comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cce homo qui peregre s¬
profitiscitur seruos uocat
eisq ad negocium talenta par¬
titur. Dost multum uero tem¬
poris positurus rationem re¬
uertitur. bene operantes pro ap¬
portato lutro remunerat. seruũ
uero a bono opere torpentẽ dãp¬
nat. Quis itaq iste homo ẽ qui
peregre ꝓficiscitur. nisi redem p̃

Expanded text:
cce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. Post multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
fite considerare nos ammonet. ne
nos qui plus ceteris ĩ hoc mũdo
accepisse aliquid cernimur ab
auctore mũdigrauius inde iudi¬
cemur. Cum enĩ augentur dona
rationes etiam crescunt donorũ
Tanto ergo ẽẽ humilior atq ad
seruiendum promptior quisꝙꝵ
debet ex munere qnͣto se obliga¬
tiorem ẽẽ conspicit ĩ reddenda

Expanded text:
cite considerare nos admonet, ne nos, qui plus caeteris in hoc mundo accepisse aliquid cernimur ab auctore mundi, gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiam crescunt donorum. Tanto ergo esse humilior atque ad serviendum 1464 promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda
Abbreviated transcription (Latin):
derctionis colligeret: iamq sali¬
oriter ammonita qͥcqͥd sup auum
ue nocuũ diurna uagatione con¬
tratiss. totum hoc nocturns denuo
p̃tib ac lacrimis extempore mũ¬
daret. Uerum qr nos ĩ longumdi¬
ximus sermonem:iam conusi ad
dñm. clementiam ip̃ius postule¬
mus: ut ⁊ memoriam beate ma¬
rie congrius uenerem᷑ officiis: ⁊
ad celebranda clñice natiuitatis
sollempnia puriorib animus.
pienda dona celestia desi deruĩ
nr̃m: qui ꝓ nobis incarnari at¬
q inter homines uiuendi formã
dare uoluit. unigenitum suum

Expanded text:
derationis colligeret; jamque saluderationis colligeret; jamque salubriter admonita quidquid superfluum vel nocivum diurna negatione contraxisset, totum hoc nocturnis precibus denuo ac lacrymis ex tempore mundaret. Verum nos quia in longum duximus sermonem, jam conversi ad Dominum clementiam ipsius postulemusriae congruis veneremur officiis, et ad celebranda dominicae nativitatis solemnia purioribus animis pienda dona coelestia desiderium nostrum, qui pro nobis incarnari, atque inter homines vivendi formam dare voluit unigenitum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uenia. desperemus: qr miscdia
eius a ꝓgenie ĩ progenies tiñi¬
tib eum. Nulli inter mala q̃
fecit grauior ĩpenitendi culpa
subriꝑiat: quia deus suꝑbis ir¬
sistit: cosq a beatoꝵ sorte secernẽs.
ꝑ uaria penarum loca ꝓ pcc̃oꝵ
uarietate disꝑgit. Lit aũt largi¬
ente dño. ut si beate marie semꝑ
actus et dicta recolamus: semp
ĩ nobis ⁊ obseruantia castitatis
⁊ uirtutis opera ꝑseuerent.¶a
⁊ optimus ac saluberrimꝰ ĩ sancta
eg̃a mos moleuit. ut hymnus
ip̃ius cotidie cũ psalmodia ues¬
ꝓtine laudis ab om̃ib cantetur
quatinus ex hoc animos fideli¬
rim ⁊ freq̃ntior dñite incarna¬
tionis memoria ad afft̃m deuo¬
nonis accendat: ⁊ recogitata se¬
pius exempla genitricis illuis
ĩ uirtutum soliditate cõfirment
Et hoc oportune ad uesperos fieri cõ¬
platuit: ut uidelicet fatigata ꝑ di¬
em ac distenta diu̾sis cogitationi¬
b mens nr̃a incumbente tpre
quietis Ad unionem se sue consi¬

Expanded text:
venia desperemus, quia misericordia venia desperemus, quia misericordia ejus a progenie in progenies timentibus eum. Nulli inter mala quae fecit gravior impoenitendi culpa subrsistit, eosque a beatorum sorte secernens, per varia poenarum loca pro peccatorum varietate dispergit. Fit autem, largiente Domino, ut si beatae Mariae semper actus et dicta recolamus, semper in nobis et observantia eastitatis et virtutis opera perseverent. Nam et optimus ac saluberrimus in sancta Ecclesia mos inolevit, ut hymnus ipsius quotidie cum psalmodia vespertinae laudis ab omnibus canatur, quatenus ex hoc animos fidelium et frequentior dominicae incarnationis memoria ad affectum devotionis accendat, et recogitata saepius exempla genitricis illius in virtutum soliditate confirment. Et hoc opportune ad vesperas fieri complacuit, ut videlicet fatigata per diem et distenta diversis cogitationibus mens nostra, incumbente tempore quietis, ad unionem se suae consi
Abbreviated transcription (Latin):
ne hereditatis nlło umꝙͣ fine
clauderetur. Nam ⁊ usq ad fi¬
nem scłi huiꝰ. nõ deerunt. qui ĩ xͣ
credendo semen fiant abrahe: et
future beatitud̾is eidem semini
merces a dño ꝓmitritur: indefes¬
so nisu mentis ꝑ eius ꝑceptione
lustari. Oportet enĩ ut pro obti¬
nendo bono qd̃ sine fine cupimꝰ
habere sine ulla intermisuone
donec accipiamus certare curemꝰ
uerba gͥ eungłice lectionis fre¬
q̃nu meditatione reuoluan᷑.
animo retineamus: ut et ĩ con¬
speftu dei humiles inuenti. ⁊ ꝓ¬
si mereamur una. cũ ip̃a ꝑpe¬
tuo sublimari. Studea mus sol¬
licite ne nos indebite laudanci¬
um fauor extollat: cũ illam u¬
dcamus int̾ uerba uere lauda¬
tionis ĩ concussam hunulitati
tenuisse constantiã. Si immode¬
ratus. temꝑalium rerum nos
appetitus delectat: reminiscamͣ
qr iudex nr̃ diuites dimint ina¬
nes. Si temporalis afflictio for¬
te mentem conturbat: rocogite¬
mus quia ⁊ humiles exaltat siũ¬
quam de impetranda adminłoꝵ

Expanded text:
ernae haereditatis nullo unquam fine claudetur. Nam et usque in finem saeculi hujus non deerunt, qui in Christum credendo semen fiant Abrahae, et futurae beatitudinis eidem semini merces a Domino promittitur, indefesso nisu mentis pro ejus perceptione luctari. Oportet enim ut pro obtinendo bono, quod sine fine cupimus habere, sine ulla intermissione donec accipiamus, certare curemus. Verba igitur evangelicae lectionis frequenti meditatione revolvamus, riae semper animo retineamus, ut et in conspectu Dei humiles inventi, et psi mereamur una cum ipsa tuo sublimari gaudio. Studeamus sollicite ne nos indebite laudantium favor extollat, cum illam videamus inter verba verae laudationis inconcussam humilitatis tenuisse constantiam. Si immoderatus temporalium rerum nos appetitus delectat, reminiscamur quia judex noster divites dimittit inanes. Si temporalis afflictio forte mentem conturbat, recogitemus quia et humiles exaltat. Nunquam de impetranda admissorum
Abbreviated transcription (Latin):
Et nos enĩ semen ac filii sumns
abrahe cũ sacram̃tis nr̃i redemp¬
toris qui de gen̾e abrahe carnem
assumpsit renascimur. Nos sumꝰ
filii abrahe. cum illum uidere sol¬
lertiintentione querimꝰ. cuiꝰ diẽ
beatus abraham exultauit ut
uideret. ⁊ uidit et gauisus ẽ. Hĩc

Expanded text:
Et nos enim semen ac filii sumus Et nos enim semen ac filii sumus Abrahae, cum sacramentis nostri Redemptoris, qui de genere Abrahae carnem assumpsit, renascimur. Nos sumus filii Abrahae, cum illum videre solerti intentione quaerimus cujus diem ipse Abraham exsultavit ut videret, et vidit et gavisus est. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut quotqͦt ad salutem uitã¬
q recuperamur ecernam: nõ hoc
nobis s eius gr̃e tribuamus cui
dictum est. In ira miscõie memor
cris. Sicut locutus est ad patres
nr̃os: abraham ⁊ semini eius
ĩ scła. Patrum memoriam faci¬
ens beata maria. recte nõiatim
abraham exprimit: quia ⁊ si
multi patres ac scĩ dominice ĩcar¬
nationis testimoniũ mystice p̃¬
tulerunt: ip̃i tamen pͥmo mani¬
feste sunt eiusdem incarnationis
ac nr̃e redemptionis archana pre¬
dicta ip̃i specialiter dictum ẽ. in
te bencdicentur uniu̾se cognatio¬
nes terre Qd̃ ad clñm saluatorẽ
ꝑtinere nlłs fidelium dubitat:
qui ad dandam nobis benedictio¬
nem ꝑpetuam. de ftyrpe abrahe
ad nos uenire dignatus est. Se¬
men aũt abrahx. nõ illos tm̃i di¬
cit electos. qui ex abrahe ꝓgeme st̃
corporalit̾ editi: uerum etiam
nos qui degentib ad xp̃m cõgre¬
gati illis fidei societate patrib
copulamur. a quib ꝓsapie car¬
nalis origine longe segregamur.

Expanded text:
restat ut quotquot ad salutem vitamque recuperamur aeternam, non hoc nobis, sed ejus gratiae tribuamus, cui dictum est: In ira misericordiae memor eris . Sicut locutus est ad patres nostros, Abraham et semini ejus in saecula. Patrum memoriam faciens beata Maria, recte Abraham nominatim exprimit, quia etsi multi Patres ac sancti dominicae incarnationi testimonium mystice protulerunt, ipsi tamen primo manifeste sunt ejusdem incarnationis, ac nostrae redemptionis arcana praedicta: ipsi specialiter dictum est: Atque in te benedicentur universae cognationes terrae : Quod ad Dominum Salvatorem pertinere nullus fidelium dubitat, qui ad dandam nobis benedictionem perpetuam, de stirpe Abrahae ad nos venire dignatus est. Semen autem Abrahae non illos tantum dicit electos, qui ex Abrahae progenie sunt corporaliter editi, verum etiam nos qui de gentibus ad Christum congregati, illis fidei societate patribus copulamur, a quibus prosapiae carnalis origine longe segregamur.
Abbreviated transcription (Latin):
diripuit: resurrexit ⁊ ascendit ĩ ce¬
lum ⁊ ĩpletã ẽ qo audistis cũ ap¬
calipsis legeretur. hicit leo de tribu ni¬
da. Ip̃e leo distus est. Ip̃e agnus occisus
cst. Leo p̃p fortitudinem: agnus ꝓpter
innocentiam. Leo quia ĩustus: agnus
quia mansuetꝰ. Et iste agnus occisus
morte sua uicit leonem: illum leonẽ¬
qui querit quem deuoret. Dicitur enĩ
et dyabolus leo: feritate nõ uirtute.
Apostolus quippe ait petrus uigila¬
re nos oportere ad u̾sus temptationg
quia aduersariꝰ noster dyabolus cir¬
denoret S quo modo circuit: Sicut
leo inquit rugiens aircuit querens
quem deuoret. Quis aut nõ incurre¬
nt in dentes leonis huiꝰ: nisi uicisset
ho de tribu uida. Contra leonem leo:
entra lupum agnus. łgo.ui.
debat ad mortem xͥ dyabolus quasi
pecpositus mortis: s unde gaudebat
inde illi tensus est laqueus, et nesci

Expanded text:
i, cum resurrexit et ascendit in coelum; et impletum est quod audistis, cum Apocalypsis legeretur, Vicit Leo de tribu Juda . Ipse leo dictus est, qui agnus occisus est: leo propter fortitudinem, agnus propter innocentiam: leo quia invictus, agnus quia mansuetus. Et ipse Agnus occisus morte sua vicit leonem qui circuit quaerens quem devoret. Dictus est enim diabolus leo, feritate, non virtute. Apostolus quippe Petrus ait: Vigilare vos oportet adversus tentationes, quia adversarius vester diabolus cirdevoret. Sed quomodo circuit, dixit: Sicut leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Quis non incurreret in dentes leonis hujus, nisi vicisset Leo de tribu Juda? Contra leonem leo, contra lupum agnus. Exsultavdebat ad mortem, quasi praepositus mortis. Ad quod gaudebat, inde illi tensum est. Musci
Abbreviated transcription (Latin):
dies calamitatis & miserie:
dies tenebrarũ & caliginis ⁊
dies nebule ⁊ turbinis: dies
tube ⁊ clangoris. Pensate fr̃s
suꝑ corda reproboꝵ. qua aspe¬
quẽ tot appellationib non
ualet explicare. Qũata uͦ
dũc erit electoꝵ leticia᷑ qͥ
de eius merentur uisione
gaudere. de cuiꝰ cõspectu ui¬
dent &e elementa cõtremiscẽ:
cĩ eo simul ad nuptias ĩtrare
dent & tñ ip̃i sũt sponse: qr

Expanded text:
dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubae et clangoris. Pensate, fratsuper corda reproborum qua aspequem tot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremescere, cum eo simul ad nuptias intrare! men ipsi sunt spons
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ iam ĩꝑpetuũ ab amoris
sui amplerib euelletur Tt
regni ianua lugẽtib claude¬
tur: q̃ mͦ cotidie penitentib
aperitui. Erit nãq & tunc
penitẽcia ⁊ s fructuosa ia
non erit: qr neq̃ yͣ tũc ueni¬
am ĩuenit ⁊ qͥmͦ aptũ uenie
tp̃c ꝑdit. Hincꝰ enĩ paulus
dicit. Ecce nũc tp̃c accepta
bile: ecce nũc dies salutis.
Hinc ꝓphã ait. Querite do¬
minũ dũ ĩueniri p̃t: ĩuoca¬
te eum dũ prope est. Tnde ⁊
casdem u̾gines fatuas ĩuo¬
cantes dñs non audit: ꝯr
interclusa regni ianua. is
ꝓpe esse poterat. ꝓpe ĩa non

Expanded text:
numquam iam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc etenim Paulus dich: Eis . Hinc propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest, invocate eum dum prope est . 5. Unde et easdem virgines fatuas invocantes Dominus non audit, quia interclusa regni janua, is pe esse poterat, prope jam non
Abbreviated transcription (Latin):
simi patris no¬
stri cuiꝰ hodie festa ce¬
lebramus laudes. ad¬
didisse aliquid decerpsisse ẽ: cũ siqͥ¬
dem uirtutum eius gr̃a. nõ sermo¬
nib exponenda sit s operib comꝑ¬
banda. Cum enĩ dicat icriptura.
gloria patris est filius sapiens: qͣn
apientia et deuotione letatur: In
ppse genuit. Quicquid igitur ĩ ip¬

Expanded text:
nis patris nostri, cujus hodie festa celebramus, laudes addidisse aliquid, decerpsisse est. Cum siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comprobanda. Cum enim dicat Scriptura: Gloria Patris est Filius sapiens, quansapientia et devotione laetatur? In nos genuit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
cres congregate relicto flumine
montes siluasq petierunt. non
sine ammiratione multoꝵ qui
tantam ĩ martino uirtutem in¬
derent. etiam ut auib ĩperaret

Expanded text:
cres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret
Abbreviated transcription (Latin):
salmi uicesimi
primi qui lestus est
seriem decursuri: dib¬
genter prius debemus
intendere: quid ĩ super¬
scriptione contineat: ut cognita
eius origine. intelligentiam ip̃iꝰ
facilius consequamur: et ma¬
nifestato capite possint rectiꝰ iẽ¬
bra distribu. Inscribitur enĩ ita
In finem pro susceptione matit¬
ua: psalmus ipsi dauid.

Expanded text:
salmi vigesimi primi, qui lectus est seriem decursuri, diligenter prius debemus intendere quid in superscriptione contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David.
Abbreviated transcription (Latin):
egyptume significat electos sepiꝰ
malorum imꝓbitate sius effugã¬
nandos. Ubi simul exemplum.
datur fideib ⁊ ne dubitent rabie
persequentium ubi oportunũ fu̾it
declinare fugiendo: cũ hoc deum
ac dñm suum fecisse meminer̃t
Si quidẽ ip̃e qui erat suis p̃ceptũ¬
rus cum uos ꝑsecuti fuerint ĩ ci¬
uitate ista fugite in aliam: pri
fecit qd̃ precepit. fugiendo homi¬
nem qua si homo in t̾ra: quem
magis paulo ante monstrauit

Expanded text:
Aegyptum, significat electos saepius Aegyptum, significat electos saepius malorum improbitate suis effugannandos. Ubi simul exemplum datur fidelibus, ne dubitent rabiem persequentium, ubi opportunum fuerit, declinare fugiendo, cum hoc Deum ac Dominum suum fecisse meminerint. Si quidem ipse qui erat suis praecepturus, Cum vos persecuti fuerint in civitate ista, fugite in aliam, prius fecit quod praecepit fugiendo hominem, quasi homo in terra, quem magis paulo ante monstravit
Abbreviated transcription (Latin):
litteram quomodo rachel
plorasse dicatur filios suos: cũ
tribus uida que bethleem tene¬
bat. nõ de rachel s de sorore euis
lya fuerit orta. Ubi tamẽ faci¬
lis patet responsio: quia nõ tan¬
tum in bethleem. uerum etiam
ĩ om̃ib finib eius ꝑueri sunt
omues trucidati. Trib añt ben¬
iamin que de rachel orta est: pro¬
xima fuit tribui inde. Unde
merito credi debet. qd̾ plaga cru¬
delissime necis. nõ paucos etiam
beniamin ftyrpis pueros ĩuol¬
uerit: quos ꝑgenies rachel ela¬
ta ĩ excelsum uoce plorauerit.
Potest et aliter intelligi ⁊ iudelic¬
quia rachel iuxta bethleem sepul¬
ta est sicut titulus monumenti
eius manens usq hodie testat᷑.
ad occidentem oiuitatis ultra iu¬
am que ducit ebron: ut ea que
ĩ loco eodem agebantur. ip̃a e¬
gifse ꝓphetico locutionis modo re¬
cte dicatur ⁊ cuiꝰ corpore ⁊nomine
locus ip̃e fuerat insignis. Quod
dominꝰ ip̃e ne occideretur ab he.¬
rode sublatus est a parentib in

Expanded text:
litteram quomodo Rachel plorasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethleem tenebat, non de Rachel, sed de sorore ejus Lia fuerat orta. Ubi tamen facilis patet responsio, quia non tantum in Bethleem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt omnes trucidati. Tribus autem Benjamin, quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet quod plaga crudelissimae necis non paucos etiam Benjaminaeae stirpis pueros involverit, quos progenies Rachel elata in excelsum voce ploraverit. Potest et aliter intelligi quia Rachel juxta Bethleem sepulta est, sicut titulus monumenti ejus manens usque hodie testatur, ad occidentem civitatis, ultra viam quae ducit Hebron: quod ea quae in loco eodem agebantur, ipsa egisse prophetico locutionis modo recte dicatur, cujus corpore et nomine locus ipse fuerat insignis. Quod Dominus ipse ne occideretur ab Herode sublatus est a parentibus in
Abbreviated transcription (Latin):
Licet censum dari cesari an nou
Glanda et fraudulenta int̾roga¬
tio. illuc ꝓuocat respondentem.
ut magis d̾m qͣm cesarem time¬
at: et dicat non debere tributa sol¬
ui: ut statim audientes herodia

Expanded text:
Licet censum dari Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio, illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa solvi, ut statim audientes Herodia
Abbreviated transcription (Latin):
dictione specialiter
insignis. Benedict
t̾ructus uentris tui.
Nec iple generali scõ¬
rumi morc benedictꝰ:
sed sicut apostolus a¬
it. quorumi patres et

Expanded text:
dictione specialiter insignis. Benedictus fructus ventris tui. Nec ipse generali sanctorum more benedictus, sed sicut Apostolus ait: Quorum patres, et
Abbreviated transcription (Latin):
dic qd̾ tamen de quibusdam in
Pace eccłie quiescentib loquor
ebimet ip̃i testimonium unius¬
quusꝙ uix sufficit. qntominus
elibi et ꝓrimo. ⁊Ibi et ꝓtinus
ꝑincrepationem subdunt. Ite po¬
nus ad uendentes. et emite uob
reniores quippe olei. adulato¬

Expanded text:
die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulato
Abbreviated transcription (Latin):
factum est. qd̾ fecit dñs. ⁊ ostendit
nobis. Et uenerunt festinantes:
⁊ inuenerunt mariam ⁊ ioseph:
et infantem positum ĩ presepio Pa¬
stores quidem illi: felici gaudio fe¬
stinarunt uidere qd̃ audierant.
Et quia ardenti amore quesierũt.
cõtinuo saluatorem quem q̃sier̃t
ĩ uenire meruerunt.R N pͥnci¬

Expanded text:
 ostendit nobis. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Pastores quidem illi felici gaudio festinarunt videre quod audierant: et quia ardenti amore quaesierunt, continuo Salvatorem quem quaesierunt invenire meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uigilias custodiebant suꝑ gregẽ
luum. picula tenptationum in¬
dicat: a quib se suos lubiestos õs
qui ꝑfecte ugilant. custodire nõ
desistunt. Et bene nato dño. pasto¬
res super gregem uigilant. Ille ⁊¬
enim natus est: qui dicit. Ego sũ
pastor bonus. Ponus pastor ani¬
mam suam dat pro ouibz suis S
et tempus ĩminebat: quo idem
pastor summe bonus. missis in
mũdum pastorib oues suas que
longe lateq disperse errabant. ad
semꝑ iurentia celestis uite pascus
reuocaret. Quorum summo pa¬
stori precepit. Si cdiligis me: pasce
oues meas. Quod aperiens alibi
ait Confirma fratres tuos. Et fa¬
ctum est. ut discesserunt ab eis an¬
geli in celum: pastores loquebant᷑
ad inuicem. Transeamus usq bed¬

Expanded text:
vigilias custodiebant super gregem vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus pastor animam suam dat pro ovibus suis . Sed et tempus imminebat quo idem pastor summe bonus, missis in mundum pastoribus, oves suas, quae longe lateque dispersae errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce oves meas . Quod apertius aperiens, ait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usq
Abbreviated transcription (Latin):
gilantes iugilias noctis suꝑ gre¬
gem suum. angelus magna cum
luce apparuit: exortumq solẽ mũ¬
do iusticie. non solum celestis uoce
sermonis ⁊ uerum etiam clarita¬
te diuine lucis astruxit Nusquã
enĩ in tota ueteris testamenti se-¬
rie reperimus. angelos qui tam
sedulo apparuere ꝑatrib cũ luce
appariusse ⁊ sed hoc pͥuilegium re¬
cte hodierno tempori seruatũ est.
qnͣdo exortum est intenebris lum̃
restis corde. miscricors. ⁊miserator
dñs. Ierum ne parua unius an¬
geli uideretur auctoritas: postqͣm
unus sacramentũ noue natim¬
tatis edocuit ⁊ statim multitudo
celestium agminũ que glam dõ
can̾et ꝑacemq simul hominib
p̃dicaret affuit: aperte demonstnͣs
quiꝰ ꝓ hanc natiuitatem. hoĩes
ad pacem unius fidei. spet. ⁊ clilec¬
tionis. atq ad gł̾am diuine lau¬
dationis ẽẽnt conuertendi. Wig¬
nificant aũt mystice pastores is¬
ti gregum: doctores quosq ac rec¬
tores fidelium animaix. Nox cui

Expanded text:
ientes vigilias noctis super gregem suum, angelus Domini magna cum luce apparuit, exortumque mundo Solem justitiae non solum coelestis voce sermonis, verum etiam claritate divinae lucis astruebat. Nusquam enim in tota Veteris Instrumenti serie reperimus angelos, qui tam sedulo apparuere patribus, cum luce apparuisse; sed hoc privilegium recte hodierno tempori servatum est, quando exortum est in tenebris lumen rectis corde, misericors et justus Dominus. Verum ne parva unius angeli videretur auctoritas, postquam unus sacramentum novae nativitatis edocuit, statim multitudo coelestium agminum, quae gloriam Deo caneret, pacemque simul hominibus praedicaret, adfuit, aperte demonstrans quia per hanc nativitatem homines ad pacem unius fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
lauit. Non reprehendimus o iuder
qd̃ ꝑ pascha liberatis nocentem:
s qđ occiditis innocentem. Quod
tamen nisi fieret. uerum pascha
nõ fieret. Sed umbra ueritatis
a uideiᷤ errantib tenebatur: et
mirabili dispensatione diuine
sapientie ꝑ homines fallaces eiꝰ¬
dem umbre ueritas implebatur.
quia ut uerum pascha fieret: xp̃r
uelud oius ĩmolabatur. os¬

Expanded text:
latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, Christus velut ovis immolabatur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam ĩ nr̃a fuisse carne morta¬
lem: quamius ĩ auro thure et
myrra. intelligi ⁊ aliud potest
Auro nainqz sapiencia designa¬
tur: salomone attestante qui ait
Thesaurus desiderabilis: requi¬
esçit in ore sapientis. Thure aũt
qd̾ deo incenditur. iurtus or̃onio
expͥmitur: psalmista atrestante
qui licit. Dirigatur or̃o mea sic̃
incensum ĩ conspectu tuo. O myr¬
ram uero: carnis nr̃e mortifica¬
tio figuratur. Unde sc̃a eccł̃ia
de suis operariis usq ad mortẽ
ꝑ deo certantib clicit. Mams.
mge diftillauerunt myrram.

Expanded text:
etiam in nostra fuisse carne mortaetiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham
Abbreviated transcription (Latin):
et myrram deferunt. Aurumi
quippe. regi cõgruit. Thus uero: in
dei sacrificio ponebatur. Myrra au¬
tem: mortuorum corpora condii¬
tur. Eum ergo magi quem ado¬
rant. etiam mystitis munerib
p̃clicant: auro regem : thure de¬
um: myrra mortalem. Sunt uͦ
nõ nulli heretici qui hunc deum
creclunt: sed ubiq regnare neqͣ¬
quam credunt. Hi ꝓfecto ei thus
offerunt: s offerre etiam aurum
nolunt. Et sunt nõ nulli qui hc̃
regem existimant: s d̾m negãt
Hi uidelic ei aurum offerunt:
s offerre thus nolunt. Et sunt
nõ nulli qui hunc d̾m et regem
fatentur: s assumpsisse carnem
mortalem negant. Hi nimirum
ei aurum ⁊ thus offerunt: s offͣ¬
re myrram assumpte mortalita¬
tis nolunt. Nos itaq nato dño
offeramus aurum: ⁊ hunc ubiq
regnare fateamur. Offeramus
thus: ut credamus qd̃ is qui in
tempore apparuit: deus ante tẽ¬
pora extitit. Offeramus myrrã
ut eum quem credimus ĩ sua di¬
iunitate ĩpassibilem: credamus

Expanded text:
et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divinitate impassibilem credamus
Abbreviated transcription (Latin):
nostre tameu fructum querit in¬
dustrie. Non enĩ dormientib pro¬
uenit regnum celorum÷ s ĩ man¬
dastis dei laborantib atq iugilã¬
tib ut si dona ipsius nõ irrita fe¬
cerimus: per ca que dedit mere¬
amur accipere qd̃ promisit. Uñ
cohortamur dilectionem ur̃am:
ut abstinentes uos ab om̃i oꝑe
malo. que sunt casta ⁊ iusta secte¬
nuni. filii enĩ lucis: abicere debẽt
opera tenebrarum. Itaq odium
declinate: mendacia abicite÷ suꝑ¬
biam humilitate destruite: aua¬
riciam proicite: largitatem ddili¬
gite. Decet enĩ ut capiti suo mon¬
bra cõueniant: ut ꝓmissarum
beatitulinum mercamur oẽ cõ¬

Expanded text:
nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum coelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinate, mendacia abjicite, superbiam humilitate destruite, avaritiam projicite, largitatem diligite: decet enim ut capiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereamur esse con
Abbreviated transcription (Latin):
dysus est: ad quam ih̾u cognito
redire ꝑ uiam qua uenimus ꝓ¬
hibemur. A regione etenĩ nr̃a su¬
ꝑbiendo. in obediendo. uisibilia.
sequendo. cibum uetitum gustã¬
do cliscessimus: s ad eam necesse
est ut flendo obediendo uisibilia
cõtempnendo. atq appecitum car¬
nis refrenando redeamus. Per
aliam ergo uiam ad regionem
nr̃am regrelimur: qm̃ qui a pa¬
radysi gaudiis ꝑ delestamenta
discessimus: ad hec ꝑ lamenta re¬
uocamur. Unde netesse est fratit
pesti. ponamus anteotulos cordis
hinc culpas operis: illinc iuditi¬
um extreme districtionis pense¬
mus quam districtus uidex uẽi¬
at. qui iudicium minatur ⁊ la¬
tet: terrores pcc̃orib intentat.
⁊ tamen adhuc suftinet: ⁊ ictirco
uenire citiꝰ differt. ut minus ĩue¬
niat quos cõdempnet. Puniam
fletib culpas: ⁊ cum psalmiste
uoce preueniamus faciem eius
ĩ confessione. Noluptatum falla

Expanded text:
disus est, ad quam, Jesu cognito, disus est, ad quam, Jesu cognito, redire per viam qua venimus prohibemur. A regione etenim nostra superbiendo, inobediendo, visibilia sequendo, cibum vetitum gustando, discessimus; sed ad eam necesse est, ut flendo, obediendo, visibilia contemnendo, atque appetitum carnis refrenando, redeamus. Per aliam ergo viam ad regionem nostram regredimur, quoniam qui a paradisi gaudiis per delectamenta discessimus, ad haec per lamenta revocamur. Unde necesse est, fratresemperque suspecti ponamus ante oculos cordis hinc culpas operis, illinc judicium extremae districtionis. Pensemus quam districtus judex veniat, qui judicium minatur et latet; terrores peccatoribus intentat, et tamen adhuc sustinet; et idcirco venire citius differt, ut minus inveniat quos condemnet. Puniamus fletibus culpas, et cum Psalmistae voce praeveniamus faciem ejus in confessione . Volu
Abbreviated transcription (Latin):
ato regi clño aurum offerimꝰ:
si in conspectu illius claritate
superne sapientie resplendemꝰ.
Thus offerimus: si cogitationes
carnis ꝑ sancta oronum studia
ĩ ara cordis incendimus: ut sua¬
ue aliquid deo ꝑ celeste desi deriũ
redolere ualeamus. Myrram of¬
ferimus: si carnis uicia ꝑ absti¬
nentiam mortificamus. ꝑ myr¬
ram namq ut cliximus agitur.
ne mortua caro putrefiat. Mor¬
tuam u carnem putrescere est.
hoc mortale corpus fluruz luxu
rie deseriure: sicut de quib dã
ꝑ ꝓph̾am clicitur. Computrue¬
runt iumenta ĩ sterrore suo Iu¬
menta quippe in sterrore suo cõ¬
putrescere est: carnales hoĩos
in fetore luxurie uitam finire
Myrram ergo deo offerimus:
quando hoc mortale corpus alu
xurie putredine. ꝑ condimentũ
continentie custodinus Mlag¬
num uͦ nobis aliquid magi in¬
nuunt: qd̾ in regionem suam
ꝑ aliam uam reu̾tuntur. In
co namq qd̃ ammoniti faciũt.
nobis ꝓfecto insinuant quid fa¬
ciamus Regio quppe nr̃a para¬

Expanded text:
ato ergo Regi aurum offerimus si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus, thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta operationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namque, ut diximus, agitur, ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortriae desaevire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortalxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus. 7. Magnum vero nobis aliquid magi innuunt, quod in regionem suam per aliam viam revertuntur. In eo namque quod admoniti faciunt, nobis profecto insinuant quid faciamus. Regio quippe nostra para
Abbreviated transcription (Latin):
pe est. Non est scpientia nõ est
puidentia: non est consilium cõ¬
tra dñm. Nam ea que apparuit
magos stella ꝑducit: natum re¬
gem reperiunt: munera defe¬
runt: et ne redire ad herodem
Abeant. ĩ somnis ammonent᷑.
Sicq nt: ut ih̾m quem querit
herodes inuenire nõ possit. Cuiꝰ
ꝑsona qui alii quam ypocrite
Aesgnantur: Qui dum ficte que¬
tunt: inuenire dñm nunquam

Expanded text:
est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓphecans ĩ p̾senti filium nõ u¬
dit: cui tam multa ĩ posterũ pre¬
uidit: quia nimirum uidaicus
populus ꝓphetie sp̃u plenus et
cetus. eum de quo multa ĩ futu¬
rum p̃dixit : in p̃senti positum
nõ agnouit. S natiuirate re¬
gis nostri cognita. herodes ad cal¬
lida argumenta cõuertitur: ne
terreno regno pruaretur. Re.¬
minitiari sibi ubi puer inuenire¬
tur postulat ⁊ adorare uelle se si
mulat: ut quasi hunc si ĩuenire
possit extinguat. S quanta ẽ¬

Expanded text:
et prophetans, in praesenti filium non viet prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur pomulat, ut quasi hunc, si invenire possit, exstinguat, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
axa et parietes cognouer̃t¬
deum: quia tempore mortis
eius scissa sunt. Infernus cogno¬
uit: quia hos quos tenebat ma¬
tuos reddidit Et tam̃ hunc quẽ
senserunt : adhuc infidelium iu¬
deorũ corda d̾m ẽẽ minime cogno¬
lcunt: et cluriora saxis scindiad
penitendum nolunt: eumq cõ
fiteri abuegant: quem elemen¬
ta ut cliximus aut signis aut
scissionib d̾m clamant. Qui
etiam ad dampnationis suecũ¬
mulum. cum quem natum des¬
piciunt. na sciturum longe au¬
te p̾scierunt: ⁊ nõ solum quia
nasceretur nouerant: s etiam
uͥ nasceretur. Nam ab herode re¬
quisiti locum natiuitatis eius
exprimũt: quem scripture au¬
storitate didicerunt. Et testimo¬
nium ꝓferunt. qd bechleemħ
norari natiuitate noui ducis often¬
ditur. ut ip̃a eorum scientia. ⁊ illis
fieret ad restimoniũ dampnatio¬
nis et nobis ad adiuitorium cre¬
dulitatis. Quos ꝓfecto bene ysa¬
ac cũ iacob filium suũ benediceret
designauit: qui ⁊ caligans oculis

Expanded text:
axa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis eius scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos, quos tenebat, mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem senserunt, adhuc infidelium Iudaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis scindi ad pfiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi iam cdiceret. sinite pueras
ucnire ad me. talium est regnũ
celorum. noua gła coronabat in¬
fantes:. ⁊ de: nitus suis ꝑuuloꝵ
ꝑmordia cõletrabat: ut disc̾etur
iminem hominũ duuni ĩcapa¬
cem cẽ sacramenti: qnͣdo etiam il

Expanded text:
et quasi jam diceret: Sinite parvulos et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coronabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem e
Abbreviated transcription (Latin):
et pastorib angeli: ⁊ uobis¬
o uidei nuntiauere pastores hũ
pͥncipem natum. longinque
orientalium gentium natio¬
nes. insolito noui syderis splen¬
dore didicerunt: ⁊ ne de loco edi¬
ti regis ambigerent : ur̃a eru¬
ditio ꝓdidit. qd̾ stella nõ docuit
Cur uobis uiam quam aliis
aꝑitis obsruitis: Cur in ur̃a
infidelitate resecdit dubium:
qd̾ ex ur̃a fit responsione ma¬
nifestum. Locum natiuitatis
de scriꝑturarx testimonio dẽ¬
monstratis÷ presentiam tem¬
poris celi et t̾re atcestatione
cognoscitis: ⁊ tamen ubi ad ꝑ¬
sequendum animus herodis
cc̃arsit: ibi ad nõ credendum uũ
lenius obduruit. selicior ergo is¬
norantia infantiũ quos ꝑsecutor
accidit: quam ur̃a scientia quos
ĩ sna ꝑturbatione consuluit. uođ
noluistis regnum eus recipere.
auꝰ oppidum potiustis oftendere
Ili potuerunt pro eo mori. quem
nondum poterant confiteri. Ita
rp̃s ne ullum ei tempus eẽt absq
miraculo ante usum lingue. po¬
testatem uerbi tacitus exerebat:

Expanded text:
et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore didicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat;
Abbreviated transcription (Latin):
hostamus ergo dilectissimi ĩ ma¬
gis ad orantib xp̃m. uocationis
nr̃e fideiq pͥmitias: ⁊ exultanti¬
b animis. beate spei initia cele¬
bremus. Exinde enĩ in eternã
herditatem cepimus introire: ex¬
inde nobis xp̃m loquentia scrip¬
cararũ archana patuerunt ⁊ et
uetitas qm uideorum obceratio ñ
itccpit. om̃ib nationib suũ lu¬
mo ĩuexit. Honoretur itaq a
nobis sacratissimus dies. ĩ quo
salutis nr̃e austor apparuit: ⁊ ꝙ̃
magi infantem uenerati sunt ĩ
amabulis:. ios om̃i potentem ad¬
eanus ĩ celis. Ac sicut illi de the¬
lauris sius misticas dño mune¬
nim speties obtulersint: ita ⁊ nos
de crdib nostris. que deo st̃ clig¬

Expanded text:
amus ergo, dilectissimi, in magis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quem magi infantem venerati sunt in cunabulis, nos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ dicitis ĩquid dñe: iussa fa¬
ciendo. qđ dicatis ostendite
Nõnc seruo obediẽti ipse
dicturus est enge serus bõe.
multa te cõstitua ĩtra in

Expanded text:
go dicitis, inquit, Domine; jussa faciendo, quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est, Euge, serve bone, multa te constituam; intra i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsecutus est: ut non eum putes de fu¬
turo uaticinari: sed de preteritis hy¬
storiam texere. Unde conitio. noluis¬
se tuns temporis septuaginta int̾¬
pretes. fidei sue satramenta ꝑspicue
uertetis abscondita. Nec ignoro qͣnti
laboris sit ꝓphetas intelligere: nec fa

Expanded text:
prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue vertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit Prophetas intelligere, nec fa
Abbreviated transcription (Latin):
uersib uiderit eẽ
descriptos. metro
eos estimet apud
hebreos ligari: et
aliquid simile ha¬
bere de psaimis uł operib salomoiis
s quod in demostene et millio solet
ficri. ut per cola scribantur ⁊ com¬
mata᷑ qui utiq prosa et non uersi¬
bus conscripserunt. Nos quoq uti¬
litati legentium ꝓidentes: interp̃¬
tationem nouam nouo scribendi.
gene distinximus. Ac pͥmum de ysa¬
ia sciendum qd̾ in sermone suo diser¬
tus sit: quippe ut nir nobilis et ur¬
bane elegantie: nec habens quicꝙͣ
in eloquio rusticitatis admixtum
Unde accidit: ut pre ceteris florem
sermonis eius txanslatio nõ potue¬
rit conseruare. DSeinde etiam hoc ad¬
itiendum: qd̾ non tam ꝓpheta dicen

Expanded text:
ersibus viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem novam, novo scribendi genere distinximus. Ac primum de Isaia sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, quod non tam prophet
Abbreviated transcription (Latin):
meraça illa legis sensus suauitas
paulatim ceperat ob carnalem pha¬
riseorum interp̃tationem. a prisca
sua uirtute deficere. Qui mox ea
que carnalia uidebantur manda¬
ta ad spiritalem conuercit doctrinã
cunctamq littere legalis suꝑficiẽ
eungłi. ta celestis gr̃e uirtute mi¬
tauit ÷ qd̃ est uinum fecisse de aqͣ¬

Expanded text:
meraca illa legalis sensus suavitas meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat, ob carnalem Pharisaeorum interpretationem, a prisca sua virtute deficere. Qui mox ea, quae carnalia videbantur, mandata ad spiritalem convertit doctrinam, cunctamque litterae legalis superficiem evangelica coelestis gratiae virtute mutavit, quod est vinum fecisse de aq
Abbreviated transcription (Latin):
sterio qd̃ de tercio postea que
ꝑior eungłii sermo descripserat.
uiptie faffe refcruntur: s tercio
tempore scl̃i dñm ad aptandam s¬
ubi eccliam uenisse designat. Pri¬
rum quippe scl̾i tempus ante logẽ
pamartharum exemplis ⁊ scd̾m
sub loge ꝓphetarum scriptis÷ terti¬
um sub gr̃a preconus enͣngłistar
quali tertie cliei luce mundo refub¬
Et in quo dñs et saluator noster.
ꝓulemptione generis humani
in carne natus apparuit. Sed et
hoc qd̃ in chana galilee. idest ĩ ze¬
lo transinigrationis ꝑpetrate ee¬
din muptie facte ꝑhibentur: typi¬
⁊ denuntiat eos maxime gr̃a xp̃i
dgnos existere: qui zelo feruere
pie deuotionis. ⁊ emulari caris¬
mata maiora. ac de uiciis ad uir¬
tutes bona oꝑando. de t̾ronis. ad eter
na norunt sperando ⁊ amando tnͣs¬
migrare. Discumbente aũt ad nu¬
ptias dño unũ defecit ÷ ut iuno
meliore ꝑ ip̃m mirabili ord̾is fc̃o.
manifestaretur gła latentis in
hoĩe dei: ⁊ credentium ĩ deum fi¬

Expanded text:
sterio quod die tertia, post ea quae superior Evangelii sermo descripserat, nuptiae factae referuntur, sed tertio tempore saeculi Dominum ad aptandam sibi Ecclesiam venisse designat. Primum quippe saeculi tempus ante legem patriarcharum exemplo, secundum sub lege prophetarum scriptis, tertium sub gratia praeconiis evangelistarum, quasi tertii diei luce mundo refulsit, in quo Dominus et Salvator noster pro redemptione generis humani in carne natus apparuit. Sed et hoc quod in Cana Galilaeae, id est in zelo transmigrationis perpetratae, eaedem nuptiae factae perhibentur, typice denuntiat eos maxime gratia Christi dignos existere qui zelo fervere piae devotionis, et aemulari charismata majora, ac de vitiis ad virtutes, bona operando, de terrenina norunt sperando et amando transmigrare. Discumbente autem ad nuptias Domino vinum defecit, ut, vino meliore per ipsum mirabili ordine facto, manifestaretur gloria latentis in homine Dei, et credentium in eum fi
Abbreviated transcription (Latin):
gandi solemutatem
celebrare desiderat. agnum nec
aqua coquat. nec cuudum come¬
dat. ut neq ꝑ humanam sapi¬
enciam ꝓfuuditatem incarnati¬
oms illius penetrare appetat. ueꝙ
in eum. tanꝙͣ in hominem punĩ
credat. sz assas igni carues come¬
dat. ut dispensari omina ꝑ scti
huc recte subuingitur. Caput
cum pedibus ⁊ intestinis uora¬
bitis. Sicut iam prediximꝰ frẽs
paulo atrestante didicimus. qd

Expanded text:
gaudii solemnitatem celebrare desiderat, agnum nec aqua coquat, nec crudum comedat, ut neque per humanam sapientiam profunditatem incarnationis illius penetrare appetat, neque in eum tanquam in hominem purum credat, sed assas igni carnes comedat, ut dispensari omnia per sanhuc recte subjungitur: Caput cum pedibus ejus, et intestinis vorabitis. Sicut supra jam praediximus, Paulo attestante didicimus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Actuce agrestes. ualde
amare sunt. Carnes u̾
agni cum lactuas agrestibus
redemptoris accipnnuus. noc
pro peccatis nr̃is infictib affti¬
gamus. qt̃s ip̃a amaritudo

Expanded text:
 agrestes valde amarae sunt; carnes vero agni cum lactucis agrestibus Redemptoris accipimus, nos pro peccatis nostris in fletibus affligamus, quatenus ipsa amaritudo
Abbreviated transcription (Latin):
eni ͭ eccl̃ia ad redempto¬
rem et eruditorem suũ
ut de ftulticia erroris doctrinã
perciperet ueritatis. De qua
plenius sicut audiuimus reg¬
norum scribit hystoria: ita di¬
cens. Et ingressa regina ierłm
cũ multo comitatu. ⁊ cliuiciis
cum camelis portantib aroma¬
ta. et aurum infinitum nimis. ⁊
geminas preciosas. uenit ad sa¬
lomonem et locuta est ei uniu̾¬
sa que habebat in corde suo. Er¬
uenit ex gentib. et a finib t̾re
imponens finem cupiditatib.
cicias inter deum ⁊hominem
incarne sua. Tenit post uet̾es
et ꝓphanas suꝑstitiones. audire
⁊dictere de fidei illum inatione
et iudicio futuro. de anime in¬
mortalitate. de sꝑe resurrectio¬
nis et gloria. rit michi do¬

Expanded text:
enit Ecclesia ad redemptorem et eruditorem suum, ut de stultitia erroris doctrinam perciperet veritatis; de qua plenius, sicut audivimus, Regnorum scripsit historia, ita dicens: Et ingressa regina Jerusalem cum multo comitatu et divitiis, cum camelis portantibus aromata, et aurum infinitum nimis, et gemmas pretiosas, venit ad Salomonem, et locuta est ei universa quae habebat in corde suo. Ervenit ex Gentibus et a finibus terrae, imponens finem cupiditatibus s inimicitias inter Deum et hominem in carne sua . Venit post veteres et profanas superstitiones audire et discere de fidei illuminatione et judicio futuro, de animae immortalitate, de spe resurrectionis et gloriae. Veni
Abbreviated transcription (Latin):
rustictas ẽ eã aliis scc̃is ĩ hoc cõꝑa¬
ri. ĩ qͣ deꝰ camẽ humanã assũp¬
sit qͥ eciã sr̃ om̃s augelos ⁊ archã¬
gelos ni celis sublimauit. ⁊uã¬
uis eĩ cetis sct̃is dies cõceptio¬
nis eoꝵ ñ sit cõcessum ut cele¬
brantur. illi tñ a spũ sct̃o cõcessũ

Expanded text:
is in hoc comparare, in qua Deus carnem humanam assumpsit, quam etiam super omnes angelos et archangelos in coelis sublimavit; quamvis enim caeteris sanctis dies conceptionis eorum non sit concessum ut celebretur, illi tamen a Spiritu sancto concessu
Abbreviated transcription (Latin):
sct̃issimam corpori uirginali. an¬
gelis eius ministrantib copu¬
lauit. Quam eciam diem pri¬
mam nr̃e reꝑationis ⁊ salutis.
dispositor mr̃e saluationis. intͥ
ceteros dies fecit. pre elegit et
sanctificauit. Nam qd̃ due sũt
conceptiones homiis omnib
noua ⁊ pura deo operaute cor¬
pori duunitus ad unatur. Si ñ
placet illis celebrare domnice
lem creationem. corporisq cum
anuna copulationem. O quãta
est dies illa. qua nr̃e reꝑatricis
puit colere diem enis conceptio¬
Rubescant iterum insan
qui hunc diem cole̾ no
lunt. ictirto quod alioꝵ sct̃oꝵ cõ

Expanded text:
ctissimam corpori virginali ejus ministrantibus angelis copulavit; quam etiam diem primam nostrae reparationis et salutis dispositor nostrae salvationis inter caeteros dies fecit, praeelegit, et sanctificavit; nam duae sunt conceptiones hominis hoc nova et pura Deo operante corpori divinitus adjungitur. Si non placet illi celebrare Dominicalem creationem corporisque cum anima copulationem. O quanta est dies illa, qua nostrae reparatricis puit colere diem ejus conceptioant iterum insani qui hunc diem colere non volunt idci
Abbreviated transcription (Latin):
ad celos ascensione multo.
lomirantis intuitu secretorũ cõ¬
amplator celestium ĩ canticis. ui¬
dunquit speciosam ascendentẽ
nasi columbam desuper riuos a

Expanded text:
ad coelos ascensione, multo admirantis intuitu secretorum contemplator coelestium in Canticis: Vidi, inquit, speciosam ascendentem, quasi columbam desuper rivos a
Abbreviated transcription (Latin):
huc luxurie inquinam̃ta nõ de¬
scrit. aut is qui castitate p̃minet
nedum se ꝑ bona opera erercet.
siui castitas ergo magna est sine
dono operr nec opus bonum est
aliquid sine castitate. Sed ⁊ si

Expanded text:
xuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet, necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. » Quid