ adeo patre sed genitũ: nec solũ
seipso. ꝑ quẽ omĩa creauit ex nichilo.

Expanded text:
narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deseipso, per quod omnia creavit ex nihilo.
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ habere qͥ foris st̃: nec decuit sinistra uirginib
opinione uiuentib uelamen ercusationis relinqͥ. qͦd infa¬
mata mat̾ qͦq dñĩ uid̾e̾t᷑. Quid aut̃ iudȩis. qͥd herodi
possit ad scribi : si natũ uiderent᷑ ex adulterio ꝑsecuti :
quẽ ad modũ aut̃ ipse diceret. Non ueni legẽ soluere
sed adimplere: si uidẽt᷑ cȩpisse alegis in iuria. cũ partus
innuptae lege dampnet᷑: Quin etiam locupletiori te¬
stis pudoris matris adhibet᷑: qͥ posset & do lere in iuriam
& uindicare ob ꝓbriũ. si ñ agnosceret sacram̃tũ. Quod qͦd
etiã fides maria uerbis maior ad sciscit᷑. & m̃dacii causa
remouet᷑. Uideretꝰ᷑ enĩ culꝑã obumbrare uoluisse mene¬
datio: innupta pregnans. Causã aut̃ mentiendi in de¬
sponsata habuit: desponsata ñ habuit : cũ conuigii p̾miũ.
& grã nuptiarum partus sit feminarum.

Expanded text:
testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum.
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ. qͥs quã hominũ potest scire c̃siliũ dĩ. sed tam̃ ex cȩtis
factis atq mandatis dñi saluatoris. possumꝰ intelligere. &
hoc ꝑpensioris fuisse consilii: qͦd ea potissimũ lecta est ut
dñm pareret : quȩ erat desponsata uiro. Cur aut̃ ñ anteqͥm
desponsaret᷑ impleta est. Fortasse nediceret᷑. qͦd c̃cepera
er ad ulterio. Et bene utrũq posuit scͥptura: ut & desponsi¬
ta esset & uirgo. Uirgo ut erpers uirilis c̃sortii uideret
desponsata. ne temerata uirginitatis ad ureret᷑ in famia
cui grauis aliiuis corruptelȩ uideret᷑ insigne prȩferro
Maluit aut̃ dñsaliqͦs de suo ortu: quã dematͥs pudore du¬
bitare. Sciebat enĩ tenerã esse uirginis uerecundiam.
& lubricã famã pudoris. nec putauit ortus sui fidẽ. ma¬
tris iniuria adstruendam.
eruat᷑ itaq sc̃ę maria sic̃ pudore in tegra: ita in uio¬
labilis opinione uirginitas. O portet enĩ scõs & abhis

Expanded text:
consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam. seruatur itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his
Abbreviated transcription (Latin):
ubi erat archa dĩ. Et uocauit dñs samuhel. Qͥ respondens ait. Ecce ego.
Et cucurrit ad hely & dix̃. Ecce ego: uocasti enĩ me. Qͥ dirit. Non uocaui te.¬
reu̾tere & dormi. Et abiit & dormiuit. Et adiecit dñs uocare rursũ sa¬
muhel. Consurgensq samuhel abiit ad hely&dir̃. Ecce ego: qͥa uocasti
me. Qͥ responcuit. Non uocauite fili mi. reuertere & dormi.ĩs.¬
orro samuhel necdũ sciebat dñm. neq reuelatus fuerat ei sermo do¬
mini. Et adiecit dñs & uocauit ad huc samuhel t̾cio. Qͥ consurgens ab iit
ad hely & dir̃. Ecce ego. qͥa uocasti me: Intellerit gͥ hely qͥa dñs uocar&
puerũ. & ait aid samuhel. Uade et dormi: & sideinceꝑs uocauerit te
dices. Loquere dñe: qͥa audit seruus tuus. Abiit gͦ samuhel & dormi¬
uit in loco suo. Et uenit dñs & stetit & uocauit sic̃ uocauerat scdõ. samu¬
hel samuhel. Et ait samuhel. Loquere. dñe. qͥa audit seruus tuus. ui¬
t dix̃ dñs ad samuhel. Ecce facio u̾bũ in isrł. qͦd qͥcũq audierit

