comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
testimontũ illiꝰ ñ recedit: quia
indesinent̃ doct᷑nis illiꝰ insistit.
Beatꝰ qui legit. et qͥ atidiunt u̾ba
ꝓpħiȩ huiꝰ: et seruant ea q̃ in ea
scͥpta sunt. Tempꝰ enim ꝓpe est.
exponunt: et auditoꝵ qui audi¬
unt et retinent. et oꝑe ꝑficiunt
ea q̃ inea scͥpta funt. Licet enim
hic lib̃ multa habeat in se ꝓfun¬
damisteria: tñ multa sunt ibi.
q̃ etiam ad litt̾am custodita. ma¬
gnam utilitatem et salutẽ p̃stans̃
suis obseruatorib Seruant aut̃
ea q̃ in ea seͥpta sunt. qͥ fidem xͥ ⁊¬

Expanded text:
testimonium illius non recedit, quia testimonium illius non recedit, quia indesinenter doctrinis illius resistit. Beatus qui legit et audit verba prophetiae hujus, et servat ea quae in ea scripta sunt. Tempus enim prope est. t aliis exponunt, et auditorum, qui audiunt et retinent, et opere perficiunt ea quae in ea scripta sunt. Licet enim hic liber multa habeat in se profunda mysteria, tamen multa sunt ibi, quae etiam ad litteram custodita, magnam utilitatem et salutem praestant suis observatoribus. Servant autem ea quae in ea scripta sunt, qui fidem
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bum.⁊ oĩa ꝑ ipsum fact̾a sunt: et
erat lux uera. q̃ illuminat omnẽ¬
et cȩt̾a q̃ in eodem loco de diuini¬
tate u̾bi sequunt᷑. Phibuit testi¬
caro fẽm ẽ:⁊ habitauit in nob̃. N
tam̃ diuidimꝰ ꝑsonam cum ista di
uidit: subintelligendum ẽ. q̃ẽq
de incarnato diu̾bo. siue in diui¬
nitate. ficie in humanitate cogno¬
uit. Aluduͦ uidit ocłis corporeiᷤᷤ.
atq altud ocłis m̃tis. Ocłis uidit
cordis dicunitatem: ocłis corpo¬
reis humanitatẽ. Uidit eum ante
oĩa scła. a patre genitũ. cum patͤ
oĩa fecisse:uidit in fine dempoꝵ
natum ex mat᷑. ꝓnr̃a salute : deĩn
passum: a iꝰto hoĩe sepultam: a
mortuis resuscitatum: atq in
dextera patͥs subleuatum: dem̃
asiudicrum uenturum uidit
itaq hec omĩa: et testimoniũ ꝑ¬
hibuit. Et scimꝰ qr uerum est de¬
stimonium eiꝰ. S qͦd fecit ioħs.
hoc etiam facit cotidie eccła. cuiꝰ
membrumille fuit :⁊ in cuiꝰ figͣa
hanc apocalipsin uidit. A cuiꝰ ore

Expanded text:
mnia per ipsum facta sunt; et: Erat lux vera quae illuminat omn, quae in eodem loco de divinitate verbi sequuntur. Perhibuit testicaro factum est, et habitavit in nobis . Non tamen dividimus personas cum ista dicvidit, subintelligendum est quaecunque de incarnato Dei Verbo, sive in divinitate, sive in humanitate cognovit. Aliud vero vidit oculis corporeis, atque aliud oculis mentis: oculis mentis vidit divinitatem, oculis corporeis humanitatem. Vidit eum ante omnia saecula a Patre genitum, cum Patre omnia fecisse. Vidit in fine temporum natum ex matre pro nostra salute, deinde passum, a justo homine sepultum, a mortuis resuscitatum, atque in dextera Patris sublevatum, deinde ad judicium venturum. Vidit itaque haec omnia, et testimonium perhibuit, et scimus quia verum est testimonium ejus. Sed quod fecit Joannes, hoc etiam facit quotidie Ecclesia, cujus membrum ille fuit, et in cujus figura hanc Apocalypsin vidit, a cujus ore
Abbreviated transcription (Latin):
rant appellati. Qa enimea¬
put fidelium rex ẽ ⁊ sacerdos:
congruent̃ ⁊ membra capitis
reges ⁊ sacerdotes uocantur:
quib ꝑ petrum dr. uos estis genꝰ
elect̾um: regale sac̾dotium. Ipsi
enim sunt reges:ipsi ⁊ sacerdotes.
et sacͥficium ⁊ altare : qr ⁊ tumul¬
tus carnalium uoluptatum ceͤ
se insurgentes ut reges refrenãt.
⁊ sacͥfictum laudis ⁊ mortificatio¬
nis deoimmolant. corpꝰq futũ
a p̃sentis scłi cuꝑiditatib mor¬
tificant. ut hostia deo fiant. Iꝑse

Expanded text:
rant appellati. Quia enim carant appellati. Quia enim caput fidelium rex est et sacerdos, congruenter et membra capitis, reges et sacerdotes vocantur. Quibus per Petrum dicitur: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Ipsi enim sunt reges, ipsi et sacerdotes et sacrificium et altare, quia et tumultus carnalium voluptatum contra se insurgentes ut reges refrenant, et sacrificium laudis et mortificatiois Deo immolant, corpusque suum a presentis seculi cupiditatibus mortificant, ut hostia viva fiant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ait: et tͣdidit semetipsum ꝓme.
Ad cuiꝰ etiam dilectionem imi¬
tandam: hortat᷑ fideles dicens.
Ambulate in dilectione. sicut
et xp̃c dilexit nos. et tradidit
Dilexit autem nos: pulcher fe¬
dos: piꝰ impios. sine pecc̃o pecca¬
res. Nec quales eram nos dilexit:
s quales ipsa dilectione nos fecit.
Unde scibdit᷑: et lauit nos a pec¬
eatis nr̃is in sanguie suo. Iste ẽ
amor meffabił ⁊ incõp̃hensibił.
qr cum ꝓiusto uix aliquis moria
impiis. ut nos offerret deo. itꝰ
utiq ꝓinitistis. Et cum essemꝰ
maculat delictis. lauit nos
stiosanguine: ut exhib̾et sibi
eccłiam ñ habentem macłam
Qui etiam sangumem sciȩ pas¬
fionis. uerdit nob̃ in misterium
ablutionis: ut in fide mortis
eiꝰ baptirati. ab omnib mun¬
demur peccatis. Hinc apl̃s diẽ.
tas criminũ macłas: et petrꝰ
ablutꝰ ÷.pꝰ tͥnam dm̃i negatio¬
nem. Et fecit nos regnum et
sacerdotes: do ⁊ patͥ suo. Phanc
sententiam om̃s electi sac̾dotes
demonstrant᷑. qͥ supͣ reges fue¬

Expanded text:
am, et tradidit semetipsum pro ea . Ad cujus etiam dilectionem imitandam hortatur fideles, dicens: Ambulate in dilectione sicut et Christus dilexit nos, et tradidit dilexit autem nos pulcher foedos, pius impios, sine peccato peccatores, nec quales eramus nos dilexit, sed quales ipsa dilectione nos fecit; unde et subditur: et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Iste et amor ineffabilis et incomprehensibilis, quia cum pro juxto vix aliquis moriatuus est pro impiis, ut nos offerret Deo, justus utique pro injustis. Et cum essemus maculati delictis, lavit nos suo sanguine, ut exhiberet sibi Ecclesiam non habentem maculam Qui etiam sanguinem suae passionis vertit nobis in mysterium ablutionis, ut in fide mortis ejus baptizati, ab omnibus mundemur peccatis. Hinc Apostolus ditas criminum lacrymas, et Petrus ablutus est post ternam Domini negationem. Et fecit nos regnum et sacerdotes Deo et Patri suo Per hanc sententiam omnes electi, sacerdotes demonstrantur, qui supra reges fue
Abbreviated transcription (Latin):
ute carnalis inse ostendit. Et
pͥnceps regum t̾re. Reges tr̃ȩ ap¬
pellant᷑ om̃s electi. qui uitiorũ
dẏranidem in se consurgere ñ
sinunt: seis iure dñantur. Pos¬
funt autem et regest̾re specialit̃
intelligi p̃dicatores: qui dt̃ cor¬
da carnalium a pͣuutate restrm¬
gunt. suꝑ t̾ram ut reges imꝑanĩ.
se coequalem facet᷑: anane uͦ
aĩam gladio u̾bi ꝑinit. Scien¬
dum autem ẽ. qr p̃dicatores ec¬
elesie etiam ipsis carnalib ita
dñari appetunt: qͣtinꝰ et cõꝑassio¬
nem nature. ⁊ uitiis rectitudi-¬
nem exhibeant. Eoꝵ itaq prin¬
ceps ẽ xp̃c. qui ẽ rex regum et
dñs dñantium: de quo adhuc
sequit᷑. Qui dilexit nos: ⁊ lauit
nos apeccatis nr̃is in sanguine
suo.Quo emmamore filiꝰ des
nos dilex̾it: passiones illiꝰ osten¬
dunt. quas ꝓ nob̾ ꝑtulit. De
hac cdilect̾ione ait apłs. Xp̃e di¬

