comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
miserȩ desperationis enutritur: Hositaq peccati modos qui uel
incordelatenter fiunt uel patenter in opere perpetrantur:
Hic nobis hystoria primi hominis manifestatur: Qui dixit¬
ad serpentem: quia fecisti hoc ma ledictus eris in ter
om̃a animantia et bestias terr&ei super pectus
tuum et uentrem gradieris. Uentrem septu aginta
ad diderunt interp̃tes : ceterũ in hȩbrȩo pectus tantũ habetur
Coceserpens non est interrogatus quia non hoc suanatura uel uolun¬
tate fecerat : sed diabolus deillo perillũ fuerat operatus : Ideoq
consequenter non est interrogatus quia nec confiteri peccatũ est
diabolo nec habet omnino undese excuset: sed scatimee toepit
poenã maledictionis et non ea quae ultimo iudicio reseruatur
qua ep̃ parata est sibi et angelis eius. sed poenaeius hoc in locodicit᷑
ut in potestatẽ habeat eos qui dĩ p̃cepta contem pnunt: et indemaior

Expanded text:
miserae desperationis enutritur. Hos itaque peccati modos, qui vel miserae desperationis enutritur. Hos itaque peccati modos, qui vel in corde latenter fiunt, vel patenter in opere perpetrantur, hic nobis historia primi hominis manifestat  Z., manimaledictus eris inter omnia animantia et bestias terrae. Super pectus tuum et ventrem gradieris. Ventrem septuaginta addiderunt Interpretes. Caeterum in Hebraeo pectus tantum habetur. Ecce! Serpens non est interrogatus; quia forte non hoc sua natura, vel voluntate fecerat, sed diabolus de illo et per illum fuerat operatus. Ideoque consequenter neque ipse est interrogatus, quia nec confiteri peccatum est diabolo, nec habet omnino unde se excuset. Sed statim excepit poenam maledictionis, et non eam quae ultimo judicio reservatur, quae praeparata est sibi et angelis ejus; sed poena ejus hoc in loco dicitur, ut in potestate habeat eos qui Dei praecepta contemnunt. Et inde  Z., in die judicii major
Abbreviated transcription (Latin):
delectat a est ada consensit: qui&ia requisitus conficeri
culpã ꝑ audatiã noluit: hoc uero in humanogenere tottidi¬
e agiturꝰ quod ac tum in primo parenit nõn ignoratur
Serpens suad&quia occultus hostis mala cordibus ho¬
minũ latenter sug gerit: Eua delecta ta est : quia carna¬
lis sensus aduerba serpentis mox de lectationis ubstermt
Adãuero assensum prebuit: qui adũ caro in delectatione
rapitur. &ia a sua rectitudine sps infirmatus inclinatur:
& requisitus adam confitericulpam noluit : qui a uidelic& spr̃
quo peccando aueritate disiungitur : eo in ruinȩ suae auda¬
cia nequius obduratur: his dem &iã quat tuormodis pecca¬
tum consummatur in opereprius enunlatens culpaagitur :
post modum uero etiã ance oculos hominusine confusione
reatus aperitur: dehino & in consu&udine ducitur:
ad extremum quoque uel falsae spei seductionibus uel obstinatione

Expanded text:
delectata est, Adam consensit, qui etiam requisitus confiteri delectata est, Adam consensit, qui etiam requisitus confiteri culpam per audaciam noluit. Hoc verum in humano genere quotidie agitur, quod actum in primo parente non ignoratur. Serpens suadet, quia occultus hostis mala cordibus hominum latenter suggerit. Eva delectata est, quia carnalis sensus ad verba serpentis mox delectationi substernit. Adam vero assensum praebuit, quia dum caro in delectationem rapitur, etiam a sua rectitudine spiritus infirmatus inclinatur. Et requisitus Adam confiteri culpam noluit, quia videlicet spiritus quo peccando a veritate disjungitur, eo in ruinae suae audacia nequius obduratur. Iisdem etiam quatuor modis peccatum consummatur in opere: prius enim latens culpa agitur; postmodum vero etiam ante oculos hominum sine confusione reatus aperitur: dehinc et in consuetudinem ducitur; ad extremum quoque vel falsae spei seductionibus vel obstinatione
Abbreviated transcription (Latin):
lium dm̃ sibi similem facere inculpa conatisunt: Sic erga tam su¬
perius descripsimus dum defenderepeocatum suum moliunt ur
uirꝑmulierem mnulier per serpentem auterunt. quod humilita¬
tis confessione deleropoterant. Vnde nuncus que in usupeo¬
cantium trahituriut culpa cum agitur defendatur : et
unde finiri debuit reatus in decumel&ur: hic notandum
est quo domne peccatum quat tuor modis ꝑp&ratur in cor¬
de quat tuor &iam consummatur in o pere: in cordenãq
suggestione delectatione consensu & defonsionis audaia
ꝑpacratur sicut hic demonstratur: fit enimsug gestio
ꝑ aduersariũ Delectatio ꝑ carnem consensus ꝑ sp̃m de fen¬
sionis audatia ꝑelatio noni Culpa enim que terre remen¬
tem debuit excollit. &deiciendo eleuat: Sed grauius ela¬
uando subplantat: Vnde &illã primi hominis rectitudinẽ
diabolus his quateuor ictib fregit: Nã serpenssia sit eua

Expanded text:
lum, Deum sibi similem facere in culpa conati sunt. Sic ergo, ut jam sulum, Deum sibi similem facere in culpa conati sunt. Sic ergo, ut jam superius descripsimus, dum defendere peccatum suum moliuntur, vir per mulierem, mulier per serpentem, auferunt, quod humilitatis confessione delere poterant. Unde nunc usque in usu peccantium agitur, ut culpa cuunde finiri debuit, reatus inde cumuletur. Hic notandum est quod omne peccatum quatuor modis perpetratur in corde, quatuor etiam modis consummatur in opere. In corde namque suggestione, delectatione, consensu, et defensionis audacia perpetratur, sicut hic demonstratur. Fit enim suggestio per adversarium, delectatio per carnem, consensus per spiritum, defensionis audacia per elationem. Culpa enim, quae terrere mentem debuit, extollit, et dejiciendo elevat, sed gravius elevando supplantat. Unde et illam primi hominis rectitudinem diabolus his quatuor ictibus fregit. Nam serpens suasit, Eva
Abbreviated transcription (Latin):
deditmi chii de ligno & comedi : Eu ubi peccatũ finem
habere debuit ibi au gmentũ cepit: Non enim culpã ad se
r&ulit sed quodam̃ modo ad muli erem quã dns dederat
& reatũ suumoblique in auctorem redegit quiei ta¬
lem sotiã dederat unde occasi o peccaties s& Vnde nunc.
quoque humanigeneris rami exhac adhucradice ama¬
ritudinem trahun & cũ deuitiosuo quisque ar guitur
sub defensionum umbraquass sub quadamso arborufelia abscondu
Inquauidelic& occultatione non sedno sed dimi abscondit sibi
et dixit dns udmulicrem: quarehoc focisti quȩ reo¬
pondens: Serpens decepitme Similiter &mulier cul¬
pã obliq adcreatoremr&or quere uoluit eo quo dillio
intrare serpentẽ ꝑ misiss&: Ecce quiore diaboli fallentis
audierant eritis sicut dii: peccatũ excusant: & qui adõ
similes esse indiuinitatene quiuerunt: aderroris siucumu¬

Expanded text:
dedit mihi de ligno, et comedi. Heu, ubi peccatum finem dedit mihi de ligno, et comedi. Heu, ubi peccatum finem habere debuit, ibi augmentum coepit! Non enim culpam ad se retulit, sed quodam modo ad mulierem, quam Dominus dederat, et reatum suum oblique in Auctorem redegit  Z., rediit, qui ei talem sociam dederat, unde occasio peccati esset. Unde nunc quoque humani generis rami ex hac adhuc radice amaritudinem trahunt, et cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionum umbra, quasi sub quaedam se arborum folia abscondit. In qua videlicet occultatione non se Domino, sed Dominum abscondit sibiEt dixit Dominus ad mulierem: Quare hoc fecisti? Quae respondens ait: Serpens decepit me. Similiter et mulier culpam oblique ad Creatorem retorquere voluit, eo quod illic intrare serpentem permisisset. Ecce! Qui ore diaboli fallentis audierant: Eritis sicut dii, peccatum excusant; et quando Deo similes esse in divinitate nequiverunt, ad erroris sui cumu
Abbreviated transcription (Latin):
eifan ulcitaque figuralitor ostenditur quia quiquoma a fiede uel
bo soperibia dmendacia sua &e denderia labitur non debi& desperare
uca ln mensitatẽ criminum sit obpressus Ñ dispicit ds̃ poccatoros
sod adhuc ut redeant ꝑ poenitentia uocat. quinonuide prata
peccatoris sodut conuertatur & uiuat &ideo non dosperandã¬
ieo quodnudus essemet abscondime: Miserrimo genere
responditquasi idcopos sit displicere nudus sicut eum fecerat
Ante peccatum enim nuditate suã nonaduertebat quiacius in¬
tentio in supernis erat : Nã quod se adnĩ presentia abscondi
posscputabat ei deinsipientia poena peccati acciditu eum
ĩ deo sic peccatũ illius examinare uoluit ut culpã sua respi¬
cer& & conficendo cognoscer&quã longe a conditoris sui
facie abesset: Seđ adhibere sibi m& utrique defonsio
nis solatium quam confessionis elegerunt: unde & se
quit᷑ dixit que adam: mulier quamde distisotia :

Expanded text:
ic itaque figuraliter ostenditur quia quicunque a fide vel bonis operibus ad mendacia sua et desideria labitur, non debet desperare, licet immensitate criminum sit oppressus. Non despicit Deus peccatores, sed adhuc ut redeant per poenitentiam, vocat, qui non vult mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Et ideo non desperandi, eo quod nudus essem, et abscondi me. Miserrimo genere respondit, quasi ideo possit displicere nudus, sicut eum fecerat. Ante peccatum enim nuditatem suam non advertebat, quia ejus intentio in supernis erat. Nam quod se a Dei praesentia abscondi posse putabat, ei de insipientia poena peccati accidit, eum Ideo sic peccatum illius examinare voluit, ut culpam suam respiceret, et confitendo cognosceret quam longe a Conditoris sui facie abesset. Sed adhibere sibimet utrique  Z., utique defensionis solatium quam confessionis elegerunt. Unde et sequitur: VERS. 12.-- Dixitque Adam: Mulier quam dedisti sociam,
Abbreviated transcription (Latin):
ex quadns nacus est intelle gendũ est eo quodillo tempore ex ea
dns nasciturus adinimicum de uincendũ & ad mortem cuius il¬
le adtorerat destruendam ꝓmit tebatur : Sicut indauid scrip¬
tũ est defructu uontris tui ponã suꝑ sedemtua : Nam illud quod
Hoc defructu uentris mariae quie stxp̃s intellegunt: idest
tu eum subplantabis ut moriatur: Ille aut uicton resurgat
& caput tuũ conter & quo destmors sicut dauid dixerat ex ꝑ¬
sonapatris adfiliui Suꝑ as pidem & basiliscũ ambulabis & con¬
culcabis leonem adracone Aspidu dixit mortom Basilis

Expanded text:
us natus est, intellexerunt, eo quod illo tempore ex ea Dominus nasciturus ad inimicum devincendum, et ad mortem cujus ille auctor erat, destruendam promittebatur, sicut in David scriptum est: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Nam et illud quodhoc de fructu ventris Mariae, qui est Christus, intelligitur, id est, Tu eum supplantabis, ut moriatur: ille autem victor resurget, et caput tuum conteret, quod est mors. Sicut et David dixerat ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. Aspidem d
Abbreviated transcription (Latin):
ue uoluptatos amente diuinalo ge consequunt᷑ &du conuertun¬
tur addm̃per flã meã frameã idestpercribulationes tempoi¬
les peccata sua cognoscendo & gemendo & percherubrm idest
pon pleni tudinem̃ scientiae quõdest caritas perueniant ad arbo
uiã ligniuitae. temporales paene intelleguntur Nemo
enim potest peruenire ad arbo remuitae nisi perhas duas res
Tolerantiã uidelicamolestiarum & pieni tudi nem scientiac
idest per caritatom dĩ et pximiplenitudo legis est canitas¬

Expanded text:
vae voluptates a mente, et divinam legem consequuntur; et dum convertunvae voluptates a mente, et divinam legem consequuntur; et dum convertuntur ad Deum per flammeam frameam, id est per tribulationes temporales, peccata sua cognoscendo et gemendo, et per cherubim, id est per plenitudinem scientiae, quod est charitas, perveniant ad arborviam ligni vitae, temporales poenae intelliguntur. Nemo enim potest pervenire ad arborem vitae, nisi per has duas res, tolerantiam videlicet molestiarum, et plenitudinem scientiae, id est per charitatem Dei et proximi. Plenitudo legis, i
Abbreviated transcription (Latin):
quem ei ec erat ds̃ habitare fecerit contrapara drsum uolup
dum para drsum nequis possit intrare : Bene cherubrm uel
licũ mynisteriũ ignea quedã custodia qua& amen congrue
uersacilis essedicitur ꝓeo quod quandoq uenir & tẽpusut
&iã remoueri potuiss& : Vidolic& peraduentũ illius quisuae
in carnationis mysterio iter nobis para drsi a peruit : C&e¬
tamensicut non nullis uid&ur pocest intellegiquia adã ante para¬
dysumposuit. Ante para dysum collo cauic scilica propterspe
poenitentiae ut aspiciens semperbeaacidinis locũ forcassis po¬
niter& & perueram emendationem redir& adbeatauitam
quã spiritaliter paradysum nominauit: Sed heupdolor noluit
sed insua miseria peccator remansit : porro in hoc quodsaporiur
dicitur accepisse tuni campelliciam & modosistitur ante paradr¬
sumubi positumeit cherubrm& framea ignea allegori oe hoc
ter uiuentes sunt quia sicut pelles abstrahunt᷑ acorpore itapra¬

Expanded text:
quem ejecerat, Deus habitare fecerit contra paradisum voluptdum paradisum, ne quis possit intrare. Bene cherubim, vel iam  Z., ignea quaedam custodia, quae tamen congrue versatilis esse dicitur pro eo quod quandoque veniret tempus ut etiam removeri potuisset, videlicet per adventum illius qui suae incarnationis mysterio iter nobis paradisi aperuit. Caeteit. Verumtamen, sicut nonnullis videtur, potest intelligi quia Adam ante paradisum posuit, ante paradisum collocavit, scilicet propter spem poenitentiae, ut aspiciens semper beatitudinis locum fortassis poeniteret, et per veram emendationem rediret ad beatam vitam, quam spiritaliter paradisum nominavit. Sed, heu! proh dolor! noluit, sed in sua miseria peccator remansit. Porro in hoc quod superius dicitur accepisse tunicam pelliceam, et modo sistitur ante paradisum, ubi positum est cherubim, et framea ignea, allegorice hoc ter viventes sunt; quia sicut pelles abstrahuntur a corpore, ita pra
Abbreviated transcription (Latin):
eum inpara dr̃sum As sumpsit ds̃ carnem factus est ca¬
sut ec clesiae ut operar&ur & custodir& illum id est ut uo¬
luntate patris e omnibus gentibus ecclesiamimpler&:
at que ut imple R&ur sermo quem dñs dixit: ego ser¬
quo que qds non est bonum esse hominem solum
Arguantur her &ci quix pm̃ solum homin emputant
& non &iã dm̃ Faciaamus ei adiutorium similem
qui a in ipso homine suscepto et clesi a dõ copulata est

Expanded text:
uptatis. Assumpsit Deus carnem, et factus est caput Ecclesiae. Ut operaretur et custodiret illum; id est, ut voluntatem Patris ex omnibus gentibus Ecclesiam adimpleret, atque ut impleretur sermo quem Dominus dixit: Ego serquoque Deus: Non est bonum esse hominem solum. Arguuntur haeretici, qui Christum solum hominem putant, et non etiam Deum. 6. Faciamus ei adjutorium simile sui, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est.
Abbreviated transcription (Latin):
lic& intellectum non habeant tamen sensibi corporis nullatenus
carent : habent enim uisum auditũ odoratũ gustum & tactũ
&ideo quãuis audiant uerba marsorũ nequaquã tamen intelle¬
gunt : Non enim oboediunt intolle gendo sedut de antris ad incan¬
tationes ex eunt ꝑmittentedõ coguntur adiabolo: Sequitur:
qui dixit cidmu lierem: cur precepit uobis ds̃ ne cõmede¬
ritis de omnilignopara rsi Idcirco ad mulierem
loquit᷑ qui auidit quõdmulierem seducere poss& & nonuiru
seu quia uirũ tantũ adsimilitudinẽ dĩ conditũ putauit & non
illã: Hic mou& aliquos cur temptarids̃ hominem ꝑmisit quem
consentire prȩsciebat nisi quia magne laudis homononess& suta
condidis s& eum utmalũ facere non potuiss& sed for& tãquã ani¬
mal: Sed condidit in ꝓprio arbitrio ut si fortit̃ ꝑseuerar & in p̃cep¬
tis remunerar&ur : Sin autem consentiendo corruer& dam¬

Expanded text:
Licet intellectum non habeant, tamen sensibus corporis nullatenus Licet intellectum non habeant, tamen sensibus corporis nullatenus carent. Habent enim visum, auditum, odoratum, gustum et tactum. Et ideo quamvis audiant verba marsorum, nequaquam tamen intelligunt. Non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris ad incantationes exeant, permittente Deo, coguntur a diabolo. Sequitur: Qui dixit ad mulierem: Cur praecepit vobis Deus ne comederetis de omni ligno paradisi? Idcirco ad mulierem loquitur, quia vidit quod mulierem seducere posset, et non virum; seu quia virum tantum ad similitudinem Dei conditum putavit et non illam. Hic movet aliquos cur tentari Deus hominem permisit, quem consentire praesciebat, nisi quia magnae laudis homo non esset, si ita condidisset eum ut malum facere non potuisset, sed foret tanquam animal. Sed condidit in proprio arbitrio, ut, si fortiter perseveraret in praeceptis, remuneraretur; sin autem consentiendo corrueret, dam
Abbreviated transcription (Latin):
magis uersutia & calliditas quam sapientia de monstrar&ur
qui a quãuis preuaricator angelus persuꝑbiã fus sade iectus decȩler¬
tibus naturataimen excellentior & callidior est omnib: animan¬
tib: quia sidignitatom amisit subtilitatẽ non ꝑdidit: elegitq:
sibi diaabolus animalnaturaesuae aptũ tortuosum lubri cũmper
Verũ ipse serpensipse serpens loqui non poterat quia hac acreatore
non acceperat: Assumpsit illũ diabolus utens uelut organoporquẽ
articulatum sonum emit ter& ad ꝑp&randam malitiam suam: ꝑ
illũ quippe uerba faciebat sed ille nesciebat naturae rationis expers si¬
cut demoniacus &mente captus loquitur quȩ nescit. sed tantũ
per eum non quantũ uoluit sed quantũ acreatore concessum est
peregit: Vnde non nulliquȩ runt si non intellexit non sensit ser¬
pens: quomodo audiunt uerba marsorum in cantantiũ ut ad eoꝵ
incantationes decauernis egrediant᷑ : quibus respondendũ est

Expanded text:
magis versutia et calliditas quam sapientia demonstraretur. Quia quamvis praevaricator angelus per superbiam fuisset dejectus de coelestibus, natura tamen excellentior et callidior est omnibus animantibus; quia si dignitatem amisit, subtilitatem non perdidit. Elegitque sibi diabolus animal naturae suae aptum, tortuosum, lubricum, peretur. Verum ipse serpens loqui non poterat, quia hoc a Creatore non acceperat. Assumpsit illum diabolus, utens eo velut organo, per quem articulatum sonum emitteret ad perpetrandam malitiam suam. Per illum quippe verba faciebat. Sed ille nesciebat naturae rationalis  Petr., rationis expers, sicut daemoniacus et mente captus loquitur quae  Petr., quia nescit, sed tantum per eum non quantum voluit, sed quantum a Creatore concessum est, peregit. Unde nonnulli quaerunt si non intellexit, non sensit serpens, quomodo audiunt verba marsorum incantantium, ut ad eorum incantationes de cavernis egrediantur? Quibus respondendum est:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi nonde forendo prȩposuerit. sed poenicendo subicerit: Et dixit
CAINADABELFRATRSMSUUM E GREDIAMURFORAS
Indolonam quen locutus est & non est dominatus peccatosuo: Cũ¬
QUE ESSENINAGRO.CONSURREXIT AD UERSUS EUCO
GTIN TER FECΙT. Eumn. Ecce qui primum hominemmor¬
uemdocuit ipse &istum secundamoccisionem: Denique si obtem¬
peras sardo quando audiuio pocrast qui esceuel sicut in nostractan¬
lationelo gemusi Sibone egeris recipies sinauteminforibus pec¬
cacuciui aderio. & tudominaberis illius aductus adno non pot̃ca¬
r& Inforibus peccauitiui ad ost cumincogitaciorab pulsat cuius
appaious subter est ei que homudominatur si cordis noquitia
inspecta citius premicur: & prius quã adduritia roscat
reluo tantimente subugatur quod quia ca in facere condompsu
iudne noum quompuniat interrogat cuica in adcumulu

Expanded text:
sibi non differendo praeposuerit, sed poenitendo subjecerit. VERS. 8.-- Et dixit sibi non differendo praeposuerit, sed poenitendo subjecerit. VERS. 8.-- Et dixit Cain ad Abel fratrem suum: Egrediamur foras. In dolo namque ei locutus est et non est dominatus peccato suo. Cumque essent in agro, consurrexit adversus eum, et interfecit eum. Ecce! Qui primum hominem mortem docuit, ipse et istum secundum occisionem. Denique si obtemperasset Deo quando audivit, peccasti, quiesce, vel sicut in nostra translatione legitur: Si bene egeris, recipies; sin autem, in foribus peccatum tuum aderit, et tu dominaberis illius, adjutus a Domino non peccaret. In foribus peccatum adest, cum in cogitationibus pulsat. Appetitus subter est, eique homo dominatur, si cordis nequitia inspecta citius premitur, et priusquam ad duritiam crescat, reluctanti menti subigatur. Quod quia Cain facere contempsit, judex, reum quem puniat, interrogat. Cui Cain ad cumulum
Abbreviated transcription (Latin):
sed nonrectedidunt nouũ resꝓuendo: Sic quo qure qipido
uersouiuentesiuel quia fortassis aainmoliora sibi resor¬
uabat duorior adõtribuebat &hom in a inuentione
excognitata ut putatur & id eo n enrio coqauud ebate
habeluer.e. optimada & qiaui offerebat &ideosacrisi¬
ciu psuis suscepeu cst&de in euanoei singularitor ustus
inscribitiur qui auiaeut & triam axima iustitiaopreconia
ineoleguncut. Virgnitas sacerdotium et martrrium. in quibus
qpm̃ prefigurauit nos etiam ractosserimus cumbonostudio bonũopus
aimus sed rae tenon duliuimus si habere discretionĩ in bono operci ost ponamu
GRII. CONUERSIOUUS. Subauditur peccati sipoe
quod ait ad te erit conuersio eius. pocest intellegiadipsum homi¬
nem conuersionem esse deberepeccati ut nulli alii qua sibisciat tri¬
buero quodpeocat hoc est enimsa lubris penitentiae medicina
& ueniae p&citio. Tunc enim dominabitur quis que petcatosi id

Expanded text:
sed non recte dividunt Novum respuendo. Sic quoque qui rapacverso viventes. Vel quia fortassis Cain meliora sibi reservabat, et deteriora Deo tribuebat, et humana inventione excogitata, ut putatur, et ideo non recte dividebat, Abel vero optima Deo et naturalia offerebat, et ideo sacrificium ipsius susceptum est. Unde in Evangelio singulariter justus inscribitur, quia videlicet tria maxima justitiae praeconia in eo esse leguntur: virginitas, sacerdotium, et martyrium, in quibus Christum praefiguravit. Nos etiam recte offerimus, cum bono studio bonum opus agimus, sed recte non dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus. erit conversio ejus, subauditur, peccati, si poquod ait, ad te erit conversio ejus, potest intelligi ad ipsum hominem conversionem esse debere peccati, ut nulli alii quam sibi sciat tribuere quod peccat. Hoc est enim salubris poenitentiae medicina et veniae petitio. Tunc enim dominabitur quisque peccato, si id
Abbreviated transcription (Latin):
eenssrenandi ratione consensus explendi operas nonsuecedat
seiam inensperpaerandũ dis cernat ũuir de ceptus este lamonuabit
eybũdedisse uurouid&uur: in lecebrac enim consentut delignor hubito
manducare est: Tuncquippe iureauita beata tã qua a para delo
& palitur ho mopeccatũq ei inputatur etiã sinonsoqpiaaue es fec¬
tus quia & si non est in factis culpa in consensuca menreiaaoa
conscuentia hae secundũ a nagogen: E&erũr uxtaria &sonnu
potest callidus serpens iste her &icorũ astuciã de signare: Nonnul¬
luenim loquacius atq subtilius ꝓmittunt in licita curoositauinẽ¬
cracorũ adaꝑtione at quescientiã boni& mali: & in ipsolomine
tã quã inar bre quȩ planta ta est inmedio para dysi eã de noscens¬
tiã de monstrare Contra hunc serpente clamat apłs cũ dicit. Me¬
tuo nesicut serpons euã seduxit astutia sua sic sensus urĩ corrũ¬

Expanded text:
et refrenante ratione consensus explendi operis non succedat, et refrenante ratione consensus explendi operis non succedat, et mens perpetrandum decernat, jam vir deceptus est, jam mulier cibum dedisse viro videtur; illicito enim consentire, de ligno prohibito manducare est. Tunc quippe jure a vita beata, tamquam a paradiso, expellitur homo, peccatumque ei imputatur, etiam si non sequatur effectus, quia etsi non est in factis culpa, in consensu tamen rea tenetur conscientia. Haec secundum anagogem: caeterum juxta metaphoram poterit callidus serpens iste haereticorum versutiam designare: nonnulli enim loquacius atque subtilius promittunt illicita curiositate secretorum adapertionem atque scientiam boni et mali, et in itanquam in arbore, quae plantata est in medio paradisi, eam etiam dinoscendam demonstrare. Contra hunc serpentem clamat Apostolus, cum dicit: Metuo ne sicut serpens Hevam seduxit astutia sua, sic sensus vestri corrum
Abbreviated transcription (Latin):
iure dimnandos non ignorat: Et ideo illum increpando ad mo¬
nere uoluit ut attenderet ubi esset et unde cecidisset: Ait
enim: Vbies ÷ Acsi apertediceret Uide a quanta dignitate. ad
quod malum corruisti: Increpaui tergo adam dñs dẽ ambulans
ut dictum est fut cȩcismentibus nequitiã suam non clausis sermo¬
nibus sed etiam rebus a periret. Qui tenus homo peccator uer¬
amisso aeternitatis staitumutabilitatis suae in constantiã cer¬
neret et per auram feruore caritatis expulso. torporem
suum anim aduerteret: et perdeclinationẽ solis quod ad te¬
siprius cumilis loquehatur fortas sis sicut angelis nunciam ꝑsibiaea¬

Expanded text:
jure damnandos non ignorat. Et ideo illum increpando admojure damnandos non ignorat. Et ideo illum increpando admonere voluit, ut attenderet ubi esset et unde cecidisset. Ait enim: Ubi es? ac si aperte diceret: Vide a quanta dignitate ad quod malum corruisti? Increpavit ergo Adam Dominus deambulans, ut dictum est, ut caecis mentibus nequitiam suam non clausis sermonibus, sed etiam rebus aperiret, quatenus peccator homo veramisso aeternitatis statu, mutabilitatis suae inconstantiam cerneret, et per auram fervore charitatis expulso, torporem suum animadverteret, et per declinationem solis, quod ad tesi  Z., om. si prius cum illis loquebatur, fortassis sicut angelis, nunc jam pe
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat unius angłi meritũ ad redemptionẽ totius humani genȩris: Nec tan¬
tũ sceleris incurris sec diabolus innece angłi: quantũ incurrit innece cre¬
acoris: Abscondit se idam et uxor eius. in medio ligni
paradisi : Iuxtalit terã praenimio pudore ueltimore hoc fecerunt :
Sed quidest quod post meridiem : nisi quia post iucem paradysiacȩ felicitatis in
paradrsi scabscondit quia uersus a preceptis creatoris inerrorissuatq:
ei : Vbi es : et rełꝗ Num quit nam diuina potentia nesciebat
postculpam seruus adquae latibula fugerit: Sed quia uidit
inculpam lapsum iam sub peccato uelut aboculis ueritatis abs¬
conditum quia tenebris erroriseius nan adprobat quasiubisit
peccator igorat eumque uocat et requiri tdicens: adam
ubies : Per hoc quod uocat signumdat quo ad paenitentiã reuo¬
cat. Per hoc uero quod riquirit aperte insinuat quia peccatores

Expanded text:
ciebat unius angeli meritum ad redemptionem totius humani generis. Nec tanciebat unius angeli meritum ad redemptionem totius humani generis. Nec tantum sceleris incurrisset diabolus in nece angeli, quantum incurrit in nece Creatoris. Abscondit se Adam, et uxor ejus in medio ligni paradisi. Juxta litteram, prae nimio pudore vel timore hoc fecerunt. Sed quid est quod post meridiem, nisi quia post lucem paradisi ac felicitatis in paradisi se abscondit, qui aversus a praeceptis Creatoris in erroris sui aei: Ubi es? et reliqua. Nunquidnam divina potentia nesciebat post culpam servus ad quae latibula fugerat? Sed quia vidit in culpam lapsum jam sub peccato, velut ab oculis veritatis absconditum; quia tenebras erroris ejus non approbat, quasi ubi sit peccator, ignorat. Eumque et vocat et requirit, dicens: Adam, ubi es? Per hoc quod vocat, signum dat quod ad poenitentiam revocat. Per hoc vero quod requirit, aperte insinuat quia peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
in eis refriguerat et lux feruentior ueritatis abscesserat. ad pro¬
pinquarubus iudelicet tenebris errorum et pecatricemanimam
umculpae suae frigora constringebant. et sibpeccati umbraquasi
sub frigore aurae torpeliat. sicũt decodem peccanti homine scriptũ
est quia sicutus est umbram: Ecce hic ostenditua qued adammeri¬
die trans gressionis mortem hui mundo intulit. Vnde dñs bora sexta
iomundiuita cruc fixus est. ho. est recessuro acentromundisole
quando & latroniait: hodie mecumeris in para drso: Rationis immo
diuinȩ piecacis ordo poscebat ut eodem temporis articulo quotunc adae
peccanti obcluserat. Nunclatromi dñs penitenti ianuã paradrsi reseraret : et
qua hora primus adam peccando huic mundo mortẽ inuexerat. eadem hora
secundus adam in ortem moriendo destrueret : sed quaeritur quare dñs hom¬
nis peccatũ perseipsum expiare uoluit : et nom perangelũ: ideo quia non suffi¬

Expanded text:
in eis refriguerat, et lux ferventior veritatis abscesserat, approin eis refriguerat, et lux ferventior veritatis abscesserat, appropinquantibus videlicet tenebris errorum, et peccatricem animam jam culpae suae frigore constringebant, et sub peccati umbra, quasi sub frigore aurae torpebat; sicut de eodem peccante homine scriptum est quia secutus est umbram. Ecce hic ostenditur quod Adam meridie transgressionis mortem huic mundo intulit. Unde Dominus hora sexta pro mundi vita crucifixus est, hoc est, recessuro a centro mundi sole, quando et latroni ait: Hodie mecum eris in paradiso . Rationis igitur, imo divinae pietatis ordo poscebat, ut eodem temporis articulo quo tunc Adae peccanti obcluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccando huic mundo mortem invexerat, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret. Sed quaeritur quare Dominus hominis peccatum per seipsum expiare voluit, et non per angelum? Ideo, quia non suffi
Abbreviated transcription (Latin):
qu ad łiquor quasilac emanat in modũ uiras hominis et incendit autem ai
urit humanã: etideo inqui unt significant pruriginẽ et ardorem libi¬
dinis : Vinde aestimant quod exhac arbore uetitũ pomũ at tigerunt:
possunt etiam iuxta non nullos folia ficus amara: a maritu ine uindic tae
tis in paradyso adauram et reliqua Quid est enĩ quod post
peccatũ hominis in paradyso dñs non stare sedambulasse dicitur
nisi quod inruente culpa se a corde hominis recessisse ostendebat
etsamporhoc instabilem oiectionem eorum deparadiso ad mortalitatẽ
demors trabat : Tropicae uero deambula tds̃ in illis: et non stat qui sa¬
biles in cuspraeciptis nonperseuerant: unde cons:q enter ad¬
iunctum est: Ad auram post meridiem solet enimsacrascrip¬
tura perstatum temporis merita causarum distinguere: Beneenĩ
ad aurã post meridiem : qui a ardor caritatis habundanteimiquitate

Expanded text:
quod liquor quasi lac emanat in modum virus, hominis etiam incendit cutem atque quod liquor quasi lac emanat in modum virus, hominis etiam incendit cutem atque urit humanam. Et ideo, inquiunt, significant pruriginem et ardorem libidinis. Unde aestimant quod ex hac arbore vetitum pomum attigerunt. Possunt etiam, juxta nonnullos, folia ficus amara amaritudinem vindictae tis in paradiso ad auram, et reliqua. Quid est enim quod post peccatum hominis in paradiso Dominus non stare, sed ambulasse  Z., ambulare dicitur, nisi quod irruente culpa se a corde hominis recessisse ostendebat? Etiam per hoc instabilem ejectionem eorum de paradiso ad mortalitatem demonstrabat. Tropice vero deambulat Deus illis, et non stat, qui stabiles in ejus praeceptis non perseverant. Unde consequenter adjunctum est ad auram post meridiem. Solet enim sacra Scriptura per statum temporis merita causarum distinguere. Bene enim ad auram post meridiem, quia ardor charitatis abundante iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
nit potestatem in eumaccepit ut interius pulsar& : Nam iuxta m&ca¬
phorã potest callidus serpens her&icorum astutiã de signare quun
licitacuriositate secr& adique a nr̃is sensibus sunt remota tangen¬
da suadent tã quã serpens quidicebat: Cur precepit dr̃ scientiã
habere latentem: Noua somꝑ inquirere & bonimaliq scientiã pe¬
n&ra redeb&ris: Cumque cognouis sent se es senudas con¬
suerunt folia ficus et fecerunt si bi perizomata uel
suc cinctoria uel campestria: Sicut alia trans latiodicit
cognouerunt senudos gratia scilic& quaillis fiebat ut nuditas.
postpcicttũ : Amiserunt enimgloriam simplicis cus aestis arderis quie prie
om sibidinis pruriginem confugerunt: id est quia aestũ aer dorois que paere¬
lumndi in mepte ex folis fici exquibus probut᷑ ardor excitar ineor pretegen¬
donduplic querunt : Tradunt namq: si uirgulta seu folia ficus quis n euderit

Expanded text:
nit, potestatem in eum accepit ut interius pulsaret. Nam juxta metanit, potestatem in eum accepit ut interius pulsaret. Nam juxta metaphoram, potest callidus serpens haereticorum astutiam designare, qui illicita curiositate secreta Dei, quae a nostris sensibus sunt remota, tangenda suadent, tanquam serpens, qui dicebat: Cur praecepit Deus scientiam habere latentem? Nova semper inquirere, et boni malique scientiam penetrare debetis. Cumque cognovissent se esse nudos, consuerunt folia ficus, et fecerunt sibi perizomata, vel subcinctoria, vel campestria, sicut alia translatio dicit. Cognoverunt se nudos, a gratia scilicet, qua illis post peccatum. Amiserunt enim gloriam simplicis castitatis  Z., simplicitatis et cast., et ideo ad duplicem libidinis pruriginem confugerunt, id est, quia aestum ardoris quem patiebantur in mente, ex foliis fici, ex quibus probatur ardor excitari in corpore, tegendo duplicaverunt. Tradunt namque si virgulta, seu folia ficus quis inciderit,
Abbreviated transcription (Latin):
Eritis sicut du: Et ex auaritia temptauit cũ subiunxit. scientes bonũ et malũ
Auaritia nonsolũ pecuniae est : sed etiam altitudinis: in hoc diabolus
Ad superbiam traxit : quod eũ ad auaritiã sublimitatis excitauit :
Vnde postea secundũ adam. dñm uidelicet &c redem ptorem nostrum
his temptationibus aggredi conatus est : sed isdem modis deuictus
subcubuit : Nos etiã cotidie his tribus temptationibus pulsamur: suggesti¬
in nobis ipsis gerimus. undecertamina tempationũ toleramus:
sed ideo utdictũ est: dns teptari uoluit iuxta fidem eu angeliorum
ut nr̃as temptationes suis temptationibus deu inceret. et ipsũ quoq:
hostem humani generis a fastusuae suꝑbiae prostraret : Deniq
hic notandũ est : quia ante p̃uari cationem hominis prius quã semor¬
acogitationes aduersas inserere sed postquã cum ꝑserpentem circũue¬

Expanded text:
Eritis sicut dii. Et ex avaritia tentavit, cum subjunxit, scientes bonum et malum. Eritis sicut dii. Et ex avaritia tentavit, cum subjunxit, scientes bonum et malum. Avaritia non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. In hoc diabolus ad-superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Unde postea secundum Adam, Dominum videlicet ac Redemptorem nostrum, his tentationibus aggredi conatus est, sed eisdem modis devictus succubuit. Nos etiam quotidie his tribus suggestionibus pulsamur: suggestiin nobis ipsis gerimus, unde certamina tentationum toleramus. Sed ideo, ut dictum est, Dominus tentari voluit juxta fidem Evangeliorum, ut nostras tentationes suis tentationibus devinceret, et ipsum quoque hostem humani generis a fastu suae superbiae prostraret. Denique hic notandum est quia ante praevaricationem hominis, priusquam se moret cogitationes adversas inserere. Sed postquam eum per serpentem circumve
Abbreviated transcription (Latin):
asionẽ : ut exploraret si quid in eo mortiferũ esset. et dum nichil ineo
tale ad aspectũ repperit confidentius gustauit: Tulit defructu illi¬
us ec comedit deditq uiro suo Ides uir consensit feminae ut non nulli
dicunt quia forte illã mortuã non uidit excibo. et potuit fieri ut putaue¬
rint alicius significationis causa dixissecreatorem: simanduca ueri¬
tis exeo mortemori emini : &ideo comederunt: qui comedit et aper¬
tisunt oculi amborum Ad quod a perti sunt numquid ante a
cecierant: minime: sed a perti sunt hon aduidendum sed ad discer¬
nendũ in terbonũ quodamiserant & malum ad quod ceciderant: Seu
&iõ aperti sunt oculi eorũ ad inuicem concupiscendum quo d&iã ad poenã
mox post pecctiũ euenit : Culpa quippeoculos concupiscentiae a poruit quos
in nocentia dausos tenebat : hic enimostenditur : qualiter diabolus contra

Expanded text:
asionem? Ut exploraret si quid in eo mortiferum esset, et dum nihil in eo asionem? Ut exploraret si quid in eo mortiferum esset, et dum nihil in eo tale aspectu reperit, confidentius gustavit. Tulit de fructu illius, et comedit deditque viro suo. Ideo vir consensit feminae, ut nonnulli dicunt, quia forte illam mortuam non vidit ex cibo. Et potuit fieri ut putaverint alicujus significationis causa dixisse Creatorem: Si manducaveritis ex eo, morte moriemini, et ideo comederunt. VERS. 7.-- Qui comedit, et aperti sunt oculi amborum. Ad quid aperti sunt? Nunquid antea caeci erant? Minime. Sed aperti sunt non ad videndum, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant, et malum ad quod ceciderant. Seu etiam aperti sunt oculi eorum ad invicem concupiscendum, quod etiam ad poenam mox post peccatum evenit. Culpa quippe oculos concupiscentiae aperuit, quos innocentia clausos tenebat. Hic enim ostenditur qualiter diabolus contra
Abbreviated transcription (Latin):
erpestis respondit : ut preuaricatioeius esiaun e sersabilis di
seuoo dodicer epotuit seoblitã esse mandati quodser penti pdi
moriemini scit enimds quod inqua cumque die co¬
mederitis exeo aperientur oculiuestri &eriis
sicut dii scientes bonum et malum: Acsidixis sac
nanest ita ut dicitiss inudit itaque uobis dr̃ suãgloriam
& dignitatẽ ꝓpterea istauobis precepit Scit enim quiasi come¬
derits similes ei ericis scientes bonũ &malũ melius consilũ
dabo comedite &aperiantur oculiuestri et reliqua, Mlagnapro¬
mitcit ut facilius decipiat Ait enim: et aperiantur oculi ur̃i. Ad has
persuasit ut subdõ esse nolent sicut ipse esse contempsit Libet inquirere
quarediabolus taminfestus extitit hominũ saluti: Uidelicet propt̃ odiũ
increatorem et in uidiã in hominẽ et desperationem suȩsalutis: Sequit᷑.
Viditigitur mulier quod bonum esset lignum aduescendũ
et reliqu& : Cur mulier considerauit lignũ post serpentis persa¬

Expanded text:
erpentis respondit? Ut praevaricatio ejus esset inexcusabilis, cum nullo modo dicere potuit se oblitam esse mandati, quod serpenti prodmoriemini. Scit enim Deus quod in quacunque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes bonum et malum. Ac si dixisset: Non est ita ut dicitis. Invidit itaque vobis Deus suam gloriam, et dignitatem, propterea vobis ista praecepit. Scit enim quia, si comederitis, similes ei eritis, scientes bonum et malum. Melius consilium dabo: Comedite, et aperientur oculi vestri, et reliqua. Magna promittit, ut facilius decipiat. Ait enim: et aperientur oculi vestri. Ad hoc persuasit ut sub Deo esse nollent, sicut ipse esse contempsit. Libet inquirere quare diabolus tam infestus exstitit hominum saluti? Videlicet propter odium in Creatorem, et invidiam in hominem, et desperationem suae salutis. Sequitur: VERS. 6.-- Vidit igitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum, et reliqua. Cur mulier consideravit lignum post serpentis persu
Abbreviated transcription (Latin):
mãsione in dilectorib
suis. ĩ quo significat᷑
eccła. futura. spũalis.
inqua bĩ aquibus ñ
recedit. apud uos ma¬
nens. hic ecłia presen᷑ segiat᷑¬
corꝑał in qua uisitat
liberando it ⁊ redit.

Expanded text:
mansione in dilectoribus suis in quo significatur Ecclesia futura spiritualis, in qua beati, a quibus non recedit. Apud vos manens. Hic Ecclesia praesens corporalis in qua visitat liberando, et redit.
Abbreviated transcription (Latin):
ait. uos ad oratis prẽm õc
nescitis. ꝙ nullus ad or̾at
prem nͥ filiũ ad oret. ꝑ qͣ
ad prĩs noticiam uenitur
s nos scimus filiũ ⁊ pr̃em¬

Expanded text:
ait: Vos adoratis Patrem quem nescitis, quia nullus adorat Patrem, nisi Filium adoret; per quem ad Patris notitiam venitur; sed nos scimus Filium, et pe
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce pariter mons ur̃
⁊ tenplũ iud̾orũ reꝑ¬
babitur s ĩ ħ estis inpa¬
res ꝗ uos samaritani ad¬
oratis. quod nescitis. set
nos uide ñ om̃s s elech¬

Expanded text:
Ecce pariter mons vester et templum Judaeorum reprobabitur, sed in hoc estis impares, quod vos Samaritani adoratis quod nescitis, sed nos Judaei non omnes, sed elec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eisuo modo ꝯ¬
gruũt. hostiũ est
quo intratur. xp̃c.
eo pastor ꝑ ipsum
hostiũ intrat ad
corda hõmum.
quia si aliud pre¬
audiũt oues Si

Expanded text:
 suo modo congruunt. Ostium est quo intratur, Christeo pastor, per ipsum ostium intrat in corda ovium; quia si aliud, praeaudiunt oves, si
Abbreviated transcription (Latin):
studet u̾itati dũ ina¬
liis pulsanti sp̃oso a¬
ꝑire ꝑgit. pedes in¬
quinat qr u̾itas hũi¬
lit̃ auditur s sñ ꝑi¬

Expanded text:
studet veritati, dum in aliis pulsanti sponso aperire pergit, pedes inquinat, quia veritas humiliter auditur, sed si
Abbreviated transcription (Latin):
Iminẽte pascha figa¬
li ĩ quo iam uerꝰ agnꝰ
ĩmolandus est. Con¬
siliũ erat int̃ iudos
de eo ĩtficiendo ⁊ ip̃e
aꝓpĩqͣt passioniꝰ locõ

Expanded text:
minente Pascha figurali in quo jam verus agnus immolandus est, consilium erat inter Judaeos de eo occidendo, et ipse appropinquat passionis loco.
Abbreviated transcription (Latin):
intelligimus iã
fuisse baptizatoᷤ.
sicut ñ nuill ar¬
bitrantur. siue
ut haberet bap¬
quos alios bap¬
tizaret qui ñ de¬
fugit memorablt̾
illius hũanita¬
cis lauit pedes

Expanded text:
intellegimus iam fuisse baptizatos sicut nonnulli arbitrantur, siue,ut haberet bapquos ceteros baptizaret, qui non defugit memorabilis illius humilitaeis lauit pedes
Abbreviated transcription (Latin):
Hic puer est moyses
legis lator. cuiꝰ lex ne¬
minẽ ad ꝑfectũ ducit
Unus qr uitatẽ eccłie fu¬
turã p̾figurabat. hic .i.
tñ õio nõ recessit.

Expanded text:
Hic puer est Moyses legislator, cujus lex neminem ad perfectum perduxit. Unus, quia vanitatem Ecclesiae futuram praefigurabat. Hic, id tamen omnino non recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ pp̃ hos aussus tradi¬
derãt occidendũ. Uictus
gͦ timore tradidit eis
supea hoc excus auerũt.
s ut cͥmine inpliciti ui¬
deantur a quo uidei ali¬

Expanded text:
quem propter hos ausus tradiderant occidendum. Victus ergo timore, tradidit eis supra hoc excusaverant, sed ut crimine impliciti videantur a quo ali
Abbreviated transcription (Latin):
Se uenit hora quiasi s
pulsi abeis tot aquire¬
tis michi. Uñ uobis gau¬
diũ ut ñ satis sit eis uo̾
pellere s nec sinãt uiũe
ne om̃s aquiratis.⁊ aii
daismo aũtatis in quo
dm̃ isrł credũt descri ⁊

Expanded text:
Sed venit hora. Quasi dicat: Si pulsi ab eis tot acquiretis mihi unde vobis gaudendum ut non satis sit eis vos pellere. Sed non sinant vivere, ne omnes acquiratis, ut a Judaismo avertatis, in quo Deum Israel credunt d
Abbreviated transcription (Latin):
te uidemus
cum. quib
eccũtra dici¬
tur. s nec
me scitis qr
si homunem
quẽ iudetis¬
in occultosũ.
scitis. s si me

Expanded text:
Te videmus cum. Quibus econtra dicitur: Sed nec me scitis, quia si hominem quem videtiin occulto sum scitis, et ide
Abbreviated transcription (Latin):
datio illa queãt. dũ
quã relĩquũt. Qui
.Ii. necessitate cogitã
te u̾a de se bona loqͥt᷑
tãto magis hu̾ilitati
iũgitur. quãto u̾ita¬
ti sociatur.

Expanded text:
ui quam relinquunt. Qui enim necessitate cogente, vera de se bona loquitur, tanto magis humilitati jungitur, quanto et veritati sociatur.
Abbreviated transcription (Latin):
s credimus ut cog¬
noscamus. ĩo xp̃o¬
⁊ homo int̾ra fide̾
iacit. post se uidẽ¬
dum dabit quod
est merces fidei

Expanded text:
 credimus ut cognoscamus: ideo Christus homo in terra fidem jacit, post se videndum dabit, quod est merces fidei
Abbreviated transcription (Latin):
Post dissensiones ui¬
d̾orũ de ihu ⁊ post
uerba q̃ dixit qui¬
bus alii ⁊ fũd̾entur
alii docerentur in
ultimo die scenophi¬

Expanded text:
Post dissensiones Judaeorum de Jesu, et post verba quae dixit, quibus alii conderentur, alii docerentur, in ultimo die scenope
Abbreviated transcription (Latin):
uł uenire aduitã ĩ¬
mortalem. ad quan
ibat secuturi aũ erãt
postea. Quomͦ aũ ydo¬
nei. possit̃ ẽẽ ⁊ ꝑ gere
quo ille añdit docet.
mãdatũ nouũ douo¬
qua lege diliges ꝓxi¬
facit nouũ hõmẽ quo¬

Expanded text:
vel venire ad vitam immortalem ad quam ipse ibat, secuturi autem erant postea. Quomodo autem idonei possint esse et pergere quo ille antecedit, docet. Mandatum novum doqua lege, Diliges proxifacit mori
Abbreviated transcription (Latin):
do. ip̃os incorpus me¬
um ꝯũto. hinic pla¬
ne soluit & ipõs mo¬
corpus distribueret.
intelligitis. sicut q̃
ĩ macello que emitͤ
sicut alnus cibus ñ
sp̃c qui inea salutẽ
sicut scientia sola ĩ¬
flat. ip̃a tñ ñ est ma¬
la. s ꝑ caritatẽ edifi¬
cat:¬
Quia ⁊ iudas inter
recedidit s manet ad
insidiandum. ouẽ¬

Expanded text:
do, ipsos in corpus meum converto; hinc plane solvit quod ipsos mocorpus distribueret, intelligitis; sicut quae in macello emitur, sicut alius cibus non tus, qui in ea salutem sicut sola scientia inflat, ipsa tamen non est mala, sed per charitatem aedificatQuia Judas inter recedit, sed manet ad insidiandum, que
Abbreviated transcription (Latin):
cayphas ꝑ rexit adp̃toriũ
presidis. ⁊ socero suo ihm
reliquid audiendũ. uel
indomo cayphe. pylatus
acceꝑat p̾toriũ ⁊ tantae¬
rat domus ut seorsum

Expanded text:
Caiphas perrexit ad praetorium praesidis, et socero suo Jesum reliquit ad audiendum; vel in domo Caiphae Pilatus acceperat praetorium, et tanta erat domus, ut seorsum
Abbreviated transcription (Latin):
arguit nos instru¬
it: ne iniuidican¬
dis causis ꝑsonas
accipiamus. non
& ꝓ diuersitate.
graduũ. diuerso
modo ꝑsonas nõ
honoremus.

Expanded text:
arguit, nos instruit, ne in judicandis causis personas accipiamus, non quod pro diversitate graduum diverso modo personas non honoremus.
Abbreviated transcription (Latin):
erat modus
donationis fu¬
turus aꝑcior ⁊
plenior post
resurrectionẽ.
apparuit apłis
insufflauit in
faciem eorum.
qui flatu pu¬
mo hõini indi
luno erexit sig

Expanded text:
 modus donationis futurus apertior et plenior: post resurrectionem apparuit apostolis, insufflavit in faciem eorum, qui flatu primo homini animam limo erexit. Sig
Abbreviated transcription (Latin):
Quo aũ ordine filii dei
fiant ⁊ quo mͦ hec gene¬
ratõ discet a carnali sub
credamus homines nas¬
ci ex deo subdit dm̃ nas¬
ci ex homine. Ex hac .i.¬
suscept̾̃one infirmitatis
sanatur nr̃a infirmitas
descendit. qͥ mirũ si gx¬

Expanded text:
quo autem ordine filii Dei fiant, et quomodo haec generatio distat a carnali, subcredamus homines nasci ex Deo, subdit Deum nasci ex homine, ex hac susceptione infirmitatis sanatur nostra infirmitas,descendit. Quid mirum: si
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo ⁊ p̃dicando
p̃cursor sum. sic ⁊ bap¬
tirando s iste medius
int̃ uos est qui pecca¬
ta tollit.

Expanded text:
nascendo et praedicando praecursor sum, sic et baptizando, sed iste medius inter vos est qui peccata tollit.
Abbreviated transcription (Latin):
dixi manduca¬
nere inme ⁊
me inip̃ont
alit̃ aliquis
maneat inxͦ
unitas facit.
ynitas aũ ex
ritas est ex sp̃u

Expanded text:
dixi manducanere in me et me in ipso. Ut autem aliquis maneat in Chunitas facit. Unitas autem haritas autem ex sp
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs iusticia s ñ solus ne
baptis m̾ioħis santius
⁊maius in quo deus bap¬
tiratus est. uideretur ba¬
ptismo xp̃i in quo homi¬
nes baptirantur baptizã¬
tur aũ ⁊ alii aioh̾e ut
usus baptizandi p̃paret¬
& ab eo deberet baꝑtira¬
ri sicut ⁊ ꝯ fessus erat .s
nesciebat o sibi retentu¬
rus erat. ⁊ nulli traditu¬
rus potestatem bãpi ⁊ si

Expanded text:
is justitia. Sed non solus, ne baptisma Joannis sanctius et majus, in quo Deus homo baptizatus est, videretur baptismo Christi, in quo homines baptizantur. Baptizantur autem alii a Joanne, ut usus baptizandi praeparetquod ab eo deberet baptizari: sic et confessus erat; sed nesciebat quod sibi esset retenturus, et nulli traditurus potestatem bapti
Abbreviated transcription (Latin):
desid̾as. Int̾roga¬
magis eos de qͦꝵ
dictis ñ habetis
ĩuidiam. igatẽ¬
pauit responsi¬
onem. ut nec u̾i¬
tatem taceret. nec
retur.

Expanded text:
desideras. Interrogamagis eos de quorum dictis non habeas invidiam. Ita temperat responsionem, ut nec veritatem taceret, nec retur.
Abbreviated transcription (Latin):
ig homines inxp̃m
ne arguantur de.pe
ĩ nũo fideliũ ne argu¬
ant᷑ de iusticia eorum
Quos iustificatos non
imittãtur caueãt fu¬
turũ iuditiũ. ne cõ
mũdi prĩcipe uidicẽ¬
tur. ꝗ̃ iudicat imitt̃at᷑.

Expanded text:
 homines in Christum ne arguantur de pecin numerum fidelium, ne arguantur de justitia eorum quos justificatos non imitantur. Caveant futurum judicium ne cum mundi principe judicentur, quem judicatum, imita
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ misit deus pater uer¬
badei loquitur & est quẽ
misit deus deus est ĩo uer¬
ba del loquitur. gͦ uerba
filii. de se testimoniũ per

Expanded text:
enim misit Deus Pater, verba Dei loquitur, quod est? Quem misit Deus, Deus est: ideo verba Dei loquitur, ergo verba Filii de se testimonium per
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur agnoscite
quẽ laudatis ⁊ ne
timeatis ꝯ patiuir
q̃ est u̾ã redenptio
Pullus in quo nemo
sedebat ppłus est gẽ¬
dei tium qui legem ñ
accepeterat.

Expanded text:
dicitur: Agnoscite quem laudatis, et ne timeatis cum patitur qui est vestra redemptio. Pullus in quo nemo sederat, populus est gentium qui legem Dei non acceperat.