comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filio: & efficiamur eius discipłi
Manete inquit in dilectione mea
Quomodo manebimus: Audi qd̃
sequitur. Si p̾cepta inquit mea
seruaueritis: manebitis in dilec¬
tione mea. Dilectio facit p̃cepta
seruari: an p̃cepta seruata faci¬
unt dilectionem: S quis ambi¬
gat quod dilectio p̃cedit: Alnde
enim p̃cepta seruet non habet:
qui non diligit. Quod gͦ ait si pre¬
cepta mea seruaueritis manebitis
in dilectione mea. ostendit non
unde dilectio generetur. s unde
monstretur Lamquã diceret. No¬
lite uos putare manere in dilecti¬
one mea: si non seruatis p̃cepta
mea. Si enum seruaueritis mane¬
bitis: hoc est hinc apparebit qđ
in dilectione mea manebitis. si
mea p̃cepta seruabitis. ut nemo
se fallat dicendo quod eum diligat
si eius p̃cepta non seruat. Ham in
tantum eum diliginius. in quan¬
tum eius p̃cepta seruamus. In
quantum autem minus seruamus
minus diligimus. quamuis quod
ait manete in dilectione mea.

Expanded text:
Filio, et efficiamur ejus discipuli. Filio, et efficiamur ejus discipuli. 3. Manete, inquit, in dilectione mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostunde dilectio generetur, sed unde monstretur, tanquam diceret: Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea. Si enim servaveritis, manebitis; hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si mea praecepta servabitis, ut nemo se fallat dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus. In quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea,
Abbreviated transcription (Latin):
& głificent patrem ur̃m qui in ce¬
lis est In hoc enim głificatur pateR
ut fructum plurimum afferamꝰ:
&e esficiamur xp̃i discipłi. A quo
efficiamur᷑ nisi ab illo cuius mise¬
ricordia p̃ueuit nos. Ipsuis enim¬
sumus figmentum: creati in xp̃o¬
iħu in oꝑibus bonis. Sicut dilexit
me pater inquit. & ego dilexi uos
Manete in dilectione mea Fcce un¬
de sunt nobis oꝑa bona Ham un¬
de nobis eẽnt. nisi quia fides ꝑ dile¬
ctionem oꝑatur: Unde autem
diligeremus. nisi prius diligere¬
mur. Aꝑtissime hoc in epła sua
idem iste euuangłista dixit. Nos
nos:. Quod autem ait sicut dilexit
me pater & ego dilexi uos. non
equalitatem ostendit nature
nr̃e &e sue sicut est patris &e ipsiꝰ.
s gram qua mediator dei et ho¬
tor quippe monstrat᷑ cum dicit.¬
Diligit me pater: & ego uos. Ham
pater utiq diligit & nos. s in ipso:
quia in hoc głificatur pater ut fru¬
ctum afferamus in uite. hoc est in

Expanded text:
Et glorificent Patrem vestrum qui in coeEt glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficimur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim figmentum sumus, creati in u in operibus bonis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris et ipsius, sed gratiam qua mediator Dei et ho Mediator quippe monstratur, cum dicit, me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in
Abbreviated transcription (Latin):
ctum plurimum afferatis. &e effici¬
amini mei discipłi. Siue glificatꝰ
siue clarificatuis dicatur. ex uno
uerbo greco utrumq translatum
est quod est aozacen. Doxa enim
quȩ grece dicitur. latine gła est.
Quod ideo commemorandum
existimaui. quia dicit apłs. si abra¬
ham ex oꝑibus iustificatiis est:
habet głam.s non ad dm̃. Hȩc est
ad dñ gła qua głificatur non ho¬
mo s ds̃ si non ex oꝑibus s ex fide
iustificatur. ut ex deo illi sit quod
etiam bene oꝑatur: qm̃ palmes si¬
cut iam suꝑuis dixi non potest
ferre fructum a semetipso. Si
enim in hoc clarificatus est deus
pater. ut fructum plurimum
afferamus & efficiamur xp̃i
discipli. non hoc nr̃e głe tribuamus:
tamquam hoc ex nobisipsis habea¬
mus. Enis est enun hec grãꝰ & ideom
hoc non nr̃a: s eius est gła. Unde ce
alibi cum dixisset. sic luceat lumen
ur̃m coram hominibus ut iuideanꝰ
bona oꝑa ur̃a ne a semetipsis puta¬
rent eẽ bona oꝑa sua. mox ad didit

Expanded text:
fficiamini mei discipuli. Sive glorificatus sive clarificatus dicatur, ex uno graeco verbo utrumque translatum est, quod est δοξάζειν Δόξα enim quae graece dicitur, latine gloria est. Quod ideo commemorandum existimavi, quia dicit Apostolus, Si Abraham ex operibus justificatus est, habet gloriam, sed non ad Deum . Haec est ad Deum gloria qua glorificatur non homo, sed Deus, si non ex operibus, sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiam bene operatur: quoniam palmes, sicut jam superius dixi, non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli; non hoc gloriae nostrae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria. Unde et alibi cum dixisset, Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant opera vestra bona; ne a semetipsis putarent esse bona opera sua, mox addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
obstruit suꝑboꝵ. Ecce cui si audeñ
respondeant. qui ignorantes dei
nusticiam & suam uolentes constitu¬
ere iusticie dei non sunt subiecti
bͣcce cui respondeant sibi placentes:
& ad bona oꝑa facienda dm̃ sibi ne¬
cessarium non putantes. Fonne
huic resistunt ueritati homines
mente corrupti. reꝓbi circa fidem.
qui respondent &e loquuntur mi¬
quitatem. dicentes a deo habemus
quod homines sumus a nobisip¬
sis autem quod iusti sumus:. Quid
dicitis. quid uosipsos decipitis. non
assertores s p̃cipitatores liberi
arbitrii: ex alto elationis ꝑ inama
p̃sumptionis in ꝓfunda subiner¬
sionis: Nempe uox ur̃a est: quod
homo ex semetipso facit iusticiã
Hoc est altum elationis ur̃e. Sed
ueritas contradicit. & dicit.
Palmes non potest ferre fructũ
a semetipso. insi manserit in uite. Ite
mine ꝑ abrupta. & non habentes ubi
figamini: uentosa loquacitate iac¬
tamini. Hec sunt mania p̃sumptio¬

