comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sic igitur facienda est dispensatio ab ȩccłia.
ut semꝑ fidei nr̃e ueritas instruat᷑. & si qͥd
aliter ad horã factũ fuerit uł permissũ.
oportuno tẽpore corrigat᷑. Hac discreta &
scã dispensatione usi sunt beati apłi petrꝰ
& paulus ꝓpter metũ iudeoꝵ: ne ipsi scan.¬
dalitarent᷑. Nã paulus pꝰ conu̾sionẽ ti¬
motheũ circũcisũ fecit. & cerimonias
re: ne qui fideles ex iudeis facti fuerant
susceptã ueritatis noticiã scandalitati
negarent. Fecer̃ hoc scĩ apłi miscđi &¬
pia cõpassione ñ simulatione fallati:
quãuis legẽ p ost euangeliũ non esse ser-¬
uandã minime dubitarent. Ubibeatis¬
sime uitȩ uiri intelligunt᷑ ñ cõmutasse
consiliũ. s ad horã pro alioꝵ salute. suȩ
doctrine sententiã. Ham suꝑ hoc qđ ipsi
& alii alit̃ fecerant. & se & alios postea
correxer̃. Possunt etiã & debent fieri dis¬
pensationes quib eccłiarũ & monaste.¬

Expanded text:
Sic igitur facienda et dispensatio 424 ab Ecclesia, Sic igitur facienda et dispensatio 424 ab Ecclesia, ut fidei nostrae veritas instruatur et si quid aliter ad horam factum fuerit vel permissum, opportuno tempore corrigatur. Hac indiscreta et sancta dispensatione usi sunt beati apostoli Petrus et Paulus propter metum Judaeorum, ne ipsi scandalizarentur. Nam Paulus post conversionem Timotheum circumcisum fecit, et caeremonias re; ne qui fideles ex Judaeis facti fuerant, susceptam veritatis notitiam scandalizati negarent. Feceruut hoc sancti pia compassione, non simulatione fallaci: quamvis legem post Evangelium non esse servandam minime dubitarent. Ubi beatissimae vitae viri intelliguntur non commutasse consilium, sed ad horam pro aliorum salute suae doctrinae sententiam. Nam super hoc quod ipsi et alii aliter fecerant, et se et alios postea correxerunt. Possunt etiam et debent fieri dispensationes, quibus Ecclesiarum et monaste
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ die. procibo famẽ. ꝓpotu sitim. uenenũ
premedio tribuit: ꝓuita mortẽ. Non fuit
illoꝵ ȩtas uenerabił. nec est aucoritas imi¬
tanda. qui susannã pudicã corrũꝑe uo.¬
luerunt : quoꝵ ueterẽ nequitiã imitant᷑.
qui xp̃i ueritatẽ & eiꝰ sponse uirginitatẽ
uiolare machinant᷑. Hii st̃ utiq qui dĩ dis¬
positiones immutant : & tradiciones suas
statuere conantur. Aquibus recedente doc¬
trina dñica : recedit & dñi gr̃a. quoꝵ secus
acta quandoq sũmus pastor uindicabit: &
ultoris uigore. & iudicis potestate. Dis¬
pensationes quidẽ in eccłia faciende sunt
non amore pecuniȩ uł quolib& humano
fauore: s pia & miscđi intentione. Tunc
enĩ apastore ȩccłiȩ dispensatio piȩ & mise.¬
ricorditer fieri creditur. cũ aliquid minus
perfecte ad tẽpus fit ab illo uł fieri ꝑmit.¬
ticur ñ uoluntate sua s alioꝵ necessitate:
ne in ipsis uidelicet fides xp̃iana ꝑiclicetur.

Expanded text:
pro die, pro cibo famem, pro potu sitim, venenum pro die, pro cibo famem, pro potu sitim, venenum pro remedio tribuit, pro vita mortem. Non fuit illorum aetas venerabilis, nec est auctoritas imitanda, qui Susannam pudicam corrumpere voluerint: quorum veterem nequiciam imitantur qui Christi veritatem et eius spviolare machinantur. Hi sunt utique qui Dei dispositiones immutant, et traditiones suas statuere conantur. A quibus recedente doctrina Dominica, recedit et Domini gratia, quorum secus acta quandoque summus Pastor vindicabit et ultoris vigore, et judicis potestate. Dispensationes quidem in Ecclesia faciendae sunt, non amore pecuniae, vel quolibet humano favore, sed pia et misericordi intentione. Tunc enim a pastore Ecclesiae dispensatio pie et misericorditer fieri creditur, cum aliquid minus perfecte ad tempus fit ab illo, vel fieri permittitur, non voluntate sua, sed aliorum necessitate ne in ipsis videlicet fides Christiana periclitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando alit̾ egit. paulus licet in con¬
uersione ad huc nouitiꝰ ei in faciẽ resiste¬
re minime timuit. Petrus uͦ sui iunioris
incẽpationẽ libent̃ suscipiens: qd plus iusto
fecerat diligent̃ correxit. Preterea nulla
ratrone fieri licet quod xp̃s suo exẽplo
de docuit. Ipse enĩ legẽ soluere ñ uenit: s
ad implere. Romana itaq eccłia diui¬
narũ scripturarũ legẽ soluere ñ debet.
sed conseruare. & tradita sibi axp̃o potes¬
dispositionẽ. Si etiã a suo iuniori romano
pontifici suggerit᷑. ut si aliquando plus
iusto fecerit. iuste corrigat. cãquã petrꝰ
pauli admonitionẽ suscepit & ipse suscipi.¬
et : si petrũ imitari desiderat. Ad u̾sus eos
qui contraap̃i dispositionẽ armancur:
bonus doctor & martyr cyprianꝰ loquitur dicens.
Adulteriũ est impiũ & sacrilegũ qđ cũq hu¬
mano facto instituit᷑: ut dispositio xp̃i uio¬
lecur. Qui sic agit tenebras ꝓluce. noctem

Expanded text:
aliquando aliter egit, Paulus licet in conaliquando aliter egit, Paulus licet in conversione adhuc novitius ei in faciem resistere minime timuit . Petrus vero sui junioris increpationem libenter suscipiens, quod plus justo fecerat, diligenter correxit. Praeterea nulla ratione fieri licet quod Christus suo exemplo non docuit; ipse enim legem solvere non venit, sed adimplere . Romana itaque Ecclesia divinarum Scripturarum legem solvere non debet, sed conservare et tradita sibi a Christo potesdisposicionem. Si etiam a suo iuniori Romano pontifice suggeritur, ut si aliquando plus iusto fecerit, iuste corrigat; tam quam Petrus Paul i ammonicionem suscepit, et ipse suscipiet, si Petrum imitari desiderat. Adversus eos qui contra Christi dispositionem armantur, bonus doctor et martyr Cyprianus loquitur, dicens: Adulterium est impium et sacrilegum, quodcumque humano facto instituitur, ut dispositio Christi violetur. Qui sic agit, tenebras pro luce, noctem
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo. ꝓiecisti eos: dũ alleuarent᷑. Gra¬
uiꝰ nichil est apud xp̃m ȩccłiȩ in iuria.
cuiꝰ sacram̃ta qui ꝑuerse suscipiunt. cũ
xp̃o esse uł prodesse ñ possunt. Cũ xp̃o
& enĩ simul. ẽẽ. & contra xp̃m facere
nemo potest: cũ ipse dicat. Iui ñ est me.¬
cum: contra me est. Qui aut̃ cũ xp̃o ñ
est: nec sibi ꝓdesse. nec aliis potest. cũ ipse
iterũ asserat. Iui ñ colligit mecũ disꝑ¬¬
git. Et alibi dicit. Sine me nichil potes¬
tis facere. Sunt quidã qui romanȩ ec¬
cłiȩ. omũa licere putant. & quasi quadã
dispensatione alit̃ quã diuina scrip.¬
tura precipit eã facere posse. Quicũq
sic sapit: desipit. Nam romanȩ eccłiȩ post
petrũ minime licet: qd̾ petro ñ licuit.
Petro quȩ liganda erant ligandi & quȩ sol¬
uenda soluendi. est axp̃o data potestas:. ñ
quȩ liganda soluendi. uł quȩ erant soluẽ¬
da ligandi concessa facultas. Petrꝰetiã si

