comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a dicant᷑ ẽẽ in deo. ñ pẽẽntiã
nature.s ꝑ cognitionẽ scĩe. & ds̃ sciat
bona. & mala. uir̃ concednd sit simpłr
mala eẽ in deo. siue ẽẽ in deo ꝑcognitio¬
nem. Scit enĩ ads. & sciuit semꝑ oĩa tam
ab et̃no ea futura. ĩoq cũ oĩa bona dixe¬
rimꝰ ẽẽ indeo ꝑꝑ p̃sentiã cognitiõis. ead̃
rõne uidr dicendũ. oĩa mala ẽẽ in eo.¬

Expanded text:
se dicantur in Deo non per essentiam naturae sed per cognitionem scientiae, et Deus sciat bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo per praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum o
Abbreviated transcription (Latin):
sciat. nũqͥd intelligñd ẽ ea meludi in
in ipso st̃ omĩa. S qͥs nͥ insanus dic̾it
mala ẽẽ in do: Illa enĩ ẽẽ in deo intelli
bona. Non eͦ mala indeo sunt qr licet ea
mala qͣi de longe cognoscit. ut ait ppħa
& alta delonge cognoscit .i. suꝑbiam.
Ralibi. addm loqͦns de malis ait. De
absoditis tuis adimpletꝰ ẽ uent᷑ eoꝵ. Qt¬

Expanded text:
sciat, nunquid intelligendum est, ea includi in in ipso sunt omnia . Sed quis, nisi insanus, dixerit mala esse in Deo? Illa enim esse in Deo intelligbona: Non ergo mala in Deo sunt, quae, licet ea mala quasi de longe cognoscit, ut ait Propheta: Et alta a longe cognoscit , id est superbiam. Et alibi ad Deum loquens de malis ait: De absconditis tuis adimpletus est venter
Abbreviated transcription (Latin):
non erant: Et rursus. qͦmꝰ ea fac̾et q̃
sibi nota ñ erant᷑ Non enĩ qͥcꝗͣ fẽc io¬
in dĩ scĩa. ñ erant insua natura. Ipsi
aut̃ deo ñ audeo dicere aliomͦ in notu¬
isse cũ ea fecisset ꝗͣ illo. qͦ ea nou̾at ut
faceret. Apud qͣm ñ ẽ tͣnsmutatio. nec
uicissitudinis obumbratio. Ecce hic
habes qr inuisibilia ħ añꝗͣ fierent. in
in ło. & om̃e qͦd fc̃m ẽ dr eẽ uit̾a in¬

Expanded text:
non erant? Et rursus: Quomodo ea faceret quae sibi nota non erant; non enim quidquam fecit igin Dei scientia, non erant in sui natura. Ipsi autem Deo non audeo dicere alio modo innotuisse cum ea fecisset, quam illo quo ea noverat ut faceret; apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. Ecce hic habes quod haec visibilia antequam fierent, in in Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃a uult abicere uxorem. pͥor debet ẽe¬
a fornicõne purgatus. Qd similit̾ & de
adult̾is feminis penas. cũ tanto gͣuiꝰ eos
puniri opͣrtuit. qñto magis ad eosꝑtinet
& uͥtute uinc̾e. & exemplo rege feminas.

Expanded text:
causa vult abjicere uxorem, prior debet esse fornicatione purgatus, quod similiter et de adulteris feminis poenas, cum tanto gravius eos puniri oportuerit, quanto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas.
Abbreviated transcription (Latin):
redundat ad feminas. Non enĩ adult̾a
uxor dimitt̃nda ẽ. & uir mechꝰ tenẽdꝰ.
Item. apud nos ꝙ ñ licet feminis. eque
ñ licet uiris. & eade seruitꝰ pari c̃ditio¬
ne censetur. Ex his ostenđr ꝙ mulier

Expanded text:
redundat ad feminas. Non enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Item: Apud nos quod non licet feminis, aeque non licet viris; et eadem servitus pari conditione censetur. Ex his ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
Diuir scierit uxorẽ suã deliqͥsse & nͣ eg̾it
penitñtiã mulier. s ꝑmanet in fornicõe
sua.⁊ uiuit c̃ illa uir. reuserit.⁊ particep̾
pec̃ci erꝰ. Eͦo si mulier dimissa egerit pę¬
nit̾̃ntiã. & uoluerit ad uirũ reuerti. de¬
bet reciꝑe peccatͥcem. quȩ penit̾ntiam
egit s ñ sepe. de illis qͥ sẽ añ polluer̃t
peradulteriu a
ol & &̃c queri anualeat duci ĩ niu
ꝗ̃ pͥus polluit adult̾io. ltem. Relatũ est¬
auribꝰ scõꝵ sac̾dotũ qͣnda alt̾iꝰ uxorem
est. Tale gͥ conubiũ ꝓhibemꝰ & anathe¬

Expanded text:
ir scierit uxorem suam deliquisse, et non egerit poenitentiam mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet recipere peccatricem quae poenitentiam egit, sed non saepe. 6. De illis qui se ante polluerunt per adulterium. Solet etiam quaeri an valeat duci in conjquam prius polluit adulterio. Item, ex auribus sanctorum sacerdotum quemdam alterius uxorem est. Tale igitur connubium prohibemus et anathe
Abbreviated transcription (Latin):
ingenuus ingenuã acceꝑit uxorẽ. & post
seruum fec̾it. utrũ mulierẽ necessario
tenere debeat. ⁊ si tenuit. an illa & serui¬
tuti subiei debeat. qͣsitũ ẽ. Iudicatũ est
legem mulierẽ inseruitutẽ redigi. du ille
ip̃a maritũ accrtnt. De etate utł̃m

Expanded text:
it uxorem, et post servum se fecerit. Utrum et mulierem necessario tenere debeat; et si tenuerit, an illa etiam servituti subjici debeat quaesitum est. Judicatum est ob Christi legem mulierem in servitutem redigi, dum ille ipsa maritum acc
Abbreviated transcription (Latin):
um fieri pͭ ꝯuigiũ cũ qͣ p̃cessit adult̾iũ.
dem: pꝰse fieri iane licitas nuptias ex ꝑ¬
sonis illicite ꝯiũctis. honesto placito
auctoritas de ꝯcubinis loqͥtur ꝑhib̾ns
ꝯcubinam pꝰse tñsire adhonestũ placi¬
tum nuptiarũ si castitatẽ & fidẽ serua¬
re uelint. Prima uͦ auctoritas aug̃i de
illis agit qͥ de pecc̃o penituert. & nicħ
inmorte uiri machinate sũt. nͨ uiuen¬
te uiro fidẽ adultere dedit mechꝰ ꝙ eã

Expanded text:
est conjugium cum qua praecessit adulterium. Item: Posse fieri sane licitas nuptias, ex personis illicite conjunctis honesto placito auctoritas de concubinis loquitur, perhibens concubinas posse transire ad honestum placitum nuptiarum, si castitatem et fidem servare velint. Prima vero auctoritas Augustini de illis agit qui de peccato poenituerunt, et nihil in mortem viri machinatae sunt, nec vivente viro fidem adulterae de
Abbreviated transcription (Latin):
rem acceꝑit. & estimat ꝙ ingenua sit. si
ip̃a femina fu̾it pꝰea ĩ seruitute detecta.
timam ħat. Item ex eod. Si femina inge¬
nua acceꝑit seruũ sciens ꝙ seruus eẽt. ħat
eum. qr om̃s unũ patrẽ hm̃s in cęlis. Una
lexerit uiro⁊ femine. Cũ dr sciens illum i¬

