comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut nox sit catssa ÷. aut supͣ t̾ram sol: aut sub
dies ⁊ nor spatia sui cursus aboriente. usq
abalium orientalẽ solem celi uolubilitate con¬
cludat. Abusiue aut̃ dies unꝰ ÷. spatium ab
orientt sole usq ad occidentẽ. Sunt aut̃ diei
ut sine ꝯmemoratione noctis. nũm dicamꝰ dier̃.
ficut ⁊ in lege diuia scͥptum ÷. Fẽm: uesꝑe ⁊
scctm ꝑsas abortu soł. Secłm athenien¬
ses a sexta hora diei. Scdm romanos amedia noc¬
te. uñ ⁊ tẽ gallicinum ÷. quoꝵ uex cliei ostendit
p̃conium. qñ ⁊ me sonitus afflatus sit. diesdic¬
ti: adiis quoꝵ noĩa romani qͥbdam syderib
sacrauerunt. Emum enĩdiem a sole appellaue¬
runt. qͥ pͥnceps ÷ omĩum syderum. sic̃ ⁊ id̾ dies
caput ÷ cunctoꝵ dierum. Scdm aluna. que so
catur. Quartũ a stella mercurii quã qͥdam can-¬
didum cͥculum dicunt. qͥntum astella iouis. ꝗͣ¬
fetontemaumt. Sextum: a uen̾is stella. quam
luciferum asserunt. que int̃ omĩa syd̾a plus lu¬

Expanded text:
aut nox sit, causa est, ut supra terram sol sit, aut sub dies et nox spatio sui cursus ab oriente usque ad alium orientalem solem coeli volubilitate concludit; nam abusive dies unus est spatium ab oriente sole usque ad occidentem. Inter. Diei ut sine commemoratione noctis numerum dicamus dierum, sicut et in lege divina scriptum est: Factum secundum Persas ab ortu solis: secundum Athenienses a sexta hora diei; secundum Romanos a media nocte. Unde et tunc gallicinium est, quorum vox diei ostendit praeconium, quando et mesonyctius afflatus fit. Dies dicti a diis, quorum nomina Romani quibusdam sideribus sacraverunt. Primum enim diem a Sole appellaveus, qui princeps est omnium siderum, sicut et idem dies caput est cunctorum dierum. Secundus a luna, quae solvocatur. Quartus a stella Mercurii, quam quidam candidum circulum dicunt. QPhaetontem aiunt; sextum a Veneris stella, quam Luciferum asserunt, quae inter omnia sidera plus lu
Abbreviated transcription (Latin):
bius cesariensis epc̃ edidit. ⁊ ieronimꝰ p̃sbit̾
in latinamꝰ lingam ꝯu̾tit. Cronos enĩ g̾ce¬
tempꝰ latine int̾pretat᷑. tempora aut̃ moñi¬
ho ris. dieb. mensib. annis. lustris. scłis.
etatib diuiduntur.
omentum ẽ minimum atq angustissi¬
mum tp̃s. amotu syderum dic̃tum :
tamen inlatinum sorat. hora enĩ finis ÷ tpr̾is.
sicut ⁊ hore sunt fines mans. fluuioꝵ uesti¬

Expanded text:
bius Cesariensis edidit, et Ieronimus presbyter in Latinam linguam convertit; cronos enim Grece, Latine tempus interpretatur. Tempora autem momehoris atque diebus, mensibus, annis, lustris, seculis et etatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum: est tamen Latinum sonat: hora enim finis est temporis, sicut et, horae sunt fines maris, fluviorum, vesti
Abbreviated transcription (Latin):
die sunt ordinati ep̃i. hii errores euticetis.⁊
dioscori sequentes calcidonense ꝯcilrum
respuunt ex duab unam in xͦ naturamas¬
serunt. quiam teudosiam corruptam gara¬
nite incorruptam ꝯtenãunt. Gnoite ⁊ ru¬
dite a teudosianis exortis. ex quib gnoite
ab ignorantia dicti. q ꝑu̾sati aqua exortis.
que sunt scpta dedie ⁊ hora nouissima ñ re¬
cordantes xͥ ꝑsonam inassaia loq̃ntis. dies

Expanded text:
die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti suquae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies
Abbreviated transcription (Latin):
pascha cum iudeis. obseniandum ꝯtendunt.
Nam tessara .iiii. decaderem significat. hic ta¬
ges a sonno nuncupati qͥ eugrlias noctis respu¬
unt suꝑsticionem eẽ dicentesuira temeran
diuina qͥ noctem ad reqͥem ebuit. P elagians
a pelagio monacho exorti. hii lib̾um arbitͥum
diuie git ance ponunt dicentes suffic̾e uolũ¬
tatem adimplenda iussa diuina. Nestoriani. ã
nestorio constantinopolitano ep̃o. mincupa¬
ti. qͥbeatam mariam u̾gmem ñ dĩ s hoieminiᷤᷤ
tantummꝰ genitcem asseruit. ut aliam ꝑsonã
carnis aliam faceret dicatis. nec umum xpmĩ
nopolitano abb̃e. qui xp̃m post humanam
assumptionẽ negauit asistere decluab nat̾is
s selamined druinam asseruit ẽẽ naturam. ace
lus eoꝵ reppitur auct̾or aquoꝰ ortisunt. hii tͥum
calcidonensium capitulatoꝵ inpugnatores dua¬
ateudosio ⁊ gaiano. qͥ tp̃rib iustiniam pͥnci¬
pis malexandria popłi ꝑu̾si inelectione uno

Expanded text:
pascha cum Judaeis observandum contendunt; pascha cum Judaeis observandum contendunt; nam tessara quatuor, deca decem significat. Nyctares a somno nuncupati, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes, jura temerari Dei, qui noctem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio mondivinae gratiae anteponunt, dicentes, sufficere voluntatem ad implenda jussa divina. § 63. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui B. Mariam virginem non Dei, sed hominis tantummodo matrem asseruit, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis, nec unum Christum in nopolitano abbate, qui Christum post humanam assumtionem negavit existere in duabus naturis, sed solam in eo divinam asseruit esse naturam. § 65m eorum reperitur auctor, a quo exorti sint. Hi, trium Chalcedonensium capitulorum impugnatores, duaa Theodosio et Gaiano, qui temporibus Justiniani principis in Alexandria, populi perversi electione uno
Abbreviated transcription (Latin):
dogma composuit. Luciferiam alucifero syrme
correcti redire incatholicam delegernt dap¬
nantes si ueqd̾ crediderunt. siue qd secre¬
clidisse simulauerant. quos eccłia eatho
post fletum
negationis. ancilli matris carita¬
tem suꝑbe
accipientes. eosq recipere uolnte
eccłie communione recesserunt. ⁊ cumiy¬
fero  auctore fuo. qiri mane orie¬
batur cadere. meruerunt. Ioiuanisteaio¬
uiano qͦdammonacho dicti. asserentes
nillam nupti arum ⁊ iurginũ eẽ distan¬
tiam nullũq inter abstinentes ⁊ simpłrepu¬
lantes eẽ discm̃. Elyridiani. ab eliridio no
terno quodam exorti inferiores corꝑis partesa
diabolo factas epinantur. Arabici mincupati
eo qd inarabia exorti sunt: dicentes ammã cũ
corpore mori. atq in nouissimo utrumq refur¬
gere. T̃ertullianiste dict̃i. a trrtulliano p̃thbib
in mortalem eẽ. s corpora p̃dicantes. ⁊ amiras
hõĩum peccatoꝵ pꝰmortem indemones uerti pu

Expanded text:
dogma conposuit. Luciferiani a Lucifero Sirmiae dogma conposuit. Luciferiani a Lucifero Sirmiae correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes, sive quod crediderunt, sive quod se credidisse simulaverant; quos Ecclesia cathpost fletum negationis. Hanc illi matris caritatem superbe accipientes, eosque recipere nolentes, e communione recesserunt, et cum ipfero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Jovinianistae a Joviniano quodam monacho dicti, asserentes nullam nuptiarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elvidio nomrniani a Paterno quodam exorti, qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. Tertullianistae dicti a Tertulliano, presbytero immortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum, post mortem in daemones converti put
Abbreviated transcription (Latin):
bstantias asseruit ꝯtra illud qd̾ ait dñs. ego
⁊ pat̾ unum sumꝰ. Macedoniani amacedonio
constantinopolitano ep̃o dicti s̃ negantes dm̃
cati sunt clicentes xp̃m corpꝰ tiñm sine aĩa
suscepisse. Anceᷤ comante appellati sunt ꝑ
eo qd̾ marie uirgmitati ꝯtradicunt. asserm
metangismonite iõ tale nom̃ accepunt. qr an
gios grece uas dr̾ asserunt enĩsic t inpatro ẽe
ciani aquodam pat̾tio nuncupati sunt qͣfub¬
stantiam humane carnis adiabolo contitã
dicunt. qͦlitiani a qͦdam colito nominati qͥ
dñt dm̃ non facere mala ꝯtra illud qd scptũ:¬
nate quodam affro ñ cupati.qui cdenumi¬
dia ueniens: totam pene affricam sua psu¬
asione decepit. asserãs minorem patrẽ fili¬
martirii semet ipsos ꝑimunt. ut iuolent᷑de
hac uita discedentes martyres nominentiꝵ
P riscillia niste apͥscilliano uocati. qui inhisti¬
nia ex errore gnosticoꝵ ⁊ manicheoꝵ ꝑmixtũ

Expanded text:
bstantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego bstantias asseruit, contra illud quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus. 44. Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum tum corpus tantummodo sine anima suscepisse. 46. Antidicomaritae appellati sunt, pro eo quod Mariae virginitati contradicunt, asseren47. Metangismonitae, ideo tale nomen acceperunt, quia ἄγγος Graece vas dicitur. Asserunt enim sic esse in Patre s. 48. Patritiani a quodam Patritio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam dicunt. 49. Coluthiani a quodam Colutho nominati, qui dicunt Deum non facere mala, contra illud quod scnato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens totam pene Africam sua persuasione decepit, adserens minorem Patre Filimartyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum
Abbreviated transcription (Latin):
nalit̃ fuent. ad u̾sus qͦs adgalathas apłi scͥbens
inuenitur. fotiniani a fotmio gallo g̾tie. fir¬
ma epõnuncupati. qͥ abionitaꝵ heresim. sus¬
citans asseruit. xpm̃ a maria ꝑios eph nũtia¬
li coitu fuisse conceptum. Aeriam abereo
quodam noncupati sunt. hii offerre sacͥficium
ꝓ de functis sꝑnunt. Aetiani abetio quodam
funt uocati. idem q eunomi mani ab euno¬
nrio qͦdam cdialeti eo aciti discipulo excuiꝰ
nomine magis ĩ notuerunt. dissimilem
etiam millum imputari peccatum inficte ma¬
nentium. Origemani ab origene auct̾ore etor¬
ti sunt dicentes. qd̾ nompossit fliꝰ uid̾e patrem. nec
fuisse inmundum. Noceani a qͦdam nocẽo uo¬
lasse dicunt᷑ cuiꝰ discipłm ꝑhibent etiam sabel¬
lium. excuiꝰ maxime nomine innotuerunt.
Unde ⁊ sabelliam uocati sunt. hii unam pͥm
rio alexandrino p̃sbitero orti funt. qui coet̾nũ
pat᷑ filium ñ agnoscens. diu̾sas int̾nitate su¬

Expanded text:
naliter servent: adversus quos ad Galatas Apostolus scribens naliter servent: adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallograecipo nuncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans, asseruit Christum a Maria per Joseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt: hi offerre sacrificium pro defunctis spernunt. Ethiani ab Ethio sunt vocati, idemque Eunomiani ab Eunomio quodam dialectico, Ethii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem  dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentium. Origeniani ab Origene auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, nec fuisse mundum. Noetiani a quodam Noetio volasse dicuntur, cujus discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cujus nomine maxime innotuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt: hi unam personam rio Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum 357 Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nato eam cõꝑauit. matremq elem̃toꝵ ⁊ ad eã
nare asseruit. testam̃tum uetꝰ respuunt. nouũ
ex parte recipiunt. Anomiani qͥlatine sinelge
chicunt᷑. Antropomorfite cticti ꝓ eo qd simplicita¬
te rustica dm̃ hr̃e membra humana que in
diuinis libris sc̾pta sunt arbit᷑ntur. Antͦpos
enĩ gͥce homo latine. int̃pretatur. ignorantes
nec membris distinguitur. nec corporis mole
nacos tm̃ recipiunt. ꝯiugia respuunt. regna
celoꝵ paruulos hr̃e ñcredũt. Nouatiani a
nouato rome urbis p̃sbitero gxorti qͥ adu̾sus
cornelium cathedram sac̃dotabem conatus
inuadere. heresem instituit. uolens apostatas
susciꝑe.⁊ rebaptirans baptizatos. Montam he¬
retici dic̾ti. qd̾ tp̃r ꝑsecutionis inmontib latu¬
erunt. qua occafiont se catholice eccłie corpore
diuiserunt. Ebionite ab ebione dicti hii qͥsemi¬
uidĩ sunt. ⁊ ita tenent euangłm ut legem car¬

