comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat cũ fr̾ib. ut ii cõmune ꝑicło
equato. nenio de fuga cogitaret.
uexillũ illud post uictoriã pape mi¬
sit willelaus: qd̾ erat in hominis
pugnantis fignra auro ⁊ lapidib
arte sumptuosa contextũ.
contra normaum tota nocte cou¬
fessioni peccõumi uacantes. maue
dnĩco corꝑi cõmunicarunt. Pedites
cũ arcub ⁊ sagntis pͥmã frontẽ.
muniunt : eqͥtes alis ret duisis
consistunt. Comes uultu serenꝰ. &
clara uoce suȩ parti ut pote iustio¬
r̃ĩ. dni affutur u̾ ꝓnuntians: ar ma
poposcit. Moxq ministrox tumul¬
tu. loucã inu̾sam in dutꝰ. casum
risu correxit. uertetur inqͥens
fortitudo comitatꝰ mei in regnũ.
sunc cautilena rollandi inchoata.
ut martiũ uiri exemplũ pugna¬
turtis acceud̾et : inclamatoq di
auxilio pͣlium consertũ. Bella¬
tumq acͥter : ueutͥs in multã
diei horã cedentib. Qͦ cõꝑto
uoillelmꝰ innuit suis. ut ficta fu¬

Expanded text:
bat cum fratribus, ut, in commune periculo bat cum fratribus, ut, in commune periculo aequato, nemo de fuga cogitaret. Vexillum illud post victoriam papae misit Willelmus, quod erat in hominis pugnantis figura, auro et lapidibus arte sumptuosa intextum. § 242. Contra Normanni, nocte tota confessioni peccatorum vacantes, mane Dominico corpore communicarunt. Pedites cum arcubus et sagittis primam frontem muniunt, equites retro divisis alis consistunt. Comes vultu serenus, et clara voce suae parti utpote justiori Deum adfuturum pronuncians, arma poposcit; moxque ministrorum tumultu loricam inversam indutus, casum risu correxit, « Vertetur, inquiens, fortitudo comitatus mei in regnum. » Tunc, cantilena Rollandi inchoata, ut martium viri exemplum pugnaturos accenderet, inclamatoque Dei auxilio, praelium consertum, bellatumque acriter, neutris in multam diei horam cedentibus. Quo comperto, Willelmus innuit suis ut, ficta fu
Abbreviated transcription (Latin):
dare.Sademq impudentia. uł ut
indulgentiꝰ dicam imprudentia.
monachũ willelim legatũ. nec bo¬
no uultu dignatꝰ. turbide ab egit.
ꝯditiones descend̾e̾t. uł sub eo reg¬
naturus ten̾et : uł certe spectante
utq exercitu. gladio rem uentila¬
rent. Calumpniabat᷑ enĩi willelmꝰ
reguũ. qͦd rex illi eduardꝰ ꝯcesserat.
consilio stigandi archiepͣi ⁊ Godui
ides filiũ ⁊ uepotẽ Goduin mori¬
mauniã miserat. Si id tiegare uelit
heroldꝰ: udicio se sedis apłicenuł
siuisq ad dimicandũ uiuaciores
animos dedit.
nunt acies. pat̾o qͥsq ritu. Angli
ut accrpimꝰ totam uoctẽ iusomnẽ.
cantib potibq ducentes: mane
inciuictant᷑ in hostem ꝓcedunt.
Pedites om̃s cum bipennib. con¬
serta ante se scutoꝵ testudine: im¬
penetrabilẽ cuncu̾ faciunt. Qͦd
ꝓfecto illis ea die saluti fuisset.
nͥ noimianni simulata fuga moie
suo confertos mau ipłos laxassent.
Rex ipse pedes uxta uexillũ sta¬

Expanded text:
dare: eademque impudentia, vel, dare: eademque impudentia, vel, indulgentius dicam, imprudentia, monachum, Willelmi legatum, nec bono vultu dignatus turbide abegit; hconditiones descenderet; vel sub eo regnaturus teneret; vel certe, spectante utroque exercitu, gladio rem ventilarent. Calumniabatur enim Willelmus regnum, quod rex illi Edwardus concesserat, consilio Stigandi archiepiscopi. et ides filium et nepotem Godwini Normanniam miserat. Si id negare velit Haroldus, judicio se sedis apostolicasuisque ad dimicandum vivaciores animos dedit. nunt acies , patrio quisque ritu: Angli, ut accepimus, totam noctem insomnem cantibus potibusque ducentes, mane incunctanter in hostem procedunt: pedites omnes cum bipennibus, conserta ante se scutorum testudine, impenetrabilem cuneum faciunt; quod profecto illis ea die saluti fuisset, nisi Normanni simulata fuga more suo confertos manipulos laxassent. Rex ipse pedes 415 juxta vexillum sta
Abbreviated transcription (Latin):
incessant̾ fructificantib intonsim
dimittunt. qd̾ etiã gentiliũ anti¬
quis britonib fuisse. iuliꝰ cesar al¬
uerat in libͦ belli gallici. Subrils
rex fatutatem referentiũ. lepid
uicti. Rapuit gͦ ex ore ipsiꝰ serni¬
nem gurtha frat̾ plus puero ad¬
tus. ⁊ magnę ultra etatẽ iuri
& scientiȩ. Cum in qͥt tantã fori¬
dinẽ normann p̃dices. indelib̾es
ꝯistuno cũ illo conflig̾e. qͦ inferior
obare ⁊ mito habearis. Nec enu
ius in inficias: qͥn illi sacram̃tũ
crahens. nr̃o ꝑicłocolludiũ
pugnȩ tẽptaueris. Nos
pi iuramento expediti : nuiste
firrũ ꝓ patͥa stͥngemꝰ. Cimendũ.
de si ipse decernas: uł fugã uł mor¬
cem in eas. S nobis solis p̃hantibꝰ
cusa tua utͦbiq in portu naiuiga¬
bit. q ⁊ fugientes restituere: &
mortuos ulcisci pot̾is.
cidam mouenti accõmodare: existi¬
mans ingloriũ. ⁊ anteacte uite
obꝓbͥum. cuicũq discͥmini tͣga nu¬

Expanded text:
incessanter fructicantibus intonsum incessanter fructicantibus intonsum dimittunt, quod etiam gentilitium antiquis Britonibus fuisse Julius Caesar asseverat in libro Belli Gallici. Subrisit rex fatuitatem referentium, lepido victi. Rapuit ergo ex ore ipsius sermonem Gurtha frater, plus puero adultus, et magnae ultra aetatem virtutis et scientiae. « Cum » inquit « tantam fortitudinem Normanni praedices, indeliberatum aestimo cum illo confligere, quo inferior robore et merito habearis. Nec enim ibis in inficias quin illi sacramentumtrahens, nostro periculo colludium pugnae tentaveris: nos, omni juramento expediti, juste ferrum pro patria stringemus. Timendum ne, si ipse decernas, vel fugam vel mortem oppetas: sed, nobis solis praeliantibus, causa tua utrobique in portu navigabit; quia et fugientes restituere, et mortuos ulcisci, poteriscidam monenti commodare, existimans inglorium et anteactae vitae opprobrium cuicunque discrimini terga nu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtuiit. parcendũ reb q̃ suȩ fo¬
rent p̃locutꝰ: ꝯtinuusq qͥndecĩ
dieb adeo se qͥete agens. ut ni¬
chil minꝰ quã bellũ cogitare
Nt̾ea heroldꝰ de pugna noricoꝵ
reu̾tebatur. sua estimatione
felix. qͦd uicerat : meo iudicio
contra. qͦd parricidio uictoriã
mis. paucissimo stipatꝰ milit
stingas ꝑtendit. Precipitaba
eum nimirũ fata. ut nec apa¬
multos parituros inueniret
ut ante dixi om̃s illi erant
si.: qͦd solus manubiis boredls
incubuerat. Premisit tam̃. qui
merum hostium ⁊ uires spedi¬
rentur. Qs iutra castra dep̃h¬
sos. uoillelmus cͥca tentoria du¬
nioxq largis eduliis pastos. du¬
in columes remitti iubet. Ren¬
uutes ꝑ cinictatur heroldꝰ. qͥdn
rum apportent. Illi u̾bis ani¬
simis ductoris magnificã ꝯfidenti
ꝓsecuti. serio addiderunt. penem
III exercitu illo prb̃os uideri. qͥd
tam faciem cũ utͦq labio rasm
hab̾ent. Angli enĩ suꝑiꝰ labrũ i

Expanded text:
t, 412 parcendum rebus quae suae fot, 412 parcendum rebus quae suae forent praelocutus; continuisque quindecim diebus adeo se quiete agens, ut nihil minus quam bellum cogitare nterea Haroldus de pugna Noricorum revertebatur, sua aestimatione felix quod vicerat; meo judicio contra, quod parricidio victoriam armis, paucissimo stipatus milite Hastingas protendit. Praecipitabant eum nimirum fata, ut nec auxmultos parituros inveniret; ita, ut ante dixi, omnes illi erant infensi, quod solus manubiis borealibus incubuerat. Praemisit tamen qui numerum hostium et vires specularentur; quos intra castra deprehensos Willelmus circum tentoria duci, moxque, largis eduliis pastos, domino incolumes remitti jubet. Redeuntes percunctatur Haroldus quid rerum apportent: illi, verbis amplissimis ductoris magnificam confidentiam prosecuti, serio addiderunt, pene omnes in exercitu illo presbyteros videri, quod totam faciem cum utroque labio rasam 413 haberent; Angli enim superius labrum pilis
Abbreviated transcription (Latin):
ius suũ refund̾e. On̾i contra
tendere : qͥ uentũ arceret. Iden
patrẽ uoluisse : eodemq modo
inhibitũ. fatale illi familie ẽẽ.
ut altiora uirib spirans. dm̃ ad¬
u̾santẽ exꝑiatur. Ista ꝑ publi¬
cum serebant᷑ : q̃ possent fortiũ
robur eneruare. Dux itaq facto
cũ semorib concilio: coepꝰ sc̃ĩ
uualeriei foras efferri. ⁊ ꝓ uento
dep̾cando. sub diuo exponi ius¬
sit. Nec mora int̾cessit: qͥn ꝓsꝑ
fiatus carbasa impleret. Quc
letꝰ clanior exortꝰ: om̃s ad naues
inuitauit. Cornes ipse a continen¬
ti pͥmꝰ in altum ꝓuectꝰ. cet̾os in
medio fere mari. anchoris iac¬
tis sustinuit Omĩb itaq ad
p̃torie pupis u̾micłatum ue¬
lum ꝯuolanti b. post cibum
sumptũ. placido cursu hastin¬
gas appulerunt. In eg̾ssu nains
pede lapsus. euentũ in meliꝰ cõ¬
niutauit. acclamante sͥ ꝑximo
mulite. Tenes inqͥt angłiã. comeᷤ
rex futurꝰ. Omnẽ exercitũ a p̃da

Expanded text:
jus suum refundere; Deum contra jus suum refundere; Deum contra tendere, qui ventum arceret; idem patrem voluisse, eodemque modo inhibitum; fatale illi familiae esse, ut, altiora viribus spirans, Deum adversantem experiatur. Ista per publicum serebantur, quae possent fortium robur enervare. Dux itaque, facto cum senioribus concilio, corpus sancti Walerici foras efferri, et, pro vento deprecando, sub divo exponi jussit; nec mora intercessit quin prosper flatus carbasa impleret. Tunc laetus clamor exortus omnes ad naves invitavit: comes ipse, a continenti primus ad altum provectus, caeteros in medio fere mari anchoris jactis sustinuit. Omnibus itaque ad praetoriae puppis vermiculatum velum convo lantibus, post cibum sumptum placido cursu Hastingas appulerunt. In egressu navis pede lapsus, eventum in melius commutavit, acclamante sibi proximo milite, « Tenes, inquit, Angliam, comes, rex futurus! » Omnem exercitum a pra
Abbreviated transcription (Latin):
apłicum qͥ ex auselmo lucensi
ep̾o. alexander Dicebat᷑ misit:
facere suꝑsedit. uł qͦd turgidꝰ
natura ẽẽt. uł qd̾ cause distid̾et.
uł qͦd nuntios suos a willelmo
⁊ eiꝰ complicib qͥ om̾s portus
obsidebant. impediri timeret.
Qua re ꝑpensis apd̾ se utͥmq par¬
tib papa: uexillum in omen
regni. willelmo contradidit.
Qͦ ille accepto. conuentũ
magnatũ apd̾ lillebonã
fecit. suꝑ uego.tio. singłoꝵ
sententias soiscitatꝰ. Cũq oñis
eiꝰ uoluntatẽ plausib excipienteᷤ.
magnificis ꝓmissis auimassent.
cõmeatum nauiu̾ omĩb ꝓ quan¬
titate possessionũ indyeit. Ita
tc discessum: ⁊ mense augusto.
ad sc̃m̃ uxalericũ in cõmune
uentũ. Portus ita ꝑ netono¬
niã dicitur. Congregatis un¬
decũq nauib. felix expectabat᷑
aura. q̃ illas ad destinatũ euehe¬
ret. Qua multis dieb remorante:
uulgꝰ militũ ut fieri solet ꝑ
tab̾uaoła musitabat. Insanire ho¬
nuuẽ. qͥ uellet ali enũ solũ. i n

Expanded text:
apostolicum, qui ex Anselmo Lucensi episcopo Alexander dicebatur, misitfacere supersedit; vel quod turgidus natura esset, vel quod causae diffideret, vel quod nuntios suos a Willelmo et ejus complicibus, qui omnes portus obsidebant, impediri timeret. Quare, perpensis apud se utrinque partibus, papa vexillum in omen regni Willelmo contradidit; quo ille accepto, conventum magnatum apud Lillebona fecit, super negotio singulorum sententias sciscitatus. Cumque omnes, ejus voluntatem plausibus excipientes, magnificis promissis animasset, commeatum navium omnibus, pro quantitate possessionum, indixit. Ita tunc discessum, et mense Augusto ad sanctum Walericum in commune ventum: portus ita per 411 metonymiam dicitur. Congregatis undecunque navibus, felix exspectabatur aura quae illas ad destinatum locum eveheret. Qua multis diebus remorante, vulgus militum, ut fieri solet, per tabernacula mussitabat: insanire hominem qui vellet alienum solum in
Abbreviated transcription (Latin):
multum obtulisset. Acceptam itaq
apd̃ Waltham sepeliuit: quã ipse eccłm
ex ꝓpͥo constructã. in honore sce̾ cru¬
cis canonicis impleu̾at. Sensim gͦ
Willeliꝰ ut tͥumphatorẽ decebat. cũ
exercitu. ñ hostili s regali mͦ ꝓg̾dien.¬

