comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
successionẽ causa fieret nob̃ falutis
ȩt̃nȩ: qͥb ante ꝑ in obedientiȩ here¬
ditutẽ pͥmꝰ ille adam causa factꝰ est
mortis. Sub iectio gͦ magisteriũ uirtu¬
tis humane: ñ diuine immrutio
potestatis ẽ. Na si illũ minorẽ filiũ
& in equalẽ patri dicunt quia erat
subdit᷑ patri dõ. nũꝗd & matre idõ
minor. quia erat subditꝰ matri: Lec¬
tũ est enĩ de iosepħ de maria. & erat
subdit᷑ illis. S pietas om̃ib nob̾. ñ dis¬
pendio s increm̃to est.: ꝑ quã om̃ib

Expanded text:
successionem causa fieret nobis salutis successionem causa fieret nobis salutis aeternae, quibus ante per inoboedientiae hereditatem primus ille Adam causa factus est mortis. Subiectio ergo magisterium uirtutis humanae, non diuinae imminutio potestatis est. nam si illum minorem filium et inaequalem patri dicunt, quia erat subditus patri deo, numquid et matre ideo minor, quia erat subditus matri ? lectum est enim de Ioseph et Maria: et erat subditus illis. sed pietas omnibus nobis non dispendio, sed incr
Abbreviated transcription (Latin):
it ñ iugẽ & ꝑyetuã. s tẽporalẽ subiec¬
tionẽ cupiens de clarare: qualis sit sus¬
cepta cũ carnȩ. & deposita cũ ipsius cor¬
pous seruitute. Sic etiã adhebreos scriy¬
tũ est. Na cũ ꝓposusset exemplũ dices.
tues sacerdos in ȩt̾nũ scđm ordinẽ mel¬
chisedech. sub iecit idẽ paulus. qui in
dieb carnis p̃ces & supplicationes ad¬
hibuit ei. qͥ posset liberare eũ de morte.
cũ magna uoce & lactimis. & exauditꝰ
ab illo metu. quã quã ẽẽt filiꝰ. didicit
ex his quȩ passus ẽ obedienttã: & cõsũ¬
matꝰ obtẽꝑantib sibi causa factꝰ est sa¬
littis ęt̾nȩ: uocatꝰ a dõ sacerdos scđ̾i
ordinẽ melchisedech. Nonne gͥ eiu¬
dent̃ clamauit. cpl̃s dicens. obedien-¬
tiã illã & humilitatẽ ñ diutnitatis fu¬
isse s carnis: Qcł enĩ discit᷑: temtporale
ẽ. Quasi homo gͦ exhis quȩ passus est
didicit obedientiã ułcõ sũmaret᷑ in car¬
ne. & ꝑ obedientiȩ trans fusam in nos

Expanded text:
it, non jugem et perpetuam, sed temporalem subjectionem cupiens declarare: qualis sit suscepta cum carne, et deposita cum ipsius corporis servitute. Sic etiam ad Hebraeos scriptum est. Nam cum proposuisset exemplum dicens: Tu es sacerdos in aeternum, secundum ordinem Melchisedech; subjecit idem Paulus: Qui in diebus carnis preces et supplicationes adhibuit ei, qui posset liberare eum de morte, cum magna voce et lacrymis: et exauditus ab illo metu. Quamquam esset Filius, didicit ex his quae passus est obedientiam: et consummatus obtemperantibus sibi causa factus est salutis aeternae: vocatus a Deo sacerdos secundum ordinem Melchisedech . Nonne igitur evidenter clamavit Apostolus dicens obedientiam illam et humilitatem non divinitatis fuisse, sed carnis ? quod enim discitur, temporale est. quasi homo ergo ex his quae passus est didicit oboedientiam, ut consummaretur in carne et per oboedientiae transfusam in nos
Abbreviated transcription (Latin):
tus: locutꝰ est ꝑ enigmata: locutꝰ ẽ
mur. Semel locutꝰ in lege est. eadẽ
iterũ locutꝰ est in eugłio: aut for¬
tasse ut ego puto qe multiphani¬
am locutus ẽ ipꝓpħis: nouissime
aut̃ locutus infilio suo. Semel
locutꝰ est quando locutꝰ infilio ẽ:
& audita sunt etiã illa quȩ ante
audita ñ erant. ab his quib lo¬
cutꝰ fuerat ꝑprophas. Semel gͦ
locutꝰ ẽ in nouo testam̃to. & ue¬
tus auditũ est testam̃tũ. qđ non
audiebat᷑: qr ipse dñs dixit de po-¬
pulo iudeoꝵ. Uidebunt. & ñ uide¬
bunt. audient & ñ auoient: au¬
dient aure corporea. s ñ audient m̃¬
tis auditu. Nob gͦ hoc ẽ eccłȩ semel
locutꝰ ẽ. & duo audita sunt. qr &
illa audiuimꝰ & in telleximꝰ quȩ
ñ intellexerant qͥ leget᷑. nͥ audierũt.
qͥ audier̃. Solus enĩ xp̃e aurem
aꝑuit humanã ad cognoscenda
my freria: solus libri signaculitin
oꝑa sua. in quo & qualitatẽ oꝑũ

Expanded text:
tus. locutus est per aenigmata, locutus est tus. locutus est per aenigmata, locutus est mur. semel locutus in lege est, eadem iterum locutus est in euangelio. aut fortasse, ut ego puto, quia multifanam locutus est in prophetis, nouissime autem locutus est in filio suo, semel locutus est, quando locutus in filio est, et audita sunt etiam illa, quae ante audita non erant ab his quibus locutus fuerat per prophetas. semel ergo locutus est in nouo testamento et uetus auditum est testamentum quod non audiebatur, quia ipse dominus dixit de populo Iudaeorum : uidebunt et non uidebunt, audient et non audient. audient aure corporea, sed non audient mentis auditu. Nobis ergo, hoc est ecclesiae semel locutus est et duo audita sunt, quia in illa audiuimus et intelleximus, quae non intellexerant qui legerunt, non audierunt qui audierunt. solus enim Christus aurem aperuit humanam ad cogmysteria; solus libri signaculum soopera, in quo et qualitatem operum
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus est. in quẽ descendisti: qui te
admonet ut in ipsum nature
fontem & originẽ reuertaris: que
te nudũ ñ ueste amictũ eoioit: ut
discas siꝑflua ñ requirere. Hoc
qd erubescis ẽẽ te midũ: culpa do¬
cuit. ñ natura. Nulla enĩ eẽt uere¬
cundia genitaliũ: si culpa ñ eet.
Neq enĩ cet̾a animalia uestiunt᷑
ut tegant᷑: neq uestiunt᷑ ut mu¬
niant satis munita sunt om̃ĩa
nature suȩ tegmine. nos dũ su¬
ꝑflua querimꝰ. tegm̃ nature ami¬
simꝰ: ius cõmune ꝑdidimꝰ. Idõq
in hoc psalmo ascribit᷑ doctrina
medicabilis: qx uł yditun uł serp¬
sum illiꝰ nomine exertitio sp̃ali
sub eundis temptationib eruouiit.
ut in angustus quis positus sub¬
itiat se dõ & si peccauit ante.
peccate desistat: nec reciduio
errore moueat᷑. Semes locutꝰ est
dt̃: duo hȩc audiui. Semel locu-¬
t᷑ est ds̃: & plura audita sunt.
qr ñ ꝑ litt᷑am & sillabas est locu¬

Expanded text:
uersus est, in quem descendisti, qui te uersus est, in quem descendisti, qui te admonet, ut in ipMim naturae fontem et originem reuertaris, quae te nudum, non ueste amictum edidit, ut discas superflua non requirere. hoc, quod erubescis esse te nudum, culpa docuit, non natura; nulla enim esset uerecundia genitalium, si culpa non esset. neque enim cetera animalia uestiuntur ut tegantur neque uestiuntur ut muniantur; satis munita sunt omnia naturae suae tegmine. nos dum superflua quaerimus, tegmen naturae amisimus, ius commune perdidimus. ideoque in hoc psalmo ascribitur doctrina medicabilis, quia uel Idithun uel se ipsum illius nomine exercitio spiritali subeundis temptationibus erudiuit, ut in angustiis quis positus subiciat se deo et, si peccauit ante, peccare desistat nec recidiuo errore moueatur. S eme lo locutus est deus, duo haec audiui. semel locutus est deus et plura audita sunt, quia non per litteras et syllabas est locu
Abbreviated transcription (Latin):
plex pondus: & statera fallax ñ bo¬
na. In quo significat eos qui rapi¬
nã in explebili corde meditantur.
sobrietatẽ fronte p̃tendunt. Tales
scribe iudeoꝵ sunt. qͥ onera grauia
aliis obseruantiȩ durioris inponut:
ñ habentes rectũ iugũ animȩ suȩ
s. ꝓ penfa iniquitate curuati. ipsi
aut̃ fuoꝵ refugi p̃ceptoꝵ sunt.
nauenitur itaq in auaricta tanquã
radice uicioꝵ om̃iũ que sit caput
miqͥtatis & fomes: quã homo
renuntians mundo & consepul¬
tus xp̃o ꝑbayptismatis sacram̃¬
tũ qui sit mortuus scło declura¬
re debet. atq defugere. Holite
in quit sꝑare ininiquitate: & ra-
rapinã nolite cooncupiscere. di¬
uitiȩ si affluant nolite cor atpo¬
nere. Uides qr fluunt. ñ uides
qr p̾terfluunt: Nudus es natꝰ. nu-¬
dus moriturus es. Od exctꝑe que-¬
ne: qđ tecũ auferre non possis:
fluenta sunt que miraris: quomodo
uentunt. sic recedunt. & transeunt.
Solus iordanis. retroͬsum con¬

Expanded text:
plex pondus et statera fallax non boplex pondus et statera fallax non bona. in quo significat eos, qui rapinam inexplebili corde meditantur et sobrietatem fronte praetendunt. tales scribae Iudaeorum sunt, qui onera grauia aliis obseruantiae durioris inponunt non habentes rectum iugum animae suae, sed propensa iniquitate curuati, ipsi autem suorum refugi praeceptorum sunt. inuenitur itaque in auaritia, tamquam in radice uitiorum omnium, quae sit caput iniquitatis et fomes, quam homo renuntians mundo et consepultus Christo per baptismatis sacramentum, qui sit mortuus saeculo, declinare debet atque defugere. Nolite, inquit, sperare in iniquitate et rapinam nolite concupiscere; diuitiae si fluant , nolite cor apponere . uides quia affluunt ; non uides quia praeterfluunt ? nudus es natus, nudus moriturus es. quid excipere quaeris quod tecum auferre non possis? fluenta sunt quae miraris; quomodo ueniunt, sic transeunt et recedunt. solus Iordanis retrorsum con
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ uetꝰ malitia. noua sumit᷑ gr̃a.
qͦ unꝰ quisq renouat᷑. Bicit gͦ filiꝰ
dĩ. effundite corã illo corda ũra:
qr sciebat patrẽ ẽẽ dicturũ. effun¬
dã de sp̃u meo suꝑ omnẽ carnẽ.
Est etiã illa traditio. ut cornrm ui¬
deam᷑ effundere quando om̃s cogi-¬
tationes alicuai & uoluntates nr̃i
cordis aꝑtmꝰ. Ergo iactemꝰ in dm̃
cogitationes nras: nec aliquid eu̾
latere credamꝰ. Effund Imꝰ cor nr̃m
corã ipso cũ disceptationes exina¬
nimꝰ humanas. Uerũtamen uani
filii hominũ: menoaces f̃lii homi¬
nũ instateris: ut decipiant. Siua¬
ni filii hominũ. & mendaces filii
homi nũ: possunt ñ uani ẽẽ filii
dĩ qͥ ñ ex sanguine neq ex uolun¬
tate carnis. neq exuoluntate ui-¬
ri: s ex dõ nati sunt. Nam filii ho-¬
minũ uident᷑ sibi ponderare eqͥta-¬
tẽ: & grauitate seuerioris iudicii
examinare iusticiã: duri aliis. remis
Unde salomon ait. Execrabile dño du¬

Expanded text:
 noua sumitur gratia, qua unusquisque renouatur. dicit ergo filius dei: effundite coram illo corda uestra, quia sciebat patrem esse dicturum: effundam de spiritu meo super omnem carnem. est etiam illa traditio, ut cor nostrum uideamur effundere, quando omnes cogitationes alicui et uoluntates nostri cordis aperimus. ergo iactemus in deum cogitationes nostras nec aliquid eum latere credamus. effundimus cor nostrum coram ipso, cum disceptationes exinanimus humanas Uerumtamen uoni filii hominum, mendaces fiiii hominum in stateris ut decipiant. si uani filii hominum et mendaces filii hominum, possunt non uani esse filii dei, qui non ex sanguine neque ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri, sed ex deo nati sunt. nam filii hominum uidentur sibi ponderare aequitatem et grauitate seuerioris iudicii examinare iustitiam, duri aliis, remissunde Salomon ait: execrabile domino du
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ait eugłista. qr transeuntes mo¬
uebant capita sua. Transeuntes:¬
ñ stantes. Stamꝰ in atrus scĩs: pre¬
terimꝰ inplateis: Sacerdos p̃teriit:
leuita ꝑ transiuit: stetit ille qͥuul¬
nera inflicta ciiauit & idõ illi ñ
dixer̃ qͥ transibant uiã. benedictio
dñi suꝑ uos: benedicimꝰ uos de do¬
mo dñi. Stantes enĩ ñ transeuntes
sunt: pedes benedicentiũ. Deniq
& uineã cuiꝰ soluta munitio est. tran¬
seuntes uindemiant. ñ manentes.
Transeuntes sibilant: sic̃ in threnis
yheremiȩ legimꝰ. Tenuerunt suꝑ
te manꝰ om̃s transeuntes ꝑuiam:
sibilauer̃ & mouer̃ caput suu̾ su¬

Expanded text:
autem ait euange-lista, quia transeuntes moautem ait euange-lista, quia transeuntes mouebant capita suatranseuntesnon stantes. stamus in atriis sanctis, praeterimus in plateis. sacerdos praeteriit . leuita pertransiuit, stetit ille qui uulnera inflicta curauit. et ideo illi non dixerunt qui transibant. uiam: benedictio domini super uos, benedicimus uos de domo domini; stantes enim, non transeuntes sunt pedes benedicentium. denique et uineam, cuius soluta munitio est, transeuntes uindemiant, non manentes; transeuntes sibilant, sicut in Threnis Hieremiae legimus: tenuerunt super te manus omnes transeuntes per uiam, sibilauerunt et mouer
Abbreviated transcription (Latin):
lubricũ nondeb& hab̾e uestigiũ. sed te¬
nere statꝰ ꝓpi firmam̃tũ Unde immo¬
bilis dr̃ qͥ seruat immobilẽ uoluncatẽ:
& ꝓpositum aliqđ intencione angini fi¬
delis exequitur. Nam & dĩ immobilem
uolitiitatẽ legiꝰ ñcut habes ad hebretis.
Inquo amplius ds̃ ostendert uoleus he¬
redib reꝓmissionesaminobilitatẽ uo¬
luntatis suȩ. int̃posuit iusntrandũ.
Necte gͦ immobilis uoluntas dĩ:
quȩ nulliꝰ peccati mouet᷑ illecebris.
Homines mobiles. lubrici ad delin¬
quendũ: faciles ad errandũ. Deniq
de iudeis dictũ ẽ. Transeuntes aut̃
blasphemabant eũ: mouentes ca-¬
pita sua. Et ipse dñs inpsalmo ait.
Om̃s quiuidebant me. asꝑnabantur
me: & locuti sunt labiis. & moue¬
runt caput. Caput om̃iũ xꝑcẽ
moueat᷑. Hnde iudei mouentes ca¬
pita sua dicebant. Tolle a terra ta¬
lem. hunc generasen rogabant:
ut de finib eoꝵ recederet. Eccła
mouerunt tenere ñ possunt. Pulchre

Expanded text:
lubricum non debet habere uestigium, sed telubricum non debet habere uestigium, sed tenere status proprii firmamentum; unde immobilis dicitur qui seruat Immobilem uoluntatem et propositum aliquod intentione animi fidelis exequitur. nam et dei immobilem uoluntatem legimus, sicut habes ad Hebraeos: i n quo amplius deus ostendere nolens heredibus repromissionis immobilitatem uoluntatis suae interposuit ius iurandum. recteergoimmobilis uoluntas dei quae nullius peccati mouetur illecebris; homines mobiles, lubrici ad delinquendum, faciles ad errandum. denique de Iudaeis dictum est: transeuntes autem blasphemabant eum mouentes capita sua, et ipse dominus in psalmo ait: omnes qui uidebant me aspernabantur me et locuti sunt labiis et mouerunt caput. caput omnium Christmoueatur. unde Iudaei mouentes capita sua dicebant: tolle a terra talem hunc, Geraseni rogabant, ut de finibus eorum recederet, ecclesmouerunt tenere non possunt. pulchre
Abbreviated transcription (Latin):
qd ex ipio cui se deuouit acceꝑat.
Nonne dõ subdita erit anima mea:
Noc est. Qd ꝑseqͥmin: Qid furitis:
Aid insultatis: Carnẽ potestis in ter¬
ficere: animã ñ potestis: uitam
istã corporis potestis eripere. merur¬
tum nõpotestis extinguere. Scriptum est
enĩ. Nolite timere eos qui possunt occide¬
re carnẽ: aiãm aũt nõ possunt. Sed potiꝰ
eũ cimete: qui potest aĩam & corpus ꝑ be¬
re ingeheuamr. Anima gͦ quȩ dõ subditaẽ:
non est humanȩ subdica potestati. Ab ipso
lutis auxilium. Ille gͦ cui ine tradidi: & ne¬
catũ tuebit᷑ &. mortuum resuscitabit :¬
& ulciscetur occisum Raptꝰ est iustui. ne
ialitia nutar& cor eiꝰ. Morsgͦ ista ma¬
gis peccati fuga: quã morientis ẽ detͥm̃¬
tum. Et eñiipse est ds̃ ms. ad uitor
inSidefenior ins̃. ñ mouebor ampliuᷤ.
Qui labit᷑ cõmolie iteo qđ de integri¬
tatis & innocentię suȩ quadam statione
defluat. Semel enĩ inpetra xp̃i locatꝰ

Expanded text:
quod ex ipso cui se deuouit acceperat: quod ex ipso cui se deuouit acceperat: nonne deo subdita erit anima mea? hoc est: quid persequimini, quid furitis, quid insultatis? carnem potestis interficere, animam non potestis. uitam istam corporis potestis eripere, meritum non potestis extinguere; scriptum est enim: nolite timere eos qui possu.ut occidere carnem, animam autem non possunt; sed potius eum timete qui potest animam et corpus perdere in gehennam. anima ergo quae deo subdita est non eslutis auxilium. Ille ergo cui me tradidi, et necatum tuebitur, et mortuum resuscitabit, et ulciscetur occisum. Raptus est justus, ne malitia mutaret cor ejus. Mors ergo ista magis peccati fuga, quam morientis est detrimentum. 18. Etenim ipse est Deus meus, adjutor defensor meus; non mouebor amplius. qui labitur, commouctur, eo quod de integritatis et innocentiae suae quadam statione defluat. semel enim in petra Christi locatus
Abbreviated transcription (Latin):
corde. & ore aliud loquebantur. Ubi
aut̃ fidei exundat ubtas: corde cre-¬
& corde maledixerint: series passi-¬
onis ostendit cũ dicerent. descen-¬
dat de cruce & credimꝰ ei. Stulti:
de morte surrexit & ñ crediderunt:
quomodo si decruce descenderet
credidissent: Eꝑauit in dño ercpi¬
at eũ. liberet nuc eum. qͣm uult
eũ. Quia illudentes potiꝰ quam
optantes ista dicebant: & in ter¬
rogabant utrũ eẽt dĩ filiꝰ. u̾bis pa¬
cifica loquentes: corde accusationẽ
sacrilegii cogitantes. E hec misti¬
ca: ueniamꝰ ad moralia. Et enĩ qm̃
ñ semel appetit᷑ xp̃c. appetitꝰ est fre¬
& insinguł scĩs fuis. & in nocentib
qui dño se dicarunt. Recordem᷑ ali¬
quẽ ꝓxime abͥ omib appetitũ. a suis
destitutũ ac ꝓditũ: qͥ dudũ insug-¬
gestu locatꝰ imꝑii subito egens om¬
niũ abipsis quoꝵ hereditariũ fue
liatore. nullo iã socio sui: nullo co¬
mite. Qdaliuo meliuis dixerit: quã

Expanded text:
corde, et ore aliud loquebantur. Ubi corde, et ore aliud loquebantur. Ubi autem fidei exundat ubertas, corde cre corde maledixerint, series passionis ostendit, cum dicerent: descendat de cruce et credimus ei — stulti ! de morte surrexit et non crediderunt: quomodo, si de cruce descenderet, credidissent ? —, sperauit in domino, eripiat eum; liberet nunc eum, quoniam uult eum, quia illudentes potius quam optantes ista dicebant et interrogabant, utrum esset dei filius, uerbis pacifica loquentes, corde accusationem sacrilegii cogitantes. Sed haec mystica; ueniamus ad moralia. etenim quoniam non semel appetitur Christus — appetitus est seet in singulis sanctis suis et innocentibus qui domino se dicarunt —, recordemur aliquem proxime ab omnibus appetitum, a suis destitutum ac proditum; qui dudum in suggestu locatus imperii subito egens omnium ab ipsis, quorum hereditarium fuerliatore, nullo iam socio sui, nullo comite. quid aliud melius dixerit quam
Abbreviated transcription (Latin):
fluent aquȩ uiue S: ingreco me¬
larẽ & pluralẽ numerũ significat.
grecũ possumꝰ in telugere. Diximꝰ
aut̃ quid expͥmat cucurri. hoc est
festinaui sitim om̃iũ susciꝑe. ꝙ uni
ritanã. Nuc̃ dicamꝰ quid significet cu-¬
currerunt insitii hoc est festinauer̃
ut ꝑfidie suȩ estu fontẽ uuiũ negã¬
tes ȩt̃na fauces suas a. riditate sic¬
carerit᷑. sic̃ ipse dñs ait. Me derelique¬
runt fontẽ aque uiuȩ: & fecer̃ sibi
contritos lacꝰ. Iec mirũ si sitierunt
qͥ aquã fontis et̾ni tenere ñ poterãt:
lubrici ꝑfidiȩ suȩ rimis. Sitierunt
gͦ qẽ se potu priuauerant sp̃ali: quẽ
hauserant de consequenti petra. Uu
datio. cũ obicerent falsa ꝓueris.
Omẽ mendatiũ fitim habet. ueritas
ubertatẽ: quȩ inꝑpetuũ ꝑseuerat.
Et quã eito ꝓbauit. qr cururrerunt
in mendatio. Ore suo inquit bene¬
dicebant: & corde suo maledicebat̃.
Misera ꝑfidoꝵ sitis. q aliud tenebat᷑

Expanded text:
fluent aquae vivae . Sed in Graeco mefluent aquae vivae . Sed in Graeco mepluralem numerum significat. Graecum possumus intellegere — diximus autem quid exprimat \'cucurri\', hoc est festinaui sitim omnium suscipere, ut uritanam; nunc dicamus quid significet: Cucurrerunt in siti. Hoc est, festinaverunt ut perfidiae suae aestu fontem vivum negantes, aeterna fauces suas ariditate siccarent; sicut ipse Dominus ait: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et fecerunt sibi contritos lacus . Nec mirum si sitierunt, qui aquam fontis aeterni tenere non poterant lubrici perfidiae suae rimis. Sitierunt ergo; quia se potu privaverunt spiritali, quem hauserant de consequenti petra. Unddacio, cum objicerent falsa pro veris. Omne mendacium sitim habet, veritas ubertatem, quae in perpetuum perseverat. 15. Et quam cito probavit, quia cucurrerunt in mendacio! Ore suo, inquit, benedicebant, et corde suo maledicebant. Misera perfidorum sitis, qui aliud tenebant
Abbreviated transcription (Latin):
emerunt inde agrũ insepulturam
ꝑegrinoꝵ. Merito gͦ gentiles qͥb agri
eiꝰ qͥ morte emptꝰ est xp̃i sepultura
ꝓfecit. iã ñ sunt ad uenȩ atq ꝑegri¬
ni. s ciues scõꝵ facti sunt & dome¬
sticidĩ. q consepeliunt᷑ dĩ filio: Iu¬
dei aut̃ qͥ passionis eiꝰ p̃tiũ repudia¬
runt. ꝑ egrinant᷑ axp̃o Tolerabilior
ilł uł in hoc ꝓditor qd confitet᷑ er¬
rorẽ: illi aut̃ crim̃ suũ exeusando
acerbant. Uerecundior ẽ enĩ ꝯfessio.
pꝰ delictũ. Impudent̃ gͥ refellebant.
cõmune sacrilegiũ cõfitentem. di¬
centes. Qid ad nos: Tu uideris. Qid
enĩ dicebat ꝓditor nͥ hoc. peccauiũ
qđ tradiderĩ sanguinẽ iustũ. Qđ̃
erat crim̃ tradentis. quomodo sus¬
cipientis ñ poterat ẽẽ peccatũ. cũ
scelus sceleri sit ad runctũ: ut quẽ
scel rrate emerunt sceleratiꝰ truci-¬
darent. Cucurri inquit insiti.
uiuȩ aquȩ fluenta fundebat. Demq
scriptũ ẽ. Flumina de uentre eius

Expanded text:
emerunt inde agrum in sepulturam emerunt inde agrum in sepulturam peregrinorum. merito ergo gentiles, quibus agri eius, qui morte emptus est Christi, sepultura profecit, iam non sunt aduenae atque peregrini, sed ciues sanctorum facti sunt et domestici dei, quia consepeliuntur dei filio; Iudaei autem, qui passionis eius pretium repudiarunt, peregrinantur a Christo. tolerabilior illis uel in hoc proditor, quod confitetur errorem, illi autem crimen suum excusando acerbant; uerecundior est enim confessio post delictum. impudenter igitur refellebant commune sacrilegium confitentem dicentes: quid ad nos? tu uideris; quid enim dicebat proditor nisi hoc: peccaui quod tradiderim sanguinem iustum? quod erat crimen tradentis, quomodo suscipientis non poterat esse peccatum, cum scelus sceleri sit adiunctum, ut quem scelerate emerunt sceleratius trucidarent ? Cucurri, inquit, in siti. vivae aquae fluenta fundebat. Denique scriptum est: Flumina de ventre ejus
Abbreviated transcription (Latin):
cato: idõ lex data. ꝓmissa grã ut lex
peccatũ exparte resecaret. gr̃a omẽ
donaret: & cũ hȩc nob̃ conferret.
hec ꝓnob̾ subiret: nos p̃tiũ eiꝰ repel¬
lebamꝰ. Unde ait. Ueruntam̃ p̃t̾iũ
meũ cogitauer̃ repellere: quando
referente iuda p̃tiũ ꝓditore iudei
in loculũ mittere noluer̃ dicentes.
Non licet nob mittere in loculũ. qi
p̃cium sanguinis ẽ. Bampnat᷑ hic iudi¬
cio suo ꝓditor qui refudit p̾ciũ qđ ac¬
cepit. infirmus ad sacri muneris te¬
stimoniũ. s ualidꝰ sceleris sui testis.
Unus quisq enĩ grauior accusator
ẽ sui. & in excusabilẽ in se fert ipse
sententiã. Principes synagoge suo
condẽpnant se iudicio ꝓsitent᷑ enĩ p̃¬
ciũ ẽẽ sanguinis qđ dederunt: dũ
arguunt refimdentẽ. Nam si recipien¬
dũ ñ fuit: nec soluendũ fuit. Atq un¬
nã aut ñ dedissent: aut qr dederant.
nec recepissent. Repudiarunt enim
qđ in loculũ mittere noluerunt: &¬

Expanded text:
cato: ideo lex data, promissa gratia, ut lex cato: ideo lex data, promissa gratia, ut lex peccatum ex parte resecaret, gratia omne donaret. Et cum haec nobis conferret, haec pro nobis subiret, nos pretium eius repellebamus, unde ait: ueru.mtamen pretium meum cogitauerunt repellere, quando referente Iuda pretium proditore Iudaei in loculum mittere noluerunt dicentes: non licet nobis mittere in loculum, quia pretium s<tnguinis est. damnatur hic iudicio suo proditor, qui refudit pretium quod accepit, infirmus ad sacri muneris testimonium, sed ualidus sceleris sui testis; unusquisque enim grauior accusator esi. sui et inexcmwbilem in se fert ipse sententiam. principes synagogae suo condemnant se iudicio; profitentur enim pretium esse sanguinis quod dederunt, dum arguunt refundentem. nam si recipiendum non fuit, nec soluendum fuit. atque utinam aut non dedissent aut, quia dederant, nec recepissent ! repudiarunt enim quod in loculum mittere noluerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
impulse. ignari qr ueni ñ ut in clira¬
rẽ parietẽ. & maceriẽ impellerẽ:¬
s ut soluerẽ. Ueni enĩ pax ut faciã
utraq unũ: & mediũ parietẽ mace¬
riȩ soluens: qͥ carnẽ & animã di¬
udebat. ut unũ sentire ñ possent:
& idõ caro animȩ repugnabat. &¬
subdita imꝑio eiꝰ eẽ ñ poterat: qi
obiecti parietis. obstaculo gub̾na¬
cuł eiꝰ parare ñ poterat. Lex gͥ carnis.
legi m̃tis adu̾sabat᷑. Nunc parietẽ
ueterũ inimiticiarũ uelut mitrũ
uentꝰ m̃tis & carnis: ut in unum
coeuntes id qđ erat utriq saluta-¬
re sequerentur. Paries gͦ. quedam
eminentia delictoꝵ ẽ. Inde ad pon¬
tificẽ iudeoꝵ dic̃ paulus. Percute¬
re te incipiet ds̃. paries de albate.
Paries enĩ luto cementisq cõstruit᷑
hinc hedificabant egyptii ciuitates.:
quando iudei lateres facere cogeban¬
tur. In egypto lutũ coficiebat᷑. & po¬
płs dĩ peccatũ illic oꝑabat᷑. Idõ ge¬
mebat: idõ exauditꝰ. & lib̾atꝰ est apec-¬

Expanded text:
pulsae, ignari quia ueni, non ut inclinarem parietem et maceriam inpelleremsed ut soluerem. ueni enim pax, ut faciam utraque unum, et medium parietem maceriae soluens, qui carnem et animam diuidebat, ut unum sentire non possent. et ideo caro animae repugnabat et subdita imperio eius esse non poterat, quia obiecti parietis obstaculo gubernaculis eius parere non poterat. Lex igitur carnis legi mentis aduersabatur. hunc parietem ueterum inimicitiarum uelut murum suentus mentis et carnis, ut in unum coeuntes id quod erat utrique salutare sequerentur. paries ergo quaedam eminentia delictorum est, unde ad pontificem Iudaeorum dicit Paulus: percutere te incipiet deus, paiies dealbate; paries enim luto caementiaque construitur . hinc aedificabant Aegyptii ciuitates, quando Iudaei lateres facere cogebantur. in Aegypto lutum conficiebatur et populus dei peccatum illic operabatur; ideo gemebat, ideo exauditus- et liberatus est a pec
Abbreviated transcription (Latin):
rustus sitit. qͥ ait. Si tunt anima
mea ad te ds̃: Istam ꝑfidi. quoꝵ
lingua p̃siti aruit: quã sitiuit
ille qͥ in t̃ coniuuii dapes & po¬
cula cõstitutꝰ. in nocentis cõuur e
necem mollebat᷑ augusti. Nonne
tibi uidebat᷑ impie cũ manduca¬
res. cedẽ parares. qd humana sub
dentib tuis ossa crepitarent. cũ
umũ biberes. & parricidiũ cogita¬
res: qđ illis poculis sanguinem
tibi in nocentis infunderes.Ita
ꝓfsus alienꝰ ñ solũ abimitatione.
s etiã alectione diuina: ut ñ tibi
ueniret inmentẽ uersiculus ille
psalmoꝵ: tu uͦ hõ inanimis. dux
meus && notꝰ meus. qͥ sumul me¬
cũ dulces capiebas cibos. atq il¬
le alius cuiꝰ meminit in eugłio ip¬
se dñs iħc. qͥ edebat mecũ panẽ. le¬
uabit siꝑme calcaneũ suũ: Qid
tibi faciã effraym: Qid tͥ faciã u¬
da: Pures reliqͥsti nobis: ꝓditionis

Expanded text:
iustus sitit, qui ait: sitiuit anima iustus sitit, qui ait: sitiuit anima mea ad te, deus s, istam perfidi, quorum lingua prae siti aruit; quam sitiuit ille, qui inter conuiuii dapes et pocula constitutus innocentis conuiuae necem moliebatur Augusti. nonne tibi uidebatur, impie, cum manducares, caedem parares, quod humana sub dentibus tuis ossa crepitarent? cum uinum biberes et parricidium cogitares, quod illis poculis sanguinem tibi innocentis infunderes? ita prorsus alienus non solum ab imitatione, sed etiam a lectione diuina, ut non tibi ueniret in mentem uersiculus ille psalmorum : tu uero, homo unanimis, dux meus et notus meus, qui simul mecum dulces capiebas cibos, atque ille alius, cuius meminit in euangelio ipse dominus Iesus: qui edebat mecum panem leuauit super me calcaneum suum? Quid tibi faciam, Ephraim? quid tibi facjam, Iuda ? plures reliquist
Abbreviated transcription (Latin):
igit᷑ genere: p̃tiũ iusti repellere
tẽptauer̃: & si possit & illud intel¬
ligi. qr aurũ eł manib accipiebãt.
corde intimo repellebant: p̃ dam
tenentes. fidem negantes. Unde
& ait: cucurri insiti. eo qđ fidem
quereret. & inuenire ñ posset.
destitutꝰ a sociis: appriis detelic¬
tus. Sic dit̃m iħm legimꝰ in euge¬
lio & esurisse & sitisse: cũ esuri ĩet
fidem nr̃am. sitiret oꝑa nr̃a. que¬
tim corporis referamꝰ: quanta in¬
dignitate dicit cucurri in siti.
Hoc est. ego siciebã cũ alii mea ui¬
na ructarent. & ex illo suggestu
sublimis imꝑii. opulentiaq re¬
gali: ad extrema sitis. plebeia
quadam uilitate deductꝰ sum.
Et qr gretꝰ habet. edpaaion. qd sig¬
nificat & cucurri singularit. &
cucurrerunt pluralit: potest &
sic in telligi. Cucurrer̃ in siti. quoꝵ
fauces ȩstu nimio fundendi mei
sangumis aruer̃. Siõ enĩ est sitis
fidei. ita ẽ & ꝑfidiȩ. Sitim illam

Expanded text:
igitur genere pretium justi repellere igitur genere pretium justi repellere tentaverunt; etsi possit et illud intelligi, quia aurum ejus manibus accipiebant, corde intimo repellebant, praedam tenentes, fidem negantes. 22. Unde et ait: Cucurri in siti; eo quod fidem quaereret, et invenire non posset, destitutus a sociis, a propriis derelictus. Sic Dominum Jesum legimus in Evangelio et esurisse, et sitisse ; cum esuriret fidem nostram, sitiret opera nostra, quaetim corporis referamus, quanta indignithocest: ego sitiebam, cum alii mea uina ructarent, et ex illo suggestu sublimis imperii opulentiaque regali ad extrema sitis plebeia quadam uilitate deductus sum. Et quia Graecus habet edga/xov, quod significat et \'cucurri\' singulariter et \'cucurrerunt\' pluraliter, potest et sic intellegi: c ucurrerunt in siti, quorum fauces aestu nimio fundendi mei sanguinis aruerunt. sicut enim est sitis fidei, ita est et perfidiae. sitim illam
Abbreviated transcription (Latin):
mis putauer̃. Hoc ẽ enĩ pretiũ meu̾
cogitauer̃ repellere: qr p̃ciũ nr̃m
pudicitia ẽ. quȩ nos separat ape¬
cudib. angłis iungit. Pretiũ urm̃
in opib redunit a morte. Pretium
nr̃m fides ẽ: quȩ om̃s homines gen¬
tili errore & seruitute de p̃ssos. xp̃o
accqͥsiuit p̃tiũ nr̃m bona existima¬
riet estinat᷑: preciũ nr̃m mundicia.
atq simplicitas ẽ. quia scriptum
ẽ. Possessio prcidsa uir mundus.
Nichil enĩ p̃ciostus. iuiro simplici.
UInde apłs. Hulchre. habundauit¬
in quit in diuitiis simplicitatis
suȩ. Qio enĩ simplicitate dituit.
quȩ sic̃ bonꝰ pat̾ familias satis sibi
habundat. & sua puritate conten¬
ta ñ querit alienũ. nec ab rodit:
s de se oet̾is fingit. In nocens
enĩ credit  om̃i u̾boͫ. nec se
in artes uarras sepe cõmutat. siõ
astutia: quȩ ut sit cauta. timet
om̃ia nec se cõsiliis suis credit:
u̾sat suas ipsa sententiat: simpli¬
citas aut̃ timere nil nouit. Hoc

Expanded text:
is putauerunt. hoc est enim: pretium meum cogitauerunt repellere, quia pretium nostrum pudicitia est, quae nos separat a pecudibus, angelis iungit; pretium nostrum inopibus, redimit a morte; pretium nostrum fides est, quae omnes homines gentili errore et seruitute depressos Christo adquisiuit; pretium nostrum bona existimaries aestimatur; pretium nostrum munditia atque simplicitas est, quia scriptum est:possessio pretiosa uir mundus; nihil enim pretiosius uiro simplici. unde apostolus pulchre: a b un d a uit, mqujt, in diuitiis simplicitatis suae. quid enim simplicitate diquae sicut bonus paterfamilias satis sibi abundat, et sua puritate contenta, non quaerit alienum, nec abrodit; sed de se caeteros fingit? Innocens enim credit omni verbo, nec se in artes varias saepe commutat; sicut astutia quae ut sit cauta, timet omnia, nec se consiliis suis credit: versat suas ipsa sententias. Simplicitas autem timere nil novit. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ligimꝰ. irruitie.s in ominẽ: quia supͣ
dm̃ irruere ñ potestis. sic̃ habes alibi.
Qͥd me queritis occidere hominẽ. Neq
enĩ diuinitas mortipot̾at ẽẽ sub iec¬
ta. s humaria susceptio. Si gͦ in ine
trruitis. & me uultis tenere: ꝗd eos
qͥ mecũ sunt uultis occidere: Satis

Expanded text:
legimus: irruitis, sed in hominem, quia supra legimus: irruitis, sed in hominem, quia supra deum irruere non potestis, sicut habes alibi: quid me quaeritis occidere hominem? neque enim diuinitas morti poterat esse subiecta, sed humana susceptio. si ergo in me irruitis et me uultis tenere, quid eos qui mec
Abbreviated transcription (Latin):
mouebo. Ouit diluuio: quando
p̃ter archã noȩ caro omĩs interiit.
Mouit. cũ sodoma & gomorra sacro
igne cõsũptȩ sunt. Hȩc suꝑnȩ in¬
dignationis inditia sunt. S qx
elegit genꝰ hominũ dñs magis ser¬
uare quã ꝑdere. ñ mouebit᷑ ampliꝰ
ad indignationẽ: qͥ uenit ad m̃̾iam:
uenit ut redimeret nos suo sangui¬
ne. ñ ut nr̃m effunderet. uenit
ut se offerret ꝓnob̾. & quasi bonus
negociator mercẽ suã proprii corpo¬
ris passione seruaret. Et cũ hoc di¬
ceret. leuauit ocłos suos &uidit
hinc ꝑsecutores. inde neqͥtias sp̃a¬
les in unũ conuenire. & ait. Quo
usq teruitis in hominẽ int̾ficientes
uniu̾sos : Hoc ẽ. Qid delere genꝰ festi
natis humanũ. hominẽ. Nescitis me
ꝓom̃iũ redemptione uenisse: Obtu¬
li me ꝓcunctis: ut om̃s mea oblatio¬
ne ꝓtegerẽ. Hominẽ gͦ aut ꝓhuina¬
na om̃i accipimꝰ multitudine: aut
si de uno accipimꝰ. de ipso dictũ in tel¬

Expanded text:
mouebo. mouit diluuio, quando mouebo. mouit diluuio, quando praeter arcam Noe caro omnis interiit, mouit, cum Sodoma et Gomorra sacro igne consumptae sunt. haec supernae indignationis indicia sunt. sed quia elegit genus hominum dominus magis seruare quam perdere, non mouebitur amplius ad indignationem, qui uenit ad misericordiam, uenit, ut redimeret nos suo sanguine, non ut nostrum effunderet, uenit, ut se offerret pro nobis et quasi bonus negotiator mercem suam proprii corporis passione seruaret. Et cum hoc diceret, leuauit oculos suos et uidit hinc persecutores, inde nequitias spiritales in unum ponuenire et ait: quo usque irruitis in hominem, interf icientes uniuersos?, honatis humanum? Hominem nescitis me pro omnium redemptione venisse? Obtuli me pro cunctis, ut omnes mea oblatione protegerem. Hominem ergo aut pro humana omni accipimus multitudine: aut si de uno accipimus, de ipso dictum intel
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ uenerit aut̃ paraclitꝰ quẽ ego mittã
uob̃ apatre meo sps ueritatis qͥ apa¬
tre meo ꝓcedit: ille testimonuu ꝑ¬
hibebit de me. Et filiꝰ apatre ꝓce¬
dit. & sp̃s ab ipso ꝓcedit. De unitate
gͦ diuinitatis ambiguũ nicħ: idoq
cõcurpiuit dauid hoc salutare dĩ
nob̃ dari. qr ipse ẽ uita et̾na. Si &
patrẽ uerũ dm̃ cognoscamꝰ & filiũ.
quẽ ꝓ nr̃a certũ est salute uenisse.
s ñ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se eqͣlem dõ.
Assertionẽ suȩ diuinitatis sequestrat:
& dispensationis humanȩ rep̾sentat
offitiũ. idõq ad iunxit statim. Et¬
enĩ ipse ẽ ds̃ m̃s. ad iutor m̃s. defen¬
sor meus. ñ mouebor ampliꝰ. Hȩc utiq
qͥsi homor loqͥtur: qr in dõ spẽ nrãm
deberꝰ reponere. ne facile labam.
quã qͥmin eo qđ̃ locutꝰ ẽ. ñ mouebor
minipliꝰ. ꝯstend̾at habere se diuine
insignia postastatis. Habes enĩ ali¬
bi dicentẽ. Ad huo ego semel t̾ram

Expanded text:
cum uenerit autem paracletus quem ego mittam cum uenerit autem paracletus quem ego mittam uobis a patre meo, spiritus ueritatis qui a patre meo procedit, ille testimonium perhibebit de me. et filius a patre procedit et spiritus ab ipso procedit;de unitate ergo diuinitatis ambiguum nihil. ideoque concupiuit Dauid hoc salutare dei nobis dari, quia ipse est uita aeterna, si et patrem uerum deum cognoscamus et filium, quem pro nostra certum est salute uenisse, sed non rapinam ar bitratus est esse se aequalem deo. assertionem suae diuinitatis sequestrat et dispensationis humanae repraesentat officium. Ideoque adiunxit statim: etenim ipse est deus meus, adiutor meus, defensor meus; non mouebor amplius. haec utique quasi homo loquitur, quia in deo spem nostram debemus reponere, ne facile labamur; quamquam in eo quod locutusest: non mouebor amplius ostendat habere se diuinae insignia potestatis. habes enim alibi dicentem: adhuc ego semel terram
Abbreviated transcription (Latin):
ait. qđ ipse patͥ erit subiectꝰ in nob̾:
cũ fuerit inom̃ib plenitudo fidĩ &
quȩdã deuotionis unitas. Iittio
enĩ quã diu sententiis discrepamꝰ.
ñ dũ ei subiecta sunt omia. cuiꝰ reg¬
nũ unitas ẽ. Cũ aut̃ subiecta illi
fuerint om̃ia. tunc & ipse subiectꝰ
ent illi qͥ sibi subiecit omĩa:. ut sit
ds̃ omĩa & in om̃ib sic̃ scriptũ est.
Nunc eni potestate supra om̃s est᷑. s opus
est ut sit in om̃ib uoluntate. Uolet anͣt
cũ om̃ta in nob̾ cognouerit sui plena:.
& uacua delictoꝵ. Nondũ gͥ sub iec¬
tus ẽ patri: qr ñdũ omĩa & mom̃ibi¬
una gr̃a. una oꝑatio trinitatis est.
Meritoq addidit dñs: ab ipso enĩ salu¬
tare meũ. Oasi diceret. Ilolite tur¬
bari. qi dixi animã meã fore dõ sub¬
ditã. Anima erit subdita quȩ ur̃i ẽ
portio: salutare aut̃ meũ ab ipso.
hoc ẽ qr apatre. & inpatre semꝑ sũ.
Apatre enĩ ueni inhuno mundu. &
siuidetis hominẽ: dĩ filiũ credite.

Expanded text:
ait quod ipse Patri erit subjectus in nobis, cum fuerit in omnibus plenitudo fidei, et quaedam devotionis unitas. Nunc enim quamdiu sententiis discrepamus, nondum ei subjecta sunt omnia, cujus regnum unitas est: Cum autunc et ipse subjectus erit illi, qui sibi subjecit omnia, ut sit Deus omnia in omnibus ; sicut scriptum est. Nunc enim potestate supra omnes est, sed opus est ut sit in omnibus voluntate: volet autem, cum omnia in nobis cognoverit sui plena, et vacua delictorum. Nondum igitur subjectus est Patri; quia nondum omnia et in omnibuna gratia, una operatio trinitatis est. Meritoque addidit dominus: a b ipso enim salutare meum, quasi diceret: \'nolite turbari, quia dixi animam meam fore deo subditam: anima erit subdita quae uestri est portio, salutare autem meum ab ipso, hoc est quia a patre et in patre semper sum. a patre enim ueni in hunc mundum et si uidetis hominem, dei filium credite;
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã parieti inclinato & mace¬
riȩ inpulse. Hoc est. Apex dudũ
nobilis sedis auguste & circũfu¬
si toto orbe romano ualidus quon¬
dam murus imperii: sic̃ paries in¬
clinatꝰ aut maceries inpulsa col¬
labor: s esto. Ad mortẽ me usq appe¬
tierunt: quesierunt ad necẽ: dicen¬
tes. Tollamꝰ iustũ. tollamꝰ misericor¬
dẽ : qr grauis ẽ nob̾ etiã ad uiden¬
dũ: s etiã existimationẽ meã. casti-

Expanded text:
tamquam parieti inclinato et macetamquam parieti inclinato et maceriae inpulsae, hoc est: apex dudum nobilis sedis Augustae et circumfusi toto orbe Romano ualidus quondam murus imperii sicut paries inclinatus aut maceries inpulsa collabor. Sed esto, ad mortem me usque appetierunt, quaesierunt ad necem dicentes: \'tollamus iustum, tollamus misericordem, quia grauis est nobis etiam ad uidendum\': se
Abbreviated transcription (Latin):
ueni retro post me. Non ẽ enĩ retro:
qͥ post xp̃m est. S qr errabat petrꝰ
siõ dñs ipse ait ad ipsũ. qr ñ sapis in¬
quit quȩ dei sunt s quȩ sunt homi¬
nũ: idõ post me ueni. ut in cipias
finis.s culpe ẽ. In t̾ has uoces subito
uidet agmma ꝑsequentiũ & in t̾ ꝑi¬
cula posttꝰ ñ de se sollicitꝰ. s de his
quos libare cupiebat: ait. Quo uĩq
irruitis in hominẽ. in terficientes
uniu̾sos: Si me queritis. cur alios
uultis occioere: Offero me tpse pro
multis: qr ꝓ om̃ib solus se ille potu¬
it offerre. qui auctor ẽ om̃iũ. Ipsius
gͦ quẽ sequebat᷑. ĩmitator ait. Si me
queritis. finite hos abire: ut imple¬
atur sermo quẽ dixit iħc. qr ñ ꝑdi
di exippsis quẽquã pret̾ unũ. Hoc
enĩ in alio libro sententra dñi cõp̃¬
hendit:. qui tam̃ sira magis perut
uoluntate: quã mea inquit seue¬
ritate punitꝰ est. Et cũ ego me
sponte offerã. irruitis c in cũbitis

Expanded text:
ueni retro post me; non est enim retro ueni retro post me; non est enim retro qui post Christum est. sed quia errabat Petrus, sicut dominus ipse ait ad ipsum: quia non sapis, inquit, quae dei sunt sed quae sunt hominum, ideo post me ueni, ut incipias nfinis, sed culpae ept. Inter has uoces subito uidet agmina persequentium et inter pericula positus non de se sollicitus, sed de his, quos liberare cupiebat, ait: quo usque irruitis in hominem, interficientes uniuersos? si me quaeritis, cur alios uultis occidere? offero me ipse pro multis, quia pro omnibus solus se ille potuit offerre qui auctor est omnium. ipsius ergo quem sequebatur imitator ait: si me quaeritis sinite hos abire, ut impleatur sermo quem dixit Iesus: quidi ex ipsis quemquam \'praeter unum\' — hoc enim in alio libro sententia domini comprehendit —> qui tamen sua magis periit uoluntate quam mea, inquit, seueritate punitus est. et cum ego me sponte offeram, irruitis et incumbitis
Abbreviated transcription (Latin):
Stephanꝰ aut̃ martyrio coronatꝰ ẽ. qr
stantẽ uidebat dñm iħm: im mobilẽ.
ñ p̃ tereuntẽ. Im mobilis gͦ fide ste¬
phauꝰ immobilẽ xp̃m uidebat. nul¬
lo erat mortis timore cõmotꝰ. Non
mouit se stephanꝰ: ñ mouit cexp̃c.
Cõmoti sunt filii ꝓditoris: de qͥb dr̾.
Cõmoti & moueant᷑ filii eiꝰ. &e mendicẽt.
Eget enĩ medico: qͥ mouet: iops pecca¬
tor. Diues ẽ iustus qui nullo bono
defecit: qui dnm̃ semꝑ in quirit. Et
quia inde tractus ẽ sermo qr dixit
ñ mouebor amplius. qđ moueri aocul-¬
ꝑam sit: ottendit ipse dauio dices.
Ꝙ posuit animã meã ad uitã: & ñ de¬
dit comoueri pedes meos. Unde
ꝓprio statu mentẽ mouere cõsue¬
uit: qͣ uel abhoste uł abluctamine
trartũ uidet᷑. ꝑ turbat ira. in cendit
libidõ. stimulat in uidia excruciat
auaritia. timor deicit. meror affli¬
git. Et petro dictũ est a dño iħu.
Ueni retro post me. Non dixit ueni
retro. hoc enĩ diabolo soli dixit. s

Expanded text:
autem martyrio coronatus est, quia stantem uidebat dominum legum immobilem, non praetereuntem. immobilis ergo fide Stephanus immobilem Christum uidebat, nullo erat mortis timore commotus; non mouit se Stephanus, non mouit et Christus. commoti sunt filii proditoris, de quibus dicitur: commoti amoueantur filii eius et mendicent; eget enim medico qui mouetur. inops peccator, diues est iustus, quia nullo bono deficit qui dominum semper inquirit. Et quia inde traotus est sermo, quia dixit: non mouebor amplius, quod moueri ad culpam sit, ostendit ipse Dauid dicens: qui posuit animam meam ad uitam et non dedit commoueri pedes meos. unde proprio statu mentem mouere consueuit; quod uel ab hoste uel ab luctamine tractum uidetur. perturbat ira, incendit libido, stimulat inuidia, excruciat auaritia, timor deicit, maeror affligit. et Petro dictum est a domino Iesu: ueni retro post me. non dixit: \'ueni retro\' — hoc enim diabolo soli dixit —, sed:
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit ab luendas. Cui dñs res¬
ponoit. Qi lotus ẽ ñ habet necesse
ut iterũ lauet: nͥ ut pedes lauet.
s est mundꝰ totus. Ergo daiuid dic̃.
Iniquitates meȩ suꝑ posuer̃ capt̃
meũ. Qi se nouerat in miquitate
ẽẽ conceptũ. & indelictis amatre
generatũ. Dñs aut̃ qui sua pecca¬
ta ñ habuit. nec coguouit propͥas
iniquitates: ait. Iniquitas calca¬
nei mei circũdabit me. Hoc est
in iquitas ade. ñ mea. s ea ñ pot̃
mͥ ẽẽ errori. Indie enĩ iudicii ñr̃a
in nobis. ñ aliena miquitatis fla¬
gitia puniuntur. Unde reor mi¬
nͥ quitate calcanei magis lubricũ
delinquendi: quã reatũ aliquẽ
nr̃i ẽẽ delicti. Meritoq dñs qui
ꝓ nobis uniu̾sa suscepit. lauemꝰ
in quit & pedes: ut calcanei lubri¬
cũ possimꝰ auferre. quo fida statio
possit eẽ uirtictũ & net pat̾no quis
errore labatur. qui suo paratus est
stare ꝓposito: & ñ metuat lubricũ
hereditatis. qui cupit uestigiũ tene¬

Expanded text:
obtulit abluendas. cui dominus resobtulit abluendas. cui dominus respondit: qui lotus est non -habet necesse ut iterum lauet nisi ut pedes lauet, sed est mundus totus. Ergo Dauid dicit: iniquitates meae superposuerunt caput meum, qui nouerat in iniquitate esse conceptum et in delictis a matre generatum. dominus autem, qui sua peccata non habuit nec cognouit proprias iniquitates, ait: iniquitas calcanei mei circumdabit me, hoc est iniquitas Adae, non mea. sed ea non potest mihi esse terrori; in die enim iudicii nostra in nobis, non alienae iniquitatis flagitia puniuntur. unde reor iniquitatem calcanei magis lubricum delinquendi quam reatum aliquem nostri esse delicti. meritoque do-minus, qui pro nobis uniuersa suscepit, lauemus, inquit, et pedes, ut calcanei lubricum possimus auferre, quo fida statio possit esse uirtutum nec paterno quis errore labatur, qui suo paratus est stare proposito, non metuat lubricum hereditatis, qui cupit uestigium tene
Abbreviated transcription (Latin):
abscondita: & in uoluta. ꝓpħici ob¬
scuritate sermonis aꝑiret. Bonu̾
psalteriũ cũ fidei uita consentit.
& caro anime: uirtuti aspirat uo-¬
luntas. hoc ẽ dulce psalteriũ. ubi
Acanora ẽ disciplina iuuendi: ut im¬
pleatur illud qđ scriptũ est. Cla¬
ra erit lingua mutoꝵ. Sequitur.
Ut quid timebo in die mala: In iqͥ¬
tat calcanei mei cirtũdabit me.
hoc est cũ os meũ loquatur sapi¬
entiã. & meditatio cordis mei pru¬
oentiã. in die iudicii timere ꝗo
possum: nisi forte calcanei mei ini¬
quitas mͥ sit abluenda: Alia est
iniquitas nr̃a. alia calcanei nr̃i:
iii qͦ adã dente serpentis est uul¬
neratus. & obnoxiã hereditatẽ suc¬
cessionis humanȩ suo uulnere
dereliquit: ut om̃s illo uulnere
lauit: ut lauaret uenena serpen¬
tis. Et petrus rep̃henoit᷑. qt ex¬
cusabat ne sibi dñs pedes laua¬
ret. Idõq dictũ est: nͥ lauero tibi
audito: ñ solũ pedes. s etiã manꝰ

Expanded text:
abscondita, et involuta prophetici obabscondita, et involuta prophetici obscuritate sermonis aperiret. Bonum psalterium, cum fidei vita consentit, et caro animae, virtuti aspirat voluntas. Hoc est dulce psalterium, ubi canora est disciplina vivendi; ut impleatur illud quod scriptum est: Clara erit lingua mutorum . 8. Sequitur: Ut quid timebo in die mala? Iniquitas calcanei mei circumdabit me. Hoc est, cum os meum loquatur sapientiam, et meditatio cordis mei prudentiam, in die judicii timere quid possum; nisi forte calcanei mei iniquitas mihi sit abluenda ? Alia est iniquitas nostra, alia calcanei nostri, in quo Adam dente serpentis est vulneratus, et obnoxiam haereditatem successionis humanae suo vulnere derlauit, ut lauaret uenena serpentis, et Petrus reprehenditur, quod excusabat, ne sibi dominus pedes lauaret. ideoque dictum est ei: nisi lauero tibi audito non solum pedes, sed etiam manus
Abbreviated transcription (Latin):
na. Qđ si meditatio cordis pruden¬
nã loquitur: quanto magis ꝑfec¬
ta doctrina: Dinde ãmonemͣ ñ mul¬
tuariũ ꝓferre sermonem. s exercitio
quodã meditationis. & statera m̃tis
in ternȩ. examinare dicenda. quia
scriptũ est alibi statera fallax. non
bona. In clinabo ad parabolam au¬
rẽ meã: aꝑiã inpsalterio ꝓpositio¬
nẽ meã. Sapiens auoitor in tendit
atq in clinat aurẽ suã: ut in telli¬
gat parabolarũ figuras. Ips ũ aurẽ
suã dicit saluator: qui aurẽ habet
audiendi. Aperit etiã dñs clausam
ꝓpositionẽ suã. cũ aptũ organũ
sibi & uas electionis in uenerit.
qd ꝓsalteriũ uocat. cuiꝰ similis pau¬
lus. dulcis gre cantilenã. neruis
om̃ib sibi concinentib resultauit:
scĩ spc̃ plectro interiorẽ cordam. ex¬
tiorẽq pulsando: ut & lingua ora¬
ret. &m̃te. Idõq ait. Orabo sp̃u:
orabo & m̃te. Psallã spĩ. psallã &
ante ꝓmittit. ꝑ quẽ manifestaret

Expanded text:
na. quodsi meditatio cordis prudenna. quodsi meditatio cordis prudentiam loquitur, quanto magis perfecta doctrina! deinde ammonemur non tumultuarium proferre sermonem, sed exquodam meditationis, et statera mentis internae examinare dicenda; quia scriptum est alibi: Statera fallax non bonum . 7. Inclinabo ad parabolam aurem meam: aperiam in psalterio propositionem meam. Sapiens auditor intendit, atque inclinat aurem suam, ut intelligat parabolarum figuras. Ipsum aurem suam dicit Salvator, qui aurem habet audiendi. Aperit etiam Dominus clausam propositionem suam; cum aptum organum sibi et vas electionis invenerit, quod psalterium vocat: cujus similis Paulus dulcis gratiae cantilenam nervis omnibus sibi concinentibus resultavit, sancti Spiritus plectro interiorem chordam, exterioremque pulsando, ut et lingua oraret et mente. Ideoque ait: Orabo spiritu, orabo et mente: psallam spiritu, psallam et ante promittit, per quem manifestaret
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ medicũ inuenit. qui sanꝰ sapientiã
adquirit: captiuus redẽptorẽ.: liber
remuneratorẽ. Om̃s edificat scriptu¬
ra diuina. in ea inuenit unꝰ quisq
quo aut uulnera sua curet: aut me¬
rita cõfirmet. Simul aut̃ in unũ
diuitis & pauꝑis facta uocatio. in
quandã humilitatẽ ȩqualitatẽq
nos ꝓuocat: ut neq diues fastioiat
in opem. neq diuiti pauꝑ in uideat.
s ut rũq sibi gr̾a una connectat:
quia & dñs pauꝑ factus ẽ cũ diues
eẽt: ut idem & pauꝑum saluator eẽt
& diuitũ. Et sub texuit. Os meu̾
loquetur sapientiã: & meditatio cor
dis mei prudentiã. Derito om̃s uo¬
cantur: quia om̃ib sapientiȩ. fons
habundat: nec thesauro pecuniario
cõparatur. quȩ p̃ciosior thesauris
om̃ib declaratur. Idõq nec diues
auertitur: nec pauꝑ excluditur:
qua sapientia ñ facultates discri¬
minat. s uoluntates. Ille aptior
qui prior affectu. & ꝓximꝰ discipli¬

Expanded text:
est medicum inuenit, qui sanus sapientiam est medicum inuenit, qui sanus sapientiam adquirit, captiuus redemptorem, liber remuneratorem. omnes aedificat scriptura diuina; in ea inuenit unusquisque, quo aut uulnera sua curet aut merita confirmet. simul autem in unum diuitis et pauperis facta uocatio in quandam humilitatem aequalitatemque nos prouocat, ut neque diues fastidiat inopem neque diuiti pauper inuideat, sed utrumque sibi gratia una conectat, quia et dominus pauper factus est cum diues esset, ut idem et pauperum saluator esset et diuitum. Et subtexuit: os meum loquetur sapientiam et meditatio c or dis mei prudentiam. merito omnes uocantur, quia omnibus sapientiae fons abundat, nec thesauro pecuniario comparatur quae pretiosior thesauris omnibus declaratur. ideoque nec diues auertitur nec pauper excluditur, quia sapientia non facultates discriminat, sed uoluntates; ille aptior, qui prior affectu et proximus discipli