comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lutteram quȩ occidit sed sp̃m qui uiuificat se¬
quimur. profunda fluiuoꝵ dñs scrutatur ÷¬
& abscondita in lucem produxit: quia dicta
legis quȩ caligosa nimis hestotia obscurat
nunc expositio spiritualis illuminat. Qude
& loquens in parabolis per ȩuangelium ueritas
discipulis precepit dicens. Quod dico uobis
in tenebris dicite in lumine: & quod in aure
auditis predicate super tecta. A perta namq
dicta exponentum : fecerunt uobis esse iam
conspicuas sententias antiquoꝵ. patrum.
Unde ysaias ꝓpheta plana sc̃ẽ ecdesiȩ expo¬
sicionis uerba conspiciens. & non allegoria¬
rum tenebris obscura: exclamauit dicens.
o dausi riui fucrant : qui inmensas scientiȩ
sue sententias collectione obscurissima con¬
stringebãt. At contra doctriua sc̃ẽ ecclesiȩ
riui & lati oe patentes sunt: quia eius
dicta or inuenientib multa sunt. & que¬
rentib plana. Ait ergo ⁊ profunda fluuioꝵ

Expanded text:
litteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat selitteram quae occidit, sed spiritum qui vivificat sequimur, profunda fluviorum Dominus scrutatur, et abscondita in lucem producit, quia dicta legis, quae caliginosa nimis historia obscurat, nunc expositio spiritalis illuminat. Unde et loquens in parabolis per Evangelium Veritas discipulis praecepit, dicens: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Aperte namque dicta exponentium fecerunt nobis esse jam conspicuas sententias antiquorum Patrum. Unde Isaias propheta plana sanctae Ecclesiae expositionis verba conspiciens, et non allegoriarum tenebriet clausi rivi fuerunt, qui immensas scientiae suae sententias collectione obscurissima constringebant. At contra doctrina sanctae Ecclesiae rivi et lati et patentes sunt, quia ejus dicta et invenientibus multa sunt et quaerentibus plana. Ait ergo: Profunda fluviorum
Abbreviated transcription (Latin):
eris. Uilis quipye deo est mundus presens.
preciosa uero ei est humana anima. Q ui
uocatur ⁊ quia per eum d̾s uerba sua xcerit:
qui ab amore presentis seculi loquendo quȩ
potest humanam animam euellit. Et quia
testamenti noui doctores adhoc usq perducti
sunt. ut occultas quoq allegoriarum caligi¬
tus est: & abscondita ꝓdixit in lucem. Qͥd¬
namq hic aliud flumina. nisi antiquoꝵ
patrum dicta uuncupantur . Quis cium
peusare sufficit quam uehemens fluuius
dum legem conderet ex pectore moyseo
erupit ⁊ quam uehemens fluuius ex da-¬
uid corde defluxit ⁊ quanta salomonis
ore atq omuium prophetaꝵ. fluminum
fluenta manarunt. Sed hoꝵ. fluminũ
iudea speciem tenuit: dum littere suꝑficiem
seruans. eoꝵ. profunda nesqiuit. Noi uero
qui ueniente dño in eis internã spiritalia
querimus: eoꝵ profunda rimainur. Qͦd
ipse dũs facere dicitur: quia id nos agere
ipso donante preualcmus. Per nos ergo qui non

Expanded text:
eris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, eris . Vilis quippe Deo est mundus praesens, pretiosa vero ei est anima humana. Qui ei vocatur, quia per eum Deus verba sua exerit, qui ab amore praesentis saeculi loquendo quae potest, humanam animam evellit. Et quia novi Testamenti doctores ad hoc usque perducti sunt, ut occultas quoque allegoriarum caligitus est, et abscondita produxit in lucem. namque hic aliud flumina nisi antiquorum Patrum dicta nuncupantur? Quis enim pensare sufficiat quam vehemens fluvius, dum legem conderet, ex pectore Moysi erupit quam vehemens fluvius ex David corde defluxit; quanta a Salomonis ore atque omnium prophetarum fluminum fluenta manarunt? Sed horum fluminum Judaea speciem tenuit, dum litterae superficiem servans, eorum profunda nescivit. Nos vero qui veniente Domino in eis interna spiritalia quaerimus, eorum profunda rimamur. Quod ipse Dominus facere dicitur, quia id nos agere ipso donante praevalemus. Per nos ergo qui non
Abbreviated transcription (Latin):
in tribubus israhes . S Acsi aperte diceret.
Magnus michi fuisti: quia despectus tibi.
Sed nunc quia magnus tibi es: factus
c̃ despectus michi. Qnde o& ꝑ prophetam dicit᷑.
Ne qui sapientes estis in oculis ur̃is: & coram
uobis metipsis prudentes. Tanto ergo qussq fit
uilior deo: quanto preciosior sibi ÷ & tanto
prtciosior dco. quanto propter cum uilior sibi:
quia humilia respicit. & alta a longe cognoscit.¬
Omne itaq preciosum uidit oculus qus. In
scriptura sacrauidere dei aliquando digere poni¬
tur: sicut in euanglio scriptum est. Cum
esses sub ficu uidi te: id est positum te sub
umnbra legis elegi. U idit cigo pitciosum qͥa
humilia legit. Infirma enim mundi legit
aeus: ut confuuideret fortia. Uidit preciosum:
cum humanam animam de se abiecta sapien¬
tem gr̃ę suȩ illustratione respexit. De qua
uidelicet anima ꝑ prophetam dicitur. Si
separaueris preciosum a uili: quasi os meũ

Expanded text:
in tribubus Israel? Ac si aperte diceret: in tribubus Israel? Ac si aperte diceret: Magnus mihi fuisti, quia despectus tibi; sed nunc quia magnus tibi es, factus es despectus mihi. Unde et per prophetam dicitur: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . Tanto ergo fit quisque vilior Deo, quanto pretiosior sibi; tanto pretiosior Deo quanto propter eum vilior sibi: quia humilia respicit, et alta a longe agnoscitOmne itaque pretiosum vidit oculus ejus. In Scriptura sacra videre Dei, aliquando pro eligere ponitur, sicut in Evangelio scriptum est: Cum esses sub ficu, vidi te ; id est, positum te sub umbra legis elegi. Vidit ergo pretiosum quia humilia elegit: Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Vidit pretiosum, cum humanam animam de se abjecta sapientem gratiae suae illustratione respexit. De qua videlicet anima per prophetam dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum
Abbreviated transcription (Latin):
est duris gentilium cordib fluuios predica¬
tionis aperuit ⁊ sicut ꝑ prophetam quoq
de irriganda dicitur ariditate gentilium.
posuit aesertum in stagnum aque: &e ter-¬
ram sine aqua in exitus aquaꝵ. Atq
in euangelio ꝓmittit dñs dicens. Qui
credit in me sicut dicit scriptura: flumi
ꝓmissum tunc audiuimus: & iam nunc
completum uidemus. Ecce enim sc̃ĩs pit¬
dicatorib o non ex iudea ꝓgenitis ꝑ cunctã
ecelesiam toto orbe diffusam fluenta celestiũ
mandatoꝵ ubertim manant ore gentilium.
Quia cnim in petris riuos aperuit: ex du¬
ris quoq cordib fluuius sc̃ę predicationis
emanauit. Sequitur. Et omne preciosũ
uidit oculus qus. Sciendum magnopere¬
est. quia tanto unaqueq anima fit pre¬
ciosior ante oculos dei: quanto ꝑ amorẽ
ueritatis despectior fucrit ante oculos suos.
Hinc ad sahul dicitur. Non ne cum par¬
uulus esses in oculis tun capud te constitui

Expanded text:
est in duris gentilium cordibus fluvios praedicaest in duris gentilium cordibus fluvios praedicationis aperuit, sicut per Prophetam quoque de irriganda dicitur ariditate gentilium: Posuit desertum in stagnum aquae, et terram sine aqua in exitus aquarum ; atque in Evangelio promittit Dominus, dicens: Qui credit imissum tunc audivimus, etiam nunc completum videmus. Ecce enim in sanctis praedicatoribus, et non ex Judaea progenitis, per cunctam Ecclesiam toto orbe diffusam, fluenta caelestium mandatorum ubertim manant ore gentilium. Quia enim in petris rivos aperuit, ex duris quoque 583 cordibus fluvius sanctae praedicationis emanavit. Sequividit oculus ejus. - Sciendum magnopere, quia tanto unaquaeque anima fit pretiosior ante veritatis despectior fuerit ante oculos suos. Hinc ad Saul dicitur: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui
Abbreviated transcription (Latin):
dei ab intima cogitatione ceciderunt. La¬
dices enim montium sunt cogitationes
intimȩ superboꝵ. Et a radicib montes¬
cadunt: quia ad colendum dm̃n potesta¬
tes seculi ab imis cogitationib prosternunt᷑.
Ricte & enim per iadit̃ cogitatio occulta
signatur ⁊ quia ꝑ hoc quod intus non cer-¬
nitur: crumpit quod uideatur foras. Unde
ox in bonam partem ꝑ prophetam dicitur.
Et mittet id quod saluatum fuerit de do¬
mo iuda. & quod reliquum est mittet ra¬
dicem deorsum: & faciet fructum sursum.
Acsi aperte diceretur. In imis cogitatio nascit᷑:
ut in iummis retributio reddatur. Dicat
ergo. ad silieem extendit manum suam:
Iubucrtit a radicib montes: quia dũ duri¬
ciam gentium scã predicatio peciit ⁊ suꝑ¬
boꝵ altitudinem funditus strauit. Quia
uero eos quos a cogitationib terrenis eua¬
euat donis celestib replet ⁊ oꝵ quos uifi¬
mis curis exharuit. suꝑnis rigat fluentis:

Expanded text:
Dei ab intima cogitatione ceciderunt. RaDei ab intima cogitatione ceciderunt. Radices enim montium sunt cogitationes intimae superborum; et a radicibcadunt, quia ad colendum Deum potestates saeculi ab imis cogitationibus prosternuntur. Recte etenim per radicem cogitatio occulta signatur, quia per hoc quod intus non cernitur, erumpit quod videatur foris. Unde et in bonam partem per prophetam dicitur: Emittet id quod salvatum fuerit de domo Juda, et quod reliquum est, mittet radicem deorsum, et faciet fructum sursum . Ac si aperte diceretur: In imis cogitatio nascitur, ut in summis retributio reddatur. Dicat ergo: Ad silicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes, quia dum duritiam gentium sancta praedicatio petiit, superborum altitudinem funditus stravit. Quia vero eos quos a cogitationibus terrenis evacuat donis coelestibus replet, et quos infimis curis exhaurit supernis rigat fluentis,
Abbreviated transcription (Latin):
iudeam non transuit: sed non pertrans̃it. Apo¬
stolis quippe predicantibus. prius ex illa tria
milia: postiodum quinq milia crediderũt.
E cclesia itaq per sinagogam transiit. sed ñ
pertransiuit : quia ex illa ad fidem paucos
rapuit. sed tamen illum infidelem populum
a perfidia sunditus non extinxit: sed qͦd
iam scpe diximus repulsa ab infidelitate
iudcoꝵ. deflexit ad uocationem gentium.
Unde adhuc de eadem lecna dicitur. Ad si n
licem extendit manum suam: subuertit
a radicib montes. Manum quippe ad sili
cem extendit: quia ad duriciam gengum¬
sue brachium predicationis misit. Uude
oe isdem beatus iob passionis suȩ hystoriã
presciens gentib innotescendam: dicit.
Quid uero hoc loco montes. nisi huius secu¬
li potestates accipimus ⁊ qui ꝑto terrena
substantia altum tument .d De quibus
psalmista ait. Tange montes o fumiga¬
quia predicante scã ȩcclesia summę huius
seculi potestates in adoratum omnipotentis

Expanded text:
Judaeam non transiit, sed non pertransiit. ApoJudaeam non transiit, sed non pertransiit. Apostolis namque praedicantibus prius ex illa tria millia, postmodum quinque millia crediderunt. Ecclesia itaque per Synagogam transiit, sed non pertransiit, quia ex illa ad fidem paucos rapuit, sed tamen illum infidelem populum a perfidia funditus non exstinxit. Sed, quod saepe jam diximus, repulsa ab infidelitate Judaeorum, deflexit ad vocationem gentium. Unde adhuc de eadem leaena dlicem extendit manum suam, subvertit a radicibus montes . Manum quippe ad silicem leaena extendit, quia ad duritiam gentsuae brachium praedicationis misit. Unde et eisdem beatus Job passionis suae historiam praesciens gentibus innotescendam dicit: X, 24. » Quid vero hoc loco montes, nisi hujus saeculi potentes accipimus, qui pro terrena substantia altum tument? De quibus Psalmista ait: « Tange montes, et fumigaquia, praedicante sancta Ecclesia, summae hujus saeculi potestates in adoratum omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
quia dũ eoꝵ patres id est apł̃i ab illa repulsi st̃.
ipsi quoq ab eius uocatione cessauerũt. Per quã¬
eccła collectioni gentiũ dedita. nequaquã se in
illũ iudee popłm diutius occupauit. Recte auͣt
ecclesia leena nucupat᷑: qͥa male uiuentes in ui¬
cus. ore sancte predicationis interficit. Unde
et ipsi primo pastori quasi huius leenȩ ori di¬
citur: macta oe manduca. Quod mactatur
qͥpƿe auita occiditur: id uero quod comedit᷑.
in comedentis corport cõmutatur. Macta ergo
o manduca dicitur ⁊ id est a peccato eos inquo
uiuiunt interfice: o a se ipsis in tua illos
menbra conuerte. Et quia hec ecclesia corpus¬
corpus est dñi : ipse etiam dñs iacob uoce leo
uocatur ex se. leena uocatur ex corpore: dum
ci sub specie iudȩ dicitur. Ad ptedam fili mi
ascendisti: requiescens accubusti ut leo: o
quasi lcena. Quis suscitabit cum d̃ H ec
igitur lcena nequaquam dicitur. quia per

Expanded text:
quia dum eorum patres, id est apostoli, ab illa repulsi sunt, quia dum eorum patres, id est apostoli, ab illa repulsi sunt, ipsi quoque ab ejus vocatione cessaverunt. Vet. XEcclesia collectioni gentium dedita nequaquam se ad illum Judaeae populum diutius occupavit. Recte autem Ecclesia leaena nuncupatur, quia male viventes in vitiis, ore sanctae praedicationis interficit. Unde et ipsi primo pastori quasi hujus leaenae ori dicitur: Macta et manduca . Quod mactatur quippe a vita occiditur, id vero quod comeditur, in comedentis corpore commutatur. Macta ergo et manduca dicitur, id est a peccato eos in quo vivunt interfice, et a seipsis illos in tua membra converte. Et quia haec Ecclesia corpus est Domini, ipse etiam Dominus Jacob voce leo vocatur ex se, leaena vocatur ex corpore, dum ei sub Judae specie dicitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, requiescens accubuisti ut leo, et quasi leaena; 582 quis suscitabit eum ? Haec igitur leaena nequaquam dicitur, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
negotiũ gerunt: ut cum p̾dicationẽ suis audito¬
rib prebent. ab eis fidem &e opera recta percipiãt:
sicut de scã ecclesia ẽ scriptum. Siudonẽ fecit
ce uendidit. De qua &e paulo post illic dicitur
Uidit quod bona esset negociacio qꝰ. Qͥ gͦ hoc loco insti
ge mores ad fidem iustituere prophetando curauer᷑.d
Q uoꝵ nimirum filii scĩ apłi nuncupantͦ ÷ qui
ut dm̃ hominẽ crederent: ad eaudẽ fidẽ ex eoꝵ
sũt p̃dicatione generati. De quib eccłe ꝓ psal¬
mistã dicit᷑. Pro patrib tius nati sũt tibi filii:.
constitues eos principes super omuẽ t̾ram. Sed
quia repulsi apłi a sẏnagoge finib sũt egressi:
recte nũc dicit᷑: non calcauerũt eam fili institu¬
toꝵ. Calcarent qͥppe cã institutoꝵ filii: si p̃di¬
catores scĩ eiusdẽ synagoge uicia. calce uir¬
doctores. qui apłoꝵ. uias secuti sũt. nil obstat
intelligi: qui sẏnagogam minie calcauerunt:

Expanded text:
negotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditonegotium gerunt, ut cum praedicationem suis auditoribus praebent, ab eis fidem, et opera recta percipiant, sicut de sancta Ecclesia scriptum est: Sindonem fecit, et vendidit . De qua et paulo post illic subditur. Vidit quod bona est negotiatio ejus. Quid ergo hoc loco institagogae mores ad fidem instituere prophetando curaverunt? Quorum nimirum filii sancti apostoli nuncupantur, qui, ut Deum hominem crederent, ad eamdem fidem ex eorum sunt praedicatione generati; de quibus samistam dicitur: Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram . Sed quia repulsi apostoli a synagogae finibus sunt egressi, recte nunc dicitur: Non calcaverunt eam filii institorum. Calcarent quippe eam institorum filii, si praedicatores sancti ejusdem synagogae vitia calce virdoctores, qui apostolorum viam secuti sunt, nil obstat intelligi. Qui Synagogam minime calcaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
noluit: semitã auis ignorauit. Neq enĩ pensa¬
re studuit. qͦd eiꝰ nos humilitas leuaret ad celestia:
& mortis eius intentio reformaret ad uitam.
Semitã igitur ignorauit auis. nec intuitus est
oculos uulturis: quia & si uidit eũ quẽ in mor¬
te tenuit: uidere noluit quanta uitȩ nr̃e glo¬
ria. de eius morte sequeretur. Unde ad crude
litatẽ quoq persecutionis exarsit: uerba uite
percipere renuit: predicatores regni celoꝵ prohi¬
in gentilitatis collectione dispersi sũt. Unde¬
latinis codicib institutores positos repperimus:
ingrecis uero negotitores inuenimꝰ. Ex qua re
colligi ualet: quod hoc in loco pro institoribus in¬
stitutores scriptores quiq ignorando posuerunt.
Institores enim negotiatores dicimus: pro eo qͦd
exercendo operib instent. Sed uterq sermo licet
in uoce dissonet: inintellectu non discrepat: quia
omnes qui fidelium mores instituunt. spiritale

Expanded text:
noluit, semitam avis ignoravit. Neque enim pensanoluit, semitam avis ignoravit. Neque enim pensare studuit quod ejus nos humilitas levaret ad coelestia et mortis ejus intentio reformaret ad vitam. Semitam igitur ignoravit avis, nec intuitus est oculos vulturis, quia etsi vidit eum quem in morte tenuit, videre noluit quanta vitam nostram gloria de ejus morte sequerlitatem quoque persecutionis exarsit, verba vitae recipere renuit, praedicatores regni coelorum prohiin gentilitatis collectionem dispersi sunt; seLatinis codicibus institutores positos reperimus, in Graecis vero negotiatores invenimus. Ex qua re colligi valet, quod hoc in loco pro institoribus, institutores scriptores quique ignorando posuerunt. Institores enim negotiatores dicimus, pro eo quod exercendo operi instant. Sed uterque sermo, licet in voce dissonet, intellectu tamen non discrepat; quia omnes, qui fidelium mores instituunt, spirituale
Abbreviated transcription (Latin):
tur qͥppe dũ uolat si lacens cadauer conspicit:
ad ȩsum se cadaueris deponit. Et plerũq sic
in morte capitur: dum ad mortuum animal de
suminis uenit. Recte ergo mediator dei oe ho¬
minũ redẽptor noster uulturis appellatiõe si¬
gnatur ÷ qui manens in altitudine diuinitatis
suȩ quasi a qͦdã uolatu sublimi. cadauer mor¬
talitatis nr̃e conspexit in infimis: & se se de cę-¬
lestib ad ima sũmisit. Fieri quippe ꝓpt̾ nos ho¬
mo dignatus ẽ: o dũ mortuũ animal pecuit:
mortem apud nos qui apud se erat immortalis
ĩuenit. Sed huzus uulturis oculus fuit ipsa in¬
tentio nr̃e resurrectionis: quia ipse ad triduũ
mortiuis ab ȩterna nos morte liberauit. Ille ergo
perfidus uidec populus mortalẽ uidit: sed quod
morte sua nr̃am mortem destrueret minime
attendit. Conspexit qͥppe uulturẽ: sed oculos
uulturis non aspexit: quia dũ humilitatis eius
uias quib nos ad alta subleuauit considerare

Expanded text:
tur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, tur quippe dum volat, si jacens cadaver conspicit, ad esum se cadaveris deponit; et plerumque sic in morte capitur, dum ad mortuum animal de summis venit. Recte ergo mediator Dei et hominum redemptor noster vulturis appellatione signatur, qui manens in altitudine divinitatis suae, quasi a quodam volatu sublimi cadaver mortalitatis nostrae conspexit in infimis, et sese de coelestibus ad ima submisit. Fieri quippe propter nos homo dignatus est, et dum mortuum animal petiit, mortem apud nos qui apud se erat immortalis invenit. Sed hujus vulturis oculus fuit ipsa intentio nostrae resurrectionis, quia ipse ad triduum mortuus, ab aeterna nos morte liberavit. Ille ergo perfidus Judaeae populus mortalem vidit; sed quomodo morte sua nostram mortem destrueret, minime attendit. Conspexit quidem vulturem, sed oculos vulturis non aspexit. Qui dum humilitatis ejus vias quibus nos ad alta sublevavit considerare
Abbreviated transcription (Latin):
gna se in fusione gr̃e. in ꝓfessionis & operis una
aurum: quia in ea multitudo spiritaliũ tanto
maiori uirtute claruit: quanto se in dm̃ ac pro¬
ximũ maiori unani initate constrinexit. Sed hoc
aurũ. ꝑfidie ẽ postinodum tenebris obscuratũ. Cuiꝰ
profecto igredinẽ icremias ꝓpħa uituens. deplo¬
rat dicens. Quomodo obscuratũ ẽ aurũ ⁊ mu¬
tatus est color optimus: Gurum namq ob-¬
scuratũ ẽ: quia in eis antiquus ille fidei atq in¬
nocentiȩ splendor. irruente perfidia malitiȩ se
nocte fuscauit. Quia igitur quid fuit audiui¬
mus. locus scilicet saphiri lapides eius. & glebȩ
illius aurum: nũc aũt iam dilectus ille deo po¬
pulus. cur tanta hec bona perdiderit. audiamus.
oculos uulturis. Quis hoc loco auis nomine
nisi ille signatur. qui corpus carneum quod as¬
sumpsit ascendendo ad ethera librauit  Qui
apte quoq uulturis appellatiõe exprimitur. Uul¬

Expanded text:
gna se infusione gratiae, in professionis et operis unangna se infusione gratiae, in professionis et operis unanaurum; quia in ea multitudo spiritualium tanto majore virtute claruit, quanto se in Deum ac proximum majore unanimitate constrinxit. Sed hoc aurum perfidiae, est post 1482 modum tenebris obscuratum, cujus profecto nigredinem Jeremias propheta intuens deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus ? Aurum namque obscuratum est, quia in eis antiquus ille fidei atque innocentiae splendor, irruente perfidia, malitiae se nocte fuscavit. Quia igitur quid fuit audivimus: Locus scilicet sapphiri lapides ejus, et glebae illius aurum, nunc jam dilectus ille Deo populus cur tanta haec bona perdiderit audiamus. serunt.---Quis hoc loco avis nomine, nisi ille signatur, qui corpus carneum quod assumpsit, ascendendo ad aethera libravit? Qui apte quoque etiam vulturis appellatione exprimitur. Vul
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi omnẽ quoq sc̃oꝵ numerũ generali collectiõe
concludens: subdidit. Onĩs terminos tuos in lapi¬
des desiderabiles. Et tãquã si audientes ista pete¬
remus. ut hos lapides quos diceret indicaret: ad¬
unexit. El nuersos filios tuos doctos adño. Ꝙa
igitur de iudea numquã scẽ anzine que celestem
uitã ducerẽt defuerũt: bene dicit᷑. locus saphiri
lapides eius. Et quia magna uite ac sapientie ela¬
ritate ꝑ fidem fulxit: adiungitur: & glebe illius
aurum. Quid ꝓ glebas nisi collectiones singu¬
loꝵ ordinũ. ac multitudines designant᷑. d̾ Glebe
aũt ex humore ce puluere constringunt᷑. Omnes
g qui rore gr̃e infusi ex mortis debito se puluerẽ
esse ueraci cognitione confessi sune: dũ uite uir¬
tute clarescerent quasi aureȩ in illa glebȩ iacue¬
rũt. Glebas hec terra habuit in propħis ÷ glebas
in doctoribus: glebas in patrib antiquis: qui ma

Expanded text:
Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione Ubi omnem quoque sanctorum numerum generali collectione concludens, subdidit: Omnes terminos tuos in lapides 580 desiderabiles . Et, tanquam si audientes ista peteremus ut hos lapides quos diceret indicaret, adjunxit: Universos filios tuos doctos a Domino. Quia igitur de Judaea nunquam sanctae animae, quae coelestem vitam ducerent defuerunt, dicitur: Locus sapphiri lapides ejus. Et quia magna vitae ac sapientiae claritate per fidem fulsit, adjungitur: Et glebae illius aurum. Quid per glebas, nisi collectiones singulorum ordinum ac multitudines designantur? Glebae autem ex humore et pulvere constringuntur. Omnes ergo qui, rore gratiae infusi, ex mortis debito se pulverem esse veraci cognitione confessi sunt, dum vitae virtute clarescerent, quasi aureae in illa glebae jacuerunt. Glebas haec terra habuit in prophetis, glebas in doctoribus, glebas in Patribus an
Abbreviated transcription (Latin):
des sculptos: & omnes terminos tuos in lapides desi¬
derabiles: uniuersos filios tuos doctos a dño. Strauit
namq illa per ordinẽ lapides: quia in ea scãs ani¬
mas meritoꝵ aiuersitate distincxit. Fundauit eã
in saphiris: qui scilicet lapides coloris acrii in se
similitudinem tenent: quia robur ecclesiȩ in ani¬
niab celestia appetentib solidat᷑. Et quoniã iaspis
uiridis ẽ coloris. iaspidem ꝓpugnacula cius posuit:
quia illi contra aduersarios pro sc̃e eccłe defensioẽ
obiecti sũt: qui internis desideriis uirentes nul¬
la teporis reprobi ariditate marcescunt. Portas uõ
eius: posuit in lapides sculptos. Hui qͥppe porte sũt
eccłe: per quoꝵ uitam atq doctrinã intrat in ea
multitudo credentium. Q ui pro eo etiam quod
magnis operib pollent. oe id quod loquentes asser᷑
iuuentes ostendũt: non puri sed sculpti lapides
esse memorant᷑. In quoꝵ enĩ uita. recta operatio
cernit᷑: qͣsi in eiscdem ipsis exprimitur quod egerunt.

Expanded text:
 omnes terminos tuos in lapides desiderabiles, universos filios tuos doctos a Domino . Stravit namque in illa per ordinem lapides, quia in ea sanctas animas meritorum diversitate distinxit. Fundavit eam in sapphiris, qui scilicet lapides coloris aerei in se similitudinem tenent, quia robur Ecclesiae in animabus coelestia appetentibus solidatur. Et quoniam jaspis viridis est coloris, jaspidem propugnacula ejus posuit, quia illi contra adversarios pro sanctae Ecclesiae defensione objecti sunt, qui, internis desideriis virentes, nulla teporis reprobi ariditate marcescunt. Portas vero ejus posuit in lapides sculptos. Hi quippe portae sunt Ecclesiae, per quorum vitam atque doctrinam intrat in eam multitudo credentium. Qui pro eo etiam quod magnis operibus pollent, et id quod loquentes asserunt, viventes ostendunt, non puri, sed sculpti lapides esse memorantur. In quorum enim vita recta operatio cernitur, quasi in eisdem ipsis exprimitur quod egerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
do ergo accedendo illuminamur ⁊ si ipsam
lucem qua illuminari possumus non uidem̃ ᷤ
Si uero accedendo adcum ipsam qua illumi¬
namur lucem uidemus ⁊ quomodo iuacces¬
sibilus esse perhibetur a Qua in it pensandũ
est quod maccessibilem dicit. sed homund̾ sed
bumana sapienti. Scriptuta quippe sac ca
omnes carnalium sectatores. humanitatis
nomine notare solet. Unde iclom apostolus
quibusꝰ discordantib dicit. Cum sit inter
uos ⁊ lus o contentio ⁊ non ne carnales estis
& secundum hominem amibulatis .s Quisꝰ

Expanded text:
do ergo accedendo illuminamur, si ipsam do ergo accedendo illuminamur, si ipsam lucem qua illuminari possumus, non videmus? Si vero accedendo ad eum, ipsam qua illuminamur, lucem videmus; quomodo inaccessibilis esse perhibetur? Qua in re pensandum est quod inaccessibilem dixit ised omni homini humana sapienti. Scriptura quippe sacra omnes carnalium sectatores, humanitatis nomine notare solet. Unde isdem apostolus quibusdam discordantibus dicit: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum homin
Abbreviated transcription (Latin):
conueniant: dicat ueritas quia semper ui¬
auxietas: desiderantes saciantur. N e aũt
sit in sacietate fastidum: saciari desiderant.¬
Et aesidetant igitur sine labore ⁊ quia ae¬
siderium sacictas comitatut: & saciantur
sine fastidio ⁊ quia ipsa sacictas ex desiderio
semper accenditur. Sic quoqꝙ & nos
erimus: quando add ipsum fontem uite
uenerimus. Erit nobis delectabiliter impres¬
sa sitis simul atq sacietas. Seil longe ab est
a siti necessitas : longe a sacictate fastidium
quia oe sicicutes satiabimur ÷ o saciati
siciemus. Uidebimus igitur deum ⁊ ipsẽq
crit premium laboris nr̃i: ut post mor¬
talitatis huius tencbras accessa qus luce gau¬
deamus. S ed cum qus lucem dicimus
accessam ⁊ obsistit animo quod paulus dicit.
qui lucem habitat mnaccessibilem: quem ui¬
dit nullus hominum ⁊ sed nec uideri potest.
Ecce rursum audio quod psalmista ait. Ne¬
cedite ad cum c illuminammni. Quomo.¬

Expanded text:
conveniant, dicat Veritas, quia semper viconveniant, dicat Veritas, quia semper vianxietas, desiderantes satiantur; ne autem sit in satietate fastidium, satiati desiderant. Desiderant igitur sine labore, quia desiderium satietas comitatur; et satiantur sine fastidio, quia ipsa satietas ex desiderio semper accenditur. Sic quoque nos erimus, quando ad ipsum fontem vitae venerimus. Erit nobis delectabiliter impressa sitis simul atque satietas. Sed longe erit a siti necessitas, longe a satietate fastidium, quia et sitientes satiabimur, et satiati sitiemus. Videbimus igitur Deum, ipseque erit praemium laboris nostri, ut post mortalitatis hujus tenebras, accessa ejus luce gaudeamus. Sed cum ejus lucem dicimus accessam, obsistit animo, quod Paulus dicit: Qui lucem habitat inaccessibilem: quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest . Ecce rursum audio quod Psalmista ait: Accedite ad Deum, et illuminamini . Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
predicatorem dicitur. in quem desiderant
angeli ꝓspicere: sunt non nulli qui nequa¬
quam dm̃ uidere uel anglos suspicantur.
Et tamen dictum ꝑ ueritatis sententiam
scimus: angli eoꝵ in celis semper uident faciẽ
patris mei qui in celis est. Numquid ego
aliud ueritas÷ aliud predicator insonat
ueritatis .ꝰ Sed si sententia utraq confert̃¬
quia sibi nequaquam discordet agnoscitur. Dm̃
quippe angli o uident. & uidere desiderãt:
de intueri siqiunt. & intuentur. Si enim
sic uidẽte desiderant. ut effecu sui desideris mins¬
me peefruantur: desiderium sine fructu anxie
tatem habet: & anxietas penam. Beati uero
angdi ab omni pena auxictatis longe sunt:
quia numquam simul pena & beatitudo
conueniunt. Rursum cum cos dicimnus dei
uisione saciari quia or psalmista ait. sacia¬
bor dum manifestabitur gloria tua: conside¬
randum nobis est. quoniam sacietatem so¬
let fastidium subsequi. Ut gͦ racte sibi ut̃qꝙ

Expanded text:
praedicatorem dicitur: In quem desiderant praedicatorem dicitur: In quem desiderant angeli prospicere , sunt nonnulli qui nequaquam Deum videre vel angelos suspicantur, et tamen dictum per Veritatis sententiam scimus: Angeli eorum in coelis semper vident faciam Patris mei qui in coelis est . Nunquid ergo aliud veritas, aliud praedicator insonat veritatis? Sed si sententia utraque confertquia sibi nequaquam discordet agnoscitur. Deum 602 quippe angeli et vident, et videre desiderant; et sitiunt intueri et intuentur. Si enim sic videre desiderant ut effectu sui desiderii minime perfruantur, destatem habet; et anxietas poenam. B. vero angeli ab omni poena anxietatis longe sunt, quia nunquam simul poena et beatitudo sibi conveniunt. Rursum cum dicimus, eos Dei visione satiari, quia Psalmista ait: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua , considerandum nobis est, quoniam satietatem solet fastidium subsequi. Ut ergo recte sibi utraque
Abbreviated transcription (Latin):
tum iam uidere nequaquam posset. Scien¬
aum uero est quod fuere non nulli qui am̃
dicerent etam in illa regione beatitudinis. in
daritate quideni sua cõnipici: sed in natura
minime uideri. Quos nimitum minor inqui¬
sitionis subtilitas sefellit. N eq enim illi sim
plici oe incomutabili essentie. aliud est claritas:
aliuad natura: sed ipsa ei natura sua claritas:
ipsa claritas natura est. Quia enim suis
dilctorib hec dei sapientia se quandoq osten¬
deret: ipse pollicetur aicens. Qui diligit
me diligetur a patre meo÷ & ego ailigam
cum: oe manifestabo me ipsum illi. Acũ
patenter dicat. Qui in uestra me cernitis.
restat ut in mea me natura uideatis. Hine
rursus ait. Beati mundo corde: quouiã
ipsi am̃ uidebunt. Hinc paulus dicit.
Nunc uidemus per speculum in eniginate:
tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco
ex parte: tunc cognoscam sicut & cognitus
sum. Sed quia de deo ꝑ primum ȩcdesie

Expanded text:
tum jam videre nequaquam posset. Scientum jam videre nequaquam posset. Sciendum vero est quod fuere nonnulli, qui Deum dicerent etiam in illa regione beatitudinis, in claritate quidem sua conspici, sed in natura minime videri. Quos nimirum minor inquisitionis subtilitas fefellit. Nequeplici et incommutabili essentiae aliud est claritas et aliud natura, sed ipsa ei natura sua claritas, ipsa claritas natura est. Quia enim suis dilectoribus haec Dei sapientia se quandoque ostenderet, ipse pollicetur, dicens: Qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo me ipsum illi . Ac si patenter dicat: Qui in vestra me cernitis, restat, ut in mea me natura videatis. Hinc rursus ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Hinc Paulus dicit: Nunc videmus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc cognosco ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cogSed quia de Deo per primum Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc dei inuisibilia sicut ipse testatur ex
parte cognouerat: iam hu̾ic mundo totum
se mortuum perhibebat dicens. Nichi muix¬
dus crucifixus est: & ego mundo. Sicut
enim iam longe superius diximus. non
sufficit ut diceret. mundo crucifixus sum:
nisi etiam premitteret. michi mundus cru¬
cifixus est: ut non solum se mundo mor¬
tuum. sed etiam mundum sibi mortuũ
Sienim duo fortasse in uno loco suit. quoꝵ¬
unus uiuus. alter uero sit mortuus⁊ ox si mor-¬
tuus uiuentem non uidet: uiuus tamen mor-¬
tuum uidet. P redicator autem dei ut ostende¬
ret quia per abicti onem qua se humiliando
deiecerat talis iam factus esset. ut nec ipse
mundum. nec mundus ipium concupisceret :
non solum se mundo crucificum. ut ipse
mundi głam quam appeteret tãquam mortu¬
us non uideret: sed etiam mundum sibi asse¬
ruit crucifixum : in quo tanta se humilitate
deiecerat: ut oe ipse mundus tãquam ad
ecum mortuus paulum humilem atq despec¬

Expanded text:
adhuc Dei invisibilia, sicut ipse testatur, ex adhuc Dei invisibilia, sicut ipse testatur, ex parte cognoverat , jam huic mundo totum se mortuum esse perhibebat, dicens: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Sicut enim jam longe superius diximus, non sufficit ut diceret, Mundo crucnisi etiam praemitteret, mihi mundus crucifixus est, ut non solum se mundo mortuum, sed etiam mundum sibi mortuum Si enim duo fortasse in uno loco sint, quounus vivus, alter vero sit mortuus, etsi mortuus viventem non videt, vivus tamen mortuum videt. Praedicator autem Dei ut ostenderet, quia per abjectionem qua se humiliando dejecerat, talis jam factus esset, ut nec ipse mundum, nec ipsum mundus conspiceret, non solum ait se mundo crucifixum, ut ipse mundi gloriam cum appeteret, tanquam mortuus non videret; sed etiam mundum sibi asseruit crucifixum, in quo tanta se humilitate dejecerat, ut ei ipse mundus tanquam ad eum esset mortuus, paululum humilem atque despec
Abbreviated transcription (Latin):
uentium: quia in hac mortali catne consi¬
stentib & uideri potuit per quasdam circũ¬
scriptas imagines ÷ &e uiacri non potest per
incircumscriptum lumen eternitatis. S in
uero a qͥbꝰdã potist in hac adhuc corruptibili
carne uiuentibus. sed tamen inestimabili
uirtute crescentib quodam contemplationis
aciimine ȩterna dei daritas uideri ⁊ hoc quoq
abeati iob sententia non aborret. qui ait.
quoniam quisquis sapientiam quȩ deus est
uidet ⁊ huic uite funditus moritur: ne
iam eius amore teneatur. N ullus quipye
cam uidet. qui adhuc carnaliter uiuit.
quia nemo potest amplecti am̃ simul &e se¬
culum. Qui enĩ dm̃ uidet: eo ipso mo¬
ritur. quo uel intentione cordĩ. uel affectu
operis ab huius uitȩ delectationib tota men-¬
te scparatur. Unde ad cuudem quoq moy¬
sen dicitur. Non enim uidebit me homo ce
uiuet. Fcsi aperte diceretur. Nullus umqͣm
am̃ spiritualiter uidet: & mundo carnalit
uiuit. Unde paulus quoq apostolus qui

Expanded text:
unquam, quia in hac mortali carne consistentibus, et videri potuit per quasdam circumscriptas imagines, et videri non potuit per incircumscriptum lumen aeternitatis. Sin vero a quibusdam potest in hac adhuc corruptibili carne viventibus, sed tamen inaestimabili virtute crescentibus, quodam contemplationis acumine, aeterna Dei claritas videri, hoc quoque a beati Joannis sententia non abhorret, qui ait: quoniam quisquis sapientiam, quae Deus est, videt, huic vitae funditus moritur, ne jam ejus amore teneatur. Nullus quippe eum videt, qui adhuc carnaliter vivit, quia nemo potest amplecti Deum simul et saeculum. Qui enim Deum videt, eo ipso moritur, quo vel intentione cordis, vel affectu operis, ab hujus vitae delectationibus tota mente separatur. Unde ad eumdem quoque Moysen dicitur: Nonvivet . Ac si aperte diceretur: Nullus unquam Deum spiritaliter videt, et mundo carnaliter vivit. Unde Paulus quoque apostolus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uteumq similis uisioni. ud requici ilhus:
sed equalis non erit. Ne enim iaccamus
in nobis. ut ita dicam contemplationis penua
nos subleuat ⁊ atq a nobis ad illum erigimur
intuendum: raptiq intentione cordis
& aulcedine contemplationis. aliquõ modo a
nobis imus in ipsum. Et iam hoc ipsum
it nr̃m minus est iquiescere: oe tam̃ sic ire
pitfecte requiescere est. Et perfecta ergo iquies
est. quia as cernitur ÷ oe tamen equanda non
Est itquiei illius: quia non ase in alium
transit ut quiescat. Est itaq requies ut ita
aicam similis atq dissimilis: quia quod
alius requies est: hoc nostra imitatur. Nãq
ut beati atq eterni simus in ȩternum. imita¬
mur eternum: & magna nobis est eternitas
umnitacio eternitatis. Nec exortes sumus eius
quem imitari possumus: quia o uidentes
participamur: & participantes imitamue.
Que numirum uisio nunc fide inch̾atur :
ica tunc in s̃pecie perficitur. quãdo coeternam

Expanded text:
utcunque similis visioni vel requiei illius, utcunque similis visioni vel requiei illius, sed aequalis non erit. Ne enim jaceamus in nobis, ut ita dicam, contemplationis pinna nos sublevat, utque a nobis ad illum eriguntur intuendum, raptisque intentione cordis et dulcedine contemplationis, aliquo modo a nobis imus in ipsum. Etiam hoc ipsum ire nostrum minus est requiescere. Et tamen sic ire, perfecte quiescere est. Et perfecta ergo requies est, quia Deus cernitur; et tamen aequanda non est requiei illius, qui non a se in alium transit ut quiescat. LXVII. Est itaque requies, ut ita dicam, similis atque dissimilis. Quia quod illius requies est, hoc nostra imitatur. Namque ut beati atque aeterni simus in aeternum, imitamur aeternum, et magna nobis est aeternitas imitatio aeternitatis. Nec exsortes sumus ejus quem imitari possumus. Quia et videntes participamus et participantes imitamur. Quae sine dubio visio nunc per fidem inchoatur, sed tunc in specie perficitur, quando coaeternam
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & alias testimonium ꝓtulit. Quođ ocusi
non uidit. nec auris audiuit: nec in cor
hominis ascendit: que preparauit lcus dili¬
gentib se. Et cum hoc hominib dixisset
absconditum esse: mox subdidit. Nobis autẽ
reuelauit ds ꝑ sp̃m suum ⁊ ipsum se ab ho¬
minis uocacione disceruens: qui rap¬
tus super hominem diuina iam saperet.
Ita etiam in hoc loco cum lucem dei inacẽsibisẽ
perhib̾et: ut ostenderit quib: subaidit. Quẽ
nullus hominum uidit÷ sed nec uideri potist:
more suo homines uocans omines humana
sapientes: quia qui diuina sapiunt. uideli¬
cet supra homines sunt. Uidebinus igitut
dispariliter uidet creator se: quam uidet
itatura creatorem. Nam quantum ad imen¬
sitatem dci. qͥdã nobis modus figitur contempla¬
tionis: quia co ipso pondere curcuinscribimur
quo creatura sumus. Sic profecto non ita con¬
spicimus dm̃ sicut ipse conspicit se: sicut nõ
ita requiescunus in deo. quem admodum ipse
requiescit in se. Nam uisio nr̃a ud req̃uies erit

Expanded text:
 oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit quae praeparavit Deus diligentibus se . Et cum hoc hominibus dixisset absconditum, mox subdidit: Nobis autem revelavit Deus per spiritum suum; ipsum se ab hominis vocatione discernens, qui raptus super hominem divina jam saperet. Ita etiam hperhibet, ut ostenderet quibus, subdidit: Quem vidit nullus hominum, sed nec videre potest, more suo homines vocans omnes humana sapientes, quia qui divina sapiunt videlicet supra homines sunt. Deum igitur per cdispariliter videt Creator se quam videt creatura Creatorem. Nam quantum ad immensitatem Dei, quidam nobis modus figitur contemplationis, quia eo ipso pondere circumscribimur quo creatura sumus. Sic profecto non ita conspicimus Deum, sicut ipse conspicit se. Sicut non ita requiescimus in Deo, quemadmodum ipse requiescit in se. Nam visio nostra vel requies erit
Abbreviated transcription (Latin):
loquãt᷑. Unde ait. Habet argentũ uenarũ suarum
principia. Nesi aperte dicat. Qui ad uerȩ predi.¬
cacionis uerba se p̃parat: necesse ẽ ut causarũ ori¬
gines a sacris paginis sumat: ut omne quod loqͥt᷑
ad diuinȩ auetoritatis fundamentũ reuocet: atq
in eo hedificiũ suę locucionis firmet. Ut enĩ p̃dixi¬
mus sepe heretici dũ sua student peruersa astruere:
ea ꝓferũt que ꝓfecto in sacroꝵ. libroꝵ paginis nõ¬
tenentur. Unde &e discipulũ suũ predicator egre¬
gius admonet dicens  o thimothee depositũ custo¬
di. deuitans ꝓfanas uocũ nouitates: quia dum
laudari herctici tamquã de excellenti ingenio cupi.¬
unt: quasi quȩdã noua ꝓferunt: que in antiquoꝵ
patrum libris ueterib non tenentur. Sicq fit.
ut dum uideri sapientes desiderant: miseris suis
auditorib stulticiȩ semina spargant. B̾ene autem¬

Expanded text:
loquantur. Et ait: Habet argentum, venarum suarum loquantur. Et ait: Habet argentum, venarum suarum principia. Ac si aperte dicat: Qui ad verae praedicationis verba se praeparat, necesse est ut causarum origines a sacris paginis sumat, ut omne quod loquitur ad divinae auctoritatis fundamentum revocet, atque in eo aedificium locutionis suae firmet. Ut enim praediximus, saepe haeretici dum sua student perversa astruere, ea proferunt quae tenentur. Unde et discipulum suum praedicator egregius admonet, dicens: O Timothee! depositum custodi, devitans profanas vocum novitates . Quia dum laudari haeretici tanquam de excellenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam proferunt, quae in antiquorum patrum libris veteribus non tenentur. Sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris suis auditoribus stultitiae semina spargant. IN E
Abbreviated transcription (Latin):
lia conuertuntur: ut iam credere  p̃dicare in¬
cipiant. quę prius dum iniquũ florere cerne
rent uon credebant. Nam fit plerũq ut infir¬
moꝵ animus eo magis de auditu ueritatis tre¬
pidet: quo florere contemptores ueritatis uidet.
Sed cum iusta ultio iniustos subtrahit: alios a
prauitate coupescit. Undeoe ꝑ salomonẽ dicit᷑.
Multato pestilente: sapientior erit paruulus.
Uir igitur sc̃s post quã potentũ pęnas qui ex
tolluntur in seculo sufficient̃ expleuit: rursus
fad hercticoꝵ suꝑbiam qui extolluntur in eloqͥo
sapientię claritas solet designari. Et quia
heretici sic de eloquii sui uitore superbiunt ut
nulla sacroꝵ libroꝵ auctoritate solidentur ÷¬
q ui libri ad loquendũ nobis quasi q̃dã uens¬
argenti sunt. quia de ipsis locucionis nr̃e originẽ
trahimus: eos ad sacrȩ auctoritatis paginas reuocat ⁊
ut si uere loqui desiderant: in de sumere debeant qͥd

Expanded text:
lia convertuntur, ut jam credere et praedicare inlia convertuntur, ut jam credere et praedicare incipiant, quae prius dum iniquum rent non credebant. Nam fit plerumque ut infirmorum animus eo magis de auditu veritatis trepidet, quo florere contemptores veritatis videt. Sed dum justa ultio injustos subtrahit, alios a pravitate compescit. Unde per Salomonem dicitur: Multato pestilente, sapientior erit parvulus . Vir itolluntur in saeculo sufficienter explevit, rursum ad haereticorum superbiam, qui extolluntur in eloquio sapientiae claritas designari solet. Et quia haeretici sic de eloquii sui nitore superbiunt, ut nulla sacrorum librorum auctoritate solidentur qui libri ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus, eos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vere loqui desiderant, inde sumere debeant quid
Abbreviated transcription (Latin):
gite. Dum igitur alienum interitum cõspiciũt:
reuocant᷑ ad cor. ut recogitent suum: ex unde
alius adtorm̃ta ducit᷑ : a tormento alius inde libe¬
ratur. Stringit ergo super eum manus suas:
quia conspicit in aliena pena quod timeat: & dũ
delinquentẽ sic percussũ respicit: dissoluta sua
opera iusticiȩ uigore constringit. Sicq fit. ut¬
quia iniquus uiuens multos ad culpam traxerat
delectacione peccati: quosdã moriens a culpa
reuocet terrore tormenti. Quod etiam ꝓuenire
bonis. psalinista testatur dicens. Letabit᷑ iustus
cũ uiderit uindictã impioꝵ: manus suas laua¬
bit in sanguine peccatoꝵ. In peccatoꝵ morien¬
tium sanguine iusti lauantur manus÷ quia dũ
coꝵ pena conspicitur: conspicientis uita mun-
racionis exprimitur  Si uero insibilo fortasse¬
alia significacio queritur: moriente peccatore hii
qui interitũ eius aspiciunt os in sibilo constrin
gunt dum ad ea quȩ contempserant uerba spirita¬

Expanded text:
gite . » Dum itaque alienum interitum conspiciunt, gite . » Dum itaque alienum interitum conspiciunt, revocantur ad cor, ut recogitent suum, et unde alius ad tormenta ducitur, a tormento alius inde liberatur. Stringit ergo super eum manus suas, quia conspicit in aliena poena quod timeat, et dum delinquentem sic percussum respicit, dissoluta opera opera justitiae vigore constringit. Sicque fit, ut iniquus vivens qui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, quosdam moriens a culpa revocet terrore tormenti. Quod etiam provenire bonis Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus cum viderit vindictam impiorum, manus suas tavabit in sanguine peccatorum . In peccatorum morientium sanguinne justi lavantur manus, quia dum eorum poena conspicitur, conspicientis vita mundarationis exprimitur? Si vero in sibilo alia fortasse significatio quaeritur moriente peccatore, hi qui interitum ejus agunt, dum ad ea quae contempserant verba sprita
Abbreviated transcription (Latin):
de iniquis dicitur. non attendunt. & duplici
confusione contere eos: or id quod alias scrip¬
tũ ẽ. Iħs popłm de terra egẏpti saluans: se.¬
cundo eos qui ñ credider᷑ perdidit. Quib
tam̃ si consensum p̃beamus quamlibet culpã
bis feriri non posse : hoc ex peccato percussis
atq in peccato suo morientib debet extimari:
quia eoꝵ percussio hic cępta illic ꝑficitur
ut incorrectis unum flagellum sit quod
temporalit̾ incipit: sed in eterins suppliciis cõ¬
sumat᷑: quatinus eis qui omnino corrigi re¬
nuũt: iam p̾sentium flagelloꝵ percussio. se¬
quentium sit inicium torm̃toꝵ. Emittit¬
manu ferientis: qui prauitatẽ suȩ corrigit accionis.
Uel certe quia in sacro eloquio manus ꝯperacio so¬
let intelligi: de manu percussi fugit: qui dũ pra¬
ui interitũ conspicit. uias prauitatis relinquit.
in rectitudine confirmare. nde etiam paulꝰ
ait. Remissas manus & dissoluta genua eri¬

Expanded text:
de iniquis dicitur, non attendunt, et duplici de iniquis dicitur, non attendunt, et duplici confusione contere eos, et id quod alias scriptum est. Jesus populum de terra Aegypti salvans, secundo eos, qui non crediderunt perdidit, quibus tamen si consensum praebeamus, quamlibet culpam bis ferire non posse, hoc ex peccato percussis atque in peccato suo morientibus debet aestimari, quia eorum percussio hic coepit, illic finitur, ut in incorrectis unum flagellum sit, quod temporaliter incipit, sed in aeternis suppliciis consummatur, quatenus eis, qui omnino corrigi renuunt, jam praesentium flagellorum percussio sequentium sit initium tormentomanu ferientis, qui pravitatem suae corrigit actionis. Vel certe quia in sacro eloquio manus operatio solet intelligi, de manu percussi fugit, qui dum pravi interitum conspicit, vias pravitatis relinquit. ra rectitudine confirmare. Unde etiam Paulus ait: « Remissas manus, et dissoluta genua eri
Abbreviated transcription (Latin):
quentis. Propt̃ eos enim qui ex flagello ꝓfi¬
ciunt. dictum ẽ. qui fingis dolorem in
precepto ⁊ quia dum flagllatur iniquus o
corrigitur. audire preceptum noluit: audiuit
dolorem. Dolor ergo ei inprecepto fingitur:
qui a malis operib quasi precepti uice dolore
cohibetur. De his uero quos dãpuãt. fagella
&r non liberant: dicitur. Percussisti eos nec
doluerunt : attriuisti eos. & renuerunt acei¬
pere disciplinã. Nã qͥbꝰdã flagella ab hac uita
Inchoant : & in eterna percu̾ssione perdurant.
nde per moysen dñs dicit. Ignis exarsit ab
ira mea: et ardebit usq ad ĩferõ deorsũ. Qnͣtũ ad p̃sentẽ
et eñi ꝑcussionẽ spectat. recte dr̃ igniꝰ ex arsit a ira mea
Quantũ uͦ ad ct̃ña dãpnationẽ. apte mox subdit᷑: et ardebit
uq ad ĩfero deorsũ: Lic⁊ a qͥbꝰdã dici illud qd scͥptũ ẽ. Nõ uidcin¬
ds̃ biꝰ in id ipsum. Qui tam̃ hoc quod ꝑꝓpħam

Expanded text:
quentis. Propter eos enim qui ex flagello profiquentis. Propter eos enim qui ex flagello proficiunt dictum est: Qui fingis dolorem in praecepto . Quia dum flagellatur iniquus, et corrigitur; audire praeceptum noluit, audit dolorem. Dolor ergo in praecepto fingitur, ei qui a malis operibus quasi praecepti vice, dolore cohibetur. De his vero quos damnant flagella et non liberant, dicitur: Percussisti eos, nec doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt accipere disciplinam . His flinchoant, et in aeterna percussione perdurant. Hinc enim per Moysen dicitur: « Ignis exarsit ab ira mea, et ardebit usque ad inferos deorsum. » Quantum ad praesentem etenim percussionem spectat, recte dicitur: « Ignis exarsit ab ira mea. » Quantum vero ad aeternam damnationem, apte hoc subditur. « Et ardebit usque ad inferos deorsum. » Licet a quibusdam Deus bis in idipsum. » Qui tamen hoc, quod per Prophetam