comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa quȩscione satis in primolibro deciuitato dispu¬
tauimus. Siaũt iepte humanũ secutus errorẽ. huma nũ
sacrificium uo uendum putauit : cius quidẽ peccatum
deunica filia iure punitũ est: quod &iã ipse. uerbis suis
am uestimentis suis. Herumtam̃ &iam hic cius error ha¬
b& aliquã laudẽ sidei. quadm̃ timuit. Ut quod uouent
redder&: nec diuini in se iudicii sententiam declinauit.
Siue sperans dm̃ prohibiturum. sicut fecit habrahe siue
cius uoluntatẽ &iam non prohibentis intellectã. face¬
re potius quã contem nere statuens: quã quã & hic
merito quȩri potest utrum uerius intellegitur. hoc dñ
nolle fieri & in copotius dõ sinonficr&. oboe dir& ur
Quõ hoc senolle & in abra he filio & in legitima prohibi¬
tione monstrauerat: Nerumtamen si propter ea ieptẽ
non facer& sibi potius inunica pepercisse : qua di uolun¬
tatẽ secutus eẽ uider&ur Magis ergo intellexit in

Expanded text:
de qua quaestione satis in primo libro de ciuitate dei dispude qua quaestione satis in primo libro de ciuitate dei disputauimus. si autem Iephte humanum secutus errorem humanum sacrificium uouendum putauit, eius quidem peccatum de unica filia iure punitum est — quod etiam ip:-:e uerbis suis am uestimentis suis — uerum tamen etiam hic eius error habet aliquam laudem fidei. qua deum timuit, ut quod uouerat redderet, nec diuini in se iudicii sententiam declinauit, siue sperans deum prohibiturum, sicut fecit Abrahae, siue eius uoluntatem etiam non prohibentis intellectam facere potius quam contemnere statuens. Quamquam et hic merito quaeri potest utrum uerius intellegitur hoc deum nolle fieri et in eo potius deo. si non fieret, oboediretur, quoniam hoc se nolle et in Abrahae filio et in legitima prohibitione monstrauerat. uerum tamen si propterea Iephte non faceret, sibi potius in unica pepercisse quam dei uoluntatem secutus esse uideretur. magis ergo intellexit in
Abbreviated transcription (Latin):
mos excitare. eo magis qđ talia sibi sacrificia offerri
u&uerat. Curabit sibi eius modi aliquid offerendum :
ut ipsa admiratio. magñã gigner& quȩstionẽ. Et
magna questio ad perscrutandum magnũ mysteriũ.
studium pie mentis criger&: Pie uero scrutans
mens hominis altitudinem proph&iae. uelut amo
huic nos rationi & considerationi non obsistimus : Sedalia
questio est deanimo uouentis : Alia de prouidentia di
qualicumq animo cius obtie utentis. Quam obrem
si sps dñi qui factus ẽ super iepte : ut hoc uouer& omni¬
no precepit : quod quidẽ scriptura nona peruit : Tam̃
si hoc ille precepit . cuius nonlic& iussa contemnere :
Nonsolum insipientia cul panda nonẽ uerum &iam lau¬
udanla oboedientia ẽ Hoc enim &iam sise homo ip¬
se interimat : quodutiq humana uoluntate atq con¬
silio facere nefas ẽ: ꝓfecto intellegendum ẽ. obocdi¬
enter fieri potius quã sceleste : sidiuinitus iussum ẽ

Expanded text:
mos excitare eo magis, quod talia sibi sacrificia offerri mos excitare eo magis, quod talia sibi sacrificia offerri uetuerat, curauit sibi eius modi aliquid offerendum, ut ipsa admiratio magnam gigneret quaestionem et magna quaestio ad perscrutandum magnum mysterium studium piae mentis erigeret, pie uero scrutans mens hominis altitudinem prophetiae uelut hamo aret? huic nos rationi et considerationi non obsistimus. sed alia quaestio est de animo uouentis. alia de prouidentia dei qualicumque animo eius optime utentis. quamobrem si spiritus domini, qui factus est super Iephte, ut hoc uoueret omnino praecepit, quod quidem scriptura non aperuit, tamen, si hoc ille praecepit, cuius non licet iussa contemnere, non solum insipientia culpanda non est uerum etiam laudanda oboedientia est. hoc enim, etiam si se homo ipse interimat, quod utique humana uoluntate atque consilio facere nefas est, profecto intellegendum est oboedienter fieri potius quam sceleste. si diuinitus iussum est:
Abbreviated transcription (Latin):
quid & spiritale significauit frustra ds talia prohibuit &¬
se odisse testatus ẽ Quo & illa quae fieri iussit utiꝙad
aliquã significationẽ rerum spiritalium magnarũꝙrefe¬
runtur : Cur ergo illa prohiber&: quando quidẽ poterant¬
propter candẽ rerũ earundẽ significationem. Propter quã
& ista licite fiebant. nihilominus licite fieri nisi quia
ncctale aliquid significantia. quale expedit credere.
humana dõ sacrificia placucrunt. Quando non proiusti
peccare noluit. interimitur Sed homo abhomine
tam quã electa hostia. more pexcoris immolatur
Quidsiait aliquis. quõ pcȩcorum uictimȩ iam eo ipso
quofuerant usitatȩ. quamuis & ipsa ea recte intelle¬
gentibus. ad significationẽ spiritaliũ referuntur
Minustamen faciebant intentos. ad magnũ sacramentũ
xp̃i & eclesiae requirendum Propterea ds̃. re insigni
& in opinata. uolens quasi dor mientes hominũ ani¬

Expanded text:
quid et spiritale significauit. frustra deus talia prohibuit et quid et spiritale significauit. frustra deus talia prohibuit et se odisse testatus est, quoniam et illa quae fieri iussit utique ad aliquam significationem rerum spiritalium magnarumqueruntur. Cur ergo illa prohiberet, quandoquidem propter eamdem rerum earumdem significationem poterant, propter quam et ista licite fiebant, nihilominus licite fieri, nisi quia nec tale aliquid significantia quale expedit credere, humana Deo sacrificia placuerunt, quando non quisque ppeccare noluit, interimitur, sed homo ab homine tamquam electa hostia more pecoris immolatur. Quid? si, ait aliquis, quoniam pecorum uictimae iam eo ipso quo fuerant usitatae, quamuis et ipsae a recte intellegentibus ad significationem spiritalium referrentur, minus tamen faciebant intentos ad magnum sacramentum Christi et ecclesiae requirendum, propterea deus re insigni et inopinata uolens quasi dormientes hominum ani
Abbreviated transcription (Latin):
ad monuisse : Vt hoc sacer&: & tamen tam grande signum.
quis eius animo atq consiliofaciendum. nisi dñs inspirauit :
qui prȩfigurauit scõs suos. thesaurum euangeliciluminis.
inuasis fictilib habituros. sicut a postolus dicit. Habemus
aut̃ thesaurum istum. inuasis fictilibus. Quibus in passio¬
ne martyrii. tam quã uasculis sractis maior eoru gloriae
fulgor emicuit. quae impios euangelicȩ predicationis
inimicos in opinata illis xp̃i claritate supera uit Seu
ergo perscientes. seu pernescientes. prȩfigurationem
predica onẽꝙ futurorum. sp̃s dñi proph&icis temporib
operatus ẽ . nec ideo peccata eorum dicendum ẽ non
fuisse peccata . & quia & ds. qui& malis nrĩs bene
uti nouit : &iam ipsis eorum peccatis usus ẽ ad significan¬
da quae uoluit Proinde si propter ea peccatũ non fuit.
nȩ siue &iam parricidale
sacrificium. uel uouere uel reddere: quia magnum ali¬

