comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquosu oncuiã om̃iũ sp̃c admirando et stupendo contemplantur ipsam
celciusun am clestum animos dispositionẽ pͥncipium post dm̃ scđm qc
et ussos qui prasuit postam suo modo pͥncipium ad seqͣntia uenerent
innos uidelicet homines qui diuinas illuminationes uis mediantibi acci¬
pimus. Ec qui a om̃s reliquȩ eẽntiȩ celestes pͥmis medianteb illumunati¬
punuis. uitoqui oqui q̃ sacrum opari possunt et dosimle: hoc quidem dõ¬
pͥmum acei ibuitur qͥ causa e. om̃ium. Demde ipsis primis spiritib qͥb
opantis et meitiantib gram diuinam ꝑcipiunt. hoc est quod dicitiedi
cor quios scĩreet quia pullos ado illuminatos reliqui iluminant̃ idlee
rosi qrloꝯsi onite m̃ sactam et dleo simuem opationem suam indłm quidẽ
Mua si sausa senie ie ferunꝰ quia tpse est prima causa om̃ium. demae refer̃
in primos intellectus. id ẽ. insup̃mos sp̃c qui diforines sunt. uł do confor¬

Expanded text:
reliquorum ordinum omnium spiritus admirando et stupendo contemplantur « ipsam excelsissimam coelestium animorum dispositionem, principium post Deus, secundet ipsos qui primi sunt post Deum suo modo principium ad sequentia venerentur, in nos; videlicet homines, qui divinas illuminationes illis mediantibus accipimus. Et quia omnes reliquae essentiae coelestes primis mediantibus illuminantur, idcirco quidquid sacrum operari possunt, et Deo simile, hoc quidem primum Deo attribuunt, qui causa est omnium; deinde ipsis primis spiritibus, quibus operantibus et mediantibus gratiam divinam percipiunt. Hoc est, quod dicit: « Propter quod, » scilicet, quia per illos a Deo illuminatos reliqui illuminantur, ideo ipsi reliqui « omnem sacram et Deo similem operationem suam in Deum quidem quasi causalem referunt » quia ipse est prima causa omnium; « deinde referunt in primos intellectus. » id est, supremos spiritus, qui deiformes sunt, vel Deo, confor
Abbreviated transcription (Latin):
omino repellunt argumentũ est inuisibilis ueritatis: sed hoc etiam qd̾
ꝑ eaquȩ magis calent aliaminus calida accendunt᷑. Hoc inquit adhuc
amplius argum̃tum est. Amplius post prima. non amplius supra pͥma
hoc argum̃tum est inuisibilis ueritatis. quia ipsa caliditas materialis
ignis admitticur & infunditur his scilicet corporib quȩ non sunt cog¬
nata sibi id ẽ. apta ad suscipiendam ipsam: infunditur dico illis ꝑalia
cipiunt. int pote iguita faciens abigneis facile mobilia. Ipsa quippe ca¬
liditas abigneis quȩ magis calent facit ignita alia quȩ scdario & mi¬
nus calescunt: que tamen & iꝑsa id̾o ignita funt abigneis. quia faci¬
le mobilia sunt & apta ad susceptionem caloris. Sic ittaq abigneis
priniũ eo principaliter calentib facit ignita. ec ꝑbec udaita sciticesc pꝰ¬

Expanded text:
omnino repellunt, argumentum est invisibilis veritatis, sed hoc etiam, quod omnino repellunt, argumentum est invisibilis veritatis, sed hoc etiam, quod per ea quae magis calent alia minus calida accenduntur: hoc, inquit, adhuc amplius argumentum est. Amplius post prima, non amplius supra prima: hoc argumentum est invisibilis veritatis. Quia ipsa caliditas materialis ignis admittitur, et infunditur iis scilicet corporibus « quae non sunt cognata » sibi, id est, apta ad suscipiendam ipsam: infunditur, dico, illis « per alia cipiunt, « utpote ignita faciens ab igneis facile mobilia. » Ipsa quippe caliditas ab igneis, quae magis calent ignita, facit alia, quae secundario et minus calefiunt, quae tamen et ipsa ideo ignita fiunt ab igneis, quia facile mobilia sunt, et apta ad susceptionem caloris. Sic itaque ab igneis primum et principaliter calentibus facit ignita, et per haec ignita, scilicet po
Abbreviated transcription (Latin):
tum possunt emulantur. Nam et ipse spiritales uitȩ om̃s asũma uita ac¬
cipuirit quod intȩ sunt participautes. inde descendentem sp̃alem calorẽ
& humorem quo nutriantur et iuuificentur ut uiuant. Duo ista sp̃alit̃
concepta sp̃alem uitam ꝑficiunt. Sp̃alis calor sensificans ꝑ desiderum.¬
sp̃alis humor nutriens ꝑgaudium. et ñ constat uita ulla quȩ calorem
& humorẽ sutim non habeat nutrientem et sensificantem. ut in eo quod
uita ẽ. subsistere possit. Et que magis hec habet merito magis uita noms¬
natur. ut multe sint uite sicut participationes sunt multȩ et om̃is par¬
ticipatio ab uno. et om̃is uita abuno. Sic itaq sũmum bonũ inomĩa se
diffundens om̃em uitam conslituit & ad sũmam uit̃a omẽm uitam for¬
mando reducit. S ecR. Et hoc amplius. Acsidiceret. Non solum hoc qd̾
lucem corꝑeam et calorem mat̾ialem quedam corꝑa suscipiunt. quedam

Expanded text:
tum possunt, aemulantur. Nam et ipsae spiritales vitae omnes a summa vita actum possunt, aemulantur. Nam et ipsae spiritales vitae omnes a summa vita accipiunt quod vitae sunt, participantes inde descendentem spiritualem calorem, et humorem, quo nutriantur et vivificentur ut vivant. Duo ista spiritualiter concepta spiritualem vitam perficiunt: spiritalis humor nutriens per gaualis humor nutriens per gaudium; et non constat vita ulla quae calorem et humorem suum non habeat nutrientem et sensificantem, ut in eo quod vita est subsistere possit; et quae magis haec habet, merito magis vita nominatur. Ut multae sunt vitae, sicut participationes sunt multae, et omnis participatio ab uno, et omnis vita ab uno; sic itaque summum bonum in omnia se diffundens, omnem vitam constituit, et ad summam vitam omnem vitam formando reducit. Sequitur: « Et hoc eo amplius. » Ac si diceret: Non solum hoc quod lucem corpoream et calorem materialem quaedam corpora suscipiunt, quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ingrediens. ymaginatio. Tercius ꝑymaginem conceptorũ memoria.
Quartꝰ scam passibilem applicationem sensus. quedã sine incelligentis¬
discretione ꝓuidentia. Inqua quidem quasi ymago rationis ẽ. sed ratio
nulla est. Sed̾m hanc et bruta quedã animalia alus sui gen̾is callidio¬
ra uidentur. et quada quasi sensus facilitate rationalis mentis ꝓuiden¬
tiam imitantia. Qđ tam̃ magis sensus passio quã intelligentie oꝑatio
ẽẽ. probatur. In his aũt om̃ib uita corꝑea uitam sp̃alem inutatur. Pri¬
mum uidelicet in eo quod sentit. Scdo: in eo quod sensum concipit. T̃ ci¬
o. in eo quod concepta retinet. Quarto: quod siue inimaginacis siue in
sensib ꝑsensus passionem: scd̾m qͣudam rationis similitudinẽ uel ad ap¬
petendum uł ad fugiendun se inflectit. In his itaq om̃ib uite corpeȩ
spiritaliũ uitarum ymaginẽ tenent. et ꝑ medias eas sũmam uitã qͣn¬

Expanded text:
ingrediens, imaginatio; tertius per imaginationem conceptorum, memoria; ingrediens, imaginatio; tertius per imaginationem conceptorum, memoria; quartus secundum passibilem applicationem, sensus, quaedam sine intelligentidiscretione providentia. In qua quidem quasi rationis imago est, sed ratio nulla est. Secundum hanc et bruta quaedam animalia aliis sui generis callidiora videntur, et quadam quasi sensus facilitate rationalis mentis providentiam imitantia. Quod tamen magis sensus passio quam intelligentiae operatio esse probatur. In his autem omnibus vita corporea vitam spiritualem imitatur. Primum videlicet in eo quod sentit; secundo in eo quod sensum concipit; tertio in eo quod concepta retinet; quarto in eo quod sive in imaginatis sive in sensis per sensus passionem secundum quamdam rationis similitudinem vel ad appetendum vel ad fugiendum se inflectit. In his itaque omnibus vitae corporeae spiritualium vitarum imaginem tenent, et per medias eas summam vitam, quan
Abbreviated transcription (Latin):
unũ bonum sũmum oftenderent. Ec similit̃ pulchta multa. ut unius
pulchritudinis sũme yͥmaginem demonsttarent. S et uitȩ multȩ cons¬
qtute sunt inhis quorũ conditio ampliꝰ aliqͥd hab̾e meruit. his qͣbona qͥdẽ
et pulchra facta sunt & tam̃ hoc bonum quod uita ẽ. caꝑe non possunt.
Et hes uitȩ om̃s unam uitã sũmam emulant᷑. unaqueq ingenere suo
meo quod e. et qͣntum est ab ea et sc̾m eam que sola uera est. Om̃is autẽ
uite corꝑee pͥncipia duosunt. calor & humor. Unum idẽ. humor nutri¬
mentũ uite prestat. Alterum idẽ. calor uitaui sensificat. Sine calore
tionabili contẽꝑantia cunctis se uiuificandis infundunt. ut ex eis una¬
queq uita scdm mensura capicitatis sue qͣntũ oportet accipiat quati¬
nus inferiores uite ꝑ gradus incrementorũ suorũ adymaginẽ sũme u¬
te ꝓficiant. Primꝰ etimi gradꝰ corporeȩ uitȩ sensificatio. Scd̾s ꝑsensum

Expanded text:
unum bonum summum ostenderent, et similiter pulchra multa, ut unius unum bonum summum ostenderent, et similiter pulchra multa, ut unius pulchritudinis summae imaginem demonstrarent. Sed et vitae multae constitutae sunt in iis quorum conditio amplius aliquid habere meruit, iis quae bona quidem et pulchra facta sunt, et tamen hoc bonum quod vita est capere non possunt. Et hae vitae omnes unam vitam summam aemulantur: unaquaeque in genere suo, in eo quod est, et quantum est ab ea, et secundum eam quae sola vera est. Omnis autem vitae corporeae principia duo sunt, calor et humor: unum, scilicet humor, nutrimentum vitae praestat; alterum, id est calor, vitam sensificat. Sine calore tionabili contemperantia cunctis se vivificandis infundunt, ut ex eis unaquaeque vita mensuram capacitatis suae, quantum oportet, accipiat, quatenus inferiores vitae per gradus incrementorum suorum ad imaginem summae vitae proficiant. Primus enim gradus corporeae vitae est sensificatio; secundus per sensum
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ut accendi non possint. Ego opto ut anima mea nulla feculenti¬
a sordium t̾renarũ lum claritatis interne repellat. nullo maliciȩ fri¬
ꝗore sc̃ẽ deuotionis calorem excludat. sed clarescat et calescat celitus
in diuinam similitudinem reformata. O qualis eẽntia suꝑ eẽntiali bo¬
no counita. Beata natura suꝑ naturali bono plena. feliciter facta est
que sic refici meretur. Si mͥ hoc concessum fuerit non habeo ultra queri
dehis om̃ib que priora tͣnsierunt. Monstrat creatura artificem & mi¬
rabilium opm forma speciem cõmendat auctoris. Unum est bonum &
una ẽ. pulchritudo. et ipsum bonũ ipsa estpulchritudo. Sũmumbonũ
et sũma pulchritudo. & in sũmo hono om̃e bonum unũ bonum. & insũ¬
ma pulchritudine om̃is pulchritudo: una pulchritudo. Non poterat aũt
uisibilis natura iuno om̃ia continere. et iło multa bona facta sunt ut

Expanded text:
aria, aut accendi non possunt. Ego opto, ut anima mea nulla faeculentiaria, aut accendi non possunt. Ego opto, ut anima mea nulla faeculentia sordium terrenarum lumen claritatis internae repellat, nullo malitiae frigore sanctae devotionis calorem excludat, sed clarescat et calescat coelitus in divinam similitudinem reformata. O qualis essentia super essentiali bono conjuncta, beata natura supernaturali bono plena! Feliciter facta est, quae sic refici meretur. Si mihi hoc concessum fuerit, non habeo ultra queri de his omnibus quae priora transierunt. Monstrat creatura artificem, et mirabilium operum forma speciem commendat auctoris. Unum est bonum et una est pulchritudo, et ipsum bonum ipsa est pulchritudo. Summum bonum et summa pulchritudo, et in summo bono omne bonum, unum bonum, et in summa pulchritudine omnis pulchritudo, una pulchritudo. Non poterat autem visibilis natura in eo uno omnia continere; et Deo multa bona facta sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
entia ad suam similitudinẽ ut scilicet excalore calescant. quia int̃
calidum et calorem similitudo constat sicut int̾ album et albedinẽ.
& bonũ e bonitatẽ & om̃ino omnis propͥetatis ad effectum suũ. Ueni¬
ens uͦ ipsa scilicet caliditas ad eẽntias contrarias reformationib suis
quia scilicet calefactionib ꝑ quam ad similitudinẽ caloris resora¬
ti debuerunt contͣria qualitate repugnant in eis ipsa caliditas ncl¬
lum manifestat uestigium uel saltem absconsum siue obscurum
primuitiue oꝑationis. hoc ẽ. nullum effectum ibi ostendit in quo uł
tenuicer possit agnosei quod saltem pͥncipium ibi aliquod habeat.
oꝑationis. In hunc modũ racionales substantiȩ celestis amoris ignem
aut suscipiunt si apte fueriit & preparata habitacula conuementi¬
A susceptioni illiꝰ. aut om̃ino repellunt si cdiscrepant qualitate contͣ¬

Expanded text:
entia ad suam similitudinem, ut scilicet ex calore calefiant, quia inter entia ad suam similitudinem, ut scilicet ex calore calefiant, quia inter calidum et calorem similitudo constat, sicut inter album et albedinem, et bonum et bonitatem, et omnino omnis proprietatis ad affectum suum. Veniens vero ipsa, scilicet caliditas, « ad essentias contrarias reformationibus » suis, quia scilicet calefactioni, per quam ad similitudinem caloris reformari debuerunt, contraria qualitate repugnant, in eis ipsa caliditas « nullum manifestat vestigium, » vel saltem « absconsum, » sive obscurum « primitivae operationis; » hoc est, nullum effectum ibi ostendit, in quo vel tenuiter possit agnosci quod saltem principium ibi aliquod habeat operationis. In hunc modum rationales substantiae coelestis amoris ignem aut suscipiunt, si aptae fuerint, et praeparata habitacula convenientia susceptioni illius, aut omnino repellunt, si discrepant qualitate contr
Abbreviated transcription (Latin):
et defecatas ꝑfecte illuminat. eas uero quas minꝰ aptas reꝑit miorila¬
ritate & ut ita dicam luce obscuriore illustrat: quas uͦ om̃ino contͣrias
lumini & feculentas offendit sua ꝓrsus participatione a cõmunione ĩ¬
munes relinquit. Ita ꝑsimilitudinẽ uisibilium: iniusibilium ueritas
demonstratur. Nec solum in lumine s etiam incalore mat̾iali inuisibi¬
lis ueritatis imago est. Nam ipse calor ea corpora quȩ magis apta sus¬
ceptioni sue inuenit magis accendit. alia autem minus donec incont᷑¬
ria om̃ino et dissimilia offendens nullum in eis suȩ oꝑationis effectũ
ostendit. hooẽ. quod dicit. Iterum ignis caliditas. Ac si dicẽt. Non
solum insplendore luminis s etiam incaliditate ignis sipradicta
similitudo uideri potest. Nͥam ignis caliditas magis seipsam dist̾¬
buit incapatiora sub auditur corꝑa. et in ea quȩ sunt bene comieni¬

Expanded text:
et defaecatas perfecte illuminat, eas vero quas minus aptas reperit minori claet defaecatas perfecte illuminat, eas vero quas minus aptas reperit minori claritate, et, ut ita dicam, luce obscuriori illustrat. Quas vero omnino contrarias et faeculentas offendit, sua prorsus participatione et communione immunes relinquit. Ita per similitudinem visibilium, invisibilium veritas demonstratur. Non solum in lumine, sed etiam in calore materiali invisibilis veritatis imago est. Nam ipse calor ea corpora quae magis apta susceptioni suae invenit, magis accendit: alia autem minus, donec tandem in contraria omnino et dissimilia offendens, nullum in eis suae operationis effectum ostendit. Hoc est quod dicit: « Iterum ignis caliditas, » ac si diceret: Non solum in splendore luminis, sed etiam in caliditate ignis supradicta similitudo videri potest. « Nam ignis caliditas magis seipsam distribuit in capaciora » subauditur corpora, et in ea quae sunt bene conveni
Abbreviated transcription (Latin):
est extrinsecus apparet obscurȩ quod ꝓuenit ex inoportunitate illu¬
minandarũ mat̾iarum que in oportunitas nocet & impedimento ẽ
ad distributiuum habitum illuminationis idẽ. ad hoc ut illumi¬
natio ipsa uł distribuat᷑ uel habeatur. Ita gͦ in pitris et leuigatis
corporib ꝑfectius lucet. incressiorib & grossiorib minoratur & paulo
post ad alia adhuc minus apta descendens ex hoc defectu id ẽ. pꝰ hunc
defectum. coartatur fere ad ꝑfecte in distributum. hoc ẽ. adhoc ut nul¬
lo mͦ distribuatur. Asubtilissimis enim mat̾us aquib ꝑfecte compre¬
hendicur ad minus aptas descendens aquib imꝑfecte capitur. tan¬
dem ad alia tam feculenta et grossa & obtussa ꝑuenit que fere oñnno
lumen repellunt et nichil inluminationis caꝑe possunt. Adhunc
modũ spiritalis lur adm̃tes rationales ueniens eas quas purasiuenit

Expanded text:
 extrinsecus apparet obscure: quod provenit ex « inopportunitate illu extrinsecus apparet obscure: quod provenit ex « inopportunitate illuminandarum materiarum: » inopportunitas nocet, et impedimento est ad « distributivum habitum illuminationis, » id est ad hoc ut illuminatio ipsa vel distribuatur, vel habeatur. Ita ergo in puris et levigatis corporibus perfectius lucet, in crassioribus et grossioribus minoratur; et paulo post ad alia adhuc minus apta descendens ex hoc defectu, id est, post hunc defectum, coarctatur fere ad perfecte indistributum, hoc est ad hoc ut nullo modo distribuatur. A subtilissimis enim materiis, a quibus perfecte comprehenditur, ad minus aptas descendens, a quibus imperfecte capitur, tandem ad alia tam faeculenta, et grossa, et obtusa pervenit, quae fere omnino lumen repellunt, et nihil illuminationis capere possunt. Ad hunc modum spiritualis lux ad mentes rationales veniens, eas quas puras invenit,
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͦ ꝑ erempla dõnon propͥa. nobis propͥa diuinȩ illununationis disparẽ
distributionem ostendam: hanc similitudinem ꝓpono. Solaris radii dis¬
tributiones in pͥmam materiam bene distributȩ. implent om̃ium lucidi¬
ores. et ꝑ eam manifesttus propͥos dedarat splendores. Distributiones in¬
quit siuie effusiones solaris radii bene distributȩ in pͥmam inat̾iam hocẽ.
m illam mat̾iam uenientes quȩ est prima hoc est optuna et purissima
et ad illuminationem aptissima. ad talem inquã mat̾iam uenientes
implent eam nullũ in aliqua parte obstaculum lumini inuenien tes. &
tanto clarius refunditur exilla. Accedens uͦ crassiorib materuis hoc
ẽ. ad crassiores mat̾ias et que minus illuminationi sunt apte illic
obscuriorem hñt distributuam suꝑ appationem. Sicut enimcum se
infundit in illis capitur imꝑfecte. ita & cum se effundit ꝑillas. suꝑ hoc¬

Expanded text:
Ut ergo per exempla Deo non propria nobis propria divinae illuminationis dispensari Ut ergo per exempla Deo non propria nobis propria divinae illuminationis dispensari distributionem ostendam, hanc similitudinem propono. « Solaris radii distributiones in primam materiam bene distributae, implent omnium lucidiorem, et per eam manifestius proprios declarat splendores. Solariquit, sive effusiones solaris radii bene distributae in primam materiam, hoc est in illam materiam venientes quae est prima, hoc est optima et purissima, et ad illuminationem aptissima; ad talem, inquam, materiam venientes implent eam, nullum in aliqua parte obstaculum lumini invenientes, et tanto clarius refunditur ex illa. « Accedens vero crassioribus materiis, » hoc est, ad crassiores materias, et quae minus illuminationi sunt aptae, illic « obscuriorem habet distributivam super apparitionem. » Sicut enim cum se infundit in illis capitur imperfecte, ita et cum se effundit per illas super hoc
Abbreviated transcription (Latin):
suram & capacitatem. Et cum om̃ib cõmunit̾ suꝑluceat ęxcellenter
tam̃ ꝓpriam illuminationẽ ingerens preciosissimis eẽutiis. idẽ. subtilis.¬
ea distribuit se bene ornate in alias scilicet ẽentias subillis primis muni¬
tas id ẽ. firmatas uel collocatas uł dispositas. distribuit dicoscđm con
quod una queq dispositio siue ordo scd̾m ꝓpriam mensuram capax est
contemplationis illuis quã sub auditur distributionem diuinȩ illumina¬
tionis ita different̃ scd̾m mensuram accipientium ꝓuenientem. ut aꝑtiꝰ
dicam et ꝑpropria erempla ostendam. ꝓpria inquã. et si hoc est quamuiᷤᷤ
tam̃ deficientia dõ pm̃ib remoto: hoc ẽ ad comꝑationem di deficientia
qui ab om̃ib rebus remotus ẽ. et nulla similitudine ꝓprie demonstra
manifestiora. Non ꝓpria addiumnam marestacem: ꝓpria ad humaña
possibilitatem. Non propͥa sicut in illo est. propͥa sicut nobis ostendi potest.

Expanded text:
atem. Et cum omnibus communiter superluceat, excellenter tamen « propriam illuminationem ingerens pretiosissimis essentiis, » id est subtilisstea distribuit se bene ornate « in alias » scilicet essentias « sub illis » primis « munitas, » id est firmatas, vel collocatas, vel dispositas. « Distribuit » dico, « secquod unaquaeque dispositio, sive ordo secundum propriam mensuram capax est contemplationis illius: « quam, » subauditur, distributionem divinae illuminationis ita differenter secundum mensuram accipientium pervenientem, « ut apertius dicam et per propria exempla; » propria, inquam, « et si » hoc est, quamvis, tamen « deficientia, Deo omnibus remoto; » hoc est ad comparationem Dei deficientia, qui ab omnibus rebus remotus est, et nulla similitudine proprie demonstrarmanifestiora. » Non propria ad divinam majestatem, propria ad humanam possibilitatem; non propria, sicut in illo est, propria sicut nobis ostendi potest.
Abbreviated transcription (Latin):
illa uirtꝰ digna facta est diuina imitatione ꝑsimilitudinẽ. & diuina
uniuocatione ꝑ appellationẽ. digna dico facta ẽ. uirtus illa scd̾m uir¬
tutem. id ẽ. in tantum digna in qͣntum uirtꝰ ẽ. ita tam̃ si hoc iustũ ẽ. dice̾
ut aliqua uirtꝰ qͦͣntum iis magna digna eẽ. possit diuina imitatione
& diuina uiuocatione. Titulus. xiii. capituli est. Qua
re a seraphia dicitur purgatus fuisse ysaias propħa:
consideremus scd̃m uirtutem et possibilitatẽ nr̃am
Iut quid scilicet a theologis dicitur unus de seraphui
missus fuisse in ysaia uidelicet qͣndoforcipe carbo¬
ne sublato de altari ꝓpħȩ labia purgauit. Et ne¬
cesse est ut hanc questionem inspici amus et discu¬
Atiamus. quia dubium fieri potest utrum ꝑsera¬
phu hic unus aliqtus desuꝑiori ordine intelligendus sit ꝓpt̃ ꝓrieta¬

Expanded text:
illa virtus digna facta est divina imitatione per similitudinem, et divina illa virtus digna facta est divina imitatione per similitudinem, et divina univocatione per appellationem: digna dico facta est virtus illa secundum virtutem, id est intantum digna inquantum virtus est. Ita tamen si hoc justum est dicere, ut aliqua virtus quantumvis magna digna esse possit « divina imitatione, et divina univocatione. » TITULUS CAPITULI re a Seraphim dicitur purgatus fuisse propheta Isaiasconsideremus secundum virtutem et possibilitatem nostram, « utquid scilicet a theologis dicitur unus de seraphim missus fuisse » in Isaia videlicet, quando forcipe carbone sublato de altari, prophetae labia purgavit . Et necesse est ut hanc quaestionem inspiciamus, et discutiamus, quia dubium fieri potest utrum per seraphim hic unus aliquis de superiori ordine intelligendus sit, propter proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
mentib que se ꝑuirtutem adunitatẽ illius & illuminationẽ conu̾tunt.
quod̾amͦ concipitur & participatur. et id̾o inqͣntũ diuinitatis partici¬
pes sunt scdm aliquem modũ non inconuenient᷑ dii uocari possunt.
Hoc ẽ quod dicit. Et quid̃e duimũ secretũ. id est diuinitatis secretum et
remotum est. & suꝑcollocatum ẽ. suꝑeẽntialiter simul om̃ib rebus &
nullũ eoꝵ que ab eosunt subauditur condita. ualet om̃ino et propͥe
nominari simile ei quia creator & crrat᷑a expresse similia ẽẽ. ñ possuts
Ueruntam quecũq uirtus intellectualium & rationaliũ hoc ẽ. angłoꝵ.¬
& ut uniu̾salit̃ dicatur qualiscũq uirtus siue angłorum siue homi¬
num conu̾tit᷑ ad unitatẽ eiꝰ scilicet diuinitatis. et qualicũq uirtꝰ ex¬
tenditur incessabilit ad diuinas ipsiꝰ ditatis illuminationes capienda ᷤᷤ

Expanded text:
mentibus, quae se per virtutem ad unitatem illius et illuminationem convertunt, mentibus, quae se per virtutem ad unitatem illius et illuminationem convertunt, quodammodo concipitur, et participatur: et ideo inquantum divinitatis participes sunt, secundum aliquem modum non inconvenienter dii vocari possunt. Hoc est, quod dicit: « Et quidem divinum secretum, » id est divinitatis secretum, « et remotum est, et supercollocatum est superessentialiter simul omnibus rebus; et nullum eorum, quae ab eo sunt, » subauditur condita, « valet omnino, et proprie nominari simile ei; » quia Creator et creatura expresse similia esse non possunt. « Verumtamen quaecunque virtus intellectualium, et rationalium, » hoc est ange angelorum, sive hominum « convertitur ad unitatem ejus, » scilicet divinitatis; et qualiscunque virtus extenditur incessabiliter ad divinas ipsius Deitatis illuminationes capiendas,
Abbreviated transcription (Latin):
nos homuines sũmo sacerdotio fungutir. uł angłm uocat scđ̃m nos qͥa
nobis udelicet annuntiat uerbum dĩ & id̃o angelum quia partici¬
pantem uirta uirtutem ꝓriam. hoc est scd̾m grãm exꝓrio officio offi.¬
ei competit ꝓpħare et annuntiare uerbum dĩ sicut angłi annunti.
manifestatuiam similitudinem eorũ scilicet angłorum. quia u hoc
sinuilis est angelis quod secreta di ad eruditionem subiectorũ mani¬
festat uł reuelat. Nec mirum si homines angłi uocaut᷑ cũ et angeli
et hamines parit᷑ dis uocati sunt. hoc ẽ. quod dicit. Inuenies aũt
quia et deos cheologia uocat ipsas eelestes et supnas eẽntias. hoc est an¬
gelos. & non solum illos sed etiam quosdam apud nos. id est nr̃i generis
dii uocenttir causam subiungit quia uidelicet diumitas cũ sit secreta &
remota scdm excellentiam nature sue abom̃i creatura. tam̃ aronalib

Expanded text:
nos homines summo sacerdotio fungitur, vel angelum vocat secundum nos, quia nos homines summo sacerdotio fungitur, vel angelum vocat secundum nos, quia nobis videlicet annuntiat verbum Dei: et ideo angelum, quia « participantem juxta virtutem propriam, » hoc est, secundum gratiam ex proprio offiei competit prophetizare, et annuntiare verbum Dei sicut angeli annuntiant. manifestativam similitudinem eorum scilicet angelorum, quia in hoc similis est angelis quod secreta Dei ad eruditionem subjectorum manifestat vel revelat. Nec mirum si homines angeli vocantur, cum angeli, et homines pariter dii vocati sunt. Hoc est, quod dicit: « Invenies autem, quod et deos theologia vocat ipsas coelestes, et superiores essentias, » hoc est angelos, et non solum illos, sed « etiam quosdam » apud nos, id est nostri generis vel homines dii vocentur, causam subjungit: Quia videlicet divinitas, cum sit secreta et remota secundum excellentiam naturae suae ab omni creatura, tamen a rationabilibus
Abbreviated transcription (Latin):
qłq sicut unicuiq diffinitur uł dispensatur. uł det̾minatũ unũ aliqͥd
tribuitur ante ꝓria analogia id ẽ. scd̾m regulam uł modũ uł mensurã
ꝓpriam quȩ ei ante om̃ia inet̾na dĩ ꝓuidentia predestinata & preuisa
fuit. hoc aut scilicet quod suꝑiorum uir tutes inferiores non scđm pleni¬
tiidinem tam̃ aliquomͦ participent fortassis deom̃ib diuinis mentib
hoc est rationalib sp̃itib aliquis diffiniet uł affirmabit nonerraus
in hoc quia uerum est. Et enim sicut primi et supiores ordines abundan¬
tius hũt scãs et pulchras ꝓrietates nunorũ. sic ipsi ultimi et minores
hñt eas ꝓprietates quȩ sunt priorũ. ũ tam̃ similit̾ s infra. hoc ẽ. imꝑfectĩ
qũa illi. Piopterea inquit ut ego estimo nichil in ordinatum fit. si che¬
ologia angłm uocat sũmum sacerdotem scd̾m nos. idẽ. eum qui scd̃m

Expanded text:
quodque « sicut unicuiqquodque « sicut unicuiqdum regulam, vel modum, vel mensuram propriam, quae ei ante omnia in aeterna Dei providentia praedestinata et praevisa fuit. « Hoc autem, » scilicet quod superiorum virtutes inferiores non secundum plenitudinem, tamen aliquo modo participent fortassis « de omnibus divinis mentibus, » hoc est rationalibus spiritibus « aliquis definiet, » vel affirmabit, « non errans » in hoc, quia verum est. « Etenim sicut primi, » et superiores ordines « abundantius habet sanctas, et pulchras proprietates minorum; sic ipsi ultimi, et minores habent eas proprietates, quae sunt priorum: non tamen similiter, sed infra, » hoc est, imperfectius quam illi. Propterea, inquit, « ut ego existimo, nihil inordinatum, »  id est eum, qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
et scientiam sed tam̃ particularem et subiectam ad uos idẽ. non ita ꝑfecte
neq ita excellent̃ ut illi. Ec uere ñ soli cherubiti sapientiam et scientiam
participant: sed etiami ali inferiores. quia in participatione sapientie &
scientiȩ eẽ. om̃ino idẽ uniuersalit̃ cõmune ẽ. om̃ib difornuibincellectib
id ẽ. om̃ib sp̃itib ꝑinsitam rationem d̃o conformib & similib. P artici¬
pare quide sapientiam aliquomͦ om̃ib cõmune ẽ. sed attente & pͥmo.
hoc est expresse & principaliter cam participare aut scđo aut etiam
infra eam participare nequaqũa om̃ib comune ẽ. Qui em̃ pͥmo
inferius et imꝑfectus participant. non participant et primo: quia
quicũq ꝑfectionem hñit. hñt et inchoationeni sed non quicũq incho¬
ationẽ hñt statim ꝑfectiouem habere possunt. s habet tantummͦ unũ¬

Expanded text:
et scientiam; sed tamen particularem, et subjectam ad illos, » id est non ita perfecte, et scientiam; sed tamen particularem, et subjectam ad illos, » id est non ita perfecte, neque ita excellenter ut illi. Et vere non soli cherubim sapientiam et scientiam participant, sed etiam alii inferiores; quia « in participatione sapientiae et scientiae esse omnino, » id est universaliter, « commune est omnibus deiformibus intellectibus, » id est omnibus spiritibus per insitam rationem Deo conformibus et similibus. Participare quidem sapientiam aliquo modo omnibus commune est. Sed « attente et primo, » hoc est, expresse et principaliter « eam participare, aut secundo, aut etiam infra eam participare, nequaquam omnibus commune est. » Qui enim primo non inferius et imperfectius participant; sed non participant et primo; quia, quicunque perfectionem habent, habent et inchoationem; sed non quicunque inchoationem habent, statim perfectionem habere possunt. « Sed » habent tantummodo unum
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq singulare est. sed uirta id qđ om̃ib est cõmune. Qł quia unũ id ẽ
com mune cunctis ẽ. in eosimul om̃s coniuncti sunt et sociati. Se¬
cundũ id itaq quod commune cunctis est singłaria nomina ad cõmu¬
nẽ significatione trahuntur quia sicut dirimus illud etiam qͦd ꝑęrcel¬
lentiam aliquib ꝓprium ẽ. ꝑparticipationem cunctis cõmune ẽ. Quale
ẽ. scõrum cherubi ordo participat sapientiam et scientiam altiorem
& cȩt̾a. E remplo subiecto ꝓbat quod dirit. quia id quod quida tantum
excellenter possident. scđ̃m inferiorem cõmunionem in participationem
cuncdoꝵ uenit: quale ẽ hoc quod ordo scõrum cherubin participat sapi¬
entiã et scientiam altiorem. dispositiones aũt eẽntiarum id ẽ. ordines
spũum qui sunt subipsis cherubia participant et ipse quide sapientiã

Expanded text:
unicuique singulare est, sed juxta id quod omnibus est commune. Quod quia unum, id est unicuique singulare est, sed juxta id quod omnibus est commune. Quod quia unum, id est commune cunctis est, in eo simul omnes conjuncti sunt et sociati. Secundum itaque quod commune cunctis est, singularia nomina ad communem significationem trahuntur; quia, sicut diximus, illud etiam, quod per excellentiam aliquibus proprium est, per participationem cunctis commune est. « Qualeordo participat sapientiam, et scientiam altiorem, » etc. Exemplo subjecto probat, quod dixit: Quod id, quod quidam tantum excellenter possident, secundum inferiorem communionem in participationem cunctorum venit: quale est hoc, quod ordo sanctorum cherubim participat sapientiam, et scientiam altiorem. « Dispositiones autem essentiarum, » id est ordines spirituum, qui sunt sub ipsis cherubim, « participant et ipsae quidem sapientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sue infimi scilicet ordines relinquanttr ab uniuersali et suꝑposita uir¬
tute maiorũ ornatuum. idẽ. excellentiorum ordinum ut scilicet non parti
tudinem qua illi participant. ec tamen possunt aliquando conuenient᷑
nom̃ illorum participare. quia quauis non participent iurtutem illorũ
scđm ȩqualem plenitudinem: participant tam̃ scđm consimilem imita¬
tionẽ. Mediam enim inquit & ꝓportioualem participant sub auditur
uirtutẽ hoc est participant illorum uirtutẽ. & si non sodm sũmam parti¬
cipationem in qua sint equales. participant tam̃ scdm mediani uł medio¬
cuem & inferiorem qͣndam participationem inqua possint ẽẽ. consimiles.
Hec aut̃ participatio sit ñ scd̾ni singłarem uniusciuꝰq ꝑfectionem. s urta
unam simul cunctoꝵ et coniuncꝰtiuam societatem. hoc est uon urta id qd̃

Expanded text:
» sive infimi scilicet ordines « relinquuntur ab universali, et superposita vir» sive infimi scilicet ordines « relinquuntur ab universali, et superposita virtute majorum ornatuum, » id est excellentiorum ordinum, ut scilicet non partic, vel plenitudinem, qua illi participant. Et tamen possunt aliquando convenienter nomen illorum participare; quia, quamvis non participent virtutem illorum secundum aequalem plenitudinem, participant tamen secundum consimilem imitationem. « Mediam enim. inquit, et proportionalem participant, » subauditur virtutem, hoc est, participant virtutem illorum, etsi non secundum summam participationem, in qua sint aequales, participant tamen secundum mediam, vel mediocrem et inferiorem quamdam participationem, in qua possint esse consimiles: haec autem participatio fit non secundum singularem uniuscujusque perfectionem sed « juxta unam simul cunctorum et conjunctivam societatem, » hoc est, non juxta id quod
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet quare homines prelati aliis angeli
uocãntur. Quare autem hoc queratur ratione subiungit. Si eñi ulti¬
ma id ẽ. inferiores ordines non sunt participantia uniuersitatum excelsiorũ
id ẽ. ꝓrietatum que sunt in excelsiorib uniuersaliter. uel ut expressiꝰ dicat᷑
uniuersȩ id ẽ plene et ꝑfecte obquam causam gͦ sacerdos qui scđm nos siue
int̃ nos scilicet homines sũmus est. nominatur ab eloquiis angelus di om̃i¬
potentis: Si enim singłaritatem ꝓrietatis non ht̃. quare exp̃ssionem appel¬
lationis assumit: Contrarium uidet᷑ ut nom̃ discretionis ad cõmunionẽ
deducatur. S tam̃ inquit ñ ẽ. contraria ratio ista siue assertio ut estimo
ante definitum hoc ẽ. his quȩ ante definita sunt scilicet de discretione sin¬
gulorũ. In hoc enim qđ talem cõmunionẽ appellationis concedimꝰ pluriũ.
discretionem ñ collimus singłorum. Nos quippe dicimus uere quia ultimi

Expanded text:
scilicet quare homines praelati aliis, angeli vocantur. Quare autem hoc quaeratur rationem subjungit: « Si enim ultima, id est inferiores ordines non sunt participantia virtutum universitatum excelsiorum, » id est proprietatum, quae sunt in excelsioribus universaliter, vel, ut expressius dicatur universe, id est plene et perfecte: « Ob quam causam ergo sacerdos, qui secundum nos » sive inter nos scilicet homines « summus est, nominatur ab eloquiis angelus Dei omnipotentis? » Si enim singularitatem proprietatis non habet, quare expressionem appellationis assumit? Contrarium videtur, ut nomen discretionis ad communionem deducatur. Sed tamen inquit, « non est contraria ratio ista, » sive assertio, « ut existimo, ante definitis, » hoc est, iis quae ante definita sunt, scilicet de discretione singulorum. In hoc enim, quod talem communionem appellationis concedimus plurium, discretionem non tollimus singulorum. « Nos quippe dicimus vere, quod ultimi
Abbreviated transcription (Latin):
rlo quium sacrtum unu ex seraphin simplicit᷑ dixisse non uña aliq̃m
iurtutum ollocatarum cirra dm̃ s iinam potius purgatiuatũ un¬
uutum nobis prestantium idẽ. unum angłorũ nobis hoc est homuni¬
hus pr elatorum. ꝑropt̃ similitudinẽ actionis tam̃ ipsum seraphus

Expanded text:
« eloquium » sacrum « unum ex seraphim simpliciter dixisse non unam » aliquam « eloquium » sacrum « unum ex seraphim simpliciter dixisse non unam » aliquam virtutum « collocatarum circa Deum, » sed unam potius « purgativarum virtutum nobis praestantium, » id est unum angelorum, nobis, hoc est, hominibus, praelatorum propter similitudinem actionis tamen ipsum seraphim
Abbreviated transcription (Latin):
aneiso ma pins cenisis. hoc est sup̃mis sp̃itib. S hoc tar sum alieus
ebiimer pot est gros t̾ea quos supmi oidines ad eiteriora dispensan¬
da hure aonstra nda non mitunt᷑ P ropt̾ea quida auint dͥa iurta
da fine ionem societatis unctorũ incellectuum iã ante pedditarn a¬
nosi touere soo oc quod supius diffiniuimus om̃s sp̃c societatemi
qudam haberemn tet se ie ꝓprietatum &e nominũ dicunt qͥd eloquiũ
abiti n primarian mentiũ id e: primorũ spuum cuca dm̃ subancaitur¬
abios ti utori. raicunt qudam pocuis prestantium nobis qͥnobis tau¬
ses iermle eq̃ us catione scilicet nomi nis non excellentia prietatis.
E ua sinnit udine at̃t angłs extremi ordinis serapbin uocatus Sit bue¬
liin it auost igei cam seilicet & celestem oblationem siue mundatioñẽ
comnclo ubifircare: Rtiste diuino igne et a peccatispuntatus ẽ. xadliamo¬
erin du miamatus. q̃ci quia ministio angli factum est auint quidam

Expanded text:
hoc est, supremis spiritibus. Sed hoc rursum alicui dubium esse potest, propterea quod supremi ordines ad exteriora dispensanda, sive administranda non mittuntur. Propterea « quidam aiunt quod juxta definitionem societatis cunctorum intellectuum jam ante redditam ndum hoc quod superius definivimus, omnes spiritus societatem quamdam habere inter se proprietatum et nominum dicunt, quod eloquiualiquam primarum mentium, » id est primorum spirituum circa Deum, subauditur, constitutorum. Sed dicunt « quemdam potius praestantium nobis, » qui nobis tanseraphim, aequivocatione, » id est nominis, non excellentia proprietatis. Qua similitudine autem angelus extremi ordinis seraphim vocatus sit, subjungit: « Propter igneam et coelestem ablutionem, » sive mundationem ciendo vivificare; sic isto divino igne et a peccatis purgatus est, et ad amorem Dei inflammatus. Quod quia ministerio angeli factum est, « aiunt » quidam
Abbreviated transcription (Latin):
limiles ało siant. quia iurtutem quã desuꝑ accipiunt subie etit napen¬
Aunle spose enit centias que post se sunt suie subierte aib d estemnouet
Adiur dute in similem scilicet sue uirtuti ut pote iurtus dtifor mneo
se habens: quia inẽs quos hoc facitnt untute sua aemumitane eor io¬
se trddenit es ipsis sclicet subiectis eentiis exclaritare supueme nts ut
eas At eme scilicet subiecte essentie terum cracdunt subrestis abi et¬

Expanded text:
similes Deo fiant, quia virtutem quam desuper accipiunt subjectis impendunt. Ipsae enim essentias quae post se sunt, sive subjectae sibi, « extendunt ad virtutem similem, » scilicet suae virtuti, utpote virtus deiformiter se habens, quia in eo quod hoc faciunt, virtute sua Deum imitantur, « copiose tradentes ipsis, » scilicet subjectis essentiis, « ex claritate superveniente in eas. Et illae » scilicet subjectae essentiae, « iterum » tradunt « subjectis »
Abbreviated transcription (Latin):
et iinobis ẽ. inuisibilis et in utroq modo manet in compreheti¬
sibilis. hoc est quod ait ille quia non solum inuisibilis ẽ inse
quasi ab om̃ib suꝑeẽntialit remota sed etiam innobis ẽ. inuisibilis qͣsi
occulte ꝑmittens uł penetrare faciens inom̃ĩa ꝓudas suas oꝑationes. Ita
gͦ diuna uirtus et in se ipsa inuisibilis ẽ. quasi remota. et in nobis inui¬
sibilis ẽ. quasi occulta: ꝑ oꝑationem qua scđ̃m prouidentiam suã oꝑatur
innobis. S tam̃ qũauis ita iniusibilis sit suꝑlucet effundens se ad ma¬

Expanded text:
et in nobis est invisibilis, et in utroque modo manet incomprehenet in nobis est invisibilis, et in utroque modo manet incomprehensibilis. Hoc est quod ait ille: « Quia non solum invisibilis est in se, quasi ab omnibus superessentialiter remota, sed » etiam in nobis est invisibilis, « quasi occulte permittens, » vel penetrare faciens « in omnia providas suas operationes. » Ita ergo divina virtus et in seipsa invisibilis est quasi remota, et in nobis invisibilis est quasi occulta, per operationem, quia secundum providentiam suam operatur in nobis. «
Abbreviated transcription (Latin):
pit. so hec est ratio quare seraphinsummus scilicet dicitur quia
qur hoc fecit augłs sicut illud post dm̃ principalit aserapħin acce¬
pit. Ia etiam postdm̃ ipsi seraphin attribuit. hanc ergo rationẽ
huic sententiȩ accõminodare. Uerar inquit uidetur eẽ. ratio hec
qiua ille calis qui hoc dirit ait. Ostendens quomͦ diuina uitus
in om̃a ueniens implet om̃ia. et non solum uenit s etiam ꝑuenit.
sicut inuisibilis ẽ. omnib subsistens ante omnia sine principro. Uł
iterum inuisibilis est ꝑimmensitatem. sicut inuisibilis ẽ. ꝑ ȩt̾nita¬
cemni nuia sicut ęc̃ntatem non capit intelligentia temporalis: fic
immensitatem non comprehendit natura circum scriptibilio. Uł
eterum inuisibilis ẽ. id est non solum in se scđm quod ẽ. essentialit̃
et ineffabiliter ab omnib remota. sed etiam in nobis scđm quod
est in comp̃hensibiliter om̃ib occulta. In se igitur ẽ. in uisibilis

Expanded text:
pit. Et haec est ratio quare seraphim summus dicitur, scilicet quia pit. Et haec est ratio quare seraphim summus dicitur, scilicet quia qui hoc fecit angelus sicut illud post Deum principaliter a seraphim accepit, ita etiam post Deum ipsi seraphim attribuit. Hanc ergo rationem huic sententiae accommodare. Verax videtur esse ratio haec quia ille talis, « qui hoc dixit, » ait ostendens « quomodo divina virtus in omnia veniens implet omnia » et non solum venit, sed etiam pervenit, sicut invisibilis est omnibus subsistens ante omnia sine principio. Vel « iterum invisibilis est » per immensitatem, sicut invisibilis est per aeternitatem, quia sicut aeternitatem non capit intelligentia temporalis, sic immensitatem non comprehendit natura circumscriptibilis. Vel iterum « invisibilis est, » id est non solum in se secundum quod est essentialiter et ineffabiliter ab omnibus remota, sed etiam nobis, secundum quod est incomprehensibiliter omnibus occulta. In se igitur est invisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ulater quiaam naqꝰ cum illis noeq eum istis om̃ino consentiens¬
prestitit inichi qͣndam apologiam id ẽ eitusationem uł satisfactionẽ
siue defensionem non nimis inconuenientem suꝑhuiusmodi statu.
id ẽ. disfinitione ꝑquam status rei describitur. Uel suphuiusmi instan¬
tia idẽ. questione quȩ quod ammꝰ instat et imporn̾a ẽ donec saluat᷑.
Qua aut satisfactionem uł defensionem ille prestiterit cont̾ ques¬
tionem hanc: subiungit. Ait enim subauditur ille apologiam p̃s¬
tans. quia magnus ille angelus qͥ tunc erat formans uisionem inthe¬
olsgum docendum diuna. hoc ẽ inmente theologi quem ꝑillam u¬
sionem diuina docere debuit. ille scilicet angłs ꝓpriam purgatiuam
sacrificationem hoc ẽ oꝑationem qua ipse tunc ꝓprie & singłarit
propħe labia purgauit et sacra fecit illam suam oꝑationem repo
l ierareiie attribuit aqua ut hoc ageret post dm̃ principalit̃ acce¬

Expanded text:
lter » quidam neque cum illis neque cum istis omnino consentienspraestitit mihi quamdam apologiam, » id est excusationem, vel satisfactionem, sive defensionem « non nimis inconvenientem, » super hujusmodi statu, id est definitione, per quam status rei describitur: vel super hujusmodi instantia, id est quaestione, quae quodammodo instat, et importuna est donec solvatur. Quam autem satisfactionem vel defensionem ipse praestiterit circa quaestionem hanc subjungit: « Ait enim subauditur ille apologiam praestans quia magnus ille angelus, qui tunc erat formans visionem in theologum docendum divina, » hoc est, in mente theologi, quem per illam visionem divina docere debuit ille scilicet angelus propriam purgativam sacrificationem, hoc est operationem, qua ipse tunc proprie et singulariter prophetae labia purgavit, et sacra fecit, illam suam operationem repolli hierarchiae attribuit, a qua ut hoc ageret post Deum principaliter acce
Abbreviated transcription (Latin):
est lucenis ꝑnaturam: s hoc etiam qđ cemporalit̃ lucet illuminans ꝑ
idem ẽ eẽ. et lumen eẽ. qui ex semet ipso principium ẽ. illuminan¬
di quia eos qui primi lucent. ex semet ipso illuminat. Tu aut̃ id est
subauditur principium fit illuminandi post se ꝑse transuehendo di¬
una lumina in illud scilicet post se consticutum. Sensus hic est
quod d̃s qui om̃ib suppositusẽ cos qͥ ꝓiriun sunt ꝑse illuminat &¬
sic fit principium illuminationis primos lucentes illumiians dein
posorumn pͥmum sucentium uinꝰquisq cȩtis omib subiectis scclm confor

Expanded text:
est lucens per naturam, sed hoc etiam quod temporaliter lucet illuminans peest lucens per naturam, sed hoc etiam quod temporaliter lucet illuminans peidem est esse et lumen esse, qui ex semetipso principium est illuminandi, quia eos qui primi lucent ex semetipso illuminat. Tum autem, id est, inem Dei, subauditur, principium fit illuminandi post se, « per se transvehendo divina lumina in illud » scilicet post se constitutum. Sensus hic est: Quod Deus, qui omnibus superpositus est, eos qui proximi sunt per se illuminat: et sic fit principium illuminationis primos lucentes illuminans; deinde ipsorum primum lucentium unusquisque caeteris omnibus subjectis secundum confor
Abbreviated transcription (Latin):
et uere: quia ipsum quod ẽ. lumen ẽ. et ꝓprie. quia ꝑipsum quod ẽ.
lumen ẽ. Naturale siquidẽ est quod aliunde non assumitur. uere ẽ.
ꝑ alium non confertur. Sic itaq d̾s lumen ẽ. et parum dico cum dico
eum eẽ. lumen. ut pote qui eẽntia ẽ. ipsius luminis. Cȩteri enim qui
lucent eẽntia lumuis non suut: s effectus. Iui gͦ qui lumina sunt ex lũ¬
mine sunt. ille uͦ lumen est ȩxeo quod est. Et est etiam causalis ẽẽ & ui¬
dere id ẽ eẽntiȩ et uisionis ipsius luminis. quasi sic diceretur. Ds essẽ¬
tia luminis est. et ipsius ẽentiȩ etiam causa ẽ: quia quodlumen ẽ.
eẽntialiter ẽ. et quod eẽntialiter ẽ. ex se est. Sic gͥ causa est eẽnciȩ lu¬
minis. et non solum mͦ eẽntie luminis s etiam ipsius uisionis siue ma¬
nifestationis luminis quia ñ solum ex se habet quod ẽentialit lumen

Expanded text:
et vere, quia ipsum quod est lumen est; et proprie, quia per ipsum quod est et vere, quia ipsum quod est lumen est; et proprie, quia per ipsum quod est lumen est. Naturale siquidem est quod aliunde non assumitur, vere est per alium non confertur. Sic itaque Deus lumen est: et parum dico, cum dico eum esse lumen, utpote qui essentia est ipsius luminis. Caeteri enim qui lucent essentia luminis non sunt, sed effectus. Illi ergo, quod lumina sunt, ex lumine sunt; ille vero lumen est ex eo quod est. « Et est etiam causalis esse et videre, id est essentiae et visionis ipsius luminis; » quasi sic diceretur: Deus essentia luminis est, et ipsius essentiae etiam causa est, quia quod lumen est, essentialiter est; et quod essentialiter est, ex se est. Sic ergo causa est essentiae luminis: et non solummodo essentiae luminis, sed etiam ipsius visionis, sive manifestationis luminis, quia non solum ex se habet quod essentialiter lumen
Abbreviated transcription (Latin):
losa liamlitertuam sinulit idinem de aqria proritt. Aolae nqiuit aouaiẽs¬
te unonis ꝑportionalier: puent: Iyse humor aque quise pomnes
partes teriȩ & t̾ienorum corporum diffundit ꝓportionaliter cuncta
replet. alia plus alia muus humectans. scđm hoc scilicet qd̾ unũiqd̾̃q
plus uelminus capar ẽ. humectationis. In hoc gͦ eremplo similit̃ di¬
uine gr̃ȩ distributio non pari modo cunctis ꝓueniens conuenienter
demonstratur. S eẽr Est eigo et cetã. Qm̃quidem inquit sicuc uñu
uisibile lumen multa inluminat. & ab uno lumine multa lucentia
lucent. ita inuisibilis lur cuncta inuisibilit̾ lucentia inlustrat. ergo
d̾s principium est illuminandi siue inluminationis simul cunctis u¬
luminatis. Nec mirũ qm̃ et ipse lumei ẽ. et non quolibet mͦ lumen
sed natura idẽ. naturalit̃ & uere & proprie. Naturaliter quia exse. et
uere quia in se. et ꝓprie quia pse. Naturaliter quia exipso quod ẽ lum̃ ẽ.

Expanded text:
m iterum similitudinem de aqua proponit. « Ipsa, inquit, aqua nonne in omnes proportionaliter pervenit? » Ipse humor aquae, qui se per omnes partes terrenorum corporum diffundit, proportionaliter cuncta replet, alia plus alia minus humectans, secundum hoc, scilicet, quod unumquodque plus vel minus capax est humectationis. In hoc ergo exemplo similiter divinae gratiae distributio non pari modo cunctis proveniens convenienter demonstratur. Sequitur: « Est ergo, » etc. Quandoquidem, inquit, sicut unum visibile lumen multa illuminat, et ab illo lumine multa lucentia lucent, ita invisibilis lux cuncta invisibiliter lucentia illustrat. « Ergo Deus principium est illuminandi, » sive illuminationis « simul cunctis illuminatis. » Nec mirum: quoniam et ipse lumen est, et non quolibet modo lumen, sed natura, id est naturaliter, et vere, et proprie. Naturaliter, quia ex se; et vere, quia in se; et proprie, quia per se. Naturaliter, quia ex ipso quod est lumen est;
Abbreviated transcription (Latin):
ante alias oꝑantur. quȩ om̃s post hanc ierarchiam ab ipsis diuins
illuninationib illuminantur. et ꝑse mista sola diuine illuminati¬
ones oꝑantur. qui a ꝑ istam om̃s alię ierarchiȩ adiuinis illuminatio¬
am. ex potestatib & dominationib & uittutib completam ordine ta¬
men cõmutatio. ut dominationes primȩ. scde uirtutes. terriȩ potesta¬
tes intelligantur. Et cernarũ nouissime celestium ierarchtarũ angło¬

Expanded text:
ante alias operantur, quia omnes post hanc hierarchiam ab ipsis divinis ante alias operantur, quia omnes post hanc hierarchiam ab ipsis divinis illuminationibus illuminantur; et per se in ista sola divinae illuminationes operantur, quia am « ex potestatibus, et dominationibus, et virtutibus completam: » ordine tamen commutato, ut dominationes primae, et secundae virtutes, tertiae potestates intelligantur. « Et ternarum novissime coelestium