comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uruis queueritatem natirae commendans uerum sedm̃ diuini operibus uerũe hominem bui¬
inanis pͥasnonibus demonstrauit: In pasibile habens perquod homoereatusestianus. pambile
Rsipiems perquodi nar&ur i firmus sienstinescio quadeceptione falluntur: ut quie quiddũs
ueram formae seruilis suseptionem monstrans humiliter genit aut dixit : totum ad contuneliã
diumitatis diriuar enonmetiant Quam pas nonimutabilitatis subiciunt dumutriusq naturae
ueritatom : tanditorum quamoperum manifestatione darissima resplendentem : nulla conside¬
rotione diftinguit : Nonad tendente s ubi demonstretur in firmitas ab inuicta & in pasibiliur¬
tute suscepta. ubiperin firmitatem resplendeant in uicto uirtutis insignia. at queha dium
misteri frustrare conantur effectum. quia reuera homo saluari nom potuit si uel susceptor
hominis naturaliter uerus di nonfuit : uel indiueri susceptione aliquid hominis defuit : &

Expanded text:
ae commendans, verum se Deum divinis operibus verumque hominem huae commendans, verum se Deum divinis operibus verumque hominem humanis passionibus demonstravit, impassibile habens per quod homo creatus est sanus, passibile suscipiens per quod sanaretur infirmus sic isti nescio qua deceptione falluntur, ut quidquid Dominus, veram formae servilis susceptionem monstrans, humiliter gessit aut dixit, totum ad contumeliam divinitatis derivare non metuant, quam passioni mutabilitatis subjiciunt, dum utriusque naturae veritatem tam dictorum quam operum manifestatione clarissima resplendentem nulla consideratione distinguunt: non attendentes ubi demonstretur infirmitas ab invicta et impassibili virtute suscepta, ubi per infirmitatem resplendeant invictae virtutis insignia: atque ita divini mysterii frustrare conantur effectum, quia revera homo salvari non potuit, si vel susceptor hominis naturaliter verus Deus non fuit, vel in Dei veri susceptione aliquid hominis defui
Abbreviated transcription (Latin):
homunque ꝑfecto sicse asserunt acciperedi hominis quenaturam ut unam fato alterã
emiplenam non dubitent indi filio predicire : ibs antiam: Namucram ap̃idi cato n ncdunt
oredere cuius exdõ patre utram natiuitatom negant substantualiter exuitine uolemes
dõfli rauran ueri nomimis adimere : cuinequeunt romennaturalis ueritats ducarre
dicuntenm humn genitidi nami e iatumlome cuatrisgontrat rc ntirot ed
debapoeralur. ut qued est meliu ritis dimait uucdot inseius hccrelinquant
Eiminus conniderantes magnumꝑ i &itis quedapora i minorat sicramentum: ab iula
mediatoris inirabi liu steptione ratie alemntuntur animans pariro: quambi medi¬
atoredi & hominum paenitus asserunt non fuine cliud quo que aibiscis uleitur
ne morato errori piaculum : quo confusionis ad mitiunt teterrime cauporatumi

Expanded text:
ilicet vero homineque perfecto, sic se asserunt accipere Dei hominisque naturam, ut unam falsam, alteram ilicet vero homineque perfecto, sic se asserunt accipere Dei hominisque naturam, ut unam falsam, alteram semiplenam non dubitent in Dei Filio praedicare substantiam. Nam veram Christi deitatem nolunt credere, cujus ex Deo Patre veram nativitatem negant substantialiter exstitisse, volentes Deo Filio naturam veri nominis adimere, cui nequeunt nomen naturalis veritatis auferre. Dicunt enim in unigeniti Dei nomine non naturalem ex Patris generatione dunt, ut quod est melius hominis adimant; quod est inferius, hoc relinquant: et minus considerantes magnum pietatis, quod Apostolus memorat, sacramentum, ab illa Mediatoris mirabili susceptione rationalem nituntur animam separare, quam in Mediatore Dei et hominum penitus asserunt 75 non fuisse. Aliud quoque ab istis adjicitur memorato errori piaculum, quo confusionis admittunt teterrimae cauponatum.
Abbreviated transcription (Latin):
patrisfiliique monstratur : Vt in uerbo carnem facto & habitantoh inebis quodin prin¬
cipio erat : sempiternitatis agnitio suspicionem cepte notiuitt tis auferr&. quoda pud
dm̃ erat persona eutrius que in confusa pro pri&as : umonem iabollia errorise xcludere:
Quodautemdserat : essentialis nominis ueritas. unitate subitantie genitoris genitiq
monstrar& : Noneniindixit iohanines didictum est uerbum : secd dĩerat uorbur. Vtdũ hido
in uerbo : enentiae diuinae ueritas natur alis agnescitur: consequentor nonnuncupuriui:
sediuaturalis nominis uertias probar&cur . Vorita senim natura num quam priuatur nom¬
nis ueritate: Aosc illa berbi non prolatiui s edsubstantiabis uera h carnatio. t unc salubr ẽ
ereditur: siae ternum uerbum quod carnem suscepit extempore: non iniuio exustendi
subditum nom periona cum paite confusum: non aluid iutura credamusene quam dñ¬

Expanded text:
Patris Filiique monstratur, ut in Verbo caro facto, et habitante in nobis, quod in prinPatris Filiique monstratur, ut in Verbo caro facto, et habitante in nobis, quod in principio erat sempiternitatis agnitio suspicionem coeptae nativitatis auferret; quod apud Deum erat personae utriusque inconfusa proprietas unionem Sabelliani erroris excluderet; quod autem Deus erat essentialis nominis veritas unitatem substantiae genitoris genitique monstraret. Non enim dixit Joannes, Deus dictus est Verbum, sed D Verbo essentiae divinae veritas naturalis agnoscitur, consequenter non nuncupativi, sed naturalis nominis veritas probaretur. Veritas enim naturae nunquam privatur nominis veritate. Ac sic illa Verbi, non prolativi, sed substantialis vera incarnatio tunc salubriter creditur, si aeternum Verbum, quod carnem suscepit ex tempore, non initio existendi subditum, non persona cum Patre confusum, non aliud natura credamus esse quam D
Abbreviated transcription (Latin):
sumere ut carnem saluans omnem poss& carnis maculam submouere memorato rursus
io hannetestante. scimus quia ille apparuit ut peccata toller& : & peccatum ineonon est:
iterum in hoc apparuit filius dĩ ut soluato pera diaboli : Namquia dĩopus uinculo tenebat᷑
diabolicioperis apparuit filiusdĩ. ut illud soluer& hoc saluar& : Ignorat &iam fotinus¬
magnum pi&atis quo dapostolus memorat sacramentum : quix p̃iex uigine fatetur exordiũ:
dño natum exdõ patre : in quo carnis ueriatem confitetur ex uirgine nor intelligons
depatredõ subit antia liternatum lluui aerbum. quodimplenitudinetem porumco ofuctũ
habitabit in nobis quodecundum diuinam quam hab& ex patre subfantuam: in orincipio
erat & a pud dĩ erat. &dĩenat. Quibus tribustu ngelitar sententiis : & iem piterna
uerbinatiuitas & personalis in confusa propri&as : & indiserita substantialis unitas