Expanded text:
Psalmo: Projecisti eos, dum allevarentur . GraPsalmo: Projecisti eos, dum allevarentur . Gravius nihil est apud Christum Ecclesiae injuria, cujus sacramenta qui perverse suscipiunt, cum Christo esse vel prodesse non possunt. Cum Christo etenim simul esse et contra Christum facere nemo potest, cum ipse dicat: Qui non est mecum, contra me est . Qui autem cum Christo non est, nec sibi prodesse, nec aliis potest, cum ipse iterum asserat: Qui non colligit mecum, dispergit . Et alibi dicit: Sine me nihil potestis facere . Sunt quidam, qui Romanae Ecclesiae omnia licere putant, et quasi quadam dispensatione aliter quam divina Scriptura praecipit, eam facere posse. Quicunque ergo sic sapit, decipit. Nam Romanae Ecclesiae post Petrum minime licet, quod Petro non licuit. Petro quae liganda erant ligandi et quae solvenda solvendi est a Christo data potestas, non quae liganda solvendi, vel quae erant solvenda ligandi concessa facultas. Petrus etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
ciari sua cupiditate desiderat. ñ xp̃i ca¬
ritate. Eom̃is qui sacram̃tis eccłiȩ cem̃to
caritatis non iungit᷑. in iuriã quidẽ ec¬
cłiȩ facit. sed quasi paries luteus dissipa¬
tur. qui licet de albari possit ad tẽpus.
eius subita dissolutione qui ante confi.¬
debant in eo premuntur. Hac gͥ simili.¬
cudine recte colligit᷑. qd̾ qui ad in iuriã
sc̃ȩ eccłiȩ eccłiasticũ ordinẽ & maxime
pontificatũ assequit᷑: suã destructionẽ
in primis. deinde popłi mortẽ oꝑatur. Et
tunc ȩccłia in iuriã parit̃ sustinet & ue¬
recundiã. quando in eligendo pontifice ca¬
quod uitȩ meritis & sapientiȩ doctrinȩ
atq sacris ordinib debet᷑. illis quasi im
ponit᷑ quib nec bonȩ uitȩ merita. nec
sapientiȩ doctrin& nec sacri ordines suffra¬
gantur. Isti terrenũ immo paludosũ habert
fundam̃tum : &idõ corruunt. qui tali
fundam̃to ȩdificant᷑. Detalib enĩ dr̃ in

Expanded text:
ciari sua cupiditate desiderat, non Christi chaciari sua cupiditate desiderat, non Christi charitate. Et omnis qui sacramentis Ecclesiae caemento charitatis non jungitur, injuriam quidem Ecclesiae facit, sed quasi paries luteus dissipatur, qui licet dealbari possit ad tempus, ejus subita dissolutione, qui ante confidebant in eo, premuntur. Hac igitur similitudine recte colligitur quod qui ad injuriam sanctae Ecclesiae ecclesiasticum ordinem, et maxime pontificatum assequitur, suam destructionem in primis, deinde populi mortem operatur. Et tunc Ecclesia injuriam pariter sustinet et verecundiam, quando in eligendo pontifice caquod vitae meritis, et sapientiae doctrinae, atque sacris ordiniponitur quibus nec bonae vitae merita, nec sapientiae doctrina, nec sacri ordines suffragantur. Isti terrenum, imo paludosum habent fundamentum, et ideo corruunt 422 qui tali fundamento aedificantur. De talibus enim dicitur in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ semetipsũ aliter factũ fuerit quã docuit:
sacram̃ta cȩtera quȩ sequunt᷑ quas uires ha¬
bere ualeant nec ratio docet & fides ignorat
xp̃iana. Iui cũq gͦ sine canonica electioe
& libera consecratione sub nomine ponti
ficis ȩccłiã uł potestatẽ eccłiasticã sibi uin¬
dicare p̃sumit: hic iã non ꝑ ostiũ intrat.
sed aliunde ascendit: ut merito non inter
epõs cõputetur. sed inter fures & latro¬
nes connumeret᷑. Iste aliis benedictionẽ
non porrigit: sed pestem: & uulnꝰ pociꝰ
inferre uidetur quã salutẽ. qui tanta p̃¬
sũptione dei maledictionẽ meretur. Na
ep̃s qui canonicã electionẽ & lib̃am con¬
secrationẽ non habet. est quasi arbor ñ
habens radicẽ. Arbor aut̃ quȩ radicẽ non
habet. etiã si folia habeat: fructũ ferre
nullatenꝰ ualet. Ad huiꝰmodi arborẽ xp̃c
quidẽ accessit. & cũ ibi fructũ non inue¬
niss&: eã maledirit. Ille marimȩ adeo
maledicitur : qui sacram̃tis ȩccłiȩ quasi so¬

Expanded text:
 semet ipsum, aliter factum fuerit quam docuit, sacramenta caetera quae sequuntur, quas vires habere valeant nec ratio docet, et fides ignorat christiana. Quicumque ergo sine canonica electione et libera consecratioficis ecclesiam vel potestatem ecclesiasticam sibi vindicare praesumit, hic jam non per ostium intrat, sed aliunde ascendit ut merito non inter episcopos computetur, sed inter fures et latrones connumeretur . 421 Iste aliis benedictionem non porrigit, sed pestem, et vulnus potius inferre videtur quam salutem, qui tanta praesumptione Dei maledictionem meretur. Nam episcopus qui canonicam electionem, et liberam consecrationem non habet, est quasi arbor non habens radicem. Arbor autem quae radicem non habet, etiam si folia habeat, fructum ferre nullatenus valet. Ad hujuscemodi arborem Christus quidem accessit, et cum ibi fructum non invenisset, eam maledixit . Ille maxime a Deo maledicitur, qui sacramentis Ecclesiae quasi so
Abbreviated transcription (Latin):
ram altera minorẽ uł maiorẽ asserere. St̃
quidẽ errores & diuisiones quȩ hereses apel.¬
lant᷑ quib de persona patris uł filii. siue
titur. Sed sciendũ est quod ille maxime &
magisꝓpriȩ hereticꝰ nominatur. qui fidẽ
xp̃i quã accepit obstinato animo impug¬
nare udetur. Igitur symon magus a scõ
philippo baptitatus. ñ tantũ hereticꝰ. sed he¬
reticoꝵ omniũ pessimꝰ extiait. qui non solũ
a pacris equalitate separari posse sp̃m sc̃m
existimauit. s etiã ipso sp̃u scõ maior esse. prȩ¬
suptuose tẽptando concupiuit. Nã cũ se pos¬
se pecunia possidere sp̃m scm putauit.
quid apetit aliud. nͥ ut spũ scõ maior ipse
haberetur cũ maior sit qui possidet qͣm qd̾
equales quilibet nitit᷑ astruere. ratione pari.¬
ter & auctoritate herecicꝰ habeat᷑. multoma¬
gis symon magus qui sp̃m scm̃ deo patri
& filio equalẽ ꝑ om̃ĩa sibi pecunia subice.¬

Expanded text:
ram altera minorem vel majorem asserere. Sunt ram altera minorem vel majorem asserere. Sunt quidem errores et divisiones, quae haereses appellantur, quibus de persona Patris vel Filii, sivetitur. Sed sciendum est qmagis proprie hereticus nominatur, qui fidem Christi quam accepit, obstinato animo impugnare videtur. Igitur Symon magus a sancto Philippe baptizatus non tantum hereticus, sed hereticorum primus et pessimus extitit: qui non solum a Patris equalitate separexistimavit, sed etiam ipso Spiritu sancto major esse praesumptuose tentando concupivit. 282 Nam cum se posse pecunia possidere Spiritum sanctum putavit, quid appetiit aliud, nisi ut Spiritu sancto major ipse haberetur, cum major sit qui possidet quam quoti personas inaequales quilibet nititur astruere, ratione pariter et auctoritate haereticus habeatur, multo magis Simon Magus, qui Spiritum sanctum Deo Patri et Filio aequalem per omnia sibi pecunia subjice
Abbreviated transcription (Latin):
illi duo qui in passione dñi crucifixi sunt
cũ eo: omnino in fames erant. nã publici
latrones quoꝵ unꝰ non tantũ qr credidit.
s quia suȩ fidei uericatẽ contra alterum
defende cȩpit bonũ illud & delectabile
uerbũ a saluatore nr̃o audire meruit.
hodie scilicet mecũ eris inparadiso. Un.¬
de in lacrone illo maximȩ declaratũ ag¬
noscitur. qđ uircatholicꝰ licet in famiȩ
macuł aspsus fidei defensione paradysũ
parit᷑ & cũ xp̃o esse meret᷑. Et qm̃ de sy¬
monia mentionẽ fecimꝰ. cur ipsa & lai¬
coꝵ inuestitura sit heresis. & merito
heresis apellari debeat ampliꝰ deo aduuan¬
te dicetur. ne suꝑ hoc deinceps dubitetur
hoc etiã silendũ non erit qd̾ sic̃ quȩdã in uesti¬
cura laicoꝵ ÷ contra fidẽm: ita quȩdã inues¬
tura eoꝵ salua fide fieri potest. Credendũ est
heresim esse quod apatris unitate filiũ siue
sp̃m scm̃ conat᷑ separare. uł personarũ alte¬

Expanded text:
illi duo, qui in passione Domini crucifixi sunt illi duo, qui in passione Domini crucifixi sunt cum eo, omnino infames erant; nam publici latrones, quorum unus non tantum quia credidit, sed quia suae fidei veritatem contra alterum defendere coepit, bonum illud et delectabile verbum a Salvatore nostro audire meruit: Hodie scilicet mecum eris in paradiso . Unde in latrone illo maxime declaratum agnoscitur, quod vir catholicus, licet prius infamiae maculis aspersus, fidei defensione paradisum pariter et cum Christo esse meretur. Et quoniam de Simonia mentionem fecimus, cur ipsa et laicorum investitura sit haeresis, et merito haeresis appellari debeat, amplius Deo adjuvante dicetur, ne super hoc deinceps dubitetur. Hoc etiam silendum non erit, quod sicut quaedam investitura laicorum contra fidem, ita quaedam investitura eorum salva fide fieri potest. Credendum est,ud praecipue haeresim esse quod a Patris unitate Filium, sive Spiritum sanctum conatur separare, vel personarum alte
Abbreviated transcription (Latin):
dico: nec illiꝰ pastoris qui animã suã po¬
suit pro ouib suis quodlibet mẽbrũ. s fur
& raptor & lupus est. Nã ad hoc uenit ut
furetur & rapiat & mactet. Hanc aut̃
detestabilẽ impietatẽ non solũ qui faci.¬
unt: sed qui consentiunt ei dãpnati st̃.
Ille uͦ consentit. qui eã tacet. qui eã ñ cor.¬
rigit. & qui ei palã non contradicit.
Et nemo est qui contradicere palã ñ debe¬
at & possit. Nã si plati non habet aucto¬
ricatẽ: habet tam̃ xp̃iani uocẽ. Et scrip.¬
tura dic̃ & neminẽ excipit. maledictus.¬
est qui prohibet gladiũ suũ a sanguine :
id est uocẽ suã ab increpatione pecca-¬
ti. Iuud etiã factũ meminerit. qđ asina
facuũ ꝓpħã olim correxerit. Quod si fue¬
rit uiciosus uł quolibet alio crimine in¬
famis factus. ñ idõ silere debet: qm̃ uni
suã ẽẽ. credit. & conficet᷑ defendere. & c̃¬
tra eiꝰ aduersarios libe pugnare licet. Nã

Expanded text:
dico, nec illius Pastoris qui animam suam podico, nec illius Pastoris qui animam suam posuit pro ovibus suis, quodlibet membrum, sed fur, et raptor et lupus est. Nam ad hoc venit ut furetur, et rapiat et mactet . Hanc autem detestabilem impietatem non solum qui faciunt, sed qui consentiunt ei, damnati sunt. Ille vero consentit qui eam tacet, qui eam non corrigit, et qui ei palam non contradicit, et nemo est qui contradicere palam non debeat, et possit. Nam si praelati non habet auctoritatem, habet tamen Christiani vocem. Et Scriptura dicit, et neminem excipit: Maledictus qui prohibet gladium suum a sanguine , id est, vocem suam ab increpatione peccati. Illud etiam factum meminerit, quod asina fatuum prophetam olim correxerit . Quod si fuerit vitiosus, vel quolibet alio crimine infamis factus, non ideo silere debet, quoniam suam esse credit, et confitetur, defendere, et contra ejus adversarios libere pugnare licet. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓbatur. Nam quȩ scłaris pocestas sibi
uindicare nititur in uestiturã. nͥ ut ꝑhoc
aut pecuniã excorqueat aut qđ est grauiꝰ
sibi mordinate subiectã efficiat poncificis
ꝑsonã. Hullus est utiq laicoꝵ etiã si ei lice.¬
ret qui tanta intentione anulũ uł uirgã
dare desideret. nͥ ꝑhȩc quȩ sunt sacram̃ta
ȩccłiȩ tẽporalib lucris in hiaret. Laicis qͥdẽ
sacram̃ta ab ȩccłia susciꝑe licet. ñ ȩccłiȩ
quȩlibet sacram̃ta dare. Semꝑ laicꝰ de in¬
uestitura ut diximꝰ. aut pecuniã sibi uin¬
dicat. aut qđ est amplius ep̃i uł abbatis
ꝑsonã. Hac non tã humana quã diabo.¬
lica malignitate. ȩccłia catholicã fidẽ lib̃¬
tatẽ & castitatẽ amictit. sine quib nulla
ratione subfistit. Hanc gͥ quã sup̃diximꝰ
inuesticurã quicũq sub spetiȩ pastoris sus¬
ciꝑe presumit fit paraliticꝰ & heretica
lepra pollucꝰ. Illũ ñ pastorẽ fiducialiter