Expanded text:
n nato eam comparavit, matremque elementorum et deam n nato eam comparavit, matremque elementorum et deam nare asseruit; Vetus Testamentum respuit, Novum ex parte recipit. Canoniani Latine sine lege dicuntur. Anthropomorphitae dicti, pro eo quod simplicitate rustica Deum humana membra habere, quae in divienim Graece, Latine homo interpretatur: ignorantes .' Incorporeus est enim, nec membris distinguitur, nec corporis mole nachos tantum recipiunt, coniugia respuunt, regna caelorum parvulos habere non credunt. Novatiani a Novato Romae urbis presbytero exorti, qui adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, et rebaptizans baptizatos. Montani haeretici dicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt; qua occasione se a catholicae Ecclesiae corpore diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti. Hi semiiudaei sunt, et ita tenent Evangelium ut Legem car
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ caseum offerunt dicen I. tes pͥmis hõĩb
oblationem a fructib t̃re.⁊ afructib oui¬
um fuisse celebratam. Aͣ rii appellati eo
qd̾ aquam solam offerunt incalice sac̃m̃
ti. Seu̾iani a seuero exortu. umũ ñbibũt
uetꝰ testam̃tum ⁊ resurronem ñ accipiunt.
tes ioħis euangł̃m ⁊ apocalypsim. Catafngiis
nom̃ ꝓuintia frigia dedit. qi ibi extiterunt
auc tores eoꝵ montanꝰ. pͥsca. ⁊ mãximilla fuert.
ẽẽ asserunt. Catharoe ꝓpter mundit̾iam in se¬
negant penitentib ueniam peccatoꝵ. uiduaᷤᷤ
fi nupserint clampnant tanꝗ adulteras. mun¬
diores se cet̾is p̃cticant. qͥ nom̃ siiũ si cognosc̾e
uellent mundanos se potiꝰ quam mundos uro¬
carent. Pauliani a paulo semosetano exorti sunt
qui dixit ñ semꝑ fuisse xp̃m. s amaria sumpsis¬
se initium. Ergo mentani abermogene quodam
uocati. qͥ materiam ñ naturam intͦducens deo¬

Expanded text:
et caseum offerunt, dicentes primis hominibus et caseum offerunt, dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. 23. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. 24. Severiani a Severo exorti, vinum non bibunt, Vetus Testamentum et resurrectionem non recipiunt.tes Joannis Evangelium et Apocalypsin. Cataphrygis nomen provincia Phrygis dedit, quia ibi exstiterunt auctores eorum. Montanus, Prisca et Maximilla fuerunt asserunt. Cathoree propter mundiciam sic dnegant penitentibus veniam peccatorum; viduas, si nupserint, tamquam adulteras diores se caeteris praedicant; qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani, a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani, ab Hermogene quodam vocati: qui materiam non natam introducens, Deo no
Abbreviated transcription (Latin):
seruit. Appellite quorum pͥnceps appelles fuit
qͥ creatorem angłm nescio quẽ głosum suꝑio¬
ris cdei faciens din regis ibrł illum igneum af¬
firmauit. appellite quoꝵ actor appelles. qͥ
dixit xp̃m nonclum inu̾itate. s hominem infan¬
tasia apparuisse. Arcontiaci apͥncipib appellan¬
tur. qr uniu̾sitatem quam ds condidit oꝑa eẽ ar¬
changeloꝵ cdefenctunt. Adamiani uocati. qd̾ ade
imitentur nuditatem. ⁊ iñ ⁊ nudi erant. ⁊ nudi
int̾ se mares femineq ꝯueniunt. Caynani ꝓ iñ
sic appellati. qm̃ caẏm adorant. Sethiam nom̃
accepunt a filio adam qͥ uocatus: sech dicentes
melchiseclech sacerotem dei. ñ hominem fuisse
s u̾tutem di affirmant. Angeliciĩ uocati: qͥ
angelos cotunt. Apostolici. hoc iõ nom̃ sibi¬
p̃sumpserunt. quod nicħ posfiden tes ꝓprium
nati appellati qͥcerdonis dõg
tanquam duo pͥncipia c̾atoris ⁊ bonitatis.
Artoterite ab oblationecio cati panem emĩ

Expanded text:
seruit. Apellitarum quoque Apelles princeps fuit: seruit. Apellitarum quoque Apelles princeps fuit: qui creatorem, angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israel, illum igneum affirmans. Apellitae quorum auctor Apelles, qui dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur: qui universitatem quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitantur nuditatem, unde et nudi erant, et nudi in se mares feminaeque conveniunt. Cainani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, dicentes Melchisedech sacerdotem Dei, non hominem fuisse, sed virtutem Dei arbitrantur. Angeli vocantur qui angelos colunt. Apostolici hoc sibi nomen ideo sumpserunt, quod nihil possidentes proprium, appellati, qui, Cerdonis dogmatanquam duo principia creationis et bonitatis. 22. Artotyritae ab oblatione vocati. Panem enim
Abbreviated transcription (Latin):
gram pecunia ab apłis emere uoluisset. hũdñt
creaturam ñ a deo s aiurtute quadam suꝑnaeatat.
Menandriani a menandro mago discipło sẏmonis
nuncupatõ. qui mundum ñ adeo s abangis
factum asseruit. Basilidiam. abasi lide appessati.
ꝓpter piscntudinem relinquens ixorem dixit ut
qui uellet ea uteretur. uersa: in stuprum. talis
ꝯsuetudo ut in uicẽ coniugia cõmutarent᷑. quos
odisti facta nicholaitarum Gnostici pp̃ excellen¬
tiam sciẽ. seita appellare uoluerunt animã natam
dĩ eẽ dicunt. bonũ ⁊ malũ dm̃ suis dogmatib snst
Carpogͣtiani acarpocto quodam uocant̃ qͥ dircitẽ¬
nitum. Chirinciani. a chirinto qͥdam nuncu¬
pati. hii int̾cetera cͥciumcisionẽ obseruant mil¬
le annos pꝰ resurronem inuolũtate carnis fu
lunt enĩ fpentem dccentes. ⁊ psum in paradiso
induxisse uirtutis ꝯgnitionem. ualentima¬
ni aualentimano quodã platonico sectatore

Expanded text:
am pecunia emere voluisset: hi dicunt am pecunia emere voluisset: hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute quadam superna creatam. 3. Menandriani a Menandro mago discipulo Simonis nuncupati, qui mundum non a Deo, sed ab angelis factum esse asseruit. 4. Basilidiani a Basilide appellati, propter pulchritudinem relinquens uxorem, ut qui vellet ea uteretur, versa consuetudo, ut invicem coniugia commutarentur. Quosodisti facta Nicolaitarum.' Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt, bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. Carpocratiani a Carpocrate quodam vocantur, qui dixit Cnitum. Cerinthiani a Cerintho quodam nuncupati. Hi inter caetera circumcisionem observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futlunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradiso induxisse virtutis cognitionem. Valentiani a Valentino quodam Platonico sectatore
Abbreviated transcription (Latin):
los omnẽ abstinentiam. Marboneidicunt ipm̃
ũemste dicti eo qd̾ degene abrae eẽ seglientur. N ã
cum in babilonia ueniss popłs dĩ płiq relm
quentes uxores suas babilo nicis mulierib
adheserunt. Quidam aut̃ isrłiticis tantum cõ¬
iugiis ꝯtempti uel ex eisgeniti. dũ reu̾si et̃nt
debaibilonia. deuiserunt se ab om̃i popło.⁊ ad¬
sumpserunts hoc nom̃ iactantie. Metiste ap¬
pellatȩ. eo qd̾ separent septuras ñ creentes
omib ꝓphetis dicentes alũs ⁊ aliis spiritib illos
ꝓpbetasse. Meris en ĩ gcediuideredr̃ Samarita
ii dicti custodes. qd iegem solam custodiant. nam
ꝓpħas non recipiunt:I mero baptiste eo qd cotidi¬
e uestim̃ta sua ⁊ corpora lauent.
uidam etiam heretici qui de eccłia recesse¬
runt. ex nomine suoꝵ auctorum nuncupart᷑
quidam uͦ et causis quas eligentes instituert. Spno¬
niacidicti. a simone magice discipline ꝑito. cuipe¬

Expanded text:
los omnem abstinentiam. Marbonei dicunt, ipslos omnem abstinentiam. Marbonei dicunt, ipsGenistae dicti, eo quod de genere Abrahae se esse glorientur. Nam cum in Babylonia venissquentes uxores suas Babylonicis mulieribus adhaeserunt: quidam autem Israeliticis tantum coniugiis contenti, vel ex eis geniti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo et adsumserunt sibi hoc nomen iactantiae. Meristae appellati eo quod separent Scripturas, non credentes omnibus Prophetis, dicentes aliis et aliis spiritibus illos prophetasse. Meris enim Graece. Samaritae dicti, quod legem solam custodiunt, nam prophetas non recipiunt. Hemerobaptistae, eo quod quotidie vestimenta sua et corpora lavent. Quidam haeretici qui de Ecclesia recesserunt, ex nominibus suorum auctorum nuncupantur, quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. Simoniani dicti a Simone, magicae disciplinae perito, cui Pe
Abbreviated transcription (Latin):
quam ceteri. Scisma acissura animoꝵ uocata
gationis delectant discidio. fit qut̃ scisma cum
dicunt homines nos uisti sumꝰ nos iustificamꝰ
inmundos. ⁊ cetera similia. Suꝑsticio dicta eo
qd̃ sit suꝑflua. aut suꝑ instituta obseruatio. alii
dicunt a senib qr multis annis suꝑstites ꝑetatem
que uetera colant. aut que ueterum ignari ad scis¬
cant. lucretiꝰ aut̃ suꝑsticionẽ dicit suꝑstantium
rerum .i. celestium ⁊ diuinoꝵ q̃ suꝑ nos stant.s
male dicit. hereticoꝵ aut̃ dogma ñ facile possũt
agnoscit causas eoꝵ uł nomina demostrare opor
tuit.
sequitur confessio quosaña ꝑfidia possidebat. he¬
brei tͣnsitores dnrͣ: qͦ nomine admonent᷑. ut depe¬
¶iorib admiliora transeant. ⁊ pͥstinos erpores relin¬
uisi. eo qd̃ traditionum ⁊ obsuationum quasilli
terre cũ corpore p̃dicant. hii tantũ qͥnq libros¬
moysi legis recipiunt ꝓpħarum uaticinia res

Expanded text:
quam caeteri. Schisma a scissura animorum nomenquam caeteri. Schisma a scissura animorum nomenegationis delectatur dissidio. Fit autem schisma cum dicunt: Homines nos justi sumus, nos sanctificamus immundos, et caetera similia. Superstitio dicta, eo quod sit superflua aut superinstituta observatio. Alii dicunt a senibus, quia multis annis superstites, per aetatem quae vetera colant aut quae veterum ignari adsciscant. Lucretius autem superstitionem dicit superstantium rerum, id est caelestium et divinorum quae super nos stant; sed male dicit. Haereticorum autem dogmata ut facile possint agnosci, causas eorum vel nomina demonstrare oportuit. sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinisaei traditionum et observationum quas illi terire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia resp
Abbreviated transcription (Latin):
grecliendi. quasi ÷ pes. uñ ⁊ econt̾rio desꝑatio. de¬
Caritas gͣce latine dilectio interpr. ꝗd duos in seli
dilectio. Maior ẽ autem hec om̃ib qi qͥdiligit et
erec̾it et sꝑat. qui aut̃ ñ dilig̃ quamius młta
bona faciat. fi ustra laborat. om̃is aut̃ dilectio
carnał. ñ dilectio. s magis amor dici solet. Dilec¬
tionis aut̃ nom̃ tantum in meliorib reb acci
umus quisq id sibi eligat qd̃ meliꝰ illi
⁊epicurei: ⁊ stoici uel sicut alii qui ꝑu̾sum dog¬
ina cogitantes. arbitriosuo de eccłia recessert᷑.
Iñ gͦ heresis dicta gͥca uoce ex int̾pretatione elec¬
tionis qua quisq arbitͥo suo ad instituenda siue
arbitrio suo indux̾it. Apostolos dĩ habemiis auc¬
tores. qr nec ipsiqͥcquam exarbito suo qd indu¬
gelus decelis alit̾ euangelizau̾it anathema uo¬
cabitur. Secta a sequendo ⁊ tenendo nomina
tur longe alia in religionis cultii optinentes.

Expanded text:
rogrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Derogrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. DeCaritas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se dilectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit, et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis, non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accunusquisque id sibi eligat quod melius sibEpicurei, et Stoici, vel sicut alii, qui, perversum dogma cogitantes, arbiInde ergo haeresis, dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda, sive ad arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo arbitrio, quod indugelus de caelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo  tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes
Abbreviated transcription (Latin):
sidebit obtuitu. Sy nagogag̾ce cong̾gatio latine¬
dicitur. quod ꝓpͥum nom̃ uideoꝵ popłs teruit.
ipsoriu enim ꝓp̾e sinagoga dici solet quam et
gregari et pecora solent quorũ et g̾ges ꝓͥe dicimꝰ.
contio cari aut̃ magis ⁊ utentium ratione sic̃ sũt
homines.
runt. id÷ hoc puto eẽ bonum. hoc putd eẽ
uerum. Religio appellata: qd ꝑ eam uni deo re¬
ligamus animas nr̃as adcultum diuinũ iun¬
culo seruiendi. qd̾ uerbum compositum ÷ arele¬
gendo .i. eligendo. ut ita latinum uideat᷑ elegio
sicut religio. Tria sunt aut̃ que in religionis cul¬
dum. in caritate qͥd sit amandũ. fides: qua ue¬
raciter credimus. id qd̵ nequaquam uidere ua¬
lemus. nam credere iam non possum̃ qd uidemꝰ.
propͥe aut̃ nom̃ fidei iñ ⁊ dictum si om̃rno fiat qd
dictum÷ aut ꝓmissum. ⁊ in fides uocata ab eo qd̾
fit illud. qd̾ int uirosq placitum ÷ qĩ int ddm̃ et
hominem. hinc ⁊ fedus Spes uocata qd̃ sit pes ꝓ¬

Expanded text:
esenti possidebit obtutu. Synagoga Graece congregatio dicitur, quod proprium nomen Judaeorum populus tenuit. Ipsorum enim proprie Synagoga dici solet, quamvis et gregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus: convocari autem magis est utentium ratione, sicut homines runt, id est, 'hoc puto esse bonum,' 'hoc puto esse verum.' Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum conpositum est a relegendo, id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis culdum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes p
Abbreviated transcription (Latin):
quos in commune uiuentes possumꝰ appel¬
lare.cenobium enĩ plurmoꝵ ẽ. anacho¬
rite sunt qͥ post cenobialem uitam deserta
petunt. ⁊ soli habitant ꝑdeserta. ⁊ abeo qd
procul ab hominib recesserunt tali noie
noncupant᷑. s anachorite heliam ⁊ ioħem
cenobite apłos imitant᷑. heremite hũ
sunt qui et anachorite. a conspectu hominum
remoti. heremũ ⁊ desertas solitudines appetentiᷤ
nam heremumd̾t qĩ remotum. Abba enim sy¬
num nom̃ sigc̾at in latinũ pat̾ qd̾ paulus romi¬
nis scͥbens exposuit dicens. in quo clamamus
abba pat᷑. In uno noĩe duabꝰ ustis linguis dic̃
enim abba suũ nom̃ patrem. ⁊ rursiis latine
nominati. sicut a uda iudei. de magistriqͦ
qͥppe noĩe cognom̃ sec tatorib datum: xan¬
galilee narareus sit appellatꝰ. ñ se aut̾ głietur
xp̃ianum qui nom̃ ht̃ ⁊ facta ñ habet. ubiaũ
et ille ambulauit a qͦ nom̃ traxit. Catholicus

Expanded text:
os in commune viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. 3. Anachoritae sunt qui post coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta; et ab eo quod procul ab hominibus recesserunt, tali nomine nuncupantur; sed anachoritae Eliam et Joannem, coenobitae apostolos imitantur. 4. Eremitae ii sremoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem Syrum nomen, significat in Latino pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit dicens8, 15: 'In quo clamamus: Abba pater': in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rursus Latine ani sunt cognominati, sicut a Iuda Iudaei. De magistri quippe nomine cognomen sectatoribus datum Galileae Nazaraeus sit appellatus. Non se autem glorietur Christianum, qui nomen habet et facta non habet. Ubi autet ille ambulavit a quo et nomen traxit. Catholicus
Abbreviated transcription (Latin):
ce. latine nouellus. ⁊ rudis fideł uł nuꝑ renatꝰ
int̃pretari pͭ. Cathecuminꝰ dictus ꝓ eo qd̾ adhis
doc trinam fidĩ audit. necdũ tñ baptismum re¬
petens uocatur q post instructionẽ fidĩ petit
dei grecumẽ.
tum. ñ en im sicut ꝯuenticula hereticoꝵ in
a postolus ad ꝓbat ad romanos dicens. grãs
ago deo m̃o ꝓ om̃ib uob̾. quia fides ur̃a adnun¬
tiatur inuniũso mundo. hinc ⁊ uniu̾sitas ab
aut ecłia cum una sit a ioħe septem seribint᷑.
nͥ ut una catholica feptiformis plena sp̃ti sc̃õ de¬
signetur. sicut ⁊ deleo nouimꝰ dixisse salomo¬
nem. Sapientia edificauit s̃ domũ. et excidit
cotumpnas septem. Que tam̃ septem una ẽẽ non
ambigit᷑ dicente apło. eccłia dĩ uiui.que: eo
uno loco sedentes. ꝓ peregͥnatione aut̃ p̃senti ec¬

Expanded text:
ellus et rudis fidelis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro eo, quod adhuc doctrinam fidei audit, necdum tamen baptismum reConpetens vocatus, quia post instructionem fidei conpetDei, Graecum non enim sicut conventicula hereticorum in Apostolus approbat ad Romanos dicens : Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab esia, cum una sit, a Joanne septem scribuntur, nisi ut una catholica septiformi plena Spiritu designetur? Sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, et excidit columnas septem , quae tamen septem una esse non ambigitur, dicente Apostolo: Ecclesia Dei vivi, quae est uno loco sedentes CXX. Pro peregrinatione autem praesenti Ec
Abbreviated transcription (Latin):
inferos factam xͥ descensione ñ crectunt alie
demones. aut inquecumq animalia u̾ti eri¬
stimant. alie demundi statu dissentiunt. alre
innum̃abiles mundos opinant᷑. alie aquam coet¬
nam deo faciunt. alie nudis pedib ambulant
alie cum hominib ñ manducant. hee sunt here¬
ses apud catholicam fidem ȩxorte. ⁊ a sc̃is apłis. ⁊¬

Expanded text:
tes, alie demones et in quecunque animalia existimant, alie de mundi statu dissentiunt, alie innumerabiles mundos opinantur, alie aquam deo coeternam faciunt, alie nudis pedibus ambulant, alie cum hominibus non manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apos
Abbreviated transcription (Latin):
inplanum. inmagnitudine num̾a¬
bilem. in magnitudine rõnalem. ⁊ in solidaᷤᷤ
nales sunt quoꝵ mensuram scire possumꝰ. Ir¬
rationales uõ quoꝵ mensure qͣntitas ꝯgnita
ñ habetur
igure solide sunt que longitudine.
latitudine. ⁊ altitudine ꝯtinentur.
Ut est cibus cuiꝰ sp̃es. quinq in plano qͣrum
pͥma cͥculus ẽ plano pede. Circulus ÷ figura
plana que uocatur cucumducta.
cuis inmedio punctus: qͦ cuncta
conuergunt. quod centrum geomełtiuocant.
latini punctum circuli nuncupant. plano¬

Expanded text:
in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem et in figuras nales sunt, quarum mensuram scire possumus: irrationales vero, quarum mensure quantitas cognita non habetur. Figure solide sunt, que longitudine et latitudine et altitudine continentur, ut est cubus; cuius species sunt quinque in plano: quarum prima circulus est, plano pede, figura plana, que vocatur circunducta, cuius in medio punctus est quo cuncta convergunt, quod centum geometre vocant; Latini punctum circuli. Quadrila
Abbreviated transcription (Latin):
uis cognom̃to filadelficus omĩs luteratẽ
sagacissimꝰ cũ studio bibliotecaꝵ pysistra¬
tum emularetur: ñ solum gentium scͥp¬
suam ꝯtulit. Nam.lxx. uolumina libit¬
rum huiꝰ temꝑib alexandrie inuenta st̃.
ic etiam
ab eleataro pontificr petensscͥpturã
ueteris testam̃ti ing̾cam uocem ex hebrea
lingua ꝑ septuaginta int̾pretes ferre cura¬
uit. quas inalexandrina biblioteca hũit.
siqͥd̾ singuli insingłis cellulis seꝑati. ita
incet̾is uł inuerboꝵ ordine discreparet. fu¬
erunt ⁊ alii int̾pretes qͥ ex hebrea lingua
ing̾cum sacra eloquia transtulerunt.
sieut aquila sẏmacus ⁊ theodotion sic̃
etiam uulgaris illa int̾pretatio. cuiꝰ auctor nonap¬
paret. ⁊ obhoc sine noĩe int̾p̃tis: qͥnta editio nun¬
cupatur. p̃t̾ea sextã ⁊ septimam editionem orige¬
nes miro labore repperit.⁊ cũ cet̾is editionib com¬
parauit. Presbit᷑ qͦ ieronimꝰ tͥum linguaꝵ

Expanded text:
us cognomento Philadelphus omnis litteraus cognomento Philadelphus omnis litterasagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum emularetur non solum gentium scripsuam contulit. Nam LXX millia librorum huius temporibus Alexandrie sunt inventa, hic etiam ab Eleazaro pontifice petens scripturas veteris testamenti, in grecam vocem ex hebrea lingua per LXX interpretes transferre curavit; quas in alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singulis cellulis separati itaa ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex hebrea lingua in grecam sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum
Abbreviated transcription (Latin):
xͥane ingentib ⁊ nascentis eccłie historiam de¬
gerunt. Actuum apłoꝵ scͥptorem lucam eẽ
eũgłistam in qͦ oꝑe nascentis eccłie infancia
texitur. ⁊ apłoꝵ historia retinetur. uñ ⁊ actꝰ
gelista scͥpsit eo tp̃r quo ꝓpt̾ euangłii pdica¬
tionem minsula pathino tͣditur religatꝰ. a¬
p̃tatur. Reuelatio enĩ dr̃ manifestatio. eoꝵ
que abscondita erant. iuxta qd̃ ⁊ ip̃e iohes
dicit. Apocalypsim iħu xͥ quem dedit illi
ds̃ palam facere seruis suis. Hii sunt scͥpto¬
eruditionem nr̃am ⁊ preceptauiuendi et
cretlendi regulam conscͥpserrint. Pter heo
crifa aut̃ dicta .i. secreta. qr indubium ue¬
niunt. Est enĩ eoꝵ occulta origo. nec patet
patͥb aquib usq ad nos auctoritas uera¬
cium scͥpturarum certissima ⁊ notissima
successione ꝑuenit in his apocͥfis. ⁊ simue¬
nitur aliqua u̾itas: tñ ꝓpt̃ młta falsa mil¬
la ẽ in eis canonica auctoritas. que rec̾te a
prudentib iudicant᷑ ñ eẽ eoꝵ credenda qͥbꝰ

Expanded text:
Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum Apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam, in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitur, et apostolorum historia retinetur. Unde et Actgelista scripsit eo tempore, quo ob evangelii praedicationem in insulam Pathmon test? Resp. Revelatio est manifestatio eorum quae abscondita erant, juxta quod ipse Joannes dicit: Apocalypsis Jesu Christi, quem dedit illi Deus palam facere servis suis . Hi et caeteruditionem nostram, et praecepta vivendi, et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec crifa autem dicta, id est, secreta, quia in dubium veniunt; est enim earum occulta origo, nec patet Patribus, e quibus usque ad nos auctoritas veracium Scripturarum certissima et notissima successione pervenit. In his apocrifis, etsi invenitur aliqua veritas, tamen propter multa falsa nulla est in eis canonica auctoritas, quae recte a prudentibus judicantur non esse eorum credenda quibus
Abbreviated transcription (Latin):
geliste singłarit᷑ conscͥpserunt. Erimus mathe
conscpsit eugłm luteris hebraicis ⁊ sermonibꝰ
in uideai mitians euangelitare abhumana ⁊
abraham significans descendisse corꝑaliter ex se
ut discipłs his mitium ab spũ ꝓpħali fecit
dicens. uox clamantis indes erto parate
caris en angelium p̃dicasse inmundo. ipse
gelistas gͥci smonis erudicissimꝰ. quitpe ut medicus
cerdotali spũ dicens. Fuit indieb horodis regis¬
tp̃m pꝰnatiuitatẽ carnis ⁊ p̃dicationem euangeliĩ
hostiam effectum fuisse ꝓsalute mundi. Ip̃se.il.
est sac̾dos deqͦ dict̾um ÷ in psalmis. Tu es sac̾dos
qͥ ꝓnobis dignatꝰ ÷ nasci tpati. ip̃m añ secładĩ uer¬
bum eẽ. ip̃m ⁊ celo uenisse. ⁊ post mortem ad celũ
aut̃ .iiͦiiͬ. animalia. qr ꝑ quatuor mundi partes
fides xͥane religionis eoꝵ p̃dicatione disseminata
cħ prauum ĩ eugłiis ÷.⁊ alas senas cegentes crura
⁊ faciessuas. reuelatas̃ enĩ que tegebant᷑ in aduẽ¬

Expanded text:
scripserunt. 35. Primus Matthaeus conscripsit Evangelium litteris Hebraicis, et sermonibus in Judaea, initians evangelizare ab humana Christi ti filii David, filii Abraham, significans descendisse corporaliter ex semut discipulus. Is initium a spiritu prophetali fecit, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate carnis Evangelium praedicasse in mundo. Ipse gelistas Graeci sermonis eruditissimus, quippe ut medicus cerdotali spiritu, dicens: Fuit in diebus Herodis Jt nativitatem carnhostiam fuisse effectum pro salute mundi. Ipse enim sacerdos, de quo dictum est in Psalmis: Tu es sacerdosqui pro nobis dignatus est nasci et pati, ipsum ante saecula Dei Verbum esse, ipsum a coelo venisse, et post mortem ad coelum autem quatuor animalia, quia per quatuor mundi partes fides Christianae religionis eorum praedicatione disseminata hil pravum in Evangeliis est; et alas senas, tegentes crura et facies suas; revelata sunt enim quae tegebantur in adve
Abbreviated transcription (Latin):
inter diuinoslibros honorat ⁊ p̃dicat. In nouo
aut̃ testam̃to duo sunt ordines. Dimis euan¬
gelicus in qͦ sunt matheus. martus. lucas. lo
hannes. Scds apłicus inquosunt paubus in qͣ¬
tuordecim epłis. Setrus induab ioħes in
trib. Iacob ⁊ uidas: insingulis. actus apłoꝵ
farie distinguitur.i. in historia. in morib. ĩ
allegoria. Rursus ista tͥa młtifarie diuidũ¬
tur.i. quid adeo. quidabangłis. ł ab homini¬