Expanded text:
legatos obtulisset: acceptum itaque legatos obtulisset: acceptum itaque apud Waltham sepelivit, quam ipse ecclesiam, ex proprio constructam in honore 421 sanctae Crucis, canonicis impleverat. Sensim ergo Willelmus ut triumphatorem decebat cum exercitu, non hostili sed regali m
Abbreviated transcription (Latin):
cia. In hostem impigre ꝓcurre¬
re. ⁊ uͥ iures ñ successissent. ñ
minꝰ dolo ⁊ pecunia corrumꝑe.
domi ingentia ut dixi edificia.
mod̾atos sumptꝰ moliri. ẜarib in¬
uidere : suꝑiores p̃terg̾di uelle.
Subiectos ipsi uellicantes : ab
alienis tutari. dñis fid eles. mnoxq
leui offensa infideles. Cun fato
ponderare ꝑfidiã. cũ nũmo mutare
colunt. matͥmonia qͦq cũ subditis
iungunt. Religionis normã usq q̃s
in anglia emortuã. aduentu suo
suscitarunt. Uideas ũq in uillis
eccłas. in uicis ⁊ urbib monast̾a
nouo edificandi gen̾e̾ consurg̾e. re¬
centi ritu patͥam florere: ita ut sibi
ꝑisse diem qͥsq opulentꝰ existinet.
quẽ ñ aliqua p̾clara magnificentia
illustret. S qr de his satis dictũ:
sepeliendos mirifice curauit: hostib
qͦ siqͥ uellent. id̾e exequendi licentiã
p̃buit. Corpꝰ heroldi matͥ repetenti
sine p̃tio misit: licet illa ꝑ legatos

Expanded text:
cia; in hostem impigre procurrecia; in hostem impigre procurrere, et, ubi vires non successissent, non minus dolo et pecunia corrumpere. Domi ingentia, ut dixi, aedificia moderatos sumptus moliri, paribus invidere, superiores praetergredi velle, subjectos sibi vellicantes 420 ab alienis tutari; dominis fideles, moxque levi offensa infideles. Cum fato ponderare perfidiam, cum nummo mutare colunt; matrimonia quoque cum subditis jungunt; religionis normam, usquequaque in Anglia emortuam, adventu suo suscitarunt; videas ubique in villis ecclesias, in vicis et urbibus monasteria novo aedificandi genere consurgere; recenti ritu patriam florere, ita ut sibi perisse diem quisque opulentus existimet quem non aliqua praeclara magnificentia illustret. Sed, quia de his satis dictum, sepeliendos mirifice curavit; hostibus quoque si qui vellent, idem exequendi licentiam praebuit. Corpus Haroldi matri repetenti sine pretio misit, licet illa multum per
Abbreviated transcription (Latin):
sũmã. tc̾ erant angli uestib
ad medium genu expediti. cͥnes
tousi. barbas rasi. armillis aure¬
is brachia onerati. picturatis stig¬
matib cutem insigniti. In cibis
urgentes crapulam: in portib
irr itantes uomicã. W hec qͥdem
extrema iam uictorib suis partici¬
parunt : de cet̾is in eoꝵ mores tran¬
seuntes. S hec mala de om̃ib an¬
glis gen̾alit̾. dicta intelligi nolĩ.
Scio cłicos multos t̾e̾ temꝑis. sim¬
plici uia semitam sc̾itatis tͥuisse.
scio multos laicos omĩs gem̾is ⁊ con¬
ditionis. deo in eadẽ gente placuisse.
facessat ab hac relatione inuidia:
ñ cunctos parit̾ hec inuoluit calũp¬
nia. uerũ sicut in tranqͥllitate ma¬
los cũ bonis fouet plerũq dĩ sereni¬
tas. ita in captiuitate bonos cũ
te̾ ⁊ sunt adhuc uestib ad iniu¬
diam cultis: cibis cit᷑ ullã nimie¬
tatem delicati. Gens militie assu¬
eta: ⁊ sine bello peue uiuere nes¬

Expanded text:
summam tunc erant Angli 419 vestibus summam tunc erant Angli 419 vestibus ad medium genu expediti, crines tonsi, barbas rasi, armillis aureis brachia onerati, picturatis stigmatibus cutem insigniti; in cibis urgentes crapulam, in potibus irritantes vomicam. Et haec quidem extrema jam victoribus suis participarunt, de caeteris in eorum mores transeuntes. Sed haec mala de omnibus generaliter Anglis dicta intelligi nolim: scio clericos multos tunc temporis simplici via semitam sanctitatis trivisse; scio multos laicos omnis generis et conditionis Deo in eadem gente placuisse: facessat ab hac relatione invidia, non cunctos pariter haec involvit calumnia; verum sicut in tranquillitate malos cum bonis fovet plerumque Dei serenitas, ita in captivitate bonos cum tunc, et sunt adhuc, vestibus ad invidiam culti, cibis citra ullam nimietatem delicati: gens militiae assueta, et sine bello pene vivere nes
Abbreviated transcription (Latin):
ginquas t̾ras distractis. aceruos
thesaurox congererent. quãuis
magis ingenitũ sit illi genti. cõ¬
messationib quã opib iuhiare.
Illud erat a natura abhorrens.
ꝗd multi aucillas suas exͤ gr auida.
ubi libidini satiffecissent. aut
ad publicum ꝓstibulũ. aut ad
ext̾uum obsequiũ uenditabant.
Potabatur in cõmune ab om̃ib:
in hoc studio noctes ꝑiude ut
dies ꝑpetuantib. Paruis ⁊ abiac.¬
tis domib totos abligurriebant
sumptꝰ. fraucis ⁊ normaunis absi¬
miles: qͥ amplis ⁊ suꝑbis edificis
modicas expensas agunt. Seque¬
bautur uitia ebͥetatis sotia: q̃ ui¬
roꝵ animos effeminant. Huic fac¬
tum ẽ. ut magis tenu̾tate ⁊ furare
p̾cipiti. quã scientia nilitari cũ¬
willelmo cong̾ssi: uno p̾ħ̃o ⁊ ip¬
so ꝑfacili. seruituti se patamq pes¬
sundeder int. Nichil enĩ tem̾itate
leuiꝰ: s qͥcqͥd cum impetu incho¬
at. cito desinit uł ꝯsumit᷑. Ad

Expanded text:
ginquas terras distractis, acervos ginquas terras distractis, acervos thesaurorum congererent, quanquam magis ingenitum sit illi genti commessationibus quam opibus inhiare. Illud erat a natura abhorrens, quod multi ancillas suas ex se gravidas, ubi libidini satisfecissent, aut ad publicum prostibulum aut ad externum obsequium venditabant. Potabatur in commune ab omnibus, in hoc studio noctes perinde ut dies perpetuantibus. Parvis et abjectis domibus totos absumebant sumptus; Francis et Normannis absimiles, qui amplis et superbis aedificiis modicas expensas agunt. Sequebantur vitia ebrietatis socia, quae virorum animos effaeminant. Hinc factum est, ut, magis temeritate et furore praecipiti quam scientia militari Willelmo congressi, uno praelio, et ipso perfacili, servituti se patriamque pessundederint. Nihil enim temeritate levius; sed quicquid cum impetu inchoat, cito desinit vel compescitur. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
derent. monast̾iis diuid̾ent. Qͥd di¬
cam de tot ep̃is. heremitis abb̃ib :
Nonne tota insula sc̃is reliqͥis indi¬
genaꝵ fulgurat. ut uix alique̾ ui¬
cum insiguẽ p̾t̾eas. u̾ noui scĩ no¬
men ñ audias: Quã multoꝵ etiam
ꝑĩt memoria. ꝓ scͥptoꝵ inopia.
ueru̾tũ litt̾aꝵ ⁊ religionis studia.
etate ꝓcedente obsoleuerant. ñ pau¬
es ante aduentũ romanoꝵ annus.
Vlerici litt̾atura tumultuaria ꝯten
Stupori erat ⁊ miracło cet̾is. qͥ gra¬
uaticam uosset. Monachi subtilib
indumentis. ⁊ in differenti gen̾e ci¬
lix regłam ludificabant. Optimateᷤ
gule& ueneri dediti. eccłam more
xp̃iano manȩ ũ adibant: s i eu¬
bieło ⁊ uit̾ uxorios amplexꝰ matu¬
tinaꝵ sollempiua ⁊ nussax. a fosti¬
uanto prb̃o aurib tm̃ libabant.
Uigus in medio expositũ p̃da erat
potentiorib. ut uł eoꝵ substantiis
exhaustis. uł etiã corꝑib in lon.¬

