comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
culis marinis color eiꝰ colligitur.i. ⁊̃ ostrumuo¬
qͥd̾ in locis. s optimum in insula cipro gignił
siue in hisqͣs ꝓpͥor solis cursus inluminat. sn¬
chilia aut̃. s̃ maris. que cͥcumcisa ferro: lacͥmiᷤᷤ
purpei coloris inmutunt. hif collectis. cole
purpureus temꝑat᷑. Et ostrum ex iñ appellaũ
dnt̃. qͦ ex texte bumore elicit. Furpͤa apud iu¬
ratione. Ferrugo: color ẽ purp̃e subnigrequet
ferrugo: qd̾ omĩs p̃pur&pͥma tinctura ciꝰmodi
colore existat. Glaueꝰ color ẽ. ferrigintus sub¬
niger. El bidum: ab elbꝰ colore uocatum. elbũ
nam color crocum. lutei coloris ÷. ut. croceo m¬
tata uelłaluto. Menum: ꝗ sic colore nigͦ qͣci
Itum. quia ex usto ẽ. fit enum ex dependenti
rigine tectorum. gesta assiduis ignib. uñ et
ode eiusdem tiicture flammeus est.
didi. quia infra ⁊ sup̃ funt. uł qr insubular.¬
adii dicti: qr raderdo fiunt. psctines: qd̾ e¬
xa fila reddant ⁊ inpͥmant. Colum. qd̾ sien

Expanded text:
lor eius colligitur: idem et ostrum voquidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur sive in his quos propius solis cursus inluminat. Conchylia autem sunt maris, quae circumcisa ferro lacrimas purpurei coloris emittunt: his collectis color purpureus temperatur. Et ostrum exinde appellatum dicunt quod ex testae humore elicitur. Purpura apud Latisine adspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae quae ferrugo, quod omnis purpura prima tinctura hujusmodi coloris existat. 7. Glaucus color est ferrugineus, subniger. Elbidum ab elbo colore vocatum. Elbum us; nam crocus lutei coloris est, ut: Croceo mutabit vellera luto. Menum, quod sit colore nigro. Graeci ium, quia ex usto est. Fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus: unde et color eiusdem tincturae flammeus est. buli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. Radii dicti quia radendo fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et inpremant. Colum, quod sit in
Abbreviated transcription (Latin):
petudib inurunt᷑. caract᷑ aut̃ g̾ce latine for¬
ma dr᷑. carit̾ium dc̃m: q̃ cauturiũ. qd urat.
cuiꝰ sit auaricia refrenetur: qd int̾um ꝓ
signo. int̾clum ꝓctira adhibetur. ut uis
morbi ignis ardore sucetur

Expanded text:
pecudibus inurunturpecudibus inurunturum quasi cauturium: quia urat, cujus sit, avaritia refrenetur: quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis ardore siccetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uma:. Lupꝰ qui t canicula. ferreus arpax. q: si
qu̾id inputeui decid̾it: rapit ⁊ extrahit. uñ
⁊ nom̃ accepit. rꝑax aut̃ dictus qi arripit. ar¬
gcꝰ serm frena dicta qid eqͦs fremere cogãt.
nde ⁊ nefreoes diet adhir lactantes parituli:
quod nondum aluuid frendant.i. c̃õminuant cden¬
tib. hinc et faba mnsa. qu molita ẽ. lupatuͤ fre¬
ni asꝑrrimi. dict aut᷑ lupti: a lupinis dentibꝰ
dm̃s: hascingulal. Sagina que corupte uulgo
balsus sagmariꝰ. mula sagmasia. Cauilum.
funis acapiendo. qi eo indomita ium̃taromp̃¬
henduntur. Calcaria dicta qr incalce honiniꝰᷤ
ligantur. inpedis post̾iori parte. ad stimilan.¬
dos equos. qͥb oppugnandũ: aut currendi.
pp̃pigͥtiam anmaliũ aut timorẽ. nam ex timo¬
restimili numcupati. licet sint ⁊ libidinis
stimuli. Strigiles nuncupatt at̃gendo qd his
equi tgant᷑. Caract̃ ẽ ferrum coloratũ: qͦ note

Expanded text:
. . 4. Lupus qui et canicula, ferreus harpax, quia si . . 4. Lupus qui et canicula, ferreus harpax, quia si quid in puteum et nomen accepit. Arpax autem dictus quia arripit; arcus. Frena dicta, quod equos fremere cogant, Unde et nefrendes dicti, adhuc lactentes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est, comminuant dentibus. Hinc et faba fresa quae molita est. 2. Lupata sunt freni asperrimi. Dicti autem lupata a lupinis dentibusino dicimus has cingulas. 5. Sagma, quae corrupte vulgo ballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantur, id est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum, propter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloratum quo notae
Abbreviated transcription (Latin):
genus rehłi. uñc̾unt᷑ fum̃ta ⁊ ob hoc ita uoca¬
fum. Palare uentilabrũ uulgo dẽ. auentilan¬
lant᷑. hocĩ meant᷑ ora. nã scilłe ẽ moui̾e. t essere
sunt qͥr  fritoꝵ numerꝰ desiguat᷑. t̃ petũ mola oliua¬
ria. Trelum. bes quo uua calcata p̃mitur. apre
qͥ liqͥtum ꝓfle. qͦ ab uuis ł oliuis torq̃ndo oleũ
uinũq exis Uerrennes. auehere .i. exportare
noiate. qͦlos. ibes. colaq p̃lorum ꝑ quos mͦ¬
tum fluir. alando dictos. fisilum q̃i fisculũ.
a colando ol dictum. ł qĩ fiscella olei.
rota ab qͥurido aqriã dicta. Girgillus qp inguo
u̾tatur. ẽ eni lignũ intͣnsu̾sa ꝑtica mobile. ex
qͥ tunis cũ sitia ł ut̾re inputeum dimitit᷑ hau¬
riende aque cisa. Telonẽ ortolani uocãt lignũ
longum qͦhariunt aquas. ⁊ dictum telonem.
longum ẽ. Uñ mustela uocata: qĩ mus long̾.
hoc instrum̃tiu hispani ciconiam uõcant tp¬
qd imitetur eiss itominis auemleuantis
ati deponenti pstrũ dum clangit. Ama est:

Expanded text:
untur frumenta et ob hoc ita vocatur. Pala que ventilabrum vulgo dicitur, a ventilanleantur, id est moveantur ora, nam cillere est movere. Tessere sunt quibus frumentorum numerus designatur. Trapetum est mola olivaria. Prelum trabes quo vua calcata premitur, a pre liquatus profluat, quo ab uvis vel olivis torquendo oleum vinumque exigitur. Verennes a vehere, id est exportare, nominatae. Qualos corbes colaque prelorum per quos mustum fluit, a colando dictos. Fisclum quasi fiscolum, a colando oleum dictum, vel quasi fiscella olei. rota, ab auriendo aquam dicta. Girgillus, quod in giro vertatur: est enim lignum in transversa pertica mobile ex quo funis cum situla vel utre in puteum dimittitur auriendae aquae causa. Telonem hortulani vocant lignum longum quo auriunt aquas. Et dictum telonem longum est. Unde et mustela vocata, quasi mus longus. Hoc instrumentum Hispani ciconiam dicunt, quod imitetur ejusdem 517 nominis avem, levantem ac deponentem rostrum, dum clangit. Hama . .
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ offerri ñlicet. aut cui aqua admixta ẽ. quasi
purum hoc ẽ inmundũ. honorarium uinũ:
⁊ regib ⁊ potentib honorisgm offertur. Cato
de inncentia sua. Cum essem inꝑiuntia legatꝰ:
quã plires adp̃tores ⁊ consules uinũ honorariũ
dabant. ninꝗͣ accepit nic pͥuatꝰ qͥd̾. Crudum
uinum ẽ. usuaue qd sui potant. acetum. łqr
dum. Condicim uocatum. q l sit sinplex̾et cõ¬
mixtione pigm̃torum ꝯpositum. lescatum ⁊i
tio elact̾e. Mulsum. ex melle intitrm ẽ intm
omelium. iniistũ melle ad myxtil ueheãnter¬
malis matianis. Si̾ecatũ liquor ẽ ue. fce umi a¬

Expanded text:
quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentia sua 1: 'Quum essem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel dum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et comixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio e lacte. Mulsum ex melle mixtum; est enim omelum mustum melle admixtum vehementermalis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini a
Abbreviated transcription (Latin):
tam. hĩc ⁊ m̾endam: quonꝰ antiq̃tus idip̃nspu¬
eris oꝑariis ab panis meru sdabatur. aut qͦd me
aut incenaadinam m̃sam. iñ eredimꝰ ⁊̃ illud
tempꝰ qd pꝰ medium diem ẽ: m̾idiem appellari ꝙ
puritmẽ. Mistum ẽ uinĩ elagena statim sub¬
latum. dic̃m aut̃ c̾dit᷑ mustũ ꝙ inselimũ ⁊ t̾ram
hãt mutã. slã mꝰ t̾ra. Uñ ⁊ humus cuiꝰ us tanti¬
feruoris ẽ: ut uasa qͣmuis gͣndia ex eoplena abqͦ
spiramine repleta: ilico disrumpit. Roseum uinũ:
.i. cũ nbore. rosa enim rubet. Amineũ u̾o. qͣsi
sine minio .i. sñ rubore. nam album ẽ. sucinaci¬
um:. succine gemine simile ẽ .i. fului colois.
Limpictum uinũ. d: ꝑspicitũ. ab aque sp̃e dic̃m.
qĩ simpͥidũ. limpba enimaqua ẽ. tbidum: qĩ
ter bidum .i. t̾ra cõmixtum. qd̾ ÷ fex. falerm̃
uinũ uocatũ afalerna regione campanie. ubi
optima u̾ina nascunt᷑. Colatum uas pͥe nuncu¬
patum. in qͦ deportat᷑. Gatetum uͦ regiouiñ defer

Expanded text:
tam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operariis quibus panis merus dabatur; aut quod meaut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod post medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tant ut vasa quamvis grandia ex eo repleta absque spiramine ilico disrumpat. Roseum vinum, id est cum rubore; rosa enim rubet. Amineum vero quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defert
Abbreviated transcription (Latin):
igni. Uari pũt ait focos ẽẽ dictos qdͥ foueant ig¬
iis. nam igs ip̃a flãma ẽ. qͥequid ã ignem foiter:
labrum: a cands dc̃m. qĩ candelafoꝵ qd̾ cande
qͥs ante usũ papictra curcumdatos huere ma¬
iors. uñ ⁊ funei dñr funalia aut̃ gͥci. scolaces
dnt ꝙ sint scolie: hoc ẽ mortis. hos romani fu¬
ns ⁊ funasia noibant.funalia candelabra apd̾
uetes extantes: Anulos huert aduncos. qͥb fu¬
niculicera uł hꝰ emodi alim̃to luminis ob̾liti:
fingebat̃: Id̾ itaq stimuli p̃acuti. simalia dice¬
bant᷑: lampas flanma ẽ. inu̾tice lucens. dicta:
ad lumibentis modũostende uidetur. fax dicta qd
srcũ faciat. ciuꝰ dininutiuũ facula. Lant̾na iñ
uoeat᷑s bͥ licẽ int̾iꝰ at̃ clausam. fit enim ex uitro.
tealiso intꝰ lunimouc uenti flatꝰ adire ñ possit.
⁊ adỹbendendũ lum̃ facile u̾q cͥcumferat᷑. Lucu¬

Expanded text:
d foveant ignes. Nam ignis ipsa flamma est. Quidquid autem ignem fovet, labrum a candelis dictum, quasi candelaforum, quod candelquos ante usum papyri cera circumdatos habuere maiores; unde et funera dicuntur. Funalia autem Graeci scolaces dicunt, quod sint scoliae, hoc est intorti. Hos Romani funes et funalia nominabant. Funalia candelabra apud veteres extantes stimulos habuerunt obuncos, quibus funiculi cera vel huiuscemodi alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile u
Abbreviated transcription (Latin):
mulli piscis. Solee s̃ qͥb tm̃ pedũ plante te¬
gunt᷑. dicte a solo pedum. Item solei mat̾iales:
ex mat̾ia rio itȩxta doc cꝰ dimimitiũ sticcelli
appellatĩ qͥd soccũ hoit. ĩ qͦ par̾ plate ĩnitit᷑. Calci¬
cule caliguł acalle pecͥtũ dicte ł qr ligant᷑. slã soc
e łñ lig̃t᷑ s tm̃ intꝰ mitunt᷑. Cȩrnui soccist sine so¬
lo. lngulati qͦ noᷤ foliatoᷤ uocamꝰ. Clauati qͣi cal¬
ui q̃ eo qdmnutis clauis. i ds acutiꝰ sola caligiꝰ uin¬
iant᷑. seroncꝰ culponei rustica calciam̃ta st̃. Bax¬
ea caiciam̃ta st̃ mulier̃. Corrigie: a coriis uocant᷑.¬
RIorus. ¶ta calligatione qͣi colligie:
dedalus
Mtrsam ⁊ sc lam
fecit. Coquine adparatum: apiciꝰ
quidam primꝰ composuit. qͥ meo absumptis bo¬
nis: morte uoluntaria periit. ⁊ merito. qͥa isqͥgu
le atq etlacitati s̾uit. ⁊ ãam ⁊ corpꝰ int̾ficit: ab
es ⁊ comesii: m̃se fcm uocaiłm. nullũ enĩ aliũ
ht̃ usum. Torus dĩ: atortis herde que accumben¬

Expanded text:
minantur. Solee sunt quibus tantum pedum plante teguntur, dicte a solo pedum. Item solee materiales ex materiali corio intexta. Socci cuius diminutivum socelli, appellati inde quod soccum habeant, in quo pars plante iniicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligasine solo. Lingulati, quos nos foliatos vocamus. Clavati quasi claviati, eo quod minutis clavis, id est acutis, sola caligis vinciantur. Perones et sculponeae rustica calciamenta sunt. Baxea calciamenta mulierum sunt. Corrigiae a coriis vocantur, vel a conligatione, quasi coedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus conposuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; et merito, quia is, qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum; nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumben
Abbreviated transcription (Latin):
suib lata ce de flumine. fonte uł pus ferescit enĩ
uetusta. uinũ iñ dictũ qd̵ eiꝰ potus enas sagͥne
cito repleat. hoc alii qd nos aci soluat. lieum
appellant Uet̾eiꝰ uinĩ uene naocabant. hpͥ.¬

Expanded text:
sublata de flumine, fonte, vel puteo: fetescit enim sublata de flumine, fonte, vel puteo: fetescit enim vetusta. 2. Vinum inde dictum, quod ejus potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant.
Abbreviated transcription (Latin):
ro. qĩ care uum. nã serum ei omẽ deducr̃: urpon.¬
d̾ib drge atur. colustrum: lac nouum qd̾ neutͥ
gen̾is ÷. Lacag̾to smone d̾iuatum ẽ ꝓcandore.
mus. quactum: q̃i coas um. qĩ coagulatum. ac¬
cepta enĩ alia sp̃e. secum coagulat. melg̃ce appesla¬
tionis ẽ. qd̾ ab apib nom̃ hr̾e ꝓbatur. nam apisg̃ce:
&e arabia conligatum reꝑiatur. r amis inherens
in similitudine salis. Ome aut̃ mełdulce. sardũ.
tͥunt᷑. fabͥum uocari: qr comedit mag̃ quãbibit᷑
fag̾ẽ enĩ g̃ci comedẽ appellant: aiunt aut̃ medici:.
et qͥde humanoꝵ corporum scͥpsere natis p̃cipueq
galienꝰ inlibris qͦꝵ titulius ẽ tre ꝓcie: inqͦ pueroꝵ¬
ac iuuenũ ac ꝑfecte etatis uiroꝵ mulierũq cor¬
pora insito calore feru̾e. ⁊ noxios ẽt his etatib ci¬
bos qͥ calorem augeant. sanitati q conducere:
tuita laborant. ⁊ frigore. cibos calidos iuina te¬
tem diñs. quia ñ ẽ utił uetusta: ut usi. s statim

Expanded text:
rum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore; ne. Quactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graecet Arabia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum ariuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum titulus estet juvenum ac perfectae aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, sanitatique conducere ftuita laborent et frigore, calidos cibos et vina vetem dicimus, quia non est utilis vetusta, ut vinum, sed statim
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ: conupii. t plex modꝰ:. discombendi. edẽ¬
di. ⁊ bibendi. discombendi: ut coris iussi discũb̾r
pict̾is. Edendi ⁊ bibendi: ut pꝰꝗͣ pͥma qͥ es epuliᷤ
menseq remore: crateras magnos statuunt.
łsca: qr eam os capit. Uictus pͥe uocatiis: qr uitã
recinet un̾̃ adtibũ uocare in uitare dr̃. Alimonia
dicta. eo qd̾ eorum sumptu.: corpꝰ alatur. hac
niuenes accipiunt ad increm̃tum. senes: ad ꝑse¬
cura. asfluentia nuncupata: qĩ rel nimium
Opulentia: ab ope dictat. quã si discutias: inue¬
ni ss eam ten̾e modũ. Nam qͦmͦ opitulat᷑ qd̾
nimium ẽ cũ incõmodiꝰ sit sepe: quam parũ:
pule: obopulentiam rerum dicte. Euile ait
plices induo neceisara diuͥdunt᷑: panẽ ⁊ ura
⁊ duio suꝑflua quetͣra ntriq uescendi cãe
tur. Dapes aut̃. regum s. epsle. pͥuataꝵ dite¬

Expanded text:
 Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi: discumbendi, ut: Toris jussi discumbere pictis. Edendi et bibendi, ut: Postquam prima quies epulis, mensaeque remotae, Crateras magnos statuunt, esca quia eam os capit. Victus proprie vocatus, quia retinet: unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur, eo quod ejus sumptu corpus alatur. Hanc juvenes accipiunt ad incremcura. 3. Affluentia nuncupata, quasi rei nimium non est. 4. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum s
Abbreviated transcription (Latin):
dicta quad gͣuit̾ p̃ssa ait calcata sit. citros qͣi con¬
crispa ad simihtudinẽ citͥ: Neuiꝰ pulcͤ que
exauro uestemq citrosa. Ueleñsis ẽ tunica que
affertur ex insulis. Ex otica: uestis ꝑegͥna de foris
uentens in hispaniã agͥ̾cis. Eolim ita: multicolo¬
ris. polimatus enĩcextus multoꝵ coloꝵ ẽ. acu¬
picta uestis: acu textił. ł acu ornata. ead ⁊ fri¬
gia. huiꝰ enĩ artis ꝑiti: frigii om̃s dnr. siue q ĩ
frigia inuenta ẽ. Uñ ⁊ artifices qͥ id faciunt. sri
go rasilis dr̾. Int̃ pola uestis illa uocatur. que
dum sit uetꝰ. ad nouã spem recurratur. Rãnu¬
cia nuncupata: qd̾ sit diu̾sis pannris obsita. Co¬
lobiũ dictũ qi longum ẽ. ⁊ sinẽ manicis. An¬
tiqͥ enĩ hoc mag̃ utebant᷑. Leuitonariũ ẽ colo¬
biũ lineũ sñ mansciꝰ. qͣli egiptii monachiutunt.
Lũbare uocat᷑. ꝗ lũbiꝰ religet᷑ ⁊ qd lũbis heat. ħme