Expanded text:
it ecce ego et cucurrit ad Heli et dixit ecce ego vocasti enim me qui dixit non vocavi revertere dormi et abiit et dormivit et adiecit Dominus vocare rursum Samuhel consurgensque Samuhel abiit ad Heli et dixit ecce ego quia vocasti me qui respondit non vocavi te fili mi revertere et dormi porro Samuhel necdum sciebat Dominum neque revelatus fuerat ei sermo Domini et adiecit Dominus et vocavit adhuc Samuhel tertio qui consurgens abiit ad Heli et ait ecce ego quia vocasti me intellexit igitur Heli quia Dominus vocaret puerum et ait ad Samuhel vade et dormi et si deinceps vocaverit te dices loquere Domine quia audit servus tuus abiit ergo Samuhel et dormivit in loco suo et venit Dominus et stetit et vocavit sicut vocaverat secundo Samuhel Samuhel et ait Samuhel loquere quia audit servus tuus et dixit Dominus ad Samuhel ecce ego facio verbum in Israhel quod quicumque au
Abbreviated transcription (Latin):
rii uerba depmit. Uiso gͦ eustasio beatꝰ colũbanꝰ gauisus:
recepti muneris aditu graculat᷑ : retentũq penesse quantisꝑ
hontat᷑ ut sui laboris reminis ceret᷑: cohortem fr̃m disciplinȩ
habenis erudiret : multoꝵq collegio xp̃i plebẽ adunar et
siusq institutis educaret. Dimissũ posthȩc. ad chlotariũ reme¬
are iubet: talibusq responsis regias mulcere imperat aures:
seretro repedare. nullatenꝰ ratum duceret: tantũmͦ posceret
ut sodales suos qͥ lurouio incolebant. regali adminiculo ac
presidio foueret. Tuteras castigationũ affamine plenas regi
dirigit: qͦd gratissimũ munus rer uelud pignus fȩderis uiri
anf recepit. Nec eiꝰ peticioni obliuionis norã p̃¬
ponit: omni
presidio supdictũ monasteriũ munire
studet. : Innus ce nsib ditat: t̃minos undiq ꝓut uoluntas
uenerabilis eustasii Serat aug&: omĩq conatu ad aurilium
inibi habitancium ob uiri dĩ amorem intendit:.U.¬

Expanded text:
rii verba depromit. Viso ergo Eusthasio, beatus Columba gavisus recepti muneris aditum gratulatur retentumque poenes se quantisper hortatur, ut sui laboris meminisceret, cohortem fratrum disciplinae habenis erudiret multorumque collegio Christi plebem adunaret suisque institutis edocaret. Dimissum post haec ad Chlotharium remeare iubet talibusque responsis regias mulciri imperat aures, seque retro repedare nullatenus ratum duceret; tantummodo poscere, ut sodales suos, qui Luxovio incolebant, regali adminiculo ac presidio foveret. Litteras castigationum effamine plenas regi dirigit. Gratissimum munus rex velut pignus foederis viri Dei ovans recepit nec eius petitioni oblivionis noxam preponit. Omni presidio supradictum monasterium munire studet, annuis censibus ditat, terminos undique, prout voluntas venerabilis Eusthasii erat, auget omnique conatu ad auxilium inibi habitantium ob viri Dei amorem intendit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtingere: curemus interim pͥmitiue circũcisionis & renouatio¬
nis quȩ cotidiano uirtutũ erercitio fit. subire remedia. Depo¬
namus scd̾m pͥstinã c̃uersationẽ ueterẽ hominẽ qͥ corrũpit᷑
scłm desideria erroris. renouemur aut̃ spiritu m̃tis nr̃e: &
induamus nouũ hominẽ qͥ scđm dm̃ creatus.ẽ.: in iusticia & sanc¬
titate ueritatis: neq audientes circũcisionẽ. in uno corporis
nr̃i m̃bro nos castigare sufficere credamus. sed sicut idẽ alibi
monet apłs. mundemus nos ab omĩ labe & inqͥnam̃to carnis &
spcꝰ. ꝑ ficientes scificationẽ intimore dĩ. Relegamus acta apłoꝵ.

Expanded text:
tingere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemur sinduamus novum hominem, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei
Abbreviated transcription (Latin):
i aut̃ tu iudeus cognominaris. & reqͥescis inlege. & glo¬
riaris indeo & nosti uoluntatẽ eiꝰ. & ꝓbas ut iliora in-¬
structus ꝑlegẽ : confidis teipsum ducẽ esse cecoꝵ. lum̃ eoꝵ
qͥ intenebrissunt: eruditorẽ insipientiũ. magistrũ infanci¬
um : habentẽ formã scientiae & ueritatis ulege: Qui ergo¬

Expanded text:
i autem tu Iudaeus cognominaris et requiescis in lege et gloriaris in Deo et nosti voluntatem et probas utiliora instructus per legem confidis te ipsum ducem esse caecorum lumen eorum qui in tenebris sunt eruditorem insipientium magistrum infantium habente
Abbreviated transcription (Latin):
dent desedib suis om̃s pͥncipes maris: & auferent ercuuias suas. & uestim̾¬
ta sua uaria abicient & induent᷑ stupore. Int̾ra sedebt̃ et attoniti suꝑ repenti¬
no casu tuo admirabunt᷑. & ad sum̃tes suꝑte lam̃tũ dicent tibi. Quomͦ ꝑisti
quȩ habitas inmari urbs inclita. quȩ fuisti fortis inmari cũ habitatoribus
tuis qͦs formidabant uniu̾siꝰ Nunc stupebunt naues indie pauoris tui
& turbabunt᷑ insulȩ in mari. eo quod nullus egrediat᷑ exte..YIi.¬
uia hȩc dicit dñs ds̃. Cũ dedero te urbẽ. desolatã sicut ciuitates quȩ ñ
habitantur. et adduxero suꝑ abyssũ. et oꝑuerint te aquȩ multȩ. & detraro¬

Expanded text:
es maris: et auferent exuvias suas, et vestimenta sua varia abjicient, et induentur stupore: In terra sedebunt: et attoniti super repentino casu tuo admirabuntur. Et assumentes super te lamentum, dicent tibi: Quomodo peristi quae habitas in mari, urbs inclyta, quae fuistis fortis in mari cum habitatoribus tuis, quos formidabant universi? Nunc stupebunt naves in die pavoris tui: et turbabuntur insulae in mari, eo quod nullus egrediatur ex te. Quia haec dicit Dominus Deus cum dedero te urbem desolatam sicut civitates quae non habitantur et adduxero super te abyssum et operuerint te aquae multae et detra
Abbreviated transcription (Latin):
ibylonis ab aqͥlonȩ. regẽ. regũ. cũ aeqͥs et currib et &qͥtib & cȩtu. poplon
magno. filias tuas quȩ sunt in agro gladio int̾ficiet. & circũdabit ce
munitionib & conportabit aggerẽ ingiro. et leuabit contrate. clipeũ. et
uineas et arietes tẽperabit inmuros tuos. et turres tuas destruet in arma¬
cura sua: inundatione aequoꝵ. eiꝰ oꝑiet te pulius eoꝵ. et a sonitu aeqͥtũ et
rotarũ et curruũ mouebunt᷑ muri tui. Cũ ingressus fuerit portas tuas
quasi ꝑ introitus urbis dissipatȩ: ungulis ae quoꝵ. suoꝵ conculcabit om̃s
plateas tuas. Popłm tuũ gladio cedet & statuet uenobiles. int̾rã corruent.
uastabunt opes tuas diripient negociationes tuas: et destruent muris

Expanded text:
tu populoque magno filias tuas quae sunt in agro gladio interficiet et circumdabit te munitionibus et conportabit aggerem in gyro et levabit contra te clypeum et vineas et arietes temperabit in muros tuos et turres tuas destruet in armatura sua inundatione equorum eius operiet te pulvis eorum a sonitu equitum et rotarum et curruum movebuntur muri tui dum ingressus fuerit portas tuas quasi per introitus urbis dissipatae ungulis equorum suorum conculcabit omnes plateas tuas populum tuum gladio caedet et statuae tuae nobiles in terram corruent vastabunt opes tuas diripient negotia
Abbreviated transcription (Latin):
errare potuerint in helia & iheremia: quomͦ herodes errauit
in iohanne dicens. Quem ego decollaui iohannẽ. ipse surre¬
xit imortuis: & uirtutes operantur in eo.

Expanded text:
errare potuerunt in Elia, aut in Jeremia, quomodo Herodes erravit in Joanne, dicens: Quem ego decollavi Joannem, ipse surrexit a mortuis, et ideo virtutes operantur in eo