Expanded text:
admonuisse, ut hoc faceret. et tamen tam grande signum admonuisse, ut hoc faceret. et tamen tam grande signum quis eius animo atque consilio faciendum nisi dominus inspirauit? qui praefigurauit sanctos suos thesaurum euangelici luminis in uasis fictilibus habituros, sicut apostolus dicit: habemus autem thesaurum istum in uasis fictilibus: quibus in passione martyrii tamquam uasculis fractis maior eorum gloriae fulgor emicuit, quae inpios euangelicae praedicationis inimicos inopinata illis Christi claritate superauit. Seu ergo per scientes seu per nescientes praefigurationem praedicationemque futurorum spiritus domini propheticis temporibus operatus est, nec ideo peccata eorum dicendum est non fuisse peccata, quia et deus, qui et malis nostris bene uti nouit, etiam ipsis eorum peccatis usus est ad significanda quae uoluit. proinde si propterea peccatum non fuit e etiam parricidale sacrificium uel uouere uel reddere, quia magnum ali
Abbreviated transcription (Latin):
ne proph&ica ut per eum signa talia monstrarentur.
nec defecisse afide . & quod eiiam promiserat dñs.
credidisse. Sedactione proph&ica. inuellere uolu¬
isse temptare. atq ita illius temptationẽ fuisse in¬
culpa bilẽ sicut dolũ iacob. Et illud quod
dño ait. Non irascatur in dignatiotua in me : Noni¬
deo dixisse quodiram eius timer&. sed quod eum
confider& non irasci cũ ea facer& quae spũ eius
dictante facienda esse tamquã proph&a sentir& dicat
ut uid&ur: dum modo illud quod defacto efud scriptura
ipsa culpauit. quod lib& signific& non audeat ex cusare
a peccato Nam & illud quod trecenti uiri. ad signum
crucis ipsonumero pertinentes. y drias fictiles accepe¬
runt : eisq ardentes faculas incluserunt : Quibus ydrus
fractis repente lumina numerose micantia. tant᷑a hos¬
tium multitudinẽ terruerunt : tam quã ex suo arbitrio
uid&ur fecisse gedeon: Non enim scriptura dicit dnm̃

Expanded text:
ne prophetica, ut per eum signa talia monstrarentur, ne prophetica, ut per eum signa talia monstrarentur, nec defecisse a fide et quod ei iam promiserat dominus credidisse, sed actione prophetica in uellere uoluisse tentare atque ita illius tentationem fuisse inculpabilem sicut dolum Iacob et illud quod domino ait: non irascatur indignatio tua in me, non ideo dixisse, quod iram eius timeret, sed quod eum confideret non irasci, cum ea faceret quae spiritu eius dictante facienda esse tamquam propheta sentiret: dicat, ut uidetur, dum modo illud, quod de facto ephud scriptura ipsa culpauit quodlibet significet non audeat excusare a peccato. nam et illud, quod trecenti uiri ad signum crucis ipso numero pertinentes hydrias fictiles acceperunt eisque ardentes faculas incluserunt, quibus hydriis fractis repente lumina numerose micantia tantam hostium multitudinem terruerunt, tamquam ex suo arbitrio uidetur fecisse Gedeon; non enim scriptura dicit dominum
Abbreviated transcription (Latin):
centemq seuir&: agit enim sp̃s dñi & perbonos & per
malos & perscientes & pernescientes quodagendũ
nouit & statuit. qui &iam percaifan . a cerrimum dñi
persecutorẽ. nescientem qud dixerit. insignem protu¬
lit proph&iam. quod o porterit xp̃m mori progente
Qui s enim egit nisi sp̃s dñi curans prenuntiare uentura.
ut iudicigedeon temptare uolenti dnm & noncreden¬
ti quodei fuerat permanum eius desalute populi iam
locutus. hoc potissimum deuellere prius cõpluto. post¬
modum sicco. & dearea primum sicca. postea rigata
uenir& inmentem :: ut quod sub defecit afide: infirmita¬
ti eius delicto quae deput&ur Quod uero &iam tali
cius animo. ad hoc quod generi humano significari opor¬
tebat ususẽ ds : ad cius intellegatur miseri cordiam
& mirabilem ꝓuidentiam pertinere Siquis aut̃ dic̃.
omnia scientem fecisse & dixisse gedeon exreuelatio¬

Expanded text:
centemque saeuiret. agit enim spiritus domini et per bonos et per centemque saeuiret. agit enim spiritus domini et per bonos et per malos et per scientes et per nescientes, quod agendum nouit et statuit: qui etiam per Caiphan, acerrimum domini persecutorem, nescientem quid dixerit insignem protulit prophetiam, quod oporteret Christum mori pro gente. quis enim egit nisi spiritus domini curans praenuntiare uentura, ut iudici Gedeon tentare uolenti dominum et non credenti quod ei fuerat per manum eius de salute populi iam locutus, hoc potissimum de uellere prius conpluto, postmodum sicco et de area primum sicca, postea rigata ueniret in mentem? ut, quod subdefecit a fide infirmitati eius delictoque deputetur; quod uero etiam tali eius animo ad hoc quod generi humano significari oportebat usus est deus, ad eius intellegatur misericordiam et mirabilem prouidentiam pertinere. Si quis autem dicit omnia scientem fecisse et dixisse Gedeon ex reuelatio
Abbreviated transcription (Latin):
superatis. populo ad quisiuit salutem Sic enim scriptũ ẽ
Edix it gedeon ad dnm. Nonirascatur indignatiotua
inme. Etloquar adhuc semel: & temptabo adhuc se¬
mel inuellere. Iram quippe dĩ m&uebat. qua nouerat
se temptando peccare. quod ds̃ inlege sua manifestissi¬
me prohib&: hoc tamen peccatũ eius: Et mirabilis signi
euidentia. & magna uictoriȩ prosperitas. liberationisq
populi consecuta ẽ lam enim ds̃ statuerat afficto
populo sub uenire. atꝙ huius ducis quẽ ad hoc opus
ad sumserat. utebatur animo. non solum fideli & pio.
uerum &iam subdeficiente. & delinquente . & ad prȩ¬
nuntiantȩ quȩ uolebat . & complenda quactdixerat
Non enim peristos tantum. qui &iam si peccauerunt.
inter iustos tam̃ narrantur : Sed &iam per ipsum sa¬
lem. Omnimodo reprobatum. multa ds̃ populo suo
prȩstitit. inquẽ insiliuit & iam sp̃s dĩ & proph&auit.
noncum iuste ager&. sed cum in uirũ scm da uid in no¬

Expanded text:
superatis populo adquisiuit salutem: sic enim scriptum est: superatis populo adquisiuit salutem: sic enim scriptum est: et dixit Gedeon ad dominum: non irascatur indignatio tua in me; et loquar adhuc semel et tentabo adhuc semel in uellere. iram quippe dei metuebat, quia nouerat Se tentando peccare, quod deus in lege sua manifestissime prohibet. hoc tamen peccatum eius et mirabilis signi euidentia et magna uictoriae prosperitas liberationisque populi consecuta est. iam enim deus statuerat adflicto populo subuenire atque huius ducis, quem ad hoc opus adsumpserat. utebatur animo non solum fideli et pio uerum etiam subdeficiente et delinquente et ad praenuntianda quae uolebat et complenda quae dixerat. Non enim per istos tantum, qui etiam si peccauerunt, inter iustos tamen narrantur, sed etiam per ipsum Saulem omni modo reprobatum multa deus populo suo praestitit, in quem insiliuit etiam spiritus dei et prophetauit. non cum iuste ageret. sed cum in uirum sanctum Dauid inno
Abbreviated transcription (Latin):
ctum : Iale in epła ad hebreos meruit testimonium: Utrũ
aut quia postea quã dictũ est. Eactumẽ super iepte sp̃s
dñi ea secuta sunt ut uotum illud uouer&. atꝙ hostes uince¬
r& . & quod uouerit redder&. Spũi dñi omnia deputan¬
da sint : ut per inde habeatur. & hoc sacrificium. tamqu̾a
idcdñs sicut abrahae fieri iusserit. non facile dixerim cũ
utiq degedeon possit hacc afferri differentia: quia pec
catum quod fecit. quando fecit efud. post qđ uniuersus
populus fornicatus est nulla est eius cõmemorata pro¬
speritas. Postea uero quam iepte uotum uouit. illa ẽ
insignis eius uictoria consecuta. propter qũa ad ipiscen¬
dam uouerat. Et qua adepta. quod uouerat soluit: Rur¬
sus enim considerandum ẽ. quia gedeon: Et si non postea¬
quam fecit efud. ta men postea quam temptauit dnm.
quod utiq peccatum ẽ. Magna strage hostibus caesis atq

Expanded text:
ctum, tale in epistula ad Hebraeos meruit testctum, tale in epistula ad Hebraeos meruit testautem quia posteaquam dictum est, Factus est super Jephte Spiritus Domini, ea secuta sunt, ut votum illud voveret, atque hostes vinceret, et quod voverat redderet, Spiritui Domini omnia deputanda sint, ut perinde habeatur et hoc sacrificium, tanquam id Dominus sicut Abrahae fieri jusserit, non faciutique de Gedeon possit haec adferri differentia. quia < post peccatum quod fecit, quando fecit ephud post quod uniuersus populus fornicatus est, nulla est eius commemorata prosperitas. postea uero quam Iephte uotum uouit, illa est insignis eius uictoria consecuta, propter quam adipiscendam uouerat et qua adepta quod uouerat soluit. rursus enim considerandum est, quia Gedeon, etsi non posteaquam fecit ephud, tamen posteaquam tentauit dominum, quod utique peccatum est, magna strage hostibus caesis atque
Abbreviated transcription (Latin):
quorum sidem atq iustitiam ueraciter laudat : Non hinc
impeditur eorum &iam peccata. siqua nouit & oporte¬
re iudicat. notare ueraciter Nam & in eo quod idem
gedeon signum p&ens. sicut ipse locutus ẽ : Tempta uit
inuellere : Nescio utrum nonfuerit transgressus precep¬
tum quodictumẽ. Non temptabis dnm dm̃ tuum
Uerum tam̃ &iã in eiꝰ temptatione. dñs qđ p̃nuntiare
uolebat. ostendit. In compluto scilic& uellere. & area
tota circumquaq: sicca. figurare primũ populũ israhel.
vbi erant scĩ cum gratia caelesti. tam quam pluuia spirita¬
li. & postea compluta arta sicco uellero. figurare ecclesiã
toto orbe diffusam. habentem non inuellere tamquam
in uelamine : Sed in apesto caelestem gratiam. illo priore
populo. uelut ab eiusdem gratiae rore alienato atq siccato
Nec tam̃ frustra interfideles & operantes iustitiam. propt᷑
bonam fidelemq uitam. inqua eum credendum eͣ eẽ defun¬

Expanded text:
quorum fidem atque iustitiam ueraciter laudat, non hinc quorum fidem atque iustitiam ueraciter laudat, non hinc inpeditur eorum etiam peccata, si qua nouit et oportere iudicat, notare ueraciter? nam et in eo, quod idem Gedeon signum petens, sicut ipse locutus est. tentauit in uellere, nescio utrum non fuerit transgressus praeceptum. quo scriptum est: non tentabis dominum deum tuum; uerum tamen etiam in eius tentatione dominus quod praenuntiare uolebat ostendit: in conpluto scilicet uellere et area tota circumquaque sicca figurare primum populum Israhel, ubi erant sancti cum gratia caelesti, tamquam pluuia spiritali; et postea conpluta area sicco uellere figurare ecclesiam toto orbo diffusam. habentem non in uellere tamquam in uelamine sed in aperto caelestem gratiam illo priore populo uelut ab eiusdem gratiae rore alienato atque siccato. nec tamen frustra inter fideles et operantes iustitiam propter bonam fidelemque uitam, in qua eum credendum est esse defun
Abbreviated transcription (Latin):
c&era. ad hoc ipsum uotum pertinentia. ut omniꝰ quȩtle in¬
ceps facta sunt tam qu̾a opera sp̃s dñi qui super eum factusẽ.
Intellegenda uideantur: ista testimonia nos compellunt
quaerere potius cur factum sit. quam facile in probare
quod factum est: Sed primo illud quod ex epistola quae
adhebreos est commemoraui. inter illos laudabiles uiros
qui ibidem recoluntur. Nonsolum est iepte : uerũ &iam
mauit gedeon : Ettamen eius factum. quod de illo auro
prede operatus est efud. Et fornicatus est posillud omnis
isrł & factumẽ domui gedeon inscandalũ : Nonsolum
laudare non possimus . uerum &iam quia scriptura hinc
a pertissime iudicauit : Reprobare minime dubitamus:
Necta men ex hoc ulla sit iniuria sp̃ui dñi. qui eum confor¬
tauit : Ut hostes populieius tanta facilitate superar&:
curergo inter eos commemoratur. qui perfidem uice¬
runt regna operantes iustitiam. Nisi quia scã scriptura

Expanded text:
caetera ad ipsum votum pertinentia, ut omnia quae deincaetera ad ipsum votum pertinentia, ut omnia quae deinceps facta sunt tanquam opera spiritus Domini qui super eum factus est intelligenda videantur. Ista testquaerere potius cur factum sit quam facile inprobare quod factum est. Sed primo illud, quod ex epistula quae ad Hebraeos est commemoraui, inter illos laudabiles uiros, qui ibidem recoluntur, non solum est Iephte uerum etiam ini confortauit Gedeon. et tamen eius factum, quod de illo auro praedae operatus est ephud et fornicatus est post illud omnis Israhel et factum est domui Gedeon in scandalum, non solum laudare non possumus, uerum etiam, quia scriptura hinc apertissime iudicauit, reprobare minime dubitamus; nec tamen ex hoc ulla fit iniuria spiritui domini, qui eum confortauit, ut hostes populi eius tanta facilitate superaret. cur ergo inter eos commemoratur, qui per fidem uicerunt regna operantes iustitiam, nisi quia sancta scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
se uouerȩ dõputarent homines. cum uictimas humanas uo¬
uerent. Et quod ẽ horribilius. filiorum: aut nonuere᷑. sed po¬
tius simulata eadem uota essent : cum uelut exemplo abra¬
hae sperarent qui uouissent: dm̃ prohibiturũ talia uota
compleri Possemus in quã haec dicere: nisi ab ista senten¬
tia. duonos precipue diuinarum scripturarũ testionia
r& ardarent : Vt hanc rem gestam . & in libris tantac auc¬
toritatis memoriae commendatam. diligentius quantum
ons adiuuat. & cautius perscrutemur. neinullam pastem
iuditium temerarium proferamus. Unum quod in epła
ad hebreos. Iste iepte in tertales commemoratur. ut cum
culpa reuereamur. Ubi sic scriptum ẽ. It quid ad huc di¬
cam Deficit enim me tempus enarrandi deged eon barach
promissiones : Alterum quod ubi deillo ista narrantur.
quod tale uouerit & impleuerit uotum premisit scriptura
gala ad trans filios ammon. & uouit iepte uotum dño. &

Expanded text:
se uouere deo putarent homines. cum uictimas humanas uose uouere deo putarent homines. cum uictimas humanas uouerent et, quod est horribilius, filiorum, aut non uera, sed potius simulata eadem uota essent, cum uelut exemplo Abrahae sperarent qui uouissent deum prohibiturum talia uota conpleri: possemus, inquam, haec dicere, nisi ab ista sententia duo nos praecipue diuinarum scripturarum testimonia retardarent, ut hanc rem gestam et in libris tantae auctoritatis memoriae commendatam diligentius, quantum dominus adiuuat, et cautius perscrutemur, ne in ullam partem iudicium temerarium proferamus. unum, quod in epistula ad Hebraeos iste Iephte inter tales commemoratur, ut eum culpare uereamur, ubi sic scriptum est: et quid adhuc dicam? deficipromissiones . Alterum, quod ubi de illo ista narrantur, quod tale voverit et impleverit votum, praemisit Scriptura Galaad trans filios Ammon, et vovit Jephthe votum Domino , et
Abbreviated transcription (Latin):
Ded iustitia & dĩ lege consulta. aestimandũ pensandumq
dimisit: Quia ergo deisto iepte facto inncutra pastem
sententiam. Scriptura di protulit: Ut nr̃ intellectus
ip iudicando exercer&ur : Possemus iam dicere. dõdis¬
plicuisse tale uotum & adillam perductum esse uindictam
ut patri potissimum filia unica occurrer&. Quod sisperass&
atq uoluilꝰ se non continuo ut eamuidit scidissẽ uestimen¬
ta sua & dixiss& łlcume filia mea. inpedistime. in osfendicu¬
lum facta es in oculis meis Deinde sexaginta dierum. tam lon¬
ga dilatione data filiae suae : Dñs eum abunicȩ Karissimae
nece non prohibuerit : sicut prohibuit abraham. donec persici¬
endo quod uouerat. se ipsum percuter& orbitate grauissima
Dm̃ aũt nequa quã hominis immolatione placar&. Et ideo
huiuscemodi patripoenam fuisse r&ributam: neinpunitum
talis uotirelinquer&ur exemplum. Ut aut magnum aliquid

Expanded text:
sed justitia et Dei lege consulta aestimandum pensandumque sed justitia et Dei lege consulta aestimandum pensandumque dimisit. Quia ergo de isto Jephte facto in neutram partem sententiam Scriptura Dei protulit, ut noster intellectus in judicando exercerplicuisse tale uotum et ad illam perductum esse uindictam, ut patri potissimum filia unica occurreret — quod si sperasset atque noluisset, non continuo, ut eam uidit, scidisset uestimenta sua et dixisset: heu me, filia mea, inpedisti me; in offendiculum facta es in oculis meis — deinde sexaginta dierum tam longa dilatione data filiae suae dominus eum ab unicae carissimae nece cum non prohibuerit, sicut prohibuit Abraham, donec perficiendo quod uouerat se ipsum percuteret orbitate grauissima, deum autem nequaquam hominis immolatione placaret; et ideo huiusce modi patri poenam fuisse retributam, ne inpunitum talis noti relinqueretur exemplum, ut aut magnum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
N ec ait quodcumq exierit deianuis domus meae in obui¬
am mihi. offeram illud holocaustomd : Sedait. quicum¬
que exierit offeram eum ubi procul dubionihil aliud.
quam hominem cogitauit. Nontamen fortasse unicam
filiam. quamquã illam intanta paterna gloria. quis
poss& ante ire . nisi forte uxor. Nam quocd nondixit
quaecumq. Sed quicumꝙ exierit deianu is domus meȩ
Sol& scriptura masculinum genus proquolib& sexupone¬
re : sicut deabraham dictumẽ. Surgens amortuo: Cũq
eius uxor mortua fuiss& Quia ergo dehoc uoto. atq
facto.nihil uid&ur scriptura iudicasse sicut de abrahã
quando siliumiussus obtulit . apertissime iudicauit :
Sed tantum modo scriptum reliquisse legentib iudicandũ.
Quem admodum defacto filii iudae iacob. quando adnu¬
rum quidem suam nesciens intravit. Uerum quantũ
in ipso fuerat fornicatus e. quia mer& ricem putavit.
neq approbavit hoc scriptura. neq reprobavit:

