comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. In cõuentu cisterciensi. urĩ tanꝙ̃
specialis dñ. et pris. et amci leii¬
moria facta est Salntat uos belua¬
censis electus ut ut uester ẽ enĩ Eẽro
nychelans uester saluto uos metgrin
⁊ ulera ⁊ domesticã illã familiã. q̃
mantissimo patri. P. dei grã
lem oriẽtalis eccłie gemitum. ad aures
arbitror ꝑuemisse. Dignũ qppe est st
scdm magnitudinẽ urãm. magnũ eehi¬
ueatis eidem ur̃e ⁊ oĩum fidelur matri.
cõpassionis affeccum. p̃sertim tã uehe¬
mẽter afflicte tam gniter periclitãti
Dignũ in quã. ut tãte amplius comedat
uos zelus domns dei. ꝙtum ampliorẽ
in ea locum ip̃o accorẽ tenetis. Alioquĩ
si duramꝰ uistera si obduramus corda
si plagã lranc parmpẽdimꝰ. nec doles
sr̃ cõcricõe ũ nra in deum caritas ubi di¬
lectio ꝓxioꝵe. Ymo uero si ntõ satagius
ꝙͣta possumꝰ sollicitudĩe eõsilĩ a̾quod
⁊ i mediũ tãtis malis. Cãtis q perichs

Expanded text:
tem. In conventu Cisterciensi, vestri, tanquam tem. In conventu Cisterciensi, vestri, tanquam specialis domini, et patris, et amicimemoria facta est. Salutat vos Beluacensis electus vt vester: vester est enim. Ego Nicolaus vester saluto vos in æternum, & vltra, & domesticam illam familiam, quæ mantissimo patri PETRO, Dei gratia lem Orientalis Ecclesiae gemitum ad aures varbitror pervenisse. Dignum quippe est, ut secundum magnitudinem vestram, magnum exhibeatis eidem vestrae et omnium fidelcompassionis affectum: præsertim tam vehementer afflictæ, tam grauiter periclitanti. Dignum, inquam, vt tanto amplius comedat vos zelus domus Dei: quanto ampliorem in ea locum ipso aucsi duramus viscera, si obduramus eorda, si plagam hanc parvi pendimus, nec dolemus super contritione; ubi nostra in Deum charitas, ubi dilectio proximorum? Imo vero, si non satagimus quanta possumus sollicitudine, consilium aliquod et remedium tantis
Abbreviated transcription (Latin):
tis e ⁊ sponsionib oi̾um ⁊ inclus ne co
incholas illo quẽ diligit aĩa urã. ł eii
E nlegi dulcedinẽ. et magnã dulcediñ
qui de urĩs licgeris emanabat  d but
n pe multa diei malicia auocabat ts̃¬
ueueras enĩ multitudo magna fere ex.
om̃/ nacoe̾ que sus celo et Alle oporte¬
uat om̃ib respondere. quia pccĩs meis
exigentib in hoc natus su in mũdũ
ut mltis ⁊ multiplicib sollicitudinib
confudar ⁊ urar hoc tantillũ interiꝰ
scriboaiẽ mee. sed cũ acceꝑo tempus ego
ego accuracius is mods dictabo eplãm.
q̃ lucidius aperiat diugẽeis affectum
De testamẽto baroins quos nobis mifi¬
stis in ueritate uobis mandaemꝰ. qma
nõ sicut Abitũ. sẽd sicut datum acce¬
pinꝰ. Bandeo ꝙ de grõnoralitano nege¬
cio ueritatẽ̾ cognoni Illud aut̃ scitote
quia muleũ incaluit cor meũ ad ueba
coĩs fili que ex parte ur̃a retulit mn
Paratꝰ sumst non sum turbatus  ad
faciẽdã ur̃am. ubicũl potuero uolinita¬

Expanded text:
tis & responsionibus omnium: & inclusi me cū Nicolao illo, quem diligit anima vestra. Legi & relegi dulcedinem, & magnam dulcedinem, quæ de vestris literis emanabat. Redolenēpe multa diei malitia auocabat. Conuenerat enim multitudo magna, fere ex omni natione quæ sub cœlo est. Me oportebat omnibus respōdere, quia peccatis meis exigentibus, in hoc nut multis et multiplicibus sollicitudinibus confundar, et urar. Hoc tantillum interim scribo animae meae: sed cum accepero tempus, ego accuratius dictabo epistolam, quae lucidius aperiat diligentis affectum. De testamento Baronis, quod nobis misistis, in veritate vobis mandamus, quia non sicut debitum, sed sicut datum accepimus. Gaudeo, quia de Gratianopolitano negotio veritatem cognovi. Illud autem scitote, quia multum incaluit cor meum ad verba communis filii, quae ex parte vestra retulit mihi. Paratus sum et non sum turbatus ad faciendam vestram, ubicumque potuero, volunta
Abbreviated transcription (Latin):
cecũ cõnemat̾. ⁊ cũ illis int̾ ceta de meo
capło tractãs eos in hac̃ se̾tenciã q̃ sient
estimo nõ solum mea sedd ⁊ gna est adducas
⁊ ut a cunctis urĩ ordinis fab a modo teneat
uuiq teneat᷑ uoiq ꝓmilges. Propone eps
uerba dñi dicentis. Quecũq uulcis ut fa¬
tiat uobis hoĩes. ⁊ uos eade facite ieis
te post ipm̃ p̃ cunotis mortalib suspicint᷑
que tibi maxie ĩnitũt᷑. corpori societatis
notre landabil arte unieris I¶l mabere
fortassis. ca dixi arte. S noli mirari.
ꝓfero quas uẜtatũ est Aos est arciũ regi¬
men aĩa s. Ars inquã ⁊̃ ne cessaria est

Expanded text:
 conueniant: & cum illis inter cætera de hoc meo capitulo tractans, eos in hanc sententiam, quæ, sicut æstimo, non solum mea, sed & tua est, adducas: & vt a cunctis vestri Ordinis fratrib. amodo teneatur, vbiq. teneatur, vbique promulges. Propone eis verba Domini dicentis, Quæcunque vultis vt faciant vobis homines: & vos eadem facite illiste post ipsum præ cunctis mortalibus suscipiunt, quæ tibi maxime innituntur, corpori societatis nostræ laudabili arte vnieris. Mirabere fortassis, quia dixi arte. Sed noli mirari. Profero quod vsitatum est. Ars est artium, regimen animarum. Ars, inquam, tibi necessaria e
Abbreviated transcription (Latin):
infusa uidet᷑ In licet pancissimi. ⁊ ut
putat sec̾cissmii. odint quod diligo diligẽ
qu longe plusꝙ appareat prudẽs ẽ ualis
. necessarius ẽ fidelis ẽ hoc forte utinã
⁊ solũ in ip̃o oderut. Septurꝰ ẽ ipẽ uobis
exeusacurue quid nõ fecit. nec negatura
quod fecit. satiffaccurꝰ ꝑ oñna. si quis uel
in modico uos offendit. Tredite uiro qui
sient nom fide dignus est. Ualete.

Expanded text:
infusa videtur. Hi licet paucissimi, & vt putant, secretissimi, odiunt quod diligo, diligunquia longe plusquam appareat prudens est, vtilis est, necessarius est, fidelis est. Hoc forte vltimum, & solum in ipso oderunt. Scripturus est ipse vobis, excusaturus quod non fecit, nec negaturus quod fecit: satisfacturus per omnia si quid vel in modico vos offendit. Credite viro, qui, sicut noui, fide dignus est. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
utra cãqueri. extrndi moͣchos a mõchore
clausti nõ  pote rũt lesã deflere caritatẽ
uel cisma fr̃m̃ clansc̾s a ꝑtis ⁊ p̃paratis
ad suscipĩ dum habitacłs de plorare. Et
licet ħ dicã. licet claustra urã intrediẽ¬
tes. cõcentos iux̃ R̾glam cõsuetudine doci
eẽ debere aftrnam. nõ sum tñ imenor  nec
eẽ ce inmuemorẽ uir uenerade credo quod
in capło sustipiendoꝵ hospitũ. de talitus
regula dicat ⁊lain post a oracoem post
orõnem ꝓ ost leccõnem de sustepts hospi¬
tib subdit. P ost ħ. om̃is ei exħ bent᷑
cnanitas. Credo ꝙ ħ. uerba magis a¬
iuinauitatis exlriberi ẜcipint̃ hospiti.

Expanded text:
chos a monachorum claustris: non poterunt læsam deflere charitatem, vel schisma fratrum claustris apertis, & præparatis ad suscipiendum habitaculis, deplorare. Et licet hoc dicam, licet claustra vestra ingredientes, contentos iuxta regulam cōsuetudine loci esse debere astruam: sum tamen immemor nec esse te immemorem, vir venerande, credo, quod in capitulo suscipiendorum hospitum de talibus Regula dicat. Nam post adorationem, post orationem, post lectionem, de susceptis hospitib. subdit. Post hæc, omnis ei exhibeatur humanitas. Credo quod hæc verba magis aliquid humanitatis exhiberi pręcipiunt hospiti
Abbreviated transcription (Latin):
nec rledent uestigia eors. mlla retrorsũ
Labit᷑ miser homo more fluẽris aque cum
ipĩs ⁊ p̃ripiti cursu. ad fine quẽ nestit
excurrit. Cappt̾ nõ e dissimlandũ. sas
festmãdũ nõ ẽ ꝑiclosa ꝓcstinacio sustmẽda¬

Expanded text:
nec redeūt. Vestigia eorum nulla retrorsum. Labitur miser homo, more fluentis aquæ, cum ipsis: & præcipiti cursu, ad finem quē nescit, excurrit. Eapropter non est dissimulandum, sed festinandum: nō est periculosa procrastinatio sust
Abbreviated transcription (Latin):
Romami pyaconi. qued uiẽ clareuallẽsi et
cisct̾ieñ eccłie ex lrus q̃ apud nos deposuerat
moriẽs fecisse dr̃. factũ ẽ quod a ibusdã ꝑso¬
ns q̃ fibi hoc ab eo ĩm̃etũ eẽ dicebat imichi
puts cestes ueridici astrunt. plus uobis m¬
uel liuanarũ legiẽ ut nesciã ꝙ pesteruus
cestamẽtũ ⁊ legratũ ⁊ fidei cõmissir. causa
mortis Rata st Eor eñ lego alibꝰ Slichil gã

Expanded text:
Romani Subdiaconi, quod vestræ Clareuallensi & Cisterciensi ecclesiæ, ex his quæ apud nos deposuerat, moriens fecisse dicitur: factum est, quod a quibusdam personis, qui sibi hoc ab eo iniūctum esse dicebant, mihi puto, testes vel humanarum legum, ut nesciam, quod per posterius testamentum et legatum, et fideicommissum causa mo
Abbreviated transcription (Latin):
studĩ elemosmarũ ⁊ quedã opera muiseri¬
cordie cõmedat. orõnes collandut ⁊ sit
unddiq mõstrosi ut pbłe ait cuãno capiti
eqnã t̾igem ⁊ plumas aniũ copulat &
quĩ suadẽre iam dt̃o monacho ac p̃fatis In¬
deis. ꝑ dolatam  liq̃t ⁊ Relinquedã quib
potuit ꝑsuasit᷑. acq uniũ̾ deũ deoꝵẜ ml̃ti
plicitate Relicta coledũ eẽ p̃dicamt
hom̃b aggrestib ⁊imperitis mandita
concordabat. ꝓplã dei pͥmo ab eis credit᷑
de hinit ꝓcessu cẽporis ⁊ erroris in Rege
ab eis quod cõcpierat sublimatꝰ ẽ Gie
uona malis ꝑmiscens. uera falsis cõfudes
erroris semmna seiit ⁊ suo parti tẽpore.
partĩ ⁊ maxiẽ post sũ rẽpusi segete
neftiriã igne et̾no cõcremãdã ꝓduxit
deficiẽte imꝑio. ꝑmittẽte es per quẽ Reges
Regnat̾. arabũ uel sarracenorũ hac peste
infector  surrexit pncipatꝰ acq ui arma¬
ta maxias asie partes cum toca aff̾ta
ac parte liyspaine paulatĩ oceupane

Expanded text:
rum, & quædam opera misericordiæ cōmendat, orationes collaudat: & sic vndique monstruosus, vt ille ait, humano capiti equinam ceruicem, & plumas auium copulat. Qui quoniam suadēte iam dicto Monacho, ac præfatis Iudæis, idololatriam & reliquit, & relinquendam quibus potuit persuasit: atq. vnum Deum, deorum multiplicitate relicta, colendum esse prædicauit, hominibus agrestibus & imperitis inaudita concordabat, Propheta Dei primo ab eis creditur. Dehinc processu temporis & erroris in Regem ab eis, quod concupierat, sublimatus est. Sic bona malis permiscens, vera falsis confundens, erroris semina seuit, & suo partim tempore, partim & maxime post suum tēpus segetem nefariam igne æterno concremandam produxit. deficiente imperio permittente eo per quem reges regnant, Arabum vel Sarracenorum hac peste infectorum surrexit principatus, atque vi armata maximas Asiae partes cum tota Africa ac parte Hispaniae paulatim occupans,
Abbreviated transcription (Latin):
regis que dã fieri ad entila. quedã fier
ad decorẽ queda eciã ad utonq. Nã
ad tutelã ficã st̃ a salomoẽ pacifico arma
licet gẽpore suo minꝰ necessaria p̃ parat
st̃ a dd̃ suptꝰ parata ⁊ ornameta tẽpli
dũni cõfeructõi ⁊ ornatiu de putata S
Illãserut̃ gaq ista aꝙto tẽpore ociosa
les menuibẽte necessitate apparnerut᷑ que
uidet᷑. opus istu eciã hoc tpẽ ociosum
uocare Debes qm̃ Iuxta aplm̃. Urm  ⁊ om̃

Expanded text:
dam fieri ad tutelam, quędam fieri ad decorē, quędam ad vtrumque. Nam ad tutelā facta sunt a Salomone pacifico arma, licet tempore suo minus necessaria. Pręparati sunt a Dauid sumptus, parata & ornamenta templi diuini constructioni & ornatui deputata. Sed . Manserunt itaq. ista aliquanto tempore ociosa: sed incumbente necessitate, apparuerunt, quę videtur, opus istud etiam hoc tempore ociosum vocare
Abbreviated transcription (Latin):
decerta enis stlticia ⁊ xprendix̾ a/ nestiẽ¬
tib agnostat᷑. Agnoscetis ipẽ leged
et sicut arbitror ut dignũ ẽ deflebitis
ꝑta/ nefarias ⁊ abieccissias sordes tãtã
hñam generis parte deceptã. ⁊ a cõditore
suo ꝑer spurcissum hoĩs feccã. eciã post
Ne dẽptoris gr̃am tã lenit̾ au̾sam ⁊lec