Expanded text:
rem acceperit, et aestimat quod ingenua sit; si ipsa femina fuerit postea in servitutem dejecta, timam habeat. Item ex eodem: Si femina ingenua acceperit servum, sciens quod servus esset, habeat eum; quia omnes unum Patrem habemus in coelis, una lex erit viro et feminae. Cum dicitur sciens illum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̃. S ħ om̃a intelłnda sũt de illa que
abadult̾io reced̾e nolu̾it. nͨ ꝑpenitntiam
pec̃em delere. Qđ si uir scienter patitur
ꝯsentire uidr. Si u in adult̾io ꝑseuerare
elegit patronꝰ turpitudinis & lenocinii
reus maritus habeb̃r: nͥ eam adult̾i face¬
ream uolu̾it. Si aut̃ a pecc̃o recesserit &
ꝑ penitñtiã illud purgau̾it. pot̾it uiro re¬
ñ erit durũ. Cur eñi adhuc deputamꝰ ad¬
ult̾os qͦs c̾dimus penit̾ntia ẽe sanatos :
ta. & purgata adult̾ia. reconciliatio niu¬
gii. uͥ ꝑclaues regni celoꝵ ñ dubitat᷑ fieri

Expanded text:
omnia intelligenda sunt de illa quae ab adulterio recedere noluit, nec per poenitentiam peccatum delere. Quod si vir scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus maritus habebitur, nisi eam adulterii ream facere voluerit. Si autem a peccato recesserit, et per poenitentiam illud purgaverit, poterit viro renon erit durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, quos credimus poenitentia esse sanatos? Iata et purgata adulteria reconciliatio conjugii, ubi per claves regni coelorum non dubita
Abbreviated transcription (Latin):
muliere. qr licet uiro aliam ducere:. S
ħa falsariis in ambrosii libro põitũ ẽdit᷑.
Suppłndu enĩ ẽẽ in uiro ꝙ de uxore pͣmi¬
uult intelligiꝰ. u si dimiserit q cã forni¬
cationis ꝑmittit᷑. maneat smne uxore.
aut reconciliet᷑ uxori. Idẽ. Si nͨ illi nu¬
bere concedit᷑ iuro iuuo suo a qͦ recessit.
nec huic alt̾am duc̃e uiua uxore qͣm
dimisit. multo minꝰ fas ẽ illicita cum
nis excepite cet̾asuͦ uniu̾sas molestias
castitate fortit̾ sustineri: mechũ dix̃.
qͥa iiro suo solu̾tam dux̾it. Ex his ostñ
reconciliari & cohabitare sic̃ pͥꝰ si di¬
missum alter reuocare uoluerit. Quȩ

Expanded text:
muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemivult intelligi? ut si dimiserit quod causa fornicationis permittitur, maneat sine uxore, aut reconcilietur uxori. Idem: Si nec nubere illi conceditur, vivo viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum stias, castitate fortiter sustineri, et moechum dixit, qui a viro solutam duxit. Ex his ostendreconciliari et cohabitare sicut prius, si dimissam alter revocare volue
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ ratione omĩa accipienda
sunt Non enĩ his negatur uerum eoepꝰ
tas apłos. & in eisnos instruxit ꝙ ipstꝰ
corpus ñ ꝑpartes discerptum. ut puta¬
uerunt illi disepłi qui retro iert. s inte¬
grum. nec uisibiliter informa huma¬
na. s inuisibilit᷑ sub forma panis & ui¬
ni.corpus & sangͥnẽ nob̃ tͣẽt. Quem
celebrari. necẽe ẽ tñ inuisibilit᷑ intelli¬
gi. Ita &̾ intelligndu ẽ corpꝰxͥ eẽ in uno

Expanded text:
eadem ratione omnia accipienda sunt, non enim verbis his negatur verum corpus tas apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sanguinem nobis traderet, quem celebrari, necesse est tamen invisibiliter intelligi. Ita etiam intelligendum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ in illis. ad qͦs ille c̾ature uenie¬
ta est sꝑualis & inuisibilis sp̃e sci
infusi. Et ut aꝑtiꝰ dicam: ꝑ illum
modum missionis sp̃c scĩ corꝑalit̃¬
exhibitum. monstt᷑a ẽ sꝑualis ⁊ int̾i¬
or missio sp̃c sc̃i. sũ donatio. de q̃
agñđu est. Cum filiꝰ ut minor pͥa¬
tre scđri formam catam in qua ap¬
paruit. eur ñ & sp̃c sanctus similites
ed prius
querenđn ẽ cum filiꝰ dicatur
minor patre. scd̃m missionẽ qua in
forma creata apparuit. cur & sp̃e .s.
informa creata apparuerit. Nam

Expanded text:
esse in illis ad quos illae creaturae venieesse in illis ad quos illae creaturae venieta est spiritualis et invisibilis Spiritus sancti infusio. Et ut apertius dicam, per illum modum misexhibitum, monstrata est spiritualis et interior missio sancti Spiritus sive donatio, de qua agendum est. 3. Cum Filius sit minor Patre secundum formam creatam, in qua apparuit, cur non et Spiritus sanctus similiter? Sed prius quaerendum est, cum Filius dicatur minor Patre secundum missionem qua in forma creata apparuit, cur et Spiritusin forma creata apparuit? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
de illo missionis mͦ. qͥfit uisibili
spu scõ. cur missus & ipse dicatur.
facta ẽ enĩ quȩda creature species.
ex temp̃re in qua uisibiliter ostende
corꝑali speciẽ columbe descendit. sũ
cum dies pentecostes fc̃s est subito de
celo sonus quasi ferret᷑ flatus uehem̃s.
& uisȩ sunt illis lingue diuise sic̃ ig¬
nis. qui & insedit suꝑ unũquẽq eoꝵ¬
ħ oꝑatio uisibilit᷑ exp̃ssa. & ocłis obla¬
ta mortalibꝰ: missio sp̃c sc̃i dicta ẽ. ñ
ut appareret eiꝰ ipsa sub̃a. qua & ip̃e
iniusibilis. & incõmutabił ẽ sic̃ pat̃
& filius. s ut ext̃ioribꝰ uisis corda bomi¬
num cõmota. a temꝑali manifesta¬
tione uenientis ad occultã et̾nitatẽ
semꝑ p̃sentis conuert̾entur. Eece his
uerbis aꝑit aug̃ illũ modũ missiõis.
qui uisibiliter exibet᷑. cum t̃n ipse
sp̃c insui natura ñ uideatur. qui nͨ
in illis creaturis. magis erat qͣm in
aliis. s ad aliud. In illis enim erat
ut ꝑ eas ad hoĩes uenientes. ostend̾et᷑

Expanded text:
de illo missionis modo qui fit visibili Spiritu sancto cur missus et ipse dicatur. Facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua visibiliter ostendercorporali specie columbae descendit, sive cum in die Pentecostes factus est subito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis linguae divisae sicut ignis, qui et insedit super unumqueatio visibiliter expressa, et oculis oblata mortalibus, missio Spiritus sancti dicta est; non ut appareret ejus ipsa substantia, qua et ipse invisibilis et incommutabilis est; sicut Pater et Filius: sed ut exterioribnum commota a temporali manifestatione venientis, ad occultam aeternitatem semper praesentis converteretur. Ecce his verbis aperit Aug. illum modum missionis, qui visibiliter exhibetur, cum tamen ipse Spiritus in sui natura non videatur: qui nec in illis creaturis magis erat quam in aliis, sed ad aliud. In illis enim erat, ut per eas ad homines veniens, ostenderetur
Abbreviated transcription (Latin):
pͥam uxorẽ absq lege & sñ c̃a int̾fec̾it. aliãq
dux̾it armis depõitis. publice agat peni¬
tñtiam. & si ꝯtumax extit̾it anathema¬
testificõ q̃da ꝓmissionis spontanee.
que deo. ⁊ de his que di sunt ꝓpͥe fieri de¬
het.Sunt tñ & uot̾a stultoꝵ quȩ fran

Expanded text:
riam uxorem absque lege et sine causa interfecerit, aliamque duxerit, armis depositis publicam agat poenitentiam; et si contumax extiterit, anathematestificatio quaedam promissionis spontaneae, quae Deo, et de his quae Dei sunt, proprie fieri debet
Abbreviated transcription (Latin):
hostiarios. exorcistas. acolitos. si extra
uotum. ⁊ habitum ĩueniunt᷑ ⁊ ꝯtinentiã
ꝓfit̾i uolunt. uxorẽ duc̾e uͥginẽ eccła ro¬
mana ꝑmittit ñ uiduã. ñ repudiatã. qr
deinceps nͨ ad subdiaconatũ ꝓuebi poter̃t.

