comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nec eebono & mcelũ conpacita : ut manicheus plaes phemat. ged cum siti cre¬
atone bona arbitho cenime efficitur nob̵ uł bona uł mala rã immmita¬
tione sub staeniȩ : sed & secutionis mercedo : Ipsac enim ost. quue stibiit
ma non muttbitur : Sed uir mortuus fesur git in formce uiq. ea femi¬
Non sp&ie naturdi neiñ eãt uerc re surrectio sinonid resungat
ons cedcom tenobcenturi donee aueito tacte dñi ꝑ in debi tã eius merite

Expanded text:
nec ex malo et bono compacta, ut Manichaeus blasphemat: sed cum sit creatione bona, arbitrio animae efficitur nobis vel bona vel mala, non immutatione substantiae, sed exsecutionis mercede. Ipsa enim est, quae ma non mutabitur, sed vir mortuus resurget in forma 41 viri, et feminon specie naturali, ne non sit vera resonis Adae tenebantur, donec auctoritate Domini per indebitam ejus mortem
Abbreviated transcription (Latin):
mutatio Quȩ ꝓres uicis si tudine uł preci
dis posictione suc cedit Neces se .ẽ. enim ut di¬
uine disposigonis quomani festiores ceudien¬
tib ficent ꝑ significaitiones humane m̃tis indicemt᷑:
ii legim Qđ suffucabaat. sp̃s malus dñi sccul.¬

Expanded text:
mutatio, quae pro rerum vicissitudine, vel pro recti dispositione succedit. Necesse est enim, ut divinae dispositiones, quo manifestiores audientibus fiant, per significationes humanae mentis indicentur. Int. Legimus quod suffocabat S
Abbreviated transcription (Latin):
cppellat a quoꝑ secutio uen & exitsema:
quemprius in regnũ legendũ putocuit : RESPOU¬
quia dr̃ suũ illud iustũ in comiptũq iudiciũ exe¬
quitecte deꝓmit N ex prȩ.scientia elegit
quempia cum merectur repsobaot Qumelec¬
tione indignus efficitur. Cectes& nequaquam
conuenire seccro scãe uen tocti iustitiueq: eiur
ui debectur utpe cactũ offensce preceder&:¬

Expanded text:
ppellat a quo persecutio ueniet extrema. quem prius in regnum legendum putauit? Quia deus suum illud iustum incorruptumque iudicium ex aequitate depromit, non ex praescientia elegit; quempiam, cum meretur, reprobat, cum electione indignus efficitur. ceterum nequaquam conuenire sacrosanctae ueritati iustitiaeque eius uidebatur, ut peccatum offensa praeceder
Abbreviated transcription (Latin):
ex pormo homine inom̃ eius silios ꝓpaegacta ut qui noluit
cum doꝰ eẽ unitus ess& insem& ipso diuisus. Et qui impa¬
rantedõ noluit ẽẽ. subiec tus. fiat sibi metipsi sebe¬
ls cetq contranus. Vnde n& sub iugatur sibiq: serui

Expanded text:
ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit ex primo homine in omnes ejus filios propagata, ut qui noluit cum Deo esse unitus, esset in semetipso divisus, et qui imperanti Domino noluit esse subjectus, fieret sibimetipsi rebellis atque contrarius. Unde nec sibi pot
Abbreviated transcription (Latin):
Ongincdicer cadam & eua. simul creati sunt. Speticliter
ue sopostec mulier de lcctese uin. forincata est: Pcnter er¬
go condii sunt. utniq rectionis ordine. non paenter tempo¬
Ns uniete Vir. cdimcginem di factus ẽ Mulier codi¬
magi nem uin fosin ceta est. Unde et illi lege naiture sub¬
iecgoc est. Item uir ꝓpter semet ipsum facitus est. Mulier
ditus est dicbulo quando ccudiuit terraes et in t̃ram
ibis Tunc enim dictũẽ ad diabulũ tra manducabis.
Vinde & ꝓpheta ait: serpentipuluis pacnis eius. Serpens at
diabulus puluis impii &ipsi sunt cybi dicebuli. Quia praua
uolun tate adima conlabimur R& ceadbene cegendu cũ
lab ore consurginꝵ qđ ñ itc eẽt si dilecita tio flegitii pn¬
morx hominum non ꝑsuc sis s&. quib: cbene uiuendũ etentũ
uelle sufsicat sine difsiculatte. secatim actio obtempe¬
reese Diuisio et pugna ut sit. In homi nis cenimo poena peecati. e

Expanded text:
Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter Originaliter Adam et Eva simul creati sunt, specialiter vero postea mulier de latere viri formata est. Pariter ergo conditi sunt uterque, rationis ordine, non pariter temporis unitate. 5. Vir ad imaginem Dei factus est, mulier ad imaginem viri formata est; unde et illi lege naturae subjecta est. 6. Item vir propter semetipsum factus est, mulier ditus est diabolo, quando 143 audivit: Terra es, et in terram ibis. Tunc enim dictum est et diabolo: Terram manducabis. Unde et propheta ait: Serpenti pulvis panis ejus. Serpens enim diabolus est; pulvis, impii; et ipsi sunt cibus diaboli. 8. Quia prava voluntate ad ima collabimur, recte ad bene agendum cum labore consurgimus: quod non ita esset, si delectatio flagitium primorum hominum non persuasisset quibus ad bene vivendum tantum velle sufficeret, et sine difficultate statim actio obtemperaret. 9. Divisio et pugna, ut sit in hominis animo, poena peccati est,
Abbreviated transcription (Latin):
muia sub cuelo ꝓpt̃ hominem fac aa sunt. homo
ccũ ꝓrater seip sum . Inde & omnia ꝑ sigurã codeius si¬
mili tudinem seuerituntur. Communia hominiomira
ncturcle eẽ cum omnib: quae con stant: et in homine om¬
nia continere aetqi in eo omniũ rere naturar. consistere uni¬
uersi aeetem. csec ture. Homo moegna queda postio est.¬
ł centũq grccduest cetes excellentior. quanto diulhae¬
imacginiuicinior. quantum cetes csectuns prestet ho¬
mo di gnitate uistutis ex ipsa seuerentia dicitur creatio¬
nis. Dum omnia dix̃ dr̃ ficat et fac ta sunt. Crecere uero ho¬
minem. qua dac uet̃nȩ consilii deliberatione uolu&t dicm̃
pacicenꝵ hominem adimaginem & simili tudinem nrocm̃ Quia
enimboni sum nacturccliter conditi: Culpȩ qđ c̃aimodo
meto contra na turec̃. sumꝵ eff&ti. Sic̃ pres ciuit dr̃ ho¬
minem pecatorem. Itc & pres ciuit qualiter illũ ꝑ succm
gratiã sepcraret. qui suo cerbi tno depense potuiss& :

