comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriũ. aliqͥd alim̃toꝵ uestim̃tos dat᷑: cogita¬
re debent quibꝰ ñ dat̾. quantũ de sua scłari uita
illi ab istã descenderĩt. Consentunꝰ auctoritati.
ut det̾ delicato qđ sufficiat ne deficiat. ñ q
nasterio uͥ quantũ possunt fiut̃ diuites labo¬
riosi: fiant pauꝑes delicati. Mentior si ñ uidi
quosda quoꝵ pauꝑtas talis erat qñ foris e¬
rant. qđ uec ipsa necessaria poterãt uiuenire.
foris accedere ñ audebat : s egressi de pau¬
pere eccłia. eirciuer̃t ditiores ut ibide ut ibi¬
dem recipent᷑. & qͥ semꝑ ueteres pannos aut
uiles habere osueuerãt. ñc semꝑ nouos aut pre¬
ciosos habere otencłat: & qͥ ante cõũsionẽ lec¬
lulu ꝓpriũ nusquã habebant: u̾c si forte uo¬
luntas eis fuerit eundi alicubi ornañita lec¬
tuli secũ portãt. Timeo autẽ ne huiꝰmodi lec¬
tulis uideant᷑ somina uanitatis: ne ui hisdeo
patiat᷑ animiꝰ illusionẽ caris. Sic enĩ inexteriori

Expanded text:
gitare debent, quibus non datur, quantum de sua saeculari vita illi ad istam vitam descenderint. » Consentimus auctoritati, ut detur delicato quod sufficiat ne deficiat, non qnasterio ubi quantum possunt, fiunt divites laboriosi fiant pauperes delicati. » Mentior, si non vidi quosdam, quorum paupertas talis erat, quando foris erant, quod nec ipsa necessaria poterant invenire. foris accedere non audebant, sed egressi de paupere Ecclesia circuierunt ditiores, ut ibidem reciperentur, et qui semper veteres pannos aut viles habere consueverant, nunc semper novos aut pretiosos habere contendant, et qui ante conversionem lectulum proprium nusquam habebant, nunc si forte voluntas eis fuerit eundi aliquo, ornamenta lectuli secum portant. Timeo autem, ne in hujusmodi lectulis videantur somnia vanitatis, ne in eisdem patiatur animus illusionem carnis. Sicut in exteriori
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit diuersitas inter ĩdum̃tũ palacis ⁊ monas¬
terii. Qui eiuĩ mollibꝰ intiuunt᷑: in donubꝰ regũ
sunt. Noquor qualiscũq cauonioꝰ de monachis:
et s qͥa lici debeat de quibꝰdã nr̃i ordinis ca¬
nonicis: ꝙ mens ⁊ facies uehem̃ter erubes¬
eunt. Aectuli et enĩ eoꝵ culeitris fuiciunt᷑: plu¬
meis linteis & lodicibꝰ accurate parant᷑: carti¬
lectulu sponsȩ quȩ sponsũ desideret forsitan
estimares. Cappa canonici &o cuculla monachi ñ
differt̃ apallio militis: s ut ait quiđa sapiẽs.
mules & monachus eodẽ panno pareiunt᷑ sͥ eueul¬
iam &x clamide. Nam imultũ differt habitꝰ canoni¬
ei regularis & sclaris: s si forte regularẽ uide¬
as: arridiaconũ uł ep̃m̃ te uidisse otendis.S
forsitan dicis. delicatis delicata ꝯuenuũ: ex reixi

Expanded text:
ersitas inter indumentum palatii et monachi. » Qui enim mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt . Loquor qualiscunque canonicus de monachis. Sed quid dici debeat de quibusdam nostri ordinis canonicis? et mens, et facies vehementer erubescunt. Lectuli eorum culcitris fulciuntur plumeis, linteis et lodicibus accurate parantur, cothulectulum sponsae, quae sponsum desideret, forsitan aestimares. Cappa canonici, et cuculla monachi non differunt a pallio militis; sed, ut ait quidam sapiens, miles et monachus ex eodem panno partiuntur cucullam, et chlamydem. Non multum differt habitus canonici regularis et saecularis, sed si forte regularem videas, archidiaconum vel episcopum te vidisse contendas. Sed forsitan dices, delicatis delicata con
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Solent diis tẽpla ostrui : altaria erigi
ministri ad seruienđu ordinari: unmolari pe¬
eudes. thura concremari. Dõ siqͥde uentri. tẽ¬
plum ẽ coqͥna. altare mensa : ministri eoei. im¬
molate pecudes cocte carnes. fumꝰ iicensoꝵ. odor
sapoꝵ. Hec in iherłm ñ construunt᷑. s u babylo¬

Expanded text:
e. Solent enim diis templa construi, altaria erigi, ministri ad serviendum ordinari, immolari pecudes, thura concremari. Deo siquidem ventri templum est coquina, altare mensa, ministri coqui, immolatae pecudes, coctae carnes, fumus incensorum, odor saporum. Haec in Jerusalem non construuntur, sed in Babylo
Abbreviated transcription (Latin):
sis plagis affligit᷑ nec emollit᷑ : s ex consuetu¬
dine peccandi magis ac magis indurat᷑. lunc
enĩ sus aquas unsanguinẽ cõu̾tit : du dererũ
sausis aliquis carnaliter sentit. Terra ꝓducit
ranas: cũ u aliquo garrienti dnatur uana lo¬
moñtis unpetꝰ & cauini mores. Mors pecoꝵ
mortẽ designat cognationũ : quȩ peccori¬
bus assumlas⁊ solent. qu racionabili uitellee¬
tu carent: sic ⁊ enuĩ honio ꝯparatꝰ ẽ iumenti

Expanded text:
sis plagis affligitur, nec emollitur, sed ex consuetusis plagis affligitur, nec emollitur, sed ex consuetudine peccandi magis ac magis induratur. Tunc enim Dominus aquas in sanguinem convertit, cum de rerum causis aliquis carnaliter sentit. Terra ranas producit, cum in aliquo garrienti dominatur vana lomentis impetus et canini mores. Mors pecorum, mortem designat cogitationum, quae pecoribus assimilari solent, quando rationabili intellectu carent. Sic enim homo comparatus est jumenti
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ restituat᷑ aliqͥs melior. Et indicauit abi
gail omĩa uerba quę audierat adauib & e¬
mortuũ ẽ cor eiꝰ ĩ tͥnseoꝰ: & factꝰ ẽ quasi lapis. Boni
siqͥde subditi ꝑuersos magistros de negli
inpeccatis. Post mortẽ nabal abigail regana
stituit᷑. huia qͥ sub ꝑuerso magistro bene iuxe¬
rit ciciꝰ ad regunen aminarũ sublimari ꝓme¬
retur. ut cũ clauib obtineat regnũ. cũ xp̃o
gail: ipsa autẽ secuta ẽ eos. Nuntios dauid ab¬
ugaul sequit᷑: du qͥlibet fidelis eocłiȩ doctores
uita & moribꝰ unitat᷑. S et quiq puelle pedis
seque cũ abigail gradiunt᷑ : du ꝑmunditiã con¬
tmentie culibet iusto seruientes obsecuntur.
Pharao uͦ qͥ popłm di moysi ꝓnuttere dinutere¬
pnusit uec tñ dimisit. illos designat qui uitȩ
melioris em̃idationẽ ꝓmittũt. nec culpã dimit¬
ce coruina dilationẽ querit : quoꝵ terra diu̾¬

Expanded text:
eorum restituatur aliquis melior. Et indicavit Abigail eorum restituatur aliquis melior. Et indicavit Abigail Nabal omnia verba, quae audierat a David, et emortuum est cor ejus intrinsecus, et factus est quasi lapis. Boni siquidem subditi perversos magistros de negligin peccatis. Post mortem Nabal, Abigail regina constituitur, quia qui sub perverso magistro bene vixerit, citius ad regimen animarum sublimari promeretur, ut cum David obtineat regnum, et cum Christo gail; ipsa autem secuta est eos. Nuntios David Abigail sequitur, dum quilibet fidelis, Ecclesiae doctores vita et moribus imitatur. Sed et quinque puelsequae cum Abigail gradiuntur, dum per munditiam continentiae cuilibet justo servientes obsequuntur. Pharao vero, qui populum Dei Moysi dimittere promisit, nec tamen dimisit, illos designat qui vitae melioris emendationem promittentes, nec culpam dimitce corvina dilationem quaerunt. Quorum terra diver
Abbreviated transcription (Latin):
nouit:quẽ priꝰ liber coguoscere noluit.
Tales st̃ quidã claustrales qui quã diu su
iuris st̃ ꝑuerse uuut̃: du uͦ inelaustro quasi
incarcere tenent᷑: astrieti catenis obediemie
q ut dm quẽ pri despexerãt. correcti dili¬
correctionẽ aliena p otestas. Nabal uͦ desig¬
nat quosdã doctores. qͥ ex cõmonitiõe sub¬
ditoꝵ fiĩt deteriores⁊ qͥ pueris hauid ei¬
bum negãt. quia pure uiuere uolentibꝰ
uerbu d̃i ñ ꝓpinãt. Tonsoribꝰ uͦ sius ouiui¬
um parant: quia uacantes otio abulantiũ
confabulationes amant. Accusat nabal ua¬
uid & dicit. Hodie in creuert̃ scrui qͥ sugi¬
unt dnos suos.ꝓ uersi siquidẽ p̃lati dolent
cũ uident num̾um religiosorũ multiplica¬
ri. tiẽt cũ uident dauid. idẽ bonos subdi¬
tos ungi uiregẽ: & saul deie id est puersos
p̃latos honore p̃lationis pͥuari. S quare ti¬
ment: Ie & ipsi priuent᷑ honoribꝰ: ne loco

Expanded text:
novit, quem prius liber cognoscere noluit. novit, quem prius liber cognoscere noluit. Tales sunt quidam claustrales, qui quandiu sui juris sunt, perverse vivunt. Dum vero in claustro quasi in carcere tenentur astricti catenis, obedientioque, ut Deum, quem prius despexerant, correpti dilicorrectionem aliena potestas. Nabal vero designat quosdam doctores, qui ex commonitione subditorum fiunt deteriores; qui pueris David cibum negant, qui pure vivere volentibus verbum Dei non propinant. Tonsoribus vero suis convivium parant, quia vacantes otio, adulantium confabulationes amant. Accusat Nabal David, et dicit: Hodie increverunt servi, qui fugiunt dominos suos . Perversi quidem praelati dolent, cum viderint numerum religiosorum multiplicari, timent cum vident David, id est bonos subditos ungi in regem, et Saul dejici, id est perversos praelatos honore praelationis privari. Sed quare timent? ne et ipsi priventur honoribus, ne loco
Abbreviated transcription (Latin):
significat euiꝰlibet obstinati: qui du patri
exereitũ fugeret: otigit ut condensȩ
quereui erinibꝰ inhereret. Absalon pax patris in¬
terpretat᷑. quia pater licet eũ psequentẽ pacre¬
bat᷑. ñ pax fili qͥ patrẽ nolebat pati. Quercꝰ intus
amore detinet᷑. Aulus autẽ eui insederat ꝑtͣn¬
sut. s ipse quercu suspensus uihesit : quia
s pena peccati remansit. Tribꝰ lanceis. idest a¬
et usq in hodiernũ diẽ aceruus magnꝰ lapi¬
dum suꝑ eũ ꝓiertꝰ : quia peccatoꝵ fiue suppli¬
cioꝵ multitudine inet̃nũ grauat᷑. Nec mirũ
si magnus aceruus lapidu suꝑ eũ fuerit : qͥ
ꝑ obstinationẽ usq infuiẽ coripenitens
gessit. St̃ etiã tres speties obstinatoꝵ. pͥma
unt. Ex correptione manases factꝰ ẽ meli¬
or. ⁊ nabal ex cõmonitiõe deterior: pharao
ex afflictioẽ durior. Manases in carcere
positꝰ. catenis & cõpedibꝰ astrictꝰ din cog¬

Expanded text:
designat cujuslibet obstinati, qui dum patris designat cujuslibet obstinati, qui dum patris exercitum fugeret, contigit ut condensae quercui crinibus inhaereret. Absalon pax patris interpretatur, quia pater eum licet persequentem patiebatur, non pax filii, qui patrem noamore detinetur. Mulus autem cui insederat, pertransiit, sed ipse quercui suspensus inhaesit; quia t, periit, sed poena peccati remansit. Tribus lanceis, id est aet usque in hodiernum diem acervus magnus lapidum super eum projicitur, quia peccatorum sive suppliciorum multitudine in aeternum gravatur. Nec mirum si magnus acervus lapidum fuerit, quia per obstinationem usque in finem cor impoenitens gessit. Sunt etiam tres species obstinatorum: prima unt. Ex correctione rex Manasses factus est melior , Nabal ex commonitione deterior , Pharao ex afflictione exstitit durior . Manasses in carcere positus, catenis et compedibus astrictus, Deum cog
Abbreviated transcription (Latin):
festus. ad omia mobilis. luce ueritatas carẽs.
et ideo se ipsum palpans niter iptot¬
uouiao de curiali monacho panca dis¬
turi sumus: notandu fateor ut ⁊ de cano¬
nico seu conuerso euriali eade sentiamus. Ric
eiũ iluisus sit habitꝰ itde tam̃ debit ẽẽ relig¬
uincto designat᷑ aliqͥd leuitatis. Qui eñ scła¬
riũ homurũ cõsortia diligut̃: ꝗͥse consiliss
pͥncipũ libent̃ uigert̃: qͥ secretoꝵ cõscĩ fi¬
unt &x internuntis curiales possunt aipel¬

Expanded text:
festus, ad omnia mobilis, luce veritatis carens, festus, ad omnia mobilis, luce veritatis carens, et ideo se ipsum palpans. Iteruoniam de curiali monacho aliqua dicturi sumus, notandum fateor ut et de canonico seu curiali converso eadem sentiamus. Licet enim diversus sit habitus, idem tamen debet esse religjuncto designatur aliquid levitatis. Qui enim saecularium hominum consortia diligunt, qui se consiliis principum libenter ingerunt, qui secretorum conscii sunt et internuntii, curiales possunt appel
Abbreviated transcription (Latin):
UIinsipientibꝰ & similis factus ẽ ulis. Sext plaga
iulinis ĩ ftuctibꝰ imquitatẽ manifertã de signut an
les se extendit affectꝰ. Plaga niquide tenebra¬
rum cecitatẽ designat animarũ: quę palpa¬
tat. oꝑe ꝑpetrat. Noc enĩ palpabile ẽ: quod¬
manu tangi potest. Nota qđ inter plagaun
grandinis & plagã tenebrarũ: media pontt̃
plaga locustarũ. Ad iniquitate ⁊ em̃ quȩ de¬
signat᷑ ꝑ graudinẽ : sit quasi saltus locustass
ueternȩ dapnationi scecitatẽ. Nourssima pla¬
ga: est mors priogenitoꝵ. Primogenata siq̃¬
dem mentis. moraliter st̃ uoluntas & uten¬
tio cuiꝰlibet oꝑantiiꝰ. Dum enĩ uoluntal oin¬
tentio corrũpunt᷑ : quasꝰ pͥmogenita egyp¬
tioꝵ morte pertuntur. hus gͥ plagisan¬
fligitur obitinatio senus: qui carnalibꝰ delec¬
tatur. Loquacitate gaudet. imꝑortisndis
et grauis ẽ om̃nbꝰ. F more peccoꝵ pͥuus adiu¬
ꝯtia. iracundiã tumens : ad inurlas mane¬

Expanded text:
insipientibus, et similis factus est eis . Sexta plaga grandinis in fructibus, iniquitatem manifestam designat in les se extendit affectus. Plaga siquidem tenebrarum, caecitatem designat animarum, quae palpatat, opere perpetrantur, hoc enim palpabile emanu tangi potest. Nota quod inter plagam grandinis et plagam tenebrarum media ponitur plaga locustarum. Ab iniquitate etenim quae designatur per grandinem, fit quasi saltus locustarum ad aeternae damnationis caecitatem. Novissima plaga est mors primogenitorum. Primogenita siquidem mentis moraliter sunt voluntas et intentio cujuslibet operantis. Dum enim voluntas et intentio corrumpuntur, quasi primogenita Aegyptiorum morte percutiuntur. His igitur plagis affligitur obstinatio senis, qui carnalibus delectatur, loquacitate gaudet, importunus et gravis est omnibus, more pecorum pronus ad vitia, iracundia tumet, ad injuriam mani
Abbreviated transcription (Latin):
p̃latis. Qui uossperuit me sꝑit. S forsitau
dicit aliqͥs. Religiosũ pati possũ mnagistrũ ÷
s. eũ neglientiã p̃latoꝵ considero: obedire
cõtẽpuo. Sũ uidero fr̃g me ipso deteriores. ac¬
cinsaitunes eoꝵ pati nolo. Sũ dicis fr̃s te ipso
diteriores diterior factꝰ es. Quare contr̃ynus
ri non erubuit corã ppło: & tu spoliari de¬
fr̃ibus ꝑuersitatis & malitie. Quare iͦs resistĩ

Expanded text:
 me spernit . Sed forsitan dicet aliquis: Religiosum pati possum magistrum, sed cum negligentiam praelatorum considero, obedire contemno; cum video fratres meipso deteriores, accusationes eorum pati nolo. Cum dicis fratres teipso deteriores, deterior factus es. Quare contemnis mri non erubuit coram populo, et tu dedignaris sfratribus perversitatis et malitiae. Quare ergo resistis
Abbreviated transcription (Latin):
uoces pastoris: suauis scił. duleis & alta. Sua¬
uis ad infirmũ : ad morientẽ dulcis: ad sur¬
dum ꝑtinet alta. Infirmat᷑ autẽ qͥ tẽptat᷑:
morit᷑ qͥ desperat: surdus ẽ qͥ ñ audit. Au
nẽ dep̃catiõis : surtlus asꝑitatẽ ĩ crepationiᷤᷤ.
i secunt᷑ me mee. Oues pastorẽ secunt᷑. Quẽ:
uu qͥ p̃cedit. Quo  Ao uitã si cliligens: ad
mortẽ. si negliens p̃cedat. Si enĩ cecus cecũ
ducat: ambo̾ infoueã cadiit. Suomꝰ p̃cedit
Uita & doctrina. Sic fiet unũ ouile : & unus
pastor. Pastor unꝰ uebet ẽẽ uise: & uiꝰ in gre¬
ge. Hnus uise. ut qđ docet uerbis impleat o¬
pereꝰ ut ꝑ iracundiã ñ mutet amansuetudi¬
ne: ñ eleuct̾ ꝓsperis: ñ frangat᷑ aduersuate.

Expanded text:
voces pastoris, suavis, dulcis, alta. Suavis ad infirmum, dulcis ad morientem, ad surdum pertinet alta. Infirmatur qui tentatur, moritur qui desperat, surdus est nem obsecrationis, surdus asperitatem increpationis. Et sequuntur me meae . Oves pastorem sequuntur. Quem? illum qui praecedit. Quo? ad vitam, si diligens; ad mortem, si negligens praecedat. Si enim caecus caecum ducat, ambo in foveam cadunt . Quomodo praecedunt? vita et doctrina. Sic fiet unum ovile, et unus pastor : pastor unus debet esse in se, et unus cum grege; unus in se, ut quod docet verbis, impleat opere ut per iracundiam non mutetur a mansuetudine, non elevetur prosperis, non frangatur adversitate,
Abbreviated transcription (Latin):
potestati: funit etiã uasa eoquine. du cor qđ pͥ¬
us sobrietati seruierat. postea seruit gule. Uñ
iheremias. qui nutriebant᷑ inqͥt in croceis. am¬
plexati st̃ stercora. Crocus ui oriente naseit̃. et
colorat a saporat. In croceis gͥ nutriunt: qui
iuitio conu̾sionis suę uitius sapore reficiunt᷑.¬

Expanded text:
testati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui nutriebantur, inquit, in croceis, amplexati sunt stercora . Crocus in Oriente nascitur, et colorat, et saporat. In croceis igitur nutriuntur, qui in initio conversionis suae i
Abbreviated transcription (Latin):
piatis. amor scił ꝓprie excellentie : & uolup¬
tas carnis. Audire forsitan uelles km̃eꝓu
mores paeis non belli: concoridiȩ ñ discor¬
dis̨. Ragina saba nouit rumores hui moddi:
quȩ audita fama salonionis. ioessa iherlin
locina ẽ ei uniu̾sa quę habebat incorile suo.
a isle docuit eã omĩa. quę ꝓposuerat. Uulens

Expanded text:
praelatis, amor scilicet propriae excellentiae, et voluptas carnis. Audire forsitan velles, charissime, rumores pacis non belli, concordiae non discordiae. Regina Saba novit rumores hujusmodi, quae, audita fama Salomonis, ingressa Jerusalem, locuta est ei universa quae habebat in corde suo, et ille docuit om
Abbreviated transcription (Latin):
et aliꝰ labor interior. scił cogitatioĩs & medi¬
taciõis. ut ad reqͥem ꝑueniat ꝯtẽplatioĩs: ut
siꝗd ꝑ obluonẽ fub nube dubitatioĩs lare¬
at obscurũ. fiat cogitatiõe liqͥđu. meditati¬
one liqͥdius: ꝯtẽplatione liqͥdissimũ. Lum
enũ aliqͥd de cęlestibꝰ offert memoria menti.
priꝰ quasi cõfusum in cogatatiõe cernit᷑ por¬
tea uͦ meditatiõe discernit᷑ . ad ultimum u̾
contẽplatione dinoscit᷑. Accendit᷑ gͦ osidera

Expanded text:
et alius labor interior, scilicet cogitationis et mediet alius labor interior, scilicet cogitationis et meditationis, ut ad requiem perveniat contemplationis, ut si quid per oblivionem sub nube dubitationis lateat obscurum, fiat cogitatione liquidum, meditatione liquidius, contemplatione liquidissimum. Cum enim aliquid de coelestibus offert memoria menti, prius quasi confusum in cogitatione cernitur; postea vero meditatione discernitur; ad ultimum vero contemplatione dignoscitur. Accen
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ bonitas. Uoci gͥ uxoris obediũt qͥ carnis
suggestionibꝰ ñ cõtradieũt: &e plus uoci uoe
oris: quã uoci creatoris. Est autẽ uoxe ere¬
atoris ad subiectos: de p̃latis dicens. Quȩ di¬
eunit facite : quȩ autẽ faciũt facere nolite.
Ut puersis prelatis obedias inniuit. qͥ etiam
male oꝑantibꝰ obedire ussit. ut sic ĩg̾diar s reg̾dia¬
ris cũ dauid sub saule. & eunde honores
licet ropbum cũ samuele. In obedientes gͥ¬
et suꝑbos se eẽ testant᷑: qui p̃latis licet ꝑͥ¬
uersis ñ obediunt & eos ñ uenerant᷑. Neo
tũ bonis obedias in malis: nec ꝑuersis con¬
tradicas in bonis.
Est autẽ labor &e otiũ interioris hominis.
est labor ⁊ otiũ exterioris. Rabor uiterioriᷤᷤ.
labor scientie. Labor exterioris: exercitium
oꝑationis. Scientiȩ labor in tria diuidit᷑: id
est ĩ labore disciplinȩ. ex ercici & doctrinȩ.
In pueritia labor disciplinȩ. inuiuuentute
eritia discat. qͥ didicit iniuuentute au usum

Expanded text:
itas. Voci uxoris obediunt, qui carnis suggestionibus non contradicunt: et plus voci uxoris obediunt, quam voci Creatoris. Est autem vox Creatoris ad subjectos de praelatis dicens: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Ut perversis obedias praelatis innuit, qui etiam male operantibus obedire jussit, ut sic ingrediaris, et egrediaris cum David sub Saule , et eumdem honores, licet reprobum cum Samuele . Inobedientes sos esse testantur, qui praelatis licet perversis non obediunt, et eos non venerantur. Nec bonis tamen obedias in malo, nec perversis contradicas in bono. CEst autem et labor et otium interioris hominis, est labor et otium exterioris. Labor interioris, labor scientiae; labor exterioris, exercitium operationis. Scientiae labor in tria dividitur, id est, in laborem disciplinae, exercitii et doctrinae. In pueritia laeritia discat; qui didicit, in juventute ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
tur: s monaohus multũ loquens. multis displi¬
cct. Comugia copulat illicita. licita qñq dissol¬
uum : quoꝵ ñ norũt patres attauos nomunãt.
ꝯsangguuutatis ordinẽ narrãt. hunc ex illo
de̾cendisse confirmat̃: de uicertis uidicant:
teitant᷑ sepissue qđ ignorãt. Si uͦ aliquoti¬
ens illicita comibia cõuingũt cõmunẽ utilita

Expanded text:
tur. Sed monachus multum loquens, multis displitur. Sed monachus multum loquens, multis displicet. Conjugia copulant illicita, licita quandoque dissolvunt, quorum non noverunt patres, atavos nominant, consanguinitatis ordinem narrant, hunc ex illo descendisse confirmant, de incertis judicant, testantur saepissime quod ignorant. Si vero aliquotres ill
Abbreviated transcription (Latin):
manu facta quȩ ẽ incelis : intransitoria
quã ueterna: & hoc pondere publieo.
ñ poncere scũarii. Audi pondus scũarii.¬
pondus pauli. Cupio inqͥt dissolui.: & eẽ
cũ rop̃o. Audipondus publicũ. Ue habi¬
tantibꝰ interra: ñ illis qui corpore habitãt
s qui corde amant. Amet gͥ monachꝰ siue¬
claustri . respuat autẽ ꝯsiliũ achitofel.
ut ñ amet negotia pͥncipũ. Inec scłarium
uagus querat accefsũ.
ontingere q̃nq solet ut monachi qui curi¬
as frequentãt. causas audiãt : iudicia ꝑ qui¬
rant. & si aliquando ꝓprie causę necessitates oc¬
currãt̃. ad curiã securiores recurrãt. Nec tr̃ su¬
ass etiã alienas defendũt causas: hoc amant
hoc frequentãt. Amant decreta concilioꝵ
ñ secreta inysterioꝵ. Decreta ñ psalmos rumurãt:
fiumt oratores in causis ⁊ rethoricis utunt̾ colo¬
ribus ⁊ laudari appetunt quia ꝓmultis locun¬

Expanded text:
manu facta in coelis, in transitoria manu facta in coelis, in transitoria quam aeterna. Et hoc pondere publico non sanctuarii. Audi pondus spondus Pauli: Cupio, inquit, dissolvi, et esse cum Christo . Audi pondus publicum: Vae habitantibus in terra , non illis qui corpore habitant, sed qui corde amant. Amet igitur monachuclaustri. Respuat autem consilium Achitophel, ut non amet negotia principum, nec saecularium vagus quaerat accessum.ontingere quandoque solet, ut monachi, qui curias frequentant, causas audiant, judicia perquirant, et si aliquando propriae causae necessitates occurrant, ad curiam securiores recurrant. Nec tantum suas, sed etiam alienas defendunt causas, hoc amant, hoc frequentant. Amant decreta conciliorum, non secreta mysteriorum. Decreta, non psalmos ruminant, fiunt oratores in causis, rhetoricis utuntur coloribus; laudari appetunt, quia pro multis loquun
Abbreviated transcription (Latin):
ei tes supposuit manũ suã : posuit pondus
bebat. Ilo carebat: & ido forsitan quia mi¬
auili pondus scũaris. Peccaui : delictũ me¬
um cognitũ tibi feci: & ĩ iusticiã meã non
abscondi. Dixi ꝯfitebor aduersũ me ĩiusticiã
meã dno: & remifisti impretatẽ peccati mei.
Iustũ pondus habundans miscđĩȩ delictũ su¬
um cognitũ fac̃ ÷ confitet᷑ inusticiã & quo plus
peccatũ detegit᷑ ab eo: tanto plus tegit᷑ ađo. Au¬
di pondus publicũ: pondus eam. Ait enĩ. Ma¬
ior ẽ inaqͥtas inea. quã ut ueniã mnerear. Pluᷤ
suꝑfluitatẽ ꝓducit. Quȩ cesaries grauat m̃¬
tem: du depͥmit terrena ui habitacio sensũ
multa eogitantẽ. Qui tonsus semel in anno
ducentis siclis eries ponderat. qñ in om̃i
spacio uite sue cupiditatibꝰ scłi semel re¬
nuntiat. & hoc infine. Tẽ enĩ abhis quȩ pos
nis separat᷑. Pouderat autẽ plus terrã qͣm
cełu. łlus enĩ amat ẽẽ ĩ domoletea qͣm in noñ

Expanded text:
e cui supponit manum suam Dominus. Posuit pondus bebat, illo carebat. Et ideo forsitan quia miAudi pondus sanctuarii: Peccavi: Delictum meum cognitum tibi feci, et injustitiam meam non ameam Domino; et tu remisisti impietatem peccati mei . O justum pondus, abundans misericordia! Delictum suum cognitum facit, confitetur injustitiam; et quo plus peccatum detegitur ab eo, tanto plus tegitur a Deo. Audi publicum pondus Cain; ait enim: Major est iniquitas mea, quam ut veniam mereasuperfluitatem producit. Quae caesaries gravat mentem, dum deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Qui tonsus semel in anno ducentis siclis crines ponderat, quando in omni spatio vitae suae cupiditatibus saeculi semel renuntiat, et hoc in fine. Tunc enim tantum ab nis separatur. Ponderat autem plus terra quam coelum; plus amant esse in domo lutea quam in non
Abbreviated transcription (Latin):
resperiri potest nec tñ potest seruari ꝑfec.¬
tionis inteagritas: nͥ diligat᷑ pauꝑtas. Qui num
iniuudicus habundant: si cor apponat grauam᷑
curis: unplicantur negotis.
Tuabit᷑. Ait enĩ ñ inueste p̃ciosa. Qui mouicier
mulierũ p̃ciosiorẽ uestẽ denegat: putasne mo¬
nacho p̃ciosiorẽ habitũ ꝯcedit : Plus eiũ amat
sponsus sponsȩ castitatẽ. quã p̃ciosam uestem
pius simplicitatẽ. quã tortũ crinẽ. Sic unoe¬
talis sponsus plus amat interiorẽ habitũ: quã
exteriorẽ. Mlolies molia quert̃:÷ p̃lati p̃ciosa.
delicati speciosa. Exterior enĩ suꝑfiuitas. aui

Expanded text:
i potest. Nec tamen servari potest integritas, nisi diligatur paupertas. Qui enim divitiis abundant, si cor apponant, gravantur curis, implicantur negotiis.habitus, ait enim: Non in veste pretiosa . Qui mollitiei mulierum pretiosam vestem negat, putasne monacho pretiosiorem habitum concedat? Plus amat sponsus sponsae castitatem quam pretiosam vestem, plus simplicitatem quam tortum crinem. Sic immortalis sponsus plus amat interiorem habitum quam exteriorem. Molles mollia quaerunt, elati pretiosa, delicati speciosa. Exteri
Abbreviated transcription (Latin):
tuor ex his quȩ p̃diximꝰ .i. stulticia. inertia. cupidi¬
tas & suꝑbia. neglientiã gen̾ant. reliqua uͦ quat¬
tuor .i. ꝓuidentia ⁊ discretio. humilitas & caritas.
litatẽ custodia: ad caritatẽ diligentia. Consiliũ ꝓ¬
dapnũ: diligentia euitat ꝑicłum. In his neglien¬
tia locũ ñ habet. Iuos uͦ qͥ ꝓuidentię ocłos stulticie
caligine cooꝑtos habent. qͥ ab exerticio bomi oꝑis
uertes torpent. qͥ ꝑ cupiditatẽ ad uoluptuosa
distrahunt᷑. & ꝓ suꝑbiã humilibꝰ ñ odescendũt:
illos dico neglientia ꝑ ossidet. ⁊ eoꝵ dissoluit
actiones. ꝑ stuiticiã itrat neglientia ꝑ inerciã
manet: cupiditatis desiderio pascit᷑ : ꝑ suꝑbiã
regnat. Audiat gͥ neguens pastor: ꝗd sͥ n dilig̃¬
ti pastori dicat̃. Bonꝰ pastor inꝗd. animã suã po¬
locũ: clauso silenti hostio claustraliũ gregẽ
inpace custodit. Animã ponit. qͥ solus int̃ mũ¬
dana ꝑicła exct̃: ora neggotia curans. necessaria

Expanded text:
tuor ex his, id est stultitia, inertia, cupiditas et superbia negligentiam generant. Reliqua vero quatuor, id est prudentia, discretio, humilitas et charitas, litatem custodia, ad charitatem diligentia. Consilium pdamnum, diligentia periculum. In his negligentia locum non habet. Illos vero qui providentiae oculos stultitiae caligine coopertos habent, qui ab exercitio boni operis inertes torpent, qui per cupiditatem ad voluptuosa distrahuntur, et per superbiam humilibus non condescendunt; illos, dico, negligentia possidet, et eorum dissolvit actiones. Per stultitiam intrat negligentia, per inertiam manet, ambitionis desiderio pascitur, per superbiam regnat. Audiat igitur negligens pastor, quid sibi et diligenti pastori dicatur. Bonus pastor, inquit, animam suam dalocum, clauso silentii ostio, claustralium gregem in pace custodit. Animam ponit, qui ad sudana pericula exteriora negotia procurans, necessaria
Abbreviated transcription (Latin):
ali nuntiꝰ abbeatũ iob qͥ diceret. Phaldei fece¬
runt tres turnas & uiuasert̃ camelos. ⁊ tule¬
runt eos.⁊ nec ñ & pueros ꝑ cussert̃ gladio:
et efugi ego solus ut nuntiarẽ tibi. Ghalddei
serotes id est demones. cameli bonas terrinoꝵ
dispensatiões: pueri custodes. sollicitas circũ¬
spectiones: nuniꝰ uͥ euadit discretionẽ desig¬
nat aiuim. Pamelus partĩ munđu aminal uͥa
ruminat. partĩ inmundu quia unguła ñ di¬
uidit. bonas t̃reuoꝵ dispensationes diẽ. quas
diabolus mͦ torpenti mͦ p̃cipitata actione ferur:
m piggra uł inmoderata locutione confidit.
pene autẽ nimiis cogitationũ molibꝰ premit.
Sic chaldei tribꝰ turmis camelos rapumt.
qũo ilicita oꝑatione. suꝑflua locutioni.
in ordinata eogitatione curas dispensatoruo
at atendit nec ꝑ inmoderationẽ sollieitu¬
dims alioꝵ se negligit. nec ꝑ sui curã alioꝵ

Expanded text:
et: Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserunt camelos, et tulerunt eos, necnon et pueros occiderunt gladio, et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi . Chaldaei feroces, id est daemones; cameli, bonas terrenarum rerum dispensationes, pueri custodes, sollicitas circumspectiones, nuntius qui evadit discretionem designat animi. Camelus partim mundum animal, quia ruminat, partim immundum, quia ungulam non dividit, bonas terrenorum dispensationes innuit, quas diabolus modo torpenti, modo praecipitata actione ferit, modo pigra vel immoderata locutione confundit, pene autem semper nimiis cogitationum molibus premit. Sic igitur Chaldaei tribus turmis camelos rapiunt, quando illicita cogitatione, superflua operatione, inordinata locutione curas dispensatorum at, attendit, nec per immoderationem sollicitudinis aliorum se negligit, nec per sui curam, aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
cũ iuutatẽ seruare deberẽt. detractioni studẽi. la¬
les p̃latoꝵ dignitatẽ ñ reuerent᷑ nec potestatem u¬
ment: s abutunt᷑ lege claustrali: & claustri statu
discipłs in obediens: iuiuenis ociosus. senex obstiatꝰ.
monachus curialis. monachus causidicꝰ: habitꝰ p̃ci¬

Expanded text:
ent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statutdiscipulus inobediens, juuenis ociosus, senex obstinatus, monachus curialis, monachus causidicus seu brig
Abbreviated transcription (Latin):
xessio mieruit expulsionẽ: neglientia uoti cõ¬
iinus maledictionẽ: saturitas inortẽ. Inhis
semꝑ cottidie decipimͣ. du murmurantes in de
cepta p̃latoꝵ tnͣsgͥduñ. & qđ cõmunit̃ a fr̃ibus
tenet᷑. neglient̃ obseruamꝰ. Nunc autẽ tͣnsca¬
mus ad ea: qͥ necessitati frũm medioc̾tas oce¬
pulm̃ta eoꝵ cõdiant᷑. A carmbꝰ abstineãt: uͥ aut
necessitate aut dispensatiõe extra ꝯuentũ alicu¬
nius s cõcedimꝰ Si autẽ locꝰ aut pauptas nega¬
uerit qd ocedimꝰ negau̾it. his quȩ regio aut po¬
gen̾bꝰ solu carnis exeludit usum: ce̾ta uͦ ocedit.
ac benigne subministrat. In his ciboꝵ generiu¬
que necessitati frm̃ licita fore di xiiiꝰ. tͥa sĩ ob¬
seruanda: modus. m̃sura.⁊ numius. Modus. ut
moderate utam̃ appositis.⁊ m̃sura. ut apposita sus¬
tentatiõi ñ delectacioni sufficiãt: numerus ut
ex aliquo appositoꝵ reficiant᷑. ne abstinentia ni¬
nua caro afflicta deficiat. aut saturitate luxi¬

Expanded text:
ssio meruit expulsionem; negligentia voti communis maledictionem; saturitas mortem. In his, fratres, quotidie decipimur, dum murmurantes in desbus tenetur, negligenter observamus. Nunc transeamus ad ea quae necessitati fratrum mediocritas concepulmenta condiantur. A carnibus abstineant, nisi aut necessitate, aut dispensatione extra conventum alicumus, sed concedimus. Si autem locus aut paupertas quod concedimus negaverit, iis, quae regio aut pogeneribus solum carnis excludit visum, caetera vero concedit, et benigne subministrat. In iis ciborum generquae necessitati fratrum licita esse diximus, tria sunt obsermoderate utantur appositis; mensura, ut apposita sustentatione non delectationi sufficiant; numerus, ut ex aliquo appositorum reficiantur, ne abstinentia nimia caro afflicta deficiat, aut saturitate luxu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud facĩ nͥ qđ. & qͦmͦ ⁊ quantũ uolunt.
Illi uͦ qͥ male uiuũt & subiectos bene uiuere
cogũt̃ : errantes reuocat. s rectos & fortes
occidunt. Reuocat̃ uerbis: occidut exẽplis.
Religiosi uideri student: qͥa religio subse
habent. Gloriant᷑ de eoꝵ patientia ñ de sua:
qł oꝑari uolut inꝑant. oꝑant᷑ ipsi qd̃ aliis

Expanded text:
ntum volunt. Illi vero, qui male vivunt, et subjectos bene vivere cogunt, errantes revocant, sed fortes occidunt. Revocant verbis, occidunt exemplis. Religiosi videri student, quia religiosos sub se habent. Gloriantur de eorum patientia, non de sua. Quod operari nolunt, imperant: operantur ipsi quod aliis
Abbreviated transcription (Latin):
nde ulis qͦs ineolut agis. Non uillas. ñ carũ redai¬
tus  ñ uira fori. ũ thelonei nũmos: ñ crauseuitiũ
mercatoꝵ iaboriosos ut ita dicã recipiant obolos.
Que enĩ iusticia ẽ. ut si uendiderit ouẽ uidua.⁊
iure fori nũmũ reddere cogatur: Aut si pauꝑ¬

Expanded text:
t agris, non villas, non earum reditus, non jura fori, non telonei nummos, non transeuntium mercatorum laboriosos, ut ita dicam, recipiant obolos. Quae enim justitia est, ut si vendiderit ovem vidua, jure fori nummum reddere cogatur? Non
Abbreviated transcription (Latin):
genesis ĩ ubro: ñ ĩpariete. Uestit᷑ eua inpariete.
pauꝑ autẽ uixta parietẽ nudus accub.at. Dat᷑ adę tu¬
mea pellicia: frũm uͦ inuititudo. coartat᷑ hiemali
molestia. Liceat hoc si eu licitũ sore debeat. illis qui
ĩ urbibꝰ aut iucis morant̾. ad quas ofluit ppłi freqͥu¬
tia: in sumplicnas eoꝵ detineat᷑ delectaciõe picture:
qͥ ñ ddelectant᷑ fubtilitate scͥpt̾e. Hobis autẽ qͥ solitu¬
qiuie ddelectam᷑: utiliꝰ ẽ equus aut uos inagro. quã u
pariete. Hic saciãt ocłos uidendo: ibi laborãt necessi¬
tati subueniendo. Hospitũ domos duas ẽẽ uolumius. ⁊¬
uũ quę fr̃ibꝰ qͥ religiõis habitũ gert̃. siue etiã qͥbꝰdã
ꝑ sonis scłariũ. qͦs abbis seu frũm ꝓuidentia ibidem
suscipiendos decreu̾it deputet᷑. Auam uͦ doiũ re¬
motiorẽ. illis suscipiendis uolumꝰ ẽẽ deputatam:
Qͥ lingua uł habitu. claustrale pacẽ turbare posst̃.
Sic ꝗͥ seruanda s̃t tria ĩ edificus. id est positio.

Expanded text:
 non in pariete. autem juxta parietem nudus accubat. Datur Adae tunica pellicea, fratrum vero multitudo coarctatur hiemali molestia. Liceat hoc si cui licitum esse debeat illis, qui in urbibus aut in vicis morantur, ad quos confluit populi frequentia, ut simplicitas eorum teneatur delecn delectantur subtilitate Scripturae. Nobis autem, qui solitudine delectamur, utilior est equus, aut bos in agro, quam in pariete. Hic satiant oculos videndo, ibi laborant necessitati subveniendo. Hospitum domus duas esse volumus: unam, quae fratribus qui religionis habitum gerunt, sive etiam quibusdam personis saecularium quos abbatis, seu fratrum providentia ibidem suscipiendos decreverit deputetur; aliam vero domum remotiorem illis suscipiendis volumus esse deputatam, qui lingua vel habitu claustralium pacem turbare possunt. Sic igitur servanda sunt tria in aedificiis, id est, positio,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenes ꝙ senes: et diuersis tẽporibꝰ. scilie
uesꝑe ⁊ mane & meridie. Maue pueri. meri¬
die iuuenes: uesꝑe senes. Alane maurus. meri¬
die paulus: uespe gratianus. Hlic larige aeci¬
pimus iuuentutẽ. ut non tantũ adolescentiair

Expanded text:
juvenes et senes, et diversis temporibus, scilicet juvenes et senes, et diversis temporibus, scilicet vespere, et mane, et meridie. Mane pueri, meridie juvenes, vespere senes; mane Maurus, meridie Paulus, vespere Gentianus. Hic large accipimus juventutem, ut non tantum adolescentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse ẽ ut ambo redeãt idest uis rationis et
puritas mentis. ut reuertant᷑ ad agendã eurã
carnis. uon uidesiderus s uinecessariis : semꝑ
enĩ caro querit affluentiã cibi. libertatẽ ocu:
necessaria uͦ ipendenda st̃. ñ sunt subtra¬
henda. S ne uacet ocio. du unpendit᷑ cibs
Uirga correctiõĩs: & onus laboris. Uiter uir¬
gam siquide & onus: non ẽ otio loc̾. Raboret gͥ
homo exterior & uterior: ne dicat᷑ eis. Qd
hic statis tota die otiosi: Tota die ociosi stans
qͥ onũ tẽmpore uite suę cessantes abono o¬
pere: uforo uanę głe torpentes ꝑ seuerat̃.
Audiãt tñ p̃lati cau̾sã ociz. Remio inquiunt
bates ñ priores ouentũ. Quo eiũ cõduceren¬
tur : Ad querendu forsitan honorẽ: non ad
laborẽ. ad curiã ñ aduineã. Ibi agit᷑ de pon¬
dere pecune ñ dequantitate eulpe: de exa¬
munatione argenti: ñ de purgatiõe pecca
cunt. uerbo enĩ docent. exemplo p̃cedunt.
Adhunc laborẽ diuerũ ueniũt. idest pueri

Expanded text:
Necesse est, ut ambo redeant, id est vis rationis et puritas mentis, ut revertantur ad agendam curam carnis, non in desideriis, sed in necessariis. Semper enim caro quaerit affluentiam cibi, libertatem otii. Necessaria vero impendenda sunt, non subtrahenda. Sed, ne vacet otio, dum impenditur cibus, virga correctionis et onus laboris. Inter virgam siquidem et onus, non est otio locus . Laboret igitur homo interior et exterior, ne dicatur eis: Quid hic statis tota die otiosi? Tota die otiosi stant, qui omni tempore vitae suae cessantes a bono opere, in foro vanae gloriae torpentes perseverant. Audiant tamen praelati causam otii. Nemo, inquiunt,bates, non priores conventum. Quo enim conducerent? Ad quaerendum forsitan honorem non ad laborem, ad curiam non ad vineam. Ibi agitur de pondere pecuniae, non de quantitate; culpae de examinatione argenti, non de purgatione peccatcunt, verbo enim docent, et exemplo praecedunt. Ad hunc laborem diversi veniunt, id est pueri,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuͦꝓcũ herode in ꝯuio moralit̃ discũbo: salatantẽ
puella ꝯsidero: cap̃t ioħis truncatũ in discoo¬
de sedeo. du indelectaciõe uicioꝵ uane głe fa¬
uorẽ quero : sattantẽ conspicio filiã herods.
dum mͥ placet uanitas curiositatis. Blec st̃ illa
est. saput gͥ acorpore separat᷑ qñ aliquis non
do s sͥ ascribit bonũ qđ oꝑat᷑. Tales apud dm gra¬
homines : apud dm hunules grãm querũt.
Unde ꝙ paulus. gr̃a dĩ sum id qđ sum. ⁊ gr̃a
cdi in me uacua ñ fuit. Audit monachus cau¬
sidicus apłm dicentẽ. ne repetas: audit & de¬
terminat. Ne repetas inqͥt cũ litigio. ñ cũ mo¬
lestia ꝓsequaris: & tñ siquid ei auferat᷑. fub¬

Expanded text:
ue cum Herode in convivio moraliter discumbo, saltantem puellam considero, caput Joannis truncatum in disco conde sedeo, dum in delectatione vitiorum vanae gloriae favorem quaero. Saltantem conspicio filiam Herodiadis, dum mihi placet vanitas curiositatis. Haec sunt illa est. Caput ergo a corpore separatur, quando aliquis non Deo, sed sibi ascribit bonum quod operatur; tales apud Deum granim apud homines, apud Deum humiles gratiam quaerunt. Unde et Paulus: Gratia Dei sum id quod sum, et gratia Dei in me vacua non fuit . Audit monachus causidicus Apostolum dicentem: Ne repetas . Audit, et determinat: Ne repetas, inquit, cum litigio, non cum molestia prosequaris, et tamen si quid ei auferatu
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciis ꝯtendamiꝰ .: qd ira succensi nos met ip¬
religio. Ubi ꝑfectiõĩs integritas: Hbi carita¬
tis inueniet᷑ fundam̃tũ: Forsitan in claustra¬
libus qui se ipsos iuidicantes cortidie accusant.
sũmi uidicis sententiã formidant dicentes.
Non intres inudiciũ cũ seruo tuo. quõ ñ uis¬
ti ficabit᷑ ĩ ꝯspectu tuo om̃is uiuens. Serutant̃
enĩ claustrales uidicia dñi uera: ñ scłaria. Le
gẽ d̾ni custodiũt uiuendo: meditando aman-¬
do. Uiuendo puritas ꝯscientiȩ.mȩditando ple¬
nitudo scientie : amando caritatis ꝑfectio solet
adipisci. Hec autẽ lex claustraliũ udices ⁊ tes¬
tes atꝙ osiliarii st̃. In lege enuĩ tłni duo testeᷤ
st̃. uita n cõscientia  duo iudices meditacio
et scientia : duo ꝯsiliarii : amor dĩ & amor ꝓoci¬
mi: bonus testis & bona uita. Porã do testis ẽ
oscientia: corã homuribꝰ uita. Concordant aũ
in iudicio scientia ⁊ meditatio:⁊ du qđ fit aut

Expanded text:
metipreligio? ubi perfectionis integritas? ubi charitatis invenitur fundamentum? Forsitan in claustralibus, qui seipsos judicantes quotidie accusant, summi judicis sententiam formidant dicentes: Non intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Scrutantur enim clgem Domini custodiunt vivendo, meditando, amando. Vivendo, puritas conscientiae; meditando, plenitudo scientiae; amando, charitatis perfectio solet adipisci. Habet enim lex claustralium, judices et testes, atque consiliarios suos. In lege etenim Domini duo testes sunt, vita et conscientia; duo judices, meditatio et scientia; duo consiliarii, amor proximi et amor Dei. Bonus testis bona vita. Coram Deo testis est conscientia, coram hominibus vita. Concordant autem in judicio scientia
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Falsa maria oquerit᷑ qđ ñ egͥdiat᷑: qđ ex̾t̾io¬
ra ũ ortdinet. qđ scłaribꝰ ñ adnusceat᷑. Hera nuo¬
Maria uugento frequentat sepulchrũ. ut ungu¬
at mortuũ. Enut p̃cio boni oꝑis: frequentat deniꝰ¬
derio deuotionis: ungit uerbo ꝯsolationis. falsa
&aria uendit: frequentat desiderio ñ sepulchrũ:
s forũ. Timeo autẽ ne cũ redierit: cũ fatius uͥgii¬
bus clausã ĩueniat iauuã. Uera martha oqueritur¬

Expanded text:
tur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriotur; falsa Maria conqueritur quod non egrediatur, quod exteriora non ordinet, quod saecularibus non admisceatur. Vera Maria emit unguentum, frequentat sepulcrum, ut ungat mortuum. Emit pretio boni operis, frequentat desiderio devotionis, ungit verbo consolationis. Falsa Maria vendit, frequentat non sepulcrum, sed forum. Timeo autem, ne cum redierit, cum fatuis virginibus clausa
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ . i. dignitate. potestate. officio. Fuit enĩ xp̃e sac̾¬
dos. rex. ⁊ minuister. Sac̾dos. cũ in ara crucis se ipsũ
hostiã daret: rex cũ aligno regnaret: muuster.
cũ petͥ pedibꝰ aquã ministraret. Sac̃doti qͥ dignitaᷤ.
regi potestas. inuustro ꝯpetit officiũ : dignitati de¬
betur reu̾entia. potestati obedientia. officio cura.
iecti p̃latos umitari debent: Non. S cũ uiderunt p̃¬
latos uidignitate humil es. inpotestate inites. in ad¬
ministratione cure rei familiaris seruientes: fuit et
ipsi huuules. mutes. uiuincta officia beiugne susci¬
pientes. Sunt enĩ qͥda qͥ p̃latoꝵ occupationes accu¬
saut: ingressus ⁊ egͥssus eoꝵ dapnãt. sausas eoꝵ ig¬
uoruit: & si cognou̾uit turbant᷑. Consilus se uigert̃.
tio deberet ẽẽ marthȩ detrahit: & quȩ uerba aii
audire ꝯsueu̾at uerbositati seruit: hec ẽ falsa ma¬
ria. Est enĩ falsa maria ⁊ uera mraria: uera martha.
et falsa martha. Uera maria tacet : audit. lacͥnia¬

Expanded text:
st, in dignitate, potestate et officio. Fuit Christus sacerdos, rex, et minister. Sacerdos, cum in ara crucis seipsum hostiam daret; Rex cum a ligno regnaret; minister, cum Petri pedibus aquam ministraret. Sacerdoti igitur dignitas, regi potestas, ministro competit officium; dignitati debetur reverentia, potestati obedientia, officio cura. jecti praelatos imitari debent? Non. Sed cum viderint praelatos in dignitate humiles, in potestate mites, in administratione curae familiaris servientes, sint ipsi humiles, mites, injuncta officia benigne suscipientes. Sunt enim quidam, qui praelatorum occupationem accusant, ingressus et egressus eorum damnant. Causas eorum ignorant, et si cognoverunt, turbant. Consiliis se ingerunt, tio debet esse, Marthae detrahit, et quae verba Domini audire consueverat, verbositati servit. Haec est falsa Maria. Est enim vera Maria et falsa Maria; vera Martha et falsa Martha. Vera Maria tacet, audit, lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
les auni qͥ cũ asuio expectant: quia tardita¬
tem semꝑ amãt. Puo dicunt᷑ ẽẽ pueri. ocioi
uidł & tepidi. portantes stimułu carnis : et
tarũ coguãciouũ: ascendit cũ puero. id est
cũ corde puro.portaus ignẽ & gladiũ ĩma¬
iubꝰ. ꝑ ignẽ caritatẽ: ꝑ gladiũ p̃dicationis
uerbũ iutellugiꝰ Portat gͥ ignẽ x gladiũ¬

Expanded text:
sus animi, qui cum asino exspectant, quia tarditatem semper amant. Duo dicuntur esse pueri, otiosi videlicet et tepidi, portantes stimulum carnis et tarum cogitationum, ascendit cum puero, id est cum corde puro, portans ignem et gladium in manibus. Per ignem, charitatem; per gladium, praedicationis verbum intelligimus: portat
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. ne s multis offeras unũ alieui sit ugratũ:
aut si num̾ositatẽ ferculoꝵ ꝯcedas. uiciũ suꝑflui¬
ñ possũt ex uno ex alio reficiant᷑. Terciũ uͦ. eena
sit. Incet̾is uͦ diebꝰ ꝓpt̃ causã quã supͣ tuximꝰ. ui
hora prandii: duo fercula cocta. In cena uͦ cru
que ad p̃latoꝵ dispensationẽ ꝑtiuẽt. Ricet enĩ
platis p̃ter hec que ocessa sunt aut frĩb̃ generali¬
ter. aut aliciũ de mensa sua aliꝗd ex cõdescensi¬
onis bemgntate tͥisinute: nec tñ eis ĩustũ uideri
debet. qͦs fec̃ aliqua osuerudo forciores: si minus
pati ualentibꝰ. siue illis qͥ nimiũ paeuinĩ laborem.
tetis uestibꝰ placere s moribꝰ. Quatuor autẽ ̃ ui
habitu religiois notabilia:. id ẽ uilitas ⁊ supsi¬
tas. paucitas ⁊ p̃ciositas. Imulitate uana gła.n
mulatio: ĩ p̃ciositate suꝑbia aut delecta eio. ĩ pau¬
citate ĩtolerantia seu desperatio. In suꝑfluitate uͦ
anior scłi ñ amor cęliꝰ amor palaciz. ũ amor prady¬

Expanded text:
ratio, ne si multis offeras unum, alicui sit ingratum; aut si numerositatem ferculorum concedas, vitium superfluinon possunt ex uno, ex alio reficiantur. » Tertium vero esit. In caeteris vero diebus propter causam, quam supra diximus, in hora prandii duo fercula cocta, in coena vero uquae ad praelatorum dispensationem pertinent, licet enim praelatis praeter haec, quae concessa sunt, aut fratribus generaliter, aut alicui de mensa sua, aliquod ex condescensionis benignitate transmittere, nec tamen eis injustum videri debet, quos fecit aliqua consuetudo fortiores, si minus pati valentibus, sive illis, qui nimium patiuntur laborem, tetis vestibus placere, sed moribus. Quatuor autem sunt in habitu religionis notabilia, id est vilitas et superfluitas, paucitas et pretiositas. In vilitate vana gloria et simulatio, in pretiositate superbia aut delectatio; in paucitate intolerantia aut desperatio; in superfluitate vero amor saeculi, non amor Dei, amor palatii, non amor paradi
Abbreviated transcription (Latin):
g unieuq fratrũ nostroꝵ duȩ tuncȩ. pellicia u¬
na suꝑpellieiũ : pelles siue palliũ. cappa. femrora¬
lia :ͥ calige. pedules: & ꝓpt̃ laborẽ scapulare. Lec¬
tualia uͦ huiꝰ modi ert̃. Culcitra de foceis liue
capitale. linteũ. auriculariũ : cingulu. pecten. acꝰ.¬

Expanded text:
 unicuique fratrum nostrorum tunicae duae, pellicea una super pellitium, pelles sine pallium, cappa, femoralia, caligae, pedules, et propter laborem scapulare. Lectualia vero hujusmodi erunt, culcitra de floccis linea, capitale linteum, auricularium, cingulum, c
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ñ sũt.Ipsi ñ flagellabunt᷑ ieuibꝰ penis: s. tor¬
m̃tis grauioribꝰ erueiabunt᷑. Suid aut̃e dicã de
his qͥ uagi ⁊ ociosi uacantes fabulis. & ĩ undantẽ
agmine uerboꝵ ⁊ & fr̃ibꝰ labore manuũ statu¬
tis. horis instantibꝰ subsannantes detrahum:
dinate ⁊ ñ sedi formã apłicã ambulantibꝰ. ad
thesalonicenses seͥbit apłs dicens. Denuntiamy

Expanded text:
abuntur levibus poenis, sed tormentis gravioribus cruciabuntur. Quid autem dicam de eis, qui vagi et otiosi vacantes fabulis, et inundantes animae verborum fratribus labori manuum statutis horis instantibus subsannantes detrahunt?dinate, et non secundum formam apostolicam ambulantibus, ad Thessalonicenses scribit Apostolus dicens: Denunti
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe cũ paruo otentꝰ fueris. munđu. habes sub pedi¬
.bis ⁊ om̃ẽ eiꝰ potentiã. epulas. libidines. ꝓpt̾ quę niui¬
tiȩ cõparant᷑. uilibꝰ uiutare cibisꝰ & grossiori tũnĩca
cõpensare. De diu̾sitate uestiũ: adiu̾sis diu̾sa dicun¬
tur. Uolunt eiũ qͥđda ĩ ter purpurã ⁊ saccũ. iit̃ seri

Expanded text:
animae, cum parvo contentus fueris, mundum habere sub pedibus, et omnem ejus potentiam, epulas, libidines, propter quae divitiae comparantur vilibus mutare cibis, et grossiori tunicae compensare. » De diversitate vestium a diversis diversa dicuntur. Volunt enim quidam inter purpuram et saccum, inter ser
Abbreviated transcription (Latin):
qñq ut generet languorẽ: mens enĩ carna¬
lis ꝑtumorẽ suꝑbiȩ. icurrit sepissime larg¬
uorẽ in obedientie. Duȩ autẽ st̃ tumnoris spe¬
cies duri uudł & mollis: duritia tumoris in
carne ẽ: obstinauo carnaliũ in cõuersatiõe.
Noc autẽ tribꝰ modis mederi solet. scił em¬

Expanded text:
nim carnalis per tumorem superbiae incurrit saepissime languorem inobedientiae. Duae autem sunt tumoris species, duri videlicet et mollis. Duritia tumoris in carne, est obstinatio carnalium in conversatione. Huic autem tribus modis mederi solent, em
Abbreviated transcription (Latin):
tis. In his lex quȩ it̃ ementes ⁊ uendentes rube¬
tur: ꝑsimilitudinẽ potest assignari. Auari¬
tiȩ mensura ẽ nuna parcitas: mensura uͦ uolup¬
tatis suꝑfluitas: mensura dispensationis benis¬
uitas. necessitatis sufficiens equalitas. Auaritia
subtrahit necessitati: uoluptas necessitatẽ ex¬
cedit: dispensatio necessitati imscditer addit
necessitas debitũ uidigentie reqͥrit. Solent mer

Expanded text:
ex, quae inter ementes et vendentes habetur, per similitudinem potest assignari. Avaritiae mensura est nimia parcitas, mensura vero voluptatis superfluitas, mensura dispensationis, benignitas, mensura necessitatis, sufficiens aequalitas. Avaritia subtrahit necessitati, voluptas excedit nenecessitatem, dispensatio necessitati misericorditer addit, necessitas debitum indigentiae requirit. Solent merc