comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deritis: Deniq hic ipse ꝓpħa alibi¬
Iait: Sederunt pͥncipes. adu̾sus me
detrahebant: An ignoramꝰ qd̃ tantã
iũ habeat inueterata c̃suetudo pec¬
candi: ut excludat naturã. q̃cũ sit
medicabił ad salutẽ. tam̃ corrobaᷤ¬
ratis tempore passionib inmedica¬
bił inuenitur: Non ergo ꝑmanea¬
mus inuitiis. s unusqͥsq etiã si fuit
es iliat a culpa. sic̃ scriptũ ẽ. de
muliere meretrice. ne intendas ĩ
eã oculũ tuũ. s crili Ne mereris.
etili: ante quã te anni iuuentutis
inueniant: S qd̾ grauuis ẽ. pleriq
luxuriẽ corꝑis. nec albenti erubu¬
ere canitie: ⁊ usq ad senectutis eta¬
tem. uitã ꝓduxere maculosã Inti¬
mis enĩ concepta uiscerib lues cul¬
pe. ꝓcessu tẽporis coareruatur: Caue
igitur ab impioꝵ c̃siliis. ñ penetrẽt
hunsmodi c̃ silia m̃tẽ tuã: nedicat᷑
de te. Alligauit quis ignẽ in sinui:
uestim̃ta aũt̃ ñ coburet: Et enĩ qui

Expanded text:
deritis . Denique hic ipse Propheta alibderitis . Denique hic ipse Propheta alibi ait: Sederunt principes, et adversum me detrahebant . An ignoramus quod tantam vim habeat inveterata consuetudo peccandi, ut excludat naturam, quae cum sit medicabilis ad salutem, tamen corroboratis tempore passionibus immedicabilis invenitur? Non ergo permaneamus in vitiis; sed unusquisque etiamsi fuit, exsiliat a culpa, sicut scriptum est de muliere meretrice. Ne intendas in eam oculum tuum, sed exsili, ne moreris; exsili antequam te anni juventutis inveniant. Sed, quod gravius est, plerique luxuriam corporis nec albenti erubuere canitie, et usque ad senectutis aetatem vitam produxere maculosam. Intimis enim concepta visceribus lues culpae, processu temporis coacervatur. Cave igitur ab impiorum consiliis, non penetrent hujusmodi consilia mentem tuam; ne dicatur de te: Alligavit quis ignem in sinu, vestimenta autem non comburet ? Etenim qui
Abbreviated transcription (Latin):
dñicȩ excludunt᷑ auctoritate sen¬
tentiȩ. Didicerunt gͦ ñ stare in uia¬
ĩuia peccatoꝵ: sta aut̃ in uirtutis
offitio. quia scͥptũ ẽ Tu aũt fide
stas Nunc consideremꝰ qͥd sit. et in
cathedra pestilentie ñ sedit Et qͥdẽ
p̃misimus. qd ñ simplex conse ssus
in huiꝰmodi qd in usu ẽ solio. rep̃hen¬
datur: Quid enĩ inuidie haberet ad
culpã:. s cũ sẽꝑ oculi dñi suꝑ fide¬
les terrę sint: tamquã sub conspec¬
tu imꝑatoris locati. et uelut in
mynistcrio quodã positi. stare debe¬
mus Miles in ꝓcinctu. stat. ñ sed.
Miles in armis nͨ se reflectit. s excitat.
atq erigit: Ideoq militib xpĩ dr̃.
tra iniquitas in plubo talento sedet.
eo qd̃ fixa in peccato se ab eo separare
ñ possit: Et enĩ inueterati in errore
⁊studiose flagiis inherentes. sedere
dicuntur: qui nolunt adsurgere. nec
audire dicentẽ. surgite postquã se¬

Expanded text:
dominicae excluduntur auctoritate sendominicae excluduntur auctoritate sententiae. didicimus ergo non stare in uia peccatorum, stare autem in uirtutis officio, quia scriptum est: tu autem fide stas. Nunc consideremus quid sit: et in cathedra pestilentiae non sedit. et quidem praemittimus, quod non simplex consessus in huiusmodi quod in usu est solio reprehendatur — . quid enim inuidiae haberet ad culpam ? - sed cum semper oculi domini super fideles terrae sint, tamquam sub conspectu imperatoris locati et uelut in ministerio quodam positi stare debemus. miles in procinctu stat, non sedet, miles in armis non se reflectit, sed excitat atque erigit. ideoque militibus Christi tra iniquitas in talento plumbeo sedet, eo quod fixa in peccato, se ab eo separare non possit. Etenim inveterati in errore, et studiose flagitiis inhaerentes, sedere dicuntur, qui nolunt assurgere, nec audire dicentem: Surgite postquam se
Abbreviated transcription (Latin):
iͥste uͥtutis: quȩ fidei spẽ uelut qͦdã
cortice a mari laboris in uoluit: Be¬
atꝰ gͦ atq nurabił qui taliũ uarũ
positus electione. ñ fuerit illecebriͤ
uoluptatis inflexus: ut gradũ suũ
suꝑ uadosa ⁊ praua constituat: Ñs
dicit᷑ ei. qui dereliqͥsti semitas direc¬
tas ab eundo inuias tenebraꝵ Co¬
gnouimꝰ gͥ quȩ sit peccatoꝵ iua. in
qua standũ ñ eẽ ꝓpħa nos ammonet
S etiã eccłastes docet qͥ ait noli stare
in sermone malo: hoc ÷ ñ ꝑsistere ĩ
erant pedes nr̃i. matriis tuisiherłm¬
In iherłm standũ ẽ: de babylone
fugiendũ Et moysi dr̃: tu aut̃ sta.
mecũ: Qui de egypto fugit. cũ dño
stans ꝑseuerabat Et in euangłio
Qui steterunt usq ad horã undeci¬
man equalẽ mercedem oꝑantib
acceperunt: Et que steterant uir¬
gines usq̃ ad aduentũ sponsi. ad
nuptias simul intrare meruerut.
Iue aut̃ discesser᷑.⁊ postea reuerter᷑:

Expanded text:
triste uirtutis, quae fidei spem uelut quodam triste uirtutis, quae fidei spem uelut quodam cortice amari laboris inuoluit. beatus ergo atque mirabilis, qui talium uiarum positus in electione non fuerit inlecebris uoluptatis inflexus, ut gradum suum super uadosa et praua constituat; non dicitur ei: qui dereliquisti semitas directas ab.eundo in uias tenebrarum. Cognouimus igitur quae sit peccatorum uia, in qua standum non esse propheta nos ammonet, sed etiam Ecclesiastes docet, qui ait: noli stare in sermone malo, hoc est: non persistere in erant pedes nostri in atriis tuis, Hierusalem standum est, de Babylone fugiendum. et Moysi dicitur: tu autem sta mecum, qui de Aegypto fugit et cum domino stans perseuerabat. et in euangelio, qui steterunt usque ad horam undecimam, aequalem mercedem operantibus acceperunt et quae steterant uirgines usque ad aduentum sponsi, ad nuptias simul introire meruerunt, quae autem discesserunt et postea reuerterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
liuc atq illuc uelut oculos quosdã
circũferi cogitationes suas Tunc
illi occurr᷑ diuerse rerũ species. seq
osfundunt: Si ad sempit̃na inten¬
dat. uirtutẽ eligit: si ad p̃sentia.
uoluptatẽ ꝓponit: Graue ⁊ iniquũ
certam̃. aduersiis delectationes pre¬
sentiũ. Hic lib̾tas ẽ cupiditatmm:
illic seruitus iniuriarũ: facere q̃
ñ uis.⁊ ab his que desideraueris
abstinere:. Hic õiuuiũ. allic ieuim¬
umi hic intemꝑãtia galidioꝵ ił
lie ꝑseuerantia lacͥmarũ. Hie fal¬
tatio. illic̾ ploratio hic ca̾ntus cdul¬
ces: illic gemitus grauas: Scͥptũ ẽ qͥ¬
dẽ. Cor sapientiũ in domo lucłus:
⁊ cor stultoꝵ in domo epularũ:
Melius ẽ audire incripationẽ sapien¬
tis: magis quã uirũ audientẽ canti¬
cũ stultoꝵ: S pauci hec audiunt.
pauciores secunt᷑. alicit homines ma-¬
gis dulce⁊ peccati qd̃ ad p̃sens influ¬
it ⁊ impuͥgniat audientis affectũ. quã

Expanded text:
huc atque illuc uelut oculos quosdam huc atque illuc uelut oculos quosdam circumfert cogitationes suas. tunc illi occurrunt diuersae rerum species seque offundunt; si ad sempiterna intendat, uirtutem eligit, si ad praesentia, uoluptatem praeponit. graue et iniquum certamen aduersus delectationes praesentium. hic libertas est cupiditatum, illic seruitutis iniuria facere quae non uis et ab his quae desideraueris abstinere; hic conuiuium, illic ieiunium, hic intemperantia gaudiorum, illic perseuerantia lacrimarum, hic saltatio, illic oratio, hic cantus dulces, illic gemitus graues. scriptum est quidem: cor sapientium in domo luctus et cor stultorum in domo epularum. melius est audire increpationem sapientis magis quam uirum audientem canticum stultorum; sed pauci haec audiunt, pauciores se-cuntur. allicit homines magis dulce peccati, quod ad praesens influit et inpinguat audientis affectum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tis in me Non solũ aut̃ uita nr̃a uia
ẽ: s etiã ipsa uita nr̃a altgitutis nia
ẽ iiquitatis Caue igit᷑ ne inte
gressus suos collocet auaricia. et sis
uia criminis: Ne libido. ne imꝓbi¬
tas. et sis uia iniquitatis. iteneran¬
tib decrita flagiis: Licet tibi elige¬
re. quoᷤ sequaris: aut iustos aut. in¬
iustoᷤ. Iustoꝵ uia. angustior ẽ. in¬
iustoꝵ latior. Illa sobrietatis. angu¬
stiorͥ hec ebrictatis latior. ut possit ca¬
pere fluctuantes Hlec ht̃ scłi huiꝰ
illecebras. illa habet futuroꝵ p̃mia:
In istis fructꝰ p̃sentior: in ilł spes tar¬
dior. Que enĩ suauia sunt. ñ deͤfert̃
diuturuã expectationẽ: sed p̃sentẽ
habent ꝑfunctionẽ: Qđ aut̃ ser ũ t̃.
labore querit᷑. qd beata cogitatioe
uix capitur Qđ oculꝰ ñ uidit nec autis
audit que p̃parauit ds̃ diligenti
b se: Difficile solemꝰ credere q̃ ñ
uidemus Et ideo anima estuat.

Expanded text:
tis in me. non solum autem uita nostra uia tis in me. non solum autem uita nostra uia est, sed etiam ipsa uita nostra aut uirtutis uia est aut iniquitatis. caue igitur, ne in te gressus suos collocet auaritia et sis uia criminis, ne inprobitas, ne libido et sis uia iniquitatis itinerantibus detrita flagitiis. licet tibi eligere quos sequaris, aut iustos aut iniustos. iustorum uia angustior est, iniustorum latior; illa sobrietatis angustior, haec ebrietatis latior, ut possit capere fluctuantes; haec habet saeculi huius inlecebras, illa habet futurorum praemia. in istis fructus praesentior, in illis spes tardior; quae enim suauia sunt, non differunt diuturnam expectationem, sed praesentem habent perfunctionem, quod autem serium est labore quaeritur, quod beata cogitatione uix capitur, quod oculus non uidit nec auris audiuit quae praeparauit deus diligent i b u s s e. difficile solemus credere quae non uidemus et ideo anima aestuat et
Abbreviated transcription (Latin):
ne consumat᷑ dies uite. ante quã ꝓq̃s¬
su uirtutis acceleres Uiator es uitę
huiꝰ. omĩa transeunt: omĩa post te
fiunt. om̃ia in hac uia cernis. ⁊ transis
Iidisti amoenitatẽ arboꝵ. herbarũ
uriditatẽ. puritatẽ fontiũ: et qd̾ ẽq
huiꝰmodi quo delectant᷑ oculi. iuuit
spectare : delectauit pa ꝑͣ attendere:
dũ attendis. ꝑtransisti Iterũ dũ ambu¬
las mneidisti scopulasũ ⁊ c̃fragosũ it̃. c̃¬
caua rupiũ. p̃rupta montiũ. densa
siluaꝵ. tedia stirpaꝵ. Iterũ transisti
nec aduersa diut᷑ua sũt Ergo quasi
ĩ uia locatũ. noq scda extollantꝰ. noq
adu̾sa te frangant: nec plausibilia de¬
morent᷑. nec mesta detineãt: Festina
semꝑ ad sinẽ: festina ut ꝑuenias Eli¬
ge tam̃ uiã. ante quã enrras Duȩ
uiȩ sunt: una iustoꝵ. alt̾a peccatoꝵ:
una cquitatis: alta iniquitatis. deiqͣ
dixit ꝓpħa. Et uide si ẽ uia iniqͥta¬

Expanded text:
ne consumatur dies uitae, antequam progresne consumatur dies uitae, antequam progressum uirtutis acceleres. uiator es uitae huius, omnia transeunt, omnia post te fiunt, omnia in hac uia cernis et transis. uidisti amoenitatem arborum, herbarum uiriditatem, puritatem fontium et quodcumque huiusmodi, quo delectantur oculi, iuuit spectare: delectauit parumper attendere; dum attendis, pertransisti. iterum, dum ambulas, incidisti scopulosum et confragosum iter, concaua rupium, praerupta montium, densa siluarum: taediasti parum; iterum transisti. nec aduersa diuturna sunt. ergo quasi in uia locatum neque secunda extollant neque aduersa te frangant nec plausibilia demorentur nec maesta detineant. festina semper ad finem, festina, ut peruenias; elige tamen uiam, antequam curras. Duae uiae sunt, una iustorum, altera peccatorum, una aequitatis, altera iniquitatis, de qua dixit propheta: et uide si est uia iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
Uiam dici uite huiꝰ cursũ. Indubi¬
ũ ñuenit. cũ ipsascͥptura dicat ĩ itia
hac qua ambulabã. absconderunt
laqueũ midii̾ Et esto consentiẽs.
auersario tuo cito dũ es cũ illo in
uia: Et enĩ qm̃ cursũ uitę huius
currimꝰ : habemꝰ semitã ꝑquã am¬
bulamus cotidie. donec ꝑueniamꝰ
ad finẽ Et si ñ uideraur corꝑalit̃¬
sentire: ꝓgredimur: Nã sic̃ innaui¬
itib dormientes. uento aguntur in
portus: ⁊ si nullus quiescentib sensꝰ
ẽ nauigandi. tam̃ cursus eos urguet
ad finẽ ⁊ impellit ignaros. sic uite
nr̃e spacio defluente. ad ꝓpͥum unꝰ¬
quisq finẽ. cursu labente deducit᷑.
Unde dr̃. Surge qui dormis Tu enĩ¬
dormis.⁊ tẽpꝰ tuũ ambulat Et uide
ne dũ diu dormis. p̃teat tẽpꝰ Iõ ⁊ si
dormis. cor tuũ uigilet: Cor tiuĩ ñ fe¬
n et᷑ Si cor ociosũ sit. ñ sant o.cio¬
sa tẽpora tua In uia es ohõ: ambula.
ut ꝑuenias. ne ⁊ nox te in uia occup:

Expanded text:
rsum in dubium non uenit, cum ipsa scriptura dicat: in uia hac qua ambulabam absconderunt laqueum mihi, et: esto consentiens aduersario tuo cito, dum es cum illo in uia. etenim quamdiu cursum uitae huius currimus, habemus semitam per quam ambulamus cotidie, donec perueniamus ad finem; etsi non uidemur corporaliter ire, progredimur. nam sicut in nauibus dormientes uentis aguntur in portus, etsi nullus quiescentibus sensus est nauigandi, tamen cursus eos urget ad finem et impellit ignaros, sic uitae rostrae spatio defluente ad proprium unusquisque finem cursu latente deducitur. unde dicitur: surge qui dormis - tuenimdormis et tempus tuum ambulat — et uide ne, dum diu dormis, praetereat tempus. ideo, etsi dormis, cor tuum uigilet, cor tuum non ferietur; si cor otiosum non sit, non sunt otiosa tempora tua. in uia es o homo; ambula, ut peruenias, ne te nox in uia occupet,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpr utiq ñ sẽꝑ. turbari utiq ñ debe.
Pot̃ sapientia sẽꝑfructũ dare .s. q sa¬
pientia ẽ debet sapient̾ dare. difpẽ¬
sare prudent᷑: Si qñ nos plenã m̃su¬
rã aut meream᷑ aut possimꝰ acciꝑe.
Sic̃ hic extremũ tẽpꝰ fructũ: ita ⁊ illic
dabit fructũ bonũ ingentib ut re¬
surrectionis eiꝰ cõsortiũ caꝑe ac serua¬

Expanded text:
ari utique non debes. potest sapientia semper fructum dare, sed, quia sapientia est, debet sapienter dare, dispensare prudenter, si quando nos plenam mensuram aut mereamur aut possimus accipere. sicut hic extremum tempus fructum, ita et illic dabit fructum bonum indigentibus, ut resurrectionis eius consortium capere ac serua
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia defendebãt adu̾sus eos
qui dicebat. Descendat nẽ decruce.
⁊ credimꝰ ei: q̃ diabolus suggerebat.
Habes tigrin: ⁊ eitfraten flumina. Qa¬
cõp̃hendit dicens. Quia ñ ẽ nob luc¬
tatio adu̾sus camẽ ⁊ sanguinẽ: s ad

Expanded text:
testimonia deferebant, aduersus eos testimonia deferebant, aduersus eos qui dicebant descendat nunc de cruce, et credimus ei, quae diabolus suggerebat. habes Tigrin et Euphraten flumina. Quaconprehendit dicens quia non est nobisluctatio aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
reȩ flagitii inbabiloniã transierũt.
Aitrciꝰ enĩ sac̾dotis filia ad ult̾a. quã
cȩt̾ȩ puniunt᷑ Quia sac̾dotalis
gn̾is gr̃am. turpi obybrio de coloraũ.
Sic̃ illi gͦ intẽptationib grauissimis
fuer̾: ita in multis tẽptationib se
saluator nr̃ obiecit᷑. ut nulla tẽpta¬
tionis nr̃e certamina p̃t̃iret. Plan¬
tatꝰ gͦ rec̾te dr̃ secꝰ decursus hoꝵ flu¬
minũ. ñ in ipsis decursib ut finiti¬
mũ ñ dim̾sũ intelliguas. fuit illi
cõ gressio pͥma carnis ⁊ sanguinus.
Demq ait. It̃ transfer ame calicemt
istũ. s ñ qđ ego uolo. s qđ tu uis.
fuit diuitiarũ ob iec̾ta tẽptatio.
cũ om̃ia regna t̾rȩ ei inimicꝰ offerret.
si ꝓcidens dñs ad oraret cũ. Habes
duoꝵ fluminũ decursus: geon. &
physon. fuit illi cõluctatio adu̾sus
principes mundi. Fuit in ipsa passio¬
ne ccrtam̃. adu̾sus tẽptatoreᷤ. qͦs ꝑsas
hebrea appellat ĩ texp̃tatio. qui falsa

Expanded text:
reae flagitii in Babyloniam transierunt. reae flagitii in Babyloniam transierunt. atrocius enim sacerdotis filia adultera quam ceterae puniuntur, quia sacerdotalis generis gratiam turpi obprobrio decolorauit. Sicut illi ergo in temptationibus grauissimis fuerunt, ita multis temptationibus se saluator noster obiecit, ut nulla temptationis nostrae certamina praeteriret. plantatus ergo recte dicitur secus decursus horum fluminum, non in ipsis decursibus, ut finitimum, non demersum intellegas. fuit illi congressio prima carnis et sanguinis. denique ait:pater, transfer a me calicem istum; sed non quod ego uoatio, cum omnia regna terrae ei ini- micus offerret, si procidens dominus adoraret eum. habes duorum fluminum decursus Geon et Phison. fuit illi conluctatio aduersus principes mundi, fuit in ipsa passione certamen aduersus temptatores quos Persas Hebraea appellat interpretatio, qui falsa
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ⁊ uiȩ egyptiꝰ: ut bibas aquam
geon: Est itgris fliuus: asirios
p̃t̃ fluens Est ⁊ eufraten. in babilo¬
niam tendens Est ⁊ pluson quila¬
tina int̾ pretatiõe dicit᷑ oris cõmu¬
bunculus.⁊ lapis prasinus Meri¬
to os illis: comutat᷑. ut ñ tencatur
ꝓmissoꝵ fides. s sit in ore dolus. iͥ
ẽ aurũ bonũ: Auaricia enĩ fiden
frangit. nec tenet u̾boꝵ simplicita¬
tẽ Ornam̃ta qͦq p̃ciosa. m̃tẽ ani¬
mũq cõmitant: ut aliud iu pec¬
tore. aluid in sermone sit In ilł &ͦ
regionib fluminũ fuerunt iudeiꝰ
captiui. ibducti in egyptũ. ad asy¬
rios: ad lubilomos: ubi si ꝑ flumi¬
na babilonis sedebant & flebat̃ suę
calamitatis crũpnã. Ut hic ipse
ꝓpłia testat᷑. Illic suspender̃ organa
sua. ⁊ omnẽ deposuere leticiã. ubi
grauiora tolerauer̃. Deniq relique
decẽ tͥb ad asfyrioᷤᷤ ducte st̃. Due aut̃
uida ⁊ beniamin. tanquã grauuioris

Expanded text:
tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? Est et Tigris fluvius Assyrios praeterfluens. Est et Euphrates in Babyloniam tendens. Est et Phison, qui Latina interpretatione oris dicitur commubunculus, et lapis prasinus. Merito os illic commutatur, ut non teneatur promissorum fides: sed sit in ore dolus, ubi est aurum bonum; avaritia enim fidem frangit, nec tenet verborum simplicitatem. Ornamenta quoque pretiosa mentem animumque commutant; ut aliud in pectore, aliud in sermone sit. In illis ergo regionibus fluminum fuerunt Judaei captiui abducti in Aegyptum et ad Assyrios et ad Babylonios, ubi super flumina Babylonis sedebant et flebant suae calamitatis aerumnam et, ut hic ipse propheta testa- tur, illic suspenderunt organa sua et omnem deposuere laetitiam, ubi grauiora tolerarunt. denique reliquae decem tribus ad Assyrios ductae sunt, duae autem Iuda et Beniamin tamquam grauioris
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Terra es. ⁊ in t̃ram ibis Pulchre
qͦq in medio legit᷑ lignoꝵ alioꝵ.
q erat in medio apłoꝵ discentiũ.
uł qͥa in medio erat nĩtis ⁊ cordis.
sicut ipse ait Mediũ ur̃m stat:
quẽ uos nescitis Et alibi ait: Ego
aut̃ sũ in medio ur̃m Deniq de
ipso ⁊ salomon dixit: Lignũ uite¬
ẽ: om̃ib ꝑcipientib eũ: Quigͦ bea¬
tus ẽ. imutator erit dñi iħu. qui
s. apientiȩ: Plantatũ in uterum
uirginis uoluntate patris. a qͦ in
ꝑpetuũ mansurũ plantat᷑. ut fru¬
ctũ daret intẽpore suo: Nõ enĩpo¬
tuit arescere ista plantatio. q̃ habe¬
bat ubertatẽ in se manentẽ grẽ
gressus ẽ a iordane: Hii sunt de¬
cursus aquaꝵ. de quib dicit᷑ in
euangłio: Flumina de uentre
eiꝰ fluent aquȩ uiuȩ. Hoc aũt
cipiebant accipere qui crediixuri
erant in eũ Est ⁊ alia traditio:
qͥa sunt aquȩ de quib ꝓhibet
nos bibere hieremias dicens. Quid

Expanded text:
est: terra es et in terram ibis. pulchre est: terra es et in terram ibis. pulchre quoque in medio legitur lignorum aliorum, qui erat in medio apostolorum discentium, uel quia in medio erat mentis et cordis, sicut ipseait: medius uestrum stat quem uas nescitis; et alibi ait: ego autem sum in medio uestrum. denique de ipso et Salomon dixit: lignum uitest omnibus percipientibus eum. qui ergo beatus est, imitator erit domini Iesu, qui sapientiae, plantatum in uterum uirginis uoluntate patris, a quo in perpetuum mansurum plantatur, ut fructum daret in tempore suo. non enim potuit arescere ista plantatioquae habebat ubertatem in se manentem gratiae gressus est a Iordane. hi sunt decursus aquarum, de quibus dicit in euangelio: flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem cipiebant accipere querant in eum . 36. Est et alia traditio, quia sunt aquae de quibus prohibet nos bibere Hieremias dicens: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut putamiꝰ. s ñ ociose: ut docere¬
mus. qͥa et in tribulationib diligere
debenius dñm. nec recedere ab eo
Qm̃ et leticie tͥhulatio sepe succedit.
⁊ leticia tribulationi: Deniq qͥ tri¬
bulatione ũ frangitur. ⁊ legẽ sequit᷑.
beatus ẽ Et erit tãquã lignũ qd̃
plantatũ ẽ secus decursus aquaꝵ:
qd̾ fructũ suũ dabit. in tẽpore suo
Et foliũ eiꝰ ñ defluet. ⁊ omĩa q̃c̃q
fecerit ꝓsperabunt᷑. Quȩ ista
beatitudo ẽ. q̃ ligno arboris cõꝑat᷑.
Nisi intelligamus in paradiso. illo
multa enĩ ligna que erant specio¬
sa ad aspectũ. ⁊ bona ad escã. etiam
hoc lignũ t̾ra ꝓduxit. ⁊ in modio
paradisi erat. ut cet̾a ligna eiꝰ iuri¬
ditate florerent Qđ eẽ hoc lignũ
dicimus. nͥ ꝑ qd̃ nob̾ salus uenit.
Et recte hoc t̾ra ꝓduxit. qͥa eum
uͥgo gñauit: q̃ erat t̃ra scdm auc¬
toris sententiam. q̃ in eũ dicta

Expanded text:
mus, ut putamus, sed non otiose, ut doceremus, ut putamus, sed non otiose, ut doceremus, quia et in tribulationibus diligere dominum debemus nec recedere ab eo, quoniam et laetitiae tribulatio saepe succedit et laetitia tribulationi. denique qui tribulatione non frangitur et legem sequitur, beatus est. Et erit tamquam l.ignum quod plantatum ructum suum dabit in t empor e suo, et f olium eius non defluet; et omnia quaecumque f ecerit prosper abuntur . quae ista beatitudo est quae ligno arboris comparatur, nisi intellegamus in paradiso, illo multa enim ligna, quae erant speciosa ad aspectum et bona ad escam, etiam hoc lignum terra produxit et in medio paradisi erat, ut cetera ligna eius uiriditate florerent . quod esse hoc lignum dicimus nisi per quod nobis salus uenit? et recte hoc terra produxit, quia eum uirgo generauit, quae erat terra secundum auctoris sententiam quae in eum dicta
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs qui ambulatis in tenebris
Ilucẽ uidete magnã: Qui habita¬
tis in regione mortis. lux fulgebit su¬
ꝑ uos Bibe gͦ cito. ut lux tibi efful¬
gcat magna: Lux botidina. ñ diei. ñ
solis. ñ lune:ͥ s illa q̃ umbrã mortis
excludat Nam si in umbra mortissũt:
luicẽ utiq solis. aut diei uidere ñposst̃.
Et quasi requiras tibi unde tantus
splendor tanta gr̃a sit: Respondet:
Am̃ puer natus ẽ nob̃. filius datus ẽ no¬
b̃ Puer. quia ortus ex uirgine ẽ: filiꝰ
quia ex dõ natus. tante auctor ẽ lu¬
cis Puer nob̾natꝰ ẽ. nob̾ qͥ credimꝰ:
ñ iudeis qui ñ credider᷑. Nob̃. ñ er e¬
ticis: nob̾. ñ manicheis. Nob̾. natus
ẽ: quia uerbũ carofactum ẽ. ⁊ habi¬
tauit in nob̃ Nob̾ natꝰ ẽ: qͥa carnem
suscepit ex iurgine. qͥa hõ ẽ natus ex
maria Caro nascitur nob. u̾bũ dat᷑:
Qđ nostrũ ẽ. int̾ nos natũ ẽ: Qđ supͣ
nos ẽ: nob̃ donatũ ẽ Satis excucurri¬

Expanded text:
populus qui ambulabas in tenebris, populus qui ambulabas in tenebris, uidete lucem magnam; qui habitatis in regione mortis, lux fulgebit super uos. bibe ergo cito, ut lux tibi effulgeat magna, lux non cotidiana, non diei, non solis, nor lunae, sed illa quae umbram mortis excludat. nam qui in umbra mortis sunt, lucem utique solis aut diei uidere non possunt. et quasi requirenti tibi, unde tantus splendor, tanta gratia sit, respondet: quoniam puer natus est nobis, filius datus est nobis, puer, quia ortus ex uirgine est, filius, quia ex deo natus tantae auctor est lucis. puer nobis natus est, nobis qui credimus, non Iudaeis qui non crediderunt, nobis, non haereticis, nobis, non Manicheis. nobis natus est, quia uerbum caro factum est et habitauit in nobis, nobis natus est qui carnem suscepit ex uirgine, quia homo est natus ex Maria. caro nascitur nobis, uerbum datur; quod nostrum est, inter nos natum est, quod supra nos est, nobis donatum est. Satis excucurri
Abbreviated transcription (Latin):
babilonis aureũ poculũ ẽ: qͥa et cu
bibis poculũ sapientię. quȩ sit au¬
ro argentoq p̃ciosior utrũq gͦ
bibe poculũ. rieteris ⁊ noui testa¬
m̃ti. quia inutroq xpm̃ bibis:
quia petra ẽ. q̃ uomuit aquã: bi¬
qͥa flum̃ ẽ. cuiꝰ impetus letificat
ciuitatẽ dĩ Bibe xp̃m. qͥa pax ẽ:
bibe xp̃m quia flumina de uentre
eius fluent aquȩ uiuȩ: bibe xp̃m:
ut bibas sanguinẽ quo redẽptus es bi¬
be xp̃m: ut bibas sermones eiꝰ: Sermo
eiꝰ testam̃tũ ẽ uetus. sermo eiꝰ testamen¬
tũ ẽ nouũ Bibit᷑ scͥptura diuina. et
deuoratur scͥptura diuina: cũ inuenaᷤ
m̃tis. ac ures aniiȩ. sucus u̾bi descen¬
dit et̃ni Deniq ñ in solo pane iuiuit
homo: s in om̃i u̾bo dĩ: Hoc u̾bum
bibe. s ordine suo bibe: Primũ in ue¬
teri testam̃to: cito fac ut bibas et in
nouo testam̃to Et tam quã ipse festinz.
dicit. Galilea gentium et partes uide:

Expanded text:
Babylonis aureum poculum est, quia et tu Babylonis aureum poculum est, quia et tu bibis poculum sapientiae, quae sit auro argentoque pretiosior . utrumque ergo poculum bibe ueteris et noui testamenti, quia in utroque Christum bibis. quia petra est quae uomuit aquam, biquia flumen est, cuius impetus laetificat ciuitatem dei, bibe Christum, quia pax est, bibe Christum, quia flumina de uentre eius fluent aquae uiuae, bibe Christum, ut bibas sanguinem quo redemptus es, bibe Christum, ut bibas sermones eius; sermo eius testamentum est uetus, sermo eius testamentum est nouum. bibitur scriptura diuina et deuoratur scriptura diuina, cum in uenas mentis ac uires animae sueus uerbi descendit aeterni; denique non in solo pane uiuit homo, sed in omni uerbo dei. hoc uerbum bibe, sed ordine suo bibe, primum in ueteri testamento, cito fac ut bibas et in nouo testamento. et tamquam ipse festinet, dicit: Galilaea gentium et partesludaeae,
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ uetus testam̃tũ: Nisi pͥmũ bi¬
beris. scđm bibere ñ poteris Bilie
pͥmũ: ut sitĩ mitiges Bibe scđ̾m:
ut bibendi sacietatẽ haurias In
ueteri testamĩto cõpunctio. in nouo
leticia ẽ Uide quẽadinodũ dñs ar¬
tib diaboli ꝓsus seruuł obiuaue¬
rit: Ille cibo fraudis decepit unũ.
ut in uno om̃s circũuentret. Iħe
aut̃ cibo salutis om̃s redemit. ut
in om̃ib et illũ qui deceptus fue¬
rat reformaret: Ille calicẽ aureũ
babilonis ex cogitauit. ut qͥcũq bi¬
berent plus sitirent. qͥa potus pla¬
cere ñ poterat. auri p̾cio illiceret ad
bibendũ Pnunciauit de suo uino.
cui metalli suffragia reqͥ siuit. At
uõ dñs it̃c aquã de petra. effudit.
: om̃s biberunt: Qui biber̃ in typo.
satiati sunt Qui biberunt ĩ uerita¬
te:. in ebrictati sunt: Bona ebrietas:
cessũ: Hoc gͦ poculũ bibe. de qͦ dix̃
ꝓpħa Et poculũ tuũ in ebrie̾ns
quã p̃clarũ ẽ: Nec te moueat qđ

Expanded text:
et nouum testamentum. nisi primum biberis, secundum bibere non poteris. bibe primum ut sitim mitiges, bibe secundum ut bibendi satietatem haurias. in ueteri testamento conpunctio, in nono laetitia est. uide quemadmodum dominus artibus diaboli pro suis seruulis obuiauerit. ille cibo fraudis decepit unum, ut in uno omnes cireumueniret; Iesus autem cibo salutis omnes redemit, ut in omnibus et illum, qui deceptus fuerat, reformaret. ille calicem aureum Babylonis excogitauit, ut quicumque plus biberent plus sitirent et, quia potus placere non poterat, auri pretio inliceret ad bibendum. propinauit de suo uino, cui metalli suffragia requisiuit; at uero dominus Iesus aquam de petra effudit et omnes biberunt. qui biberunt in typo satiati sunt, qui biberunt in ueritate inebriati sunt. bona ebrietas,  poculum bibe, de quo dixit propheta: et poculum tuum inebrians quam praeclarum est! nec te moueat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
patientis affectũ: merentis dolorẽ: Cũ
etũ conu̾sus ingemueris. tc̃ dñm tibi
reconciliabis offensũ. Noc enĩ pͥmum
bibe:. ut sis indolore. ⁊ angustiis cito
leticia infundit errorẽ: Pingius factꝰ
⁊ in crasatus ppłs. surrexit ludere. ⁊ rece ᷤ¬
sit a dnõ Prodẽ tibi cor habere contri¬
accipiatur a dño: Doceat te apłs qͥd
poculũ Tribulatio enĩ patientiã ope¬
ratur Nen pot̃ ẽẽ patientia. nͥ ante fu¬
erit tͥhulatio Tribulatio in qͥt pati¬
entiã oꝑatur. Patientia aut̃ ꝓbationẽ:
ꝓbatio uõ spẽ: spͤs aut̃ ñ c̃fundit: Pri¬
mũ bibe tͥbulationẽ: ut postea tibi tot
uͥtutũ pocula ministrent̃. Et ut scias
quia bibitur tribulatio: audisti ho¬
die dicentẽ ꝓpħam. potasti nos uino
compunctionis Et in posteriorib
ait. Et potũ dabis eis in lacͥmis in
m̃ sura. In m̃surã perit potũ. ñ supͣ
m̃surã. ne ferre ñ possit. Deniq quãbo¬

Expanded text:
patientis affectu maerentis dolorem; cum patientis affectu maerentis dolorem; cum enim conuersus ingemueris, tunc dominum tibi reconciliabis offensum. hoc ergo primum bibe, ut sis in dolore et angustiis; cito laetitia infundit errorem. pinguis factus et incrassatus populus surrexit ludere et recessit a domino. prodest tibi cor habere contriaccipiatur a domino. doceat te apostoluspoculum; tribulatio enim patientiam operatur. non potest esse patientia, nisi ante fuerit tribulatio; tribulatio , inquit, patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio uero spem; spes autem non confundit. primum bibe tribulationem, ut postea tibi tot uirtutum pocula ministrentur. et ut scias, quia bibitur tribulatio, audisti hodie dicentemprophetam:potasti nos uino conpunctionis, et in posterioribus ait: et potum dabis eis in lacrimis in mensuram. in mensuram petit potum, non supra mensuram, ne ferre non possint. denique quam bo
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ honorib facultatib. liberis gau¬
des. et homini a quo acceperimius be¬
neficiũ. gr̃am referre consueuimu s
Deniq cũ laudaret᷑ iob iudicio cele-¬
sti. hoc retulit diabolus. minime mi¬
rum si gratus esset dõ. cui tanta sub¬
peteret affluentia ꝓspeͤroꝵ. Sed tẽ
ꝓbandũ si illa amittat uniuersa: et
pii cultoris p̃stet officiũ: Nec igit᷑
pͥma uirtus. ut ñ frangaris ad u̾sis:
ñ extollaris scdi̾s Id te lex docet ut
afflictionẽ ñ relaxes iͦn tẽptatione:
nec desperationẽ in duas in iuictoria:
Non dicas uirtus mea et fortitudo
mea hec tribuit michi: s omĩa noueris
as. ñ confundetur qͥ ui angustia ẽ. usq
in tẽpꝰ: Hoc pͥmũ bibe Quid ẽ hoc
pͥmũ bibe Seq̃stremiis mistica: ꝑseqͣ¬
mur moralia q̃ docet litt̾a: Propt̃ erro¬
tũ grauia. graues contriqͥnes ⁊ uexa¬
tiones ppłi dicit situras: Et oportu¬
pectori tiuꝰ infundat᷑ int̾ius bibe cõ

Expanded text:
cum honoribus facultatibus liberis gaucum honoribus facultatibus liberis gaudes? et homini, a quo acceperimus beneficium, gratiam referre consueuimus. denique cum laudaretur Iob iudicio caelesti, hoc retulit diabolus: minime mirum si gratus esset deo, cui tanta subpeteret affluentia prosperorum; sed tunc probandum, si illa amittat uniuersa et pii cultoris praestet officium. haec igitur prima uirtus, ut non frangaris aduersis, non extollaris secundis. id te lex docet, ut in afflictione non relaxes intentionem nec desperationem induas, uictor iam non dicas: uirtus mea et fortitudo mea haec tribuit mihi, sed omnia noueris in angustia est usque in tempus. hoc primum bibe. quid est \'hoc primum bibe\'? sequestremus mystica, persequamur moralia quae docet littera. propter errorum grauia graues contritiones et uexationes populi dicit futuras, et oportupectoris tui infundatur internis, bibe cum
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ uita nr̃a ͭ moditet᷑ c̃u̾satio. me¬
ditet᷑. ictus. meditet᷑ inisterioꝵ intel¬
lectus cȩlestiũ: Lex enĩ exemplar ẽ¬
⁊ umbra celestiũ. umbra futuroꝵ bo¬
noꝵ: que is qͥcredit in lege. in euange¬
lio recognoscit: Meditet᷑ in tenebris
Lex enĩ p̃cipit ut diligas dm̃ntuum:
Qui diligit. in om̃i statu suo debet ser¬
uare diut̾nȩ caritatis affectũ: Later
diligit filiũ: diligit ⁊̃ cũ arguit. dili¬
git ⁊̃ cũ uerb̾at baculo Qui enĩ par.¬
cit baculo suo: odit filiũ suũ Nosqͦ
dñs castigat.:⁊ diligit: Itaq etiã cũ di¬
gna cohercione committimꝰ: ille tñ
diligit. qͥ ⁊̃ recipit offersum Casti¬
gat aut̃ dñs omẽm filiũ quẽ recipit:
Et tu cũ castigaris dilige. qͥa ideo ca¬
stigaris ait recipiaris: Nã quid gran-¬
de ẽ. si diligas dñm dm̃tuũ. cũ tibi
abundãt omĩa. cũ frueris optatis:

Expanded text:
legem uita nostra, meditetur conuersatio, melegem uita nostra, meditetur conuersatio, meditetur actus, meditetur intellectus et umbra coelestium, umbra futurorum bonorum, quae is qui credit in Lege, in Evangelio recognoscit. Meditetur in tenebris Lex enim praecipit ut diligas Dominum tuum. Qui diligit, in omni statu suo debet servare diuturnae charitatis affectum. Pater diligit filium, diligit etiam cum arguit, diligit etiam cum verberat baculo; qui enim parcit baculo suo, odit filium suum. Nos quoque Dominus castigat, et diligit. Itaque etiam cum digna coertione committimus, ille tamen diligit, qui etiam recipit offensum. Castigat enim Dominus omnem filium quem recipit. Et tu cum castigaris dilige; quia ideo castigaris, ut recipiaris. Nam quid grande est, si tunc diligas Dominum Deum tuum, cum tibi abundant omnia, cum frueris optatis,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊inuenit᷑ ab lis qui querunt illã Le-¬
gitime gͦ doceni᷑ a scõ ꝓpħa. uoluntatẽ
in lege habe: meditationẽ scdm legẽ.
Uoluntas in lege. ñ solũ in studio. sed
etiã in facto ẽ Prior uoluntas: scda
oꝑatio Deniq ⁊ dñs dicenti sibi si uiꝰ
potes me nuundare. respondit uolo.
mundare. quo ostenderet oꝑationib
nr̃is uoluntatẽ p̃uiam esse debere. De¬
niq lex uoluntarios q̃rit: qi lex
in lege meditatur. in quo ñ tã c̃tinu¬
Alegendi postulatur intentio. qũa
seruande legis affectus: Ille eñĩ ple¬
ne meditatur. qͥ ipse sibi lex est:
scͥptũ in corde suo opus legis inten¬
dens: Aquila tam̃ dic̃ tantũmͦ
posuit. ñ ⁊̃ noctẽ. Qd̃ ñtã a cete¬
riᷤᷤ discrapans. quã alio referens po¬
suit: Qñ qui legẽ meditat᷑ sẽper
in luce. ẽ. noctẽ ñ ht̃. Et enĩ euiꝰ
lucent oꝑa. ñ pot̾ utiq ĩ tenebriᷤ
ambulare: quia iusticia sic̃ lumen¬
eiꝰ sic̃ lum̃ effulget Medicet᷑ gͦ

Expanded text:
erunt illam. legitime ergo docemur a sancto propheta uoluntatem in lege habere, meditationem secundum legem. uoluntas in lege non solum in studio, sed etiam in facto est; prior uoluntas, secunda operatio. denique et dominus dicenti sibi: si uis, potes me mundare respondit: uolo, mundare, quo ostenderet operationibus nostris uoluntatem praeuiam esse debere. denique lex uoluntarios quaerit, quia in lege meditatur, in quo non tam continua legendi postulatur intentio quam seruandae legis affectus; ille enim plene meditatur, qui ipse sibi lex est, scriptum in corde suo opus legis intendens. Aquilas tamen diem tantummodo posuit, non etiam noctem; quod non tam a ceteris discrepans quam alio referens posuit, quoniam qui legem meditatur semper in luce est, noctem non habet. etenim cuius lucent opera, non potest utique in tenebris ambulare, quia iustitia eius sicut lumen effulget. meditetur ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. oꝑatioĩs. ꝑmansionis: Beatũq
cũ significari. qui ñ cogitauerit qd̾
malũ ẽ Nã qͦmͦ pot̃ beatus eẽ. qui
suis cogitatiõib accusantib die u¬
dicii reuincendꝰ ẽ: Et iã si hominẽ
fefellit. testẽ resugit acusatorẽ euasit.
Se tam̃ sui accusatorẽ uitare ñ pote¬
rit: quẽ inaxime debet timere. qͥa
⁊ accusatorẽ habebit ⁊ confitentem¬

Expanded text:
tionis, operationis, permansionis, beatumque tionis, operationis, permansionis, beatumque eum significari, qui et non cogitauerit quod malum est. nam quo modo potest beatus esse, qui suis cogitationibus accusantibus die iudicii reuincendus est? etiamsi hominem fefellit, testem refugit accusatorem euasit, se tamen sui accusatorem uitare non poterit; - quem maxime debet timere, quia et accusatorem habebit et confiten
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. ⁊ inutationẽ bonoꝵ: ut hec. ib¬
nueret. qͥ illa sibi facilia iudicabat.
S qͥa nec illa ascendefat. ideo ad hec
se aptare ñ potilat: Nã si di xisset ꝓ¬
ximũ: potuisset pauꝑi subsidia sui
patͥmonii ñ negare: Ideoq gradũ pri¬
mũ legis ascende: ut possis ad euange¬
lii celeste fastigiũ ꝑuenire: Unde ar¬
bitror qd̃ qͣsi sub lege positus inorẽ
legis in pͥmo psalmo secutus ex sua
tiet. quã seq̃nda ꝓponat. In qͥdrage¬
simo aut̃ psalmo qui ex ꝑsona salua¬
toris inscribit᷑. ad hortatio magis
uirtutis fiat. quã erroris rep̃ssio: De¬
re. cũ audiuimꝰ dicentẽ. Beati mise¬
nationẽ: ⁊ urtutẽ inspicianus ꝓphe¬
ticã Beatus in qͥt uit qͥ ñ abiit in con¬
silio impioꝵ. ⁊ in iua peccatoꝵ ñ ste¬
tit. ⁊ in cathedra pestilentię ñ sedit:
P ossumus dicere tres ec̃ species pecea¬
toꝵ. quas hic putamꝰ exp̃ssas Cogita¬

Expanded text:
tionem et imitationem bonorum, ut haec abtionem et imitationem bonorum, ut haec abnueret qui illa sibi facilia iudicabat. sed quia nec illa ascenderat, ideo ad haec se aptare non potuit; nam si dilexisset proximum, potuisset pauperibus subsidia sui patrimonii non negare. ideoque gradum primum legis ascende, ut possis ad euangelii caeleste fastigium peruenire. unde arbitror, quod quasi sub lege positus, morem legis in primo psalmo secutus, ex suatiet quam sequenda proponat, in quadragesimo autem psalmo, qui ex persona dicitur saluatoris, adhortatio magis uirtutis fiat quam erroris repre, cum audivimus dicentem: Beati misenationem, et virtutem inspiciamus Propheticam. 20. Beatus, inquit, vir qui non abiit in consilio impiorum et in uia peccatorum non stetit et in c ath e dr a pestilentiae non sedit. possumus dicere tres esse species peccatorum, quas hic putamus expressas, cogita
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ illũ uelut uilissimũ gradũ ascen¬
de: Ille pͥmus ascensus. te a t̃ris sepa¬
rat Aerẽ calcas. ubi ab imo eleuas
uestigiũ: In uͥtute positus: surgendo
reliquisti t̃̾rã. Terrã relinquis. si culpã
declinas. Exordiũ gͦ ꝓcessionis a̾ uir¬
tutẽ ẽ. abstinere a peccato Ut sciamꝰ
aũt hanc disciplinã eẽ doctͥne: audi
legẽ dicentẽ: Nõ adulterabis. ñ homi¬
cidiũ facies In ꝑfectis enĩ ista p̾cepta con¬
uenientia uidelant᷑ Deniq ipse dñs
iNc sciens inꝑfectũ. a qͦ int̾rogabatur
qͥb ad uitã ȩt̾nã oꝑib ꝑueniret. respon¬
dit ei. ñ adulterabis. ñ homicidium
facies. ñ furtũ facies. ⁊ cetera Deinde di¬
centi qđ fecisset illa omĩa. adiecit ꝑfec¬
tiora dicens Uende omĩa q̃ habes et
da pauꝑib⁊ habebis thesaurũ incęlo
Tantũq ab eẽ docuit. int̾ maloꝵ declina¬

Expanded text:
primum illum uelut uilissimum graduprimum illum uelut uilissimum gradum. ille primus ascensus te a terris separataaerem calcas, ubi ab humo eleuaueris uestigium. in uirtute positus surgendo reliquisti terram; terram relinquis, si culpam declinas. exordium ergo processionis ad uirtutem est abstinere a peccato. Ut sciamus autem hanc disciplinam esse doctrinae, audi legem dicentem: non adulterabis, non homicidium facies; inperfectis enim ista praecepta conuenientia uidebantur. denique ipse dominus Iesus sciens inperfectum, a quo interrogabatur quibus ad uitam aeternam operibus perueniret, respondit ei: non adulterabis, non homicidium facies, non facies furtum et cetera. deinde dicenti, quod fecisset illa omnia, adiecit perfectiora dicens: uende omnia quae habes et da pauperibus et habebis thesaurum i n c a e 10, tantumque abesse docuit inter malorum declina
Abbreviated transcription (Latin):
rũt: aut sedere in cathedra pestilentie:
s illa beatitudinus ñ lñt fructũ: q̃ uirtu¬
De rationabilib gͦ ꝓpositã sententiã ui¬
deo. hoc ẽ de nob̾ Nob̾ aut̃ uutiũ bonoꝵ.
fectiora contendas. Net̾rearis mole
maloꝵ. qͥ leuiorũ exordio debeas ꝓuo¬
cari Scalaꝵ enĩ similẽ eẽ scͥptura noᷤ
docet pietatis ascensũ: ꝑ qͥs uidit angłoᷤ
dnĩ ascendĩtes ⁊ descendentes sc̃s iacob.
uir exercitationis. ꝗ nob̾ ꝓpositus
ẽ. ut ꝑ illũ cognosceremꝰ gradũ uͥtutiͤ.
paulatĩ nos ꝓferre debere. et ita pos¬
se ab inus ad sũma c̃scendere: si ꝑ pro¬
cessus gradiamur exiguos. ad ea que
uident᷑ humane altiora nate Has
tibi scalas sẽꝑ habeto ꝓpositaᷤᷤ Ne timeaᷤ¬
o hõ. gradus hos ascendere disciplinȩ
Prunus gradus uicinꝰ ẽ trȩ seq̃ns
simił ẽ prioris sic ꝑ eqͥles gradus ad
sũma c̃scendit᷑: Ne fastidias .O. hõ:

Expanded text:
rit aut sedere in cathedra pestilentiae. rit aut sedere in cathedra pestilentiae. sed illa beatitudinis non haber. t fructum, quae uirtude rationabilibus ergo propositam sententiam uideo, hoc est de nobis. nobis autem initium bonorum fectiora contendas, ne terrearis mole maiorum, qui leuiorum exordio debeas prouocari. scalarum enim similem esse scriptura nos docet pietatis ascensum, per quas uidit angelos domini ascendentes et descendentes sanctus Iacob uir exercitationis, qui nobis propositus est, ut per illum cognosceremus gradum uirtutis paulatim nos proferre debere et ita posse ab imis ad summa contendere, si per processus gradiamur exiguos ad ea, quae uidentur humanae altiora naturae. has tibi scalas semper habeto propositas. ne timeaso homo, gradus hos ascendere disciplinae. primus gradus uicinus est terrae, sequens similis est prioris. sic per aequales gradus ad summa conscenditur. ne fastidias, o homo,
Abbreviated transcription (Latin):
diffinita p̃dicatione laudari: cũ patere
ad huc p̾sit errori Ille aut̃ qui uitã
sine offensione c̃cluserit. iure beati
appellatione censetur: qui utit᷑ c̃sor¬
tio beatoꝵ S forte dicas Qua ratio¬
ne qͦ dixit. alibi. beatꝰ qui intelligit
suꝑ egenũ et pauꝑem: Nõ enĩdixit
beatũ qui intellȩxerit. s eũ qͥ intelligit.
sui in ipso oꝑe conseqntes siqͥdẽ beatę
fructus ẽ conscientię. bonũ factũ Qui
aũt a malo tẽꝑant. ñ si semel aut bis
declinauerint culpã. statĩ beati.:S si
potuerit culpe c̃tagiũ ꝑ om̃e uitę sue
tẽpꝰ euadere: Nunc illud oceurrit cur
beatũ dicere maluerit ñ eũ qͥ pietatis
aliqͦ sit functꝰ offitio. s eũ qui ab impi¬
orũ c̃silio tẽꝑauĩt Uidetur enĩ magis
laud andꝰ qͥ urtutis munus impleuerit.
quã qͥ peccatũ euaserit. Siqͥdẽ nec boᷤ
nec equiis. nec lapis in peccato eẽ c̃sueue¬

Expanded text:
definita praedicatione laudari, cum patere definita praedicatione laudari, cum patere adhuc possit errori; ille autem, qui uitam sine offensione concluserit, iure beati appellatione censetur, qui utitur consortio beatorum. Sed forte dicas: \'qua ratione ergo alibi dixit: beatus qui intellegit super egenum et pauperem? non enim dixit beatum qui intesui in ipso opere consequentes. Siquidem beatae fructus est conscientiae bonum factum. qui autem a malo temperant, non, si semel aut bis declinauerint culpam, statim beati, sed si potuerint culpae contagium per omne tutae suae tempus euadere.. Nunc illud occurrit, cur beatum dicere maluerit non eum, qui pietatis aliquo sit functus officio, sed eum, qui ab impiorum consilio temperauerit. uidetur enim magis laudandus, qui uirtutis munus impleuerit quam qui peccatum euaserit, siquidem nec bos nec equus nec lapis in peccato esse consueue
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ut̾q cõp̃hendit᷑. itacũ uir nõatur. &
mulier cuiꝰ uir ille sit intelligit᷑. Deniq
hec uocabit᷑ inqͥt mulier: qm̃ de uiro suo
sũpta ẽ: Accecdit illud: qm̃ quoꝵ nat̃a
eadẽ. eoꝵ oꝑatioẽs utiq ñ possunt eẽ
discretȩ Et quoꝵ. opus eqͥle. eoꝵ
utiq equał & merces Uirũ gͥ scͥpta
dicendo. consortẽ copule ñ p̃t̃misit.
Quia ⁊ hoẽm dicendo. c̃sortẽ ñ tacuit
nature: Itaq quẽadmodũ illicho¬
minẽ factum legimus. ⁊ cũ sit una na¬
tura. tam̃ pͥncipalẽ sexũ pͥus creatũt.
negare ñ possumus: ita ⁊ hic cũ legi¬
mus uirũ de pͥncipali portione. sexũ
quoq suparẽ recognoscimus Paria
gͥ studia uirtutis:¬
Beatus quiñ ẽ impius. aut peccator. ꝓ-¬
pt̃ inc̃ta exitus Non enĩ ociose scͥptũ
ẽ. Ante mortẽ ne laudaueris aliquẽ:
Ergo dũ in hac uita quisquã ẽ. ñ potest

Expanded text:
r, uterque comprehenditur, ita, cum uir nominatur, et r, uterque comprehenditur, ita, cum uir nominatur, et mulier cuius uir ille sit intellegitur. denique haec uocabitur, inquit, mulier, quoniam de uiro suo sumpta est. accedit illud, quoniam, quorum natura eadem, eorum operationes utique non possunt esse discretae, et quorum opus aequale, eorum utique aequalis et merces. uirum igitur scriptura dicendo consortem copulae non praetermisit, quia et hominem dicendo consortem non tacuit naturae. itaque quemadmodum illic hominem factum legimus et, cum sit una natura, tamen principalem sexum prius creatum negare non possumus, ita et hic, cum legimus uirum, de principali portione sexum quoque subparem recognoscimus. paria igitur studia uirtutisbeatus, qui non est impius aut peccator, propter incerta exitus. non enim otiose scriptum est: ante mortem ne lauda a u e r i s aliquem. ergo dum in hac uita quisquam est, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
pliꝰ potuit dõ apłica auctoritate defer¬
ri : Beatꝰ enĩ ⁊ solꝰ potens. et rex regũ.
et dñs dominantiũ. as̃ dictꝰ ẽ. ille solus
potens. ille rex rogũ. ille dñs dominan¬
tiũ: Beatitudinss tam̃ ñ suꝑ gredit᷑
potestatẽ: Donauit nob̾ appellationis
eiꝰ cõmune consortiũ. quȩ digna estima¬
ta ẽ honore diuino Consideremꝰ nc̃
qua ratione beatꝰ uir dixerit. ⁊ ñ mag̃
beati homines. cũ ut̃q sexus uocetur
id grãm: Numqͥd ac̃sortio beatitudiniᷤ
exclusit mulieresͥ qͥa uirũ solũ beatũ
numcupauit: Absit. Quia nec a c̃sor¬
tio creature exclusit ds̃ feminas. qͥa pͥus
sołm imaginẽ nr̃am: & scd̾m similitu¬
dinẽ nr̃am Et foc̃ inqͥt ds̃ hominẽ: ad
imaginẽ dĩ fecit illũ: masculũ ⁊ feminã
fecit eos In homine ut̃q signat᷑. in ui¬
ro sexus expͥmit᷑ S quẽ admodũ cũ hõ¬

Expanded text:
plius potuit deo apostolica auctoritate deferplius potuit deo apostolica auctoritate deferri ? beatus enim et solus potens et rex regum et dominus dominantium deus dictus est. ille solus potens, ille rex regum, ille dominus dominantium beatitudinis tamen non supergreditur potestatem; donauit nobis appellationis eius commune consortium, quae digna aestimata est honore diuino. Consideremus nunc, qua ratione \'beatus uir\' dixerit et non magis \'beati homines\', cum uterque sexus uocetur ad gratiam. numquid a consortio beatitudinis exclusit mulieres, quia uirum solum beatum nuncupauit? absit, quia nec a consortio creaturae exclusit deus feminas , quia prius secundum imaginem nostram et secundum similitudinem nostram, et fecit, inquit, deus hominem, ad imaginem dei fecit illum, masculum et feminam fecit e o s. in homine uterque signatur, in uiro sexus exprimitur. sed quemadmodum, cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
c atꝰ uir inquit qui ñ abut ĩc̃silio impi¬
Ioꝵ: Quã aptũ quã oportunũ pͥncipiũ:
nãq ut hii qui agonis aliquã sollempni
p̃miũ. iactare corone nobilitatẽ. quo
certaturi studio maiore c̃ueniat. ni¬
quietis grãm. uitȩ ęt̃nȩ beatitudinẽ.
ad iurtutis humanȩ incentiua ꝓpo¬
suit Imꝑator qͦq cũ ꝓgredit᷑ ad bel¬
lũ. donatiuũ militi. ⁊ ꝓmotiones dig¬
nitatũ. innumeris miliͣ ib pollicet᷑.
ut spes cõmodi furet᷑ labores. et me¬
tũ abscondat ꝑiculi Nelut p̃co igit᷑
magni imꝑatoris. sc̃s dd̾ ortat᷑ milite .
atletas uocat. p̃miũ expͥmit dicens.
Beatꝰ uir qͥ ñ ab ut inc̃silio impioꝵ. A
p̃mio cepit. ut pondꝰ futi certaminis
eleuaret: Mercedẽ p̃misit: ut unusqͥsq
p̃sentiũ rerũ sollicitudines ac labores
corde transiliens. ad emerendã beati¬
dinẽ futuroꝵ. auida festinatione con¬
tenderet: Beatꝰ in qͥt uirz Quid plus
potuit hoĩ donari. quã quo nidul am¬

Expanded text:
t, vir qui non abiit in consilio impiorum. Quam aptum, quam opportunum principium! Namque ut ii qui agonis aliquam solemnitatum solent, jactare coronae nobilitatem, quo certaturi studio majore conveniant, niquietis gratiam, vitae aeternae beatitudinem ad uirtutis humanae incentiua proposuit. imperator quoque, cum progreditur ad bellum, donatiuum militi et promotiones dignitatum in numeris militaribus pollicetur, ut spes commodi furetur labores et metum abscondat periculi. uelut praeco igitur magni imperatoris sanctus Dauid hortatur milites, athletas uocat, praemium exprimit dicens: beatus uir qui non abiit in consilio impiorum. a praemio coepit, ut pondus futuri certaminis eleuaret, mercedem praemisit, ut unusquisque praesentium rerum sollicitudines ac labores corde transi- liens ad emerendam beatitudinem futurorum auida festinatione contenderet. beatus, inquit, uir. quid plus potuit homini donari quam quo nihil am
Abbreviated transcription (Latin):
irreperet t̾renoꝵ libido uitioꝵ. Si¬
mul animus cęlesti grẽ suauitate
uitesceret: Merito gͥ tanti nunistrũ
muneris dñs laudans. ait: Inueni
cithara canunt ꝑitiores. intꝰ canere.
ut ferunt fabule de asclepio ei thari¬
sta: causas qͦq iuodulaminũ. ⁊ q̃dã clau¬
stra rithinoꝵ. insuꝑiore parte cẽ psal¬
terii Docuit gͦ dd̾ ita nos oportere:
cinere. uitꝰ psallere. quaẽad modũ caue¬
bat ⁊ paulus dicens. Orabo sp̃u. orabo
⁊ mente: ł sallã spũ. psallã ⁊ m̃te Et
ad suꝑiorũ intuitũ uitã nr̃am. artũq
formare. Delectatio dulcedinis excitet
corꝑis passiones. quib ũ redimit᷑ nr̃a
anima. s grauat᷑. cũ ad redẽptionem
anime nr̃e psallere: se sc̃s ꝓpħa memo¬
rauerit dicens P sallã tibids̃ in cythara
sc̃s isrł. Gaudebunt labia mea cũ canta¬
uera tibi. & anuna mea quã redenusti

Expanded text:
inreperet terrenorum libido uitiorum, siinreperet terrenorum libido uitiorum, simul animus caelestis gratiae suauitate nitesceret. n erito igitur tanti ministrum muneris dominus laudans ait: inueni cithara canunt, peritiores intus canere, ut ferunt fabulae de Aspendio citharista, causas quoque modulaminum et quaedam claustra rhythmorum in superiore parte esse psalterii. docuit ergo Dauid intus nos canere oportere, intus psallere , quemadmodum canebat et Paulus dicens: orabo s p iritu, orabo et mente; psallam spiritu, psallam e tad superiorum intuitum vitam nostram actusque formare, ne delectatio dulcedinis excitet corporis passiones, quibus non redimitur nostra anima, sed gravatur; cum ad redemptionem animae suae psallere se sanctus Propheta memoraverit dicens: Psallam tibi in cithara, sanctus Israel: gaudebunt labia mea cum cantavero tibi; et anima mea, quam redemis