comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et archã testam̃ti. et uelam̃tũ añ scã scõꝵ. et cherubin głie. ob¬
umbrantia ꝓpitiatoriũ Multa de cͥcumcisioĩs ritu. de mun¬
datione lepre. de lege zelotypie. de sac̾dotũ ł leuitarũ officiis.
de unctioe pontificis. de ciuitatibꝰ refugitiuoꝵ. de uiolatori¬
bus sabb̾oꝵ. de gen̾ibꝰ holocaustoꝵ. et de aliis legiꝰdec̾tis p̃cep¬
ta conscͥpsit S ut ait apłs. luminarę illd̾ leg neminẽ ad per¬
fectũ addux̃ E rudiuit sub timore qi pedagogꝰ ten̾am eccłie
nascñtis infantiã. et lasciuientẽ pͥme etatis insolentiã opp̃ssit
seruilit. donec in p̃finito tꝑe a patre. ꝓuectus in intelligñtia
sp̃uali ppłs dĩ: introiret usꝙ in int̾iora uelaminis. et ipsa
sc̃a scõꝵ intͣ que nullus ing̃di. nͥ solus summꝰ pontifex p̃sume
onus. et exspirante iħu in patibulo. rupta st̃ illa uelamina.
iã ñ tm̃ aaron et filiis eiꝰ illd pͥuilegiũ mansit: s uniu̾sitati

Expanded text:
amenti et velamentum ante Sancta sanctorum et cherubim gloriae obumbrantia propitiatorium ; multa de circumcisionis ritu, de mundatione leprae, de lege zelotypiae, de sacerdotum vel levitarum officiis, de unctione pontificis, de civitatibus refugiorum, de violatoribus Sabbatorum, de generibus holocaustorum, et aliis legis decretis praecepta conscripsit . Sed, ut ait Apostolus, luminare illud legis neminem ad perfectum perduxit . Erudivit sub timore quasi paedagogus teneram Ecclesiae nescientis infantiam, et lascivientem primae aetatis insolentiam oppressit serviliter donec in praefinito tempore a Patre provectus in intelligentia spiritali populus Dei introiret usque in interiora velaminis , et ipsa Sancta sanctorum, intra quae nullus ingredi nisi solus summus pontifex praesumebonus, expirante Jesu in patibulo, rupta sunt illa velamina. Jam non tantum Aaron et filiis ejus illud privilegium mansit, sed universitati
Abbreviated transcription (Latin):
uine maiestati uicinior Reliqͦ uͦ oĩa. ad imaginẽ et̾nitatis ñ
ꝑtinent. qm̃ uanitati subiecta. inqͥeto cͥcũitu rerũ uicissitudi¬
nes obũbrant. neq stabilitatẽ sue eẽntie ꝑ hos discursꝰ ⁊ motuᷤ
c̃qͥrt  Et om̃ino desinent ẽẽ id qd̾ nc̃ st̃. nullo pacto pꝰꝗͣ. dissoluta
fuint ad corꝑa sua ł statũ qmlibet denuo reuersura: Iꝑse qͦꝙ
sol in reformatiõe mundi ab hoc labore suo qͥescet: Non opꝰerit
diurnis et noct᷑nis distinctioĩbꝰ. qnͣdo dies et̾na. et sol unꝰ ĩmoro¬
bilis ds̃ erit. ⁊ qͥeseñte oĩ c̾atura. una erit om̃is nat̾e stabilitas.
una firmitas. una sanitas una pax. una eqͣlitas: Elem̃ta uͦ
utrũ tẽ sint. celũ scił ipsũ. et t̾ra. ł aliqͥd p̃t̾ sp̃ualia. puri pec¬
toris ẽ intueri hoc tam̃ qd̾ dictũ ẽ celũ et t̾ra tͣnsibt̃. nesciosi ad

Expanded text:
 omnia ad imaginem aeternitatis non pertinent, quoniam vanitati subjecta, inquieto circuitu rerum vicissitudines obumbrant; neque stabilitatem suae essentiae per hos discursus et motus conquirunt, et omnino desinent esse id quod modo sunt, nullo pacto, postquam dissoluta fuerint, ad corpora sua vel statum quemlibet denuo reversura, Ipse quoque sol in reformatione mundi ab hoc labore suo quiescet: nec opus erit divinis et nocturnis distinctionibus; quando una dies aeterna, et sol unus immobilis Deus erit, et, quiescente omni creatura, una erit omnis naturae stabilitas, una firmitas, una sanitas, una pax, una aequalitas. Elementa vero utrum tunc sint, coelum scilicet ipsum et terra, vel aliquid praeter spiritualia, puri pectoris est intueri. Hoc tamen quod dictum est: Coelum et terra transibunt , nescio si ad
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsqͥs renouat᷑ spũ m̃tis sue. potiora ꝓbau̾it. et de teneb̾s huius
mundi em̾serit. in oĩb int̾ lucẽ et tenebras diuidens. et fruct¬
intellig̾e in pͥmis : qͥa ds̃ ẽ : Postea quid sit ds̃ : Ad qd̾: ex c̾ature
considatione: paulatĩ accedit: Dem̃ luce u̾itatis aceñsa. int̾ car¬
nalia et spũalia. qĩ int̾ aqͣs suꝑiores et inferiores. firmam̃to
ronis fixo: expulsa tẽptationũ quasi fluctuũ salsugine. gͣmina
⁊ arbusta ꝓduc̾e. idẽ uirentiũ gr̃aꝵ ꝓpagare genimina S et
ipsas sp̃uales intelligentias q̃ ex scͥpturis nascunt᷑. dilig̃nt̾ att̃nð̾e.
quomꝰ illa iꝑsa u̾itas qĩ sol illuminat aĩam. ip̃a uͦ aĩa qĩ luna
irradiat noctẽ. idẽ corꝑales sensus et actiones qi stellas multi
lentioris conspicit. ñ c̃tẽpnat infirmos: qͥa in oĩbꝰ ẽ aĩa ui

Expanded text:
quisquis renovatus spiritu mentis suae potiora probaverit, et de tenebris hujus quisquis renovatus spiritu mentis suae potiora probaverit, et de tenebris hujus mundi emerserit, in omnibus inter lucem et tenebras dividens, et fructuid sit Deus, ad quod ex creaturae consideratione paulatim accedit; deinde luce veritatis accensa, inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores, firmamento rationis fixo, expulsa tentationum quasi flatuum salsugine, gramina et arbusta producere, id est virentium gratiarum propagare genimina. Sed et ipsas spirituales intelligentias quae ex Scripturis nascuntur, diligenter attendere. Quomodo ipsa veritas quasi sol illuminet animam; ipsa vero anima quasi luna irradiat noctem, id est corporales sensus, actiones quasi stellas multipllentioris vitae conspicit, non contemnat infirmos, quia in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ta narrant᷑. qͥa pͥma illa angłica nat᷑a. uigens bono nature
et gr̃ẽ. dũ ꝑ humilitatẽ stetit in ui̾tate. unita luci et̾ne. seg̃¬
gata ẽ a nocte. et stabiliri m̾uit et confirmari: et̃ absq rui¬
ne ꝑicło. de głia sua om̃o secura. nullũ ultͣ ht̃ ad malũ acce¬
ssum Qͥ a ita luci suꝑiori ẽcmina ẽ. et adõ ex illo fulgoe spder¬
dore
ut lucẽ q̃ ipsa ẽ. nullus caliginis uapor int̾polet Est gͥlux illu¬
minans. ds̃. lux illuminata. angłs Firmam̃tũ. radicatꝰ in dõ rati¬
ꝑ u̾bũ dĩ ex testimonio scͥpturaꝵ.m̃tis illuminatio Qͥnta: in¬
ter appetitꝰ carnis et sp̃e rõnis disc̾tio: Sexta: intellectu et acti¬
one quasi qͦdã sexii maris et femine. imagiis et similitudinis di¬
uine exp̃ssio Ex qͣ copula : sp̃uali fetu replet̾ eccłia Iã uͦ restat
in septima: sola uacatio: De qͦ sabbo: ad sabbatismũ octaue tͣnsibit

