comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ corripe. Etsia mari¬
tudo correptionis animũ
eius uulner&. tut amen
corripe neuereris. Tole¬
rabiliora sunt enĩ amici
uulnera quã adolatum
oscula. Errante migitur
amicũ corripe in nocen¬
temamicum nedeseras
Constans enĩ deb& eẽ
amicitiae ꝑseuerti re in
affectu non puerilimodo
amicosmuttare. uagtc
quadam debemꝰsenten¬
tia aperipectus tuũ amico
ut fideł sit tibi et capiaas
medicamentũ ẽ. uitae
in mortalitatis gratia
Defer amico ut aequali
Necteputeat ut praeue¬
nias amicũ officio. Ami¬
citia enim nescit suꝑbiã
ldeo enim sapiens dicit
Amicũ salutare ñeru¬
bescas nec deseras amicũ
innecessitate . Necdere¬
linquas eum nequedes¬
tituas. qm̃amicitia uitȩ
adiumentũ est Ideo in¬
eahonera nr̃a portam
siamici secundaeres ami¬
cus adiuuant quur non
et in aduersis amicireb:
amicorum adium̃tũ.
supp&at : luue mus con¬
silio conferamus studia
compatiamus affectu
sinecesseest toleremus.

Expanded text:
tamen corripe; et si amaritamen corripe; et si amaritudo correctionis animum ejus vulneret, tu tamen corripe, ne verearis: Tolerabilia sunt enim amici vulnera, quam adulantium oscula . Errantem igitur amicum corripe, innocentem amicum ne deseras. Constans enim debet esse amicitia, perseverare in affectu; non puerili modo amicos mutare vaga quadam debemus sententia. 128. Aperi pectus tuum amico, ut fidelis sit tibi et capias emedicamentum est vitae, et immortalitatis gratia , Defer amico ut aequali, nec te pudeat ut praevenias amicum officio; amicitia enim nescit superbiam. Ideo enim Sapiens dicit: Amicum salutare non erubescas . Nec deseras amicum in necessitate, nec derelinquas eum, neque destituas; quoniam amicitia vitae adjumentum est. Ideo onera nostra portemus, si amici secundae res amicos adjuvant, cur non et in adversis amici rebus amicorum adjumentum suppetat? Juvemus consilio, conferamus studia, compatiamur affectu. 129. Si necesse est, toleremus
Abbreviated transcription (Latin):
sentire nec debecit ut a¬
mico oboediat utrum
oporteat ut fidẽ deserat
dũindulg&atq inten¬
dit amici commoditatis
Et scriptura quidem ait
Plaga etgladius et sa¬
giti ferrata sichomo ẽ
testimoniũ dans falsum
aduersus amicũ suum.
sed consideraquid ads¬
truat. Non testimoniũ
reprehendit dictũ in a¬
micũ sed fal sũ testimoni¬
um. Quid enĩ sidĩcausa
quidsi patriae cogitat᷑
aliquis dicere testimo¬
nium. Nũquid praepon¬
derare deb&amicitia
religione p̃ponderare
caritati ciuiũ : in histam̃
ipsis reb requirenda est
ueritas testimonii nea¬
micus ad petatur amiciꝑ
fidia. cuius fide absolui
debeat. Amicusitaque
neq: noxio gratificare
deb& Neq. innocenti in¬
sidiari. Sanesinecesse ẽ
dicere testimoniũ si quid
in amico uitii cognouerit
corripere occultȩ si non
audierit corripere palã.
Sunt enĩ bonȩ correptio¬
nes et plerũq meliores
quã tacito amicitia. Et
siledise putet amicus. tu

Expanded text:
sentire necne debeat, ut 3asentire necne debeat, ut 3amico obediat? Utrum oporteat ut fidem deserat, dum indulget atque intendit amici commoditatibus? 126. Et Scriptura quidem ait: Clava, et gladius, et sagitta ferrata, sic homo est testimonium dans falsum adversus amicum suum . Sed considera quid astruat. Non testimonium reprehendit dictum in amicum, sed falsum testimonium. Quid enim si Dei causa, quid si patriae cogatur aliquis dicere testimonium? Numquid praeponderare debet amicitia religioni, praeponderare charitati civium? 139 In his tamen ipsis rebus requirenda est veritas testimonii; ne amicus appetatur amici perfidia, cujus fide absolvi debeat. Amicus itaque neque noxio gratificari debet, neque innocenti insidiari. 127. Sane si necesse sit dicere testimonium, si quid in amico vitii cognoverit, corripere occulte; si non audierit, corripere palam. Sunt enim bonae correptiones, et plerumque meliores quam tacita amicitia. Et si laedi se putat amicus, tu
Abbreviated transcription (Latin):
ex uer& quodertit deco¬
rũ atq honestũ mortis
seobtulit nec inmitis
regis trepidauit furorẽ
Ipsequoq rexpersarũ
feroxatq tumido cor¬
de tãdecore iudicauit
in dici in sidiarũ quȩ sibi
paratae forent gratia
representare. populũ¬
q: liberum ac seruitute
eripere eruereneci. nec
parcereei quittt̃ inde¬
hones tatũ seeius frau¬
dulentis consilus anim¬
amicitia ꝓbabilis quae
honestatẽ tua et᷑. Praefe¬
renda saneopib: honeri¬
bus potestatib honesta¬
tiuero praeferrinonua¬
l& sed hones tatẽ sequi
qualis fuit ionathȩ
qui proprietate nec of¬
fensam patris. Nec salu¬
tispericulũ refugiebat.
qualis fuit abimelech
qui pro hospitclis gratiȩ
officiis necem potius sui
quã ꝓditionẽ fugientis
amicisubeundũ arbi¬
praeferendũ honestati
quaettam neamicitiae
studio pretereatur &iã
hocscriptura admon&
deamicitia. Sunt enim
pleriq: philosoforũ quaes¬
tiones utrũ amicicausa
quis quam contrapatriã

Expanded text:
exueret, quod erat decoexueret, quod erat decorum atque honestum, morti se obtulit, nec immitis regis trepidavit furorem ? Ipse quoque rex Persarum ferox, atque tumido corde, tamen decorum judicavit indici insidiarum quae sibi paratae forent, gratiam repraesentare, populumque liberum a servitute eripere, eruere neci, nec parcere ei, qui tam indedehonestatum se ejus fraudulentis consiliis animamicitia probabilis, quae honestatem tuetur, praeferenda sane opibus, honoribus, potestatibus: honestati vero praeferri non solet, sed honestatem sequi. Qualis fuit Jonathae, qui pro pietate nec offensam patris, nec salutis periculum refugiebat . Qualis fuit Abimelech, qui pro hospitalis gratiae officiis necem potius sui, quam proditionem fugientis amici, subeundam arbipraeferendum honestati, quae tamen ne amicitiae studio praetereatur, etiam hoc Scriptura admonet de amicitia. Sunt enim pleraeque philosophorum quaestiones: utrum amici causa quisquam contra patriam
Abbreviated transcription (Latin):
moriemus fame Sima¬
nemus hic nullum sub¬
sidium uiuendi sup¬
petit nobis. Eamus in
castra syriae aut com¬
pendium mortiserat
Aut salutis reme dium
Perrexerunt itique
et intrauerunt in cas¬
tra et ecce om̃anuda
Nostium ingres si taber¬
nacula primum reꝑtis
alimentis fugaa ueruNt
famem deindeauri &
argenti quantũ potu¬
erunt diripuerunt
Etcum soli praede in cũ¬
berent disposuerunt
tam̃nuntia reregi fuis¬
sesrros: quiaid hones¬
tum arbi trabantur.
quem represso indicio
fouerefrcudis rapinã.
Quod indicio egressus
est populus & diripuit
castrasyriae & cõmeat᷑
hostiũ habundantiam
fecit annonȩ. Uilitatẽ
reddidit sed secđm pro¬
pheticum dictũ ut men¬
sura similaginissiclo
& duaemensuraehor¬
dei paripraetio consta¬
rent in hacla&itia
plebis nuntius ille in quo
requiescebatrex contrit᷑
interex euntium festina¬
tionem & remeantium
exultaitionem conculca¬
tus aplebemortuus est.¬
quida esterregina ñ ne
ut populũ suum periculo

Expanded text:
moriemur fame; si mamoriemur fame; si manemus hic, nullum subsidium vivendi suppetit nobis: eamus in castra Syriae, aut compendium mortis erit, aut salutis remedium. Perrexerunt itaque, et intraverunt in castra: et ecce omnia nuda hostium. Ingressi tabernacula, primum repertis alimentis fugaverunt famem, deinde auri et argenti quantum potuerunt, diripuerunt. Et cum soli praedae incumberent, disposuerunt tamen nuntiare regi fugisse Syros; quia id honestum arbitrabantur, quam represso indicio fovere fraudis rapinam. 122. Quo indicio egressus est populus, et diripuit castra Syriae, et commeatus hostium abundantiam fecit, annonae vilitatem reddidit secundum propheticum dictum; ut mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei pari pretio constarent. In hac laetitia plebis nuntius ille in quo requiescebat rex, contritus inter exeuntium festinationem et remeantium exsultationem, conculcatus a plebe, mortuus estQuid Esther regina, nonne ut populum suum periculo
Abbreviated transcription (Latin):
culum. Cui respon¬
dit proph& hacho¬
ra die crastina mensu¬
rasimilaginissiclo &
duae mensure hordei
sic inporta samariae.
Itcũ missus a rege nun¬
tius non credidiss&
dicens siplacuerit dñs
decaelo habundan¬
tiam frumenti . nec
sic quidem id possit
effici dixit ad eum
haeliseus. Quia non
credidisti oculistius
quadrigarũ sonus
et uoxmultae quantũ
& uox magna uirtutis
atq: ingens belli tumul¬
tus & arbi tratis unt
syri quod rexisrł in so¬
cietatem aduocass&
pelu regem a egrpti &
regem amorreorum
& fugerunt diluculo
relinquentes taber¬
nacula sua quouere¬
bantur ne in prouis u
aduentu nouorũ op¬
primarentur hostiũ
& coniunctis regũ uirib
non posse resistere. ld
incognitum samariae
erat quõ uictimetu&
fame tabidinec prȩ¬
tendere audebaNt
Erant autem leprosi
quattuor adportam
ciuitatis quibus uit a
ercit supplicium &mori
lucrum et dixerunt
ad seinuicem. Eccenos
hic sedimus &morimur
Siingre dimus urbem

Expanded text:
culum . Cui responculum . Cui respondit propheta: Hac hora die crastina mensura similaginis siclo, et duae mensurae hordei siclo in porta Samariae. Et cum missus a rege nuntius non credidisset, dicens: si pluerit Dominus de coelo abundantiam frumenti, nec sic quidem id posset effici; dixit ad eum Elisaeus: Quia non credidisti, oculis tuis quadrigarum sonus, et vox multa equitum, et vox magnae virtutis, atque ingens belli tumultus: et arbitrati sunt Syri quod rex Israel in societatem advocasset praelii regem Aegypti, et regem Amorrhaeorum: et fugerunt diluculo relinquentes tabernacula sua; quoniam verebantur ne improviso adventu novorum opprimerentur hostium, et conjunctis regum viribus non possent resistere. Id incognitum Samariae erat, quoniam victi metu, et fame tabidi, nec praetendere audebant . 121. Erant autem leprosi quatuor ad portam civitatis, quibus vita erat supplicium, et mori lucrum; et dixerunt ad se invicem: Ecce nos hic sedemus, et morimur. Si ingredimur urbem,
Abbreviated transcription (Latin):
siderat eam syrorum
exercitus. Rexmilita¬
res excubias supra murũ
sollicitus reui sebat in¬
terpellauit eum mulier
dicens ꝑsua sit mihi. haec
mulier ut adferrem
filium meum et adtuli
et coximus & cõmedimꝰ
eum. & promisit ut et
adferret & carnes illi¬
us. simulmanducare¬
mus. Nunc autẽ filiũ
suum abscondit et non
uult eum adferre.
Motus rex quod non so¬
lum humanis sed &iã
parricidalib: cadaue¬
ribus mulieres pastae
uiderentur et tã atro¬
cis calamitatibus ex¬
emplo ꝑcitus haeliseo
proph&ȩ denuntiauit
necem cuius inpotesta¬
tefore crederet ut obsi¬
dionẽ soluer& ꝓpulsar&
famem uel quia non ꝑ¬
miserat regi ut percu¬
teret syrios quoscecita¬
te ꝑfuderat. Sedebat
haeliseus cũ senioribus
inb&hel & priusquã
introiss& ad eũ regis
nuntius. ait ad seniores
uiros. Siuidistis quõ
filius homicidae illius
misitauferre caput
meũ: & introiuit nun¬
tius & mandatum re¬
gis ꝑtulit denuntian¬
ti. praesens capitisperi¬

Expanded text:
sederat eam Syrorum sederat eam Syrorum exercitus. Rex militares excubias supra murum sollicitus revisebat; interpellavit eum mulier dicens: Persuasit mihi haec mulier ut afferrem filium meum, et attuli, et coximus, et comedimus eum; et promisit ut et afferret, et carnes illius simul manducaremus: nunc autem filium suum abscondit, et non vult eum afferre. Motus rex quod non solum humanis, sed etiam parricidalibus 137 cadaveribus mulieres pastae viderentur, et tam atrocis calamitatis exemplo percitus, Elisaeo prophetae denuntiavit necem, cujus in potestate fore crederet, ut obsidionem solveret, propulsaret famem: vel quia non permiserat regi ut percuteret Syros, quos caecitate perfuderat. 119. Sedebat Elisaeus cum senioribus in Bethel, et priusquam introiret ad eum regis nuntius, ait ad seniores viros: Si vidistis quoniam filius homicidae illius misit auferre caput meum? Et introivit nuntius, et mandatum regis pertulit, denuntiantis praesens capitis peri
Abbreviated transcription (Latin):
sociarent. Qui aꝓtam
turpis commissi faci¬
nore quia alieni matri¬
monii ius uiol& uerar
indignasse imp&ran¬
do exhibuere matri¬
monio. sed neperiret
unapopulo trib frau¬
dis indultaẽ cohiben¬
tia. Quanta igitur
hones tatis cura maio¬
ribus fuerit hinc pro¬
ditur ut quad raginta
milia uirorum strin¬
gerent gladiumad¬
uersus frs suos detribu
beniamin. dumulcisci
uolunt in iuriã pudi¬
citi ae quia temeratoris
castitatis non suffere¬
bantur. Iteq in eobello
caesa sunt utrimq sexa¬
ginta quinq: milia bel¬
latorũ: et exuteurbes.
et cum inferior primo
fuisset populus i srł
tam̃ nec aduersi metu
belli ꝑcitus uindicandȩ
castitaitis seques trauit
dolorem. Ruebat in
ꝓelium uel sanguine suo
parans commisi flagitu
diluere notam. Et quid¬
mirum si populodĩ de¬
corũ illud atq honestũ
curefuit quando &iã
leprosi sicut in libris
regnorũ legimus hones¬
tati non defuit conside¬
ratio stmis erat mag¬
na insamaria quia ob¬

Expanded text:
sociarent; quia pro tam sociarent; quia pro tam turpis commissi facinore, qui alieni matrimonii jus violaverant, indignos se impetrando exhibuere matrimonio. Sed ne periret una populo tribus, fraudis indulta est conniventia. 116. Quanta igitur honestatis cura majoribus fuerit, hinc proditur, ut quadraginta millia virorum stringerent gladium adversus fratres suos de tribu Benjamin, dum ulcisci volunt injuriam pudicitiae; quia temeratores castitatis non sufferebantur. Itaque eo bello caesa sunt utrinque sexaginta quinque millia bellatorum, et exustae urbes. Et cum inferior primo fuisset populus Israel, tamen nec adversi metu belli percitus, vindicandae castitatis sequestravit dolorem. Ruebat in praelium, vel sanguine suo parans commissi flagitii diluere notam. CAPUmirum si populo Dei decorum illud atque honestum curae fuit, quando etiam leprosis, sicut in libris Regnorum legimus , honestatis non defuit consideratio? 118. Fames erat magna in Samaria, quia ob
Abbreviated transcription (Latin):
et uis praeualuit cessit
leuites iugalisua et cog¬
nouerunt eã. et tota
nocte in luserut ei. qua
a trocitate uel dolore
uicta iniuriae ante hos¬
pitium hospitis quouir
suus deuerterat ꝓiecit
se. atq excilauit spm̃.
Suprȩmolic& ui tȩmu¬
nere affectũ bonȩ c̃iugis
seruans ut exequias sal¬
tim sui funeris marito
reseruaret: Quo cog¬
nito nemultis morer
omis prope popułisrł
inbellũ exarsit Dubi¬
oq: euentu cũ anceps
maner & ꝓeliũ. Tertia
tam̃ peliandi uicȩtra¬
ditus ẽ populus benia¬
minpopulo isrł et diui¬
nauidi catur sententia
poenas intemperantiȩ
luit et condemnatus
quoq: nequis ei exnume¬
ro paterfiliã suã dar&
inuxorẽ. Idq confir¬
matũ iurisiurandi
sacramento ẽ. Sed cõ¬
puncti qđtã a ceruũ
infris tulissent senten¬
tiã. Itciseueritatemeĩ.
tẽperauerunt ut orba¬
tas parentũ uirgines in
coniugium sibi adscis¬
cerent quorũ patres
ꝓdelicto perempti fo¬
rent uel rapto copulã

Expanded text:
et vis praevaluit, cessit et vis praevaluit, cessit levites jugali sua: et cognoverunt eam, et tota nocte illuserunt ei. Qua atrocitate, vel dolore victa injuriae, ante ostium hospitis, quo vir suus diverterat, projecit se atque exhalavit spiritum, supremo licet vitae munere affectum bonae conjugis servans, ut exsequias saltem sui funeris marito reservaret. 115. Quo cognito ne multis morer omnis prope populus Israel in bellum exarsit, dubioque eventu cum anceps maneret praelium, tertia tamen praeliandi vice, traditus est populus Benjamin populo Israel, et divina judicatus sententia, poenas intemperantiae luit. Condemnatus quoque ne quis ei ex numero patrum filiam suam daret in uxorem: idque confirmatum jurisjurandi sacramento est. Sed compuncti quod tam acerbam in fratres tulissent sententiam, ita severitatem ejus temperaverunt, ut orbatas parentibus virgines in conjugium sibi adsciscerent, quorum patres pro delicto perempti forent, vel rapto copulam
Abbreviated transcription (Latin):
neos requies cendum
putaret nequi uit tens¬
re et dimisit una cũ
filia suauerũ ubi fac¬
titẽ aliqua ꝓgressio
cumues ꝑ proprior ur¬
gueret &ad propinqua¬
tum foret a durbẽ geb:¬
aeorum dicente seruulo
ut eum dominus suus
deflecteret non ad qui¬
euit dominus suusquia
Ferat et ciuitas filio¬
rũ isrłb sed intendit
habitabatur apopulo
trib beniamin. nece¬
ratquisquã qui adue¬
nientes reciperet hos¬
picio. nisiuir peregrinꝰ
progressa a etccte.
quicũ aspexisset eoset
interro gasset leuitã
quouadis uel undeue¬
nis : qui respondente
quo essetuiator et mon¬
et non eẽt qui colliger&
eũ hospiciũ ei obtulit
et ad ornauit conuiuiũ
A tubi sacietas epulan¬
di facctaẽ. et mensȩ
romote inruerunt pes¬
tilentes uiri circũi er̃
domum. Tuncsenior
filiam suã uirginem
etco aequalem eius cũ
qua cubitare solita eẽt
offerebat iuris iniqui¬
tatis tantũ neuis in ro¬
garetur hospitiuirum
ubi parũ ratio ꝓcessit

Expanded text:
neos requiescendum neos requiescendum putaret, nequivit tenere, et dimisit una cum filia sua. 113. Verum ubi facta est aliqua progressio, cum vesper jam propior urgeret, et appropinquatum foret ad urbem Jebusaeorum, dicente servulo, ut ad eam dominus suus deflecteret, non acquievit dominus suus; quia non erat ea civitas filiorum Israel: sed intendit habitabatur a populo tribus Benjamin. Nec erat quisquam qui advenientes reciperet hospitio, nisi vir peregrinus progressa aetate. Qui cum aspexisset eos, et interrogasset levitam: Quo vadis, vel unde venis? quo respondente quod esset viator, et reet non esset qui colligeret eum, hospitium ei obtulit, et adornavit convivium. 114. At ubi satietas epulandi facta est, et mensae remotae, irruerunt pestilentes viri, et circumierunt domum. Tunc senior filiam suam virginem, 136 et coaequalem ejus cum qua cubitare solita esset, offerebat viris iniquitatis, tantum ne vis irrogaretur hospiti. Verum ubi parum ratio processit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. Quamplena autẽ
miserationis hystoria
uirinquit leuita accepe¬
ratsibiiugalem quã a c̃¬
cubito concubinã appel¬
latã arbitror quaeali¬
quanto postquib: dam
ut fierisolet offensareb:
ad patremse contulit et
fuit illic quattuor m̃sib
Exsurrex̃iur eius ethabi¬
it ad soceris suidomum.
ut cũ sua iugtli reparar&
gratiã et reuocaret eam
acreducer & Occurrit
ei mulier atq indomũ
patrissui introdux̃ma¬
ritũ. laectitus ẽ adules¬
centulȩ pat̃ uenit obuiã
et sedit cũ eo trib: diebus.
et aepulati suN etquie¬
uerunt. & sequentidie
surrex̃leuita diluculo
et retentus ẽ asocero
ut tam̃cito ñ deserer&
conuiuii iocunditaitẽ
et alio tertio die ñ ꝑmi¬
sit pater. adulescentulȩ
ꝓficiscigenerũ suũ do¬
neclaetitia intereos
retur. Sed die septimo
cũ iã ad uesperũ declina¬
ret dies postmenscis et
laetitia coniuuia cũp̃¬
texerit finitimae noc¬
tis uiciniã ut apud suos
potius quã apud extra¬

Expanded text:
tatem. 111. Quam plena autem tatem. 111. Quam plena autem miserationis historia! Vir, inquit , levita acceperat sibi jugalem  quam a concubitu concubinam appellatam arbitror quae aliquanto post quibusdam, ut fieri solet, offensa rebus, ad patrem se contult, et fuit illic quatuor mensibus. Et surrexit vir ejus, et abiit ad soceri sui domum, ut cum sua jugali repararet gratiam, et revocaret eam, ac reduceret; occurrit ei mulier, atque in domum patris sui introduxit maritum. 112. Laetatus est adolescentulae pater: venit obviam, et sedit cum eo tribus diebus; et epulati sunt, et quieverunt. Et sequenti die surrexit levita diluculo, et retentus est a socero, ut tam cito non desereret convivii jucunditatem. Et alio et tertio die non permisit pater adolescentulae proficisci generum suum, donec laetitia et gratia retur. Sed die septimo cum jam ad vesperum declinaret dies, post mensas et laeta convivia, cum praetexeret finitimae noctis viciniam, ut apud suos potius, quam apud extra
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã inpęnitentia fit
carnis interitus ad ꝓfec
mur auctoritate di¬
cente scopaulo. Iudicaui
ut prȩsens eum quisic
operatus ẽ tradere hu¬
ius modi satcinae in in¬
teritu carnis ut sp̃ssal¬
uus sit indiedñi nr̃iihũ
admirandi gratiamys¬
terii factus uidetur. dum
studemus reuelatũ ple¬
nius sacramentũ pande¬
re. qđ eo usq plenũ hones¬
tatis ẽ ut sit plenũ religi¬
rit. utunus mulieris in¬
iuriã stu pro inlatam
intemperantiũ bello ꝑse¬
querentur etuicto popu¬
lotrib: beniamin obtes¬
tarentur in coniugium
seeis propriasfilias non
daturas remanserattrib:
sineullo posteritatis sub¬
sidio. Nisi fraudis necessa¬
riae accepisset licentiam
quaettm̃ indulgentia
congruo intemperantiȩ
subplicio ñ uidet᷑ uacare.
quando illis hocsolũ pro¬
missũ ẽ ut rapto inireN
coniugia ñ conubii sacra¬
mento Etreuera dignũ
fuit ut quialienũ contu¬
berniũ soluerant. Ipsinup¬
tiarũ amitterent sollẽni¬

Expanded text:
sed etiam in poenitentia fit sed etiam in poenitentia fit carnis interitus ad profemur auctoritate, dicente sancto Paulo: Judicavi ut praesens eum qui sic operatus est, tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit in die Domini admirandi gratia mysterii factus videtur, dum studemus revelatum plenius sacramentum pandere, quod eo usque plenum honestatis est, ut sit plenum religiit, ut unius mulieris injuriam stupro illatam intemperantium bello persequerentur, et victo populo, tribus Benjamin obtestarentur in conjugium se eis proprias filias non daturos! Remanserat tribus sine ullo posteritatis subsidio, nisi fraudis necessariae accepisset licentiam. Quae tamen indulgentia congruo intemperantiae supplicio non videtur vacare, quando illis hoc solum permissum est, ut rapto inirent conjugia, non connubii sacramento. Et revera dignum fuit ut qui alienum contubernium solverant, ipsi nuptiarum amitterent solemni
Abbreviated transcription (Latin):
ignis adnodecaelis et con¬
sumpsit holo caustum.
hostia illa Tuesconsi¬
deratti citius singula
inte descendit uapor
sp̃ssc̃i. teuidetur ex urere
cũ tua peccata consumit
Deniq: quod consumptũ
est sacrificium mossi tẽ¬
pore sacrificium ꝓpecca¬
toerat. Vndemorsesait
Sicut in machabeorum
scriptum ẽ. libro : eo quod
non sit mandatũ quod
erat propeccato consũp¬
tumẽ. Nonne tibi con¬
sumi uidetur quando
inbaptismatis sacram̃to
interit homototus exte¬
rior uetus homonr̃t c̃¬
fixus ẽ cruci apłscla¬
matillic sicut patrum
exempla tedocent. Aegp¬
tius demergitur haebre¬
us resurgit scõrenouat᷑
spũ. quietiã ꝑ marerubrũ
in offenso transiuit uesti¬
gio ubibabti zacti sunt
patres subnube et in
mari. Indiluuio quoq
Noe tempore mortua est
cum sua ꝓgenie seruatus
est. Annon consummit᷑
homo cũ absoluitur mor¬
taleistud auita. Deniq
exterior corrũpitur sed
Nec solũ inbabtismate

Expanded text:
ignis a Domino de coelo, et conignis a Domino de coelo, et consumpsit holocaustum . 107. Hostia illa tu es. Considera tacitus singula. In te descendit vapor Spiritus sancti, te videtur exurere, cum tua peccata consumit. Denique quod consumptum est sacrificium Moysi tempore, sacrificium pro peccato erat. Unde Moyses ait, sicut in Machabaeorum scriptum est libro , eo quod non sit manducatum quod erat pro peccato, consumptum est. Nonne tibi consumi videtur, quando in baptismatis sacramento interit homo totus exterior? Vetus homo noster confixus est cruci, Apostolus clamat . Illic, sicut Patrum exempla te docent, Aegyptius demergitur, Hebraeus resurgit, sancto renovatus Spiritu, qui etiam per mare Rubrum inoffenso transivit vestigio, ubi baptizati sunt patres sub nube, et in mari . 108. In diluvio quoque Noe tempore mortua est cum sua progenie servatus est . Annon consumitur homo, cum absolvitur mortale istud a vita? Denique exterior corrumpitur, sed Nec solum in baptismate,
Abbreviated transcription (Latin):
qualesit ignis probabit
probaremus ꝑ ignẽ exuri
peccata Notũ ẽ ergo
hunc ẽẽ ignem sacrũqui
tunc intypofuturae re¬
missionis peccatorũdes¬
cendit super sacrificium.
Hicigitur ignis abscondi¬
tur captiuitaitis tẽpore
quocul pa regnat tep̃r
autem liberiatis pro¬
mittitur. et licet inaquȩ
speciem mutatur tam̃
seruaat ignis naturam
ut consumeret sacrifici¬
um. Nec mireriscũ lege¬
ris quia pater ds̃dixit
Ego sumignis consũmens
et alibi. medereliquer̃
fontem a quae uiuae ipse
quoq: dñsihs̃ quasi igni in¬
flammat audientium
corda quasi fonsrefrige¬
rat. Nam ipse in euange¬
lio suodicit. qđ ideo uene¬
rit ut ignẽ interrasmitte¬
r& et potum sitientibus
aquae uiuae minis trar&
Haeliae quoq tempore
descendit ignis quando
prouocauit ꝓph&as
gentium ut altaresineig¬
ne accenderent. Etcum
illi nequissent facere.
hostiam suam tertio ipse
ꝑfudit aqua et manabat
aqua incircuitu altaris
et ex damauit et cecidit

Expanded text:
quale sit, ignis probabit quale sit, ignis probabit probaremus per ignem exuri peccata. Notum est ergo hunc esse vere ignem sacrum, qui tunc in typo futurae remissionis peccatorum descendit super sacrificium. 105. Hic igitur ignis absconditur captivitatis tempore, quo culpa regnat: tempore autem libertatis promitur. Et licet in aquae speciem mutatus, tamen servat ignis naturam, ut consumeret sacrificium. Nec mireris cum legeris, quia Pater Deus dixit: Ego sum ignis consumens ; et alibi: Me dereliquerant fontem aquae vivae . Ipse quoque Dominus Jesus quasi ignis inflammabat audientium corda , quasi fons refrigerabat; nam ipse in Evangelio suo dicit quod ideo venerit, ut ignem in terras mitteret, et potum sitientibus aquae vivae ministraret . 106. Eliae quoque tempore descendit ignis, quando provocavit prophetas gentium, ut altare sine igne accenderent. Et cum illi nequissent facere, hostiam suam tertio ipse perfudit aqua, et manabat aqua in circuitu altaris, et exclamavit, et cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
populi & propitius ficit
Tuncds̃ ostend& haec. & ap¬
parebit maiestas dnĩ. Con¬
gregationem populitenemꝰ.
propitiationom dnĩ dĩ non¬
cignoscimus qua ꝓpitiati¬
one insucoperatus est pas¬
sione. Arbitror quod ignẽ
istum possimus ignorare
cum legerimus qui abapti
Sicut in eu cingelio dixit
iohannes. merito consu¬
mebatur sacrificium. qm̃
propeccato erat. Ille
autem ignistrpus sps scĩ
fuit quidescensurus erat
post dnĩ ascensionem.
& remissurus peccata om¬
nium. qui quasi ignis ani¬
temfidelem. Vnde cit ie¬
remias accepto spũ. Et fac¬
tum ẽ incordemeo ut ignis
ardens. flammigerans in
ossibus meis. & dissolutus sũ
tabant promissa dnĩ tam¬
quam ignem dispersas esse
linguas legimus. Denique
sicua porabatur animos¬
singulorum. ut musto re
factus est. &aqua ignemex¬
citauit. nisiquia spiritalis
gratia perigne mexurit:
peraquam mundat pecca¬
ta nostra.
Eluitur enim peccatum
& exuritur. Vnde et apłs
ait. Vnius cuiusq opus

Expanded text:
populi, et propitius fiat. populi, et propitius fiat. Tunc Deus ostendet haec, et apparebit majestas Dgregationem populi tenemus, propitiationem Domini Dei nostri agnoscimus, quam propitiator in sua operatus est passione. Arbitror quod nec ignem istum possimus ignorare, cum legerimus quia baptizsicut in Evangelio dixit Joannes . Merito consumebatur sacrificium, quoniam pro peccato erat. Ille autem ignis typus Spiritus sancti fuit, qui descensurus erat post Domini ascensionem, et remissurus peccata omnium: qui quasi ignis inftem fidelem. Unde ait Hieremias accepto Spiritu: Et factum est in corde meo ut ignis ardens, flammigerans in ossibus meis: et dissolutus sum tabant promissa Domini, tamquam ignem dispersas esse linguas legimus. Denique sic vaporabatur singulorum animus, ut musto repfactus est, et aqua ignem excitavit; nisi quia spiritalis gratia per ignem exurit, per aquam mundat peccata nostra? Eluitur enim peccatum, et exuritur. Unde et Apostolus ait: Uniuscujusque 134 opus
Abbreviated transcription (Latin):
scõ nee mia epathar
quod interp̃tationẽ brab&
purificationis. aplurimis
nepta uocatur Inuemi¬
tur autem indescriptionib
hieremiae proph&ae
pereeos qui postea esseNł
futuri. Hicest ignis qui
cecidit supers a crificium
morsi et consumpsit illud
sicut scriptum est quia exi¬
uit ignis adño & consump¬
sit uniuersa quaeerant
scper altare holocaus¬
ta. Hocigne opostebat
scĩficari sacrificium. id eoq
filios a a ronqui alienum
inem inferitae uoluer̃
exiuit iterum ignis ad ño
& consumpsit eos. itaut
mostui extra castra pro¬
icerentur Veniens
autem hieremias in locũ
inuenit domum in loco
speluncae. & tabernacu¬
lum & arcam & altare
incensi intulit illuc &
obstruxit ostium. Quod
cum hi quisimul uenerant
curiosius perscrutarentur
ut notarent sibi locum ne¬
quaquã comprehendere
atque in uenire potuerunt
Vt autem cognouit ieremi¬
as quod affecta ssent dixit
Ignotus erit locus donec con¬
greg& ds̃ congregationem

Expanded text:
sancto Neemia, ephthar, sancto Neemia, ephthar, quod interpretationem habet purificationis: a plurimis nephthe vocatur. Invenitur autem in descriptionibus Hieremiae prophetae, igne eos qui postea essent futuri. Hic est ignis qui cecidit super sacrificium Moysi, et consumpsit illud, sicut scriptum est: Quia exivit ignis a Domino, et consumpsit universa quae erant super altare holocausta . Hoc igne oportebat sanctificari sacrificium; ideoque et in filios Aaron qui alienum ignem inferre voluerunt, exivit iterum ignis a Domino et consumpsit eos, ita ut mortui extra castra projicerentur . 101. Veniens autem Hieremias in locum, invenit domum in modum speluncae, et tabernaculum et arcam, et altare incensi intulit illuc, et obstruxit ostium: quod cum hi qui simul venerant, curiosius perscrutarentur, ut notarent sibi locum; nequaquam comprehendere atque invenire potuerunt. Ut autem cognovit Hieremias quod affectassent, dixit: Ignotus erit locus, donec congreget Deus congregationem
Abbreviated transcription (Latin):
dotem rex persarum direx̃.
Atille secum deduxit illo¬
qui ꝑfecturi depatriosolo
scacrum ne perir& ignem
absconderunt. uenientes
autem ut patrum sermone
est ꝓditum. non in uener̃
ignem sed aquam. Et cum
deess& ignis qui adoler&
adtaria. haurire aquã
ne ciemias sacerdos sibiq
deferri & aspergi super
ligna p̃cepit:. Tunc uisu
mirabilicum ess& ccelũ
intextum nubibus solre¬
pente in luxit. accensus ÷
magnus ignis. Ita ut om̃s
intam euidentid nĩ gratia
actum stupentes. la&itia ꝑ¬
funderentur Orabat ne¬
aemias psallebant sacer¬
dotes hrmnum dõ. Vt quȩ
consumptum est sacrificiũ
ius sit iterum ne aemias
residua aqua maiores ꝑ¬
fundi lapides. Quo facto
flamma accensa ẽ. lumen
autem refulgens ab altari
consum matum ilico est
Hocpate factum indicio rex
persarum eo loco inquo ig¬
nis fuerat cbs conditus.
& postea repesta estaqua
templum fierimanda uit
cui inferebantur dona
plurima. appellauerunt
autem illud quierant cũ

Expanded text:
dotem rex Persarum direxit. dotem rex Persarum direxit. At ille secum deduxit sacequi profecturi de patrio solo, sacrum ne periret ignem absconderant. Venientes autem, ut patrum sermone est proditum, non invenerunt ignem, sed aquam. Et cum deesset ignis, quo adolerent altaria, haurire eos aquam Neemias sacerdos, sibique deferre, et aspergere super ligna jussit. Tunc, visu mirabile! cum esset coelum intextum nubibus, sol repente illuxit, accensus est magnus ignis; ita ut omnes in tam evidenti Domini gratia factum stupentes, laetitia perfunderentur. Orabat Neemias, psallebant sacerdotes hymnum Deo. Utque consumptum est sacrificium, jussit iterum Neemias residua aqua majores perfundi lapides: quo facto flamma accensa est, lumen autem refulgens ab altari consummatum illico est. 101. Hoc patefacto indicio, rex Persarum eo loco in quo ignis fuerat absconditus, et postea reperta est aqua, templum fieri mandavit, cui 133 inferebantur dona plurima. Appellaverunt autem illud qui erant cum
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i qui tuncdĩ omni poten¬
tis cultores erant. accep¬
tum ignem de altari sacer¬
dotes dñi occulte inualle
absconderunt. Erat illic
uel ut puteus patens aquȩ
secessu infrequens nec po¬
pulari usui patens ignoto
et ab arbitris remoto loco
id obsignauerunt indicio
sacro pariter acsilentio
ignemre conditum. Non
illis studio fuit aurũ de¬
fodere. argentum abs¬
condere. quod serua¬
rent posterissuis Sed
inter extrema suae ho¬
nestatis curam habentes
sacrum ignem seruandũ
putciueruNne eum
uel impuri contamina¬
rent uel de functorum
sanguis extingueret.
uel de formium ruinarũ
aceruus aboler&: Abi¬
erunt itaque in ꝑsidem
sola religione liberi
quo sola illis percaptiui¬
tatem extorqueri nequi¬
uit. Postuero pluri¬
mum temporis quando
placuitdõ. dedit hanc
mentem regi persarũ
ut restaurari iniudea tem¬
plum & legitimos repara¬
rihierusolimus ritus iube¬
r&. Cuius gratia mune¬
ris. ne ȩmiam iam sacer¬

Expanded text:
nostri, qui tunc Dei omnipotennostri, qui tunc Dei omnipotentis cultores erant, acceptum ignem de altari sacerdotes Domini occulte in valle absconderunt. Erat illic velut patens puteus, aquae secessu infrequens, nec populari usui patens, ignoto et ab arbitris remoto loco: ibi obsignaverunt indicio sacro pariter ac silentio ignem reconditum . Non illis studio fuit aurum defodere, argentum abscondere, quod servarent posteris suis: sed inter extrema sua honestatis curam habentes, sacrum ignem servandum putarunt; ne eum vel impuri contaminarent, vel defunctorum sanguis exstingueret, vel deformium ruinarum acervus aboleret. 100. Abierunt itaque in Persidem sola religione liberi; quoniam sola illis per captivitatem extorqueri nequivit. Post vero plurimum temporis, quando placuit Deo, dedit hanc mentem regi Persarum, ut restaurari in Judea templum, et legitimos reparari Hierosolymis ritus juberet. Cujus gratia muneris Neemiam sacer
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ mortuos. Iustus itaq
uir plenus alienis time¬
bat & malebat innuptã
sibi manere filiam quã
propter nuptias eius ex¬
traneos periclitari: quã
breuiter absoluit omnes
quȩstiones philosoforũ
illi deuiti is tractant domo¬
rum tegendã anꝓdendã
auenditore uideantur
noster nec filiae uitia
celanda arbitratus est
etceste non ipse ad fec¬
tabat ut ecutrader&.
sed rogabatur. quanto
utique iste honestior sit
illis. dubitare non pos¬
sumus sic ut feramus
Quanto prestantior sit
filiae causa quam reiue¬
nalis peccunia. Conside¬
remus aliud quod in cap¬
tiuitate gestum summum
tenuit honestatis de corẽ
Nullis enim aduersis
hones impeditur quȩ in
his eminet et magis p̃cell&
quamin prosperis Inter
uincula it aque inter arma
flamincisque seruitutem
qua eliberis omnisupplicio
grauior est. Inter poenas
Non excidit tamen cura
honestatis incuorib nr̃is.
sedinter euersae patriae
cineres et fauillas custo
dem ducerentur patres

Expanded text:
esse mortuos. Justus itaque esse mortuos. Justus itaque vir plus alienis timebat, et malebat innuptam sibi manere filiam, quam propter nuptias ejus extraneos periclitari . 97. Quam breviter absolvit omnes quaestiones philosophorum. Illi de vitiis tractant domorum, tegenda an prodenda a venditore videantur: noster iste nec filiae vitia celanda arbitratus est. Et certe non ipse affectabat ut eam traderet, sed rogabatur. Quanto utique iste honestior sit illis, dubitare non possumus, si conferamus quanto praestantior sit filiae causa, quam rei venalis pecunia. remus aliud quod in captivitate gestum, summum tenuit honestatis decorem. Nullis enim adversis honestas impeditur, quae in his eminet, et magis praecellit quam in prosperis. Inter vincula itaque, inter arma, flammas, servitutem, quae liberis omni supplicio gravior est, inter poenas , non excidit tamen cura honestatis majoribus nostris: sed inter eversae patriae cineres et favillas in affdem ducerentur patres
Abbreviated transcription (Latin):
&ptulit eam. & facta est
manus eius sicut nix. Iterũ
misit & pestulit eam & erat
sicut carnis humanae speci¬
es Significans dnm̃ ihm̃
primum fulgorem diuini¬
tatis. postea susceptionem
carnis. in qua fide credere
omnes gentes. populosque
oporter&. Meri tomanum
misit. quia dextera dĩxp̃s ÷
derit. quasi reꝓbus flagel¬
latur sicut isterex: Quiquõ
signis non credidit eui¬
dentibus postea flagel¬
latus orabat ut ueniam
merer&ur Quantus
batur. et eo maxime qđ
se obiciebat propopulo
dicens. ut remit ter& po¬
pulo ds̃ autcerte delibro
uiuentium se deleret
et adcibos pauperis ma¬
ne inuitaret in opes.
raguhel precipue. qui
contemplatione hones¬
tatis cum rogar&ur ut
filiã suã in coniugium
dar& Vitia quoq: filiȩ
non teccebat. necircũ ue¬
nire p&itorẽ uider&ur
tacendo .: Itaq: cum tobi¬
as filius tobis posceret
ut sibi eam dar& puellã.
respondit legequidem
ipsi deberieam tãquam
ꝓpinquo. sed dedisse eã
iam sex uiris. et om̃s eos

Expanded text:
tulit eam, et facta est manus ejus sicut nix. Iterum misit, et protulit eam, et erat sicut carnis humanae species ; significans Domini Jesu primum fulgorem Divinitatis, postea susceptionem carnis, in qua fide credere omnes gentes populosque oporteret. Merito manum misit, quia dextera Dei Christderit, quasi reprobus flagellatur: sicut iste rex qui quoniam signis non credidit evidentibus, postea flagellatus orabat, ut veniam mereretur. Quantus batur, et eo maxime quod se objiciebat pro populo, dicens ut remitteret populo Deus, aut certe de libro viventium se deleet ad cibos pauperis mensae invitaret inopes . Raguel praecipue, qui contemplatione honestatis, cum rogaretur ut filiam suam in conjugium daret, vitia quoque filiae non tacebat; ne circumvenire petitorem videretur tacendo. Itaque cum Tobis filius Tobis posceret ut sibi daretur puella, respondit lege quidem ipsi eam deberi tamquam propinquo, sed dedisse se eam jam sex viris, et omnes eos
Abbreviated transcription (Latin):
in noua inuiscerib
meis
Neproicias me a facie
um neauferas ame
Red de mihi laecitiã
principali confirma
me
Liberame desanguini¬
bus ds̃ ds̃ salutis meȩ.¬
et ex ultauit lingua
mea iustitiam tuam:
Dñe labiamea ape

Expanded text:
nova in visceribus meis. Ne projicias me a facie tuum ne auferas a me. Redde mihi laetitiam iritu potenti confirma me. Libera me de sanguinibus, Deus Deus salutis meae, laudabit lingua mea justitiam tuam. Domine, labia mea ape
Abbreviated transcription (Latin):
cam auctoritatem adu¬
latione subtexere. utiq
moriturum sibi eẽ. quia
regi aduersabat᷑. sed ho¬
nestatem saluti p̃tulit.
Et tamen quid utilius quã
quod passiones uiros cõ
aduexit gloriã S cãquo¬
que susanna denuntiato
falsi testimonii terrore
cum hinc se uider&urge
ripericulo. Inde obꝓbri¬
omaluit hones tamor¬
te uitare obꝓpriũ. quã
studio salutis. tur pemui¬
tam subire acsustinere
Itaq: dum honestati in ten¬
dit &i amuitam reserua¬
uit. quae si id quod sibi
uidebatur aduitam utile
p̃optauiss&. non tantit̃
reportas s&gloriam
Immo &iã id quod non
solum in utile. sed &iam
periculo sum foret. poe¬
nam uocabo. quae gene¬
raliter condempnat. om¬
nem lucri turpis appeten¬
tiam breuique sermonis com¬
pendio excludit leuitatem
acuersutiam Nam de illo
quid loquar quiddeeo tes¬
tamento quod ab aliis lic&

Expanded text:
cam auctoritatem, aducam auctoritatem, adulationem subtexere. Sciebat utique moriturum se esse, quia regi adversabatur: sed honestatem saluti praetulit. Et tamen quid utilius quam quod passionis viro sancto advexit gloriam? 90. Sancta quoque Susanna denuntiato falsi testimonii terrore, cum hinc se videret urgeri 130 periculo, inde opprobrio, maluit honesta morte vitare opprobrium, quam studio salutis turpem vitam subire ac sustinere. Itaque dum honestati intendit, etiam vitam reservavit: quae si id quod sibi videbatur ad vitam utile praeoptavisset, non tantam reportasset gloriam: immo etiam id quod non solum inutile, sed etiam periculosum foret, poem vocabo, quae generaliter condemnat omnem lucri turpis appetentiam, brevique sermonis compendio excludit levitatem ac versutiam. 73. Nam de illo quid loquar, qui de eo testame
Abbreviated transcription (Latin):
turpiter. Et isti quidem
sine flagitio hoc facere
nequibant ut eos qui con¬
summandi belli persici gra¬
tia in societatem conuene¬
rant. ac fraude decipereN
quam lic& non possent nega¬
re non possenttamen eru¬
bescere. Haeliseus autem
non fraude deceptos lic&
sed potentiã dnĩ percus¬
sos. maluit tam̃ seruare.
quam perdere. qui ade¬
corum for& hosti parcere
& aduersario donare
uitã. quam potuis s&
auferre. nisi pepercis
s&. Liqu& igitur id qđ
decorum ẽ. semper esse
utile Nam & iudith scã
decoro contemptu ꝓpriȩ
salutis soluit obsidionis
periculum & publicam
honestatem. ꝓ priac adqui¬
siuit utilitate. Et haelise¬
us gloriosius ignouit quã
perculit. & utilius serua¬
uithostes quã coeperat
Quid autem aliud iohannes
nisi honestatem considera¬
uit. ut in hones tas nuptias
&iã in rege non poss& ꝑ¬
illam uxorem habere
Potuit tacere: nisi inde¬
corum iudicass&. mor¬
tis m&u uerum nondice¬
re. indinare regi ꝓf&i¬

Expanded text:
turpiter. Et isti quidem turpiter. Et isti quidem sine flagitio hoc facere nequibant, ut eos qui consummandi belli Persici gratia in societatem convenerant, hac fraude deciperent; quam licet possent negare, non possent tamen non erubescere: Elisaeus autem non fraude, deceptos licet, sed potestate Domini percussos, maluit tamen servare quam perdere; quia decorum foret hosti parcere, et adversario donare vitam, quam potuisset auferre nisi pepercisset. 88. Liquet igitur id quod decorum est, semper esse utile. Nam et Judith sancta decoro contemptu propriae salutis solvit obsidionis periculum, et publicam honestate propria acquisivit utilitatem: et Elisaeus gloriosius ignovit, quam perculit: et utilius reservavit hostes quos ceperat. 89. Quid autem aliud Joannes nisi honestatem consideravit? ut inhonestas nuptias etiam in rege non posset pillam uxorem habere . Potuit tacere, nisi indecorum sibi judicasset mortis metu verum non dicere, inclinare regi propheti
Abbreviated transcription (Latin):
honestatis. ꝥ uit semalle
ꝓomnibus periclitari. ut
omnes eximer& a pericu
lo. Quanta hon estatis aue¬
toritas. ut consilium desũ¬
mis rebus. femina sibiuin¬
dicar& nea principibus
r& Quiduero heliseus
nisi honestatem secutus ẽ
cum exercitum syriae
quiad obsidendum eum
uenerat captiuum in¬
troduxit in samariam.
cuius oculos caecitate ob¬
duxerat & dixit Dne a peri
tere ingressus uell&. eãq
sibi daria ꝓf&a facultatẽ
poscer& respondit non ꝑ¬
cutiendos quorum captiui¬
tatem non ess& operatus¬
manu aarmisq bellicis. sed
magis subsidia alimento¬
rum iuuandas. Denique
epularib refecti copiis
num quam postea in terrã
isrł prratae syrice. re¬
uestendum putar̃: Quan¬
to hoc sublimius quã illud
graecorũ. quod cum duo
populi aduersus se dere
gula imperioque decer¬
tarunt. & alter ex his ha¬
ber& copiam. quemad mo¬
dum naues alterius popu¬
li clanculo exurer&. tur¬
pecredidit. maluitq minus
posse honeste quam plus

Expanded text:
honestatis fuit se malle honestatis fuit se malle pro omnibus periclitari, ut omnes eximeret periculo . 85. Quanta honestatis auctoritas, ut consilium 129 de summis rebus femina sibi vindicaret, nec principibus  Quid vero Elisaeus nisi honestatem secutus est, cum exercitum Syriae, qui ad obsidendum eum venerat, captivum introduxit in Samariam, cujus oculos caecitate obduxerat, et dixit: Domine, aperi tere ingressos vellet, eamque sibi dari a propheta facultatem posceret; respondit non percutiendos, quorum captivitatem non esset manu operatus, armisque bellicis, sed magis subsidio alimentorum juvandos. Denique epularibus refecti copiis, numquam postea in terram Israel piratae Syriae revertendum putarunt. 87. Quanto hoc sublimius, quam illud Graecorum quod cum duo populi adversum se de gloria imperioque decertarent, et alter ex his haberet copiam quemadmodum naves alterius populi clanculo exureret, turpe credidit: maluitque minus posse honeste, quam plus
Abbreviated transcription (Latin):
tu spontaneo ut quoderat
iudit seoffert mirabilis quȩ
formidatum populis uirũ olo
septũ caterua quem primũ for¬
megrana & uultus decore
perculit deinde sermonis
circum scripsit eligantia.
Primus triumphus eius fuit
quod in tegrum pudorem de
taber naculo hostis reuexit
Secundus quod femina de
uiro reportauit uictoriã
fugauit populos consilio
suo horruerunt per sae
audaciam cius. Vtique qđ
in illis prtagoreis duob
mirantur non expauit
mortis periculum. sed
nec pudoris. quod ẽ graui¬
us bonis feminis. non ictũ
carnificis. sed nec totius
exercitus tela trepidaũ.
St&it intercuneos bella¬
torum femina interuic¬
tricia arma securamor¬
tis quantum molem spec¬
tat periculi moritura pro¬
cessit. quantum ad fidem
dimicatura. Honestas enĩ
dĩ seprofanis daret. neritꝰ
patrios et sacramenta ꝓ¬
deret: Nesa cras uirgines
uiduas graues. pudicas
matronas. barbaricȩ subi¬
cer& impuritati. neobsi¬
dionem deditione soluer&

Expanded text:
tu spontaneo, ut quod tu spontaneo, ut quod Judith se offert mirabilis, quae formidatum populis virum Holoseptum caterva. Quem primo formae gratia et vultus decore perculit, deinde sermonis circumscripsit elegantia . Primus triumphus ejus fuit, quod integrum pudorem de tabernaculo hostis revexit: secundus, quod femina de viro reportavit victoriam, fugavit populos consilio suo . 83. Horruerunt Persae audaciam ejus. Utique quod in illis Pythagoraeis duobus mirantur, non expavit mortis periculum, sed nec pudoris, quod est gravius bonis feminis: non unius ictum carnificis, sed nec totius exercitus tela trepidavit. Stetit inter cuneos bellatorum femina, inter victricia arma, secura mortis. Quantum ad molem spectat periculi, moritura processit: quantum ad fidem, dimicatura. 84. Honestatem Dei se profanis dederet, ne ritus patrios et sacramenta proderet; ne sacras virgines, viduas graves, pudicas matronas barbaricae subjiceret impuritati; ne obsidionem deditione solveret:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgendi ei facultas dar&ur
ut commendar& suos acne
ut supsedefor& ad constitu¬
tũdiem uades eius sibi ꝓeo mo¬
riendum agnoscer& nequa¬
litatem sponsionis qui offere¬
batur recus auit constantiq
animodiem necis prestolabatꝰ
Itaq alter se non subtraxit.
alter addiẽ recepit. Quodeo¬
usq fuit mirabile ut trrannus
eossibi in amicitiã ad sciscer&
quorũ urguebat periculum
Quo dergo inspectantes & eru¬
ditis uiris plenũ miraculi hoc
in uirgine multo magnificenti¬
us multoq illustrius dep̃henditꝰ
quȩ ingemiscenti patriait fac
mihi ut exiuit de or&uo sed
spatium duorum poposcit
mensum ut cũ ȩqualibus conuen¬
tum ager & in gemis centib
q uirginitatem eius prȩdesti¬
natum neci pio affectu ꝓse¬
querentur nec fl&lus equa¬
lium mouit puellam nec
dolor flexit nec gemiture¬
cordauit nec dies p̃terut
necfefellithora redutad
patrem quasi aduotũ redut
& uoluntate ꝓpria cunc tan¬
tẽ impulit fecitq arbitra¬

Expanded text:
pergendi ei facultas daretur, pergendi ei facultas daretur, quo commendaret suos: ac nut si ipse deforet ad constitutum diem, vas ejus sibi pro eo moriendum agnosceret. Nec qualitatem sponsionis qui offerebatur recusavit, constantique animo diem necis praestolabatur. Itaque alter se non subtraxit, alter ad diem recepit. Quod eousque fuit mirabile, ut tyrannus eos sibi in amicitiam adscisceret, quorum urgebat periculum. 81. Quod ergo in spectatis et eruditis viris plenum miraculi est, hoc in virgine multo magnificentius, multoque illustrius deprehenditur, quae ingemiscenti patri ait: Fac mihi ut exivit de ore tuo . Sed spatium duorum poposcit mensium, ut cum aequalibus conventum ageret in montibus, quae virginitatem ejus praedestinatam neci pio affectu prosequerentur. Nec fletus aequalium movit puellam, nec dolor flexit, nec gemitus retardavit, nec dies praeteriit, nec fefellit hora. Rediit ad patrem, quasi ad votum rediret, et voluntate propria cunctantem impulit, fecitque arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
rum quinecessebabuit imple¬
requoduouerat. sed tamen mise¬
rabilis necessitas quȩ soluitur
parricidio melius est nonuo¬
uere quã uouere id quod sibi
cui ꝓmittitur nolit ex solui
Deniq: in iscachabemus exem¬
plum ꝓquo ari &em dñs statuit
immolarisibi Non semꝑ igitur
Deniq: ipsed ñs frequenter suã
mutat sententiã sicut scriptura
indicat Nã in eo libro quiscri¬
bitur numeri ꝓposuerat ꝑcute¬
remortem & ꝑderepopulum
sed postec rogatus amorse re¬
conciliatus est populosuo &ite¬
rũ admorsen& aaron ait
Diuiditeuos demedio sinago gȩ
eus & consumabo eossimul
Quibus discedentib: a co&uda¬
than& abiron subito impios
terra p̃rupta soluta absorbuit¬
hiatu p̃cellentius & antiquius
istud exemplum defiliaiepthe
quam illuo quod memorabileha¬
b&ur apud philo sophos dedu¬
obus prtagoreis quorũ alter
cũ atrranno dionisio capitis
damnatus esset prescriptu
mortis die poposcit ut domũ

Expanded text:
rum qui necesse habuit implerum qui necesse habuit implere quod voverat; sed tamen miserabilis necessitas, quae solvitur parricidio . 79. Melius est non vovere, quam vovere id quod sibi cui promittitur, nolit exsolvi. Denique in Isaac habemus exemplum , pro quo arietem Dominus statuit immolari sibi. Non semper igitur . Denique ipse Dominus frequenter suam mutat sententiam, sicut Scriptura indicat. Nam et in eo libro qui inscribitur Numeri, proposuerat percutere morte et perdere populum: sed postea rogatus a Moyse, reconciliatus est populo suo . Et iterum ad Moysen et Aaron ait: Dividite vos de medio Synagogae ejus, et consummabo eos simul . Quibus discedentibus de coetu, Dathan et Abiron subito impios terra praerupto soluta hiatu absorbuit. 80. Praecellentius et antiquius istud exemplum de filia Jephthe, quam illud quod memorabile habetur apud philosophos de duobus Pythagoraeis quorum alter cum a tyranno Dionysio capitis damnatus esset, praescripto mortis die, poposcit ut domum