Expanded text:
ostiarios, exorcistas, acolytos, si extra votum et habitum inveniuntur, et continentiam profiteri nolunt, uxorem ducere virginem Ecclesia Romana permittit, non viduam, vel repudiatam: quia deinceps nec ad subdiaconatum provehi poterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ti pꝰannos pub̃tatis nolũt se relinqͣre. s in
ꝯiũctione ꝑmanere. iam ex ħ efficiuntur
solo enĩ ꝯsensu dthunt᷑. qͥ int̃ uenire ñ pot̃
nͥ ab alt̾ut᷑ parte intelligat᷑ ꝙ int̾ eos agi¬
tur. Duo illa executi sumꝰ cũ alioꝵ qͥrimm
dam adiectõne qͥbꝰ ꝯiugiũ solui pot᷑ nͨ tam̃
solui semꝑ necc̃e ẽ nunc de aliis que ꝑ ͣᷤ in

Expanded text:
annos pubertatis nolunt se delinquere, sed in conjunctione permanere, jam ex hoc efficiuntur solo enim consensu contrahuntur, qui intervenire non potest nisi ab alterutra parte intelligatur quod inter eos agitur. Duo dam adjectione quibus conjugium solvi potest; nec tamen solvi semper necesse est. Nunc de illis qui personas
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰquam coet̾nitatẽ tͥum ꝑsona¬
rum ꝓ modico facultatis nr̃e insinu¬
auimus.iam de earunde equalitate
aliqͥd eloqͥ suꝑ est. fides enĩ catholica
nas asserit. Aqualis ẽ enĩ in omnibꝰ
patͥ filiꝰ. & patri. & filio. sp̃c sc̃s. qr¬
ut ait aug̃ in libͦ de fide ad petrũ.
breuit̃ aꝑiens qͦmͦ intelligatur eqͣli¬
tas docet. Nullus hoꝵ aliũ. aut p̃ce-¬
dit et̾nitate. aut excedit magnitu¬
dine. aut suꝑat potestate. qr nec filio
unitatẽ ꝑtinet. aut ant̾ior aut maior
ẽ pat̃. nec filiꝰ sp̃u scõ. Am̃num qͥppe

Expanded text:
em trium personarum pro modulo facultatis nostrae insinuavimus, jam de earumdem aequalitate aliquid eloqui superest. Fides enim catholica,nas asserit. Aequalis est enim in omnibus Patri Filius, et Patri et Filio Spiritus tinus in libro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio unitatem pertinent, aut anterior, aut major est Pater; nec Filius S
Abbreviated transcription (Latin):
signat. & utusq rei similitudinẽ ge¬
rit exp̃ssam. Nam sic̃ panis p̃cet̾is cibiᷤᷤ
corpus refic̃ & sustentat: & uinũ hõiem
letificat. atq inebriat. sic caro xͥ int̾io¬
rem hominem plus cet̾is gratiis sꝑuałr

Expanded text:
significat, et utriusque rei similitudinem gerit expressam. Nam sicut panis prae caeteris cibis corpus reficit et sustentat, et vinum hominem laetificat atque inebriat, sic caro Christi interiorem hominem plus caeteris gratiis spir
Abbreviated transcription (Latin):
dabo.c.i.ẽ. ꝓm.u. Exhis namq duabꝰ
sent̃ntiis. aꝑte dat᷑ intelligi. qr panis iste
& ille. ñ duo s unꝰ panis. & una caro.
ꝓcłdubio unũ efficit᷑ corpꝰ. Illud uere.
illud sane. ꝙ sũptũ ẽ de uirgine. ꝙ resur¬
rexit. & in celũ asc̃ndit. Itẽ gg. Es fide¬

Expanded text:
i vita. Ex his namque duabus sententiis aperte datur intelligi quia panis ille et iste, non duo, sed unus panis, una caro procul dubio unum efficitur corpus. Illud vere, illud sane quod sumptum est de Virgine, quod resurrexit, et in coelum ascendit. Item Greg. i
Abbreviated transcription (Latin):
sũma & ima sociari ᷑ Unũ qͦ exinuisi¬
bilibꝰ atq uisibilibꝰ fieri. Idem eodem
uerbi totum implet mundũ. ita mul¬
tis locis illud corpus consectur. nͨ sũt
t̃n multa corꝑa xꝑi. s unũ corpus:
unus sangͥs. Ideoq siue plus. sue minꝰ
qͥs inde ꝑcipiat. om̃s equalit̾ corpus x
integerrime sumũt. Post ꝯsec̃tionẽ
gͥ non ẽ ibi suba panis ł uini licet specieᷤ
remaneant. Est u ibi spẽs panis. & uini.
sic̃ & sapor. Unͣ aliud uidr̃. aliud intelligi¬
tur. Qr sub alia specie.

Expanded text:
summa et ima sociari, unum quid ex invisibilibus atque visibilibus fieri? Idem: EodemVerbi totum implet mundum, ita multis locis illud corpus consecratur. Nec sunt tamen multa corpora Christi, sed unum corpus et unus sanguis. Ideoque sive plus sive minus quis inde percipiat, omnes aequaliter corpus Christi integerrime sumunt. Post consecrationem ergo non est ibi substantia panis vel vini, licet species remaneant. Est enim ibi species panis et vini, sicut et sapor. Unde aliud videtur, aliud intelligitur. 5. Quare sub alia specie
Abbreviated transcription (Latin):
gͥnem. qr eoꝵ ministerio sub̃a panis fit
caro. & sub̃a uini fit sangͥs xp̃i: nec tamͣ
aliquid additur corꝑi ł sangͥni. nec
deo misteriũ fidei credi salubrit̾ pot̃.
inuestigari salubrit̾ ñ pot̃. Qd gͦ corpꝰ
ti & potentie ascͥbatur. qͥ id corpus edu
caro xͥ.sic̃ farina facta ẽ panis. & aqͣ
fc̃a ẽ uinũ. Nec tn dr farina ẽ panis
& aqua ẽ uinũ. Alii uͦ concedunt illd̃
ꝙ erat panis. ł uinum. pꝰ consec̃tionẽ
ẽẽ corpꝰ & sangͥnẽ. nec tam̃ seqͥt᷑ panis
ẽ caro xp̃i. ł uinum ẽ sanguis. Q a sub¬