Expanded text:
ne probatur. Nam, quae saecularis potestas sibi ne probatur. Nam, quae saecularis potestas sibi vindicare nititur investituram, nisi ut per hoc, aut pecuniam extorqueat, aut, quod est gravius, sibi inordinate subjectam efficiat pontificis personam? Nullus est utique laicorum, etiamsi ei liceret, qui tanta intentione annulum, vel virgam dare desideret, nisi per haec, quae sunt sacramenta Ecclesiae, temporalibus lucrsacramenta ab Ecclesia suscipere licet, non Ecclesiae quaelibet sacramenta dare. Semper laicus de investitura, ut diximus, aut pecuniam sibi vindicat, aut, quod est amplius, episcopi vel abbatis personam. Hac non tam humana quam diabolica malignitate, Ecclesia catholicam fidem, libertatem, et castitatem amittit, sine quibus nulla ratione subsistit. Hanc igitur, quam supra diximus, investituram quicunque sub specie pastoris suscipere praesumit, fit paralyticus, et haeretica lepra pollutus. Illum non pastorem fiducialiter
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet acȩteris hominib se cernitur
parit̃ atq dinoscit᷑. & quo suꝑ xp̃ianũ
gregẽ cura pastorał ei tribuit᷑. Hanc in.¬
uesticurã ab illo solo susciꝑe debet: aqͦ
& consecrationẽ habet. Illũ siqͥdẽ prius
oporcet consecrari. deinde uͦ tãquã regẽ
eccłiȩ sacris in signib: decorari. Siquisaũ
cuilibet scłari potestati ista licere putat.
errat. Quod si defende nitit᷑ apłoꝵ doctri.¬
nam & scĩ sp̃s sensũ anullare desiderat.
unde hereticꝰ esse nullatenꝰ dubitatur.
Inuestitura itaq laicoꝵ quȩ fit ꝑ uirgam
& anulũ merito heresis apellat᷑. Hã sic̃
asymone symoniaca heresis dr̃. ita ab eo
qui inuestit & ab illo qui inuestit᷑. qm̃
uterq in illa sua actione. & agitare claues
eccłiȩ & eiꝰ unicũ ac singulare ostiũ uio¬
lare conatur: recto nomine heresis de
inuesticura uocatur. Hec prȩterea here¬
sis de inuesticura si recte ꝑspicittur: etiã
heresis symoniaca esse uiua & uera ratio.¬

Expanded text:
ur pariter atque dignoscitur, et quo super Christianum gregem cura pastoralis ei tribuitur. Hanc investituram ab illo solo suscipere debet, a quo et consecrationem habet. Illum siquidem prius oportet consecrari, deinde vero tanquam regem Ecclesiae sacris insignibus decorari. Si quis autem cuilibet saeculari potestati ista licere putat, errat. Quod si defendere nititur, apostolorncti Spiritus sensum anullare desiderat. Unde hereticus esse nullatenus dubitatur. Investitura itaque laicorum, quae fit per virgam et anulum, merito heresis apellatur. Nam sicut a Symone symoniaca heresis dqui investit, et ab illo qui investitur, quoniam uterque in illa sua actione, et agitare claves Ecclesiae, et ejus unicum ac singulare ostium violare conatur, recto nomine haeresis de investitura vocatur. Haec praeterea haeresis de investitura, si recte perspiciatur, etiam haeresis Simoniaca esse, viva et vera ratio
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate coniuncta. quȩ ereant ep̃m.
Et ficut aqua sola. aut sola inuocatione
scĩ sp̃s. nec baptismꝰ fieri potest. nec homo
xp̃ianꝰ: ita sola electione. aut sola con¬
secratione nemo ordinari uł fieri ualet
ep̃s. Magnũ quidẽ & baptismatis & elec¬
tionis & consecrationis ep̃i sacram̃tum:
s illud p̃cepit. & ꝑ alios fac̃ xp̃c. & hoc egit

Expanded text:
necessitate conjuncta, quae creant episcopum. necessitate conjuncta, quae creant episcopum. Et sicut aqua sola, aut sola invocatione sancti Spiritus, nec baptismus fieri potest, nec homo esse Christianus, ita sola electione, aut sola consecratione nemo ordinari vel fieri valet episcopus. Magnum quidem et baptismatis et electionis et consecrationis episcopi est s
Abbreviated transcription (Latin):
nis sc̃ȩ romanȩ ȩccłiȩ cardinali. catholicã
fidẽ toto corde diligere: & eos qui ei contra¬
dicunt totis uirib impugnare. Iuȩ peti.¬
tionis & meȩ promissionis ñ immemor. si
ñut debui saltẽ ut potui tẽptaui soluere.
& quod a te quesitũ est & ane promissũ.
de ordinatione uidelicet ep̃i & de inues¬
titura laicoꝵ. In primis firmiter crede.¬
re nos oportet & nullatenꝰ dubitare. ut
quẽ ad modũ baptismꝰ xp̃ianũ facit: ita
electio & consecratio fac̃ ep̃m. Et sic̃ im¬
possibile est sine baptismate xp̃ianũ
fieri: ita est impossibile ep̃m sine electi¬
one & consecratione creari. In ordina¬
tione ep̃i. electio & consetͣtio sic est utͣq
necessaria. qđ consecratio sine electio¬
ne & sine consecratione electio: ep̃m
facere sola ñ sufficit. Nã sic̃ inbap.¬
tismate aqua & inuocatio sp̃s scĩ sunt
necessaria. quȩ faciunt xp̃ianũ: ita in
ordinando ep̃o. electio & consecratio sunt

Expanded text:
nis, sanctae Romanae Ecclesiae cardinali, catholicam fidem toto corde diligere, et eos qui et contradicunt totis viribus impugnare. Vestrae petitionis et meae promissionis non immemor, si non ut debui, saltem ut potui, 273 tertavi solvere et quod a vobis quaesitum est, et a me promissum, de ordinatione videlicet episcopi, et de investitura laicorum. In primis firmiter credere nos oportet, et nullatenus dubitare, ut quemadmodum baptismus Christianum facit, ita electio et consecratio facit episcopum, et sicut impossibile est sine baptismate Christianum fieri, ita est impossibile episcopum sine electione et consecratione creari. In ordinatione episcopi electio et consecratio sic est utraque necessaria, quod consecratio sine electione, et sine consecratione electio episcopum facere sola non sufficit. Nam sicut in baptismate aqua et invocatio Spiritus sancti sunt necessaria, quae faciunt Christianum, ita in ordinando episcopo electio et consecratio sunt
Abbreviated transcription (Latin):
occiderunt: postea comeder̃ carnẽ xp̃i creden.¬
tes. & eius quẽ effuderunt sãguine biberunt
Iniustiaut̃ in sinistris erunt qr nec gustauer
diunȩ maicstatis dulcedinẽ quȩ in ap̃o est
nec eius uenerati sunt in carnationẽ. sed
sẽ sapuer̃ ꝓpriã carnem & idõ sinistra.id ẽ
iniusta oꝑa dilexerunt: ꝓquib ꝑpecuũ odi¬
gelista. Qdsi aqua simul tũ sangiune ex¬
iss aqͣĩ sanguine dinosci ab boĩe miniit
potuissꝰ. Sanguis itaq pꝰ exiuit. quã aqͥ
& merito. quia sanguinis effusioẽ .i. fdẽ¬

