comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bio humiliantur: sub gloriosa manu
dei. Qla de manu dei nichil aliud ex¬
pectant. nisi głam ipsius in qua ipsi
sunt sine fine beatr imus quisq scdm
ordinem in quo creatus est. Na li au¬
tem angłi ipsi sunt qu humiliant᷑
sub forti manu dei. quia forgtudo di
p̾mit eos. et facit eos uelint nolint
sue seruire uoluntati. Unde dicitur
in psalmo. Oraco iste quem forma¬
sti ad illudendum ei. Nonne sapien¬
ter illi illudit dominus m̾. quando
omnia. que facit ad destructionem il¬
lorum qui sunt electi. hoc retorquet
domiinus ad illorum profectum. et
quicquid ipse facit ut minuat głam
fr̃s mei: quod ipsemet hodie setenet
pro illuso. Considerat hodie głam
apłorum. martyrum et omnium sc̃o¬
rum dei. et iudet quia ꝑ maliciam
eius aucta est illorum gła. Quare
enim tanta est illorum gła ⁊ nͥ quia
sicut dicit apostolus. ludibria sunt
et uerbera exꝑti. insuꝑ uncula et
carceres. lapidati sunt. secti uit tẽp¬
tat sunt in occisione gladii mortiu st̃ ꝓxͦ.

Expanded text:
i humiliantur sub gloriosa manu Dei. Qui de manu Dei nihil aliud exspectant, nisi gloriam ipsius, in qua ipsi sunt sine fine beati, unusquisque secundum ordinem in quo creatus est. Mali autem angeli ipsi sunt, qui humiliantur sub forti manu Dei; quia fortitudo Dei premit eos, et facit eos, velint nolint, suae servire voluntati. Unde dicitur in psalmo: Draco iste, quem formasti ad illudendum ei . Nonne sapienter illi illudit Dominus noster, quando omnia quae fecit ad destructionem illorum qui sunt electi, hoc retorquet Dominus ad illorum profectum, et quidquid ipse facit ut minuat gloriam fratres mei, quod ipsemet hodie se tenet pro illuso. Considerat hodie gloriam apostolorum, martyrum et omnium sanctorum Dei, et videt quia per malitiam ejus aucta est illorum gloria. Quare enim tanta est illorum gloria, nisi quia, sicut dicit Apostolus: Ludibria sunt et verbera experti, insuper vincula et carceres, lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in occisione g
Abbreviated transcription (Latin):
miliantur sub larga manu dei: alii
humiliant᷑. sub potenti manu der. Sũt
angeli boni: sunt et angeli mali. St̾
et homines bom: sunt et homines¬
mali. Sic̃ dicit apłs in nomine do¬
mini nr̃i tħ̾u xp̃i: omne genu flecta¬
tur. celestium t̾restrium et infernorũ
Uidete modo quia omnes humilian¬
F domino nr̃o: et omnes ei subiciunt᷑.
Omnes certe᷑ boni et mali. quia eus
uoluntati nullus resistere potest: et
omnes seruiunt uoluntati eius. ue¬
lint nolinit. Ideo salubriter nos mo¬
net apłs. ut nos illi humiliemur. id
est uoluntate nr̃a subiciamur illi q
tunc habebimus meritum. Si enĩ ex
uoluntate nr̃a nolumus subiculli᷑ su¬
biciemur inuiti: et penam incurrimꝰ
et nam. Iam uideamus qui sunt illi qͥ
humiliantur: sub gloriosa manu dei.

Expanded text:
miliantur sub larga manu Dei; alii miliantur sub larga manu Dei; alii humiliantur sub potenti manu Dei. Sunt angeli boni, sunt et angeli mali; sunt et homines bo In nomine Domini nostri Jesu Christi omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum . Videte modo quia omnes humiliantur Domino nostro, et omnes ei subjiciuntur. Omnes certe et boni et mali, quia ejus voluntati nullus resistere potest, et omnes serviunt voluntati ejus, velint, nolint. Ideo salubriter nos monet Apostolus ut nos illi humiliemur, id est voluntate nostra subjiciamur ei, quia tunc habebimus meritum. Si enim ex voluntate nostra nolumus subjici illi, subjiciemur inviti, poenam incurremus aeternam. Jam videamus, qui sunt illi, qui humiliantur sub gloriosa manu Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
habent in iustitia et sanctitate. in
illis ymnis et laudib quib ipsi
laudant deum sine fastidio. in illa
luce quam ipsi uident in dei facie.
et ita agamus nĩas festiuitates ut
mens nr̃a non reflectatur ad istas t̾re-¬
nas delectationes et caducas: s potius
ad illa spiritalia et et̾ra excitetur. et
sic illorum głam et exaltationem cd̃¬
sideremus. Et ut ad illorum exaltati¬
onem perũeniri possimus : audiamus
ꝯsiliũ apłi qͥ ait. Humihamin sub po¬
tenti manu dei. Nouit optime apłs
causam quate deiecti sumus: quare
illam exaltationem in qua creati sumꝰ
ꝑdidimus. quare in ista meseria ex¬
pulsi sumus. Que est ista causa fr̃s ÷
nisi suꝑbia:. Ideo contra illam suꝑbi¬
am: docet humilitatem. Humiliami¬
nquit. Sed-
quia sciuit quod non omnes qͥ se hu¬
miliant sapient se humiliant: ideo
adiecit. sub potenti manu dei. N lii
humiliant᷑ sub głosa manu dei: alii
humiliant᷑ sub forti manu dei. ali hu¬

Expanded text:
habent in justitia et sanctitate; in habent in justitia et sanctitate; in illis hymnis et laudibus, quibus ipsi laudant Deum sine fastidio; in illa luce, quam ipsi vident in Dei facie; et ita agamus nostras festivitates ut mens nostra non reflectatur ad istas terrenas delectationes et caducas; sed potius ad illa spiritualia et aeterna excitetur, et sic illorum gloriam et exaltationem consideremus. Et ut ad illorum exaltationem pervenire possimus, audiamus consilium apostoli, qui ait: Humiliamini sub potenti manu Dei. Novit optime apostolus causam quare dejecti sumus, quare illam exaltationem, in qua creati sumus, perdidimus, quare in ista miseria expulsi sumus. Quae est ista causa, fratres, nisi superbia? Ideo contra illam superbiam docet humilitatem. Humiliamini, inquit. Sed quia scivit quod non omnes qui se humiliant, sapienter se humiliant, ideo adjecit, sub potenti manu Dei. Alii humiliantur sub gloriosa manu Dei; alii humiliantur sub forti manu Dei; alii hu
Abbreviated transcription (Latin):
est : quorum lux ille ẽ qui illumi¬
nat omnem hominem uenientem
in hunc mundum. Primo ut ꝑ
has renouationes Excitemus nos¬
met ipsos ad maiorem deuotio¬
nem: deinde ꝓpter illam significa¬
tionem quam superius diximus.
et ideo tantum debemus agere.
quantum sufficit ad ista duo. Nam
illi non bene non rationabiliter sic̃
michi uidetur celebrant istas fe¬
stiuitates : qui cum quadam nimi¬
ȩtate et suꝑfluitate querunt istas
glas exteriores. et pulchritudines.
Ita ut exteriori homine tot canti¬
bus tot ornamentis. tot lumina¬
ribus. et ceteris huius modi pulc̾¬
tudinib intento. nichil aliud pe¬
ne poterit cogitare qmͣ ista que
uel ꝑ oculos uidet. uel ꝑ aure au¬
dit uel per ceteros sensus carnis sẽtit
Hos sr̃s qui ista tion uidemus et
sennus tamen quia a multis agũ¬
tur: cogitemus et delectemur in
illa pul chritudine que uera est in
qua sc̃i sunt sñ corruptione. in il¬
lis spiritalib omamentis que sc̃s

Expanded text:
est, quorum lux ille est, qui illumiest, quorum lux ille est, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Primo ut per has renovationes excitemus nosmetipsos ad majorem devotionem. Deinde propter illam significationem, quam superius diximus: et ideo tantum debemus agere, quantum sufficit ad ista duo. Nam illi non bene, non rationabiliter, sicut mihi videtur, celebrant istas festivitates, qui cum quadam nimietate et superfluitate quaerunt istas glorias exteriores et pulchritudines, ita ut exteriori homine tot cantibus, tot ornamentis, tot luminaribus et caeteris hujusmodi pulchritudinibus intento, nihil aliud pene poterit cogitare, quam ista quae vel per oculos videt, vel per aures audit, vel per caeteros sensus carnis sentit. Nos, fratres, qui ista non videmus, et scimus tamen quia a multis aguntur, cogitemus et delectemur in illa pulchritudine, quae vera est, in qua sancti sunt sine corruptione; in illis spiritualibus ornamentis, quae sancti
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾s scire debetis quia istas festi¬
uitates in luminaribus. In canti¬
cis et ceteris huiusmodr: non fa¬
cimus: insi ꝓpter duas causas I¬
sta enim nonͣ ꝓsunt scĩs dei non
quomodo hodie ꝑ uniuersum mũ¬
dum omnes laudant scõs dei. an¬
głos. ar changłos: apłos. martyres:
confessores. uirgines. Inde sunt cã-¬
tus hodie in sc̾a eccłia. inde ym¬
ni.inde luminaria: et cetera que
conueniunt festiuitati. Cantus sig-¬
nificat illam ꝑpetuam iubilationẽ:
in qua sc̾i sunt ꝓpt̾ ineffabile gau¬
dium: quod habent de deo. Hym¬
n significant illã menarrabilem
laudem: qua ipsi semꝑ deum lau¬
dant. Unde dicit psalmista. He¬
ati qui habitant in domo tua do¬
mine: in secula scłorum lauda-¬
bunt te. Luminaria significant
illam ꝑpetuam lucem: in qua ha.¬
bitant sci dei. Unde in hac nocte
cantastis. In circuitu tuo domine
non in istis trenis luminaribus et
uilibus głantur. quoium laus xp̃c

Expanded text:
fratres, scire debetis quia istas festifratres, scire debetis quia istas festivitates in luminaribus, in canticis et caeteris hujusmodi non facimus, nisi propter duas causas. Ista enim non prosunt sanctis Dei, non quomodo hodie per universum mundum omnes laudant sanctos Dei, angelos, archangelos, apostolos, martyres, confessores, virgines. Inde sunt cantus hodie in sancta Ecclesia, inde hymni, inde luminaria et caetera quae conveniunt festivitati. Cantus significat illam perpetuam jubilationem, in qua sancti sunt, propter ineffabile gaudium quod habent de Deo. Hymni significant illam inenarrabilem laudem qua ipsi semper Deum laudant. Unde dicit psalmista: Beati qui hubitant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt te . Luminaria significant illam perpetuam lucem, in qua habitant sancti Dei. Unde in hac nocte cantastis: In circuitu tuo, Domine, non istis terrenis, luminaribus et vilibus gloriantur, quorum laus Christus
Abbreviated transcription (Latin):
ratres mei. si non suffi¬
cimus loqui de ino sc̾o¬
rum dei. et eius głam
expͥmere: quomodo
suffiemus de omnib scĩs eius ser¬
monem facere: Hoc ergo magis
necessarium est ut ita nos habeamu.
quatnus ad eorum głam ꝑuenire ua¬
leamus. Qͥd ergo agendum est no¬
bise Quo modo ad illam exultatio¬
nem poterimus ꝑuenire: I deo fr̃s
audiamus salubre consilium. Cuie¬
nim melius credere debemus qmͣ il¬
l: qui iam ad illam excellentiam ꝑ.¬
uenit: Ipse certe nouit uiam per-
quam ip̃se ascendit. Audiamus er-¬
go unum de magnis amicis iħu:
dicentem. Humiliamini sub poten¬
ti manu dei: ut uos exalcet. Stitis
lumen est quod nunqmͣ deficiet. irr.s. a¬
Modo fratres cogitate si potestis
quantum exaltati sunt in celis ⁊ qͥ
ita possunt exaltari et honorar ĩ
tris: Certe fr̃s si omnem głam
mundi. et omnem laudem mũ¬
di. et om̃e gaudium mundi pos¬
semus simul aspicere: in com¬
ꝑatione illius gaudii nichil est
aliud qmͣ summa miseria. Ido

Expanded text:
ratres mei, si non sufficimus loqui de uno sanctorum Dei, et ejus gloriam exprimere, quomodo sufficiemus de omnibus sanctis ejus sermonem facere? Hoc ergo magis necessarium est, ut ita nos habeamus, quatenus ad eorum gloriam pervenire valeamus. Quid ergo agendum est nobis? Quomodo ad illam exaltationem poterimus pervenire? Ideo, fratres, audiamus salubre consilium. Cui enim melius credere debemus, quam illi, qui jam ad illam excellentiam pervenit? Ipse certe novit viam, quam ipse ascendit. Audiamus ergo unum de magnis amicis Jesu dicentem: Humiliamini sub potenti manu Dei, ut vos exaltet . Scitislumen est, quod nunquam deficiet. Modo, fratres, cogitate, si potestis, quantum exaltati sunt in coelo, qui ita possunt exaltari et honorari in terris? Certe, fratres, si omnem gloriam mundi, et omnem laudem mundi, et omne gaudium mundi possemus simul aspicere, in comparatione illius gaudii nihil est aliud quam summa miseria. Ideo,
Abbreviated transcription (Latin):
cis nr̃e Hicit apłs de domino
nr̃o Qui factus est nobis a deo
sapientia et iustitia. et sanctisica¬
tio : et redemptio. Ipsa igitur
cationis nr̃e : mat̾ redemptioĩs
nr̃e. Ideo nõbis m̃agis mat̾:
qmͣ mater carnis nr̃e. Ex ip̃a
ergo est melior nr̃a natiuitas.
deo cum iocunditate eius cele¬
bremus natiuitatem: dȩ qua ha¬
bemus tam bonan natiuntatem
Nunc quale lac de illa sumpsimꝰ:
ui deamus Herbum dei. filius dei

Expanded text:
cis nostrae. Dicit Apostolus de Domino cis nostrae. Dicit Apostolus de Domino nostro: Qui factus est nobis a Deo sapientia, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Ipsa igitur, cationis nostrae, mater redemptionis nostrae. Ideo nobis magis mater quam mater carnis nostrae. Ex ipsa ergo est melior nostra nativitas; deo cum jucunditate ejus celebremus Nativitatem, de qua habemus tam bonam nativitatem. Nunc quale lac de illa sumpsimus, videamus. Verbum Dei, Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura dic̃. H onora patrem
tuum: et matrem. Qͥd ergo di¬
cemus fr̃s: Nonne ipsa est mat
nr̃ae Certe fratres ipsa est uere
mater nr̃a. Per illam enim na¬
tisumus: N illam nutͥmur. cre¬
scimus. ꝑ illam. Per illam na¬
ti sumus non mundo s dẽo:
ꝑillam nutrim᷑ non lacte car¬
nis. s illo de quo dicit apłs Lac
uobĩs potum dedi: non escam.
Per illam crescimus non mag¬
nitudine corpis: s ĩ uͥtute aĩe.
Modo uideamus gualis siti¬
sta natiuitas. quale sit illud lac̾
quale sit istud crescere. Nuimus
omnes sicut creditis et scitis. ĩ
morte. in uetustate: in tenebris.
in miseria. In morte quia dm̃
ꝑdideramus: in uecustate: quia
in corruptione eramus: in tene¬
bris. quia lumen sapĩȩ amisera¬
nus. et ita omnino pieramus.
S ꝑ beatam mariam multo
it. Pro uetustate recuperauimꝰ
nouitatem. ꝓ corruptione ĩ corrup¬
tionem: ꝓ tenebris lumen. ¶p̃a
incorruptionis nr̃e: mat̾ lu¬

Expanded text:
Scriptura dicit: Honora patrem Scriptura dicit: Honora patrem tuum, et matrem . Quid ergo dicemus, fratres? Nonne ipsa est mater nostra? Certe, fratres, ipsa est vere mater nostra. Per illam enim nati sumus, per illam nutrimur, crescimus per illam. Per illam nati sumus, non mundo, sed Deo; per illam nutrimur, non lacte carnis; sed illo, de quo dicit Apostolus: Lac vobis potum dedi, non escam . Per illam crescimus; non magnitudine corporis, sed in virtute animae. Modo videamus qualis sit ista nativitas; quale sit illud lac, quale sit istud crescere. Fuimus omnes, sicut creditis et scitis, in morte, in vetustate, in tenebris, in miseria. In morte, quia Dominum perdideramus; in vetustate, quia in corruptione eramus; in tenebris, quia lumen sapientiae amiseramus, et ita omnino perieramus. Sed per beatam Mariam multo it. Pro vetustate recuperavimus novitatem, pro corruptione incorruptionem, pro tenebris lumen. Ipsa incorruptionis nostrae, mater lu
Abbreviated transcription (Latin):
Non intres in iudicium cum ser¬
uiis tuis. Parum ẽ tamen: nr̃as tan¬
tum p̾ces offerre. Queramus illi¬
us auxilium: cuius p̃ces nullo mo¬
do uelit comtempnere. Accedamꝰ
ꝓinde ad sponsam eius. accedamus
ad matrem eius accedamus ad opti.¬
mam ancillam eius. Totum hoc ẽ:
beata maria. Ideo cum iocundita¬
te natuitatem beate mariȩ ce¬
lebremus: ut ipsa pro nobis int̾¬
cedat ad dominum nr̃m. Si a¬
liquid boni fecimus ꝑ gr̾am dei
si ipsa illud filio suo p̾sentaue¬
rit non sꝑnet. de malo quod
fecimus ipsa sine dubio ueniã
impetrabit. Hoc ẽ ergo nobis¬
omnino necessarium. ut ita nos
habeamus. coram illa: ut ipsa
uelit susciꝑe causam nr̃am. S
quid ei faciemus: Qualia ei
munera offeremus: Utinam
saltem possemus reddere ei quod
debemus: illi: ex debito Nos illi
debemus honorem. uos illi debe¬
mus seruitium. nos illi debemꝰ
amorem: nos illi debemus laudẽ
non honorat matrem: sine du¬
bio inhonorat filium. Iterum

Expanded text:
Non intres in judicium cum serNon intres in judicium cum servis tuis . Parum est, tamen, nostras preces tantum offerre. Quaeramus illius auxilium, cujus preces nullo modo velit contemnere. Accedamus proinde ad sponsam ejus, accedamus ad matrem ejus, accedamus ad optimam ancillam ejus. Totum hoc est beata Maria. Ideo cum jucunditate Nativitatem beatae Mariae celebremus; ut ipsa pro nobis intercedat ad Dominum nostrum. Si aliquid boni fecimus per gratiam Dei; si ipsa illud filio suo praesentaverit, non spernet. De malo quod fecimus sine dubio veniam impetrabit. Hoc est ergo nobis necessarium, ut ita nos habeamus coram illa, ut ipsa velit suscipere causam nostram. Sed quid ei faciemus? Qualia ei munera offeremus? Utinam saltem possemus reddere ei, quod debemus illi ex debito! Nos illi debemus honorem, nos illi debemus servitium, nos illi debemus amorem, nos illi debemus laudem. enim non honorat matrem, sine dubio inhonorat filium. Iterum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illorum pͥcem ignoscat eis.
Inueninuut de quo dam sancto re¬
ge qui letabatur quando aliquis ro¬
gabat pro illo. que necesse habebat
sc d̾m leges punire: ut posset habe¬
re iustam causam ignoscendi. Iste
sinẽ dubio imittabatur dominũ
nr̃̾m qui ut possit etiam iuste igno¬
scere nobis: uult ut sui familiares
orent pro nobis. Consideret mo¬
Do unusquisq se ipsum. uideat qͥł
ẽ causa sua. ante dominum. Qdmͦ
uiximus ante conspectum eius:
Certe nos homines sumus: ille d̾s:
nos serui ille dominus. nos creatu¬
ra ille creator. Non deum nostrum
coluimus sicut debuimus. non o¬
bediuimus dño nr̃o sicut de bui¬
mus: non dileximus creatorẽ nr̾m
sic̃ debunus. I deo fr̃s si bene cõ¬
sid̾emus nosmet ipsos: non pote¬
rimus ei respondere unum ꝓ mille
sicut dic̾ scriptura. Quid ergo sa¬
ciemuse Nichil possumus celare ei.
Nam sic̃ dicit apłs: omnia nuda
et aꝑta sunt oculis eius. Offera¬
mus illi p̾ces nr̃as. Dicamus illi

Expanded text:
per illorum precem ignoscat eis. per illorum precem ignoscat eis. Invenimus de quodam sancto rege, qui laetabatur quando aliquis rogabat pro illo, quem necesse habebat secundum leges punire, ut posset habere justam causam ignoscendi. Ille sine dubio imitabatur Dominum nostrum, qui, ut possit etiam juste ignoscere nobis, vult ut sui familiares orent pro nobis. Consideret modo unusquisque seipsum; videat qualis est causa sua ante Dominum. Quomodo viximus ante conspectum ejus? Certe nos homines sumus, ille Deus; nos servi, ille Dominus; nos creaturae, ille Creator. Non Deum nostrum coluimus, sicut debuimus; non obedivimus Domino nostro, sicut debuimus; non dileximus Creatorem nostrum, sicut debuimus. Ideo, fratres, si bene consideremus nosmetipsos, non poterimus ei respondere unum pro mille, sicut dicit Scriptura . Quid ergo faciemus? Nihil possumus celare ei. Nam, sicut dicit Apostolus: Omnia nuda et aperta sunt oculis ejus . Offeramus illi preces nostras. Dicamus illi:
Abbreviated transcription (Latin):
dex nr̃ et scit quia mi¬
seri sumus: et non pos¬
sinnus in iudicro eius
ꝑ nos bonam causain
habere. Misericors ẽ
et uult nr̃i misereri:s non potest
nisi iuste iudicare. Quomodo g
ꝓuidit nobise Docet nos bene
uiuere: et nos contra male uiuimꝰ
Per baptismum nobis pͥmum om¬
nia peccata donauit: et nos postea
lapsi sumus. S epe ꝓmisimus e¬
mendationem : et tam̃ semꝑ pec¬
canus. Dat nobis locum peni¬
tentie: et nos negliginus. Et ta¬
men suꝑ hec omnia parcit nob
et qr nos indigni sumus. nec ta¬
les quos ipse debeat exaudire:
ꝓponit nobis amicos suos. ut e¬
os rogemus. et ꝑ eos ad eum acce¬
damus et ei reconciliemur. Uos
scitis quia hoc solent facere homi¬
nes huius seculi. Quando domi¬
nus illorum iratus ẽ illis. quert̃
familiares eius. aliquando
sepe etiam sponsam eiꝰ
ut si forte non sunt culpabiles.
libentius audiat dominus cau¬
sam illorum. quando ab illo uł
illa dicitur quam dominus ual¬
de diligit: et si culpabiles sunt

Expanded text:
dex noster, et scit, quia miseri sumus, et non possumus in judicio ejus per nos bonam causam habere. Misericors est, et vult nostri misereri, sed non potest nisi juste judicare. Quomodo ergo providit nobis? Docet nos bene vivere, et nos contra male vivimus. Per baptismum nobis primum omnia peccata donavit, et nos postea lapsi sumus. Saepe promisimus emendationem, et tamen semper peccamus. Dat nobis locum poenitentiae, et nos negligimus. Et tamen super haec omnia parcit, et quia nos indigni sumus, nec tales, quos debeat exaudire: proponit nobis amicos suos, ut eos rogemus, et per eos ad eum accedamus et ei reconciliemur. Vos scitis quia hoc solent facere homines hujus saeculi. Quando dominus iratus est illis, quaerunt familiares ejus aliquando, saepe etiam sponsam ejus: ut si forte non sunt culpabiles, libentius audiat dominus causam illorum, quando ab illo vel illa dicitur, quam dominus valde diligit; et si culpabiles sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
do ac disit̃gi potest. nec uelut partib ĩ unũ cõ
na sub̃a p̾dicant᷑. ea trib oportet ẽẽ ꝯmurua: id¬
q signi ent. q̃ sunt q̃ de diuinitatis sub̃a p̾dicẽt᷑.¬
ĩ unu̾ collectis trib singularit̾ p̃dicat᷑. hoc modo
Si dicimus pr̾d̾s ẽ. filiꝰ deus ẽ. sp̃s sc̃s deus ẽ¬
spũs sc̃s ueritas est. pater. filius et sp̃s sc̃s ñ tͦs¬
bonitate de ĩꝯmutabilitate. de iustitia. de oĩpo¬
tẽtia. ac de cet̾s omĩb. q̃ tam de singulis qmͣ de
om̃ib singularit̾ p̃dicamꝰ. manifestũ ẽ subalit̃
dici. Uñ apparet. ea que cũ in singulis seꝑatĩ di

Expanded text:
do aut disiungi potest nec uelut partibus in unum conna substantia praedicantur, ea tribus oportet esse communia; idque signi erit quae sint quae de diuinitatis subin unum collectis, tribus singulariter praedicabuntur hoc modo, si dicimus, Pater Deus est, Filius Deus est, Spiritus Spiritus sanctus veritas est: Pater, Filius et Spiritus sbonitate de incommutabilitate de iustitia de omnipotentia ac de ceteris omnibus quae tam de singulis quam de omnibus singulariter praedicamus manifestum est substantialiter dici. Vnde apparet ea quae cum in si
Abbreviated transcription (Latin):
sa diuinitate sub̃alit̾ dici: s alio qͦdammodo.
Si enĩ sub̾alit̾ p̃dicaretur: et de singulis et de
omĩb singularit᷑ dicet᷑. Hec uͦ ad aliqͥd dior:
manifestũ ẽ. Nam et pat̾ alicꝰ pat̾ ẽ. et filuis¬
alicuiꝰ filius ẽ: spiritus uͦ alicuius sp̃s O fit ut
nec tͥnitas quidẽ subalit̾: de d̾o p̃dicetur. Nõ
enim pr̾ tͥnitas est. Qͥ enĩ pat̾ est: filius ac
spt̃is sc̃s nõ ẽ nec tͥnitas filius. nec tͥnitas sp̃s.¬
sc̃s. scd̾ eundẽ modũ. S tͥnitas quidẽ ĩ ꝑsonar̾
płalitate consistit: unitas uͦ in sub̾e simplici¬
tate. Q uod si ꝑsone diuise sunt: sub̾a uͦ ĩ duii¬
sa sit necee̾ ẽ. Q uod uocabulũ ex ꝑsonis origi¬

Expanded text:
sa diuinitate substantialiter dici sed alio quodam modo; si enim substantialiter praedicaretur, et de singulis et de omnibus singulariter diceretur. Haec uero ad aliquid dici manifestum est; nam et pater alicuius pater est et filalicujus filius; et Spiritus, alicujus spiritus: quo fit ut nec trinitas quidem substantialiter de Deo praedicetur. Non enim Pater Trinitas, qui enim Pater est, Filius ac Spiritus sanctus non est; nec Trinitas Filius, nec Trinitas Sps secundum eundem modum, sed trinitas quidem in personarum pluralitate consistit, unitas uero in substantiae simplicitate. Quod si personae diuisae sunt, substantia uero indiuisa sit, necesse est quod uocabulum ex personis origi
Abbreviated transcription (Latin):
salit̃ uocant᷑ angłica quanuis illic distĩctiᷤ
ordinib pulchra sint omnĩa. pars tñ q̃dam
plus appetens qmͣ ei natura atq ip̃ꝰ auctor
nat᷑e łͥbuerat: de celesti sede ꝓiecta ẽ. Et
qm̃ angłorũ numer̃ id est suꝑne illiꝰ ciii¬

Expanded text:
rsaliter uocatur angelica, quamuis illic distinctis rsaliter uocatur angelica, quamuis illic distinctis ordinibus pulchra sint omnia, pars tamen quaedam plus appetens quam ei natura atque ipsius auctor naturae tribuerat de caelesti sede proiecta est; et quoniam angelorum numerum, id est supernae illi
Abbreviated transcription (Latin):
reciꝑe testamentũ. nec ex integro nouũ. Nã
sic̃ illud omuino eorum error non recipit: ita
ex uͥgine gu̾ationem filii nõ uult admitt̃e
ne humano corꝑe polluta uideat᷑ dei fuisse
natura. S de his hactenus. suo enĩ loco po¬
nent᷑: sic̃ ordo necessarius postulauerit. Er¬
go dinina ex et̾no natura et in eternũ sine
aliqua mutabilitate ꝑdurans sibi tantũ cõ¬
scia uoluntate: spõte mundũ uoluit fabͥ¬
care. Eum q cum omĩno nõ ẽẽt: fec̃ ut
esset. Nec ex sua sub̃a ꝓtulit ne diumus na¬
tura cred̾etur. neq aliunde molitus ẽ. ne iã
extĩsse aliquod quod eius uolũtatẽ existẽtia
ꝓpͥe nature iuuaret atq esset. et quod neq
ab ip̃o factum ẽẽt. et tñ ẽẽt. S u̾bo ꝓdur̃
celos. tram creau̾. ita ut celesti habitatione
dignas celo naturas efficeret. ac t̾re trena
ꝯpon̾et. De celestib aut̃ naturis. q̃ uniu̾¬

Expanded text:
recipere testamentum neque in integro nonum. Nam recipere testamentum neque in integro nonum. Nam sicut illud omnino error eorum non recipit ita ex uirgine generationem filii non nult admittere, ne humano corpore polluta uideatur dei fuisse natura. Sed de his hactenus; suo enim loco ponentur sicut ordo necessarius postularit. Ergo diuina ex aeterno natura et in aeternum sine aliqua mutabilitate perdurans sibi tantum conscia uoluntate sponte mundum uoluit fabricare eumque cum omnino non esset fecit ut esset, nec ex sua substantia protulit, ne diuinus natura crederetur, neque aliunde molitus est, ne iam exstitisse aliquid quod eius uoluntatem exsistentia propriae naturae iuuaret atque esset quod neque ab ipso factum esset et tamen esset; sed uerbo produxit caelos, terram creauit, ita ut caelesti habitatione dignas caelo naturas efficeret ac terrae terrena componeret. De caelestibus autem naturis, quae uniue
Abbreviated transcription (Latin):
lium ex sua sub̾a gͤnitũ. et sibi nota rõe co¬
et̾nũ. quẽ filiũ eatenus consitet᷑ fides. ut
silium ui eadem natura qua pał coet̾nus ẽ.
aliqn̾ fieri pr̾em. ue rursus inĩfinitũ tend̾e¬
genitũ nec gn̾antẽ s a patre qͦ procedentẽ.
uel filio. Q sit tam̃ ꝓcessionis istius modus:
arce religionis nr̃e multi diuersa et huma¬
nit̾ atq ut ita dicam carnalit sentientes ad¬
uersa locuti sunt. ut artius qui licet dm̃ di¬
cat filiũ: minorem tamen patre multipli¬
citer et extra patris suib̃am confitet᷑. Sabel¬
liani quoq nõ tres. existentes ꝑsonas. s imã
unam dicunt esse ꝑsonam: s uocabulorum
diuersitate signatam. Manichei quoq qͥ
duo principia sibi coeterna et aduersa ꝓfi¬
tentur: unigenitũ esse dei non credunt:
ndignũ enim iudicant si deus hab̾e filium ui¬
deatur : nichil aliud cogitantes insi carnaliter.
dit: illic quoq indignũ esse intellectũ huꝰ¬
modi applicare. que res eos nec uetus facit

Expanded text:
lium ex sua substantia genitum et sibi nota ratione coaeternum, quem filium eatenus confitetur, ut filium iri eadem natura qua patri coaeternus est aliquando fieri patrem, ne rursus in infinitgenitum nec generantem sed a pati e quoque procedentem uel filio; qui sit tamen processionis istius modus arce religionis nostrae multi diuersa et humaniter atque ut ita dicam carnaliter sentientes aduersa locuti sunt, ut Arrius qui licet deum dicat filium, minorem tamen patre multipliciter et extra patris substantiam confitetur. Sabelliani quoque non tres exsistentes personas sed unam unam dicunt esse personam sub uocabulorum diuersitate signatam. Manichaei quoque qui duo principia sibi coaeterna et aduersa profitentur, unigenitum dei esse non credunt. Indignum enim iudicant, si deus habere filium uideatur, nihil aliud cogitantes nisi carnaliter, dit, illic quoque indignum esse intellectum huiusmodi applicare; quae res eos nec uetus facit
Abbreviated transcription (Latin):
õppotentia sub̃a. ĩ mutabilitas. instus. sapĩa. et
situas peto: aut si aliqua re dit̾sus es diligẽ¬
tius intuere que dicta sunt et fidem si poteris
planã fioem: no¬
in ac uet̾s testam̃ti pandit auctoritas.
nuerit instrumentũ eũ qi semꝑ assignaudt
in orbe t̾rarũ ad ipͥiꝰ nr̃i saluatoris muabi¬
li manasse ꝓbatur aduentu. Hec aut̃ re
his fundamentis pͥncipaltt̃ nititur. asse¬
rens ex et̾no. idest añ mũdi constitionem
añ om̃e uidelicet quod recinere pͭ tꝑis uo

Expanded text:
potentia, substantia, immutabilitas, virtus, sapientia, et struas peto; aut si aliqua re forte diversus es, diligentius intuere quae dicta sunt; et fidem, si poteris, anam fidem noui ac ueteris testamenti pandit auctoritas; nuerit instrumentum eumque semper signaueriin orbem terrarum ab ipsius nostri saluatoris mirabili manasse probatur aduentu. Haec autem rhis fundamentis principaliter nititur asserens: ex aeterno, id est ante mundi constitutionem, ante omne uidelicet quod temporis po
Abbreviated transcription (Latin):
uero an pr̾ et filius. et sp̃s sc̃s de diuitate sub̾a¬
liter p̃dic̾etur an alio quolibet modo ¶ã
q huius indaginis hinc arbitior esse sumendã.
uñ rerũ om̃iu̾i manifestũ constat exordiũ. idest
ab ipĩs catholice sid̃i fundamentis. Sigͥ int̾rogẽ

Expanded text:
ero an Pater et Filius ac Spiritus sanctus de divinitate substantialiter praedicentur, an alio quolibet modo; viamque indaginis hinc arbitror esse sumendam, unde rerum omnium manifestum constat exordium, id est ab ipsis catholicae fidei fundamentis. Si igitur interrogem
Abbreviated transcription (Latin):
rogant usurpat. elisus ẽ. Hec aut̃ reuelãte
d̾o moysi famulo suo cõꝑta sunt: cm etrã
humani gn̾is conditionẽ atq originẽ uolu¬
it ĩ notescere. sic̃ ab eo lib̾ ꝓlati testant᷑ Oĩs¬
enĩ diuina auctoritas his modis cõstare ui¬
oetur. ut aut historialis modꝰ sit. qͥ nichil a¬
liut nͥ res gestas enuntiet: aut allegoricus.
ut ñ illie possit historie ordo consistere. Aut
certe ex utrisq cõpositus uͭ et scd̃m hystonã
et scõm allegoriã man̾e uideat᷑. Hec aũ pie
intelligentib et u̾a̾ci corde tenentib: satiᷤ

Expanded text:
roganter usurpat, elisus est. Haec autem revelante Deo Moysi famulo suo comperta sunt, cui etiam humani generis conditionem atque originem voluit innotescere, sicut ab eo libri prolati testantur. Omnis divina auctoritas his modis constare videtur, ut aut historialis modus sit, qui nihil aliud nisi res gestas enuntiet, aut allegoricus, ut non illi possit historiae ordo consistere, aut certe ex utrisque compositus, ut et secundum historiam et secundum allegoriam manere videatur. Haec autem pie intelligentibus et
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clara arma assumere: et nõ obe¬
dientie nr̃e p̃mium debemus in
uilib idest in t̾renis reb ponere
nec in monte supbiȩ. ne de nob̃
dicat dñs. Amen dico uobis. re¬
ceꝑunt mercedem suam. S de¬
bet nr̃a obedientia e̾ẽ in monte
olei idest in monte caritatis: ut
quicquid facimus ꝓ dei dilectiõe
faciamus. Eduxit ergo eos fo¬
ras in bethaniam : et eleuatis ma¬
nib benedicebat eiꝰs. O qmͣ feli¬
ces fuerunt qͥ in illa societate etãt.

Expanded text:
praeclara arma assumere, et non obepraeclara arma assumere, et non obedientiae nostrae praemium debemus in vallibus, id est in terrenis rebus ponere, nec in monte superbiae, ne de nobis Dominus dicat: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Sed debet nostra obedientia esse in monte olei, id est in monte charitatis, ut, quidquid facimus, pro Dei dilectione faciamus. Eduxit ergo eos foras in Bethaniam, et elevatis manibus benedicebat eis . O quam felices fuerunt, qui in illa societate
Abbreviated transcription (Latin):
filios ̃  suꝑbie. In isto
monte habent quidam bethaniã
suam. idest cor suum quod uidet᷑
ẽẽ domus obedientiȩ: quia qͥcqͥd
facunt ideo faciuut. ut głificen¬
tur ab hominibus: Ad istambe¬
thaniam non adduc̃ ibc magist
humilitatis: s ad illam qͤ sita ẽ
Ĩ monte oliueci. Moͥnͤ int̾prt
tat᷑: piguedo olei ¶ ons enĩ
dei: mons pignis. Per mõtẽ
oliueti significat᷑ caritas: quia
ip̃a ẽ excellentior aliis uirtutid
In ipsa abundat oleum sp̾̃itale
quo uulnera animarũ nr̃arum cu¬
rantur : et̃ ꝑ quod lum̾ ueritats
nob̃ innotescit. Natura olei est.
ut si ponat᷑ in abis liquoribus
omnib suꝑnatet. et ideo apłs
postqm loquutus est de aliis uir.¬
tutib quando uolebat loqui de ca¬
ritate: p̃misit dicens. Adhuc suꝑex
ꝑ ipsum ad celum ꝑuenire. debe¬
mus mente exire et contemplatio¬
ne ab hoc mundo. debemus eti¬
am si possumus cor nr̃m e sensi¬
b carnis erigere. et obedientie

Expanded text:
filios superbiae. In isto filios superbiae. In isto monte habent quidam Bethaniam suam, id est cor suum, quod videtur esse domus obedientiae; quia quidquid faciunt, ideo faciunt, ut glorificentur ab hominibus. Ad istam Bethaniam non accedit Jesus magister humilitatis, sed ad illam quae sita est in monte Oliveti. Mons Olivetpinguedo olei. Mons enim Dei, mons pinguis . Per montem Oliveti significatur charitas, quia ipsa est excellentior aliis virtutibus. In ipsa abundat oleum spirituale, quo vulnera animarum nostrarum curantur, et per quod lumen veritatis nobis innotescit. Natura olei est, ut si ponatur in aliis liquoribus, omnibus supernatet; et ideo Apostolus, postquam locutus est de aliis virtutibus, quando volebat loqui de charitate praemisit, dicens: Adhuc supereper ipsum ad coelum pervenire, debemus mente exire, et contemplatione ab hoc mundo; debemus etiam, si possumus, cor nostrum a sensibus carnis erigere, et obedientiae
Abbreviated transcription (Latin):
stum. de impatiente patientem:
de suꝑbo humilem. Ad huc etiam
educit. eum feras. de se ipso idest
de sua ꝓpͥa uoluntate : ut semꝑ
habeat in corde hoc quod dñs di-¬
xIt. Non ueni fac̾e uoluntatem
meam. s uoluntatẽ eiꝰ qͥ misit me.
Illum quem ita ducit foras utiq
ducit eum in bethaniam: in illam¬
bethaniam que est in monte et nõ
ir qualicunq monte. s in monte
oliueti. Quedam bechania ẽ in
ualle. Bethanrã sic̃ diximius: int̾¬
p̾tatur domus obedientie. et signi¬
ficat cor obediens p̃ceptis dei. Tũc
domus obedientiȩ ẽ in ualle. qñ
aliquis ideo obediens esse uidet᷑:
ut possit consequi aliqua trena.
Iterum sicut sunt montes boni.
de quib scͥytum est. leuaui ocu-¬
los meos in montes un ueniet
auxilium mͥ: ita sunt montes ma-¬
li de quib dictum est ubi dñs lo¬
quit᷑ de aial olo. huic monte her¬
bas ferunt. EEt unus mons su¬
ꝑbiȩ. in quo sedet ille qui omne
sublime uidet: et est rex suꝑ oẽs

Expanded text:
stum, de impatiente patientem, stum, de impatiente patientem, de superbo humilem. Adhuc etiam educit eum foras de seipso, id est de sua propria voluntate, ut semper habeat in corde hoc quod Dominus dixit: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me . Illum, quem ita duxit foras, utique ducit in Bethaniam, quae est in monte, et non in qualicunque monte, sed in monte Oliveti. Quaedam Bethania est in valle. Bethania, sicut diximus, interpretatur domus obedientiae, et significat cor obediens praeceptis Dei. Tunc domus obedientiae est in valle, quando aliquis ideo obediens esse videtur, ut possit consequi aliqua terrena. Iterum, sicut sunt montes boni, de quibus scriptum est: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi , ita sunt montes mali, de quibus dictum est, ubi Dominus loquitur de diabolo: Huic montes herbas ferunt . Est unus mons superbiae, in quo sedet ille, qui omne sublime videt, et est rex super omnes
Abbreviated transcription (Latin):
spm̾ uidelicet scm̃ bis aceperunt:
sic̃ paulo ante diximus. Primo ĩ
t̾ra qñ apparuit eis: et insufflau̾
lis disꝑtite lingue tanqmͣ ignis: et se-¬
dit supra singulos eorum. Cuius diei
memortam. post paucos dies. deo an-¬
nuente. celebrabimus. Postqm᷑ gͦ fi-¬
nitum fuit illud dulce comuui umut
dic̃ euangłista: edux̃ eos foras in beth¬
taniam. Hechtania est unũ castellum:
et est positum in monte olrueti.
Bethania autem intpretat᷑ : domuᷤ
obedientiȩ. Et notate hic pulchrã
significationem. quia pͥmo mãdu¬
cauit cum illis. et postea edux̃ eos fo¬
ras in bethariam. quia illos facit
uere obedientes. quos solet spirta¬
li cibo reficere. Nec debemus p̾te¬
rire. quod ait: edux̾ eos foras. Ille
enim uere ascendit in bethanã:
quem dominus educit foras. Pri¬
mo foras de hoc mundo. quãdo
fac̃ eos non amare mundum.
neq ea que ĩ mundo sinit: fo¬
ras etiama  suis malis oꝑib et
morib. qu̾ado fac̾ de luxirioso ca¬

Expanded text:
m videlicet sanctum bis acceperunt, sicut paulo ante diximus: primo in terra, quando apparuit eis, et insufflavitlis dispertitae linguae tanquam ignis, et sedit supra singulos eorum: cujus diei memoriam post paucos dies, Deo annuente, celebrabimus Postquam ergo finitum fuit illud dulce convivium, dicit evangelista: Eduxit eos foras in Bethaniam . Bethania est unum castellum, et est positum in monte Oliveti. Bethania autem interpretatur domus obedientiae. Et notate hic pulchram significationem, quia primo manducavit cum illis, et postea eduxit eos foras in Bethaniam; quia illos facit vere obedientes, quos solet spirituali cibo reficere. Nec debemus praeterire, quod ait: Eduxit eos foras. Ille enim vere ascendit in Bethaniam, quem Dominus eduxit foras. Primo foras de hoc mundo, quando facit eos non amare mundum, neque ea quae in mundo sunt; foras etiam a suis malis operibus et moribus; quando facit de luxurioso ca
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ꝑ dei grãm erat amouẽ¬
dus. Uenit namq uerus salomõ:
uerus pacificus: sanguine crucis
sue pacificans que in celis sunt.
et que int̾ris. Et quia ammnira¬
bilis hec gr̾a a dieb ioħis cepit¬
lorum uim patitur. et iolenti di¬
lipiunt illud. Regnum quoq ce¬
lorum puritas cordis intelligitur:
ad quam non nisi quandam nob̾
inferendo uolentiam ꝑuenire po¬
terimus. De hoc regno dominꝰ.
Regnum inquit dei intra uos ẽ
Et apłs. Regnum dei non est e¬
sca et potus. s iusticia et pax: et

Expanded text:
aliquando per Dei gratiam erat amovenaliquando per Dei gratiam erat amovendus. Venit namque verus Salomon, verus pacificus, sanguine crucis suae pacificans quae in coelis sunt, et quae in terris . Et quia admirabilis haec gratia, a diebus Jovim patitur, et violenti rapiunt illud . Regnum quoque coelorum puritas cordis intelligitur, ad quam nonnisi quamdam nobis inferendo violentiam pervenire poterimus. De hoc regno Dominus: Regnum, inquit, Dei intra vos est ; et Apostolus: Regnum Dei non est esca et potus; sed justitia, et pax, et
Abbreviated transcription (Latin):
timor nr̃. Sit gͦ iħc talis: ei
rabili sapĩa amoueat cherobru et
gladium uersatilem. Cherubm uide¬
tur michi diuina ẽt iustitia. qͥ homi¬
nem suꝑbum et inobedientem a ꝑa¬
diso ꝓhibebat donec solueret᷑ pro
eiꝰ suꝑbia par humilitas: pro eui
inobedientia par obedientra. Que
mota est iusticia excludens. et succe ᷤ¬
sit iustitia admittens. S quis erat
gladius ille uersatilis: Audio do¬
minum in euangłio: gładtum nomi¬
nare. Non ueni pacem mittere: sed
gladium. Uoluit gͦ ꝑ gladium ali¬
quid significare: quod sit contiariũ
paci. Et quid tam contrarium paciz
qmͣ discordiar Et ibi quidem bo¬
nam. si tamen bona dici potest: ex¬
pressit. Hic uero gladius ut michi ii¬
def᷑ discordiam illam siguificat: que
ꝑ peccatum pͥmi hominis facta est.
int̾ dm̃ et hominem ÷ int̾ angłicã
et humanam naturam int̾ celestẽ
et trestrem creaturam. Ideo gla-¬
dius iste dicitur uersatilis: quia

Expanded text:
Timor noster. Sit ergo Jesus talis, et Timor noster. Sit ergo Jesus talis, et mirabili sapientia amoveat cherubin, et gladium versatilem. Cherubin videtur mihi divina esse justitia, quae hominem superbum et inobedientem a paradiso prohibebat, donec solveretur pro ejus superbia par humilitas; pro ejus inobedientia, par obedientia. Quaemota est justitia excludens, et successit justitia admittens. Sed quis erat gladius ille versatilis? Audio Dominum in Evangelio gladium nominare: Non veni pacem mittere, sed gladium . Voluit ergo per gladium aliquid significare, quod sit contrarium paci. Et quid tam contrarium paci, quam discordia? Et ibi quidem bonam, si tamen bona dici potest, expressit. Hic vero gladius, ut mihi videtur, discordiam illam significat, quae per peccatum primi hominis facta est inter Deum et hominem, inter angelicam et humanam naturam, inter coelestem et terrestrem creaturam. Ideo gladius iste dicitur versatilis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis uestiebantur septifomis sp̃s:
hoc pane delectabilit pascebantur.
alii spũ sapientie. alii intellectus. alii cõ¬
silii. alii fortitudinis. alsi pietatis. abi sci¬
entie alii timoris: spũs sc̃i gr̾ã cooperãce
refulgebant. Quod gͦ in his septẽ muni̾b
spiritus sc̃s patiebatur obprobrium :
Homini iusticiam confe¬
rebat : iusticie mercedem non red¬
debat. Que enim merces iusticie :
Regnum celorum. Dis ergo iustitie
regnum celorum exigebat. s hanc
tum regnum celorum non admitte¬
bat : donec ueniret ille qui hoc ab¬
stulit opprobrium: et his qui ui qua¬
dam carnem uidelicet suam cruci¬
sigendo cum uiciis et concupiscenti¬
is sibi iustitiam acquirunt: amoto
cherubin et gladio illo uersatili ꝑa¬
disi aditum patefecit. S quid est
inuocet᷑ nomen tuu̾ suꝑ nose Sit uir
iste iħc. sapĩa. intellectus: sit consili¬
um. sit fortitudo. scientia: pietas
timor. Nam et hoc scͥptum

Expanded text:
Joannis vestiebantur septiformis Spiritus; Joannis vestiebantur septiformis Spiritus; hoc pane delectabiliter pascebantur. Alii spiritu sapientiae, alii intellectus, alii consilii, alii fortitudinis, alii pietatis, alii scientiae, alii timoris, Spiritus sancti gratia cooperante, refulgebant. Quod ergo in his septem muneribus, Spiritus sanctus patiebatur opprobrium? Homini justitiam conferebat, justitiae mercedem non reddebat. Quae enim merces justitiae? Regnum coelorum. Vis ergo justitiae regnum coelorum sibi exigebat; sed hanc vim regnum coelorum non admittebat, donec veniret ille, qui hoc abstulit opprobrium; et his qui vi quadam, carnem videlicet suam cucifigendo cum vitiis et concupiscentiis, sibi justitiam acquirunt, amoto cherubin, et gladio illo versatili, paradisi aditum patefecit . Sed quid est: Invocetur nomen tuum super nos? Sit vir iste sapientia, sit intellectus, sit consilium, sit fortitudo, scientia, pietas, timor. Nam et hoc scriptum:
Abbreviated transcription (Latin):
um auserret opproþrium ⁊ donͤ¬
uentret ille uir unus quia uni¬
cus quia singłaris: singularit
enim fuit donec transiret. Ille
inqmͣ uir unus quem mulier
circundedit. cuius uxor caro scł.
humana. cui in utero uirgina¬
li quasi in thalamo suo mira-¬
bili dispensatione nupsit diui¬
nitas : que dui in ceteris filiis
ade fterilis manserat in dñco
homine pepit septem om̃s scł
ipso domino habitauit pleni
p̾henderunt: septem scilicet
tes pane: nõ uestimentis. Qs
est cibus sp̃s sc̃ie Ait dñs in eu¬
angłio. Meus cibus ẽ ut faciã
uolutatem pat̾s mei. Cib ergo
filii est: uoluntatem pat̾s facere. Idẽ
ergo et cib spiritus sc̃i. Hoc cibo
delectatur. inspirare scilicet hominib
fac̾e uoluntatem patris. U estimenta
quoq eius. sci sunt : in quorum cor¬
dib diurnus ille ignis nuturi solet.
et quasi soueri Unde dicitur. Et
his omnib quasi uestimento uestie¬
ris. His uestimentis etiam ante dies

Expanded text:
num auferret opprobrium donum auferret opprobrium donec ille vir unus, quia unicus, quia singularis singulariter enim fuit donec transiret; ille, inquam, vir unus, quem mulier circumdedit, cujus uxor caro scilicet humana, cui in utero virginali, quasi in thalamo suo, mirabili dispensatione nupsit divinitas, quae diu in caeteris filiis Adae sterilis manserat, in dominico homine peperit septem, omnes scipso Domino habitavit plenitprehenderunt; septem scilicet tes pane, non vestimentis. Quis est cibus Spiritus sancti? Ait Dominus in Evangelio: Meus cibus est ut faciam voluntatem patris mei . Cibus ergo Filii est voluntatem Patris facere. Idem ergo et cibus Spiritus sancti. Hoc cibo delectatur, inspirare scilicet hominibus facere voluntatem Patris. Vestimenta quoque ejus sancti sunt. In quorum cordibus divinus ille ignis nutriri solet, et quasi foveri. Unde dicitur: Et his omnibus quasi vestimento vestieris . His vestimentis etiam ante dies
Abbreviated transcription (Latin):
postea digito demonstrauit. et
mirabilis d̾i gr̾e p̾dicator etiã mu¬
blicanis et meret̾tib regni cele¬
stis aditum suo sermone pate¬
fecit : uim quandam ex eorũ
conuersione celesti inferens pu¬
ritati. Uñ dominus ĩ euãgłio. id
qͦd modo audistis. A diebus ĩqͥt io¬
hanis regnũ celorum iũ patitur:
et molenti amipiunt illud fł
dieb quidem ioħis regno celo¬
rum uis inferebatur : quamu¬
tiq uim regnum celorũ añi di¬
es ioħis non patiebat᷑  dhuc
enim cherubin cũ gladio illo.
u̾satili miser̾ adom ut pote lub so¬
liis sici latitantẽ aꝑadisi mtrortu
abigebat : et quodam modo uim
inferentis conatum enacuabat
Adhuc septem ille mulieres pa¬
tiebantur opprobrium. que ꝓpͥo
quidem pane uescebantur: ꝓpͥss
uestimentis utebant᷑ Patiebant᷑
tamen opprobrium circueuntes
et unum aliquem quem sibi om¬
nes comp̾hendent querentes:
quippe aha unum. alia alterum:
simul omnes neminem. qui õi¬

Expanded text:
postea digito demonstravit; et postea digito demonstravit; et mirabilis Dei gratiae praedicator, etiam publicanis et meretricibus regni coelestis aditum suo sermone patefecit, vim quamdam ex eorum conversione coelesti inferens puritati. Unde Dominus in Evangelio, id quod modo audistis: A diebus, inquit, Joannis regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . A diebus quidem Joannis regno coelorum vis inferebatur, quam utique vim regnum coelorum ante dies Joannis non patiebatur. Adhuc enim cherubin cum gladio illo versatili miserum Adam utpote sub foliis fici latitantem a paradisi introitu abigebat , et quodammodo vim inferentis conatum evacuabat. Adhuc septem illae mulieres patiebantur opprobrium, quae proprio quidem pane vescebantur propriis vestimentis utebantur. Patiebantur tamen opprobrium, circumeuntes et unum aliquem, quem sibi omnes comprehenderent, quaerentes. quippe alia unum, alia alterum, simul omnes neminem, qui homi
Abbreviated transcription (Latin):
ro in qͦuem uenit ꝑ peccati con¬
tagium diguissimum factus est sp̃s
sc̃i habitaculume G et hoc non ẽ
p̾tertundum. qd sacerdos eligit᷑
de quo nasceretur : templum in
qu& eius natiuitas p̃diceret᷑. no¬
men quod ei imponeretur : an¬
ra quidem p̾termittenda. Erat
quippe hora incensi. Utinam fr̃s
mei et nos simus de illis sacer¬
dotib: quibi ait apłs petrus.
Tos autẽ genus electum regale
sacerdotium. Utinam efficiatur
cor ur̃m templum dei: sic̃ dicit
apostolus. Templum dei scm̃
est : quod estis uos. Nortasse
hora incensi hora salutifere com-¬
punctionis. cum dirigitur ora¬
tio nr̃a sic̃ incensum in conspe-¬
ctu domini et nobis angłs di¬
iune uidelicet gr̾e nuncius ap¬
parebit. Iohannes namq:. dei
gr̾ã int̾pretatur. Et apte hoc
nomen ei angło p̾cipiente im¬
ponitut. qui illam inenarra-¬
bilem gr̾am qua u̾bum caro
factum est adhuc int̾ matna
uiscera positus recognouit. et
ipsum uerbum caro factum

Expanded text:
ro, in quem venit per peccati conro, in quem venit per peccati contagium, dignissimum factus est Spiritus sancti habitaculum? Sed et hoc non est praetereundum quod sacerdos eligitur, de quo nasceretur; templum, in quo ejus nativitas praediceretur; nomen, quod ei imponera quidem praetermittenda. Erat quippe hora incensi. Utinam, fratres mei, et nos simus de illis sacerdotibus, quibus ait apostolus Petrus: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Utinam efficiatur cor nostrum templum Dei, sicut dicit Apostolus: Templum Dei sanctum est, quod estis vos . Fortasse hora incensi, hora salutiferae compunctionis, cum dirigitur oratio nostra sicut incensum in conspectu Domini , et nobis angelus, divinae videlicet gratiae nuntius, apparebit. Joannes namque Dei gratia interpretatur, et aperte hoc nomen ei, angelo praecipiente, imponitur, qui illam inenarrabilem gratiam, qua Verbum caro factum est , adhuc intra materna viscera positus recognovit; et ipsum Verbum carnem factum
Abbreviated transcription (Latin):
de sc̃o ohe baptista. xiiiiꝰ.¬
ui uerbum dei
aliis loquit᷑ nõ
debet intend̾e
nt suam scientiã
possit tactare.
qmodo auoien¬
tes possit edificare. Ido debet ꝓpł au-¬
dientium qualitatem suum temꝑare
sermonem: et infirmis incellectibus
compatiendo mat̾no quodam affectu
ut ita dicam balbutiendo. ad infanti¬
lia uerba descende. S tenuitas inge¬
mi mei requirit. ut auditores mei ad
paruitatem mei sermonis suum po-¬
tius indinent auditum. Inde fr̾s
mei fateor: non parum erubesco. S
iterum quandam resumo audaciam:
cum considero beatum zachariam pa¬
tr̾e scilicet huius uiri. cuiꝰ hodie fe-¬
sla celebramus. Qui cum uellet
nomen ioħis expͥmere. cum ipsa no¬
minis exp̾ssione: qͥ prtus fuerat mu¬
tus : factus est facundissimus. Et¬
nos fortasse si ceꝑimus loqui de io¬
hanne: non omnino muti erimus.
S quid de eo lequem᷑ aut quid
In eius laudib dicentus ⁊ qui añ¬
ꝗmͣ natus angłica est auctoritate
laudatus. et inesfabili gra in ute¬

Expanded text:
DE SANCTO JOANNE BAPTISTA. Qui verbum Dei aliis loquitur non debet intendere ut suam scientiam possit jactare; sed quomodo audientes possit aedificare. Ideo debet propter audientium qualitatem suum temperare sermonem, et infirmis intellectibus compatiendo materno quodam affectu, ut ita dicam, balbutiendo, ad infantilia verba descendere. Sed tenuitas ingenii mei requirit ut auditores mei ad parvitatem mei sermonis suum potius inclinent auditum. Unde, fratres mei, fateor, non parum erubesco; sed iterum quamdam resumo audaciam, cum considero beatum Zachariam, patrem sancti hujus viri, cujus hodie festa celebramus. Qui cum vellet nomen Joannis exprimere, cum ipsa nominis expressione, qui prius fuerat mutus, factus est facundissimus. Et fortasse si coeperimus loqui de Joanne, non omnino muti erimus. Sed quid de eo loquemur, aut quid in ejus laudibus dicemus, qui antequam natus, angelica est auctoritate laudatus, et ineffabili gratia in ute