comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcha. diuinam legimus
dispensas se iustitiã. cum dici¬
tur: Et factum est post hȩc
non enĩ illã fidem quã ei dñs
inspirabat : Sed illam quã uo¬
catus semel. atque inlumina¬
tus adño. perarbitrii liberta¬
tem poterat exhibere : Experi¬
ri uoluit diuina iustitia: un¬
de non inmerito. fidei eius con¬
stantia conprobatur. atque
ad eum subueniente gratia
dĩ. quȩ eum paulisꝑ subreliq¬
rat ut probaret. Ita dicitur:
ne inferas manum tuã inpue¬
rũ. neq facias ei quicquã : Nunc
enĩ scio quia times dñm tu.
& non pepercisti filio tuo dilec¬
to propter me: Quod tẽpta¬
tionis genus. nobis quoq ad
probationis meritũ posse
contingere : Inde utero nomio
satis euidenter. alegis latore
prȩdicitur. Si surrexerit in¬
teruos propheta. aut qui
somnium se uidisse dicat: &
prȩdixerit signũ atq porten¬
tum. &euenerit quod locu
phetȩ illius. aut somniatoris.
Quia tẽptans temptat te¬

Expanded text:
patriarcha divinam legimus patriarcha divinam legimus dispensasse justitiam, cum dicitur: Et factum est post haec Non enim illam fidem quam ei Dominus inspirabat, sed illam quam vocatus semel atque illuminatus, a Domino per arbitrii libertatem poterat exhibere, experiri voluit divina justitia. Unde non immerito fidei ejus constantia comprobatur, atque ad eum, subveniente gratia Dei, quae eum paulisper subreliquerat ut probaret, ita dicitur: Ne inferas manum tuam in puerum, neque facias ei quidquam; nunc enim scio quia times Dominum tu, et non pepercisti filio tuo dilecto propter me . Quod tentationis genus nobis quoque ad probationis meritum posse contingere, in Deutsatis euidenter a legMatore praedicitur: ai surrexerit inter uos propheta somnium uidisse se dicat et praedixerit signum atque portentum et uenerit quod locutrophetae illius aut somniatoris: quia te
Abbreviated transcription (Latin):
eius amentẽ faciens &inpo¬
tẽ sensu inparieum atque
iniquo certaminis pondere
prȩgrauaret quod ergo so¬
leat interdum temptare
dñs fidem nostram. ut for¬
tior uel gloriosior fiat : e¬
uangelici illius centurionis
docemur exemplo. Cuius
puerum. cumsciret utiq po¬
testate sermonis sui se dñs
curaturũ. offerre maluit
prȩsentiam corporalem di¬
cens ego ueniam &curabo eũ:
Sed illo hanc eius oblationẽ.
feruentioris fidei flagantia
super grediente atq dicente.
dñe. non sum dignus ut intres
sub tectũ meũ sed tantum dic¬
uerbo & sanabitur puer me¬
us: Miratur eum dñs atque
conlaudat cunctisque illis.
qui ex isra helis populo cre¬
diderant prȩfert dicens.
Amen dico uobis. non inueni
tantam fidem inisrahel. Nul¬
lius enim laudis esset ac me¬
riti sud in eo xp̃s quo dipse do¬
nauerat prȩtulisset. alioquin
dedi tantam fidem in israhel.
Quam explorationem fidei eti¬
am in illo magnificentis simo

Expanded text:
eius amentem faciens et inpoeius amentem faciens et inpotem sensu inpari eum atque iniquo certaminis pondere praegrauaret. quod ergo soleat interdum temptare dominus fidem nostram, ut fortior uel gloriosior fiat, euangelici illius centurionis edocemupuerum cum sciret utique potestate sermonis sui se Dominus curaturum, offerre maluit praesentiam corporalem dicens: Ego veniam et curabo eum. Sed illo hanc ejus oblationem ferventioris fidei flagrantia supergrediente atque dicente: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed dic tantum verbo et sanabitur puer meus, miratur eum Dominus atque collaudat, cunctisque illis qui ex Israelis populo crediderant praefert, dicens: Amen dico vobis, non inveni tantam fidem in Israel . Nullius enim laudis esset ac meriti, si id in eo Christus quod ipse donaverat praetulisset; alioquin dedi tantam fidem in Israel. Quam explorationem fidei, etiam in illo magnificentissimo
Abbreviated transcription (Latin):
na tantum opitulatione sufful¬
tus: multiplices illas. ac tota
inimici crudelitate quȩsitas
temptationum moles. & exitia
pertulis set : Quomodo non il¬
lam calumniosam diabolus.
quã prius amiserat uocẽ ad¬
uersus eũ iustius lterasset᷑.
Numquid gratis iob colit dm̃
nonne tu uallasti eũ. & uni¬
uersam substantiã eius ꝑcir¬
cuitum: Sed aufermanũ tuã:
id est. sine eũ suis mecum uiri¬
b: decertare. nisi in faciem tu¬
am benedixerit tibi: Sed cũ
nullam huiuscemodi quȩ rimo¬
niam. calum niosus hostis post
conflictũ audeat iterare.
Nondĩ. sed illius se uictũ uiri¬
bꝰ confitetur. Licet & gratia
dĩ. non in totũ illi de fuisse cre¬
denda sit. Quȩ tantum tẽp¬
tatori. temptandi tribuit po¬
testatẽ . quantam & illum
resistendi nouerat habere
uirtutem. Non eum ab illius
inpugnatione sic protegens.
ut nullũ uirtuti humanȩ re¬
linqueret locum. Sed hoc
tantum ꝓcurans. ne uiolen¬
tissimus inimicus. animam

Expanded text:
na tantum opitulatione suffulna tantum opitulatione suffultus multiplices illas ac tota inimici crudelitate quaesitas temptationum moles et exitia pertulisset, quomodo non illam calumniosam diabolus quam prius emiserat uocem aduersus eum iustius iterasset: numquid gratis Iob colit deum? nonne tu uallasti eum et uniuersam substantiam eius per circuitum.? sed aufer manum tuam, id est sine eum suis mecum uiribus decertare, nisi in faciem tuam benedixerit tibi. sed oum nullam huiuscemodi querimoniam calumniosus hostis post conflictum audeat iterare, non dei, sed illius se euictum uiribus confitetur: licet etiam gratia dei non in totum illi defuisse credenda sit, quae tantam temptatori temptandi tribuit potestatem, quantam et illum resistendi nouerat habere uirtutem, non eum ab illius inpugnatione sic protegens, ut nullum uirtuti humanae relinqueret locum, sed hoc tantum procurans, ne uiolentissimus inimicus animam
Abbreviated transcription (Latin):
diuinã inminuet gratiã. ut
non semꝑ gratuita ꝑseueret.
Et id circo prȩdictus magister
gentiũ licet gratia dĩ a posto¬
latus gradum sortitũ se fuis¬
se testetur dicens: Gratia
autẽ dĩsum quod sum: Tamen
se quoq dininȩ gratiae respon¬
disse pronuntiat dicens. & gra¬
tia eius in me uacua non fuit.:
sed abundantius illis omnib
laboraui. non autem ego. sed
gratia dĩ mecũ: Nam cũ dicit
laboraui : conatũ proprii sig¬
nat arbitrii . cumdicit. non au¬
tem ego sed gratia dĩ: uirtu¬
tẽ diuinȩ protectionis osten¬
dit. Cum dicit mecum: nono¬
tioso neque securo. sed labo¬
ranti ac desudanti eam coo¬
peratam fuisse declarat :
Quod etiam iniob ꝓbatissimo
athleta suo cumeum diabolus
expetis set ad singulare cer¬
tamen. Diuinam legimus ꝓ¬
uidisse iustitiã . Sienĩ contra
inimicum. non sua uirtute. sed
dĩ solius fuisset gratia prote¬
gente congressus. & absque ulla
uirtute patientiae suae. diui¬

Expanded text:
diuinam inminuet gratiam, ut diuinam inminuet gratiam, ut non semper gratuita perseueret. et idcirco praedictus magister gentium, licet gratia dei apostolatus gradum sortitum se fuisse testetur dicens: gratia autem dei sum quod sum, tamen se quoque diuinae gratiae respondisse pronuntiat dicens: et gratia eius in me uacua non fuit, sed abundantius illis omnibus laboraui: non autem ego, sed gratia dei mecum. nam oum dicit laborani, conatum proprii signat arbitrii: cam dicit non autem ego, sed gratia dei, uirtutem diuinae protectionis ostendit: cum dicit mecum, non otioso neque securo, sed laboranti ac desudanti eam cooperatam fuisse declarat. Quod etiam in Iob probatissimo athleta suo, cum eum diabolus expetisset ad singulare certamen, diuinam legimus prouidisse iustitiam. si enim contra inimicum non sua uirtute, sed dei solius fuisset gratia protegente congressus et absque ulla uirtute patientiae suae diui
Abbreviated transcription (Latin):
Quod autẽ arguitur ꝑprophe¬
tã : diuinȩ dignationis ẽ gratia.:
Rursum quod peccatũ suum hu¬
miliatus agnoscit. suũ est. Quod
uero subbreuissimo tẽporis
puncto. indulgentiã tantorũ
criinũ ꝓmeretur: dñi mise¬
rantis ẽ donũ . Et quid dehactã
breui confessione & in conpa¬
rabili diuinȩ retributionis in¬
mensitate dicamus. Cumbea¬
tus a postolus ad illã magnitu¬
dinẽ futurȩ remunerationis
aspiciens. quid de illis tã in nu¬
meris ꝑsecutionib suis ꝓnunti¬
auerit. considerare ꝑfacile sit :
Nam momentaneum hoc inquit
& leue tribulationis nostrȩ su¬
pra modũ. ultra conparationẽ
ȩternũ pondus gloriȩ opera¬
tur innobis. De quo & alibi con¬
stanter enuntiat dicens. quia
non sunt condignȩ passiones
huius temporis. ad futurã glo¬
riã quȩ reue labitur in nobis
Quantũ libet ergo enisa fue¬
rit humana fragilitas. futurȩ
retributioni par esse non po¬
terit. Nec ita laboribus suis

Expanded text:
quod autem arguitur per prophequod autem arguitur per prophetam, diuinae dignationis est gratia. rursum quod peocatum suum hnmiliatus agnoscit, suum est: quod uero sub breuissimo temporis puncto indulgentiam tantorum criminum promeretur, domini miserentis est donum. et quid de hac tam breui confessione et inconparabili diuinae retributionis inmensitate dicamus, cum beatus apostolus ad illam magnitudinem futurae remunerationis aspiciens quid de illis tam innumeris persecutionibus suis pronuntiauerit, considerare perfacile sit? nam momentaneum hoc, inquit, et leue tribulationis nostrae supra modum ultra conparationem. aeternum pondus gloriae operatur in nobis. de quo et alibi constanter enuntiat dicens: quia non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram gloriam quae reuelabitur in nobis. quaatumlibet ergo enisa fuerit humana fragilitas, futurae retributionis par esse non poterit nec ita laboribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
soluto sua dona conferre uide¬
atur. Oc casiones quod ammo¬
do quȩrens. quibus humanȩ seg¬
nitĩae torpore discusso. non
inrationabilis munificentiae
suȩ largitas uideatur. dumei
sub colore cuiusdam desideria
ac labores impertit. Et nihil¬
ominus gratia dĩ gratuita ꝑse¬
uerat : dum exiguis quibusdam
paruisq conatibus. tantã immor¬
talitatis gloriã tanta ꝑennis
beatitudinis dona. inȩstimabi¬
li tribuit largitate: Nec enĩ
quia illius incruce latronis p̃¬
cesserat fides. Idcirco ꝓnunti¬
andum est. non ei beatam com¬
morationem para dysi gratuito
esse promissam: Aut poeniten¬
tiam dauid regis illam unius
uerbi quadixit peccaui dño.
Duo tam grauia eius crimina &
non potius clementiã dĩ abstu¬
lisse credendũ est. ut perna¬
than ꝓphetam mereretur au¬
dire. dñs transtulit iniquita¬
tem tuã non morieris. Quod
igitur homicidiũ adulterio ad¬
didit liberi utiq fuit arbitrii

Expanded text:
soluto sua dona conferre uidesoluto sua dona conferre uideatur, occasiones quodammodo quaerens quibus humanae segnitiae torpore discusso non inrationabilis munificentiae suae largitas uideatur, dam eam sub colore cuiusdam desiderii ac laboris inpertit: et nihilominus gratia dei gratuita perseuerat, dum exiguis quibusdam paruisque conatibus tantam inmortalitatis gloriam, tanta perennis beatitudinis dona inaestimabili tribuit largitate. nec enim quia illius in cruce latronis praecesserat fides, idcirco pronuntiandum est non ei beatam conmorationem paradisi gratuito esse promissam, aut paenitentiam Dauid regis illam unius uerbi qua dixit: peccaui domino, duo tam grauia eius crimina et non potius clementiam dei abstulisse credendum est, ut per Nathan prophetam mereretur audire: et dominus transtulit iniquitatem tuam: non morieris. quod igitur homicidium adulterio addidit, liberi utique fuit arbitrii:
Abbreviated transcription (Latin):
respexit me. & exspectaui salu¬
tare tuum dñe : Confortat
nos cumdicit. &ego erudiui &
confortaui brachia eorũ &in
me cogitauerunt malitiam. te¬
Etut nos met ipsos confortemus
hortatur cum dicit. Conforta¬
te manus dissolutas & genua
debilia roborate: Glamat
ihs̃. siquis sitit ueniat adme &
bibat: Clamat &iam ad eum
ꝓpheta. labor aui clamans
raucȩ factȩ sunt fauces meae.
defecerunt oculi mei dũspero
indm̃ meum: Quę̧rit nos dñs
dicens quȩ siui &nonerat uir.
uocaui. &nonerat qui responde¬
ret: Quȩritur &ipse asponsa
flebiliter conquerente. Incubi¬
li meo in noctibꝰ quȩ siui quem
dilexit anima mea. quȩ siui eũ
& noninueni eum. uocaui eum.
& non respondit mihi: Etita
semꝑ gratia dĩ nostro in bonã
partem cooperatur. arbitrio.
atque inomnibus illud adiuuat.
proteget. ac defendet: ut non¬
num quam etiam quos dam co¬
natus bonȩ uoluntatis. uel ex¬
igat uel exspectaet. nepenitus
dormienti. aut ierti otio dis¬

Expanded text:
respexit me, et: expectaui salurespexit me, et: expectaui salutare tuum domine. confortat nos, cum dieit: et ego erudiui, et confortaui bracchia eorum: et in me cogitauerunt malitiam, et ut nosmet ipsos confortemus hortatur, cum dicit: confortate manus dissoltitas, et genua debilia roborate. clamat lesus: si quis sitit, ueniat ad me et bibat, clamat etiam adu eum propheta: laboraui clamans, raucae factae sunt fauces meae: defecerunt oculi mei, dum spero in deum meum. quaerit nos dominus dicens: quaesiui, et non erat uir: uocaui, et non erat qui responderet, quaeritur et ipse a sponsa flebiliter conquerente: in cubili meo in noctibus quaesiui quem dilexit anima mea: quaesiui eum et non inueni eum, uocaui eum et non respondit mihi. Et ita semper gratia dei nostro in bonam partem cooperatur arbitrio atque in omnibus illud adiuuat, protegit ac defendit, ut nonnumquam etiam ab eo quosdam conatus bonae uoluntatis uel exigat uel expectet, ne penitus dormienti aut inerti otio dis
Abbreviated transcription (Latin):
beati petri maluit obedire
dicentis. poenitentiã age ab
hac nequitia tua. &ora dm̃.
siforte remittatur tibi hȩc
cogitatio cordis tui. infelle e¬
nim amaritudinis. & obligatio¬
ne iniquitatis. uideo te esse.
Prȩuenit ergo hominis uolun¬
tatem. quia quidicit. ds̃ meus.
misericordia eius prȩueniet
me: Etrursus dm̃ remoran¬
tẽ. atque utiliter quod ammo¬
do subsistentẽ ut nostrũ ex¬
periatur arbitriũ : uolun¬
tas prȩuenit nostra cũdicitur.
& mane oratio mea prȩueniet
te. Etiterũ: prȩueni in ma¬
turitatẽ &clamaui. & prȩ¬
uenerunt oculi mei adte di¬
luculũ. aduocat etiam nos
& inuitat cumdicit: Tota die
expandi manus meas ad popu¬
lũ noncredentẽ mihi. & contra¬
dicentem : Et inuitatur a no¬
bis cum dicimus ei. tota die ex¬
pandi manus meas adte. Ex¬
spectat nos cumdicitur perꝓ
phetã. Propter ea exspectat
dñs ut misereatur uestriꝰ & ex¬
spectatur a nobis cum dicimus.
Ex spectans exspectaui dñm &

Expanded text:
beati Petri maluit obedire, beati Petri maluit obedire, dicentis, Poenitentiam age ab hac nequitia tua, et ora Deum si forte remittatur tibi haec cogitatio cordis tui: in felle enim ama.ritudinis et obligatione iniquitatis uideo te esse. praeuenit ergo hominis uoluntatem, quia dicitur: deus meus misericordia eius praeueniet me, et rursum deum remorantem atque utiliter quodammodo subsistentem, ut nostrum experiatur arbitrium, uoluntas praeuenit nostra, cum dicitur: et mane oratio mea praeueniet te, et iterum: praeueni in maturitate, et clamatti, et: praeuenerunt oculi mei ad diluculum. aduocat etiam nos et inuitat, eum dicit: tota die expandi manus meas ad populum non credentem mihi et contradicentem, et innitatur a nobis, cum dicimus ei: tota die expandi manus meas ad te. expectat nos, cum dicitur per prophetam: propterea expectat dominus ut misereatur uestri, et expectatur a nobis, cum dicimus: expectans expectaui dominum, et
Abbreviated transcription (Latin):
consistere. ut eligat quẽ sequa¬
tur .: Etid circo manet in homi¬
ne liberũ arbitrium semper.
quod gratiã dĩ possit uel ne¬
glegere uel amare : non enĩ
prȩcepisset a postolus dicens.
Cũ metu &tremore uestrã
salutem operamini: Nisi sciss&
eã uel excoli a nobis posse uel
neglegi: Sed necrederent se
adopus salutis diuino auxilio
non egere: subiungit. Ds̃ est
enim quioperatur in uobis &
uelle & perficere. probona uo¬
luntate : Et id circo timotheũ
monens. noli inquit neglege¬
re gratiam dĩ quȩ est inte. Et
iterũ : obquam causã moneo
ut resuscites gratiam dĩ quȩ
est inte. Inde est quod &iam
corinthiis scribens. hortatur
& commonet. nein dignos se gra¬
tiae dĩ infructuosis operibus
exhiberent dicens: aduiran¬
tes autem & obsecramus. ne in
uacuũ gratiã dĩ recipiatis.
quã sine dubio. quia inuacu¬
ũ receperat simon: non pro¬
fuit ei perceptio gratiae sa¬
lutaris: Non enĩ prȩceptis

Expanded text:
consistere, ut eligat quem sequaconsistere, ut eligat quem sequatur. et idciroo manet in homine liberum semper arbitrium, quod gratiam dei possitvel neglegere uel amare. non enim praecepisset apostolus dicens: cum metu ettremore uestram salutem operamini, nisi scisset eam uel excoli a nobis posse uel neglegi. sed ne crederent se ad opus salutis diuino auxilio non egere, subiungit: deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere, pro bona uoluntate. et idcirco Timotheum monens noli, inquit, neglegere gratiam dei quae est in te, et iterum: ob quam causam moneo ut resuscites gratiam dei quest in te . Inde est quod etiam Corinthiis scribens hortatur et commonet ne indignos se gratia Dei infructuosis operibus exhiberent, dicens: Adjuvantes autem et obsecramus ne in vacuum gratiam Dei recipiatis . Quam sine dubio quia in vacuum receperat Simon, non profuit ei perceptio gratiae salutaris. Non enim praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
rata est eidem negatur effectus
Si autem mala etex homine
fuit. Cur laudatur adño. res¬
tat ergo ut etbona & exhomine
fuisse credatur: Inquẽ modũ
etiam nostras cottidie cogita¬
tiones possumus iudicare. ne¬
que enĩ aut soli dauid bonũ
exsemet ipso cogitare conces¬
sum est. Aut nõbis nequid bo¬
ni umquam sapere aut cogi¬
tare possimus naturaliter¬
VIII denegatur: Dubitari ergo sđ¬
non potest. Inesse quidem om¬
ni animȩ naturaliter uirtu¬
tũ semina beneficio creatoris
inserta: Sed nisi hȩc opitula¬
tione dĩ fuerint excitata. ad
incrementũ perfectionis non
poterunt peruenire. Quia
secundũ beatũ a postolũ. neq
qui plantat ẽ aliquid neque
quirigat. sed qui incrementum
dat ds̃ : Ad iacere autẽ homi¬
ni in quã libet partẽ. arbitrii
libertatẽ. etiam liber ille
qui dicitur pastoris apertis si¬
me docet: in quo duo angeli
unicuiq: nostrũ adhȩrere
dicuntur: Id est bonus ac ma¬
lus. in hominis uero optione

Expanded text:
rata est eidem negatur effectus? rata est eidem negatur effectus? si autem mala et ex homine fuit, cur laudatur a domino? restat ergo ut et bona et ex homine fuisse credatur. in quem modum etiam nostras cotidie cogitationes possumus iudicare. neque enim aut soli Dauid bonum ex semet ipso cogitare concessum est, aut nobis, ne quid boni umquam sapere aut cogitare possimus, naturaliter denegatur. dubitari ergo non potest inesse quidem omni animae naturaliter uirtutum semina beneficio creatoris inserta: sed nisi haec opitulatione dei fuerint excitata, ad incrementum perfectionis non poterunt peruenire, quia secundum beatum apostolum neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat deus. adiacere autem homini in quamlibet partem arbitrii libertatem etiam liber ille qui dicitur Pastoris apertissime docet, in quo duo angeli unicuique nostrum adhaerere dieuntur, id est bonus ac malus, in hominis uero optione
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ut possibitatẽ boni eis
inesse signaret Increpans
phariseos. quid autẽ inquit
utique eis non dixisset. nisi
eos iudicio naturali. id quod
ȩquum scisset posse discerne¬
re : Vnde cauendũ est nobis.
neita ad dñm omnia sancto¬
rũ merita referamus. ut ni¬
hil nisi id quod malũ atque ꝑ¬
uersum ẽ humanȩ adscriba¬
mus naturȩ. In quo quidẽ sa¬
pientis simi salomonis. Immo
dñi cuius hȩc uerba sunt tes¬
timonio confutamur: Ita
enim cum consummata tem¬
pli extructione oraret affa¬
tus ẽ. uoluitq dauid pater me¬
us ȩdificare domũ nomini dñi
dĩ israhel. Et ait dñs addauid
patrẽ meũ: Quod cogitasti in
corde tuo ȩdificare domum
nomini meo. bene fecisti hoc
ipsum mente pertractans:
Uerum tamen tu non edifica¬
bis domum nomini meo Hȩc
ergo cogitatio atque iste trac¬
tatus regis dauid. utrumne
bonus et exdõ. anmalus & ab
homine fuisse dicendus est.
Sienĩ bona atq ex dõ fuit illa
cogitatio. Cur abeo aquo inspi¬

Expanded text:
Denique ut possibilitatem boni eis inesse designaret, increpat Pharisaeos: Quid autem, inquit,utique eis non dixisset, nisi eos judicio naturali id quod aequum est scisset posse discernere. Unde cavendum est nobis ne ita ad Dominum omnia sanctorum merita referamus, ut nihil nisi id quod malum atque perversum est humanae ascribamus naturae. In quo quidem sapientissimi Salomonis, immo Domini, cujus haec verba sunt, testimonio confutamur: ita enim, cum consummata templi extructione oraret, effatus est: uoluitque Dauid pater meus aedificare domum nominis domini dei Israhel: et ait dominus ad Dauid patrem meum: quod cogitasti in corde tuo aedificare domum nomini meo, bene fecisti, hoc ipsum mente tractans. uerumtamen non tu aedificabis domum nomini meo. haec ergo cogitatio atque iste tractatus regis Dauid utrumne bonus et ex deo, an malus et ab homine fuisse dicendus est? si enim bona atque ex deo fuit illa cogitatio, cur ab eo a quo inspi
Abbreviated transcription (Latin):
atur. Sedita. ut captiuitatem
libertas addicta nonsentiat.
Sicenĩ uniuersitatis ds̃. omni¬
ain omnib: credendus ẽ opera¬
ri. ut incitet. protegat atque
confirmet: Non ut auferat quã
semel ipse concessit arbitrii
libertatem. Siquid sane uersu¬
tius. humana argumentatione
ac ratione collectum. huic sen¬
sui uidetur obsistere: uitandũ¬
fidei magis est quã ad destruc¬
tionẽ fidei prouocandũ. Non enĩ
fidem ex intellectu. sed intellec¬
tũ meremur exfide. sicut scrip¬
tum ẽ. Nisi crederitis. non in¬
tellegitis : Quia quẽ ad modũ
& ds̃ omnia operetur inno¬
bis & totũ libero adscribatur
arbitrio : ad plenũ humano
sensu ac ratione non potest
conprehendi: Hoc nos bea¬
tus cheremon confirmatos
cibo. laborẽ fecit tanti
itineris non sentire: EXPLI

Expanded text:
atur, sed ita ut captiuitatem atur, sed ita ut captiuitatem libertas addicta non sentiat. sic enim uniuersitatis deus omnia in omnibus credendus est operari, 30 ut incitet, protegat atque confirmet, non ut auferat quam semel ipse concessit arbitrii libertatem. si quid sane uersutius humana argumentatione ac ratione collectum huic sensui uidetur obsistere, uitandum magis est quam ad destructionem fidei prouocandum non enim fidem ez intellectu, sed intellectum meremur ez fide, sicut scriptum est: nisi credideritis, non intellegitis, quia, quemadmodum et deus omnia operetur in nobis et totum libero adscribatur arbitrio. ad plenum humano sensu ac ratione non potest conprehendi. Hoc nos beatus Chaeremon confirmatos cibo laborem fecit tam inuii itineris non sentire. XIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Ita dñi ipsius uocibꝰ edocemur
& recordamini uiarũ uestrarũ.
& omnium scelerũ uestrorum.
quibꝰ polluti estis in eis. & displi¬
cebitis uobis in conspectu uestro.
in omnibus malitus uestris quas
fecistis. Et scietis quia ego dñs
cumbene fecero uobis ꝓpter
nomen meum. non secundum
uias uestras malas. neque secun¬
dum scelera uestra pessima
domus israhel. Etid circo hoc
abomnib catholicis patrib de¬
finitur. Qui perfectionẽ cor¬
dis non inani disputatione uer¬
borũ. sed re atque opere didi¬
cerunt diuini esse muneris.
primũ ut accendatur unus quis¬
q: addesiderandum omne quod
bonũ est. sed ita ut alter utrã
partem: plenũ sit liberũ uo¬
luntatis arbitriũ: Item que
etiam secundũ diuinȩ esse gra¬
tiȩ. ut effici ualeant exercitia
p̃dicta uirtutum. sed ita. ut pos¬
sibilitas non extinguatur arbi¬
trui: Tertium quoq addĩ mune¬
ra pertinere. utad quisitae
uirtutis perseuerantia tene¬

Expanded text:
ita Domini ipsius vocibus edocemur: ita Domini ipsius vocibus edocemur: Et recordabimini viarum vestrarum et omnium scelerum uestrorum, quibus polluti estis in eis: et displicebitis uobis in conspectu uestro in omnibus malitiis uestris, quas fecistis. et scietis quia ego dominus, cum bene fecero uobis propter nomen meum, non secundum uias uestras malas, neque secundum scelera uestra pessima domus Israhel. et idcirco hoc ab omnibus catbolicis patribua definitur, qui perfectionem cordis non inani disputatione uerborum, sed xe atque opere didicerunt, diuini esse muneris primum ut accendatur unusquisque ad desiderandum omne quod bonum est, sed ita ut in alterutram partem plenum sit liberae uoluntatis arbitrium: itemque etiam secundum diuinae esse gratiae ut effici ualeant exercitia praedicta uirtutum, sed ita ut possibilitas non extinguatur arbitrii: tertium quoque ad dei munera pertinere ut adquisitae uirtutis perseuerantia tene
Abbreviated transcription (Latin):
circo fide non dubia. etut ita
dicam palpabili experientia
conꝓbatur : uniuersitatis dm̃.
uelut pussimũ patrem benig¬
nissimũq medicum. secundũ
a postolum indifferenter om
nia in omnibus operari: Et
nunc quidem salutis inspira¬
re principia. & inserere uni¬
cuique bonȩ uoluntatis ardo¬
rem: Nunc uero ipsius opera¬
tionis effectum. & consumma¬
tionẽ donare uirtutũ: Etnunc
aruina lam proxima. lapsuq
prȩcipiti. &iam inuitos & insci¬
os reuocare. Nunc autẽ occa¬
siones & oportunitates salutis
ingerere. ac prȩcipites uiolen¬
tosq: conatus. aloetalib dis¬
positionibus inhibere: Etali¬
os quidem uolentes currentes¬
que suscipere . Alios uero no¬
lentes renitentesq pertra¬
here & ad bonã cogere uolun¬
tatẽ. Totum uero non semper
resistentibus. nec perseueranter
inuitis nobis. adiuinitate con¬
cedi & sum mã salutis nostrȩ
nonoperũ nostrorũ merito sed
cȩlesti gratiae deputandam:

Expanded text:
eireo fide non dubia et ut ita eireo fide non dubia et ut ita dicam palpabili experientia conprobatur uniuersitatis deum uelut piissimum patrem benignissimumque medicum secundum apostolum indiffenia in omnibus operari, et nunc quidem salutis inspirare principia, et inserere unicuique bonae voluntatis ardorem; nunc vero ipsius operationis effectum, et consummationem donare virtutum, et nunc a ruina jam proxima lapsuque praecipiti etiam invitos et inscios revocare; nunc autem occasiones et opportunitates salutis ingerere, ac praecipites violentosque conatus a lethalibus dispositionibus inhibere; et alios quidem volentes, currentesque suscipere; alios vero nolentes, renitentesque pertrahere, et ad bonam cogere voluntatem. Totum vero non semper resistentibus, nec perseveranter invitis nobis a divinitate concedi; et summam salutis nostrae, non operum nostrorum merito, sed coelesti gratiae deputandam,
Abbreviated transcription (Latin):
dispensationem atq amorẽ suũ.
quẽ nobis tribuere dñs indefes¬
sa pietate dignatur : Uolens mo¬
tu humanȩ affectionis expri¬
mere. Nec inueniens in hac
creatura talem caritatis affec¬
tum. Cui eum conparare dig¬
nius posset. tenerrimis piȩ
matris uisceribus conparauit :¬
Etutitur quidem hoc exemplo.
quia carius aliud innatura ho¬
minũ non potest inueniri di¬
cens Numquid obliuisci potest
mulier infantem suũ. ut non
misereatur filio uteri sui: Sed
non contentus hac conparati¬
one. transcendit eã confestim.
atque subiungit diçens. Et si
illa oblita fuerit: ego tamen
non obliuiscar tui dicit dñs:
erquod euidenti ratione col¬
ligitur. ab his qui non loqua¬
cibus uerbis. sed experientia
duce: uel magnitudinẽ grati¬
ae. uel modulum humani me¬
quia non leuib: cur¬
sus. Nec fortib ꝓeliũ.
Nec sapientibus panis. nec
prudentib Mec scientibus
gratia : Sed operatur hȩc omni¬
a unus atq idem sp̃s. diuidens
unicuique proutuult. Etid¬

Expanded text:
dispensationem atque amorem suum, quem nobis tribuere dominus indefessa pietate dignatur, uolens motu humanae affectionis exprimere nec inueniens in hac creatura talem caritatis affectum, eoi eum conparare dignius posset, tenerrimis piae matris uisceribus conparauit et utitur quidem hoc exemplo, quia carius aliud in natura hominum non potest inueniri, dieeas: numquid obliuisci potest mulier infantem suum, ut non misereatur filio uteri sui? sed non contentus hac conparatione transcendit eam confestim atque subiungit dicens: et si illa oblita fuerit, ego autem non obliuiscar tui. Per quod euidenti ratione colligitur ab his qui non loquacibus uerbis, sed experientia duce uel magnitudinem gratiae uel modulum humani mequia non lenibus cursus, nec fortibus proelium, nec sapientibus panis, nec prudentibus diuitiae, nec scientibus gratia, sed operatur haec omnia unus atque idem spiri- tus, diuidens unicuique prout uult et id
Abbreviated transcription (Latin):
ratur. uelmente concipere :¬
uel disserere se posse confidit.
Procul dubio inpugnans apos¬
tolicȩ sententiȩ ueritatẽ: scru¬
tabilia dĩ esse iudicia & uestiga¬
biles uias eius ꝓfana ꝓnuntia¬
bit audacia. Ipso quoq dño hȩc
ad eos ita testante. Non enĩ
cogitationes meȩ cogitationes

Expanded text:
ratur, uel mente concipere ratur, uel mente concipere uel disserere se possprocul dubio impugnans Apostolicae sententiae veritatem, scrutabilia Dei esse judicia et scrutabiles vias ejus profana pronuntiavit audacia, ipso quoque Domino haec ad eos ita testante: Non enim cogitationes meae ut cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ dñm ꝓclamamus. In eo enĩ
quod prior aduocat. &ignoran¬
tes nos atq inuitos a Itrahit
ad salutẽ. ꝓtector atq: saluator
ẽ. In eo autem quod adniten¬
tib nobis. opem ferre. fugien¬
tesque suscipere ac munire
consueuit. susceptor ac refugiũ
nominatur. Deniq: hanc dis¬
pensationis dĩ multiplicẽ lar¬
gitatẽ beatus a postolus men¬
te pertractans. & in quod dam
inmensum atq interminabile
pietatis dĩ pelagus. se incidisse
conspiciens. exclamauit. O al¬
titudo diuitiarũ sapientiȩ &
scientiȩ dĩ. quã inscrutabilia s̃¬
iudicia dĩ. &uestigabiles uie e¬
ius. quis enĩ cognouit sensum
dñi : Huius ergo scientiae ad¬
mirationem. quã ille talis ac
tantus gentium magister ex¬
pauit euacuare conabitur:
Quisq crediderit illius inȩsti¬
mabilis abyssi ꝓfunditatẽ. huma¬
na ratione se posse metiri. Nã
qui ad plenũ dispensationes dĩ.
quibus salutem in hominib ope¬

Expanded text:
rem dominum proclamamus. in eo enim rem dominum proclamamus. in eo enim quod prior aduocat et ignorantes nos atque inuitos adtrahit ad salutem, protector atque saluator est, in eo autem quod adnitentibus nobis opem ferre refugientesque suscipere ac munire consueuit, susceptor ac refugium nominatur. denique hanc dispensationis dei multiplicem largitatem beatus apostolus mente pertractans et in quoddam inmensum atque interminabile pietatis dei pelagus se incidisse conspiciens exclamauit: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei: quam inscrutabilia iudicia dei et inuestigabiles uiae eius. quis enim cognouit sensum: domi ? huius ergo scientiae admirationem, quam ille talis ac tantus gentium magister expauit, euacuare conabitur, quisque crediderit illius inaestimabilis abyssi profunditatem humana ratione se posse metiri. nam qui ad plenum dispensationes dei, quibus salutem in hominibus ope
Abbreviated transcription (Latin):
postularet: illi non uilia ȩra
quȩ poscebat infirmus. Sed
gressus officia largiuntur.
& paruissima ab ipsis speran¬
tem solacia. Insperatȩ salu¬
tis prȩmis locupletant: dicen¬
te petro: argentũ & aurum
non est mihi quod autẽ habeo.
hoc tibi do: in nomine ihu xp̃i
nazareni. surge & ambula:
Derhȩc igitur exempla quȩ
de euangelicis protulimus
mo¬
ni mentis. euidentis¬
sime
poterimus aduertere.
diuersis atque innumeris mo¬
dis. & inscrutabilib uiis. dm̃ sa¬
lutem humani generis pro¬
curare : Et quorundam qui¬
dem uolentium ac sitientium
cursum. ad maiorẽ incitare
flagrantiam : Quosdam uero
&iam nolentes in uitosq con¬
pellere: Et nunc quidem. ut
liter desiderata perspexerit
adiuuare. Nunc uero. etiam
ipsius sc̃i desiderii inspirare
principia. &uel initiũ boni o¬
peris. uel perseuerantiã con¬
donare: Inde est quod orantes.
non solũ ꝓtectorẽ ac saluatorẽ.
sed &iam adiutorẽ acsuscepto¬

Expanded text:
postularet, illi non uilia aera postularet, illi non uilia aera quae poscebat infirmus, sed gressus officia largiuntur et paruiesimae stipis sperantem solacia insperatae salutis praemiis locupletant dicente Petro: argentum et aurum non est mihi: quod autem habeo, hoc tibi do: in nomine Iesu Christi Naza-, reni surge et ambula. Per haec igitur exempla quae de euangelicis protulimus; monumentis euidentissime poterimus aduertere diuersis atque innumeris modis et inscrutabilibus uiis deum salutem humani generis procurare et quorundam quidem uolentium ac sitientium cursum ad maiorem incitare flagrantiam, quosdam uero etiam nolentes inuitosque conpellere, et nunc quidem ut nobis desiderata perspexerit adiuuare, nunc uero etiam ipsius sancti desiderii inspirare principia et uel initium boni operis uel perseuerantiam condonare. inde est quod orantes non solum protectorem ac saluatorem, sed etiam adiutorem ac suscepto
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ habet interra dimit¬
tendi peccata. Tunc ait para¬
litico. surge & tolle lectũ tuũ.
&uade indomũ tuam: Simili¬
ter etiam in illo. quitriginta
&octo annos luxta natatoriae
crepidinem frustra decũbens.
Deaquȩ illius motu sperauerat
medicinam: munificentiã ul¬
troneae largitatis ostendit.
Nam cũ uolens eum ad salutis
remedia prouocare dixisset
ei. uis sanus fieri: Cumq ille
dehumani adiutorii inopia
quereretur acdiceret. hominẽ
non habeo. ut cum turbata fue¬
rit aqua. mittat me inpiscinã.
Incredulitati eius &ignorantiȩ
ueniam tribuens. pristinȩ eũ
sanitati non illa quasperaue¬
rat uia. Sed qua uoluit dñs
miseratione restituit dicens.
Surge tolle lectũ tuũ. &uade
indomum tuam: Et quid mirũ.
sihȩc dñi potestate gesta nar¬
rentur: Cumsimilia &iam
perseruos suos. diuina gratia
fuerit operata ingredientibus
namq: templum petro &iohan¬
ne. Cumille claudus. et exu¬
tero matris quigressum pe¬
nitus ignorabat elemosynã

Expanded text:
 habet in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. similiter etiam in illo, qui triginta et octo annos iuxta natatoriae crepidinem frustra decumbens de aquae illius motu sperauerat medicinam, munificentiam uHroneae largitatis ostendit. nam cum uolens eum ad salutis remedia prouocare dixisset ei: uis sanus fieri? cumque ille de humani adiutorii inopia quereretur ac diceret: hominem non habeo ut cum turbata fuerit aqua mittat me in piscinam, incredulitati eius et ignorantiae ueniam tribuens pristinae eum sanitati non illa qua sperauerat uia, sed qua uoluit dominus miseratione restituit dicens: surge, tolle lectum tuum et uade in domum tuam. et quid mirum si haec domini potestate gesta narrentur, cum similia etiam per seruos suos diuina gratia fuerit operata? ingredientibus namque templum Petro et Iohanne cum ille claudus ex utero matris, qui gressum penitus ignorabat, elemosynam
Abbreviated transcription (Latin):
quasi uero apud dm̃ uerba tan¬
tum modo. & non prȩcipue uo¬
luntas doceatur inculpam.
Etopus solum peccati non e¬
tiam uotum acpropositum.
habeatur in crimine: aut hoc
tantum quid unus quisq fece¬
rit perloquelam. Et non
quid &iam pertacitur nitatẽ
facere studuerit. iniudicio sit

Expanded text:
quasi vero apud Deum verba tanquasi vero apud Deum verba tantummodo, et non praecipue voluntas vocetur in culpam, et opus solum peccati, et non etiam votum ac propositum habeatur in crimine, aut hoc tantum quod unusquisque fecerit per loquelam, et non quod etiam per taciturnitatem facere studuerit, in judicio sit
Abbreviated transcription (Latin):
obstinationis immo uecordiȩ
re discernat: Quia non di¬
citur. omnis qui irascitur alie¬
nigenȩ. reuserit iudicio: qđ
fortasse poterat. secundum il¬
lorum sensum: consortes nrẽ
fidȩi & conuersationis excipe¬
re: sed significanter expres¬
sit euangelicus sermo. dicens.
Omnis qui irascitur fratrisuo.
reuserit iudicio. Lic& itaq
secundum regulã ueritatis.
omnem hominem. fratrem de¬
beamus accipere: Tamen hoc
Loco. magis fidelis acnr̃ȩ con¬
uersationis particeps: quam
& hnicus. ipso fratris uocabu¬
lo designat᷑. Xiii. Illuduero
quale est: quod interdum pa
tientes eẽ nos credere. qui u
respondere contemnimus
lacessiti. sed ita commotos
frs. amara tacitur nitate
uel motu gestuq in risorio
subsannamus : ut magis eos
adira cundiam uultu tacito
prouocemus: quam tumi¬
da potuissent incitare c̃¬
uitia in eo nos es Oti man¬
tes minime apud dm̃ reos.
qui anihil ore protulimus qđ
nos notare hominum iudici¬
o aut condemnare potuiss&.

Expanded text:
obstinationis, immo uecordiae obstinationis, immo uecordiae re discernant, quia non dicitur: \'omnis qui irascitur alienigenae, reus erit iudicio, quod fortasse poterat secundum illorum sensum consortes nostrae fidei et conuersationis excipere, sed significanter expressit euangelicus sermo dicens : omnis qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio. licet itaque secundum regulam ueritatis omnem hominem fratrem debeamus accipere, tamen hoc loco magis fidelis ac nostrae conuersationis particeps quam ethnicus ipso fratris uocabulo designatur. IIIud uero quale est quod interdum nos patientes esse credimus, quia respondere contemnimus lacessiti, sed ita conmotos fratres amara taciturnitate uel motu gestuque inrisorio subsannamus, ut eos magis ad iracundiam uultu tacito prouocemus quam tumida potuissent incitare conuicia, in eo nos aestes minime apud Deum reos, quia nihil ore protulimus, quod nos notare hominum judicio aut condemnare potuisset?
Abbreviated transcription (Latin):
quoq quibus lacrimis est de¬
flendum: quod non nulli fra¬
trum. cum fuerint contume¬
lia cuius lib& sermonis accensi
si alterius cuiuspiam qui eam
lenire desiderat precib fati
gentur: cum audierint. nequa¬
quã debere aduersus fratrẽ
concipere. tenereue tristiti¬
am: secundum illud quod
scriptum est. qui irascitur fra¬
trisuo reuserit iudicio. & sol
non occid& super iracundiã
uram̃: ꝓclamant ilico sipaga¬
nus aliquis. sisȩcularis hocfe¬
ciss&. aut ita dixiss&. recte
debuit sustineri. Quis aut̃
ferat fratrem . tam grauis con¬
scium culpȩ aut tam furentis.¬
insolens deore conuitium ꝓfe¬
rentem : quasi uero patientia
infidelibus tantum atq sa¬
crilegis: & non omnibus sit
generaliter adibenda iracun¬
dia contragentilem noxia.
contra fratrem utilis ȩstiman¬
da cum utiq pertur batȩ
mentis obstinata commotio.
non dissimile contraquẽuis
fuerit excitata. sibi inferat
detrimentum. Quantȩ aũ

Expanded text:
quoque quibus lacrimis est dequoque quibus lacrimis est deflendum, quod nonnulli fratrum, cum fuerint contumelia cuiuslibet sermonis accensi, si alterius cuiuspiam qui eam lenire desiderat precibus fgentur, cum audierint nequaquam debere adversus fratrem concipi retinerive tristitiam, secundum illud quod scriptum est: Qui irascitur fratri suo, reus erit judicio ; et, Sol non occidat super iracundiam vestram , proclamant illico: Si paganus aliquis, si saecularis hoc fecisset, aut ista dixisset, recte debuit sustineri. Quis autem ferat fratrem tam gravis conscium culpae aut tam insolens de ore convicium proferentem! Quasi vero patientia infidelibus tantum atque sacrilegis et non omnibus sit generaliter exhibenda, aut iracundia contra gentilem noxia contra fratrem utilis aestimanda, cum utique perturbatae mentis obstinata commotio non dissfuerit excitata, sibi inferat detrimentum. 3 quantae autem
Abbreviated transcription (Latin):
fratertuus hab& aliquid ad¬
uersumte: idest sileue&iã
aliquid acuilesit. quo fratris
inte fuerit excitata commo¬
tio. & hoc memori amtuam
subita recordatione pulsaue¬
rit: scias offerrete precũ tu¬
arum spiritalia munera ñde¬
bere : nisi prius qualib& ex cau¬
sa ortamtristitiam. decord e
fratris benigna satisfactione
depuleris.: Suigitur e uan¬
ta & minima simultate.
acde exiguis oborta causis fa¬
tis satis facere nosirascentib
iub&. quid den ob miserisfi&
qui recentes & maximas causas.
nrõq: errore commissas: ꝑti¬
naci dissimulatione contem¬
nimus: & inflati tumore dia¬
bolico : dum humiliari eru¬
bescimus. auctores nos frater¬
mus: a crebelles spũ subici p̃¬
ceptis dnĩ dedignantes. nequa¬
quã ea uel obseruare debere
uel implere posse contendi¬
mus Eoq fit. ut iudi cantes
eum inpossibilia uel in con¬
grua prȩcepisse. efficiamur
secundum apostolum non fac¬
tores sed iudices legis Illud

Expanded text:
frater tuus habet aliquid adfrater tuus habet aliquid aduersum te, id est etiam si leue aliquid ac uile sit quo fratris in te fuerit excitata conmotio, et hoc memoriam tuam subita recordatione pulsauerit, scias offerre te precum tuarum spiritalia munera non debere, nisi prius qualibet ex causa ortam tristitiam de corde fratris benigna satisfactione depuleris. si igitur euanta et minima simultate ac de exiguis oborta causis satisfacere nos irascentibus iubet, quid de nobis miseris fiet, qui recentes et maximas causas nostroque errore conmissas pertinaci dissimulatione contemnimus et inflati tumore diabolico, dum humiliari erubescimus, auctores nos fratermus, ac rebelli spiritu subici praeceptis domini dedignantes nequaquam ea uel obseruari debere uel inpleri posse contendimus? eoque fit, ut iudicantes eum inpossibilia uel incongrua praecepisse efficiamur secundum apostolum non factores, sed iudices legis. IIIud
Abbreviated transcription (Latin):
runt : Simagis anxii atq: hu¬
miles esse uoluissent: utopor¬
tona conpunctio. & ipsorum
cordibus meder&ur. & frm̃
animos delinir& : Nam illo uti¬
q: modo. pusillanimitatis im¬
mo suꝑbiȩ suę uitium palpant.¬
& nutriunt potius. quã extir¬
pant fomitem iurgiorum: do¬
minicȩ illius prȩceptionis im¬
memores. quaait. Qui irasci¬
tur fratri suo. reus erit iudici
o &si recordatus fueris quod
frater tuus hab& aliquid ad¬
uersuste. relinq: ibi munus tu¬
um ad altare. & uade recon¬
ciliari fratrituo. & tunc ueni¬
ens offeres munꝰ tuũ. Intan
titiam. ut si aliquid aduersus
nos frater habuerit. nec mune¬
ranrã suscipiat. Id est neco¬
rationes sibi anobis ꝑmittat.
offerri: donec deanimo eius.
tristitiam iuste iniuste ue con¬
ceptam. celeri satis factione
tollamus: neque enim ait.
si hab& ueram quȩrelã ad¬
uersuste fr̃tuus. relinq: mu¬
nus tuum ad altare & uade
prius reconciliare ei : sed si
recordatus fueris inquid qđ

Expanded text:
runt, si magis anxii atque hurunt, si magis anxii atque humiles esse uoluissent, ut oportuna conpunctio et ipsorum cordibus mederetur et fratrum animos deleniret. nam illo utique modo pusillanimitatis, immo superbiae suae uitium palpant et nutriunt potius quam extirpant fomitem iurgiorum, dominicae illius praeceptionis inmemores qua ait: qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio, et: si recordatufrater tuus habet aliquid adversus te, relinque ibi munus tuum ad altare, et uade prius reconciliare fratri tuo, et tunc ueniens offers munus tuum. In tantitiam, ut si aliquid aduersum nos frater habuerit, nec munera nostra suscipiat, id est nec orationes sibi a nobis permittat offerri, donec de animo eius tristitiam iuste iniuafceue conceptam celeri satisfactione tollamus. neque enim ait si habet nexam querellam aduersum te frater tuus, relinque munus tuum ad altare et uade, prius reconciliare ei\', sed si recordatus fueris, inquit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cantico canticorum dicentis.
ordinate in me caritatem: Haec
enim est uere caritas ordinata
quae odio habens neminem.
quos dam meritorum iure plus
diligit: quȩ que cum genera¬
liter diligat cunctos: Excipit
tamen sibi. ex his quos debeat
peculiari affectione conplecti.
Etrursum inter ipsos quundilec¬
tione summi atq prȩcipui sunt.
aliquossibi qui & eorum affectui
suꝑ extollantur. excerpit¬
I contra nouimus. quod utinam
nesciremus: non nullos frm̃tan¬
te eẽ obstinationis atq duritię.
ut cum uel suos aduersum frem.
uel fratris aduersum sesen serit
animos excitatos. ad dissimu¬
landam mentis suȩ tristitiam:
quȩ ex indignatione alter utrȩ
commotionis exorta est. sece¬
dentes ab eis. quos humili satis¬
factione atq conloquio lenire
debuerant aliquospsalmorũ
incipiant decantare uersicu¬
los. Quib dum conceptam cor¬
de a maritudinem delinire se
putant : insultando augent.
quod statim extinguere potue¬

Expanded text:
Cantico Canticorum dicentis: Cantico Canticorum dicentis: ordinate in me caritatem. haec enim est uere caritas ordinata, quae odio habens neminem quosdam meritorum iure plus diligit, quaeque, cum generaliter diligat cunctos, excipit tamen sibi ex his quos debeat peculiari affectione conplecti, et rursum inter ipsos qui in dilectione summi atque praecipui sunt aliquos sibi qui ceterorum affectui superextollantur excerpitE contra nouimus quod utinam nesciremus! nonnullos fratrum tantae esse obstinationis atque duritiae, ut cum uel suos aduersus fratrem uel fratris aduersum se senserint animos excitatos, ad dissimulandam mentis suae tristitiam, quae ex indignatione alterutrae conmotionis exorta est, secedentes ab eis, quos humili satisfactione atque conloquio lenire debuerant, aliquos psalmorum incipiant decantare uersiculos. qui dum conceptam corde amaritudinem delenire se putant, insultando augent quod statim extinguere potue
Abbreviated transcription (Latin):
rã prolẽ: sed quod huius qui
typum dnĩ prȩferebat affec¬
tui dulcius quodammodo
atquȩ indulgentius inhere¬
r& hoc &iam deiohanne e¬
uangelista legimus euidentis¬
sime designari: cum deipso di¬
citur: discipulus ille quẽ dili¬
gebat ihs̃. Cum utiq: &iam re¬
liquos undecim similiter elec¬
tos. ita prȩcipua dilectione
conplexus sit: ut hoc &iam euan¬
gelica attestatione designaet
dicens Sicut dilexiͦ & uos di¬
ligite inuicem. Dequib & a¬
libi dicitur. diligens suos qui
erant inmundo. usq ad finẽ
dilexit cos. Sed hic unius di¬
lectio: non erga reliquos disci¬
pulos te porem caritatis. sed
largiorem erga hunc superha¬
bundantiam amoris ex pressit.
quam ei uirginitatis priuilegi¬
um & carnis incorruptio confe¬
rebat .: Quȩ idcirco uelut sub¬
limior. cum quadam exceptio¬
ne signatur: quia eam non odu
conparatio. sed affluentior
gratia. exuberantissimi amo¬
ris extollit. Aliquid &iam
expersona sponsȩ. legimus in

Expanded text:
ram prolem, sed quod huius, quia ram prolem, sed quod huius, quia typum domini praeferebat, affectui dulcius quodammodo atque indulgentius inhaereret. hoc etiam de Iohanne euangelista legimus euidentissime designari, cum de ipso dicitur: discipulus ille, quem diligebat Iesus, cum utique etiam reliquos undecim similiter electos ita praecipua dilectione conplexus sit, ut hoc etiam euangelica adtestatione designet dicens: sicut dilexi uos, et uos diligite inuicem: de quibus et alibi dicitur: diligens suos qui erant in mundo, usque in finem dilexit eos. sed hic unius dilectio non erga reliquos discipulos teporem caritatis, sed largiorem erga hunc superabundantiam amoris expressit, quam ei uirginitatis priuilegium et carnis incorruptio conferebat. quae idcirco uelut sublimior cum quadam exceptione signatur, quia eam non odii conparatio, sed afluentior gratia exuberantissimi amoris extollit. tale quid etiam ex persona sponsae legimus in
Abbreviated transcription (Latin):
igitur caritatem quae dicitur
ATAΝIÑ possibile est omni¬
bus ex hibere dequa beatus
a postolus. Ergo dumtem¬
pus habemus inquid . opere¬
mur quod bonum est cidom̃s.
maxime aut̃ addomesticossi¬
dei. Quȩ intantum omni
ad nõ iube amur in pendere
affectio: paucis ad modum
& his qui uel parilitate morũ
uel uirtutũ soci&ate cõnexi
sunt exhib&ur: Lic& &iã a¬
ipsa. Alagecic multam inse
differentiam habere uidea¬
tur. Aliter enim parentes
aliter coniuges. aliter fr̃s
aliter filu diliguntur: & in
ipsaquoq horum affectuũ
necessitu dine. magna distan¬
tiaest: nec uniformis paren¬
tum dilectio. erga filios inue¬
nitur.: Quod &iam iacob pa¬
tri archȩ probatur exemplo.
qui cum ess& duodecim fili¬
orum pater : om̃sq paterna
caritate diliger&: tamen ꝓ¬
penso ioseph dilexit affectu.
ut de eo aperte scriptura cõ¬
memor&. Inuidebant aũ
ei fratressui. eo quod dilige¬
r& cum pater suus: scilic&.
non quo uiriuistus & pater.
ñ ualde diliger& &iam c&e¬

Expanded text:
igitur charitatem quae dicitur ἀγάπη possibile est omnibus exhibere, de qua beatus apostolus ergo dum tempus habemus, inquit, operemur quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. quae in tantum omniba domino iubeamur inpendere:id est adfectio, paucis admodum et his qui uel parilitate morum uel uirtutum societate conexi sunt exhibetur, licet etiam ipsa διάθεσις multam in se differentiam habere uideatur. aliter enim parentes, aliter coniuges, aliter fratres, aliter filii diliguntur, et in ipsa quoque horum affectuum necessitudine magna distantia est, nec uniformis parentum dilectio erga filios inuenitur. quod etiam Iacob patriarchae probatur eiemplo, qui cum esset duodecim filiorum pater omnesque paterna caritate diligeret, tamen propenso Ioseph dilexit affectu, ut de eo aperte scriptura conmemoret: inuidebant autem ei fratres sui, eo quod diligeret eum pater suus: scilicet non quo uir iustus et pater non ualde diligeret etiam cete