comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hendens puerũ conabatur rapere illũ de manũ sc̃i ita ut ip̃m
dũ multa iuolentia cũ ꝓuero traheret. Clamabat autẽ ꝓuer. Sc̃e
nimaꝵ corruptor nõ sufficit tͥ tuapetditõe ⁊ eoꝵ qui sub te sũt nisi ⁊̃
perdays dei plasma: Cui diabolus. Preiũditas me basili. Non abiĩ
ego ãd eũ. s ip̃e uenit ad me abnegauit ꝙ xp̃m ⁊ professus est an
Et ecce manuscͥptam habeo ⁊ mdie iũdicii ad cõmunẽ uiditẽ/ cũ di¬
co. Populus autẽ hec audiebat. orans ⁊ clamans ł yuehepson. Basisliꝰ
aũ dixit. Benedictus dñs ñ deflectet pplo hic manus de altitudine
celi addnet uẽddas manu scͥptum. Et conu̾sus ãd ppłm dixit. Eugite
manus nrãs ñcesũ clamantes cũ latrimus xp̃e Ryrieloyson. Et stãte
pplõ m̾oram ilt̾am extensis manib in celũ. ecce manu scͥpta ꝓueri
ꝑ aerem delata ⁊ ab honunib uisa uenit m manus magm basilise m

Expanded text:
hendens puerum conabatur rapere illum de manu sancti, ita ut et ipsum hendens puerum conabatur rapere illum de manu sancti, ita ut et ipsum cum multa uiolentia cum puero traheret. Clamabat autem puer: “Sancnimarum corruptor, non sufficit tibi tua perditio et eorum, qui sub te sunt, nisi etiam perdas Dei plasma!” Cui diabolus: “Preiudicas me, Basili! Non abii ego ad eum, sed ipse uenit ad me abnegauitque Christum et professus est mihi. Et ecce manuscriptam habeo et in die iudicii ad communem iudicem eum duco.” Populus autem hec audiebat orans et clamans “kyrieleison”. Basilius autem dixit: “Benedictus Dominus, non deflectet populus hic manus de altitudine cȩli, donec reddas manuscriptum.” Et conuersus ad populum dixit: “Erigite manus uestras in cȩlum clamantes cum lacrimis “Christe, kyrieeleyson.” Et stante populo in horam multam extensis manibus in celum, ecce manuscripta pueri per aerem delata et ab omnibus uisa uenit in manus magni Basilii. Quam
Abbreviated transcription (Latin):
stmo in montib gelboe morte obiturꝰ esset ⁊ ad inferos descen¬
surus. Uerũ quia tante auctoritatis seripture fidem de rogara
minib. aliam potius quanicũq animã uł certe demonẽ igrs¬
mantitis in cantacionib ad uocatũ in spẽ samuelꝰ apparuisse. nr̃i¬
ñ nos ad te. Cui sc̃s sioli timere fili. tm̃ crede Dans q ei moditã
escam. fecit suꝑ eũ xp̃i signaculũ. ⁊ orans reclusit eũ. Et post
paucos dies rediit ad eum ⁊ dixit. Qmodo habes fili. Ei ille. Alõ¬
ge inqͥtͥ pater scẽ clamores eoꝵ audio ⁊ minas. s nõ uideo eos. Et ite¬
rum dans ei escam. claudẽs q hostiũ habiit. Quadragesimo aũ die
clesiam reportare. Propt̾ ea ⁊ nos debenꝰ ugiliam facere nocte.
Itaq per t̾otam noctem. pro eo orauerũt cũ lac̾ mis. clamãtes
Fune leyson. Nane aut̃ sc̃s cũ omni populo accepit ꝓuerũ ꝑ dex¬
teram man̾um eius ducẽs in ecclesiam. Et ecce diabolus appre¬

Expanded text:
 morte VH. obiturus esset et ad inferos descensurus. Verum, quia tantȩ auctoritatis scripturȩ fidem derogare nminibus, aliam potius quamcumque animam, uel certe demonem nigromanticis incantationibus aduocatum in specie Samuelis apparuisse, nostnon nos ad te’.” Cui sanctus: “Noli timere, fili, tantum crede.” Dansque ei modicam escam fecit super eum Christi signaculum et orans reclusit eum. Et post paucos dies rediit ad eum et dixit: “Quomodo habes, fili?” Et ille: “A longe”, inquit, “pater sancte, clamores eorum audio et minas, sed non uideo eos.” Et iterum dans ei escam claudensque ostium abiit. Quadragesimo autem die clesiam reportare. Propterea et nos debemus uigiliam facere nocte.” Itaque per totam noctem pro eo orauerunt cum lacrimis, clamantes “kyrieleison”. Mane autem sanctus cum omni populo accepit puerum per dexteram manum eius ducens in ȩcclesiam. Et ecce diabolus appre
Abbreviated transcription (Latin):
insernasis ad pontẽ fluuiũ quẽ transiturus erat. habens in ma¬
nu sua nescio quas icãtaniones sue spõe. qoͣ claudestiñe descen¬
dens subtus pontẽ ad fluuiũ. cepit cũ ip̃ius aqua flumime ia¬
cere contra comitem transiturũ trans caput suũ. uixͣ illũd ur¬
gilii gõ suꝑius cõme moraui. fer cmeres amarilli foras riuoq fiu
enti transq caput iace. ne respexeris hiis ego daphĩ. aget re¬
dita est ⁊ cremata Callib ergo carminib ⁊ archams. mibb¬
ta ꝓuessa ex nrbe ceemũti nemoris ẽuocabitur. Que g̃mib auoib
paguatis Iolo anhelicu suo nocuos fortes siccabit. ĩ d pessimos
llsos pemcipes de medio toset de guibus dom̃ est. Qube¬
ui. Dignificat enĩ regnũ illut. quõd dñs reꝑbato sauldedit pu¬
ero suo dauid.⁊ semini eius post ip̃m. Nani ⁊ in zacharia ꝓpha
quatuor cornua que uidit. ⁊ iidanielle cornua quatuor hyrci ca

Expanded text:
infernalis ad pontem supra fluuium, quem transiturus erat, habens in mainfernalis ad pontem supra fluuium, quem transiturus erat, habens in manu sua nescio quas incantationis suȩ species, quas clandestine descendens subtus pontem ad fluuium cepit cum ipsius aqua fluminis iacere contra comitem transiturum trans caput suum iuxta illud Virgilii, quod superius commemoraui: Fer cineres, Amarienti transque caput iace, nec respexeris: his ego Daphnim adgretradita est et cremata. 56. Talibus ergo car125rminibus et archanis imbuta, puella ex urbe Canuti nemoris euocabitur, que omnibus artibus peragratis, solo anhelitu suo nocuos fontes siccabit, id est pessimos illos principes de medio tollet, de quibus dictum est: Qusui. Significat enim regnum illud, quod Dominus reprobato Saul dedit puero suo Dauid et semini eius post ipsum. Nam et in Zacharia propheta quatuor cornua, quȩ uidit, – et in Daniele cornua quatuor hyrci cap
Abbreviated transcription (Latin):
de songa infirmitate sua. ⁊ ad huc hõdie uiuit ⁊idi ⁊ ego infla¬
dria cũ puerulus ad huc essem aput insulam unde oriundusfi
feminẽt gũedam maleficã que ĩ maleficio conp̾hensa arq comũ¬
cta. a ictdicata est morti. Que cũ exͣ oppidũ ad locũ suppsicii dud̾¬
rur.ut intugurio quodam sigata ⁊ clausa suppoĩto igne uiua ar¬
tderet. confessa est scelera sua sicut cõsuetaomis est dempnãe oꝵ
x qsͣ homines quosdam illuis oppĩdi malis suis artib ocetdisset
Tenpus illut fuit quo comes tedtoricus ab insulans horbua
gaccc ensibus quoq atq brugensib ad nocatus erat ⁊ t̾rãi fua in
flandriã tanqn segitimus planõrie heres repudiato conute deilli¬
mo noimãno. qui nichil ins landriam herẽdicarii iuris hẽsiat. Itaꝙ
cũ comes theõdoricus insułam pͥmũ intraret. malefica illa mua¬
enrcula noleno eñ inflanõriam principari. occurrit ei quasi furo

