comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EPTIMUS ABUSIONIS GRADUSEST
menta diligit. Omne enim quod ap¬
p&itur. aut propter propriameius
rei dilectionem dequa agitur ut
propter alterius amorem quae sub
odiosa spetiae lat& app&itur. Quẽ¬
admodum uerbi gratia bellum
animoso conpugnantium conflictu
cum odiosa res fit propter amorẽ
uictoriae & libertatis peragitur
& multe aliae dilecte species sub
odioso labore uel formidine satis
contentiose exp&itur. Vnde pa
Vnde pa¬
tenter intellegitur ad nihil aliud
contendi nisi propter dilectionẽ
speratam scilic&. ut sequentem a¬
mabilem remunerationem. Qui

Expanded text:
eptimus abusionis gradus est menta diligit. Omne enim de quo contenditur, aut propter propriam ejus rei dilectionem de qua agitur, aut propter alterius amorem, quae sub odiosa specie latet, appetitur. Quemadmodum, verbi gratia, bellum animoso compugnantium conflictu cum odiosa res sit, propter amorem victoriae et libertatis peragitur; et multae aliae dilectae species, sub odioso labore vel formidine, satis contentiose expetuntur. Unde patenter intelligitur nihil contendi posse, nisi propter dilectionem, speratam scilicet et subsequentem amabilem remunerationem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
onliceat xp̃ianis tradiciones gentilium obser¬
uare uel colere elementa aut lunae aut stellarũ
cursum. aut inanem signorum fallaciam prodo¬
mu facienda uel segetes uel arbores plantandas
uel coniugia socianda Icriptumestenĩ. Omã
quaecumque facitis in uerbo aut opere innomi
Non liceat in collestione erbarum

Expanded text:
on liceat Christianis traditiones gentilium observare, vel colere elementa, aut lunae, aut stellarum cursum, aut inanem signorum fallaciam pro domo facienda, vel ob segetes, vel arbores plantandas, vel conjugia socianda. Scriptum est enim: Omnia quaecunque facitis, in verbo, aut opere, in nom In eodem. Non liceat in collectione herbarum
Abbreviated transcription (Latin):
ibellum deuitus octo principalibus eorũq
remedus. quem delibris gregorii: nec non¬
& prosperi excerpsimus. incapite praepo¬
nimus post praefationem hanc quam ex¬
ceppsimus:
Secundus quidem libellus contin& deuita
actiua & contemplatiua pauca capitu¬
la. nec non & principalium uirtutum
nomina. Ipsa quidem ex scõrũ patrum
dictis collecta. Quorum nomina cuius sunt
sententiae in marginibus posuimus
propter prolixitatem uitandam repe¬
tendorum nominũ & nealiquis inuidus
nobis uocitar& conpilatorem:
ertius deordine pęnitentum cum nomi¬
nibus unde sumptus est conciliorum.
Quartus uero deuidicus laicorum:
Quintus deor dinibus dericorum & dere¬
gulis sideui auerint ipsorum:

Expanded text:
Libellum de vitiis octo principalibus, eorumque Libellum de vitiis octo principalibus, eorumque remediis: quem in libris Gregorii, Augustini, nec non Prosperi excerpsimus, in capite praeponimus, post praefationem hanc, quam excerpsimus. Secundus quidem libellus continet de vita activa et contemplativa pauca capitula, nec non et principalium virtutum nomina. Ipsa quidem ex sanctorum Patrum dictis collecta. Quorum nomina cujus sunt sententiae,in marginibus posuimus, propter prolixitatem vitandam repetendorum nominum: et ne aliquis invidus nobis vocitaret compilatorem. Tertius de ordine poenitentium, cum nominibus, unde sumptus est, conciliorum. Quartus vero de judiciis laicorum. Quintus de ordinibus clericorum, et de regulis, si deviaverint, ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
a cernam. alii in mortem praecipitant᷑ &ernã
Mensuram autem temporis inagenda paeni
tentia idcirco non satis attente praefigunt
canones prouno quoque crimine. sed magis
in arbitrio antistis relinquendum statuunt.
quia apud dm̃ non tam ual& mensura tempo¬
ris quam doloris Nec abstinentia tantum
ciborum sed mortificatio potius uitiorum:
ropter quod tempora paenitentiae fide
& conuerratione paenitentum adbreiuando
praecipiunt & neglegentia protelenda :
extant tamen proquibus dam culpis modi
paenitentiae in canonibus inpositi iuxta
quos c&erȩ perpendendȩ sunt culpae.
cũ sit facile per eosdem modos uindictam
& censuram canonum aestimare :¬
ANCAutem eΡISTOLAM Remoqui¬
dem ex aestim& meam. neilli proparui¬
tate nominis mei uilescat. Sed sciat ama¬
ioribus nrĩs ex scõrũ sententus esse collec¬
tam. a mequidem ex cerptam. nenimia
prolixitate neglegentibus lectoribus fasti¬
dium generar&.

Expanded text:
aeternam, alii in mortem praecipitantur aeternam. aeternam, alii in mortem praecipitantur aeternam. Mensuram autem tetentia idcirco non satis attente praefigunt canones pro unoquoque crimine, sed magis in arbitrio antistitis relinquendum statuunt: quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum, sed mortificatio potius vitiorum: propter quod tempore poenitentiae, fide et conversatione poenitendum abbreviando praecipiuntur et negligentia protelanda. Exstant tamen pro quibusdam culpis modi poenitentiae in canonibus impositi, juxta quos caeterae perpendendae sunt culpae, cum sit facile per eosdem modos vindictam et censuram canonum aestimare. Hanc autem epistolam nemo quidem existimet meam: ne illi pro parvitate nominis mei vilescat. Sed sciat a majoribus nostris ex sanctorum sententiis esse collectam: a me quidem excerptam, ne nimia prolixitate negligentibus lectoribus fastidium generaret.
Abbreviated transcription (Latin):
tin& & de quibus a postolusait. quõneque
auari. nequera paces. neque adulteri. neque
masculorũ concubitores & c&era. Quõ qui
talia agunt. regnum dĩ non possidebunt.
illa actio paenitentiae sub eunda est in qua
maiorem in sequisque seueritatem debeat
exherere. ut a seipso iudicatus. non iudice¬
tur ad nõ: quaeactio paenitentiae. tuncerit
perfecta & acceptabilis. Si ascenderit homo
aduersum se tribunal mentis suae. & constitu¬
erit se ante faciem suã. ne hoc ei postea fiat
sicut comminatur ds̃ pescatori. atqueita con¬
stituto incorde iudicio adsit accusatrix
cogitatio. testis conscientia. carnifextimor.
deinde sanguis animȩ confitentis perlacrimas
profluat. postremo in conscientia sua sein¬
dignum iudic& participatione corporis & san¬
guinis dnĩ. uers&ur ante oculos imago futu¬
ri iudicii. ut cum alii accedunt ad altaredĩ
quo ipse non accedit. cogite᷑ quam sit contre¬
mescenda poena qua percipientibus alii s uitã