Expanded text:
sumere, ut carnem salvans omnem posset carnis maculam submovere, memorato rursus sumere, ut carnem salvans omnem posset carnis maculam submovere, memorato rursus Joanne testante: Scimus quia ille apparuit, ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est . Iterum: In hoc apparuit Filius Dei, ut solvat opera diaboli . 74 Nam quia Dei opus vinculo tenebatur diabolici operis, apparuit Filius Dei ut illud solveret, hoc salvaret. CAPUT VI. magnum pietatis, quod Apostolus memorat, sacramentum , qui Christi ex Virgine fatetur exordium: Deum natum ex Deo Patre, in quo carnis veritatem confitetur ex Virgine, non intelligens de Patre Deo substantialiter natum illud Verbum quod, in plenitudine temporum caro factum, habitat in nobis, quod secundum divinam quam habet ex Patre substantiam in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat . Quibus tribus evangelistae sententiis, et sempiterna Verbi nativitas, et personalis inconfusa proprietas, et indiscreta substantialis unitas
Abbreviated transcription (Latin):
tium mobilior sapientia. Attingit autem ubique proptersuam munditiam : Vla porestenim
uirtutisdĩ & manatio quaedam claritatis omni potentis dĩ sinceris : &ideo nihil inqui nam̃ti
in illam incurrit: Splendorest enim lucis a&ernae & peculum sine maculadĩ : maiestatis &ima¬
gobonitatis illius : Etcum sit una omnia potest & permanens in seominia in nouat : Dequa sa¬
pientiae in co in quinabilitate atq in carnationis ueritate securus ille qui depectore ipsus api¬
entiae mrsteriorum caelestium meruit intellegentiam in iuminatus aurire : fiduciali terdicit
Omnis sps quinon confiteturihim̃i xp̃m in carneuenisse exdõ non est : & hicest antichristus:¬
feculenta quippecarnis inquinamenta non sensit : quiad suscipiendã ueram substantiã carnis
& eandem mundandam carnis feculentiamuenit : Qm̃ ideo carnem in maculatam dignatuse st

Expanded text:
tum mobilior est sapientia: attingit autem ubique propter suam munditiam. Vapor est enim tum mobilior est sapientia: attingit autem ubique propter suam munditiam. Vapor est enim virtutis Dei, et emanatio quaedam claritatis omnipotentis Dei sincera; et ideo nihil inquinamenti in illam incurrit. Splendor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius. Et cum sit una, omnia potest; et permanens in se, omnia innovat . De qua sapientiae incoinquinabilitate atque incarnationis veritate securus ille qui de pectore ipsius sapientiae mysteriorum coelestium meruit intelligentiam illuminatus haurire, fiducialiter dicit: Omnis spiritus qui confitetur Jesum Christum in carne venisse, ex Deo est. fetulentae quippe carnis inquinamenta non sensit, qui ad suscipiendam veram substantiam carnis et eamdem mundandam carnis fetulentiam venit. Quoniam ideo carnem immaculatam dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
magis factus est caecus : a quo necueri patris sempiternus atque unigenitus filius creditur : & in¬
formidat credere : cum humanam carnem nonuitioculpae : sed naturali credens propri&a¬
te pollutum naturaemaliquam sibi mendaciter fingit: Tantamuirtutem caecus ad tribuit:
ut sic rediderit uerum dim̃ ueram carnis assumsisse naturam : diuinitatem quam fallaci profes¬
sionedicit in quo in qui nabilem : carnis non eredat pollutionis expertem : &ideo in xp̃o carnis
fantasiam crederemaluit quamnaturam : Etdum in firmitatem humanam ab illa susceptam
ine dicinali uirtute nonuidit : se m& ipsum mniser aremedio salutis exclusit : Sed haec in pure
dementiae falsitatis sci sps praescientia renistente : priusest extincta quamgenita: Inco inqui¬
nabilem sapientia estatum his uerbis instrumenti ueteris serie commendante omnium mobilita¬

Expanded text:
magis factus est caecus; a quo nec veri Patris sempiternus atque unigenitus Filius creditur, et inmagis factus est caecus; a quo nec veri Patris sempiternus atque unigenitus Filius creditur, et informidat credere, cum humanam carnem non vitio culpae, sed naturali credens proprietate pollutam, naturae mali, quam sibi mendaciter fingit, tantam virtutem caecus attribuit, ut, si crediderit verum Deum veram carnis assumpsisse naturam, divinitatem quam fallaci professione dicit incoinquinabilem carnis non credat pollutionis expertem; et ideo in Christo carnis phantasiam credere maluit quam naturam, et dum infirmitatem humanam ab illa susceptam medicinali virtute non vidit, semetipsum miser a remedio salutis exclusit. Sed haec impurae dementia falsitatis, sancti Spiritus praescientia resistente, prius est exstincta quam genita, incoinquinabilem sapientiae statum his verbis Instrumenti Veteris serie commendante: Omnium mobilita
Abbreviated transcription (Latin):
uerbumtuum in pace. quia uiderunt oculimei salutare tuum : quod parasti ante faciem
omnium populorum : Iumen ad reuelationem gentium : & gloriam plebistuae is rahel:
Paulo post hoc de ipsotestatur : Ecce positus est hic inruinam : & resurrectionem multorũ
Ibiergomalecredentibus ruinam perfidia generat : ubi recta credulitas fideles exaltat : In uno
eodemque x p̃ouero diq uero hominis filio minus perspicientium tenebratur actenus
lippitudo : in quo in luminatis ueriluminis clar& manifesta cognitio : Indeet quodiudeus
hominem xp̃m caecus uidit & cȩcidit : cuiiam pridem iaias nondestitit predicare : Aure
audi&is & non intellegetis. & uidentes uidebitis & non uidebitis. Quid uero essent nonuisir
uidentes subsecutus ostendit dumdm̃ ex uirgine nasciturum euidenti uaticinatione testatur :
Ecceinquiens urgo inutero concipi& & pari& filium : & uocabis nomeneiuis emimanuhel: quod
interpretature uangelistadicens nobiscumds̃ : Audien sergo iudeus remansit surdus: Et uidens

Expanded text:
tare tuum, quod reparasti ante faciem omnium populorum; lumen ad velationem gentium, et gloriam plebis tuae Israel ; paulo post hoc de ipso testatur: Ecce positus 73 est hic in ruinam et resurrectionem multorum . Ibi ergo male credentibus ruinam perfidia generat, ubi recta credulitas fideles exaltat. In uno eodemque Christo, vero Dei veroque hominis filio, minus perspicientium tenebratur hactenus lippitudo, in quo illuminatis veri luminis claret manifesta cognitio. Inde est quod Judaeus hominem Christum caecus vidit, et cecidit, cui jam pridem Isaias non destitit praedicare: Aure audietis, et non intelligetis, et videntes videbitis, et non videbitis . Quid vero essent non visuri videntes, subsecutus ostendit, dum Deum ex Virgine nasciturum evidenti vaticinatione testatur: Ecce, inquiens, virgo in utero concipiet, et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel , quod interpretatur evangelista, dicens: Nobiscum Deus . Audiens ergo Judaeus, remansit surdus, et videns,
Abbreviated transcription (Latin):
qui corrumpitur secundum desideria erroris : Renouaminiautem spũ mentis urãe &
induite nouum hominem . eum qui secundum dm̃ creatus est iniustitia & scĩtate ueritatis
illeigitur si meõ mundanȩ cernens adesse saluationis acrenouationis effectum: non enim
misitds̃ filium suum ut iudic& mundum : sed ut saluetur mundus peripsum : cum primum se¬

Expanded text:
qui corrumpitur secundum desideria erroris; renovamini autem spiritu mentis vestrae, et qui corrumpitur secundum desideria erroris; renovamini autem spiritu mentis vestrae, et induite novum hominem, eum qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis ; ille igitur Simeon, mundanae cernens adesse salvationis ac renovationis effectum  non enim misit Deus Filium suum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum Joan. III,
Abbreviated transcription (Latin):
peneomnes hereticȩ prauitatis erroris. hinc quibusdam mnultipliciter subrepiisse : duminag¬
numpi&atis sacramentum quod manifestatumest incarne iustificatum est in spũ. apparuit
angelis predicatum est gentibus : creditum est in hoo mundo assumtum est ingloria : Non¬
nulli aut non sicut est credunt : aut omnino non credunt: Etille lapisqui abȩdificantibus
roprobatur incaput factus est anguli : Quibusdam prauecredulitatis caecitate posiens
lapis offensionis & petra scandali efficitur : Vnde non in merito cumsimeon infantem xp̃m
templidm̃ : ad tomplum suum praeceptosuae legis allatum gaudens ulnis meruis & gestare
senilibus : & figuram gerens praesentis aeui. carnalis senio iam defessi nouum uetulus
hominem sumer& : cum scilic & qui solus poss& expectatoribus longeuodicenti t uesds̃ salua
sic ut est ueritas inihũ deponere uos secundum pristinam conuersationem ueterem hominem

Expanded text:
pene omnes haereticae pravitatis errores hinc quibusdam multipliciter subrepsisse, dum magpene omnes haereticae pravitatis errores hinc quibusdam multipliciter subrepsisse, dum magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificangelis, praedicatum est gentibus, creditum est in hoc mundo, assumptum est in gloria , nonnulli, aut non sicut est credunt, aut omnino non credunt; et ille lapis, qui ab aedificantibus reprobatus in caput factus est anguli, quibusdam pravae credulitatis caecitate possessis, lapis offensionis et petra scandali efficitur. Unde non immerito, cum Simeon infantem Christum templi Dominum, ad templum suum praecepto suae legis allatum , gaudens ulnis meruisset gestare senilibus , et figuram gerens praesentis aevi, carnali senio jam defessi, novum vetulus hominem sumeret, eum scilicet qui solus posset ex peccatoribus die Psal. sicut aquilae, renovare pristinam conversationem veterem hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
cribi permitiat: Vnde non in merito compositoonis subiaceat : necrationalis intelligentia
cultudiuorsitatis ullatenus egeat : quae unustantum simplicissem piterneq nature fidem.
ad alutissiuac plenitudinem sat es secognoscat. ut potequae nonignor& ipsum dm̃ ibi caelestibus
& nonerĩt tibidi absqueme. sed nec illud est huma nis inentibus ignorandum : quanto salutis
mutetur a&ernae dispendio : quis quis ueridi proprio unigenitoque filio quantum ad diuini¬
tatis attinet inmensam sempi ternamq substantiã: uello calis motionis uel cuius que mutabi¬
litatis non metuat impiis mortiferisque contumeliam cogitationibus uel sermonibus in rogare
Vnde non inmerito dauitici c arminis illo sit condemnandus eloquio: Dixit insipiens in corde
suo non estds̃ : Quia reuera silocalis : non inmensus : Simutabilis : non estds̃: Certum est aũt

Expanded text:
cribi permittat, 72 unde non immerito compositioni subjaceat; nec rationalis intelligentia cribi permittat, 72 unde non immerito compositioni subjaceat; nec rationalis intelligentia cultu diversitatis ullatenus egeat, quae unius tantum simplicis sempiternaeque naturae fidem ad salutis suae plenitudinem sat esse cognoscat, ut pote quae non ignoret ipsum Deum sibi coelestibus , et illi soli servies. Et Non erunt tibi dii absque me. Sed nec illud est humanis mentibus ignorandum, quanto salutis mulctetur aeternae dispendio, quisquis veri Dei proprio unigenitoque Filio, quantum ad divinitatis attinet immensam sempiternamque substantiam, vel localis motionis, vel cujusquam mutabilitatis non metuat impiis mortiferisque contumeliam cogitationibus vel sermonibus irrogare; unde non immerito Davidici carminis illo sit condemnandus eloquio: Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus . Quia revera, si localis, non immensus; si mutabilis, non est Deus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
effectu. si rectis adueri cognitionem lineis animus innitatur : Tunc &i am ueloci proderit
ingenio cucurrisse : sitendentes adueritatem gressiis. nullo prauitatis teneantur errore : Qua¬
liter autem salubris est credulitas aestimanda quaeputat in eocultum religionis diuinae consis¬
tere : ut uel naturali ueritate sit priuanda diuinitas dumnegatur inre. quod non negatur in no¬
mine : Vel cum redemptionis nr̃ae praeuertitur incerta confusione in isterium : ut dñm xp̃m
fectum Auts subiacuise diuinitas aestimatur passionibiis hominis. uel non totus homofuisse
credatur in uirtutibusdĩtatis: Ac sic non dissimili uerita s euacuatur errore : siue l inuna per¬
scnaueridĩ uerique hominis xp̃i quod diuersum substanti aliter constatesse confunditur: uel
bile trinitati est separatur : cum necdiuina simplicitas particularem sibi diuersi tatem ads¬