Expanded text:
obstruit superborum. Ecce cui si audent obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respet ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
Iem se dixit ẽẽ iħc. et
disciplos suos palmites:
& agricolam patrem.
Ulnde iam pridem sicut
potuimus disputatum est In hac
autem lectione cum adhuc de seip¬
so qui est uitis. & de suis palmitibꝰ
hoc est discipłis loqueretur mane¬
de inquit in me. & ego in uobis
Non eo mͦ illi in ipso: sic̃ ipse. in illis.
Utrũq aũt ꝓdest ñ ipsi s illis Ita qͥppe
in uite sunt palmites ut uiti ñ c̃ferans.
ẜinde accipiant undeuiuant Ita
uero uitis est in palmitibus: ut
uitale alimentum subministret
eis. non sumat ab eis Ac ꝑhoc ma-
nentem in se habere xp̃m &e manere
in xp̃o. discipłis ꝓdest utrumq ñ¬
xp̃o. Hsam p̃ciso palmite. potest de
uiua radice alius pullulare. Qui
autem p̃cisus est: sine radice non po¬
test uuriere. Beniq adungit & dicit.
Sieut palmes non potest ferre fruc¬
tum a semet ipso uisi manserit in
uite. sic &e uos nsi in me manseritis.
Magna gr̃e commendatio fr̃s mei.
Corda instruit humilium: ora

Expanded text:
em se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere Christo, discipulis prodest utrumqo: nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisivite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora
Abbreviated transcription (Latin):
so actu & nomine detur intelligi.
quia nullus potest facere. quod
facere p̃ualet ds̃ Unde & ille an¬
tiquus hostis. qui ẽẽ dõ ꝑ suꝑbiam
similis concupiuit dicensin celũ
conscendã. suꝑ astͣ celi exaltabo soliũ
meũ. sedebo in monte testam̃ti in late
ribꝰ aquilonis. ascendã suꝑ alti-¬
tudinẽ nubiũ. similis ero altissimo.
dum in fine mundi in sua uirtu¬
te relinquitur. extremo suppli¬
cio puniendus. cum michahele
archangło p̃liaturiis eẽ ꝑhibet᷑:
sicut ꝑ ioh̾em dicitur Factum est
p̃lium etim michaele archangło
Ut qui se ad dĩ similitudinem
suꝑbus extulerat᷑. ꝑ michahelẽ
ꝑemptiis discat: quia ad dei si
mitatur. qui dei fortitudo nominat᷑
Illum quippe nunciare ueniebat.
qui ad debellandas aerias potesta¬
tes humilis apparere dignatus est

Expanded text:
so actu et nomine 1605 detur intelligi so actu et nomine 1605 detur intelligi quia nullus potest facere quod facere praevalet Deus. Unde et ille antiquus hostis, qui Deo esse per superbiam similis concupivit, dicens: In coelum conscendam, super astra coeli exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in lribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero altissimo», dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo preliaturus esse perhibetur, sicut per Iohan<n>em dicitur: «Factum est prelium in celo cum Michaele archangelo»: ut qui se ad Dei similitudinem superbum extulerat, a Michaele peremptus discat, quia ad Dei simmittitur, qui Dei fortitudo nominatur: illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aerias potestates humilis ap<p>are
Abbreviated transcription (Latin):
facit angłos suos sp̃s: Ac si patent̃
dicat. Quia eos quos semꝑ habet
sp̃s: etiam eum uoluerit angłos fa¬
cit. hii autem qui minima nunci¬
ant angłi: qui uero summa an¬
nunciant archangłi uocantuR
hinc est enim quod ad mariã uir¬
ginem non quilibet angłs. s ga¬
brihel archangłs mittitur. Ad
hoc ministerium summũ angłin
uenire dignum fuerat. qui sum¬
mũ om̃ium uenire nunciabat.
Qui iccirco etiam priuatis no¬
minibus censentur: ut signetur ꝑ
uocabula. etiam in oꝑatione quid
ualeant Nseq enim in illa scã ciui¬
tate quam de uisione omĩpotentis
dei plena scientia ꝑficit. iccirco ꝓpͥa
nomina sortiuntur. ne eoꝵ ꝑsone
sine nominibus sciri non possint.
S cum ad nos aliguid ministra¬
turi ueniunt: apud nos eti ani
nomina a ministeriis trahunt.
Michael namq quis ut ds̃. gabri¬
hel autem fortitudo dei: raphael
uero dicitur medicina dĩ. & quo¬
tiens mire uirtutis aliquid agit᷑.
michael mit ꝑibetur. ut ex ip¬

Expanded text:
s . Ac si patenter dicat: Qui eos quos semper habet spiritus, etiam cum voluerit, angelos facit. Hi autem qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli, vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabriel archangelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque enim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia perficit, idcirco propria nomina sortiuntur, ne eorum personae sine nominibus sciri non possint; sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. 9. Michael namque, quis ut Deus; Gabriel autem, fortitudo Dei; Raphael vero dicitur medicina Dei. Et quoties mirae virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ip
Abbreviated transcription (Latin):
nusit. & iterum cum uenerit ad
iudicandum scłm eos suꝑ sedes du¬
odecim sessuros. & secum indicatu¬
ros orbem terrę p̃dixit. Ialibus
ut credunus patronis. hȩc dies sub¬
iecta declaratur. His subiectum est
triumphale martyrum nomen. qͥ
ꝑ diuersa tormentoꝵ genera. xp̃i
passionem non lassescentibus p̃cordi¬
oꝵ mentibus mutabantur. Alii ferro
ꝑempti: alii flaminis exusti. Alii fla¬
gris uerberati: alii uectibus ꝑforati
riculo submersi. Alii uiui decoriati.
alii innculis mancipati. Alii linguis
priuati: alii lapidibus obruti Alii
frigore afflicti. alii fame cruciati
Alii uero truncatis manibus siue
cȩteris cęsis membris spectaculũ¬
melias in popłis nudi ꝓpt̾ nomen
dei portantes. Hii sunt triumpha¬
tores & amici dei. qui contempnen¬
tes sceleratoꝵ iuissa principum mͦ
coronantur &e accipiunt palmas
laboꝵ: quia fiuidati erant supͣ fir¬
ctus or ingemiscens ait. Sancti
ludibria & uerbera exꝑtiꝰ. insuꝑ et

Expanded text:
sit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. His subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforatriculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Ecce nouem dixit nomina
lapidum: quia ꝓfecto nouem suns
ordines angłoꝵ. Quibus minirũ
ordinbus ille primus angłs ideo orna¬
tus & oꝑtus extitit᷑. quia dum cune¬
tis agininibus angłoꝵ p̃latus est. ex
coꝵ comparatione clarior fuit. Sed
cur istos ꝑsistentium angłoꝵ cho¬
ros enumerando ꝑstrinximus. si ñ
coꝵ quoq minysteria subtiliter
exprimamus: Greca & enim lin¬
gua angłi nuncii.: archangli uero
summi nuncii uocantur. Sciendũ
quoq quod angłoꝵ uocabulum.
nomen est officii non nature: Ham¬

Expanded text:
dus . Ecce novem dixit nomina dus . Ecce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angtus et opertus extitit, quia, dum cunctis agminibus angelorum prelatus est, ex eorum conparatione clarior fuit. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Greca etenim ling<u>a angeli nuncii, archangeli summi nuncii vocantur. Sciendum quoque, quod angelorum vocabulum nomen est officii, non nature.
Abbreviated transcription (Latin):
testates. Bnãtiones uero pͥncipatꝰ
ac potestates. ĩam ad ephesios lo¬
quens descripserat. S ea quoq
colossensibus dicturus p̃misit thro¬
nos. de quibus necdum quicquam
fuerat ephesus loquitus. Dum ergo
illis quatuor que ad ephesios dixit
id est principatibis. potestatibus.
uirtutibus atq dñationibus. con¬
iunguntur throni: quinq sunt
ordines qui specialiter exprimuu¬
tur: Quibus dum angłi archan¬
geli. cherubun atq sera phim ad¬
uncta sunt: ꝓcul dubio nouemi
Unde ce ipsi angło qui primus est
conditus. ꝑ ꝓpħam dicitur luche¬
rub signaculum similitudinis
plenus sapientia. & ꝑfectus de co¬
re. in deliciis paradisi dei fuisti
militudinem dei factus. s signa¬
culum similitudinis dicitur:
ut quo in eo subtilior est natura:
eo in illo unago dei similius in¬
sinu łtur exp̃ssa: Quo in loco mox
subditur Omĩs lapis p̃ciosus oꝑim̃¬
tum tuum. Sardius. toparius. ias¬
pis. crisolitus. omx. & berillus:
saphirus. carbunculus & smarag¬

Expanded text:
ates . Dominationes vero, principatus atque potestates, jam ad Ephesios loquens descripserat; sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus necdum quidquam fuerat Ephesiis locutus. Dum ergo illis quatuor quae ad Ephesios ante dixit, id est, principatibus, potestatibus, virtutibus atque dominationibus conjunguntur throni, quinque sunt ordines qui specialiter exprimuntur. Quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem untur. Ipsi angelo qui primus est conditus per prophetam dicitur: Tu cherub signaculum similitudinis plenus sapientia, perfectus decore, in deliciis paradisi militudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo sinuetur expressa. Quo in loco mox subditur: Omnis lapis pretiosus operimentum tuum: sardius, topazius, et jaspis, chrysolythus, onyx, et beryllus, sapphirus, carbunculus, et smarag
Abbreviated transcription (Latin):
meipsum impendo sementem:
Hec uerba quantũ intelligimnꝰ
fr̃s. exultantis sunt: non plorantis:
Nsumquid quando ista dicebat.
in lacrimis erat: Nonne similis
ut nec ipsi desꝑent qui in lacrimid
seminauerunt: Quia & si semina¬
uerunt in lacrimis. transiet do¬
lor et gemitus Gransit tristicia
cum fine: & uenit lȩticia sine fine

Expanded text:
me ipsum impendo sementem. me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne similis ut nec ipsi desperent qui in lacrymis seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit tristitia cum fine, et venit laetitia sine fine
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si ꝑtinerent ad din: gaudernt
Ideo prius xp̃e dicit. Tristis est ani¬
ma mea usq ad mortem. Pater si
fieri potest: transeat a me calix iste
Quis hec dicit. quȩ potestas. quȩ
infirmitas: Audite quis dicit Po
testatem habeo ponendi animam
tristis erat. quando faciebat quodñ
faceret. nisi uoluisset. Potestate enĩ
fecit non conditione: quod ipse uo¬
luit non quȩ iuideus. Transfigura¬
uit ergo in se infirma membra
corporis sui & forte de illis dicꝰtũ
est qui seminant in lacrimis in
gaudio metent. id est de infirmi¬
oribus. Hon enim in lacrimis se¬
minabat ille ipsius xp̃i magnus
preco: quando dicebat. Ego enim
iniolor. & tempus meȩ resoluti¬
onis instat. Bonum certamen cer¬
taui. eursum consummaui. fidẽ
seruaui. De cȩtero suꝑ est michi
corona iusticie. Corona de manpu¬
lis. Suꝑ est inquit michi corona
iusticiȩ.: quam reddet michi dñs
in illa die iuistus iudex. Quasi di¬
ceret. Reddet michi messem: cui

Expanded text:
nam si pertinerent, gauderent. nam si pertinerent, gauderent. Ideo prius Christus dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem. Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quis hoc dicit? Quae potestas, quae infirmitas? Audite quae dicit: Potestatem habeo ponendi animam tristis erat, quando faciebat quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui
Abbreviated transcription (Latin):
pebra. ꝑit oculus: Hac ergo magna
securitate accepta: imipenderunt
seipsos. Oꝑibus ergo bonis. semine¬
mus cum tempus est. Dicente apło
qui parce seminat. parce et metet.
Infatigabiles inquit dum tempus
habemus. oꝑemur bonum ad om̃s.
maxime autem ad domesticos fidei
& iterum: Bonum inquit facien¬
tes non deficiamus: tempore enim
suo metemus Qui defecerit in
semine. non gaudebit in messe.
opera nr̃a habere debeant hyla¬
ritatem: & quidem de marty¬
ribus dici potest quia cum lacri¬
mis seminauerunt᷑. fortiter enim
certauerunt: & in magnis tribu¬
latiombus fuerunt. Nam ut eoꝵ
stulit eos &e transsigurauit eos
et dixcit. Tristis est anuna mea.
usq ad mortem Ueruntamen
fr̃s mei uidetur michi quod ca¬
put nr̃m infirmioribus suic
membris compassum est: ne de
se forte mnembra infirma desꝑa¬
rent. si ut est humana fragilitas
morte ꝓpinquante ꝑturbarent᷑:
&e dicerent non se ad dm̃ ꝑtinere

Expanded text:
pebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna pebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo, Qui parce seminat, parce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus . Qui defecerit in semine, non gaudebit in messe. opera nostra habere debeant hilaritatem? Et quidem de martyribus dici potest, quia cum lacrymis seminaverunt. Fortiter enim certaverunt, et in magnis tribulationibus fuerunt. Nam ut eorustulit eos et transfiguravit eos in se, et dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere;
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nr̃a. quicquid boni fecerimꝰ:
manipuli nr̃i quod in fine recipie¬
mus. Si ergo bona sunt semina
bona oꝑa. quare cum lacrimis cũ
hẏlarem datorem diligat deus:¬
Hic primum uidete carissimi. qͣmͦ
marimne ad beatos martyres uer¬
ba ista ꝑtineant. Nulli enim tantũ
impenderunt. quam illi qui seip¬
sos impenderunt: Sieut dicit pau¬
lus apłs & ipse impendar ꝓ animabꝰ
ur̃is Impenderunt enĩ seipsos con¬
fitendo xp̃m: & implendo in eiꝰ ad¬
iutorio qđ dictũ ẽ Adm̃sã magnã sedisti:
seito qm̃ talia de oportet p̃parare.
Que est mensa magnaꝰ. nisi un¬
de accipiniis corpus xp̃i & sangui¬
nem. Quid est seito qm̃ talia te
oportet p̃parare̾. nisi quod beatus
iohannes exponit. sicut xp̃c ꝓ no
bis animam suam posuit. sic et
nos debemus ꝓ fr̃ibus animas po¬
nere. Ecce quantum impenderuñ
lo acceperunt. Perit manis. uibi
non perit pilus: Perit caput̾. ubi non
perit capillus: Ubi non perit pal¬

Expanded text:
sunt nostra, quidquid boni fecerimus, sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat DeusHic primum videte, charissimi, quomodo maxime ad beatos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris . Impenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Quae est magna mensa, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est, Scito quoniam talia te oportet praeparare; nisi quod beatus Joannes exponit, Sicut Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere ? Ecce quantum impenderunt.lo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit pal
Abbreviated transcription (Latin):
inquit caput. iur. Si caput es. duc
& sequatur: S inde quo ducas. Ca¬
put es: duc. Sequatur. S noli ire:
quo non iuis ut sequatur. Ne in p̃ei¬
picium ruas. uide ut recto trami¬
te gradiaris. Sic uos parate intra¬
re ad illam nouam nuptam: ad
illani pulchram ornatam uir o
suo: non monilibus s uirtutibus:
Si eni casti &e seĩ. et boni intraue¬
ritis. membra ipsius noue nupte
beate & głose celestis iherłm et uos
dño: uidetur scĩs mar¬
tyribus conuenire
S si membra xp̃i su¬
mus sicut ẽẽ debenius. ad omnes
nos ꝑtiner e intelligamus: Qui se¬
minant in lacrimis in gaudiome¬
tent. Euntes ibant &e flebant. iuit¬
tentes semina sua. Uenientes aũ uenieñ
in exultacione: tollentes manipu¬
los suos. Quo euntes oe unde ueni¬
Qind seminantes in lacrimis: Quȩ
funt semina: qui manipuli: Euntes
in mortem: uenientes a morte Fun¬
tes nascendo. uementes resurgendo
Seminantes oꝑa bona. metentes
mercedem ȩternam. Semina ergo

Expanded text:
inquit, caput vir . Si caput es, duc, inquit, caput vir . Si caput es, duc, et sequatur: sed vide quo ducas. Caput es, duc quo sequatur: sed noli ire quo non vis ut sequatur. Ne in praecipitium ruas, vide ut recto tramite gradiaris. Sic vos parate intrare ad illam novam nuptam, ad illam pulchram, ornatam viro suo, non monilibus, sed virtutibus. Si enim casti, et sancti, et boni intraveritis, membra ipsius novae nuptae, beatae et gloriosae coelestis Jerusalem, et vos Domino, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde veniQuid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quid p̃ter te. noli facere aliquid
pret̃ ipsam. Iu dñs es illa ancilla
Deus fecit utrumq Sara inqͥt
scriptura obsequebatur abra¬
he: dñm eum uocans. Uerũ est.
Istis tabulis subscribit ep̃s. An
estis uxoꝵ ur̃arum. S quando
uenitur ad illud negociũ quo
sexiis discernitur. &e sexus sibi
uterq miscetur: uxor non haba
potestatem corporis su s uir
Gaudebas erigebas te. iactabas
te. Bene dixit apłs. optime dicit
uas electionis. uxor non habet
potestatem corporis sui. s uiR
quia ego sum dñs. Laudasti au¬
di quod sequitur. Audi quod
non uis. rogo ut uelis Quid est
hoc: Audi. Similiter et uir
dñs ille. similiter et uir. non habet
potestatem corporis sui. s mulier.
Hoc libenter audi. Uicium tibi tol¬
litur: non dominnum. Adulteria
tua ꝓhibentur: non femine subrigun¬
tur. Tu uir es ostende. Uir enim a uir¬
tute uel uirtus a uiro. Habes gͦ uir¬
tutem: uince libidinem Mulieris

Expanded text:
quid praeter te: noli facere aliquid quid praeter te: noli facere aliquid praeter ipsam. Tu dominus es, illa ancilla: Deus fecit utrumque. Sara, inquit Scriptura, obsequebatur Abrahae, dominum eum vocans . Verum est; istis tabulis subscripsit episcopuestis uxorum vestrarum. Sed quando venitur ad illud negotium, quo sexus discernitur, et sexus sibi uterque miscetur; Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Gaudebas, erigebas te, jactabas te. Bene dixit Apostolus, optime dixit Vas electionis: Uxor non habet potestatem corporis sui, sed vir. Quia ego sum dominus. Laudasti: audi quod sequitur, audi quod non vis, rogo ut velis. Quid est hoc? Audi: Similiter et vir; dominus ille; similiter et vir non habet potestatem corporis sui, sed mulier . Hoc libenter audi. Vitium tibi tollitur, non dominium: adulteria tua prohibentur, non feminae subriguntur. Tu vir es, ostende: vir enim a virtute, vel virtus a viro. Habes ergo virtutem? Vince libidinem. Mulieris,
Abbreviated transcription (Latin):
& ut plus habeamuis de cęlo acci¬
mus in eam. Audistis enim qua¬
les intrent.: quales non intrent No¬
lite eẽ tales quales non intraturos
audistis. maxime fornicatores Nlam
cum scͥiptura cominemorasset eos
qui non intrabunt. ibi etiam no¬
minauit homicidas. non expaui¬
stis. Nominauit fornicatores. au¬
diui quia pectora tutudistis. Ego
audiui: ego audiui: ego uidi. q
quod non uidi in cubilibus ur̃is.
uidi in sonitu. uidi in pectoribꝰ
uris. quando tutudistis pectora
urã. Ficite inde peccatum. Ham pe¬
ctora tundere. &e hec eadem facert.
nichil est aliud quã peccata paui¬
mentare Fr̾̃s meiꝰ. filii mei. estote
casti: amate castitatem Amplecti¬
mini castitatem. diligite mundi¬
ciam.: quia ds̃ auetor mundiciȩ
in templo suo quod estis uos. cam
querit. ꝓcul a templo. expellit m¬
mundos. Sufficiant uobis uxores
ur̃e. qm̃ sufficere uos uultis uxori¬
bus urĩs. Non uis ab illa fiat ali¬

Expanded text:
et ut plus habeamus, de coelo acciet ut plus habeamus, de coelo accimus in eam. Audistis enim quales intrent, quales non intrent. Nolite esse tales, quales non intraturos audistis: maxime fornicatores. Nam cum Scriptura commemorasset eos qui non intrabunt, ibi etiam nominavit homicidas: non expavistis. Nominavit fornicatores : audivi quia pectora tutudistis. Ego audivi, ego audivi, ego vidi: et quod non vidi in cubilibus vestris, vidi in sonitu, vidi in pectoribus vestris, quando tutudistis pectora vestra. Ejicite inde peccatum: nam pectora tundere, et haec eadem facere, nihil est aliud quam peccata pavimentare. Fratres mei, filii mei, estote casti, amate castitatem, amplectimini castitatem, diligite munditiam: quia Deus auctor munditiae in templo suo, quod estis vos, eam quaerit; procul a templo expellit immundos. Sufficiant vobis uxores vestrae, quia sufficere vos vultis uxoribus vestris. Non vis ab illa fiat ali
Abbreviated transcription (Latin):
per accessisti. Unde talia p̃pa¬
rabis: Ab ipso qui te inuita¬
ut pete: ut habeas unde illum
pascas Nisi ipse tibi dederit:
nichil habebis. S habes iam
aliquid caritatis. Nec hoc tibi
imputes Quid enun habes
quod non accȩpisti: Habes ha¬
bes iam aliquid caritatis. Pe¬
te ut augeat. pete ut ꝑficiat.
quousq ꝑuenias ad illam men¬
sam qua maior in hac uita non
est. Maiorem hac caritatem
nemo habet: quam ut animam suam
ponat ꝓ amicis sus Accessisti pauꝑ.
recedis diues. Immo non recedis: s ma¬
nendo diues eris. Ab illo martires ac¬
ceperunt. quod ꝓ illo passi sunt. Cre¬
dite ab illo acceperunt. Pater fainili¬
as dedit illis. unde illum pas¬
ce rent: Ipsum habemus ab
ipso petamus & si acciꝑe minus
digni sumus ꝑ amicos ipsius qui
eum de ipsius pauerunt petamus
Orant ipsi ꝓ nobis: ut donet ce no
Hon potest homo acciꝑe quncquã:
nisi fuerit ei datũ de cęlo. Ergo et
quod habemus de cȩlo accȩpimus:

Expanded text:
per accessisti: unde talia praepaper accessisti: unde talia praeparabis? Ab ipso qui te invitavit pete, ut habeas unde illum pascas. Nisi ipse tibi dederit, nihil habebis. Sed habes jam aliquid charitatis? Nec hoc tibi imputes: Quid enim habes quod non accepisti ? Habes jam aliquid charitatis? Pete ut augeat, pete ut perficiat, quousque pervenias ad illam mensam, qua major in hac vita non est. Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis. Accessisti pauper, recedis dives: imo non recedis, sed manendo dives eris. Ab illo martyres acceperunt quod pro illo passi sunt: credite; ab illo acceperunt. Paterfamilias dedit illis unde illum pascerent. Ipsum habemus, ab ipso petamus. Et si accipere minus digni sumus, per amicos ipsius, qui eum de ipsius dono paverunt, petamus. Orent ipsi pro nobis, ut donet et nobNon potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo . Ergo et quod habemus, de coelo accepimus;
Abbreviated transcription (Latin):
suam ponat ꝓ amicis suis. Sic di¬
ligite iniuicem: ut unusquisq ani¬
mam suam ponat ꝓ cȩteris: Hoc
enim martyres fecerunt: Quod
& ipse ioħs euuangłista. in epła
ceditis ad mensam potentis. Hostiꝰ
fideles ad quam mensam accedi¬
tis: Recolite scripturam dicentẽ
Cum accedis ad mensam poten¬
tis. scito qm̃ oportet talia te p̃pare.
Ad quam mensam potentis acce¬
dis: Qui tibi exhibet seipsum: non
mensam coquoꝵ arte conditam
Mhibet tibi xp̃c suam mensam.
scilicet semetipsum Accede ad
hanc mensam: &e saturare. Esto
pauꝑ & saturaberis. Ede
pauperes et saturabunt᷑:
Scito qm̃ talia te oportet p̃para¬
re Ut intelligas expositorem io¬
hannem attende. Forte enim nes¬
ciebas quid sit. cum accedis ad
mensam potentis. scito qm̃ talia
oportet te p̃parare. Audi expo¬
fitorem. Sicut xp̃e anumam suã
ꝓ nobis posuit. sic &e nos debemꝰ¬
debemus talia p̾parare. Quid
est talia p̃parare. Animas ꝓ fri

Expanded text:
suam ponat pro amicis suis . Sic disuam ponat pro amicis suis . Sic diligite invicem, ut unusquisque animam suam ponat pro caeteris. Hoc enim martyres fecerunt, quod et ipse Joannes evangelista in Epistola ceditis ad mensam potentis: nostis fideles ad quam mensam acceditis: recolite Scripturam dicentem, Cum accedis ad mensam potentis, scito quoniam oportet te talia praeparare . Ad quam mensam potentis accedis? Qui tibi exhibet se ipsum, non mensam coquorum arte conditam: exhibet tibi Christus suam mensam, scilicet semetipsum. Accede ad hanc mensam, et saturare. Esto pauper, et saturaberis. Edent pauperes, et saturabuntur . Scito quoniam talia te oportet praeparare. Ut intelligas, Joannem expositorem attende. Forte enim nesciebas quid sit, Cum accedis ad mensam potentis, scito quoniam talia te oportet praeparare. Audi expositorem: Sicut Christus animam suam pro nobis posuit, sic et nos debemus talia praeparare. Quid est, talia praeparare? Animas pro fr
Abbreviated transcription (Latin):
uando honorẽ dem
martyribus exhibe¬
mus: xp̃i amicos ho¬
noramus:. Queritis
quę causa eos amicos xp̃i fecerit.
Ipse xp̃c ostendit: Ait enim Hoc
est p̃ceptum meum ut diligatis
inuicem. Diligunt inuicem qui
hystriones simul specꝰtant. Dili¬
gunt inuicem: qui simul se in po¬
pinis inebriant. Diligunt inui¬
cem mala sibi conscientia social
Cum ergo dixisset xp̃e. hoc est p̃cep¬
tum meum ut diligatis inuicem: de¬
buit distinguere dilectionem. Fecit
utiq audite Cum enim dixisset
hoc est p̃ceptum meum ut diligatis
inuicem: mox addidit. sicut ego di¬
lexi uos. Sic dilige inuicem ꝓpter
regnum dei: ꝓpt̾ uitam ȩternam:
Amate simul:. s me Amaretis in¬
incem: si simul diligeretis hystri¬
onem. Magis diligite inuicem.
simul amando eum qui displicere
adhuc dñs. & docuit adhuc: tam¬
quam diceremus ei. & quomodo
nos dilexistiꝰ ut sciamus & nos quẽ¬
admodum nos diligere debeamꝰ:
Audite Maiorem hac caritatẽ
nemo habet. quam ut animam

Expanded text:
uando honorem martyribus exhibemus, Christi amicos honoramus. Quaeritis quae causa eos amicos Christi fecerit? Ipse Christus ostendit: ait enim, Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem. Diligunt invicem qui histriones simul spectant, diligunt invicem qui simul se in popinis inebriant, diligunt invicem mala sibi conscientia sociati. Cum ergo dixisset Christus, Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, debuit distinguere dilectionem. Fecit utique: audite. Cum enim dixisset, Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem; mox addidit sicut ego dilexi vos. Sic diligite invicem, propter regnum Dei, propter vitam aeternam. Amate simul, sed me. Amaretis invicem, si simul diligeretis histrionem: magis diligite invicem, simul amando eum qui displicere adhuc Dominus, et docuit adhuc: tanquam diceremus ei, Et quomodo nos dilexisti, ut sciamus et nos quemadmodum nos diligere debeamus? Audite: Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam
Abbreviated transcription (Latin):
causam attendamus: Crucem
milis causa. Unus latro credi¬
dit. alius blasphemauit. Dñs
tamen de tribunali crucis inter
ambos uidicauit. Illum qui blas
rum secum introduxit in pa¬
radisum: Quare hoc: Quia &r si
ȩqualis pena. s impar erat causa:
Eugite ergo martyrum causas:
si uultis ꝑuenire ad martyrum

Expanded text:
causam attendamus, crucem causam attendamus, crucem milis causa. Unus latro credidit, alius blasphemavit. Dominus tanquam de tribunali inter ambos judicavit: illum qui blasprum secum duxit in paradisum . Quare hoc? Quia etsi aequalis poena, sed impar erat causa. Eligite ergo martyrum causas, si vultis pervenire ad martyrum
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie negociatores de naufragio
nudi euadunt. & iterum nauigant.
Ad ꝑiculum unde cotidie ꝑiclitan
stus satiat. Capitale crimen est
falsitas: &e tam̃ cõminuitur here¬
ditas: Si gͦ hoc meretur tempo
ralis cupiditas: quare non me¬
ditas: Auarus dicet in corde suo.
qui forte non audet lingua sua
Quis nos separabit a caritate
xp̃i: Tribulatio an angustia.
an ꝑsequutio: Possunt & aua¬
ri dicere auro: ꝓpt̾ te occidim᷑
totadie. Optime gͦ dicunt scĩ
martyres in psalmo. Iudica me
auari. Piscerne angustias meas
Discerne famem meam ꝓ auro.
ne mortem meam Pauro mo¬
rnintur & auari. Quid est dis¬
cerne causam ineam: ꝓpt̃ te
morte afficimur totadie. Illi ꝓp
causa Ubi ergo discreta causa.
certa est uictoria. Si ergo cau¬
sam in sollempnitate marty¬
rum amamus amemus ineis
non passiones. s causam passio¬
num. Ham si amauerimus
passiones tantum: multos in¬
uenturi sumus. qui peiora
patiuntur in causis malis.S

Expanded text:
Quotidie negotiatores de naufragio Quotidie negotiatores de naufragio nudi evadunt, et iterum navigant ad periculum. Unde quotidie periclitantt. Capitale crimen est falsitas; et tamen 629 comminuitur haereditas. Si ergo hoc meretur temralis cupiditas, quare non meditas? Avarus dicit in corde suo, qui forte non audet in lingua sua: Quis nos separabit a cupiditate auri? Tribulatio? an angustia? an persecutio? Possunt et avari dicere auro: Propter te occidimur tota die. Optime ergo dicunt sancti martyres in Psalmo: Judica me,avari. Discerne angustias meas: Discerne famem meam: pro aurne mortem meam: pro auro moriuntur et avari. Quid est, Discerne causam meam? Propter te morte afcimur tota die. Illi prcausa. Ubi discreta est causa, ibi certa est victoria. Si ergo causam intuemur, solemnitates martyrum amamus. Amemus in eis, non passiones, sed causas passionum. Nam si amaverimus passiones tantum, multos inventuri sumus qui pejora patiuntur in causis malis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est ut amittas iusticiam:
pugna. modo uideamus. si non
sine causa cantasti. Le tamini in
dño &e exultate iusti. Modouide¬
amus si non sine causa audisti:
quis nos separabit a caritate xp̃i:
& quidem p̃termisit omĩa: qui
cui blanditur mundus Quare.
Quia certamina martyrum
p̃nunciabat. Illa certamina ubi
uicerunt ꝑ sequutionem. fam̃.
sitim. egestatem. ignominiam.
ad extremum timorem mortis.¬
&e hostem seuissimum. S uidete
fr̃s. guia totum ars xp̃i facit. Am¬
monet nos apłs. ut p̃feramus cari¬
tatem dei minido. Quantas angusti¬
as patiuntur᷑. qui uolunt res raꝑe
alienas: An ꝑsequutio art. & ipsa
non frangit. Auaricia tenetur aua¬
rus r apit ac timet pęnam. estuat
in rapinam. Multi enim fainem
patiuntur. dum acquirunt et fa¬
ciunt lucra. Quibus p̃cipimus
ieninare: & excusant de stomacho.
Uacat illos tota die solidos nume¬
rare: &e ieium dormiunt. An nu¬
ditas: & quid dicam de nuditate:

Expanded text:
necesse est ut amittas justitiam; necesse est ut amittas justitiam; pugna; modo videamus si non sine causa cantasti, Laetamini in Domino, et exsultate, justi: modo videamus si non sine causa audisti, Quis nos separabit a charitate Christi? Et quidem praetermisit omnia, quibcui blanditur mundus. Quare? Quia certamina martyrum praenuntiabat, illa utique certamina, ubi vicerunt persecutionem, fasitim, egestatem, ignominiam, ad extremum timorem mortis, hostem novissimum. Sed videte, fratres totum ars Christi facit, admonens Apostolus ut praeferamus caritatem Christi mundo. Quantas angustias patiuntur qui volunt rapere res alienas. An persecutio, ait? et ipsa non frangit, avaritia terretur. Avarus rapit, ac timet poenam, ac aestuat in rapina: multi enim famem patiuntur, dum acquirunt et faciunt lucra; quibus praecipimus jejunare, et excusant de stomacho. Vacet illis tota die solidos enumerare, et jejuni dormiant. An nuditas? ut quid dicam de nuditate?
Abbreviated transcription (Latin):
die. deputati sumnis ut oues oc¬
cisionis. S in his omnibus suꝑa¬
mus ꝓpter eum qui dilexit nos
Hec est uox martyrum omnia
tolerare: & de se nichil p̃sumere.
Illum diligere qui głatur in su¬
is. ut qui głatur in dño głetur.
Nouerant ce illi: quos nos canta¬
iimus paulo ante. Le tamini m
iusti in dño letantur: iniusti non
nouerunt lȩtare nisi in hoc se¬
culo. S ipsa est prima acies de¬
bellanda Primo uincende sunt
delectationes: & postea dolores
Quomodo potest suꝑare mundũ
seuientem. qui non potest suꝑ are
blandientem: Blanditur hie mun¬
dus pollicendo honores. diuitias.
uoluptates Mmatur hic mund̾
in temptando dolores. egestates
humilitates. Quis non contemp¬
nat quod pollicetur: Qiis non
suꝑare potest quod minatur. Ha¬
bere delectationem suam diuitias
qͥs ñ nouit: S plus habet delec
autem talis articulus temptati¬
onis acciderit. ut duo ueniant in
iusticia. ut non possis habere utrũ¬
q s si miseris manus ad diuitias

Expanded text:
deputati sumus ut oves occisionis. Sed in his omnibus superamus per eum qui dilexit nos . Haec est vox martyrum, omnia tolerare, et de se nihil praesumere, illum diligere qui glorificatur in suis: ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Noverant et illud quod nos cantavimus paulo ante, Laetamini in justi in Domino laetantur, injusti non noverunt laetari nisi in saeculo. Sed ipsa est prima acies debellanda: primo vincendae sunt delectationes, et postea dolores. Quomodo potest superare mundum saevientem, qui non potest superare blandientem? Blanditur hic mundus, pollicendo honores, divitias, voluptates: minatur hic mundus, intentando dolores, egestates, humilitates. Qui non contemnit quod pollicetur, quomodo superare potest quod minatur? Habent delectationem suam divitiae: quis nesciat? Sed plus habet delectautem talis articulus tentationis inciderit, ut duo haec veniant in justitia, et non possis habere utrumque, sed si miseris manum ad divitias,
Abbreviated transcription (Latin):
suit ut eamus ꝓinde in om̃ibꝰ
miscł̾ia eius p̃uenit nos: Et
fructus ur̃ inquit maneat:. ut qđ¬
cumq petieritis patrem in nomi¬
ne mneo det uobis. Maneat gͦ di¬
lectio: ipse est enim fructus nr̃
Quȩ dilectio nune est in deside¬
rio nondum in saturitate. & ip¬
so desiderio quodcumq petieri¬
mus in nomine uinigentti filii.
dat nobis pater. Quod autem ac¬
ciꝑe saluandis non expedit no¬
bis. ñ existimemꝰ nos pet̾e in noĩe sal¬
uatoris: s hoc petimꝰ in noĩe saluatoris.

Expanded text:
suit ut eamus. Proinde in omnibus suit ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio; ipse est enim fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate: et ipso desiderio quodcumque petierimus in nomine unigeniti Filii, dat nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris: sed hoc petimus in nomine Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
eum: iam elegeras eum S audi:
non uos me elegistis: Hon est ut
dicas ante quam crederem iam bo¬
na oꝑabar. ideo electus sum. Quid
enim est boni oꝑis ante fidem cũ
dicat apłs. omne quod non est ex
fide peccatum est: Quid gͦ dictu¬
ri sumus. audiendo non uos me
elegistis. nisi quia mali eramus
&e electi sumus. ut boni ꝑ grãm
nos eligentis eẽmus: Hon est
enim gr̃a. si p̃cesserant merita:
Est autem grã. Hȩc igitur non
inuenit. s effecit merita. & ui
dete carissumi quemadmodũ
non eligat bonos. s quos elegit
faciat bonos Ego inquit elegi uos
&e posui uos ut eatis. & fructum
afferatis & fructus ur̃ maneat:
Nlonne iste est fructus de quo iã
dixerat. sine me nichil potestis
facere: Elegit gͦ & posuit ut ea¬
mus. & fructum afferamus. Nul¬
lum itaq fructum unde nos
eligeret habebamus Ut eatis
inquit &e fructum afferatis.
Imus ut afferamus. & ipse est
uia qua imus: in qua nos po¬

Expanded text:
eum, jam elegeras eum. Sed audi: eum, jam elegeras eum. Sed audi: Non vos me elegistis. Non est ut dicas, Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem, cum dicat Apostolus, Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo, Non vos me elegistis; nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecesserant merita: est autem gratia; haec igitur non invenit, sed effecit merita. 3. Et videte, charissimi, quemadmodum non eligat bonos, sed quos elegit, faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Nonne iste est fructus de quo jam dixerat, Sine me nihil potestis facere ? Elegit ergo, et posuit ut eamus, et fructum afferamus: nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos po
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ ratiocinatio: qui p̃scientiam
dĩ defendunt contra grãm dei.
& ideo dicunt nos electos ante
mundi constitutionemꝰ: quia p̃¬
sciuit nos ds̃ futuros bonos: non
seipsum nos facturum bono
Non hoc dicit: qui dicit. non uos
me elegistis. Qm̃ si ꝓpterea nos
quod eum nos fuisseniis prius
electuri: non enum aliter cẽ pos¬
semus boni. nisi forte dicendus
est bonus. qui non elegit bonũ:
Quid gͦ elegit in non bonis. ⁊on
gͦ electi sunt quia boni fuerunt:
qui boni non eeñt. nisi electi eẽnt
Alio quin grã iam non est gr̃a.
si p̃cessisse contendimus merita.
Hec quippe electio gr̃ȩ est: de
qua dicit apłs. Sic ergo & i
hoc tempore. reliquiȩ ꝑ electio¬
nem gr̃ę saluȩ factȩ sunt. Un¬
de subiungit. Si enim grã iam
non ex oꝑibus. Alioquin. grã
iam non est gr̃a. Audi ingͣte.
ingrate audi. Non uos me ele¬
gistis. s ego el egi uos. Non est
ut dicas ideo electus sum: quia lam
eredebam: Si enim credebas in

Expanded text:
illorum ratiocinatio, qui praescientiam illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, Non vos me elegistis. Quoniam si propterea nos quod eum non fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus qui non elegit bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. Haec quippe electio gratiae est, de qua dicit Apostolus: Sic ergo et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt. Unde subjungit: Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin gratia jam non est gratia . Audi, ingrate, audi: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos. Non est ut dicas, Ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in