Expanded text:
tinet, et de quibus Apostolus ait, quod neque tinet, et de quibus Apostolus ait, quod neque avari, neque rapaces, neque adulteri, neque masculorum concubitores, etc., quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Illa actio poenitentiae subeunda est, in qua majorem in se quisque severitatem debeat exercere, ut a seipso judicatus, non judicetur a Domino: quae actio poenitentiae tunc erit perfecta et acceptabilis, si ascenderit homo adversum se tribunal mentis suae, et constituerit se ante faciem suam, ne hoc ei postea fiat, sicut comminatur Deus peccatori, atque ita constituto in corde judicio, adsit accusatrix cogitatio, testis conscientia, carnifex timor: deinde sanguis animae confitentis per lacrymas profluat. Postremo in conscientia sua se indignum judicet participatione corporis et sanguinis Domini. Versetur ante oculos imago futuri judicii, ut, cum alii accedunt ad altare Dei, quo ipse non accedit, cogitet quam sit contremiscenda poena qua, percipientibus aliis vitam
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum dies obseruare. menses & annos
& tempora sicut obseruant qui certis diebus si¬
ue mensibus siue annis uolunt uel nolunt
aliquid inchoare. nisia postolus dicer& ti¬
meo uos nesine causa laborauerim in uobis:
Quam multa sunt alia peccata siue inloquen¬
do derebus & negotus alienis quae ate non
pertinent. siue inuano cachinno. siue in ipsis
escis quae ad necessitatem huius uitae paran¬
tur inquibus est auidior app&itus. siue in
uendendis & emendis rebus. caritatis &uti¬
litatis uota peruersa. Sunt & alia huius¬
cemodi peccata quae fiunt uerborũ offen¬
sionibus & cogitationũ ia cobo dicente apło.
inmultis enim offendimus omnes:
port& cotidie crebroque exoremus ad dnm̃
atque dicamus. dimitte nobis debita nostra.
Nec in eo quod sequitur mentiamur. sicut
& nos dimittimus debitoribus nrĩs : proqui¬
bus &iam sacrificia elemosynarũ. &ieunio¬
rum prosus uiribus offerre noncess&:
Proillis ergo peccatis quaelegis de calogus con

Expanded text:
peccatum dies observare, menses et annos peccatum dies observare, menses et annos et tempora, sicut observant qui certis diebus, sive mensibus sive annis volunt vel nolunt aliquid inchoare, nisi Apostolus diceret: Timeo vos, ne sine causa laboraverim in vobis? Quam multa sunt alia peccata sive in loquendo de rebus et negotiis alienis, quae ad te non pertinent; sive in vano cachinno, sive in ipsis escis quae ad necessitatem hujus vitae parantur, in quibus est avidior appetitus; sive in vendendis et emendis rebus charitatis et utilitatis vota perversa? Sunt et alia hujuscemodi peccata quae fiunt verborum offensionibus et cogitationum, Jacobo dicente apostolo: « In multis enim offendimus omnes. » Oportet quotidie crebroque exoremus Dominum, atque dicamus: « Dimitte nobis debita nostra, » ne in eo quod sequitur mentiamur, « sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. » Pro quibus etiam sacrificia eleemosynarum et jejuniorum pro suis viribus offerri non cessent. Pro illis ergo pec
Abbreviated transcription (Latin):
mus. mutato prius saeculari habitu. & in¬
defesso religionis studio per
uitae correctionem. &iugi immo perp&uo
luctu miserante dõ. itadumtax at ut contra¬
rio prohis quae penit& agat:
ottidiana uero leui aque peccata sinequibus
haec uita non ducitur. dominica oratione pur¬
gantur quorum est dicere. Paternr̃ qui esin
caelis & reliqua Ibi dicitur dimitte nobis debi¬
tanrã. Quia ipsa elemosina est ueniam homi¬
ni p&enti ignoscere. unded ñs ait. Date elemo¬
srnam & omnia munda sunt uobis:
Multa itaque genera sunt elemosynarũ quae
cum facimus adiuuamur ut dimittantur
nrã peccata. sed ea nihil est maius. quam
excorde dimittimus quod innos quisque
peccauit. S unt autem quaedam peccata
quaeputantur leuissima nisi inscriptu¬
ris de monstrarentur opinione grauiora.
Quis enim dicentem fratrisuo fatua e reum
gehennae putar&. nisiueritas dicer&
Aut quis aestimar& quam magnum esse

Expanded text:
mus, mutato prius saeculari habitu et inmus, mutato prius saeculari habitu et indefesso religionis studio, per vitae correctionem et jugi imo perpetuo luctu miserante Deo, ita duntaxat ut contraria pro his quae poenitet agat. Quotidiana vero leviaque peccata sine quibus haec vita non ducitur, Dominica oratione purgantur, quorum est dicere: « Pater noster, qui es in coelis , etc., ubi dicitur: « Dimitte nobis debita nostra, » quia ipsa eleemosyna est, per veniam homini poenitenti ignoscere. Unde Dominus ait: « Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis. » Multa itaque genera sunt eleemosynarum, quae cum facimus, adjuvamur ut dimittantur nostra peccata: sed ea nihil est majus qua ex corde dimittimus quod in nos quisque peccavit. Sunt autem quaedam peccata quae putantur levissima, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Aut quis aestimaret tam magnum esse
Abbreviated transcription (Latin):
accedere cum omni fiducia. & exfide credere
indubitanter paenitentia abolere posse pecca¬
ta &iam sunultimo uitae spũ commissa
paeniteat. & publica lamentatione peccatac
prodantur: quia propositum dĩ quo decreuit
saluare quod perierat stat inmobile &ideo
quia uoluntas eius non mutatur. siue emen¬
datione uitae si tempus conceditur. siue
supplici confessione si continuo uita excedi¬
tur uenia peccatorum fideliter presumatur
abillo qui non uult mortem peccatoris sed
ut conuertatur a perditione paenitendo.
& saluatus. miseratione dĩ uiuat. Certissime
sunt & fidelissime claues ecclesiae quibus
quod cumque interra soluitur &iam incȩlo
solutum promittitur. Haec dicta sunt depu¬
blica satis factione quaquisque humiliando
se non solum coram dõ sed &iam coram eccle¬
sia quae hab& clauem regnicaelorũ inqua
fit remissio peccatorũ. Secr&a quoque satis¬
factione solui mortalia crimina non nega¬

