comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupiunt sibi homines relaxari et
id ꝑꝑ quod scelus admissum ẽ possi¬
dere pessimũ hominẽ genus com¬
memorans cui penitendi medicina
redditur. ñ agitur penitencia sed
fingitur. Si autẽ ueracit̾ agitur
ñ remittetur pecc̾m nͥ restituat᷑
ablatum s ut dixi cum restitui pͭ
Plerumq enĩ qui aufert amittit
siue alios patiendo malos siue ip̃e
male uiuendo nec aliud ht̃ unde
restituat. hinc c̾te non possumꝰ di¬
cere redde quod abstulisti nͥ cum ha¬
bere credimꝰ et negare. Uͥ qͥdẽ si
aliquos sustinet repente cruciatꝰ
dum existimatur hr̃e quod reddat
nulla ẽ iniquitas quia & si ñ ẽ unde
luat ablatam pecuniam mĩto tñ
dum eam ꝑ modestias corporales red¬
dere compellitur. peccat quodma¬
le ablata ẽ penas luit. Sed inhu¬
manum non ẽ etiam ꝓtalibꝰ int̾ce¬
dere tamꝗͣ ꝓ reis cͥminum ñ ab hoc
ut minime restituantur aliena s
ne frustra homo in hominẽ seuiat
ille p̾sertim qͥ iam remisit culpam

Expanded text:
cupiunt sibi homines relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur. Si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum: sed cum restitui potest. Plerumque enim qui aufert amittit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abstulisti, nisi cum habere credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repente cruciatus, dum existimatur hnulla est iniquitas, quia, etsi non est, unde luat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corporales redhibere compellitur, peccati, quo male ablata est, poenas luit. sed inhumanum non est etiam pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam,
Abbreviated transcription (Latin):
forte quod scis: et ego scio. s ñ corã
te corripio. quia curare uolo ñ ac¬
mibꝰ suis in secreto peccant. nob̃
ꝓducitur ab uxorib suis plerũq
telantibꝰ aliqñ maritoꝵ salutem
querentibꝰ. Non ꝓdimꝰ palam sed
in secreto argumꝰ. Ier inquad̾ ome¬

Expanded text:
forte quod scis ego scio, sed non coram te corripio, quia curare volo, non acmibus suis; in secreto peccant, nobis produntur ab uxoribus suis, plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus. Non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ideo quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quo quisq melius sapit. eo de¬
teriꝰ delinquit. & iõ in excusabilit̾
merebitur suplitium qui prudẽt̃
si uoluisset potuit uitare pecc̾m¬
lei̾ini. epłani ad corint̃.lxu.
estimet in studio p̾ciosarum uestiũ
peccatum deesse. Uñ petrus in epła
sua ad feminas. Non in ueste p̾ciosa

Expanded text:
 quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo inexcusabiliter merebitur supplicium, qui prudenter, si voluisset, potuit vitare peccui existimet in studio pretiosarum vestium peccatum deesse. Unde Petrus in Epistola sua ad feminas: Non in veste pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
saue ueniã fr̃i petenti. alit̾ ininuco
ꝑsequenti dare p̃cipiuntur. huic ui¬
delicet ut accepta remissione pecc̃i
qͦs nos insõtes nocuit socia nobis
caritate cõmunica. illi uͦ ut cum
nobis malum uult et si pͭ facit noᷤ

Expanded text:
sane veniam fratri petenti, aliter inimico persequenti dare praecipimur. Huic videlicet ut accepta remissione peccati quo nobis insontibus nocuit socia nobis charitate communicet; illi vero ut cum nobis malum vult, et si potest facit nos
Abbreviated transcription (Latin):
tem ẽ cum ͥanus oppugnat &ͥ a
illius. Hec diffrã uidam apetro dis¬
tinguit. ñ quia penitenti ñ sit
ignoscendũ ne contra sentenciã¬
diũ quia semꝑ ignoscendũ petẽ¬
ti frĩ p̾cepit ueniamꝰ. s qr mag¬
nitudo peccati misit eum in deᷤ

Expanded text:
tem est, cum Christianus oppugnat Chrisillius . Haec differentia Judam a Petro distinguit, non quia poenitenti non sit ignoscendum, ne contra Domini sententiam, qua semper ignoscendum petenti fratri praecepit, veniamus; sed quia magni
Abbreviated transcription (Latin):
iudeos uel hominẽ se nosse nega¬
uit quẽ int̾ cum discipulos dei fi¬
lium confessus erat. s quia nec
in atͥo cayphe retentus poterat
agere penitenciam. e̾ditur foras
ut ab impiorũ concilio secretus
pauide negacionis sordes liberis

Expanded text:
Judaeos vel hominem se nosse negavit, quem inter condiscipulos Dei Filium confessus erat. Sed nec in atrio Caiphae retentus poterat agere poenitentiam. Egreditur foras, ut ab impiorum concilio secretus, pavidae negationis sordes liberis
Abbreviated transcription (Latin):
cum longe pꝰ contra hostiũ cũ eos
sederet. aquã bibere ex eorũ cist̾
siderasse rep̾hendit eaniq dño
fundens libauit. In sacrifitiũ
cupiscentie mactauit. ꝑ penitẽ

Expanded text:
cum longe post hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cistersiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit. In sacrificium cupiscentiae mactavit per poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
non solum falsa dre s etiam uera
si quis ea insinuet quibꝰ non opor¬
tet. Quod uitium quadriꝑtitũ ÷
uel adulationis uł auaritie uel
iadancie uł loquantitatis in cau

Expanded text:
non solum falsa dicere, sed etiam vera, si quis ea insinuet quibus non oportet. Quod vitium quadripartitum est, vel adulationis, vel avaritiae, vel jactantiae, vel loquacitati
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ quia non solum apud nos
ria lacessiti naturalibꝰ stimulis con¬
citamur uel cum requiescente im¬
uelut lenis quedam aure contur¬
bet. nequaquã tñ intumescentis
gurgitis impetu subleuemur. deis¬

Expanded text:
Duplex autem non solum apud nos, ria lacessiti, naturalibus stimulis concitamur, vel cum requiescente immentis, velut lenis quaedam aura, conturbet, nequaquam tamen intumescentes gurgitis furoris impetu sublevemur. S
Abbreviated transcription (Latin):
miseretur et feneratur. fenerator
planiꝰ. hoc autẽ dr̃ si dicamꝰ fene¬
rat. Quid ad nos quid grãmatici
uelint. Meluis in barbarismo nr̃o
intelligitis quam in urã diserti¬
tudine. uos diserti eritis. Iuste iꝰtꝰ

