comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbulationem ꝑ quea alia peccã. quib interiꝰ
tribularent᷑. Hec omnia dico immissiones
factas ꝑ angłos malos. scił ꝑ minist̾tũ diabo¬
lor. Eodem mͦ quia dm̃ ad indignationem
ꝓuocamus. unmittit nob̃ iram .s. indura¬
tiouem quod iani de commissis ñ cõpunga¬
cio suo nos p̾cipitat. ut habeamꝰ uit̃ nos in¬
dignationem. ⁊ iram. ꝙ tribulationem. Uiam
fecit. fecit un miissiones ꝑ anglos malos. ⁊ ꝑ hoc

Expanded text:
uaecunque alia peccata, quibus interius tribularentur. Haec omnia dico « immissiones » factas « per angelos malos, » scilicet per ministerium diabolorum. Eodem modo, quia Deum ad indignationem provocamus, immittit nobis iram, id est indignationem, quod jam de commissis non compunga nos indignationem, et iram, et tribulationem. « Viam fecit. » Immissionem per angelos malos, et per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dotis habuit filios. Uel ad allegoriam ꝑ
io seph qui interp̃tat᷑ accrescens. gentilem po¬
ppłi iudaici uiderunt te .i. cognouerunt.
sunt a ꝓposito suo. Et tunc fuit multitti
multis modis laudantes te de missione
filii. & clamauerunt ꝓ peccatis. Qui som¬
tus ideo fuit. quia nubes .i. scĩ apłi dede¬
runt uocem p̃dicationis. ꝑ orbem tessȩ.
Benedico quod uocem dederunt nubes:
quia o ds sagntȩ tuȩ t te. .i. sententis tuȩ
transfigentes corda hominũtͣ

Expanded text:
satus fuit. Vel ad allegoriam: Per « Joseph, » qui interpretatur accrescens, gentilem populi, « viderunt te, » id est, cognoverunt sunt » a proposito suo. Et tunc fuit « multituonuerunt, multis modis laudantes te de missione Filii tui, et clamaverunt pro peccatis: et « sonitus » ideo fuit, quia « nubes, id erunt vocem » praedicationis per orbem terrae. Bene dico, « vocem dederunt nubes, » quia o Deus, « sagittae tuae, » id est sententiae tuae transfigentes corda hominum, «
Abbreviated transcription (Latin):
ricum continet intellectum. Materia est
fecit eis usq ad missionẽ filii. Et ꝑ oppo¬
situm sunt mati̾a ipsi udei ingrati beue¬
ficiis di. ⁊ semꝑ contͣ dm̃ murmiuauts.
diuimus. increpat duriciam uideoꝵ. qͥ
legem di ñ reccꝑunt. qmͣuis ds ꝑ multa
beneficia legem suam eẽ iecipiendam.
eis indicasset. In terria quȩ incipit coram
populo suo educendo eos de egipto ꝑ mare
rubtũ. ꝙ deinde in deserto. ⁊ contra hec po¬
nit ctiã murmurationẽ iudeoꝵ. In qrta
parte quȩ uicipit ideo audiuit dñs. Ø¬
atndit quod dominus uolens notificare
potentiam suam de qua ipsi uicreduli di¬
fidebant. om̃s eoꝵ peticiones impleuit.
duriciam cors. & incredulitatem. In sexta
quȩ incipit. et duexerunt eum in orc suo.¬

Expanded text:
ricum continet intellectum. Materia est: fecit eis usque ad missionem Filii: et per oppositum, ipsi Judaei ingrati beneficiis Dei et semper contra Deum murmurantes. divimus, » increpat duritiam Judaeorum, qui legem Dei non receperunt, quamvis Deus per multa beneficia legem suam recipiendam eis indicasset. In tertia parte, quae incipit: « Corquae Deus fecit populo suo, educendo eos de Aegypto per mare Rubrum, et deinde in deserto: et contra hoc ponit etiam murmurationem Judaeorum. In quarta parte quae incipit: « Ideo audivit Dndit quod Deus volens notificare potentiam suam, de qua ipsi increduli diffidebant, omnes petitiones eorum implevit. duritiam eorum et incredulitatem. In sexta parte, quae incipit: « Et dilexerunt eum in ore suo
Abbreviated transcription (Latin):
.i. p̃ceptis tius quȩ tu inuenist.ẜ Ds̃ i scõ.
o. Exercebor in ad inuentionib ttus. in quib¬
tionem ꝑ xp̃m futuram. commendat eum
uel lapides ddos eẽ. s nichil ẽ certe. quia tu
solus es dđs qui facis mirabilia. ꝙ quȩ mi¬
rabilia : ostendit dicens. Notam fecisti in
populis uirtutẽ tuam .i. filium tuum.
in quo tua uirtꝰ apparebit. Et nontiñ noti¬
ficabis filium. s in brachio tuo .i. in ipso fi¬
lio redimes populum tuum. Quẽ ppłmde¬
terminat. scił filios iacob.i. iudaicum po¬

Expanded text:
ceptis tuis, quae tu invenisti. « Deus in sancto. » o: « Exercebor in adinventionibus tuis, » hrationem per Christum futuram, commendat eum vel lapides, deos esse, sed nihil est certe, quia « tu » solus « es Deus, qui facis mirabilia. » Et quae mirabilia, ostendit dicens: « Notam fecisti in populis virtutem tuam, » id est Filium tuum, in quo virtus tua apparebit. Et non tantum notificabis Filium, sed « in brachio tuo, » id est, in ipso Filio « redemisti populum tuum, » quem populum determinat, scilicet, « filios Jacob, » id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hos uenisti ad gentilem ppłm. ꝙ gentit
popuus uenit ad te. Ad interam etia com¬
pletum ẽ quia dominus iħe incessit supͣ
mare. & suꝑ mare fecit petrum uenue ad
in aqͥs iuitis .i. in diuersis ppłis. Et licet
gentiles ad te ita ueniant. tam̃ uestigia
tua .i. signa iusticiȩ tuȩ non cognoscent᷑
Aiuideis. quib tanĩ multa fecisti inuacłã
qͥa deduristi uiũ ppłm tutũ sicut oues. non
qd ipsi bonȩ oues eent̃. s tu eras eis pius
pastor. in manu moysi ⁊ aaron. ad litt̾am:
Et ꝑ moysen intelligimus omnẽ ducem.
ꝑ aaron omnẽ sacerdotem quc̃ p̃fec̃ ppło suo:¬

Expanded text:
nisti ad gentilem populum, et gentilis populus venit ad te: ad litteram etiam completum est, quia Dominus Jesus incessit super mare, et super mare fecit Petrum ambulare ad in aquis multis, » id est in diversis populis: et licet gentiles ad te ita veniant, tamen « vestigia tua, » id est signa justitiae tuae, « non cognoscentur » a Judaeis. « Quibus tamen multa fecisti miracula, quia deduxisti » illum « populum tuum sicut oves, » non quod ipsi bonae oves essent, sed tu eras eis pius pastor « in manu Moysi et Aaron, » ad litteram: et per Moysen intelligimus omnem ducem, et per Aaron omnem sacerdotem, quem praefecit populo suo
Abbreviated transcription (Latin):
inttio .i. ex creatione celi & t̾re. Et quia il¬
la cognoni te fecisse ꝓpt̾ laudem tuã. scio
quia homines saluab̃. qͥa nisi ilo ᷤ
saluares mitã nñi. laudem haberes. Et
ñtantũ memor ero. s etiã meditabor
.i. studtose inquiram. in omnib oꝑib.t.¬

Expanded text:
initio, » id est, a creatione coeli et terrae, et quia illa cognovi te fecisse propter laudem tuam, sic quod homines salvabis, quia nisi illos salvares, nullam laudem haberes. Et non tantum « memor ero, » sed « etiam meditabor, » id est, studiose inquiram « in omnibus o
Abbreviated transcription (Latin):
delis synagoge quȩ hic loquit᷑ sicut ad̾
leus ẽ qui ioquit᷑ ita faciat suos auditores.
transilientes .i. contemptis mundanis. cele¬
stib adherentes. Et hec ẽ intentio. P saunus
dico dirigens in fiem. Ideo aliquiẽ de pͥorbꝰ
patͥb hic loqui dicimus. quia qui hic lo¬
quit᷑. delib̾at an possit ficri sauiatio no¬
minis. unde nullus fidelis dubitabat
eoꝵ qui pꝰ aduentum xpi fuerunt. Mat̾ia
ẽ tpsa fidelis sẏnagoga. Modus in pͥma .p.
ostendit seclamare ad dominum. etiam in
t̾bulatione. & quod ñ uelit consolariiis
demporalib. ubi dicit renuit consolari
anima mea. In scd̾a parte quȩ incipit an
tertia parte quȩ ucipit. ꝙ diri minccepi.¬

Expanded text:
fidelis Synagogae, quae hic loquitur sicut David, liens est qui loquitur, ita faciat suos auditores transilientes, id est contemptis mundanis, coelestibus adhaerentes, et haec est intentio, psalmus dico, dirigens in finem. Ideo aliquem de prioribus patribus hic loqui dicimus, quia qui hic loquitur, deliberat an possit fieri salvatio hominis, de qua nullus fidelis dubitat, eorum qui post adventum Christi fuerunt, Materia est ipsa fidelis Synagoga. Modus: In prima parte ostendit se clamare ad Deum etiam in tribulatione, et quod non velit consolari his temporalibus, ubi dicit: « Renuit consolari anima mea. » In secunda parte, quae incipit: « tertia parte, quae incipit: « Et dixi nunc coepi
Abbreviated transcription (Latin):
mirabilia quȩ ds ꝑ finum in mundo ꝓ¬
curauit. Et sic synagoga fidelis ꝓponenꝰ
se ui exemplum auis dicit. Ego clamaui
ad dnm̃. ut eum obtineam quia dñs est.
& hoc uocȩ mea. quia ab hoc quod peto
uoce. non discordo oꝑe. ꝙ etiam uoce inea
din ex quisiui. quia cum potestaᷤ ꝙ ꝓsꝑitaᷤᷤ¬

Expanded text:
mirabilia quae Deus per Filium in mundo procreavit. Et sic Synagoga fidelis proponens se exemplum aliis, dicit: « Ego clamavi ad Dominum » ut eum obtineam, quia Dominus est, et hoc « voce mea » quia ab hoc quod peto voce, non discordo opere, etiam « voce meaDeum exquisivi, » quia cum potestas hu
Abbreviated transcription (Latin):
non temꝑalib uolui consolari. idẽ habere
onsolationeni. & hoc ẽ anima inea renu¬
it consolari passiue. uel consolari se scil
ens magnã bonitatem ipsus di. Et exer¬
citatꝰ sum. ut cognoscerem quanta eet bo¬
panerunt pars sid̾a. Dico sp̃c defecit. stii¬
oculi mei .i. interior ratio mea. anticiꝑa.
litudinem alicinus uiri studiosi qui plus
ñ sum loquutus.i. non murmuraui contͣ
nem ad laudem suam fecit. humam ge¬
neris saluationem indicadat futuram. Car¬
nalitas autẽ udens hominem putresce̾.
negabat reꝑationem futuram. Et exerci¬
tabar: ut cognoscerem. quid potiꝰ tenendũ
sit. & it ineli intelligerẽ. scobebam spĩ .m.¬
.i. omnẽ fecem tetrenitatis eiciebam a me.
Scobere enĩ ẽ mundare. Uel scopebam. id̃e
ẽ. quod quidam dicunt scrobebam .i. caua¬
bam ut ꝓfundius de do intelligeram
Meditatus sum: ita dicens apud me. Num
ostensus est suꝑius cum mͥ intendit. placitior
erit cum reparabit. Aut abscidet ipse suam

Expanded text:
n temporalibus nolui consolari, id est, habere consolationem, et hoc est: « Anima mea renuit consolari » passive, vel consolari se, scilens magnam bonitatem Dei, « et exercitatus sum » ut cognoscerem quanta esset bopaverunt: » Pars secunda. Dico « defecit spioculi mei, » id est, interior ratio mea, « anticipalitudinem alicujus studiosi, qui plus n sum locutus, » id est, non murmuravi contra nem ad laudem suam fecit, humani generis salvationem indicavit futuram, carnalitas autem videns hominem putrescere, negabat reparationem futuram, « et exercitabat » ut cognoscerem quid potius tenendum sit, « et » ut melius intelligerem, « scopebam spi omnem faecem terrenitatis ejiciebam a me, scobare enim est mundare, vel « scopebam » idem est quod quidam dicunt, « scropebam, » id est, cavabam ut profundius possem de Deo intelligere. « Meditatus sum » ita dicens apud me, « Nuostensus est superius, cum mihi intendit, placidior erit, cum reparabit. « Aut abscindet ipse suam
Abbreviated transcription (Latin):
ut de eis suimeret omnẽ ꝓmeritam penam:
Et rcordatus ẽ. quasi oblitus dum eos affli¬
Econtrario ꝓpt̾ hoc maligni angłi remanent
in redempti. quia nulla eoꝵ natura quȩ qͥde
ꝑfata etat s sola suꝑba uoluntas impulit eoᷤᷤ
in percatum. Et etiam recordatus ẽ. quia siuit

Expanded text:
» ut de eis sumeret omnem promeritam poenam. « Et recordatus est » quasi oblitus, dum eos affliEcontrario maligni angeli propter hoc remanent inredempti, quia nulla eorum natura, quae quidem perfecta erat, sed sola superba voluntas impulit eos ad peccandum. Et etiam recordatus est, quia « spirit
Abbreviated transcription (Latin):
est a sapli .i. fidelis synagogȩ. habitus in
carminib .i. in landib cłi ꝓponit eni nob̾
magnas laudes di dum dicit eium notũ ec̃
in iudea. ꝙ quod ipse illumuiat uonos. ubi
dicit. turbati sunt ouines insipicntes. ⁊ dor¬
micrunt somnũ sium. Et ibi maximȩ ap¬
paret unde laudandus sit ubi dicit. Ut
saluos facias om̃s mansuetos t̾rȩ. Qui ps̃ ẽ¬

Expanded text:
est, fidelis Synagogae, habitus in carminibus, id est in laudibus Dei. Proponit enim nobis magnas laudes Dei, dum dicit eum notum esse in Judaea, et quod ipse illuminat bonos, ubi dicit, « turbati sunt omnes insipientes corde, et dormierunt somnum suum » : et ibi maxime apparet unde laudandus sit, cum dicit, « ut salvos faciat omnes mansuetos terrae, » qui ps
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in illis qui cessant a uiciis. & faciunt bo¬
na. Aua transiatio nt̃ in salem. s tianslator
posuit hoc significattĩ ꝓ significante. Et in
syon .i. in spcculantib dm̃. ẽ habitatio eius
it quib ipse nuuũ inuenit offendicuiũ
& ideo uos uidei facite uos speculantes
ut in uob̃ ds̾ habitet. Ibi in syon .i. in
dicens. arcuuim .i. latentẽ impugnatione.¬

Expanded text:
st, in illis qui cessant a vitiis, et faciunt bona. Alia translatio habet, in Salem; sed translator posuit significatum hic pro significante « et in Sion, » id est in speculantibus Deum, est « habitatio ejus » in quibus ipse non invenit ullum offendiculum, et ideo vos Judaei facite vos speculantes, ut in vobis Deus habitet. « Ibi, » id est in dicens, « arcum, » id est latentem impugnatione
Abbreviated transcription (Latin):
comphendat dicit. ⁊ uellum .i. omnẽ un¬
pugnatione ⁊ conflicium. Ita confirgit d̾s
hec uicia in suis. sicut historicȩ confrrgit
pottutias amorreoꝵ et gebuscoꝵ. ut po¬
pulum suum in t̾ram ꝓmissionis indu¬
ceret.¶ Iuuminans pars scd̾a. Contõ. Dico
tione ueri boni. a montib eternitatis .i.¬
ꝑ apłos qui ȩtm dicunt᷑ quia uita eoꝵ ma¬
net inȩteruum. Iiluminas dico intrabiłr
sine miraculis fiat cognitio dĩ. in se tam̃
mnabilis e. quia quantomagis d̾s ab ho¬
mine coguoscit᷑. tanto potentior intelligr̃.
Uel si habeat᷑ illuminans. pendet constru¬
ctio. usq tu terribił es. Et de illuminante. tur¬
uertuit in gaudus huiꝰ mundi. putantes bo
statim euigilare. addit somirum suii .i. con¬
dinne. ⁊ sicut euigilans nichil inuenit de
diuicus quas habuit in somno. sic omĩs illi¬
uiri d iuiciarũ. Hic ꝑ diuicias nonsolũ usita¬
tas diuicias accipimus. s etiam quelibet car¬

Expanded text:
comprehendat, dicit, « bellum, » id est omnem impugnationem, ita confregit Deus haec vitia in suis, sicut ad historiam, confregit potentias Amorrhaeorum et Jebusaeorum, ut populum suum in terram promissionis induceret. « Illuminans. » Pars secunda. Continuatio. Dico tione veri boni, « a montibus aeternis, » ios, qui aeterni dicuntur, quia vita eorum manet in aeternum, illuminas dico « mirabilisine miraculis fiat cognitio Dei, tamen mirabilis est, quia quanto magis Deus ab initio cognoscitur, tanto potentior intelligitur. Vel si habeat « illuminans, » pendet constructio usque, « tu terribilis es, » et te illuminante « turverunt in gaudiis hujus mundi, putantes essstatim evigilare, addit « somnum suum, » id est continue, et sicut evigilans nihil invenit de divitiis quas habuit in somnio, sic « omnes viri divitiarum. » Per divitias non solum usitatas divitias accipimus, sed etiam quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
ipłm sutun. ostendit qm benigue eos ds
in t̾ram ꝓmissioitis uduxit. & ex opposi¬
to qđ iudci. dni semꝑ exacerbantes tem
ptauerunt. In nona quȩ incipit. audi¬
uit d̾s ⁊ sp̃uit. ostendit iuudictam quã
in t̾ra ꝓmissionis sumpsit ds de illis. et
etiam de ꝑsequutorib eors philist̾. In .x.
parte quȩ incipit &. reppulit cab̃nacu¬
lum ioseph. ostendit quod p̃ter cet̾a be¬
neficia misit cis d̾s dauid regem. sci filui
suum. qui in innocentia & iusticia rege¬
ret eos. natum de tribu uida. E hec oĩa
intendit ammone̾ quoscũq fideles. ut
legem dĩ recipiant. ⁊ eam spũ aut̃ intelligãt.
ditȩ legẽ ineã. ut sicut ego legem d̾i spua¬
lit̃ intelligendo meã facio. ita ⁊ uos facia¬
tis. Et ut eam possitis uitelligere. nolite su¬
ꝑbi eẽ. s inclinate .i. humiliate. aurȩin¬

Expanded text:
it eos, » ostendit quam benigne eos Deus in terram promissionis induxit: et ex opposito, quod Judaei Deum semper exacerbantes semper tentaverunt. In nona parte, quae incipit: « Audivit Deus et sprevit, » ostendit vindictam quam in terra promissionis sumpsit de illis Deus, et etiam de persecutoribus eorum Philisthaeis. In decima parte, quae incipit: « Et repulit tabernaculum, » ostendit, quod praeter caetera beneficia, misit eis Deus David regem, scilicet Filium Dei qui innocentia et justitia regeret eos, natum de tribu Juda. Post haec omnia, intendit admonere quoscunque fideles, ut legem Dei recipiant, et eam spiritualiter intelligant. dite legem meam, » ut sicut ego legem spiritualiter intellexi, et eam facio, ita et vos eam faciatis, et ut eam possitis intelligere, nolite superbi esse, sed « inclinate » id est, humiliate « aure
Abbreviated transcription (Latin):
synagoge. Tu dicis confitebin᷑ ꝙ unuoca
bimus: & certe uono tuo. quia cũ ego acce
ꝑo. tempꝰ .i. oportunitatem uidicandi. iudi¬
qͥa homines sunt corrupti. & oportet p̃¬
scitos ꝑ miscdiam p̃patare. Et corruptio¬
nem hominum ostendit dicens. Lique
ꝙ corruptum. ⁊ om̃s homines fẽ liquȩ¬
facti & corrupti ꝑ peccata. qui habitant
in ea. quia scdm̃ corruptionẽ homuntun.
ipsa elem̃ta quȩ ipsis scruurnt corrũpiuit᷑.
Teria enĩ fertilior. ⁊ aer salubrior fuit dem

Expanded text:
Synagogae: Tu dicis, « confitebimur, » et certe bono tuo, puta cum ego acce est, opportunitatem judicandi, « judiquia homines sunt corrupti, et oportet praescitos per misericordiam praeparare: et corruptionem hominum ostendit dicens: « Liquet corruptum, « et omnes » homines liquefacti et corrupti per peccata, « qui habitant in ea, » quia secundum corruptionem hominum, ipsa elementa, quae ipsis serviunt, corrumpuntur. Terra
Abbreviated transcription (Latin):
Alodiis. in pͥma parte loquit᷑ ei synagog&. o¬
steudens eum talem cui omnis religio debeot
exmiberi. In scd̾a parte inducit᷑ xp̃e loquens
& respondens synagogȩ. & in uerb̾ suis pos
bim᷑ tͥ peccata nr̃a. Q quia securã se cirdi¬
dit ut ꝑmaneret in confessione ingeminat.
ielares: & in nobis habites. Recto ordine

Expanded text:
Modus: in prima parte loquitur ei Synagoga, ostendens eum talem cui omnis religio debeat exhiberi. In secunda parte inducitur Christus loquens, et respondens Synagogae, et in verbis suis possbimur tibi » peccata nostra: et quia securum se credidit ut permaneret in confessione, ingeminat: relaxes, et in nobis habites: recto ordine
Abbreviated transcription (Latin):
isti. quia muius in eis quicqmͣ feat insitu
solus. Plasmatio enim ẽ pͥma ciratio. sme¬
mor. Et tu ds̃ qui hec intrabina focisti. nie¬
inor esto huius .i. couuersionis iudeoꝵ
qd iste dicit ab solute huius. Aua trausia¬
tio htͣ huiꝰ oꝑationis. Et neccẽ ẽ ut sis me
ꝑ insipientiam. ⁊ hocẽ. Populus insipieus

Expanded text:
isti, quia nullus in eis quidquam fecit, nisi tu solus. Plasmatio enim est prima creatio. « Memor. » Et tu Deus, qui haec mirabilia fecisti, « memor esto hujus, » id est, conversionis Judaeorum, quod iste dicit absolute, « hujus » alia translatio habet, hujus operationis, et necesse est ut sis « per insipientiam, et hoc est « et populus insipiens
Abbreviated transcription (Latin):
exaitare ⁊ humiliare: quia in manu illiꝰ
.i. mirtura quia continet & nouum.⁊
uetus testamentil. in quo utroq testam̃¬
non ẽ exin auita .i. euacuata. qͥa neq usq
q exhauriant de diuina scriptura. tam̃
ñ minus ht̃ ipsa sp̃ual intellectus. ẜ fecẽ
non accipit turbidum aliquid. s qͣsi so¬

Expanded text:
exaltare: et humiliare, « quia in manu » illiest, mistura, quia continet et Novum et Vetus Testamentum, in quo utroque testamennon est exinanita, » id est evacuata, quia neque usque ad que exhauriant de divina Scriptura, tamen non minus habet ipsa spiritualis intellectus. Per faecem non accipit turbidum aliquid, sed quasi so
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatores. qui refecerunt totum mundũ
doctrinis ȩuangelii. et ꝑ istos ꝑdicatores. tu
siccasti fluuios ȩcham .i. inundantiam pecca¬
toꝵs qmͣ immittebat diabolus. sciuis ẽ dieᷤ
&. c̃. totum ad litteram. Allegorice autẽ ꝑdie
accipimꝰ sapientem qui e illuminatꝰ cogniti¬
one di. ꝑnoctem peccator intelligit᷑. qui ẽ
in tenebris ꝑ ignorantiam ueri boni. qui
peccator e tiuis o d̾s. quia cum ad te cont̾taiᷤ¬
fabricatus es auioram .i. principui comier¬
sionis. scił illos qui uouit̃ coniertunt᷑. &¬
solem .i. ꝑfectissimos sapientes qui alios pos¬
sunt uluminare. Tu etiam fecisti onis t̃. tiꝑ.¬

Expanded text:
praedicatores, qui refecerunt totum mundum praedicatores, qui refecerunt totum mundum praedicatione Evangelii, et per istos praedicatores « tu siccasti fluvios Ethan, » inundantiam peccatorum, quam immittebat diabolus. « Tuus est dies, etc. » Totum ad litteram. Allegorice autem per diem accipimus sapientem, qui est illuminatus cognitione Dei. Per noctem peccator accipitur, qui est in tenebris, per ignorantiam veri boni, qui peccator est tuus, o Deus, quia eum ad te confabricatus es auroram, » id est, principium conversionis, scilicet illos qui modo noviter convertuntst, perfectissimos sapientes, qui alios possunt illuminare. « Tu » etiam « fecisti omnes termi
Abbreviated transcription (Latin):
tc solidans qͥsi murũ. & hoc uiuirtute tua.
.I. iii omnpotentia tua. Posita figura. ponit fi¬
matis. qͥa ꝑ aqͣs baptisini homo exit adiabo¬
diabolum escam .i. refectionem. qͥa subtrahen¬
do diabolo sua menbra. eis ieficiunt᷑ qui sibi
eos incorꝑant. uł ipsis tͥbulationib reficiunt᷑
quas immittit eis diabolus. Ostendit etã
alias salutes quas fecit ds mundo. eũ dicit.
impediebat transitum eoꝵ. tu dixtiꝑisti .i.
fuiios ȩthan. t̾rȩ illius. ut iordanẽ. quem
sicco pede transicrunt. Ethan interp̃tat᷑ robu¬
stus. ꝑ quẽ intelligit᷑ diabolus. Possumus ⁊
hoc intelligere allegoricȩtta. Fontes ⁊ torren¬
tes echan .i. inundationes uicioꝵ q̃s ĩmittit
dhiabolud tune dirumpit do quĩ alleuiat parai
& siñ penitus condonat. Tunc siccat fuunoᷤᷤ
qũ in descito de petra aqmͣ ꝓduxisti.⁊ toritu¬
tes. sicut aqm illam quȩ sequebat᷑ eos ꝑdeser¬
tum. ꝑhos fontes ꝙ torrentes intaliginus

Expanded text:
te quasi murum: et hoc « in virtute tua, » id est in omni potentia tua. Posita figura, ponit simi: quia per aquas baptismi homo exit a diabodiabolum « escam, » id est refectionem: quia subtrahendo diabolo sua membra, eis reficiuntur, cum eos sibi incorporant: vel ipsis tribulationibus reficiuntur, quas immittit eis diabolus. Ostendit etiam alias salutes, quas fecit Deus in mundo, cum dicit: impediebat transitum eorum, tu « disrupisti, » id fluvios Ethan » terrae illius, ut Jordanem, quem sicco pede transierunt. « Ethan » interpretatur robustus, per quod intelligitur diabolus; possumus et hoc intelligere ad allegoriam ita, fontes et torrentes « Ethan, » id est inundationes vitiorum, quas immittit diabolus, tunc disrumpit Deus, quando alleviat peccata, et si non penitus condonat, tunc siccat « fluvio» quando in deserto de petra aquam eduxisti, et torrentes, sicut aquam illam quae sequebatur eos per desertum. Vel hos fontes et torrentes intelligimus
Abbreviated transcription (Latin):
uetͣ a xp̃o. non ẽ in miscdia d̾i. Erit hoc usq in
finem: Ert utiq in finem. quia qñ iudei con¬
uertent᷑ ad xp̃m: recipient᷑ in sinudi. Hec figͣa
fuit in moyse quidum abstrarit manii de si
nu ieꝓsam inuenit. & eum iterum in sinum
reposuisset. munda fuit. Hoc completumẽ
in populo iudeoꝵ qui cum remouerct᷑ a si

Expanded text:
 in finem, » erit utique in finem, quando Judaei convertentur ad Christum, recipientur in sinum Dei. Haec figura fuit in Moyse, qui extraxit manum de sinu, et leprosam invenit, et cum iterum eam in sinum reposuisset, munda fuit, et hoc est impletum in populo Judaeorum, qui cum removeretur a si
Abbreviated transcription (Latin):
in finem seculi interiꝰ. Reppulit eos dñs.
qñ non defendit sicut solebat: ꝙ ꝑmisit
destrus a romanis. In hac iut̾rogatione
notat conquestionẽ. quasi diccit. doleo de
illoꝵ tanta destructione. Et utquid uatus ẽ
furor tuus .i. quare untus es isq ad furorẽ
scił ut grauissimas ⁊ dutttiruas penas eis
reficiunt᷑ in pasctus: Et hic ꝑ beneficia quȩ
ds̃ eis contulit incipit quasi captare be

Expanded text:
in finem saeculi. Repulit eos Deus, quando non defendit eos sicut solebat, et permisit destrui a Romanis. In interrogatione notat conquestionem, quasi diceret: Doleo de illorum tanta destructione, « ut quid iratus est furor tuus? » id est quare iratus es usque ad furorem? scilicet ut gravissimas diuturnas poenas eis reficiuntur in pascuis: et hic per beneficia quae Deus eis contulit, incipit captare be
Abbreviated transcription (Latin):
iam none ꝓpħa apud nos que consulamus siẽ
pͥus solebamus. Cum enim ꝓpħȩ cessarent si¬
gnum fuit aduentus illius qui fuit ⁊ finis et
completio ꝓpħartun. & ampliꝰ. nos ñ cogn.d̾s.¬
atio. Licet ds beneficia tanta iudaico ppło
contiuisset. tam̃ non erit uiclementia ipsius
si ꝑmittat eo ᷤ destrui. qui ipsi iudei dixeruit
in corde suo .i. sicut dixerunt in corde habuert.
Nec debemus celebiare. qm̃ nos ñ iudimus

Expanded text:
t propheta » apud nos, quem consultamus, sicut prius habebamus. Cum enim prophetae cessarent, signum fuit adventus illius, qui fuit et finis et completio prophetarum: « et amplius nos non cognosatio. Licet Deus tanta beneficia Judaico populo contulisset, tamen non erit in clementia ipsius, si permittat eos destrui, quia ipsi dixerunt Judaei in corde suo, id est, sicut dixerunt, ita in corde habueruntNec debemus celebrare, quoniam « non vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
bant omnes uera ⁊ inconsueta muacula
tunc commouebaut᷑. his uͦ cessantib
ꝑ desideria scłi. Hic mittit nos ad histori¬
am. Cam moyses miracula facẽt coram
cessauerunt miracula. ꝙ. ppłs cepit ꝓficis¬
ci. conscendit in eos. et in sequittus e ppłm
di. ¶Et tu qui hec facis in hac uta. ter¬
ribilis es fitturus impus in iudicio. et
ad penitentiam. illos tunc grautẽ pumes.
mũdui. cum fiet uox intuba dei.⁊ in
uoce archangłi. Et hoc ꝓpħa annuntiat
ꝑ pteritum. quia in consiuo di iam iudat.
ut saluos fatiat om̃s mansuetos t̾rȩ. Qm̃.
dicit uouete. quia quȩdam sunt quȩ non
eent necessaria ad faciendũ nisi uouerent᷑.
sicut abstinere ab uxore. a carnib ⁊ cctera.
Q ideo sunt auiciendi homines ut uoue¬
ant. Uouece dico ñ aliquis: s om̃s .q.i.c.¬

Expanded text:
bant varia et inconsueta miracula, tunc commovebantur; his vero cessantibus, per desideria saeculi. Hic mittit nos ad historiam, cum Moyses miracula faceret coram cessarent miracula, et populus coepit proficisci, conscendit in equos et insecutus est populum Dei. Et « tu » qui haec facis in hac vita, « terribilis es » futurus impiis in judicio, « et ad poenitentiam, illos tunc graviter punies. mundum, cum sit vox in tuba Dei, et in voce archangeli, et hoc Propheta annuntiat per praeteritum, quia in consilio Dei jam viderat ut salvos faciat omnes mansuetos terrae.dicit « vovete, » quia quaedam sunt quae non essent necessaria ad faciendum nisi voverentur, sicut abstinere ab uxore, a carne, et caetera, et ideo sunt alliciendi homines ut voveant; « vovete » dico non alii, sed omnes qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quod ab abitatione sua remouet omnẽ
ta bonos alumiuat. malos excecat. ⁊ tande
in iudicio dampnabit impios. ꝙ saluabit
bonos. In tercia parte quȩ uicipit. qm̃ cogi
faciendum festum. & ammonet nos ut fe
stum ei faciamus. Et hec ẽ intentio. Et sie
ammonens ipsos iudeos. dicit synagoga.

Expanded text:
 quod a sua habitatione removeat omnem ita bonos illuminat, malos excaecat; et tandem in judicio damnabit impios, et salvos faciet bonos. In tertia parte quae incipit: « Quoniamfaciendum sit festum, et admonet nos, ut ei festum faciamus, et haec est intentio. Et sic admonens i
Abbreviated transcription (Latin):
numdũ erat ui temꝑe ꝓpħe.ꝙ destructionem
Asaph namq congirgatio incerptat᷑. Matia e
ipsa sẏnagoga. deplorans ⁊ dolens destructio
parte factt quandam conquestionẽ de destiu¬
S. ostendens hoc ex iudcoꝵ incittis ꝓuenisse.
In scd̾a parte quȩ incipit. ds aute iex nr̃. pre¬
cat᷑ ut sicut ds̃ fecit iniscd̾iam mubo. inulta
quoq mirabilia. sic faciat etiam ipsis udis.
In tercia paite quȩ incipit. ne tudas bestus.
orat dm̃ ut quicqͥd faciat de aliis. saitem pau¬
ꝑum ⁊ confitentium sͥ miseirat᷑. Intentio
e hortari ut compatiam᷑ malis alioꝵ. qd̾
est quida gradus caritatis. Et ponit conque¬

Expanded text:
et « Asaph » namque congregatio interpretatur. Materia est ipsa Synagoga, deplorans et condolens destructionparte facit quamdam conquestionem de destrutur, ostendens hoc ex Judaeorum meritis provenisse. In secunda parte, quae incipit: « Deus autem rex noster, » precatur ut sicut Deus fecit misericordiam mundo, multa quoque mirabilia sic faciat etiam ipsis Judaeis. In tertia parte, quae incipit: « Ne tradas bestiis, » orat Deum ut quidquid faciat de aliis, saltem pauperum et confitentium sibi misereatur. Intentio est, hortari ut compatiamur malis aliorum, quia hic est quidam gradus charitatis. Unde Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
ptando. putantes se facere suꝑ me. Appropi¬
nes delectant᷑ in osi carnium. infur .s.⁊.c. In¬
pot̃ ꝓficcre. Cadit. cum iustus sic confirma
tꝰ ẽ. qd̾ nec etiam audet eũ aggredi. Et ma
appropiant. suꝑ me ad hoc ut noceant sic̃
putant. tam̃ in ut̾tate ita appropiant ut
edant carues meas .i. consumant carnalita¬
tes meas. ⁊ illi qui sio edendo tͥbulant me
inimici mei. infirmati sunt ⁊ cccidiuit. Et
quia tͥbulantes me cadunt. idco .s. cast᷑ .i. si¬

Expanded text:
tando, putantes se facere « super me » appropines, delectantur in esu carnium. « Inpotest perficere: cadit cum justus confirmatus est sic, quod nec etiam audet eum aggredi: et maxappropiant super me » ad hoc ut noceant sicut putant: tamen in veritate ita appropiant, « ut edant carnes meas, » id est consumant carnalitates meas, et illi qui sic edendo « tribulant me inimici mei, infirmati sunt et ceciderunt. » Et quia t
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habeat saluationẽ. nisi in solo deo: innu¬
it plene omnẽ saluationẽ eẽ adeo. ⁊ ñ ab
homine. Et sicut in p̃cedentib quibꝰdam
psalmis breuit̃ tang̾ passionẽ ⁊ resurrectionẽ:
qͥ solus potes exaudire. Id eo ponit fitturti
quia si sileres. tuno eẽs temotꝰ a me. Cum
dicit damabo. ⁊ subuingit ne sileas: notat
affectionẽ piam int̾ dm̃ ⁊ homitie. quia
ex quo clamare homo incipit. ds audit.
de pͥma ⁊ scd̃̾a clarificatione. Prima darifica¬
tio ẽ ante resuriectionẽ. cũ fuit ĩmunis
ab omni peccõ. et ꝑ cum ds̃ miracula fecit.
quȩ nemo alius ficere potuit. Sala clarifica¬
tio fuit in resurrectione. quia eiꝰ humanitas
imꝑassibilitatem ⁊ immortalitatẽ suscepit:
Cum dicit ne sileas. intelligunꝰ eum clama¬
re. de scd̾a clarificatione. Et quia posset
pͥma ñ exaudiet eum: addit. ⁊ etiam.n.t.

Expanded text:
n habet salvationem nisi in solo Deo, innuit plane omnem salvationem esse a Deo, et non ab homine: et sicut in praecedentibus quibusdam psalmis breviter tangit passionem et resurrectionem, ine » Pater, qui solus potes exaudire. Ideo ponit futurum, quia si sileres, tunc esses remotus « a me. » Cum dicit, « clamabo, » et subjungit « ne sileas, » notat affectionem piam inter Deum et hominem, quia ex quo homo clamare incipit, Deus exaudit. de prima et secunda clarificatione. Prima clarificatio est ante resurrectionem, cum fuit immunis ab omni peccato, et per eum Deus miracula fecit, quae nemo alius facere potuit. Secunda clarificatio fuit in resurrectione, qua ejus himpassibilitatem et immortalitatem suscepit. Cum dicit, « ne sileas, » intelligimus eum clamare de secunda clarificatione: et quia posset prima non ex
Abbreviated transcription (Latin):
mani gen̾s. eum eẽ filium dĩ. ⁊ talia. Et ue
uellent se excusare quia occulta illa ñ possent
cognosocit. ostendit eos mexcusabiles. dicenᷤ
eoᷤ manifesta oꝑa xp̃i non considerasse. uti qͥb
illa occulta potuissent cognoscere: ⁊ hoc ẽ. &¬
ñ.ĩ.ĩ.o. m.e.i. potentie ipsius Cum dicit
nttellererunt occulta. Si enim considerarent
qd̾ immuiis eet̃ ab omni peccato miracła quȩ
ipse faciebat: eum ñ solum hominẽ. s dĩ fili¬
um. mundiq redemptorẽ cognoceient. Hebre¬
um ht̃ non considauertint in oꝑa manuñ
qus. hoc qd̾ ñ intellexerunt. fuit causa qͣre
mala de xpõ ad inuenerunt: qͣre etiã damꝑna¬
q sunt. Iuxta qd̾ subdit. Et id̾eo quia non

Expanded text:
m Dei: et talia etiam ne vellent se excusare, quia occulta illa non possent agnoscere, ostendit eos inexcusabiles, dicens eos manifesta opera Christi considerasse, in quibus illa occulta potuissent cognoscere: et hoc eid est, potentiae ejus. Cum dicit intellexerunt illa occulta. Si enim considerarent quod immunis erat ab omni peccato, miracula quae ipse faciebat, eum non solum hominem, sed Dei Filium, mundique Redemptorem cognoscerent. Hebraeum habet non consideraverunt in opera manuum ejus. Hoc quod non intellexerunt, fuit causa, quare mala de Christo adinvenerunt, quare et damnati sunt juxta quod subdit: et ideo « quia non
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ĩmunis ab omni peccõ. Refioruit qñ ĩmor¬
talitat̾e. ⁊ impassibilitat̾e suscepit in resurre¬
ctione. Uel ita. florint caro humana in ad̾a:
qui constitutꝰ fuit in omni ꝑfeccione. deflo¬
ruit ꝑ eiusde inobedientiam. refloruit ac¬
bo eum. ex uoluntate .in. scił in menbris:
ẽ. for.p.s.i. sͥ deuote. fortitudo d̾i in eo ẽ. qd
homines de diaboli uigo eripuit. & suos fa
steria xp̃i ꝓsint hominib ad salutẽ. Et
quia dominus ẽ fortitudo pleb gͦ dñẽ fac
testate. dirigendo ad fidem. Et bñdic dando

Expanded text:
fuit immunis ab omni peccato: refloruit, quando impassibilitatem et immortalitatem suscepit in resurrectione. Vel ita: « Floruit caro » humana in Adam, qui constitutus fuit in omni perfectione: defloruit per ejusdem inobedientiam: refloruit, acbo eum ex voluntate mea, scilicet in membris, e. Idest sibi devotae. Fortitudo Dei in eo est, quia homines de diaboli jugo eripit, et suos facit.steria Christi prosunt hominibus ad salutem. Et quia Dominus est fortitudo plebis, ergo, Domine, fac testate, dirigendo ad fidem: et benedic dando
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uidens alam destructionem eẽ inreꝑ abilem: ad
reꝑauerat illo ᷤ ds̾. ut in destructionib babylo¬
niȩ. & in captiuitate egipti. Nel etiam si sp̃ũ¬
alit̾ eeñt destiucq. ut si stib aliquo duce. ecñt
ydolatre: ꝑalium ducem eo ds ab ỹdolatria
libabat᷑. De hac autẽ nouissima ercecatiõs
spũali. ñ reꝑ abunt᷑ usq in finem. qñ eorũ
reliquie saluabunt᷑. corporalit̾ uͦ nũqmͣ re

Expanded text:
idens illam destructionem esse irreparabilem, addreparaverat eos Deus, ut in destructionibus Babylonis, et in captivitate Aegypti. Vel etiam si spiritualiter essent destructi, ut si sub aliquo duce essent idololatrae, per alium ducem Deus eos ab idololatria liberabat. De hac autem novissima excaecatione spirituali, non reparabuntur usque in finem: quando eorum reliquiae salvabuntur: c
Abbreviated transcription (Latin):
adinuentiones suas. Ad inuentiones ideodic
quia licet de eo aliquid mali nescurit. tñ¬
inuocabant eum potatoiem: dicebant etiã¬
eum habere demonium. Ꝙ ñtĩ secundũ
turpẽ uitam retͥbue: s etiam. s.o.m .a. idẽ.
in morte dñi. Cum apponit manuũ. post
oꝑa: ostendit eo ᷤ magnũ studium ⁊ affecti¬
onem ad illud opus adhibuisse. Quod dicit
oꝑus manuũ.tractum ẽ ab artifice. qͥ illa¬
oꝑa uult dici manuũ suarũ. quȩ studio¬

Expanded text:
adinventiones suas. Adinventiones ideo dicit, quia licet de eo aliquid mali nesciretur, tamen vocabant eum peccatorem, dicebant eum habere daemonium . Et non tantum secundum turpem viin morte Domini. Cum apponit manuum post opera, ostendit eos magnum studium et affectionem ad illud opus habuisse. Quod dicit, opus manuum, tractum est ab artifice, qui illa vult dici opera manuum suarum, quae studio
Abbreviated transcription (Latin):
tium. qui eleuant manus suas ad celum:
ubi dm̃ sp̃alit̃ cretunt habitare. ⁊ sic̃ etiã
iudei faciebant. qui ubicunq terrarũ deti¬
nerent᷑. uersus templum qd erat in ihecłm
in quo dm̃ sꝑalit̃ habitare ccedebant. orabãt:
Exaudi uocẽ dep̃cationis huitis .s. Ne trada¬
.m.c̃. ꝑ .i. cum abraham. & aliis iustiꝰ pre¬
cessorib xp̃i. Quo ᷤ ideo peccatores uocat:
Simul ñ fuit: quia tenebras qsͣ illi patiẽban¬
tͣ non sustinuit. Et ne ꝑdas.i. ne condem
tib .s. udeis iniquitatem. Hel aut̃. Exaudi
dep̃cationẽ nec deꝑteor quin tradas me tuor¬
N: s ne consentias uoto iꝑsoꝵ. Et hoc est.
ut sicut iꝑsi malo uoto me tradunt. ita tu
qͦ malo uoto me tradas. Et .n.ꝑ.m .i. ne pinit¬
Loquunt᷑ pacem .i. pacifica uerba. Q hic sp̃ałr¬
de samarituno legit᷑ in ȩuangłio. Qui ꝓximꝰ
đr illi qui in latrones incidit. quia miãm ci

Expanded text:
tium, qui elevant manus suas in coelum, tium, qui elevant manus suas in coelum, ubi Deum specialiter credunt habitare: sicut et Judaei faciebant, qui ubicunque terrarum devenirent, versus templum quod erat Hierusalem, in quo Deum spiritualiter habitare credebant, orabant. Exaudivi vocem deprecationis huiis justis praecessoribus Christi: quos ideo peccatores vocat, Simul non fuit, quia tenebras quas illi patiebantur non sustinuit: « et ne perdas, » id t Judaeis « iniquitatem. » Vel aliter: Exaudivi deprecationem, nec deprecor quin tradas me morti, sed ne consentias voto ipsorum: et hoc est, ut sicut ipsi malo voto me tradunt, ita tu quoque malo voto me tradas: et ne permitloquuntur pacem, » id est, pacifica verba: et hic speciade Samaritano legitur in Evangelio, qui proximus dicitur illi qui in latrones incidit, « quia miseri
Abbreviated transcription (Latin):
simił ero.d.i.la.i. in miscriam huiꝰ mundi
Qui ideo lacus đr. quia sic̃ fo nea cuiꝰ fundꝰ
ñ apparet lacus d̾r: sic mundus lacꝰ dicto
cuiꝰ miscriarũ ꝓfunditatem ñ uidomꝰ. Si
enĩ ille homo dominicus a p̃sidio duum
uerbi. sͥ untqi deserert᷑: sinuł utiq alitꝰ ho¬
minib inueniret᷑. Nel in lacum .i. incorru¬
ptionem. Caro enĩ dominica in sepulebro
corrumperet᷑ : insi eam diuinitas suscitaret:
Bene dicit desceudentib: q maximꝰ descensꝰ
est a deo deuiare: & se ad huiꝰ iuudi mise¬
rias inclinare: ascensus uͦ relictis his mise¬
riis ad bona ꝑpetua festinare. PDico ne sile¬
manuum xp̃i. ⁊ subdit causam quare de¬
beat exaudiri: qr orat ad eum. ⁊ quia extol¬
lit manꝰ suaᷤ ad ip̃m. Et hoc ẽ. dum ĩ. qͥa¬
tuendam. Ex passioue enĩ xp̃i ꝓcessit eccłię
constitutio. Uel manue i. oꝑationes meas
.s. t.i. ad de ipsum. in locum quẽ scio te habi¬
tare. Hic mittit no ᷤ ad consuetudinẽ oran¬

Expanded text:
d est in miseriam hujus mundi, quae ideo lacus dicitur, quia sicut fovea cujus fundus ignoratur, lacus dicitur, sic mundus lacus dicitur, cujus miseriarum profunditatem non videmus. Si enim ille homo Dominicus a praesidio divini verbi sibi uniti desereretur, similis utique hominibus inveniretur. Vel in lacum, » id est in corruptionem: caro enim Dominica in sepulcro corrumperetur nisi eam divinitas suscitaret. Bene dicit, « descendentibus, » quia maximus descensus est a Deo deviare, et se ad hujus mundi miserias inclinare: ascensus vero, relictis his miseriis, ad bona perpetua festinare. Dico « ne silemalis: et subdit causam quare debeat exaudiri qui orat ad eum: quia extollit manus suas ad ipsum: et hoc est: « tuendam. Ex passione enim Christi processit Ecclesiae constitutio. Vel « manus, » id esst, ad teipsum, in locum quem scio te habitare. Hic mittit nos ad consuetudinem oran
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ dicit huic. uel ad differentiam. uel ad excel¬
lentiam ꝑ ot̾ accipi. qͣsi diceret. Huic: scił non
quȩ nulli alii possunt aptari. nisi sõli xp̃o.
ut est rofloruit caro mea. Materia ẽ ipse xp̃c:
de eo sic agit. Describit eum pecentẽ. & sibi
& contͣ inimico ᷤᷤ agentẽ etiam gr̃as de impetͣ¬
tione suȩ peticionis. Et hec ẽ scd̾a pars psal¬
mi. In tercia parte ostendit qd̾ ea quȩ facta st̃
de xp̃o. sicuti passio ⁊ resurreccio et similia.
siuis etiam ad exaltationẽ ꝓsuerunt. Intentio
ẽ. ut ꝑ suadeat ñ eẽ confidendũ i homine.
s in solo dõ. cum ostendat xp̃m ꝑfectissimu̾̃¬

Expanded text:
d dicit huic, vel ad differentiam, vel ad excellentiam potest accipi: quasi diceret: Huic non que nulli alii possunt adaptari, nisi Christo soli, ut est: « Refloruit caro mea. » Materia est ipse Christus. De eo sic agit: describit eum petentem et sibi et contra inimicos, agentem etiam gratias de impetratione suae petitionis, et haec est secunda pars psalmi. In tertia parte ostendit quod ea quae facta sunt de Christo, sicuti passio et resurrectio, et similia, suis etiam ad exaltationem profuerunt. Intentio est ut persuadeat non esse confidendum in homine, sed in solo Deo, cum ostend
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolunt intellectũ scripturaꝵ ꝑuertere. Ego
dico ꝓpt̃ inimico ᷤᷤ meo ᷤ: nec tam̃ p̃corut non
deuorare sicut uolunt. Nec debes tradere qm̃
& mniqui st̃: et insurgunt: & mentiunt᷑. Et
.t. unꝗͥ .i. testantes iniqua. quia ea quȩ alii fal¬
sa dixerant. isti confirmãbant dicentes. non eẽ
futuia aliam uitam. pret hanc ⁊ similia:

Expanded text:
qui volunt intellectum Scripturarum pervertere. Ego dico propter inimicos meos, nec tamen precor ut non devorare me ut volunt. Nec debes tradere, quoniam et iniqui sunt, et insurgunt et metiuntur: et  id est testantes iniqua: quia ea quae alii falsi dixerant, isti confirmabant, dicentes non esse futuram aliam vitam praeter hanc, et similia:
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ dauit in petͣ ⁊ in montib ponebat mu¬
nitiones. Exaltatio qmͣ p̃misit in petra.
futura erat illi iusto. quia xp̃e ndum erat¬
exaltatꝰ. Exaltationẽ uͦ quȩ sequęt᷑: iam tũc
habebat. ¶Abscondit in tab̃nacło. exaltauit
quin regnũ obtueam. Postqmͣ ostend se ꝑ pri¬
mã linitionem securũ eẽ de uita ęterna: po
d̾r hostia. immolata. quia sic̃ hostia un¬
molata placebat do dum statum habebat
ita laus ista grata ẽ dõ. Hostiam dico uo¬
ciferationis. i. magnȩ affectionis. Alia tuͣs¬
latio ht̃ iubilationis. E tunc d̾r iubilie.
qũ tantũ gaudium m̃te concipiiꝰ. ad qd̵
expͥmendũ uor humana ñ sufficit. Uñ etiã
notȩ. ꝑquod ostendunt nullã uocem intelligi¬
bilem ad laud̾e di posse sufficere. Immolaui
hostiam: & deinceps laudabo. Et hoc ẽ quod

Expanded text:
liter David in petra et in montibus ponebat munitiones. Exaltatio quam promisit in petra futura erat illi justo, quia Christo nondum erat: exaltationem vero quae sequitur jam tunc habebat. Abscondit in tabernaculo, « exaltavit quin regnum obtineam. Postquam ostendit per primam linitionem se securum esse de vita aeterna, pondicitur hostia immolata, quia sicut hostia immolata placebat Deo cum statum habebat, ita laus ista grata est Deo. « Hostiam, dico, vociferationis, » id est magnae affectionis. Alia translatio habet jubilationis, et tunc dicitur jubilus, quando tantum gaudium mente concipimus, ad quod exprimennotae, per quod ostendunt nullam vocem intelligibilem ad laudem Dei posse sufficere. Immolavi hostiam, et deinceps laudabo, et hoc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad bene oꝑandum. Etͣbene posset iuuare in
uilem ⁊ despicabiłe. qđ uidert᷑ eẽ causa quare
as eum despiceret: precat᷑ dm̃ ne in ipso causã
ideo non dehes me desꝑicere: quia ñ ẽ mea tantũ
sit despiciendus. Dñs assumpsit me: & tu dnẽ¬

Expanded text:
ad bene operandum: et quia posset juvare in vilem et despicabilem, quod videretur esse causa quare Deus eum delinqueret, precatur Deum ne in ipso causam ideo non debes me despicere, quia mea culpa non sit despiciendus. « Dominus assumpsit me, » e
Abbreviated transcription (Latin):
Materia ẽ pͥma ⁊ scda luutio. De pͥma linitioẽ
sic agit. Ponit eam. ⁊ ꝑ eam certitudiuẽ secd̃ȩ.
De sid̾a sic agit. Pouit frequentes petitiones illiꝰ.
⁊ affirmat se habiturũ. Intendꝰ noᷤ certoᷤ red¬
dere. qd̾ habita pͥma lintione. scd̾am possimꝰ
habete: Titulus sic exponit᷑. Ps̃ iste conuenit

Expanded text:
Materia est prima et secunda linitio. De prima sic agit: ponit eam certitudinem secundae. De secunda sic agit: ponit frequentes petitiones illius, et affirmat se habiturum. Intendit nos certos reddere, quod habita prima linitione, secundam possimus habere. Titulus sic exp
Abbreviated transcription (Latin):
Angeit᷑ in regnum. Daiud fecit hunc psalmũ
pͥusqm linirct᷑ scda linitione. Ante pͥmã enĩ
linitionẽ nullũ psalmũ ꝓrsus composuit.
Inunxit autẽ eum samuel pͥmo in domo ꝑatͥs
sui. in qua linctione intellexit ꝓmissionem
regni. & ꝑ quã securus fuit. ñ posse effici ali¬
de corꝑali linitione uel de optentu regni terre¬
stris. s de linitione sp̃uali. ⁊ de regno celesti:
Consid̾ auit enim filio ᷤ eccd̃iȩ securitatẽ posse
habe de scda linitione.i. de imꝑassibilitate
⁊ immortalicate. ꝑ pͥmã linttion̾ẽ qmͣ in hac
uita recipiunt. s. remissionẽ peccatoꝵ. ⁊ con¬
fortationẽ ad bñ oꝑandum in baptismate:
Sicut autẽ dd pͥmã linitionẽ in domo patͥs
sui suscepit. ita unꝰquisq fideł in domo Patͥs
Domus diaboli uocat᷑ mundus iste. In qmͣ

Expanded text:
ngeretur in regnum. David fecit hunc psalmum, priusquam liniretur secunda linitione. Ante primam enim linitionem nullum psalmum prorsus composuit. Inunxit autem eum Samuel primo in domo patris sui, in qua linitione intellexit promissionem regni et per quam securus fuit, non posse effici alide corporali linitione, vel de obtentu regni terrestris, sed de linitione spiritali, et de regno coelesti. Consideravit enim filios Ecclesiae securitatem posse habere de secunda linitione, id est, de impassibilitate et immortalitate, per primam linitionem quam in hac vita recipiunt, scilicet remissionem peccatorum, et confortationem ad bene operandum in baptismate. Sicut autem David primam linitionem in domo patris sui suscepit, ita unusquisque fidelis in domo patris Domus diaboli vocatur mundus iste, in quam
Abbreviated transcription (Latin):
S sic̃ prius in mari pharaonem. ⁊ suos oc¬
cidisti. ita ex opposito homines in baptis¬
mo modo saluos facis. Qui ase̾. Ecce qͦmͦ
facis scripturas salubres. Q . d. Tu dico qui¬
saluatio ppłi tui. E uangelia quadrige dñr.
onem. resurrectionẽ. ascensionẽ. ⁊ ꝑ illos eqͦs
suscitans .s. continue. arcũ t .i. ueterẽ legẽ.
quȩ prius erat inutilis ad litterã intellecta.
mͦ ꝑ nouã legem itendisti. i quasi cordam
in arcu posuisti. ⁊ad noticiã multoꝵ direxisti.
UI n suscitab̾ iuram̃ta .i. firmas ꝓmissiones
quȩ locutus es. non uni tm̃. s multis tribu¬
bus sicut ysaac. iacob ⁊ aliis. dicendo. In se¬
legis suscitatam scindes .i. falsificabis. fluui
uolunt negare partũ uirginis alia hmͦi.
fuit quasi fulgurans hasta ad cõꝑationẽ sa¬
gitarũ. Et si mittibꝰ n pacificis u̾bis illi
noluerint conũti. tu conculcab .i. cõmi¬
nando conuertes terrã .i. illos terrenos.
infremitu .i. infrem̃te ⁊ uiolenta p̃dica¬

Expanded text:
 sicut in mari Pharaonem et suos occidisti, ita ex opposito homines in baptismo modo salvos facis. Qui ascendis. Ecce quomodo facis scripturas salubres; quasi ita dico: quisalvatio populi tui. Evangelia quadrigae dicunonem, resurrectionem et ascensionem. Et per eos equos suscitans suscitabis continue arcum tuum, id est veterem legem, quae prius erat inutilis ad litteram intellecta: modo per legem novam intendisti, et quasi chordam in arcu posuisti, et ad notitiam multorum direxisti: et etiam suscitabis juramenta, id est firmas promissiones, quae locutus es non uni tantum, sed multis tribubus, sicut Isaac et Jacob, et aliis, dicendo: In selegis suscitatam scindes, id est falsificabis, fluviovolunt negare partum virginis, et alia hufuit quasi fulgurans hasta ad comparationem sagittarum. Et hoc mitibus et pacificis verbis illi noluerunt converti, tu vero conculcabis et convincendo convertes terram, id est illos terrenos, in fremitu, id est in fremente et violenta praedica
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Exultatio eoꝵ .i. ꝑsequentiũ me.
sic̃ exultatio eius qui occidit aliquem¬
pauꝑem in abscõ. loco. Et cũ pͥus credidis¬
set illum. eẽ. diuitẽ ⁊ ꝑ mortẽ illius se habi¬
turũ diuitias. illo interfecto recognosẽ pau¬
perem fuisse. ⁊ io se nicħ. eẽ. lucratũ. Eliã
Uere exultatio eoꝵ ẽ inanis : ꝙ y ꝑ mediũ

Expanded text:
sequentium me, sicut exsultatio ipsius, qui devorat pauperem in abscondito loco; et cum ille prius credidisset illum esse divitem, et per mortem illius se habiturum divitias, illo interfecto, recognoscit pauperem esse, et ideo nihil esse lucratum. Viam. Vere exsultatio eorum inanis est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ista conu̾sio fiat.s. ꝑ doctrinã ⁊ baptismũ.
quod sic dic̃. dñe qui pͥus uindictã tuã in aqͥs
diluuii exerciusti. ⁊ aquas egipti in sanguinẽ
conuertisti. ⁊ aquas maris suꝑ egyptios in¬
uertisti. nũquid adhuc iratus es in flu. doctri
in scriptis ⁊ salutaris intellectus. Qut nun¬
quid ẽ adhuc furor .t.i. continuatio ix tuȩ.¬

Expanded text:
nam et baptismum, quod sic dicit: Domine, qui prius vindictam tuam in aquis diluvii exercuisti , et aquas Aegypti in sanguinem convertisti, et aquas maris super Aegyptios invertisti , nunquid adhuc iratus es in fluminibus S et salubris intellectus: aut nunquid est adhuc furor t
Abbreviated transcription (Latin):
minanti predicatione. quantio cõminab̾is
infernales penas. ⁊ tu bene potis facere. qr
cũ tu prius ẽẽs in occulto paucis cognitus.
mͦ ꝑ incarnationẽ filii egressus es ad cogniti¬
littem. Populo tuo es insalutẽ. s captit .i. di¬
ꝑii .i. de cordib maloꝵ: Iipsum fundamen

Expanded text:
edicatione, quando comminaberis infernales poenas. Et tum bene poteris facere, quia cum tu prius esses in occulto, paucis cognitus, modo per incarnationem Filii egressus es in salutlutem. Populo tuo es in salutem, sed caput, id est did est de cordibus malorum; et ipsum fundamen