Expanded text:
accedere cum omni fiducia, et ex fide credere accedere cum omni fiducia, et ex fide credere indubitanter poenitentia aboleri posse peccata, etiamsi in ultimo vitae spiritu commissa poeniteat, et publica lamentatione peccata prodantur, quia propositum Dei quo decrevit salvare quod perierat, stat immobile; et ideo quia voluntas ejus non mutatur, sive emendatione vitae si tempus conceditur, sive supplici confessione si continuo vita exceditur, venia peccatorum fideliter praesumatur ab illo qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur a perditione poenitendo, et salvatus miseratione Dei vivat. Certissimae sunt et fidelissimae claves Ecclesiae, quibus « quodcunque in terra solvitur, etiam in coelo solutum promittitur . » Haec dicta sunt de duplici satisfactione qua quisque humiliat se non solum coram Deo, sed etiam coram Ecclesia, quae habet clavem regni coelorum, in qua fit remissio peccatorum. Secreta quoque satisfactione solvi mortalia crimina non nega
Abbreviated transcription (Latin):
Plerique autem adtendunt multos in ipsis
honoribus ecclesiasticis propositorũ &minis¬
trorũ non congruenter uiuere sermonibus
& sacramentis quaeper eos populis ministrantꝰ .:
Omiseros homines quibus intuendox pm obliuis¬
cuntur qui & tanto ante predixit ut legi dĩ
potius obtemper&ur. quamimitandi uidean¬
tur illi quia quaedicunt non faciunt. & tra¬
ditorem suum tolerans usque infinem. &iam
ad euangeli tandum cum c&eris misit:
Aliquis forte disperatus dicat ego iam bap¬
titatus in xp̃o. a quo omnia peccata pr&erita
mihi dimissa sunt. uilis factus sum nimis ite¬
rans uias meas & canis horribilis oculis dĩ
conuersus aduomitum suum. Quo abibo abspũ
eius &a facieius quo fugiam : Quo frater.
nisi adeius misericordiã paenitendo. cuius
potestatem peccando contempseras. quic¬
quidenim feceris. quaecumq peccaueris.
adhuc uitaes. unde te omnino auferr& sisa¬
nare noll& O port& igitur ad paenitentiam

Expanded text:
Plerique autem attendunt multos in ipsis Plerique autem attendunt multos in ipsis honoribus ecclesiasticis, praepositorum et ministrorum non congruenter vivere sermonibus et sacramentis, quae per eos populis ministrantur. O miseros homines, quibusintuendo Christum obliviscuntur: qui et tanto ante praedixit, ut legi Dei potius obtemperetur, quam imitandi videantur illi, qui quae dicunt non faciunt, et traditorem suum tolerans usque in finem, etiam ad evangelizandum cum caeteris misit. Aliquis forte desperatus dicat: Ego jam baptizatus in Christo, a quo omnia peccata praeterita mihi dimissa sunt, vilis factus sum, nimis iterans vias meas, et canis horribilis oculis Dei conversus ad vomitum suum. Quo abibo a spiritu ejus, et a facie ejus quo fugiam? Quo frater? nisi ad ejus misericordiam poenitendo, cujus potestatem peccando contempseras. Quidquid enim feceris, quaecunque peccaveris, adhuc in vita es; unde te omnino auferret, si sanare nollet. Oportet igitur ad poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
est displicendi dumplus delestat hominem
existimatio quamiustitia. quasequisque humi¬
liat paenitendo. Meminerit ille quicũq est
quia ds̃ superbis resistit humilibus autem
dat gratiamꝰ. Quid enim est per uersius. quidue
infelicius. quã de ipso uulnere quod latere non
potest non erubescere & deligatura plus
erubescere: Nemo arbi tr&ur propter ease
consilium salubre huius paenitentiae debe¬
re contempnere. quia aduertit forte nouitq:
ad altaris sacramenta accedere. quorum
nonignorat talia crimina apud se r&inere :
Corriguntur enim multi ut p&rus multi
tolerantur utiudas. Multi nesciuntur do¬
necueniat dñs & in lumin& abscondita tene¬
brarum & manifest& cogitationes cordium:
Nos uero quem quam a communione prohibe¬
re non posstmus quamuis haec prohibitio non¬
dum sit mortalis sed medicinalis. nisi aut spon¬
te confessus. aut in aliquo siuẽ saeculari siue
ecclesiastico iudicio accusatum atque conuictũ:

Expanded text:
est displicendi, dum plus delectat hominem est displicendi, dum plus delectat hominem existimatio quam justitia qua se quisque humiliat poenitendo. Meminerit ille, quicunque est, quia Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Quid enim est perversius, quidve infelicius, quam de ipso vulnere, quod latere non potest, non erubescere, et de ligatura plus erubescere? Nemo arbitretur propterea se consilium salubre hujus poenitentiae debere contemnere; quia advertit forte novitque ad altaris sacramenta accedere, quorum non ignorat talia crimina apud se retinere. Corriguntur enim multi, ut Petrus: multi tolerantur, ut Judas. Multi nesciuntur, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordium. Nos vero quemquam a communione prohibere non possumus, quamvis haec prohibitio nondum sit mortalis, sed medicinalis: nisi aut sponte confessus: aut in aliquo sive saeculari, sive ecclesiastico judicio accusatum atque convictum.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ non habemus nos ipsos seducimus & ueritas
in nobis non est: unum tamen pro altero con¬
sueuit ponere scriptura: In actione autẽ pae¬
nitentiae ubitale commissum est crimen. ut is
axp̃i corpore qui commisit separ&ur nontam
consideranda est mensura temporis quã doloris
corautem contritum & humiliatũ ds̃ non sper¬
nit : Sane quia plerum que dolor alterius cordis
occultus est alteri recte constituuntur tempo¬
ra paenitentiae ab his qui praesunt ecclȩsiis
ut satis fiat &iam ecclȩsiae. in qua remittun¬
tur peccata Ergo cumtanta est plaga pecca¬
ti ut medicamenta corporis & sanguinis dnĩ sint
differenda austoritate antistis deb& sequisq
ab altario remoueri adagendam paenitentiã
& eadem austoritate reconciliariꝰ. hoc estenĩ¬
tempore accipiat quo poȩnitentiã deb&agere
nam ipsa paenitentia quando dignaest causa
ut secundum morem ecclesiae agatur. plerũq
infirmitate non agitur. qui a & pudor timor