Expanded text:
miseretur, et feneratur. Feneratur planius hoc autem dicitur, si dicamus fenerat. Quid ad nos quid grammatici velint? Melius in barbarismo nostro vos intelligitis, quam in nostra disertitudine vos deserti eritis. Ergo justus
Abbreviated transcription (Latin):
ra adulationẽ ꝑtinet. indigna¬
tio admotum animi mediocrẽ.
Indignamur filiis. irascimur
Peccatores sunt. ualde iniqͥ
et grauibꝰ peccatorum sarcinis
honerari. Magna enĩ distantia
ẽ int̾ peccantes et peccatores
sicut int̾ ridentes et irrisores
int̾ scͥbentes et scͥptores nam &
xluiiii. Si quis unum manda¬
tum custodiat et aliud preuari¬
cetur: nichil ei ꝓdest. Custodunt
se a sanguine. ñ custodiuit ab ad¬
ulterio utiq in uno conuctus pr¬

Expanded text:
 ad ultionem pertinet, indignatio ad motum animi mediocrem. Indignamur siquidem et filiis, irascimurPeccatores sunt valde iniqui, et gravibus peccatorum sarcinis onerati. Magna enim distantia est inter peccantes et peccatores, sicut inter ridentes et irrisores, inter scribentes et scriptores: nam etiam  si quis unum mandatum custodiat et aliud praeuaricetur. nihil ei prodest. custodiuit se aliquis a sanguine, non custodiuit ab adulterio; utique in uno conuictus pu
Abbreviated transcription (Latin):
dius commendetur et ꝓmittat se
redditurum cum ille qui emenda¬
uit reposcet. si forte furens gladi¬
qr cũ ille cui commendatus est
gladiꝰ ꝓmittebat se redditurum
non cogitabat furentẽ repetere

Expanded text:
dius commendetur et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit, et si forte repetit gladi, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redditurum, non cogitabat furentem posse
Abbreviated transcription (Latin):
uult fallere qͥ mentitur. Nam et
numi & comedie et multa poe¬
mata mendatiorum plena sunt.
delectandi potius quã fallandi
uoluntate et om̃s fere qͥ locuntur.

Expanded text:
vult fallere qui mentitur: nam et mimi et comoediae et multa poemata mendaciorum plena sunt, delectandi potius quam fallendi voluntate, et omnes fere qui jocantur,
Abbreviated transcription (Latin):
um quãuis ñꝗͣ sit aliquod menda
prestando mentiatur. S qr scͥptum
est. os quod mentitur occidit aĩam
et ꝑdes omnes qui loquuntur men¬
datium. hoc qͦ mendatium genꝰ ꝑ¬
fecti urĩ sũmoꝑe fugiunt ut nec
uita cuiꝰlib ꝑ eorum fallatiam de¬
fendatur. ne sue aĩe noceant. dũ
quã hoc ip̃m pecc̃i genꝰ facillime c̾¬
dimꝰ relaxari. Nam si quelib culpa
seguenti solet pia oꝑatione purgari
quanto magis hoc facile abstergit᷑
quam mat̾ boni ipsa pietas comita¬
tur. Non nulli uͦ obstetricũ fallacia
conantur assere hoc mendatii genꝰ
ñ eẽ peccatum. maxime quod illis
mentientibꝰ scͥptum ẽ. qr edificaũ
eis dñs domos. S inuita sua bona

Expanded text:
unquam sit aliquod mendacuam praestando mentitur. Sed quia scriptum est: Os quod mentitur, occidit animam . Et: Perdes omnes qui loquuntur mendacium , hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vita cujuslibet per eorum fallaciam defendatur, ne suae animae noceant, dum quam hoc ipsum peccati genus facillime credimus relaxari. Nam si quaelibet culpa sequenti solet pia operatione purgari, quanto magis haec facile abstergitur, quam mater boni operis pietas ipsa comitatur ? Nonnulli vero ex obstetricum fallacia conantur asserere hoc mendacii genus non esse peccatum, maxime quod illis mentientibus scriptum est: Quia aedificavit eis Dominus domos . In qua ma
Abbreviated transcription (Latin):
cui incumbit necessitas mentiendi
diligent̾ attendit ut sic utatur int̾¬
dum mendatio. qͦmodo condimen¬
to atq medicamine ut seruet m̃su¬
ram nec excedat t̾minos quibꝰ usa
ẽ iudith contra holofernem quẽ ui¬
cit prudenti simulatione u̾borum.
mus benedictionem patͥs artificiose
impetrasse mendatio. Ex quo ꝑspi¬
cuum ẽ quod nͥ ita mentiti fiu̾mꝰ
ut magnum nobis aliquid querat᷑¬
ex hoc bonum uidicandi simꝰ. quasi
inimici eiꝰ qui ait. Egosum u̾itas.¬
mentiendum discipulos autẽ ñ de¬
bere m̃tiri. Qui gͦ bene mentitur:
et absq ulla uerecundia quicquid
in buccam uenit confriget in fres
magistrum se obtimũ ꝓbat. Pat̾ius

Expanded text:
cui incumbit necessitas mentiendi, diligenter attendat, ut sic utatur interdum mendacio, quomodo condimento atque medicamine; ut servet mensuram ejus, ne excedat terminos, quibus usa est Judith contra Holofernem, et vicit eum prudenti simulatione verborum. mus benedictiones patris artifici impetrasse mendacio. Ex quo perspicuum est, quod nisi ita mentiti fuerimus, ut magnum nobis ex hoc aliquod quaeratur bonum, judicandi simus, quasi inimici ejus, qui ait: Egomentiendum; discipulos autem non debere mentiri. Qui ergo bene mentitur, et absque ulla verecundia quidquid in buccam venerit confingit in fratres, magistrum se optimum probat. 19. Ps
Abbreviated transcription (Latin):
mendatium. s multum int̾ eẽ qͦ
aĩo et de quibꝰ rebꝰ quisq mentiat᷑
Non enim sic peccat ille qͥ consulẽdi
quomͦ ille ꝗ nocendi uoluntate mẽ¬
titur. Aut uͦ non tm̃ nocet his qui
uiatorem mentiendo in diuersũ
it̾ mitcit. quantũ his qͥ uiã uite
mendatio fallatie deprauat. He¬
mo sane mentiens iudicandus ẽ.
qui dicit falsum quod putat uer̃.
qm̃ quantum in ip̃o ÷ non fallit.
ipẽ s fallitur. Non itaq mendatii
s aliqñ temeritatis arguendus ÷
qui falsa in cautiꝰ credita ꝓueriᷤ¬

Expanded text:
mendacium, sed multum interesse quo animo et quibus de rebus quisque mentiatur. Non enim sic peccat ille qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut vero tantum nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus est, qui dicit falsum quod putat verum: quoniam quantum in ipso est, non fallit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautius credita pr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ frustra dici pͭ. omne peccatum
ẽẽ mendatium. Non enim sit pec¬
catum nͥ ea uoluntate qͥ uolumꝰ
ut bene sit nobis. uel nolumꝰ ut
male sit nobis. Gͦ mendatium ẽ
quod cum fiat ut bene sit nobis
hinc potiꝰ male ẽ nobis. Idem in en¬