Expanded text:
occiderunt, postea comederunt carnem Christi credenocciderunt, postea comederunt carnem Christi credentes, et ejus, quem effuderunt, sanguinem biberunt. Injusti autem in sinistris erunt, quia nec gustaverunt divinae majestatis dulcedinem, quae in Christo est, nec ejus venerati sunt incarnationem, sed semper sapuerunt propriam carnem, et ideo sinistra, id est injusta opera, dilexerunt, pro quibus perpetuum odigelista. Quod si aqua simul cum sanguine exisset, aqua in sanguine dignosci ab homine minime potuisset. Sanguis itaque prius exivit quam aqua; et merito, quia sanguinis effusionem, id e
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli potestate redimeret. aqua qua nos a
peccatis mundaret. Quart de latere exiuic
sanguis & aqua: ut uidelicet unde culpa ꝓces¬
serat. inde ꝓcessiss& & gr̃a. De latere adȩ
femina facta est.quȩ nos peccati cibo cibauit:
de latere xp̃i manauit gr̃a : quȩ & peccatum
abstulit. & contulit uitȩ remediũ. De latere
xp̃i dextrosanguis & aqua potius exisse dr̃: non
desinistro. Nam qđ ꝑ sinistrã illiꝰ manũ. hoc ipsũ
ꝑ eius latus sinistrũ accipimꝰ: humane uidelicet
carnis susceptionẽ. ꝑ dextrũ uero latus eius qđ
& ꝑillius dexceram intelligimꝰ : diuinã scilicet
maiestatẽ. Iuã quia alit exprimere ne mopo¬
tuit: huius modi. id est dexcere nom̃ accepit.
Ab illa gͦ &in carnatio xp̃i. & ille sanguis & aqua.
& uniusa eiusdẽ in carnationis sacram̃ta proces¬¬
serunt: aqua omẽ bonũ procedit. Hac etiã ratio¬
Et si aliqui ex ipsis. ñ dũ credontes xp̃m in carne

Expanded text:
diaboli potestate redimeret; aqua, qua 356 nos a diaboli potestate redimeret; aqua, qua 356 nos a peccatis mundaret. Quare de latere exivit sanguis et aqua? Ut videlicet unde culpa processerat, inde processisset et gratia. De latere Adae femina facta est, quae nos peccati cibo cibavit. De latere Christi manavit gratia, quae et peccatum abstulit, et contulit vitae remedium. De latere Christi dextro sanguis et aqua potius exisse dicitur, non de sinistro. Nam quod per sinistram illius manum, hoc ipsum per latus ejus sinistrum accipimus, humanae videlicet carnis susceptionem, per dextrum vero latus ejus, quod per illius dexteram intelligimus, divinam scilicet majestatem. Quam quia aliter exprimere nemo potuit, hujusmodi, id est dexterae, nomen accepit. Ab illa ergo et incarnatio Christi, et ille sanguis et aqua, et universa ejusdem incarnationis sacramenta processerunt, a qua omne bonum procedit. Hac etiam ratioet si aliqui ex ipsis nondum credentes, Christum in carne
Abbreviated transcription (Latin):
litiȩ. Et ea hora diei qua primꝰ hofactus latro. la¬
tronem diabolũ sequutꝰ eiectus est de paradyso
& uitã ꝑdidit: ea hora nona uidelicet xp̃spassus
est mortẽ. & latroni paradysi anuas reserauit.
Ille si quidẽ in euangłio dic̃. Maiorẽ caritatem
nemo habet: quã ut anima suã ponat quis ꝓ
amicis suis. Dixit nemo .s. ipse qui deus est & lõ
multo maiorẽ caritatẽ exhibuit. qui ñ solũ ꝓ
amicis uerũ etiã ꝓinimicis posuit animam:
& ꝓinimicis apud patrẽ orauit. Pontificatum
uł regnũ qd̾ aliquando hominẽ facit suꝑbũ
xp̃citerra habere noluit s apatre rer&
sacerdos. ordinatꝰ incruce. in ara crucis quã
presentia suicorporis scificauit semetipsũ ob¬
tulic pronr̃a redẽptione sacrificiũ. & ita¬
nos piusrex. & iustus uder: ad regna celes¬
lia rexit. Inilla sc̃a cruce. de eus latere dex¬¬
troexiuit sangus & aqua : sanguis quonos a

Expanded text:
titiae. Et ea hora diei, qua primus homo factus latro, latitiae. Et ea hora diei, qua primus homo factus latro, latronem diabolum secutus, ejectus est de paradiso et vitam perdidit, ea hora, nona videlicet, Christus passus est mortem, et latroni paradisi januas reseravit. Ille siquidem in Evangelio dicit: Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis . Dixit, nemo, sed ipse qui Deus est homo, multo majorem charitatem exhibuit, qui non solum pro amicis, verum etiam pro inimicis posuit animam, et pro inimicis apud Patrem oravit. Pontificatum vel regnum, quod aliquando hominem facit superbum, Christus habere noluit, sed a Patre rex et sacerdos ordinatus in cruce, in ara crucis, quam praesentia sui corporis sanctificavit, semetipsum obtulit pro nostra redemptione sacrificium, et ita pius rex et justus judex ad regna coelestia rexit. In illa sancta cruce de ejus latere dextro exivit sanguis et aqua ; sanguis, quo nos a
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationẽ. pater disposuit caritate. sp̃s sc̃s
quã ante sc̃ificare ceꝑat. longe amplius
uirginẽ scĩficauit. qr totã sc̃issimã & ani-¬
ma & corpore fecit: filius uero in illa sc̃is¬
sima uirgine. docũ hominẽ id est animã &
carnẽ suscepit. Non enĩ aliqua ex parte
ñ scĩssima eẽ. poterat: in qua plenitudo
diuinitatis corporalit̾ habitauit. Deus itaq
dei filius. in suscepta carne. multas non
multo cẽpore passus iniurias. ut ꝓnobis
moreretur. crucẽ asscendit: & licet ab ho¬
mine iudicatus essec in iuste. ibi etiã iudicẽ
hominis norumꝰ cum: & factum ꝓhomine sa¬
cerdotẽ & sacrificiũ. Uere posicus in crucedñs
iudi cabat. iam agnos ab hȩdis regia potestace
separabat : ubi lacronem alterũ indertris posi¬
tũ in quo fidei & confessionis sacram̃tũ prȩces¬
serat. uocauit ad głam pia cõpassione: alterũ
positũ in sinistris inpena dimisit censurais¬

Expanded text:
operationem Pater disposuit charitate; Spiritus sanctus, operationem Pater disposuit charitate; Spiritus sanctus, quam ante sanctificare coeperat, longe amplius Virginem sanctificavit, quia totam sanctissimam et anima et corpore fecit: Filius vero in illa sanctissima Virgine totum hominem, id est, animam et carnem suscepit. Non enim aliqua ex parte non sanctissima esse poterat 355, in qua plenitudo divinitatis corporaliter habitavit. Deus itaque Dei Filius in suscepta carne multas non multo tempore passus injurias, ut pro nobis moreretur crucem ascendit, et licet ab homine judicatus esset injuste, ibi etiam judicem hominis novimus eum, et factum pro nomine sacerdotem, et sacrificium. Vere positus in cruce Dominus judicabat; jam agnos ab haedis regia potestate separabat, ibi latronem alterum, in dextris positum, in quo fidei et confessionis sacramentum praecesserat, vocavit ad gloriam pia compassione; alterum, positum in sinistris, in poena dimisit censura jus
Abbreviated transcription (Latin):
nomine & actione conueniret: antido¬
tum quo nos sanaret inuenit. hoc aut
suȩ caritatis maximũ opius. bapti eaaut
ꝑsemetipsũ. nom̃ imponensei miscđiam:
quã miseriȩ & infirmitati nr̃ȩ opposuit
medicinã. hac gͥ salubri & salutari medi¬
cina: animas nr̃as sanauic & corpora ꝑhoc
in cõparabił suȩ dilectionis opus p̃cipuũ.
nobis condonauit & donauit plurimum.
Condonauit culpani. & don auit gr̃am Mor-¬
tem nram morcificauit: & reddidit uitã.
hac arte pietatis. diabolũ uicit: & confregit
infernũ: nobis aꝑuit portas cęli. & dedit se¬
hec sua tanta beneficia nob̾ donauerit: qͦmͦ
etiã ipsam miscđiam fecerit. eo aduiuante
dicemꝰ. Oꝑante itaq toca trinitate dĩ filiꝰ
conceptꝰ est hõ in uirginis utero: & de uir¬
gine matre natꝰ in mundo. Beata trini¬¬
tas pater & filius & sp̃s sc̃s unus est deus:¬
& una est cociꝰ trinitatis oꝑatio. hanc ad¬
mirabilem s dilectione & fide mirandã

Expanded text:
nomine et actione conveniret antidonomine et actione conveniret antidotum, quo nos sanaret, invenit. Hoc autem suae charitatis maximum opus baptizavit per semetipsum, nomen imponens ei misericordiam, quam miseriae et infirmitati nostrae opposuit medicinam. Hac igitur salubri et salutari medicina animas nostras sanavit et corpora. Per hoc incomparabilis suae dilectionis opus praecipuum nobis condonavit, et donavit plurimum. Condonavit culpam, et donavit gratiam. Mortem nostram mortificavit, et reddidit vitam. Hac arte pietatis diabolum vicit, et confregit infernum, nobis aperuit portas coeli, et dedit sepotens Deus haec sua tanta beneficia nobis donaverit, quomodo etiam ipsam misericordiam fecerit, eo adjuvante, dicemus. Operante itaque tota Trinitate Dei Filius conceptus est homo in Virginis utero, et de Virgine matre natus in mundo. Beata Trinitas Pater et Filius et Spiritus sanctus unus est Deus, una est totius Trinitatis operatio. Hanc admirabilem, sed dilectione et fide mirandam
Abbreviated transcription (Latin):
s unꝰ quisq nr̃m. fide. confessione. & pęnitentia.
reuertatur ad dñm. Habeamꝰ fidẽ quȩ ꝑdilec¬
tionem. onĩe bonũ. & p̃cipuę peccati odiũ oꝑat᷑.
Nam fidessine oꝑe bono. & maximȩ sine peccati
odio: mortua creditur. Ueniamꝰ ad confessiu¬
alm qu a uenenũ antiqui serpentis euomid
solucura peccatis peccator. Suicthauo nora¬
bolo uerecundia generitur. Aga m peniten¬
tiam. qua diuina pietas sic nob ignoscerat
nos diabolus pecctores ignoriat quos orusieg¬
nofat. Hoc est post peccatu reuerti adonsus
ad quẽ quicũq reu̾citur ua tenet ndẽua
sequitur. Cepit nossanare bon oñs quando
ab infirmitate morcis eternȩ sua magnas
mseratione libauit. Nos quide in pͥmo ho¬
mine. diabolus ꝑpeccatũ in firmos parit
&miseros fecit. Deus uero pius & ospor
medicus. nr̃ȩ miscriȩ & infirmitati cõpa¬
tiens. quod ante ñ fuerat & nob miseris

Expanded text:
sed unusquisque nostrum fide, confessione et poenitentia sed unusquisque nostrum fide, confessione et poenitentia revertatur ad Dominum. Habeamus fidem, quae per dilectionem omne bonum et praecipue peccati odium operatur. Nam fides sine opere bono, et maxime sine peccati odio, mortua creditur. Veniamus ad confessionem, qua venenum antiqui serpentis evomitur, solvitur a peccatis peccator, Deo victoria, diabolo verecundia generatur. Agamus poenitentiam, qua divina pietas sic nobis ignoscit quod nos diabolus peccatores ignorat, nec Deus agnoscit. Hoc est post peccatum reverti ad Dominum; ad quem quicunque revertitur, viam tenet, non devia sequitur. Coepit nos sanare bonus Dominus, quando ab infirmitate mortis aeternae sua magna miseratione liberavit. 354 Nos quidem in primo homine diabolus per peccatum infirmos pariter et miseros fecit. Deus vero pius et omnipotens medicus, nostrae miseriae et infirmitati compatiens, quod ante non fuerat, et nobis miseris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdie dilectisimi. quia dñicȩ resurrectionis
sollepnia celebramꝰ. de tanta sollẽpnicate
loqui religiosũ est : & silere irreligiosũ putamus
Sponamꝰ itaq & exponamꝰ ꝓut ipse donauerit qͥ
om̃ia nouit: curnec prima die qua mortuusẽ.
ꝓmr̃a salute. nec scda. sed die tertia dñs resur.¬
rexit. Qugendũ est etiã quare postresurrectio¬
nem sua solis boms & paucis. & modico tẽpore
apparuit.: cũ ante resurrectionẽ. multis & bo¬
nis amalis & aliquanto tẽpore apparuerit.
Qđ tertia die uita beata deus. se ipsũ suscitauit
amorte : resurrectionẽ utiq nr̃am die tercia
futurã significauit: quod longe ante dixerat
nr̃a. ante mortẽ & nr̃am resurrectionẽ. nos ne
iustus udex imparatos inueniat.pia & fideli
exhortatione sollicitat: dicens. Uenite & reuer¬
tamur ad dñm . quia ipse cȩpit & sanabit nos:
ꝑcutiet &curabit nos. Dicit uenite. id est uiam
tenete. neq ad dexterã declinemꝰ neq ad sinistrã:

Expanded text:
die, dilectissimi, quia Dominicae Resurrectionis solemnia celebramus, de tanta solemnitate loqui religiosum est, et silere irreligiosum putamus. Proponamus itaque, et exponamus, prout ipse donaverit qui omnia novit, cur nec prima die, qua mortuus est pro nostra salute, nec secunda, sed die tertia 353 Dominus resurrexit. Quaerendum est etiam, quare post resurrectionem suam solis bonis et paucis, et modico tempore apparuit, cum ante resurrectionem multis, et bonis et malis, et aliquanto tempore apparuerit. Quod tertia die vita beata Deus seipsum suscitavit a morte, resurrectionem utique nostram die tertia futuram significavit: quod longe ante dixerat nostra ante mortem et nostram resurrectionem, nos, ne justus Judex imparatos inveniat, pia et fideli exhortatione sollicitat, dicens: Venite, et revertamur ad Dominum, quia ipse coepit, et sanabit nos, percutiet et curabit nos . Dicit, venite, id est, viam tenete, neque ad dexteram declinemus, neque ad sinistram,
Abbreviated transcription (Latin):
nos faciat gloriȩ suȩ: & qui iã semel defonte
cato surreximꝰ eadẽ gr̃a & miscđia sua in illa
resurrectione scda. absq omĩ contagione pec¬
cati resurgamꝰ: ipsumq uidere pariter & ha¬

Expanded text:
nos faciat gloriae suae; et qui jam semel de fontenos faciat gloriae suae; et qui jam semel de fontecato surreximus, eadem gratia et misericordia sua, in illa resurrectione secunda absque omni contagione peccati resurgamus, ipsumque videre pariter et ha
Abbreviated transcription (Latin):
se ab illa deinceps minine separauit. Sicut enĩ
carnẽ nr̃am ita & animam nr̃am inbeata &
gloriosa uirgine maria suscepit: sed talẽ qͥlẽ
habuit adã ante peccatũ: non qualẽ adam
peccando fecit. Iuo nos docuit exeplo ne ani¬
mam nr̃am quã ad eo dilex̃. ut moreretur p̾
ea: nec in mortis angustia se separauit ab illa
infideli seruo & crudeli mimico nr̃o qualibet
occasione tradanius : qui eã nititur ad ulterã
facere & ancillã. Morsnãq filii dei & eiꝰpassio car¬
nẽ quidẽ ab anima separauit : animã uͦ a uerbo.
id est ad ei filio separare ñ potuit. Ad cõmendan¬
dam itaq erga homine p̃cipue dilectionis suę
gr̃am ut hõ possit. eẽ. qd̾. xp̃c est. qd homo est
xp̃cẽẽ. uoluit. Illũ fr̃s qui nos canta caricate
sibi coniunxit. tocis animȩ nr̃ȩ uiscerib diliga¬
mus: eũq humilit̾ atq supplicit̾ exoremꝰ. ut
qui se participẽ fecit naturȩ nr̃e. participes

Expanded text:
se ab illa deinceps minime separavit. Sicut enim se ab illa deinceps minime separavit. Sicut enim carnem nostram, ita et animam nostram in beata et gloriosa virgine Maria suscepit; sed talem qualem habuit Adam ante peccatum, non qualem Adam peccando fecit. Quo nos docuit exemplo, ne animam nostram, quam adeo dilexit, ut moreretur pro ea, nec in mortis 365 angustia se separavit ab illa, infideli servo, et crudeli inimico nostro qualibet occasione tradamus, qui eam nititur adulteram facere, et ancillam. Mors namque Filii Dei, et ejus passio carnem quidem ab anima separavit; animam vero a Verbo id est, a Dei Filio, separare non potuit. Ad commendandam itaque erga hominem praecipuae dilectionis suae gratiam, ut homo possit esse quod Christus est, quod homo estte sibi conjunxit, totis animae nostrae visceribus diligamus; eumque humiliter atque suppliciter exoremus, ut qui se participem fecit naturae nostrae, participes
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ modico cẽpore habuer̃. sine fine
uidebunt. Et paucierunt ad cõparationem
maloꝵ: nã sicut ipse in euangelio dicit: mul¬
ti uocati & pauci electi sunt. Ante resurrec¬
tionem suã multi & boni & mali. & aliquanto
tẽpore. saluatorẽ nr̃m uider̃ & habuer̃ in
carne presentẽ: ut qui pro multis. immoꝓ
cunctis saluandiss uenerat. ab omĩb: aliqͣnto
temporis spatio uideretur. quo in illũ cređẽ
possent & saluarent᷑. Qui uͦ credere nollent.
de peccato suo nullã excusationẽ haberent
& dampnarentur. Multa saluator nr in hoc
mundo operatus est unde om̃s in eũ potuissert
credere siuoluissent. S tru specialiter &
principalit̾ egit. quȩ nrmo alius faciet. uł
fecit. Unũ uidelicet qd de uirgine natus est.
Alterũ uͦ qđ amoree suscitauit se ipsum.
Aliud qd carne suscepta de uirgine ascendit in
celũ. rex & dñs etiã inhumano corpore factꝰ

Expanded text:
rectionem modico tempore habuerunt, sine fine rectionem modico tempore habuerunt, sine fine videbunt. Et pauci erunt ad comparationem malorum. Nam, sicut ipse in Evangelio dicit: Multi vocati, et pauci electi sunt . Ante resurrectionem suam multi et boni et mali, et aliquanto tempore Salvatorem nostrum viderunt, et habuerunt in carne praesentem, ut qui pro multis, imo pro cunctis salvandis venerat, ab omnibus aliquanto temporis spatio videretur, quo in illum credere possent et salvarentur; qui vero credere nollent, de peccato suo nullam excusationem haberent et damnarentur. Multa Salvator noster in hoc mundo operatus est, unde omnes in eum potuissent credere si voluissent; sed tria specialiter et principaliter egit, quae nemo alius faciet, vel fecit. Unum videlicet, quod de virgine natus est; alterum vero, quod a morte suscitavit seipsum; aliud, quod carne suscepta de virgine ascendit in coelum, Rex et Dominus etiam in humano corpore factus
Abbreviated transcription (Latin):
desepulchro ap̃s suscitauit se ipsũ. ita &
animȩ nr̃ȩ die tertia deo prȩcipiente. cor¬
porib sius sociabunt᷑ in sepuleris. &ita ui¬
uificata.statim desepulebris suscitabunt᷑.
Prius enĩ adõ uiuificata. id est animata er̃
corpora nr̃a quã fuscitent᷑. Iuod in qua
triduano mortuo ad nõ suscitato aꝑte
monstratur : qui ante mortuus erat. ꝗͣ
illuc dñs uenir& : & illũ uocaret de mo¬
num̃to. S mox ut illũ uocauit qui mor¬
cuus fuerat: de sepulchro uuꝰ exiuit.
Non enĩ ei dix̃ dñs mortue.s latare ueni
foras. Unde manifestũ est. qd̾ in monu¬
m̃to iam anĩauerat: quẽ uiuentẽ uo.¬
cabat. Una uox dñi ibi duo miracula
simul egit: quia & mortuo reddidit uicã in
sepulcro: & ligatũ hominẽ: extra sepulchrũ
produxit. Post resurrectionẽ suã xp̃m dm̃¬
tionis gloriã habebunt: & creatorẽ suũ ac re-¬
dẽptorẽ. cuiꝰ presentiã corporis post resur¬