Expanded text:
tum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas tum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Unum tamen pro altero consuevit ponere Scriptura. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est crimen, ut is a Christi corpore, qui commisit, separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris, Cor autem contritum et humiliatum Deus non spernit. Sane quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, recte constituuntur tempora poenitentiae ab his qui praesunt Ecclesiis, ut satisfiat etiam Ecclesiae, in qua remittuntur peccata. Ergo, cum tanta est plaga peccati, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini sint differenda, auctoritate antistitis debet se quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari - hoc esttempore acNam ipsa poenitentia. quando digna est causa ut secundum morem Ecclesiae agatur, plerumque infirmitate non agitur: quia et pudor timor
Abbreviated transcription (Latin):
litatis nrae ut nos participes facer& diuinitatis suae :
Uerumtamen ingraui iugo quod positum est suꝑ
filios adam adie exitus deuentre matriseorum.
usque indiem sepulturae in matrem omnium.
&iam hoc malum miserabiliter repperitur::
Ideoque sobrisimus. atque intellegamus hanc
uitam depeccato illo nimis nefario. quod in pa¬
radiso perp&ratum est. factam nobis essepoena¬
lem totumque quod nobiscum agitur non per¬
tinere nisi ad noui saeculi hereditatem nouam.
ut hic pignore accepto illud cuius hoc pignus est
suo tempore consequamur: sed quõ filii dĩ quã¬
diu mortaliter uiuunt cũ morte confligunt.
in quibusdam humanis motibus deficiantad
seipsos. &ideo peccent. inter est quidemquantũ.
Nequeenim omnepeccatum crimenest.
sed omne crimen peccatum est: Scõrum itaq:
hominum uitam qua in hac morte uiuitur
sine crimine inuenire posse . sine peccatoaũ
num quã utait apostolus sid ixerimus quia pecca¬

Expanded text:
iceps mortalitatis nostrae, ut nos participes faceret divinitatis suae. Verumtamen, in gravi jugo quod positum est super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum usque in diem sepulturae in matrem omnium, et jam hoc malum miserabiliter reperitur. Ideoque sobrii simus, atque intelligamus hanc vitam de peccato illo nimis nefario quod in paradiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem; totumque quod nobiscum agitur, non pertinere nisi ad novi saeculi haereditatem novam: ut hic pignore accepto, illud, cujus hoc pignus est, suo tempore consequamur. Sed quomodo filii Dei, quandiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt: uam filii hominum, in quibusdam humanis motibus deficiant ad seipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum, neque enim omne peccatum crimen est, sed omne crimen peccatum est. Sanctorum itaque hominum vitam, qua in hac morte vivitur, sine crimine inveniri posse, sine peccato autem nunquam, ut ait: Si dixerimus quia pecca
Abbreviated transcription (Latin):
irginem quȩ sese dñoconsecrauit similiter
& monachum non licere nuptialia iura contra¬
here quod sihoc inuentifuerit perpe trantes
ex conmunicentur. Confitentibus autem de¬
creuimus ut habeat auctoritatem eius dem loci
UT AD SACRARIŨ MULIERES NONIN TROEANT
uod non o porteat mulieres ingrediadaltare.
QUODNETASSIT TEMINAS SACRIS ALTA¬
RIBUS MINISTRARE UELALIQUID EXNIS QUAE
UIRORŨSUNT OFFICIIS DEPUTATA PRESUMERE

Expanded text:
irginem quae sese Domino consecravit, similiter et monachum, non licere nuptialia jura contrahere: quod si hoc inventi fuerint perpetrantes, excommunicentur. Confitentibus autem decrevimus, ut habeat auctoritatem ejusdem loci ei. CAPUT XIV. Ut ad sacrarium mulieres non introeant. Quod non oporteat mulieres ingredi ad altare.Quod nefas sit feminas sacris altaribus ministrare, vel aliquid ex his quae virorum sunt officiis deputata praesumere
Abbreviated transcription (Latin):
Quidiuinationes expetunt aut more gentilium
subsecuntur autdomus suas huius cemodi homi¬
nes introducunt ex quirendi aliquid arte male¬
fica aut expiandi causa subregula quinquennu
iaceant secundum gradus paenitentiae definitos
TIONIS DIUERSAS ADTENDERE

Expanded text:
Qui divinationes expetunt, aut more gentilium subsequuntur, aut domos suas hujuscemodi homines introducunt exquirendi aliquid arte malefica, aut expiandi causa, sub regula quinquennii jaceat secundum gradus poenitentiae definitos.tiones diversas attendere
Abbreviated transcription (Latin):
Iae uero quae nec dum sacro uelamine taecte tamen
in proposito uirginali semperse simula uerunt
permanere lic& uelate non fuerint si forte
nupserint. His agenda aliquando tempore
penitenta¬

Expanded text:
ae vero quae necdum sacro velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet velatae non fuerint, si forte nupserint. His aliquanto tempore poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
e coniugali autem uelatione requisisti sidesponsa¬
tam alii puellam alter in matrimonium possit
accipere. hoc nefiat modis omnibus inhibemus.
Quia illa benedistio quam nupture sucerdosinponit
apud fideles cuiusdam sacrilegii instar est siulla.

Expanded text:
e conjugali autem violatione requisisti, si desponsatam alii puellam, alter in matrimonium possit accipere. Hoc ne fiat modis omnibus inhibemus: quia illa benedictio quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla
Abbreviated transcription (Latin):
& spoliem & inter reprobosqui a honorem
suum noluerunt custodire proiciam. horum
& hissimilium consideratione ꝑ territus
Timor&tremor uenerunt suꝑ me & contexe¬
runt me tenebre. Et dixi quisdabit mihi pen¬
nas sicut columbe &uolabo & requiescam
& hoc est totum propter quodimperitiae meae
ac futuri finis recordatus ingemui. & uolui sarci¬
naepiscopatus mei deposita elonga refugiens
ipsa in tolerabiliũ mihi sollicitudinemtempestite

Expanded text:
exspoliam, et inter reprobos, quia honorem exspoliam, et inter reprobos, quia honorem suum noluerunt custodire, projiciam? Horum, et his similium consideratione perterritus, timor et tremor venerunt super me, et contexerunt me tenebrae, et dixi: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Et hoc est totum propter quod imperitiae meae ac futuri finis recordatus ingemui, et volui, sarcina episcopatus mei deposita, elongare fugiens, ipsa intolerabilium mihi sollicitudinum tempestate
Abbreviated transcription (Latin):
nis. ac decimis fidelium gaudentes accipimus
& curam pascendorum gregum ac reficiendo¬
rum a quibus peruerso ordine uolumus pasci
Deponimus. non sanamus spiritali consilio pec¬
catis infirmum. Non sacerdotali ope consolida¬
mus aut reficimus diuersis tribulationibus
frastum. Non aduiam salutis reuocemus.
erroneum. Non requirimus sollicitudine
pastorali ueniae disperationum iam perditum
Ad hoc tantum potentes effestiut nobis iN
subiestos dominationem trrannicam uin¬
dicemus nonut afflictos contra iuolentiã¬
potentum quiin eos ferarum more sȩuiunt
defendamus inde est. quodtam apotentibus
huius mundi quam a nobis quod peius est
Nonnulli grauiter fatigati depereunt
Quos se demanunr̃a dñs requisi turum
terribiliter comminaturdicens. Requirã
ouesmeas demanu pastorum & cessarecos fa¬
ciam ut ultra non pascant. quod quid est aliud
quam pastores qui sem&ipsos. Ñ greges
meospascunt. Sublimitate suae dignitatis