Expanded text:
non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis. Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel
Abbreviated transcription (Latin):
Si putamꝰ ũ eẽ ꝓcimos nisi qui
de isdem parentibꝰ nascuntur adã⁊
euam attendamus et omnes fr̃s su¬
fuit adam una mat̾ eua ad id quod
cantur: unde illud in deutero nomio

Expanded text:
si putamus non esse proximos, nisi qui de iisdem parentibus nascuntur; Adam et Evam attendamus; et omnes fratres sufuit Adam, una mater Eva: ad id quod cuntur inter se. Unde in Deuteronomio:
Abbreviated transcription (Latin):
xxxui. Illud ÷ culpabile qd̾ hi
qͥ dissimilit̾ uiuunt et a malorũ
factis abhorrent parcunt tũ pec¬
catis alienis q̃ ed ocere aut obuirga¬
re deberent. dũ eorum offensiones
cauent ne sibi noceant in his rebꝰ
quibꝰ licite boni atq innocentes
utuntur. s cupidiꝰ quã oportebat
eos qui in hoc mundo ꝑegrinant᷑¬

Expanded text:
s. Illud est culpabile, quod hi, qui dissimiliter uiuunt et a malorum factis abhorrent, parcunt tamen peccatis alienis, quae dedocere aut obiurgare deberent, dum eorum offensiones cauent, ne sibi noceant in his rebus, quibus licite boni adque innocenter utuntur, sed cupidius, quam oportebat eos, qui in hoc mundo peregrinant
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ad peccatum admutendũ
adhibetur fides. mirũ ẽ si fides
appellanda ÷ uerũ tñ qualisc̃q
ꝓpterea deseritur ut ad uerã fidẽ
ac legitimã redeatur .i. ut pecca¬
tum emendetur uoluntatis pra¬
uitate correpta. tamꝗͣ si quis cum
hominem solus expoliare ñ possit
inueniat socium iniquitatis et
cũ eo pasciscat᷑. ut simul hec fa¬
ciant spoliaq partiantur quo fa¬
cmore cõmisso totum solus aufe¬
dicandꝰ c̃. At si quod male fecerat
ei displicuisset & ꝓpterea cũ parti¬
cipe facinoris p̾dam diuidere no¬
luisset ut homini cui ablata fue¬
rat redderetur. eũ ꝑfidum ne ꝑfi¬
dus dr̃et. ita muliersi fide conui¬
gali iuolata fidem seruet adultero
utiq mala ẽ. s si nec adult̾o peior
ẽ. porro si eam flagitii peniteat
et ad castitatem rediens coniuga¬
lem peccata ac placita adultĩna
rescuidat miror si eam fidei mo¬
latricem uł ip̃e adult̾ putauit. Idẽ¬

Expanded text:
 ad peccatum admittendum adhibetur fides, mirum si fides appellanda est: verumtamen qualiscumque propterea deseritur, ut ad veram fidem ac legitimam redeatur, id est, ut peccatum emendetur, voluntatis pravitate correcta. Tanquam si quis cum hominem solus exspoliare non possit, inveniat socium iniquitatis, et cum eo paciscatur ut simul id faciant spoliumque partiantur, quo facinore commisso totum solus aufedicandus est. at si id, quod male fecerant, ei displicuisset et propterea cum participe facinoris praedam diuidere noluisset, ut homini, cui ablata fuerat, redderetur, eum perfidum nec perfidus diceret. ita mulier, si fide coniugali uiolata fidem semet adultero, utique mala est; sed si nec adultero, peior est. porro si eam flagitii paeniteat et ad castitatem rediens coniugalem pacta ac placita adulterina rescindat, miror, si eam fidei uiolatricem uel ipse adulter putabit.
Abbreviated transcription (Latin):
Agunt homines ante baptis
iħu &ͥ et dimittentur uobis omĩa
ut ex communicari & postea re¬
conciliari mereantur. sicut agt̃
in omnibꝰ eccłiis illi qui penitesi¬
tes ꝓpͥe appellantur. Est etiã peni¬
tencia bonorum & humilium
fidelium pene cotidiana in qua
pectora tendimꝰ dicentes. dimit¬
lumꝰ que dimissa ñ dimittamus
in baptismo. s illa utiq qͦ huma¬
na fragillitate quãuis parua tñ
crebra surrepunt. Que si collecta
contra nos fuerint. ita nos gra¬
grande pecc̾m aliquod. Quid enĩ
int̾ ẽ ad naufragium utrũ uno
grandi fluctu nauis obruatur an
pallatin surrepens aqua in senti
impleat nauẽ et sumergat. Calix¬

Expanded text:
Agunt homines ante baptismti; et dimittentur uobis peccatut excommunicari et postea reconciin omnibus Ecclesiis illi qui proprie poenitentes appellantur. Est etiam poenitentia bonorum et humilium fidelium pene quotpectora tundimus dicentes, Matus, quae dimissa non dubitamus in baptismo, sed illa quae humanae fragilitati, quamvis parva, tamen crebra subrepunt: quae si collecta contra nos fuerint, ita nos gragrande peccatum. Quid enim interest ad naufragium, utrum uno grandi fluctu navis operiatur et obruatur, an paulatim subrepens aqua in sentinimpleat navem atque submergat?
Abbreviated transcription (Latin):
delectacio ꝑ carnem. consensus ꝑ
serpens suasit. eua delectata ẽ adã
consensit. Qui &̃ requisitꝰ confiteri
culpam ꝑ audatiã noluit. hoc coti¬
dem modis peccatum consumatur
tione misere desperationis enutͥ¬

Expanded text:
delectatione, per carnem; consensu, peserpens suasit. Eva delectata est, Adam consensit, qui etiam requisitus confiteri culpam per audaciam noluit. em modis peccatum consummaturtione miserae desperationis enut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimuntur. deleto enim origina¬
li pecc̃o parentum nequitia ĩ aĩa
ñ tenetur. Quid enĩ ẽ quod par¬
uuli filii plerũq a demonibꝰ ar¬
ripiuntur. nͥ quod caro filii ex pa-¬
tris pena multatur. In semet ip̃o
ꝑcutitur. pat̾ iniquus et ꝑcussio¬
nis uim sentire contempnit. &¬
iõ plerũq ꝑcutitur in filiis ut
culpa ferumtur quid aliud dat᷑
intelligi nͥ quod illorũ etiã penas
luunt quoꝵ facta sequuti sunt
Unde recte dr̃. Usq ad terciã et qͣr¬
tantur filii parentũ uitã possuut
uidere usq ad eos ultio extendit᷑
qͥ uiderunt quod male sequerẽt᷑¬