Expanded text:
mnia sub coelo propter hominem facta sunt, homo autem propter se ipsum; inde et omnia per figuram ad ejus similitudinem referuntur. Communia homini omnia naturalia esse cum omnibus quae constant, et in homine omnia contineri, atque in eo omnium rerum naturam consistere versitatis creaturae homo magna quaedam portio est; tantoque gradu est caeteris excellentior, quanto imagini divinae vicinior. Quantum caeteris creaturis praestat homo dignitate virtutis, ex ipsa reverentia discitur creationis, dum per omnia dixit Deus: Fiat et facta sunt, creare vero hominem eum quadam aeterni consilii deliberatione voluerit, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. 2. Quia enim boni sumus naturaliter conditi, culpae quodam modo merito contra naturam mali sumus effecti. 3. Sicut praescivit Deus hominem peccaturum, ita et praescivit 142 qualiter illum per suam gratiam repararet, qui suo arbitrio deperire potuisset. 4.
Abbreviated transcription (Latin):
quiem solidã quat n& inuenit. Inlcbore miser & ucch&a¬
te uiuit. uc cuus cerequie man&. Quac uisse. excdeꝰ muta¬
bili tees non sit homini congsegaeta. Sed ꝓmerto primi preua¬
ꝯecctionis. illi acces sit. Iecm tam̃ nacturalis ftcc ta. sun
quia onginaliter . cpiimo homine sic̃ &mors mom̃ homino¬

Expanded text:
 invenit, in labore miser et varietate vivit, et vacuus a requie manet. Quamvis eadem mutabilitas non sit homini concreata, sed pro merito primae praevaricationis illi accesserit, jam tamen naturalis facta est, quia originaliter, a primo homine, sicut et mors, in omn
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmitio scc̃ consu&udinem uince quain cum dolore usui malo sesiste Psepe¬
statibi aduersus p̃sentas cernes ardons futuri supplicu ignis Supeit
estu libidinis fecor dectio a&erm incendu ALemonce cer dons gehen¬
nae ardorem &x cludaat luxonȩ sorni ectionis poenam : metus gra¬
uioss supplicui uincat. Nostior dolor dolosem minosem & superet

Expanded text:
mvis cum difficultate, quamvis cum dolore usui malo resiste. Propone tibi adversus praesentis carnis ardores futuri supplicii ignem, superet aestum libidinis recordatio aeterni incendii, memoria ardoris gehennae ardorem excludat luxuriae. 47. Fornicationis poenam metus gravioris supplicii vincat, fortior dolor dolorem minorem exsuperet
Abbreviated transcription (Latin):
sit ipsũd tempus ereceturae. inpincipio taem̃ mundi fccetũ
ẽẽ credendum est. Ideo ergo pincipiũ dir̃ qđ ex ipso cepit
re x uniues sax exor dium Nullum specitium corporcli¬
cter hiabent tempora quice cente oebscedunt poene qucc̃ueni
cent. Ideoq inseb nullus sttetus est tempoꝵ. quice celqe
cseccture motu mutaencur. N& centũ cenni. unu̾tempus ẽ
Nec unus cennus unumtempus est. N&c unꝑ m̃sis. unũ tem¬
pus est. nec dies nechora. quia dum hus omnia pcesticulis
ac codunt suis &decedunt. quomo do unum dicendũ est. qđ
non simili est. Utrx sic precs .ui. futur ue tempus. sipresens.
ec si est scire opost & ubiest: Sed ccduestȩ qđ cunc tce. et futura
ettpreccerate & p̃ sentice in cenimo sunt potius requi sendoe.¬

Expanded text:
sit ipsum tempus creatura, in principio tamen mundi factum esse credendum est. Ideo ergo principium dicitur, quod ex ipso coepit rerum universarum exordium. 2. Nullum spatium corporaliter habentstatus est temporum, quia celeri creaturae motu mutantur. Nec centum anni unum tempus est; nec unus annus unum tempus est; nec unus mensis unum tempus est; nec dies, nec hora, quia, dum haec omnia particulis accedunt suis, et decedunt, quomodo unum dicendum est quod non simul est? 3. Utrum sit praeteritum, futurumve tempus, sicut praesens; et si est, scire oportet ubi est; sed adverte quod cuncta, et futura et praeterita et praesentia, in animo sunt potius requirend
Abbreviated transcription (Latin):
nm potepti eẽ. Iniostum qđ iusto complacc& iudi ci: Omnis scopientio & scientia
ꝯcopinctione consistia melius ẽ ccũ. & scientia ueniens quec xopinetio¬
ner. sentenctentia Nam illa uera est : Ista : dubic : Ad ma iro ns culpe
cumulum ꝑtenst scire quem que qđ sequi debecat : & sequi nolle qđ sciccit :
Vnde & dĩ: Seruus inquid scienr uoluntttem dni suiꝰ & non fieciens : digna
enti p&e cacctum. est illi. Sim pli ci cactem. cũ ignauie uoccose stulctitiee Sim¬
plici atotem uero cum prudentic uocare scepientico : Vtile est multao sci se
& recte uiueres qđ siutirq non ucclemis : meliur est utbeneciuendi studiu
qua mulato sciendi sequamur : Nomꝑ  nere ccobecti tudinem con sequendeo

Expanded text:
tia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne enti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignavia vocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sci
Abbreviated transcription (Latin):
ctib dm̃ ÷ gno rceni d mundi: ꝑf&tue cũ scit quid mnꝰ prius et istae non psd
se. sedꝓdõ scit : Nihil. ob ẽe cui quc̃ siꝑ simplicittate cdiqua deelom̃tas
indigne sencict dum modo dedo uerc ꝓnunti ct : Ncm quacuis de incorpo¬
peis corporeis qi ncectuns: ne qufaat quisq disputte se becctũ tiem̃ illi ftoonet
uita secia. cumside ÷

Expanded text:
um et ista non pro se, sed pro Deo scit. 14. Nihil obesse cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen illum facit vita recta c
Abbreviated transcription (Latin):
cognitio diuini atcitis est : Cognitio diuini gatis : ustus boniopeis ẽ:
uistus boni opers fructus aetesni aectis est : quis & undum scłm
Nullus sec  pien¬
ticem. di plene secipit nis quise. cebstrachere¬
bomni ÷ acti onum curec. conendit: unde. senptum est: Scepien¬
tic scnbe
incempore tuo et qui mnorictur actu ipseꝑcipi & ecem ⁊
pter dum. quidem nos scire conuenit: Nullus ccũ inculpae meior est quaem
lle quidm̃ nes cit : Inuesti gatione uen multorx est que rere. sed pacu coest¬

Expanded text:
cognitio divinitatis est. Cognitio divinitatis virtus boni operis est. Virtus boni operis fructus aeternitatis est. 2. Qui secundum saeculum Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ potestas & etuiriturs etus suꝑ umbi licũ uentiis. idẽ
qđ femne genitalicꝑ hoc signfic& sic̃ in lũbis uisdnam ::
crassitudo malitȩ : Inpscđ Adipẽ suũ conclusermt :
OSSa: ꝥirmitas animȩ inpscđ omnidos scc. mea di¬
cent dñe quis simlis tibi. Et in malcpar in libsd. iob
Mliscera: Affecaus pi&atis & misencordide Ina
cera miserationis: Et mclterã pcste᷑ mactib
a postulorde iuida & diffusc sunt uiscerc eius :
Pelles: Signũ mostalitatis: Ingenesi Et fe eis pelli¬

Expanded text:
Et virtus eius sub umbilico ventris. i. quod feminae genitalia per hoc significet, sicut in lumbis virorum. crassitudo malitiae. In Ps. Adipem suum concluserunt. Ossa, firmitas animae. In Ps. Omnia ossa mea dicent, Domine quis similis tibi? Et in malam partem, in Iob: Viscera, affectus pietatis et misericordiae. In et miserationes. et in alteram partem in actibus apostolorum de Iuda: et diffusa sunt uiscera eius. Pelles signum mortalitatis; in Genesi: et fecit eis pelli
Abbreviated transcription (Latin):
Nteniorhomo: Animaraionalis. inapostułoi
intenore homne habitase xp̃m ꝑ fideꝰ incordib ues
Vlertix: Summitas iustitiae : In sclamonẽ : Cordn
enim gractia rx accipie ueritixtuus: Itẽ in malã pãr
Capilli : Osncatur iustitiue uł sensus in euan uestri
Oculi: Intellectus fidelis & simplex. In eũ uestriaũ
Nares: Spiraculũ fideiboncrq: uistutũ Iniob & spr di¬
ꝑauces : Iuditiũ incellectus ubi sũp. Et sicuces meȩ ñ ne sa

Expanded text:
nterior homo, anima rationalis. In Apost. In interiori homine habitare Christum per fidem in cordibus vestristus. Vertex, summitas iustitiae. In Solom. Coronam enim gratiarum accipiet tuus vertex. Item in aliam partem: Capilli ornatus iustitiae uel sensus; in euangelio: uestri Oculi intellectus fidelis et simplex; in euangelio: Nares spiraculum fidei bonarumque uirtutum; in lob: et spiritus diFauces iudici
Abbreviated transcription (Latin):
Non pecter ñspr̃ ser̃ sed ꝓin casnaione dis penscetioniss¬
lus filiur intellegi .ẽ. Ante dominiciin acsncetionis eedi¬
tum dis cor dia inter aengelos & homines fuit. Veni en
ccũ xp̃i pacem inseicengelis & hominib: fecit. Eo quip pe
nacto elcemauer aengeliin t̃rae paex hominib bone uo¬
luntoetir. Per in ccesticatioh& igitur xp̃i. non solũ dõsi¬

Expanded text:
ncarnationis dispensatione solus Filius intelligitur. 26. Ante dominicae incarnationis adventum discordia inter angelos et homines fuit. Veniens autem Christus pacem in se, et angelis, et hominibus fecit. Eo quippe nato, clamaverunt angeli: In terra pax hominibus bonae voluntatis. Per incarnationem igitur Chri
Abbreviated transcription (Latin):
dercent. eccheebent et hoebꝗe festi noent. et cemeent &a
mocreni tune. Sic enim. sic uidese de sideraent. ut effec¬
tũ desidei non ꝑfruccne. Desidenum hoc necessi tate
hcb& Nees siacs ista penodis est. et bectis. cen gelis
omnis pencelonge. est. quia nuiqua simul pence & bereti¬
tudo conuenit. Russu si eos dieinꝵ. di uisione soccicere sa¬
ci&ces stesti dium haebere sol& et scinx illos dt uisione qu&
& desiderant fasti dire non pos se. Quider go est. nis. ut mi¬
Sed desi derant sinelabore et scccicentur sine ftcstidio
Ne enim sit indesi denone essi aes desidercntes scccia¬
tur. et iax nesit inscci&acte. stestidiũ. saci cti desider
Vident ergo cengeli ftc ciem patns ꝑ sccci &ccite. sed quia se¬
ci&ces istic. stestidiũ nescit. Angeli desiderant me psp¬

Expanded text:
t, et habent et habere festinant, et amant et amare nituntur. 23. Si enim sic videre desiderant, ut effectu desiderii non perfruantur, desiderium hoc necessitatem habet, necessitas ista poenalis est; 139 sed a beatis angelis omnis poena longe est, quia nunquam simul poena et beatitudo conveniunt. Rursum si eos dicimus Dei visione satiari, satietas fastidium habere solet, et scimus illos Dei visionem, quam et desiderant, fastidire non posse. 24. Quid ergo est nisi ut miSed desiderant sine labore, et satiantur sine fastidio. Ne enim sit in desiderio necessitas, desiderantes satiantur. Et iterum, ne sit in satietate fastidium, satiari desiderant. Vident ergo angeli faciem Patris per satietatem; sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in
Abbreviated transcription (Latin):
cengeli sensum Treplici. enim modo prue scientice. acun
uigent. Idese sub cilita te noccuse. Ex pmentice tempor
Reuelcctione suꝑ norx pocesta tum. quotiens dr̃ quo cũq
fla gello huic mundo ias citur. administoũ uindictae
aposteccte cen geli mut ituntur: Qui taem̃ diuine po testica
coer centur. netcentũ noceont quaentũ cupiunt. Bonicãian
geli ccdministeũ scclutis humane de poticti sunt ut cura
cdministrent mundi. et segant omnia. ius sodĩ. tes¬
tante cepostulo N ne om̃ inquid sunt. admini strectoni. spr¬
inministmũ missi ꝓpt̃ eos quihere di aate ccepiunt. sec¬
lutis. Angeli corpora. inqua hominib: cepparent de suꝑ no
ccere sumunt. Solidãq sp&iem excuele sti elim̃to induunt
ꝑ quaomhum cenis ob tutib maeni festiur de monstrentur. Sin¬
gulegentes prepositus cengelos habese credurtur qđ os¬
cen di tur testi moniũ cengeli. dcenihelo loquenti. Ego i¬
qui d. ueni ut nuntiaremibi sed pinceps regniꝑ socrx res¬

