comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credendũ ẽẽt. Uñ paulus cꝰ auctoritas ce¬
lebris erat. qͥsi mediꝰ udicat quȩ pars
sit potiꝰ tenenda. Describit aũ xp̃m ⁊ eiꝰ bñ¬
ficia. qͦmͦ ÷ sufficiens ad oĩa. Carnalia
uͦ ꝓrsus impbat. ut deiceps sincere fidẽ
xͥ teneant. Instruit ⁊ moralit̃ ꝯfirmans

Expanded text:
credendum esset. Unde Paulus, cujus auctoritas celebris erat, quasi medius judicat quae pars sit potius tenenda. Describit autem Chrificia, quomodo est sufficiens ad omnia; carnalia vero omnino improbat, ut deinceps sincere fidem Christi teneant. Instruit et moraliter, confirmans
Abbreviated transcription (Latin):
multi  solet. s in spũ scõ. hoc gaudiũ orit᷑
blasphenabił ÷. dũ alii noc.⁊ qr nocet:
abstine. qr ñ ÷ causa regni dei.
michi flectet om̃e genu. & om̃is lin¬
gua confitebitur deo. Itaq imusquisq¬

Expanded text:
multi solent, sed in Spiritu sancto hoc gaudium oritur blasphemabilis est dum aliis nocet: et quia nocet, abstine, quia non est causa regni Dei mihi flectet omne genu, et omnis lingua confitebitur deo. itaque unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
Grinchii sunt achaici. & hu
Similit̃ ab apłis audiert̃ uer¬
bũ ueritatis. & subuersi sunt multi¬
farie a falsis apłis. qͥdã a philoso¬
phiȩ uerbosa eloquentia. alii ad¬

Expanded text:
rinthii sunt Achaici, et hi similiter ab Apostolo audierunt verbum veritatis, et subversi sunt multifarie a falsis apostolis, quidam a philosophiae verbosa eloquentia, alii
Abbreviated transcription (Latin):
ut ĩ apocalipsi. Aut ĩ scientia ut exponã
ea que ad sciendũ ꝑtinet᷑. ea st̃ que fidẽ illu¬
minant. ut de natura dĩtatis. Aut ĩ ꝓpħia
ut exponã scͥpturã q̃ de fut᷑is agͦ aus ĩ docł¬
na. ut exponã scͥpturas q̃ mores informant.

Expanded text:
ut in Apocalypsi. Aut in scientia. Ut exponam ea quae ad sciendum pertinent. Ea sunt quae fidem illuminant, ut de natura Deitatis. Aut in prophetia. Ut exponam Scripturas quae de futuris agunt. Aut in doctrina. Ut exponam Scripturas quae mores informant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ n infiddes ꝑse ñ pote¬
rant: ꝑfalsos fr̃s moli¬
ebancur. quos sub sp̃e
religiois inmiscrant.
ut exploratent quę
seruitutẽ leg̃ redigent.

Expanded text:
 infideles per se non poterant, per falsos fratres moliebantur, quos sub specie religionis immiserant, ut explorarent quae servitutem legis redigerent.
Abbreviated transcription (Latin):
Iuerũ. dicebat᷑ ẽẽ falsũ: de cec̃o ñ intelligẽ.
: qd uerũ ÷ Hoc metur ĩuidia malę uolun¬
Itatis. ñ ita de his qͥ errore hoc agunt.
etiã bonũ fit hõĩ molestu᷑. ut phariser̃
doctrina xͥ.

Expanded text:
falsum, de caetero non intelligerent quod verum est. Hoc meretur invidia malae voluntatis, non ita est de his qui errore hoc agunt. etiam bonum sit homini molestum, ut Pharisaeis doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
uidete ut sine timore sit ap̃ uos. Opꝰ
enim dñi operatur: sicut & ego. Neqͥs
gͦ illũ spernat: deducite aũ in pace:
ut ueniat ad me. Expecto enim illũ

Expanded text:
idete ut sine timore sit apud vos: opus enim Domini operatur, sicut et ego. Ne quis ergo illum spernat, deducite illum in pace, ut veniat ad me: exspecto enim illu
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa mͥ. Qͥa dixit potiꝰ ferend̾ eẽ
ꝗ causas male ag̾e: ne qͥs putet sua
potestate uidicis.ł nole ẽẽ fub dñio alicꝰ
nota necessaria nat᷑e.⁊ iõ lic& repeti.
s ñ mult̃ ꝓ his laborand̾. qr destruent᷑.
⁊ iõ lle& de his fieri uidiciũ. ł p̃c̃mitti.

Expanded text:
icent. Quia dixit potius ferendum esse, quam causas male agere, ne quis putet sua potestate judicis: vel, nolo esse sub dominio alicujus haec nota necessaria naturae, et ideo licet repeti. Sed non multum pro his laborandum, quia destruentur, et ideo licet de his fieri judicium vel praetermitti.
Abbreviated transcription (Latin):
I ⁊ legẽ uenerabant᷑ : quos timens ñ mi¬
Iscebatur gͣntibꝰ. ꝙ si solũ eã: ñ eꝙ̃ re¬
p̃hensibile. sic̃ ⁊ ipse paulus ꝓ scanda¬

Expanded text:
et legem venerabantur, quos timens non miscebatur gentibus, quod si solum esset, non esset reprehensibile, sicut et ipse Paulus pro scanda
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Mundꝰ nr̃: si cursus eiꝰ in uoluntate¬
di ponimꝰ. Uita p̃sñs nr̃a : si modeste. et
c̃ gła dĩ agitur. Mors: si spe futuri libñt̃
offendamꝰ. fut᷑a: si ea credñtes. mag̃ op¬
tamus.

Expanded text:
 noster si cursus ejus in Dei voluntate ponimus. Vita praesens, nostra, si modeste et cum gloria Dei agitur. Mors nostra est, si spe futuri libenteroffendamus. Futura, si ea credentes magis optamus.
Abbreviated transcription (Latin):
De ĩcognito corde ñ ħes iudicare. s siuis dñs
ad cꝰ bonorẽ stat qͥstat. ad que̾ ꝑtinet. ⁊ cas
cadñtis. qͥ pot̾ erigͥt. ł iudicare. S̾tat aut
ĩ meliorẽ partẽ u̾te̾. ⁊ plus salutẽ ꝗͣ. mor¬
tẽ eoꝵ optare.⁊ in futuro spẽ boni lir̃e:
Nsi alit̾ sit in p̾̃senti.s Stabit ar̃. qr neq

Expanded text:
care, sed suus Dominus ad cujus honorem stat, qui stat; ad quem pertinet et casus cadentis, qui potest erigere vel judicare. Stat, aut in meliorem partem vertere, et plus salutem quam mortem reorum optare, et in futuro spem boni habere, etsi aliter sit in praesenti. Stabit autem. Quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
uos canes potiꝰ quã horẽs appellaũ. Equũ ne gͦ ÷ ut hodie ido¬
la deserentes. qͥb ab mitio seruistis. nob̾ ꝯꝑemini. & ñ po¬
tꝰ in ꝓselitoꝵ loc̃ ex leg̃ auctoritate & ꝯsuetudine depuce
mini᷑ Et ħ ipsũ ñ ꝓmerebamini. nͥ qr larga dĩ sẽꝑ
clem̃tia uoluit uos ad imitationẽ nr̃am ad mitterȩ.
bñficia narraueritis: tanto maioris uos cͥmiis reos ẽ ẽ
mõstrabitis. Sẽꝑ n his oĩb ꝑstitistis ingͣci. Nã ip¬
sis pedib qͥb aridũ mare transistis. ludebatis añ idola
que fecistis. ⁊ ipso ore qͦ paulo añ ob nec̃e adu̾sarioꝵ dño
cantauatis simulac̃ uob̾ fieri poposcstis. la ocuł qͥb¬
dm̃ ueneranda ĩ nube ł igne ospice̾ solebatis: simulac
nu eiecerat: redire gestientes. Quid pła: lta patres

Expanded text:
os canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco ex legis auctoritate emini? Et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga semper Dei clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis reos esse monstrabitis. Semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversariorum Domino cantaveratis, simulacra vobis fieri 3 poposcistis. Illis oculis quibus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacrnu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? Ita patres
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpt̃ qd. Uuia sola sac̃m̃ta ñ saluãt. ⁊ qr qͥ
cadit punitur: ⁊ qr auriliũ dĩ ñ de ÷: fu¬
c̃ offendiculo infirmoꝵ. qͥb idolatre uid̾ent᷑.
uł. ne ipũ infirmi idolatre sit̃ :⁊ ut fugiatis:
loqͣ alcũ aliqͥd. qͥs̃ prudentib ⁊ iõ diligñt᷑ di¬
iudicate. uł mͦ loquor ĩfirmis ut supͣ pru

Expanded text:
t: Quia sola sacramenta non salvant, et quia qui cadit punitur, et quia auxilium Dei non decum offendiculo infirmorum, quibus idololatrae viderentur. Vel, ne ipsi infirmi idololatrae sint, et ut fugiatis loquor altum aliquid quasi prudentibus, et ideo diligenter dijudicate. Vel. modo loquor infirmis, ut supra pru
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝯstit̾. Dieñdũ erat quant᷑ nos dilcx̃.
ne desꝑaremus.⁊ qͣles. ne suꝑbiremus.
Fuit ⁊ aliꝰ modus possibit dõ. qͥ oĩa pot̃.
s nullus nrẽ miscriȩ sanande ꝯueni¬
entior. Qd enĩ nos tant᷑ erig̃. ⁊ adesꝑa¬
tõne ĩmorcalitatis lib̾at. ꝗͣ qd̾ tanti nõ
fec̾. ut hõ ꝓ nob morererurs In san

Expanded text:
ionem. Dicendum erat quantum nos dilexit, ne desperaremus; et quales, ne superbiremus. Fuit et alius modus possibilis Deo qui omnia potest, sed nullus nostrae miseriae sanandae convenientior. Quid enim nos tantum erigit, et a desperatione immortalitatis liberat, quam quod tanti nos fecit, ut homo pro nob
Abbreviated transcription (Latin):
Iõĩs. E.d. Multa p̃cepi que oĩa nullus ĩpłe
:pot̾it. s in onꝰ data st̃. ⁊ iõ om̃s maledicti.
I in qͦ innuit desidandũ ẽẽ saluatorẽ qͥ
finẽ poñ his. ⁊ lib̾at ñ solũ ab aliis pecc̃is.
Is a maledicto legis. cͣ gͦ galathȩ tran¬
seunt a grã ad maledictuore¬

Expanded text:
Multa praecepi quae omnia nullus implere poterit: sed in onus data sunt, et ideo omnes maledicti. In quo innuit desiderandum esse Salvatorem, qui finem ponat his, et liberet non solum ab aliis peccatis, sed a maledicto legis. Cur ergo Galatae transeunt a gratia ad maledictu
Abbreviated transcription (Latin):
ne imo explent᷑ oꝑe. qr sic̃ idolatͥa uni dõ
auferre nitit᷑ głam. ne solus nom̃ dĩtatis
hãt: ita auarꝰ in dĩ res se extendit. ut sõ¬
lus usurp&e q̃ d̃s̃ õĩb fec̃. Uraq dõ inimi¬
ue ca qr negant dõ que eius sunt.

Expanded text:
pene uno explentur opere: quia sicut idololatria uni Deo auferre nititur gloriam, ne solus nomen deitatis habeat, ita avarus in Dei res se extendit, ut solus usurpet quae Deus omnibus fecit: utraque Deo inimica, quia negant Deo quae ejus sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alioꝵ ꝑntilis secuta ẽ doct̾na. ut eccl̃ã dei ⁊tra
hereticas preminuret pͣuitates. et suborientia
uitia resecaret. et pꝰ futuras questiones exclude¬
ret. Hii st̃ pann . qͥ ad extrahendũ ierennã delacu:
fumb circumligati st̃. E płaꝵ siquidẽ doctrina. le¬
gis. et ꝓph̃ic. atq euangelii ꝯsonis testimoniis. uelut
triplici fune circunligata. de lacu ignorancie et
tione. ⁊ in gr̃e ꝯm̃datione. seu spei subleuatione.
In oꝑis ꝓfunditate. qr hoc opꝰ ⁊ cet̾is prolixr᷑.¬
et ad intelligendũ difficilius ẽ. In fidei assertione.
q pardus in lege ⁊ ꝓpħis ꝑitus adfidei aaitholice
assertionẽ ⁊ grua auctoritatũ legis ⁊ ꝓphie ĩ ouxit
testimona. nt eẽt basis sub columpna. I n gre ꝯiu

Expanded text:
 aliorum perutilis secuta est doctrina, ut Ecclesiam Dei contra haereticas communiret pravitates, et suborientia vitia resecaret, et post futuras quaestiones excluderet. Hi sunt panni, qui ad extrahendum Jeremiam de lacu, funibus circumligati sunt . Epistolarum siquidem doctrina, legis et prophetiae atque Evangelii consonis testimoniis, velut triplici fune, circumligata , de lacu ignorantiae et tione et gratiae commendatione, seu spei sublevatione: In operis profunditate, quia hoc opus etest, et ad intelligendum difficilius; in fidei assertione, quia Paulus in lege et prophetis peritus ad fidei catholicae assertionem congrua auctoritatum legis et prophetiae induxit testimonia, ut esset basis sub columna; in gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
Mox .ii.u. lõ sic ait. Nero n disposuerat
se ĩ ꝓrimo daturũ de eo sententiã an
Ieũ occid̾&. an reseruaret. Sꝑabat aũ se
euasurũ. qr płes de domo cesariᷤᷤ ĩstruxe¬
rat ad fidẽ. qͥ de lib̾atioe sua laborabãt.
ꝓpt̾ ꝙ subdid̾. Confido aũ.¬

Expanded text:
 Ideo sic ait. Nero enim disposuerat se in proximo daturum de eo sententiam, an eum occideret, an reservaret. Sperabat autem se evasurum, quia plures de domo Caesaris instruxerat ad fidem, qui de sua liberatione laborabant. Propterea subdidit: Confido au
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ꝓmisit dĩsex fide dĩ ꝓmittentis. in fidẽ
fidem scde. ex fide mussionis. infidem redc̃p¬
tiois. ex fid̾e p̃dica̾tor. insidẽ ꝓpłoꝵ. ex fide se¬
minantiũ. in fide metentiũ. &i ÷ uisticia qͥ
transit de fide ĩfidẽ. ut transeat iudeus. ⁊ qͥ¬

Expanded text:
ur ex fide Dei promittentis, in fidem fidem secundae; ex fide promissionis in fidem redditionis; ex fide praedicatorum in fidem populorum; ex fide seminantium in fidem metentium. Est ergo ei justitia qui transit de fide in fidem, ut transeat Judaeus et qu
Abbreviated transcription (Latin):
in lucida. qr & ipsa obscura imago dĩ÷.¬
in qͣ õi creati st̃. qͥ aĩalib p̾st̃. quȩ natu¬
ra excellens c̃ a dõ iustificatur. a defor¬
mi forma in formosã formã mutam᷑.
Erat enĩ ⁊ int̾ uicia natura bona de