Expanded text:
nec ait: quodcumque exierit de ianuis domus meae in obuinec ait: quodcumque exierit de ianuis domus meae in obuiam mihi. offeram illud holocaustoma, sed ait: quicumque exierit, offeram eum. ubi procul dubio nihil aliud quam hominem cogitauit; non tamen fortasse unicam filiam. quamquam illam in tanta paterna gloria quis posset anteire nisi forte uxor? nam quod non dixit "quaecumque, sed quicumque exierit de ianuis domus meae", solet scriptura masculinum genus pro quolibet sexu ponere; sicut de Abraham dictum est: surgens a mortuo, cum eius uxor mortua fuisset. Quia ergo de hoc uoto atque facto nihil uidetur scriptura iudicasse, sicut de Abraham, quando filium iussus obtulit, apertissime iudicauit. sed tantummodo scriptum reliquisse legentibus iudicandum, quemadmodum de facto Iudae filii Iacob, quando ad nurum quidem suam nesciens intrauit, uerum quantum in ipso fuerat fornicatus est, quia meretricem putavit , neque approbavit hoc Scriptura neque reprobavit,
Abbreviated transcription (Latin):
quae inscribitur adhebreos: & fides eius quia hoc de
dõ crediderit quod poss& filium eius suscitare lau¬
datur: iste uero & dõ non iubente neque poscente: &
contra legitimum eius preceptum ultro sacrificium uo¬
uit humanum: sic enimscriptum ẽ: Et uouit iepte uotũ
dño & dixit: Sitraditione tradideris mihi filios ammon
in manumea: Et erit quicumq exierit deianus domꝰ
meȩ in obuiam mihi in reuertendo me in pace afiliis ã¬
tique his uerbis pecus aliquod uouit: quod secundum
legem holocaustoma poss& offerre. Neque enimest
aut fuit consu& udinis. utredeuntibus cumiuictoria de
bello ducibus. peȩcora occurrerent: quantum aũt at¬
tin& admuta animalia. Canes solent dominis blan¬
do samulatu alludentes. currere in obuiam Dequibus
ille in suo uoto cogitare non poss&. Ne in inuiriam dĩ
aliquid nonsolum inlicitum: Uerum &iam contempti¬
bile & secundum legem inmundum uouisse uider&ur :

Expanded text:
quae inscribitur ad Hebraeos et fides eius, quia hoc de quae inscribitur ad Hebraeos et fides eius, quia hoc de deo crediderit, quod posset filium eius suscitare, laudatur. iste uero et deo non iubente neque poscente et contra legitimum eius praeceptum ultro sacrificium uouit humanum. sic enim scriptum est: et uouit Iephte uotum qui dixerit: Si tradens tradideris filios Ammon in manibus meis, quicumque exierit de domo mea in occursum mihi, cum reverti coepero in pace a filiis Amtique his uerbis pecus aliquod uouit, quod secundum legem holocaustoma posset offerre; neque enim est aut fuit consuetudinis, ut redeuntibus cum uictoria de bello ducibus pecora occurrerent. quantum autem adtinet ad muta animalia, canes solent dominis blando famulatu adludentes currere in obuiam: de quibus ille in suo uoto cogitare non posset, ne in iniuriam dei aliquid non solum inlicitum uerum etiam contemtibile et secundum legem inmundum uouisse uideretur.
Abbreviated transcription (Latin):
iubendo probauerat. a filiitamen interfectione pro¬
hibuit. Et ari&em. quosa crificium licite secundum
u& erum congruam temporibus consu& udinẽ. conple¬
r&ur. apposuit Si aut hoc quem quã mou& quomodo
pie crediderit abrabam. dm̃ sa crificiis talibus delecta¬
risi hec inlicite offeruntur dõ : Et ideo putat . recte cre¬
disse &iam iepte . quod tale sacrificium dõ esse poss&
acceptum primo consider& aliud esse ultro uouere¬
aliud iubenti obtemperare. Non enim sialiquid prȩ¬
tormorem indomo adño institutum seruo iuber&ur.
atq iellaudabili obȩdientia facit. Ldeonon est plecten¬
da. si hoc facere sponte prȩsumpserit. Deinde habebat
quod creder& abraham . ut propter diuinum imperiũ
non parcer& filio: non credens dm̃ tales uictimas liben¬
ter accipere: Sed hoc eum propterea iussisse. ut resus¬
citar& occisum : Et hinc aliquid tam quã ds sapiens de¬
monstrar& Nam hoc deillo &iam inepistolalegitur.

Expanded text:
iubendo probauerat, a filii tamen interfectione proiubendo probauerat, a filii tamen interfectione prohibuit et arietem, quo sacrificium licite secundum ueterum congruam temporibus consuetudinem conpleretur, adposuit. Si autem hoc quemquam mouet, quomodo pie crediderit Abraham deum sacrificiis talibus delectari, si haec inlicite offeruntur deo, et ideo putat recte credidisse etiam Iephte quod tale sacrificium deo esse posset acceptum, primo consideret aliud esse ultro uouerealiud iubenti obtemperare. non enim, si aliquid praeter morem in domo a domino institutum seruo iubetur atque id laudabili oboedientia facit, ideo non est plectendus, si hoc facere sponte praesumpserit. deinde habebat quod crederet Abraham, ut propter diuinum imperium non parceret filio, non credens deum tales uictimas libenter accipere, sed hoc eum propterea iussisse, ut resuscitaret occisum et hinc aliquid tamquam deus sapiens demonstraret. nam hoc de illo etiam in epistula legitur
Abbreviated transcription (Latin):
proueritate certauerunt : Et ab inimicis sȩuientibus immo¬
lata sunt : De quibus dicit scriptura. Iam quam aurum
infornace probauit illos. & sicut holocasta ita accepit
illos. Vnde & apostolus dicit. Ego enim iam immolor
Sednonsic iepte defilia fecit holocaustoma dño. Sed
sicut preceptum fuerat peccora offerri . Et prohibi¬
tum fuerat homines immolari Magis hoc illisimile
uid&ur: quod fecit abraham. quod dñs specialiter
fieri precepit : Non genera lilege ut talia sibi sacrifi¬
cia fierent aliquando mandauit immo &iam fieri õ¬
nino prohibuit: Diftat itaꝙ hoc quod iepte fecit a fac¬
to abrahȩ. quo ipse iussus obtulit filium. Iste aut̃ fecit
quod & lege u&abatur : Et nullo speciali iubebatur im¬
perio : Deinde nonsolum in sua lege postea. Uerum e¬
tiam tunc dñs in ipso abrahae filiotalibus sacrificiis
quam non delectar&ur. ostendit : Cum patrem cuius fidẽ

Expanded text:
pro ueritate certarunt et ab inimicis saeuientibus immopro ueritate certarunt et ab inimicis saeuientibus immolata sunt. de quibus dicit scriptura: tamquam aurum in fornace probauit illos et sicut holocaustum hostiam accepit illos: unde et apostolus dicit: ego enim iam immolor. Sed non sic Iephte de filia fecit holocaustoma domino, sed sicut praeceptum fuerat pecora offerri et prohibitum fuerat homines immolari. magis hoc illi simile uidetur quod fecit Abraham. quod dominus specialiter fieri praecepit, non generali lege ut talia sibi sacrificia fierent aliquando mandauit, immo etiam fieri omnino prohibuit. distat itaque hoc quod lephte fecit a facto Abrahae, quoniam ipse iussus obtulit filium, iste autem fecit quod et lege uetabatur et nullo speciali iubebatur imperio. deinde non solum in sua lege postea uerum etiam tunc deus in ipso Abrahae filio talibus sacrificiis quam non delectaretur ostendit. cum patrem, cuius fidem
Abbreviated transcription (Latin):
ita dño dõ tuo: ab hominamenta enimquȩ dñs odit fece¬
runt dus suis. quo & filios suos & filias suas. comburunt
igni dussuis Quid euidentius ostendi potest his sc̃ę
scripturȩ testimoniis. ut alia huiuscemodi omittam
quã dm̃ a quo hȩc scriptura humanogeneri contribu¬
ta est : Non solum non diligere. uerum &iam odisse ta¬
lia sacrificia. in quibus homines immolantur: illa pla¬
ne diligit & coronat: Cũ quis iustus iniquitatem pa¬
tiens usq ad mortem proueritate decertat: uel ab
inimicis quos proiustitia offendit occiditur retribu¬
ens eis bona promalis. idest proodio dilectionem
talem dicit dñs sanguinẽ iustum. a sanguine abel usq
adsanguinẽ zachariae Precipue aut̃. quod sanguinẽ
fudit ipse pronobis : Et sacrificium se ipsum obtulit
dõ: Sic utiq obtulit. ut abinimicis proiustitia occide¬
r&ur: hunc imitata martyrum milia. usq ad mortẽ

Expanded text:
ita domino deo tuo; abominamenta enim, quae dominus odit, feceita domino deo tuo; abominamenta enim, quae dominus odit, fecerunt diis suis, quoniam et filios suos et filias suas comburunt <in> igni diis suis. Quid euidentius ostendi potest his sanctae scripturae testimoniis, ut alia huiusce modi omittam. quam deum. a quo haec scriptura humano generi contributa est, non solum non diligere uerum etiam odisse talia sacrificia, in quibus homines immolantur? illa plane diligit et coronat. cum quisque iustus iniquitatem patiens usque ad mortem pro ueritate decertat uel ab inimicis, quos pro iustitia offendit, occiditur, retribuens eis bona pro malis, id est pro odio dilectionem. talem dicit dominus sanguinem iustum a sanguine Abel usque ad sanguinem Zachariae. praecipue autem quod sanguinem fudit ipse pro nobis et sacrificium se ipsum obtulit deo; sic utique obtulit, ut ab inimicis pro iustitia occideretur. hunc imitata martyrum milia usque ad mortem
Abbreviated transcription (Latin):
ter acciperent : ina&ernam remunerationem comm̃¬
darentur dõ sedsi hoc uerum ess& hoc genus sacrifi¬
ciorum dõ non displicer&. Displicere aũt dõ sa¬
tis euidenter eadem scriptura testatur : Nam cum
omnia primogenita sibidicari. & sua eẽ uoluerit.
atq preceperit : Redimi tamen a se uoluit primo¬
genita hominum. ne immolandos dõ crederent fili¬
os suos quosnatos primitus suscepis sent. De inde
hoc apertius italoquitur. quod humana holocausta
sic ds̃ in prob& ut prohibeat: detestans ea in alus gentib
& populo suo precipiens. neaudeat imitari Siaũt in¬
quit ex terminauerit dñs ds tuus gentes inquas tu in¬
tras hereditare terram eorum . a conspectu tuo. & here¬
ditabis eos. & habitabis interra eorũ :. At tende tibi ip¬
si ne exquiras sequi eos. postquam exter minati fuerint
a facietua. ne ex qui ras deos eorum: Dicensquẽ ad mo¬
dum faciunt gentes diissuis. faciam & ego Non facies

Expanded text:
ter acciperent, in aeternam remunerationem commeter acciperent, in aeternam remunerationem commendarentur deo. sed si hoc uerum esset, hoc genus sacrificiorum deo non displiceret; displicere autem deo satis euidenter eadem scriptura testatur. nam cum omnia primogenita sibi dicari et sua esse uoluerit atque praeceperit. redimi tamen a se uoluit primogenita hominum. ne immolandos deo crederent filios suos, quos natos primitus suscepissent. deinde hoc apertius ita loquitur, quod humana holocausta sic deus inprobet, ut prohibeat detestans ea in aliis gentibus et populo suo praecipiens ne audeat imitari. st autem, inquit, exterminauerit dominus deus tuus gentes, in quas tu intras hereditare terram eorum, a conspectu tuo et hereditabis eos et habitabis in terra eorum, adtende tibi ipsi, ne exquiras sequi eos, postquam exterminati fuerint a facie tua, ne exquiras deos eorum dicens: quemadmodum faciunt gentes diis suis, faciam et ego. non facies
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis his scĩs inperita impi&ate aduersantur :
Hoc maxime incrimen uocantibus. quod legis & ꝓph&arũ
ds & iam humanis sacrisicus fuerit delectatus: quorũ
calumniis sic primitus respondemus. ut dm̃ legis & ꝓ¬
ph& arum . atq ut ex pressius dicam em̃ abraham & dm̃
isaac & dm̃ ia cob: nec illa sacrificia delectauerint.
ubi peecorum holocausta offerebantur: Sed quod sig¬
nificatiua fuerint. & quȩ dam umbrȩ futurorũ resip¬
sas nobis quȩ hichis sacrificiis significabantur. comm̃¬
dare uoluisse. Tuisse aũt &iam istam utilem causam
cur illa mutarentur. nec modo iuberentur. immoꝓ
hiberentur offerri : Neuere secundũ carnalem af¬
fectum talibus dm̃ delectari putaremus. Sed utrũ
&iam humanissacrificus significari futura oportue¬
rit. Mcrito quaeritur: non quo mortes hominum
quandoq moriturorum. in hac causa ex horrescere. &
formidare deberemus. sulli quihȩc dese fieri gratan¬

Expanded text:
scripturis his sanctis inperita inpietate aduersantur, scripturis his sanctis inperita inpietate aduersantur, hoc maxime in crimen uocantibus, quod legis et prophetarum deus etiam humanis sacrificiis fuerit delectatus. quorum calumniis sic primitus respondemus, ut deum legis et prophetarum, atque ut expressius dicam, deum Abraham et deum Isaac et deum Iacob nec illa sacrificia delectauerint, ubi pecorum holocausta offerebantur, sed. quod significatiua fuerint et quaedam umbrae futurorum. res ipsas nobis quae his sacrificiis significabantur commendare uoluisse; fuisse autem etiam istam utilem causam cur illa mutarentur nec modo iuberentur, immo prohiberentur offerri, ne uere secundum carnalem adfectum talibus deum delectari putaremus. Sed utrum etiam humanis sacrificiis significari futura oportuerit, merito quaeritur: non quo mortes hominum quandoque moriturorum in hac causa exhorrescere et formidare deberemus, si illi, qui haec de se fieri gratan
Abbreviated transcription (Latin):
sus eluc& his inuerbis quaegrecus hab& Nonne quac¬
cumq: hereditabit tibi chamos ds tuus. hec hereditabis
ut in eo quod positumest tibi. intellegatur ita dictum
acsidicer&ur Sicut uid& urtibi: Tibi enimheredita¬
bit qui hoc putas. non quod ille aliquid poss& heredita¬
re. Deniq: in eo quod sequitur: & omnia qua ecumq
hereditabit dñs ds̃ nr̃ : Non dixit hereditauit nob
Tamquam dicer&. sicut uid&ur nobis. seduere heredi¬
tabit a facie ur̃a. quo ipsis abstulit & hisdedit haec in¬
quit heredita kimus
efilia iepte. quod eam pater inholocaus toma obtulit
dõ. qũo inbello uouerat siuiciss&. eum seholocaustoma
oblaturũ qui sibi dedomo exiens occurris s& quod cũ
uouiss& uicit. & occurrente sibi filia. quod uouerat
reddidit. Sol& eẽ magna & addi iudicandum difi¬
cillima quaestio quibusdam. Quid sibi hoc uelit nos¬
se cupientib & pie querentibus : Quibusdam uero qui

Expanded text:
sus elucet in his uerbis, quae graecus habet: nonne quaesus elucet in his uerbis, quae graecus habet: nonne quaecumque hereditauit tibi Chamos deus tuus, haec hereditabis? ut in eo, quod positum est "tibi", intellegatur ita dictum, ac si diceretur: sicut uidetur tibi. tibi enim hereditauit qui hoc putas, non quod ille aliquid posset hereditare. denique in eo quod sequitur: et omnia quaecumque hereditauit dominus deus noster, non dixit: hereditauit nobis, tamquam diceret: sicut uidetur nobis, sed uere hereditauit "a facie uestra", quoniam ipsis abstulit et his dedit: haec inquit, hereditabimus s. De filia Iephte quod eam pater in holocaustoma obtulit deo — quoniam in bello uouerat, si uicisset, eum se holocaustoma oblaturum, qui sibi de domo exiens occurrisset; quod cum uouisset, uicit et occurrente sibi filia quod uouerat reddidit — solet esse magna et ad diiudicandum difficillima quaestio quibusdam quid sibi hoc uelit nosse cupientibus et pie quaerentibus, quibusdam uero qui
Abbreviated transcription (Latin):
stirpe propagar&ur
ammon &iam hoc dicit Nonne quȩcumꝙ heredita¬
bit tibi chamos deustuus. hȩc hereditabis. & omnia
quȩcũq hereditabit dñs ds̃ nr̃ a facie ur̃a haec he¬
reditabimus: quod quidam latini sic inter pr&andũ
puta uerunt ut dicerent. Nonne quaecũq dedit tibi
in hereditate chamos deus tuus. hȩc possidebis: ubi ui¬
deripotest confirmasse iepte. dm̃ istum qui uocatur
chamos. potuisse aliquid dare inhereditate cultori¬
bus suis : quidã uero sic habent: Nonne quaecũq posse¬
dit camos deus tuus haeo possidebis. Et hoc ita sonat.
quasi aliquid potuerit possidere: anforte secundum
hoc dictum est. quod subangelis constitutȩ sunt gen¬
tes: iuxta canticum moysi famulidĩ : Num quid namergo
ille angelus. sub quofilii ammon. chamos appellatus est
Quis hoc audeat affirmare : cum possit intellegi secundũ
eius opinionem dictum. quia putabat dm̃ suum hoc pos¬
sidere. uel in possessionem sibi dedisse Magis. iste sen¬

Expanded text:
stirpe propagareturAmmon, etiam hoc dicit: Nonne quaecumque haereditauit tibi Chamos deus tuus haec hereditabis, et omnia quaecumque hereditauit dominus deus noster a facie uestra, haec hereditabimus? quod quidam latini sic interpretandum putauerunt, ut dicerent: nonne quaecumque dedit tibi in hereditate Chamos deus tuus, haec possidebis? ubi uideri potest confirmasse Iephte deum istum, qui uocatur Chamos, potuisse aliquid dare in hereditate cultoribus suis. quidam uero sic habent: nonne quaecumque possedit Chamos deus tuus, haec possidebis? et hoc ita sonat, quasi aliquid potuerit possidere. an forte secundum hoc dictum est, quod sub angelis constitutae sunt gentes iuxta canticum Moysi famuli dei? numquidnam ergo ille angelus, sub quo erant filii Ammon, Chamos appellatus est? quis hoc audeat adfirmare, cum possit intellegi secundum eius opinionem dictum, quia putabat deum suum hoc possidere uel in possessionem sibi dedisse? magis autem iste sen
Abbreviated transcription (Latin):
sent. ut iam solere ponere intellegatur . cũ secun᷑ paritura
essent. neipse auferr& omnes f&us. quod ini quum fuit
Quod laban dicit. quare furatus es deos meos. XCIIII¬
Hinc ẽ illud fostasse quod & augurari sedixerat. &
eius filiam bonam fortunam nominauerat. Et notandũ
est quod a principio libri. nunc prius inuenimus deos

Expanded text:
sent: ut jam non solere ponere intelligatur, cum secundo pariturae essent, ne ipse auferret omnes fetus, quod iniquum fuit. Ib. XXXI, 30. Quod Laban dicit, Quare furatus es deos meos? hinc est illud fortasse, quod et augurari se dixerat, et ejus filia bonam fortunam nominaverat. Et notandum est, quod a principio libri nunc primum invenimus deos
Abbreviated transcription (Latin):
enatus ẽ Exiacob aũt filio isaac. quot qͥot filii natisuNs.
idest uniuersũ semen eius. ad illã hereditatẽ ꝑtinuit
Sic ergo collocatus & constitutus ẽ in illa terra abra ham.
quo uixit usq ad natiuitatẽ ia cob sirecte intellegitur:
soluta quȩstio ẽ. secundũ recapitulationẽ: qũauis & aliȩ¬

Expanded text:
enatus est. ex Iacob autem filio Isaac quotquot filii nati sunt, enatus est. ex Iacob autem filio Isaac quotquot filii nati sunt, id est uniuersum semen eius ad illam hereditatem pertinuit. sic ergo conlocatus et constitutus in illa terra Abram, quoniam uixit usque ad natiuitatem Iacob, si recte intellegitur, soluta quaestio est secundum recapitulationem, quamuis et ali
Abbreviated transcription (Latin):
quando illud audiuit a dño. Sed ipsa regula recapitu¬
lationis contexere uoluit stephanus. & simul dicere
eius collocauit illũ interra hac : Intuendũ ẽ qđ non
dixit. & postqua mortuus ẽ pater eius. egressus ẽ de
charram. sed inde collocauit eũ d̃s interra. t post ha¬
bitationẽ incharrã. collocar&ur interra chana an
Non post mortẽ patris egressus. sed post mortẽ patris
collocatus in terra chanaan: Vt ordo uerborũ sit.
habitauit incharram . & inde collocauit illũ interra hac
postqua mortuus ẽ pater eius: Vt tunc intellegamus col¬
locatũ uel constitutu abra ham interra chanaan. quando
illic eũ nepotẽ suscepit. cuius uniuersũ semen illic fue¬
rat regnaturu. ex ꝓmisso dĩ hereditate donata. Nam
exipso abraham. natus ẽ ismael deagar. nati& alii ex
c&hura. adquos illius terrȩ non ꝑtiner& hereditas. Et
ex isaac natus ẽ esau. quisimiliter ab illa hereditate ali¬

Expanded text:
quando illud audivit a Domino: sed ipsa regula recapituquando illud audivit a Domino: sed ipsa regula recapitulationis contexere voluit Stephanus, et simul dicere,ejus, collocavit illum in terra hac; intuendum est, quia non dixit, Et postquam mortuus est pater ejus, egressus est de Charran; sed, Inde collocavit eum Deus in terra hac: ut post habitationem in Charran collocaretur in terra Chanaan, non post mortem patris egconlocatus in terra Chanaan, ut ordo uerborum sit: "habitauit in Charran; et inde conlocauit illum in terra hac, postquam mortuus est pater eius", ut tunc intellegamus conlocatum uel constitutum Abram in terra Chanaan, quando illic eum nepotem suscepit, cuius uniuersum semen illic fuerat regnaturum ex promisso dei hereditate donata. nam ex ipso Abram natus est Ismahel de Agar, nati et alii ex Cettura, ad quos illius terrae non pertineret hereditas. et ex Isaac natus est Esau, qui similiter ab illa hereditate ali
Abbreviated transcription (Latin):
chaldeoru. habitauit incharrã. Et inde postqũa mortv¬
us ẽ pater eius. collocauit eũ interra hac . non paruas
affert angustias. huic expositioni que fit ꝑrecapitulati¬
onẽ. Uid&ur enĩ habuisse imperiũ dñi. qđ ei fuerat lo¬
cutus initinere mesopota miȩ : Egresso d&erra chaldeoꝵ.
& eunti incharrã: & hoc imperiũ post mortẽ patris sui.
oboedienter implesse. cũdicitur. & habitauit incharrã.
Etinde postqu̾a mortuus ẽ pater eius. collocauit illũ in
terra hac: ac ꝑ hoc man& questio siseptuaginta quinq
annorũ sicut euidenter scriptura geneseos loquitur
fuit. quando egressus ẽ decharram: quomodo eẽ possit
hoc uerũ : nisi forte qđ ait stephanus. Tunc abra ham e¬
gressus deterra chaldeorũi & habitauit incharrã. non
sic accipiatur. tunc egressus ẽ. postea qũa ei locutus ẽ
dñs: Iam enĩ erat in mesopotamia. sicut supdictũ est

Expanded text:
Chaldaeorum habitavit in Charran; et inde, postquam mortuChaldaeorum habitavit in Charran; et inde, postquam mortuus est pater ejus, collocavit eum in terra hac ; non parvas affert angustias huic expositioni, quae fit per recapitulationem. Videtur enim habuisse imperium Domini, quo ei fuerat locutus in itinere Mesopotamiae, egresso de terra Chaldaeorum, et eunti in Charran, et hoc imperium post mortem patris sui obedienter implesse, cum dicitur, Et habitavit in Charran; et inde, postquam mortuus est pater ejus, collocavit illum in terra hac. Ac per hoc manet quaestio, si septuaginta quinque annorum sicut evidenter Scriptura Geneseos loquitur fuit, quando egressus est de Charran, quomodo esse possit hoc verum, nisi forte quod ait Stephanus, Tunc Abraham egressus est de terra Chaldaeorum et habitavit in Charran, non sic accipiatur, Tunc egressus est posteaquam ei locutus est Dominus; jam enim erat in Mesopotamia, sicut supra dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
fieriaut potest. ut posterior sit generatus abraham.
sed merito excellentie qua inscripturis ualde cõmen¬
datur. prior fuerit nominatus. Sicut ꝓph&a priorẽ
nominauit minorẽ. Ia cob dilexi. esau aũt odio habui.
Et in paralipomenon. cũ sit quartus nascendi ordine
iudas prior ẽ nominatus. a quo iudaicae genti nomen
ẽ ꝓp̃t tribũ regiã. Commodius aũt plures exitus in¬
ueniuntur. quib quȩstiones difficiles dissoluantur
Consideranda ẽ sane narratio stephani dehac re. cui
magis harũ expositione non repugn&. & illud quidem
cogit. ut non sicut narrari uid&ur ingenesi. postmor¬
tẽ tarȩ locutus ẽ d̃s abrahȩ . vtexir& de cognatione sua
& dedomo patris sui Sedcuess& in mesopotamia. priusqũa
habitar& incharrã. Iam utiq egressus de terra chaldeoꝵ.¬
ut in illo itinere intellegatur ei locutus ds: sed qđ stepha¬
nus post ea sic narrat. Tunc egressus abraham d&erra

Expanded text:
fieri autem potest, ut posterior sit generatus Abram, fieri autem potest, ut posterior sit generatus Abram, sed merito excellentiae, qua in scripturis ualde commendatur, prior fuerit nominatus, sicut propheta priorem nominauit minorem: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, et in Paralipomenon cum sit quartus nascendi ordine ludas, prior est commemoratus, a quo Iudaicae genti nomen est, propter tribum regiam. commodius autem plures exitus inueniuntur, quibus quaestiones difficiles dissoluantur. Consideranda est sane narratio Stephani de hac re, cui magis harum expositionum non repugnet. et illud quidem cogit, ut non, sicut narrari uidtem Thare locutus est Deus Abrahae, ut exiret de cognatione sua, et de domo patris sui, sed cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Haran, jam utique egressus de terra Chaldaeorum, ut illo itinere intelligatur ei locutus Deus. Sed quod Stephanus postea sic narrat: Tunc egressus Abram de terra
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus ess&. quieũ septuagesimo & atis suȩ anno genu¬
erat. ut abraham post mortẽ patris sui annorũ ess& .c.
recapitulatio itaq ista siã uertatur inscripturis mul
tas questiones soluit. quȩ indissolubiles possunt uide¬
ri. Secundũ &iã superiorẽ questonũ expositionẽ. per
eandẽ recapitulationẽ factã: quã quã & aliter ista
questio a quibusdã soluatur. exillo computari annos
&atis abrahȩ. ex quo liberatus ẽ deigne chaldeorũ In
quẽ missus ut arder&. quia cundẽ igne super stitio¬
ne chaldeorũ colere noluit. liberatus inde. & si inscrip¬
turis non legitur. iudaica tamen narratione traditr
Potest & sic solui. quo scriptura quȩ dixit. Cũ ess& ta¬
ra annorũ septuaginta. genuit abraham. & nachor. &
aran. Nonutiq: hoc intellegi uoluit. quia eodẽ anno sep¬
tuagesimo & atis suȩ omnes tres genuit. Sed exquo an¬
no generare coepit. eũ annũ cõmemorauit scriptura

Expanded text:
mortuus esset, qui eum septuagesimo aetatis suae anno genumortuus esset, qui eum septuagesimo aetatis suae anno genuerat, ut Abram post mortem patris sui annorum esset cenRecapitulatio itaque ista si advertatur in Scripttas quaestiones soluit, quae indissolubiles possunt uideri secundum etiam superiorum quaestionum expositionem per eandem recapitulationem factam. Quamquam et aliter ista quaestio a quibusdam soluatur: ex illo conputari annos aetatis Abrae, ex quo liberatus est de igne Chaldaeorum, in quem missus ut arderet, quia eundem ignem superstitione Chaldaeorum colere noluit, liberatus inde etsi in scripturis non legitur, iudaica tamen narratione traditur. potest et sic solui, quoniam scriptura, quae dixit: cum esset Tharra annorum septuaginta, genuit Abram et Nachor et Arran, non utique hoc intellegi uoluit, quia eodem anno septuagesimo aetatis suae omnes tres genuit, sed ex quo anno generare coepit, eum annum commemorauit scriptura.