Expanded text:
effectu, si rectis ad veri cognitionem lineis animus innitatur. Tunc etiam veloci proderit effectu, si rectis ad veri cognitionem lineis animus innitatur. Tunc etiam veloci proderit ingenio cucurrisse, si tendentis ad veritatem gressus nullo pravitatis teneatur  al. teneantur errore. Qualiter autem salubris est credulitas aestimanda, quae putat in eo cultum religionis divinae consistere, ut vel naturali veritate sit privanda divinitas, dum negatur in ea quod non negatur in homine , vel cum redemptionis nostrae pervertitur incerta confusione mysterium, ut Dominum Chrfectum; aut si subjacuisse divinitas aestimetur passionibus hominis, vel non totus homo fuisse credatur in virtutibus deitatis? Ac sic non dissimili veritas evacuatur errore, si, vel in una persona veri Dei verique hominis Christi quod diversum substantialiter constat esse confunditur, vel ibile Trinitatis est separatur: cum nec divina simplicitas particularem sibi diversitatem as
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscit : Quamuere mirandam quisquis nouit considerare pronuntiat : non quod insoli¬
tum st homĩ em scripturarum studiis insistere : sed quod rarum aetenus habeatur barbari
regis animum numero sis regnicuris iugiteroccupatum : tam feruenti cognoscende sapientiae
delectatione flammari cu uis cemodi semiper in fatigabiles nisus nonnisi uel otiosus quis habe¬
resoleat uel romanus : Perte clementisimerex pertebiquam disciplinaestudia moluntur
iura barbarice gentis inuadere : quae sibi uelit uernacula pro pri&ate sol& in scitia uindi¬
care : Inuentus es quite ipso potior extitisses : dumsic africano presides moderando regimi¬
ni: ut magis desideres animaespatia dilatarequam regni : Nostiuenerabilis rex &ut non
ambigo firmatenes sententia comprebatum : quanto melioribus in haec cominadis qui ueri¬
tatem desideratnone : quam qui subactis gentibus temporalis fines regnicupit latius propaga

Expanded text:
cognoscit; quam vere mirandam quisquis novit considerare pronuntiat, non quod insolicognoscit; quam vere mirandam quisquis novit considerare pronuntiat, non quod insolitum sit hominem Scripturarum studiis insistere, sed quod rarum hactenus habeatur barbari regis animum numerosis regni curis jugiter occupatum tam ferventi cognoscendae sapientiae delectatione flammari, cum hujuscemodi semper infatigabiles nisus non nisi vel otiosus quis habere soleat, vel Romanus. Per te, clementissime rex, per te, inquam, disciplinae studia moliuntur jura barbaricae gentis invadere, quae sibi velut vernacula proprietate sole inscitiam vindicare. Inventus es qui te ipso potior exstitisses, dum sic Africano praesides moderando regimini, ut magis desideres animae spatia dilatare quam regni. Nosti, venerabilis rex, et ut non ambigo firma tenes sententia comprobatum quanto melioribus inhaereat commodis qui veritatem desiderat nosse, quam qui, subactis gentibus, temporalis fines regni cupit latius propagar
Abbreviated transcription (Latin):
aperuit discretione notitiam dicens. sicut seruidĩ omnes honorate. fraternitatem diligi¬
te dm̃timete rege mautem honorificate. non autem parum clementiac tuae dilectionis
ex hib& & honoris : quisquis interro gantitibi hoc respond& quod ad fidem portin&uer¬
tatis: Competenslgitur mansu&udinituae deferimus honoris obioquium : ciuiregalis a pio
culminis diuinacernimus largitate conlatum: Nectamenquemquam sapientem fugit:
quanto sempiternus illerex regum & dñ dominantium timore debeat suspici: qui tempo¬
rales &i amreges praecipit honorari : Hunc siqui parum metuit ualde contemnit huius qui
minorat honori ficentiam auget iniuriam nec ingrati resi git culpam. quicreatoris inmensita¬
tem ꝑp&uam & ꝑp&uitatem in meniam : creaturarum putauerit qualitatibus aestimandã
hocbenignamansu & udotua proculdubio perspicit. hoc in genii studiique tui sagacitas re¬

Expanded text:
aperuit discretione notitiam, dicens: Sicut servi Dei omnes honorate, fraternitatem diligiaperuit discretione notitiam, dicens: Sicut servi Dei omnes honorate, fraternitatem diligite, Deum timete, regem autem honorificate . Non autem parum clementiae tuae dilectionis exhibet 71 et honoris, quisquis interroganti tibi hoc respondet quod ad fidem pertinet veritatis. Competens igitur mansuetudini tuae deferimus honoris obsequium, cui regalis apicem culminis divina cernimus largitate collatum. Nec tamen quemquam sapientem fugit quanto sempiternus ille Rex regum et Dominus dominantium timore debeat suspici, qui temporales etiam reges praecipit honorari. Hunc si quis parum metuit, valde contemnit; hujus qui minorat honorificentiam, auget injuriam; nec ingrati refugit culpam, qui creatoris immensitatem perpetuam et perpetuitatem immensam creaturarum putaverit qualitatibus aestimandam. Hoc benigna mansuetudo tua procul dubio perspicit, hoc ingenii studiique tui sagacitas re
Abbreviated transcription (Latin):
Paratiin quiens semper adrespondendum omni poscentiuos rationem fideet spequae in uob
est: Cum onimposcenti rationem fidei speiquenrae praecipimur reddere : cenat prersus
uniuersaetam dignitatis exceptio quam personae : Cuienim ueritatis in sinuatio de negan¬
daputabitur : cum se locutum sine confusione coram regibus proph&atestatur dicens
Loquebar intestimoniistuis in conspecturegum & non confundebar : Quo circacum pro¬
nr̃a fide in quantum facultatem diuinitus accepimus libere res pondemus : nulla contu¬
matiae seu contumeliae debemus suspicione notari : cum nec nrae humilitatis nec regiae
simus dignitatis inmemores sciamus qued õtimorem honorem regibus exhibendum apos¬
tolicanos ita praemonente doctrina: reddite omnibus debita. Et paulo post : Cuitimorẽ
timorem. Cui honorem honorem: huiustimoris honorisq manifesta nobis beatus petrus