Expanded text:
escientiae acumine vigent, id est, subtilitate naturae, experientia temporum, revelatione superiorum potestatum. Quoties Deus quocunque flagello huic mundo irascitur, ad ministerium vindictae apostatae angeli mittuntur: qui tamen divina potestate coercentur, ne tantum noceant, quantum cupiunt. Boni autem angeli ad ministerium salutis humanae deputati sunt: ut curas administrent mundi, et regant omnia jussu Dei, testante Apostolo: Nonne omnes, inquit, sunt adminiin ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis? Angeli corpora in quibus hominibus apparent, in superno aere sumunt, solidamque speciem ex coelesti elemento inducunt, per quam humanis obtutibus manifestius demonstrentur. Singulae gentes praepositos angelos habere creduntur, quod ostenditur testimonio angeli Danieli loquentis: Ego, inquit, veni ut nuntiarem tibi, sed princeps regni Persarum res
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃cipitatus decuelo est. Nem ruxti uhatatis testi monũ
ab initiomen deex fuit & Inus taete ñ stetia. quia. sece tim
utfecctus est. c&idit. Fuit quidem inue aacte. conditus sed
non stendo confestim ccue aate lapsus est. Vno suꝑ bice
lapsu chumdõꝑ tumosem se conferunt. et homo cecidia. et
drabulus. Sed homo reuersus cdpoeni tentiam. dm̃ se infen¬
osem ẽẽ. cognus cit. Dicbulus ueso non solum in hoc tempus¬

Expanded text:
tatis testimonium ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veritate est lapsus. 8. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus; sed homo reversus ad poenitentiam Deo se inferiorem esse cognoscit. Diabolus vero non solum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
patus. Pote stctes. Cherubin. Et syra phin. Horim ordi¬
nem numer &iam. eg& hiel psoph& oc. senbit. sub tot ide
nume s lcepitum cum depiimaccto apostaaa. cengeli loqui¬
se ctur. Omnis inquid lapides pretiosus. ophm̃tũ tuũ. Si¬
Saffirus. Carbunculus. Et is marcogdus. uonume sol
pidum. ipsi or dines designaiti sunt aengelorx Quos ceposta
cengelus cente lapsum quacsi uestim̃ tũ osnam̃to sui cedfix
habuit. Ad quorx. conparationem dumse decnorem cimcii
as pexit confestim intumuit. et corsuũ cod suꝑ bicc̃ eleucci
Angeli semꝑ indmꝰ gaudent non in se. Mclus uesd indo eft
diabulus. quia non quaedĩ. sedquae suac sunt seque siuit.
Nulla ccũ mecior hi qui tas quec̃ ñ indõ. sed in se uelle quempis
gloncere. Angeli uerbodi cognuscunt omnia aente quam iis
ficent. et quice ccpud homines cedhuc futura sunt. angel

Expanded text:
patus, potestates, cherubim et seraphim. Horum ordinum numerum etiam Ezechiel propheta describit, sub totidem nominibus lapidum, cum de primatu apostatae angeli loqueretur. Omnis, inquit, lapis pretiosus operimentum tuum: sasapphirus, et carbunculus, eumero lapidum ipsi ordines designati sunt angelorum; quos apostata angelus ante lapsum, quasi in vestimento ornamenti sui affixos habuit, ad quorum comparationem dum se clariorem cunctis aspexit, confestim intumuit, et cor suum ad superbiam elevavit. Angeli semper in Deo gaudent, non in se. Malus vero ideo est diabolus, quia non quae Dei, sed quae sua sunt requisivit. Nulla autem major iniquitas, quam non in Deo, sed in se velle quempiam gloriari. Angeli in verbo Dei cognoscunt omnia antequam fiant in re; et quae apud homines adhuc fu
Abbreviated transcription (Latin):
mini. quid ipse homo trcexit. ex peeste infen ore infismi ccecto
p& candi hoc est ex casne. quie ex clusce. cenimae decene¬
tur. Apostate cengeli ideo ueniam non habent quia ccer¬
nales fragilitatis milla᷑ infismitatem grccuceti sunt.
ut p&cosent. homines ccũ post p&catũ id circo. seuer
infirmitctis Ideoq: ꝓ infirma carnis conditione seditum hom¬
nes ced sclutem. sic̃ et scelmꝑ dic. Ipse. scit. figm̃ tu nostix Me¬
mento dñe qđ t̃rasumus. Et itex me morase inquid quȩ sit mea
sub strentioe. Postqueem ccpostrete.cengeli. e&i derunt. seliqui
ꝑseuerantiam aesnȩ bec titudinis solidociti sunt. uinde
& post. casli csecctionem in piincipio sepe titur. piect firma.

Expanded text:
mini, quia ipse homo traxit ex parte inferiori infirmitatem peccandi, hoc est ex carne, qua inclusa anima detinetur. Apostatae vero angeli ideo veniam non habent, quia carnalis fragilitatis nulla infirmitate gravati sunt ut peccarent. Homines autem poinfirmitatis, ideoque pro infirma carnis conditione, reditus patet homini ad salutem. Sicut et Psalmus dicit: Ipse scit figmentum nostrum. Memento, Domine, quod terra sumus; et iterum: Memorare, inquit, quae sit mea substantia. Postquam apostatae angeli ceciderunt, reliqui perseverantiam aeternae beatitudinis solidati sunt. Unde et post coeli creationem in principio repetitur: Fiat
Abbreviated transcription (Latin):
sclu tteti inu&m te staem̃to cb hominib: aengoli des piti un
re scclutaese ab eis. qđ innouo testa m̃to &iohanne fiociam
Non solum seuesenter aengelus sus cepit uerx &ia nest cico
inter dic̃. Obhoc homo inueam test cm̃to dispicigur n&
re sclutte se cb cengelo eoqđ homo cedhuc nondũ greensis¬
cebcengelo Nacm & manãcengelus gabn hel legitur scclutas¬
se. Ett iohannis cengelũ saluante abeodem angelo dir̃
ꝑ quo cognus citur ꝑ in casnac tione᷑ dñi ca̾ paccem hominib
fuis se & cengelis sed diaccm ::¬

Expanded text:
geli, despiciunt se salutari ab eis. Quod in Novo Testamento a Joanne factum non solum reverenter angelus suscipit, verum etiam ne faciat interdicit. 28. Ob hoc homo in Veteri Testamento despicitur, nec resalutatur ab angelo, eo quod homo adhuc nondum transiselo. 140 Nam et Mariam angelus Gabriel legitur salutasse, et Joanni angelum salutanti ab eodem angelo dicitPer quod agnoscitur 141 per incarnationem dominicam pacem hominibus fuisse et angelis
Abbreviated transcription (Latin):
trs in actib apostulorx. cum pul sceset. icc nucc̃ dixerin
intus cepostali Ñe p&nus sed cengelus eiur est. Sidm̃cen¬
geli contuene & uident cur p&rus cepos tulus dic̃ Inque
desidercent: cengeli dĩ conspicere . Iten si eũ ñ contuentur
n&c uident. quomodo iux eta sententiã dñi cengoli eoi semper

