comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s quicumq idola & demonas & resillici¬
tas ad orauerit cadens dicitur ad orare
ut inp̃senti loco ñ semel s crebrius. ꝙ
in eugło diabolus loquitur ad dnm̃.
hec omnia dabo tibi si cadens ad oraue¬
ris me. S & hoc dicendum. omnes hereti¬
cos qui fulgore eloquentiȩ selaris. falsum
doma conp̾onunt auream statuam face.
& quantum inse ẽ ꝑsuasione compellere.
ut cadentes ad orent idolum falsitatis. Sta
tubȩ. fistulȩ & cythare. Eodem sensun ac¬
cipiendum ẽ quo supra ut omnes popłos
intelligamꝰ inpͥncipibꝰ. Neq enim ad ẽẽ
uniu̾se simul poterant nationes. Statu
tͣ ꝑ egrino cultu & du̾sione idolorum.
nacti occasionem cͥminant᷑ ad regem.
Deniq sequit᷑. Sunt uiri iuidei quos con-¬
stitusti suꝑ oꝑa regis baby loniȩ. sidrach
crecum tuum. & quo damanodo sic loqͥ¬
tur. Quos p̾tulisti nobis. & captiuos ser¬
uos pͥncipes ẽẽ fecisti: hi elati insuꝑbia. tua

Expanded text:
sed quicumque idola, et daemones, et res illicised quicumque idola, et daemones, et res illicitas adoraverit, cadens dicitur adorare, ut in praesenti loco non semel, sed crebrius. Et in Evangelio diabolus loquitur ad Dominum: Haec omnia dabo tibi, si cadens adoraveris me . Sed et hoc dicendum: omnes haereticos qui fulgore eloquentiae saecularis falsum dogma componunt, auream statuam facere, et 637 quantum in se est, persuasione compellere, ut cadentes adorent idolum falsitatis. Posttubae, fistulae, etc. Eodem sensu accipiendum quo supra, ut omnes populos intelligamus in principibus. Neque enim adesse universae simul poterant nationes. Statimtur peregrino cultu, et aversione idolorum, nacti occasionem criminantur ad regem. Denique sequitur: Sunt ergo viri Judaei quos constituisti super opera regionis Babylocretum tuum. Et quodammodo sic loquuntur: Quos praetulisti nobis, et captivos ac servos principes esse fecisti, hi elati in superbiam, tua
Abbreviated transcription (Latin):
cipes regionum Excelsa ꝑiculosius stant.
& cicius corruunt quȩ sublima sunt. Prin¬
cipes congregant᷑ ad adorandam statuam.
Ppͥncipes seducunt᷑ & gentes. Qui enim
diuites sunt & potentes. dum timent care¬
re diuitiis & potentia facilius supplãtãt᷑.
Seductis aũt magistratibꝰ sub diti popłi
maiorum exemplo pereunt. & p̃co clama¬
bat ualent̃. Uobis dicit᷑ p opłis. tribubꝰ. & lin¬
guis. in hora qua audierietis sonitum tubȩ¬
& fistule & cycharę. sambucȩ. & psalterii.
& simphoniȩ. & uniu̾sigeneris musicorum.
cadentes adorate statuam auream. quã
consticuit nabuchodonosor rex. Siquis
alit non ceciderit. & ad orauerit. eadem
hora mittet᷑ infornacem ignis ardentis:
in campo duram potuerint congrega¬
ri. & adorare statuam auream.s quod
inpͥncipibꝰ cunctarum gentium omnes
gentes & popłi adorasse credant᷑. Omnẽ
scͥpturam scam̃ m̃te ꝑcurens. nisi tamen
me fellit obliuio nequaquam reperio. qđ
scorum quĩquam dm̃ cadens adorauerit.

Expanded text:
cipes regionum. Excelsa periculosius stant, et citius corruunt quae sublimia sunt. Principes congregantur ad adorandum statuam, ut per principes seducantur et gentes. Qui enim divites sunt et potentes, dum timent carere divitiis et potentia, facilius supplantantur. Seductis autem magistratibus, subditi populi majorum exemplo pereunt. Et praeco clamabat valenter: Vobis dicitur, populis, tribubus et linguis, in hora qua audieritis sonitum tubet fistulę et cytharę, sambucę psalterii et symphonię et universi generis musicorum, cadentes adorate statuam auream, quam constituit Nabuchodonosor rex. Si quis autem non prostratus adoraverit, eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis. in campo Dura potuerint congregari, et adorare statuam auream, sed quo in principibus cunctarum gentium, omnes gentes et populi adorasse credantur. Omnem Scripturam sanctam mente percurrens nisi tamen me fallit oblivio nequaquam reperio, quod sanctorum quisquam Deum cadens adoraverit:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. si quando eccłȩ ꝓpt̾ peccata popłi scõrs
uirorum & magistrorum qui in lege dĩ
doctissimi sunt sustinent penuriam.
& quando in ꝑ secutionibꝰ non offert᷑
sacrificium & oblatio. Qui dam hunc
locum & ad celestem referunt iherłm.
quod animȩ ad t̾rena delapsȩ. & in loco
lacͥmarum & confessionis positȩ. plan¬
gunt antiqua delicta. & cetera quȩ
ꝓphalis sermo conplectitur. S hȩc ñ

Expanded text:
est, si quando Ecclesiae propter peccata populi, sanctorum virorum et magistrorum qui in lege Dei doctissimi sunt, sustinent penuriam, et quando in persecutionibus non offertur sacrificium et oblatio. Quidam hunc locum et ad coelestem referunt Jerusalem, quod animae ad terrena delapsae, et in loco lacrymarum et confusionis positae, plangant antiqua delicta, et caetera quae prophetalis se
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ fortuitu quoscumq ministros ꝑdidit
nabuchodonosor. s uiros fortes decoto erer¬
citu suo & ad bella prõptissimos. ut non
sui damna sentiret. Uiri aut̃ hi tres sidrach¬
de miraculum. lagati mittuntirr in
fornacem. & cadunt in medium ignis
p̃cipites. Ardent uincula quibꝰ ligati sunt.
& unctorum corpora timens flamma non
tangit. huc usq hebrei legunt. Media quȩ
seguntur usq ad finem cantici trium puerors
in hebreo non habentur. De quibꝰ ne omni¬
no p̃terisse uideamͣ. pauca dicenda sunt.
iustꝰ es in om̃ibꝰ quȩ fecisti nob̃ & uniu̾sa¬

Expanded text:
ergo fortuito quoscumque ministros perdidit Nabuchodonosor, sed viros fortes de toto exercitu suo et ad bella promptissimos: ut non sui damna sentiret. Viri autem hi tres de miraculum, ligati mittuntur in fornacem, et cadunt in medium ignis praecipites: ardent vincula quibus ligati sunt, et vinctorum corpora timens flamma non tangit. Hucusque Hebraei legunt: media quae sequuntur usque ad finem Cantici trium puerorum, in Hebraico non habentur: de quibus ne omnino praeterisse videamur, pauca dicenda sunt. justus es in omnibus quae fecisti nobis
Abbreviated transcription (Latin):
animȩ uistorum. & in psalmis. sacrificiũ
dõ sp̃s contribulatꝰ cor contritum & hu¬
miliatum ds̃ ñ despicit: sunt qui aliũ
uelint ẽẽ spm̃ in homine ercepto spũ scõ
& aliam animam. S laborandum eis e¬
nes uno in homine ẽẽ dicant᷑. & non ces¬
sabant qui miserant eos ministri regis
succẽdere fornacem. nepta. & stupa. & pi¬
toruis. quod nepta genus sit fomitis apud
ꝑsas. quo uel marime nutriant᷑ incen¬
dia. Alii ossa oliuarum quȩ ꝑiciuntut
cum armurca are facta neptam appella¬
riputant. unde & grece. syunn dicitun
abeo quod shyy id ẽ ignem nutriat. An¬
głs aut dm̃ descendit cum araria &
sotu eius in fornacem. & ercussit flam.¬
mam ignis de fornace. & fecit medium¬
fornacis quasi uentum roris flantem.
Et ñ tetigte eos ignis omnino. neq con¬
tristauit nec quid quam molestię intu¬
lit. Oppressa ꝑturbationibꝰ anima. &
uariis molestus occupata. cum hominũ
desꝑarit aurilium. & cota ad dm̃ fuerit

Expanded text:
mino. Et in Psalmis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit , sunt qui alium velint esse spiritum in homine, excepto Spiritu sancto, et aliam animam. Sed laborandum eis enes in uno homine esse dicantur. Et non cessabant qui miserant eos ministri regis succendere fornacem naphtha, et stupa. toriis, quod naphtha sit genus fomitis apud Persas quo vel maxime nutriantur incendia. Alii ossa olivarum quae projiciuntur cum amurca arefacta, naphthan appellari putant: unde et Graece πυρίνη dicitur ab eo quod πῦρ, id est, ignem nutriat. Angelus autem Domini descendit cum Azaria et sociis ejus in fornacem, et excussit flammam ignis de fornace, etfornacis quasi ventum roris flantem, et non tetigit eos omnino ignis neque contristavit, nec quidquam molestiae intu. Oppressa perturbationibus anima, et variis molestiis occupata, cum hominum desperaverit auxilium, et tota ad Dominum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Putas neuere potes indicare mͥ somniũ
ordinẽ questionis. ut pͥmũ somnium
qđ se magr ignorare responderant. &
pꝰ ea int̃p̃tationẽ querat somnii. ut cum
somnium audierit. & quȩ uiderat re-¬
cognouerit. tunc credat & int̃p̃tationi
que uariã recepit comecturã. Miste¬
rium quod rȩx int̾rogat sapientes. &¬
magi. & arioli & aruspices ñ que unt.
in dicare regi. Paruspicibꝰ qđ nos u̾timꝰ.
in hebraieo gararenos habet. quod solꝰ
iaocronsie appellare qui erta inspi-¬
ciunt. O ex his futura p̃dicant. My¬
sterium aut̃ uocans ordinẽ somnii re-¬
uelati. ostendit quicqͥd occultũ ẽ & ab
hominibꝰ ignorat᷑ posse misterium noncupa¬
ri. Tollit quoq regi pͣaruã suspitionem. ne
humana ęxtimet inuenire sollertia. quod
dei solius noticiȩ reseruat᷑. S ẽ deus incęlo
reuelans mysteria. Frustra gͥ abominibꝰ

Expanded text:
Putasne vere potes indicare mihi somnium Putasne vere potes indicare mihi somnium ordinem quaestionis, ut primum somnium quod se magi ignorare responderant, et postea interpretationem quaerat somnii: ut cum somnium audierit, et quae viderat recognoverit, tunc credat, et interpretationi, quae variam recipit conjecturam. Mysterium quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et haruspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, in Hebraeo GAZARENOS habet, quod solus ατοσκόπους appellare: qui exta inspiciunt, ut ex his futura praedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quoque regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniri posse solertia quod Dei solius notitiae reservatur. Sed est Deus in coelo revelans mysteria. Frustra igitur ab hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
sui uideat᷑ meriti qđ im petrauit. re¬
fert ad patrũ iusticiã. & adueritatem
dei. qͥ seminis eorũ etiã incaptiuitate
miseret᷑. Enẽ ostendisti mͥ que rogaui-
mꝰ te. Quod quatuor rogant uni osten¬
dit. ut & arogantiã fugiat. ne solus
impetrasse uideat᷑. & agat grãs quod
misterium somnii solus audierit. Sa¬
pientes babilonis neꝑdas. Imitat᷑ ele¬
mentiam dñi qui ꝓ ꝑsequutoribꝰ dep̃ca¬
t᷑. & non uult eõ ꝑire ꝓpt̾ quuos fuerat
ipse ꝑiturus. Inueni hominẽ defiliis
tnͣsmigationis uidȩ qui solutionẽ regi
annuntiet. Dei grãm ad suam refert
diligentiam. & inuenisse sedicit. cum
da niel se ultro obtulerit in troduceret᷑
ad regem. In quo nec hoc ostendit᷑ nun¬
tiorum qui cũbona nuntient sua uideri
uolunt. Qui aũt solutionẽ somnii rep¬
mutit. utiq ante narraturus ẽ somni¬
um. E nota quod defiliis uida sit daniel
ñ sacerdos sicut in fine belis fabula continec.

Expanded text:
sui videatur meriti, quod impetravit, resui videatur meriti, quod impetravit, refert ad patrum justitiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiam in captivitatem miseretur. Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, etc. Quod quatuor rogant, uni 631 ostenditur: ut et arrogantiam fugiat, ne solus impetrasse videatur, et agat gratias, quod mysterium somnii solus audierit. Sapientes Babylonis ne perdas. Intmentiam Dei, qui pro persecutoribus deprecatur, et non vult eos perire propter quos fuerat ipse periturus. Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae, qui solutionem regi annuntiet. Dei gratiam ad suam refert diligentiam, et invenisse se dicit, cum Daniel ultro se obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri volunt. Qui autem solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. Et nota quod de filiis Juda sit Daniel, non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet.
Abbreviated transcription (Latin):
spũ serutat᷑ etiam ꝓfunda dĩ. & in ꝓfun¬
do animȩ sue fodit altissimos puteos. &
om̃ẽ t̾rã egerit. quȩ ꝓ fundas aquas oꝑie
consueuit. seruatq mandatũ dicens. bi¬
be aquas decius uasis. & deputeorũ tuor
fontibꝰ. Quodᷤ seqͥt᷑. nouit intenebris cons¬
acuta. & lur c̃ eo ẽ. tenebre significant
ignorantiam. lux scientiã atq doctͥnã.
unt atq circundant. Siue ita intp̃tan¬
dũ ẽ. qđ tenebrosa mystica quȩq & ꝓ
funda significent. uiria illud quod
legimus in ꝓu̾bus. Incelligit qͦ parabo¬
lam & cenebrosum sermonẽ. Hoc ipsũ
significat quod in psalmis legimꝰ. te
ad ex celsa concendit. & t̾rena deserens
instar auiũ tenussimũ aerẽ & etheria
queq desiderat: iste nubes efficit᷑ ad quã
ueritas dĩ ꝑuenit. ⁊ quȩ suꝑ scõs pluere
nebrosas. & ĩuolutas çaligine. quam
solus moyses ingredit᷑. & loquit᷑ dõ
facie ad fadiẽ. De quo scriptũ ẽ. posuit
tenebras latibulũ suũ. Tibi deus pa

Expanded text:
Spiritu, scrutatur etiam profunda Dei, et in profunda animae suae fodit altissimos puteos, et omnem terram egerit, quae profundas aquas operire consuevit: servatque mandatum Dei, dicens: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fonte . Quodque sequitur: Novit in tenebris constituta, et lux cum eo est: tenebrae significant ignorantiam, et lux scientiam atque doctrinamunt, atque circumdant. Sive interpretandum est, quod tenebrosa mystica quaeque et profunda significet, juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem, hoc ipsum significat quod in Psalmis legimus: Tead excelsa conscendit, et terrena deserens, instar avium tenuissimum aerem et aetherea quaeque desiderat, iste nubes efficitur, ad quam veritas Dei pervenit, et quae super sanctos pluere nebrosas et involutas caligine, quam solus Moyses ingreditur , et loquitur Deo facie ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Tibi De
Abbreviated transcription (Latin):
calũpniator eccłȩ ꝓpħam rep̃hendere nititur
quare ñ recusaret munera & honorem ba¬
bilonium libent̃ susciꝑet. non considerañ
idõ uidisse somnium & int̃p̃tacionis myste¬
ria ꝑpuerum reuelata. ut daniel cresceret.
& in loco captiuitatis pͥnceps omnium fie¬
ret chadeorum. & dĩ omnipodentia noscere¬
tur. Quod quidem & in ioseph. apud pha¬
raonem & egyptum factum legimus. & in
te haberent captiui & ꝑegrinantes ex iu¬
deis solatia. iudentes hominem gentis suȩ
Daniel aut postulauit arege. & consticuit suꝑ¬

Expanded text:
calumniator Ecclesiae prophetam reprehendere nititur, calumniator Ecclesiae prophetam reprehendere nititur, quare non recusarit munera, et honorem Babylonium libenter susceperit: non considerans ideo regem vidisse somnium, et interpretationis mysteria per puerum revelata, ut Daniel cresceret, et in loco captivitatis princeps omnium fieret Chaldaeorum, et Dei omnipotentia nosceretur. Quod quidem et in Joseph apud Pharaonem et Aegyptum factum legimus : et in te haberent captivi et peregrinantes Judaei solatia, videntes hominem gentis suae Daniel autem postulavit a rege, et constituit su
Abbreviated transcription (Latin):
rit. quasi ñ licaones obsignorum magni¬
tudinem paulo & barnabȩ uoluerint
hostias im molare. Error gͦ gentilium
qui omne quod supͣ se ẽ & deos putant scͥp¬
turȩ non debet imputari: quȩ simplicit̃ re¬
fert uniu̾sa quȩ gestasunt. S & & hoc possu¬
mus dicere. quod causas adorandi & immo¬
latarum hostiarum & incensi atq sacͥficii
ipse rer er posuerit. dicens ad daniel. Uere
hoc. Ergo ñtam danielem. quam indani¬
ele ad orat dm̃. qui mysteria reuelauit.
Quod & alexandrum regem macedonum
in pontifice ioiade fecisse legimꝰ: Isi dĩplic⁊. ħ dic̃n¬
dũ ẽ nabucho donosor signorum magnitu¬
dine & stupore confusum quid faceret
ignorasse. ut qui dm̃ uerũ indelligebat ⁊ dñm
regũ. seruũ eiꝰ ad oraret. ⁊ illi ad oleret incensũ.
Tunc rex damelẽ in sublime exculit. ⁊ munera
magna ⁊ multa dedit ei. ⁊ constituit eũ pͥncipẽ
tuũ suꝑ om̃s sapientes babylonis. Et in hoc

Expanded text:
rit, quasi non et Lycaones ob signorum magnirit, quasi non et Lycaones ob signorum magnitudinem Paulo et Barnabae voluerint hostias immolare. Error ergo gentilium, qui omne quod supra se est, deos putant, Scripturae non debet imputari , quae simpliciter refert universa quae gesta sunt. Sed et hoc possumus dicere, quod causas adorandi et immolandarum hostiarum, et incensi atque sacrificii ipse rex exposuerit, dicens ad Danielem: 635. Ergo non tam Danielem, quam in Daniele adorat Deum, qui mysteria revelavit. Quod et Alexandrum magnum regem Macedonum, in Pontifice Joiada fecisse legimus. Quod si displicet hoc, dicendum est Nabuchodonosor signorum magnitudine et stupore confusum, quid faceret ignorasse, ut qui Dominum verum intelligebat et Dominum regum, et servum ejus adoraret, et illi adoleret incensum. Tunc rex Danielem in sublime extulit, et munera magna, et multa dedit ei, et constituit eum principem uper omnes provincias Babylonis, etc. Et in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
enim in pͥncipio nichil romano imꝑio
fortiꝰ & durius fuit: ita infine rerũ nichil
in becillius erit. quando & in bellis ciuilibꝰ
& adu̾sum diu̾sas nationes aliarum gen¬
cium. barbarorum indigemꝰ auxilio. In
fine aũt horum omnium regnorum auri ar¬
genti ęris & ferri. abscisus ẽ lapis dñs atq sal¬
uator sine manibꝰ. id ẽ absq coitu & humano
semine deutero uirginali. & contritis om̃ib
regnis factꝰ ẽ mons magnus. & impleuit u¬
niusam t̾ram. Quod uidei & impius porfi¬
rius male ad płm referunt isrł. quem infi¬
ne scłorum uolunt ẽẽ fortissimum & omnia
regna conterere & regnare inȩt̾num. Ds
magnus ostendit regi quȩ futura sunt
pꝰea. Rursum reuelationem somnii ñ sui
dicit mertti. s ut in t̾p̃tatio regi manifeꝰ¬
ta fieret. & doceret regem quod ds solus
eẽt colendus. Tunc nabuch odonosor cecidit
in faciem suam & danielem adorauit. &
nunquam suꝑbissimꝰ rer captiũu ad oraue¬

Expanded text:
enim in principio nihil Romano imperio enim in principio nihil Romano imperio fortius et durius fuit, ita in fine rerum nihil imbecillius: quando et in bellis civilibus, et adversum diversas nationes, aliarum gentium barbararum indigemus auxilio. In fine autem horum omnium regnorum auri, argenti, aeris et ferri, abscissus est lapis, Dominus atque Salvator, sine manibus, id est, absque coitu et humano semine, de utero virginali, et contritis omnibus regnis, factus est mons magnus, et implevit universam terram: quod Judaei et impius Porphyrius male ad populum referunt Israel, quem in fine saeculorum volunt esse fortissimum, et omnia regna conterere, et regnare in aeternum. Deus magnus ostendit regi quae futura sunt. Rursum revelationem somnii, non sui dicit meriti, sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et doceret regem, quod Deus solus esset colendus. Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem adoravit: etnumquam superbissimus rex captivum adorave
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ sym achus. ceteri imaginẽ transtulerunt.
uolentes hoc nomine simi litudinẽ ostende
fittͥorum. Se quam᷑ int̃p̃tationẽ ꝓpheticã
& danielis u̾ba tractantes. quȩ abillo bre¬
quit aureum tues ręr. ꝑ quod ostenditur
regnum pͥmum baby lonium. auro p̃tiosissi¬
mo conparatum. & pꝰte consurget regnum
aliud minus te. mediorum uidelicet᷑ atq¬
ꝑsarum quod argenti habet similitudinẽ.
teium aliud ȩneum. quod imꝑabit uniusȩ
t̾rȩ. Alexandrum significat. & regnum ma¬
cedonum successorumq alȩxandri. quod recte¬
eneum dr̃. Int̾ omnia enim metalla ȩs uoca¬
lius ẽ & retinnit clarius. & sonitꝰ eius longe
lateq disfundit᷑. ut ñ solum famam & poten¬
tiam regni. s & eloquentiam greci sermonis
ostenderet. Regnum aut̃ quartum quod ꝑ¬
spicue ꝑtinet ad romanos ferreũ ẽ. quod cõ¬
minuit & domat omã. S pedes eiꝰ & digiti
ex parte ferrei. & ex parte sunt fictiles: quod
hoc tempore manifestissime comꝓbat᷑. Sic̃

Expanded text:
est Symmachus, caeteri imaginem transtulerunt, volentes hoc nomine similitudinem ostendere futurorum. Sequamur interpretationem propheticam, et Danielis verba interpretantes, quae ab illo brequiregnum primum Babylonium auro pretiosissimo comparatum. Et post haec consurget regnum aliud minus te, Medorum videlicet et Persarum, quod argenti habet similitudinem. tium aliud aeneum, quod imperavit universae terrae, Alexandrum significat, et regnum Macedonum, successorumque Aleaeneum dicitur: inter omnia enim metalla aes vocalius est, et tinnit clarius, et sonitus ejus longe lateque diffunditur, 634 ut non solum famam et potentiam regni, sed et eloquentiam Graeci sermonis ostenderet. Et regnum quartum erit erspicue pertinet ad Romanos, ferrum est quod comminuit et domat omnia. Sed pedes ejus et digiti ex parte ferrei, et ex parte sunt fictiles, quod hoc tempore manifestissime comprobatur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
denago. Non obliuiscit eorum cum quibꝰ dñm
dep̾catus ẽ. & qui secum ꝑiclitati fuerant.
Itaq fecit eos iudices ꝓ uintiarum ipse aũt
aregis latere non recedit. Nabuchodonosor
rex fecit statuam aream altitudine cubi¬
torum seraginta. latitudine cubitorum
sex. Helor obliuo ueritatis. ut qui dudum
seruum dĩ quasi dm̃ adorauerat. nunc
statuam ᷤ fieri iubet. ut ipse ad oret᷑ in sta¬
deris. illud incausa ẽ. utt stuporem udentibꝰ
daret. & res in animata adorecur ut deus.
dum unus quisq suam consecrat auartuã
Dat᷑ quoq ꝑ occasionem captiuorum barba¬
ris nationibꝰ salutis occasio. ut qui pͥmum
ꝑdanielis reuelationem potentiam cogno¬
uerãt unius dei.intrium quoq puerorũ
fortitudinem discant mortem debere con
in campo duram ꝓuintiȩ babylonis. ꝓdu
ram theodotio deira sy machiis doraũ sep¬
tuag̃ ne piboaln transtulerunt: quod nos
uarium uł conclusum locum possumꝰ dicere

Expanded text:
egis. Non obliviscitur eorum cum quibus Dominum deprecatus est, et qui secum periclitati fuerant. Itaque facit eos judices provinciarum: ipse autem a regis latere non recedit  Al. rx fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta, latitudine cubitorum sex. Velox oblivio veritatis, ut qui dudum servum Dei, quasi Deum adoraverat, nunc statuam sibi fieri jubeat, ut ipse adoretur in staderis, illud in causa est, ut stuporem videntibus creet, et res inanimata adoretur ut Deus, dum unusquisque suam consecrat avaritiam. Datur autem per occasionem captivorum barbaris nationibus salutis occasio : ut qui primum per Danielis revelationem potentiam cognoverant unius Dei, in trium puerorum quoque fortitudine discant mortem contemnere in campo Dura provinciae Babylonis. Pro Dura, Theodotio, Deira, Symmachus Durau, LXX περίβολον transtulerunt, quod nos vivarium vel conclusum locum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
thasar. quam daniel uidit insusis. he¬
braicis quidem literis s lingua scribũ¬
t chaldẽica. quam hic siriacam uocant.
Nisi indicaueritis michi somnium &
coniecturam eiꝰ. ꝑ ibitis uos. & domus
ur̃ȩ publicabunt᷑. Conminatꝰ ẽ penã.
ꝓponit & p̾mia: ut sipotuerint somni¬
um dicere. consenquent credat etiam hiᷤ
que incerta sunt. hoc ẽ quid significet
somnium. Qđ si non potuerint ea di¬
cere de quib rex in plerisq confusus po-¬
terat recordari. etiam futurȩ intpͣtitio¬
Respondentes gͦ chadei coram rege dixer̃.¬

Expanded text:
thasar, quam Daniel vidit in Susis, Hethasar, quam Daniel vidit in Susis, Hebraicis quidem litteris, sed lingua scribuntur Chaldaica, quam vocat hic Syriacam. Nisi indicaveritis mihi somnium et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur, etc. Comminatus est poenam, proponit et praemia: ut si potuerint somnium dicere, consequenter credat etiam his quae incerta sunt, hoc est, quid significet somnium. Quod si non potuerint ea dicere, de quibus rex in plerisque confusus poterat recordari, etiam futurae interpretatioRespondentes ergo Chaldaei coram rege dixer
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagunt. Magi qui de singulis philo¬
sophant᷑. malefici qui sanguine utun¬
t̃ ce uictimis. & sepe contigunt corpora¬
mortuorum. Porro in chal deis tͦnne baiaõ
maticos uocat. Consuetudo autem & sermo
conmunis magos ꝓmaleficis accipit. qui
alit̾ habent᷑ apud gentem suam. eo qđ
sint philosophi chaldeorum. & artis huiꝰ
scientia reges quoq & pͥncipes eiusdem
gentis omã faciunt. Unde & innatiui¬
tate dñi saluatoris ipsi pͥmi ortum eius
indellererunt. & uenientes in scãm beth¬
leem. adorauerunt puerum.stella desuꝑ
ostendente. Et dir̃ ad eos rer. Hidi somni¬
um & m̃te confusus ignoro quid uiderĩ.
Umbra quȩdam & ut ita dicam aura
somnii atq uestigium remansit incorde
regis. ureferentibꝰ aliis possit reminisci
eorum que uiderat. & nequaquã eum
decipent mentientes. Responderunt
chadei regi syriace. Huc usq que lecta
sunt. sermone narrant᷑ hebreo. Ab hoc
loco usq aduisionem anni tcii regis bal¬

Expanded text:
agunt. Magi, qui de singulis philosophantur: Malefici, qui sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corporamortuorum. Porro in Chaldaeis γενεθλιαλόγουmaticos vocat. Consuetudo autem et sermo communis magos pro maleficis accipit: qui aliter habentur apud gentem suam, eo quod sint philosophi Chaldaeorum, et ad artis hujus scientiam reges quoque et principes ejusdem gentis omnia faciunt. Unde et in nativitate Domini Salvatoris ipsi primum ortum ejus intellexerunt, et venientes in sanctam Bethleem, adoraverunt puerum, stella desuper ostendente . Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Umbra quaedam, et ut ita dicam, aura somnii atque vestigium remansit in corde regis: ut referentibus aliis, 628 posset reminisci eorum quae viderat, et nequaquam eum deciperent mentientes. Responderunt Chaldaei regi Syriace. Hocusque quae lecta sunt, sermone narrantur Hebraeo. Ab hoc loco usque ad visionem anni tertii regis Bal
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ uentura sunt nouissimis temporibꝰ.
Absq adulationis uitio ueritate sociata
dies aut ex eo numerandisunt cempore
quo danelisomnium reuelatũ ẽ usq
ad con sũmationẽ mundi. aut certe hoc
sentiendum ẽ. quod uniu̾sa int̃ptatio
somnii tendat ad finem. in quo i ma¬
go statuaq quȩ cernit᷑ conterenda est.
Somnium tuum & uisiones capttis
tui incubili tuo huiꝰ cemodi sunt.
entis enĩ ocłi incapite eius. in pͥncipali
iudelicet cordis. uirta illud qđ in eugłio
legimꝰ. Beati mundo corde qm̃ ipsi dm̃

Expanded text:
unt in novissimis temporibus. Absque adulationis vitio veritate sociata,dies, aut ex eo numerandi sunt tempore, quo Danieli somnium revelatum est, usque ad consummationem mundi. Aut certe hoc sentiendum, quod universa interpretatio somnii tendat ad finem, in quo imago statuaque quae cernitur, conterenda est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt. entis enim oculi in capite ejus : in principali videlicet cordis, juxta illud quod in Evangelio legimus: Bea
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e nr̃os quos greci in aquilȩ & theodo¬
tionis ac sẏma chi editionibꝰ lectitant.
E si illi intantis diuitiis doctͥnaꝵ ñ cõ¬
tempnunt studia hominum iudeorũ.
tantum quȩ obseura ft̃ explanantes.
ne libroꝵ innumerabilium magnitudo
leccori fastidiũ fatiat. Ad in tellegen das
aut̃ extremas partes damelis multiplex
grecoꝵ historia necessaria ẽ. sutoriiiude-¬
licet & callenici. dio dori. iheronimi. po¬
lipii. pusidonii. claudii. theodonis. &¬
& ãdro niei cogciom̃to alypi. quos & porfy¬
rius secutum e̾ẽ sedicit. Io sephi qͦ & eoꝵ¬

Expanded text:
habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodohabere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis ac Symmachi editionibus lectitant. Et si illi in tantis divitiis doctrinarum non contemnunt studia hominum Judaeorum: tantum, quae obscura sunt explanantes, ne librorum innumerabilium magnitudo lectori fastidium faciat. Ad intelligendas autem extremas partes Danielis, multiplex Graecorum historia necessaria est: Sutorii videlicet Callinici, Diodori, Hieronymi, Polybii, Posidonii, Claudii, Theonis, et Andronici cognomento Alipii, quos et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi q
Abbreviated transcription (Latin):
cũ danielem ⁊ tres pueros decͥbu iuda
fuisse scã scͥptura testet᷑. Unde & nos
ante annos plurimos cũ uteremꝰ danie¬
lem. has uisiones obȩlo p̃notauimꝰ. signi¬
ficantes eas in hebraico non haberi. E
dignari mͥ. quasi ego decur tauerim li¬
brũ. cum & ougemes. & eusebiꝰ. & appol¬
linaris aliiq eccłastici uiri. & doctores gc̃iȩ.
nec se debere respondere porphirio ꝓhis q̃
nullam scͥpturȩ sc̃ę̃ auccoritatem p̃beant.
Illud qͦ lectorem admoneo. danielẽ ñiurta
septuag̃ int̾p̃tes s iuxta theodotionẽ eccłas
legere. qui utiq pꝰ aduentum xp̃i incre¬
dulus fuit. licet eum quidam dicant
S origenes de theodotionis oꝑe ineditio¬
ne uulgata astericos posuit. docens de¬
fuisse quȩ addita sunt. & rursus quosdã
u̾sus obelis p̃notauit. suꝑflua quȩq de¬
hanc sub astericis ⁊ obelis editionẽ legai
ignoscant inuidi labori meo. qͥ tiolui

Expanded text:
cum Danielem et tres pueros de tribu Juda cum Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse, sancta Scriptura testetur. Unde et nos ante annos plurimos cum verteremus Danielem, has visiones obelo praenotavimus, significantes eas in Hebraico non haberi. Et dicari mihi, quasi ego decurtaverim librum: cum et Origenes et Eusebius et Apollinarius aliique ecclesiastici viri et doctores Graeciae ateantur, nec se debere respondere Porphyrio, pro his, quae nullam Scripturae sanctae auctoritatem praebeant. Illud quoque lectorem admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodotionem Ecclesias legere, qui utique post adventum Christi incredulus fuit: licet eum quidam dicant aeus est. Sed et Origenes de Theodotionis opere in editione Vulgata asteriscos posuit, docens defuisse quae addita sunt, et rursus quosdam versus obelis praenotavit, superflua quaeque de et Aegyptiorum hanc sub asteriscis et obelis editionem legant, ignoscant invidi labori meo, qui volui
Abbreviated transcription (Latin):
os tuum & implebo illud. Si enĩ eũ app̃¬
hensi fuerimꝰ. ante uidices & tͥbunalia.
monet cogitemꝰ quid responde debeamus.
quanto magis contͣ adu̾sarios blaphemã.¬
tes sua pot̾ bella bellare. & inseruis suis
uincere: Inde & psalmi plurimi illud
hebraicum qđ intitulis ponit᷑. lãmanas¬
magis ꝓuictoria continent. Aquila eñi
hoc nosse debemꝰ int̾ cec̾a. porphirium
in danielis nob̾ librũ obicere. idcirco illũ
apparere confictum. nec hab̃i apud he¬
breos. s gͣci sermonis e̾ẽ cõm̃tum. quia
insu sannȩ fabula contineat᷑. dicente
conuenire quam hebreo. Cui & eusebiꝰ
& appollinaris pari sententia responde-¬
runt. susannȩ bel isq ac drachonis fa¬
bulas ñ contineri in ebraico. s partem
ẽe ꝓphetiȩ ab acuc filii hiesu detͥbu leui.
tulo eui̾dem belis fabulȩ ponitur. Ho¬
mo qͥdam erat sacerdos nomine daniel
filius abda conuiua regis baby lonis.

Expanded text:
os tuum, et implebo illud . Si enim cum appros tuum, et implebo illud . Si enim cum apprehensi fuerimus ante judices et tribunalia, monet ne cogitemus quid respondere debeamus : quanto magis contra adversarios blasphemantes, sua potest bella bellare, et in servis suis vincere? Unde et psalmi plurimi illud Hebraicum, quod in titulis ponitur LAMANASmagis pro victoria continent. Aquila enim  Sed et hoc nosse debemus inter caetera, Porphyrium de Danielis libro nobis objicere, idcirco illum apparere confictum, nec haberi apud Hebraeos, sed Graeci sermonis esse commentum, quia in Susannae fabula contineatur, dicente convenire, quam Hebraeo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari sententia responderunt: Susannae Belisque ac Draconis fabulas non contineri in Hebraico, sed partem esse prophetiae Abacuc filii Jesu de tribu Levi: tulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis:
Abbreviated transcription (Latin):
& reges pordinem digerit. & annos enu¬
merat. ac manifestis: sima signa p̃nun¬
tiat. Quȩ quia uidit porphiriꝰ uniusa ꝯple¬
ta ⁊ tͣnsactanegare ñ poterat. supatꝰ hystoriȩ
uertiate in hanc ꝓrupit calũpniam:
ut ea quȩ in consũmatione mundi. de
antixp̃o futura dicunt᷑. ꝓpt̃ gestoꝵ in qͥbꝰ¬
dam similitudinẽ sub antiocho epipha¬
ne impleta contendat. Cuiꝰ in pugnatio.
testimonium ueritatis ẽ. Tanta enim dictoꝵ
fides fuit. ut ꝓpħa in credulis hominibꝰ
ñuideat᷑ futura dixisse. s narrasse p̃te¬
rita. Et tam̃ sic uͥ se occasio in erplatio¬
nem eidem uoluminis dederit. calũpmȩ
illiꝰ strictĩ responde conabor. & philoso¬
phiȩ artibꝰ immo malitiȩ scłari. ꝑ quam
subutẽ nitit᷑ ueritatem. & qͥbꝰdã p̃stigus
clarũ ocłorũ lum̃ aufferre. ex platione
simplici contͣ ire. Itaq obsecro uos pãma¬
scĩtatis eremplar. iunct fide & sanguine.
ore respondeat qͥ loquit᷑ ad ppħã. Aꝑi

Expanded text:
et reges per ordinem digerit, et annos enumerat, ac manifestissima signa praenuntiat. Quae quia vidit Porphyrius universa completa, et transacta negare non poterat, superatus historiae veritate, in hanc prorupit calumniam, ut ea quae in consummatione mundi de Antichristo futura dicuntur, propter gestorum in quibusdam similitudinem sub Antiocho Epiphane impleta contendat. Cujus impugnatio testimonium veritatis est. Tanta enim dictorum fides fuit, ut propheta incredulis hominibus non videatur futura dixisse; sed narrasse praeterita. Et tamen sicubi se occasio in explanatione ejusdem voluminis dederit, calumniae illius strictim respondere conabor, et philosophiae artibus, immo malitiae saeculari, per quam subvertere nititur veritatem, et quibusdam praestigiis clarum oculorum lumen auferre, explanatione simplici contraire. Itaque obsecro vos, Pammasanctitatis exemplar, junctos fide et sanguine, ore respondeat, qui loquitur ad prophetam: Aperi
Abbreviated transcription (Latin):
antiochi qui appellatꝰ ẽ epiphanes fue¬
rit inudea: & non tam danielem uentu¬
ra dirisse. quam illum narrasse p̃teri¬
ta. Beniq quic: quid usq ad antio¬
ehum dixerit ueram historiam conti¬
nere. siquid aũt ultra opinatꝰ sit ꝙ
quoq uno grandi libro. hoc ẽ uicesi¬
mo sȩrto. & ante hos ex parte mechodi. Ue¬
rum quia nob̾ ꝓpositum ẽ n̾ adu̾sari calũp¬
niis responde. quȩ longo sermone indi¬
gent. s ea quȩ appħa dicta st̃ nr̃is disserere
id ẽ apĩanis: illud p̃fatione conmoneo.:

Expanded text:
Antiochi qui appellatus est Epiphanes, fuerit in Judaea, et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia quoque uno grandi libro, hoc est, vicesimo sexto, et ante hos ex parte Methodius. Verum quia nobis propositum est, non adversarii calumniis respondere, quae longo sermone indigent: sed ea quae a propheta dicta sunt nostris disserere, id est, Christianis, illud in praefatione commoneo,
Abbreviated transcription (Latin):
quã usq ad cęlũ hi qͥ ab oriente mouerunt
pedes suos ȩdificare conatisunt. unde &
aconfusione linguaꝵ locꝰ nom̃ accepit
baby lon. quȩ in lingua nr̃a tnͣsfert᷑ c̃fusio.
Simulq a niadu̾tendũ scđm annagogẽ
qd̃ rex babylonis ñpotuerit uniu̾sa dei
uasa tnͣsferre. & in idolio quod s finre¬
rat collocare. s parcẽ uasorũ tẽpli dei.
q̃ in tellegeda sunt doͬmata ueritatis.
Si enĩ cunctos philosophoꝵ reuoluas
libros. necesse ẽ ut inhis reꝑias aliquam
parcẽ uasoꝵ dei. ut apid platonẽ fabri¬
catorẽ mundi dm̃. ut apud zenonẽ sto¬
icorũ pͥncipẽ inferos & in morta les ani¬
mas. & unũ bonũ honestatẽ. S qr uin¬
gunt m̃datiũ ueritati. & naturȩ bonũ
multis ꝑdunt malis: idõ parcẽ uasorꝰ

Expanded text:
um hi qui ab Oriente moverant pedes suos, aedificare conati sunt. Unde et a confusione linguarum locus nomen accepit Babylon, quae in linguam nostram tranfertur confusio. Simul et animadvertendum secundum anagogen, quod rex Babylonis non potuerit universa Dei vasa transferre, et in idolio quod sibi finxerat collocare, sed partem vasorum 624 domus Dei, quae intelligenda sunt dogmata veritatis. Si enim cunctos philosophorum revolvas libros, necesse est ut in eis reperias aliquam partem vasorum Dei. Ut apud Platonem, fabricatorem mundi Deum, ut apud Zenonem Stoicorum principem, inferos et immortales animas, et unum bonum, honestatem; sed quia jungunt mendacium veritati, et naturae bonum multis perdunt malis, ideo partem vasorum
Abbreviated transcription (Latin):
nepolueret᷑ dem̃sa regis. & epulis regis p̃¬
posuerat uiles cibos. id circo grãm & miscłiã
in conspectu pͥncipis eunuchorum. accepit
dño largiete. Er quo in tellegimꝰ ꝓ neces¬
sitate rerũ siquando scĩ diligunt᷑ ab infi-¬
delibꝰ dĩ ce̾ miscđĩȩ: ñ bonitatis hominũ¬

Expanded text:
ut non pollueretur de mensa regis, et epulis regiis prut non pollueretur de mensa regis, et epulis regiis praeposuerat viles cibos: idcirco gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum accepit, Domino largiente. Ex quo intelligimus pro necessitate rerum, si quando diliguntur sancti ab infidelib
Abbreviated transcription (Latin):
abram appellaret abraham: & sarai saram.
In ȩugło quoq quondam symon nom̃ acce¬
pit petri. ⁊ filii zebedei appellatisunt filg
donitrui. quod non ut pleriq putant bo: a¬
nerges. s ut em̃datꝰ legit᷑. banere hemi. bsuit
aut daniel incorde suo ut ñpollueret᷑ dem̃¬
polluat᷑ : utiq sisapientiam atq doctͥnam
baby lonior sciret ẽẽ peccatum nunquam
ad quiesceret dicere qđ ñ licebat. Discunt
aut̃ ñ sequant᷑. s ut iudicent atq conuincãt
quomͦ siquis pia ad u̾sum mathematicos
uelit scͥbere. imꝑitꝰ mathe mathos. risui pate
noret dogiata philosophorũ. Discunt gͦ
ea m̃te doctͥnã caldaicam. qua & moy ses
omnem sapientiam egẏptioꝵ didicerat.
Dedit ds̃ danieli grãm & miscđiam in con¬
spectu pͥncipis eunuchorum. Qui ꝓpt̾ pec¬
cata maloꝵ ductꝰ ẽ incaptiuitatẽ. ꝓpt̾ uir¬
tutum suarum magnitudinẽ statim
mercedẽ recepit. Posuerat enĩ incorde suo

Expanded text:
Abram appellaret Abraam, et Sarai, Sara . Abram appellaret Abraam, et Sarai, Sara . In Evangelio quoque quondam Simon Petri nomen accepit , et filii Zebedaei appellati sunt, filii tonitrui: quod non ut plerique putant boanerges, sed emendatius legitur benereem. Proposuit autem Daniel in corde suo ne pollueretur de mepolluantur, utique si sapientiam atque doctrinam Babyloniorum scirent esse peccatum, nunquam acquiescerent discere quod non licebat: discunt autem, non ve sequantur, sed ut iudicent atque convincant. Quoniam si quispiam adversum mathematicos velit scribere, imperitus matheseos, risui patebnorat dogmata philosophorum. Discat ergo ea mente doctrinam chaldaicam, qua Moomnem sapientiam Aegyptiorum didicerat. Dedit autem Deus Danieli gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum, etc. Qui propter peccata majorum ductus est in captivitatem, propter virtutum suarum magnitudinem statim mercedem recepit. Proposuerat enim in corde suo,
Abbreviated transcription (Latin):
nos uͥtimꝰ: marime quia p̃cedit de regio se¬
mine. Unde & arbitrant᷑ hebrei danielem.
ananiam. & misahel. & azariã fuisse eu¬
ne tuo tollent & fatient eunuchos indo
dauid: nisi forte huic sensui contͣriũ sit
det macula. Ut doceret eos litteras & lin¬
guam caldeorum. Philo arbitrat᷑ linguã
hebreorum. ipsam ẽẽ chaldeam. quia
abraham dechaldeis fuerit. Quod si reci-¬
pimꝰ. querendum ẽ qͦmͦ nunc hebrei pu¬
eri linguam quam nͥ nouerant. doceri
iubebant᷑. nͥ forte iurta illud quorũdam
opinionẽ duas abraham linguas hebre¬
orum & chaldeorum scisse dicamꝰ. Qin¬
posuit eis p̃positꝰ nomina eunuehorum.
danielibalthasar.&. ananiȩ sidrach misaeli
mi sach. & atariȩ abdenago. Nonsolũ p̃po¬
& pharaon io seph inegypto appellauit
semtophanes. nolentes eos int̾ra captiui¬
canticum dm̃ int̾ra aliena:ͤ Porro dñs in
bonam partem nomina mutat antiqua.
& exrebꝰ imponit uirtutum uocabula. ut

Expanded text:
nos vertimus: maxime quia praecedit, de regio semine. Unde et arbitrantur Hebraei, Danielem, et Ananiam, et Misael, et Azariam fuisse eune tuo tollent, et facient eunuchos in doDavid. Nisi forte huic sensui illud contrarium sit bus nulla esset macula, ut doceret eos litteras et linguam Chaldaeorum. Philo arbitratur linguam Hebraeorum ipsam esse Chaldaicam, quia Abraham de Chaldaeis fuerit. Quod si recipimus, quaerendum est, quomodo nunc Hebraei pueri linguam quam noverant, doceri jubeantur: nisi forte juxta quorumdam opinionem duas Abraham linguas, et Hebraeorum et Chaldaeorum scisse dicamus. Et imposuit eis praepositus eunuchorum nomina, Danieli, Balthasar: et Ananiae, Sedrach: Misaeli, Misac: et Azariae, 625 Abdenago. Non solum praepoet Pharao Joseph in Aegypto appellavit , Somtonphanech, nolentes eos in terra captivicanticum Domini in terra aliena ? Porro Dominus in bonam partem nomina mutat antiqua, et ex rebus imponit virtutum vocabula: ut
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbũ uida & iherłm annis ũdecĩ. Cui suc¬
cessit in regnũ filiꝰ ioachĩ cognom̃to ihe¬
chonias. qͥc̾cio m̃se regni sui die deci¬
ma captꝰ aducibꝰ nabuchodonosor duc¬
tꝰq ẽ in babilonẽ. ⁊ in loco eiꝰ constitutꝰ
ẽ sedechias filiꝰ iosiȩ. patruus eiꝰ. cuiꝰ an¬
gͥput eumdẽ indanieł pͥncipio ẽẽ ioacĩ.
qͥ in iherechielis ex ordio ioachĩ scͥbit᷑.
Iste enĩ ex tremã sillabã. cim. habet.
ille chim. Et ob hanc causã in eugłio scđm
& t̃cia incip̃ aiochim filio ioacim. Qd̃ igno¬
rans porfiriuis. calũpniã instruit ȩccłȩ. suã
ostendens imꝑiciã. dũ eugłistȩ matħi ar¬
nis fuisse uictoriam. s dnĩ uoluntatis. E
partẽ uasoꝵ domꝰ dĩ. & as portauit ea int̃ra¬

Expanded text:
alem annis undecim: cui successit in regnum filius ejus Joachim, cognomento Jechonias; qui tertio mense regni sui, die decimo, captus est a ducibus Nabuchodonosor, ductusque est in Babylonem, et in loco ejus constitutus est Sedecias filius Josiae patruus ejus, cujus anigitur putet eumdem in Danielis principio esse Joacim, qui in Ezechielis exordio Joachin scribitur. Iste enim extremam syllabam Chin habet, ille Cim. Et ob hanc causam in Evangelio seet tertia incipit a Joachin filio Joacim. Quod ignorans Porphyrius, calumniam struit Ecclesiae, suam ostendens imperitiam, dum evangelistae Matthaei arnis fuisse victoriam, sed Domini voluntatis. Et partem vasorum domus Dei, et as
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uideȩ tantum & chadeorũ. s assyrioꝵ
quoq & egyptiorũ. & moabitarũ. & reli¬
quarum nationum quas dñocondente
suꝑarat. Unde & iosephus indecimo an¬
tiquitatum scribit libro. Post annum
scđm eg yptiȩ uastitatis. rex nabucho¬
donosor uidit mirabile somniũ. Ꝙ con
t᷑. & captiuorũ dõq incaptiuitate ser¬
iuentium sit grande solatium. Hoc
idem inpharaone legimꝰ. ñ qđ pharao
& nabuchodonosor. uidere meruerunt.
s quod ioseph. ⁊ danihel digni ȩxcite¬
runt. qui int̃p̃tatione eorũ om̃ibꝰ p̃ferẽ-

Expanded text:
non Judaeae tantum et Chaldaeorum, sed Assyriorum non Judaeae tantum et Chaldaeorum, sed Assyriorum quoque et Aegyptiorum, et Moabitarum, et reliquarum nationum, quas, Domino concedente, superarat. Unde et Josephus in decimo Antiquitatum scribit libro: Post annum secundum Aegyptiae vastitatis, rex Nabuchodonosor vidit mirabile somnium, et cont captivorum Deoque in captivitate servientium sit grande solatium. Hoc idem in Pharaone legimus, non quod Pharao et Nabuchodonosor videre meruerint, sed quod Joseph et Daniel digni exstiterint, q
Abbreviated transcription (Latin):
ducerent᷑. introdur̃ eos p̃positꝰ eunuchorũ
in conspectu nabuchoconosor. Complecos
diestͥennii tempꝰ intellege quod rex consti-¬
tuerat ut enutriti tͥbꝰ annis pꝰea starent
in conspectu regis. Et om̃e u̾bũ sapientiȩ
& in tellectꝰ qd̾ sciscitatꝰ ẽ abeis rex inuenit
ineis decuplum suꝑ cunctos ariolos & ma¬
gos quierant inuniu̾so regno eius. Pario¬
lis̃ & magis uulgata editio sophistas & phi¬
losophos transtulit. ñ uirca hanc philo so
philosophant᷑. Fuit aut̃ daniel usq ad
annum pͥmum ciri regis. Dicemꝰ in conse¬
cyri regis. & pͥmo hic fuisse describitur.
pꝰea t̾cio anno eiusdem eyri regis & pͥmo
dariifuisse memorat᷑. In anno scđo regni
nabuchodonosor. uidit nabuchodono¬
eri ingressisunt in conspectu eius ut ip¬
se p̾ceꝑat : quomͦ nunc seđo anno regni
sui somnium uidisse naratur: quod ita
soluunt hebrei. scđm hic annũ dici reg¬
num eius om̃iũ gentiũ babararum

Expanded text:
ducerentur, introduxit eos praepositus eunuchorum ducerentur, introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. Completos dies, triennii tempus intellige, quod rex constituerat, ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitatin eis decuplum super cunctos hariolos et magos qui erant in universo regno ejus. Pro hariolis et magis, vulgata editio sophistas et philosophos transtulit: non juxta hanc philosophphilosophantur. Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis. Dicemus in conseprimum regis Cyri hic fuisse describitur, postea tertio anno ejusdem Cyri regis, et primo Darii fuisse memoretur. In anno secundo regni Nabuchodonosor, vidit Nabuchodonoeri ingressi sunt in conspectu ejus, ut ipse praeceperat, quomodo nunc secundo anno regni sui somnium vidisse narratur? Quod ita solvunt Hebraei, secundum hic annum dici regni ejus, omnium 627 gentium barbararum,
Abbreviated transcription (Latin):
tuos diebꝰ decem. & dent᷑ nob̃ legumina ad
uescendum. & aqua adbibendũ. Incredibi¬
lis fidei magnitudo. ñ solum s̃ corpulentiã
polliceri esu uilioris cibi. s & tempꝰ statu¬
ere. Non ẽ gͦ temeritatis s fidei. obquam
regias dapes contempserant. Pueris aut̃
his dedit ds̃ scientiam & disciplinã mõĩ
libro sapientia danieli aũt intelligentiã
omnium uisionũ & sõnniorum. Nota
quod ds̃ dederat scĩs pueris scientiam
& discplinã scłariũ literarũ in omĩ libro
& sapientia. ꝓ quo sỹ macꝰ int̾p̃tatꝰ ẽ artẽ
gramaticam.ut cuncta que legebant
in telligerent & sp̃udĩ dechaldeorum
sapientia iudicarent. Daniel autem aũt¬
hoc extra tres pueros habebant insig¬
ne quod uisiones & somnia qͥbꝰ ꝑ sẏ̃bola
quȩ dã & enigmata futura monstrant᷑ sa¬
gaci m̃te cernebat. ut quod alii uidebant in
fantas mate. hic oculis cordis aspiceret. Cõ¬
pletis aut̃ diebꝰ pꝰ quos dixerat rȩx ut in tro¬

Expanded text:
legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum. Incredibilis 626 fidei magnitudo non solum sibi corpulentiam polliceri esu vilioris cibi, sed et tempus statuere. Non est ergo temeritatis, sed fidei, ob quam regias dapes contempserunt. Pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia, Danieli autem intelligentiam omnium visionum et somniorum. Nota quod Deus dederit sanctis pueris scientiam et disciplinam saecularium litterarum in omni libro et sapientia. Pro quo Symmachus interpretatus est, artem grammaticam, ut cuncta quae legebant, intelligerent, et spiritu Dei de Chaldaeorum scientia judicarent. Daniel autem hoc extra tres pueros habebat insigne, quod visiones et somnia quibus per symbola quaedam et aenigmata, futura monstrantur, sagaci mente cernebat: ut quod alii videbant in phantasmate, hic oculis cordis aspiceret. Completis itaque diebus, post quos dixerat rex ut intro
Abbreviated transcription (Latin):
antio chus teneret uideam. missus scopas
etholi filius dux ptolomei partium. adu̾s
antiochum fortit dimicauit. cepitq udeã.
& optimates ptolomei partim secum abdu¬
cens in egyptum reu̾sus ẽ. & ueniet rex aqͥ-¬
lonis & conportabit aggerẽ. & capiet urbes
munttissimas. & brachĩa ñsustinebunt.
Et consurgent electi eius ad ressistendum
& nonerit fortitudo. Et faciet ueniens suꝑ
eum iuixta placitum suum. & nerit qui
stet contra faciem eius. & stabit int̾ra incli¬
ta. & consumet᷑ inmanu eius. Antio chus
enim uolens recuperare iudeam & syriȩ
urbes plurimas. scõpam ducem ptolomei.
iuxta fontes ior danis ubi nunc paneas con¬
dita ẽ. ini do certamine fugauit. & cum de-¬
cem milibꝰ armatorum obsedit clausum sy do¬
ne. Obquem liberandum misit tolomeus
fame suꝑatꝰ scopas manus dedit. & nudus
cũ sotus dimissus ẽ. Quodq ait. conpor¬
tabit aggerem. illud singnificat. quod p̃¬

Expanded text:
Antiochus teneret Judaeam, missus Scopas Antiochus teneret Judaeam, missus Scopas Aetholus, dux Ptolemaei partium, adversus Antiochum fortiter dimicavit, cepitque Judaeam, et optimates Ptolemaei partium secum abducens, in Aegyptum reversus est. 709 Et veniet rex Aquilonis, et comportabit aggerem, et capiet urbes munitissimas, et brachia Austri non sustinebunt: et consurgent electi ejus ad resistendum, et non erit fortitudo. Et faciet veniens super eum juxta placitum suum, et non erit qui stet contra faciem ejus: et stabit in terra inclyta, et consumetur in manu ejus. Antiochus enim volens Judaeam recuperare, et Syriae urbes plurimas, Scopam ducem Ptolemaei juxta fontes Jordanis, ubi nunc Paneas condita est, inito certamine fugavit, et cum decem millibus armatorum obsedit clausum in Sidone. Ob quem liberandum misit Ptolemaeus fame superatus Scopas manus dedit, et nudus cum sociis dimissus est. Quodque ait, Comportabit aggerem, illud significat, quod pr