Expanded text:
rnalis ostendit. Et princeps regum terrae. Reges terrae appellantur omnes electi qui vitiorum tyrannidem in se consurgere non sinunt, sed eis jure damnantur. Possunt autem et reges terrae specialiter intelligi praedicatores, qui dum corda carnalium a pravitate restringunt, super terram ut reges imperant,se coaequalem fatetur ; Ananiae vero animam gladio verbi perimit . Sciendum est autem quia praedicatores Ecclesiae etiam ipsis carnalibus ita dominari appetunt, quatenus et compassionem naturae, et vitiis rectitudinem exhibeant. Eorum itaque princeps est Christus, qui est rex regum, et Dominus dominantium, de quo adhuc sequitur: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo. Quo enim amore Filius Dei nos dilexerit, passiones illius ostendunt quas pro nobis pertulit. De hac dilectione ait Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
tucturi: qͥa tõm mortui. debitũ
carnis soluert̃. Uñ ñ furrexisse
uel uixisse cõputandi sunt. Ille
gͦ pͥmogenttꝰ mortuoꝵ rect̾e tio¬
catur : qͥ sic surrex̃ amortuis. ut
ultͣ non moreret᷑. Pot et alit̃ in¬
telligi.Om̃s elect̾i qͥ se mortificãt
cũuitiis ⁊ peccatis. ⁊ uoluptates

Expanded text:
victuri, quia terum mortui carnis debitum solverunt. Unde non surrexisse vel vixisse computandi sunt. Ille ergo primogenitus mortuorum recte vocatur, quia sic surrexit a mortuis, ut ultra non moreretur. Potest et aliter intelligi: omnes electi qui se mortificant, cum vitiis et peccatis, et vo
Abbreviated transcription (Latin):
sub signo elaudunt᷑. Bicendo
gͦ. significauit: et infidelibus
claudi. ⁊ fidelib sp̃itali exercicio
docint aꝑiri. Unde et dameli dr.
Uade. qͥa clausi funt signatiq
sermones: usq ad tp̃s p̃finitũ.
Miccens ꝑ angłm situm seruo
guoioħi. Iste angłs. infigura
xp̃i apparuit beato ioħi. Qͥa
enim cum patre ⁊ sp̃u sancto
filiꝰ unꝰ ẽ ds̃ ommaretielans.
utiq et illum angłm reple¬
uit: atq in illiꝰ corde habitars.
ꝑ eum locutꝰ ÷ ioħi. Ipse autẽ

Expanded text:
sub signaculo clauduntur. Sed dicendo ergo, significavit et infidelibus claudi, et fidelibus spiritali exercitio docuit aperiri. Unde et Danieli dicitur: Vade, quia clausi sunt signatique sermones usque ad tempus praefinitum . Mittens per angelum suum servo suo Joanni. Iste angelus in figura Christi apparuit beato Joanni, quia enim cum Patre et Spiritu sancto Filius unus est Deus, omnia revelans, utique et angelum illum replevit; atque in illis corde habitans, per eum loc
Abbreviated transcription (Latin):
noui destam̃ti. hic solammꝰ ꝓpħia
nominat᷑: qͣm qͥ obseruau̾it. bea¬
tus ẽẽ ꝑhibet᷑. Ad qͦd et stibtungi¬
tur. tempꝰ enim breue ẽ: iudicii
scilicet. qndo redditurꝰ : umcuiq
iuxta oꝑa sua. Ac sidice̾t. felix.
qui fidei sacram̃tis imbutꝰ.⁊ q̃
in his iubent᷑ custodit. ⁊ que ꝓhi¬
bentur ñ p̃sut : quia ⁊ obser¬
uationis tp̃s ñ longas moras
imectit: ⁊retͥbutionis dies qͦdã
sunt: maior scił ⁊ minor. Quȩ
minor. ĩ sortem uenit beatoioħi.
in qͣ funt . uii. ecurcates metropo¬
litane. quaꝵ caput ẽ ephesꝰ. S
cum maior minori tungit᷑: ꝑene
medietatem mundi occupant.
liter eccłiis asiȩ suã dirigit pro¬
pheciam. Uertm qͦd loquitur
dic̃. Quȩ cumuna sit. seꝑtena¬
rio nũd cõp̃hendit᷑. quo seꝑe
solet untuerfitas designar:
iuxtaild̃. seꝑties in die .l.d. t̾.¬

Expanded text:
ovi Testamenti hic solummodo prophetia nominatur, quam qui observaverit beatus esse perhibetur. Ad quod et subjungitur: Tempus enim prope est, judicii scilicet, quando redditurus est unicuique juxta opera sua. Ac si diceret: Felix qui fidei sacramentis imbutus, et quae in his jubentur custodit, et quae probibentur non praesumit, quia et observationis tempus non longas moras innectit, et retributionis dies quodamsunt, major scilicet et minor, quae minor in sortem venit beato Joanni, in qua sunt septem civitates metropolitanae quarum caput est Ephesus; sed cum major minori jungitur, pene medietatem mundi occupant. liter ecclesiis Asiae suam dirigit prophetiam. Verbum quod loquitur dicit. Quae cum una sit, septenario numero comprehenditur, quo saepe solet universitas designari, juxta illud: Septies in die laud
Abbreviated transcription (Latin):
patͥ pacificauit. Et notandum
gr̃a. ac deinde subiungitur pax.
qr nullus ad pacem reꝯciliatio
nire possemꝰ. a dei gr̃a p̃uenti
fumꝰ. Generalit̃ autem omĩa
q̃ a deoꝑcipimꝰ. siue infidesiue
in ope. in abstinentia. mietu¬
nio. ⁊ in cęt̃is: gͣtis a deo nobis
tͥbuunt᷑. sola ipsitis misedia.
Querendum ẽin hoc loco: eͣ
indato gr̃ȩ. nominato filio⁊¬
spũ scõ. psona patͥs reticet᷑. Nlam
cum dic̃. ab eoqͥ ẽ. ⁊ qͥ erat.⁊ qui
uenturꝰ ẽ. filium in his uerbis
ostendit. Qͦd maxime ex hoc ꝓ¬
bat. cum subiungit. Qͥ uentur
est. ad iuidicium scił ut reddat
unicuiq iuxta oꝑa sua. Pater
enĩ ñ iudicat qͣnquã. s omne io¬
dictum dedit filio: qͥ solꝰ c̃ patͤ¬

