comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ lebonis & malis queritir. hoc genꝰ questionis admo
Quã obrẽ uellẽ quidem ut tam serenã mentis aciem homines ad
hec inuestiganda deferrent. ut possent uidere illud sũmu̾ bonũ
quonon ÷ quicquã meliꝰ & suꝑiꝰ cui rationalis anima pura & ꝑfec¬
ta subiungitur hoc eni intellecto atq ꝑspecto simul uiderent ad
esse. qđ fũme ac pͥmitꝰ eẽ rectissime dr̃. Hoc enĩ maxime ẽẽ di¬
cendũ ÷: qđ semꝑ eodem mͦ sese hab&. qđ onĩ modo sui simile ẽ:
qđ nulla ex parte corrũpi ac mutari potest᷑. Qđ non subiacet
tẽpori : qđ aliter nc̃ se habere quã habebat antea non potest id
enĩ ÷ qđ cẽ uerissime dr̃. Sub ⁊ eñĩ huicuerbo manentis in se atq
in cõimitabilit̾ sese habentis nature & significatio. hane nichil
aliud quã dm̃ possumꝰ dicere cui si contrariũ recte queras. ni¬
chil omino est ẽẽ enĩ contrariũ non habet: nisi non eẽ. Nulla ÷

Expanded text:
cum de bonis et malis quaeritur, hoc genus quaestionis ad mobrem vellem quidem, ut tam serenam mentis aciem homines ad haec investiganda deferrent, ut possent videre illud summum bonum, quo non est quidquam melius aut superius, cui rationalis anima pura et perfecta subjungitur. Hoc enim intellecto atque perfecto, simul viderent id esse quod summe ac primitus esse rectissime dicitur. Hoc enim maxime esse dicendum est, quod semper eodem modo sese habet, quod omnimodo sui simile est, quod nulla ex parte corrumpi ac mutari potest, quod non subjacet tempori, quod aliter nunc se habere quam habebat antea, non potest. Id enim est quod esse verissime dicitur. Subest enim huic verbo manentis in se atque incommutabiliter sese habentis naturae significatio. Hanc nihil aliud quam Deum possumus dicere, cui si contrarium recte quaeras, nihil omnino est. Esse enim contrarium non habet, nisi non esse. Nulla est
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: fidelib scripsit. Post multoꝵ quippe uitiosor
enumerat ionx̃. qui regnũ dĩ non possidebunt: Et hec inquid¬
quid em siustis sed ablati estis. sed scĩficati estis. sediustificaties
bio & scĩficatos. nemo nisi fideles & eos qui hiuic mundo renun¬
tiauerint. intellegere audebit: sed qm̃ ostenderit quib scrip¬
serit: ⁊ ndeamꝰ utrũ his illa ꝑmittat: ita sequitur. Omĩaeĩ
secita sunt michi: sed non omĩa expediunt. Omĩa mͥ licita st̃

Expanded text:
non potest, fidelibus scripsit, post multorum quippe vitiosorum non potest, fidelibus scripsit, post multorum quippe vitiosorum enumerationem, qui regnum Dei non possidebunt, Et haec quidem fuistisbio, et sanctificatos nemo nisi fideles, et eos qui huic mundo renuntiaverint, intelligere audebit. Sed quoniam ostendit quibus scripserit, videamus utrum his illa permittat. Ita enim sequitur: Omnia mihi licita s
Abbreviated transcription (Latin):
menta oculũ intendentis: quid abopti hosti ub̾tate. imꝑitos
homines sepuiꝰ asꝑitate terretis: Est certus a ditus quã uis
pauciorib notus. qua possit intrari. quẽ uos aut esse non
creditis: aut inuenire non uultis sunt in ȩccła catholica
innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur: sunt
gebantur qͦt enĩ tunc pecuniosi homines. quot patres fa¬
milias rusticani. qͦt negotiatores. qͦt militares. qͦt primates
urbium suarum. qͦt deniq senatores utriꝰq sexiis. hec omiia
uana & tẽporalia relinquentes. quib utiq quã uis uterentꝰ
non detinebantur. mortẽ ꝓ salubri fi de ac religione subͥer̃.
demonstraruntq in fidelib a se potiꝰ illa omĩa qͦuã se ab eis
c̃ẽ possessos : qͥuid calup̃ niamini qđ fideles iambaptismate
renouati ꝓ creare filios & agros ac domos peccuniãq ullam
possidere non debeant: ꝑmittit hoc paulus. nã qđ negari

Expanded text:
menta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos menta oculos intenditis? quid ab opimi horti ubertate imperitos homines sepium asperitate terretis? Est certus aditus, quamvis paucioribus notus, qua possit intrari, quem vos aut esse non creditis, aut invenire non vultis. Sunt in Ecclesia catholica innumerabiles fideles qui hoc mundo non utantur, sunt gebantur. Quot enim tunc pecuniosi homines, quot patresfamilias rusticani, quot negotiatores, quot militares, quot primates urbium suarum, quot denique senatores, utriusque sexus, haec omnia vana et temporalia relinquentes, quibus utique quamvis uterentur, non detinebantur, mortem pro salubri fide ac religione subierunt, demonstraveruntque infidelibus a se potius illa omnia, quam se ab eis esse possessos. 78. Quid calumniamini, quod fideles jam Baptismate renovati, procreare filios, et agros ac domos pecuniamque ullam possidere non debeant? Permittit hoc Paulus. Nam quod negari
Abbreviated transcription (Latin):
ad moneo. ut aliquando ȩccłȩ catholice maledicere desinatis.
los filios corrigere studet: sed quicũq illoꝵ bona uoluntate
deiq auxilio corriguntur: qđ amiserant peccando. peniten¬
do recuperant qui aut̃ uoluntate mala in pristinis uicus
ꝑ seuerant. aut etiã addunt grauiora priorib in agroqͥdẽ
dnĩ sinuntur esse & cũbonis seminib crescere.: sedueni& tẽp
quorizania separentur: aut si iam ꝓpt̾ ipsũ xp̾ianũ
nomen magis in palea. quã in spinis ẽẽ arbitrandi sunt. Ue¬
ni& etiam qui aream purget. & afrumentis paleam separet:
& singulis partib ꝓ suo cuiꝰq merito qđ oportet su̾ma ȩqͥ¬
tate distribuat: uos interea quid seuitis. quid excecamini¬
studio partuiᷤ: quid tanti erroris longa defensione implica¬
miniꝰ. fruges in agro: frumenta in area querite apparebun
facile seseq offerunt ista querentib quid nimis in purga¬

Expanded text:
admoneo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, admoneo, ut aliquando Ecclesiae catholicae maledicere desinatis, uotidie tanquam malos filios corrigere studet. Sed quicumque illorum bona voluntate Deique auxilio corriguntur, quod amiserant peccando, poenitendo recuperant. Qui autem voluntate mala in pristinis vitiis perseverant, aut etiam addunt graviora prioribus, in agro quidem Domini sinuntur esse, et cum bonis seminibus crescere, sed veniet tempus quo zizania separentur. Aut si jam propter ipsum christianum nomen magis in palea quam in spinis esse arbitrandi sunt, veniet etiam qui aream purget, et a frumentis paleam separet, et singulis partibus pro suo cujusque merito, quod oportet, summa aequitate distribuat studio partium? Quid tanti erroris longa defensione implicamini? Fruges in agro, frumenta in area quaerite: apparebunt facile, seseque offerent ipsa quaerentibus. Quid nimis in purga
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ ad oratores. noui multos ẽẽ quicũ luxuriosissime suꝑ
mortuos uiuant. & epulas cadauerib exhibentes suꝑ sepultos.
se ipsos sepeliant. & uoracitateᷤᷤ. ebrietatsq suas de putent reli¬
gioni: noui multos ẽẽ qui renontiauerint uerbis huic scło.
& se omĩb huiꝰ scłi molib opprimi uelint. oppressosq letent᷑
nec mirũ ÷ intanta copia popłoꝵ qđ non uob̾ de sunt. quoꝵ
iuita uituperata decipiatis in cautos. & catholica salute auer¬
tatis. cũ inurã paucitate magnas patiamini angustias. dũ auoħ
exigitur uł unꝰ ex his quos electos uocatis: qui p̃cepta illa
ipsa custodiat. que irrationabili suꝑsticione defenditis s
& illa quã nanasĩt. quã noxia. quã sacrilega. & quẽ ad mo¬
dũ amagna parte urm̃ atq ad eo pene ab om̃ib uob non ob¬
seruentur alio uolumine ostendere institui. Nuncuos illud

Expanded text:
rarum adoratores: novi multos esse qui luxuriosissime super rarum adoratores: novi multos esse qui luxuriosissime super mortuos bibant, et epulas cadaveribus exhibentes, super sepultos seipsos sepeliant, et voracitates ebrietatesque suas deputent religioni. Novi multos esse qui renuntiaverunt verbis huic saeculo, et se omnibus hujus saeculi molibus opprimi velint, oppressique laetentur. Nec mirum est in tanta copia populorum, quod non vobis desint, quorum vita vituperata decipiatis incautos, et a catholica salute avertatis, cum in vestra paucitate magnas patiamini angustias, dum a vobis exigitur, vel unus ex iis quos electos vocatis, qui praecepta illa ipsa custodiat, quae irrationabili superstitione defenditis. Sed et illa quam vana sint, quam noxia, quam sacrilega, et quemadmodum a magna parte vestrum, atque adeo pene ab omnibus vobis non observentur, alio volumine ostendere institui. 76. Nunc vos illud
Abbreviated transcription (Latin):
manichei si potestis obsistite: istos intuemini: istos sine
mendatio si audetis & contumelia nominate istoꝵ ieniniis
urã icuinia. castitati: castitatẽ. uestitũ uestitui. epulas epuł.
modestiã modestie. caritatẽ deniq caritati. & qđ res maxime
postulat. p̃ceptis p̃cepta conferte: iã uidebitis quid inter os¬
tentationẽ & sinceritatẽ. in teruiã rectã & errorẽ. int̾ fidẽ atq
fallaciam. inter robur & tumorẽ. inter beatitatẽ & miseriã.
uiter unititẽ & conscissionẽ : postremo quid inter suꝑsticionis
sirenas &. portũ religionis intersit nolite mͥ colligere ꝓfes¬
sores nominis xp̃iani. neq ꝓfessionis sue uĩ aut scientes aut
exhibentes nolite consectari turbas im ꝑitoꝵ quiuel in ipsa
uera religione suꝑsticiosisunt: uł ita libidinib dediti. ut obliti
sint qͥd ꝓ miserint deo noui multos esse sepulchroꝵ & pictu¬

Expanded text:
Manichaei, si potestis, obsistite; istos intuemini, istos sine Manichaei, si potestis, obsistite; istos intuemini, istos sine mendacio, si audetis, et cum contumelia nominate: istorum jejuniis vestra jejunia, castitati castitatem, vestitum vestitui, epulas epulis, modestiam modestiae, charitatem denique charitati, et, quod res maxime postulat, praeceptis praecepta conferte. Jam videbitis quid inter ostentationem et sinceritatem, inter viam rectam et errorem, inter fidem atque fallaciam, inter robur et tumorem, inter beatitudinem et miseriam, inter unitatem et conscissionem, postremo quid inter superstitionis sirenas et portum religionis intersit. 75. Nolite mihi colligere professores nominis christiani, nec professionis suae vim aut scientes aut exhibentes. Nolite consectari turbas imperitorum, qui vel in ipsa vera religione superstitiosi sunt, vel ita libidinibus dediti, ut obliti sint quid promiserint Deo. Novi multos esse sepulcrorum et pictu
Abbreviated transcription (Latin):
nequeunt salutẽ corꝰporis obtinere. humanissime ac modes¬
ti ssime p̾beri faciunt: & stulte non nullos recusantes fr̃ne
ad monent: ne uana suꝑsticione debiliores citiꝰ quã sanctio¬
res fiant leguut eis apłm discipło p̃cipientẽ ut aliquantũ
uen sumat pͥpt̾ uarias infirmitates suas ita pietatẽ sedilo
exerent. corporis uͦ exercitationẽ ut ait idem apłs. ad exi¬
qui tamen sunt innumerabiles & a carnib & auino drias ob cau¬
sas. uł ꝓpt̾ frm̃ in becillitate̾. uł ꝓpter libertatẽ suã caritas
precipue custoditur. caritati uictus. caritati sermo. caritati
habitus. caritati uultus aptat᷑: coitur in unã. conspiraturq¬
caritatẽ hanc uiolare tamquã dm̃ nefas ducit᷑. Huic siquid
resistit: expugnatur atq eicit̾: hanc siquid offendit. unu̾ diẽ
ut si hec una desit. in aniaꝰ si hec ad sit plena sint onũa istis

Expanded text:
nequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modesnequeunt salutem corporis obtinere, humanissime ac modestissime praeberi faciunt. Et stulte nonnullos recusantes, fraterne admonent, ne vana superstitione debiliores citius quam sanctiores fiant. Legunt eis Apostolum discipulo praecipientem, ut aliquantum vini sumat propter frequentes infirmitates suas . Ita pietatem sedulo exercent: corporis vero exercitationem, ut ait idem Apostolus, ad exiqui tamen sunt innumerabiles, & a carnibus, & a vino: duas ob causas, vel propter fratrum imbecillitatem, vel propter libertatem suam. Charitas præcipue custoditur, charitati victus, charitati sermo, charitati habitus, charitati vultus aptatcharitatem: hanc violare tanquam Deum nefas ducitur; huic si quid resistit, expugnatur atque ejicitur; hanc si quid offendit, unum diem stolis, ut si haec una desit, inania; si haec adsit, plena sint omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc ꝓsua ibecillitate huiꝰ cemodi opisest tẽperantia. hec illi de
quib agebam norunt & tenent. xp̃iani sunt enĩ non heretici: in¬
&. cõmenticiũ nom̃ apłs. non manducantẽ nemo sꝑnit. man¬
diicantẽ nemo nidicat: qui infirmus ẽ olus mandiice̾t: mult
ianien firmi ppt̾ in firmos idem faciunt: multis non ÷ causa
ista faciendi: sed qđ uuiliore uic tii uuere placet. minimeq
sup̃tuoso corporis sustentacrilo: etatẽ tranquillissimã ducere
Omia eni michi licita sunt: sed ego non redigar sub potestatẽ
ulliꝰ itamulto u neq uescrntur carnib neq tam̃ eas inmu¬
las su ꝑsticiose putant: itaq idem ipsi qui salni tẽperant.
si ratio ualitudinis cogat. egroti sine ulla formidine accipiu&
Nultai ⁊unu̾ non bibunt: nec tamen eo coinquinari arbitiant̃
nae & quib dam languidiorib & ꝓrsus omib quisine ilo

Expanded text:
adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec illi de adhuc pro sua imbecillitate hujuscemodi opus est temperantia. Haec illi de quibus agebam norunt et tenent: christiani sunt enim, non haeretici; inet commentitium nomen Apostoli. Non manducantem nemo spernit, manducantem nemo judicat: qui infirmus est, olus manducat. Multi tamen firmi propter infirmos idem faciunt: multis non est causa ista faciendi, sed quod viliore victu vivere placet, minimeque sumptuoso corporis sustentaculo aetatem tranquillissimam ducere. Omnia enim mihi licita sunt, inquit, sed ego non redigar sub potestate ullius . Ita multi neque vescuntur carnibus, neque tamen eas immundas superstitiose putant. Itaque iidem ipsi qui sani temperant, si ratio valetudinis cogat, aegroti sine ulla formidine accipiunt. Multi vinum non bibunt, nec tamen eo se coinquinari arbitrantur: nam et quibusdam languidioribus, et prorsus omnibus qui sine illo
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ ampliꝰ ⁊udicemus in uicem: sed hoc iudicate magis: ne pona
tis offensionẽ fiatri uł scandalũ. Scio & confido in dno iħu. qr
nichil cõmune ꝑ ipsii. nisi ei qͥ existimat qͥd cõmune ẽẽ. illi
cõmune ẽ. Potuit ne magis ostendere non ipsis reb quib ues¬
cimur: sed in animo eẽ uim quamdam que ad eiĩ ualeat macu¬
landũ: & ꝓpterea his ȩtiã qui ad hec contep̃nenda sunt idonei.
certoq sciunt nonse pollui si qͥd ciboꝵ sine turpi cupiditate. alti¬
tudine uientis ad sup̾serint. caritatẽ tam̃ ẽẽ in tuendã. uide qͥe
se quat᷑. Nã si ꝓpt̾ escam frater tuus contristatur. iam non sedm
caritatẽ ambulas. Lege cetera nam longum est extei inter ponere
inuenies p̃ceptũ his qui possunt ista contep̃nere. id÷ firmioril
& securiorib ideo tamen eẽ temperandũ ne offendantur illi quib

Expanded text:
Non ergo amplius judicemus invicem; sed Non ergo amplius judicemus invicem; sed fido in Domino Jesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. Potuitne magis ostendere, non in ipsis rebus quibus vescimur, sed in animo esse vim quamdam, quae ad eum valeat maculandum; et propterea iis etiam qui ad haec contemnenda sunt idonei, certoque sciunt non se pollui, si quid ciborum sine turpi cupiditate altitudine mentis assumpserint, charitatem tamen esse intuendam? Vide quid sequatur: Nam si propter escam frater tuus contristatur, jam non secundum charitatem ambulas . 72. Lege caetera; nam longum est omnia interponere; et invenies praeceptum iis qui possunt ista contemnere, id est firmioribus et securioribus, ideo tamen esse temperandum, ne offendantur illi quibus
Abbreviated transcription (Latin):
sed qd̾ exiit. ltaq non reiciendis generib ciboꝵ quasi pol¬
lutis sed concupiscentie ꝑ domande & dilectioni frm̃ retinen¬
de. inuigilat om̃is industria. Meminerunt esca uestri & uen¬
ter escis. Ds̃ aut̃ & hunc & has destruet. Etalibi. Neq siman¬
dticauerimꝰ & habundabimꝰ neq si mandiicauerimꝰ egebiuiꝰ:
& illud p̃ceteris bonũ ÷ frs non manducare carnes. neq
bibere uinũ: neq in quo fr̃ tuus offenditurꝰ. Hic enĩ os¬
tendit quã sit̃ ad finem caritatis. hȩc omia di rigenda. Aliꝰ
eniꝰ credit manducare om̾ia qui aut̃ infirmus ẽ: holus in¬
quid mauducet. Qui manducat. non manducantẽ sꝑͥnat
aut cadit stabit aut̃. Potens ẽ enĩ ds̃. statuere euꝰ. Et paulo
post. Qui manducat. dnõ manducat: & grãs agit deo &
quiꝰ manducat. dnõ non maducat: & grãs agit deo. Et item
in consequentib Itaq unus quisq nrm̃ pse rationẽ redd&¬

Expanded text:
sed quod exit . Itaque non rejiciendis generibus ciborum quasi polsed quod exit . Itaque non rejiciendis generibus ciborum quasi pollutis, sed concupiscentiae perdomandae, et dilectioni fratrum retinendae invigilat omnis industria. Meminerunt: Esca ventri, et venter escis; Deus autem et hunc et illas destruet ; et alibi, Neque si manducaverimus, abundabimus; neque si non manducaverimus, egebimus ; et illud prae caeteris, Bonum est, fratres, non manducare carnes, neque bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur. Hic enim ostendit quam sint ad finem charitatis haec omnia dirigenda. Alius enim credit manducare omnia; qui autem infirmus est, olus, inquit, manducet. Qui manducat, non manducantem non spernat: aut cadit: stabit autem; potens est enim Deus statuere eum. Et paulo post: Qui manducat, Domino manducat, et gratias agit Deo: et qui non manducat, Domino non manducat, et gratias agit Deo. Et item in consequentibus: Itaque unusquisque nostrum pro se rationem redd
Abbreviated transcription (Latin):
apłi ałtoritate manib suis se transigunt ieiunia etiã ꝓrsus
in credibilia multos exercere didici. non cottidie semel sub
noctem reficiendo corpus. qđ ÷ usq quaq usitatissimũ. sed
conaintiuĩ triduũ uł ampliꝰ sepissime. sine cibo ac potu duce¬
re. neq hoc inuiris tantũ. sed eciã infeminis. quib itẽ nul¬
tis uiduis & uirginib simtil habitantib & lana ac tela uic¬
tũ qifritantib p̾sunt singule grauissime ac ꝓbatissime. non
tantiĩ instruendis mentib perite ac parate. Atq inter hec¬
nemo urgetur inaspera: que ferre non potest. Nulli qͦrecu¬
sat in ponitur: nec ideo condepͥnatur acȩt̾is: qđ ieis initan¬
dis se fatetur inualidũ meminert̾ enĩ quantopere scrip¬
tris omib co̾mendata sit caritas. Meminerunt omĩa
munda mundis: & non qd̾ intrat inos urm̃ uos coinqͥnat:

Expanded text:
apostoli auctoritate manibus suis se transigunt. Jejunia etiam prorsus apostoli auctoritate manibus suis se transigunt. Jejunia etiam prorsus incredibilia multos exercere didici, non quotidie semel sub noctem reficiendo corpus, quod est usquequaque usitatissimum, sed continuum triduum vel amplius saepissime sine cibo ac potu ducere. Neque hoc in viris tantum, sed etiam in feminis; quibus item multis viduis et virginibus simul habitantibus, et lana ac tela victum quaeritantibus, praesunt singulae gravissimae probatissimaeque non tantum innemo urgetur in aspera quae ferre non potest, nulli quod recusat imponitur, nec ideo condemnatur a caeteris, quod in eis se imitandis fatetur invalidum: meminerunt enim quantopere Scripturis omnibus commendata sit charitas; meminerunt, Omnia munda mundis ; et, Non quod intrat in os vestrum vos coinquinat,
Abbreviated transcription (Latin):
ros. quã multos diaconos. & ciuꝰcemodi ministros diuino
sacramentoꝵ. quoꝵ uirtus eo mͥ mirabilior. & maiore pͣ¬
dicatione dignior uidetur. qͦđ difficiliꝰ ÷ eam in multiplici
hominũ genere. & inista uita turbulentiore reseruare. Ñ
enĩ sanatis inagis quã sanandis hominib presunt ꝑ peten¬
da sunt uicia multitudinis ut curentur: & prius toleran¬
da que secdanda est pestilentia. Diffic illimũ est hic tenere
optimũ uite modu̾ & animũ paccatũ atq tranquillũ. qͥppe
ut breui explicẽ. hi agunt ubi uiuere discitur. illi ubi
paueoꝵ hominuꝰ: quib unꝰ presbiter p̃erat uir optimꝰ
&e doctissimꝰ. Rome ȩtiam plura cognoui. inquib singuli gcun¬
uitate atq prudentia &. diuina sciencia p̃pollentes cẽteris secum
lubitantib p̃sunt. xp̾iana caritate. sc̾itate. libertate uiuentib:
ne ipsi quidem cuiq onerosi sunt: s orientis more & pauli

Expanded text:
ros, quam multos diaconos, et cujuscemodi ministros divinorum ros, quam multos diaconos, et cujuscemodi ministros divinorum Sacramentorum, quorum virtus eo mihi mirabilior et majore praedicatione dignior videtur, quo difficilius est eam in multiplici hominum genere, et in ista vita turbulentiore servare! Non enim sanatis magis quam sanandis hominibus praesunt. Perpetienda sunt vitia multitudinis ut curentur, et prius toleranda quam sedanda est pestilentia. Difficillimum est hic tenere optimum vitae modum, et animum pacatum atque tranquillum. Quippe, ut breviter explicem, hi agunt ubi vivere discitur, illi ubi paucorum hominum, quibus unus presbyter praeerat vir optimus et doctissimus. Romae etiam plura cognovi, in quibus singuli gravitate atque prudentia et divina scientia praepollentes, caeteris secum habitantibus praesunt, christiana charitate, sanctitate et libertate viventibus: ne ipsi quidem cuiquam onerosi sunt, sed Orientis more, et Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
tutis ad quas iuuenuꝰ nullus accessis est. neq ipsoꝵ quãuis
grauissimoꝵ & ꝓbatissimoꝵ senũ: nisi usq aduestibulũ.
necessaria p̾bendi quib in digent grã. Lanificio nãq corpꝰ
exercent. atq sustentant. uestesq ipsas frĩb tradunt. abhis
inuicẽ qđ uictui opus est presumentes hos mores. hanc uita.
hunc ordine. hoc institutu. si laudare uelim. neq digne ua¬
leo: & uereor ne uidicare uidear. ꝑ se id ipsũ tantũ modo ex¬
positũ placare non posse. si suꝑ narratoris simplicitatẽ. cotur¬
nũ etiam laudatoris addendũ putauero hec manichei re¬
phendite si potestis nolite cecis hominib & discernere inua
bent eccłȩ catholice mores obtimi: ut eoꝵ tantũ uitã quos
cõmemoraui. arbitrer ẽẽ laudandoͬs. Quã enĩ multos epõs
optimos uiros sci̾ssimosq cognouit. quã multos presbite¬

Expanded text:
tutis: ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis tutis: ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi quibus indigent gratia. Lanificio namque corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas fratribus tradunt, ab iis invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hunc ordinem, hoc institutum si laudare velim, neque digne valeo, et vereor ne judicare videar per seipsum tantummodo expositum placere non posse, si super narratoris simplicitatem cothurnum etiam laudatoris addendum putavero. Haec, Manichaei, reprehendite, si potestis. Nolite caecis hominibus et discernere invbent Ecclesiae catholicae mores optimi, ut eorum tantum vita, quos commemoravi, arbitrer esse laudandos. Quam enim multos episcopos optimos viros, sanctissimosque cognovi, quam multos presbyte
Abbreviated transcription (Latin):
cientia domandarũ libidinuᷤ: sed abhis etiam que tanto concita¬
tius uentris & guituris ꝓuocant appetitũ. quanto quasi mun¬
diora non nullis uidentur: q̃uo nomine solet turpe desideriũ
exquisitoꝵ ciboꝵ qđ acarnib alienũ ÷ radicule turpiterq
defendi. Sane quicquid necessario unctui redundat. nã re¬
dundat plurtmũ exoꝑib maniũ. & epularu̾ restrictione:
Tanta cura egentib distribuitur: quanta non abipsis qͥ distri¬
biunt cõparatũ est. Nullo modo nãq satagunt. ut hec sibi
habundent. s omĩ modo agant ut non apudse remaneant
qđ habundauerit: usq ad eo ut oneratas etiam naues in ea loca
mittant. que in opes incolunt. Nonopus ẽ plura dere notis¬
sima dicere hȩc ȩtiam uiti feminarũ deo sollicite. casteq serui¬
entiũ. que habitaculis segregate ac remote auiris quã longissi¬
me decet. pia tantũ illis caritate iunguntur. & imitatione uir¬

Expanded text:
cientia domandarum libidinum, sed ab iis etiam quae tanto concitacientia domandarum libidinum, sed ab iis etiam quae tanto concitatius ventris et gutturis provocant appetitum, quanto quasi mundiora nonnullis videntur: quo nomine solet turpe desiderium exquisitorum ciborum, quod a carnibus alienum est, ridicule turpiterque defendi. Sane quidquid necessario victui redundat nam redundat plurimum ex operibus manuum, et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, quanta non ab ipsis qui distribuunt comparatum est. Nullo modo namque satagunt, ut haec sibi abundent, sed omni modo agunt ut non apud se remaneat quod abundaverit, usque adeo ut oneratas etiam naves in ea loca mittant, quae inopes incolunt. Non opus est plura de re notissima dicere. 68. Haec est etiam vita feminarum Deo sollicite casteque servientium, quae habitaculis segregatae ac remotae a viris quam longissime decet, pia tantum illis charitate junguntur et imitatione vir
Abbreviated transcription (Latin):
non solũ seissimi morib sed etiã diuina doc trinia excellentis¬
simiomĩb reb excelsi: nulla suꝑbia consulunt his qͦsfilios ap¬
pellant: magna sua in nubendo auctoritate. magna illoꝵ in
obtẽperando uoluntate. Conueniunt aut̃ diei tẽpore extremo
de siuis quisq habitaculis. dũ ad huc ieuni sunt ad audiendũ
illũ patrẽ: & conueniunt ad singulos patres terna ut minimũ.
honiuiũ milianã etiam multo numerofiores. sub uno agunt.
Audiunt aut incredibili studio. sũmo silentio. affectiones animoꝵ
suoꝵ ꝓut eos pepulerit disserentis oratio uł gemitu. uł fletu.
uł modesto & omĩ clamore uacuo gaudio significantes. corpꝰ
deuide reficit᷑. quantũ saluti & salubritati satisẽ. cohere ente
imo quoq concupiscentiã. ne ꝓfundat uł in ea ipsa quȩ presto st̃.
Parce̾. & uilissima: ita non solũ a carnib & auino abstinent. ꝓsustĩ¬

Expanded text:
non solum sanctissimi moribus, sed etiam divina doctrina excellentisnon solum sanctissimi moribus, sed etiam divina doctrina excellentissimi, omnibus rebus excelsi, nulla superbia consulunt iis quos filios vocant, magna sua in jubendo auctoritate, magna illorum in obtemperando voluntate. Conveniunt autem diei tempore extremo de suis quisque habitaculis, dum adhuc jejuni sunt, ad audiendum illum patrem, et conveniunt ad singulos patres terna, ut minimum, hominum millia: nam etiam multo numerosiores sub uno agunt. Audiunt autem incredibili studio, summo silentio; affectiones animorum suorum, prout eos pepulerit disserentis oratio, vel gemitu, vel fletu, vel modesto et omni clamore vacuo gaudio significantes. Corpus deinde reficitur, quantum saluti et salubritati satis est, coercente unoquoque concupiscentiam, ne se profundat vel in ea ipsa quae praesto sunt parca et vilissima. Ita non solum a carnibus et vino abstinent pro suffi
Abbreviated transcription (Latin):
uuitam scĩssimã & castissimã congregati siminł etatẽ aguat
uiuentes. in orationib inlectionib indispuitacionib nulla
suꝑbia tumidi. nulla ꝑuicatia turbulenti. nulla iniudentialitudi:
sed modesti uerecundi. placati. concordissimã uitã & intentissimã
in dñi gratissinũ inuniis ipsi offert̾. a quo ista posse merueruÑ
emo quicquã possidet ꝓpͥũ: nemo ciuuquã onerosus est: oꝑantur
nianib ea quib & corpiis pasci possit. & ad eo mens im pediri ñ
possit opus aut̃ suũ tradunt eis quos decanos uocant. eo qđ sint
denis p̃positi. ut nemine illoꝵ cura sui corporis tangat. neq
iucibo. neq inuestim̃to. neq siquid aliud opus ẽ: uł cotidiane
necessitati. uł mutate ut assolet ualitudini illi aut̃ decani cuni
magna sollicitudine omĩa disponentes. & presto facientes. Qͥd¬
quid illa uita ꝓpter in becillitatem corporis postulat. traditio¬

Expanded text:
vitam castissimam sanctissimamque congregati, simul aetatem agunt, vitam castissimam sanctissimamque congregati, simul aetatem agunt, viventes in orationibus, in lectionibus, in disputationibus; nulla superbia tumidi, nulla pervicacia turbulenti, nulla invidentia lividi: sed modesti, verecundi, pacati, concordissimam vitam et intentissimam in Deum, gratissimum munus ipsi offerunt, a quo ista posse meruerunt? Nemo quidquam possidet proprium, nemo cuiquam onerosus est. Operantur manibus ea quibus et corpus pasci possit, et a Deo mens impediri non possit. Opus autem suum tradunt eis quos decanos vocant, eo quod sint denis praepositi, ut neminem illorum cura sui corporis tangat, neque in cibo, neque in vestimento, neque si quid aliud opus est, vel quotidianae necessitati, vel mutatae, ut assolet, valetudini. Illi autem decani cum magna sollicitudine omnia disponentes, et praesto facientes quidquid illa vita propter imbecillitatem corporis postulat, ratio
Abbreviated transcription (Latin):
intellectu ꝑ cipi non potest nichil in quã de his loquar. Ui den¬
tor eiit nonntillis res humanas plusquã oporteret deseruiste
non intellegentib quantũ nob̶ eoꝵ anim inorationib ꝓ sit
& iri adexemplũ: quoꝵ corpora uidere nonsinim sedbinc
afontore longũ & stiꝑ nacaneñ prito. łlam hoc tã ex cellens
fastigiñ seĩtatis. ciui non sua sponte mirandũ & honorandum
indentui oratioue nra uideri qui potest: R T antũ
st ad monendi sunt qui sese maniter iactant. in tintũ ꝑces¬
sise temperantiani & continentiam. scissimoꝵ catholice fidei
pianoꝵ. ut restringenda non nullis & quasi ad Inimauos
fines reuorauda uideatur usq ad supͣ homines illoꝵ animo
euasisse. ab his ȩtiam quib ad displicet udicatur. S si hoc
exxcedit nrãm tolerantiã quis non illos miretur & p̃dica. qui
conteptis atq desertis mundi huiꝰ in lecebris. in cõmunẽ

Expanded text:
intellectu percipi non potest. Nihil, inquam, de his loquar: videnintellectu percipi non potest. Nihil, inquam, de his loquar: videntur enim nonnullis res humanas plus quam oporteret deseruisse, non intelligentibus quantum nobis eorum animus in orationibus prosit, et vita ad exemplum, quorum corpora videre non sinimur. Sed hinc disputare longum et supervacaneum puto: nam hoc tam excellens fastigium sanctitatis, cui non sua sponte mirandum et honorandum videtur, oratione nostra videri qui potest? Tantum isti admonendi sunt, qui sese inaniter jactant, in tantum processisse temperantiam et continentiam sanctissimorum catholicae fidei christianorum, ut restringenda nonnullis, et quasi ad humanos fines revocanda videatur: usque adeo supra homines illorum animos evasisse, ab iis etiam quibus id displicet, judicatur. 67. Sed si hoc excedit nostram tolerantiam, quis non illos miretur et praedicet, qui contemptis atque desertis mundi hujus illecebris, in communem
Abbreviated transcription (Latin):
tu etiam solitudo delectet. quid. queso uident qui non¬
posst̃ hominem ñ diligere: et tamen
possunt hominẽ non uidere : Profecto quic quid illud ÷ pres¬
tantiꝰ est reb humanis: cuiꝰ contẽplatione potest homo sine
cipessenda uisa ẽ. mores & continentiã singularẽ: neuos
in pudenter uctare apiid animos imꝑitoꝵ. quasi dificil¬
lima rerũ abistinentia si quid in uobis pudoris ÷ audeatis
nes ea dicã que uos ignoratis : s que nob occultatis. Qinseni
nescit summe continentium hominum xp̃ianorum iiu¬
titidinem ꝑ totum orbem in dies magis magisꝙ dif¬
fundi: & in oriente maxime atq in egypto quod uosiuil¬
lomodo potes ł latere: Nichil dehis dicam quos paulo
ante commemoraui: qui secretissimi penitꝰ ab omin ho
fruentes collo quio dĩ. cui puris mentib inheserunt. & ei
pulchritudinis contemplatione beatissimi: Que nisi sc̃oꝵ

Expanded text:
tu etiam solitudo delectet. CAPUT tu etiam solitudo delectet. CAPUT possunt hominem non diligere, et tamen possunt hominem non videre? Profecto illud, quidquid est, praestantius est rebus humanis, cujus contemplatione potest homo sine capessenda visa est, mores et continentiam singularem; ne vos impudenter jactare apud animos imperitorum, quasi difficillima rerum abstinentia, si quid in vobis pudoris est, audeatis. Nec ea dicam quae vos ignoratis, sed quae nobis occultatis. Quis enim nescit summae continentiae hominum christianorum multitudinem per totum orbem in dies magis magisque diffundi, et in Oriente maxime atque Aegypto, quod vos nullo modo potest latere? 66. Nihil de iis dicam quos paulo ante commemoravi, qui secretissimi penitus ab omni hofruentes colloquio Dei, cui puris mentibus inhaeserunt, et ejus pulchritudinis contemplatione beatissimi, quae nisi sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd itẽ innouã scripturam deuetere ad sup̃tũ est: absorta ÷
mors in iictoriã. Ubi est mors acculeus tuus: ubi ẽ mors
contentio tua: Qđ unũ isti heretici intellegere si ualerent:
nusquam ꝓfecto dm̃. nisi apudte atq in tuo gremio mini¬
me suꝑbi. & bene peccati uenerarentur merito apudte
diuina p̃cepta late diffuseq seruantur: merito apudte be¬
ne intellegitur quã sit graunus cognita. quã in cognita lege
peccare. aculeus enĩ mortis peccatũ. uirtus eͥ niͣ peccatilex:
Qũa grauiꝰ feriat & interimat contep̃ti precepti conscientia
merito apud te uisum ẽ quã sit sublege operatio uana.
cũ libido animũ. uastat. & cobibetur. pene metqi nan amo¬
re uirtutis obruitur merito tibi tã multi hospitales. mul¬
ti misericordes. multi officiosi. multi docti. multi casti.
multi scĩ. multi usq ad eo dei amore flagrantes. ut eos
in sũma continentia. atq mundi huiꝰ in credibili contep̃¬

Expanded text:
am de Veteri assumptum est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, mors, aculeus tuus? ubi est, mors, contentio tua ? Quod unum isti haeretici intelligere si valerent, nusquam profecto Deum nisi apud te atque in tuo gremio, minime superbi et bene pacati venerarentur. Merito apud te divina praecepta late diffuseque servantur. Merito apud te bene intelligitur, quam sit gravius cognita, quam incognita lege peccare. Aculeus enim mortis peccatum, virtus autem peccati lex , qua gravius feriat et interimat contempti praecepti conscientia. Merito apud te visum est, quam sit sub lege operatio vana, cum libido animum vastat, et cohibetur poenae metu, non amore virtutis obruitur. Merito tibi tam multi hospitales, multi officiosi, multi misericordes, multi docti, multi casti, multi sancti, multi usque adeo Dei amore flagrantes, ut eos in summa continentia atque mundi hujus incredibili contemp
Abbreviated transcription (Latin):
terreno titens corpore. Partĩ gͦ corpori. partĩ uͦ anime homi¬
nis beuiefacat: qͥ ꝓximũ diligit᷑. Ad corpꝰ qđ ꝑtin& medici¬
na uouunata est: ad animã aut̃ disciplina. S medicinã nuno
uoco : qͥd qͥd omĩno corporis. uł tuetur uł instaurat salutẽ. Ad
hanc itaq ꝑtinent. non ea tantũ que ars eoꝵ exhibet. qͥ ꝓprie¬
medici nominant᷑: s etiã cib & potus. tegmen & tectũ. de fen¬
sionẽq omĩs atq mumitio: qua nrm̃ corpꝰ aduersus etiã ex¬
& estus & quic qͥd ex trinsecus grauiter infligimꝰ. salutẽ. De
qua nẽ agitur manere nonsinunt: quare illa omĩa. quib
huius cemodi malis in cõmodis ue resistitur. qui officiose atꝙ
humiliter p̃bent. misericordes uocantur: etiã si sapientes
usq ad eo sint. ut iam nullo animi dolore turbent᷑. Nam
quis ignoret ex eo appellatã eẽ misericordiamͥ qd miserum

Expanded text:
terreno utens corpore. Partim ergo corpori, partim vero animae homiterreno utens corpore. Partim ergo corpori, partim vero animae hominis benefacit qui proximum diligit. Ad corpus quod pertinet, medicina nominata est; ad animam autem, disciplina. Sed medicinam nunc voco, quidquid omnino corporis vel tuetur vel instaurat salutem. Ad hanc itaqmedici nominantur: sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen: defensio denique omnis atque munitio, qua sanum corpus adversus exet aestus, et quidquid extrinsecus graviter infligitur, salutem, de qua nunc agitur, manere non sinunt. 53. Quare illa omnia, quibus hujuscemodi malis incommodisve resistitur, qui officiose atque humaniter praebent, misericordes vocantur, etiamsi sapientes usque adeo sint, ut jam nullo animi dolore turbentur. Nam quis ignoret ex eo appellatam esse misericordiam, quod miserum
Abbreviated transcription (Latin):
noratur de die indiem uteriorem homine renouaridicit. ut
psiciatri a uo s a pfectio tiultis incipiat᷑ ⁊ d utinã tielitis sed que¬
ritis poreꝰ nonunde erigatis in ualidos sed unde fallatis incui¬
tos. Poe euiꝰ mon debrustis tanta dicere audacia. nec siuios inei
ipsis nugatoriis mandatis ur̃is ꝑfectos eẽ constaret: cũ uero no¬
ueni ra conscientia. eos quos insectã urãm introducitis. cũ
uobis fanuliarꝰ iungi ceperim multa inuenturos que imn
nobis eẽ cũ alio̾ aceusaretis nemo suspicabatur que tinta inpu¬
dencia ẽ ꝑ fectionẽ in catholicis in becilliorib querere: ⁊t in¬
dee imperuen: auertas. & ea nullomodo apudte his qͥs auer¬
teres exbibere : sed ne quidin uos temere iam iudeam̃ esfinde
iste sit lorẽ scoliurinis modus ad demonstranda p̃cepta ite¬

Expanded text:
Apostolus de die in diem interiorem hominem renovari dicit ut perficiatur, et vos a perfectione vultis incipiat. Quod utinam velitis: sed quaeritis potius, non unde erigatis invalidos, sed unde fallatis incautos. Hoc enim non debuistis tanta dicere audacia, nec si vos in eis ipsis nugatoriis mandatis vestris perfectos esse constaret. Cum vero noverit vestra conscientia eos quos in sectam vestram introducitis, cum vobis familiarius jungi coeperint, multa inventuros quae in vobis esse, cum alios accusaretis, nemo suspicabatur; quae tanta impudentia est, perfectionem in catholicis imbecillioribus quaerere, ut inde imperitos avertas, et eam nullo modo apud te iis quos averteris exhibere? Sed ne quid in vos temere jam videamur effundere, iste sit hujus voluminis modus, ut ad demonstranda praecepta vit
Abbreviated transcription (Latin):
inquio uiruti fidelis inmuliere fideli: a scĩficata ẽ mulier infi¬
delis ꝑuirũ fidelẽ Alio qͥn filii ur̃i inmundi essent. nunc tuit̾¬
tame aĩ uanis uimbris obntibilare conamini: Nolite iam dicere
oathecuminis licere uti conugib fidelib aut̃ nonlicere: athe¬
eiminis licere habere peicuniã. fidelib aut̃ non licere. Nam
ee mulbi sunt quiutuntur tam quã non utantes & illo sicro sc̃o
auachro aid oatir in nouatio notit hominis ut ꝑficiendo ꝑfi¬

Expanded text:
enim vir infidelis in muliere fideli et sanctificata est mulier infienim vir infidelis in muliere fideli et sanctificata est mulier infidelis per virum fidelem alioquin filii vestri inmundi essent nunc autturarum vanis umbris obnubilare conamini? 80. Nolite jam dicere, catechumenis licere uti conjugibus, fidelibus autem non licere; catechumenis licere habere pecuniam, fidelibus autem non licere. Nam et multi sunt qui utuntur tanquam non utentes. Et illo sacrosancto lavacro inchoatur innovatio novi
Abbreviated transcription (Latin):
rũ suũ habeat. Uxoriuir debitũ reddat: similiter aut̃ et
uxor uiro. Mulier sui corporis potestatẽ non habet . Eu
similiter aut̃ et uir sui corporis potestatẽ non habet. sed niu¬
tet uos sathauas: ꝓpter incontinentiã ur̾̃am. Hocaut̃ dico
scđm indulgentiam: non scđm imꝑium. Uolo aut̾ om̃s ho¬
mines eẽ sic̃ me ipsũ. S unꝰ quisq ꝓpͥum habet donũ ex dõ.
alius quidem sic alius uͦ sic. Satisne uidetur uobis apłs.¬
& fortib demonstrasse. quid sũmũ sit. & imbecilliorib
ꝑ misisse quod ꝓximũ ÷: Nam nonat tingere mulierem.
s̃ñmũ ostendit eẽ cũ ait: uellẽ om̃s homines ẽẽ sic̃ me ipsũ.
Huic aut̃ sũmo conuigalis castitas ꝓxima est: ue homo fornicatio¬
ne uastecur. Nũ quid ꝓpterea istos dixit ad huc fideles non esse
&e exse inuicẽ ipsos qui coniuncti sunt. si alter illoꝵ fuerit infi¬
delis & eaque inde nascitur ꝓlem scificari dicit: scĩ ficatus ẽ enĩ

Expanded text:
riptum est: uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. mulier sui corporis potestatem non habet, sed uir; similiter autem et uir sui corporis potestatem non habet, sed mutet uos satanas propter incontinentiam uestram. hoc autem dico secundum . indulgentiam, non secundum imperium. uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum: sed unusquisque proprium habet donum ex deo, alius quidem sic, alius uero sic. dico autem non et fortibus demonstrasse quid summum sit, et imbecillioribus permisisse quod proximum est? Nam non attingere mulierem, summum ostendit esse, cum ait, Vellem omnes homines esse sicut meipsum. Huic autem summo conjugalis castitas proxima est, ne homo fornicatione vastetur. Numquid propterea istos dixit adhuc fideles non esse,et ex se invicem ipsos qui conjuncti sunt, si alter eorum fuerit infidelis, et eam quae inde nascitur prolem sanctificari dixit: Sanctificatus est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
tationem animi potest. Per quã fit. ut non sentiamꝰ quasi
minutati serpentem ꝑniciẽ: quã il lud ꝗd apħa dic tũ est.
qui sꝑnit modica. parilatĩ decidet: De qua sententia si opor¬
tunũ esset festinantib copiosissime disputare. atq id a nob̃
nunc susceptũ munus flagitaret. fortasse demonstra remꝰ.
quã sint alta misteria. que imperitisfim & sacrilegi homines
deridendo. non illi quidem paulatim iam decidiunt : s magno

Expanded text:
tationem animi potest, per quam fit ut non sentiamus quasi tationem animi potest, per quam fit ut non sentiamus quasi minutatim serpentem perniciem, quam illud quod a propheta dictum est: Qui spernit modica, paulatim decidet? De qua sententia, si opportunum esset festinantibus, copiosissime disputarem; atque id si a nobis nunc susceptum munus flagitaret, fortasse demonstraremus quam sint alta mysteria, quae imperitissimi et sacrilegi homines deridendo, non illi quidem paulatim jam decidunt, sed magno
Abbreviated transcription (Latin):
ature potiꝰ quã creatori seruiunt: inuetere testam̃to pruis dic¬
tũ est. dum̃ dm̃ tut̃ adorabis. & illisoli seriues: S qͥd opus ẽ hinc
plura dicere: cũ sententiis talib ibi plena si. nt omĩa: Hanc gͦ
iusticia ute regulam dabit. huic amatori desermo est. ut deo
quẽ diligit id est sũmo bono. sũme sapientie. sũ me p̾atientie.
libentissime seruiat: ceteraq omĩa partĩ sub iecta sibi regat. par¬
tĩ subicienda p̃sumat que norma uiuendi ut dociumꝰ utriꝰꝙ
testamenti auctoritate roboratur nec depruidentia diutiꝰ dis¬
serendũ est. ad quã dinoscentia ꝑtinet a ẜpetendoꝵ & uitandoꝵ÷
que si desit: nichil eoꝵ de qͥb iam dictũ : effici pocest. Huiꝰ aut̃
sunt excubie atq diligentissim& ugilantia  suł repente pau¬
latiꝰ mala suasione fallamur. Unde sepe dñs uigilate clamat:
nescitis quia modicũ fermenti totã massam corrũpit: Qiuid
aut̃ ꝓferri manifestiꝰ deueteri testam̃to contra istã dormi¬

Expanded text:
 in Veteri Testamento prius dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies? Sed quid opus est hinc plura dicere, cum sententiis talibus ibi plena sint omnia? Hanc ergo justitia vitae regulam dabit huic amatori de quo sermo est, ut Deo quem diligit, id est summo bono, summae sapientiae, summae paci, libentissime serviat; caeteraque omnia partim subjecta sibi regat, partim subjicienda praesumat. Quae norma vivendi, ut docuimus, utriusque Testamenti auctoritate roboratur. 45. Nec de prudentia diutius disserendum est, ad quam dignoscentia pertinet appetendorum et vitandorum. Quae si desit, nihil eorum de quibus jam dictum est, effici potest. Hujus autem sunt excubiae atque diligentissima vigilantia, ne subrepente paulatim mala suasione fallamur: unde saepe Dominus, Vigilate , clamat; Nescitis quia modicum fermentum totam massam corrumpit? Quid autem proferri manifestius de Veteri Testamento contra istam dormi
Abbreviated transcription (Latin):
& in humilitate tiia habe pacientiam: qm̃ inigne ꝓbatur au¬
rũ & argentti: Non audierat uasa figuli ꝓbat fornax & homi¬
nes iustos tempiatio tribulatio lmmo uero &. hȩc alia plura ꝑ ce¬
perat. quȩ unã sc̃o dĩ spũ ut in istis noui testamenti. s in lis qͥ soli

Expanded text:
et in humilitate tua habe patientiam: qet in humilitate tua habe patientiam: qhomines justos tentatio tribulationis? Imo vero et haec, et alia plura perceperat, quae uno sancto Dei Spiritu, ut in istis Novi Testamenti, sic in illis, qui soli
Abbreviated transcription (Latin):
non possidere. K S ed qm̃ dedolore atq cruciatib corporis
tole randis minc agitur. relinquo istũ uirũ. licet magnũ. licet
inictũ. iuirũ tamen. offerunt enĩ mͥ scripture ille. stupende
fortitudinis feminam & ad eã me iam transire cõpellunt. que
cũ septe liberis tiranno atq carnifici prius uiscera omĩa quam
unũ uerbũ sacrilegũ impendit: cũ eiꝰ hortatione filii roborent᷑.
in quoꝵ membris ipsa torquebat᷑: latura tam̃ etiã ꝓpͥo munere
qđ eos ferre sreceperat. Quid ad tantã patientiã queso addi po¬
terit: Quid tam̃ mirũ. si om̃ib medullis conceptus dei amor.
& tirauno & carnifici. & dolori & corpori. & sexiu & a ffec tui
resistelut: Annon audierat p̃ciosa in conspectu dñi mors
scoꝵ eiꝰ. non audierit melior uir ꝑaciens fortissimo : Non au¬
dierat omẽ qđ tibi aꝙ̃plicitũ fuerit accipe. & indolore sustine.

Expanded text:
non possidere. 43. Sed quoniam de dolore atque cruciatibus corporis non possidere. 43. Sed quoniam de dolore atque cruciatibus corporis tolerandis nunc agitur, relinquo istum virum, licet magnum, licet invictum, virum tamen. Offerunt enim mihi Scripturae illae stupendae fortitudinis feminam, et ad eam jam me transire compellunt. Quae cum septem liberis tyranno atque carnifici prius viscera omnia, quam unum verbum sacrilegum impendit: cum ejus hortatione filii roborarentur, in quorum membris ipsa torquebatur, latura tamen etiam proprio munere, quod eos ferre praeceperat . Quid ad tantam patientiam, quaeso, addi potest? Quid tamen mirum si omnibus medullis conceptus Dei amor, et tyranno, et carnifici, et dolori, et corpori, et sexui, et affectui resistebat? An non audierat: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus ? non audierat: Melior vir patiens fortissimo ? non audierat: Omne quod tibi applicitum fuerit, accipe; et in dolore sustine;
Abbreviated transcription (Latin):
atq firmatii. deuetere potiꝰ testamĩto in qđ illi rabide seurunt.
excitabo exemplũ patientie. neq illũ morabor uirũ. aquo
in magnis cruciatib corporis & horribili tabe membrorũ:
non modo sustinentur humana. sed diuina ętiã disputant᷑.
in cuiꝰ singulis uocib satis elucet. siquis ęquo animo adten¬
dait quanti pendenda sint ista. que cũ uolunt homines ꝑdo
minationẽ tenere. abhis ipsis potiꝰ ꝑ cupiditatẽ tenentur: & re¬
rũ mortaliũ serui fiunt: cũ imperite dnĩ esse de siderant. Ami¬
sit nãq ille om̃s diuitias. & factus ẽ repente pauꝑrimꝰ . tã incũ¬
cussũ animũ tenuit. & infixũ dõ. ut satis de monstraret non
illas sibi fuisse magnas. sed se illis. sibi aut̾ dm̃i. Quo animo si eẽ
possent nr̃i tẽporis homines. non magnoꝑe in nouo testam̃to
ab istoꝵ possessione ꝓ hiberem᷑: ut ꝑ fecti eẽ possemꝰ. Multo est¬
enĩ mirabiliꝰ non in herere istis qu̾auis possideas: quã omĩno ea

Expanded text:
atque firmatum, de Veteri potius Testamento, in quod illi rabide saeviunt, excitabo exemplum patientiae. Neque illum memorabo virum, a quo in magnis cruciatibus corporis et horribili tabe membrorum, non modo sustinentur humana, sed divina etiam disputantur. In cujus singulis vocibus satis elucet, si quis aequo animo attendat, quanti pendenda sint ista, quae cum volunt homines per dominationem tenere, ab his ipsis potius per cupiditatem tenentur, et rerum mortalium servi fiunt, dum imperite domini esse desiderant. Amisit namque ille omnes divitias, et factus repente pauperrimus, tam inconcussum animum tenuit et infixum Deo, ut satis demonstraret, non illas sibi fuisse magnas, sed se illis, sibi autem Deum . Quo animo si esse possent nostri temporis homines, non magnopere in Novo Testamento ab istorum possessione prohiberemur, ut perfecti esse possemus. Multo enim mirabilius est non inhaerere istis, quamvis possideas, quam omnino ea
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdã modul aminiᷤ argum̃ta. lȩsibile: ĩmũdũ. alienũq
cõtagiũ resecans: ad p̾sẽtiᷤᷤ seriẽ disputatioĩs aᷤsũpsi. ut per¬
multũ necessaria. Hẽpe suspicor qd̾ hmõi extera ulald e rese
rẽt. ⁊ plana faciãt q̃ dieñda sũt. si facilia. si uulgaria. si
pauca quędã exstiterĩt. ꝑhibẽt .N. physici. qd̾ si piꝑis młta
sumat᷑ qͣntitaᷤᷤ obu̾tit᷑ ad cystĩ. bilẽq cõcitat. S cũ qͣntita¬
tẽ m̃suret paruitaᷤᷤ. soluit uẽtrẽ: salutiferaq medicina fit.
at qͥ dũ sup̃mȩ philosoplnȩ pͥncipiũ delibare aggredior
aqͣtili uideor mͥ simił ẽẽ testudini. quȩ freta tͣuare cupiat.
St̾upore cogitatꝰ obs idet᷑. tabescit mẽs lĩgua tãꝗͣ egyp¬
tiã palmã quȩ ap̃ grecoᷤᷤ ad ip̃os uocat᷑. gustau̾it. retardat᷑.
Siplicit̃ aũ. ⁊ oĩs sensus qͣsi uehem̃tissima sẽũbiliũ ꝑceperit.¬

Expanded text:
quae dam modulaminis argumenta, laesibile, immundum, alienumque quae dam modulaminis argumenta, laesibile, immundum, alienumque contagium resecans, ad praesentis seriem disputationis assumpsi, ut permultum necessaria. Nempe suspicor quod hujusmodi extera valde referent, et plana faciant quae dicenda sunt, si facilia, si vulgaria, si pauca quaedam exstiterint. Perhibent enim physici, quod si piperis multa sumatur quantitas, obvertitur ad cystim, bilemque concitat; sed, cum quantitatem mensuret parvitas, solvit ventrem, salutiferaque medicina fit. Atqui dum supremae philosophiae principium delibare aggredior, aquatili videor mihi similis esse testudini, quae freta tranare cupiat, stupore cogitatus obsidetur, tabescit mens, lingua tanquam Aegyptiam palmam, quae apud Graecos Adiperos vocatur, gustaverit, retardatur. Simplicit