comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceret interdolentia uulnera et a mara
uerba dep̃hensus: Ecce flagella dĩ et uer¬
ba hominum sunul afflicti animũ ad des¬
stans: contra desꝑationis impulsum. re¬
duxit admemoriam bona que egerat:
Quia misericors fuerit. dicit. Oculus fui
pauꝑum. Quia et discipline custos ⁊ benig¬
nus: dicit. Cum sederẽ quasi rex circustan¬
te me exercitu eram tamen merentium
consolator. Quia humilis fuerit: dicit.
Si contempsi subire uidicium cũ seruo
meo ⁊ ancilla mea: cum disceptarent ad¬
uersum me. Quia hospitalis fuerit. fa¬
tetur. Si despexi p̃ter euntẽ: eo quod non
haberet indumentum. Quia largꝰ in do¬
nis: dicit. Si non benedixerunt michi latera
eius: et deuellerib ouium meaꝵ calefac¬
tus ẽ: Quia uiolentus non fuerit. testat᷑
dicens. Si leuaui suꝑpupillum manũ
meam. cim uiderẽ me inporta suꝑiore
Quia deiimici ꝑiculo nunquã exulta¬
uerit. dicit. Si gauisus sum usq adru¬

Expanded text:
ceret inter dolentia vulnera et amara ceret inter dolentia vulnera et amara verba deprehensus? Ecce flagella Dei et verba hominum simul afflictum animum ad desstans, contra desperationis impulsum reduxit ad memoriam bona quae egerat. Quia misericors fuerat, dicit: Oculus fui pauperum . Quia et disciplinae custos et benignus, dicit: Cumque sederem quasi rex, circumstante me exercitu, eram tamen moerentium consolator . Quia humilis fuerit, dicit: Si contempsi subire judicium cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Quia hospitalis fuerit, fatetur: Si despexi praetereuntem, eo quod non habuerit indumentum . Quia largus in donis, dicit: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Quia violentus non fuerit testatur, dicens: Si levavi super pupillum manum meam, cum viderem me in porta superiorem . Quia de inimici periculo nunquam exsultaverit, dicit: Si gavisus sum ad ru
Abbreviated transcription (Latin):
ficiis culpas cordis. Sed quam iustus ẽẽt
inproꝑitate in notuerat. Ualde ignotũ
erat: si ꝑ seuerare iustus et inter flagella
potuisset. Tangendus ergo erat uerbere.
ut uir ille sc̃s in ꝓsꝑis interrogaretur ad¬
uersis. ut qui notus erat onmipotenti
dño. notus ꝑflagella fieret nobis et sibi¬
metipsi. Disponente itaq dño consũpti
sunt greges. interfecti custodes. eu̾sa do¬
mus. extincti filii. ꝑcussa caro aplanta pe¬
dis usq aduerticem. remansit uxor inco¬
lumis. que uerboꝵ iaculis uulnera augeret
Sed hanc uir sc̃s intemptatione sanꝰ. in
uulnere prudenter docet: eiq respondet
dicens. Si bona accepimus demanu dñi
mala quare non suscipiamus: Amici qͦq
ad consolandum ueniunt et ad contume¬
lias prorumpunt: undolore uulnerũ ad¬
dunt. ad. huc uulnera uerboꝵ. In mise¬
ricordem dicunt. raptorem nominant.
iuolentum denuntiant. oppressorem pau¬
ꝑum fatentur. Quid igitur miles dĩ fa¬

Expanded text:
ficiis culpas cordis. Sed quam justus esset, ficiis culpas cordis. Sed quam justus esset, in prosperitate innotuerat, valde autem ignotum erat si perseverare justus et inter flagella potuisset. Tangendus ergo erat verbere, ut vir ille sanctus in prosperis interrogaretur adversis, ut qui notus erat omnipotenti Domino, notus per flagella fieret nobis et sibimetipsi. Disponente itaque Domino consumpti sunt greges, interfecti custodes, eversa domus, exstincti filii, percussa caro a planta pedis usque ad verticem. Remansit uxor incolumis, quae verborum jaculis vulnera augeret. Sed hanc vir sanctus in tentatione, sanus in vulnere prudenter docet. eique respondet, dicens: Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non suscipiamus ? Amici quoque ad consolandum veniunt, ad contumelias prorumpunt, et in dolore vulnerum, addunt adhuc vulnera verborum. Immisericordem dicunt, raptorem nominant, violentum denuntiant, oppressorem pauperum fatentur. Quid igitur miles Dei fa
Abbreviated transcription (Latin):
nis amaritudinem accendat. Qui gͥ in
carnis sue inopia se hinc inde circũspi¬
cit. atq apeccati laqueo custodit. nouit
et in moderata gaudia inꝓsꝑitate decli¬
nantes. quia ꝑfidem. spem. atq caritatẽ.
interioris uite atrium trib portis intra¬
re concupiscunus: palias hinc ⁊ inde
teneamus. Libet adhuc alterum qͥdem
celestis patrie militem admentẽ reducere:
et qualit hinc inde palmani teneat demon¬
strare. Beatus et enim iob cum eẽt uiris
orientalib dicior. et ei prosꝑa cuncta sup¬
peterent.: filii pollerent. familia cresce¬
ret. greges exuberarent. intanto omp̃is
dĩ timore ꝑstitit: ut inter custodiam dis¬
cipline. inter acta usticie. inter multa
humilitatis obsequia. miscđie oꝑibus
intentus: sacrificiis offerendis deditus.
holocausta dño ꝓsingulis filiis immola¬
ret: ne quis eoꝵ saltem incorde peccasset.
Pensemus ergo quanta ei erat custodia
bom oꝑis: qui infiliis suis expiabat sacri¬

Expanded text:
nis amaritudinem accendat. Qui igitur in nis amaritudinem accendat. Qui igitur in carnis suae inopia se hinc inde circumspicit atque a peccati laqueo custodit, novit et immoderata gaudia in prosperitate declinantes, quia per fidem, spem, atque charitatem interioris vitae atrium tribre concupiscimus, palmas hinc et inde teneamus. Libet adhuc alterum civem coelestis patriae ad mentem reducere, et qualiter hinc inde palmam teneat demonstrare. Beatus etenim Job cum esset viris Orientalibus ditior, et ei prospera cuncta suppeterent, filii pollerent, familia cresceret, greges exuberarent, in tanto omnipotentis Dei timore perstitit, ut inter custodiam disciplinae, inter acta justitiae, inter multa humilitatis obsequia, misericordiae operibus intentus, sacrificiis offerendis deditus holocausta Domino pro singulis filiis immolaret, ne quis eorum saltem in corde peccasset . Pensemus ergo quanta et erat custodia boni operis, qui in filiis suis expiabat sacri
Abbreviated transcription (Latin):
enim pͥmi hominis infirmante natu¬
ra. inhoc mundo cum nr̃is temptati¬
onib nascimur. Et caro nobis aliqͣndo
aduitrix ẽ inbono oꝑe. aliquando aut̃
sedue trix in malo. Sigͥ ei plusquam de¬
bemus tribuui. hostem mitrimus. Et si ne¬
cessitati euis que debemis non reddimꝰ.
ciuem necamiis. Sacianda itaq est ca¬
ro. sed adhoc usq ut inbono nobis oꝑe
famulari sufficiat. Namquisqͥs ei tan¬
tum tribuit ut suꝑbiat. saciari peni¬
tus ignorat. Ars itaq inagna ẽ saciari.
ne unus quisq ꝑsacietatem carnis. ad ini¬
quitatem prorumpat turpitudinss.
Discamꝰ esurire. at nobis ꝓpt̃ habundan¬
tiam sequentem nr̃a hic inopia placeat:
ne nos uentris necessitas ad culpam trahat.
ne peccatum menti ipsa indigentia sug¬
gerat: Et dum caro fame afficitur. ad
cupiditatem animus irritetur. et querat
cum culpa prouidere. unde carni ualeat
innecessitate satiffacere. ne cor nuindigna¬
tione ꝓsiliat: et lingũa in murmuratio¬

Expanded text:
etenim primi hominis infirmante natuetenim primi hominis infirmante natura in hoc mundo cum nostris tentationibus nascitur, et caro nobis aliquando adjutrix est in bono opere, aliquando autem seductrix in malum. Si igitur ei plus quam debemus tribuimus, hostem nutrimus: et si necessitati ejus, quae debemus, non reddimus, civem necamus. Satianda itaque est caro, sed ad hoc usque, ut in bono nobis opere famulari sufficiat. Nam quisquis ei tantum tribuit, ut superbiat, satiari penitus ignorat. Ars itaque magna est satiari, ne unusquisque per satietatem carnis ad iniquitatem prorumpat turpitudinis. Discamus esurire, ut nobis propter abundantiam sequentem nostra hic inopia placeat, ne nos ventris necessitas ad culpam trahat, ne peccatum menti ipsi indigentia suggerat: et dum caro fame afficitur, ad cupiditatem animus irritetur, et quaerat cum culpa providere, unde carni valeat in necessitate satisfacere: ne cor in indignatione prosiliat, et linguam in murmuratio
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ ut non solum ea que uicina sunt. sed
ea etiam que delonginquo ueniunt ui¬
tia fugiamiis. Discamus penuriam pa¬
ti. ne ea que non habemꝰ. habere etiam
cum culpa requiramus: ne felices pute¬
nuis. quos reb onustos cernimus. Ni¬
mia ualde sunt ea que sibi quasi insũpt᷑
uite p̃sentis p̃parant. Multa portant:
sed muia breui. Magna est nobis iti
nere in hoc socia paupertas que ani¬
inum non angustat. Cum de ẽ t̃rena
substantia. dequa et̃no uidici rationes
ponanus liberius adpatriam tendimꝰ:
quia quasi iniua pondere caremus.
Discamus saciari: ne insumendis alim̃¬
tis corꝑis. gule magis quam necesfitat:
seruiamus. Plus enim concupiscentia
quam necessitas petit. Et sepe dũ car¬
iis inopie satisfacere curamus: uolup¬
tas subrepit. modum refectionis exce¬
dit. Unde fit ut culpa transeat adeul¬
ꝑam: quia plerũq inde alia carnis
tẽptatio nascitur. dum carni in modera¬
tuis in refectione seruitur. Ex peccato

Expanded text:
se est ut non solum ea quae vicina sunt, sed se est ut non solum ea quae vicina sunt, sed ea etiam quae de longinquo veniunt vitia fugiamus. Discamus penuriam pati, ne ea quae non habemus habere etiam cum culpa requiramus, nec felices putemus quos rebus onustos cernimus. Nimia valde sunt ea quae sibi quasi in sumptus vitae praesentis praeparant. Multa portant, sed in via brevi magna est nobis in hoc itinere socia paupertas, quae animum non angustat, cum deest terrena substantia de qua aeterno judici rationes ponamus. Liberius ad patriam tendimus, quia quasi in via pDiscamus satiari, ne in sumendis alimentis corporis gulae magis quam necessitati serviamus. Plus enim concupiscentia, quam necessitas petit: et saepe dum carnis inopiae satisfacere curamus, voluptas subrepit, modum refectionis excedit: unde fit ut culpa transeat ad culpam, quia plerumque inde alia carnis tentatio nascitur, dum carni immoderatius in refectione servitur: ex peccato
Abbreviated transcription (Latin):
potest duob dñis seriure quia nonua¬
let simul transitoria et et̾na diligere Si
enim et̃nitatem diligimus: cunc ta tem¬
poralia inusu non in affec tu possidemꝰ.
Quia omne quod inmundo ẽ concupiscen¬
tia carnis ẽ. ⁊ concupiscentia oculoꝵ: Et
suꝑbia uite. Ideo enim habere aliquid
homines et ultra quam necesse ẽ concu¬
piscunt. ut habendo suꝑbiant: ẽt quia hoc¬
alius non habet. se incogitationib extol¬
lant. Quisquis itaq talis ẽ: ad huc ad por¬
tandam habundantiam doctus non est.
Sepe autẽ quod auaricia ex appetitu sug¬
gerit. necesitatemputat: ⁊ cum minora
sufficiant. dolet maiora deẽe: Atq in¬
cautuis animus quandam quasi necessi¬
tatem patitur quam parit: icum ni¬
mia fint que desiderat: suam sibi aliqͦmͦ
auariciam excusat. Abundantie itaq
suꝑbia euicino ẽ : quam siquando etiam
cupiditas int̾eipit. hanc ut ita dixerim
quasi ꝑegrina eaptutas inuasit. Si s̾
habundandi artem seire uolumus. neces¬

Expanded text:
potest duobus dominis servire. Quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. « Quia omne, quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae. Ideo enim habere aliquid homines, et ultra quam necesse est concupiscunt, ut habendo sualius non habet se in cogitationibus extollant. Quisquis itaque talis est, adhuc ad portandam abundantiam doctus non est. Saepe autem quod avaritia ex appetitu suggerit, necessitatem putat, et cum minora sufficiant, dolet majora deesse, atque incautus animus quamdam quasi necessitatem patitur quam parit. Et cum nimia sint quae desiderat, suam sibi avaritiam aliquo modo excusat. Abundantia itaque superbiae vicina est. Quam si quando etiam cupiditas intercepit, hanc, ut ita dixerim, quasi peregrina captivitas invasit. Si igitur abundandi artem scire volumus, neces
Abbreviated transcription (Latin):
habet is quẽ ꝓsꝑa non extollunt: Ad sinis¬
tram palmam habet is quẽ adu̾sa ñ deici¬
unt. Quasi exutraq parte portabat pau¬
ius palmam: cum diceret. Per arma iusti¬
cie : ad extris i asimstris. Pergłam et igno¬
bilitatem. ꝑ infamiam ⁊ bonã famam.
ut seductores ⁊ueraces. Hon hunc adu̾¬
sa frangebant. non ꝓspera inmentis tu¬
morem subleuabant. Hinc inde gͦ gesta¬
bat palmam: qui ⁊ in adu̾sitate fortis. et
in ꝓsꝑitate humilis ꝑmanebat. Qiusqͥs
enim de ꝓsꝑis extollitur: habere index¬
tera parte palmam nescit. Quisquis in
adu̾sitate frangitur: portare palmam a
sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc et in¬
de palma gestetur infronte: semꝑ adẽe
nr̃is mentib debet: ⁊ inadu̾sis fiducia. et
in ꝓsꝑis timor. ne aut aduersa indesꝑatio¬
nem ꝑtrahant. aut ꝓsꝑa animũ insui fi¬
duciam extollant. Hinc ẽ quod isdem eg̾¬
gius predicator dicebat. Scioenĩ ⁊ humili¬

Expanded text:
habet is quem prospera non extollunt; a sinishabet is quem prospera non extollunt; a sinistro palmam habet is quem adversa non dejiciunt. Quasi ex utraque parte portabat Paulus palmam cum diceret: Per arma justitiae a dextris et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, ut seductores, et veraces . Non hunc adversa frangebant, non prospera in mentis tumorem sublevabant. Hinc inde ergo gestabat palmam, quia et in adversitate fortis, et in prosperitate humilis permanebat. Quisquis enim de prosperis extollitur, habere in dextera parte palmam nescit. Quisquis in adversitatibus frangitur, portare palmam a sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc et inde palma gestetur in fronte, adesse semper nostris mentibus debet et in adversis fiducia, et in prosperis timor, ne aut adversa in desperationem pertrahant, aut prospera animum in sui fiduciam extollant. Hinc est quod idem egregius praedicator dicebat: Scio et humili
Abbreviated transcription (Latin):
orientis porta pictura palmarum. in
aquilonis uero et meridie celatura ẽẽ
ꝑibetur. Quia contingit sepe ut hi
qui ad huc inchoantes sunt. nec dum
se inoꝑib solidis ac magnis exerceant.
Hi uero qui post iniquitates ad uir¬
tutes redeunt. plerũq ut culpas suas
ante ommipotentis dĩ oculos tegere
ualeant. in magnis oꝑib exercentur.
Et qui iam feruore sp̃c uirtutib exere¬
uerunt: quasi in meridie in scĩs actib
in ardescunt. In orientis ergo porta pic¬
tura ẽ. in aquilonis uero et meridiei
celatura eẽ ꝑhibetur. quia signũ uictorie
quod ininchoantib ostenditur: hoc in re¬
uertentib atq feruentib iam solidius
⁊ robustͥus tenetur. Notandum quoq
magnoꝑe ẽ quod dicitur hinc ⁊inde. Om¬
nes enim qui aduite aditum tendimus:
et ex dextro ⁊ exsinistro latere habere palmas
debemus. Quod eium hinc ⁊ inde dicit. latꝰ
utrũq signatur. Ad dexteram igit᷑ palmã

Expanded text:
Orientis porta pictura palmarum, in Orientis porta pictura palmarum, in Aquilonis vero et Meridiei, caelatura esse perhibetur, quia contingit saepe ut hi qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant; hi vero qui post iniquitates ad virtutes redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur. Et qui jam fervore spiritus in virtutibus excreverunt, quasi Meridies in sanctis actibus inardescunt. In Orientis ergo porta pictura est, in Aquilonis vero et Meridici elatura, quia signum victoriae quod in inchoantibus ostenditur, hoc in revertentibus atque ferventibus jam solidius et robustius tenetur. 15. Notandum quoque magnopere est quod dicitur, 1386 Hinc et inde. Omnes enim qui ad vitae aditum tendimus, et ex dextro et ex sinistro latere habere palmam debemus. Quod enim hinc et inde dicitur, latus utrumque signatur. A dextro igitur palmam
Abbreviated transcription (Latin):
sis sed ꝑconfessionem redeuntib aꝑte
diceretur. quod eis porta atrii interioris
pateat. quatiniis exipsis nos certos face¬
ret. deqiub dibitari poturrat. hoc aut̃
deporta australi dicentlũ non erat: qͥa
eos ad gaudia int̾na ꝑtingere. qui ꝑferuo¬
rem sp̃c in iurtutib ꝑmanent nullus
marum. nunc autẽ celate palme infron¬
te ẽẽ memorantur: In celatura quippe
suꝑus diximus pictura palmarui ẽ osten¬
sio signoꝵ. Hunc uero celatura palmarũ
dicitur. ut bonorũ oꝑum demonstratio
signetur. Ipsis enim summis p̃dicatori¬
hus dicitur. ideant oꝑa ur̃a bona:
et głificent ꝑatrẽ urm̃ qui incelis est.
demonstrant. palmas infronte celatas
habent. quia quanta illos in posterum
uictoria sequatur. iam nunc inscĩs suis
oꝑib ostendunt. Uel certe quia fidem
ꝑorientis. spem ꝑ aquilonis. Caritatem
uero ꝑ australem portam diximus de¬
signari. notandum nobis est. quia in

Expanded text:
sis, sed per conversionem redeuntibus, aperte sis, sed per conversionem redeuntibus, aperte diceretur quod eis porta atrii interioris pateat, quatenus ex ipsis nos certos faceret de quibus dubitari potuerat. Hoc autem de porta Australi dicendum non erat, quia eos ad gaudia interna pertingere qui fervore spiritus in virtutibus permanent nullus marum, nunc autem caelatae palmae in fronte esse memorantur? In caelatura quippe ut jam superius diximus, pictura palmarum est ostensio signorum. Nunc vero caelatura palmarum dicitur, ut bonorum operum demonstratio designetur. Ipsis enim summis praedicatoribus dicitur: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanta illos in posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per Orientis, spem per Aquilonis, charitatem vero per Australem portam diximus designari, notandum nobis est quia in
Abbreviated transcription (Latin):
ad aquilonem. terciam admeridiem.
Porta quippe adorientẽ ẽ fides: quia per
ipsam lux uera nascitur inmente. Por¬
ta ad aquilonem spes: quia unuis quisq
inpeccatis positus. si deuenia desꝑauerit.
iniscdiam funditus ꝑdit. Unde necesse
est ut qui ꝑ suam imquitatem extinctꝰ est.
yspem misccłie reuiuiscat. Porta ad me¬
ridiem caritas: quia igne amoris ardet.
In mediana et enim parte sol inaltum
ducitur: quia ꝑcaritatem lum̃ fidĩ in
dĩ ⁊iximi dilectione subleuatur. Trib
igitur portis ad interius atriũ tendit᷑.
quia ꝑfidem. spem atq caritatẽ. ad gau¬
dia secreta ꝑuenitur. Alia quoq questi¬
ooritur. cur porta atrii interioris po¬
sita contra portam orientis ⁊aquilonis
dicitur: ꝙ an ad australẽ portam pateat
tacetur. Sed quia ꝑ orientem inchoantes.
ꝑaquilonẽ lapsos diximus de signari.
dignum fuit ut uel de inchoantibus
quib adhuc sol intepore ẽ uel etiam delap¬

Expanded text:
ad Aquilonem, tertiam ad Meridiem. ad Aquilonem, tertiam ad Meridiem. Porta quippe ad Orientem est fides, quia per ipsam lux vera nascitur in mente. Porta ad Aquilonem spes, quia unusquisque in peccatis positus, si de venia desperaverit, misericordiam funditus perdit. 1385 Unde necesse est ut qui per suam iniquitatem exstinctus est, per spem misericordiae reviviscat. Porta ad Meridiem charitas, quia igne amoris ardet. In meridiana etenim parte sol in altum ducitur, quia per charitatem lumen fidei in Dei et proximi dilectione sublevatur. Tribus igitur portis ad interius atrium tenditur, quia per fidem, spem, atque charitatem ad gaudia secreta pervenitur. Alia quoque quaestio oritur, cur porta atrii interioris posita contra portam Orientis et Aquilonis dicitur, et quod ad Australem portam pateat tacetur. Sed quia per Orientem inchoantes, per Aquilonem lapsos diximus designari, dignum fuit ut vel de inchoantibus, quibus adhuc sol in tepore est, vel etiam de lap
Abbreviated transcription (Latin):
tis ⁊ aquilonis ostenditur. nisi hoc
peccatorib. sed pꝰ peccata conuersis
eque aditus regni celestis aꝑitur:
arga est enim miscdia crẽatoris
ditate demersi sunti ad secreta gaudia
ꝑueniant. Pateat porta ad aquilonem
ut hi qui pꝰ inchoationem caloris et lu¬
minis. in peccatoꝵ suorum frigore et
obscuritate dilapsi sunt. ꝑ compune tio¬
nem penitentie adueniam redeant. et
que sit interne retributionis uera letici¬
a cognoscant. P ateat porta admeridiem.
ut hi qui scĩs desiderus in uirtutib fer¬
uent. ꝑspalem intellectum eotidie in¬
t̃ni gaudii misteria penetrent. Inter
hec autem queri potest eum quatuor hu¬
uis mundi partes: cur in hoc edificio ex¬
terioris atru. nonquatuor sed tres porte
eẽ memorantur. Quod recte querendũ
uidisset. Sc̃a enim eccła. id ẽ sp̃ale edificiũ
ut ad secreta gaudia ꝑtingat. tres solu¬
modo portas habet. iudelicet fidem. sp̃e.
atq caritatem. unam ad orientẽ. aliam

Expanded text:
tis et aquilonis ostenditur, nisi hoc tis et aquilonis ostenditur, nisi hoc peccatoribus, sed post peccata conversis, aeque aditus regni coelestis aperitur? Larga est enim misericordia Creatoris ditate demersi sunt, ad gaudia secreta perveniant. Pateat porta ad aquilonem, ut hi, qui post inchoationem caloris et luminis in peccatorum suorum frigore et obscuritate delapsi sunt, per compunctionem poenitentiae ad veniam redeant, et quae sit internae retributionis vera laetitia cognoscant. Pateat porta ad meridiem, ut hi, qui sanctis desideriis in virtutibus fervent, spiritali intellectu quotidie interni gaudii mysteria penetrent. Inter haec autem quaeri potest, cum quatuor hujus mundi partes sint, cur in hoc aedificio exterioris atrii non quatuor, sed tres portae esse memorantur? Quod recte quaerendumvidisset. Sancta enim Ecclesia, id est spiritale aedificium, ut ad secreta gaudia pertingat, tres solummodo portas habet, videlicet fidem, spem, atque charitatem: unam ad Orientem, aliam
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃oĩbonis se ꝑfici petebat: Sciebat ergo
creatorem omniũ dm̃. sed quia eius om¬
ipotens filius incarnatus ẽẽt ignora¬
bat. Heq enim poterat bona agere.
nisi ante credidisset. Scͥptum namq ẽ.
Sine fide ẽ inpossibile placere deo. Fidẽ
ergo habuit. cuius orationes et elemo¬
sine placere deo poterant. Bona autem
actione ꝓmeruit. ut din ꝑfecte cognos¬
ceret. et in carnationis eiꝰ misterium cre¬
deret: quatinus ad sacramenta baptis¬
matis ꝑueniret. Per fidem ergo uenit
fide. Uestibulum itaq ante gradꝰ ẽ:
quia qui prius credidit. ipse post uir¬
tittum gradibris ad porte aditum as¬
cendit. Sequitur. Et porta atrii in
terious contra portam aquilonis et
orientalem. hoc loco contra. non pro
aduersitate ponitur. sed pro rec titudi¬
ne. Ita eni porta interioris atrii posi¬
ta monstrabatur. ut porta aquilonis
et orientis. recto ad eam aditu tende¬
ret. Quid ẽ gͦ quod porta interior rec¬
to ttinere posita contra portam orien¬

Expanded text:
ab ipso se in bonis perfici petebat? Sciebat igitur Creatorem omnium Deum, sed quod ejus omnipotens Filius incarnatus esset ignorabat. Neque enim 1382 poterat bona agere, nisi ante credidisset. Scriptum namque est: Sine fide impossibile est placere Deo . Fidem ergo habuit, cujus orationes et eleemosynae placere Deo potuerunt. Bona autem actione promeruit ut Deum perfecte cognosceret, et incarnationis ejus mysterium crederet, quatenus ad sacramenta baptismatis perveniret. Per fidem ergo venit fide. Vestibulum itaque ante gradus est, quia qui prius credidit, ipse post virtutum gradibus ad portae aditum ascendit. Seqterioris contra portam aquilonis et orientalem. » Hoc loco, contra non pro adversitate ponitur, sed pro rectitudine: ita enim porta interioris atrii posita monstrabatur ut porta aquilonis et orientis recto aditu ad eam tenderet. Quid est ergo, quod porta interior recto itinere posita contra portam orien
Abbreviated transcription (Latin):
gunt. quasi ñ hominibꝰ s animalibꝰ domi¬
nant᷑. Quia uidelicet ex qua parte bestialeᷤᷤ
sunt homines subditi: ex ea debent etiam for¬
mictui i iacere substrati. Sed plerumq rec¬
toreo ip̃o quo ceteris p̾minet. elatione cogita¬
cionis intumescit. & dum adusum cuncta
subiacent. dum aduotum uelocit̾ uissa com¬
plent᷑. dumom̃s subditisi qͣ bene gesta sunt
laudibꝰ efferunt. male gestis aũt nulla auc¬
coritate contradicunt dum plerumq lau¬
dauit etiam qͦd reprobare debuerunt seductꝰ
ab hisq̃ infra sub ꝑetunt. suꝑse animꝰ collit᷑.
y dumforis inmenso fauore circumdatur.
intus aueritate uacuat᷑: Atq oblitus sui
inuoces se spargit alienas. talemq se cre¬
dit qualem foris audit: non qualẽ intus dis¬
cernere debuit. Sub iectoᷤ despicit: eos q e¬
quales sibinature ordine ñ agnoscit. ⁊ qͦs
sorte potestatis excesserit: transcendisse
se etiam uite meritis credit. Cunctis se

Expanded text:
gunt, quasi non hominibus, sed animalibus domigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit. Et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibtoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod objurgare debuerunt, seductus ab his quae infra subduntur, super se animus tollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur; atque oblitus sui, in voces se spargit alienas; talemque se credit, qualem foris audit, non qualem intus discernere debuit; subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit; cunctis se
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i non reses hominũ. s pastores pecoꝵ fuis se
memorant᷑. Et cum noe dñs filus q eiꝰ dice¬
ret. crescite ⁊ multiplicamim ⁊ replece t̾ram:
protinus adiunx it. Et t̃ror uester ac tremor.
sit suꝑ omnia animantia t̾re. Exũ uidelicet
t̾ror ac tremor quia esse suꝑ animalia t̾re p̃¬
cipit᷑: profecto ẽẽ suꝑ homines prohibet᷑. Ho¬
mo quippe brutis animalibꝰ. Nonaũt
hominibꝰ ceteris natura prelatꝰ ẽ. ⁊ idcͥco ei
dicit᷑. ut abanimalibꝰ ⁊ non abhomine tunea¬
tur. qr continnaturam suꝑbire ẽ: Abequali
subditis tuneant᷑. qñ abeis dm̃ minime di¬
meri de p̃hendunt. Ut humana saltem fon¬
midine peccare metuant. qui diuina iudi¬
tia ñ formidant. Neqͣquã nãq: prepositi
ex hoc q̃sito timore suꝑbiunt: inqͦ enĩ non
suamgłam s subditoꝵ iustitiam querunt.
In eo enim qͦd metũ sibi aꝑũse uiuentibꝰ exi¬

Expanded text:
nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae. Quorum videlicet terror ac tremor, quia esse super animalia terrae praecipitur, profecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbire est ab aequali subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt, ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam tamen praepositi ex hoc quaesito timore superbiant, in quo non suam gloriam, sed subjectorum justitiam, quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exi
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiꝰ ex aliena tẽptatiõe fatigat᷑. Xuii¬
SIõ REC Lor bene agentibꝰ ꝑ humili¬
tatẽ socius: contra delinq̃ntium ui¬
tia ꝑ zelum iusticie erectus. ut ⁊ bonis
innullo se preferat: ⁊ cum prauoꝵ culpa
exigit. potestatẽ protinus  prioratus ag¬
noscat. Quatinꝰ ⁊ honore suppresso coeqͣ¬
lem se subditis bene iuiuentibꝰ deputet. ⁊
erga ꝑu̾ltis: iura recticudinis ñ exercere
formidet. Namsicut in libris moralibꝰ
dixiese memini liquet qͦd om̃s homines
natura equales genuit. seduariante me¬
ritoꝵ ordine alios aliis culpa post ponit.
Ipsa aũt diu̾sitas que accessit exuitio. di¬
uino uiditio dispensat᷑: Ut qr omnis hõ
eque stare ñualet. alt̾ recat᷑ ab altero. Un¬
de cuncti qͥ p̃sunt ñ ĩ se potestatẽ debent ordmiᷤᷤ
Seflititen pensare conaitaous ne p̃cese homi¬
nibꝰ gaudeant. sed prodc̃e. Antiqui ⁊ enim patreᷤ

Expanded text:
misericordius ex aliena tentatione fatigatumisericordius ex aliena tentatione fatigatuSit rector bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus: ut et bonis in nullo se praeferat, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis exercere non formidet. Nam sicut in libris Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gau
Abbreviated transcription (Latin):
lex dicit. Hon obturabis os bouitriturã¬
ti. Quoꝵ qͥdem nosaꝑta oꝑa cermiinus: s
ap̃ districtum uidicem. que illis posterius
maneant: in occulta recributione nesci¬
mꝰ. Qui tamen ciun descensionis sue patiẽ¬
tiam diluendis piprimoꝵ confessionibꝰ p̃¬
parant: uelut ante fores templi. luterem
portant. Ut qͥsqͥs intrare et̾nitatis ianuã
nititur tẽptationes suas menti pastoriᷤᷤ
indicit: ⁊ quasi mnboũ lutere cogitationi
uel oꝑis manus lauet. Et fit plerumq
ut dum rectoris aminus aliena tempta¬
ñta condescendendo cognoscit auditis tẽp¬
cationibꝰ etiam ipse pulset᷑. Quia ⁊ hec ea¬
dem ꝑquã populi multitudo diluit᷑. aqua
proculdubio liiteris inquinat᷑. Namdũ
sordis diluentium suscipit: quasi sue mu¬
ditie serenitatẽ ꝑdit. Sed hec neqͣqͣm pasto¬
ri timenda sunt: qͥa d̾o subtilit̃ cuncta
pensante tanto faciliꝰ a sua eripit᷑: quãto

Expanded text:
lex dicit: Non obturabis os bovi trituranlex dicit: Non obturabis os bovi trituranti . 20 Quorum quidem nos aperta opera cernimus, sed apud districtum judicem quae illos posterius maneant in occulta retributione nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit plerumque ut dum rectoris animus aliena tentamenta condescendendo cognoscit, auditis tentationibus etiam ipse pulsetur, quia et haec eadem per quam populi multitudo diluitur, aqua proculdubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae serenitatem perdit. Sed haec nequaquam pastori timenda sunt, quia Deo subtiliter cuncta pensante, tanto facilius a sua eripitur, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ceptionem nobis nr̃e humilitaris ostñsã:
inmonte orationi inheret. miracula in
urbibꝰ exercet. Imitationis uidelicet uiã
bonis rectoribꝰ sternens. ut ⁊ si suma con¬
templando ꝵꝙ ͤ tm fiecessitatibꝰ tamen ĩ¬
firmantium compatiendo misceant᷑. Qa
cuncꝰ alta caritas mirabilit̾ surgit. cum
recurrit adsumma. Tales aũt se seqͥ p̃sũt¬
ñ ita exhibeant quibꝰ subiecti occulta qͦ¬
q sua prodere ñ erubescant: ut cum tẽp¬
tationum fluctꝰ paruuli tollerant. ad pa¬
storis mentẽ: quasi ad matͥs sinum recur-¬
rant. Et hoc qͦd se inqͥnari. pulsan.¬
tis culpe sordibꝰ preuident. exortationis eiꝰ
solatio: ac lacrimis orationis lauent.
Unde ⁊ ante fores templi adabluendas
ingredientium manus mare eneum. id
c lutem Quodetin boues portant. lu quidẽ
facie exteruis eminent. s exposterioribꝰ latent:
quid namq duodecimbub nisi uniuersꝰ
pastoꝵ ordo signat᷑. De quibꝰ paulo disserente

Expanded text:
ceptionem nostrae humanitatis nobis ostensa, ceptionem nostrae humanitatis nobis ostensa, in monte orationi inhaeret, miracula in urbibus exercet ; imitationis videlicet viam bonis rectoribus sternens; ut etsi jam summa contemplando appetunt, necessitatibus tamen infirmantium compatiendo misceantur, quia tunc ad alta charitas mirabiliter surgit, cum recurrit ad summa. Tales autem sese qui praesunt exhibeant, quibus subjecti occulta quoque sua prodere non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad Pastoris mentem quasi ad matris sinum recurrant; et hoc quod se inquinari pulsantis culpae sordibus praevident, exhortationis ejus solatio, ac lacrymis orationis lavent. Unde et ante fores templi ad abluendas ingredientium manus mare aeneum, id est luterem, duodecim boves portant : qui quidem facie exterius eminent, sed ex posterioribus latent. Quid namque duodecim bobus, nisi universus pastorum ordo designatur? De quibus Paulo disserente
Abbreviated transcription (Latin):
condescendendo temꝑare. Hinc iacob dño
de suꝑ innitente ⁊ uncto deorsum lapidem
ascenentes ac discendentes angłos uidit:
Quia scilicet p̃dicatoris recte ñ solum sur¬
sum scm̃ caput eccłie uidlicet dñm contẽ¬
plando appetunt: s deorsum quoq adm̃bra
illius miserando discendunt. Hinc moyses
cirbrs cab̾nacłm intrat ⁊ exit ⁊ qͥ intꝰ ic̃o¬
templatione rapitur. foris infirmantium
necotuis uiguet᷑. Intꝰ dĩ arcana consid̾at:
foris oͥnera carnalium portat. Qiuade rebꝰ
quoq dubiis semꝑ adcab̾nacłm recurrit.
coram testamenti archa dranꝯsulir st¬
dehis. Exemplum proculdubio rectoribꝰ
prebens. ut cumforis ambigunt quiddiᷤ¬
ponant: ad mentẽ semꝑ quasi ad tab̾nacii¬
lum redeant. ut uelut coram testam̃ci ar¬
ca. dominy consulant. si de his inquibꝰ dubi¬
tant apud semet ipso ᷤᷤ intus sacri eloquii
paginas requirant. hinc ipsa ueritas ꝑsus¬

Expanded text:
condescendendo temperare. Hinc Jacob Domino condescendendo temperare. Hinc Jacob Domino desuper innitente, et uncto deorsum lapide, ascendentes ac descendentes angelos vidit ; quia scilicet praedicatores recti non solum sursum sanctum caput Ecclesiae, videlicet Dominum, contemplando appetunt, sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Hinc Moyses crebro tabernaculum intrat et exit; et qui intus in contemplationem rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit: exemplum proculdubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant; et velut coram testamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacri eloquii paginas requirant. Hinc ipsa Veritas per sus
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera carnalium cubile ꝑserutat᷑. ⁊ quẽ
subleuatꝰ adinusibilia erigit. Hunc mile¬
iatꝰ ad secreta infirmantiũ ocłm cordis flec¬
cit. Celum contemplationc transcendit. Hec
tam̃ stratum carnalium sollicitudine de¬
serit: Qͥa cumpage iĩtatis caritatis sũmis
simul⁊ infimis iunctꝰ: ⁊ insemi ipso u̾tute
sp̃c ad alta ualent̃ inpit᷑. ⁊ in aliis pietatee
quanimit infirmat᷑. Hinc enĩ dicit: qͥs infir¬
mat᷑.: ego ñ infirmor: Quis scandaliat᷑ &
ego ñ uror: hinc rursus ait. Factꝰ sumpude¬
is. tanqͣm udeꝰ. Quod uidelicet exhibebat:
ñ amitendo fidem. s extendendo pietatẽ.
Ut inse ꝑsonã infidelium transfigurans ex
sem ip̃o discẽt. qualit̾ aliis miserer debuis¬
set Quatinꝰ ħ illis inpenderet. qͦd sibi ipse
si ita ẽẽt. inpendi recte uoluisset. Hinc it̾m
dicit: siue mente excedimꝰ. siue sobrui sumꝰ:
uobsuia ⁊ lemet ipsum noueiat contẽ¬
plando transcendere. ⁊ eundem se auditoribꝰ

Expanded text:
sionis viscera carnalium cubile perscrutatur; et quem sublevatus ad invisibilia erigit, hunc miseratus ad secreta infirmantium oculum cordis flectit. Coelum contemplatione transcendit, nec tamen stratum carnalium sollicitudine deserit, quia compage charitatis summis simul, et infimis junctus, et in semetipso virtute spiritus ad alta quanimiter infirmatur. Hinc etenim dicit: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Hinc rursus ait: Factus sum Judaeis tanquam Judaeus . Quod videlicet exhibebat non amittendo fidem, sed extendendo pietatem, ut in se personam infidelium transfigurans, ex semetipso disceret qualiter aliis misereri debuisset, quatenus hoc illis impenderet, quod sibi ipse, si ita esset, impendi recte voludicit: Sive mente excedimus Deo, sive sobrii sumus vobis ; quia et semetipsum noverat contemplando transcendere, et eumdem se auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
supra culpaserigi: scit cum illa ceteris eqͣli¬
tate componi. Humana ⁊ enĩ mens plerumq
excollit̾: etiã cũ nulla potestate fulcitur: qͣn¬
comadis in altum se eriit. cumse eietiã
potestas adiungit. Quã tam̃ potestatẽ recte
dispensat. qui sollicite nouit ⁊ sũmere ex
illa qͦd adiuuat ⁊ expugnare qd temptat.
Et eqͣlem se cum illa ceteris cernere. ⁊ tam̃
se peccantibꝰ zelo ultionis anteferre. Sed
hanc discretionẽ plenius agnoscimꝰ. si pasto¬
agente cornelio.⁊ se ei humilit prosternente
inmoderatiꝰ uenerari recusauit seq illi
similem recognouit dicens⁊ surge ue feceris.
ego ip̃e homo sũ. S cum ananie ⁊ saphyre
culpam repperit. mox qͣnta potentia suꝑcete¬
Et sũmũ se intra eccłiam contra peccata re¬
coluit. qͦ honore sibi uehement̃ inpen-¬
so: corãbñ agentib fratribus ñ agnouit.
Illic cominunonẽ equalitatis meruit scĩ¬

Expanded text:
super culpas erigi, scit et cum illa caeteris aequalisuper culpas erigi, scit et cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis in altum se erigit, cum se etiam potestas ei adjungit? Quam tamen potestatem recte dispensat, qui sollicite noverit et assumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat, et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Sed hanc discretionem plenius agnoscimus, si pastoagente Cornelio, et sese ei humiliter prosternente immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris; et ego ipse homo sum . Sed, cum Ananiae et Sapphirae culpam reperit, mox qet summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sancti
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ uitã despitiens. ait. ꝑ onam sedẽ meã
ad aqͥlonem: ⁊ erosimilis altifsimo. Mirogͦ iu¬
ditio int̾ foueã deiectionis inuenit᷑. Dumforiᷤse
ĩ culimine potestatis excollit. Apostate quippe
angło similis efficitur: dum homo hominibꝰ
ẽẽ sumilis dedignat᷑. Sic saul post humilicatᷤ
Nonne cumeẽs paruulus inocłis tius. ca¬
put te constitui intribubꝰ isr ẜᷤ paruulũ se
insuis pͥus oculis iuderat ħfultꝰ temꝑali
potentia:: iam se paruulũ ñ uidebat. Cetõꝵ
namq comparatione se preferens: quia plꝰ
cunctis poterit. magnũ se pre om̃ibꝰ estima¬
bat. Miro asit modõ. cum aput se paruulꝰ.
aput dñm magnꝰ. Cum uͦ aput se magnus
apparuit. aput dñm paruulꝰ fuit. Plerq
gͦ dumexsubiect̃oꝵ affiuentia animꝰ infla¬
tur: inluxum suꝑbie ipso potentic fastigio
lenocinante corrumpit᷑. Quã uidelicet po¬
tentiam bene reoit: qui ⁊ tenẽ illã nouerit::
inpugnare. Bene hanc reit. qui scit ꝑ illã

Expanded text:
 Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel? Parvulum se prius in suis oculis viderat, sed fultus temporali potentia jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo, cum apud se parvulus, apud Deum magnus; cum vero apud se magnus apparuit, apud Deum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam
Abbreviated transcription (Latin):
pastoris. Et subiecti ueritatis lumen adphẽ¬
dere neq̃unt: qr dum pastoꝵ sensus t̾rena studia
&cupant. uento temptationis inpulfus: eccle¬
si& oculos puluiscecat. Quo contra recte hu¬
mam gñis redemptor: cuim. quentris uoracita¬
te conspscerłt dicens. attendite aũt uobis ut
ñ grauent᷑ corda ur̃a inerapula ⁊ ebriecate:
llico adiunxit aut incuris huiꝰ uite ubi pa¬
uoroin quoq procins intente adiciensne for
cus etiam qͣlitatem denuntiat. dicens. T̾anꝗͣ
laq̃us enim ueniet. suꝑ om̃s qui sedent suꝑ
fatiem orbis t̾re. Hinc it̾um dicit. ñ pocestis
duobꝰ dominis seruire. Binc paulꝰ relisiosor
mentes amundi consortio contestando ac potiͦ
comieniendo suspendit dicens. Nemomilitã
deo implicat se negotus scłaribꝰ. uit ei placeat
cui se probauit. Hinc eccsie rectoribꝰ ⁊ uacan

Expanded text:
pastoris; et subjecti veritatis lumen apprehenpastoris; et subjecti veritatis lumen apprehendere nequeunt, quia dum pastoris sensus terrena studia occupant, vento tentationis impulsus Ecclesiae oculos pulvis caecat. Quo contra recte humani generis Redemptor, cum nos a ventris voracitate compesceret, dicens: Attendite autem vobis, ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Aut in curis hujus vitae. Ubi pavorem quoque protinus intente adjiciens: Ne fotus etiam qualitatem denuntiat, dicens: Tanquam laqueus enim veniet super omnes qui sedent super faciem omnis terrae . Hinc iterum dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo implicat se 25 negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et vaca
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: seagere exultant. Ad has etiam c̃ de sũt:
diebꝰ ac noctibꝰ cogitationis turbide estibꝰ anhe¬
lant. Cumq abhis cessante forsitan in portu¬
aitate qͥ eti sunt ip̃a deceniꝰ sua quiete fatigã¬
cun. Noluptatẽ namq censent. si alciorib
depͥmunt᷑. Laborẽ deputant: si int̾renis nese¬
tiis ñ laborant. Sic q fit: ut dumse urgue¬
ii mundanis cumultibꝰ gaudent. int̾naq̃
torum quoq proculdubio uita corpescit. qr c̃
profic̃e spiritalit̾ appetit. inexemplo eiꝰ qui sibi
prelatꝰ ẽ: quasi mobstaculo itineris offendit. Lan¬
guente enĩ capite: menbra incassum uigent.
Et inexploratione hostium frustra ȩxercitus
uelociter sequit᷑. si ab ipso duce itiñis errat᷑.
Nulla subditor mentes c̨xortatio subleuat.
eorum q culpas increpatio nulla caftigat:
quiadum ꝑ animaꝵ p̃sulem terien exercet᷑
officium iudicis. agregis custodia uacat cura

Expanded text:
sunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, sunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna torum quoque proculdubio vita torpescit, quia cum proficere spiritaliter appetit, in exemplo ejus qui sibi praelatus est, quasi in obstaculo itineris offendit. Languente enim capite membra incassum vigent, et in exploratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce itineris erratur. Nulla subditorum mentes exhortatio sublevat, eorumque culpas increpatio nulla castigat; quia dum per animarum praesulem terreni exercetur officium judicis, a gregis custodia vacat cura
Abbreviated transcription (Latin):
sit ⁊ manna dulcedtinis. Hinc dauidait. Uir¬
ga tua ⁊ baculus tuys: ipsa me consolata sunt.
Uiaca enim ꝑcutimur: baculo sustentam᷑.
Si gͦ ẽ districtio uirge que feriat: sit ⁊ conso¬
latio baculi que sustẽcet.Sit itaq amor: sed
ñ emolliens. Sit iurgãs ñ exasꝑans. Sit ⁊elꝰ.
s: ñ imnoderate seiiens. Sit pietas. s. ñ plus
qmexpediat parcens. Ut dun se ĩ arce Reb̃i¬
mminis iustitia clementiaq ꝑmiscẽt. is qͥ pre¬
ẽ corda subditoꝵ ⁊ terrendo demulceat ce tñ
ad t̾roris reuerentiam: demulcendo cõstrĩgat.
curam gerens in exterioꝵ occuꝑatione
non minuens. Exterioꝵ prouidentiã. int̾no¬
rum sollicitudine ñ relinqns: Ne aut exte
rioribꝰ deditꝰ ab intimis corruat. aut solᷤ inte¬
rioribꝰ occupatus: q̃ foris debet preximis ñ
impendat. Sepenamq ñ nulli uelut obliti qͤ
fratribꝰ amiax causa p̃latisunt: coto cordis
adnisu. scłaribꝰ curis inserupunt. Has cuad¬

Expanded text:
sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virsit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat. curam in exteriorum occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non relinqrioribus deditus ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet proximis non impendat. Saepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uł milcdia multum destituit᷑ siuna sine
altera teneatun. Sed erga subiectoᷤsuos mẽe
rectoribꝰ debet. ⁊ iuste consulẽs miscd̾ia: ⁊
pie seuiens disciplina. Hinc namq ẽ qͦddo¬
cente ueritate: ꝑ samaritani studium
semi unius instabulumducitun. ⁊ unsi
atq oleum uulneribꝰ ei adhibet sit pui¬
num scl modenntur uulncra. poleum fo¬
ueantun. Necesse quiꝑpe ẽ ut qͥsqͥs sanandiᷤ
uulneribꝰ pre est. inuino morsũ doloris ad¬
hibeat. In oleo mollitiem pietatis: Quatinꝰ ꝑ ui¬
num mundent᷑ putrida. ꝑ oleum sananda fo¬
ueant᷑. Mliscenda est ergo lenitris cum seueri¬
cate.fatiendum qͦddam exutroq temꝑam̃tũ.
ut neq multa asꝑitate ex ulcerent᷑ subdici. ne¬
q numa benignitate soluant᷑. Quod uixta
pauli uocẽ: bene illa tab̾nacłi archa signifi¬
cat. in qua cum tabulis uirga simul ⁊ man¬
na ẽ. Quia cum scripture sacre lucerna in
boni rectoris pectore. siẽ uirga districtionis.

Expanded text:
vel misericordia multum destituitur, si una sine vel misericordia multum destituitur, si una sine altera teneatur. Sed erga subditos suos inesse rectoribus debet et juste consulens misericordia, et pie saeviens disciplina. Hinc namque est quod docente Veritate , per Samaritani studium semivivus in stabulum ducitur, et vinum atque oleum vulneribus ejus adhibetur, uvulnera, per oleum foveantur. Necesse est quippe ut quisquis sanandis vulneribus praeest, in vino morsum doloris adhibeat, in oleo mollitiem pietatis; quatenus per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur. Miscenda ergo est lenitas cum severitate, faciendum quoddam ex utroque temperamentum; ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Quod juxta Pauli vocem bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis,
Abbreviated transcription (Latin):
citur: cum quisq inculpa lapsus ad statum
iustitie ex pastoralis sollicitudiniᷤᷤ uigore
reuocatiu. F racturam uero ligamenad¬
stringit. cum culpã disciplina reprunit :
Ne plasa usq ad interitum defiuat. si hãc
districtionis seueritas non coartat. Sed sepe
deceniꝰ frangitur. cum fractura incaute col¬
lic̃atun. lta ut grauiꝰ scissuram sentiat. si
hanc inmoderatiꝰ ligamenta constringant.
Unde necẽẽ est: ut cum peccati uulnus in
subditis corrigendo restringitur. magna
se sollicitudine etiam districtio ipsa mode¬
ret᷑. Quatinis sic iura oiscipline contra delĩ¬
qñtes exerceat. ut pietatis uiscera ñ amit¬
tat. Curandum quippe ẽ: ut rector̃ subditiᷤ.
⁊ matrem pietas: ⁊ patrẽ exhibeat discipli¬
na Atq inteͬhec. sollicita circum spec¬
tione prouidendum: ne aut districtio ri¬
Gida. aut pietas sit remissa. Nam sicut
ĩ libris moralibꝰ iã diximis: disciplina

Expanded text:
citur cum quisque in culpa lapsus, ad statum citur cum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut pietas sit remissa. Nam sicut in libris Moralibus jam diximus , disciplina