Expanded text:
inter divinos libros, et honorat et praedicat. 10. In Novo autem Testamento duo sunt ordines: primus Evangelicus, in quo sunt Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes; secundus apostolicus, in quo sunt Paulus in quatuordecim Epistolis, Petrus in duabus, Joannes in tribus, Jacobus et Judas in singulis. Actus apostofarie distinguitur, id est, in historia, in moribus, in allegoria. Rursus ista tria multifarie dividuntur, id est, quid a Deo, quid ab angelis, vel homini
Abbreviated transcription (Latin):
ere litterarum materies
paruulaoꝵ mitrices ipsedant ingeniũ
pueris. pͥmordia sexus quarũ studium pͥmig̾ci
tradidisse ꝓduntur. Greciaut̃ ⁊ tusci pͥmum
ferro inceris scͥpserunt. pꝰ ea romani uissenint.
ne grafium ferreum qͥs hrẽt. uñ ⁊ apud scͥbas
dicebatur. ceram ferro necedito. postea institu¬
tum ẽ ut cera ossibus scriberent sicut indicat
acta insatura dicens. uertamꝰ uom̃em inceram

Expanded text:
erae litterarum materies, parvulorum nutrices, ipsae . . . Dant ingenium pueris primordia sensus, quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Thusci primum ferro in ceris scripserunt, postea Romani jusserunt ne graphium ferreum quis haberet. 2. Unde et apud scribas dicebatur: Ceram ferro ne caedito. Postea institutum est ut ceram ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satyra dicens: Vertamus vomerem in ceram
Abbreviated transcription (Latin):
liber auctoris sui titulo p̃notatur. Incuiꝰ tex¬
tum eiꝰdem esdre neemieq sermones parit᷑ con¬
tinentur. nec quemꝗͣ moueat qd unꝰ esdre dr̾¬
int̾ a pocͥfos deptitantur. hester librũ esdrascr¬
ditur conscͥpsisse inqͦ ead̃ regina subsigura ec¬
cłie di ppłm a s̾uitute ⁊ morte eripuisse sẽbi¬
tur. atq int̾fecto amar qͥ int̃pretat᷑ iniqͥtas di¬
ei celebritas inpostos mittitur. liber sapĩe apd
hebreos nusquã ÷. uñ ⁊ ip̃e ticulꝰ grecam magis
brum eccłiasticum certissime iosus filiꝰ sirac
aut̃ eccłiasticus eo qd̃ de tociꝰ eccłie disciplina
religioseq ꝯu̾sationis magna cura ⁊ sic ra̾̃cione
sit ectitus. hic apd̃ hebreos reꝑitur. s uit̾ apo¬
cnfos habetur. Iudich uͦ ⁊ tobi siue machabeoꝵ

Expanded text:
liber auctoris sui titulo praenotatur, in cuius texliber auctoris sui titulo praenotatur, in cuius textu eiusdem Esdrae Nehemiaeque sermones pariter continentur. Nec quemquam moveat quod unus Esdrae dinter apocryphos deputantur. Hester librum Esdras creditur conscripsisse. In quo eadem regina sub figura Ecclesiae Dei populum a servitute et morte eripuisse scribitur, atque, interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, diei celebritas in posteros mittitur. Liber Sapientiae apud Hebraeos nusquam est, unde et ipse titulus Graecam magis brum autem Ecclesiasticum certissime Iesus filius Sirach, autem Ecclesiasticus eo quod de totius Ecclesiae disciplina religiosae conversationis magna cura et ratione sit editus. Hic et apud Hebraeos reperitur, sed inter apocryphos habetur. Iudith vero et Tobiae, sive Machabaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥum libroꝵ carmina exametͥs ⁊ pentametͥs uer¬
sib apud suos composita ꝓhibentur. ut iose¬
phus ieronimꝰq scͥbunt. E sayas euuangeli¬
sta p otius quã ꝓpħa edidit librum suum.
cuiꝰ om̃e textum eloquentie ꝓsamcedit. Can¬
ticum uͦ exametro.⁊ pentamet᷑ u̾sudiscur¬
rit. hieremias similic̾ edidit librum suũ. cũ
trenis eius quos lam̃ta uocamus. eo qd̾ in
tͥstiorib reb funeribq adhibentur. inqͥb
quadruplicem diu̾so metro composuit alfa¬
el ⁊ daniel a uiris quib dam sapientib scͥptieẽ ꝑ
hibentur. Quoꝵ ez echiel pͥncipia ⁊ fines multis
ht̃ obscuritatib inuoluta. Danieluͦ smone reg
iores uocant᷑. qi ꝓlixa uolumina condiderunt.
Liber .xii. ꝓpħarum auctoꝵ suoꝵ nominib p̃no¬
eoꝵ breues sunt. Uñ ⁊ conexi sͥ ⁊ inuicem inuno
uolumine ꝯtinent᷑ quoꝵ noĩa sũt. Osee. iohel
a mos. ab dias. ionas. micheas. naum abacuc.
soffomias. aggeus zacharias. ⁊ malachias. Esdra

Expanded text:
trium librorum carmina exametris, et pentametris versibus apud suos composita ppus Hieronymusque scribunt. Esaias, evangelista potius quam propheta, edidit librum suum, cuius omne textum eloquentiae prosa incedit. Canticum vero hexametro et pentametro versu discurrit. Hieremias similiter edidit librum suum cum threnis eius, quos nos Lamenta vocamus, eo quod in tristioribus rebus funeribusque adhibeantur; in quibus quadruplicem diel et Daniel a viris quibusdam sapientibus scripti esse perhibentur. Quorum Ezechiel principia et fines multis habet obscuritatibus involuta. Daniel vero claro sermone regnjores vocantur, quia prolixa volumina condiderunt. Liber XII Prophetarum auctorum suorum nominibus praenoeorum breves sunt. Unde et conexi sibimet invicem in uno volumine continentur, quorum nomina sunt: Osee, Iohel, Amos, Abdias, Ionas, Micheas, Naum, Abacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias. Esdra
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tatur scda lex .i. repeticio ⁊ euangłice legiᷤᷤ
p̃figuratio. qͥ sic ea ht̃ que pͥora sunt. ut tñ no¬
ua sint omĩa que in eoreplicant᷑. Iosue lib̾ nom̃
tinet. scͥptorem uͦeiꝰ: eund̃ iosue hebrei asse¬
runt in cuiꝰ textu post iordanis tͣnsitum reg¬
na hostium subu̾tunt᷑ t̃ra ppło diuiditur. et
ꝑ singłos urbes uiculos montes atq ꝯfinia
eccłie celestisq irłm spiritalia regna p̃figurant᷑
Iudicum noĩatur apͥncipib ppłi qui p̃fuert
in isrł. pꝰmoẜsen ⁊ iosue antequã dauid ⁊ cet̾
reges existerent. hunc librum edidisse credit᷑
samuel. Liber samuel eiꝰd̃ samuelis natiui¬
tatem. ⁊ sac̾dotium ⁊ gesta desebit. idcͥco ⁊ ab
eo nom̃ accepit. Et quãuis hic lib saul ⁊ dauid¬
historiam ꝯtineat: utͥq tam̃ ad samuel refe¬
runt᷑. qr ip̃e unxit saul in regnũ. ipse datud
regnum futurum. cuiꝰ libri pͥmã partem
ꝯscripsit id̾ samuel. seq̃ntia uͦ eiꝰ usq ad cali¬

Expanded text:
est repetivo et evangelice legis prefiguratio; que sic ea habet que priora sunt, ut tamen nova sint omnia que in eo replicantur. Iosue liber ab eo nomen tinet. Scriptorem vero eius eumdem Iosue Hebrei asserunt, in cuius textu post Iordanis tna hostium subvertuntur, terra populo dividitur et per singulas urbes, viculos, montes atque confinia isque Hierusalem spiritalia regna praefigurantur. Iudicum nominatur a principibus populi, qui praefuerunt in Israel post Moysen et Iosue, antequam David et ceteri reges existerent. Hunc librum edidisse creditur Samuel. Liber Samuel eiusdem Samuelis nativitatem et sacerdotium et gesta describit; idcirco et ab eo nomen accepit. Et quamvis hic liber Saul et Dahistoriam contineat: tamen ad Samuel refertur, quia ipse unxit Saul in regnum, ipse David in regem futurum. Cujus libri primam partem conscripsit Samuel, sequentia vero ejus usque ad cal
Abbreviated transcription (Latin):
broꝵ. que añcause narrationẽ ad instruendas
audientium aures coaptantur. cuiꝰ nom̃płiq
latintatis ꝑici sine translatione posuerunt.
hoc aut̃ uocabulum apd̾ nos int̾pretatum: p̃fa¬
cio nuncupat᷑. qĩ p̃ locutio. P cepta sunt que¬

Expanded text:
brorum, quae ante causae narrationem ad instruendas brorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. P
Abbreviated transcription (Latin):
aut᷑ sermo tͣctatus ⁊ u̾bum. sermoenĩ alt̾a eget
ꝑsona. ĩ ract̾atus sp̃aliter ad se ipsum ẽ. uerbum
aut̃ ad om̃s. Uñ dicitur uerbum feci ad ppłm. Cõ¬
mentaria dict̾a quasi comm̃te. sunt enĩ int̃preta¬
tiones ut cõmendata uiris ꝯmenata euangłii.
Apologeticum ÷ ex cusatio in qͦ solent quidam accu¬
santib respond̾e. in defeusione aũ aut negatiõe
licentiosum.⁊ lauitiosũ genꝰ dicendin laudib
regũ ĩcuiꝰ compͦsitione hoĩes młtis mendatus
adulantur. qd̃ malũ ag̃cis exortum ÷. qͦ leuitaᷤᷤ
instructa dicendi faculcate.⁊ copia incredibili
mulcas m̃datioꝵ nebulas suscitauit. fastorum
libri s̃ in qͥb reges uł ꝯsules scͥbuntur. afa̾cib
dicti .i. potestatib. unde ⁊ ouidii libri fastoꝵ
dicuntur. qr de regib ⁊ ꝯsulib editi s̃. Proemiũ
est initium dicendi. s̃ enim ꝓemiya pͥncipalia li¬

Expanded text:
autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim alteram eget autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim alteram eget personam; tractatus specialiter ad se ipsum est; verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: 'Verbum fecit ad populum.' Commentaria dicta, quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta iuris, commenta Evangelii. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione licentiosum, et laciniosum genus dicendi in laudibus regum, in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est potestatibus. Unde et Ovidii libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia li
Abbreviated transcription (Latin):
eteris tes¬
cam̃ti sccłm hebreorum traditionem:
hii ꝑhibentur auctores. Primus moyses di¬
uine hystorie cosmogͣfiam. in qͥnq uolumi¬
nib edidit. qd pentateucum noĩatur. Pen¬
tatrucũ aut̃: a qͥnq uoluminib dr̾. Penta
ex ordium mundi ⁊ gen̾atio scłi iñ ꝯtineatur.
Exodus auͦt̃ exitum abegipto. ł eg̾ssum popłi
ifrł degerit. et ex ea nom̃ accepit. leuiticus ap¬
pellatus: eo qd leuitarum ministeria ⁊ diu̾si¬
tatem uictimarum exeqͥtur. totusq ordo
in eo leuiticꝰ ad notatur. Numeroꝵ liber

Expanded text:
eteris Testamenti secundum Hebreorum traditionem hi perhibentur auctores. Primus Moyses divinae historiae cosmograficon in quinque voluminibus edidit, quod Pentateucum notateuchus autem quinque volumina dicitur. Penta exordium mundi, et generatio saeculi in eo contineatur. Exodus vero exitum de Aegypto vel egressum populi Israel digerit, et ex ea causa nomen accepit. Leviticus appellatur, eo quod levitarum ministeria et diversitatem victimarum exsequitur, totusque in eo ordo Leviticus adnotatur. Numerorum liber
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmum aut̃ rome bibliotecas publicauit pollio. hic̃
gͥcas atti latinas additis auctoꝵ imaginib inato
qd̾ demanubiis magni ficentissimum instrux̾at.
nos quoque panpiliꝰ martyr cuiꝰ uitameu¬
sebuis cesariensis ꝯscripsit pysistratum in sacre
bibliotece studio pͥmus adequare ꝯtendit. hic
enĩ in biblioteca sua ꝓpͥe .xxx. uoluminum mi¬
lia huĩt. Ie roniꝰ qͦ atq gennadiꝰ eccłiasticos
scͥptores toto orbe querentes ordine ꝑseguuti st̃.
Eorumq studia in uno uoluminis indiculo cõy

Expanded text:
Primum autem Rome bibliothecas publicavit Pollio, grecas simul atque latinas, additis authorum imaginibus in atrio, quod de manubis magnificentissimum instruxerat. Apud nos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indiculo conpr
Abbreviated transcription (Latin):
seꝑtemtͥonalis ÷.¬
elum pħi rotund̾. uolubile
atq arcdens eẽ dixerunt. uocatumq
hoc nomine. eo qd̾ tanꝗͣ uascelatum imp̃ssa
ħat̃ signa stellarum. distinxit enĩ eũ ds̃ cla¬
tib signis adornauit. hic aut̃ grece uranos

Expanded text:
septentrionalis losophi rotundum, volubile, atque ardens esse dixerunt, vocatumque hoc nomine, eo quod tanquam vas coelatum impressa habeat signa stellarum. tibus signis adornavit. Dicitur etia