comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalis adunatio p̃dicatur. supra quos
tratur. Quinto decimo in laudib dñi
ꝑfecta illa caritas excitatur. supra quã
nihil potest nec maius dici. nec glori¬
osius inueniri sicut apłs testaturꝰ ds
caritas .e qua ꝓpter tantimiraculi iu¬
giter considerem arcanum. ut talia
sẽꝑ inspicientes mortiferos saeculi.
uitemꝰ errores Contin& siquidem
hic numerus : & illud preterea sacram̃tũ.
ut cũ quinq sensus corporei. ꝑ quos fri¬
gilis humanitas contrahit omne pec¬
atum trinitatis fuerint uirtute supe¬
rati Adquintum decimum gradalium
psalmorum nosculm educatꝰ Eoq fiat
uttor poris in becillitate sũmota: donen¬
tur uictorib premia sempiterna¬
Sost gradalium pulcherrimã
constructionem quaeusq: ad illã
puẽnit sũmitatẽ : quȩ in &num
securos efficit felices : Congrue nimis
Qua ꝓpt̃ sinceris m̃tib alacres ałł
dicere feftinemꝰ: ut illi scõpopulo ꝑ

Expanded text:
spiritualis adunatio praedicatur, supra quos spiritualis adunatio praedicatur, supra quos ovenire monstratur. Quinto decimo, in laudibus Domini perfecta illa charitas excitatur, supra quam nihil potest nec majus dici, nec gloriosius inveniri, sicut apostolus testatur: Deus charitas est . Quapropter tanti miraculi jugiter consideremus arcanum; ut talia semper inspicientes, mortiferos saeculi vitemus errores. Continet siquidem hic numerus et illud praeterea sacramentum; ut cum quinque sensus corporei, per quos fragilis humanitas contrahit omne peccatum, Trinitatis fuerint virtute superati, ad quintum decimum gradalium psalmorum nos culmen educat; eoque fiat, ut corporis imbecillitate submota; donentur victoribus praemia sempiternaPost gradalium pulcherrimam constructionem, quae usque ad illam pervenit summitatem quae in aeternum securos efficiQuapropter sinceris mentibus alacres Alleluia dicere festinemus, ut illi sancto populo per
Abbreviated transcription (Latin):
tratur. Tertio magnũ giudiũ dicit᷑
in eccła dñi puram̃te uersari. Quasto
inter quas lib& angustias doc& cons¬
tanter dednĩo p̃sum̃ dum. donec mise¬
ratus exaudiat: Quinto mon& udi¬
berati periculis non nob̵ aliquid. sed
omnia dñi uir tictib applicemus
Sexto montib: solidissimis cõparat᷑
confidentia fidelis simt xp̃iani: In
septimo dicitur. quã copiosos fructꝰ
metant in lacrimis seminantes
Oetauo niħ ꝑmanere dicitur: qđ uo¬
luntate ꝓprua unꝰ quisq fuerit operatꝰ:
sed illa tantũ . eẽ. firmissima quȩ auo¬
tore dño construunt᷑. Nono timore
dñi ꝓnuntiat̃ homo beatꝰ fieri & uni¬
uersa illi ꝓ futura concedi. decimus
infundit patientiã deuotis : quã ꝑ
liberandis hominib quanta sit diui¬
nitatis potentia sentiat᷑. Duo decimo
uir tus mansuetudinis & humilitas
ostenditur. Tertio decimo scae in car¬
nationis ꝓmissio & dictoꝵ ueritas
apꝓbatur. Quasto decimo fratrib

Expanded text:
tratur. Tertio magnum gaudium esse dicitur tratur. Tertio magnum gaudium esse dicitur in Ecclesia Domini pura mente versari. Quarto inter quaslibet angustias docet constanter de Domino praesumendum, donec miseratus exaudiat. Quinto monet ut, liberati periculis, non nobis aliquid, sed omnia Domini virtutibus applicemus. Sexto montibus solidissimis comparatur confidentia fidelissimi Christiani. Septimo dicitur quam copiosos fructus metant in lacrymis seminantes. Octavo nil permanere dicitur, quod voluntate propria unusquisque fuerit operatus, sed illa tantum esse firmissima, quae auctore Domino construuntur. Nono timore Domini pronuntiatur homo beatus fieri, et universa illi profutura concedi. Decimo infundit patientiam devotis, quam per liberandis hominibus quanta sit divinitatis potentia sentiatur. Duodecimo, virtus mansuetudinis et humilitatis ostenditur. Tertio decimo, sanctae incarnationis promissio et dictorum veritas approbatur. Quarto decimo, fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
I xplicata cõmonitione quadi x
caritatis studio in dnĩ laudib &
bonis operib ꝓmanendum: uenit ad
benedicit. quiunitatis. constantia
& dilec tioe dñi ꝑ seuerat: Prius cnim
omnia pluraliter dix̃. nunc autẽ
psalmum sub singului tate conclusit:
utqui ante fideles frs inunitate colle¬
gerat : modo illipopulo iam diligenti
dum benedictionis munera praesta¬
rentur. Qua ꝓpt̃ siuolum eẽ. benedicti:
amornos sc̃ȩ trimtatis & unitas beatȩ
cõplectat᷑ ecdȩ : & intende quã cõpe¬
tenter hunc psalmũ ꝑfectis finis am¬
plexus ẽ. ut quiusq: ad hierusalẽ cae¬
lestem conscendit : benedictionẽ suꝑ nã
locoremunerationis accepert sonclusio
ib& Referre queadmodũ
Lusq ad supnam hierusilẽ građ
istipuenerint: Primo siquidẽ gradu
saeculi designat ho norem post que
aduirtutũ omnium studia festinatur
Secundo uirtus diuine defensionis
exponitur nihil obuiare posse mons¬

Expanded text:
Explicata commonitione, qua dixit Explicata commonitione, qua dixit charitatis studio in Domini laudibus et bonis operibus permanendum, venit ad benedicit, qui in unitatis constantia et dilectione Domini perseverat. Prius enim omnia pluraliter dixit, nunc autem psalmum sub singularitate conclusit; ut qui ante fideles fratres in unitate collegerat, modo illi populo jam diligenti Dominum benedictionis munera praestarentur. Quapropter si volumus esse benedicti, amor nos sanctae Trinitatis, et unitas beatae complectatur Ecclesiae. Et intende quam competenter hunc psalmum perfectus finis amplexus est; ut qui usque ad Jerusalem coelestem conscendit, benedictionem supernam loco remunerationis acceperit. ConclusioLibet referre, quemadmodum usque ad supernam Jerusalem gradus isti pervenerint. Primo siquidem gradu saeculi designat horrorem, postquam ad virtutum omnium studia festinatur. Secundo virtus divina defensionis exponitur, cui nihil obviare posse mons
Abbreviated transcription (Latin):
sunt manꝰ : ubi bona operatio dñi me¬
retur aux ilium: sic morses quã diu
manꝰ tendebat: amalech audacia su¬
ꝑba p̃mebatur Prae figuratis crueg̃
beatissimȩ passionis Nam quod di¬
gitos ex tendebat. decalogum fortas¬
se significat. qui cum brachia remisis¬
s& inimici suꝑbia desperata surgebtt
&ideo bonis õperib laeuande nob̵ sunt
manus addñm : ut aduersarius diaboł
suꝑ maiestate uincatur: Sedinitende
quid signific& ex tollite : id .ẽ. uberius
elemosinam facite. Dñs enim ñ tantũ
nos exnigit pia uerba sed facta illi
Addidit in scã Vteq̃ manꝰ semin& xp̃i¬
ani: Nam sullam her&ici faciunt
In quo tam̃ actu nequis sibi aliquidar
rog& dñm dicit. et̃ benedicendum
quando ipse donat & animũ misericor¬
dem & substantiam largiorem : siccari
tatẽ dñi & laudib sacris & pia doc&
operatione complendimihis pactis
respice quã digna retributio subsequat᷑
fecit cȩluco & terraco

Expanded text:
sunt manus ubi bona operatio Domini mesunt manus ubi bona operatio Domini meretur auxilium. Sic Moyses quandiu manus tendebat, Amalech audacia superba premebatur : praesagans crucem beatissimae passionis. Nam quod digitos extendebat, Decalogum fortasse significabat. Qui cum brachia remisisset, inimici superbia desperata surgebat. Et ideo bonis operibus levandae nobis sunt manus ad Dominum, ut adversarius diabolus superna majestate vincatur. Sed intende quid significet, extollite, id est uberius eleemosynam facite; Dominus enim non tantum a nobis exigit pia verba, sed facta. Addidit, in sancta, ut eam manus seminet Christiani. Nam si illam haeretici faciant In quo tamen actu, ne quis sibi aroget, Dominum dicit esse benedicendum, quia ipse dat et animam misericordem, et substantiam largiorem. 4 Beneditatem Domini et laudibus sacris, et pia docet operatione complendam. His peractis, respice quam digna retributio subsequaturfecit coelum et terram.
Abbreviated transcription (Latin):
adhonorem: sed nein cesta cordamor¬
talium hoc & adalios traherent. qui
quistatis indomodñi inatrus. Id .ẽ.¬
quorum animus in dñõ religione ftrmo
uestigio ꝑseuerat stare enim de illif
dicitur :: qui a bono ꝓposito facilitatis:
crimine non labunitur: sicut dictũ ẽ.
dediabolo qui archangelus fuit: &
inueritate non stetit Nominata qui¬
dem domꝰ: concdudit &atria: Qm̃atriũ
ingtessus .e. mansionis significat enĩ
eos : siue quiam inpenaralib s̃ eccłȩ̃
siue quiin gres suei eẽ meruerunt :
diuer sa enimloca. sub unitatis gratia
habere constat eccłam: Hisquoq dictis:
aliud genꝰ firmitatis adictit. dĩ nr̃i
hoc .e. non quẽ gentilitas colit: sed quẽ
uera eatholica religgio confitet: addidit
In noctib extollite manuras in sca : &¬
benedicite dnm. In noctib  mundusti¬
us significat tecerrimũ tepus qđ sẽp
creberrimꝗs tribulationib obs¬
curatur. In hoc ergo sictulo leuande

Expanded text:
ad honorem; sed ne incerta corda morad honorem; sed ne incerta corda mortalium hoc et ad alios traherent, qui qui statis in domo Domini, id equorum animus in Domino religionis firmo vestigio perseverat. 457 Stare enim de illis dicitur, qui a bono proposito facilitatis crimine non labuntur, sicut dictum est de diabolo qui archangelus fuit, et in veritate non stetit . Nominata quidem domus, concludit et atria; quoniam atrium ingressus est mansionis. Significat enim eos, sive qui jam in penetralibus sunt Ecclesiae, sive qui in ingressu ejus esse meruerunt. Diversa enim loca sub unitatis gratia habere constat Ecclesiam. His quoque dictis aliud genus firmitatis adjecit, Dei nostri; hoc est, non quem gentilitas colit, sed quem vera catholica religio confitetur. Addidit, In noctibus extollite manus vestras ite Dominum. In noctibus, mundi istius significat teterrimum tempus, quod semper creberrimis tribulationibus obscuratur. In hoc ergo saeculo levandae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectis non solũ sermo. sed & a articula¬
ris prȩstaretur ostensio : Nuncaut̃ dic
laudari debuit : quitana conces sit :
Primũ enim fuit quod ꝓficienter as¬
cende rat. deinde: qđ suꝑ huno ascea su
alium non habebat: Tuac enĩmaiorestudic
predicandus. ẽ dñs : quando fecit sua
largitate securos: siue iutalus plac&
Tem pus istud signi ficat mundiale
quando hic exercendus. ẽ anim ut ibi
eternis ac ꝑpetuis laudib occup&ur
Benedicite chim. significat laudate : quia
nos illũ benedieido laudam: ille autem
nos benedicendo scĩ ficat Audisti seruũ.
& ne aliquid putares abtectum: addidit
dñi . ut depotentia sum principis : dig¬
nitas crescer& seruientis. Hoc se nomiꝰ¬
ne pauł. honorabilẽ gentib fecit :
xpa seruus non eẽt. Demoyse quoq:
in alio psalmo : misit morsen seruũ suum
Qua ꝓpter uistudiam deꝑfectis ꝑ¬
priȩ dicitur: quieamici sine duba o
nun copantur Sequitur: Qtustatis
Seruum quidẽ pirius dixerat

Expanded text:
perfectis non solum sermo, sed etiam articularis praestaretur ostensio. Sed, nunc, diclaudari debuit, qui tanta concessit. Primum enim fuit, quod proficienter ascenderat: deinde quod super hunc ascensum, alium non habebat. Tunc enim majori studio praedicandus est Dominus, quando facit sua largitate securos. Sive ut aliis placet tempus istud significat mundiale, quando hic exercendus est animus, ut ibi aeternis ac perpetuis laudibus occupetur. Benedicite Dominum, significat laudate: quia nos illum benedicendo laudamus; ille autem nos benedicendo sanctificat. Audisti servum; et ne aliquid putares abjectum, addidit Domini; ut de potentia summi principis dignitas cresceret servientis. Hoc se nomine Paulus honorabilem gentibus fecit; sChristi servus non essem . De Moyse quoque in alio psalmo: Misit Moysen servum suum . Quapropter istud jam de perfectis proprie dicitur, qui et amici sine dubio nuncupantur. Sequitur, qui statis Servum quidem prius dixerat
Abbreviated transcription (Latin):
similia facim smne delictũ oiine
filagitium. orrne ces. sit sine dubitati¬
one peccatum. Tales que p̃fens regula
reddit: quales nos cȩlestis magister: eẽ
p̃cepit: istud manditam : & bonosange¬
los fortassis amplectitur. quidũ nõb
qualia ipsi possident : ꝓuenire cupiunt
consortes nos aeterne illius societa¬
tis adquirunt Mem̃to prȩterea qđ ca¬
ritatis. dominicȩ: Hic tertius pfalm ẽ
utex ipso numero uistus possit scȩ tri¬
nitatis agnoset DIUIO PSALMI
Irima parte Inuixat ꝓphe¬
Eta adbenedicendun dm̃. ubipba¬
ralinumero. praedictã plebent cognos¬
citur am monere: deinde cõnuer sus
populũ singulariter benedicat. quia scã
unitas decus . ẽ. acuistos eccđae.¬

Expanded text:
similia faciamus; omne delictum, omne similia faciamus; omne delictum, omne flagitium, omne cessat sine dubitatione peccatum; talesque praesens regula reddit, quales nos coelestis magister esse praecepit. Istud mandatum et bonos angelos fortasse amplectitur, qui dum nobis qualia ipsi possident provenire cupiunt, consortes nos aeternae illius societatis acquirunt. Memento praeterea quod charitatis dominicae hic tertius psalmus est, ut ex ipso numero virtus possit sanctae Trinitatis agnosci. Divisio psalmi. Prima parte invitat propheta ad benedicendum Deum: ubi plurali numero praedictam plebem cognoscitur admonere. Deinde conversus populum singulariter benedicit: quia sancta unitas decus est ac virtus Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis non relinquit: ubienimꝰ intr& scelus :
cũ dõ totus occupat᷑ .ẽ. anim : Diaboł
enim: uacantia desiderat. nudata ꝓ¬
quirit: sedubidm̃ prȩsentẽ repperit:
submagna con fusione discedit: lea
sidm̃ toto corde diligimꝰ: eiusq nos
potestati affectiosa deuotione con¬
tra diim: Nec locum culpis dare pos¬
sum : & inuis seꝑ. recus simis ã bulam:
Vascula ipsa cum aliquo liquore ple¬
na sunt : suꝑuenientiũ augm̃ta non
capiunt: Itanos sidiuina caritas totos
repleat: nonerit quocrim̃ introeat:
Seq̃ & ꝑ ximũ tuum sicut teipsum
Proximum diligim sicut nos ipsos:
cũ nulli malũ facim sed om̃s simili ut
nos m& ipsi affoctione tractam̃
Nullius enim. adquiescit ingenium.
aut pericula sibi calamitatis optare
aut dolosis insidus uł le concludi:
sedita. sibiom̃s ꝓspici cupiunt ut
nullis aduerfitatib: appetantur
Haec stinalios cõpari uoluntate ser¬
uemꝰ : siquȩ nob impendiuolum fr̃ib

Expanded text:
vitiis non relinquit. Ubi enim intret scelus, vitiis non relinquit. Ubi enim intret scelus, cum Deo totus occupatus est animus? Diabolus enim vacantia desiderat, nudata perquirit; sed ubi Deum praesentem reperit, sub magna confusione discedit. Ita si Deum toto corde diligimus, ejusque nos potestati affectuosa devotione contradimus, nec locum culpis dare possumus, et in viis semper rectissimis ambulamus. Vascula ipsa cum aliquo liquore plena sunt, supervenientium augmenta non capiunt: ita nos si divina charitas totos repleat, non erit quo crimen introeat. Sequitur, et proximum tuum sicut teipsum. Proximum diligimus sicut nosipsos, cum nulli malum facimus, sed omnes simili ut nosmetipsos affectione tractamus. Nullius enim acquiescit ingenium, aut pericula sibi calamitatis optare, aut dolosis insidiis velle concludi; sed ita sibi omnes prospici cupiunt, ut nullis adversitatibus appetantur. Haec si in alios compari voluntate servemus, si quae nobis impendi volumus, fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modũ uestigia sũma
uirtutum trans missis gradib pro¬
ph&a conscenderit Illienĩ bettȩ̨
frat̃ nitatꝭ quã in uno dixerat con¬
gregandam Nuncquod suꝑ .ẽ.
salubrit̃ ꝑ suad&. ut felix ad una¬
tio in laudes dñi flagrantis simo.
caritatis studio concit&. quatenus
fideles uiros ꝑfecta operatio conseqͥt᷑¬
& hicimitent᷑ suaui tatẽ : quaȩinilla
patria in sc̃is creditur m̃tib ehri an sura
Dignũ. est enun ut benedictio illi ꝑ¬
soluat᷑ adque sũmo studio constãt
ascensum Nunc deipsius: uirtute
tractandũ . ẽ: ut intellecta sententia
utilitatẽ nob possit aperire discussa
Preceptũ .ẽ. enim: Diliges dñm dm̃ tuũ
ex toto cordetuo. & ex tota animatua.
& ex tota uistutetua. & ꝓximũ tuum
sicut teipsum: In his enim duob p̃ceptis :
conplexio inuno capite dicere : qđ in
scripturis scis possis omnib in uenire
Nam quidm̃ extoto corde. ex tota a¬
nima. extota uistute diligit. locũ

Expanded text:
quemadmodum vestigia summa quemadmodum vestigia summa virtutum transmissis gradibus propheta conscenderit. Illi enim beatae fraternitati, quam in unum dixerat congregandam, nunc quod superest salubriter persuadet, ut felix adunatio in laudes Domini flagrantissimo charitatis studio concitetur, quatenus fideles viros perfecta operatio consequatur; et hic imitentur suavitatem, quae in illa patria in sanctis creditur mentibus esse mansura. Dignum est enim ut benedictio illi persolvatur, ad quem summo studio constat ascensum. Nunc de ipsius mandati virtute tractandum est, ut intellecta sententia utilitatem nobis possit aperire discussa. Praeceptum est enim, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum sicut teipsum. In his enim duobus praeceptisdmiranda complexio in uno capite dicere, quod in Scripturis sanctis possis omnibus invenire! Nam qui Deum ex toto corde, ex tota anima, ex tota virtute diligit, locum
Abbreviated transcription (Latin):
amem dñm supranos. ut ista dilectio
ꝓximorum. ad illã nos ꝑducat dñi
ꝑ fectissimã caritatẽ. Nam quidio¬
cundius potest quã hic imitari. qđ
Inilla beata patria sumo munere cons¬
tat at tribui: ferantur hic : quubt
nimis amandi sunt. hoc monasterus
hoc ecclesus. hoc ciuitatib: hoc uillis:
hoc eremitis. eẽ. predicatum. Nullus
enuim abista. fraternitate diuiditur :
qui affectum scae religionis habere
monstratur. sed nec c illud indiscus¬
sum relinquen dum . ei. qđ hic primo
caritas ponitur fratru. & post sequit᷑
diuina dilectio: dũ inmandato pri¬
mum locum teneat. Diliges dñm dm̃
suetudo docentiũ: ut ꝓ explicanda
utilitate causarũ: aptis simȩ conuer¬
tatur ordo dictorum: Dignũ enim
fuit: qminhis ꝑsalmis semꝑ ascen¬
sus .ẽ. ut ad sumũ post cuncta poner&.
qđ reb omnib prȩstantius. eẽ. dedarit̃¬
Psalm cxxxiii. Canticũ qraduũ
Despiciam̾ oculo cordis intento.

Expanded text:
amemus Dominum supra nos, ut ista dilectio amemus Dominum supra nos, ut ista dilectio proximorum ad illam nos perducat Domini perfectissimam charitatem. Nam quid jucundius esse potest quam hic imitari quod in illa beata patria summo munere constat attribui? Ferantur hic qui ibi nimis amandi sunt. Hoc monasteriis, hoc Ecclesiis, hoc civitatibus, hoc villis, hoc eremis esse praedicatum. Nullus enim ab ista fraternitate dividitur, qui affectum sanctae religionis habere monstratur. Sed nec illud indiscussum relinquendum est, quod hic primo charitas ponitur fratrum, et post sequitur divina dilectio, dum in mandato primum locum teneat: Diliges Dominum Dsuetudo docentium, ut pro explicanda utilitate causarum aptissime convertatur ordo dictorum. Dignum enim fuit quoniam in his psalmis semper ascensus est ut ad summum post cuncta poneretur, quod rebus omnibus praestantius esse declaratuUS CXXXIII. Canticum graduum. Respiciamus oculo cordis intento,
Abbreviated transcription (Latin):
& beatitudo ꝑpetua. Uerũ hoc montis
nom̃ : sepediximꝰ caclestẽ illã hicrusalem
significare cuius & hȩc terrena portat
imaginem ipsa ẽ enim: quaeuitã con¬
tmu& sine fine : quȩ gaudium sine inter¬
missione . & quodomne genꝰ felici¬
taitis ox cedita suo beneficio Regitur:
& pos sidetur auctore dicendo enimillic
ubi concordia significata .ẽ. ostenditur :
quia discor dib benedictio nulla prestat᷑
Vides congregatio illa quib similitudi¬
nib & quanta ammiratione laudata sĩt.
ut nullus dubitet. Ingens. eẽ. donum :
quando ab ipso laudatur quidaturus. ẽ.
p̃mium: Considerandũ .ẽ. &im quem¬
admodum uno sensu : una conplexione
hrrmos : quando series orationis tenor ẽ
suum usq adultimum seruat : ubi nec
ꝑsonaalia : neccausa mutatur Quã
iam & incentesimo sexto decimo psal¬
mo: ꝓpt̃ indiuisibilẽ textum posuis
claratum quid frat̃nꝰ pręstare possit
affectus Diligam fratre tãquãnos

Expanded text:
et beatitudo perpetua. Verum hoc montis et beatitudo perpetua. Verum hoc montis nomen saepe diximus coelestem illam Jerusalem significare, cujus et haec terrena portat imaginem. Ipsa est enim quae vitam continet sine fine, quae gaudium sine intermissione; et quod omne genus felicitatis excedit, a suo beneficio regitur et possidetur auctore. Dicendo enim illic, ubi concordia significata est ostenditur, quia discordibus benedictio nulla praestatur. Vides congregatio illa quibus similitudinibus, et quanta admiratione laudata sit; ut nullus dubitet ingens esse donum, quando ab ipso laudatur qui daturus est praemium. Considerandum est etiam quemadmodum uno sensu, una complexione hyrmos, quando series orationis tenorem suum usque ad ultimum servat: ubi nec persona alia, nec causa mutatur, quam jam et in centesimo decimo sexto psalmo propter indivisibilem textum posuissclaratum quid fraternus praestare possit affectus. Diligamus fratrem tanquam nos;
Abbreviated transcription (Latin):
cuius int̾p̃tatio sicut apatrib traditũ :
significat anathema Rosergo montis
istius : nutriens peccatores : qui suba¬
nathematis execratione iacuerunt
Descen dit in montẽ sion: quando ad
conuersionis remedium dño largiente
ꝑuenerint Sionenim: significat ec¬
đam catholicã quȩ recipit gentes.
quaeerant sub anathematis periculo
constitutȩ. Quaeras forsitan quare di¬
Xerit quod descendit : dũ magis dicere
potuis s& ascendit : qm̃ ad melior trans¬
latus ẽ: Sedusus iste cõmunis .ẽ. dicere:
cendit adueritatẽ. Utiq quasi deculmi¬
neillo suꝑbiȩ: ꝑueniunt ad planã lucidã¬
que rationẽ Hoc .e. enim ros dehermon:
ad montẽ sion descendere gentes deim¬
pietatis suae adbeatitudinis a moena
transire. Hoc ẽ. qđ & uersus primus
llic in montẽ scilic&sion: id .ẽ. ecłȩ
quȩ fratrum adunatione consistit
Mandauit benedictionẽ : hoc ẽ misit
dñm saluatorem qui credentiũ uita. e

Expanded text:
cujus interpretatio sicut a Patribus traditum est cujus interpretatio sicut a Patribus traditum est significat anathema. Ros ergo montis istius nutriens peccatores, qui sub anathematis exsecratione jacuerunt, descendit in montem Sion, quando ad conversionis remedium Domino largiente pervenerint. Sion enim significat Ecclesiam catholicam, quae recipit gentes, quae erant sub anathematis periculo constitutae. Quaeras forsitan quare dixerit, qui descendit, dum magis dicere potuisset, ascendit: quoniam ad meliora translatus est. Sed usus iste communis est dicere cendit ad justitiam; utique quasi de culmine illo superbiae perveniunt ad planam lucidamque rationem. Hoc est enim rorem de Hermon ad montem Sion descendere, gentes de impietatis sede ad beatitudinis amoena transire. Hoc est quod et versus primus Illic, in monte scilicet Sion, id est Ecclesiae, quae fratrum adunatione consistit, mandavit benedictionem, hoc est, misit Dominum Salvatorem, qui credentium vita est
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ dignatione scĩficati Ipse .ẽ enim
eccła : quaȩ & ptunicã illã designata. ẽ.
quaediuidi non potuit tẽporo passionis
dehacigitur ueste patres nr̃i spiritalit̃¬
& copiosa dixer᷑. Namio sephus in libro
testio antiquitatũ. titulo uIII: magnarũ
rerum ex inde sacram̃ta pate fecit :
ꝓbans quattuor colores earum. Id .ẽ.
brssum : purpura: iacincto & coccum:
elem̃to mundi rationabilit̃ indicas se
Hieronimꝰ &iam ad fabiolã scribens:
& dehac quoq re non deftitit. eẽ. ꝓficuus
Sicut pos her coon: qđ descem¬
dit in mon tan sioo.
enit adaliam laudis cõparationem :
quaeiterũ sicut sol& significatione
nominũ ingentia nob̵ artana patefec̃
Ros ẽ tenuis acleuis pluuia: ñ per
guttas ueniens : sed ꝑ quasdã minutis¬
simas pastes s̃ duritiam terrę aridita¬
tis in fundens. Perhunc tuncta germi¬
nantia coalescunt : & inuarios fetus
te perationis munere ꝑducuntur
hermon: hebreum nom̃ .ẽ. montis
ultra ior danen fluuium conftituti:

Expanded text:
suae dignatione sanctificat. Ipsa est enim Ecclesia, quae et per tunicam illam designata est, quae dividi non potuit tempore passionis. De hac igitur veste Patres nostri spiritualiter et copiosa dixerunt. Nam Josephus in libro tertio Antiquitatum titulo octavo, magnarum rerum exinde sacramenta patefecit: probans quatuor colores earum, id est, byssum, purpuram, hyacinthum et coccum, elementa mundi rationabiliter indicasse. Hieronymus etiam ad Fabiolam scribens , et de hac quoque re non destitit esse proficuusSicut ros Hermon, qui descendit in montem Sion. Venit ad aliam laudis comparationem, quae iterum sicut solet significatione nominum ingentia nobis arcana patefacit. Ros est tenuis ac levis pluvia, non per guttas veniens, sed per quasdam minutissimas partes duritiam terrenae ariditatis infundens. Per hunc cuncta germinantia coalescunt, et in varios fetus temperationis munere perducuntur. Hermon Hebraeum nomen est montis ultra Jordanem fluvium constituti,
Abbreviated transcription (Latin):
Uost illã quã superius dix̃. in altũ se
tendit uera nimis & excelsa p̃dicatio
Quod schema dicitur. epi phonima :
id .ẽ. post narratas res adcrescens adma¬
iora sententia Nam quã uis sint inenar¬
rabilia operadñi. totusq munđ referre
non prȩualeat qđ operatur in mundo
omnia dm̃ fecisse quaeuoluit incȩlo & in
terra inmari&in abrssis. ut &creata que
uides eius uoluntate facta eẽ cognosce¬
res & illa quac humanis nequeunt cons.¬
pectib apparere ipsius potentia conti.¬
neri posse sentires. Celũ positũ . ẽ. pro.
cunctis cȩlestib: Terra ꝓomnib: quȩ
in humo gignuntur. Mare cõmemora¬
tum dicam: pistis sinib: quos cõmeantiũ
discursus inuisitat. Abyssus uero ocea¬
nũ designat. qui n ob̵ ignotus. & ut qui¬
dam refer magnitudine magna ꝓfunđ ẽ.
In his autẽ omnib uoluntas dni sine ali¬
qua dubitatione cõpletur. Quid autẽ

Expanded text:
Post illa quae superius dixit, in altum se tetendit vera nimis et excelsa praedicatio. Quod schema dicitur epiphonema, id est post narratas res crescens ad majora sententia. Nam quamvis sint inenarrabilia opera Domini totusque mundus referre non praevaleat quod operatur in mundo, in terra, in mari, et in abyssis; ut et creata quae vides, ejus voluntate facta esse cognosceres; et illa quae humanis nequeunt conspectibus apparere, ipsius potentia contineri posse sentires. Coelum positum est pro cunctis coelestibus, terra pro omnibus quae in terra gignuntur, mare commemoratum dicamus pro istis sinibus quos commeantium discursus invisitat, abyssus vero Oceanum designat, qui et nobis ignotus, et ut quidam referunt altitudine magna profundus est. In his autem omnibus voluntas Domini sine aliqua dubitatione completu
Abbreviated transcription (Latin):
tis simos ꝑdĩ gratiã ꝓbauerunt :
seruantes &im regulas quas ad nõ
acceperunt: sub mansis se capitȩ: suosc̃¬
monstrauerant: Sed nehanc barbam
cuius cumq: hominis fortassis aduer¬
teres: ad didit a aron: quix̃pi speciem
prȩferens : iam ipsum in sacer dotio
suo subquadam imaginatione gestabit
Fre quenter enim nomina deipsotrans¬
laticia dicim : sicut salomon : dauid.
sam son: ita & hic. aa ron adiecit. qđ

Expanded text:
tissimos per Dei gratiam probaverunt: tissimos per Dei gratiam probaverunt: servantes etiam regulas quas a Domino acceperunt, sub suo se mansisse capite monstraverunt. Sed ne hanc barbam cujuscunque hominis fortassis adverteres, addidit, Aaron, qui Christi speciem praeferens, jam ipsum in sacerdotio suo sub quadam imaginatione gestabat. Frequenter enim nomina de ipso translatitia dicimus, sicut Salomon, David, Samson: ita et hic
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ. Quitam̃ similitudi nem
pronuntiabant dñi xp̃i : sicut & alia
multa quaeillis tẽporib figuraliter
age bantur Ueniens autẽ in uisibilit.¬
liter unctus fuisse non legitur rex
om̃ps. ꝓph&a mirabilis : pontifex
acternus : quise in maculatũ ꝓpeccato¬
rib obtulit immolandũ. Deisto autẽ
unguento: quad ragesimꝰ quastus
psalm dicit P ropterea unxitte ds
dstuus : oleo l&itiȩ prȩconsortibtuis
Quod si adhuc euidentius quȩrasqđ
licam in colũ bȩ specie descendens supꝰ
baptiratũ xp̃m dñm mansit. qui .ẽ.
caput corporis ecdȩ. crucifixum
tertio die suscitatum: qđ ascendit
Incelos & sedet ad dexterã patris:
Sꝙ̃ Quoddes cendit inbar bam
bili potentie suȩ uirtute descendit.
quando nationum diuersarũ linguis
subuarietate locuti sunt. Barbam
robus tissime uirilitatis indiciũ ẽ.
& fixa sub suo capite ꝑseuerat
Multis enim passionib diuinomu¬
nere superatis apłi. uiros se constan¬

Expanded text:
dignitatem; qui tamen similitudinem dignitatem; qui tamen similitudinem pronuntiabant Domini Christi, sicut et alia multa quae illis temporibus figuraliter agebantur. Veniens autem invisibililiteopheta mirabilis, Pontifex aeternus, qui se immaculatum pro peccatoribus obtulit immolandum. De isto autem unguento quadragesimus quartus psalmus dicit: Propterea unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Quod si adhuc evidentius quaeras quid licam in columbae specie descendens, supra baptizatum Christum Dominum mansit , qui est caput corporis Ecclesiae, crucifixum, tertio die suscitatum, quod ascendit in coelos, et sedet ad dexteram Patris. Sequitur, quod descendit in barbam, bili potentiae suae virtute descendit , quando nationum diversarum linguis sub varietate locuti sunt. Barbam robustissimae virilitatis indicium est, et fixa sub suo capite perseverat. Multis enim passionibus divino munere superatis, apostoli viros se constan
Abbreviated transcription (Latin):
dines ꝑuagant᷑ : qui quãuis corpore
uideantur. eẽ discreti : fidei tamen
concordia non ꝓbantur. eẽ. diui si
Quod si adlitterã intellegas: bona ẽ
ista societas quae fratrũ co&ib congre¬
gatur : sicut inactib apłorũ legunus
Diftribuebatur unicuiq ꝓut opuserat
N ec enim dicebat aliquid suum ꝓpriũ
inter illos: sed erant illis omnia cõmu
animi concordia quã superius dixim
nonnegentur. Namut hanc adunati¬
onem non mediocre aliquid bonum:
sed intellegeres. eẽ mirabile: sub mis¬
ticis comparationib usq: ad finem
laus eam digna ꝓsequitur ut respre¬
tiosissima cũ sui p̃conu gratia iunge¬
pite: quod degcendit ⁊to
bar baco inbaꝑ baco aaron.
quod des cendit inora uesti.¬
men ti eius.
Incipit superioris uersus : ꝑ com¬
parationes subtilissimas factade¬
claratio Priscis enim tẽporib alii.
ungebantur in reges : alii in ꝓph&ts
aliiꝰ in ponti ficũ reuerentis simam

Expanded text:
dines pervagantur; qui quamvis corpore dines pervagantur; qui quamvis corpore videantur esse discreti, fidei tamen concordia non probantur esse divisi. Quod si ad litteram intelligas, bona est et ista societas, quae fratrum coetibus congregatur, sicut in Actibus apostolorum legimus: Et distribuebatur unicuique prout opus erat; nec enim dicebat aliquis ed., aliquid suum proprium inter illos, sed erant illis omnia communanimi concordia quam superius diximus, non negetur. Nam ut hanc adunationem non mediocre aliquod bonum, sed intelligeres esse mirabile, sub mysticis comparationibus usque ad finem, laus eam digna prosequitur, ut res pretiosissima cum sui praeconii gratia jungepite, quod descendit in barbam, barbam Aaron, quod descendit in oram vestimenti ejus. Incipit superioris versus per comparationes subtilissimas facta declaratio. Priscis enim temporibus alii ungebantur in reges, alii in prophetas, alii in pontificum reverentissimam
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce: ostendentis . ẽ. potius quã lo¬
quentis : qđ sol& magna m̃tis inten¬
tione ꝓtenta manu fieri: quã sermo¬
nib explicari. Bonum respicit ad ca¬
ritatem : qm̃ꝑfectiuiri : cõmunibus
se hostantur exemplis: & alter alte¬
rius uistutes imitando mutuae dilec¬
tionis seincendio com prehen dunt
Frequenter enim bonum facimꝰ : &ad¬
uersitate animi defide᷑ remꝰ Est eni
ꝑfecta uistus utipsum bonum debeti
tibi placere : quod feceris habitare :
id .ẽ. in bono ꝓposito ꝑmanere: Ipsa ẽ
enim habitatio : quam dñs quaerit
non tecta. parietum: quȩ con sociant
corpora: sed quȩ animas religiosa so¬
cietate coniungit. Talienim dicto p¬
hib& circũ celliones : quidiuersa mo¬
nasteria uoluntate mutabiliꝑ uagint᷑:
Dicendo autẽ fns in unum significateos
qui fidei societate subuno patre sunt
constituti : quib ẽ: sicut inactib apłoꝵ
legitur : corunũ & anima una Sed&
illi inuno habteant : qui heremi solitu¬

Expanded text:
Ecce, ostendentis est potius quam loquentis; quod solet magna mentis intentione protenta manu fieri, quam sermonibus explicari. Bonum respicit ad charitatem, quoniam perfecti viri communibus se hortantur exemplis, et alter alterius virtutes imitando, mutuae dilectionis se incendio comprehendunt. Frequenter enim bonum facimus, et adversitate animi dissidemus. Est enim perfecta virtus, ut ipsum bonum debeat tibi placere quod feceris. Habitare, id est in bono proposito permanere. Ipsa est enim habitatio quam Dominus quaerit, non tecta parietum quae consociant corpora, sed quae animas religiosa societate conjungit. Tali enim dicto prohibet circumcelliones, qui diversa monasteria voluntate 455 mutabili pervagantur. Dicendo autem, fratres in unum, significat eos qui fidei societate sub uno patre sunt constituti, quibus est sicut in Actibus apostolorum legitur cor unum et anima una . Sed et illi in uno habitant, qui eremi solitu
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ ꝑtin& quur dñs debeat pre¬
dicari N on nullos autẽ titillare cognos¬
citur : quare non sit hic abrahã positꝰ.
cui primum hȩc possessio adño ꝓmissa
declaratur: sed ab dhȩ uocabulum
non ohoc uidebatur significare: qđ
deisto nomine potuiss& aduesti: lacob
si quidem sub plantatorem int̾ p̃tari.
saepe iamdictum ẽ : quibenedictionem
fraternam gloriosanimis cupiditate
p̃ripuit : qđ ad deuocatã uniuer sitatẽ
geatium cõpetent̃ aptatur : quȩ aduentũ
dnĩ saluatoris adse credulitate trahens:
synagoge munera ꝓmissi ꝑcepit:
& priorem populum religiosa festinati¬
one superauit sed post illã patri archȩ
misticã luctam quã iacob cũ angelocons¬
tanter exercuit: Ipse quoq isrł appel¬
lari meruit. quitante concertationis
fixam̃te pondera tolerauit: Isr ł aut̃
int̃ prȩtatur uir uidens dm̃ : qđ adillã
ꝑtin& significationẽ quã dñs possid&

Expanded text:
partem pertinet, cur Dominus debeat praedicari. Nonnullos autem titillare cognoscitur, quare non sit hic Abraham positus, cui primum haec possessio a Domino promissa declaratur? Sed Abrahae vocabulum non hoc videbatur significare, quod de isto nomine potuisset adverti. Jacob siquidem supplantatorem interpretari saepe jam dictum est, qui benedictionem fraternam gloriosa nimis cupiditate praeripuit. Quod ad evocatam numerositatem gentium competenter aptatur, quae adventum Domini Salvatoris ad se credulitate trahens, Synagogae munera promissa percepit, et priorem populum religiosa festinatione superavit. Sed post illam patriarchae mysticam luctam quam Jacob cum angelo constanter exercuit, ipse quoque Israel appellari meruit; quia tantae concertationis fixa mente pondera toleravit. Israel autem interpretatur vir videns Deum, quod ad illam pertinet significationem
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ nr̃ prac oconib dris
Omnis relatio cesta redditur : quan¬
doisquirefest qđ dicit seꝓbasse
testatur. Atq: ideo cognouis se sedic̃
ꝓph&a. quod p̃dicat non aliquauisio¬
ne carnali : sedin illa altitudine scientię
positus. ĩbi magnũ contẽplat̾. ẽ. dñm:
Videbat enim uir sanctis sim maiestatẽ
illã mirabilẽ. cunctis potestatib & cȩloꝵ
uis tutib imperantẽ: & neces se fuit ut
psalmolegitur. Qm̃quis ds̃ preter dñm :
autquis ds̃ preter dm̃nrm: sed quia potes¬

Expanded text:
oster prae omnibus diis. Omnis relatio certa redditur, quando is qui refert, quod dicit se probasse testatur. Atque ideo cognovisse se dicit propheta quod praedicat, non aliqua visione carnali, sed in illa altitudine scientiae positus, ibi magnum contemplatus est Dominum. Videbat enim vir sanctissimus Majestatem illam mirabilem cunctis potestatibus, et coelorum virtutibus imperantem; et necesse fuit ut psalmo legitur: Quoniam quis Deus praeter Dominum, aut quis Deus praeter Deum
Abbreviated transcription (Latin):
onsidera quodlaudate testio po¬
suit ut plaudis similem qualitatẽ
sc̃e trinitatis indiui sibilẽ nob̵ oftender&
unitatẽ. Laudisenim dominicȩ usq ad di¬
uisione positã multiplex causa narrat᷑
Nam cum stt omnia ualde bona que fec̃.
cuius ipse sit bonitatis aduestitur a quo
talia emanasse noscuntur. Addidit.
quoq suauis : ut non solum benignum
sed & dulcẽ. eẽ sentires sic enim &alibi
dicit : gustate & uide te qm̃ suauis . ẽ.
dñs: psallite uero dũ ponitur ad bonas
corporis operationes refestur. & in hac
mundi conuersatione dñm uidea mur
denr̃a ꝓbitate laudare. Qm̃ia cõb¬

Expanded text:
Considera quod laudate tertio posuit, ut per laudis similem qualitatem sanctae Trinitatis indivisibilem nobis ostenderet unitatem. Laudis enim dominicae usque ad divisionem positam multiplex causa narratur. Nam cum sint omnia valde bona quae fecit, cujus ipse sit bonitatis advertitur, a quo talia manasse noscuntur. Addidit quoque, suavis, ut non solum benignum, sed et dulcem esse sentires. Sic enim et alibi dicit: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . Psallite vero dum ponitur, ad bonas corporis operationes refertur; ut in hac mundi conversatione Dominum videamur de nostra probitate laudare. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
mina sunt posita. Vnitatis enĩ uirtus ẽ
multa complati. Nam cum dicamus
pluraliter ecclesias unam tamen cons¬
tat eẽ catholicã. quod innumeris uici¬
bus cognoscitur eẽ memoratum. Sed
posiquam de potu fluminis dixit. de
cibospiritali subiecit. ne conuiuium
dnĩ copiosissimum. amicos suos relin¬
quer&. exaliqua parte ieiunos. Dicit
enim. parasti cibum illorum. Crbus
iste nondentibus manditur. sed ani¬
mȩ auiditate deuoratur. Dequodic¬
tum est. panem caeli dedit eis. Panẽ
angelorum manducauithomo. Sic
totum ad communionem sacrã conue¬
nienter refertur. Quando & eius san¬
guinem bibimus & deeius corpore sagi¬
namur Etne aliquid casualiter factũ
putares sicut arbitratur irridenda gen¬
tilitas. subdidit. quiai ta est prȩpara¬
tiotua Sicenim omnia contigerunt.
quem ad modum sunt ab ipso disposita.
Sicut ipse in euangelio dicit. Nonne
quinque passeres ueneunt dipondio.
&unus exillis non cadit superterram

Expanded text:
mina sunt posita. Unitatis enim virtus est mina sunt posita. Unitatis enim virtus est multa complecti. Nam cum dicamus pluraliter Ecclesias, unam tamen constat esse catholicam, quod innumeris vicibus cognoscitur esse memoratum. Sed postquam de potu fluminis dixit, de cibo spirituali subjecit, ne convivium Domini copiosissimum amicos suos relinqueret ex aliqua parte jejunos. Dicit enim, parasti cibum illorum. Cibus ille non dentibus manditur, sed animae aviditate devoratur; de quo dictum est: Panem coeli dedit eis; panem angelorum manducavit homo . Sic totum ad communionem sacram convenienter refertur, quando et ejus sanguinem bibimus, et de ejus corpore saginamur. Et ne aliquid casualiter factum putares, sicut arbitratur irridenda gentilitas, subdidit, Quia ita est praeparatio tua. Sic enim omnia contigerunt quemadmodum sunt ab ipso disposita, sicut ipse in Evangelio dicit: Nonne quinque passeres veneunt dipondio, et unus ex illis non cadet super terram
Abbreviated transcription (Latin):
cam Verbaista in explicabilem modũ
donationis ostendunt. Nam qui mul¬
tiplicat locupletare. quantum sit ñ
uidetur exprimere. sed in in mensum
ducitur. quod uerbis talibus polliceĩ
Locuples enimdicitur loca pluratenes
Ipsa est terra quam dignatus est assu¬
mere. non quam humanitatis more
calcauit. Istam siquidem quam terim
non locupletandam legimus. sed poti¬
us inmutandã : sicutesaias dicit
ITAESI PRAECARATIO TUA
ene miseri cordiadnĩ. Plenis simo
Ofluuio comparatur . Non enim
aliqua siccitate potest inminui. qui
potationibus crebris nescit expendi
Mundialis a qua authumoribus acci¬
pit augmentum autsiccitate defectũ
dĩ uero fluuius semper plenus semꝑ
equalis ẽ. de quodictum. ẽ Fluminis
impetus laetificat ciuitatemdĩ. C
ipsed ñs in euangelio ait Quibiberit
exaqua quãegodo ei. nonsiti&um quã
sed fi& in eo fus saquȩ salientis inuitã
aeternam. Necmoueat quod alibi
singulari. alibi pluralinumero flu¬

Expanded text:
eam. Verba ista inexplicabilem modum eam. Verba ista inexplicabilem modum donationis ostendunt. Nam qui multiplicat locupletare, quantum sit non videtur exprimere, sed in immensum ducitur quod verbis talibus pollicetur: locuples enim dicitur, loca plura tenens. Ipsa est terra quam dignatus est assumere, non quam humanitatis more calcavit. Istam siquidem quam terimus non locupletandam legimus, sed potius immutandam; sicut Isaias dicit:ita est praeparatio tua. Bene misericordia Domini plenissimo fluvio comparatur. Non enim aliqua siccitate potest imminui, qui potationibus crebris nescit expendi. Mundialis aqua aut imbribus accipit augmentum, aut siccitate defectum; Dei vero fluvius semper plenus, semper aequalis est; de quo dictum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei ; et ipse Dominus in Evangelio ait: Qui biberit ex aqua quam ego do ei, non sitiet unquam; sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . Nec moveat quod alibi singulari, alibi plurali numero flu
Abbreviated transcription (Latin):
pus semperclarescit. & processudiei E¬
gratiam inlum inationis adquirit
Quod autem dixit. &uespere delecta¬
beris. significat quando grauia pati¬
entibus semper obscurum est. sed tam̃
addnm̃ ueniunt creatorem. qui mero¬
res eorum conuertit ingaudium
Itautrarumq rerum exitus delecta¬
bitur dñs. quiaundiq: deuotos per
habundantiam suae largitatis ad qui
mus accipere. quod satiatum atq
refectum est. quando dñs aduenire
dignatus ẽ: Sedunde ista terra de bri¬
atasit. alter psalmus exponit dicens.
& poculum tuum in ȩbrians quam pre¬
clarum ẽ Ebrietas felix saci etas salu¬
taris : Quaequanto copiosius sumitur
tanto sobriȩtatem mentibus donare
dignatur. Qua propter hocgenus lo¬
cutionis inscripturis diuinis ẽ. pro¬
prium. qnm̃ in bono plerumq: ponit᷑
Inscripturis autem saetularibus uel
in communibus fabulis. ebrietas inbo¬
nam partem paenitus non habetur.
subiungit. Multiplicasti locupletare

Expanded text:
pus semper clarescit, et processu diei pus semper clarescit, et processu diei gratiam illuminationis acquirit. Quod autem dicit, et vespere delectaberis, significat quando gravia patientibus semper obscurum est: sed tamen ad Dominum veniunt Creatorem, qui moerores eorum convertit in gaudium. Ita utrarumque rerum exitu delectabitur Dominus, quia undique devotos per abundantiam suae largitatis acquirimus accipere, quod satiatum atque refectum est quando Dominus advenire dignatus est. Sed unde ista terra debriata sit, alter psalmus exponit dicens: Et poculum tuum inebrians, quam praeclarum est! Ebrietas felix, satietas salutaris, quae quanto copiosius sumitur, tanto sobrietatem mentibus donare dignatur. Quapropter hoc genus locutionis in Scripturis divinis est proprium, quoniam in bono plerumque ponitur. In scripturis autem saecularibus, vel in communibus fabulis ebrietas in bonam partem penitus non habetur. Subjungit, multiplicasti locupletare
Abbreviated transcription (Latin):
maxime conturbatȩ sunt gentes. quan¬
dofidelissimos cernebant. & uiuos
tium uota complere. contrasua numi¬
na & eorum potentiam pauescere. &
responsadenegare. Tuncenim & del¬
ficus appollo conticuit. tuncadelfis
diana discessit. tunc crtherea uenus
erubuit: Sed qui drogo gentes facere
poterant. quando suanumina formi¬
dare cernebant: ETTIME BUNT OMS
QUIHABITANT FINES TERRAE ASIG¬
NISTUIS. EXITUS MATULINI ETUES¬
PERE DELEC TABERIS
ictempus significat. quo a posto¬
li diuersa signa faciebant. Ne¬
cesseenimerat utuni uersitas contre¬
mescer& quae orbem terrae habitare
uidebatur. quando talia signacerne¬
bat quae nec lectio eorum prodiderat
necuisio ulla monstrauerat Ipseenim
dixit. unde timor ille concipi potuis¬
s& idest a signistiuis: addidit. Exitus
matutini. & uespere delectabis Exi¬
tus matutini est. quando aliquis ex
mundi istius felicitate. addnm̃ conuer¬
tit saluatorem. matutinum enim tem¬

Expanded text:
maxime conturbatae sunt gentes, quanmaxime conturbatae sunt gentes, quando fidelissimos cernebant, et vivos tium vota complere: contra sua numina et eorum potentiam pavescere, et responsa denegare. Tunc enim et Delphicus Apollo conticuit; tunc a Delphis Diana discessit; tunc Cytherea Venus erubuit. Sed quid, rogo, gentes facere poterant, quando sua numina trepidare cernebant? Vers. 10. Et timebunt omnes qui habitant fines terrae a signis tuis; exitus matutini et vespere delectaberis. Hic tempus significat quo apostoli diversa signa faciebant. Necesse enim erat ut universitas contremisceret, quae orbem terrae habitare videbatur, quando talia signa cernebat quae nec lectio eorum prodiderat, nec visio ulla monstraverat. Ipse enim dixit unde timor ille concipi potuisset, id est, a signis tuis. Addidit, exitus matutini et vespere delectaberis. Exitus matutini est quando aliquis ex mundi istius felicitate ad Dominum convertitur Salvatorem. Matutinum enim tem
Abbreviated transcription (Latin):
operatus. Turbauit enima postolis
prȩdi cantibus nonsolum superficiẽ
maris. sed fundum maris. idest genti¬
lium corda demersa profundius
Nam cum suanumina conticuisse
cernerent & adnihilata eẽ. sentirent.
merito corde turbatisunt. quando
spes suas adnihilum peruenisse nosce¬
bant. Nam cum sȩculum maredicat᷑.
congrue fundo maris comparata sunt
corda dementium Indeenim hinni¬
tus surgit. quod fluctus excit& pecca¬
torum. Indeuenit in opinata com¬
motio. quae innocentiam uerberat.
scõsq defatigat Sequitur. Sonum
fluctuum eius quissustinebit: hic
significat persecutores quilic& ipse
uelut fluctus altissimi concitentur.
sonus eorum. idest dicta crudelia nul¬
latenus ab hominibus sustinentur.
nisi diuina gratia concedente eorũ
pro teruia fracta superetur. quis
sustinebit. quantum ad hominum
pertin& fragilitatem dicitur. Nam
don odñi suffragante martires eorũ
ui olentiam superare potuerunt. unde

Expanded text:
operatus. Turbavit enim apostolis operatus. Turbavit enim apostolis praedicantibus non solum superficiem maris, sed fundum maris, id est gentilium corda demersa profundius. Nam cum sua numina conticuisse cernerent, et annihilata esse sentirent, merito corde turbati sunt, quando spes suas ad nihilum pervenisse noscebant. Nam cum saeculum mare dicatur, congrue fundo maris comparata sunt corda dementium; inde enim surgit, quod fluctus excitat peccatorum; inde venit inopinata commotio, quae innocentiam verberat, sanctosque defatigat. Sequitur, sonum fluctuum ejus quis sustinebit? Hic significat persecutores, qui licet ipsi velut fluctus altissimi concitentur, sonus eorum, id est dicta crudelia nullatenus ab hominibus sustinentur, nisi divina gratia concedente eorum protervia fracta superetur. Quis sustinebit? quantum ad hominum pertinet fragilitatem dicitur. Nam, dono Domini suffragante, martyres eorum violentiam superare potuerunt: unde
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinem habentes fidei. & altitu¬
dinem scĩtatis. Humiles conuersatio¬
ne sed merito celsiores Hos dñs prȩ¬
parauit inuirtute sua. quia per eos
fecit magnamiracula ut &magni¬
tudine uerbi incredulos conuerterent¬
& factorum ad miratione durissima
corda mollirent. Sed quem ad modũ
haec prȩparauerit consequenter ex¬
ponit Accinctus potentia. idest in¬
dutus maies tatesua. Hum anitas enĩ
dnĩ. uerbi potestate praecincta est.
ut quod homo nonhabuit. uirtus di¬
uina prestar& Accingimus enimnos
honore baltei : dumtamen alia sit dig¬
nitas cinguli. quamnatura cingentis.
cingere gladiotuo circafemur poten¬
tissime Et alibi. praecinxistime lȩti¬
tia. Haecenim &talia duas naturas
indicant dni xpĩ. plenissimas atque
perfectas inuna eademq persona :
sicut omnis catholica confitetur ȩccła
TINEBIT: TURBABUNTUR GENTES
ostquam perallegoriam montiũ
dixit apostolos eẽ. prȩparatos.
nunc exponit quidpereos dñs fuerit

Expanded text:
fortitudinem habentes fidei, et altitufortitudinem habentes fidei, et altitudinem sanctitatis, humiles conversatione, sed merito celsiores. Hos Dominus praeparavit in virtute sua, quia per eos fecit magna miracula; ut et magnitudine verbi incredulos converterent, et factorum admiratione durissima corda mollirent. Sed quemadmodum haec praeparaverit, consequenter exponit, accinctus potentia, id est indutus majestate sua. Humanitas enim Domini Verbi potestate praecincta est; ut quod homo non habuit, virtus divina praestaret. Accingimus enim nos honore baltei, dum tamen alia sit dignitas cinguli, quam natura cingentis. cingere gladio tuo circa femur, potentissime ; et alibi: Praecinxisti me laetitia . Haec enim et talia duas naturas indicant Domini Christi plenissimas atque perfectas in una eademque persona, sicut omnis catholica confitetur Ecclesitinebit? Turbabuntur gentes. Postquam per allegoriam montium dixit apostolos esse praeparatos, nunc exponit quid per eos Dominus fuerit