comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim in quacumq necessaitate mo¬
discretione omnibꝰ simplicit̾ in di¬
gentibꝰ tribuatur non querentes cui
sed quare detis. Idem.¬
nec alicui qͦd dominꝰ communiter¬
tribuit denegemꝰ. maxime tñ his
qui peculiarem fidei exhibent fa¬
cap̃. mͣ Si in ignem mutitur qui
non dedit rem ꝓpͥam uͥ putas mit¬
tendus ẽ. qui inuasit aliena: Si
cũ diabolo ardere ht̃ qui midum ñ
uestiuit uͥ putas arsurꝰ ÷ qui expo¬
ue pregnantib et nutrientibꝰ non

Expanded text:
enim in quacumque necessitate digentibus tribuatis. Non quaerentes, cui, sed quare detis. m faciamus: nec alicui quod Dominus communitertribuit, denegemus: maxime tamen his, qui peculiarem fidei exhibent faa. Si in ignem mittitur qui non dedit rem propriam; putas ubi mittendus est qui invasit alienam? Si cum diabolo ardere habet, qui nudum non vestivit; putas ubi arsurus est, qui exspoae praegnanti
Abbreviated transcription (Latin):
rius nazantenis. Sunt qui pauꝑibꝰ
parum tribuunt ut amplius accipi¬
ant et sub p̾textu elemosine quer̃t
diuitias. Que magis uenatio appel¬
landa ẽ quam elemosina. Sic bestie
sic aues sic capuntur et pisces. Mo¬

Expanded text:
riari. Sunt qui pauperibus parum tribuunt, ut amplius accipiant, et sub praetextu eleemosynae quaerunt divitias; quae magis venatio appellanda est, quam eleemosyna. Sic bestiae, sic aves, sic capiuntur et pisces. Mo
Abbreviated transcription (Latin):
sas eccłi asticas insinuare uobis ne
cidendos in his homines putauitiꝰ
det̾rebitis nos ne ꝑ oꝑam nrãm ad
urm uiditium aliquid tale ꝑue¬
niat. Quo comꝑto ili in nram ꝑ¬
nitiẽ licentiore audatia grassa¬
bunt᷑. necessitate nobis inpacta

Expanded text:
sas ecclesiasticas insinuare uobis nemcidendos in his homines putaueritis, deterrebitis nos, ne per operam nostram ad uestrum iudicium aliquid tale perueniat, quo comperto illi in nostram perniciem licentiore audacia grassabuntur necessitate nobis impacta,
Abbreviated transcription (Latin):
Holi dic̾e si quis petierit dabo.¬
expectes ut petat. sic pascis bouẽ
dei ut transeuntem medicũ. Illi
petenti das. quia scͥptum est om̃i
petenti te da. De isto scͥptum ẽ.
Beatus qui intelligit suꝑ egeñ
et pauꝑem. Quere gͥ cui des. S¬

Expanded text:
oli dicere: Si petierit, dabo.ergo ut petat? Sic pascis bovem Dei, quomodo transeuntem mendicum? Illi petenti das, quia scriptum est, «Omni petenti te, da» . De isto quid scriptum est? «Beatus qui intelligit super egenum et pauperem» . Quaere cui des:
Abbreviated transcription (Latin):
tigalia publica conferebantur. Iñ
habebat diuitias. Multos p̃sserat
do pauꝑibꝰ. & ne reus aliunde tenẽ¬
tur subiunxit. si cui aliquid tuliqͦ
druplum reddam. Inflixit sibi con¬
dempnationem ne incurrẽt damp¬
essent securitatẽ tibi darent. Gͦ ille

Expanded text:
tigalia publica conferebantur: inde habebat divitias. Multos presserat, atis. Et ne reus aliunde teneretur: Si cui aliquid tuli, ait, quadruplum reddam . Inflixit sibi condemnationem, ne incurreret damessent, securitatem tibi darent. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
gi eos cupimus non necari nec dis¬
ciplinam circa eos negligi uolumꝰ
gͦ eorum peccata compesce ut sĩt
quos peniteat peccauisse. Quesu¬
mus gͥ ut cum eccłie causas audis
quãlibet nefariis inuiriis appeti¬
tam uł affuctam eẽ cognoueris
potestatem occidendi te hr̃e obli
uos rogamus ne occidantur ꝓ qͥ¬

Expanded text:
gi eos cupimus, non necari; nec disciplinam circa eos neglegi uolumusergo eorum peccata compesce, ut sint, quos paeniteat peccauisse. Quaesumus igitur, ut, cum ecclesiae causas audis, quamlibet nefariis iniuriis appetitam uel afflictam esse cognoueris, potestatem occidendi te habere obluos rogamus, ne occidantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Qd̃ punici dicunt mannion. la¬
tine latine lucrum uocatur. Quod
hebrei manmona latine diuitie ñ¬
Ut gͦ totum latine dicamꝰ. hoc ait do
male intelligendo rapiunt et aliqͥd¬

Expanded text:
tur. Quod Punici dicunt mammon, latine lucrum vocatur. Quod Hebraei dicunt mammona, latine divitiae voatine totum dicamus, hoc ait Dommale intelligendo rapiunt res ali
Abbreviated transcription (Latin):
capͥ. mͣ. In hoc ipso quod sonuit cõ¬
fiteor pectora tudistis. Tondere aut̃
pectus quid ẽ nisi arguere quod la¬
tet in pectore et euidente pulsu oc¬
cultum castigare peccatum sd̾ p̃s ui.¬
xaudiuit dñs deprecationẽ meã
dñs orationem meam suscepit crebͣ
s affectum exultantis ostendit. Non

Expanded text:
ater. In hoc ipso quod sonuit, Confiteor, pectora tutudistis. Tundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidenti pulsu occultum castigare peccatum? QuExaudivit Dominus deprecationem meam: Dominus orationem meam suscepit. Crebrsed affectum exultantis ostendit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ti responsum ẽ sufficit tͥ grã mea¬
uera uirtus in infirmitate ꝑficit᷑
uel utilia quibꝰ et que ad uerã sa¬
lutem respiciant petimꝰ sed ip̃i ma¬
le uiuendo auditum a nobis iusti
iudicis au̾timꝰ. Incidentes in illud
cant oramus. et si salubrit̾ petunꝰ
atq ex nrõ merito digni sumus
auditu. ipsorum tam̃ ꝑu̾sitas ne ĩ¬
petremus obsistit. fit &̃ aliqn ut be¬

Expanded text:
ti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud cant, oramus, et si salubriter petimus, atque ex nostro merito digni sumus auditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremus obsistit. Fit etiam aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
tilitatem ad uoluntatẽ demones
exauditi sunt ꝑmissi ire ad por¬
cos. ad uoluntatẽ pͥnceps eorum
diabolꝰ a quo petitus iob tempta¬
qñ ds iratus dat qͦd petis. & ꝓpitiꝰ
negat qͦd petis. Quando bonũ peti¬
tis incumbite orationibꝰ ut suma¬
tis. Quid prosit. medicus nouit.¬

Expanded text:
Deo. Ad voluntatem daemones exauditi sunt, permissi ire in porcos . Ad voluntatem princeps eorum diabolus, a quo petitus Job tenta iratus dat quod petis, et propitius negat quod petis. Quando bonum petitis, incumbite orationibus ut sumatis. Quid prosit et qui
Abbreviated transcription (Latin):
et mente.Admonere debetis
fideles ut assiduitatẽ et studium
hãnt orandi. Ipẽ autẽ orandi mo¬
dus talis ẽẽ debet. ut pͥmum dio¬
to simbolo quasi fidei sue recen¬
sito fundamento dicat quisqͥs ÷¬

Expanded text:
eant. Admonere debetis fideles, ut assiduitatem et studium habeant orandi. Ipse autem orandi modus talis esse debet, ut primum dicto symbolo, quasi fidei suae recensito fundamento, dicat quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
bentibꝰ credite. Qñ concupiscit aliqͥs
rem alienam aĩa sua quasi concepis¬
se uidetur. Si uͦ quod concupiscit ꝑ
aliquam nequitiam potu̾it obtinere
quasi natum filium osculari ac mitͥ¬
re cognoscitur. Uis concupiscendo ĩ¬
pregnari: concupisce uitã et̾nam
Ipsa sit spes tua et certus erit partꝰ

Expanded text:
T. Amplius. Quando concupiscit aliquis rem alienam, anima sua quasi concepisse videtur. Si vero quod concupiscit, per aliquam nequitiam potuerit obtinere, quasi natum filium osculari et nutrire cognoscitur. Vis concupiscentia impraegnari? Concupisce vitam aeternam. Ipsa sit spes tua et certus erit partus
Abbreviated transcription (Latin):
lapidabatur quia ñdum xp̃o ẽdi¬
derant neq ad uersus cõmunem
rat. fr̃nitatẽ inuidentia oppugnaue¬
rat. Ait enim. Alexander erariꝰ mł¬
ta mala michi ostendit. reddat illis

Expanded text:
lapidatur ; quia nondum Christo crediderant, neque adversus illam communem fraternitatem invidentia oppugna. Ait enim: Alexander aerarius multa mala mihi ostendit, reddat ei
Abbreviated transcription (Latin):
& ter ds̃ ꝓpitus estomͥ peccatori.⁊
compleat orationem dominicam.
Si gͦ locus aut templis exigerit de
intercedant et armata fronte signo
crucis ut eleuatis cum corde oculis
et manibꝰ deo grãs agat. Si uͦ tempꝰ
ad hec omĩa ꝑagenda minus suffi¬
ciens fu̾it sufficiat tm̃ qui plamasti
me miserere mei. & d̃s ꝓpituis esto
mͥ peccatori et oratio dnĩca tm̃ cũ
gemitu et contrictione cordis. au¬

Expanded text:
 propitius esto mihi peccatori, et compleat orationem Dominicam. Si ergo locus aut tempus exegerit, dept pro eo intercedant. Et armata fronte signo crucis, elevatis cum corde et manibus et oculis, Deo gratias agat. Si vero tempus ad haec omnia peragenda minus sufficiens fuerit, sufficiat tantum: Qui plasmasti me, miserere mei; et, Deus, propitius esto mihi peccatori, et oratio Dominica tantum cum gemitu et contritione cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce ex oblatione fidelium uuumꝰ
s quid ꝓ aĩabꝰ fidelium laboramꝰ:¬
uix ꝓ culpa sua ꝗͣ piã aꝑta uocere¬
p̾hendimus. ⁊ adhuc qͦd ẽ grauius
aliqñ si ꝑsona in hoc mundo potẽ
sit eius forsitan et errata laudãt᷑
ne si aduersetur ꝑ iracundiam
munus subtrabat qͦd inpendebat. S
tum ẽ peccata populi mei comedunt.
lia stipendia amitant. Sed & nos qui ex
oblationibꝰ fidelium uiuimꝰ quas ulli
ꝓ peccatis suis obtulerunt. si tacemꝰ ꝑ¬

Expanded text:
Ecce ex oblatione fidelium vivimus, sed quid pro animabus fidelium laboramix pro culpa sua quempiam aperta voce reprehendimus, et adhuc quod est gravius, aliquando si persona in hoc mundo potens sit, ejus forsitan acta laudamus, ne si adversetur per iracundiam, munus subtrahat quod impendebat. Sed e: Peccata populi mei comedunt .lia stipendia amittant? Sed et nos qui ex oblationibus fidelium vivimus, quas illi pro peccatis suis obtulerunt, si com
Abbreviated transcription (Latin):
nato tempore ꝑ penitenciam cõpẽ¬
sabunt qͦ discordie seruierunt. Qd
si unus eorũ altero contẽpnente ad
satisfacdionẽ caritatis cucurrerit
ex eo tempore iam pacificus intͣ
eccłiam recipietur ex quo ad con¬
cordiam festinasse conuincitur
sentencia tñ suꝑiori seruata ut tẽ¬
pus quod in iram expendit gemi¬
natum. In penitencie satisfacti¬

Expanded text:
nato tempore per poenitentiam compensabunt, quo discordiae servierunt. Quod si unus eorum, alio contemnente, ad satisfactionem charitatis cucurrerit, ex eo tempore jam pacificus intra Ecclesiam recipietur, ex quo ad concordiam festinasse convincitur: sententia tamen superiori servata, ut tempus quod in iram expendit, geminatum in poenitentiae satisfacti
Abbreviated transcription (Latin):
dum quia cum ꝓ peccantibꝰ oramꝰ
et si eorum saluationem impetra¬
re nequimꝰ nequa ꝗͣ tam̃ fructu p̾¬
cis nrẽ pͥuamur quia & si illi non
sunt digni saluari nos tñ amoris
quem ilis impendimꝰ mercede do¬
nabim᷑. sicq in tali quoq peticio¬
ne implebitur nobis illa domini

Expanded text:
dum, quia cum pro peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione implebitur nobis illa Domini
Abbreviated transcription (Latin):
si necessitas cogat non ẽ tñ ꝯsuetu¬
do romana. sed ꝑ singula singuli
plures ad suscipiendum de bap¬
tismo infantẽ accedant ꝗͣunus.
siue uir. sire mulier. In confir¬
matione qͦ id ipsum fiat. amb&

Expanded text:
si necessitas cogit: non est tamen consuetudo Romana, sed per singula singuli plures ad suscipiendum de baptismo infantem accedant, quam unus, sive vir, sive mulier. In confirmationibus quoque idipsum fiat. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
cinos quibꝰ hi de quibꝰ querit᷑ bapti¬
⁊ati fuisse doceantur agendum est
ut renascantur ne manifeste ꝑeãt
In quibꝰ quod non oftenditur gestũ
ratio non sinit ut uideatur iteratũ¬
Sichil ẽ aliquatenꝰ ambigendũ.
tunc unumquẽq fidelium corporiᷤᷤ.
sanguinisq dominici participem
fieri qñ in baptismate menbrũ
corporis. xp̃i efficitur nec alienari
ab illius panis calicisq consortio
&̃ si antequã panem illũ come¬
dat et calicẽ bibat de hoc scło. ĩ
unitate corporis aͥ constitutꝰ abs¬
cedat. Sacramenti illiꝰ quippe par¬
ticipatione a benefitio non pͥuat᷑.
qñ ip̃e hoc quod illius sacramentũ

Expanded text:
cinos, quibus hi de quibus quaeritur baptizati fuisse doceantur, agendum est ut renascantur, ne manifeste pereant. In quibus quod non ostenditur gestum, ratio non sinit ut videatur iteratuNulli est aliquatenus ambigendum, tunc unumquemque fidelium corporis sanguinisque dominici participem fieri, quando in baptismate membrum corporis Christi efficitur, / nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiamsi, antequam panem illum comedat et calicem bibat, de hoc sęculo, in unitate corporis Christi constitutus, abscedat. Sacramenti quippe illius participatione ac beneficio non privatur, quando ipse hoc, quod illud sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
tum angeloꝵ uultum declinamus ĩ
terram cum suꝑnorum cuuũ qͣ sint
eterna gaudia contemplantes humi¬
liter nos cinerem ẽẽ terrãq recolimꝰ
sicut beatꝰ abrahã loquar inquit ad do¬
minũ meum cũ sim pulius ⁊ cinis.
Et notandum qͦd scẽ mulieres astanti¬
b sibi angelis non in terram cecidisse
sed uultum dñr in terram declinasse
nec ꝗͤ piam scõꝵ legimꝰ tempore do¬
minice resurrectionis uel ip̃o domi¬
no uel angelis sibi uisis terre ꝓstra¬
tum ad orasse. Unde mos obtinuit
ecclesiasticꝰ ut uel in memoriã dnĩce
uel ĩnr̃e spem refurrectionis ⁊ õĩbꝰ¬

Expanded text:
 angelorum vultum declinamus in terram, cum supernorum civium quae sint gaudia aeterna contemplantes, humiliter nos cinerem esse terramque recolimus. Sicut beatus Abraham: Loquar, inquit, ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Et notandum quod sanctae mulieres astantibus sibi angelis non in terram cecidisse, sed vultum dicuntur in terram declinasse. Nec quempiam sanctorum legimus tempore dominicae resurrectionis, vel ipso Domino, vel angelis sibi visis, terrae prostratum adorasse. Unde mos obtinuit ecclesiasticus, ut vel in memoriam dominicae, vel in nostrae spem resurrectionis, et om
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ad orationẽ stamus ad orien¬
tem ꝯuertimur ut ad moneat᷑ aĩmꝰ
ad naturam excellentiorẽ se ꝯu̾tere¬
uere ac pie dicere nobiles et diuites
pat̾ nr̃ nͥ cognoscant se ẽẽ fr̃s ignobi¬

Expanded text:
Cum ad orationem stamus, ad orientem convertimur, ut admoneatur animus ad naturam excellentiorem, vere ac pie dicere nobiles ac divites, pater noster, nisi cognoscant se esse fratres ignobi
Abbreviated transcription (Latin):
oblationes eccłie accipere uł da¬
re uoluerit pͥter ep̃i conscientiam
uel eiꝰ cui huius modi offitia st̃ cõ¬
consilio anathema fit. Item. S
quis oblata deo dederit uł accepit
p̾ter epm uel eum qui constitus :
ab eo ad dispensandam miscd̾iam
pauꝑib & qui dat et qui accipit
anathema sit Greo̾ c.uii. cap̃ luce

Expanded text:
oblationes ecclesiae accipere vel dare voluerit preter episcopi conscientiam vel eius, cui huiusmodi sunt officia comconcilio, anathema sit. In eodem: Si quis oblata Deo dederit vel acceperit preter episcopum vel eum qui constitutus est ab eo ad dispensandam misericordiam pauperibus, et qui dat et qui accipit, anathema sit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mane xline agitur scrutini¬
um terciũ : quod ẽ maximũ
int̾ septem scrutinia. Eadem die
tanguntur aures et nares caticu¬
minorum digitis prb̃roꝵ. Fadem
die instruuntur de auctoribꝰ et
initiis quatuor euangeliorũ. Ea¬
dem die ꝑcipiunt orationem do¬
minicã et simbolũ. ad reddendũ

Expanded text:
m die agitur scrutinium tertium, quod maximum est inter septem scrutinia. Eadem die tanguntur aures et nares catechumenorum digitis presbyterorum. Eadem die instruuntur de auctoribus et initiis quatuor Evangeliorum. Eadem die percipiunt orationem Dominicam et Symbolum, ad reddendum
Abbreviated transcription (Latin):
ce illis quia nesciunt qͥd faciunt.
et nos gͦ ꝓ omnibꝰ in imicis nr̃is ħ̾
iugit̾ supplicemꝰ. ut illis dñs emẽ¬
dationem morum et indulgentiã
non st̃ odio habendi ne cũ odit
malus quẽ patitur malum sint

Expanded text:
ce illis, quia nesciunt quod faciunt . Et nos ergo pro omnibus inimicis nostris hoc jugiter supplicemus, ut illis Deus emendationem morum, et indulgentiam non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur malum, sint
Abbreviated transcription (Latin):
tur nos apłs ut ñ contra hominẽ
malum sed contra diabolũ qui
cum illo oꝑatur oremus et qͥcqͥd
possumꝰ faciamꝰ ut diabolus expel¬
latur et homo lib̾etur. Quomͦ enĩ¬

Expanded text:
tur Apostolus, ut non contra hominem malum, sed contra diabolum qui cum ille operatur, oremus; et quidquid possumus faciamus, ut diabolus expellatur et homo liberetur. Quomodo eni
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾ omĩpotens eterne ds̃ benedice̾⁊¬
scĩficare digneris hẽ panem tuum
scm̃ sp̃uali benedictione ut sit om̃ibꝰ
cum fide et reuerentia ac grãrum
tuarum acdione sumentibꝰ salus m̃¬
tis & corporis atq contra om̃s mor¬
bos et uniu̾sas cunctorũ inimicoꝵ¬
inimicoꝵ insidias tutamentũ ꝑ do
tam ac salutem mundo et tecũ ui¬
turis distribuat et micas ne incau¬
te defluant custodiat. Cuticianꝰ põ¬
hortat᷑ nos. He sp̃es quas non licet
deferantur et ibi a sacerdotib be¬
nedicantur et ꝑ symplicẽ benedic¬
tionem benedicte demum apłis su

Expanded text:
Pater, omnipotens aeterne Deus, benedicere digneris hunc panem tua sancta et spiritali benedictione, ut sit omnibus cum fide, et reverentia, ac gratiarum tuarum actione sumentibus salus mentis et corporis, atque contra omnes morbos, et universas cunctorum inimicorum insidias tutamentum. Per tam ac salutem mundo, et tecum vituris distribuat, et micas ne incaute defluant custodiat: Domine hae species, quas non licet deferantur, et a sacerdotibus benedicantur, et per simplicem benedictionem benedicta, demum a populis sum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc albis induitur uestimentis ꝑꝑ
gaudium regenerationis ad castita¬
tem uite et ad angelici splendoris
decorẽ. Tuno sacro crismate capt̃
mine ut intelligat se diadema reg
sacerdotale offerentes uosmet ip̃os
deo uiuo hostiam scãm & deo pla-¬
centẽ. Sic corpore et sanguine dni
confirmat᷑ ut illius sit capitis men¬

Expanded text:
Tunc albis induitur vestimentis, propter gaudium regenerationis, ac castitatem vitae, et angelici splendoris decorem. Tunc sacro chrismate caput mine; ut intelligat se diadema regnsacerdotale, offerentes vosmet Domino Ms., Deo vivo hostiam sanctam et Deo placentem . Sic corpore et sanguine Dominico confirmatur, ut illius sit capitis mem
Abbreviated transcription (Latin):
Ex uiceno concilio cap̾ xcx. Qm̃
sunt in die dnĩca quidam ad orationẽ
genua flectentes et in diebꝰ pentecostes
clesias custodienda consuetudo ut stã¬
tes ad orationem dño uota reddamꝰ.¬

Expanded text:
Ex Niceno concilio I, cap. 20. Quoniam sunt in die Dominica quidam ad orationem genua flectentes, et in diebus Pentecostes,clesias custodienda consuetudo est, ut stantes ad orationem Domino vota reddam
Abbreviated transcription (Latin):
beri foris pͣ &̃ dari cur non pot̾:
Si dicis non recte foris dat᷑ respon¬
demus. Sicut non recte foris ha¬
betur et tñ habetur sic non recte
foris datur. s tñ datur. Si quẽ
forte coegerit extrema necessi¬
tas ubi catholicum ꝑ quẽ accipi¬
at non inuenerit et in aiõ pace
catholica custodita ꝑ aliquẽ extͣ
unitatem catholicam positum
acceꝑit quod erat in ip̃a catholi¬
ca unitate accepturus. si statim
&̃ de hac uita migrauerit ñ eũ
nisi catholicum deputamꝰ. Siriciꝰ pp̃
Plane si non ẽ baptisimis patris.
filii et sp̃c scĩ. nomine consecratus
hereticorum deputetur et iniquus
a nobis omni contestacione refute

Expanded text:
beri foris potest, etiam dari cur non potest? Si dicis: non recte foris datur, respondemus: sicut non recte foris habetur, et tamen habetur, sic non recte foris datur; sed tamen datur. Sicut forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem Plane si non est baptismus Patris et Filii et Spiritus sancti nomine consecratus, haereticorum deputetur, et iniquus a nobis omni contestatione refute
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non ꝑcepto regenerationis laua¬
chro ꝓ xͥ confessione moriuntur
tñ eis ual& ad dimittenda peccata
qũ tuũ si abluerentur sacro fonte
baptismatis. Qui enim dixit si qͥs
non renatus fuerit ex aqua et sp̃u
ñ intrabit in regnum cȩloꝵ Alia sẽ¬
tencia istos fecit exceptos ubi ñ minꝰ
generalit̾ ait qui me confessus fu̾it
coram hominibꝰ confitebor eum coiã
morte differre non possent bapti
re uitam quam negando ad eiꝰ bap¬
tismum ꝑuenire. Quod utiq si fe¬
cissent & hoc eis in lauachro dimit¬
teretur quod timore mortis nega¬
uerunt ap̃m. In qͦ lauachro et il¬
lis facinus tam in mane dimissũ :
uicem aliqñ implere passionẽ de
latrone illo cui ñ baptizato diclũ
ẽ. hodie mecũ eris in paradiso. non
inuenio non tantum passionem
ꝓ nomine. xp̃i. id quod ex baptismo
confessionemq cordis si forte ad ce¬
lebrandum mistũm baptisii in
angustiis temporum succurri ñ pͣ.
Quantum itaq ualeat &̃ sine uisi¬

Expanded text:
 non percepto regenerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, alia sententia istos fecit exceptos, ubi non minus generaliter ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus confitebor et ego eum coram mortem differre non possent, baptire uitam quam eum negando ad eius baptismum peruenire. Quod utique si fecissent, etiam hoc eis in illo lauacro dimitteretur, quod timore mortis negauerant Christum, in quo lauacro et illis facinus tam inmane dimissum est, uicem aliquando implere passionem de latrone illo, cui non baptizato dictum est: hodie mecum eris in paradiso, non inuenio nopro nomine Christi id quod ex Baptismate conversationemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. » Quantum itaque valeat etiam visi
Abbreviated transcription (Latin):
mationem. Ꝙ continuo transituriᷤ
sufficiunt regenerationis benefitia
uicturis autẽ necessaria sunt confir¬
mationis auxilia Regeratio ꝑse saluat
mgx in pacebeat scłi recipiendos. Ameł.¬

Expanded text:
mvis continuo transituris sufficiant regenerationis beneficia, victuris tamen necessaria sunt confirmationis auxilia. Regeneratio per se salvat mox in pace beati saeculi recipiendos,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ heretici qui intͥnitatis nomine
minime baptizantur. sicut bono¬
multi st̃ alii cum ad scãm eccłiã
ueniunt baptizantur. qr baptis¬
nitatis nomine ñ erat datũ. Ex sino¬

Expanded text:
vero haeretici, qui in Trinitatis nomine minime baptizantur, sicut sunt Bonoalii tales, quum ad sanctam ecclesiam veniunt, baptizantur, quia baptisnitatis nomine
Abbreviated transcription (Latin):
nendi sunt fideles ut generaliter õs¬
a minimo usq ad maximum oratio
& dicendum eis quod in his duab sẽ¬
tenciis omis fidei xp̾iane fundamen¬
tum incumbit. et nisi qui has duas
sentencias memorit̾ tenuerit. et
ex toto corde crediderit et inoratio¬
ne sepissime frequentauerit catho¬
licus ẽẽ non potĩt. Constitutũ nãq
ẽ ut nuslus chrismecur neq bap¬
tizetur neq a lauachro fontis ali¬
um suscipiat neq coram ep̃o ad ꝯ¬
firmandum quãlib teneat nͥ sym¬
bolum et orationem dnĩcamine¬
morit̾ tenuerit: exceptis his qͦs
ad loquendum etas minume ꝑdu¬

Expanded text:
nendi sunt omnes fideles, ut generaliter a minimo usque ad maximum orationr teneant; et dicendum eis quod in his duabus sententiis omne fidei Christianae fundamentum incumbit, et nisi qui has duas sententias memoriter tenuerit, et ex toto corde crediderit, et in oratione saepissime frequentaverit, catholicus esse non poterit. Constitutum namque est, ut nullus chrismetur, neque baptizetur, neque a lavacro fontis alium suscipiat, neque coram episcopo ad confirmandum quemlibet teneat, nisi symbolum et orationem Dominicam memoriter tenuerit, exceptis his quos ad loquendum aetas minime perdu
Abbreviated transcription (Latin):
Peruenit quoq ad nos quosdam
scandalizatos fuisse qͦd prb̾ros cris¬
mate tangere eos qui baptizandi st̃
ꝓhibuimus. & nos quidẽ scd̾musũ
uete̾m eccłiȩ nr̃e fecimꝰ. Sed si oĩo¬
de hac re aliqui contristantur uͥ
ep̃i desunt ut prb̃ri et in frontibꝰ
baptĩfos crismate tangere debeat̃
In baptismo regeneramur ad
uitam post baptisinum confirma¬

Expanded text:
Pervenit quoque ad nos quosdam scandalizatos fuisse, quod presbyteros chrismate tangere eos qui baptizandi sunt prohibuimus. Et nos quidem secundum usum veterem Ecclesiae nostrae fecimus; sed si omnino hac episcopi desunt, ut presbyteri etiam in frontibus baptizatos chrismate tangere debeant, in baptismo regeneramur ad vitam, post baptismum confirma
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Unde licet inbaptismate sit
plena purgatiotñ qr ablutionis
ipsius sacrifitiiq rationem bap¬
tizatus debet oognoscere. ñ offert
sacrifitium usq ad octauũ diẽ¬

Expanded text:
sumus.. unde licet in baptismate statim sit plena purgatio, tamen, quia ablutionis ipsius sacrificiique rationem baptizatus debet cognoscere, non offert sacrificium nisi octauum i
Abbreviated transcription (Latin):
Ita gͦ pot̃ hereticꝰ et catholicus¬
unum baptisma hr̃e et unamec¬
clesiam non hrẽ sicut possunt ĩ¬
eccłia catholica in nocens⁊ ho¬
micida baptisma unum hr̃e et u¬

Expanded text:
ita ergo potest haereticus et catholicus baptisma unum habere et unam ecclesiam non habere, sicut possunt in catholica innocens et homicida baptisma unum habere et u
Abbreviated transcription (Latin):
nia qͦd et ille poterat qui erat extͣ
ecclesiam de quo discipuli domino
suggesserunt sicut hñt auari. qͥ
tñ non sunt templum dei. Que enĩ
societas templo dei cum idolis: Si

Expanded text:
nia, quod et ille poterat qui erat extra Ecclesiam; de quo discipuli Domino suggesserunt . Sicut habent avari, qui tamen non sunt templum Dei: quoniam quae societas templo Dei cum idolis? Si
Abbreviated transcription (Latin):
catores non audit. et si ꝑ peccato¬
rem sacramenta non celebrantur
quomͦ exaudit homicidam peccantẽ
uel suꝑ aquã baptisii uł suꝑ oleũ
uel suꝑ eucharistiam uel suꝑ capita
eorum quibꝰ manus imponitur. Q̃
tñ omĩa et fuint et ualent &̃ ꝑho
⁊̃ in ip̃a intus eccłia cũ dare nemo
possit quod ñ ht̃. Quomͦ dat ho¬

Expanded text:
catorem non audit, ut per peccatocatorem non audit, ut per peccatorem sacramenta non celebrentur, quomodo exaudit homicidam deprecantem uel super aquam baptismi uel super oleum uel super eucharistiam uel super capita eorum quibus manus inponitur? quae tamen omnia et fiunt et ualent etiam petiam in ipsa intus ecclesia. cum dare nemo possit quod non habet, quomodo dat ho
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm suum homicida ẽ. Cur gͦ tales
intus baptizant. Quomͦ aquã scĩ
oleum et tenebre: Si aut̃ ds ad est
sacramentis et u̾bis siis ꝑ quales¬
libet administrentur. & sacram̃ta
dei ubiq recta st̃ et mali homineᷤᷤ
lud autẽ quale est ut iõ putetur
hereticus non hr̃e baptismum
Quasi uͦ ille qui intꝰ non factis sed
uerbis scło renuntiat. ñ hoc in
baptismo interroget᷑. sicut gͦ huꝰiꝰ
falsa responsio. non efficit ut bap¬
tismus non sit qͦ ꝑficit et sicut si
postea qͦd fallacit̾ respondeat. ue¬
racit̾ impleat non ei baptismus
repetitur sed uita corrigit᷑ sic et
ille postea ueniat ad eccłam de qͦ
interrogatꝰ falsum respondeat
quia eam se hr̃e dum non hr̃et pu¬
re et in altari quod heretici posue¬
runt non possit nescio nͥ forte quẽ
cor hominis fallacit̾ conuersũ intꝰ
non impedit. Lignum fauacit̾ posi¬
tis suis ad eẽ dignetur nullis hõĩũ
falsitatibꝰ impeditꝰ. Si gͦ ad hoc ua¬
let qͦd dictum in euangelio dĩ pec¬

Expanded text:
fratrem suum homicida est. cur ergo tales intus baptizant, quos in maliuola oleum tenebrae? si autem deus adest sacramentis et uerbis suis, per qualeslibet administrentur, et sacramenta dei ubique recta sunt et mali homines lud autem quale est, ut ideo putetur haerQuasi vero ille qui intus non factis, sed verbis saeculo renuntiat, non hoc in baptismo interrogetur. Sicut ergo hujus falsa responsio non efficit ut baptismus non sit quem percipit, et sicut ille si postea quod fallaciter responderat, veraciter impleat, non ei baptismus repetitur, sed vita corrigitur; sic et ille si postea veniat ad Ecclesiam, de qua interrogatus falsum responderat, quia eam se habere, dum non haberet, pure, et in altari quod haeretici posuerunt non possit, nescio: nisi forte quem cor hominis fallaciter conversum intus non impedit, lignum fallaciter posintis suis adesse dignetur, nullis hominum falsitatibus impeditus. Si ergo ad hoc valet quod dictum est in euangelio: deus pec
Abbreviated transcription (Latin):
demptionis sue causas adire despi¬
ciant certum habentes qͦd qui ꝓ hi¬
bita deprehensi fuerint admississe
uel commissa non potiꝰ sua sponte
correxerint periculũ subituri ꝓ¬
prii sint honoris. Rabanus.

Expanded text:
demptionis suae causas adire despiciant, certum habentes quod qui prohibita deprehensi fuerint admisisse, vel commissa non potius sua sponte correxerint, periculum subituri proprii sint honoris. 411 V.
Abbreviated transcription (Latin):
ecernimꝰ ut in omnibꝰ dñicis
diebus altaris oblatio ab om̃ib
uiris uł mulieribꝰ fiat tam panis ꝗͣ
iuni ut ꝑ has immolationes a pecca¬
torum suoꝵ fascibꝰ lib̾ent᷑. puis p̃p̃.

Expanded text:
ecernimus ut in Dominicis omnibus diebus altaris oblatio, ab omnibus viris, vel mulieribus fiat, tam panis quam vini, ut per has immolationes a peccatorum suorum fascibus liberentur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
penitentes ueniunt ad absolutio¬
nem et apud quosdã symbolum
redditur a caticuminis. ut in ca¬
none laudicensis concilii ꝯtinet᷑.¬
tes hanc redditionem usq in sab¬

Expanded text:
enitentes veniunt ad solutionem et apud quosdam redditur symbolum a catechumenis, ut in canone Laodicensis concilii continettes hanc redditionem serva
Abbreviated transcription (Latin):
et postea moderatione et clemen¬
tia ep̃i fidelibus in oblatione et
eucaristia cominunicent augͥ de
uulis sola sp̃ualis regeneratio ne
post mortẽ obsit. quod carnanis
generatio cum morte contraxit.
imꝑio quisquis cupit penas eua¬
dere sempit̾nas non solum bapti¬
tetur uerum &̃ iustificetur in xͦ.
ac si uere transeat a diabolo ad

Expanded text:
et postea moderatione et clementia episcopi fidelibus in oblatione et eucharistia communicent. X. De enim sola spiritualis regeneratio, post mortem ne obsit, quod carnalis generatio cum morte contraxit. is igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad
Abbreviated transcription (Latin):
stituit ut prb̃r arrianum resi¬
piscentem non susciꝑet nͥ ep̃s
eiusdem loci eum reconciliaret et
pꝰxuiiII. Si quis confugit ad ec¬
clesiam catholicam de paulianistis
et cathafrigis. statutum ẽ rebaptita¬
ri eos omnimͦ debere. aug̾u ep̃ad bo¬
baptismum qui uobis extra compa¬
gem corporis xͥ in eẽ potuit ꝓdesse
non potuit s accipitis unitatem

Expanded text:
stituit ut presbyterum Arianum resipiscentem non susciperet, nisi episcopus ejusdem loci eum reconciliaret, etis. Si quis confugerit ad Ecclesiam catholicam de Paulianistis et Cataphrygis, statutum sit rebaptizari eos omnimodo debere. Si qui vero cbaptismum. qui nobis extra compagem corporis Christi inesse potuit, prodesse non potuit, sed accipitis unitatem
Abbreviated transcription (Latin):
crediderit condempnabitur. Qͥd
hic diñs de paruulis qͥ ꝑetatẽ ad¬
huc credere non ualent. de maio¬
ribus milla questio ẽ. ꝑ alios gͦ par¬
uisti credunt in ȩccłia sicut ex aliis
trabunt peccata: qͤ ilis in baptis¬

Expanded text:
crediderit condemnabitur. » Quid hic dicimus de parvulis, qui per aetatem adhuc credere non valent? De majoribus nulla quaestio est. Per alios igitur parvuli credunt in Ecclesia, sicut ex aliis trahunt peccata quae illis in baptis
Abbreviated transcription (Latin):
Si autẽ dicinus aqua non fuisse
baptizatos metuendum ẽ ne gra¬
uit̾ in eis erremus. ne demus ho¬
minibꝰ auctoritatẽ contẽpnendi
baptismũ quẽ a dõ non cõtempnẽ¬
dum ipsa apłica disciplina com¬
mendat ut cornelius centurio ⁊
qui cũ illo erant &̃ iam accepto
spũ scõ fuerint baptizati. ł ostꝗͣ

Expanded text:
Si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est ne graviter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum, quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi qui cum illo erant, etiam jam accepto Spiritu sancto, fuerint baptizati: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
dispulis ꝑ ignem apparuit. qr iustꝰ
udex noluit peccatores ferire sed
mansuete corrigere. hi autẽ qͥ sim¬
plicit̾ erant homines & iõ peccato¬
res debuerunt spũalit̾ contra se¬
ipsos accendi et ꝑ penitenciã sal¬
Quare pͥor dñs descendit in bap
at: Quia dñs ñ indigebat munda¬
mͦ agunt in eccłia qͥ ꝓpͥe peniten¬
tes uocantur. Quis hoc ferat ut
pͥmum apłoꝵ int̾ tales penitenteᷤᷤ
numerandum putemꝰ : penituit
scĩ. Unde recte dici pot̾. quia cum
petrus negauit dnm nundũ fue¬
rant apłi baptizati. ñ tñ aqua
sed spu scõ. hoc enĩ eis dixit. postꝗͣ

Expanded text:
discipulis per ignem apparuit, quia justus judex noluit peccatores ferire, sed mansuete corrigere. Hi autem qui simpliciter sunt homines, et ideo peccatores, debuerunt spiritualiter contra ipsos accendi et per poenitentiam salideo prior descendit in baptat, quia Dominus non indigebat mundado agunt in ecclesia. qui proprie paenitentes uocantur. et quis hoc ferat, ut primum apostolorum inter tales paenitentes numerandum putemus? paenituit enim tum. Unde recte dici potest quia cum Petrus negavit Dominum, nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed Spiritu sancto. Hoc eis dixit posteaquam
Abbreviated transcription (Latin):
eodem Audiant baptizandi ñ
solum quid credere debeant sed ñ
et queniadmodum se ab hoc pra
quẽ philippus baptizauit nichil
plus dixit. quã credo filiũ dĩ ẽẽ ihe¬
da. Nec cũ dñr. aliqñ breuiꝰ. aliqñ¬
latiꝰ. xͨ euangelizatur. P aulus ait.¬
Nichil me dixi scire in uobis nisi ihe
sum xp̃m et hunc crucifixũ. Pu
tant hoc ita dictum. quasi nichil¬

Expanded text:
est, audiant baptizandi non solum quid credere debeant, sed etiam 1 quemadmodum se ab hoc prauille, quem Philippus baptizauit, nihil plus dixit quam: credo filium dei esse Ielippus egit, atque in eo quod ait, Baptizavit eum Philippus , intelligi voluit impleta omnia, quae licet taceantur in Scripturis gratia brevitatis, tamen serie traditionis scimus imple
Abbreviated transcription (Latin):
longe ẽ. Ab antiqua patrũ insti¬
tucione didicimꝰ ut quilib apd̃ he¬
resim intrinitatis nomine bapti¬
tantur cum ad scãm ecclesiã rede¬
unt aut unctione crismatis aut ĩ¬
positione manus aut sola ꝓfessione
fidei ad sinum matͥs eccłie reuocen¬
tur. Unde arrianos ꝑ impositionẽ
manus occidens ꝑ unctionẽ uͦ scĩ
crismatis ad ingressum eccłie catho
lice oriens reformat. Monophysi¬
tas uͦ et alios ex sola uera confessio¬
ne recipit quia baptisma quod ft̃
apud hereticos consecuti. tunc ĩ
eis uires emundationis accipit cũ
uel illi ꝑ impositionẽ manus spĩn¬

Expanded text:
em ab antiqua Patrum institutione didicimus ut quilibet apud haeresim in Trinitatis nomine baptizantur, cum ad sanctam Ecclesiam redeunt, aut unctione chrismatis, aut impositione manus, aut sola professione fidei ad sinum matris Ecclesiae revocentur. Unde Arianos per impositionem manus Occidens, per unctionem vero sancti chrismatis ad ingressum sanctae Ecclesiae catholicae Oriens reformat. Monophysitas vero et alios ex sola vera confessione recipit, quia sanctum baptisma, quod sunt apud haereticos consecuti, tunc in eis vires emundationis recipit, cum vel illi per impositionem manus Spi
Abbreviated transcription (Latin):
tutis diuine ẽ et infirmitatis hu¬
mane ad nr̃e reparationis tendat
effectum. ꝓpͥe tñ in morte crucifi¬
gi et in resurrectione mortui po¬
tencia baptisinatis nouã creatu¬
ram condit ex ueteri ut in renas¬
centibꝰ et mors .xͥ oꝑetur et uita.
dum in baptismatis regula et
mors int̾uenit int̾fectione pec¬
cati et sepulturam triduanam
docet celebrande generalit̾ grẽ
diem legitimum eẽ eũ in qͦ orta
ẽ et uirtus muneris et spẽs actio¬

