comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet si aĩe reproborum
que nunc in inferuo ccucianturr:. no¬
in hac uita geruntur: ⁊ si aliquor̾
doleant suꝑ infortuniis caroꝵ suoꝵ.
morat ex parte eam explicans: ex ꝑte
eiũ. Queret aliquis an ullus dolor tan¬
gat mortuos de hiis que insius post
mortem contingunt: uł quomͦ ea q̃
cuxa nos aguntur uouerunt sp̃c defũc̃¬
toꝵ. Cui respondeo magnã c̃ẽ questio¬
nem: nec inp̃senti disserendam. ue¬
rũptũ breuiter dicipot̾ qd̾̃ ẽ cura mor¬
tiuis desuis caris ut de diuite legit᷑
qui dum torm̃ta apud inferos patere¬
tuꝵ: louauit oculos ad abraham: ⁊ in¬
quos sciunt uiuer: quia nec in locis
penarñ uident eoẜ uibi diuies sine fratͥ¬
b erat. uec in requie beatorum ubi
lazarum ⁊ abraham. quãuis alonge
agnoscebat. Non tñ it̾o conseqiuens
est eos sacre que circa suos agrinturh:¬
uł leta uł tristia. Siquis autem
querat quomͦ uitelligatur qd̾ de lara¬
ro ⁊ de diuite legitur: audiat augu¬

Expanded text:
quaeri si reproborum animae, quae nunc in inferno cruciantur, noin hac vita geruntur, et si aliquo modo doleant super infortuniis charorum suorum.  ex parte eam explicans, ex parte enim: Quaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de his quae in suis post mortem contingunt, vel quomodo ea quae circa nos aguntur noverint spiritus defunctorum. Cui respondeo magnam esse quaestionem, nec in praesenti disserendam. Verumtamen breviter dici potest quod est cura mortuis de suis charis, ut de divite legitur, qui dum tormtur, levavit oculos ad Abraham, et inquos sciunt vivere, quia nec in locis poenarum vident eos, ubi dives sine fratribus erat; nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham, quamvis longe, agnoscebat. Non tamen ideo consequens est eos scire quae circa charos suos aguntur leguntur. Si quis autem quaerat quomodo intelligatur quod de Lazaro et divite legitur, audiat Augu
Abbreviated transcription (Latin):
inter bonos ⁊ malos. iusi hinc iusticia
inde nuquitaẜ. que nullatenus ua¬
lent sociari : Ad eo eñi scĩ dei iusticie
addicti sunt: ut uulla compassione
ad reprobos transire ualeant: nulla
ꝑ eis inter scõs fiat intercessio. Quo
a admitteret: ñ fieret eiꝰ molesta li¬
beratio illoꝵ. Uel ita diꝯt᷑ uelle
⁊ ñ posse:hon quia ueluit ⁊ ñ pos¬
sint. s quia ⁊ si uellent ñ possent ooᷤ
miscd̾iam mente ire uolunt ad
positos in tormentis ut eos libe¬
rent s ũ possunt: quia ustoꝵ aĩe
⁊ si in uature sue bonitate miãni

Expanded text:
alos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullatenus sociari valent? Adeo enim sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. Quoma admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent, misericordiam mente ire volunt ad positos in tormentis ut eos liberent; sed non possunt, quia justorum animae, etsi in naturae suae bonitate miseri
Abbreviated transcription (Latin):
nngła. Sicut scĩ tradunt ⁊ bomi ma¬
los. ⁊ mali bonos uident: usq ad iri¬
dicium. Post uidicin boni uideb̃t̃
malos: s ũ mali bonos. Uñ g̾g. In
cii. fideles suꝑ se mrequie attendũt
quoꝵ gaudia post contemplari
intor m̃tis uideant: ñ ne aliqua com¬
passione erga eos mouentur: ñne
eos de tormentis liberari cupiunt:
Recole illud enͣugl̾ium qd̾ abra¬
ham diuiti respondit. Inter nos ⁊
uos chaos magnum firmatum est:
ut hii qui uolunt hinc transire

Expanded text:
t boni malos, et mali bonos vident usque ad judicium. Post judicium vero boni videbunt malos, sed non mali bonos. Unde Greg., cii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari in tormentis videant, nonne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham diviti respondit, Luc. 16: Inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui vol
Abbreviated transcription (Latin):
plantauit in peccante: ĩ illos qui
post illud bonum peceauit ñ simul
peccauit ⁊ bene oꝑans extitit: quia
talis hominis opus ñ diligeret ad
remiinerationem deus. Pot̃ etiam
accipi de oꝑib bonis que ab aliquo
fiunt dum malus est: ⁊ in mortali¬

Expanded text:
plantavit in peccante, in illo scilicet qui plantavit in peccante, in illo scilicet qui post illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Potest etiam accipi de bonis operibus quae ab aliquo fiunt dum malus est, et in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
multa poc̃a quẽqn facere aliqua iu
bonoꝵ s faciet eum met̾e ⁊ in hor¬
rea congregare: que in boua terra
illo qui in caritate quodã temꝑe
bona sacit ⁊ bonus est. Alio uͦ temꝑe
malus est. ⁊ multa peccata facit. Nõ
gͦ intelligendum est eum inter
multa peccata iusta oꝑa fecisse: qͣsi
simul eodemq temꝑe pecã fecit ⁊
iusta eꝑa. s diu̾sis temꝑib utraq
fecisse. Nisi enim bonus foret qñ
bona fecit: ñ seminasse in t̾ra di
ce̾tur bona. Destructis gͦ malis pꝰt
oꝑa bona cõmissis: p̾ora bona in ca
mortificauerunt penitentia de
illis malis habita uiuificantur. ⁊
fundam̃tum penitentie ab oꝑsbus
mortuis : oꝑa mortua nominaus
pͥora bona signi ficat. q̃ ꝑ sequens
pecm̃ erant mortua: qr illi peccan¬
do pͥora bona irrita fecerunt. Hec
sicut peccando fiunt irrita ita ꝑ
penitentiam reuiuiscunt: ⁊ ad mĩ¬
tum et̾uitatis ꝓfico̾ incipiunt. Si¬
miłr ⁊ illud bonum amat deus qd̾

Expanded text:
multa peccata quemquam facere aliqua iusmulta peccata quemquam facere aliqua iusbonorum, sed faciet eum metere et in horrea congregare, que in bona terra illo qui in charitate quodam tempore bona facit et bonus est, alio vero tempore malus est et multa peccata facit. Non ergo intelligendum est eum inter multa peccata, justa opera fecisse, quasi simul eodemque tempore peccata fecerit et justa opera; sed diversis temporibus utraque fecisse. Nisi enim bonus foret quando bona fecit, non seminasse diceretur in terra bona. Destructis ergo malis post opera bona commissis, priora bona, in chmortificaverunt, poenitentia de illis malis habita vivificantur et fundamentum poenitentiae ab operibus mortuis; opera mortua nominans, priora bona significat, quae per sequens peccatum erant mortua, quia hi peccando priora bona irrita fecerunt. Haec sicut peccando fiunt irrita, ita per poenitentiam reviviscunt, et ad meritum aeternitatis prodesse incipiunt. Similiter et illud bonum amat Deus quod
Abbreviated transcription (Latin):
le ꝯpus: ditm sibi ip̃is crudeles existunt
ñ placentes d̾o. Nonigitur dicenda est
illa peccati satiffactio: quã quis agit ꝓ
uno peccato dum ꝑstat in altero. qr
nichil ꝓdest ieinare ⁊ orare. ⁊ alia bo¬
na age̾re. nisi mens reuocetur apcc̃o
Et si aliq̃n conũsus tacitum peccatũ
sacerdoti fuĩt comi̾sus. de utroq im
ꝑcipietur aũt fruclus eras incipietq
ꝓficere. cum ꝓpeccato altero penitue¬
rit. Tuc enĩ utrumq dimittit᷑ pcc̃m
⁊ satisfactio p̃cedens iuuificatur que
fuerar mortua: Sic̃ bap̃s illi qui fic̾te
accedit. Tunc pͥmitus ualet: cum fic¬
tio amente recedit ꝑpenitentiam
Et in hitiꝰ opinionis minumentum
auctoritatem inducunt. Ait enim
augꝰ. Diũ est credere ⁊ nr̃a fides hoc po¬
stulat ut cũ gr̃a xꝑi in hoĩe mala de¬
struxerit. pͥora etiam remuneret
bona: ⁊ cum destruit qd̾ suũ ñ inuenit
diligit. bonum qd̃ ipeccante plan¬

Expanded text:
le opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, le opus, dum sibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque impercipietur tamen fructus ejus, incipietque proficere, cum peccati alterius poenituerit. Tunc enim utrumque dimittitur peccatum, et satisfactio praecedens vivificatur, quae fuerat mortua; sicut Baptismus illi qui ficte accedit tunc primum valet, cum fictio a mente recedit per poenitentiam. Et in hujus opinionis munimentum auctoritates inducunt. Ait enim um. Pium est credere, et nostra fides hoc postulat, ut, cum gracia Cristi in homine destruxit mala priora, eciam remuneret bona, et cum destruit, quod suum non invenit, diligit bonum, quod in peccante plan
Abbreviated transcription (Latin):
eł ⁊c̾: ita ue intellecturi sumus. ut
ñ credentib in xp̃m munda sint oĩa:
si elemosinas istas dederint. Qui uult
ordinate dare elemosinam a se debet¬
pͥmum inciꝑe: ⁊ eam sibi pͥmum dare.
Non ergo se fallant qui ꝑ clemosiuaᷤᷤ
largissimas fiuctuũ suoꝵ uł pecu¬
ue impunitatem emere estimant:
inpeccatis ꝑ manentes. q̃ ita diligunt
ut in eis optent u̾sari. Qui uͦ diligit
ñ ẽ ei misericors s crudelis. diligendo
ei dare elemosinam ꝑ quã sit munda
odiat eam scd̃m scłm. ⁊ diligat cam
scd̾m deun. Hac elemosina qͣm sibi
chil est mundũ: s polluta sunt eorũ
mens ⁊ coriscientia. ut ait apłs. Im¬
nrundi uͦ sunt om̃s quos ñ mirdat
fides qua creditur in xp̃m: de qua scuip¬
tum est. Mundans fide corda eorum.
Ex his datur in telligi. qd̾ mꝑcc̃o
mortali ꝑmanentes. ⁊ si elemosmas
largas faciant ñ tñ ꝑ eas satisfaciant
qr in ordinate agunt: dum a se ñ inci¬
piunt nec ꝓprie dicitur elemosina ta¬

Expanded text:
 itane intellecturi sumus, ut non credentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas largissimas fructuum suorum vel pecuniae impunitatem se emere aestimant, in peccatis permanentes, quae ita diligunt, ut in eis optent versari. Qui vero diligit non est misericors ei, sed crudelis. Diligendo ei dare eleemosynam, per quam fit munda, odiat eam secundum seculum, et diligat eam secundum Deum. Hac eleemosyna, quam sibi hil est mundum, sed polluta sunt eorum mens et conscientia, ut ait Apostolus. Immundi vero sunt omnes, quos non mundat fides, qua creditur in Christum, de quo scriptum est: Mundans fide corda eorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate agunt, dum a se non incipiunt. Nec proprie dicitur eleemosyna ta
Abbreviated transcription (Latin):
uori etiã solet si corrupte ꝓ¬
sit. De hoc zacharias bonefacio scri¬
bit. Retulerunt mͥ mintii tui qd̾
fiũt sacerdosmeadem ꝓunicia. qui
latinam linguam pen̾itus ignora¬
bat: ⁊ dum baptizaret. uescuuis lati¬
ni eloquii. infringens linguã di¬
ceret. baptizo te in nomine patͥa
baptizare. S si ille qui baptiza¬
unt ñ errorem introdricens ul
heresim. s ꝓ sola ignorantia lati¬
ne loentionis infringendo lin
consentire ut denuo baptizetur.¬

Expanded text:
ri etiam solet si corrupte psit. De hoc Zacharias Bonifacio scribit: Retulerunt mihi nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia, qui Latinam linguam penitus ignorabat; et dum baptizaret, nescius Latini eloquii, infringens linguam diceret: Baptizo te in nomine Patriabaptizare. Sed si ille qui baptizavit non errorem introducens aut haeresim, sed pro sola ignorantia Romanae locutionis infringendo lingconsentire ut denuo baptizentur
Abbreviated transcription (Latin):
te tibi dic̾et cogitatio tua si tam gͣue
ẽ hõi reuelare pecc̃a ⁊ si ita erubescimꝰ
coram homine. qͥd faciemꝰ añ dm̃. cuiꝰ
maiestatẽ declinare ñ possumꝰ. neq iu¬
diciũ effug̾e. ne gͥ sic de deo cogitando

Expanded text:
te tibi diceret cogitatio tua, si tam grave te tibi diceret cogitatio tua, si tam grave est homini revelare peccata; et si ita erubescimus coram homine, quid faciemus ante Deum, cujus majestatem declinare non possumus, neque judicium effugere; ne igitur te
Abbreviated transcription (Latin):
dicere uoluisse intelligas qd̾ lacrime ex
utima cordis contritione ꝓlate. illa e¬
tiam pecc̃a lauare possunt que sine pu¬
dore ⁊ u̾ecundia ore ꝓferri ñ posft̃: Qͥd
gͦ: Si pudenda pect̃a lacrime lauant ibi
tatendũ ẽ. ubi diuinũ auxiliũ magis
necessariũ est: Inimo multomag̾̃ ibi
confitendũ ẽ. ut humilitas confessi¬
onis. lacrimas adiuuet contritionis.
homini ñ dicas s deo. s mansuetudo
dei tibi demonstrat᷑ qui tam mitis ⁊
re ñ oporteat. ⁊ si talia fuerint pect̃ã
tua. ut ea te homini manifestate sine
erubescentia ñ posse contingat. In eo e¬
num qd̃ erubescis cũ homini dicis. eru¬
bescere te ñ oportet tũ deo dicis. qr ñ
unꝑperat dicenti. s condonat confitẽ¬
ti. Dic gͦ homini ut salubrit̾ ad tempꝰ
confundaris coram eo. ut ista confusi¬
o głam tͥ postmodũ adducat. ⁊ fiduci¬
am prestet ne imꝑperiũ timeas cum
manifestari ceꝑis corã deo. Lam̃ ne for¬

Expanded text:
dicere voluisse intelligas, quod lacrymae ex dicere voluisse intelligas, quod lacrymae ex intima cordis contritione prolatae illa etiam peccata lavare possunt quae sine pudore et verecundia proferri non possunt? Quid ergo? Si pudenda peccata lacrymae lavant, ibi tacendum est, ubi divinum auxilium magis necessarium est. Imo multo magis ibi confitendum est, ut humilitas confessionis lacrymas adaugeat contritionis. homini, non dicas, sed Deo, sed mansuetudo Dei tibi demonstratur, qui tam mitis etre non oporteat, etiam si talia fuerint peccata tua, ut ea te homini manifestare sine erubescentia non posse contingat. In eo enim de quo erubescis cum homini dicis, erubescere te non oportet cum Deo dicis quia non improperat dicenti, sti. Dic ergo homini ut salubriter confundaris ad tempus coram eo, ut ista confusio gloriam tibi postmodum adducat, et fiduciam praestet ne improperium timeas cum manifestari coeperis coram Deo; tamen ne for
Abbreviated transcription (Latin):
ent̃. Quid nos constringitis. quid nos ar¬
tatis: Pudenda sunt ftã nr̃a. ñ nos per¬
muttit u̾ecundia eloqui. erubescimꝰ con¬
fiteri qd̃ fecimꝰ. Qd̾ possumus tñ facimꝰ.
cor contritũ ⁊ humiltatũ offerimꝰ. dole¬
mus pro eo qd̃ male egimꝰ. lacrimas fum¬
dimus. carnis maceratione reatũ punimꝰ.
Quid u̾ba queritis. ubi oꝑa bona sunt:
Habemus scripturam consolantẽ nos ⁊
dicentẽ. Lacrime lauant delictũ. qd̃ ore
pudor est confiteri. Non maliciã excusa¬
mus. s u̾ecundie partimꝰ. Qd̃ gͦ dicere
honunt erubescimꝰ. dicimus deo qui ñ im¬
ꝓperat. Euismodi gͦ occasionib querũt
homines extusationẽ torpori suo. ⁊ ꝑuer¬
uant delictum qd̃ ore pudor ẽ confiteri.
nunquid ideo tibi dixit. si erubescis cõ¬
fiteri peccatum tuũ qd̾ tibi suffictat si
tantũ lacrimeris. etiã si ñ confitearis: Nõ¬
ne multo meliꝰ est: ut scripturã hoc pociꝰ¬

Expanded text:
enim: Quid nos constringitis; quid nos arcenim: Quid nos constringitis; quid nos arctatis? Pudenda sunt facta nostra, non nos permittit verecundia eloqui, erubescimus confiteri quod fecimus. Quod possumus tamen facimus, cor contritum et humiliatum offerimus, dolemus pro eo quod male egimus, lacrymas fundimus, carnis maceratione reatum punimus. Quid verba quaeritis, ubi opera bona sunt? Habemus Scripturam consolantem nos et dicentem: « Lacrymae lavant delictum, quod ore pudor est confiteri. » Non malitia excusamus, sed verecundiae parcimus. Quod ergo dicere homini erubescimus dicimus Deo, qui non improperat. Hujusmodi ergo occasionibus quaerunt homines excusationem corpori suo, et pervervant delictum, quod ore pudor est confiteri. Nunquid ideo dixit: si erubescis confiteri peccatum tuum, quod tibi sufficiat, si tantum lacrymaris, etiam si non confitearis? Nonne multo melius est ut Scripturam hoc po
Abbreviated transcription (Latin):
dunitti pecc̃a. S in hoc illa discretio ẽẽ de¬
bet. ut cotidiana lemiaq pecc̃a alt̾utrum
eoequalib confiteam᷑. ut orationib in¬
uitem saluem᷑. Porro grauious lepre ĩ¬
mundictam sacerdoti pandamꝰ. ⁊ ad eius
arbitrium iustificari curemꝰ. Uidete quo¬
modo concordant testimonia ueritatis.
oratione fusa ꝓ inuicem. ꝓ cotidianis et
leuiorih peccatis indulgentiã ⁊ remissionẽ
conseqͥmur. Grauioris aũ culpe reatũ sin¬
gulari confessione sacerdoti aꝑimus ⁊ se¬
cundũt eiꝰ consilũt̃ mun̾e satisfactionis o¬
blato. indulgentiam pecc̃i obtinemꝰ S̾
dicis. Si saluari ñ potest homo nisi con¬
fiteatur pect̾a sua quid ẽ qd̃ scriptũ in¬
uenitur. lacrime lauant delictũ qd̾ ore
pudor ẽ confiteri: Inueniunt᷑ enĩ quedã
eiꝰmodi dicta ⁊ rapiunt ea hoĩes gauden¬
tes. ñ qr u̾itatẽ querant ii eis. s qr mali¬
ciam suã defend̾e uolunt ex eis. Sicunt

Expanded text:
dimitti peccata. Sed in hoc illa discretio esse dedimitti peccata. Sed in hoc illa discretio esse debet, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus confiteamur, ut orationibus invicem salvemur. Porro gravioris leprae immunditiam sacerdoti pandamus et ad ejus arbitrium justificari curemus. » Videte quomodo concordant testimonia veritatis. oratione fusa pro invicem pro quotidianis et levioribus peccatis indulgentiam et remissionem consequamur; gravioris autem culpae reatum singulari confessione sacerdoti aperimus, et secundum ejus consilium, munere satisfactionis oblato, indulgentiam peccati obtinemus. Sed dicis: Si salvari non potest homo nisi confiteatur peccata sua, quid est quod scriptum invenitur: « Lacrymae lavant delictum quod ore pudor est confiteri. Inveniuntur enim quaedam ejusmodi dicta, et rapiunt ea homines gaudentes, non quia veritatem capiant in eis, sed quia malitiam suam defendere volunt ex eis. Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
pect̃a dimittunt. nccẽ hũt ut ⁊ ip̃i pectã
sua confiteant᷑. ut penitentib ⁊ confi¬
tentib pecc̃a sua dimittant᷑. ꝓpt̾ea gͦ con¬
fitemini alt̾utrũ pecc̃a ur̃a. ⁊ orate ꝓ in¬
uitem. ad quid. ut saluemini. Confite¬
mini ut saluemini. Quid ẽ confitemin
utt saluemim: Hoc ẽ ñ saluamini nisi cõ¬
fiteamint. Hoc fortassis tu audire noluis¬
ti. qui latebras queris ⁊ abscondis scele¬
ra tua ut ñ iustificeris. Non tibi placet
qd̾̃ dr᷑. qr hii qui confiteri nolunt peccata
sua. saluari ñ possunt. ꝓpt̾ea fortassis co¬
naris ad aliud dictũ apłi intorquere. ut
intelligat᷑ confitentib quidẽ ꝓmisisse sal¬
uationem. tñ ñ confitentib ñ negasse iu¬
stificationem. eudi gͦ. Augꝰ. dicit. Non
potest qͥs iustificari a peccato. nisi confes¬
sus fuu̾it añ pectatũ. Item h̾eda in eadẽ
epła iacobi de qua suꝑiꝰ testimoniũ sũp¬
simus. sine confessione in q̃t nequeunt

Expanded text:
a dimittunt necesse habent, ut et ipsi peccata sua confiteantur, ut poenitentibus et confitentibus peccata sua dimittantur. Propterea ergo: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem. Ad quid? Ut salvemini. Confitemini ut salvemini. Quid est confitemini ut salvemini? Hoc est non salvamini, nisi confiteamini. Hoc fortassis tu audire noluisti, quia latebras quaeris et abscondis scelera tua ut non justificeris. Non tibi placet quod dicitur, quod ii qui confiteri nolunt peccata sua salvari non possunt; propterea fortassis conaris ad aliud dictum Apostoli intorquere, ut intelligatur confitentibus quidem promisisse salvationem, tamen non confitentibus non negasse justificationem. Audi ergo. Augustinus dicit: Non potest quis justificari a peccato, nisi confessus fuerit ante peccatum. Item Beda in eamdem epistolam Jacobi de qua superius testimonium sumpsimus. Sine confessione, inquit, nequeunt
Abbreviated transcription (Latin):
rei maculam ht̃: ⁊ fetorem pcc̃ĩ atq
et̾ne ultionis uinculo ligata existit.
Si uͦ añ confessionem ꝑ cordis contͥ¬
tionem d̾s ꝑseipm̃ sinc mysterio
sacertotis ⁊ debitum onnuno re¬
laxat: ⁊ aiãm interius purgat: a
contagio ⁊ fetore peccati. Quid gͦ
mundat: quid dimitut sacerdos:
Ubi sunt claues ille qͣs dominus
tradidit petro. ⁊ successorib eius

Expanded text:
rei maculam habet et foetorem peccati, atque aeternae ultionis vinculo ligata existit. Si vero ante confessionem per cordis contritionem Deus per seipsum sine ministerio sacerdotis et debitum omnino relaxat, et animam interius purgat a contagione et foetore peccati; quid ergo mundat, quid dimittit sacerdos? ubi sunt claves illae quas Dominus tradidit Petro et successoribus ejus
Abbreviated transcription (Latin):
iquis de ordine sacerdotum ĩ tare.¬
monast̾io se suscipi rogauit:
ñ quidem ei craus assentiat᷑.
Lamen si omnino ꝑstit̾it ĩ hac suppli-¬
catone: sciat se omnem regule disci-¬
plinam seruaturum. Nec aliquid ei
relaxabitur: ut sit situt scriptum est.
Amice. ad quod uenisti. Concedat᷑¬
ei tamen post abbatem stare et benedi¬
cere aut missas tenere:si tamen uisserit¬
ei abbas. Sin alias: nullatenus p̃su¬
mat aliqua. sciens se liscipline regula¬
ri subditum. et magis humilitatis e¬
xempla omnib det. Si forte ordinatõ¬
nis aut alicuius rei causa fuit ĩ mõa¬
st̾io. illum locum attendat quando ĩ¬
gressus est in monast̾ium: ñ illum
qui ei ꝓ reuerentia sacerdotii ocessus ẽ.
Clericorum autem si quis eodẽ desid̾io
monast̾io sociari uoluit. loco medioc
collocetur et ip̃e: tamen si ꝑmittit de
obseruatõe regule uł ꝓpriã stabilitate.

Expanded text:
quis de ordine sacerdotum in monasterio se suscipi rogaverit, non quidem citius ei assentiatur. Tamen si omnino perstiterit in hac supplicatione, sciat se omnem Regulae disciplinam servaturum. Nec aliquid ei relaxabitur, ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti ? Concedatur tamen ei post abbatem stare, et benedicere, et missas tenere, si tamen jusserit abbas: sin alias, nullatenus aliqua praesumat, sciens se disciplinae regulari subditum, et magis humilitatis exempla omnibus det. Et, si forte ordinationis, aut alicujus rei causa fuerit in monasterio, illum locum attendat, quando ingressus est monasterium; non illum qui pro reverentia sacerdotii concessus est. Clericorum autem si quis eodem desiderio monasterio voluerit sociari, loco mediocri collocetur; et ipse tamen si promittat de observatione Regulae, vel propria stabilitate.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo datur intelligi sicut scĩ docto¬
res tradunt: qd̾ quedam peccata in
futuro dimittantur. Quedam enĩ
culpe i hoc scło laxantur. q̃dam uͦ par¬
ue etiam in futuro: q̃ qͥdẽ post mortẽ
grauant s dimittuntur si digni sũt
si bonis actib in hac uita meruert̃
ut dimittatur eis. De illis etiã qui
edificant ligna. fenum. stipulam.
dicit aus̃ qd̃ igũe tubulationis trã¬
sitorie inuenient cocmabilia edificia
que secum portauerunt cremantẽ
Ait enĩ sic. Post istuis sane corꝑis
mortẽ. donec de igne purgatorio u̾¬
satur ad diem dampnationis ⁊ re-¬
muuerationis. si hoc tẽꝑis uiterual¬
lo sp̃s defũctoꝵ qͥ edificant ligna. f .s.¬
huiꝰmodi dicantur igñe ꝑpeti q̃ alii uõ
sentiunt. qui huiꝰmodi edificia ũ por¬
tauerunt ut iueniant ignem tran¬
sitorie tribulationis uenialia concre¬
mautem ñ redarguo: qr forsitan ue¬
rum est. S quia dicit᷑ saluꝰ erit quasi
ꝑ ignem: contempuit᷑ ile ignis gra¬

Expanded text:
Ex quo datur intelligi, sicut PP. tradunt, quod quaedam peccata in futuro dimittentur. Quaedam enim culpae in hoc seculo relaxantur; quaedam vero parvae etiam in futuro, quae quidem post mortem gravant; sed dimittuntur si digni sunt, si bonis actibus in hac vita meruerunt ut dimittantur eis. De illis etiam quae aedificant lignum, fenum, stipulam, dicit August. quod ignem tribulationis transitoriae invenient cremabilia aedificata quae secum portaverunt homini, c. 26: Post istius sane corporis mortem, donec de igne purgatorio veniatur ad diem damnationis et remunerationis, si hoc temporis intervallo spiritus defunctorum qui aedificaverunt lignum, m dicantur perpeti, quem alii non sentiunt qui hujusmodi aedificia non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis venialia concremantem, non redarguo, quia forsitan verum est. Sed quia dicitur: Salvus erit quasi per ignem, contemnitur ille ignis. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
tes. Si aũt q̃ritur de illo qui ad
penitentiam festinans sacendotem
nuenire ñ potuit ⁊ ita decessit utrum
uni ht̃ bonum ⁊ ñ potãt uenire ad sacer¬
dotem. s p̃occupauis eum mors in do¬
nio uł inuia: faciant pro eo pareutes
oblationem ad altare ⁊ dent redemptio¬

Expanded text:
te. Si autem quaeritur de illo qui ad poenitentiam festinans sacerdotem invenire non potuit, et ita decessit; utrum um habet bonum, et non poterat venire ad sacerdotem, sed praeoccupavit eum mors in domo vel in via, faciant pro eo parentes ejus oblationem ad altare, et dent redemptio
Abbreviated transcription (Latin):
pbr debet. Uñ in carthagtuensi con¬
cilio scd̾o statutum est. ut crisma
uł reconciliatio penitentiui: ⁊ puel¬
larum consecratio apbr̃is ñ fiat. Itẽ
rconciliare qrĩeqm inpublica mis¬
sa: pbr̃ ñ liceat. Puellarũ tũ consecra¬

Expanded text:
re. Unde in Carthaginensi concilio II, ibid., statutum est ut chrisma vel reconciliatio poenitentium, et puellarum consecratio a presbyteris non fiat. Item, reconciliare quemquam in publica missa presbytero non liceat; puellarum tamen consecra
Abbreviated transcription (Latin):
at uolintatem.⁊ satisfaciat lacri¬
mis ⁊ orationib. accedat securus:
s hoc de illo dico. quẽ mortalia poc¬
cata ñ grauant. Si non froquentiꝰ
saltim ter uanno homines cõmu¬
nicent: nisi forte quis crminalib
impediatur. in pascha .s. ⁊ penteco
qui noluerint eccłiasticis carere li¬
minibus

Expanded text:
at voluntatem, et satisfaciat lacryat voluntatem, et satisfaciat lacrymis et orationibus, accedat securus: sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant. Si non frequentius, saltem ter in anno homines communicent, nisi forte quis criminalibus impediatur: in Pascha, scilicet, et qui noluerint carere ecclesiasticis liminibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ustitutum est enĩ hoc sacram̃tum
duab de causis inaugm̃tum uͥtutũ¬
ens effunditur sangnus ꝑr: in re¬
missionem poccatoꝵ effimditur:
debeo semꝑ acciꝑe qui semꝑ pecco: de¬
beo semꝑ hr̃c medicinam. Item augꝰ
semel passus sit. qr cotidie grauamur
peccatis. sine quib mortalis in firmi¬
tas uiuere ñ pot̾. ⁊ qr cotidie labimur:
tis: ut qi cotidie pecramus ⁊ ille iam
mori ñ pot̾: ꝑ hoc sacram̃tu remis¬
sionem consequam᷑. Cotidie come¬
ditur ip̃e ⁊ bibitur mu̾̃tate: s in¬
teger ⁊ uiuus manet. Item. mini¬
steriũ fidei dicit᷑. quia cred̾e̾ debes: qd̾
ibi salus nr̃a consistat. Si aũt q̃ritur
utrum cotidie cõminicandum sit:
quit eucharistiam acciꝑe nec laudo
nec uituꝑo: om̃ib tũ dñicis diebus
cõmiuncandum hortor. si tũ mens
m affectu peccandi est grauari ma¬
gis dico eucharistie ꝑceptione qͣm
purificari: ⁊ licet quis peccato mor¬
deatur si peccandi tñ de cet̾o ñ habe¬

Expanded text:
Institutum est enim hoc sacramentum duabus de causis. In augmentum virtuties effunditur sanguis Christi, in remissionem peccatorum effunditur, debeo semper accipere, qui semper pecco, debeo semper habere medicinam. Item Auguspassus, quia quotidie peccamus peccatis, sine quibus mortalis infirmitas vivere non potest. Et quia quotidie labimur, tis, ut quia nos quotidie peccamus, et ille jam mori non potest, per hoc sacramentum remissionem consequamur. Quotidie comeditur ipse et bibitur in veritate, sed integer et vivus manet. Item: Mysterium fidei dicitur, quia credere debes quod ibi salus nostra consistat. Si autem quaeratur utrum quotidie communicandum sit, quit, Eucharistiam accipere, nec laudo, nec vitupero; omnibus tamen dominicis diebus communicandum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico Eucharistiae perceptione, quam purificari. Et licet quis peccato mordeatur, si peccandi tamen de caetero non habe
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s uerus sit deus ⁊ homo: quia
omĩs res. illarum rerum naturã
⁊ iũtatem in se continet ex quibus
conficitur. Conficitur aũt sacrauiẽ¬
⁊ res sacramenti idem corpus xꝑi. Eoce
inuisibilem dicit carnem xꝑiͥ quia
Ex quo confirmatur. qd̾ supra diximꝰ.
Deide ad dit qd̾ magis lectorem mo¬
sanguis eius quẽ sub uini spe ac
sapore potamius. Caro uidelicet car¬
iis. ⁊ sanguis sacram̃tum ẽ san¬
guinis. Carne ⁊ sanguine utroqp
inuisibili intelligibili spũali sig¬
nificatur corpus xp̃i uisibile ⁊ pal¬
tropo quodam utitur hic auõ: quo
solont res significantes reruui sor¬
tiri uocabula quas significant. Hic
enim uisibilis spes paiuis uocatuir
noĩe carnis. ⁊ uisibilis sp̃es uini
noĩe sangunus. Inuisibilis uͦ ⁊ in
ita ⁊ sanguis. Caro igitur inuifibilis
dr̃ eẽ sacram̃tum carius uisibilis: qr
spẽs panis scd̾m quam illa ñ uidet᷑
caro est sacram̃tũ carnis iusibilis.
scure dixerat consequent̾ diceus.i¬

Expanded text:
s verus sit Deus et verus homo; quia omnis res illarum rerum naturam et veritatem in.se continet ex quibus conficitur. Est igitur sacramenet res sacramenti, idem corpus Christi. Ecce invisibilem dixit carnem Christi, quia ex quo confirmatur quod supra diximus. Deinde addit quod magis movet lectosanguis ejus, quem sub vini specie ac sapore potamus, caro videlicet carnis, et sanguis sacramentum est sanguinis, carne et sanguine, utroque invisibili, intelligibili, et spirituali significatur corpus Christi visibile et paltropo quodam utitur hic Aug., quo solent res significantes rerum sortiri vocabula quas significant. Hic enim visibilis species panis vocatur nomine carnis, et visibilis species vini nomine sanguinis; invisibilis  et sanguis. Caro ergo invisibilis dicitur esse sacramentum carnis visibilis, quia species panis, secundum quam illa non videtur caro, est sacramentum carnis visibilis, scure dixerat: consequenter dicens i
Abbreviated transcription (Latin):
lu̾int deum quẽ hñt testem ip̃m
habituri sunt ⁊ ultorem. Qd̃ si siu
ip̃i uidices fiant. ut ueluti sue miqͥ¬
tatis ultores. hic in se uoluntariam
penam seuerissime anmadt̾ifionis
gxerceant temꝑalib penis muta¬
bunt et̾na supplicia: ⁊ lacrimis ex
uera cordis contritione. fluentibus
restringunt cterui ignis incendia.
Et infra. Facilius sibi deun placabt̃
iustrabant. ñ aĩo s officio seꝑati ui¬
tam suam quasi mortuaui plangt̃:
cerri qd̾ reconciliati sibi efficacis pe¬
intentie fructib ad̾o ñ solum amis¬
sa recipiant. s etiam suꝑne ciuita¬
tis gaudia recipiant. His auctoritatib
inuituntur qui sufficere conten¬
dunt. dõ confiti̾ pccã sine saceito¬
te. Dicunt enim dsd̾ siquis timens
deregi culpam sirani apud hoĩes ne
inde obꝓbrio habeatur. uł alii suo
exemplo ad peccandum accingant᷑
⁊ iõ taceat hoi ⁊ reuelet dõ: consoqͥt᷑¬
Qd̃ ñ sufficit soli d̾o ꝯfit̾i si¬

Expanded text:
luerint, Deum quem habent testem, ipsum luerint, Deum quem habent testem, ipsum et habituri sunt ultorem. Quod si ipsi sui judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis contritione fluentibus extinguent aeterni ignis incendia. Et infra, ibid.: Facilius sibi Deum placabunt istrabant non animo, sed officio separati, vitam certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipiant, sed etiam supernae civitatis gaudia recipiant. His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat Deo, conseqQuod non sufficit soli Deo confit
Abbreviated transcription (Latin):
uenio quid dixerit: iuenio qd̾ fler̾t.
Lacrimas eius lego: satiffactionẽ nõ
lego. S qd̾ defendi ñ pot̾: ablui pot̾. La¬
uent lacrime delictum qd̃ noce pudor ẽ
confiters. ⁊ uenie fletus consulunt
⁊ nẽcondie. Hoc idem etiam maximiꝰ
dicit ep̃c. Item ioh̾es crisostomus. Nõ
tibi dico ut te ꝓdas inpublicum neq
aptid alios accuses. s obedire te uolo
ꝓph̾e dicenti. Renela mam tuã ante
deum. Ergo tua confitere pecã apud
uerum uidicem: cum oratione delic
illa. S si confundĩs alicui dicere:
dicito ea cotidie in aiã tua. Non dico
ut confitearis ea cũ seruo tuo. ut¬
cum ad mitreres ea: cum faciebas cogno
care ũ erubiusti: ⁊ confiteri embescis:
Dicito in hac uita: ut malia requiẽ
habeas. Dicito ingemiscens ⁊ lacri¬
mans. In codice scripta sunt pcc̃ã
tua. Spongia ꝑccõꝵ tuorũ lacri¬
pccã humanam uoticiam latent
ñ abip̃is confessa. uec aliis publica¬
ta si ea confiteri uł emiendare uo¬

Expanded text:
uenio quid dixerit, inuenio quod fleuerit. lacrimas eius lego, satisfactionem non lego; sed quod non potest ablui potest. lauent lacrimae delictum. quod uoce pudor est confiteri. et ueniet verecundiae. Hoc idem etiam Maximus dicit episcopus. Item Joannes Chrysost.: Non tibi dico ut te prodas in publicum, neque apud alios te accuses; sed obedire te volo Prophetae dicenti: Revela Deo vitam tuam. Ante Deum ergo tua confitere peccata, apud verum judicem cum oratione delictilla. Sed si confunderis alicui dicere, dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearis ea conservo tuo, utcum admitteres ea, care non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in illo requiem habeas. Dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua: spongia peccatorum tuorum lacrypeccata humanam notitiam latent, non ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare no
Abbreviated transcription (Latin):
sancto pascha usq ad pen-¬
thecosten. ad sextam refici¬
ant fraires. et ad serain ce
nent. Apentecoste autẽ tota estate si
labores agrorum ñ hñt monachi aut
nimietas e̾tatis ñ ꝑturbat. quarta et
sexta fix ieuinent usq ad nonam: reli¬
quis u dieb ad sextam prandeant. Qͤ
prandii sexta si oꝑa in agro habuierint
aut estatis feruor nimius fuit continu¬
anda erit. et in abbatis sit prouidentia:
& sic omnia temperet atq disponat.
qualit̾ et anime saluentur: ⁊ quod
faciunt fratres. abso ulla murmura¬
tione faciant. Ab idibus aũ septẽbris
usꝙ ad caput quadragesime ad no¬
nam semꝑ reficiant. In quadragesi¬
ma uͦ usq ad paschã ad uesperam ie¬
ficiant. Ipsa tamen uesꝑa sicagatur.
ut lumine lucerne ñ indigeant refi¬
cientes: s luce. aidhus dicrenmua con¬
summentur. S ⁊ orini timꝑs siue
cene siue refectionis hora sit tempere¬
tur. ut cum luce fiant omnia.

Expanded text:
sancto Pascha usque ad Pentecosten ad sextam reficiant sorores, et ad seram cnent. A Pentecoste autem tota aestate, si labores agrorum non habent monachi, aut nimietas aestatis non perturbat, quarta et sexta feria jejunent usque ad nonam. Reliquis vero diebus ad sextam prandeant. Quae prandii sexta, si opera in agris habuerint, aut aestatis fervor nimius fuerit, continuanda erit, et in abbatis sit providentia. Et sic omnia temperet atque diqualiter animae salventur, et quod faciunt sorores, absque ulla murmuratione usque ad caput quadragesimae ad nonam semper reficiant. In quadragesima usque ad Pascha ad vesperam reficiant. Ipsa tamen vespera sic agatur, ut lumine lucernae non indigeant reficientes, sed luce adhuc diei omnia consummentur. Sed et omni tempore sive coenae, sive refectionis, hora sic temperetur, ut cum luce fiant omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est que tribuatur. sermo responsi¬
onis porrigatur bonus: sicut scͥptũ
offerat ut ñ scãdalizent᷑: memor diui¬
ni eloqͥi qͥd mereatur qͥ scãdalizauerit
unum de pusillis. Si cõgregatõ ma¬
ior fui̾t. solatia ei dentur aquibus
adiutus. et ip̃e equo animo ĩpleat
officiũ sibi comissum. Horis compe¬
tentib dentur que danda sunt. ⁊ pe¬
tantur que petenda sunt: ut nemo
conturbet᷑ neq contͥstetur in domo

Expanded text:
non est quod tribuatur, sermo responsinon est quod tribuatur, sermo responsionis porrigatur bonus, uti scriptum offerat, ut non scandalizentur, memor divini eloquii quid mereatur qui scandalizaverit unum de pusillis Si congregatio major fuerit, solatia ei dentur, a quibus adjuta et ipsa aequo animo impleat officium sibi commissum. Horis competentibus et dentur quae danda sunt, et petantur quae petenda sunt, ut nemo conturbetur neque contristetur in domo
Abbreviated transcription (Latin):
edax. ñ elatus. non turbulemus. ñ
timens d̃m: qui om̃i congregatõi
sit sicut p̃r. Curam gerat de omnib:
sñ iussione abbatis nichil faciat.
Que iuibent᷑ tustocliat: fratres non
contristet. Si quis fr̃ ab eo forte ali¬
qua irrauonabilit̃ postulat. non
sꝑnendo eum contͥstet: s ranonabilit̾
cum humilitate male petenu dene¬
get. Animam suam custodiat. me
mor semꝑ illius apostolici ꝑrecepti:
quia qui bene ministrauit gradum
bonũ sibi acquirit. Infirmorũ ĩ fãtũ
hospitum. pauꝑumq cũ om̃i solli¬
citudine curam gerat: sciens sine
dubio quia pro his om̃ib ĩ die iu¬
dicii rationem rebdinirus est. Omĩa
uasa monasteris cunctamq substã¬
tiam. ac si altaris uasa satrata conᷤ¬
piciat. Nichil ducat negligendum.
neq auaricie studeat: neq ꝑrodigꝰ
sit et stirparor substantie monast̾n:
s omnia mensurate faciat ⁊ sccd̾m
iussionẽ abbatis. Humilitatẽ añ
omnia habeat. Et tui substantia

Expanded text:
turbulenta, non timens Deum, et omni congregationi sit sicut mater, curam gerat de omnibus. Sine jussione abbatissae nihil faciat; quae ei jubentur custodiat; sorores non contristet. Si qua forte soror ab ea aliqua irrationabilia postulat, non ernendo eam contristet, sed rationabiliter cum humilitate male petenti deneget. Animam suam cumor semper illud apostolicum: Quia qui bene ministraverit, gradum bonum sibi acquirit . Infirmorum, infantium, hospitum, pauperumque cum omni sollicitudine curam gerat: sciens, sine dubio quia pro his omnibus in die judicii rationem redditura est. Omnia vasa monasterii, cunctamque substantiam, ac si altaris vasa sacrata conspiciat. Nihil ducat negligendum: neque avaritiae studeat, neque prodiga sit, vel exstirpatrix substantiae monasterii; sed omnia mensurate faciat, et secundum jussionem abbatissae. Humilitatem ante omnia habeat; et cui substantia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sapore. ⁊ pondere. in quo subiecto
fundentur potius mͥ uiderur faten¬
dum existere sine subiecto quam
eẽ in subiecto qr ibi ñ est sub̾a nisi
corꝑis ꝙ sanguinis duĩ: que ñ affici¬
ergo illa accidentia ꝑ se subsisten¬
tia ad mist̾ii ritum: ad gustꝰ fideiq
suffragum quib corpus xꝑl hũs

Expanded text:
et sapore et pondere, in quo subjecto fundentur, potius mihi videtur fatendum existere sine subjecto, quam esse in subjecto, quia ibi non est substantia, nisi corporis et sanguinis dominici, quae non afficiergo illa accidentia per se subsistentia ad mysterii ritum, ad gustus fideique suffragium; quibus corpus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
nitans nos ad manduicandũ ait:
Qui manducat meͬ uiuit ꝓpt̾ me.
Nec occiditur xp̃s ut mandu̾cetur. s
mortuus uiuificat qñ manducatur.
reficit ñ deficit. utuit manducatus.
qr rosurrexit occisꝰ. nec qũ mãducamꝰ
partes. de illo facimꝰ. ⁊ qͥdẽ in sacram̃to sic
Per partes mãducat᷑ ⁊ mauet inte¬
⁊ manet in teger totus in celo. ma
net integer totus in corde tuo. Ideo
ista dicuntur sacram̃ta: quia in eis ali¬
ud uidetur ⁊ aliud intelligitur. Ui-¬
Ec his satis datur intelligi qd̾ fractio
⁊ partes ille que uidentur fieri in
q illa berengarii ũba ita distinguẽ¬
da sunt: ut sensualiter ñ mͦ sacram̃¬
to. s inui̾tate dicatur corpus xꝑi.
tractari inanib sacerdotum: fran¬
gi uͦ ⁊ atteri dentib uere quidem s
in sacram̃to tm̃i. uera est fractio ibi
onib totus est. nec ꝑ singulas mi¬
nuitur: s in tegrum se prebet in
singulis. Item hylarus. Ubi ẽ pars

Expanded text:
vitans nos ad manducandum ait, Joan. 6: Qui manducat me, vivit propter me. Nec occiditur Christus ut manducetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducatus, quia surrexit occisus; nec quando manducamus, partes de illo facimus, et quidem in sacramento sic ccipit; per partes manducatur, et manet inte, integer totus in cnet integer totus in corde tuo. Ideo ista dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, et aliud intelligitur. Ex his datur intelligi quod fractio et partes quae ibi videntur fieri, inbili. Ideoque illa Berengarii verba ita distinguenda sunt, ut sensualiter non modo in sacramento, sed in veritate dicatur corpus Christi tractari manibus sacerdotum; frangi vero et atteri dentibus, vere quidem, sed in sacramento tantum. Vera ergo est ibi onibus totus est; nec per singulas minuitur, sed integrum se praebet in singulis. Item Hilarius: Ubi pars
Abbreviated transcription (Latin):
talis erat: s oculi eoꝵ tenebantur
ne enmagnoscerent. Alii uͦ dicunt
qd̾ sic̃ ibi spẽs panis est ⁊ ñ ẽ ibi res cuiꝰ
uł in qua sit illa spẽs: ita est ibi frac¬
tio que ñ est in aliqua re quia nicħ
ibi frangitur. Quod mirabiliter
dei potentia fieri dicunt. ut ibi sit
tradunt corpus xꝑi eẽntialit̾ fraugi
⁊ diuidi. ⁊ tñ integrum ⁊ incorrup¬
tibile existere. qd̾ se collige̾ asserũt
exconfessione berengarii: qui confes¬
sus est coram nicholao pp̃ ⁊ plurib
eꝑ̃is panem ⁊ uinum que in altari
ponunt᷑ pꝰ consecrationẽ ũ solum sa¬
cram̃tum. s etiam ueram corpus ⁊¬
solum sacramento s etiam uĩtare
manib sacerdotum tractari ꝙ fran
est: sanc dicipotͥ fractio illa ⁊ partinio
ñ insub̾am corꝑis s in ipã forma panis
sacram̃tali fieri: ut uera fractio ⁊ par¬
sultes si accidentia uideantur frangi:
cum ibi sint sine subiecto. licet quidã

Expanded text:
forma erat, sed oculi eorum tenebantur forma erat, sed oculi eorum tenebantur ne eumquod sicut ibi species panis est, et non est ibi res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri dicunt, ut ibi sit tradunt corpus Christi essentialiter frangi et dividi, et tamen integrum et incorruptibile existere. Quod se colligere asserunt ex confessione Berengarii, qui confessus est coram Nicolao papa et pluribus episcopis panem et vinum quae in altari ponuntur, post consecrationem non solum sacramsolum sub sacramento, sed in veritate manibus sacerdotum tractari et franest, sane dici potest fractio illa et partitio non in substantia corporis, sed in forma panis sacramentaliter fieri, ut vera fractio et parsultes si accidentia videantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam
Abbreviated transcription (Latin):
olet etiam queri defractio¬
ne ⁊partitione que ibi ri¬
detur fieri utrum uera sit: ⁊ si
uera fractio est. cuius rei. uł in
in qua re fiat. Cumq ñ sit ibia
iudetur eẽ: s e contra cam ipm̃
corpus incorruptibile sit. qr im¬
mortale ꝙ imꝑassibile in ip̃o nõ
guit carnalem sensum discipłoꝵ:
qui putabant xꝑi carnem sicut
aliam in parteni diuidendam. ⁊
morsib lacerandam. Et ido̾ quib¬
dam placet. Qd̾ ñ sit ibi fractio sic̃¬
indetur. s dicitur frangi qr uidetur
frangi. Quib obicitur qd̾ ait ambꝰ.
Nichil falsi purandia ẽ in sacrificio
ui̾tatis. uł sicut sit in magorũ p̃sti¬
giis: ubi delusione quadam fallun¬
tur oculi. ut uideatur ẽẽ qd̃ non
est. Ad qd̾ hoc illi diount. ñ fallit
nos iusus nec fallitur: qd̾ eẽt si
credetur ira frangi ut uidetur.
Nec illusio est qr ad utilitatem fidĩ
ñ ad deceptionẽ ita fit. sicut ⁊ xp̃c
se oftendit duob discipulis in iua
in spẽ ꝑegrini nec nĩ eo tñ forma

Expanded text:
olet etiam quaeri de fractione et partitione quae ibi videtur fieri, utrum vera sit; et si ibi vera fractio est, cujus rei sit, vel in qua re fiat. Cumque non sit ibi aidetur, sed contra, cum ipsum corpus incorruptibile sit, quia immortale est et impassibile, in ipso non guit carnalem sensum discipulorum, qui putabant Christi carnem saliam in partes dividendam, et morsibus dilacerandam. Ideo quibusdam placet quod non sit ibi fractio sicidetur; sed dicitur frangi, quia videtur frangi. Quibus objicitur quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus discipulis in via in specie peregrini; nec in eo tamen talis
Abbreviated transcription (Latin):
iquis. frat̾ presum pserit
sine uissione abbatis frat᷑
excõmunicato quolibet mͦ
se inngere aut loqui cũ eouł manł¬
datum ei dirigere: similem sornat᷑
excommunicationis iundictam.

Expanded text:
quis frater praesumpserit sine jussione abbatis fratri excommunicato quolibet modo se jungere aut loqui cum eo, vel mandatum dirigere, similem sortiatur excommunicationis vindictam.
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ qd̾ in mat̾no utõ nullus bapti
baptizari ũ possut:. qr qui natus ad
dici pot̾. in quẽ generatio ñ p̃cessit.
ti leguntur quod etiã de iacob quidã
putant: dicimꝰ. Si scĩficatio ibi acci¬
pitur inti̾or emundatio. in nura¬
culis diuine potentie eẽ habendũ.
ut angꝰ ait: aiubigue suꝑ hoc loq̃ñs.
Si usq ad eo inquit ni illo puero
acceleratus ẽ usus rationis ⁊ uolun¬
tatis. ut intra mat̾na uiscera iam
posset agnoscere. credere qd̾ maliis
ꝑuulis expectatur. etate ut possint:
In uuratulis hñdum ẽ diume poten¬
qua efficimur templum der ñ nͥ
regen̾atorum est. Nisi enĩ quis reñ¬
renascitur: nisi pͥus nascatur. Uñ
illa scĩficatio pot̾ scd̃m p̃destinati¬
onem accipi. Ecce dubitanter ui¬
detur loqui: qui etiam in eodem¬

Expanded text:
non est, quod in materno utero nullus baptizbaptizari non possunt, quia qui natus adhdici potest, quem generatio non praecessit. ti leguntur, quod etiam de Jacob quidam putant, dicimus, si sanctificatio ibi accipitur interior emundatio, in miraculis divinae potentiae esse habendum, ut Aug. ait, ambigue super hoc loquens. Si usque adeo, inquit, in illo puero acceleratus est usus rationis et voluntatis, ut intra materna viscera jam posset agnoscere et credere, quod in aliis parvulis expectat aetas ut possint, in miraculis habendum esse divinae potenqua efficimur templum Dei, non nisi renatorum est. Nisi enim quis renrenascitur, nisi prius nascatur. Unde illa sanctificatio potest secundum praedestinationem accipi. Ecce videtur dubitanter loqui, qui etiam d
Abbreviated transcription (Latin):
finiens qualit̾ intelligenda sit illa
scĩficatio. an signum future rei
an iuĩtas ustificationis: ꝑ sp̃m fc̃e.
S meluis ẽ ut dicamus illos p̃ter
cõmunem legem muteris iusti¬
ficatos ⁊ grã preuentos dimissis

Expanded text:
finiens qualiter intelligenda sit illa sanctificatio, an sit signum futurae rei, an veritas justificationis per Spiritum factae. Sed melius est ut dicamus illos praeter communem legem in uteris justificatos, et gratia praeventos dimissis
Abbreviated transcription (Latin):
abbas gerat cura delinq̃i¬
tes fr̃s: quia ñ est opus
sanis medicꝰ: s male habentib.
Et id̾o un debet omnimodo ut sapi¬
ens medicus immutere qͣi occultos
consolatores sempectas idest seniores
sapientes fũs qui quasi secreto conso¬
lentur frairem fluctuantem. et ꝓuo¬
cent eum ad humilitaris satisfationẽ:
& consolentur eum ne habundantõri
eo ab omnib. Magnoꝑe enim debet
sollititudinem gerere abbas et om̃i
sagacirate ⁊ ĩdustria curare. ne aliꝙͣ
de ouib sibi credins ꝑdat. Noui̾t enĩ
se infirmai curam suscepisse anima¬
tum : ñ suꝑ sanas tyrannidẽ. Et
meniat proph̾e comminationẽ. ꝑ q̃
dicit d̃s. Quod trassum uidebatis assu¬
mebatis: ⁊ qͦd debile erat proiiciebatis.
Et pastoris boni pium imitenr exem¬
plum: qui relidis nonaginta nouem
ouib in montib. abiit unam q̃ erra¬
uerat quere̾. Cuiꝰ infurmitati tantũ
compassus est: ut eam in sacris hum̾is
suis dignaret᷑ imponere et sic reportare
ad gregem.L¬

Expanded text:
abbas circa delinquentes fratres: quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Et ideo uti debet omni modo ut sapiens medicus: immittere quasi occultos consolatores. Senpectas, id est, seniores sapientes, qui quasi secrete consolentur fracent eum ad humilitatis satisfactionem. Et consolentur eum, ne abundantiori eo ab omnibus . Magnopere enim debet sollicitudinem gerere abbas, et omni sagacitate et indde ovibus sibi subjectis perdat. Noverit enim se infirmarum curam suscepisse animarum, non super sanas tyrannidem, et metuat Prophetae comminationem, per quem dicit Deus: Quod crassum videbatis, assumebatis; et quod debile erat, projiciebatis . Et pastoris boni pium imitetur exemplum, qui, relictis nonaginta novem ovibus in montibus, abiit unam ovem, quae erraverat, quaerere: cujus infirmitati intantum compassus est, ut eam sacris humeris suis dignaretur imponere, et sic reportare ad gregem.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ꝑ iohel ꝓpħam sic loquitur. Con¬
gregabo omues gentes: ⁊ deducaui
eas in uallem iosaphar. ⁊ disceptabo
ibi cum eis. In cuiꝰ capituli expositione
ita repperi. Hoc quidam pueriliter
intelligunt. qd̾ in ualle que ẽ inla¬
tere moutis oliueri descensurus sie
dominus adudicium. Quod friuo¬
lum est: quia ñ interra s iuspacio
huiꝰ acris sedebit coutra locum iuon¬
tis oluieti. ex quo ascendit: ⁊ sicut
ioh̾es crisostomus dicit. angłi defer̃t
añ eum signum crucis. Uñ in enͣ᷑ugło

Expanded text:
phetam sic loquitur, c. 2: Congregabo omnes gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descensurus sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit. Et sicut Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis; unde in Evangelio