comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dni ꝑmissione diriguntur. Et benedix it
ufixe. quia dolorib eius requies esse non
poterat. Sic enim & ipse beatissimus dic̃.
Quia sagitte dũ in me sunt: quarum in¬
dignatio ebibit spm̃ meum. & t̃rores añi
muitant contra me. Sequitur. E confir¬
masti suꝑ me manum tuam. Cum diui¬
na uirtus fidelium salutem uitamꝰ semꝑ
opetur. hic quasi manib eriis imputat᷑:
quod dui cdadib numerosis affligitur.
Non quia ipse filios eius extinxerat. facul¬
tatem lacerauerat: ipsumq ulcerum do¬
lore ꝑcusserat. s qm̃ tardabat diabolũ
remouere: qui tala probabatur infligẽ
ita & in proprio eius ubro positum .ẽ. Cur
non tollis peccatum meum. & quare non
aufers iniquitatẽ meam. Quoo  cͥongrri¬
ent̾ apostate udicis dicitur. uͥ ᷤ salutaris
tas in carne mea auultuꝰ ire tuȩ. nonẽ.
pax oisib meis: afacie peccatorum meorũ.
mouet. qm̃ caro eius bellum sustine¬

Expanded text:
Domini permissione diriguntur. Et bene dixit, Domini permissione diriguntur. Et bene dixit, infixae, quia doloribus ejus requies esse non poterat. Sic enim et ipse beatissimus dicit: Quia sagittae Domini in me sunt, quarum indignatio ebibit spiritum meum, et terrores Domini militant contra me. Sequitur, et confirmasti super me manum tuam. Cum divina virtus fidelium salutem vitamque semper operetur, hic quasi manibus ejus imputatur quod diu cladibus numerosis affligitur; non quia ipse filios ejus exstinxerat, facultatem laceraverat, ipsumque ulcerum dolore percusserat; sed quoniam tardabat diabolum removere, qui talia probabatur infligere. Ita et in proprio ejus libro positum est: Cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam ? Quod congruenter a potestate judicis dicitur, ut salutaris tas in carne mea a vultu irae tuae, non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. movet, quoniam caro ejus bellum sustine
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulo uindicta euis que non insi
uista ẽ. ire nomen accepit. De ira deuiq
uel furore illa sufficiant: que de talib
uerbis in psalmo sexto iam dicta sunt.
uoniã sagite tue infixe sunt michi:
et confirmasti super me manum tuam.
ecuta. ẽ. causa probabilis. ut in illo m.¬
uidicio iam ñ debeat puniri qui ma-¬
lis presentib uehement̃ afflictus. ẽ. Dñs
eñ cum hic uindicat. ibi parcit. qm̃ de¬
mentia ipsius in idipsum duas non exigit
ultiones. sicit scͥptum ẽ. Non udicabit
dñs bis in id ipsum. S cum fidelissimus
famulus se cognosceret diabolica fraude
uexari. sciebat tam̃ eum in se ñ potuisse
p̃ualere: nisi licentiam diuinis ussionibꝰ
accepisset. Idõq ad illum loquitur. in cuiꝰ
potestate uuiuersa sunt posita. Sagitte.
& in bono et in malo accipuintur. In bono.
ut . ẽ. illud. Sagittas suas ardentib effecit.
Nam hic sagitte designant diabolicas potes¬
tates quȩ tamquã tela uulnerant: quãdo

Expanded text:
vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi vocabulo, vindicta ejus, quae non nisi justa est, irae nomen accepit. De ira denique vel furore illa sufficiant quae de talibus verbis in psalmo sexto jam dicta sunt.uoniam sagittae tuae infixae sunt mihi, et confirmasti super me manum tuam. Secuta est causa probabilis; ut in illo judicio jam non debeat puniri, qui malis praesentibus vehementer afflictus est. Dominus enim cum hic vindicat, ibi parcit, quoniam clementia ipsius in idipsum duas non exigit ultiones; sicut scriptum est: Non judicabit Dominus bis in idipsum . Sed cum fidelissimus famulus se cognosceret diabolica fraude vexari, sciebat tamen eum in se non potuisse praevalere, nisi licentiam divinis jussionibus accepisset; ideoque ad illum loquitur in cujus potestate universa sunt posita. Sagittae et in bono et in malo accipiuntur. In bono, ut est illud, Sagittas suas ardentibus effecit . Nam hic sagittae designant diabolicas potestates, quae tanquam tela vulnerant, quando
Abbreviated transcription (Latin):
de eo dñs dixit. simplex. rectus. ac timeis
dm̃. ac recedens amalo. cum temptatiõib
diaboli fuisset traditꝰ ad probandum:
int̾ dolores anxius ñ erat tantum de
sua pena sollicitus. quantum de dñi of¬
fensione suspectus: rogat ne tormenta
que patiebatur irato uidice sustiueret.
Uerberatio enĩ que uenit aquieta m̃te
correctio ẽ: sicut legitur. Argue sapientẽ.
& amabit te. Quȩ autem uenit ab infenso
iudice: rationabiliter formidatur. Illa eni
emendationẽ prestat: ista exigit ultionẽ.
Hinc ẽ. quod rogat ut non arguatur
in ira: ne in eum dampnatio ꝑpetua uin¬
dicetur. Sic enim metuens & in libro suo
dic̃. Iratus ẽ. contra me furor eiꝰ: & sic me
habuit quasi hostem suum. De ira uͦ dñi.
pater augustinꝰ in libro enchiridion: pul¬
chra breuitate disserure dicens. Cum aut̃
dẽ irasci dr̃. non euis significatur ꝑtur¬
batio: qualis. ẽ. in auimo hominĩ iras
centis. s ex humanis motibꝰ translato

Expanded text:
de ipso Dominus dixit: Simplex, rectus, et timens de ipso Dominus dixit: Simplex, rectus, et timens Deum, ac recedens a malo , cum tentationibus diaboli fuisset traditus ad probandum, inter dolores anxius, non erat tantum de sua poena sollicitus, quantum de Domini offensione suspectus, rogat ne tormenta quae patiebatur irato judice sustineret. Verberatio enim quae venit a quieta mente correctio est, sicut legitur: Argue sapientem, et amabit te ; quae autem venit ab infenso judice rationabiliter formidatur. Illa enim emendationem praestat, ista exigit ultionem. Hinc est quod rogat ut non arguatur in ira, nec in eum damnatione perpetua vindicetur. Sic enim metuens et in libro suo dicit: Iratus est contra me furor ejus, et sic me habuit quasi hostem suum . De ira vero Domini Pater Augustinus in libro Enchiridion pulchra brevitate disseruit dicens: Cum autem Deus irasci dicitur, non ejus significatur perturbatio, qualis est in animo irascentis hominis; sed ex humanis motibus translato
Abbreviated transcription (Latin):
uisus. ẽ. Primo continet exordium in quo
misci̾am mouet benigni uidiciꝰ uita pe¬
nalis. Sequitur biꝑtita narratio: ubi et
corpꝰ suum diuersis penis afflictũ comine¬
morat. & animũ refert amicorum impy¬
tationib grauiter sautiatũ. ut cum nul¬
la consolatio in utraq parte relinquitur.
totis uirib dñs exoretur. Tercio subum¬
gitur collatio medicinȩ salutaris: quoniã
int̾ multiplices calamitates spem suã dic̃
in dnõ posuisse. Nore autẽ deuotissim
famuli paratum se quoq ad flagella testa¬
tur: qm̃ plus se adhuc mereri putat. qͣm
uidetur ẽẽ ꝑpessus. Post hec prouenit qͣ
semꝑ penitentib datur exultatiua cõdu¬
sio. ubi iam a cladib om̃ib liberat᷑. salutiꝰ
sue dm̃ profitetur auctorẽ: ut manifeste
doceatur in spe certissima collocat᷑ qͥ tante
leticie participatione ditatus. ẽ. is
ne in ura cua arguas me neq in fuiore tuo
corripias me. U iR iste scĩssimus sicut

Expanded text:
visus est. Primo continet exordium, in quo visus est. Primo continet exordium, in quo misericordiam movet benigni judicis vita poenalis. Sequitur bipartita narratio, ubi et corpus suum diversis poenis afflictum commemorat, et animum refert amicorum imputationibus graviter sauciatum; ut cum nulla consolatio in utraque parte relinquitur, totis viribus Dominus exoretur. Tertio subjungitur consolatio medicinae salutaris, quam inter multiplices calamitates spem suam dicit se in Domino posuisse. More autem devotissimi famuli paratum se quoque ad flagella testatur: quoniam plus se adhuc mereri putat, quam videatur esse perpessus. Post haec provenit quae semper poenitentibus datur exsultativa conclusio: ubi jam a cladibus omnibus liberatus, salutis suae Deum profitetur auctorem; ut manifeste doceatur in spe certissima collocatus, qui tantae laetitiae participatione ditatus esne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me. Vir iste sanctissimus; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mus efficatꝰ imbuatur. Qua propt̃ in
afflctionib asperis gaudeaif. in cariis¬
nr̃ẽ crutiatione leteniur. qm̃ hoc nos ab
ȩterua pena liberat: quod hic propter deũ
momentanea celeritate discruciat. Con¬
siderandum ẽ. etiam quod in his psalmis
pęnitentium nullus tantum legatur eẽ
ꝑpessus. ut merito ad mensuram malorum
recipi credatur qualitas gaudiorum. pͥs.
introducitur ut dictum ẽ. inuicti
muitis xp̃i uulnerũ dolore confixa: ũmi¬
b scaturiens insuꝑ exprobrationib sauci¬
ata. & inter tot calamitates obsessa sola fidĩ
uiuacitate sanissima. Quã merito beato
iob & nos credimꝰ applicandã. quando et
hui exumpnȩ similes extiterunt. & pęne
ipse sermo uidetur esse consimilis. Qua ꝑꝑ
ꝑ loca singula de libro ipsius testimonium
dabimus: ut onĩino passiones ipse sibi con¬
gruere ac conuenire uideant᷑. Psalmꝰ gͦ
iste penitentis quadrifaria distinctione di¬

Expanded text:
mus efficacius imbuatur. Quapropter in mus efficacius imbuatur. Quapropter in afflictionibus asperis gaudeamus, in carnisrae cruciatione laetemur: quoniam hoc nos ab aeterna poena liberat, quod hic propter 128 Dominum momentanea celeritate discruciat. Considerandum est etiam quod in his psalmis poenitentium nullus tanta legatur esse perpessus, ut merito ad mensuram malorum recipi credatur qualitas gaudiorum. Divisrsona introducitur ut dictum est invicti militis Christi, vulnerum dolore confixa, vermibus scaturiens, insuper exprobrationibus sauciata, et inter tot calamitates obsessa, sola fidei vivacitate sanissima. Quam merito beato Job et nos credimus applicandam, quando huic et aerumnae similes exstiterunt, et pene ipse sermo videtur esse consimilis. Quapropter per loca singula de libro ipsius testimonia dabimus; ut omnino passiones ipsae sibi convenire ac congruere videantur. Psalmus ergo iste poenitentis quadrifaria distinctione di
Abbreviated transcription (Latin):
ICENIDO in cõmemoratione:
hoc nobis titulus iste pronun¬
tiat. ut quia peccatum oĩmo¬
dis effugere ñ ualemꝰ: certe ip¬
sum delictum in cõmemoratione semper
habere debeamꝰ. quatinus aũ culpe me¬
mores sumꝰ: adelictorum frequentia te¬
peremꝰ. Sicut enĩ & in tͥcesimo primo pͥo
positum. ẽ. dauid intellectus. sic & in qͥn¬
quagesimo psalmo ipse profitetur: & pec¬
catum meum contra me ẽ. semꝑ. S lic&e
propħa nominis su testimonium dicat.
quam maxime de futuris. tam̃ uec p̃te¬
rita derelinquit: quȩ ad salutem fidelis
popłi ꝑtinere cognoscit. Hic enĩ psalmꝰ ut
quidam uoluerunt. totꝰ ad beati iob ui¬
uacissimã ꝑtinet passionem: qui suꝑatos
fuit uite mortalis carnis sue debellator¬
atq tͥumphator ingentium suppliciorũ.
scilic&e ut penitentib onera sua reddat
leuia. dum grauissime temptationis
referuntur exempla. Consuetudo. ẽ. enins
scͥpture diuine. ut cum exercitatisimus
miles xp̃i afflictus ar̾: tyronis inele ans¬

Expanded text:
icendo in commemoratione, hoc nobis titulus iste pronuntiat, ut quia peccatum omnimodis effugere non valemus, certe ipsum delictum in commemoratione semper habere debeamus; quatenus dum culpae memores sumus, a delictorum frequentia temperemus. Sicut et in tricesimo primo psalmo positum est, David intellectus; sicut et in quinquagesimo psalmo ipse profitetur, et peccatum meum contra me est semper . Sed licet propheta nominis sui testimonium dicat quam maxime de futuris, tamen nec praeterita derelinquit, quae ad salutem fidelis populi pertinere cognoscit. Hic enim psalmus ut quidam voluerunt totus ad beati Job vivacissimam pertinet passionem, qui superator fuit vitae mortalis, carnis suae debellator, triumphator ingentium suppliciorum; scilicet ut poenitentibus onera sua reddantur levia, dum gravissimae tentationis referuntur exempla. Consuetudo est enim Scripturae divinae, ut cum exercitatissimus miles Christi afflictus dicitur, tironis inde ani
Abbreviated transcription (Latin):
prouenisse qui sanitatem corporis non
habebat: ut tamquã ciuitas obsessa in¬
festantibꝰ inimicis. undiq pulsaretur.
Nam quamuis caro diuersis frangeret᷑
angustiis: originalib tam̃ uiciis non
reddebatur excepta. Ista est. illusio que
secundo añ curatur aduentu: quando
& carnis uiciis caremus. & immissiones
diabolicas ultra ñ patimur.¬

Expanded text:
provenisse, qui sanitatem corporis non provenisse, qui sanitatem corporis non habebat; ut tanquam civitas obsessa infestantibus inimicis undique pulsaretur. Nam quamvis caro diversis frangeretur angustiis, originalibus tamen vitiis non reddebatur  ed., credebatur excepta. Ista est illusio quae secundo Domini curatur adventu, quando et carnis vitiis caremus, et immissiones diabolicas ultra n
Abbreviated transcription (Latin):
quod sequitur tota die contristatꝰ ingredie¬
bar: continuationẽ doloris ostendit. Dicen¬
do eni tota die. sunul & noctes designat.
quȩ non erant acruciatib eius aliene. cuiꝰ
cẏcatrices computruisse referuntur. Sed
int̾ hec ing̃diebatur tristis: afflictus. et
quod est fidelib familiare. nequaquam
de dñi uoluntate desperans. Quoniã
anima mea impleta ẽ. illusionib ÷ & non
ẽ. sanitas in carne mea. Hinc erat qͦd
tota die contristabatur. quia diabolus qui
corpus acceꝑat affligendũ.: non cessabat &
aninam eius uana unaginatione fati¬
gare. Dicit enĩ uitium quo maxime hu¬
mana laborat infirmitas. ut modo in o¬
ratione prostrati suꝑfluas res uideamur
appetere: modo psalmodiam dicentes t̾re¬
na cogitemꝰ. S de ista illusione quam
patimur: sufficient̃ dictum ẽ. in libro
quẽ de anima pro nr̃a medioeritate
conscripsimus. S cum istud maxime
contingere soleat otiosis. dicit sibi quoq

Expanded text:
quod sequitur, tota die contristatus ingrediequod sequitur, tota die contristatus ingrediebar, continuationem doloris insinuat. Dicendo enim, tota die, simul et noctes designat, quae non erant a cruciatibus ejus alienae, cujus cicatrices computruisse referuntur. Sed inter haec ingrediebatur tristis afflictus; et quod est familiare fidelibus, nequaquam de Domini pietate desperans. Vers. 7. Quoniam anima mea completa est illusionibus, et non est sanitas in carne mea. Hinc erat quod tota die contristabatur, quia diabolus, qui corpus susceperat affligendum, non cessabat et animam ejus vana imaginatione fatigare. Dicit enim vitium, quo maxime humana laborat infirmitas: ut modo in oratione prostrati, superfluas res videamus appetere; modo psalmodiam dicentes terrena cogitemus. Sed de ista illusione quam patimur, sufficienter dictum est in libro quem de Anima pro nostra mediocritate conscripsimus. Sed cum istud maxime contingere soleat otiosis, dicit sibi quoque
Abbreviated transcription (Latin):
facie insipientie mee. Idest ap̃sentia stulti¬
cie meȩ. Facies enim presentiam designat.
Que uisi aut animo aut corpore presto fu¬
erit: eius species ñ ualet apparere. Propter
ipsam enim se dicit computrusse: ne sc̃s
uir aliquid diuinis ordinationib imputa¬
r& Nam & ipse propͥo ore sic memorat :
cum dnõ responderet. Idõ insipient̃ locut᷑
sum: & que uttra modum excederent uisi¬
& curuatus sum usq infinem: tota die con-¬
tristatus ingrediebar. Uerito turbatus ẽ.:
qui tantis dolorib uidebatur oneratus. Mi¬
serus enĩ affligitur: qui animã suam dolo¬
rib fletibusq castigat. sicut ipse quantũ
ad considerationem passionum ꝑtinet diẽ:
desperaui. nequaquã ultra iam iuuam.
Parce michi: nichil enim sunt dies mei.
Usq in finẽ siue terminum uite signi¬
ficat siue dnm saluatorem: quia tam diu
fidelium unusquisq turbatur. donec ad ip¬
sum indulgentia concessa ꝑueniat. Nam

Expanded text:
facie insipientiae meae, id est a praesentia stultifacie insipientiae meae, id est a praesentia stultitiae meae. Facies enim praesentiam designat, quae nisi aut animo aut corpori praesto fuerit, ejus species non valet apparere. Propter ipsam enim se dicit computruisse: ne sanctus vir aliquid divinis ordinationibus imputaret. Nam et ipse proprio ore sic memorat, cum Domino responderet: Ideo insipienter locutus sum, et quae ultra modum excederent set curvatus sum usque in finem; tota die contristatus ingrediebar. Merito yturbatus est, qui tantis doloribus videbatur oneratus. Miseriis enim affligitur, qui animam suam doloribus fletibusque castigat; sicut ipse quantum ad considerationem passionum pertinet, dicit: Desperavi, nequaquam ultra jam vivam. Parce mihi, Domine, nihil enim sunt dies mei . Usque in finem, sive terminum vitae significat, sive Dominum Salvatorem: quia tandiu fidelium unusquisque turbatur, donec ad ipsum indulgentia concessa perveniat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
apponitur: quando ꝑ eam animus accusati
factumq declaratur. Hec cuplici modo for¬
mata ẽ. Nam ꝑ quinq uersus penas descͥ¬
bit corporis sui. ꝑ alios quinq qui sequunt᷑.
uiolentas refert anime passiones: ut nichil
uideatur exceptum quod duris calamitatibꝰ
ñ probetur afflictun. Qd argumentum dẽ
a necessitate: quando quis p̾missis reb aspersꝰ
ad bonam partem correptus adducitur. In
primo gͥ uersu partis huius tapynosis figu¬
ra cognoscitur: qua nichil humilius nichil
pot̾ abiectius inueniri. Cicatrices enim sũt
p̃cedentium delictorum sanata uestigia:
quas grauius coustat affligere. quando eas
contigerit ad transacta ꝑicula remeare. Ci¬
catrix uͦ dicta. ẽ. ab eo quod in se cęcum uul¬
nus ostendat. Fr̃equenter gͦ uulneribꝰ tabe¬
freatum corpꝰ ostenditur. ut superstes ille sui
pene talia ꝑtulerit: qualia solent exanina¬
ta ca dauera sustinere. Sic & ipse dicit. Solũ
michi suꝑ est sepulchrum. Subiunxit. A

Expanded text:
apponitur, quando per eam animus accusati factumque declaratur. Haec duplici modo formata est. Nam per quinque versus poenas describit corporis sui; per alios quinque qui sequuntur violentas refert animae passiones, ut nihil videatur exceptum, quod duris calamitatibus non probetur afflictum. Quod argumentum dicitur a necessitate, quando quis praemissis rebus asperis, ad bonam partem correctus adducitur. In primo igitur versu partis hujus tapinosis figura cognoscitur, quia nihil humilius, nihil potest abjectius inveniri. Cicatrices enim sunt praecedentium vulnerum sanata vestigia, quas gravius constat affligere, quando eas contigerit ad transacta pericula remeare Cicatrix vero dicta est ab eo quod in se caecum vulnus ostendat. Frequenter ergo vulneribus tabificatum corpus ostenditur, ut superstes ille sui pene talia pertulerit, qualia solent exanimata cadavera sustinere. Sic et ipse dicit: Solum mihi superest sepulcrum . Subjunxit, a
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib erecti contra dm̃ scelerata mente
tumuerunt. & facti sunt ꝑ suꝑbiã extre
uerbis ñ iurtutib breuem. Nam &e numerꝰ
ipse grandia nobis saeramenta declarat. Na¬
dragesinio quippe sexto anno in mystica
interp̃tatione templum duĩ herosolimis le¬
gimꝰ fuisse ꝑfectum. Anni autem isti aueteri¬
bꝰ pro diebꝰ sunt positi. qui sexies ꝑfecto nu¬
mero multiplicati efficiunt dies ducentos sep¬
tuaginta sex. Quantũ in utero uͥginal dñs
nr̃ adsimilitudinẽ human gn̾is habitasse
monstratur. idẽ. adie octauo Ralendaꝵ apͥ¬
lium. usq in diem octauum kalendarũ

