comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ tatillũ lucrũ iucellũ cerebrũ cerebellũ fabrum
ẜlabellũ flagrũ Slagellũ castrũ castellũ saera sacer¬
lu sce scire debenus qđ ellus ł illus desinentia dimrui¬
tona s a sndabis diriuant᷑ ad sumunt unã TiR AAIT
agnus agͥnellus li libellus cult̾ cultellus paulus
pauxillus similit̾ fenunina ella ł illa teminantia. capra
capella libra libella umbra umbella paula pauxilla. sie
& iã neutra ellũ ł illũ exeuntia tignũ tigillũ signũ sigil¬
lũ lucrũ lucellũ excipiunt᷑ a desinentib in nus ł na ł
nũ quę nullã hnit cõsonantẽ antecedentẽ in eadẽ sillaba
ante n uenientia ut ab ono uno uinõ diriuata hȩc eñi
pares hñt sillabas primitiuis bonus bona bonũ bellas
bella bellu unus una unũ ullus ulla ullũ uinũ uillũ
Notandũ & iã pannus qd panniculus facit. Iunenalis
in scđo. quarũ delitias &iã panniculus urit. bom bi¬
cinus ła trissillabis qꝗ uenientia diminutiua quȩ genai¬

Expanded text:
 flabrum flabellum, flagrum flagellum, castrum castellum, sacrum sacellum. et scire debemus, quod ellus uel illus desinentia diminutiua, si a disyllabis deriuantur, assumunt unam syllabam, ut agnus agnellus, liber libellus, culter cultellus, paulus pauxillus. similiter feminina ella uel illa terminantia: capra capella, libra libella, umbra umbella, paula pauxilla. sic etiam neutra ellum uel illum exeuntia: tignum tigillum, signum sigillum, lucrum lucellum. excipiuntur a desinentibus in nus uel na uel num, quae nullam habent consonantem antecedentem in eadem syllaba ante n, uenientia, ut a bono, uno, uino deriuata. haec enim pares habent syllabas primitiuis: bonus bona bonum, bellus bella bellum, unus una unum, ullus ulla ullum, uinum uillum. notandum etiam pannus, quod panniculus facit. Iuuenalis in II: «quarum / delicias et panniculus urit bombycinus». a trisyllabis quoque uenientia diminutiua, quae gemi
Abbreviated transcription (Latin):
nus gemellus bonus bellus pugnus pugillus agnꝰ agnellus
qđ id̾o seruauit N ut sit differentia int̾agri diminutiuũ
qđ ẽ agellus. anulus anellus oculus ocellus płs popellus
catulus catellus tener tenellus liber libellus. & sciendũ
qđ om̃a e hñt penultunã absq pugillo. nisi pͥmitiua pe¬
nultimã habeant nat᷑a ꝓductã in om̃i gn̾e. tc̃ enĩ seruant
primitui uocalẽ ut unus una unũ ullus ulla ullũ excipit᷑ ii
unũ in lus desinens paulus qđ ñ gemin̾auit. Ldiminuti¬
uo. nec mirũ cũ au dipthong̾ post se geminari cõso¬
nante ꝓhiber&. fac̃ gͥ pauł paululus ex hoc pauxillus &
paux illulus quas formasseruant & femininũ & neutrũ
eiꝰ paula paulula paux illa paux illula paulũ paululũ¬

Expanded text:
nus gemellus, bonus bellus, pugnus pugillus, agnus agnellus nus gemellus, bonus bellus, pugnus pugillus, agnus agnellus quod ideo seruauit n, ut sit differentia inter agri diminutiuum, quod est agellus, anulus anellus, oculus ocellus, populus popellus, catulus catellus, tener tenellus, liber libellus. et sciendum, quod omnia e habent paenultimam absque pugillo, nisi primitiua paenultimam habent natura productam in omni genere. tunc enim seruant primitiui uocalem, ut ūnusunum in lus desinens, paulus, quod non geminauit l in diminutione, nec mirum, cum au diphthongus post se geminari consonantem prohiberet: facit igitur paulus paululus, ex hoc pauxillus, pauxillulus, quas formas seruant et femininum et neutrum eius paula paulula, pauxilla, pauxillula, paulum paululu
Abbreviated transcription (Latin):
talib ignẽ diuidere uell&. ipse .n Auicinis testula ã¬
bulans carbunculos corrogar&. pedo pedunculus. gar-¬
gulio garguliunculus. P lautus in rudente corculiun¬
culos minutos fabulare. uirgo uirguncula. Iuuenalis
IN II Tẽ cũ uirguncula ium.o. ratio ratiuncula. Ter¬
rentius in phomione. erat ei de raciuncula. offensio
offensiuncula. Cicero ꝓ plantio. ista medulitate
offensiuncula accepta. Itẽ lolligo lolligincusa. Plautꝰ
in casina emito sepiolas lepidas lolligunculas. homo
ro in pisonẽ Olĩ furunculus ne̾ uͦ &iã rapax. idẽ ineadẽ ho¬
mullus ex argilla & luto fictus. leno lenunculus ł lenulus.
Plautꝰ in penulo. sic dedero ȩnilitari tetigero lenunculũ
nus siue habeant ante .ni. aliã cõsonantẽ siue non & in lus
si ñ habeant geminatã. L. & in er scdȩ declinatiorus uoĩa
duplicant. Lante us in diminutuus. asinus asellus gemi¬

Expanded text:
talibus ignem diuidere uellet, ipse a uicinis testula amtalibus ignem diuidere uellet, ipse a uicinis testula ambulans carbunculos conrogaret», pedo pedunculus, curculio curculiunculus Plautus in rudente : «curculiunculos minutos fabulare», uirgo uirguncula Iuuenalis in V: «tunc cum uirguncula Iuno», ratio ratiuncula Terentius in Phormione : «erat ei de ratiuncula», offensio offensiuncula Cicero pro Plancio :«ista in aedilitate offensiuncula accepta», item loligo loliguncula Plautus in Casina : «emito sepiolas lepidas, loligunculas», homo ro in Pisonem : «olim furunculus, nunc uero etiam rapax». idem in eodem: «homullus ex argilla et luto fictus», leno lenunculus uel lenullus. Plautus in Poenulo : «sic dedero, aere militari tetigero lenunculum»nus, siue habeant ante n aliam consonantem siue non, et in lus, si non habeant geminatam l, et in er secundae declinationis nomina duplicant l ante us in diminutiuis: asinus asellus, gemi
Abbreviated transcription (Latin):
ciis oratorib & apes cuiꝰ diminutiuũ ꝓ e longa .i. habu¬
it apicula. Plaut̾̃ in girculione. ego nã apicularũ
oꝑa cõgesta ñ ferã. ¶ In us t̃minans unũ t̾ciȩ de¬
elinationis cõmune triũ generũ. abiecta s ad sũpta
lus in diminutiuo ut uetus uetulus femininu uetula.
neutrũ uetulũ: ꝑsius tune uetulȩ auriculis alienis
colligis aescã. Iuuenalis in .i. uetulȩ uesica beatae.
sus qꝗ cõmune abiectas. & assũpta cula facit diminutiuũ
sucula. Plautꝰ in rudente sucula quin tu dieꝰ recta cũ
sucula & porculis. ¶In o desinentia si faciunt diminuti¬
ua cõuertunt o in un & accipiunt culus ł cula ut tiro
tirunculus. Iuuenalis in iiii nec frustum capͣ sub du¬
cere nec latus afre nouit auis ñr̃ tir unciilus ac
rudis oni tepõr. latro latrunculus carbo carbuneu¬
lus sicero ad herenniũ iiii aut si ꝓmetheus cũ mor¬

Expanded text:
ciis oratoribus» et apēs, cuius diminutiuum pro e longa i habeciis oratoribus» et apēs, cuius diminutiuum pro e longa i habet apicula. Plautus in Curculione : «ego nam apicularum opera congestum non feram?». in us terminans unum tertiae declinationis commune trium generum abiecta s assumit lus in diminutiuo, ut uetus uetulus, femininum uetula, neutrum uetulum. Persius: «tun, uetule, auriculis alienis colligis escam?». Iuuenalis in primo: «uetulae uesica beatae». sus quoque commune abiecta s et assumpta cula facit diminutiuum sucula. Plautus in rudente : «sucula:: quin tu dierecta cum sucula et porculis». in o desinentia si faciunt diminutiua, conuertunt o in un et accipiunt culus uel cula, ut tiro tirunculus Iuuenalis in IIII: «nec frustum caprae subducere nec latus Afrae / nouit auis noster, tirunculus ac rudis omni / tempore», latro latrunculus, carbo carbunculus Cicero ad Herennium IIII: «aut si Prometheus, cum mor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ st̃ diminutiuas scđm supͣdictũ formã. Quartȩ qꝗ declina¬
tionis noĩa faciunt diminutiuũ. us enĩ ł u nominatiui cõ
& hoc curriculũ. uersus uersiculus artus articulus. flu¬
ctus flucticulus anus anieula cornu corniculũ genu
geni culũ excipit᷑ ab acu aculeus. ¶In x om̃a ł ins
supͣ sillabã. ł in t. desinentia genitiui extremã t̃minati¬
onẽ idẽ isin u cõuertunt. & accepta lus.la.lũ. faciunt di¬
minutiua. ut rex regis regulus codex codicis codiculus. &
exeo codicillus hȩc fornax fornacis. fornacula. fax fa¬
cula ceruix ceruicis ceruicula. adolescens adolescentis
ad olescentulus. caput capitis. capitulũ. ¶In es ꝓducta ge
ut uulpes uulpecula nubes nubecula dies diccula res
Niee dulu excipit᷑ merces cuiꝰ genitiui in ula cõuersi fac
diminutiuũ mercedula. cicero de oratore primo in¬
fidi hoes mercedula abducti ministros se p̃bent in iudi¬

Expanded text:
non sunt diminutiua. secundum supra dictam formam quartae quoque declinanon sunt diminutiua. secundum supra dictam formam quartae quoque declinationis nomina faciunt hoc curriculum, uersus uersĭculus, artus artĭculus, fluctus fluctĭculus, anus anĭcula, cornu cornĭculum, genu genĭculum. excipitur ab acu aculeus. in x omnia uel in ns supra syllabam uel in t desinentia genetiui extremam terminationem, id est is, in u conuertunt et accepta lus la lum faciunt diminutiua, ut rex regis regulus, codex codicis codiculus et ex eo codicillus, haec fornax fornacis fornacula, fax facis facula, ceruix ceruicis ceruiadolescentulus", "caput, capitis, capitulum". 20 Quarte ut uulpēs uulpēcula, nubēs nubēcula, diēs diēcula, rēs nitedula». excipiuntur mercēs, cuius is genetiui in ula conuersa facit diminutiuum mercēdula Cicero de oratore primo: «infidi homines mercedula adducti ministros se praebent in iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tieula dulcis dulci dulciculus & dulcicula dulciculũ
securis securi securicula. Plautꝰ in rudente post al¬
trinsecus ẽ securicula ancipes. Cicero in ui tuscula¬
narũ duleicule potionis aliquio uideamꝰ. similit̾ fidis¬
fidi fidicula. idẽ in .ii. de nat᷑a deoꝵ si platani fidieulas
t̃rent numerosa sonantes. Nã si ẽẽt fides in hac ꝗꝗ significatio
huiꝰcemõi diminutiua tã penultimã ꝗ ante penultimã cor¬
ripiunt euticula .i. ante penultunã ꝓducit uiuenalis cum¬
bib& aestiuũ cõtracta cuticula sołe. qđ eũ facere metr i
necessitas cõpulit. Quattuor enĩ breues hñs dictio in he¬
roico poni ñ alit̾ poterat. quauis uergł in huiꝰcemõi nominib¬
re ut labat ariete crebro. excipit lapis. lapillus facit Suli¬
minutiuũ & iã anguis anguilla unguis ꝗꝗ ungula facit quȩ
tũ & si formã hab̾e uident᷑ diminutiui signifi catione. tñ

Expanded text:
ticula, dulcis dulci dulciculus et dulcicula dulciculum, ticula, dulcis dulci dulciculus et dulcicula dulciculum, securis securi securicula. Plautus in rudente : «post altrinsecus est securicula ancipes». Cicero in III Tusculanarum : «dulciculae potionis aliquid uideamus». similiter fidifidi fidicula. idem in II de natura deorum : «si platani fidiculas ferrent numerosa sonantes». nam si esset fides in hac quoque significatiohuiuscemodi diminutiua tam paenultimam quam antepaenultimam corripiunt, cuticula i antepaenultimam producit. Iuuenalis: «combibet aestiuum contracta cuticula solem», quod eum facere metri necessitas compulit: quattuor enim breues habens dictio in heroico poni aliter non poterat, quamuis Virgilius huiuscemodi nomina st «labat ariete crebro». excipitur lapis, quod lapillus facit diminutiuum; etiam anguis anguilla, unguis quoque ungula facit, quae tametsi formam uideantur habere diminutiui, significatione tamen
Abbreviated transcription (Latin):
clinationis ad sumit uominatiuo culus & facit diminuti¬
uũ ut lepͥus lepusculus. cicero de signis si minꝰ eiꝰ modi
quippiã uenari potuerant. Illã quidẽ certe ꝓ lepuscu¬
lis capiebant᷑. ¶Adhanc formã &iã positiua in orde¬
sinentia mutant or in us & acceptaculus faciunt dimi¬
nutiua. ut rumor.rummusculus. cicero. ꝓ eluentio. qui un¬
ꝑitoꝵ hominũ rumusculos aucupant ł ad sumunt culus
ł cula amator amatorculus soror sororcula. ł lautus
in penulo uix egre que amatorculos inuenimꝰ. idẽ in ci¬
stellaria gerinana mea sororcula. ¶ Inis uero ł ine
desinentia oma ł in ns monosillaba łrs datiuo cor¬
ripientia .i. adsumunt supͣdictas sillabas & faciunt di¬
minutiuũ ut ignis igni igniculus testis testi testicub.
nauis naui nauicula cutis cuti cuticula auis aui aui¬
cula clauis claui clauicula. rete feti reticul ũ fons
fonti fonticulus mons monti monticulus pons
ponti ponticulus lens lenti lentiꝰcula pars parti par¬

Expanded text:
clinationis, assumit nominatiuo culus et facit diminutiuum, ut lepus lepusculus. Cicero de signis : «si minus eiusmodi quippiam uenari potuerant, illa quidem certe pro lepusculis capiebantur». ad hanc formam etiam positiua in or desinentia mutant or in us et accepta culus faciunt diminutiua, ut rumor rumusculus: Cicero pro Cluentio : «qui imperitorum hominum rumusculos aucupant», uel assumunt culus uel cula, ut amator amatorculus, soror sororcula. Plautus in Poenulo : «uix aegreque amatorculos inuenimus». idem in cistellaria : «germana mea sororcula». in is uero uel in e desinentia omnia uel in ns monosyllaba uel in rs datiuo corripientia i assumunt supra dictas syllabas et faciunt diminutiuum, ut ignis igni igniculus, testis testi testiculus, nauis naui nauicula, cutis cuti cuticula, auis aui auicula, clauis claui clauicula, rete reti reticulum, fons fonti fonticulus, mons monti monticulus, pons ponti ponticulus, lens lenti lenticula, pars parti par
Abbreviated transcription (Latin):
Ia scapuleuis cu in primo hermagor e uerũ fetir¬
ma seamilloꝵ obiee fulte forestiuȩ uͦ in uni de snunt
i penulteonia ante cedente mutata ⁊ uiti uia genitiut
ne ett accepra lũ faciunt dminutinũ ut ne gotium
negotiolũ di lantus in cistellaria datotesocilssimos
fe gotiolis enctes soletis eẽ. similit in illũ ł in eltũ

Expanded text:
Hermagorae : «uerum infirma scamillorum, obice fultae fores». quae uero in um desinunt i paenultima antecedente, mutata i ultima genetiui in o et accepta lum faciunt diminutiua, ut negotium negotiolum. Plautus in cistellaria : «datores / bellissimi uos negotioli, senicis, soletis esse». similiter in illu
Abbreviated transcription (Latin):
n irulaqneutra ꝗꝗ inum desinentia geminant in di¬
mututione ante um & si ghabeant ante r mn pe¬
nultim a sili aba diminutius .i. ñ e accipiunt ut tigni
e llũ signũ si gillũ. Alia uͦ e hñt in penultimanitigt¬

Expanded text:
iterula. neutra quoque in num desinentia geminant in diiterula. neutra quoque in num desinentia geminant in diminutione l ante um, et si g habeant ante n, in paenultima syllaba diminutiui i, non e, accipiunt, ut tignum tigillum, signum sigillum. alia uero e habent in paenultima, ni
Abbreviated transcription (Latin):
sit & maxilla ac̃ & talus taxillus. sonponius unt̃
imdũ cõtẽplor orcã taxillos ꝑdidisquȩ ũ geminans
manteus ł a ł um in ulus ula ulũ faciunt iteꝵ
dim unutiua. ut homulus honiullulus paraxillus pan¬
xellulus pauxilla pauxillula. pauxillũ pauxillulũ¬
¶ Teonuina qe mna desmentia siue habeant ante ualia
cõsonantẽ siue ñ geminant in m̾iminatiuis łante a ut
catene scatella asina a sella gemina gemella colũna
colũ nella excip t̾ rana ranunculus seandẽ eormam.
abella aa desinentia ł ra seruant ut fabula fabella tabula
tabella libra librlla capra capella umbra umbella sacer
saera. sacrũ sacellus sacella sacellũ puer puera. anei¬
que ei quo puella. tener tenera tenerũ. tenellus tena¬
la tenellũ miser misera miserũ. misellus miscda mi¬
sellũ ꝗxeipuuit in ra desinentiũ quȩ nec a masculinu
s er a esinentib fiunt nec hñt anteralia mecioni
fillaba cosonantẽ ut ara arula t̾ra terula littera ut¬

Expanded text:
tālus taxillus. Pomponius: «interim / dum contemplor orcam taxillos perdidi». quae uero geminant l ante us uel a uel um, in ulus ula ulum faciunt iterum diminutiua, ut homullus homullulus, pauxillus pauxillulus, pauxilla pauxillula, pauxillum pauxillulum. feminina quoque in na desinentia, siue habeant ante n aliam consonantem siue non, geminant in diminutiuis l ante a, ut catena catella, asina asella, gemina gemella, columna columnella. excipitur rana ranunculus. eandem formam in la quoque desinentia uel ra seruant, ut fabula fabella, tabula tabella, libra libella, capra capella, umbra umbella, sacer sacra sacrum, sacellus sacella sacellum. puer, puera antiqui, ex quo puella; tener tenera tenerum, tenellus tenella tenellum, miser misera miserum, misellus misella misellum. excipiuntur in ra desinentium, quae nec a masculinis in er desinentibus fiunt nec habent ante r aliam in eadem syllaba consonantem, ut ara arula, terra terrula, litera l
Abbreviated transcription (Latin):
celerius celerusculus celeriuscula celeriusculũ. unde ei¬
ricȩ adherenniũ. strenue qđ uolumꝰ ostendere factũ celertꝰ¬
cu de dicemꝰ. sic̃ a sepius cõparatiuo sȩpiuscule. Plautus¬
in casina ut nubat mͥ illud quidẽ uolebã cũ nr̃o uilico
sepiuscule peccas. Plus ꝗꝗ quãuis a masculino ł feminino
unde t̾rentius in hȩccira prima dies cũ plusculos & in
phormiorne tũ pluscuła subpellectile opꝰ ẽ. lepꝰ qꝗ qđ¬

Expanded text:
celerius celeriusculus celeriuscula celeriusculum, unde Cicelerius celeriusculus celeriuscula celeriusculum, unde Ciricae : «strenue quod uolumus ostendere factum, celeriuscule dicemus», sicut a saepius comparatiuo saepiuscule. Plautuin Casina : «ut nubat mihi, / illud quidem uolebam: nostro uilico:: saepiuscule peccas». plus quoque, quamuis a masculino uel feminino unde Terentius in hecyra : «primum dies complusculos», et in Phormione : «tum pluscula / supellectile opus est». lepus q
Abbreviated transcription (Latin):
plusculus. os osculũ qđ quãuis sit formȩ diminuti¬
ue tũ quia aliã habuit significationẽ fecit ex se se
aliud diminatiuũ oscillũ. ¶ Similit̾ faciunt in er
pauꝑculus pauꝑcula pauꝑculũ mat̾ mat̾cula.
Plaut̃us in cistelbaria tunc tu igit᷑ nea mat̾cula:
excipit᷑ uent̾ uentriculus. Lucanꝰ in uii quiaiã
ñ medius discendit milia uent̃. Iuuenalis in .i. infra
uentriculũ tenui distant arͥma. ¶ Sic &iã in us
neutra ut munus munusculũ corpꝰ corpuseu lum
opus opusculũ crus crusgulũ Plautus in cistellaria cũ
ex tortis talis eũ tõissus er usculis similit̃ tus tusculũ.
Ide in aulularia nẽ tusculũ emi hoc & coronas floreas.
Nec ñ & cõparatiua eidẽ generis & eiꝰdẽ t̾minationis i us¬
similit̾ faciunt diminutiua s mobilia idẽ masculini & fe¬
culũ grandius grandius culus grandiusculũ grandiuscła

Expanded text:
plusculus, os osculum, quod quamuis sit formae diminutiplusculus, os osculum, quod quamuis sit formae diminutiuae, tamen, quia aliam habuit significationem, fecit ex sese aliud diminutiuum oscillum. similiter faciunt in er pauperculus paupercula pauperculum, mater matercula. Plautus in cistellaria : «tunc tu igitur mea matercula». excipitur uenter uentriculus. Lucanus in tertio: «qua iam non medius descendit in ilia uenter». Iuuenalis in primo: «infra uentriculum tenui distantia rima». sic etiam in us neutra: munus munusculum, corpus corpusculum, opus opusculum, crus crusculum. Plautus in cistellaria : «cum extortis talis, cum todinis crusculis». similiter tus tusculum. idem in aulularia : «nunc tusculum emi hoc et coronas floreas». nec non et comparatiua eiusdem generis et eiusdem terminationis similiter faciunt diminutiua, sed mobilia: maculum, grandius grandiusculus grandiuscula grandiusculum,
Abbreviated transcription (Latin):
fenleus. aculeus tulus nepotulus: plautus in milite
głoso si te saluũ hinc amit temus ueneriũ ne potulũ
femuni aũ generis s̃. hecula ula absqͤ ola ella uilla
illa absq.x ulla. ut anicula. sil uula unciola capella
culũ ferculũ sine c. capitulũ laureolũ lucellũ uexil¬
lũ uillũ ullũ unũ Et sciendũ qđ nomina t̾ciȩ ł
quartȩ ł quintȩ declinationis pleraq ñ tñ om̃a ut
quidã putauer̃ diminutiuoꝵ masculina in culus fe¬
minuna in cula neutra inculũ t̾minant. A primae
uero ł scd̃e declinationis nominib nullũ inuenit᷑
diminutiuũ in has desinens formas. nisisia primiti¬
uo habeat .c. ut grecus greculus furea furcula. ea
re. ¶ Monosillaba in s desinentia uocali anteceder¬
te. eui̾cũq sint gnĩs & in er om̃a quȩ s̃ t̃ciȩ declinati¬
onis & inus neutra: nominatiuo ad sumunt in mas¬
culino culus. in feminino cula. in neutro.culũ. ut
flos flosculus. mas masculus. mus musculus. plus

Expanded text:
leus, aculeus; tulus, nepotulus. Plautus in milite glorioso : «si te saluum hinc amittimus Venerium nepotulum». feminini autem generis hae: cula, ula absque c, ola, ella, xilla, illa absque x, ulla, ut anicula, siluula, unciola, capella, culum, uerculum», sine c, capitulum, laureolum, lucellum, uillum, uexillum, ullum. et sciendum, quod nomina tertiae uel quartae uel quintae declinationis pleraque, non tamen omnia, ut quidam putauerunt, diminutiuorum masculina in culus, feminina in cula, neutra in culum terminant, a primae uero uel secundae declinationis nominibus nullum inuenitur diminutiuum in has desinens formas, nisi si a primitiuo habeat c, ut Graecus Graeculus, furca furcula. earre. monosyllaba in s desinentia uocali antecedente, cuiuscumque sint generis, et in er omnia, quae sunt tertiae declinationis, et in us neutra nominatiuo assumunt in masculino culus, in feminino cula, in neutro culum, ut flos flosculus, mas masculus, mus musculus, plus
Abbreviated transcription (Latin):
mullulus. ¶St̃ gͥ formȩ diminutiuoꝵ masculini gr¬
neris hae culus ulus absq᷑ olus ellus x illus illus abs¬
ꝙ .x. ullus. cio. aster. leus. tulus. culus ut igniculus
ulus absq.c. tantulus. olus. sergiolus. capreolus ellus
agellus. illusi .x. antecedente. paxillus. absq.x. cõdicillꝰ
ullus. homullus . cio. homuntio. aster parasi taster. leus

Expanded text:
mullulus. sunt igitur formae diminutiuorum masculini generis hae: culus, ulus absque c, olus, ellus, xillus, illus absque x, ullus, cio, aster, leus, tulus: culus, ut igniculus; ulus absque c, tantulus; olus, Sergiolus, capreolus; ellus, agellus; illus x antecedente, paxillus, absque x, codicillus; ullus, homullus; cio, homuncio; aster, parasitaster; leus
Abbreviated transcription (Latin):
uernus. acer ꝗͣꝗ declinatione dubitat᷑ arbos huius
tiaceris qđ solinus ꝓtulit in memorabilib acernus fa¬
eit alt̾ alternꝰ. Illa scilic& obseruata regula quã su¬
ꝑius diximꝰ in inutis animalib ido ꝙ anser anserinus
dicimꝰ passer passer uns sab adũbi is qꝗ uenientia in ra
desinentib er hñt ante nus infra infernus extra ext̾nꝰ
heri alt̾nitatis ẽains a hesternus sẽꝑ sẽpit̾ nus¶Interia
fabrat̾nus sabrateria sabrat̾nus. a& as qꝗ acernus
antiquitam̃ ȩ uitas E aͣet̾nꝰ dicebant ab aeuo. unde
teranus s diuensas hñt significationes quereꝰ
& iã quernꝰ corylus. colurnus tacitus taci¬
turnus mensis m̃surnus. sic enĩ cicero pofuit

Expanded text:
uernus. acer quoque, de cuius declinatione dubitatur, arbos, huius uernus. acer quoque, de cuius declinatione dubitatur, arbos, huius aceris, quod Solinus protulit in memorabilibus, acernus facit, alter alternus, illa scilicet obseruata regula, quam superius diximus in mutis animalibus; ideoque anser anserinus dicimus, passer passerinus. ab aduerbiis quoque uenientia in ra desinentibus er habent ante nus, infra infernus, extra externheri alternitatis causa hesternus, semper sempiternus. in teriFabraternus, Sabrateria Sabraternus; aetas quoque aeternus. antiqui tamen aeuitas et aeuiternus dicebant ab aeuo, unde teranus, sed diuersas habent significationes. quercus etiam quernus, corylus colurnus, tacitus taciturnus, mensis mensurnus: sic enim Cicero posuit
Abbreviated transcription (Latin):
ouina ouilla. ¶ Inueniunt quedã in tinus penultimã co¬
ripientia ẜ. quȩ a primitiuis ñ hñt t ut diu du̾itinꝰ Cras
crastius horno hornotinꝰ prius ł priscus pristinus. Nã
cõstantinus & clem̃tinus a primitiuoꝵ genetuuis hñt t
& matutinus a matuta quȩ aurora intelligit᷑. enodie¬
stanus aut̃ ꝗmedio stando ł tenendo cõponi uidet᷑ fi¬
hafeina corripit penultimã quomͦ futcina. curergo pi¬
scina ꝓducit. quia hoc sine dubio deriuatũ ẽ apisce. fi¬
scina aũ a fisco anfiscus afiscina anne utrũ aneutro
dubiũ ẽ. Nã nec fuscina a fusco nec pagina a pago.
nec mutina a nuito. necariminũ ab arimo diriuata
ccũ sint primitiua penultimã corripuer̃. ¶ Sin aut̃ in
i. desinentia t̾ciȩ sint declinationis uel inius facienti¬
a genitiuũ accepta uus ipse nominatiuus facit diriua¬
tiuũ. ut pat̾ pat̾nus mat̾ mat̾nus frat̃ fr̾at̾nus. uer

Expanded text:
ouina ouilla. inueniuntur quaedam in tinus paenultimam coouina ouilla. inueniuntur quaedam in tinus paenultimam corripientia, sed quae a primitiuis non habent t, ut diu diutinus, cras crastinus, horno hornotinus, prius uel priscus pristinus, nam Costantinus et Clementinus a primitiuorum genetiuis habent t et matutinus a Matuta, quae Aurora intellegitur; mediastinus autem a medio stando uel tenendo componi uidetur fiscĭna corripit paenultimam, quomodo fuscĭna, cur ergo piscīna producit? quia hoc sine dubio deriuatum est a pisce; fiscina autem a fisco, an fiscus a fiscina, an neutrum a neutro, dubium est. nam nec fuscĭna a fusco nec pagĭna a pago nec Mutĭna a muto nec Arimĭnum ab Arimo deriuata, cum sint primitiua, paenultimam corripuerunt. sin autem in er desinentia tertiae sint declinationis uel in ius facientia genetiuum, accepta nus ipse nominatiuus facit deriuatiuum, ut pater paternus, mater maternus, frater fraternus, uer
Abbreviated transcription (Latin):
humauus & inundo mundanus & prisco priscianus sed
hoc magis ap̃riscio uidetur diriuatũ. Nã qđ a tauromi¬
nio taurominitanus dicimꝰ sequim̾ grecos qui tauro¬
minites dicunt. gentilia enĩ apud grecos in Tec desine¬
ntia mutata es in .a. accipiunt nus cũ in hane forma
in hanc formã ^ aper. aprinus caꝑ caprinus. ceruus cer
formicinus. Plautus in menecnus. atq
ec̃ cũ incedit moue̾ formicinũ gradũ hir un
ad hirundininũ nidũ uisa ẽ mͥ simia ascensionem ut
facer& adoriri   a quila aquilinis inustela mustelinus quã¬
uis in a desinant. leo leonis leoninꝰ ouinꝰ qꝗ ab oue & su¬
sin̾ a sue. Na ouilla & suilla deͥminuticia s̃. in nus cñi desi¬
nentia ł in na ł in nũ si faciunt deminutiua abiecta .ii.
duas assumunt .I.unus ullus una ulla unũ ullũ. bonus
bellus bona bella bonũ bellũ geminꝰ gemellus geminage¬
mella. geminũ gemellũ. uinũ uillũ sic ergo suina suilla.

Expanded text:
humanus et mundo mundanus et priscus Priscianus, sed humanus et mundo mundanus et priscus Priscianus, sed hoc magis a Priscio uidetur esse deriuatum; nam quod a Taurominio Taurominitanus dicimus, sequimur Graecos, qui Taurominites dicunt. gentilia enim apud Graecos in της desinentia mutata es in a acin hanc formam: aper aprinus, caper caprinus, ceruus ceruformicinus Plautus in Menaechmis :«atque eccum incedit; moue formicinum gradum», hirundo ad hirundininum nidum uisa est simia, / ascensionem ut faceret adoririer», aquila aquilinus, mustela mustelinus, quamuis in a desinant, leo leonis leoninus, ouinus quoque ab oue et suinus a sue. nam ouilla et suilla diminutiua sunt. in nus enim desinentia uel in na uel in num si faciunt diminutiua, abiecta n duas assumunt l: unus ullus, una ulla, unum ullum, bonus bellus, bona bella, bonum bellum, geminus gemellus, gemina gemella, geminum gemellum, uinum uillum, sic ergo suina suilla,
Abbreviated transcription (Latin):
riuata sint. cȩ̨sarianus milonianus pisonianus iouia¬
nus. lux. lucis. lucanus. ex quo eõpositũ fit ante lucanus.
limnes limitis. limitanus. ancon anconis anconitans
minatiuo quã in genitiuo sillabas hercules herculis.
herculinus. uer res. uerris. uerrinus. collis. collinus.
sollis sollinus. ¶ Rqꝗ desinentia si sint scdȩ declinat᷑¬
& in us cosonante antecedente eiusde declinationis
Exceptis uicus supͣduas s. llabas uelinculus. de quib
paulo ante dociunius & inium. ꝓpria si faciunt deriua¬
ta in nus t̾minantia i longã habebt̃ penultimã ut
auster: austrinus adult̃ adultẽrius macer macerurs
libtus. libtinus diuus. diuuinꝰ. ꝓb ꝓbinus rufus ru¬
finus maximus. maximinus. marcellus. matcellinus.
carus carinus. in ancus. mancinus. regiũ reginus uenu¬
siũ uenusinus signiũ signinus perusiũ. perulinus. opi¬
t̃giũ opit̃ginus. canusiũ canisinuss excipiunt᷑ ab humo

Expanded text:
riuata sint Caesarianus, Milonianus, Pisonianus, Iouiariuata sint Caesarianus, Milonianus, Pisonianus, Iouianus, lux lucis Lucanus ex quo compositum fit antelucanus: limes limitis limitanus, Ancon Anconis Anconitanminatiuo quam in genetiuo syllabas, Hercules Herculis Herculīnus, Verres Verris Verrīnus, collis collīnus, follis follīnus. er quoque desinentia, si sint secundae declinationis, et us consonante antecedente eiusdem declinationis exceptis in cus supra duas syllabas uel in culus, de quibus paulo ante docuimus, et in ium propria, si faciant deriuatiua in nus terminantia, i longam habebunt paenultimam, ut auster austrīnus, adulter adulterīnus, macer Macrīnus, libertus libertīnus, diuus diuīnus, probus Probīnus, rufus Rufīnus, maximus Maximīnus, Marcellus Marcellīnus, carus Carīnus, mancus Mancīnus, Regium Regīnus Venusium Venusīnus, Signium Signīnus, Perusium Perusīnus, Opitergium Opitergīnus, Canusium Canusīnus. excipiuntur ab humo
Abbreviated transcription (Latin):
que st ultra duas sillabas ut rusticus. rusticanus puplicas
publicanꝰ saticulus saticulanus tusculus. tusculanus ex¬
cꝓpit̾ a masculo qđ ẽ diminutiuũ maris masculinus. fa¬
tũ nã dissabasillaba in cus desinentia sine a sunt ut man¬
eus maneinus. lacus. lacuna. porcus. poreiniis. ¶ In um
a neutra cõsonante antecedente indiriuatis a hñt an¬
teuus oppidũ oppidanus pestũ pestianus spoletum
spoletanus. tolȩtum toletaniis castellanus.  eneuen
uenientia a nominib t̃ciȩ declinationis cȩsar. cȩsaris.
cesarianus sons fontis. fontanus. mons. montis. monta¬
nus urbs urbis urbanus sol solis solanus exquo subio
nianus pis pisonis pisonianus. quãuis quidã & pisoniiuis
& miloninus dici putauer̃. ẜ aꝓpruis deriuata plerũꝙ .a.
ante a hiit iouis iouianus cȩsaris cȩsarianus. possumꝰ tam̃
dicere qd acesarius & milonius & pisonius & iouius di¬

Expanded text:
quae sunt ultra duas syllabas, ut rusticus rusticanus, publicus quae sunt ultra duas syllabas, ut rusticus rusticanus, publicus publicanus, Saticulus Saticulanus, Tusculus Tusculanus. excipitur a masculo, quod est diminutiuum maris, masculinus factum: nam disyllaba in cus desinentia sine a sunt, ut mancus Mancinus, lacus lacuna, porcus porcinus. in um quoque neutra consonante antecedente in deriuatiuis a habent ante nus: oppidum oppidanus, Paestum Paestanus, Spoletum Spoletanus, Toletum Toletanus, castellum castellanusimam pleraque uenientia a nominibus tertiae declinationis: Caesar Caesaris Caesarianus, fons fontis fontanus, mons montis montanus, urbs urbis urbanus, sol solis solanus ex quo subsnianus, Piso Pisonis Pisonianus quamuis quidam et Pisoninus et Miloninus dici putauerunt. sed a propriis deriuata plerumque i ante a habent: Iouis Iouianus, Caesaris Caesarianus. possumus tamen dicere, quod a Caesarius et Milonius et Pisonius et Iouius de
Abbreviated transcription (Latin):
nola nolanus. suessula. suessulanus. hadria. hadrianus
copsa copsanus. Excipiunt᷑ iugurtuus messalinus t̾re¬
nus quȩ quauis a nominib in a desinentib cõsonante
accedente diruiant᷑ non seruauerunt tam̃. &demuste¬
habent autẽ nus ł na ł num ac aerrȩ.aderranus. the¬
be. thebanus. cumȩ cumanus. fornuȩ formianus. signa
ante sigtianus m̾bra. mñbraua. qđ ẽ femninũ posst̃ tñ hȩc
lo post ostendo&uir. ¶ Similit a hnt ante nus quȩ diriua¬
utur a nominib inius t̾minantib ł ab ad uerbus inie
longã ut pompeius. pompeianus. stenius. stem anus. tici¬
us.tici anus. tullius. tullianus. fabius fabiũ nus. uliaus iu¬
lianis uirgilius. uirgilianus. terrentius trenianus sa¬
lustius silustianus. cotidianus cotidie similit ameridie
meridianus. Hodie tñ hodiernus ¶ Similit̾ a habens
ea quȩ diriuant᷑ a nominib incus ł in culus desmentibus

Expanded text:
Nola Nolānus, SuesNola Nolānus, Sues Messalinus, terrenus, quae quamuis a nominibus in a desinentibus consonante antecedente deriuantur, non seruauerunt tamen a de mustehabent ante nus uel na uel num, ut Acerrae Acerranus, Thebae Thebanus, Cumae Cumanus, Formiae Formianus, signa antesignanus, membra membrana quod est femininum. possunt tamen haec lo post ostendetur. similiter a habent ante nus, quae deriuantur a nominibus in ius terminantibus uel ab aduerbiis in ie longam, ut Pompeius Pompeianus, Sthenius Sthenianus, Titius Titianus, Tullius Tullianus, Fabius Fabianus, Iulius Iulianus, Virgilius Virgilianus, Terentius Terentianus, Sallustius Sallustianus, cotidie cotidianus, similiter a meridie meridianus; hodie tamen hodiernus facit. similiter a habent ea, quae deriuantur a nominibus in cus uel in culus desinentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
anus. uesꝑtinus antelu camns ueteranus diidrr nus
ante siguarius t agenerib ut maseulios femicaniũ
Auia a murns animalib ut taurinus. porotant cer hu¬
nus ansenimis anpmdia a materia ex qua sostatirute hu¬
manns terrenus ¶ Alia a fortuna ut libertinus ege¬
mana ter a numeris seꝑ pluralia ut biori tate de nar
he ab omm̃ib numeris quãuis poetica autor tate & laim
centena quȩ arbore fluctũ uerberat adsurgens spu¬
ruendũ qͥd alia eoꝵ a nomenib fiunt ut a roma romanꝰ
a cesariã cesarianus ¶ Alia a uerbis ut ab egeo egenus. ¶ia
ab aduerbis ut infra infernus suꝑͣ suꝑnus hodie hodier¬
nus. ¶ Conem᷑ gͥ sicuti possumus exponere rationem
penultimarũ insup̃dictis diriuationũ formis litteraꝵ
¶in a desinentia antecedente aliqua cõsonante. uelluo¬
cali ꝓducta eadẽ a & accepta nus faciunt diriuatiuũ
sup̾dicte formȩ nisi sint mutoꝵ animaliũ ut silla silla¬
nus ꝑpen̾na ꝑpenianus. roma. romanus. silua siluanus

Expanded text:
anus, uespertinus, antelucanus, ueteranus, diuturnus, antesignanus; uel a generibus, ut masculinus, femininus; alia a mutis animalibus, ut taurinus, porcinus, ceruinus, anserinus; alia a materia, ex qua constant, ut humanus, terrenus; alia a fortuna, ut libertinus, egenus; alia a numeris semper pluralia, ut bini, terni, deni sic ab omnibus numeris, quamuis poetica auctoritate etiam centenaque arbore fluctum / uerberat adsurgens, spuendum, quod alia eorum a nominibus fiunt, a Roma Romanus, a Caesare Caesarianus; alia a uerbis, ut ab egeo egenus; alia ab aduerbiis, ut infra infernus, supra supernus, hodie hodiernus. conemur igitur, sicuti possumus, exponere rationem paenultimarum in supra dictis deriuationum formis literarum. in a desinentia antecedente aliqua consonante seu uocali producta eadem a et accepta nus faciunt deriuatiuum supra dictae formae, nisi sint mutorum animalium, ut Sulla Sullānus, Perpenna Perpennānus, Roma Romānus, silua Siluānus,
Abbreviated transcription (Latin):
laster antoniaster patr iuolus sergiolus sdiriuant᷑
gͥ pleraq ab appellatiuis. pauca & iã a ꝓpriis. & ser¬
uant genera primitiuoꝵ. plerũ qr & sepe inuenu¬
tur diminutiuoꝵ diminutiua indiuersas desinentia
formas. ut hõ homuntio homunculus homullus ho

Expanded text:
laster, Antoniaster, patriciolus, Sergiolus. deriuantur laster, Antoniaster, patriciolus, Sergiolus. deriuantur igitur pleraque ab appellatiuis, pauca etiam a propriis, et seruant genera primitiuorum plerumque et saepe inueniuntur diminutiuorum diminutiua in diuersas desinentia formas, ut homo, homuncio, homunculus, homullus, ho
Abbreviated transcription (Latin):
le qui magnꝰ ẽ. ad aliquid enĩ om̃imodo fit cõparatio
ut breuior dr̃ ad breuẽ. & angustior ad angustũ. unde
quãius in his ꝗꝗ rõparatius in ueniant᷑ quedã diminu¬
tiua apuo latinos ut suꝑius docuimꝰ ñ posst̃ tñ ẽẽ ab¬
soluta cũ a cõparatiuis sint deruuata. & ipsã ꝗꝗ cõpara
se ẽ enĩ ad aliquid ea cõparari. ut t̾rentius in eunu¬
cho thais quã ego sũ mauiscula ẽ idẽ par uo maior
quã ego. Alia aut̃ diminutiua idẽ omã quȩ ñ a cõ¬
paratiuis deriuant᷑ ex sese hnt deminutionẽ & nul¬
li cõparant᷑. ut regulus tantulus: solent aut̃ diminu¬
tiua ł necessariae significationes causa ꝓferri. ut
salustius in iuguł thino post ꝙͣ reguli in unũ cõue¬
nere ͤ ͣ ꝓ arui reges ł  urbanitatis. ut iuuenalis iri
satirarũ.iii. unde sit ut malim frat̾culus eẽ
gigantũ. ł adulationis & maxime pueroꝵ ut catu¬

Expanded text:
ad aliquid enim omnimodo fit comparatio, ad aliquid enim omnimodo fit comparatio, ut breuior dicitur ad breuem et angustior ad angustum. unde, quamuis in his quoque comparatiuis inueniantur quaedam diminutiua apud Latinos, ut superius docuimus, non possunt tamen esse absoluta, cum a comparatiuis sint deriuata et ipsa quoque compase est enim, ad aliquid ea comparari, ut Terentius in eunucho : «Thais quam ego sum maiuscula est», id est paruo maior quam ego. alia autem diminutiua, id est omnia, quae non a comparatiuis deriuantur, ex sese habent diminutionem et nulli comparantur, ut regulus, tantulus. solent autem diminutiua uel necessariae significationis causa proferri ut Sallustius in Iugurthino : «postquam reguli in unum conuenere», id est parui reges, uel urbanitatis ut Iuuenalis in saturarum IIII: «unde fit, ut malim fraterculus esse Gigantum» uel adulationis, et maxime puerorum, ut Catu
Abbreviated transcription (Latin):
infimꝰ. suꝑ latiuus uͦ cõparatiuũ ẽ quando suꝑat in una
sillaba. ut quando insimꝰ finit᷑ iustior iustissim. & quan¬
do in rimꝰ suꝑlatiuis finit᷑. Si positiui nominatiuus
& genitiuus pares habeant sillabas ut  ter tateri tatri¬
or teterrimꝰ. acer acris acrior acerrimus. ẽ quando
par ẽ ut inlimꝰ t̾minans agilior agillimꝰ. facilior sa¬
cillimꝰ ẽ quando una uincit᷑ sillaba ut quando infi¬
mꝰ ł intimiꝰ ł remꝰ desint ut inferior infimꝰ ulterior
ultimꝰ exterior extremꝰ. ł extimꝰ. uarro in orthogra¬
phia. ergo int̾ solis stationẽ. & sidera septẽ ex porrecta
iac& tellus huic extima flucto oceani interior nep¬
tunio cingit᷑ ora plautus intruculento bona ꝑdidi
mala repperi factus sũ extimꝰ a uobis De dimunti
primitiui sui ab solute demonstrat. ut rex regulus idẽ
paruus rex ldo aut̃ positũ ẽ absolute. quia cõparatiuaqꝗ
ñ solũ augent ẜ &iã ẽ quando minuunt uim pͥmiti¬

Expanded text:
infimus. superlatiuus uero comparatiuum est quando superat una syllaba, ut quando in simus finitur, iustior iustissimus, et quando in rimus, si positiui nominatiuus et genetiuus pares habeant syllabas, ut taeter taetri taetrior taeterrimus, acer acris acrior acerrimus; est quando par est, ut in limus terminans, agilior agillimus, facilior facillimus; est quando una uincitur syllaba, ut quando in fimus uel timus uel remus desinit, ut inferior infimus, ulterior ultimus, exterior extremus uel extimus. Varro in chorographia : «ergo inter solis stationem et sidera septem / exporrecta iacet tellus. huic extima fluctu / Oceani, interior Neptuno cingitur ora». Plautus in truculento : «bona perdidi, mala repperi, factus sum extimus a uobis». de diminutitiui sui absolute demonstrat: rex regulus, id est paruus rex. ideo autem positum est absolute, quia comparatiua quoque non solum augent, sed etiam est quando minuunt uim primiti
Abbreviated transcription (Latin):
sum̃tia genitiuo. or faciunt cõparatiua. Correpta tñ penul¬
tuna .i. ut tener teneri tenerior. niger nigri nigrior. Ca¬
rus clari ciarior. doctus docti doctior. Notandũ ẽ qđ sin¬
sterior quasi a gentauo sinisteri uideat᷑ cẽ factũ. cũ in usu si¬
nistri ubiq iepperiat᷑. Inueniunt᷑ quedã qua quãuis
sint accidentia idẽ adiectiua & eoꝵ significatio exigat ut fa
rũq quȩ uocales ante us hñt ut pius arduus egregius du¬
eẽ rationẽ qđ oport& cõparatiuũ una sillaba iuinçere
geñt p̃positiui nisi sint anomala. ut teneri teneriori
docti doctior. Si ergo hȩc quȩ ante us uocalẽ hñt adsu

Expanded text:
sumentia genetiuo or faciunt comparatiua, correpta tamen paenulsumentia genetiuo or faciunt comparatiua, correpta tamen paenultima i, ut tener teneri tenerĭor, niger nigri nigrĭor, clarus clari clarĭor, doctus docti doctĭor notandum est, quod sinisterior quasi a genetiuo sinisteri uidetur esse factum, cum in usu sinistri ubique reperiatur. inueniuntur quaedam, quae quamuis sint accidentia id est adiectiua et eorum significatio exigat, ut facm ea plerumque, quae uocales ante us habent, ut pius, arduus, egregius, due rationem, quod oportet comparatiuum una syllaba uincere genetiuum positiui, nisi sint anomala, ut teneri tenerior, docti doctior. si ergo haec, quae ante us uocalem habent, assu
Abbreviated transcription (Latin):
paratione. qđ cũ ad plures sui giis fit cõparatio suꝑla¬
tiuo possumꝰ uti. ut fortissimꝰ grecoꝵ achilles. s suꝑlati¬
uus multo alios excellere significat. Cõparatiuus uͦ po
one apud nos iure accipit maiusculus minusculus dius¬
culus. Quid aũ qđ accidit int̃ tres ł quattuoꝵ ł plures
ñ tn ad totu genꝰ fieri cõparione. & necesse ẽ uti plurali
suoꝵ ut si dica fortissimi fuerunt greeoꝵ anae. diome¬
des agamennon ulixes Om̃ib his tn fortior fuit achilles:
Uirgł in .i. pigmalion scelere ante alios immanior oẽs
ad om̃s sceleratos cõfer ens pigmalionẽ. Cõparatiuo ẽ usis.
Statius in .uiii. & melior sis queso dis affiaracus dixit.
ad plutonẽ. Sunt gͥ quȩ cõparari possunt nomina ł scdẽ¬
ł t̾ciȩ declinationis. & si sint scdȩ mobilia s. idẽ in a faciunt
feminina & in um neutra & ł in er ł in us desinunt & ad¬

Expanded text:
paratione, quod, cum ad plures sui generis fit comparatio, superlaparatione, quod, cum ad plures sui generis fit comparatio, superlatiuo possumus uti, ut fortissimus Graiorum Achilles. sed superlatiuus multo alios excellere significat, comparatiuus uero putionem apud nos iure accipit: maiusculus, minusculus, tardiusculus. quid autem, quod accidit inter tres uel quattuor uel plures, non tamen ad totum genus fieri comparationem et necesse est uti plurali suorum? ut si dicam fortissimi fuerunt Graecorum Aiax, Diomedes, Agamemno, Vlixes, omnibus tamen his fortior fuit Achilles. Virgilius in I: «Pygmalion scelere ante alios immanior omnes», ad omnes sceleratos conferens Pygmalionem comparatiuo est usus. Statius in VIII: «et melior sis, quaeso, deis» Amphiaraus dicit ad Plutonem. sunt igitur quae comparari possunt nomina uee, mobilia sunt, id est, in a faciunt feminina et in um neutra et uel in er uel in us desinunt et as
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc adubia siue p̃positiones ex quib cõparatiua nascuntur
Uetustissimi tñ &iã cit̾ ꝓtulisse iueniunt᷑. Cato de agna
pascenda citer ager alligatus ad sacra erit. Citimꝰ qꝗ diceban
teste capro. exter quot̃ inuenit᷑. Ut statius. in xi thebaidos
sed quid apud tales nec sua pignora curȩ exter honos. Ex
quo uirgł in iiii. & nos fas extera quaerere regna. supra
suꝑior infra inferior post posterior prope ꝓpior ante an¬
terior penitus penitior. Apuleuis in .i. her magorę uisus
ẽ & adolescens honesta forma quasi ad nuptias exornatus
trahere se ipenitiorẽ partẽ domꝰ. łit aũ cõparatio.
ł ad unũ. ł ad plures.tã sui generis qua alieni quãus gre¬
ci honoris causa suȩ gentis qͣuã ratione suȩ ueritatis di¬
cunt. ñ posse ad multos sui gnis fieri cõparationẽ. Alu
aut̃ dicunt hanc ẽẽ rationẽ ꝓpt̾ quã ñ utunt᷑. Tali cõ¬

Expanded text:
haec aduerbia siue praepositiones, ex quibus comparatiua nascuntur haec aduerbia siue praepositiones, ex quibus comparatiua nascuntur uetustissimi tamen citer protulisse inueniuntur. Cato de agna pascenda : «citer ager alligatus ad sacra erit». citimus quoque dicebant teste Capro. exter quoque inuenitur, ut Statius in XI Thebaidos : «sed quid apud tales, quis nec sua pignora curae, / exter honos?». ex quo Virgilius in IIII: «et nos fas extera quaerere regna», supra superior, infra inferior, post posterior, prope propior, ante anterior, penitus penitior. Apuleius in I Hermagorae : «uisus est et adulescens honesta forma quasi ad nuptias exornatus trahere se in penitiorem partem domus». fit autem comparatio uel ad unum uel ad plures tam sui generis quam alieni, quamuis Graeci honoris causa suae gentis quam ratione ueritatis dicunt, non posse ad multos sui generis fieri comparationem. alii autem dicunt, hanc esse rationem, propter quam non utuntur tali com
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝓferã tẽ hab̾ locũ cõparatio. ut hõ prudens & pru¬
dentior. lapis niger & igrior. quãuis eni ñ sit prudens
potẽ hõ intelligi. & lapis quãiis ñ sit inger intellegit̾us la¬
pis. itaq adiectiua uire ffappellata quȩ illis nominib quae
substantiã demonstrant adiciunt᷑. quãuis antiqui &iam
in quibdã gentilib cõparatiuis usi st̃ ut punus punior¬
mo. Ergo ipsus ẽ ipsissimꝰ abhinc ab oculis. siunt aũ cõ¬
paratiua a nominib u̾bis participiis ab adũbiis siue p̃po¬
sitionib ã nominib ut clarus clarior felix felicior sa
ũbis detero deteris deterior potior potiris hic & haec
potior & hoc potius potioris potissimꝰ. possumꝰ tũ hoc &iã
tes quid sumas potissimũ ꝓ optimũ quãuis signficatio alia¬
amantior s quando cõparant᷑ pareicipia transeunt in
nominũ significationũ ab adu̾bus siue p̃positionib ut extͣ

Expanded text:
di proferam, tunc habet locum comparatio, ut homo prudens et prudi proferam, tunc habet locum comparatio, ut homo prudens et prudentior, lapis niger et nigrior. quamuis enim non sit prudens, potest homo intellegi, et lapis quamuis non sit niger, intellegitur lapis. itaque adiectiua iure sunt appellata, quae illis nominibus, quae substantiam demonstrant, adiciuntur, quamuis antiqui etiam in quibusdam gentilibus comparatiuis usi sunt, ut Punus Puniornt autem comparatiua a nominibus, uerbis, participiis, aduerbiis siue praepositionibus. a nominibus, ut clarus clarior, felix felicior. a uerbis: detero deteris deterior, potior potiris, hic et haec potior et hoc potius potioris possumus tamen hoc etiam tes, quid sumas potissimum», pro optimum. a participiamantior. sed quando comparantur participia, transeunt in nominum significationem. ab aduerbiis siue praepositionibus, ut extra
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝓ manib accipi solent. adeo aut̃ ñ ad ipsa aduerbias
s& ad ꝑsonas ł res participes aduerbioꝵ. huiuscemõi fiunt
cõparationes qđ nascuntur exipsis aduerbia cõparatiua
quȩ cũ magis ipsũ positiuũ aduerbiũ significant ut ul¬
terius magis ultra citerius magis citra ex teruis magis
exera sic & similia. Deriuant᷑ aũ cõparatiua a nomi¬
nib adiectiuis quȩ sumunt᷑ ex accidentib sub stantiae
nominũ. accidentia aũ s̃ quȩ ex qualitate ł quantrrate
aniini ł corporis ł extrinsecus forte euenientiũ tra¬
hunt᷑. quȩ possunt increm̃ta ł deminutiones acciꝑe ꝑque
cõparatio nascit᷑. sine quib substã intelligi potẽ. ea uero
nisi prior illa substã intellegat᷑ eẽ ñ possunt. si enĩ dicã
hõ ł lapis substam demonstraui cuiꝰ significationec auge¬
ri potẽ nec minui sin aũ aliquid accidens homini ł lapi¬

Expanded text:
autem pro manibus accipi solent. adeo autem non ad ipsa aduerbia, autem pro manibus accipi solent. adeo autem non ad ipsa aduerbia, sed ad personas uel res participes aduerbiorum huiuscemodi fiunt comparationes, quod nascuntur ex his ipsis aduerbia comparatiua, quae cum magis ipsum positiuum aduerbium significant, ut ulterius magis ultra, citerius magis citra, exterius magis extra. sic et similia. deriuantur igitur comparatiua a nominibus adiectiuis, quae sumuntur ex accidentibus substantiae nominum. accidentia autem sunt, quae ex qualitate uel quantitate animi uel corporis uel extrinsecus forte euenientium trahuntur, quae possunt incrementa uel diminutiones accipere, per quae comparatio nascitur, sine quibus substantia intellegi potest: ea uero nisi prior illa intellegatur, esse non possunt. si enim dicam homo uel lapis, substantiam demonstraui, cuius significatio nec augeri potest nec minui, sin aliquid accidens homini uel lapi
Abbreviated transcription (Latin):
t significationes possessiue apud nos ut ciuilis ostili
cȩlestis lunaris castrensis equester pedester paluster
quia diuersȩ & uarię sunt formȩ̨ & significationes
postea. eas cũ reliquis specieb de nominatiuoꝵ pordi¬
nẽ tractabimus nunc de cõparatiuo uideamus:
icipe sensus positun magis aduerbiũ significat ut fortior
magis fortis. sapientior magis sapiens. ulterior magis
ultra qua ille qui ultͣ. ẽ. in terior magis intra quã ille qui
intus ẽ. Hȩ aut̃ cõpatationes quȩ ad ꝑsonas ł res partici¬
pes positiui fiunt nascunt᷑ adictionib carentib casu idẽ
a uerbis ut detero deteris de terior & ab aduerbis siue
p̾positionib ut extra exterior intra interior ultra ulterior
citra citerior supra suꝑior infra inferior. Nã in superiis
& inferus quãuis uideantur eoꝵ idẽ suꝑioris & inferioris
eẽ positiua. tam̃ in usu suꝑi ꝓ cęlestib siue uiuis. inferi

Expanded text:
tur significationis possessiuae apud nos, ut ciuilis, hostilis, caelestis, lunaris, castrensis, equester, pedester, paluster, quorum quia diuersae et uariae sunt formae et significationes, postea eas cum reliquis speciebus denominatiuorum per ordinem tractabimus. nunc de comparatiuo uideamus. icipe sensu positiui magis aduerbium significat: ut fortior, magis fortis, sapientior, magis sapiens, ulterior, magis ultra quam ille qui ultra est, interior, magis intra quam ille qui intus est. hae autem comparationes, quae ad personas uel res participes positiui fiunt, nascuntur a dictionibus carentibus casu, id est a uerbis, ut detero deteris deterior, et ab aduerbiis siue praepositionibus, ut extra exterior, intra interior, ultra ulterior, citra citerior, supra superior, infra inferior: nam superus et inferus, quamuis uideantur eorum id est superioris et inferioris esse positiua, tamen in usu superi pro caelestibus siue uiuis, inferi