comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerantur .ẜ magi. quia mistica
eiꝰ natiuitas sempitno gaudio.
t̾rã letificauit & cęlum. Hunc
Srege̾ cęlestiũ hominũq recto¬
rem sub carnis infterio uenien¬
tẽ inuidus tremit herodes: iude
tem nascentis ignorat. Abiura
tib suis metuens: iusti iuͥicis
refugit equitatẽ:& sceleꝵ suoꝵ
obcecata tenebris sola uidere ñ

Expanded text:
stica ejus nativitas sempiterno gaudio et terram laetificavit et coelum. Hunc ergo regem coelestium hominumque rectorem, sub carnis mysterio venientem, invidus tremit Herodes, Judaetem nascentis ignorat: abjurattibus suis metuens justi judicis refugit aequitatem; et scelerum suorum obcaecata tenebris, sola vider
Abbreviated transcription (Latin):
ca. & misteria saluatoris uri.
de cuius natiuita e gauisi sumꝰ
eiꝰ mauifestacione letem᷑: quia si¬
eut nascendo głosus ẽ. dĩ filius:
ita & ap parendo inimbilis. Mirũ
ne: nec ininꝰ magnificũ qͦ oste̾n¬
sus e cęlo ẽ. Mirũ ualde qͦa nouũ
hemine tra suscepit. stur endũ
nichilominꝰ qđ nouũ he homine
noua de celo stella ꝓdiderit. Ayd
iuder̃ xp̃s in presepi pastoribus

Expanded text:
ca et mysteria Salvatoris nostri, de cujus nativitate gavisi sumus, ejus manifestatione laetemur: quia sicut nascendo gloriosus est Dei Filius, ita apparendo mirabilis. Mirum ne; nec minus magnificum quod ostensus e coelo est. Mirum valde quod novum hominem terra suscepit; stupendum nihilominus quod novum hunc hominem nova de coelo stella prodiderit. Apud Judaeam Christus in praesepi pa
Abbreviated transcription (Latin):
me: Id ÷ qm̃ ego creatura sũ cu
creator. ego seruus. tu dñs: ego
figura tu ueritas. At iħis ait Sine
modo: sic enĩ decet nos impler: om.¬
ne iusticiã. Id ẽ dnẽ ista cõmemo.¬
ras. Propositũ suscepte humiltta¬
tis implendũ ẽ. Tunc ille qͥ p̾sume¬
re formidabat .i. locit̾ paruit pꝰ¬
cipientis imperio. ipi¬

Expanded text:
me? id est, quoniam ego creatura sum, tu me? id est, quoniam ego creatura sum, tu Creator; ego servus, tu Dominus; ego figura, tu Veritas. At Jesus ait, Sine modo; sic enim decet nos implere omnem justitiam: id est, Quid nunc ista commemoras? Propositum susceptae humilitatis implendum est. Tunc ille qui praesumere formidabat, velociter paruit praecipientis imperio.
Abbreviated transcription (Latin):
detignat᷑ humilis & quietꝰ ad
sei uuli sui baptismũ ꝓperare.
mansuetudine saluatoris. si
se ꝓpħe sui manib
inlinauit: qui se ab inimiciᷤᷤ suiꝰ
passus ẽ. crucifigi: Quo ꝓperan¬
e ad fluuiũ: talem̃ iohes cireũ¬
stantib turbis erupit in uocem.
Ecce agms dĩ. ecce qͥ tollit pecca¬
ta mundi. Hoc ẽ. dicere. Cessa¬
te iam cessate a baptismo meo.
quo penitentia suscipit᷑. ecce bap¬
tista ꝑ quẽ crimina dimittunt᷑.
Desinite riꝰ a conseruo ur̃o
baptizari uelle. p̾sens ẽ. dñs õũ¬
nr̃m. qͥ baptizat ad uitã. Illum
seqͥmini: illi credite: ab illo laua¬
chrũ salutis tota mente supplices
postulate: a quo & ego ipse bapti¬
fta urͣ. cupio baptitari. Non renu¬
it quidẽ iesus destimoniũ uocis
huiꝰ. s qui ꝑ ordinẽ uellet uniũ¬
sa cõplere: nicħominꝰ baptizari
se expetit Ib ioħe. Iunc lap¬
tista deuotus. baptitandi sui pa¬
tentia tremefactus. ait. Ego a te
deheo baptizari. & tu uenis ad

Expanded text:
dedignatur humilis et quietus ad servuli sui baptismum properare. mansuetudine Salvatoris, si se prophetae suis manibus inclinavit, qui se ab inimicis suis passus est crucifigi? Quo properante ad fluvium, talem Joannes circustantibus turbis erupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Hoc est dicere: Cessate jam, cessate a baptismo meo, quo poenitentia suscipitur: ecce Baptista, per quem crimina dimittuntur. Desinite ulterius a conservo vestro baptizari velle: praesens est Dorum, qui baptizat ad vitam; illum sequimini, illi credite, ab illo lavacrum salutis tota mente supplices postulate, a quo et ego ipse baptista vester cupio baptizari. Non renuit quidem Jesus testimonium vocis hujus; sed qui per ordinem vellet universa complere, nihilominus baptizari se expetit a Joanne. Et Baptista devotus baptizandi sui potentia tremefactus ait, Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad
Abbreviated transcription (Latin):
cicat᷑: siue ut indubitatã carius
sue ostenderet ueritatẽ: siue
ne euͣ uelut ali nigenã. alũpna
circuncisionis plebs iudaica cde¬
clinaret. Dem quia tradite per
moysen legis. pͥteriri p̃cepta non
poterant: offert᷑ p eo purgatio¬
nis holocaustũ. Et ꝓ illo fr̃s ho¬
loc ustũ purgationis offert᷑. qui
om̃iũ hominũ sordes purgatur¬

Expanded text:
 sive ut indubitatam carnis suae ostenderet veritatem; sive ne cum alienigenam alumna circumcisionis plebs Judaica declinaret. 100 Dein, quia traditae per Moysem legis praeteriri praecepta non poterant, offertur pro eo purgationis holocaustum ; et pro illo, fratres, holocaustum purgationis offertur, qui omnium hominum sordes purgatur
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣm. stulla duce uenientibus b
oriente mag̾is estiment adoratui:
alii aut assatat eũ aquas in iã¬
num mutasse: qu uͦ bapti¬
ratum illum a ioħexonfirment:
in om̃ib dei filius credicur. u
om̃ib est nr̃a festiuitas. Nam
qđ magis utiq gentilib ꝙ. ad¬
orare dm̃ & munera offerre
conceditur. gentiũ ẽ p̾figura¬
ta uycatio. Quod aquę transfor¬
mantur inumũ religionis
mr̃e designatur aichanũ. Qđ u
fluentis iordanis baptitatur

Expanded text:
m, stella duce venientibus ab Oriente magis aestiment adoratum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment, in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanum: quod vero fluentis Jordanis baptizatur
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓcdit: imagine eiꝰ & suꝑscrip¬
tione titulatus soluebatur: de¬
inde inferendũ qr iubente dño
quȩ cesaris cesari & quȩ sunt
dĩ dõ e̾ẽ reddenda. Nobis quoq
sollert̾ intimatur. insimilitudi¬
nẽ denarii regalis dõ regi
nr̃o decalogum regis offerendum:
hoc ẽ amorẽ dei & ꝓximi. quoꝵ
unus trib preceptis. septẽ alius
cõplectit᷑: integro eẽ. corde seruan¬
dum. In quo indelicet sacre scrip
turȩ denario. decẽ mandatis quasi
totidẽ aureis numis insignito. uul¬
tum nom̃q regis ȩtͣni. hoc ẽ agni¬
tionẽ diumȩ uoluntatis quisqͥs in.¬
tueri nouit inueniet: qđ & inta¬
bulis sui cordis quisqͥs ꝑfecte cre¬
dit. sperat. diligit: stilo sedule cas¬
tigationis exarat. Scd̃m lucam.¬

Expanded text:
ne prodit, imagine ejus et subscriptione titulatus, solvebatur. Deinde inferendum quia jubente Domino quae Caesaris Caesari, et quae Dei sunt Deo esse reddenda, nobis quoque solerter intimatur, in similitudinem denarii regalis Deo regi ostro decalogum legis offerendum, hoc est amorem Dei et proximi, quorum unus tribus perceptis septem alios complectitur, integro esse corde servandum. In quo videlicet Scripturae sacrae denario, decem mandatis coelestibus quasi totidem aureis nummis insignito, vultum nomenque regis aeterni, hoc est agnitionem divinae voluntatis quisquis intueri novit, inveniet. Quod in tabulis sui cordis quisque perfecte credit, sperat, diligit, stylo sedulae castigationis exarat. Et hu
Abbreviated transcription (Latin):
diligentius inspexeri¬
mus: ñ parũ nob deuotinis &
ipsũ mandare ꝓbabimꝰ: qđ non
aliunde meliꝰ quã de ip̃so euan¬
głio querere & inuenire uale¬
mus: ubi temptantib se de tribu¬
to cesari reddendo. dñs ait. Os.¬
tendite mͥ nũmisina census. At
illi inquit obtulerunt ei dena.¬
riũ. Et ait illis iħs. Cuiꝰ ẽ ima¬
go hȩc & suꝑscriptio: Dicunt
ei. Cesaris. Tunc ait illis. Red

Expanded text:
diligentius inspexerimus, non parum nobis devotionis et ipsum mundare probabimus, quod non aliunde melius quam de ipso Evangelio quaerere et invenire valemus, ubi tentantibus se de tributo Caesari reddendo, Dominus ait: Ostendite mihi numisma census. At illi, inquit, obtulerunt ei denarium. Et ait illis Jesus: Cujus est imago haec et superscriptio? Dicunt ei, Caesaris. Tunc ai
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc uerbo: proposita cõsecran¬
tur. Et sicut illa nox qua
dicit. crescite et multiplitanũ¬
et re plete terrã. semel quidem
dicta est. et om̃i tempore
sentu officiũ ad gencracio¬
nẽ. operãte natura: ita et
uox illa semel quide dicta
est. Sed per oins mcsas es¬
lesic usq adhodiemã dicu.
et usq ad eius adue̾tũ: prestat

Expanded text:
hoc verbo proposita consecrantur; et sicut vox illa, quae dicit: « Crescite, et multiplicaet complete terram, simul quidem dicta est, sed omnium tempore sentit effectum, ad generationem operante natura: ita et vox illa semel quidem dicta est, sed per omnes mensas Ecclesiae usque ad hodiernum diem et usque ad ejus adventum praestat
Abbreviated transcription (Latin):
sermno declaret. Et tunc illi
presto est xp̃s. qui illa orna¬
uit mẽsam: ip̃e istã quoq cõ¬
secrat. Non ciĩ homo ẽ qui
ꝓposita corpus xp̃i facit et sa¬
guinc̃ sedille qui crucifi¬
xus pro nobis ẽ xp̃s. Dacci

Expanded text:
illo praesto est Christus, qui illam ornavit mensam, ipse istam quoque consecrat. Non enim homo est, qui proposita corpus Christi facit et sanguinem, sed ille qui crucifixus pro nobis est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
culum. Et cum interdũ ad
p̾sentẽ respiciat historiam: &
post babiloniã captiuitate̾.
reditũ popłi significet in ii.¬
deam : tam̃ om̃nis ei cura de
uocatione gentiũ. & de ad¬
uentu .xp̃i est. Quẽ quanto
plus amatis o paula & eusto¬
chiũ: tanto magis ab eo peti¬
de: ut ꝰ ob trectatione p̾senti
qua me indesinent᷑ emuli lãni¬
ant: ipse mͥ mercedẽ restituat
in futuro: qͥ scit me ob hoc in
peregrinȩ linguȩ eruditione
sudasse: ne iudei de falsitate scͥ¬
pturarũ. eccłiis eiꝰ diuciꝰ insul

Expanded text:
culum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutius insul
Abbreviated transcription (Latin):
duim ꝓsecutus est: ut ñ eum
putes de futuro uaticinari: s
de p̾teritis historiã texere. Un¬
de conitio noluisse tc̃ tẽporis
septua ginta int̾ptes fidei sue
sacramenta ꝑspicuethinc¬

Expanded text:
idum prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethn
Abbreviated transcription (Latin):
xit ei. Egredere aduersũ omne
regnuᷤ occidentis : &. contra eos
pͣcipue qui condempsert᷑ imꝑiũ
meum. Non parcet oculus tuus
ulli regno: omne̾q urbẽ muni¬
tam subiugabis mͥ. Tunc holofer.¬

Expanded text:
xit ei: “Egredere adversum omne regnum occidentis, et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis mihi”». 6 Holofer
Abbreviated transcription (Latin):
riam sobal & onine̾ apamiã
omnẽq mesopotamiã: uenit ad
ido meos in t̾rsm gabaa: accepit¬
q ciuitates eoꝵ: & sedit ibi per
triginta dies: in quib dieb adu
nari p̾cepit uniuersũ exereitũ
uirtutis suȩ. Tunc audientes hȩc
filii isrł qui habitabant in t̾ra
iuda : timuerunt ualele a faciȩ
eiꝰ. Trenor etĩam & horor inua

Expanded text:
riam Sobal, et omnem Apameam, omnemque Mesopotamiam, venit ad Idumaeos in terram Gabaa, accepitque civitates eorum, et sedit ibi per triginari praecepit universum exercitum virtutis suae tunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram iesse quo usq ꝑueniatur ad
om̃s t᷑minos ethiopie. Ad hos om̃s
misit nuncios nabucodonosor
rex assirioꝵ. Qui omnes uno ani.¬
mo contra clixert᷑: & remiserunt
cos uacuos: ac sine honore abie¬
cerunt. Tunc indignatus est
nabucodonor rex ad omine̾ t̾rã
ilam: & urauit ꝑ reguũ &. thro.¬
nun suũ. qđ defenderet se le

Expanded text:
quousque perveniatur ad montes Aethiopiae ad hos omnes misit nuntios Nabuchodonosor rex Assyriorum qui omnes uno animo contradixerunt et remiserunt eos vacuos ac sine honore abiecerunt tunc indignatus est Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam et iuravit per regnum et thronum suum quod defenderet se de
Abbreviated transcription (Latin):
tua: qr ñ egimus scđm p̾cepta
tua: .&. non ambulauimꝰ sincerit᷑
coram te. Et minc dñe seclm uo.
luntatẽ tuam fac mecũ: &. p̾cipe
in pace recipi sp̃m meum̃. E xpe¬
dit enimmͥ mori magis quã uiue.¬
una ex ancillis patris sui: qm̃ tra.¬
dita fuerat septẽ uiris: & demo.¬
nium nomine asmodeus occidebat
eos. mox ut ingressi fuissent ad
eam. Ergo cũ ꝓculpa sua increpa¬
ret puellam: respondit ei dicens.
Ampluis ex teñ uideamꝰ filiũ aut
filiam suꝑ t̾ram: int̾fectrix uiroꝵ
tuoꝵ. Nũquid &. me occidẽ uis sic̃

Expanded text:
n egimus secundum praecepta tua, et non ambulavimus sinceriter coram te. Et nunc, Domine, secundum voluntatem tuam fac mecum, et praecipe in pace recipi spiritum meum: expedit enim mihi mori magis quam viveuna ex ancillis patris sui, quoniam tradita fuerat septem viris, et daemonium nomine Asmodaeus occiderat eos, mox ut ingressi fuissent ad eam. Ergo cum pro culpa sua increparet puellam, respondit ei, dicens: Amplius ex te non videamus filium aut filiam super terram, interfectrix virorum tuorum. Numqu
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. Manifeste uana facta ẽ.
spes tua: .&. elemosinȩ tuȩ mͦ appa¬
ruerunt. Atq hi s & aliis huiꝰ mo.¬
de u̾bit : exꝓbrabat ei. Tunc tobi.¬
as ingemuit : ꝙ cepit orare cum la¬
crimis dicens. Iustus es dñe: ꝙ omĩa
iudicia tua iusta sunt . &. om̃s uiȩ

Expanded text:
a facta est spes tua et elemosynae tuae modo paruerunt atque his et aliis huiusmodi verbis exprobrabat ei tunc Tobias ingemuit et coepit orare cum lacrimis dicens iustus es Domine et omnia iudicia tua iusta sunt et omnes viae
Abbreviated transcription (Latin):
liber iudich. inter agiogra.¬
pha. legitur: cuius cucdo¬
ritas ad roboranda illa q̃
in contentione ueniunt minus
icionea iudicatur. Chaldeo ta.¬
men sermone conscriptus: int̾
historias cõputatur. S quia hunc
librum synodus nidena in nume.¬
ro sca̾rũ scripturarũ legitur
cõputasse: ad quieui postulatio.
niꝰ ur̃ę.immo exactioni. & depo.¬
sitis occupationib quib uehem̃ter
artabar. huic unam lucubraciun.¬
culam dedi:ꝰ magis sensũ e sensu.
quam ex uerbo uerbum tranfte¬
rens Multoꝵ cõdicũ uarietatem
uiciosissimia amputaui: sola ea qͦ
intelligentia integra in uerbis
chadeis inuenire potui. latinis ex¬
p̃ssi literis. Accipite iudith uiduam
castitatis exemplũ : &. triumphali
laude ꝑpetius eam p̾coniis decla¬
rate. Hanc enim non solũ feminis
s & uiris imitabilẽ dedit: qui casti.¬
tatis eiꝰ remunerator uirtutẽta.
tribuit ut inuictũ om̃ibiho

Expanded text:
liber Judith inter apocrypha legitur: cujus auctoritas ad roboranda illa quae in contentionem veniunt, minus idonea judicatur. Chaldaeo tamen sermone conscriptus, inter historias computatur. Sed quia hunc librum Synodus Nicaena in numero sanctarum Scripturarum legitur computasse, acquievi postulationi vestrae, immo exactioni: et sepositis occupationibus, quibus vehementer arctabar, huic unam lucubratiunculam dedi, magis sensum e sensu, quam ex verbo verbum transferens. Multorum codicum varietatem vitiosissiintelligentia integra in verbis Chaldaeis invenire potui, Latinis expressi. Accipite Judith viduam, castitatis exemplum, et triumphali laude, perpetuis eam praeconiis declarate. Hanc enim non solum feminis, sed et viris imitabilem dedit, qui castitatis ejus remunerator, virtutem ei talem tribuit, u
Abbreviated transcription (Latin):
iheronimꝰ in xp̃o salutẽ. Mirari
uonnͣ desino exactionis ur̃e instantiã.
Exigitis enim ut librum chaldeo
sermone conscriptũ ad latinum
stilum traham: librũ utiq tobiȩ:
quẽ hebrei decathalogo diuina.¬
rum scripturarũ secantes. his quȩ
agiographa memorant mancipa.¬
runt᷑. fẽci satis desiłio ur̃o: non
tamen mẽo studio. Arguunt enĩ
nos hebreoꝵ studia: & imputant
nobis contra suum canonem lati-¬
nis aurib ista tͣnsferre: S meliꝰ
eẽ iudicaus phariseorii displicere
iudicio: & ep̃orũ iussionib de¬

Expanded text:
in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionib
Abbreviated transcription (Latin):
ritissimũ loquace̾ reꝑiens unius
cdiei laborẽ arripui: & quis quid
ille mͥ hebraicis uerbis ex pressit.:
hoc ego accito notario sermonib
latims exposui. Orationib ur̃is
mercedem huiꝰ oꝑis compensabo:
cũ gratũ uob̃ didicero me qđ ni.¬
bere estis dignati complesse. Ex

Expanded text:
ritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, c
Abbreviated transcription (Latin):
bu sua: &. genuit ex ea filiũ nom̃
suũ imꝑonens ei. Quẽ ab infantia
timere dm̃ docuit : & abstinere
ab om̃i peccato. Igitur dum ꝑ
captiuitatẽ suam deuenisset cum
uxore sua & filio in ciuitatẽ ni¬
niue cum om̃i dribu sua. & om̃s
ederent ex cẏbis gentiliũ: iste cu

Expanded text:
 genuitque ex ea filium, nomen suum imponens ei, quem ab infantia timere Deum docuit, et abstinere ab omni peccato. Igitur, cum per captivitatem devenisset cum uxore sua, et filio in civitatem Ninivem cum omni tribu sua, cum omnes ederent ex cibis gentilium, iste c
Abbreviated transcription (Latin):
quadratis &. sectis fecit nuros
eius in astitudine cubitorũ sepua¬
guita: & in latitudine cubitoriil
triginta. Turres uͦ eiꝰ : posut u
altitudine cubitoꝵ centũ. ind
Arũ uero earum: latus untirieu
uicenoꝵ pedum spatio tendebif.
Posinit q portas eiꝰ in altitudine
tiłrium: & głabatur quasi po.¬
teis in potentia exexcitꝰ siu. &

Expanded text:
adratis et sectis fecit muros eius in altitudine cubitorum septuaginta et in latitudine cubitorum triginta turres vero eius posuit in altitudinem cubitorum centum per quadrum vero earum latus utrumque vicenorum pedum spatio tendebatur posuitque portas eius in altitudine turrium et gloriabatur quasi potens in potentia exerci
Abbreviated transcription (Latin):
Qui extendit cȩlos solus: & gradi¬
tur suꝑ fluctꝰ maris. Qui faxit
arcturum & oriona: &. hiacdas:
& interiora austri. Qui facit mag̃.¬
na et in cõprehensibilta: & mirã.¬
bilia quorũ non ÷ nimerus. Si
uenerit ad me non uidebo: si abi.¬
erit non intelligam eum. Si re¬
pente interrogẽt quis responde¬
bit ei: uł qͥs dicere potest cur faci̾s
s cuiꝰ resistere irȩ nemo uii.¬
potest: &. sub quo curuant᷑
qui portant orbem. Qantus gͦ sũ
ego qui respondeam ei &. loquar
uerbis meis cum eo: Qui etiam
si habuero quippiã iustum ñ res¬
pondebo: s meũ uidicem dep̾ca¬
bor: & cũ inuocantẽ exaudierit
meam. In turbine enĩ conteret
me: & multiplicabit uulnera mea.
etiam sine causa. Non concedit
requiescere sp̃m meii: & implet
me amarttudinib. Si fortitucio
queritur robustissimus est: si eqͥ¬
tas iudicii: nemo ꝓ me audet

Expanded text:
graditur super fluctus maris qui facit Arcturum et Oriona et Hyadas et interiora austri qui facit magna et inconprehensibilia et mirabilia quorum non est numerus si venerit ad me non videbo si abierit non intellegam eum si repente interroget quis respondebit ei vel quis dicere potest cur facis Deus cuius resistere irae nemo potest et sub quo curvantur qui portant orbem quantus ergo sum ego qui respondeam ei et loquar verbis meis cum eo qui etiam si habuero quippiam iustum non respondebo sed meum iudicem deprecabor et cum invocantem exaudierit meam. In turbine enim conteret me, et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa. Non concedit requiescere spiritum meum, et implet me amaritudinibus. Si fortitudo quaeritur, robustissimus est: si aequitas
Abbreviated transcription (Latin):
sum quare frustra laboraui: Si
lotiss fuero quasi aquis muis & ful¬
serint uelut mundissimȩ manus
mes: tamen sordib intinges me:
& ab hominabuntur me uestim̃ta
mea. Neq ui enĩ uiro qui similis
est mei.r respondebo: nec
qui mecum in udicio ex ȩqͦ pos¬
sit audiri. Non est qui utrumq
ualeat arguere: & ponere ma¬
num suam in ambob. Auferat
i me uirgã suam: & pauor eiꝰ ñ
me terreat. Loquar & ñ timebo
eum: neq enim possũ metuens
respondere. S peccaui & ad horã
pepercisti mͥ. ⁊cur ab iniquitate
mea mundũ me ee̾. ñ pateris:
Et si impius fuero ue mͥ est: &
si istus: non leuabo caput sa.¬
turatus afflictione & miseria.
Et ꝓpt suꝑbiam quasi leenam¬

Expanded text:
quare frustra laboravi? Si lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae: Tamen sordibus intinges me, et abominabuntur me vestimenta mea. Neque enim viro qui similis mei est, respondebo: nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri. Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Auferat a me virgam suam, et pavor ejus non me terreat. Loquar, et non timebo eum: neque enim possum metuens emineris si peccavi et ad horam pepercisti mihi cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris et si impius fuero vae mihi est et si iustus non levabo caput saturatus adflictione et miseria et
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ filii scoͣꝵ sumꝰ: & uitam illã ex¬
pectamꝰ. quã ds̃ daturus ẽ. his qͥ
fidem suani nunquã mutant ab eo.
nna uxor tobiȩ ibat ad textri¬
num opus cotidie: & de labo.¬
re manuum suarũ. uictum quem
consequi poterat deferebat. In.¬
de factũ ÷ ut edum caprarũ acci.¬
piens detulisset domũ: euiꝰ cum uo¬
cem balantis uir eiꝰ audisset dixit.
Uidete: ne forte furtiinis sit. Red.¬
dice eum dñis suis: quia nͨ licet ali.¬

Expanded text:
lam expectamus quam Deus daturus est his qui fidem suam numquam mutant ab eo Anna vero uxor eius ibat ad textrinum opus cotidie et de labore manuum suarum victum quem consequi poterat deferebat unde factum est ut hedum caprarum accipiens detulisset domi cuius cum vocem balantis vir eius audisset dixit videte ne forte furtivus sit reddite eum dominis suis quia non licet
Abbreviated transcription (Latin):
tem & impiũ ipse consumet.de
flagella occidat semel: & non de
penis innocentum rideat. UIII¬
Terra cdata est in mani
impii: ui ilt iudicũ eiꝰopt
Qđ si non ille est. quis gͦ ẽst.
Dies mei uelociores fuerunt cur.¬
sore: fugerunt .&. ñ uidert bonũ.
ꝑtransierunt quasi naues poma

Expanded text:
tem et impium ipse consumit si flagellat occidat semel et non de poenis innocentum rideat terra data est in manu impii vultum iudicum eius operit quod si non ille est quis ergo est dies mei velociores fuerunt cursore fugerunt et non viderunt bonum pertransierunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
sus es. & iux effugisti mortis imꝑi.¬
um & iterũ sẽpelis mortuos : Sed
iobias plus timens dm̃ quam rege̾.
rapiebat corpora occisoru᷑ : & occul¬
tabat in domũ suam: & mediis
noctib sepeliebat ea.ui.¬
ontigit audẽ ut quadam
die fatigatus a sepultura
ueniens domũ suam iactasset se uix.¬
ta parietẽ & obclormisset: .& exni¬
do irundinũ dormienti illi cadida
steriora insiderent suꝑ oculos eiꝰ:¬
&. fieret cecus. Hanc autem tẽptati¬
one idõ ꝑmisit dñs euenire illi:
ut posteris claretur exemplũ pa

Expanded text:
sti mortis imperium et iterum sepelis mortuos sed Tobias plus timens Deum quam regem rapiebat corpora occisorum et occultabat in domo sua et mediis noctibus sepeliebat ea contigit autem ut quadam die fatigatus a sepultura veniens domum iactasset se iuxta parietem et obdormisset ex nido hirundinum dormienti illi calida stercora insiderent super oculos eius fieretque caecus hanc autem temptationem ideo permisit Dominus evenire illi ut poster
Abbreviated transcription (Latin):
iustificetur homo comꝑatus
deo. Si uoluerit contende cͥum eo:
non pot̾it ei responde umĩ ꝓ iil¬
le. Sapiens corde ẽ: & fortis robo¬
re. Quis resitit eĩ: & pacem habu.¬
it  Qui transtulit montes: & nes¬
cierunt hii quos subuertit in fu.¬
rore suo. Qui cõmouet t̾ram de lo-¬
co suo: & colũpnȩ eiꝰ conciiciuntur.
Qui p̃cipit sol & non oritur : &

Expanded text:
iustificetur homo conpositus Deo si voluerit contendere cum eo non poterit ei respondere unum pro mille sapiens corde est et fortis robore quis restitit ei et pacem habuit qui transtulit montes et nescierunt hii quos subvertit in furore suo qui commovet terram de loco suo et columnae eius concutiuntur qui praecip
Abbreviated transcription (Latin):
Umquid mare sum ego aut
cȩtus: quia circunde disti me
carcere : Si dixero consolabitur
me lectuluᷤ meus: & releuabor lo¬
quens mecum in stratu meo: terre¬
bis me ꝑ sonna: & ꝑ uisiones hor¬
rore concucies. Quam obrem ele.¬
git suspendiũ anima mea: & mor¬
tem ossa mea. Desꝑaui nequaquã
ultra iam uiuam. Parte mͥ: nicħ
enim sunt dies mei. Quid ÷ homo
quia magnificas eum: aut qͥd appo

Expanded text:
umquid mare sum ego, aut cetus, quia circumdedisti me carcere? Si dixero: Consolabitur me lectulus meus, et revelabor loquens mecum in stratu meo: Terrebis me per somnia, et per visiones horrore concuties. Quam ob rem elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea. Desperavi, nequaquam ultra jam vivam: parce mihi, nihil enim sunt dies mei. Quid est homo, quia magnificas
Abbreviated transcription (Latin):
dictionis in semet ipso tolerabat.
Temptari gͦ ꝑ suggestionẽ potu¬
t s eius mentẽ peccati delecta.¬
tio non momordit: atq ileo di
abolica illa temptatio foris non
intus fuit. S si ipsũ ordinẽ tẽpta¬
tionis eiꝰ aspicimus: pensemꝰ quan.¬
ta magnitudine nos a temptatio.¬
ne liberem. Antiquus hostis con¬
tra pͥmũ homine̾ parentẽ nr̃m.
in trib se temptationib erexit:
quia hunc uidelicet gula. uana
tẽptando suꝑauit: quia sibi eũ
ꝑ consensum subdidit. Ex gula
quippe temptauit. cũ cybum
ligni uetitũ ostendit: atq adco.¬
medendũ suasit. Ex uana autem¬
gła temptauit: cũ diceret. ertos

Expanded text:
dictionis in semetipso tolerabat. dictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio non momordit. Atque ideo omnis diabolica illa tentatio foris non intus fuit. 1493 2. Sed si ipsum ordinem tentationis ejus aspicimus, pensemus quanta magnitudine nos a tentatione liberamur. Antiquus hostis contra primum hominem parentem nostrum in tribus se tentationiquia hunc videlicet gula, vana tentando superavit, quia sibi eum per consensum subdidit. Ex gula quippe tentavit, cum cibum ligni vetitum ostendit, atque ad comedendum suasit. Ex vana gloria tentavit
Abbreviated transcription (Latin):
bilia ista cognoscimꝰ: si in illo & alia
facta pensamꝰ. Certe iniquoꝵ omiũ
diabolus caput est: & huuis capi¬
tis mẽbra st̃ om̃s iniqui. An non
cliaboli membrũ pilatꝰ᷑ An ñ diabo.¬
li mebra iudei ꝑsequentes: ꝙ mili¬
tes crucifigentes fuerunt:. Qus ergo
mirum si se ab illo ꝑmisit in mon¬
tem duci: qui se ꝑtulit etiam a
me̾bris illius crucifigi: Non ÷ gͦ
indignũ redẽptori nr̃o qđ tempta.¬
ri uoluit: qui uenerat occidi. Ius.
tum quippe erat. ut sic tẽptatio¬
nes nr̃as suis temptationib uin¬
ceret: sicut mortẽ nram uenerat
sua morte superare.
ciendũ nob̾ est. quia tribus
modis temptatio agitur: sug¬
gestione. delectatione: consensu.
Et nos cum temptam᷑: plerumꝙ
in delectationẽ. aut etiã in consen¬
sum labimur: quia de carnis
peccato ꝓpagati. in nobis ipsis eti¬
am gerimus. unde certamina to¬
leramus. Ds uero qͥ in utero uir¬
ginis incarnatus. in miuindũ sine
pecçato uenerat: nichil contra.¬

Expanded text:
illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidtum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contra
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝑhibet᷑ : Moyses utiq ñ esuri¬
uit ut in homine fragili oꝑata ci¬
uinitas ꝓbaretur : esuriuit cdi filꝰ
ut assũptione carnis nre fragilem
se suscepisse hominẽ reuelaret. uii
uod ñ esurit moyses clestis
dinoscatur humanis. Et hinc ÷ qđ
pascit ut ds̃: hinc qđ fatigat᷑ ex
itinere. & claudis uirtatẽ tribuit
ambuland: hinc qđ oculos suos
laxat in lacrimas. & mirabilit̾ ceciꝰ
reformat aspectũ: hinc qđ appro.¬
pinquante morde tristatur: & mor.¬
tuũ lazarũ suscitat de sepulchro.
Hec omĩa fr̃s conditor ac redẽptor
nr̃. ut ds̃ e hõ egit: ñ quĩa talis
illi nascei c necẽssitas funit: s quia
tale in exis & inis uoluit reuela¬
re mysteriũ. Illtio etiã quantȩ est
admirationis in xp̃o. qd ita ad oĩa
teruꝯtatoris int̾rogata respondit:
ut i ec ueritatẽ regni sui ty ranno
ꝓderet. nec misteriũ suscepte carmꝰ
explorator agnosce̾t: Tanta deniq
srmone stiũ subtilitate circumtulit:

Expanded text:
rhibetur? Moyses utique non esurivit, ut in homine fragili operata divinitas 134 probaretur; esurivit Dei Filius, ut assumptione carnis nostrae fragilem se suscepisse hominem revelaret. Quod non esurit Moyses coelestitatibus dignoscatur humanis. Et hinc est qpascit ut Deus; hinc quod fatigatur itinere, et claudis virtutem tribuit ambulandi; hinc quod oculos suos laxat in lacrymis, et mirabiliter caecis reformat aspectum; hinc quod appropinquante morte tristatur, et mortuum Lazarum suscitat de sepulcro. Haec omnia, fratres, conditor ac redemptor noster ut Deus et homo agit; non quia talis illi nascendi necessitas fuit, sed quia tale in coelo et in terris voluit regnare mysterium. Illud etiam quantae est admirationis in Christo, quod ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? Tanta denique sermonem suum subtilitate circumtulit,
Abbreviated transcription (Latin):
geli ministrarent. Sed quia dieb
his lectio congruit: naͣ quadragin¬
ta dierũ abstinentiã nr̃i redẽptoriᷤ
audiuumꝰ. qui quadragesimȩ tempꝰ
inchoamꝰ: discuciendum nob̾ ÷ cur
hec ipsa abstinentia ꝑ quadragin.¬
da dierũ numerũ cũstoditur. Mo¬
ysses aut̃ ite legẽ acciperet scdõ. di¬
eb quadraginta ieiunauit: he¬
lias in deserto quadraginta dieb
absfinuit: iple auetor hõminiunis
ad homines ueniens. in quadra¬
ginta cuieb nullũ om̃ino eybũ
sũpsit. Nos quoq in quantũ pos¬
sumꝰ: annuo quadragesime temꝑe
carne̾ nr̃am ꝑ abstinentiã asfligẽ¬
re conem᷑. Cur gͦ in abstinentia
quadragenariꝰ mimerꝰ custoditur.:
nisi quia uirtꝰ de calogi ꝑ quatuor
Denariꝰ ꝙ enĩ qͣt̾ ductus. in quadra.¬
genariũ surgit: quia tr᷑ decalogi
mandata ꝑficimꝰ: cũ ꝓfecto quatu¬
or libros scĩ euangłi custodimꝰ.

Expanded text:
geli ministrarent. 5. Sed quia his geli ministrarent. 5. Sed quia his diebus lectio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui Quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim ut legem acciperet secundo diebus quadraginta jejunavit . Elias in deserto quadraginta diebus abstinuit . Ipse auctor hominum ad homines veniens, in quadraginta diebus nullum omnino cibum sumpsit . Nos quoque in quantum possumus, annuo Quadragesimae tempore carnem nostram per abstinentiam affligere conemur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur, nisi quia virtus Decalogi per Denarius etenim quater ductus, in quadragenarium surgit: quia tunc Decalogi mandata perficimus, cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sola scripturȩ diuinȩ p̃cepta edi¬
dit: quatmꝰ suȩ nob̃ patientię p̾be¬
ret exemplĩ: ut quociens a prauis
nominib aliquid patimur. ad doc¬
trinã excitem̃ pocius quã ad uin¬
dictã. Pensemꝰ quanta ÷ patiencia
dĩ: quanta impacientia nr̃a. Nos
si iniuriis aut aliqua lesione pro¬
uocamur: furore ꝑmoti. aut quan¬
tum possumꝰ nosmet ipsos ulcisci¬
mur: aut qđ ñ possumꝰ facere mi¬
namur. Ecce adu̾sitate̾ diaboli dñs
ꝑtulit: & nicħ ei nisi mansuetu.¬
diis uerba respondit. Portat quẽ
punire poterat: ut hoc in laude
eiꝰ altiꝰ cresceret: si hostem suũ ñ
subditur: quia recedente diabo¬
lo. angeli ministrabant dño. Ex qͣ
re quid aliud quã unius ꝑsone utra¬
q natura ostendit᷑: Quia & hõ est.
quẽ diabolus temptat: & isdẽ ipse
ds̃ ÷ cui ab angelis ministrat.
nisi hunc diabolus hominẽ cer¬
ret ñ tẽptaret. Uenerem in illo
diuinitatem suam: quia nisi suꝑ
omĩa ds̃ existeret: ei nullo mͦ an¬

Expanded text:
cepta ddit, quatenus suae nobis patientiae praeberet exemplum, ut quoties a pravis hominibus aliquid patimur, ad doctrinam excitemur potius quam ad vindictam. Pensate quanta est patientia Dei, et quanta impatientia nostra. Nos si injuriis, aut aliqua laesione provocamur, furore permoti, aut quantum possumus nosmetipsos ulciscimur, aut quod non possumus facere minamur. Ecce adversitatem diaboli Dominus pertulit, et nihil ei nisi mansuetudinis verba respondit. Portat quem punire poterat, ut hoc in laudem ejus altius cresceret, si hostem suum nonod subditur, quia, recedente diabolo, angeli ministrabant ei. Ex qua re quid aliud quam unius personae utraque natura ostenditur? Quia et homo est quem diabolus tentat, et idem ipse Deus est cui ab angelis ministraturnisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo an
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani: egentis debet ẽe refectio.
Ieuiniũ xp̃iani: ꝑace̾ debet nutri¬
re ñ iurgia. Quale illud ÷ autem
qđ ñ uesceris carnib: & de ore tuo
om̃i esca sorclicuꝰ egredit᷑ maledic¬
tum: Quale ÷ qđ sc̃ificatur uent᷑
ieiunio: & polluitur lingua men¬¬
datiis: Recte sane fr̃ frequẽtabis
eccłam: si gressus tuos letalib laque¬
is. auida illa ñ implicet a ĩnuol¬
uat usura. Recte orabis dnͣm tuũ.
te contundes manib pectus: siom¬
nẽ uide furorẽ malignȩ uoluntatis
excusseris. Iuste & eñ dabis denariũ
animarũ: ut ieiuniũ nr̃m scificet
castitas: ornet patientia: benignitas
foueat: miscłia lecificet: cõmen¬
det humilitas. His quadragesimã
xp̃i ꝓut possumꝰ uirtutib subse.¬
quamur: ut gemino quodã cor¬
commendemus. SMatħm.¬

Expanded text:
iani egentis debet esse refectio; jejunium Christiani pacem debet nutrire, non jurgia. Quale illud est autem, quod non vesceris carnibus, et de ore tuo omni esca sordidius egreditur maledictum? Quale est, quod sanctificatur venter jejunio, et polluitur lingua mendaciis? Recte sane, frater, 136 frequentabis ecclesiam, si gressus tuos lethalibus laqueis avida illa non implicet, et involvat usura. Recte orabis Dominum tuute contundes manibus pectus, si omnem inde furorem malignae voluntatis excusseris. Juste etiam dabis denarium animarum, ut jejunium nostrum sanctificet castitas, ornet patientia, benignitas foveat, misericordia laetificet, commendet humilitas: his Quadragesimam Christi prout possumus, virtutibus subsequamur, ut gemino quodam corcommendemus. HOM
Abbreviated transcription (Latin):
se głat᷑ : ut a nr̃is cordib ipso aditu
captus ereat: qͦ nos aditu int̾missis
beamꝰn qͥa temptatꝰ a diabolo dñs.
sacri eloquii p̾cepta respondit:
& qui eo uerbo qł erat tẽptatorẽ

Expanded text:
atur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus bemus, quia tentatus a diabolo Dominus sacri eloquii praecepta respondit, et qui eo verbo quod erat
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ sp̃alis uitȩ documenta
subcrescunt: quãq magnificis ad
ꝓpositũ sc̃itatis ꝓuocamur exem¬
plis: qđ quadragenis restruntur
dieb beatus moyses. & dei filius
ieuinasse. Illud sane ꝑspicite: qđ
quantũ distat seruus a dño. tantũ

Expanded text:
nobis spiritualis vitae documenta succrescunt, quamquam magnificis ad propositum sanctitatis provocamur exemplis, quod quadragenis referuntur diebus beatus Moyses, et Dei Filius jejunasse. Illud sane perspicite, quia quantum distat servus a domino, tant
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bra ieiuniis: ut animas uirtu¬
tib saginemus. Ieuinet in nobis
ꝑniciosa lixxuries:⁊ ieuinet om̃is
iniquitas: ieiunet odiosa conten¬
tio. Abstineamꝰ ab epulis: magis
abstineamꝰ a uiciis. Sic nos tempe¬
remꝰ: sic sobrii simꝰ a uino: ut nul¬
la nob uoluptatũ dñetur ebrietas.
Quid ꝓdest obseruatione quadra¬
ginta dierũ ieninandi nos dempo¬
ra custodire: & legẽ ñ denere ie-¬
iunii: Quid ꝓc̾est nob uacare a
conuiriis÷ & diẽ litib occupa¬
res Quid ꝓdest ꝓpͥũ panẽ ñ ederȩ:

Expanded text:
 ut animas virtutibus saginemus. Jejunet in 135 nobis perniciosa luxuries, jejunet omnis iniquitas, jejunet odiosa contentio: abstineamus ab epulis, magis abstineamus a vitiis: sic nos temperemus, sic sobrii simus a vino, ut nulla nobis voluptatum dominetur ebrietas. Quid enim prodest observatione quadraginta dierum jejunandi nos tempora custodire, et legem non tenere jejunii? Quid prodest vobis vacare a conviviis, et diem litibus occupare? Qu
Abbreviated transcription (Latin):
t capita equoꝵ erant tan.
quã leonum: & de ore ip¬
soꝵ ꝓcelit ignis: & fumus &. si l¬
phur. Ab his trib plagis occisa
est t̾cia pars hominũ: de igne
& fumo & sulphure. qui ꝓcedebat
ex ore iꝑsoꝵ. Potestas enim equoꝵ
caudȩ eoꝵ similes serpentibus:
habentes capita : &. in his nocent.
Et ceteri homines qui ñ sunt
occisi in his plagis neq peniten¬
tiam egeruñ de oꝑib manuum
suarum: ut non ãdorarent de¬
monia & simulachra aurea &.

Expanded text:
t capita equorum erant tamquam capita leonum et de ore ipsorum procedit ignis et fumus et sulphur ab his tribus plagis occisa est tertia pars hominum de igne et fumo et sulphure qui procedebat ex ore ipsorum potestas enim equorum caudae illorum similes serpentibus habentes capita et in his nocent et ceteri homines qui non sunt occisi in his plagis neque paenitentiam egerunt de operibus manuum suarum ut non adorarent daemonia et simulacra aurea et
Abbreviated transcription (Latin):
a uq om̃i ꝓrsus lade pol¬
lutionis apparuit in carne. Et
qͥ in similitudine carnis peccati nͣ
autẽ in carne peccati aduenit: re¬
mediũ quo caro peccati consueue
rat mundari ñ respuit: sic̃ &ẽ undã
baptismatis ꝗͥ noue gr̃e popłos
Apeccatoꝵ sorde lauari uoluit.
ipse ñ necessitatis s exempli cau
subiit. Scire & enĩ debet ur̃a
nat̾nitas. quia idẽ salutifere cura.¬
tionis auxiliũ. circucisio in lege
contra originalis peccati uulnus
agebat: qđ nunc haptismꝰ agere
reuelats gr̃e tempore consũeuit:
excepto qͦd regni cęlestis ianuam
nec dum intrare poterant. donec
adueniens bene ictionẽ daret qui
leꝗẽ dedit.: ut uideri posset deus
deoꝵ insion. tantũ in sinu abrahȩ
post mortẽ beata requie consola¬
⁊. suꝑne pacis ingresiũ spe felici
expectabint.

Expanded text:
absque omni prorsus labe polabsque omni prorsus labe pollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium rat mundari, non respuit, sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit. Ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit; scire etenim debet vestra fraternitas, quia idem salutiferae curationis auxilium circumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingressum, spe felices, exspectabant.
Abbreviated transcription (Latin):
agna dispensatione pieca¬
tis ad redẽptionẽ geni̾s
humani deus pater non angłm
non archangłm: sed filiũ suum
unigenitum mutere dignatꝰ ÷
Quem quia in diuinitatis sue spe¬
tie uidere neqͥuimꝰ ÷ magna rur¬
sus dilectionis arce preuidit.
ut hunc factum ex muliere. hoc
÷ex mat̾ne carnis substantia.
sine uirili admixtione conceptũ.
ad humanos uerũ hoĩem ꝓfer¬
ret aspectꝰ : qui in diuina uir¬
tute ac substantia manens per
omĩa qͦd erat ⁊ uerã nat᷑e morta¬
lis infirmitatẽ quã non habebat
indueret. Et ut nobis necessari¬
am obędiendi uͥtutẽ precipuo
cõmendaret exemplo: factũ
sub lege filiũ suũ misit ds in
mundũ: non quia ipse legi
quicquã debebat. qui unus
magister nrͣ unꝰ ẽ legis lator
& uidex ⁊ s ut eos qui sub
lege positi. legis onera porta¬
re nequiuerant. sua cõpassioẽ
iuuaret: ac deseruil conditi¬
one quȩ sub lege erat ereptos.
Soscepit gͥ circuncisionẽ
lege clecretã in carne: qu

Expanded text:
 dispensatione pietatis ad redemptionem generis humani Deus Pater non angelum, non archangelum, sed Filium suum unigenitum mittere dignatus est. Quem quia in divinitatis suae specie videre nequimus, magna rursum dilectionis arte providit ut hunc factum ex muliere, hoc est ex maternae carnis substantia, sine virili admixtione conceptum, ad humanos verum hominem proferret aspectus: qui in divina virtute ac substantia manens, per omnia quod erat, veram naturae mortalis infirmitatem quam non habebat, indueret. Et ut nobis necessariam obediendi virtutem praecipuo commendaret exemplo, factum sub lege, Filium suum misit Deus in mundum: non quia ipse legi quidquam debeat, qui unus magister noster, unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione, qui sub lege erant, ereptos iSuscepit ergo circumcisionem lege decretam in carne, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla nos luxuria inquinet: nulla
turpis cogitatio accuset. Nonmalicia
mentẽ mordeat: nec inuidie rubigo
consumat. Non elatio inflet: non
ambitio ꝑ t̾rena oblectamenta clila¬
niet: non ira inflãmet. Dii & enĩ:
uocati sunt homines. Defende gͦ tͥ
o homo cont: a uicia honorẽ dĩ: qͥa

Expanded text:
nulla nos luxuria inquinet, nulla nos nulla nos luxuria inquinet, nulla nos turpis cogitatio accuset, non malitia mentem mordeat, non invidiae rubigo consumat, non elatio inflet, non ambitio per terrena oblectamenta dilaniet, non ira inflammet. Dii etenim vocati sunt homines. Defende ergo tibi, o homo, contra vitia honorem Dei, quia
Abbreviated transcription (Latin):
angelica celsitudo non despexit. Ao
prioris discordiȩ postponunt: &¬
quos infirmos prius abiectosq des
pexerant.:⁊ iam socios uenerartur.
hinc ẽ. enim quod loth & iosue an¬
glos adorant: nec tam̃ adorare ꝓ¬
hibentur. Ioħes uͦ in apocalipsi ad¬
orare angłm uoluit: s tam̃ hunc
scͥem angłs ne se debeat adorare
compescit dicens Uide ne feceris:
conseruus eñĩ tuus sum & fratrũ
doꝵ. Quiꝰ est. qđ ante redẽptoris
aduentũ. angel ab hominib adorã.¬
santur & ta cent. postmodũ uero
abrari refugiunt. nisi qđ naturam
lrãm quã prius despexerant postquã
hac siubꝑ se assuptam conspiciunt
subfra.tam sibi uidere ꝑtimescunt:
Nec iam sub se uelut infirmã contẽp¬
nere ausi sunt: quã suꝑ se uidelicet
in cȩli rege uenerantur. Nec habere
dedignantur hominẽ sociũ: qui suꝑ
polluat: qui in ȩt̾na prescientia &
di ciues. & angłis equales sumus.
Uendicemus morib dignitatẽ nr̃am.

Expanded text:
angelica celsitudo non despicit. Ad angelica celsitudo non despicit. Ad prioris discordiae postponunt: et quos ipexerant, jam socios venerantur. Hinc est enim quod Loth, vel Josue angelos adorant, nec tamen adorare prohibentur: Joannes vero in Apocalypsi adorare angelum voluit, sed tamen idem hunc angelus ne se debeat adorare compescit, dicens: Vide ne feceris, conservus tuus sum et fratrum tuorum . Quid est quod ante Redemptoris adventum angeli ab hominibus adorantur, et tacent, postmodum vero adorari refugiunt, nisi quod naturam nostram, quam prius despexerant, postquam hanc super se assumptam conspiciunt, substratam sibi videre pertimescunt? Nec jam sub se velut infirmam contemnere ausi sunt, quam super se videlicet in coeli Rege venerantur. Nec habere dedignantur hominem socium, qui super polluat, qui in aeterna praescientia et Dei cives, et angelis ejus aequales sumus. Vindicemus moribus dignitatem nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
to reficeret : ne ab interne ntella¬
gentie pabulo ieiuna remauerent.
ribus angłs apparet eosq dĩ claria
circunfulget. ⁊ nisi qͦd illi pre cea¬
ris uidere sublimia merentur. qil
fidelib gregib preee sollicite scuint:
Dumq ipsi pie suꝑ gregem uigi¬
lant: diumna suꝑ eos gr̃a largius
choruscat. Regem uero natum an¬
gelus nuntiat: eiusq uoci angłoꝵ
chori concinunt: & congaudentes
clamant. Gła in excelsis dõ: & in
tra pax hominib bone uoluntatiꝰ.¬
ut Prius quippe quã redẽptor nr̃ ꝑ¬
carnẽ nasceretur. discordiam cũ an¬
gelis habuimꝰ: a quoꝵ claritate
atq mundicia ꝑ pͥmȩ culpȩ meri¬
tum ꝑ cotidiana merita longe dis.¬
tabamus. Quiꝰ enĩ peccando extra¬
nei eramꝰ a deo: extraneos. a suo con¬
sortio deputabant angłi ciues dei.
S quia nos cognouimus regẽ nr̃m:
recognouerunt nos angłi cĩues suoᷤ.
Quia enim cęli rex t̾rã nr̃e carnis as¬
sũpsit: infirmitatem nr̃am. illa iam

Expanded text:
ab aeternae intelligentiae pabulo jejuna remanerent. ribus angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, nisi quod illi prae caeteris videre sublimia merentur, 1462 fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt? Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. 2. Regem vero natum angelus nuntiat, ejusque voci angelorum chori concinunt, et congaudentes clamant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Prius quippe quam Redemptor ncarnem nasceretur, discordiam cum angelis habuimus, a quorum claritate atque munditia per primae culpae meritum, per quotidiana delicta, longe distabamus. Quia ergo peccando extranei eramus a Deo, extraneos nos a suo consortio deputabant Angeli cives Dei. Sed quia nos cognovimus Regem nostrum, recognoverunt nos Angeli cives suos. Quia coeli Rex terram nostrae carnis assumpsit, infirmitatem nostram
Abbreviated transcription (Latin):
Sͦ in quo dñs nascit᷑. domꝰ panis
ante uocatus ẽ: qͥa futurũ ꝓfecto
erat. ⁊ ut ibi ille ꝑ materiã carnis
apparet. qui electoꝵ mentes interna
sacietate reficeret. Qui non in pa¬
rentũ domo s in uia nascitur: ut
ꝓfecto ostencłet. quia ꝑ humanita
tem quã assũpserat. quasi in abieno
nascebatur. Alienũ uidelicet non
scm potestatẽ dico: s scłm naturã.
Nam de potestate eus scriptũ est.
In ꝓpria uenit. In natura & enim
sua ante tempora natus est: in m̃a
uenit ex tempore. Qui gͦ eternus
ꝯmanens temporalis apparuit.
Euenũ est ubi descendit. Et quia
in frumentũ. ⁊ qui de semet ipso
ait. Nisi granum frumenti odas
in terra mortuũ fuerit: ipłn h¬
lum manec Unde & natus ups¬
pio reclinatur: u fidles om̃s uicel¬

Expanded text:
s nascitur, domus panis antea vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Qui non in parentum domo, sed in via nascitur, ut profecto 1461 ostenderet, quia per humanitatem suam quam assumpserat quasi in alieno nascebatur. Alienum videlicet non secundum potestatem dico, sed secundum naturam. Nam de potestate ejus scriptum est: In propria venit . In natura etenim sua ante tempora natus est, in nostra venit ex tempore. Qui ergo aeternus permanens temporalis apparuit, alienum est ubi descendit. Et quia in frumentum, qui de semetipso ait: Nisi granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Unde et natus in praesepio reclinatur, u
Abbreviated transcription (Latin):
Largiente dño missarum
saẽpna ter hocde cȩlebratu¬
Sri sumus: loqͥ diu
de euangelica lectione non possumꝰ:
s nos aliqͥd nel breuiter dicere re¬
dẽptoris nr̃i natiuitas ip̃sa cõpel¬
uit. Quici ẽ qd nascituro dño mũ¬
dus descrihitur: nisi hoc qđ aꝑte

Expanded text:
largiente Domino, missarum solemnia ter hodie celebraturi sumus, loqui diu de Evangelica lectione non possumus. Sed nos aliquid vel breviter dicere Redemptoris nostri nativitas ipsa compellit. Quid est quod nascituro Domino mundus describitur, nisi ho