Expanded text:
Patri pacificavit. Et notandum Patri pacificavit. Et notandum gratia ac deinde subjungitur pax, quia nullus ad pacem reconciliatinire possimus, a Dei gratia perventi sumus; generaliter autem omnia quae a Deo percipimus, sive in fide, sive in opere, in abstinentia, in jejunio et in caeteris, gratis a Deo nobis tribuuntur sola illius misericordia. Quaerendum est in hoc loco cur in dato gratiae, nominato Filiosancto, persona Patris reticetur? Nam cum dicit: Ab eo qui est, et qui erat, et qui venturus est, Filium in his verbis ostendit, quod maxime ex hoc probat, cum subjungit: Qui venturus est, ad judicium scilicet, ut reddat unicuique juxta opera sua. Pater enim non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio , qui solus cum Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ds om̃ps posuit. petrum. pau¬
lum.⁊ cec̃os: qͥ pͥmum fund amen¬
tum eccłiȩ iecert̃. Nam sic̃ cum
montem qͥsqͥs ꝯscendit. eo pau¬
lisꝑ cȩ̃ta subiacentia despicit. qͦ
adaltiora plꝰ g̾ssꝰ tendit: ita qͥ
intentionem fig̾e̾ nitit᷑ ĩ fũmis.
eo ampliꝰ terrena desꝑicit : quo
ampliꝰ eleuat᷑ ad cęlestia: ⁊ qͦd
pͥꝰ in imopositꝰ suꝑse credidit: pꝰ
ascendendo ꝓficiens subse esse
cognoscit. In hac bona elatione
ꝯsistit eccłia: qr t̾rena omĩa cal¬
cans. m̃te cȩlos inhabitat: dicẽs
si etiamelationem in contrariam¬
partem intelligere uoluerimꝰ: neq
in hoc asanointellectu recedimꝰ:
etiam qr m̃bra st̃ eccłie. hec ꝑtinet
reuelatio. Impletum hoc cognos
p̃dicator. De suꝑb̃ enim atq elatis.
grãmuocans: mitissimã reddit ⁊¬
gͣtis collata. Quȩ gr̃a specialiter
in hoc ẽ accipienda: qr sine m̃ito
hoĩum misit ds filium suum. qͥ
nos suosanguine redemit. et ad
suam passionẽ genꝰ humanũ deo

Expanded text:
nipotens posuit Petrum, Paulum, et caeteros qui primum fundamentum Ecclesiae jecerunt. Nam sicut cum montem quisquis conscendit, eo paulisper caetera subjacentia despicit, quo ad altiora plus gressus tendit, ita qui intentionem nititur figere in summis, eo amplius terrena despicit, quo amplius elevatur ad coelestia, et quod prius in imo positus super se credidit, post ascendendo proficiens, sub se esse cognoscit. In hac bona elatione consistit Ecclesia, quia terrena omnia calcans, mente coelos inhabitat, dicens si etiam elationem in contrariampartem intelligere voluerimus, neque in hoc a sano intellectu recedimus, etiam, quia membra sunt Ecclesiae, haec pertinet revelatio. Impletum hoc cognoscpraedicator. De superbis enim atque elatis gratiam vocans, mitissimam reddit et gratis collata, quae gratia specialiter in hoc est accipienda, quia sine merito hominum misit Deus Filium suum, qui nos suo sanguine redemit, et ad suam passionem genus humanum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
to ante eiꝰ aduentũ scĩs patrib
apparuert̃. uiriuocant᷑. Quo
in loco dic̃ beatꝰ attb̃tꝰ ambrosiꝰ.
ñ insua nat᷑a apparinsse: s po¬
dus ꝑ angłm tantum in ea for¬
ma in qͣ recognos ci ab homini¬
bus solet. Qd hinc etiam ꝓba¬
ri pot̃. qͥa sibeatꝰ paulꝰ nuper
conũsꝰ in sua eum sub̃̾atudiss.
conseq̃ns ẽet ut p̃ omnib dilecto
discipło sibiq ab adolentia
angłm suum seruo fuo ioħi. morẽ
scõrum ꝑatrum tenet : qͥ instus dic¬
tis. sic de se qͣsi de alio loquunt᷑. Uñ
ẽ. Uir erat in t̾ra hus. nomine iob:
et cet̾a. usq recedens a malo. Et. e¬
rat moyses uir mitissimꝰ: suꝑ om̃s
qͥ morabant᷑ in t̾ra. Et idem ioħs¬

Expanded text:
o ante ejus adventum sanctis patribus apparuerunt, viri vocantur? Quo in loco dicit beatus Ansbertus Ambrosius: non in sua natura apparuisse, sed potius per angelum tantum in ea forma, in qua recognosci ab hominibus solet. Quod hinc etiam probari potest, quia si beatus Paulus nuper conversus, in sua eum substantia vidisset, consequens esset, ut prae omnibus dilecto discipulo, sibique ab adolescentia angelum suum servo suo Joanni, morem sanctorum Patrum tenet, qui in suis dictis sic de se quasi de alio loquuntur. Unde est: Vir erat in terra Hus nomine Job, etc., usque, recedens a malo . Et: Erat Moyses vir mitissimus super omnes qui morabantur in terra , et idem Jo
Abbreviated transcription (Latin):
eam.hoc ẽ suꝑ uineam imbrem.
Cum his ntbib. hoc ẽ cum multi¬
tudine scõꝵ uenturꝰ ẽ dñs ad tu¬
dictum : qr in eoꝵ cordib habita¬
bit. Unde ẽ. Dñs ueniet ad iudi¬
cium: cum senib popłi fcii. Et
uidebit eũ oĩs ocłs. Omnẽ ocłm
usitato more locutionis. ꝓ omĩ
homine pofitum hic accipiamꝰ.
poralit̃ : sicie aduitam siue ad
mortẽ. Non autem animaliũ.
unt᷑ ẽẽ desinunt. ocłs eũ uide¬
bit: s potiꝰ ocłs hominũ. Alia
tͣnslatio dic̃. Uidebit ecm oĩs
ocłs talem. qͣlem scił despexert̃:

Expanded text:
em. Cum his nubibus, hoc est, cum multitudine sanctorum venturus est Dominus ad judicium, quia in eorum cordibus habitabit; unde est: Dominus veniet ad judicium cum senioribus populi sui . Et videbit eum omnis oculus. Omnem oculum usitato more locutionum, pro omni homine positum hic accipiamus.poraliter, sive ad vitam, sive ad mortem; non autem animalium untur esse desinunt, oculus enim videbit, sed potius oculus hominum. Alia translatio dicit: Videbit eum omnis oculus talem, qualem sc
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo. Qͦd nulli alio posse tͥbut᷑.
nͥ illi incorporee simpliciq nat᷑e:
q̃ tota inceł repꝑit᷑. tota in t̾ris:
tota sine locomn locis: tota fine
parte in partib repꝑit᷑. Qͥd est
autem mirum si post eiꝰ incar¬
nationem angłs apparens.sims¬
lis filiohominis dr. siẽ in seq̃n¬

Expanded text:
quod nulli alii posse tribuitur, nisi illi incorporeae et simplici naturae, quae tota in coelis reperitur, tota in terris, tota sine loco in loco, tota sine parte in partibus. Quid est autem mirum, si post ejus incarnationem angelus apparens, similis filio hominis dicitur, s
Abbreviated transcription (Latin):
cens. App̃hendent .uii. mulieres
uirum unũ indie illa dicentes.
Panẽ nr̃m comedemꝰ: ⁊ cęt̾a. uir
iste unꝰ xp̃c ẽ: quẽ septiformis
eccłia comꝑlect̾it᷑ dicens. Panẽ
nr̃m comedemꝰ. corpꝰ scił tuum
nob̃ a deo datum manducabimꝰ.
Uestim̃tis u̾ͥtutũ ornabim᷑: tm̃mͦ¬
uocet᷑ nom̃tuũ fciꝑ nos. atifer
opꝓbriũ nr̃m. ut sisuir noster.
ne tmꝓꝑando dicant nob̃ iudes
qd ñ habemꝰ uirum. Unde et sa¬
lomon dicit: qͥa sapĩa excidit
excidit.⁊ domũ fecit: qͥa ab a¬
more p̃sentis scłi. dira corda
gentilium seꝑtiformi sp̃u im¬
plenda separauit: atq ad forti¬
dadinem cęlestis edificii erexit.
partes diffrisa. inꝯcussa
m̃te Ins ẽ et fide obseruat sc̃e¬
ribus .iiiͦi. pollet uͥtutib: et dilig̃
dm̃ ex toto corde suo. ⁊ ex tota am̃¬
ma fira ⁊ ex tota uoluntate sua.
Nam tͥb sp̃ialit̃: et .iiͦiͦi. corporaliẽ
uigec. In dilect̾ione enim dei. tͥb
qͣlitatib spĩtalit̃ excitat᷑. ipse uiero

Expanded text:
lieres virum unum in die illa, dicentes: Panem nostrum comedemus , etc. Vir iste unus Christus est quem septiformis Ecclesia complectitur, dicens: Panem nostrum comedemus, corpus scilicet tuum nobis a Deo datum manducabimus, vestimentis virtutum ornabimur, tocetur nomen tuum super nos, aufer opprobrium nostrum, ut sis vir noster, ne improperando dicant nobis Judaei quod non habeamus virum. Unde et Salomon dicit , quia sapientia excidit excidit, et domum fecit, quia ab amore praesentis saeculi dura corda gentilium septiformi spiritu implenda separavit, atque ad fortitudinem coelestis aedificii erexit. partes diffusa inconcussa mente et fide observat sancribus, quatuor pollet virtutibus, et diligit Deum ex toto corde suo, et ex tota anima sua, et ex tota voluntate sua. Nam tribus spiritaliter, et quatuor corporaliter viget. In dilectione enim Dei, tribus qualitatibus spiritaliter excitatur. Ipse vero
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio moriunt᷑. Primoge¬
nitus mortuorum. Primꝰ hõ ea con ⁊¬
dicione creatꝰ ÷: ut nͥ peccasset. im¬
mortalis mansisset. S qͥa peccatut.
mortuus ẽ. ⁊ rediit in matrẽ fuã.
hoc ẽ in t̾ram. de qͣ fuerat ꝯditus.
dicente sͥ dño: t̾ra es ⁊ in t̾ram re¬
uerteris. de qͣ sumptꝰ es: qr formatꝰ
ex limo t̾re m animam uitientẽ.
qͣsi ex matͥs ut̃o uiuus ꝓcesserat.
Postqͣm autẽ factꝰ ẽ ille mortalis.
genuit filios mortales et peceato¬
res : qͥ om̃s mortui in matrẽ fuam
reu̾tunt᷑. Ueniens gͦ dñs in carne:
eadem lege mortuus ẽ. atq ĩ ut̃o
matͥs sepultꝰ. S qr t̃cia die a mor¬
tius lamuicturꝰ in et̾num furrex̃.
⁊ mors illi ultͣ ñ dñabit᷑: pͥmoge

Expanded text:
risti nomine moriuntur. Primogeristi nomine moriuntur. Primogenitus mortuorum. Primus homo ea conditione creatus est, ut nisi peccasset, immortalis mansisset; sed quia peccavit mortuus est, et rediit in matrem suam, hoc est in terram, de qua fuerat conditus, dicente sibi Domino: Terra es, et in terram reverteris, de qua assumptus es . Quia formatus ex limo terrae in animam viventem, quasi ex matris utero vivus processerat. Postquam autem factus est ille mortalis, genuit filios mortales et peccatores, qui omnes mortui in matrem suam revertuntur. Veniens Deus ergo in carne, eadem lege mortuus est, atque in utero matris sepultus. Sed quia tertia die a mortuis jam victurus in aeternum surrexit, et mors ill
Abbreviated transcription (Latin):
bet testimoniũ dicens itideis: pat̃
mine manens. ipse facit oꝑa. et.
hȩc ẽ uita ȩt̾na. ut cognoscant te:
et. sic ds dilex̃ mundũ. ut filium
fctumungenitũ daret : et. ego a
meipso ñ ueni: ⁊ multa his simi¬
lia. S fic̃ filiꝰ est destis fidelis: ita
bens. Hic ẽ filiꝰ m̃s dilectꝰ: in quo
mͥ complaciti. Ipseq filiꝰ de sp̃u¬
scõ. ꝑhibet testimoniũ cum dicit.
uult spirat: et. paraclitꝰ ipse uos
testimonium dic̃. qđ sit ueritas:
sic̃ scͥptum ẽ. sp̃s ẽ qui testificat᷑:¬
qm̃ xp̃c ẽ t̃itas. Et ipse filius
dicit: ille testimonium ꝑhibebit
de me. Unde sciendum ẽ. qͥa sic̃
hi tres unum sunt. sic eorum te¬
stimonium unitum ẽ: qnͣquã
alt̾ius testimonio. alt̾ insinuet᷑.
Specialit̃ autẽ filiꝰ testis uocat᷑:
qr ꝓ testimonio ũqtatis tisq ad
mortem ꝑuenit carnis: qr ⁊ cũ
omnis eccłia in p̃dicatorib xp̃o
destimontum phibuerit: illispe¬
cialit̾ testes uocant᷑. qui ꝓ xp̃i¬

Expanded text:
bet testimonium, dicens Judaeis: Pater in me manens, ipse facit opera ; et: Haec est vita aeterna, ut cognoscant te ; et: Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret ; et: Ego a meipso non veni ; et multa his similia. Sed sicut Filius est testis fidelis, ita bens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Ipseque Filius de Spiritu perhibet testimonium cum dicit: vult spirat ; et: Paracletus ipse vos testimonium dicit quod sit veritas, sicut scriptum est: Spiritus est qui testificat veritas ; et ipse Filius dicit: Ille testimonium perhibebit de me . Unde sciendum est quia sicut hi tres unum sunt, sic eorum testimonium unicum est, quanquam alterius testimonio alter insinuetur. Specialiter autem Filius testis vocatur, quia pro testimonio veritatis usque ad mortem pervenit carnis, quia et cum omnis Ecclesia in praedicatoribus Christo testimonium perhibebat, illi specialiter testes vocantur, qui pro Ch
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ dict̾um ÷. ñ in sua natura
s ꝑ angłm apparuit: sic̃ olim
fecit patͥb. Expleto enim mi¬
hominib qͣnͣdui oportuit. donec
qͣdragesimo die ascendit ĩ cȩlũ:
sit ex nob̃ apparere uoluit. Unde

Expanded text:
sicut dictum est non in sua natura, sed per angelum apparuit, sicut olim fecit patribus. Expleto enim miab hominibus quandiu oportuit, donec quadragesimo die ascendit in coelum; sit a nobis apparere voluit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ab ostensione s a signo positũ
intellig̾e debemꝰ: et hoc ẽẽ dictũ.
significarit. qͦd ẽ sigillauit. Sig¬
num enim: dr sigillum. Quo
in loco qͥstio oritͣ. quare hoc di¬
catur: cum in sequentib inue¬
mamꝰ dict̾um ioħi ab angło. ne

Expanded text:
non ab ostensione, sed a signo positum non ab ostensione, sed a signo positum intelligere debemus, et hoc esse dictum significavit, quod est, sigillavit; signum enim dicitur sigillum. Quo in loco quaestio oritur: quare hoc dicatur cum in sequentibus inveniamus dictum Joanni ab angelo: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
dentib: ⁊ reuelasti ea paruulis.
Que oportet fiericito. In his
u̾b duo cõphendunt᷑: ut ea scił
que finienda funt cito accipians
t̃minum⁊ et ea q̃ inchoanda ft̃.
cito sumant micium. Ista tam̃:
neqͣ qͣm finem accept᷑a sunt un¬
de nec metuenda sunt torm̃ta q̃
ꝑseuerant. Nec gaudia fugitiua
st̃ appetenda: s iugi statu ꝑmanen¬
tia. Cito .i. in p̃senti tp̃r. Omne
enim tp̃s p̃sentis uitȩ cõꝑatum ȩ¬
ternitati: qͣsi umꝰ hore partissi¬
mum ẽ mom̃tũ. Unde ⁊ is dem
ioħs in epła sua diẽ. de hoc longiᷤᷤ¬
simo tempore: filioli. nouissima
et ea q̃ cito adueniunt: ut dũ se
tp̃ralit̃ cernit affligi.uł ꝓsꝑari:
cogitet breuitatẽ istiꝰ demporis:
et quam uelocit̃ tͣnseant gaudia
et tͥbulationes cũ tp̃r: et quam
uelocit̃ appropinquent eadem
sine fine manstira. ac ꝑ hoc neqͣ¬
quiam maloꝵ ꝓsꝑitatib inuideat.
s potiꝰ in suis adũsitatib gaudeat.
Significauit. Hoc loco sig̃cauit.