Expanded text:
Parati, inquiens, semper ad respondendum omni poscenti vos rationem de fide et spe quae in vobis Parati, inquiens, semper ad respondendum omni poscenti vos rationem de fide et spe quae in vobis est . Cum omni poscenti rationem fidei speique nostrae praecipimur reddere, cessat prorsus universae tam dignitatis exceptio quam personae. Cui enim veritatis insinuatio deneganda putabitur, cum se locutum sine confusione coram regibus propheta testatur, dicens: Loquebar in testimoniis tuis in conspectu regum, et non confundebar ? nostra fide, in quantum facultatem divinitus accepimus, libere respondemus, nulla contumaciae seu contumeliae debemus suspicione notari, cum nec nostrae humilitatis, nec regiae simus dignitatis immemores, sciamusque Deo timorem, honorem regibus exhibendum, apostolica ita nos praemonente doctrina: Reddite omnibus debita, et paulo post: Cui timorem, timorem; cui honorem, honorem . Hujus timoris honorisque manifesta nobis beatus Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
petentibus excubiis non defendit : Haeo id circo curauiquam maximȩ prae mittenda:
ne su perbe responsionis aliquatenus notare tua pi&as uelit : cui ipsarespondendi necesits
officium libere responsionis inponit : Namcum dedõ resagitur non leuireatur est : si qđ
adsalutem pertinet taceatur : Ita nam que noso portet corde adiustitiam credere : ut
oris confessio fiat pariter ad salutem : qm̃ uerbumdĩ non est uinctum: Huc accedit quod
illud diuinae praeceptionis oraculum ominis ecclesi astici predicatoris personam: nontantũ
fidei sed &iam seruitii quadam cominunione perstringit dicente dño clama neceses
quasi tuba ex alta uocemtuam: Quodisaiecum dicitur in uno pluribus imperatur. Ipso
unigenitodõ discipulis loquentem quoduni ur̃indico : omnibus dico : Propterea nos &a
beatus p&rus ad respondendum paratos ese debere paternae iub& dilectionis instinctu

Expanded text:
petentibus excubiis non defendit. Haec idcirco curavi quam maxime praemittenda, petentibus excubiis non defendit. Haec idcirco curavi quam maxime praemittenda, ne superbae responsionis aliquatenus notare tua pietas velit, cui ipsa respondendi necessitas officium liberae responsionis imponit: nam cum de Deo res agitur, non levis reatus est, si quod ad salutem pertinet taceatur. Ita namque nos oportet corde ad justitiam credere, ut oris confessio fiat pariter ad salutem ; quoniam verbum Dei non est vinctum . Huc accedit quod illud divinae praeceptionis oraculum omnis ecclesiastici praedicatoris personam, non tantum fidei, sed etiam servitii quadam communione perstringit , dicente Domino: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Quod Isaiae cum dicitur in uno, pluribus imperatur; ipso unigenito Deo discipulis loquente: Quod uni vestrum dico, omnibus dico . Propterea nos etiam beatus Petrus ad respondendum paratos esse debere paternae jubet dilectionis instinctu:
Abbreviated transcription (Latin):
siuisse : ubi huius confusionis sic exitiale firmat tacituros silentium : ut erubes centem ꝑditioni
non sileat mancipandum. interalia dñm haec dixisse commemorans: Quidenim proficit
homo siluor&uruniuersum mundum : seautemipsum perdat & detrimentum siu faciat
Causam que huius perditionis in sinuans adiecit : Nam quime erubuerit & meossermones huno
filius hominis erube se& cumuenerit in maiestatesua & patris & corum angelorum : Nec hi me¬
rito talisseruus & abicitur &punitur : qm̃ uno eodemque silentio firmiterrorem : quiterrore
seute pore porses sussilendo non adtruitueritatem : Dominicam quoq gloriam : qui non fir¬
mauerit euacuat : Et diuinam contumeliam : qui non refutarit ad cumulat. Plerumque
miles ignauus regia castra somnulento torpore de pressus obpugnantibus tradit : dumcom¬

Expanded text:
suisse, ubi hujus confusionis sic exitiale firmat tacituro silentium, ut erubescentem perditioni suisse, ubi hujus confusionis sic exitiale firmat tacituro silentium, ut erubescentem perditioni non sileat mancipandum; inter alia Dominum haec dixisse commemorans: Quid enim proficit homini , si lucretur universum mundum, se autem ipsum perdat et detrimentum sui faciat ? Causamque hujus perditionis insinuans adjecit: Nam qui me erubuerit , et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua, et Patris, et sanctorum angelorum. Nec immerito talis servus et abjicitur et punitur, quoniam uno eodemque silentio firmat errorem, qui, terrore seu torpore possessus, silendo non astruit veritatem. Dominicam quoque gloriam qui non firmarit, evacuat, et divinam contumeliam qui non refutarit, accumulat. Plerumque miles ignavus regia castra, somnolento torpore depressus, oppugnantibus tradit, dum com
Abbreviated transcription (Latin):
destinaui : ne forsitan aut fastidio puta rertimidus : aut taciturnitatisculpaiudicarer
obstrictus quemurã celstudo suspicar&ur aut superbi responsione non reddere : aut
uere fidei diffidentia tacuisse : Nam studio ur̃o clementissi merex compertum esse non
ambigo a pud eos quixp̃ianae gratiae participatione redemptisunt : penaeidesse fidem
nolle asserere quod negare: Quippecum ipse uni genitusds̃ humanigeneris conditor & re¬
demptor sicut se confessurum confitentem se negaturum negantem : certam prorsus de¬
nuntiatione testatur dicens: Qui me confitebitur coram hominibus. confitebor & ego eum
coram patremeo qui est incaelis : Quia utemnegaueritine coram hominibus : negabo &ego cũ
coram patre meo quiest incaelis : Ita denuo erubescentem sesuosque sermones : Ipse quo que
in sua maiestate ueniens erubescat : Cuius dicti normam talilucas sententia cognoscitur po¬

Expanded text:
destinavi, ne forsitan aut fastidio putarer tumidus, aut taciturnitatis culpa judicarer destinavi, ne forsitan aut fastidio putarer tumidus, aut taciturnitatis culpa judicarer obstrictus, quem vestra celsitudo suspicaretur, aut superbia responsionem non reddere, aut verae fidei diffidentia tacuisse. Nam studio vestro, clementissime rex, compertum esse non ambigo apud eos qui Christianae gratiae participatione redempti sunt, pene id esse, fidem nolle asserere, quod negare. Quippe cum ipse unigenitus Deus humani generis conditor et redemptor, sicut se confessurum confitentem, ita se negaturum negantem, certa prorsus denuntiatione testatur, dicens: Qui me confitebitur coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo, qui est in coelis: qui autem negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram Patre meo, qui est in coelis . Ita denuo erubescentem se suosque sermones ipse 70 quoque in sua majestate veniens erubescet. Cujus dicti normam tali Lucas sententia cognoscitur po
Abbreviated transcription (Latin):
RIUMEHAUSUS TUISSENSIBUSPIISSIMEREXNEQUAQUÃCREDIDER
obliuione subtractum : quod nupermihi quoddam uolumenba iulo felice prȩceperisdestinari
iubens ineilico respondere : Cuius quia tanta fuit prolixitas ut eger& aliquanto diutius
recenseri : & diurnifinis aderat nocte propinquante curriculi : uixeiurdem uoluminis
principia citatȩ delibans lectionis excursu. poposceram : ut ad cuncta plenȩ recensioni sordine
perlegenda : noctis unius nobis spatium fuisset indultum : quod ur̃ae mansu&udinis uolun¬
ta somnino statuit ab negandum : itaut nec saltim ad residua perlegenda scriptura nobis
praecepisses ad tribui : Ego uero cum spatio quorundam dierum ordinationem tuiculmi¬
nis praestolarer : ac de inceps interrogationis illius tenore subtracto sola fuiss& a nobis
flagitata responsio : pauca quibus dño adiuiuante nostriparuitas sufficit ingenii : deeadẽ
interrogatione quam ex principio tenuiter cognoui. urã e recensendam mansu&uidim

Expanded text:
riumphalibus tuis sensibus, piissime rex, nequaquam crediderim oblivione subtractum, quod nuper mihi quoddam volumen, bajulo Felice, praeceperis destinari, jubens me illico respondere. Cujus, quia tanta fuit prolixitas, ut egeret aliquanto diutius recenseri, et diurni finis aderat, nocte propinquante, curriculi, vix ejusdem voluminis principia citatae delibans lectionis excursu, poposceram, ut ad cuncta plenae recensionis ordine perlegenda noctis unius nobis spatium fuisset indultum; quod vestrae mansuetudinis voluntas omnino statuit abnegandum, ita ut nec saltem ad residua perlegenda Scripturae nobis praecepisses attribui. Ego vero, cum spatio quorumdam dierum ordinationem tui culminis praestolarer, ac deinceps, interrogationis illius tenore subtracto, sola fuisset a nobis flagitata responsio, pauca, quibus, Domino adjuvante, nostri parvitas sufficit ingenii, de eadem interrogatione, quam ex principio tenuiter cognovi, vestrae recensendam mansuetudini
Abbreviated transcription (Latin):
uo repperitur positum testamento si uero hae comnia cumin nullo sint canonico uolumine dig¬
ni tamen tenentur infide : cur nobis in omousion putetur prohibendum non sonumdicti consde¬
rare iad iensum: nec adendere nouitatem. uerbi. sedurtutem intellegere acramenti: mirumest
autem eo quui pro unius substantiae credulnate uolunt nos omous a nordioi : quo modosinolint
triusianos protribus & diuersis substantiis appellari quamuis & nitali nomine censeri fugiant : cum¬
hoc eosta me nesse qualitas suae credulitatis ostendat: Dignoita que putrem & filum &spin scm̃ per

Expanded text:
vo reperitur positum Testamento. Si vero haec omnia, cum in nullo sint canonico volumine, digvo reperitur positum Testamento. Si vero haec omnia, cum in nullo sint canonico volumine, digne tamen tenentur in fide, cur nobis in Homousion putetur prohibendum, non sonum dicti considerare, sed sensum; nec attendere novitatem verbi, sed virtutem intelligere sacramenti? Mirum est autem eos qui pro unius substantiae credulitate volunt nos homousianos dici, quomodo se nolunt Triusianos pro tribus et diversis substantiis appellari; quamvis etsi tali nomine censeri fugiant, hoc eos tamen esse qualitas suae credulitatis ostendat. Digne itaque Patrem et Filium, et Spir
Abbreviated transcription (Latin):
dictumest illa scilic& ratione qm in grecia nouatunc emerserat herenis : qua e unigenitum
e pararonitebatur asubstantiagenitoris : Ad hocut quiquir illam doctrinam recipor&
nonereatori scultor sed ereature potius appareret Mirum aute mest quod in hocnomine
onustontum a quibuslam adcenditur: necdictihtellogentia uestigatur : cumpleraq nonsut
auntiquitus dicta : & protem porum cauiarumque oportumtatibis profeniomi fide repperiant᷑
inerta sicut in genitus pueter nusquam inscripturis tanoniois legitur: & tamen secundum fidoi
ueritatem ingenitus praedicatur. Aduerius abellium scilic& qui patrem filiumq non comimui¬
none substantiae unim intellegit : sid perionalisingularttate confundit: Quodñ seni nor
ensus conideratur in uerbis: noncenseatur ecdena nominecatholico : quod nechiueterin cobimo¬

Expanded text:
dictum est, illa scilicet ratione quoniam in Graecia nova tunc emerserat haeresis, quae unigenitum dictum est, illa scilicet ratione quoniam in Graecia nova tunc emerserat haeresis, quae unigenitum separare nitebatur a substantia genitoris; ad hoc ut quisquis illam doctrinam reciperet, non creatoris cultor, sed creaturae potius appareret. Mirum autem est quod in hoc nomine sonus tantum a quibusdam attenditur, nec dicti intelligentia investigatur, cum pleraque non sint antiquitus dicta, et pro temporum causarumque opportunitatibus professioni fidei reperiantur inserta. Sicut ingenitus Pater, nusquam in Scripturis canonicis legitur, et tamen secundum fidei veritatem ingenitus praedicatur: adversus Sabellium scilicet qui Patrem Filiumque non communione substantiae unum intelligit, sed personali singularitate confundit. Quod si sonus, non sensus consideratur in verbis, non censeatur Ecclesia nomine catholico, quod nec in Veteri nec in No
Abbreviated transcription (Latin):
nonego & paterunumsumus: Sed nunc eligat quis que quoduelit utrum indõ aliud putetosse
& aliud uelle: An hoc credatesse quod uelle: utei ponit huius dictidominici manifestius
ueritas apparere: Sienim aliam dixerit indouoluntatem quae uelledicitur : & alia mnessen¬
tiam quae esse cognoscitur ad uoluntatem. referri nom potest quod secundum essentiam dictũ
est ego & pater unum sumus esse enim ab essentia dicitur : Si autem hoc indõ sicutcertumest
putatur esse quod uelledumuoluntatis unitas asseritur : substantialis etiam unita non nege¬
cur. Vt & ineo quod dixit unum agnoscatur: non aliudene quam pater est: Etineo quod
dixit sumus: agnoscatur non ipie filius esse qui pater est: Hanc patros nr̃i peromnia x p̃iseo¬
tatidoctrinam uniusene sabstantiae patrem filium que dixerunt: Quod greco omouson

Expanded text:
non, Ego et Pater unum sumus. Sed nunc eligat quisque quod velit; utrum in Deo 63 aliud putet esse non, Ego et Pater unum sumus. Sed nunc eligat quisque quod velit; utrum in Deo 63 aliud putet esse et aliud velle; an hoc credat esse quod velle, ut ei possit hujus dicti dominici manifestius veritas apparere. Si enim aliam dixerit in Deo voluntatem, quae velle dicitur, et aliam essentiam, quae esse cognoscitur, ad voluntatem referri non potest, quod secundum essentiam dictum est: Ego et Pater unum sumus. Esse enim ab essentia dicitur; si autem hoc in Deo sicut certum est putatur esse quod velle, dum voluntatis unitas asseritur, substantialis etiam unitas non negetur, ut et in eo quod dixit unum agnoscatur non aliud esse quam Pater est, et in eo quod dixit sumus agnoscatur non ipse Filius esse qui Pater est. Hanc Patres nostri per omnia Christi sectati doctrinam, unius esse substantiae Patrem Filiumque dixerunt. Quod Graece Homousion
Abbreviated transcription (Latin):
proeo qued alius nuncupatii est filiodicitur anteponi ut huius communione ꝓ nominis
in patre & paralrto demonstretur communioditatis : Si autem para drtus lic& aliusdi¬
catur tamenfilio non prefertur : Nec paterideo preferendur est filio : quia aliusdicitur
hocenim pronomine personarum ostenditur discretiononnaturae. Deniquẽ fideiam¬
biguitate ueritatis regulam deserentes perdeiuos circumferamur errores : ipse dñs nob̵
&unam secum patre retinere substantiam & alteram sedo monstrauit habere ꝑsonam dicons
in euangolio Ego & paterunumsumus: Quod dictum in quidiuinȩ unitatis in patre &filio
ignificationem tenuare contendunt non ad substantia lemunitatem : sed ad uoluntatis fudent
reserreconcordiam: Quedĩ io dñ uell & intelligi pos& dicere ego& paterunum uolumus

Expanded text:
pro eo quod alius nuncupatus est, Filio dicitur anteponi; ut hujus communione pronominis, pro eo quod alius nuncupatus est, Filio dicitur anteponi; ut hujus communione pronominis, in Patre et Paracleto demonstretur communio deitatis; si autem Paracletus, licet alius dicatur, tamen Filio non praefertur, nec Pater ideo praeferendus est Filio, quia alius dicitur: hoc enim pronomine, personarum ostenditur discretio, non naturae. Denique ne fidei ambiguitate veritatis regulam deserentes, per devios circumferamur errores, ipse Dominus nobis, et unam se cum Patre retinere substantiam, et alteram se demonstravit habere personam, dicens in Evangelio: Ego et Pater unum sumus . Quod dictum, hi qui divinae unitatis in Patre et Filio significationem tenuare contendunt, non ad substantialem unitatem, sed ad voluntatis student referre concordiam. Quod si sic Dominus vellet intelligi, posset dicere: Ego et Pater unum volumus;
Abbreviated transcription (Latin):
ueritati natiuitatis indulsit. Vt sclie& gignentis genitique non solum aequalitas abi qua
diuersitate consister& sed &iam sine confusione de trimentoque naturalis unitas perma¬
n& : Diuinae quippenatiuitatis & nomen & ueritas sicut discretam monstrat gignentis
geniti quepersonam : sic diuersam non sunit putari substantiam: Alu uergo propterea
dictusest pater ut generationis ueritas monstrar&ur : non ut outar&ur autprior autpo¬
tior Nams̃ potiorem accipere debemus quemaudimus aiuundici: compellimur &iam
para cdrtum spm. proquod alius dictusest potiorem filio confiteri : Sicutenim patrem
alium filius dixit ita para clrtum alium nuncupauit: Si plac&igitur & hoo fideiueritas
exigit ut melior putetur qua liusdicitur qm̃ pater alius estdictus & alius parairtus
& hociam filius subiciatur ambobus : Et saltem sic paracirtus coaequetur patri : qui

Expanded text:
veritati nativitatis indulsit, ut scilicet gignentis genitique non solum aequalitas absque veritati nativitatis indulsit, ut scilicet gignentis genitique non solum aequalitas absque diversitate consisteret, sed etiam sine confusione detrimentoque naturalis unitas permaneret. Divinae quippe nativitatis, et nomen, et veritas sicut discretam monstrat gignentis genitique personam, sic diversam non sinit putari substantiam. Alius ergo propterea dictus est Pater, ut generationis veritas monstraretur, non ut putaretur aut prior aut potior: nam si potiorem accipere debemus quem audimus alium dici, compellimur etiam Paracletum Spiritum, pro eo quod alius dictus est, potiorem Filio confiteri: sicut enim Patrem alium Filius dixit, ita Paracletum alium nuncupavit. Si placet igitur, et hoc fidei veritas exigit, ut melior putetur qui alius dicitur, quoniam Pater alius est dictus, et alius Paracletus, ex hoc jam Filius subjiciatur ambobus, ut saltem sic Paracletus coaequetur Patri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ones nec ex his aliquod fastidium nascitur si modo absque contentionis studio ueritas audiat᷑
quae obhoc aliumdixit patrem utpersonas discerner& non ut substantialem distantiam
de monstrar& : Namcumalium dixit osftendit se pro prium habere personam: patremuero
nominans demonstrauit seunam cum eo habere substantiam. hocmodo sienim pater quites¬
timonium ꝑhib& filio uere alius est utr usque persona discernatur . Vere & pater est
ut substantiali s unitas demonstretur quodsi ueraest acernitas patris: uera est &iam na¬
tiuitas prolis : Et si est filius ueranatiuitas interpatrem filiumque substantialis non po¬
test esse diuersitas. Veraenim & acerna substantia : dequa ueranatiuitas extitte. sicut
generando minui diuidique non potuit : Ita inse tota permanens totam se coa&ernae

Expanded text:
ones, nec ex his aliquod fastidium nascitur, si modo absque contentionis studio veritas audiatur, ones, nec ex his aliquod fastidium nascitur, si modo absque contentionis studio veritas audiatur, quae ob hoc alium dixit Patrem, ut personas discerneret, non ut substantialem distantiam demonstraret: nam cum alium dixit, ostendit se propriam habere personam; Patrem vero nominans, demonstravit se unam cum eo habere substantiam, hoc modo: si enim Pater, qui testimonium perhibet Filio vere alius est, ut utriusque persona discernatur, vere et Pater est, ut substantialis unitas demonstretur. Quod si vera est paternitas Patris, vera est etiam nativitas prolis; et si est Filii vera nativitas, inter Patrem Filiumque substantialis non potest esse diversitas. Vera enim et aeterna subtantia, de qua vera nativitas exstitit, sicut generando minui dividique non potuit, ita in se tota permanens totam se coaeternae
Abbreviated transcription (Latin):
tubi non inuenitur diuersitas luminis: non neg&ur aequalita sditatis . Nedum
dẽ lux ẽe apostolica praedicationedicitur : ille quilumenene nondicitur : ds̃ &iam
ense quodne fasest ab neg&ur: OBΙECΤΙΟ Amisi mussuper fluas rationes quae
fastidium non facerent auditoribus ad hoc responsum est ad quod sententia inqui¬
rebat expositionem : Et quia interpatrem & filium distantia est : & quod dicitur
non est: eo quod inter illos differentia non sit : ipse aluatordicit: Quicredendus
est aliuiest quitestimonium perhib& demepater : Item ipse filius dicit despũ scõ
Et alium para drtum mittam uobis. Alium dixit patrem . & alium dixitesse para¬
drtum : Et cumnon aduertumtur diuina iura & sacranenta : efficiuntur homines
paganitatis professores quiante aduentum saluatoris dixerunt omousion : quorum
RESΟΝSΙΟ Verafides numquam superfluas, sed rectas semper hab& & habuit rati¬

Expanded text:
t ubi non invenitur diversitas luminis, non negetur aequalitas deitatis: ne dum t ubi non invenitur diversitas luminis, non negetur aequalitas deitatis: ne dum Deus lux esse apostolica praedicatione dicitur, ille qui lumen esse non dicitur Deus etiam esse quod nefas est abnegetur. Objectio 7. Omisimus superfluas rationes, quae fastidium non facerent 62 auditoribus, et ad hoc responsum est, ad quod sententia inquirebat expositionem. Et quia inter Patrem et Filium distantia est, et quod dicitur non est, eo quod inter illos differentia non sit, ipse est: Alius est qui testimonium perhibet de me . Item ipse Filius dicit de Spiritu sancto: Et alium Paracletum mittam vobis . Alium dixit Patrem, et alium dixit esse Paracletum, et cum non advertuntur divina jura et sacramenta, efficiuntur homines paganitatis professores, cum asserunt Responsio. Vera fides nunquam superfluas, sed rectas semper habet et habuit rati
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscatur pater in filio lumen in lumine esse : In io hannis testimonio perdocetur quiait:
Ds̃ iuxest & tenebre in eononiunt ullae: At que subiunxit : Si inlumine aimbulemus sicut
& ipse est inlumine soci&atem habemus adinuicem. Quodut sde patredixino monstrar& :
adiunxit. Et anguisihũ filii eius mundat nosa bomni pecatto: Patrem quemlucemdix.
inlumineesse asseriuit: Quodergo istudest& lumen in quopater est lumen: nis lumenuerũ
quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum : Ostensum est igitur
patremesselumen sicut est filius lumen : de monstratur etim filius dies : sicut & paterest
dies ꝓph&adicente : Euangelitate diemexdie. saluta reeius : Qua proptor agnoscatur
pater esse infilio lumine : & filius in patrelumine. ipso deselumine protestante :
Egohi patre & pater inme : Tamquam dicer&: Ego inlumine : & lumen in me¬

Expanded text:
agnoscatur Pater in Filio, lumen in lumine esse, in Joannis testimonio perdocetur, qui ait: agnoscatur Pater in Filio, lumen in lumine esse, in Joannis testimonio perdocetur, qui ait: Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae: atque subjunxit: Si in lumine ambulemus, sicut et ipse est in lumine, societatem habemus ad invicem . Quod ut se de Patre dixisse monstraret, adjunxit: Et sanguis Jesu Filii ejus mundat nos ab omni peccaro . Patrem, quem lucem dixit, in lumine esse asseruit: Quod ergo istud est lumen, nisi lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum ? Ostensum est igitur Patrem esse lumen, sicut est Filius lumen; demonstratur etiam Filius dies sicut et Pater est dies, propheta dicente: Evangelizate de die in diem salutare ejus . Quapropter agnoscatur Pater esse in Filio lumine, et Filius in Patre lumine, ipso de se lumine protestante: Ego in Patre, et Pater in me ; tanquam diceret: Ego in lumine, et lumen in me. E
Abbreviated transcription (Latin):
pm̃ seruitutis iterum intimore : sed ac copistis sp̃m adoptionis filiorum in quoda mamus abba
pater : Ips pĩ testimonium reddit spũi sco quod sumus filiidĩ : Iohannes &iam euangelista
dicit. Quot quot autem crediderunt in eum. dediteis potestatem filios dĩ fieri. Vtigitur¬
beatus paulus dm̃ cuius filii sumus iucemesse monstrar & : eosdem filios lucis quoq filio sappel¬
lauit itadicens : Vos autem fr̃s nonestis inte nebris ut uos diesille tam quam fur conprehendat
Omnese nimuos filiilucisestis. & filiidiei: Et filius ad discipulos. Vtstis filii patrisur̃i
qui in caelis est : Ipsum uero filium iuce messe nullus poterit ab negare : de quo e uangelista
dicit. Erat lux uera quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum : Et rur¬
sus : Et uitaerat lux hominum & lux intenebris lucet : & tenebreeam non conprehendert̃

Expanded text:
mus, Abba, mus, Abba, Pater. Ipse Spiritus testimonium reddit spiritui nostro quod simus filii Dei . Joannes etiam evangelista dicit: Quotquot autem crediderunt in eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Ut igitur Paulus Deum, cujus filii sumus, lucem esse monstraret, eosdem filios lucis quoque filios appellavit, ita dicens: Vos autem fratres non estis in tenebris, ut vos dies ille, tanquam fur, comprehendat; omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei . Et Filius ad discipulos: Ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est . Ipsum vero Filium lucem esse nullus poterit abnegare, de quo evangelista dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Et rursus: Et vita erat lux hominum, et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt .