comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
predicatio euangłu.cura
tiones. reclemptio arbor ma¬
la. diabolꝰ ⁊ sui .i. scribe et
inuidia. detractio: blasph¬
emuia heresis. ⁊ huiusmͦi. uñ¬

Expanded text:
praedicatio Evangelii; tiones, redemptio. Arbor mla diabolus et sui, id est, Scribae et invidia, detractio, blasphemia, haeresis et hujusmodi.
Abbreviated transcription (Latin):
nem. foris stant ĩlit¬
deralisensu. Turba ĩ
domo. gentes s̃. inspi¬
rituali mist̾io. iudi¬
foris uolunt uidere
telligentiam. ñque¬
rentes potius ad car¬
nalia docenda eum
sequi matri quidiẽ.
pͥatrẽ aut matrem
plꝰ quã me. ñ ẽ me
dignꝰ. Nec fr̃s inui¬
riose ꝯtempnit. s opꝰ
sp̃uale p̾fert cognati

Expanded text:
nem, foris stant in litterali sensu. Turba in domo, gentes in spirituali mysterio. Foris volunt Judaetelligentiam non quaerentes, potius ad carnalia docenda eum sequi matri qui dicitpatrem aut matrem plus quam me, non est me dignus . Nec fratres injuriose contemnit, sed opus spirituale p
Abbreviated transcription (Latin):
Mare mundꝰ ẽ. qui gusta¬
tus amarꝰ ẽ. ⁊ uitioꝵ flue¬
tib inquietꝰ. s abipsodo¬
mino eripint᷑. p̾destinati.
qui amara dulcificat. &¬
t̃sticiam ꝯr̾itit ingaudiũ.
egͥtudinẽ insalutem¬
¶Ie&. Idꝑarabolis. Para¬
bola ẽrerum nat᷑a discre¬
pantium sibi. sub aliqua
similitudine facta cõꝑa
renam. auditã ꝑciꝑe. po¬
tuissent. Grecesimilitu
do łr qͣndo qd intelligi
uolumꝰ. ꝑ aliquas cõꝑa¬
tiones indicamꝰ. ut fer¬
reum. aliquẽ durã. ue¬
locem. uentis cõꝑamꝰ ⁊
anib. Idẽfit int̾ricesi¬

Expanded text:
mare mundus est, qui gustatus amarus est, et vitiorum fluctibus inquietus. Sed ab ipso Domino eripiuntur praedestinati, qui amara dulcificat, tristitiam convertit in gaudium, aegritudinem in salutemIn parabolis multa. Parabola est rerum natura discrepantium sibi sub aliqua similitudine facta comparrenam auditam percipere potuissent. Graece similitudo dicitur quando quod intelligi volumus, per aliquas comparationes indicamus, ut ferrum, aliquem durum, velocem, ventis comparamus et avibus. Idem fit in tricesi
Abbreviated transcription (Latin):
¶SAtemꝑore dm̃ce
passionis: inppło iudeo¬
rum. qͥ latronẽ seditio¬
sum eleger̃t. ⁊ xp̃m sal¬
uatorẽ abieceit. nec bel¬
la hostiũ: nec seditioneᷤ
nechis aduentantib t̃¬
reant᷑. ⁊ ne ierosolimã
uideamq deserant ad¬
monent᷑ qr statim finiꝰ.

Expanded text:
tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum qui latronem seditiosum elegerunt, Christum Salvatorem abjecerunt, nec bella hostium nec seditiones ne his adventantibus terreantur, et ne Hierosolymam Judaeamque deserant, adm
Abbreviated transcription (Latin):
de testatur
am̃tiã. Mõs
fructiferam ec¬
cłie celsitudinẽ
sig̃cat. Monsil¬
le. ñ infinctrio¬
sas arboresht̃.
s oliuetagignit.
quib lum̃ alit̾.¬
requies lapsis.
tribuit᷑. infir.¬
mitas soluit᷑¬
esse mentiren¬
t᷑. Multietiã in
eccłia tempori¬
cet̾a diem dñi
instare mina¬
disunt. Młdi
quoꝵ pͥmus.
symonmagus¬
insãmaria. a
minmno usq ad
maximũ dicẽ¬
tes. hic ẽuirtꝰ.
Tp̃re magicis ar¬
tib dem̃tass eoͤ¬

Expanded text:
detestatur amentiam. Mons fructiferam Ecclesiae celsitudinem significat: mons ille non infructuosas arbores, sed oliveta gignit, quibus lumen alitrequies lassis tribuitur, infirmitas solvitesse mentirentur. Multi etiam in Ecclesia temporicaetera diem Domini instare minati sunt. Multi quorum primus Simon Maguin Samaria a minimo usque ad maximum dicentes: Hic est virtus mpore magicis artibus dementasset eo
Abbreviated transcription (Latin):
puellam sanan¬
dã uadit atͣba
is salutis moni¬
da p̃bens quib
erig̃et. noxia
carnaliũ ppło¬
ram ꝯsuetudi¬
ne gͣuatus est:¬

Expanded text:
puellam sanandam vadit, a turba is salutis monita praebens, quibus erigeret, noxia carnalium populorum consuetudine gravatus est
Abbreviated transcription (Latin):
noctem sigc̃. cuiꝰ fine ue¬
nerũt admonum̃tum.
Iõ aũt sic nominat. qͥa
ab eo tp̃re licebat face̾ qd
re .i. aromata p̾parare. s
lucescente mane ꝑuenerq̃

Expanded text:
noctem significat, cujus fine venerunt ad monumentum. Ideo autem sic nominat, quia ab eo tempore licebat facere quid est aromata praeparare, sed lucente mane pervenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
casum sol unguenta p̾para¬
pus explere non potuert. tͣn¬
acto sabbato .i. occidente sole.
ubi licentia oꝑandi rediit.e¬
mer̃t aromata.⁊ qr nocte p̾oc¬
cupante. sepulcrum adire ñ
potuerunt. mane ad eunt:¬

Expanded text:
casum solis, unguenta parapus explere non potuerunt, transacto Sabbato, id est occidente sole, ubi licentia operandi rediit, emerunt aromata. Et quia nocte praeoccupante, sepulcrum adire non potuerunt, mane adeunt
Abbreviated transcription (Latin):
uia ñ distĩ¬
xit in quã par¬
dem. ideo. iosep
intellexit iu¬
deam. que di¬
gnior pars re¬
gnierat:
efunctis. ⁊c̃¬
Tradunt qdã.
qr fecit herodeᷤᷤ
suꝑ funꝰ suum
nobiles iudeo¬
rũ occide̾. ut sic
cogẽt udeos¬

Expanded text:
uia non distinxit in quam partem, ideo Josephus intellexit Judaeam quae dignior pars regni erat. efuncti. Tradunt quidam quia fecit Herodes super funus suum nobiliores Judaeorum occidere, ut sic cogeret Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
ater nost̾.
cui ñtimo¬
re. s amore h̾e¬
ditatis serumꝰ.
dum pat̾ dici¬
t᷑. de adoptio¬
ne cogitemus
ut patri affec¬
tum rependa¬
citur. frat̾nita¬
tis ammonem᷑
cum sit cõmu¬
nis ad optio oĩ¬
b. nlemo dicat
filio ꝯuenit. cui
pater ẽ ꝑnatu¬
rã. Uñ alib. ya¬
do adpatrẽ .m.
sp̃aliter ꝑna¬

Expanded text:
ater noster. Cui non timore, sed amore haereditatis servimus. Dum Pater dicitur, de adoptione cogitemus, ut Patri pium affectum rependanoster, fraternitatis admonetur, cum sit communis adoptio omnibus. Nemo dicat filio convenit, cui pater est per naturam. Unde alibi. Vado ad Patrem meum , specialiter
Abbreviated transcription (Latin):
¶Baria aũ.ic̃. Lucã
dicit quia stabant om̃s noti
eius alonge.⁊mulieres que
secute fuerant eũ. S aliis de¬
posito corꝑe eius ad sua re¬
meantib. sole mulieres q̃ ar¬
tiꝰ amabant funꝰ subsecute
qͦmͦ pon̾etur inspicẽ cura¬

Expanded text:
aria autem, etc. Lucas dicit: Quia astabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae fuerant eum . Sed aliis deposito corporemeantibus, solae mulieres, quae arctius amabant, funus subsecutae, quomodo poneretur inspicere cura
Abbreviated transcription (Latin):
tionis idem fatiunt. cum
anime humiles.⁊ qͦ maioris
sibi ꝯscientiȩ fragilitatis. eo
maiore saluatoris amore fer¬
uentes passionis eiusuestigi
obsecuntur. ⁊ si forte ualeant
unitari pia curiositate quo
ordine sitͣ eius passio cõple

Expanded text:
tionis, idem faciunt, cum animae humiles, et quo majoris sibi consciae fragilitatis, eo majori Salvatoris amore ferventes, passionis ejus vestigiiobsequuntur, et si forte valeant imitari, pia curiositate, quo ordine sit eadem passio completa
Abbreviated transcription (Latin):
cepta. mandata.te¬
stimonia. exempla.
Inp̃ceptis iusticia.
Inmandatis cari¬
tas. Intestimonii
fides. In exemplis.
Mandata. ut hoc.
Mandatum.no.
implere. Testimo¬
nia. que more du¬
ut hoc iohannes
testimonium ꝑ¬
hibet deme.s ha¬
beo. testi. mau̾ohe

Expanded text:
cepta, mandata, testimonia, exempla. In praeceptis justitia, in mandatis charitas, in testimoniis fides, in exemplis pMandata, ut hoc: Mandatum novuimplere. Testimonia, quae in ore duut hoc: Joannes testimonium perhibet de me, sed habeo testi
Abbreviated transcription (Latin):
cta as serit.inqͦ. ⁊ iudeoᷤᷤ
qui legẽ ⁊ ꝓpħas. susce¬
ꝑant. ad euangłium
inuitat. ⁊gentiles qui
euanglium tenebant
aduenerationẽ legis ⁊
quis iuxta hereticosal¬
p̃c grece.Messias
⁊ leuitico:¬

Expanded text:
cta asserit, in quo et Judaeos qui legem et prophetas susceperant ad Evangelium invitat: et gentiles qui Evangelium tenebant ad venerationem legis et quis juxta haereticos alus Graece, Messias et Levitico
Abbreviated transcription (Latin):
on loqͥt puer
ad eos ne diuini¬
tasante tp̃s reue¬
tashatur. uñ: et
mox in egyptum
mittit᷑. qr ⁊ fides
nutͥenda erat ad
trine p̾ꝑanda ad¬

Expanded text:
on loquitur puer ad eos, ne divinitas ante tempus revetas habeatur. Unde et mox in Aegyptum mittitur: quia et fides nutrienda erat ad trinae praepara
Abbreviated transcription (Latin):
ma datur credentib. ut
deuoti ad dm̃ ueniant. ⁊
quod iubeat intendant.
.s. ne ad diabolum rede¬
ant. s ꝑ semitas uirtu¬
tum ad patriam ueniant.
⁊ qui ceciderunt ꝯtemꝑnẽ¬
do: resurgant obediendo:¬

Expanded text:
ma datur credentibus, ut devoti ad Deum veniant: et quod jubeat intendant, scilicet, ne ad diabolum redeant: sed per semitas virtutum ad patriam veniant, et qui ceciderunt contemnendo resurgant obediendo
Abbreviated transcription (Latin):
frustra calũpniati¬
t᷑. si inĩprincipede¬
monioꝵ. regnũ eiꝰ
diuisum ẽ. nec stã¬
recedant. qdin nu¬
it cossibi elegissedũ
inse non credunt.
o demonum in fili
isurĩs deo ñ demo¬
nib deꝑutat. qr
causam eandem

Expanded text:
rustra calumniantur. Si in principe daemoniorum, regnum ejus divisum est, nec starecedant: quod innuit eos sibi elegisse, dum in se non credunt. o daemonum in filiis vestris Deo non daemonibus deputatur, quare pus eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
festam para¬
bolam. qd ñ
ꝯcordat in
fallacopa¬
tionecumde¬
monib sicut
calumꝑna¬
tute duuni¬
tatis hoĩes
a clemonibꝰ
lib̾atet. ideo.
gͣnde scelus

Expanded text:
festam parabolam, quod non concordat in fallaci operatione cum daemonibus sicut calumniatute divinitatis homines a daemonio liberaret; ideoque grande scelus
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticia est dm̃ toto
corde amare. illiq tota adherere uoluntate. qui ẽ sumnũ
amat. bonꝰ est. Si bonꝰ est: gͦ & beatꝰ. Quẽ quanto quis ar¬
bentiꝰ amat: tanco melior efficiet᷑. Quatinꝰ hoc beatissimo
bono abundare te faciat carissime fr̃ ipse qui ẽ hoc bonum.
cotidianis p̃cib integro cordis desiderio eum dep̾cor: & si
sçẽ trinitatis & oꝑe maiestatis diuinȩ creatꝰ es: ex pͥmoq con¬
ditionis honore intellige. quantũ debeas conditori tuo: dum
in conditione mox dignitatis pͥuilegium prestitit tͥ conditor¬
nitatis sic excellenter a conditore conditꝰ es: sed etiã qđ ad
imaginem & similitudinẽ suã ipse creator om̃ium te creauit.
est imago unitatis & trinitatis omĩpotentis di. quã anima
tua habet in se. Primũ: qͥa scđm di donũ uiuit. ac sapit.
Scd̾m: qđ ad imaginẽ tui conditoris conditꝰ es. Terciũ¬

Expanded text:
justitia est, Deum toto corde amare, illique tota adhaerere voluntate, qui est summum amat, bonus est: si bonus, ergo et beatus, quem quanto quis ardentius amat, tanto melior efficietur. Quatenus hoc beatissimo bono abundare te faciat, charissime frater, ipse qui est hoc bonum; quotidianis precibus, integro cordis desiderio eum, etsi sanctae Trinitatis et opere majestatis divinae creatus es: ex primoque conditionis honore intellige quantum debeas Conditori tuo, dumin conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei conditoinitatis sic excellenter a conditore conditus est, sed etiam quod ad imaginem et similitudinem suam ipse creator omnium eum creavit, est imago unitatis et trinitatis omnipotentis Dei, quam anima tua habet in se: primum, quia secundum Dei donum vivit ac sapit; secundum, quia ad imaginem sui Conditoris creata est: tertiu
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticia est dm̃ toto
corde amare. illiq tota adherere uoluntate. qui ẽ sumnũ
amat. bonꝰ est. Si bonꝰ est: gͦ & beatꝰ. Quẽ quanto quis ar¬
bentiꝰ amat: tanco melior efficiet᷑. Quatinꝰ hoc beatissimo
bono abundare te faciat carissime fr̃ ipse qui ẽ hoc bonum.
cotidianis p̃cib integro cordis desiderio eum dep̾cor: & si
sçẽ trinitatis & oꝑe maiestatis diuinȩ creatꝰ es: ex pͥmoq con¬
ditionis honore intellige. quantũ debeas conditori tuo: dum
in conditione mox dignitatis pͥuilegium prestitit tͥ conditor¬
nitatis sic excellenter a conditore conditꝰ es: sed etiã qđ ad
imaginem & similitudinẽ suã ipse creator om̃ium te creauit.
qđ nulli alii ex creaturis nisi soli homini concessit. Et hȩc
est imago unitatis & trinitatis omĩpotentis di. quã anima
tua habet in se. Primũ: qͥa scđm di donũ uiuit. ac sapit.
Scd̾m: qđ ad imaginẽ tui conditoris conditꝰ es. Terciũ¬

Expanded text:
justitia est, Deum toto corde amare, illique tota adhaerere voluntate, qui est summum amat, bonus est: si bonus, ergo et beatus, quem quanto quis ardentius amat, tanto melior efficietur. Quatenus hoc beatissimo bono abundare te faciat, charissime frater, ipse qui est hoc bonum; quotidianis precibus, integro cordis desiderio eum, etsi sanctae Trinitatis et opere majestatis divinae creatus es: ex primoque conditionis honore intellige quantum debeas Conditori tuo, dumin conditione mox dignitatis privilegium praestitit ei Conditoinitatis sic excellenter a Conditore conditus est, sed etiam quod ad imaginem et similitudinem suam ipse Creator omnium eum creavit, quod nulli alii ex creaturis, nisi soli homini concessit. Et haec est imago unitatis et trinitatis omnipotentis Dei, quam anima tua habet in se: primum, quia secundum Dei donum vivit ac sapit; secundum, quia ad imaginem sui Conditoris creata est: tertiu
Abbreviated transcription (Latin):
n ͨ ipso exordio satis ostendit. qd̃ de humani¬
tate xꝑisit dicturꝰ. cũ ã carnali generatiõe
incipiat. Gen̾ationẽ eiꝰ diuinã qͥs enarrabit:
Notandũ ẽ qd̾ scd̾m mat̾iã exordiĩ libro suo no
m̃ imposuit. morẽ hebreori secutꝰ: quoꝵ libͥ
ex pͥmordiis intitulant᷑. sicut pͥmꝰ lib̾ moy¬
Esi. genesis uocat᷑ qr in erordio de genitura

Expanded text:
n ipso exordio satis ostendit quod de humanitate Christi sit acturus, cum a carnali generatione incipiat. Generationem enim ejus divinam quis enarrabit? Notandum quod, secundum materiam exordii, libro suo etiam nomen posuit, morem Hebraeorum secutus, quorum libri ex primordiis intitulantur, sicut liber primus Moysi Genesis vocatur, quia in exordio de genitura
Abbreviated transcription (Latin):
audit merito. noli me tang̾e. qr nondũ ascen¬
di ad patrẽ meũ. Ite nuntiate fr̾ib meis¬
benignitas. ante passionẽ suã consueuerat
uocare seruos. nc̾ ptꝰ resurrectionẽ suã uo¬
cat fr̃s suos. ut scilt habitũ eiꝰdẽ humani¬
tatis. quã habuerat resurgendo resũpsisse

Expanded text:
 ascendi ad Patrem meum. Ite, nuntiate fratribus meisbenignitas! ante passionem suam consueverat vocare servos, nunc post resurrectionem vocat fratres suos, ut scilicet habitum ejusdem humanitatis quam ante habuerat, resurgendo resumpsisse
Abbreviated transcription (Latin):
Nota qr humani gen̾is culpa ibi abscidit᷑.
ui ꝓcessit. Quia enĩ in paradiso mulier mor¬
tẽ uiro ꝓpinauit. ã sepulchro mulier uitã
annuntiat uiris: ⁊ dicta iuiuificatoris nar¬
rat : q̃ mortifera serpentis uerba narraue.¬
mortis. de ipsa suscipite mͦ poculũ uite ⁊ sa

Expanded text:
 humani generis culpa ibi abscinditur, unde processit. Quia enim in paradiso mulier viro propinavit mortem, a sepulcro mulier viris annuntiavit vitam, et dicta sui vivificatoris narrat, quae mortiferi serpentis verba narravemortis, de ipsa suscipite poculum vitae. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
cut tradiderunt nobis quiab ini¬
tio ipsiuiderunt & ministrifue¬
runt sermonis uisum est & mihi
ad setuto A principio omnibus
diligenter exordine tibi scribere
optime theophilȩ ut egnoscas
eorum uerborum de quibus eru¬
ditus es ueritatem

Expanded text:
runt nobis qui ab initio ipsi uiderunt et ministri fuerunt sermonis, uisum est et mihi adsecuto a principio omnibus diligenter ex ordine tibi scribere, optime Theofile, ut cognoscas eorum uerborum, de quibus eruditus es, ueritatem
Abbreviated transcription (Latin):
hr cumuliere simaritanalo quitur
prochetam in pacria sua sinchoriore medicit
reguli filium amorte resuscitat.
Apudnatatoruam bethsaidattiginta docto
Ainorum in firmiatem hominir sanat
acdicit scrutamini serioturar & sicredide¬
riis inoysi credercur forsitan & mihi
De quenq patib & duobur piscib & quod eũ

Expanded text:
 muliere Samaritana loquitur; prophetam in patria sua sine honore esse dicit, et reguli filium a morte resuscitat. 5. Apud natatoriam Bethesdam triginta et octo annorum infirmitatem hominis sanat, ac dicit: Scrutemini Scripturas; et: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. 6. De quinque panibus, et duobus pisci
Abbreviated transcription (Latin):
Ibs interrogtus principium scts se responda
luns intemplo se & pitrem unum etdcit
ddatar oresurrectione
Mara oedes dũ unguit &cipillis sus exir¬
gt ihii suptaa sinam sedit᷑ & uolentibus
gretis uider ilm. Loquitur degano
stumenti quodinterram mittitur.
&uox decaelo a dibm̃ & quod multi ex prin¬
apib erediderunt ibm̃ sed propter pha¬
nseos non consutrentur
Pedes discipulorum lauat deiudic traditore

Expanded text:
 interrogatus, principium se esse respondet. lans in templo, se et Patrem unum esse dicit. De Lazari resurrectione. 10. Maria pedes Jesu unxit, et capillis suis extergit. Jesus super asinum sedet; et volentibus Graecis videre Jesum, loquitur de grano frumenti, quod in terram mittitur. Et vox de coelo ad Jesum, et quod multi ex principibus crediderunt in Jesum, sed propter Pharisaeos non confiterentur. 11. Pedes discipulorum lavat. De Judae tr
Abbreviated transcription (Latin):
mar: phares autem. genuit
esrom: estomautem. geniuit
Aaram Aram autem. genuit
aminadab: Aminadab autem
genuit naasson : Naasson autẽ
genuit salmon: salmon autẽ
genuit boor derachab: boor
Autem: genuit obeth exruth
Obeth autem. genuit iesse.
Iesse autem genuit dauid re¬
gem. dauid autemrex genuit
salomonem exea quae fuit
uriae: salomon autem. genuit
roboam. Roboam autem ge¬
nuit abia: Abia auter. ge¬
nuit asa Asa auteme genuit
ic saphath. Iosaphath autem

Expanded text:
Phares autem genuit Esrom Esrom autem genuit Aram Aram autem genuit Aminadab Aminadab autem genuit Naasson Naasson autem genuit Salmon Salmon autem genuit Booz de Rachab Booz autem genuit Obed ex Ruth Obed autem genuit Iesse Iesse autem genuit David regem David autSalomonem ex ea quae fuit Uriae. Salomon autem genuit Roboam. Roboam autem genuit  Abia. Abia autem genuit Asa. Asa autem genuit Josaphat. Josaphat autem
Abbreviated transcription (Latin):
uel uitiosis interpretibus male
edita uel apnte sumptoribus. Im¬
peritis emendata peruersuis.
uel alibrariis dormitantibus.¬
Aut addita sunt Aut mutata cor¬
rigimus. neq uero ego deuetere
disputo testamento. quod a sep¬
tua ginta seniorib. Ingrecam
linguam uersum tertio gradu
adnosusq peruenit: non quȩro

Expanded text:
vel a vitiosis interpretibus male vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero
Abbreviated transcription (Latin):
DAMASO
HIERONIMUS
Nouumopus facere me cogis
exuetere ut post exempla¬
ria scrinturarum toto orbe
dispersa quasi quidam arbit̃
sedeam & qua hnterse uari¬
ant quae sint illa quaetum
greta consentiant ueritate
decernam : piur labor. sed pe¬
ficulosa precesumptio iudica¬
redeceris ipsum ab omnibur
iudicandum senis mutare lin¬
guam & canescentem mundũ
Adinitia retrahere paruulo¬
rum. quis enim doctur pariter
uel indoctus cum in manus uolu¬
men ad sumpserit . & a saliua
quam semel inbibit uiderit
discrepare quod lectitat. non
clamans esse sacrilegum qui au¬
deam aliquid Inueteribus li¬
bris addere mutare corrige¬
re aduersus quam inuidiam
duplex causame consolatur.
quod & tu qui summus sacerdor
es fieri iubes. & uerum non eẽ
quoduariat etiam maledicorũ
testimonio comprobatur..
sienim latinis exemplaribus
fides est adhibenda responde
ria pene quot codices. sin au¬
temueritas est quaerenda
depluribus curnon ad grecam
originem reuertentes ea quae

Expanded text:
Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, responderia pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
charias turbatus estuidens &
timor inruit supereum. Ait
Autemadillum angelus. Neti¬
meas zaccharia qm ex audita
est deprecatiotua duxor tua
eli sabethpariet tibi filium : & uo¬
cabis nomen eius iohannem.

Expanded text:
ccharias turbatus est videns et timor inruit super eum ait autem ad illum angelus ne timeas Zaccharia quoniam exaudita est deprecatio tua et uxor tua Elisabeth pariet tibi filium et vocabis nomen eius Iohann
Abbreviated transcription (Latin):
originem reuertentes ea quaa
uel uitiosis interpretibus mals
edita uel apnte sumptoribur In¬
peritis emendata peruersuis
uel alibrariis dormitantibus.¬
Aut addita sunt Aut mutata cor¬
rigimus neq uero ego deueter
disputo testamento quod a sep¬
tua ginta seniorib. Ingrecam
linguam uersum tertio gradu
adnosusq peruenit. non quȩr

Expanded text:
originem revertentes, ea quae originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaer
Abbreviated transcription (Latin):
DAMA SO
HIERONIMUS
Nouum opus facere me cogis
exuetere ut postexem pla¬
ria scrunturarum toto orbe
dispersa quasi quidam arbit̃
sedeam & qua hiterse uari¬
ant quae sint illa quaecum
greta consentiant ueritate
decernam : piur labor. sed pe¬
ficulosa pricesumptio iudica¬
re deceris ipsum ab omnibur
iudicandum senis mutare lin¬
guam & canescentem mundũ
Adinitia retrahere paruulo¬
rum quis enim doctur pariter
uel indoctur cum in manus uolu¬
men ad sumpserit . & asaliua
quam semel inbibit uiderit
discrepare quod lectitat. non
clamans esse sacrilegum qui ar¬
deam aliquid Inueteribis li¬
bris addere mutare corrige¬
re aduersus quam inuidiam
duplex caus ame consolatur.
quod & tu qui summus sacerdor
es fieri iubes. & uerum non eẽ
quoduariat etiam maledicorũ
testimonio comprobatur..
si enim latinis exemplaribus
fides est adhibenda responde¬
ant. quib. totsunt exempla¬
ria pene quot codices. sin au¬
tem ueritas est quaeren da
idepluribus curnon ad grecam

Expanded text:
Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam
Abbreviated transcription (Latin):
at illȩ exeuntes fugert̃ de monum̃to. Inua¬
serat enĩ eas tremor ⁊ pauor. ⁊ nemini qͥc¬
quã dix̾unt. S possumꝰ intelligere illas ñ
fuisse ausas angło aliqͥd dicere .i. respon¬
dere ad ea q̃ ab illo audierant. aut certe
custodib ibi iacentib. Illud uͦ gaudiũ qd̃
matħs cõmemorat. timori ñ repugnat.

Expanded text:
to. Invaserat enim eas timor et pavor, et nemini quidquam dixerunt . Sed possumus eas intelligere non fuisse ausas angelis aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab ipsis audierant, aut certe custodibus ibi jacentibus. Illud vero gaudium, quod Matthaeus commemorat, timori non repugnat.
Abbreviated transcription (Latin):
et quis pt̃ ẜfcũ plures sint pauꝑes quã diuitesmõ
hoc dixissent in in diuitũ mĩo ĩtellexissẽt cũctos qͥ
diuitias adipisci uellent

Expanded text:
Et quis potest. Cum plures sint pauperes quam divites, non hoc dixissent nisi in divitum numero intellexissent cunctos qui divitias adipisci vellent
Abbreviated transcription (Latin):
ture sue uel nr̃e isurrectionis oñdit ⁊ talis pꝰ iudi=¬
ciũ tnͣctis apꝑebit electis In iudicio in forma serui bõis
et malibut impii quẽ spreuere iudei quã negauere mi¬
lites quẽ crucifixere pilatꝰ ⁊ hodes quẽ iudicauere /q̃.¬
ant iudicem agnoscere

Expanded text:
turae suae, vel nostrae resurrectionis ostendit. Talis post judicium cunctis apparebit electis: in judicio, in forma servi et bonis et malis, ut impii quem sprevere, quem Judaei negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere nequeant judicem agnoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
bat eos ftatredẽtes pharise ĩtrogabãt eũ Si lig uiro uxorẽ
dũtede. teptãtes eũ at ille respõdẽs dixit eis sͤ duob p̃cepit in.¬
oyses q̃ dixerũt. Noyses permisit libellũ repudy scrib̾e ⁊ di.
mittere scltꝰ respõdẽs iłis ait ad duriciã cordis ur̃iscp̾sit u.¬
p̃ceptum

Expanded text:
uxorem dimittere, tentantes eum. At ille respondens, dixit eis: Quid vobis praecepit Moyses? Qui dixerunt: Moyses permisit libellum repudii scribere, ttere. Quibus respondens Jesus ait: Ad duritiam cordis vestri scripsit aeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
ermis fetor uerimiũ d̾ coruptione carnis ⁊̃ sãg̾nis
Iõq caro recẽs salo ꝯditur ut exsigato hũore sangui¬
neo uermiscere neq̃at Caro go et sanguis uermes cͤati
qr d̾lcãtio ca̾nalis / cui ꝯdimẽtũ ꝯtinentie nõ r̾sistit pe¬
nã luxurioẜ generat eternã debeq̃ gͦ ⁊ copa ꝯtinẽtie

Expanded text:
ermis. Fetor vermium de corruptione carnis et sanguinis, ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato humore sanguineo, vermis esse nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creant, quia delectatio carnalis cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis genera
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quid querat ꝑ hoc determĩatur ꝗqd ait de celo
uł in morem helys ignem de sublima uł ad simi:¬
licudiem samueł estiuo tp̃e mugire tomtrua .ł
fulgura uł nubes qiͣ nõ possent ⁊ hec calup̃mari.
qͥ ea calũpniabãtur que oculis uidebat᷑ ⁊ manute:¬
nebant utilitate sentiebat uł signũ d̾ celo mãnas.
ut qui paucis paibꝰ mulca miłia homi saciauitinẽ
sicut maysesimmãna celitꝰ misso ppłm oẽm passim re:¬
ficiat uñ iohes pꝯ eduliũ panũ turbas quesisse dicit¬

Expanded text:
Sed quid quaerant per hoc determinatur, de coelo, vel in morem Eliae ignem de sublimi, vel ad similitudinem Samuelis aestivo tempore mugire tonitrua, vel fulgura vel imbres, quasi non possent et haec calumniari qui ea calumniabantur quae oculis viderant, manu tangebant, utilitate sentiebant. Vel signa de coelo, manna, ut qui paucis panibus multa hominum millia satiavit, nunc sicut Moyses manna coelitus misso populum omnem passim reficiat. Unde Joannes post edulium panum turbas quaesisse dicit
Abbreviated transcription (Latin):
to Sonꝯ ille adhibitꝰ mediꝰ inte aliquid ꝓpagauit a meno emigͣ¬
uit de ũ iã cogitabã tu nõdũ audiebas uõtẽ meã hac audita cepisti
⁊ tu hr̃o qd̾ cogitabã s ego nõ ꝑdidi qd̾ hẽbã crgo in me tãꝙͣ i car¬
dine cordis mertã quam in secietario mentis mee p̃cessit ubũ no c eͣ
meam Nondũ sonuit uox in ore meo ⁊ mest iam uerbũ cordi mẽo
ut aut̃ exeat ad te qd̾ corde ꝯcepi mĩstenũ uocis inqrit Si possm adui.¬
nõ ĩcelligit ignoscat hoĩ lab̾anti deo supplicet miiseranti Etem̃ ⁊̃ qͣ ͭ¬

Expanded text:
itus medius in te aliquid propagavit, a me non emigravit. Deum jam ego cogitabam: tu nondum audieras vocem meam; hac audita, coepisti et tu habere quod cogitabam: sed ego non perdidi quod habebam. Ergo in me, tanquam in cardine cordis mei, tanquam in secretario mentis meae, praecessit verbum vocem meam. Nondum sonuit vox in ore meo, et inest jam verbum cordi meo. Ut autem exeat ad te quod corde concepi, ministerium vocis inquirit. 4. Vocis minon intelliget, ignoscat homini laboranti, Deo supplicet miseranti. Etenim et
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ꝑ seip̃m n ͨ crescit nͨ decrescit ĩse ĩ nobis
ãt cͤscere dicit᷑ cũ ꝑficiẽdo ĩ illo crescĩo dicut
crescit ĩocuł lux cũ acie ꝯualescẽte yidetur
ampliꝰ q̃ acie lãguẽte mĩꝰ utiq uidebatur
Et minor erat oculis egris maior ẽ ocuł sanis

Expanded text:
se ipsum nec crescit, nec deficit in se. In nobis autem crescere dicitur, cum proficiendo in illum crescimus: sicut crescit in oculis lux, cum acie convalescente videtur amplius, quae acie languente minus utique videbatur. Et minor erat oculis aegris, major est oculis sanis:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ cõde ꝯceptũ est nec gratũ ẽ n ͨ lacinũ n ͨ punicũ n ͨ cqꝙͣ lĩgue Talẽ
uotẽ q̃rit ꝓcedẽdi qualis assistit audico Modo frẽs ut aliquid ꝓpositũ
sit quo ĩtelligatis ꝯcepi corde ut dicã deꝰ Hoc qd̾ ꝯcepi corde magnũ
aliquid ẽ non em̃ due sabe sũt deꝰ Nõ enĩ uox ista breuis ẽd deũ
uolo dic̾e ĩtẽdo cuidicam. Latĩꝰ ẽ deũdico ũrecꝯ ẽ theon dico Dics ltr̃o
In corde aut meo in eo qd uolo dicere ĩ eo qd cogito nulla ẽ dr̃sitas leã¬

Expanded text:
d corde conceptum est, nec graecum est, nec latinum, nec punicum, nec cujusquam linguae. Talem vocem quaerit procedendi, qualis assistit auditor. Modo, fratres, ut aliquid propositum sit quod intelligatis, concepi corde ut dicam, Deus. Hoc quod concepi corde, magnum aliquid est. Non enim duae syllabae sunt Deus; non enim vox ista brevis est Deus. Deum volo dicere, intendo cui dicin corde autem meo, in eo quod volo dicere, in eo quod cogito, nulla est diversitas l
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deꝰ erat u̾bũ hoc erat in ꝓn̾cipio apud deũ Quanta u̾ba ĩmo
quãtas uoces facit u̾bũ cõd̾e̾ ꝯceptũ quãtos p̃dicatores fet̃ u̾bũ apͣ
prẽ manẽs ansit priarchas misit ꝓphas misit tot ⁊ tãtos p̃mutra¬
tor es suos Uerbũ manẽs noces misit Et pꝰ multas uoces pmissas
iohãnis hari oñu sacͣmẽtũ ille gestabat haꝵ omm ꝑsona sacta et
miistica ille unꝰ erat Ideo ꝓpe dictꝰ ẽ uox tã ꝙͣ om̃ uocũ sigͣculum
quã locutꝰ sũ uocis et uerbi dixerit ip̃a uox ip̃e ioħes Illũ oporcet c̾re:¬
scereme aũt minui O magnũ ⁊ mirabile sacm̃tũ accẽdite ꝑsonã
uocis in qua ꝑsona erant sacram̃ta om̃̃ uocũ dicẽtẽ d̾ ꝑsona uerbi¬
ꝙ alũ õt crescere me ãt minui siuares᷑ Actẽdice apłꝰ dicit Exꝑte¬

Expanded text:
mo quantas voces facit verbum corde conceptum! Quantos praedicatores fecit Verbum apud Patrem manens! Misit Patriarchas, misit Prophetas, misit tot et tantos praenuntiatores suos. Verbum manens voces misit, et post multas praemissasJoannis. Harum omnium sacramentum ille gestabat, harum omnium persona sacrata et mystica ille unus erat. Ideo proprie dictus est vox, tanquam omnium vocum signaculum quam locutus sum vocis et verbi, dixerit ipsa vox, ipse Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . O magnum et mirabile sacramentum! Attendite personam vocis, in qua persona erant sacramenta omnium vocum, dicentem de persona Verbi, Illum oportet crescere, me autem minui. Quare? Attendite. Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmõtẽ orare Bene orat qui deũ orando q̃rit/ a trenis
ad superiora progrediens uertitẽ cure sub linnori
ascendit qui diuĩtiis aut honore seculi aut d̾ mo̾te
pater posuerit in manu filii filius tamen ut formã
pro meis interuenire peccatis Non ergo quasi infir¬
mus obsecrat sed quasi pius impetrat Omnia qua
ult potest qr aduocatꝰ ⁊ iudex noster est alterum
pietatis officium alteꝵ est potestatis insigne

Expanded text:
it. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curiae sublimioris ascendit. Qui vero de divitiis, aut honore saeculari, aut certe de Pater in potestate Filii, Filius tamen ut formam pro nostris intervenire peccatis. Non ergo quasi infirmus obsecrat, sed quis impetrat, orandi vult potest, quia advocatus et judex noster est; alterum pietatis officium, alterum potestatis insigne
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cursoris eiꝰ neq de infantia ne ꝙ de puericia cq̃.¬
libet hor aliqͣ ꝯmeorãs neq de diuinitate salua.¬
toris aliquid scribens Excepco ꝙ ĩ capite euãgłii
suifiliũ dei nõiatiab mitio auãgelice p̃dicatiomiẜi
qdͥ ꝑ ioħem factũ ẽ narrãdo cepit t̃ ad illud usq tp̃ꝰ¬

Expanded text:
de infantia vel pueritia utriuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod eum in capite Evangelii sui Filium Dei nominat, ab initio evangelicae praedicationis, quod per Joannem factum est, coepit, et ad illud usque t
Abbreviated transcription (Latin):
est uii habens pedes longitudinis trium palmorum
mensura a pauimento altius eminens Qui sc locꝙ
non desuper sad a latore meridiano pertotum pacet.
unde corpus inferebatur Color autem monumenti
et loculi albo et rubeo dicitur esse permixtus

Expanded text:
tem habens pedes longitudinis, trium vero palmarum mensura, caetero pavimento altius eminens, qui scilicet locus non desuper, sed a latere meridiano per totum patulus est, unde corpus inferebant. et loculi albo et rubeo dicitur esse permistus
Abbreviated transcription (Latin):
Cõsderãs ãt dolũ ⁊c õucet hoc loco dñs c̾cũspectos nos in
respondendo adu̾sꝯhetitos uł iudeos eẽ debere Alibi dixit
Estote astuti sicut serpentes eiuẽ locũ pleriq ita accipĩt
ut qr serpẽte suspenso ⁊ crux ãnũtiata ẽ ꝙ serpẽtinũ ne:¬
qcie spitalis uirꝰ aboleret / uideatur astutꝰ ita ẽẽ debere
d̾ celo accepiset ptatẽ rspõdit Bap̃mũ iohis uñ ẽ / d̾celo an
ex hõibꝰ ut dũ illud de celo eẽ negare nõ auderet/ ip̃e se
amẽtie ꝯfutarẽt q eiꝰ auctorẽ negarẽt eẽ de celo Postula.¬
tus didragma q̃rit de nnagiẽ/ alia em̃ igo dei alia ygo
mũdi unde ⁊ apłꝰ nos ãmonet / sicut portauĩa ygniẽ t̾rẽĩ

Expanded text:
onem? docet hoc loco dominus circumspectos nos in respondendo aduersus haereticos uel Iudaeos esse debere. alibi dixit: estote astuti sicut serpentes. quem locum plerique accipiunt, ut quia serpente suspenso Christi crux adnuntiata est, quo serpentinum nequitiae spiritalis uirus aboleret, uideatur astutus ita esse debere de caelo accepisset potestatem respondit: baptismum Iohannis unde est, de caelo an ex hominibus? ut dum illud de caelo esse negare non auderent, ipsi se amentiae confutarent, qui eius auctorem negarent esse de caelo. postulatus didragma quaerit de imagine; alia enim imago dei, alia imago mundi. unde et ille nos admonet: sicut portauimus imaginem terreni
Abbreviated transcription (Latin):
bat Et forte ĩ hõde oẽb impii sig̾ficãtur tispice qͥ si legi
nõ credident ⁊ ꝓphetis/ mirabilia xp̃i oꝑa ĩ euãgelio quoq
uidere nõ possint
gnus ẽ passꝰ. ⁊ sepulcꝰ aꝵ hic albanuxͣ alios euã¬
gelistas purpura uł coccinea ueste illudit᷑ ĩdutꝰ
sig̃t geminũ martiriñgenꝰ qͦ ĩ passiombꝰ egra
ad ornaturut sit cãdidas acciõe ⁊ rubitũdo san¬
guĩe qp̃e em̃ mẽbroꝵ flosculis uernãsan pace li

Expanded text:
bat. Et fortasse in Herode omnes impii significantur, qui si legi non crediderint et prophetis, mirabilia Christi opera in Evangelio quoque videre non possintgnus est passus et sepultus: quod hic alba, juxta alios Evangelistas purpurea vel coccinea veste illuditur, indutus, signat geminum martyrii genus, quo in passionibus Ecclesia adornatur, ut sit candidus actione, rubicundus sanguine. Ipse enim membrorum flosculis vernans, in pace li
Abbreviated transcription (Latin):
iecte gla duo gͥadii seficiũt ad testĩoiũ spõte
passi saluatoris unꝰ qui ⁊ apłis audatia c̾tãdi
ꝑ dñat euulsa ictu eiꝰ auricula. dñõ etiã mori¬
turo pietatẽnoitutẽq curãdi ĩ eẽ docoret Altꝰ
qͥ nequa ꝙͣ exemptꝰ uagnia oñder et eos nõ totũ
q potuere ꝑ cis defensione facere ꝑmissos

Expanded text:
onte passi Salvatoris. Unus qui et apostolis audaciam certandi pro Domino et evulsa ictu ensis auricula Domino etiam morituro pietatem virtutemque medicandi inesse doceret. Alter qui nequaquam exemptus vagina, ostenderet eos non totum quod potuere, pro ejus defensione facere permissos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mgauit petrꝯ ẜ ꝓfiat ꝙ emẽdauit didici cauẽ aloq̃a
pfidor petrꝯ ĩter uidos negauit slomõ ꝯtubnis gẽtilis
amarisse penꝰ ut suũ pogẽt lauam delictũ et tusiue
mam uis meri dilue culpã latͥmis iuã ⁊ eodẽ momẽto
uodemtempore respicit te cristuss let iõsip̾ta sũt ut¬

Expanded text:
quod negauit Petrus, profuit quod emendauit. didici cauere adloquia perfidorum. Petrus inter Iudaeos negauit, Salomon contubernio gentili amarissime Petrusniam uis mereri, dilue culpam lacrimis tuam; eodem momento, eodem tempore respicit te Christus. si in
Abbreviated transcription (Latin):
uetis duo frẽs dr̃sos filios iotermos ex una uxore gr̾auerĩt
Tradit᷑ eñ machã qͥ a salomõe genꝯ duxit iacob gn̾asse
filiũ ⁊ uxore sc̃stite decessisse / quã pꝯͣ melchi accepit uxo¬
rẽ ex qua gu̾atꝰ ẽ helii euesꝰ helii fr̃e sine liberis decedẽte¬
hel copulatꝰ ẽ fr̃is uxori ⁊ gn̾auit filiũ iosef q̃ iuỹ legẽ

Expanded text:
eris duo fratres diuersos filios uterinos ex una uxore generauerint. traditur enim Matthan, qui a Salomone genus duxit, Iacob generasse filium et uxore superstite decessisse, quam postea Melchi accepit uxorem, ex qua generatus est Heli rursus Heli fratre sine liberis decedente copulatus est fratris uxori et generauit filium Ioseph, qui iuxta legem
Abbreviated transcription (Latin):
sit Dic̃ fo̾tasse aliquis qr solꝯ qͥmalũ fecerit trẽt Tñ ⁊
naufragiũ nõ tĩebis Caue ĩsidias caue fraudes Ẽt l
ip̃o ꝙ ad subruẽdũ hoiẽm totũ u̾suta diabolꝯ mũdũ fraid
ꝯcutiat / cotis scłi ĩpugnet illecebris eiꝰt̾ blãdicie płꝰ
cauẽde Nõ euã çiba flexerat nõ mãdatoꝵ desticu̾a̾t ob¬
liuio s ꝓmiss hõris ãbiciosa illecebrosa decepit Que si
diũ datͣ quo celũ ãbiciõis obtũdas ut soli dño seruias Ca¬¬
ret enĩ ãbicione religiosa deuotio

Expanded text:
it. Dicet fortasse aliquis quia solus qui malum fecerit timet; tamen naufragium non timebis. etsipso quod ad subruendum hominem totum uersuta diabolus mundum fraude concutiat, totis saeculi pugnet inlecebris, eius tibi blanditiae plus cauendae. non Euam cibus flexerat, non mandatorum destituerat obliuio, sed promissi honoris ambitio inlecebrosa decepit. quae sidium datur, quo telum ambitionis obtundas, ut soli domino seruiamus; caret enim ambitione religiosa deuotio
Abbreviated transcription (Latin):
e si ptãtẽ habẽs et non sicud scribe Et erar ĩ synagoga coꝵ
homo in spũ inmũdo. et exclamauit dicẽs Quid nobͥ¬
et tibi ihu nazarene. uẽisti perdere nos scio qui sid. sĩs
dei. Et ꝯmĩatus est ei iħ̾s dicẽs. obmutesce. et exi de hoĩe¬
st discerpẽs eũ sp̃s miũdus. et exclamãs uoce magna.¬
exiit ab e. et mirati sũt oẽs. ita ut ꝯquirerẽt inter se dicẽ.¬

Expanded text:
estatem habens, et non sicut scribae. Et erat in synagoga eorum homo in spiritu immundo, et exclamavit dicens: Quid nob Nazarene: venisti perdere nos? Scio qui sis, sanctus Dei. Et comminatus est ei Jesus, dicens: obmutesce, et exi de hominet discerpens eum spiritus immundus, et exclamans voce magna,exiit ab eo. Et mirati sunt omnes, ita ut conquirerent inter se dice
Abbreviated transcription (Latin):
accipiant sp̃m scm̃ quẽ nͥ habeãt nõ pñt dilig̾e̾
⁊ mãdaͣ ẜuare: Sed hẽbãt minꝰ occułte accepti
siat aipłiꝰ maifeste ut eis ĩotesceret qdͥ ha¬
bebant¬
qr ss non apparuit indutus humanitate
alicubi quã manere ne quis ergo putet sit maere
si uobistum orfam grece pupillilatne mo¬

Expanded text:
 quem nisi habent, non possunt diligere, non mandata servare? Sed habebant minus occulte et accepturi erant amplius manifeste, ut eis innotesceret quod habebants non apparuit indutus humanitate.alicubi quam manere. Ne quis ergo putet sic manere, sim vobiscum. Orphani Graece, pupilli Latine
Abbreviated transcription (Latin):
it apłꝰ qui ⁊ nõ sũt dõsũ. ĩ quo sedet dñstñ cũ militibus
a iohanne inscruuntur
Ialii aut .I. sti ut palma florebũt angusti ĩ radicibꝯ lati
b alitͥ frondes uł ramos de arboribꝯcedũt qͥ ĩ doct̾na
ueritatib uerba et sẽtẽtias prm̃de eoꝵ libris excer¬

Expanded text:
qui etsi non sunt dorsum in quo sedit Dominus, tamen cum militibus a Joanne instruuntur. Alii autem. Justi ut palma florebunt, angusti in radicibus, lati . Alii autem frondes vel ramos de arboribus caedunt, qui in doctrina veritatis verba et sententias Patrum de eo
Abbreviated transcription (Latin):
qñ dare oꝑã liberis sit decoꝵ dũ ãni uigẽt dũsuscipiẽ¬
doꝵ liberoꝵ spes ẽ dũ generãdi usꝯ ẽ mexẽplo copło
quoq usus in studio ẽ At uͦ ubi matura eu senectꝰ
successerit ⁊ etas r̾gẽdis liberis hablior ꝙͣ creãdis
pudor ẽ legict̃ li coitꝰ indicia gestare ⁊ gͣuari ali¬
ene etatis ouere /⁊ cumestr᷑ aluũ nõ sui tp̃is friectu¬

Expanded text:
it decorum: dum anni vigent, dum suscipiendorum liberorum spes est; dum generandi usus est in exemplo, copulae quoque usus in studio est: at vero ubi matura aevi senectus successerit, et aetas regendis liberis habilior quam creandis, pudor est legitimi licet coitus indicia gestare, et gravari alienae aetatis onere, et tumes
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ uñ desrẽdit sñ da fanore ẽuolare Actuũ enĩsuoꝵ uñta
laq̃is ⁊ deliciaꝵ secłamũ illecebris obnoxia iã tẽt᷑ hũc
dei factꝰ alta u̾tutẽ sui accipiẽs uiri ꝙ̃ diufuit sb̾dita

Expanded text:
potest, unde descendit, sine dei fauore reuolare. actum. enim suorum uincta potest, unde descendit, sine dei fauore reuolare. actum. enim suorum uincta laqueis et deliciarum saecularium inlecebris obnoxia iam tenetur. Hunc dei factus, altera uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
młietis aĩs pͥꝯꝙͣ coͥporis ocħ ꝯcupiscit demq qd nõ ui¬
deris nõ aabis ẜ u̾caro ꝯcupierit ꝯpatiẽtis quoq aĩ
ꝯstãtia defetiscit ⁊ mẽ ꝯsortio aõris ĩflectit᷑ duo
emĩ ĩca̾ne una sũt atq ita mo̾s i̾repit sceleris effectu
nec a ꝑicłis abstinet᷑ uñ nõ alienũ uidet᷑ r̾pete̾ ꝙ̃ ad¬
modũ theotimꝰ cũ gͣui ocłoꝵ ĩꝯmodo laboraret ⁊ aã¬
ret uxorẽ int̾dicta sibi a medico facultate coeũdi cu¬¬
piditatis ĩpatiẽs / acq ĩpetu libidinis raptꝰ se mode:¬
rari nequ̾it saẽs em̃ prudẽsq ꝙ eẽt oculos amis ꝯ
pͥꝯꝙͣ quẽiret uxori ĩ iyo estu feruẽtis cupiditatis et
ꝯsuetudinis aꝑꝑatr. uade inqͥc aĩcũ lumẽ Sic febre li¬¬
bido flagrãtior ẽ gͣuis q p̃cipitat ⁊ ĩflãmat Etem̃
qrͣ clauis q̃busdã suffigit᷑ aĩa cõporeis uoluptatibꝰ ⁊ cũ
sel adhe serit cupiditatibꝰ demersa trenis diffiale ĩ altũ

Expanded text:
culus concupiscit. denique quod non uideris non amabis, sed ubi caro concupiuerit, conpatientis quoque animi constantia defetiscit et mens consortio amoris inflectitur - duo enim in carne una sunt atque ita mors inrepit sceleris effectu  alienum videtur repetere quemadmodum Theotimus cum gravi oculorum incommodo laboraret, et amaret uxorem, interdicta sibi a medico facultate coeundi, cupiditatis impatiens, atque impetu libidinis raptus, se moderari nequiverit. Sciens enim prudensque quod esset oculos amissurus, priusquam conveniret uxori, in ipso aestu ferventis cupiditatis, et consuetudinis apparatu: Vale, inquit, amicum lumen. Sic febre libido flagrantior est, graviusque praecipitat et inflammat. 65.  clauis quibusdam suffigitur anima corporeis uoluptatibus et, cum semel adhaeserit cupiditatibus demersa terrenis, difficile in altum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ añn sẽsũq ꝑtẽptãt hec pͥor diaboli sollicitat᷑ arte
Etem̃ ager bonꝰ uestis monile suadela serpẽtis ẽ ho¬¬
noris gr̃a sublimitas pc̃tatũ epulaꝵ suauitas fõma
meretrias laq̃us ẽ diaboli ⁊ qiͣ qdã neq̾tie spitał ille¬
cebroso affectꝰ q ꝑ ca̾ns illecebrã quecito fẽmea q̈dã¬

Expanded text:
tem animum sensusque pertemtant. haec prior diaboli sollicitatur arte. etenim ager bonus uestis munile suadella serpentis est. honorum gratia, sublimitas potestatum, epularum suauitas, forma meretricis laqueus est diaboli et quasi quidam nequitiae spiritalis inlecebrosus adfatus, qui per carnis inlecebra
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃n ĩ eccr̃a futuror figurã tenẽt uiso do
ctesia cũ audiũt si ꝑsuaderi ut pñtia boͣ ⁊ ca:¬
duca ꝓ et̾nis qũq habẽdis dimittãt timẽt
⁊ se deci credũt Quibꝰ dũs dĩc Nolite fiẽre
ego sum

Expanded text:
qui omnium in Ecclesia futurorum figuram gerebant, viso Domclesia, cum audiunt sibi persuaderi ut praesentia bona et caduca pro aeternis quaecunque habendis dimittant, timent et se deceptos credunt, quibus Dominus ait: Nolite timere, ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
fterat qͥ.re. Ite regulꝰ pt̃ figurare aliquẽ gẽtis
ludaice scm̃ doctorem qui tandẽ ꝑꝯ plenã eaie
gẽtiũ ꝯu̾sionẽ ad quã dñs a iudeis i̾pulsq̃ per
discipulos mͣsmigͣuit ꝓfilio iudaico uidelic ppło¬
quẽ nõ ñ in fiẽ secłi fidẽ accepturũ cognostit ⁊
descẽderet ⁊ pñs corpore sanaret uñ ĩfidelitatis
didit ip̃e ⁊ domꝰ eiꝯ tota

Expanded text:
filius. Iste regulus potest figurare aliquem gentis Judaicae doctorem, qui tandem post plenam Ecclesiae gentium conversionem ad quam Dominus a Judaeis expulsus per discipulos transmigravit, pro filio, Judaico populo, quem non nisi in fine saeculi fidem accepturum cognoscit, descenderet et praesens corpore sanaret, unde infidelitatisdidit ipse et domus ejus tota
Abbreviated transcription (Latin):
bcũ at uidisret mnultũ ualet apud deũ fides ꝓp̾a u̾
fãtũ ualuit aliẽã ut hõ int̾iꝰ ⁊ ext̾iꝯ sanatꝰrepẽte
exurgeret alioꝵq meritis sua ei p̾laxarẽt᷑ errata¬
b fili dunictũt᷑ ⁊ aira hũilitas d̾spectũ ab hõibꝰ dissolu¬
tũ totis artubꝰ filiũ uocat aͥ c̾te ideo q⁊ dimictũturi¬
pectata  Ex hoc ãt ostẽdit ꝓꝑcer pcca fuisse mobo
ꝑcussũ ⁊ ideo nõ posse sanarimisi his p̃ꝯ diissis sicut
Aut ꝓp̾t᷑ nn̾ta augẽda ut iob ⁊ mãtires aut ꝓꝑt̾ hu¬

Expanded text:
Cum autem vidisset. Multum valet apud Deum fides propria, ubi tantum valuit aliena: ut homo interius et exterius sanatus repente exsurgeret, aliorumque meritis sua ei relaxarentur errata. Fili. Mira humilitas, despectum ab omnibus, dissolutum totis artubus, filium vocat. Aut certe ideo, quia dimittuntur Ostendit propter peccata fuisse morbo percussum, et ideo non posse sanari nisi prius his dimissis. Sicut Aut propter merita augenda, ut Job et martyres. Aut propter hu
Abbreviated transcription (Latin):
uero dixit ioħes thomã non fuisse cũ eibicũ lucas
ditat istos duohroẽisso undeci ꝯgregatobi ⁊ eos q̃
cũ eis erãt ãcelligẽdũ ẽ ꝙ thomas inde exierat
añꝙͣ dñs eis hec loquẽtibꝰ appareret
sonturbati sredunt apostoli sed taniẽ turbant᷑
primo quia paucoꝵ opimonemisencentia ma.¬
ioris partis excludit demq qr petrus ⁊ si crede.¬
ret resuscicatũ curbari potuit quia clausis hos¬
tiis dominꝰ cum corpore suoamprouisũ se ingesẜit¬
preterca aposꝰ sed postquam mortuꝰ est mon
tredũt tercio potuisse die.uerã carnẽ de sepult
in passione sed hunc exrorem aufert dominus
detes s sicut mala herba incorde ascẽdentesifi¬¬
dẽ quã in uob plantaui exigo qd ex uob̾ ortũ est
conderinosi non est ueritas resurrectiõisper.¬
ditus est fructus passionis¬
undoce manqagoltis documtis pluadet r̾surreti.¬
onem prebendo se ⁊ ꝯcłis uidendũ ⁊ mambꝰ tra

Expanded text:
ero dicit Joannes Thomam non fuisse cum illis: cum Lucas dicat istos duos invenisse undecim congregatos, et eos qui cum eis erat, intelligendum est quod Thomas inde exisset antequam Dominus eis hoc loquentibus appareretAMBR. Credebant apostoli, sed tamen turbantur primo, quia paucorum opinionem sententia majoris partis excludit. Denique quia Petrus, et si crederet resuscitatum, turbari potuit, quod clausis ostiis Dominus cum corpore se improvisus i, sed postquam mortuus est, non credunt tertia die potuisse veram carnem de sepulcro in passione, sed hunc errorem aufert Dominusdentes, sed sicut mala herba in corde ascendentes, fidem quam in vobis plantavi exigo, quod ex vobis ortum est condemno, si non est veritas resurrectionis, perditus est fructus passionisvidete. Multis documentis persuadet resurrectionem praeben
Abbreviated transcription (Latin):
rile erit ꝑ effectũ spuãlis potẽtie se palpabile per᷑
ueritatẽ nature
palpate ꝑꝯi surrectionẽ dñs ĩ corpore suo duo ꝯ¬
traria esse ostendit Et palpabile eiꝯdẽ nat̾e utꝰ
fermet ad fidẽ ⁊ ĩcoruptibile alteriꝰ głienit ĩui.¬
tat ad premiũ¬

Expanded text:
tile erit per effectum spiritualis potentiae, et palpabile per veritatem naturae. Post resurrectionem Dominus in corpore suo duo contraria ostendit, et palpabile ejusdem naturae ut informet ad fidem, et incorruptibile alterius gloriae, ut invitet ad praemiu