comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
didicisse. Sieri eñ pocest sic̃ iam & in hoc oꝑe sup̃diximꝰ ut hoc ido pos¬
sit ai natura intelligibił ẽ: & ꝯiungit᷑ ut connectit᷑ ñ soluĩ incelligi¬
b. uerũ etiã in mutabilib reb eo ordie facta:t cũ se ad eas res mo¬
uet qͥb connera ẽ. uł ad se ipsã: inqͣntũ eas uidet. intancũ de hisuen
respondet. Nec sane om̃s artes eomodo sec̃ acculit: acsec habet. Mi
deartdi q̃ adsensũ corporis ꝑtinent. st̾ multa medicme. ⁊ t̃ astrologie.
omĩa : nisi qͦd hic didiẽ. ñ potest dicere: Eauͭ q̃ sola intelligñtia cabit.
pt̃ d qͦd diri. cũ uł ase ipsa uł ab alia fuerit bene introgata ce recor data:
respondlet. Alio loco uellẽ inqͣm hat pła dicere. ac me ipsũ constringe¬
re : dũ qͣsi tͥ p̃cipio ut iucħ aliud agerẽ ꝗ̃ redderer mͥ. cui maxime me
accollat̾ ad dm̃ : sic̃ filiꝰ ille minor pꝰreũs ẽ ad semetipsũ. & tt̃ ait surgã

Expanded text:
 potest, sicut jam in hoc opere supra diximus, ut hoc ideo possit, quia natura intelligibilis est , et connectitur non solum intelligibilibus, verum etiam immutabilibus rebus, eo ordine facta, ut cum se ad eas res movet quibus connexa est, vel ad seipsam, in quantum eas videt, in tantum de his vera respondeat. Nec sane omnes artes eo modo secum attulit, ac secum habet: nam de artibus quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit, non potest dicere. Ea vero quae sola intelligentia capit, propter id quod dixi, cum vel a seipsa vel ab alio fuerit bene interrogata, et recordata respondet. 3. Alio loco: Vellem, inquam, hinc plura dicere, ac meipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem quam redderer mihi, cui me maxime est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et
Abbreviated transcription (Latin):
istoꝵ reuincant᷑ ineptiȩ. qui putant sapientẽ contristari uł dolere ñ
posse. legant illud qͦd eoꝵ doctissimꝰ ait. Nã omĩno ñ dolere: ñ sine ma¬
gna m̃cede contingit.imanitatis ĩ animo. stuporis incorpore. Detimo¬
re aut̃ quẽ illi ponunt in malo: scriptura nrã loquit̾ dicens timor
dnĩ scs̃ ꝑ manens. in scłm scłi. Sed quod uere fatendũ ẽ. ab illo alio timo¬
u tos tenet in bono: iste aut̃ deiuo dic̃ ꝓpħa qui siue timore ẽ ñ
potest iꝰtificareͥ: magis in merem̃to caritatis auget᷑. Et alit̃ quiscanet.
nemalũ quopuniat᷑ incurrat : alit̃ nebonũ qͦ delectat᷑ amitat. Nõ
gͥ omĩs timor haberi debet inuitio: s ille tantũ deqͦ scriptũ ẽ. qr timor
pęnã bt̃. Ceter̃ iste deqͦ dicit᷑. timor dnuĩ expellit peccatũ. & qui sine

Expanded text:
istorum revincantur ineptiae qui putant sapientem contristari, vel dolore non posse, legant illud quod eorum doctissimus ait: « Nam omnino non dolere, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore . De timore autem quem illi ponunt in malo, Scriptura nostra loquitur, dicens: Timor Domini sanctus, permanens in saeculum saeculi . Sed quod vere fatendum est, ab illo alio timovitos tenet in bono; iste autem de quo dicit propheta, Qui sine timore est, non potest justificari , magis incremento caritatis augetur; et aliter quis timet, ne malum quo puniatur incurrat; aliter, ne bonum quo delectatur amittat. Non igitur omnis timor haberi debet in vitio, sed ille tantum de quo scriptum est: Quia timor poenam habet . Caeterum iste de quo dicitur, Tim
Abbreviated transcription (Latin):
omib p̾ferentes. utilitatẽ cõmunc̃ desiãatȩ uacatioĩs electione ẽẽpnunt.
cũꝑfecto laborantib opẽ ferre nolle cũ possint. & c̃inem bono postsorito
otiosa qͥete fruiuelle. nicħ habeat ꝑqͥtatis. Suieqͥtati qͥseruiunt: oĩs om̃u
dono uuiont: ac uelut sibi ĩuicẽ nati. salutẽ mutuã cuenẽ di diliguert
otiosũ stustiũ fructuosȩ utilitati regende inultitudinis añponunte. Cũ
suscrgr: s honores ãbire: Eũ dignitas ȩccłastica nec ambienda sit nec uitan
pientiȩ stidiis t̾duant: Nertam̃ siet illi qͥlucris ꝑ se ꝓfieientiũ reseuirt.¬

Expanded text:
omnium praeferentes, utilitatem communem desideratae vacationis electione contemnunt. Cum profecto laborantibus opem ferre nolle, cum possis, et communi bono posthabito, otiosa quiete frui velle, nihil habeat aequitatis. Cui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt.otiosum studium fructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt; et cum suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitandpientiae studiis tradunt. Verumtamen si et illi qui lucris per se proficientium crescunt
Abbreviated transcription (Latin):
aties ñ tis illuminat: ut & rõ appetitũ gub̾ nec: & roi appecitꝰ obtẽꝑet. Dã
uirtꝰ omĩs sic̃ ueterib placet: trib ĩreb fere u̾sat᷑. Quar̾ una ẽ in ꝑspiciendo
quid ĩ unaq̃q re uera sincerũ sit. quod prudentiȩ munꝰẽ ꝓpriũ: deqͣ suo loco
udebimꝰ. Altera. quȩ animi ꝑtͣbatos affectꝰ quos greci dicunt pathos. coher¬
cet ac tẽꝑat ut om̃s appetitiones quas horinas uocant ratioĩ obedientes effi¬
ciat. T̃tia aut̃: ut his quib congregam᷑ uti uelimꝰ. ad eoꝵ salutẽ & nrãm pleni¬
tudinẽ capiendã. Quȩ omĩa ad reliquar̃ triũ uirtutũ ꝑtinere uid nr̃ officiũ.¬
E a qͥb cẽpantia & fortitudo plurimũ ualent ĩ cohercendis animi ꝑturbatiõĩb¬
ae frenandis. Quas ꝑt̾bationes ñ nuili pasiones: ali egr itudines uocane.
Dus mo dificatis & q̃dã tẽpantiẽ acforatudinis lege c̃positis. om̃s unrfutes

Expanded text:
tis, illuminat: ut et ratio appetitum gubernet, et rationi appetitus obtemperet. Nam virtus omnis sicut veteribus placet tribus in rebus fere versatur: quarum una est in perspiciendo, quid in quaque re verum, sincerumque sit, quod prudentiae munus est proprium, de quo loco suo videbimus; altera, quae animi perturbatos affectus, quos Graeci dicunt πάθη coercet ac temperat, ut omnes appetitiones, quas illi ὁρμὰς vocant, rationi obedientes efficiat; tertia ut his quibus congregamur, uti velimus ad eorum salutis et nostrae plenitudinem capiendam. Quae omnia ad reliquarum trium virtutum pertinere videntur officium: quibus temperantia et fortitudo plurimum valent in coercendis animi perturbationibac frenandis, quas perturbationes nonnulli passiones, alii aegritudines vocant. Quibus modificatis, et quadam temperantiae ac fo
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ ĩ animo babitat. Bibidines frenat: affectꝰ tẽꝑat: desid̾ia scã multipli¬
cat: utiosa castigat. Omĩa intͣ nos confusa ordinat: infirma corrobo¬
rat᷑. cogitationes puias remouet. inserit scũs. Ignẽ libidi nosȩ uoluptatis
e tinguit᷑ animi teporẽ desidio futurȩ remuneratioĩs aecendit. hñtẽ placi¬
da enqͥllitate cõnponit. ⁊ totã sẽp abomi uitioꝵ tẽpesta te defendit. Lempan

Expanded text:
virtus si in animo habitat, libidines frenat, affectus temperat, desideria sancta multiplicat, vitiosa castigat, omnia intra nos confusa ordinat, ordinata corroborat, cogitationes pravas removet, inserit sanctas, ignem libidinosae voluptatis exstinguit, animi teporem desiderio futurae remunerationis accendit, mentem placida tranquillitate componit, et totam semper ab om
Abbreviated transcription (Latin):
tio rer̃ quȩ deprudentiȩ ac sapientiȩ fonte confert᷑. spũales omĩb carnalib
uitiis defecatos illustrat. ⁊ab onuĩ delectatione uanȩ curiositatis aũsos. desidio
c̃tẽplandȩ uĩtatis inflãmat : ut humanar̃ rerũ diuinarũq scientiã consecuti.
prudentes ac sapientes ueracit᷑ fiãt᷑ : ꝓspiciant ĩminentia mala simul & caue¬
ant. Nec putent ulla eẽ. mala nͥ ea q̃ malos efficiant: nȩc eis ullȩ ꝑt̾bationes u̾łit
ignaris earũ. modestiȩ aliqͥd aut tͣnqͥllitatis excutiant᷑. int̾ fallentia bona & solida
discnat᷑: nicħ ĩ hoc mundo causȩ ĩiꝰtȩ. s omiã dõ uolente ⁊ ꝑmittente fieri pru¬
dent̾ accipiantꝰ a lit̾ in telligentes. aut doceant sapient᷑ aut arguant: Dolores¬

Expanded text:
tio rerum quae de prudentiae ac sapientiae procedit fonte, spiritales omnes a carnalibus vitiis defecatos illustrat; et ab omni delectatione noxiae curiositatis aversos, desiderio contemplandae virtutis inflammat: ut humanarum rerum divinarumque scientiam consecuti, prudentes ac sapientes veraciter fiant, prospiciant imminentia mala simul et caveant, nec putent ulla esse mala, nisi ea quae malos efficiant; nec eis ullae perturbationes, velut ignaris earum, modestiae aliquid, aut tranquillitatis excutiant; inter fallentia et solida bona discernant; nihil in hoc mundo casu aut injuste, sed omnia, Deo volente denter accipiant: aliter intelligentes aut doceant sapienter aut arguant, ne
Abbreviated transcription (Latin):
si inferiora meliorib et uirtutib carnalia oblectam̃ta subdamꝰ: ut sic̃ uiuen¬
tia uita carentib sensibilia uiuentib. intellectualia sensibilib. ĩ mortalia mor¬
talib ratio cinando p̃ponimꝰ ita bñ iuuendo. uoluptuosis utilia. Utilib honesta.
honestis scã: scĩs & ꝑfectis ꝑfectiora p̃feramꝰ. Uer̃ tam̃ nec corpꝰ spuĩ. nec appe
titꝰ poterit obtẽpare rõni: nͥ d̾s̾ qur ipsũ spm̃ creauit ⁊ corpꝰ. delectatꝰ cogitatio¬
nib nrĩs requiescat ĩ nob̾ ac tã ꝙͣ uerꝰ agͥcola ĩ agro suo corde nr̃õ ꝓficiat: & qͥcqͥd
ĩ eo fides plantat. deuotio rigat. ipse ad increm̃tũ scȩ maturitatis adducat:
atq ita uoluntariȩ nob̾ sibi subiect s. desidia mala subiciat:̃ ut ex ipsisactib

Expanded text:
si inferiora melioribus, et virtutibus carnalia oblectamenta subdamus; et sicut viventia vita carentibus, sensibilia viventibus, intellectualia sensibilibus, immortalia mortalibus, ratiocinando praeponimus, ita bene vivendo voluptuosis utilia, utilibus honesta, honestis sancta, sanctis perfecta omnia praeferamus. Verumtamen nec corpus spiritui, nec appem creavit et corpus, delectatus cogitationibus nostris, requiescat in nobis, ac tanquam verus agricola in agro suo, corde nostro proficiat: ut quidquid in eo fides plantat, devotio rigat, ipse ad incrementum consummatae maturitatis adducat; atque ita nobis voluntarie sibi subjectis desideria mala subjiciat, ut ex ipsis actibu
Abbreviated transcription (Latin):
actualis ĩ plebit. Quã actualẽ uitã: tres ille uirtutes. de qͥb q̃ dicenda uisa
st̃. dõdonante: diri. ꝑficiunt. Si quidẽ tẽꝑantia & animi fortitudo atq ui¬
stitia spũał ẽactio. sine ꝗͣ nicħ omĩno ualet illa q̃a dprudentiã uid̾r ꝑtine¬
re cognitio: qr nicħ nob ꝓderit inplenda didicisse. nͥ ea qͦ didicimꝰ stu deamꝰ
ĩplere. Guis animi quȩ ĩ appecitũ rõnẽq diuidit᷑: ad ꝑfectionẽ bonȩ ac

Expanded text:
implebit. Cui actuali vitae tres illae virtutes de quibus quae dicenda jussa sunt, Deo donante, dixi proficiunt. Siquidem temperantia, et animi fortitudo, atque justitia spiritalis est actio, sine qua nihil omnino valet illa quae ad prudentiam videtur pertinere cognitio. Quia nihil nobis proderit implenda didicisse, nisi ea quae didicimus, studeamus implere. Ergo vis animi, quae in appetitum rationemque dividitur, ad perfectio
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinẽ: nec de illo aliqͥd dieo qͦ et si amicos amanꝰ. tam̃ ipsi etiã referunt᷑ ad
ali qͦd cõmodĩ tẽꝑaleꝰ ñ qͥd hi amores honestiñ sit cũ sint omĩb natales: se
citõs. Qui amicũ ꝓpt̾ cõmodũ aliqͦ d ͥ imat: ñ amicũ cõ uincit᷑ amare. ẜc̃modĩ.
U̾t imq qui aliquẽ ppt̾ rẽ tẽꝑalẽ qꝗlib amauerit: cũ res ipsa ut pote ceporał. eẽ.
amici dilectio ꝑmanebit: Et idõds̃ quo nicħẽ maiꝰ aut meliꝰꝓt̃ qͦd diligac. ꝓt̃se

Expanded text:
sanguinem. Nec de illo aliquid dico, quo etsi amicos amamus, tamen etiam ipse refertur ad aliquod commodum temporale. Non quod hi amores honesti non sint, cum sint omnibus naturales; sed n amicum convincitur amare, sed commodum. Et utique qui aliquem propter rem temporalem quamlibet amaverit, cum res ipsa utpote temporalis amici dilectio permanebit. Et ideo Deus, quo nihil est majus aut melius propte
Abbreviated transcription (Latin):
uelut p aupũ pastorib datũ fuerit erogandũ: esurientib illis ꝓqͥb sustentandisaeei¬
piunt eotũ aut ꝓpe cotũ qͥd accip iunt insuis uolupeat᷑is ex pendunt: & qͦd ẽ detiꝰ int̃

Expanded text:
velut pauperum pastoribus datum fuerit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accivelut pauperum pastoribus datum fuerit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accipiunt, totum, aut prope totum quod acceperint, in suas volupta
Abbreviated transcription (Latin):
poedt̃ lib̾alitas. beneficientia caritas. ⁊ ceta huiꝰmoĩ: qͥb multplicit̃ uuari ho¬
mines posst̃. Dibalitas ẽ. quȩ etiã ĩ eos qui nicħ egere uident᷑ exuberat: inqua
lbalitate etiã rei familiaris ponit amplitudo. Beneficientiȩ multa sc̃oꝑa qͥb
necessitati laborantiũ misedđit᷑ subuenit᷑ : de t̾reno censu regni cȩlestis heditas c̃¬
ꝑat᷑. simͦ absq ulla obstentatione opꝰ beneficientiȩ filat: nec nos ad miscãiã faci¬
endã c̃pis amor głȩ popularis ĩpellat. Inuenti sc̃ quidã qui diu̾̃sis quidẽ diũso ne¬
cessitatib subuenirent: s aut appetitu conꝑandȩ opinionis in puisi. aut carna¬
li pietate cõmotiꝰ aut spe recipiendi qͦd darent. aut reddendi qͥd accepissent
necessitate constricti. St̃ ali quos adlargiendũ aliqͥd ĩpaupes sola moruit u̾suta
cubiditas: qui aqͥ hoc aliqͥd erogant. ut hnc maiora recipiant. Et quieqͥdeis

Expanded text:
i, quibus multipliciter juvari homines possunt. Liberalitas est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur, exuberat; in qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multa sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer subvenitur, et de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur, si modo absque ulla ostentatione opus beneficentiae fiat, nec nos ad misericordiam faciendam turpis amor gloriae popularis impellat. Inventi sunt quidam qui diversis quidem diversorum necessitatibus subvenirent; sed aut appetitu comparandae opinionis impulsi, aut carnali pietate commoti, aut spe recipiendi quod darent, aut reddendi quod accepissent necessitate constricti. 2. Sunt alii quos ad largiendum aliquid in pauperes sola movet versuta cupiditas; qui ad hoc aliqua erogant, ut hic majora recipiant; et quidquid eis
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ uirib fultꝰ. omĩa quib potest aꝑfectione retardaiꝰ. calcauerit:
m̃tẽ suã sc̃ȩ uirtuti studio banȩ uoluntatis inclinet: tc̃ delectabilit̾ acdea¬
uode motꝰ om̃s regit: uirtutes in se regnantes obseruat: ⁊ sic cũ dõ suo unꝰ
sp̃s factꝰ. nicħ aliud agit sẽꝑ aut cogitat. nͥ unde clarior ac nobilior fiat. &
oblectationes omĩu uitioꝵ puris delectationib uincat. xu̾iii.¬

Expanded text:
tiae viribus fultus, omnia quibus potest a perfectione retardari, calcaverit; tiae viribus fultus, omnia quibus potest a perfectione retardari, calcaverit; mentem suam sanctae virtuti, studio bonae voluntatis inclinat; tunc delectabiliter ac devote nutus omnes reginae virtutis in se regnantis observat; ac sic cum Deo suo unus spiritus factus, nihil aliud agit semper aut cogitat, nisi unde clarior ac nobilior fiat, et oblectationes vitiorum omnium, puris delectationibus vincat.
Abbreviated transcription (Latin):
sue uan   mittunt cͣpitudmi concubitꝰ contͣdieunt:  ãbitioni succũ¬
binit. Ucunt̃ delitiis acuestib accuratis adluxuriã: comatulis pueris ac
potintib equis ad ponpã accipitrib ac saginatis canib aduenatũ. uenatiõb
rorbris adlusius:  ãbitiosi apparatꝰ iactantia. necessariũ m̃tiunt᷑ ornatũ.
Iãridere effusã uocẽ. & ꝓcacib cachinnis attolłe. Epes iocos libent᷑ audi¬
ro: dioꝵ penã suã factre fatigandoletitiã. urbanos quosq ⁊ qͣuis e̾pes
replere delitiis sericis. necessariis in digentes abicere. domos ãplissi¬
mas ⁊ ornatas extruere. facultates suas in desinent᷑ augere. alienis
ciuꝰ ntilitatis ex istimant: ut illa quȩ dixi ⁊ alia multa quȩ similia
ñ solũ libent̃ exerceant: s &̃ hinc eos obuirgantes derideant: in¬
eptire credentes illos qͥ licita ⁊ usitata nobilib crimine ambitioĩs in¬
fament. Sed qui hoc qͦq maliĩ diuinitꝰ adiutꝰ euicerit. & spũalis continen¬

Expanded text:
ermittunt. Turpitudini concubitus contradicunt, et ambitioni succumbunt; utuntur deliciis ac vestibus accuratis ad luxuriam, comatulis pueris, ac potentibus equis ad pompam, accipitribus ac saginatis canibus ad venatum, venationibus crebris ad luxum, ambitiosi apparatus jactantiam necessarium mentiuntur ornatum. 2. Jam ridere effuse, vocem procacibus cachinnis attollere, turpes jocos libenter audire, aliorum poenam suam facere fatigando laetitiam, urbanos quosque quamvis turpes, explere deliciis, serios necessariis indigentes abjicere, domos amplissimas et ornatas exstruere, facultates suas indesinenter augere, alienis cujus utilitatis existimant: ut illa quae dixi, vel alia multa similia, non solum libenter exerceant, sed etiam hinc eos objurgantes irrideant, ineptire credentes illos qui licita et usitata nobilibus crimine ambitionis infamant. Sed qui hoc quoque malum divinitus adjutus evicerit, et spiritalis continen
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̃uitia numerandꝰ. s potiꝰ intelligendꝰ ẽuitiis inimicꝰ. Mãillud qͦddi¬
cunt. honi uolunt. mali cupiunt. uł boni gaudent. mali letantur:
quis sanȩ m̃tis aduuttat. ĩ mo quis sana m̃te ñ redarguat: cũ scriptu¬
ra nrã hoĩnẽ malȩ uoluntatis in crepet dicens. noli uelle m̃tiri omẽ
m̃daciũ : Et tulliꝰ orator amplissimꝰ cupiditatẽ ponit inbonũ uͥdic̃.
cupio patres conseripti me eẽ. clem̃tẽ: & apud illos uirgiliꝰ gaudiũ ui

Expanded text:
 vitia numerandus, sed potius intelligendus est vitiis inimicus. 4. Jam illud quod dicunt, Boni volunt, mali cupiunt; vel, Boni gaudent, mali laetantur: quis sanae mentis admittat? imo quis sana mente non redarguat? Cum et Scriptura nostra hominem malae voluntatis increpet dicens; Noli velle mentiri omne mendacium ; et Tullius orator amplissimus cupiditatem ponat in bono, ubi dicit: Cupio, patres conscripti, me esse clementem ; et apud illos Virgil
Abbreviated transcription (Latin):
neꝙ decipio: si decipi aut cireũ ueniri ꝑmitto. hoc idẽ depeccatis licet in tel¬
ligi: qr si peccantẽ uideo. ⁊ ñsolũñ arguo.s etiã eiꝰ peecatis cõsentio: participẽ me¬
eiꝰ dãpnatioĩs efficio: ĩ omib ꝓeccantib pecco : qͣn eos qͦs scio peccasse. siue peca¬
re qͣdã crudetꝰ a nimi malignitate ñ ĩ repo. Nec uͦ audiendi st̃ illi qui sedicut̃
ꝓytẽã delinquentes obuirgare ñ posse. ne eos qͥ em̃ dari noluerint sibi faciant
inimicos: qui dũ parcunt eoꝵ uoluntati: saluti ñ parcunt. Si ñ exiactantia
sed ex miscdia. ⁊cũ qͦdã pietate conpatientis animi castigemꝰ. ⁊ illi nos sentiant
ñ minꝰ peccatis suis moueri ꝗͣ nrĩs: aut in bonũ statĩ reformati dõ grãs agunt :
aut si eos ĩpeccato tenet ad huc peccandi dulcedo. & salutẽ suã nob curȩ. eẽ. cer¬
nentes. malũ redd̾e ꝓbono uoluerint ⁊magis debemꝰ eoꝵ inimicitias qͥ noluerit᷑

Expanded text:
neque decipio, si decipi, aut circumveniri permitto. Hoc idem de peccatis licet intelligi: quia si peccantem video, et non solum non arguo, sed etiam ei peccanti consentio, participem me damnationis ejus efficio; et in omnibus peccantibus pecco, quando eos quos scio peccasse sive peccare, quadam crudelis animi malignitate non increpo 2. Nec vero audiendi sunt illi qui se dicunt propterea delinquentes objurgare non posse, ne eos qui se emendare noluerint, sibi faciant inimicos. Qui dum parcunt eorum voluntati, saluti non parcunt. At si non ex jactantia, sed ex misericordia, et cum quadam pietate compatientis animi castigemus, et illi nos sentiant non minus peccatis suis moveri quam nostris; aut in bonum statum reformati, nobiscum Deo gratias agunt; aut si eos in peccato tenet adhuc peccandi dulcedo, et salutem suam nobis curae esse cernentes, malum reddere pro bono voluerint; malle debemus eorum inimicitias, qui noluerint
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣuimit᷑ sustinent patumt᷑ angentia: s in eis tantũ quos fortit᷑ faeit susti¬
nere iustitia. Deniq dñs ñ ait beati qui ꝑsecutionẽ patunt᷑. ⁊ tacuit.
sed adiecit. ꝓpt̾ iustiuã: ut euident᷑ ostend̾et quod patientiã uerã ñ facit
pęna sed causa. Et ido beatitudinẽ ñ ꝑsecutionẽ patientib: seꝗ ꝓpt̃ iustitũ¬
penpatientib rȩꝓmisit. Quod sita ẽ: suꝑandoꝵ uł suꝑatoꝵ mnaloꝵ susti

Expanded text:
aequanimiter patiuntur angentia, sed in eis tantum quos fortiter facit sustiaequanimiter patiuntur angentia, sed in eis tantum quos fortiter facit sustinere justitia. Denique Dominus non ait, Beati qui persecutionem patiuntur , et tacuit; sed adjecit, propter justitiam: ut evidenter ostenderet quod patientiam veram non facit poena, sed causa; et ideo beatitudinem non persecutionem patientibus, sed propter justitiam patientibus repromisit. Quod si ita e
Abbreviated transcription (Latin):
aqinulti modas ꝑ secutiones infatigata ꝑ sistat. ⁊ tam̃ de ipsa se adu̾sarioꝵ
sustinentia iactet. nec dedono dĩ quo illustrat᷑ exultet. s carnalit̃ de iuilgi
fauõre ꝙ p̾dicat᷑ oblectet. płꝰq gaudeat exeo ꝙ laudat᷑. qͣm exeo quod habet
unde laudet᷑. ⁊ ꝑhoc humanã laudẽ diuinis munerib añponat: quis
dubitet hanc animi intentionẽ uirtutẽ dici ñ posse:Que siuirtꝰ eẽt:
fortit᷑ etiã talib blandim̃tis repugnaret: nec adqͥesceret mollib quȩ adtu
onib facit mundi cupiditas: in quib ñ patientia laudanda ẽ. seã miran¬
da duritia. Eos aut̃ quos ad tolerantiã passionũ fortes dĩ caritas reddit.
nulla delectatio carnis mala. nulla uoluptas male blanda corrũpit: qm̃
si ñ quid sed ꝓpt̾ quid patiam̃ plurimũ reffert.⁊ ñ in eis ẽ patientia qui

Expanded text:
atque multimodas persecutiones infatigata persistat, et tamen de ipsa se adversariorum atque multimodas persecutiones infatigata persistat, et tamen de ipsa se adversariorum sustinentia jactet, nec de dono Dei, quo illustratur, exsultet, sed carnaliter se de vulgi favore, quo praedicatur, oblectet; plusque gaudeat ex eo quod laudatur, quam ex eo quod habet unde laudetur; et per hoc humanam laudem divinis muneribus anteponat: quis dubitet hanc animi intentionem virtutem dici non posse? Quae si virtus esset, fortiter etiam blandimentis talibus repugnaret; nec acquiesceret mollibus quae, adjasperis passionibus facit mundi cupiditas: in quibus non patientia laudanda est, sed miranda duritia. 2. Eos vero quos ad tolerantiam passionum fortes Dei caritas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas male blanda corrumpit. Quoniam si non quid, sed propter quid patiamur, plurimum refert: non in eis est patientia qui
Abbreviated transcription (Latin):
illi qui dethentib ad quiescunt uanitatis morbo corrupti st̃: qr adhoc alios
uiles uideri uolunt. ut se cõmendent eoꝵ cõꝑatione quoscar punt: ⁊uideant᷑
ea uitia ñ hab̾e. quȩ malitiose ĩ alios rep̃hũdunt. Quodmalũ cẽꝑantia tollit.
cui qui sexuire uoluerit. ñ qͦd rep̾h̃dat infrĩb s unde dm̃ laudet artendit ac
ꝑ hoc ipsiꝰ cẽꝑantiȩ ẽ. qͦt ñ solũ cẽꝑantes in omĩũ m̃broꝵ officiis sumꝰ. sedetiã
ꝙ omĩa libent̃ que nos mod̾atos ac sobrios faciunt obseruamꝰ. Sedde tẽpan¬
ea debet incelligi q̃ ñ solũ diu̾sis pulsata molestiis ĩ concussa ꝑmaneat: s etiam
nullis illecebris uoluptatũ resoluta succumbat. Alioqͥnsiinpetꝰ qͥđ maloꝵ
seuientiũ frangat. si calamitatib qͥb lib inpeccatis obsistat. sunt̃ iniuri¬
ar̃ seua. int̾ ꝓcellas angentiũ p̃ssurar᷑. int̾ inimicitias ac dãpna p̾sentia.

Expanded text:
illi qui detrahentibus acquiescunt, vanitatis morbo corrupti sunt; qui ad hoc alios illi qui detrahentibus acquiescunt, vanitatis morbo corrupti sunt; qui ad hoc alios viles videri volunt, ut se commendent eorum comparatione quos carpunt, et videantur ea vitia non habere, quae malitiose in aliis reprehendunt, quod malum temperantia tollit; cui qui servire voluerit, non quod reprehendat in fratribus, sed unde Deum laudet attendit. Ac per hoc ipsius temperantiae est, quod non solum temperantes in omnium membrorum officiis sumus, sed etiam quod omnia libenter, quae nos moderatos ac sobrios faciunt, observamus. Sed de temperanea debet intelligi quae non solum diversis pulsata molestiis inconcussa permaneat, sed etiam nullis voluptatum illecebris resoluta succumbat. Alioquin si impetus quidem malorum saevientium frangat, si calamitatibus quibuslibet impactis obsistat, si inter injuriarum saeva, inter procellas angentium pressurarum, inter inimicitias ac damna praesentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ul potu. ut contenti si mꝰappositis. nec poscamꝰ ĩ pudent̃. qͦdaut ille forte qui¬
po seit᷑ ñ habet: aut ne alios ꝙdesidio nrõ placet offendatꝰ aut gulȩ nrg̃ intẽ¬
perans appetitꝰ appareat: nec iudicemꝰ eos qui nolunt acibis qͦs ĩpsi ꝑcipimus
abstinere. nec eis uerecundiã faciamꝰ: qr quib ipsi abstinemꝰ forte ꝑcipiunt.
⁊ dõ giãs agt : certi qͦd satis miserũ sit aliqͥs decibi uł potꝰ ꝑceptione dã pna¬
re. aut nob ĩrrogare ꝑ abstinentiã scĩtatẽ. Tẽꝑantia ẽ quod reuerentiã senio¬
rib: exibemꝰ. ẽqͣles germanitate honoramꝰ: uniorib grãm purȩ dilectionis ipen¬
dimꝰ. qd p̃stamꝰ loqñti seniori silentiũ ꝙ ipsiꝰ adlo gñdũ p̃stolam̃ inpiũ. qͦd ñ attol¬
limꝰ in modatũ incollatioĩb sonũ: quod risũ n ꝑ mittimꝰ in cachĩnũ. quod nulli
dechimꝰ. nec dechences eqͣninit᷑ sustinemꝰ: scientes quod tã illiquidẽthunt. qͣ

Expanded text:
appositis: ne poscamus impudenter quod aut ille qui poscitur forte non habeat; aut alios quod desiderio nostro placet offendat, aut gulae nostrae intemperans appetitus appareat; nec judicemus eos qui volunt cibis, quos ipsi percipimus, abstinere; nec eis verecundiam faciamus qui ea quibus ipsi abstinemus, forte percipiunt, et Deo gratias agunt: certi quod satis miserum sit aliquos de cibi vel potus perceptione damnare, aut nobis arrogare per abstinentiam sanctitatem. 2. Temperantiae est quod reverentiam senioribus exhibemus, aequales germanitus honoramus, junioribus gratiam paternae dilectionis impendimus; quod praestamus loquenti seniori silentium, quod ipsius ad loquendum praestolamur imperium, quod non attollimus immoderatum in collocutionibus sonum, quod res aequanimiter sustinemus: scientes, quod tam illi qui detrahunt quam
Abbreviated transcription (Latin):
carnis q̃ partĩ tardiꝰ. partĩ omĩno ñ creditur ita certã teneamꝰ : ut certiꝰ
ñ sit nob̾ solẽ cũ occiderit oriturũ. Iam uͦ eos qui ad exẽplũ salutis nrẽ
ac pͥmitias afilio dĩ pocentissimo. ȩt̾̃no. in cõmutabili. susceptũ hoĩnẽ eun¬
dẽq natũ. eẽ. de uirgine. ceteraq huiꝰ hystoriȩ miracłã irrident. sic
contẽpnemꝰ. tãꝗͣ eos pueros qui cũ pictorẽ inꝓpositis tabulis quas intueat᷑
pingentẽ uiderint. ñ putent posse hoĩnẽ pingi: nͥ aliã picturã qui ping̃
aspexerit. Tanta aut̃ ĩ contenplandã ueritatẽ iioluntas ẽ : qͣntãcũq ex parte
eã qͥsq contẽplari potest. Lanta aut̃ puritas. tanta sinceritas. tã inclubi¬
metuebatur. idẽ ab hoc corpore omĩmoda fuga ⁊ elapsio. ꝓ scãmo munere

Expanded text:
carnis, quae partim tardius, partim omnino non creditur, ita certam teneamus, ut certius carnis, quae partim tardius, partim omnino non creditur, ita certam teneamus, ut certius nobis non sit, solem, cum occiderit, oriturum. Jam vero eos qui ad exemplum salutis nostrae ac primitias, a Filio Dei potentissimo, aeterno, incommutabili susceptum hominem, eumdemque natum esse de virgine, caeteraque hujus historiae miracula irrident, sic contemnemus, tanquam eos pueros, qui cum pictorem propositis tabulis, quas intueatur, pingentem viderint; non putent posse hominem pingi, nisi aliam picturam, qui pingit aspexerit. Tanta autem in contemplanda veritate voluptas est, quantacumque ex parte eam quisque contemplari potest, tanta puritas, tanta sinceritas, tam indubimetuebatur, id est ab hoc corpore omnimoda fuga et elapsio, pro summo munere
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. ad sũmã illã causã. uł sũ mũ auctorẽ. ł sũmũ pͥncipiũ rerum
omiũ. uł siqͦ aliomͦ res tanta congruentiꝰ appellari potest: quo intelle¬
cto: uidebimꝰ quã sint omiã subsole uanitas uanitantiũ. Wanitas enĩ
fallatia: uanitantes aut̃. ł falsi ł fallentes. ł utͥq intelligunt᷑. Pixet
tc̃ dignoscere qͣntũ int̾hȩc ⁊ ea q̃ uera st̃ distet. ⁊ quẽ ad modũ tam̃ꝙ̃.
ista omĩa dõ auctore creata sint. ⁊ ĩ illoꝵ cõꝑatione nulla sint: ꝑse aut̃
cõsidata. mira atq pulcra. Tc̃ agnoscemꝰ quã uera nob̾ credenda
mꝑata sint. ꝗͣq obtime ac saluħrime ap̃matrẽ eccłam nutrim fue¬
rimꝰ. q̃ue sit utilitas lactis illiꝰ. qͦd apłs paulꝰ paruuł se pocũ dedisse
est. Uidebimꝰ etiã nat̾ȩ huiꝰ corporeȩ tantas cõmutationes. Suicis-¬
situdines. dũ humanis legib seruit. ut ipsã etiã resurrectionem

Expanded text:
tiam ad summam illam causam, vel summum auctorem, vel summum principium rerum omnium, vel si quo alio modo res tanta congruentius appellari potest: quo intellecto, vere videbimus quam sint omnia sub sole vanitas vanitantium . Vanitas enim est fallacia, vanitantes autem vel falsi, vel fallentes, vel utrique intelliguntur. Licet tamen dignoscere quantum inter haec, et ea quae vere sunt, distet; et quemadmodum tamen etiam ista omnia Deo auctore creata sint, et in illorum comparatione nulla sint; per se autem considerata, mira atque pulchra. Tunc agnoscemus quam vera nobis credenda imperata sint, quamque optime ac saluberrime apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum dedisse est. Videbimus etiam naturae hujus corporeae tantas commutationes et vicissitudines, dum divinis legibus servit, ut etiam ipsam resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
de animȩ potentia : ⁊ fieri potesł ut hȩc omĩa simul agat. Med id sibi
solũ agere uideatur. quod agit cũ difficultate. aut certe cũ timore.
Agit enĩ hoc multo quã cȩtera attentior. a scendentib gͥ sursũ u̾sus :
pͥmꝰ actꝰ docendi causa dicatur animatio. seds ensis. gertiꝰ. aro :
quartꝰ uirtꝰ. quintꝰ mnquillitas. Sextꝰ ing̃ssio. Septimꝰ contẽplatio.
osst̃ ⁊ hoc mͦ appellapi. De corpore. Percorpꝰ. sirea corpꝰ. adse ipsam.
Inse ipsam: addm̃: apud dm̃. Posst̃ ⁊ sic. Pulcre dealio. Euicre ꝑaliud:
Pulere circa aliud. Pulere adpulerũ : Eulcre ap̃pulcritudinẽ. Seqͥb¬
om̃ib pose requires: siquid uidetur aꝑiendũ. Hc̃ idõ uolui toti¬
ensista signare uocabulis. nece moueat cũ alii aliĩs nominib eadẽs
uocant. aut alit̃ etiã paritumtur. ⁊ob hoc aut ista aut cua mꝑbes

Expanded text:
de animae potentia, et fieri potest ut haec omnia simul agat, sed id solum de animae potentia, et fieri potest ut haec omnia simul agat, sed id solum sibi agere videatur quod agit cum difficultate, aut certe cum timore. Agit enim hoc multo quam caetera attentior. Ascendentibus igitur sursum versus, primus actus, docendi causa, dicatur animatio; secundus, sensus; tertius, ars; quartus, virtus; quintus, tranquillitas; sextus, ingressio; septimus, contemplatio. Possunt et hoc modo appellari: de corpore; per corpus; circa corpus; ad seipsam; in seipsa; ad Deum; apud Deum. Possunt et sic: pulchre de alio; pulchre per aliud; pulchre circa aliud; pulchre ad pulchrum; pulchre in pulchro; omnibus post requires, si quid videbitur aperiendum: nunc ideo volui toties ista signare vocabulis, ne te moveat cum alii aliis nominibus eadem vocant, aut aliter etiam partiuntur; et ob hoc aut ista aut illa improbes.
Abbreviated transcription (Latin):
laborantib qñtũ licet. atq p̃ceptũ est opẽ ferendã eẽ. sciamꝰ. ⁊ͣ hoc ipsuĩ cũ
bñ agitur dm̃ ꝑ nos agere intelligamꝰ. Neq quicꝗͣm noħ ppriũ uindicemꝰ
ĩ anisgłȩ cupiditate decepti : quo uno malo a sũmo in ina demergitur.
uentũ uelle debemꝰ. etiã qui nos leser̃. aut lede. aut omĩno lediuolunt.
deqͣ q̃ rimꝰ magnitudinẽ: ꝙͣse libare clignã facit. Nãille ab omĩb lib̾at.
cui seruire omĩb urilissimũ ẽ. ⁊ ĩ cuiꝰ seruitio placere ꝑfecte sola lib̾tas
est. Sed uldeo me pęne excessisse metas ꝓpositi mei. ac sine ulla int̃ro-¬
gatione tãdui tͥ multa dicisse: neq id me penitet. Mã cũ sint ista ꝑtã mul¬
tas ȩcłȩ seripturas disꝑsa. ꝗͣqͣm ea ñ in comode collegisse uideamur: ple
etatẽq custodiens. ⁊ ad ea ꝑcipienda sanitatẽ ac robine cõꝑans. inqͥrat
oiã singillatĩ diligentissime ac sagacissime. Nãneq illis omib inest di.

Expanded text:
ntibus, quantum licet atque praeceptum est, opem ferendam esse sciamus, ita ut hoc ipsum cum bene agitur, Deum per nos agere intelligamus. Neque quidquam nobis proprium vindicemus inanis gloriae cupiditate decepti, quo uno malo a summo in ima demergimur. ventum velle debemus, etiam qui nos laeserunt, aut laedere, aut omnino laedi volunt. se libertate dignam facit: nam ille ab omnibus liberat, cui servire omnibus utilissimum est, et in cujus servitio placere perfecta et sola libertas est. Sed video me pene excessisse metas propositi mei, ac sine ulla interrogatione tamdiu tibi multa dixisse: neque id me poenitet. Nam cum sint ista per tam multas Ecclesiae scripturas dispersa, quanquam ea non incommode collegisse videamur, plenetatemque custodiens, et ad ea percipienda sanitatem ac robur comparans, inquirat omnia singillatim, diligen
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt facere ꝗͣ mundati ⁊ sanati fuerint: ita illaluae reub̾ant᷑ uĩtatis :
ut ñ solũ nicħ bous etiã mali plurimũ ĩ ea putent eẽ: atq ab ea nom̃
ueritatis abudicent : ⁊ cũ quadã libidine. ⁊ uolupinte miserabili in suas
tonebras qͣs eoꝵ morb pati potest medicinȩ maledicentes refugint:
Unde diuno afflatu.⁊ ꝓrs ordinatissime illud appħa dr̃ eor mimdura
ꝓfecto ĩ ea ñ instaurat᷑ nͥ pꝰ cor mundũ fuerit. hoc ẽ nͥ pͥꝰ ipsa cogita¬
tio ab omĩ cupiditate ac fece rerũ mortaliũ sese cohibuerit.⁊
serenitatis atq ęc̾̃nitatis afflatꝰ. quidego dicã Dixer̃ hȩc

Expanded text:
volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinae maledicentes refugiant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur: profecto in ea non instauratur, nisi prius cor mundum fuerit, hoc est, nisi prius ipsa cogitatio ab omni cupiditate ac faece rerum mortalium sese cohibuerit etserenitatis atque aeternitatis afflatus, quid ego dicam? Dixerunt haec
Abbreviated transcription (Latin):
ulla sua causa quicꝗͣ angitur. Est gͦꝰ iste quintꝰ gͣdus. aliud ẽ enĩ efficere :
aliud tenere puritatẽ. & alia ꝓͦrsꝰ actio qͣse inquinatã redintegrat: alia¬
qͣ ñ patit᷑ se rursꝰ inquinari. In hoc gͣdu: omĩ fariã concipit qͣntasit.: Quod
cũ conceꝑit: tc̃ uͦ ingñti qͦdã ⁊ ĩ credibili fidutia ꝑgit ĩ dm̃. idẽ. in ipsam con-¬
tẽplacionẽ uiꝰtatis ⁊ illud ꝓpt̾ ꝙ ta̾tũ laboratũ ẽ. altissimũ ⁊ secretissi¬
mũ p̃miũ. S hȩc actio. idẽ. appetitio intelligñdi ea ꝙ̃uere sũmeq sunt.¬
sũmꝰ aspectꝰ e animȩ : quo ꝑfecꝰtiorẽ: meliorẽ. rectiorẽq ñ habet. Sextꝰ
⁊ temere aspiciat. ⁊ pͣuideat : aliud ipsã custodire ⁊ firmare sanitatẽ.
a̾ uid iã serenũ atq rectũ aspectũ in idꝙ uidndũ ẽ dirigere. Quod qͥ pͥꝰ

Expanded text:
ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus. Aliud est enim efficere, ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus. Aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem, alia prorsus actu, quo se inquinatam redintegrat, non patitur se rursum inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit. Quod cum conceperit, tunc ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est in ipsam contemplationem veritatis et illud, propter quod tantum laboratum est, altissimum et secretissimum praemium. Ssummus aspectus est animae, quo perfectiorem, meliorem rectioremque non habet. Sextus  temere aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere. Quod qui prius
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uestigandi subofcurissimis reb ꝑnecessaria. Deinde qͦ mag̃ mag̃q sentit
anima. eo ipso ꝙ ꝓficit qͣntũ int̃sit ĩ c̃purã ⁊ contaminatã. es mag̃ timet.
ne deposito corpore minꝰ eã ds̃ possit ꝗͣ se ipse ferre pollutã. Hicħ aũt dif¬
ficiliꝰ. ꝗͣ ⁊ ñ metuere mortẽ : ⁊ ab illecebris huiꝰ mundi sicut pericula ipsa
pꝰtulant tẽꝑare. Tanta est tam̃ anima. ut etiã hoc possit adiuuante sane
iꝰtitia sũmi ⁊ ueri dĩ: qͣ hȩc uniu̾sitas sustentat᷑. ⁊ regitur. qͣ eriã factũ est
ut ñ mͦ sint oĩã. s ita sint. ut om̃o meliꝰ eẽ ñ possint: cui se ĩ oꝑe tã diffi¬
cili mundatiõis suȩ ad uiuandã ⁊ ꝑficiendã pussime tutissimeq cõmittit:
luta : tũ se deniq ĩ se ipsa letissime tenet. nec om̃o aliqͥd inetuit sibi. aut

Expanded text:
investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis magisque sentit investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis magisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane justitia summi et veri Dei, qua haec universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est, ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundationis suae adjuvandam et perficiendam piissime tutissimeque committit. luta, tunc se denique in se ipsa laetissime tenet, nec omnino metuit quodlibet sibi, aut
Abbreviated transcription (Latin):
nere : atq potentiȩ oi łcritudini suȩ conpata discernere. atq contẽpnere:
Mitide qͦ mag̃ se delecꝰtat eo mag̃ se se abstrahere asordib cotãq emaculare
tentia climouere molumt᷑. sotietatẽ humanã magnipend̾e̾. nicħq uelle
alteri ꝙ sibi nolit accide: seqͥ auctoritatẽ ac p̃cepta sapientiũ. ⁊ ꝑ hȩc loqͥ
iͥ adm̃ erede. In hoc tam p̃claro actu animȩ. ĩ ẽ adhuc labor:  contͣ huiꝰ
mundi molestias atq blanditias. magnꝰ accerrimꝰ q conflictꝰ. In ipso
enĩ purgatiõĩs negotio sub est metꝰ mortis. sepe ñ magnꝰ: sepe uͦ uehe-¬
m̃tissimꝰ. Nõ magnꝰ enĩ: cũ robꝰtissimȩ creditur. Nã uidẽ hoc utrũ sic
uerũ: ñ nͥ purgatȩ animȩ licet : tanta dĩꝓuidentia iꝰtitiaq gubnari
oĩa: ut nulli morꝰ iniq accidẽ possit etiã sieã forte iniquuꝰ intulerit:
qͦ sollicitiꝰ qͣritur: ⁊ eo ipso minꝰ uidet᷑: quo tnquillitas ꝓpt̃ metũ minor est

Expanded text:
entiae pulchritudinique suae comparata discernere atque contemnere: et inde quo magis se delectat, eo magis sese abstrahere a sordibus, totamque emaculare tentia dimovere moliuntur; societatem humanam magni pendere, nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere; sequi auctoritatem ac praecepta sapientium, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor, et contra hujus mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur nam videre hoc utrum sit verum, non nisi perpurgatae animae licet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. quo sollicitius quaeritur; et eo ipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est,
Abbreviated transcription (Latin):
ni uera religione fie idoneus. Est enĩ preligio tora q̃s umsas
anima unde se peccato uelut abruꝑat. reconoiliatione relegat. In¬
necꝰtit gͦ animã in illo act̾u c̃tio. atq incip̃ ducere: purgat in qͣrto.
reformat in quinto. in tͦdacit insexto. pascit inseptimo : atq fit
alias citiꝰ: alias tardiꝰ. ut q̃q amore ac meritis ualent. Onũa cam̃
ds̃ uistissime. mođatissime. pulcherrime facit. Iã uͦ etiã pueroꝵ¬

Expanded text:
i vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, moderatissime, pulcherrime facit, quoquo modo se
Abbreviated transcription (Latin):
& si tͥ modꝰ sermoĩs ħ plac&. tresq illȩ q̃stiones q̃ remaneb̾at cã b̾uit̃
ꝑstringendȩ ĩp̃sentia uisȩ st̃ : cȩdã iudicio tuo aodeinceps tã magnis
rebꝰ ĩ uestigandis. ñ mͦ tẽpꝰ ꝓpt̃ tuas occupationes. s etiã me ipsũ opor

Expanded text:
placet, tresque illae quaestiones quae remanebant, tam breviter placet, tresque illae quaestiones quae remanebant, tam breviter perstringendae in praesentia visae sunt; cedam judicio tuo, ac deinceps tam magnis rebus investigandis, non modo tempus propter tuas occupationes, sed etiam meipsum oppor
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcleẽ credendũ est. Inueniet hoc ratio eũq̃ri oportuerit : qͣmqͣm
calia multa iã diu ꝙ̃renda tͥ potiꝰ aliq̃n quã cognoscenda ꝓtulerĩ
ꝙ fiet utilissime. si duce pietate reqͥrantur Quȩ cũ ita sint :
quis ẽ. qͥ uste stomachet᷑ ꝙ agendo atq ministrando corpori
anima data sit: cũ tantꝰ & tã diuinꝰ rerũ ordo connecti meliꝰñ
possit᷑ : Aut q̃rendũ putae qͣlis in hoc mortali ⁊ fragili corpore
efficiat᷑. cũ & in mortẽ ꝓpt̃ ꝑeccatũ iure contrusa sit. ⁊ uirtute
hic etiã possit excellere: Aut qͣlis pꝰ hoc corpꝰ futura sit: cũ &
pęna mortis necessario manere debeat manente peccato. ⁊ uir-¬
tuti pietatiq sit ds̃ ipse. id ẽ ueritas ipsa p̃miũ: Quare iã si placet
tã longũ sermonẽ c̃minemꝰ aligñ.  inplendis dĩ p̃ceptis uigilantissi¬
me ac religiosissime oꝑam demꝰ. N enĩ ẽ ał. fuga detantis mał. Siqͥd

Expanded text:
eri oportuerit: quanquam et alia multa jamdiu quaerenda tibi potius aliquando, quam cognoscenda protulerim. Quod fiet utilissime, si duce pietate requirantur. 81. Quae cum ita sint, quis est qui juste stomachetur, quod agendo atque administrando corpori anima data sit, cum tantus et tam divinus rerum ordo connecti melius non possit; aut quaerendum putet, qualis in hoc mortali et fragili corpore efficiatur, cum et in mortem propter peccatum jure contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc corpus futura sit, cum et poena mortis necessario manere debeat manente peccato, et virtuti pietatique sit Deus ipse, id est veritas ipsa, praemium? Quare si jam placet, tam longum sermonem terminemus aliquando, et implendis Dei praeceptis vigilantissime et religiosissime operam demus: non est enim alia fuga de tantis malis. Si quid
Abbreviated transcription (Latin):
non continuo qi uerũ dictũ eͥ. etiã diffõne ꝓbare deb̾es. s suꝑpo¬
sita ei particula ideͥ omis. conu̾tere illã : ⁊ intueri utrũ etiã con
cũ addit᷑ mortali roaͣle. Nã ho̾ eͣ aial roãle mortale. Atq ut oĩs
hoͣ aia̾l roͣale mortale ẽ: ita omẽ aiãl rõale mortale hoͣe᷑. Plꝰ con¬
tinendo gͥ suꝑior diffõ uitiosa erat. Bestiã enĩ cũ hoie̾ contine¬
bat. Ista ꝑfectae̾. Ma̾ ⁊ ome̾m hoi̾em: ⁊ nicħ płꝰꝗͣ hoĩem tenet.
Tonendo eiũ minꝰ ita uitiosa e̾: si addas gͣmmaticũ. Quã ꝗͣ eruĩ omẽ

Expanded text:
non continuo quia verum dictum est, etiam definitionem probare deberes, sed supnon continuo quia verum dictum est, etiam definitionem probare deberes, sed supsita ei particula, id est, omnis, convertere illam et intueri, utrum etiam concum additur mortali rationale: nam homo est animal mortale rationale; atque ut omnis homo animal rationale mortale est, ita omne animal rationale mortale homo est. Plus continendo ergo superior definitio vitiosa erat, bestiam enim cum homine continebat: ista perfecta est; nam et omnem hominem, et nihil plusquam hominem tenet. Tenendo autem minus, ita vitiosa est si ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuis ĩ ituene ñ ꝑotest negari pati aliqͥd. idq eũ scimꝰ. ñ latet anuimam
quioda᷑ ꝙ patit᷑ corpꝰ.: neq tam̃ ullo sensu excipi potest. La nec iuideo
me mͦ senescere. neq id auditu. aut olfactu. aut g̾tu aut tactu. sentio.
m. Unde gͦ istud nosti: I. Ro̾ne sd senscio colligo .M. uib argunitis
ratio tua mait᷑ Quodalios uideo senes. qui ut ego nc̃ sũ: iuuenes
erant. M. Ilne sensts ẽ. qͦ eos uides unꝰ dequinq : d. Quis negat:
Sed exeo qͦd illos uideo: me qͦq cũ id ñ uideo coniecto senescere.
passionẽ. aut ꝑ aliud ꝙ libet intelligat: d. Dicqͣso istud paulo
nanti .D fac totꝰ assis. Ualebit enĩ hoc adpła ꝙ dicã. diffini¬
tio nicħ minꝰ. nichil ampliꝰ continet: ꝗͣ id susceptuĩ e explica
candũ. Alit̾: oĩno uitiosa ẽ. Utrũ aut hꝰ moi̾ uitiis careat:
conu̾sione ex plorat᷑. Quod his exemplis tͥ fiat aꝑtiꝰ. Si enĩme

Expanded text:
n latet animam quiddam quod patitur corpus, neque tamen ullo sensu percipi potest: nam nec video me modo senescere, neque id auditu, aut olfactu, aut gustatu, aut tactu sentio. A. Unde ergo illud nosti? E. Ratione id colligo. A. Quibus argumentis ratio tua nititur? E. Quod alios video senes, qui ut ego nunc sum, juvenes erant. A. Nonne sensus est, quo eos vides, unus de quinque? E. Quis negat? Sed ex eo quod illos video, me quoque cum id non videam, conjecto senescere. passionem, aut per aliud quodlibet intelligat? E. Dic, quaeso, istud paulo nanti: sed fac totus adsis; valebit enim hoc ad plura quod dicam. Definitio nihil micandum; aliter omnino vitiosa est. Utrum autem hujusmodi vitiis careat, conversione exploratur: quod his exemplis tibi fiet apertius. Si enim me
Abbreviated transcription (Latin):
ad ĩ qͥrenda ⁊ di scenda ista si res mor̾iet eẽ. uenturos. Sed ꝙͣ illis disce-¬
dentib eũ alipio sermocinatꝰ sum: cũ ut᷑q nr̃m ꝓ suo qͥsq modulo
recorcdaret᷑. ⁊ coniectaret ⁊ greret si exponẽ uelĩ. longe pła nob̾dicen¬
da s: ꝗͣm ab ipso pͥncipio tantis ãbagib dicta sint. No̾ ap̃te tam̃ tacebo:

Expanded text:
ad quaerenda et discenda ista, si res moneret, esse venturos. Sed quae illis discead quaerenda et discenda ista, si res moneret, esse venturos. Sed quae illis discedentibus cum Alypio sermocinatus sum, cum uterque nostrum pro suo quisque modulo recordaretur et conjectaret et quaereret, si exponere velim; longe plura nobis dicenda sunt, quam ab ipso principio tantis ambagibus atque a
Abbreviated transcription (Latin):
si : ad nod ubi simul ego ⁊ alipiꝰ eõsidebamꝰ alacrit᷑ uiuentia frustra
illa deruler̃. Meq nos parũ cõmoti: ea currere ĩ tabiua qͣqii s ũ potet¬
raut cernebamꝰ. atq unũ ipsoꝵ stilo tactũ contorꝙ̃bat se aodosortꝰ
partes cõcidimꝰ. Ita om̃s mouebant᷑: ut nͥ a nob̾ illud factũ ee̾t: ⁊ conpa-¬
rerent uulnera recentia: cotidẽ illos seꝑatĩnatos. ac sibi quẽq uixisse
credemꝰ. Sed tẽ ego quod illis adolescentib dixi. cũ intenti ĩme intue¬
rent᷑: tͥ nẽ dicere uereor. Ia enł tantũ ꝓcessimꝰ: ut nͥ dͥalit̾ respondo ꝙ
scd̾m meã causã ꝓbabilit̾ ualet. tota nra ĩ centio ꝑtã longũ munita ses¬
monẽ : ab uno u̾miculo penet᷑ta succubuisse uideat᷑ Iillis au̾t p̾cepera.
ut ĩ studiis sic̃ti ceperant suũ cursũ cenerent: uti eos oportumꝰ aliqͣn

Expanded text:
si, ad nos, ubi simul ego et Alypius considebamus, alacriter viventia frusta si, ad nos, ubi simul ego et Alypius considebamus, alacriter viventia frusta illa detulerunt. Neque nos parum commoti, ea currere in tabula quaquaversum poterant, cernebamus: atque unum ipsorum stilo tactum, contorquebat se ad doloris partes concidimus: ita omnes movebantur, ut nisi a nobis illud factum esset, et comparerent vulnera recentia, totidem illos separatim natos, ac sibi quemque vixisse crederemus. 63. Sed tunc ego quod illis adolescentibus dixi, cum intenti me intuerentur, tibi nunc dicere vereor: jam enim tantum processimus, ut nisi tibi aliter respondero quod secundum meam causam probabiliter valet, tanta nostra intentio per tam longum munita sermonem, ab uno vermiculo penetrata succubuisse videatur. Illis autem praeceperam, ut in studiis, sicuti coeperant, suum cursum tenerent; ita eos opportunius aliquando