comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in humeros eius dimisit eum. libere
ꝓcedentem: s oĩs plebs ut uidit. ded
laudem deo.
bidem etiam puer surdus ⁊ mutus
ex utero matris sue. subleuat᷑ ꝑ sca¬
lam. ⁊ infenestra accedens ad uirũ
dei. sub manu eiꝰ auditum recepit
parit̃ ⁊ ioquelam. Sed parautica q̃¬
dam mulieͭde eadem regione diues
⁊ honorata: ibidem recepit amissã
ex multo temꝑe sospitatẽ. Dũq exi¬
liens ambularet. om̃s quidem letati
sunt qui uidebant: s preceteris exul¬
tauere milites qui attulerant et ob¬
tulerant eam. Nam ⁊ ipsuis sͥ parti¬
ceps esse uirtutis: religiosa deuotio
uidebatur.
er idem tempꝰ transeunte sc̃o ꝓpe
uitum inlittore reni positum
quem bobardum uocant. ⁊ uarios ꝑ
uniu̾sam ꝓuintiam curante lango¬
res. oblatus est ꝑaliticus in grabato:
Audita siquidem fama uirtutum.
a preclicto uico in occursum eiuis se
fecerat absportari. Cui in medio ppł̃i
manus imponens. erexit hoĩem: in¬

Expanded text:
in humeros ejus, dimisit eum libere in humeros ejus, dimisit eum libere procedentem: et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. Ibidem etiam puer surdus et mutus ex utero matris suae, sublevatus per scalam, et in fenestra accedens ad Virum Dei, sub manu ejus auditum recepit pariter et loquelam Sed et paralytica quaedam mulier de eadem regione, dives et honorata, ibidem recepit amissam ex multo tempore sospitatem. Dumque exsiliens ambularet, omnes quidem laetati sunt qui videbant, sed prae caeteris exsultavere milites qui attulerant et obtulerant eam. Nam et ipsius sibi particeps esse virtutis religiosa devotio videbatur. Per idem tempus transeunte Sancto prope vicum in littore Rheni positum, quem Bobardum vocant, et varios per universam provinciam curante languores, oblatus est paralyticus in grabato. Audita siquidem fama virtutum, a praedicto vico in occursum ejus se fecerat apportari. Cui in medio populi manus imponens, erexit hominem, in
Abbreviated transcription (Latin):
effulsit. De tota siquidem regione
quotquot paciebant᷑ afferebant
ad eum: ⁊ tantus erat concursus
ut predictus rex cum aliq̃n ppłm
cõprimentẽ: cohercere non posset:
deposita clamide uirum scm in ꝓprias
ulnas suscipiens. de basilica absporta¬
rit. Int plurimos sane qui ibidem
adepti sunt sanitatẽ: senex quidam
ꝑaliticus de uicinia illa homo notꝰ ⁊ ho¬
noratus multis suoꝵ precib. ⁊ ñ sñ
multo labore introductꝰ est ad hoĩem
dui. Aquo post breuissimã ut solebat
orationẽ erectus ꝓtinus ut sanat᷑: non
mͦ incolumis. s et fortis apparuit ⁊ ut
posses credere. si uideres.nontam alte¬
ratum hoĩem esse. qmͣ alt̾um. Iamq
eo uirilit. ꝓcedente ꝑabant alii tollere
lectum enis in quo aduectus erat. cum
reuocans eum unus ex circunstantibꝰ
hugo tullensis eccł̃ie archidiaconus
e wangłici illiꝰ ꝑ alitici memor. non sic
ait non sit uatuus reu̾teris: tolle gra¬
batum tuum ⁊ ambula. Et imponens

Expanded text:
effulsit. De tota siquidem regione effulsit. De tota siquidem regione quotquot patiebantur, afferebant ad eum, et tantus erat concursus, 1142 ut praedictus rex cum aliquando populum comprimentem coercere non posset, deposita chlamyde Virum sanctum in proprias ulnas suscipiens, de basilica exportarit. Inter plurimos sane qui ibi dem adepti sunt sanitatem, senex quidam paralyticus de vicinia illa, homo notus et honoratus, multis suorum precibus, non sine multo labore introductus est ad Hominem Dei: a quo post brevissimam, ut solebat, orationem erectus protinus et sanatus, non modo incolumis, sed et fortis apparuit, ut posses credere, si videres, non tam alteratum hominem esse, quam alterum. Jamque eo viriliter procedente parabant alii tollere lectum ejus in quo advectus erat, cum revocans eum unus ex circumstantibus Hugo Tullensis Ecclesiae archidiaconus, evangelici illius paralytici memor: « Non sic, » ait, « non sic vacuus reverteris, tolle grabatum tuum, et ambula . » Et imponens
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib signis: oblata est ei femi¬
na muta. ⁊ confestim orante eo locu
ta. Obilatus est claudus ⁊ ambulauit:
oblatus est ei cetus ⁊ uidit.
pud spirensium ciuitatẽ pre¬
sente romanoꝵ rege conrado.
qui dei hoĩem ab ecclia ad hospitiũ
deuotissime deducebat: offerebant pu¬
erum claudum. rogantes ut ei ma¬
num imponere dignaret᷑ quẽ sig¬
natum ꝓtinus erigens. suꝑ pedes sta¬
tuit. ⁊ ubere gradiebat᷑: in dei lau¬
dem acclamantib uniu̾sis. Item in
capella ep̃i ciuitatis ipsius. rege ip̃o
uidente uisum reddidit cete cuidã
mulieri: ⁊ claudo nato gressum do¬
nauit. Multa quidẽ ⁊ alia in ma¬
nui eius ibidem xp̃c effecit: s ad exem¬
plum pauca sufficiant. Non nullos
enim pauꝑcłos etiam pueros rex ip¬
se deuotus suis illi manib offerens:
de multoꝵ curatõe meruit gratu¬
iari. Nec mͦ apud predictã spirensi¬
um urbem s ⁊ apud franxenewort
moguntine diocesis lotum. ubi in¬
numeris uirtutib idem dei seruus

Expanded text:
sequentibus signis , oblata est ei femina muta, et confestim orante eo locuta est: oblatus est claudus, et ambulavit: oblatus est caecus, et vidit. 31. Apud Spirensium civitatem, praesente Romanorum rege Conrado, qui Dei Hominem ab ecclesia ad hospitium devotissime deducebat, offerebant puerum claudum, rogantes ut ei manum imponere dignaretur. Quem signatum protinus erigens, super pedes statuit, et libere gradiebatur, in Dei laudem acclamantibus universis. In capella episcopi civitatis ipsius, rege ipso vidente, visum reddidit caecae cuidam mulieri, et claudo nato gressum donavit. Multa quidem et alia in manu ejus ibidem Christus effecit, sed ad exemplum pauca sufficiant. Nonnullos etiam pauperculos pueros rex ipse devotus suis illi manibus offerens, de multorum curatione meruit gratulari. Nec modo apud praedictam Spirensium urbem, sed apud Francovadum Moguntinae dioecesis locum, innumeris virtutibus idem Dei servus
Abbreviated transcription (Latin):
lenter enituit in gr̃a sanitatum:
ut nec uerbis expͥmi nec credi uale¬
at si dicatu: Nam ⁊ testati sunt qui
asfuere in territorio constanciensi
cita uitum quem doinguen nomi¬
nant:ex his que diligentius uesti¬
garunt ⁊ uiderunt ocłis suis una die
illuminatos ad eius impositiõem ma-¬
nus cecos undecim. sanatos etiã man¬
cos decem. ⁊ claudos erectos dec̃e ⁊ octo
Ceterum ne fecisse nos inopes copia
uideatur: ex innumera młtitudine
saltem pauca memorie comm̃damꝰ.
q̃ in iotis celebrioribꝰ facta noscunt᷑.
um uenisset constantiã hõ dei
⁊ undiq se uirtutũ eis fama
diffund̾e̾t. abbas augensis qd̃ intra
lacum lemannũ antͥqͥuũ extat. et
nobile monastium. hõiem quẽ suis
elemosinis sustentabat. cetũ misit ad
eum: ⁊ confestim uidentẽ illũ recepit:

Expanded text:
lenter enituit in gratia sanitatum, lenter enituit in gratia sanitatum, ut nec verbis exprimi, nec credi valeat si dicatur. Nam et testati sunt qui adfuere in territorio Constantiensi, circa vicum quem Doniguem nominant, ex iis qui diligentius vestigarunt et viderunt oculis suis, una die illuminatos ad ejus impositionem manus caecos undecim; sanatos etiam mancos decem, et claudos erectos decem et octo. Caeterum ne fecisse nos inopes copia videatur, ex innumera multitudine saltem pauca memoriae commendamus, quae in locis celebrioribus facta noscuntur. Cum venisset Constantiam Homo Dei, et undique se virtutum ejus fama diffunderet, abbas Augiensis quod intra lacum Lemanum antiquum exstat et nobile monasterium hominem, quem suis eleemosynis sustentabat, caecum misit ad eum, et confestim videntem illum recep
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilibꝰ ep̃is. lamberto engolis¬
mensi. ⁊ gerarto lemouicensi puese
ex matris utero claudum ⁊ mancũ.
cuius in modum pile cubiti cũ ge¬
nib ũbilico. pedes aũt natib adhe¬
sissent: dei offerebant. At ille singła
membra edito pͥus signo crucis at¬
trectans: mira facilitate extendit
ꝓtuis ⁊ sanauit.Apprehendens de¬
niq manibus manum eius erexit
illum:⁊dimisit libere gradienten
populus aũt ꝓ tantis nimirũ uirtu¬
tibus magnis uocib dñm collanda
am et die sequentibat
in pago lemouicensi in uico
signa ꝑ eum płima claruerunt:
undiq enim confluebant qui in¬
cõmodis uariis laborabant: ⁊ uirtꝰ
erat dũi ad sanandum eos. ubi in¬
ter ceteros puer ferme decem anuis
cecus ex utero matris sue. corã om̃i
ppło oblatus est uiro dei. Qui in di¬
gitos suos ex puens. ⁊ liniens ocłos
eius breuem fecit oratõem: ⁊ in no¬
mine xͥ aꝑꝑuit ocłos ceti nati.
egnum qͦ g̾manie cũ introis¬
set aliqñ iur beatꝰ tam excel¬

Expanded text:
nerabilibus episcopis, Lamberto Engolismensi, et Gerardo Lemovicensi, puerum ex matris utero claudum et mancum, cujus in modum pilae cubiti cum genibus umbilico, pedes autem natibus adhaesissent, Dei Famulo offerebant. At ille singula membra, edito prius signo crucis, attrectans, mira facilitate extendit protinus et sanavit. Apprehendens denique manum ejus erexit illum, et dimisit libere gradientem. Populus autem pro tantis nimirum virtutibus, magnis vocibus Dominum collaudabat. Nam et die sequenti in pago Lemovicensi, in vicosigna per eum plurima claruerunt. Undique enim confluebant qui incommodis variis laborabant, et virtus erat Domini ad sanandum eos. Ubi inter caeteros puer ferme decennis, caecus ex utero matris suae, coram omni populo oblatus est Viro Dei. Qui in digitos suos exspuens, et liniens oculos ejus, brevem fecit orationem, et in nomine Christi aperuit oculos caeci nati.egnum quoque Germaniae cum introisset aliquando Vir beatus, tam excel
Abbreviated transcription (Latin):
diocesim ꝑtinens ciuitatis: s
płinum a ciuitate remotꝰ Ibi quoq
sicut ⁊ in cet̾is illuis ꝓuintie ꝑ que
transiit locis multis in seruo suo mi¬
racłis gli̾ficatus est deus. ubi etiã cetꝰ
uatus sub manu eiꝰ uisũ recepit: Itẽ
alteri a natiuitate surdo ⁊ muto:
auditus redditus est ⁊ loquela.
Nciuitate etiã basilea cum ex more
sermonẽ habuisset ad ppłm ut im¬
pleret᷑ in eo qd̃ de scĩs apłis legit᷑ qui
uidelicet ꝓfecti p̃dicauerunt uͥq dño

Expanded text:
cesim pertinens civitatis, sed plurimum a civitate remotus. Ibi quoque, sicut et in caeteris illius provinciae per quae transiit locis, multis in Servo suo miraculis glorificatus est Deus: ubi etiam caecus natus sub manu ejus visum recepit. Item alteri a nativitate surdo et muto auditus redditus est et loquela. In civitate etiam Basilea cum ex more sermonem habuisset ad populum, ut impleretur in eo quod de sanctis Apostolis legitur, qui videlicet profecti praedicaverunt ubique, Do
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quẽ sͥ om̃s. ip̃e se nemini p̃ferebat:
Deniq sicut nob̾ sepius fatebat᷑ int̃
summos qͦsq honores ⁊ fanores ppłoꝵ.
uł sublimiũ ꝑsonarũ. alt̾umsͥ mu¬
tuatus hoĩem uidebat᷑ seq potius
reputabat absentẽ: uelud qͦddam
somniũ suspicatꝰ. ubi uͦ simpliciores
ei fr̃es ut assolet fiduciatuis loq̃rent᷑.
⁊ amica semꝑliceret hũilitate frui.
ibise inuenisse gaudebat ⁊ inꝓpͥam
redisse ꝑsonam. Innata ei apuero
ueretundia: usq ad diem ꝑseuera¬
uit extremũ. Inde erat qd̾ licet tam
magnus eẽt. ⁊ excelsus in u̾bo głe.
nunqͣm tam̃ sicut sepe eũ audiui¬
mus ꝓtestantẽ. inqnͣlibet humili ce¬
tu sñ metu ⁊ reu̾entia u̾bũ fecit: ta¬

Expanded text:
et quem sibi omnes, ipse se nemini praeferebat. et quem sibi omnes, ipse se nemini praeferebat. Denique, sicut nobis saepius fatebatur, inter summos quosque honores et favores populorum, vel sublimium personarum, alterum sibi mutuatus hominem videbatur, seque potius reputabat absentem, velut quoddam somnium suspicatus. Ubi vero simpliciores ei fratres, ut assolet, fiducialius loquerentur, et amica semper liceret humilitate frui; ibi se invenisse gaudebat, et in propriam rediisse personam. Innata ei a puero verecundia usque ad diem perseveravit extremum. Inde erat, quod licet tam magnus esset, et excelsus in verbo gloriae, numquam tamen sicut saepe eum audivimus protestantem in quamlibet humili coetu sine metu et reverentia verbum fecit, ta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑesse noscunt᷑: ⁊ in eccłia orientali.
⁊ apud soles occiduos hybernorum.
⁊ a meridie in remotis finibꝰ hyspa¬
marum. ⁊ ab aquilone in insulis
que ꝓcul sunt datie. suetieq cele¬
berrime᷑ euis opino fuit. Crebras
undiq recipiebat epłas. ⁊ reddebat.
undiq ei exenia mutebant᷑: undiq
eiꝰ bñdictio petebat᷑. Postremo quasi
uitis abiud antissima. suos undiq
paimites ꝓpaganit: excepto qd̾ in
t̾ram werosolimitanã. qnͣtus locus
esset a rege paratus ob ineursus pa
tur. qui post sachrũ eiꝰ obitũ dum
frẽs consolaret᷑. int̃ cet᷑a hoc qͦ i ip¬
sius ꝓsecutus est laudẽ: quia in õem
t̾ram exiuit sonꝰ eiꝰ ⁊ insines orb̾ ter¬
rarũ u̾ba uliꝰ. uincebat tam̃ sublimi¬
tatem nõis humilitas cordis: nͥ tam
pot̾at uniu̾sus eum mundꝰ erigere.
qͣm se ip̃e deit̾e solus. Summꝰ repu¬
tabat᷑ ab oĩb. infimũ ip̃e se reputãs:

Expanded text:
peresse noscuntur; et in Ecclesia orientali, peresse noscuntur; et in Ecclesia orientali, et apud soles occiduos Hibernorum, et a meridie in remotis finibus Hispaniarum, et ab aquilone in insulis quae procul sunt Daciae Sueciaeque, celeberrima ejus opinio fuit. Crebras undique recipiebat epistolas, et reddebat. Undique ei xenia mittebantur, undique ejus benedictio petebatur. Postremo quasi vitis abundantissima suos undique palmites propagavit, 1126 excepto quod in terram Jerosolymitanam, quamvis locus esset a Rege paratus, ob incursus Pagtur, qui post sacrum ejus obitum, dum fratres consolaretur, inter caetera hoc quoque in ipsius prosecutus est laudem, quia in omnem terram exivit sonus ejus, et in fines orbis terrae verba illius. Vincebat tamen sublimitatem nominis humilitas cordis: nec tantum poterat universus eum mundus erigere, quantum se ipse dejicere solus. Summus reputabatur ab omnibus, infimum ipse se reputans:
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis corpus cuis tracdidit sipulture.
nẽasfestas fidem uiticere uideret:
Dam extraneiti quesuuibet. uix aut
numqͣm sine satranis cepeliuit. Ti¬
sem sibi illum uberiis perinde frut¬
tificaturum. manus diuina forma¬
uerat: ut ausfitatem suamtas moꝵ
toueret. auctoritatẽ sc̃itas: conserua¬
ret.Cui enim uł tanta benignitas
esset oneri: uł tanta boni bõnitas
non esset honori: Legunꝰ de saio¬
mone: qd̾ om̃is terra desid̾auit ui¬
dere uultum illuis. Gtande p̃com¬
um: s forsitan in hac parte ñ mi¬
nus qmͣ salomon hic. Neq enim
satis credibile est salomonẽ illũ
monũ gła sua. tam unuu̾salem or¬
bis optinuisse fauorẽ: qm hunc
in sua humilitatẽ. Inmo uero dif¬
fidile omĩo uidetur ex hystoriis aliqͥbꝰ
inuenire hoĩem unũ conu̾santem ad
⁊ amabile obtinuisse nom̃. a solis ortu
⁊ occasu: ab aquilone ⁊ mari. Ut eñĩ
illas memoremus ꝓuincias. ex quibꝰ
usq hodie monimenta certiora su¬

Expanded text:
oculis corpus ejus tradidit sepulturae, oculis corpus ejus tradidit sepulturae, ne affectus fidem vincere videretur. Nam extraneum quemlibet vix, aut nunquam sine lacrymis sepelivit. Talem sibi illum uberius proinde fructificaturum manus divina formaverat, ut austeritatem suavitas morum tolleret, auctoritatem sanctitas conservaret. Cui enim vel tanta benignitas esset oneri, vel tanta bonitas non esset honori? Legimus de Salomone, quod omnis terra desideravit videre vultum illius. Grande praeconium: sed forsitan in hac parte non minus quam Salomon hic. Neque enim satis credibile est, Salomonem illum in omni gloria sua tam universalem Orbis obtinuisse favorem, quam hunc in sua humilitate. Imo vero difficile omnino videretur ex historiis aliquibus invenire hominem unum, conversantem adham celebre et amabile obtinuisse nomen a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari. 22. Ut enim illas memoremus provincias, ex quibus usque hodie monumenta certiora su
Abbreviated transcription (Latin):
puritassuauitasq consed̾ant. satis
quidem utraq mrabilis: s mirabi¬
lior ut̾usq complexus. Inde nimirũ
tam singłariter inunũ hoĩem totiꝰ
orbis uota parit̃ concurrebant. qd̾
puritatem suauitas amabilem fa¬
ceret. suauitatẽ puritas acceptabi¬
lem: ut difficile fu̾it estimare gr̃t
an reuerentie amplius obtineret.
Quis enim tam rigide conu̾satõis.
qui clareuallensem ñ sublimiter
reuereretur alb̾em: Quis tam tlis¬
solite qui erga eundem dulcit
afficeretaur. Buicissimis eñĩ affec¬
tibus plenũ pectus ipse gerebat:
s qmͣ ubere eos quotiens causa de¬
posceret. cohercebat ⁊ humainssimꝰ
in affectione magis tamen fortis
infide. Et ut breue aliquod huins
res ꝓferamus exemplum: sicut ip̃e
qͦ testatut in sermone suꝑ canti¬
ca cantidoꝵ ensdesimo sexto. siecit
ocłũ gerinam. sui. ⁊ germani tã
necessarii. tam dilecti gerardi ui¬
delicet. celebrauit. exequias. sictis

Expanded text:
puritas suavitasque consederant: satis puritas suavitasque consederant: satis quidem utraque mirabilis; sed mirabilior utriusque complexus. Inde nimirum tam singulariter in unum hominem totius Orbis vota pariter concurrebant, quod puritatem suavitas amabilem faceret, suavitatem puritas acceptabilem; ut difficile fuerit aestimare, gratiae an reverentiae amplius obtineret. Quis enim tam rigidae conversationis, qui Clarae-Vallensem non sublimiter revereretur Abbatem? quis tam dissolutae, qui non erga eumdem dulciter afficeretur? Dulcissimis enim affectibus plenum pectus ipse gerebat: sed quam libere eos, quoties causa deposceret, coercebat, humanissimus in affectione, magis tamen fortis in fide. Et ut, breve aliquod hujus rei proferamus exemplum, sicut ipse quoque testatur in sermone super Cantica canticorum vicesimo sexto; siccis oculis germani sui, et germani tam necessarii, tam dilecti, Gerardi videlicet, celebravit exsequias, siccis
Abbreviated transcription (Latin):
onem. ut in eo commendet hõib
que illicredit᷑ messt uirtutẽ. Neq
enim ꝓeis ficint hec ꝑ quos faint:
s ꝓ eis magis qui uidealt illa uł ser¬
unt. Nec eo fine ꝑ eos ista dñs oꝑa¬
tur ut ip̃o ꝓbet cet̾is canctiores: s
ut cet̾os magis amatores ⁊ enutla¬
tores faciat scĩtatis. Nichibergo mͥ
et signis istis. qnͣdoquidem mee il¬
la fame magis qmͣ uite nouerun
exhiberi: nec ad meam fceri com¬
menclationem: Nadcõmonitionẽ
potius aliorum: Satis insallimur
huius uiri wtabitur animum
quisquashed diligenti consid̾atõe
pensau̾it: nec prestanruis repu¬
tabit estimaror quisq fidelis sig¬
na atq ꝓcligia miradilit̃ oꝑari
qm̃ ꝑpetrata talit̃ interpretatiSi¬
bi quoq non minus utue riaica¬
bit imitandos eius affectãs. quam
mirandos acttis: ⁊ miͦtum insig¬
nia. qmͣ oꝑum signa cognoscete
S ad hecquis ydoneus In hrius
siquidẽ pectore iuri dei pari fet̾e

Expanded text:
onem, ut in eo commendet hominibus, onem, ut in eo commendet hominibus, quae illi creditur inesse, virtutem Neque enim pro eis fiunt haec per quos fiunt, sed pro eis magis qui vident illa vel sciunt. Nec eo fine per eos ista Dominus operatur, ut ipsos probet caeteris sanctiores, sed ut caeteros magis amatores et aemulatores faciat sanctitatis. Nihil ergo mihi et signis istis, qla famae magis, quam vitae noverim exhiberi; nec ad meam fieri commendationem. sed ad commonitionem potius aliorum. » Satis, ni fallimur, hujus viri mirabitur animum quisquis hoc diligenti consideratione pensaverit, nec praestantius reputabit aestimator quisque fidelis, signa atque prodigia mirabiliter operari, quam perpetrata taliter interpretari. Sibi quoque non minus utile judicabit imitandos ejus affectus, quam mirandos actus, et morum insignia, quam operum signa cognoscere. Sed ad haec quis idoneus? 21. In hujus siquidem pectore Viri Dei, pari foedere
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a demũ loquutꝰ habundantia cor¬
dissui: domesticis sͥ religiosis qͥbda
fr̃ib aiebat. Purimũ miror.qͥd nani
Sͥ ħ miracła uelint: aut quid uisum
sit deo. talia actitare ꝑ talem. Nil mͥ
uideor insacris pagins suꝑhoc gen̾e
legisse signoꝵ. Si quidẽ facta sunt
aliqñdo signa ꝑ scõs hoĩes ⁊ ꝑfectos:
fada sunt ⁊ ꝑfictos. Ego mͥ nͨ ꝑfecti¬
onis consciuis sum. nec fictionis. Scio
enim scõꝵ mͥ non suppet̾e merita. q̃
miracłu illustrent᷑: confido autem
nec adeoꝵ sortem me ꝑtinere. qͥ uir¬
tutes multas in noĩe dlm̃ oꝑantur.
⁊ adño ignorant᷑. Hec ⁊ huiusmͦi
crebrius secretiusq cum ulris sp̃antꝰ
conferebat. Nouissime uero oporti¬
num sibimet uisus exitũ reꝑisse. scio
inquit huiusmodi signaͥ ñ ad sc̃itatẽ
unius. ad multoꝵ spectare falutem:
⁊ dm̃ in hõie ꝑ que tapa opetur ñ
tam ꝑfestionẽ consid̾are qu̾i opim¬

Expanded text:
ipsa demum locutus abundantia coripsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem facta sunt aliquando signa per sanctos homines et periectos: facta sunt et per fictos. Ego mihi nec perfectionis conscius sum, nec fictionis. Scio enim sanctorum mihi non suppetere merita, quae miraculis illustrentur: confido autem nec ad eorum sortem me pertinere, qui virtutes multas in nomine Domini operantur, et a Domino ignorantur. » Haec et hujusmodi crebrius, secretiusque cum viris spiritualibus conferebat. Novissime vero opportunum sibimet visus exitum reperisse: « Scio, inquit, hujusmodi signa non ad sanctitatem unius, sed ad multorum spectare salutem; et Deum in homine per quem talia operetur, non tam perfectionem considerare, quam opini
Abbreviated transcription (Latin):
enim de iectulo eum cred̾et surgere
potuisse: Egressam magis acorꝑe
eius aĩam fantastice sͥ apparuisse ar¬
bitratꝰ aufiigit: s ipsademũ tamei
qmͣ cet̾is rei u̾itas fidem fecit. Egre¬
ditur exinde sermo int̃ fr̃es. currit᷑
ad spectacłm tam iocundũ: ip̃e etiã
int̃ pͥmos accurrit ep̃c ⁊ legatꝰ inde
ꝑgitur ad etcl̃am. eo ip̃o qͥ conualu¬
erat p̃eunte ⁊ conclamat᷑ in laudes
dei. eodem parit ꝯcinente: ruit un¬
des ⁊ infidelis qͥsq confundit᷑: exultat
pietas. ⁊ impietas contabescit. Porro
uir deicellam ubi manebat ingressus.
cliligent̃ om̃s obseruari aditus. obsera¬
ri ianuas iubet: ne quis pateat intro¬
totum ab eadem ꝓuincia reclitum.
uiri sc̃i magis magisq signa crebres¬
cerent. ⁊ mftiplicarent᷑ inclies: non
pret̾eundũ. qͥdnam ip̃e int̃ hec añi
gereret. qͥ axp̃o humilitatẽ cordis.¬
⁊ mansuetudinẽ didicisset. Dispu¬
tans enĩ secũ incogitatõib suis. ⁊ ex

Expanded text:
enim de lectulo eum crederet surgere enim de lectulo eum crederet surgere potuisse? Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur exinde sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucundum: ipse etiam inter primos accurrit episcopus et legatus. Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undes, infidelis quisque confunditur, exsultat pietas et impietas contabescit. Porro Vir Dei cellam ubi manebat ingressus, diligenter omnes observari aditus, obserari januas jubet, ne quis pateat intrototum ab eadem provincia reditum Viri sancti magis magisque signa crebrescerent, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
diuulgaret᷑: et uir sc̃t ꝑ uicina lo¬
ca regrediens. ob concursus intole¬
rabiles declinauit. ⁊ timuerit illo
ralitici cuiusdam clerici curatio fuit:
hunc in domo regularium clericoꝵ
sc̃i saturnini quoꝵ unꝰ ip̃e erat ad
peticionẽ abb̃is ⁊ fr̃m circa noctis
crepuscłm uisitans homo dei:mori¬
bundũ inuenit hoĩem. qͥ extremũ
miserum ⁊ data b̃ndictõe egredi¬
ens sicut postea confessus est. Loq̃¬
batur in corde suo fidelis seruus ad
cdñm tam fiducialit̃ qmͣ fidelit̃ di¬
cens. Quid expectai dñe d̾s : Gẽn̾atio
hec signa querit. Aloqum minus
apud eos nr̃is ꝓficimꝰ uerbis: nisi abs
te fui̾nt confirmata sequentibus
signis. Eadem hora exiliit paraliti¬
cus de grabato: ⁊ acturrens secutꝰ et
consecutꝰ est enm. sacra uestigia deuo¬
tione qua debuit amplexatus. Cui
subito ꝓcedenti obuians. exconcano¬
nicis unus expauit ⁊ exclamauit:
siquidẽ fantasma putabat. Qnͣdo

Expanded text:
divulgaretur, et Vir sanctus per vicina lodivulgaretur, et Vir sanctus per vicina loca regrediens, ob concursus intolerralytici cujusdam clerici curatio fuit. Hunc in domo regularium clericorum sancti Saturnini, quorum unus ipse erat, ad petitionem Abbatis et fratrum circa noctis crepusculum, visitans Homo Dei, moribundum invenit hominem, qui extremum miserum, et data benedictione egrediens, sicut postea confessus est, loquebatur in corde suo fidelis Servus ad Dominum tam fiducialiter, quam fideliter, dicens: Quid exspectas, Domine Deus? Generatio haec signa quaerit. Alioquin minus apud eos nostris proficimus verbis, nisi abs te fuerint confirmata sequentibus signis. » Eadem hora exiliit paralyticus de grabato, et accurrens secutus et consecutus est eum, sacra vestigia devotione qua debuit amplexatus: cui subito procedenti obvians ex concanonicis unus expavit et exclamavit, siquidem phantasma putabat. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
catus est deus: alioꝵ corda ab errorisꝰ
impiis reuocans. alioꝵ corꝑa alango¬
rib uariis sanans. Est iotus in regi¬
one eadem sarlatum nom̃ est illi:
ubi sermone completo płimos ad b̃n¬
cdicendũ panes. sic̃ ubiq fiebat. di
famulo offerebant. Quos ille eleua¬
ta manu ⁊ signo crucis edito. in d̾i
noĩe beneditens: in hoc inquiscie¬
tis uera esse que a nob̾. falsa que
ab hereticis suadent᷑. si infirmi ũri
gustatis panibꝰ istis. adepti fuerinit
sospitatẽ. Timens aũt uen̾abilis
ep̃c carnotensisim̃ magnꝰ ille gau¬
fridus. siquidẽ presens erat. ⁊ ꝓxi¬
mus uiro dei: si bona inqͥt fide sũp¬
seruit sanabunt᷑. Cui pat̃ sc̃s de do¬
mini uirtute nlhesitans. non hoce¬
go dixerim ait. sed uere qui gusta¬
uerint sanabunt᷑: ut ꝑ inde ueros
nos ⁊ueraces dei nincios esse cognos¬
cant. Tam ingens multitudo iangũe¬
tim gustato eodem pane conua¬
luit. ut ꝑ totam ꝓuinciã a̾bum ħ

Expanded text:
catus est Deus, aliorum corda ab erroribus catus est Deus, aliorum corda ab erroribus impiis revocans, aliorum corpora a languoribus variis sanans. Est locus in regione eadem, Sarlatum nomen est illi, ubi 1268 sermone completo plurimos ad benedicendum panes, sicut ubique fiebat, Dei Famulo offerebant. Quos ille elevata manu et signo crucis edito in Dei nomine benedicens: « In hoc, inquit, scietis vera esse quae a nobis, falsa quae ab haereticis suadentur, si infirmi vestri gustatis panibus istis adepti fuerint sospitatem. » Timens autem venerabilis episcopus Carnotensium, magnus ille Gaufridus; siquidem praesens erat, et proximus Viro Dei: « Si bona, inquit, fide sumpserint, sanabuntur. » Cui Pater sanctus de Domini virtute nil haesitans: « Non hoc ego dixerim, » ait; « sed vere qui gustaverint, sanabuntur, ut perinde veros nos et veraces Dei nuntios esse cognoscant. » Tam ingens multitudo languentium gustato eodem pane convaluit, ut per totam provinciam verbum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑnebant᷑. Hac necessitate uir sc̃s
iter arripuit. ab eccłia regionis illꝰ
sepuis iam ante rogatus:⁊tunc de¬
mum a reu̾entissimo alberico osti¬
ensi ep̃o. ⁊ legato sedis apłĩce ꝑsu¬
asus parit̃ ⁊ decluctꝰ. ueniens aũt
cum incredibili deuotõe. susceptus
est appło terre:ac si de celo angłs ad¬
uenisset. Nec morã fac̾e potuit apd̃
eos qd̃ irruentiũ turbas nemo qui¬
repͥmere posset:tanta erat frequen¬
tia dieb ac noctib aduentantium.
bñdictõem expectantiũ. flagitantiũ
opem . Predicauit tñ incuuitate tho¬
losa ꝑ aliquot clies ⁊ incertis locis
que miser ille frequentasset am¬
pluis. ⁊ grauius infecisset: młtos
infide simplices instruens. nutan¬
tes roborans.errantes reuocans. sub¬
uersos reparans. subu̾sores ⁊ obsti¬
natos auctoritate sua premens et
oppͥmens. ut ñ lico resistere:s ne
assistere quidẽ ⁊ apparere p̃sume¬
rent. Ceterũ ⁊ si tunc fugit hereti
płimis etiã signis in seruo suo glifi¬

Expanded text:
. Hac necessitate Vir sanctus iter arripuit, ab ecclesia regionis illius saepius jam ante rogatus, et tunc demum a reverendissimo Alberico Ostiensi episcopo et legato Sedis apostolicae persuasus pariter et deductus. Veniens autem cum incredibili devotione susceptus est a populo terrae, ac si de coelo angelus advenisset. Nec moram facere potuit apud eos, quod irruentium turbas reprimere nemo posset; tanta erat frequentia diebus ac noctibus adventantium, benedictionem expetentium, flagitantium opem. Praedicavit tamen in civitate Tolosa per aliquot dies, et in caeteris locis quae Henricus ille frequentasset amplius, et gravius infecisset, multos in fide simplices instruens, nutantes roborans, errantes revocans, subversos reparans, subversores et obstinatos auctoritate sua premens et opprimens; ut non resistere, sed nec assistere quidem et apparere presumerent. Caeterum etsi tunc fugit a facieplurimis signis in servo suo Abbate glorifi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ iudelicet oĩum sic̃ irrẽphensibi¬
lis uita:sit irrep̃hensibilis ⁊elus ce¬
teris inotescat. Ita demũ apłico u¬
dicio ⁊ auctoritate uniu̾salis eccłie
error ille damnat᷑. ep̃c gillebertus
an eidem damnatõi consentiat in¬
t̃rogatur ⁊ consentiens ⁊ publice re¬
futans qͣ pͥui scͥpserat ⁊ affirmau̾at.
induigentiã ip̃e consequit᷑: maxĩe
qd̾ ab initio cautꝰ fuiss ea lege ean¬
dem ingredi disceptatõem. ut pro¬
inur̾et sñ ulla sese obstinatõe pro
eccłie sce arbitrio correpturũ lib̾e
nis henricꝰ quidã olim monachus.
tunc apostata uilis. ꝑssime uite⁊
ꝑniciose doctrine. u̾bis ꝑ suasibili¬
bus gentis illuis occupau̾at leuita¬
tem: ⁊ ut p̃cdixit apłs de quibꝰdam
in hẏpocͥsi loquens mendaciũ fic¬
tis u̾bis de eis negociabat᷑. Etat aũ
hostis etcu̾e manifestus: irreu̾ent̃
eccũasticis derogans sacram̃tis pa¬
rĩt ⁊ ministris. Nec mediocrit̃ in
ea iam malignitate ꝓfecerat. Sric̃

Expanded text:
videlicet omnium sicut irreprehensibilis fides, sic irreprehensibilis zelus caeteris innotescat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate universalis Ecclesiae error ille damnatur; episcopus Gillebertus an eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege eamdem ingredi disceptationem, ut promitteret sine ulla sese obstinatione, pro Ecclesiae sanctae arbitrio, correcturum libere nis Henricus quidam, olim monachus, tunc apostata vilis, pessimae vitae, perniciosae doctrinae, verbis persuasibilibus gentis illius occupaverat levitatem, et, ut praedixit Apostolus de quibusdam, in hypocrisi loquens mendacium , fictis verbis de eis negotiabatur. Erat autem hostis Ecclesiae manifestus, irreverenter ecclesiasticis derogans Sacramentis pariter et ministris. Nec mediocriter in ea jam malignitate profecerat. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
manum orabat ad dñm. quatinꝰ
si ab eo uerbũ p̃dicatõis illiuis exie¬
rat. si predicanti sp̃c eius affuerat:
in illius illuminatõe ostendere dig¬
naretur. Dum uero post oratoẽm
orationis prestolaret᷑ effectũ÷ qͥd
facturus sum ait puer ᷑ uideo eñi. at¬
collitur illico elamor astantiũ: plures
bus ad erant. qͥ ut puerũ uidere ui¬
dentem multiplicit̃ consolati d̾o gr̃as
am ⁊ illud ꝓpt̃ posteros me
coꝵ furorib comprim̃dis. in heretico¬
rum errorib confutandis. Siquidẽ
pret̃ eos qͦs docuit. sobrie ⁊ uiste. ⁊
pie uiuere in scło. qnͣtos etiã ꝑfectiꝰ
ualedic̾e scĩo ꝑsuasit: uel ex hoc li¬
quet. tsd̾ non cessauit qnͣdui iuxit
tum in stanna aquaꝵ. ⁊ t̾ram sñ
aqͣ in exitus aqͣrũ: ⁊ collocauit il¬
lic esurientes. ⁊ constituerunt ciui

Expanded text:
manum, orabat ad Dominum, quatenus, manum, orabat ad Dominum, quatenus, si ab eo verbum praedicationis illius exierat, si praedicanti Spiritus ejus adfuerat, in illius illuminatione ostendere dignaretur. Dum vero post orationem orationis praestolaretur effectum: « Quid facturus sum, » ait puer? « video enim. » Attollitur illico clamor astantium. Plures bus aderant, qui ut puerum videre videntem, multipliciter consolati, Deo gratias am et illud propter posteros memcorum furoribus comprimendis, in haereticorum erroribus confutandis. Siquidem praeter eos quos docuit sobrie, et juste, et pie vivere in saeculo; quantos etiam perfectius valedicere saeculo persuasit, vel ex hoc liquet, quod non cessavit, quamdiu vixit, rtum in stagna aquarum, et terram sine aqua in exitus aquarum. Et collocavit illic esurientes, et consti
Abbreviated transcription (Latin):
piens illoꝵ sortẽ magis non doleat:
qͥ ad pͥora uł peiora forte p̾oribus
in fructib penitentie purgatas ua¬
riis tribulatõib xp̃o aĩas reddide-¬
runt: Auoqum qͣnlibet clicant e¬
gyptii.dicant filii tenebrasx. qui
ueritatem nec uidere ualeant nec pro¬
ferre. callide eduxit eos ut int̾fic̾e̾t
compensat. Memnit huiꝰ uerbi ip̃e
qͦq uen̾abilis pat̾: int̾ tet̾a dicens. Si
necesse sit unũ fierie duob: malo in
nos murmur hoim. qm in dm̃ esse:
Bonũ mͥ: si dignet᷑ me uti ꝓclipeo:
Libens extipio in me detrahentiũ
linguas maledicas.⁊ uenenata spi¬
cula blasphemoꝵ: ut non ad ipsum
pueniant. Non recluso inglorus fi¬
eri: ut non irruat᷑ in deiglam. Hec
quidem ille in libro de consid̾atõe
ccd̃o. Accidit aut̃ ubi pͥmũ de eiꝰdẽ
exercitꝰ dissipatõe lam̃tabilis int̾
gallias insonuerat rumor: ut illu¬
minandum dĩfamulo filiũ cecum
offerens pat̃. multis precib uinc̾ẽt
extusantẽ. Et imponens sc̃s puero

Expanded text:
piens, illorum magis non doleat, qui ad priora, vel pejora forte prioribus in fructibus poenitentiae purgatas variis tribulationibus Christo animas reddiderunt? Alioquin, quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret compensat. Meminit hujus verbi ipse quoque venerabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam . » Haec quidem ille in libro de Consideratione secundo. Accidit autem, ubi primum de ejusdem exercitus dissipatione lamentabilis intra Gallias insonuerat rumor, ut illuminandum Dei Famulo filium caecum offerens pater, multis precibus vinceret excusantem. Et imponens Sanctus puero
Abbreviated transcription (Latin):
cauillatõib occultare intebatur
eliciens: deuide uͦ tam siuis ratoci¬
niis qmͣ scõꝵ testimoniis biduana
disputatõe redarguens. Consid̾ans
sane ñ nullos exhis qͥ p̃sidebant iã
quidẽ anmadu̾tentes blasphemi¬
am in doctrina. adhuc tam̃ auer¬
tentes iniuriam aꝑsona. accensus
est relo: ⁊ domesticam sͥ eccłiam se¬
orsum conuocat gallicanã. Cõmu¬
ni deniq consilio apr̃ib decẽ pro

Expanded text:
cavillationibus occultare nitebatur, cavillationibus occultare nitebatur, eliciens; deinde vero tam suis ratiociniis, quam sanctorum testimoniis biduana disputatione redarguens. Considerans sane nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentes injuriam a persona; accensus est zelo, et domesticam sibi Ecclesiam seorsum convocat Gallicanam. Communi denique consilio, a patrib
Abbreviated transcription (Latin):
torem silentio condeminauit. Fuit
item gislebertꝰ quẽ cognoĩauer̃t
plurimũ exercitatꝰ: s sublimiora
se etiam ip̃e scrutatus. ad insipien¬
tiam sibi. Siquidẽ de sc̃e tͥnitatis.
unitate ⁊ diuinitatis sĩplicitate.
non simplicit̃ sentiens. nͨi fidelit scͥbens.
discipłis suis panes ꝓponebat abscon¬
ditos furtiuas ꝓpmabat aqͣs: nec fa¬
cile quid saperet. unmo qnͣtũ desipe¬
ret. ꝑsonis autenticis fatebat᷑. Time¬
bat enum qd̃ apud senonas petrum
es cum ꝓximꝰ ardet. Nouissime tam̃
cum iam fideliũ suꝑ hoc nnualesc̾et
scandalum. cresc̾et murm. uotatꝰ¬
ad medium est. ⁊ librũ trad̾e iussus
in quo blasphemias euoinuerat. gͣ¬
ues quidem: s u̾boꝵ quodã in uo¬
lucro circunseptas Igit᷑. in concilio
qd̾ in urbe remoꝵ papa uen̾abilis
eugenius celebrauit. egit cominus
adu̾sus hunc gillebertũ eccłie sc̃e
suo temꝑe singłaris athleta bernar¬
adus: pͥmo quidẽ totũ qd̾ ille u̾boꝵ

Expanded text:
torem silentio condemnavit. 15. Fuit torem silentio condemnavit. 15. Fuit item Gillebertus, quem cognominavere plurimum exercitatus: sed sublimiora se scrutatus ad insipientiam sibi. Siquidem de S. Trinitatis unitate, et divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, et furtivas propinabat aquas; nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim, quod apud Senonas Petrum es cum proximus ardet. Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scandalum, cresceret murmur, vocatad medium est, et librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves quidem, sed verborum quodam involucro circumseptas. Igitur in Concilio, quod in urbe Remorum papa venerabilis Eugenius celebravit, egit cominus adversus hunc Gillebertum Ecclesiae sanctae suo tempore singularis athleta Bernardus: primo quidem totum quod ille verborum
Abbreviated transcription (Latin):
trum. At ille nec uolens resipiscere.
nec ualens resistere sap̃ie ⁊ sp̃ui qui
loquebat᷑: ut tempꝰ relimeret. sedẽ
apłitam appellauit. Sed ⁊ postea
ab egregio illo catholice fidei aduo¬
cato monitꝰ. ut uel iam sciens in ꝑ¬
sonam suam nichil agendum. res¬
pond̾et tam tibere qmͣ secure au¬
diendus tantũ ⁊ ferendꝰ in om̃i pa¬
cientiꝰ non sententia aliqua ferien¬
dus: hoc qͦ om̃imodis retusauit:
Nam ⁊ confessus est postea suis ut
auint: qd̃ ea hora maxima quidẽ ex
parte memoria eius turbata su̾t. ra¬
tio caligau̾it. ⁊ int̾ior fug̾it sensus. Ni¬
chilominꝰ tam̃ ecclĩa que conuen̾at
dimisit hoĩem. multauit abhoĩati¬
onem: aꝑsona abstinens. s dogmata
praua condemnans. Quando uero
petrus ille refuguim inueniret in
sede petri ⁊ tam longe ilissidens afi¬
de petri : Et ip̃m gͦ auctorẽ eadem
sententia cũ errorib suis apłicus p̃¬
sul inuoluens: scͥpta incendio. scͥp¬

Expanded text:
trum. At ille nec volens resipiscere, trum. At ille nec volens resipiscere, nec valens resistere sapientiae et spiritui qui loquebatur; ut tempus redimeret, Sedem apostolicam appellavit Sed et postea ab egregio illo catholicae fidei advocato monitus, ut vel jam sciens in personam suam nihil agendum, responderet tam libere, quam secure, audiendus tantum et ferendus in omni patientia, non sententia aliqua feriendus; hoc quoque omnimodis recusavit. Nam et confessus est postea suis, ut aiunt, quod ea hora, maxima quidem ex parte memoria ejus turbata fuerit, ratio caligaverit, et interior fugerit sensus. Nihilominus tamen Ecclesia quae convenerat, dimisit hominem, mulctavit abominationem, a persona abstinens, sed dogmata prava condemnans. Quando vero Petrus ille refugium inveniret in Sede Petri, tam longe dissidens a fide Petri? Et ipsum ergo auctorem eadem sententia cum erroribus suis apostolicus Praesul involvens, scripta incendio, scrip
Abbreviated transcription (Latin):
suis in occulto detrahere libris. Ad¬
dit qͦ ꝑatum se ẽẽ inpublico sua
defend̾e̾ scͥpta: rogans ut p̃dictus ab¬
bas dicturus si quid haberet ad con¬
cilium uocaret᷑. Factum est ut postu¬
lauit: s uocatus abbas uenire pe¬
nitus recusauit. suũ hoc ñ esse re¬
nuntians. Postea tam̃ magnorum
uiroꝵ monitis flexus. ne nidelicet
ex ipsius absentia scandalũ ppło.
⁊ comua cresc̾ent adu̾sario: demũ
pergere acqͥeuit. tristis quidẽ nͭ sñ
latͥmis. annuens. sic̃ in epła ad papã
innocentiũ ipse testat᷑. ubi plenius
lucidiusq negotiũ omne ꝓseqͥtur:
Affuit clies: ⁊ eccłia copiosa conuenitz
ubi a dei famulo pet illuis in medi¬
um scͥpta ꝓlata sunt: ⁊ erroris capi¬
tula designata. Demũ illi optio da¬
ta est: aut sua esse negandi. aut er¬
rorem humilit corrigencdi. aut res¬
pondendi si posset obiciendis sibi ra¬
tionib. parit̃ ⁊ scoꝵ testimoniis pa-¬

Expanded text:
suis in occulto detrahere libris. Adsuis in occulto detrahere libris. Addit quoque paratum se esse in publico sua defendere scripta, rogans ut praedictus Abbas dicturus, si quid haberet, ad Concilium vocaretur. Factum est ut postulavit. Sed vocatus Abbas venire penitus recusavit, suum hoc non esse renuntians. Postea tamen magnorum virorum monitis flexus, ne videlicet ex ipsius absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario, demum pergere acquievit, tristis quidem, nec sine lacrymis annuens, sicut in epistola ad papam Innocentium ipse testatur, in qua plenius lucidiusque negotium omne prosequitur. 14. Adfuit dies, et ecclesia copiosa convenit: ubi a Dei Famulo Petri illius in medium scripta prolata sunt, et erroris capitula designata. Demum illi optio data est, aut sua esse negandi; aut errorem humiliter corrigendi; aut respondendi, si posset, objiciendis sibi rationibus pariter et sanctorum testimoniis Pa
Abbreviated transcription (Latin):
seruus fidelis ⁊ prudens: breuit inti¬
mandum. Fuit indiebꝰ ilł petrus
abaelardus mag̃r insignis. ⁊ celeb̾¬
rimus iopinione scientie: s defi¬
de ꝑfide dogmatirans. Cuiꝰ cũ blas¬
phemiis plena grauissimis uolita¬
re uncliq scͥpta cepissent: ꝓfanas
nouitates uocũ ⁊ sensuũ. uiri eru¬
diti atq fideles. ad d̾i hoĩem retule¬
runt. Qui nimirũ solita bonitate ⁊ benignitate
desid̾ans errorẽ corrigi. hoĩem non
confundi: secreta illũ ammonitõe
conuenit. Cum qͦ etiã tam modeste
tamq rationabilit᷑ egir ut ale qͦ
compunctꝰ. ad ipsuis arbitͥum correptu¬
rum se ꝓmitt̾et uniu̾sa. Cet̾m cũ re¬
cessisset ab eo petrus idem. consiliissti¬
mulatus iniquis. ⁊ ingenii sui uiribꝰ
plurimoq exertitio disputaudi. in¬
filicit fidens: resiliit aꝓposito sanio¬
ri. Expetens deniq senonensem me¬
tropolitanũ. qd̃ in eiꝰ eccłia celebrã¬
dum foret inꝓximo grande concili¬
um: clareuallensem catisat᷑ alb̾em

Expanded text:
servis fidelis et prudens, breviter intimandum. 13. Fuit in diebus illis Petrus Abaelardus magister insignis, et celeberrimus in opinione scientiae, sed de fide perfide dogmatizans. Cujus cum blasphemiis plena gravissimis volitare undique scripta coepissent, profanas novitates vocum et sensuum viri eruditi atque fideles ad Dei Hominem retulerunt. Qui nimirum solita bonitate et benignitate desiderans errorem corrigi, non hominem confundi, secreta illum admonitione convenit. Cum quo etiam tam modeste, tamque rationabiliter egit, ut ille quoque compunctus ad ipsius arbitrium correcturum se promitteret universa. Caeterum cum recessisset ab eo, Petrus idem consiliis stimulatus iniquis, et ingenii sui viribus, plurimoque exercitio disputandi infeliciter fidens, resiliit a proposito saniori. Expetens denique Senonensem Metropolitanum, quod in ejus ecclesia celebrandum foret in proximo grande concilium, Clarae-Vallensem causatur Abbatem
Abbreviated transcription (Latin):
uam firma ait ꝑseu̾antiq
constantia causã b̾i petͥ ⁊ sc̃e
te pet leonis scismate feruor tue re¬
ligionis ⁊ discretõis susceꝑit defen¬
dendã: ⁊ se murũ in expugnabisẽ
ꝓ domo dei opponens amĩos regũ ac
pͥncipum. ⁊ aliarũ tam eccłiasticaꝵ
cũe unitatem. ⁊ b̃i petͥ at nr̃am obe
dientiã frequentib argum̃tis ⁊ ra

Expanded text:
ravit . Sane in diebus schismatis generalis, quam constancia causam beati Petri et sancte te Petri Leonis scismate, fervor tue religionis et discretionis susceperit defensandam et se murum inexpugnabilem pro domo dei opponens, animos regum ac principum et aliarum tam ecclesiasticarum, scribentis ad eum Innocentii papae 1122 verba ponamus: «
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ humilit̃ qmͣ iocunde refuitãs
putandũ: sĩc ei qui conscuis om¬
nino non fuit.
ꝯ monast̾io cui nom̃ est belleual¬
us ꝓpe urbem trisopolim homo
qͥdam a demone uexabat᷑: mira
eo instigante faciens. mira locqũesz
post multas gͥ oratões fr̃m. cum impbe
persisteret. illa nequitia sp̃alis. recorda¬
tus est uen̾abilis abbas loct illius pon¬
tius. hodieq suꝑstes: habere se stolam
qua beatus pat̾ aliqñdui usus fu̾at
in oblatione hostie saliuaris. Nec cũc¬
tatus tulit ꝓtinus arma potentia
deo: ⁊ fiducialit aggressus est ini¬
mitum. uix limen aitig̾at cellule
in qua miser homo iacebat cũ subito
ille malignus. horrendis uocibꝰ uictũ
se ꝓfitens: en inquit egredior. recedo
ꝓtinus. manere ultra ñ possũ. Res¬
fuit tͥ precipio exi citus ne moreris:
ꝑicłose forsitan exultasset usq ad¬
eo sͥ sp̃c esse subiectos ut ced̾e̾nt ⁊ ab¬
sentiꝰ uerum ille alb̾e ip̃o nunci¬

Expanded text:
minus humiliter, quam jucunde refutans, minus humiliter, quam jucunde refutans, imputandum, sicut ei qui conscius omnino non fuit. » 7. In monasterio, cui nomen est Bella-Vallis, prope urbem Chrysopolim, homo quidam a daemone vexabatur, mira eo instigante faciens, mira loquens. Post multas igitur orationes fratrum, cum improbe persisteret illa nequitia spiritualis, recordatus est venerabilis abbas loci illius Pontius hodieque superstes, habere se stolam, qua beatus Pater aliquandiu usus fuerat in oblatione hostiae salutaris. Nec cunctatus tulit protinus arma potentia Deo, et fiducialiter aggressus est inimicum. Vix limen attigerat cellulae, in qua miser homo jacebat, cum subito ille malignus horrendis vocibus victum se profitens: « En, inquit, egredior, recedo protinus; manere ultra non possum. » Resfuit, tibi praecipio, exi citius; ne moreris: periculose forsitan exsultasset, usque adeo sibi spiritus esse subjectos ut cederent et absenti? Verum ille Abbate ipso nunti
Abbreviated transcription (Latin):
inferiores corꝑis partes a renibus
⁊ deorsũ morb seiuiens occupass:
erat diebus multis lectulo decubans. non
modica parte p̃mortuis. Compunctꝰ
demq ⁊ confisus de misctłia : ad ser¬
num eiꝰ cui circunqͣq tam celebris
sese uirtutũ fama suffuderat. qͦꝯq
labore se p̃cepit deportari. Iam per
dies aliquot ꝓtesserat. ꝓfeceratq ñ
nunꝰ in fide ⁊ deuotione qmͣ in itin̾e
ipso: cum miseratꝰ hoĩem deus mi¬
rabilĩt satis. ⁊ infirmitati eiꝰ subue¬
nire dignatꝰ est. ⁊ part̾e fatigatõiz
Occurrens enĩ quidã in uia: qͥs nã
esset. aut qͦ tend̾et inqͥsiuit. Accep¬
taq itin̾s eius necessitate: ego ait
taris. sciens qd̃ uͥ comũ ueneris sa
nus eris. Dersuasit illi deus ut cre¬
d̾et : cuiꝰ nimirũ dispositõe omĩa
gerebant᷑. Rediit. rediensq paula-¬
timn recepit eam q̃ sͥ ꝓmissa fuerat
misciłiam: ut ñ prius domũ per¬
tingeret. qmͣ plenarie domũ ꝑci¬
tale aliquid contigisset audire:ñ

Expanded text:
inferiores corporis partes a renibus et deorsum morbus saeviens occupasset, erat diebus multis lecto decubans, non modica parte praemortuus. Compunctus denique et confisus de misericordia Dei, ad Servum ejus, cujus circumquaque tam celebris sese virtutum fama diffuderat, quocumque labore se praecipit deportari. Jam per dies aliquot processerat, profeceratque non minus in fide et devotione, quam in itinere ipso; cum miseratus hominem Deus, mirabiliter satis et infirmitati ejus subvenire dignatus est, et parcere fatigationi. Occurrens enim quidam in via, quisnam esset, aut quo tenderet inquisivit. Acceptaque itineris ejus necessitate: « Ego, aittaris, sciens quod ubi domum veneris, 1132 sanus eris. » Persuasit illi Deus ut crederet, cujus nimirum dispositione omnia gerebantur. Rediit, rediensque paulatim recepit eam, quae sibi promissa fuerat, misericordiam, ut non prius domum pertingeret, quam plenariae donum percit audire, non
Abbreviated transcription (Latin):
quem elegit. at ad eum colligat
undiq despanssimos pect̃ores in qͦ
leturiꝰ habeant sͥ repositã sc̃itatẽ
Donne si in tyro ⁊ sidone facte es¬
sent uirtutes que in uob̃ facte st̃
his dieb egissent penitentiã in
cinere ⁊ cilicio:. Ad signũ unum
aliq̃n conu̾sa legimꝰ de ppło utici
dure ceruitis hõim tͥa milia. cum
in porta tẽplr mendicantẽ claudũ
ex ore petri ꝓlata uox iurttis am¬
bulare fecisset. Quantos in breui
ciuitas coloniensis uidit erectos:
⁊ multi quidẽ de ppło ad qd̾ uocaban¬
tur conu̾si sunt. ⁊ oblatã sͥ asũmo
pontifice indulgentiã ⁊ indictam
penttentiã deuotissime susceper̃t.
plusqͣm eoꝵ ñ intrabitis in regnũ
celoꝵ. Laiti sunt. de mundo sunt.
licite cogitant. que st̃ muncdi. Apłis
dictũ est. uos de mundo ñ estis. s ego
uos elegi de mundo. quoꝵ uos ho¬
die. occupatis loca quoꝵ stipendiis
uiuitis. quoꝵ potestatẽ tenetis. qͦẜ

Expanded text:
quem elegit, ut ad eum colligat quem elegit, ut ad eum colligat undique desperatissimos peccatores, in quo securius habeant sibi repositam sanctitatem. ro et Sidone factae essent virtutes, quae in vobis factae sunt his diebus, egissent poenitentiam in cinere et cilicio? Ad signum unum aliquando conversa legimus de populo, utique durae cervicis, hominum tria millia, cum in porta templi mendicantem claudum de ore Petri prolata vox virtutis ambulare fecisset . Quantos in brevi civitas Coloniensis vidit erectos? Et multi quidem de populo, ad quod vocabantur, conversi sunt, et oblatam sibi a summo Pontifice indulgentiam, et indictam poenitentiam devotissime susceperunt. 22. plus quam eorum, non intrabitis in regnum coelorum . Laici de mundo sunt: licite cogitant quae mundi sunt. Apostolis dictum est: Vos de mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo : quorum vos hodie occupatis loca, quorum stipendiis vivitis, quorum potestatem tenetis, quorum