comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ripestita contrauersia iuxtaciceronem aut simplex est. aut coniunta: & si iunsta
erit : conside randum est utrum expluribus quaestionibus iunsta sit : an exaliqua
comparatione Contra uersia simplex estiquae ab solutam contin& unã quaestione
hoc modo: corinthus bellum indicamus annon: unsta est expluribus quȩstionib:
inqua plura quaeruntur. hoc pacto utrum caflago dereuatur anca flaginensi¬
bus reddatur. an eo colonia deducatur: ex comparatione: utrum potius aut
quid potissimum quaeritur ad hunc modum : utrum exercitus in machedonia
contra philippum mittatur qui sociissit auxilio anteneatur in italia: ut
quã maxime contra annibalem copiae sint

Expanded text:
ripertita controversia iuxta Ciceronem aut simplex est, aut iuncta. Et si iuncta erit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua conparatione. Controversia simplex est, quae absolutam continet unam quaestionem hoc modo: Corinthiis bellum indicamus, an non? Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur hoc pacto: Utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia deducatur? Ex conparatione, utrum potius, aut quid potissimum quaeritur, ad hunc modum: Utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint?
Abbreviated transcription (Latin):
upliciter malum appellatur : unum quod homo facit alterũ qued
patitur: quod facit peccatũ est: quod patitur poena. Malũ autem
tunc plenum est. cum & p̃teritum est. & inpendit ut sit . & dolos
non hab& plenum sensum Adicis. poena carceris: poena exilii. poena mostis & im¬
ples sensum Supplicium proprie dicitur. non qͥsq quoquo modo punitur. sedita
dam natur ut bona eius con secrentur & in publicum redigantur: Nam supplicia
dicebantur supplica menta : & supplicium dr̃. decuus damnatione delibatur
aliquid dõ unde & supplicare Osto genera penarum in legibus contineri
tullius scribit. id est damnum. uincula uerbera talionem ignominium
exilium ser uitutem. & mostem his namq poenis uindicatur omne ppara¬
tum peccatum damnum adiminutione reiuo catum: uincula auinoiena

Expanded text:
upliciter malum appellatur: unum quod homo facit, alterum quod patitur. Quod facit, peccatum est, quod patitur poena. Malum autem tunc plenum est, cum et praeteritum est, et impendet, ut sit et dolor ectione non habet plenum sensum, adjicis poena carceris, poena exsilii, poena mortis, et imples sensum. 3. Supplicium proprie dicitur, non quo quis quoquo modo punitur, sed damnatur, ut bona ejus consecrentur, et in publico redigantur; nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur de cujus damnatione delibatur aliquid Deo, unde et supplicare. 4. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: 213 damnum, vincula, verbera, talionem, ignominium, exsilium, servitutem, et mortem; his namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. 5. Damnum a diminutione rei vocatum. 6. Vincula a vincien
Abbreviated transcription (Latin):
racerea qua eilam scriprtuarum notae apud ce leberrimosaustores
fuerunt : quasq: antiqui ad distindtionem scriptura rũ earminibus
& huistorus ad pa suerunt Nata est figuta propria in littete modumi
posita : ad demonstrandã unã quãq uerbi sententiarũq: ac uersuum
rationem Notaȩ autem uersibus ad ponuntur numero x.x & .ui : quȩ
sunt nominibus in fra scriptis x Asteriscus ad ponitur in his quae
omissa sunt. ut luciscant per: eam notam quae de esse uidentur. Stella enim¬
aster dicitur greco sermone: a quo asteriscus est diriuatus  obalus
idest uirgula iacens ad ponitur in uerbis uel sententus suꝑ fluae iteratis.
siue in his locis ubi lestio aliqua falsitate notata est: ut quasi sagitta nicul&
suꝑuacua atq falsa confodiat: sagitta enim grece obelus dicitur obo¬
lus superne ad punctũs ponitur in his dẽ quibus dubitatur. utrũ tolli debeant nec
locis quae sacraȩ scripturaȩ interpr&es eodem sensu seddiuersis sermonibus

Expanded text:
raeterea quaedam scripturarum notae apud celeberrimos auctores fuerunt, quasque antiqui ad distinctionem scripturarum carminibus et historiis apposuerunt. Nota est figura propria in litterae modum posita, ad demonstrandum unamquamque verbi, sententiarumque ac versuum rationem. Notae autem versibus apponuntur numero viginti sex, quae sunt nominibus infra scriptis. 2. Asteriscus  apponitur in iis quae omissa sunt, ut illucescant per eam notam, quae deesse aster dicitur greco sermone, a quo asteriscus est derivatus. Obelus id est virgula iacens, apponitur in verbis vel sententiis superflue iteratis, sive in his locis, ubi lectsupervacua atque falsa confodiat. Sagitta enim Graece ὀβελός dicitur. Obolus superne adpunctus ponitur in hisdem, de quibus dubitatur utrum tolli debeant necnlocis, quae sacrae Scripturae interpretes eodem sensu, sed diversis sermonibus
Abbreviated transcription (Latin):
titus itaq est: qui constat ex membris q id est prima propositione. secunda
eius probatione : Testia ad sumptione : Quasta eius probatione : quinta conclu si¬
genera sunt causarum: non pos sunt reste pastes alicuius generis causae
putari. Eadem enim res alii genꝰeris alii pars esse potest idem genus &
res non potest: uel c& era quo usq sillogismi huius membra claudant᷑¬
A DE LE GE