Expanded text:
de longa infirmitate sua et adhuc hodie uiuit. 55. Vidi et ego in Flade longa infirmitate sua et adhuc hodie uiuit. 55. Vidi et ego in Flandria, cum puerulus adhuc essem, apud Insulam unde oriundus fui, feminam quandam maleficam, quȩ in maleficio conprehensa atque conuicta adiudicata est morti. Quȩ cum extra oppidum ad locum supplicii duceretur, ut in tugurio quodam ligata et clausa supposito igne uiua arderet, confessa est scelera sua, sicut consuetudinis est dampnandorum, et quod homines quosdam illius oppidi malis suis artibus occidisset. Tempus illud fuit, quo comes Theodericus ab Insulanis hominibus Gandensibus quoque atque Brugensibus aduocatus erat a terra sua in Flandriam, tanquam legitimus Flandriȩ heres repudiato comite Willelmo Normanno, qui nichil in Flandria hereditarii iuris habebat. Itaque cum comes Theodericus Insulam primum intraret, malefica illa muliercula nolens eum in Flandria principari occurit ei quasi furia
Abbreviated transcription (Latin):
mina eque potentia ĩmo ualidiora resoluerat quem ad mõdũ uene¬
na sei pentũ serpentine confessiones ex pellũt. Noui ⁊ ego uirũ q̃n¬
dam nobilem ac pptẽtem. quẽ p̾sbitꝭ quidam qui feraluiᷤ eũ exo¬
sũ habebat sic ddiũ suũ pallam facere ñ auderet. cũ simiłr m
uultuasset. tantis q doloribꝰ eũ durissime ꝑtemporũ int̾ualba tor¬
sisset uł pene cũ die morti proximus uideretur maleficus ille tã¬
honeste ꝑsone. facinus execrandũ larualem effigiem ĩdest uultułu
osteñdens ⁊ rẽddens. Quõd uenabilis ille decamis confringere
ñ est ausus ne ille ꝑ qͦ manulus ille factus fuerat. ułico moreretur.
sicut est uulgi opimo. sed penes se diũ integrũ reseruauit. Hec
mͥ ip̃e de camus cũ in ordine nr̃o monachus factus fuisset in omni
scĩtate probatus oĩa ꝑ ordinẽ narrauit. N aleficio gͦ cessante q̃d̾
i manulo illo ante fiebat. statim conuasuit s qille diues ⁊ ꝓotes

Expanded text:
mina, eque potentia, immo ualidiora, resolueret, quemadmodum uenena serpentum serpentinȩ confectiones expellunt. 54. Noui et ego uirum quendam nobilem ac potentem, quem presbiter quidam, qui feraliter eum exosum habebat, licet odium suum palam facere non auderet, cum similiter inuultuasset tantisque doloribus eum diutissime per temporum interualla torsisset, ut pene cotidie morti proximus uideretur, maleficus ille tanhonestȩ persone, facinus execrandum, larualem effigiem, id est uultulum, ostendens et reddens. Quod uenerabilis ille decanus confringere non est ausus, ne ille, pro quo manulus ille factus fuerat, ilico moreretur, sicut est uulgi opinio, sed penes se diu integrum reseruauit. Hec mihi ipse decanus, cum in ordine nostro monachus factus fuisset in omni sanctitate probatus, omnia per ordinem enarrauit. Maleficio ergo cessante, quod in manulo illo ante fiebat, statim conualuit homo ille diues et po124vtens
Abbreviated transcription (Latin):
cio suae heade sequitur. Quacũg icedet passus sussalios
fatiet. qure dupliciflisma fumabr hulphu. es ꝓutidi scoris
uniccn fadue feruentes ex sulphute ad iue bamesĩ plitoris
bignificat ergo ꝓuellam istam quo cũq ꝓcesserit ꝓirtitos pas¬
sus facere i⁊ feda gost se relinguere ubiq uestigis. Quas pas
icedet passus sulphue os faciet qui duplici flama fumalt

Expanded text:
 incedet, passus sulphureos faciet, qui duplici flamma fumabunt. Sulphur putidi est odoris, unde et aquȩ feruentes ex sulphure ad usus balneorum putent. Significat ergo puellam istam, quocumque processerit, putidos passus facere et feda post se relinquere ubique uestigia, quacumque incedet, passus 126r sulphureos faciet, qui duplici f
Abbreviated transcription (Latin):
uisus est ignis de eo exire totũq cogͥne edificiũ cũtremare. Tur
iactare Quoꝵ strepitu beatus bñdiclus admonitus accuturrit.
ignẽ que mdissipuloꝵ ocͥcullis esse s in suis ñ esse considerans or̃o¬
ne pͥmissa uissit ut oculos suos signarent. ⁊ sic ab eis. omnẽ dia¬
iamnnes ⁊ mamibres com moyse alt̾cantes. ꝑ egiptiatas incanta¬
tiones ⁊ archana quẽdam uerfoꝵ faciebant. uł pacere ut debantu
deni eatenus. quatinus eos om̃ps dei uir tus ꝑmisit. Qd ex hc
uel maxime patet qr con longe maiora fecissent. minora facere
neqͥuerũt cdest. ciniphes de t̾ra prõdutere. S dixerũt. Digitus
dei est iste. hoc est solus ds̃ id face potest. Qut̃d de phitonissa illi
soquar. que nigꝰmantia arce ad pre ceptũ saul ammã samuel

Expanded text:
uisus est ignis de eo exire totumque coquinȩ edificium concremare. Turbuisus est ignis de eo exire totumque coquinȩ edificium concremare. Turbiactare. Quorum strepitu beatus Benedictus admonitus accucurrit. Ignemque in discipulorum oculis esse, sed in suis non esse considerans, oratione premissa iussit, ut oculos suos signarent et sic ab eis omne diaIamnes et Mambres cum Moyse altercantes, per egiptiacas incantationes et archana quedam uerborum faciebant uel facere uidebantur dem eatenus, quatenus eos omnipotens Dei uirtus permisit. Quod ex hoc uel maxime patet, quia cum longe maiora fecissent, minora facere nequiuerunt, id est cyniphes de terra producere. Sed dixerunt: “digitus Dei est iste”, hoc est, solus Deus id facere potest. 46. Quid de phytonissa illa loquar, quȩ nigromantica arte ad preceptum Saul animam
Abbreviated transcription (Latin):
asimiẽtũ pre dolore ⁊ confusione asꝑnas. Itaq nec panem ut hõ
nec fenũ ut iumentũ edebat. Quam parentes loro ut ligatam.
ut tase anĩmas sigari soset ꝑduxerũt ad beatũ machariũ in hei¬
remo latitamtẽ. misa̾bilit̾ fientes ⁊ eiulãtes. quod tali demonũ
ludibio filiã ꝑdidissent. obsecrantes hominem dei ut fusis ad dm
pͣcib eam in pͥstinũ reformaret frẽs quoq e cellulis suis ad talespec¬
tacusũ cũ sluentes mirabantur ⁊ stupẽbant. qd̾ tali demonũ arte ꝓu¬
elsa in pecũdem in mutari potu̾it. ad quos macharius. Uere ĩ qͥt
uos pocũdes estis. qui pecudem uos uid̾e̾ ꝓutatis nã. de pecũde n¬
chil mea comspicio s iurũ unũ ⁊ feminas duas hic astantꝰ iũceo
Q ͦ dicto. duxit eam incellulam suã eã ꝙ bñdido oleo ungẽs formne¬
reꝑerũt p̃dolum eneũ. Qd̾ cũ ad horã incoqͥnã ꝑrecissent. stanm

Expanded text:
alimentum pre dolore et confusione aspernans. Itaque nec panem ut homo, alimentum pre dolore et confusione aspernans. Itaque nec panem ut homo, nec fenum ut iumentum, edebat. Quam parentes loro ligatam, ut tale animal ligari solet, perduxerunt ad beatum Macharium in heremo latitantem, miserabiliter flentes et eiulantes, quod tali demonum ludibrio filiam perdidissent, obsecrantes hominem Dei, ut fusis ad Deum precibus eam in pristinum reformaret. Fratres quoque e cellulis suis ad tale spectaculum confluentes mirabantur et stupebant, quod tali demonum arte puella in pecudem immutari potuerit. Ad quos Macharius: “Vere”, inquit, “uos pecudes estis, qui pecudem uos uidere putatis. Nam de pecude nichil in ea conspicio, sed uirum unum et feminas duas hic astantes uideo”. Quo dicto duxit eam in cellulam suam eamque benedicto oleo ungens prreppererunt idolum eneum. Quod cum ad horam in coquinam proiecissent, statim
Abbreviated transcription (Latin):
tiatur. ut in isto glouer. ⁊ cũ om̃i ala critate congrẽs ẽ ꝓsacitoreso
tuos. Dans q iss epsam dicit. uade ⁊ tasi hora noctis sta suꝑ mo¬
numentũ gentił. ⁊ extalta cartam an aere. ⁊ statim aderũt ꝯuite ad
diabolũ ducant. Et fc̃m est ita. Acceptio gͦ lut̾is. diabolus ait. Ere
bolus. Pei fidi estis uos xp̃iani. qr cũ opus me habetis uenitis ad
me ⁊ cũ securi ꝓme desiderium uĩm negatis me. ⁊ reditio ad
xp̃m q̃ uos recipit qr ip̃e clemẽtissimꝰ est et benignus. d fac mͥ
in seclã michi ꝓfessionẽ ⁊ qr mecũ sis indie uditii ⁊ in tormentis
eterno ⁊ scaum desideriũ tuũ ad im pseo. Qui daspõitũ ꝓpa nia
meseiptũ dedit ei Tũt corruptor animarũ statm msit sps fomã¬
cationũ. qui ꝓuellam in amorem Iuuenis incencerũt. Que mox
ei mlta si hoc efficere posset im ꝓuella illa. ut iur eus. ipius cõ¬
sortium ex horreret sic q dimitteret. Quid plurai: Mutauit ẽa

Expanded text:
lorier et cum omni alacritate congregem placitores tuos.” Dansque illi epistulam dixit: “Vade, et tali hora noctis sta super monumentum gentilis et exalta chartam in aere et statim aderunt, qui te ad diabolum ducant.” Et factum est ita. Acceptis ergo literis diabolus ait: “Crebolus: “Perfidi estis, uos christiani, quia cum opus me habetis, uenitis ad me et consecuti per me desiderium uestrum, negatis me et reditis ad Christum, qui uos recipit, quia clementissimus est et benignus. Sed fac miin secula mihi professionem, et quod mecum sis in die iudicii et in tormentis eternis, et statim desiderium tuum adimplebo.” Qui dispositum propria manu scriptum dedit ei. 50. Tunc corruptor animarum statim misit spiritus fornicationum, qui puellam in amorem iuuenis incenderunt. Que mox ei multa, si hoc efficere posset in puella illa, ut uir eius ipsius consortium exhorreret sicque dimitteret. Quid plura: Mutauit eam
Abbreviated transcription (Latin):
ferreis ꝑ totũ tergũ ꝑtũba̾ntib. suꝑ quos miscras imposus mor
ab ocusio intue ntiũ cũ toto sodasicio disꝑauit. Audie bantur toñ
de hionee ł masinis artib mustadisputasset. caredem sab int̾ui¬
gacõne intusut dicens. De ista lũdificatione demonũ quũ di¬
denius. ndemedio babisonis eẽ fugieñdũ: Quanto em̃ in hec
insimia potestatem coꝵ maiorẽ uidemꝰ tanto tenacius mẽdiato¬
ri est mherendũ ꝑ quẽ t̃e insimis ad suꝑiora transcendunus
ubi nichis hñt potestatie. Sienim dixerimus iquit esrnõ esse
ciedenda ñ desunt ⁊ nũc qui eiusmõdi quedã uł certissurio se
qũ e se nus mptasia aue iebamuo tasia qd̾ uides quedam stabu la¬
rie musieres issiua tͥre sosite essent uiatorib quib uellent uel
eredibante s ctam meis m̃tẽ pier festialem si ratõ ale huone¬
samq seruari. Porro illa onera siuerasũt portantur qdegoni

Expanded text:
tum protuberantibus. Super quos misera illa imposita, mox ab oculis intuentium cum toto sodalitio disparuit: audiebantur tamen de huiusmodi malignis artibus multa disputasset, tandem sub interrogatione intulit dicens: De ista ludificatione demonum quid dicemus, nisi de medio Babilonis esse fugiendum? Quanto enim in hec infima potestatem eorum maiorem uidemus, tanto tenacius mediatori est inherendum, per quem de infimis ad superiora transcendimus, ubi nichil habent potestatis. Si enim dixerimus, inquit, ea non esse credenda, non desunt etiam nunc, qui eiusmodi quȩdcum essemus in Italia, audiebamus talia, quod uidelicet quȩdam stabulariȩ mulieres illius terrȩ solitȩ essent uiatoribus, quibus uellent uel se redibant. Nec tamen in eis mentem fieri bestialem, sed rationalem humanamque seru
Abbreviated transcription (Latin):
sui ipis ⁊ ꝓprie gentis exiciumi. Sequitur em̃ lacimis miserandĩ
matebit ina ⁊ clamore horido replebit insulam. infortimĩ uĩdel
s suã parit᷑ ⁊ suor feminoꝵ ullulatrde ꝓsanges. Que ⁊ ip̃a qͦ sie mul¬
antasit ⁊ tante cladi suoꝵ inperias rẽdditura. sequẽs liber osten¬
det. s am iste iam claũdendus est ne alioꝵ qͣnͣtitatem ac modicũ

Expanded text:
sui ipsius et propriȩ gentis exicium. Sequitur enim: 60. Lacrimis miserandis sui ipsius et propriȩ gentis exicium. Sequitur enim: 60. Lacrimis miserandis madebit ipsa et clamore hocet suum pariter et suorum femineo ululatu deplangens. Que et ipsa, quo fine multanda sit, et tante cladi suorum inferias redditura sequens liber ostendet. Nam iste iam claudendus est, ne aliorum quantitatem ac modum
Abbreviated transcription (Latin):
de quib ait lucanꝰ Soluuntuo slaui. longa statione uuteni. Dicũ¬
tuir aũ rteni a rictilło crine. Et ut certissime scias rutmos esse
flañdrienses lege in hystoria brionũ quia uiluis cestir. cũ deuitta s¬
lia ⁊ subiecta romanis esset in litore rutenoꝵ ũdit brit anniam q ibi
int᷑ wissant ⁊ dorobellũ angusto freti diuiditur estu quesiuit ꝙ quenã
insust esset ⁊ aũdiuit britanniam esse. Rutenos itaq exitabit fumꝰ
ille sulpliureus putĩdue q ⁊ ad ħ cõmouebit ut britãniam armis
⁊ bello lacessant. Inquo naueli cũ fluctuhine ñde cõmisso mlti in
mare demersi escamarius bestiis fient Hoc eñi est quod ait. fu
mus ilse ruthenos exitabit. ⁊ cibũ sub marinis conficiet. Ot aĩ
ruthen suꝑiorem manũ in illa belloꝵ alea sunt habituri. britonib
pessũdatis. ⁊ deuictis insinuant lacrime miserande ꝓuelle illus ꝙ
susphuris sui fumo ruthenos contrase concitabit ad detrmientũ

Expanded text:
de quibus ait Lucanus: Soluuntur flaui longa statione Ruteni. Dicuntur autem Ruteni a rutilo crine. Et ut certissime scias, Rutenos esse Flandrenses, lege in historia Britonum, quia Iulius Cesar, cum deuicta Gallia et subiecta Romanis esset in litore Rutenorum, uidit Britanniam, que ibi inter Wissant et Dorobellum angusto freti diuiditur estu, quesiuitque, quȩnam insula esset, et audiuit Britanniam esse. Rutenos itaque excitabit fumus ille sulphureus putidusque et ad hoc commouebit, ut Britanniam armis et bello lacessant. In quo nauali conflictu hinc inde commisso, multi in mare demersi, esca marinis bestiis fient. Hoc est mus ille Rutenos excitabit et cibum submarinis conficiet. Quod autem Ruteni superiorem manum in illa bellorum alea sint habituri, Britonibus pessundatis et deuictis, insinuant lacrimȩ miserandȩ puellȩ illius, quȩ sulphuris sui fumo Rutenos contra se concitabit ad detrimentum
Abbreviated transcription (Latin):
casitonis.Et hanc quidem in destera halebit illam in smistraplu¬
uis hanc hẽns qũa illam sic̃ destera sinisti e p̾fimus. plus ꝙ dĩs¬
ginus dic em̃ iacob oculis quĩdem exͣ diligans ẜ intius ꝑphie
spiritu uideno cũ gosuisset ioseph fisios suos manassem ile letead
daste ram patois effran ad sinistram ut bene diceret eos cances¬
laris manib suis.sinstrã posiut suꝑ manassem desteram u suꝑ ef¬

Expanded text:
llam in sinistra, pluris hanc habens quam illam, sicut dexteram sinistrȩ preferimus plusque diligimus. Sic enim Iacob oculis quidem extra caligans, sed interius prophetiȩ spiritu uidens, cum posuisset Ioseph filios suos, Manassem uidelicet ad dexteram patris, Effraim ad sinistram, ut benediceret eos, cancellatis manibus suis sinistram posuit super Manassem, dexteram uero super Ef
Abbreviated transcription (Latin):
redisset. issi uͦ uocẽ quide̾m patris agnose̾ant s symonis uul¬
tũ tamquã diabosi ꝑhorrerent. eiusantes ⁊ fsentes ad noua
inparte fantastite delusionis prestigias. pecrus dice̾bat.
se nichil omnino de symone in illo udere s saustiniani ⁊ uo¬
cem audire ⁊ uultum andere. Sic ⁊ inuitas patrũ legitur.
quia qͥdem comcupissens nxorẽ ꝓximĩ sui. uolensq eam sibi ĩ
matennonium copulare.si a uiro suo fuisset quacumq oc¬
casione dimissa. locurus est ad quenidam maleficũ offerẽs

Expanded text:
redisset, illi uero uocem quidem patris agnoscerent, sed Symonis uulredisset, illi uero uocem quidem patris agnoscerent, sed Symonis uultum tanquam diaboli perhorrerent, eiulantes et flentes ad nouas in patre fantastice delusionis prestigias, Petrus dicebat, se nichil omnino de Symone in illo uidere, sed Faustiniani et uocem audire et uultum uidere. 43. Sic et in Vitas Patrum legitur, quia quidam concupiscens uxorem proximi sui uolensque eam sibi in matrimonium copulare, si a uiro suo fuisset quacunque occasione dimissa, locutus est ad quendam maleficum, offerens
Abbreviated transcription (Latin):
hospitis. Iam tñ masa remiges ore potula traxerant. Iam su¬
es cerealia glañde ꝓabula uerterant ⁊ nichił manẽt integ̾ru
uoce ⁊ corꝑe perditus. Sola menꝰ stabilis suꝑ meustra que
patitur gemĩt. Oleuẽ nimiũ manũ ñ potentia gramĩna. mẽ¬
bra. que ualeant lic corda u̾tere ualent. Intus est hom̃ ui
gor aute conditus abdita necuenena potentia de traħũt syo¬
minem sibi ibaq penitus meant. ¶it aũ dixermmi ħuilno¬
mate nullo genere queũt illude̾ quatenus ea que ñ sũt eis
faciant apparere. sicut multa ꝑbant exempla. que in scripturiᷤᷤ
scĩs facile. ⁊ ad manũ stũdiosus ac diligens quisq lector potit
in uenire. Nam cũ u̾bi gr̃a symon magus faustumo male fi¬
ciis quib dam succis. quib paciẽ eius linierat. suã ĩpressisset
ymaginẽ. ⁊ ille ad filios suos clemẽtie silic faustũ. faustinũq

Expanded text:
hospitis, iam tamen mala remiges ore pocula traxerant, iam suhospitis, iam tamen mala remiges ore pocula traxerant, iam sues Cerealia glande pabula uerterant, et nichil manet integrum uoce et corpore perditis. Sola mens stabilis super monstra que patitur gemit. O leuem nimium manum! Non potentia gramina, membra que ualeant licet, corda uertere ualent. Intus est hominum uigor arce conditus abdita; nec uenena potentia detrahunt hominem sibi, dira que penitus meant. 42. Licet autem dixerim huiusmomate nullo genere queunt illudere, quatenus ea, que non sunt, eis faciant apparere, sicut multa probant exempla, que in scripturis sanctis facile et ad manum studiosus ac diligens quisque lector poterit inuenire. Nam cum uerbi gratia Symon Magus Faustiniano maleficis quibusdam succis, quibus faciem eius linierat, suam impressisset imaginem et ille ad filios suos, Clementem scilicet Faustum Faustinumque,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ⁊ aliis iũderetur. Net tam̃ naturaᷤ demones creant eũ
tale cale aliguit faciũt. s sp̃etenus. que auero deo sũt crea¬
ta ĩmiutant in aliũd. ut uideantur esse quod ñ sũt. humano a¬
nimo ñ mutato. cui nr̃e assertioni astipulatur. t boetius in libro
deconsolatõne ꝓhilosophie. ubi loguitui. de famos ssima illa
magna cirte. quod socios ulixis. in bestias mut auerit. ita tam̃¬
ut lic humanam formam ꝑdidisse uiderentut humanã tam̃
ratõnem st mẽtem̃ integre reuin̾ent. Ait enĩ. Uesa maricii du¬
residens dea.solis edica semine.nuscet hospitib noiuis tacta
carmine poclã. Quos ut in uarios mõdos uertit herbipoten
manus. hũc apri facies tegit. ille marmoricus leo dente cres
cit ⁊ unguib. hic supis nuꝑ additus. flere dũ pat̾rat ululat
Ille tigris ut indica. cectamĩtts obambulat. S siq uariis ma¬
lio num̃ archadis asitis obsicũ miserans ducẽ peste soluerit

Expanded text:
sibi et aliis uideretur. Nec tamen naturas demones creant, cum tale aliquid faciunt, sed specietenus quȩ a uero deo sunt creata, immutant in aliud, ut uideantur esse, quod non sunt, humano animo non mutato. 41. Cui nostrȩ assertioni astipulatur etiam Boetius in libro De consolatione philosophiȩ, ubi loquitur de famosissima illa maga Circe, quod socios Vlixis in bestias mutauit mutaut, licet humanam formam perdidisse uiderentur, humanam tamen rationem et 118v mentem integre retinerent. Ait enim: Vela Maricii duresidens dea Solis edita semine miscet hospitibus nouis tacta carmine pocula. Quos ut in uarios modos uertit herbipotens manus, hunc apri facies tegit, ille Marmaricus cit et unguibus; hic lupis nuper additus flere dum parat ululat ille tigris ut Indica tecta mitis obambulat. Sed licet uariis malis numen Arcadis alitis obsitum miserans ducem peste soluerit
Abbreviated transcription (Latin):
filiam suam deo inmonascio quodam feminare consecrate dispone¬
ret. inaudens mimicuis unũ de seruis suis incẽdit ad ꝓuelle amo¬
rem. Qͥ ñ ausus passionẽ suã aꝑire alloquitur magũ qũodama q
patetur apperuit mistũ ei promitteno aurisi euis auxisio cõcupitis
ẜ suus mitto te ad meũ procur atorem diabolũ ⁊ ip̃e tuã ꝑficiet uo¬
lũtatem si tñ scripto abuenũciaueris xp̃o. Qudd̃ cũ infełix se fat¬
turũ pronisisset.ait malesitus. Mi i hoc ꝑatus excitis cooꝑator tͥ
fiam. Et secit epistosam. quã misit dyabolo ins usa Nm quĩdẽ¬

Expanded text:
filiam suam Deo in monasterio quodam feminarum consecrare disponefiliam suam Deo in monasterio quodam feminarum consecrare disponeret, inuidens inimicus unum de seruis suis incendit ad puellȩ amorem. Qui non ausus passionem suam aperire, alloquitur magum quendam et quid pateretur aperuit, multum ei promittens auri, si eius auxilio concupitis reualeo. Sed si uis, mitto te ad meum procuratorem diabolum, et ipse tuam perficiet uoluntatem, si tamen scripto abrenunciaueris Christo.” Quod cum infelix se facturum promisisset, ait maleficus: “Si in hoc paratus extiteris, cooperator tibi fiam.” Et fecit epistulam, quam misit diabolo in hec
Abbreviated transcription (Latin):
crẽdidere maiores. Callio fuit ⁊ phitonissa ilła in actib appłoꝵ que
tamtũ dominis suis diunando pͥstalat guestũ que ꝓsecuta pausũ
clamabat. homines isti serui dei exelsti sũt qui anũciant uob̾is uiã
salutis. Et conu̾sꝰ paulus ad eam. ꝓhitonẽ spm̃ qui in ea erat in cͣ¬
pans p̾cepit. ut exiet ab ea. Et fcm̃ est ita.. ¶ Nerũ si mutatio¬
nes corporaliũ rerũ q̃ magicis artib indiu̾sa corꝑa uarias q figu¬
ras fieri uidentur spẽtenus magis quã inueritate fuĩt situt beatuᷤ
asserit augustinus. Quid dicemꝰ de incantationib uł carminb
illis. que nõ solo uisu ⁊ aspectu santastico corꝑa mutaut. s ea ꝙ lar¬
uales quasdam effigies quas mlt̾os ul maniaᷤ. seu manulos uui¬
gus appessat uł diuturnis incurabilib que langorib uexant
uiroꝵ mͥ sanire faciant ac miserabiliter deꝑire. sicut u̾bi gr̃a Regi-¬
tur iniuita magni basilii.quia senator quidam protius noĩo cũ

Expanded text:
credidere maiores. 47. Talis fuit et phitonissa illa in actibus apostolorum, quȩ tantum dominis suis diuinando prestabat questum. Que prosecuta Paulum clamabat: “Homines isti serui Dei excelsi sunt, qui annunciant uobis uiam salutis.” Et conuersus, Paulus ad eam phitonem spiritum, qui in ea erat, increpans precepit, ut exiret ab ea. Et factum est ita. 48. Verum si mutationes corporalium rerum, quȩ magicis artibus in diuersa corpora uariasque figuras fieri uidentur, specietenus magis quam in ueritate fiunt, sicut beatus asserit Augustinus, quid dicemus de incantationibus uel carminibus illis, quȩ non solo uisu et aspectu fantastico corpora mutant, sed ea per laruales quasdam effigies, quas uultulos uel manias seu manulos uulgus appellat, uel diuturnis incurabilibusque languoribus uexant uirorum insanire faciant ac miserabiliter deperire? 49. Sicut uerbi gratia legitur in uita 121r magni Basilii, quia senator quidam, Proterius nomine, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ansdbat intessigentiam ⁊ si amssisset soquelam. Ꝙ ultĩncaq qlã
conflauerant uetule. ũtiq cõfluẽte hõm młtitũdine. ad spectada
asmianeranf ama uicmũ Siuitẽ ad uocauit ut quadrupedẽ nõ pai¬
culis nũmis in suos usus transferret ad monidus ut ii ꝑꝑetuũ ue¬
set hapere ħ pstrionẽ arceret eũ ab agua. Custos gͥ appoĩtus ma¬
datu sedule exeq̃batur. Asinuo qn cemulentia dnm ingaudi
um excitasset. conuiuas iocis sius letificabat. S sicut rerũ om

Expanded text:
amiserat intelligentiam, et si amisisset loquelam. Multum itaque questum amiserat intelligentiam, et si amisisset loquelam. Multum itaque questum conflauerant uetule, undique confluente hominum multitudine ad spectandos asini ludos. Fama uicinum diuitem aduocauit, ut quadrupedem non pauculis nummis in suos usus transferret, admonitus, ut si perpetuum uellet habere histrionem, arceret eum ab aqua. Custos ergo appositus mandatum sedulum excitasset, conuiuas iocis suis letificabat. Sed sicut rerum om
Abbreviated transcription (Latin):
phm̃. Alggredia nich isse deos nł carmina curat. Ducite ab ur̃be do¬
mũ mea carmina ducite daphm̃. Aspice corripuit tremuł astaria
fsanns ꝓponte sua dũ ferre morror cinis ip̃e bonũ sit. Rescie quĩd
sompnia fingũt. De smne ab urbe uenit mea carmina desme da
ohinis. segitur in historia angloꝵ qd̾ tempore octaui leonis pape dus
iuliercuse instrata ꝓuplita quaitur romã uno mane̾nt tugurio
uno mbute maleficio quib nicħ bibatius er atiitł que putidius
Hosospitẽ siq̃n solus suꝑueniret. uł equũ uł suem uł quodlib aludo
quẽt᷑ ae phebũ. qui motib historiom eis uictũ sibi exigeret excipie¬
tes hospitio. a simnũ uĩderi fecerũt magnũ suis cõmodis emolum̃tũ
hũtes asmũ qͥ cranseũtiũ detine̾t occusos mũabili spectaculo ge¬
tuũ Q notũq em̃ mõdo pͦcepissent anꝰ mouebat᷑ asinuo. Nõ eñ

Expanded text:
phnim adgrediar, nihil ille deos, nil carmina curat. Ducite ab urbe dophnim adgrediar, nihil ille deos, nil carmina curat. Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim. Aspice, corripuit tremulis altaria flammis sponte sua, dum ferre morsomnia fingunt; Desine, ab urbe uenit, mea carmina, desine, Da Legitur in Hystoria Anglorum, quod tempore .uiij. Leonis Pape due muliercule in strata publica, qua itur Romam uno manerent tugurio, uno imbute maleficio, quibus nichil bibatius erat nichilque putidius. He hospitem, si quando solus superueniret, uel equum uel suem uel quodlibet aliud quemdam ephebum, qui motibus histrionicis uictum sibi exigeret, excipientes hospicio, asinum uideri fecerunt, magnum suis commodis emolumentum habentes asinum, qui transeuntium detineret oculos mirabili spectaculo gestuum. Quocumque enim modo precepissent anus, mouebatur asinus. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ suagilco incẽñde bitumĩe sauros. Daphnis memalus urit. ego hãc
nt  cphnmte laurũ. Ducite ab urbe domũ mea carmina ducite da¬
phnim. Casis amor daphium qualis confessa uiuentũ. ꝑ nemora atp¬
Ee altaꝰ quereñdo bucula sucos. Propt̾ aque riuũ iurĩdi ꝓ cũbit ĩ
ułua ꝑdita nec seue meminit decẽd̾e nocti. Tasis amor te̾neat. nͨ
sit mͥ cura mẽderi. Tucite ab urbe domũ. mea carmina ducite dap¬
nĩ. Has olim exiuias mͥ ꝑftcus ille religuũ. Pignora cara sui q̃
nũc ego limine in ip̃o. Terratibi maido. debent hec pignora da¬
bas. atq hec ponto mͥ sectauenena ip̃e dedit meris nascũtur plu¬
rniaponto. Riis ego sepe lupũ fieri. ⁊ se conde silus. Merĩ sepe a
nimas. imis exire sepulcris. atq satas alio. iuidi trãduc̾e messes. Du¬
cite as urse donũrmea carmina ducite daphñi. fer cineres ama¬
rilsi foras riuo q fluenti. tñsq caput iace ne repexeris his ego da¬

Expanded text:
et fragiles incende bitumine lauros! 114v Dapnis me malus urit, ego hanc in Daphnide laurum. Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim. Talis amor Daphnim, qualis cum fessa iuvencum per nemora atque altos quaerendo bucula lucos propter aquae rivum viridi procumbit in ulva, perdita, nec serae meminit decedere nocti, talis amor teneat, nec sit mihi cura mederi. Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim. Has olim exuvias mihi perfidus ille reliquit, pignora cara sui, quae nunc ego limine in ipso, terra, tibi mabas atque hec ponto mihi lecta uenena ipse dedit Meris nascuntur plurima ponto. His ego sepe lupum fieri et se condere siluis Merim snimas imis excire sepulcris, atque satas alio vidi traducere messis. Ducite ab urbe domum, mea carmina, ducite Daphnim. Fer cineres, Amarylli, foras, rivoque fluenti transque caput iace, nec respexeris: his ego Da
Abbreviated transcription (Latin):
uota mł preces. Canta siquidem erat ⁊ nulieris malicia ⁊ de¬
monũ iuolentia pͥmis em̃ duab noctib cũ cori lericor arca
coepus psasserent singliꝰ demones / ostiũ eccle̾ obferatũ. seui
negotio consrngentee duas chatenas ruꝑunt. media. que oti¬
posius e saborata exat issibata. Cercia uͦ cuca gallitiniũ stepitu
aduenientĩ demonũ. omne monasteriũ afondanẽte noue¬
ũiuisuest unus cet̾is ⁊ iusu t̾ribiłioꝵ ⁊ statura proc̾ior ianuas
maiore incomiussas inframẽta te iecit. Diriguerũt om̃s ste¬
terũt q come. ⁊ uor ẜauchib hesit. Inde toruo uustu ad sarcops¬
gũ accessit Inclamato q noĩe ut sur geret imꝑauit Quta res¬
pondente qd neqret prouinc lis. sosuerit inqrtd .ẜ. malo tuo cu

Expanded text:
alicia et demonum uiolentia. Primis enim duabus noctibus, cum chori clericorum circa corpus psallerent, singuli demones, ostium ecclesiȩ obseratum leui negocio confringentes, duas cathenas ruperunt; media, que operosius elaborata erat, illibata. Tercia uero circa gallicinium strepitu aduenientium demonum omne monasterium a fundamentis oultu uultu Pf; uisu VH. terribilior et statura procerior, ianuas maiore ui conuulsas in fragmenta deiecit. Diriguerunt omnes steteruntque come et uox faucibus hesit. Inde toruo uultu ad sarcofagum accessit. Inclamatoque nomine, ut surgeret, imperauit. Qua respondente, quod nequiret pro uinculis, “Solueris”, inquit, “sed malo tuo”.
Abbreviated transcription (Latin):
orta int̾ eos pro eiuisdem regni ambitione discordia. porrex. ferrentem
occtdit. M ñ m̃ songũ gaiuisus iuosate pecatis penas ex sosuit. nom
mat̾ eoꝵ de morte filii quẽ amplius altero diligebat in consolabilit᷑ do¬
lẽs cepit u̾sareamio qͦmodo mortẽ eius m alt̾m iunditaret s acta ita¬
q tempus quo ille dormiret Iag grẽditur eũ cũ ancillulis suis. ⁊ inpła¬
rmias. sectiones dilacerauit Sic post eaduo filii dũuallonis belinus ⁊ biẽ¬
niͦ cũ mortuo patre regnũ in duas sibi portiones diuisissent. insurrexe¬
rũt ast̾ iñ altm feralib odiis cũ ꝓugnantes. Nec quieuer̃t apͥsiis do¬
nec belinus fratrẽ regno ex pulit. Iste est brenniꝰ qui patrio ex pulsꝰ
regno ingalian naiug auit ibiq accepta filia regis bur sũdie cũ
regͥno eius assũpsit senones gallos secũ romanq potiuit. obsedit ⁊

Expanded text:
orta inter eos pro eiusdem regni ambitione discordia Porrex Ferrecem orta inter eos pro eiusdem regni ambitione discordia Porrex Ferrecem occidit. Sed non in longum gauisus uiolate pietatis penas exsoluit. Nam mater 108v eorum de morte filii quem amplius altero diligebat inconsolabiliter dolens cepit uersare animo, quomodo mortem eius in alterum uindicaret. Nacta itaque tempus, quo ille dormiret, aggreditur eum cum ancillulis suis et in plurimas seciones dilacerauit. 25. Sic postea duo filii Dunuallonis, Belinus et Brennius, cum mortuo patre regnum in duas sibi portiones diuisissent, insurrexerunt alter in alterum feralibus odiis conpugnantes. Nec quieuerunt a preliis, donec Belinus fratrem regno expulit. Iste est Brennius, qui paterno paterno Pf; patrio VH. expulsus regno in Galliam nauigauit ibique, accepta filia regis Burgundie cum regno eius, assumpsit Senones Gallos secum Romamque petiuit, obsedit et
Abbreviated transcription (Latin):
llis crẽdite nec longe fatoꝵ exempla petantur frat̾no primi maduer̃t
sanguine muri. Nec p̾ciũ tanti tellus pontus q suroris. tũc erat exi¬
uũ. Dñas cõmisit asilũ. Orta int̾ frat̾s pro regno discordia mãcipius
malli atollogͥum uocãs quasi pro pace tractanda int̾ collocutores. eutn
ut ne fandus ꝑicida ac pro ditor. int̾fecit. S ñ impune. nam quadã
die c̃uenationẽ paceret secessit a sociis ad quandam cõnuallem ubi ãc̾ mł¬
titũdiue rabiosoꝵ lupoꝵ circũdatis. iustas fratri rẽddidit inferias. mi¬
serrime deuoratus alupis. Eo tp̃re quo saul i udea regnabat. Sic
postea cũ edagiuis ⁊ marganus. cosobrim. cũ idẽ regnũ partia fuissent
ceꝑunt intͥ se p̾fiari pro regno. Tandẽ q cunedagius marganũ in
tur. Hic postea porrex ⁊ ferrex fratres /regnũ illud int̾se diuisert s

Expanded text:
ullis credite, nec longe fatorum exempla petantur: fraterno primi maduerunt ullis credite, nec longe fatorum exempla petantur: fraterno primi maduerunt sanguine muri nec precium tanti tellus pontusque furoris tunc erat; exiguum dominos commisit asylum. Orta inter fratres pro regno discordia, Mancipius Malim ad colloquium uocans, quasi pro pace tractanda inter collocutores, eum ut nefandus parricida ac proditor interfecit, sed non impune. Nam quadam die, cum uenationem faceret, secessit a sociis ad quandam conuallem, ubi a multitudine rabiosorum luporum circumdatus iustas fratri reddidit inferias, miserrime deuoratus a lupis, eo tempore quo Saul in Iudea regnabat. 23. Sic postea Cunedagius et Marganus consobrini, cum idem regnum partiti fuissent, ceperunt inter se preliari pro regno, tandemque Cunedagius Marganum in ; Margam VH. appellatur. 24. Sic postea Porrex et Ferrex fratres regnum illud inter se diuiserunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
scentur infantes.siue ex supra dicto rege quẽ asmũ neguitie appellauit si¬
ue ex asio. aliis ue parentib. qui cũ adoleuerint ⁊ seruatafontiũ meta¬
tib angłis młtociens accidisse certissimũ est qui eoꝵ historia nõ ignorãt.
Deniq mortuo bruto qui pumꝰ regnauit in insula tres filii eius lo-¬
cͥnus iudesi camber ⁊ asbanectus. mñ tres portiones regnũ patris
securũt. ut suꝑius dixisse me meminiata ut locͥnus qr pͥmogenitꝰ
erat. sogriniam cũ corona regasi acciperet. Cambꝰ aũ cambriã q̃
nũt wasia appessat᷑. albanectus uero asbaniam quã nũc sotiam uo-¬
cant. Sic postea locͥni nepotes exfilio suo. mancipius uidel ⁊ ma-
uũt. Et qm̃ ut ait lucanus. dũ t̾ra fretũ. t̾rã que leuabit aer. dñ longi
uoluent tytana sabores. nox que diem celo toũdem ꝑ signo sequetur nus¬
la fides regni scociisuegni q potestas impatiens consortis erit nec gentib

Expanded text:
scentur infantes, siue ex supradicto rege, quem asinum nequitie appellauit, siue ex alio aliisue parentibus, qui cum adoleuerint et – seruata fontium metatibus Anglis multociens accidisse certissimum est his, qui eorum hystorias non ignorant. Denique mortuo Bruto, qui primus regnauit in insula, tres filii eius, Locrinus uidelicet, Camber et Albanectus, in tres porciones regnum patris secuerunt – ut superius dixisse me memini – ita ut Locrinus, quia primogenitus erat, Loegriam cum corona regali acciperet, Camber autem Cambriam, que nunc Walia appellatur, Albanectus uero Albaniam, quam nunc Scotiam uocant. 22. Sic postea Locrini nepotes ex filio suo, Mancipius uidelicet et runt. Et quoniam, ut ait Lucanus, dum terra fretum, terramque leuabit aer dum longi uoluent Tytana la fides regni sociis, omnisque potestas Impatiens cons
Abbreviated transcription (Latin):
numero se uidisse restent. Rec prolute̾ sensura noby dicta ledor sus¬
ficiant. Ego aũ sub litteili inuolucro longe alcõiem quẽdam intel¬
sectum inuolutũ esse ñ dubito. Aquaꝵ nõie inscripturis hoĩes de¬
signari pauci qui dubitant uix illũd. Seatus qui seminat suꝑ
omines aquas ĩmittens pẽdem houis ⁊ asmi. Quõd qu̾idem ux
luto sibiłũ palsissimum ẽẽ huis uł in sipientissimus facille nonło¬
u̾tat cũsint aque młt̾e ⁊ flumina ac torentes. alueoꝵ suoꝵ metas
ac tͥ mĩnos frequentissinie ex euntes ita ut sata ⁊ segotes sussoce n

Expanded text:
numero se uidisse testentur. Hec pro littere sensu a nobis dicta lectori sufnumero se uidisse testentur. Hec pro littere sensu a nobis dicta lectori sufficiant. 17. Ego autem sub literali inuolucro longe altiorem quendam intellectum inuolutum esse non du104vbito. Aquarum nomine in scripturis homines designari pauci qui dubitant, iuxta illud: Beatus qui seminat super omnes aquas immittens pedem bouis et asini. Quod quidem iuxta litere sibilum falsissimum esse quis uel insipientissimus facile non aduertat, cum sint aque multe et flumina ac torrentes, alueorum suorum metas et terminos frequentissime exeuntes, ita ut sata et segetes suffocen
Abbreviated transcription (Latin):
subria sũt atq in nocua. ꝑfũda aũ pecifera ⁊ nociua. ita ut siqule
cat. Sit ⁊ ĩn hibernia: Duo fontes habentui breui nt̾ uallo ab
muicem disꝑaci. tanta tam̃ dissimilitudine ase iuicẽ differentes
ut astꝰ eoꝵ haustus m̃t̾imat haurientẽ alt̾ uͦ uitã cõseruet. ut ꝓo¬
terr am̃t catharactie De nouo scaturiant a erũpant null is antes
retro gn̾atõib uisi quoꝵ riui extensi influmina insulam luim̃¬
ueniente langore gr auetu. Qui aũ de altero biberit /m̃de suiẽ¬
ti fame ꝑeat. ⁊ in facie eius pasor ⁊ horror sedeat. Qui uͦ deĩ¬
cio biberit. subita morte ꝑechitetur. ita ut neͦ corpus ip̃ius poessaa
subire sepultrũ. Nam nouos quidem fontes ex sube̾ranena
quat meatib de t̾ra erũꝑe quos nulła retro iuderit etas. non
est nonũ cũ musta hõm nuilia in mlt̾is t̾rarũ locis talia sep¬

Expanded text:
lubria sunt atque innocua, profunda autem pestifera et nociua, ita ut si quislubria sunt atque innocua, profunda autem pestifera et nociua, ita ut si quisscat. 15. Sic et in Hibernia duo fontes habentur breui interuallo ab inuicem disparati, tanta tamen dissimilitudine a se inuicem differentes, ut alter eorum haustus interimat haurientem, alter uero uitam conseruet, utpoterrarum cataractis de nouo scaturiant et erumpant nullis antea retro generationibus uisi, quorum riui extensi in flumina insulam Britanperueniente languore grauetur, qui autem de altero biberit, indeficienti fame pereat et in facie eius pallor et horror sedeat; qui uero de tercio biberit, subita morte periclitetur, ita ut nec corpus ipsius possit subire sepulcrum. Nam nouos quidem fontes ex subterraneis aquarum meatibus de terra erumpere, quos nulla retro uiderit etas, non est nouum, cum multa hominum milia in multis terrarum locis talia sepe
Abbreviated transcription (Latin):
ruere sact qui cessaye nõ ante acquiestũt donec oblato sc̃a deofu¬
erit inmolata. Est ⁊ alius qui conuisus fu̾it ab hoĩe sanaitiuo. et
in sospitate diu uicturo quasi lecabum̃dus saliendo a applaudeñdo
assurgit. Cũ ab hoĩe eg rotatiũo uł in bre uimoritur o ꝑspicitur sub¬
sidit penitus. nec loco mouetur. Est et ibi agua in qua siqͥs cor¬
pus suũ lauerit. sit leprosoͣm. Est et ibi stagnũ quõddam. in quo
ligna ĩmissa ⁊̃ diussa. post septem annos inueniũtur transisse ĩ
sapides iuxͣ gesoruũ stangnũ duo fontes esse ꝑhubentur de alco
quoꝵ si mulier biberit infecunda. ⁊ que prolem habere nõ potest.
suscipit fecũ ditatem ⁊ comcipiendi uututẽm. De alt̾o aũ. si fecun¬
Da hauserit fecũdicatem ꝑ̃dit ⁊ sterilis de cet̾o ꝑseuerat. Quõd ꝙ
ãdrem quã hẽmus in manib magis ꝑcinere iũdetui / est in sỹcilia qͥ
dam inquo est ara que ua dosa disꝑataprofoñdis. ⁊ uãdosa quidem sa¬

Expanded text:
ruere facit, qui cessare non ante adquiescunt, donec oblatio sancta Deo fuerit immolata. 10. Est et alius, qui cum uisus fuerit ab homine sanatiuo et in sospitate diu uicturo, quasi letabundus saliendo et applaudendo assurgit. Cum ab homine egrotatiuo uel in breui mo103vrituro perspicitur, subsidit penitus nec loco mouetur. 11. Est et ibi aqua, in qua si quis corpus suum lauerit, fit leprosum. 12. Est et ibi stagnum quoddam, in quo ligna immissa et dimissa post .uij. annos inueniuntur transisse in lapides. 13. Iuxta Gelonium stagnum duo fontes esse perhibentur, de altero quorum si mulier biberit infecunda, et quȩ prolem habere non potest, suscipit fecunditatem et concipiendi uirtutem; de altero autem, si fecunda hauserit, fecunditatem perdit et sterilis de cetero perseuerat. 14. Quodque ad rem, quam habemus in manibus, magis pertinere uidetur: est in Sicilia lacus quidam, in quo est ara, que uadosa disparat a profundis. Et uadosa quidem sa
Abbreviated transcription (Latin):
iniꝑꝑetuas eternĩtates. ꝑꝑt̾ ea ⁊ sapientia dei consulit dicens. Nlute
anẽ tuũ suꝑ aquae transeuntes/ quia post mlta tempora inueniẽᷤ
illũ. Quod siqui inetus ⁊ stolidus iuxͣ litt̾am intellig̾e uelit. ac fac̾e

Expanded text:
in perpetuas eternitates. 19. Propterea et sapientia Dei consulit dicens: Mitte in perpetuas eternitates. 19. Propterea et sapientia Dei consulit dicens: Mitte panem tuum super aquas transeuntes, quia post multa tempora inuenies illum. Quod siquis ineptus
Abbreviated transcription (Latin):
lurile robur. Oĩa desluxerũt nec reu̾tentur. Unde sapiens issa mu¬
lier thecuites in libro regũ loguitur ad dauid dicens. Oñs morimur.
⁊ quasi aque dilabim interrã que nõ reuertentur. Sũt igicui homi¬
nes aque labentes atq fluentes suꝑ qua seminanda sũt semina u̾bi
eisicut consulit impius sapientia dei. Beatus inquienus qui semĩna
suꝑ om̃s aquas. Uiderit enĩ deus quid deseminũ ꝑuentu euenat nã
seminati perit nichꝰ. nec est qd̾ uereatur debita se mercẽde srustrañd
dicente apostolo.Unus quisq mercẽdem accipiet scd̾m suũ lalorem
Illa em̃ b̾itũdine est donandus. qua fidelis seruus ⁊ prũdens qũc cõsti
taut dñs sr᷑ famiłiam suã ut det illꝰ intemꝑore trititi mensui. am̃ unde
alius quidem scõrũ audet ⁊ dicit. Qui docti fuerũt fulgebut ut splen¬
dor firmamẽti ⁊ qui ad iusticiã erudierint plurmios.quasi stelle

Expanded text:
uirile robur? Omnia defluxerunt nec reuertentur, 105v unde sapiens illa muuirile robur? Omnia defluxerunt nec reuertentur, 105v unde sapiens illa mulier Thecuites in libro regum loquitur ad Dauid dicens: Omnes morimur et quasi aque dilabimur in terram que non reuertentur. Sunt igitur homines aque labentes atque fluentes, super quas seminanda sunt semina uerbi Dei, sicut consulit ipsius sapientia Dei, beatus, inquiens, qui seminat super omnes aquas. Viderit enim Deus, quid de seminum prouentu eueniat, nam seminanti perit nichil, nec est, quod uereatur debita se mercede frustrandum, dicente Apostolo: Vnusquisque mercedem accipiet secundum suum laborem. Illa enim btuit Dominus super familiam suam, ut det illis in tempore tritici mensuram. Vnde alius quidam sanctorum audet et dicit: Qui docti fuerint fulgebunt ut splendor firmamenti; et qui ad iusticiam erudierint plurimos, quasi stelle
Abbreviated transcription (Latin):
q homisũt ⁊ etates ⁊ actus ⁊ res uixͣ illũd poete. Debemur mort
nos nr̃ aq siue receptus. t̾ra neptuus classes aquilonib arcet.
Regis opus sterilis ꝙ du ꝓalus aptaq remis uicinas urbes alit ⁊
graues sentit aratr̃u. Seu cuysũ mutauit inquũ frugib amiꝰ doci
it̾ melus mortalia facta ꝓibũt ⁊ c̃. St alius quidam poeta. Optĩa q̃
dies uite mortalib egris Prmia fugit subeũt morbi. tristis q sen¬
dus. et labor ⁊ dure rapit inclemẽtia mortis. Dñ inquã uita ho¬
minũ aqius labentib assimilatur qr ut sapiens quidam ait.
fluit omne ꝙ tenemus neq flura habent recur sũ. Qui iam
proni inseniũ ⁊ quasi sisicerniũ ẽẽ cõspicimur ubi est illa que qͦndam
suit infantia nr̃ a. Defuxit ac transit. ubi est puericie nr̃e gracia de¬
fluxit ⁊ transũt. ubi est adelescenn̾e flos. ubi iuuentutis decor ubi

Expanded text:
que hominum sunt et etates et actus et res, iuxta illud poetque hominum sunt et etates et actus et res, iuxta illud poetnos nostraque: sive receptus terra Neptunus classes Aquilonibus arcet, regis opus, sterilisve diu palus aptaque remis vicinas urbes alit et grave sentit aratrum, seu cursum mutavit iniquum frugibus amnis doctus iter melius: mortalia facta peribunt, nedum sermonudies uite mortalibus egris prima fugit, subeunt morbi tristisque senectus; Et labor et dure rapit inclementia mortis. Bene, inquam, uita hominum aquis labentibus assimilatur, quia, ut sapiens quidam ait, fluit omne quod tenemus neque fluxa habent recursum. Qui iam proni in senium et quasi silicernii esse conspicimur, ubi est illa que quondam fuit infantia nostra? Defluxit ac transiit. Vbi est puericie nostre gratia? Defluxit et transiit. Vbi est adolescentie flos? Vbi iuuentutis decor? Vbi