comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inauditis. Caput a corꝑe lictoris se¬
uitia diuisum. dumieta ꝓicientib
danis occulauerant. ¶ͦ d dum ei¬
ues q̃rerent hostem abeuntẽ uesti¬
giis insecuti: funeri regio iustas
soluturi inferias. iocunda dĩ mu¬
nera hausere. Exauimati capitis
uoce̾ exp̃ssam. om̃s ad se lustratores
inuitantis. Lupũ. ferã cadaueri
assuetam lacertis illud cͥcũ plexũ:
ĩ noxiã p̃tendere custodiã. Eundẽ
more domestiei animalis baiulos
post tͣgum modeste ad cabã se¬
cntum. nullũ lesisse. a nullo le¬
sum ẽẽ. Time ꝓ temꝑe humi tra¬
ditum corpꝰ uenꝰabile. t̾rea gleba.
supiecta. ⁊ exilis p̾cn lignea capel¬
la suꝑstructa. S aderat oscitanti
sopitas mentes eoꝵ ad sui reu̾en¬
tiam signis excitans. S leue qͥdẽ
ac frigidũ sit. s pͥmũ uͥtutũ eiꝰ
exꝑimentũ qͦd subieiã. Latram¬
culos noctu sacrã edem expilare
agg̾ssos : inuisis lons in ipsis co¬
natib irrettuit. formoso admo¬

Expanded text:
inauditis. Caput, a corpore lictoris saeinauditis. Caput, a corpore lictoris saevitia divisum, dumeta projicientibus Danis occuluerant: quod dum cives quaererent, hostem abeuntem vestigiis insecuti, funeri regio justas soluturi inferias, jocunda Dei munera hausere; exanimati capitis vocem expressam, omnes ad se lustratores invitantis. Lupum, feram cadaveri assuetam, lacertis illud circumplexum, innoxiam praetendere custodiam: eumdem, more domestici animalis, bajulos post tergum modeste ad tumbam secutum, nullum laesisse, a nullo laesum esse. Tunc pro tempore humi traditum corpus venerabile, terrea gleba superjecta, et exilis pretii lignea capella superstructa. Sed aderat oscitantibus sopitas mentes eorum ad sui reverentiam signis excitans; et leve quidem ac frigidum sit, sed primum virtutum ejus experimentum, quod subjiciam. Latrunculos, noctu sacram aedem expilare aggressos, invisis loris in ipsis conatibus irretivit; formoso admo
Abbreviated transcription (Latin):
lium spacio latitudine. infinitaq
longitudine ꝓtensa. in colaꝵ usui
piscosam p̾bent exub̾antiã. Aboc¬
cidente reliquȩ insulȩ: ꝯtinua s
defossa humo. instar muri agge¬
re ꝓmunita. Pecoꝵ pabulis. feraꝵ
capturis. humꝰ egregia. Cenobiis re¬
ferta: cong̾gationib monachoꝵ¬
in numerosissimis intra ipsas stagnoꝵ
insulas institutis. Gens leta ⁊ lepida:
facetaq festiuitate iocoꝵ ad petulan¬
tiam ꝓnior. Hic regnauit edmundꝰ
uir dõ deuotꝰ auita ꝓsapia regũ ex¬
cellens. Qͥ cũ aliqͦt annis pacifice ꝓ¬
uintiȩ p̃fuisset. nulla tempoꝵ mol¬
litiȩ uirtutẽ eurare impulsus. da¬
noꝵ duces hingnar ⁊ hubla. nor¬
thanimbroꝵ ⁊ orientaliũ angloꝵ depo¬
pulaturi ꝓuintias uenere. Quoꝵ pͥ¬
mus regen ñ resistentẽ. s armis
ꝓiectis solo ꝓnum. ⁊ orantẽ cepit:
⁊ post non nulla tormenta decapi¬
tauit. Einicuit pꝰ necẽ beati uiri.
transactȩ uite puritas. miracłis

Expanded text:
lium spatio latitudine, infinitaque lium spatio latitudine, infinitaque longitudine, protensa, incolarum usui piscosam praebent exuberantiam; ab occidente reliquae insulae continua, sed defossa humo ad instar muri aggere permunita. Pecorum pabulis, ferarum capturis humus egregia; coenobiis referta, congregationibus monachorum numerosissimis intra ipsas stagnorum insulas institutis; gens laeta et lepida, facetaque festivitate jocorum ad petulantiam pronior. Hic regnavit Edmundus, vir Deo devotus, avita prosapia regum excellens; qui, cum aliquot annis pacifice provinciae praefuisset, nulla temporum mollitie virtutem evirare impulsus. Danorum duces, Hinguar et Hubba, Northanhimbrorum et Orientalium Anglorum depopulaturi provincias venere: quorum primus regem non resistentem, sed armis projectis solo pronum et orantem, cepit, et post nonnulla tormenta 366 decapitavit. Emicuit post necem beati viri transactae vitae puritas miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
orutq post̾i. si qͥ has litt̾as cogni¬
aoue dignas dix̾int. nichil in scło
idolis cuȩ nobilitate generosius.
ua irritatꝰ infestꝰ lanio te mortifi.¬
duit: nici il in deo puritate tua
inmocentiꝰ. qua inuitatꝰ int̾nus arb¬
t̃ te honorficaui̾t. Nam celo demis¬
sa columua lucifera. denseq noctis
dirumpens pallia: ꝓfunde caueȩ
scelus detexit. carificis neqͥtiã ar-¬
guit. Quappt̾ uen̾ande reliqͥȩ leua¬
te parentã officio. rapendune locatȩ
sint. tc temꝑis famoso moriast̾io.
ie c̃ uilla comitis cestrensis. Cuiꝰ gła
ꝓ situ uetustatis exsoleta. nc̃ euesa¬
huiꝰ oꝑis. pͥmo libro brent̾ intexii.
⁊ plena gesta regum nusquã potui
repperire. Ueruntñ de sco edmundo.
quẽ scłm bede ñ attigit. amplior ꝓ¬
curet᷑ oeatio: qͥ in orientali anglia
pncipatũ tenuit. Puintia illa ab
austͦ ⁊ oriente cingit᷑ occeano: ab
aqbone paludũ ubgine. ⁊ stagnoꝵ
rapaci uoragine: q̃ tͥum uł duũ iui¬

Expanded text:
as cognitione dignas duxerint, nihil in seculo indolis tuae nobilitate gloriosius, qua irritatus infestus lanio te mortificaverit; nihil in Deo puritate tua innocentius, qua invitatus internus arbiter te honorificaverit: nam coelo demissa columna lucifera, densaeque noctis dirumpens pallia, profundae caveae scelus detexit, carnificis nequitiam arguit. Quapropter venerandae reliquiae, levatae parentum officio, Rapendune locatae sunt, tunc temporis famoso monasterio; nunc est villa comitis Cestrensis, cujus gloria pro situ vetustatis exoleta. Nunc Eveshahujus operis primo libro breviter intexui, quia plena gesta regum nusquam potui reperire. Veruntamen de sancto Edmundo, quem saeculum Bedae non attigit, amplior procudetur oratio, qui in Orientali Anglia principatum tenuit. Provincia illa ab austro et oriente cingitur oceano; ab aquilone paludum uligine et stagnorum rapaci voragine, quae trium vel duum mil
Abbreviated transcription (Latin):
tur. & coronã ei regiã missitant as¬
no si uti uolunt redimentes cõmeri
Exactores uectigalium qͥ alias baso¬
tur. fas nefasq uixta metientes ii
supplices eitra fossatũ sc̃i edmind
litigationes sistunt. exꝑti multe¬

Expanded text:
tur, et coronam ei regiam missitant, magno, si uti volunt, redimentes commercio. Exactores vectigalium, qui alias bacchantur, fas nefasque juxta metientes, ibi supplices citra fossatum sancti Edmundi litigationes sistunt, experti mult
Abbreviated transcription (Latin):
nulliꝰ liqͦris asꝑgine ualeret ex¬
tingui. Qͦd cũ multi mirarent᷑.
habent. stilo subtꝰ fiamã
foranen fecit. Ita intͦducto
aere ignis euanuit. Corpꝰ
muro applicitũ. uastitate
siu meniũ altitudinẽ uici
Si ꝑredentib dieb stlledis
rusentis infusum. cõmints sa¬
lium corruptiorẽ aguouit a
soluta. ⁊ neruis fluentio.
brachia: ⁊ cetã gemina omidus
ad umbilicũ. Inferiꝰ duo craũ
duo pedes. ⁊ cet̾a omia singli¬
bebat. comedebat. loq̃batus an
Nebat. esinr⁊ebat. tacebat. s ter
Ore genuno manduçabat᷑. s ina
meatu digerebatar. Postremoni
pene tͥennio uiua mortuã. do¬

Expanded text:
nullius liquoris aspergine, valeret exnullius liquoris aspergine, valeret extingui. Quod cum multi mirarentur,habent, stylo subtus flammam foramen fecit; ita introducto aere, ignis 358 evanuit. Corpus, muro applicitum, vastitate sui moenium altitudinem vicit; sed procedentibus diebus, stillicidiis rorulentis infusum, communem mortalium corruptionem agnovit, cute soluta et nervis fluentibus. brachia, et caetera gemina omnia usque ad umbilicum: inferius duo crura, duo pedes, et caetera omnia singdebat, comedebat, loquebatur una; flebat, esuriebat, tacebat altera. Ore gemino manducabantur, sed uno meatu digerebatur. Una pene triennio mortuam portans, do
Abbreviated transcription (Latin):
paulisꝑ remoratus. caputq ꝑegͥni
claua quã ferebat affligens. nec mor
extiixit. Subreptisq denariis. gli¬
tus ẽ de homicidio. qͦd ꝑsuaserat pecu¬
ne cupido. Nũqͥd gͦ recte inde men
dicabitis. qͥ ꝑ egͥno dederã unde cans
mortis
incurreret: Neq enĩ
crudelissimꝰ hominẽ pes¬
sincaret: nͥ auidis sinib nũmos in¬
auire fꝑaret. Qͥd diçã de lẽgib fo

Expanded text:
paulisper remoratus, caputque peregrini paulisper remoratus, caputque peregrini clava quam ferebat affligens, nec mora extinxit; subreptisque denariis, gloriatus est de homicidio quod persuaserat pecuniae cupido. Nunquid ergo me inde recte judicabitis, qui peregrino dederam unde causam mortis incurreret? Neque enim crudelissimus, hominem pessundaret nisi avidis sinibus nummos infarcire speraret. Quid dic
Abbreviated transcription (Latin):
care nesciat. ĩmo ꝑeccare ñ posst
supp̃mo carens iuatieo. Quã mian
g bar baries: ut hunc a domo Ra¬
cludas. cui peccandi desit i uolbes
⁊ facultas. Quappt̾ fili tam pr¬
⁊ amare locuti estis ad hanc hor
rationẽ accipite. Om̃is actꝰ honiis
scd̾m cordis intentionẽ debet exi¬
nari : ut eo ũgat facti uidieuł a
de ꝓcessit faciendi consiliũ. fallor i
ñ idem ui̾tas dicit. Si ocłs tuus
fuerit simplex. totũ corpꝰ tuũ lucis
erit. Si uͦ noqm fuerit : totũ coppꝰ tu
tenebrosũ e.it. Crebro me miseral¬
lis conuenit egenus. ut eiꝰ leuari
in opiã. Ego futuroꝵ insciꝰ ñ abnui
si diu̾sis monetis onustatũ dimisi. d¬
scedens ille in publico aggere latͥ¬
nem offendit. in cautꝰ cũ eo sermouꝰ
conseruit. p̾dicans sedis apłicȩ indil¬
gentiã. Ꝙ ut fidẽ dictoꝵ ꝓbaret. m¬
supiũ ꝓtulit. Int̾im dũ itar. multas
ꝯfabulatione uia fallit᷑ dolosus ille

Expanded text:
peccare nesciat, imo peccare non possit, peccare nesciat, imo peccare non possit, supremo carens viatico. Quam immanis igitur barbaries, ut hunc a domo cludas, cui peccandi desit et voluntas et facultas! Quapropter, filii, tam pret amare locuti estis. Sed ne solaationem accipite. Omnis actus hominis secundum cordis intentionem debet examinari; ut eo vergat facti judicium, unde processit fs tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit; si vero nequam fuerit, totum corpus tuum tenebrosum erit. » Crebro me miserabilis convenit egenus ut ejus levarem inopiam; ego, futurorum inscius, non abnui, sed diversis monetis onustatum dimisi. Discedens ille in publico aggere latronem offendit; incautus cum eo sermonem conseruit, praedicans sedis apostolicae indulgentiam, et, ut fidem dictorum probaret, marsupium protulit. Interim dum itur, multaque confabulatione via fallitur, dolosus ille,
Abbreviated transcription (Latin):
totis orationib : acclamabat᷑ in lau¬
des neas totis dieb. Has laudes.
gurriebat: uos inopẽ uitã diui no¬
pane agebatis. Ille de oblationib
ur̃is p̃ciosa sͥ serica mercabat᷑. uos
ppłari ⁊ dissuto amictu ocłos moue¬
batis ieos. Itaq cũ hec ueqͥrẽ pati.
bellũ aliis indixi: ut dampno eiui
exꝑior: in ingratos beneficia col¬
lata ꝑdidi. Qͦd alii ꝑ angulos mu¬
sitant: uos et omitis in publico.
& lib̾tatẽ qͥdem ꝓbo: s pietatẽ re¬
qͥro. Morientẽ patrẽ. filii de sepul¬
tura sua eiciunt. Cõmunẽ morta¬
lium doniũ mͥ negabitis:. Non ar¬
cetur ab int̾itu eccłȩ m̾etͥcula. ñ
usurariꝰ. ñ latͦ. ⁊ uos papã ing̾di ꝑ¬
hibetis: Qͥd refert. an mortuus. an
uiuus. sacrariũ intͦeat: Nisi qͦd ui¬
uus multis tẽptatur illecebͥs: ut
nec in eccła macłꝙx subsistat ĩminis.
Ibi sepe peccandi reppiens nabͥs
u̾ uen̾at diluere culpã. Mrinsi

Expanded text:
totis orationibus, acclamabatur in lautotis orationibus, acclamabatur in laudes meas totis diebus. Has laudes, gurriebat. Vos inopem vitam diupane agebatis; ille de oblationibus vestris pretiosa sibi serica mercabatur, vos populari et dissuto amictu oculos movebatis meos. Itaque, cum haec nequirem pati, bellum aliis indixi, ut damno civiumut modo experior, in ingratos beneficia collata perdidi; quod alii per angulos mussitant vos evomitis in publico. Et libertatem quidem probo, sed pietatem requiro. Morientem patrem filii de sepultura sua exagitant; communem mortalium domum mihi negabitis? Non arcetur ab introitu ecclesiae meretricula, non usurarius, non latro; et vos papam ingredi prohibetis? Quid refert an mortuus an vivus sacrarium introeat, nisi quod vivus multis tentatur illecebris, ut nec in ecclesia macularum subsistat immunis, ibi saepe peccandi reperiens materiam ubi venerat diluere culpam; mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
dine qua defunctꝰ ẽ decũberet. ꝯsilio
int̾ se habito ausu tem̾ario admo¬
nerent. ne se in eccłia sc̾i pet̾ͥ cũ
cet̾is apłicis tumulari p̾ciꝑet : qͥ
tot hominũ mortib officiũ fedasset.
Cum ille recollecto spũ. toruisq
luminib muiax: hanc orationẽ ha
scintilla humanȩ rationis. uł
scientia diuinȩ auctoritatis e̾ẽt:
tan p̃cipiti suasione ñ ꝯueniretis
pontificẽ ur̃m. Qͥ quantũ uyxi.
⁊ patͥuoniũ meũ in ur̃a cõmoda¬
effudi: ⁊ postremo famã mundi.
ꝓ ur̃a lib̾atione ueglexi. & si alii hec
q̃ ꝓscinditis attexerent. pax erat uoᷤ
obsistere. opiiones stultoꝵ. melioribꝰ
int̾pretationib leuientes. Cii q̃so
thesaurrzaui : Forsitan mͥ. At thesau¬
ros antecessoꝵ meoꝵ habebam: qui
cuiꝰlibet auaritiȩ suffic̾ent. Qͥb sa¬
lutẽ. qͥb lib̾tatẽ restitui : Referetiᷤ
qͥd m. At ad orabar a ppło. ⁊ lib̾e q̃
uolebam actitabã. applaudebat᷑ mͥ

Expanded text:
dine qua defunctus est decumberet, consilio dine qua defunctus est decumberet, consilio inter se prius habito, ausu temerario admonerent ne se in ecclesia sancti Petri cum caeteris apostolicis tumulari praeciperet qui tot hominum mortibus officium foedasset. Tum ille, recollecto spiritu, torvisque luminibus minax, hanc orationem habscintilla humanae rationis vel scientia divinae auctoritatis esset, tam praecipiti suasione non conveniretis pontificem vestrum; qui, quantum vixi et patrimonium meum in vestra coeffudi, et famam mundi pro vestra liberatione neglexi: et si alii haec quae proscinditis attexerent, par erat, vos obsistere; opiniones stultorum melioribus interpretationibus lenientes. Cui, quaeso, thesaurizavi? Forsitan mihi. At thesauros antecessorum meorum habebam, qui cujuslibet avaritiae sufficerent. Quibus salutem, quibus libertatem restitui? Referretis quidem mihi. At adorabar a populo, et libere quae volebam actitabam; applaudebatur mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nitione ꝑstͥcti. contra furere. minis
auras t̾ritare. muros urbis armis ccũ¬
sonare : adeo ut pene papã int̾ime¬
rent. Itaq ferro abscisionis utendũ
oblationũ. uł extixit. uł effuga¬
uit. Inde fortumã sͥ aspirare uidens.
longiꝰ ꝓg̾ditur. S si qͥ r esist̾e̾nt oc¬
cisi. p̃dia ⁊ omĩa oppida multis tẽꝑi¬
b amissa in autiquũ ius reforma¬
uit. Ita pax ꝑ multoꝵ segnitiẽ ex¬
ulans. ꝑ unũ hominẽ in patͥã rediit.
Securi ꝑegͥni insuctas uiaꝵ tere¬
bant orbitas. leti ꝑ urbem antiqͥs
ocłos pascebant miracłis. cantitan¬
tes. donis factis repatabant. Qriteᷤᷤ
int̾ea rapto uiuere assueti. sangui¬
nariũ illũ uocabant: indignũ e̾e̾
qͥ d̾o offerret sacͥficium. tot cediu̾
consciꝰ. S ut fieri solet. qͦd merbꝰ
obloqͥi ab uno serpat in om̃s. ipsi
etiã cardinales argumenta ppłi ꝓba¬
bant: adeo ut cũ beatꝰ ille ualitu¬

Expanded text:
nitione perstricti, contra furere, minis nitione perstricti, contra furere, minis auras territare, muros urbis armis circumsonare, adeo ut pene papam interimerent. Itaque 346 ferro abscissionis utendum oblationum vel extinxit vel effugavit. Inde fortunam sibi aspirare videns longius progreditur; et, si qui resisterent occisis, praedia omnia et oppida, multis temporibus amissa, in antiquum jus reformavit. Ita pax, per multorum segnitiem exulans, per unum hominem in patriam rediit. Securi peregrini insuetas viarum terebant orbitas, laeti per urbem antiquis oculos pascebant miraculis, cantitantes donis factis repatriabant. Quirites interea, rapto vivere assueti, sanguinarium illum vocabant, indignum esse qui Deo offerret sacrificium tot caedium conscius; et, ut fieri solet quod morbus obloquii ab uno serpat in omnes, ipsi etiam cardinales argumenta populi probabant, adeo ut, cum beatus ille valetu
Abbreviated transcription (Latin):
qcisã ꝑmitt̾ent oblationes in usus
tuansire sac̃dotum: uł in expensas
purũ Puisurũ se illis qͦs egestas ad ra¬
piuas cõpelleret: ut aliqͦ honesto offi¬
qio scipẽ haberent. Qͦs cupiditas exa¬
ꝗtabat: ipsi sͥ ꝓ di timore ⁊ scłi po¬
restate modũ pon̾ent. Inuasores eccła¬
uit. aut in debita redd̾ent: aut se iu¬
re illa tenere in senatu romano ꝓba¬
rent. Si neutrũ fac̾ent. eccłȩ mẽbra se
ñ eiꝰ cognosc̾ent: qͥ capiti eccłȩ beato petͦ
n eiꝰ uicario resultarent. Talia frequen¬
ter ꝯcionatꝰ. ⁊ parũ aut nichil ꝓficiens.
seueriorib remediis inuet̾ato morbo
tẽptauit occurrere. Caut̾io itaq ex¬
cõmunicationis om̃s ab eccłȩ corꝑe re¬
mouit: uł qͥ talia fac̾ent. uł qͥ agenti¬
l conuiuio uł etiã colloqͥo participa¬
rent. Hec ille ꝓ suo officio satis agebat.
s peue in ꝑnitiẽ u̾sa sedulitas. Nã ut
ille dicit. qͥ arguit derisorẽ ipse sͥ in¬
uriam facit. maligni illi leui admo¬

Expanded text:
mitterent oblationes in usus transire sacerdotum, vel in expensas pauperum. Provisurum se illis quos egestas ad rapinas compelleret, ut aliquo honesto officio stipem haberent; quos cupiditas exagitabat, ipsi sibi, pro Dei timore et saeculi honestate, modum ponerent. Invasores ecclesiaitavit, ut aut indebita redderent, aut se jure illa tenere in senatu Romano probarent. Si neutrum facerent, ecclesiae membra se non esse cognoscerent, qui capiti ecclesiae beato Petro, et ejus vicario, resultarent. Talia frequenter concionatus, aut parum aut nihil proficiens, severioribus remediis inveterato morbo tentavit occurrere. Cauterio itaque excommunicationis omnes ab ecclesiae corpore removit, vel qui talia facerent, vel qui agentibus convivio vel etiam colloquio participarent. Haec ille pro suo officio satis agebat, sed pene in perniciem versa sedulitas; nam ut ille dicit, « Qui arguit derisorem, ipse sibi injuriam facit, » maligni illi, levi admo
Abbreviated transcription (Latin):
leb̾tus equñ ⁊ bonũ armis defensi¬
taret suis. Cet̾i studiis pargu̾ age¬
bantur. Iam uͦ int̾fecto gisleb̾to.
a Radulpho patruele suo: tͥq cedeᷤ
nq ignes u̾sabantur. Clarissima
olim patͥa. intestinis dissensionib
exulcerata. ꝓ latͦnum libito diuide¬
batur. ut m̾to posset q̃rimoniã
At ille uͥ pͥmu̾ ꝑ etatẽ potuit mili¬
tie insignia a rege francoꝵ accipi¬
ens. ꝓuintiales in spetie qͥetis erexit.

Expanded text:
lebertus aequum et bonum armis defensilebertus aequum et bonum armis defensitaret suis. Caeteri studiis partium agebantur. Jam vero interfecto Gisleberto a Radulpho patruele suo, ubique caedes, ubique ignes versabantur. Clarissima olim patria, 393 intestinis dissensionibus exulcerata, pro latronum libito dividebatur, ut merito posset querimoniam At ille, ubi primum per aetatem potuit, militiae insignia a rege Francorum accipiens, provinciales in spem quietis erexit.
Abbreviated transcription (Latin):
cauebatur impleuit: stc̾te qͦd cor¬
rpuerat iꝯpiignans. Ostensu̾ uist̾
mulie̾rcłis: lẽto plausu ganmienti¬
H. Obstetrix qͦ fausto omine: accla
cinũ conciliũ ꝓcerib indicit᷑. Ibi iu¬
bente patre. In nomen ⁊ fidẽ willel¬
m ab om̃ib iuratur. Gisleb̾tus comeᷤ
tutor pupilli constituit᷑. tutela tuto¬
ris regi francoꝵ henrico assignat᷑.
Rob̾to ceptam uiaꝰ expediente: nor¬
manni om̃s cõmuni umbone patͥam ꝑ
sua qͥsq munimenta tutari : paruũ
herũ ex amore uen̾ari. Stetit hec fi¬
dis usq ad famã obitꝰ eiꝰ. Qua uͥq gen¬
tium disseminata. cũ fato mutatꝰ
amor. Mox qͥsq sua munire oppida.
turres agere. frumenta cõportare.
causas aucupari. qͥb quã pͥmũ a pue¬
ro discidium meditarent᷑. Int̾ hec
ille haud eqͥdem reor sine di auxilio
qͥ eum tanto pͥncipaturũ p̾uidat ĩꝑio.
tutꝰ ad olescebat: eũ solus pene gis¬

Expanded text:
cavebatur, implevit, stricte quod corcavebatur, implevit, stricte quod corripuerat compugnans. Ostensum visum mulierculis, laeto plausu gannientibus; obstetrix quoque fausto omine acclamcannum concilium proceribus indicitur. Ibi, jubente patre, in nomen et fidem Willelmi ab omnibus juratur: Gislebertus comes tutor pupilli constituitur; tutela tutoris regi Francorum Henrico assignatur. Roberto coeptam viam expediente, Normanni omnes communi umbone patriam per sua quisque munimenta tutari, parvum herum ex amore venerari. Stetit haec fides usque ad famam obitus ejus; qua ubique gentium disseminata, cum fato mutatus amor: mox quisque sua munire oppida, turres agere, frumenta comportare, causas aucupari quibus quamprimum a puero dissidium meditarentur. Inter haec ille, haud equidem reor sine Dei auxilio qui eum tanto principaturum praeviderat imperio, tutus adolescebat; cum solus pene Gis
Abbreviated transcription (Latin):
morigeratior. inuictũ animũ ntꝰ
nes attendas. ignores cautior an ai¬
datior fuierit. Si fortunas aspicus
hesites beatior. an boni euentꝰ u¬
dignatioe fuerit. S de talib tẽs
erit: cum lect arbitret᷑. Nun t̃ai
uolumen incepturus. satis reaqi¬
se ut attentũ ⁊ docilẽ facere. Ips
gͥ benigne ꝑsuadebit ut beniuose
obertꝰ alt̾ filiꝰ richardi
ducatũ normannie tenuit. iherosi¬
liniam ꝑgere mentẽ appulit. habe¬
bat tanc filiu̾ sep tenne̾. ex ꝯcubi¬
ua susceptũ. Cuiꝰ speciẽ iu choreis
salutantis forte conspicatꝰ. ñ abst¬
nuit. qͥn sͥ nocte ꝯuingeret. Dein¬
ceps unice dilexit ⁊ aliquandiu
iuste uxoris loco habuit. Puer ex
ea editꝰ. willelmus a noi̾e ab aui
dictꝰ. Cuiꝰ magnitudine̾ futtrã mi¬
tͥs somniu̾ portendebat. qͦ in testi¬
na sua ꝑ totã normãniã ⁊ anglia
etendi ⁊ dilatari uid̾at. Ipso qͦq
mosnento qͦ partu laxato in uitam
atasus pusio humũ attigit. ambas
nanꝰ in iunco qͦ paumm̃ti puluis.

Expanded text:
morigeratior, invictum animum inter nes attendas, ignores cautior an audacior fuerit; si fortunas aspicias, haesites beatior, aut boni eventus indigentior, fuerit. Sed de talibus tempus erit cum lector arbitretur. Nunc, tertium volumen incepturus, satis reor egisse ut attentum et docilem facerem; ipse sibi benigne persuadebit ut benelius Ricardi ducatum Normanniae tenuit, Jerosolymam pergere mentem appulit. Habebat tunc filium septennem, ex concubina susceptum, cujus speciem in choreis saltitantis forte conspicatus, non abstinuit quin sibi nocte conjungeret; deinceps unice dilexit, et aliquandiu justae uxoris loco habuit. Puer ex ea editus . Willelmus a nomine abavi dictus: cujus magnitudinem futuram matris somnium portendebat, quo intestina sua per totam Normanniam et Angliam extendi et dilatari viderat; ipso quoque momento quo, partu laxato, in vitam effusus pusio humum attigit, ambas manus junco, quo pavimenti pulvis
Abbreviated transcription (Latin):
rat sanitatẽ se recepturũ: si aqua
e ablutione manuũ regis ocłos
fangeret. Io ad se delatum ñ pauciᷤᷤ
nintiis ille riserat : referentes ru¬
gato aspectu insectatus. Peccatorẽ se
Uerũ ministͥ ñ negligendũ arbitͣti.
eo nesciente. s in eccła orante. sõno
credulitatẽ faciunt. Namq confe¬
stim ut lotus ẽ aqua : diuturnis
tenebͥs exulantib lux tempestiua
orbes impleuit. Leto fragore plau¬
dentiũ suscitato . rex causam ꝑcunc¬
tatus edidicit. Moxq certitudine
uisus eiꝰ comꝑta. qͦd scił digitos suos
in ocłos sanati intentans. illũ reduc¬
to capite cauere cerneret: gr̃as dõ
porrectis in celum manib egit. Co¬
demi m sanauit cecum quendã liucolie.
qͥ multis annis suꝑuixit regalis index
miracłi.

Expanded text:
rat sanitatem se recepturum si aqua rat sanitatem se recepturum si aqua ex ablutione 376 manuum regis oculos tangeretur: id ad se delatum non paucis nuntiis ille riserat, referentes rugato aspectu inspectatus; peccatorem seVerum ministri non negligendum arbitrari, eo nesciente, sed in ecclesia orante, somnio credulitatem faciunt: namque confestim ut lotus est aqua, diuturnis tenebris exulantibus, lux tempestiva orbes implevit, laeto fragore plaudentium suscitato. Rex causam percunctatus edidicit; moxque certitudine visus ejus comperta, quod scilicet, digitos suos in oculos sanati intentans, illum reducto capite cavere cerneret, gratias Deo porrectis in coelum manibus egit. Eodem modo sanavit caecum quemdam Lincoliae, qui multis annis supervixit, regalis index miraculi.
Abbreviated transcription (Latin):
ualitudm ẽ contrax̾at: glandils
berantib horrenda. Iussa somino lue¬
ran manuũ regis exqͥrere. cnr̃ i
ditur. Rex ipse ꝑ se opꝰ pietatis an¬
plens. digitis aqua intuietis. assi
tractat mulieris. Medicã dẽtrã sirs
festiua ꝓseqͥtur. Letalis crusta disitꝰ
ita ut u̾mib cum sani e ꝓfluent
om̃is ille uoxiꝰ tumor resideret. S
hiatꝰ ulcerũ fedꝰ ⁊ patulus erat p̃e
eam usq ad integrã sanitatẽ ciruli¬
b stipendiis sustentari. Uerũ at
septimana exactã. ita obductisaa¬
tricib uenusta cutis rediit: ut me
p̃̾teriti morb discern̾es. Post amul
qͦq genimã ꝓlem enꝑxa. scitatis a¬
ardi miracłm auxit. Multociens c̃
hane pestem in normmannia sedasses
runt: qͥ interiꝰ eiꝰ uitã nouerunt.
Unde nr̃o tẽpore qͥdã falsã insimis
oꝑam: qͥ asseuerant istiꝰmodi curatio¬
nem ñ ex sc̃ĩtate s ex regalis ꝓsapie
hereditate flipcisse.
rumorẽ frequentẽ in curia seue¬

Expanded text:
tudinem contraxerat, glandulis protuberantibus horrenda. Jussa somnio lavaturam manuum regis exquirere, curiam ingreditur. Rex ipse per se opus pietatis adimplens, digitis aqua intinctis collum pertractat mulieris; medicam dextram sanitas festina prosequitur, lethalis crusta dissolvitur, ita ut, vermibus cum sanie profluentibus, omnis ille noxius tumor resideret. Sed, quia hiatus ulcerum foedus et patulus erat, praecepit eam usque ad integram sanitatem curialibus stipendiis sustentari; verum ante septimanam exactam ita obductis cicatricibus venusta cutis rediit, ut nihil praeteriti morbi discerneres; post annum quoque geminam prolem enixa, sanctitatis Edwardi miraculum auxit. Multotiens eum hanc pestem in Normannia sedasse ferunt, qui interius ejus vitam noverunt: unde nostro tempore quidam falsam insumunt operam, qui asseverant istius morbi curationem non ex sanctitate, sed ex regalis prosapiae haereditate fluxisse. §rumorem frequentem in curia seve
Abbreviated transcription (Latin):
querentib erioluens. effecit urad
tu in nocentis corpꝰ leuatũ. iinela¬
bam uehebatur. Ita cłicoꝵ uocal en¬
tri. ⁊ laicoꝵ alacͥ plausu. parrieitis
fenuna cõmota. e fenestra cenacl
in qͦ stabat caput extulit. S forti se¬
t̾rum p̾ manib habens. ꝯtinuationi
lectionis ad psalmũ ꝑuen̾at. d̾s la¬
cio qͦ p̾stigio retͦgrade dicens: nitele
ui diuina lumina uenefice canis ali¬
b euulsa: cruore u̾sum polluerint
hoc opꝰ eoꝵ qͥ detrahunt mͥ apd̃ dm¬
⁊ qͥ loquunt᷑ mala adu̾sus animã mei.
Cruoris signa extant hodie: i̾uanti¬
tem muli erołȩ ⁊ d̾i ultionẽ spiranti
Corpusculũ seĩ celebt᷑ colit᷑. nec ulus
fere locus in anglia. maiori ad s¬
stum aduentantiũ uenat᷑ freque¬
pagilis nr̃e felix pier wistaue. fi
pumnundi. filii uoistasii regis nier.
n echelfledo filie cebxlfi. qͥ fuit

Expanded text:
Quiritibus evolvens, effecit ut apoetu innocentis corpus levatum Winchelcumbam vehebatur. Ita clericorum vocali cantu, et laicorum alacri plausu, parricidalis foemina commota, e fenestra coenaculi in quo stabat caput extulit; et, forte psalterium prae manibus habens, continuatione lectionis ad psalmum pervenerat, « Deus lanescio quo praestigio, retrograde dicens, nitebatur vi divina lumina veneficae, cavis orbibus evulsa, cruore versum polluerunt, « Hoc opus eorum qui detrahunt mihi apud D qui loquuntur mala adversus animam meam. » Cruoris signa exstant hodie, immanitatem mulierculae et Dei ultionem spirantia. Corpusculum sancti celebriter colitur, nec ullus fere locus in Anglia majori ad festum adventantium veneratur frequenpaginae nostrae, felix puer, Wistane fili Wimundi, filii Wihtlafii regis Merciorum et Ethelfledae filiae Chelwulfi
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sarioꝵ excursus feroces leiugent.
Ita si tͥb noctib secure iacuero:
quarto die infodite matrẽ uram.
humo. Quãquã uerear ne fugiat
t̾ra sinib me reciꝑe. ⁊ fouere
suis:
q̃ tociens
in alitiiᷤ
meis.
actũ est
ut p̾ceꝑat: illis
magno studdio in cũbentib.
S ꝓhnefas. nil lacͥmȩ ualuere piȩ.
uil uota nil p̾ces. Tanta erat mu¬
liercłȩ malitia. tanta diaboli se¬
uitia. Primis eni dnab noctib
cũ chori cłicoꝵ psalios cͥca corpꝰ
conereparent : singłi demories ostiũ
eccłȩ ĩmani obice clausu̾ leui¬
claust̃ leui negotio def ringen¬
tes. extremas cathenas diruꝑunt.
Media q̃ oꝑosius elaborata erat.
illibata durauit. Tercia nocte
cirea galliemiũ: strepitu ad¬
uenientiũ hostiũ. ome monast̾i¬
um a fundam̃tis moueri uisu̾¬
est. Unꝰ cet̾is ⁊ uultu t̾ribilior.
⁊ statura enuientior: tanua ma¬
iori ui. concussas infragnienta de¬
iedit. Diriguere eħ̾ci metu. stete¬

Expanded text:
versariorum excursus feroces levigent. versariorum excursus feroces levigent. Ita, si tribus noctibus secure jacuero, quarta die infodite matrem vestram humo; quanquam verear ne fugiat terra sinibus me recipere et fovere suis, quae totiens t malitiis meis. Factum est ut praeceperat, illis magno studio incumbentibus. Sed, proh nefas! nil lachrymae valuere piae, nil vota, nil preces; tanta erat mulierculae malitia, tanta diaboli violentia. Primis enim duabus noctibus, cum chori clericorum psalmos circa corpus concreparent, singuli daemones ostium ecclesiae, immani obice clausum, levi negotio defringentes, extremas catenas diruperunt; media, quae operosius elaborata erat, illibata duravit. Tertia nocte, circa gallicinium, strepitu advenientium hostium omne monasterium a fundamentis moveri visum: unus, caeteris et vultu terribilior et statura eminentior, januas majori vi concussas in fragmenta dejecit. Diriguere clerici metu, « stete
Abbreviated transcription (Latin):
epłis. Aduenientes. uoce singultien¬
te alloqͥtur. Ego filii qͦdã meo mise¬
rabili fato. demonicis semꝑ artib
inserinui. Ego uitioꝵ omĩũ seutĩ¬
na. ego illecebraꝵ magistra fui. Erat
tam̃ int̾ hec mala. sp̃es ur̾e religi¬
onis. q̃ miserã palparet animã. de
me desꝑata. in uobis reclinabar.
uos ꝓponebam ꝓpugnatores adu̾sus de¬
mones. tutores cont̾ seuissimos hosteᷤᷤ.
slumnc gͥ qͥ ad finẽ uite accessi. ⁊ illoᷤᷤ
habeo exactores in pena. qͥs habui
suasores in culpa. rogo uos ꝑ mat̾na
ub̾a. si qua fides. si qua pietas ut mea
saltẽ temptetis alletuare tormenta.
E de anima qͥd̾ e sententiã ꝓlatam.
seruabitis. Insinte me corio certu¬
no. deinde in sarcofago lapideo su¬
pinate. Oꝑculũ plumbo ⁊ ferro con¬
stͥngite. Suꝑ hec lapidẽ tͥb catheuis
ferreis. magni scił pond̾is cͥcũdate.
Psalmicines qͥnquaginta uoctib sint
eiꝰdemq numeri missȩ dieb. qͥ ad¬

Expanded text:
epistolis. Advenientes voce singultienepistolis. Advenientes voce singultiente alloquitur: « Ego, filii, quodam meo miserabili fato daemonicis semper artibus inservii; ego vitiorum omnium sentina, ego illecebrarum magistra fui. Erat tamen, inter haec mala, spes vestrae religionis quae miseram palparet animam; de me desperata, in vobis reclinabar; vos proponebam propugnatores adversus daemones, tutores contra saevissimos hostes. Nunc igitur, quia ad finem vitae accessi, et illos habebo exactores in poena quos habui suasores in culpa, rogo vos per materna ubera, si qua fides, si qua pietas, ut mea saltem tentetis alleviare tormenta: et de anima quidem sententiam prolatam servabitis. Insuite me corio cervino, deinde in sarcophago lapideo supinate, operculum plumbo et ferro constringite; super haec lapidem tribus catenis ferreis, magni scilicet ponderis, circumdate: psalmicines quinquaginta sint noctibus, ejusdemque numeri missae diebus, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
repagłoꝵ obstacula dirumpens. iulis
etiã ipsas uehementi patefactas impi¬
su ad parietẽ impulit. Ppłs clamans
acclamat in gaudiu̾ : pontificis cop
cũ patͥb celeb̾ uen̾atione locatũ.
contigit: ñ suꝑno mira cło. s inst¬
no p̾stigio. Qd cũ retulero. ñ uacili¬
bit fides hystoriȩ. ⁊ si mentes audit
sint iue̾dulȩ. Ego illd̾ a tali uiro au¬
diui. qͥ se uidisse iuraret. cui erubes¬
cerẽ ñ cred̾e. Mulier in berchelia
mansitabat: maleficiis ut post patur
insueta.augurioꝵ uet̾um ñ inscu
Gule patͦna: petulantie arbitra.
uocaliꝰ solito nescio qͥd corncata el
Q indito. dn̾s cultellus de manii exei¬
Ageiitu: hodie ait ad ultimu sul¬
sĩ meu̾ ꝑuenit aratrũ. hodie audi¬
i n accipiã grande incõuo
hoc dolore femina pectꝰ sautia ꝯti¬
nus aecubut. Sentiensq morbu̾.
prepe ad uitalia. suꝑstites lib̾os mo¬
nachũ ⁊ monachã ꝑuicib inuitauit

Expanded text:
repagulorum obstacula dirumpens, valvas repagulorum obstacula dirumpens, valvas etiam ipsas, vehementi patefactas impetu, ad parietem impulit. Populus astans acclamat in gaudium: pontificis corpus cum patribus celebri veneratione locatum. contigit, non superno miraculo, sed inferno praestigio; quod cum retulero, non vacillabit fides historiae etsi mentes auditorum sint incredulae. Ego illud a tali viro audivi, qui se vidisse juraret, 352 cui erubescerem non credere. Mulier in Berkeleia mansitabat, maleficiis, ut post patuit, insueta, auguriorum veterum non inscia, gulae patrona, petulantiae arbitra, vocalius solito, nescio quid, cornicata est: quo audito, dominae cultellus de manu excigemitu, « Hodie, ait, ad ultimum sulcum meum pervenit aratrum; hodie audiam et accipiam grande incommodHoc dolore foemina pectus saucia continuo decubuit; sentiensque morbum perrepere ad vitalia, superstites liberos, monachum et monacham, pernicibus invitavit
Abbreviated transcription (Latin):
ambitio : Parũ ẽ qͦs excuso: si ñ ⁊ lau¬
dem factũ meũ. Contuli enĩ illis
bñficiũ. qͥb uideor contulisse exii¬
uni. Penã uinui. qͥ mortẽ accelera¬
uI.Sccłatus enĩ quanto plus uix̾it. tan¬
to plus peccabit: nͥ forte aliqͥs quẽ
d̾s singłari exemplo respexerit. Mors
in cõmune bona ẽ omĩb. ꝑ eam iu¬
stꝰ reponit᷑ in celestib. iniustꝰ ponit
ferias scelerib. Malus dat flagitiis
t̾minũ. boniis ꝑtendit ad brauiũ.
Sc̃s ꝓpinquat ad palmã. peccator
spectat ad ueniã : qͦd figit flagitis
meo munere. hec habui q̃ ꝓ me di¬
cõnuttamꝰ omĩa diuinio examin
Corpꝰ meũ. antecessoꝵ moꝵ capisso
⁊ repagłis dampnent᷑. Sĩ
luerit ut ing̾diar: applau
nuiracło. Sin minꝰ : de
cadauere meo facite. qͦd
ur̾is in sederit animis.
sp̾m efflasset. ante portas serisars¬
sas ex animis p̾sulis exunias depatat
S mox diunntꝰ turbo emissus. om̃a

Expanded text:
ambitio? Parum est quod excuso, si non et lauambitio? Parum est quod excuso, si non et laudem factum meum. Contuli enim illis beneficium quibus videor contulisse exitium, poenam minui qui mortem acceleravi. Sceleratus enim, quanto plus vixerit, tanto plus peccabit; nisi forte aliquis quem Deus 351 singulari exemplo respexerit. Mors in commune bona est omnibus: per eam justus reponitur in coelestibus, injustus ponit ferias sceleribus; malus dat flagitiis terminum, bonus pertendit ad bravium; sanctus propinquat ad palmam, peccator spectat ad veniam, quod figit flagitiismeo munere. Haec habui, quae pro me dicommittamus omnia divino examini: corpus meum, antecessorum mot repagulis damnentur: si Deus voluerit ut ingrediar, applaudetis miraculo; sin minus, de cadavere meo facite quod potius vestris insederit animis. mum efflasset, ante portas seris occlusas exanimis praesulis exuvias deportant; sed mox divinitus turbo emissus, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
concedo: si ille inqͥt inqͥnat. qͥ son¬
tem p̃mens. in sontẽ liberat. Imino
uͦ ĩmo beati. qͥ custodiunt iudiciũ:
⁊ faciunt iusticiã in ouiĩ temꝑe. Sa¬
cerdotes fuerunt amplissima lau¬
de famosi. fynees ⁊ mathathias.
ambo saera tyara frontẽ insigniti. am¬
bo sacdotalib stolis amicti. Ambo tñ.
in delinquentes manu ulti sunt.
Alt̾ uenerios amplexꝰ pugione afo¬
dit. alt̾ ĩmolantẽ ĩ molaticio cruori
cõmiscuit. Si ipsi quasi spissas legis
tenebras palpantes. ꝓ ipsis umbraticiᷤ
inyst̾is zelo diuino efferati sunt. nos
aꝑta froute ueritatẽ contuentes. pa¬
tiemur sacra nr̃a ꝓphanari : Azariaᷤ
sac̾dos. regen oriam thurificantẽ ex¬
pulit. & ꝓculdubio ñ dubitass occid̾e:
nͥ ille accelerasset cedere. Pr euenit
ep̃alem manũ plaga diuina: ut lepͣ
depasceretur illiꝰ cadauer. cuiꝰ animꝰ
dep̃dasset illicita. Deturbata fuit re¬
gis deuotio. ⁊ ñ deturbabit᷑ latͦnis

Expanded text:
concedo: at ille se non inquinat qui sonconcedo: at ille se non inquinat qui sontem premens, insontem liberat; imo vero, imo beati, qui custodiunt judicium et faciunt justitiam in omni tempore. Sacerdotes fuerunt, amplissima laude famosi, Finees et Mathathias, ambo sacra tiara frontem insigniti, ambo sacerdotalibus stolis amicti, ambo tamen in delinquentes manu ulti sunt. Alter venereos amplexus pugione confodit: alter immolantem immolatitio cruori commiscuit. Si ipsi, quasi spissas legis tenebras palpantes, pro ipsis umbraticis mysteriis zelo divino efferati sunt, nos, aperta fronte veritatem contuentes, patiemur sacra nostra prophanari? Azarias sacerdos regem Oziam thurificantem expulit; et proculdubio non dubitasset occidere, nisi ille accelerasset cedere. Praevenit episcopalem manum plaga divina, ut lepra depasceretur illius cadaver cujus animus anhelasset illicita. Deturbata fuit regis devotio, et non deturbabitur latronis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ suã sponsa xp̃i asseuerat. ne illam
tẏraunꝰ ambitioso usurpatori ꝓsti¬
tuat. Ita in utrãuis partẽ. p̾otest
causa mea infirmari. uł allegari.
Non ẽ ep̾i officiũ : ut ipse cõmit¬
deat uaufragari in nocentiã ⁊ ma¬
nII ⁊ lingua occurrat. Sac̾dotes
iherechiel accusat. qͦd ñ stet̾int ex
adu̾so : nec opposuerint clipeũ ꝓ
constitutȩ. una q̃ exacuat eloqͥũ:
alt̾a q̃ pot̾at gladiũ. Ego ut uos
mͥ testes e̾e̾ potestis. ñ neglexi meas
partes. Qͦ ad sꝑaui ꝓficere: armaui
liuguã. Illu̾ cuiꝰ int̾ est rẽ agere
gladio: certiorẽ feci ninitio. Occu¬
patũ se rescͥpsit bello iindelicoꝵ.
rogans ut meis laborib. suis expen¬
sis ñ grauarer deturbare latͦnum
ꝯciliabula. Si renussẽ. quã excusa¬
tionẽ d̾o afferrẽ. cũ imꝑator suas
in me partes refadisset: Uid̾em ce
inuocentẽ. S obiciet᷑ ñ eẽ sac̾dotis:
ut se cede cuiꝰlibet ĩmacłet. S ego

Expanded text:
tem suam sponsa Christi asseverat, ne illam tem suam sponsa Christi asseverat, ne illam tyrannus ambitioso usurpatori prostituat. Ita in utramvis partem potest causa mea infirmari vel allegari. Non est episcopi officium ut ipse commideat naufragari innocentiam, et manu et lingua occurrat. Sacerdotes Ezechiel accusat quod non steterint ex adverso, nec opposuerunt clypeum prconstitutae: una quae exacuat eloquium, altera quae portet gladium. Ego, ut vos mihi testes esse potestis, non neglexi meas partes: quoad speravi proficere, armavi linguam; illum cujus interest rem agere gladio certiorem feci nuncio; occupatum se rescripsit bello Windelicorum, rogans ut meis laboribus suis expensis non gravarer deturbare latronum 350 conciliabula. Si renuissem, quam excusationem Deo afferrem, cum imperator suas in me partes refudisset? Viderem cainnocentem. Sed objicietur non esse sacerdotis ut se caede cujuslibet immaculet, et ego
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ. ꝓbatur in milite.
s fudit hostem in bello. Ita homi¬
cdm̃ ⁊ in illo intuꝑabile. ⁊ in isto
laudabile censetur: qr iste ꝓ salute
pite. ille occid̾it ꝓ auiditatis inglu¬
iue. Laudatꝰ ẽ olim p̃dicande menioriȩ
pͥdecessor nr̃ adrianus pͥmꝰ. qͦd inue¬
stituras eccłiaꝵ karolomaguo ꝯcesserit.
ita ut nullus electus consecraret᷑ ab
⁊ baculo. Cont᷑ landatur in nr̃i scłi
pontificib : qͦd has donationes tule¬
runt pontificib. Pot̾at t̾e rationabi¬
lit̾ concedi: qͦd n̾c laudabilit̾ debet
anferri. Cur ita : ¶ͥa erat animꝰ mag¬
ni adu̾sus auaritiã inuictꝰ. nec faci¬
le inuenisset aditũ aliqͥs. nͥ int̾ret
ueqͥbat reqͥri sed es apłica. ut uui¬
cuiq electo assensũ accõmodar et suu̾.
dũ eẽt ꝓpe rex qͥ nichil ꝑ auaritiã
dispon̾et. s iuxta sacra canonũ scita.
religiosas ꝑsonas eccłiis intͦducer et.
sum̃c omĩa palatta regũ. luxꝰ ⁊ ambi¬
tus occupauit. Qua re merito lib̾ta¬

Expanded text:
o, probatur in milite si fuderit hostem in bello; ita homium et in illo vituperabile et in isto laudabile censetur, quia iste pro salute patriae, ille occiderit pro aviditatis ingluvie. Laudatus est olim praedicandae memoriae praedecessor noster Adrianus primus quod investituras ecclesiarum Karolo Magno concesserit, ita ut nullus electus consecraretur 34et baculo: contra, laudatur in nostri saeculi pontificibus quod has donationes tulerunt principibus. Poterat tunc rationabiliter concedi, quod nunc rationabiliter debet auferri. Cur ita? Quia erat animus Magni adversus avaritiam invictus, nec facile invenisset aditum aliquis nisi intrasset nequibat requiri sedes apostolica ut unicuique electo assensum commendaret suum, dum esset prope rex qui nihil per avaritiam disponeret, sed juxta sacra canonum scita religiosa personas ecclesiis introduceret. Nunc omnia palatia regum luxus et ambitus occupavit; quare merito liberta
Abbreviated transcription (Latin):
De irillelmo rege scͥpserunt di¬
u̾sis incitati causis: ⁊ norman¬
III ⁊ angli. Illi ad nimias effera¬
ti st̃ laudes : bona malaq¬
uxta in celũ p̃dicantes. Isti¬
ꝓ gen  tilib innicitiis. fedis
suu̾ ꝓscidere conuitiis.
Ego aũ qr utͥusq gentis san¬
guinẽ traho: dicendi tale tẽꝑa¬
mentũ seruabo. Bene gesta qnͣtũ
cognoscere potui. sine fuco palã
efferam. ꝑꝑam acta quantũ sac̾¬
transeunt̾ attingã. ut nec men¬
dax culpet᷑ hẏstoria. nec illũ uo¬
ta in ur̾a censoria cuiꝰ cuucta pe¬
ne. ⁊ si u̾ laudari. excusari cer
tib. Uerũ in his ꝓtrahen disũ mul¬
tũ temporis expendã impendiũ.
q̃ nulli emolumentũ. ĩmo legen¬
ti fastidiu̾̃ sc̾benti pariant odiũ.
Satis suꝑq sufficiunt: qͥ gemi¬
no molari facta bonoꝵ lac̾e̾nt.
Mͥ hec placet ꝓuidentia. ut
mala quantũ queo. sine u̾itatiᷤ
dispendio ex teuuẽ. bona ñ nimꝰ
uentose collaudem. De qua mob¬
orie ut estimo. ueri qͥ eruno ai

Expanded text:
De Willelmo rege scripserunt, diversis incitati causis, et Normanni et Angli: illi ad nimias efferati sunt laudes, bona malaquxta in coelum praedicantes; istio gentilibus inimicitiis, foedis suum proscidere convitiis. Ego autem, quia utriusque gentis sanguinem traho, dicendi tale temperamentum servabo: bene gesta, quantum cognoscere potui, sine fuco palam efferam; perperam acta, quantum suftranseunter attingam; ut nec mendax culpetur historia, nec illum nota inuram censoria cujus cuncta pene, etsi non laudari, excusari certtibus. Verum in his protrahendis non multum temporis expendam impendium, quae nulli emolumentum, imo legenti fastidium, scribenti pariant odium. Satis superque sufficiunt qui genuino molari facta bonorum lacerent. Mihi haec placet provincia, ut mala, 390 quantum queo, sine veritatis dispendio extenuem; bona non nimis ventose collaudem. De qua moderatione, ut aestimo, veri qui erunt arbitri,
Abbreviated transcription (Latin):
de manib eripiebant᷑. ab repte
cõmessationes.⁊ scortoꝵ abusions
ꝯsimiebant᷑. Cantoꝵ maloꝵ tura
g̾gorii papatũ offendit. Ille pͥmol¬
uit᷑. ⁊ ut pontificẽ decet magisam¬
re quã t̾rore cũ subiectis agere: de¬
contra naturã. ut ille qͥ cõmuni us¬
ceretur aere. ñ cõmuni frueretie
pace. Xp̾iano int̾ xp̃ianos liberi
qͦ liberet ꝓg̾diendũ. dũ om̃s siuns
ex uno famulitio: om̃s uniꝰ sangi¬
nis coniuncti coagło. redẽpti pͥe
Aitum cont di mandata q̃ p̃cepitiurt

Expanded text:
de manibus abripiebantur; abreptae in commessationes et scortorum abusiones consumebantur. Tantorum malorum turbo Gregorii papatum offendit. Ille primo leniter, et ut pontificem decet, 345 magis amore quam terrore cum subjectis agere; decontra naturam, ut ille qui communi vesceretur aere non communi frueretur pace: Christiano inter Chritianos libere, quo liberet, progrediendum; dum omnes sint ex uno famulitio, omnes unius sanguinis conjuncti coagulo, redempti pretio; alterum contra Dei mandata, qui praeceperit
Abbreviated transcription (Latin):
deposuit. ꝓfessus se toto tͥduo demo¬
nes infestos uidisse flãmã in se ꝑfi
stulam iacłantes. flãmam ad eo ꝑti¬
uacẽ ut nr̾ ignis in comꝑatione illiꝰ
iocus putetur. ⁊ nichil calere. Iuue¬
nẽ int̾ hec semiustulatũ aduentas¬
se. ferentẽ ĩ mensȩ magnitudiuis ca¬
licem aureũ aqua plenũ: cuiꝰ uisiõe
⁊ laticis asꝑgine delinitũ. extinctis
ardorib in sanitatẽ euasisse. Ephebũ
illũ beatum fuisse laurentiũ: cuiꝰ eccłe
tectum longa carie dissolutũ cõpa¬
gmarit: ⁊ pͣt̾ alia xenia calice au
bilem fluuiũ dorso euexerit. ⁊ qͥb̾dã
aliis. qͥb ideo suꝑsedeo. qr estimatio¬
nẽ lectors suꝑgͥdi uolo. Obiit octauo

Expanded text:
deposuit: professus se toto triduo daemodeposuit: professus se toto triduo daemones infestos vidisse flammam in se per fistulam jaculantes, flammam adeo pertinacem ut noster ignis, in comparatione illius, jocus putetur et nihil calere. Juvenem inter haec semiustulatum adventasse, ferentem immensae magnitudinis calicem aureum aqua plenum; cujus visione et laticis aspergine delinitum, extinctis ardoribus, in sanitatem evasisse. Ephoebum illum beatum fuisse Laurentium, cujus ecclesiae tectum longa carie dissolutum compaginarit, et praeter alia xenia calice aurbilem fluvium 328 dorso evexerit, et quibusdam aliis, quibus ideo supersedeo quia aestimationem lectoris supergredi nolo. O
Abbreviated transcription (Latin):
rademus. & mox rencepta sequentia.
ib. istis lacͥmantib. om̃ib pectora tun¬
dentib. Fiuita missa. egenis ꝑ p̾cones
conclamatis. om̃s dapes q̃ sͥ ⁊ curialibꝰ pa¬
iabant᷑. in usus eoꝵ exhausit: ipse obsonia
aponens. ipse iuxta disciplinã minustroꝵ
pats. a qͥdã cłico fistulã tulerat
argenteã. qua pueri ludo aquã iacłant᷑:
pactꝰ ep̃atum cũ foret imꝑator. Adultꝰ
repetenti pollicitũ impigre ded̾at. Nec
multo post asꝑa ualituame correptꝰ
decubuit. Morbo crescente. tͥduo ex seu¬
sis ⁊ mutꝰ iacuit: cũ in solo pectore ui¬
talis halitꝰ palpitaret. Nec aliud uite in¬
dicium erat: quã qͦd manu ad nares ap¬
posita. quantuluscũq sentiebat᷑ anhe¬
litꝰ. Ep̃i p̾sentes tͥduano indicto ie¬
iunio: lacͥmis ⁊ uotis ꝓ uita regis
suꝑos pulsabant. Qͥb ut credi fas:
remediis conualescens: accitũ ep̃m
quẽ iniuste fec̾at. sententia concilii

Expanded text:
reddemus. » Et mox, reincepta sequentia, reddemus. » Et mox, reincepta sequentia, tibus, istis lachrymantibus, omnibus pectora 327 tundentibus. Finita missa, egenis per praecones conclamatis, omnes dapes quae sibi et curialibus parabantur in usus eorum exhausit; ipse obsonia apponens, ipse juxta disciplinam ministrorum a quodam clerico fistulam tulerat argenteam qua pueri ludo aquam jaculantur, pactus episcopatum cum foret imperator. Adultus repetenti pollicitum impigre dederat; nec multo post, aspera valetudine correptus, decubuit. Morbo crescente, triduo exsensus et mutus jacuit, cum in solo pectore vitalis halitus palpitaret; nec aliud vitae indicium erat quam quod, manu ad nares apposita, quantuluscunque sentiebatur anhelitus. Episcopi praesentes, triduano indicto jejunio, lachrymis et votis pro vita regis superos pulsabant; quibus, ut credi fas est, remediis convalescens, accitum episcopum quem injuste fecerat, sententia concilii
Abbreviated transcription (Latin):
Uis ureta cesarẽ sed̾et: illis p̃rogatiuã
pllis. istis pscum morẽ referentib.
n ubis parũ ad concordiã ꝓcedit᷑: ut ha¬
beit germani. idemq teutones indo¬
pitũ omniũ. ad pugnã uentũ. Itaq
uis sudes arriꝑe. pars saxa iacere parͦ
nis enaginare. Postremo qͥeqͥd pͥmũ ira
iuenisset: eo ꝓ armis uti. Ita furore ꝑ
ursam grassante: pauĩtum sanguine
nundauit. S statim ep̃is ꝯuolantib.
ne int̃ reliqͥas dissid entiũ statuta. tẽplũ
pirgatũ: missa festiuis clamorib acta.
C uͦ mira subiciã. sequentia cantata ⁊
u̾su hunc diem głosum fecisti. chori ꝯti¬
cuissent: uox ab aere lapsa late insomi¬
it hunc dieni bellicosn̾ ego feci. Rigen¬
tib cet̾is. imꝑator diligentiꝰ intendens
mimeri. leticiãq intelligens inmici.
tu inqͥt om̃is malitie inuentor. simul
⁊ incentor. diẽ bellicosumi ⁊⁊ arrogan¬
tib luctuosum fecisti: s nos ꝑ dĩ gr̾am
qͥ illĩ głosum fecit. pauꝑib gratiosum¬

Expanded text:
llis praerogativam antistitis, istis priscum morem referentibus. Ubi verbis parum ad concordiam proceditur, ut habent Germani, idemque Teutones, indomitum animum, ad pugnam ventum: itaque pars sudes arripere, pars sax a jacere, pars enses evaginare, postremo quicquid primum ira invenisset, eo pro armis uti: ita furore per ecclesiam grassante, pavimentum sanguine inundavit. Sed statim episcopis convolantibus pace inter reliquias dissidentium statuta, templum purgatum, missa festivis clamoribus acta. Cum vero, mira subjiciam, sequentia cantitata, et versu, « Hunc diem gloriosum fecisti, » chori conticuissent, vox ab aere lapsa late insonuit, « Hunc diem bellicosum ego feci. » Rigentibus caeteris, imperator diligentius intendens muneri, laetitiamque intelligens inimici, « Tu, inquit, omnis maliet incentor, diem bellicosum et arrogantibus luctuosum fecisti; sed nos, per Dei gratiam, qui illum gloriosum fecit, pau