comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scole aptum sit: an ⁊ in scripturis reperiat. diuinis. Pulcre itaqr
du legim: hodic euangeliũ quas adortaret: ad scribendũ sp̃s scũs
obtulit uobis lectionẽ qua confirmarem: ⁊ in nobis officĩ dici posse
Nam cũ zacharias sacerdos obinut uisset ĩtemplo ⁊ loqui nõ posset.
factũ est inquit ut impleti sunt dies officii enis: abiit in donumi suamt
Leginius g. officuu dici a nobis posse. Nec racio ip̃i abortet. qnͣ quide
officuu ab efficiendo dictũ putanius. quasi effitiũ. sed p̃ꝑ decore ser¬
monis una imutata lr̃a officium nucupari. uel certe ut ea agas qu
mauerunt. ⁊ de his duob eligere quid prestet. Demde madere ut
duo concurrant honesta & duo utilia. ⁊ queratur quid honestuis. &
quid utilius. Primnum g̃ intres partes officium duuditur. Nonestum.
&e utile & quid prestancius. Deinde hec tria iquinq gn̾a diuiserunt

Expanded text:
scholae aptum sit, an etiam in Scripturis reperiatur divinis. Pulchre itaque scholae aptum sit, an etiam in Scripturis reperiatur divinis. Pulchre itaque dum legimus hodie Evangelium quasi adhortaretur ad scribendum Spiritus sanctus obtulit nobis lectionem, qua confirmaremur etiam in nobis Officium dici posse. Nam cum Zacharias sacerdos obmutuisset in templo, et loqui non posset: Factum est, inquit, ut impleti sunt dies Officii ejus, abiit in domum suam . Legimus igitur Officium dici a nobis posse. 9 26. Nec ratio ipsa abhorret, quandoquidem Officium ab efficiendo dictum putamus, quasi efficium: sed propter decorem sermonis una immutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae maverunt, et de iis duobus eligere quid praestet: deinde incidere ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeratur quid honestius, et quid utilius. Primum igitur in tres partes Officium dividitur: honestum, et utile, et quid praestantius. Deinde haec tria in quinque genera diviserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dentes scripserunt. ut panethius & filius eiꝰ apud grecos. tulliꝰ apͭ
latinos: no alienũ duxi nr̃o munere. ut ⁊ ip̃e scriherem. Et sicut
tullius ad crudiendũ filium. ita ego quor ad nos informandos filios
uicos. Neq .n. minus nos diligo quos in euãglio genui: quam si
couigio suscepissem. Non .n. nehe miẽtior est nat ura ad diligendũ
ꝙͣ gracia. Plus cerce diligere debemius quos perpetuo nobiscum
putam: futuros. ꝙ quos i hoc tin scculo. Illi degeneres nascuntur
frequent qui dedeceant prem. uos ante elegimus ut diligamus.
Itaq illi n̾citate diligunt: que non satis idonea atq diuturna
est ad perpetiutatẽ diligendi mag̾ra. nos iudicio quo magnũ cariͭ
pondus ad ium diligendi adiungit: & probire quos diligãs. ⁊ dilige
conueniat scribere de officiis. et utru hoc nomẽ philosophoꝵ tmmõ

Expanded text:
dentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud dentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud Latinos; non alienum duxi a nostro munere, ut etiam ipse scriberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehementior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nascuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim diligendi adjungitur, probare quos diligas, et diligere conveniat scribere de Officiis: et utrum hoc nomen philosophorum tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
batur. cum uir appellaretur sanguinis. qui erat conscius proprie
mansuctudinis. Non gͦ mouebat: cõuiciis. cui abundabat bonoꝵ
opeꝵ conscĩa. Itaq is qui cito iuiria mouet: facit se dignũ uideri con¬
cumelia. dum nult ea indignus piobari. Melior est itaq qui contẽ¬
pnit inuiriã ꝙͣ qui dolet. Qui .n. contempint: quasi non senciat ita
despicit. Qui antẽ dolet: quasi senserit. eq impionide ad uos filios¬
meos scribens hui. psalun proemio usus sum. Quem psalium
pha dauid. sco iditun canendũ dedit. ego uobis tenendñ suadco.
delcãtus eis sensu profundo. & utute smar. Adutinus .n. ex his
que brcuiter libauim: & silendi pacĩam. ⁊ oportuntatẽ loquendi
& in post̾iorib contemptũ dunciar que in ieima iureutũ funda¬
menti sunt: hoc psalmo doceri. Dum g̾. hunc psalmũ considero.
successit aĩo de officiis scribere. De quib ⁊ si quida philosophic stu¬

Expanded text:
batur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae batur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem dolet, quasi senserit, torquetur. meos scribens, hujus psalmi prooemio usus sum. Quem psalmum propheta David sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenendum suadeo, delectatus ejus sensu profundoiam, et opportunitatem loquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribere. 24. De quibus etiamsi quidam Philosophiae stu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: no est untis atq huimlis. non e sine temptacõe. Temptator cu
eragitat. ip̃e ei tales opiniones uiserit. Pleꝵq adhibet hominẽ atq
apponit nequã sp̃s qui hec illi dicat. Sed tu ui petra fixu uestigiũ
tenc. Et si seruus cõniciũ dicat: uistus taceat. Et si infirmus con¬
tunieliã faciat: iustus taccat. Et si pauper crimĩetur. iustus non
rñdeat. Hec sunt arina iusti ut cedendo uincat. sic̾ periti iaculandi
cedentes solent iuncere. & fugientes grauiorib sequentẽ nulne¬
nõ uintamur dicentem. õmutm & hũiliatus sum & silui abonis.
An hoc dixit tm̃ modo. non ⁊̃ fecit dauid.. Immno & fecit. Nam cũ
ei conuiciaret: semei filuro: tacebat dauid. Et quanis septus ar¬
uatis. non retorquebat coniuciũ. non ultiorem querebat consq
ut dicenti sibi saruie filio quod uindicare in eum uellet. non per¬
miserit. Ibat gͦ tanquã iutus & hu̾iliatus. ibat tacens nec moue¬

Expanded text:
dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominem, atque apponit nequam spiritus, qui haec illi dicat: sed tu in petra fixum vestigium tene. Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeliam faciat, justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulnenon imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei conviciaretur Semei filius Jemini, tacebat David: et quamvis septus armatis, non retorquebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit. Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec move
Abbreviated transcription (Latin):
uiciati sunt. Uterq cõdempnatꝰ. Nemo absoluit: E rgo illiuis est
studiũ ut irritet. ut similia illi loquar. silia agam. Iusti autem ẽ. dis¬
simulare. nichil loqui. tenere bone fructũ conscĩe. plus cõnuctere
bonoꝵ iudicio. quã crinuinatis insolencie. contentum c̃e. grauitate
moꝵ suor. Hoc.n. est silere a bonis. qr bu sͥ conscnis falsis nõ debet
moueri. nec estimare plus ponderis ĩ alieno c̃e conuicio: ꝙ in suo te¬
stimomio. Ita fit ut ⁊̾ hu̾ilitatẽ custodiat. Si añt uolit hũlior uidĩ.
talia tractat & dicit ip̃e secum. Hic g ͦ me cõtempuat ⁊ ĩ conspcũ
meo loquatur talia adu̾sum me: quasi nõ possun ego ei aperire os
meum. Cur non ⁊ ego dicam. i quib cum mestificare possim. Hic gͦ. mͥ
iiurias faciat. quasi uir non sim: quasi uindicare me nõ possim: Hic
me criminet: quasi ego no possum grauiora in en̾ compone: Qui talia

Expanded text:
viciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est viciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia
Abbreviated transcription (Latin):
& nodum mortis astringã nuchi. Si quis gͦ hunc adusarium sentit
pñtem esse. tunc magis custodia adhibere debet ori suo. ne dec locũ
ptͣ. quicuq irritat. quicũq incitat. quicũq exasperat. quicunq
incentura luxurie aut libidinis suggerit. Quando gͦ aliquis nobis
conuiciat: lacessit. ad molencia piouocit. ad uirgiũ uocat: tuc silen¬
cũ exerceamꝰ tunc muti fieri non erubestamus. Peccator est .n. qui
nos prouocat. qui inuiriã facit. & nos similes sui fieri desiderat. De
niq si taccas. si dissimiles. solet dic̾e. Quid taces. Loqnere si audes.
Sed no audes. Mutus es. E lingue̾ te feci. Si gͦ taceas: plus rumpit.
Uictũ sese putat. irrisum. posthabitñ. atq illusũ. Si rñdeas: sriorem
se factũ arbitrat: qr parem iucuit. Si .n. taccas: dicet᷑: Ille cõuiciatus
est. hinc. contempsit iste. Si referas cotumelias. dicetur. Ambo coͣ¬

Expanded text:
et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit praesentem esse, tunc magis custodiam adhibere debet ori suo, ne det locum potest, quicumque irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo con
Abbreviated transcription (Latin):
suis. uo ardoreui libidinis flamare isermone suo indicet e ic̃c. dcis
sus timulos iricundie. ne sermo postremo qui cõmendare interiora
d: uicui aliquod ẽẽ. imorib aperiat & prodat. Tunc .n. maxune ĩsi¬
diatur adiisaruis quando uidet nobis passiones aliquas generari.
tunc fomites monet. laqueos parat. Unde non imerito sieut andisti
hodic legi. ꝓpha dic. Qi ipe liberabit me de laqueo uenancui ⁊ a uerbo
plerũq quod excipiat iniucus. & quasi nr̃o gladio nos unlueret
Quato tolerabilius est. alieno gladio q nr̃o perire: E eplorat gͦ ad¬
uersaruro ur̃a arma. & concucit sua tela. Si uiderit moueri ne: inse¬
rit aculeos suos. ut seininaria iuirgior excitẽt. Si emisero uerbum¬
indecoꝵ: laqueum suum stringit. Interdum michi quasi escam proponit
undicte possibilitatem. ut dum undicari cupio. ipse me inserã laqueo

Expanded text:
suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno gladio, quam nostro perire! 16. Explorat ergo adversarius nostra arma, et concutit sua tela. Si viderit moveri me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbumindecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo,
Abbreviated transcription (Latin):
lian repend io contumelie. Audisti hodie lectui. irasinum ⁊ nolite peccare
Ergt &e si irascinuir qr affectus nature est. non pta̾tis: malu seruione
no proferanius de ore nr̃o ne in tulpam ruamꝰ sod iugu sit uerbis tuis ⁊¬
tatera. hoc est. huilitas atq mensura. ut liugua tua meti subdita sit.
Restringat: habene uinculis. frenos h suos quib renocari possit
ad mensura. sermones proferat libra eranuinatos iusticie. ut sie guitas
ĩsensu.i sermone pondus: atq i uerbis modus. Hec si custodiat aliquis¬
fit iitis. mansuet: modestus. Custodiendo.i. os suñ ⁊ retiedo lingna
suam. nec prius loquendo ꝙ̃ introgetur & expendat atq examinet uba
sua. si dicendu hoc. si dudum aduersum hunc. si tps seruionis nus e
is profecto excet modestia ac mansuetudinẽ & ꝑici̾am. ut noex indigua¬
tionc ⁊ ira in sermonẽ crumpat. no alicui: ꝑ issionis indiciũ dec in ũbis

Expanded text:
liam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . liam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus, atque in verbis modus. fit mitis, mansuetus, modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquendo quam interroget, et expendat atque examinet verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adversus hunc, si tempus sermonis hujus est: is profecto exercet modestiam, ac mansuetudineermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis
Abbreviated transcription (Latin):
titionib. murito piis sollicitudirub. ne ica ui irruant ⁊ capruã duc int̾
irrationabiles corporis passiones. Ne ineursent motus graues. ne uindemiã
quasi uilem negligere ac fastidire. q preciosa possessio est. Ee m̾nco pre¬
ciosa. cui. fructus nocaducꝰ & tpr̃alis: sed stibilis utq eternc salutio est.
Cole gͦ possessione tua ut sint tibi agri. alliga sermonemti ne luxuriet
ne lascimet ⁊ multiloquo pcta sͥ colligat. Sit restrictior. ⁊ ripis siuo co¬
herceat: Cito lutũ colligit annis exundans. Alliga sensum tuũ. ne sit
reuussus ac defluus. ne dicat: de te. Nou est malagina appone. neq
oleuni. neq alligaturã. Habet suas habenas meutis sobuetas. quib
regie. & gubernatur. Sit orit uo hostũ ut claudat. ubi oportet. et
oł seretur diligeneins. ne quis in iricundiã excitet nocem tuã ⁊ contume¬

Expanded text:
tationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant tationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, ut sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contume
Abbreviated transcription (Latin):
loquebatur ubi uõr non audiebat: Nec quebat prose honunũ indiciũ.
que habebat dñi testimoniũ.. Ib illo gͦ uolebat ibsoli que sciebat uullo
modo posse falli. Ipse diis in en glio tatens operabatur salutem oniniũ
Recte gͦ dauid non silentiũ sͥ indixit perpetiũi: sed custodiã. Custodia¬
mus gͦ cor nr̃m. custodianus os nrm̃ Ut rũq .n. scripeu est hic. ut os
custodiamis. Alibi tͥdicit. omm custodia serua cortuiiꝰ. Si custodiebat
Dauid tu nõ custodies: Si imunda labia habebat ysaias. qui dixit.
Et cui nisi unicuiq ur̃m scriptũ est. sepi possessiont̾ tuaui spinis.
cius iugum & stateram. Possessio tua mens tua est. Auru tuuui
cor tuumest: argentum tuum eloquium tuum est. Eloquia do nini doquia
cista. argentũ ignc examuatũ. Gona .ii. possessio. mens bona. Deniq pos¬
sessio prcciosa. homo niindus. Sepig. hanc possessione. & circu uallato cogi¬

Expanded text:
loquebatur, ubi vox non auloquebatur, ubi vox non auquae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse Dominus in Evangelio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silentium sibi indixit perpetuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixit: 11. Et cui, nisi unicuique nostrum scriptum est: Sepi possessionem tuam spinis . tuis jugum et stateram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum eloquium tuum est: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Bona etiam possessio mens bona. Denique possessio pretiosa homo mundus. Sepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogi
Abbreviated transcription (Latin):
audi. Si andias: custodi suias tuas. Et si lapsus es. cito corrigis. In quo
enĩ corrigit iuuenor uiam suam nisi ĩ custodiendo ũba dñi. Tate gͦ
prius ⁊ audi. & nõ deluiques i liugua tua. Grane malũ. ut aliquis ore suo
condempnet᷑: Eteñ si pio ocioso uerbo reddet unusquisq racionem:
quãto magis pro uerbo impuritatis & turpitudinis: Grauiora .i. sut
nerba p̾cipitacionis quã ociosa. Ergo sipro ocioso uͥbo ro poscitur.
quãto mag̾ pro sermone impietatis pena exoluitur: Quid igitur:¬
Mutos nos ẽe oportet. Minime. Est .n. ep̃s tacendi. & est tempus
loquendi. Deinde si pio ocioso ubo reddimus roẽm: udeaniꝰ ne reddam:
& pio ocioso silencio. Est .n. ⁊ negociosuĩ silenciũ. ut erat susanne. que
plus egit tacendo ꝙͣ si ẽẽt locuta. Tacendo enĩ apud hoĩes. locuta est.
deo. Nec ullũ magis indiciũ sue castitatis iuenit ꝙͣsilentin. Conscic̃cia

Expanded text:
Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo condemnetur. Etenim si pro otioso verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis! Graviora enim sunt verba praecipitationis quam otiosa. Ergo, si pro otioso verbo ratio poscitur, quanto magis pro sermone impietatis poena exsolvitur! Mutos nos esse oportet? Minime. Est enim tempus tacendi, et est tempus loquendi . Deinde si pro otioso verbo reddimus rationem, videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia
Abbreviated transcription (Latin):
uerbere. cu loquiniͥ ca quoꝵ sono ceditur animꝰ ur ⁊ mens consanciatur
Quis autem est qui mundũ cor a pc̾toꝵ habeat colluiuone. aut nõ deliuqͣt̾
in lingua sua: Et ideo qr nemine indebat castum os seruare posse ab
ĩnundicia sermonis: ipe sͥ silencio legem imposuit mocencie. ut tatendo
culpam deeclinaret: quã uix effug̾e posset loquendo. Audiam. gͦ cantiors
magrni. Dixi custodia mias meas. hoc est michi dixi. tacito cogitacõis
p̃cepto indixi nͥ: ut custodire uias incas. Alie sunt ie quas debem.: sequi.
alie quas debenius custodire. Sequi uias di. custodire nr̃as: ne in culpam
dirigant. Potes aute custodire: si nou cito loquaris. Lex dicit. Audi isri
dñm deum tuuni. Non dicit loquere sed audi. Idco eua lapsa est: quia
locuta est. uiro quod nõ audierat a dũo deo suo. Prima nox dei dic tibi.

Expanded text:
verbere, cum loquimur ea quorum sono caeditur animus noster, et mens consauciatur. verbere, cum loquimur ea quorum sono caeditur animus noster, et mens consauciatur. Quis autem est qui mundum cor a peccatorum habeat colluvione, aut non delinquat in lingua sua? Et ideo quia neminem videbat sanctum os servare posse ab immunditia sermonis, ipse sibi silentio legem imposuit innocentiae; 4 ut tacendo culpam declinaret, quam vix effugere posset loquendo. 7. Audiamus ergo cautionis magistrum: Dixi, custodiam vias meas, hoc est, dixi mihi, tacito cogitationis praecepto indixi mihi, ut custodirem vias meas. Aliae sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant. Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dominum Deum tuum . Non dixit, loquere, sed audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod non audierat a Domino Deo suo. Prima vox Dei dicit tibi:
Abbreviated transcription (Latin):
plutes uidi loquendo petin mcidisse. uux quequa tacendo. Idcoq tace
uosse qua loqui. difficilius est. Scio loqui plerosq cu tacere nesciãt
Rarum est tacere Iuẽquã cuusͥ loqni nichil prosit. Sapicus gͦ
est qui nouit tacere. Demq lapia dei dix̃. Dominus dedit michri
lugnam eruditionis qũ oporteat sermonẽ dicere. Murito gͦ
sapiens qui ⁊ dũo accepit quo tpĩe sit loquendñ sibi. Uude bene
scriptura ait. Homo sapiens cacebit usq in tp̃s. Idco sci eo mini¬
qui scirent qr uox rouins plerumq pcti annuncia est. et iniciũ
erioris humam sermo est hoĩt amibant cateie. Duinqr anctus
domini ait. Dixi custodiam uias meas. ut non delinquam in lingna mea.
Sciebat .n & legerat diuine ee protectionis. ut homo a flagello lingue
sue abscondecur. & a consciencie tue testimomo. Uerberamut .ii. tacito
cogitationis nr̃e opprobuo & iudicio consciencie. uerberam: ⁊ nocis nr̃e

Expanded text:
plures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere plures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquendum sit. Unde bene ait Scripturaqui scirent quia vox hominis plerumque peccati annuntiatio est, et initium erroris humani, sermo est hominis, amabant tacere. Denique sanctus Domini et legerat divinae esse protectionis, ut homo a flagello linguae suae absconderetur, et a conscientiae suae testimonio; verberamur enim tacito cogitationis no
Abbreviated transcription (Latin):
& diligencia circa scripturas sacras opto assequi quan ultimã posuit
apoᷤ inter officia sauctor. & hanc ip̃am ut docendi studio possim discere.
nus antem uerꝰ magrest: qui solus nõ didicit quod homies doceret.
Homines autẽ discunt prius quod doceant. ⁊ ab illo accipiunt qd alus
tradant. Quod ne p̾m quidem nuchi acgdit. E go .n. raptus de tribu¬
nalib atq ad nistracionis infulis ad sacerdociñ. docire uos cepi quod
ipse no didici. Itaq factum est: ut pruis docere inciperẽ ꝙ̃ discere. Dis¬
cendum g. nichi simul & docendũ est: qm no uacauit ante discere.
Q ud ante preceteris debemus discere. quã tatere ut possim: loqui.
ne pruis me uor condempnet mea quã absoluat aliena: Scriptum ẽ
em̃. Ex uerbis tuis condempnabis. Quid opiis c̃ g. ut properes piclin
suscipere condẽpnatiouis loquendo. cũ tacendo possis ẽẽ tucior: Quã¬

Expanded text:
et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docere vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere. Discendum igitur mihi simul et docendum est; quoniam non vacavit ante discere.Quid autem prae caeteris debemus discere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absolvat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes periculum suscipere condemnationis, loquendo; cum tacendo possis esse tutior? Quam
Abbreviated transcription (Latin):
¶Narrogaus iuderi arbitror si inter filios iuscipiã
affectum docendi cum ipłe humilitatis magister
dixerit. uenite filu audite me: t inorem domini do¬
tebo uos. In quo licet & huilitatem uerecundie
eiuis spectare et gratiam. Docendo enun timorem
Domini qui cominiłius uidecur ẽẽ omnib: expressit insigne docuuent ũ
torem bitudinis adipiscende euidenter significauit. Et nos gͦ ad mitã¬
dum uerecundia̾ seduli. ad conferendam gram non usurpatores: que
ille spiis infudit sapic. ea per illum nobis manifestata ⁊ iuisu comperta
atq exemplo nobis quasi liberis tradimus. cũ iam esfugere no possim:
fficium docendi. quod nobis refugiẽtib imposuit sacerdocii necessitudo.
Dedit .n. deus quosdã quidem apłos. quosdã autem ꝓphas. alios uero
euangłistas. alios autẽ pastores & doctores. Non gͥ michi aplor glam
nõ uirtutẽ enanglistaꝵ. nõ pastoꝵ circunspectionẽ. sed tm̃ͦ intentionẽ

Expanded text:
arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigne verecundiae.torem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit sacerdotii necessitudo: Dedit enim Deus quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem
Abbreviated transcription (Latin):
quod trpe sit pudo ⁊ maximo est. Spectaie uero si uidł ĩ ĩoi tor¬
tuitu accidat. quati hoiroris est: Quod gͦ in ilus displicet. tii¬
auid ptm se ip̃o placire. Nec ip̃a naturaa nos docet. que pert ete
quid i oñs pirtes r̃i corporis explicanit. ut ⁊ neatiti cosułet.
& grãm uenustaret. Sidt eas que decore ad aspectum forent. in
quib fo me apex quasi u arce quad̃ locatus ẽ fire sumu cas.
apertas reliquit. Ei uero ia ul cẽt. nturile oł seo uin neatatis.
ne deforme sui preberent specticulu. pituin pocida it
quod ex tiansuerso ficiend imi archa illa uoe uisto

Expanded text:
quod turpe sit, pudori maximo est. Spectare vero si quid hujusmodi forquod turpe sit, pudori maximo est. Spectare vero si quid hujusmodi fortuitu accidat, quanti horroris est! Quod ergo in aliis displicet, numquid potest in se ipso placere? nec ipsa natura nos docet? quae perfecte quidem omnes partes nostri corporis explicavit; ut et necessitati consuleret, et gratiam venustaret. Sed tamen eas quae decorae ad aspectum forent, in quibus formae apex quasi in arce quadam locatus, et figurae suavitas, apertas reliquit: eas vero in quibus esset naturalis obsequium necessitatis, ne deforme sui praeberent spectaculum, partim tamquam iquod ex transverso faciendum in arca illa Noe justo
Abbreviated transcription (Latin):
et. di io del is dico quib riri praratio excausa nascit sed quib
ius & cotinua n i it ur̃a i ertitur. Mec ni ilis egotinꝙͣ si mula¬
co effigies probo. nec inistis ⁊ inꝙ excussoꝵ runas. Est ⁊ gressus¬
pob bilis. i quo sit sp̃es auctoritat is. grauitatisq pondus. er in¬
Quillit itis uestigĩ. Ita tñ si studiũ desit atq iffectatio. sed motus
sit purus ic s mplex. Nichil .n. fucatũ placet. motũ natura inforniee.
Si quid sane i natura uitui est. industria emendet. ut ars desit. ñ
xsit co reptio. Q od si ⁊ ista spectaut᷑ alcus. quato magis ciue¬
nirtas. Hec ⁊ iuilgo pudori sunt. In ur̃o uero offĩcio uullũ uerbu
quod inhoneste cadat. no mentit uerecundia. Et no selum nich
ipsi indecoꝵ loqui: s ne anr̃e quidem debemus huĩoi preb̾e dictis.
Sicut ioseꝑ h ue incongrua sue audiret necundie: neste fugit elic¬
ta. Qm quem delectat indire alteꝵ loquiꝑ ouoca. Intellige qua

Expanded text:
. Sed non de his dico, quibus rara properatio ex causa nascitur: sed quibus jugis et continua in naturam vertitur. Nec in illis ego tamquam simulacrorum effigies probo, nec in istis tamquam excussorum ruinas. 75. Eses auctoritatis, gravitatisque pondus, tranquillitatis vestigium; ita tamen si studium desit atque affectatio, sed motus sit purus ac simplex; nihil enim fucatum placet. Motum natura informet. Si quid sane in natura vitii est, industria emendet; ut ars desit, non desit correctio. 76. Quod si etiam ista spectantur altius, quanto magis cavenitas. Haec etiam vulgo pudori sunt. In nostro vero officio nullum verbum quod inhoneste cadat, non incutiat verecundiam. Et non solum nihil ipsi indecorum loqui, sed ne aurem quidem debemus hujusmodi praebere dictis: sicut Joseph ne incongrua suae audiret verecundiae, veste fugit relicta ; quoniam quem delectat audire, alterum loqui provocat. 77. Intelligere quoque
Abbreviated transcription (Latin):
negligitur ut ⁊ mens roualis salnbriter exteriora castigetd⁊ ꝓpria
interiora ex̃cere ieuina. qr nõ solum carms desideriis sed ⁊ animi cupidita.
conuenit repugnare dute scriptura. Post concupias tuas no cas eta
noluntate tua anertẽ icnuans. Gͦ ib his que caro appetit ieuinet ⁊ ab
heo que male interior substacia concupiscit. Pessimus aranime cibus
est uelle quod nõ licet ⁊ noxia cordis delectacio est que aut tu pi luc.
pascitur. aut superbie extollitur aut adulacoe letatur. Quãuis .ii.
hus ffectib uiotus uor corporis scriuant ad origine̾ tu iuam cune ta
respicuint ⁊ ibi censetur qualitas ⁊ctionis ubi inuenit: inicuii uoluta¬
tis. Quã apranis desideriis renocare optiam maximuq iciunium

Expanded text:
negligatur. Ut autem mens rationalis salubriter 364 exteriora castiget, debet etiam negligatur. Ut autem mens rationalis salubriter 364 exteriora castiget, debet etiam propria exercere jejunia: quia non solum carnis desideriis, sed etiam animi cupiditatibus convenit repugnare, dicente Scriptura: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere . Jejunans ergo ab iis quae caro appetit, jejunet et ab iis quae male interior substantia concupiscit. PESSIMUS enim animae cibus est, velle quod non licet; et noxia cordis delectatio est, quae aut turpi lucro pascitur, aut superbia extollitur, aut ultione laetatur. Quamvis enim his affectibus motus quoque corporis serviant, ad originem tamen suam cuncta respiciunt, et ibi consetur qualitas actionis, ubi invenitur initium voluntatis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Cio quidem dilectissimi plurimos nr̃m ita
in his que id obseruancia xpianam pertinent esse
de uotos ut nris cohortatioib nõ indigeant ad meneri.
quod .i. ondum ⁊ tradicio decreure ⁊ consuetudo firmauit. nerudic
ignorat. nec pietas pret̾mittit. sed qr sac̾dotalis officii est. gͦ omnes
ccce filios curam hr̃e. comunem id quod & rudib piosit ⁊ doctis quos
simul diligim: pariter excitanus ut ieuiniũ quot nobis septum mesis
recursus indicit fide alacri per castigacões anu ⁊ coporis elebreui.
Quãuis .ii. diminco cib carne̾ piopria uidatur affice. nichil tu
corporeis sensib nel concedit: nel negatur quod no sut ad scriueute
ita pertincat ad iubentẽ. Cum itaq unusquisqr homo duplicem
i se lege heat continecia. niehilq accionn nr̃ar ad solum corpus
multa aut ad solũ referenda sint animu pindent abetxnus antẽ
qua indecens quãq iiustũ sit si quod a superiore ndicit: ab infiore

Expanded text:
cio quidem, dilectissimi, plurimos vestrum ita in iis quae ad observantiam Christianam pertinent esse devotos, ut nostris cohortationibus non indigeant admoneri. Quod enim dudum et traditio decrevit, et consuetudo firmavit, nec eruditio ignorat, nec pietas praetermittit. Sed quia sacerdotalis officii est erga omnes Ecclesiae filios curam habere communem, in id quod et rudibus prosit et doctis, quos simul diligimus, pariter incitamus: ut jejunium quod nobis septimi mensis recursus indicit, fide alacri per castigationem animi et corporis celebremus. Quamvis enim diminutio cibi carnem proprie videatur afficere, nihil tamen corporeis sensibus vel conceditur vel negatur, quod non sicut ad servientem, ita pertineat ad jubentem. Cum itaque unusquisque homo duplicem in se legem habeat continentiae, nihilque actionum nostrarum ad solum corpus, multa autem ad solum referenda sint animum, prudenter debemus advertere quam indecens quamque injustum sit, si quod a superiore indicitur ab inferiore
Abbreviated transcription (Latin):
cendum putanerit. Quanto antiqnior illis iob qui hec pumꝰ repperit
nec eloquencie falerande grã sed m̾tatis probande piemittenda esti¬
inauit: Statimq ip̾e questionem enodẽ reddidit. subitiens quod
ertinguat: iugna nupioꝵ. & futura sit eoꝵ euersio. no falli deum
cens in pt̃ate simplicitatis sue. ii ib indn cia pioprie uoluntatis. sicut
adipe repletam anuia gerens. At uero pẽtor pͣnis foris abundet & deli¬
cus diffluat odorib fragret: i amaritudine aĩe sue uitã exigit. ⁊ ultiniũ
iudicu renumeracõem. Ille suo iffectu beatus hic miser. Ille suo uidi
absolutus. hic reus. Ille i exitu letus hic mercus. Cui absolui pocest
qui nec sͥ unnocens est: Sicite in quit mͥ. ubie piotectio rabuałoꝵ

Expanded text:
cendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, cendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, nec eloquentiae phalerandae gratia, sed veritatis probandae, praemittenda aestimavit? Statimque ipse quaestionem enodem reddidit, subjiciens quod exstinguatur lucerna impiorum, et futura sit eorum eversio : non falli Deum cens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum judicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Dicite, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos redarguendos proferã sermiones miquos. Aut certe qr ita est
uersus. Quid autem: Ninquid ab homĩe arguor: Hoc est. Homo uon
pot̾̃ uie redargie qr peccaui. & si argii dignus sun. qr nõ ex cuidẽci culpa
me arguitis sed ex ĩuirus estimatis mita delictoꝵ. Uidens gͦ uifirm:
abundare ĩuistos successib prosperis. se antẽ atteri. dicit domino.
Discede a me iuas tuas scire nolo. Qind prodest qr seruiuimꝰ ipsi.
ant que utilitas qr occurrim ip̃i : In manib cor om̃ia bona. opera
aute impior ñ uidet. Landatix ĩplatone quod ĩ policia sua posuit cu
Qui contra isticia. disputandi partes recepisset: postulare ueuiam
dictoꝵ que nõ imn piobaret. & ueri iueniendi atq ex aminande dispu¬
tationis grã illame impositã personam dice. Quod cousq tullius
piobauit. ut ip̃e in libris quos scripsit de re publica. icam suiãm di¬

Expanded text:
ad vos redarguendos proferam sermonis iniquos. Aut certe; quia ita est ad vos redarguendos proferam sermonis iniquos. Aut certe; quia ita est versus. Quid autem? Numquid ab homine arguor? hoc est, homo me non potest redarguere quia peccavi, etsi argui dignus sum; quia non ex evidenti culpa me arguitis, sed ex injuriis aestimatis merita delictorum. Videns ergo infirmus abundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Domino: Discede a me, vias tuas scire nolo . Quid prodest, quia servivimus ipsi: aut quae utilitas, quia occurrimus ipsi? In manibus ipsorum omnia bona, opera autem impiorum non videt. 43. Laudatur in Platone, quod in Politia sua 13 posuit eum qui contra justitiam disputandi partes recepisset, postulare veniam dictorum quae non probaret, et veri inveniendi atque examinandae disputationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Republica, in eam sententiam di
Abbreviated transcription (Latin):
abundare uident. gandere honorib. sanitate. liberis. E contra aute
uistos iopes degere i honoros. sine liberis. infir mos corpore. luc tu
pp̾ea eum petõrem pronũciabant. qr inopem fem̃ ex diuite. orbatuni
liberis. ex fecundo parente. perfusum ulc̾ib. inhoirentẽq iubicib.
ex arat ũ uuln̾ib a capite usqr ad pedes indẽbant. Quib hanc sc̃o iob
pioponit assertionem. Siego p̾ꝑ pc̾ta mea hec pacior cur impis uiuũt:
Inueterauerũt ante. & ĩ duncus semen cor. sedi noluntatẽ filii eoꝵ
in ocłis. dom ipõꝵ ab undant. tinior aut iisquã. flagellum au̾t a dño
nou est in ip̃is. Hec uidens nifirm: corde exagitatur & studiũ au̾tit
suũ. Cuꝰ dicturus sermones aute sc̃s iob pͥmisit dicens. Portate me.
ego autẽ loquar. deinde deridete me. Nam ⁊ si arguor: quasi hõ arguor.
Portate g onus sermonũ ineor. Dicturus sum.i. quod no probo. sed

Expanded text:
abundare vident, gaudere honoribus, sanitate, liberis: contra autem, abundare vident, gaudere honoribus, sanitate, liberis: contra autem, justos inopes degere, inhonoros, sine liberis, infirmos corpore, luctu fpropterea eum peccatorem pronuntiabant, quia inopem factum ex divite, orbatum liberis ex fecundo parente, perfusum ulceribus, inhorrentemque vibicibus, exaratum vulneribus a capite usque ad pedes videbant . Quibus hanc sanctus Job proponit assertionem: Si ego propter peccata mea haec patior, Cur impii vivunt? Inveteraverunt autem, et in divitiis semen eorum secundum voluntatem, filii eorum in oculis, domus ipsorum abundant, timor autem nusquam: Flagellum autem a Domino non est in ipsis . 42. Haec videns infirmus corde exagitatur, et studium avertit suum. Cujus dicturus sermones, ante sanctus praemisit Job, dicens: Portate me, ego autem loquar, deinde videte me. Nam et si arguor, quasi homo arguor. Portate ergo onus sermonum meorum . Dicturus enim sum quod non probo: sed
Abbreviated transcription (Latin):
consortem & conformẽ tuum idinues. Tn nuĩmum largiris ille iutam
accipit. Tu pecuniã das: ille sp̃am suam estiuiat. Tuns de narius. ceusꝰ
illuro est. Ad hec plus ille tꝰ confert. cu sit debitor salut is. Si nudum
uestiao: te ip̃mi indins iustici. Si peregrinũ sub tectũ inducas tuiun
Non mediotris istagr̃a. Corporalia seminas. ⁊ recipis spualia. ħiraris
uidiciũ diũ de sco iob. irare iurtutẽ enis qui poterat dicere. oculus
eraui tecor. & pes clandor. Eeo erim infirmor pater. uellerib agnor
meorum calefac ti sunt humerieoꝵ.foris non habitabat peregrinus:
Hostii autem men onmi nementi patebat. Beatus plane. de cinꝰ domo
ligit super pauperis nc̃itatem. & infirim atq inopis erumpnã. It
die iudici habebit salutẽ a dño. quem he̾bit sue debitore mĩe. Sed¬
nra consciẽcia. ant iudiciũ eius neqͣꝙͣ instum udri. qnͣ pctores diuiciis

Expanded text:
consortem et conformem tuum adjuves. Tu nummum largiris, ille vitam consortem et conformem tuum adjuves. Tu nummum largiris, ille vitam accipit: tu pecuniam das, ille substantiam suam aestimat. Tuus denarius, census illius est. 39. Ad haec plus ille tibi confert, cum sit debitor salutis. Si nudum vestias, te ipsum induis justitiam. Si peregrinum sub tectum inducas tuum, Non mediocris ista gratia. Corporalia seminas, et recipis spiritalia. Miraris judicium Domini de sancto Job? Mirare virtutem ejus, qui poterat dicere: 12 Oculus eram caecorum, pes claudorum. Ego eram infirmorum pater, velleribus agnorum meorum calefacti sunt humeri eorum. Foris non habitabat peregrinus: ostium autem meum omni venienti patebat . Beatus plane, de cujus domoam qui intelligit super pauperis necessitatem et infirmi atque inopis aerumnam. In die judicii habebit salutem a Domino, quem habebit suae debitorem misenostra conscientia: aut judicium ejus nequaquam justum videri, quando peccatores divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid deest. Deniq dicit illi adolesceus. Orna hec custodiui a uiuẽ¬
tute mea. Quid ad huc mͥ deest: Ait illi iħs. Si uis perfect. esse uade.
uende omĩa bona tua. & dapaperib & habebis thesauꝵ ĩcelo. ⁊ ueni
sequere me. Et supra habes scriptũ. ubi diligendos iimicos. ⁊ orandu
dicit pio calumpiatib & persequetib nos. ⁊ bndicere malednteo.
hoc nos facere debere. si uolumꝰ perfã esse sicut piter ur quii celis est
qui super bonos & malos solem iubet radios snos fundere. ⁊ plumia &
rore terras inusor sine ulla discretione pingnescere. Hoc est gͥ perfci
officui quod catostoma dixerunt greci. quo corrigunt omia. que alquos
inutat᷑ͥ perfectum piẽm. ichil tam cõmendat xp̃ianam aiãn. ꝙͣ¬
nĩa. Primu in pauperes. ut comunco indices partus neͥ que omnib
ad nsuni gu̾at fructus terraꝵ ut quod habxs largiaris piuperi. et

Expanded text:
aliquid deest. 37. Denique dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juvenaliquid deest. 37. Denique dicit illi adolescens: Omnia haec custodivi a juventute mea, quid adhuc mihi deest? Ait illi Jesus: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia bona tua, et da pauperibus, et habebi ubi diligendos inimicos, et orandum dicit pro calumniantibus et persequentibus nos, et benedicere maledicentes; hoc nos facere debemus, si volumus perfecti esse, sicut Pater noster qui in coelo est, qui super bonos et malos solem jubet radios suos fundere, et pluvia et rore terras universorum sine ulla discretione pinguescere. Hoc est igitur perfectum officium, quod κατόρθωμα dixerunt Graeci, quo corriguntur omnia, quae aliquos imitatur perfectum Patrem. Nihil tam commendat Christianam ans, ut communes judices partus naturae, quae omnibus ad usum generat fructus terrarum; ut quod habes, largiaris pauperi, et
Abbreviated transcription (Latin):
surdus. & quasi mutus non aperiebat illis os sini. Quia ⁊ alibi habes.
officium est loquendi modus. Hoc sacrificiũ ł iudis deo dependit. hec reue¬
rencia ex hibetur cum scripture sacre leginit: hoc honoraut pirentes.
Scio lo qui plerosq: cu tac̾e nesciant. Rar est tacere queq̃ cuni sꝰ non¬
prosit loqui. Sapicns ut loquat᷑: multa prins cosiderat quid dicat. cui
dicat. quo in loco ⁊ tpre. Est gͦ & tacendi ⁊ loquedi modus. Est ⁊̃ factis
modus. Pulchiũ gͥ tenere mensura officii. Officiu autẽ onne int per¬
Habem ecm̃ in englio dixisse dum. Si uis in uitã etcrua intrire. serua
mandita. Dicit ille. Qne: Ihus autem dicit illi. Non houncidiũ facies
no idulterabis. Non facies furtum. no flin testini dices. Honori preni
&e nirem. ⁊ di liges prorinu tui sic te ip̃m. Hec sunt media officia quib

Expanded text:
surdus, et quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia et alibi habes: surdus, et quasi mutus non aperiebat illis os suum; quia et alibi habes: m igitur officium est loquendi modus. Hoc sacrificium laudis Deo dependitur, 11 hoc reverentia exhibetur, cum Scripturae divinae leguntur, hoc honorantur parentes. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi nonprosit loqui. Sapiens ut loquatur, multa prius considerat, quid dicat, aut cui dicat, quo in loco, et tempore. Est ergo et tacendi et loquendi modus: est etiam facti modus. Pulchrum igitur tenere mensuram officii. CAPUT XI. Officium omHabemus etenim in Evangelio dixisse Dominum: Si vis in vitam aeternam venire, serva mandata. Dixit ille? Quae? Jesus autem dixit illi: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices: honora patrem et matrem: et, Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Haec sunt media officia, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
renus ducere: prius in fluuio preludit. Qui canendi suauitate̾ ⁊ nocis
affectant prestanciã: prins sensim canendo uocẽ excitant. Et qͥ. uirib
co poris legitimoq luctandi certamine corona petut: cotidiano nsu
palestre durautes membra. mitrientes paciam. laborem assuescunt. Hec
ip̃a natura nos in p irmilis docet. quod prins sonos meditant: loqͥndi.
ut loqui discant. It iq sonuis crercitatio queda & palestra uocis est.
Ita gͦ ⁊ qui uolunt discere caucione loquendi. quod nature est non
negent. quod custodie est exarceant. t qui in specula sunt: speculando
ntendant non dornuendo. Omnis .n. res propriis atq domesticis exerci¬
tus auget: Ergo daid tacebat non semper sed pro tpre. Non iugiter
neq om̃ib: sed irritanti aduersario. prouocanti pctori non rũdebat. Et
sicut alibi ait. Loquentes uanitatem & cogitantes dolum nͥ audiebat qͥsi

Expanded text:
remis ducere, prius in fluvio praeludit. Qui canendi suavitatem et vocis remis ducere, prius in fluvio praeludit. Qui canendi suavitatem et vocis affectant praestantiam, prius sensim canendo vocem excitant. Et qui viribus corporis, legitimoque luctandi certamine coronam petunt, quotidiano usu palaestrae durantes membra, nutrientes patientiam, laborem assuescunt. 33. Haec ipsa natura nos in parvulis docet, quod prius sonos meditantur loquendi, ut loqui discant. Itaque sonus exercitatio quaedam et palaestra vocis est. Ita ergo et qui volunt discere cautionem loquendi, quod naturae est, non negent: quod custodiae est, exerceant; ut qui in specula sunt, speculando intendant, non dormiendo. Omnis enim res propriis ac domesticis exercitiis augetur. 34. Ergo David tacebat non semper, sed pro tempore: non jugiter, neque omnibus; sed irritanti adversario, provocanti peccatori non respondebat. Et, sicut alibi ait , loquentes vanitatem, et cogitantes dolum, non audiebat quasi
Abbreviated transcription (Latin):
Et apo: ait. Loquere que decent sana doctrinam. Et alibi. Decebat añt
cum per que omia & p̃ꝑ quem oĩa multis filus in gliam adductus. duce
salutis cor per pissionẽ consũmari. Nunquid prior panechiꝰ nunquid
aristoteles qui & ip̃ disputanit de officio. ꝙͣ dauid cum & ipe phitagoras
qui legitur socrate antiquior: ꝓpħiam secutus dauid: legem silencu de¬
derit sius: Sed ille nt per quinquenniũ discipulis nsum inhiberet lo¬
quendi. dauid aute non ut nature munus ĩminueret: sed ut custodiam
proferendi sermonis doceret. Et phitagoras quidẽ ut nõ loquendo
lo qui doceret: dauid ut loquendo magis discerem: loqui. Quomodo .n.
sine exercirio doctrina. aut sine usu profectus. Qui disciplina bellicã
uult assequi. cocitidie excet: armis. & tanꝙͣ in piocuictu positus pre
iaculandi uel suos explorat lacertos. uel adu̾sarioꝵ deelinat ictus et
uigilanti exit obtutu. Qui nauem ĩ mari reg̾e gubuaculis studet uł

Expanded text:
tolus ait: Loquere quae decent sanam doctrinam . Et alibi: Decebat autem eum per quem omnia, et propter quem omnia, multis filiis in gloriam adductis, ducem salutis eorum per passionem consummari . 31. Numquid prior Panaetius, numquid Aristoteles, qui et ipse disputavit de Officio, quam David; cum et ipse Pythagoras, qui legitur Socrate antiquior, prophetam secutus David , legem silentii dederit suis? Sed ille ut per quinquennium discipulis usum inhiberet loquendi: David autem non ut naturae munus imminueret; sed ut custodiam proferendi sermonis doceret. Et Pythagoras quidem ut non loquendo loqui doceret, David ut loquendo magis disceremus loqui. Quomodo enim sine exercitio doctrina, aut sine usu profectus? 32. Qui disciplinam bellicam vult assequi, quotidie exercetur armis, et tamquam in procinctu positus praeam viresque jaculandi, vel suos explorat lacertos, vel adversariorum declinat ictus, et vigilanti exit obtutu. Qui navim in mari regere gubernaculis studet, vel