Expanded text:
in lucidam in qua homines creati sunt qua animalibus praesunt. Quae natura excellens, cum a Deo justificatur, a deformi forma in formosam formam mutatur. Est enim et inter vitia natura bona. Ve
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pugabatur futͣm. c̃ nesciretur
udicat᷑us. s uͥlex data ÷. nouer̃ dm̃: cura¬
re humana ⁊ udicare. Añ ñ ĩputabat᷑.
s regnaũ mors. secure possidente hoĩes
diabolo. ꝓ ĩpimitate c̾dita usq ad moysẽ.
cto dõ creacurȩ seruiũt. sic̃ ille loco dĩ. dia¬
boło ꝯsensit. Tales erãt fere õs usq ad legẽ
ꝑ pauc ut abrahã unidõ seruier. ⁊̃ eosñ¬

Expanded text:
e futurum, cum nesciretur judicaturus: sed ubi lex data est, noverunt Deum curare humana et judicare. Ante non imputabatur, sed regnavit mors secure, possidente homines diabolo pro impunitate credita usque ad Moysen cto Deo, creaturae servierunt, sicut ille loco Dei, diabolo consensit. Tales erant fere omnes usque ad legem. Perpauci, ut Abraham, uni Deo servierunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
I ⁊ legẽ uenerabant᷑ : quos timens ñ mi¬
Iscebatur gͣntibꝰ. ꝙ si solũ eã: ñ eꝙ̃ re¬
p̃hensibile. sic̃ ⁊ ipse paulus ꝓ scanda¬
lo aliq̃n cessit. s in ħ erradỹ ÷. ꝙ coge

Expanded text:
et legem venerabantur, quos timens non miscebatur gentibus. Quod si solum esset, non esset reprehensibile. Sicut et ipse Paulus pro scandalo aliquando cessit. Sed in hoc erratum e
Abbreviated transcription (Latin):
corpeat securꝰ. quasi pec̃e ult̾ ñ noceat: detꝰ¬
minat qͦmͦ sit. libatio. si in gr̃a in mserit.
alioqͥn pece̾ itẽ occupat.

Expanded text:
orpeat securus, quasi peccatum non ultra noceat, determinat quomodo sit liberatio si in gratia manserit. Alioquin peccatum iterum occupa
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dnĩ et doctrina blasphemetur. Qui
aũ fideles habent dños. non contẽpnant
qr frs sunt: s magis seruiant quia fide

Expanded text:
omini et doctrina blasphemetur. qui autem fideles habent dominos, non contemnant, quia fratres sunt, sed magis seruiant, quia fide
Abbreviated transcription (Latin):
tib corpeamꝰ. s uigilet mens actendens ħ ca¬
duca. ⁊ sobrie his utam᷑. ñ quasi bonis nr̃is. s
ad sustñtacionẽ datis. U̾e̾ nos qͥñ sumꝰ noctis
ñ debemꝰ dormire. nã qͥ dormit. ꝑꝑ noctẽ dor¬
mit .i. uicia ⁊ pec̾ca sua tͣxerunt eos adħ ut
obliti uite ȩtñȩ in istis qͥescant. ⁊ qͥ ebru st̃. hil
ĩmocdate utendo: ex nocte ħ hñt

Expanded text:
torpeamus, sed vigilet mens attendens haec caduca, et sobrie his utamur, non quasi bonis nostris sed ad sustentationem datis. Vere nos qui non sumus noctis non debemus dormire. Nam qui dormit, ia et peccata sua traxerunt eos ad hoc, ut obliti vitae aeternae in istis requiescant, et qui ebrii sunt, his immoderate utendo; ex nocte vitioru
Abbreviated transcription (Latin):
riosi sumꝰ ap̃ hoĩes. ł ignobiles ⁊ ꝯtẽn¬
ti. ut nec mn inflemur. nec in succũ¬
bamꝰ ł doleamꝰ. Fodẽ mͦ si infaam᷑ de
aliqͦ scełe. ł bonã famã habemꝰ de aliqͦ
oꝑe. Itẽ exibeamꝰ nos habiti ut seducto
la doleamꝰ.

Expanded text:
riosi sumus apud homines, vel ignobiles et contempti, nec inde inflemur, nec inde succumbamus vel doleamus. Eodem modo si infamamur de aliquo scelere vel bonam famam habeamus de aliquo opere. Itla doleamus.
Abbreviated transcription (Latin):
suspicans adult̾iũ. Uĩ aũ palã peccat᷑: pa¬
lã arguendũ÷.
Quia de castitate admonuit: hac occasi¬
one inmod̾atã abstinentiã ꝓhiba quã
ipse inierat.¬

Expanded text:
suspicans adulterium. Quando autem palam peccatur, palam arguendum quia de castitate monuit hac occasione immoderatam abstinentiam prohibet quam ipse inierat
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ radicem. sĩc scriptũ est. mitiũ om̃is pecc̃isr̃¬
bia ẽ. que natione celestis. subliiũ m̃tes in habitat.
sub cinere ⁊ cilicio latitans. q̃ romanos ad eo occu¬
pauerat: ut int̾ se altercantes: et se sibi ĩucẽ p̾ferẽ¬
tes: dissensiones ⁊ scismata facent. Erant.N. ro¬
mani de iudeis et gentib. ad xͫ eũsi. Iudei aũ ꝓpt̾¬

Expanded text:
malorum radicem, sicut scriptum est: Initium omnis peccati superbia est . Quae natione coelestis sublimium mentes inhabitat, sub cinere et cilicio latitans. Quae Romanos adeo occupaverat, ut inter se altercantes, et se sibi invicem praeferentes dissensiones et schismata facerent. Erant enim Romani de Judaeis et gentibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
epistolã eis misit: tũctis gentib miꝑtibant. Iõq
subluuiores erant onmibs ppłis. ⁊ intonabant p̾cep¬
ta publica ⁊ pͥuata. eoꝵq fama õiũ hõiũ resonabat
more. Anno autem ab athenis apłm scripsisse ro¬
manis. dic his uerbis. Ab athenis curitate gͥcoꝵ:
scͥpsit apłs romanis hanc epistolã. qͦs. ñ ip̃e. ñ petrͫ.
que ap̃ ierosolimã didicerãt: romanis euãgeliz a¬

Expanded text:
Epistolam eis misit, cunctis gentibus dominabantur: ideoque sublimiores erant omnibus populis, et intonabant praecepta publica et privata: eorumque fama omnium hominum resonabat in 2 ore. Haimo autem ab Athenis Apostolum scripsisse Romanis dicit his verbis: « Ab Athenis civitate Graecorum scripsit Apostolus Romanis hanc Epistolam, quos non ipse, non Petrus, quam apud Ierosolymam didicerant Romanis euangeliza
Abbreviated transcription (Latin):
scribenciũ epłas salutationẽ p̾mictit. in qͣ tria fac̃.
.ꝯũidat .N. ꝑsonã suã. et negociũ .⁊ auctorẽ nego¬
cii. in quib ꝯgrue captat beniuolẽciã. Ptꝰ salu¬
tationẽ uͦ utͥusq partis uicia arguit. ostendens
gentiles a nat̾ali ratione: et iudeos a lege exor
eos tollat. et in sola fide xͥ eos ꝯstituat crca sine
finẽ tenet epia. p̾mittit aut̃ salutationem.
dicens

Expanded text:
emittit, in qua tria facit. Commendat enim personam suam et negotium et auctorem negotii: in quibus congrue captat benevolentiam. Post salutationem vero utriusque partis vitia arguit, ostendens gentiles a naturali ratione, et Judaeos a lege exorbeos tollat, et in sola fide Christi eos constituat. Circa finem finem tenet Epistola. Praemittit autem salutationem, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
tione tractaturꝰ. recte nomen suũ subticuit. ne p̾scripti
nominis inuidia: ntilitatẽ sequentis excludet lcoĩs.
Est itaq ⁊ illa epistola pauili sĩc et alie. De ordine qͦ

Expanded text:
tione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti tione tractaturus, recte nomen suum tacuit, ne praescripti nominis invidia, utilitatem sequentis excluderet lectionis. Est itaque et illa Epistola Pauli, sicut et aliae. D
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis celebraus pascha figurauͭ. Ibi. N. lapis
reprob.ꝙ gessit angulꝰ mira prestans in ocłis
nr̃is panẽ sr̃ celestem cũ typico agno ⁊nureit.
legis sacramiẽti forma ẽ duo testamta figurauit.
atq illa duo ⁊iingens. p̾ dictor testameutoꝵ ⁊
sonãciã declarauit. Est. N. rota in medio rote sĩc
uid̃ ezechiel. Ex predictis itaq patet misterii emi¬
dentissima rõ. qͥ eplãs .xiiii. ꝯscͥpsit. ⁊ distincte .x.
cini uł luce qͦs in hunc errorẽ. occasio deduxit hurꝰ.¬
modi. qr nec salutacio erꝰ noĩe ĩtitulata p̾scribit᷑¬
⁊ longe facundiore stilo ꝙͣ cet̾e ⁊ splendidiore edita¬
dicenda panli q nomẽ erͦ n titulo ñ ħ̃t. gͦ nec
barnabe net alicuius p̾dictor cũ nulliꝰ cor noĩe
no
pretitulata sit. nec obid quoq pauli ñ ẽẽ putanda
ẽ qr diligentius scͥpta ẽ cũ naturale sit unicuiq płͣ
trantib. Qͦ cuta de legis atq cerimomarũ aboli¬

Expanded text:
discipulis Pascha celebrans figuravit. Ibi enim lapis reprobatus, quem gessit angulus, mira praestans in oculis nostris, panem supercoelestem cum typico agno conjunxitlegis sacramenti forma est, duo Testamenta figuravit, atque illa duo conjungens, praedictorum Testamentorum consonantiam declaravit. Est enim rota in medio rotae, sicut vidit Ezechiel. Ex praedictis itaque patet mysterii evidentissima ratio, qua Epistolas XIV scripserit et distincte X adiani, vel Lucae. Quos in hunc errorem occasio deduxit hujusmodi, quia nec salutatio ejus nomine intitulata praescribitur, et longe facundiore et splendidiore sty in titulo non habet: ergo nec Barnabae, nec alicujus praedictorum, cum nullius eorum ne scripta sit. Nec ob id quoque Pauli non esse putanda est, quia diligentius est scripta, cum naturale sit unicuique plus trantibus. Quocirca de legis atque caeremoniarum aboli
Abbreviated transcription (Latin):
uos canes potiꝰ quã horẽs appellaũ. Equũ ne gͦ ÷ ut hodie ido¬
la deserentes. qͥb ab mitio seruistis. nob̾ ꝯꝑemini. & ñ po¬
tꝰ in ꝓselitoꝵ loc̃ ex leg̃ auctoritate & ꝯsuetudine depuce¬
mini᷑ Et ħ ipsũ ñ ꝓmerebamini. nͥ qr larga dĩ sẽꝑ
clem̃tia uoluit uos ad imitationẽ nr̃am ad mitterȩ.
Gñtes cẽ e ꝯtͣrio respondebãt. Quanto u maiora gͣ uoᷤᷤ
bñficia narraueritis: tanto maioris uos cͥmiis reos ẽ ẽ
mõstrabitis. Sẽꝑ n his oĩb ꝑstitistis ingͣci. Nã ip¬
sis pedib qͥb aridũ mare transistis. ludebatis añ idola
que fecistis. ⁊ ipso ore qͦ paulo añ ob nec̃e adu̾sarioꝵ dño
cantauatis simulac̃ uob̾ fieri poposcstis. la ocuł qͥb
dm̃ ueneranda ĩ nube ł igne ospice̾ solebatis: simulac
nu eiecerat: redire gestientes. Quid pła: lta patres

Expanded text:
os canes potius quam homines appellaverit. Aequum ne ergo est ut hodie idola deserentes, qui bus ab initio deservistis, nobis comparemini, et non potius in proselytorum loco ex legis auctoritate et consuetudine deputemini; et hoc ipsum non merebamini, nisi quia larga Dei semper clementia voluit vos ad nostram imitationem admittere. Gentes etiam e contrario respondebant: Quanto majora erga vos Dei beneficia narraveritis, tanto majoris vos criminis esse reos monstrabitis, semper enim his omnibus exstitistis ingrati. Nam ipsis pedibus quibus aridum mare transistis, ludebatis ante idola quae fecistis; et ipso ore quo paulo ante ob necem adversarii Domino cantaveratis, simulacra vobis fiebus venerando Deum in nube vel igne conspicere solebatis, simulacrnu valida ejecerat, redire cupientes. Quid plura? Ita patres
Abbreviated transcription (Latin):
exhis inflatrgentilib se p̾ferebant. dicentes. Nos
de geuere abrahe sum᷑: crui pͥmũ facta ẽ ꝓmissio.
nos ppłus peculiaris dei simirͦ. nos de egipto forti
manu. et mrabilib signis. d̃s̃ dediõe. nos sicco
uestigio mare rubrũ tũsire fẽc. in defto manna
pauit. aqͣ de petra produxit. atq aliis sub silẽcio

Expanded text:
e his inflati, gentibus se praeferebant dicentes: Nos de lege Abrahae sumus, cui primum facta est promissio, nos populus peculiaris Dei sumus; nos de Aegypto forti manu et mirabilibus signis Dominus eduxit; nos sicco vestigio mare Rubrum transire fecit, in deserto manna pavit, aquam de petra produxit, et aliis sub silentio
Abbreviated transcription (Latin):
ut ip̃e in euãgłio ait. Nõ sũ missus nͥ adoues q̃
beneficia nob̃ exhibita memoratis. tanto uos det̾io¬
res ec̃ ostẽditis. E isde siquidẽ pedib qͥb mare tnͣ¬
sĩtis: añ ydola pͤca saltastis. q̃ et ꝓpriis manibus
fecistis. ⁊ illo ore qͥ paulo añ de subm̾sione pha¬
raonis ⁊ egyptioꝵ laudes deo ꝑsolu̾atis: ydola
adorastis. Prefẽa manna celitus datũ ĩ deẜto
fastidistis. cupientes redire in egyptũ ad ollas car
ores sumꝰ qui n it de xͦ audiuimꝰ. in eũ c̾didimus. Uñ¬

Expanded text:
on sum missus nisi ad oves quae beneficia plura vobis exhibita memoratis, tanto vos deteriores esse ostenditis. Eisdem siquidem pedibus quibus mare transivistis, ante idolum postea saltavistis, quod et propriis manibus fecistis. Et illo ore quo paulo ante de submersione in Pharaonis et Aegyptiorum laudem Deo persolveratis, idola adorastis. Praeterea manna coelitus datum in deserto fastidistis, cupientes redire in Aegyptum ad ollas carores sumus, qui ut de Christo audivimus, in eum credidimus? Un
Abbreviated transcription (Latin):
ad romanos: ũ scriptũ ẽ. ut aliqͥ imꝑtiar nob gr̃e
spũalis: ait sic romanos petͥ predicacione fidem
teuẽtes. ꝯ firmare se uelle. paulus dic̾.ñ ꝙ minus
accepissẽt apetro: s ut duob apłis attestãtib atis
doctorib eoꝵ corroboraret᷑ fides. Hãr itaq aucto¬

Expanded text:
am, ubi scriptum est: "Ut aliquid impertiar uobis gratiae spiritalis" ait sic: Romanos praedicatione Petri fidem tenentes confirmare se uelle Paulus dicit, non quominus accepissent a Petro, sed ut duobus apostolis attestantibus atque doctoribus, eorum corroboraret
Abbreviated transcription (Latin):
ĩsimiaret. atq enuloꝵ calup̃mã dilueret. ip̃m
legis dei ꝑ moysẽ date destructorẽ fore calũpinã¬
tium: eũq in odiũ iudeoꝵ thentium. qͦs placa¬
tos habere uoleus .x. ad ecclĩas scͥ̃psit. Ut sicut
moyses israclitico ppłõ. a pharaonis egyptioꝵ ser¬
uitute educto .x. mandator doctrinã tradidit. ita