Expanded text:
nis ac decimis fidelium gaudentes accipimus, nis ac decimis fidelium gaudentes accipimus, et curam pascendorum gregum, ac reficiendorum, a quibus perverso ordine volumus pasci, deponimus. Non sanamus spiritali consilio peccatis infirmum. Non sacerdotali ope consolidamus, aut reficimus, diversis tribulationibus fractum. Non ad viam salutis revocamus erroneum. Non requirimus sollicitudine pastorali veniae desperatione jam perditum. Ad hoc tantum potentes effecti, ut nobis in subjectos dominationem tyrannicam vindicemus, non ut afflictos contra violentiapotentum, qui in eos ferarum more saeviunt, defendamus. Inde est quod tam a potentibus hujus mundi, quam a nobis, quod pejus est, nonnulli graviter fatigati depereunt, quos se de manu nostra Dominus requisiturum terribiliter comminatur dicens: Requiram oves meas de manu pastorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant. Quod quid est aliud quam, pastores qui semetipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae dignitatis
Abbreviated transcription (Latin):
audite uerbum dñi. Haec dicit dñs dr̃. Ecceego
ipse superpastores. requiram gregemmeum
demanueorum. & cessare eos faciam. ut ultra
non pascant gregem. Nec pascant amplius
pastores sem & ipsos.. Quis ad haec non intre¬
mescat: Quis ista sine intolerabile m&u futurȩ
&aminationis accipiat : Nisi qui aut non intel¬
legit. aut futura non credit. Sed omnia quae
ds̃ obseruare uoluit. Tam a peste posuit &ita sui
nominis auctoritate firmauit. Vt ea facilius qđ
dictu quoque nefas est contemnamus. Quamnos
intellegere uel non credere. Tama pesta & diuina
fingamus quando audimus haecdicit dñs
Vae pastoribus istud uae promaledicto poni
& pastorum nomine nos significare. Quis nonintel¬
pascendos pastores facti suscipimus & nosipsipas¬
cimur. Quando non gregum utilitati prospicinꝵ
Sedquid faueat &augeat nr̃ãs uoluntates adtendi¬
mus. Lac& lanas ouium xp̃i oblationibus cotidia¬

Expanded text:
audite verbum Domini. Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego audite verbum Domini. Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse super pastores, requiram gregem meum de manu eorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant gregem: nec pascant amplius pastores semetipsos. Quis ad haec non intremiscat? Quis ista sine intolerabili metu futurae examinationis accipiat? nisi qui, aut non intelligit, aut futura non credit: sed omnia quae Deus observare voluit, tam aperte posuit, et ita sui nominis auctoritate firmavit, ut ea facilius, quod dictu quoque nefas est, contemnamus, quam non intelligere, vel non credere. Jam aperta et divina fingamus, quando audimus, Haec dicit Dominus. Vae pastoribus, istud, vae, pro maledicto poni, et pastorum nomine, nos significare, quis non intelpascendos pastores facti suscipimus, et nos ipsi pascimur quando non gregum utilitati prospicimus, sed quid foveat et augeat nostras voluptates attendimus. Lac et lanas ovium Christi oblationibus quotidia
Abbreviated transcription (Latin):
in pastores ergo istadicuntur. Dequorum
nobis in ani apellatione blandimur¬
Haec dicit dñs ds̃ uepastoribus isrł qui pascebanT
sem & ipsos. Nonne greges pascuntur. a pastorib
lac comedebatis. & lanis operiebamini. Quod
carassum erat occidebatis. gregem autem meũ
non pascebatis. Quod infirmum fuit non solidas¬
tis & quod ȩgrotum nonsanastis. Quod frastũ
non alligastis. & quod abiectũ. non reduxistis.
quod perierat non quaesistis. sed cum austeritate
imperabatis eis & cumpotentia. & dispersesut̃t
ouesme. eo quod noness& pastor. Et factȩ sunt
indeuorationem omnium bestiarum agri. &
paulo post. Propterea pastores audite uerbum
dr̃m uiuo ego dicit dñs ds̃. Proquod factisunt
greges mei in rapinam. & ouesmeae in deuora¬
tionem omnium bestiarum agri. eo quod non
ess& pastor. Neque enim quaesierunt pastores
gregem meum. sed pascebant pastores sem& ipsos¬
& gregemmeum non pascebant. Propterea pastores

Expanded text:
In pastores ergo ista dicuntur, de quorum In pastores ergo ista dicuntur, de quorum nobis inani appellatione blandimurDeus: Vae pastoribus Israel qui pascebant semetipsos. Nonne greges pascuntur a pastoribus? lac comedebatis, et lanis operiebamini: quod crassum erat, occidebatis, gregem autem meum non pascebatis. Quod infirmum fuit, non solidastis; et quod aegrotum, non sanastis: quod fractum, non alligastis, et quod abjectum, non reduxistis: quod perierat, non quaesistis, sed cum auctoritate imperabatis eis, et cum potentia: et dispersae sunt oves meae, eo quod non esset pastor. Et factae sunt in devorationem omnium bestiarum agri. Et paulo post: Propterea, pastores, audite verbum Domini: Vivo ego dicit Dominus Deus. Pro eo quod facti sunt greges mei in rapinam, et oves meae in devorationem omnium bestiarum agri, eo quod non esset pastor. Neque enim quaesierunt pastores gregem meum: sed pascebant pastores semetipsoset gregem meum non pascebant. Propterea, pastores,
Abbreviated transcription (Latin):
isti non credat.:
commodanra & honores inquirimus. Non
ut meliores. sed ut diciores. Non ut sanstiores
sed ut honoratiores simus c&eris festinamus.
Nec gre gemdnĩ qui nobis pascendus tuendusq
commissus est. sed nostras uoluntates do¬
minationem diuitias & c&erablandimenta
carnaliter cogitamus. Pastores diciuolumus
Nec tamen esse contendimus. officiinr̃i uitamur
laborem app&imus dignitatem inmundorũ
spirituũ feras agere dilacerando non pellimus.
& quod eis remanserat. Ipsi consumimus. Nons
Nenobis aut munera solita offensi non dirigatt.
aut obsequia desiderata subducant. acsimune¬
ribus eorum & obsequiis capti. Immo perhȩc
illis addicti. Loqui eis depeccato suo. aut defuturo
iudicio formidamus &id eominaciter superbiã
nram diuinus sermo contundit. Sed nr̃ auditus
nihil unde proficiamus admittit. quia prȩsen¬
tis uite captidulcedine quae poena neglegentiã
nram maneat in a&ernũ nolumus cogitare

Expanded text:
isti non credat? Ccommoda nostra et honores inquirimus, non ut meliores, sed ut ditiores; non ut sanctiores, sed ut honoratiores simus caeteris festinamus. Nec gregem Domini, qui nobis pascendus tuendusque commissus est, sed nostras voluntates, dominationem, divitias, et caetera blandimenta carnaliter cogitamus. Pastores dici volumus, nec tamen esse contendimus. Officii nostri vitamus laborem, appetimus dignitatem, immundorum spirituum feras a grege dilacerando non pellimus; et quod eis remanserat, ipsi consumimus, quandac nobis aut munera solita offensi non dirigant, aut obsequia desiderata subducant; ac sic muneribus eorum et obsequiis capti, imo per haec illis addicti, loqui eis de peccato suo, aut de futuro judicio formidamus: et ideo minaciter superbiam nostram divinus sermo contundit: sed noster auditus nihil, unde proficiamus, admittit, quia praesentis vitae capti dulcedine, quae poena negligentiam nostram maneat in aeternum, noluimus cogitare.
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis commatrem spiritalem duxerit in congio anahemosit:
Siquisfr̃ uxorem duxerit in coniugio. Anathemasit
Siquis neptim duxerit in coniugio. Anathemasit
Siquis nouercam aut nurum suã duxerit in conigio. anathema sit
iquis de propria cognatione uelquam cognatus habuit
duxerit in coniugio. Anathemasit
Siquis uiduam furatus fuerit in uxorem uel consen¬
tientibus ei. Anathema sit
Siquis uirginem nisi desponsauerit furatus fueritꝰ ux¬
orem uel conscientibus ei. Anathemasit.
Siquis ariolis aruspicibus uel in cantatoribus obserua¬
uerint aut filacteria usus fuerit. Anathemasit

Expanded text:
Si quis commatrem spiritalem duxerit in conjugio, anathema sit. Si quis fratris uxorem duxerit in conjugio, anathema sit Si quis neptem duxerit in conjugio, anathema sit. Si quis novercam, aut nurum suam duxerit in conjugio, anathema sit. Si quis de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, duxerit in conjugio, anathema sit. Si quis viduam furatus fuerit in uxorem, vel consentientibus ei, anathema sit. Si quis virginem, nisi desponsaverit, furatus fuerit in uxorem, vel consentientibus ei, anathema sit. Si quis ariolis, aruspicibus, vel incantatoribus observaverit, aut phylacteria usus fuerit, anathema sit
Abbreviated transcription (Latin):
unde & ueritas dicit quia omnis qui irascitur
fratrisuo reus erit iudicio. & si non dimi¬
seritis unus quisque fratrisuo decordi¬
bus urĩs nec pater uester caelestis dimitt&
uobis delicta urã Nam si irasci fasnonest.
aut dicere racha. aut fatuae. multominus est
licitum tenere aliquid animo. ut in odium
indignatio conuertatur: Est enim iramen¬
tis furor quae si incorde infigit. omnẽ eximit
prouidentiam ab eofacti. N ec iudicium rectȩ
discretionis inquirere. Nec honestae contem¬
plationis uirtutem. nec consilii poterit habe¬
re maturitatem: Sed omnia perpr&ipitiũ
quoddam facere uid&ur. exqua nascitur
⁊homicidiũ:¬
Dicendum quippeest inpatientibus quia¬
dum frenari spiritum neglegunt. ꝑ multa
furor. quo non trahit desiderium. & agit
commota uelut nesciens. unde post doleat
sciens: per hoc quoque in patientiae uitium.
plerumque mentem arrogantiae culpa
trans figit. quiadum despici inmundo. hoc

Expanded text:
Unde et Veritas dicit quia omnis qui irascitur Unde et Veritas dicit quia omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Et: si non dimiseritis unusquisque fratri suo de cordibus vestris, nec Pater vester coelestis dimittet vobis delicta vestra. Nam si irasci fas non est, aut dicere racha, aut fatue, multo minus est licitum tenere aliquid animo, ut in odium indignatio convertatur. Est enim ira mentis furor: quae si in corde infigitur, omnem eximit providentiam ab eo facti: nec judicium rectae discretionis inquirere, nec honestae contemplationis virtutem, nec consilii poterit habere maturitatem. Sed omnia per praecipitium quoddam facere videtur. Ex qua nascitur homicidiumDicendum quippe est impatientibus: quiadum frenare spiritum negligunt, per multa furor quo non trahit desiderium, et agit commota, velut nesciens, unde post doleat, sciens. Per hoc quoque impatientiae vitium plerumque mentem arrogantiae culpa transfigit: quia dum despici in mundo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
& proximo : potest itaque homo alterius bo¬
num suum facere. dumamat in alio quod ipse
non facit: Hinc ergo pensent inuidi
caritas quantae uirtutis est. quae alieni¬
laboris operanrã sine labore facit dicendũ
itaque est inuidis. quia dum se aliuore mini¬
me custodiunt. in antiquam uersuti hostis
nequitiam dimerguntur.: Ideo sum moperẽ
est uigilandum. ut hoc uitium radicitus a cordi¬
bus citius euellatur acbonis operibus ut prȩ¬
scriptum est. cum consilio tamen sacerdotis
emund&ur & cõtidie proillo exor& quem
oderat. eique officia caritatis exhibeat.
ac in necessitatibus siualuerit frequen¬
ter subueniat. cui cum non amauit minus
diligendo exhibuit:
aguntur. a e quanimiter ferrinon pos¬
sunt: haec immo patienter tolerare pecca¬
tum est quia & sinon eis cũ magna exaspera¬
tione resistitur. contra de inceps sine mensura
cumulantur. Apostolica contrahaec respondit
sententia. Sol non occidat super iracundiãuram̃.:

Expanded text:
et proximo. Potest itaque homo alterius boet proximo. Potest itaque homo alterius bonum suum facere, dum amat in alio quod ipse non facit. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alienilaboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis quia, dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. Igitur summopere est vigilandum ut hoc vitium radicitus a cordibus citius evallatur, ac bonis operibus, ut praescriptum est, cum consilio tamen sacerdotis emundetur, et quotidie pro illo exoret quem oderat, eique officia charitatis exhibeat, ac necessitatibus, si valuerit, frequenter subveniat, cui, cum non amavit, minus diligendo exhibuit. aguntur, aequanimiter ferri non possunt: haec imo patienter tolerare, peccatum est: quia si non eis cum magna exasperatione resistitur, contra te deinceps sine mensura cumulantur. Apostolica contra haec respondet sententia: Sol non occidat super iracundiam vestram.
Abbreviated transcription (Latin):
postolus terribiliter comminatur dicens
quiodit fratrem suum. homicida est.
& qui inuidit fratrȩ sua intenebris est¬
a & in tenebris ambulat. Unde si huic uitio
ualenter resistere cupimus. caritatem dõ
exhibeamus & proximo. decor depuro & con¬
scientiabona & fide non fista & facile peccato
resistimus sibonis omnibus abundamus
Saeculi blandimenta contemnimus. &omã
quae difficilia sunt humanae fragilitati
uel aspera &iam cum dilectione perficimus.
Si haec praecepta dilectionis custodimus.
ttamen ordinem dilectionis illi peruer¬
tunt nec modum diligendi custodiunt.
Qui autmundum qui contemnendus est
aut dm̃ plusquam seipsos forte nondiligunt
Proximos autem: tunc diligimus sicut nos si non
propter aliquas utilitates nras. non propter
sperata beneficia uel accepta sed propter hoc
tantum quod sunt naturae nrae participes
diligamus : Qua propter. haec est proximitota
dilectio ut bonum quod tibi conferreius. uelis

Expanded text:
Apostolus terribiliter comminatur, dicens: Qui odit fratrem suum, homicida est; et, qui invidet fratri suo, in tenebris est, et in tenebris ambulat. Unde si huic vitio valenter resistere cupimus, charitatem Deo exhibeamus et proximo, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta; et facile peccato resistimus, si bonis omnibus abundamus; saeculi blandimenta contemnimus, et omnia quae difficilia sunt humanae fragilitati vel aspera, etiam cum dilectione perficimus, si haec praecepta dilectionis custodimus. Attamen ordinem dilectionis illi pervertunt, nec modum diligendi custodiunt: qui aut mundum, qui contemnendus est,aut Deum plus quam se ipsos forte non diligunt. Proximos autem tunc diligimus sicut nos, si non propter aliquas utilitates nostras, non propter sperata beneficia vel praecepta, sed propter hoc tantum quod sunt naturae nostrae participes, diligamus. Quapropter haec est proximi tota dilectio, ut bonum quod tibi conferri vis, velis
Abbreviated transcription (Latin):
Scilic& in anisgloria Inuidia. Ira Tristitia¬
Auaritia .V entris ingluuies. Luxuria.
Nam quia hisseptem superbiae uitiis noscaptos
doluit. id circo redemptor nr̃ ad spiritalis
liberationis proelium. spũ septi formis gratiȩ
plenus uenit: Sed habent contra nõs haeo singu¬
la exercitum suum.
NAM PTINANI GLORIAHXEC ORIUNTUR
lnobedientia. lactantia Hyprocrisis
Contentiones.
Pertinaciae. Discordiae.¬

Expanded text:
scilicet, inanis gloria, invidia, tristitiascilicet, inanis gloria, invidia, tristitiaavaritia, ventris ingluvies, luxuria. Nam quia his septem superbiae vitiis nos captos doluit, idcirco Redemptor noster ad spiritualis liberationis praelium, Spiritu septiformis gratiae plenus venit. Sed habent contra nos haec singula exercitum suum. Nam de inani gloria haec oriuntur: inobedientia, jactanctia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae
Abbreviated transcription (Latin):
para drsi gaudus postquam expulsum
est genus humanum. octo crimina¬
lia infilios adae originaliter dominan¬
tur uitia. Quae nisipergratiam salua¬
toris ac baptismi renouationis. minime ab¬
olenda credamus: Vndebeatus gregorius
in expositione iobloquitur
Vitia quippe temptantia quae in uisibili contra
nos proelio repugnanti superse superbiae
militant aliamore ducum praeeunt. alia
more exercitus subsecuntur:rilii¬
psanam que uitiorum regina superbia cum
deuictum plene corcoeperit. mox illud septẽ
principalibus uitiis quasi quibusdam suis
ducibus deuastandum tradit. quos uideli¬
c& duces exercitus sequitur. quia ex eis
procul dubio inportune uitiorum multi¬
tudines oriuntur. Quod melius ostendi¬
mus. si ipsos duces atque exercitus ut pos¬
sumus enumerando proferamus:
Ra dix quippe cunctimali superbia est.
Nequa scriptura attestante dicitur. initiũ
omnis peccati superbia: De hac quoque uiru¬
lenta radice vii. principalia uitia ꝓferuntur.

Expanded text:
Paradisi gaudiis postquam expulsum est genus humanum,octo criminalia in filios Adae originaliter dominantur vitia. Quae nisi per gratiam Salvatoris ac baptismi renovationis minime abolenda credamus. Unde beatusGregorius in expositione Job loquitur. Vitia quippe tentantia, quae invisibili contra nos praeliorepugnanti super se superbiae militant: alia more ducum praeeunt, alia more exercitus subsequuntur. Ipsa namque vitiorum regina superbia, cum devictum plene cor ceperit, mox illud septem principalibus vitiis, quasi quibusdam suis ducibus devastandum tradit: quos videlicet duces exercitus sequitur, quia ex eis procul dubio importunae vitiorum multitudines oriuntur. Quod melius ostendimus, si ipsos duces atque exercitus, ut possumus, enumerando proferamus. Radix quippe cuncti mali superbia est: de qua, Scriptura attestante, dicitur: Initium omnis peccati superbia. De hac quoque virulenta radice, septem principalia vitia proferuntur:
Abbreviated transcription (Latin):
mis uiris uirtutes exposite . quas sacerdotesdnĩ
qui iuratenent ecclȩsiae. Nec non ligandi atq
soluendi habentes potestatem intente debent
intellegere. ac frequentius predicare. ut
populus careat uitus. & opitulante superno
adiutorio con&ur prouiribus quisque in he¬
rere uirtutibus. Qatis ut opinor extribus
gradibus caelestium scilic&. fide & spe &
caritate nec non & uir tutibus quattuor
quibus adculmina uirtutum ascenditur
est disputatum. Nunc iam qualiter unũ¬
quodque iudicio sacer dotali pur gandum
sit uitium. breuiter est insequentis operis libello

Expanded text:
mis viris virtutes expositae, quas sacerdotes Domini, mis viris virtutes expositae, quas sacerdotes Domini, qui jura tenent Ecclesiae, nec non ligandi atque solvendi habentes potestatem, intente debent intelligere ac frequentius praedicare, ut populus careat vitiis, et opitulante superno adjutorio conetur pro viribus quisque inhaerere virtutibus. Satis, ut opinor, ex tribus gradibus, coelestium scilicet, fide, spe et charitate, nec non et virtutibus quatuor, quibus ad culmina virtutum ascenditur, est disputatum. Nunc jam qualiter unumquodque judicio sacerdotali purgandum sit vitium, breviter est insequentis operis libello
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur homo quattuor litteris explicatur.
Corpus quoque quattuor elementis extrustum
quater narii numeri ipse contin& sacramentũ.
Ipsius &iam animae quattuor esse affectiones
quibus uel adbona utimur uel admala. Quattuor
&iam flumina quae de para disi fonte ꝓcedunt
uel quattuor euangelia. Et ideo uirtutes istae.
qua & antum continent perfectionis in numero
sollicite considerare debemus quantã scĩtatem
conferant animo xp̃iano. & quam ni hil perfec¬
tionis umquam fit . quod inistis uirtutibus nonsit.
Nam si prudentia. prudentem. iustitia iustũ
temperantia temperantem facit. eoquod pru¬
denter & iuste & fortiter actemperanteragit.
Nihilest quod possit esse perfestius. Quapp̃ter
sicut ex elementorum numero quaternaru
conpagomundi nec non & corpora huma na
perficiuntur. quibus in sunt uenae neruiq
numero uirtutum. omnia quaecumque
recte uiuendisunt instituta nemo quisdu¬
bit& esse connexa. Haec sunt enim a sacratissi¬

Expanded text:
dicitur homo, quatuor litteris explicatur. dicitur homo, quatuor litteris explicatur. Corpus quoque quatuor elementis exstructum, quaternarii numeri in se continet sacramentum. Ipsius etiam animae quatuor esse affectiones, quibus vel ad bona utimur, vel ad mala. Quatuor etiam flumina, quae de paradisi fonte procedunt, vel quatuor Evangelia. Et ideo virtutes istae, quae tantum continent perfectionis in numero, sollicite considerare debemus, quantam sanctitatem conferant animo Christiano: et quam nihil profectionis unquam fit, quod in istis virtutibus non fit. Nam si prudentia prudentem, justitia justum, temperantia temperantem facit, eo quod prudenter, et juste, et fortiter, ac temperanter agit, nihil est quod possit esse perfectius. Quapropter sicut ex elementorum numero quaternarii compago mundi, nec non et corpora humana perficiuntur, quibus insunt venae, nerviquenumero virtutum omnia quaecunque recte vivendi sunt instituta, nemo quis dubitet esse connexa. Hae sunt enim a sacratissi
Abbreviated transcription (Latin):
omnem que intemperantiã nram̃ ad hon estũ
modum redigit incibo ipso uel potu. ut conten¬
tisimus ad positis. temperantia est quod reue¬
rentiam senioribus exhibemus aequales
germanitus honoramus lunioribus gratiam
paternae dilectionis inpendimus. Itaque¬
difficile quidem est nomina uirtutum quae
existis quattuor principalibus oriuntur
ostendere. Uerum tamen hoc nosse & tene¬
re debemus. Quod istȩ uirtutes quattuor
uel omnes quae ex illis existunt dona sunt dĩ
Etquod nullus eas hab& aut habuit uel habebit.
nisicuids̃ quiest uirtutũ omnium propri&as
& origo contulerit. Principalerergo quattuor
esse uirtutes non solum philo sophi sentiunt.
sed &iam nr̃ĩ consentiunt. Quia quaternarium
numerum perfectionis sacratum. pene nullus
ignorat. Si quidem totus orbis oriente occidente.
aquilone & meridie quattuor terminari
partibus inuenitur. & ipseadam qui est huma¬
ni generis pater. uel generale nomen quod

Expanded text:
omnemque intemperantiam nostram ad honestum omnemque intemperantiam nostram ad honestum modum redigit in cibo ipso, et potu, ut contenti simus appositis. Temperantiae est, quod reverentiam senioribus exhibemus, aequales germanitus honoramus, junioribus gratiam paternae dilectionis impendimus. Itaquedifficile quidem est nomina virtutum quae ex istis quatuor principalibus oriuntur, ostendere. Verumtamen hoc nosse et tenere debemus: quod istae virtutes quatuor, vel omnes quae ex illis existant, dona sunt Dei. Et quod nullus eas habet, aut habuit, vel habebit, nisi cui Deus, qui est virtutum omnium proprietas et origo, contulerit. Principales ergo quatuor esse virtutes, non solum philosophi sentiunt, sed etiam nostri consentiunt: quia, quaternarium numerum profectionis sacratum pene nullus ignorat. Siquidem totus orbis, oriente, occidente, aquilone et meridie, quatuor terminari partibus invenitur. Et ipse Adam, qui est humani generis pater, vel generale nomen, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc laus nrã dns̃ fit si non nos demuneribus
dĩ sed diuina in nobis cupiamus munera p̃dicari.
&utique animi fortitudo tam disperandugna¬
uiam deb& ex cutere. quã iastantiã contraire.¬
& quid hac fortitudine melius est quã diabolum
uincere. Omnesque eius suggestiones superare.
emperantia est totius uitae modus nequidnimis
homo uel am& uel odiohabeat. sedomnes uitȩ huius
uari&ates considerata temper& diligentia.
Vnde quidam philo sophorum ait. atprime in uita
esse utile. ut nequidnimis
Nemperantia igitur temperantem facit.
abstinentem. parcum. sobrium. moderatum
pudicum. tacitum serium uere cundum
Haec uirtus sin animo habitat libidines
frenat. affestus temperat. desideria scã
multiplicat. uitiosa castigat. omnia in¬
tranos confusa ordinat. ordinata corroborat.
cogitationes prauas remou&. inserit scãs.
ignem libidinosae uoluptatis extinguit.

Expanded text:
 tunc laus nostra Dominus fit, si non nos de muneribus  tunc laus nostra Dominus fit, si non nos de muneribus Dei, sed divina in nobis cupiamus munera praedicari. Et utique animi fortitudo tam desperandi ignaviam debet excutere quam jactantiae contraire.Et quid hac fortitudine melius est, quam diabolum vincere, omnesque ejus suggestiones superare, erantia. Temperantia est totius vitae modus, ne quid nimis homo vel amet, vel odio habeat, sed omnis vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Unde quidam philosophorum ait, apprime in vita esse utile, ut ne quid nimis. Temperantia igitur temperantem facit, abstinentem, parcum, sobrium, moderatum, pudicum, tacitum, serium, verecundum. Haec virtus, si in animo habitat, libidines frenat, affectus temperat, desideria sancta multiplicat, vitiosa castigat; omnia intra nos confusa ordinat, ordinata corroborat; cogitationes pravas removet, inserit sanctas, ignem libidinosae voluptatis exstinguit: