comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ꝑ ipsum facta sunt & sineipso factum estniinl Peripsum quoq factum tempus agnoscit᷑:
dequo paulus dicit multifariao multiq modisolimds̃ loquens putribus ii proph&is: Nouisi¬
mediebus istis locutusest nobis in filio quam constituit heredem uni uersorum : ꝓquẽ fecit¬
& saecula : Non est ergo localis perquem factus est locus. Nec tem poralis ꝑquem factũ est
tempus : Namsi localis ipse locum fecit : & certumest omne locale in locoesse. consequenter
intelligitur quod prius in locofuerit : & siclocum eraaro potuerit: sod hio locus in quofiu
dĩfilius dicitur : quaero ut rumfilio antorior ae que uusue credatur quod s̃ialiqui anteri¬
orem filio existimant locum : uideant in quo barttrum ne fariae assertionis i currunt :
cumrerumomnium operatori : materiam cuius lib& operis ante ponunt : Cum que iohannes

Expanded text:
omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Per ipsum quoque factum tempus agnoscitur, omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Per ipsum quoque factum tempus agnoscitur, de quo Paulus dicit: Multifarie multisque modis olim Deus loquens patribus in prophetis, novissime diebus istis locutus est nobis in Filio, quem constituit haeredem universorum, per quem fecit et saecula . Non est ergo localis per quem factus est locus, nec temporalis per quem factum est tempus: nam si localis ipse locum fecit, et certum est omne locale in loco esse; consequenter intelligitur quod prius in loco fuerit, et sic locum creare potuerit. Sed hic locus, in quo fuisse Dei Filius dicitur, quaero utrum Filio anterior, aequaevusve credatur? Sed si aliqui anteriorem Filio existimant locum, videant in quod barathrum nefariae assertionis incurrant, cum rerum omnium operatori materiam cujuslibet operis anteponunt. Cumque Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Paxdi quae ex superat omnem intellectum. custodiat corlaurã & intelligentia surãs
in xpo ihũ: Cuiu sergo pax lic& omnem super& intellectum : ueratamen sempiterna natura¬
lisq creditur : cureuis generationis quae suporat omne pror suseloquium : naturalis ueritas
& infinita sempiternitas ab neg&ur : Vbiergo sempiternapox est : creditur &um sempiter na
natiuitas : Etcuiu sest credenda sempiternanatiuiitas non negetur in mensa maiestas : Nullo
quippenaturali fine conduditur : quod natiuitatis in itio nontenetur: Et ideo inmenia
prorsus agnoscitur illa substantia cuiuse st natiuitas non coepta seduera. Nam quod aliquo cir¬
cum scribitur fine : necesse est ut locoteneatur aitempore : Quo modo autem fecisse tempus
& locumcreditur : siloco ipsetemporiue subdatur : Nam peripsum omnis factus est locus quia

Expanded text:
dicat: Pax Dei, quae exsuperat omnem intellectum, custodiat corda vestra, et intelligentias vestras dicat: Pax Dei, quae exsuperat omnem intellectum, custodiat corda vestra, et intelligentias vestras in Christo Jesu . Cujus ergo pax, licet omnem superet intellectum, vera tamen, sempiterna naturalisque creditur; cur ejus generationis, quae superat omne prorsus eloquium, naturalis veritas et infinita sempiternitas abnegetur? Ubi ergo sempiterna pax est, credatur etiam sempiterna nativitas; et cujus est credenda sempiterna nativitas, 96 non negetur immensa majestas, nullo quippe naturali fine concluditur, quod nativitatis initio non tenetur; et ideo immensa prorsus agnoscitur illa substantia, cujus est nativitas non coepta, sed vera. Nam quod aliquo circumscribitur fine, necesse est ut loco teneatur aut tempore. Quomodo autem fecisse tempus et locum creditur, si loco ipse temporive subdatur? Nam per ipsum omnis factus est locus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tua quac est ex solo pere naturaliter genctur ipse sine pautre fructus inuiolate iurginis¬
quam complexus non contigit maritalis : Ipsesi ne gene alogia de quo scriptum est : genera¬
tione meius quis e narrauit : Vt cum in generatione uera filiidĩ fides nobis cognitionem
prestat : sermonem uero sempiternitas superat : in eo quod fidei constantia credulitatis
firmamento nutritur : Sermonis uero audacia : fidelitimore conprimitur diuinae
generationis ueranaturalisque sempiternita sagnoscatur : Namquia diuina utique na¬
turaliter uera est : quia hdõ uero nihilest falsum . Quia ueronec coepta est : neccreata
sicut omnem coeptȩ creataeq naturae : superat cogitationis indaginem: si c omnem super¬
greditur eloquii facuitatem : Anforsitanquod dedĩ pacȩ a postolicae auctoritatis ueritate
percepimus de eius generatione prorsus accipere dubitamus. Cum nobis paulus beatissimus

Expanded text:
tia, quae est ex solo Patre naturaliter genitus; ipse sine Patre, fructus inviolatae Virginistia, quae est ex solo Patre naturaliter genitus; ipse sine Patre, fructus inviolatae Virginisquam complexus non contigit maritalis; ipse sine genealogia, de quo scriptum est: Generationem ejus quis enarrabit ? ut cum in generatione vera Filii Dei fides nobis cognitionem praestat, sermonem vero sempiternitas superat, in eo quod fidei constantia credulitatis firmamento nutritur , sermonis vero audacia fideli timore comprimitur, divinae generationis vera naturalisque sempiternitas agnoscatur. Nam quia divina utique naturaliter vera est, quia in Deo vero nihil est falsum; quia vero nec coepta est, nec creata, sicut omnem coeptae creataeque naturae superat cogitationis indaginem, sic omnem supergreditur eloquii facultatem. An forsitan quod de Dei pace apostolicae auctoritatis veritate percepimus, de ejus generatione prorsus accipere dubitamus? cum nobis Paulus beatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
genuit : Vt agnoscer&ur innaturae ueritate recognita : nullum diuinae natuuta¬
tis initium habuisse : ubi sem piterno patri : sicut initium existendinullum fut : sic
nulla natiuitas initiatae generationis accenit : Ita namque utriusque inse xp̃sihẽ de¬
monstrauit substantiae ueritatem ut sicut in hominis xp̃i substantia : salua p̃rogatiua
singularis illus dignitatis hoc substantialiter inuenitur quod naturaliter constat
in homine : sic in eodem dõ xp̃ohoe substantialiter essecredatur quod naturaliter subistit
in paere ut cum i homine xp̃o uidetur hominis ueritas in eodemdoxp̃o cognoscatur puater¬
nae ueritas ditatis. Et cumis tanatiuitas inuenitur initio subdita : que extemporali hom¬
ne substantialis tempora liter extitit. Illa quo que sine hnitio credatur ese nitiuitas quȩ
a nem pnernodõ substantialis a csempiterna subsstit : Ipseigitur sine matre in diuma substan¬

Expanded text:
genuit; ut agnosceretur, naturae veritate recognita, nullum divinae nativitagenuit; ut agnosceretur, naturae veritate recognita, nullum divinae nativitatis initium habuisse, ubi sempiterno Patri, sicut initium existendi nullum fuit, sic nulla nativitas initiatae generationis accessit. Ita namque utriusque in se substantiae veritatem, ut sicut in hominis Christi substantia, salva praerogativa singularis illius dignitatis, hoc substantialiter invenitur, quod naturaliter constat in homine; sic in eodem Deo Christo hoc substantialiter esse credatur, quod naturaliter subsistit in Patre: ut cum in homine Christo videtur veritas hominis, in eodem Deo Christo cognoscatur paternae veritas deitatis; et cum ista nativitas invenitur initio subdita, quae ex temporali homine substantialis temporaliter exstitit, illa quoque sine initio credatur esse nativitas, quae de sempiterno Deo substantialis ac sempiterna subsistit. Ipse igitur sine matre in divina substan
Abbreviated transcription (Latin):
subi tantia naturalem insetestetur & originis tut iuitatem & natiuitas originem mister
tamen pi&as mirabilis permanens : quandam diuinae illius & ineffabilis generationis quae
initium non hab&: in hac quo que humana generatione : certam nobis intelligentiae lineã
demonstrauit : Nam qui sem perds̃ exdõ : Idemtem poraliter ex homine dr̃& homo
Etin quonaturalem paternae substantiae : plenitudi nominatuiita ompiterna possedit :
in eodem plenam hominis naturam ueritas naturalis exhibuit: filiuseniindĩ ut nr̃m ex
uisibilibus ad inuisibilia proueher& : intellectum ueritatem insedo monstrauit huma¬
nae naturae : ut consequenter creder&ur ex cieridĩnatura : dsuerus naturaliter exti¬
tisse quemuerum hominem naturaliternatum : constar& ex homine: Initium quoque¬
natiuitatis in natura hominis xp̃s habuit : in quasine initio non potuit mater esse quae

Expanded text:
substantia naturalem in se testetur, et originis nativitatem, et nativitatis originem, mysterii substantia naturalem in se testetur, et originis nativitatem, et nativitatis originem, mysterii tamen pietas mirabilis permanens, quamdam divinae illius et ineffabilis generationis, quae initium non habet, in hac quoque humana generatione certam nobis intelligentiae lineam demonstravit: nam qui semper Deus ex Deo, 95 idem temporaliter ex homine Deus et homo; et in quo naturalem paternae substantiae plenitudinem nativitas sempiterna possedit, in eodem plenam hominis naturam veritas naturalis exhibuit. Filius enim Dei, ut nostrum ex visibilibus ad invisibilia proveheret intellectum, veritatem in se demonstravit humanae naturae, ut consequenter crederetur ex veri Dei natura Deus verus naturaliter exstitisse, quem verum hominem naturaliter natum constaret ex homine. nativitatis in natura hominis Christus habuit, in qua sine initio non potuit mater esse quae
Abbreviated transcription (Latin):
Dnẽ prȩterte alium non nouimus nomentuum nominamus: Matrem quoque non habuit
xp̃sdi filius indi substantia quam semper hab& ex patre : Rursusidem patrem in hominis
natura non habuit : quam ex sola matre iuscepit : Inueritate namque utriusq natiuitatis
singularitatem seruauit & parentis &plis ut quamuis prius desolo patre : postmodum desola
urgine nasceretur unustamenidemq fuerit qui& priusdepatre & post modum sit natus
ex uirgine ut unius ueridĩ uerique hominis xp̃i miro atq: ineffabili sacramento : nec natura¬
uar& unamtamen in xp̃opersonam: ui riusq naturae indiuisa ueritas exhiber& : Vt neo
gemina natiuitas unius xpi uuderetur gemunare perionam: nec personae unitas autdiin ho¬
mine aut hominis indo ueram pos& abolere subitantiam. Et lic& in taque uera h ungx p̃o

Expanded text:
Domine, praeter te alium non novimus, nomen tuum nominamus . Matrem quoque non habuit Domine, praeter te alium non novimus, nomen tuum nominamus . Matrem quoque non habuit Christus Dei Filius in Dei substantia, quam semper habet ex Patre. Rursus idem patrem in hominis natura non habuit, quam ex sola matre suscepit. In veritate namque utriusque nativitatis singularitatem servavit, et parentis, et prolis: ut quamvis prius de solo Patre, postmodum de sola Virgine nasceretur, unus tamen idemque fuerit qui et prius de Patre, et postmodum sit natus ex Virgine: ut in unius veri Dei verique hominis Christi miro atque ineffabili sacramento nec naturavaret, unam tamen in Christo personam utriusque naturae indivisa veritas exhiberet, ut nec gemina nativitas unius Christi videretur geminare personam, nec personae unitas, aut Dei in nomine, aut hominis in Deo, veram posset abolere substantiam. Et licet utraque vera in uno Christo
Abbreviated transcription (Latin):
tionem semꝑ in mutabilem habuit. substituta cognoscatur exnihilo: Quae tamennũ¬
quam fuerit priusquam initio ereationis extiterit nullatenus accipitur quod melhni¬
sedech aut ex patre fuerit matreque nongenitus quod est hominis primiaut initio exis¬
tendi : naturaliter careat quod solius estdi: Ille itaque figure huius retinet naturaliter
ueritatem : qui inutraq natiuitate mirabilis nec uspiam ueritate naturalis caruit
originis & inutroq mirabi liter natus est singularis : Qui sest enim rex iustitiae : nisi
rex noster xp̃s qui factus est pronobis peccatum ut nos efficeromur iustitiadi i ipso:
quis est etim rex pacis non ne illequiait . Pacemineam do uobis. pacem meamdimitto
uobis : Ipseestenim pax nr̃a qui fecitutraq unum. adipsum proph&aclamat: Onẽ ds̃
noster pacemtuam da nobis. Omnia enim dedisti nobis. dns dẽ noster posside nos:

Expanded text:
tionem semper immutabilem habuit, substituta cognoscatur ex nihilo, quae tamen nuntionem semper immutabilem habuit, substituta cognoscatur ex nihilo, quae tamen nunquam fuerit priusquam initio creationis exstiterit, nullatenus accipitur quod Melchisedech, aut ex patre fuerit matreque non genitus quod est hominis primi aut initio existendi naturaliter careat, quod solius est Dei. Ille itaque figurae hujus retinet naturaliter veritatem, qui in utraque nativitate mirabilis, nec uspiam veritate naturalis caruit originis, et in utroque mirabiliter natus est singularis. Quis est enim rex justitiae, nisi rex noster Christus, qui factus est pro nobis peccatum, ut nos efficeremur justitia Dei in ipso? Quis est etiam rex pacis? Nonne ille qui ait: Pacem meam do vobis, pacem meam dimitto vobis ? Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Ad ipsum propheta clamat: Domine Deus noster, pacem tuam da nobis. Omnia enim dedisti nobis, Domine Deus noster, posside nos:
Abbreviated transcription (Latin):
initio sempiternum : & secundum seruilem formam quam intempare accepit sine fine ꝑ¬
petuum : Sicigitur idemgentium doctor loquitur adhebreos. hic & e nommelchiiedech
rex slem sacerdos disummi qui obuiauit abrahae regresso acederegum & benedixitei:
cuidecimas omnium diuisit abraham: Primum quidem qui interpretaturrex iustitiae:
De inde autem &rexsalem quod est rex pacis sine patresine niatre sine genealogia : neq:
initium dierum neque finem uitae habens: assimilatus autem filiodi manet sacerdos i
superhuius melchi se dechperiona : tanto lumini ueritatis opponere : siessetcredendum
quam libet creaturam sine initio naturaliter extitisse: Atcumclareat omne momnimodis
creaturam : ut pote prorsus exiiinlo factam initio non carere : Cuius origo sola creatoris
uoluntate & potestate quando faciendam iuidicauit : quimut abilium operum duposi¬

Expanded text:
initio 94 sempiternam, et secundum servilem formam, quam in tempore accepit, sine fine pinitio 94 sempiternam, et secundum servilem formam, quam in tempore accepit, sine fine perpetuam. Sic idem igitur gentium doctor loquitur ad Hebraeos: Hic etenim Melchisedech, rex Salem, sacerdos Dei summi, qui obviavit Abrahae regresso a caede regum, et benedixit ei, cui decimas omnium divisit Abraham. Primum quidem, qui interpretatur rex justitiae, deinde autem et rex Salem, quod est rex pacis, sine patre, sine matre, sine genealogia, neque initium dierum, neque finem vitae habens, assimilatus autem Filio Dei, manet sacerdossuper hujus Melchisedech persona, tanto lumini veritatis opponere, si esset credendum quamlibet creaturam sine initio naturaliter exstitisse. At cum clareat omnem omnimodis creaturam, ut pote prorsus ex nihilo factam, initio non carere, cujus origo sola Creatoris voluntate et potestate, quando faciendam judicavit, qui mutabilium operum disposi
Abbreviated transcription (Latin):
ritos est catholicae atq apostolicae fidei retinenda. quaes cuitxpr propiter ca finom nomi¬
nat quia non solum in illa substantia quanatuse st: naturaliter sẽm piternus ex patre.
edetiom in ea qua in tempore sumpsit ex matre: credit sine finoperpetuum: Siceum ideo
iuste praedicat ueraciterq principium : qm̃ in diuinam quam hab& sibitintiã. genitoris ꝑ
asserit coaeternum: non autem ambigitur uero principio : nilnilanteruis uero fine:
nihil posterius in ueniri : Principiumigiturxp̃s : quia sempiternus omnia praecedit
finis xp̃s quia ꝑp&uus uniuera condudit: Principiumigitur xp̃s quia ipse in chauut
quae non fuerunt ut sint. finis xp̃s : qm̃ ab ips habent quaedam quae esse coeperunt
ut semper sint: Quid autem hinc dubitationis creditur derelictum : cum in melchue dech¬
nificatam demonstrar&apostolus : ostendenseum & secundum diuinam substantiam sine

Expanded text:
ritas est catholicae atque apostolicae fidei retinenda, quae sicut Christum propterea finem nomiritas est catholicae atque apostolicae fidei retinenda, quae sicut Christum propterea finem nominat, quia non solum in illa substantia qua natus est naturaliter sempiternus ex Patre, sed etiam in ea quam in tempore sumpsit ex matre credit sine fine perpetuum, sic eum ideo juste praedicat veraciterque principium, quoniam in divina quam habet substantia genitori semper asserit coaeternum. Non autem ambigitur vero principio nihil anterius, vero fine nihil posterius inveniri. Principium igitur Christus, quia sempiternus omnia praecedit; finis Christus, quia perpetuus universa concludit; principium Christus, quia ipse inchoavit quae non fuerunt ut sint; finis Christus, quoniam ab ipso habent quaedam quae esse coeperunt ut semper sint. nificatam demonstraret Apostolus, ostendens eam, et secundum divinam substantiam sine
Abbreviated transcription (Latin):
carnem & sanguinem : sed aduersus principatus & potestates : aduersus mnundi rectores
tenebraruim harum : contras piritalia nequitie in caelestibus: Ideirco leom rugienti &im
defesso circuitu quaerentique in de uor& : resstunt forniter in fide ut postquam hic intri¬
bulitione patientes iuxerint consumpta quando que diuinas promusonis seductoriamagi
retributione quamuibra : aut misereuiuant au tomnino nonuiuant: Vta namq xp̃sdi
citur : scutait. Egosimuia uertias &iuta initium &finis xp̃sdicitur: quia similiter
ipiedixit. Egosum al fa&o intium & fins. Haecautem uita sieo quodinituim dieitur
initio natiuitatis putaitur subdita consequense st utineoquod finis cheitur : quando que
pitetur finaliter abolenda qualiter uero sine fine uicturisunt quibur utta a&terta dibic
suuitae ipsius ae ternitas fim&ur : quodehaec omnino ab surdasuint consequenter ue¬

Expanded text:
cctenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in coelestibus ? Idcirco leoni rugienti, et indefesso circuitu quaerenti quem devoret , resistunt fortiter in fide; ut postquam hic in tribulatione patientes vixerint, consumpta quandoque divinae promissionis seductoria magis retributione quam vera, aut misere vivant, aut omnino non vivant? Vita namque Christus dicitur, sicut ait: Ego sum via, veritas et vita . Initium et finis Christus dicituret omega, initium et finis ; haec autem vita, si, eo quod initium dicitur, initio nativitatis putatur subdita, consequens est ut eo quod finis dicitur quandoque putetur finaliter abolenda. Qualiter vero sine fine victuri sunt quibus vita aeterna dabitur, si vitae ipsius aeternitas finietur? Quod si haec omnino absurda sunt, consequenter ve
Abbreviated transcription (Latin):
etiam proeo quad finis dicitur pute tur &iam finiendus : Et ubierͥtio hannis illa ructatio : quã
de pectore uii fontis bibebat scimusquia filius diuenit & dedit nobis intellectum ut cognos
camus uerum & simus in uero filio eiusihũ xp̃o hicestuerus ds̃ & uita a&erna: Quamuitã¬
necesseest neg& a &erium quisquis asserit defuturam atipse quiest uerusds̃ & uita a&erna
iustos dicit ituros inuitama &ernam. Quo mod o ergo iustorum uita a&ernerit sicutipa
uita a &erna quandoque nonerit autut quid hic labor ssãs̃ conuersationis & conti¬
nui aduersus tempta manta certaminis toleratur si premium uic toribus quando quȩ tol¬
l&ur, Haec inest laudalis in scĩs totiuscurstis intentio: Proprerea corpussium casti¬
gant : & seruituti subiciunt. Ob hoc se non incertum praesumunt currero. & pugnan¬
tesseiunt sed nonaerem uerberire. Ideo sibi nouerunt non esse conluctationem aduersus

Expanded text:
etiam pro eo quod finis dicitur, putetur etiam finiendus. Et ubi erit Joannis illa ructatio, quam 93 etiam pro eo quod finis dicitur, putetur etiam finiendus. Et ubi erit Joannis illa ructatio, quam 93 de pectore vivi fontis bibebat? Scimus quia Filius Dei venit, et dedit nobis intellectum, ut cognoscamus uerum et simus in uero, filio eius Iesu Christo. hic est uerus deus et uita aeterna. Hincjustos dicit ituros in vitam aeternam. Quomodo ergo justorum vita aeterna erit, si vita ipsa aeterna quandoque non erit? aut, ut quid hic labor sanctae conversationis et continui adversus tentamenta certaminis toleratur, si praemium victoribus quandoque tolletur? Haeccine est laudabilis in sanctis totius cursus intentio? propterea corpus suum castigant, et servituti subjiciunt? ob hoc se non in incertum praesumunt currere, et pugnantes sciunt se non aerem verberare ? ideo sibi noverunt non esse colluctationem adversus
Abbreviated transcription (Latin):
nosent uocari nomine: quoddam principium natiuitatis existim& habiuisse : dabitpro¬
focto &iampitri quodnefasest aliquod existendi principium : que micum filio principium
cognoseimus nominatum : scut ipsedicit Tecum principium indie uirtutistiue: insplen¬
doribus coruna : exitero antoluciforum genute: Quglautem respondobit quide prinei pi
nomine : asserit filium atiuitatis habere principium: Quod s quis procoquod principiũ
dicitur natiuitatem filii habere credit initium : consequensest. ut ipsim filium proeo
quod finisdicitur : finemn quoq asserat habiturum : Nami psedñs interrogantibus iude is
principium seesse firmauit dicens. principium quod & loquor uobis. Paulus uerox pm̃
finem nominat dicens. finis enim legis xp̃s adiustitiam omnicredenti : Ipse quo que desedñs

Expanded text:
noscit vocari nomine, quoddam principium nativitatis existimet habuisse, dabit pronoscit vocari nomine, quoddam principium nativitatis existimet habuisse, dabit profecto etiam Patri quod nefas est aliquod existendi principium, quem cum Filio principium cognoscimus nominatum, sicut ipse dicit: Tecum principium in die virtutis tuae in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te. Quid autem respondebit, qui de principii nomine asserit Filium nativitatis habere principium? Quod si quis, pro eo quod principium dicitur, nativitatem Filii habere credit initium, consequens est ut ipsum Filium, pro eo quod finis dicitur, finem quoque asserat habiturum: nam ipse Dominus, interrogantibus Judaeis, principium se esse firmavit, dicens: Principium, quod et loquor vobis. Paulus vero Christum finem nominat, dicens: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Ipse quoque de se Domi
Abbreviated transcription (Latin):
piofuise testatur: Ab st ut huec insulia cogitatio. cuius quam mente m apientis at tingat
abstuthaeo inquolib& laecalis perfidiae contagio. puritatem xp̃ianae religionis in ficiat
quisenim non consider& illud digne principium dici: quodnullo potuit principio prue uonri
Nam quioquidante quod lib& principum cogitareu olueris : hoc necessest ueriim principiũ
fatearis. Et qm̃ cogitando semper principium: nullus inuenit terminum: Propterea
iludestdicendum uereprincipium: quodest esentialiter sempiternum: Hincest profeeto
quodipsfilius uolens iudacis inmensitatem sempiternitatis suae : certa pror sus manifestati¬
one monstrare : Interrogantibus quisesset: respondit principium quod& loquor uobis
Sed forsian eoquodest principiumdictus: magisputabitur initio existendi subiectus. Quod
sex hoc uocabulo quis quam molitur praeiudicium struere ueritati : ut quem principii cog¬

Expanded text:
pio fuisse testatur? Absit ut haec insulsa cogitatio cujusquam mentem sapientis attingat pio fuisse testatur? Absit ut haec insulsa cogitatio cujusquam mentem sapientis attingat ! absit ut haec in quolibet lethalis perfidiae contagio puritatem Christianae religionis inficiat! Quis enim non consideret illud digne principium dici quod nullo potuit principio praeveniri? Nam quidquid ante quodlibet principium cogitare volueris, hoc necesse est verum principium fatearis. Et quoniam semper cogitando principium, nullus invenit terminum, propterea illud est dicendum vere principium, quod est essentialiter sempiternum. Hinc est profecto quod ipse Filius volens Judaeis immensitatem sempiternitatis suae certa prorsus manifestatione monstrare, interrogantibus quis esset respondit: Principium, quod et loquor vobis . Sed forsitan eo quod est principium dictus, magis putabitur initio existendi subjectus. Quod si ex hoc vocabulo quisquam molitur praejudicium struere veritati, ut quem principii cog
Abbreviated transcription (Latin):
ruciauuto uerbum nondeb& dici: Si deutero ꝑatris hoc s: desubstantia patris none st genit
also quoq ab it nomine uerusdicitur dr. Dequotertatur iohannes: quia bio est uerueds̃¬
&urtaasorna: in principio quoq erat uerbum & uerbumerit apud dm̃. & ds̃erat uerbũ:
hiesempiternita s ostenditur: hncin menatos inuenitur : Incensentialis natura monstrat
Nam quodin principio erat: numquam nonerit : quia sempererat. Quoduero a pud dĩ
erat. locale nonerat sedimmenscimerat: Quacumde localis nonsit: uerbum quo dapud
dñ erat i locononerat: quod autem uerbum ds̃erat : in unitatemnaturȩ & nominis
ueritate hocutique erat quodillidierat apud quem uerbumdierat. An sarte quia in prin
cipio erat auduimusdictum: aliquod filio e xistendi audebimus assignare principium
Etideosine inctio natusese non ereditur: quia iolunies noneuim ante principium secd in prinei¬

Expanded text:
ructavit, Verbum non debet dici; si de utero Patris, hoc est de substantia Patris, non est genitus, ructavit, Verbum non debet dici; si de utero Patris, hoc est de substantia Patris, non est genitus, falso quod absit nomine verus Deus dicitur, de quo teterna . In principio quoque erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hic sempiternitas ostenditur, hic immensitas invenitur, hic essentialis natura monstratur. Nam quod in principio erat, nunquam non erat, quia semper erat; quod vero apud Deum erat, locale non erat, sed immensum erat, quia cum Deus localis non sit, Verbum, quod apud Deum erat, in loco non erat; quod autem Verbum Deus erat in unitate naturae et nominis veritate, hoc utique erat quod ille Deus erat apud quem Verbum Deus erat. CAcipio erat audivimus dictum, aliquod Filio existendi audebimus assignare principium, et ideo sine initio natus esse non creditur, quia Joannes non eum ante principium, sed in princi
Abbreviated transcription (Latin):
esit &x cotum filium insesemperhaberequemgenuit si non omnia filius cum patre
disposut : nonest sapientia quaedicit. Cum parar& caclum aderamibi : &cum se¬
gregabatiedem suam superuentos : quando fortes faciebat sur sum nubes &cumstabiles
ponebat sub caolo &inferius: quando fortia faciebat sundamentaterrae : erã apudeũ
diponens. quo dn a pientia patricou& orna noncreditur: ne cesd est ut etiumds indi postione
corpia: mutabilis praedic&ur : sinoncineta fecit filus neciurtusdebent appellari: necmunus
erubiet quodpor proph&r ondieitur: Cacluminihiedesait. termautem sabellum pedumine¬
oriun ÷ quandonum aedisicalis tismnilndicit dns : aut quis locur requietionis meae est:
Nonne manus mar fecit haecomna : nam &o uangolitadicit: Omnia peripsum facta sunt :¬
& sineipio factumest nihil: Si alicubi deest filuis inmnenius noneit: Sinoneum pater corde

Expanded text:
esse, et totum Filium in se semper habere, quem genuit. Si non omnia Filius cum Patre esse, et totum Filium in se semper habere, quem genuit. Si non omnia Filius cum Patre disposuit, non est sapientia, quae dicit: Cum pararet coelum, aderam illi, et cum segregabat sedem suam super ventos: quando fortes faciebat sursum nubes, et cum stabiles ponebat fontes sub coelo ; et inferius: Quando fortia faciebat fundamenta terrae, eram apud eum disponens. Quod si sapientia Patri coaeterna non creditur, necesse est ut etiam Deus in dispositione coepta mutabilis praedicetur. Si non cuncta fecit Filius, nec virtus debeat appellari, nec manus. Et ubi est quod per prophetam dicitur: Coelum mihi sedes est, teri dicit Dominus? aut quis est locus requietionis meae? Nonne manus mea fecit haec omnia ? Nam et evangelista dicit: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Si alicubi deest Filius, immensus non est; si non eum 92 Pater corde
Abbreviated transcription (Latin):
haber& inse: Hano fide i regulam : perisuam nobis unitasipsius uere diuinitatis osten¬
& nesdiebamus dc̃urahel saluator : Erubescent & pudebit omnes quiaduersanturei :
&ibunt cumn confusione : Quiautem filiodiaduerantur : nisi qui patrem in ipio. &it
ipsum inpatrepunitatem naturalem denegantene: atq patrem & filium pernaturalẽ
diuers tatem audent perfidem in fidelitatis uitio separare : Sic est enim pator in filio:
sic est filius in patre unita nbi naturalis: si cae qualem demonstrat utrumque : ut in m̃¬
sus bnmeniumgigner& : &inmensus ex in mensogenitus : in mensitatis paternae nihil
existimes cogitanda superatquifecit cuncta quae fecit : Cuiusest substantialiter
sino lnitio este: solius est substantialiter sine initiogenuisse. Cuiu sest por inesabile¬
in inensitatem totum implere quod fecit : eiusest perunitatem naturae totum filio in¬

Expanded text:
haberet in se. Hanc fidei regulam per Isaiam nobis unitas ipsius verae divinitatis ostenhaberet in se. Hanc fidei regulam per Isaiam nobis unitas ipsius verae divinitatis ostenet nesciebamus, Deus Israel Salvator. Erubescent et pudebunt omnes qui adversantur ei, et ibunt cum confusione . Qui autem Filio Dei adversantur, nisi qui Patrem in ipso, et ipsum in Patre, per unitatem naturalem denegant esse, atque Patrem et Filium per naturalem diversitatem audent perfidae infidelitatis vitio separare? Sic est enim Pater in Filio sicut est Filius in Patre; unitas ibi naturalis sic aequalem demonstrat utrumque, ut immensus immensum gigneret, et immensus ex immenso genitus immensitatis paternae nihil existimes cogitanda. Superat, qui fecit, cuncta quae fecit. Cujus est substantialiter sine initio esse, solius est substantialiter sine initio genuisse; cujus est per ineffabilem immensitatem totum implere quod fecit, ejus est per unitatem naturae totum Filio in
Abbreviated transcription (Latin):
sempiternus : dicatur quid meliusdo : quid maius inmenso : quid superius altisimo:
quid anterius sempiterno : Dsigitur non discrepat apatrelnmensus : non car& patris
aequalitate : nec celsitudine priuatur altissimus nec estorigine posterior sempiternus
Nam quia indõpatrenihil potest esse mutabile : exdonatus est ds̃ qui anihillo cale: ex in¬
menso processit in mensus quia indo humile aliquid non est : altissimum generauit altis¬
simus : Et quia initiatum nihil indo poterit repperiri: sempiteriius protulit sempit̃ nũ:
Generatio illa non aliquam separationem patris filiique monstrauit : sederrorem confu¬
sionis exclusit : ne cum quem cum patre unum audiremustatum minime crederemus:
Dedõ dspotuit nasci : sed inmensus ab inmenso non potuit se gregari : Natusenim exteuit:
non abscent : Talis est illa diuina ine narrabilisq natiuitas. ut quem pater genuitexse

Expanded text:
sempiternus, dicatur quid melius Deo, quid majus immenso, quid superius altissimo, sempiternus, dicatur quid melius Deo, quid majus immenso, quid superius altissimo, quid anterius sempiterno? Deus igitur non discrepat a Patre, immensus non caret Patris aequalitate, nec celsitudine privatur altissimus, nec est origine posterior sempiternus. Nam quia in Deo Patre nihil potest esse mutabile, ex Deo natus est Deus; quia nihil locale, ex immenso processit immensus; quia in Deo humile aliquid non est, altissimum generavit altissimus; et quia initiatum nihil in Deo poterit reperiri, sempiternum protulit sempiternus. Generatio illa non aliquam separationem Patris Filiique monstravit, sed errorem confusionis exclusit, ne eum, quem cum Patre unum audiremus, natum minime crederemus. De Deo Deus potuit nasci, sed immensus ab immenso non potuit segregari. Natus enim exstitit, non abscessit: talis est enim illa divina inenarrabilisque nativitas, ut quem Pater genuit ex se,
Abbreviated transcription (Latin):
literds̃ : quia in principio erat uerbum & uerbumerat apud dm̃. &drerat uerbum
est &iam sempiternus quia sempiternadi uirtus est atquediuinitas. est inmensus quia
deipso hieremiasdicit magnus est & non hab&finem: excelsus enmensus : Et paulo
post ut haeo defilio sed ixisede monstrare adiecit. hicdi noster &nonaestimabit
alius adeum ad inuenit omnemuiam disciplinae. & dediteam iacob puero suo : &israł
dlectosuo: Posthaeo interris iu susest : & cum homimibus conuersatus est : Altisimũ uero
quis audeat difilium denegare. dequodauid dicit mater siondic& homo : & homona¬
tusestii ea : &ipse fundauiteam altisimus: De quo &iam tacharias nascente iohanne
sic predicat : Et tupuer proph&ca altis simiuo caberis : praeibis enimante faciem dñi¬
prac parare uia seuis Siergo do c&ur ene naturaliterdr̃ si in mensus si altissimus : siest etiam

Expanded text:
liter Deus, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. liter Deus, quia In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Est etiam sempiternus, quia sempiterna Dei virtus est, atque divinitas . Est immensus, quia de ipso Jeremias dicit: Magnus est, et non habet finem, excelsus et immensus . Et paulo post, ut haec de Filio se dixisse demonstraret, adjecit: Hic Deus noster, et non aestimabitur alius ad eum. Adinvenit omnemdilecto suo. Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Altissimum vero quis audeat Dei Filium denegare? de quo David dicit: Mater Sion dicet: Homo, et homo factus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus . De quo etiam Zacharias, nascente Joanne, sic praedicat: Et tu, puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini, parare vias ejus . Si ergo docetur esse naturaliter Deus, si immensus, 91 si altissimus, si est etiam
Abbreviated transcription (Latin):
suae perinfinitam potentiam naturalem semperadest : &in mensus num quam deest: Qui
hoc insenaturaliter hab&esse quod paterest &ideo potuit & angelum in supercribus stabi¬
lire & prere paritione laps hominis ad inferiora descendere. sicuti pretestaturdicens: Des¬
cendide caelo non ut faciam uoluntatem ineam seduoluntatem eius quimisitmepatris: Huno
quidam cum audiunt descendis se descensionemeius: affirmarenituntur localem : quia
nesciunt dĩ sicut oportet considerare uirtutem: nec ualent agnoscere sicpro homine dm
hominem factum : ut accepta hominis forma : maner & inmutabilis diuina substantia
Nec sic in telligunt te in porali ternatum ut semperfuisse teneant sempuernum: Hisunt qui
&iam considerare contemnunt : qualiter descenderit cumperseuerar& inmensus uel quo¬
liter humiliatussit . quimaner& altissimus: Sienim eiusnatura quaeratur. est essentia¬

Expanded text:
suae per infinitam potentiam naturalem semper adest, et immensus nunquam deest; qui suae per infinitam potentiam naturalem semper adest, et immensus nunquam deest; qui hoc naturaliter in se habet esse quod Pater est, et ideo potuit et angelum in superioribus stabilire, et pro reparatione lapsi hominis ad inferiora descendere, sicut ipse testatur, dicens: Descendi de coelis, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit Patris . Hunc quidam , cum audiunt descendisse, descensionem ejus affirmare nituntur localem, quia nesciunt Dei, sicut oportet, considerare virtutem, nec valent agnoscere sic pro homine Deum hominem factum, ut accepta hominis forma maneret immutabilis divina substantia; nec sic intelligunt temporaliter natum, ut semper fuisse teneant sempiternum. Hi sunt qui etiam considerare contemnunt qualiter descenderit, cum perseveraret immensus, vel qualiter humiliatus sit, qui maneret altissimus. Si enim ejus natura quaeratur, est essentia
Abbreviated transcription (Latin):
ceribus caliginis infernitradidit iniudicio puniendos reseruari: profecto cognoscitur
uni formicunctos opprimi potuisse ruinae consortio : nisi quosuell& a casu prauitatis uirtu
illa defender& quae solanaturaliter mutari de prauariue non poss& : Ipsaigitur etiam¬
homini reparando fuit necessaria : quia nonalia stantem angelum aruina potuit custedire
nis illa quae lapsum hominem postruinam potuitreparare: Vna est inutroq gratia o perata
in hocut surger&. in illo necader&. in illone uulnerar&ur : in istout sanar&ur ab hoc infir¬
mitatem repulit: illum in firmari non siuit. Illiusesca istius medicana. Huncautem quis¬
quis anum sapit . filiumdi non amibigit eẽ quie st uirtus & sapientia patris. sapientia quae
cuncta dis posuit : uirtus qua eomina creauit: sapientia quas inluminat: uirtus quae adiu¬
torium prestat, sapientia quia in mutabilis : uirtus quia in superabilis quiom niereaturae

Expanded text:
ceribus caliginis inferni tradidit, in judicio puniendos reservari , profecto cognoscitur ceribus caliginis inferni tradidit, in judicio puniendos reservari , profecto cognoscitur uniformi cunctos opprimi potuisse ruinae consortio, nisi quos vellet a casu pravitatis virtus illa defenderet , quae sola naturaliter mutari depravarive non posset. homini reparando fuit necessaria, quia non alia stantem angelum a ruina potuit custodire, nisi illa quae lapsum hominem post ruinam potuit reparare. Una est in utroque gratia operata; in hoc ut surgeret, in illo ne caderet: in illo ne vulneraretur, in isto ut sanaretur. Ab hoc infirmitatem repulit, illum infirmari non sivit; illius esca, istius medicina. Hunc autem quisquis sanum sapit, Filium Dei esse non ambigit, qui est virtus et sapientia Patris: sapientia quae cuncta disposuit, virtus quae omnia creavit; sapientia quae illuminat, virtus quae adjutorium praestat; sapientia, quia immutabilis; virtus, quia insuperabilis. Qui omni creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
nis munu a dipisci subsidio: Angelicoquippenatura tunc homini reparando aliquatenus
esset idonea : si cadendi mobilitate numquam naturaliter fuiss& obstricta: Cum uerose
iuuaminisegenam suibstantialis ruinae documento testetur : pro fecto cognoscitur multo
minus ad humanae posse redinte grationis efficaciam redundare. quae propriue ne queat sta¬
bilitati sufficere suis autemadeustodiam sibi st esse uiribus non in congrue creder&ur : sinul¬
laparseius indeterius laber&r . Vnita senim naturalis uniuer sitatem ciroum plexa naturȩ
angelicae tota proculdubio maner& in pastibiitatis firmamento subnixa sipassioni nonec̃
poss& obnixa necumquam pater&ur inreliquo quod perpeti non poss& intato: Cum
uero quaedam parseius decaelestibeatitudinisculmine inimam perpetuamq: cernitur
de uoluta miseriam. beato petrodicente. quiad s angelis peccantibus nom pepercit: sed car¬

Expanded text:
nis munus adipisci subsidio. Angelica quippe natura tunc homini reparando aliquatenus nis munus adipisci subsidio. Angelica quippe natura tunc homini reparando aliquatenus esset idonea, si cadendi mobilitate nunquam naturaliter fuisset obstricta: cum vero se juvamini egenam consubstantialis ruinae documento testetur, profecto cognoscitur multo minus ad humanae posse redintegrationis efficaciam redundare, quae propriae nequeat stabilitati sufficere. Suis autem ad custodiam sibi sat esse viribus non incongrue crederetur, si nulla pars ejus in deterius laberetur. Unitas enim naturalis, universitatem circumplexa naturae angelicae, tota procul dubio maneret impassibilitatis firmamento subnixa, si passioni non esse posset obnoxia, nec unquam pateretur in reliquo quod perpeti non posset in toto. Cum vero quaedam pars ejus 90 de coelesti beatitudinis culmine in imam perpetuamque cernitur devoluta miseriam, beato Petro dicente: quia Deus angelis peccantibus non pepercit, sed car
Abbreviated transcription (Latin):
bistruer& in sim ueritas uirtus firmar& inualidam: Sed hocnum quid poss& homo persolum
hominem aut iniolo quolib& homine reperire : nullo modo: Quisenim homo possit existere
medicus humaniuulneris cumomnes in radice uitiata communio circum flecteretur uituna¬
turalis uelqualiter possit persesolum medellam uulneratis afferre: cuius ortus tener&ur in
uilnero : q ao uemodo beneficientiue largitor uniueralis exister& que malienae opiis indi¬
guum natura monstrir& : uereigitur alutis exaustus homo diuitus. & perennibo norum
posses soni priuatus forsn angelico fuit iuuamine subleuandus utille quidomus liteae
faculentus ergastulo ad facultatm purioris uitae ne quiuiss& aliquatenus aspirare gratia
uuar&ur opitulationis angelicat qua pristinȩ offensianis deposuisse in luuiem : &amissa
dudum puritatis resumer & dignitatom, Verumtamen necqngelico poterat hocre paratio¬

Expanded text:
instrueret insciam veritas, virtus firmaret invalidam. Sed hoc nunquid posset homo per solum instrueret insciam veritas, virtus firmaret invalidam. Sed hoc nunquid posset homo per solum hominem, aut in solo quolibet homine reperire? Nullo modo. Quis enim homo posset existere medicus humani vulneris, cum omnes in radice vitiata communio circumplecteretur vitii naturalis? vel qualiter posset per se solum medelam vulneratis afferre, cujus ortus teneretur in vulnere? quove modo beneficentiae largitor universalis existeret, quem alienae opis indigum natura monstraret? Verae igitur salutis exhaustus homo divitiis, et perenni bonorum possessione privatus, forsitan angelico fuit juvamine sublevandus; ut ille qui domus luteae faeculentus ergastulo ad facultatem purioris vitae nequivisset aliquatenus aspirare, gratia juvaretur opitulationis angelicae, qua pristinae offensionis deposuisset illuviem, et amissae dudum puritatis resumeret dignitatem. Verumtamen nec angelico poterat hoc reparatio
Abbreviated transcription (Latin):
agnitio cratori quidem conprohensibilis & finita sibitamen in comprehensibilis at que in fin¬
ta lassar&. utnaturaesuae inuestigationem quae extrase non est . &intimam sibi cerner&
& occultam. Itautcum su prase nonsit atque inse sit : totam se sicut est uestigare nom possit eo
nagis pauescens ammiransq supernae in finitatis nagnitudinem. omnes intelligentiae
terminos excedentem : cuius paxsicut paulus dicit superat omnem intellectum. cuius oia
udicia abrssus multa solo se a dcognitionem altissimi humilitatis ascensu res piscer& pro uehi
o quo su perbue cogitationis casi quondam meruit sogregari: Sed hocnum quam prorsus adere¬
diposs& siuel exemplo uelauxilio caruiss& : In quirendus orgo fuit unus cuius esset reforman¬
da munere in formandalumine : confirmanda uirtute. Vt ae qualitas a&erna iustificar& inpiã

Expanded text:
agnitio, creatori quidem comprehensibilis et finita, sibi tamen incomprehensibilis atque infinagnitio, creatori quidem comprehensibilis et finita, sibi tamen incomprehensibilis atque infinita, lassaret: ut cum naturae suae investigationem, quae extra se non est, et intimam sibi cerneret et occultam, ita ut cum supra se non sit, atque in se sit, totam sesicut est, vestigare non possit, eo magis pavescens admiransque supernae infinitatis magnitudinem, omnes intelligentiae terminos excedentem, cujus pax sicut Paulus dicit superat omnem intellectum , cujus etiam judicia abyssus multa , solo se ad cognitionem Altissimi humilitatis ascensu respiceret provehi, a quo superbae cogitationis casu quondam meruit segregari. CAPUT II. Non potudi posset, si vel exemplo vel auxilio caruisset. Inquirendus ergo fuit unus cujus esset reformanda munere, informanda lumine, confirmanda virtute, ut aequalitas aeterna justificaret impiam,
Abbreviated transcription (Latin):
nibilloco concluditur quia totum hmensum. nihilintio pracuenttur quiatotumest rem¬
piternam quae seho c praesertim inditio sempiternam icreitam inmidabilemq inonsrauit
cunexnbido idestexeo quod nonene ereare potut quod fui&. quaeqͥuerationalein gre¬
atumesuae partem boc praec&eris gratia priuulegio suiblimauit : ut munere sibiaccermtatis
&rationis indulta : Hincliquido suicreitoris acreparatoris essentiam sine initio prorsusesse
nomambiger& : cum sequamuis nonsine initio factam : numquam tamen omnimoda consum̃¬
dim ab olitione deincepscognouiss& : Hic &iam protinus moner&ur. quanto infinitatis
atq i conprehensibilitatis culmine creatrixomnium uirtus & sapientia modum ereaturae
intellectualis excedor& cumipsam rationalam creaturam plena suae conprehensibilitatis

Expanded text:
nihil loco concluditur, quia totum immensum; nihil initio praevenitur, quia totum est semnihil loco concluditur, quia totum immensum; nihil initio praevenitur, quia totum est sempiternum; quae se hoc praesertim indicio sempiternam, increatam, immutabilemque monstravit, cum ex nihilo, id est ex eo quod non esset creare potuit quod fuisset; quaeque rationalem creaturae suae partem hoc prae caeteris gratiae privilegio sublimavit, ut munere sibi aeternitatis et rationis indulto, 89 hinc liquido sui creatoris ac reparatoris essentiam sine initio prorsus esse non ambigeret, cum se, quamvis non sine initio factam, nunquam tamen omnimoda consumendam abolitione deinceps cognovisset. Hinc etiam protinus moneretur quanto infinitatis atque incomprehensibilitatis culmine creatrix omnium virtus et sapientia modum creaturae intellectualis excederet, cum ipsam rationalem creaturam plena suae comprehensibilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
UOTIENOTUMIANAE CONDITIONIS INFIR AITASSEMETIESAMEROTINVS COGN¬
tura fines molitur aliquaten ussu ae prauitatis excedere atquae cuolestis in lumnationis preg¬
nata concoptu conduorisui acredemptoris inquistionem coeperit parturire : solo quantũ
arbitrorbi mutabilis illa sem piternitas trinitatis reperietur in conprehenabilitatis dignam¬
raculo quaesic ex cedit om ine quod eogitaro uel a pero possumus ncut superat omnequodiunus
Hoenobiediunorum series uoluminum ueredica protestatur isuiadicente. Nonenim cogna¬
tionesineae cogitationesuriẽ ne que uiae meae uiae urãe dicit dñs. Quia sicutex abtantur caoli
aterra sicexaltate sunt uiae meae auisuris & cogitationes neae a cogitationibur uris : Quio
ergohumanae diciplinas peritia quacuiuacita animi: quae cordissagacitas illiuso sentis
destirintatis quaeunus uerus & solusest di continger& archanum: quao neccoepit esse nec
desinit: Eneuui abistantia nihil est quo dnonfuit: nihil potest nonense quodfiat. Cuuis

Expanded text:
uoties humanae conditionis infirmitas semetipsam protinus cognitura fines molitur aliquatenus suae parvitatis excedere, atque, coelestis illuminationis praegnata conceptu, Conditoris sui ac Redemptoris inquisitionem coeperit parturire, sola ,, quantum arbitror, immutabilis illa sempiternitas Trinitatis reperietur incomprehensibilitas digna miraculo, quae sic excedit omne quod cogitare vel sapere possumus, sicut superat omne quod sumus. Hoc nobis divinorum series voluminum veridica protestatur, Isaia dicente: Non enim cogitationes meae cogitationes vestrae, neque viae meae viae vestrae, dicit Dominus. Quia sicut exaltantstris, et cogitationes meae a cogitationibus vestris . Quae ergo humanae disciplinae peritia? quae vivacitas animi? quae cordis sagacitas, illius essentiae id est Trinitatis, quae unus verus et solus est Deus contingeret arcanum? quae nec coepit esse, nec desinit; in cujus substantia nihil est quod non fuit, nihil potest non esse quod fuit; cujus
Abbreviated transcription (Latin):
non solumdĩtas sed nec anima xp̃i potest ostendi cum mortua : Aluidestenim incarne
passum dm̃ dicere : aliud carni praedicare compassum. aliud in anima contristatum. &
aliud cumanima contristatum: Paris est ds̃ in homine : quia una est dĩ hominisque
persona : Non est conpassus ds̃ homini : quia hungx p̃o non est confusa dĩ hominisq subs¬
tantia. Quod e uidentibus scripturarum potest testimoniis conprohari : ut cognoscatur
ita tristitiam passionemq toto deputandam xp̃o : ut officiorum naturalium ueritate
monstrata : non sit aliquadĩ hominisque confusio. Mat heus narrat dnm ꝓpinquante
temporo passionis dixinse discipulis: sede hic doneo uadam illuc &orem, Et assumpto
petro & duobus filiis tebedei : coepit contristari & mestusene. Marcus uero sic posuisse
cognoscitur . Et ueniunt in predium cui nomengethiemani. &ait discipulissuis:

Expanded text:
non solum deitas, sed nec anima Christi potest ostendi commortua: aliud est enim in carne non solum deitas, sed nec anima Christi potest ostendi commortua: aliud est enim in carne passum Deum dicere, aliud carni praedicare compassum; aliud in anima contristatum, et aliud cum anima tristatum . Passus est Deus in homine, quia una est Dei hominisque persona; non est compassus Deus homini, quia in uno Christo non est confusa Dei hominisque substantia. Quod evidentibus Scripturarum potest testimoniis comprobari, ut cognoscatur ita tristitiam passionemque toto deputandam Christo, ut, officiorum naturalium veritate monstrata, non sit aliqua Dei hominisque confusio. Matthaeus narrat Dominum propinquante tempore passionis, dixisse 125 discipulis: Sedete hic, donec vadam illuc, et orem; et assumpto Petro et duobus filiis Zebedaei, coepit contristari et moestus esse . Marcus vero sic posuisse cognoscitur: Et veniunt in praedium, cui nomen Gethsemani, et ait discipulis suis: