comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dei omnia quȩ de xp̃o inuet̾i testa¬
m̃to inueniunt᷑. in p̃uos sensus ꝑ¬
uerc̾ẽ intunt᷑: ut gr̃am nominis
xp̃i apud quoscũq possunt extin¬
gant: E non solum ꝓph̃ias de xp̃o
eũtunt: s et incet̾is locis multas
uanissimas & absurdissimas fabu¬
las int̾ponunt. Miror gͦ cur mimi¬
cis.xp̃i omnisq religionis nr̃e credit᷑
aut aliqua ab eis suscipiunt᷑ nsi
ꝓbata ẽẽ dinoscunt᷑. Ipsi quippe
yatrem hñt diabolũ. qͥ in ueritate ñ
ent: quia m̃dax ẽ. ipse. & patͣ eius:
Et quoscunq diabolus possidet: mͣ¬
daces facit: sepe & timore mentimͣ:
mendacia excogitamꝰ ꝑ quȩ lib̾emur:
S et uatores quedã mendacia inue¬
nire solent: ut a latronib lib̃entur.
Similit̾ serui & pueri aliqua m̃dacia
interpolare solent: ne uapulent: St̃
etiam multiqui in extraneis locis
positi egestatis aut aliqua necessita¬
tiscausa mentiunt᷑: ut uictũ. aut
aliqua corporis necessaria sͥ ad qui¬

Expanded text:
Judaei omnia quae de Christo in veteri TestaJudaei omnia quae de Christo in veteri Testamento inveniuntur, in pravos sensus pervertere nituntur; ut gloriam nominis Christi apud quoscumque possunt, exstinguant: et non solum prophetias de Christo evertunt, sed et in caeteris locis multas vanissimas et absurdissimas fabulas interponunt. Miror ergo cur inimicis Christi, omnisque religionis nostrae creditur; aut ab eis aliqua suscipiuntur, nisi dignoscuntur. Ipsi quippe patrem habent diabolum, qui in veritate non stetit, quia mendax est ipse, et pater ejus; et quoscumque diabolus possidet, mendaces facit . Saepe et timore mentimur; mendacia excogitamus, per quae liberemur. Sed et viatores quaedam mendacia invenire solent, ut a latronibus liberentur. Similiter et servi, et pueri aliqua mendacia interpolare solent, ne vapulent. Sunt etiam multi, qui in extraneis locis positi, egestatis aut alicujus necessitatis causa mentiuntur; ut victum, aut aliqua corporis necessaria sibi acqui
Abbreviated transcription (Latin):
ut risũ audientib excitemꝰ: sepe uͦ
er nuia credulitate m̃tim᷑. Nam
cum audimus quosdã homines
quos ueraces existimamꝰ a liqͣ narran¬
tes ueri similia: credentes quod au¬
diimꝰ. cũ ea aliis refeximꝰ dicimus
uera ẽẽ quamuis sint falsa: & freqͣñ
cum iuram̃to affirmamꝰ. St̃ mui¬
ti qui gesta patrũ quȩ indiumo
scͥpturis aut legerunt. aut audier̃
ex partȩ obliuiscentes.cum ea aliis
narrare ceꝑint. aut quȩdã menda¬
cia int̾miscent aut ex mriltis nar¬
rationib unã facere conant᷑ &e sic̃
qui stannũ auro aut argento ad¬
miscens. mutilẽ mat̾iã efficit: ita
et isti cum ex multis narrationibus
unã facere satagunt: mentiendo
inutilẽ reddunt. Meliꝰ enĩ cẽt file¬
re: quã gesta scõrũ mendacit᷑ ꝓfi¬
re: Sunt etiã multi diuinis litceni
eruditi. qui iudeis ultra quã opor¬
ter credentes: quasdã eoꝵ fabulas
uanissimas suscipiunt: &e fuis tͣdli¬
tionib int̾serunt. Scimꝰ eñi qm ui

Expanded text:
isum audientibus excitemus. Saepe vero ex nimia credulitate mentimur; nam cum audivimus quosdam homines, quos veraces existimamus, aliqua narrantes verisimilia, credentes quod audimus. cum ea aliis referimus, dicimus vera esse, quamvis sint falsa; et frequenter cum juramento affirmamus. Sunt et multi, qui gesta Patrum quae in divinis Scripturis aut legerunt, aut audierunt, ex parte obliviscentes; cum ea aliis narrare coeperint, aut quaedam mendacia intermiscent, aut ex multis narrationibus unam facere conantur: et sicut qui stannum auro vel argento admiscet, inutilem materiam facit; ita et isti cum ex multis narrationibus unam facere satagunt, mentiendo inutilem reddunt; melius est enim silere, quam gesta sanctorum mendaciter proferre. Sunt etiam multi divinis litteris eruditi, qui Judaeis ultra quam oportet credentes, quasdam eorum fabulas vanissimas suscipiunt, et suis traditionibus interserunt. Scimus enim quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias ꝓpħa. Dñs adiudiciũ ueniet
cũ semorib populi sui: & pͥncipib
eius & sapientissimꝰ salomon in
ꝓu̾biis: Nobilis in portis uir ens:
quando sederit cum senacoribus
t̾rȩ. Quȩ sicut sponsa parata & or¬
nata ẽẽ dicit᷑. qtuia sicut sponsa di¬
uersis monilib atq ornamentis
semetipsã exornat ut sponso pla¬
ceat: ita et ȩccła diu̾sis uirtutum¬
oꝑib decorat᷑: ut creatori suo qͥ ẽ.
sponsus eius placere ualeat Et
audiuui uocẽ magnã de cȩlo dicẽ¬
tem Acce tab̾nacłm dĩ cũ hõib:
& habitabit cum eis et ipsi po

Expanded text:
nus ad judicium veniet cum senibus populi sui, et principibus ejus . Et sapientissimus Salomon in Proverbiis: Nobilis in portis vir ejus, quando sederit cum senatoribus terrae . Quae sicut sponsa parata et ornata esse dicitur; quia sicut sponsa diversis monilibus et ornamentis semetipsam exornat, ut sponso suo placeat: ita et Ecclesia diversis virtutibus decoratur, ut Creatori suo, qui est sponsus ejus, placere valeat. Et audivi vocem magnam de throno dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis; et ipsi po
Abbreviated transcription (Latin):
nerationẽ posuit. id ẽ. resurrectionẽ:
postea adiudicandos popłoseos ses¬
sutos ẽt dixit: & in ȩuanglio huiꝰ
ioh̃is: dñs loquit᷑ dicens: Uenit hora:
quando omnes qͥ in montm̃tiᷤᷤ sunt
audient uocẽ filiidĩ: & ꝓcedent. Qͥ
bona fecerunt. in resurrectionẽ i¬
mentis suis ꝓcedent mortui: quia
corpora omniũ mortuoꝵ. ꝑ receptio¬
nẽ animaꝵ uiuificata de sepuilcͥs
sius exierunt: Qui uͦ mala fecert̃.
in resurrectionẽ iudicii ꝓcedent:
quia ad hoc resurgent. ut in corpo¬
rib in quib animȩ peccauerunt
in ipsis et iudicent᷑: ut quos habue¬
runt socios in iniquitatib. habe¬
ant participes in torm̃tis. Presens
quoq lectio quod ante iudierm
futura sit resur rectio ostendit: cũ
pꝰ reddicionẽ mortuoꝵ. quo ᷤ mare.
mortẽ. et infernũ reddidisse dicit.
impios eẽ iudicandos narrat:S

Expanded text:
nerationem posuit, id est, resurrectionem; postea ad judicandos populos eos sessuros esse dixit. Et in Evangelio hujus Joannis Dominus loquitur dicens: Venit hora quando omnes, qui in monumentis sunt, audient vocem Filii Dei: et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem mentis suis procedent mortui; quia corpora omnium mortuorum per receptionem animarum vivificata, de sepulcris suis exient. Qui vero mala fecerunt, in resurrectionem judicii procedent; quia ad hoc resurgent, ut in corporibus in quibus animae peccaverunt, in ipsis et judicentur; ut quos habuerunt socios in iniquitatibus, habeant participes in tormentis. Praesens quoque lectio quod ante judicium futura sit resurrectio, ostendit; cum post redditionem mortuorum, quos mare, mortem et infernum reddidisse dicit, impios esse judi
Abbreviated transcription (Latin):
et lactimas animȩ nr̃e ad uitam
reuocent᷑ Necesse ẽgͦ: ut inuestigemꝰ
quam uocet resurrectionẽ pͥmam.
Quatuor sunt uitȩ fideliũ. Prima
mala: sccła bona et mala: Tercie uͦ &
quartȩ: nullum malũ adherere po¬
test. Prima ẽ ante baptismũ: quȩ
tota mala ẽ. Scd̃a post baptismum:
quȩ bona et mala dici potest. Nuliꝰ
enim fideliũ tempꝰ uitȩ p̃sentis sine
aliquib peccatis transire potest: sic̃
iste ioħs loquit᷑ dicens: Si dixerimꝰ
quia peccatũ non habemꝰ nos ipsos
seducimus: et ueritas in nob̃ non ẽ
Tercia ẽ. quȩ tota bona ẽ & ad quã.

Expanded text:
et lacrymas animae nostrae ad vitam revocentur. Necesse est ergo ut investigemus, quam vocet resurrectionem primam. Quatuor sunt vitae fidelium: prima mala, secunda bona et mala, tertiae vero et quartae nullum malum adhaerere potest. Prima est ante baptismum, quae tota mala est: secunda post baptismum, quae et bona et mala dici potest; nullus enim fidelium tempus vitae praesentis sine aliquibus peccatis transire potest, sicut iste Joannes loquitur dicens: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Tertia est, quae tota
Abbreviated transcription (Latin):
ci autẽ sunt: qui corpora hominũ
ueneno inficiunt. ut eos extingant:
discordias. Illi eñi corpora int̾ficiutł:
isti animas. Et multo det̾ior ẽ mors
non solũ hi qui ydola colunt s et
omnes auari: demonstrante hoc¬
ydolorũ uocat. Sed ualde t̾ribile est
quod sequit᷑. & om̃ib mendacibus:
Deinde subiungit. Pars illorũ erit
instagnũ ignis ardentis sulphure:
quod ẽ mors sccła E psalmmista dicit:

Expanded text:
ci autem sunt, qui corpora hominum ci autem sunt, qui corpora hominum veneno inficiunt, ut eos exstinguantr fratres discordias; illi enim corpora interficiunt, isti animas: et multo deterior est mors non solum ii, qui idola colunt; sed et omnes avari, hoc demonstrante aposservitutem vocat . Sed valde terribile est, quod sequitur: Et omnibus mendacibus; deinde subjungit: Pars illorum erit in stagno ignis ardentis sulphure, quod est mors secunda; et Psalmista dicit
Abbreviated transcription (Latin):
iustis sepe execrant᷑. Homicidas alt̃
uocat non solũ int̾fectores bõminũ
quorũdã: sed & eos qui odiũ por¬
tant in cordib suis: sicut iob̾es
loquit᷑ dicens: Omnis qui ocdit ftẽm
suum: homicida ẽ. Sequit᷑ formnca¬
tio forncationũ uͦ: genera multa ft̃.
Quibꝰcunq eñĩ modis excepta legiti¬
ma uxore desidiũ libidinis explet᷑:
fornicatio uocat᷑. De forneationis
malo: paulus apl̃s loquit᷑ dicens.
Qui autẽ fornicat᷑. in corpꝰ suũ peccat.
Incorpꝰ suum peccat. qi integritatẽ
eiꝰ uolat atq corrumpit: cum hu¬
mores eiꝰ innoxios ui extrabit. atq
effundit. Est̃ fornicatio cogitatioĩs:
de qua dñs loquit᷑ dicens: Quid̃it
mulierẽ ad concupiscendũ eã: iam
mechatꝰ ẽ eam in corde suo. Propħa
quoq ihrłm fornicatricẽ uocauit:
coqd dm̃ delinquens ydola colue
demonũ obtemꝑando. cũ nosmet¬
ipsoseis subicimus: formeatores
non inconuenient uocamͣ: Uenefi¬

Expanded text:
justis saepe exsecrantur. Homicidas autem justis saepe exsecrantur. Homicidas autem vocat non solum interfectores quorumdam hominum, sed et eos qui odium portant in cordibus suis, sicut iste Joannes loquitur dicens: Omnis qui odit fratrem suum, homicida est . Sequitur fornicatio. Fornicationum genera multa sunt; quibuscumque enim modis, excepta legitima uxore, desiderium libidinis expletur, fornicatio vocatur. De fornicationis malo Paulus apostolus loquitur dicens: Qui autem fornicatur, in corpus suum peccat . In corpus suum peccat; quia integritatem ejus violat atque corrumpit; cum humores ejus innoxios vi extrahit, atque effundit. Est et fornicatio cogitationis, de qua Dominus loquitur dicens: Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est eam in corde suo . Propheta quoque Hierusalem fornicatricem vocavit, eo quod Deum derelinquens idola coluerdaemonum obtemperando, cum nosmetipsos eis subjicimus, fornicatores non inconvenienter vocamur. Venefi
Abbreviated transcription (Latin):
in damnũ magnũ sinunt deuenire.
mores ualde inutiles: de quib lon¬
gum ẽ. dicere. In credulos autẽ ñ
eos tantum uocat qui ñ credunt
sicut sunt iudȩi et pagan: s et eoᷤ
qui non credunt resurrectionem:
uocantur: qui non credunt dĩ iusti¬
ciȩ. Proeo enim quod uicia diligunt.
et desidĩa carnis suȩ ꝑficere uolunt.
non credunt cõminationes diuinaꝵ
scripturaꝵ: ut putent se ꝓ eis eẽ dã¬
nandos: Nlam libidinosi dicunt:
nullomͦ ꝓ usu cõcdmbenti quẽquam
ẽẽ ꝑiturũ. Sed et ebriosidicunt. nu¬
lomodo se ꝓnunia uini potatione ẽ
puniendos Similit̾ auari. buxurio¬
si atq suꝑbi defendunt uicia sua
Execratos eos ẽẽ puto. qͥ erecrant᷑ mã¬
data diuinaꝵ scripturarũ: correpti¬
perecratos eos intelligere. qui intan¬
tum sunt inuerecundi: ut ñ pucira
eos quȩdã exectabilia in conspectu
hominũ ꝑpetrare. Qui non solum
aiustis: uerũ etiã et aquibdã in¬

Expanded text:
in damnum magnum sinunt devenire: in damnum magnum sinunt devenire: mores valde inutiles, de quibus longum est dicere. Incredulos autem non eos tantummodo vocat, qui non credunt, sicut sunt Judaei atque pagani; sed et eos, qui non credunt resurrectionem. vocantur, qui non credunt 576 Dei justitiae; pro eo enim quod vitia diligunt, et desideria carnis suae perficere volunt, non credunt comminationes divinarum Scripturarum, ut putent se pro iis esse damnandos; nam libidinosi dicunt nullo modo pro usu concumbendi quemquam esse periturum: sed et ebriosi dicunt nullo modo se pro nimia vini potatione esse puniendos: similiter et avari, luxuriosi, atque superbi defendunt vitia sua. Exsecratos autem eos esse puto, qui exsecrantur mandata divinarum Scripturarum, correctiexsecratos eos intelligere, qui in tantum sunt inverecundi, ut non pudeat eos quaedam exsecrabilia in conspectu omnium perpetrare: qui non solum a justis, verum etiam a quibusdam in
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ int̾ uiii. uicia ualde pessima
pͥmum posuit:S sunt timores
mali: sunt & boni. Est timor ualde
obtimus: de quo dic̃ psalmista: Ti
timorq ignis ȩt̾ni: Ttmor etiã bonoꝵ
hominũ. qñ amant᷑ abhis aquib
timent᷑. Sunt & alii timores. qui
aliqñ uiuant. aliqͣn nocent: sic̃
ẽ timor maloꝵ hominũ : tumor iu¬
dicũ:timor demonioꝵ. Sunt alii
timores ualde pessimi: de quibus
hic dictum ẽe reor Sunt nãq non¬
nulli: qͥ timore pęnaꝵ. sepe infletib
compungunt᷑. S quia timent a¬
sꝑitatẽ uitȩ illiꝰ quȩ ducit ad iutã:
uicia deserere. rigorẽq bonȩ uite
app̃bendẽ trepidant.Sunt etiam
multi quib dedit ds̃ scientiam le¬
gum temporaliũ: qui in iudiciis
positidum uident quosdã apoten¬
tiorib in iustȩ oppͥmi: plustimentes
iras hominũ. quam irã dĩ. eosquos
ꝑ doctͥnam quã acceꝑunt uiuare
poterant & apicło libare. tacendo

Expanded text:
timorem inter octo vitia valde pessima timorem inter octo vitia valde pessima primum posuit? Sed sunt timores boni, sunt et mali. Est timor valde optimus, de quo dicit Psalmista: Timtimorque ignis aeterni: timor etiam bonorum hominum, quando amantur ab iis, a quibus timentur: sunt et alii timores, qnt, aliquando nocent; sicut est timor malorum hominum, timor judicum, timor dominorum: sunt alii timores valde pessimi, de quibus hic dictum esse reor; sunt namque nonnulli, qui timore poenarum saepe in fletibus compunguntur: sed quia timent asperitatem viae illius, quae ducit ad vitam, vitia deserere, rigoremque vitae bonae apprehendere trepidant: sunt etiam multi, quibus dedit Deus scientiam legum temporalium, qui in judiciis positi, dum vident quosdam a potentioribus injuste opprimi, plus timentes iras hominum, quam iram Dei, eos quos per doctrinam quam acceperunt, juvare poterat, et a periculo liberare, tacendo
Abbreviated transcription (Latin):
iustorũ sua incnartabil dulcedi¬
ne saciare non defistit: Herũ quomͦ
tione multa ad u̾sa ꝑferunt: mul¬
tas lacrunas fundunt: in numeraᷤᷤ
preces offerunt: multas helemo¬
sinas larguint᷑: cet̾isq bonis oꝑib
semet ipsos exercent: S gratis uitã
quod sunt bona oꝑa. ab ipso accipi¬
unt qui dixit. Sine me nicħ pote¬
stis facere. Ipse quippe dat p̾cium:
ipse & ꝓprecio uitã et̃nã largitur
Qui uicerit possidebit hec: & ero
illi ds̃: & ipse erit mn filius: Qui ui¬
cerit diabolũ omniaq iucia suꝑ¬
ans in bonis oꝑib ꝑseu̾auerit: pos¬
sidebit hȩc. idẽ ea que suꝑiꝰ dicta st̃
uidelicet ut bibat de fonte uicȩ ȩternȩ
quod ẽ gła ꝑpetua Cimidis autem
& incredulis. & execratis. & honuei¬
dis. et fornicatorib. & tie neficis. et y¬
dolatris. et omnib mendacib: pars
illorum erit instagnũ ignis ardentiᷤᷤ
sulphurȩ: quod ẽ. mors sccd̃a. Cũ timor
ualde sit necessariꝰ hominib: cur

Expanded text:
narrabili dulcedine satiare non desistit. Verum quomodo tione multa adversa perferunt, multas lacrymas fundunt, innumeras preces offerunt, multas eleemosynas largiuntur: et caeteris bonis operibus semetipsos exercent? Sed gratis vitam quod sunt bona opera, ab ipso accipiunt, qui dixit: Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe dat pretium, ipse et pro pretio vitam aeternam largitur. . Qui vicerit, possidebit haec, et ero illi Deus, et ipse erit mihi filius. Qui vicerit diabolum, omniaque vitia superans, in bonis operibus perseveraverit, possidebit haec, id est, ea quae superius dicta sunt; videlicet ut bibat ipse de fonte vitae aeternae, quod est gloria perpetua. Timidis autem, et incredulis, et exsecratis, et homicidis, et fornicatoribus, et veneficis, et idololatris, et omnibus mendacibus: pars illorum erit in stagnum ignis ardentis sulphure, quod est mors secunda. Cum timor valde necessarius sit hominibus, cur
Abbreviated transcription (Latin):
Et moyses in angustia positꝰ: clama¬
bat ad dñm. Uui gͦ neq peccatum qͦd
p̃dicetur. neq tͥbulatio ulla erit: cla¬
mor nullus ticcessariꝰ erit. Neq do¬
lor erit. Est dolor corporis: ẽ et m̃tis:
stiq dolores ita sͥ sunt conexi: ut unꝰ
sine altero ẽẽ non possit: Dolor qͥppe
corporis affligit m̃tẽ: similit̾ & do¬
lor mentis corpus excruciat. In illa
gͥ uita dolor non erit: ubi neq corpo¬
ri neq: animȩ ulla adu̾sitas acci¬
dete potĩt. ¶uȩ pͥma abierunt. Pri¬
ma ista abierunt: quia cũ scło tran¬
sierunt: Clecti enim qui p̾sentẽ ui¬
tam sicut suꝑiꝰ iam diximꝰ meroribꝰ
et afflictionib deputauert̃: post
finem p̃sentis uitȩ gaudiũ sempit̃¬
num inuenerunt Et dixit qui se¬
debat inthrono Ecce noua facio
omnia: De innouationȩ ereaturaꝵ.:
suꝑiꝰ aliqua diximus. Et dixit mͥ:
Seribȩ: quia u̾ba hȩc fidelissima suut
& uera: S et hoc suꝑiꝰ dictum ẽ Et

Expanded text:
Et Moyses in angustia positus clamaEt Moyses in angustia positus clamabat ad Dominum. Ubi ergo neque peccatum, quod praedicetur, neque tribulatio erit ulla, clamor ullus necessarius non erit. Neque dolor erit. Est dolor corporis, est et mentis. Istique dolores ita sunt connexi, ut unus sine altero esse non possit; dolor quippe corporis affligit mentem; similiter et dolor mentis corpus excruciat. In illa igitur vita dolor non erit, ubi neque corpori, neque animae ulla adversitas accidere poterit. Quae prima abierunt. Prima ista abierunt, quia cum saeculo transierunt; electi enim qui praesentem vitam, sicut superius jam diximus, in doloribus et afflictionibus deputaverunt, post finem praesentis vitae gaudium sempiternum invenerunt. Et dixit qui sedebat in throno: Ecce nova facio omnia. De innovatione creaturarum superius aliqua diximus. Et dixit mihi: Scribe quia haec verba fidelissima sunt, et vera. Sed et hoc superius dictum est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
tͥsticia lacͥmas educit. sepe gaudiũ.
sepe desidium. sepe leticia: luctus uͭ
semꝑ ex magno merore nascit᷑. Luct̃
namq ẽ: fletus dierũ multorum.
Lugebat paulus eos qͥ peccauerunt:
et non egerunt penitentiã. E salo¬
mon loquit᷑ dicens. Luctꝰ mortui
.uii. dieb: luctꝰ autem fatui om̃ib
dieb uite eiꝰ. Eccła nunc inluctuẽ
coquod ꝑdeceptiones demonũ cotidie
maximã partem ex fuis amutat: In
milla autem uitaluctus ñ erit: quia
ꝑdeceptiones demonũ nullũ ex suis
amittere potit. eq clamor. Ingene¬
si scͥptum ẽ: quod dixerit dñs ad a¬
brabã. Clamor sodomoꝵ & gomorre:
uenit adme. Ysaias uͦ ꝓpħa quid sit
clamor sodomoꝵ ex ponit: cũ loqͥtur
deisrł: Peccatum suũ quasi sodo¬
ma p̃dicauerunt: nec abscondert̃.
Predicatio gͥ peccati: clamor uocat᷑:
Possumꝰ etiã clamorẽ aliter intelligẽ.
Psalmista namq dic̃. Ad dñm eum
tͥbularer clamaui: & exaudiuit me.

Expanded text:
titia saepe lacrymas educit, saepe gaudium, titia saepe lacrymas educit, saepe gaudium, saepe desiderium, saepe laetitia; luctus vero semper ex magno moerore nascitur; luctus namque est fletus dierum multorum. Lugebat Paulus eos, qui peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Et Salomon loquitur dicens: Luctus mortui septem diebus, luctus autem fatui omnibus diebus vitae ejus . Ecclesia nunc in luctu est, eo quod per deceptiones daemonum quotidie maximam partem ex suis amittat: in illa autem vita luctus non erit, quia per deceptiones daemonum nullum ex suis amittere poterit. Neque clamor. In Genesi scriptum est quod dixerit Deus ad Abraham: Clamor Sodomorum et Gomorrhae venit ad me . Esaias vero ponit, cum loquitur de Israel: Peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt . Praedicatio igitur peccati clamor vocatur. Possumus etiam clamorem aliter intelligere; Psalmista namque dicit: Ad Dominum cum tribularer, clamavi, et exaudivit me
Abbreviated transcription (Latin):
di electoꝵ nunc ẽ tempus ridendi
tunc erit. q̃n illud implebit᷑ qđ dñs
mnc: qm̃ ipsi consolabunt᷑. Peccato¬
ribus u dicit. Ne uob̃ qui ridetis nẽ.
qm̃ plorabitis et flebitis. Absterget
gͦ ds̃ omnẽ lacͥmã ab ocłis scõrũ. quia
post resurrectionẽ nichil triste scĩs
accidere poterit. unde lacrimȩ ou¬
ripossint Et mors ultra non erit.
Primꝰ homo: immorcalis creat᷑ ẽ. Pec¬
cando autem et immortalitatẽm
amisit: & mundo mortẽ intulit:
Post resurrectionẽ autẽ mors ñ erit:
quia et ipse pͥnceps mortis diabolꝰ
cum omnib satellitib suis in infer¬
immortalitas quã pͥmus homo
peccando amisit iustis reddetur:
et possibilitas peccandi. qͥ mundo
morte̾ intulit ab eis auferct᷑. eq
luct᷑. Cum suꝑiꝰdicat quod abster¬
get ds̃ omnẽ lacͥmã ab ocłis scõrũ
quid necesse fuit in hoc loco luctũ
ponere: S int̾ effusionẽ lacͥmarũ
et luctũ: aliqua distantia ẽ. Nã sepe¬

Expanded text:
di electorum nunc est: tempus ridendi di electorum nunc est: tempus ridendi tunc erit, quando illud implebitur, quod nunc, quoniam ipsi consolabuntur . Peccatoribus vero dicit: Vae vobis qui ridetis nunc, quia plorabitis et flebitis ! Absterget ergo Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum; quia post resurrectionem nihil triste sanctis accidere poterit, unde lacrymae oriri possint. Et mors ultra non erit. Primus homo immortalis factus est: peccando autem et immortalitatem amisit, et mortem mundo intulit. Post resurrectionem autem mors non erit; quia et ipse princeps mortis diabolus cum omnibus satellitibus suis in inferimmortalitas quam primus homo peccando amisit, justis reddetur: et possibilitas peccandi, quae mortem mundo intulit, ab eis auferetur. Neque luctus. Cum superius dicat quod absterget Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum, quid necesse fuit in hoc loco luctum ponere? Sed inter effusionem lacrymarum et luctum aliqua distantia est; nam tris
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio: Uolite timere eos qui
occidunt corpus: animã autẽ non
possunt occidere: Quamuis eĩ mo¬
riãtur peccato. aut ea morte quam
pͥmã & scłam diximꝰ: tam̃ non ita
moriunt᷑ ut penit᷑ non fint: s ea¬
rum male ẽẽ morsuocat᷑. Duoq
tempora his consticuit ds̃. p̃sentiꝰ
uidelicet uitȩ quod cito finitur:
et futurȩ quod finiri ñ potest:
Unũq fietui atq merori: alt̾uĩ nero
gaudio atq leticiȩ deputauit. Hex
bi gr᷑a. Siquis uellet in hoc tẽpore
quod breuissimũ est ꝓpeccatis
sius flere et lugere: et affligendo
semet ipsũ carnalia desidĩa excin¬
guere inalio tempore quod istud
sequit᷑ quodq infinitũ ẽ. gaudeat
et exultet in ecͣnũ. Siquis autẽ hoc
elegerit ut inp̃senti tempore gau¬
deat. et desidĩa carnis suȩ ꝑficiat.:
in futuro lugeat: & tristetur in sẽꝑi¬
terniũ: Dehis duob temporib ui¬
detur mͥ salomon dixisse: Tempus
flendi et tempꝰ ridendi: Tempꝰ flen¬

Expanded text:
io: Nolite timere eos, qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Quamvis enim moriantur peccato, aut ea morte quam primam et secundam diximus; tamen non ita moriuntur, ut penitus non sint: sed earum male esse mors vocatur. Duo quoque tempora iis constituit Deus, praesentis vitae, quod cito finitur: et futurae, quod finiri non potest; unumque fletui et moerori, alterum gaudio atque laetitiae deputavit. 575 Verbi gratia, si quis vellet in hoc tempore, quod brevissimum est, pro peccatis suis flere et lugere, et affligendo semetipsum carnalia desideria exstinguere; in alio tempore quod istud sequitur, quodque infinitum est, gauderet et exsultaret in aeternum: si quis autem hoc elegerit, ut in praesenti tempore gaudeat, et desideria carnis suae perficiat; in futuro lugebit, et tristabitur in sempiternum. De iis duobus temporibus videtur mihi Salomonem dixisse: Tempus flendi, et tempus ridendi . Tempus flen
Abbreviated transcription (Latin):
mendax. Sigͦ omnis homo mendax.
& si ds̃ ꝑdet omnes qͥ locunt᷑ m̃daciũ:
& si om̃s mendacts partem habebt᷑
in ꝑditione cum cet̾̃is impiisde qͥb
hactenus loquuti sumus: qͥs saluus
ẽẽ poterit: Scimꝰ nãq nullũ hoĩẽ
hanc uitam posse tnͣsire ut aliqͣndo
non mentiat᷑:. nͥfuerit in fans qui
fari non potest:S non de omnib
mendaciis hoc dictũ ẽe intelligere
debemꝰ. sicut nec illud de omnibus
peccatorib quod in psalmo.xxx.uiͦ.¬

Expanded text:
omnis homo mendax, et si perdet Deus omnes qui loquuntur mendacium, et si omnes mendaces partem habebunt in perditione cum caeteris impiis, de quibus hactenus locuti sumus; quis salvus esse poterit? Scimus namque nullum hominem hanc vitam posse transire, ut aliquando non mentiatur; nisi fuerit infans, qui fari non potest. Sed non de omnibus mendaciis hoc dictum esse intelligere debemus, sicut nec illud de omnibus peccatoribus, quod in psalmo tri
Abbreviated transcription (Latin):
riuit bestiam et unaginẽ eiꝰ: eos qui
ab antixp̃o int̾ficiendi sunt. puto
ẽẽ intelligendos. Isti gͦ uixerunt &
regnauerunt cũ xp̃o mille annis:
quia quãuis corpore sint int̾fecti:
in cȩlesti beatitudine: S querendũ
nob ẽ quom elecci qui in instante.
fine muncdi nascituri sunt. cũ xp̃o
mille annos regnare dicant᷑: cũ
tempꝰ mille atinoꝵ ñ ad fucurũ tẽ¬
pus quodsine fine ẽ sed ad p̃sens
potiꝰ ꝑtineat. qd̃ infine mundi cõ¬
sũmabit᷑. & in quo fide ᷤᷤ euangłii
ꝑuniu̾sum orbẽ florens. electos
cotidie ad uitã ȩt̾nã ꝑeipiendam
dirigat. Quodita soluendũ puto.
Tempus abascensione xpͣi usq ad
finẽ mundi quod ꝑ muille annos
designat᷑ omnib electis deputa¬
tum ẽ: ut in eo sine corporib gła
cȩlesti cum dño ꝑfruant᷑. & scimus
quia om̃s electi menbra xͥ sunt:
& ex multis menb̾s unũ corpꝰ efficit᷑.
Et si głatur unũ menbrũ: cõgau¬
dent omnia menbra. Gaudium

Expanded text:
runt bestiam et imaginem ejus, eos qui ab Antichristo interficiendi sunt, puto esse intelligendos. Isti ergo vixerunt et regnaverunt cum Christo mille annis; quia quamvis corpore sint interfecti, in coelesti beatitudine. Sed quaerendum nobis est quomodo electi qui instante fine mundi nascituri sunt, cum Christo mille annis regnare dicantur; cum tempus mille annorum non ad futurum tempus, quod sine fine est, sed ad praesens potius pertineat, quod in fine mundi consummabitur, et in quo fides Evangelii per universum orbem florens, electos quotidie ad vitam aeternam percipiendam dirigit. Quod ita solvendum puto. Tempus ab ascensione Christi usque ad finem mundi, quod per mille annos designatur, omnibus electis deputatum est, ut in eo sine corporibus gloria coelesti cum Domino perfruantur: et scimus quia omnes electi membra Christi sunt, et ex multis membris unum corpus efficitur; et si gloriatur unum membrum, congaudent omnia membra. Gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
gnat. Non armis ds̃ indie iudicii
contra impios dimicaturꝰ ẽ s etꝰ
iusticia ex pugnabunt᷑ et cont̾ent᷑.
Om̃ia p̃eccata eñi impioꝵ atq sce¬
lera. in conspectu eorum adducet

Expanded text:
gnat. Non armis Deus in die judicii contra impios dimicaturus est, sed ejus justitia expugnabuntur et conterentur; omnia enim peccata impiorum atque scelera in cons
Abbreviated transcription (Latin):
hñt: quia in multis errorib sunt
deuoluti: Clam pagani multos deos
coluerunt: et in multis erroribus
semet ipsos deiecerunt: Similiter &
heretici multa dogmata praua. & dõ
odibilia inuenerunt. Falsi etiã xp̃ia¬
ni: in multis errorib cotidie inuol¬
uunt᷑. Multos gͦ libros reꝓbi possi¬
dent: quia multis modis dm̃ offen¬
dunt: Electi uͦ unũ librũ habent: qr
fidẽ catholicã confitent᷑. uino uincło

Expanded text:
habent, quia in multis erroribus sunt habent, quia in multis erroribus sunt devoluti; nam pagani multos deos coluerunt, et in multis erroribus semetipsos dejecerunt: similiter et haeretici multa dogmata prava, et Deo odibilia invenerunt: falsi etiam christiani in multis sceleribus quotidie involvuntur. Multos ergo libros reprobi possident, quia multis modis Deum offendunt; electi vero unum librum habent; quia fidem catholicam confitentur, uno
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedet: Fugiet autem t̾ra et cȩlum.
idest species t̾rȩ et celi: quia ꝑignẽ
a sua specie cominutabunt᷑: ut pos¬
sint in aliam reformari multo me¬
liorẽ et pulcriorẽ Qd̃ uero dic̃ & locꝰ
non ẽ. inuentꝰ eis: ñ idõcdiẽ ut locũ
pͥstinũ amittant. s speciẽ. Et uid
mortuos magnos & pusillos: stan¬
tes in conspectu throni. ꝑ mortuos
magnoset pusillos: soli reꝓbi designã¬
tur. Qui indie resurrectionis mortui
ad stabunt in conspectu dĩ: ea uideli¬
cet morte quã pͥmã eẽ diximꝰ: pꝰ pau¬
lulum in mortẽ scdam deiciendi. P
mortuos uͦ magnos eos designari pu¬
to: qui aut maiores fuert̃ in scełib :
aut altiores in scłi dignitatib: Per
pusillos uͦ aut hi designant᷑ qui eiꝰ
subiecti fuerunt: uel certe hi qͥmi¬
nus peccauert Et libri aꝑtisunt:
& alis lib̃ aꝑtus ẽ. qui ẽ uitȩ. Libri
multi ad reꝓbos: unus qui ẽ. uitȩ
ad electos ꝑtinet. Reꝓbi multoslibͦs

Expanded text:
praecedet . Fugiet autem terra et coelum, praecedet . Fugiet autem terra et coelum, id est, species terrae et coeli; quia per ignem a sua specie commutabuntur, ut possint in aliam reformari multo meliorem et pulchriorem. Quod vero dicit: Locus non est inventus eis; non ideo dicit, ut locum pristinum ammortuos magnos et pusillos, stantes in conspectu throni. Per mortuos magnos et pusillos soli reprobi designantur, qui in die resurrectionis mortui astabunt in conspectu Dei, ea videlicet morte quam primam esse diximus, post paululum in mortem secundam dejiciendi: per mortuos vero magnos eos designari puto, qui aut majores fuerunt in sceleribus, aut altiores in saeculi dignitatibus: per pusillos autem ii designantur, qui eis subjecti fuerunt, vel certe ii qui minus peccaverunt. Et libri aperti sunt: et alius liber apertus est, qui est vitae. Libri multi ad reprobos: unus qui est vitae, ad electos pertinet. Reprobi multos libros
Abbreviated transcription (Latin):
ricordia largiente ad
sextam uisionẽ ꝑuem¬
mus. quȩ breuior est
cȩteris: eoquod in ea generalis resur¬
rectio. dampnatio impiorũ glorifica¬
tio iustorũ. tantũmͦ breuit̃ describat᷑.
Et recte in .uͦi. loco resurrectio ultima
ponit᷑:. quia senariꝰ numerꝰ ꝑfectꝰ ẽ.
et quicqͥd scĩs ẽ ꝓmissũ. in resurrectio¬
ne ꝑficiet᷑. Et uidi thronũ magnũ
et candidũ. et sedentẽ suꝑ eũ. Thro¬
nus iste dĩ. non auro et gemmnis or¬
nabitur: s hominib iustis: Iste nã
q ẽ thronus de quo psalmista dicit
Thronus tuus ds̃ in scłm scłi: uirga
equitatis uirga regni tui. Thromu
gͥ dĩ ẽ: omnis multitudo angłorũ
atq scõrum. cuiꝰ aspectu fugit
t̾ra et cȩlũ:. & locus ñ ẽ. inuentꝰ eis:
Quẽ ad modũ a conspectu sedentis
suꝑ thronũ cȩlũ et t̾ra fugiat: psal¬
mista ostendit sicut suꝑiꝰ iã chix imꝰ
qui dicit. Ignis inconspectu eiꝰ exar¬
clescet. Et iterũ. Ignis ante ipsum

Expanded text:
ricordia largiente, ad sextam visionem pervenimus, quae brevior est caeteris; eo quod in ea generalis resurrectio, damnatio impiorum, glorificatio justorum tantummodo breviter describatur. Et recte in sexto loco resurrectio ultima ponitur; quia senarius numerus perfectus est, et quidquid sanctis promissum est, in resurrectione perficietur. Et vidi thronum magnum et candidum, et sedentem super eum. Thronus iste Dei non auro et gemmis ornabitur, sed hominibus justis; iste est namque thronus, de quo Psalmista dicit: Thronus tuus, Deus, in saeculum saeculi; virga aequitatis virga regni tui . Thronus igitur Dei est omnis multitudo angelorum atque sanctorum. A cujus conspectu fugit terra et coelum, et locus non est inventus eis. Quemadmodum a conspectu sedentis super thronum coelum et terra fugiat, Psalmista ostendit, sicut superius jam diximus, qui dicit: Ignis in conspectu ejus exardescet ; et iterum: Ignis ante ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
erit eorum ds̃: Scimus & ꝑciui¬
ȩcelam sepe ẽẽ designatã:. Et en¬
uitas gͦ inhoc loco et tab̃naculum
eccła uocatur. eoquod in illa habitet
ds̃: sicut ipse dicit ꝑ ꝓpħam. In ha¬
bitabo inillis et in ambulabo: et epo
illorũ ds̃. & ipsi erunt mͥ popłs

Expanded text:
 Scimus per civiEcclesiam saepe esse designatam. Civitas ergo in hoc loco et tabernaculum Ecclesia vocatur; eo quod in illa habitet Deus, sicut ipse dicit per prophetam: Inhabitabo in illis, et inambulabo, et ero illorum Deus, et ipsi erun
Abbreviated transcription (Latin):
scelera impioꝵ omnib manifesta¬
bunt᷑. ꝑlibrũ autẽ uitȩ. p̃destina¬
tionẽ dĩ ommipotentis possumꝰ intel¬
ligere. In hoc libro nomina discipłoꝵ
eẽ conscͥpta. dñs in euangłio manife¬
stat: cum dicit. Gaudete. quia no¬
mina ur̃a scͥpta sunt incelo. De hoc
p̃sciit. hos et pͣdestinauit: & quos
p̃destinauit. hos et uocauit: & quos
uocauit. illos ei glorificauit t iu

Expanded text:
festabuntur. Per librum autem vitae praedestinem Dei omnipotentis possumus intelligere. In hoc libro nomina discipulorum esse conscripta Dominus in Evangelio manifestat, cum dicit: Gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis . De hoc praescivit, hos et praedestinavit: et quos praedestinavit, hos et vocavit: et quos vocavit, illos et glo
Abbreviated transcription (Latin):
t congregabit eos inp̃lium: quoꝵ
numerus ẽ sicut arena maris. In
plium eos congregabit:quia ab
ȩccłam dĩ ꝑsequendã eos amabit.
Et ascenderunt suꝑ latitudinẽ
t᷑rȩ: et circunded̾unt castra scõꝵ
et ciuitatẽ cdilectã. Diximꝰ suꝑius
discipłos antixp̃i laudatores fo¬
re uicioꝵ: & omnia quȩ ad delec¬
tationes carnis ꝑtinent docere.Suꝑ
latitudinẽ gͦ tĩx ascenderunt: quia
uastas huius scł̃i uias ingredientur.
quȩ ducunt ad mortẽ. Castra uero
scorũ et ciuitas dilecta: unaͣ signifi¬
cationẽ hñt. Significant quippe
quia eccłam dĩ tota uirtute ꝑseqͣn¬
tur. ut nom̃ xp̃i de mundo funditꝰ

Expanded text:
Et congregabit eos in praelium, quorum Et congregabit eos in praelium, quorum numerus est sicut arena maris. In praelium eos congregabit; quia ad Ecclesiam Dei persequendam eos armabit. Et ascenderunt super latitudinem terrae, et circumdederunt castra sanctorum, et civitatem dilectam. Diximus superius discipulos Antichristi laudatores fore vitiorum, et omnia quae ad delectationes carnales pertinent, docere. Super latitudinem ergo terrae ascenderunt; quia vastas hujus saeculi vias ingredientur, quae ducunt ad mortem. Castra vero sanctorum et civitas dilecta, unam significationem habent; significant quippe quia Ecclesiam Dei tota virtute persequentur, ut nomen Christi de mundo
Abbreviated transcription (Latin):
Numqͥd reꝓbos delicturꝰ ẽ. et inua¬
surꝰ electos: Nullomͦ Alligatio¬
nemgͦ diabol scłm litterã intell¬
gendum puto: ut in aliquo abys¬
si loco uirtute diuina religat᷑ te¬
neatur uel certe ininferno usq
ad diem absolutionis suȩ:. Seducet
autem gentes quȩ sunt suꝑ. uiiͬ.
angulos t̾rȩ: quia uniũsas gentes
quȩ infra.iiiͬ. plagas mundi con¬
tinentur. antrxp̃i impiissima do¬
ctrina ꝑlustrabit. Nullasq aliaᷤ
gentes seducet: nͥ quȩ sp̃alit̾ gog &
magog uocant᷑ Gog nãq int̾p̃tat᷑
tectum: magog dececto. ꝑ gog gͥ qͥ
interp̃tat᷑ tectum hi designant᷑ qͥ
maliciã suã in corde tegentes. ufti
ab hominib uidebunt᷑: cũ futur
sint mente reꝓbi. Magog uͦ quod
inter p̃tat᷑ de tecto. eosdesignat: qͥ
de tecto cordis sui in aꝑtas mise¬
rias ꝓrumpentes. omnib se ĩpioᷤ
eẽ demonstrabunt.Tales itaq dia¬
bolus ꝑantixp̃m facile decipiet.

Expanded text:
numquid reprobos derelicturus est, et invanumquid reprobos derelicturus est, et invasurus electos? Nullo modo. Alligationem ergo diaboli secundum litteram intelligendam puto, ut in aliquo abyssi loco virtute divina religatus teneatur, vel certe in inferno usque ad diem absolutionis suae. Seducet autem gentes, quae sunt super quatuor angulos terrae; quia universas gentes quae infra quatuor plagas mundi continentur, Antichristi impiissima doctrina perlustrabit: nullasque alias gentes seducet, nisi quae spiritaliter Gog et Magog vocantur; Gog namque interpretatur tectum, Magog de tecto. Per Gog igitur, qui interpretatur tectum, ii designantur, qui malitiam suam in corde tegentes, justi ab hominibus videbuntur, cum futuri sint mente reprobi: Magog vero, qui interpretatur de tecto, eos designat, qui de tecto cordis sui in apertas miserias prorumpentes, omnibus se impios esse demonstrabunt. Tales itaque diabolus per Antichristum facile decipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
ti in scõꝵ collegio recipient᷑. Atq
inhis scda mors id ẽ damnatio ul¬
tima non habebit potestatẽ: quia
ouibꝰ in dexc̾̃is ponent᷑. Sed ert̃
sacerdotes dñi et xp̃i: et regnaue¬
runt cũ xp̃o mille annis. Nomine
sacerdotũ: omnes electos cõp̃hen¬
dit. Ommes nãq elect sacerdoteᷤ
uocant᷑:. siue quod sint menbra
sũmi sacerdotis: siue qd ipsi semet¬
ipsos offerre dõ ꝑbona oꝑa ñ de¬
sistunt. Et cũ consũmati fuerint
mille anni. soluetur sathanas de
carcere suo: & exibit & seducet
gog et magog. Quod hic carcer:
suꝑiꝰ abyssus uocat᷑. S int̾im q̃stio
oritur. Suꝑiꝰ quippe quoꝵdã opi¬
nionẽ sequens. dixi ꝑ abyssum cor¬
da impioꝵ posse designari: inqͥb
diabolus a corcdtib fideliũ ex pul¬
sus religatꝰ teneatur: Si gͦ ꝑ abyssrĩ
corda reꝓborũ designant᷑: quomͦ
de abysso. idest de cordibꝰ reꝓboꝵ
exire dicit᷑ quos mimꝗͣ d̾elinquet:

Expanded text:
ti in sanctorum collegio recipientur: atque ti in sanctorum collegio recipientur: atque in iis secunda mors, id est, damnatio ultima non habebit potestatem; quia ovibus in dextris ponentur. Sederunt sacerdotes Domini et Christi, et regnaverunt cum Christo mille annis . Nomine sacerdotum omnes electos comprehendit; omnes namque electi, sacerdotes vocantur, sive quod sint membra summi sacerdotis, sive quod ipsi semetipsos offerre Deo per bona opera non desistant. Et cum consummati fuerint mille anni, solvetur satanas de carcere suGog et Magog. Quod hic carcer, superius abyssus vocatur. Sed interim quaestio oritur; superius quippe quorumdam opinionem sequens, dixi per abyssum corda impiorum posse designari, in quibus diabolus a cordibus fidelium expulsus, religatus teneatur: si ergo per abyssum corda reproborum designantur, quomodo de abysso, id est, de cordibus reproborum exire dicitur, quos numquam derelinquet?
Abbreviated transcription (Latin):
etiã resurrectionẽ pͥmã uocat: cũ
dicit. hec ẽ resur rectio pͥma: Tempꝰ
itaq a passione.xp̃i usq ad finem
mundi: resurreccio pͥma uocatur.
Quarta uita scõrũ erit post receptio¬
nem corpoꝵ: quȩ nullo fine t̾mina¬
bitur. Igitur quia uita p̃sens in
comparatione cȩlestis. mors recte di¬
ci potest: scĩ pͥma resurrectione dẽ
resurgunt: cum abhac misera
uita substracti. incȩlesti beatitudi¬
ne cum dño collocant᷑. E fic̃ hȩc ẽ.
pͥma resurrectio scõrũ: ita ẽ. & pͥma
mors impioꝵ qͣndo p̾sentem uitã
deserunt et in penis demergunt᷑.
Secunda uͦ mors ultima dãnatio¬
erit: sicut inseqͣntib ex ponit. Beati
ergo erunt quihñt partẽ in resurre¬
ctione pͥma: & in his sccła mors non
ht̃ potestatẽ: quia illi tantũ beati
sunt et erunt: qui ante finẽ mun¬
di inconsortio scõrũ ascrib mere¬
bunt᷑. Mtiltos enĩ fine muncti in¬
stante. ignis purgatoriꝰ purgando
cremabit: s ante iudiciũ absolu¬

Expanded text:
rrectionem vocat; cum dicit: Haec est resurrectio prima. Tempus itaque a passione Christi usque ad finem mundi resurrectio prima vocatur. Quarta vita sanctorum erit post receptionem corporum, quae nullo fine terminabitur. Igitur quia vita praesens in comparatione vitae coelestis mors recte dici potest, sancti prima resurrectione tunc resurgunt, cum ab hac misera vita subtracti, in coelesti beatitudine cum Domino collocantur. Et sicut est haec prima resurrectio sanctorum, ita est et prima mors impiorum; quando praesentem vitam deserunt, et in poenis demerguntur: secunda vero mors ultima damnatioerit, sicut in sequentibus exponit. Beati ergo erunt, qui habent partem in resurrectione prima, et in iis secunda mors non habet potestatem; quia illi tantummodo beati sunt et erunt, qui ante finem mundi in consortio sanctorum ascribi merebuntur. Multos enim, fine mundi instante, ignis purgatorius purgando cremabit, sed ante judicium absolu
Abbreviated transcription (Latin):
sordes ad nichilũ redigere. ut ñ sit
necesse ut in mare defluant: Per
tẽpestatẽ igit᷑ ualidã ultimũ un¬
piorũ int̾itum possumꝰ intelligere:
Quẽ sapientia ꝑ salomonẽ in ultimo
examine impiis se in laturã eẽ testat᷑
dicens: Ego quoq mint̾itu ur̃o ride¬
bo: et subsannabo cũ uobis qͦd time¬
batis euenerit: cum irruerit re¬
pentina calamitas: et int̾itus qͣsi
tempestas ingruerit. Et diabolꝰ
qui seducebat eos missus ẽ instag¬
num ignis et sulphuris: ubi et be¬
stia et̃ pseudo ꝓpħa: Hoc cunc ĩple¬
bitur: qͣn dñs dicet. Ite maledicti
in ignẽ et̃nũ: qui p̃paratꝰ ẽ diabolo
et angłis eius t cruciabunt᷑ die
ac nocte: in scła scłoꝵ. A qͦ cruciatu.

Expanded text:
sordes ad nihilum redigere, ut non sit sordes ad nihilum redigere, ut non sit necesse ut in mare defluant? Per tempestatem igitur validam ultimum interitum impiorum possumus intelligere, quem Sapientia per Salomonem in ultimo examine impiis se illaturam esse testatur dicens: Ego quoque in interitu vestro ridebo, et subsannabo, cum vobis quod timebatis, advenerit; cum irruerit repentina calamitas, et interitus quasi tempestas ingruerit . Et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, ubi est bestia et pseudopropheta. Hoc tunc implebitur, quando Dominus dicet: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Et cruciabantur die ac nocte in
Abbreviated transcription (Latin):
mundus ĩ meliorẽ statum atq mul¬
to pulehriorẽ reparet᷑ post ignẽ:
Aut quid funt aliud emneres nͥ t̾ra
mundae Nam quas cũq sordes
ignis assumpserit: incineres mun¬
dos conu̾tit. Numqͥd ñ poterit ds̾
cineres mundos in meliorẽ statũ
cum alia t̾ra reparare: ut necessa¬
ria non sit ei ablutionis pluuia:
dicamꝰ aliter. Omniũ sordrũ ablu¬
tiones aut t̾ra ebibit. aut influ¬
minib decurrunt: & cũ flumini¬
bus inmare. Et quomͦ t̾ra postꝗͣ
abigne examinata fuerit sordes
suas ebibet: iu ut iterũ sordes¬
cat: Aut quomͦ influminib de¬
current. et cũ fluminib in mare: cũ
mare iam ñ sit sicut seqͣntia libri
huiꝰ uident᷑ faterie Quod si mare
in meliorẽ statum reparabit᷑ sic̃ cȩlũ
t̾raq: a t̾re sordib quomͦ inqͥnabit᷑:
Quod siquis dixerit innouationẽ
hanc passurã ẽẽ inqͥnationẽ atq
nichilũ ẽẽ re igendas: ñ poterit ds̃
sicut inaqua ita et int̾ra easdem

Expanded text:
 multo pulchriorem reparetur post ignem? Aut quid sunt aliud cineres, nisi terra munda? Nam quascumque sordes ignis absumpserit, in cineres mundos convertit. Numquid non poterit Deus mundos cineres in meliorem statum cum altera terra reparare, ut necessaria non sit ei ablutionis pluvia? Dicamus aliter: Omnium sordium ablutiones aut terra ebibit, aut in flumina decurrunt, et cum fluminibus in mare. Et quomodo terra, postquam ab igne examinata fuerit, sordes suas ebibet, ut iterum sordescat? aut quomodo in flumina decurret, et cum fluminibus in mare; cum mare jam non sit, sicut sequentia hujus libri videntur fateri? Quod si mare in meliorem statum reparabitur, sicut coelum terraque, a terrae sordibus quomodo inquinabitur? Quod si quis dixerit ante innovationem hanc passurum esse inquinationem, atque nihilum esse redigendas; non poterit Deus sicut in aqua, ita et in terra easdem
Abbreviated transcription (Latin):
ca tibi consummatio eiꝰ ẽ. eleuat. Ibiq
conglobata. pͥmo indensã nebulã
quã nubes uocamus conu̾̃tit᷑ dein
uento agitante minutissime gut¬
tȩ simul mixtȩ. atq sua ꝑ mixtioẽ
graues effectȩ. ad tras decidunt
pluuiãq faciunt: Ecce t̾ra. ecce aer.
ecce mare. cet̾aq elem̃ta igne con
lib̾etur a seruititte corruptionis in
libtatẽ głe filiorũ cĩ: Numquid d̃s
qui omnia creauit ex nichilo. non

Expanded text:
ca ubi consummatio ejus est, elevat: ibique ca ubi consummatio ejus est, elevat: ibique conglobata, primo in densam nebulam, quam nubes vocamus, convertitur: deinde, vento agitante, minutissimae guttae simul mixtae, atque sua permixtione graves effectae, ad terras decidunt, pluviamque faciunt. 573 Ecce terra, ecce aer, ecce mare, caeteraque elementa igne consliberetur a servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei? Numquid Deus qui omnia ex n
Abbreviated transcription (Latin):
celo exiet:quia ueniente adiudiciũ¬
dño. ignis ante ipsũ precedet: qͥ
non solũ omnẽ cateruã impiorũ
s ce ipsũ mundũ consumet: sicut
innonagesimo.uͣi. psalmo clauid
loquit᷑ dicens. Ignis ante ipsum
p̃cedet: et inflammabit ineireui¬
tu inimicos eiꝰ. Reꝓbi namq qͣuis
cũ electis conu̾sent᷑ incir curtu funt:
quia sic̃ hostes ciuitatẽ aliquã in¬
pugnant ut capiant eã: ita ⁊ eccła
dicens: Ignis inconspectu eiꝰ exardeᷤᷤ¬
cet: & ineircuttu eiꝰ tempestas tiali¬
da. quidã hunc u̾sũ ita exponunt.
quod post succensionẽ elenitorum
pluuia descendat: quȩ combustiois
cineres abluat:. S talis expositio:
absurdissima mͥ uidet᷑. Scimꝰ eñi
pluuiã a mari atq a t̾ra. siue ꝑ ne¬
bulã siue ꝑ exsiccationẽ solis exur¬
gere. Et sicut aqua leuia quȩq a
fundo adsuꝑiora eleuat: ita & aer
a quã aut in nebulã conu̾sã. aut ar
dore solis in tenuissimũ fumũ & pe¬
ne inuisibilẽ redactã. usq ad ea lo¬

Expanded text:
ad judicium, ignis ante ipsum praecedet, qui non solum omnem catervam impiorum, sed et ipsum mundum consumet, sicut in nonagesimo sexto psalmo David loquitur dicens: Ignis ante ipsum praecedet, et inflammabit in circuitu inimicos ejus . Reprobi namque quamvis cum electis conversentur, in circuitu sunt; quia sicut hostes civitatem aliquam impugnant, ut capiant eam: ita et Ecclesia loquitur dicens: Ignis in conspectu ejus exardescet, et in circuitu ejus tempestas valida . Quidam hunc versum ita exponunt, quod post succensionem elementorum pluvia descendet, quae combustionis cineres abluat: sed talis expositio absurdissima mihi videtur; scimus enim pluviam a mari atque a terra sive per nebulam, sive per exsiccationem solis exsurgere. Et sicut aqua levia quaeque fundo ad superiora elevat; ita et aer aquam aut in nebulam conversam, aut per ardorem solis in tenuissimum fumum, et pene invisibilem redactam, usque ad ea lo
Abbreviated transcription (Latin):
busdã uincłis eiꝰ impiissima uolun¬
tas religata tenetur: ꝑgentes uͦ quaᷤ
seducere ñ ꝑmittit᷑. solos electos de¬
bemus intelligẽ. Tempꝰ modicũ quo
post millȩ annos soluendꝰ ẽẽ dicit᷑
hominũ facientib dabit᷑ potestas
diabolo: tota uirtute contragenus
humanũ dimicandi. Et tudi sedeᷤ:
et sederunt suꝑ eas: et iudietũ da¬
tum ẽ illis. Quia suꝑiꝰ narrauit qͦ
ordine miscłia diumna cotictie elec¬
tos suos ab immanissimo hoste dia¬
bolo liberet: consequensẽ. ut gła
ad quã eorum animȩ cotidie ꝑdu¬
cuntur describat᷑ ꝑsedes namq
cȩlestis patria: ꝑ sedentes uͦ suꝑ eas.
scõrũ animȩ designant᷑. Qd̃ autẽ
iudiciũ datũ sit scĩs quoꝵ animȩ
in cęlesti beatitudine requiescunt:
in hoc adu̾tere possumꝰ. cum ad eoꝵ
sepulchra demonia ab obsessis cor¬
porib ex pelli. ꝑuiria sepe detegi.
atq multa miracła fieri uidemus.

Expanded text:
ibusdam vinculis ejus impiissima volunibusdam vinculis ejus impiissima voluntas religata tenetur. Per gentes vero quas seducere non permittitur, solos electos debemus intelligere: tempus modicum, quo post hominum facientibus, dabitur potestas diablo tota virtute contra genus humanum dimicandi. Et vidi sedes: et sederunt super eas, et judicium datum est illis. Quia superius narravit, quo ordine misericordia divina quotidie electos suos ab immanissimo hoste diabolo liberet, consequens est ut gloria ad quam eorum animae quotidie perducuntur, describatur; per sedes namque coelestis patria, orum animae designantur: quod autem judicium datum sit sanctis, quorum animae in coelesti beatitudine requiescunt; in hoc advertere possumus, cum ad eorum sepulcra daemonia ab obsessis corporibus expelli, perjuria saepe detegi, atque multa miracula fieri videmus.