Expanded text:
dicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi condicta, quod graviter pressa atque calcata sit. Citrosa, quasi concrispa ad similitudinem citri. Naevius Beex auro vestemque citrosam. Velenensis tunica est quae affertur ex insulis. Exotica vestis peregrina deforis veniens, ut in Hispania a Graecis. Polymita multicoloris; polymitus enim textus multorum colorum est. Acupicta vestis acu textilis vel acu ornata. Eadem et Phrygia; huius enim artis periti Phrygii omnes dicuntur, sive quia in Phrygia inventa go rasilis dicitur. Interpola vestis illa vocatur quae dum sit vetus ad novam speciem recuratur. Pannucia nuncupata quod sit diversis pannis obsita. Colobium dictum quia longum est et sine manicis; antiqui enim magis hoc utebantur. Levitonarium est colobium lineum sine manicis, quale Aegyptii monachi utuntur. Lumbare vocatur quod lumbis religetur, vel quod lumbis hae
Abbreviated transcription (Latin):
ni qi ad monitio. ⁊ inditium fute pugne. Lacu¬
lata ẽ. que lacis quadratos quosdam ẽ pietura ht̃
intextos. aut additos acii. Iacĩtina uestis cũ ae¬
no colore resplendens. Molocina que maluarum
stamine confc̾i. quam asũ melicinã: abii mauel¬
lam uocant. Bombicina e. bombice uͥmicło. qui
longissima ex se fila gen̾at. Q uoꝵ texura bombi¬
unũ dr̃. conficit᷑ q in insula coo. Apoclamo serica.
a serica dicta. uł qi eam seres pͥmi misei uloserica.
tota serica. olo enuncotum. Tramosefica
existimant. fibrina: tͣmã defibrilana habens
linostema: qr in stamine linũ. intrama ñ ht̃ Rec¬
ta dr᷑ uestis quam sursũ u̾sum stantesq texͥer̃t.
Sec menta tonis qͣb dam ⁊ q̃i p̃ciosis amentis or¬
nata. nã ⁊ particulas cuicq mat̾ie abscisas pseg¬
minas uocantur. Leuidensis qd̵ raro filo
fit leuit̾t densata. Paui tensis qͣria liuidensi

Expanded text:
ni, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Lacuni, quasi admonitio et indicium futurae pugnae. Laculata est quae lacus quadratos quosdam cum pictura habet intextos aut additos acu. Iacinthina vestis est aerio colore resplendens. Molochinia, quae malvarum stamine conficitur; quam alii molocinam, alii malvellam vocant. Bombycina e bombyce vermiculo qui longissima ex se fila generat, quorum textura bombycinum dicitur; conficiturque in insula Coo. Apocalama. Serica a serico dicta, vel quod eam Seres primi miserunt. Holoserica tota serica; ὅλον enim totum. Tramoserica sum esse existimant. Fibrina tramam de fibri lana habens. linostema quia in stamine linum, in trama lanam habet. Recta dicitur vestis quam sursum versum stantesque texunt. Segmentata zonis quibusdam et quasi praecisamentis ornata; nam et particulas cuicumque materiae abscisas praesegminas vocant. Levidensis, quod raro filo sit leviterque densata. Pavitensis contraria levidensi
Abbreviated transcription (Latin):
gintes dum sint nude: usq hodie tenent: ħ ⁊ cani
tur incampo: pudenda oꝑiunt. Tunica uestis
antiqͥssima appellata ꝙ in motu incerlentis sonũ¬
tacit. T̃onꝰ enĩ sonꝰ ÷. Emum aut̾ fuere pellicie tu¬
inte. qͥb post offensam ⁊ eiectionẽ deparadiso: a¬
dam ⁊ eita induti funt. Talaris cunica dicãta eo
ꝙ usq ad taloi descendait. ⁊ adpedes difluat. sic̃
ptitoralis: ꝙ apudanti qͦs breuis erat. ut t̾m pec¬
tui oꝑiret. licet nc̃ ꝓfusior ez manicleata tunica
inta ẽ. tunica sacdotał candida cũ clauis expra.
lossata: quã gͥci feniceam uocant. nos coccinam re¬
ꝑtam a lacedemonis: ad celandũ ꝑ coloris similitu¬
dimiꝰ sangͥnem. qͦtiens qͥs inatie ⁊ulneraret᷑. necõ¬
templanti adu̾sario: animꝰ augesc̾et: hac sub consu¬
lib romani usi ĩ milites. Uñ ⁊̃ rosaiti uocabait.
solebant ⁊ pͥdie quã dimicandeẽt añ pͥncipia ꝓpo¬

Expanded text:
gentes dum sint nude usque hodie tenent. Hec et cagentes dum sint nude usque hodie tenent. Hec et caudi exercentur in campo, pudenda operiunt. Tunica vestis antiqfacit. Tonus enim sonus. Primum autem fuere pelliceae tunicae, quibus post offensam et ejectionem de paradiso Adam et Eva induti sunt. Talaris tunica dicta, eo quod ad talos usque descendat, et ad pedes defluat, sicut pectoralis, quia apud antiquos brevis erat ut tantum pectus operiret, licet nunc profusior est. Manicleata tunica,texta est, tunica sacerdotalis candida cum clavis ex purpura. Russata, quam Graeci phoeniceam vocant, nos coccinam, repertam a Lacedaemoniis ad celandum coloris similitudine sanguinem quotiens quis in acie vulneraretur, ne contemplanti adversario animus augesceret. Hanc sub consulibus Romani usi sunt milites; unde etiam russati vocabantur. Solebat etiam pridie quam dimicandum esset ante principia propo
Abbreviated transcription (Latin):
lia .i. bracce linee. us ad genua ꝑtingentes qͥb
u̾erunda sac̃dotis uelabantur.
i uersitas uestimentoꝵ: tegmen. tegumen.
s qs tegat membra. sicut regum̃ẽnta q̃ regunt cor¬
pa. Sestimentum u̾o ẽ. qd usq ad uestigium p̃ten¬
dtur. qĩ uestigimentũ. ut ẽ tunica telaris. s et hoc
quetudo smonis auctoꝵ confundit. Indum̃tum qd̃
iitꝰ ad corpꝰ induit᷑. qĩ intum̃tum. amic̃tꝰ.¬
discernit᷑ aut̃ uestitus a cultui. qm̃ilatiꝰ intellig̾r cul¬
tus. Item cultus. ab abitu nam habit᷑ ad nãm ꝑtinet.
cultus: adhomines. Ełtq aut̃ uestium aut a ꝙp̃r qͦ
naxime in usi sunt appellant᷑: aut a locis ubi uł
pͥmũ ꝯfrc̃te. uel maxime uenditantur: aut agen̾e
coloris. aut a noĩe reꝑtoꝵ. Uestis antiqͥssima fuit
nitalia contegunt᷑. hoc pͥmum pͥmi mortales efo¬
liis arborum s fecerunt. qñ post p̃utaricationẽ eru¬
bescentes: pudenda uelarunt. Cuiꝰ usum barbare

Expanded text:
alia, id est bracae lineae usque ad genua pertingentes quibus alia, id est bracae lineae usque ad genua pertingentes quibus verecunda sacerdotis iversitas vestimentorum: tegmen, tegumen, eo quod tegat membra, sicut tegumen tecta, quae tegunt corpora. Vestimentum vero est, quod usque ad vestigium protenditur, quasi vestigimentum: ut est tunica talaris, sed et hoc consuetudo sermonis auctorum confundit. Indumentum, quod intus ad corpus induitur, quasi intumentum. Discernitur autem vestitus a cultu, quoniam latius intelligitur cultus. Item cultus ab habitu. Nam habitus ad naturam pertinet; cultus ad homines. Pleraeque autem vestium aut a tempore, quo maxime in usu sunt, appellantur: aut a locis, ubi vel primum confectae, vel maxime venditantur: aut a genere coloris, aut a nomine repertorum. Vestitus autnitalia conteguntur. Hoc primum primi mortales e foliis arborum sibi fecerunt, quoniam post praevaricationem erubescentes pudenda velarunt. Cuius usum quae
Abbreviated transcription (Latin):
quã uugo camisiã uocant. Ab añ cingulũ ÷ sado¬
tale. rotundũ polimita arte. ex croco. pͣpura. actne¬
spera media. caput tegens sac̾dotale. ⁊ inoccipi¬
cio: intͣ constͥctum. hoc g̾ci ⁊ nr̃i: tiaram ł galem̃
uocant. Macħ quod᷑ tunica calaris. tota iacine¬
tina. hñs adpedes septuaginta duo tintinnabu¬
la. totidemq int̾mixta appendentia punica ma
enim palliũ suꝑ hum̾ale. ex quatuor colorib et
auro contextum. hñs in utͦq hum̾olapides duos
smaragdinum smaragditios auro conclusos.
In qͥb sculpta erant nomina patͥarcharum. Logion
qd̾ latine dr̃ rationale: pannuᷤ duplex auro ⁊ uari¬
is quatuor textus colorib hñs magnitudinẽ palmi
ꝑ quadrum cui intexti trant duodecim p̃ciofis¬
simi lapides. hic pannꝰ. suꝑ humerali ꝯtͣ pectus pon¬
tificis adnectebatur. Pentalum: aurea lamina
infronte pontificis. que nom̃ dĩ tetͣgmaton hebi¬
icis literis habebat scͥptum. Barin siue femin¬

Expanded text:
vulgo camisiam vocant. Abaneth cingulum sacerdotale rotundum, polimitica arte, ex cocco, purpura hyacintsphera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum, hoc Greci et nostri tyaram vel galeram vocant. Mahil, quod est tunica talaris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependentia punica malenim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patriarcharum. Logium, quod Latine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant duodecim pretiosissimi lapides. Hic pannus superhumerali contra pectus pontificis adnectebatur. Petalum aurea lammina in fronte pontificis, quae nomen Dei tetragrammaton Hebraicis litteris habebat scriptum. Batin sive femin
Abbreviated transcription (Latin):
quale ornam̃tũ capitis deuotarũ. s pilleũ iuroꝵ
ẽ mit᷑ aut̃. feminaꝵ. Redimicula aut s̃quib
mitra alligat᷑. pillium aut̃ ut p̃diximꝰ: apelle
erat. nam mit᷑ ex lana ẽ ricula ł reticła mit᷑ ẽ uͥginã.¬
lis capitis. uitte s̃ que in cͥnib innectunt. qͥb
fluentes religant᷑ capilli ⁊ uute dicte: qd̾ uit
tam iunciunt. Tenia aũ÷ uutanĩ exte¬
tas. dependens diu̾soꝵ coloꝵ. Itmmir Ant¬

Expanded text:
quale est ornamentum capitis devotarum: sed pileum virorum est, mitra autem feminarum. Redimicula autem sunt, quibus mitra alligatur: pileum autem ut praediximus a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis; vittae sunt, quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem vittarum extremitas dependens diverso
Abbreviated transcription (Latin):
peincuruas. reꝑta aut̃ tiara. a semitatride as¬
sinoꝵ regina. qd gentis ornam̃ti: ex ine usq ho¬
die gens illa retinet. Atthenienses em acladas
aureas ge̾bant. partim in u̾tice. ĩmulli iunte
non enim ead s̃ insignia omt̃um regiorũ. Ge
lium itates. infu las apices. pillea siue galiaria
utebant᷑. Infula ÷. fasciola sac̃dotał capitis alba
inmodũ diadematis. aqua. uitte exutraq parte
dependent. que infulam uinciunt. uñr ⁊ uicte dic¬
te si qd̃ uinciant. Infula aut̃ plerumq lataerat.
płumq coetilis. de albo ⁊ croco. apex÷ pilleum sub¬
tile. qͦ sac̾dores gentiles utrbant᷑. appellatꝰ ab aen¬
leo erat. connectebatur filo qd̾ fiebat ex lana ho

Expanded text:
incurvas. Reperta est autem tiara a Semiramide Assyriorum regina: quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicadas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem ntilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab aleo erat connectebatur filo, quod fiebat ex lana hos
Abbreviated transcription (Latin):
dictio adeo qd̾ retine enes nefundantur.
Disenualias capitis moserum funt uocata ex
p sd ceput auro diseriant. nam dicminare.
ques in femini ornandoꝵ cͥnium compago
tinetur he laxius fluant. ⁊ sparsi dissipentur
capilli. Inaures. ab aurium foraminib dicte.¬

Expanded text:
dictum ab eo quod retinet crines ne effundantur. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata ex eo quod caput auro discernant; nam discriminare quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur ne laxius fluant et sparsi dissipentur capilli. Inaures ab aurium foraminib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ castores existimant. qͦs dũuenatores secunt᷑. iñ
sͥ testicłos adimunt. Arenea uocata. eo qd̃ aerisi¬
fusione infrondib nutͥatur. Sericum dictunq
cata spẽm: nitoris gr̾a colorat᷑. Cocum gͥci:.

Expanded text:
et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus nutriatur. Sericum dictum qcata speciem nitoris gratia coloratur. Κόκκον Graeci,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Cortine. sunt aulea .i. uela depellib qͣ¬
lia inexodo leunt᷑. aqͥb tab̃naculũ extͥnseiꝰ cet¬
bat᷑ dicte aut̃ cortine. d corñs eo qd yͥ expellibꝰ
fuissent facte. Uñ ⁊ in eod̾ cabna ulo legis iubet᷑:
cortinas fieri expellib arietum rubris. ⁊ expel¬
lib iacinctinis. Cilicia. arares nuncupant
uelam̃ta piliscapͣꝵ ꝯtexta. ex qͥb s̃ temptoria¬
hinc ⁊ uellus dict̾um. qr pͥus lane euellebait᷑:
non tundebant᷑. Linim ex t̾ra gorit᷑. deflu¬
nabi ẽ siut lini. ħ sicut antiqua or togͣ phia
stupa dict̃a. qr exea rie nauiũ stupent᷑.
uñ ⁊ stipatores dicunt᷑: qr inuallib tam compene
Tumentũ appellatum: qi aut in filo aut intelieat
nec fubcilitatẽ hãt. Cannabũ. a similitudini deo
uocatũ. siue ag̾ca ethimologia. nã illi cambun:
canabim uocant. Bissum genus ẽ qd̾dam lim anꝰ¬
mim candidi ⁊ mollissimi qd̾ g̾ci papatem ucat̃
fibͥnumꝰ. lana ẽ animaliũ quos fibros uocant ip̃õs

Expanded text:
sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus arietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamHinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, non tonderentur. Linum ex terra oritur, deflenabi est sive lini; hec secundum antiquam orthographiam stippa dicta, quod ex ea rime navium stipentur; unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam componunt. Tomentum appellatum, quod aut in filo, aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine canne vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi cannabum κάνναβιν vocant. Byssum genus est quoddam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
ineruam quamdam gentiles mustisin¬
geniis p̃dicant. hanc enĩ pͥmam lanã¬
cii usum mostrasse. hanc etiam telam
ordisse ⁊ colorasse lanas ꝑhibent. Oliue ꝙͦ haex¬
tricem. iõq illi uulgo opices supplicant. s ħ pesi¬
ce fingit. ⁊ Ion enim mincerua istarum arcum
pͥncepsr̃. sed qi sapientia incapite d̾r ẽẽ hominiꝰ
⁊ min̾ua de capite iouis nata fing̾r: ħ ẽ ingeniũ:
iõ qi sensus sapientis qͥ inuenit omĩa incapite ẽ:
ĩõ ⁊ dea arcium min̾ua dr̃. qr nicħ excellentiꝰ: in

Expanded text:
inervam quamdam gentiles multis ingeniis praedicant. Hanc enim primam lanificii usum monstrasse, hanc etiam telam ordisse et colorasse lanas perhibent. 2. Olivaeertricem. Ideo illi vulgo opifices supplicant: sed hoc poetice fingitur. Non enim Minerva istarum artium princeps est: sed quia sapientia in capite esse dicitur hominis, et Minerva de capite Jovis nata fingitur, hoc est, ingenium; ideoque sensus sapientis, qui invenit omnia, in capite est: ideo et Dea artium Minerva
Abbreviated transcription (Latin):
cumteitum croceo uelam̃ acanto. Citumtȩtũ
iũ dictũ q ẽ rotundũ pallum. d iplois g̾cum
quem dupbei panno pacuntia uelat. E st aut̃
uisis mnilitaris. cuꝰ gallicis pͥmũ uł exxeditioib
cioit ⁊ p̃da hostili digua ĩ uox illa senatuꝰ togis
depsitis qdintes ad sagasuierunt. sagumaut᷑:
gilicum nom̃ ẽ. dictimẽ sagum quadiumes
bifalliũ cum fimnbris longis racna palliũ fm¬
drutum qͥolam folimlites utebantur. dñ.
istnguenda catreni ur banaꝙ turba hos

Expanded text:
cumtextum croceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum quia est rotundum pallium. Diplois Graecum quem duplici panno patientia velat. Est autem vestis militaris, cuius usus Gallicis primum expeditionibus coepit e praeda hostili. De qua est vox illa senatui: 'Togis depositis Quirites ad saga fuerunt.' Sagum autem Gallicum nomen est: dictum autem sagum quadrum eo allium cum fimbriis longis. Lacerna pallium fimbriatum, quo olim soli milites utebantur. Unde et in distinguenda castrensi urbanaque turba, hos
Abbreviated transcription (Latin):
lea ẽ ludus tabule: inuenta
spirgncalculus. tesserisq. Pirgus dictus:¬
olim aut̃ tessere iacula appellabant᷑ ⁊ iaciendo
riam hanc artem ex̃cere.⁊ sub quadam rerum
similitudine fingͥ̾e. namt̾b tessens iud̾e ꝑhibet᷑:¬
ꝓpt̃ tria scł̃i tempora. p̃sentia. p̃t̾ita ⁊ fitã. qt non
stant. s decurunt. S ⁊ ipsas uias senariis locis
distinctas ͥpt̃ etates homunum t̾nanis lincifps̃
tempora argum̃tant᷑ iõ ⁊ tabulam t̾nis descͥptã
cppellatio singłoꝵ mutataẽ. ⁊ unionẽtanem.
tonem: supũ. qͣdrionem planum uotabante
ut astrat qdͥ uoliuit. ut puta semone qͥes in¬

Expanded text:
est, ludus tabulae, inventa pyrgo, calculOlim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendriam hanc artem exercere, et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere perhibent propter tria saeculi tempora: praesentia, praeterita, futura; quia non stant, sed decurrunt. Sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter aetates hominum ternariis lineis propter tempora argumentantur. Inde et tabulam ternis discriptam ppellatio singulorum mutata est, et unionem canem, trinionem suppum, quaternionem planum vocabant. ut adferat quod voluerit, utputa senionem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
paruulis crustis. ictessellis tinctis inurios coloreᷤ.
q expͥmere. pingiq colorib. pla st̾cem
similitutdines. nam ⁊ imp̃ssa argilla formam ali¬
quam facere: plagstiis ẽ. uñ ⁊ protoplastus dictꝰ¬
est homo qͥ delimo pͥmus ẽ factus.

Expanded text:
parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. que exprimere pingique coloribus. Plastice similitudines. Nam impressa argilla formam aliquam facere plastae est. Unde et protoplastus est dictus homo, qui ex limo primus est conditus.
Abbreviated transcription (Latin):
cino dicte. quod aquas fundant ⁊ mittant. nam
sole ce mutere ẽ. forme earum ꝓmagnitudine
auie ⁊ caparitate fiunt. ꝑ quas aque ꝑcertos¬
⁊ certos modulos diuiduntur. equib ẽ uncia ⁊ qͥna¬
tate edlificiorum. U enustas ẽ quicqͥd illud or na¬
menti ⁊ decoris causa edificiis additur. ut tectoꝵ
auro distincta la queara. ⁊ p̃ciosi marmoriscru¬
qitadratosaił rotindos. ligno. ułgipso. ł colorib ha¬
beãt pictos.cum signis int̾micantib. Principalit̃
cuiꝰ diminutio. lacunar fait. ut horatiꝰ. neq au¬
reum mea renidet indomo lacunar. infitalia
diminutio lacuinarũ. ⁊ ꝑanti̾ticon laquearium
facit.
rati parietes. crustatidicunt᷑ quiꝰ autem
marmora secandi i crustã excogitauent nonconstat.
fiunt aut̃: harena. et ferroserraq in p̃tenui¬
linea: p̃mente harenas tactuq ip̃o secantes
crassior harma plus perodit marmoris. nam
tenuis fabricis ⁊ polituris accõnodata ẽ.¬

Expanded text:
ant. Nam στολα Graece mittere est. Formae earum pro magnitudine aquae et capacitate fiunt, per quas aquae per certos modulos dividuntur. E quibus est uncia et quinastate aedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti et decoris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruquadratos, vel rotundos, ligno, vel gypso, vel coloribus, habeant pictos, cum signis intermicantibus. Principaliter cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit. rati parietes crustati dicuntur. Qui autem marmora secandi in crustas excogitaverint non constat. Fiunt autem arena et ferro serraque in plinea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommodata e
Abbreviated transcription (Latin):
Cornua: ex treme partes antennarum sunt dicte¬
tur. malus aut̃ dictus: qr ht instar mali insum¬
mitatem. uł qi quasi qͥbdam malleolis lignis
cingitur. quorum uolubilitate: uela faciliꝰ sub¬
leuantur. Modius ẽ cui arsor infistit. obfimili¬
tudinem mensuralis ualesis dict̾us. Carche¬
ria sunt incacumine arboris troclee qi sittera.
ti carcheria mali. Troclee aut̃ uocate: q̃d̾ rotu¬
las hnt. trocos enĩ gͥce: rota dr᷑. Parastate stipites
sunt. pares stantes. quib arbor sustinet᷑. Cato. ma
lũ deligatũ: parastate iuncte. clauus ẽ. qͦ regit᷑
gubnaculũ. dequo enniꝰ. ut clauum rectũ tene¬
am. nauemq gub̃nem. Porticulus malleus. in
manii portatur. quo modus signumq datur re¬
migantiri Dequo plautꝰ. ad loqñdum atq tacẽ¬
dum tute hs̃ porticulum. Tonsilla uncinꝰ ferreꝰ.
łsigneus ad quẽ in lutore defixum funes nauiũ
illigant᷑. dequo enniꝰ consilias capiunt. cũ figũt

Expanded text:
Cornua, extremae partes antennarum sunt, dictCornua, extremae partes antennarum sunt, dicttur. Malus autem dictus quia habet instar mali in summitate, vel quia quasi quibusdam malleolis ligneis cingitur, quorum volubilitate vela facilius elevantur. Modius est cui arbor insistit, ob similitudinem mensuralis vasis dictus. Carchesia sunt in cacumine arboris trochleae, quasi F lti carchesia mali. Trochleae autem vocatae quod rotulas habent; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Parastatae stipites sunt pares stantes quibus arbor sustinetur. Catoinc. 18: 'Malum deligatum, parastatae vinctae.' Clavus est quo regitur gubernaculum, de quo Ennias: Ut clavum rectum teneam, navemque gubernem. Porticulus malleus in manu portatus, quo modus signumque datur remigantibus, de quo Plautus: Ad loquendum atque tacendum tute habeas porticulum. Tonsilla, uncinus ferreus vel ligneus, ad quem in littore defixum funes navium illigantur, de quo Ennius: Tonsillas rapiunt, configunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne facta. que contexta crudo corio: genus naui¬
gũ p̃bet. Portenna nauicła siriatici gen̾is lata. et
sine carina aportando uocata utunt᷑ his. in pan¬
noma. T̃ rabarie: annice naues. que ex singulis
trabib cauantur. que alio nomine lutoriane
dicuntur. hec et excandice: ex uno ligno eauato
ftacte. ⁊ iñ candicẽ qͥa quatuor usq ad decem ho
terior quasi pͥora. Cimbalocus imusna¬
uis. quod aquis incumbat. Carina acuirendo
dicta qi curina. forinauiũ latera concaua a si¬
rendo onere dicta siue tabulata naiiũ q̃ stnuit᷑
dict a abeo qd incessus ferant. ł foris emineat.
ꝑ quã eminent remi. dicta es qd fint suilia
latibulis columbarũ. inqͥe ndificant. agiauia
sunt loca in natui: ꝑque ⁊ adremiges hortator
lo ca repletur. T̃ ranstra ĩ tabule ũ seclent remgls
lat ertrema ꝯstitido remi: apabnad ela qud
annem sint posite. p̃texfluit emm eis anͣmis.

Expanded text:
ne facta, quae contecta crudo coreo genus navine facta, quae contecta crudo coreo genus navigii praebet. Portemia navicula Syriatici generis lata et sine carina, a portando vocata. Utuntur his in Pannonia. Trabariae amnicae naves quae ex singulis trabibus cavantur, quae alio nomine litorariae dicuntur. Haec et caudicae, ex uno ligno cavato factae; et inde caudicae quia a quattuor usque ad decem homterior, quasi priora. Cumba locus imus navis, quod aquis incumbat. Carina a currendo dicta, quasi currina. Fori navium latera concava, a ferendo onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel foris emineant.per qua eminent remi; dicta, credo, quod sint similia latibulis columbarum in quibus nidificant. Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator t agea longa repletur. Transtra sunt tabulae ubi sedent remigesest extrema latitudo remi, a palma dicta, qua amnem sint positae: praeterfluit enim eas amnis.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ scapha: ex iimine facta. que contexta crudo co¬
rio: genus naiugii p̃bet. qualibꝰ utunt᷑ gͥmanoꝵ
pirate in occeam litorib uł paludib ob agilita¬
tem de qualib historia. gens inqͥt saxonũ ꝑmo¬
paronib non uirib nͥtunt᷑. Fuge potius. quambel¬
ces biremes. uł tͥremes. agiles. Et administ̾ium clas¬
sis apte. Enuiꝰ. labitur uncta carina ꝑeqͦra cana
celocͥis. Biremes aut̃ nauessunt. hñtes remoꝵ
ordinem geminum. tremes: qua tͥremss̃tum it qͣ¬
tuor ordinum. sic er penteres. ⁊ exeres: qͥnos. ual se¬
nos orctines hñtes. acturie naues sunt: que id. ⁊
mul ⁊ remis agunt᷑. Yppogauꝰ. in quo equos trant
uehere solitũ. Eotontum. naiugiũ fluminale tardũ
⁊ graue qd nonnili remigio ꝓg̃di p. hic et transiee¬
tus .. extentus. ẽ enĩ latꝰ. unde ⁊ trans echnadr᷑. ex¬
tentꝰ funis. Linib: nau icła breiuis. qui alia appe

Expanded text:
enim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo coenim scapha ex vimine facta, quae contecta crudo corio genus navigii praebet, qualibus utuntur Germanorum piratae in Oceani littoribus, vel paludibus, ob agilitatem. De quibus Historia: Gens, inquit, Saxonum myoparonibus, non viribus nituntur, fugae potius, quam belces biremes, vel triremes agiles, et ad ministerium classis aptae. Ennius: Labitur uncta carina per aequora cana celocis. 23. Biremes autem naves sunt habentes remorum ordinem geminum. Triremes, et quatriremes, trium et quatuor ordinum; sic et penteres et hexeres, quinos vel senos ordines habentes. 24. Actuariae naves sunt, quae velis simul vehere solitum est. Pontonium navigium fluminale tardum et grave, quod nonnisi remigio progredi potest. Hic et traiectus, id est extentus: est enim latus; unde et transenna dicitur extentus funis. Lembus navicula brevis, qui alia appel
Abbreviated transcription (Latin):
asenbiq consertum. adcuiꝰ similitudinẽ fabricate
naues tatane dicte ñ iam rates. s abusiue naues.
nam pͥe nates funt contexte in uicẽ trabes. T̃rieris.
nauuis: acarpacdo insula noĩata. sic̃ arodo redia. sic̃
abaleranhria: alexandrina. Libinee dicte ali¬
Dis. naues enun sunt negociatorum. dequalibꝰ
quas dromones uocant. dicte eo qd longiores sit̃
cetis. cͥbꝰ ꝯtrariuᷤ: muscuł .⁊. cͦtum naiugium.
Sromo aut̃ adecurrẽdo dictus. cursum enimi.
cale: que ligna militib portant. Anqͥromacus
dictus abes quod cełitate sus anchoris ⁊ instrum̃¬
tis reliquis nauiũ uehendis sit aptꝰ. faselũ ẽ naui¬
gium: quam nos corrupte faselum dicimꝰ. Dequo
litus portat. ħ natus inpelago ꝓpt̃ nimias undas.
fuo suscipgͣmio. uͥ aut̃ appropinqͤu̾it portum: red¬
dit uieẽ barca naui quã accep̃ inpelago. Paromaui¬
giũ piratis aptum. ⁊ exeis ita uocatũ. Cicero. tẽ
adlitus ludic cełib. Mioparo: qĩ minimꝰ pare enĩ

Expanded text:
 fabricatae naves ratariae dictae. Nunc iam rates abusive naves; nam proprie rates sunt conexae invicem trabes. Trieris navis a Carpatho insula nominata, sicut a Rodo Rodia, sicut ab Alexandria Alexandrina. Liburnae dictae a Libyis; naves enim sunt negotiatorum. De qualibuquas dromones vocamus, dictae eo quod longiores sint ceteris: cuius contrarius musculus, curtum navigium. Dromo autem a decurrendo dictus; cursum enim calones naviculae quae ligna militibus portant. Ancyromachus dictus pro eo quod celeritate sui ancoris et instrumentis reliquis navium vehendis sit aptus. Phaselus est navigium quem nos corrupte baselum dicimus. De qulitus portat. Haec navis in pelago propter nimias undas suo suscipit gremio: ubi autem adpropinquaverit portum, reddit vicem barca navi quam accepit in pelago. Paro navigium piratarum aptum, et ex his ita vocatum. CiceroMar. 3: Tunc ad litus ludit celeribus. Mioparo quasi minimus paro. Est
Abbreviated transcription (Latin):
himbres. Tegule aut̃ pͥme positionis nom̃ciuꝰ dimni¬
nutiitum tigillum. Lat̾tuli ił uocati. qd̾ latifri¬
ment᷑. cͥ cumactis ungiq quatuor tabellis. Lates aĩ
t̾ib crudis portare solent. sunt eñi connenons ã¬
ñ sit mundũ. ⁊am omẽ locũ mundũ÷ calcisui¬
eriumpit. Natura eiꝰ mirũ aliqͥs facit. postquã
enĩ arserit: aquis incendit᷑. qͥb solet ignis extin¬
gini. Oleo extinguit᷑ qͦ solet ignis accenci usus eiꝰ.
instructã fab̾ce necessanꝰ. Nam lapis lapidi ñp̃
adherere forcius: ñ cale e conuinctus. Gipsum:
cognatium calcis :. ⁊ ẽ g̾cum nom̃. plura eiꝰ gen̾a.
omĩum aut̃ optimum. lapide speculmm. E i signĩ edifi¬
ariditate dicta. ñ ab herendo in fabricis: ut qͥdam
uolunt. huiꝰ ꝓbatio: si manu pressa stͥcͥlet. auc si ĩ
uestem candidam sparsa: nicħ sordiꝰ relinqͥt. Colũp¬
pondꝰ erigitur: antiqua erat ratio colupnarum al

Expanded text:
imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus dimiimbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem teribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannon sit mundum. Nam omne lotum mundum esignem. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem optimum lapis specularis, est eniariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. ondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat
Abbreviated transcription (Latin):
nig̃ ꝑinextꝰ acfistiulosꝰ Sfungia lapi eat ex aqͥleni ac
fistulos e
cameris aptius. Silex durꝰ lapis. ex cuiꝰ gen̾e iinis
lices optimi qͥb dam in locis ⁊ rubentes. albi nras
contra uestustatem incoeruptud ⁊ in monument.
sculpti ⁊ incorruptiꝑmanent. qͥb nec ignis qͥm
cet. nam exhis ⁊̃ forme fiunt: inqͥb erafundunt
Uiridis si lex uehement᷑ ⁊ igni : ipẽ resistens. hus
quã copiosus. ⁊ uͥ inuent. lapis ñ saxim ẽ Palaꝰ
incem̃to raroutiliꝰ. Glob contra inuirias forts̃
⁊ instructura infidus: n fu̾it multa susfranatioie
duinctꝰ fsuiiatił ẜlex semꝑ uelutimadense. hẽ esteti
excidere oporter: nec ante bienniũ inser̃e instiuctͣis
domorum: fictilium oꝑum: ad parietes ⁊ fundam¬
ta: coctis lai̾tulis adcecta imbrieut tegułq aptantꝰ
Tegule uocate: ꝗ tegãt edes. ⁊ imbrices: qd accipiant

Expanded text:
niger, permixtus ac fistulosus. Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac niger, permixtus ac fistulosus. Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilium operum ad parietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta imbriculis tegulisque aptantur. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant