comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui hanc nec p̃cidere necessitatem
nec excedere dicat: iuxta illud phi¬
losophi. nequid nimis. Iam de u¬
sticia quȩ una exquatuor ẽ. ñ ne
constat consideratione mentem
p̃ueniri. ut se formet in ea: Se enĩ
uecesse ẽ. prius cogitet ut ex se nor¬
mam ducat iusticiȩ. nec factura u¬
tiq alteri qͦd sibi fieri nolit: nec qͦd
sibi uelit fieri negatura. In hisrẽ¬
pe duob liquet indegrum ẽẽ iusti¬
cie statum. S nec ipsa solitaria ẽ.
Intuere & enim nunc mecũ ȩtiã
huius pulchram conexionem. ꝙ
coherentiam cũ temꝑantia: utem
ambarũ cum duab suꝑiorib idẽ
prudentia & fortitudine. Nam cũ
iusticiȩ dicat᷑ portio. qͦd sibi ñ uult
seri quis alii non facere. porro ꝑ¬
fectio qͦd ait dñs. quecunq uultis
ut faciant uob̃ homines: ⁊ uos fa¬
eite illis. neutrum horum erit. nͥ
ipsa uoluntas de qua dota ducit᷑
forma sic ordinata fuerit. ut nec
uelit aliquid suꝑfluum. nec neces¬

Expanded text:
qui hanc nec praecidere necessitatem, qui hanc nec praecidere necessitatem, nec excedere dicat, juxta illud philosophi, « Ne quid nimis. » 10. Jam de justitia, quae una ex quatuor est, nonne constat consideratione mentem praeveniri, ut se formet in ea? Se enim necesse est prius cogitet, ut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alteri, quod sibi fieri nolit; nec quod sibi velit fieri negatura. In his nempe duobus liquet integrum esse justitiae statum. Sed nec ipsa solitaria est. Intuere eteniram connexionem et cohaerentiam cum temperantia, et item ambarum cum duabus superioribus, id est prudentia et fortitudine. Nam cum justitiae dicatur portio, quod sibi non vult fieri quis, alii non facere; porro perfectio, quod ait Dominus, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines et vos facite illis : neutrum horum erit, nisi ipsa voluntas, de qua tota ducitur forma, sic ordinata fuerit, ut nec velit aliquid superflum, nec necess
Abbreviated transcription (Latin):
dere exaltera sicut hoc loco uide
fortitudinis matrem ẽẽ pruderẽ
nec fortitudinem s demeritaten
ẽẽ quemlibet ausum quẽ non pe¬
uriuit prudentia. Hȩc itemẽe
inter uoluptates &. necessitates m¬
dia quasi quedam arbitra sedens
utriq certis limicibꝰ distermina
fines. istis assignans & ꝑrebens qͥ
sat ẽ. illis quod nunis est demenł
& sic exalterutro derciam formas
uirtutem quã dicunt demꝑantẽ
Nempe indemꝑantem ipsa consa¬
ratio censet: tam eũ qͥ necessarisꝑ
tinaciter deme̾t qͣm qui indulgt
suꝑfluis. Non est gͦ temꝑanta si
solis resecandis suꝑfluis. ẽ ꝙ maste¬
tendis necessariis. Nuius sentemte
apłs ñ fauctor tantũ. s actor ẽ le
detur. qͥ curam carnis nr̃e doctrũ
ꝑfici indesiderio: Dicens laqd̃em
curam carnis ñ ꝑfici. suꝑflua coħi¬
bet:addens indesiderio necessaria
ñ exeludit. Vnde mn uidetur ñ om¬
nino absurde diffinire demꝑantiã

Expanded text:
dere ex altera; sicut hoc loco vides, dere ex altera; sicut hoc loco vides, fortitudinis matrem esse prudentiam: nec fortitudinem, sed temeritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assignans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex alterutro tertiam formans virtutem, quam dicunt temperantiam. Nempe intemperantem ipsa consideratio censet, tam eum qui necessariis pertinaciter demit, quam qui indulget superfluis. Non est ergo temperantia in solis resecandis superfluis: est et in admittendis necessariis. Hujus sententiae Apostolus non fautor tantum, sed auctor esse videtur, qui curam carnis nostrae docet non perfici in desiderio. Dicens siquidem curam carnis non perfici, superflua cohibet: addens, in desiderio , necessaria non excludit. Unde mihi videtur non omnino absurde definire temperantiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ditata pot̾ant ẽẽ ꝓficuo p̾cipitata mag̾ ꝑicło fiant
Otibimet si recordaris inipsis actioibꝰ
causarum &. in magnis quibq ne¬
gotiis magnarũue consiliis rerum
frequenter accidisse ñ ambigo. Et
pͥmum quidem ipsum fontem suũ
idẽ mentem de qua oritur purifi¬
cat consideratio. Deinde regit af¬
fectus. dirigit actus. corrigit exces¬
sus. componit mores. uitam hone¬
stat & ordinat: postremo diuinarũ
pariter. ⁊ humanar̾ rer̾ scientiã ꝯfert. ħẽ
quȩ confusa disterminat. hiautia
cogit. sparsa colligit. secreta rimat᷑.
uera uestigat. uerisimilia examine
ficta & fucata explorat. Nȩc ẽ que
agenda preordinat. acta recogiat.
ut nichil inmente resideat. aut u¬
Hec est quȩ in prosꝑis aduersa p̃sa¬
dit. in aduersis quasi non sentit: qͥi
alterum fortitudinis. alterũ pruãt¬
uissimum quendam concentũ cod¬
plexumq uirtutũ. atq alteram pe¬

Expanded text:
ditata poterant esse proficuo, praecipitata magis periculo fiant: ditata poterant esse proficuo, praecipitata magis periculo fiant: quod tibimet, si recordaris in ipsis actionibus causarum, et in magnis quibusque negotiis, magnarumve consiliis rerum frequenter accidisse non ambigo. Et primum quidem ipsum fontem suum, id est mentem, de qua oritur, purificat consideratio. Deinde regit affectus, dirigit actus, corrigit excessus, componit mores, vitam honestat et ordinat, postremo divinarum pariter et humanarum rerum scientiam confert. Haec est quae confusa disterminat, hiantia cogit, sparsa colligit, secreta rimatur, vera vestigat, verisimilia examinat, ficta et fucata explorat. Haec est quae agenda praeordinat, acta recogitat, ut nihil in mente resideat aut iHaec est quae in prosperis adversa praesentit, in adversis quasi non sentit: quorum alterum fortitudinis; alterum prudenvissimum quemdam concentum complexumque virtutum, atque alteram pen
Abbreviated transcription (Latin):
urgente: aliud ultro incumbere.
istis tamqͣm magnis dignisq tali
&. ialium intentione rebͥus. Itaq hȩc
unnumera talla dicerem si fortia
dicerem. si recta. si sincera. Nunc aut̃
qm̃ dies mali sunt. sufficit interun
ammonitũ ẽẽ. ñ dotũ de nec semꝑ da¬
re actioni: s considerationi aliquid
dui & cordis ⁊ demꝑis sequestrare.
Hoc autẽ dico necessitatem intueis
ñ equitatem: qͣmqͣm ñ sit p̃ter equũ¬
cedere necessitati. Nam si liceret
colendam eam quȩ adomĩa ualet id
ẽ pietatem. ꝓrsus irrefragabilis ratio
monstrat. Quid sit pietas queris:
llacare considerationi. Dicas forsitan
in hoc dissentire me abillo qͥ pietatẽ
diffinit cultum dĩ. Non ẽ ita. Si be¬
ne consideras illius sensum meis
Quid tam ꝑtinens adcultum dĩ. qͣm
nigna quadam presumptione sua
facit pre agendo quodamͦ ⁊ i p̃ordi¬
nando que agenda sunt: Necessa¬
riȩ sane: ne forte quȩ preuisa &. p̃me¬

Expanded text:
urgente, aliud ultro incumbere urgente, aliud ultro incumbere istis, tanquam magnis dignisque tali et talium intentione rebus. Itaque haec et innumera talia dicerem, si fortia dicerem, si recta, si sincera. Nunc autem quoniam dies mali sunt , sufficit interim admonitum esse, non totum te, nec semper dare actioni: sed considerationi aliquid tui et cordis, et temporis sequestrare. Hoc autem dico necessitatem intuens, non aequitatem: quanquam non sit praeter aequum, necessitati cedere. Nam si liceret colendam eam, quae ad omnia valet, id est pietatem, prorsus irrefragabilis ratio monstrat. Quid sit pietas quaeris? Vacare considerationi. Dicas forsitan in hoc dissentire me ab illo, qui pietatem definit cultum Dei . Non est ita. Si bene consideras, illius sensum meis Quid tam pertinens ad cultum Dei, quam nigna quadam praesumptione suas facit, praeagendo quodammodo, et praeordinando quae agenda sunt? Necessario sane; ne forte quae et praevisa et praeme
Abbreviated transcription (Latin):
uersos: M iam̃ ñ uidet᷑. bonus esti¬
nator rerũ. qui indignũ putat
apłis seu apłicis uiriꝰs ñ iudicare
de talibus: quib datum ẽ iudiciũ
nmaiora. Quid ni contempnant
udicare de terrenis possessiuncłis
hominũ. qui incelestib & angłos
lisieabunt: Ergo in criminibs
pistis claues regni celoꝵ: p̃uaricato¬
res utiq exclusuri ñ possessores.
Ut sciatis ait quia filius hominispo
testatem habet inderra dimittendi
peccata. ⁊ceta. Quȩ nam tͥ maior ui¬
detur dignitas &. potestas dimitten¬
di peccata an predia diuidendi: S
ñ est comꝑatio. Habent hȩc infima
ꝙ. derrena iudices suos reges ⁊ pͥncipes
terre. Quid fines alienos inuaditis:
Quid falcem ur̃am in alienam mes¬
sem extenditis: Non quia indigni
uos. s quia indignum uob̃ talib in¬
sistere quippe potiorib occupatis.
Beniq uͥ necessitas exigit: audi qͥd
bitur hic mundus indigni estis qͥ de
minimis iudicetis : S aliud ẽ inci
denter excurrere inista. causa qͥdẽ

Expanded text:
ersos? Mihi tamen non videtur bonus aestimator rerum, qui indignum putat Apostolis seu apostolicis viris non judicare de talibus, quibus datum est judicium in majora. Quidni contemnant judicare de terrenis possessiunculis hominum, qui in coelestibus et angelos judicabunt? Ergo in criminibus, pistis claves regni coelorum, praevaricatores utique exclusuri, non possessores. Ut sciatis, ait, quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata , etc. Quaenam tibi major videtur et dignitas, et potestas, dimittendi peccata, an praedia dividendi? Sed non est comparatio. Habent haec infirma et terrena judices suos, reges et principes terrae. Quid fines alienos invaditis? Quid falcem vestram in alienam messem extenditis? Non quia indigni vos, sed quia indignum vobis talibus insistere, quippe potioribus occupatis. Denique ubi necessitas exigit, audi quidbitur hic mundus indigni estis qui de minimis judicetis . CAPUT VIdenter excurrere in ista, causa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
sor ẽ sicut qui ministrat. Forma
apłica hec ẽ: dominatio interdicit᷑.
indiestur ministratio. Quȩ ⁊ com¬
mendatur ipsius exempto legis¬
latoris: qui secutus adiungit. Ego
autẽ in medio ur̃m sum tanqͣm qͥ
ministrat. Quis se iam ditulo hoc
inglorium putet: quo se prior dñs
gloriȩ presigniuit: Merito paulus
głatur in eo dicens. Ministri xp̃i st
nego. Et addit. Ut minus sapiens
dico: plus ego. In laborib plurimis.
in carceribus habundantiꝰ in plagis
supra modũ. in mortibus frequent̃.
Opreclarum ministerium. Quo ñ
id gloriosius pͥncipatu : Si gloriari
illa uidetur: Q uis mͥ tribuat simi¬

Expanded text:
sor est, sicut qui ministrat. Forma sor est, sicut qui ministrat. Forma apostolica haec est: dominatio interdicitur, indicitur ministratio, quae et commendatur ipsius exemplo Legislatoris, qui secutus adjungit: Ego autem in medio vestrum sum, tanquam qui ministrat . Quis se jam titulo hoc inglorium putet, quo se prior Dominus gloriae praesignivit? Merito Paulus gloriatur in eo, dicens: Ministri Christi sunt, et ego. Et addit: Ut minus sapiens dico, plus ego. In laboribus plurimis, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter . O praeclarum 420 ministerium! Quo non id gloriosius principatu? Si gloriari illa videtur? Quis mihi tribuat simi
Abbreviated transcription (Latin):
aurum. neq argentum cũ ipse dicat
argentum ⁊ aurum non ẽ michi.
Si habere contingat utere non ꝑ
libitu s ꝓtempore. Sic eris. utens
illis quasi ñ utens. Ipsa quidem qͦd
ad animi bonum spectat. nec bona
sunt nec malã. Usus tamen hor
bonus. ab usio malã. sollicitudo pei¬
or. questus durpior. Esto. ut alia
quacumq ratione hȩc tibi uendi¬
ces: s ñ apłico iure. Nec enĩ tibi ille
dare quod non habuit potuit. Qͦd
habuit hoc dedit. sollicitudinem
ut dixi suꝑ eccł̃ias. Numqͥd dñationẽ:
Audi ipsum. Non dominantes ait in
clero: s forma facti gregis. Et ne
dictum sola humilitate putes. non
minatus apłatum. aut apłicus dña¬
tum. Plane abalterutro ꝓhiberis.
quib queritur deus sic. Ipsi regna¬
uer̃ ⁊ ñ ex me. principes extiterunt
iego non cognoui eos. Iam si regna¬
re sine deo uiuat. habes głam s non
apud dm̃. At si interdictum denemꝰ:
audiamus edictum. Qui maior ẽ

Expanded text:
aurum neque argentum, cum ipse dicat: aurum neque argentum, cum ipse dicat: Argentum et aurum non est mihi . Si habere contingat, utere non pro libitu, sed pro tempore. Sic eris utens illis, quasi non utens. Ipsa quidem, quod ad animi bonum spectat, nec bona sunt, nec mala: usus tamen horum bonus, abusio mala, sollicitudo pejor, quaestus turpior. Esto, ut alia quacunque ratione haec tibi vindices: sed non apostolico jure. Nec enim tibi ille dare quod non habuit potuit. Quod habuit, hoc dedit, sollicitudinem, ut dixi, super Ecclesias. Nunquid dominationem? Audi ipsum. Non dominantes, ait, in clero, sed forma facti gregis . Et ne dictum sola humilitate putes, non minans apostolatum, aut apostolicus dominatum. Plane ab alterutro prohiberis. quibus queritur Deus sic: Ipsi regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego non cognovi . Jam si regnare sine Deo juvat, habes gloriam, sed non apud Deum. At si interdictum tenemus, audiamus edictum. Qui major est
Abbreviated transcription (Latin):
infinem. Urca undecimam deniq
horam oꝑarii ocii arguunt᷑ & mit¬
tuntur inumeam. Antecessores tus
apł̃i audierunt. quia messis qͥdẽ .m.¬
oꝑarii . uͦ .p. Paternam tͥ uendicato
hereditatẽ. Nam si filius ⁊ ⁊ heres. Ut
ꝓbes heredem eiuigila ad curam:
E ñ otio torpeas. ne & tibi dicatur.
Quid hic stas dota die ociosus: Mul¬
d minus inueniri oportet. aut de¬
liciis resolutum. aut resupinum
pompis. Nil horum tͥ tabule desta¬
dus assignant. S quid: Si illarũ
enore contentus sis. curam potiꝰ
ecias. Blanditur cathedra:Spe-¬
cula ẽ. Inde deniq suꝑuitendis: so¬
nans tibi ep̃i nomine. non dominiũ
s officium. Quidni loceris inemi.¬
nenti unde omĩa ꝓspectes qui spe¬
culator suꝑ omnia constitueris: Enĩ
ari ñ licet: Nec locus est ocio: ubi
sedula urget sollicitudo omnium
eccłiarum. Nam qͥd tibi aliud dimi-¬
sit sc̃s apłs: Quod habeo inquit hoc
tibido. Quid illud: Unum scio: ñ ẽ

Expanded text:
in finem. Circa undecimam denique in finem. Circa undecimam denique horam operarii otii arguuntur, et mittuntur in vineam. Antecessores tui Apostoli audierunt, quia messis quidem mauci . Paternam tibi vindicato haereditatem. Nam si filius, et haeres . Ut probes haeredem, evigila ad curam; et non otio torpeas, ne et tibi dicatur: Quid hic stas tota die otiosus? 10. Multo minus inveniri oportet aut deliciis resolutum, aut resupinum pompis. Nihil horum tibi tabulae testatoris assignant. Sed quid? Si illarum tenore contentus sis, curam potiusriam et divitias. Blanditur cathedra? Specula est. Inde denique superintendis, sonans tibi episcopi nomine non dominium, sed officium. Quidni loceris in eminenti, unde prospectes omnia qui speculator super omnia constitueris? Enim ari non licet? Nec locus est otio, ubi sedula urget sollicitudo omnium Ecclesiarum. Nam quid tibi aliud dimisit sanctus Apostolus? Quod habeo, inquit, hoc tibi do. Quid illud? Unum scio: non est
Abbreviated transcription (Latin):
leuaretur audiuit. At euellas ie
struas. ⁊ disꝑdas. ⁊ dissipes. ⁊edifia
& plantes. Quid horum fastũ sore
Rusticani magis sudoris scemti
de nob̾: impositum senserimus
ministerium non dominiũ datũ
Non sum ego maior ꝓpħa ⁊ si font
par potestate: s merttor non el
comꝑatio. Hec loquere tibi. ado¬
ce te ipsum. qui alios doces. Plal
uelud unum aliquem de ꝓpl̃is.
An non satis ad te: Et nunius
sapis eris contentus mensura qͣm
tibi mensus ẽ ds. Nam qͦd ampluis :.
amalo ẽ. Disce exemplo ꝓphico p̃si¬
dere ñ tam adimꝑitandũ qͣm ad fa¬
ctitandũ qͦd tempus requirit. Disce
sarculo tͥ opus ẽẽ non scept᷑: ut opꝰ
facias ꝓpħe. Etquidem ille ñ regna¬
turus ascendit: s extirpaturus. Pu
dum in agro dñi dui: Et plurimũ.
Non plane dotum quiuere emun.
agͥent reliquerunt. aliqͥd ipsi paren¬
des tuitibi. S nec du adomne suffi-¬
cies. aliquid ꝓfecto duo relicturus
essuccessori. ⁊ ille aliis.⁊ alii aliis usq

Expanded text:
levaretur, audivit: Ut evellas et destruas, et disperdas et dissipes, et aedifices et plantes . Quid horum fastum sonat? Rusticani magis sudoris schemate de nobis, impositum senserimus ministerium, non dominium datum. Non sum ego major propheta; et si forte par potestate, sed meritorum non est comparatio. Haec loquere tibi, et doce te ipsum, qui alios doces. Puta te velut unum aliquem ex prophetis. An non satis ad te? Et nimium. Sed sapis, eris contentus mensura quam tibi mensus est Deus. Nam quod amplius est, a malo est. Disce exemplo prophetico praesidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opus facias prophetae. Et quidem ille non regnaturus ascendit, sed exstirpaturus. Putdum in agro Domini tui? Et plurimum. Non plane totum quivere emundaagerent reliquerunt; aliquid ipsi parentes tui tibi. Sed nec tu ad omne sufficies. Aliquid profecto tuo relicturus es successori, et ille aliis, et alii aliis usque
Abbreviated transcription (Latin):
Audi tam̃ apłm quid de hutmoai
ait ille qui iudicet inter fr̃em ist
contemptibiliores qui sunt me
deo. implicat se negotiis secłar ib
Ego autẽ parco tͥ. sson en sorl
loquor: s possibilia. Putasne hȩc dem¬
pora sustinerent. si hominib liti¬
gantibus ꝓterrena hereditate &:
fagitantib abste iudicium. uoce
dñi responderes.o homines qͥs me
constituit iudicem suꝑ uos: In qͣle
mox iudicium di uenires: Quid
dicit hõ rusticanus umꝑitus igno¬
rans pͥmatũ suũ. inhonorans sum¬
mam ⁊ p̃excelsam sedem. derogais
apłice dignitati : Et tam̃ ñ monstta¬
num. auit diuisor derminoꝵ. aut
distributor derrarũ. Stetisse deniq
cantes ñ lego. Erit illud ñ fuit. Ita¬
ne imminutor ẽ dignitatis seruus
si ñ uult ẽẽ maior domino suo. aut
discipulus si ñ uult ẽẽ maior eo qͥ
se misit. aut filius si ñ transgredit᷑
terminos quos posuerunt patres
sui. Quis me constituit iudicem

Expanded text:
Audi tamen Apostolum, quid de hujusmodi Audi tamen Apostolum, quid de hujusmodi ait ille, qui judicet inter fratrem etcontemptibiliores qui sunt in Deo implicat se negotiis saecularibus . Ego autem parco tibi. Non enim fortia loquor sed possibilia. Putasne haec tempora sustinerent, si hominibus ligantibus pro terrena haereditate, et flagitantibus abs te judicium, voce Domini tui responderes: O homines, quis me constituit judicem super vos ? In quale tu judicium mox venires? Quid dicit homo rusticanus et imperitus, ignorans primatum suum, inhonorans summam et praecelsam sedem, derogans apostolicae dignitati? Et tamen non monstranum, aut divisor terminorum, aut distributor terrarum. Stetisse deniquecantes non lego. Erit illud, non fuit. Itane imminutor est dignitatis servus, si non vult esse major domino suo: aut discipulus, si non vult esse major eo qui se misit: aut filius, si non transgreditur terminos, quos posuerunt patres sui? Quis me constituit judicem?
Abbreviated transcription (Latin):
deteriorem: quid ille qui se penitꝰ
reddit exꝑtem: Sane diriuentur
aquȩ tuȩ in plateas. homines uum̃¬
ta ⁊ pecora bibant exeis. qͥn icame¬
lis pueri abrahe potum tribuas:
s inter ceteros bibe tu de fonte
putei tui. Alienus inqͥt ñ bibat
exeo. Num quid tu alienus: Cuin
alienus si tibi es: Deniq qui sibi
neqͣm cui bonus: Meinento pinee
ñ dico semꝑ. ñ dico sepe. si ueluter¬
dum reddere de ipsum tͥ. Utere du
qͦ te inter multos aut certe pꝰ mu¬
tos. Quid indulgentius: Hoc en
gentiorem me inhac parte. Ergo
plusqͣm oportet inquis. Non infic¬
or. Quid si ita oportet: Nam du utt
confido nr̃a non eris meticulosa
informatione contentus: s habe¬
dabis magis. Sane sic decet te sa¬
licet habundãtiorem qͣm me ae¬
datiorem eẽ. Ego quoq mͥ tutui
iudico apud maiestatem. tiicdͥ¬
tate qͣm temeritate ꝑiclitari. Et
fortassis ñ secus moneri oportut
Da occasionem sapienti: ⁊ sapiter¬

Expanded text:
deteriorem, quid ille qui se penitus deteriorem, quid ille qui se penitus reddit expertem! Sane deriventur aquae tuae in plateas; homines et jumenta et pecora bibant ex eis, quin et camelis pueri Abrahae potum tribuas: sed inter caeteros bibe et tu de fonte putei tui. Alienus, inquit, non bibat ex eo . Nunquid tu alienus? Cui non alienus, si tibi es? Denique qui sibi nequam, cui bonus? Memento proinde, non dico semper, non dico saepe, sed vel interdum reddere te ipsum tibi. Utere tu quoque te inter multos, aut certe post multos. Quid indulgentius? Hoc enigentiorem me in hac parte. Ergo plus quam oportet, inquis. Non inficior. Quid, si ita oportet? Nam tu, ut confido, nostra non eris meticulosa informatione contentus, sed abundabis magis. Sane sic decet, te scilicet abundantiorem, quam me audaciorem esse. Ego quoque mihi tutius judico apud majestatem timiditate, quam temeritate periclitari. Et fortassis non secus moneri sapientem Da occasionem sapienti, et sapie
Abbreviated transcription (Latin):
Si quod uiuis ⁊ sapis dotum das acti¬
oni. considerationi nichil: laudo
de in hoc ñ laudo. Puto qͦd ⁊ nemo
qui asalomone audierit qͥ minorat᷑
actu ꝑcipiet saplentiam. Certe nec
ipsi actioni expedit consideratione
ñ preueniri. Si item totus ee uis
omniũ instar illius qͥ om̃ĩb omia
factus ẽ: laudo humanitatem s si
plena sit. Quomͦ autẽ plena te ex¬
cluso: Et tu homo es. Ergo ut inte¬
gra sit ⁊ plena humanitas: colligat
& de intra se sinus qͥ om̃s recipit. Ali¬
oquin qͥd dibi ꝓdest iuxta uerbum
dñi. si uniuersos lucreris te unum
ꝑdens: Quã obrem cũ om̃s te ha¬
beant: esto etiam tu exhabentib
unus. Quid solus fraudaris mune
tus & sapiens. seruus iliber. diues
⁊ pauꝑ. uir ⁊ femina. senex nuue¬
nis. clericus ⁊ laicus. iustus uimpiꝰ.
omnes pariter participant de om̃s
de fonte. publico bibunt pectore
tuo: ⁊tu seorsum sitiens stabis: Si
maledictus qui partem suã facit

Expanded text:
Si quod vivis et sapis, totum das actiSi quod vivis et sapis, totum das actioni, considerationi nihil; laudo te? In hoc non laudo. Puto quod et nemo, qui a Salomone audierit: Qui minoratur actu, percipiet sapientiam . Certe nec ipsi actioni expedit consideratione non praeveniri. Si item totus vis esse omnium, instar illius qui omnibus omnia factus est ; laudo humilitatem, sed si plena sit. Quomodo autem plena, te excluso? Et tu homo es. Ergo ut integra sit et plena humanitas, colligat et te intra se sinus qui omnes recipit. Alioquin quid tibi prodest, juxta verbum Domini, si universos lucreris, te unum perdens ? Quam ob rem cum omnes te habeant, esto etiam tu ex habentibus unus. Quid solus fraudaris munertus et sapiens, servus et liber, dives et pauper, vir et femina, senex et juvenis, clericus et laicus, justus et impius. omnes pariter participant te, omnes de fonte publico hibunt pectore tuo; et tu seorsum sitiens stabis? Si maledictus qui partem suam facit
Abbreviated transcription (Latin):
conuertens animas. Hec aut̃ ñ tam
leges qͣm lides sunt: & cauillationeᷤᷤ
subuertentes iudicium. Tu gͦ pa¬
stor ⁊ ep̃s animarũ. qua mente
obsecro sustines coram de semꝑ
silere illam garrire istas: Fallor
si ñ mouet tibi scrupulum ꝑuer¬
sitas hȩc. Puto quod &. interdũ
compellat clamare ad dñm cũ
rum ꝓfiteri sub tam graui mole
inconuenientiȩ huius: & eui fas
ñ sit ceruicem subducere. Nam si
potes ⁊ ñ uis: multomagis seruus
huius ipsius tam ꝑuerse uolunta¬
tis tue. An non seruus cui dñatur
iniquitas: Et maxime. nisi du for¬
de indignius iudices hominẽ tibi
qͣm uicium dominari. Quid int̃¬
ẽ uolens seruias an inuitus: Nani
&. si coacta seruitus miserabilior: s
affectata miserior ẽ. Et quid me uis
facere inquis: Ut tibi abhis occuya¬
tionibus parcas. Impossibile forsi¬
tan respondebit: facilius cathedre
uale dicere posse. Recte hoc: si rũꝑe
iñ magis inderrumꝑe ista hortarer.

Expanded text:
convertens animas . Hae autem non tam convertens animas . Hae autem non tam leges, quam lites sunt et cavillationes, subvertentes judicium. Tu ergo pastor et episcopus animarum, qua mente, obsecro, sustines coram te semper silere illam, garrire istas? Fallor, si non movet tibi scrupulum perversitas haec. Puto quod et interdum compellat clamare ad Dominum crum profiteri sub tam gravi mole inconvenientiae hujus, et cui fas non sit cervicem subducere. Nam si potes et non vis, multo magis servus es hujus ipsius tam perversae voluntatis tuae. An non servus, cui dominatur iniquitas! Et maxime. Nisi tu forte indignius judices hominem tibi, quam vitium dominari. Quid interest, volens servias, an invitus! Nam etsi coacta servitus miserabilior, sed affectata miserior est. Et quid vis me facere, inquis! Ut tibi ab his occupationibus parcas. Impossibile fortasse respondebis, facilius cathedrae valedicere posse. Recte hoc, si rumpere, et non magis interrumpere ista hortarer.
Abbreviated transcription (Latin):
eum de toto orbe confluebant.
ambitiosi. auari. symoniaci. sacͥ¬
legi. concubinarii. incestuosi. &
quaꝵ istiusmodi monstra homi¬
num. ut ipsius apłica auctoritate
uel optinerent honores ecclesi¬
asticos uel retinerent: Esrgoser
res lucrifaceret xp̃o. non ut lu¬
cia augeret auariciȩ. Non ẽgͥ qͦd
de sollertissima pauli industria
icaritate tam libera qͣm liberali.
nium sumas. Quam duo dignius
apłatu. qͣm salubrus duȩ conscien¬
dȩ qͣm fructuosius eccłiȩ dĩ. audiaᷤ
potius ipsum dicentem. Precio emp
lestis: nolite effici serui hominũ.
Quid seruilius indigniusq pre¬
sertim summo pontifici. qͣm non
dico omni die. s pene omni hora
insudare talib reb. ⁊ ꝓtalibus:
Deinde quando oramus:Quando
iocemus popłos: Quando edifica¬
mus eccłam: Quando meditam᷑ in
ge: Etquidem cotidie ꝑstrepuns
iplatio leges: s iustiniani ñ dñi.
iste ne etiam istud:tu uideris.
lin certe lex dni in maculata

Expanded text:
eum de toto orbe confluebant eum de toto orbe confluebant ambitiosi, avari, simoniaci, sacrilegi, concubinarii, incestuosi, et quaeque istiusmodi monstra hominum, ut ipsius apostolica auctoritate vel obtinerent honores ecclesiasticos, vel retinerent? Ergo servres lucrifaceret Christo, non ut lucra augeret avaritiae. Non est igitur quod de solertissima Pauli industria, et charitate tam libera quam liberali, nium sumas. Quam tuo dignius apostolatu, quam salubrius tuae conscientiae, quam fructuosius Ecclesiae Dei audias potius ipsum alibi dicentem: Pretio empti estis, nolite effici servi hominum ! Quid servilius indigniusque, praesertim summo Pontifici, quam, non dico omni die, sed pene omni hora, insudare talibus rebus, et pro talibus? Denique quando oramus? quando docemus populos? quando aedificamus Ecclesiam? quando meditamur in lege? Et quidem quotidie perstrepunt in palatio leges, sed Justiniani, non Domini. Justene etiam istud? Tu videris. Nam certe lex Domini immaculata,
Abbreviated transcription (Latin):
Uude ⁊ subdens. sustinetis enim
inquit siquis inseruitutem redigt
Non bona patientia: cum possis
ẽẽ liber seruum de ꝑmictere fien
Nolo dissimules seruitittem inqͥt
certe indies dum nescis redigni
Hebetati cordis indicium ẽ. ꝓpt¬
am ñ sentire continuam uexado¬
nem.Uexatio dat intellectũ aui¬
tui:ait quidã. Uerum ẽ. s si mra
ñ fuerit. Nam si sit: non planen¬
modice premens. ñ tantũ caue
s horre. Anideo ñ seruus quia i
uni seruis s omib: Nulla turp¬
or seruitus grauiorue qͣm iult¬
qͣm quocũq ierint. post se dab
⁊ ubiq dominos offendunt suo
Tu quoq dic queso ubi unqnl
liber: uͥ tutus. ubi tuus. Ubiqsbe¬
pitus. ubiq tumulis. ubioringi
tue seruitutis de premit. Nec me¬
ponas nc̃ apłi uocem qua at si
ẽẽm liber. ex omnib omniũ m
seruum feci. Longe ẽ istud ilt.
Numquid hac ille seruitute ho¬
minib inseriuebat in acquisitio¬
ne turpis quefus: Numquid ad

Expanded text:
Unde et subdens, Sustinetis enim, Unde et subdens, Sustinetis enim, inquit, si quis vos in servitutem redigit . Non bona patientia, cum possis esse liber, servam te permittere fieri. Nolo dissimules servitutem, in quam certe in dies, dum nescis, redigeris. Hebetati cordis indicium est, propriam non sentire continuam vexationem. Vexatio dat intellectum auditui, ait quidam . Verum est; sed si nimia non fuerit. Nam si sit, non plane inmodice premens, non tantum cave, sed horre. An ideo non servus, quia non uni servis, sed omnibus? Nulla turpior servitus graviorve, quam quocumque ierint post se trahunt, et ubique dominos offendunt suos. Tu quoque dic, quaeso ubi unquam sis liber, ubi tutus, ubi tuus? Ubique strepitus, ubique tumultus, ubique jugum tuae servitutis te premit. Cponas nunc Apostoli vocem, qua ait: Cum essem liber ex omnibus, omnium servum me feci. Longe est istud a te. Numquid hac ille servitute hominibus inserviebat in acquisitione turpes quaestus? Numquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ quod corpusculi pausati-¬
oni sufficiat: & rursum adiur-¬
gia surgitur. Dies diei eructat
lites ⁊ nox nocti indicat ma¬
liciam: usq adeo non ẽ respirare
in bonis. non ẽ alternam capessere
requiem.ñ uel tara interseri otia.
Non ambigo de qͦ ista deplorare:
at frustra istud. si ñ emendare
studueris. Inderim tam̃ sic semꝑ
facias hortor: nec de umqͣm ad
ista duraueris quolibet usu tł
assiduitate. Pcussisti eos et non do-¬
oꝵ affectionem ⁊⁊ uocem: qui ait.
a enea ẽ Magna urtus patien¬
tiȩ: s ñ hanc tibi ad ista optaue¬
rim. Interim impatientem eẽ
ꝓbabilius. Tu ne approbes illoꝵ
patientiã quib paulus dicebat.
libenter suffertis insipientes.
cũ sitis ipsi sapientes: Ni fallor
hyronia erat:⁊ non laus. s suggil¬
latio quoꝵdam mansuetudinis.
qui quasi datis manib pseudo¬
apłis aquib ⁊ seducti erant: ac
queq ipsoꝵ ꝑegrina ipraua do¬
gmata trahi se patientissimȩ fercel

Expanded text:
naturae, quod corpusculi pausatinaturae, quod corpusculi pausationi sufficiat; et rursum ad jurgia surgitur. Dies diei eructat lites, et nox nocti indicat malitiam: usque adeo non est respirare in bonis, non est alternam capessere requiem, non vel rara interseri otia. Non ambigo te quoque ista deplorare: at frustra istud, si non et emendare studueris. Interim tamen sic semper facias hortor, nec te unquam ad ista duraveris quolibet usu vel assiduitate. Percussi eos, et non doet affectionem, et vocem, qui ait: a aenea est . Magna virtus patientiae: sed non hanc tibi ad ista optaverim. Interdum impatientem esse, probabilius. Tune approbes illorum patientiam, quibus Paulus dicebat: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes? Ni fallor, ironia erat, et non laus, sed suggillatio quorumdam mansuetudinis, qui quasi datis manibus pseudoapostolis, a quibus et seducti erant, 410 ad quaeque ipsorum peregrina et prava dogmata trahi se patientissime ferrent.
Abbreviated transcription (Latin):
ctione scinditur. nec pietate mollit᷑.
nec mouetur p̃cibus: minis ñcedit.
flagellis duratur. Ingratum adbe-¬
neficia ẽ. ad consilia infidum. adiu
Ipsum ẽ cui p̃deritoꝵ pret̃ solas in¬
iurias nichil omnino ñ preterit:
p̃sentiũ nichil ñ perit: futurori
nulla nͥ forde adulciscendũ ꝓspectio
seu p̃paratio ẽ. Et ut inbreu cun¬
cta horribilis mali mala cõplectar:
ipsum ẽ quod nec deum timet nec
hominem reueretur. En quo drahe¬
re te habent occupationes he ma¬
ledicte: si tam̃ ꝑgis ut cepisti dare
ita dotum de illis mldui tibi relin¬
quens. Perdis dempus: oe si licet nc̃
alterum me dibi exhibere ietro. tu
quoq inhis stulto labore consume¬
ceratio mentis. euacuatio gr̃e. Nam
fructus hoꝵ qͥd nͥ aranearum dele:¬
Queso de quale ẽ istud de mane usq
ad uesꝑam litigare. aut litiganteᷤ
audire: Et utinam sufficeret
diei malicia sua. Non sunt libere
noctes. Aix relinquit᷑ necessitati

Expanded text:
ctione scinditur, nec pietate mollitur, ctione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis duratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, ad juIpsum est cui praeteritorum, praeter solas injurias, nihil omnino non praeterit; praesentium nihil non perit; futurorum nulla, nisi forte ad ulciscendum, prospectio seu praeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare te totum illis, nil tui tibi relinquens. Perdis tempus: si licet nunc alterum me tibi exhibere Jethro, tu quoque in his stulto labore consumeceratio mentis, evacuatio gratiae. Nam fructus horum quid, nisi aranearum telQuaeso te, quale est istud, de mane usque ad vesperam litigare, aut litigantes audire? Et utinam sufficeret diei malitia sua! non sunt liberae noctes. Vix relinquitur necessitati
Abbreviated transcription (Latin):
in aduersionem. Sic ẽ: giauis ce
continuus dolor citum ut dixi
habiturus ẽ exicũ. aut sanitatem
ꝓfecto aut insensibilitadem. Hinc
prorsus hinc tͥ timui semꝑ idimeo:
ne dilato remedio dolorem ñ susti¬
nens ꝑicło de irreuocabilit̃ desꝑatꝰ
immergas: Uereor inqͣm ne in me¬
diis occupationibs qm̃ multe sc̃.
dum diffidis finem frontem dures:
elasensim de ipsum quodammͦ
sensu priues iusti utilisq doloris.
Multo prudentius de illis subtra¬
has uel adtempus. qͣm patiare tra¬
hi abipsis & certe paulatim duci
qui non uis. Queris quo: Adcor
lurũ. Ne ꝑgas querere qͥd illud sit.
siñ expausti tuum hoc ẽ. Solũ ẽ
Udurũ qͦd semet ipsum ñ ex hor¬
it quia nec sentit. Q uid mẽ int̃¬
rogas: Interroga pharaonem. Ne¬
mo duri cordis salutem umqͣm ad¬
eptus ẽ: nͥ quẽ forde miserans deus
abstulit ab eo iuxta ꝓpħam cor lapi¬
deum.⁊⁊dedit cor carneũ. Quid gͦ:
cor durũ: Ipsum ẽ qͦd nec compu¬

Expanded text:
in aversionem. Sic gravis et in aversionem. Sic gravis et continuus dolor citum, ut dixi, habiturus est exitum, aut sanitatem profecto, aut insensibilitatem. 3. Hinc prorsus, hinc tibi timui semper, et timeo, ne dilato remedio, dolorem non sustinens, periculo te irrevocabiliter desperatus immergas. Vereor, inquam, ne in mediis occupationibus, quoniam multae sunt, dum diffidis finem, frontem dures, et ita sensim te ipsum quodammodo sensu prives justi utilisque doloris. Multo prudentius te illis subtrahas vel ad tempus, quam potiare trahi ab ipsis, et duci certe paulatim quo tu non vis. Quaeris quo? Ad cor durum. Nec pergas quaerere, quid illud sit: si non expavisti, tuum hoc est. Solum est cor durum, quod semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid me interrogas? Interroga Pharaonem. Nemo duri cordis salutem unquam adeptus est, nisi quem forte miserans Deus, abstulit ab eo, juxta prophetam, cor lapideum, et dedit cor carneum . Quid ergo cor durum? Ipsum est quod nec compun
Abbreviated transcription (Latin):
assolet ꝑconsuetudinem in incirĩ
tuo. qui nunc ẽ. Nil tam fixũ an¬
mo quod neglectu ⁊ dempore ñ ob¬
solescat. Uulneri uetusto ⁊ negle¬
cto callus obducitur: &e eo insana¬
bile quo insensibile fit. Deniq do¬
lor continuus: ⁊acerbus: diuturiᷤ
ẽẽ non patitur. Nam si ñ aliũde ex¬
cditur: necesse ẽ cedat uł sibi. Eñ¬
uͦ cito aut de remedio consolado¬
nem recipiet:aut de assiduitate
stuporem. Quid non inuertal
consuetudo: Quid ñ assidutale
duretur: Quid non usui cedat:
Quantis qͦd p̃amaritudine prius
exhorrebant usu ipso male in dul¬
ce conuersum ẽ. Audi iustum qͥd
lamentet᷑ suꝑ huiusmodi. Que pͥꝰ
tangere nolebat anima mea: nunc
p̃angustia cibi mei sun T.
Primum tͥ importabile uidebit᷑
aliqͥd. ꝓcessu temꝑis si assuescas iudi¬
cabis non adeo graue. paulopost
ileue senties. paulopꝰ nec senties:
paulopꝰ etiã delectabit. Ita paulatĩ
incordis duriciam itur: ⁊ ex illa

Expanded text:
assolet, per consuetudinem in incuriamassolet, per consuetudinem in incuriamtuo qui nunc est. Nil tam fixum animo, quod neglectu et tempore non obsolescat. Vulneri vetusto et neglecto callus obducitur, et eo insanabile, quo insensibile fit. Denique dolor continuus, et acerbus, diuturnus esse non patitur. Nam si non aliunde extunditur, necesse est cedat vel sibi. Enimvero cito aut de remedio consolationem recipiet, aut de assiduitate stuporem. Quid non invertat consuetudo? quid non assiduitate duretur? quid non usui cedat? quantis quod prae amaritudine 409 prius exhorrebant, usu ipso male in dulce conversum est? Audi justum quid lamentetur super hujuscemodi: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Primum tibi importabile videbitur aliquid: processu temporis, si assuescas, judicabis non adeo grave; paulo post et leve senties, paulo post nec senties; paulo post etiam delectabit. Ita paulatim in cordis duritiam itur, et ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
cito: ita subito non dolere nuꝑ sub¬
tractas. P laga rerens dolore ñcaret.
Neq enim iam occalluit uulnus:
nec intam breui uersum ininsensi¬
bile ẽ. Quamꝗͣ sin dissimules ñ
deẽ tibi iugis materia iusti dolo
fallor auelleris aduȩ rachelis ample¬
xibus: &e. quotiens id pati contigent.
totiens dolor tuus renouetur neces¬
se ẽ. At quando non contigit: Quo¬
tiens uis &e in cassum. quodiens mo¬
ues nec ꝓmoues. quotiens conaris
& non datur ultra: entteris&e. non
parturis. temptas i abriꝑis: ⁊ubu
cipis ibi deficis: ⁊dum adhuc or¬
diris succidunt te. Uenerunt fili
usq ad partum ait ꝓpħa: iuires
ñ habet parcer⁊ens. Nosti hoc ne¬
mo de melius. Attrite frontis es
& instar uitulȩ effraim doctusdi¬
tuȩ res habent. Absit. Hȩc ẽ. pars
illius qui datus ẽ in reprobũ sen¬
sum. Abhis sane cupio tibi pacen
ñcum his. Nichil plus metuo aibi
pace ista. Miraris si umqͣm poss
acq dere: Etiam dico tͥ si res it

Expanded text:
cito, ita subito non dolore nuper subcito, ita subito non dolore nuper subtractas. Plaga recens dolore non caret. Neque enim jam occalluit vulnus, nec in tam brevi versum in insensibile est. Quanquam si non dissimules, non deest tibi jugis materia justi dolorfallor, avelleris a tuae Rachelis amplexibus; et quoties id pati contigerit, toties dolor tuus renovetur necesse est. At quando non contingit? Quoties vis, et incassum? quoties moves, nec promoves? quoties conaris, et non datur ultra; eniteris, et non paris; tentas, et abriperis; et ubi incipis, ibi deficis; et dum adhuc ordiris, succidunt te? Venerunt filii usque ad partum, ait propheta; et vires non habet parturiens . Nosti hoc? nemo te melius. Attritae frontis es, et instar vitulae Ephraim doctus dihabent res tuae. Absit: haec est pars illius, qui datus est in reprobum sensum. Ab his sane cupio tibi pacem, non cum his. Nihil plus metuo tibi pace ista. Miraris si unquam possit accidere? Etiam, dico tibi, si res, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Ascende in celos. descende in abys.¬
sos: ñ recedes ame: sequar te qͦcq¬
ieris. Amaui pauꝑem. amabo pau¬
perum. idiuitum patrem. Non eñi
si bene de noui. quia pat pauꝑm
factus. ideo ñ pauꝑ sp̃u es. Inte hanc
mutationem factam ẽe confido ñ
de te. nec pͥori statui tuo successisse
ꝓmotionem s accessisse. Monebo ꝓ
inde de non ut magister s ut mat̃.
plane ut amans. Amens magis ui¬
dear.s ei qui non amat. ei qͥ uim
piam: Libet aboccupationib tuis:
quia in his maxime condoleo tibi.
Condoleo dixerim: si tam̃ doles ⁊tu.
Alioqͥn doleo magis dixisse debuerã.
quia ñ est condolere. ubi nemo qui
doleat. Itaq si doles condoleo.Si ñ:
doleo tam̃. ⁊ maxime: sciens asalute
longius absistere menbrũ qͦd obstu¬
puit:iegrum sese ñ sentientẽ ꝑi¬
culosius laborare. Absit autẽ ut de
de id suspicer. Noui quib deliciis
dulcis quietis duȩ non longe ante¬
hac fruebare: ñ potes desueuisse da

Expanded text:
Ascende in coelos, descende in abysAscende in coelos, descende in abyssos: non recedes a me, sequar te quoieris . Amavi pauperem, amabo pauperum et divitum patrem. Non enim, si bene te novi, quia pater pauperum factus, ideo non pauper spiritu es. In te hanc mutationem factam esse confido, non de te; nec priori statui tuo successisse promotionem, sed accessisse. Monebo te proinde, non ut magister, sed ut mater: plane ut amans. Amens magis videar, sed ei qui non amat, ei qui vim piam? Libet ab occupationibus tuis, quia in his maxime condoleo tibi. Condoleo dixerim, si tamen doles et tu: alioquin doleo magis dixisse debueram; quia non est condolere, ubi nemo qui doleat. Itaque si doles, condoleo: si non, doleo tamen, et maxime, sciens longius a salute absistere membrum quod obstupuit; et aegrum sese non sentientem periculosius laborare. Absit autem ut de te id suspicer. Novi quibus deliciis dulcis quietis tuae non longe antehac fruebare. Non potes his dissuevisse tam
Abbreviated transcription (Latin):
usit animum dictare
aliquid qͦd de papa be¬
atissime euoeni uł edi¬
ficet. uł delectet uel con
lenta matio: dum certatim illi con¬
traria imꝑare contendunt maiestas
atq amor. Nempe urget ille: inhi¬
bet illa.Ss interuenit dignatio tua
qua hoc ipsum ñ precipis sa petis:
cũ precipere magis de deceat. Ma¬
iestate gͥtam dignanter cedente :
qͥd ni cedat pudor: Quid enĩ si ca¬
thedram ascendisti: Nec si ambules
suꝑ pennas uentoꝵ sub duceris af¬
fectui. Amor drũm nescit: agnoscit
filium ⁊⁊ in infuilis. Per se satis subie¬
ctus ẽ: obsequitur sponte. gratis ob¬
temꝑat libere reueretur. Non sic
aliqui ñ sic. s aut timore ad ista un¬
pelluntur aut cupiditate. Hii sunt
qui in faciȩ benedicunt: mala aut̃
in cordib eoi. Blandiunt᷑ coram:
in nec essitate deficiunt. At caritas
nunqͣm excidit. Ego ut uerũ fate¬
ar matris sum liberatus officio.
s ñ depredatus affectu. Olim mͥ in¬
iusceratus es. ñ tam facile erueris.

Expanded text:
ubit animum dictare aliquid, quod te, papa beatissime Eugeni, vel aedificet, vel delectet, vel conslenta oratio: dum certatim illi contraria imperare contendunt majestas, atque amor. Nempe urget ille, inhibet illa. Sed intervenit tua dignatio, qua hoc ipsunt non praecipis, sed petis, cum praecipere magis te deceat. Majestate igitur tam dignanter cedente, quidni cedat pudor? Quid enim si cathedram ascendisti? Nec si ambules super pennas ventorum, subduceris affectui. Amor dominum nescit, agnoscit filium et in infulis. Per se satis subjectus est, obsequitur sponte, gratis obtemperat, libere reveretur. Non sic aliqui, non sic: sed aut timore ad ista impelluntur, aut cupiditate. Hi sunt qui in facie benedicunt, mala autem in cordibus eorum; blandiuntur coram, in necessitate deficiunt. At charitas nunquam excidit . Ego, ut verum fatear, matris sum liberatus officio, sed non depraedatus affectu. Olim mihi invisceratus es, non tam facile erueris.
Abbreviated transcription (Latin):
co. indignũ tͥ citta ꝑfectum agere
de tanta assumpto ꝑfectione. Quid¬
ni erubescas minimus inueniri in
magnis. qui de recordaris magnũ
in minimis extitisse: Non es ob
dit menti quȩ subducta ẽ manui.
s ne affectu quidem. Ipsam ad sin¬
gula tua imꝑia. iudicia. instituta.
habere pre oculis: ñ erit inutile.
Nec te consideratio facit honoris con¬
temptorem in honore ipso. Atq
id magnũ. Non recedat a pectore:
clipeus tibi ẽ. uel a sagita illa. hõ
cũ in honore ẽẽt non inteilexit.
Loquere gͦ tibi Abiectus eram in
domodĩ mei. Quale ẽ hoc de pauꝑe
& abiecto leuari suꝑ gentes ⁊ regni
Quis ego aut que doius patͥs mei¬
ut sedeamut sedeam excelsis subli
Sane qui dixit mͥamice ascende
suꝑius. amicum fore fidit. Si mitꝰ
inueniat: non expedit quidem &
eleuauit ⁊eicere potest.Sera que.¬
rela qm̃ eleuans allisisti me. Nonẽ
qͦd blandiat᷑ celsitudo: sollicitudo
maior. Illa discrimen intendit. h

Expanded text:
co indignum tibi, citra perfectum agere co indignum tibi, citra perfectum agere de tanta assumpta perfectione. Quidni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstitisse? Non es obldit menti quae subducta est manui, sed ne affectui quidem. Ipsam ad singula tua imperia, judicia, instituta, habere prae oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi vel a sagitta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: Abjectus eram in domo Dei mei. Quale est hoc, de paupere et abjecto levari super gentes et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , amicum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: Quoniam elevans allisisti me . Non est quod blandiatur celsitudo, ubi sollicitudo major. Illa discrimen intendit, haec
Abbreviated transcription (Latin):
quis. & qualis es. Quid in natura.
qͥs in ꝑsona. qualis in morib. Quid:
uerbi gr̃ã homo. Quis: papa uł sum¬
mus pontifex. Qualis: benignus. inan¬
suetus. uł quicqͥd tale. Quãquã pͥmũ
illud phulosophicum sit magis qͣm
apłicum uestigare. At tamen ẽ indif¬
finitione hominis. quã dicunt ani¬
mal rationale mortale: qͦd diligentiꝰ
intueri si libet licet. Non ẽ quod tuȩ
in eo aut ꝓfessiomi obuiet aut dig¬
nitati: est uͦ quod saluti afferre qͥat.
Nam considãti duo hec simul rati¬
onale mortaleq is tibi exinde fru¬
inte ẽ. rationale humiliet. irur¬
sum rationale mortale confortet
quod neutrum neglectui eric ho¬
mini circum spͤcto. Si qua ad huc
p̃sens consideranda requirit locꝰ.
tractabuntur infra: ⁊ forte utiliꝰ
expartium collatione. ¶Nẽ quis¬
sis. ⁊ de quo is factus aduertendũ
Quãqͣm quod dixi de quo. id mͥ
pretereundũ pucẽt. tuȩ potius
relinquendũ agnitioni. Illud di¬

Expanded text:
quis, et qualis sis. Quid in natura, quis, et qualis sis. Quid in natura, quis in persona, qualis in moribus. Quid, verbi gratia, homo. Quis, Papa, vel summus Pontifex. Qualis, benignus, mansuetus, vel quidquid tale. Quanquam primum illud, philosophicum sit magis quam apostolicum vestigare; attamen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est quod tuae in eo aut professioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occuin te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra, et forte utilius ex partium collatione. CAPUsis, et de quo sis factus, advertendum. Quanquam quod dixi, de quo, id mihi praetereundum putem, tuae potius relinquendum agnitioni. Illud di
Abbreviated transcription (Latin):
damento. ruinam ñ structura facieis.
Quicqͥd exstruxeris extra te: erit in¬
star congesti pulueris uentis obno¬
xium. Non gͦ sapiens qui sibi non ẽ
Sapiens sibi. sapiens erit: ⁊ bibet de
fonte putei sui primus ipse. Ate ꝓi¬
de incipiat tua consicłatio: non solũ
autem :⁊ inte finiatur. Quocũq eua¬
getur. ad te reuocaueris eam cũ salu¬
tis fructu. Tu pͥmus tͥtu ultimus.
Sume exemplum de summo om̃iũ
patre: uerbum suum ⁊ emittente
ꝙ retinente. Uerbũ dium coñsid̾atio
tua. Quȩ si ꝓcedit ñ recedat. Sic pro¬
grediatur. ut ñ egrediat᷑. Sic exeat.
ut ñ deserat. In adquisitione salutis:
nemo łͥ germanior unico matris
tuȩ. Contra salutem ꝓpriam cogites
nichil. Minus dixi contra: preter
dixisse debueram. Quicqͥd se consi¬
derationi offerat. qͦd non quo qͦ modo
ad tuam ipsius salutem ꝑtineat. res¬
puendũ. Et hȩc tui consideratio in¬
tria quedã diuiditur. si consides. qͥd

Expanded text:
damento, ruinam, non structuram faciens. damento, ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus ipse. A te proinde incipiat tua consideratio; non solum autem, sed et in te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis fructu. Tu primus tibi, tu ultimus. Sume exemplum de summo omnium Patre, Verbum suum et emittenteet retinente. Verbum tuum, consideratio tua: quae si procedit, non recedat. Sic progrediatur, ut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris tuae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dixi, Contra: Praeter, dixisse debueram. Quidquid se considerationi offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius salutem pertineat, respuendum. tria quaedam dividitur, si consideres quid,