comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit quod non solum malum fecisse. sed &iam bonum non
egisse damnabile erit : Etideo ista qua ediximus adten¬
tis cordibus iugiter ex cogitemus: nenos tarde paenite¬
at sub conspectu ignis &erni. qui in terrogabit medul¬
la sossa & cogitationes nr̃as.: Qu anto tunc unus quisq
puniendus optabit. Neumquam alienam mulierem
concupiss&: Neum quam corporis sui uestem. Neum qua
buptismi olosericam maculass&. Neumquam prȩteris¬
s& consilia & monita sacerdotum : Namsisa cerdotibus
grande periculum ẽ aliena peccataꝰ arguere: quanto
periculosius erit. propria noluisse corrigere : Atq
ea non solum nonem̃ dasse. uerum &iam defendisse.
& defendendo accumulasse: Etideo expiatura erit
illuc in extinguibilis concrematio. quicquid hic medica¬
bilis satisfactio quic quidhic salutifera dissimulaue¬
rit sanare conuersio. Ardens enim inferni puteus
aperitur. : Descensus erit. ascensus nonerit.: Illic

Expanded text:
dit quod non solum malum fecisse, sed etiam bonum non dit quod non solum malum fecisse, sed etiam bonum non egisse damnabile erit. Et ideo ista quae diximus, attentis cordibus jugiter cogitemus; ne nos tarde poeniteat sub conspectu ignis aeterni, qui interrogabit medullas, ossa et cogitationes nostras. Quantum tunc unusquisque puniendus optabit, ne unquam mulierem alienam concupisset, ne unquam corporis sui vestem, ne unquam Baptismi holosericam maculasset, ne unquam preterisset consilia et monita sacerdotum. Nam si sacerdotibus grande periculum est, aliena peccata non arguere; quanto periculosius erit propria noluisse corrigere: atque ea non solum non emendasse, verum etiam defendisse, et defendendo accumulasse? 2. Poenae aeternae. Et ideo expiatura erit illic inexstinguibilis concrematio, quidquid hic medicabilis satisfactio, quidquid hic salutifera dissimulaverit sanare conversio. Ardens enim inferni puteus aperietur; descensus erit, ascensus non erit. Illic
Abbreviated transcription (Latin):
GINONORAT PATREM IOCUNDABIT UR INFILIIS.¬
patrẽ suum uita uiuit longiore. & qui oboedit patri.
refrigerauit matrẽ. Quiti & dm̃ honorat paren¬
tes & quasi dominis serui & qui se generauerunt
in opere & sermone &omni pacientia. Honora patrẽ
tuũ. ut suꝑ ueniat tibi benedictio adõ. & benedictio
Maledictio autem
matris eradicat fundamenta. Neglorieris
Neglorieris
in contumelia patristui. non est enim tibi gloria
sui. & dedecus filiis. pater sine honore. Tili sus¬
cipe senecta patristui. & ne contristes eum inuita illius.
& si defecerit sensus ueniam da. & nespernascum intua
uirtute. E lemosina enim patris non erit in obliuione.
Nam probono facto matris. restitu&ur tibi bonum.
&iustitia aedificabitur tibi. Indie tribulationis
Indie tribulationis
cõmemorabitur tui. sicut insereno glaties¬
sicut insereno glaties
soluentur tua peccata
mnis arbor qua e non facit fructum bonum. excid&ur
& inignem mitt&ur Haec sententia euidenter osten¬

Expanded text:
onorat patrem, iocundabitur in filiis.patrem suum, uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem. qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia honora patrem tuum, ut superueniat tibi benMaledictio autem matris eradicat fundamenta. Ne glorieris in contumelia patris tui: non est enim tibi gloria:x honore patris: et dedecus filiis pater sine honore. Fili suscipe senectam patris tui: et ne contristes eum in vita illius. Et si defecerit sensu: da veniam: et ne spernas eum in tua virtute. Elemosyna enim patris non erit in oblivione: nam pro peccato matris restituetur tibi bonum. Et in justitia edificabitur tibi: et in die tribulationis memorabitur tui. Sicut in sereno glacies solventur tua peccata mnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur . Haec sententia evidenter osten
Abbreviated transcription (Latin):
acceptio apuddm̃. Ubi non est iudaeus & grecus.
mascula & femina. seruus & liber. barbarus & scita.
sed om̃a & in omnibus xp̃s. Om̃s enim unũ sunt
in xp̃o ihũ. Du mergo xp̃s finis est legis. Qui sine
Igitur populus sinelege
populus sine xp̃o est. Abusiuum ergo intempori¬
bus euangelii populum fieri sinexp̃o. Quando a posto¬
lis incunctas gentes licentia praedicationis data est.
Quando tonitrum euangelii percunctas saeculi
bantur iustitiam ad prehenderunt iustitiam.
Quando qui longe fuerunt. facti sunt prope in sangui¬
ne xp̃i. Qui aliquando non populus. nunc aut popu¬
lus sc̃s in xp̃o. Quando est tempus acceptabile & dies
salutis & tempora refrigerii inconspectu altissimi.
Quando unaquaeque gens hab& testem resurrectio¬
nis quando protestatur dñs. Ecce ego uobis cum
sum omnibus diebus usque ad consum mationẽ saeculi.
Nonsimus itaque sine xp̃o in hoc tempore transito¬

Expanded text:
acceptio apud Deum. ubi non est Iudaeus et Graecus, acceptio apud Deum. ubi non est Iudaeus et Graecus, masculus et femina, seruus et liber, barbarus et Scytha, sed omnia in omnibus Christus: omnes enim unum sunt in Christo Iesu. dum ergo Christus finis est legis, qui sine igitur populus sine lege populus sine Christo est. abusiuum ergo in temporibus euangelii populum fieri sine Christo, quando apostolis in cunctas gentes licentia praedicationis data est, quando tonitruum euangelii per cunctas saeculi bantur iustitiam adprehenderunt iustitiam, quando qui longe fuerunt facti sunt prope in sanguine Christi, qui aliquando non populus, nunc autem populus sanctus in Christo, quando est tempus acceptabile et dies salutis et tempora refrigerii in conspectu altissimi, quando unaquaeque gens habet testem resurrectionis, quando protestatur Dominus: ecce ego nobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. non fiamus ergo sine Christo in hoc tempore transito
Abbreviated transcription (Latin):
erit. adhibe tecum adhuc unum uel duos. Vt in
ore duorũ aut trium testium st& omne uerbum.¬
Quodsi & illos non audierit. Dic ecclesiae. Si aut̃ &¬
ecclesiam non audiȩrit. sit tibi sicut & hnicus &
publicanus. Tali ordine expellendus est. qui cum¬
que doctori uel ep̃o adherere contempnit.¬
& quitali ordine expulsus fuerit. ab alio doctore siue
tur. Viduam &repudiatam non accipi& uxorem.
Qui ergo ex cõmunicatũ acatholico illo non permittente
recipit. Contra scripturae statuta agit. Hac rati
est esse oport&. C&erum uero qualis insem &ipso
gradum epis copiueniens. Sit sobrius. prudens.¬
Sit sobrius. prudens.
castus. sapiens. modestus. hospitalis. filios habens
subditos. cũ omni castitate. Testimonium habens¬
Testimonium habens
bonum ab his qui foris sunt. preferens doctrinarũ
fidelem sermonem. Ante episcopatum non plus
quã unam habens uxorem. Non percussor. Non
bi linguis. Non ebriosus. Non neofitus. ut perhaec
ipse prius ostendat in opere. quod alios doc& sermone

Expanded text:
n ore duorum testium uel trium stet omne uerbumsi illos non audierit, dic ecclesiae: si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. tali ordine expellendus est qui cuicumque doctori uel episcopo adhaerere noluerit. et qui tali ordine expulsus fuerit ab alio aliquo doctore siue tur: uiduam aut repudiatam non accipiet uxorem. qui ergo excommunicatum a catholico illo non permittente recipit contra scripturae statuta agit ac iura saest esse oportet. ceterum uero qualis in semet ipsgradum episcopii ueniens sit sobrius prudensi. Sobrius, prudens, castus, sapiens, modestus, hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testimonium bontestimonium habens bonum ab his qui foris sunt, praeferens doctrinarum fidelem sermonem, ante episcopatum non plus quam unam habens uxorem. non percussor, non bilinguis, non ebriosus, non neophytus, ut per haec ipse prius ostendat in opere quod alios docet in sermone
Abbreviated transcription (Latin):
nomen sit. speculator inter pr&atur. Quare
uero speculator ponitur & quid aspeculatore requi¬
ritur dñs ipse denudat. cum sube gzechihelis
proph& ae persona episcopo officii sui rationem
denuntiat Ita inquiens. Speculatorem dedite domu¬
entem & non ad nuntiaueris ut reuertat impius auia
sua ipse quidem impius in iniquitate sua mori&ur.
sanguinem aut̃ eius demanutua requiram. Si aut̃
tu adnuntiaueris &ille non fuerit reuersus. ipse qui¬
dem in iniquitate sua mori&ur. tuaut animã tuam
liberasti. De c&ergo episcopum qui omnium specu¬
lator positus est peccata diligenter intendere. & post¬
iuxta euangelii regulam. scelerum operarios declinare.
Sienim inquit in euangelio peccauerit inte frater
tuus. corripe eum interte &ipsum solũ. site audi¬
erit lucratur es fratremtuum. Si aũt non te audi

Expanded text:
nomen sit, speculator interpretatur. quare nomen sit, speculator interpretatur. quare uero speculator ponitur et quid a speculatore requiritur Dominus ipse denudat, cum sub Ezechielis prophetae persona episcopo officii sui rationem denuntiat, ita inquiens: speculatorem deentem et tu non adnuntiaueris ut reuertatur impius auia sua, ipse quidem impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem tu adnuntiaueris et ille non fuerit reuersus, ipse quidem in iniquitate sua morietur, sed tu animam tuam liberasti. decet ergo episcopum qui omnium speculator positus est peccata diligenter intendere et postiuxta euangelii regulam scelerum operarios declinare: si enim, inquit in euangelio, peccauerit in te frater tuus. corripe illum inter te et ipsum solum. si te audierit, lucratus es fratrem tuum: si
Abbreviated transcription (Latin):
in hierusalem reliquit. Ecce quantum iustitia regis
Ecce quantum iustitia regis
s aeculo ual&: intuentibus perspicue pat& Pax
populorum est. tutamentũ patriae. inmunitas plebis.
munimentum gentis. Cura languorum. gaudium
hominũ. Temperies aeris. Serenitas maris. Terrae
fecunditas. Solacium pauperum. Hereditas filiorum.
& sibim &ipsi spes futurae beatitudinis: Ad tamen
sciat quod sicut inthrono hominũ primus constitutus est.
sic & in poenis si iustitiam non fecerit primatũ habiturus est.
Om̃s namque quos cumque peccatores subse in praesenti ha¬
buit : super semodo miserabili in illa futura poena habebit.
EPISCOPUS NEGLEGENS.
ECIMUS ABUSIONIS GRADUS EST EPISCOPVS
neglegens. qui gradus sui honorem inter homi
nes requirit. Sed ministerii sui dignitatem coram
dõ proquo legatione fungitur non custodit
Primum namque abepiscopo quid sui nominis digni¬
tas ten& inquiratur. quõ episcopus cũ grecum

Expanded text:
in Hierusalem reliquit. ecce quantum iustitia regisin Hierusalem reliquit. ecce quantum iustitia regisecce quantum iustitia regis saeculo ualeat, intuentibus perspicue patet. pax populorum est, tutamentum patriae, inmunitas plebis, munimentum gentis, cura languorum, gaudium hominum, temperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solacium pauperum, hereditas filiorum t sibimet ipsi spes futurae beatitudinis. attamen sciat quod sicut throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque peccatores sub se in praesenti habuit, supra se modo plagali in illa poena habebit. EPISCOPVS NEGLEGENS. Decimus abusionis gradus est episcopus neglenes requirit, sed minisDeo, pro quo legationem fungitur, non custodit. primum namque ab episcopo quid sui nominis dignitas tenet inquiratur: quoniam; episcopus cum Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
est puer & cuius principes mane comedunt:. Haec regni
prosperitatem in praesenti faciunt .: & regem ad caelesti a
regna meliora perducunt: Qui uero regnum suum¬
Qui ueroregnum suum¬
secundum hanclegem non dispensauerit : multas imperii
aduersitates tolerat: Idcirco enĩ sepe pax populorũ
rumpitur. & offendicula &iam deregno suscitantur
terrarum quoque fructus deminuuntur : & seruitia¬
populorum praepediuntur:. Multi &uarii dolores
prosperitatẽ regni inficiunt : carorũ & liberorum¬
mortes. tristitiam conferunt.
Bestiae armentorum
& pecorũ greges dilacerant
maris ministeriis prohibent. & aliquando fluminũ
ictus seg&tes & arborum flores & pampinos exurunt.
faciem fuscat : sed &iam filios suos &ne potes. nepost
se regni hereditatem teneant obscurat. Propter
piaculum enim salomonis: regnũ domus israhel
dñs demanibus filiorum eius dispersit. & prop¬
& prop¬
ter iustitiam dauid regis: lucernam desemine eius¬

Expanded text:
est puer et cuius principes mane comedunt. haec regni est puer et cuius principes mane comedunt. haec regni prosperitatem in praesenti faciunt et regem ad caelestia regna meliora perducunt. qui uero regnum sQui vero regnum secundum hanc legem non dispensat, multas nimirum adversitates imperii tolerat. Idcirco enim pax populorum saepe rumpitur, offendicula etiam de regno suscitantur, terrarum quoque fructus diminuuntur, et servitiapulorum praepediuntur, multi et variprosperitatem regni inficiunt, charorum et liberormortes tristitiam conferunt, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant,atem et maris ministeria prohibent, et aliquando fulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos exurunt. faciem fuscat, sed etiam filios suos et nepotes, ne post se regni haereditatem teneant, obscurat. Propter piaculum enim SaloDominus de manibus filiorum eius dispersit. et propter iustitiam Dauid regis lucernam de semine eius
Abbreviated transcription (Latin):
populorum. Iustitia uero regis est: Neminẽ in iuste
perpotentiamopprimere: sine acceptione personarũ
interuirũ & proximũ suum iudicare: Aduenis
& pupillis & uidius defensorem esse: furta cohibere.
adulteria punire. in iquos non exaltare. Inpudicos
& striones non nutrire. Impios deterra perdere. par¬
ricidas & periurantes uiuere non sinere. Ecclesias defen¬
dere. pauperes elemosinis alere. Iustos super regni nego¬
tia constituere. Senes & sapientes & sobrios consili¬
arios habere. Magorũ & ariolum &phitonissarum
superstitionibus non intendere. Iracundiam differre.
patriam fortiter & iuste contra aduersarios defendere.
perom̃a indõ confidere. prosperitatibus non eleuare
animũ Cuncta aduersa patienter ferre. Fidem
catholicam in dm̃ habere. filios non sinfre impie agere.
Certis horis orationibus insistere. Ante horas congruas
non gustare crbum. Uae enim terrae cuius rex

Expanded text:
populorum. iustitia uero regis est neminem iniuste populorum. iustitia uero regis est neminem iniuste per potentiam opprimere, sine acceptione personarum inter uirum et proximum suum iudicare, aduenis et pupillis et uiduis defensorem esse, furta cohibere, adulteria punire, iniquos non exaltare, inpudicos striones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et periurantes uiuere non sinere, ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, iustos super regni negotia constituere, senes et sapientes et sobrios consiliarios habere, magorum et ariolorum pythonissarumque superstitionibus non intendere, iracundiam differre , patriam fortiter et iuste contra aduersarios defendere, per omnia in Deo uiuere, prosperitatibus non eleuare animum, cuncta aduersa patienter ferre, fidem catholicam in Deum habere, filios suos non sinere impie agere, certis horis orationibus insistere, ante horas congruas non gustare cibum. uae enim terrae, cuius rex
Abbreviated transcription (Latin):
foris cernitur: num quã in superbia eleuatur:
quoniam ad consequenda regna caelorum plus ual&
mentis humilitas: qũa praesentium diuitiarum terapo¬
ralis paupertas: Eenim humile quibene diuitias
pos sessas habent. possunt pauperes spũ appellari:
& superbos nihilhabentes non dubium est beatitudine
paupertatis priuari:¬
iri: De quibus utrisque scã scrip¬
tura italoquitur:
Est quasi diues cũ nihil habeat.
& est quasi pauper. cũ inmultis diuitus sit: Nobilis
ergo in opia est mentis humilitas: & in eptȩ diuitiae sunt.
animorũ in ormitas.¬
s. Prouidendũ ergo pauperi¬
bus est: ut sem&ipsos quales sint intellegant. & quod
rebus consequi non ualent: mentis tumore superbire
ONUS ABUSIONIS GRADUSEST REX
hoc r&i n& ut subiectis omnibus rectoris officiũ ꝓcur&
sed qualiter alios corrigere poterit: qui proprios mores
non corrigit : Quõ iustitia regis exal¬
tatur solium & inueritate solidantur gubernacula

Expanded text:
foris cernitur, numquam in superbiam eleuatur: foris cernitur, numquam in superbiam eleuatur: quoniam ad petenda regna caelorum plus ualet mentis humilitas quam praesentium diuitiarum temporalis paupertas. etenim humiles qui bene diuitias possessas habent possunt pauperes spiritu appellari , et superbos nihil habentes haud dubium est beatitudine paupertatis priuari. de quibus utrisque sancta scriptura ita loquitur: est quasi diues, cum nihil habeat et est quasi pauper, cum in multis diuitiis sit. quasergo inopia est mentis humilitas et ineptae diuitiae sunt animorum inormitas. prouidendum ergo est pauperibus, ut semet ipsos quales sint intellegant et quod rebus consequi non ualent mentis tumore superbire onus abusionis gradus est rex hoc retinet, ut subiectis omnibus rectoris officium procuret sed qualiter alios corrigere poterit qui proprios mores ne iniqui sint non corrigit? quoniam iustitia regis exaltatur solium et ueritate solidantur gubernacula
Abbreviated transcription (Latin):
Perquod uitium lapsi corruerunt. qui summo caeli contie¬
nt culmine. Quidergo uult quec si potens in terra
superbire qui pro omnibus hominibus debuerat humilis
apparere : sed nedepaupertatesua tristitiam habeant
quid adõ accepturi sunt pauperes adtendant. Ipse &
Rectanamque dispensatione miseri¬
cors caeli regnũ illis cõmittit. Quibus regni parti¬
cipationẽ in mortuor abstulit. Vt ipsediues incaelo
sede appareat. qui interra penitus nihil pro curat
Cauendũ uero pauperibus est. nedum pernecessitatem
terrae regnum pra&ereunt : permentis in prudentiam
&iam caelorum regnum amittant:
Cum enim dĩ
dispensatione paupertatẽ necessariam acciperint. in
ipsorũ arbitriopendet. utrũ pauperes spũ sint:
Non quibus cũque pauperibus caelorum regna promit¬
tuntur : sed his tantũ modo quibus diuitiarũ in opiam
animorũ humilitas comitatur:
Pauper enim
humilis. pauper spũ appellatur:. Quicum egenus

Expanded text:
per quod uitium lapsi corruerunt qui summo caeli conditi eper quod uitium lapsi corruerunt qui summo caeli conditi ent culmine. quid ergo uult quasi potens in terra superbire, qui prae omnibus hominibus debuerat humilis apparere? sed ne de paupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo accepturi sunt pauperes adtendant: ipse etum «aelorum. recta namque dispensatione misericors caeli regnum illis committit quibus regni tcipationem inter mortales abstulit, ut ipse diues in caeli sede appareat qui in terra penitus nihil procurat. cauendum uero pauperibus est, ne dum per necessitatem terrae regnum perdunt, per mentis imprudentiam etiam caelorum regna amittant. cum enim Dei dispensatione paupertatem necessariam acceperint, in ipsorum arbitrio pendet utrum pauperes spiritu sint. non enim quibuscumque pauperibus caeli regna promittuntur, sed his tantummodo quibus diuitiarum inopiam animorum humilitas comitatur. pauper enim humilis pauper spiritu appellatur, qui cum egenus
Abbreviated transcription (Latin):
ponam spm̃ meum suꝑ eum. non contendit neque
clamabit. neque audi& aliquis inplateis uocem
cari rabbi. unus estenim magister uester qui est
xp̃s. Et patrem nolite uocare superterram.
unus enim est pater uester qui incaelis est. Omnes
Paternoster qui in caelis es scĩ fic&ur nomentuũ.
Trustra ergo contendit in terra. qui patrẽ & patriam¬
si profitetur habere incaelo. Cuius possessor nemo
Cuius possessor nemo
efficitur nisi quide terrenae patriae contentione
securus hab&ur. pauper Superus.
CTAUUS ABUSIONIS GRADUSEST.
pauper superbus quinihil habens insuperbiã
extollitur
Cum e contrario diuitibus saeculi
non superbe sapere pera postolum imperatur.
Quid enim stolidius fieri potest quam illum quiper infimã
miseriam uelut interra abiectus & extremus atque
humilis incedere & contristari debuerat supercilioso
suꝑbiae tumore inflatã mentem contradm̃ eligere.

Expanded text:
ponam spiritum meum super eum. non contendet neque ponam spiritum meum super eum. non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis uocem cari Rabbi: unus est enim magister uester, qui est Christus: et patrem nolite uocare super terram: unus est enim pater uester qui in caelis est. omnes pater noster qui in caelis es sanctificetur nomen tuum. frustra ergo patrem contendit in terra qui patrem et patriam profitetur habere se in caelo: cuius possessor nemocuius possessor nemo efficitur, nisi qui de terrenae patriae contentione securus habetur. PAVPER SVPERBVS. Octauus abusionis gradus est pauper superbus, qui nihil habens in superbiam extollitur, cum e contrario diuitibus saeculi non superbe sapere per apostolum imperetur. quid ergo stolidius fieri potest quam illum qui per infimam miseriam uelut in terram abiectus extremus et humilis incedere et contristari debuerat supercilioso superbiae tumore inflatam mentem contra Deum erigere ?
Abbreviated transcription (Latin):
tibus exea & m & allis & animantibus. & puchritu di¬
ne uestium & oblectationibus crborum. & his quae
ad haec pertinent non diligi praecipiuntur. sed pro¬
ximus propter quẽ haec omnia facta sunt amari iu¬
b&ur. Haec om̃a praedicta uelut non mansura
ad caelestem patriam pergentes comitari nequeunt.
Proximi uero uelut mansuri regis coheredes sem&ip¬
sos licenter inuicem diligunt. Quod ergo semper
inmundo non man&. cum mundo pariter defici&.
& ipsemundus non amari imperatur.
Proximus
aut̃ qui est pars regnica elestis in terra.
Interim
regnũ caelorum app&entibus non in congrue amatur .
Dum insũ ma illa patria in a&ernũ coheres habebitur.
pra&erea uero mundus praesens idcirco non diligi
imperatur. neadĩ dilectione alienus saeculi dilector
Nonergo deb& contendi. quod
AXp̃ianus enim recte nemo dicitur.
Nisi qui ei moribus coequatur
D expõ uero per
proph&am ita describitur. Eccepuermeus quẽ¬
tus meus conplacuit sibi in illo anima mea.

Expanded text:
tibus ex ea et metallis et animantibus et pulcritudine uestium et oblectationibus ciborum et his quae ad haec pertinent non diligi praecipitur, sed proximus propter quem haec omnia facta sunt amari iubetur. haec enim omnia praedicta uelut non mansura ad caelestem patriam pergentes comitari nequeunt. proximi uero uelut mansuri regis coheredes semet ipsos licenter inuicem diligunt. quod ergo semper in mundo non manet et cum mundo pariter deficiet et ipse mundus non amari imperatur: proximus autem qui est pars regni caelestis in terra interim a regni caelorum appetitoribus non incongrue amatur, dum in summa illa patria in aeternum coheres habebitur. propterea uero mundus praesens non diligi imperatur, ne a Dei dilectione alienus saeculi dilector quisque efficiatur. non ergo debet contendi quod nbet. Christianus enim recte nemo dicitur, nisi qui Christo moribus coaequatur. de Christo uero per prophetam ita describitur: ecce puer meus quetus meus, conplacuit sibi in illo anima mea:
Abbreviated transcription (Latin):
iustinusminor annisxi. armenii fidem xp̃i suscipiunt.
Tiberius annis .viiii. herminigildus rex gotthorum martyrio coronit᷑¬
Al auritius annis xxi. gregorius rome ep̃s floruit
ł ocas annisuiii. saxones inbrittania fidem xp̃i suscipiunt
Heralius annis xex lude in his pania xp̃i ani efficiuntur¬
Fraclonas cum matre sua martina annis iII.¬
Constantinus filius eracli añi.¬

Expanded text:
ustinus minor annis XI. Armenii fidem Christi suscipiunt. Tiberius annis VII. Herminigildus rex Gothorum martyrio coronatMauritius annis XXI. Gregorius Romae floruit Phocas annis VIII. Saxones in Britannia fidem Christi suscipiunt. Heraclius annis XXVI. Judaei in Hispania Christiani efficiuntureracleonus cum matre sua Martina annis II.Constantinus filius Heraclii mensib
Abbreviated transcription (Latin):
Xerxes nnis xxu herodotus historio graphus agnoscitur :
Darius qui& nothus annisxiiiii. plato nascitur
Artarxerxes annis xl hesterhistoria compl&ur
Artarxerpesqui& othus annis xxui demostenis & aristoteris p̃dicant᷑
Xerxes ochifilius unnis iii xenogrates claruit.
Darius annis ini hucusq regnum ꝑsarum. De hinc grecorũ
Alex ander annisu. Nãvii. eius priores cũ ꝑscrũ regib subputant᷑
Euergetes annisxevi iesus sipientiȩ libr composuit
Philophator añxuii. Machabeorũ li̵ secunđ inchoat.
Epiphanes annisxe iiii. Romani grecos obtinuerunt

Expanded text:
Xerces annis XX. Herodotus historiographus agnoscitur. ADarius, qui et Nothus, annis XIX. Plato nascitur. Artaxerxes, annis LX. Hester historia completur. Artaxerxes, qui et Ochus, annis XXVI. Demosthenes et Aristoteles praedicantur. Xerxes Ochi filius annis IIII. Xenocrates claruit. Darius annis VI. Hucusque regnum Persarum, dehinc Graecorum. Alexander annis V. Nam VII ejus anni cum Persarum regibus supputantur. Evergetes annis XXVI. Jesus Sapientiae librum composuit. Philopater annis XVII. Machabaeorum liber secundus inchoat. Epiphanes annis XXIIII. Romani Graecos obtinuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
esum loquacitas. quanta mentis leuitas insidietur
aspiciant.
nt. Nedum uentri molliter seruiunt
uitiorum laqueis crudeliter adstringantur
Audiant apostolum dicentem. Escauentri. &
uenter escis. Ds aũt & hunc & haec destru&.¬
&rursum. quorum dr̃ uenter est &gloria in con¬
fusione eorum. quia gula sequitur luxuria
uia primus homo hocuitio gulae cum posteri¬
tate sua cecidit. Necessarium est ut perabsti¬
nentiam resurgamus. sed in ipsa abstinentia
est aliud quidem quod sollerticura pensare debemus.
Quia plerumque dumplus quam necesse est per
abstinentiam caro atteritur. humilitas foris
ostenditur. sed dehac ipsa humilitate grauiter in¬
terius superbitur. Ideo ammonendi sunt absti¬
nentes ut sollicite semper aspiciant necumgulȩ
uitium fugiunt
Acriora his uitia quasi exuir¬
tute generentur
In cas sum ergoperabstinenti¬
am corpus conteritur si inordinatis demissa moti¬
bus mens uitus dissipatur

Expanded text:
esum loquacitas; quanta mentis levitas insidietur, esum loquacitas; quanta mentis levitas insidietur, aspiciant: ne dum ventri molliter serviunt, vitiorum laqueis crudeliter astringantur. Audiant Apostolum dicentem: Esca ventri, et venter escis: Deus autem et hunc, et has destrurursum: quorum Deus venter est, et gloria in confusione: quia gulam sequitur luxuria.gulae vitii. Quia primus homo hoc vitio gulae cum posteritate sua cecidit, necessarium est ut per abstinentiam resurgamus: sed in ipsa abstinentia est aliud quiddam quod solerti cura pensare debemus. Quia plerumque dum plus quam necesse est, per abstinentiam caro atteritur, humilitas foris ostenditur: sed de hac ipsa humilitate graviter interius superbitur. Ideo admonendi sunt abstinentes, ut sollicite semper aspiciant, ne cum gulae vitium fugiant, acriora his vitia, quasi ex virtute, generentur. Incassum ergo per abstinentiam corpus conteritur, si inordinatis demissa motibus, mens vitiis dissipatur
Abbreviated transcription (Latin):
Restat quoque utde
duobus carnalibus. Videlic& gula atque luxuria
entris quoque ingluuies deuictum cor. quasi exratione
sol& exhortari cumdicit.¬
munda condidit. & qui saciari crbo respuit.
quid aliud quam muneri concesso contra dicit.
At contra uideamus qualiter illi homines primi
commiserint tam grande peccatum quod &ipsos
deparadrso proiecit inhoc uitae poenalis exitiũ
&in eis originaliter totum dam nauit genus hu
Prohibitum siquidem ad nõ fuerat
quod deligno scientiae boni & mali necomederent.
sedgulae uitiae decȩpti comederunt. Nisi enim
comedissent. perp&uo in mortales essent si subdõ
suo uiuentes praeceptum quod acceperunt custo¬
dissent. Nec desererentur adõ nisidm̃ prius ipsi
desererent. Et id circo inhanc erum nosam huius
uitae miseriam gulae delicti atquemorti traditi
ua propter ammonen disunt gula dediti. nein eo
quo escarum delectationi incum bant luxu¬
riae. semucrone trans figant quanta sibi per

Expanded text:
Restat quoque ut de Restat quoque ut de duobus carnalibus, videlicet gula atque luxuria,is ingluviae. Ventris quoque ingluvies devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicitmundo condidit: et qui satiari cibo respuit, quid aliud quam muneri concesso contradicit? At contra videamus qualiter illi homines primi commiserint tam grande peccatum, et quod ipsos de paradiso projecit, in hoc vitae poenalis exsilium, et in eis originaliter totum damnavit genus humanum. Prohibitum siquidem a Domino fuerat, quod de ligno scientiae boni et mali, ne comederent: sed gulae vitio decepti comederunt. Nisi enim comedissent, perpetuo immortales essent, si sub Deo suo viventes, praeceptum quod acceperunt custodissent. Nec desererentur a Deo, nisi Deum prius ipsi desererent. Et idcirco in hanc aerumnosam hujus vitae miseriam, gulae delicti, atque morti traditi uapropter admonendi sunt gulae dediti, ne in eo, quo escarum delectationi incumbunt, luxuriae se mucrone transfigant: quanta sibi per
Abbreviated transcription (Latin):
um malorum est cupiditas.
Inde quaerendum est si initium omnis peccati
superbia dicitur. Quare radix omnium malo¬
rum cupiditas ad firm&ur: Sane quia cupidi¬
tas atque superbia intantum unum est malum
ut nec superbus sinecupiditate. nec sine superbi possit
tiam. quod cupiditatis est proprium. & dĩ praecepta
contempnam quod est superbiae malum. Quo¬
modo non excupiditate quae est radix omnium ma¬
lorum. & exsuperbia quae initium omnis peccati
dicitur procedit omne peccatum. Uincitur
quoque hoc uitium in largitione pauperum. in ui¬
sitatione infirmorum & integumento nudorum.
Necnon &siquid iniustae. quis abstulit reddendum
est in quadruplum. luxta sententiam dñi. Et
num quam a corde discedat timor dñi. & insuper
fletu a lacrimis cum contriuone cordis purg& in¬
desinenter animam. Nepro incerto diuitiarum
amittat uitam a &ernam. Huc usque de quin¬
que spiritalibus uitus exscõrum patrum testimo¬
niis dictum sufficiat. Restat quoque utde

Expanded text:
um malorum est cupiditas. um malorum est cupiditas. Unde quaerendum est, si initium omnis peccati superbia dicitur, quare radix omnium malorum cupiditas affirmetur. Sane, quia cupiditas, atque superbia in tantum, unum est malum; ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possittiam; quod cupiditatis est proprium: et Dei praecepta contemnam; quod est superbiae malum: quomodo non ex cupiditate, quae est radix omnium malorum: et ex superbia, quae initium omnis peccati dicitur, procedit omne peccatum? Vincitur quoque hoc vitium in largitione pauperum, in visitatione infirmorum, et integumento nudorum, nec non, et si quid injuste quis abstulit, reddendum est in quadruplum, juxta sententiam Domini. Et nunquam a corde discedat timor Domini: et insuper fletu ac lacrymis, cum contritione cordis purget indesinenter animam: ne, pro incerto divitiarum, amittat vitam aeternam. Hucusque de quinque spiritalibus vitiis ex SS. Patrum testimoniis dictum sufficiat. Restat quoque ut de
Abbreviated transcription (Latin):
Discant igitur diuites quia diuitias quascon¬
spiciunt. tenere nequaquam possunt. Ꝙideo
miseri corditer tribuant unde sibi superflue
herere conspiciunt. quia hilarem datorem
diligit dr̃. Ammonendi sunt &iam quilam sua
mi sericorditer tribuunt ut sollicite custodire
studeant. Necum commissa peccata elrmosinis
redimunt. Ad huc redimenda commitant.
Nec uenalem dĩ iustitiam aestiment. Sicum curant
propeccatis num mos tribuere arbitrentur sẽposse
inulte peccare. Plusnamquȩ est anima quã esca.
& corpus plus quam uestimentum. Quiergo escam
atque uestimentum pauperibus largitur. sed tam̃
anima uel corpus iniquitate polluitur. Quod
minus est. iustitiae obtulit. & quod maius est culpȩ.
Sua enim deditdõ & sediabolo. Iterum ammo¬
nendi sunt qui aliena rapere intendunt. Nudi¬
ant quod scriptum est. Ue ei quimultiplicat
non sua. Profecto enim quia augere opes ambit.
uitare periculum neglegit. Quõ radix omni¬

Expanded text:
Discant igitur divites quia divitias quas conDiscant igitur divites quia divitias quas conspiciunt, tenere nequaquam possunt. Et ideo misericorditer tribuant, unde sibi superflue habere conspiciunt: quia hilarem datorem diligit Deus. Admonendi sunt etiam, qui jam sua misericorditer tribuunt, ut sollicite custodire studeant, ne cum commissa peccata eleemosynis redimunt, adhuc redimenda committant. Ne venalem Dei justitiam aestiment: si, cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur se posse inulte peccare. Plus namque est anima quam esca: et corpus plus quam vestimentum. Qui ergo escam atque vestimentum pauperibus largitur, sed tamen anima, vel corpus iniquitate polluitur, quod minus est justitiae obtulit, et quod majus est, culpae: sua enim dedit Deo, et se diabolo. Iterum admonendi sunt qui aliena rapere intendunt. Audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua. Profecto enim qui augere opes ambit, vitare periculum negligit: Quoniam radix omni
Abbreviated transcription (Latin):
foramen acus transire quam diuitem intrare
in regnum caelorum. &iterum. Ve uobis¬
Ve uobis
diuitibus qui hab&is consolationem uestram.
Etalibi. Non potestis dõ seruire & mam mone.
Unde apostolus discipulo dediuitibus dicit. Diui¬
tibus hulus saeculi precipe non superbae sapere:
Neque sperare in incerto diuitiarum
auaritianimia. diuiti arum ad quirendihabendi
uel tenendi cupiditas. Vnde gregorius dicit.
Auaritia enim non solum pecunia est. sed &iam
Quaepestis in saturabilis est
sicut morbus hydropici quia in bibendo non
sitim extinguit sed potando marescit. Sic aua¬
ritia quanto magis hab&. tanto plus deside
Et dum modus non est in habendo
modus illinonerit indesiderando. Exqua
oriuntur inuidiae furta latrocinia homici
ñs enim cuidam quaerenti quid facer& ut
uitam possider& a &ernam. Respondit.
siuis perfectus esse uade &uende omnia quae
habes & dapauperibus & habebis thesaurum
incaelo. &alibi. Siuere diuites esse cupi
tis ueras diuitias amate.¬

Expanded text:
divitem intrare in regnum coelorum. Et iterum: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Et alibi: Non potestis Deo servire et mammonae. Unde Apostolus discipulo de divitibus dicit: Divitibus hujus saeculi praecipe, non superbe sapere: neque sperare in incerto divitiarum. Est namque avaritia, nimia divitiarum acquirendi, habendi, vel tenendi cupiditas. Unde Gregorius dicit: Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Quae pestis insaturabilis est, sicut morbus hydropici: quia in bibendo non sitim exstinguit, sed potando succrescit: sic avaritia, quanto magis habet, tanto plus desiderat. Et dum modus non est in habendo, modus illi non erit in desiderando. Ex qua oriuntur invidia, furta, latrocinia, homiciio avaritiae. Dominus enim cuidam quaerenti, quid faceret ut vitam possideret aeternam, respondit: Si vis perfectus esse, vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo.tis, veras divitias amate.
Abbreviated transcription (Latin):
pecunia. & qui amat diuitias fructus non capi&
ex eis. &iterum. diuitiae conseruatae. in ma¬
lum dominis suis. pereunt enim in afflictione pes¬
ima. Et paulo postdicit. Auaro aut̃ nihil
est scȩlestius. nihilque iniquius. quam amare
peccuniam. Etiterum. Cum enim morietur

Expanded text:
pecunia: et, Qui amat divitias, fructus non capiet pecunia: et, Qui amat divitias, fructus non capiet ex eis. Et iterum: Divitiae conservatae in malum domini sui; pereunt enim in afflictione pessima. Et paulo post dicit: Avaro autem nihil est scelestius, nihilque iniquius quam amare pecuniam. Et iterum: Cum enim moritur
Abbreviated transcription (Latin):
uidebitur insaecula sae culorum. Sed quicũque
hoc uitio carere desiderat. orationibus frequen¬
ter insistat. mortem animae coctidie ante ocu¬
losponat. & quia omnis caro faenum est recog¬
noscat. Misericordiam & bonitatem dĩ erga
omnes sperantes inse cum magna consideratione
aut perse meditando : ex toto animo considera¬
re non neglegat. Pauperibus & peregrinis
uiduis acpupillis nec non in firmis & hospitibus
si quid ual& miseri corditer tribuat. & in c&e¬
rorum bonorum operibus non deficiat.
uaritia quo que deuictum animum quasi ex
ratione sol& exhortari cumdicit. ualde sine
culpa est quod quedam habenda concupiscis. quia
multi plicari non app&is sed egere pertimescis. &
quod malealius r&inet ipsemelius expendis
Apostolica contra haec clamat sententia. Quoneq
auari neque rapaces regnumdĩ possidebunt.
Vnde & salomondicit. Auarus non implebitur

Expanded text:
videbitur in saecula saeculorum. Sed quicunque videbitur in saecula saeculorum. Sed quicunque hoc vitio carere desiderat, orationibus frequenter insistat: mortem animae quotidie ante oculos ponat. Et quia omnis caro fenum est, recognoscat misericordiam et bonitatem Dei erga omnes sperantes in se, cum magna consideratione, aut per se meditando aut ab aliis audiendo, ex toto animo considerare non negligat. Pauperibus et peregrinis, viduis ac pupillis, nec non infirmis et hospitibus, si quid valet, misericorditer tribuat, et in caeterorum bonorum operibus non deficiat.  avaritiae. Avaritia quoque devictum animum quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Valde sine culpa est, quod quaedam habenda concupiscis, quia multiplicare non appetis, sed egere pertimescis, et quod male alius retinet, ipse melius expendis. Apostolica contra haec clamat sententia: Quod neque avari, neque rapaces, regnum Dei possidebunt. Unde et Salomon dicit: Avarus non implebitur
Abbreviated transcription (Latin):
in desperationem acfuturorum spem abstrahit bono¬
rum. cui &iam hoc patientis uitium uita presens
nulla est delectatio. DEReMEdIO TRISTTΛΕ
uperatur namque hoc nefas spiritali la&itia.
& spe futurorum & consolatione scripturarum
uel fraterno inspiritali iocunditate conloquio. uel
cum admentem reducitur quam paruasint quae
uidentur. sicut scriptum est. Quae enim uiden¬
tur temporalia sunt. Unde ec clesiastes dicit.
Cuncta subiacent uanitati. & omnia pergunt
adunum locum quia de terra facta sunt. & in
terram pariter reuertentur
Quae autem
non uidentur aeterna sunt
Hacc uero & his similia loquentes ac cogitantes
nihil est aliud quam uitus omnibus repudium
dari. &omne genus tristitiae amputare.
Abhis ergo tristibus malis ascendendum est adilla
sublimia quibus proficientium mentes inspem
promerendȩ beatitudinis ad surgunt. abdicatis¬
que terrenis caelestia concupircunt ubidr̃

Expanded text:
in desperationem, ac futurorum spem abstrahit bonoin desperationem, ac futurorum spem abstrahit bonorum: cui etiam hoc patienti vitium vitae praesens nulla est delectatio. CAPUT XI. De remedio tristitiae. Superatur namque hoc nefas spiritali laetitia, et spe futurorum, et consolatione Scripturarum, vel fraterno in spiritali jucunditate colloquio: vel cum ad mentem reducitur, quam parva sunt, quae videntur: sicut scriptum est: Quae enim videntur temporalia sunt. Unde Ecclesiastes dicit: Cuncta subjacent vanitati, et omnia pergunt ad unum locum, quia de terra facta sunt, et in terram pariter revertentur: quae autem non videntur, aeterna sunt. Haec vero et his similia loquentes, ac cogitantes, nihil est aliud quam vitiis omnibus repudium dare, et omne genus tristitiae amputare. Ab his ergo tristibus malis ascendendum est ad illa sublimia, quibus proficientium mentes, in spem promerendae beatitudinis assurgunt: abdicatisque terrenis, coelestia concupiscunt, ubi Deus
Abbreviated transcription (Latin):
deat quo illa dudum contra rigida colla uicto¬
riam calcat. quisquis hoc uitio irae diu tabe fac¬
tus deperiit
Oport& ut ei sehumiliando satis¬
faciat cui lratus extitit. necoram dõ reus iudi¬
cetur. Qui non aliter nostra del& facinora.
si fratrum a cordibus nostris penitus non am puten
gaudeas cumtanta mala de proximis portas.
perpende cum quo merore omnes intuendi sunt
qui intanto contrate a maritudinis felle uertuntur.
A postolica aduersus haec dicit sententia
Quis
nos sepa rabit a caritate xp̃i. tribulatio. an angustia. & relq.
Sunt quippe duo genera tristitiae. Unum salutiferũ.
aliud uero pesti ferum. Tristitia salutaris est quan¬
do animus exdelictorum recordatione contristatur.
ut confessionem & paenitentiam agere quaerat. &
huius mundi est tristitia quae mortem operatur ani¬
mae. Nihilque in bono operis desiderio ual& perfi¬
cere quae perturbat animum.
Et sȩpe mittit

Expanded text:
deat, quod illa dudum contra rigida colla victodeat, quod illa dudum contra rigida colla victorum calcat. Quisquis hoc vitio irae diu tabefactus deperiit, oportet ut ei rehumiliando satisfaciat cui iratus exstitit, ne coram Deo reus judicetur: qui non aliter nostra delet facinora, si fratrum a cordibus nostris penitus non amputentgaudeas, cum tanta mala de proximis portas? perpende cum quo moerore omnes intuendi sunt, qui in tanto, contra te, amaritudinis felle vertuntur. Apostolica adversus haec dicit sententia: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an augustia? Et reliqua. Sunt quippe duo genera tristitiae: unum salutiferum, aliud vero pestiferum. Tristitia salutaris est, quando animus ex delictorum recordatione contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere quaerat, et Alia igitur hujus mundi est tristitia, quae mortem operatur animae, nihilque in bono operis desiderio valet perficere; quae perturbat animum, et saepe mittit
Abbreviated transcription (Latin):
est patiens iuro forte. & qui dominatur animosuo
expugnatore urbium. Unde ueritas electis
suis dicit. In patientia uestra possidebitis ani¬
mas uestras. Custodem igitur conditionis nrãe
Qui in ipsa
nos possidere nosm&ipsos docuit. Vnde &
alibi dicit. Diligite in imicos uestros benefacite
his qui oderunt uos &orate proper sequentibus
& calumniantibus uobis. Uirtus itaque est
coram hominibus aduersarios tolerare.
sed uirtus coram dõ diligere. & paulus aposto
lus possidere patientiam monuit. cum discipu¬
lis hoc preceptum monendo instituit. Omnis¬
inquit a maritudo. &ira. & indignatio. &clamor
& blas phemia tollatur a uobis cum omni malitia.
Quia nimirum frustra in dignatio & clamor
& blasphemia ab exterioribus tollitur. si
in interioribus uitiorum mater malitia domina¬
tur. Ammonendi sunt igitur patientes utcor
postuictoriam muniant. ne hostis callidus eo
in deceptione postmodum maiori exultatione gau¬

Expanded text:
est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo, est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium. Unde Veritas electis t: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Custodem igitur conditionis nostraqui in ipsa nos possidere nosmet ipsos docuit. Unde et alibi dicit: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui oderunt vos, orate pro persequentibus et calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia holus possidere patientiam monuit, cum discipulis hoc praeceptum monendo instituit: Omniinquit, amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis, cum omni malitia. Quia nimirum frustra indignatio, et clamor, et blasphemia ab exterioribus tollitur: si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur. Admonendi sunt igitur patientes, ut cor post victoriam muniant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gau
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatum abrupta rapiuntur
Qui a uideli¬
c& mentem inpellit furor. quo nontrahit deñ¬
derium. & agit commota uelutnesciens. unde
postdoleat sciens. Perhoc quoque in patienti¬
ae uitium. plerumque mentem arrogantiae
culpa trans figit. Quiadum despici inmundo
hoc quisque non patitur bona. siquabona sibi
occulta sunt ostendere conatur. acper inpatien¬
tia usque ad arrogantiam deducitur.
DEREMEDIO IRAE.
atientia namque furorem omnemque irae
uitium cum recordatione mandatorum dĩ supe¬
rare noscitur. cũ uirtutum omnium matercari¬
tas ad memoriam reuocatur. quia inpatientiae
uitium minime oritur. nisi uirtutum mater
caritas amput&ur. Scriptum quippe est¬
caritas patiens est.
Igitur cumminime est patiens. caritas in eo non est.
Per hoc quoque irae uitium ipsa uirtutum nutrix
doctrina dissipatur. Unde scriptum est. Doc¬
trinauiri perpatientiam noscitur
Tanto ergo
quis que minus ostenditur doctus. quantominus

Expanded text:
iniquitatum abrupta rapiuntur. iniquitatum abrupta rapiuntur. Quia videlicet mentem impellit furor quo non trahit desiderium, et agit commota, velut nesciens, unde post doleat, sciens. Per hoc quoque impatientiae vitium plerumque mentem arrogantiae culpa transfigit: quia dum despici in mundo hoc quisque non patitur; bona, si qua bona sibi occulta sunt, ostendere conatur, ac per impatientiam, usque ad arrogantiam deducitur. De remedio irae. Patientia namque furorem, omneque irae vitium cum recordatione mandatorum Dei superare noscitur: cum virtutum omnium mater charitas ad memoriam revocatur, quia impatientiae vitium minime oritur, nisi virtutum mater charitas amputetur. Scriptum quippe esharitas patiens est. Igitur cum minime est patiens, charitas in eo non est. Per hoc quoque irae vitium, ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Unde scriptum est: Doctrina viri per patientiam noscitur. Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus
Abbreviated transcription (Latin):
Quae ergate aguntur. aequani¬
miter ferri non possunt. haec immo patienter
tolerare peccatum est quia &sinon eis cum mag¬
na exasperatione resistitur. contrate de inceps
sine mensura cumulantur. Apostolica contra
haec respondit sententia. Sol non occidat super
ira cundiam uestram. Unde &ueritas dicit.
quia omnis qui lrascitur fratrisuo reus erit iudicio.
Etsinon dimiseritis unus quisque fratrisuo decordi¬
bus uestris. nec pater uester caelestis dimitt& uobis
delicta uestra. Namsi irasci fas non est. aut
dicere racha. aut fatuae. multominus est licitũ
tenere aliquid animo ut inodium indignatio conuer¬
tatur. E st enim ira mentis furor. quae si
incorde infigit omnem eximit prouidentiam
quirere. Nec honestae contemplationis uirtutem
Nec consilii poterit habere maturitatem
Sedom̃a
perpraẽpitium quoddam facere uidetur. e¬
exqua
ir homicidium
icendum quippe est inpatientibus quiadum frenari
sp̃m neglegunt. permulta &iam quaenon appectunit

Expanded text:
Quae erga te aguntur, aequanimiter ferri non possunt: haec imo patienter tolerare, peccatum est: quia si non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinceps sine mensura cumulantur. Apostolica contra haec respondet sententia: Sol non occidat super iracundiam vestram. Unde et Veritas dicit quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Et: si non dimiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris, nec Pater vester coelestis dimittet vobis delicta vestra. Nam si irasci fas non est, aut dicere racha, aut fatue, multo minus est licitum tenere aliquid animo, ut in odium indignatio convertatur. Est enim ira mentis furor: quae si in corde infigitur, omnem eximit providentiam quirere, nec honestae contemplationis virtutem, nec consilii poterit habere maturitatem. Sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. Ex qua nascitur homicidium. Dicendum quippe est impatientibus: quia dum frenare spiritum negligunt, per multa etiam quae non appetunt
Abbreviated transcription (Latin):
sunt naturae nostrae participes diligamus.
Qua propter haec est proximi tota dilectio ut bonũ
quod tibi conferre uis. uelis & proximo. Poter¬
itaque homo alterius bonum suum facere. dum
amat inalio quod ipse non facit
incergo pensent inuidi. caritas quantae uirtu¬
tis est quae alieni laboris operanr̃a sine labore
facit. Dicendum itaque est inuidis. quia dum
se aliuore minime custodiunt. In antiquam uer¬
suti hostis nequitiam dimerguntur. Ideo sum¬
mopere est uigilandum ut hoc uitium radicitus
a cordibus citius euellatur. ac bonis operibus
ut praescriptum est cum consilio tamen sacerdotis
emund&ur. & cottidie pro illo exor& quẽ oderat.
eique officia caritatis exhibeat. ac innecessitati¬
bus. siualuerit frequenter subueniat cuicum
non amauit minus diligendo exhibuit. Deuntio brȩ¬

Expanded text:
sunt naturae nostrae participes, diligamus. sunt naturae nostrae participes, diligamus. Quapropter haec est proximi tota dilectio, ut bonum quod tibi conferri vis, velis et proximo. Poteitaque homo alterius bonum suum facere, dum amat in alio quod ipse non facit. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis quia, dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. Igitumopere est vigilandum ut hoc vitium radicitus a cordibus citius evallatur, ac bonis operibus, ut praescriptum est, cum consilio tamen sacerdotis emundetur, et quotidie pro illo exoret quem oderat, eique officia charitatis exhibeat, ac necessitatibus, si valuerit, frequenter subveniat, cui, cum non amavit, minus diligendo exhibuit. CAPUT