comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentib durius deprimebatus
eo de aeterna cestius prȩsump¬
tione respirabat. Haec qui¬
dem deim mortali eius dicta
ingenio. quod nec tanto cor¬
poris potuit dolore restin
tifices. construendis ordinan¬
disq: auro uel argento ecle¬
sus operam dabant. Hic aũt
totus erga animarum lucra
uacabat: Quicquid peccuniȩ
habuerat. sedulus disperge¬
re ac dare pauperib curabat.
utiustitia eius maner& insae¬
culum saeculi. & cornu eius
exaltar&ur ingloria
Ita utillud beati iob uera citer
dicere poss&. Auris audiens
beatificabat me. &oculus ui¬
dens testimonium red debat
mihi. quod liberassem pau¬
perem uociferantem. & pupil¬
lum cui non ess& aduitor
Benedictio perituri super me
ueniebat. & cor uiduae con¬
solatus sum. Iustitia indutus
sum. & uestiui me sicut uesti¬
mento &diademate iudicio
meo. Oculus fui cacco & pes
claudo. pater eram pauperũ
& causam quam nesciebam di¬
ligentissime inuestigabam
Conterebam molas iniqui &

Expanded text:
sentibus durius deprimebatur, sentibus durius deprimebatur, eo de aeterna certius praesumptione respirabat. Haec quidem de immortali ejus sint dicta ingenio, quod nec tanto corporis potuit dolore restingtifices construendis ornandisque auro vel argento ecclesiis operam dabant: hic autem totus erga animarum lucra vacabat. Quidquid pecuniae habuerat, sedulus hoc dispergere ac dare pauperibus curabat, ut justitia ejus maneret in saeculum saeculi, et cornu ejus exaltaretur in gloria; ita ut illud beati Job veraciter dicere posset: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi, quod liberassem pauperem vociferantem, et pupillum cui non esset adjutor. Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Justitia indutus sum, et vestivi me sicut vetimento et diademate, judicio meo. Oculus fui caeco, et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam. Contere
Abbreviated transcription (Latin):
tutib insudandum edocuit. ita
&iam descriptis scorum mira culis
qrȩ uistutum earundem sit clari¬
tas ostender&. Primam quoq
&ultimam erechielis prophetę̧
pastem qua e uidebantur obscu
tum lucis intus habeant. de¬
monstrauit: excepto libello
responsionum . quem adinter¬
rogationes sc̃ĩ augustini pri¬
mi anglorum gentis epĩ scrip¬
sit. ut supra docuimus. totum
ipsum libellum his inserentes
hystorus. Libello quoq sỹno¬
dico quem cum ep̃ĩs italiae de
neces sarus ecdesiae causis. util¬
limum composuit: & familia¬
rib ad quosdam litteris: quod
eo magis mirum est. tot eum.
actanta condere uolumina
potuis se. qui omni pene iuuen¬
tutis suae tempore. ut uerbis
ipsius loquar. crebris uiscerũ
dolorib cruciabatur. Horis
momentisq omnib fracto sto¬
machi uistute las sescebat.
Verum inter haec. dum sollici¬
tus pensar&. quia scriptura
teste. omnis filius qui recipit᷑
flagellatur: quomalis prȩ¬

Expanded text:
tutibus insudandum edocuit, ita tutibus insudandum edocuit, ita etiam, descriptis sanctorum miraculis, quae virtutum eorumdem sit claritas ostenderet. Primam quoque et ultimam Ezechielis prophetiae partem, quae videbantur obscurtum lucis intus habeant, demonstravit. Excepto libello Responsionum quem ad interrogationes S. Augustini, primi Anglorum episcopi, scripsit, ut supripsum libellum his inserentes historiis; libello quoque synodico. quem cum episcopis Italiae de necessariis Ecclesiae causis utillimum composuit, et familiaribus ad quosdam literis. Quod eo magis mirum est, tot eum ac tanta condere volumina potuisse, quod omni pene juventutis suae tempore, ut verbis ipsius loquar, crebris viscerum doloribus cruciabatur, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassescebat, Verum inter haec, dum sollicitus pensaret quia Scriptura teste: Omnis filius qui recipitur, flagellatur; quo malis prae
Abbreviated transcription (Latin):
naturae. iuxta exemplum domi¬
nici corporis dequo a mostuis sus¬
citato dicit ipse discipulis. Pal
habere. Incuius assestione fi¬
dei uenerabilis pater gregorius
in tamen contrana scentẽ heresi
nouã laborare contendit.
Tanta hanc instantia iuuante
&iampussimo imperatore tibe¬
rio constantino comminuit. ut
nullus exinde sit inuentus qui
eius resuscitator exister&
Alium quoq librũ composuit
egregium quiuocatur pastora¬
lis in quomanifesta luce patefe¬
cit qualiter ecdȩ regimen assu¬
mi. qualiter ipsi rectores uiuere :
qua discretione singulas quasq
audientium instruere ꝑsonas.
& quanta consideratione pro¬
priam cottidie debeant fra¬
gilitatem pensare. Sed & ome¬
lias euangelii numero XLcom
&iam dialogorum quattuor fe¬
cit. in quib rogatu petridiaco¬
ni sui uistutes sc̃orum quos initalia
clariores nosse uel audire pote¬
rat. ad exemplum uiuendi poste¬
ris collegit. Ut sĩcut in libris ex¬
positionum suorum quib. sit uir¬

Expanded text:
naturae: juxta exemplum dominaturae: juxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis suscitato, dicit ipse dist me videtis habere'. In cuius assertione fidei venerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imperatore Tiberio Consnullus exinde sit inventus, qui ejus resuscitator existeret. Alium quoque librum composuit egregium, qui vocatur Pastoralis, in quo manifesta luce patefecit, qualis ad Ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium instruere personas, et quanta consideratione propriam quotidie debeant fragilitatem pensare. Sed et Homilias Evangelii numero quadraetiam Dialogorum quatuor fecit, in quibus rogatu Petri, diaconi sui, virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat ad exemplum vivendi posteris collegit: ut, sicut in libris Expositionum suarum quibus sit vir
Abbreviated transcription (Latin):
hortati sunt eum ut librũ beati
iob magͥis inuolutũ obscurita¬
tis mystica interp̃tatione discu¬
ter&. Neq negare potuit opus
quã sibi fraternus amor multis
utile futurũ imponebat. Sed eun¬
dem librũ quomodo iuxta litterã
intellegendus. qualiter ad xp̃i
quo sensu unicuiq fidelium sit
positionis miranda ratione per¬
docuit. Quod uidelic& opus in
regia quidem urbe apocrisian
nascentẽ ibi nouam herȩsim desta¬
tunrae resurrectionis cumipso
quo ex hosta ẽ initio iiuante se
gr̃a catholicȩ ueritatis attriuit
Siquidem euthicius etusdẽ urbis
ep̃s dogmatizabat corpus nr̃m
in illa resurrectionis gloria in¬
palpabile uentis aeriq subtili¬
usee uenturum. Quod ille au¬
diens &ratione ueritatis & ex¬
emplo dominicae resurrectionis
probauit. Hoc dogma ostodoxe
fidei omnimodis eẽ contrartum.
gloria sublimatũ. subtile qui¬
dem sit ꝑeffectũ spiritalis poten¬
tiae sed palpabile ꝑueritatem

Expanded text:
hortati sunt eum, ut librum beati hortati sunt eum, ut librum beati Job magnis involutum obscuritatibus, mystica interpretatione discuteret: neque negare potuit opus quod sibi fraternus amor multis utile futurum imponebat. Sed eumdem librum, quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Chrisquo sensu unicuique fidelium sit positionis miranda ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia quidem urbe apocrisiarinascentem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, cum ipso ex quo orta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. Siquidem Eutychius, ejusdem urbis episcopus dogmatizabat corpus nostrum in illa resurrectionis gloria impalpabile, ventis aereque subtilius esse futurum: quod ille audiens, et ratione veritatis, et exemplo dominicae resurrectionis probavit hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. gloria sublimatum, subtile quidem sit per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
monachicȩ ꝓfectionis ꝑdidisse
occasione pastoralis. Immopoti¬
orem tam sumpsisse ꝓfectum de
labore conuersionis multorum
ficio domum suam monastertũ
facere curauit. & dumprimo
demona sterio abstractus ad
ministeriũ altaris ordinatus.
atq constantinopolim a pocrisi
tus ẽ. Nonta men interreno con¬
uersatus palatio propositum ui¬
tae caelestis intermisit. Nam
quosdã fratrum exmonasterio
suo qui eum gr̃a germanȩ can¬
tatis ad regĩã urbem secutis
intutamentũ coepit obseruan¬
tiae regularis habere. uidelica
uteorum semꝑ exemplo sicut
ipse scribit adorationis placi¬
dum litus quasi anchorȩ fune
retringerctur. Cum incessabili
causarum saecularium impul¬
su fluctuar&. concussamq: scłi
actib mentem. inter eos cotti¬
die ꝑstudiosae lectionis robora¬
r& alloquium. horumergo
consortio nonsolum aterrenis
ẽ monitus incursib uerũ &tam
ad caelestis exercitia uitae ma¬
gis magisq: succensus. Nam

Expanded text:
monachicae perfectionis perdidisse monachicae perfectionis perdidisse occasione curae pastoralis, imo potiorem tunc sumpsisse profectum de labore conversionis multorum,ficio domum suam monasterium facere curavit; et dum primo de monasterio abstractus, ad ministerium altaris ordinatus, atque Constantinopolim apocrisiatus est, non tamen in terreno conversatus palatio propositum vitae caelestis intermisit. Nam quosdam fratrum ex monasterio suo, qui eum gratia germanae caritatis ad regiam urbem secuti sunt, in tutamentum coepit observantiae regularis habere; videlicet ut eorum semper exemplo, sicut ipse scribit, ad orationis placidum litus, quasi anchorae fune restringeretur, cum incessabili causarum saecularium impulsu fluctuaret, concussamque saeculi actibus mentem inter eos quotidie per studiosae lectionis roboraret alloquium. Horum ergo consortio non solum a terrenis est munitus incursibus, verum etiam ad caelestis vitae exercitia magis magisque succensus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
tanta ꝑfectionis gra coepit
conuersare: ut sicut ipse postea
moillius labentia cuncta sub¬
ter ẽent. utreb omnib quae uol¬
uuntur eminer&. ut nulla um¬
quam nisi caed estia cogitare
soler&. Vt&iam r&entus cor¬
pore ipsa ĩa carnis laustra con¬
templatione transir&. ut mor¬
tem quoq quȩ pȩne cunctis pęnaẽ
iactando uistutum. seddeflendo
potius defectum quem referre
lem incurrisse uidebatur.
cumdia cono suo petro conlocns
enumeratis animisui uistutib
priscis mox dolendo subiunxit
Atnunc ex occasione curae pa¬
storalis sȩculariũ hominum ne¬
gotia patitur. & post tampul¬
chram qui &is suȩ speciẽ terreni
actus puluere fedatur. Cumq
se procondiscensione multorũ
adexteriora sparserit &iam cũ
interiora app&tt adhȩc ꝓcul
dubio minor redit. Perpendo
itaq: quid tolero. ꝑpendo quid
amisi. Dumq intueor illud quod
perdidi fit hoc grauius quod posto
Haec quidem sc̃suir ex magnae
Sed nos credere dec& nihil enum

Expanded text:
tanta perfectionis gratia coepit tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut, sicut ipse postea mo illius labentia cuncta subter-essent, ut rebus omnibus quae volvuntur, emineret, ut nulla nisi caelestia cogitare soleret, ut etiam retentus corpore, ipsa jam carnis claustra contemplatione transiret, ut mortem quoque quae pene cunctis poena est, jactando virtutum, sed deflendo potius defectum quem sibi lem incurrisse videbatur, cum diacono suo Petro conloquens, enumeratis animi sui virtutibus priscis, mox dolendo subjunxit: « At nunc ex occasione curae pastoralis saecularium hominum negotia patitur, et post tam pulcram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro descensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quid amisi: dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Haec quidem sanctus vir ex magnae sed nos credere decet, nihil eum
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus papa gregorius post¬
quã sedem romanȩ & a postolicȩ
dies .x. gloriosissime rexit de¬
functus ẽ atq ad aeternã regni
caelestis sedẽ trans latus. De
quonos conuenit qua enram id
est anglorũ gentẽ depotestate
satanȩ ad fidem xp̃i sua industria
conuestit. latiorem in nr̃a hr¬
storia ecclesiastica facere ser¬
monẽ. quem recte nr̃m appella¬
re possumus & debemus aposto¬
lum. Quia cumprimũ intoto
tem eatenus idoł mancipatam
xp̃i fecit eccłam. Ita ut aposto¬
licum illũ deeo liceat nobis ꝓ
ferre sermonẽ. quia & si aliis
non ẽ apostolus sed ta men nob
est. Nam signaculum a posto¬
latus cius nos sumus indño
Erat aũnatione romanus ex
patre gordiano genus a pro¬
auis non solũ nobile sed &re¬
ligiosum ducens. Deniq fe
nonminore quã parentis &to¬
ercuit: Nobilitatem uero illã
quã ad sȩculũ uidebatur habere
totã ad nanciscendã supernȩ
gloriã dignitatis diuina gr̃a
largiente conuestit. Nam
tu monasteriũ p&iit. in quo

Expanded text:
beatus papa Gregorius, postquam sedem Romanae et apostolicae dies decem gloriosissime rexit, defunctus est, atque ad aeternam regni coelestis sedem translatus. De quo nos convenit, quod nostram, id est Anglorum, gentem de potestate Satanae ad fidem Christi sua industria convertit, latiorem in nostra historia ecclesiastica facere sermonem. Quem recte nostrum appellare possumus et debemus apostolum, quia, cum primum in toto tem eatenus idolis mancipatam Christi fecit Ecclesiam: ita ut apostolicum illum roferre sermonem: quia etsi aliis non est apostolus, sed tamen nobis est; nam signaculum apostolatus ejus nos sumus in Domino. Erat autem natione Romanus, a patre Gordiano, genus a proavis non solum nobile, sed et religiosum ducens. Denique non minore quam parentes et coercuit. Nobilitatem vero illam quam ad saeculum videbatur habere, totam ad nanciscendam supernae gloriam dignitatis divina gratia largiente convertit. Nam , monasterium petiit, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tifices hostib fusis sine sanguine : tri¬
umphant uictoria fide optenta non
uirib Composita ltaq insulae secu¬
ritate multiplici superatisq hostib
ł uisibilib ł carne c̃spicuis. reditum
moliuntur pontifices. Tranquillam
nauigitionem & merita ꝓpria et in¬
tercessio beatimastrris albanpara¬
ueruN qui&osq eos suorum desiderus
felix carina restituit

Expanded text:
tifices hostibus fusis sine sanguine, tritifices hostibus fusis sine sanguine, triumphant victoria fide obtenta, non viribus. Composita itaque insula securitate multiplici, superatisque hostibus vel invisibilibus vel carne conspicuis, reditum moliuntur pontifices. Quibus tranquillam navigationem, et merita propria et intercessio beati martyris Albani paraverunt, quietosque eos suorum desideriis felix carina restituit
Abbreviated transcription (Latin):
assumpta a lacitate festinaNT : quorũ
tantũ aduentus exploratione cognos¬
citur. Cumq emensas ollemnitate pas¬
cali . recens delauacro parsmaior ex¬
iecta ꝑcurrit & eregione qua hostiũ
sperabatur aduentus. uallem circũ¬
datam mediis montib in tu&ur: quo
in loco nouum componit exertitum.
Ipse dux agmiinis : &iam aderat ferox
tur in insidus constituti. Tum subito
germanus signifer uniuersos admon&
et predicat. ut uocisuae unoclamore
respondeant: securisq hostib qui se
insperatos ad eẽ confideren alleluia
mabant: sequitur unauox omnium et
tium conclusa multiplicant. hostile
ipsam caelimachinam contremescunt
Trepidationiq: iniecta uix sufficere
pedum ꝑnicitas credebat᷑. passim fu¬
giuN. armaꝓiciunt. gaudentes uelnu¬
da corpora eripuis sedis crimini Plu¬
riae concessae otiosus spectator effici¬
tur : spolia colliguntur exposita
& caelestis palmae gaudia miles reli¬
giosus amplectitur : triumphant pon¬

Expanded text:
adsumpta alacritate festinant; quorum adsumpta alacritate festinant; quorum tamen adventus exploratione cognoscitur. Cumque emensa sollemnitate paschali, recens de lavacro pars major exjecta percurrit, et e regione qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam mediis montibus intuetur. Quo in loco novum componit exercitum, ipse dux agminis. Et jam aderat ferox tur in insidiis constituti. Tum subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus qui se insperatos adesse confiderent, Alleluimant. Sequitur una vox omnium, ettium conclusa multiplicant: hostile ipsam caeli machinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur: passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discrimini: pluriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et caelestis palmae gaudia miles religiosus amplectitur. Triumphant pon
Abbreviated transcription (Latin):
nter ea saxones pictiq bellum aduer¬
sumbrittones lunctis uirib susceper.
quos eadem necessitas in castra contrax
erat. Et cum trepidi pastessuas pene
impares iudicarent. scõrum antisti¬
tum auxilium p&ier̃ : qui ꝓmis sum ma¬
turantes aduentum. Tantum pauen¬
tib fiduciae c̃tuler̃. ut accessisse max¬
imus creder&ur exercitus . Itaq a pos¬
tolicis ducib xp̃s militabat in castris:
aderant &iam quad ragesimae uene¬
rabiles dies. quos religiosiores redde¬
bat p̃sentia sacerdotum: In tantum ut
cottidianis p̃dicationib instituti. cer¬
tatim populi ad gratiam baptis matis
conuolarent. Nam maxima exer¬
citus multitudo. undam lauaeris aluta¬
ris exp&ut. et ecclesia addiem re¬
surrectionis dominicae frondib: con¬
texta componitur. Atq in expeditio¬
ne campestri. instar ciuitatis aptat᷑:
Madidus baptismate ꝓcedit exercitus
Fides feru& inpopulo. & conterrito ar al cũpto
auxilium. Institutio uel forma castita
si de in ermi exercitu praesumentes.

Expanded text:
nterea Saxones Pictique bellum adversus Brittanos iunctis viribus susceperunt, quos eadem neceerat: et cum trepidi partes suas pene inpares judicarent, sanctorum antistitum auxilium petierunt: qui promissum maturantes adventum, tantum paventibus fiduciae contulerunt, ut accessisse maximus crederetur exercitus. Itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam Quadragesimae venerabiles dies, quos religiosiores reddebat praesentia sacerdotum, in tantum ut cotidianis praedicationibus instituti, certatim populi ad gratiam baptismatis convolarent. Nam maxima exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit, et ecclesia ad diem Resurrectionis dominicae frondibus contexta componitur, atque in expeditione campestri instra civitatis aptatur. Madibus baptismate procedit exercitus, fides fervet in populo, et conterrito  Al., contriauxilium. Institutio vel forma castitatsi de inermi exercitu presumentes,
Abbreviated transcription (Latin):
orum &orationis. fecit ibi mo¬
nas terium qđ nunc lȩstigaeu
ubi educatus erat instituit.
Quicũ annis multis & inpraefata
ꝑuintia episcopatũ adminis¬
trar&. & huius quoq monas¬
gerer&. Casu contigit utad
ipsum monas teriũ tempore
mortalitatis adueniens: tac¬
tus ibidem infirmitate cor
dem foris sepultus ẽ. tempore
& in illa corpus ipsius addex¬
teram altaris reconditum
Dedit aũ ep̃s regendum post
se monas teriũ fratrisuo caed¬
d. qui postea ep̃s factus est
utinsequentibus dicemus.
Quat tuor siquidem hii quos
diximus germani fr̃s cedd.

Expanded text:
orum et orationis, fecit ibi moorum et orationis, fecit ibi monasterium, quod nunc Laestingaeu ubi educatus erat, instituit. Qui cum annis multis et in praefata provincia episcopatum administraret, et hujus quoque monasgereret, casu contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem infirmitate corpdem foris sepultus est; tempore et in illa corpus ipsius ad dexteram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quos diximus, germani fratres, Cedd et
Abbreviated transcription (Latin):
hominum. Vt iuxta ꝓph&ã
isaie: Incubilib inquib prius
dracones habitabant. orirecur
uiros calami &iunci. Idẽ fruc¬
tus bonorũ operũ ibinas cerent᷑.
Vbi prius ł bestiae commorari
uel homines bestialiter uiue re
consueͣrant studens aũ uir
dñi acceptũ monas ternlocum
primo p̃cib acieiunis apristi¬
na flagitiorũ sorde purgare
& sic in eo monas terii fundam̃¬
ta iacere. Postulauit a rege
instabat facultatem aclicentiã
ibidem orationis causa demoran¬
di conceder&. Quib diebus
cunctis excepta dominica ie iui
nis ꝑmodicum &unũ ouum
gallinatiũ cum paruo lacte
aqua mixto ꝑcipiebat. Dice¬
bat enĩ hanc eẽ consusudinẽ
eorum a quib normã disciplinȩ:
regularis didicerat ut accepta
nuꝑ loca ad faciendũ monaste
At ille neopus religiosum nego¬
tiorũ regaliũ causa intermit
cynibillũ qui&iã fr̃germanus
erat ipsius piacepta complere.
Cui cumille libenter adqui¬
escer&. expleto studio ie ium¬

Expanded text:
hominum: ut, juxta prophetiam hominum: ut, juxta prophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, oriretur viror calami et junci, id est, fructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel bestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii locum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postulavit a rege,instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Dominica, jejuninis permodicum, et unum ovum gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam disciplinae regularis didicerat, ut accepta nuper loca ad faciendum monasterAt ille, ne opus religiosum negotiorum regalium causa intermittCynibillum, qui etiam frater germanus erat ipsius, pia coepta complere. Cui eum ille libenter adquiesceret, expleto studio jejuni
Abbreviated transcription (Latin):
cum apud orientales saxones
episcopi officio fungeretur
sepius &iam suc̃c id est nordan¬
himbrorũ ꝓumtiam exhortan¬
digratia reuisere. Quem cum
odiluald filius osualdi regis.
habebat uirũ scm̃ & sapientem
ꝓbumq: morib: uider&. Postu¬
lauit eum possessionem ter¬
rae aliquã a se ad construen¬
dum monas teriũ accipere in
quo ipserex & frequentius
ad de precandum dñm uerbũq
audientiũ aduenire &defunc¬
tus sepeliri deber&. Nam &
serpsum fidelit̃ credidit.
Multum iuuarieoꝵ orationib
cottidianis qui illo in loco dño
seruireNt : Habuerat aũ idem
rex secũ fratrem germanũ eius¬
dem ep̃i uocabulo caelin. uirũ
aequae dõ deuotum. qui ipsi
ac familiae ipsius uerbũ & sacra¬
menta fidei: Frat enĩ prbii
nistrare solebat ꝑcuius notitiã.
maxime ad diligendum noscen
sibi locum monas terii contfu¬
eidi inmontib arduis acremo¬
tis. In quib: latronũ magis la¬
tibula aclustra ferarũ quam
habitacula fuisse uidebantus

Expanded text:
cum apud Orientales Saxones episcopatus officio fungeretur, saepius etiam suam, id est, Nordanhymbrorum provinciam exhortandi gratia revisere: quem cum Oidilvald filius Osualdi regis habebat, virum sanctum et sapientem, probumque moribus videret, postulavit eum possessionem terrae aliquam a se ad construendum monasterium accipere, in quo ipse rex et frequentius ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipsius verbum et sacramenta fidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum noscendsibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur
Abbreviated transcription (Latin):
mandatorũ xp̃i contigit.
Successit aũ sic berecto in regnũ
suidhelm filius sexbaldi qui
haptilatus ẽ ab ipso cedde in
ꝓuintia orientalium anglorũ
inuicoregio quidicitur rend¬
lestuã idẽ mansio rendil:
Suscepit eũ ascendentem de
fonte scõ ediluald rex ipsus
gentis orientaliũ anglorũ fr̃is¬

Expanded text:
mandatorum Christi contigit. Successit autem Sigbercto in regnum Suidhelm, filius Sexbaldi DCLX, qui baptizatus est ab ipso Cedde in provincia Orientalium Anglorum, in vico regio qui dicitur Rendlaesham, id est, Mansio Rendili; suscepitque eum ascendentem de fonte sancto Aedilvald rex ipsius gentis Orientalium Anglorum, fr
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto: pontificatum pro eo sus¬
cepit frotheri qui usq hodie super¬
est uir & ipse inscripturis scĩs mul¬
adminis trantibus. statutum est sino¬
dali decr&o utprouintia australium
saxonum quae actenus ad ciuitatis uen¬
tanȩ cui tunc danihel prȩ erat par¬
rochiam pertinebat & ipsa sedem
episcopalem ac proprium haber&
ep̃m. Consecratusq est eis primus
antistes ead bereht qui erat moniste¬
rii abbas beatȩ memoriae uilfridi
ep̃i quod dicitur selȩseu: Quo de
tificatus. Ipso autem ante aliquot
annos ex hac luce sub tracto. episco¬
patus usq hodie cessauit:¬

Expanded text:
defuncto, pontificatum pro eo susdefuncto, pontificatum pro eo suscepit Forthere, qui usque hodie superest; vir et ipse in Scripturis sanctis mulI statutum est synodali decreto, ut provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunc Danihel praeerat, parochiam pertinebat, et ipsa sedem episcopalem ac proprium haberet episcopum: consecratusque est eis primus antistes Eadberct, qui erat abbas monasterii beatae memoriae Uilfridi episcopi, quod dicitur Selaestificatus. Ipso autem ante aliquot annos ex hac luce subtracto, episcopatus usque hodie cessavit
Abbreviated transcription (Latin):
facta non minima quo de functo
episcopatus prouintiae illius indu¬
as parrochias diuisus est. una data
daniheli quam usq: hodie regit :
altero adlhelmo cui annis quat¬
tuor strennuissime p̃fuit : Am¬
bo & in rebus ecclesiasticis & insci¬
entia stripturarum sufficienter
ma il dubi urbem nuncupant. scrip¬
sit iubentestnodosuae gentis librum
egregium aduersus errorem br&¬
tonium. quo uel pascha non suo
tem̃p caelebrant. uel alia per plu¬
ra ecclesia stice caftitate & pacqͥ
contraria gerunt: Multosq eo¬
rum qui occidentalibus saxonib
subditi erant br&tones ad catho¬
licam dominide paschȩ cielebra¬
tionem huius lectione perduxit :¬
cripsit & deuirginitate libr̃ exi¬
mium quem in exemplum seduli
geminato opere &uersibus examaris
& prosa composuit: Scripsit & alia
non nulla utpote uir undixumq
doctissimus: Nam & sermone ni¬
tidus &scripturarum ut dixi tam
liberalium quod ecclesiasti carum
erat eruditione mirandus: Quo

Expanded text:
facta non minima. Quo defuncto, facta non minima. Quo defuncto, episcopatus provinciae illius in duas parochias divisus est: una data Danieli, quam usque hodie regit; altera Aldhelmo, cui annis quatuor strenuissime praefuit: ambo et in rebus ecclesiasticis et in scientia Scripturarum sufficienter Maildufi urbem nominant, scripsit, jubente synodo suae gentis, librum egregium adversus errorem Britonum, quo vel Pascha non suo tempore celebrant, vel alia perplura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant Britones ad catholicam dominici Paschae celebrationem hujus lectione perduxit. Scripsit et de Virginitate librum eximium quem in exemplum Sedulii, geminato opere, et versibus hexametris et prosa, composuit. Scripsit et alia nonnulla, utpote vir undecunque doctissimus: nam et sermone nitidus et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
dccu aldfridrex nordanhim¬
brorum defunctus est. Annore¬
gni sui uicesimo necdum impl&o.
Cui succedens in imperium filius
suus osred puer .vIII. circiter anno¬
rum. regnũ annis xi : Huius re¬
gni principio antistes occidenta¬
lium saxonum heddi cael estem
migrauit aduitam: Bonus quip¬
pe erat uir ac iustus &episcopalẽ
uitam siue doc trinam. magis insi¬
to sibi uirtutum amore qͣlectioni¬
bus institutus exercebat: Deniq
reuerentissimus antistes pecht hom
dequo insequentibus suo loco dicen¬
dum est: Quicum successore cius
aldhelmo multo tempore adhuc
dia conus siue monachus fuit.
Referre est solitus qd in loco quo de¬
functus est. obmeritum scĩtatis
eius multa sanitatũ sint patrata
miracula. hominesq prouintiȩ
illius solitos ablatũ inde pulue¬
rem propter languentes in aquã
mittere atq. huius guftum siue
aspsionem multis sanitatem
ȩgrotis & hominibus & pecoribus con¬
ferre. ꝓropter quod frequenti abla¬
tione puluerissacrifossa sit ibidem

Expanded text:
 Alfridus, rex Northanhumbrorum, defunctus est, anno regni sui vicesimo necdum impleto; cui succedens in imperium filius suus Osredus, puer octo circiter annorum, regnavit annis undecim. Hujus regni principio antistes Orientalium Saxonum Hedda coelestem migravit ad vitam; bonus quippe erat ac justus, et episcopalem vitam sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverendissimus antistes Pechtelmus, de quo in sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore suo Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunctus est, ob meritum sanctitatis ejus, multa sanitatum sint patrata miracula, hominesque provinciae illius solitos ablatum inde pulverem propter languentes in aquam mittere atque hujus gustum sive aspersionem multis sanitatem aegrotis et hominibus et pecoribus conferre; propter quod frequenti ablatione pulveris sacri fossa sit ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
uertice planiciem: Incuius aqui¬
lone parte quertus abrahȩ duo¬
rum hominum altitudinis trun
cus ecdesia circumdata est :
Haec deopuscuł excerpta p̾fati
spriptoris ad sensũ quidem uerbo¬
rum illius sed breuioribus strictisq
comprehensa sermonibus nr̃is adu¬
tilitatẽ legentium hĩstoriis inde¬
re placuit .: Plura uolungꝵs illius
lumin uel in eo quod de illo dudũ
strictĩ excerpsimus epitomate
requirat :¬

Expanded text:
uertice planitiem, in cuius aquiuertice planitiem, in cuius aquilonali parte quercus Abrahae, duorum cus ecclesia circumdata est. » Haec de opusculis excerpta praefati scriptoris ad sensum quidem verborum illius, sed brevioribus strictisque comprehensa sermonibus, nostris ad utilitatem legentium Historiis indere placuit. Plura voluminis illius lumine, vel in eo quod de illo dudum strictim excerpsimus, epitomate requirat
Abbreviated transcription (Latin):
peruitrũ fulgent: Quarum lux
corda intuentium cum quadam ala¬
critate & compunction paue facere dici
tur : Indie ascensionis dominicae
perannos singulosmissa peracta
ualidi fluminis procella desursum
uenire consuaeuit: &omnes qui in
ecclesia adfuerint. terrae proster¬
mentis patrũ Ita scribit. hebron quon¬
dã ciuitas & metropoł regni dauid.
nunc ruinis: tamen quid tunc fuerte
ostendens. uno ad orientem stadio
speluncã duplicẽ in ualle hab&.
ubi sepulchra patri archarum
quadrato muro circumdantur. capi¬
tibus uersis ad aquilonem & haec
singula singulis tecta lapidibus
instar ba silicae dolatis. trium patri¬
archarum candidis adam obscuri¬
osis &uilioris operis quihaud lon¬
ge ab illis adborealem extremãq
muri illius partem pausat: Triũ
quoꝙ feminarum uiliores & mino¬
res memorie cernuntur : Mambre
colles mille passibus amonumen¬
tis his adboream herbosus ualde
& floridus campestrẽ habens in

Expanded text:
per uitrum fulgent, quarum lux per uitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et conpunctione pauefacere dictur. In die ascensionis Dominicae per annos singulos, missa peracta, validi flaminis procella desursum venire consuevit, et omnes qui in ecclesia adfuerint terrae prostermentis Patrum ita scribit: « Chebron quondam civitas et metropolis regni David, nunc ruinis tantum quid tunc  Al., tum fuerit ostendens. Uno ad orientem stadio speluncam duplicem in valle habet, ubi sepulchra patriaquadrato muro circumdantur, capitibus uersis ad aquilonem, et haec singula singulis tecta lapidibus instar basilicae dolatis, trium patriarcharum candidis, Adam obscurioris et uilioris operis, qui haud longe ab illis ad borealem extremamque muri illius partem pausat. Trium quoque feminarum uiliores et minores memoriae cernuntur. Mambre collis mille passibus a monumentis his ad boream, herbosus ualde et floridus, campestrem habens in
Abbreviated transcription (Latin):
par est. sed latitud ine & longitudine
prestat. exceptis uitibus & oliuis rarȩ
ferax arboris. frumenti quoq & hor¬
dei fertił neq enim briscosa sed herbo¬
sa & florida soli illius est qualitas : In
cuius summo uertice ubi dñs ad cados
ascendit ecclesia rotunda granđ ter¬
nas percircuitum cemeratas he porti¬
cus desuper tectas: Interior namq
domus propter dominici corporis
meatum cemerari & tegi non potuit.
altare adorientem habens angusto
culmine protectũ : Incuius medio
ultima dñi uestigia caedo desuper
patente ubi asceñd uisuntur: Quae
cum cottidie ac redentibus terra tol¬
latur nihilominus man&: Eandemq
adhuc speciem ueluti in p̃ssis signata
uestigiis seruat. haec circa acrea rota
iac& usq ad ceruicem alta. ab occasu
habens introitum pendente desuper
introcleis magna lampade totaq
die & nocte lucente. In occidentali
eiusdẽ ecclesiae parte. fenestrȩ octo.
totidemq eregioñ lampades infu¬
nibus pendentes usq: hiero solimam

Expanded text:
par est, sed latitudine et longitudine praestat, exceptis uitibus et oliuis rarae ferax arboris, frumenti quoque et ordei fertilis; neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qualitas. In cuius summo uertice, ubi Dominus ad caelos ascendit, ecclesia rotunda grandis ternas per circuitum cameratas habet porticus desuper tectas; interior namque domus propter dominici corporis meatum camerari et tegi non potuit; altare ad orientem habens angusto culmine protectum, in cuius medio ultima Domini uestigia caelo desuper patente, ubi ascendit, uisuntur. Quae cum cotidie a credentibus terra tollatur, nihilominus manet eandemque adhuc sui speciem ueluti inpressis signata uestigiis seruat. Haec circa aerea rota iacet usque ad ceruicem alta, ab occasu habens introitum, pendente desuper in trocleis magna lampade totaque die et nocte lucente. In occidentali eiusdem ecclesiae parte fenestrae octo totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Hierosolimam
Abbreviated transcription (Latin):
tribuatur. Etuere ꝑ omnem terrã
exisse sonus eorũ & infines orbis teris
uerba ipsorum
um. Uniuers alqͥs gen¬
tium confessio. suscepto xp̃i anȩ
sa cramento fidei ꝓtestat᷑. Palliũ
prȩterea ꝑlatorem p̃sentium. fra¬
ternitati tuae benignitatis studus
tati direximus. Quod uideli¬
mysteriis utendum. licentia m im¬
perauimus. Concedentes &iam
tibi ordinati ones episcoporum. ex¬
igente oportunitate: dñi prȩueni¬
ente miseri cordia celebrare.
lta utxp̃i euangeliũ plurimorum
adnuntiatione : In omnib gentib:
quȩ nec dum conuersȩ sunt dilat&:
Studeat ergo fraternitas. hoc quod

Expanded text:
tribuatur Et vere per omnem terram tribuatur Et vere per omnem terram exisse sonum eorum, et in fines orbis terrae verba ipsorum , universalis gentium confessio suscepto Christianae sacramento fidei protestatur. Pallium praeterea per latorem praesentium fraternitati tuae benignitatis studiis invitati direximus, quo videlimysteriis celebrandis licentiam upertivimus: concedentes etiam tibi ordinationes episcoporum, exigente opportunitate, Domini praeveniente misericordia, celebrare; ita ut Christi Evangelium plurimorum annuntiatione in omnibus gentibus quae necdum conversae sunt dilatetur. Studeat ergo tua fraternitas hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
tisgeneritionib p̃paraũ. Hoc quȩ
&iam illa uobis repensatione con¬
iugiter ꝑsiftentes. laudabili poten¬
tia redemptionẽ gentis illius expec¬
tastis. & ur̃is ut ꝓficerent meritis. eorũ
est saluatio ꝓpinata. Dicente dño:
qui ꝑseuerauerit usq infinem. hic sal¬
uuserit. Saluati ergo estis spępati¬
entiae: & tolerantiae uirtute. ut in¬
fidelium corla naturali ac suꝑftiti¬
oso morbo purgata sui consequerent᷑
misericordiam saluatoris. Suscep¬
tis namq apicib filii nr̃i adualdi
regis. repperimus quanta sacri
eloquii eruditione: eiꝰ animum adue¬
rȩ conuersionis. & indubitatȩ fi dei
credulitatem. fraternitas ur̃a ꝑdu¬
xerit. Quaexre delonganimitate
clementiae caelestis. certam assumen¬
tes fidutiam. non solum suppositarũ
eigentium plenissimam salutem : Im
ministerio credimus subsequen da
Quatenus sicut scriptum est
Consum mati operis uobis merces.
a retributore omnium bonorum dño

Expanded text:
tis generationibus praeparavit. Hocque tis generationibus praeparavit. Hocque etiam illa vobis repensatione coljugiter persistentes, laudabili patientia redemptionem gentis illius exspectatis, et vestris ut proficerent meritis eorum est salvatio propinata, dicente Domino: Qui perseveravit usque in finem, hic salvus erit . Salvati ergo estis spepatientiae et tolerantiae virtute, ut infidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adelvaldi regis, reperimus quanta sacri eloquii eruditione ejus animum ad verae conversionis et indubitatae fidei credulitatem fraternitas vestra perduxerit. Qua ex re de longanimitate clementiae coelestis certam assumentes fiduciam, non solum suppositarum ei gentium plenissimam salutem, imo ationis ministerio credimus subsequendam, quatenus, sicut scriptum est, consummati operis vestri merces a retributore omnium bonorum Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ui statim successit inpontifi¬
catũ. iustus. qui erat hrofen
ritate . a pontifice bonifacio
quẽ suc cessorem fuisse ds̃ dedit.
supra meminimus. Cuiu saucto¬
ritatis ista est forma
ilectissimo fratri iusto. bo¬
nifacius. Quam deuote.¬
euangelio elaborauerit ur̃a frater¬
nitas. nonsolum epistolȩ a uobis
directȩ tenor. Indulta desuꝑ operi
ur̃o ꝑfectio indicauit: Nec enim
om̃ps ds̃ aut sui nominis sacram̃tũ.
aut ur̃i fructum laboris deseruit.
dumipse p̃dicatorib euangelii fide¬
liter reꝓmisit. Ecce ego uobis cũ sũ
omnib dieb: usq ad consum mationẽ¬
ministerio eius clementia de monstraũ.
aperiens corda gentium. ad suscipien¬
dum prȩdicationis ur̃ȩ singulare
misterium. Magno enim prȩmio
fastigiorum ur̃orum: delectabilem
cursum. bonitatis suae suffłagus in¬
lustraũ: Dum creditorum uob talen¬
torum: fidelissimȩ negotiationis
officiis uberem fructum Inpendens.
ei quod signare poss& is. multi plica¬

Expanded text:
ui statim successit in pontificatum Justus, qui erat Hrofensritate a pontifice Bonifacio, quem successorem fuisse Deusdedit supra meminimus; cujus auctoritatis ista est forma: « Dilectissimo fratri Justo, Bonifacius. Quam devote,Evangelio elaboraverit vestra fraternitas, non solum epistolae a vobis directae tenor, immo indulta desuper operi vestro perfectio indicavit. Nec enim omnipotens Deus, aut sui nominis sacramentum, aut vestri fructum laboris deseruit, dum ipse praedicatoribus Evangelii fideliter repromisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationeministerio ejus clementia demonstravit, aperiens corda gentium  Al., gentilium ad suscipiendum praedicationis vestrae singulare mysterium. Magno enim praemio fat giorum vestrorum delectabilem cursum, bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officiis uberem fructum impendens, ei, quod signare possetis multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
dicabatur. Itaut passim & fideles ca¬
tholici firmarentur. & de prauati ui¬
am correctionis agnoscereNT. Erat
illis a postolorum instur & gloria
auctoritas ꝑ conscientiam: doctrina
regionis uniuersitas. In eorum senten¬
tiam prompta transierat. LatebaN
abditi sinistrae ꝑsuasionis auctores.
& more malignisp̃s gemeban. periresi¬
bi populos uidentes. Ad extremũ
diut᷑ nameditatione concepta p̃su¬
mun inire conflictum. procedunt
conspecui diuites ueste fulgentes cir¬
quam in populo quẽ sub uesterant.
pudorem taciturnitatis incurrere.
neuiderentur se ipsisilentio damna¬
uisse Illicplane in mensa multitudo

Expanded text:
debatur, ut passim et fideles catholici firmarentur et depravati viam correctionis agnoscerent. Erat in illis apostolorum instar et gloria, auctoritas per conscientiam, doctrina regionis universitas in eorum senteniam prompta transierat. Latebant abditi sinistrae persuasionis auctores et more maligni spiritus gemebant, perire sibi populos evadentes. Ad extremum, diuturna meditatione concepta, praesumunt inire conflictum. Procedunt conspicui divitiis, veste fulgentes, cir quam in populo, quem subverterant, pudorem taciturnitatis incurrere, ne viderentur se ipsi silentio damnavisse. Illic plane inmensae multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
quasi pugnatore cessante tempestas ex¬
cita conualuit. & iam nauigium suꝑ fusis
fluctib mergebatur. Tum beatus lup
om̃sq turbati. excitant seniorem. ele¬
m̃tis furentib opponendum: quipericu¬
li immanitate constantior. xp̃m in uocat
legum common&. hostatur uniuersos.
oratio unoore &clamore ꝓfunditur
Ad est diuinitas. fuguntur in imici tran¬
quillitas serena subsequit᷑. uenti e con
trario aditineris ministeria reuestunt᷑.
ris qui &e potiuntur: Ibi conueniens ex
diuersis pastib multitudo excoepit sa¬
cerdotes. quosuenturos &iamuaticio po¬
testas aduersa p̃dixerat. Nuntiu baN
enĩ sinistrisp̃s quos timebant: qui impe¬
riosacerdotum dum ab obsessis corporib
detruduntur. & tempestatis ordinem
& pericula quae intulerant fatebantur.
uictoq se eorum meritis & imperioñne¬
gabant Int̃ ea brittaniorum in sulã
p̃dicationis. uistutib impleuer̃. Diui¬

Expanded text:
quasi repugnatore cessante, tempestas exquasi repugnatore cessante, tempestas excitata convaluit, et jam navigium superfusis fluctibus mergebatur. Tum beatus Lupus, omnesque turbati excitant seniorem elementis furentibus opponendum; qui periculi inmanitate constantior Christum invocat, legam commonet, hortatur universos, oratio uno ore et clamore profunditur: adest Divinitas, fugantur inimici, tranqutrario ad itineris ministeria vertuntur, nris quiete potiuntur. Ibi conveniens ex diversis partibus multitudo excepit sacerdotes, quos venturos etiam vaticinatio adversa praedixerat; nuntiabant enim sinistri spiritus, quod timebant. Qui imperio sacerdotum, dum ab obsessis corporibus detruduntur, et tempestatis ordinem et pericula quae intulerant fatebantur victosque se eorum meritis et imperio non negabant. 14. Interea Brittaniarum insulam, praedicatione, virtutibus impleveru
Abbreviated transcription (Latin):
N te paucos
sane aduentus eo¬
rum annos. heresispelagiana ꝑagri¬
colam in lata seuerianiep̃i pelagia¬
nifilium. fidembrittaniorũ foeda pes¬
te comma culauerat. Uerum brittaa¬
ni cumneq suscipere dogmaꝑuersũ.
gratiam xpĩblasphemando ullatenꝰ
uellent . neq uersutiam nefariae ꝑsu¬
asionis refutare uerbis cestando suf¬
ficeren. Inueniunt salubre consiliũ.
ut agullicanis antistib auxilium belli
spitalis inquiranT. Quam ob causam
fidei mitti deberent: atq omnium iu¬
dam fidem gratiae caelestis. brittanias
uenireN : Quicum prompta deuotio¬
ne p̃ces & iussa scã e eccłae suscepisseñ
Intrant oceanum &usq ad medium itine¬
ris quo agallicosi nubritanias usq tendi¬
tur. secundis flatib nauis tuta uolabat.
diemq nubium nocte subducun. uento¬
rumfurores uel añsustineNT : CedebaN
ministeria uicta n autarum. Ferebatur
nauigium oratione non uirib: & casudux
ipse ł pontifex fractus corpore. lussitu¬
dine acsopore resolutus ẽ. Tum uero

Expanded text:
nte paucos sane adventus eorum annos haeresis Pelagiana per Agricolam inlata, Severiani episcopi filium, fidem Brittaniarum foeda peste commaculaverat. Verum Brittani cum neque suscipere dogma perversum gratiam Christi blasphemando ullatenus vellent, neque versutiam nefariae persuasionis refutare verbis certando sufficerent, inveniunt salubre consilium, ut a Gallicanis antistitibus auxilium belli spiritalis inquirant. Quam ob causam fidei mitti deberent: atque omnium judam fidem gratiae caelestis Brittaniasvenirent. Qui cum prompta devotione preces et jussa sanctae Ecclesiae suscepissent, intrant Oceanum, et usque ad medium itineris quo a Gallico sinu Brittanias usque tenditur, secundis flatibus navis tuta volabat. diemque nubium nocte subducunt; ventorum furores vela non sustinent; cedebant ministeria victa nautarum; ferebatur navigium oratione, non viribus: et casu dux ipse vel pontifex fractus corpore, lassitudine ac sopore resolutus est. Tum vero
Abbreviated transcription (Latin):
Tubi hostilis exercitus exterminatis
disꝑsisq: insulae indigenis domum
reuersus ẽ : Ceper̃ & illi paulatimui¬
res animosq resumere. emergentes
delatibulis quib abditifuerant. & u
cantes neusq ad int̃netionem usquaq
delerentur : Vtebantur eo temp̃ du¬
ce ambrosio aureliano uiro modesto
qui solus foste romanae gentis p̃fatae
tempestati suꝑfuerat. occisis in eadẽ
parentib regium nom̃ & insigne ferex¬
tib Hoc ergo diuuires capessun brit¬
tones. & uictores prouocantes ad proe¬
lium. uictoriam ipsidõ fauente sũscipi¬
unt: & ex eo temp̃ nunc ciues nunchos¬
tes uincebant usq ad annum obsessio¬
circiter &iiii anno aduentus eorum
inbrittaniam: sed haec p̾modum XVII¬

Expanded text:
ubi hostilis exercitus, exterminatis dispersisque insulae indigenis, domum reversus est, coeperunt et illi paulatim vires animosque resumere, emergentes de latibulis quibus abditi fuerant, et cantes ne usque ad internecionem usquequaque delerentur. Utebantur eo tempore duce Ambrosio Aureliano viro modesto CCCCLXVI, qui solus forte Romanae gentis praefatae tempestati superfuerat, occisis in eadem parentibus regium nomen et insigne ferentibus. Hoc ergo duce vires capessunt Brittones, et victores provocantes ad praelium, victoriam ipsi, Deo favente, suscipiunt. Et ex eo tempore nunc cives, nunc hostes vincebant, usque ad annum obsessiocirciter et quarto anno adventus eorum in Brittaniam. Sed haec postmodum
Abbreviated transcription (Latin):
sex uulfũ. qui &iã merciorũ & medi¬
terraneorũ anglorũ simul ep̃s fuit
Vnde expulsus delindinsi in illarum
ꝓuinciarũ regimine ꝑ mansit. Ordi¬
nati sunt aut̃ eadhaedbosa. & eata ebo¬
raci. ab archiepo theodoro. Quidiã
p̾tres abscessionis uuilfridi annos. hoꝵ
numero duos addidit antistitis. trum
Remanente aeata ad lindis farnensẽ
& trumumi ad ꝓunciã pictorũ. quae
tunc tẽporis anglorũ erat imperio
subiecta E adhedũ delindinsi reuersũ
eo quod aedil red prouinciã recepiss&:
ghypensi ecłae profec.

Expanded text:
Sexuulfum, qui etiam Merciorum et MediSexuulfum, qui etiam Merciorum et Mediterraneorum Anglorum simul episcopus fuit: unde et expulsus de Lindissi, in illarum provinciarum regimine permansit. Ordinati sunt autem Eadhaed, Bosa, et Eata Eboraci ab archiepiscopo Theodoro: qui etiam post tres abscessionis Uilfridi annos, horum numero duos addidit antistites DCLXXremanente Eata ad Lindisfarnensem, et Trumvini ad provinciam Pictorum, quae tunc temporis Anglorum erat imperio subjecta. Eadhaedum de Lindissi reversum, eo quod Aedilred provinciam recepisset, Hrypensi Ecclesiae praefecit.
Abbreviated transcription (Latin):
peru regis ecfridi octauus. apparuit
mense augusto stella quae dr̃ come¬
ta. & trib mensib ꝑmanens. matu¬
tinis horis oriebatur. excelsã radian¬
tis flammȩ quasi columnã p̃ferens
Quo&iam anno orta interipsũ re¬
gẽ ec fridũ & reuerentissimũ antis¬
titẽ uiuilfridũ dissensione. pulsus
ẽ idem antistes a sede sui episcopatꝰ.
& duo in locũ eius substituti epĩ. qui
nar darc hymbrorũ genti p̃ent̃
bosa uidelic& quiderorũ & eata qui ber¬
nitiorũ ꝓuintiã gubernar&. hic inciuita¬
te eboraci. ille in agustaldensi siue in lin¬
dis farnensi ecłae cathedrã habens epis¬
copalẽ ambo demonachorũ collegio
in episcopatus gradũ assciti Cum quib
& eadhaed in ꝓuincia lindis farorum.
qđ nuꝑrime rex ecgfrid superato inbel¬
lo & fugato uulfhere opͥtinuerat or¬
dinatur ep̃s Ethunc primũ eadẽ
ediluuini Tertiũ eadgarũ. Quartũ
cyniberec htũ quẽ in p̃senti hab &
Hab & enim ante eadhȩdũ antistitẽ

Expanded text:
perii regis Ecgfridi octavus, apparuit mense Augusto stella quae dicitur cometa; et tribus mensibus permanens, matutinis horis oriebatur, excelsam radiantis flammae quasi columnam praeferens. Quo etiam anno orta inter ipsum regem Ecgfridum, et reverentissimum antistitem Uilfridum dissensione, pulsus est idem antistes a sede sui episcopatus, et duo in locum ejus substituti episcopi, qui Nordanhymbrorum genti praeessent: Bosa videlicet, qui Deirorum, et Eata, qui Berniciorum provinciam gubernaret: hic in civitate Eburaci, ille in Hagustaldensi, sive in Lindisfarnensi Ecclesia cathedram habens episcopalem, ambo de monachorum collegio in episcopatus gradum adsciti. Cum quibus et Eadhaed in provincia Lindisfarorum, quam nuperrime rex Ecgfrid, superato in bello et fugato Uulfhere, obtinuerat, ordinatur episcopus. Et hunc primum eadem Aediluini, tertium Eadgarum, quartum Cyniberctum, quem in praesenti habet. Habebat enim ante Eadhaedum, antistitem
Abbreviated transcription (Latin):
er̃ñ. romã debrittania sit missus.
lici ibidem obisse narrauerunt.
torientales saxones. tempore morta¬
litatis adido latriam reuersi. sed ꝑ in¬
stantiã iarumanni epĩ. moxsint ab
errore correcti.

Expanded text:
 Romam de Brittania sit missus: lici, ibidem obiisse narraverint.Orientales Saxones tempore mortalitatis ad idololatriam reversi, sed per instantiam Jarumanni episcopi mox sint ab errore correcti.