comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sermone pronunciat. Dauid symoni¬
des noster pyͥndarus & alcheus. flacci᷑
inferis exeitat resurgenit᷑. Salomoni
pacificus & amabilis dnĩ mores corrigit.
naturam docet. accelesiam iungit. et
xp̃m sanctarumq nuptiarumꝰ dulce
canit epithalamium. Hester in eccła:
typo popłm liberat de perleulo. et
intersecto aman qui interpretatux
iniquitas partes conuluii & dicin cae¬
lebrem mitit inposteros. Paralypo¬
menon liber idest instrumenti uete¬
ris epythomę tantus actalis est. ut
absque illo siquis scientiam scriptura¬
rum sibi uoluerit arrogare. se ipsum
irrideat Per singula quippe nomina
iuncturasq uerborum & pret̾ misse
in regum libris tanguntur historiae:
& innumerabiles explicantur euan¬
gelu questiones. E sdras & necinias
adiutor indelic& & consolator adño in
uno uolumine: coartantur. in staurant
templum. muros edestruunt ciuitatis.
Omnisq illa turba populi redcuntis in
patriam & descriptio sacerdotum leui¬

Expanded text:
sermone pronuntiat. DAVID, Simonisermone pronuntiat. DAVID, Simonides noster, Pindarus, et Alcaeus, Flaccus inferis excitat resurgentem. SALOMON, pacificus et amabilis Domini, mores corrigit, naturam docet, Ecclesiam jungit et Christum, sanctarumque nuptiarum dulce canit epithalamium. ESTHER, in Ecclesiae typo, populum liberat de periculo: et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes convivii et diem celebrem mittit in posteros. PARALIPOMENON liber, id est, instrumenti veteris ἐπιτομὴ, tantus, talis est, ut absque illo si quis scientiam Scripturarum sibi voluerit arrogare, seipsum irrideat. Per singula quippe nomina juncturasque verborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae, et innumerabiles explicantur Evangelii quaestiones. ESDRAS et NEHEMIAS, adjutor videlicet, et consolator a Domino, in unum volumen coarctantur, instaurant templum, muros exstruunt civitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et descriptio sacerdotum, Levi
Abbreviated transcription (Latin):
post equos rufos. uarios. albos. & dis
netur & p̾redic& scdentem suꝑpullum
filium a sinc subiugalis. Malachias a¬
perte & infide omnium ꝓphetarum.
de abicctione israhel & uocatione gen¬
tium. non est mihi ait uoluntas in uo¬
bis dicit dñs exercituum. & munus
non suscipiam de manu ur̃a. Ab ortu
enim solis usque: ad oecasum magnũ est
nomen meum ingentibus. & in omni
loco sacrificatur & offertur nomini
meo oblatio munda. Isaiam hieremi
non prophetiam mihi uidetur texere
sed cuangelium. Secundus uirgam nl¬
cẽam & ollam succensam afacie aquilonuiᷤ
& pardium expoliatum suis coloribus.
& quadruplex diuersis metris nectit
alfabetum. tercius principia & finem
tantis hab& obscuritatibus inuolilta.
ut apud hebreos ipse partes cum ex¬
ordio geneseos ante annos trigĩta nõlegãt᷑.¬
Quartus uero qui & extreinus inter
quattuor ꝓphetas temporũ conseius.
dem prȩeisum de monie sine manib
& regna omnia subuertent̾ claro

Expanded text:
post equos rufos, uarios, albos et nigrpost equos rufos, uarios, albos et nigrnetur et praedicet sedentem super pullum filium asinae subiugalis. Malachias aperte et in fine omnium prophetarum de abiectione Israhel et uocatione gentium: non est mihi, ait, uoluntas in uobis, ait Dominus exercituum, & munus non suscipiam de manu vestra. Ab ortu enim Solis usque ad occasum, magnum est nomen meum in gentibus: & in omni loco sacrificatur, & offertur nomini meo oblnon prophetiam mihi videtur texere, sed Evangelium;--secundus virgam nuceam et ollam succensam a facie Aquilonis, et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diversis metris nectit alphabetum;--tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus involuta, ut apud Hebraeos istae partes cum exordio Geneseos ante annos triginta non legantur;--quartus vero, qui et extremus inter quatuor prophetas, temporum conscius dem praecisum de monte sine manibus et regna omnia subvertentem, claro
Abbreviated transcription (Latin):
templetur & dicat. Operuit celos gła
cuis. & laudis eius plena est terra. Spłi¬
dor cius ut lux erit. cornua inmanib
eius. ibi abscondita est fortitudo eius.
Sophonias specnlator & archanorum
dnĩ cognitor. audit clamorẽm aporta
piscium & heiulatum asceunda. & con¬
tritionem acollibus. Indicit quoque
ululatum habitatoribus pylae. quia
contieuit omnis ppłs chanaan. disꝑsi¬
sunt uniuersi qui inuoluti erant ar¬
gento. Aggcus festiuus & ictus. qui
seminauit in lacrimis ut ingaudio me¬
teret. destructũ. templum acdificat:
dĩnq patrem inducit loquentcar.
Ad huc unum modicumq & ego com¬
mouebo c̨lum & terram & mare et
aridam. & mouebo omnes gentes. et
ueni& de sideratus cunctis gentibus:
Tacharias memor dnĩ sui multiplex
in prophetia iħm uestibus sordidis.
& lapidem oculorum septem candela¬
brumq aurcum cum tonide lucernis
quor oculis. duas quoque oliuas a si¬
nistris lampadis cernit & dexir.is. ut

