comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nisi qui ħ cerrena appetit. que tota non pueni¬
unt plurib. Uñ siqua desideramus. illi inuidemus
qui penitus ea accipit. ł partem habendo. qnͣicita¬
tem nobis restringit.

Expanded text:
tur, nisi qui terrena haec appetit, quae tota non veniunt pluribus. Unde si qua desiderat, illi invidet qui penitus ea accepit, vel illi partem habendo quantitatem ei restringit.
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilem. s ip̃i qui pariter mortem ⁊ sapientiam
fugiunt. sapientiam quid̃ deserunt: nolentes ꝓu̾ita¬
te mori. mortem tñ nõ euadunt. am̾̃ bec ueraciter ccͣ¬
cione. ad iutores non habes. qui socios inhylari¬
tate nor habuisti.

Expanded text:
nt. Sed ipsi, qui pariter mortem et sapientiam fugiunt, sapientiam quidem penitus deserunt, nolentes pro veritate mori, mortem tamen non evadunt. CAPUT V. VERS. tione adjutores non habes, quia socios in hilaritate non habuisti.
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnatur ⁊ de orbe cnffe¬
ret eum cum iuꝑno apa¬
rente uidice: de hoc mũ¬
do ad peuas tnͣffertur.
asione inpͣuis accionib
nati sunt. cõ eodẽ suo ca¬
pite ferientur. Ꝙ ħde
in hoc aperit.

Expanded text:
antur. « Et de orbe transferet, » etc. Cum superno apparente judice de hoc mundo ad poenas transfertur, asione in pravis actionibus nati sunt, cum eodem suo capite ferientur. Quia haec de in hoc aperit
Abbreviated transcription (Latin):
mentis confusio de qua
dicit᷑. Est confusio ad du¬
cens głam. ⁊ inuoluatur
om̃iparte amaritudine
penitertie: s si dies .i. de
lectatio pectati sicprinit᷑
quid nox .i. consemus ad

Expanded text:
mentis confusio, de qua dicitur: « Est enim confusio adducens gloriam. » « Et involvatur. » Omni parte. « Amaritudine. » Poenitentiae: sed si dies, id est, delectatio peccati, sic punitur: quid nox, id est, consensus ad
Abbreviated transcription (Latin):
erectionema. significat. qmͣ hostis cenet ꝑs¬
ecutionis tempore: ⁊ cõstͥgit dnm infirm uera
que sentiunt predicare libere non p̾sumunt.
uł ceruicem suam. dicit oos qui ui ecclia sub
occasione defendende. rectitudinis iucio elati-¬
onis deseruunt. qmͣ hostis districtione sue
per secutionis inclinat. ⁊ posuit. in .q. in. sig.
Signum ad hoc ponitur ut s agittaeum enti¬
ssione feriatur. fideł itaq popł insignum hos¬
tisuo ponitur. quia eum semper suis retibus
impetit cum suispersecutionib affigit. Uñ.
dedit me lanceu sus. Eccłialanceis ab hoste
suo circuncdatur. qñ in menbrs siis ab im¬
pugnatore callido cemptationum iaculis
cum hostis ficdelem populum. ad luxuriã
ꝑtrabit. hunc in lubis ferit. Cũ uul nera¬
re ã dicit. quia quod nobis male suggerit
nos sequentes ex ꝓpͥa uoluntate impleiis
⁊ quasi non ip̃s nos parit᷑ uulnera mus

Expanded text:
nem significat, quam hostis tenet persecutionis tempore; « constringit, » dum infirmi vera quae sentiunt praedicare libere non praesumunt. Vel, cervicem suam dicit eos, qui in Ecclesia sub occasione defendendae rectitudinis vitio elationis deserviunt: quam hostis districtione suae persecutionis inclinat. « Et posuit me quasi in signum. » Signum ad hoc ponitur, ut sagittarum emissione feriatur. Fidelis itaque populus in signum hosti suo ponitur, quia eum semper suis ictibus impetit, cum suis persecutionibus affligit, unde dedit me. » Ecclesia lanceis ab hoste suo circumdatur, quando in membris suis ab impugnatore calido tentationum jaculis  lumbos meos. » Cum hostis fidelem populum ad luxuriam pertrahit, hunc in lumbis ferit. « Convulnerare » autem dicitur, quia quod nobis male suggerit, nos sequentes ex propria voluntate implemus, et quasi cum ipso nos pariter vulneramus
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad eum locum ubi ante finem uolum¬
mis scriptum est. Idcirco ip̃e mereprehendo ⁊
ago penitentiam in t̃auilla. ⁊ cinere. ex ame¬
tri uersus sunt dactilo spodeoq currentes ⁊
pplingue pdionia crebro recipientes. ⁊ alios
pedes non earumdem sillabarum. s eorumdẽ
temporum. Interdumꝙ rithinus ip̃e sulcisi
metrici mag̾ quam simplex lector intellig̾.

Expanded text:
uminis scriptum est: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et met
Abbreviated transcription (Latin):
ditum est. Orscant igitur obtrectatores mei re¬
cu ere in toto quo partib susceperunt. aut
interpretationem meam cum astericis suis ra¬
dere: sleq enim fĩ pocest. ut quos plura int̾mi¬
sisse susceperunt non eosdem etiam inquibus¬
cdam errasse faceantur precipue in iob. sui siea

Expanded text:
eo. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt: aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam err
Abbreviated transcription (Latin):
nem inparte didicimus ⁊ in latino pene ab ip¬
sis cimabulis inter gramaticos ⁊ rechoricos. ⁊
philosop hos sunnus. Quod si aprid grecos post
darzantes hecici sunt recepti qui multa mis¬
teria saluatoris subdola iterpretatione celã

Expanded text:
te didicimus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, postdaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola inte
Abbreviated transcription (Latin):
additos. uel de cheodotione sumptos translatio¬
ni antique addiclit probans defuisse quod ad¬
ditum est. Discant igitur obtrectatores mei re¬
cu ete in toto quod inpartib susceperunt. aut
interpretationem meam cum astericis sins ra¬
dere: Neq enim fi potest. ut quos plura in t̾mi¬
sisse susceperunt non eosdem etiam inquibus¬
dam errasse faceantur precipue in iob. suisiea
que sub: Iticis acddita sunt subtrax̃is. pars ma¬

Expanded text:
additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur: praecipue in Job, cui si ea quae sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars ma
Abbreviated transcription (Latin):
tem. in om̃e quod agunt uirtutes uocant. ut
cleeo gaudeant. quasi ex cibo uires capumt
cdum bonĩ operib fidentiores fiunt. qͣi expo¬
tu pꝰ cibum debriantur dum comtemplacio¬
iucrore: int̾andi appetunt. s ex ip̃is boni ⁊
mala oriuntur. ł elatio. ⁊ comꝓhis leticia
fit m̃ti. ad ẽ quedam securitas ĩn corpor su¬
o fisios scificare ẽ. post uirtutum sensumĩ¬
centionem cordis dirigere ⁊ om̃e ꝙ agitur
discrictare. tractacione mundare ne decipia¬
tu calicate mali ut hõa putentur. que
mala ĩ uat. uł qnͣtit te boni. ut sufficiẽs
credatur. cũ eerfectu ñ lit. s ħ melius
onto. q iomd scutiendo inuenit. Mens

Expanded text:
tem: in omne quod agunt virtutes vocant, ut de eo gaudeant; quasi ex cibo vires capiunt, dum bonis operibus fidentiores fiunt; quasi ex potu post cibum debriantur, dum contemplationis rore infundi appetunt. Sed ex ipsis bonis et mala oriuntur, ut elatio; vel cum pro his laetitia fit menti, adest etiam quaedam securitas, inde torporo filios sanctificare, est post virtutum sensum intentionem cordis dirigere: et omne quod agitur districta retractatione mundare, ne decipiatur qualitate mali, ut putentur bona quae mala sunt; vel quantitate boni, ut sufficiens credatur, cum perfectum non fit: sed hoc melius orando quam discutiendo invenit. Mens
Abbreviated transcription (Latin):
Neccẽ ẽ ut simplicita¬
tem columbe astucias¬
pentis instruat astuci¬
malo. amlimplicitas temperet. uñ sp̃c
incoluniba aigne a paruit. ꝙ pleni
illo sic mansuetudini simplicitatis cleseruũt
ut contra mala ⁊ elopecticudinis accendantur

Expanded text:
esse est ut simplicitatem columbae astutia serpentis instruat, et astutiam simplicitas temperet; unde: Spiritus in columba et igne apparuit: quia pleni illo sic mansuetudini simplicitatis deserviunt, ut contra mala zelo rectitudinis accendantur
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Multa fa. in numera curba. cogitatio¬
num que quasi ancille: domina. i ratione
ab sente. opui deserunt. perstrepunat. sec ea
irdeũte com silentio operantur. hil libene
dominamur. nec earum multitudine ani
orienti luci inherentes magni suus eoꝵ
Tumens deum  alomõ¬
gligit recedenĩ ama
lo. Item saloron. qui
in inuno osfendit mł̃¬
ta bona perdet.
Priuis persona aptade¬
scribitur qm pugna¬
eius dicatur. ut calis

Expanded text:
 Multa fa . . . . Innumera turba cogitationum, quae quasi ancillae domina, et ratione absente opus deserunt, perstrepunt, et ea redeunte cum silentio operantur. His scilicet, unde dominam in earum multitorienti luci inhaerentes, magni sumus, eorum Timens Deum. Salomogligit. Recedens a lo. Item Salomon: Qui in uno offendit,ta bona perdit. Prius persona aptascribitur, quam pugnas dicatur, ut talis
Abbreviated transcription (Latin):
IGINtI & duas ess e
litteras apud hebreos in
auctorib diuinarũ scri¬
pturaru inuenimus. qđ
nullus qui eos legerit ig¬
norat. scđm
quarũ nu¬
merum. apuo eos uiginti & duo uolu

Expanded text:
iginti et duas esse litteras apud Hebraeos in auctoribus divinarum Scripturarum reperimus, quod nullus qui eos legerit, ignorat. Secundum quarum numerum apud eos viginti et duo volu
Abbreviated transcription (Latin):
dauio. Unde uenis: Qui ait
ad eũ. De castris isrł fugi. Di-¬
ꝙit ad eũ o auid. Quod est uer¬
bũ qđ factũ est: Indica michi.
Qui ait. Fugit popłs de p̾lio.
et multi corruentes de populo
mortui sunt. sed & saul & iona¬
than filius eius interierunt.¬
omo iste qͥ ad oauio ueni¬
ens mortem saul nuntia¬
uer̾at. qͥ etiam mentiens se intͣ¬
fecisse saul dixerat. p̾sertim cũ
superius legatur irruisse saul suꝑ
gladiũ suum. & mortuũ esse ipsũ
& armigerũ eius in monte gelboe.
qͥ propterea a dauid interfici uissus
est eoquoo dixerit se int̾fecisse sa
ul. & non timuisset mittere manũ¬

Expanded text:
ait ad eum: De castris Israel fugi. Dixit ad eum David: Quod est verbum, quod factum est? indica mihi. Qui ait: Fugit populus de praelio, et multi corruentes de populo mortui sunt. Sed et Saul et Jonathan filius ejus interieruntHomo iste qui ad David veniens, mortem Saulis nuntiaverat, qui etiam mentiens, Saul interfecisse se dixerat: praesertim cum superius legatur irruisse Saul super gladium suum, et mortuus esse, ipse et armiger ejus, in monte Gelboe. Qui propterea a David interfici jussus est, eo quod dixerit se interfecisse, et non timuisse mittere manu
Abbreviated transcription (Latin):
sed sagaciter calcetenus ꝑducerẽ. Cuius
quoq p̾coniis nullatenus resistere ualu¬
i. uerũ nec tantȩ auctoritati renuere pͣ¬
sumpsi. non solũ quia filius erat prestani¬
tissimi karoli cesaris immo frͣ
mitissimi Lu do oUi ci principis. ue¬
rũ etiã quia pͣclarus erat pontifex. et
abba m̃s egregius. His enĩ necessitatib
adactus preconiisq multimodis com¬
pulsus. sed potius ut ita dicã xp̃i au¬
ꝙiliis fretus. qͥ prestat infirmis

Expanded text:
sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. Cujus sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis nullatenus resistere valui, verum nec tantae auctoritati renuere praesumpsi, non solum quidem quia filius erat praestantissimi Caroli Caesaris, imo frater mitissimi Ludovici principis, verum etiam quia erat praeclarus pontifex et abbas meus egregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmis
Abbreviated transcription (Latin):
tis adiurationib cõpellere. ut aliqͥd iuxta
frugalitatem sensus. & ingenioli mei capa¬
citatẽ. scdm̃ qđ a didiscalo inculcata fu¬
erant. describere nullatenus abnuerem
Sed cũ negare nullatenus ualerẽ tandẽ
assensũ prebere decreui. & aliqua licet
temere & formidolose digerenda sũ ag¬
gressus eo uidelicet iure ut intra dome¬
sticos parietes secretius retinerent. nec
alicui ad legendũ traderent & tunc
mea imperitia uerũ & temeritas legen¬
tib detecta manifesta foret. & oblocutio¬
nib occasio panderetur repͣhendentiũ
Nam stilũ cũ ad pͥmũ librũ describendo
appulissem. ut abdite abdita auctore
dõ congerere̾: extimplo mea impuden¬
tia ẽ detecta. & sacris auribꝰ magnifici
orogonis egregii scilicet pontificis. qͦ
nichil nobilius nichilq sanctius ẽ re¬
uelata nugacitas. Quo cõperto. cepit
ingenue libera auc toritate imperare ut
darem operã. & ceptũ opus non sinerem

Expanded text:
mo objurationibus, compellere ut aliquid juxta mo objurationibus, compellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capacitatem, secundum quod a didascalo inculcata fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit ingenue libera auctoritate imperare ut darem operam, et coeptum opus non finirem,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ nullis pru¬
dentib et
nobilibus
uiris rogarer
ut scđm sol¬
lertiam doc¬
toꝵ & tradi¬
tionẽ magistri uiri disertissimi. aliquod
opusculũ in uolumine Regũ digererẽ.
eo qͦd a nullo doctorũ ꝑ omĩa expositũ apd̃
nos hab̾et᷑ antiquoꝵ. ob memoriam uide¬
licet frequentata lectione recreandam.
ꝙ p̾sertim propt̾ illos qͥ aiunt sicut in
exordio huiuscemodi uoluminis notan¬
do tetigi. non alia contineri nisi p̾lia
Reguor actusq multorũ: ego diu mul¬
tũq delitescendo facere distuli. maxime
cũ parua scientia pͣditus. nec elugubrati¬
one artis sclãris sapientia fretus. & ut
ita dicã indoctus eloquio. paruus inge¬
nio Nec dicere poterã illuo psalmistę
a mandatis tuis intellexi. Nec dignus
eram inqũa. ut angelus carbone torrente
de altari spurca purgaret labella. ut ua¬
lerẽ xp̃i digne enucleare misteria. Sed
rursus his excusationib reluc tantẽ. cepe¬
runt me suasoriis affaminib immo stric¬

Expanded text:
nullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet frequentata lectione recreandam, et praesertim propter illos qui aiunt, sicut in exordio hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distuli, maxime cum parva forem scientia praeditus, nec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus reluctantem coeperunt me suasoris affaminibus, i
Abbreviated transcription (Latin):
tus antecedunt
uͦ ait. isrł aut fugit in taber¬
nacula sua. hi intelligendi
qͥ cũ absalon ꝑ duellionẽ rebel¬
les extiterant

Expanded text:
tus antecedunt.ro ait, « Israel fugit in tabernacula sua, » hi intelligendi sunt qui cum Absalom perduellionem rebelles exstiterant
Abbreviated transcription (Latin):
Est & enim ipsa ciuitas in regione tamni¬
tica. iuxta diospolim. De qua notan¬
dũ ẽ. quod iuxta hebraitã ueritatem.
non ramathaim sed arimathia siue a¬
rathinathaim sicut in libris locorũ le¬
gimus. habetur. Similiter etiam in

Expanded text:
Est enim civitas in regione TamniEst enim civitas in regione Tamnitica, juxta Diospolim. De qua notandum est, quod juxta Hebraicam veritatem non Ramathaim, sed Armatha sive Aramathaim sicut in libris locorum legimus habetur. Similiter etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
filii caath. filii leui. filii isrł. & reliqua
Cuius etiã generatio hic concordare com¬
probatur. Quã generationẽ in sequenti¬
b spuali intellectui concinere conabi¬
mur. Matrẽ quoq. eius de tribu iuda
fuisse monstratur. in eo qđ ephrateus
uocatur. Ephrateus enĩ ab ephrata uxo¬
re caleb qͣua constat fuisse de tribu iu¬
ephraim non ab ephrata ephrateus dica¬
tur. uideat in subsequentib quod dauid
filius uiri ephratei uocetur. cũ liquĩdõ
pateat eunde isai patrẽ dauio non de
ephraim sed de tribu iuda extitisse. et
probet eunde helchanam ephrateum
ab ephrata non ab ephraim dici. Hic
inter medios ciues effrem sortis existens.
ramatha sophĩ ciuitateo in habitabat
Unde scriptura eũ fuisse de monte ephra¬
im cõmemorat. Intra cunctas namq
tribus habitationẽ leuitarũ fuisse non
dubium est. Ramathaim ipsa est quẽ
in euangeliis arimathia legitur. de qua
fuisse ioseph eade euangelia cõprobant.

Expanded text:
filii Caath, filii Levi, filii Israel, et frafilii Caath, filii Levi, filii Israel, et fraCujus generatio hic concordare comprobatur. Quam generationem in sequentibus spiritali intellectui concinnere conabimur. Matrem quoque ejus de tribu Juda fuisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata uxore Chaleb, quam constat fuisse de tribu JuEphraim, non ab Ephrata, Ephrataeus vocatur, unde in subsequentibus legitur quod David filius Ephrataei vocetur, cum liquido pateat eumdem Isai patrem David, non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse: et probet eumdem Elcanam Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Hic inter medios cives Ephrem sortis exsistens, Ramathaim Sophim civitatem inhabitabat, unde Scriptura de monte fuisse Ephraim commemorat. Intra cunctas namque tribus habitationem Levitarum fuisse non dubium est Ramathaim, ipsa est quae in Evangeliis Arimathia legitur, de qua fuisse Joseph eadem Evangelia comprobant .
Abbreviated transcription (Latin):
OE. MONB. EPHRAI
et nooreni eros hel chatia. fili¬
us ieroam. filii heliu. filii
tau. filii suph ephrateue
Quia enim in prologomena im¬
mo in ysagoge polliciti sumus. pri¬
us fundamenta hẏstoriȩ ponere
& post modũ culmen allegoriȩ atq
ubi gratũ fuerit moralitatis armo¬
niam inserere. ideo primũ dignũ
fore arbitramur de generatione
scĩ sã mu e lis propħȩ histo¬
riam predicere. ut post modum
continuatĩ allegoriam eius ualea¬
mus dño fauente digerere. Hel¬
chana namq. pat᷑ ipsius de stirpe
leui fuit. sed non de generatione a aron
sacerdotis. Quod enim pater eius de
tribu leui fuerit uerba dierũ manifestissi¬
me cõprobant ubi series generationis usq
ad leui ꝑducitur. Dicitur enĩ filius fuis¬
se ieroam. fi lii helihel. filii tou. filii suf.
filii helchana. filii maath. filii por¬
amasat. filii helchana. filii iohel
filii arariȩ. filii sophoniȩ. filii asaph. filii
asir. filii abiasaph. filii chore. filii sa ar.

Expanded text:
 Ephraim, et nomen ejus Elcana, filius Jeroham, filii Eliu, filii Thau, filii Suph, Ephrataeus. » Quia enim in prolegomena, imo in isagoge polliciti sumus prius fundamenta historiae ponere, et postmodum culmen allegoriae, atque ubi gratum fuerit, moralitatis harmoniam inserere, ideoque primum dignum fore arbitramur de generatione sancti Samuelis prophetae historiam praedicere, ut postmodum continuatim allegoriam ejus valeamus, Domino favente, dirigere. Elcana namque pater ipsius de stirpe Levi fuit, sed non de generatione Aaron sacerdotis: quod enim pater ejus de tribu Levi fuerit, Verba dierum manifestissime comprobant, ubi series generationis usque ad Levi perducitur. Dicitur enim filius fuisHieroam filii Helihel filii Thou filii Suph filii Helcana filii Maath filii Amafilii Azariae, filii Sophoniae, filii Thahat, filii Asir, filii Abihasaph, filii Chore, filii Saar,
Abbreviated transcription (Latin):
uer auteo saoiuel minis¬
trabat dño corã helẏ. ꝙ ser¬
mo dñi erat pͣtiosus. Bene ait. q
sermo omiͣ erat pͣtiosus. Pretiosus
pħam raro fiebat. O mͣe enĩ qđ r
ruͣ ẽ p̃tiosũ est: quia amplius desi¬
deratur. Unde & subiungitur.¬

Expanded text:
uer autem Samuel ministrabat Domino coram Heli, et sermo Domini erat pretiosus. » Bene ait, « et sermo Domini erat pretiosus. » Pretiosus ophetam raro fiebat. Omne enim quod rarum est, pretiosum est, quia amplius desideratur. Unde et subjungitur
Abbreviated transcription (Latin):
darem operã. & ceptũ opus non sinerem
sed saga citer calcetenus ꝑducerẽ. Cuius
quoq p̾coniis nullatenus resistere ualu¬
I. uerũ nec tantȩ auctoritati renuere pͣ¬
sumpsi. non solũ quia filius erat prestan¬
tissimi kaRoli cesaris immo frͣ
mitissimi Ludo oUi ci principis. ue¬
rũ etiã quia p̃clarus erat pontifex. et
abba m̃s egregius. His enĩ necessitatib
adactus preconusq multimodis com¬
pulsus. sed potius ut ita dicã xp̃i au¬
piliis fretus. qͥ prestat infirmi:¬

Expanded text:
darem operam, et coeptum opus non finirem, darem operam, et coeptum opus non finirem, sed sagaciter ad calcem tenus perducerem. Cujus quoque praeconiis nullatenus resistere valui, verum nec tantae auctoritati renuere praesumpsi, non solum quidem quia filius erat praestantissimi Caroli Caesaris, imo frater mitissimi Ludovici principis, verum etiam quia erat praeclarus pontifex et abbas meus egregius. His enim necessitatibus adactus, praeconiisque multimodis compulsus, sed potius, ut ita dicam, Christi auxiliis fretus, qui praestat infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
runt me suasoriis affaminib immo stric¬
tis adiurationib cõpellere. ut aliqͥd uxta
frugalitatem sensus. & ingenioli mei capa¬
citatẽ. scdm̃ qđ a didiscalo inculcata fu¬
erant. describere nullatenus abnuerem
Sed cũ negare nullatenus ualerẽ. tandẽ
assensũ prebere decreui. & aliqua licet
cemere & formidolose digerenda sũ ag¬
gressus. eo uidelicet iure. ut intra dome¬
sticos parietes secretius retinerent. nec
alicui ad legendũ traderent & tunc
mea imperitia ueru & temeritas legen¬
tib detecta manifesta foret. & oblocutio¬
nib occasio pancderetur repͣhendentiũ
Nam stilũ cũ ad pͥmũ librũ describendo
appulissem. ut abdite abdita auctore
dõ congerere̾: extimplo mea impuden¬
cia ẽ detecta. & sacris auribꝰ magnifici
orogonis egregii scilicet pontificis. qͦ
nichil nobilius nichilq sanctius ẽ re¬
uelata nugacitas. Quo cõperto. cepit
ingenue libera auctoritate imperare ut

Expanded text:
runt me suasoris affaminibus, irunt me suasoris affaminibus, imo objurationibus, compellere ut aliquid juxta frugalitatem sensus, et ingenioli mei capacitatem, secundum quod a didascalo inculcata fuerant, describere nullatenus abnuerem. Sed cum negare non valerem, tandem assensum praebere decrevi, et ad aliqua, licet temere et formidolose, digerenda sum aggressus, eo videlicet jure ut intra domesticos parietes secretius retinerent, nec alicui ad legendum traderent, et ne mea imperitia, verum et temeritas, legentibus detecta, manifesta foret, et oblocutionibus occasio panderetur reprehendentium. Nam stylum cum ad primum librum describendo appulissem, ut abdite abdita auctore Deo congererem, exemplo mea impudentia est detecta, et sacris auribus magnifici Drogonis, egregii scilicet pontificis, quo nihil nobilius nihilque prudentius, est revelata nugacitas. Quo comperto, coepit ingenue libera auctoritate imperare ut
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus
ERATRIb
ꝙ etiam a¬
ñ nullis pru¬
dentib et
nobilibus
uiris rogarer
ut scđm sol¬
lertiam doc¬
toꝵ & tradi¬
tionẽ magistri uiri disertissimi. aliquod
opusculũ in uolumine Regũ digererẽ.
eo qͦd a nullo doctorũ ꝑ omĩa expositũ apd̃
nos hab̾et᷑ antiquoꝵ. ob memoriam uide¬
licet frequentata lectione recreandam:
ꝙ p̃sertim propt᷑ illos qͥ aiunt sicut in
exordio huiuscemodi uoluminis notan¬
do tetigi. non alia contineri nisi p̾li a
Reguor actusq multorũ ego diu mul¬
tũq delitescendo facere distuli. maxime
cũ parua scientia pͣditus. nec elugubrati¬
one artis sclãris sapientia frecus. & ut
ita licã indoctus eloquio. paruus inge¬
nio Nec dicere poterã illuo psal mistę
a mandatis tuis intellexi. Nec dignus
eram inqua. ut angelus carbone torrente
de altari spurca purgaret labella. ut ua-¬
lerẽ xp̃i digne enucleare misteria. Sed
rursus his excusationib reluctantẽ. cepe¬

Expanded text:
mpluribus fratribus, et etiam nonnullis prudentibus et nobilibus viris, rogarer ut secundum solertiam doctorum et traditionem magistri viri disertissimi, aliquod opusculum in volumina Regum digererem, ego quod a nullo doctorum per omnia expositum apud nos haberetur antiquorum, ob memoriam videlicet frequentata lectione recreandam, et praesertim propter illos qui aiunt, sicut in exordio hujusce voluminis notando tetigi, non alia contineri nisi praelia regum actusque multorum: quod ego diu multumque delitescendo facere distuli, maxime cum parva forem scientia praeditus, nec elucubratione artis saecularis sapientia fretus, et, ut ita dicam, indoctus eloquio, parvus ingenio, nec dicere poteram illud Psalmistae: « A mandatis tuis intellexi. » Nec dignus eram, inquam, ut angelus carbone torrente de altari spurca purgaret labella, ut valerem Christi digne enucleare mysteria. Sed rursus his excusationibus reluctantem coepe
Abbreviated transcription (Latin):
quasi relo interfecit. in cuius recõpensatione
ella quattuor dauio contra philisteos. ubi
reꝑti sunt uiri statura proceri. in quib unus
eoꝵ senos digitos habuit in manib siue in
pedib

Expanded text:
quasi zelo interfecit, in cujus recompensatione --Bella quatuor David contra Philistaeos, ubi reperti sunt viri statura proceri, in quibus unus eorum senos digitos habuit in manibus sive in pedib
Abbreviated transcription (Latin):
scientes nob̾ ad interiora ꝑgendum. ꝙ ad
scãm terrã uiuentium acceleranduo
¶ertia mansio ẽ ethan quȩ ẽ in eatre¬
mo solitudinis. in qua primũ uidet᷑ dñs
p̃cedens ppłm in columna ignis. Ethan:
sana fortitudo ł ꝓfessio. Preparemꝰ gͦ nob̾
forticudinẽ. assum̃tes ꝑfectũ robur. ut
int̾ errorũ tenebras ꝙ confusionũ nocꝰtes
scientiȩ xp̃i lum̃ appareat. Dies qͦ nr̃ nube
habeat ꝓtegentẽ. ut hiis ducib ad terram
tudine nobilitem᷑ in dño. contẽnentes
beelsephon qui interpr dñs aquilonis.¬

Expanded text:
ad interiora pergendum, et ad sanctam terram coeleste iter accelerandum. Tertia mansio est Ethan, quae est in extremo solitudinis, in qua primum videtur Dominus praecedens populum in columna ignis. Ethan sonat fortitudo sive professio. Praeparemus ergo nobis fortitudinem, assumentes perfectum robur, ut inter errorum tenebras, et confusionem noctis scientiae Christi lumen appareat. Dies quoque noster nubem habeat protegentem, ut his ducibus ad terramtudine, nobilitemur in Domino, contemnentes et Beelsephon, qui interpretatur domi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhas currit hebreus qui de terra festinat transire ad celũ. & egipto scłi dere¬
licta. terrã ꝓmissionis ingredit᷑. Nec mi¬
rum si illo numeri sacram̃to ꝑuenit᷑ ad
uit ad uirginẽ. quasi ad iordanẽ. qui ple¬
no gurgite fluens sp̃s sc̃i grã redundauit.
¶Prima mansio ẽ ramesse urbs in extre¬
mis finib egipti. in qua ppłs congregatꝰ
exiit in desertũ altera die post pascha
ti fuerimꝰ ad euglicam tubam. ꝙ excitati
tonitru gaudio: eximus in mense pͥmo¬
nouant᷑. eximꝰ xy. die mensis in erastino
paschȩ. pleno mensis luimine. post esum
primũ tendunt tab̾nacłã. unde ꝙ locus
nomen accepit. qͥa socoth interp᷑r taber

Expanded text:
has currit Hebraeus, qui de terra festinat transire ad coelum, et Aegypto saeculi derelicto terram repromissionis ingreditur. Nec mirum si illo numeri sacramento perveniamurvenit ad Virginem, quasi ad Jordanem, quae pleno gurgite fluens, Spiritus sancti gratia redundavit. Prima mansio est Ramesses urbs, quae in extremis finibus Aegypti erat, in qua populus congregatus exiit in desertum altera die post pascha ti fuerimus ad evangelicam tubam, et excitati tonitruo gaudii, eximus in mense primouinta decima die mensis primi, in crastinum paschae pleno mensis lumine post esum primum tendunt tabernacula. Unde et locus nomen accepit. Socoth quippe inter
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhas currit hebreus qui de terra festinat transire ad celũ. & egipto scłi de¬
licta. terrã ꝓmissionis ingredit᷑. Nec ũ¬
rum si illo numeri sacram̃to ꝑuenit᷑ q
uit ad uirginẽ quasi ad iordanẽ. qui p¬
no gurgite fluens sp̃s sc̃i grã redunda
¶Prima mansio ẽ ramesse. urbs in ext¬

Expanded text:
has currit Hebraeus, qui de terra festinat transire ad coelum, et Aegypto saeculi derelicto terram repromissionis ingreditur. Nec mirum si illo numeri sacramento perveniampervenit ad Virginem, quasi ad Jordanem, quae pleno gurgite fluens, Spiritus sancti gratia redundavit. Prima mansio est Rameses urbs, quae in ext
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et post resurrectionẽ rursũ eisdẽ in
monte sc̃o apparens. eosq ad predicandũ
tens: euntes inquit docete om̃s gentes
baptitantes eos innomine patris. et filii. et
sꝑs sc̃i. docentes eos seruare om̃a quȩcũq
mandaui uobis. Q legis ergo et euange.¬
lii precepta. dñs in monte decdit. ut sub¬
isrł cõmittenda. gr̃a uͦ euangłii ad om̃s
ꝑ orbem nationes apłis p̃dicantib erat
ꝑuentura : recte ad discendã accipiendãꝙ
legẽsolus moyses ascendit in montẽ. doctͥ¬
nã uͦ euangeliĩ apłi simul õs ĩ monte cũ

Expanded text:
Sed et post resurrectionem, rursum eisdem in Sed et post resurrectionem, rursum eisdem in monte sancto apparens, eosque ad praedicandum, mundo: Euntes, inquit, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti; docentes eos servare omnia quaecandi. Et legis ergo et Evangelii praecepta Dominus in monte dedit, ut subIsrael committenda, gratia vero Evangelii ad omnes per orbem nationes apostolis praedicantibus erat perventura, recte ad discendam accipiendamque legem, solus Moyses ascendit in montem: doctrinam vero Evangelii, apostoli simul
Abbreviated transcription (Latin):
aturus gͦ legem moysi dñs. primo il¬
lũ. in uerticem montis euocat. ut in
alto secum demoratus liberius audiat.
quȩ ad inferiora rediens ppłm precepta doce¬
at. simulq ex altitudine loci colligat. qͣm
celsa. quantuniue ab humanis secreta
doctrinis sit lex quam accipit. et qm̃
ab illis solummꝰ ꝑfecte intelligi uel custo¬
diri possit: qui sese a terrenis contagiis
sublimius ac perfectius uiuendo se para¬
uerint. Unde et ppłm in inferiorib
expectare donec moyses redeat p̃cipit.
ut insinuet tipice quam cȩlestia quidẽ
sint archana legissuȩ. & quȩ a ꝑfectiori.¬
b tantũ capiantur. nec tamen infirmiᷤ
occasio salutis desit. si sapientiȩ maiorũ
humiliter auscultare studuerint. Dic
et in euangło dñs nouos gr̃ȩ precones in
montẽ conuocans. p̃ceptis salutarib in¬
stituit: ut ex loci situ etiã patesceret.
quam sublimia illis uel mandata uiuendi.
uel ꝓmissa claret remunerandi. uixta illud
psalmistȩ. Iustitia tua sicut montes dĩ.

Expanded text:
aturus ergo legem Moysi Dominus, primo illum in verticem montis evocat, ut in alto secum demoratus liberius audiat quae ad inferiora rediens populum praecepta doceat; simulque ex altitudine loci colligat quam celsa quantumve ab humanis secreta doctrinis sit lex quam accipit, et quomodo ab illis solummodo perfecte intelligi vel custodiri possit, qui sese a terrenis contagiis sublimius ac perfectius vivendo separaverint. Unde et populum in inferioribus exspectare, donec Moyses redeat, praecepit; ut insinuet typice, quia coelestia quidem sint arcana suae legis, et quae a perfectioribus tantum capiantur, nec tamen infirmis occasio salutis desit, si sapientiae majorum humiliter auscultare studuerint. Sic et in Evangelio Dominus novos gratiae praecones in montem convocans, praeceptis salutaribus instituit; ut ex loci etiam situ patesceret, quia sublimia illis, vel mandata vivendi, vel promissa daret remunerandi: juxta illud Psalmistae, Justitia tua sicut montes Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
figura taber¬
naculi et
uasorũ atq utensiliũ eius: primositũ
loci & circumstantias rerum quomͦ sese
habuerint q̃n hec fieri p̃cepta st̃: inspicere.
atq attentius considerare debemus.
Omna enĩ sicut apłs ait infigura con¬
tingebant illis. scripta sunt autẽ ꝓpter
situs. et ipsarũ quoq in quib gesta si¬
ue dicta sunt circumstantia rerum.¬

Expanded text:
figura tabernaculi et vasorum, atque utensilium ejus, primo situm loci, et circumstantias rerum, quomodo sese habuerint, quandoque haec fieri praecepta sint, inspicere atque attentius considerare debemus. Omnia autem, sicut Aptingebant illis: scripta sunt autem propter emporum situs: et ipsarum quoque in quibus gesta sive dicta sunt, circumstantia rerum.
Abbreviated transcription (Latin):
miscdȩ pingͥssimos compassione ꝓxi¬
mi ferue faciunt. At contra filia s aul
frustra cubicułu regis ingressa. nul¬
los concepti seminis fructꝰ dat: quia
q uerb̾u dĩ auretenꝰ ꝑcipiunt: absꝙ
boni oꝑis ꝓle. diem ꝑpetue mortis
exƿectant. Erplicit de ꝯxestiorribꝰ.

Expanded text:
iae pinguissimos compassione proximi fervere faciunt. At contra filia Saul frustra cubiculum regis ingressa, nullos concepti seminis fructus dat; quia qui verbum Dei aure tenus percipiunt, absque boni operis prole diem perpetuae mortis exspectant.
Abbreviated transcription (Latin):
uasi sup̃mi cęnaculiex pectamus as
Atabulata quȩ supposita
trabib affiguntur clauis. decor̃
picturȩ suȩ solent aspectantibi
p̃monstrare miranđu.l

Expanded text:
uasi supremi coenaculi exspectamus asctabulata, quae supposita trabibus, affiguntur clavis, decoremque picturae suae solent exspectantibus praemonstrare mirandu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et post resurrectionẽ rursũ eisdẽ in
monte scõ apparens. eosq ad predicandũ
tens: euntes inquit docete om̃s gentes
baptizantes eos in nomine patris. et filii. et
sꝑs scĩ. docentes eos seruare om̃a quȩcũq
mandaui uobis. U legis ergo et euange.¬
lñ precepta. dñs in monte dedit. ut sub¬
isrł cõmittenda. gr̃a uͦ euangłii ad om̃s
ꝑ orbem nationes apł̃is p̃dicantib erat
ꝑuentura: recte ad discendã accipiendãꝙ.
legẽsolus moyses ascendit in montẽ. doct¬
nã uͦ euangeliĩ apli fimul õs ĩ monte cũ¬

Expanded text:
Sed et post resurrectionem, rursum eisdem in Sed et post resurrectionem, rursum eisdem in monte sancto apparens, eosque ad praedicandum, mundo: Euntes, inquit, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti; docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . Et legis ergo, et Evangelii praecepta Dominus in monte dedit, ut subIsrael committenda, gratia vero Evangelii ad omnes per orbem nationes apostolis praedicantibus erat perventura; recte ad discendam accipiendamque legem solus Moyses ascendit in montem, doctrinam vero Evangelii apostoli simul o
Abbreviated transcription (Latin):
aturus gͦ legem moysi dñs. primo il¬
lũ. in uerticem montis euocat. ut in
alto secum demoratus liberius audiat.
quȩ ad inferiora rediens ppłm precepta doce¬
at. simulq ex altitudine loci colligat. qͣm
celsa. quantumue ab humanis secreta
doctrinis sit lex quam accipit. et qm̃
abillis solummͦ ꝑfecte intelligi uel custo¬
diri possit: qui sese a terrenis contagiis
sublimius ac perfectius uiuendo se para¬
uerint. Unde et ppłm in inferiorib
expectare donec moyses redeat p̃cipit.
ut insinuet tipice quam cȩlestia quidẽ
sint archana legissuȩ. & quȩ a ꝑfectiori.¬
b tantũ capiantur. nec tamen infirmiᷤᷤ
occasio salutis desit. si sapientiȩ maiorũ
humiliter auscultare studuerint. Dic
et ineuangło dñs nouos gr̃ȩ precones in
montẽ conuocans. p̃ceptis salutarib in¬
stituit: ut ex loci situ etiã patesceret.
quamsublimia illis uel mandata uiuendi.
uel ꝓmissa daret remunerandi. uxta illud
psalmistȩ. Iusticia tua sicut montes dĩ.

Expanded text:
aturus ergo legem Moysi Dominus, primo illum in verticem montis evocat, ut in alto secum demoratus liberius audiat quae ad inferiora rediens populum praecepta doceat; simulque ex altitudine loci colligat quam celsa quantumve ab humanis secreta doctrinis sit lex quam accipit, et quomodo ab illis solummodo perfecte intelligi vel custodiri possit, qui sese a terrenis contagiis sublimius ac perfectius vivendo separaverint. Unde et populum in inferioribus exspectare, donec Moyses redeat, praecepit; ut insinuet typice, quia coelestia quidem sint arcana suae legis, et quae a perfectioribus tantum capiantur, nec tamen infirmis occasio salutis desit, si sapientiae majorum humiliter auscultare studuerint. Sic et in Evangelio Dominus novos gratiae praecones in montem convocans, praeceptis salutaribus instituit; ut ex loci etiam situ patesceret, quia sublimia illis, vel mandata vivendi, vel promissa daret remunerandi: juxta illud Psalmistae, Justitia tua sicut montes Dei .
Abbreviated transcription (Latin):
ilectissimo fratri
nothelmo. bada
salutem. Quȩ de
libro regum dilu¬
cidanda t frater di¬
lectissime misisti.
tione ut tͥginta ex his ꝓpositiones quȩ

Expanded text:
ilectissimo fratri Nothelmo Beda, salutem! Quae de libro Regum dilucidanda tibi, frater dilectissime, misisti, tione, ut XXX ex his propositiones, qu
Abbreviated transcription (Latin):
triplex difficile rumpit᷑. quia nimirũ scrip¬
tura. quȩ historico. allegorico. morali
consueuit sensu int̃pretari. nulla he
tentoria siue uela ut recipere funes
possent. habebant necesse ẽ insuperi-¬
orib suis ansas siue circulos. quib idẽ
funes ĩmitterent᷑. & tusiuis tentori.¬
um dĩ fieri. prepara incorde tuore-¬
ceptaculũ sermonib eius. quo possis
ad superna suspendi. Imponunt̃ uͦ
paxillis columnarũ funes tentorii. ut
sic expansa atq in altum elata. pulcͥ¬
tudinẽ tabernaculi compleant. Com¬
mittunt scĩ predicatores fideliũ cor-¬
dib eloquia diuina. eosq ꝑ hȩc ad ex¬
emplũ sui ab infimis erigi commonent.
Expansa funib ac subleuata uela. si-¬
ue tentoria decus sui oꝑis mirificũ.
quod in uoluta nequiuerant. cunctis
longe lateq demonstrant. Ostendt̃
fidelib ꝑ amplitudinẽ bone oꝑatio¬
nis. pulchritudinẽ mentis. & int̾nȩ
gr̃ȩ quam donante dño ꝑceperunt
ut uidentes proxim oꝑa eorũ bona

Expanded text:
triplex difficile rumpitur. Quia nimirum Scriptura, quae historico, allegorico, morali consuevit sensu interperetari, nulla haetentoria sive vela, ut recipere funes possent, habebant necesse est in superioribus suis ansas, sive circulos, quibus iidem funes immitterentur. Et tu, si vis tentorium Dei fieri, praepara in corde tuo receptaculum sermonibus ejus, quo possis ad superna suspendi. Imponantur vero paxillis columnarum funes tentoriorum, ut sic expansa, atque in altum elata, pulchritudinem tabernaculi compleant. Committant sancti praedicatores fidelium cordibus eloquia divina, eosque per haec ad exemplum sui ab infimis erigi commoneant. Expansa funibus, ac sublevata vela, sive tentoria, decus sui operis mirificum, quod involuta nequiverant, cunctis longe lateque demonstrent. Ostendant fideles amplitudinem bonae operationis, pulchritudinem mentis et internae gratiae, quam donante Domino perceperant; ut videntes proximi bona eorum opera,
Abbreviated transcription (Latin):
ornatu tabernaculi. consequenter
etiam lum̃ lucerne ꝓuidet᷑: ut decor
eius ammirabilis sicut int̾diu lu¬
mine solari. ita etiã noctu lucer¬
nalib flammis illustret̾. neq umquã
in domũ dĩ aliquis tenebrarũ locus.
aliqua umbrarũ possit hora suppetere.
hurta uͦ mysticos sensus quid significet
lum̃ lucernȩ. dñs in euangło declarat.
Quicum ꝑ parabolam dixisset. neq
accendunt lucernã et ponunt eam
sub modio. sed suꝑ candelabrũ. ut lu¬
ceat om̃ib qui in domosunt: mox aꝑ¬
de subumxit. Sic luceat lux ur̃a co¬
rã hominib. ut uideant oꝑa uestra
bona. Lucerna gͦ lucens in domo dĩ.¬
bona sunt opera iustoꝵ: quȩ mentes
intuentiũ suis exemplis illummatł.
Uerum diligentꝰ intuendũ quo ut
lucerna semꝑ in tabernaculo dĩ pos¬
sit ardere. filii quidẽ ifrł oleum of¬
ferre aaron autem et filii eiꝰ ipsam
lucernã collocare iubent᷑. Quȩ ẽ¬

Expanded text:
ornamento tabernaculi, consequenter etiam lumen lucernae praevidetur, ut decor ejus admirabilis, sicut interdiu lumine solari, ita etiam noctu lucernalibus flammis illustretur; ne unquam in domo Dei aliquis tenebrarum locus, aliqua umbrarum possit hora subrepere. Juxta vero mysticos sensus, quid significet lumen lucernae, Dominus in Evangelio declarat; qui eum per parabolam dixisset: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt; mox aperte subjunxit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona . Lucerna ergo lucens in domo Dei, sunt opera justorum, quae mentes intuentium suis exemplis illuminant. Verum diligentius intuendum, quod ut lucerna semper in tabernaculo Dei possit ardere; filii quidem Israel oleum offerre, Aaron autem et filii ejus ipsam lucernam collocare jubentur. Quae es
Abbreviated transcription (Latin):
figura taber¬
naculi et
uasorũ atq utensiliũ eius: primositũ
loci & circumstantias rerum quomͦ sese
habuerint q̃n hec fieri p̃cepta st̃: inspicere.
atq attentius considerare debemus.
Omna enĩ sicut apłs ait infigura con¬
tingebant illis. scripta sunt autẽ ꝓpter
situs. et ipsarũ quoq in quib gesta si¬
ue dicta sunt circumstantia rerum.
ixit inquit dñs ad moysen. Ascende ad

Expanded text:
figura tabernaculi et vasorum, atque utensilium ejus, primo situm loci, et circumstantias rerum, quomodo sese habuerint, quandoque haec fieri praecepta sint, inspicere atque attentius considerare debemus. Omnia autem, sicut Apostolus ait, in figura contingebant illis: scripta sunt autem propter  temporum situs, et ipsarum quoque in quibus gesta, sive dicta sunt circumstantia rerum. Dixit Dominus ad Moysen: Ascende ad
Abbreviated transcription (Latin):
munerib adorauerunt. neqͣqͣ
ipsos in eisde munerib myste¬
ria illa nobilissima quȩ nune
scã eccła sublimiter intelligit
intellexisse. uidelicet in auro re

Expanded text:
muneribus adoraverunt, nequaquam ipsos in eisdem muneribus mysteria illa nobilissima, quae nunc sancta Ecclesia sublimiter intelligit intellexisse, videlicet, in auro re
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induetur in corruptionem. & mor¬
tale hoc induetur immortalitatẽ: tẽ¬
fiet sermo qui scͥptus est. Absorta est
mors inuictoria. Uictoria quasi ignis
diuinus est: qui absorbet mortẽ nr̃ao.
Holo caustũ ẽ. cũ ñ remanet mn ortale aliqͥd
in carne: non remanet aliquid culpa¬

Expanded text:
hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortalitate; fiet quod scriptum est: Absorpta est mors in victoriam . Victoria quasi ignis divinus est: cum absorbet et mortem nostram, holocaustum est. Non remanet mortale aliquid in carne, non remanet aliquid culpa
Abbreviated transcription (Latin):
namq dñi scĩtatẽ imitantur quid̃e quit ex par¬
te eius: & unusqͥs q tanto ꝑfectius. qualt &. ip¬
se ꝑfectior fuerit. s cum om̃s assimilari ei con¬
tendant: nullus tam̃ equari. Unde scͥptum ẽ
in libro iosuȩ. quod eũ essent filii isrł transituri
iordanem: precones ꝑ castroꝵ medium transeui
tes. clamare ceperunt. Quando uideritis arche
federis dñi dĩ ur̃i. & sacerdotes stirpis leuiticȩ
portantes eam: uos quoq consurgite. & sequim¬
ni p̃cedentes. Sitq inter uos & archam spacum
cubitoꝵ duũ miliũ: ut ꝓcul uidere possitis.

Expanded text:
anctitatem imitantur quidem qui sunt ex parte ejus, et unusquisque tanto perfectius, quanto et ipse perfectior fuerit. Sed etsi omnes ei assimilari contendant, nullus tamen aequari. Unde scriptum est in libro Josue, quia cum essent filii Israel transituri Jordanem, praecones per castrorum medit clamare coeperunt: Quando videritis arcam foederis Domini Dei vestri, et sacerdotes stirpis leviticae portantes eam: vos quoque consurgite, sequimini praecedentes: sitque inter vos, et arcam spatium cubitorum duum millium: ut procul videre possitis
Abbreviated transcription (Latin):
uituli offeret ꝓ peccato: tam eũ qui oꝑit uita¬
lia. quã omĩa quȩ intͥnsecus st̃. Duos renuncłos
& reticulũ quod est suꝑ eos iuxta ilia & adipem
iecoris cum renunculis: sic̃ offert᷑ de uitulo ho¬
stiȩ pacificoꝵ. & adolebit ea suꝑ altare holocau¬

Expanded text:
vituli auferet pro peccato tam eum qui operit vitalia quam omnia quae intrinsecus sunt duos renunculos et reticulum quod est super eos iuxta ilia et adipem iecoris cum renunculis sicut aufertur de vitulo hostiae pacificorum et adolebit ea super altare holocau
Abbreviated transcription (Latin):
des quippiam ciui tuo. uel emes
ab eo ne contristes frẽm tuum: s iux¬
a numerũ annoꝵ uibelei emes ab eo
& iuxta supputationẽ frugũ uendet
tibi. Quanto plures anni remanse¬
rint post iubeleum: tanto crescet &
p̃tium. Et qͣnto minus temporis
numeraueris tanto minus & emptio
constabit. Tempus enim frugum
uendet t̃. Nolite affligere contribi¬
les ur̃os. s timeat unusqͥsq dm̃ suũ.
quia ego dñs deus uester. Facite p̃cep¬
ta mea. & iudicia custodite. & imple¬
te ea. ut habitare possitis in t̾ra absq
ullo pauore. & gignat uobis humꝰ
fructus suos. quib uescamini usq ad

Expanded text:
des quippiam civi tuo vel emes ab eo ne contristes fratrem tuum sed iuxta numerum annorum iobelei emes ab eo et iuxta supputationem frugum vendet tibi quanto plus anni remanserint post iobeleum tanto crescet et pretium et quanto minus temporis numeraveris tanto minoris et emptio constabit tempus enim frugum vendet tibi nolite adfligere contribules vestros sed timeat unusquisque Deum suum quia ego Dominus Deus vester facite praecepta mea et iudicia custodite et implete ea ut habitare possitis in terra absque ullo pavore et gignat vobis humus fructus suos quibus vescamini usque a
Abbreviated transcription (Latin):
rius sollicita intentione rectorib ut al
eis non solum praua nullomͦ. sed ne nti
quidẽ nimie & inordinate proferanu
importunitate leuigatur: & auelra
suum hȩc eadem loquacitas inquinat
seruire auditorib ad usum ꝓfectꝰ iguasl
Unde bene ꝑ moysen dicitur. Uie ql
fluxum seminis patitur. immund eslsi
Inmente quippe audientium. sem̃ seus¬
rȩ cogitationis est auditȩ qualitas loe¬
tionis: quia dum ꝑ aurẽ sermo couuls
cogitatio in corde generatur. Qu gͦ fu
seminis sustinet immundꝰ asseritur. d
multilo quio subditꝰ᷑ ex eo se inquinas
si ordinate promeret. prolem recte cos¬
tionis edere in audientium corde potuiss.¬

Expanded text:
 solicita intentione rectoribus, ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate proferantuincauta importunitate levigatur, et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen secuturae cogitationis est auditae qualitas locutionis, quia dum per aurem sermo coneipitur, cogitatio iseminis sustinet, immundus asseritur, quia multiloquio subditus ex eo se inquinat, quod si ordinate promeret prolem rectae cogitationis edere in audientium corde potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
Sequit᷑. Si sanatus fuerit qui huiꝰmodi
sustinet passione. numerabit septẽ dies
post emundationẽ sui: & locis uestibus
ac toto corpore in aquis uiuentib. erit
mundus. Die autẽ octauo sumet duos tur¬
tures. aut duos pullos columbȩ. & ueniet
in conspectu dñi ad ostium tabernaculi
testimonii dabitꝙ eos sacerdoti. Qui faciet
unum pro peccato. & alterum in ho. locaist̃
rogabitq pro eo coram dño ut emundetit

Expanded text:
qua si sanatus fuerit qui huiuscemodi sustinet passionem numerabit septem dies post emundationem sui et lotis vestibus ac toto comundus. Die autem octavo sumet duos turtures, aut duos pullos columbae et veniet in conspectum Domini ad ostium tabernaculi testimonii, dabitque eos sacerdoti qui unum pro peccato, et alterum in holocaustum: rogabitque pro eo coram Domino, ut emundetur
Abbreviated transcription (Latin):
subiungitur. Et siquis hominum tetigerit
lectulũ eiꝰ. lauabit uestim̃ta sua. & ipse lotꝰ aqua
ĩmundꝰ erit usq ad uesꝑum. Si sederit ubi ille
sederat: ꝙ ipse lauabit uestim̃ta sua &. lotꝰ aqua
ĩmundꝰ erit usq ad uesperũ. Et qui tetigerit.
carnẽ eiꝰ.: lauabit uestim̃ta sua. & ipse lotꝰ aqua¬

Expanded text:
sederit. Et si quis hominum tetigerit lectum ejus, lavabit vestimenta sua, et ipse lotus aqua, immundus erit usque ad vesperum. Si sederit ubi ille sederat, et ipse lavabit vestimenta sua, et lotus aqua, immundus erit usque ad vesperum. Qui tetigerit carne
Abbreviated transcription (Latin):
ponit dicens. Mensis septimi pͥmad
uenerabilis. ⁊ scã erit uobis. om̃e opie
seruile ñ facietis in ea. qͥa dies clange
⁊ tubarum. offeretisq holocaustũ ma
rem suauissimũ dño. Uitulum di
mento unũ. arietem unũ agnos arus¬
los immaculatos septem: &̃ in lacilsa

Expanded text:
pitur: « Mensis septimi prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servite non facietis. Dies clangoris est et tubarum. Offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino. Vitulum de armento unum, arietem unum, agnos imm