Expanded text:
revelasti ea parvulis . Quae oportet fieri cito. In his verbis duo comprehenduntur, ut ea scilicet quae finienda sunt cito accipiant terminum: et ea quae inchoanda sunt, cito sumant initium. Ista tamen nequaquam finem acceptura sunt. Unde nec metuenda sunt tormenta quae aeternum perseverant. Nec gaudia fugitiva sunt appetenda, sed jugi statu permanentia. Cito, id est in praesenti tempore. Omne enim tempus praesentis vitae comparatum aeternitati, quasi unius horae parvissimum est momentum. Unde et idem Joannes in epistola sua dicit de hoc longissimo tempore: Filioli, novissima et ea quae cito adveniunt, ut dum se temporaliter cernit affligi vel prosperari, cogitet brevitatem istius temporis, et quam velociter transeant gaudia et tribulationes cum tempore, et quam velociter appropinquent eadem sine fine mansura, ac per hoc nequaquam malorum prosperitatibus invideat, sed potius in suis adversitatibus gaudeat. Et significavit. Hoc loco, significavit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ipsum facta st̃. Uenturꝰ est ad
tudicium. iuxta illd̃ angłoꝵ
ꝓmissum: sic ueniet quemad¬
modum uidistis eũ euntẽ in
est etiamoꝑatio: qͥd sͥ uult. quod
grãm tͥbuere legentes atidimꝰ :
simtil in ipsa datione. patremet
orbem t̾raꝵ. cur ioħs in hac reue¬
latione .uii. sp̃s introducit. Nimi¬
rum ꝓpt̾ septenariam.i. mtltipli¬
cem eiꝰ oꝑationem. Simplex itaq
cem. Et a .uͣii. sp̃itib: qͥ in conspe¬
ct̃u throm eiꝰ sunt. Thronꝰ d̃i st̃
angłi scĩ. ⁊ hõies iusti: in quorũ
q oꝑa disponit.⁊ addi amorẽ.
et ꝓximoꝵ accendit dilectio¬
nem. Ad quem etiam specialit̃
remissio ꝑtinet pecc̃oꝵ: que fit

Expanded text:
enturus est ad judicium, juxta illud angelorum promissum: Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in est etiam operatio, quod sibi vult hoc, quod gratiam tribuere legentes audivimus, simul in ipsa datione Patrem et orbem terrarum, cur Joannes in hac revelatione septem spiritus introducit? nimirum propter septenariam, id est multiplicem ejus operationem. Simplex itaque cem. Et a septem spiritibus, quae in conspectu throni ejus sunt. Thronus Dei sunt angeli sancti et homines justi, in quorum umque opera disponit, et ad Dei amorem et proximorum accendit dilectionem, ad quem etiam specialiter remissio pertinet peccatorum, quae fit
Abbreviated transcription (Latin):
pocaltpsis iħu xp̃i. Plamor
eẽt sensꝰ: si dixisset aduc̃to
uerbo. hec ẽ apocalipsis. S
hc̃ modum locutionis. qͥ cum di¬
minutione ũbi fit: frequent̃ in¬
uenimꝰ in diuinis scͥpturis. Unde
nec salomon ait. he ft̾ parabolȩ
salomonis. aut hec st̃uerba ȩccle¬
siastis: s tm̃ parabole salomonis.
ter autem loq̃ntes. subauditiones
necessarias. tales sententias hab̃e
docuert̃: ut u̾bi gr̃a. cum legimꝰ
apocalipsis iħu xp̃i. subaudiendũ
ẽ ħ est. Est autem apocalipsis g̾cꝰ
sermo. q̃ latine dr reuelatio. sitie
manifestatio: eo qͦd in ea statꝰ p̃sen¬
tis et fut᷑e eccłie beato ioħi. ⁊ in illo
eccłiȩ sit manifestatꝰ. Quam dedit

Expanded text:
pocalypsis Jesu Christi. Planior esset sensus, si dixisset adjuncto verbo: Haec est Apocalypsis; sed hunc modum locutionis, qui cum diminutione verbi fit, frequenter invenimus in divinis Scripturis. Unde nec Salomon ait: Hae sunt parabolae Salomonis, aut: Haec sunt verba Ecclesiastis, sed tantum: Parabolae Salomonis, ter autem loquentes, subauditiones necessarias tales sententias habere docuerunt. Verbi gratia, cum legimus: Apocalysis Jesu Christi, subaudiendum est: Haec est. Est autem Apocalypsis Graecus sermo, et Latine dicitur revelatio sive manifestatio, eo quod in ea status praesentis et futurae Ecclesiae beato Joanni, et in illo, Ecclesiae sit manifestatus. Quam dedi
Abbreviated transcription (Latin):
cutionis: sepe fit inscriptaris. Un¬
de ẽ. bonum certam̃ certaui. ꝓ eo
qͦd ẽ bono certamine certatii. ħ
quam adeo accepit. ut fua reue¬
latione manifesta faciat seruis fuᷤ.
que oportet fieri cito.S in his uerb̃
utq eiꝰ nat᷑a des ignat᷑. diuina scł¬
ꝑ hoc qͦdipse cum patre ⁊ sp̃us cõ.
cunct̾a reuelat mistĩa. humana
autemm hoc. qͦd ñ solum a patre
et sp̃u sco. s etiam a scipso accepit.
ut sua reuelatione manifestaret ser¬
uis suis q̃ oportet fieri cito. Ds enĩ
in hoc loco. tota tͥnitas intelligitur:
a ꝗͣ accepit ipse hõ assumptꝰ a u̾bo
dei. ut ista mistĩa suis reuielaret ser¬
ttis: uͥ ⁊̃ ipsa forma serui. dña p̃di¬
cadur seruoꝵ. Seruis stus ea mani¬
festauit .i. p̃cepta fua seqtientibus.
qͥb alib dic̃. Cum feceritis omĩa
q̃ p̃cepta sunt uob̃: dicite. sertii inu

Expanded text:
cutionis saepe fit in Scripturis. Unde est: Bonum certamen certavi , pro eo quod est: Bono certamine certavi. Haec quam a Deo accepit, ut sua revelatione manifesta faciat servis suis, quae oportet fieri cito, sed in his verbis utraque ejus natura designatur: divina sc hoc quod ipse cum Patre et Spiritu sancto cuncta revelat mysteria: humana autem in hoc quod non solum a Patre et Spiritu sancto, sed etiam a seipso accepit, ut sua revelatione manifestaret servis suis quae oportet fieri cito. Deus enim in hoc loco tota Trinitas intelligitur, a qua accepit ipse homo assumptus a Verbo Dei, ut ista mysteria suis revelaret servis, ubi etiam ipsa forma servi, domina praedicatur servorum. Servis suis ea manifestavit, id est praecepta sua sequentibus, quibus alibi dicit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, di
Abbreviated transcription (Latin):
nas: ⁊ cȩ̨t̾a. S ut̾q qͦd uid̾at non
intellexit: nͥ ⁊ illi damel. ⁊ istrio¬
seph. mist̾rum tusionis retielass.
Hec mirũ si reꝓbi in his obscuri¬
tatib solutione indigeant: cũ cẽ
damel ñ intelligens qͥd sig̾careñ
uenti .iiͦii. qͥ pugnabant in mari
magno. accesserit aduntim de
astantib.⁊ q̃sierit ab eo de his oĩb.
Terciũ genꝰ ÷ intellect̾uale: qͦdñ fit
ꝑ corꝑalesres. neq ꝑ similitudines:
s ipsa c̃uitas inm̃te manifestat᷑ ui¬
dentib: qͦd ꝓpͥe electꝰoꝵ ẽ. Tali mͦ lo
debant .i. intelligebant. Unde et
uidentes appellabant᷑ : iuxta qͦdli¬
bri regum hystoria manifestau̾it
olim appellabat᷑ uidens. Unde ꝓ¬
phecie q̃ ab ipsis ꝓpħis uidebant᷑
uisiones dñr. Unde ẽ uisio ysaie.
uisio amos. ⁊ cęt̾oꝵ. S qͥa ista in¬
tellect̾tialis ẽ: iecͥco utiq subtili¬
tanta ostensa sacram̃ta. fact̾a ẽ
autem hec ipsa reuelatio ꝑ ange¬

Expanded text:
iderat, non intellexit, nisi et illi Daniel, et isti Joseph mysterium visionis revelasset. Nec mirum si reprobi in his obscuritatibus solutione indigeant, cum etiam Daniel non intelligens quid significarent quatuor venti qui pugnabant in mari magno, accesserit ad unum de astantibus, et quaesierit ab eo de his omnibus. Tertium genus est intellectuale, quod non fit per corporales res, neque per similitudines, sed ipsa veritas in mente manifestatur videntibus, quod proprie electorum est. Tali modebant et intelligebant. Unde et videntes appellabantur, juxta quod libri Regum historia manifestat, olim appellabatur videns. Unde prophetiae quae ab ipsis prophetis videbantur, visiones dicuntur; unde est: Visio Isaiae, Visio Amos et caeterorum. Et quia ista intellectualis est, idcirco utique subtilitanta ostensa sunt sacramenta. Facta est autem haec ipsa revelatio per ange
Abbreviated transcription (Latin):
beatam ioħm a domiciano impiissi¬
mo cesarũ. in pathinos insula religa¬
tum. exilio deportatum. metallodã¬
natum. ob insuꝑabilem eungłii p̃di¬
cationẽ: ut ibi forsitan secaret mar¬
mora. uł t̾ram fodẽt. aut his simili¬
b p̃ceptis deseruir et imꝑialib : sic̃
Uͥ qͣntomag̃ putabat᷑ uinciri cu¬
stodia humana: tanto magis
metas humanitatis tͣnscendens. me¬
ruit uidere cȩlestia. Et cui certa
negabãnt᷑ spacia t̾raꝵ excede: secre¬
ta sunt concessa penetrare cȩlestia.
Et quantomagis destitutꝰ ẽ huma¬
nosolatio: tanto ei affuit diuinum.
Ibiq meruit uidere hanc ꝓpħiam
de statu p̾sentis et fut᷑e eccłiȩ : q̃ int̃
reliqͦs noui testam̃ti libͦs. ꝓpħia no¬
minat᷑. sic̃ in seq̃ntib r: beatꝰ qui

Expanded text:
beatum Joannem a Domitiano impiissimo Caesare in Pathmos insulam relegatum, exsilio deportatum, metallo damnatum ob insuperabilem Evangelii praedicationem, ut ibi forsitan secreta marmorum, vel terram foderet, aut his similibus praeceptis deserviret imperialibus, sicut uanto magis putabatur vinciri custodia humana, tanto magis metas humanitatis transcendens, meruit videre coelestia. Et cui certa negabantur spatia terrarum excedere, secreta sunt concessa penetrare coelestia. Et quanto magis destitutus est humano solatio, tanto ei adfuit divinum. Ibique meruit videre hanc prophetiam de statu praesentis et futurae Ecclesiae, quae inter reliquos Novi Testamenti libros prophetia nominatur, sicut in sequenti
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. In hac autem reuelatiõe
nicħ hẏstoricum ẽ accipiendum.
qͦd ipsa cierba si subtilit̃ inspiei¬
untur docere ꝓbant᷑. Neq emm
hoc fieri pot̃. ut pauca emultis di¬
camꝰ. qͦd uidit ueracit̃ eqͦs in ui¬
sione: quoꝵ ascensores habent lo¬
ricas igneas. ⁊ iacinet̾inas. ⁊ fulpho¬
reas. Triananq gña uis ionum:
patres nr̃i intelligenda dixerunt.
Primum scił corꝑale: si c̃ uidemꝰ
ꝑ ocłos corꝑis. cȩlum. t̾ram. solem
excessu m̃tis. siue uigilantib sue
dormientib uiris: q̃n ñ res corpo¬
rales. s similitudines rerũ corꝑa¬
lium intuentes. fut᷑a ibi p̃sagañ
mist̾ia. Qd genꝰtus ionis ꝯmune
ẽ tustis ⁊ reꝓb: sic̃ nabuchodono¬
sor tudit lapidem p̃cifum de

Expanded text:
tendit. In hac autem revelatione nihil historicum est accipiendum, quod ipsa verba, si subtiliter inspiciuntur, docere probantur. Neque enim hoc fieri potest, ut pauca e multis dicamus, quod viderit veraciter equos in visione, quorum ascensores haberent loricas igneas et hyacinthinas et sulphureas. Tria namque genera visionum patres nostri intelligenda dixerunt: primum scilicet corporale, sicut videmus per oculos corporis coelum et terram, solem excessu mentis, sive vigilantibus, sive dormientibus viris, quando non res corporales, sed similitudines rerum corporalium intuentes, futura ibi praesagant mysteria. Quod genus visionis commune est justis et reprobis, sicut Nabuchodonosor vidit lapid
Abbreviated transcription (Latin):
nomine hoc nob̃ pͥtulegitim de¬
dit. ut ab ipso xͥam appellemͣ.
De qͦ nomine ẏsaias ꝓpħa dicit.
Et seruos suos uocabit noĩe alio
hinc celsitudo ꝓtienit: hinc re¬
ges. hinc sacerdotes. hinc xͥan
uocam᷑. Uͥ autem potꝰi nom̃ salu¬
tissonat: ibi tandem hic liber
debitum finem accipiat. Seqr̃.

Expanded text:
nomine nobis hoc privilegium dedit, ut ab ipso Christiani appellemur, de quo nomine Isaias propheta dicit: Et servos suos vocabit nomine aliohinc celsitudo provenit, hinc reges, hinc sacerdotes, hinc Christiani vocamur. Ubi autem potius nomen salutis sonat, ibi tandem hic liber debitum finem accipiat.
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe: honorem scił in res urrec¬
tione: głam in ascensione: bn¬
dictionem. qr subleuatꝰ ad dex¬
teram pat̾nȩ maiestatis b̃ndicit᷑
.i. laudat᷑ ab omni fua creatitra
Dignum ẽ. ut humanitas filii
cłi q̃ tanta sustinuit cruciam̃ta.
pꝰsputa. pꝰ alapas. mortẽ. sepul¬
turam. resurgat. et in dextera
patͥs collocet᷑. ⁊ ab om̃i creatura
laudet᷑. adoret᷑. et głificet᷑ atq
bndicatur. Et omnem creatu¬
ram q̃ in celo ẽ. ⁊ suꝑ t̾ram et sub

Expanded text:
accipere, honorem scilicet in resurrectione, gloriam in ascensione, benedictionem, quia sublevatus ad dexteram paternae majestatis benedicitur, id est laudatur ab omni sua creatura. Dignum est enim, ut humanitas Filii Dei quae tanta sustinuit cruciamenta, post sputa, post alapas, mortem, sepulturam, resurgat, et in dextera Patris collocetur, et ab omni creatura laudetur, adoretur, et glorificetur, atque benedicatur. Et omnem creaturam quae in coelo est, et super terram, et sub
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Recedet autem eccłia insu
electis a reprob̃. non abscessu cor¬
poris. s fide et oꝑatione: iuxta
illo. Egredimini de medio eiꝰ
popłs m̃s: ⁊ immrundũ ne teti¬
gerttis. Et omnis mons et in¬
insule. de locis fuis motȩ sunt.
ꝑmontes in hoc loco debemus
intelligere p̃cipuos scõs in eccła
ꝯstitutos: qui cc̃ts eminent sic̃
altittidines t̾rȩ. Qui mouebinit᷑
nut a fide recedant: s corpore ⁊
aĩo atq oꝑe separabunt᷑ a societa¬
te reproboꝵ. audientes illud pro¬
phete. sic̃ supͣdictũ ẽ. exite de illa
popłs m̃s. hoc ẽ de babilone: quȩ¬

