comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecia inuentus: ñi decccluiii. Nsola anñ xxiii. priamus regnauit introia
scir anñ xxii. carmentiolatinas litteras repperit: lepte anñ ui hercules
la misse iniecit ::Abessan a nñ .vii. aex ander elenam rapuit : iui .xui
bdon anñ xiii. troia capta est :Sam son anñ xxascanius albã condidit
u xliiii. NHeli sacerdos. anñ xl. arca testamenti capitur : ISamuhel & sa
uiñ xl homerus fuisse putatur: niĩ cxxiiii.
QUARIA AE TAS

Expanded text:
ecia inventus. IIIMDCCCCLVIII. Tola ann. XXIII. Priamus regnavit in Troia. IIIMDCCCCLXXXI. Iair ann. XXII. Carmentis Latinas litteras repperit. IVMIII. Iepte ann. VI. Hercules flammis se iniecit. IVMIX. Abessa ann. VII. Alexander Helenam rapuit. IVMXVI. Abdon ann. VIII. Troia capta est. IVMXXIV. Samson ann. XX. Ascanius Albam condidit. IVMXLIV. Eli sacerdos ann. XL. Arca testamenti capitur. IVMLXXXIV. Samuhel et Saul ann. XL. Homerus fuisse putatur. IVMCXXIV. Quarta aetas
Abbreviated transcription (Latin):
longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies
dicuntur : ita superius pro auiataui. qui & progenitores appel¬
lantur quasi porro generantes. Prone pas dictus : quia prope ne¬
potem: ab neposqui se iungitur ane pote : est enim inter illum &
ne potem pronepcis: Adnepas ane potis filius Trinepas est adta¬
nepꝰtis filius : quia postne potem quastus in ordine est : quasi te¬
tra nepos Minores autem non dicimus. nisi quotiens gra¬
duum deficit nomen : ut puta. filius nepais. pronepcis. ab nepas
adne pas trine pas. Vbi istigradus defecerint : merito iã di¬
cimus minores sicut & maiores dicimus post patris aui. proaui.
abaui. ataui. tritauiq uocabulͣ¬
UI DEAGNATIS EICOG HATIS

Expanded text:
longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi, proavi, abavi, atavi, tritavique vocabulum. De agnatis et cognatis
Abbreviated transcription (Latin):
Autem hoc nomen grecum: & in latinitate deficit. Huic contra¬
rius spurius quidẽ matre nobili & patre ignobili nascitur lte
uelut a noc nopoṽ hoc est seminis. non patris nomine ẜos¬
dem & fauonios appellabant: quia quaedam animalia fauo¬
nio spũ austo. concipere existi mantur Unde & hu qui ñ sunt
delegitimo matrimonio : matrem potius quam. patrem secuntur
Latine autem spurii quasi extrapuritatem iđ quasi inmundi
Neƿas est qui exfilio natus est : dictus autem ne pos quasi natus post:
primum enim filius nascitur. deinde nepos Gradus enim substi¬
tutionis est: hinc & posteritas : quasi postera a&as: nepos autem¬
utriusq sexus est Nam ut neptes dicamus in iure est propter
dis cr&ionem successionis ad missam. Pro nepos est qui exne pote¬
conceptus natusq est : & dictus prone pas quasinatus porro post:
E hoc quoq. gradu incipit uocari. & proge nies: quasi porro postge¬
niti Nam filii & nepotes non sunt progenies. quia non est in eis

Expanded text:
autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Itevelut ἀπὸ τοῦ σπόρου, hoc est seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autemutriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepotconceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis
Abbreviated transcription (Latin):
Meditatiua dista sunt ameditantis sensu. ut lesturio: id est legere uolo. In choatiua
post meditationem ab inchoantis indicio : ut calesco Frequentatiua asepius
agendo. ut ledito clamito Formae enim sensum tenent: modi declinationen
Nam mescis quid sit declinatio : nisi prius didiceris quid sit sensus Modi distrabeo

Expanded text:
Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
erbuma dictum eo quod uerberato Aere sonat: uel quod haec pars frequen¬
ter inoratione uers&ur Sunt autem uerba mentis signa : quibus
homines cogitationes suas inuicem loquendo demonstrat. Sicutaut̃ nomen
significat per sonam: ita uerbum factum didumq ꝑ fonae Inpersona
uerbu agentis & patientis significatio est. Nam scribo ꝑsonae fastum est: Item scribor¬
non per sonae fastum indicat. sed eius a quo patitur: uerborũ genera duo sunt gram¬
maticorum atq r& horũ Eram maticorum intria cadunt tempora: pra&eritũ:
instans. futurum: ut fecit facit faci&. R& horumaut̃ uniuersa oratio. uerba
dicuntur ueluti uerbis bonis nos coepit. uerba bona habuit: laibi nontantum
uerba quae intria cadunt tempora. sed uniuer sa oratio est. Verborũ species
sunt. modi formȩ. coniugationes & tempora. Formae uerborum inde dictȩ:
co quod nos ad unam quãq rem in forment: per has enim ostendimus quidagamus

Expanded text:
erbum dictum eo, quod verberato aere sonat, vel quod haec pars frequenter in oratione versetur. Sunt autem verba mentis signa, quibus homines cogitationes suas invicem loquendo demonstrant. Sicut autem nomen significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis significatio est. Nam 'scribo' personae factum est. Item 'scribor' personae factum indicat, sed eius a quo patitur. Verborum genera duo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum autem universa oratio verba dicuntur veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, coniugationes, et genera et tempora. Formae verborum inde dictae eo, quod nos ad unamquamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tiuus : quia ꝑ eum nosdare aliciu aliquid demonsurmus: ut da huie
magistro. Accusatiuus quia ꝑ eum aliquem dccusanus : ut acci sohunc ma¬
gitrum. uocatiuus q̃uia per eum aliquem uocamus:ut õ magister¬
Ab latiuus quia per eum nos aliquid cuiquam significamus auferre: ut aufer amagistro.
Exaptota nomina dicta: eo quod sex casus uari& atis habent : ut est unus sentaptota
quod tantum inquinq casibus uariantur : ut dostus Te traptota quod tantum in
quat tuor casibus declinentur ut lateris. Triptota quod tantũ intribus: ut
templum: diptota: quod tantum induobus: ut iuppiter. Monoptota quod
unotantum casu. ut untur ut frugi.
DEPRO NO MI NE

Expanded text:
tivus, quia per eum nos dare alicui aliquid demonstramus, ut 'da huic magistro'. Accusativus, quia per eum aliquem accusamus, ut 'accuso hunc magistrum'. Vocativus, quia per eum aliquem vocamus, ut 'o magisterAblativus, quia per eum nos aHexaptota nomina dicta eo, quod per sex casus varietates habent, ut est 'unus'. Pentaptota, quod tantum in quinque casibus variantur, ut 'doctus'. Tetraptota, quod tantum in quattuor casibus declinentur, ut 'lateris'. Triptota, quod tantum in tribus, ut . Diptota, quod tantum in duobus, ut 'Iuppiter'. Monoptota, quod uno tantum casu utuntur, ut frugi. De pronomine
Abbreviated transcription (Latin):
audire : Veni& autem sp̃s ueritatis qui apatre pro cedit & de
meo accipi&. ille uobis indicabit omña hic autem nonsolum
natura procedit : sedsem ꝑ ad ꝑagenda opera trinitatis in desi¬
nenter procedit. Hoc autem inter est inter nascentem filium.
& procedentem spm̃ scm̃ : quod filius ex uno nascitur. sp̃s sẽs
ex utron procedit Et ideo dicit apostolus: qui autem spm̃ xp̃i nonhil¬

Expanded text:
audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiet, 307 ille vobis indicabit omnia . Hic autem non solum natura procedit, sed semper ad peragenda Trinitatis opera indesinenter procedit. 8. Hoc autem interest inter nascentem Filium et procedentem Spiritum sanctum, quod Filius ex uno nascitur; Spiritus sanctus ex utroque procedit, et ideo dicit Apostolus: Qui autem Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s sc̃s ideo p̃dicatur ds̃. quia ex patre filioq procedit & sub¬
Istantiam eorum hab& Neq en imaliud depatre procedere
inspirans est : & ex eo appellatus sp̃s est Pro prio autem modo
quodam dicitur sp̃s sc̃s secundum quod refeftur ad patrem
& filium: quode orum sit sp̃s Nam & hoc nomen quod sp̃s dieit᷑
non sem ꝑ secundum id quod refestur ad aliquid. sed secundum
id quod aliquam naturam significat. omnis enim incorporea
natura sp̃s in scripturis sacris appellatur. Vnde nontantum
patri & filio & spũi scõ. sed omni rationali creaturae & animȩ
tamquam scĩtas coessentialis & consubstantialis amborum
Sp̃s sc̃s ideo nondicitur genitus: neduo intrinitate filii suspicent᷑
ideo non p̃dicatur ingenitus: neduo patres in ipsa trinitate ere¬
dantur Procedens autem dicitur testimonio dñi dicentis
Multa ad huc habeo quae uob loquar sed non potestis modo illa

Expanded text:
sanctus ideo praedicatur Deus, quia ex Patre Filioque procedit, et substantiam eorum habet. Neque enim aliud de Patre procedere itu spirans est, et ex eo appellatus spiritus est. Proprio autem modo quodam dicitur Spiritus sanctus secundum quod refertur ad Patrem, et Filium, quod eorum spiritus sit. Nam et hoc nomen, quod spiritus dicitur, non semper secundum id est quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur. Unde non tantum Patri, et Filio, et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae tanquam sanctitas coessentialis et consubstant 6. Spiritus sanctus ideo non dicitur genitus, ne duo in Trinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. 7. Procedens autem dicitur, testimonio Domini dicentis: Multa adhuc habeo, quae vobis loquar, sed non potestis illa modo
Abbreviated transcription (Latin):
resin id est a copia locutionis Resis enim apud grecos locutio dicitur¬
R& hor. orator: coniunsta est grammaticae afti r& horica. Ingrã matio
enim scientiam resteloquendi discimus: in r& horica uero percipimus qualitm
ea quae didicimus proferamus
FII. DE IN UIN TORIBUS

Expanded text:
 id est, a copia locutionis; ῥῆσις enim apud Graecos locutio dicitur, ρήτωρ orator. 2. Conjuncta est autem grammaticae arti rhetorica. In grammatica enim scientiam recte loquendi discimus. In rhetorica vero percipimus qualiter, ea quae didicimus, proferamus. CAPUT II. De inventoribus
Abbreviated transcription (Latin):
eius dem samuhelis natiuitatem & sacer dotium & gestade sctiit
idcirco & abeo nomen accepit. Et quamuis hio liber saul& daui
hiftoriam contineat utriq tamen ad samuhel referuntus. qui
ipse unc̨xit saul in regnum ipse dauid in regem futurum. Cuis
usq ad calcem scripsit dauid Malachim liber pro inde appellam
eo quod reges iudae & is rahe liticȩ gentis gestaq eorũ ꝑ ordinẽ dga
temporum Malach̃ enim hebraice latine regum in terp̃tatur hi
librum hiere mias primus in unum uolumen coegit. Nam antrasp¬
suserat ꝑ singulorum regum historas. Para lipo menon greads
quod nos p̃termissorum uel reliquorum dicere possumus quaed
quae in lege uel regum libris uł omissa uel non plene relata sum
in ifto summatim acbreuiter explicantur: librum iobquid an
morsen scripsisse arbitrantur .: Alii unum ex proph&is : Nonndli
uero eundem iob postsiuae passionis scriptorem fuisse aestimanꝰ

Expanded text:
eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit; idcirco et ab eo nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul et David historiam contineat, utrique tamen ad Samuel referuntur, quia ipse uncxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cuius ius usque ad calcem scripsit David. Malachim liber proinde appellatur, eo quod reges Iudae et Israeliticae gentis gestaque eorum per ordinem digerat temporum. Melachim enim Hebraice, Latine Regum interpretatur. Hunc librum Ieremias primus in unum volumen coegit. Nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Paralipomenon Graece dicitur, quod nos praetermissorum vel reliquorum dicere possumus, quia ea, quae in lege vel regum libris vel omissa vel non plene relata sunt, in isto summatim ac breviter explicantur. Librum Iob quidam Moysen scripsisse arbitrantur, alii unum ex prophetis, nonnulli vero eundem Iob post plagam suae passionis scriptorem fuisse existiman
Abbreviated transcription (Latin):
proderit Oposte bit tamen principia sic ordinare : ut aut credendis
esse u&erum austoritate aut fabulis fidẽ non habendam essedica m i
& ad id pro stremũ in anascͥeua requitamus : Nequid aliud significare
uoluer int qui ista fin xerunt Ut scillam non marinam sed mariti

Expanded text:
proderit. Oportebit tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamus. 6. Et ad id postremum in anasceve recurramus, ne quid aliud significare voluerint qui ista finxerunt, ut si Scyllam non marinam, sed mariti
Abbreviated transcription (Latin):
o nachus greca & himologia uocatus eo quod sit singulari¬
quos nos in commune uiuent̾es possumus appellare: caenobiũ
enim plurimorũ est Anachoritae sunt qui post coe nobialem
uitam desesta p& unt & soli habitant ꝑ desefta & abeo quod
procul ab hominibus recesserunt tali nomine nuncupantus
Sed a nachoritae heliam & io hannem : caenobitȩ apoftolos imi¬
tantur Heremitae hu sunt qui & anachoritae. abominum
conspectu remoti. heremum & de seflas solitudines ad p& en¬
tes Nam he remum dr̃ quasi remotum Abba autem sirum
nomen significat in latinũ pater. quod paulus romanis scrib ens
usus linguis: dicit enim abba siro nomine ꝑater siue patrem: & rur

Expanded text:
onachus Graeca etymologia vocatur, eo quod sit singulariquos nos in communi viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt, qui propter coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta: et ab eo, quod procul ab hominibus recesssed anachoritae Heliam et Iohannem, coenobitae Apostolos imitantur. Eremitae hi sunt, qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem Syrum nomen, significat in Latino pater, quod Paulus Romanis scribens eusus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rur
Abbreviated transcription (Latin):
dicatiuo dedicatiuum pafticulare direstłm : ut qddã iuflũ honestũ pals
iustũ honestũ. omne honeflũbonũ: qđdam igitur bonum iuftum. Sexi
modus est qui conducit ex uniuersali dedicatiuo. & uniuersali abdicatiu
Abdicatiuum uniuer sale preflexionem : ut omne iustum honestum. Nulu
honestum turpe : Nullum igitur turpe iustum: Septimus modus esiqu
lare ꝑreflexionem : ut qđdã iustum honeftũ. omne honestum utileqd¬
dã igitur utile iuflum: Octauus modus est qui conducit ex uniuer saldis
abdicatiua & dedicatiua pafliculari Abdicatiuum soreflexionem in
non est iuflum Nonus modus est qui conducit exuniuer sali abdicatius
& pasticulari dedicatiuo. dedicatiuum pafliculare preflexionẽ ut nul
turpe honeflum. quoddam honeflum iustum: quoddã igitur iuftũ non
est turpe. Formulae secundȩ modi sunt quattuor. Primus modus esti
qui conducit ex uniuer salibus dedicatiuo & abdicatiuo:. Abdicatius
uniuersale direstim : ut omne iustum honeftũ. nullũ ⁊urpe honeflus¬

Expanded text:
atiuum particulare directim, ut 'Quoddam iustum honestum: nullum iustum honestum: omne honestum bonum: quoddam igitur bonum iustum.' Sextus modus est qui conducit ex uniuersali dedicatiua et uniuersali abdicatiua abdicatiuum uniuersale per reflexionem, ut 'Omne iustum honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur turpe iustum.' Septimus modus est qarticulare per reflexionem, ut 'Quoddam iustum honestum: omne honestum utile: quoddam igitur utile iustum.' Octauus modus est qui conducit ex uniuersalibus abdicatiua et dedicatiua particulare abdicatiuum per reflexionem, rsali abdicativa et particulari dedicativa abdicativum particulare per reflexionem, ut: 'Nullum turpe honestum: quoddam honestum iustum: quoddam igitur iustum non est turpe'. Formulae secundae modi sunt quattuor: Primus modus est, qui conducit ex universalibus dedicativa et abdicativa abdicativum universale directim
Abbreviated transcription (Latin):
Quasius modus est quiconducit ex pasticulari dedicatiuo & uniuersali abdica¬
uus de dicatiuũ pasticulare direstłm ut quoddã iuflũ non est turpe omne
nulũ turpe quoddã ignur iustũ non est malũ. Formulae tefliae modi sunt VI
rinus modus est qui conducit exdedicatiuis uniuersalibus dedicatiuum par¬
tculare tã directłm quã reflexłmiut omne iustũ honestũ. omne honestũ

Expanded text:
articulari abdicativa et universali dedicativa abdicativum particulare directim, ut: 'Quoddam iustum non est turpe: omne malum turpe; quoddam igitur iustum non est malum'. Formulae tertiae modi sunt sex. Primus modus est, qui conducit ex dedicativis universalibus dedicativum particulare
Abbreviated transcription (Latin):
Quintus modus est ita. Aut dies eftaut nox: Atqͥ nox non est: dies igitur eft:
Sextus modus est ita: non eet dies est s non luc& dies autẽ est: noxigit᷑ non est:
Septimuis modu sestita: noñdies & nox: Atqͥ nox nonest diesigtur est Modos¬
Autem rpoth&icorum syllogis morum siquis plenius nosse desiderat. librum
legat marii uiftorini qui inscribitur desyllogismis ypoth&icis: hinc addu¬
lesticas dffinitionum species accedamus : quae tanta dignitate p̃cellunt
ut possint indiciorum apeste manifestationes & quaedã indicia dictionum
oflendere¬

Expanded text:
Quintus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Quintus modus est ita: 'Aut dies est, aut nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Sextus modus est ita: 'Non et dies est et non lucet: dies autem est: nox igitur non est'. Septimus modus est ita: 'Non dies et nox: atqui nox non est: dies igitur est'. Modosautem Hypotheticorum syllogismorum si quis plenius nosse desiderat, librum legat Marii Victorini qui inscribitur de Syllogismis Hypotheticis. Hinc ad Dialecticas definitionum species accedamus, quae tanta dignitate praecellunt ut possint indiciorum aperte manifestationes et quaedam indicia dictionum ostendere
Abbreviated transcription (Latin):
uersali. abdicatiuum pasticulare diresłm: ut quoddam iustũ honestum
nullum iustum malum: quoddam igitur iustũ non estmalum. Sextus
modus est qui conducit ex dedicatiua uniuersali &abdicatiua pafliculari
Abdicatium pasticulare direstłm : ut omne iuflum honestum. quod¬
dam iustum non est malum: quoddã igitur honestũ non est malum:
has formulas cathegoricarum syllogis morũ quiplene nosse desiderat.
librũ legat qui in fcribitur perier moenias apulei : & quae subtilius
sunt traflata cognoscit: diflinda enim atq considerata : ad magnas
intellegentiae uias lestorem praestante dño ut iliter introdueunt:
Nunc adr pote ticos syllogis mos ordine sequenti ueniamus .xxuiiii.
Uodi syllogis morum rpot& icorũ qui fiunt cũ aliqua conelusione
sunt septem. Primus modus est: sidies efilueit: eflautẽ dies lueft
Tertius modus eftita: nonet dies efl & non luc&: atqͥ dies estluc& igitur:
Quafius modus est ita : Aut dies est: Aut nox: Atqͥ dies est: noxigitur non est:

Expanded text:
atiuum particulare directim, ut 'Quoddam iustum honestum: nullum iustum malum: quoddam igitur honestum non est malum.' Sextus modus est qui conducit ex dedicatiua uniuersali et abdicatiua particulari abdicatiuum particulare directim, ut 'Omne iustum honestum: quoddam iustum non est malum22. Has formulas categoricorum syllogismorum qui plene nosse desiderat, librum legat qui inscribitur Perihermenias Apuleii, et quae subtilius sunt tractata cognoscet. Distincta enim atque considerata 110 ad magnas intelligentiae vias lectorem, praestante Domino, utiliter introducunt. Nunc ad hypotheticos syllogismos ordine sequenti veniamus. 23. Modi syllogismorum hypotheticorum, qui fiunt cum aliqua conclusione, sunt septem. Primus modus est: Si dies est, lucet; est autem dies, lucet Tertius modus est ita: Non et dies est, et non lucet; atqui dies est, lucet igitur. 24. Quartus modus est ita: Aut die
Abbreviated transcription (Latin):
medium habenti quia inter eossepe color pallidus uel fascus inuenitur. Sine medio sunt quo¬
tiens unum deduobus ao ceditut sanitas uel in firmitas: horum ni hil efi medium : ea autem
quorum media sine nomine sunt ut felix infelix. medium habent udos ettxeg etri fuli geneas ot

Expanded text:
medium habent: quia inter eos sepe color pallidus vel fuscus invenitur. Sine medio sunt quoties unum de duobus accidit, ut sanitas et infirmitas; horum nihil est medium, ea autem quorum media sine nomine sunt, ut felix et infelix, medium habent non felix. Secundum genus
Abbreviated transcription (Latin):
mostuorum. qqui indormitione eorum fit. quiiã defunsti sunt: scribitus
enita ibi uita mores &a& as corum. Poesis dicitur greco nomine opis
multorum librorum: pomaiuniss idillion paucorum uersuum᷑ Dist¬
con duorum : mono sticon. unius Epigramma esttitulus: quodinlar¬
tinũ super scriptio inter p̾tatur Epi enim super grãma. littera.
uel scriptio dicitur Epodon inpoemate clausula breuis est. Dictum¬
Autem epodon quod ad cinatur ad speciem elegiaca ubi p̃misso uns¬
longiore alter breuior componitus atq: in singulis quibus s indioribus sequentes mi
nores quasi lausule recinunt clausulas aut̃ lirici appellant quasi p̃cisos uer¬
sus integris sub iestos: ut est apud oratium. beatus ille qui procul negotis: de inde
se quitus p̃cisus. ut prisca gens mostalium. Sic & deinceps alterni quibus aliqua pars
de est & ipsi p̃cedentibus similes sedminores Centones apud grã maticos uocari solent :
quide carminibus homeri seu uirgilii ad pro piria opera morecentenario exmultis

Expanded text:
mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum librorum, poema unius, idyllion paucorum versuum, distichon duorum, monostichon unius. Epigramma est titulus, quod in Latinum superscriptio interpretatur; ἐπί enim super, γράμμα littera vel scriptio diciturictum quia assimilatur ad speciem elegiaci, ut premisso unlongiore, alter brevior componitur et in singulis quibusque maioribus seqnores quasi clausulae recinunt. 24. Clausulas autem Lyrici appellant, quasi praecisos versus integris subjectos, ut est apud Horatium: Beatus ille qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium. Sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. 25. Centones apud grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri, vel Virgilii, ad propria opera, more centonario, ex multis
Abbreviated transcription (Latin):
minibus non ꝑ substacitiam in uisibilem sed ꝑ creaturam corpo¬
ralem : ꝑ quam &iam & hominibus apparere uoluit quando lo¬
cutus est dicit enim a postolus Silinguis hominum loquar& an¬
gelorum : Vbi quaeritur qua lingua angeli loquantur: non quod
angelorum aliquae linguae sint: sed hoc ꝑ ex aꝰgeruationem dicit᷑
Item quaeritur qua lingua in futurum hõmines loquantur: nusquã
repperitur nam dic̃ apłs: siue linguae cessabunt. ideo autem
prius delinguis. ac deinde degentibus posui mus : quia ex linguis
gentes. non exgentibus linguae exoftae sunt
II. DEGENTIUM UOCABULIS

Expanded text:
minibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corpominibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam, et hominibus apparere voluit quando locutus est. Dicit etiam Apostolus: Si linguis hominum loquar et angelorum. Ubi quaeritur: Qua lingua angeli loquantur, non quod angelorum aliquae sint linguae, sed hoc per exaggerationem dicitur. 13. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur, nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt. 14. Ideo autem prius de linguis, ac deinde de gentibus posuimus, quia ex linguis gentes, non ex gentibus linguae exortae sunt. CAPUT II. De gentium vocabulis
Abbreviated transcription (Latin):
phera caeli est species quaedam in rotundum formata cuius centrũ terra est exom¬
nibus pastibus equaliter conclusa. Hanc speram nec principium habere dicunt
nec terminum. Ideo quod in rotundũ quasi cir culus unde incipiat uelubi desinat
non facile conp̃hendatur. Chilo sophi autẽ mundi uIi. caelos. id est plan&as globoro
consono motu introduxerunt : quorũ orbibus conexa memorant omnia. quos sibi
innexos & uelut insestos. uersa r&ro & contrario c&eris motus ferri arbitrantus¬

Expanded text:
phaera coeli est species quaedam in rotundum formata, cujus centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt, nec terminum, ideo quod in rotundum quasi circulus, unde incipiat, vel ubi desinat, non facile comprehenditur. 2. Philosophi autem mundi septem coelos, id est, planetas globorum consono motu introduxerunt, quorum orbibus connexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro et e contrario certis motibus ferri arbitrantu
Abbreviated transcription (Latin):
bulum apud nos inter ptatum p̃fatio nuncupatur quasi p̾locutio.
raecepta sunt quae aut quid faciendum. aut quid non faciendum sit
docent. Quid faciendum: ut diliges dm̃ tuum . & honora patrẽtuũ

Expanded text:
bulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. bulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. 10. Praecepta sunt quae aut quid faciendum, aut quid non faciendum sit, docent. Quid faciendum, ut: Dilige Deum tuum, et honora patrem tuu
Abbreviated transcription (Latin):
commenta ria dicta quasi cũ mente : sunt enim interp̃tationes. ut commenta. coc¬
iuris cominenta eu angelii. Apolo g& icum est excusatio. in quo solent.
quidam acusantibus respondere. Inde fensione enim aut negatione sola
positum est: & est nomen grecum. Panagericum est licentiosum & lasci¬
uio sum genus dicendi inlaudibus regum. incuius compositione homines
multis mendaciis adulantur : quod malum a grecis exostum est quorum
leuitas instrusta dicendi facultate & copia incredibili multas menda¬
ciorum nebulas suscitauit Fastorum libri sunt inquibus reges uel con¬
sules scribuntur a fascibus dicti. id est potestatibus. unde & ouidiͥ libri fastoꝵ
dicuntur. quia de regibus & eon sulibus editi sunt. Proemiũ est inctium di¬
cendi. sunt enim proemia principia librorum quae ante causaenar¬
rationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen
pleriq: latinitatis peritisine trans latione posuerunt. Hoc aut̃ uoca¬

Expanded text:
Commentaria dicta quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta Evangelii. 6. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola positum est, et est nomen Graecum. 7. Panegyricum est licentiosum, et laciniosum genus dicendi in laudibus regum, in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit 8. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est, potestatibus. Unde et ob id libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. 9. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures 255 coaptantur. Cujus nomen plerique Latinitatis periti sine translatione posuerunt; hoc autem voca
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod modulatio eiusdem carminis conueniat miseris. Terentimius hos elestos
dicere sol& : quod clausula talis tristibus ut tadunt aptior esse modis : hͦo auten
uix omnino constat aquo sit inuentũs nisi quia apud nos enniufi eomprios
usus est Nam apud grecos sic adhuc lex grã maticorum pend& ut sub: iudicero

Expanded text:
eo, quod modulatio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos eo, quod modulatio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice
Abbreviated transcription (Latin):
constatq duobus pedibus damio & spondeo ac sepe pene uel ex hoc uel exillo
nisi quod temperatissimũ fit utriusq mextura quam si instruatur a singulis
omnibus quoq m&ris priuf est : hanc primum morses in cantico deutera nomi
longae antefereciden & hamerum cecuisse probatur. Vnde & appar& an¬
tiqui orem fuisse apud hebreos ffudiũ carminumiquam a pud gentiles Si qui¬
dem &iob morsi temporibus adae quatus : Exam&to uersu dastilo spondeoq
decurrit: honc apud grecos abatesius irmilestꝰ festur primus conposuis se :
uelut alii putant ferecides syrus : q uod matum ante homerũ pithium distũ
est post homerum eroicum nomisa atiim P idium auteri uocatum uolunt :¬
eo quod hoc genere maeri pracuia appollinis sint edita. Namcum in pdia¬
sapͣ tonem serpentem in iundiam maueis sagitis in se quer&ut : Accole del¬
fici hoc illum m&to ostati sunt dicentes ut ait terentianus: elegiacũs autem ditus

Expanded text:
constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiorem fuisse apud Hebraeos studium carminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus adaequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius fertur primus conposuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentes, ut ait Terentianus 1591 K., ἰη παιάν, ἰη παιάν, ἰη παιάν. Elegiacus autem dictus
Abbreviated transcription (Latin):
rome coepit: Dianisius añ xxx pom peius iudeam capit Ñ cxl
Clecpatra añ ii. aegrpitus romanis subditur: iulius añ  hic pri

Expanded text:
M. CXVIII. Dionysius, an. XXX. Pompeius Judaeam capit, VM.CXLVIII. Cleopatra, an. II. Aegyptus Romanis subditur, VM.CL. Juli
Abbreviated transcription (Latin):
soror est exeodem semine dicta quod sola cum fratribus in soste
agnationis habeatur Fratrum filii patrueles dicti. eo quod
patres eorum germanifratres interse fuerunt. Consobriniu
uocati qui aut exsorore & fratre. aut exduobus fratribuss̃
nati quasi consorini. Fratru eles autem: mater terae filii sunt:
sobrini. consobrinorum filii: Tiusgrecumest patruus frat̃

Expanded text:
soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frat
Abbreviated transcription (Latin):
manantes. Vt erini uocati. quod sint ex diuersis patribus & uno utero
editi: Nam uterus tantum mulieris est Quattuor autem modis in
se uocantur inde ut ero nomio. Si aut̃ emeris fratrem tuum qui est
profratribus meis qui sunt cognati mei secundum carnem qui sunt
israhelitae. Porro cognatione fratres uocantur. qui sunt deuna
familia iđ patria quas latini paternitates inter p̃tantur . Cum
ex una radice multa generis turba diffunditur. ut ingenesi dix̃
aran. Quasto modo affestu fratres dicu qui induo scinditur spi¬
ritale & commune Spiritale quo om̃ xp̃iani fratres uocamur:
In com mune :cum & om homines exuno patre nati pari internosger¬
manitate coniungimur: Scriptura loquente dicitȩ his qui oder̃
uos Fratres nostri uos estis Germana ita intellegitur ut ger¬
manus eadem gen&rice manans Soror autem ut frater Nam

Expanded text:
manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus, et uno utero editi. Nam uterus tantum mulieris est. Quattuor autem modis in se vocantur in Deuteronomio15, 12: 'Si autem emeris fratrem tuum, qui est pro fratribus meis, qui sunt cognati mei secundum carnem, qui sunt Israhelitae.' Porro cognatione fratres vocantur, qui sunt de una familia, id est patria; quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur. Et in Genesi dixit Aram. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo scinduntur: spiritale et commune. Spiritale, quo omnes Christiani fratres vocamur, re fratres in unum.' In commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate coniungimur, Scriptura loquenteIsai. 66, 5: 'Dicite his qui oderunt vos: Fratres nostri vos estis.' Germana ita intellegitur ut germanus, eadem genetrice manans. Soror autem, ut frater. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
agnati
gnati dicti : eo quod accedant pronatis dumde sunt filiii qui
ideo prius ingente agnoscuntur. quia ueniunt ꝑ uirilissexus
& ꝑsonas ueluti frat eodem patrenatus. uel fratris filius
nepos. uł ex eoltem patruus cognati dicti qr sunt & ipsi pro¬
pinquitate cognationis coniuncti qui inde postagnatos habent᷑
q ꝑ feminini sexus ꝑsonas ueniunt : Nec sunt agnati sed aliãs
naturali iure cognati. Proximus propter proximitatem san¬
guinis appellatus consanguinei uocati : eo quod ex uno sanguine edlanguines¬
iđ ex uno patriꝰ semine nati sunt: Nam semen uirispuma est
sanguinis adinstaraq̃ in sco pulos conlisae: quae spumã can¬
didam facit: uł sicut uinum nigrum quod incalic e agitatum sunes
spumambentem reddit Fratres disti: eo quod sint ex eodem faars¬
frustu iđ ex eodem semine nati. Germaniuero de eadem gen& rice ma¬
nantes: non ut multi dicunt de eodem germine. qui tantum fratresuo¬
cantur Ergo fr̃s ex eodem frustu. germani ex eadem gen& rice

Expanded text:
gnatis. Agnati dicti eo, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius neposve ex eo; item patruus. Cognati dicti, quia sunt et ipsi propinquitate cognationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati. Proximus, propter proximitatem sanguinis appellatus. Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eodem fruest ex eodem semine nati. Germani vero de eadem genetrice manantes; non, ut multi dicunt, de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genetrice
Abbreviated transcription (Latin):
Tym panum est pellis uel corium ligno exuna paste extentũ estenim parsmedi
simphoniae in similitudinem cribri. Tym panum autem diflum quod mediũ
est unde & mar garetum medium tympanum dicitur & ipsũd ut simphonu
Aduirgulam ꝑ cutitur: Cimbala acetabula quaedã sunt quae ꝓcussa inucẽ
se tangunt & faciunt sonum Difta Autem cimbala qua cũ balleimatia simul

Expanded text:
Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul
Abbreviated transcription (Latin):
feriuntur chordȩ & de suꝑ sonant. Cythara uero concauitatẽ ligni in ferius
hab& psalterium autem hebrei decachordon usi sunt propter numerum
de calogum legis : Lira dista a potõ lirin id est auari& ate uocum. quoddiuersos
sonos efficiat. Liram primum amercurio inuentam fuisse dicunt hoc modo
cunr egre diens nilus in suos meatus uaria in campis reliquiss& anim alia
Relista &iam testudo est : quae cũ putre fasta ess& & nerui eius remansis sent
extenti intra corium ꝑ cussa amercurio sonitum dedit Adcuius speciem
mercurius lirã fecit & or feo tradidit qui eius rei maxime erat studio sus Vnde
& aestimatur eadem aste nonferastantum sed& saxasatq siluas cantus modo¬
latione ad plicuisse Hanc musici propter fludii amorem & carminis laudẽ
&iã inter sidera suarũ fabularum conmentis conlocataͣm esse finx erunt

Expanded text:
feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi legis. Lyra dicta ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, id est a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
V &eres autem cytharã fidiculã uel fidicem nominauerunt quiatã concinnunt inter
sȩ chordȩ eius quã bene conueniat interlios fines sit. Antiqua aute mertharauii
chordis erat: unde & uirgilius. septem discrimina uocum. discrimina autem
ideo quod nulla chorda uicinae chordȩ .similem sonũ reddat. Sedideo VIichorde¬
uelquia totam uocem implent uelquia vii motibus sonat caelum. chorda s auteo
distas Acorde quia sicut pulsus est cordis in pestore. itapulsus chordȩ incithara:
has primus mercurius ex cogitauit. idemq prior inneruos sonum strinxit. Psal¬
teriumi quoduulgo canticum dicitur apsallendo nominatum. quod ad eius uocem
chorus consonando respondeat. Estautem similitudo cytharaebarbaricae in
modum delte litterae sed psalterii &ertharae haec differentia est. quod psal¬
terium lignum illud concauum unde sonus redditus. superius hab& & de orsũ

Expanded text:
Veteres autem citharam fidiculam vel fidem nominaverunt, quia tam concinunt inter Veteres autem citharam fidiculam vel fidem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae ejus, quam bene conveniunt inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septem chordis erat; unde Virgilius: Septem discrimina vocum. 5. Discrimina autem ideo, quod nulla chorda vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet, et deorsum
Abbreviated transcription (Latin):
posuit xxi. Iestia est diuisio rithmica. ꝑtinens ad neruos &pulsum : cuidantur
pecies eytharum diuersarum : trmpanum quoq cymbalũ sistrum. Aestabula
denea & argentea uel alia quae m& allicno rigore ꝑ cussa reddunt cum sua¬
uitatetinnitum & c&era huiuscemodi. Eytharȩ ac psalterurepestor tubał ut
pdiflum est ꝑ hib&ur: iuxta opinionem autem grecorum. cytharȩus us repestos
fusse ab apolline creditur. Forma cytharȩ initio similis fuisse traditur
pefori humano quoꝰ utiuoxer pestore. ita exipsa cantus eder&ur appellataq
eadem decausa Nãpeius dorica lingua cythara uocat᷑ : paulatim autem
plures eius speces extiterunt ut psalteria lirae. barbitae foenices & pestides & quae
dicuntur indicae & feriuntur aduobus simul. Item aliae atq: aliae & quad rata form
uel trigonali: chordarum &iam numerus multiplicatus : & commutatum genus

Expanded text:
similia. Tertia divisio rhythmica pertinens ad nervos et pulsus, cui dantur similia. Tertia divisio rhythmica pertinens ad nervos et pulsus, cui dantur species cithararum diversarum. Tympanum quoque cymbalum, sistrum, acitabula aenea, et argentea, vel alia, quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum, et caetera hujusmodi. 2. Citharae ac Psalterii repertor Jubal, ut praedictum est, perhibetur. Juxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quod uti vox de pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellataque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocatur. 3. Paulatim autem plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, lyrae, barbiti, phoenices, et pectides, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae, atque aliae, et quadrata forma, et trigonali. 4. Chordarum etiam numerus multiplicatus est, et commutatum genus.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ appellatas putant . quod primum deceruinis tibiis cruribusq hinulorũ fierent
deinde ꝑ abusionem ita coeptas uocari. &iã quac nondecruribus os sibusq essent hinc
&tibicen quasi tibiarum cantus calamus nomen est proprium arboris acalendo
dest fundendo uoces uocatus Fistulam quidam putant amer curio inuentam. alii a fauno
quem greci. panuocant : non nulliẽam. abidipꝰ pastore a grigentino exsicilia. Fistula autem
dista quod uocem emittat Nam fos grece: uox. stolia missa latine musa appellatur¬
Sambuca in musicis species est simphoniarum : est enim genus ligni fragilis. unde &tibiae
cn ponuntur. Pandorius ab inuentore uocatus dequo uirgilius panprimus calamoscacra
cniungere plures instituit. pancurat oues ouiumq magistros Fuit enim pud gentiles
deus pastoralis qui primum dis pares calamos. adcantum aptauit & fludiosa aflecon¬

Expanded text:
autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno, quem Greci Pan vocant. Nonnulli eque ab Ida pastore aggrigentino ex Sicilia: fistula autem dicta quod vocem emittat. Nam grece fos latine vox, stolia missa vocatur. SaSambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur. Pandorius ab inventore vocata. De quo VergiliusEcl. 2, 32: Pan primus calamos cera coniungere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte con
Abbreviated transcription (Latin):
x Secunda diuisio est organica in his quae spũ reflante conpl&a in sonum uocisani
mantur. Vt sunt tubae calami fistulae organa pandoria & his similia
instrumenta Organum uocabulum̃ generale uasorum omnium musi corum:
hoc autem cui folles ad hibentur. alio greci nomine appellant ut autem erganum
dicatur magis ea uulgaris est grecorum consu&udo Iuba primũ atrrrenis in¬
uenta dequibus uirgilius tirrenisq tub& mugire ꝑ a& hera clangor &đ huibe¬
batur autem non solum in p̃lus. sed in omnibus festis diebus propter laudes uel
gaudii claritatem Vnde & in psalmodicitur Canite initiomensis tuba indie
in signi sollem nitatis urãe. Praeceptum enim fuerat iudeis. ut in in itio nouȩ
lunae tuba clangerent. quod &iã & huc usq: faciunt. Tibias ex cogitatas in fri¬
gu ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas mox & sacris gentilium tibias

Expanded text:
. Secunda divisio organica est in his, quae sp. Secunda divisio organica est in his, quae spmantur, ut sunt tube, calami, fistule, organa, pandoria et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale omnium vasorum musicorum; hoc autem cui folles adhibentur, alio greci nomine appdicatur, magis ea vulgaris est Grecorum consuetudo. Organum etiam diciventa, de quibus Virg.: Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Adhibebatur autem non solum in praeliis, sed et in omnibus festis diebus propter laudes vel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur: Canite initio mensis tuba in die insigni solemnitatis vestrae. Praeceptum enim fuerat Judlunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias
Abbreviated transcription (Latin):
Subtiles uoces sunt. quibus non est sp̃ss qualis est in fantium. uel mulierum ud
egrotantium sicut inneruis: quae enim subtilissimac cordȩ sunt. subtilesac
tenues sona femittunt Pingues sunt uoces quando sp̃s multussimul egredi
sicut uirorum. Acuta uox est tenuis alta sicut inchordis uidemus dura uoxes
quae uiolenter emittit soncs. sicut tonitruum. sicut incudis sondsi quotiens in
duqrũ malleus ꝑcutitur ferrũ Asperauox estirauea & quae dispergitur ꝑmi
nutos & indis similes pulsds Caeca uox est quae mox emissa fueriticontiua le¬
atq suffocata nequaquam longius productur sicut est in fistilibus V in nola est uox in alis
aq flexibilis & un noladista auinno. hoc est cm cinno molliter flexo Per festa autem
uoxest alta suauis. &clara : alta ut in sub lime sufficiat dara ut aures adimpleat¬
suauis ut animos audientium blandiat : si ex his aliquid defuerit uox ꝓfesta non est¬

Expanded text:
Subtiles voces sunt, quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel Subtiles voces sunt, quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox tenuis, alta, sicut in cordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quotiens in durum malleus percutitur ferrum. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et indissimiles pulsus. Caeca vox est, quae, mox emissa fuerit, conticeatque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola est vox mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis suavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non fuerit