Expanded text:
perimuntur, delicto autem originalis peccati, ex parentum nequitia, anima non tenetur. Quid enim est quod parvuli filii plerumque a daemonibus arripiuntur, nisi quia caro filii ex patris poena multatur? In semetipso enim percutitur pater iniquus et percussionis vim sentire contemnit. Plerumque percutitur in filiis ut culpa feriuntur, quid aliud aperte datur intelligi, nisi quod illorum etiam poenas luunt, quorum facta secuti sunt? Unde recte dicitur, Usque ad tertiam et quartantur filii parentum vitam possunt videre, usque ad eos ultio extenditur, qui viderunt quod male sequerent
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ inquies peccata patrũ filiis
ñ reddunt᷑. nec filioꝵ parentibꝰ s
anima que peccauerit ip̃a mori¬
etur. hoc de his dr̃ qui possunt saꝑe
de quibꝰ in euangelio dictũ ẽ. etatẽ

Expanded text:
 inquies, peccata patrum filiis non redduntur, nec filiorum parentibus; sed anima, quae peccaverit, ipsa morietur ? Hoc de his dicitur, qui possunt sapere, de quibus in Evangelio scriptum est: Aetatem
Abbreviated transcription (Latin):
ligari ñ solũ pͥmorum hoĩũ sed ⁊̃
suorum de quibꝰ ip̃i nati st̃. non
improbabilit̾ dr̃. Illa quippe diui¬
na sentencia reddam peccata patr̃
in filiis. tenet eos utiq ante ꝗͣ ꝑ re
generationẽ ad testamentũ nouũ
ꝓphetabatur cũ drẽtur ꝑ ezechie¬
lem. Non ulteriꝰ accepturus ÷ pec¬
cata patrũ suorũ filius nͨ ulterus
futuram in isrł parabolã illã. patͦs¬

Expanded text:
orum hominum, sed etiam suorum de quibus ipsi nati sunt, non improbabiliter dicitur. Illa quippe sententia reddam peccata primum in filios, tenet eos utique antequam per generationem ad Testamentum Novum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem, non accepturos filios peccata parentum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: « Pat
Abbreviated transcription (Latin):
.UMulta uidentur ꝓ salute aut
cominodo alicuiꝰ cum malitia sed
benignitatemendatia: quale erat¬
qͥ tm̃ hoc mͦ mentiuntur. merebun¬
tur aliqñ ab omni mendatio lib̾ari¬

Expanded text:
quidem videntur pro salute aut commodo alicujus, non malitia, sed benignitate mendacia, quale qui sic solummodo mentiuntur, merebuntur aliquando ab omni mendacio liberari
Abbreviated transcription (Latin):
erat u̾bum. O homo cum in corde
tuo ẽ uerbũ. aliud ẽ ꝗͣ sonus. s ut
transeat ad me sonum quasi uehi¬
culum querit. Assumit sonũ ĩpo¬
nit se quodam mͦ in uehiculum
transcurrit aerẽ. uenit ad me
ũ recedit a te. Sonus aut̃ ut ue¬
niret ad me recessit a te. ñ ꝑstitit
apd̾ me. Uerbũ gͦ qd̾ erat in cord
tuo nunquid sono p̾tereunte p̾te¬
uerbũ uͦ quod assumpsit sonũ ẽ
apud me et ñ recessit ate. hoc ad¬
tende quisquis es examinator
sonorum. Uerbũ dei contẽpuris
quia u̾bum hominis ñ comp̾hen¬

Expanded text:
epat. O homo! cum in corde tuo est verbum, aliud est quam sonus, sed ut transeat ad me, sonum quasi vehiculum quaerit, assumit sonum, imponit se quodammodo in vehiculum, transcurrit aerem, venit ad me, non recedit a te. Sonus autem ut veniret ad me, recessit a te, nec perstitit apud me. Verbum ergo quod erat in corde tuo, nunquid sono praetereunte praeverbum vero quod assumpsit sonum, est apud me, et non recessit a te. Hoc attende, quisquis es examinator sonorum. Verbum Dei contemnis, qui verbum hominis non comprehen
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. quã dei potestate dilexit. et sa¬
crilegiũ qr deo ñ c̾didit. ⁊ homici¬
dium qr se p̾cipitauit in mortẽ.
et forncatio sp̃ualis qr integri¬
tas mentis humane serpentina
suasione corrupta ẽ. et furtũ qr
cibꝰ ꝓhibitus usurpatus ẽ.⁊ aua¬
ritia: qr plusquã illi suffice̾ debuit
appetiũ. & si quid aliud in hoc u¬
no admisso diligenti ꝯsideratione

Expanded text:
esse, quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam illi sufficere debuit appetivit: et si quid aliud in hoc uno admisso diligenti consideratione
Abbreviated transcription (Latin):
Talem inquiunt face̾t hominem
qͥ uollet omnino peccare. Ecce
nos concedimꝰ meliorem ẽẽ natu¬
ram que peccare oĩo nolit. cõce¬
dant et ip̃i ñ eẽ malã naturã qͦ
de illa sola laudare am̃. ub̾ius eũ
debent laudare. de utraq illa
quippe ÷ in scĩs angłis. hec in scĩs
hominibꝰ. posset inquiunt etiã ip¬
sorum uoluntatẽ in bonũ cõuer
bone c̾ature utiq ñ eẽt si omĩum
malas uoluntates in bonũ ds cõ¬
u̾tisset et nulli inqͥtati penã debi¬
tam infliget. Ac siñ eẽt. nͥ unũ so¬

Expanded text:
Talem, inquiunt, faceret hominem, qui nollet omnino peccare. Ecce nos concedimus meliorem esse naturam, quae omnino peccare nollet: concedant et ipsi non esse malam naturam, quae de illa sola Deum laudare, uberius eum debent laudare de utraque: illa quippe est in sanctis angelis, haec in sanctis m. Sed posset, inquit, etiam ipsorum uoluntatem in bonum conuertbonae creaturae utique non esset, si omnium malas uoluntates in bonum deus conuertisset et nulli iniquitati poenam debitam infligeret; ac sic non esset nisi so
Abbreviated transcription (Latin):
rinis. Uis scire quales querat do¬
ri libent̾ refert. Sagitta in lapidẽ
nunquã figitur. interdũ resiliens
dum te uidet. ñ libent̾ audire ñ fa¬
mul agunt malam uitã s quia si¬
nere. deberent ut illi correcti cõ¬

Expanded text:
inum. uis scire, quales dominus quri libenter refert. sagitta in lapide numquam figitur, interdum resiliens dum te uiderit non libenter audire, non famul agunt malam uitam, sed quia sinere deberent, ut illi correpti
Abbreviated transcription (Latin):
nos. Laudari a male uiuentibꝰ
nolo. abhorreo. detestor. dolori
mͥ ẽ ñ uoluptati. Laudari a bñ
dicã uolo timeo nesim in anitatis
appetencior quã soliditatis. Ergo
quid dicam: llec plene uolo. nec
plene nolo. Non plene uolo. ne in
laude humana piclitẽ. Hon plene
nolo. ne ingrari sint quib p̾dico