Expanded text:
 ipsum legis Dei per Moysen datae destructorem esse calumniantium, eumque in odium Judaeorum trahentium; quos placatos habere volens, X ad Ecclesias scripsit. Ut sicut Moyses Israelitico populo a Pharaonis et Aegyptiorum servitute educto X mandatorum doctrinam tradidit, ita
Abbreviated transcription (Latin):
siero. Nam macedoniã pertransibo.
Apud uos aũ forsitan manebo: uel etiã¬
hiemabo: ut uos me deducatis quo c̃q
iero. Nolo enim uos: modo in transitu
uidere. Spero enĩ me aliquant᷑ũ dem¬
poris manere apud uos: si dñs permi¬
serit. Permanebo aũ ephesi: usq ad¬
pentecosten. Ostium ep̃ michi aper¬
rii multi. Si aũ uenerit timotheus:

Expanded text:
siero. nam Machedoniam pertransibo. apud uos etiam forsitan remanebo, uel etiahiemabo, ut uos me deducatis quocumque iero. nolo enim nos modo in transitum uidere: spero enim me aliquantum temporis manere apud uos, si dominus permiserit. permanebo autem Ephesi usqpentecosten. ostium enim mihi aperrii multi. s
Abbreviated transcription (Latin):
Nos uob̾c̃. ñ uos nob̾c̃. ut ñ inferiores
s pares nob. sitis siuolueritis. ⁊ bñ de uob
assero. qr oĩa ista facimꝰ ꝑꝑ uos instruendõ
nr̃o exẽplo. lta oĩa ad uos spectant. ut
gr̃a d̃ habundans in nob̾ habundae in
banda  grarũ actione. ut uos & illi gr̃as¬
do agatis in głam dĩ.i. ad ostñdendũ

Expanded text:
obiscum. Non vos nobiscum, ut inferiores, sed pares nobis sitis, si volueritis. Et bene de vobis assero quia omnia ista facimus propter vos instruendos nostro exemplo. Ita omnia ad vos spectant: ut gratia Dei abundans in nobis abundet in bundet gratiarum actione, ut vos et illi D
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiatis in dño digne scĩs. et adsista¬
cis ei mn qͣc̾q negocio ur̃i indiguerit.
Etemĩ ipsa qͦ adstitit multis. & mͥipsi.
Salutate priscam. & a ͥlam adiuitores me¬
os map̃o ib̃i: qui ꝓ anima mea suas¬
ego gr̃as ago: sed& cimctȩ eccłe gñtiũ.¬

Expanded text:
suscipiatis in Domino digne sanctis et adsistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit etenim ipsa quoque adstitit multis et mihi ipsi salutate Priscam et Aquilam adiutores meisto Iesu qui pro anima mea suasego gratias ago sed
Abbreviated transcription (Latin):
Caruales patres filiis ꝯgregant. nã
sp̃uales dignũ ÷ ut a filiis sũptꝰ acci¬
piant. hic aũ in tantũ þat se nolle ac¬
ciꝑe. ut transferat cau̾sã carnał pa¬
tris ad sp̃ualẽ. ⁊ dic̃ ñ solũ se ꝓ salute
eoꝵ impendere: s & mori ꝑatum.

Expanded text:
Carnales patres filiis congregant, sed spirituales dignum est ut a filiis sumptus accipiant. Hic autem in tantum probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalis patris ad spiritualem: et dicit non solum se pro salute eorum impendere, sed et mori paratum.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͦtꝰ. nec nob diffimendũ ÷ q̃ ñ diffinit:
apłs. uñ nec ullas debes dãpnare nuptias.
nec eis u̾ec̾diã nuositatis auferre. dñs ar
septiurrã ñ dãpnat. nec dic̃ ĩ resurrõe ñ
posse eẽ. s tm̃ neq nuibẽt. neq nubent᷑.
uñ nec ꝯtͣ humane uec̃die senũ audo dr̃e.¬

Expanded text:
 enim nobis diffiniendum quod non diffinit Apostolus: unde nec ullas debeo damnare nuptias, nec eis verecundiam numerositas inferre. Dominus autem septemviram non damnat, nec dicit in resurrectione non posse esse. Sed tantum: neque nubent, neque nubentur. Unde nec contra humanae verecundiae sen
Abbreviated transcription (Latin):
inc̃ xp̃c qui in uob̾ per nos p̃dicatꝰ
est. per me & siluanum et cimotbeũ:¬
non fuitͥ . est. & non. s est. millo fu¬
it. Quot quot enim ꝓmis siones dei¬
sunt: in illo est. Ideo et per ipsum¬
amen deo: ad głam nostram. Qui aũ
confirmatꝰ nos. uobiscu in apo. et

Expanded text:
per nos praedicatus est, per me, et Silvanum, et Timothenon fuit Est et Non, sed Est in illo fuit. Quotquot enim promissiones Desunt in illo Est: ideo et per ipsumad gloriam nostram. Qui autem confirmat nos vobiscum in
Abbreviated transcription (Latin):
ͦhis illa ten̾e. ne uideantur inpbata
nenda. ne uideant᷑. aut ñ causa pro¬
mittendi .x instituta: aut adhuc
ꝓmitt̾e. s cessando iã pareat signa
fut᷑i fuisse. que c̃ honore paulatun
deserendo erant sepelienda: ñ ut sa¬
clega gñtiliũ fugienda.

Expanded text:
 illa tenere, ne videantur improbata nenda, ne videantur aut non causa promittendi Christi instituta, aut adhuc promittere, sed cessando jam appareant signa futuri fuisse, quae cum honore paulatim deserendo erant sepelienda, non ut sacrilegia gentium fugienda.
Abbreviated transcription (Latin):
Iõĩs. R.d. Multa p̃cepi que oĩa nullus ĩpłe
pot̾it. s in onꝰ data st̃. ⁊ iõ om̃s maledicti.
in qͦ innuit desidandũ ẽẽ saluatorẽ qͥ
finẽ poñ his. ⁊ lib̾at ñ solũ ab aliis pecc̃is.
Is a maledicto legis. cͣ gͦ galathe tran¬
seunt a grã ad maledictuore¬

Expanded text:
Quasi: Multa praecepi quae omnia nullus implere poterit: sed in onus data sunt, et ideo omnes maledicti. In quo innuit desiderandum esse Salvatorem, qui finem ponat his, et liberet non solum ab aliis peccatis, sed a maledicto legis. Cur ergo Galatae transeunt a gratia ad maledictu
Abbreviated transcription (Latin):
branchii sunt. achaici. & hii
imilit̃ ab apłis audiert̃ uer¬
bũ ueritatis. & subuersi sunt multi¬
farie a falsis apłis. qͥdã a philoso¬
phiȩ uerbosa eloquentia. alii ad¬
inducti. hos reuocat apłs adue¬

Expanded text:
rinthii sunt Achaici, et hi imiliter ab Apostolo audierunt verbum veritatis, et subversi sunt multifarie a falsis apostolis, quidam a philosophiae verbosa eloquentia, alii i sunt. Hos revocat Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
earrim amore illesus suui: ut mili¬
taris głe pompam eñ hereditate⁊
p̃rogatiria primogenitoꝵ meoꝵ
frĩb derelinquers. martis curie
penitus abdicarem ut minerue
grenuo educarer. Ex qm̃ dialec ti

Expanded text:
us sum, ut militaris gloriae pompam cum haereditate et praerogativa primogenitorum meorum fratribus derelinquens, Martis curiae penitus abdicarem ut Minervae gremio educarer. Et quoniam dialecti
Abbreviated transcription (Latin):
epe hrumianos affectuᷤ aut
ꝓuocant. aut urittigant
ampliꝰ exempla qͣm uerba.
Nñ post non nullam sermonis ao
p̃sentem habiti consolationẽ: de
ipfis calamitatum meaꝵ exꝑimen¬
tis consolatoriam ad absentem sẽ¬
bere decreui. ut in comꝑationeme¬
arũ tuas aut nullas aut modicas
temptationes recognoscas: ⁊ tole¬
oruurdus: quod mingressumi¬
noris britanne constructũ ab
urbe naumetica uersus orientem
octo credo nuiliariis remotũ ꝓpͥo
uocabulo palatium appellatur:
sierit uatura t̾̃re mee uł gñis aĩo
leras. ita e ingenio extiti:⁊ ad lit¬
teratoriam discipliuam facilis.
Datiem autem habebam littĩs ali¬
qͣntulũ imbritũ anteqͣm milita¬
ri eingulo insigniretrr. Uñ pꝰmo¬
dũ tanto ltt̃as amore complerꝰ
est: ut quoscuniq filios hrẽt. lit¬
teris auteqͣm arns instrui dis¬
poneret. Sicq ꝓfecto actum est.
ee itaq pͥmogenitum suũ qͣn¬
to cariorem habebat: tanto dili¬
gentius erudiri curauit. Ego nͦ

Expanded text:
epe humanos affectus aut provocant, aut mitigant amplius exempla quam verba. Unde post nonnullam sermonis ad praesentem habiti consolationem, de ipsis calamitatum mearum experimentis consolatoriam ad absentem scribere decrevi, ut in comparatione mearum, tuas aut nullas, aut modicas tentationes recognoscas, et toleoriundus, quod in ingressu minoris Britanniae constructum, ab urbe Nannetica versus Orientem octo credo milliariis remotum, proprio vocabulo Palatium appellatur. Sicut natura terrae meae vel generis animo levis, ita et ingenio exstiti ad litteratoriam disciplinam facilis. Patrem autem habebam litteris aliquantulum imbutum antequam militari cingulo insigniretur. Unde postmodum tanto litteras amore complexus est, ut quoscunque filios haberet, litteris antequam armis instrui disponeret. Sicque profecto actum est. Me itaque primogenitum suum quanto chariorem habebat, tanto diligentius erudiri curavit. Ego vero
Abbreviated transcription (Latin):
u iau maxime disciplina hec flore¬
re consueuerat. ad Guillhelunum
scł̃ campelleusem p̃ceptore p̃cepto¬
rem uieuui. in hoc trne magiste¬
rio re ⁊ fama p̃cipuũ. cum quo ali¬
quantulum moratus: pͥmo ei acep¬
tris. post modum grarissimus ex¬
titi. Cum non nullas .s. euis sen¬
tencias refellere conarer. ⁊ ratiõa¬
ri contra eum seꝑiꝰ aggrederer ⁊
non numquam suꝑior in dispr¬

Expanded text:
i jam maxime disciplina haec florere consueverat, ad Guillelmum scilicet Campellensem praeceptorem meum in hoc tunc magisterio re et fama praecipuum: cum quo aliquantulum moratus primo ei acceptus, postmodum gravissimus exstiti, cum nonnullas scilicet ejus sententias refellere conarer, et ratiocinari contra eum saepius aggrederer, et nonnunquam superior in disp
Abbreviated transcription (Latin):
Uasdam ecc̃as nr̃iordinis de facili
eg̾ssione soroꝵ audiuimꝰ infama¬
ti.S qr inde multa ꝑicula animarũ
possunt enĩgere. et forsitan em̃senĩt
ꝓhibemꝰ neamͦ ad aliꝙ negociũ ł laborẽ
siũ ⁊̃ ĩcausis ad testimoniũ ꝑhibendũ
ogrediant᷑ decet̾o. de cõi uita soror.
Ocente hystoria actnũ apłor satis¬

Expanded text:
uasdam Ecclesias nostri ordinis de facili egressione sororum audivimus infamari. Sed quia inde multa pericula animarum possunt emergere, et forsitan emerserunt, prohibemus ne amodo ad aliquod negotium vel laborem, sive etiam in causis ad testimonium perhibendum, egrediantur de caetero. De communi vita sororum. Docente historia Actuum apost
Abbreviated transcription (Latin):
ẽlucidũ ⁊ aꝑtũꝙ. ananias et saphira
uxor sua oblatis apłoꝵ pͥncipi hiĩs que
transitorie possi debãt. et retenta parte
p̃ruĩ ciiꝰdam agriuenditi ab eis dẽ mor¬
te subitanea sunt ꝑcussi. Wa gͦ q̃cũq
scͥpta st̃ ad nr̃am doctͥnã scͥpta st̃. ut ꝓpͥeta¬
tis uiciũ. ł salte spẽs extir petur:. Tatni¬
mus ut quilibet albas nr̃i ordinis ita
sororib suis ꝓuideat. ut decõmuni ⁊ ĩ

Expanded text:
ertum, quod Ananias et Saphira, uxor sua, oblatis apostolorum Principi iis quae transitorie possidebant, et retenta parte pretii cujusdam agri venditi ab eisdem, morte subitanea sunt percussi. Quia ergo quaecunque scripta sunt ad nostram doctrinam scripta sunt, ut proprietatis vitium, vel saltem species exstirpetur, statuimus ut quilibet abbas nostri ordinis ita sororibus suis provideat, ut de communi et in
Abbreviated transcription (Latin):
endis sororib ꝑpetuo deputata. de testi
fc̃a eis ante institutõem editã de soroni¬
b ñ recipiendis recipi uolũint ĩsoro
ab antiquo loca hñt ĩ domib
nr̃is. ut reapiantur ĩ sorore. nullis
alys loca sua conferant. nec fiat cͥca
muliere aliqua mutatio ꝑsonaꝵ. de

Expanded text:
endis sororibus perpetuo deputata. De testimendis sororibus perpetuo deputata. De testimsione facta eis ante institutionem editam de sororibus non recipiendis, recipi voluerint in soror ab antiquo loca habent in domibus nostris, ut recipiantur in sorores, nullis aliis loca sua conferant, nec fiat circa mulieres aliqua mutatio personarum. De
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e ñ egrediantur. nͥ forte mit¬
tantur de claustro ad claustrũ mora¬
ture ad minꝰ ꝑ annum. u̾m si euidẽs
nec̃c̃itas ingruerit pp̃ qͣm oporteat
aliquam egredi: fiat de licentia pre¬
monstres̃. abbatis. dum tñ sñ graui
ꝑiculoeius possit expectari assensus.
Si quis abbas aliquam ałremiserit:
trio capituli gen̾alis. et maxime si sean¬
dalum em̃serit de sorore emissa. Temꝑe
u̾oguerraꝵ liceat cuilibet abbati soro¬
ros sͥ subditas ad loca tuta transferre.
Qͥ si alt fu̾it albas sub quo hoc cõtig̾it:
ꝑannũ ꝯtinuũ in feria sexta ieiinet
in pane et aqua.
mñ inftant temꝑa ꝑiculosa dis
et ecc̃e supia modum grauantur:
cominun consilio capłi statuimꝰ. ut
amodo nullam sororem recipiamꝰ.Si qͥs
autem hꝰ statuti tr̃asgressor extiterit:
abbatia sua sine miscd̾ia punietur.
ulla soror Item de sororib ñ recipi
ulla soror l¬
de cet̾o recipiaturꝰ ĩordine. endis.¬
nisi locis illis q̃ st̃ ab antiquo recipi¬

Expanded text:
n egrediantur, nisi forte mittantur de claustro ad claustrum moraturae ad minus per annum. Verum, si evidens necessitas ingruerit, propter quam oporteat aliquam egredi, fiat de licentia Praemonstrensis abbatis, dum tamen sine gravi periculo ejus possit exspectari assensus. Si quis abbas aliquam aliter emiserit, trio capituli generalis, et maxime si scandalum emerserit de sorore emissa. Tempore vero guerrarum liceat cuilibet abbati sorores sibi subditas ad loca tuta transferre. Quod si aliter fuerit, abbas, sub quo hoc contigerit, per annum continuum in feria sexta jejunet in pane et aqua.m instant tempora periculosa, et Ecclesiae supra modum gravantur, communi consilio capituli statuimus, ut amodo nullam sororem recipiamus. Si quis autem hujus statuti transgressor exstiterit, abbatissa sua sine misericordia punietur.ur. Item de sororibus non recipiendis. ulla soror de caetero recipiatur in ordine, nisi locis illis qui sunt ab antiquo recipi
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥs carnalis pastor spĩtales oues a
lupis sp̃italib. in̾uisibiles ab ĩuisi¬
bilib custodire sufficiat. Qs raptorẽ si
timcat qͥ infestare ñ cessat. q̃mulło pos¬
sumus exclud̾e uallo. nullo int̾ficere ł
ledere gladio. q̃m incessant̾ insidiantẽ.
Et maxime religiosos ꝑsequentẽ. Iuxta
illudabatuc. Esce illiꝰ electe. Petrꝰ apłs¬

Expanded text:
alienis? Quis carnalis pastor spiritales oves a lupis spiritalibus, invisibiles ab invisibilibus custodire sufficiat? Quis raptorem non timeat, qui infestare non cessat, quem nullo possumus excludere vallo, nullo interficere vel laedere gladio? quem incessanter insidiantem et maxime religiosos persequentem, juxta illud Habacuc: « Escae illius elect
Abbreviated transcription (Latin):
deat.¶Cantryx toti cho¬
ro ꝓuidebit. et diuina disponet of¬
ficia. et de doctrina cantandi Ulegen¬
dio magist̾ium habebit. et de eisq̃
ad scribend̾ ꝑtinent ł dictandũ. arꝰ¬
marium quoq libroꝵ custodiet. et
ipõs in de tradet atq suscipiet. et de
ip̃is scribendis ł aptandis curã sus.¬
cipiet.ł solucita erit. Ip̃a oidinabit
quomodo sedeatur in choro. et sedes
dabit. et a quib legend̾ sit. uł can¬
tandum ꝓuidebit. et inscͥptionem
componet sabbatis recitandã ĩ capłõ.
bantur. ꝓp̃ que maxime litteratã eã
ẽẽ ꝯuenit. et p̃cipue musicã ñ igno¬
rare. Ip̃a ⁊̃ pꝰ diaconissam toti discipli¬
ne. ꝓuidebit. Et si forte ssia reb alie¬
nis fu̾it occupata: inces illiꝰ ĩ hoc exe¬
q̃tur infirmaria

Expanded text:
deat. Cantrix toti chodeat. Cantrix toti choro providebit, et divina disponet officia, et de doctrina cantandi vel legendi magisterium habebit, et de eis quae ad scribendum pertinent vel dictandum. Armarium quoque librorum custodiet, et ipsos inde tradet atque suscipiet, et de ipsis scribendis vel aptandis curam suscipiet, vel sollicita erit. Ipsa ordinabit quomodo sedeatur in choro, et sedes dabit, et a quibus legendum sit vel cantandum providebit, et inscriptionem componet Sabbatis recitandam in capitulo, bentur. Propter quae maxime litteratam eam esse convenit, et praecipue musicam non ignorare. Ipsa etiam post diaconissam toti disciplinae providebit. Et si forte illa rebus alienis fuerit occupata, vices illius in hoc exsequetur. Infirma
Abbreviated transcription (Latin):
et si que filint oblatĩes ip̃a susaꝑi¬
faciendis łreficiendis. Et de toto eiꝰ
ornatu auramaget. Ip̃iꝰ quoq ꝓrud̾e
⁊ de hostiis. de uasis. et libris altariᷤ.
et toto eiꝰ ornatu. de reliquns. de incen¬
so. de luminarib:.de horologio. de si¬
gnis pulsandis. Hostias uero si fi̾ pͣ
gent. unde fiant. et altaris pallas
abluant. Reliqͥas aũ łuasa altariᷤ
numquã ei uel alicui momalium
contingere licebit. nec etiã pallas nͥ
cum eis tradite ad lauandũ fu̾int
S ad hoc ł monachi ł eoꝵ conuersi
uorabuntur. et expectabuntur. Et
si necc̃e fu̾it aliqui sub ea ad ħ offm̃
instituantur. qui hec contingere cũ
opus fuerit digni sint. et archisab
ea reseratis. hec inde ip̃isumant. ł
ibi reponant. hec qͥd̾ que scũario
p̃sidet. uite mundicia p̃minere d¬
et q̃ si fi̾ pot̃. m̃te cum corꝑe sit ĩte¬
gra. et eius tamabstinentia qͣm
ꝯtinentia sit ꝓbata. hãc p̃apus de

Expanded text:
et si quae fuerint oblationeset si quae fuerint oblationesfaciendis vel reficiendis, et de toto ejus ornatu curam aget. Ipsius quoque providere est de hostiis, de vasis et de libris altaris, et toto ejus ornatu, de reliquiis, de incenso, de luminaribus, de horologio, de signis pulsandis. Hostias vero, si fieri gent unde fiant, et altaris pallas abluant. Reliquias autem, vel vasa altaris nunquam ei vel alicui monialium contingere licebit, nec etiam pallas nisi cum eis traditae ad lavandum fuerint. Sed ad hoc monachi vel eorum conversi vocabuntur, et exspectabuntur. Et si necesse fuerit, aliqui sub ea ad hoc officium instituantur, qui haec contingere, cum opus fuerit, digni sint, et arcis ab ea reseratis, haec inde ipsi sumant, vel ibi reponant. Haec quidem quae sanctuario praesidet, vitae munditia praeeminere debet; quae, si fieri potest, mente cum corpore sit integra, et ejus tam abstinentia quam continentia sit probata. Hanc praecipue de
Abbreviated transcription (Latin):
ti et diaconisse licentia. cũ aliqua hoo
nectͣia ł honesta exeg̾it cã. Si quis forcte
cͣcͣ hoc p̃sumpserit absq dilatione de
monast̾io ꝓiciatur: Ne tam̃iuri for¬
tiores feminis ĩ aliquo eas graua¬
re presumant. statuimus eq quoq
nicħ p̃sum̃e ꝯtra uoluntatẽ draconiᷤ¬
se. s omĩa ip̃os ⁊ ad nuitum eiꝰ pagere.
et om̃s ꝑiter tamuiros ꝙͣ feminas
ei ꝓfessionem facere. et obedientiam
ꝓmittere. ut tanto ꝑax firmior. hãtur
et meliꝰ serueturꝰ concordia  quanto
fortiorib minꝰ licebit. et tantonunuᷤᷤ
fortes debilib obedire grauent᷑ qͣnto
eaꝵ uiolentiam minus uereantur.
Et quanto amplius hic humiliau̾it.
se apd̃ deum amplius exaltari certum
sit. Hec in presenti de diaconissa dicta
sufficiant. Nunc ad officiales stilum
inclinemus. Sacristaq
et thesauraria toti oiatorio. ꝓuidebit.
Et om̃sque ad ip̃m ꝑtinent claues.
et que ip̃i neccͣia sunt ip̃a seruabit.

Expanded text:
ti et diaconissae licentia, cum aliqua hoc ti et diaconissae licentia, cum aliqua hoc necessaria vel honesta exegerit causa. Si quis forte contra hoc praesumpserit, absque dilatione de monasterio projiciatur. Ne tamen viri fortiores feminis in aliquo eas gravare praesumant, statuimus eos quoque nihil praesumere contra voluntatem diaconissae, sed omnia ipsos etiam ad nutum ejus peragere, et omnes pariter tam viros quam feminas ei professionem facere, et obedientiam promittere, ut tanto pax firmior habeatur et melius servetur concordia, quanto fortioribus minus licebit; et tanto minus fortes debilibus obedire graventur, quanto earum violentiam minus vereantur. Et quanto amplius hic humiliaverit se apud Deum, amplius exaltari certum sit. Haec in praesenti de diaconissa dicta sufficiant. Nunc ad officiales stylum inclinemus. Sacrifica, quae et thesauraria, toti oratorio providebit, et omnes quae ad ipsum pertinent claves, et quae ipsi necessaria sunt, ipsa servabit;
Abbreviated transcription (Latin):
et coctum fuscipiendo. Ad ip̃as ⁊ cu-¬
ra lactis et eox que inde fiunt ꝑti¬
nebit. et gallinarum łanserũ nutͥtu¬
ra. et quecumq conuenientiꝰ mulieres
agere quam uiri possunt. Ip̃e u̾o p̃positꝰ
qñ constitutus fu̾it. in p̃sentia ep̃i et
soroꝵ iurabit ꝙ eis fidelis in dño dis¬
pensator ert. et earum corpa acarna
p̾henderit. statim eum tamquã ꝑiurii
reum deponat. Om̃s quoq fratres in
ꝓfessionib suis hoc se sororib sacra¬
mento astringent ꝙ nullatenus eas
grauari.ꝯsencient. et eax carnalimim¬
dicie ꝓ possesuo ꝓuidebunt. Nullus gͥ
uirornm nͥlicentia spositi ad sorores
accessum hẽbit. nec aliquid eismissũ
nͥ a p̃posito transinissum suscipietmꝰ
Nulla umꝙͣ soroꝵ septa monasterui
egredietur. s omĩa ext̾ius sic̃ dcm est
frẽs ꝓcurabunt. et infortib forte su¬
dabunt operib. Nullus uniqͣmfrm
septa hec ingredietur nͥ licentia p̃posi¬

Expanded text:
et coctum suscipiendo. Ad ipsas etiam cuet coctum suscipiendo. Ad ipsas etiam cura lactis, et eorum quae inde fiunt, pertinebit, et gallinarum vel anserum nutritura, et quaecunque convenientius mulieres agere quam viri possunt. Ipse vero praepositus quando constitutus fuerit, in praesentia episcopi et sororum jurabit, quod eis fidelis in Domino dispensator erit, et earum corpora a carnalprehenderit, statim eum tanquam perjurii reum deponat. Omnes quoque fratres in professionibus suis hoc se sororibus sacramento astringent, quod nullatenus eas gravari consentient, et earum carnali munditiae pro posse suo providebunt. Nullus igitur virorum nisi licentia praepositi ad sorores accessum habebit, nec aliquid eis missum, nisi a praeposito transmissum, suscipietur. Nulla unquam sororum septa monasterii egredietur, sed omnia exterius, sicut dictum est, fratres procurabunt, et in fortibus fortes sudabunt operibus. Nullus unquam fratrum septa haec ingredietur, nisi obtenta praeposi
Abbreviated transcription (Latin):
deliterꝰ curam gerere. et de omnib q̃
oportet cũ diaconissa tractare. nec
ea inconsulta qͥcquam deancillis xͥ.
tuere. nec ip̃m cui quam eax nͥ ꝑ cã¬
qͥcꝙͣ p̃cipere. ł loqui p̃sumere. Quoci¬
ens uero enm diaconissa uocauenit:
ne tardet uenir. st que ip̃a ei osulu̾it
de hiis quib ip̃a . ł ei subiecte opꝰ᷑ hñt.
ñ moretur exequi qͣntũ ualet. Uocatꝰ
aũadiaconissa numꝙͣ nͥ ĩ manifesto.
et sub testimonio ꝓbataꝵ ꝑsonaꝵ ei
loquatuiꝰ. nec ei ꝓximus ad iungatur.
nec ꝓlixo sermone eam detineat Oĩa
ũo que ad uictum aut nestitũ ꝑti¬
nent.Et si que ⁊̃ pecunie fu̾int aput
ancillas xͥ cõgregabunt᷑ ꝑ reserua¬
buntur. et inde fr̃ĩb neccia tradent᷑
de hiis q̃ sororib superunt. Omuia
itaq fratres ext̾iora ꝓciab̃t. et soro¬
res ea tm̃. que intus agi amulieribꝰ
agi conuenit. componendo .s. uestes
etiam fratrũ. ł abluendo. panem ⁊̃
conficiendo. et ad coq̃ndũ tradendo.

Expanded text:
deliter curam gerere, et de omnibus quae oportet cum diaconissa tractare. Nec ea inconsulta quidquam de ancillis Chrtuere, nec ipsum cuiquam earum praecipere, vel loqui praesumere. Quoties vero eum diaconissa vocaverit, ne tardet venire, et quae ipsa ei consuluerit de iis, quibus ipsa vel ei subjectae opus habent, non moretur exsequi quantum valet. Vocatus autem a diaconissa nunquam nisi in manifesto, et sub testimonio probatarum personarum ei loquatur, nec ei proximus adjungatur, nec prolixo sermone eam detineat. Omnia vero quae ad victum aut vestitum pertinet, et si quae etiam pecuniae fuerint, apud ancillas Christi congregabuntur vel reservabuntur, et inde fratribus necessaria tradentur de iis quae sororibus supererunt. Omnia itaque fratres exteriora procurabunt, et sorores ea tantum quae intus a mulieribus agi convenit, componendo scilicet vestes etiam fratrum, vel abluendo, panem etiam conficiendo, et ad coquendum tradendo,
Abbreviated transcription (Latin):
milicia. situt scͥptum ẽ. Milicia ẽ
uita hois sr̃ t̾ram. Et alibi. Terribi¬
lis ut castroꝵ acies ordinata. uicem
imꝑatoris cui ꝑ omĩa obeditur ab
omnib: obtinet diaconissa. sex uͦ
alie sub ea quas dm̃is officiales du¬
cum siue ꝯsulum locapossident. Oẽs
u̾o relique moniales. quas uoramꝰ
claustiales militũ more diuinum
pagunt expedite seruiciũ. Comi̾se
autem que ⁊̃ scło renunciante ob¬
seqͥo monialium se dicar̃t̃ hĩtu qͦdã
irligioso. ñ tam̃ monastico qͣi pedites.
inferiorem optinent gradum. Nunc uero
superest domino inspirante huiꝰ milicie
grãdus singulq ordinare. ut aduersus
tum ẽ capite. qd̾ diaconissam dm̃s huiꝰ
inftitutõis ducentq exordiũ. de ip̃a pri¬
mitus disponamus ꝑ qͣm st̃ omĩa dis¬
ponenda. huiꝰ uͦ sanctitatẽ sic̃ in prece¬
denti meminimꝰ epła. beatꝰ paulꝰ apłs
thymotheo scribens. ꝙͣ emunentem ⁊

Expanded text:
militia sicut scriptum est: « Militia est militia sicut scriptum est: « Militia est vita hominis super terram ; et alibi: Terribilis ut castrorum acies ordinata , » vicem imperatoris, cui per omnia obeditur ab omnibus, obtinet diaconissa. Sex vero aliae sub ea, quas dicimus officiales, ducum sive consulum loca possident. Omnes vero reliquae moniales, quas vocamus claustrales, militum more divinum peragunt expedite servitium. Conversae autem, quae etiam saeculo renuntiantes, obsequio monialium se dicarunt, habitu quodam religioso, non tamen monastico, quasi pedites inferiorem obtinent gradum. Nunc vero superest, Domino inspirante, hujus militiae gradus singulos ordinare, ut adversus tum est capite, quod diaconissam dicimus, hujus institutionis ducentes exordium, de ipsa primitus disponamus, per quam sunt omnia disponenda. Hujus vero sanctitatem, sicut in praecedenti meminimus epistola, beatus Paulus apostolus Timotheo scribens, quam eminentem et