Expanded text:
tutis divinae est et infirmitatis humanae ad nostrae reparationis tendat effectum, proprie tamen in morte crucifixi, et in resurrectione mortui, potentia baptismatis novam creaturam condit ex veteri: ut in renascentibus et mors Christi operetur, et vita, dum in baptismatis regula, et mors intervenit interfectione peccati, et sepulturam triduanam docet celebrandae generaliter gratiae diem legitimum eum esse, in quo orta est et virtus muneris, et species actio
Abbreviated transcription (Latin):
Qui dicit peccata in baptismate
funditus non dimitti dicat in ma¬
ri rubro egiptios non ueracit̾ mor¬
tuos. Si autẽ fatetur egiptios uera¬
cit̾ mortuos fateatur necesse ẽ pec¬
cata ini baptismate fonditus mori

Expanded text:
 dicit peccata in baptismate funditus non dimitti, dicat in mari Rubro Aegyptios non veraciter mortuos. Si autem fatetur Aegyptios veraciter mortuos, fateatur necesse est peccata in baptismate funditus mori
Abbreviated transcription (Latin):
quit uideam et abiit itm in gali¬
leam. Tunc gͦ qñ a ierosolimis exi¬
it cũ discipulis suis in uideã ter¬
ram et illic morabat᷑ cum eis
baptizabat non ꝑ se ipsum sed ꝑdis¬
cipulos suos quos intelligimꝰ iam fu¬
isse baptizatos siue baptismo iohis
sicut ñ nulli arbitrantur siue qͦd
magis credibile ẽ baptismo xͥ. Ne¬
q enũ ministerium baptizandi de
teros baptizaret. qr ñ defugit me¬
morabilis illius. humilitatis illiꝰ¬
ministi̾um qñ eis lauit pedes et pe¬
tenti petͦ ut non tantũ pedes uer̃
&̃ manꝰ et caput ei lauare respon¬
dit. Qui lotus ẽ non indiget nͥ ut pe¬
des lauet: sed ÷ mundꝰ totꝰ. Uͥ intel¬
ligeretur quod iam petrꝰ fuerat bap¬
dixit. Qui lotus ẽ non indiget uͭ
lauet sed ÷ mundꝰ totus. Unde tan¬
ta uirtus aque ut corpꝰ tangat. &
cor lauet nͥ faciente uerbo: slon

Expanded text:
m terram et abiit iterum in Galilaeam, tunc ergo, quando ab Hierosolymis exiit cum discipulis suis in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis, baptizabat non per se ipsum sed per discipulos suos, quos intellegimus iam fuisse baptizatos sine baptismo Iohannis, sicut nonnulli arbitrantur, siue. quod magis credibile est, baptismo Christi. neque enim ministerium baptizandi defteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lauit pedes et petenti Petro. ut non tantum pedes uerum etiam manus et caput ei lauaret, respondit: Qui lotus est, non indiget, nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus. ubi intellegitur, quod iam Petrus fuerat bapdixit: Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus . Unde tanta virtus aquae ut corpus tangat et cor lavet, nisi faciente verbo? Non
Abbreviated transcription (Latin):
pasche. Propterea hodiernũ re¬
petitur doctoris opus. ut si for¬
te ꝑ obliuonem dilapsum est
qͦd olim didicerunt caticumini
aut si aliqͥd nundum fuerunt.
hodie pleniꝰ instruantur. Item¬
de sabbato pasche. Scrutinium
ht̃ suũ ꝓpͥum opusculum et ꝓp¬
terea nos oportet p̾terire illud

Expanded text:
stit. Propterea hodierna die repetitur doctoris opus, ut si forte per oblivionem dilapsum est, quod olim didicerunt catechumeni aut si aliqui nondum interfuerunt, hodie plenius instruantur. in sabbato sancto. Scrutinium habet suum proprium opusculum, et propterea nos oportet praeterire illud,
Abbreviated transcription (Latin):
et generalia baptismatis tradi cõ¬
uenit sacramenta his dum taxat
orationib & ieuiniis fuerint ex¬
piati. Infantibus qui nec dum po
terunt loqui ꝑ etatẽ uel his quibꝰ
in qualib necessitate opus fuerit
sacri unda baptismatis omni uo¬
lumus celeritate succurri. Quiõ¬

Expanded text:
 generalia baptismatis tradi convenit sacramenta, his duntaxat orationibus, atque jejuniis fuerint expiati; quatpoterunt per aetatem, vel his quibus in qualibet necessitate opus fuerit sacri unda baptismatis, omni volumus celeritate succurri:
Abbreviated transcription (Latin):
onem sachane sacra u̾ba date fidĩ
radicitus corde defixerit. Tangun¬
tur et nares ut quã diu sp̃m nari¬
bus trahet infide accepta ꝑduret¬
Pectus qͦ eodem ꝑungitur oleo. ut
signo scẽ crucis diabolo claudat᷑
ingressus. Signantur et scapule
ut undiq muniatur. Item ĩ pecto¬
ris et scapularũ unctione signat᷑
fidei firmitas et oꝑm bonorũ ꝑse¬
uerentia. et sic in noĩe scẽ trinita¬
tis trina sũmersione baptizatur.

Expanded text:
onem Satanae, sacra verba datae fidei radicitus corde defixerint. Tanguntur et nares, ut quandiu spiritum naribus trahat, in fide accepta Pectus quoque eodem perungitur oleo, ut signo sanctae crucis diabolo claudatur ingressus. Signantur et scapulae, ut undique muniatur. Item in pectoris et scapulae unctione signatur fidei firmitas, et operum bonorum perseverantia. Et sic in nomine sanctae Trinitatis trina submersione baptizatur.
Abbreviated transcription (Latin):
in corꝑe.xͥ. quod ẽ eccłia ꝑtinere
ad regnum celorum ñ nͥ baptiza¬
tos intellige̾ debemꝰ. nͥ forte quoᷤᷤ
angustia passionis inuenit &
nolentes negare. xp̃m antequã bap¬
tizarentur occisi st̃. quibꝰ ipsa paᷤ¬
sio ꝓ baptismo deputata ẽ. Sedñ¬

Expanded text:
 Christi, quod est Ecclesia, pertinere ad regnum coelorum, non nisi baptizatos intelligere debemus: nisi forte quos angustia passionis invenit, et nolentes negare Christum, antequam baptizarentur, occisi sunt, quibus ipsa passio pro baptismo deputata est. E
Abbreviated transcription (Latin):
baptitatis pariuslis quãuis id nes¬
ciant habitare spm̃ scm̃. Sic enĩ eũ
nesciunt quãius sit in eis quẽ admo¬
dum nesciunt et mentẽ suã. Id̾ bonifa¬
quod quidam non ea fide ad baptisinũ
ꝑcipiendum paruulos ferunt ut grã
spũali ad uitam regenerentur eter¬
nam sed quod eos putant hoc remedio
temporalem retinere uel reciꝑe sani¬
tatem. Non enim ꝓpterea illi ñ rege¬
nerentur qr ñ ab istis hac intenciõe
ꝑ fidem & confessionẽ parentum ĩ
baptismo liberantur a diabolo. Id̾¬

Expanded text:
baptizatis paruulis, quamuis id nesciant, habitare spiritum sanctum. sic enim eum nesciunt, quamuis sit in eis, quem ad modum nesciunt et mentem suam, cuiquod quidam non ea fide ad baptismum percipiendum paruulos ferunt, ut gratia spiritali ad uitam regenerentur aeternam, sed quod eos putant hoc remedio temporalem retinere uel recipere sanitatem. non enim propterea illi non regenerantur, quia non ab istis hac intentione  fidem et confessionem parentum in baptismo, liberantur a diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
inueniuntur. ueruntam̃ facta eẽ
ex cet̾is documentis ꝓbantur. Scͥp¬
tum ẽ qñ baptizatus sit apłs pau¬
lus et scͥptum ñ ÷ qñ baptizati sĩt
de dño scͥptum ẽ. et quia baptrda¬
bat plusquã ioħes et quia ip̃e ñ
baptizabat. s discipusli eiꝰ ut in¬
telligeremꝰ. et ip̃m quidẽ bapti¬
zas se p̾sentia maiestatis ñ tam̃
manibus suis. Ipsuis enĩ erat
baptismi sacramentum et ad dis¬

Expanded text:
inueniuntur; uerum tamen facta esse ei ceteris documentis probantur. scriptum est, quando baptizatus sit apostolus Paulus, et scriptum non est, quando baptizati sint de Domino scriptum est, et quia baptizabat plus quam Joannes, et quia ipse non baptizabat, sed discipuli ejus, ut intelligeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia majestatis, non tamen manibus suis ipsius enim erat baptismi sacramentum et ad dis
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑ equales detur. eis tñ quib
datur equalit̾ ꝓdest. Nam si bapti¬
⁊ato melius quisq baptiratur
quanto a meliore fu̾it baptizatꝰ
non recte grãs agit. apłs quod ne¬
minẽ corrinthiorum baptizaue¬
rit nͥ cͥspum et gaium et stephane
domũ. Tanto enĩ melus baptiza¬
rent᷑ quanto erat paulus melior
si ab eo baptizarentur. Id̾ bonifacio ep̃o¬
uoluptatẽ. cum semel regeneratꝰ
fuerit ꝑ aliorũ spũalẽ uoluntatẽ
deinceps non possit uincło aliene
iniquitatis obstringi cui nulla
sua uoluntate consentit. & pau¬
ribꝰ offerentibꝰ et paruulo oblato
renatoq communis ẽ. Iõ ꝑ hanc
societatẽ uniꝰ eiusdẽq sp̃c ꝓdest
offerentiũ uoluntas paruulo ob¬

Expanded text:
er aequales daretur eis, tamen, quibus dabatur, aequaliter proderat. nam si tanto melius quisque baptizatur, quanto a meliore fuerit baptizatus, non recte gratias agit apostolus, quod neminem Corinthiorum baptizauerit nisi Crispum et Gaium et Stephanae domum; tanto enim melius baptizarentur, quanto erat Paulus melior, si ab ipso baptizarentur. deniqueuoluptatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntatem, deinceps non possit uinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua uoluntate consentit. ribus offerentibus et paruulo oblato renatoque communis est; ideo per hanc societatem unius eiusdemque spiritus prodest offerentium uoluntas paruulo ob
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dicit suꝑ omĩa accipientes scu¬
tũ fid̾i in quo possitis uniu̾sa te¬
la maligni ignea extinguere:
et galeam salutis assumite: &
gladiũ sp̃c quod ẽ u̾bũ di. Res
termitto salutacionis offitia. quib
meum demulces caput. taceo de
blandiciis quib rep̾hensionẽ me¬
am niteris consolari.⁊ ad causas
ueniam. Queris cur dixerim in¬
cõmentariis epłȩ ad galatħ. paulũ
id in petro ñ potuisse rep̾hend̾e
quod ip̃e fecerat. nͨ in alio redargu¬
ere simulationem cuiꝰ ipse teneba¬
tur reus ⁊ asseris rep̾hensionẽ apłi¬
cam ñ fuisse dissipatoriã s ueram
et me non debere docere m̃datiũ
s uniu̾sa q̃ scͥpta s̃. ita sonare ut
scͥpta st̃. Respondeo debere prudẽ¬
tiam p̾faciuncule ꝯmentarioꝵ
sentiens origenis ꝯmentarios sim
tolam ad gͣlatħ commnentati st̃. Nec

Expanded text:
 pacis super omnia accipientes scutum fidei, in quo possitis uniuersa tela maligni ignita extinguere, et galeam salutis accipite et gladium spiritus, quod est uerbum dei. his termitto salutationes et officia, quibus meam demulces caput, taceo de blanditiis, quibus reprehensionem mei niteris consolari: ad ipsas causas ueniam. commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat , nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare ut scripta sunt. tuam praefatiunculae commentariorum sentiens, Origenis commentarios sum tolam
Abbreviated transcription (Latin):
mis frĩb Diligent᷑ obseruandũ :
ut lex di cum legitur. ñ scd̾m ꝓpͥam
ingenii intelligentiã legatur uł do¬
ceatur. St̃ enĩ multa u̾ba in scͥptu¬
ris diuinis q̃ posst̃ trahi ad eũ sensũ
quẽ sibi unusquisq sponte p̾sũpsit.

Expanded text:
 ideo diligenter observandum est, ut et lex Dei cum legit, non secundum propriam ingenii intelligentiam legatur vel doceatur. Sunt enim multa verba in Scripturis divinis quae possunt trahi ad eum sensum quem sibi unusquisque sponte praesumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
turalia. alia data. Nlaturalia st̃ q̃ si¬
ne uoluntate atq ullo appetitu sig¬
nificandi p̾ter se aliquid aliud ex
se cognosci faciunt ut uestigiũ tran¬
uiuentia in uicẽ dant ad demons¬
trandos quantũ possunt motus
animi sui uel sensa aut intellecta
gallinatius reꝑto signo dat signũ
uocis galline ut accurrat & colũ¬
bus gemitu columbã uocat uel ab
sicut uultꝰ aut dolentis clamor si
dũ datur. alia questio ẽ. uerba
statĩ uerb̾ato aere transeunt nͦ
tuta ꝑ luteras signa u̾borũ. It a
uoces oculis ostendunt᷑ ñ ꝑ se ip¬
sas s ꝑ signa quedã sua. Ista sig¬

Expanded text:
turalia, alia data: naturalia sunt, quae sine voluntate atque ullo appetitu significandi praeter se aliquid aliud ex se cognosci faciunt: sicutuidentia inuicem dant ad demonstrandos, quantum possunt, motus animi sui uel sensa aut intellecta gallinaceus reperto cibo, dat signum vocis gallinae ut accurrat; et columbus gemitu columbam vocat, vel absicut vultus aut dolentis clamor, sidum dentur, alia quaestio est, et aato aere statim transeunt nec sunt per litteras signa uerborum. ita uoces oculis ostenduntur, non per se ipsas, sed per signa quaedam sua. ista sig
Abbreviated transcription (Latin):
ligenda unũ quod supra nos ÷
alterũ quod nos sumus. terciũ
qd̃ iuxta nos ÷ quartũ qd infra
nos ⁊ de scd̾o et de quarto nulla
p̾cepta danda erant. qr &̃ bestie¬

Expanded text:
ligenda, unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant. Quant