Expanded text:
templetur, et dicat: « Operuit coelos gtempletur, et dicat: « Operuit coelos gudis eius plena est terra et splendor eius ut lux erit; cornua in manibus eius, ibi abscondita est fortitudo eius. Sophonias, speculator et arcanorum domini cognitor, audit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque patrem inducit loquentem: adhuc unum modicumque, et ego commouebo caelum et terram et mare et aridam et mouebo omnes gentes; et ueniet desideratus cunctis gentibus. Zacharias, memor domini sui, multiplex in prophetia, Iesum uestibus sordidis indutum et lapidem oculorum septem candelabrumque aureum cum totidem lucernis, quot oculis, duas quoque oliuas a sinistris lampadis cernit et a dextris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mat tria & quatuor. scelera damasci.
gare. tyri & idumet & filiorũ ãmon
& moab & inscptimo octauoq gradu
iude & ifrahel: Nic loquitur ad uaccas
pingues quȩ sunt inmonie samarie
& ruituram domũ maiorẽ minorẽq
testatur. Ipse cernit fictorẽ locustę.¬
& stantẽ dñm suꝑ murum linitum
uel adamantinũ & uncinũ pomorum
adirahentem supplicia peccatoribus.
& famem interra non famem panis ne:
pertonat contra edom & sanguincum.
passionem diũ prefigurans mundum ad
pemitntiam reuocat᷑. & sub nomine
niniue salu̾tem gentibus nunciat:¬
tationem annimeiat filie latronis. &
obsidionem ponit contra eam. quia
maxillam ꝑcusserit iudicis ifrahel.
Naiuh consolator orbis increpat ciui¬
tatem sanͥguinum & post euersionem
illtus loquituꝵ. ecce super montes pe¬
des cuangelicantis & ad nunciantis pacẽ
Abbaeuc luctator fortis & rigidus. stat
super custodiã suam & figit graduaa
suꝑ munitionem. ut xp̃m incruce con¬

Expanded text:
mat tria et quattuor scelera Damasci, mat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur. ipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplicia peccatoribus et famem in terpertonat contra Edom et sanguinem tpassionem domini prefigurans mundum ad penitenciam revocat. Et sub nomine Ninive salutem gentibus nuncciattationem annuntiat filiae latronis, et obsidionem ponit contra eam: quia maxillam percusserit judicis Israel. Nahum « consolator » orbis, increpat civitatem sanguinum, et post eversionem illius loquitur: « Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem » . Abacuc « luctator » fortis et rigidus, stat super custodiam suam, et figit gradum super munitionem, ut Christum in cruce con
Abbreviated transcription (Latin):
reticorum contra çccłam bella nar¬
rantuu. Duodecim ꝓphete inunius
uoluminis angustias coartati. multo
aliud quã sonat inlittera p̃figurant:
Osee crebro nominat ephraim sama¬
riam. ioseph ietraheͥl & uxorem for¬
nicariam & forneationis filios. & ad¬
ulteram cubiculo clausam mariti mul.¬
to tempore sedere uiduam. & sub ueste
lligubri uiri adse reditum pͣstolari.
lohel filius phatuel describit terram
duodecĩ tribuum eruca brucho loeli¬
sta rublgine uastante consũptã. & post
euersionem prioris ppłi effusum iri
sp̃m scm super seruos dĩ & ancillas id ẽ
suꝑ centũ inginti credentiũ nomina.
& effu̾sum iri incenaculo syon qui cen¬
tum uiginti ab uno usq ad quindecim
paulatim & ꝑ ineremęͥnta surgentos
quindecĩ graduũ numerũ efficiunt:
qui in psalttrio mystice continentur.
Amos pastor & rusticus & ruborũ mo¬
ra distringens. paucis uerbis explica¬
ri non potest. Quis ciũ digne caepri¬

Expanded text:
reticorum contra ecclesiam bella narreticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi effusum iri spiritum sanctum super seruos dei et ancillas, id est super centum uiginti credentium nomina, et effusum iri in cenaculo Sion, qui centum uiginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. Amos, pastor et rusticus ruborum mora destringens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne expri
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. & non aliuͥs. Reposita ẽ hȩc spes
mea insinu meo. ueniam ad iesũ naue
typum dñi non solum ingestis. ucrum
& in nomine. Transit iordanen. hostiũ
regna subuertit. diui̾dit terrã uictori
ppło. & ꝑ singulas urbes. uiculos. mon¬
tes. fiumina torrentes. atq confinia
accelesiȩ cęlestisq hicrusalẽ spũalia
regna distribuit. In indicum libro qđ
principes ppłi. tot figurȩ sunt. Ruth
dicentis. E mitit aguum dnẽ domina¬
torem terrȩ. de p̾etra deserti ad mon¬
tem filię fyon. Samuhe̾l in heli mor¬
tuo & in occisione saul. uetere legem
abolitam. Porro insadoch atq dauid.
noui sacerdotii nouiq imperii sacra¬
menta testatirr. Malachim idest ter
usque ad iechoniam. & ab ieroboam
filio nabath usque adosec qui ductus
est in assyrios. regnum iuda & regnũ
describit ifrahel. Si historiã respicias
uerba simplicia sunt. si inlitteris sen¬
sum latentem ccclesie paueitas. & he¬

Expanded text:
sunt et non alius. reposita est haec spes sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia ecclesiae caelestisque Hierusalem spiritalia regna discribit. in Iudicum libro quot principes populi, tot figurae sunt. Ruth dicentis: emitte agnum, domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion. Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, ponovi Sacerdotii, novique Imperii sacramenta testatur. Malachim, id est, Rusque ad Jechoniam: et ab Jeroboam filio Nabath, usque ad Osee, qui ductest in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et he
Abbreviated transcription (Latin):
acayptumꝰ scribiturꝰ hebreorũ. Patet
exodus cum deeẽ plagis. cũ decalogo
mysticis diuinisq p̃ceͦptis. In ꝓiptu
est icułtieus liber. in quo singula sacri¬
ficia immo singulȩ̨ pene sillabe & ue¬
stes daron & totus ordo ieuitieus inspiꝰ¬
rant celestia sacramenta. Numcriuero
nonne totius arithietice & ꝓphetię
balaam & quadraginta duarum per
heremũ mansionum mysteria conti-¬
nent: Deutrondiniũ quoq secunda
lex & cuangelice legis p̃figuratio. non¬
ne sic ea hab& quę priora sunt ut ta¬
men noua fint omnia De ueteribusr
suo sermone complectitur: Prosa
incipit uersu labitur. pedestri ser¬
mone finitur. omnisq leges diale ii¬
cę ꝓpositione assumptione confir¬
matione conclusione determinat. Sin
Et ut de ceteris sileam resurrectionẽ
corporum sic ꝓphetat. ut nullus de ea
sim. & rursum circumdabor. pelle mea
& incarne mea uidebo dm̃. Qũe uisurꝰ
sum ego ipse & oculi mei conspecturi

Expanded text:
exitum scribitur Hebraeorum. Patet exitum scribitur Hebraeorum. Patet EXODUS cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis. In promptu est LEVITICUS liber, in quo singula sacrificia, immo singulae pene syllabae, et vestes Aaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia sacramenta. NUMERI vero, nonne totius arithmeticae, et prophetiae Balaam, et quadraginta duarum per eremum mansionum mysteria continent? DEUTERONOMIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, propositione, assumptione, confirmatione, conclusione determinat. Siet, ut de ceteris sileam, resurrectionem carnis sic prophetat, ut nullus de ea sim. Et rursus circumdabor pelle mea, et in carne mea uidebo Deum; quem uisurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi
Abbreviated transcription (Latin):
dixerint hoc legem di putant. uec scire
dignantur quidꝰ ꝓphcit quid apostoli
senserint. sed ad sensum suum inc̃grua
aptant testimonia. quasi grande sit &.
non uiciosissimũ dicendi genus depra¬
uare sententias. & aduoluntatẽ suam
scripturã trahere repugnanteaa
quasi non legerimus omerocentonas
ac non sic etiam maronẽ sine xpo pos¬
słmus dicere erhistianũ quia seriꝑse¬
rit. lam redit & uirgo redeunt satur.¬
nia regua. lam noua ꝓgc̾nies celo de¬
mittitur alto. & patre̾ loquente in ad
filium. Natt meȩ uires mea magna po¬
tentia solus. Et post uerba saluatoris
incruce: Talia prestabat memorans fi¬
xusq mancbat. Purilia sunt hȩc & cir¬
culatorum ludo similia docere quod
ignbres. immo ut cum stomacho loquar
nec hoc quidem scire qđ nescias. uide¬¬
lic& maniststissima est genesis. in qua
de creatura mundi. de exordio gencriᷤ
humani. de diuisione terre. deꝰ confu¬
sione linguarum. & genit usque ad

Expanded text:
dixerint, hoc legem dei putant nec scire dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatuhumani, de divisione, terrae, de confusione linguarum et gentium, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
am. & quę non tam lo go quã manu ad¬
ministrantur. Agricole. cementarii. fa¬
brimetallorũ lignorumq cȩso̾res. lana.¬
rii quoq & fulones. & ceteri qui uariã
suppellectilem & uili̾a opuscnla fabri¬
cantur absq doctore non possunt esse.
qđ cupiunt. Quod medicorũ est ꝓmit¬
tunt mediei. tractant fabrilia fabri.
Sola seripturarũ ars est. quã sibi om̃s
passim uendicant. Scribimus indocti
doctiq poemata passim. Hanc garrula
anus. hanc deliꝰrus senea. hanc sophista
uerbosus. hanc uniuersi prefumunt.
lacerant. docent antequã discant. Alu
ad ducto suꝑcilio grandia uerba truti¬
nantes. inter mulierculas de sacris lit¬
teris philosophantur. Alii diseunt pro
plidor afeminis qđ uiros doͥceant. & ne
parum hoc sit quada facilitatt uerborũ
immo audaer Edisscrunt aliis qđ ipsi
non intellegunt. Paceo de meis similib
qui si forteꝰ adseripturas scãs post sccu¬¬
lares litteras uenerint & sermone cõ¬
posito aures popłi mulserint. quicquid

Expanded text:
am, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoque et fullones, et caeteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricantur, absque doctore non possunt esse quod cupiunt. « Quod Medicorum est, » Promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod uiros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi mulserint, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
paucos discipulos denatura. de morib¬
ac cherũ atq siderum cursus audir& dõ¬
centem. Inde ꝑ clamitas. babylonios
chaldcos. medos. asfyrios. parthos sy¬
ros. phenices. arabes. palestinos. reuer¬
sus alexandriam ꝑrexit acthiopiani.
ut gymnosophistas & famosissimã mnen
san solis uider& insabulo. Inuenit ile

Expanded text:
paucos discipulos, de natura, de motibpaucos discipulos, de natura, de motibus, ac siderum cursu audiret docentem: inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabes, Palaestinos, reversus Alexandriam, perrexit Aethiopiam, ut Gymnosophistas, et Tamosissimam Solis mensam videret in sabulo. Invenit ille
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinus aiq discipulus : mallens
alicna uerecunde disecre: quã sua
impudent᷑ inge̾rere. Deniq eum lit¬
teras quasi toro fugiẽtes orbe ꝑsequit᷑:
captus apiratis & uenu̾ndatus. etiam
tyranno erudelissimo paruit capti¬
uus uinctus & seruus: tam̃ qui philoso¬
phus maiore mente fuit. adtitũ
liuium lactto eloquentię fonte ma¬
nantem deultimis hisp. uiȩ galliarũꝙ¬
finibus quosdam uenisse nobiles le-¬
gimus & quos ad contemplationẽ sui
roma non traxerat: unius hominis fa¬
ma ꝑduxit. Habuit illa actas in audi¬
tum omnib scculis celebrandumque
miraculũ  ut urbem tantãm ingressi:
aliud extra urbem quęrerent. Apol¬
lonius siue ille magriis ut uulgus loqui¬
tur suic phylosophus ut pythagorici
tradunt intrauit persas: ꝑtransiuit
caucasum. albanos. seythas. in assage̾tas.
opulentissuna indię regna penetra¬
uit: & ad extremũ latissimo physor
nas uthiarcã inthrono sedertt᷑ aurco
& de tantali fonte. potantem. Inter

Expanded text:
s atque discipulus, malens aliena uerecunde discere quam sua aliis inpudenter ingerere. denique dum litteras quasi toto fugientes orbe per-\' sequitur, captus a piratis et uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit. ad Titum Liuium lacteo eloquentiae fonte manantem finibus quosdam venisse nobiles legimus, et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa etas inauditum omnibus seculis celemiraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetravit: et ad extremum latissimo Physon nas; ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem, inter
Abbreviated transcription (Latin):
captiuantes omẽm intellectũ adobę¬
diendum xp̃o. & parati subiugdre: ẽun¬
ctam in oboedientiã. Timotheũ seribit
ab infantia sacris litteris eruditum. &
hortatur adstudium lectionis. ne nͥeg¬
legat grãm quę data sit ei ꝑ impositio.¬
ncm manus pͣsbitbri. Tito precipit ut
inter ccteras uirtutts ep̃i quẽ breui
sermone depinxit scientiam quoq in

Expanded text:
captivantem  omnem intellectum, ad obediendum Christo: et parati subjugare cunctam inobedientiam » . Ad Timotheum scribit, ab infantia sacris litteris eruditum; et hortatur ad studium lectionis, ne negligat gratiam, quae data sit ei per impositionem manus Presbyterii. Tito praecipit, ut inter caeteras virtutes Episcopi, quem brevi sermo
Abbreviated transcription (Latin):
aures discipuli de anctoris ore transfusa
fortius sonant. Unde & escenis cũ rodi
exularet & legeretu illa demosthenis
oratio quã aduersus cum habrerat.
mirantib cunctis atq laudantibus su¬
spirans ait. Quid si ipsam audissctis be¬
stiam sua uerba resonantẽ: Nec hoc di¬
eo qđ sit aliquid in me tale quod uel
possis uel uelis discere. sed qđ ardor tuus
& discendi studium etiã absq nobis ꝑsc
ꝓbari debeat. Ingenium docile & sine
doctore. laudabile est. Non quid in ue¬
nias. scd qͥđ quȩras consideramiᷤ. Mollis
cera & adformandũ facilis. etiãsi arti.¬
ficis & plaste cessent manus. tamen uir
tuti totum est quicquid esse potest:
Paulus apłs ad pedes gamalihelis legẽ
moysi & ꝓphetas didicisse se głatuaꝰ.
ut armatus spũalib telis postea do¬
cer& confident̃. Arma enĩ militiat
nr̃ẽ non carnalia sunt. sed potentia dĩ

Expanded text:
es discipuli de auctoris ore transfusa fortius insonat. unde et Aeschines, cum Rhodi exularet et legeretur illa Demosthenis oratio, quam aduersus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspirans ait: \'quid, si ipsam audissetis bestiam sua uerba resonantem?\' Nec hoc dico, - quod sit aliquid in me tale, quod uel possis uel ueliac discendi studium, etiam absque nobis per se probari debeat. Ingenium docile, et sine doctore laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. Mollis cera et ad formandum facilis, etiam si artificis et plastae cessent manus, tamen τῇ δυνάμει totum est, quidquid esse potest. Paulus Apostolus ad pedes Gamalielis legem Moysi et Prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritualibus telis, postea diceret confidenter: « Arma militiae nostrae, non c
Abbreviated transcription (Latin):
ficium est. interrogatũ respondere de
lege. Indeutronomio legimus. Int̾roga
patrem tuũ & annunciabit tibi. senio¬
res tuos & dicent. tibi. Inpsalmo quoq¬
ecnitͥsimo octauo decimo. Cantabiles mͥ
erant iustificationes tuȩ in loco peregri¬
nationis meȩ. Et indescriptione: iusti
uiri cum eum arbori unte dauid quę
est in paradyso cõparar&. int̾ ceteras
uirtutes etiã hoc intulit. In lege onĩ
uoluntas eius. & inlege cius meditabit᷑
die acnocte. Danihel insine sacratis¬
simȩ uisionis iustos ait fulgtre quasi
stellas. & intelligentes id esꝰt doctos qͣsi
firmamentũ. Uides quantũ inter se
distent iusta rusticitas & docta iusticia.
Au stellis. alii cęlo cõparantur: quã quã
iuxta hebraieã ueritatẽ utrumq de

Expanded text:
ondere de Lege. Et in Deuteronomio legimus: Interroga patrem, tuum, et annuntiabit tibi; 273 seniores tuos, et dicent tibi . In Psalmo quoque centesimo decimo octavo. Cantabiles mihi erant justificationes tuae, in loco peregrinationis meae . Et in descriptione justi viri, cum eum David arbori vitae, quae est in paradiso, compararet, inter caeteras virtutes et hoc intulit: In lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Daniel in fine sacratissimae Visionis justos, ait, fulgere sicut stellas; et intelligentes, hoc est doctos, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam
Abbreviated transcription (Latin):
angustia euagari longius patiebatur. ut
intelligeres te inscripturis scĩs sine pͥuio.
& monstrante scͥmitã non posse ingrẽdi.
Pacco de grãmaticis. rethoribs. phyloso¬
phis. gcometricis. dĩalecticis. nlusicis.
astrbnomis. astrologis. medicis. Quorum
seientia mortalib satis uł utilima est.
& intres partes scinditur indoctrinam.¬

Expanded text:
angustia evagari longius patiebatur ut angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur
Abbreviated transcription (Latin):
claudit & nemo aperit. In actib aposto¬
lorum sẽs cunilchus immo uir. sic eũ seri¬
ptura cõmemorat. cum leger& isaiam¬
ꝓphetam interrogat᷑ aphilippo. Putasnę
intellegis quȩ legͦis: Responditq E uo¬
modo p̾ossum isi me aliquis docuerit:
Ego ut deme interin loquar. nec sancꝰ¬
tior. sum hoc eunlcho. nec studiosior.
qui de acthiopia idest qui de extremis
mundi finib uenit ad templũ. reliquit
aulam regiam. & tantus amator legis
diuine sei̾entię fuit. ut etiã inuchiculo
sacras litteras leger&e. ẜt tam̃ cũ librum
ttner& & uerbaꝰ dñi cogitatione conciꝰ¬
per&. lingua uolucr&. labus ꝑsomar&.
ignorabatꝰ cum quẽ inlibro nesciens ue¬
nerabatur. uenit phylippus. ostendit
ci iħim qui clausus latebat in littera. Et
omira doctoris uirtus. Eddem hora¬
indeserto fonte acccłȩ quã in aurato sy¬
nagoge templo repperit. Hec ame per¬
stricła sunt breuit᷑. Ncq enĩ epistolariᷤ

Expanded text:
claudit et nemo aperit? » In Actis Apostoclaudit et nemo aperit? » In Actis Apostolorum sanctus eunuchus, imo vir sic enim eum Scriptura cognominat, cum legeret Isaiam, interrogatus a Philippo: « Putasne intelligis quae legis? » respondit, « Quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Philippus, ostendit ei Iesum, qui clausus latebat in littera, et — o mira doctoris uirtus! in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris
Abbreviated transcription (Latin):
est. xpc̃ ciũ dĩ uirtus & dĩ sapientia
Nec sapientia in mysterio abscondita
est. De qua & noni psalmi titulus prę¬
notatur ꝓ occultis filii. in quo sunt om̃s
thesauri sapientię & scientie di abs-¬
conditi. Et qui in mysterio abscondit᷑
in lege & ꝓphetis. Unde & ꝓphete
appellabantur uidentes. quia uide¬
bant eum quem ceteri non uidebant.
Abraham uidit diem eius. & lętatus ẽ.
aperiebant᷑ cęli ezechicͥli. qui ppło
peccatori clausi erant. Reuela inquit
dauid oculos meos. & considerabo mi¬
rabilia de lege tua. lex cĩ spũalis ẽ.
& reuelatione opus est ut intellegat᷑.
acreuelata facie dni głam contemple¬
mur. Liber inapocalipsi septe̾ figillis
signatus ostenditur. quc̃ sidederis ho¬
mini seienti litteras ut legat respon¬
debit tibi non possum. signatus c̾ enĩ.
Quanti hodie putantes stꝰ nosse litteras
tenent signatũ librum nec aperire: pos¬
sunt. nisi ille. rescrauerit qui hab& cla
uem dauid. qui aperit & nemo claudit.

Expanded text:
s enim dei uirtus et dei sapientia. haec sapientia in mysterio abscondita est, de qua et noni psalmi titulus praenotatur \'pro occultis filii\',in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi et qui, jn mysterio absconditusin lege et prophetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunvem David: qui aperit, et nemo claudit,
Abbreviated transcription (Latin):
uersa recte: intelligimus in xp̃o. Hoc
doctus plato nescluit. hoc demostenes
eloquens ignorauit. Perdam inquit sa¬
pientiam sapientum. & prudentiam
prudentium reꝓbabo Uera sapientia
perd& falsam sapientiã & quam quã
stultitia p̃dicationis ineruce sit. tamen
paulus sapientiã loquitur init̃ ꝑfectos.
untur nec principũ. sed loquimira di¬

Expanded text:
versa recte intelligimus in Christo. Hoc versa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nescivit: hoc Demosthenes eloquens ignoravit. « Perdam, inquit, sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo » . Vera sapientia perdet falsam sapientiam: et quanquam stultitia praedicationis in Cruce sit, tamen Paulus « Sapientiam loquitur inter perfectos. ujus, nec principum s
Abbreviated transcription (Latin):
gł bunt quasi splendor firmamenti. &
qui adiusticiã eru̾diunt multos. quasi
stellȩ inperpetuas acternitates. Cur
paulus apostolus uas clectionis: Nẽpe
quia uas legis & scripturarũ scãrum
armarium. Pharisci stupent in doc¬
trina dni. & mirantur in petro & loħ¬
ne quomodo legem sciant cũ litteras
non didicerint. Quicquid enim aluis
excreitatio & cotidiana in lege medi¬
tatio tribuere sol&. illis sp̃s sẽs sugat¬
rebat. Et erant iuxta qđ scriptumꝰ ẽ¬
annos saluator impleuerat. & in tcͣplo
sedens de quęstionib legis interrogais
magis doc& dum prudent᷑ interrog̾at.
Nisi forte rusticũ petrũ rusticum or¬
cimus ioħnem. quorũ uterq dicere
poterat. & sumperitus sermone: non
tam̃ seientia. lohannes rusticus pisca¬
tor indoctus. Et unde uox illa oͥbse¬
cro. in principio erat uerbũ & uerbũ
logos grece multa significat.Et
Nam & uerbum est & ratio & supputa¬
tio & causa uniuscuiusq rei per quam
sunt singula quȩ subsistunt. quę uni¬

Expanded text:
bunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis spiritus sanctus suggerebat; et erant, iuxta quod scriptum esannos saluator inpleuerat et in templo sedens, de questionibus legis interrogans, magis docet, dum prudenter interrogat. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus et Iohannem, quorum uterque dicere poterat: Et si imperitus sermone, non tamen scientia. Iohannes rusticus, piscator indoctus. Et unde illa vox, obsecro: In principio erat verbum, et verburbum, ΛΟΓΟΣ? Logos Grece multa significat. Nanam et verbum est, et ratio, et supputatio, et causa uniuscujusque rei, per quam sunt singula quae subsistunt. Quae uni
Abbreviated transcription (Latin):
tum quęritis cius quimine loquitur
xp̃c. Post damascum arabiamq lus.¬
tratam ascenderit hicrosolimam ut
inder&. petrũ. & mansit apud euar
dicbus quindecĩ. Noc enĩ mysterio
ebdomadis & ogdoadis futurus genti¬
um p̃dicator instruendus erat. rͦur¬
sumq post annos quatuor deci assũpto¬

Expanded text:
ntum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus?, postDamascum Arabiamque lustratam ascenderit Hierosolymam, ut uideret Petrum, et manserit apud eum diebus quindecim — hoc enim magisterio ebdomadis et ogdoadis futurus gentium praedicator instruendus erat — rursumque post annos quattuordecim adsu
Abbreviated transcription (Latin):
omĩb bonis suis. Cui tun& đm excipi¬
et doctrina̾ eius & qui uigilauerint
adillũ inuenient benedictionẽ Qui quę¬
rit legem replebit᷑ abcã. & qͥ insidiosẽ
agit scandalizabit᷑ inea. Qui timent dm̃
inuement iudiciũ iustũ. & iusticiasq̃a¬
si lum̃ accendent. Eeccator homo uita¬
bit correptionẽ: & scđm uoluntatẽ suã
inucni& cõparationẽ. Uir consilii non
disꝑd& intelligentiã: alicnus & suꝑbus
ñ ꝑtimescit timort̃: &iam postquã steit
cunco sine consilio. & suis uscetatio¬
nib arguetur.

Expanded text:
omnibus bonis suis. qui timet deum, excipiomnibus bonis suis. qui timet deum, excipiet doctrinam eius: et qui uigilauerint ad illam, inuenient benedictionem. qui quaerit legem, replebitur ab ea: et qui insidiose agit, scandalizabitur in ea. qui timent dominum, inuenient iudicium iustum et iustitiam quasi lumen accendent. peccator homo deuitabit correptionem et secundum voluntatem suam inveniet conparationem vir consilii non disperiet intellegentia alienus et superbus non pertimescit timorem etiam postquam fecit cum eo sine consilio et suis insectationibus arguetur
Abbreviated transcription (Latin):
explicata rccumbe. ut lęteris ꝓpt̾ illos:
ut ornamentũ grẽ accipias coronã. &
dignationẽ consequaris conrogationis.
loquert maior natu. dec& enimte. Pri¬
mũ uerbũ diligenti scientiã: & ñ impe¬
dias musica. Ubi auditus ñ est ñ effun¬
das sermonẽ. & inportune Inoli extol¬
li insapientia tua. Gẽmula carbunculi
inornam̃to auri & cõparatio musicoꝵ
in conuiuio uim sicut infabricationẽ
auri signũ est smaragdi : sic numerꝰ musi¬
corũ in iocundo & moderato uino. Audi
tacens & ꝓreuerentia accid& tibi gr̃ã¬
ix: sibis interrogatus fueris: habeat
caput responsũ tuũ. In multis esto qͣa¬
si inscius & audi taccns simul & quae
te grandine̾ p̃ibit choruscatio. & ante
uerecundiã p̃ibit grã: & ꝓreuerentia
accedet tibi bona grã. Et hora surgendi¬
nonit trites. Prccurre aut̃ priorꝰ in
domũ tuãꝰ & illic auocare & illic lude
& age conceptiones tuas: o  delictis &
uerbo suꝑbo. Suꝑ his om̃ib benedicito

Expanded text:
explicita recumbe ut laeteris propter illos et ornamentum gratiae accipias coronam et dignationem consequaris conrogationis loquere maior natu decet enim te primum verbum diligenti scientiam et non inpedias musica ubi auditus est non effundas sermonem et inportune noli extolli in sapientia tua gemmula carbunculi in ornamento auri et conparatio musicorum in convivio vini sicut in fabricatione auri signum est zmaragdi sic numerus musicorum in iucundo et moderato vino audi tacens et pro reverentia accedet tibi uix. si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum. in multis esto quasi inscius et audi tacens simul et qte grandinem praeibit coruscatio, et ante verecundiam praeibit gratia, et pro reverentia accedet tibi bona gratia. Pranon trices. praecurre autem prior in domum tuam: illic auocare, illic lude et age conceptiones tuas, et non in delictis aut uerbo superbo, sed in benedicendo
Abbreviated transcription (Latin):
fugtrunt inarotum: & intrauerunt
in bethdagon idolum suũ ut se libera¬
rent. Et succendit ionathas azotum &
ciuitates quȩ erant meircintu ciusi &
accepit spolia eoꝵ & templũ dagon. &
cos qui fuger̾ in illud succenditꝰ igni.&
fucrunt qui ecciderunt gladio eu̾ his
qui succensi sunt: fere octo mił uiroꝵ
t mouit inde ionathas castra

Expanded text:
fugerunt in Azotum et intraverunt fugerunt in Azotum et intraverunt in Bethdagon idolum suum ut se liberarent et succendit Ionathas Azotum et civitates quae erant in circuitu eius et accepit spolia eorum et templum Dagon et eos qui fugerunt in illud succendit igni et fuerunt qui ceciderunt gladio cum his qui succensi sunt fere octo milia virorum et movit inde Ionathas castra
Abbreviated transcription (Latin):
rusałe &. concurrit ei simon fr̾ eius in
adiutoriũ. Et applieuer̾ castra in io̾pen
& exclusit cũ aciuitateꝰ quia eustodiã
apollonii ioppe erat. &. oppugnauit
eam & exterriti qui erant intra cin¬
tatẽm aperuer̃ illiꝰ. & optinuit ionatħ
ioppen. Et audiuit apollonius & ad¬
mouit tria milia equitũ & exercitũ
multũ: & abiit thotum tanquã iter
faciens: & statim caent in campũ eo qđ
haber& multitudinẽ equitũ & confide¬
r& ineis. Et insccutus ẽ cũ ionathaᷤᷤ in
arotum & p̃lium cõmiser̾. Et reliquit
apollonius incastris mille equites pꝰcos
occulit. Et cognouit ionathas qm̃ sunt
insidie postscͦ & circiner̃ castra eius
amane usq ad uesꝑam Popłs aũt stabat
sicut p̾cepit ionathas. & laboucrunt
equi coꝵ. Et eiccit simon exereitũ suũ:
& cõmisit cont᷑ legionẽ equites enim
fatigati erant & contriti sunt ab cõ. &
fugerunt. Et qui disꝑsi sunt in campũ

Expanded text:
rusalem et concurrit ei Simon frater eius in rusalem et concurrit ei Simon frater eius in adiutorium et adplicuerunt castra in Ioppen et exclusit eum a civitate quia custodia Apollonii Ioppe erat et obpugnavit eam et exterriti qui erant intra civitatem aperuerunt ei et obtinuit Ionathas Ioppen et audivit Apollonius et admovit trotum tamquam iter faciens et statim exiit in campum eo quod haberet multitudinem equitum et confideret in eis et insecutus est eum Ionathas in Azotum et proelium commiserunt et reliquit Apollonius in castris mille equites post eos occulte et cognovit Ionathas quoniam sunt insidiae post se et circuierunt castra eius a mane usque ad vesperam populus autem stabat sicut praecepit Ionathas et laboraverunt equi eorum et eiecit Simon exercitum suum et commisit contra legionem equites enim fatigati erant et contriti sunt ab eo et fugerunt et qui dispersi sunt in campum
Abbreviated transcription (Latin):
trii acrẽta mitrrã patrũ suoꝵ Et
audiuit rex alexander &. comr istatub
ẽ ualde. & reuersus ẽ antiochiã. Et con¬
stituit demetrius apolloniũ quip̃crat
telesyriȩ & congregauit exercitum
magnũ & accessit adiamnia̾ Et misit
adionãthan sũmũ sacerdotẽ diccuiͦ. Tu
solus resistis nobis Ego aut̃ factus sũ
inderisũ & in obꝓ̃brium. ꝓpi̾ta quia
tu potestatẽ exerce miontib Nunc
gͦ si confidis iuirtutib tuis descende
ad nos in campũ & conparemꝰ illic inuicẽ
quia mecũ est uirtus belloꝵ. Int̾roga
& disce quissim ego. & ceitri qͥ auxcilio
sunt mithiqui & dicunt qr ñpotest pes
ur stare anit faciem nr̃am: quiabis in
fugam conuersisunt patres tui interrã
suã. Et nunc quomͦ poteris sustinere
equitatũ & exercitũ tantũ. in capo ubi
non ẽ lapis neq saxum. neq locus fugi¬
endi: Ut audiuit aut̃ ionathas sermo¬
nes apollonii: motus ẽ animo. Etele¬
git decẽ milia uirorũ & exiit ab hic:¬

Expanded text:
suorum et audivit Alexander rex et contristatus est valde et reversus est Antiochiam et constituit Demetrius Apollonium qui praeerat Coelesyriae et congregavit exercitum magnum et accessit ad Iamniam et misit ad Ionathan summum sacerdotem dicens tu solus resistis nobis ego autem factus sum in derisum et in obprobrium propterea quia tu potestatem exerces in montibus nunc ergo si confidis in virtutibus tuis descende ad nos in campum et conparemus illic invicem quia mecum est virtus bellorum interroga et disce qui sim ego et ceteri qui auxilio sunt mihi qui et dicunt quia non potest stare pes vester ante faciem nostram quia bis in fugam conversi sunt patres tui in terra sua et nunc quomodo poteris sustinere equitatum exercitum tantum in campo ubi non est lapis neque saxum neque locus fugiendi ut audivit autem Ionathas sermones Apollonii motus est animo et elegit decem milia virorum et exiit ab Hie
Abbreviated transcription (Latin):
quadratis admunitionẽ: & ita feceruił.
Et fugerunt alienigene qui erant in
muntionib quas ędificauerat bachi¬
de s & reliquit unusquisq locũ suu̾&e.
abut interrã suã tantũ inbethsura
remanserant aliqui exhis qui relique¬
rant legc̾ & p̾cepta dĩ. Erat ciũ hec
cis ad refuguia.
It audiuit alexander rex ꝓmissa quę¬

Expanded text:
ita fecerunt et fugerunt alienigenae qui erant in munitionibus quas aedificaverat Bacchides et reliquit unusquisque locum suum et abiit in terram suam tantum in Bethsuram remanserant aliqui ex his qui reliquerant legem et praecepta Dei erat enim haec eis ad refugium et audivit Alexander rex promissa qu
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Non poterimus: sed liberemꝰ animaᷤ
nr̃as modo. &. reuertam ad fr̃s nr̃os: &¬
tunc pugnabimus aduersus cos. Nos aut
pauci sumus. Et ait iudas. Absit rem.¬
istam faccre. ut fugiamus abcis. Etsi ad¬
ꝓpiauit tempus nͦrm. moriam᷑ inuir¬
t mouit excrcitus  xxui. Pgłe nr̃ẽ.

Expanded text:
tes non poterimus sed liberemus animas tes non poterimus sed liberemus animas nostras modo et revertemur ad fratres nostros et pugnabimus adversus eos nos autem pauci sumus et ait Iudas absit istam rem facere ut fugiamus ab eis et si adpropiavit tempus nostrum moriamur in virt no
Abbreviated transcription (Latin):
demetrius qr cecidit nicanor & exer¬
citus eius inp̃lio ad posuit bachidem
& alchimũ rursũ mittere in tudeã: &.
deatrũ cornu cum illis. Et abier̾ uiã
que ducit ingalgala. & castra posuert̃
in me saloth que ẽ in arbellis. & occupa¬
ucrunt illã: & peremerunt animas ho¬
minũ multas. Et mense primo anni
ceniesimiꝰ quinqͣgesimi scdi. adplicuer
exercitũ ad hierłm & surrexer̃ & abic¬
runt inberc̃a .ax. milia uirorũ. & duo
milia equitũ. Et iudas castra posuerat
inlaisa: & tria milia uiri cum eo electi
Et uider̃ multitudinẽ exercitus quiã
multi sunt: & timuerunt ualde. Et
multi sub traxerunt sẽ decastris: & ñ
remanserunt excis nisi octingentiuiri.
Et uidit iudas qđ defluxit exercitus
suus & bellũ ꝑurgebat cũ: confracts
est corde: qr non habebat tempꝰ congre¬
gandi cos a& dissolutus ẽ & dixcit his qͥ
residui erant. Surgamus & camus ad ad¬
uersarios nrõs. si pottrimus pugnare.
aduersus eos. Et auertebant cuͦ dicen¬

Expanded text:
Demetrius quia cecidit Nicanor et exercitus eius in proelio adposuit Bacchidem et Alchimum rursum mittere in Iudaeam et dextrum cornu cum illis et abierunt viam quae ducit in Galgala et castra posuerunt in Mesaloth quae est in Arbellis et occupaverunt eam et peremerunt animas hominum multas et mense primo anni centesimi quinquagesimi et secundi adplicuerunt exercitum ad Hierusalem et surrexerunt et abierunt in Berea viginti milia virorum et duo milia equitum et Iudas castra posuerat in Laisa et tria milia viri cum eo electi et viderunt multitudinem exercitus quia multi sunt et timuerunt valde et multi subtraxerunt se de castris et non remanserunt ex eis nisi octingenti viri et vidit Iudas quod defluxit exercitus suus et bellum perurguebat eum confractus est corde quia non habebat tempus congregandi eos et dissolutus est et dixit his qui residui erant surgamus et eamus ad adversarios nostros si poterimus pugnare adversus eos et avertebant eum dicen
Abbreviated transcription (Latin):
nec quisquã ei molestus sit dculla ra¬
tionc: Et factum ẽ ut uider̾ qui int̾¬
pellabant głam eiꝰ quȩ p̾dicabatur. &.
oꝑtum cũ p̾urpura. fugerunt omnes.
Et magnificauit cũ reoͦ & scripsit cũ
int̃ primos amicos. & posuit eũ ducẽ
& participẽ principatus. Et reuersus
est ionathas inhicrłm: cũ pace & leticia.

Expanded text:
ulla ratione et factum est ut viderunt qui interpellabant gloriam eius quae praedicabatur et opertum eum purpura fugerunt omnes et magnificavit eum rex et scripsit eum inter primos amicos et posuit eum ducem et participem principatus et reversus est Ionathan in Hierusalem cum pace et laeti
Abbreviated transcription (Latin):
muros corũ & inscrintutẽ illoᷤ rediger
usq inhiunc dicm & rcsidua regna &m
sulasque aliquando restiterant allis anr¬
rerananaue uo&t in poit statt rcdigerut
cum amicis aũt siuis & qui inipsis requi¬
em habebant. conscruauer amicitiam:
& obtinuerunt regna quę crant poci¬
ma & quȩ longe: qr qui cumq audibaił
nom̃ coꝵ timebant eos quib uͦ uelle
auxilio esse. ut regnarẽnt. regnabant:
.&. exaltati sunt ualde & in om̃ib istis
nemo portabat diadema. nec induc¬
batur purpura. ut magnificaret᷑ in ea
& qr enriam fccerunt sibi. & cotidie con¬
sulebant trecentos .ax. consiliũ agentes.
semꝑ demultitudine: ut que digna suił
gerant & cõmittunt uni homini magi¬
stratũ suũ ꝑsingulos annos dominari u¬

Expanded text:
muros eorum et in servitutem illos redegerunt usque in hunc diem et residua regna et insulas quae aliquando restiterant illis exterminaverunt et in potestatem redegerunt cum amicis autem suis et qui in ipsis requiem habebant conservaverunt amicitiam et obtinuerunt regna quae erant proxima et quae longe quia quicumque audiebant nomen eorum timebant eos quibus vero vellent auxilio esse ut regnarent regnabant et exaltati sunt valde et in omnibus istis nemo portabat diadema nec induebatur purpura ut magnificaretur in ea et quia curiam fecerunt sibi et cotidie consulebant trecentos viginti consilium agentes semper de multitudine ut quae digna sunt gerant et committunt uni homini magistratum suum per singulos annos dominari u
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩos atributis.& p̾cia salis indulgeo:
& coronas remitto: & tercias seminis.
& dimidiã parte̾ fructus ligni. qđ est
portionis meȩ relinquo uobis ex hodi¬
erno & de inceps: netaccipiatur aterra
uida. & atrib ciuitatib quȩ addite st̃
illi exsamaria & galileale&x hodierna
dic. & in totũ temp & hicrłm sit sc̃a &
ubera cum sinib suis . & decime & tri¬
buta ipsius sint. Remuto ctiã potesta¬
tem artis quȩ ẽ in hicrłm & do camsũ¬
mo sacerdoti. & constituat inca uiros
quoscũq ipse elegerit: qui custodiant
cam. Et omẽm animã iudȩorũ quȩ
captiua est aterra uida in omĩ regno
meo relinquo liberã gratifut om̃s atri

Expanded text:
udaeos a tributis et pretia salis indulgeo et coronas remitto et tertias seminis et dimidiam partem fructus ligni quod est portionis meae relinquo vobis ex hodierno et deinceps ne accipiatur a terra Iuda et a tribus civitatibus quae additae sunt illi ex Samaria et Galilea ex hodierna die et in totum tempus et Hierusalem sit sancta et libera cum finibus suis et decimae et tributa ipsius sint remitto etiam potestatem arcis quae est in Hierusalem et do eam summo sacerdoti et constituat in ea viros quoscumque ipse elegerit qui custodiant eam et omnem animam Iudaeorum quae captiva est a terra Iuda in omni regno meo relinquo
Abbreviated transcription (Latin):
iutorio. Et scripsit  Inhec uerba. Rex
demetrius genti iudeoꝵ salutt̃. Qm̃
seruastis ad nos pactum & mansistis.
inamicitia nra. & ñ accessistis ad inimi¬
cos nr̃os: audiuimꝰ & gauisi sumꝰ. Et nunc
ꝑseuerate adhuc conseruare adnos fi¬
dem: & retribuemus uobis bona ꝓhis
quȩ fecistis nobiscũ: & remittemꝰ uob̃
prestationes multas: & dabimus uobis

Expanded text:
iutorio et scripsit in haec verba rex iutorio et scripsit in haec verba rex Demetrius genti Iudaeorum salutem quoniam servastis ad nos pactum et mansistis in amicitia nostra et non accessistis ad inimicos nostros audivimus et gavisi sumus et nunc perseverate adhuc conservare ad nos fidem et retribuemus vobis bona pro his quae fecistis nobiscum et remittemus vobis praestatio
Abbreviated transcription (Latin):
runt ei p̾lia & uirtutes quas fecit ip
se & fr̃s cius. & labores quos laborauerͣ.
ait. Numqͥd inueniemus aliquẽ uirum¬
talem.& nunc faciamus cũ amcũ & soci¬
um nr̃m: Et scripsit epistoła & misit
ei scđm hȩc uerba dicens. Rex alexan¬
der: frĩ ionathȩ salutt̃. Audiuimus de
te qđ uir potenssis uirib l& aptus es
ut sis amicus nr̃. Et nunc constituimꝰ it
hodie sũmũ sacerdotẽ gentis tue &
ut amicus uoceris regis. Et misi tibi
purpurã & coronã aurcã. ut quȩ nr̃a st̃
sentias nobiscũ: & conserues amicitias
adnos. Et induit se ionathas stolam
sc̃am septimo mense. anno cente suno
sexagesimo. indic sollẽpni scenophe¬
giȩ congregauitq exercitũ & fecit ar¬
ma copiosa. Ixodeun. Et audunt de¬
metrius uerba ista & contristatus est
nimis. & ait. Quid hoc fecimus. qđ pre¬
occupauit nos alexander adp̃hendere
amicitiã iudeoꝵ admunimen sui .:¬
Scribam & ego illo uerba depcatoria:
& dignitates & donarut sĩt meeũ in ad¬

Expanded text:
 fecit et fratres eius, et labores quos laboraverunt. Et ait: Numquid inveniemus talem aliquem virum? Et nunc faciamus eum amicum et socium nostrum. Et scripsit epistolam et misit ei secundum hec verba dicens: Rex Alexander fratri Ionathae salutem. Audivimus de te, quod vir potens viribus, et aptus es, ut sis amicus noster. Et nunc constituimus te hodie summum sacerdotem gentis tuae et ut amicus voceris regis et misit ei purpuram et coronam auream, et quae nostra sunt, sentias nobiscum et conserves amicicias ad nos'. Et induit se Ionathas stolam sanctam septimo mense, anno centesimo sexagesimo, in die sollempni scenophegiae et congregavit exercitum et fecit arma copiosa et audivit Demetrius verba ista et contristatus est et ait quid hoc fecimus quod praeoccupavit nos Alexander adprehendere amicitiam Iudaeorum ad munimen sui scribam et ego illi verba deprecatoria et dignitates et dona ut sit mecum in ad