comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne pecudis cruentom. &ncora nra cruore tinguam: sed corpora nra sacram̃to
crucis dnĩcȩ consecrem & confessione mortis dnĩ ihũ xp̃i: nri scificamoris allo
braei aurẽ seruuli ꝑtundunt subula & p̃putia suicircũcidunt corporis. Ñ
intellegunt paenitus quodlexdiuina discernat: signa sista ponueritaes:
sedille in tellegit. qui corsuũ spãcli circũcisione castificat. ut conluuiẽ omnẽ
corporeie labis emund&: Ille in tellegit : qui subulã &icurẽ mñtisuigore
trinscendit & illic̃ animaẽ quam ꝑ transiuit gladius ad reuelanda cordis
occulito ꝑ p&uȩ p̃mio libertitis at tollit uel examinandis sermonib. iolli¬
cue seruierstes quo scũq uirtucis uae auresusceperit m ysterio sui ficat spali
V ꝓnac sibiiudeus quotannis facere tonsucuitꝰ & nescitsem litiae ceferm̃tu:sed

Expanded text:
ne pecudis cruentemus et ne ora nostra cruore tinguamus. sed corpora nostra sacramento ne pecudis cruentemus et ne ora nostra cruore tinguamus. sed corpora nostra sacramento crucis dominicae consecramus et confessione mortis domini nostri Iesu Christi braei aurem seruuli pertundunt subula et praeputia sui circumcidunt corporis ? non intellegunt penitus, quid lex diuina discernat. signa sunt ista, non ueritas. sed ille intellegit, qui cor suum spiritali circumcisione castificat, ut conluuiem omnem corporeae labis emundet. ille intellegit, qui subulam et aurem mentis uigore transcendit et illam animam, quam pertransiuit gladius ad reuelanda cordis occulta, perpetuae praemio libertatis attollit uel examinandis sermonibus sollicite seruiens, quoscumque uirtutis suae aure susceperit, mysterio sanctificat spiritali. azvma sibi Iudaeus quibusque annis facere consueuit et nescit se malitiae esse fermentum. sed
Abbreviated transcription (Latin):
tesoptdi nom̃ non ẽ dodignus. quan comagis quidiligiter u imudoauo aep¬
tus doce non ꝑoterit Quo sergo inimicos hab& sigentles quo modoquono¬
ph&aco credi turos spũ p̃uidebat: Deniq utbenedicant &ipsi dnm insupe¬
fioribꝰ ud hortituse : & quaem ignalacus suꝑ cosintellegerequime tuella ea
euencrando similem rigore stuporis adtrexerint : quo sigit᷑ hub&inimi¬
cos nisiher&icos Ipu enĩ st̃ inpugnatores fideruentatis inimici: quo inisii
dacos ipsieni gracuiores inimici: qui examicis inimicifactisunt: Suꝑ cosin¬
tellegit quiloge spãlõ cẽ non intellegunt: quidergo prodestlex ni fine logis
ignores simssteriũ nescias si sac nam̃ta non noueris : Iudacis ex ouib: agnus
occidit᷑ procelebriate paschadi : Nobis predemptione mundi unigenitus dĩ
partus iurginisimmolat᷑: quid ꝓficiunt iudaei qđ saengiuine agnidom & pos¬
omne mysteriũ qui aborrere credimꝰ agrã spãli ut habitationes nrĩcs rengui¬

Expanded text:
tes propter Dei nomen, non est Deo dignus: quanto magis qui diligit ejus inimicos, acceptus Deo esse non poterit? Quos ergo inimicos habet? Si gentiles: quomodo, quos prophetico credituros spiritu praevidebat? Denique ut benedicant et ipsi Dominum, in superioribus adhortatus est. et quae magna laus super eos intellegere, qui metalla et saxa uenerando similem rigorem stuporis adtraxerint? Quos igitur habet inimicos nisi haereticos? ipsi enim sunt inpugnatores fidei, ueritatis inimici. quos nisi Iudaeos? ipsi enim grauiores inimici qui ex amicis inimici facti sunt. super eos intellegit qui legem spiritalem esse intellegit. quid ergo prodest lex, sifinem legis ignores, si mysterium nescias, si sacramenta non noueris ? Iudaeis ex ouibus agnus occiditur pro celebritate paschali, nobis pro redemptione mundi unigenitus dei, partus uirginis immolatur. quid proficiunt Iudaei, quod sanguine agni domos et posomne mysterium, qui abhorrere credimus a gratia spiritali, ut habitationes nostras sangui
Abbreviated transcription (Latin):
quos tenuerit non amittit. Quae sint igitur istue manus consideremus
in cantics habes. Lcuacius subcaput smm &dexteraeius cõplect& me
uq sicpienua Bactucergo anurta qua coplectitur supientue: Mugnaest
tiust quae desponsaue uerbotidi: slenitudo eni squentiae timeridm̃:
Quue ergodinum& anima plenono munit ipsie pracsidio: Mit tie sapi¬
iuc leuam suac subcellucius dextene aut in eõ plexumeius Vtru quid ẽ¬
bradiumcius adutilicextenditur habemttiom ꝓprie saie ni agilieminus

Expanded text:
quos tenuerit non amittit. Quae sint igitur istae manus, consideremus. quos tenuerit non amittit. Quae sint igitur istae manus, consideremus. in Canticis habes: laeua eius sub caput meum e t dextera eius conplectetur me. atque sapientia. beata ergo anima quam complectitur sapientia. magna est ta est, quae desponsata Verbo Dei est. Plenitudo enim sapientiae, timere Deum: quae ergo Deum timet anima, pleno se munit ipsa praesidio. Mittit sapientia laevam suam sub collum ejus, dexteram autem in complexum ejus. Utrumque qubrachium ejus ad
Abbreviated transcription (Latin):
& ideoinctus. auortant᷑ inquit peccatores in inferno. ut nonuidereit
descendentẽ &ic scendentẽ animã dnĩihũ. & conuerterent᷑ ad dnm qui
conuerticũ uiuerent noluer̃: Sed deillis dic̃gentib qui obliuis cunt᷑ dñin
non praeuale it homo ut togitationes terrenae & motus om̃i feruentes
huius corporis conquiestant. Iudicent᷑ gentes qm̃ tunccognos cit̃ dñs cum
timentiũ conuertit affectus gricius terroreiudicui. & discant gentes hao
minessunt. luti corruptione solubiles & lino durescente formati qił an
te quilegem nona cceperont nescieliant un deꝓph&ic quieni dipe tur¬
batus terrenae fragilitans contemplanone ait utqui ddñe disteinsti

Expanded text:
es in infernum, ut non uiderent descendentem et ascendentem animam domini Iesu et conuerterentur ad dominum, qui conuerti, cum uiuerent, noluerunt. sed de illis dicit gentibus quae obliuiscuntur dominum- non praeualeat homo, ut cogitationes terrenae et motus omnes feruentes huius corporis conquiescant. iud icentur gentes, quoniam tunc cognoscitur dominus, cum timentium conuertitur affectus grauis terrore iudicii, et discant gentes quoniam homines sunt, luit corruptione solubiles et limo durescente formati, te qui Legem non acceperant, nesciebant . Unde Propheta quasi et ipse turbatus terrenae fragilitatis contemplatione, ait: Ut quid, Domine, discessisti
Abbreviated transcription (Latin):
& lum̃ refulsiteũ. saulolux enat quaendocuntẽ adpscquendũ ppłm
xp̃i anũ circũ fulsittũ lum docaelo & iudiuidicentẽ nbi Saule siule
quid meꝑsequeris :  & magnaquidem lux: deniq luccrnae piulilum eua¬
nuit ubi diuinaesplendor luci somicuit: &uere lucerna c̃mihixp̃i quin
habem inuasis fictilib: Lum lucernacẽ olai nadeficiat tibi Lum lucer¬
ne estolcũ nonolaae terrestris: sadilludolci miscdiş caclestis &gr̃ae quo
unguebant᷑ ꝓph&ue: Olcumtinim humiliias est quo ceruiamnrao
catoꝵ fouentur corpora, hocoleum uulnenito illi alatnonib: destendenti
exihrłm euangelicusille samaritunus infudit qui uidensrũ mis diamo¬
uesest & illige uit uuilneracius. in fundens olcũ &uinui ho olcu curar¬

Expanded text:
et lumen refulsit ei. Paulo lux erat, quando euntem ad persequendum populum et lumen refulsit ei. Paulo lux erat, quando euntem ad persequendum populum christianum circumfulsit eum lumen de caelo et audiuit dicentem sibi: Saue Saule, quid me persequeris? et magna quidem lux; denique lucernae Pauli lumen euanuit, ubi diuinae splendor lucis emicuit. Et uere lucerna est mihi Christuhabemus in uasis fictilibus. mitte oleum, ne deficiat tibi, quia lumen lucernae est oleum, non oleum terrestre, sed illud oleum misericordiae caelestis et gratiae quo ungebantur prophetae. oleum tuum humilitas est, quo ceruicis nostrae  scopulis peccatorum fouentur corpora. hoc oleum uulnerato illi a latronibus descendenti ex Hierusalem euangelicus ille Samaritanus infudit, qui uidens eum misericordia motus est et alligauit uulnera eius, infundens oleum et uinum. hoc oleum sa
Abbreviated transcription (Latin):
haeccoꝵ qui possunt dicere qu ã dulcia faucib meis uerbatua. hacceoꝵ
pascua quidicunt lucerna pedib mci s uerbumtuudñe. pascit᷑ enĩ os
incũ uerbocum loquimur mandatadi uerbi, Pa scit᷑ &oculus nr ina¬
rior lucerna ei pcelir luminoquaenab in hac mundo nocteprae luc&
ncsi cut intenebris ambulantes incertistitubom uestigus. &auamue¬
ricm in uenirenequeccm Intelligibilis igit pedũ grenus Intelligibilis
& lucerna quia uerbum di lucernacẽ : Non ne hoc in principioerit
uerbu apuddm̃ quomod o ergo lucerna est. non ne hocerit uerũ lum̃
quodinluminat omnẽ hominẽ uenientẽ in hunc mundũ. Quomodo
ergolucernadicit᷑ o escurclamat. populus qui sedebat incenebris
luce uider̃ magnã: Quomodohicdic̃ lucerna seduideamne forte
idem uerbudĩ aliis magna luxsit aliis lucerna, mihi lucerna ango¬
lis luxest: p& folux erat quando adstiuut ciangelus in carcere

Expanded text:
haec eorum qui possunt dicere: Quam dulcia faucibus meis verba tua ! Haec eorum pascua, qui dicunt: Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine. Pascitur enim os nostrum verbo, cum loquimur mandata Dei Verbi. Pascitur et oculus noster interior lucernae spiritalis lumine, quae nobis in hac mundi nocte praelucet; ne sicut in tenebris ambulantes, incertis titubemus vestigiis, et viam veram invenire nequeamus. Intelligibilis igitur pedum gressus, intelligibilis et lucerna, quia uerbum dei lucerna est. nonne hoc in principio erat uerbum apud deum? quomodo ergo lucerna est? nonne hoc erat uerum lumen quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? quomodo ergo lucerna dicitur? Esaias clamat: populus, qui sedebat in tenebris, lucem uiderunt magnam: quomodo hic dicit \'lucerna\'? Sed uideamus, ne forte idem uerbum dei aliis magna lux sit, aliis lucerna. mihi lucerna, angelis lux est. Petro lux erat, quando adstitit ei angelus in carcere
Abbreviated transcription (Latin):
ligit ex uoluntute fac̃quȩ sibi s̃ imperita: quitim& exnecessitate: liteq
oñs operinonẽ serui loꝵ suoꝵ spontanes ꝓbat : potius quã coactis : Ideo
x scruis liberos fac̃ utuolũtatũ nr̃icrũ munera. qua necessitatũ obsequia
conferium: ñ pocest diceremarcionita. quomodo dilexilogẽ tuã: quilegẽ
pon suscipit: Non potestdicere iudacus quilogẽ spalẽ ignorat & litteric̃
legis nudam non seniũ legis intelletũq medititur: Solu sergo dic̃xp̃ia¬
nꝰ quimultũ ia legis cogniuone p̃ficrit: qui non poenã legis pauido corde
formid& sad diuingmusteria ueri hebrei. uori sabban uerȩ remissio¬
nis intropidomires affectu uereergodiligit quisine tristitia si notimo¬
re uolunturioponius siudio quãcoacto p̃cepta conseruat: .ii. SꝗeR

Expanded text:
facit quae sibi sunt imperata, qui timet, ex necessitate. itaque dominus operationes seruulorum suorum spontaneas probat potius quam coactas. ideo ex seruis liberos facit, ut uoluntatum nostrarum munera quam necessitatum obsequia conferamus. Non potest dicere Marcionita: quomodo do dilexi legem tuam!, qui legem non suscipit; non potest dicere Iudaeus, qui legem spiritalem ignorat et litteram legis nudam, non sensum legis intellectumque meditatur. solus ergo dicit christianus, qui multum iam legis cognitione profecerit, qui non poenam legis pauido corde formidet, sed diuina mysteria ueri Hebraei, ueri sabbati, uerae remissionis intrepido rimetur affectu. uere ergo diligit qui sine tristitia, sine timore uoluntario potius studio quam coacto praecepta conseruat. Alio uer
Abbreviated transcription (Latin):
mnts suffaetus caritatis indunt quimonex dusit inimicos, quiseniuade& euepaus
illi uux suo s diligunt xpĩa noei c̃ inimicos ñ lic& nõ imares xp̃ianũ uidico ꝑ
gerisdintor pactionẽ uocabuli ꝑfectionẽq quur resugis iudilatum andatũ :
sus iniernoꝵ uiscerucaritatẽ exprimiq̃psutiq exultimis ꝓcedit medullis.  quoda
nexugalori s implicat ossibi: Deniq intrenis iheremiae textus litere ei hoc con¬
tin&: exad cosuo misit igne osub: meis: bonu sergo ds̃. qui nobis mmit tqt unde dili¬
gentestũ. meritu sub conspatueius inuenirepossim :que mittatignẽ apsenos
doc&t : Igne uenimittere intr&: & quid uolonisi iã accendat᷑ Bonignis. quẽ
denideratomniũ saluator accendi : cũp̃sertiipsũ dinlegerimꝰ igne cẽquinrã pac

Expanded text:
 affectu caritatis inclusit qui non exclusit inimicos; quis enim uidetur exceptus, illi uix suos diligunt, christiano etiam inimicos non licet non amare. christianum cum onem uocabuli perfectionemque cur refugis? audi latum mandatum: sus internorum uiscerum caritatem exprimit, quae utique ex ultimis procedit medullis et quodam nexu caloris inplicatur ossibus. Denique in Threnis Hieremiae textus litterae huius hoc continet: ex alto suo misit ignem in ossibus meis. bonus ergo deus, qui nobis inmittit unde diligentes eum meritum sub conspectu eius inuenire possimus. quem mittat ignem, ipse nos doceat: ignem ueni mittere in terram, et quid uolo nisi ut iam accendatur? bonus ignis quem desiderat omni
Abbreviated transcription (Latin):
q aperiantur ꝓph&uielationss occult intellectu ad sumimꝰ spĩli: hoc
ignendeopas corsiui dicebat ardere. cumipsi & socioei : xp̃s scripturis. a perir& :o
hocigne dx dñnin libr et echihel: eccepficiscar iniħrm: & exiufflabo inuos in igne
ieine ut tibeslits aplubo & serro &reliquis matcriadili : ꝓfundic in uerbi susstatis
ignis consumens utexurit faenũ &stipulĩ & quio quidẽ sł sco iumat ꝰ gricueplũ¬
bũ niquitits qđ̃ inplerisq ei liqefit ignediuina & ferreos quidã pecciti rigor
suꝑ nomolle sait incendio: meliorent uasa aureia & argentea utomł sepun¬
tium sensus. omis sermo prudentiũ : fligrantiũ passionũ calore recoctusn
dit̃ ed quidm̃ diligit non ꝑ functoriae diligit. sed diligi legimei: p̃ceptacusto¬
dit iustificat corsuum. no io noꝵ sonor cp̃dicatione. sed studia imitatione facioꝵ
doceutigit᷑ nos ds̃ quẽ id nodũ ascis̃ scis diligit᷑ ds̃ sic inquiens ꝓph&adicit. ⁊

Expanded text:
quo aperiantur propheticae lectionis occulta, intellectu adsumimus spiritali. hoc igne Cleopas cor suum dicebat ardere, cum ipsi et socio eius Christus scripturas aperiret. hoc igne dixit dominus in libro Ezechiel: ecce proficiscar in Hierusalem et exsufflabo in uos in igne irae meae, ut tabescatis a plumbo et ferro et reliquis materialibus. profunda in uerbis usitatis ignis consumens, ut exurat faenum et stipulam et quicquid est saeculare consubum iniquitatis, quod in plerisque est, liquefiat igne divino, et ferreus quidam peccati rigor superno mollescat incendio: meliorentur vasa aurea et argentea; ut omnis sapientium sensus, omnis sermo prudentium, flagrantium passionum calore decoctus, ditur. Sed qui Deum diligit, non perfunctorie diligit: sed diligit legem ejus, praecepta custodit, justificat cor suum, non dictorum sonora praedicatione, sed studiosa imitatione factorum. Doceat igitur nos Deus quemadmodum a s
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ. hune finõ conĩ mationis ꝓph&icuidit inipũ: qui cõsumatũ scłi aboler&er¬
rores. Vidit sienguneti: diuersa omniũ peccita mundari bencergodix om̃is
cosumauonis uidi finẽ: hocẽ udicosũmati adulterii remissorẽ uidico sũmati
lirxoriȩ aiq lasciuiae: Cosumatȩ credulitatis atq ficuitiȩ omis postremo
fligitii peruceiua delictiedoninit: ẽ &dic̃ consumata uirtus & consumata sapsen¬
tia cosum itteiustina sal hab& finẽ finis uirtutũ omniuxpi qui finis e legis d
iusticue omnieredenti: uides quia finise fidei bencergo. ut: cris eo sumat enia
difine pauncqqua co sumationis fine agnouim agnoscam quidĩdatur andani

Expanded text:
ummationis propheta uidit in spiritu, qui consummatum saeculi aboleret errorem, uidit sanguine eius diuersa omnium peccata mundari. bene ergo dixit: omnis consummationis uidi finem, hoc est: uidi consummati adulterii remissorem, uidi consummatae luxuriae atque lasciuiae, consummatae crudelitatis atque saeuitiae, omnis postremo flagitii per crucem suam delicta donantem. Est etiam consummata uirtus et consummata sapientia, consummata iustitia, sed habet finem. finis uirtutum omnium Christus, qui finis est legis ad iustitiam omni credenti. uides quia finis est fidei. bene ergo ait: omnis consummationis uidi finem. Nunc, quia consummationis finem agnouimus, agnoscamus qui
Abbreviated transcription (Latin):
asfuctũ uquem iuccessorem patri rogni potert habere iuspostũ eumdem idur¬
sunis iudia paterna seruar& dicens patri. quid peccas insaenguinẽ in nocentis.
&iduo cem extorquer& inuieto qđ non merer& occididđ: Rateergoacit hu¬
milicecussum & sceluũ mefecit: & iterũ quumadeũ ꝓph&acueniss& & indig¬
natio nẽ dnĩ in caus abersaebaie mulieris denuntia ss&: humiliacuit se&icit
non mortemoricris Bonuergo humilutes: Deniq humiliucunest &nduus

Expanded text:
affectum, ut, quem successorem patrii regni potuerat habere suspectum, eundem adueraffectum, ut, quem successorem patrii regni potuerat habere suspectum, eundem aduersum studia paterna seruaret dicens patri: quid peccas in sanguinem innocentis? etid uocem extorqueret inuito, quod non mereretur occidi Dauid. recte ergo ait: humilitus sum. et saluum me fecit. et iterum, cum ad eum propheta uenisset et indignationem domini in causa Bethsabeae mulieris denuntiasset, humiliauit se et aitnon morte morieris. bona igitur humilitas. denique humiliatus est et s
Abbreviated transcription (Latin):
flexicigenu sed flexi ci post quã sehumiliauit: Sicenĩ hoꝗꝑ humilitatẽ ꝑ cruaem
abiccđam congregicuit : I Dccuidrexerit. Incertic&occultc sicpientiȩ sibi pate¬
factictes tictur sedideose magis humiliabat: Atuero et echies cociditab altitudi¬
ne cordisui ille lacudabilis rex quideobsidione decgritudine beneficusdñ & mi
s&l io sephsihumilis non fiuss& : Sciuit sibi obfuisse qđ praelatus erat fratribus
&icepiusaemor miseriã praclationis inuenerat: sneclatio armauit fratres
humilitas conciliccũ extraneos: Incelatio conciacuit germanos: humilitas
rogem subdicu fiẽ. utucrequasi expersona iosephdictũ putem quodhicipse supra
dre humiliatussu & sduũ mefecit: Quic̃ quam si considerem quȩ iste tolerieuit
expsonasua cũdixis sere periem: Colia superato occurrerant iuuenculȩ psal¬
linies sicul inmnilib: dicuid indecẽmilib: Cõmotum est felrogis & quae rebat
cu occidere & humili auit saddante ionatham filium rogis & conuertiteius

Expanded text:
est per humilitatem. per crucem sibi ecclesiam congregauit. Dauid rex erat, incerta et occulta sapientiae sibi patefacta testatur, sed ideo se magis humiliabat. at uero Ezechias cecidit ab altitudine cordis sui. ille laudabilis rex, qui de obsidione, de aegritudine beneficiis domini set Ioseph, si humilis non fuisset ? sciuit sibi obfuisse quod praelatus erat fratribus; etiam pius amor miseriam praelationis inuenerat. praelatio armauit fratres. humilitas conciliauit extraneos; praelatio concitauit germanos. humilitas regem subditum fecit. ut uere quasi ex persona Ioseph dictum putemus quod hic ipse supra dixit: humiliatus sum, et saluum me fecit, quamquam, si consideremus quae iste tolerauit, ex persona sua eum dixisse repperiemus. Golia superato occurrerant iuuenculae psallentes: Saul in milibus, Dauid in decem milibus. commotum est fel regis et quaerebat eum occidere. et humiliauit se Dauid ante Ionathan filium regis et conuertit eius
Abbreviated transcription (Latin):
acpierit stem inirepidimnitamͥ nonut łncertũ Nec ut uericaȩdentes: melius¬
ioruera Ctedim aersaspotesttes: si nosipsoscastigi.re nouerim : castigalua
cirne silue paulus uiuhioriu rios uorbonan& & seruituti redige bat corpus niũ
udna reur inimicis eierieumigit an defosso malitationis uiu exontamur
ante certam̃ ut sim certim ini semꝑ parati : &cũ frequentio aduersarii
ictus ingruerit. nunc inopia nunc rapina nuncorbitate. nunc corporis
egritudines nuncmerore animi nuncterroremortis. &a cerbiate
paenarũ dicatunꝰ quisq nr̃m qui potuerit sustinere acꝑp&i: nisiquia lex

Expanded text:
asperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut in incertum nec ut aera caedentasperserit, stemus intrepidi, nitamur non ut in incertum nec ut aera caedentservemus. Caedimus aerias potestates, si nos ipsos castigare noverimus. Castigabat carnem suam Paulus, ut adversarios verberaret: et servituti redigebat corpus suum, ut dominaretur inimicis . Exerceamur igitur indefesso meditationis usu, exerceamur ante certamen; ut simus certamini semper parati: et cum frequentior adversarii ictus ingruerit nunc inopia, nunc rapina, nunc orbitate, nunc corporis aegritudine, nunc moerore animi, nunc terrore mortis, et acerbitate poenarum; d
Abbreviated transcription (Latin):
cauit ud liber tatẽ . Ill aagnꝰ maris ꝑfunda solidauit. utaegyptũ transi repos¬
semꝰ Quotie sergo paschace lebramꝰs meminis se debem u&cris seruitutis &
noue libertutis quid fuerimꝰ & quid acciperim: Nenĩ pocest plenequis incelle¬
gere qđ acceperit nisi memincritantt quid fuerit: Nergo obliuis camur
ille tecrim nonunius aegypti sedid: istius princepsunculo seruitigrauis nos
tenehut udstrictos: Nobliuis camꝰ in a&nũ uitũ uenerim in illa uere tnẽ
repinissionis ubiẽ rogio uiuoꝵ meminerimꝰ quanta hic nob pharag dirus¬
intulerit: Quod ꝑpess in hoc sum sđo: quib: tandem erepti midis. &uganus

Expanded text:
uocauit ad libertatem, ille agnus maris profunda solidauit, ut Aegyptum transire posuocauit ad libertatem, ille agnus maris profunda solidauit, ut Aegyptum transire possemus. quotiens ergo pascha celebramus, meminisse debemus ueteris seruitutis et nouae libertatis, quid fuerimus et quid acceperimus\'. non enim potest plene quis intellegere quid acceperit, nisi meminerit ante quid fuerit. Non ergo obliuiscamur,ille taeterrimus, non unius Aegypti, sed saeculi istius princeps, uinculo seruitii grauis nos tenebat adstrictos. non obliuiscamur in aeternum, ut, cum uenerimus in illam uere terram repromissionis, ubi est regio uiuorum, meminerimintulerit, quot perpessi in hoc saeculo simus, quibus tandem erepti malis; et agamus
Abbreviated transcription (Latin):
lomancipiumẽ: quo mod oengotuquihui modies potesx põdicere tuus suꝰ Res¬
Si serinonetuũ: animus aut opera non refutent: cgonon nego mncuee cũ
qui ipie se non neg& autcerie ni ꝓme seipiũ sibi abneg&: Niolo habere serudũ.
plurib dnũ seruientẽ. Nic̃ quo modom̃ sest simdicit uerbo ruus iũ &. porib
neg & & factis sedi abolo udiudic& &cobstringictꝰ põ estm̃stue libidosuccendit:
sobriȩ moderationis seruare uestigium: pax sum ego litigicre ñ noui : ut quid
in illo plure repperio: Nom̃ sibi tuũ uindicat & mm̃munus: pergo ẽxp̃i¬

Expanded text:
le mancipium est! Quomodo ergo tu, qui huiusmodi es, potes Christo dicere: tuus sum\'? resle mancipium est! Quomodo ergo tu, qui huiusmodi es, potes Christo dicere: tuus sum\'? ressi sermonem tuum animus aut opera non refutent. ego non nego meum esse eum qui ipse se non neget aut certe si pro me se ipsum sibi abneget. nolo habere seruulum pluribus dominis seruientem. nam quomodo meus est, si mihi dicat uerbo \'tuus sum\' et operibus neget et factis se diabolo adiudicet et obstringat i non est meus quem libido succendit,sobriae moderationis seruare uestigium. pax sum ego, litigare non noui. quid mihin illo plura repperio, nomen sibi tuum uindicat et meum munus\'? Non ergo est Ch
Abbreviated transcription (Latin):
Nimiest deniqi eiacqͥͣ mac sunt cogitat quȩ macsi in pectore suo uolui tecli
acpulit᷑ ec imecu pastit᷑: atepuanem accipit: amepecuniã: terubibit. & mihi
piscis : In ilius ud dlescentulȩ amore temihi uendidisti In illius concubitu meretri¬
tui capitis. licitatio tiue suma contractus: & quod peius ẽ ca rdemptuse seuilior
cibo aes tuo p̃tiosior ẽ unius dici m̃situa: quam totius tẽporisuita: Inc̃caliaes
teredemi intacpulas aid quisiui: Venit ambitio: &dic̃tibi planems̃es piestis
qđ ideo impentrete aliis feci. ut ihi preseriures. Nescis qđideo potestatẽ intecon¬
tuli : ut meie teiubiaerẽ potestatiꝰ anignoris i piidño salutaridictũ eẽ abhuius
mundi principe. cum ciostendiss& omia rogna mundi. haccomẽa tibi dabosiꝑ
cidens & ad oncuerisine : Anteergo ipie subicit᷑ quialios uulthabere subiatos
ueniunt omiae uitia & singula dicunt incuses: quemaanti conp&unt quiȩui¬

Expanded text:
est. denique ea quae mea sunt cogitat, quae mea sunt, in pectore suo uoluit. tecum epulatur et mecum pascitur, a te panem accipit, a me pecuniam, tecum bibit et mihi piscis. in illius adulescentulae amore te mihi uendidisti, in illius concubitu meretritui capitis licitatio, tui est summa contractus et, quod peius est, caro emptus es, uilior cibo es tuo; pretiosior est unius diei mensa tua quam totius temporis uita. inter calices te redemi, inter epulas adquisiui\'. uenit ambitio et dicit tibi: \'plane meus es. nescis, quod ideo imperare te aliis feci, ut mihi ipse seruires ? nescis, quod ideo potestatem m m contuli, ut meae te subicerem potestati? an ignoras ipsi domino salutari dictum esse ab huius mundi principe, cum ei ostendisset omnia regna mundi: haec omnia tibi dabo, si procidens ad oraueris me? ante ergo ipse subicitur qui alios uult habere subiectos\'. ueniunt omnia uitia et singula dicunt: \'meus es\'. quem tanti conpetunt, quam ui
Abbreviated transcription (Latin):
grete qđ noslatine & finẽ dicimꝰ & consũmationẽ : Telosicut̃ & cosuimationis
ago uobcũ sic̃usq ad consũ mationẽ scłi: Consũmatioergo słi finis słi ẽ: finis aũt
omniũ xp̃s: consũmationesicut̃ multae: ẽ cõsuĩmatio : quando & resurrectio
adsaliitẽ consũmatũ qq̃ opusdicit᷑ ꝑfectũ op̾: consumata ⁊malitia dicit᷑
iđ plena cuinihil desit adstudiũ &artẽ nocendi: est cõsũ matio hominis:
& multe consuimationes. donec ad ꝑfectũ ueniaglogimꝰ ergo& cosũmationẽ
słi. logim̾ & finẽ: Decosũmationesđi suprieposlum exemplũ quic squitͥ resur¬

Expanded text:
Graece quod nos Latine et finem dicimus et consummationem; rO.o; autem et consummation\'s ego uobiscum sum usque ad consummationem saeculi. consummatio ergo saeculi finis saeculi est, finis autem omnium Christus. consummationes autem multae. est consummatio, quando et resurrectio ad salutem; consummatum quoque opus dicitur perfectum opus; consummata malitia dicitur, id est plena, cui nihil desit ad studium et artem nocendi; est consummatio hominis et multae consummationes, donec ad perfectum ueniat. Legimus ergo et consummationem saeculi, legimus et finem. de consummatione saeculi supra posu
Abbreviated transcription (Latin):
uox & comunis uid& sed paucoꝵ ẽ: sauis ncrusẽ enĩ quipͥotest diceredõ tiunsũ:
Illecnu dic qui adher& dõtotis sensib qui aliud cogitare non nouerit illea cuoce
utit᷑ quipctest dicere ostende nob putrẽ & iuffic̃ nobis: Nũquid hacuoor utitura
auidus pecuniue honorii potestutis multis nonẽ sactis dm̃saire & quidẽ plurib
amsẽ: Illis exiguus xungustusẽ Illis non ẽ sacis dĩfilius in quo st̃ omĩa: deniq
illediues incuangło cuudistue Siuis ꝑfectus dẽ uendeomue quȩ habesedap iui¬

Expanded text:
uidetur, sed paucorum est. satis rarus est enim qui potest dicere deo: \'tuus sum\'. ille enim dicit, qui adhaeret deo totis sensibus, qui aliud cogitare non noueric. ille hac uoce utitur, qui potest dicere: ostende nobis patrem, et sufficit nobis. numquid hac uoce utitur auidus pecuniae honoris potestatis ? multis non est satis deum scire, et quidem pluribus. qui supra omnes est, illis exiguus et angustus est, illis non est satis dei filius in quo sunt omnia. denique ille diues in euangelio, cui dictum
Abbreviated transcription (Latin):
austor: sleriq: enĩaccipiunt quacsiꝓiciatur aquilo & inuit&ur auster. qđsi
uł sabbato & inuitat austradis uorna temperies. Autcerte exsurge aquilo
hoce surge quidormis & exsurge amortius. populusnationũ quidiu antedor¬
misti : cuigila aliquando & in lucese& tibixp̃s  postremo om̃s inuitant᷑ adec¬
clesuc̃ & si nagogopopulus & gentilium Sed priussinagoge. quiapriores ex

Expanded text:
auster? plerique enim accipiunt, quasi proiciatur aquilo et inuitetur auster. quodsi uel sabbato, et inuitatur australis uerna temperies. aut certe e xsurge, aquilo hoc est: surge qui dormis et exsurge a mortuis; populus nationum, qui diu ante dormisti, euigila aliquando, et inlucescet tibi Christus. postremo omnes inuitantur ad ecclesiam, et synagogae populus et gentilium, sed prius synagogae, quia priores ex
Abbreviated transcription (Latin):
m & quia ꝑ seueriuit xpicẽ quasi impleto certamine corinã meruit inue
rition adixerit tuussut : addidit iustificationestuas ex quisiui. ho cestni¬
h aliot qua csui: sedididlũ qdđ tuuiẽ deni deraui: Aliiquer menilia p̃tioras
ogoiolesi ustificatio nestucosquicsi qued ĩ serticiustitiae: Vndoriũ ad domũ
uillã iaduuillã iungunt qua si solihabiti ereposant in trahao eelem̃tũdo¬
lunt occupart comunegaili possionẽ acrisipsius uindicares aihuintuis
ustificationibꝰ omnepatrimoniũ ẽ: Nesciopossidere. nisi qđ intui iuris
ẽ intiuseloquiis : spa lisihcura refulsit: Argentimh portio diituuqã u¬

Expanded text:
am meruit inueno mansit. et qua ratione dixerit \'tuus sum\', addidit: iustificationes tuas exquisiui, hoc est: nihil aliorum quaesiui, sed id solum quod tuum est desideraui. alii quaerunt mo- nilia pretiosa, ego solas iustificationes tuas quasi quaedam serta iustitiae. alii domum ad domum, uillam ad uillam iungunt, quasi soli habitare possint in terra hac, et elementum uolunt occupare commune, alii possessionem aeris ipsius uindicare; mihi in tuis iustificationibus omne patrimonium est, nescio possidere nisi quod tui iuris est, in tuis eloquiis spiritalis mihi cura refulsit argenti. mihi portio deus
Abbreviated transcription (Latin):
utdicens &e seruicu seruient ei hocẽ dñ facient uoluntuaẽ. Nunceni nonobis
serur⁊ scum acũt tracdiderit rognũdõ & patri tuncer iubicrticomũe ethuin biui¬
ueria sibicẽ adquiren somniu fidem ꝑ unigenitipiesilonẽ : ubi ceto igit im̃tuĩ
seriuent ut sitdsomiã & i nomnib Nuncaut ñ om̃s seruidĩ quia pleriq ser¬
uipeccati qui enĩ peccatũ facit : seruusẽ peccati: Dnsaut̃ ñ uult cũ adus consqu¬

Expanded text:
seruient ei, hoc est: domini facient uoluntatem. nunc enim non omnes seruimus; cum autem tradiderit regnum deo et patri, tunc erunt subiecta omnia ei qui sibi uniuersa subiecit, adquirens omnium fidem per. unigeniti passionem. subiectio igitur mentium seruient, ut sit deus omnia et in omnibus. nunc autem non omnes serui dei, quia plerique serui peccati; qui enim peccatum facit, seruus est peccati. dominus autem non uult cum aliis consor
Abbreviated transcription (Latin):
tate supplicur quã ꝓadulatio nebeneficium qđ utiq non fecis s& nisi medita¬
etione legi fuiss& eertitactus: Sit nob̵ ergo cotidiana lectio ꝓeercitio: utiq: quae
legimus meditemur Imitariqn hacdesudemus uirtutũ palestra : utcumin¬
crepuerint tẽptam̃ta. Ñtic̃quã in exertitictos. Ñtac̃quã in exꝑtesciboꝵ sp̃aliũ
& ud tenuatos iciunolectionis: tẽptationũ tẽpꝰ inueniat: qđ ñ adhleicis epulis
pastac̃ animã nram potueritinuenire : Si sit euangelicus sucus in nob Si apłicis¬
a oscis maturitaes nrae mentis. toros anime ro luticsolidauerit: Si frequenti
medictione. memoria tenax ⁊p̃ceptoꝵ calestiũ. parita ad cẽpus exempla
deproserit nullactem ꝓuctionũ poteritnos ꝑtͥbare congressio  scq̃ v¬

Expanded text:
set, nisi meditatione legis fuisset exercitatus. Sit nobis ergo cotidiana lectio pro exercitio, ut quae legimus meditemur imitari. in hac desudemus uirtutum palaestra, ut, cum increpuerint temptamenta, non tamquam inexercitatos, non tamquam expertes ciborum spiritalium et adtenuatos ieiunio lectionis temptationum tempus inueniat. quodsi athleticis epulis pastam animam nostram potuerit inuenire, si sit euangelicus sucus in nobis, si apostolicis escis maturitas nostrae mentis toros, animae robusta solidauerit, si frequenti meditatione memoria tenax praeceptorum caelestium parata ad tempus exempla deprompserit, nulla temptationum poterit nos perturbare congressio. Seq
Abbreviated transcription (Latin):
itursuꝑmaria & iuꝑflumina prueparatus. Deniq quasi orbis terrarus
lur prunis hic madib geluq constrictiẽ gentiliserroris. congregutione
ꝗentium selius titiaediu in digna aestimauerit qua serena uulcus iui luce
Iustrar& : Nonnetibi uidebat iberni rogor temporis. quando notus erat
iniuiduta taentũ modo ds̃ nuncicut plenitudo lucis fulg& aestiuae quando
umnic & in omnib xp̃s Nonne ternadñi & plenitudocius. & uere orbut

Expanded text:
t super flumina praeparatus. denique quasi orbis terrarum lut pruinis hiemalibus geluque constrictam gentilis erroris congregationem gentium sol iustitiae diu indignam aestimauerit quam serena uultus sui luce lustraret. nonne tibi uidebatur hiberni rigor temporis, quando notus erat in Iudaea tantummodo deus? nunc autem plenitudo lucis fulget aestiuae, quando omnia et in omnibus Christus. nonne terra domini et plenitudo eius? et uere orbis
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia non solum in presentiuite huiustẽ pore sed &aã futurd postterioꝵ
huiusiute curriculum custodienda ꝓmittitur: Ideo arbitror & quia
scđmcos qui exemplicri&um brescruiunt cȩlestium: & scđm eos qui incȩ¬
lestibussiti : scđmuerim logem cultusdõ deferunt : pollic&ur sibicẽ uiuen¬
dum. ut& hic& ibilogem custodiat: hicin exemplari inspeculo & inenig¬
mate illic. In ipsicfacie ueritatis. possumus & illud intellegere quia
VIoNΟΝ nonso lum id significat quoddicit᷑ semꝑ. sed &iam id qđ ꝑ om̃ia
quic ille ꝑ omĩac legemcustodiat qui cumsit eruditus in loge sublegenatus
& supriclegom deuotionissuȩ gridum ꝓuehens liberictur iclege: xp̃s
tie displinã iuuentutis conuersationẽ. senectutis maturiaaẽ. Tramitẽqs
singulis prȩscriptum a &itib: nequicquã uitȩ nr̃e usus excidat: Similit᷑¬

Expanded text:
Sed quia non solum in praesenti vitae hujus tempore, sed etiam in futuro post Sed quia non solum in praesenti vitae hujus tempore, sed etiam in futuro post hujus vitae curriculum custodienda lex promittitur; ideo arbitror quia et secundum eos qui exemplari et umbrae serviunt coelestium, et secundum eos qui in coelestibus siti secundum veram Legem cultus Deo deferunt, pollicetur sibi esse vivendum; ut et hic et ibi legem custodiat. Hic in exemplari, in speculo, in aenigmate: illic in ipsa facie veritatis. 30. Possumus et illud intelligere; quia διὰ παντός non solum id significat quod dicitur semper, sed etiam id quod, per omnia; quia ille per omnia Legem custodit, qui cum sit eruditus in Lege, sub Lege natus, et supra Legem devotionis suae gradum promovens, liberatur a Lege Christus tiae disciplinam, juventutis conversationem, senectutis maturitatem, tramitemque singulis praescriptum aetatibus nequaquam vitae nostrae usus excedat. Similit
Abbreviated transcription (Latin):
tolune uor sore u ser riuer bumueriutns ⁊ Rudicatumen uerbiai. atqi le¬
pressum & infixum mentib: nr̃is : difficileicuserri potest ðiniq dictum est
&ud sumis testamentũ incumꝑ ostuum non dixit : Percortuũ sermo cohib&
Indignianimi non obstruitur penitentia: In solentiac̃ ꝓ hib& non ex ludit
correctionẽ : Cauendum tam enest in e&ipsac interius conla turbentur
& iffundit tenebres malitia : ut coruanis cogitationibus obcȩcatulucem
ueritatis amittat. fulgoremq: uerbi capere non possit : Silgiturdđ orat
necuferutur ex oresuo uerbum. & sicufer turnonus quequaꝙ Id non peni¬
tus auferitur: quis tantus est quiin potestate suagratiã disputatio ee hoctẽpli¬
nis et cõmemor& : Grȩ sertimsiuitic̃ redarguat quod doceri presuer
eiudiciodĩ dacmnanda committat : ł il senĩ qui iniudiciisdĩ sperat. ser¬
uic repotest uerbum uerititis. Quicdum uer&ur poenã custodit gratiuc̃
Ideoq dt: &cus todiui legemtuam sẽꝑ in & ernũ & in scłm sełi¬

Expanded text:
corde possit auferri uerbum ueritatis; radicatum enim uerbum atque depressum et infixum mentibus nostris difficile auferri potest. denique dictum est meas ?\' — et adsumis testamentum meum per os tuum? non dixit \'per cor tuum. sermo cohibetur indigni animi, non obstruitur paenitentia; insolentiam prohibet, non excludit correctionem. cauendum tamen est, ne et ipsa interius corda turbentur et offundat tenebras malitia, ut cor uanis eogitationibus obcaecatum lucem ueritatis amittat fulgoremque uerbi capere non possit. si igitur Dauid orat, ne auferatur ex ore suo uerbum et, si auferatur, non usque tus auferatur: quis tantus est, qui in potestate sua gratiam disputationis esse commemoret; praesertim si vita redarguat, quod doctrina praesumat, et judicio Dei damnanda committat? Is enim qui in judiciis Dei sperat, servare potest verbum veritatis; quia dum veretur poenam, custodit gratiam. 29. Ideoque ait: Et custodiam legem tuam semper, in aeternum, et in sae
Abbreviated transcription (Latin):
lem patri nõputat: In feriorem & patrem iudicat : quum alio uerbo patrẽ
ueniat salutare dĩ: Ille est quirdgitur hoc est dñs ihs & non est alius n¬
cut hib& lictere interpre&atio & ueliso: Non solus pat̃ rogutur est
&ille hocest & filius quirogictur. & sdgitus uduenit & alutieremundo
dedit: Ideo corep. hocest siluator: Ido ihẽ ncut aengelusdix̃. quice sal
uum faci& populum suum. Quumin uocier& igitur ꝓphe&ae: iederiat ut ꝓbar&
illud quia ad hecloquentib nobis dicit adium: A dest quia suscitaatus a filib
& dicit : Uiox consubrinimei ccce hiciduenit.: sedienssu ꝑ montes tran¬
siliens suꝑcolles: mampularis est liber: multies habens ꝑsonaes nobile
uelut mamipulostrum phades: multosq accus significans. quosinaellagere
magis quac ex pressos tenere possimus : :Nam quisi aduenientems ponit̃
audieritcum aliquibus parit̃ uiantib: conloquentẽ : dic̃ sponsa : Vox

Expanded text:
lem patri non putat, inferiorem et patrem iudicat, cum alio uerbo patrem lem patri non putat, inferiorem et patrem iudicat, cum alio uerbo patrem ueniat salutare dei. ille est qui rogatur, hoc est dominus Iesus, et non est alius, sicut habet litterae interpretatio. et uel sic non solus pater rogatur; est et ille, hoc est: et filius qui rogatur et rogatus aduenit et salutare mundo dedit. ideo σωτήρ, hoc est \'saluator., ideo Iesus, sicut angelusvum faciet populum suum . Cum invocaret igitur propheta, aderat; ut probaret illud, quia adhuc loquentibus nobis dicit: Adsum . 5. Adest, quia suscitatus a filiabus et dicit: uox consobrini mei. eccehic aduenit saliens super montes, transiliens super colles. manipularis est liber multas habens personas nobiles uelut manipulos triumphales multosque actus significans, quos intellegere magis quam expressos tenere possimus. nam quasi aduenientem sponsum audierit cum aliquibus pariter uiantibus conloquentem, dicit sponsa: uox
Abbreviated transcription (Latin):
mierunt: Dormi tergox p̃s in neglegentib: suscitatur in scis. Ihaeb &
ergo ecła ꝑ quaegnediatur Hib & habitacula mansionũ inquib re¬
quiescunt sc̃. De quib istrest quidicit: Legemmihi constituedñe uiamius¬
titira tiurũ: beneait stictue : ut in patore eius h mobilis & fixie ꝑmaineit

Expanded text:
mierunt. dormit ergo Christus in neglegentibus, suscitatur in sanctis. Habet mierunt. dormit ergo Christus in neglegentibus, suscitatur in sanctis. Habet ergo ecclesia per quae gradiatur; habet habitacula mansionum, in quibus requiescunt sancti, de quibus iste est qui dicit: legem mihi constitue, domine, uiam iustitiarum tuarum. bene ait \'statue\', ut in pectore eius inmobilis et fixa permaneat
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑuuessi piontie dirigit itereius: Deniq laudat sapiensuia scius: Miecius
uiȩ bonȩ & om̃s semitecius in pace T Sed quia sapientia honestas claritir
ite ꝑ fecticsunt si hubaent karittẽ plenitudo ergo legis caritcsest sus¬
uticri & resuscitieri uult caritutem: Suscitari inu&erite stamento renisi
leo & citulus lamis utiude astcendat ex germine: Resis auatuir uidermens
ierteumbens: Quia non humanasalaua & putris maistutest iuisatiausa maetius
Vnde ait scriptura: Quisuscitabit illũ, Nonenim poterat illũ aut ange¬
lus aut potestics aliena susciticre: Cum ipse aliosresuscitier&: ergocũ
hicdic̃ si susciti cueritis autresuscitac ueritis caritictẽ usq quo uoluerit:
dehis dic̃ qui resur rectionem eius possint congrue predicare : Vticudi¬
entib: s urdorem fidei & deuotionis accendant s uł slscutttur xp̃s. in his
qui primum accedunt: Resuscitatur in his quipost quã accesserint dor

Expanded text:
et per uias sapientiae dirigit iter eius. denique laudat Sapiens uias eius: uiae eius et per uias sapientiae dirigit iter eius. denique laudat Sapiens uias eius: uiae eius uiae bonae et omnes semitae eius in pace. Sed quia sapientia; honestas, claritas ita perfecta sunt, si habeant caritatem — plenitudo enim legis caritas est —, suscitari et resuscitari uleo, et catulus leonis, ut Judae ascendat ex germine. Resuscitatur ut dormiens, ut recumbens; quia non humana, sed sua et Patris majestate est suscitatus a mortuis. Unde ait Scriptura: Quis suscitabit illum ? Non enim poterat illum aut angelus, aut potestas suscitare aliena; cum ipse alios resuscitaret. Ergo cum hic dicit: Si suscitaveritis, aut resuscitaveritis charitatem usquequo voluerit , de iis dicit qui resurrectionem ejus possunt congrue praedicare; ut audientibus ardorem fidei et devotionis accendant. Vel suscitatur Christus in iis, qui primum accedunt: resus
Abbreviated transcription (Latin):
Bonamansio sapientiae: & siue in leuacius siue indextra. bonamansio
quia uia regidis est: Ideoq sapientes nuntiidicunt. Vi regidiibimus.
non deuertimus indextrãnaq: insinistrã quo udusq transcimus terminos
tuos: hocdixer̃ missi adͥmox sernuntii adregemalom hocest terrenum
quia terrenaomĩa seue indextra siue insinistra mala sunt: Mala mansio
insipientia. malam ansio in temperantia: &ideo ꝑtransit has mansiones
hebrcus: Nondeuertit udecssed ꝑtran sit ũtꝑueniat ad sinistrã sapientiae
& dextenẽ & in ipsismaneat: ubidiuinȩ simplicitictis ubigła ubi longitu¬
douite est: Longitudo enĩ uitȩ in uextera eiusut ait salomon insinistra
aut̃ eiusdiuitiȩ &gła: Indextricuiticest insinistncrequies. Vtinam
suꝑ sinistric̃ eiusraquies cam nequeram ceruicalia Geeni his qui assiunt
ceruicalia lerechieldicit. hasmansiones prȩparat acłe siȩbonus ductor

Expanded text:
Bona mansio sapientiae, et sive in laeva ejus, sive in dextera, bona mansio; quia via regalis est. Ideoque sapientes nuntii dicunt: Via regali ibimus, non divertemus in dextera, neque in sinistra, quoadusque transeamus terminos tuos . Hoc dixerunt missi a Moyse nuntii ad regem Edom, hoc est terrenum; quia terrena omnia sive in dextera, sive in sinistra, mala sunt. Mala mansio insipientia, mala mansio intemperantia; et ideo pertransit has mansiones Hebraeus: non divertit ad eas, sed pertransit; ut perveniat ad sinistram sapientiae et dexteram, et in ipsis maneat, ubi divitiae simplicitatis, ubi gloria, ubi longitudo vitae est. Longitudo enim vitae in dextera ejus, ut ait Salomon: In sinistra autem eius diuitiae et gloria. in dextra uita est, in sinistra requies. utinam super sinistram eius requiescam, ne quaeram ceruicalia! uae enim his qui adsuunt ceruicalia, Ezechiel dicit. has mansiones praeparat ecclesiae suae bonus ductor
Abbreviated transcription (Latin):
Inquo non solumboni operis elucagriati a sed &iac̃intimȩ puritas constion¬
tie : lexenĩ non solumagendimunus informat uerum &iã secr&emun¬
Datmentis affectũ : Non enĩ solum in operib sed &icc̃in ipsis occultis inqub¬
scđm legem d nõ miliuomus. quiad exdicit: Nonfiut uerbum iniustina occul¬
tic in cordetuo: Vt non solũ nihil opere factis quede linquaes quum suꝑbos
uideris głari nec sermone labaris: Sed nein corde quidem intimo dum
dedĩ iudicio diseepias contrachacsiniquitaqͥs ofensa: Quȩ quo putictur
occultior cofrequentior eẽ consueuit: Quiceputo putãt unus quisqs qđ hu¬
ius disceptatione uelut septiis uisceribus suis conscientia suȩ credat. cum
ipso sui accusitor diciudicu sitfuturus: Quiareuelaentur cordis abscon¬
ditie testimonio ꝑhibente conscientia accusationib nr̃is Cuius modi

Expanded text:
in quo non solum boni operis elucet gratia, sed etiam intimae puritas conscienin quo non solum boni operis elucet gratia, sed etiam intimae puritas conscientiae. lex enim non solum agendi munus informat, uerum etiam secretae mundat mentis affectum. non enim solum in operibus, sed etiam in ipsis occultis secundum legem domino militamus, quia lex dicit: non fiat uerbum iniustitia occulta in corde tuo, ut non solum nihil opere factisque delinquas, cum superbos uideris gloriari, nec sermone labaris, sed ne in corde quidem intimo, dum de dei iudicio disceptas, contrahas iniquitatis offensam, quae quo putatur occultior eo frequentior esse consueuit, quia tuto putat unusquisque quod huiusmodi disceptationes uelut saeptus uisceribus suis conscientiae suae credat, cum ipse sui accusator die iudicii sit futurus, qua reuelantur cordis abscondita, testimonium perhibente conscientia accusationibus nostris. Cuiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
successus in hoc scło somnii eẽ similis non uerittis. quoꝵ emolumentic
tici diu uidentur tẽ dumdormiunt. ubiedormierint somnum slum
qui debantur sibi potiere. lam sitiunt quiepulabant᷑ esriunt: nihil
solidum existo somno ꝑfectũq referentes: & bene somnium dor miunt
eoꝵ aenteif fluentiuẽ minebaturait: Sui sicut paleae lactientur aliento
anime iue: Nihil manducantes nihilq bonihabentes: Iustus cut habens
bon fiducuẽ constientiȩ in ilus migi nouissimis gnatul&t & iiutehiuuis
exitu a liborib: intellogit liberari: Mercedem qs bonioperis. & factoꝵ
requirit dicens: Repositicest mihi iustitiȩ coroniae quam redd & mihidñs
in illadie iustus iudex: Nonsolum aũt mihi sed &ichis quidiligunt aduen¬
tum eius: Sedhocilleait qui poterat dicere. alegeicũt tua non declinaui

Expanded text:
successus in hoc saeculo somnii esse similes, non veritatis: quorum emolumenta successus in hoc saeculo somnii esse similes, non veritatis: quorum emolumenta tamdiu videntur esse, dum dormiunt. Ubi edormierint somnium suum, qui videbantur sibi potare, jam sitiunt: qui epulabantur, esuriunt, nihil solidum ex isto somnio, perfectumque referentes. Et bene somnium dormiunt seorum ante affluentiam mirabatur, ait: Quia sicut paleae jactantur a vento, itudine animae suae, nihil manducantes, nihilque boni habentes . Justus autem habens bonae fiduciam conscientiae in suis magis nouissimis gratulatur et se uitae huius exitu a laboribus intellegit liberari mercedemque boni operis et factorum requirit dicens: reposita est mihi iustitiae corona, quam reddet mihi dominus in illa die, iustus iudex, non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt aduentum eius. Sed hoc ille ait, qui poterat dicere: a lege autem tua non declinaui,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuaet mihi dñs bona ꝓmuledicto est&aeliudiusti ꝓpositum̃. longe om¬
nib ꝑfectius & potentius. Interuenere ꝓ ꝑsequentibꝰ excusire peccantes:
uo dlegimus incuangeliodicentedño ihũ cumcruai fixus ess& a ꝑfidis iuden¬
sat̃ dimit teillis nonenĩ siunt quid faciunt: Liqu& igitur hisinugisterus
doctrinȩ caelestis quodiustusse accusare malit. quiat̃ aliun deformare
Deniq deiosephacuides ponsaticerat maria mater dñi : scriptum est: qđ
cumeiẽ gricuem utero uidiss&: quum esr& iustus noluit eiẽ &utiq nullũ

Expanded text:
tribuat mihi d dominus bona pro maledicto. est et aliud iusti propositum longe omtribuat mihi d dominus bona pro maledicto. est et aliud iusti propositum longe omnibus perfectius et potentius, interuenire pro persequentibus, excusare peccantes, quod legimus in euangelio dicente domino Iesu, cum crucifixus esset a perfidis: pater, dimitte illis: non enim sciunt quid faciunt. Liquet igitur his magisteriis doctrinae caelestis, quod iustus se ac-cusare malit quam alium deformare. denique de Ioseph, cui desponsata erat Maria mater domini, scriptum est quod, cum eam grauem utero uidisset, cum esset iustus, noluit eam tradu
Abbreviated transcription (Latin):
tendo iustificatus est insem & ipso: Alibi quoqae deuriemorte. quo arguitus
aproph&iait: seccauidño cui responsum est ꝓpt̃ penitentiaẽ ablatum ad nõ
eis cẽ peccatũ: Itemaliolo cocum sem ei maledicer& ei & laepidir& eũ septum
bellictorib cum ꝑ quosuindicare sepossit. patient ferebat ne uerbo quidem
referens contumelĩ: Quin &iã cum abessai dixeius caput maledicentis uellit
auferre. Altrex, guidimihi & tibi est filis arbie: quodin aledicit mihi. dñs dix
ei maledicere dauid: srimumigitur culpiceius excusicuit. &c iusic̃ ad dñi re¬
tulit uoluntutẽ socundo in siũ meritũ regorsitut non illũ ernasse sedsemerius¬
se significir&, Tertiomaledictionem illius sibi non solũ non nocere sad&i iẽ
p&um in fregitudtoris: Suomodo enĩmiledictũ extnanei ꝓ rogis in iuri auin¬
dicar& cumfilii adhuc parriadium inultũ maner&: nonutiqs extrinei

Expanded text:
tendo iustificatus est in semet ipso. alibi quoque de Uriae morte coargutus tendo iustificatus est in semet ipso. alibi quoque de Uriae morte coargutus a propheta ait: peccaui domino; cui responsum est propter paenitentiam ablatum a domino eius esse peccatum. Item alio loco, cum Semei malediceret ei et lapidaret eum saeptum bellatoribus, per quos uindicare se posset, patienter ferebat, ne uerbo quidem referens contumeliam. quin etiam cum Abisai dux eius caput maledicentis uellet auferre, ait rex: quid mihi et tibi est, fili Saruiae? quod maledicit mihi. dominus dixit ei maledicere Dauid. primum igitur culpam eius excusauit et causam ad domini retulit uoluntatem, secundo in suum meritum retorsit, ut non illum errasse, sed se meruisse significaret, tertio maledictionem illius sibi non solum non nocere, sed etiampetum infregit ultoris: quomodo enim maledictum extranei pro regis iniuria uindicaret. cum filii adhuc parricidium inultum maneret ? non utique extranei