Expanded text:
in gentibus, erecti contra Deum scelerata mente in gentibus, erecti contra Deum scelerata mente tumuerunt, et facti sunt per superbiam extremverbis non virtutibus brevem. Nam et numerus ipse grandia nobis sacramenta declarat; quadragesimo quippe sexto anno in mystica interpretatione templum Domini Jerosolymis legimus fuisse perfectum. Anni autem isti a veteribus pro diebus sunt positi, qui sexies perfecto numero multiplicati efficiunt dies ducentos septuaginta sex, quantum in utero virginali Dominus noster ad similitudinem humani generis habitasse monstratur; id est a die octava calendarum Aprilium, usque in diem octavum calendarum
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs intelligi. Nam si quis habeat beneficium
bone conuersationis. & ipse fit sine dubio
sella regalis. Qd si altius intendas. totum con¬
tra ꝑfidos dicitur. ut audita potestate succu̾̃¬
primariĩ gentium diuersarum. de quibus
pͥncipium psalmi cauit. Oñs gentes plau¬
dite manib Conuenerunt. ac si dicer& cre¬
diderunt. Conuenire enim. ẽ: ad unum
inultos uenire. Cum dõ abrahani. hoc ẽ. in
xp̃m qui ds̃. est. abrahȩ. Expulsis enim infi¬
delib uideis qui carne tantum ñ oꝑib erant
filii abrahȩ. plenitudinem gentium intromi¬
sit ad illam promissionis beatitudinẽ possiden¬
dam. quã promiserat abrahe & semini eius.
filii enim ipsius ꝑ scãm fidem facti sunt. qui
carnis semine non fuerunt. Qm̃ dii fortes
de suꝑiori uersicłõ. Idõ enim̃ pͥncipes popłoꝵ
conuenerunt cum dõ abraham: quia fortes
t̾re qui erant popłs dĩ nimiũ eleuati sunt.
Idest quia uidei quib data fuerat uirtus

Expanded text:
sanctis intelligi; nam si quis habeat beneficium sanctis intelligi; nam si quis habeat beneficium bonae conversationis, et ipse fit sine dubio sella regalis. Quod si altius intendas totum contra perfidos dicitur; ut audita potestate succumprimarii gentium diversarum, de quibus principium psalmi canit: Omnes gentes, plaudite manibus. Convenerunt, ac si diceret crediderunt. Convenire enim est ad unum multos venire. Cum Deo Abraham, hoc est in Christum qui Deus est Abrahae. Expulsis enim infidelibus Judaeis qui carne tantum, non operibus erant filii Abrahae, plenitudinem gentium intromisit ad illam promissionis beatitudinem possidendam, quam promiserat Abrahae et semini ejus. Filii enim ipsius per sanctam fidem facti sunt, qui carnis semine non fuerunt. Vers. 10. Quonide superiore versiculo. Ideo enim principes populorum convenerunt cum Deo Abraham, quia fortes terrae, qui erant populus Dei, nimium elevati sunt; id est Judaei, quibus data fuerat virtus
Abbreviated transcription (Latin):
in creta. Deb& enim omp̃s rex uniu̾salit̾
coli. qui solus creator & liberator probat᷑¬
esse cuuctoꝵ. Adiec̃. Psallite sapienter.
ut ñ solum cantantes s intelligentes:
psallere debeamꝰ. Nemo enĩ sapienter qͥc¬
quã facit quod non intelligit. iumm
egnabit dñs suꝑ om̃s gentes. ds̃ sedet
suꝑ sedem scãm suam. Uenerunt fi¬
lii chore ad scłi futuri ꝑpetuam felicitatẽ.
ubi iam dicunt dnĩ in gentib regnatu¬
rum. Nam quamuis & nune in om̃ib reg¬
net. tunc tam̃ proprie regnare dr̃. quando
in suis fidelib manifestuis habitare mous¬
tratur. Suꝑ om̃s genteᷤᷤ. hierłm cęlestem
significat. quȩ ex om̃ib nationib aduna¬
tur. Sequit᷑. Ds̃ sedet suꝑ sedem scãm suam
Dnm̃ significat saluatorem. qui sedet ad
dexteram patris regnans ꝑ scła scłorum.
&̾ intuere quod ipsam sedem scãm dicit.
ne utelligeres aliqua insensata aut ratiõe
carentia. s urtutes & tbronos quib ille
głosus regnator insidet. Potest hoc &e de

Expanded text:
otens Rex universaliter coli, qui solus creator et liberator esse probatur cunctorum. Adjecit, psallite sapienter; ut non solum cantantes, sed intelligentes psallere 158 debeamus. Nemo enim sapienter quidquam facit, quod non intelligit. Vers. 8. Regnavit Dominus super omnes gm suam. Venerunt filii Core ad saeculi futuri perpetuam felicitatem, ubi jam dicunt Dominum gentibus regnaturum; nam quamvis et nunc omnibus regnet, tunc tamen proprie regnare dicitur, quando in suis fidelibus manifestius habitare monstratur. Super omnes gentes, Jerusalem coelestem designat, quae ex omnibus nationibus adunatur. Sequitur: Deus sedet super sedem sanctam suam; Dominum significat Salvatorem, qui sedet ad dexteram Patris, regnans per saecula saeculorum. Et intuere quod ipsam sedem sanctam dicit, ne intelligeres aliqua insensata aut ratione carentia, sed virtutes et thronos quibus ille gloriosus Regnator insidet. Potest hoc et de
Abbreviated transcription (Latin):
ianuariarũ. Merito gͦ totus hic psalmus
spetialit̾ de dño dictus intelligitur. quãdo
& eius nuimerus predicto modo ad sacram̃¬
tum ipsius conceptionis & natiuitatis com¬
petent᷑ aptatur.

Expanded text:
Januariarum. Merito ergo totus hic psalmus specialiter de Domino dictus intelligitur, quando et ejus numerus praedicto modo ad sacramentum ipsius conceptionis et nativitatis competenter aptatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quã dñs nimis dilexit. ut & sideles famu¬
los suos eadem facere uelit. que ille sequẽ¬
da mystica significatione premonuut.
Sic enim xp̃ian uere dicimur. si offeren
brant. quando corporalib occłis ascensio
dñ głosa ueritate conspecta. ẽ. In iubila¬
tione uero propt̾ea dictum. est. qm̃ stupen¬
tes apłi tale miraculum in effabili cordis
letitia replebant᷑. quoꝵ felicib occłis da¬
tum. ẽ. ad cęlos euntem uidere dñm sal¬
uatorem. Iubilationẽ uͦ diximꝰ nimiam
quidẽ esse letitiam. s non que sermoni¬
b explicatur. Uocem quoq tubę uerba
significant angłorum. que magno strepi¬
tu ꝑcussi. aeris fragore tonuerunt. Tũc
eñi de tali uisione apłis stupentib dixe¬
runt angłi. Uiri galylei quid ammira¬

Expanded text:
quam Dominus nimis dilexit; ut et fideles famuquam Dominus nimis dilexit; ut et fideles famulos suos eadem facere vellet, quae ille sequenda mystica significatione praemonuit. Sic enim Christiani vere dicimur, si terrena brant, quando corporalibus oculis ascensio Domini gloriosa veritate conspecta est. In jubilatione vero propterea dictum est, quoniam stupentes apostoli tale miraculum ineffabili cordis laetitia replebantur; quorum felicibus oculis datum est ad coelos euntem videre Dominum Salvatorem. Jubilationem vero diximus nimiam quidem esse laetitiam, sed non quae sermonibus explicatur. Vocem quoque tubae verba significant angelorum, quae magno strepitu percussi aeris fragore tonuerunt. Tunc enim de tali visione apostolis stupentibus dixerunt angeli: Viri Galilaei, quid admira
Abbreviated transcription (Latin):
eorum merita equiperare non possunt. S
hoc magis sꝑitaliter debemꝰ aduertere: ne
qua elatio quod absit scõs uiros contingere
uideatur. Pedes significant scĩssimas p̃dica¬
tiones. quib popłi merito dicebantur esse
subiecti. quorum regulis tenebantur astricti.
sic̃ ysaias propħa dicit. Quam spetiosi pedes
legit nobis subaudiendũ. est. dare. ut
qui uenerat ad israheliticum popłm sal¬
uandum. dum hoc magis gentib pia largi¬
tate concederet. Quam similitudinem ne¬
cesse. est. in medium reuocare. ut rei ueri¬
tas euidentius possit agnosci. Csau carnalis
cibi suauitate pellectus a frẽ suo iacob len¬
ticulã postulauit. cui ille sic respondit
esse fatienlum. si ei agermano suo pͥmo¬
genitorum gła cederetur. Ille t̾renarum
rerum auidus. inquisitori cessit honorem
suum. eoq facto contigit ut iacob felici cõ¬
mercio carnalia offerret. quatinus sꝑitalia
conquirere potuiss&. Ipsa. ẽ. enĩ species iacob

Expanded text:
eorum merita aequiparare non possunt. Sed eorum merita aequiparare non possunt. Sed hoc magis spiritualiter debemus advertere, ne qua elatio, quod absit, sanctos viros contingere videatur. Pedes significant sanctissimas praedicationes, quibus populi merito dicebantur esse subjecti, quorum regulis tenebantur astricti, sicut Isaias propheta dicit: Quam speciosi pedes Elegit nobis, subaudiendum est dare; ut qui venerat ad Israeliticum populum salvandum, hoc magis gentibus pia largitate concederet. Quam similitudinem necesse est in medium revocare, ut rei veritas evidentius possit agnosci. Esau carnalis cibi suavitate  ed., vanitate pellectus, a fratre suo Jacob lenticulam postulavit : cui ille respondit sic esse faciendum, si ei a germano suo primogenitorum gloria cederetur. Ille terrenarum rerum avidus inquisitor cessit honorem suum; eoque facto contigit ut Jacob felici commercio carnalia offerret, quatenus spiritualia conquirere potuisset. Ipsa est enim species Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
exuitationis. Significans psalmodiam que dõ
pro nominis sui maiestate ꝑsoluitur. ꝑfectis¬
sime cõmonens ut laudem dei sic manus ꝑagat
quatinus głam eius humana lingua ñ taceat.
Decet enimꝰ ut p̃cepta dĩ sui & lingua canat
U ce iubuari. Que figura dicitur effexege¬
sis. idest explanatio dicti suꝑioris. Pmum quia
sumiis. est. ds t̾ribilis. quia ipse uidicaturꝰ
est. mundum. Rex magnus. qm̃ rex regum
& dñs dñantium. est. Ip̃se. est enim de quo
scriptum. est. in titulo passionis. Rex uideoꝵ.
Uerum. est. qm̃ ipsorum rex fuit. S & eunc¬
tarum gentium. quia & creator & adminis¬
trator. est. om̃ium. Et ido ne tantum puta¬
retur fuisse uideorum rex: dicit t̾rarum
eẽ om̃ium. Aduertant uidei potentiam dñi
ab angustiis suis longe latiusq diffusam. &
sos ꝑtin& xp̃ianos. qui diuinam grãm ha-¬
bere meruerunt. Popłos & gentes significat
eos qui extra eccłiam latitare noscuntur.
Omib enĩ uistis sꝑitaliter subiecti sunt. qͥ

Expanded text:
exsultationis: significans psalmodiam, quae Deo pro nominis sui majestate persolvitur; perfectissime commonens, ut laudem Dei sic manus peragat, quatenus gloriam ejus humana lingua non taceat. Decet enim ut praecepta Domini sui et lingua canat,, et jubilari. Quae figura dicitur epexegesis, id est explanatio dicti superioris. Primum quia summus est Deus. Terribilis, quia ipse judicaturus est mundum. Rex magnus, quoniam Rex regum, et Dominus dominantium est. Ipse est enim de quo scriptum est in titulo passionis: Rex Judaeorum . Verum est quoniam ipsorum Rex fuit, sed est et cunctarum gentium, quia et Creator et Administrator est omnium; et ideo ne tantum putaretur fuisse Judaeorum, Regem dicit omnium esse terrarum. Advertant Judaei potentiam Domini ab angustiis suis longe latiusque diffusam, et rsos pertinet Christianos, qui divinam gratiam habere meruerunt. Populos et gentes, significat eos qui extra Ecclesiam latitare noscuntur. Omnibus enim justis spiritualiter subjecti sunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uaius ex ꝑsona filiorum chore totis
hẏmius iste cantetur. sitq gratisima
breuitate succinctus: diapsalmatis autem
int̾positione duusus. est. Primo modo cõmo¬
nare. quia popło adquisitionis cuncta
subiecit. & in hereditate sua pius arbiter
collocauit. Secundo ascensio dñi & regnũ
eius subbreuitate describitur: quo sc̃i iplꝰ
sunt. nichilominꝰ sunt sine potitun.
in uoce exultationis. CUm sit consuetu¬
do luxuriantili elisis manib ꝑsonare. et
in aurium iocunditatẽ ꝑ eas melos qͦ adã
sine officio sermonis expͥ mere. plausu
istum sꝑitalit̾ debenius acciꝑe. qualem
& filii crucis potuert̃ dicere. & nos opate
audire. Plaudunt gͦ manib qui eleno¬
sinas fatiunt: qui egrotis pro misertins
seruiunt. qͥ aliquod mandatũ pribilae¬
tionib operantur. aliud uitale quod ad
diuĩ grãm possit ꝑtinere. Iubilate uel.
gaudere ẽ. Qui sermo dictus ẽ. auiual¬
do. idẽ. delectando. quando gaudiuis
nrm̃ non articulatis sermonib s cum

Expanded text:
is ex persona filiorum Core totus hymnus iste cantetur, sitque gratissima brevitate succinctus; diapsalmatis tamen interpositione divisus est. Primo modo commoersonare; quia populo acquisitionis cuncta subjecit, et in haereditate sua pius Arbiter collocavit. Secundo ascensio Domini et regnum ejus sub brevitate describitur, quo sancti ipsius sunt nihilominus sine fine potituri. in voce exsultationis. Cum sit consuetudo luxuriantium elisis manibus personare, et in aurium jucunditatem per eas melos quoddam sine officio sermonis exprimere, plausum istum spiritualiter debemus accipere, qualem et filii crucis potuerunt dicere, et nos oportet audire. Plaudunt ergo manibus qui eleemosynas faciunt, qui aegrotis pro miseratione serviunt, qui aliquod mandatum probis actionibus operantur, aliudve tale quod ad Domini gratiam possit pertinere. Jubilare vero gaudere est. Qui sermo dictus est a juvando, id est delectando: quando gaudium nostrum non articulatis sermonibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ uacat quod totiens iste sermo repe¬
titur. Agnoscitur enĩ quan utile quã
salutare sit opus. quod tam crebra uoluit
iteratione repetere. Quȩ figura dr̃ empe¬
phasis. quotiens ad decorem geminandũ
uerba repetuntur. ꝑ sallere enim. ẽ. bonis
actionib laudes dõ canere. Quod si bene
exhibeatur. etiam cum angłis nobis pro¬
batur ẽẽ commune. qui dei preconia ui¬
giter sꝑitali exultatione concelebrant.
Sequitur. Psallite regi nr̃o psallite. Regi
nr̃o. id est xp̃o domino dixit ñ alieno.
quem decet ista laudatio. Qm̃ solus. ẽ. qͥ
merito laudes accipiat quando & ipse u
niuersa creat. & creata iugit̾ amministt.¬

Expanded text:
on vacat quod toties iste sermo repetitur; agnoscitur enim quam utile, quam salutare sit opus quod tam crebra voluit iteratione repetere. Quae figura dicitur epembasis, quoties ad decorem geminandum verba repetuntur. Psallere enim est bonis actionibus laudes Deo canere; quod si bene exhibeatur, etiam cum angelis nobis probatur esse commune, qui Dei praeconia jugiter spirituali exsultatione concelebrant. Sequitur: Psallite Regi nostro, psallite. Regi nostro, id est Christo Domino dixit, non alieno quem decet ista laudatio; quoniam solus est qui merito laudes accipiat, quando ipse et universa creat, et creata jugiter administ
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ sermo dñi ad me dicens. In libͣ
quinto eciam regum heliseꝰ propħa dic̃
de muliere cuiꝰ filiꝰ extremum clauise¬
rat diem. dimitte eam quia anima eiꝰ¬
in amaritudine ẽ.: & dñs celauit aine. ꝙ
ñ indicauit mͥ. Apłs quoq dicit de uir
cipio ñ dominus. Et alio loco sic memi
aliqua qͥdem dñs locutus ẽ ꝙ ñ ꝑrophȩ:
& aliqua prophẽ & non dominus. Nec
specie columbe descendentẽ & manentẽ

Expanded text:
factus est sermo Domini ad me, dicens . In libro factus est sermo Domini ad me, dicens . In libro quin etiam Regum: Elisaeus propheta dicit de muliere, cujus filius extremum clauserat diem: Dimitte eam quia in amaritudine est; et Dominus celavit me, et non indicavit mihi . Apostolus quoque dicit: Desed Dominus. Et alio loco sic meminaliqua quidem Dominus locutus est, et non prophetae; et aliqua prophetae, et non Dominus. Nec specie columbae descendentem et manente
Abbreviated transcription (Latin):
aspiratione fuisse completum sicut de ip¬
so legitur in primo regum uolumine. Et
directus ẽ sp̃s dñi in dauid. a die illa & in
Si dauid in spu uocat eum dnm̃. quomͦ
dicitis quia filius eius e. Quo dicto recog
isse prophetatos. Sciendum ẽ sane quia
om̃is prophetia aut de p̾terito aut de p̾¬
ut tamen ad tempꝰ ꝓ infirmitate carmꝰ
& contrarietate peceati ab ipsis offensus
abscedẽt. & iterum placatus sub oportu¬
nitate temꝑis redir&. Unde & sc̃s iero¬
nimꝰ exponens euanglistam marcũ in
loco ubi ait de iohanne. uidi celos aꝑ¬
tos & sp̃m scm̃ tamquam columbam des¬
cendentem & manentẽ in ipso: ita euid̾e¬
ti ratione tractauit ut nemo contra eiꝰ
sententiã uenire p̾sumat. In psalmo
quoq quinquagesimo propħa ẽ post pec¬
catum rogat dnm̃ spm̃ scm̃ tuum ne au¬
feras ame. Nam si semꝑ ut ait beatus ie¬
ronimꝰ in prophetis eẽt sermo diuinus.
& iuge in eorum pectore haberet hospi
cim: numquã crebro ierechiel poneret.

Expanded text:
aspiratione fuisse completum. Sicut de ipso legitur in primo Regum volumine: Et directus est Spiritus Domini in David a die illa, et Si David in Spiritu vocat eum Dominum, quomodo dicitis quod filius ejus est ? Quo dicto recognisse prophetatos. Sciendum est sane quod omnis prophetia, aut de praeterito, aut de praeut tamen ad tempus pro infirmitate carnis et contrarietate peccati ab ipsis offensus abscederet, et iterum placatus sub opportunitate temporis adveniret. Unde et sanctus Hieronymus exponens evangelistam Marcum in loco ubi ait de Joanne: Vidit apertos coelos, et Spiritum tanquam columbam descendentem et manentem in ipso : ita evidenti ratione tractavit, ut nemo contra ipsius sententiam venire praesumat, In psalmo quoque quinquagesimo propheta post peccatum rogat: Spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Nam si semper, ut ait beatus Hieronymus , in prophetis esset sermo divinus, et juge in pectore eorum haberet hospitium, nunquam crebro Ezechiel poneret: Et
Abbreviated transcription (Latin):
probatur uniu̾sos psalmos ñ multorum exis¬
tere. sed tantum ipsius quẽ ad nõ constat
esse nominatũ. Usus quoq ecclĩe catholice
sp̃s scĩ inspiratione generaliter & ĩmobilit̾
tenet: ut quicumq eorum cantandus fue¬
rit qui diuerso nomine p̾notantur. lector
chore aut asaph. aut moysi. eorũ nomina
utiq p̃dicarentur. sicut in euangliis fit.
quando aut marci. aut luce. aut mathei.
aut iohannis uocabulo pronuntiant᷑. Qd
etiã secutus pat̾ augustinus: congruenter
om̃s psalmos dicit esse dauiticos.

Expanded text:
probatur universos psalmos non multorum exisprobatur universos psalmos non multorum existere, sed tantum ipsius quem a Domino constat esse nominatum. Usus quoque Ecclesiae catholicae Spiritus sancti inspiratione generaliter et immobiliter tenet, ut quicunque eorum cantandus fuerit, qui diverso nomine praenotantur, lector Core, aut Asaph, aut Moysi, eorum nomina utique praedicarentur; sicut et in Evangeliis fit, quando aut Marci, aut Lucae, aut Matthaei, aut Joannis vocabulo pronuntiantur. Quod etiam secutus Pater Augustinus congruenter omnes psalmos dicit esse Davidicos.
Abbreviated transcription (Latin):
uenimꝰ. ut idithun. asaph. filii core: &
his similia. Non quia ipsi ut qͥdam uo¬
lunt auctores fuere psalmoiũ. s qm̃
p̃positi artificibꝰ administratores eaũ
rerum ꝓbabiles extiterunt: ut honorẽ
de tali cõmemoratione sumerent. qui
officio scõ deuotis mentib seruiebant.
Maxime quia & nomina eorũ intellee¬
tus rerum congruos indicare noscun¬
tur. Non enĩ supra dicti uiri ad psal¬
mos faciendos electi sunt:. s eos cong̃¬
gatos tantũ legimus ad canendum.
Psalmo graphos autẽ fuisse historia nul¬
la testatur: & p̾sumptum ẽ dicere qͦd
nulla possit auetoritate firmari. Psal¬
mos eñi ad solum ꝓpħam dauid ꝑtine.¬
re.: certis declaratur indiciis. Deniq
in apocalipsi uolens istud opus intel¬
ligi. soliꝰ meminit dauid dic̃s. Nec dic̃¬
In euanglio quoq phariseis ipse dñs dicit.
Quomodo gͦ dauid in spũ uocat eum dñm
dicens. dixit dñs dño meo: Et cetera. Vnde

Expanded text:
venimus, ut, Idithun, Asaph, filii Chore, et venimus, ut, Idithun, Asaph, filii Chore, et his similia. Non quia ipsi, ut quidam volunt, auctores fuere psalmorum; sed quemadmodum praepositi artificibus, administratores earum rerum probabiles exstiterunt, ut honorem de tali commemoratione sumerent, qui officio sancto devotis mentibus serviebant, maxime, quia et nomina eorum intellectus rerum congruos indicare noscuntur. Non enim supradicti viri ad psalmos faciendos electi sunt, sed eos congregatos tantum legimus ad canendum; psalmographos autem fuisse historia nulla testatur. Et praesumptuosum est dicere quod nulla possit auctoritate firmari. Psalmos enim ad solum prophetam David pertinere, certis declaratur indiciis. Denique in Apocalypsi, volens istud opus intelligi, solius meminit dicens: Haec dicnus dicit: Quomodo ergo David in Spiritu vocat eum Dominum dicens: Dixit Dominus Domino meo , etc. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
propħarum. propħis subiectus ẽ. Sed
nunc que restant diligent ꝑscrutemur.
nomina diuersa repperiuntur.
N primo libro paralipomenori legit᷑:
cum propheta dauid denota dño etate
senuisset. iͦuͬ. milia uiuenum ex ifrahe¬
litico ppłõ delegisse: qui psalmos quos
ipse dm̃ aspitatione protulerat. organis.
citharis. nablis. cẏmbalis. timpanis. tubiꝰ.
propaꝰ uoce in magna iocunditate suꝑ¬
ne gratiȩ ꝑsonarent. Que suauis aduna¬
tio trib partibus diuisa constabat. Ratio¬
nalis ꝑtinebat adhumanã uocem:. ir¬
rationalis. ad instrum̃ta musica. Con-
munis autẽ de utrisq partib aptaba¬
tur. ut & uox hominis certis modula¬
tionibꝰ ederetur. & instrum̃torum me¬
los consona se uicinitate coniungerae.
cdesiã catholicam tali actu p̃dicebat.
quȩ ex diuersis linguis uarioq concẽ¬
tu in unam fidei concordiã erat dño p̃s¬
tante creditura. Ex quo numero in¬
cdita nomina frequent᷑ in titulis in¬

Expanded text:
prophetarum prophetis subjectus est. Sed prophetarum prophetis subjectus est. Sed nunc quae restant sollicite perscrutemur. nomina diversa reperiantur. In primo libro Paralipomenon legitur, cum propheta David devota Domino aetate senuisset, quatuor millia juvenum ex Israelitico populo delegisse qui psalmos, quos ipse Domini aspiratione protulerat, organis, citharis, nablis, tympanis, cymbalis, tubis, propriaque voce in magnam jucunditatem supernae gratiae personarent. Quae suavis adunatio tribus partibus divisa constabat: rationabilis pertinebat ad humanam vocem; irratmunis autem de utrisque partibus aptabatur, ut et vox hominis certis modulationibus ederetur, et instrumentorum melos consona se vicinitate conjungeret. clesiam catholicam tali actu praedicebat, quae ex diversis linguis, varioque concentu in unam fidei concordiam erat, Domino praestante, creditura. Ex quo numero, indita nomina frequenter in titulis in
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd additur & manentẽ in eo: nisi ab a¬
liis non numquã recedere pbaretur. In
xp̃o enim ꝑmansit: quia pͥeccatum nõ
habuit. Abaliis uire recessit: qͥa recepe¬
scõ non pot̾ cum delictis esse cõmunio.¬
Nam sic scͥptum ẽ in libro sapientie: sa¬
lomonis. Sp̃s enim sõs disciplinȩ effu¬
gi& fictum: & subtrahet se a cogitatioĩb
que sunt sñ intellectu. Est autẽ ꝓphe¬
tiȩ magnificum nimis & ueri loquum
dicendi genus. non humana uolun¬
tate conpositum: sed diuina inspira¬
tione profusum. sicut ait apls petuꝰ:
ñ enim aliquando humana uolunta.
te allata ẽ prophetia. sed spũ scõ inspi¬
rante locuti sunt scĩ dei homines. Nam
& paulus apłs dicit. qui prophetat ho
Edificat plane. quando res incognitaᷤᷤ¬
& ninis necessarias p̾locutionis bene¬
ficio facit eẽ notissimas. Nam &e quib
data ẽ facultas bene intelligendi & in¬
t̃pretandi scͥpturas diumas. amunẽ
prophetiȩ ñ uidentur excepti: sicut ait

Expanded text:
d additur; et manentem in eo, nisi ab aliis nonnunquam recedere probaretur. In Christo enim permansit, quia peccatum non habuit. Ab aliis jure discessit, quia pollsancto non potam sic scriptum est in libro Sapientiae Salomonis: Spiritus enim sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Est autem prophetia magnificum nimis et veriloquum dicendi genus, non humana voluntate compositum, sed divina inspiratione profusum, sicut ait Petrus apostolus: Non enim voluntate humana allata est aliquando prophetia; sed Spiritu sancto inspirati, locuti sunt sancti Dei homines . Nam et Paulus apostolus dicit: Qui prophetat homat Ibidem, 4: aedificat plane, quando res incognitas nimisque necessarias praelocutionis beneficio facit esse notissimas. Nam et quibus data est facultas bene intelligendi vel interpretandi Scripturas divinas, a munere prophetiae non videntur excepti, sicut Apos
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aspiratio diuina: quȩ euentꝰ
rerum aut ꝑfacta aut ꝑdicta
quorumdã immobili ueritate
pronuntiat. De qua benigne quidam
dix̃. Prophetia suauis dictio celestiꝰ doc¬
Qñ & ipse dauia in psalmo.cͦ. uiuix.
dicturis ẽ. Quã dulcia faucibꝰ meis elo¬
quia tua. suꝑ mel et fauum ori meo.
Muitis autẽ modis gr̃ẽ istuis munera
p̃stabantir. S ut de plurib pauca cõ¬
plectar. acta ẽ ꝑ oꝑationes hominũ ut
fuit archa noc. &̃ sacͥficium abrabe: et
transitus mari rubri. ꝑ natiuitates
quoq geminorũ esau & iacob: que fu¬
turarum rerum sacram̃ta gestabant.
Pangłos sicut locutus ẽ abrahe. Loth.
racharie: uel marie. ꝑuisiones sicut

Expanded text:
 aspiratio divina, quae eventus rerum aut per facta aut per dicta quorumdam immobili veritate pronuntiat. De qua bene quidam dixit: « Prophetia est suavis dictio, coelestis doc ipse David in psalmo CXVIII dicturus est: Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum, ori meo. Multis autem modis gratiae istius munera praestabantur; sed, ut de plurimis pauca complectar, acta est per operationes hominum; ut fuit arca Noe, et sacrificium Abrahae, et transitus maris Rubri. Per nativitates quoque geminorum Esau et Jacob, qui futurarum rerum sacramenta gestabant. Per angelos, sicut locuti sunt Abrahae, vel Lot, Zachariae et Mariae. Per visiones, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ñ psalmiꝰgraphoꝵ sicut de idichun in
tͥcesimo octauo psalmo iam dictum ẽ. hi euim
Iadauid ad psalmodiam fuerant electi. d ꝓpt
significantiam nominũ congruenter titilis
uidentur appositi. quã magno studio delemꝰ
inqͥrere. ut nobis uelut candidisfimus iudeus
exutus suo tegmine lucent̾ appareat. Nbu¬
ce chore dr̃ caluaria. Caluarie uͦ locus ẽ. ibi
dñm saluatorem constat esse crucifixum. B¬
propt̾ filii chore merito dicuntur. qui tamqiuã
gloriosissimum tropheum celestis regis. ide.
signaculũ crucis susciꝑe meruert̃. Et ido pl¬
mus hic om̃i conuenit xpĩano. qui amore an
flamma dominice earitatis accenditur. Sine
qua totum abiectum ẽ. quicqd in humanis
reb putatur eximium. De quare hic pͥmus
debemus quod beatus hiet onimꝰ ait. omne
psalt̾ium sagacimente plustrans. Num quã n
busq contemptis. celestia & et̾̃na defideran
congruentes interp̃tationi nominis sui: m¬

Expanded text:
sunt, non psalmigraphorum; sicut de Idithum in trigesimo octavo psalmo jam dictum est. Hi enim a David ad psalmodiam fuerant electi; sed propter significantiam nominum congruenter titulis videntur appositi; quod magno studio debemus inquirere, ut nobis velut candidissimus nucleus exutus suo tegmine decenter appareat. Hebraice Core dicitur Calvaria: Calvariae vero locus est, ubi Dominum Salvatorem constat esse crucifixum. Quapropter filii Core merito dicuntur, qui tanquam gloriosissimum tropaeum coelestis Regis, id est signaculum crucis suscipere meruerunt. Et ideo psalmus hic omni convenit Christiano, qui amore Domini flamma Dominicae charitatis accenditur, sine qua totum abjectum est quidquid in humanis rebus putatur eximium. De qua re hic primus dePsalterium sagaci mente perlustrans, nusquam invaribusque contemptis coelestia et aeterna desiderant, congruentes interpretationi nominis sui.
Abbreviated transcription (Latin):
Sotus hic psalmus ad moralem pertinet
disciplinam. Cõmonet enĩ suꝑsticionib ut
derelictis. uero & pio dnõ fideliter seruiatur.
Qͥd enim iniustius quam eum ñ deserere qͥ
nos in adam fecit ẽẽ mortales: Quid beatius
quã illum sequi qui humanũ genus infue¬
tam mortẽ fecit euacdere. S presta dñe. ut
qui portas miscdĩe tue lauachro sancte re¬
generationis intrauimus. nullis inde pecc̃is
impellentib exeamꝰ. Numerꝰ autem huius
psalmi ad uiginti tres litt̃as latinorum for¬
tasse ꝑtineat. quȩ eloquentiȩ propͥe dicta cõ-¬
cludunt ut apud hebreos uginti duȩ: apud
latinos unde nunc sermo. ẽ. uiginti tres ap̃
gua comprehendenda. cõpetens adhibetur
quantitas litterarum. Sic & in isto psalmi
calculo redolet beata ꝑfectio

Expanded text:
otus hic psalmus ad moralem pertinet disciplinam; commonet enim, ut superstitionibus derelictis, vero et pio Domino fideliter serviatur. Quid enim justius quam eum deserere qui nos in Adam fecit esse mortales? Quid beatius quam illum sequi qui humanum genus inflictam mortem fecit evadere? Sed praesta, Domine, ut qui portas misericordiae tuae lavacro sanctae regenerationis intravimus, nullis inde peccatis impellentibus exeamus. Numerus autem hujus psalmi ad viginti tres litteras Latinorum fortasse pertineat, quae eloquentiae propriae dicta concludunt. Ut apud Hebraeos viginti duae, apud Latinos, unde nunc sermo est, viginti tres; apuunaquaque lingua comprehendenda competens adhibetur quantitas litterarum; sic et in isto psalmi calculo redolet beata perfectio.
Abbreviated transcription (Latin):
tituli istius non. ẽ. quod
nouiter dicere debeanus.
sed intentionem psalmi magnopere debenꝰ
aperire. Totus enim ꝑtinet ad mores cor¬
rigendos. Instruit quippe eccłia quȩ nunc
introducitur ad loquendum preceptis sa¬
lutaribꝰ genus humanũ: ne mortiferis er¬
rorib misceatur. Malos pena deterrens. bo¬
nis premia compromittens. Quod docꝰtrine
genus omino efficacissimum. ẽ: ut & suꝑ¬
bi humilientur. & humiles digna consola¬
tio prosequatur. Est etiã alphabeti hebrei
ordine digestus: minus habens litteram
sextã decimã. Quem sicut in suꝑiorib pã
dictum. est: ad illos estimamus esse referen¬
dum. quib deest aliquid de ꝑfecta conuer¬
satione scõium. Nam cum om̃s littere ap̃d
hebreos significantias suas habeant credere
fortasse dignum est: cui deest aliquod ele-¬
mentum quoq eum significationẽ ipsiꝰ
ñ habere. Dicant studiosi fortasse melira
nobis tamen auitius ꝑquirentib concessũ
non est: aliud inuenire quam diximus.

Expanded text:
tituli istius non est quod noviter dicere debeamus; sed intentionem psalmi magnopere debemus aperire. Totus enim ad mores pertinet corrigendos. Instruit quippe Ecclesia, quae nunc introducitur ad loquendum, praeceptis salutaribus genus humanum, ne mortiferis erroribus misceatur: malos poena deterrens, bonis praemia compromittens. Quod doctrinae genus omnino efficacissimum est, ut et superbi humilientur, et humiles digna consolatio prosequatur. Est etiam alphabeti Hebraei ordine digestus, minus habens litteram sextamdecimam; quem, sicut in superioribus jam dictum est, ad illos aestimamus esse referendum, quibus deest aliquid de perfecta conversatione sanctorum. Nam cum omnes litterae apud Hebraeos significantias suas habeant, credere fortasse dignum est, cui deest aliquod elementum, eum quoque significationem ipsius non habere. Dicant studiosi fortasse meliora: nobis tamen diutius perquirentibus concessum non est aliud invenire quam diximus.