Expanded text:
guinem, quia eorum ministerio substantia panis fit caro, et substantia vini fit sanguis Christi; nec tamen aliquid additur corpori vel sanguini, nec deo: Mysterium fidei credi salubriter potest, investigari salubriter non potest. Quod ergo corpus ti et potentiae adscribatur, qui idem corpus de caro Christi: sicut farina facta est panis, et aqua facta est vinum, nec tamen dicitur: Farina est panis, et aqua vinum. Alii vero concedunt, illud quod erat panis vel vinum, post consecrationem esse corpus et sanguinem; non tamen sequitur: Panis est caro
Abbreviated transcription (Latin):
tudine accipis sacͣm̃tum. Exp̃missis iã
liqͦt quare subalia sp̃e. & qͣre subista ħ
sacͣmentũ dñs celebrau̾it. & celebrari a
nob̃ institu̾it. Qr sub duplici specie.
ed qͣre subduplici

Expanded text:
tudinem accipimus sacramentum. Ex praemissis jam liquet, quare sub alia specie, et quare sub ista hoc sacramentum Dominus celebraverit, et celebrari a nobis instituerit. 6. Quare sub duplici specie. Sed quare sub duplici
Abbreviated transcription (Latin):
fructibꝰ t̾rȩ acceptum. & p̃ce mistica
ꝯsecͣtum sumimꝰ in memoriam dnice
passionis. Qđ cũ ꝑmanus hominis
ad ilła uisibilem sp̃em ꝑducatur. ñ
scĩficatur: ut sit tam dignũ sac̃mentũ
nͥ oꝑante inuisibilit sꝑũ dei. Q dã uͦ¬

Expanded text:
fructibus terrae acceptum, et prece mystica consecratum sumimus in memoriam dominicae passionis. Quod cum per manus hominis ad illam visibilem speciem perducatur, non sanctificatur ut sit tam dignum sacramentum, nisi operante invisibiliter Spiritu Dei. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
sentitur. Itẽ eusebiꝰ emisenꝰ. Inuisibił
sac̾dos uisibiles c̾at᷑as insub̾am corꝑis
& sangnis sui uerbo suo sec̾ta potesta¬
te ꝯmutat. Ex his aliisq pluribus
nosco. qr sp̃es rerum q̃ añ fuerant re¬
manent. & sapor. & pondꝰ. Qͥb̾dam
nit᷑ ab aliis sic. Si suba panis inqͥunt
sanguinẽ .xͥ. cottidie fit aliqͣ sub̾a cor¬
erat. & cottidie augetur corpꝰ xͥ. atq
formatur de mat̾ia. de qͣ in concep¬

Expanded text:
sentitur. Item Eusebius Emisenus: Invisibilis sacerdos visibiles creaturas in substantiam corporis et sanguinis sui, verbo suo, secreta potestate, commutat. Ex his aliisque pluribusnosco, quia species rerum quae ante fuerant remanent, et sapor, et pondus. Quibusdam nitur ab aliis: Si substantia panis, inquiunt, sanguinem Christi. quotidie fit aliqua substantia corerat: et quotidie augetur corpus Christi atque formatur de materia, de qua concep
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter. qr tͦpo q̃dã utit᷑ hic
aug. q̃ solent res sig̾cantes rerũ sortiri
uocabula qͣs sig̃cant. Hͥ enĩ uisibilis
spes panis. uocatur nomine carnis. &
uisibilis sp̾es uini. nomine sangͥnis.
Inuisibił u. & intelligibilis drcaroxͥ.¬

Expanded text:
diligenter quia tropo quodam utitur hic Aug., quo solent res significantes rerum sortiri vocabula quas significant. Hic enim visibilis species panis vocatur nomine carnis, et visibilis species vini nomine sanguinis; invisibilis vero et intelligibilis dic
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem uiro mixta femina generare
exuirgine ẽ. Qͥd hic q̃ris nat᷑e ordinẽ
in xͥ corꝑe. cum p̃ter nat᷑am sit ipse
partus ex iurgine: Item. Añ benedie¬
dr. pꝰconsecͣtionẽ sangͥs nuncupatur.
Tu dicis amen. ħ ẽ uerum est. Qͦd sermo
sonat. affectꝰ sentiat. Item aug̃. In sp̃e¬
.i. carnem. & sangͥnẽ honoramꝰ. Nec si¬
militer pendimus has duas spessic̾ anͣ̃
fateamur añ consectionẽ panẽ ẽẽ &¬

Expanded text:
rimus, viro mixta femina generare ex Virgine est. Quid ergo hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam sit ipse partus ex Virgine? Item, ibid.: Ante benedicdicitur, post consecrationem sanguis nuncupatur. Tu dicis: Amen, id est: Verum est. Quod sermo sonat, affectus sentiat. Item Aug., in ti carnem et sanguinem, honoramus. Nec similiter pendimus has duas species, ex qufateamur, ante consecrationem, esse
Abbreviated transcription (Latin):
& de sangͥne accipi debet. Qm sensũ
ꝯfirmat aug̃ aꝑiens qͣlit̾ p̃dicta intel¬
ligñda sint. q̃ obsc̾e dixerat. ꝯseqͦnter
dicens. ita panẽ uocari corpus xꝑi cũ
manibꝰ sac̾dotis uocatur xp̃i passio. ñ
rei ueritate. s sig̃canti i ysterio. &
sic̃ sacmentũ fidei dr̃ fides. Satis res¬
ponsum ẽ ħeticis obiectionibꝰ eoꝵ. qͥ
negant uerũ corpꝰ xͥ in altari ẽẽ. &
panem in corpꝰ. ł uinũ insangͥnẽ mis¬
tica ꝯsecͣtione ꝯuerti dicentes. qͥs au¬
deat manducare dnm suũ: Qs &̃ au
deat dicere cotidie formari corpꝰ x¬

Expanded text:
et de sanguine accipi debet. Quem sensum confirmat Aug., aperiens qualiter praedicta intelligenda sint, quia obscure dixerat: consequenter dicens ita panem vocari corpus Christi,manibus sacerdotis, vocatur Christi passio, non rei veritate, sed significandi mysterio; et sicut sacramentum fidei dicitur fides. Satis responsum est haereticis et objectionibus eorum qui negant verum corpus Christi in altari esse, et panem in corpus vel vinum in sanguinem mystica consecratione converti, dicentes: Quis audeat manducare Dominum suum? Quis etiam audeat dicere quotidie formari corp
Abbreviated transcription (Latin):
contra pximũ tuũ falsũ testimoniuas
ã queri utrum phibitũ sit om̃e m̃daci¬
um. Quidam dnͣt illud tm phiberi ꝙ
se scͥptura. S de m̃dacio magna questio
ẽ. nec cito explicari potest. De tripli

Expanded text:
uum falsum testimonium; etiam quaeri utrum prohibitum sit omne mendacium. Quidam dicunt illud tantum prohiberi quod se Scriptura. Sed de mendacio magna quaestio est, quae nec cito explicari potest. DISTI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmunitas. De mandatis secunde
mi ꝑtinentia. quoꝵ pͥmũ ad prẽm carna¬
lem refertur. sicͣ pͥmum pͥme tabule ad
Parͣntes uͦ sic sunt honorandi. ut eis de¬
bita reu̾entia exhibeatur. & neccia mi¬
litt̾am sit suꝑ additio mn ẽugło. qi litt̾a¬

Expanded text:
communitas. 3. De mandatis secundaemi pertinentia, quorum primum ad patrem carnalem refertur, sicut primum primae tabulae ad Parentes vero sic sunt honorandi, ut eis debita reverentia exhibeatur, et necessarilitteram fit superadditio in Evangelio, quia litt
Abbreviated transcription (Latin):
tio de calogi qui in duobꝰ manda¬
tis complet᷑ considanda ẽ. Eabet enĩ de¬
calogꝰ .x. p̃cepta quȩ sunt decachordum
psalt̾ium. qͦ sic sunt distributa. ut tͥa gͦ
sũt in pͥma tabula. ꝑtineant ad łm .s. ad¬

Expanded text:
tio Decalogi, quae in duobus mandatis completur, consideranda est. Habet enim Decalogus decem praecepta, quae sunt decachordum psalterium; quae sic sunt distributa, ut tria quae sunt in prima tabula, pertineant ad Deum, s
Abbreviated transcription (Latin):
sermonũ euoluere: tene caritatem. uͥ
pena̾nt oĩa. qr ꝑfectio ẽ & finis õĩum. t̾c
enim & p̃cepta. & osilia recte fiunt. cũ
tatem. ñ dn fit sic̃ fieri oportet. quis fie¬
ri uideatur. Inimicꝰ n iustitiȩ ẽ qͥ pene
peccat Om̃iũ gͥ ħ sũma ẽ. ut intelligat᷑
leg̃. & om̃ium diuinarũ scͥpturarum.
plenitudo ẽẽ dilectio di & ꝑximi. de .x.¬

Expanded text:
num evolvere, tene charitatem ubi pendent omnia, quia perfectio est et finis omnium. Tunc enim et praecepta et consilia recte fiunt, cum tatem, nondum fit sicut fieri oportet, quamvis fieri videatur. Inimicus enim justitiae est, qui poenae peccat. Omnium ergo haec summa est, ut intelligatur legis et omnium divinarum Scripturarum plenitudo esse dilectio Dei et proximi. D
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ fec̾ qui uͦ fac̃ sp̃em ꝗͣ ñ uidit ocłus
s animꝰ sibi fingit. ut siqͥs humanis m̃bͥ ᷤ
cap̃canis. ł arietis. formet. ł in uno ha¬
inmundo. Non enim aliqͣ ex rebꝰ ostan¬
tibꝰ assumit᷑ spẽs. s ꝙ mens ociosa & eu¬
riosa reꝑitdimilitudo uͦ ẽ. cũ aliqͥd exhi

Expanded text:
m non vidit oculus, sed animus sibi finxit; ut si quis humanis membris caput canis, vel arietis formet, vel in uno hain mundo. Non enim aliqua ex rebus constantibus assumitur species, sed quod mens otiosa et curiosa reperit. Similitudo vero est, cum a
Abbreviated transcription (Latin):
ab egiptiis mutuauerũt uasa aurea
& arqñtea. & uestes p̃ciosas & aspor¬
tauerunt: utrũ furtũ cõmisserunt:
ans eos qui ut parerent d̃o uib̾nti
illud fecerunt. ñ fecisse furtũ. nec oĩo
s dõ iub̃nti minist̾ium p̃buert̃. ħ enim
as uissit qui legem dedit. sic̃ minister
uidicis sine pecc̃o occidit. quẽ lex p̃cip̃.
s si id sponte faciat homicidia ẽ. & si eũ
occidat quẽ scit a uidict occidndũ.¶ Infir¬
mi aut̃ qui excupiditate egiptios dect¬
ꝑunt maois ꝑmissi sunt ħ facere illis qͥ
ꝙ a boni nuillo oꝑe peccauer̃t. qr nͣlem
legenr tui concordat eugłm & lex mora
scͥpsit in corde hominis. & qr ñ legebat
in corde. it̾auit in tabłis. Ut uoce forinsecꝰ
admota rediret ad cor. & ibi inucniret
ꝙ extra leg̾et. Hanc g illi p̃uaricati uid̾n¬
tur in illo fc̃o aliis facientes ꝙ nolebant
Alioquin huiꝰ p̃uaricator ẽ uidex dum
punit reũ. nolens aliquid tale s̃ fieri.

Expanded text:
mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino d Deo jubenti mysterium praebuerunt. » Hoc enim Deus jussit, qui legem dedit. Sicut minister judicis sine peccato occidit quem lex praecipit; sed si id sponte faciat, homicida est etiam si eum occidat, quem scit a iudice occidendum. Infimi autem, qui ex cupiditate Egiptos deceperunt, magis permissi sunt hoc facere illis, qui  boni in isto opere peccaverunt, quia naturalem legem cui concordat Evangelium et lex moralscripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant alioquin hujus praevaricator est judex, dum punit reum nolens aliquid tale sibi fieri.
Abbreviated transcription (Latin):
quam sp̃alit̃ uiut tur. Litt̾a legis sensũ
cearis excepto federe matͥmonii. Apͣte
u totum intelligit᷑. noĩe gͥ mechie oĩs
na om̃is phibetur: Non enĩ rapinã ꝑmi¬
sit. qͥ furtũ phibuit. s furti noĩe bñ in¬
telligi uołuit. omẽm illicitã usurpatõ¬
de saero. ł sacrum de ñ sacro aufertur:
rapere. nicħ int̃ ẽ. Cõmoda fr̃ituo. &
accipe ꝙ dedisti. & nicħ suꝑfluũ qras:
qr suꝑ habundantia inusuram ꝯputa¬
tur. Est enĩusura ut ait aug̃. Cũ quis
usuram tm̃ ẽẽ in pecunia. s intelliga̾t
usurã uocari. suꝑ habundantĩa .s. qͥcꝗͥ¬

Expanded text:
quam spiritualiter vivunt. Littera legis sensum cearis, excepto foedere matrimonii, a parte enim totum intelligitur. Nomine ergo moechiae omnis na omnis prohibetur. Non enim rapinami furtum prohibuit; sed furti nomine bene intelligi voluit omnem illicitam usurpatiode sacro, vel sacrum de non sacro aufertur. rapere nihil interest. Commoda fratri tuo, et accipe quod dedisti, et nihil superfluum quaeras; quia superabundantia usura computatur. Est enim usura, ut ait Augustinus, cum quis usuram tantum esse in pecunia; sed intelligant usuram vocari superabundantiam, sc
Abbreviated transcription (Latin):
cis.s ꝙ sentiant᷑ affectibꝰ & aliꝰ illumi¬
naturꝰ ampliꝰ altꝰ minꝰ. aliꝰ oĩo caret
pie caritatis affectus est. in alio actu
magis in alio minꝰ inaliq nichil.
Sic dici pot. hr̃e aliã. & aliam ñ ħre. & aliã
ior ẽ in isto caritas ꝗͣ in illo. recte pꝰsumꝰ dic̾e
Et ut generalit̾ b̾uit̾q ꝯplectar ꝗͣ de utute
maior. in aluisnulla ẽ. plenissima uͦ que
iam non possit aug̃i. quãdu h hõ uiuit.

Expanded text:
cis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud inluminatur amplius, aliud minus, aliud omnino caret piae caritatis affectus est in alio actu magis, in alio minus, in alio nihil, sic dici potest habere aliam, aliam non habere, aliam ior est in isto caritas quam in illo\' recte possumus dicere Et ut generaliter breuiterque conplectar, quam de uirtute  nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit,
Abbreviated transcription (Latin):
salbi scĩfices uͥ ẜ litt̾am p̃cipit᷑ salbati
obseruantia. Allegorice uͦ ut reqͥem.⁊
hic a uiciis. & infuturo in di contẽplati¬
one expectes ex sp̃u sc̃o .i. ex caritate. &¬
ħoꝑetur. Accepit utiq eccła ħ donũ ut
in sꝑu scõ fiat remissio pecẽoꝵ. qͣm remi ᷤᷤ¬
sionem cum tͥnitas faciat. ꝓͥe tn ad spͣm .s.¬