Expanded text:
sunt . Recedet autem Ecclesia in suis electis a reprobis, non abscessu corporis, sed fide et operatione, juxta illud : Egredimini de medio ejus, populus meus, et immundum ne tetigeritis. Et omnis mons et insulae de locis suis motae sunt. Per montes in hoc loco debemus intelligere praecipuos sanctos in Ecclesia constitutos, qui caeteris eminent, sicualtitudinem terrae , qui movebuntur, non ut a fide recedant, sed corpore et animo atque opere recedunt a societate reproborum, audientes illud prophetae, sicut supra dictum est: Exite de illa populus meus. Hoc est de Babylone, qu
Abbreviated transcription (Latin):
hasstolas pꝰ baptisim ablutionem
mundas ꝯseruañ: qr nullum
mortiferũ crimen admittunt.
Alii funt qͥ comqͥnant diuersis
scelerib : s ut ad pͥstinum decorẽ
redeant. occulto seuł aꝑto mar¬
dyrio. ⁊gemitib lacrimars ean¬
dificant: fitq ut om̃s fideles sto¬
⁊las habeant suꝑiꝰ positas. Et pal¬
⁊me inmanib eoꝵs. ł palmas
tumphꝰ uict̾orie designat᷑: per
manꝰ uͦ. uirtꝰ oꝑationis expͥmit̃.
Palinas gͦ inmnanib hñt electr
dum qͦlibet mͦ tͥumphant de
antiqͦ hoste.⁊ huiꝰ scłi uolupta¬
tib. Uł ꝑmanꝰ: intellige pote¬
statem. Qd em̃ ꝑ manꝰ potestas
designet᷑: habes in eugłio dicen¬
de domino. Nemo potest raꝑere
oues de mantimea: hoc ẽ de po¬
destate. E potestatẽ qͥppe accipimꝰ
ut filii disimꝰ: dicende beato ioħe.¬

Expanded text:
has stolas post baptismi ablutionem has stolas post baptismi ablutionem mundas conservant, quia nullum mortiferum crimen admittunt. Alii sunt, qui coinquinantur diversis sceleribus, sed ut ad pristinum decorem redeant, se occulto vel aperto martyrio gemitibus lacrymarum candificant, sicque ut omnes fideles stolas habeant superius positas. Et palmae in manibus eorum. Per palmas triumphus victoriae designatur, per manus vero virtus operationis exprimitur. Palmas ergo in manibus habent electi, dum quolibet modo triumphant de antiquo hoste et hujus saeculi voluptatibus. Vel per manus intellige potestatem. Quod enim per manus potestas designetur, habes in Evangelio, dicente Domino: Nemo potest rapere oves meas de manu mea , hoc est de potestate. Potestatem enim accepimus ut filii Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbitum noĩe. ꝯp̃hendunt᷑ fide¬
les õiũ gentiũ. Sc̃a eccłia ĩ tres
ordines dtuidit᷑. in p̃latos con¬
iugatos. ⁊ ꝯtinentes. Numetꝰ gͦ
p̃missꝰ non ẽ accipiendꝰ ꝓ finito.
s ꝓinfinito. Stantes ante thro¬
num: ⁊ in ꝯspect̾a agni. ꝑ thro¬
num. sic̃ freq̃nt̃ dictum ẽ. intel¬
ligit᷑ eccłia q̃ ẽ sedes di: scdm il¬
lud. Auima iusti: sedes ẽ sapĩe
Stat eccłia ante throitim .i.
faciat. Stat: dtim aminrũi fuũ
ĩ soliditate dilectionis ⁊ fidei
roborat. Hinc ꝑsalmista. Sta
utilt uideri a deo. a quo remu¬
ueret᷑. Uñ ⁊ unꝰ ex his astantib
dicebat. Uiuit dñs: in cuiꝰ con¬
spect̾usto. Amict̾i stolis albis.⁊
ꝑstolas albas acerpe sincerita¬
tem et puritatem baptismi:
purgationem occultiul̃ aꝑti
martyrii: ablutionẽq fontis
lacrimaꝵ. Ande mediatoris
aduentum. corda humainge¬
neris macłis ꝑecc̃oꝵ erant res¬
persa: ħ dealbata postea st̃ tͥb
modissuꝑiꝰᷤ diet̾is. Stint multi qͥ

Expanded text:
henduntur fideles omnium gentium. Sancta Ecclesia in tres ordines dividitur, in praelatos, conjugatos, et continentes. Numerus ergo praemissus non est accipiendus pro finito, sed pro infinito. Stantes ante thronum et in conspectu Agni. Per thronum sicut frequenter dictum est intelligitur Ecclesia, quae est sedes Dei, secundum illum: Anima justi sedes sapientiae . Stat Ecclesia ante thronum, id est faciat. Stat, dum animum suum in soliditate dilectionis et fidei roborat. Hinc Psalmista: Statvult videri a Deo, a quo remuneretur, unde et unus ex his astantibus dicebat: Vivit Dominus in cujus conspectu sto . Amicti stolis albis. Per stolas albas accipe sinceritatem et puritatem baptismi, purgationem occulti et aperti martyrii, ablutionemque fontis lacrymarum. Ante Mediatoris adventum, corda humani generis maculis peccatorum erant respersa, sed dealbata postea sunt tribus modis superius dictis. Sunt multi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
liter. Iosi etiam dicunt. Ma¬
ledictio ꝯuenit crucifixo:
qr maledictꝰ homo qͥ pendet
in ligno. Nos contradicimꝰ.
qr nulli meliꝰ ꝯuenit b̃ndic¬
tio: quam illi qͥ maledictum
legis abstulit a nob̃: et bene¬
dict̾ionem abrahe ad gentes
ꝑuenire fec̃. Ipsi qͦ dicunt. ñ
ꝯuenit hõi mortuo claritas:
s soli deouitio. Nos econtra
dicimꝰ. nemini magis ꝗͣ illi
asc̾bendam claritatem: qͥa
ĩ drumitate manens ipse est
auet̾or lucis et̾nȩ: & huma¬
nitate ad horam mortuus:
t̃cia die resurrexit ꝑ głam
patͥs: ⁊ ẽ illi claritãti cõpar¬
ticeps. ⁊ uiuit ac sedet in dext̃a
deipatͥs. Ipsi nicħominꝰ dicuÑ.

Expanded text:
liter. Ipsi etiam dicunt: Maledictio congruit crucifixo, quia maledictus homo qui pendet in ligno . Nos e contrario dicimus, quod nulli melius convenit benedictio, quam illi qui maledictum legis abstulit a nobis, et benedictionem Abrahae ad gentes pervenire fecit. Ipsi quoque dicunt: Non convenit homini mortuo claritas, sed soli Deo vivo. Nos e contrario dicimus nemini magis quam illi ascribendam claritatem, quia in divinitate manens ipse est auctor lucis aeternae, et humanitate ad horam mortuus, tertia die surrexit per gloriam Patris, et est illi claritas comparticeps, et vivit ac sedet in dextera Dei Patris. Ipsi nihilominus dicun
Abbreviated transcription (Latin):
Eccłia enim ꝓpt̃ diu̾̃sa offieia: dm̃¬
sis modis expͥmit᷑. Q̾a entm dñs
signatur: qr uͦipsa eccłia in capite
stio aliorum facta diuidicat. recte
q̃q p̃dicando annunciat. apte ꝑ
angłos: qr etiam ex diũsis gentibus
agg̃gat᷑. iure ꝑ turbam figuratur.
Uñ ⁊atictor huiꝰ reuelationis. ut
hanc turbam innumerabilem ip¬
sos ẽẽ angłos ostendet: solummꝰ eo¬
rum castim cõmemorat. Neq ip.
ꝯuenit: ut angłis adorantib ho¬
mines rigida ceruice starent. an¬
gelos itaq hic acciꝑimꝰ ipsos elec̾toᷤ.
Qui rect̾e angłi uocant᷑: qr uitam
et̃nam annunciant. Clectienim
ut diximꝰ angł sunt. qͥ aliqͣndo
stantes aliqñ sedentes intͦduntur:
stantes sic̃ hic: sedentes ut ibi: illic
throni: qi eccłiam doctͥna p̃ce et
exemploundiq ambiunt. Et
ceciderunt in ꝯspect̃t throni ĩ fa¬
cies suas. Casꝰ iste humilitatis indi¬
cium ẽ: qr electi qͥcqͥd boni hñt ñ
suis meritis. s gr̃e di deputant: a¬