Expanded text:
nt. Laudari autem a male viventibus nolo, abhorreo, detestor: dolori mihi est, non voluptati. Laudari autem dicam volo, timeo ne sim inanitatis appetentior quam soliditatis. Ergo quid dicam? Nec plene volo, nec plene nolo. Non plene volo, ne in laude humana pericliter: non plene nolo, ne ingrati sint quibus praedico
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Quaꝓpt̾ in his contrariis que
mala et bona uocantur illa dia¬
lecticorũ regula deficit. qͣ dicũt
nulli rei simul ineẽ duo contra¬
ria. Nullus enim aer simul ẽ tene¬
brosus et lucidꝰ. nullus cibꝰ aut potꝰ
simul dulcis et amarꝰ. nullũ corpꝰ
simul uͥ album ibi et nigrũ. nul¬
lum simul uͥ deforme ibi & formo¬
sum. & in multis ac pene et in õĩbꝰ
contrariis reparatur. ut in una
cũ autẽ bona et mala nullus ãbi¬
gat eẽ contraria ñ solũ simul eẽ pꝰ¬
sunt. s mala omĩno siue bonis &
nͥ in bonis eẽ ñ possunt qͣuis bona¬

Expanded text:
is. Quapropter in iis contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus: nullus cibus aut potus simul dulcis et amarus: nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum; nullum simul ubi deforme, ibi et formosum. Et hoc in multis ac pene in omnibus contrariis reperitur, ut in una Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis e
Abbreviated transcription (Latin):
uox audientibꝰ auribꝰ adẽ etiam
surdis. s illis patet. istas latet. &
si audiat multitudo silens ñ int̾
se particulatim comminuunt so¬
nos tamꝗͣ cibos s omne quod sonat
et omnibꝰ totum ẽ et singulis tot̾.¬

Expanded text:
ox audientibus auribus, adest etiam surdis: sed illis patet, istas lasi audiat multitudo silens, non inter se particulatim comminuunt sonos tanquam cibos, sed omne quod sonat et omnibus totum est, et singulis tot
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sitatis admirabilis pulcritu¬
do in qua & illud quod malũ dr̃
bene ordinatum. ⁊ loco suo positũ
eminentiꝰ ꝯmendat bona magis
placeant et laudabiliora sint. dum
homo uult aliquid. quod ds̃ ñ uult
tamꝗͣ si bonꝰ filius patrẽ uelit uiu̾e
quẽ ds̃ bona uoluntate uult mori
et rursus fieri pͣ ut hoc uelit homo
uoluntate mala quod ds̃ uoluntate
bona uelut si malus filiꝰ uelit mori

Expanded text:
universitatis admirabilis pulcritudo, in qua etiam id quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona ut magis placeant et laudabiliora sint dum  vult aliquid, quod Deus non vult, tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala, quod Deus vult bona; velut si malus filius mori
Abbreviated transcription (Latin):
manos. Si uox nra ad omnes
humanum & corꝑale immissum
gulos ut pars in alio et pars itm̾
sit in alios in omnib integrum
et plenum habetur quanto mag̃¬

Expanded text:
o si vox nostra ad omnes humanum et corporale immissum ur per singulos, ut pars in alio, et pars sit iterum in alio, sed in omnibus integrum et plenum habetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt differentie causarũ ꝓ quibꝰ
in hac uita molestiis corporalibꝰ af¬
fligimur. aut enĩ ad merita augẽ¬
da ꝑ pacientiã iusti in infirmita¬
te corporis grauantur ut iob tobi¬
as et martires aut ad custodiam uir¬
tutum ne suꝑbiant ut paulus ne¬
magnitudo reuelationum extol¬
lat me. datus ẽ mͥ stimulus car¬
heremo obu̾ba temeritatis ꝑcus
sa ẽ lepra et paraliticꝰ de quo tinc¬
tamꝰ. qui ñ nͥ pͥmo dimissis pec¬
catis potuit ab infirmitate cura¬
ri. aut ad głam dei saluantis siue
ꝑ se ip̃m. siue ꝑ famulos suos sic̃
cecus natus in euangelio qͥ neq
ipẽ peccauit neq parentes eiꝰ s
ut manifestarentur oꝑa dei in¬
illo. et lazarus cuius infirmitas
ñ fuit ad mortẽ. s ut glorificet᷑
fuliꝰ dĩ ꝑ eum. aut ad inchoationẽ
dampnationis et̾ne quod repro¬
borũ ẽ ꝓpͥum. sicut antiochꝰ et
ria ostendebant quod passuri
eẽnt ꝑpetuo in gehenna. Quibꝰ
congruit illud ꝓphete et duplici

Expanded text:
sunt differentiae causarum, pro quibus in hac vita molestiis corporalibus affligimur. Aut enim ad merita augenda per patientiam justi infirmitate corporis gravantur, ut Job et Tobias et martyres, aut ad custodiam virtutum, ne superbiant, ut Paulusmagnitudo revelationum extolleret, datus est ei stimulus careremo, ob verba temeritatis et ssa est. Vel sicut paralyticus de quo tractamus, qui nonnisi dimissis primo peccatis, potuit ab infirmitate curari. Aut ad gloriam Dei salvantis sive per seipsum sive per famulos suos, sicut caecus natus in Evangelio, qui neque ipse peccavit neque parentes ejus, sed ut manifestarentur oillo , et Lazarus, cujus infirmitas non fuit ad mortem, sed ut glorificaretur Filius Dei per eum ; aut ad inchoationem damnationis aeternae, quod reproborum est proprium, sicut Antiochus et ria ostenderunt, quod passuri essent perpetuo in gehenna . Quibus congruit illud prophetae: Duplici
Abbreviated transcription (Latin):
concepert̃ ut nati earum rumpãt
uterum matͥs et sic ꝓcedant. Idem
nati patiuntur asua fetura. Sic̃ gͦ
uiꝑe parentes comedunt & come¬
dinitur apullis. sic ⁊ iuidei semper
patres condempnant et ꝯdempnãt᷑
Qui ꝑ cogitacionem ad oꝑa explẽ¬
da ꝑuenitur recte serpens pͥus pec¬
tore et post modum repere uentre
Quos non inflat scientia s caritas
edificat. meminerunt eorum qͥ pas¬
cha illo temꝑe pꝰ umbrarum una¬
ginaria celebrabant consignari
postes sanguine agni iuberentur yso¬
po fuisse signatos. herba hechumił
et mitis ẽ et nchil fortuis et pe¬
altitudo et ꝓfundum .i. erucẽ do¬
mini cuiꝰ latitudo dr̃ in transũso
ligno quo extenduntur manus
Quo signo crucis omnis actio hu¬

Expanded text:
conceperint, nati earum uteros matrum rumpant, et sic procedant. Idem nati patiuntur a sua fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, sic et perfidi Judaei patres condemnant, et condemnantur per cogitationem ad opera explenda pervenitur, recte serpens prius pectore, et postmodum repere ventre quos non inflat scientia, sed caritas aedificat ? meminerit ergo eorum qui pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postea sanguine agni iuberentur, ysopo fuisse signatos — herba haec humilis et mitis est et nihil fortius et pealtitudo, et profundum, id est, crucem Domini: cujus latitudo dicitur in transverso ligno, quo extenduntur manus;Quo signo crucis, omnis actio
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis actus humanꝰ dupplex ẽ aut
gitur omne opus terrenum sine ma
gͥo. siue in uinea. siue in ligno. siue
in ferro. et quicquid labore magnũ
sit. Quod aut̃ non labore magnum
s aliis lucris consequimur. ut in
honoribꝰ ꝑmanere aut in militia
aut in mercatione omne hoc nego¬
ciatio appellatur. duobꝰ gͦ modis om̃e
opus humanum conclusit siue ho¬
nestum ut in uille cultura. Unde
salomon ait. Ne oderis rusticam
oꝑationem siue inhonestum ut ẽ
negociatio dignitatis. siue militie
tenebant. Sed forte dicis et uillã
colere peccatum ẽ. quia impedim̾¬
tum ẽ. Non ẽ cultura uille pecc̾m
s tu p̾ferendo eam deo facis eẽ pec¬
Si ille ñ erit impunis in die iudi¬
cii qui otiosus stetit in foro quid
faciet peccator animam suam ꝑ-¬

Expanded text:
Omnis actus humanus duplex est, auilla intelligitur omne opus terrenum, sive in agro, sive in vinea, sive in ligno, sive in ferro, et quidquid labore manuum fit. Quod autem non labore manuum, sed aliis lucris consequimur, ut in honoribus permanere aut in militia aut in mercatione, omne hoc negotiatio appellatur. Duobus ergo verbis omne opus humanum conclusit, sive honestum, ut est villae cultura, unde Salomon ait, ne oderis rusticam operationem , sive inhonestum, ut est negotiatio dignitatis sive militiae, tenebant. Sed forte dicis: Et villam colere peccatum est, quia impedimentum est. Non est cultura villae peccatum, sed tu praeferendo eam Deo, facis esse pecgo ille non erit impunis in die judicii qui otiosus stetit in foro, quid faciet peccator, et mnam suam
Abbreviated transcription (Latin):
uelle distrahere: Negociatores gͦ
illi abhominabiles estimantur qͥ
iusticiam dñi minime ꝯsid̾antes
ꝑ immoderatum pecunie am¬
bitum polluuntur. merces
suas plus ꝑuiriis oneran¬
do ꝗͣ p̾tiis. Tales eiecit dñs
de templo dicens. Nolite fa¬
Eieciens dns uendentes et emen¬
nullus xp̾ianus debet ẽẽ mercator
aut si uolui̾t ẽẽ ꝓiciatur de ȩcłia
mini. Quẽ admodũ enĩ qui ambil¬

Expanded text:
 infra: Negotiatores ergo illi abominabiles existimantur, qui justitiam Dei minime considerantes per immoderatum pecuniae ambitum polluuntur, merces suas plus perjuriis onerando quam pretiis. Tales ejecit Dominus de templo dicens: Nolite faiciens Dominus vendentes et emennullus Christianus debet esse mercator, aut, si voluerit esse, projiciatur de ecclesimini. Quemadmodum enim qui ambu
Abbreviated transcription (Latin):
ditores suos quos ꝑ uigilias predi¬
cationis nuntiandũ quod dicunt
fac̾e negligunt ꝑ somnũ torporis
hensibilit̾ utuunt. et hr̃e disci¬
pulos uite laudabilis neqͤunt sibi
alienos atirahere conantur quati¬
nus dum bonos se hr̃e sequaces ostẽ¬
dunt apud iudicia hominũ excu¬
sent mala que agunt et quasi ꝑ
subditorũ uitã mortiferã tegunt
negligentiam. Uñ mulier alienũ¬

Expanded text:
ditores suos quos per vigilias praedicationis nutriunt, dum quod dicunt facere negligunt, per somnum temporis hensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, et alienos sibi attrahere conantur, quantenus dum bonos se habere sequaces ostendunt, apud judicia hominum excusent mala quae agunt, et quasi per subditorum vitam mortiferam tegant negligentiam. Unde illic mu
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ facimus. Quare: quia uo¬
lumus ut nulle sint concupiscẽ¬
tie s non possumꝰ. uelimꝰ : nolimꝰ.
habemꝰ illas. uelimꝰ illas nolimus.
ticillant blanduntur. stimulant
infestant. surgere uolunt. p̾mũ¬
tur nundum extinguntur. ꝗͣdu
caro concupiscit adu̾sus sp̃m: ⁊¬

Expanded text:
volumus facimus. Quare? Quia volumus ut nullae sint concupiscentiae, sed non possumus. Velimus nolimus, habemus illas: velimus nolimus, titillant, blandiuntur, stimulant, infestant, surgere volunt. Premuntur, nondum exstinguuntur; quamdiu caro concupiscit adversus sp
Abbreviated transcription (Latin):
dnr fr̃s. quia scinditur in spũale ⁊
iocundum habitare fr̃s in unum
In cõmune qr omnes homines ex
uno patre nati sunt. Unde apłs.
Si quis fr̃ nominatur forncator⁊

Expanded text:
qui in duo scinditur, in spirituale et jucundum habitare fratres in unum . In commune, quia omnes homines ex uno patre nati sunt. Unde apostolus: Si quis frater nominatur fornicator,
Abbreviated transcription (Latin):
His
et huiꝰ moĩ scͥpturarum locis satis
apparet dnm̃ nr̃m ñ hoc improbare
si quis humano more ista ꝓcuret s
si quis ꝑꝑ ista deo militet ut in oꝑib
suis ñ regnum dĩ s istorum ad quisi¬

Expanded text:
his et hujusmodi Scripturarum locis satis apparet Dominum nostrum non hoc improbare, si quis humano more ista procuret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisi
Abbreviated transcription (Latin):
implere quẽ cepit. Uñ dñs neminẽ
in uia salutare precepit. Hoc ẽ nul¬
li transitorie u̾bum annuntiare sa¬
repõsioib. Qualitas lucͥ negocian¬
tem aut excusat aut arguit. qr ÷
honestus questus et turpis. uerũ¬
tñ penitenti utiliꝰ ÷ etiam dispẽdia
pati. quã ꝑiculis negociationis ob¬
stringi. qr difficile ẽ int̾ uendentis

Expanded text:
implere, quem coepit. Unde Dominus neminem in via salutare praecepit: hoc est, nulli transitorie verbum annuntiare saens: Qualitas lucri negotiantem aut excusat aut aryuit, quia est honestus questus et turpis. Veruntamen penitenti utilius est dispendia pati, quam periculis negotiationis obstringi; quia dif
Abbreviated transcription (Latin):
urgetur quis pecuniã dimittere
debitoribꝰ nͥ his ꝗ in tantũ redd̾e
uolunt. ut inde uelint litigare
ut suꝑiꝰ dictum ẽ. Si quis tunicã
tollere uoluerit. et iudicio tecum
contendere dimitte illi et pallium.
Seruum enim dñi non oportet liti¬
gare. Qui gͦ modeste agit ut s pec¬
cunia restituatur ñ tam curans de
pecunia quã de correctione debi¬
toris reddere nolentis quod pͭ redd̾e
ñ solum ñ peccat s płimum ꝓdest
debitori. quẽ corrigit ue dampñ
fidei paciatur. & cum hic de omni
peccato debitum accipiatur. pec¬
cet autẽ in te debens tͥ peccuniã
si reddere recuset cum hãt unde
reddere possit nͥ ei hoc peccatum
dimiseris. ñ pot̾i̾s drẽ dimitte no

Expanded text:
urgetur quis pecuniam dimittere debitoribus, nisi his qui in tantum reddere nolunt, ut inde velint litigare, ut superius dictum est: Si quis tibi tunicam tollere voluerit et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Servum enim Domini non oportet litigare. Qui ergo modeste agit ut sibi pecunia restituatur, non tam curans de pecunia quam de correctione debitoris, reddere nolentis quod potest reddere, non solum non peccat, sed plurimum prodest debitori, quem corrigit, ne damnum fidei patiatur. Et cum hic de omni peccato debitum accipiatur, peccet autem in te, debens tibi pecuniam si reddere recuset, cum habeat unde reddere possit, nisi ei hoc peccatum dimiseris, non poteris dicere, dimitte no
Abbreviated transcription (Latin):
Esse posse uoluntatem malam &̃
si aliquo spũ uł se ducente uł inci¬
tante in ip̃o diabolo satis ostend̾r
qui ꝑ nullum alium diabolus in¬
de qua scͥptum et torrente uolũ¬
tatis tue potabis eos. longe alt̾iꝰ
generis ẽ. neq enĩ sicut nos crea¬
tura ẽ. Hisi gͦ amor eius detur iñ
nobis ñ ẽ. unde possit eẽ in nobis
Ac ꝑ hoc uoluntas bona qͣ diligit᷑
uuloꝵ uiii. Pnum et malum et
alia duo usus bonꝰ et usus malus
sibi met adiuncta. iiͦiiͬ. diffrãs fa¬
ciunt. Bene utitur bono continẽ¬
tiam dedicans deo. male utitur
bono continentiam dedicans ido¬
lo. Male utit᷑ malo. concupiscen¬
tiam relaxans adultĩo. Bene utit᷑
malo. concupiscentiã restrĩgens
conubio. Sicut gͦ melius ÷ bene
uti bono. quã bñ uti malo. cũ sit
utr̃q bonũ. ita qͥ dat uirginem
suam bñ facit. & qui ñ dat nuptũ
melus facit. Idem d insermone

Expanded text:
esse posse uoluntatem malam etiam sine aliquo spiritu uel seducente uel incitante in ipso diabolo satis ostenditur. qui per nullum alium diabolum prde qua scriptum est: et torrente uoluptatis tuae potabis eos, longe alterius generis est; neque enim, sicut nos, creatura est. nisi ergo amor eius detur inde nobis, non est, unde esse possit in nobis. ac per hoc uoluntas bona, qua diligitur ur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit. de qua quaestione
Abbreviated transcription (Latin):
Maceria eiꝰ ÷ uirtus scõrum coadu
in quo dum insid̾e nutriuit quasi
ndificantibꝰ columbis in se locum
pandunt. hinc illud. Surge amica
mea speciosa mea ⁊ ueni. Colũba
mea in foraminibꝰ petre in cau̾na
macerie. Nec uuͭ. uirtutis exempla

Expanded text:
Maceria ejus est virtus sanctorum coadunMaceria ejus est virtus sanctorum coadunin quo dum teneros in fide nutriunt, quasi nidificantibus columbis in se locum pandunt. Hinc illud: Surge, amica mea, speciosa mea et veni: columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae . Haec septem virtutis e
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃. m. NUaturam columbe
uideamꝰ ut uide nobis uite institu¬
ta sumamus. Nullum ore uł un¬
guibꝰ ledit nͨ minuas qͥdẽ mus¬
culas uel u̾miculos. Uideamꝰ ne
dentes nr̃i sint arma et sagute
contineamꝰ manus a rapinis. Qͥ
furabatur iam ñ furetur. magis
autẽ laboret. oꝑando manibꝰ suĩ¬
necessitatẽ pacienti. Nam & colũ¬
ba sepe alienos quasi suos fertur
alere pullos. Ip̃a t̾re fructibꝰ et se¬
mine pascitur. Audiamꝰ apłm. Bo¬
num ẽ non manducare carnem
et ñ bibere uinum. Gemitũ pro
cantu ht̃. Ploremꝰ coram dño qͥ
fecit nos. Risus ur̃ in luctum ꝯ¬
u̾tatur. et gaudium in merorẽ
Beati lugentes qm̃ ip̃i consolabũt᷑
Suꝑ aquas sedere consueuit ut uentu¬
ri raptum accipitris p̾uisa in aquis
umbra declinet et nos suꝑfluenta
scͥpturarum sedeamus quarum spe¬
culis edocti dinoscere et p̾cauere ua¬
leamꝰ insidias hostis antiqͥ hinc illud
Oculi eiꝰ columbe que lacte st̃ lote ⁊
resident uixta fluenta plenissima

Expanded text:
atis. Naturam columbae videamus, ut nobis inde vitae instituta sumamus. Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem musculas vel vermiculos. Videamus ne dentes nostri sint arma et sagittae, contineamus manus a rapinis. Qui furabatur, jam non furetur; magis autem laboret operando manibus suinecessitatem patienti. . Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Gemitum pro cantu habet: Ploremus coram Deo qui fecit nos . Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos super fluenta Scripturarum sedeamus, quarum speculis edocti, dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Hinc illud: Oculis ejus columbae quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima
Abbreviated transcription (Latin):
do accepit ex eo fructum hñs do¬
mum usum mansionis capit ex
mͥ uibet᷑ mutare cũ lucro lucrũ
et pecunia reposita nullũ usum
capis. Tercio ager uł domꝰ utẽdo
intelliguntur. qr sicut nũmꝰ ht̃
ragina cesaris reprob ẽ: ita hõ qͥ¬

Expanded text:
do accipit ex eo fructum, habens domum, usum mansionis capit ex  videtur cum lucro lucrum: ex pecunia reposita nullum usum capis. Tertio ager vel domus utendo intelliguntur, quia sicut nummus habet ragma Caesaris, reprobus est, ita
Abbreviated transcription (Latin):
psalmistam intelligas et noli me ꝓ¬
hibere a negotiacione. Negotiacio
enim non me facit malum s iniqͥtaᷤ
mea et mendatium meum. Que¬
ramus gͦ. Negotiatores qui p̾sumt
głari ex suis oꝑibꝰ sunt contra illã
gram quã hic p̾s commendat ut
nemo de suis oꝑibꝰ głetur et sicut
dñs eiecit eos de templo uolenteᷤᷤ
suam iusticiam statuere et igno¬
rantes iusticiam dei. Merito dict¬
est negotium quia negat otium
quod malum est. nͨ querit ueram

Expanded text:
almistam intelligas, et noli me prohibere a negotiatione: negotiatio enim me non facit malum, sed iniquitas mea et mendacium meum. Quaeramus ergo negotiatores, qui praesumunt gloriari ex suis operibus, si sunt contra illam gratiam, quam hic Psalmista commendat, ut nemo de suis operibus glorietur. Et sicut Dominus expulit illos de templo, volentes suam justitiam statuere et ignorantes justitiam Dei. Merito dictum negotium, quia negat otium, quod malum est, neque quaerit veram
Abbreviated transcription (Latin):
date. Sunt ñ nulli qui ñ nũmoꝵ
p̾mia ex ordinatione accipiunt
s ꝓ humana grã sacros ordines
largiuntur. hinimirum ñ gratis
dant. quia nũmos fauoris expec¬
tunt. Unde ꝓpħa bñ describit iustũ
ẽẽ. qui excutit manus suas ab om̾̃i
munere. ebene adiunxit omni
quia aliud ẽ munus ab obsequio
id ÷ a siuectione indebite expensa
aliuda manu quod ẽ pecuna aliud
a lingua quod ẽ fauor dionisiꝰ pp̃ ur¬

Expanded text:
 Sunt nonnulli qui nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, sed pro humana gratia sacros ordines largiuntur. Hi nimirum non gratis dant, quia nummum favoris expetunt. Unde propheta bene describit justum esse, qui excutit manus suas ab omni munere . Et bene adjunxit, ab omni; quia aliud munus est ab obsequio, id est, a subjectione indebite expensa; aliud a manu, quod est pecunia; aliud a lingua, quod est favor. Nolite p
Abbreviated transcription (Latin):
nimulariorũ euertit significans
qr in templo dei non debent esse
nem portant ñ imaginẽ diaboli
aut certe mensas numular ioꝵ
idẽ sacerdotũ dicit scͥptura. No¬
uo enĩ testamento succedente pͥo¬
ri: euerse sunt scͥpture illorum.
u niũ t̃rẽ Quid ditam de usuriͦ
quas &̃ ip̃e leges et iudices reddi
iubent. An crudelior ẽ qͥ subtra
hit uel eripit diuiti quã qui tru¬
cidat pauꝑem fenore: hec atq
huiꝰ modi male possidentur et
uellem ut restituerentur. s ñ ÷
quo iudice repetantur. Iam uͦ si pru¬
denter intueamur quod scͥptũ est
fidelis hoĩs totus mundus diuitia¬
rum ẽ infidelis aut̃ nec obulos ñ¬
ne om̃s qui sͥ uidentur gaudere
licite conquisitis eisq uti nesciuĩt.
aliena possidere ꝯuincimnꝰͦ hoc it
certe alienum ñ est quod iure possi¬
decur. hoc autẽ uire quod iuste et
hoc uiste quod bene. Omne quod
male possidetur alienũ ÷ Male aũ
possidet qui male utitur. Cernis gͦ

Expanded text:
mulariorum evertit, significans quia in templo Dei non debent esse  Dei imaginem portant, non imaginem diaboli. Aut certe mensas nummulariorum, id est, sacerdotum, dicit Scripturas: Novo enim Testamento succedente priori, eversae sunt Scripturae eorum. obtinetur. quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et iudices reddi iubent? an crudelior est, qui subtrahit aliquid uel eripit diuiti, quam qui trucidat pauperem faenore? haec atque huius modi male utique possidentur et uellem restituerentur; sed non est, quo iudice repetantur. Iam uero si prudenter intueamur, quod scriptum est: Fidelis hominis totus mundus diuitiarum est, infidelis autem nec obolus, nonne omnes, qui sibi uidentur gaudere licite conquisitis eisque uti nesciunt, aliena possidere conuincimus? hoc enim certe alienum non est, quod iure possidetur, hoc autem iure, quod iuste, et hoc iuste, quod bene. omne igitur, quod male possidetur, alienum est, male autem possidet, qui male utitur. cernis ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
laxx. m̃ ñ cognoui litteraturam
Auqui codices hñt negotiaciones
in quo diu̾sitas int̾pretum sensum
ostendit. ñ errorem inducit. Si gͦ
gociantur xͥani. S ait negotiator.
affero ex longinqͦ merces mercedẽ
et de ꝑuirio agitur: ñ de nogotio
si placet eme. Quomͦ gͦ reuocas me¬
a negotiatione. omnes artifices m̃¬
tiuntur. sutores. agricole. Uis ut
optẽ carum tempꝰ ut possim
uendere annonam quã ser¬

Expanded text:
am non cognovi literaturam: Aliqui codices habent negotiationes: in quo diversitas interpretum sensum ostendit, non errorem inducit. Ergo gotientur. Sed ait mihi negotiator: Affero ex longinquo merces, mercedeme perjurio agitur, non de negotio.si placet, eme. Quomodo ergo revocas a negotiatione? omnes artifices mentiuntur, sutores, agricolae. Vis, ut optem carum tempus, ut possim vendere annonam, quam ser
Abbreviated transcription (Latin):
quod de malo congregatur. Quẽ¬
admodum enim si triticũ aut ali¬
quidtale cernas incribo dũ huc ⁊
illuc iactatur omnia grana pau¬
latim deorsum cadunt et tñ incͥ

Expanded text:
quod de malo congregatur. Quemadmodum enim, si triticum aut aliud tale cernas in cribro, dum huc et illuc jactatur, grana omnia paulatim deorsum cadunt, et tandem in
Abbreviated transcription (Latin):
ortus ẽ uł extribu ysachar uoca¬
bulum sumpsit. ut qͦdam uatici¬
nio in condempnationẽ sui natꝰ
sit. Isachar enũ interpretatur m̾¬
ces ut significetur p̃tium ꝓditio

Expanded text:
ortus est, vel ex tribu Isachar vocabulum sumpsit: ut quodam vaticinio in condemnationen sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium prodito
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c aꝑsuasionẽ quasi quendã nun¬
mum pecc̃i a creditore acceperat
et duos quos in fide genuit amit¬
tere filios timebat. S ꝓphete u̾
diens ex paruo qͦd habebat olei ua¬
sa uacua infudit: quia dum ab
uniꝰ ore doctoris parũ qͥd de amo¬
re diuinitatis multorũ uacues
mentes audiunt exub̾ante grã
unguendo diuini amoris replent᷑¬

Expanded text:
spiritus persuasionem quasi quemdam peccati nummum a creditore acceperat, et duos, quos in fide genuit, amittere filios timebat. Sed prophetaediens, ex parvo quod habebat olei vasa vacua infudit, quia dum ab unius ore doctoris parvum quid de amore divinitatis multorum vacuae mentes audiunt, exuberante gratia, unguento divini amoris usque