Expanded text:
detecta ejus stultitia et turpitudine a nescientibus agnoscatur. Agnoscetis ipsi legendo, et sicut arbitror, ut dignum est, deflebitis, per tam nefarias et abjectissimas sordes tantam humani generis partem deceptam, & a conditore suo per spurcissimi hominis sectam, etiam post Redēptoris gratiam tam leuiter auersam. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
raccura. si longissum dni tui sumddissimã
coemeriã. si dincibilẽ cbedie̾tiã. si iem¬
ma iinfracta. si ꝑpetuas uigiliae si tã
g̾ne ingũ disciplme. si cot palmas pa¬
ciẽtie. si ut bremt mlta cõcludã. tãtos
cãq ĩnimeres inõ Iã t̾rene. sed celestis
dni et̃ntatis. a te per dei grã cõgrega¬
cos. unus ne quã serpentis sibilus disꝑ¬
serit E te solo flatu enacuans. manem
in cõsptu sũm Indicis draco ueceruns effe¬
cerit. Et uui est quod saluator hoc mor¬
uo adlue laborãtib disciplis ait uide¬
uã sath auã quas fulgar de cele cadẽtee
Aui e quod facta luic file cõcencõe inter

Expanded text:
jactura! si longissimi aevi tui mundissimam jactura! si longissimi aevi tui mundissimam continentiam, si invincibilem obedientiam, si jejunia infracta, si perpetuas vigilias, si tam grave jugum disciplinae, si tot palmas patientiae; si, ut breviter multa concludam, tantos tamque innumeros, non jam terrenae, sed coelestis dium aeternitatis, a te per Dei gratiam congregatos, unus nequam serpentis sibilus disperserit, et te solo flatu evacuans, inanem in conspectu summi judicis draco veternus effecerit. Et ubi est quod Salvator hoc morbo adhuc laborantibus discipulis ait: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem? . Ubi est, quod, fac
Abbreviated transcription (Latin):
QQuis paciat᷑ nouds ueterib. Iumores seui¬
orib. awos ing̾s monachis añferri: Hoc
tn in quã ing̾ dicis. Sed tu albe ꝙ ꝓpoĩe.
felices, nos inq̃s. quos longe ꝓuubilior
linstitucio cõmedac. quos beacõres a liis
mocħie nuedus p̃dicat. quoꝵ opimio aliore
existĩacoẽm. quorũ dies alioꝵ luc̾nam
quore sol alior sydus ooscurat I los
religiois perdice Restauratores. nos
emortui ordiuis R̾suscitatores nos lãgnẽ¬
cẽdepnatores. nos morib./ nas actibus
nos usib nos uestib. a ceteris diuisi.
nr̃oꝵ feruorẽ precellere aꝓpbamus. Ecce
ecce uera illa ocltior ses longe aliis
secrrebat. q̃ ad uerba de tractoria uel
maledica Cingnas ur̃as ꝑsepe iuxea
ꝓpliam ut gladĩ acuebat ses Rrtudat᷑
letalis gladins gladio uerbi doui. Si ne
len iains glorre uero tãcis sudoribus
faiges colecte dispergãt. si sapiẽ tes estis¬
satagite. Et o infelix niũ q deflẽda

Expanded text:
Quis patiatur nouos veteribus, iuniores seniQuis patiatur nouos veteribus, iuniores senioribus, albos nigris monachis anteferri? Hoc tu, inquam, niger dicis. Sed tu albe quid proponis? Felices nos, inquis, quos longe probabilior institutio commendat, quos beatiores aliis monachis mundus prædicat; quorum opinio, aliorum existimationem; quorum dies, aliorum lucernam: quorum Sol, aliorum sidus obscurat. Nos religionis perditæ restauratores, nos emortui ordinis resuscitatores: nos languecondēnatores. Nos moribus, nos actibus, nos vsibus, nos vestibus a cæteris diuisi, nostrorum feruorem præcellere approbamus. Ecce, ecce, vera illa ocultior, sed longe aliis secernebat, quæ ad verba detractoria vel maledica linguas vestras persæpe, iuxta Prophetam, vt gladium acuebat. Sed retūdatur lethalis gladius levi inanis gloriae vento tantis sudoribus fruges collectae dispergantur, si sapientes estissatagite. Et, o infelix nimiumque deflenda
Abbreviated transcription (Latin):
in oclõ frĩs. sud crabẽ ꝑmaxiam . ⁊ quercu
p̃nalilã in meo uel ip̃ins oclõ uidere nõ
poterã. At /mĩt clarificato ocdo. serenata
die. ⁊ sole meridians Iain ml la tere ꝑmuitte¬
ce. uideo uideo in quã quod liceat michi
uit᷑ de se ut ait ieronima. digũ fatebitur¬
d lon R̾Ragit manũ mede̾tis pars sespes
corporis. N que se palpatis digitis trem̃s
subducit pestẽ siue dubio int̾nsecus latere
ostendit. Ciuid ẽ ergo qued exciderat
Dic. dit in quã tuũt mei ꝓpodci prins hoũ
alloquar. dic o ing̾ mõche du gloriã des
It quod in ymis cordis tui cont frẽm add
lacet de uda. Quis inq̃s pati potest
nouos hoĩes uecerib añferii. eorũ scudia
nostrors actib p̃poni/ nostios uiliorts
Ilos cauores uideri. Wure equo cedõ estit
potest nDũ ex plurina su parte a nr̃o
ueteri ordine auerti. ad ip̃oꝵ nom̃ ꝓpo¬
tum cõuerti. plinqui t̾tas a sedõ uias.
cõcursus fieri ad ignotas hacte mis femitas:

Expanded text:
is: sed trabem permaximam, & quercum præualidam in meo vel ipsius oculo videre non poteram. At nunc clarificato oculo, serenata die, & sole meridiano iam nil latere permittente: video, video inquam, quod liceat mihi bitur, de se, vt ait Hieronymus, dictum fatebitur. Non refugit manum medentis pars sospes corporis, sed quę se palpantis digitis tremens subducit, pestem sine dubio intrinsecus latere ostendit. Quid est ergo quod exciderat? Dic, dic inquā tu, vt mei propositi prius hominem alloquar, dic o niger monache, da gloriā Deo: & quod in imis cordis tui contra fratrē adhuc latet, denuda. Quis, inquis, pati potest nouos homines veteribus anteferri; eorum studia, nostrorum actibus præponi; nostros viliores, illos chariores videri? Quis æquo oculo aspicere potest, mundum ex plurima sui parte a nostro veteri ordine auerti, ad ipsorum nouum propositum conuerti: relinqui tritas a seculis vias, concursus fieri ad ignotas hactenus semitas?
Abbreviated transcription (Latin):
exeqas. pullati ad imꝑptiae. ostendens eos
in tãtum morib ⁊ accu confuses. ut appara¬
tum fimereũ imꝑciali./ impcialẽ fuuereo.
peru̾so ordine permutare̾t. Nam q̃ morem
cõmunẽ tp̾is Ideius sernabat᷑. mon abbati ad
exeq̃as pullati ad imꝑcias sed abbati ad
imprias. pudlati ad exeq̃as ꝓcedebat̾ u
albati imꝑciali gandis pullati luccui fimes
concordarẽt. Uidi imper ipe̾ in lixspaniis
cõfcitutus. ⁊ admiratus sum ãciquũ liunc
more ab uiyspaniis aduuc om̃is desuari.¬
a hortua quippe uxore maritꝰ. mortuo m¬
rito cõmp. mortuis filiis prẽs. mortuis
prib filii. defunecis quib libet cognatis
cognati. extiuccis quo casu amicis amiti
statim arma de ponut᷑. seritas uestes. ꝑeg̾¬
narũ pelliũ tectimã abicuit. totũq perca
mũticdlorẽ. ac p̃ciosum hĩcũ abẽicãtes.

Expanded text:
exsequias, pullati ad nuptias: » ostendens eos exsequias, pullati ad nuptias: » ostendens eos in tantum moribus et actu confusos, ut apparatum funereum nuptiali, nuptialem funereo, perverso ordine permutarent. Nam qui morem communē temporis illius seruabant, non albati ad exequias, pullati ad nuptias: sed albati ad nuptias, pullati ad exequias procedebant: vt albati nuptiali gaudio, pullati luctui funereo concordarent. Vidi nuper ipse in Hispanis cōstitutus, & admiratus sum, antiquum hūc morem ab Hispanis adhuc omnibus obseruari. Mortua quippe vxore maritus, mortuo marito coniunx, mortuis filiis patres, mortuis patribus filij, defunctis quibuslibet cognatis cognati, extinctis quolibet casu amicis amici: statim arma deponunt, sericas vestes, peregrinarū pellium tegmina abiiciunt, totumque penitus multicolorem ac preciosum h
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ge nõ solid uiri autique Religionts. sᵈ
eciam mulieres sc̃ĩtatis propoi̾ium assume
sencio facear uisum est ut michi uidetur
maguns prĩb Rlis ingrũ hñc de quo agit᷑
colorẽ magis lmlitati. magis penitẽ̾cie
magis luctui cõnemre. Ciuib fendiie qͥa totã
mochi uitain maxiẽ dingilare oportet
decrenerut. ue color, morbz. uesces uir¬
eutibz qua possent cognacõe ingerẽgiir¬
dobefees eñ candidas magis gloriã ꝙ abiͤ¬
coem. magis gandĩ ꝙ merorẽ antiquita
designasse. magriscb eciã eccłiẽ ut oñb
notũ est sic mtpretãtib ⁊ angis Rsur¬
gentis ⁊ angle ascedentie dm̃ p̃cdnes idicare
pe q salnator in illa tranfformacionie
sue gloria uestib, nuers preclarne iparee
ostendit. Inde boms ⁊ doctus uir sy omus
auerus ep̃s. quorũdã uicia mordati Re¬
prelensione Irridens. inter alia qbus in
eos iuehit᷑ procedunt inq̃t albati ad

Expanded text:
Ecce non solū viri antiquę religionis, sed Ecce non solū viri antiquę religionis, sed etiam mulieres sanctitatis sentio fatear, visum est, ut mihi videtur, magnis patribus illis nigrum hunc, de quo agitur, colorem magis humilitati, magis poenitentiae, magis luctui convenire: quibus studiis quia totam monachi vitam maxime invigilare oportet, decreverunt ut color moribus, vestes virtutibus, qua possent cognatione jungerentur. Vestes enim candidas magis gloriam quam abjectionem, magis gaudium quam moerorem antiquitus designasse; magis etiam Ecclesiae, ut omnibus notum est, sic interpretantibus, et angelus resurgentis, et angeli ascendentis Domini praecones indicarunt, ipseque Salvator in illa transformationis suae gloria vestibus niveis praeclarus apparens, ostendit. Inde bonus et doctus vir Sidonius Arvernus episcopus, quorumdam vitia mordaci reprehensione irridens, inter alia quibus in eos invehitur, « Procedunt, » inquit, « albati ad «
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is sed ⁊ a magno papa gregorio landione
p̾dicatus. Icer ciadã uobilissime. sed aͣ R¬
ligionis monastice propor̾tum imper cõnerse
fennẽ destbens. sic in eplã sulpicio senero
direcca loquig. uidunꝰ gloriam dñ. in illo
mris ⁊ filiorũ Iemuere. In eo q̾e̾. sed longe
dispari enc̃tu aiacro illã ⁊ uiliore ascellis
uirrico sedente. eota himꝰ scli pomꝑa qua
honorati ⁊ opulẽti potant crocũ flui fena¬
tores prose qui bãt᷑ caruois mitatib. fallera¬
tis equis. auratis pilentis. et carpentis
pluribz gemente appia acqz fulgente
ged splendorib uanitatis prelucebat p̾a¬
ne huilitatis gracia Adiuirabant᷑ dintes
pauperẽ stam. at illos, mã pauperies Ri¬
debat uidimꝰ dignã deo hmꝰ muᵈi cõfusis¬
nem purpirria sericam auratã q flectile
pãnis ueterib ⁊ ingris sermẽtem. Benedi¬
ximꝰ dñm. qui huĩles excelsos facit efuri¬
entes implet bouis ⁊ duntes diuuceit iõues

Expanded text:
ipsis, sed et a magno papa Gregorio laudibus ipsis, sed et a magno papa Gregorio laudibus praedicatus, iter cujusdam nobilissimae, sed ad religionis monasticae propositum nuper 222 conversae fedirecta loquitur: Vidimus gloriam Domini in illo matris et filiorum itinere. In eo quidem, sed longe dispari cultu. Macro illam et viliore asellis burico sedentem, tota hujus saeculi pompa, qua honorati et opulenti poterant circumflui senatores prosequebantur; carrucis nutantibus, phaleratis equis, auratis pilentis, et carpentis pluribus gemente Appia atque fulgente. Sed splēdoribus vanitatis prælucebat Christianæ humilitatis gratia. Admirabantur diuites pauperē sanctam, at illos nostra pauperies ridebat. Vidimus dignam Deo huius mundi confusionem, purpuream, sericam, auratamque suppellectilem, pannis veteribus & nigris seruiētem. Benediximus Dominum, qui humiles excelsos facit, esurientes implet bonis, & diuites dimittit inanes.
Abbreviated transcription (Latin):
Repire ualebo ⁊ Ible / in quã Rle maetnꝰ
martinus ⁊ monachus ⁊ ep̃s. ingrarum
colorẽ uestiũ suis uestib dedicamt. De
qua re sie meins uita legit᷑. Quem cum
nngro ac pedulo pallio crocu̾dectũ cõti¬
gna de lacere mimra uidifsẽt. paulilu
in partẽ alterã panefacta cesserut. Qͦs
uero moͣchus fuerit monasterut̃ quod no
conge ab oppido pitanẽsi mosterium
quod mediolam. md̾sceruẽ quadᵈ sib euro¬
ius cõstruxit tescãt᷑. Ecce monachus
Sed qd ⁊ de hus ieromima, in eplã ad ne¬
pociamẽ missa scbit. uestes ait pullas
eque ut candidas denita. Mouens enm scil
ut fastum uel iaccanciã caueret. non solid̃
in candidis uestib quibus tnc magis stla¬
res utebãt᷑. sed eciã in puliis. quib Illms
tẽporis Religioins ꝓfessores uei consuenerãt
De quis ⁊ aduuradus ille nolanns epñs pau¬
liuꝰ. Iam dicei nr̾eiii. Ambrosii Augustim iero
contẽporaneꝰ. ac familiaris. multis q sepe ab

Expanded text:
reperire valebo? Ille, inquā, ille magnus reperire valebo? Ille, inquā, ille magnus Martinus Monachus & Episcopus, nigrarum colorem vestium suis vestibus dedicauit. De qua re sic in eius vita legitur. Quem cum nigro ac pendulo pallio circumtectum contigua de latere iumenta vidissent, paululum in partem alteram pauefacta cesserunt. Quod vero monachus fuerit, monasterium quod non longe ab oppido Pictauensi, monasteriū quod Mediolani, Monasterium quod sibi Turonis construxit, testantur. Ecce Monachus Sed quid & de his Hieronymus in Epistola ad Nepotianū missa Monens cum scilicet ut fastum vel jactantiam caveret, non solum in candidis vestibus, quibus tunc magis saeculares utebantur, sed etiam in pullis, quibus illius temporis religionis professores uti consueverant. De his admirandus ille Nolanus episcopus Paulinus, jam dicti Martini, Ambrosii, Augustini, Hieronymi contemporaneus ac familiaris, multisque saepe ab
Abbreviated transcription (Latin):
oclĩ cõsciẽtie tue quo ne longo tpis usu
inger inductꝰ. putaret nõ insi sub atro
colore suo mocliũ ex̃ posse albã cutulla
dimmerabiles dia ordinis tepefactos a
moseice Religiduis fernorẽ. hoc hacten
imsitato uestur̃ candore excitare ait
landabili uoliisti. Aiabes ⁊ tunon
disfimilr̃ ꝓbabilem auctorẽ. ingredis
tue longissimũ ⁊ a prĩb traditum eq̃e¬
eudinis morẽ quotutior Ribi uideris
ues uterq utusq coloris iii mexpugna¬
uilẽ ꝓpugnat̾ce ip̃ins cois Reglẽ uoie¬
q̃ poipit ut de uestuẽ colore aut gress¬
cudie nõ cansẽt᷑ mochi. sed Ilns co¬
loris aut q̃litatis uesties ueãt᷑. que ui
ꝓmeia qua hĩtat̾. uel facilins inuemri
uel lemꝰ cõparari potuerit̾. Entatur
ergo awedmẽ cuã rõ supducta uel for¬
tasse maior ꝙ nõdũ nom a qua Tnet
racoi eq̃ppolet. ⁊ quã inferiorẽ Indicars
as ã quo sanũ sapiete. nõ decet. Et cui
pris exeplũ. ad hoc asserẽd̃ afferre
poto: Et quẽ maiorẽ/ magno inemo

Expanded text:
oculum conscientiae tuae: quo, ne longo temporis usu niger inductus, putaret nonnisi sub atro colore suo monachum esse posse, albam cucullam innumerabiles hujus Ordinis tepefactos a monasticae religionis fervorem hoc hactenus inusitato vestium candore excitare arte laudabili voluisti. Habes et tu non dissimiliter probabilem auctorem nigredinis tuae, longissimum a patribus traditum consuetudinis morem: quo tutior tibi videris bes uterque utriusque coloris tui inexpugnabilem propugnatricem ipsius coipit ut de vestium colore aut grossitudine non causentur monachi, sed illius coloris aut qualitatis vestibus utantur, quae in provincia qua habitant vel facilius inveniri vel levius comparari potuerint. Tutatur ergo albedinem tuam ratio supradicta, vel fortasse major, quam nondum novi, aliqua: tuetur rationi ęquipollet: & quam inferiorem iudicari ab aliquo sanum sapiente non decet. Et cuius Patris exemplum ad hoc asserendum affere potero? & quem maiorem magno Martino
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ tu inger moche qd de uariis ueisss¬
⁊ ibz ut parũ ausgeriuns loquar scultisse
dues causanũ: elmd tã milla xmo tã
stulta decã cont᷑ uos adĩncẽ̾ / mouetũ.
Tur tã pueril occasione p̾mã ilom
scolã caritatis scindiciee Cur ipõ ur̃¬
cablã separatis. Cur uos ipõs/ noni
iain omno ses lupuis dentemordetis
Cur decrahicise Cur laciratientns
uidete. canete ne hec. nome Inuons¬

Expanded text:
d de variis velleribus, vt parum austerius loquar, stultissimæ oues causamini? Quid tam nulla, immo tam stulta de causa, contra vos adinuicem mouemini? Cur tam puerili occasione primam illam stolam charitatis scinditis? Cur ipsa habitacula separatis? Cur vos ipsos non iam ouino, sed lupino dente mordetis? Cur detrahitis? Cur laceratis? Videte, cauete, ne hoc nomen innoce
Abbreviated transcription (Latin):
deugrãt. Calib luctus doloris ue insignib
subtraitos lrm̃os doflent ⁊ aintegoi ad
unine spacũt anni. in tali / merore publica
nec tame albi albedinẽ cõdãp̃us Landa¬
ris tu q̃a prm̃ tnorũ. scm̃ nõ uis exte de᷑
more̾. laudat᷑. ⁊ pdle quia uesciũ insolito¬
mere candore sui magis uc. magis aũ
in sc̃õ ꝓpoĩto excitat eciã hõc /ioofer¬
norẽ. Distinginit se quadũ modo tali colo¬
ie.nõ a coĩ quod nofas eẽt caritate ẜ
a m̃łtoꝵ lmꝰ ordimis noca omu cepid¬
tate. Cumisis g sus uno pastore Ierosir

Expanded text:
denigrant. Talibus luctus dolorisve insignibus, subtractos charissimos deflent, et integri ad minus spatium anni, in tali moerore publica nec tamen ideo albi albedinem condemno. Laudaris, tu, quia Patrum tuorum sanctum non vis excedere morem: laudatur & ille, quia vestium insolito candore, sui magis ac magis animi in sancto proposito excitat etiam hoc modo feruorem. Distinguit se quodammodo tali colore, non a communi, quod nefas esset, charitate, sed a multorum huius ordinis nota omnibus tepiditate. Cum sis igitu
Abbreviated transcription (Latin):
apls uocat uis frater clũii. frater cist̾cieñ
integtrã cõsinare. si per ipãm maxios.
⁊ thesaures in celo Recodere si Recõditos
cosmare. da totã quã ꝑotiu̾s operã ⁊ cãe
nõ dico eã fugãtes. nõ dico eã ꝑimẽtes
s uel parũ eñ ledẽtes a te abige. si expese
redire̾ uoluerit. firi peceoris Rdentib
oftiũ clande. ⁊ cohi̾tat̾rẽ sẽpit̾nã. totis
ste a̾ tue amplexib Retine. Sublenabit
te caritas ipã firut retẽt᷑a ad regna celor
q̃nuna acdulci uisua iclia̾nit usq ad
Eras regẽ celorũ. Ei delis inde testis est

Expanded text:
s vocat, vis frater Cluniacensis, frater Cisterciensis, integram conseruare: si per ipsam maximos tibi thesauros in cœlo recondere, si reconditos conseruare: da totam quam potueris operam, & causas non dico eam fugantes, non dico eam perimentes, sluerint, firmi pectoris redeuntibus ostium claude, & cohabitatricem sempiternam, totis sanctæ animæ tuæ amplexibus retine. Subleuabit te charitas ipsa firmiter retenta ad regna cœlorum, quæ nimia ac dulci vi sua inclinauit vsque ad terras regem cœlorum. Fidelis inde testis est
Abbreviated transcription (Latin):
si debile si robustum si mortuũ certe uel
uinũ. Nam cum dilectus ille discipulus di¬
cat qui non diligit manet in moree.
quid ego de lãgnore pecudis me sellicitor
cũ eã Iã mortuã eẽ cognosta bi. nĩ
in morte mant qͥ nõ diligit. in qua
morte manet q̾ odite Ad qd lrec dico¬

Expanded text:
si debile, si robustum, si mortuum certe vel si debile, si robustum, si mortuum certe vel viuum. Nam cum dilectus ille discipulus dicat, qui non diligit, manet in morte: quid ego de languore pecudis meę sollicitor, cum eam iam mortuam esse cognoscam? Si enim in morte manet qui non diligit, in qua morte manet qui odit?
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ sp̾tat quã uobis in abdico cordis mes
iam ab antiquo Resino uidetur michi ꝙ
agne młte ut sc̾ptũ ẽ nõ potuerũt eã
extinguere nec flmmã coruere. Hoc in
quibupdã casib michi sepe expertus uieor
ꝙ aque ml̃te non poterũt eã extignere
nec fem̃a obruere. Quã u eñ extingi
uel obem poterit sincerus exga uos ⁊ iguc
mei pectoris affeccus quibulbet smiscri
rͥmuoris ⁊ mis. eñ nec aque mulce deciaꝵ
poruerint enm exgingnere. nec inpetus¬
lingonẽsiũ fluumũ cbruere. Iloscis quod
dico. nec ob aliud dico inisi ut cõstãtis in
amoris ꝓpdĩto exga uos animi mei insietma
recolens. scabilẽ de cet̾o me eẽ posse. pru¬
d̃cia ur̃a presunat. Iresmuo ⁊ ego hoc
Pe de uobis nec a cordis uni penegralis
me cuilibet, inpulsu posse extendi cõfis
Ged cum uterq nrm pastor dicat᷑ cum
agnosce uultũ pecoris eni uidedĩ e si
pecne irrm nebis notũ C. si ualet. si lãguet

Expanded text:
tem spectat, quam vobis in abdito cordis mei tem spectat, quam vobis in abdito cordis mei jam ab antiquo reservo; videtur mihi quod aquae multae, ut scriptum est, non poterunt eam exstinguere, nec flumina obruere. Hoc in quibusdam casibus mihi saepe expertus videor, quod aquae multae non poterunt eam exstinguere, nec flumina obruere . Quando enim exstingui vel obrui poterit sincerus erga vos et ignitus mei pectoris affectus quibuslibet sinistri rumoris rivulis, cum nec aquae multae decimarum potuerint eum exstinguere, nec iLingonensium fluminum obruere? Nostis quod dico, nec ob aliud dico, nisi ut constantis in amoris proposito erga vos animi mei insignia recolens, stabilem de caetero me esse posse prudentia vestra praesumat. Praesumo et ego hoc idem de vobis, nec a cordis vestri penetralibus me cujuslibet impulsu posse excludi confido. Sed, cum uterque nostrum pastor dicatur, cum agnosce vultum pecoris tui: videndum est si pecus nostrum nobis notum est, si valet, si languet,
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs dicũt᷑. ⁊ qua spiritali cõsague̾tate.
siõi Ingũenr. nõ de generaret̾ /metueret¬
qi queᵈ ait aple. periclũ in falsis fr̃bi
Utino plane hoc om̃s facerẽt̾. ⁊ cor a
cogitatu doloso. lingnã iuxta psaliuu᷑ quẽ
fieꝙtat. a uerbo aspero custodiret᷑. uider
ista q̃ p̃misi. magna ꝓmietẽ. ⁊ uelud ad
perageda maxiã se prepararie. sed ne
de lius pdeud usitatir̾ dicat᷑. Quid tate
digine̾ feret uic pauissor hiatu. Sateor
me nõ carũ maxĩa.sd nec emagnam
nec / modicã hẽre cansũ uobis sc̾be di.
earũ eñ ueru̾. quas magnas uel maxi¬
mas scldres estiiat̾ ⁊ de qõi se magues
uel maximos fieri posse fien scli sperat̾.
Est tũ magtna ⁊ in tr̃ũ causas om̃s p̾redẽs
ut excell cior om̃ib ab apl̃o dicatur.
quã me persone ur̃e integiam seruare
confido. quãq nrõs. urõs q sibi ad e̾iicẽ
molius solito sernaturde. ur̃o maxĩe stu¬
dio nõ despero. Iã ꝙtum ad ea carita¬

Expanded text:
tate sibi junguntur, non degenerarent, metuerentque quod ait Apostolus: Periculum in falsis fratribus . Utinam plane hoc omnes facerent, et cor a cogitatu doloso, linguam, juxta Psalmum quem frequentant, a verbo aspero custodirent. Videntur ista, quae praemisi, magna promittere, et velut ad peragenda maxima 214 se praeparare. Sed ne de his illud vsitatum dicatur, Quid tanto dignum feret hic promissor hiatu? fateor me non tantum maximam, sed nec magnam, nec modicam habere causam vobis scribendi: earum tamen rerum, quas magnas vel maximas seculares æstimant, & de quibus se magnos vel maximos fieri posse filij seculi sperant. Est tamen magna, & in tantum causas omnes pręcellens, vt excellentior omnibus ab quam me personae vestrae integram servare confido, quamque nostros vestrosque sibi ad invicem melius solito servaturos, vestro maxime studio, non despero. Nam quantum ad eam charita
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ solebant eum ad mẽsã Reuocãu mederis
bonupliei ocło tu uterp. qͥ uelud eras lege.
qͥ uelud machabei tinas ti pli dei. sic tu
monaitici ordinis peurna decmẽta multas¬
q in multis multo ⁊ monasterior⁊ morndqt
rimas Re parare laboras e delicatis magis ꝙ
necessariis condesce sionis explosis. ad aciqu
⁊ pmi fernoris more̾. nrõꝵ tĩ porũ ceporem
Rnocare cõtendis Rumplici oclõ ⁊ tu uteris
q̃ ita ⁊ regle ⁊ ordiuis manata moderaris
ut scdm̃ eiusde Regle uerba sit ⁊ quod foites
cupiar̾. S, infirui non Refugiat̾ it qͥ pane
nõ pt̾ lacte salte᷑ ne uitã perdat alat᷑. ⁊ qͥ
non ualet lẽco salte pede a Illud ꝑtĩgere

Expanded text:
communem reuocando mederis. Simplici oculo tu vteris, qui velut Esdras legem, qui velut Machabæi ruinas templi Dei, sic tu monastici Ordinis plurima detrimenta multasque in multis multorum Monasteriorum morumque ruinas reparare laboras: & delicatis magis quam necessariis condescensionibus explosis, ad antiqui & primi feruoris morem, nostrorum temporum teporem reuocare contendis. Simplici oculo & tu vteris, qui ita & Regulæ & Ordinis mandata moderaris: vt secundum eiusdem Regulæ verba sit, & quod fortes cupiant, & infirmi non refugiant: vt qui pane non potest, lacte saltem ne vitam perdat, alatur: & qui non valet, lento saltem pede ad illud pertingere
Abbreviated transcription (Latin):
noua creatura E alio Coco. ubi nõ est
gẽtilis ⁊ iudens. encũcisio ⁊ prepuomu
barbarus s scita fermis ⁊ liber. sed om̃a
et in oñib xp̃s. quis puerilis ad̾mus in
cãrũ desipere porunit ut uel uariarũ
ad salutẽ / me reffert. cur uarius uestuõ
color/ moyachos separat. Cur cisma
generat: Cux aigs dindit e Cur cari¬
tatẽ l dit. Non e e non est causa aqͣ
nõ ragõ ulla . nõ dico odiedi. hõ dico¬

Expanded text:
ua creatura. Et alio loco, Vbi non est Gentilis & Iudæus, circumcisio & præputiū, Barbarus & Scytha, seruus & liber, sed omnia & in omnibus Christus: quis puerilis animus in tantum desipere potuit, vt vel variarum ad salutem nil refert, cur varius vestium color monachos separat? cur schisma generat? cur animos diuidit? cur charitatem lædit? Non est, nō est causa aliqua, non ratio vlla, non dico odiendi
Abbreviated transcription (Latin):
qas ip̃a Rgle uerba conferuare. ⁊ s frequẽti
Iuga seultos uel instabiles, mouachos scu¬
des negato denũ Reu̾sionis a ditu det̾rere.
Simpliti ocls̃ ⁊ tu uteris q̃ peuisꝙ ttio mo¬
nachid̃ ieden̾te Recipis. qͥa tuues ne uema
denegata. expoĩtus hostib pereat. ⁊ one
uagasidaĩ eupus qͥecia clansas rapere ac
ispergĩ solet intomat ftumpliti ocłõ tu
nceris qͥ absq exceptõe ãqua Reglãria
iemma tã estatis ꝙͣ hyenus obsernas qͥa
oris absemẽtie cumulatõrẽ fruccum reciꝑe
Sed̃ quod puro caritatis ar̃o loquoi occo
sc̃o⁊ eciã sit honorare conaris. ⁊ oñim
pene Religiosorũ sic ienuacut more̾ inuta¬
ii ꝓponis. Siplici oclõ eu uteris. qui opa
mannũ se dm̃ Regule pceptũ obsernas. qͥa
et Regie wedire. et occiositatẽ inmieam

Expanded text:
quia et ipsa Regulae verba conservare, et a frequenti quia et ipsa Regulae verba conservare, et a frequenti fuga stultos vel instabiles monachos studes, negato demum reversionis aditu deterrere. Simplici oculo et tu uteris, qui plusquam tertio monachum redeuntem recipis, quia times ne venia denegata, expositus hostibus pereat, et ovem vagabundam lupus, qui et clausas rapere ac dispergere solet, interimat. Simplici oculo tu uteris, qui absque exceptione aliqua regularia ieiunia tam æstatis quam hyemis obseruas: quia oris abstinentię cumulatiorem fructum recipere. Sed quod puro charitatis animo loquor, octo Sanctorum, & sic honorare conaris, & omnium pene religiosorum sic ieiunantium morem imitari proponis. Simplici oculo tu vteris, qui opus manuum secundum regulæ præceptum obseruas: quia & regulæ obedire, & ociositatem inimicam
Abbreviated transcription (Latin):
quãtum a presens negociũ pertinet t̾ͥ que¬
u dum Rlinqua ¶ Simplici nan oclo tu
uteris. q̃ nõ insi post ãnũ nouitio aditir̃
clanst aperis. quia iuxta aplm̃ ⁊ Rglẽ
sit per totius ãin spaciũ perscrutaris. Simi¬
plici ogło s tu rteris qui aduemẽtẽ infra
eiusde metã suscipie. qͥa eñ per tñ eẽporis
dilatũ ad p̾stinas feces ⁊ ad por uice Age¬
stadda mal̾a Rdire formidas. Smpliti ocĩo
tu uteris qui duab tucis E duab cutullis
uel eiusde generis pancis aditis uestis: cõ¬
tẽtus es. qͥa ⁊ si non pceptũ e consiliã tñ
uel estimacõem septoris reglẽ sequi. quã alteriꝰ
generis uesces a ddere uel assumere uoliusti¬
maliusti E implici oclõ ⁊ tu uteris. qui
usũ medioc̾um pelliciarũ admisisti quia debi¬
libus. qͥa infirmis. qͥa delicatis qͥa omĩbus
ꝓtum ad frigidiores trarĩ pertinet. ire¬
derent ꝓuidisti. bimplici ocło tn uteris.
q̃ nõ insi t̾tio fugitines Renertẽtes Recipis

Expanded text:
sens negocium pertinet, tibi quærendum relinquam. Simplici namque oculo tu vteris, qui non nisi post annum nouitio aditum claustri aperis: quia iuxta Apostolum & Resit, per totius anni spacium perscrutaris. Simplici oculo & tu vteris, qui aduenientem infra eiusdem anni metam suscipis: quia eum per tantum temporis dilatum, ad pristinas fæces, & ad prioris vitæ detestanda mala redire formidas. Simplici oculo tu vteris, qui duabus tunicis, & duabus cucullis, vel eiusdem generis paucis additis vestibus contentus es: quia & si non præcepvel existimationem scriptoris Regulae sequi, quam alterius generis vestes addere vel assumere maluisti. Simplici oculo et tu uteris, qui usum 218 mediocrium pelliciarum admisisti: quia debilibus, quia infirmis, quia delicatis, quia omnibus, quantum ad frigidiores terrarum partes pederent, providisti. Simplici oculo tu uteris, qui non nisi tertio fugitivos revertentes recipis,
Abbreviated transcription (Latin):
liuãnitatis exhibicõe condignã m̾cede
tibi uendicare contẽdis. Simplai eclo et
nerie. qͥ nõ om̃ib pedes adints. qͥa impossi¬
ule oms t̾ eẽt ante tãtã hespitũ mulcitu¬
dinẽ assidue ad ueme̾tem femus femper in
terrã ꝓsterm. om̃ĩb pedes abluere intm̃
ut si as ista cõtixe uacare uelles. cũcte
aliis ordiiis tui ex̾ciciis oiuissis nec istud
souim explere uilleree. ⁊ qͥa quad impossi¬
bile t̾ eẽ perspicis omittis quod hospitũ
suscepcõi necessoriũ est ꝙ uiribz exhibes
eos is quo potes lonore ꝓsequerie. a iam
dictis que explere non uales excusa ris¬

Expanded text:
humanitatis exhibitione condignam mercedem humanitatis exhibitione condignam mercedem tibi veneris, qui non omnibus pedes abluis: quia impossibile omnino tibi esset ante tantam hospitum multitudinem assidue aduenientem semper in terram prosterni, omnibus pedes abluere: in tantum vt si ad ista continue vacare velles, cunctis aliis Ordinis tui exercitiis omissis, nec istud solum explere valeres. Et quia quod impossibile tibi esse perspicis omittis, quod hospitum susceptioni necessarium est pro viribus exhibes, eosque quo potes honore prosequeris: a iam dictis, quæ explere non vales, s
Abbreviated transcription (Latin):
tas dat᷑ inxta prẽs aciquos eciã uite ne¬
cessaria ꝓindere. Simplici oclõ ⁊ eu uteris
qͥ hoc opus sianũ ex parte post posiusti
q̃a nõ in sums nec in desers. sed in medio
cũseptus nec torieus et tõciens Ire ac Re¬
dire cox causa operĩ per ꝓmnsenã ut̾usq
sexie multiudinẽ. absq a̾qno nel plurimo
ne i̾imica Rlicriosis occiositas te uatãt
locui ⁊̾ nocendi inuemat aut ubi ⁊ qñ
potes manib operaris. aut ubi nõ poces
opus lioc manuũ eperib dimimis per uices
uariando compe sasr sic qr nec donũ pectoris
trii uacãt nequã spe sib uendicet quit
potes sac̾e seudits totũ uite tue cempne
occupas Simplit ociõ tu uteris q in oĩb
a duementib uel discedentib hespitibus
inclinato capite uel ꝓstrato oĩ corpore
in Reum xp̃m adoras. eisq uinũsis pedes
ablnis. qͥa p̃cipnũ hospitalibatis bonum
sedm̃ enuãgrelii ⁊ Regle de creta sũmo ex¬
lere fendio ut decet satagis. et tã fac̃te

Expanded text:
juxta patres antiquos, et vitae necessaria providere. Simplici oculo et tu uteris, qui hoc opus manuum ex parte postposuisti: quia non in silvis nec in desertis, sed in medio cumseptus, nec toties et toties ire ac redire horum causa operum, per promiscuam vtriusque sexus multitudinem, absque aliquo vel plurimo ne inimica religiosis ociositas te vacante locum tibi nocendi inueniat: aut vbi & quando potes manibus operaris, aut vbi non potes, opus hoc manuum operibus diuinis per vices variando compensas: sicque ne domum pectoris tui vacantem nequam spiritus sibi vendicet, quibus potes sacris studiis totum vitæ tuæ tempus occupas. Simplici oculo tu vteris, qui in omnibus aduenientibus vel discedentibus hospitibus, inclinato capite vel prostrato omni corpore in terrā Christum adoras, eisque vniuersis pedes abluis: quia præcipuum hospitalitatis bonū, secundum Euangelij & regulæ decreta, summo excolere studio, vt decet, satagis, & tam sanctæ
Abbreviated transcription (Latin):
e uonũ ad õs clericos uel laycos. moiẽ
aut̾ ad eiusdẽ monastiti ordiuis domestatos
pretulit tnc in plis uerbie ^ aplã indeis ⁊¬
⁊ et imicis fidei domesticos id ẽ u̾ands. p̃fero
ego a quodã silĩ ipĩs eciã aliis u̾onis mõ¬
nachos Lod̃ igit᷑ deuerius ꝓuidẽdũ a
mõchiie iux cõernã ꝓpor̃̾to huãiutatẽ hxo¬
spiti moͣcho in claustro ꝙ hospite clerico
uel layco. in extlore hospicio Ses non
hius du ĩmoror Se ant cñ moͣchi ꝙ̃ du
cibo. ordine institutis Serg̃ de ductũ ẽ
si ingredi ad uos uoluert̾. que apus
uos it q̃ apud uos fuit̾. qa si ingredi no¬
luerie marmurare cessabũt. Si non cessa¬
uerit r̾acio eos destituet. Caritas ꝓ uobie
aget Prenem ego quod nõ efferel dico
uerba mea eperib ⁊ prius uerba cepi face
ordĩe fres. ⁊ Recepi p̾cepi p̃ter cliũacense
ccaustrũ. in omia clanstra urã. nec de
albo uee ngro colore siẽ in locis irrĩs admixto
curan nec curãtes cũ mĩti in ne id fieret

Expanded text:
e autem ad eiusdem monastici Ordinis domesticos. Prætulit tunc in illis verbis suis Apostolus Iudæis & Ethnicis fidei domesticos, id est Christianos: præfero ego a quodam simili, ipsis etiam aliis Christianis monachos. Non est igitur deterius prouidendum a monachis iuxta congruastro, quam hospiti clerico vel laico, in exteriore hospitio. Sed non his diu immoror. Habeant tantum monachi quādiu cibo, ordine, institutis. Ferant, vt dictum est, si ingredi ad vos voluerint, quæ apud vos sunt, quæ apud vos fiunt: quia si ingredi noluerint, murmurare cessabunt. Si non cessauerunt, ratio eos destituet, charitas pro vobis aget. Præueni ego, quod non me efferens dico, verba mea operibus: & prius verba cœpi faordinis fratres, & recipi præcepi, præter Cluniacense claustrum, in omnia claustra nostra: nec de albo vel nigro colore simul in locis nostris admixto curaui, nec curantes, cum multi mihi ne id fieret
Abbreviated transcription (Latin):
indulger̃. ⁊ quod ut ali faciat᷑ laboro.
ante ipẽ faciã bed iurst forte dicetꝭ¬
.Ita ne iocari libet: Libet equide sed uo¬
uisrĩ. uodiscũ certe. sed nõ Ita cũ aliis.
Na cũ g̾ousdã aliis grantatẽ excdem
uanitate int̾rẽ formidarẽ. At uobistũ

Expanded text:
indulgeam, & quod vt alij faciant laboro, indulgeam, & quod vt alij faciant laboro, ante ipse faciam. Sed rursum forte dicetis. Ita- ne iocari libet? Libet equidem, sed vobiscum. Vobiscum certe, sed non ita cum aliis. Nam cum quibusdam aliis grauitatem excedere, vanitatem incurrere formidarem. At vobiscum
Abbreviated transcription (Latin):
septoq mes ad ungtnẽ satiffatiõu responsio
uiã. silẽtiũ michi inposunt rspondẽdi dĩnod
si Ita e̾. clpa mithi inposita me deferens.
ues mcipit mtreris quia melpabilẽ epare
frĩs iuecẽtis uolnistis. Qruod uero uite
auia pd a me fccm dicitis. quia rei / mẽs¬
uia mẽti nõ mest rsponsio deest aue
si forte adee potuerit. aut ꝓhabils extu¬
sacio. aut huilis saciffacio deẽ nõ porerit.
Ed addidiseis. at n in quo ꝙ me faceret
iuscicia. Et ego interd iuxca cansas p̃mis¬
sas pro me facit iusticur qa apud nõ ĩueil
elpa. Iam ndn si nõ parcerẽ. ⁊ lesim
qued de uobis dixistis. amiciõ me uorare
potinfsẽ ⁊ lesionis uł i̾uriaꝵ penã m̾to
exigert. Sed parco more meo. fed cũcta
ecũ nõ rogatus Remitto. Aullatũ ut
dixistis me mor sũ diuriaꝵ. Mã ⁊ hoc
ad sequetem maceriã pertinet. ut qͥ nota
smĩtates de młtoꝵ cordib nõ eudo Res
serio exclidere satoero. ⁊. ad exclud dũ
uos mcitare intedo. prigi ip̃ẽ omiõns

Expanded text:
em satisfaciens responsio vestra silentium mihi imposuit respondendi. Quod si ita est, culpa mihi imposita me deserens, vos incipit intueri; quia inculpabilem culpare, fratris innocentis voluistis. Quod vero vice alia idem a me factum dicitis, quia rei memoria menti non inest, responsio deest. Quæ si forte adesse potuerit, aut probabilis excusatio, aut humilis satisfactio deesse non poterit. Sed addjustitia. » Et ego: Interim juxta causas praemissas pro me facit justitia, quia apud me non invenitur culpa. Jam, si non parcerem, et laesum, quod de vobis dixistis, amicum me vocare potuissem, et laesionis vel injuriarum poenam merito exigerem. Sed parco more meo, sed cuncta etiam non rogatus remitto. « Nullarum, » ut dixistis, « memor sum injuriarum. » Nam et hoc ad sequentem materiam pertinet, ut qui notas simultates de multorū cordibus non ludo, sed serio excludere satago, & ad excludendum vos incitare intendo: prior ipse omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
T uactus in qua sicq cractus ẽ. ut qued
nuꝙ insi sacioꝵ Renerẽtia libroꝵ me
fecisse menũ. perleccã epla mox exostlã¬
tus su. Et ut eos quos poterã. quia tt̃
nõ om̃s poterã. in urẽ laritatis affẽc.
more in solito excitarẽ. ciocu̾ poi̾tis qbiq
quod michi solus legerã Relegi eosq g
uos in maiorẽ dilectois affeccũ ꝓ uirib
cõmomi Recondi scatum ens ⁊ argenters
sine aurers ques pro more michi a pat̾bz
relicto ad opus elemosine meciẽ ferre soleo.
⁊ argetum ur̃a michi grã bona ur̃a caͥ¬
sequenti die scati uoliu. sed a cochidiano
yms pene cõcmus exaccore alia reposcẽt
ꝓhibitus cõcici. Amperami᷑ michi plane
sile cuĩ cui Resiscere non poterã durissuna
imꝑator. ⁊ cura meciplex infiuitaꝵ eãꝵ¬
nõ uno tm̃. fed młtis me diebus silere
scbere semper intebar nec as imperatore
Iam dicto periitcebar. rupi tandẽ impor¬
sceptrñ exactoris furtim sc̃ptitãdo suꝑam

Expanded text:
Tractus inquam, sicque tractus est: vt quod nunquam, nisi sacrorum reuerentia librorum me fecisse memini, perlectam Epistolam mox exosculatus sim. Et vt eos quos poteram, quia tunc non omnes poteram, in vestræ charitatis affectum, more mihi solito excitarem, circumpositis quibusque quod mihi soli legeram relegi, eosque erga vos in maiorem dilectionis affectum pro viribus commoui. Recondi statim eas, & argenteis siue aureis, quos pro more mihi a patribus relicto, ad opus eleemosynæ mecum ferre soleo,  argentum vestra mihi gratia bona, vsequenti die statim volui: sed a quotidiano, immo pene continuo exactore alia reposcente prohibitus, conticui. Imperaui mihi plane silentium, cui resistere non poteram, durissimus imperator: & cura multiplex infinitano tantum, sed multis me diebus silere scribere semper nitebar: nec imperatore iam dicto permittebar. Rupi tandem imporsceptrum exactoris furtim scriptitando superaui.