Expanded text:
titus itaque est, qui constat ex membris quinque, id est prima propositione, secunda eius probatione, tertia adsumptione, quarta eius probatione, quinta conclusigenera sunt causarum, non possunt recte partes alicuius generis causae putari. Eadem enim res alii genus, alii pars esse potest; eidem genus et pars non potest, vel cetera, quousque syllogismi huius membra claudantur. De lege
Abbreviated transcription (Latin):
Cro ep̃oꝵ sũmo: braulio seruuᷤ initilis
optio: qͥa peccatis in̾ruentib meis. ñ modo sterilitatis uł inopie malo. uerũ etiã
Nunc autẽ & si mille necessitatib. mille curis attritus. post longum miseris
tempus ueluti ab improbi soporis ut ita dixerĩ grauedine suscitatus. istius
meȩ suggestionis affatibus dependere presumo salutis obsequium: &
cordis & corporis humilitate prostratus imprecor excollentissimam tue
bea titudinis potestatem. ut peculiarẽ famulũ. que pio illo sacre dign¬
ti: onis intuitu semꝑ habuisti susceptũ. usq in finẽ habere iubeas com
pore tã ꝓlixo. uel nunc urͣm non mereor uidẽ conspectũ: Sed spero in
illo qui ñ obliuiscitur misereri. nec repellit in finẽ: quia exaudiet prece̾ pas¬
pęris. & ur̃o me miserũ rep̃sentabit aspectui Suggero sane & om̃i moda

Expanded text:
raulio servus inutilis optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam Nunc autem etsi mille necessitatibus, mille curis attritus, post longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita 575 dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequium, et cordis et corporis humilitate prostratus, imprecans excellentissimam tuae beatitudinis potestatem, ut peculiarem famulum, quem pio illo sacrae dignationis intuitu semper habuisti susceptum, usque in finem habere jubeas commpore tam prolixo, vel nunc vestrum non mereor videre conspectum, sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane, et omnimoda
Abbreviated transcription (Latin):
eorumq appellare nominibus non erubescerent. Aurigam &iam eristonium
in cacli astra conlocauerunt propter quod uidissent eum primum quadrigãsiunxisse
mirati sunt enim ingenium eius adimitationem solis accessisse & propter hoc nom
eius post mostem inter sideraposuerunt. Sic callifto licaonis regis filia dũaio
conpressa & fabulose abiunone inurse fuisse speciem uersa quae greci arstos
appellatur post inter festionem ipsius nomen eius iouiscũ filio inftellis septen

Expanded text:
eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium eorumque appellare nominibus non erubescerent. Aurigam etiam Ericthonium in caeli astra conlocaverunt, propter quod vidissent eum primum quadrigas iunxisse. Mirati sunt enim ingenium eius ad imitationem Solis accessisse, et propter hoc nomen eius post mortem inter sidera posuerunt. Sic Callisto, Lycaonis regis filia, dum a Iove compressa et fabulose a Iunone in ursae fuisset speciem versa, quae Graece ἄρκτος appellatur, post interfectionem ipsius nomen eius Iovis cum filio in stellis Septen
Abbreviated transcription (Latin):
fulgðra mensis ipsius appella uerunt. Sagittariusuir aequinis cruribus deformiti
cuius sagittam & arcum ad iungunt. ut ex eomensis ipsius fulmina de monstrentur
unde & sagit tarius estuocatus capricorni figuram ideo intersidera finxerunt
propter capream iouis nutricem cuius posteriorem pastem corporis in effigiempifis
ideo forma uerunt. ut pluuias eius dem temporis de signarent. quas sol& idem mens
plerũq: in extremis habere Porro aquarium & piscem abimbribus temporum uo¬
cauerunt. quod hie mem quando in his signis soluestitur maiores pluuiae profun¬
duntur : & miranda dementia gentilium qui non solũ pisces sed &iam ari& es & hs¬
cos. & tauros ursas & canes & caneros & scorpiones incaelum tranftulerunt. Nan
& aquilam &cignum propter iouis fabulas intercaeli astra. eius memoriaeca
conlocauerunt: Perseum quoq & uxorem eius andromedam. postea quã sunt mofu
in caelum receptos esse crediderunt. it aut imagines eorum stellis designarent

Expanded text:
fulgura mensis ipsius appellaverunt. Sagittarius vir equinis cruribus deformatus, cuius sagittam et arcum adiungunt, ut ex eo mensis ipsius fulmina demonstrarentur. Unde et sagittarius est vocatus. Capricorni figuram ideo inter sidera finxerunt, propter capream Iovis nutricem; cuius posteriorem partem corporis in effigiem piscis ideo formaverunt, ut pluvias eiusdem temporis designarent, quas solet idem mensis plerumque in extremis habere. Porro Aquarium et Piscem ab imbribus temporum vocaverunt, quod hieme, quando in his signis sol vehitur, maiores pluviae profunduntur. Et miranda dementia gentilium, qui non solum pisces, sed etiam arietes et hircos et tauros, ursas et canes et cancros et scorpiones in caelum transtulerunt. Nam et aquilam et cignum propter Iovis fabulas inter caeli astra eius memoriae causa conlocaverunt. Perseum quoque et uxorem eius Andromedam, posteaquam sunt mortui, in caelum receptos esse crediderunt; ita ut imagines eorum stellis designarent,
Abbreviated transcription (Latin):
monalibus transtulit. eamq arstum filium autem eius arsto filax appellauit Sicq lira
qro mercurio in caclum locat& siccentaurus ciron. propter quod nutrierit ẽscola pium
adillem inter astra dinumeratus est : sed quolib& modo suꝑstitionis hac ab hominibus
nuncupentur : Sunt tamen sidera quaed s̃ inmundi principio condidit accefta motu
aftinguere tempora ordinauit Horum igitur signorum obseruationes: uel geneses. uel
eras res suꝑstitiosas. quaese ad cognitionem siderum coniungunt idẽm ad notitiã fatorũ
afidei itinrãe se. si ne dubitatione contraria sunt : Sic ignorari debent axp̃i anis. ut nec
siripta esse uide antur. S ed non nulli siderum pulchritudine & claritate pellesti
in lapsustellarum cecatis mentibus corruerunt ita ut ꝑ supputationes noxias quae
machesis dicuntur euentus rerum praescire posse conentur. Quos non solũ xp̃ianȩ
peligiones dostores. sed &iam gentilium platoa riftot elss atq alirerũ uari &ate

Expanded text:
onalibus transtulit, eamque Arcton, filium autem eius Arctofilax appellavit. Sic Lyra pro Mercurio in caelum locata; sic Centaurus Chiron, propter quod nutrierit Aesculapium et Achillem, inter astra dinumeratus est. Sed quolibet modo superstitionis haec ab hominibus nuncupentur, sunt tamen sidera quae Deus in mundi principio condidit, ac certo motu distinguere tempora ordinavit. Horum igitur signorum observationes, vel geneses, vel cetera superstitiosa, quae se ad cognitionem siderum coniungunt, id est ad notitiam fatorum, et fidei nostrae sine dubitatione contraria sunt, sic ignorari debent a Christianis, ut nec scripta esse videantur. Sed nonnulli siderum pulcritudine et claritate perlecti in lapsus stellarum caecatis mentibus conruerunt, ita ut per subputationes noxias, quae mathesis dicitur, eventus rerum praescire posse conentur: quos non solum Christianae religionis doctores, sed etiam gentilium Plato, Aristoteles, atque alii rerum veritate
Abbreviated transcription (Latin):
equitur de hinc liber perier menias subtilissimusnimis. & ꝓuarias
formas iterationis quae cautissimusde qͦ dp̃ aristo telis quando
periaer manias scriptitabat. calamũ inmente tinguebat.
PRAEFATIO PERIER ME NIARUM

Expanded text:
equitur dehinc liber Perihermenias subtilissimus nimis, et per varias formas iterationesque cautissimus, de quo dicitur: Aristoteles, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mente tinguebat. Praefatio Perihermeniarum
Abbreviated transcription (Latin):
enim rleͥos obuoluere dicitur. quod se intestine p̃dolore inuoluant. Hii & tora¬
nosidicuntur ob intestinarum torment&. Y dro poba id est aquae m&us qn
enim ydro aquam: pobi timorem dicunt. unde & latini hunc morbum olis
m&ũ limfaticum uocant. Fit autem aut ex canis rabidi morsu. Aut exaeris
spuma in terram proiesta quã si homo uel bestia tetigerit : Aut dementiare¬
tur aut in rabiem uestitur. Carbunculus quod inoftu suo rubens sit ut ignis

Expanded text:
enim †ilios† obvolvere dicitur, quod se intestinae prae dolore involvant. Hi et turmienim †ilios† obvolvere dicitur, quod se intestinae prae dolore involvant. Hi et turminosi dicuntur, ab intestinarum tormento. Ὑδροφοβία, id est aquae metus. Graeci enim ὑδωρ aquam, φόβον timorem dicunt, unde et Latini hunc morbum ab aquae metu lymphaticum vocant. Fit autem aut ex canis rabidi morsu, aut ex aeris spuma in terra proiecta, quam si homo vel bestia tetigerit, aut dementia repletur aut in rabiem vertitur. Carbunculus dictus, quod in ortu suo rubens sit, ut ignis
Abbreviated transcription (Latin):
& inde nomen accepit Pleu resis est dolor lateris acutus cũ febre & sputo sanguinde
latus enim grece pleðra dicitur. unde pleðr&ica passio nomen accepit Peri pleumo
est pulmonis uitium cũ dolore uehementi & suspirio. Grecienim pulmonem fleun
uocant unde &egritudo dista est: Apo plexia est subita effusio sanguinis qua susto¬
catiintereunt. Dista autem apo plexia quod ex l&ali ꝑcussu repentinus casis
fiat greci enim per cussionem a poplexin uocant Spasmus latine contrastiosui
pastium aut neruorum cũ dolore uehementi quã passionem Acorde nominatandn
qui n nobis principatum uigoris hab&. Fit autem duobus modis. aut ex repl&ios
aut exinanitione litanus maior est contratio neruorũ aceruice addor sum I¬
lum lateris dolor est. distum autem ita a medicis quod dolore corpus trans uen¬
r& quasi gladius Uleuͦs dolor inteflinarum : unde &iam & ilia dicta sunt gras

Expanded text:
 inde nomen accepit. Pleurisis est dolor lateris acutus cum febre et sputo sanguinolento. Latus enim Graece πλευρὰ dicitur, unde et pleuritica passio nomen accepit. Peripleumonia est pulmonis vitium cum dolore vehementi et suspirio. Graeci enim pulmonem πλεύμονα vocant, unde et aegritudo dicta est. Apoplexia est subita effusio sanguinis, qua suffocati intereunt. Dicta autem apoplexia, quod ex letali percussu repentinus casus fiat. Graeci enim percussionem ἀπόπληξιν vocant. Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum cum dolore vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixerunt, qui in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. Tetanus maior est contractio nervorum a cervice ad dorsum. Telum lateris dolor est. Dictum autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet, quasi gladius. Ileos dolor intestinarum: Unde et illa dicta sunt. Graece
Abbreviated transcription (Latin):
laborant. dolore faucium p̃focantur: flegmon est feruorflomachi eũ exten
&duritia & uastitate. Quae cum cȩperit fieri inqui&udo & febris consequitur

Expanded text:
laborant, dolore faucium praefocantur. Fleumon est fervor stomachi cum extenlaborant, dolore faucium praefocantur. Fleumon est fervor stomachi cum extentensione et duritia et vastitate. Quae cum coeperit fieri, et febris consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
xea est acutus morbus qui aut cito transit aut celerius inter ficit ut ple
uresis frenesis oxienim acutum apud grecos & uelocem significat
Cronia est prolixus corporis morbus quimultis temporibus remoratur. ut po¬
ones expropriis causis nomina acceperunt. Febris a feruore: dista: estenim¬
l abundantia caloris Frenesis appellata siue ab inpedimento mentis quia greci
mentem frenas uocant: seu quod dentibus infrendant : Nam frendere. est
dentes concutere. Est autem ꝑturbatio. cum ex agitatione & dementia ex co¬
lerica uieffesta. Cardia uocabulum a corde sumpsit. dum ex aliquotimore
aut dolore aͦ fficitur: corenim greci cardian uocant. Estenim cordis passio
ci frmidabilim& u. Las argia a som nouocata: estenim oppressio cerebri
am obliuione. & somno iugi. uelut stestentis. Sinan ds a continentia sp̃s
& p̃focatione dista: greci ẽnim sinancescont ineredicunt: Quienim hoc uitio

Expanded text:
xea est acutus morbus, qui aut cito transit aut celerius interficit, ut pleuresis, phrenesis. axi oxy enim acutum apud Graecos, et velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, qui multis temporibus remoratur, ut poones ex propriis causis nomen acceperunt. Febris a fervore dicta; est enim abundantia caloris. Frenesis appellata sive ab inpedimento mentis; Graeci enim mentem φρένας vocant; seu quod dentibus infrendant. Nam frendere est dentes concutere. Est autem perturbatio cum exagitatione et dementia ex cholerica vi effecta. Cardiaca vocabulum a corde sumpsit, dum ex aliquo timore aut dolore afficitur. Cor enim Graeci καρδίαν vocant. Est enim cordis passio cum formidabili metu. Lethargia a somno vocata. Est enim oppressio cerebri cum oblivione et somno iugi, veluti stertentis. Synanchis a continentia spiritus et praefocatione dicta. Graeci enim συνάγχειν continere dicunt. Qui enim hoc vitio
Abbreviated transcription (Latin):
mis abitus animorum ac instituta circa disciplinam t ꝓ̃ postd̃
quem tenendo secuntur. longe alia in religionis cultu opinantes
quam eceri Scisma ab scisura animorum uocata: eodem en ie
cultu. eodem ritucredit ut c&eri solo congregationis delestatur
discidio Fit autem scisma cumdicunt homines nos iusti sumus.
nos scĩficamus in mundos: & e& era similia Suꝑstitio dicta eo
quod sit suꝑ flua. aut suꝑ instit uta obseruatio: Alii dic unt a semb
quia multis annis suꝑstites ꝑa&atem delgrant. & errant suꝑsti¬
tione quadam. nescientes quae u& era colant. aut q̃ u& erum ig¬
nari ad sciscant lucr&ius autem suꝑ stitionem dicit suꝑ stantũ
rerum iđ caelestium & diuinarum. quae suꝑ nos stant: sed male
dicit Her& icorum autem dogmã ut facile possit agnoscrcau¬
sas eorum uel no mina de monstrare opofiuit uIII
DETE RESIBUS. IUDAE ORUM

Expanded text:
mus habitus animorum, ac instituta circa disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sanctificamus inmundos,' et cetera similia. Superstitio dicta eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. § 4 De haeresibus Iudaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
aria in luminatrix siue stella maris. Genuit enimlum̃
mundi : sermone autem syro maria domina nuncupatus:
& pulchre. quia dnm̃ genuit. Elisab&h dĩ mei saturitas.
ueldĩ mei iuramentum Magdalene turris. Mastha inritans uł
prouocans: sermone autem syro interp̃tatur dominans Natha¬
nahel donum dĩ quia dolus id est simulatio dono dĩ in eo non fue
Zebedeus donatus siue fluens iste ⁊ acheus iustus siue iustificat᷑
aut iuftificandus Syrum est nomen non he breum. Laz arus¬
adiutus eo quod sit amoste resuscitatus herodes pelliclus glori¬
osus ł clara & himologia caiphas inuestigator aut sagax. aut uo¬
utiq iudeorum : Accepta enim aqua lauit manus suas dicens In
nocens egosum asanguine iusti huius Pilatus os malleatoris. quia
barrabba filius magistri eorum. absq dubio iudȩorum magistriqui
est diabo lus homicidi i austor: quiusq hodie regnat in cis
XI DE MAR TYRIBUS.

Expanded text:
aria inluminatrix, sive stella maris. Genuit enim lumen mundi. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro interpretatur dominans. Nathanael donum Dei quia dolus, id est simulatio, dono DZEBEDAEUS, donatus, sive fluens iste. ZACCHAEUS, justus, sive justificatus, sive justificandus: Syrum est nomen, non Hebraeum. 6. LAZARUSadjutus, eo quod sit a morte resuscitatus. HERODES, pelliceus, glorosus, clara etymologia. 7. CAIPHAS, investigator, aut sagax, aut utique Judaeorum; accepta enim aqua lavit manus suas, dicens: nocens ego sum a sanguine hujus Justi . 9. PILATUS, os malleatoris, quia BARRABA, filius magistri, eorum absque dubio Judaeorum magistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodie regnat in eis. CAPUT XI. De martyribus.
Abbreviated transcription (Latin):
nus & lasius fratres egrecia profesti Ex his lasius adtrachiã.
dar danus adfrigiam ꝑ uenit ibiq primus regnauit : Postquem
filius eius erictonius. de inde nepos eius tros. aquotro iani nun¬
cupati sunt Galatae galli esse noscuntus qui in auxilium are
ge bithiniae uocati Regnum cum eo fasta uistoria diui serunt
Sicq de inde grecis ad mixti. primum gallo greci. nunc exan¬
tiquo gallorum nomine galatae nuncupantur. Greci. ante
tes sali. ates salo: postea agreco rege grecisnuncupati. Nam
greci pro priae tes sali dicunt sunt : lapͥitas autem gentem
tes saliae fuisse aiunt: Circa pelion amnem olim inhabitan¬
tem a lapita apollinis filia nuncupatos : Sicionii greci sunt
nuncupati a sicionio rege hu primum agialei uocabantur
arege agqͥ aleo qui primus scicioniis imperauit. a quo& agea¬
lea ciuitas nuncupata est quae nunc peloponensis uocatur
apelo pe rege suo. Ipsi sunt & archades abarchade rege iouis
& calistae filio disti/ danai. adanao rege uocati idem & argiui

Expanded text:
nus et Iasius fratres e Graecia profecti; ex his Iasius ad Thraciam, Dardanus ad Phrygiam pervenit, ibique primus regnavit. Post quem filius eius Ericthonius, deinde nepos eius Tros, a quo Troiani nuncupati sunt. Galatae Galli esse noscuntuge Bithyniae evocati, regnum cum eo facta victoria diviserunt. Sicque deinde Graecis admixti, primo Gallograeci, posteatiquo Gallorum nomine Galatae nuncupantur. Graeci ante Thessali a Thessalo, postea a Graeco rege Graeci sunt nuncupati. Nam Graeci proprie Thessali sunt. Lapithas autem gentem Thessaliae fuisse aiunt, circa Penion amnem olim inhabitantem, a Lapitha Apollinis filia nuncupatos. Sicyonii Graeci sunt nuncupati, a Sicyone rege. Hi primum Agialei vocabantur, a rege Agealeo, qui primus Sicyonis imperavit; a quo et Agealea civitas nuncupata est, quae nunc Peloponensis vocatur a Pelope rege suo. Ipsi sunt et Arcades, ab Arcade rege Iovis et Callistae filio dicti. Danai a Danao rege vocati. Idem et Argivi,
Abbreviated transcription (Latin):
patris est quasi pateralius: & discedente unde & moriente patre:
pupillum prius patruus susciͥpit & quasi filium lege tu&ur
Auunculus est matris fr̃. cuius nom̃ formam diminut iue habere
uid& ur. quia ab auo uenire monstratur. Amita est soror patris
quasi alia mater. Matertera est soror matris quasi mater al¬
tera Socer est quifiliam dedit Gener est quifiliam duxit Gener
autem dictus quod ad sciscatur adaugendum genus socerautem & socrus¬
quod generum uel nurum sibi ad sociauit. Uitricus est quiuxorem ex
alio uiro filium aut filiam duxit habentem : & dictus uitricus. qua si no

Expanded text:
patris est, quasi pater alius. Unde et moriente patre pupillum prior patruus suscipit, et quasi filium lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrquod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi no
Abbreviated transcription (Latin):
nitrices uocantur : quasi eandẽ ianuam terentes uel peandem
ianuam iter habentes Virisoror glos appellatur : sororis
uir speciale nomen non hab&. necuxoris frater Matrimonium
est nobilium iusta conuentio & conditio. Coniugium est legiti¬
marum ꝑ sonarum interse coeundi & copulandi nuptiae
Coniugium dictum᷑ qe coniuncti sunt: uł ãiugo quo innuptus
copulantur. nere solui aut separari possint. Conubium
autem non ãnupta sed anubendo formatum. diciturautem
conubium: cum aequales innuptias coeunt. ut putaciues ro¬
mani pari utiq dignitate : conubium autem non est c̃um ciuds

Expanded text:
netrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem netrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater. Matrimonium est nubilium iusta conventio et condicio. Coniugium est legitimarum personarum inter se coeundi et copulandi nuptiae: coniugium dictum quia coniuncti sunt, vel a iugo quo in nuptiis copulantur, ne resolvi aut separari possint. Conubium autem non a nupta, sed a nubendo formatum. Dicitur autem conubium, cum aequales in nuptias coeunt, ut puta cives Romani, pari utique dignitate. Conubium autem non est, cum civis
Abbreviated transcription (Latin):
turornarent᷑ laneis uittis &oleo ungerent᷑ : & inde uxores distae
quasi unxiores : quae ideo u& ab anturlimina calcare quod illa e
ianuae & coeant & separentur Matrona est quae iam nupsit. &
dista matrona quasi maternati uł quiaiam materfieri potest :
unde & matrimonium distum distinguitur autem intermatro
nium conuener̃ Matres qr genuerunt Matres familias q̃uia ĩa
ꝓquandam iurissollem nitatem in familiam mariti transier̃
trigamus anumero uxorum uocatus quasi duabus uł tribus mdi¬
ritus Vidua uocata quod cum uiro  điũ  fue rint nec circa consor¬
tium alterius uiri post mostem coniugis primi adheserit Nam
quae alteri postmostem prioris uiri nupserint : uiduae non di¬
cuntur Item uidua dista quod sola sit. nec circa consostium
uiri coniugalia iura custodiat. ꝑratris uxor fratrissa uocatus:
Mariti fr̃leuir dicitur : Duorum interse fratruum uxores ia¬

Expanded text:
tur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde uxores dictae, tur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde uxores dictae, quasi unxiores: quae ideo vetabantur limina calcare, quod illic ianuae et coeant et separentur. Matrona est quae iam nupsit, et dicta matrona, quasi mater nati, vel quia iam mater fieri potest, unde et matrimonium dictum. Distinguitur autem inter matronium convenerunt: matres, quia genuerunt: matresfamilias, quia per quandam iuris sollemnitatem in familiam mariti transietrigamus a numero uxorum vocatus, quasi duabus, vel tribus maritus. Vidua vocata, quod cum viro duo non fuerit, nec circa consortium alterius viri post mortem coniugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris viri nupserint, viduae non dicuntur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri coniugalia iura custodiat. Fratris uxor fratrissa vocatur. Mariti frater levir dicitur. Duorum inter se fratrum uxores ia
Abbreviated transcription (Latin):
& paranimpha Nam nimpha sponsa innuptis: & nimp hapro¬
labationis officio : quod & ad nomen nubentis a lluditur Conu¬
ges appellati. propter iugum quod in poniturmatrimonio con¬
iungendis lugo enim nubentes subici solent: propter fut uram
concordiam nese parentur: Coniuges autem uerius appellant ur
ã primadłs ponsationis fide quam uis intereos ad huc ignor&ur
coniugalis concubitus. sicut maria lo seph coniux uocat ur: Inter¬
quos nec fuerat nec futura erat cas nis ulla com mixtio Nuptae sugt¬
distae quod uultus suos uelent : trans latum nomen a nubibus quibusteg¬
tur caelum: linde & nuptiae dicuntur. quod ibi primum nubentꝰum ca¬
pita uelantur : obnubere enim coperire est. cui contraria in nuba
hoc est innupta : quae ad huc uultum suum non uelat. Vixores uocate
quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus : ut nubentes puellae
simul uenirent adlimen mariti & postes antequam in grederen¬

Expanded text:
et paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha pret paranympha. Nam nympha sponsa in nuptiis; et nympha prlavationis officio, quod et ad nomen nubentis adluditur. Coniuges appellati propter iugum, quod inponitur matrimonio coniungendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, interquos nec fuerat nec futura erat carnis ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos velent. Translatum nomen a nubibus, quibus tegitur caelum. Unde et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capita velantur. Obnubere enim cooperire est. Cuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, antequam ingrederen
Abbreviated transcription (Latin):
non coniugium : nisi a die ceris. uireius Maritus uero &iam
sine adiectione coniugem sonat: & amare maritus qͥuasimas
Est enim nomen primae positionis. quod facit indiminutione: mascułus.
in diriuatione maritus Sponsus abspondendo uocatus Namante &¬
usum tabellarum matrimonii cautiones sibi inuicem emittebant :
in quibus spondebant se inuicem consentire iniur a matrimonii & fide¬
iussores dabant. unde ad missum est ut sponsumdicamus uirum abspon¬
dendo & sponsam similiter c&erum propriae spondere uelle est:
Ergo sponsus qͣuia non promittitur. sed quia spondet & sponsore sdat :¬
Arrabo dicta quasi arrabona: quod enim datur proconiugio bene
datur qr coniugium bonum est: Quod uero causa fornicationis aut
adulterii malumest : idcirco arrabo non est. dicta autem arra. are
proquat raditur. Estautem arra non solum sponsio coniugalis sed
&iam pro qualib& promissa redata ut conpleatur: proci. nup
quod nubentibus p̃est: quaeq nubentem uiro con iungit Ipia est¬

Expanded text:
non coniugium, nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores Arrabo dicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est, idcirco arrabo non est. Dicta autem arra a re, pro qua traditur. Est autem arra non solum sponsio coniugalis, sed etiam pro qualibet pquod nubentibus praeest, quaeque nubentem
Abbreviated transcription (Latin):
ter eos & dm̃. nulli alii angeli consifiunt: Et ideo quanto uiciniu
coram eo consiftunt. tanto magis claritate diuini luminis in¬
flam mantur. Vnde & ipsi uelant faciem & pedes sedentis
inthrono di & id circo e&era angelorum turba uidere dĩ es¬
sentiam plene nonual& qm̃ che rubin eam teg& Haecigit᷑

Expanded text:
ter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius ter eos et Deum nulli angeli consistunt; et ideo quanto vicinius coram eo consistunt, tanto magis luminis claritate divini inflammantur. Unde et ipsi velant faciem et pedes sedentis in throno Dei; et idcirco cetera angelorum turba videre Dei essentiam plene non valent, quoniam Cherubin eam tegit. Haec igit
Abbreviated transcription (Latin):
cipatibus prȩminent: qui proeo quod c&eris angelorũ agmi¬
nibus dominantur. dominationes uocantur : Ihroni sunt ag¬
mina angelorum. quilatino eloquio sedes dicuntur: & uocati throni
quia illis conditor p̃sedit & ꝑ eos iudicia sua disponit Cherubin Cenibm̃¬
autem & ipss sublimes caelorum potestates & ange lica ministe¬
ria ꝑhibentur qui ex hebreo in linguã nostram inter p̃tantur
scientiae multitudo Sunt enim sublimiora agmina angeloꝵ
qui proeo quod uicinius positi diuina scientia c&eris amplius
pleni sunt cherubin id est plenitudo scientiae appellantur:
Ipsa duo sent illa animalia suꝑ propitiatorium arcae facta
ex m&allo propter significandam angelorum p̃sentiam in
quorum medio oftenditur ds̃: Sera fin quoq similiter multi¬
tudo est angelorum. qui ex hebreo in latinum ardentes uł incen¬
dentes inter p̃tantur. Qui id circo ardentes uocantur. quia in¬

Expanded text:
cipatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agmicipatibus praeeminent, qui pro eo, quod ceteris angelorum agminibus dominantur, Dominationes vocantur. Throni sunt agmina angelorum, qui Latino eloquio sedes dicuntur; et vocati Throni quia illis conditor praesidet, et per eos iudicia sua disponit. Cherubin autem et ipsi sublimes caelorum potestates et angelica ministeria perhibentur; qui ex Hebraeo in linguam nostram interpretantur scientiae multitudo. Sunt enim sublimiora agmina angelorum, qui pro eo, quod vicinius positi divina scientia ceteris amplius pleni sunt, Cherubin, id est plenitudo scientiae, appellantur. Ipsa sunt illa duo animalia super propitiatorium arcae ficta ex metallo, propter significandam angelorum praesentiam, in quorum medio ostenditur Deus. Seraphin quoque similiter multitudo est angelorum, qui ex Hebraeo in Latinum ardentes vel incendentes interpretantur. Qui idcirco ardentes vocantur, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
ordines angelorum & dignitates intelleguntur Et prohac¬
ipsa distributione officiorum. aliithroni. alii dominationes. alii prin¬
cipatus alii potestates dicuntur. proceftis dignitatibus quibus in ui¬
cem distinguntur: uiftutes angelicae quaedam ministeria ꝑhiben¬
tur ꝑ quos signa & miracula in mundo fiunt. propter quod & uiftutes
dicuntur. Potestates sunt quibus uistutes aduersȩ sub iestȩ sunt. &
inde potestatum nomine nuncupantur. quia maligni sp̃s eorũ
potestate coercentur. netantum mundo noceant quantũ cupi¬
unt : Principatus sunt hi qui angelorum agminibus p̃sunt. qui pro
eo quod sub ditos angelos ad explendũ ministerium diuinũ dispo¬
nunt: principatus uocabulum acceperunt: Nam alii sunt qui
administrant. alii qui ad sistunt. sicut & ꝑ danihelem dicitur Mi
lia milium ministrabantei. & decies milies centena milia adsis¬
tebant illi. Dominationes sunthi. qui & iam uistutibus & prin¬

Expanded text:
ordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hacordines angelorum et dignitates intelleguntur; et pro hacipsa distributione officiorum alii throni, alii dominationes, alii principatus, alii potestates dicuntur, pro certis dignitatibus quibus invicem distinguntur. Virtutes angelicae quaedam ministeria perhibentur, per quos signa et miracula in mundo fiunt; propter quod et Virtutes dicuntur. Potestates sunt, quibus virtutes adversae subiectae sunt, et inde Potestatum nomine nuncupantur, quia maligni spiritus eorum potestate coercentur, ne tantum mundo noceant quantum cupiunt. Principatus sunt hi qui angelorum agminibus praesunt. Qui pro eo, quod subditos angelos ad explendum ministerium divinum disponunt, principatus vocabulum acceperunt. Nam alii sunt qui administrant, alii qui adsistunt, sicut et per Danielum dicitur7, 10: 'Milia milium ministrabant ei, et decies milies centena milia adsistebant ei.' Dominationes sunt ii qui etiam Virtutibus et Prin
Abbreviated transcription (Latin):
gabribel uenit admariam ut illum ad nuntiar& quiadde bellandis
aereas potestates humilis uenire dignatus est Michahel interp¬
tatur quis ut ds̃ Quando enim aliquid in mundo mire uiflutis
fitihic archangł mittitur ut exipso opere nomen eius intelles¬
tur. quia nemo ual& facere quod facere potestds̃ Rafa hel im̃¬
p̃tatur curatio uł medicina dĩ: ubi cumq enim curandi uł me
dendi opus necessarium est hic archangelus adõ mit titur a
inde medicinadĩ uocatur: Vnde & ad tobiam idem archa ngł
mis sus oculis eius curationem adhibuit. & cȩcitate d& ersa
uisum ei reftituit: Nominis enim interp̃tatione angeli
officium de signatur Vrihel interp̃tatur ignis dĩ sicut
legimus apparuisse ignem in rubo: legimus &iam ignem mis¬
sum de suꝑ. & im plesse quod preceptum est. Trhroni autem&
dominationes & principatus & potestates & uiftutes quibus
uniuersam caelestem soci& atem apostolus conplestitur

Expanded text:
Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aerias potestates humilis venire dignatus est. Michael interpretatur quis sicut Deus? Quando enim aliquid in mundo mirae virtutis fit, hic archangelus mittitur: et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicunque enim curandi dendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuisse ignem in rubo. Legimus etiam ignem missum desuper, et inplesse quod praeceptum est. Throni autem et dominationes et principatus et potestates et virtutes, quibus universam caelestem societatem Apostolus conplectitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ateosenimgrece latine princeps interp̃tatur: Sunt enimduces & pri¬
cipesi sub quorumordine unicuiq angelorum officia deputata suntt
iam quia arohangeli angelis p̃sunt : Eacharus pro phaa ⁊estatur uictis
ecce angelus quilo quebatur inme egrediebatur & alius angt egseit
batur in occur sum eius & dixit adeum curre loquere ad puerũ iflun
dicens absq muro habitabitur hierus alem: Sienim in ipsis officus
angelorum nequa quam potestates superiores inferiores dispone¬
rent. nullo modo hoc quod homini dicer& angelus ab angelo cogno¬
uiss&. Quidam autem archangelorum priuatis nominibus appela¬
tur ut ꝑuo cabula ipsa in opere suo quid ualeant de sign&ur ba
brihel hebraice. in lingua nostra uestitur fostitudo dĩ: ubienim
potentia diuina uł fostitudo mani festabitur gabribel mittitur
VInde deo tempore quo erat dñs nasciturus & trium ꝓhaturus demind

Expanded text:
ἀρχός enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim duces et priἀρχός enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim duces et principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt Zacharias propheta testatur dicens2, 3: 'Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur, et anbatur in occursum eius, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Hierusalem.' Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc, quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid vabriel Hebraice, in lingua nostra vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia vel fortitudo manifestatur, Gabriel mittitur. Unde et eo tempore quo erat Dominus nasciturus et triumphaturus de mundo,
Abbreviated transcription (Latin):
uero nuntii inter p̃tantur. ab eo quod dñi uo luntatem popu¬
lis nuntiant Angelorum autem uocabulã. of ficii nomen est
non naturae: semꝑ enim sp̃s sunt sed cũ mittuntur uocantur
angeli: quibus ideo piftorum licentia pennas facit. ut celerem
eorum incuncta discursum signific& sicut & iuxta fabulas po¬
&arum uenti pennas habere dicuntur. propter uelo citatẽ
scilic&: unde & scriptura sacra dicit. Quiam bulat suꝑ pennas
uentorum: Nouem autem esse ordines angelorum. sacrae
scripturae tȩfstantur idest angeli. archangeli. throni domi¬
raphin: quorum officiorum uocabula cur ita dicta sint inter¬
ptando ex sequimur: Angeli uocantur. propter quod decelis
ad ad nuntiandum bominibus mittuntur Angelus enimn grece latine nom
dieitur. ar ebangeli greca lingua summi nuntiui inter p̃tantur: quie num
paru uel miniia adnuntiant angeli qui uero sum maar era net enior¬
cupantur Archangelidisti eo quod primatum teneant interangelos

Expanded text:
ero nuntii interpretantur, ab eo quod Domini voluntatem populis nuntient. Angelorum autem vocabulum officii nomen est, non naturae. Semper enim sunt spiritus, sed cum mittuntur, vocantur angeli. Quibus ideo pictorum licentia pennas facit, ut celerem eorum in cuncta discursum significent: sicut et juxta fabulas poetarum venti pennas habere dicuntur, propter velocitatem scilicet. Unde et sacra Scriptura dicit: Qui ambulat super pennas ventorum . Novem autem esse ordines angelorum sacrae Scripturae testantur, id est, angeli, archangeli, throni, domiraphim. Quorum officiorum vocabula cur ita dicta sint, interpretando exequimur. Angeli vocantur propter quod de caelis ad adnuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima adnuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos;
Abbreviated transcription (Latin):
Estenim hoc tempus canicularium dierũ. Libram autem uocauerunt abae qualitat
mensis ipsius qdiab oftabo Nł oflobris sol ꝑeum signũ currens. aequi nodium fact¬
Κ Vnde & lucanus adiuste pondera librae Scorpium quoq & sagittarium. propter

Expanded text:
Est enim hoc tempus Canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate Est enim hoc tempus Canicularium dierum. Libram autem vocaverunt ab aequalitate mensis ipsius, quia VIII Kal. Octob. Sol per illud signum currens Aequinoctium facit, unde et Lucanus: Ad justae pondere librae. Scorpium quoque et Sagittarium propter
Abbreviated transcription (Latin):
mastio mense qui est annipr incipium solem in eo signo cursum suum a geredicunt Sed&
taurum inter sidera conlocant & ipsum in honoreiouis eoquod in bouesit fabulose c̃uersu
quando europamtransuexit castorem quoq & pollucem postmostem inter notis sima
sidera conftituerunt quod signũ geminiꝰdicunt Cancrũ quoq: inde dixerunt eo quod cũ
adeu signũ mense iunio soluonerit . r&ro graditur in modũ cancri. breuioresq die
facit: hoc enim animal incestũm hab& primam pastem: deniq adutrãq pastem gressi
dirigit ita ut prior parssit posterior & posterior prior. Leonem ingrecia ingenten
signum solcum attigerit nimium calorem mundo reddit & annuas flatus & hesias
facit. Virginis &iam signum id circo inter astra conlo cauerunt. propter quo d isds
diebus inquibus ꝑeum sol decurrit. terra ex hausta solis ardore nihil pariat

Expanded text:
Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed Martio mense, qui est anni principium, solem in eo signo cursum suum agere dicunt. Sed Taurum inter sidera conlocant et ipsum in honorem Jovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter novissima signa constituerunt, quod signum Geminos dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod cum ad illud signum mense Junio Sol venerit, retro graditur in modum Cancri, brevioresque dies facit; hoc enim animal incertam habet primam partem, denique ad utramque partem gressum dirigit, ita ut prior pars sit posterior, et posterior prior. Leonem in Graecia ingentem signum Sol cum adtigerit, nimium calorem mundo reddit, et annuos flatus, Etesias nempe facit. Virginis etiam signum idcirco inter astra collocaverunt, propterea quod iisdem diebus, in quibus per illud Sol decurrit, terra exhausta Solis ardore nihil pariat.
Abbreviated transcription (Latin):
nas romani nominibus deorum suorum id est iouis. saturni mastis ueneris atq
mercuriq sacra uerunt Deceptienim & decipere uolentes. in eorum adulatione
quisibi aliquid secundũ amorem p̃ftitissent : sidera ostendebant in caclo dicentes
ud iouis ess& illud sidus. & illud mercurii. & concepta est opinio uanitatis
Punc opinionem erroris. diabolus confirmauit xp̃s euestit. lamuero illa quae
a ipsis gentilibus signa dicuntur in quibus & animantium i mago destellis for¬
matur ut arston utaries, taurus libra & huius modi alia hi qui sidera ꝑui¬
cerunt in numerum stellarum speciem corporis. suꝑstitiosa uanitate ꝑ moti
sinxerunt ex causis quibusdam deorum suorum & imagines & nomina confir¬
nantes Nam ari&em. primũ signũ. cui& librae mediam mundi lineã tradunt
stopter am monem iouem ideo uocauerunt: incuius capite quisimulacra faciunt
ari&is cornua fingunt. Quod signũ gentiles ideo inter signa primum constituerunt. quia in

Expanded text:
as Romani nominibus deorum suorum, id est Iovis, Saturni, Martis, Veneris, atque Mercurii sacraverunt. Decepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus evertit. Iam vero illa, quae ab ipsis gentilibus signa dicuntur, in quibus et animantium imago de stellis formatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui simulacra faciunt, arietis cornua fingunt. Quod signum gentiles ideo inter signa primum constituerunt, quia in
Abbreviated transcription (Latin):
lantibus his arbitrium dari . cuius arbitratẽres diudatur. Finiũ regun¬
dorum : alio dista : eo quod ꝑ eam regantur fines utriq nedissipentur dũ modo
non angustiore quinq pedum loco ea contro uersia sit : Locatio est res adusun
data cumd ffinitione mercedis. Condustio est res inusum accepta cũ consti¬
tuta mercede :Resuredita est quae in obligationẽ it a dedusta est ut exten¬
pore quo contrahebatur cefium sit eãs deferri. Vsura est incrementũ fae

Expanded text:
lantibus iis arbitrium dari, cujus arbitratu res dividatur. 11. Finium regundorum actio dicta, eo quod per eam regantur fines utrique, ne dissipentur, dummodo non angustiore quinque pedum loco ea controversia sit. 12. Locatio est res ad usum data cum definitione mercedis. 13. Conductio est res in usum accepta, cum constituta mercede. 14. Res credita est quae in obligationem ita deducta est, ut ex tempore quo contrahebatur certum sit eam deberi. 15. Usura est incrementum fe
Abbreviated transcription (Latin):
catio dubia est aut causa honestatis & turpitudinis pasticeps ut beniuo¬
lentiam pariat offensa: obscurum : in quo aut tardi audito res sunt: aut
difficilioribus ad cognoscendam negotiiscaus cernitur implicata.¬
RE TNO RICIS

Expanded text:
catio dubia est, aut causa honestatis et turpitudinis particeps, ut et benevolentiam pariat et offensam: obscurum in quo aut tardi auditores sunt, aut difficilioribus ad cognoscendum negotiis, causa cernitur implicataRHETORICIS