Expanded text:
bi secundum litteram praecipitur sabbati observantia. Allegorice vero, ut requiem et hic a vitiis, et in futuro in Dei contemplatione expectes ex Spiritu sancto, id est, ex peretur. Accepit utique Ecclesia hoc donum, ut in Spiritu sancto fiat remissio peccatorum. Quam remissionem cum Trinitas faciat, proprie tamen ad Sp
Abbreviated transcription (Latin):
enim uidr ꝙ aliȩ magis. alie minus
hant᷑ ab aliquo. sic̃ iniob patientia emi¬
nuit. in dđ humilitas. in moysẽ man¬
suetudo. qͥ ã ocedunt magis aliꝗͥ me¬
reri ꝑ aliꝗͣ unam uirtutẽ. ꝗͣ ꝑ aliam.
sic̃ eam pleniꝰ ħt. qͣm aliam. non tamen
magis ꝑ aliꝗͣ mereri dnt quam ꝑcari¬
tatem. nec aliqͣm plentꝰa quoꝗͣ babcri
quam caritatem. Alias gͥ magis. &
alias minꝰ in aliqͦ ẽẽ ant. s nullam ple¬
nius caritate. quȩ cet̾as gignit. llasq
dnt ẽẽ multas facies q̃s memorat apłs

Expanded text:
etur quod aliae magis, aliae minus habeantur ab aliquo; sicut in Job patientia emicuit, in David humilitas, in Moyse mansuetudo; qui etiam concedunt magis aliquem mereri per aliquam unam virtutem quam per aliam, sicut eam plenius habet quam aliam. Non tamen magis per aliquam mereri dicunt, quam per charitatem; nec aliquam plenius a quoquam haberi, quam charitatem. Alias ergo magis et alias minus in aliquo esse dicunt; sed nullam plenius charitate, quae caeteras gignit. Hasque dicunt esse multas facies quas memorat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
pximi P rimũ. in pͥma tabula ẽ ñ habe¬
bis dos adienos. ñ facies ł sculptile.neq oẽm
similitudinẽ.&. c̃ Nec origenes dic̃ ẽe duo
dixerat. non habeb̾ deos alienos. ꝑfectiꝰ ex¬
plicat cum ꝓhibet coli figm̃ta .s. idolum
ita dicit distare ut idolu sit ꝙ nicħ ħt

Expanded text:
um, in prima tabula est: Non habebis Deos alienos; non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem, etc. Haec Origenes dicit duo manuod dixerat, Non habebis Deos alienos, perfectius explicat cum prohibet coli figmenta, scilicet,ita dicit distare, ut idolum sit quod nihil habet
Abbreviated transcription (Latin):
tum sꝑualem quẽ ꝯtinent. & oĩa moralia
ad caritatem referunt᷑. ꝑtinent enĩ oi̾a ad
.x. mandata in tabulis scͥpta. uͥ om̃iũ suma
ꝑstringit᷑ ex quibꝰ cet̾a emanant. sic̃ inser¬
mone dni.uii. uirtutes p̃mittunt᷑ ad quaᷤᷤ
cet̾a referunt᷑. & sic̃ ad .x. mandata decalo
tem implent᷑. & ad caritatẽ tanꝗͣ finem
tudinem & amplitudinẽ diuinoꝵ elo¬
quioꝵ possidet caritas qua dđm. ꝓxim̃q
diligimꝰ. quȩ radix ẽ omniũ bonoꝵ. Uñ¬

Expanded text:
tum, quem continent, et omnia moralia ad charitatem referuntur. Pertinent enim omnia ad decem mandata in tabulis scripta, ubi omnium summa perstringitur, ex quibus caetera emanant; sicut in sermone Domini octo virtutes praemittuntur, ad quas caetera referuntur. Et sicut ad decem mandata Decalotem implentur, et ad charitatem tanquam ad finem tudinem et amplitudinem divinorum eloquiorum possidet charitas, qua Deum proximumque diligimus; quae radix e
Abbreviated transcription (Latin):
magis ẽ in homine. tantomagis ẽ uir¬
tute p̃ditus. Qnto uͦ muiꝰ tanto minꝰ
inẽ uirtus. & qͣntominus inẽ uirtus.
tanto magis ẽ uiiuaa. Si cuncte ur¬
tutes parit̾ sint in qͥcũq sunt.
trum uero parit̾ quis om̃s posside

Expanded text:
in homine, tanto magis est virtute praeditus; quanto vero minus, tanto minus inest virtus; et quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. 2. Si cunctae virtutes pariter sint in quocumque sunt. Utrum vero pariter quis omnes posside
Abbreviated transcription (Latin):
liter erãt. Manifestũ ẽ itaq õs in ada
peccasse. qͣi in massa Ipse i ꝑpecc̃m cor¬
ruptus. quos genuit om̃s nati sunt.
illo unohõie. sic ab eode uno pec̃co im¬
munes ẽẽ ñ possunt. nͥ ab eiꝰ reatu ꝑ xͥ¬

Expanded text:
liter erant. Manifestum est itaque omnes in Adam peccasse, quasi in massa. Ipse enim per peccatum corruptus, quos genuit omnes nati sunt sillo uno homine, sic ab eodem uno peccato immunes esse non possunt, nisi ab ejus reatu
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ concupisentẽ reddit Dic̃ i in ocło cec
in nocte uicuui cecitatis ẽ s ñ apparet. nͦ
disc̾nitur int̃ uid̾ntẽ & cecũ. nͥ luce ueni¬
ente. sic in puero uiciũ ẽẽ ñ apparet. do¬
nec etatis ꝓuectioris tempus occurrat.
xhisdatur intelligi. qͥd sit originale
ocupisc̾ialit̾ natos. ꝑ ada int̾uit. eosq

Expanded text:
o caeci, in nocte vitium caecitatis est, sed non apparet, nec discernitur inter videntem et caecum, nisi luce veniente; sic in puero vitium esse non apparet, donec aetatis provectioris tempus occurrat. §. Ex his datur intelligi quid sit originale oncupiscent
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ a si debitũ pene originale pecẽm ẽ.
cũ debitũ pene nonsit pena. nec origina
sepe noĩari reatũ. & reatũ ibi intelligũt
ut dictum ẽ. obnoxietatem pene Et ea rõ¬
ne asserunt peccatũ originale dici ẽẽ
in paruuł. qr paruuli ꝓ illo pͥmo pece̾o
rei sũt pene. siẽ ꝓpecc̃o iniqͥ parentis. ali¬
qͣndo exulant silii scd̃m iustitiã fori.
Poriginale peccatum est culpa aucto
Om̃sin pecc̃is nati sumꝰ. & excarnis delec¬
tatione concepti culpam originalem
nob̾cũ tximꝰ. Uñ & uoluntate nr̃a pec̾ciꝰ
implicam᷑ . Ecce culpam originałe dic̃
nos there. Uñ constat pecc̃m originale

Expanded text:
quia si debitum poenae originale peccatum est, cum debitum poenae non sit poena, nec originalsaepe nominari reatum; et reatum ibi intelligunt, ut dictum est, obnoxietatem poenae; et ea ratione asserunt peccatum originale dici esse in parvulis, quia parvuli pro illo primo peccato rei sunt poenae, sicut pro peccato iniqui parentis aliquando exulant filii secundum justitiam fori. 6. Quod originale peccatum sit culpa, auctoOmnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale
Abbreviated transcription (Latin):
ioris qͣntitatis ẽ qͣm fu̾it coepꝰ ade. In qͦ &̃
nec tot atomi fuer̃t. qͦt ab eo hoĩes descen¬
der̃t. Qͦ cͥca uerũ ñ eẽ asserunt subam
uniꝰ cuiꝰq in pͥmo fuisse parente. Respõ
nem seminałe. & qͣmͦ ex eo desc̃nd̾int .s.

Expanded text:
fuerit corpus Adae. In quo nec tot etiam atomi fuerunt, quot ab eo homines descenderunt. Quocirca verum non esse asserunt substantiam uniuscujusque in primo fuisse parente. 13. Resionem seminalem, et quomodo ex eo descenderunt, s
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cupiscibilit̾ concepti tͣhunt. Uñ in ec¬
clesiasticis dogmatibꝰ sc̃ptũ ẽ firmissime
tene. & nullatenus dubites. om̃em hoĩem
qui ꝑconcubitũ uirr⁊ mulieris ꝯcipit᷑.
cũ originali pecc̃onasci impietati subdi
atoris di & hõium Illis aliisq auctori¬
tatibꝰ euid̾nter ostndr pecc̃m originale

Expanded text:
piscentialiter concepti trahunt. Unde in eccles. Dogmatibus scriptum est: Firmissime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali peccato nasci, impietati subditatoris Dei et hominum. His et aliis auctoritatibus evidenter ostenditur peccatum origin
Abbreviated transcription (Latin):
hõis ñ sołu ip̃m. s om̃e nocuit genꝰ hũa¬
num qr exeo dapnationẽ simul. & cul¬
de corꝑe mortuo seminat᷑ cum uincło
pecc̃i originalis nascit᷑. & mortis Ideo gͥ
se in iniqͥuitatibꝰ conceptũ dic̃ dđ. qr
in omnibꝰ thit᷑ iniqͥtas exadam &r uin¬
cułu mortis. Nemo u nascit᷑ nͥ tͣhens

Expanded text:
ejus non solum ipsum, sed omne nocuit genus humanum, cum ejus damnatione simul et culde corpore mortuo seminatur, cum vinculo peccati originalis nascitur et mortis. Ideo igitur se in iniquitatibus conceptum dicit David, quia in omnibus trahitur iniquitas ex Adam, et vinculum mor
Abbreviated transcription (Latin):
concupisc̾ntia quȩ ñ ẽ ꝑmitĩnda regna¬
re.Sũt & eiꝰ desid̾ia. que sunt actuales
concupiscĩe. quȩ sunt arma diabłi
que ueniunt ex languore nͨ¶Languor
autem iste. tyrannꝰ est qui mouet᷑
mala desid̾ia. Si gͦ uis ẽẽ uictor tiran¬
ni atq inermẽ inimicũ inuenire.
ñ obedias concupiscĩȩ malestlis u̾bis
satis ostñđr fomitẽ pecc̃i ẽẽ concupis¬
ẽntiam. Qͦo nomine concupiseñtie
intelligit᷑ que d̃r fomes peccati.¬

Expanded text:
concupiscentia, quae non est permittenda regnare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor tyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupiscentiae malae. His verbis satis ostenditur fomitem peccati esse concupiscentiam. 8. Quod nomine concupiscentiae intelligatur fomes peccati
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ in paruulo. ita inqͥens. N on peccat
iste qͥ nascit᷑. ñ peccat ille qui genuit.
ñ peccat ille qͥ ꝯdidit. Per qͣs qͥ rimas int̾
tot p̃sidia innocentie. pecc̃m singis ingͥs¬
sum: Et respondet sc̃a pagina. Per unũ
hoĩem p̾ecc̃m intuit inmund. ꝑ unuis

Expanded text:
t iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui condidit. Per quas igitur rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingsum? Et respondet sancta pagina: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, per unius
Abbreviated transcription (Latin):
Adã p̃t̾ imitatõis exepłu. occulta & tabe
carnalis ꝯcupiscĩe sue tabificaũ in se
om̃is de sua stirpe uenturos Nñ apłs
recte ait: inq õs peccauer̃t. Cirẽspectȩ
& sine ãbiguitate dix̃ ħ apłs Siue enĩ¬

Expanded text:
Adam praeter imitationis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos. Unde Apostolus recte ait: In quo omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ł dilignt̾ inuestigandu ẽ qͥd sit.
De ħ u sc̃i doctores subobscure
locuti sunt atq scolastici lectores uaria
debetur pena et̾na. nͨ ꝑ gr̃am lib̾entu&
Iuxta hoꝵ sñtñtiã. oportet dici origina¬

Expanded text:
 diligenter investigandum est, quid sit. De hoc enim sancti doctores sub obscuritate locuti sunt, atque scholastici doctores varia debetur poena aeterna, nisi per gratiam liberentur. Juxta horum sententiam opo
Abbreviated transcription (Latin):
inquadam omelia. Adam ꝑdita caritate.
malus inuentus ẽ IItem. Princeps uitioꝵ
dũ uic̃ ada delimo t̾re ad imaginẽ dei
fc̃m. pudicitia armatũ. temꝑantia ẽpõi¬
tum. caritate splendidũ. pͥmoᷤ parenteᷤᷤ
illis donis. ac tantis bõis expoliaũ. parĩtq
ada solus erat. ñ ẽ p̃uaricatꝰ. qr eiꝰ mens̾¬
pecc̃m beatissimꝰ. auram carpebat ethe¬
ream. S qͦm sine uirtute beatissimꝰ e
pecc̃m sꝑuali m̃te p̃ditum fuisse. N õ ẽ
gͦ dubitandu hõiem añ pece̾m uirtuti¬
bꝰ fulsisse. S illis ꝑpecẽm expoliatũ fuis

Expanded text:
quadam homilia: Adam, perdita charitate, malus inventus est. Item: Princeps vitiorum dum vidit Adam de limo terrae ad imaginem Dei factum, pudicitia armatum, temperantia compositum, charitate splendidum, primos parentes illis donis ac tantis bonis spoliavit, pariterque Adam solus erat non est praevaricatpeccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatissimus epeccatum spirituali mente praeditum fuisse. Non est ergo dubitandum hominem ante peccatum virtutibus fulsisse, s
Abbreviated transcription (Latin):
& crudelitate acced̾e metuit. Ideo. seͥp¬
tura temꝑtauit sermonẽ suũ. sp̃m bo¬
num noĩans. ne cͥdelis putaretur. qui
mitis erat. ñ qd pr̃ solus sit potens. ł
sc̃s solus bonꝰ ł magis bonus. Una ꝙ
ẽpotñtia. sapĩa bonitas tͥum. sic̃ una
ẽẽntia. Idõq sic̃ dr filiꝰ homousios.i.¬

Expanded text:
et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; non quod Pater solus sit potens vel tus solus bonus vel magis bonus. Una est ergo potentia, sapientia, bonitas trium, sicut una essentia. Ideoque sicut dicitur Filius homousios
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽt sũmũ bonũ: qr s ibi est ꝑfecta po¬
tñtia. infinita sapĩa. incomphensibilis
bonitas. recte dr. & c̾ditur. sũmũ bonũ
Cũq unũ & ide penitꝰ sit in deo. potñtia
sapĩa. bonitas. in sac᷑ scͥptura tñ freqͤnt᷑
solent ħ noĩa distincte ad ꝑsonas refer¬
ri ut patri. potñtia. filio. sapĩa. sp̃ui
sc̃o. honitas tͥbuĩtur: Qd quare fiat. ñ
t̃ ociosum inqͥrere. Qre id fiat .s. patͥ¬

Expanded text:
non esset summum bonum. Sed quia ibi est perfecta potentia, infinita sapientia, incomprehensibilis bonitas, recte dicitur et creditur summum bonum. Cumque unum et idem penitus sit in Deo potentia, sapientia, bonitas, in sacra tamen Scriptura frequenter solent haec nomina distincte ad personas referri, ut Patri potentia, Filio sapientia, Spiritui sancto bonitas attribuatur, quod quare fiat, non est otiosum inquirere. 7. Quare id fiat,
Abbreviated transcription (Latin):
t audiũ hõ hoc qͥ hominẽ patrẽ uid̾at.
đm patrẽ ñ uidat. & cogitare cepit.
ita ẽẽ inc̾atore. ut uiderat in t̾aturis
a quibꝰua ħ noĩa tͣnsiata sunt adcre¬
atorem. In quibꝰ pat̃ ẽ pͥor filio. filiꝰ ẽ
p̾terior patre. ⁊ exantiqͥtate in patre
defectus. ex pꝰteritate. infilio inꝑfec¬
tio sensus. solet notari. Ideo occurrit
scͥptura dicens. patrem. potñtẽ. ne ui¬
ileatur pͥor filio. & ideo minꝰ potñs.:
filium sapĩem. ne uideat᷑. pꝰterior pre.

Expanded text:
 hominem patrem viderat, Deum Patrem non viderat; cogitare coepit ita esse in Creatore ut viderat esse in creaturis, a quibus haec nomina translata sunt ad Creatorem, in quibus pater est prior filio, filius est posterior patre, et ex antiquitate in patre defectus, ex posteritate in filio imperfectio sensus solet notari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterior Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ sp̃c sci. ne pat᷑ eiꝰ intelligat᷑
spc̃ sc̃s. In multis enim relatiuis hoc
contingit. ut ñ inueniat᷑ uocabułu.
quo sibi uicissim respondeant. Cũ ẽ
ams donum patͥs & filii. ñ qͥde possu¬
mus dĩce patrẽ doni. aut filiũ doni.
S ut ħ uicissim respondeant . donũ do¬
natoris. & donatorẽ dom qr ħ potuit
inueniri usitatũ uocabułu illio ñ po¬
tuit. Donatoris q̃ domi. & donator do¬
ni cũ dm̃s. relatiue utr̃q ad inuicem

Expanded text:
ritus sancti, ne pater ejus intelligatur itus sanctus. In multis enim relativis hoc contingit, ut non inveniatur vocabulum quo sibi vicissim respondeant. Cum ergo dicimus donum Patris, et Filii, non quidem possumus dicere patrem doni aut filium doni; sed ut haec vicissim respondeant, dicimus donum donatoris, et donatorem doni; quia hic potuit inveniri usitatum vocabulum, illic non potuit. Donum ergo donatoris, et donator doni cum dicimus, relative utrumque ad invicem
Abbreviated transcription (Latin):
ei conueñ genuisse filiũ. Hatura ꝙͥ di¬
uina si pater ẽ genuit filiũ. si uͦ ñ ge¬
nuit pat̃ ñ ẽ. S quis audeat dic̾e aut¬
qd ipsa genuit filiũ. aut qͦd ipsa pat᷑
ñ sit. Si aut̃ ipsa pat̃ est. nͨ filiũ genu¬
it ñ ẽ eͥ idem dicere. aliqͥd ẽe pairẽ. &

Expanded text:
ei convenit genuisse filium. Natura ergo divina si pater est, genuit filium; si vero non genuit, pater non est. Sed quis audeat dicere quod ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere ali
Abbreviated transcription (Latin):
tiuus filius. Oppositio quod sit adop¬
tiuus filiu
e D Adhoc opponitur. si xpͣe fi¬
lius hominis ẽ .i. uirginis. aut
gr̃a. aut natura. ł utroq modo. Si uͦ
natura. aut diuina. aut humana. s
diuina Non g aut humana natura.
aut ñ natura ẽ filius hominis. Si ñ

Expanded text:
tivus filius. 5. Oppositio, quod sit adoptivus filius. Sed ad hoc opponitur sic: Christus filius hominis est, id est, Virginis, aut gratia, aut natura, vel utroque modo. Si vero natura, aut divina, aut humana: sed divina non; ergo aut humana natura, aut non natura est filius hominis. Si non
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ẽ filiꝰ dĩ. nͥ forte. scdmunita¬
tis ꝑsone sit exp̃ssuiũ. ut sit sensus. ip̃e
qͥ ẽ homo. ẽ dĩ filiꝰ. ut aut̃ ipse ens homo
sit dĩ filius ꝑ gr̃am ht̃. S si causa notet᷑.
falsum ẽ. Non enim qͦ homo ẽ: eo dei
filius est. An xp̃c sit adoptiuus filiꝰ¬

Expanded text:
forte secundum unitatis personae sit expressivum, ut sit sensus: Ipse qui est homo, est Dei Filius; ut autem ipse ens homo sit Dei Filius, per gratiam habet: sed si causa notetur, falsum est, non enim quod homo est, eo Dei Filius est. 4. An Christus sit adoptivus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm adoramꝰ cũ pr̃e & sp̃is una ad oratio¬
ne cũ incontaminata carne eiꝰ. Hon
inadorabilem carnem dicñtes: ad orat᷑
u in una u̾bi ypostasi. quȩ ypostasis
generata ẽ. Non cͥature uen̾ationẽ p̃bn¬
tes. ñ enĩ ut nudam carnem adoramꝰ.
s ut unitam ditati. in unã ypostasim
di uerbi duabꝰ reductis naturis: Timeo
carbonem tang̾e. ꝑꝑligno copulatũ
qͣrtam appono ꝑsonã in tͥnitate. s unã
ꝑsonam confiteor uerbi & carnis eius.

Expanded text:
quem adoramus cum Patre et Spiritu una adoratione cum incontaminata carne ejus, non inadorabilem carnem dicentes. Adoratur enim in una Verbi hypostasi, quae hypostasis generata est, non creaturae venerationem praebentes. Non ergo ut nudam carnem adoramus, sed ut unitam deitati in unam hypostasim Dei Verbi duabus reductis naturis. Timeo carbonem tangere propter ligno copulatum quartam appono personam in Trinitate, sed unam personam confiteor Verbi et carnis ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
optionem nos filui dicimur. ille ꝑu̾itatẽ
gr̃a intelligitur. cũ aug̃. eum ñ ẽẽ grͣa
filiũ. asserit. Gr̃a enim . s ñ adoptionis.
immo unionis. filius dei. ẽ filius hõis.

Expanded text:
optionem nos filii dicimur, ille per veritagratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis Filius Dei est filius homi
Abbreviated transcription (Latin):
nus cultus. Alioꝵ sentͣntia qͥ unam
humanitatem una adoratione
ydolatͥe reus udicari pot̃. qi nec soli cͥa¬
ture: nec ꝑꝑ ipsam. s c̾atori cum hu̾ani¬
tate & in humanitate sua seruit. De ħ¬

Expanded text:
nus cultus. 2. Aliorum sententia qui unam humanitatem una adoratione idololatriae reus judicari potest, quia nec soli creaturae, nec propter ipsam, sed Creatori cum humanitate et in humanitate sua servit. De
Abbreviated transcription (Latin):
pietate a u̾bo dĩ assumpta adorat᷑ a
nob̾. qr nemo carnẽ eiꝰ manducat nͥ pͥꝰ
adoret. s qui adorat. ñ t̾ram intuetur.
s illũ potiꝰ cuiꝰ scabellum ẽ ꝑꝑ qͦͣm adorat.
His auctoritatibꝰ p̃misse inuestigatiõis
absolutio explicatur. An xp̃e scdm¬

Expanded text:
pietate a Verbo Dei assumpta adoratur a pietate a Verbo Dei assumpta adoratur a nobis, quia nemo carnem ejus manducat nisi prius adoret; sed qui adorat, non terram intuetur, sed illum potius cujus scabellum est, propter quem adorat. His auctoritatibus praemissae investigationis absolutio explicatur. D