comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tu & popuł tuus que eduxisti deterra egrpti.
Os̃ iratus dicere uidetur. tu & popuł tuus quẽ
eduxisti Alio quindixis s& tu & popuł m̃s
queẽdu xisti deterra egrpti. Sedilli quando
idolũ poposcer Ita locuti sunt: Mor ses guim
hic homo quiedux̃ nos deterraegrpti: nõs
scimꝰ quid factũ sitei. liberationẽ suã ipho¬
minem consttuendo defecerant Hoceis
modo replicatur cũdr̃ : tu& popuł tius quẽ
eduxisti deterre egrpti. Qđ .ẽ. illis crimins
beratos Cuius tam̃ apud dm̃ tãquã fidelissim
samuli tantũerat merituĩ ꝑ illus grãm: uter
dicer& ds̃ : sine meutiratus contracos. Quod
utrũ iubentis sit cũ ait sineme anquasi petex¬
tis. utrũq uidect᷑ absurdũ. Nam & siubeat
ds̃ in oboediqiter famulus nĩ parebat: & dm̃
hoca seruo uelut ꝓbeneficio petereñ decebat:
cupresestim poss& eos oit̃ illad nolenteco¬
terere Illetitq ibi senis in promptũ . e: qđ
his uerb significauit ds̃ plurimũ a pudse

Expanded text:
tu et populus tuus, quem eduxisti de terra Aegypti. deus iratus dicere uidetur "t u et populus tuus, quem eduxisti;" alioquin dixisset: tu et populus meus, quem eduxi de terra Aegypti. sed illi quando idolum poposcerunt, ita locuti sunt: Moyses enim hic homo, qui eduxit nos de terra Aegypti, non scimus quid factum est ei. liberationem suam in homine constituendo defecerant. hoc eis modo replicatur cum dicitur: tu et populus tuus, quem eduxisti de terra Aegypti, quod illis est crimini, beratos. cuius tamen apud deum tamquam fidelissimi famuli tantum erat meritum per illius gratiam, ut ei diceret deus: sine me, et iratus ira conteram eos. quod utrum iubentis sit cum ait: sine me, an quasi petentis, utrumque uidetur absurdum. nam et, si iubebat deus, inoboedienter famulus non parebat, et deum hoc a seruo uelut pro beneficio petere non decebat, cum praesertim posset eos etiam illo nolente conterere. ille itaque ibi sensus in promtu est, quod his uerbis significauit deus plurimum apud se
Abbreviated transcription (Latin):
rogare debuerit: Quib nos non in congru¬
ȩ forteaddere ualemꝰ: qđ in uno quoq homi¬
num figurd omnium elem̃toꝵ continetur
Ignis in calore Acrisinalitu Aquarũ in hu¬
more. Terrȩ in ipsa soliditate membroꝵ
Vnde &afisiologis grȩce homo microcos
mos iđ minor munđuocatur. Qđ & siaurũ
qui dineo dẽ habitu iuxtt hanic intellegex

Expanded text:
rogare debuerat: quibus nos non incongrurogare debuerat: quibus nos non incongrue forte addere valemus, quid in uno quoque hominum, figura omnium elementorum continetur: Ignis in calore, aeris in halitu, aquarum in humore, terrae in ipsa soliditate membrorum. Unde et a physiologis Graece homo , id est minor mundus vocatur. Quid et si aurum quo in eodem habitu, juxta hanc intellig
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur in leuitico addita & nona balteus uide¬
licet quolineic fuerit tunica ante indutam
hrcinctinã p̃cincta Sic &epuĩ scriptũ. ẽ.
Cumq lauis s& eos uestiuit pontificẽ subu¬
cula linea accingens eum balteo & induens
tunicã hiacinetinã & desuꝑ humerale in po¬
suit : qđ stringers cingulo apteuit rationã
Sed quomodo cũq hoc ftictum fuerit patet
manifeste extis queex planatas figura
uestitus intellectucdis. Uerum quia deha¬
bitu sacerdottli sequentes dicta patrum
breuiter ista ꝑ strin ximꝰ: notandũ putaui¬
m̃ & hoc qđ quat tuor illi colores eximii deqͥ¬
b factus ÷ totidẽ multi clem̃tis ꝯgrua con¬
paratione aptant᷑ Bissũ siuelinũ terrȩ qđ
exa nascuntur : purpurt aquis. qđ ex marico
igni obcoloris similitudinẽ. coctꝰq fuerit b
tinctus eo qđignis geminasit uistute p̃ditꝰ
lucen diuidelicet & in cenidendi. Auintq
ebrçi quia ideo pontifex omniũ figurã

Expanded text:
videtur in Levitico addita et notitia: balteus videvidetur in Levitico addita et notitia: balteus videlicet quo linea fuerit tunica ante indutam hyacinthinam praecincta. Sic etenim scriptum est: Cumque lavisset eos, vestivit pontificem subucula linea, accingens eum balteo, et induens tunicam hyacinthinam, et desuper humerale imposuit, quod stringens cingulo, aptavit rationali. Sed quomodocunque hoc factum fuerit, patet manifeste ex eis quae explanata sunt, figura vestitus intellectualis. Verum quia de habitu sacerdotali sequentes dicta patrum, breviter ista perstrinximus, notandum putavimus et hoc, quid quatuor illi colores eximii de quibus factus est, totidem elementis congrua comparatione aptatur, byssus sive linum, terrae quod ex ea nascuntur, purpura, aquis, quod ex marinis igni, ob coloris similitudinem, coccusque fuerit bis tinctus, eo quod ignis gemina sit virtute praeditus: lucendi videlicet et incedendi. Aiuntque Hebraei, quia ideo pontifex omnium figuram
Abbreviated transcription (Latin):
ipseprius aaron ac filuiciꝰ induerant. & sicad
manũ morsi lauandi induendi ungendi & com¬
secrandi intrabant: Vbi & hoc nottndũ qđ con¬
secraturus cos morses primolauit aqua & sic
habitumillis sacri građ in ponit : quia nimirũ
necesse .ẽ. ut qui ad officiũ altaris ꝓmouenđ ẽ
maiorib: sesolito fluentis lacrimarũ siuc conpunc¬
tionis tẽpore dedicationis abluat: ut quo mundior
ad gradũ accipiendũ accesserit eoꝑfectius
acceptũ consũm&. Indutus uero sacris uestib
pontifex moxoleo unctionis ꝑfundit᷑ : ut per
gratiam sp̃s scĩ consecratio ꝑficiatur N qđ et
que p̃missa s̃ indum̃ta uistutũ absq gratiadĩ
possim habere : sed quia mauis neces se ẽ. auxi¬
lium grati& tribuatur adño: ubiquis ł maiorẽ
conscenderit gradũ uł plurimoꝵ fuerit regi¬
mini p̃lat̾: Notandũ interea qđ cũ in hoc libro
exodi aaron octouestib induenđ as seueratur:

Expanded text:
ipse prius Aaron et filii ejus induerant, et sic ad ipse prius Aaron et filii ejus induerant, et sic ad manum Moysi lavandi, induendi, ungendi, et consecrandi intrabant. Ubi et hoc notandum, quod consecraturus eos Moyses, primo lavit aqua, et sic habitum illis sacri gradus imponit: quia nimirum necesse est ut qui ad officium altaris promovendus est, majoribus se solito fluentis lacrymarum sive compunctionis, tempore dedicationis abluat, ut quo mundior ad gradum accipiendum accesserit, eo perfectius acceptum consummet. Indutus vero sacris vestibus pontifex, mox oleo unctionis profunditur, ut per gratiam Spiritus sancti consecratio perficiatur, non quod ea quae praemissa sunt indumenta virtutum, absque gratia Dei possimus habere, sed quia majus necesse est auxilium gratiae tribuatur a Domino, ubi quis vel majorem conscenderit gradum, vel plurimorum fuerit regimini praelatus. Notandum interea quod cum in hoc libro Exodi, Aaron octo vestibus induendus asseratur,
Abbreviated transcription (Latin):
modi c̃tinentiȩ iugũ in pones : sed qͥcumq:
sacerdotes fieri acministerio serui realta¬
ris uolunt. Ipsisua sponte uxoꝵ serui. eẽ de¬
sistant. Qđ ubi ꝑfecerint & suscepto semel
continentiȩ ꝓposito ministros sescuarii atq
altaris fore ꝯ sentiunt: aderit lex diuina
que ul utteterũ illis habitũ sac̃ dotib congru¬
um in ponens : quomodo uiuere ł docerede¬
beint: habundant̃ instituat Cũq laueris
patrem cũ filiis aqua indues aaron uesti¬
m̃tis sus iđ linea & tunica & suꝑ humerdi
&rationali : Qđ constringes balito & pones thr
unctionis fundes suꝑcaput eiꝰ atq hocritu con¬
setrabitur. P ilios quoq illius adplicab. & indues
tunicis li neis cingesq balteo acron scilic&
& liberos eiꝰ & inpones eis mitras: eruntq sacer¬
dotes mnei inreligione ꝑpetua. Namneque hic¬
defeminalib a morse accipiendis precipitur
Vnde liquido constat qđ sehoc genere uestim̃ti

Expanded text:
modi continentiae jugum impones. Sed quicunque modi continentiae jugum impones. Sed quicunque sacerdotes fieri, ac ministerio servire altaris volunt, ipsi sua sponte uxorum servi esse desistant. Quid ubi perfecerint, et suscepto semel continentiae proposito, ministros se sanctuarii atque altaris fore consentiunt, aderit lex divina, quae velut caeterum illis habitum sacerdotibus congruum imponens, quomodo vivere vel docere debeant, abundant justitiae. Cumque laveris Patrem cum filiis aqua, indues Aaron vestimentis suis, id est, linea et tunica, et superhumerali, et rationali quod constringes balteo, et ponunctionis fundes super caput eius atque hoc ritu consecrabitur filios quoque illius adplicabis et indues tunicis lineis cingesque balteo Aaron scilicet et liberos eius et inpones eis mitras eruntque sacerdotes mei in religione de feminalibus a Moyse accipiendis, praecipitur. Unde liquido constat, quod se hoc genere vestimenti
Abbreviated transcription (Latin):
ecegenꝰ uistutis pulli ꝑlegem dĩ piccessario
imperatum: sed uoluntaria ÷ deuotioned ño
offerendum : dicente ipsodehoc: nonoms
capiunt uerbum istud: Ad quã tam̃ benigna
mox: ex hortatione eos quipossint inuitat
dicens. Qui potest capere capiat & pau¬
lopost cisdem quiuł uxorẽ uł alios cog¬
natos & implicam̃ta mundi huius ꝓpterip¬
sum reliquerint centuplũ ꝓmitdt in hac
uita p̃mium: & in scło futuro uitã &nam
Vnde ceste gratia distinctionis. Ñ mor ses
hoc indum̃to uestire aaron & filios ciꝰ iub&
sicutde priorib dr̃ uestiesq his omnib aa¬
ron fratrẽ tuũ & filios eiꝰ cueo. sed facies inqͥt
feminalia line ut operiant carnẽ Ipsi
inquit operiant carnẽ turpitudinis suȩ :¬
tufeminalia pontifici & filus eiꝰ facies:
tucastitatis regulã doce: tuabstinendũ
abuxorio complexueis qui desacerdocio fun¬
cturis̃ intimab̵: nullita m̃ uiolentũ huius¬

Expanded text:
cet genus virtutis, nulli per legem Dei necessario cet genus virtutis, nulli per legem Dei necessario impositum, sed voluntaria est devotione Domino offerendum, dicente ipso de hoc: Non omnes capiunt verbum istud . Ad quam tamen benigna mox exhortatione eos qui possint invitat, dicens: Qui potest capere capiat. Et paulo post eisdem, qui vel uxorem vel alios cognatos et implicamenta mundi hujus, propter ipsum reliquerit, centuplum promittat in hac vita praemium, et in saeculo futuro, vitam aeternam. Unde certe gratia distinctionis, non Moyses hoc indumento vestire Aaron et filios ejus jubetur, sicut de prioribus dicit: Vestiesque his omnibus Aaron fratrem tuum et filios ejus cum eo, sed, Facies, inquit, feminalia linea, ut operiant carnem. Ipsi, inquit, operiant carnem turpitudinis suae, ut feminalia pontifici, et filiis ejus facies: tu castitatis regulam docebis, tu abstinendum ab uxoreo complexu eis qui sacerdotio functi sunt, intimabis. Nulli tamen violenti hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tur cis aaron & filii eiꝰ quando in gredient᷑
tabnaculũ testimonii uelquand& ad ꝓpin¬
quant ad altare ut ministrent in scũa rio
neiniquitatis romoriantur. adutros que
simul &aaron scilic& & filios eiꝰ sicut &iã
ipsa uerba manifeste ꝓbant ꝑtinent Sicq
sit ut aa ron ipse cunctis quȩ memorantur
octouestib induatur: feminalib uidelicet
lineis. tunica linea hracinctina suꝑ hume¬
rali rationalibalthȩo thrara p&alo aureo :
filii uero eiꝰ. quattuor tantexhis: iđ femina¬
lib linet stricta cr̃ngulo & thrara utant᷑
Verum quia deceteris supra tractatũ .ẽ.
feminalia hȩc quaetd operiandã carnem
turpitudinis fierimandantur : illã casti¬
moniȩ portionẽ quȩ ab apetitu copulȩ con¬
iuga coib& ꝓpriȩ designat: sinequa
nemo uł sacerdotiũ suscipere uł ad altaris
potest minis teriũ consecruri: iđ sinon aut
uirgo ꝑmanserit: aut contra uxoreȩ con¬
iunctionis foedera soluerit. Qđ uideli¬

Expanded text:
quando ingredientur tabernaculum testimonii, vel quando appropinquant ad altare, ut ministrent in sanctuario, ne iniquitatis rei moriantur. Ad utrosque simul et Aaron scilicet et filios ejus, sicut etiam ipsa verba manifeste probant, pertinet, sicque fit, ut Aaron ipse cunctis quae commemorantur octo vestibus induatur: feminalibus videlicet lineis, tunica linea, tunica hyacinthina, superhumerali, rationali, balteo, tiara, petalo aureo. Filii vero ejus quatuor tamen ex his, id est, feminalibus, linea stricta, cingulo et tiara utantur. Verum quia de caeteris supra tractatum est, feminalia haec quae ad operiendam carnem turpitudinis fieri mandantur, illam castimoniae portionem, quae ab appetitu copulae conjugalis cohibet, proprie designat; sine qua nemo vel sacerdotium suscipere, vel ad altaris potest ministerium consecrari, id est, si non aut virgo permanserit, aut contra, uxoreae conjunctionis foedera solverit. Quod videli
Abbreviated transcription (Latin):
ces sccria. ex quib illa om̃a cõplerentur.
uider plus offerri quaerat necesse : & di¬
xer̃ morsi : atq ille ꝑp̃conẽ ultra popułm
offerri ꝓhibuit Poterant aut̃ siuellent
multa offerre s modestia ꝓhibuit: ł re
ligioterruit. Tab̾ naculũ scilicet & tectũ qͥ
atq operim̃tũ &cet̃. Offeruntur autẽ
unostudio &tam diuersa donaria ados¬
tructione tabnaculi: iuxta qđ scriptũ ẽ.
aurũ argentũ aes lapides p̃tiosi : tõp̃tere
brs sum coccũ iacrntũ & purpura pelles
&iã arietũ rubricatas & pelles hracinti

Expanded text:
cessaria; ex quibus illa omnia complerentur, cessaria; ex quibus illa omnia complerentur, viderunt plus offerri quam erat necesse, et dixerunt Moysi. Atque ille per praeconem ultra populum offerre, prohibuit. Poterant autem si vellent multa offerre, sed modestia prohibuit, vel regio terruit. Tabernaculum scilicet et tectum ejus atque operimentum et caetera. Offeruntur autem uno studio, et tamen diversa donaria ad constructionem tabernaculi, juxta quod scriptum est: Aurum, argentum, aes, lapides pretiosos. Tunc praeterea byssum, coccum, hyacinthum et purpuram, pelles etiam arietum rubricatas et pelles hyac
Abbreviated transcription (Latin):
da: & ut conficiatur unguentũ & thimiama
suauissimũ. Lapides onichinos & gemas
adornatũ suꝑ humeralis & rationalis. In no¬
titiã tantũ morses ꝓtulitq̃: dñs opera fieri
p̃ceperit. Tab̾naculũ scilicet cũomnib q̃ in eo
cent & uestẽ sacerdotalẽ Cõmemoraũ autẽ
quos dam quib dix̃ spm̃ diuinit̃ datũ qđ illa
efficere possent ⁊ Et tc̃ multi intel legunt᷑
spontead etdẽ operauenis se: quib neq im¬
peratũ .ẽ. nec eoꝵ nom̃a cõmemoratas ad nõ
dictamor si Necergo illisoli hoc munꝰ diuinit
habuer qui nominatim cõmemorant᷑: sed
fortas se p̃cipue atq excellentius. Laudap
đ÷ aut̃ in his omnib non ad tractatꝰ adopus
seruilit̃ animꝰ: sed liberaliter spontedeuotꝰ
Quisquis ur̃m ÷ sapiens ueniat: & faciet
qđ dñs imperauit. Notandũ qđ illi quisapi¬
entes appellant᷑ effectores operu sũ &iã
morib tales erant ut cũ ipsisus ciperent.
omnia q̃ popuł offerebat existimapis ne¬

Expanded text:
onficiatur unguentum et thymiama suavissimum. Lapides onychinos, et gemmas ad ornatum superhumeralis et rationalis . In notitiam tantum Moyses protulit, quae Dominus opera fieri praeceperit, tabernaculum scilicet cum omnibus quae in eo essent et uestes sacerdotales. commemorauit autem quosdam, quibus dixit spiritum diuinitus datum, quo illa efficere possent: et tamen multi intelleguntur sponte ad eadem opera uenisse, quibus neque imperatum est nec eorum nomina commemorata sunt a domino dicta Moysi. non ergo illi soli hoc munus diuinitus habuerunt, qui nominatim commemorantur, sed fortasse praecipue atque excellentius. laudandus est autem in his omnibus non adtractus ad opus seruiliter animus, sed libeQuisquis vestrum est sapiens, veniat et faciat quod Dominus imperavit. Notandum quod illi, qui sapientes appellantur effectores operum sancti, etiam moribus tales erant, ut cum ipsi susciperent omnia, quae populus offerebat existimans ne
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sed ꝓpe introitũ ciꝰ positũ eundẽ media¬
torẽ dĩ & hominũ potest figuralit̃ ex pͥmere
sed potentia diuinitatis cęloꝵ interiora pene¬
trantẽ: Stabat altare incensi in scuario ubi &
candelabrũ & m̃sa : quia uerbũ caro factum . ẽ.
& habitaiuit in nob. Staibat archa intrauelũ

Expanded text:
quidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem Mediaquidem, sed prope introitum ejus positum, eumdem Mediatorem Dei et hominum potest figuraliter exprimere,sed potentia divinitatis coelorum interiora penetrantem. Stabat altare incensi in sanctuario, ubi et candelabrum et mensa; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Stabat arca
Abbreviated transcription (Latin):
b exechiȩ in auxiliueiꝰ Inuocantiait: &ci¬
ria &iã interp̃tari : utȩneum quidẽ in quo
carnes conburebant᷑ & sanguis fundeba¬
tur hostiarum omnẽ huius tẽporis ecłam
accipiamꝰ: In qua nullus. ẽ. absq peccato
&iã siunius diei fuerit uita eiꝰ suꝑ terrã:
nullus quinon ex peccato p̃uaricationis
altare ipsum dñm significet : qui miro atq
in effabili ordine ttticarnẽ uerã traxit
exadam : uta peccato carnis adȩ uerac tter
.ect̃ in munis Quomodo altare quidẽutrũq
ex unius cius deq generis lignis factum :
sed xonutrũq erat auro coo ꝑtũ
Sed& hoc altari nilcarnaleofferebatur:
uerũ a romata tantũ adolebant᷑ : quia dñs
p̃ces siue lacrimas effundens ñ ꝓsuis erra¬
tib qui nulli erant sed ꝓnr̃a hoc salute faci¬
ebat. Si cutenim arca intrauelit̃ posita ho¬
minẽ dm̃ sedentẽ ad dexterã maiestatis
In excelsis significat : ita altare extrauelum

Expanded text:
bus Ezechiae et auxilium ejus invocanti ait: Cibus Ezechiae et auxilium ejus invocanti ait: Cietiam ita interpretari, ut aeneum quidem, in quo carnes comburebantur et sanguis fundebatur hostiarum, omnem hujus temporis Ecclesiam accipiamus, in qua nullus est absque peccato, etiam si unius diei fuerit vita ejus super terram. Nullus qui non ex peccato praevaricationialtare, ipsum Dominum significet; qui miro atque ineffabile ordine, ita carnem veram traxit ex Adam, ut a peccato carnis Adae veraciter esset immunis; quomodo altare quidem utrumque ex unius ejusdemque generis lignis factum, sed non utrumque erat auro coopertum. Sed et in hoc altari nil carnale offerebatur, verum aromata tantum adolebantur; quia Dominus preces sive lacrymas effundens, non pro suis erratibus, qui nulli erant, sed pro nostra hoc salute faciebat. Sicut enim arca intra velum posita, hominem Deum sedentem ad dexteram majestatis in excelsis significat; ita altare extra velum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ annũ pontifex in sanguine oblationis suꝑ
cornua alttris dep̃caricotidie aut̃ thimiama
suaue flagrans suꝑeo incendere p̃cipitur:
qr dñs & saluator nr̃ qui cotidie fideles suos
gratiã interne conpunctionis accendens
renouat semel tos hostia sui sanguinis
motẽ superans redemit: ipsi fideles quico¬
tidiana peccata: cotidinis abluerepre¬
cib aclacrimis solent semd in sacra¬
m̃tũ passionis illius ab solutos se apecca¬
suꝑ cornualtaris : quia &ipse nonsolum
Interhomines conuersatus ꝓhominibus
orciuit : uerũ &iã nunc ad dexterã patris
lacȩlestib s ederis Interpellat ꝓ nob & in
cordib: electoꝵ ꝑfidem in habittns dũeos
addep̃candũ excitat. recte ipsi dep̃cari
narratur. Et placebit suꝑeo ingeneratio
aaron suꝑ altariincensi : qnđ ꝓpt̃ iustitiã
scõꝵ quã intercessorẽ & patronũ querimꝰ
nob̵ ꝓpitiatur dñs. Deniq obsesso ab hosti¬

Expanded text:
per annum pontifex in sanguine oblationis super per annum pontifex in sanguine oblationis super cornua altaris deprecari, quotidie autem thymiama suave fragrans super eo incendere praecipitur; quia Dominus et Salvator noster, qui quotidie fideles suos gratia internae compunctionis accendens renovat, semel eos hostia sui sanguinis mortem superans redemit ipsi fideles, qui quotidiana peccata quotidianis abluere precibus ac lacrymis solent, semel in sacramentum passionis illius absolutos se a peccasuper cornua altaris, quia et ipse non solum inter homines conversatus pro hominibus oravit; verum etiam nunc ad dexteram Patris in coelestibus sedens, intcordibus electorum per fidem inhabitans, dum eos ad deprecandum excitat, recte ipse deprecari narratur. Et placabit super eo in generaAaron super altari incensi, quando propter justitiam sanctorum, quam intercessorem et patronum quaerimus, nobis propitiatur Dominus. Denique o
Abbreviated transcription (Latin):
niam qui adhuc aliquid deccernalib con¬
cupiscentiis qđ puritati sp̃s aduersetur &
qđ igne scĩ sp̃s in ara cordis incendidebeat
habent. Perfecti autẽ iusti quidicerepos s̃.
defecit cormeũ & caromea ds̃ cordis mei
& parsmea ds̃ inscła: quesi cessantib uic¬
timarum libaminib qđ ad encũ altareex¬
terius positũ ꝑtinent : sola intus in aurco
altari a romata dño desiderii cȩlestis offe¬
runt: quia deremissione peccatoꝵ iam
sccuriores effeca : ꝓdilato solumodo reg
niꝑennis introitu lugent : dulcibq: lacrima¬
rum fluentis. stratũ suum ꝑ singulas noctes
inrigant. Dequo uidelic& altari adhuc bepe
subditur: Etdep̃ cabitur aaron suꝑcornua cĩ
tulit sanguinẽ suũ ꝓpeccato totius mundi: in
hoctẽpore quo ecłam sibi copulare dignatus ÷
semd &ict̃ unicuiq credentiũ lauacrũ sacri
fontis inmrsterium suisanguinis ab soluen¬
dipeccatoꝵ uincula donauit. Etpulchraom¬
nimodis figurarũ distantia semelquidem

Expanded text:
uc aliquid de carnalibus et concupiscentiis quod puritati spiritus adversetur, et quod igne sancti Spiritus in ara cordis incendi debeat, habent. Perfecti autem justi qui dicere possunt: Defecit cor meum et caro mea: Deus cordis mei, et pars mea Deus in saecula , quasi cessantibus victimarum libaminibus, quod ad aeneum altare exterius positum pertinet, sola intus in aureo altari aromata Domino desiderii coelestis offerunt, quia de remissione peccatorum jam securiores effecti, pro dilato solummodo regni perennis introitu lugent, dulcibusque lacrymarum fluentis stratum suum per singulas noctes irrigant. De quo videlicet altari adhuc bene subditur: Et deprecabitur Aaron super cornua ejus tulit sanguinem suum pro peccato totius mundi. In hoc tempore, quo Ecclesiam sibi copulare dignatus est. Semel etiam unicuique credentium lavacrum sacri fontis, in mysterium sui sanguinis, ad solvenda peccatorum vincula donavit, et pulchra omnimode figurarum distantia. Semel quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tuno ab opere ces sauit: Notandũahten
qđ in septuaginta hiclocitt hab&. Testtm̃¬
tũ .ẽ. ȩternũ in me & filus isrł Quid sibi uult
qđ cũ desabbato obseruando p̃ciper& ait tes¬
me & filios isrł: An quia sabbatũ requiem
signift̃. & requies nob̵ nisiin illo ñ ẽ Nam
ꝓfecto filios isrł uniũ sum populũ suũ dt̃
nisi ex genere carnis niondicer& apłsui
& circũ cisio cord. Sicergo melius fortas se
ita iungendũ .e. testam̃tũ ẽ. & inme & filus
isrł terquã indõ & filus isrł sit hoc testam̃¬
tum : sed testtam̃tũ & nũ inme : quia in illo
his rehelitis hoc ÷ filus ꝓmissionis & uisu¬
ris dm̃ facie ad faciem : sicuti ẽ. deditqq̃
monte synai duas tabulas testimoniile
pideas: scripits digitodĩ Cũtã multalo¬
cutus sitds̃ due tunc tabulȩ dantur mor¬
si lapideȩ quȩ dicuntur tabule testimonii si¬
futurȩ in arca: Nimirum omnia cetera
quȩp̃cepitds̃ ex illis decẽ p̃ceptis. quedu¬

Expanded text:
ni opere cessavit . Notandum enim quod in Septuaginta hic locus ita habetur: Testamentum in aeternum in me et filiis Israel. Quid sibi vult quod cum de sabbato observando praeciperet, ait: Tesme et filios Israhel. an quia sabbatum requiem significat et requies nobis nonnisi in illo ? nam profecto filios Israhel uniuersum populum suum dicit, nisi ex genere carnis, non diceret apostolus: uet circumcisione cordis. sic ergo melius fortasse dita iungendum est: testamentum aeternum in me et filiis Israhel, tamquam in deo et filiis Israhel sit hoc testamentum, sed: testamentum aeternum in me — quia in illo Israhelitis, hoc est filiis promissionis et uisuris deum facie ad faciem sicuti est. Et dedit monte Sina duas tabulas testimonii, ideas scriptas digito dei. cum tam multa locutus sit deus, duae tamen tabulae dantur Moysi lapideae, quae dicuntur tabulae testimonii futurae in arca. nimirum omnia cetera, quae praecepit deus ex illis decem praeceptis, quae du
Abbreviated transcription (Latin):
bat ꝑ sona morsi iđis rahelitis. qui in dñm
ibm̃ sicut actus apłoꝵ indicant postea cre¬
diderunt : iđ statim ut traisuit & gloria:
Nampostea quã resurrex̃ amortuis &ascepi

Expanded text:
bat persona Moysi, id est Israhelitis, qui in dominum bat persona Moysi, id est Israhelitis, qui in dominum Iesum, sicut Actus apostolorum indicant, postea crediderunt, id est statim ut transiit eius gloria. nam posteaquam resurrexit a mortuis et ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ p̃tam : & tegã manum ea suꝑtedonec tra¬
secam: &auferã manũ m ett̃ : & tunc iudeb
posteriora mea: facies aut̃ mea ñ uidebit᷑
tibi. Cũiã dixis s& stab suꝑpetr̃a statim
ut tronsi& gloria mea ubi intellegitur pi
transitũ suum ꝓmisis se suꝑ petrã stabilitatẽ
quo modo accipiendũ .e. qđ ait ponãte¬
in cauerna petre. & tegã manumea suꝑte.
donet trapiscã & auferũ manũ. & tc̃ uideb
posterioramea : quasia millo inpetrans¬
tituto tegat manusua suꝑcũ & deinde
tropiset : cũ eẽ. inpetra nonpos sit nisi
p cum transetũ. Sed recapitulatio intelle¬
gepida ÷ rci p̃termissȩ : qua sol& utiscrip¬
tura in multis locis Poste quippedixit.:
qđ ordine tẽporis prius :: Quior do itaseht̃:
Tegut̃ manumea suꝑte donae traniseã : & tẽ
uideb posterioranei. Nã facies mece psui¬
debiturtibi Et sitib̵ suꝑpetrã statim ut trrip
siet gloriamet: & penãte in cauerna petrȩ
łł ocqum factũ ẽ incis quos tunc significa¬

Expanded text:
interpretamur. Et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam et tunc uidebis posteriora mea, facies autem mea non uidebitur tibi. cum iam dixisset: stabis super petram, statim ut transiet gloria mea — ubi intellegitur post transitum suum promisisse super petram stabilitatem — quomodo accipiendum est quod ait: ponain caverna petrae et tegam manu mea super te, donec transeam et auferam manum, et tunc videbis posteriora mea. Quasi jam illo in petra constituto, tegat manu sua super eum, et deinde transeat, cum esse in petra non possit, nisi post ejus transitum. Sed recapitulatio intelligenda est rei praetermissae quali solet uti Scriptura in multis locis. Postea quippe dixit, quod ordine temporis prius est: qui ordo ita se habet. Tegam manu mea super te, donec transeam, et tunc videbis posteriora mea, nam facies mea non videbitursiet gloria mea, et ponam te in cauerna petrae". hoc enim factum est in eis, quos tunc significa
Abbreviated transcription (Latin):
sũmũ sacer dotẽ uidelicet dnm̃ saluatorẽ
& nr̃ĩ quoq: ordinis sacerdotes designat.
adolebit aa ron in hoc altari incensum
suaue flagrans mane : cumuel dñs ipse
inlus tratita fideliũ corda nouo gratiȩ
suȩ iubare ad dulcedinẽ orationis insti¬
gat: uł pasticipes sacerdotii illius sedu¬
la exortatione fideles addep̃candã fuci¬
em sui conditoris excitant: Incendit aũ
thimiama sa cerdos ñ solũ manȩ sed et
uespere. Mane &enim thimia ma in¬
cenditur: ut in principio om̃is boni qđ
dõ inspirante face redis ponimꝰ. illius
auxiliũ quo ꝑ ficiamͦ in uocemꝰ. Aduespe¬
rum uero : utcũ benecepta cõplemꝰ illi

Expanded text:
summum sacerdotem, videlicet Dominum Salvatorem, summum sacerdotem, videlicet Dominum Salvatorem, et nostri quoque ordinis sacerdotes designat, adolebit Aaron in hoc altari incensum suave fragrans mane, cum vel Dominus ipse illustrata fidelium corda, novo gratiae suae jubare ad dulcedinem orationis instigat, vel participes sacerdotii illius sedula exhortatione fideles, ad deprecandam faciem sui conditoris excitat. Incendit autem thymiama sacerdos non solum mane, sed et vespere. Mane etenim thymiama incenditur, ut in principio omnis boni quod Deo inspirante facere disponimus, illius auxilium quo perficiamus, invocemus. Ad vesperum vero, ut cum bene coepta complemus, il
Abbreviated transcription (Latin):
moni corã ꝓpitiatorio quotegit᷑ testimoniũ :
ubiloquastibi Arcȩuelũ qđ ante arcã ut suo
cuius aditadñs uicta morte penetrauit:
utsicut a płs ait tippareat nunc uultui dĩ
ꝓ nob̵ Statq alitre contrauelũ qđ ante
arcã appensũ ÷ cuomnis iustoꝵ Intentio
ad ingres sũ ÷ directa regnicaelestis
Stat̃ corã ꝓpitictorio quotegitur archa
cuilisi onesui conditoris puritate m̃tis ad pro¬
piat : & clausiquã lib& corpore conuersa¬
x. tionem habent incȩlestib E tadolebit
incensũ suꝑeo aaron suaue flagrans
mane : quando compon& iucernas & in¬
cendet illud ÷ & qnđ com locat cas aduespe¬
rum. Constat incensũ siue thrmia mata
uimorationis ex primere dicente psal¬
mista dirigatur oratiomea sicut incen¬
sũ in conspectutuo Etin a pocalrpsi. ioħs
uidit scõs habere filias auretis plenas
odoram̃toꝵ. Qđ confestim exponendo
a aron ut supradictũ .ẽ. Etipsũ specialit̃

Expanded text:
monii, coram propitiatorio, quo tegitur testimonium, monii, coram propitiatorio, quo tegitur testimonium, ubi loquar tibi. Arce velum quod ante arcam, ut suo cujus adyta Dominus devicta morte penetravit, ut sicut Apostolus ait, appareat nunc vultui Dei pro nobis. Statque altare contra velum quod ante arcam appensum est, cum omnis justorum intentio ad ingressum directa est regni coelestis. Stat coram propitiatorio quo tegitur arca cum visioni sui conditoris puritate mentis appropiat; et clausi quamlibet corpore conversationem habent in coelestibus. CAPUTeo Aaron suave fragrans mane, quando componet lucernas et incendet illud, et quando collocat eas ad vesperum . Constat incensum sive thymiama vim orationis experimere, dicente Psalmo: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Et in Apocalypsi Joannes vidit sanctos habere phialas aureas plenas odoramentorum ; quod confestim exponendo Aaron, ut supra dictum est, et ipsum specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
atq aterrenis cogitationib subleuati. ꝑ here¬
mum huius uitȩ. cotidianis bonoꝵ operum ꝓ¬
fectib cȩleste feruntur ad patriã Ntrũ quia
ibi manifeste iͦ circuli fieri duo uidelic&
in latere uno & duo in altero p̃cipiunt᷑ : hicaũ
tacitonumero quat̃nario duo anuli ꝑ singula
littera fiunt: ꝓcesto sibi aptus euangelistarũ
numerus clar& hicuero &iam aliud quiddã
mesteru spĩtalis qđ ad dilectionẽ dĩ & ꝓximi
sume respiciat. in ÷ Persingula & enĩ latera
anulis aurcis circũdatur altare : quia cor
electoꝵ hinc & indedĩ acꝓximi dilectione
confirmatur. Quȩ benea nulis comparitur:
quia cuacuata in fine ꝓph&ia destructa
scientia cessantib linguis: ipsa nũquã cessa¬
bit. Duosunt autẽ anuli ꝑ singula latera :
qr utrũq caritatis mandatũ. gemina uistute
distinguitur : caritas qui ppedĩ ꝑ sinceritatẽ
fidti acuite munditiã ꝑ ficitur. Ponesque
altare contrauielũ qđ ante arcã pendet testi¬

Expanded text:
renis cogitationibus sublevati, per eremum hujus vitae, quotidianis bonorum operum profectibus, coelestem feruntur ad patriam. Verum quia ibi manifeste quatuor circuli fieri, duo videlicet, in latere uno, et duo in altero praecipiuntur, hic autem tacito numero quaternario, duo annuli per singula latera fiunt, pro certo ibi apertus Evangelistarum numerus claret; hic vero etiam aliud quiddam mysterii spiritualis, quod ad dilectionem Dei et proximi summe respiciat, inest. Per singula etenim latera annulis aureis circumdatur altare, quia cor electorum hinc et inde Dei ac proximi dilectione confirmatur. Quae bene annulis comparatur, quia evacuata in fine prophetia, destructa scientia, cessantibus linguis, ipsa nunquam cessabit. Duo sunt autem annuli per singula latera, quia utrumque charitatis mandatum gemina virtute distinguitur. Charitas quippe Dei per sinceritatem fipendet testi
Abbreviated transcription (Latin):
Mirum ualde .ẽ. qđ irȩdĩ nullus posseresis¬
teredr̃: cũ multos indignationi suꝑne anĩ¬
aduersionis obuiasse eloquia diuinates¬
tantur Annonirȩdĩ idem mor ses resiitit.
qui ꝓca dente populo erectꝰ. ipsũ suꝑnȩ ꝑ
cussionis impetũ mottis suȩ oblatione res¬
trinx̃ dicens Dimitteillis hanc noxã alio¬
quin deleme delibro que scripsisti: a nñ
irȩdĩ aaron restitit cũinteruiuentes acmor¬
tuos turibulũ sũpsit atq: anim aduersionis
ignem incensi fumo tẽ perauit. annon finces
iredĩ reftitit quilu xuriantes cũ alienigenis
in ipso coitutrucidans. ⁊ elũ suũ diuinȩ In¬
dignationi obtulit & furore gladio placaũ.
a pnon i redĩ resiiuit quiangelo ferientis e
offerens placationis gratiã & ante tẽpus
ꝓpositum oxegit : annon helias iredĩ resti¬
tit qui longoiãtepore terrȩ aride subductas
decȩlo pluuias uerbo reuocauit: Quo modo

Expanded text:
Mirum valde quod irae DMirum valde quod irae Dtere dicitur, cum multos indignationi supernae animadversionis obviasse eloquia divina testantur. An non irae Dei idem Moyses restitit, qui pro cadente populo erectus, ipsum supernae percussionis impetum, mortis suae oblatione restrinxit dicens: Dimitte illis hanc noxam: alioquin dele me de libro quem scripsisti? An non irae Dei Aaron restitit, cum inter viventes ac mortuos, thuribulum sumpsit, atque animadversionis ignem incensi fumo temperavit? An non Phinees irae Dei restitit, qui luxuriantes cum alienigenis in ipso coitu trucidans, zelum suum divinae indignationi obtulit, et furorem gladio placavit? An non David irae Dei restitit, qui angelo ferienti se offerens, placationis gratiam et ante tempus propositum exegit? An non Elias irae Dei restitit, qui longo jam tempore terrae aridae, subductas de coelo pluvias verbo revocavit? Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
egrptu callideedux̃ cos utint̃ ficer& in mon¬
dĩ obuiant : ab ipso accipiunt ut contra im¬
petũ ꝑcussionis eiꝰ opponant᷑ : atq utita di¬
xerim cũĩpsoscerigunt ũipsũ : eosq uis diui¬
na sibi opponit sccũ : quia in eo qđ adũ sum
sȩuientis irã foris opponit : intus cos gratia
irascentis fouet. & ftmulantes interius lauat
quos quasi aduersantes &eterius tolerat
P orta tergo contredictionẽ dep̃cantiũ quã
ad spirat: & uelut nolenti inponitur : quod
abipso ut fiat imperatur. Morsi & it dicit
Dimittem cutiras catur furor m̃s ñ eos: faciã¬
qi te ingentẽ magnã. Quid .ẽ. scruo dicere
dimit teme nisi dep̃candi ausu p̃bere:
Acsici a ꝑtedicerctur Pensa qua ntũ apuo
ieualeas : & cognoste quia obtinere pote¬
ris quicquid ꝓpopulo exoras Seddũ hȩc ita
sint: nimis legentis anunũ mouet: quid . ẽ.
qđ ccontra in beatiiob hystoria ꝑ cundẽ scm̃
uirum dr̃ : ds̃ cuius resistere Irenemopot ÷

Expanded text:
egyptii: Callide eduxit eos, ut interficeret in monDei obviant, ab ipso accipiunt, ut contra impetum percussionis ejus opponantur, atque ut ita dixerim, cum ipso se erigunt contra ipsum, eosque vis divina sibi opponit secum, quia in eo quod adversum saevientis iram foris opponit, intus eos gratia irascentis fovet, et famulantes interius levat, quos quasi adversantes exterius tolerat. Portat ergo contra dictionem deprecantium quam aspirat, et velut nolenti imponitur, quod ab ipso ut fiat, imperatur. Moysi etenim dicit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, faciamque te in gentem magnam. Quid est servo dicere: Dimitte me, nisi deprecandi ausum praebere? Ac si ei aperte diceretur: Pensa quanti apud me valeas, et cognosce quia obtinere poteris quidquid pro populo exoras. Sed cum haec ita sint, nimis legentis animum movet, quid est quod e contra in beati Job historia per eumdem sanctum virum dicitur: Deus cujus resistere irae nemo potest .
Abbreviated transcription (Latin):
misereatur Dcinde p hanc suȩ miscđe
uerat morses dicens: ostendem tem& ipsũ
manifeste uidec̃te: ñ poteris inquit uidere
faciẽmeam. neni uidebit homo faciem eam
& uiuet: osterdens huic uitȩ queagitur in
potest ubi utuiuat᷑ huic uitemoriepidũ. e Ite
int̃ posito asticulo dicente scriptura &ait
dñs: sequitur & loquitur: eccelocus peres
me Quis enim locus ñ penes dm̃ .e. qui ñ quã
.ẽ absens: sed eccłam significat dicendo celocꝰ
penes mȩ : tãquã teplũ suũ cõm̃dans & stab
inquit suꝑpetrã quia suꝑ hanc petre ait¬

Expanded text:
hanc suae misericuerat Moyses dicens: ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, non poteris, inquit, uidere faciem meam. non enim uidebit homo faciem meam et uiuet, ostendens huic uitae, quae agitur in potest, ubi ut uiuatur, huic uitae moriendum est. Item interposito articulo dicente scriptura: et ait dominus, sequitur et loquitur: ecce locus penes me. quis enim locus non penes deum est, qui nusquam est absens? sed ecclesiam significat dicendo: ecce locus penes me, tamquam templum suum commendans, et stabis, inquit, super
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur & frem dem̃dacio p̃redarguit
Vi dens ergo morses popułm qđ cet. nudatꝰ
spoliauerat enĩ cũ aaron ꝓpt̃ ignominiã
cordis & interhostes nudũ consatuerat No
fecit ipsiaaron tribuat᷑ qđ eis consenserit ad
faciendũ qđ male petiuerant Magis euim
dictũ ẽ. spoliauit uł dissipauiteos aaror
qm̃ cessitcis: quã dissipauer̃ scipsi quitanitũ

Expanded text:
loquebatur, et fratrem de mendacio non redarguit. loquebatur, et fratrem de mendacio non redarguit. Videns ergo Moyses populum quod esset nudatus spoliaverat enim eum Aaron propter ignominiam sordis, et inter hostes nudum constituerat . fecit, ipsi Aaron tribuatur, quod eis consenserat ad faciendum quod male petiverant. Magis enim dictum est, spoliavit, vel dissipavit eos Aaron, quoniam cessit eis, quam dissipaverunt se ipsi, qui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
& inmuta uer̃ gloriã in cor ruptibilis dr̃ip
similitudinẽ imaginis corruptibilis hominis
& uoluchrũ & qua drupedũ & serpentium:
Ex hac quasi sapietia iste uitulus aureus
qualia solebant egrptioꝵ &iã ipsiprima¬
tes & tãquã doctihomines adorarcꝰ figm̃ta
Hoc ergo uitulo significatu : omnecor pus
id .ẽ. omnis societas gentiliũ idolatrie debi¬
igneconburit dequo in eugło ait: ignẽ ueni
discissim uerbo ueritatis humiliat᷑ & ꝯminutũ
ita ille uitulus ꝑignẽ zeli&aciem uerbi &
aquã baptismi abeis potius quos obsorbere
aegrpti. nescimꝰ quid acciderit. Quib ego
dixi Quisur̃m ab& aurũ : tuler̃ &deder̃
mihi. & ꝓiecullud inignẽ: egres s̃ ꝙ̃ hicuitu
lus Hic conpendio locutus ⁊̃ nondicens qđ
ipseformauerit ut exir& uitulus fusilis An
excusationis causa tiñ dom̃titꝰ ÷ tã quã ipse
Inignem periturũ aurũ ꝓiecerit atq: ipsoñ id
agente forna uituli exierit : Qđideo non ẽ.
credendu hoc eum animo dixis se: quia necla¬

Expanded text:
incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae dediigne conburit, de quo in euangelio dicit: ignem ueni discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum ita ille uitulus per ignem zeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius quos absorbere Aegypti, nescimus quid acciderit. Quibus ego dixi: Quis vestrum habet aurum? Tulerunt et dederunt mihlus. Hic compendio locutus est, non dicens, quod ipse formaverit, ut exiret vitulus fusilis, an excusationis causa timendo mentitus est, tanquam ipse in ignem periturum aurum projecerit, atque ipso non id agente, forma vituli exierit. Quod ideo non est credendum hoc eum animo dixisse, quia nec M
Abbreviated transcription (Latin):
rendã & intellegendã ꝓpheticã significa¬
tionẽ: Occurrat ergo iã intentis intib
quia diabolicor p̾ significat᷑ inuitulo: id ÷
caput hoc ẽ auctor diabolus aurtũ ꝓpterea
qui a uidentur idolatriȩ rtus udut a sapi¬
entib instituti: dequib dt̃ apło: qm̃ cog¬

Expanded text:
aerendam et ad intelligendam propheticam significaaerendam et ad intelligendam propheticam significationem. Occurrat ergo jam intentis mentibus, quia diaboli corpus significaverit in vitulo, id est, caput, hoc est, auctor est diabolus. Aureum propterea, quia videntur idololatriae ritus velut a sapientibus instituti. De quibus dicit Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
opered ei Cumq ad ppinquas s& ad castrũ
uidit uitulũ &choros lratusq ualde pie¬
cit demanuitibula s& frogit ets ad ra¬
As̃ dicẽ montis Iratus quidẽ morses iudetur
tabulas testimonii digitodĩ scriptas cop¬
lisis se atq fregis se :nagno tñ mrsterio
abolendum : & constituendũ nouũ Arri¬
pienisq ui tulũ quẽ fecerant : comb sit & can¬
triuit usq: adpuluerẽ. Quems parset in a qͥ
s & deđ exeo potũ filui isrł Sed quisibi uelit
iste uitulus quẽ fecer̃ filii isrł in solitudi¬
ne ił quid signi fic& qđ morses ipsẽ uitulũ
igni conbus sit minutatĩq Scidit & in a¬
quã aspargeis potũ populo deđ: Siqum
tabulas quas digitodi hoc ẽ. operatione
sp̃s scĩ scriptas acceperat ideo fregit quia
indignos eos quib cas leger& iudicauit :
si dq̃uiq utabeis ille uitulus penitus ab ole¬
retur. incendit & contriuit & ina qua
sparsit atq sub mergit ut quid & potum hoc
populo deđ: quẽ nĩ excit& factũ hoc adq̃¬

Expanded text:
ad castra, vidit vitulum et choros iratusque valde, projecit de manu tabulas et confregit eas ad radicem montis. Iratus quidem Moyses videtur tabulas testimonii digito Dei scriptas, collisisse atque fregisse: magno tamen mysterio abolendum, et constituendum novum. Arripiensque vitulum quem fecerant, combussit et contrivit usque ad pulverem, quem sparsit in aqua et dedit ex eo potum filiis Israel. Sed quid sibte vitulus, quem fecerunt filii Israel in solitudine: vel quid significet quod Moyses ipsum vitulum igne combussit, minutatimque concidit, et in aquam aspergens potum populo dedit? Si enim tabulas, quas digito Dei, hoc est operatione Spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos quibus eas legeret judicavit, si denique ut ab eis ille vitulus penitus aboleretur, incendit eum, et contrivit, et in aquam sparsit atque submersit. Ut quid potum hoc populo dedit, quem non excitet factum hoc ad qu
Abbreviated transcription (Latin):
culcatũ .ẽ. Noneũ dictũ .ẽ. & ꝑcus sit dñs po¬
pułm ꝓpt̃ facturã uituliquẽ fecer̃ : sedquẽ
piebat impletũ.ẽ. Sedius sit & ipsũ & filios
ablui: & sicordinatis in sacerdotio. Ita nouit
illecui parcat usq ad cõmutationẽ inmelius:
& cui parcat ad tẽpis quãius cũ p̃scierit in me¬
lius ñmutari : & cui nĩparcat utmutet᷑ inmelius
& cui ñ partat ita ut nec mutation ẽeiꝰ exspe¬
quã inscrutabilia s̃ iudicia eiꝰ & inuestigabi¬
les uieciꝰ Nc̃ aut̃ quid &iã ꝓpheticȩ significa¬
tionis habuerit requirex dũ. ẽ qđ excis mul¬
tos quisibi absente ipso idolũ fabricauer̃ sipe
ulla cuiusq neces situdinis diftetioneius sit
interum̃ facile .e. utintellegatur hominũ illoꝵ S
inter emptione significa riuitioꝵ taliũ nece.¬
qualib ad etipidẽ ido latriã defluxer̃ intelia

Expanded text:
culcatum est. non enim dictum est: et percussit dominus populum propter facturam uituli, quem fecerunt, sed: quem piebat, inpletum est. sed iussit et ipsum et filios ablui; et sic ordinati sunt in sacerdotio. ita nouit ille, cui parcat usque ad commutationem in melius et cui parcat ad tempus, quamuis eum praescierit in melius non mutari, et cui non parcat, ut mutetur in melius, et cui non parcat, ita ut nec mutationem eius expequam inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiunc autem quid etiam propheticae significationis habuerit, requirendum est, quod ex eis multos, qui sibi absente ipso idolum fabricauerunt, sine ulla cuiusquam necessitudinis distinctione iussit interimi. facile est, ut intellegatur hominum illorum interemptionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idolatriam defluxer
Abbreviated transcription (Latin):
Ettut morses. Sinontui psep̃cedes: needucis nos
deloco isto. Inquo epĩ scire poterimꝰ ego & po¬
puł tuus inuenis senos gratiã in conspectu
tuo nisiã bulaueris nob̾cũ ut glorificem᷑ ab õ¬
nib popułis qui habitant suꝑterrã. dixit
aut̃ dñs admorsen Etuerbũ istud qđ locut᷑
es faciam Inuenisti it gratiã corãme :¬
& teipsu noui ex nomine Quiait Osterde
mͥgloriãtuã Respondit Ego osteridã omne
bonũ tibi : & uocabo in nomine dnĩ corãte : &
miserebor cuiuoluero: &clemensero inquem
mihi placuerit Rursũq ait Non poteris ui¬
dere faciẽ mẽ: nẽnĩ uidebit me homo &ui¬
uet Etuerum. Eace inquit locus apudme:

Expanded text:
 v.15. Si non tu ipse praecedas, ne educas nos de loco isto: In quo enim scire poterimus ego, & populus tuus invenisse nos gratiam in conspectu tuo, ni si ambulaveris Nobiscum, ut glorificemur ab omnibus populis, qui habitant super Terram? Dixit autem Dominus ad Mosen et verbum istud quod locutus es faciam invenisti enim gratiam coram me et te ipsum novi ex nomine qui ait ostende mihi gloriam tuam respondit ego ostendam omne bonum tibi et vocabo in nomine Domini coram te et miserebor cui voluero et clemens ero in quem mihi placuerit rursumque ait non poteris videre faciem meam non enim videbit me homo et vivet et iterum ecce inquit est locus
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. uelud deꝓpriarũ iustutũ merius
gloriari : utqui gloriatur indnõ gloriet᷑:
Non quait miserebortalib uł talib sedcui
miscricors fuero: iqieminẽ p̃cedentib bo¬
nis operib suis. miscđam tante uocationis

Expanded text:
hominem uelut de propriarum uirtutum meritis gloriari, ut qui gloriatur, in domino glorietur. non enim ait: miserebor talibus uel talibus, sed "cui misericors fuero, ut neminem" praecedentibus bonis operibus suis misericordiam tantae uocatio
Abbreviated transcription (Latin):
Eccequitã omniũ &ict̃ cũ sua morte petiit:
paucoꝵ uitã gladio extincx̃ Intus arsit
ignib: amoris foris accensꝰ : zeloseueritatis:
tanta fuit pictas utsepillis corãdnõ morq
offerre ñ dubitar& : tapta scueritas ut cos
quos diuinitus feriri timuerat. ipseiudicu
gladio ferir& Sic a mouit cos quib pre¬
fuit utꝓeis nec sibi parcer& : & ta m̃ delip¬
quqtes sic ꝑ secutus : quos amauit: uteos
&im dñõ parcqte prosterner&. Vtra
biq legcitꝰ fortis: utrabiq mediator mirabi¬
lis : causã populi apud dnm̃ p̃cib: causã dẽ
a populo gladis alienauit intus amars
diuine irȩ sub plicando obsitat : foris scuies
culpã feriendo: supsits Succurras citius om¬
e& ipseprodõ. Inregimine ergo populi utrũq
mor ses miscuit utnec disciplina de eet¬

Expanded text:
Ecce qui vitam omnium etiam cum sua morte petiit, paucorum vitam gladio exstinxit. Intus arsit igne amoris, foris accensus est zelo severitatis. Tanta fuit pietas, ut se pro illis coram Domino morti offerre non dubitaret; tanta severitas, ut eos quos divinitus feriri timuerat, ipse judicii gladio feriret. Sic amavit eos quibus praefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utbique legatus fortis, utrobique mediator mirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit. Intus amans divinae irae supplicando obstitit, foris saeviens culpam feriendo consumpsit. Succurrit citius omesset ipse pro Deo. In regimine ergo populi utrumque Moyses miscuit, ut nec disciplina dee
Abbreviated transcription (Latin):
dicere : & diuersis modis etrdẽ miscđam re¬
petuit Sicute diceret᷑ mis erebor cuimise¬
reor: & miserebor cuimis estusero. autmi¬
serbor cui misestus ero miserebor: Nsatis
cõmode dici uideretur. Ettñ fortius ille ipsẽ
am̃ sicut fiat fiat sicut repetitio sõnu fa¬
rtionis pluraq similia aut inutrisq popuł

Expanded text:
dicere, sed diversis modis eamdem misericordiam repetivit. Si autem diceretur, Miserebor cui misereor, et misereor cui misertus ero, aut miserebor cui misertus ero, non satis commode dici videretur; et tamen fortius ille ipse, amen, sic fiat, fiat: sic repetitio somni Pharaonis, pluraque s
Abbreviated transcription (Latin):
dib filiũ fugit: & quousq ꝑpetrati facinoris
ultionẽ ad plenum reciper&. irc̃dĩ Nequaquã
ualuit ꝓsem& rpso teperare. Hi nchelias
& sicut homo parũ aliquid quasi dediuina
anim aduersione sentir& : qui uerbo celos
aperuit : ante indignationẽ mulieris t̃ritus
ꝑ desestũ fugit. Etprosem& ipso infirmatus
in formidinem : qui furoredĩ placat aliis ꝑ
int̃uentione. Ireigiturdĩ resisti ual&: qnđ
nonual& : qnđ se & adulcis cenidũ excitat:
& ipse p̃cẽ queci fundit᷑ n asꝑnat. Placatꝰq
÷ dñs pesacer& malũ qđ locutus fuerat ad¬
uersꝰ populu suũ. Siue iuxta alia exeplaria
& ꝓpitiatus ÷ dñs demalitias quã dix̃ facere
populosuo. Malitiã hic poenam Intellegi
uoluit sicuti⁊ ⁊estimata ÷ malitia ex itus

Expanded text:
dibus filium fugit, et quousque perpetrati facinoris dibus filium fugit, et quousque perpetrati facinoris ultionem ad plenum reciperet iram Dei nequaquam valuit pro semetipso temperare. Hinc Elias, etsi ut homo parum aliquid quasi de divina animadversione sentiret, qui verbo coelos aperuit, ante indignationem mulieris territus per desertum fugit et pro semetipso infirmatus est in formidinem, qui furorem Dei placat aliis per interventionem. Irae igitur Dei resisti valet, quando non valet, quando se ad ulciscendum excitat, et ipse precem quae ei funditur, non acceptat. Placatus est Dominus ne faceret malum, quod locutus fuerat adversus populum suum. Sive juxta alia exemplaria, Et propitiatus est Dominus de malitia quam dixit facere populo suo. Malitiam hic poenam intelligi voluit, sicuti est aestimata malitia exitus