Expanded text:
derent, monasteriis dividerent. Quid diderent, monasteriis dividerent. Quid dicam de tot episcopis, heremitis, abbatibus? nonne tota insula tantis reliquiis indigenarum fulgurat, ut vix aliquem vicum insignem praetereas ubi novi sancti nomen non audias? quam multorum etiam periit memoria, pro scriptorum inopia! Veruntamen litterarum et religionis studia aetate procedente obsoleverunt, non paucis ante adventum Normannorum annis. Clerici litteratura tumultuaria contestupori erat et miraculo caeteris qui grammaticam nosset. Monachi, subtilibus indumentis et indifferenti genere ciborum, regulam ludificabant. Optimates, gulae et veneri dediti, ecclesiam more Christiano mane non adibant; sed in cubiculo, et inter uxorios amplexus, matutinarum solemnia tero auribus tantum libabant. Vulgus, in medio expositum, praeda erat potentioribus, ut, vel eorum substantiis exhaustis, vel etiam corporibus in lon
Abbreviated transcription (Latin):
dnoꝵ cõmutatione.Iam enͣĩ pͥdẽ
morib angloꝵ insueuerat. qͥ u¬
rii admodũ ꝓ temꝑib fuere ii
pͥmis aduentus sui annis: uulto
gestu barbarieo. usu bellies.
ritu fanatico uiuebant. S postinodũ
xp̃i fide suscepta. paulatim ⁊ ꝑ in¬
crementa temꝑis ꝓ ocio qͦd actita¬
baut. exercitium armoꝵ in scđis po¬
nentes : omnẽ in religione oꝑam in¬
sumpsere. Caceo de pauꝑib qͦs fartu¬
nuraꝵ tenuitas plerũq continet. n e
cancellos iusticiȩ transgdiant᷑. Pre¬
t̃mito graduu̾ ecołasticoꝵ iuros:
qͦs n̾nũquã ꝓfessioris contuitꝰ. s ⁊ in¬
famiȩ metꝰ a uero deiare ñ sint.
De regib dico qͥ ꝓ amplitudine po¬
testatis. licent̾ indulgere uoluptati¬
bus possent. quoꝵ qͥda̾ in patͥa qͥdã
rome mutato habitu.celeste lucrati
sunt regnũ : beatũ nacti cõmertiũ.
Multi specietenꝰ tota uita mundi
amplexi. ut thesauros egenis esfum¬

Expanded text:
commutatione. Jam enim pridem commutatione. Jam enim pridem moribus Anglorum insueverat, qui varii admodum pro temporibus fuere: nam, primis adventus sui annis, vultu et gestu barbarico, usu bellico, ritu fanatico vivebant; sed postmodum, Christi fide suscepta, paulatim et per incrementa temporis, pro otio quod actitabant, exercitium armorum in secundis ponentes, omnem in religione operam insumpsere. Taceo de pauperibus, quos fortunarum tenuitas plerumque continet ne cancellos justitiae transgrediantur: praetermitto graduum ecclesiasticorum viros, quos nonnunquam professionis contuitmiae metus, a vero deviare non sinit. De regibus dico, qui pro amplitudine potestatis licenter indulgere voluptatibus possent: quorum quidam in patria, quidam Romae, mutato habitu, coeleste lucrati sunt regnum, beatum nacti commercium; multi, specietenus, tota vita mundum amplexi, ut thesauros egenis effun
Abbreviated transcription (Latin):
torio. ut hoctaret᷑ alios. iilas
obsequiũ sed ulo exeq̃batur. Sos
hostem cõminꝰ uenientẽ feri
ut nultꝰ impune acced̾et. qͥus
tim ino equus ꝙ eques pe¬
Nuii derent. Quappt̾ ut dixi se¬
nus letali harundine ictꝰ matẽ
impleuit. Iacentis femur. uiꝰ milꝰ¬
tum gladio ꝓscidit. Unde a uilo¬
nio ignominiȩ notatꝰ. qͦd rẽ ignanͥ
& pudendã fecisset. militia puls
est. Item willelmꝰ suos clamcreꝯ
p̾sentia hortari. ipse pͥmꝰ occuris¬
re: confertos hostes inuadere. dd
dum ubiq seuit. uͥq infrendet. dis
equos lectissimos. sub se confossosa
die auusit. ꝑstitit tam̃ in agnannus
ducis ⁊ corpꝰ ⁊ animꝰ : quãuis famli¬
ari susurro. a custodib corꝑis reu¬
caretur. Pstitit in qm. donec uo¬
toriam plenã suꝑueniens nox in¬
fund̾et. & ꝓculdubio diuina illi
manꝰ ꝓtexit. ut nichil sanguinis
ex eiꝰ corꝑe hostis hauriret. ꝙͣ quiꝰ
lla fuit dies fatalis auglie. fune¬
stum excidiũ dulcis patͥe. ꝓ nou¬

Expanded text:
ut hortaretur alios, militis officium sedulo exequebatur; saepe hostem cominus venientem ferire, ut nullus impune accederet quin statim uno ictu equus et eques prociderent: quapropter, ut dixi, eminus lethali arundine ictus mortem implevit. Jacentis femur unus militum gladio proscidit; unde a Willelmo ignominiae notatus, quod rem ignavam et pudendam fecisset, militia pulsus est. § 244. Item Willelmus suos clamore et praesentia hortari, ipse primus procurrere, confertos hostes invadere: ideo dum ubique saevit, ubique infrendet, tres equos lectissimos sub se confossos ea die amisit. Perstitit tamen magnanimi ducis et corpus et animus, quamvis familiari susurro a custodibus corporis revocaretur; perstitit inquam donec victoriam plenam superveniens nox infunderet. Et procul dubio divina illum manus protexit, ut nihil sanguinis ex ejus corpore hostis hauriret, quamquam. 417 § 245. Illa fuit dies fatalis Angliae, funestum excidium dulcis patriae,
Abbreviated transcription (Latin):
culta : nudum om̃ium solum. usq
ad hoc etiã tempꝰ. Urbes olim p̾¬
claras. turres ꝓceritate sua in
celum minantes. agͦs letos pascu¬
is. irriguos fluuiis. si qͥs uidet
uetus iucola ũ agnoscit.
alcomus anteqmͣ ad manus
ueniretur. se dedidit: totoq
uxillelini temꝑe i ucertis ⁊ sepe
fractis federib euum egit. S
filio willelmi willelmo regnan¬
te : simili modo impetitus. falso
sacramento insequentẽ abegit.
Nec multo post dum fidei u̾ne¬
a rob̾to de morbrera comite
nortanimbrie. cũ filio cesus ẽ.
humatꝰq multis annis apd̾ thi¬
nemuthe: nuꝑ ab alexandro fi¬
lio scotiã ad dunfermelin por¬

Expanded text:
culta; nudum omnium solum usque culta; nudum omnium solum usque ad hoc etiam tempus: urbes olim praeclaras, turres proceritate sua in coelum minantes, agros laetos pascuis, irriguos fluviis, si quis modo vetus incola, non agnoscit.alcolmus, antequam ad manus veniretur, se dedidit, totoque Willelmi tempore incertis et saepe fractis foederibus aevum egit; sed, filio Willelmi Willelmo regnante, simili modo impetitus, falso sacramento insequentem abegit. Nec multo post, dum fidei immea Roberto de Molbreia, comite Northanhimbriae, cum filio caesus est; humatusque multis annis apud Tinemuthe, nuper ab Alexandro filio Scotiam ad Dunfermelin por
Abbreviated transcription (Latin):
traretur: s ut willelmi animũ
contͥstaret. qͥ scoticis p̃dis tras
suas obuoxias indignaret᷑. Qua
manu. aqͥlonales insule partes
petiit. & pͥmo urbem met᷑polĩ
quã anglicũ danis ⁊ scotis obsti¬
nate tenebant. in deditionẽ ac¬
cepit: ciuib longa media con¬
qͥ obsessis in auxilũ comuen̾ant
ingenti ⁊ gran p̾bo fudit: ñ
iucruenta sͥ iuctoria multos
suoꝵ amittens. Tamc tociꝰ regio¬
nis uicos ⁊ agros coerumpi. frue¬
tus uł fruges igne uł aqua la¬
befactari iubet. Maritima ma¬
xinie : tum ꝓpt̾ recentẽ irã
tũ q chutonẽ danoꝵ regem filiũ
suani aduentare rumor sparserat.
Ea p̃cepti ratio. ut nichil citra orã
maritimã p̃do piraticus inueniret.
secum aspoetaturus. si citiꝰ reme¬
audum: uł fami consuliturꝰ. si
diutiꝰ manendũ putaret. Itaq pro¬
tͥcule: incendio. p̃da. sanguine
nerui succisi. Humꝰ ꝑ sexaginta
⁊ eo ampliꝰ miliaria. omifariã in¬