Expanded text:
ostolorum, cum pulsaret januam, dixerunt intus apostoli: Non est Petrus, sed angelus ejus est. 22. Si Deum angeli contuentur et vident, cur Petrus apostolus dixit: In quem desiderant angeli Dei conspicere? Iterum, si eum non contuentur, nec vident, quomodo, juxta sententiam Domini, angeli eorum semper
Abbreviated transcription (Latin):
sint mutabiles natura ñ tam̃ sinit eos contemplatio
dicbulus conditus est. Sic senptum est Ipse est enimpim¬
cipium uicrdi. Vnde & cdconpertionem cengelor ar¬
chaengelus ceppellactus est pnus enim crecctus ex tetit
itic ut sine sepa rectione. lcberetur Quiur p̃lactionis ex¬
cellentic ꝓpheahis uerbis codnunticat. Sedri non fuor¬
celtiores illo ipaercediso di hcbi &er non cede qua uerunt
sũmi tatem illius. Omnem lignũ pceradisi non est codsimi¬
latum illi qm̃ sp&iosorx fecit eum dr̃. Distccit conditio cen¬
geli aacconditione hominis. homo enim cddĩ simlittudine
conditus ẽ. Archaengelus uero quilapsus est signaculũ dĩ
similitudinis iceppellectus est : T estante dñoꝑ ȩg&chiolem
indilitus dĩ fuisti. Quanto enim subtilior est eius natura
taentum plenius extetit. addĩ similitudinem diui neue¬
ta tis expres scc. Pnus decuelo. ceedis sedicebulii qua ho¬

Expanded text:
sint mutabiles natura, non tamen sinit eos contemplatio sint mutabiles natura, non tamen sinit eos contemplatio diabolus conditus est, sicut scriptum est: Ipse est principium viarum Dei. Unde et ad comparationem angelorum, archangelusita ut sine reparatione laberetur. Cujus praelationis excellentiam propheta his verbis altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem illius. Omne lignum paradisi non est assimilatum illi, quomodo speciosiorem fecit eum Deus. Distat conditio angeli a conditione hominis: homo enim ad similitudinem Dei conditus est; archangelus vero qui lapsus est, signaculum Dei similitudinis appellatus est, testante Domino per Ezechielem:re, in deliciis paradisi Dei fuisti. Quanto enim subtilior est ejus natura, tanto plenius exstitit ad similitudinem divinae veritatis expressa. P
Abbreviated transcription (Latin):
ngelorim nomen. ofsicu est. non natura Neem
secim dũ nacturom. spr̃ nun cupcentur. quoen do
deccelis cdadnuntiandũ hominib: mitituntur
exipsac aduntiatione aengeli. nomi nantur
Neciture enim spr̃ sunt. Tunc ccũ cengeli. uocantꝰ quando
mittuntur Nectura eengelorx mutabilis est. quia iest
illis. mutabili tas hiccture. sed feceit eos. Incoruptoos ccen¬
tacs sempiterna. Gratia : ñ ncctura: eẽ. In com mutabi¬
les cengelos Ncem sina tura
in comiu aabiles es s&
dicebulus non utiq: cecidiss& Muttebilita tem itaq noc¬
ture. suffra gat in illis contemplatio e rectons Inde &
pnucctus est ceposteta cengelus dum fortitudine suom
ñ ccdõ sed ceseuoluit. custo dise. Ante. omnem csectura᷑
cengeli fac ti sunt. Necm dic tum est. ficct lux. deipsis . enim
dic̃. Senptumest pnior. omniũ csecctae est scepientice.
Lux enim di cuntur. paesti cipaendo lucis. uetesnae: Sap¬
entia. uero dicuntur ignitae in he sendo. scpientiue endu

Expanded text:
n naturae; nam secundum naturam spiritus nuncupantur. Quando enim de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur, ex ipsa annuntiatione angeli nominantur; natura enim spiritus sunt. Tunc autem angeli vocantur quando mittuntur. 2. Natura angelorum mutabilis est, quia inest illis mutabilitas in natura; sed facitas sempiterna. Gratia dicimus non natura esse incommutabiles angelos. Nam si natura incommutabiles essent, diabolus utique non cecidisset. Mutabilitatem itaque naturae suffragat in illis contemplatio Creatoris. Inde et privatus est apostata angelus, dum fortitudinem suam non a Deo, sed a se voluit custodire. Ante omnem creaturam angeli facti sunt, dum dictum est: Fiat lux. De ipsis enim dicit Scriptura: Prior omnium creata est sapientia. Lux enim dicuntur, participando lucis aeternae: sapientiae vero dicuntur, ignitae inhaerendo sapientiae. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
cursuunt unde boni ꝓfitiunt: Bonorx aengelosx numeris. qui
post ruincem cengelorx melorx est demi mitus. ex nume soela¬
tore hominum. subplobitur quinumeris solido est cogitus
Inter cengelos distaentiae. pote stocctũr ẽ. & ꝓ greeduũ dignitoc¬
tum. ministmha eis dem sunt distibuit Aliis quȩ celii pre¬

Expanded text:
corruunt, inde boni proficiunt. 13. Bonorum angelorum numerus, qui post ruinam angelorum malorum est diminutus, ex numero electorum hominum supplebitur, qui numerus soli Deo est cognitus. 14. Inter angelos distantia postestatum est, et pro graduum dignitate ministeria eisdem sunt distributa; aliique
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sed potius eũtim&e quipot est. ani¬
mam & corpus ꝑdere in gehennam: Petris d
intimore in colatus uestritempore: conuersa¬
mini Dm̃ tim&e.segemhonon ficate conside¬
rantes intimore castam conuer setionem ues¬
eram: Pauł ap̃dix̃. Non enim ac cepistis spm
seruiutis itex intimore sed ac cepistis spmnad

Expanded text:
. Sed potius eum timete qui potest animam et corpus mittere in gehennam . PETRUS. In timore incolatus vestri tempore conversamini: Deum timete, regem honorificate . Considerantes in timore castam conversationem vestram . PAULUS. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepi
Abbreviated transcription (Latin):
cuor cennis temporum cybus ucenectur. Decim. queeiter duectee inqucedra¬
gncto consumantur : quonumero ostenditur cbomni temporm di. lec¬
tectione. cebsti nendum. hac. ieunaendumesse. et ccostue contenm que
uiuendum. Lic& et cliud scc ercementi my steum. ex pimitur qđ xlidieb¬
eccdem ic tuniac caelebraent. Iege enimmoy sccicȩ generdit̃ unuerso populo
est p̃ce tũ. docimas & pimitices. off esse hñodõ. Itcq duminhac senetentice. principium
uoluntatũ consumaeonisq: ope. nostroꝵ seferre cddi grcꝗt̃ eõmouecemur. In sippuetae¬

Expanded text:
uor annis temporum cibus variatur, decem quater ducta in quadraginta consummantur, quo numero ostenditur ab omni temporum delectatione abstinendum ac jejunandum esse, et caste continenterque vivendum; licet et aliud sacramenti mysterium exprimitur, quo quadeadem jejunia celebrantur. Lege enim Mosaica generaliter universo populo est praeceptum decimas et primitias offerre Domino Deo. Itaque dum in hac sententia principia voluntatum consummationesque operum nostrorum referre ad Dei gratiam admonemur, in s
Abbreviated transcription (Latin):
cod sum̃ tur intereunt Secundũ p̃cepta & doctii¬
nas honinũ quae sunt rationẽ quide habentia
sccpientiȩ insuꝑ stitione & humliaate & cdnon
pcercendũ cospon. Doetn naes hommidic. quia pre¬
cepaa ipsec casncliter intellegant pre. scientes
in lege ꝓhibita non maendu ccn gedhoc sic̃ ipse. sub¬
iungit insoꝑ stitione & hum lictate. suꝑuacira & in
hoc est qđ uult intelleg Quic om̃ illacs ob sericcti¬
ones lic& rectionẽ aliquam sccpientiae pieferse
uideantur. quia putentur legem p̃ceptor tenese.
ramen in suꝑ stitione sunt Ñm honore aliquo di quia¬

Expanded text:
sumuntur intereunt, secundum praecepta et doctrinas hominum: quae sunt rationem quidem habentia sapientiae in superstitione et humilitate, et non parcendum corpori. doctrinas hominum dicit, quia praecepta ipsa carnaliter intellegant praecipientes in lege prohibita non manducari, sed hoc, sicut ipse subiungit, in superstitione et in humilitate superuacua et in hoc est quod uult intellegi: omnes illae obseruationes licet obseruantiam aliquam sapientiae praeferre uideantur, quia putentur legem praeceptorum tenere, tamen in superstitione sunt, non in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendũ putaent pot est itae in tellegi. prȩ¬
cidere cdiudiciũ illa pec eataquȩ conee hic unꝑ¬
quisq: comniseit subsequi ueso illa quib nos qui¬
consumaata intelle guntur: Ergo subs&cuntur
nos cedn diciũ hunis modi p&catasi uerbi gratia
cui iopiȩ nos eccusas adaillinꝑ facmȩ post obi
tinm̃ cedq ege state consumptus sit:¬

Expanded text:
ant, potest ita intellegi: praecedere ad iudicium illa peccata quae ante hic unusquisque commiserit, subsequi uero illa, quibus nos quiconsummata intelleguntur. ergo subsequuntur nos in iudicium huius modi peccata, si uerbi gratia cui inopiae nos causas adtulimus, fame post obitum nostrum atque egestate consumptus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ihũxp̃i seruet. Quid hic incellegendũ est. RespoNi¬
pm̃ hic dic̃ illu̾utiq scm̃. De quo supra dixerat
Spm̃nolite ex canguere Quiquide in substan¬
tia succ ñporsit ex tingui ex tinguit᷑ nob eũ ccuife¬
tur a nob̵ donũnamq: eius uł groctaai homiiib: sic̃
eor uiritatib: accendi ł. Iac eorx uiciis ex ainguectur.¬

Expanded text:
d hic intellegendum est? Spiritum hic dicit illum utique sanctum, de quo supra dixerat: spiritum nolite extinguere. qui quidem cum in substantia sua non possit extingui, extinguitur nobis, cum aufertur a nobis. donum namque eius uel gratia in hominibus sicut eorum uirtutibus accendi
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ in honore celiquo sed cescccun tate cariis ꝑstrin¬
gecnx utpos sin locũ sumis obs cimn tatib inuolutũ :
Dis putiat contraeos qui ex rudiceis xp̃icni ꝓpn¬
is contendebant cuere monis inherere. oticc̃supra
dixerat dein ꝓbabilioꝵ obserucntiue in cyboaut
in poto et qđ neomna eorx & scbbat umbrac fu¬
tusdre p̃tullissenc. Post hu& runsũ in consequen¬
tib dic̃. Simostui estis cũ xp̃o abelem̃tis. mi di
Quid codhuc tacqu& uiuenter inmundo d&ceritis¬

Expanded text:
saturitatem carnis. Perstringamus, ut possumus, locum summis obscuritatibus inuolutum. disputat contra eos qui ex Iudaeis Christiani propriis contendebant ceremoniis inhaerere. et iam supra dixerat de inprobabili eorum obseruantia in cibo aut in potu, et neomeniae eorum et sabbata umbram futurorum praetulisseno ab elementis mundi, quid adhuc tamquam viventes in mundo decernitis
Abbreviated transcription (Latin):
uod uni tas ꝓpt̃ insepcrabilem deitacitis substantio : snmitas
ueso ꝓpter ꝑ soncsx diuessi atcitẽ uocctur : In ꝑsonis enim dis¬
cretio est. Indiuini teete. nulla distine tio. Ese enimgig¬
nens genitus & ꝓcedens ꝗ secc quidem nonna. sed sub secenticcuna
Sic̃ ignis caendor &cclor : treccquidem uoccbula sed res unce In

Expanded text:
uod Vnitas propter inseparabilem deitatis substantiam, Trinitas uero propter personarum diuersitatem uocatur. Ιn personis enim discretio est, in diuinitate nulla distinctio. Est enim gignens, genitus et procedens. Tria quidem nomina, sed substantia una, sicut ignis, candor et calor, tria quidem uocabu
Abbreviated transcription (Latin):
hor intelle gaes rectioni uterque intellectus
t&i goit cumeo die non mostuus fudit Sic etum senptura
dĩc in qua cumq diȩ comeder ex eo moste monens Rẽs¬
uattuor ẽe mortes scãc scrptura euidenter osten¬
udit. Pimae mois cenimȩ quae suum de soyt crecetore
Cum enim de serdt p& cacate. Sine inquid dr meucen
gelio mostuor sepellire mostuor suor ec cehabes secun¬
dum cnimc̃ insepellientes mostuos. et quos sepelliunt
s & undũ carne᷑ mostuos: ha&c itaq sententiac hices mortes
manifestissime doc& una aenimarx alter e corporx ter¬
tico solius est cenimae quae chunex hoo corpose eximt¬

Expanded text:
horum intelligas, rationi uterque intellectus tetigerit, cur eo die mortuus non fuit? Sic enim Scriptura dicit, In qua cumquatuor esse mortes sancta Scriptura manifestissime ostendit. Prima mors est animae quae suum deserit creatorem, cum enim deseruerit peccat. Sine, inquit Dominus in Evangelio, mortuos sepelire mortuos suos . Ecce habes secundum animam sepelientes mortuos, et quos sepeliunt secundum carnem mortuos. Haec itaque sententia duas mortes manifestissime ostendit, unam animarum, alteram corporum. Tertia solius est animae, quam dum ex corpore exi
Abbreviated transcription (Latin):
ex qua tres posteae secute sunt mostes ut enimhe
s ub sequesentur. pnma ꝓces sit desestio dĩ secundũ
uomo do poterat timere mostem codcem qucẽ nullc¬
tenus sciebat Re sp̃ Sĩc enim nos scimꝵ. sesursec¬
tionem quȩ num quãc exꝑtisumus n& uidemus ita ille
scieboet mostem. Scinꝵ igitur quia exienr cenima ex
corpose stecicet mostem & dun seuess ce fudit in cor¬
pore suo feccicet re sussec tione. Ec ce scimus resussee¬
tionem quȩ nũ quãc exꝑti sumus. Sic & ille sciebet
utiq mostem non adhucq ꝑ expmentioe sed ꝑscienticẽ
Sciebcot quippe quides s& uidere & ꝑp̃ucen ccotionem
urtue. sciebet utiq mostem. sicut sciunt̾ tenebre
ꝑ pnuoctionem lucis. et scitur silentiũ ꝑpnuatione
uocis. Ett scitur. uec cuum ꝑpnucctionem corpons. Itec
sciebeet mostem ꝑpnuaetionem uitace: Interrõc

Expanded text:
ex qua tres postea secutae sunt mortes. Ut enim hae subsequerentur, primo praecessit desertio Dei, secundum II. Quomodo poterat timere mortem Adam, quam nullatenus sciebat? RESP. Sicut enim nos scimus resurrectionem, quam nunquam experti sumus, nec vidimus; ita ille sciebat mortem. Scimus quoque quod exiens anima a corpore faciat mortem, et dum reversa fuerit ad corpus suum, faciet resurrectionem. Ecce scimus resurrectionem, quam nunquam experti sumus. Sic et ille sciebat utique mortem, non adhuc per experientiam, sed per scientiam. Sciebat quippe quid esset vivere, et per privationem vitae sciebat utique mortem. Sicut sciuntur tenebrae per privationem lucis, et sicut scitur silentium per privationem vocis, et sicut scitur vacuum per privationem corporis; ita sciebat mortem per privationem
Abbreviated transcription (Latin):
quic crucior in hocc flecma. Qucestecest mors cum cenima
recipet corpus. ut iigne mitaatur. ueternũ Seundũ
illud quechr in euaen gelio. de futuso tu dicio dic̃ Ite migne
a &ernũ qui prepcratus est diccbulo & cengelis enuis
Diȩ iteq quop & cceuit ccdeem In cenimoe. mostuus est:

Expanded text:
quia crucior in hac flamma . Quarta est mors, cum anima receperit corpus, ut in ignem mittatur aeternum; secundum illud quod Dominus in Evangelio de futuro judicio ait, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Die itaque quo
Abbreviated transcription (Latin):
sit Adõtoem̃ ficetue sunt. Nacm &ecliqueenta celia
quȩ ñscribunt᷑ Quomodo dec&ens iaelleguntur
ostendit̃ Sic & eepostoli baptigati intellegendi si
Cumbepti gatos eos ñ penitus manifest&aꝑtio scnp¬
turase significentia. Lic& quidcc̃ hoc intellegi illud
uł intestimonio qđ sed uac tor dic̃ Quilotus .ẽ. Nim di

Expanded text:
ctae sunt. nam et aliquanta alia quae non scribuntur, quo modo de ceteris intellegantur, ostenditur. sicut et apostoli baptizati intellegendi sunt, cum baptizatos eos non penitus manifestet apertior, scriptorum significantia. licet quidam hoc intellegi illo uelint testimonio quo saluato
Abbreviated transcription (Latin):
lin gue ex ces sum opet. M. anum
suꝑ os̃ pon&
quimale
locutionis culpaes boni acionis uelcmine
tegit lo
quens que cddmꝑtinent n& faciens et si in¬
utilis sibi est . ccudientibi tiem̃ ꝓd. est. Quide scopientia. selacudaere affetant
loquentem ꝓph&a aadtendant. Vae qui scepienter estis. moculis uestris &
corae uob̃ m& ipsis prudentes. Recte & sententia dic quiueric scepienticm
gustu. interni scepons s entit. Asenciendo enim. sencentic dir̃: Ac ꝑ hoc
cedsogaentes. quisine humli tate dicunt. desola scientia dicunti nonde sen¬
tententice. Ille enim scpit quir&te & sec undũ dm̃ scepit In suc̃ dicunt
contumil ic doctores sidum sint cebeis dicta. scepienter. nimu taem̃ eloquen¬
ter. Oss& enim scepientico spumeũ uerbo ix cembitũ ac fugum. mundiclis
elo quentiue inflactis sesmnonib ꝑ ornaetum. Quid& cimose. de l&cttenturs au

Expanded text:
um super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. 8. Loquens quae ad Deum pertinent, nec faciens, etsi inutilis sibi est, audientibus tamen prodest. 9. Qui de sapientia se laudari affectant, loquentem prophetam 226 attendant: Vae qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gustu interni saporis sentit. A sentiendo enim sententia dicitur. Ac per hoc arrogantes, qui sine humilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapienter, nimium tamen eloquenter. Horret enim sapientia spumeum verborum ambitum ac fucum mundialis eloquent
Abbreviated transcription (Latin):
detur: Mcclum male loquitur quiqđ lib& flacgitiũ ꝑ succdore concotur:
Ponũ mcele loquitur qui qđ cũq sectũ. cedso gaenter p̃diccre sentitur
Nalumbene loquit᷑ quiceli qđ narraendo uitiu d&este t utabeo homines
ccuestantur. Cor debenelo quitur quiccmnitete ñ simlait. Orebenelo¬
quie quiue. tacitem coiunticet. Ecctis benelo quitur qui celios bonis ꝗx¬
emplis cedis cat. Corde mede loquit qui inemus cogitationes nox ices
medi etatar & cogiaat. Lingua mcele lo quice. quiꝓ qđ made cegit flo gel
latur : et mis morecit F ac cis mele. loquitur qui mcle uiuendo. &xemplis
suis alios cedpricua agendo infosinct. Semel benel oquitur qui sepen ten¬
do sedcer guit Pis beneloquictur quibene uiuendo & cclios instruit
Semel. male loquitur. qui post uictia cito corsegitur. qui& bonũ qđ debint

Expanded text:
ium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias medlatur, et murmurat. Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquit
Abbreviated transcription (Latin):
Aduersus conuitiũ linguȩ fostitudo cadhibendec. est paccientiȩ ut itemp¬
ctio uerbi quae foris inpugnat tollercntiae ui stute. decuetoc discedocit.
tũ modo iustus est Inter .ui tuperationes linguȩ & obpbn ahominũ istos re¬
medio mens iusti consoborat ut tanto solidius indmnsgactur mnchus quaen¬
ao ex teius cebhumcenis spernitur sensibi Qui inlatas sibi contumelices tran¬
quillo cenmo ꝓdit. dolore cordis cepet. & uirus qđ feru& in cenimo ficcile
seicit. Vulnera enim m̃tis cꝑaa cito exclant. Clccus cnimis eculcerh
Quido lorem iniunae clacuso p& tore tegit quaento cemplius silentio lin guã
p̃mit aaenito cognorem dolorem intrins &cus mitrit Vnde & uir quidã
po& cer gentiliũ dĩx̃. qđ que incegis. tegitꝰ t& tus maegis aoseu ł igns¬

Expanded text:
23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. tummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile rejicit. 231 27. Vulnera enim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestu
Abbreviated transcription (Latin):
pse uidendi. est: quid: eui. quaen do. uł quomodo aliquid pro fercetur.
Item quacen modoc est. dicendi ractio Siueccutbene sentiendo qđ
bene ꝓfestur aut nihil sentiendo nihil dicitur aut paeruum senti¬
endo lo quacits sola ostendatur aut obtime sentiendo non neglega¬
cur profestur qđ intellegitur . Item quan ꝑtita .ẽ. loquendi recitio

Expanded text:
 quid, cui, quando, vel qualiter aliquid proferatur. 15. Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio,
Abbreviated transcription (Latin):
umn quedam. paer ucc uitiore. uerba nonuitamus in maegno
lingue prolabimur mmne. etdum facct quaedae non gracuia
libere acsine m&u. commiaitinx cdpotiora scelera. &orser¬
dcep &e ccendi consu&udine lcebimur. Sic̃ plaxq multi lo quiorꝑ
stulctitia seprehenditur. Ita rirsus nimis aaccentium uictia denudencur
Illu enim scctis laxando linguao. In leui tatis uitio defluunt : Isti nimis teecendo
ccdutili tate tur piscunt. Inpenti sic̃ loquinesciunt Itc itacere nom possin
Mente. enim inenidictiore loquaces uerbis ꝑ strepunt. sensu nihil dicunt.
Sĩc stel sictietis. cꝯmine ꝓficientibus. ꝑ timis citur Iti. otiosa uerba ceꝑfsi¬
bent. Nam sic̃ medos mores bona conloquia corsegunt. Ite pracuae conloquice
bonos moses. conrmpunt. Custo dicc o ponitur dumquisq: non seiustũ sed
p& cac coremi facetur Macnum suꝑ os po

Expanded text:
um quaedam parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfecbent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dum quisque non se justum, sed peccatorem fatetur. Manum super os po
Abbreviated transcription (Latin):
Res aũ graedus sunt. iti ccentendo pii mus suc centons. ge¬
cundus. incentons Festius accentons. Dicepscelmo quid cẽ
gregum. uerbum. Existimant qđ significtur inter. ucllum
pscellendi ut psolma sit qđ psccllitur. Dicepsclma uerd interpo¬
si tum inpscellendo silentium ut quem ad modũ sinpsalma dir uocis
copulcctio incantendo Itec dicpsclma. dis iunetio eccrx. ubi quid c̃
sequies distinc c continuationes. ostenditur: Vnde illud ꝓbcebile. est.
nom coniungendo sententias inpscllendo ubidicepscel ma. int̃posita
studt. qui cedeo interponitur ut conuersio sensuum ut ꝑ soncrx ẽẽ
nos catur: Mymnus est eanticum lacudaentium qđ degrogo in
lati num. laus int̃ p̃itec t ꝓ eo qđ sit coerm̃ iuetitiae & lccudis:¬
rumi & coniruum ucclidorx dicentium amen et celleluice
Hac ꝑ hoc sic opost& intans utrecq diei sic̃ in caelo resoncene : epłicit

Expanded text:
res autem gradus sunt in cantando: primus succentoris, secundus incentoris, tertius accentoris. Diapsalma quidam Graecum verbum existimant, quo significatur intervallum psallendi, ut psalma sit quod psallitur; diapsalma vero interpositum in psallendo silentium, ut quemadmodum sympsalma dicitur vocum copulatio in cantando, ita diapsalma disjunctio earum, ubi quaedam requies distincta continuationis ostenditur. Unde illud probabile est, non coniungendas sententias in psallendo, ubi diapsalma interposita fuerit; quia ideo interponitur, ut conversio sensuum vel personarum esse noscantur. Hymnus est canticum laudantium, quod de Graeco in Latinum laus interpretatur, pro eo quod sit carmen laetitiae et laudisrum et tonitruum validorum dicentium: amen et alleluia: ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in caelo resonant. Osanna
Abbreviated transcription (Latin):
Dequa seꝯp tura loquit diens. quif&cistimundu demat cchformised ima¬
tera ftcctac est denihilo. Mundiccũ sp&ies de informi maeteec Psd inde
duccsfes ante omne diem &ante omne tempus condedit dĩr Angelorx
uidelic& crecctur&. & informem mocto cẽ. Quue quidem ꝙ nihilo fac itec
ꝓces si : t acm̃ res ex re factaeÑ u&ernicticte sed soloc onginȩ siẽ
sonus caentũ. Naem qui uiuit. Inceternũ cfeccuit omnia simul. Itioq
non omnia exnihilo condedia dr̃ Sed quȩ dcẽ fecit & nihilo. qued cm
ec celiquo. Denihilo mundum et cengelos & cenim eẽ ecccliquo hom ne¬
Quaosit dippetentra paadiso

Expanded text:
De qua Scriptura loquitur dicens: Qui fecisti mundum de materia informi. Sed materia facta est de nihilo. Mundi autem species de informi materia. Proinde duas res ante omnem diem et ante omne tempus condidit Deus: angelicam uidelicet creaturam et informem materiam; quae quidem ex nihilo facta, praecessit tamen res ex se factas non aeternitate, sed sola origine, sicut sonus cantum. Nam qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul. Itaque non omnia ex nihilo condidit Deus, sed quaedam fecit ex nihilo, quaedam ex aliquo. De nihilo mundum, angelos et animam; ex aliquo homineQuae sit di
Abbreviated transcription (Latin):
est enimdes pnmus. scłi in ipso forma gec sunt elimentamundi in ipso
cseceti sunt cen geli Inipso quoq cemostuis se susse xit xp̃s Inipso d&uelis
suꝑ cepo stulos scr̃ discendit sp̃s. Macnincc eo die inhemo piimumde cuelo
decitte ẽ. Sic enim diẽ dnr̃ sqc dieb colle getis maenna. Indie. ccũ sextor du
decuelo uenit Inde intellegaent iudȩi icemtune p̃latum eẽ iudccico sceb¬
cedeos decuelo nulla discendet Sed in sccẽm dñ inicaem inqua primum

Expanded text:
enim est dies primus saeculi, in ipso formata sunt elementa mundi, in ipso creati sunt Angeli, in ipso quoque a mortuis resurrexit Christus, in ipso de coelisemo primum de coelo datum est. Sic enim dicit Dominus: Sex diebus colligetis manna, in die autem sexto dupde coelo venit. Unde intelligant Judaei jam tunc praelatam esse Judaico Sabeos de coelo nulla descenderit, sed in nostra Dominica, i