comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tempus eis que ꝓmisit implendis. P
ad iohannem baptistam. Ab illo
& deinceps usq in finem: temp
plendi quȩ promissa sunt. Yne¬
rus hominem: & per id quod s
orum in gentib etiam hoc imp

Expanded text:
tempus eis quae promisit implendis. Prad Joannem Baptistam: ab illo autem et deinceps usque ad finem, tempus est implendi quae promissa sunt. Fisumpturus hominem, et per id quod sumpsit suorum in gentibus etiam hoc imp
Abbreviated transcription (Latin):
&. qui maledixerit patri aut matri mor¬
de moriatur. Uos audem dicitis. Si dixe¬
rit homo patri aut matri. corban quod
est donum quodcumq ex me tibi profue¬
rit. & ultra non dimittitis eum quicquam
facere patri suo aut matri. rescindentes uer¬
bum dĩ ꝑ traditionem urãm quam tradidi¬
stis: & similia huiusmodi multa facitis. ł bi
euidenter.xp̃c ostendit & illam di esse legẽ
quã prophanus iste blasphemat. & iude¬
os habere suas traditiones a libris prophe¬
dicis & legitimis alienas: quas appellasse

Expanded text:
 qui maledixerit patri aut matri morte moriatur vos autem dicitis si dixerit homo patri aut matri corban quod est donum quodcumque ex me tibi profuerit et ultra non dimittitis eum quicquam facere patri suo aut matri rescindentes verbum Dei per traditionem vestram quam tradidistis et sevidenter Christus ostendit et illam Dei esse legem quam profanus iste blasphemat, et Judaeos habere suas traditiones a libris propheticis et legitimis alienas, quas appellasse
Abbreviated transcription (Latin):
petra. Petra autem erat . xp̃c. Nescit autẽ
habere preter scripturas legitimas & ꝓphe¬
ticas iudeos quasdam traditiones suas. quas
non scriptas habent sed iemoriter teuent
et alter in alterum loquendo tranfun¬
dit. quam deuterosin uocant. ubi etiam
dicere audent & credere. deũ primo ho¬
mini duas creasse mulieres. ex quib texiini
genealogias uere sicut ait apłs infinitas.
parientes infructuosissimas quęstiones. Sed
si huic talia nunquam euenit audire. nun¬
quid & contra euangelium sic obsurdesce¬
re debuit. ut non aduerteret uerba domini
xp̃i. quib arguit iudeos quod de parentib
non honorandis. impietatem docerent filios
suos: Ibi quippe & dei preceptum quod in
lege conscriptum est atcestando commemo¬
rauit. nec ob aliud eos arguit. nisi quod re¬
iicerent mandatum dĩ ut statuerent traditi¬
ones suas. Cum ergo interrogassent pha¬
risei & scribȩ. quare discipuli tui non am¬

Expanded text:
petra; petra autem erat Christus ? 2. Nescit autem petra; petra autem erat Christus ? 2. Nescit autem habere praeter Scripturas legitimas et propheticas Judaeos quasdam traditiones suas, quas non scriptas habent, sed memoriter tenent, et alter in alterum loquendo transfundit, quas deuterosin vocant: ubi etiam dicere audent et credere, Deum primo homini duas creasse mulieres; ex quibus texunt genealogias, vere, sicut ait Apostolus, infinitas, parientes infructuosissimas quaestiones. Sed si huic talia nunquam evenit audire, numquid et contra Evangelium sic obsurdescere debuit, ut non adverteret verba Domini Christi, quibus arguit Judaeos, quod de parentibus non honorandis impietatem docerent filios suos? Ibi quippe et Dei praeceptum quod in Lege conscriptum est, attestando commemoravit. Nec ob aliud eos arguit, nisi quod rejicerent mandatum Dei, ut statuerent traditiones suas. Cum enim interrogassent Pharisaei et Scribae, Quare discipuli tui non am
Abbreviated transcription (Latin):
prophanas & aniles fabulas
& genealogias infinitas. appellasse
apłm cristimat diuina eloquia legis
et prophetarum. quia dixit propha¬
nas & aniles fabulas deuita. & alio
loco. intendentes fabulis iudaicis &
genealogiis infinitis. quȩ questio¬
nes prestant magis quam ȩdificati¬
onem: quis ita nisi hereticus multũ
Icecus erraret: Cur ergo hoc apls
ipse non fecit. si has esse aniles fa¬
bulas iudicauit : Cur dicit ad
galathas. dicite michi sub lege
uolentes esse. legem non audistis : Scrip¬
tum est enim quod abraham duos filios
habuit. unum de ancilla & alium de libe¬
ra: quȩ sunt per allegoriam dicta. hec sun
duo testamentaͦ. Et ad corinthios. Nolo
ignorare uos fratres quia patres nr̃i om¬
nes sub nube fuerunt. & omnes per mare
transierunt. & omnes per moysen bapti¬
⁊ati sunt innube & in mari. Et omnes
eundem cibum spũalem manducauert̃.
& omnes euudem potum spũalem bibe¬
runt. B ibebant enim de sp̃uali sequente cos¬

Expanded text:
profanas et aniles fabulas et genealogias infinitas appellasse Apostolum existimat divina eloquia Legis et Prophetarum, quia dixit, Profanas et aniles fabulas devita ; et alio loco, Ne intendas fabulis Judaicis et genealogiis infinitis, quae quaestiones praestant magis, quam aedificationem : quis ita nisi haereticus multum caecus erraret? Cur enim hoc Apostolus ipse non fecit, si has esse aniles fabulas judicavit? Cur dicit ad Galatas, Dicite mihi, sub Lege volentes esse, Legem non legistis? Scriptum est enim quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera: quae sunt in allegoria; haec enim sunt duo Testamenta : et ad Corinthios, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes per Moysen baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eumdem cibum spiritualem manducaverunt, et omnes cumdem potum spiritualem biberunt: bibebant enim de spirituali sequente
Abbreviated transcription (Latin):
mete. qui habet potestatem & corpus &
animam perdere ingehennam.Ita dico
uobis hunc timete. h oc aut̾e dixit. ne
illo timore negaremus eum quo turbatꝰ
est petrus. Hunc enim auferri uoluit a
nobis cum prius dixit. nolite timere eos qͥ
corpus occidunt. & postea non habent quid
faciant. huius timoris non accepimus sp̃m.
sed uirtutis & caritatis & continentiȩ. De quo
sp̃u idem ipse ad romanos ait. O loriamur
intribulationib scientes qm̃ tribulatio pati¬
entiam operatur. patientia probationem. pro

Expanded text:
mete, qui habet potestatem et animam et corpus perdere in gehennam: ita dico vobis, hunc timete. Hoc autem dixit, ne illo timore negaremus eum, quo turbatus est Petrus. Hunc enim auferri voluit a nobis, cum prius dixit: Nolite timere eos qui corpus occidunt, et postea non habent quid faciant . Hujus timoris non accepimus spiritum, sed virtutis et charitatis et continentiae. De quo spiritu idem ipse ad Romanos ait: Gloriamur in tribulationibus; scientes quoniam tribulatio patientiam operatur, patientia probati
Abbreviated transcription (Latin):
stris ꝑ sp̃m sc̃m qui datus est nobis. Non
itaq per nos sed per sp̃m sc̃m qui datus
est nobis. Ipsa caritate fit: quam donum dĩ
esse manifestat: ut tribulatio non auferat sed
potius operetur patientiam

Expanded text:
piritum sanctum, qui datus est nobis . Non itaque per nos, sed per Spiritum sanctum qui datus est nobis, ipsa charitate fit, quam Dei donum esse manifestat, ut tribulatio non auferat, sed potius operetur patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc apłi testimonio caue¬
re debemus ne nos ar bi-¬
cremur non accepisse sp̃m
timoris dĩ. quod sine dubio
magnum est di donum. de quo dicit pro-¬
pheta isaias. R equiescet super eum sp̃s sa¬
pientiȩ & intellectus. sp̃s consilii & forti¬
tudinis. Sp̃s scientiȩ & pietatis. & sp̃s ti

Expanded text:
oli testimonio cavere debemus, ne nos arbitremur non accepisse spiritum timoris Dei, quod sine dubio magnum est Dei donum, de quo dicit propheta Isaias: Requiescet super eum spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pie
Abbreviated transcription (Latin):
o eleusino. qui tribunatum apud eos egit
bene insinuati sunt. ut ambabus epłis s̃au¬
dentii donatistarum ep̃i. & marime poste¬
riori quam sedm scripturas sacras se fecisse
arbitratur. ita respondeam. ne aliquid pre¬
dermissum putetur.

Expanded text:
o Eleusino, qui tribunatum apud eos egit, o Eleusino, qui tribunatum apud eos egit, bene insinuati sunt, ut ambabus epistulis Gaudentii, Donatistarum episcopi, et maxime posteriori, quam secundum scripturas sacras se fecisse arbitratur, ita respondeam, ne aliquid praetermissum putetur.
Abbreviated transcription (Latin):
enter: Nobiliter scilicet. ne libertatem sui ge¬
neris captiius amitteret: uiriliter autem.
quod tantas uires animi haberet quib ido¬
neus esset ut se ipse perimeret. Q uod gladio
cum implere non posset. de muro se precipi¬
tem dedit &sic ad huc unius abruptam cucus¬
rit ad petram. atq ibi iam ex sanguis intesti¬
na sua produxit: quȩ utraq mani dissipa¬
ta spargebat inpopulum. ac deinde postea
defessus occubuit. Nagna sunt hȩc: nec ta¬
menbona. Non enim bonum est omne qͦd
magnum est: qm̃ sunt magna etiam mala.
Ds̃ dixit. Innocentem & iustum ne occidas.
Si ergo iste innocens & iustus ñ fuit. cur
proponitur imitandus: Si autẽ innocens
& iustus fuit. quare interfector innocentis
& iusti id est ipsius raxii insuꝑ putatur
esse laudandus : Hec interim ne nimium
prolixa fiat. huic epłȩ implende satis sint.
Debeo autẽ tamugadensib eiusmodi
ministerium caritatis. qm̃ michi & uoto
tuo. & ab honorabili & karissimo filio me¬

Expanded text:
enter? nobiliter scilicet, ne libertatem sui generis captiuus amitteret, uiriliter autem, quod tantas uires animi haberet, quibus idoneus esset, ut se ipse perimeret. quod gladio cum implere non posset, de muro se praecipitem dedit et sic adhuc uiuus abruptam cucurrit ad petram atque ibi iam exanguis intestina sua produxit, quae utraque manu dissipata spargebat in populum, ac deinde postea defessus occubuit. magna sunt haec nec tamen bona; non enim bonum est omne, quod magnum est, quoniam sunt magna etiam mala. deus dixit: Innocentem et iustum ne occidas. si ergo iste innocens et iustus non fuit, cur proponitur imitandus? si autem innocens et iustus fuit. quare interfector innocentis et iusti, id est ipsius Raxii insuper putatur esse laudandus? Haec interim, ne nimium prolixa fiat, huic epistulae implendae satis sint. debeo autem Tamugadensibus eius modi ministerium caritatis, quoniam mihi et uoto tuo et ab honorabili et carissimo filio me
Abbreviated transcription (Latin):
seueridas. pec¬
cata que mue¬
nerit uindica¬
re: ita non uult
caritas qͦd uin¬
dicet inuenire
hec causa fecit
ut non uenire
ad uos. cũ me¬
am presentiam
quereretis. non ad pacis ur̃ȩ gaudium .s:
ad dissensionis ure augmentum. Q uomo¬
do enĩ contempnerem & impunitum re-¬
linquerem. si & me presente tantus ur̃r tu¬
multus existeret. quantus me absente &¬

Expanded text:
seueritas peccata, quae iuuenerit, uindicare, ita non uult caritas, quod uindicet, inuenire. haec causa fecit, ut non uenirem ad uos, cum meam praesentiam quaereretis non ad pacis uestrae gaudium sed ad dissensionis uestrae augmentum. quo modo enim contemnerem et inpunitum relinquerem, si et me praesente tantus uester tumultus existeret, quantus me absente
Abbreviated transcription (Latin):
Ressuras persecutionesq eorum dicit
exemplum esse iusti iudicii dei. Quȩ
sententia latius ab apło petro manifesta
piat a domo di. Et si mitium inquit a
nobis. qualis finis erit eis qui non credunt
dĩ euangelio: Et si iustus uix saluus erit.
peccator & impius ubi parebunt: hinc
enim intelligitur quomodo non parcat᷑
impiis. tanquam sarmentis prȩcisis ad
combustionem. quando iustis non parci¬
cur proper perfieiendam pur gacione.

Expanded text:
ressuras persecutionesque iustorum dicit idem Paulus exemplum esse iusti iudicii dei. quae sententia latius ab apostolo Petro manifestatpiat a domo domini. et si initium, inquit, a nodei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius ubenim intelligitur quomodo non parcatur impiis, tanquam sarmentis praecisis ad combustionem; quando justis non parcitur propter perficiendam purgationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Tondamen qm̃ fides datur priusquã po¬
stuletur ab illo cui datur. idõ dicenda. ẽ.
non esse donum di. sed esse a nobis: quia da-¬
ta est nobis non petentib nobis. A pls enĩ
go pax & caritas. ab illo est & fides: prop¬
ter quod ab illo eam non solum augeri
habentib. uerumetiam non habentib
loS C I O USDARI.

Expanded text:
oniam fides datur priusquam postuletur ab illo cui datur, ideo dicenda est non esse donum Dei, sed esse a nobis, quia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim go pax et charitas, ab illo est et fides, propter quod ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus poscimus dari.
Abbreviated transcription (Latin):
Mat RaUIUS dici a nobis
peccata sua: ut glorificetur
ille qui talem morbum sanauit
Magnitudinem enim uulneris
manꝰ medici secuit: & sanauit
Uox illa de celo prostrauit persecu¬
dorem: & erexit predicatorem. Oc¬
cidit saulum: & uiuificauit ꝑ au¬
lum. Saul enu persecutor erat sc̃i
uiri. inde nomen habebat iste. quan¬
do perse quebatur xp̃ianos. Postea de
Saulo factus est ⁊ aylus. Quid est
paylys. Uodicus. Ergo quando
Say lys. superb. elatus: quando pau¬
lus: humilis. modicus. Ideo sic loqͥ¬
m᷑. Paulopost uidebo te: id ẽ. post mo¬
dicũ. Audi. quia modicus factus
Et michi minimo omnium sc̃o¬
rum. dicit alio loco. Sic erat in¬
ter apłos tanquam fimbria uesti¬
menti. Sed tetigit᷑ eum ecclesia gentium
tanquam fluxum patiens: & sanata est

Expanded text:
mat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et vivificavit Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ; inde nomen habebat iste quando persequebatur Christianos: postea de Saulo factus est Paulus . Quid est Paulus? Modicus. Ergo quando Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, modicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modicus factus et, Mihi minimo omnium sanctorum, dicit alio loco . Sic erat inter Apostolos tanquam fimbria vestimenti: sed tetigit Ecclesia Gentium tanquam fluxum patiens, et sanata est
Abbreviated transcription (Latin):
deret.Fon enim ueniet illi adinferenda:
penas. sed ad finiendas molestias. S .x li¬
eatiora sane conuigia iudicanda sunt
quȩ siue filiis procreatis. siue etiã ista
terrena prole contempta.continentiam
inter se pari consensu seruare potuerint
quia nec contra illud prȩceptum fit. quo
dñs dimitti coniugem uetat. non enim
dimittit qui cum ea non carnaliter. s spi¬
ritualiter uiuit. & illud seruatur quod per
apłm dicitur. reliquum est. ut qui habent
urores. tanquam non habentes sint.S.x¬

Expanded text:
deret: non enim veniet illi ad inferendas poenas, sed ad finiendas molestias. Hoc aueatiora sane conjugia judicanda sunt, quae sive filiis procreatis, sive etiam ista terrena prole contempta, continentiam inter se pari consensu servare potuerint: quia neque contra illud praeceptum fit, quo Dominus dimitti conjugem vetat; non enim dimittit, qui cum ea non carnaliter, sed spiritualiter vivit: et illud servatur, quod per Apostolum dicitur, Reliquum est ut qui habent uxores, quasi non habentes sinB
Abbreviated transcription (Latin):
I UIR fortis es: uince cupiditates quib
iste diligitur mundus. ora fortiter. & dic
do quod habes inpsalmo de necessitatibus
lum autẽ malum facias propter illa. omĩa
quippe talia peribunt. sed bona opera non
pereunt etiam que de bonis pereuntib fiun
reterit enim figura huius mundi. Uol¬

Expanded text:
i nir fortis es; uince cupiditates, quibus iste diligitur munddeo, quod habes in psalmo: De necessitatibus lum autem malum facias propter illa. Omnia quippe talia peribunt; sed bona opera non pereunt, etiam quae de bonis pereuntibus fiunuxores, quasi non habentes sint .
Abbreviated transcription (Latin):
er acto Quippe iudicio tunc esse desinet
hoc celum & hec terra. quando incipiet
esse celum nouum & terra noua. Nutatio¬
ne namq rerum non omnimodo interitu
transibit hic mundus. Unde & apłs dicit¬
⁊̃ Preterit enim figura huius mundi. Uolo ue
sine sollicitudine esse. Figura ergo prȩterit
ti non sunt in libro uitȩ. & meternum ignẽ
missis. tunc figura huius mundi mundano¬
rum ignium conflagratione preteribit. sicut
factum est mundanarum aquarum inun

Expanded text:
eracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum, non omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apostolus dicit: Praeterit enim figura huius mundi, uolo uos sine sollicitudine esse. Figura ergo prti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis, tunc figura hujus mundi, mundanorum ignium conflagratione praeteribit. Sic factum est mundanarum aquarum inun
Abbreviated transcription (Latin):
Uȩ erat futura gła nr̃a. nisi ȩquari an-¬
gelis. & uidere deũ: Quantũ prestat
ceco. qui illi oculũ sanauerit ut uideat hanc
lucem: Cum sanus factus fuerit ille: nec
inuenit quid dignũ rependat sanatori su¬
O. Quantũlibet enĩ illi det: quid dabit ta¬
le quale ille prestitit: Ut plurimum det:

Expanded text:
e erit futura gloria nostra, nisi aequari Angelis, et videre Deum? Quantum praestat caeco, qui illi oculos sanaverit, ut videat hanc lucem? Cum sanus factus fuerit ille, nec invenit quid dignum rependat sanatori suo: quantumlibet enim illi det, quid dabit tale quale ille praestitit? Ut plurimum det,
Abbreviated transcription (Latin):
ille quia nichil dat. uideat irdenebris quod¬
indenebris quod
dat. Quid gͦ dabimus nos medicõ illi. oculos
interioris nr̃i sananti. ad uidendum quancła
lucem ȩternam quod ipse est.Ud illi dabi-¬
mus. Queramus. inuenianus si possumus.
& inangustiis in quisitionis nr̃e exclamemꝰ.
Quid retribuam dño ꝓ omnib quȩ retri¬
buit michi: Et quid inuenit. Calicem
salutaris accipiam: & nomen dñi inuoca¬
eter num non laborabis. Hreuis. ẽ. molestia

Expanded text:
ille quia nihil dat, videat in tenebris quod dat. Quid ergo dabimus nos medico illi, oculos interiores nostros sananti, ad videndam quamdam lucem aeternam, quod est ipse? quid illi dabimus? Quaeramus, inveniamus, si possumus; et in angustiis inquisitionis nostrae exclamemus: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Et quid invenit? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocaternum non laborabis: brevis est molestia
Abbreviated transcription (Latin):
stimenti eiꝰ tetigit sana facta. ẽ. Aliquid. ẽ.
qͥ dixit. non sũ missus nͥ ad oues que ꝑie¬
runt domus isrł. Illa uͦ mulier quȩ fluxũ
sanguinis patiebatur. ecclł̃iam figurabat
ñ erat missus. Ad illam ibat. illius salutẽ
intendebat. Hec intercurrit. tangit fimbri¬
am quasi nescientis. id. ẽ. sanat᷑. tanquã
ab absente. Dicit ille qͥs me tetigit: quasi
diceret. Non noui hunc popłm. P opulus
quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ Tetigit me a¬
liquis. E go enĩ sensi uirtutẽ de me
exisse. id .ẽ. eugłium missum. totum or¬
bem implesse. Tangitur autẽ fimbria. exi.¬
gua pars uestimenti & extrema. Fac ue¬
stem. xp̃i quasi apłos. Tbi fimbria paulus
erat. hoc est extremus & minimus. Nam
utrũq de se dixit. E gosum minimus
apłoꝵ. Nam post om̃s uocatus. ẽ: post
om̃s credidit. plus om̃ib laborauit.

Expanded text:
stimenti ejus tetigit, sana facta est. Et stimenti ejus tetigit, sana facta est. Et qui dixit, Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Illa vero mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, Ecclesiam figurabat  corporis non erat missus. Ad illam ibat, illius salutem intendebat: haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse, id est, Evangelium emissum totum orbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam post omnes vocatus est, post omnes credidit, plus omnibus sanavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sum minimus apłoꝵ. Ille paulus apłs mis¬
sus. ẽ. N inimus ille factus magnꝰ. ñ ꝑ se sed
ꝑ eũ quẽ ꝑsequebat᷑. missus. ẽ. ad gentes.
ea latrone pastor. ex lupo ouis. Nissus.ẽ.
ad gentes ille apłs minimus. & multũ labo¬
rauit ingentib. & ꝑ eũ gendes credidert.
cratissime figuratũ. Pilia archisinagogi quȩ¬
dam defuncta erat. pat̾ eiꝰ rogabat dñm ut
iret ad eam. E gram relinquerat & inꝑicło
constitutã. Ibat dñs aduisitandam & sanan¬
dam egrã. Interea mortua nuntiata. ẽ: &
dictũ. ẽ. patri. Puella mortua. ẽ: iam noli
uexare magistrũ. Dñs audẽ qui sciebat se
posse mortuos suscitare. non abstulit spem
desꝑato. & ait patri. Noli timere. tantũ crede.
Pergebat ad puellam. atq in itinere inter
turbas quomodo potit coartauit se qͦdam
mulier quȩ flux ũ sanguinis patiebat᷑. & di¬
uturno illo langore in medicos frustra omĩa
que habebat impenderat. Ubi fimbriã ue¬

Expanded text:
sum minimus Aposum minimus Aposus est. Minimus ille factus magnus, non per se, sed per eum quem persequebatur, missus est ad Gentes, ex latrone pastor, ex lupo ovis. Missus est ad Gentes ille apostolus minimus, et multum laboravit in Gentibus, et per eum Gentes credicratissime figuratum. Filia Archisynagogi quaedam defuncta erat, pater ejus rogabat Dominum, ut iret ad eam: aegram reliquerat et in periculo constitutam. Ibat Dominus ad visitandam et sanandam aegram: interea mortua nuntiata est, et dictum est patri, Puella mortua est, noli jam vexare magistrum. Dominus autem qui sciebat se posse mortuos suscitare, non abstulit spem desperato, et ait patri: Noli timere, tantum crede. Pergebat ad puellam: atque in itinere inter turbas, quomodo potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, et diuturno illo languore in medicos frustra omnia quae habebat impenderat. Ubi fimbriam ve
Abbreviated transcription (Latin):
AULUS. erimo saulus. hoc
est p̃rimo suꝑb. post humilis. Nã
quando saulus. a saule nom̃ deriua-
b tunc ꝑsecutor innocentiũ. tunc uasta¬
tor eccł̃ie. Acceperat eñ litteras. ueluti zelo
synagoge ardens & insequens xp̃ianũ no¬
men. a sacerdotib: ut exiberet qͦs cũq
inuenisset xp̃ianos ad luenda suppli¬
Scia. Cũ ꝑgit. cũ anhelat cedes. cũ si¬
Stit sanguinẽ: cȩlesti xp̃i uoce ꝓstratꝰ
est ꝑsecutor. erectus. ẽ. p̾dicator. P ro¬
strauit gͦ xp̃c una uoce saulũ. erex it paulũ:
hoc. ẽ. ꝓstrauit suꝑbũ. erexit humilẽ. Nam
quȩ fuit ratio mutandi sibi nominis. ut cũ
saulus antea uocaret᷑. postea se paulũ dici uel¬
lec. nͥ qͥa sauli nom̃ inse agnouit fuusse cũ ꝑ¬
se queretur fuisse suꝑbiȩ :E legit gͦ humile
nom̃. ut paulus hoc . ẽ. minimus uocaret᷑.
Paulũ enĩ minimum . ẽ. P aulũ nichil aliud
quam paruũ. De quo nomine iam glori¬
ans humilitatẽq cõmendans. ego enĩ in qͥt

Expanded text:
aulus, primo Saulus? hoc est, primo superbus, post humilis. Nam quando Saulus, a Saüle nomen derivaterbus, tunc persecutor innocentium, tunc vastator Ecclesiae. Acceperat enim litteras velut zelo Synagogae ardens, et insequens christianum nomen a sacerdotibus, ut exhiberet quoscumque invenisset christianos ad luenda supplicia. Cum pergit, cum anhelat caedes, cum sitit sanguinem, coelesti Christi voce prostratus est stravit ergo Christus una voce Saulum, erexit Paulum: hoc est, prostravit superbum, erexit humilem. Nam quae fuit ratio mutandi sibi nominis, ut cum Saulus antea vocaretur, postea se Paulum dici vellet; nisi quia Sauli nomen in se agnovit, cum persequeretur, fuisse superbiae? Elegit ergo humile nomen, ut Paulus, hoc est minimus, vocaretur. Paulum enim, minimum est. Paulum nihil aliud est, quam parvum. De quo nomine jam glorians, humilitatemque commendans: Ego, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ste uas electionis: pͥmo saulus a saule. Re¬
cordamini enĩ qͥ nostis litteras dei: quis erat
saul. Rex pessimus. ꝑsecutor sci serui dĩ dauid.
& ipse si meministis de tribu beniamin. Inde iste
saulus ducto secũ tramite seiuendi. sed inseuitia
non ꝑmansurus. Postea si saulus a saule: paulus
unde: Saulus a rege seuo. cũ superb. cũ seni¬
ens. cũ cedes anhelans. Paulus autem unde.¬

Expanded text:
ste vas electionis, primo Saulus a Saüle. Recordamini enim qui nostis Litteras Dei, quis erat Saül. Rex pessimus, persecutor sancti servi Dei David: et ipse, si meministis, de tribu Benjamin. Inde iste Saulus, ducto secum tramite saeviendi, sed in saevitia non permansurus. Postea, si Saulus a Saüle, Paulus unde? Saulus a rege saevo, cum superbus, cum saeviens, cum caedes anhelans: Paulus autem unde
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum saulus prius
uocaretur: non ob aliud
quantum michi uidetur hoc
nomen elegit. nisi ut se ostende¬
ret paruum. tanquam minimus
ar rogantes. & de suis operib p̾su¬
menteᷤᷤ. pro cõmendanda dei gr̃a
fortider atq acriter dimicat:
quia reuera in illo eudenti¬
OR et clarior. apparuit. qͥ
cum talia operaretur uehe¬
menter ecclesiam dei perse¬
quens pro quib summo sup¬
plicio dignus fuit. miscdiam ꝓ dampna¬
dione suscepit. & pro pena consecutus. ẽ gr̃am.
Merito pro cius defensione clamat atꝙ
concertat. Nec in re ꝓfunda & nimis ab dita. mi¬
nus intelligentiũ. & uerba sua sana inꝑuersũ
sensum decorquentiũ. curat in uidiam: dum
tamen incunctanter p̃dicet donũ dei. quo
uno salui fiunt filii promissionis. filii benefi
noui. ẜ rimũ: quod omnis eius salutatio. sic
ne ipsa questio sola uersatur. tam pugnaciter.
tam multipliciter. ut fatiget quidem legentis
intentionem. sed tamen fatigatione utili ac

Expanded text:
 cum Saulus prius vocaretur non ob aliud, quantum mihi videtur, hoc nomen elegit, nisi ut se ostenderet parvum tanquam minimum erbos et de suis operibus praesumentes pro commendanda Dei grafortiter atque acriter dimicat, quia reuera in illo euidentior et clarior apparuit, qui cum talia operaretur uehementer ecclesiam dei persequens, pro quibus summo supplicio dignus fuit, misericordiam pro damnatione suscepit et pro poena consecutus est gratiam, merito pro eius defensione praecipue clamat atque concertat nec in re profunda et nimis abdita non intcllegent:um et uerba sua sana in peruersum sensum detorquentium curat inuidiam, dum tamen incunctanter praedicet donum dei, quo uno salui fiunt filii promissionis, filii beneficnoui. primo, quod omnis eius sane ipsa quaestio sola versatur, tam pugnaciter, tam multipliciter, ut fatiget quidem legentis intentionem, sed tamen fatigatione utili ac
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse arietes: quorũ filii sumus. Unde di¬
citur in psalmo. Afferte dño filios arietum.
Qui uide arietes: Perrus. iohanues. iacobus. an¬
dreas. bartholomeus: & ceteri apłi. Hinc & ip¬
se primo saulus. postea paulus: id est primo suꝑ¬
bus. postea humilis. Saul enim dictus est.
Nomen saul nostis: quia rex suꝑb & infrenis
fuit. Non quas iactantia aliqua nomen sibi
nitauit apłs: sed ex saulo factus est paulus
exsuꝑbo modicus. Paulũ enĩ modicum est.
Uis nosse quid sit saulus: Ipsum audi iam
paulum. recordantem quid fuerit ꝑ malitiã
suam. & quid iam sit ꝑ grãm dei. Audi quo¬
modo fuerit saulus: & quomͦ sit paulis. Qii
nir iosus. Audisti saulũ: audi & paulũ. E go
eñ sum inqt minimus apłoꝵ. Quid. ẽ. im¬
ninius: nisi ego sum paulus: Et sequitur.
Qui non sum dignus uocari apłs. Quare:. Qͥa
fui saulus. Quid est. fui saulus: Ipse dicat.
Quia ꝑsecutus sum in quit ecclesiã dei. Sed grã

Expanded text:
fuisse arietes, quorum filii sumus. Unde dicitur in psalmo: Afferte Domino filios arietum . Qui inde arietes? Petrus, Joannes, Jacobus, Andreas, Bartholomaeus, et caeteri Apostoli. Hinc et ipse primo Saulus, postea Paulus: id est, primo superbus, postea humilis. Saül enim, unde dictum est nomen Sauli, nostis quia rex superbus et infrenis fuit. Non quasi jactantia aliqua nomen sibi mutavit Apostolus; sed ex Saulo factus est Paulus, ex superbo modicus. Paulum enim Modicum est. Vis nosse quid sit Saulus? Ipsum audi jam Paulum recordantem quid fuerit per malitiam suam, et quid jam sit per gratiam Dei; audi quomodo fuerit Saulus, et quomodo sit Paulus: Qui juriosus . Audisti Saulum; audi et Paulum: Ego enim sum, inquit, minimus Apostolorum. Quid est minimus, nisi ego sum Paulus? Et sequitur: Qui non sum dignus vocari apostolus. Quare? Quia fui Saulus. Quid est, fui Saulus? Ipse dicat: Quia persecutus sum, inquit, Ecclesiam Dei; sed gratia
Abbreviated transcription (Latin):
stimenti eiꝰ tetigit. sana facta. ẽ. Aliquid. ẽ.
qͥ dixit. non sũ missus nͥ ad oues que ꝑie¬
runt domus isrł. Illa uͦ mulier quȩ fluxũ
sanguinis patiebatur. eccł̃iam figurabat
ñ erat missus. Ad illam ibat. illius salutẽ
intendebat. Hȩc intercurrit. tangit fimbri¬
am quasi nescientis. id.ẽ. sanat᷑. tanquã
ab absente. Dicit ille qͥs me tetigit: quasi
diceret. Non noui hunc popłm. Populus
quẽ ñ cognoui seruiuit mͥ. Tetigit me a¬
liquis. E go enĩ sensi uirtutẽ de me
exisse. id .ẽ. eugłium missum. totum or¬
bem implesse. Tangitur autẽ fimbria. exi.¬
gua pars uestimenti & extrema. Fac ue¬
stem. xp̃i quasi apłos. Ibi fimbria paulus
erat. hoc est extremus & minimus. Nam
utrũq de se dixit. Egosum minimus
apłoꝵ. Nam post om̃s uocatus. ẽ: post
om̃s credidit. plus om̃ib laborauit.

Expanded text:
stimenti ejus tetigit, sana facta est. Et stimenti ejus tetigit, sana facta est. Et qui dixit, Non sum missus, nisi ad oves quae perierunt domus Israel. Illa vero mulier quae fluxum sanguinis patiebatur, Ecclesiam figurabat  corporis non erat missus. Ad illam ibat, illius salutem intendebat: haec intercurrit, tangit fimbriam quasi nescientis, id est, sanatur tanquam ab absente. Dicit ille, Quis me tetigit? quasi diceret, Non novi hunc populum. Populus quem non cognovi, servivit mihi. Tetigit me aliquis. Ego enim sensi virtutem de me exisse, id est, Evangelium emissum totum orbem implesse. Tangitur autem fimbria exigua pars vestimenti et extrema. Fac vestem Christi quasi Apostolos. Ibi fimbria Paulus erat: hoc est, extremus et minimus. Nam utrumque de se dixit: Ego sum minimus Apostolorum . Nam post omnes vocatus est, post omnes credidit, plus omnibus sanavit.
Abbreviated transcription (Latin):
sum minimus apłoꝵ. Ille paulus apłs mis¬
sus. ẽ. Ninimusille factus magnꝰ. ñ ꝑ se sed
ꝑ eũ quẽ ꝑsequebat᷑. missus. ẽ. ad gentes.
ea latrone pastor. ex lupo ouis. Nissus.ẽ.
ad gentes ille apłs minimus. & multũ labo¬
rauit ingentib. & ꝑ eũ gendes credidert.
cratissime figuratũ. Pilia archisinagogi quȩ¬
dam defuncta erat. pat̾ eĩ rogabat dñm ut
iret ad eam. E gram relinquerat & inꝑicło
constitutã. Ibat dñs aduisitandam & sanan¬
dam egrã. Interea mortua nuntiata. ẽ: &
dictũ. ẽ. patri. Puella mortua. ẽ: iam noli
uexare magistrũ. Dñs autẽ qui sciebat se
posse mortuos suscitare. non abstulit spem
desꝑato. & ait patri. Noli timere. tantũ crede.
Pergebat ad puellam. atq in itinere inter
turbas quomodo potuit coartauit se qͦdam
mulier quȩ fluxũ sanguinis patiebat᷑. & di¬
uturno illo langore in medicos frustra omĩa
quȩ habebat impenderat. Ubi fimbriã ue¬

Expanded text:
sum minimus Aposum minimus Aposus est. Minimus ille factus magnus, non per se, sed per eum quem persequebatur, missus est ad Gentes, ex latrone pastor, ex lupo ovis. Missus est ad Gentes ille apostolus minimus, et multum laboravit in Gentibus, et per eum Gentes credicratissime figuratum. Filia Archisynagogi quaedam defuncta erat, pater ejus rogabat Dominum, ut iret ad eam: aegram reliquerat et in periculo constitutam. Ibat Dominus ad visitandam et sanandam aegram: interea mortua nuntiata est, et dictum est patri, Puella mortua est, noli jam vexare magistrum. Dominus autem qui sciebat se posse mortuos suscitare, non abstulit spem desperato, et ait patri: Noli timere, tantum crede. Pergebat ad puellam: atque in itinere inter turbas, quomodo potuit, coarctavit se quaedam mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, et diuturno illo languore in medicos frustra omnia quae habebat impenderat. Ubi fimbriam ve
Abbreviated transcription (Latin):
AULUS. erimo saulus. hoc
est p̃rimosuꝑb. post humilis. Nã
quando saulus. a saule nom̃ deriua-
b tunc ꝑsecutor innocentiũ. tunc uasta¬
tor eccłie. Acceperat eñi litteras. ueluti zelo
synagoge ardens & insequens xp̃ianũ nõ¬
men. a sacerdotib: ut exiberet qͦs cũq
inuenisset. xp̃ianos ad luenda suppli¬
cia. Cũ ꝑgit. cũ anhelat cedes. cũ si¬
tit sanguinẽ: cȩlesti xp̃i uoce ꝓstratꝰ
est ꝑsecutor. erectus. ẽ. p̃dicator. P ro¬
strauit gͦ xp̃c una uoce saulũ. erexit paulũ:
hoc. ẽ. ꝓstrauit suꝑbũ. erexit humilẽ. Nam
quȩ fuit ratio mutandi sibi nominis. ut cũ
saulus antea uocaret᷑. postea se paulũ dici uel¬
lec. nͥ qͥa sauli nom̃ inse agnouit fuisse cũ ꝑ¬
se queretur fuisse suꝑbiȩ :E legit gͦ humile
nom̃. ut paulus hoc . ẽ. minimus uocaret᷑.
Paulũ enĩ miniium . ẽ. P aulũ nichil aliud
quam paruũ. De quo nomine iam glori¬
ans humilitatẽq cõmendans. ego enĩ in qͥt

Expanded text:
aulus, primo Saulus? hoc est, primo superbus, post humilis. Nam quando Saulus, a Saüle nomen derivaterbus, tunc persecutor innocentium, tunc vastator Ecclesiae. Acceperat enim litteras velut zelo Synagogae ardens, et insequens christianum nomen a sacerdotibus, ut exhiberet quoscumque invenisset christianos ad luenda supplicia. Cum pergit, cum anhelat caedes, cum sitit sanguinem, coelesti Christi voce prostratus est persecutor, erectus est praedicator . stravit ergo Christus una voce Saulum, erexit Paulum: hoc est, prostravit superbum, erexit humilem. Nam quae fuit ratio mutandi sibi nominis, ut cum Saulus antea vocaretur, postea se Paulum dici vellet; nisi quia Sauli nomen in se agnovit, cum persequeretur, fuisse superbiae? Elegit ergo humile nomen, ut Paulus, hoc est minimus, vocaretur. Paulum enim, minimum est. Paulum nihil aliud est, quam parvum. De quo nomine jam glorians, humilitatemque commendans: Ego, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
pentẽ murmure sentientes. Iam enĩ & in ecclȩ¬
uis ista quȩrunt᷑. omissaq apłicorũ simplicitate a
puritate ũ box quasi ada thenȩx̃ & ad auditoria co¬
ienit᷑ ut plausus circũstantiũ suscitent᷑. ut ortatio
ethoricȩ artis fucata m̃datio quasi quȩdã meretri¬
ula ꝓcedat in publicũ. ñ tam eruditura popłos quã
fauorẽ popłi quȩsitura. & in modũ psalteri & tib
dulce canentis sensus demulceat audientiũ. ut ne¬
rẽ illud ꝓphete hie zechielis nr̃is temꝑib possit ap

Expanded text:
pentem murmure sentientes. Jam enim et in Ecclesiis ista quaeruntur, omissaque apostolorum simplicitate, et puritate verborum, quasi ad Athenaeum et ad auditoria convenitur, ut plausus circumstantium suscitentur, ut oratio rhetoricae artis fucata mendacio, quasi quaedam meretricula procedat in publicum, non tam eruditura populos quam favorem populi quaesitura, et in modum psalterii et tibiae dulce canentis, sensus demulceat audientium; ut vere illud prophetae Ezechielis nostris temporibus possit ap
Abbreviated transcription (Latin):
nabat omnia & sagacimente uniuersa pensabat. ut
me sentirem non tam discipulam habere quã iudi¬
cem. Itaꝙ quod & illi absenti per gratũ fore. et uob̃
quȩ in presentiarũ estis utile existimo. aggrediar
opus intemptatũ ante me lingue nr̃ȩ scrĩptoribus.
& agrecis quoꝙ ipsis uix paucis ut rei poscebat

Expanded text:
nabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut nabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut me sentirem non tam discipulam habere, quam judicem. Itaque quod et illi absenti pergratum fore, et vobis quae in praesentiarum estis, utile existimo, aggrediar opus intentatum ante me linguae nostrae scriptoribus, et a Graecis quoque ipsis vix paucis, ut rei poscebat
Abbreviated transcription (Latin):
epistolam pauli ad philimonẽ interpre¬
tatus ad galatas transcenderam multis
retrorsũ in medio pretermissis. et ecce
subito litterȩ mihi de urbe allate sunt.
nuntiantes & albinam uenerabilẽ anum presentiȩ
dm̃ redditam et scãm marcellam matris contu¬
bernio destitutam. magis nunc urm o paula &
eustochiũ flagitare solatiũ. Et quia hoc interĩ
fieri ñ potest propt̃ grandia maris in medio spa¬
tia atꝙ terrarũ. repente uulnus in pressũ saltem
scripturarũ uellem curare medicamine. Scio eqͥdẽ
ardorẽ eiꝰ. scio fidem. quam flãmam semꝑ habeat in
pectore. superare sexum. obliuisci hominis. & diui¬
noꝵ uoluminũ tympano concrepante. rubrũ huius
scłi pelagus transfretare. Certe cũ rome eẽm num¬
quam tam festina me uidit ut ñ descripturis aliqͥđ
in terrogar&. Neꝙ uero more phitagori co quiequid
responderam rectũ putabat. nec sine ratione prȩ¬
iudicata apud eam ualebat auctoritas: sed exami¬

Expanded text:
epistolam Pauli ad Philemonem interpretatus, ad Galatas transcenderam, multis retrorsum in medio praetermissis; et ecce subito litterae mihi de Urbe allatae sunt, nuntiantes et Albinam venerabilem anum praesentiae Domini redditam, et sanctam Marcellam matris contubernio destitutam, magis nunc vestrum, o Paula et Eustochium, flagitare solatium. Et quia hoc interim fieri non potest, propter grandia maris in medio spatia atque terrarum, repente vulnus impressum saltem Scripturarum vellem curare medicamine. Scio equidem ardorem ejus, scio fidem, quam flammam semper habeat in pectore, superare sexum, oblivisci hominis, et divinorum voluminum tympano concrepante, rubrum hujus saeculi pelagus transfretare. Certe cum Romae essem, numquam tam festina me vidit, ut non de Scripturis aliquid interrogaret. Neque vero more Pythagorico quidquid responderam, rectum putabat: nec sine ratione praejudicata apud eam valebat auctoritas; sed exami
Abbreviated transcription (Latin):
nabat omnia & sagacimente uniuersa pensabat. ut
me sentirem nontam discipulam habere quã iudi¬
cem. Itaꝙ quod & illi absenti per gratũ fore. et uob̾
quȩ in presentiarũ estis utile existimo: aggrediar
opus in temptatũ ante me linguȩ nr̃ȩ scriptoribus.
&ꝰ agrecis quoꝙ ipsis uix paucis ut rei poscebat

Expanded text:
nabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut nabat omnia, et sagaci mente universa pensabat, ut me sentirem non tam discipulam habere, quam judicem. Itaque quod et illi absenti pergratum fore, et vobis quae in praesentiarum estis, utile existimo, aggrediar opus intentatum ante me linguae nostrae scriptoribus, et a Graecis quoque ipsis vix paucis, ut rei poscebat
Abbreviated transcription (Latin):
epistolam pauli ad philimonẽ inter pre¬
tatus ad galatas transcenderam multis
retrorsũ in medio pretermissis. et ecce
subito litterȩ mihi de urbe allatę sunt.
nuntiantes & albinam uenerabilẽ anum presentiȩ
dñi redditam et scãm marcellam matris contu¬
bernio destitutam. magis nunc uͥr̃m o paula &
eustochiũ flagitare solatiũ. Et quia hoc interĩ
fieri ñ potest propt̃ grandia maris in medio spa¬
tia atq terrarũ. repente uulnus in pressũ saltem
scripturarũ uellem curare medicamine. Scio eqͥdẽ
ardorẽ eiꝰ. scio fidem. quam flãmam semꝑ habeat in
pectore. superare sexum. obliuisci hominis. & diui¬
noꝵ uoluminũ tympano concrepante rubrũ huius
scłi pelagus transfretare. Certe cũ rome eẽm num¬
quam tam festina me uidit ut ñ de scripturis aliqͥđ
interrogar&. Neꝙ uero more phitagori co quiequid
responderam rectũ putabat. nec sine ratione prę¬
iudicata apud eam ualebat auctoritas: Sed exami¬

Expanded text:
pistolam Pauli ad Philemonem interpretatus, ad Galatas transcenderam, multis retrorsum in medio praetermissis; et ecce subito litterae mihi de Urbe allatae sunt, nuntiantes et Albinam venerabilem anum praesentiae Domini redditam, et sanctam Marcellam matris contubernio destitutam, magis nunc vestrum, o Paula et Eustochium, flagitare solatium. Et quia hoc interim fieri non potest, propter grandia maris in medio spatia atque terrarum, repente vulnus impressum saltem Scripturarum vellem curare medicamine. Scio equidem ardorem ejus, scio fidem, quam flammam semper habeat in pectore, superare sexum, oblivisci hominis, et divinorum voluminum tympano concrepante, rubrum hujus saeculi pelagus transfretare. Certe cum Romae essem, numquam tam festina me vidit, ut non de Scripturis aliquid interrogaret. Neque vero more Pythagorico quidquid responderam, rectum putabat: nec sine ratione praejudicata apud eam valebat auctoritas; sed exami
Abbreviated transcription (Latin):
ualeres. Si uero ad hȩc om̃ino securꝰ exisferes. qͣd ead
du uiueres nullo euentu amitt̾es. omitto dicere.
utrũ uł cogitare possis an non quantũ exultationis
tͥ eẽt. Itaq cũ tua uita ꝑpetuo duret in illa uita. et
hec om̃ia tͥ habenti securitas quoq ea ampliꝰ ñ ꝑden¬
di certo arriserit. obsecro qͥd existimas tͥ erit: Credo
qd &̾ ad nomen securitatis mota ẽ in te queda iuibi.¬
latio cordis. & an tanta bona secure sis ꝑpetuo posses¬
surꝰ. auidꝰ discere cupis. Dico gͥ quia si ea ꝑdit᷑us es. aut
tiupse uoles ea ꝑdere tua sponte. aut d̾s auferet tibi
nolenti. ut aliqͥs alius dõ fortior suꝑueniens ea toll&.
d̾o ⁊ te nolente. S certe nec tu abiecto tanto bono ui
miserias quas te euasisse gratiosus ixultabis recidere
uoles. nec ds qui illud larga & dementi bonitate ama¬
uit. id tͥ aliquando auferre uolet. nec ullus fortior
do suꝑueniet qͥ do te ꝓtegente. illud tͥ inuito aliqͣteñ¬

Expanded text:
tate. Si vero ad haec omnino securus existeres quod ea, dum viveres, nullo eventu amitteres, omitto dicere utrum vel cogitare possis, an non, quid exsultationis tibi esset. Itaque, cum tua vita perpetuo duret in illa vita, et haec omnia tibi habenti securitas quoque ea amplius non perdendi certo arriserit, obsecro, quid aestimas tibi erit? Credo quod etiam ad nomen securitatis mota est in te quaedam jubilatio cordis, et an tanta bona secure sis perpetuo possessurus, avidus addiscere cupis. Dico igitur quia, si ea perditurus es, aut tu ipse voles ea perdere tua sponte, aut Deus ea auferet tibi nolenti, aut aliquis alius Deo fortior superveniens ea tollet, Deo et te non volente, sed certe nec tu, abjecto tanto bono, in miserias quas te evasisse gratiosus exsultabis recidere voles, nec Deus, qui illud tam larga et clementi bonitate donavit, id tibi aliquando auferre volet, nec ullus fortior Deo superveniet, qui, Deo te protegente, illud tibi invito aliquaten
Abbreviated transcription (Latin):
Licet gͥ aliud alio magis in calore ꝓfecerit. singulum
tunc seruata nat᷑a sui. usitato locutionis modo qͥ ignitr̃
ẽ ꝑ se d̾r ignis. Sic erit in illa beata suꝑnoꝵ ciuiũ socie¬
tate de qua loquim. Nam quẽadmodũ hi qui suminȩ
maiestati d̃i sunt ꝓpinqͥores. & ob hoc aliis p̾stantiores
dii dicent᷑. ita & qui illis sunt inferiores. qm̃ una &
cad̾e qua ipsi ditate pro sua capacitate participant:
simili mͦ dii uocabunt᷑. Qn̾ gͦ cum tanto bono ad¬
eptꝰ fueris hunc honorẽ. ñ uideo qua ratione possis
desidare ampliorẽ. Igit᷑ dũ possessione hor bonoꝵ quȩ
digessimꝰ felix fueris. nonne sufficiens tibi uideb̾is: Et
maxime inquis. Age gͥ si om̃ib istis ł una die sic̃ exposita
sunt iure frui ualeres: gauderes: Sine dubio.Si autẽ¬
uno mense. ł uno anno. letificareris: Nec dici quidem
ut autumo potest letitię modus. Et si toto tempore
uitȩ tuȩ qͥd faceres: Dares p̾ciũ: Utiq libens quicqͥd

Expanded text:
licet igitur aliud alio magis in calore profecerit, singulum tamen, servata natura sui, usitato locutionis modo, quia ignitum est, per se dicitur ignis. Sic erit in illa beata supernorum civium societate, de qua loquimur. Nam quemadmodum ii qui summae Dei majestati sunt propinquiores, et ob hoc aliis praestantiores, dii dicentur; ita et qui illis sunt inferiores, quoniam una et eadem qua et ipsi deitate pro sua capacitate participant, simili nomine dii dicentur. Quando ergo cum tanto bono adeptus fueris hunc honorem, non video qua ratione possis cupere ampliorem. Igitur dum possessione horum bonorum quae digessimus felix fueris, nonne sufficiens tibi videberis? Et maxime, inquis. Age igitur: si omnibus istis vel una die, sicut exposita sunt, in re frui valeres, gauderes? Sine dubio. Si autem mense vel anno uno, laetificareris? Nec dici quidem, ut autumo, potest laetitiae modus. Et si toto tempore vitae tuae, quid faceres? dares praemium? Utique libens, quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
remittit. In qua cum p̃sens non potest.
munit contra duplex bellum tribula-
quam recipiant. his nec se apłm nomi-¬
nat. qui nunquam de eo minus. uel
contra eum sen serant.

Expanded text:
epistola. In qua quia praesens non potest, munit eos contra duplex bellum tribulatoquam recipiant. Is nec se Apostolum nominat, quia nunquam de eo minus vel contra eum senserant.
Abbreviated transcription (Latin):
Thimotheus iste fuit filius mulie¬
ris fidelis. patre gentili. ⁊ cumnon
ic dabant bonum destimonium
fr̃s. quierant listris ⁊ icomio. hũc
uoluit paulus proficisci secum.
ce ideo circuncidit ppt̃ uideos qui
erant in illis locis. Thimotheo in
asia relicto ep̃o. scribit paulus
de episcopali officio. quo modo
pseudo apłis resistat. quomodo
eccłam instituat. quales prb̾os
uel diacones ordinet. quales ui¬
duas honoret. quomodo ipse¬
se in eccła habeat. uel quomodo
cis. hec ꝯmunit̃ omnib optare
solet. Grã. quod hic addit: ep̃is op¬
tatur .i. donatio sp̃s scĩ. qua mi¬
nistri ar man¬

Expanded text:
Timotheus autem iste fuit filius mulieris fidelis, patre gentili procreatusic dabant bonum testimonium fratres qui erant Lystris et Iconii. Hunc voluit Paulus proficisci secum, et ideo circumcidit propter Judaeos qui erant in illis locis. Haimo Asia relicto episcopo scribit Paulus de episcopali officio, scilicet quomodo pseudoapostolis resistat, et quomodo Ecclesiam instruat, quales presbyteros et diacones ordinet, quales viduas honoret, quomodo in Ecclesia se habeat, vel quomodo cis. Haec communiter omnibus optari solet. Gratia vero quam hic addit, episcopis optatur, id est donatio Spiritus sancti, qua ministri Dei a
Abbreviated transcription (Latin):
docet illa bona que xpc̃
nobis suo aduentii con¬
tulit. cum gratiarii
actione. Postea transit
ad ethicam ex hortatio¬
nem. sic inchoans. Ob¬¬
secro uos ego uinctus
indo mi.no.

Expanded text:
Docet illa bona quae Christus nobis suo adventu praestitit cum gratiarum actione. Postea transit ad ethicam exhortationem. sic inchoans: Obsecro vos, ego vinctus in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
Uel non ꝑhominem xp̃m. s per
eum oẽ resuscitatum. qui non ut homo
homines paulatim. s totum simul per
sp̃m docuit. ut ꝑ hoc sit maioꝵ quod ui¬
de ba tur mi nor.

Expanded text:
ue per hominem. Sed per Jesum jam suscitatum. Qui non ut homo homines paulatim, sed totum simul per spiritum docuit: ut per hoc sit major, per quod videbatur minor.
Abbreviated transcription (Latin):
enedictus ds. ut ostendat omne
beneficium eẽ. ex miscdia dei. In pͥmis
de beneficus suis deo grãs agit. ⁊ pͥmũ¬
publice fiunt om̃ib iustis. de hinc des¬
cendit ad alias que fiunt apłis. Cum di-¬
cio subdit de illis quas ds dedit ephesi

Expanded text:
itum est. Ut ostendat omne beneficium esse ex misericordia Dei, in primis de beneficiis suis Deo gratias agit, dfiunt publice omnibus justis. Dehinc descendit ad illas quae fiunt aptio subdit de illis, quas Deus dedit Ephesi
Abbreviated transcription (Latin):
pus ⁊ epafras. archippus uero ministeri¬
um meos acceꝑat. ẜ pafras aũt ex eis ori-
uantias p̾dicantib dubium eratqui¬
b potius credendum eẽt. Unde paulus
ciius auctoritas celebris erat. quasi me¬
dius iudicat. que pars sit potuis tenen¬
da. Describit autem xp̃m ⁊ eius benesi¬
cia. quomodo ẽ. sufficiens ad om̃ia. Car-¬
nalia uero prorsus improbat. ut de in¬
ceps sincere fidem xp̃i teneant. instru¬
it ⁊ moraliter confirmans. quicquid
illi do¬

Expanded text:
pus et Epaphras. Sed Archippus ministerium in eos acceperat; Epaphras vero ex eis oriunvantias praedicantibus, dubium fuit ouibus potius credendum esset. Unde Paulus, cujus auctoritas celebris erat, quasi medius judicat quae pars sit potius tenenda. Describit autem Christum et ejus beneficia, quomodo est sufficiens ad omnia; carnalia vero omnino improbat, ut deinceps sincere fidem Christi teneant. Instruit et moraliter, confirmans quod illi d
Abbreviated transcription (Latin):
modo quodolim. Nohis
filuis illoꝵ patrum. ne de ali¬
isputetur nobis locutus
quam illis. quod poterat iu¬
deri. si alui genti loqueretur.

Expanded text:
modo quod olim; nobis, filiis illorum patrum, ne de aliis putetur nobis locutus, quam illis, quod poterat videri, si aliae loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
o mea manu pauli quod
signum in omni epistola
ita scribo. Gratia domini
nostri ihesu xpisti: cum
omnibus uobis ameri.

Expanded text:
o mea manu Pauli, quod est signum in omni Epistola: ita scribo: Gratia Domini nostri Jesu Christi cum omnibus vobis .