Expanded text:
ta narrantur, quia prima illa angelica natura vigens bono naturae ta narrantur, quia prima illa angelica natura vigens bono naturae et gratiae, dum per humilitatem stetit in veritate, unica luci aeternae segregata est a nocte, et stabiliri meruit et confirmari, et jam absque ruinae periculo, de gloria sua omnino secura nullum ultra habet ad malum accessum, quia ita est luci superiori conterminata, et adeo ex illo fulget splendore, ut lucem quae ipsa est nullius caliginis vapor interpolet. Est igitur lux illuminans, Deus; lux illuminata, angelus; firmamentum, radicatus in Deo ratiper verbum Dei ex testimonio Scripturarum mentis illuminatio; quinta, inter appetitus carnis et spiritus rationis discretio; sexta, in intellectu et actione, quasi quodam sexu maris et feminae, imaginis et similitudinis divinae expressio, ex qua copula spiritalis fetu repletur Ecclesia. Jam vero restat in septima sola vacatio, de quo Sabbato ad sabbatismum octavae transibit
Abbreviated transcription (Latin):
bił. hũanus. benignꝰ. qͥ ubi uult spirat. et docet. et replet.⁊
sugg̾it oĩa: De cuius in exhausta plenitudine. et manatione
sinc̾a : repleta corda fideliũ. uniꝰ moris in domo. coedificata in
habitacłm dĩ. eructuauer̃ in eccłia u̾bũ bonũ. inuincibili
eloqntia. et insuꝑabili c̃stantia. subiectis ẽtradictioĩbꝰ. cũ
repñte facto celitus sono. illit̾ati et idiote. facti st̃ fidei asser¬
iores. et piscatores: disputatores: Hic absꝙ em̃dicatis aliuñ
suffragiis. quos c̃pungit: inungit. qͦs ĩmutat. c̃sumat. qd̾ p̃¬
cipit efficit Id̾oꝙ in eo qd̾ suꝑferri dr̃. nota magist̾ii digni¬
tatẽ. nutritoris affectũ. uiiificatiõis p̃sidiũ. caritatis imp̃ssi¬
onẽ. affinitatẽ nat᷑e. beniuol̃tiã gr̃e Et pͥmo qͥdem lux. deĩn
dies. postea firmam̃tũ. quarto loco illa magna luminaria fac¬

Expanded text:
bilis, humanus, benignus, qui ubi vult spirat, et docet, et replet et bilis, humanus, benignus, qui ubi vult spirat, et docet, et replet et suggerit omnia, de cujus inexhausta plenitudine et manatione sincera repleta corda fidelium, unius moris in domo coaedificata in habitaculum Dei, eructaverunt in Ecclesia verbum bonum, invincibili eloquentia et insuperabili inconstantia subjectis contradictoribus, cum repente, facto coelitus sono illitterati et idiotae facti sunt fidei assertores, et piscatores disputatores . Hic, absque emendicatis aliunde suffragiis, quos compungit inungit, quos invitat consummat, quod praecipit efficit. Ideoque in eo quod superferri dicitur, nota magisterii dignitatem, nutritoris affectum, vivificatoris praesidium, charitatis impressionem, affinitatem naturae, benevolentiam gratiae. Et primo quidem lux, deinde dies, postea firmamentum, quarto loco illa magna luminaria fac
Abbreviated transcription (Latin):
t̾em hoĩem exuentes. reformam᷑. et in similitudinẽ dĩ et ima¬
ginem tͣnsimus: Imaginẽ qͥdẽ expͥmentes signało caritatis: si¬
militudinẽ uero stabilitate lib̾tatis et pacis: Ad ħ c̃sid̾anda siue
implenda. pͥma lux idẽ cognitio ui̾tatis. qͣi inqͥsitorẽ suũ hũa¬
nũ dirigit intellectũ. manifestans ei singłas rerũ spẽs. ħ ẽ dies
distinguens. et noctes illuminans. eg̃ssũ de ignorantia. ad cog¬
noscñdũ ordinẽ rerũ. ut in noie celi et t̾re. oĩa celestia et t̾rena
intelligat. q̃ ꝑ q̃dã spacia. quasi ꝑdies et noctes scͥptura distin¬
guit et seꝑat᷑: Et nequid desit. neqͥd causet᷑ infirmitas: super¬
fert᷑ sp̃s dĩ. fouens et formans rõabiles appetit᷑. adiuuans infͥ¬
mitatẽ. fecundans stilitatẽ. excitans deuotionẽ. oꝑiens excessꝰ.
et distracta restaurans: Hic ẽ sp̃s multiplex. unicꝰ. stabił. mo¬

Expanded text:
erem hominem exuentes reformamur, et in similitudinem Dei et imaerem hominem exuentes reformamur, et in similitudinem Dei et imaginem transimus, imaginem quidem exprimentes signaculo charitatis, similitudinem vero stabilitatis et pacis. Ad haec consideranda sive contemplanda, prima lux, id est cognitio veritatis, quasi inquisitorem suum humanum dirigit intellectum, manifestans ei singulas rerum species, hoc est distinguens dies ac noctes, illuminans egressum de ignorantia, ad cognoscendum ordinem rerum, ut in nomine coeli et terrae omnia coelestia et terrena intelligat: quae per quaedam spatia, quasi per dies et noctes Scriptura distinguit et separat, et ne quid desit, ne quid causetur infirmitas, superfertur spiritus Dei, fovens et formans rationabiles appetitus, adjuvans infirmitatem, fecundans sterilitatem, excitans devotionem, operiens excessus, et distracta restaurans. Hic est spiritus multiplex, unicus, stabilis, mo
Abbreviated transcription (Latin):
admirabili ordine et pulc̾tudine ẽsid̾ata. in admirationem
ereatoris thrdim̾ : inuisibilia ipsiꝰ ꝑ ea q̃ facta st̃ ẽtẽplantes.
ita. ut ꝑ hoc innotescat nob̾. sẽpit̾na eiꝰ uͥtus et diuinitas:
Quarta uero dies: eccłiastiea doctͥna. et scͥptura diuinitꝰ inspi¬
rata: In qͣ fidiꝰ c̾tas regłas inuenimꝰ. ut ñ qͥsq suo sensu. sed iu̾¬
tatis et̾ne auctoritate firmet᷑ Qͥnta uͦ dies ẽ. colluctatio rõnis
cũ c̃cupiscñtiis. quasi cũ reptilibus innum̾is. quibꝰ resistit
humana infirmitas. inquibꝰdã qͥdem m̃bris suis actioĩbꝰ huiᷤ
affixa: in qͥbusdã uero auolans. cũsationẽ sibi in celestibꝰ elegit.
et quietẽ Iã uͦ sexta dies ẽ. opp̃ssis c̃cupiseñtiis. et tͥum pho de hy¬
iis mundi uictoria celebrato. mundo corde et pacifico sp̃u. cog¬
nitio et cõtẽplatio dĩ. ꝑ qͣm deponentes imaginẽ terreni. et ue̾¬

Expanded text:
admirabili ordine et pulchritudine considerata in admirationem admirabili ordine et pulchritudine considerata in admirationem Creatoris trahuntur invisibilia ipsius, per ea quae facta sunt contemplantes, ita ut per hoc innotescat nobis sempiterna ejus virtus et divinitas quarta vero dies, ecclesiastica doctrina et Scriptura sancta divinitus inspirata, in qua certas fidei regulas invenimus, ut non quisque suo sensu, sed veritatis aeternae auctoritate firmetur; quinta vero dies, colluctatio rationis cum concupiscentiis, quasi cum reptilibus innumeris quibus resistit humana infirmitas, in quibusdam quidem membris suis actionibus hujus saeculi affixa, in quibusdam vero avolans conversationem sibi elegit in coelestibus et quietem. Jam vero sexta dies est oppressis concupiscentiis et triumpho de hujus mundi victoria celebrato, mundo corde et pacifico spiritu cognitio et contemplatio Dei, per quam deponentes imaginem terreni, et vet
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stolat: Uacua erat t̾ra. ñ hñs possessorẽ Inanis: ñ hñs deco¬
rem. Qͥa informe ẽ qd̾ ñ illuminat ds̃: et nacuũ et egenũ qd
ñ implet Et dix̃ ds̃  fiat lux. Et facta ẽ lux Seͥptũ ẽ qͥa ds̃ lu
e et qr lucẽ habitat in accessibilẽ: Ipse ñ ẽ lux q̃ facta ẽ: sed¬
liix pͥmordiał. illuminans oĩa. idẽ causaliũ ronũ. qͣs apd̾ se h.¬
bebat reconditas: manifestans efficientiã. c̃spicabile faciens. qd
tm̃ sibi intelligibile erat: Et ẽ illa pͥma lux. repellens tenebras:
et constutuens dies. abigens ignorantiã. et purificans intellectũ.¬
i sapientia . ꝑ hanc enĩ oiũm rerũ c̃stitutio disposita ẽ. et ip¬
surũ esticutionũ cognitio: dies uocat᷑ E st itaq pͥma dies : ip¬
sius sapientie intellectus: Scd̾a: corꝑał dispositio creat᷑e Ter¬
cia segregatis tenebͥs a luce: uitilitatis rerũ c̾ta cognitio. qͣ in

Expanded text:
praestolatur; vacua erat terra, non habens possessorem; inanis, non habens decopraestolatur; vacua erat terra, non habens possessorem; inanis, non habens decorem, quia informe est quod non illuminat Deus, et vacuum, et egenum quod non implet. Et dixit Deus: Fiat lux! et facta est lux . Scriptum est quia Deus lux est , et quia lucem habitat inaccessibilem lux primordialis illuminans omnia, id est causalium rationum quas apud se habebat reconditas, manifestans efficientiam, conspicabile faciens quod tamen sibi intelligibile erat. Et est illa prima lux repellens tenebras, et constituens dies, abigens ignorantiam, et purificans intellectum sapientia. Per hanc enim omnium rerum conditio disposita est, et ipsarum constitutionum cognitio dies vocatur. Est itaque prima dies ipsius sapientiae intellectus; secunda, corporalis dispositio creaturae; tertia, segregatis tenebris a luce, utilitatis rerum certa cognitio, qua in
Abbreviated transcription (Latin):
infecta. nec pecẽm quorudã. nͥ in c̃sentaneos p̃uaricatores redũ
illa descñdit ex traduce Et licet omĩũ sit una nat᷑a: nicħ tñ h̃¬
alt̃ ex alt̾o: Quia unieuiq singularit̃ et ꝓpͥe. oĩpotentia diuina
speciał ẽ ut ita dicã natiuitas et origo: Terra aut̃ cinꝰ hõ ha¬
bitator ẽ. inanis dicta ẽ et uacua. qr licet in innoẽntia ẽditus sit
tus ii Nondũ erat reformatũ corpꝰ humilitatis nr̃e. c̃fig̾atum
corꝑi claritatis diuine: nec erat in eo statu hũana c̃ditio. quẽ
absq dubietate resurrectio pollicet᷑. Uacua adhuc illtꝰ pleni¬
tudine batitudiniᷤ. qm acceptura erat Qͣntũ sibi ad plenã cos¬
positionẽ deeẽt: ad lucẽ accedñs didicit: Qua cͥcũfusa: meliũ
suũ iꝑfectũ c̃sidans. ad eũ qͥ pot̾ impłe et cpone insufficien¬
tiã hũanã c̃usa. c̃formationẽ et reformationẽ suã nicħ hesitañ

Expanded text:
infecta, nec peccatum quorumdam nisi in consentaneos praevaricatores redundinfecta, nec peccatum quorumdam nisi in consentaneos praevaricatores redundtura descendit ex traduce; et licet omnium sit una natura, nihalter ex altero, quia unicuique singulariter et proprie omnipotentia divina specialis est, ut ita dicam, nativitas et origo. Terra autem, cujus habitator homo est, inanis dicta est et vacua, quia, licet in innocentia sit conditusctus. Nondum erat reformatum corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis divinae , nec erat in eo statu humana conditio, quem absque dubietate resurrectio pollicetur. Vacua adhuc illius plenitudine beatitudinis quam acceptura erat, quantum sibi ad plenam compositionem deesset ad lucem accedens didicit, qua circumfusa, melius suum imperfectum considerans, ad eum qui potest implere et componere insufficientiam humanam conversa conformationem et reformationem suam nihil haesitans
Abbreviated transcription (Latin):
et t̾ram rõnał nat᷑e domicilia. ut habet utrobiq colonũ et lar¬
datorẽ. implens celũ et t̾rã diuinitas Et suꝑiora qͥdẽ agiina
c̾atͥci participantia. herent stabilitati sue affixa: hõ uero et
terrestͥs et celestis. et caro et sp̃s ẽ. celo t̾raq ẽmixtͦ. aliqñ apd̾
se sobrius manet. ñ nũqͣm m̃te dõ excedit Et scd̾m ut᷑mꝙ na¬
turã: mͦ infra ẽ. mͦ rapit᷑ supͣ De angłis ĩane quoꝵ gͣdus et ofsi¬
cia et dignitates i multis locis patrũ distinguit auctoritas
nich moyses ẽ locut᷑ S cũ alibi in hoc ipso libro geneseos. eo
ꝑsonas et officia intͦducat: ñ ẽ dubiũ qͥn eoꝵ c̾ationẽ in noĩe ce¬
ii intelligat Iđoq celũ ñ ẽ dictũ inane et nacuũ. et̃ eũ pars
repba cecidisset. qr ñ inquorũdã lapsu tota angłica collectio ẽ

Expanded text:
eaturae domicilia, ut haberet utrobique colonum et laueaturae domicilia, ut haberet utrobique colonum et laudatorem implens coelum et terram divinitas. Et superiora quidem agmicreatrici participantia, haerent stabilitati suae affixa. Homo vero et terrestris et coelestis, et caro et spiritus, e coelo terraque commistus aliquando apud se sobrius manet, nonnunquam mente Deo excedit, et secundum utramque naturam modo infra est, modo rapitur supra. De angelis sane quorum gradus et officia et dignitates in multis locis Patrum distinguit auctoritas, nihil Moyses est locutus. Sed cum alibi in hoc ipso libro Geneseos eorum personas et officia introducat, non est dubium quin eorum creationem in nomine coeli intelligat. Ideoque coelum non est dictum inane et vacuum, etiam cum pars reproba cecidisset, quia non in quorumdam lapsu tota angelica collectio est
Abbreviated transcription (Latin):
tura q̃ dic̃. qͥ uiuit in et̾nũ c̾auit oĩa simł. uniu̾sam c̾at᷑am. et
angĩ cõ. ⁊ humanã. et reliqͥs singłas uidet᷑ asser̾e simł u̾bo dĩ fui¬
s: exortus. licet difficillima sit illa distinctio. et tñ ẽ distinctio
qua intelleccuał. corꝑalẽ p̃cessit: Priꝰ enĩ inuestigat᷑ in rebꝰ ro
essentie. dnr̃. ordo nature. ad ultimũ usus et necessitas cause: Cũꝙ
eadẽ sit caula: et unire. et partiri.et recollig̾e. negociũ. industrie
ẽ Et in eadẽ re aliquid pͥmũ: et aliqͥd intelligis ultimũ: hoc
scdm nr̃i intellectus angustias. in rerũ c̃sid̾atione ex eͣssitudin
corꝑea patimur: hebetes et lippi ad pure lucis fulgorẽ Uerũ
sapia dei attingens a fine usꝙ ad finẽ. subtilissima cełitate. et p¬
destinata et c̾ata coẽẽntia intuet᷑: Et q̃ ipse simł nos ꝑ parteᷤᷤ
colligimꝰ. et ꝑ aliqͣs mora: collecta unimus Eeaũ itaꝙ ds̃ celũ

Expanded text:
et angelicam et humanam, et reliquas singulas videtur asserere simul verbo Dei fuisse exortas, licet difficillima sit illa distinctio, et tamen est distinctio qua intellectualis corporalem praecessit. Prius in rebus investigatur ratio essentiae, deinde ordo naturae, ad ultimum usus et necessitas causae. Cumque eadem sit causa, et unire et partiri, et recolligere negotium, industriae est ut in eadem re aliquid primum, et aliquid intelligas ultimum. Hoc secundum nostri intellectus angustias in rerum consideratione ex crassitudine corporea patimur hebetes et lippi ad purae lucis fulgorem. Verum sapientia Dei attingens a fine usque ad finem , subtilissima celeritate, et praedestinata et creata coessentia intuetur; et quae ipse simul, nos per partes colligimus, et per aliquas moras collectas unimus. Creavit itaque Deus coelu
Abbreviated transcription (Latin):
niã Qd̃ in eod̾ p̾uncto in quo apd̃ patrẽ totiꝰ mundi causam
allegat: qͥa ꝓpͥe et singularit̃ matrẽ reuereat᷑ indicat: Qd̾ de
siti et ñ de corꝑe uuln̾ato eloquit᷑ Qd̃ tẽ demũ ꝓtestat᷑ oĩa
c̃sũmata. et sic in manꝰ patͥs sp̃u ẽmendato: capite inclinato
ni sermonis ausu tem̾ario contingenda: Uerũ de maria id qd̾
noħ accepimꝰ. qd̾ ꝑtꝰ passionẽ xp̃i cũ apłis usq ad penteco¬
sten in oracionib et ieiuniis unanimit̾ conu̾sata ẽ: Postea
uero ioħe in eiꝰ obsequiis ꝑseu̾ante. ñ di uocatioẽ dilata. mi¬
graũ ad filiũ. et angłis occurrentibꝰ ⁊ deportantibꝰ inclitam
illã animã. assũpta ẽ incelũ: Utrũ in corꝑe. aut sine cor

Expanded text:
niam : et quod in eodem puncto in quo apud patrem totius mundi causam niam : et quod in eodem puncto in quo apud patrem totius mundi causam allegat, quam proprie et singulariter matrem revereatur indicat; quod de siti et non de corpore vulnerato eloquitur: quod tunc demum protestatur omnia consummata , et sic in manus Patris spiritu commendato, capite inclinato,ni sermonis ausu temerario contingenda. Verum de Maria, quod nobis accepimus, quod post passionem Christi cum apostolis usque ad Pentecostem in orationibus et jejuniis unanimiter conversata est . Postea vero Joanne in ejus obsequiis perseverante, non diu vocatione dilata, migravit ad filium, et angelis occurrentibus et deportantibus illam inclytam animam, assumpta est in coelum. U
Abbreviated transcription (Latin):
a uiri c̃sortio seꝑaret Obstructũ ẽ os loq̃ntiũ iniqua Sũ¬
cep̃ eam ioħs in suã. ñ abnuente ioseph: nec aliꝗͣ calup̃niam
inferñte: Suscep̃ eã in suã. ñ quasi marit᷑: s loco filii asse¬
cla. ⁊ custos. et testis. et c̃scius Erant qͥdem ambo in mini¬
in matre ampliꝰ quã in se: pati uidebat᷑. nec dissimulans qd̾
humano pungeretur affectu: circa nouissima exp̃ssit. quantã
matͥ uellet reuerentiã a mundo exhiberi. cui inultimis tã offici¬
osum reliqͥt dilectionis indiciũ In ipso mortis articło exponens
qd̾ matris eẽt intem̾ata u̾ginitas. ⁊ qd̾ ei gr̃e singłaris et̾na ma¬
tetigit. aliq̃ scrib̾emus: s supͣ nos eẽ scimꝰ ad tante ꝓfunditatiᷤ
misteria mitt̾e manũ Qͥs enim disserere sufficiat᷑. qd̾ se d̾elic¬
tũ clamat incruce qͣsi infirmus. ⁊ latͦnẽ in ꝑadisũ p̃mittit
qͣsi ds̃: Qd̾ orat ꝓ eis qͥ malediẽt. et crucisigñtibꝰ optinet ue¬

Expanded text:
 et assertor. Obstructum est os loquentium iniqua ; suscepit eam Joannes in suam , non abnuente Joseph, nec aliquam calumniam referente, suscepit eam in suam, non quasi maritus, sed loco filii, assecla et custos, et testis et conscius. Erant quidem ambo in minira propinquante, in matre amplius quam in se pati videbatur; nec dissimulans quod humano pungeretur affectu, circa novissima expressit quantam matri vellet reverentiam a mundo exhiberi, cui in ultimis tam officiorum reliquit dilectionis indicium, in ipso mortis articulo exponens quod matris esset intemerata virginitas, et quod ei gratiae singularis aeterna matetigit aliqua scriberemus, sed supra nos esse scimus ad tantae profunditatis mysteria mittere manum. Quis enim disserere sufficiat, quod se derelictum clamat in cruce, quasi infirmus : et latronem in paradisum praemittit, quasi Deus : quod orat pro eis qui se maledicunt, et crucifigentibus obtinet ve
Abbreviated transcription (Latin):
nulla uiołntia qͣm facimꝰ litt̾e. si reconditos in ea misticos reuol¬
uimꝰ intellectꝰ: Immo honoramꝰ fundam̃tũ. cũ suꝑ illd̾. tẽplũ
año ex subtili et inuisibili mat̾ia sp̃uali labore construimus:
Sane absq ulla dubitatigẽ c̾dimꝰ. in pͥncipio c̾ata simul celũ ⁊
t̾rã: In quibꝰ sic̃ supͣdiximꝰ. oĩũ q̃ postea facta st̃.ł fiũt. elem̃ta¬

Expanded text:
nulla violentia, quam facimus litterae, si reconditos in ea mysticos revolnulla violentia, quam facimus litterae, si reconditos in ea mysticos revolvimus intellectus, imo honoramus fundamentum, cum super illud, templum Domino ex subtili et invisibili materia, spiritali labore construimus. Sane absque ulla dubitatione credimus, in principio creata simul coelum et terram, in quibus, sicut supra diximu
Abbreviated transcription (Latin):
Epar et lien. lac̾ti et muscłi. et renes. et reliqua officialia m̃bͣ¬
qͣi uene metallice st̃ in corꝑis officina. eoꝵq officiis et nutritur
et purgat᷑. et auget᷑. et minuitur. ꝓ ut nat᷑e r̾o exigit ħ corporea
mat̾iał substantia Uiret hõ in ꝑuericia: sic̃ ħba. floret in adoleᷤᷤ¬
cñtia: sic̃ arbor. et in senectute fructificat Reptat: in etate dec̾¬
Et nicħ ẽ in illa mole inm̃sa: qd̾ huic exiguo congrue ñ aꝑtetur
Qd̾ aut̃ ñ ad mat̾iã s ad mores multa referimꝰ. ⁊ int̾ioris hõis
affectiones enum̾antes. in illa diutiꝰ parte q̃ pr̃at moram: neqͣ¬
quã abolemꝰ hystoriã q̃ scͥpture fundam̃tũ ẽ. nec uĩ facimꝰ lit̾t̾e
ꝓpͥetatẽ etꝰ in sensũ alium retorqñtes Ex eod palmite racemꝰ
⁊ uinũ: et ex eadẽ spica. et panis ẽ et granũ. Hulla ẽ iniuria.

Expanded text:
Hepar et lien, lacerti et musculi, et renes et reliqua officialia membHepar et lien, lacerti et musculi, et renes et reliqua officialia membra, quasi metallice sunt in corporis officina, eorumque officiis et nutritur, et purgatur, et augetur, et minuitur, prout naturae ratio exigit haec corporea et materialis substantia. Viret homo in pueritia sicut herba, floret in adolescentia sicut arbor, et in senectute fructificat. Reptat in aetate decreet nihil est in illa mole immensa quod huic exiguo congrue non aptetur. Quod autem non ad materiam, sed ad mores multa referimus, et interioris hominis affectiones enumerantes, in illa diutius parte quae praestat moramur, nequaquam abolemus historiam, quae Scripturae fundamentum est; nec vim facimus litterae, proprietatem ejus in sensum alium retorquentes. Ex eodem palmite racemus et vinum, et ex eadem spica et panis et granum. Nulla est injuria,
Abbreviated transcription (Latin):
rationabilibꝰ c̾aturis. quarũ una ẽ origo. una funtio. una punec¬
tio. Consida in capite huãno. in substantia cereb̾ qͣsdã cellulaᷤ
sub quadã qĩ celi cam̾a testa suꝑiori ẽstitutas. et qͣsdã pellicłas¬
 quas miringas uocant cerebrum inuolũtes. ut qͣi mibes aqͥs
uaporalibꝰ calorẽ suꝑiorẽ humectant. ne nimia siccitate. uitaliᷤ
ille mot᷑ arescat: Deinde qĩ infirmam̃to ocłi duo magna lumina¬
ria micant. int̾iori qͥdẽ igne sẽꝑ acẽnsa: In nariũ fistut intͦitꝰ
et exitꝰ aeris manifeste conspieabił ẽ. Discursus aqͣrũ. ꝑ uenaꝵ
meatus. qi ꝑ alueos suos penm lapsu cͥcũfert᷑ Et in stomacho.
et in uesica. sentinã et tõtius collunionis ped̾agꝰ tudes. Cor ig¬
neũ nͥ pulmonis uentilabro refrigeret᷑. succũ corꝑis exhau¬
rit Caro q̃ qiͣ t̾ra in hoĩe ẽ: calore cordis uegetat᷑ et fecundat᷑

Expanded text:
rationabilibus creaturis, quarum una est origo, una functio, una pervenrationabilibus creaturis, quarum una est origo, una functio, una perventio. Considera in capite humano, in substantia cerebri quasdam cellulas sub quadam quasi camera coeli, testa superiori constitutas, et quasdam pelliculas, quas miningas vocant, cerebrum involventes, ut quasi nubes aquis vaporalibus calorem superiorem humectent, ne nimia siccitate vitalis ille motus arescat. Deinde quasi in firmamento oculi duo magna luminaria micant, interiori quidem igne semper accensa. In narium fistulis introitus et exitus aeris manifeste conspicabilis est. Discursus aquarum per venarum meatus quasi per alveos suos perenni lapsu circumferuntur, et in stomacho et in vesica sentinam et totius colluvionis pelagus vides. Cor igneum, nisi pulmonis ventilabro refrigeretur, succum corporis exhaurit. Caro, quae quasi terra in homine est, calore cordis vegetatur et fecundatur.
Abbreviated transcription (Latin):
am expectat. culm̃ atͥtingit Corpus qͥdem det̾ra est : In quo
si diłigent̃ c̃sid̾es. in minimis corꝑis partibꝰ oĩa huius magni
mundi m̃bra reꝑies Grauia ħ elem̃ta t̾ra et aqͣ: igne et aere
q̃ leuia stͣ. cͥcũfusa mouent᷑: Et pond̾osa mat̾ia. seg̃gata ab
inuieẽ tͣductiõe. subtilioꝵ confusione ñ p̃mit᷑. s distinetis
singłis. ordinatisꝙ accessionibꝰ: oĩa sibi subseruiunt. ut
omĩno stupñda sit illa rerũ discordia. in tantã pacẽ redacta.
ut absꝙ ulla dissensione ignis et aqͣ in eod̾ uase cohabitent.
et t̾ra aqͥs ñ diluat᷑. ⁊ tanta mole subtilitas aeris ñ excludatim.
Immo uero ẽplectunt᷑ se pacifice. ut in hoc qͦ mireris artificẽ:
et in armonia uniu̾soꝵ. et c̃page omĩum. bonũ pacis qͣm sit
p̃dicabile et c̃m̃dabile. uideamus Et cũ int̾ se c̃trarie. discordeᷤᷤ¬
q nat᷑e c̃ueniant: qͣntũ et qͣm indissociabile fedꝰ ẽẽ oportet in

Expanded text:
am exspectat, culmen attinget. Corpus quidem de terra est, in quo, si diligenter consideres, in minimis corporis partibus omnia hujus magni mundi membra reperies. Gravia haec elementa, terra et aqua, igne et aere quae levia sunt, circumfusa moventur, et ponderosa materia segregata ab invicem traductione subtiliorum consingulis ordinatisque accessionibus omnia sibi serviunt, ut omnino stupenda sit illa rerum discordia in tantam pacem redacta, ut absque ulla dissensione ignis et aqua in eodem vase cohabitent, ita ut et terra aquis non diluatur, et tanta mole subtilitas aeris non excludatur. Imo vero complectuntur se pacifice, ut in hoc quoque mireris artificem, et in harmonia universorum et compage omnium, bonum pacis quam sit praedicabile, et commendabile videamus, et cum inter se contrariae discordesque naturae conveniant, quantum et quam indissociabile foedus esse oportet in
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bũ caro factũ. habitaũ in nobis: Filius patͥs locutꝰ ẽ. et ñ inta¬
buł lapideis : s uoce uiua p̃dicauit eu̾głiũ. scͥbens intꝰ in cor¬
dibꝰ. clamans extͣ in auribꝰ: ego sũ uia. u̾itas. et uita In his du¬
obꝰ testam̃tis locutꝰ ẽ ds̃ młtiphariã patͥbus in ꝓpħis. nob̾ ꝑ
se ipsũ in eu̾głiis Et eu̾so modio uelaminũ. aceñsam uitatis
lue̾nam figens figens suꝑ candelabrũ. qi diẽ ꝓposuit. diuine et
hu̾ane nature in eadẽ ꝑsona unitũ c̃sortium ab adam qͥppe
usq ad moysen nat᷑ał lex a cerimoniaꝵ lib̾a seruitute. sub famili¬
ari mandãto pͥmitiuũ ppłm docebat et regebat: S sic̃ diximꝰ.
doctͥna ħ qͥa ñ mĩnuebatur diffinitione auctoritatis: Iabi pot̾at
ꝑ successiones. uł corrũpi: Id̾oꝙ accessit. lex scͥpta qi luminare
minꝰ. in etiigmatibꝰ et figuris  Uniꝰ qͥdẽ dĩ cultũ et uen̾ationẽ ex¬

Expanded text:
s locutus est, et non in tabulis lapideis, sed voce viva praedicavit Evangelium scribens intus in cordibus, clamans extra in auribus: Ego sum via, veritas et vita . In his duobus testamentis, locutus est Deus multifariam patribus in prophetis, nobis per seipsum in Evangeliis ; et eversonam figens super candelabrum , quasi diem proposuit divinae et humanae naturae in eadem persona unitum consortium. Ab Adam quippe usque ad Moysem naturalis lex a caeremoniarum libera servitute sub familiari mandato primitivum populum docebat et regebat; sed, sicut diximus, doctrina haec, quia non muniebatur definitione auctoritatis, labi poterat per successiones vel corrumpi: ideoque accessit lex scripta quasi luminare minus in aenigmatibus et figuris, unius quidem Dei cultum et venerationem ex
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sex dierũ c̃tinent int̾ualla. idẽ qͣnͣtũ dies et nor una morame¬
tit᷑. Et sic facta singła quibꝰdã p̃cedñtibꝰ. qͥbusdã subseqñtibꝰ. sic̃
pruis ordine ẽ in edificio fundam̃tũ. cui infigit᷑ paries et tectũ:
Que sic̃ mens et opꝰ artificis gͣdatim aptat in domũ : ita dm̃ fab̾e
sue molẽ et spe̾m orditũ eẽ. et qi texuisse pedetentĩ sentiunt mũ¬
dũ. Uerũ illius spacii int̾capedinẽ. qͣ añ tꝑm uicissitudinẽ. inui¬
sibilit̾ dĩ sapia pͥma oꝑa disponebat diffinire: tem̾ariũ ẽ. maxi¬

Expanded text:
tum sex dierum continent intervalla, id est quantum dies et nox una mora metum sex dierum continent intervalla, id est quantum dies et nox una mora metitur, et sic facta singula quibusdam praecedentibus, quibusdam subsequentibus, sicut prius est ordine in aedificio fundatum fundamentum, cui infigitur paries et tectum, quae sicut mens, et opus artificis, gradatim aptat in domum, ita Deum fabricae suae molem et species orditum esse, et quasi texuisse pedetentim sentiunt mundum. Verum illius spatii intercapedinem qua ante temporum vicissitudinem invisibiliter D
Abbreviated transcription (Latin):
ita intelligant ñ solũ c̾atorẽ. s ipsã et̃ celi et t̾re cͥat᷑ã
añ tꝑa extitisse. qͥa a disc̾tione diei ac noctis ab ortu et occasu
maioꝵ siderum et minoꝵ scd̾m pͥncipia et fines. ⁊ reditꝰ c̃cur¬
rentium uicissitudinẽ. det̾minatis spaciis c̾tarũ horarũ num̾o
definita ẽ dies et nox. et dieꝵ c̾tis collectioĩbꝰ distinetũ sic tẽpꝰ:
Et illa qͥdẽ oꝑa sex dierũ instituta ex nichilo: nullã hñtia ł ex̃
se ł aliunde mat̾iam. s tm̃ uoluntate artificis ꝓlata dicunt᷑. cui
nat᷑e. idẽ angłice ea płenitudine sentiunt ordinẽ institũ. ut nul¬
lum ad reꝑandã ł augendã successionẽ sem̃. inuicẽ transfundi in
gen̾e illo: ulla necessitas postulet: Qͥ a siqͥd ad num̾um eoꝵ forte
deest. hoc supplet᷑ ex hõie. cuiꝰ młtiplicatio qd̾ ꝑiit ł qd̾ defuit:
resticuit et c̃sũmat Tantũq aunt fuisse spaciũ int̾ opꝰ. ⁊ opꝰ: qͣn¬

Expanded text:
non solum Creatorem, sed ipsam etiam coeli et terrae creaturam tempora exstitisse, quia ad discretionem diei ac noctis, ab ortu et occasu majorum siderum et minorum secundum principia et fines et reditus concurrentium vicissitudinum, determinatis spatiis certarum horarum numero definita est dies et nox, et dierum certis collectionibus distinctum sit tempus; et illa quidem opera sex dierum instituta ex nihilo nullam habentia vel ex se, vel aliunde materiam, sed tantum voluntate artificis prolata dicunt, cujus naturae, id est angelicae, ea plenitudine sentiunt ordinem institutum, ut nullum ad reparandam vel augendam successionem semen invicem transfundi, in genere illo ulla necessitas postulet, quia si quid ad numerum eorum forte deest hoc suppletur ex homine, cujus multiplicatio quod petiit vel quod defuit, restituit, et consumat. Tantumque aiunt fuisse spatium inter opus et opus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
anni. et quantas pͥus et̾nitates. qͣnta tẽꝑa. qͣntas scłoꝵ origi¬
nes fuisse arbit᷑ͣndũ ẽ: in qͥbꝰ angłi. thromi. et dñationes ser¬
uiert̃. dño. et absq tꝑ̃m uicibus atq m̃suris. dõ uolente sub

Expanded text:
anni, et quantas prius aetates, quanta tempora, quantas saeculorum origianni, et quantas prius aetates, quanta tempora, quantas saeculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, et dominationes servierunt Deo, et absque temporum vicibus at
Abbreviated transcription (Latin):
Ex ipso sumꝰ. nat̾a et origine: ꝑ ipsũ sumꝰ: doctͥna et regi¬
mine: In ipso sumꝰ: unitate dilectioĩs et ẽsortio głie In libro
eiꝰ numerata st̃. et ẽscͥpta cuncta q̃ agimꝰ: Et qͥcqͥd ibi seripsit
transg̃ssio: delet c̃fessio: Immo de libro uite nicħ deletur
Qͥa lib̾ ille et̾nitatis ẽ illiꝰ. in qͦ nicħ corrigit᷑ aut mutat᷑: aꝑ¬
pensa st̃ talenta donoꝵ. m̃surata distͥbutio gr̃arũ. ut icħ
hõ negligat. nicħ subtrahat. ncħ p̃sumat: Et qͥdẽ añ huc̃
uisibilem mundũ. idest ante celi et t̾re c̾ationẽ : angłice cla¬
ritatis obseqͥum c̾atori ñ defuit. et p̃cessit illa sp̃uał nat̾᷑a:
corꝑalẽ originẽ: Uñ ambrosiꝰ in exameron Angeli. dñatioẽ
et potestates. et si aliqñ ceꝑt̃: erant iã qndo hic mundꝰ factꝰ
ẽ Et basiliꝰ: Post illa inuisibilia et intellectibilia iniciũ ge¬
neratiõĩs eoꝵ q̃ c̾nunt᷑. sensuq ẽprehendunt᷑. scͥptura enarrat.

Expanded text:
t regimine, et in ipso sumus unitate dilectionis et consortio gloriae. In libro ejus numerata sunt et conscripta cuncta quae agimus, et quidquid ibi scribit transgressio, delet confessio. Imo de libro vitae nihil deletur, quia liber ille aeternitatis est, illius in qua nihil corrigitur aut mutatur. Appensa sunt talenta donorum, mensurata distributio gratiarum, ut nihil homo negligat, nihil subtrahat, nihil praesumat. Et quidem ante hunc visibilem mundum, id est ante coeli et terrae creationem, angelicae claritatis obsequium Creatori non defuit, et praecessit illa spiritalis natura corporalem origine. Unde Ambrosius in Hexameron: « Angeli, dominationes, et potestates, et aliquando coeperunt: erant jam quando hic mundus factus est. » Et Basilius: « Post illa invisibilia et intellectibilia, initium generationis eorum quae cernuntur sensuque comprehenduntur Scriptura enarrat.
Abbreviated transcription (Latin):
fallit᷑ origenes. qͥ dogma platonicũ in eccłiam introdueñs. in
libris periarcon. de quadã reuolutioẽ demonũ in corꝑa.
qiͣ ꝑ crasse huiꝰ corꝑee opp̃ssionis ꝑ c̃uersationẽ indignã pur

Expanded text:
Fallitur Origenes, qui dogma Platonicum in Ecclesiam introducens in Fallitur Origenes, qui dogma Platonicum in Ecclesiam introducens in libris Peri archon de quadam revolutione daemonum in corpora, quasi per crassae hujus corporeae oppressionis conver
Abbreviated transcription (Latin):
bili et głioso. c̃tẽptibił. et horrendꝰ Uere diuisa ẽ lux a tene¬
bris. et in eodẽ c̃sortio bonũ et malũ ẽẽ ñ posst̃. Non ẽ cõmu¬
nicatio xp̃i et belial Non ẽ participatio iusticie: cũ iniqͥtate.
angustũ est stratũ inqͥt ysaias. ita ut alt̾ decidat. et palliũ
breue. utrũꝙ oꝑire ñ pot̃ Sed et chaos ingens int̾ bonos et
malos angłos ẽ firmatũ. et i retractabilit̾ sanctitũ ẽ. ut oĩno
non possit ultͣ ł bonꝰ augłs in diabolũ. ł sathanas tͣnsire inan¬
gelũ bonũ: Qͥa utrinq rata et immobił ꝓmulgata ẽ senten¬
tia. ut qͥ cecidunt: ultͣ stare ñ possint. qͥ uero stant: ꝑicłm casuᷤ
cuiꝰlibet ñ formident: Et sic̃ pecẽm in electos ultͣ non cadit.
ita in reꝓbos ñ redit iusticia. Quia sic̃ nullã sentit corrup¬
tio reoꝵ medelã : ita nullã admittit scõꝵ głia corruptelã:

Expanded text:
bili et glorioso contemptibilis et horrendus: vere divisa est lux a tenebili et glorioso contemptibilis et horrendus: vere divisa est lux a tenebris, et in eodem consortio bonum et malum esse non possunt. Non est communicatio Christi et Belial, non est participatio justitiae cum iniquitate . Angustum est stratum, inquit Isaias, ita ut alter decidat, et pallium breve utrumque operire non potest . Sed et chaos magnum inter bonos et malos angelos est firmatum, et irrefragabiliter sancitum est ut omnino non possit ultra bonus angelus in diabolum, vel Satanas transire in angelum bonum, quia utrinque rata et immobilis promulgata est sententia, ut qui ceciderunt, ultra stare non possint; qui vero stant, periculum casus cujuslibet non formident, et sicut peccatum in electos ultra non cadit, ita in reprobos non redit justitia; quia sicut nullam sensit corruptio reorum medelam, ita nullam admittit sanctorum gloria corruptelam.
Abbreviated transcription (Latin):
Est qͣi infernus. ꝑpetua cecitas. idẽ a uisione diuina p̃cisa facuł¬
taf: Sc̃ĩ uero angłi adherñtes dõ. semꝑ uultui eiꝰ assistunt : et
faciẽ eiꝰ sñ ullo uelamine c̃tẽplant᷑ Bibt̃ de ipso fonte uite. et de¬
pane suo suꝑsubstantiali in quo c̃firmati st̃. ad satietatẽ co¬
medt̃ regnant sñ fastu. seruiunt sñ iugo. gaudent sñ metu.
optẽꝑant. sed ñ seruilit̃ Oĩs c̃sũmationis uidñt finẽ: s non fi¬
nałr Contẽplant᷑ altitudinẽ diuitiarũ sapientie dĩ. qͥesẽt in pa
ce illa q̃ omnẽ hũanũ suꝑat intellectũ Et si ẽ aliqͣ superior
et sec̾tior pax qͣm solꝰ inhabitat ds̃. id ipsũ batitudinis ẽ quod
ipso Et uistissimo iudicio. qͥ uoluit eẽ sũmꝰ. factꝰ infimus Q
supͣ lucẽ: nocti addictus Qͥ supͣ regẽ: carceri mancipatꝰ De li¬
bero seruus. de angło.diabolus. de c̃spicuo. obscurus. de no¬

Expanded text:
ecitas, id est a visione divina praecisa facultas. Sancti vero angeli adhaerentes Deo semper vultui ejus assistunt, et faciem ejus sine ullo velamine contemplantur. Bibunt de ipso fonte vitae, et panem suum supersubstantialem, in quo confirmati sunt, ad satietatem comedunt; regnant sine fastu, serviunt sine jugo, gaudent sine metu, obtemperant, sed non serviliter; omnis consummationis vident finem, sed non finaliter. Contemplance illa, quae omnem exsuperat humanum intellectum; et si est aliqua superior et secretior pax quam solus inhabitat Deus, id ipsum beatitudinis est, quod ipso, et justissimo judicio qui voluit esse summus factus est infimus; qui supra lucem, nocti addictus, qui supra regem, carceri mancipatus, de libero servus, de angelo diabolus, de conspicuo obscurus, de no
Abbreviated transcription (Latin):
de oꝑibꝰ sex dierũ nos ea q̃ sentimꝰ scͥpturos disposuumꝰ. et hoc
ex aliqͣ parte dõ auctore factũ ẽ:alt̾ius laboris erit sc̾bere.
et uirũ et mulierẽ ꝓmulgata. paruitati nr̃e scđ̾m m̃surã
donatioĩs qm accepimꝰ. uideat᷑. De creatione mulieri¬

Expanded text:
de operibus sex dierum nos ea quae sentimus scripturos disposuimus, et hoc de operibus sex dierum nos ea quae sentimus scripturos disposuimus, et hoc ex aliqua parte Deo factum est auctore, alterius laboris erit scribere et virum et mulierem promulgata parvitati nostrae secundum mensuram donationis quam accepimus videat
Abbreviated transcription (Latin):
regio ꝑadisus: Ibi int arbores c̃densas. ⁊ ũbrosas.⁊ opacantii
nemora. int̾ ħbas odoriferas. et aromatica gͣmina. in pͥtis iaiᷤ¬
rentibꝰ. et fontis illiꝰ cardinał uiuis emanatiõibꝰ int fructus ce¬
uisu et esu delectabiles: c̃stituit᷑. in ipsa sua nuditate ostendñs.
qr sic̃ innocentiã et simplicitatẽ nulla inuoluit duplicitas.
ita semꝑ fictũ aĩo. c̃fusio oꝑit. et cͥcũdat malignitas Nullũ
añ tͣnsg̃ssionẽ pecc̃i et c̃tumeliã: q̃siuit oꝑcłm Nicħ ingessit ca¬
ro pudendũ. nicħ erat qd̾ ẽẽt occultandũ: Non erat in ocłis do¬
mini feda nuditas. necdũ aliqͥd pudñdũ. ubi nulla erat ĩpu¬
ritas: Cet̾is oĩbꝰ sͥ expositis. ab una sola arbore c̃tinere p̃cipi¬
tur. et imposita lege obedientie ꝓͥo relictꝰ arbitͥo. maiora sta¬
tĩ si staret in mandato ꝑcepturus. ꝓbat᷑ in minimo Sedq

Expanded text:
regio paradisus! Ibi inter arbores condensas et umbrosas et opacantia regio paradisus! Ibi inter arbores condensas et umbrosas et opacantia nemora, inter herbas odoriferas, et aromatica gramina, in pratis virentibus, et fontis illius cardinalis vivis emanationibus, inter fructus evisu et usu delectabiles constituitur, in ipsa sua nuditate ostendens quia sicut innocentiam et simplicitatem nulla involvit duplicitas, ita semper fictum animo confusio operit, et circumdat malignitas. Nulla ante transgressionem peccati contumelia quaesivit operculum, nihil ingessit caro pudendum, nihil erat quod esset occultandum, non erat in oculis Domini foeda nuditas, nec aliquid pudendum ubi nulla impuritas. Caeteris omnibus sibi expositis, ab una arbore continere praecipitur, et imposita lege obedientiae, proprio relictus arbitrio majora statim, si staret in mandato, percepturus, probatur in minimo. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
o gͥ om̃iũ q̃ int̾ra. et q̃ in aqͥs st̃. hõi data ẽ: Et celestẽ in eo ome
qd̾ ei subiectũ ẽ. reueret᷑ originẽ. et in p̃posito suo c̾atori obedit.
nicħ ei uen̾ationis impendñs ex ẽmunicatione nat᷑e. sed exp̃¬
rogatiua gre Rebellia qͥdẽ aĩalia ⁊ domita et indomita. sepe
adu̾sus hominẽ uidemꝰ consurg̾e: Sed hano audacie et dicci¬
dii insołntiã. nicħ aliud mouet. nisi qd̾ ipse in ordine suo nos
obtemꝑat c̾atori. qͣħ ñ ex mito sed ex gr̃a accepit. ut creat̾ar
rationabił eiꝰ mou̾et᷑ arbito. et regeretur imꝑio Iustissimũ
sane ẽ. ut dissentientẽ a deo. oĩa undiꝙ incõmoda urgeanti e
smeũs qui suã uoluntati c̾atoris p̃posuit. undeqͣꝙ omiũ affinĩ
exẽseat᷑ seditio. et extͣ eũ excandes cat ꝑsecutio omĩs cͥature. ut¬
ẽẽ subiect᷑ suꝑiori suo. nulla ei ab inferioribꝰ reddat᷑ subiectio¬
O Iagna hõis aignitas. cuiꝰ factor ds̃. õsors angłs. minist̾ m̃dꝰ.

Expanded text:
 homini data est: et coelestem in eo omne quod ei subjectum est, reveretur originem, et in proposito suo Creatori obedit, nihil ei venerationis impendens ex communitate naturae, sed ex praerogativa gratiae. Rebellia quidem animalia et domita et indomita saepe adversus hominem videmus consurgere; sed hanc audaciae et dissidii insolentiam nihil aliud movet, nisi quod ipse in ordine suo non obtemperat Creatori, qui hoc non ex merito, sed ex gratia accepit, ut creatura irrationabilis ejus moveretur arbitrio et regeretur imperio. Justissimum sane est, ut dissentientem ad omnia undique incommoda urgeant, et in eum qui suam voluntati Cratoris praeposuit, undecunque omnium affinium excrescat seditio, et extra in eum excandescat persecutio omnis creaturae, uoribus reddatur subjectio. Magna hominis dignitas, cujus factor Deus, consors angelus, minister mundus,
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa et contraria in unitatẽ pacis conueniunt. et mobilia ⁊
errantia ad certũ cardinẽ reuocantur Nec intumesẽt max¬
uma: nec minima ẽsumunt᷑: Et cota illa mundi fabrica. sñ
ulla rinne formidine. ex tã dissimilibꝰ partibꝰ uniformis. ex
tam diu̾sis una. ex tã ẽtrariis qͥeta. solida et c̃c̃ors in sua lege ⁊
ullũ pat̾et effugiũ a pͥncipe: nͥ in uidicẽ. et a uidice. in uindi¬
cẽ: Ex ipso. et ꝑ ipsũ. et in ipso st̃ oĩa. in qͦ uiuimꝰ. mouem. et

Expanded text:
diversa et contraria in unitatem pacis conveniunt et immobilia et diversa et contraria in unitatem pacis conveniunt et immobilia et errantia ad certum ordinem revocantur; nec intumescunt maxima nec minima consumuntur: nec tota illa mundi fabrica sine ulla ruinae formidine ex tam dissimilibus partibus uniformis, ex tam diversis una, ex tam contrariis quieta, et solida et concors in sua lege peullum patet effugium a principe, nisi in judicem et a judice in vindicem. Ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omni
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Circa illam ineffabilem et ĩmensurabilẽ magnitudinẽ:
ne cogitet hõ loca ł tẽꝑa. Oĩno enĩ minor ẽ auẽtore. uiniũ¬
sitas. ⁊ qͥcqͥd tẽꝑale ẽ ad instar puncti intͣ se c̃clusit et̾nitas:
Cõplectit᷑ oĩa. intͣ solidans. extͣ ꝓtegens. supͣ fouens. infra susti¬
nens. arte inuestigabili ligans diu̾sa tẽꝑatura mirabili. ast̾n¬
gens in pacẽ. et in unũ iungens contͣria p̃mens leuia ne eff¬
luant. sustinens ponderosa ne ruant: In eodẽ corꝑe. ignem
et aqͣm uideas ẽuenire. t̾re aerẽ cͥcũfusũ. illãq molẽ ĩmobi¬
lem.firinis radicibꝰ leui et subtili fundam̃to innecti Aqͣs labi¬
les et sut᷑ ferri. et ardoribus ñ ẽsumi. Ut in hoc sapientia et
oipotentia artificis. ꝓpñsiori ãmiratiõe ẽsid̾ata: nos in sui re¬
uerentiã trahat. qͦ nicħ ei impossibile uidemꝰ. euiꝰ mod̾amine

Expanded text:
dit. Circa illam ineffabilem et immensurabilem magnitudinem dit. Circa illam ineffabilem et immensurabilem magnitudinem vane cogitat homo loca vel tempora, omnino minor est auctore universitas, et quidquid temporale est, ad instar puncti, intra se concludit aeternitas. Complectitur omnia, intra solidans, extra protegens, supra fovens, infra sustinens, arte investigabili ligans diversa, temperatura mirabili astringens in pacem et in unum jungens contraria, premens levia, ne effluant, sustinens ponderosa ne ruant. In eodem corpore ignem et aquam videas convenire, terrae aerem circumfusum, illamque molem immobilem firmis radicibus levi et subtili fundamento inniti, aquas labiles et supra ferri, et ardoribus non consumi, ut in hoc sapientia et omnipotentia artificis propensiori admiratione considerata, nos in sui reverentiam trahat quo nihil ei impossibile videmus. Cujus moderamine
Abbreviated transcription (Latin):
re oppͥmere. uł dilationibꝰ scłaribꝰ neglig̾e tante excelłntie fun¬
dam̃ta. cũ dilatio oꝑis inchoati. nicħ sibi. nicħ c̾ature ẽferret.
qͥa de inc̃positione oꝑis sui: nulla ẽẽt głia ẽditori Neq ipsa
c̾atura insensibił. et inanimata. uł defectũ in ħ. uł ꝓfectum
haberet. cui sine aliquo sui dãpno illa informitas uł inutili.¬
tas ẽẽt Unde c̃stat. aptata rerum pͥmordia: u̾bo dĩ.sic̃ ait apłs.
ut ex inuisibilibꝰ uisibilia fierent. et pat̾et sub distinctionibꝰ
et formis: uniu̾sitatis ẽplexio. indissolubili cõnexione. in illa
m̃te diuina: ab et̾no astricta: Aꝑta ẽ ianua. et eg̃ssa ẽ de il¬
la antiqua archa testam̃ti. mttitudo innum̾abilis. uisibi¬
liũ et inuisibiliũ. sp̃ualiũ et corꝑaliũ: Et iã cep̃ ẽẽ locꝰ it tẽpꝰ.
qm̃ scdm suũ modum oĩa cͥcũscͥptioni obnoxia st̃: p̃t̾ illã so¬
iam nat᷑am q̃ p̃cedit et excedit oĩa : et int᷑ se uniuersa c̃elu¬

Expanded text:
 opprimere, vel dilationibus saecularibus negligere tantae excellentiae fundamenta, cum dilatio corporis inchoati nihil sibi, nihil creaturae conferret, quia in imperfectione operis sui nulla esset gloria Conditori; neque ipsa creatura insensibilis et inanimata vel defectum in hoc vel profectum haberet, cui sine aliquo sui damno illa informitas vel inutilitas esset: unde constat aptata rerum primordia, verbo Dei, sicut ait Apostolus, ut de invisibilibus visibilia fierent , et placeret sub distinctionibus et formis universitatis implexio indissolubili connexione in illa mente divina, ab aeterno astricta. Aperta est janua, et egressa est de illa antiqua arca testamenti multitudo innumerabilis visibilium et invisibilium, spiritualium et corporalium, em secundum suum modum omnia circumscriptioni obnoxia sunt, praeter illam solam naturam, quae praecedit et excedit omnia, et intra se universa conclu