Expanded text:
Ecclesia enim propter diversa officia diversis modis exprimitur. Quia enim Dominus signatur: quia vero ipsa Ecclesia in capite suo aliorum facta judicat, recte quaeque praedicando annuntiat, apte per angelos; et quia ex diversis gentibus aggregatur, jure Unde et auctor hujus revelationis ut hanc turbam innumerabilem ipsos esse angelos ostenderet, solummodo eorum casum commemorat. Neque enim convenit ut angelis adorantibus homines rigida cervice starent. Angelos itaque hic accipimus ipsos electos ququi recte angeli vocantur, quia vitam aeternam annuntiant. Electi, ut diximus, angeli sunt, qui aliquando stantes, aliquando sedentes introducuntur. Stantes, sicut hic: sedentes, sicut ibi: Illic throni, quia Ecclesiam doctrina, prece, exemplo undique ambiunt. Et ceciderunt in conspectu throni in facies suas. Casus iste humilitatis indicium est, quia electi quidquid boni habent, non suis meritis, sed gratiae Dei deputant
Abbreviated transcription (Latin):
qr uit augm̃tum lucͥ de accepta
pecunia referant. ⁊̃ inimicis hanc¬
erogare ñ trepidant. Et qr õs istũ
dext̃a sunt et̃mi regis locandi. qͥ in
uginib ꝯtinentib ac bonis con¬
iugatis. in .xii. istis inueniuntur
ꝓfect̾ib anmaꝵ. b̃n post hos om̃s
beniamin ponit᷑: qͥ filius dextere
int̃pretat᷑. Quasi enĩ abipsa dext̃a
generant: qͥ eiꝰ uirtute in hoc scło
ꝓtegunt᷑. Hoc etiam ñ ẽ p̃t̾eundum
curdan de hoc cathalogo fu̾it eiec¬
tus. cum incȩt̃is libs sic̃ ⁊ cȩc̃ifũs¬
ẽ matre .i. de asenez filia phuti¬
fares sac̃dotis eliopoleos locũ eiꝰ
teneat. Ad qͦd dicendum. qͥa de
dan nasciturꝰ est antixpistꝰ: utxta
illd̃ iacoli. fiat dan colub̾ intna:¬
⁊ cęt̃a tsq cadat ascensor eiꝰ retro.
Eicit᷑ itaq ex hoc loco dan: ut os
crificia ⁊ uict̾ime tͣnsierunt : et
u̾itas furrexit ꝑ manassen. hoc
est ꝑ ꝑopłmgentilem. qͥ obltuio¬
ni tradidit idola. fmito em̃sacer¬

Expanded text:
 ut augmentum lucri de accepta pecunia referant, hanc inimicis erogare non trepidant. Et quia omnes isti in dextera sunt aeterni regis locandi, qui in virginibus, continentibus, ac bonis conjugatis, in duodecim istis inveniuntur profectibus animarum, bene post hos omnes Benjamin ponitur, qui filius dexterae interpretatur. Quasi enim ab ejus dextera generantur, qui ejus virtute in hoc saeculo proteguntur. Hoc etiam non est praetereundum cur Dan de hoc catalogo fuerit ejectus, cum in caeteris libris sicut eid est, de Aseneth filia Putipharis sacerdotis Heliopoleos, locum ejus teneat. Ad quod dicendum, quod de Dan nasciturus est Antichristus, juxta illud Jacob, Fiat Dan coluber in via, etc., usque cadat ascensor ejus retro . Ejicitur itaque ex hoc loco Dan, ut ostcrificia et victimae transierunt, et veritas surrexit per Manassen, hoc est per populum gentilem, quae oblivioni tradidit idola. Finito enim sacer
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. tudaica ꝑlebs ⁊ sacerdotiũ
& omne bonum ꝑdidit:⁊ in eiꝰ loco
manasses .i. popłs gentił ẽ ascitus.
atq in filiũ adoꝑtatꝰ.⁊ ficutidan
de hoc cathalago sp̃ital ẽ eiectꝰ.
ita om̃s reꝓbi eicient᷑ de consortio
scõꝵ in die iudicii. Post hec uidi
turbam magnã. quã dinumera¬
re nemopoterat: hoc ẽ postqͣm
auditunũm fideliũ qͥ ꝯphendun¬
qͣm dinumerare nemo poterat.

Expanded text:
isto, Judaica plebs et sacerdotium et omne bonum perdidit, et in ejus loco Manasses, id est populus gentilis est ascitus, atque in filium adoptatus. Et sicuti Dan de hoc catalogo spirituali est ejectus, ita omnes reprobi ejicientur de consortio sanctorum in die judicii. Post haec viai turoam magnam, quam dinumerare nemo poterat. Hoc est, postquam audivi numerum fidelium qui comprehendunquam dinumerare ne
Abbreviated transcription (Latin):
tores scõꝵ mr̃m. De talibus
diẽ apłs. Creten ses semꝑm̃
daces: male be. stic. Et alibi.
Si scđm hoĩes ad bestias ptig¬
naui ephesi. Et cum aꝑins¬
sec sigillũ qͥntum. uidi sub¬
tus altare anmas int̾fectoꝵs.
In tab̾nacło moysi duo altaria
fuerunt: pͥꝰ scił ere cooꝑtum.
fub diuo.u̾ sac̾ficia cremaban¬
tur. altud uͦ int̾us anteuelũ.
in quo tm̃ sanguis ponebatur
et thimiama. et erat uestitũ aumo.
aureo: ut iam nulla ẽẽc distan¬
dia int̾̃ altare et archam. ꝑhec
erificia putant se saluari posse
utriꝰq destam̃ti: qͥ ñ ꝑlegem aut opa
sacͥficioꝵ se putant posse saluar⁊¬

Expanded text:
torum martyrum: de talibus dicit Apostolus: Cretenses semper mendaces, malae bestiae , et alibi: Si secundum homines ad bestias pugnavi Ephesi . Et cum aperuisset sigillum quintum, vidi sub altare Dei animas interfectorum. In tabernaculo Moysi duo altaria fuerunt, prius scilicet aere coopertum sub divo, ubi sacrificia cremabantur: aliud vero interius ante velum, in quo tantum sanguis ponebatur et thymiama, et erat vestitum auro. aureo, ut jam nulla esset distantia inter altare et arcam. Per haec egis opera et sacrificia putant se salvari posse utriusque testamenti, qui non per legem aut opera sacrificiorum se putant salvar
Abbreviated transcription (Latin):
crunt. ita faciebant ⁊ illi: ꝓphete
scił. patͥarche et cęt̾i. Qͦd in dictis
ꝑlegis sacrificia. dicebat.St uoli¬
hoc fieri ñ posse ꝯsidans: adiun
nc̃ agit᷑. priꝰ quidem ante archã
crat. s uelum pendebat ante hoc

Expanded text:
erunt, ita et faciebant illi prophetae scilicet, patriarchae, et caeteri, quod in dictis legis sacrificia, dicebat: Si voluhoc fieri non posse considerans, adjungnunc agitur, prius quidem ante arcam erat, sed velum pendebat ante hoc
Abbreviated transcription (Latin):
caput omnis malicie. Un scͥp¬
tum ẽ.Imitant᷑ illum: qͥ funt
ex parte eiꝰ. Auctor itaq mortis
contra tiiuos pugnaturꝰ super
equum pallidum sedet: quia
nimtrum ꝑofficium eoꝵ qͦs iã
sp̃italit̃ occidit. uitam electoꝵ
extinguere querit. Et data ẽ
illi potestas suꝑ .iiii. partes t̾re.
interficere gladio. Hic aꝑte de
⁊ michael p̃fecit angłm. unde ẽ.
nemo est adiutor m̃s nͥ michael
pͥnceps ũr: ita malis malos ange¬
los ĩpofuit. Ideoq .iiiͬi. angeli qͥ
ñ bom fuerunt s mal. Data ẽ¬

Expanded text:
. Unde scriptum est, Imitantur illum qui sunt ex parte ejus . Auctor itaque mortis contra vivos pugnaturus, super equum pallidum sedet, quia nimirum per officium eorum, quos jam spiritualiter occidit, vitam electorum exstinguere quaerit. Et data est illi potestas super quatuor partes terrae interficere gladio. Hic aperte dest Michaelem praefecit angelum. Unde est, Nemo est adjutor meus, nisi Michael princeps vester, ita malis malos angelos praeposuit, ideoque quatuor angeli qui non boni fuerunt