Expanded text:
traretur, sed ut Willelmi animum traretur, sed ut Willelmi animum contristaret, qui Scotticis praedis terras suas obnoxias indignaretur. Quamanu, aquilonales insulae partes petiit: et primo urbem metropolim, quam Angli cum Danis et Scottis obstinate tenebant, in deditionem accepit, civibus longa inedia conum, qui obsessis in auxilium convenerant, ingenti et gravi praelio fudit, non incruenta sibi victoria multos suorum amittens. Tunc totius regionis vicos et agros corrumpi, fructus et fruges igne vel aqua labefactari jubet; maritima maxime, tum propter recentem iram, tum quia Cnutonem Danorum regem, filium Swani, adventare rumor sparserat: ea praecepti ratio, ut nihil circa oram maritimam praedo piraticus inveniret secum asportaturus, si citius remeandum; vel fami consulturus, si diutius manendum putaret. Itaque protriculae, incendio, 424 praeda, sanguine, nervi succisi; humus, per sexaginta et eo amplius milliaria, omnifariam in
Abbreviated transcription (Latin):
cidens. iug̾ssum illi patefecerit. Nam
⁊ ipse audaciꝰ eam assilierat: ꝓ testans
homines irreu̾entes. di destituendos
suffragio. ꝙ unꝰ eoꝵ supra nurum
stans. uudato ingume auras sonitu
inferious partis turbau̾at: ꝓ con¬
temptu uidl normannoꝵ. Eboracũ¬
cuitatẽ. unicũ rebellionũ suffugiũ.
ciub pene deleuit fains ⁊ ferro ne¬
atis. Ibi enĩ rex scotoꝵ ialconnis
cmi suis. ibi edgarus ⁊ marcherius
weldeofus cum anglis ⁊ sanis ndũ
tẏraiudis sepe fouebant. sepe du¬
ces illiꝰ trucidabant. Quoꝵ singil¬
latim exitꝰ si cõmemoraud fortasse
suꝑfluus nͭ ero. licet fastidii dis¬
enien ĩmineat: dum relatori sid̾m
forte scdm dictores suos mentiat᷑.
difficilis sit reg̾ssus ad ueniam.
ꝓ antiqua memoria nobilitatis. iui¬
galem sibi fec̾at. Ciꝰ causa contra¬
minas anglie ꝓuintias. rapinis ⁊
incendiis infestabat. Non qͦd illi¬
aliqͥd ad regnu̾ illi ꝓfuturũ arbi¬

Expanded text:
cidens, ingressum illi patefecerit: nam cidens, ingressum illi patefecerit: nam et ipse audacius eam assilierat, protestans homines irreverentes Dei destituendos suffragio; quia unus eorum, supra murum stans, nudato inguine auras sonitu inferioris partis turbaverat, pro contemptu videlicet Normannorum. Eboracum, unicum rebellionum suffugium, civibus pene delevit, fame et ferro necatis: ibi enim rex Scotorum Malcolmus cum suis, ibi Edgarus et Marcherius et Weldeofus cum Angelis et Danis, nidum tyrannidis saepe fovebant; saepe duces illius trucidabant, quorum sigillatim exitus si commemoravero fortasse superfluus non ero, licet fastidii discrimen immineat, dum relatori, si forte secundum dictores suos mentiatur, difficilis sit regressus ad veniam. 3 sororem, pro antiqua memoria nobilitatis, jugalem sibi fecerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incendiis infestabat; non quod aliquid ad regnum illi profuturum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Moxq cum gratulatione ciues
offusi : oburam uadunt. Prupit oib
portis turba salutantrũ auctoub
magnatib. p̃cipue stigando archieps
cantuariensi. ⁊ ald redo eboracensi.
charius ample spei fr̃s. apd london
audito int̾itus heroldi nuutio. urba
uos sollicitau̾ant. ut alt̾utrum in
regnũ subleuarent. Qͦo frustra co¬
uati uorthanimbriã discesserant: ex suo
conectantes ingenio. ñqm illuc wil¬
lelnũ ẽẽ uenturum. Cet̾i ꝓceres ed¬
garum elig̾ent: si epos assertores ha¬
herent. S ꝓximo urgente ꝑicło. &
domestice litis discidio: nec illud qͥ¬
dem effectun. Ita angli qͥ in unã co¬
euntes sententiã potuissent pat̾e re-¬
ferare ruinam : dum nullu̾ ex suis
uolunt. alienum induxerunt. Tunc
ille hand dubie rex conclamatꝰ..: die
natalis dñi corouatꝰ est. ab aldredo
archiepo. Cauebat enĩ id nunꝰ a sti¬
hec suma ẽ. Urbem exoniã rebel¬
lentem leuit̾ subegit. diuino scił
uitꝰ auxihio: qͦd pars muralis ultro de¬

Expanded text:
atulatione cives omnes effusi obviam vadunt. Prorupit omnibus portis unda salutantium, auctoribus magnatibus, praecipue Stigando archiepiscopo Cantuariensi et Aldredo Eboracensi: cardus, amplae spei fratres, apud Londoniam audito interitus Haroldi nuncio, nos sollicitaverant ut alterutrum in regnum sublevarent; quod frustra conati, Northanhimbriam discesserant, ex suo conjectantes ingenio nunquam illuc Willelmum esse venturum. Caeteri proceres Edgarum eligerent si episcopos assertores haberent; sed proximo urgente periculo et domesticae litis dissidio, nec illud quidem effectum: ita Angli, qui, in unam coeuntes sententiam, potuissent patriae reformare ruinam, dum nullum ex suis volunt, alienum induxerunt. Tunc ille, haud dubie rex conclamatus, die Natalis Domini coronatus est ab Aldredo archiepiscopo ; cavebat enim id munus a Stihaec summa est. Urbem Exoniam rebellantem 422 leviter subegit, divino scilicet jutus auxilio, quod pars muralis ultro de
Abbreviated transcription (Latin):
suo corꝑe uolens fec̾it. iudicat᷑ i¬
tuni. quantomagis qͦs ille fuhis
uirga constitutꝰ. nesciente onũ
inglia. de toto regno necessitate
mnꝰpis coactꝰ impeg̾it. uideat᷑ ñ
uꝰ ratum: Pret̾ea iniquũ postu¬
iatu ut imꝑio ꝰ cedat. qͦd tanto fa¬
ue ciuium regendũ susceꝑit.
hoc uͦ ꝓuintialib gratu̾: nec mi¬
utib tutum.
ta reũtebant᷑ inanes nuntii: uł
ueris. uł ueri similib argum̾tiᷤᷤ
pstcti. S comes toto illo anno liel¬
io necessaria expediebat. largis
suptib milites suos continebat.
ilienos inuitabat. Ordines aciesq
ita instituebat. ut milites ꝓceri
coꝑe. p̾cellentes robore ee̾nt. du¬
ces ⁊ antesignani. p̾t̾ scientiam
rei militaris. etiã consilii ⁊ etatiᷤ
maturitate pollerent. ut si sin¬
los uł in acie uł alibi cern̾es.
ĩꝓceres s reges putares. Ita ep̾i
i abbates illiꝰ temꝑis religioue.
ita optimates magnima lib̾alitate
certabant. ut miru̾ sit qͦd n̾du̾¬

Expanded text:
suo corpore volens fecerit, judicatur irritum; quanto magis quod ille, sub regis virga constitutus, nesciente omni Anglia. de toto regno, necessitate temporis coactus, impegerit, videatur non esse ratum: praeterea iniquum postulat ut imperio decedat, quod tanto favore civium regendum susceperit; hoc nec provincialibus gratum, nec militibus tutum. Ita revertebantur inanes nuntii, vel veris vel verisimilibus argumentis praestricti. Sed comes toto illo anno bello necessaria expediebat, largis sumptibus milites suos continebat, alienos invitabat: ordines aciesque ita instituebat, ut milites proceri corpore, praecellentes robore essent; duces et antesignani, praeter scientiam rei militaris, etiam consilii et aetatis maturitate pollerent; ut si singulos vel in acie vel alibi cerneres, non proceres sed reges putares. Ita episcopi et abbates illius temporis religione, ita optimates magnanima liberalitate certabant, ut mirum sit qu
Abbreviated transcription (Latin):
Pret̾ea qͥ ꝓntaret ninas u¬
lelmi uu̾qm ad factũ erupturis
qd̾ ille cont̃minoꝵ duen̾ bellisu
plicaretur. totũ animũ ocio cũ
subiectis indulserat. Nam ꝓfectoi
cit: nec militẽ conuocare. nec adĩ
dirigere dignatus fuisset. Alt̾
terea illũ ꝑ nuntios lenit̾ ꝯue¬
re. de rupto federe expostulari
p̃cib minas insuere. Sciret seu
te annũ emensñ. ferro debitu̾
uindicaturu̾. illu̾cituru̾ uͥ hens¬
dus tutiores se pedes habere pi¬
taret. Contra ille q̃ dꝑxi de puell
nuptiis referens. de regno adde¬
bat.p̾sũptnosum fuisse qͦd absq s¬

Expanded text:
praeterea, qui putaret minas Willelmi nunquam ad factum erupturas, quod ille conterminorum ducum bellis implicaretur, totum animum otio cum subjectis indulserat; nam profectontare didicit, nec militem convocare nec aciem dirigere dignatus fuisset. Alter interea illum per nuntios leniter convenire, de rupto foedere expostulare, precibus minas insuere; sciret se ante annum emensum ferro debitum vindicaturum, illuc iturum quo Haroldus tutiores se pedes habere putaret. Contra, ille, quae dixi 409 de puellae nuptiis referens, de regno addidit, praesumptuosum fuisse q
Abbreviated transcription (Latin):
calumpnians. qͦd eam karolus tol¬
loni cum filia Gisla ded̾at : breui
effecit. ut ult᷑ alans adueniens.
supplicit̾ se suaq dederet. S qͥa
de brittannia parũ alias dicturꝰ
sum : hic qͦddam miracłm. qͦd illis
ferme dieb in naunetis ciitate
contigit. paucis referam.
randꝰ exitꝰ suꝑstitẽ instruxit. qꝰ
erut autea in inferni laplĩ an
p̃cipites. Cet̾mi qͦd ad scientiã ird
tendit. ita edocti: ut aut parim
reptantib infantie rudimentis
iocundis amicitiȩ officiis eniulig

Expanded text:
calumnians, quod 405 eam Carolus Rolcalumnians, quod 405 eam Carolus Rolloni cum filia Gisla dederat, brevi effecit ut, ultro Alanus adveniens, suppliciter se suaque dederet. Sed, quia de Brittannia parum alias dicturus sum, hic quoddam miraculum, quod illis ferme diebus in Nannetis civitate contigit, paucis inseram. miserandus exitus superstitem instruxit quam fuerint antea in inferni lapsum ambo praecipites. Caeterum, quod ad scientiam litterarum tendit ita edocti, ut aut parum reptantibus infantiae rudimentis adeo jocundis amicitiae officiis
Abbreviated transcription (Latin):
aunis matura coniugio fieret. ille
morbo decessit: ħedem sͥ willelmũ
ꝓnuntians. Adiuratis ciuib ne ali¬
uni susciꝑent. habituri si uellent
lenẽ ⁊ ꝓbum dñm: si nollent.
recti sm exactorẽ ĩmodicũ. ¶ͦ de¬
functo. cenomanuenses magis ad
galt̾ium medantiuũ declinantes.
cui soror hugonis nupserat. sero tan¬
dem ut willelmũ susciꝑent respue¬
re: grauib sepe dampnis admoniti.
Illud fuit tempꝰ: qͦ heroldꝰ in uitus
normanniã. importuna sͥ aura euec¬
tus est. Quẽ sic̃ supͣ dictum ẽ. willel¬
mus in brittannicã expeditionem
duxit : uolens manũ eiꝰ explorare.
Simul ⁊ stͥctiori consilio apparatũ
ostentans suum. conspuicatur o qͣntũ
p̃staret anglicis bipennib. ensis
normanincus. Alanus tc̾ ibi comeᷤ
uiridis iuuenta. ⁊ p̾cellens robore.
eudonẽ patruũ umixerat. multa
egregie fec̾at. willelmũ ñ solum
ñ tunebat. s ⁊ irritabat. At ille
brittanuiã ut ħeditariũ solum

Expanded text:
annis matura conjugio fieret, ille annis matura conjugio fieret, ille morbo decessit. Haeredem sibi Willelmum pronuntians, adjuratis civibus ne alium susciperent: habituri, si vellent, lenem et probum dominum; si nollent, recti sui exactorem immodicum. Quo defuncto, Cenomanenses magis ad Gualterium Medantinum declinantes, cui soror Hugonis nupserat, sero tandem ut Willelmum susciperent resipuere , gravibus saepe damnis admoniti. Illud fuit tempus quo Haroldus invitus Normanniam, importuna sibi aura, evectus est: quem, sicut supra dictum est, Willelmus in Brittannicam expeditionem duxit, volens ejus manum explorare; simul et strictiori consilio, apparatum ostentans suum, conspicaturo quantum praestaret Anglicis bipennibus ensis Normannicus. Alanus tunc ibi comes, viridis juventa et praecellens robore, Eudonem patruum vinxerat, multa egregie fecerat; Willelmum non solum non timebat, sed et irritabat: at ille Brittanniam ut haereditarium solum
Abbreviated transcription (Latin):
quantis annis sustinint. filni ful¬
conis fuerunt. gesfridꝰ ⁊ fulco.
Gesfridꝰ cognom̃to martelli ħedi.¬
tarium sortitus. suis sudorib
ampliauit. tanta pace ⁊ qͥete ꝑ t̾raᷤᷤ
illas parta. quanta̾ nemo uid̾it.
nemo uisurꝰ sit. Quappt̾ suoꝵ in¬
siduis necatꝰ. eg̾gie ꝓbitatis decus
luit. fulco in regiine succedens.
adhuc in reb hu̾manis u̾sat᷑. De
qͦ forsitan temꝑe regis henrici.
dicturꝰ. nc̃ de willelmo explanabo
sequens. t̾ras olim norman ne
appendices q̃ longo nsu insolue¬
rant. restituere intendit. ceno¬
mannicu̾ dico comitatũ ⁊ brit¬
tamuã. Quoꝵ cenoniamtis dudu̾
a martello succensa. ⁊ dno suo
hugone pͥuata. tc̾ nuꝑ aliquantũ
sub herb̾to hugonis filio respira¬
u̾at. Q ut tutior contͣ andegauen¬
sem ess. uillelmo se manib dedi¬
derat: in eiꝰ fidelitatẽ sacram̃to
iuratꝰ. Pret̾ea filiã ipsiꝰ petierat.
⁊ despond̾at. Que pͥusqm nubilib

Expanded text:
quantis annis sustinuit. Filii Fulquantis annis sustinuit. Filii Fulconis fuerunt Gesfridus et Fulco: Gesfridus, cognomen Martelli haereditarium sortitus, suis sudoribus ampliavit; tanta pace et quiete per terras illas parta, quantum nemo viderit, nemo visurus sit; quapropter suorum insidiis necatus, egregiae probitatis decus luit. Fulco, in regimine succedens, adhuc in rebus humanis versatur; de quo forsitan tempore regis Henrici dicturus, nunc de Willelmo explanabo sequens, 404 terras olim Normanniae appendices, quae longo usu insoleverant, restituere intendit; Cenomanicum dico comitatum et Brittanniam. Quorum Cenomanis, dudum a Martello succensa, et domino suo Hugone privata, tunc nuper aliquantulum sub Herberto Hugonis filio respiraverat: qui, ut tutior contra Andegavensem esset, Willelmo se manibus dederat, in ejus fidelitatem sacramento juratus; praeterea filiam ipsius petierat et desponderat, quae priusquam nubilibus
Abbreviated transcription (Latin):
cpe dñe mniserum fuleonẽ ꝑiurum
tiũ. fugituuum tuu̾. Confessã dig
nos obiit. filii eiꝰ gaufredi p̾ruptã
audaciã. suꝑior narratio patefecit.
s moriens gaufredo sororis filio.
heditatem suam contradidit: s
industͥam scłi transfund̾e ñ potu.¬
it. Nlam ille simpliciu̾ mox iuueni.
magis ii eccłiis orare. qmͣ arma trac.¬
tare consuetꝰ homines regiõis
illiꝰ. qͥ qͥete uictitare nescirenti
in contemptu sui excitauit. Qua¬
re tota t̾ra p̾donib exposita.
fulco frat̾ illiꝰ ult᷑ ducatum corri¬
puit. fulco rechiu dictꝰ. qͦd germa¬
ii simplicitati crebro infrendens.
ad ultimũ honore spoliatũ ꝑpetua
tustodia coercu̾it. habuit uxorem.
q̃ pruritu altioris nominis allecta.
llo relicto. philippo regi francoꝵ
iupsit. Quã is ũnemor dicti. ñ bñ
donueniunt. nec in una sede morar̃.
iaiestas ⁊ amor: tanta uenere ar
tuus notari: ab omĩ orbe xp̾rano
ex cõmunicari. ꝓpt̾ eiꝰ libidinẽ ali¬

Expanded text:
cipe, Domine, miserum Fulconem, perjurum cipe, Domine, miserum Fulconem, perjurum tuum, fugitivum tuum; confessam dignnos obiit. Filii ejus Gaufredi praeruptam audaciam superior narratio patefecit. Is moriens Gaufredo, sororis filio, haereditatem suam contradidit, sed industriam saeculi transfundere non potuit: nam ille, simplicium morum juvenis, magis in ecclesiis orare quam arma tractare consuetus, homines regionis illius, qui quiete victitare nescirent, in contemptum sui excitavit; quare, tota terra praedonibus 403 exposita, Fulco frater illius ultro ducatum corripuit. Fulco, Rechin dictus, quod, germani simplicitati crebro infrendens, ad ultimum honore spoliatum perpetua custodia coercuerit, habuit uxorem quae, pruritu altioris nominis allecta, illo relicto, Philippo regi Francorum nupsit; quam is, immemor dicti, Non bene conveniunt, nec in una sede morantur, Majestas et amor, tanta venere ardtuus notari, ab omni orbe Christiano excommunicari, propter ejus libidinem, ali
Abbreviated transcription (Latin):
senis frigidꝰ iam ⁊ effetus sanguis.
ita incaluit : filiũq inuenibt̾ insil¬
tantẽ. paucis dieb maturiori ꝯsibi
adeo infregit. ut ꝑ aliqt miliaru
sellam dorso euehens. ꝓnu̾ se cu̾sr¬
cina aute pedes patͥsꝰ expon̾et. Ile
cuII uetꝰ animositas ad huc palpiti.¬
ret assurgens. ⁊ pede iacentẽ pil¬
tuntumentis animꝰ emollitꝰ patis
pietate uerecundiã ꝓlis consolatꝰ
pͥncipatui restituit: monitu̾ it
maturiꝰ se ag̾et. Puintialiũ fotu¬
nas ⁊ pacem. suũ e̾ẽ decus ade¬
traneos: cõmodũ ad domesticos.
podc̃ anno uet̾anus. ⁊ scłarib stipen¬
dus emeritꝰ. iaui de anime iuatico.
cogitans. iherosolimã adiit. Ibi a du¬
a serins sacram̃te adactis. ut qͦd
iuberent fac̾ent. ꝑ publieũ ad sepul¬
arum dñ nudꝰ inspectantib turciᷤᷤ
nactꝰ est. Alt̾ restem ligneã collo eiꝰ
intorserat: alt̾ flagͥs t̾ga expoliati
urgebat. Int̾ hec ille clamabat. Ac¬

Expanded text:
senis frigidus jam et effaetus sanguis senis frigidus jam et effaetus sanguis ira incaluit, filiumque juveniliter insultantem paucis diebus maturiori consilio adeo infregit, ut, per aliquot milliaria sellam dorso vehens, pronum se cum sarcina ante pedes patris exponeret. Ille, cui vetus animositas adhuc palpitaret, assurgens, et pede jacentem pulatu tumentis animus emollitus, patriaque pietate verecundiam prolis consolatus, principatui restituit; monitum ut maturius se ageret, provincialium fortunas et pacem suum esse decus ad extraneos, commodum ad domesticos. Eodem anno veteranus, et saecularibus stipendiis emeritus, jam de animae viatico cogitans, Jerosolymam adiit: ibi a duobus servis, sacramento adactis ut quod juberet facerent, per publicum ad sepulchrum Domini nudus, inspectantibus Turchis, tractus est; alter restem ligneum collo ejus intorserat, alter flagris terga expoliati urgebat. Inter haec ille clamabat, « Ac
Abbreviated transcription (Latin):
mo iam dudum nupserat. femi¬
na nr̃o temꝑe singłare pruden¬
tie specimen. pudoris colmen.
hinc factũ est ut pupilli ⁊ ge¬
neri mediatoe : tumores ducũ ⁊ pro
se occasio ingessit. genealogrã
comitatũ andegauensiu̾. quantũ
relatoris nri memoria artigit.
transcurrã. p̾fata diu̾ticuli uenia.
fulco antiqͥor. plurib annis usq
ad semium illũ moderatꝰ cominati
multa fecit industͥe. multa egr
Unũ om̃ino ẽ qͦ eum uotari aedo
qͦd herb̾tum ccante̾ cenomanne sa
sanctonas sponsione ibis illectũ
in medio colloqͥo ab apparnarib
artari. ⁊ qͥb placuit ꝯditionib nn¬
tiri fecit. Cet̾a sc̃s ⁊ integer. ꝯmi¬
mis fere amus. filio sepe dicto su¬
fredo. pͥncipatu uiuens cessit. Ili
in ꝓuintiales ĩmane. quã dure. in
ipsum collatorẽ honoris. quã supi
actitaus. iussusq magistratũ ⁊ fis¬
ces depon̾e. adeo sͥ arrogauit: nt
contra patrẽ arma sumi̾et. Cime

Expanded text:
mo jamdudum nupserat; foemimo jamdudum nupserat; foemina nostro tempore singulare prudentiae speculum, pudoris culmen. Hinc factum est, ut pupilli et generi mediator tumores ducum et prose occasio 401 ingessit, genealogiam comitum Andegavensium, quam relatoris nostri memoria attigit, transcurram, praefata diverticuli venia. Fulco antiquior, pluribus annis, usque ad senium, illum moderatus comitatum, multa fecit industrie, multa egregie. Unum omnino est quo eum notari audierim, quod Herbertum comitem Cenomanensem, Sanctonas sponsione urbis illectum, in medio colloquio ab apparitoribus arctari, et quibus placuit conditionibus irretiri fecit. Caetera sanctus et integer, extremis fere annis filio saepe dicto Gaufredo principatu vivens cessit. Ille in provinciales immane! quam dure, in ipsum collatorem honoris quam superbe actitans, jussusque magistratum et fasces deponere, adeo sibi arrogavit ut contra patrem arma sumeret. Tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ sint. qm willelmꝰ semꝑ suꝑio¬
rẽ manũ retułit. Qͥd. qͦd inesti¬
mabili p̾sũptione fortitudinis. ñ qͣm
subito. nec nͥ p̾nutiata die illu̾
aggredi dignatꝰ. nr̃i temꝑis mo¬
rem. animi magnitudine ꝯtẽpse¬
rit. Illud qͦq p̃tereo. qͦd it̾m ruptiꝰ
amicitiis. rex henricꝰ normanniam
ingͥssus. ꝑ pagum oximensem usq
ad fluuiũ diue ꝑuen̾it. iactans
solũ occeanũ ꝓg̾ssiomi suȩ c̾e̾ ob¬
stacłm. Uerum Willelmꝰ qͥ se uide¬
ret ꝓpt̾ fidei dissimulationẽ ĩmode¬
rate p̃mi. tunc tandẽ consciȩ uir¬
tutis arma concutiens. regias co
darat. tanta int̾nicie cecidit. ut
nichil postea francia plus metu¬
eret. qmͣ normannoꝵ ferociã irri¬
tare. Terminũ discordiaꝵ fecit ꝑꝑa¬
ta mors henriei. nec multo mar¬
telli. Rex moriens. baldumo co¬
miti fland̾e. tutelã admodũ par¬
uuli philippi filii delegauit. Is
erat fide ⁊ sapientia eque miran
blimis. filia uͦ mathildis willel¬

Expanded text:
 Willelmus semper superiorem manum retulerit. Quid quod inaestimabili praesumptione fortitudinis nunquam subito, nec nisi praenuntiata 400 die, illum aggredi dignatus, nostri temporis morem animi magnitudine contempserit? Illud quoque praetereo, quod, iterum ruptis amicitiis, rex Henricus Normanniam ingressus, per pagum Oximensem usque ad fluvium Divae pervenerit, jactitans solum oceanum progressioni suae esse obstaculum: verum Willelmus, qui se videret propter fidei dissimulationem immoderate premi, tunc tandem consciae virtutis arma concutiens, regias copdaverat, tanta internicie cecidit, ut nihil postea Francia plus metuerat quam Normannorum ferociam irritare. Terminum discordiarum fecit properata mors Henrici, nec multo post Martelli. Rex moriens Baldewino comiti Flandriae tutelam admodum parvuli Philippi filii delegavit. Is erat fide et sapientia aeque mirandblimis: filia ejus Mathildis Willel
Abbreviated transcription (Latin):
lures e familia regia
utusq sexꝰ cognorisse ad rẽ re-¬
ferre arbitror. ut seiatur qͥd a uir¬
tutib maiorum i ex eduardꝰ. de qͦ
ante dig̾ssionẽ dicebam. miniine
exactionib uectigaliũ pareꝰ. qͥppe
⁊ exactores execraret᷑. In cibis ⁊ po.¬
tib. regalis luxꝰ unmunis. In p̃ci.¬
pius festiuitatib ꝙmnuis amnciret᷑.
uestib auro textis. quas regina sũp¬
tuo sissime elaborauerat. ita temꝑanꝰ
nummficentiã. quã mundialẽ głam
niente ũsans. Unum erat. qͦ in scło
aniniũ oblectaret suum. cursus ca¬
nim uelocium. qͦ cͥca saltꝰ latratibꝰ
qͥb natura ẽ de cognatis auib p̃das
agere. Ad hec exercitia : continuns
dieb post audita mane diuina officia
intendebat. Cet̾a uir dđo uoluntarie
deditꝰ. int̾ regni negotia iiuebat
augłm. pauꝑib. hospitibq maxi¬
mẽ tnsmariis ⁊ religiosis. benig¬
nus appellando. mimificus dando
⁊ ad illoꝵ sci̾tatem monachos sue patȩ

Expanded text:
§ 220. Plures e familia regia § 220. Plures e familia regia utriusque sexus cognovisse, ad rem referre arbitror; ut sciatur quod a virtutibus majorum rex Edwardus, de quo ante digressionem dicebam, minime dexactionibus vectigalium parcus, quippe qui et exactores 374 execraretur; in cibis et potibus regalis luxus immunis; in praecipuis festivitatibus, quamvis amiciretur vestibus auro intextis quas regina sumptuosissime elaboraverat, ita temperanmunificientiam, quam mundialem gloriam mente versans. Unum erat quo in seculo animum oblectaret suum, cursus canum velocium, quorum circa saltus latratibus quorum natura est de cognatis avibus praedas agere. Ad haec exercitia continuis diebus, post audita mane divina officia, intendebat. Caetera, vir Deo voluntarie deditus, inter regni negotia vivebat angelum; pauperibus hospitibusque, maxime transmarinis et religiosis, benignus appellando, munificus dando, et ad illorum sanctitatem monachos suae patriae
Abbreviated transcription (Latin):
lum. ⁊ aluo subiecta. unde dispu¬
Itantib ĩullis: uni ex his qͥ uide¬
rant dormienti uͥgo ipsa astitit di¬
cens. ñ mirũ e̾e̾ si partes ille ⁊ corꝑiᷤᷤ
putrueruit. qͦd usus habeat exani¬
mata corꝑa. in qͥsdam archanos
naturȩ sinꝰ defluere. ⁊ ipsa utpote
puella membͥs illis peccauerit. Ce¬
terum iuste uentrẽ nulla corrũpi
putredine. qͥ nulla sit unquã acule
atus libidine. miniunẽ se fuisse cra¬
pulȩ ⁊ carnalis copule.
ane ambe iste uirgines. mi̾tis
suis singła fulciunt cenobia. adu¬
tiam. Fortunatꝰ qͥ uirgmaliũ oratio¬
num particeps fuerit: quaꝵr deuo¬
tioni se dñs iħe placido indulget
assensu. Nam ut de scestoniensib
dixi : om̃s iam dudũ uirtutes t̾ris
relictis celum repegͥere. In solis fere
scĩmonialium mentib : si uspiam
tum laudande sunt femine. q̃ dissi¬
mulata sexꝰ infirnutate. certantib
studiis seruantes contmnentrã: opi¬
mam ad suꝑos euehunt uictoriã.

Expanded text:
alvum, et alvo subjecta: unde dispualvum, et alvo subjecta: unde disputantibus nonnullis, uni ex his qui viderant, dormienti, virgo ipsa astitit, dicens: non mirum esse si partes illae corporis putruerint, quod usus habeat exanimata corpora in quosdam arcanos naturae sinus defluere, et ipsa utpote puella membris illis peccaverit; caeterum, juste ventrem nulla corrumpi putretudine, qui nulla sit aculeatus unquam libidine, immunem se fuisse crapulae et carnalis copulae. § 219. Sane ambae istae virgines meritis suis singula fulciunt coenobia, adutiam. Fortunatus qui virginalium orationum particeps fuerit, quarum devotioni se Dominus Jesus placido indulget assensu. Nam, ut de Sceftoniensibus dixi, omnes jamdudum virtutes, terris relictis, coelum petiere; in solis fere sanctimonialium mentibus, si uspiam tum laudandae sunt foeminae quae, dissimulata sexus infirmitate, certantibus studiis servantes continentiam, opimam ad superos evehunt victoriam.