Expanded text:
de sepulcro Christus suscitavit seipsum, ita et de sepulcro Christus suscitavit seipsum, ita et animae nostrae die tertia, Deo praecipiente, corporibus suis sociabuntur in sepulcris, et ita vivificata, statim de sepulcris suscitabuntur. Prius enim a Deo vivificata, id est, animata erunt corpora, quam suscitentur. Quod, inquam, triduano mortuo a Domino suscitato aperte monstratur, qui ante mortuus erat, quam illuc Dominus veniret et illum vocaret de monumento, sed mox ut illum vocavit, qui mortuus fuerat, de sepulcro vivus exivit. Non enim ei dixit Dominus: Mortue, sed: Lazare, veni foras . Unde manifestum est, quod in monumento jam animaverat quem viventem vocabat. Una vox Domini ibi duo miracula simul egit, quia et mortuo vitam reddidit in sepulcro, et ligatum hominem extra sepulcrum produxit. Post resurrectionem suam Christutionis gloriam habebunt, et Creatorem suum ac Redemptorem, cujus praesentiam corporis post resur
Abbreviated transcription (Latin):
quales fecit: & ei gr̃as agamꝰ qui peccati pę¬
nã.peccatorũ nob̾ exibet medicinã. Iuod
die tertia ut resurgamus: asserit propħa
cũ dicit. Uiuificabit nos dñs pꝰduos dies: &
in die tertia suscitabit nos. Hȩc dies prima.
fuit abadã. usq ad noe. Anoȩ. est dies scđa:
usq ad finẽ scłi. Tertia dieserit: scdđs aduen¬
tus xp̃i. In illa tercia die. omĩpotencia diui-¬
nitatis suȩ corpora nr̃a xp̃c suscitabit : qui
mortissuȩ die tertia. se ipsũ suscitauit.
Q uod dicit propħa inuificabit nos post duos
dies. scilicet tertia die. & ipsa eadẽ die na
suscitabit: ordinẽ nr̃e resurrectionis osten¬
dit. Eo utiq ordine resurgemꝰ quo xp̃c
resurrexit: excepto qd̾ ñ suscitabimus
nos et ipse se ipsũ suscitauit. Sed sic̃ ani¬
ma xp̃i semel ab eo suscepta. nec deinceps
separata ab ipso die tertia rediit ad sepul¬
chrũ. & ibi corpus suũ uiuificauit. aita

Expanded text:
quales fecit, et ei gratias agamus, qui peccati poequales fecit, et ei gratias agamus, qui peccati poenam, peccatorum nobis exhibet medicinam. Quod die tertia resurgamus, asserit propheta Dei dicens: Vivificabit nos Dominus post duos dies, et in die tertia suscitabit nos . Haec dies prima fuit ab Adam usque ad Noe. A Noe est dies secunda usque ad finem saeculi. Tertia 363 dies erit secundus adventus Christi. In illa tertia die omnipotentia divinitatis suae corpora nostra Christus suscitabit, qui mortis suae de tertia seipsum suscitavit. Quod dicit propheta: Vivificabit nos post duos dies, scilicet die tertia, et ipsa eadem die nos suscitabit, ordinem nostrae resurrectionis ostendit. Eo utique ordine resurgemus quo Christus resurrexit, excepto quod non suscitabimus nos, ut ipse seipsum suscitavit. Sed sicut anima Christi, semel ab eo suscepta, nec deinceps separata ab ipso, die tertia rediit ad sepulcrum, et ibi corpus suum vivificavit, et ita
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ ex eo quod ab illo acciꝑet. si ei humilit̾
subdi uoluisset.Sugitur in illis locis beatitu¬
dinis. immo in ipsis creaturis. inqͥb p̃cesserat
dignitas prȩlationis. reꝑta est prauitas elati¬
onis: quid de nob̾is futurũ. eẽt. uł qͥd nobis
restaret agendũ. si in hoc sđo ꝓximo inferis.
& uicino peccatis. nunquã senes. s semꝑsan.
nulla aliã quereremꝰ beatitudinẽ. nec ipsum
etiã agnosceremꝰ creacorẽ: s elati sẽꝑ & suꝑbi
& creatoris grẽ. & redẽpcoris miscdĩe.eẽmus
ingrati. Nam licet pęna peccati nos sequat᷑.
ita inflacti sumꝰ & suꝑbi: qd suꝑbia nr̃a. mortẽ
anime nr̃e cotidie. immo assidue oꝑatur.
Diuina tamen miseratio. idcirca nos pena
peccati flagellari uoluit. & castigari: ut uł
sic agnoscaniꝰ. quales ꝑ nos. & quales a dõ facti
sumꝰ & habeamꝰ odio quales nos fecimus & ip¬
sum ante om̃ia & suꝑ omĩa diligamꝰ. & nos

Expanded text:
quantum ex eo quod ab illo acciperet, si ei humiliter quantum ex eo quod ab illo acciperet, si ei humiliter subdi voluisset. Si igitur in illis locis beatitudinis, imo in ipsis creaturis, in quibus praecesserat dignitas praelationis, reperta est pravitas elationis, quid de nobis futurum esset, vel quid nobis restaret agendum, si in hoc saeculo proximo inferis, et vicino peccatis, nunquam senes, sed semper snullam aliam quaereremus beatitudinem, nec ipsum etiam agnosceremus Creatorem, sed elati semper et superbi, et Creatoris gratiae, et Redemptoris misericordiae essemus ingrati. Nam licet poena peccati nos sequatur, ita inflati sumus et superbi, quod superbia nostra mortem animae nostrae quotidie, imo assidue operatur. Divina tamen miseratio idcirco nos poena peccati flagellari voluit et castigari, ut vel sic agnoscamus quales per nos, et quales a Deo facti sumus, et habeamus odio, quales nos fecimus, et ipsum ante omnia et super omnia diligamus, et nos
Abbreviated transcription (Latin):
peccaret. quia peccare non posset: nec unde
laudaretura dõ. nec unde remuneraret᷑ hube
Laudem sui creatoris & magnã eius remunt¬
rationẽ primꝰ homo seꝑ habe pocuiss& sin
suꝑbia cumidꝰ. & propriȩ uxoris nimio amo¬
re corruptus se contͣ creatorẽ erexiss&. Non
ut penȩ om̃s loquunt᷑ primũ ade peccatũ
fuit: qd comedit ueticũ.lam enĩ de magnit¬
dine prȩsentis & future beacitudinis precesert
in ipso quȩdã elatio repͥmenda. unde iusto
dei uidicio permissus est ad iabolo teptari.
& succub̾e tẽptatori. Excollentiutiq se am¬
mȩ & nimiũ deꝓpͥa uirtute prȩsum̃ti ex¬
perim̃to pene fuerat demonstrandũ : quã
non bene se habeat facta. nacura.si abono
factore recesserit. Eodẽ gladio. quo angelus
nequã seipsũ ꝑemit incęlo: eodẽ gladio homi¬
nẽ in paradyso occidit. Non enim exeo tãtũ
angelus ille intumuit. qd iã adõ susceꝑat.

Expanded text:
peccaret, quia peccare non posset, nec unde peccaret, quia peccare non posset, nec unde laudaretur a Deo, nec unde remuneraretur, haberet. Laudem sui Creatoris, et magnam ejus remunerationem primus homo semper habere potuisset, si non superbia tumidus, et propriae uxoris nimio amore corruptus se contra Creatorem erexisset. Non, ut pene omnes loquuntur, primum Adae peccatum fuit, quod comedit vetitum. Jam enim de magnitudine praesentis et futurae beatitudinis praecesserat in ipso quaedam elatio reprimenda: unde justo Dei judicio permissus est a diabolo tentari, et succumbere tentatori. Extollenti utique se animae, et nimium de propria virtute praesumenti, experimento poenae fuerat demonstrandum, quam non bene se habeat facta natura, si a bono factore recesserit. 362 Eodem gladio quo angelus nequam seipsum peremit in coelo, eodem gladio hominem in paradiso occidit. Non enim ex eo tantum angelus ille intumuit, quod jam a Deo susceperat,