comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nactus ad uͥtutẽ ꝑuenire nõ possit. nec solũ ĩ
rectis s ⁊̃ ĩpranitatib. ĩsignis ẽ huami gn̾is
siłitudo. nã ⁊ uoluptate capiunt᷑ oĩs. Que si
adsciscit᷑. Simliq ĩscicia mors fugit᷑. qiͣ dissci¬
lut̃o natẽ ĩ ea expetit᷑. q nos ĩ quo nati sum᷑
ꝯtinet. ¶ Dolet ĩ maxĩs malis ducit᷑ cũ sua
aspitate. cũ qd̾ nat̾e int̾itus uideat᷑ seq. ꝓpt̾ q¬
canẽ ⁊ fellẽ ut deos colũt. nõ eadẽ suꝑstitc̃t
qua cet̾e gẽtes ꝯflictant᷑. Que aũt natioñ
comitatẽ. nõ bnñgͥtatẽ. nõ gratũ an̾nũ ⁊bñ¬

Expanded text:
re non possit. 31 Nec solum in rectis, sed etiam in prauitatibus insignis est humani generis similitudo. Nam et uoluptate capiuntur omnes, quae etsi adsciscitur, similique inscitia mors fugitur quasi dissolutio naturae, uita expetitur, quia nos in quo nati sumus continet, dolor in maximis malis ducitur, cum sua asperitate, tum quod naturae interitus uidetur sequi; canem et felem ut deos colunt, non eadem superstitione qua ceterae gentes conflictantur. Quae autem natio non comitatem, non benignitate
Abbreviated transcription (Latin):
ad modii ẽ irasci. Nlec uo̾ ferẽt si audieruit
te pͥmũ capituli optimi ꝓdidisse ĩ quo scͥpfit
nicħ̾ curare deu̾ nec si nec alieni. Perge qͣsa
pacto.
On faciã longiꝰ. huc eĩ ꝑtinet. aĩal hoc
pudũ. sagaꝵ. mstiplex. accutũ. memor
plenũ rõnis ⁊ ꝯsilii quẽ uocamꝰ hõiem
ꝑclara quadã ꝯditõe gn̾ãtũ ẽẽ asup̾mo deo. x¬
solũ ẽ enĩ ex tot aĩantiũ gn̾ͣib atq nat̾io ꝑti¬
ceps rõnis ⁊ cognitoĩs. cũ cet̾a sint oĩa exp

Expanded text:
ec uero ferent, si audierint, te primum caput ui‹ri› optimi prodidisse, in quo scripsit nihil curare deum nec sui nec alieni. 22 Atticvspecto. Non faciam longius. Huc enim pertinet: animal hoc prouidum, sagax, multiplex, acutum, memor, plenum rationis et consilii, quem uocamus hominem, praeclara quadam condicione generatum esse a supremo deo. Solum est enim ex tot animantium generibus atque naturis particeps
Abbreviated transcription (Latin):
enodauit. qi fũdam̃ta q̃dam scĩe figurãq cor¬
poi̾s habilẽ ⁊ clarã aptã ĩgemo hũano dedit.
Nlã cũ cet̾a aĩalia abucisset ad pastũ. solum
hoĩe erexit/ ⁊ ad celi qͣiͣ cogͥtõms domiciluq
pͥstini ꝯspectũ excitaut. Tum spẽ ita forma¬
uit oris. ut ĩ ea penitꝰ recõditos mores effin¬
fecti simꝰ locũt᷑ ⁊ his qui appellat᷑ uultꝰ ꝗ nllo
ĩ aĩante ẽẽ p̃ter hõie põt. ĩdicat mores. quo uis
timitateo habilitatesq reliq cors. moderatoe

Expanded text:
enodauit, quasi fundamenta quaedam scientiae, figuramque corporis habilem et aptam ingenio humano dedit. Nam cum hominem erexit et ad caeli quasi cognationis domiciliique pristini conspectum excitauit, tum speciem ita formauit oris, ut in ea penitus reconditos mores effinfecti simus, loquuntur et is qui appellatur uultus, qui nullo in animante esse praeter hominem potest, indicat mores, quoius utunitates habilitatesque reliqui corporis, moderationem
Abbreviated transcription (Latin):
Ii ĩmortales ꝙͣ tu longe iuris pͥncipia
repetis. atq ita ut ego nom mõ adilla
nõ ꝓperẽ q̃ expectabã ate de iure ciui¬
i. s facile patiar te hũc dic̃ uł totũ ĩ isto ẜmo¬
ne ꝯstituere. Sũt tnĩ hec maiora q̃ alioꝵ cã
fortasse ꝯplexerio. ꝙͣ ip̃a illoꝵ quoꝵ hec cã¬

Expanded text:
Di immortales, quam tu longe iuris principia repetis! atque ita ut ego non modo ad illa non properem, quae exspectabam a te de iure ciuili, sed facile patiar te hunc diem uel totum in isto sermone consumere. Sunt enim haec maiora, quae aliorum causa fortasse conplecteris,
Abbreviated transcription (Latin):
dam ⁊ angustũ locũ xludat᷑ m̃e. i latura eni
diui̾s explicãda nobis ẽ eaq ab hõĩs repetẽda
nä ꝯsiderãde leges ꝗb ciuitates regi debeãt.
Cũ hec tcͣtanda q̃ ꝯpõita sũt ⁊ descͥpta iura et
iussa ppłoꝵ. In quib nͨ nr̃i quidẽ ppłi lacͥbũt

Expanded text:
. Natura enim iuris explicanda nobis est, eaque ab hominis repetenda natura, considerandae leges quibus ciuitates regi debeant; tum haec tractanda, quae conposita sunt et descripta iura et iussa populorum, in quibus ne nostri quidem populi latebunt
Abbreviated transcription (Latin):
rõne. pot̾ate. m̃te mñe siuc qd̾ ẽ aliud uer¬
bũ qd̾ planiꝰ sigͥfioẽ qd̾ uolo naͣm cẽm regi
Nã si hoc nõ ꝓbas ab eo nobis cã ẽ oriẽda
potissimũ.
nũ. o sane si postulas. Et¬
enĩ ꝑꝑ hũc cõcent ut amũ strepitũq fluni¬
ne nõ uereor ꝯdiscipłoꝵ nequis exaudiat.

Expanded text:
e, numine siue quod est aliud uerbum quo planius significem quod uolo naturam omnem regi? Nam, si hoc ‹c›o‹m›probas, ab eo nobis causa ordienda est potissimum. Atticvs: Do sane, si postulas; etenim propter hunc concentum auium strepitumque fluminum non uereor condiscipulorum ne quis exaudiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Indicendo aũt. iuiciũ us maximũ ẽ auulgaĩ
gnͣe orõnis/ atqr aꝯsuetudine coĩs sensus. b¬
horrere: Ac ne illud quidẽ ue̾ dici põt. ant
pluris cet̾is ĩẜuire. aut in nore delectatiõẽ.
aut spe lib̾iore. aut p̾mus ad ꝑdiscendũ
ampliorib ꝯmoueiͬ. ¶ Atq ut omittam
ĩquib sũma dicendi uis ⁊ ĩuẽta ẽ ⁊ ꝑfecta

Expanded text:
in dicendo autem vitium vel maximum sit a vulgari genere orationis atque a consuetudine communis sensus abhorrere. Ac ne illud quidem vere dici potest aut pluris ceteris inservire aut maiore delectatione aut spe uberiore aut praemiis ad perdiscendum amplioribus commoveri. Atque ut omittam in quibus summa dicendi vis et inventa est et perfecta,
Abbreviated transcription (Latin):
neq rogãti. ⁊ la̾ neq auctoritate quisqui apd̃
me płs ualere te põt. neq uoluntate. Ac mͥ re¬
petenda ẽ uetei̾s cuaisdã me memoris non
satis ecplicata recordatõ. ¶S ut arbitror
apta ad id ꝙ requatis. ut eegnoscis q̃ uii õm̃
eloquetissimi clarissimiq senserit de oĩ ratone
dicendi. Uis eiũ ut n sepe dicisti qm̃ q̃ puei̾o

Expanded text:
neque roganti, nam neque auctoritate quisquam apud me plus valere te potest neque voluntate. Ac mihi repetenda est veteris cuiusdam memoriae non sane satis explicata recordatio, sed, ut arbitror, apta ad id, quod requiris, ut cognoscas quae viri omnium eloquentissimi clarissimique senserint de omni ratione dicendi. Vis enim, ut mihi saepe dixisti, quo
Abbreviated transcription (Latin):
reqescendi. atqr imimũ adutͥusq nr̃m p̾cdira
studi retẽndi fore iustũ ⁊ prope ab omĩb cõ¬
cessũ arbitrarer si ĩfinitus foresiũ rerũ labor
et ambitõnis occupatõ cuͣsu honoꝵ ⁊̃ etatio i
fictu constiss. quã spẽ cogitatonñ ⁊ cõsiliorũ
meoꝵ. tum graues comumũ tẽpoꝵ tũ uarui
nr̃i cisus fefellerũt ¶ ⁊ lam qui locꝰ quietis
et traiquillitatis plen̾ fore indebat᷑. in eo ma¬
xime molestiaꝵ ⁊ turbulentissime tẽpestates

Expanded text:
requiescendi. atque animum ad utriusque nostrum praeclara studia referendi, fore, iustum, et prope omnibus concessum esse arbitrarer, si infinitus forensium rerum labor, et ambitionisoccupatio, de cursu honorum, etiam aeratis flexu constitisset. Quam spem cogitationum, et consiliorum meorum, cum graves communium temporum, tum varii nostri casus fefellerunt. Nam qui locus, quietis, et tranquillitatis plenissimus fore videbatur, in eo maximae molestrarum, et turbulentissimae tempestates
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ñ medioctũ artuĩ s ꝓpe maximar ¶ Qs
eĩ est quiu si claroꝵ hõruam scĩn. rex ge¬
staꝵ ns utilitatẽ uł magͥtudinẽ metiri nelit
ñ añponit oratori imꝑatorẽ.
¶Quio aũt dubiter qu belli duces
ex hac citate p̃stantissimes pene ĩnũa¬
biles
dicende añt excellentes
ux paucos ꝓferre possimꝰ ¶Iam uoͣ cõsilio¬

Expanded text:
artium, sed prope maximarum. Quis enim est qui, si clarorum hominum scientiam rerum gestarum vel utilitate vel magnitudine metiri velit, non anteponat oratori imperatorem? Quis autem dubitet quin belli duces ex hac una civitate praestantissimos paene innumerabilis, in dicendo autem excellentis vix paucos proferre possimus? Iam
Abbreviated transcription (Latin):
serendi ratõe ꝯp̾henderut. ¶Quis ignorat
hi qui mathematici uocãtur quãta ĩ obsciͣ¬
tate rex ⁊ quã re condita ĩ arte ⁊ młtiplici
litteraꝵ qd̾ ꝓfitent᷑ ei qui grãmatici uocãt᷑
penitus se dedit. quin cẽm illae artiũ pene

Expanded text:
serendi ratione comprehenderint. Quis ignorat, ei, qui mathematici vocantur, quanta in obscuritate rerum et quam recondita in arte et multiplici litterarum, quod profitentur ei, qui grammatici vocantur, penitus se dedit, quin omnem illarum artium paene
Abbreviated transcription (Latin):
ĩnẽirent᷑. Ac ne ꝙ forte cu alus studus q̃
reconditis artib atq in quã narietate licte¬
raꝵ u̾sent᷑. magis hanc dicendi rõnẽ quam
cũ impatoris laude aut cũ bom senatoris
prudẽtia ꝯpanda putet.conu̾tat animũ. ad
ea ip̃a artiũ gnͣa. encu̾spici atq ami ĩ hisi
floruerũt. quãq młtis sc facillime quãta o

Expanded text:
rentur. Ac. nequis forte cum aliis studiis, quae reconditis in artibus, atque in quadam varietate literarum versantur, magis hanc dicendi orationem, quam cum Imperatoris laude, aut cum boni Senatoris prudentia comparandam putet: convertat animum. et ea ipsa artium genera cirumspiciat, quique in iis floruerint
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cũ oĩo corꝑe excesẜit. Itaq appropĩquãte
moͬte młto ẽ diuinor. ⁊ lã id ip̃m udẽt qui
sũt morbo gͣuati. ⁊ mortifero affecti. ĩsta¬
re mortẽ: Itaq his ocurũt pleꝵq imagineᷤ
moͣtuoꝵ. Tuq uł maxime laudi studẽt. eos

Expanded text:
excesserit. Itaque adpropinquante morte multo est divinior. Nam et id ipsum vident, qui sunt morbo gravi et mortifero adfecti, instare mortem; itaque iis occurrunt plerumque imagines mortuorum, tumque vel maxume laudi student, eos
Abbreviated transcription (Latin):
tare eã ĩ sõno. ĩ mod̾ateq iactari: Itaq hinc
oĩa iusa obiciũt᷑ am̃te ac rõne uacua. ut aut
c̃mat᷑ corpꝰ miscere uid̾at᷑. aut cũ qͦnis alio uł
hõĩe uł dõ. Sepe belua. ¶Atq ⁊̃ trucidare aliq̃
et impie cruẽtari. młtaq facere imꝑure atq
tetre. cũ tem̾itate ⁊ imprudẽtia. ¶Atꝗ salu¬
bri ⁊ mod̾ato cultu atq uictu ꝗeti se tradid̾it.
tate affluenti. qͦꝵ utrũq p̾stͥngere atiẽ m̃tis
ardor. sedata atq restincta: tũ euenit duab
aĩ cem̾ariis ꝑtib cõp̾ssis. ut illa t̾cia pars rõ¬
nis ⁊ m̃tis eluceat ⁊ se uegetã ad sõmandñ
acrẽq p̾beat.tũ eiuis ac ꝗetis occũret̃ tnͣqlla

Expanded text:
tare eam in somno inmoderateque iactari. Itaque huic tare eam in somno inmoderateque iactari. Itaque huic omnia visa obiciuntur a mente ac ratione vacua, ut aut cum matre corpus miscere videatur aut cum quovis alio vel homine vel deo, saepe belua, atque etiam trucidare aliquem et impie cruentari multaque facere inpure atque taetre cum temeritate et inpudentia. At qui salubri et moderato cultu atque victu quieti se tradiderit tate affluenti quorum utrumque praestringere aciem mentis ardor, sedata atque restincta, tum eveniet duabus animi temerariis partibus compressis, ut illa tertia pars rationis et mentis eluceat et se vegetam ad somniandum acremque praebeat, tum ei visa quietis oc
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo te uississe ẽẽ. lictoriq ꝓcimo tͣclidisse. ũ
te ĩ monum̃tũ suũ deducẽt. ⁊ dixisse ĩ eo tͥ sa¬
lutẽ fore. Cũ ⁊ se exclãmasse Salustiꝰ naͣrat.
reditũ tibi celerẽ ⁊ głosũ ꝑatũ. ⁊ te ipm̃ iusũ¬
ĩ sõmo delectaiͣ. ⁊ lã illũ mͥ ip̃i cełiter nũtia¬
cũ ẽ ut audurisse ĩ monum̃to marii de tuo
reditu magnificũtissimũ illũ senatus c̃sultu
ẽẽ factũ refen̾te optumo et clarissimo uiroi
c̃sule. Idq freqñtissuno theat᷑ ĩcrelibili cla¬
more ⁊ plausu c̃pbatũ dixisse te. Nicħ illo atri¬
nati sõmo fiei̾ posse diuimꝰ.
Emulta falsa uno obscura fortasse no¬
młto pła uenirẽt si ad ꝗetẽ ĩtegͥ iremus.
Oid̾ ꝗd socͣtes ĩplatonis politia loꝗt᷑. Dicit eĩ.
Cũ dormiẽtibr ea pas aĩ q̃ m̃tis a rõnis sit i
particeps sospita langneat.¶Illa aũ ĩ qua
feritas q̃dã sit. atq ag̾stis ĩ manitas: cũ sit
ĩmod̾rato opstupefacta potu. atq pastu. exul¬

Expanded text:
ctorique proxumo tradidisse, ut te in monumentum suum deduceret, et dixisse in eo tibi salutem fore. Tum et se exclamasse Sallustius narrat reditum tibi celerem et gloriosum paratum, et te ipsum visum somnio delectari. Nam illud mihi ipsi celeriter nuntiatum est, ut audivisses in monumento Marii de tuo reditu magnificentissumum illud senatus consultum esse factum referente optumo et clarissumo viro consule, idque frequentissimo theatro incredibili clamore et plausu comprobatum, dixisse te nihil illo Atinati somnio fieri posse divinius. At multa falsa. Immo obscura fortasse noto plura evenirent, si ad quietem integri iremus. Vide, quid Socrates in Platonis Politia loquatur. Dicit enim: “Cum dormientibus ea pars animi, quae mentis et rationis sit particeps, sopita langueat, illa autem, in qua feritas quaedam sit atque agrestis inmanitas, cum sit inmoderato obstupefacta potu atque pastu, exsul
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ głosa. patrie calamitosa. ĩ uilla qͣdã cãpi
attinatis mane̾s. magnãq ꝑtẽ noctis iugilas¬
ses. ad lucẽ d̾niq arte ⁊ gͣuit dormitare cepiᷤ¬
ses. Itaq quãꝗͣ it̾ instaret. te tñ scilũtiũ fiei̾
uississe. neq ẽẽ passũ te excitari. Cũ aũ expe¬
ctꝰ eẽs hora sccła sepe te sibi sõmũ narasse. uisũ
tͥ ẽẽ cũ ĩ locis soł mestꝰ eͣmres Gaiũ mariũ. cũ
fascib laureatis ꝗd tͥstis eẽs. Cũq te tupatͥa¬

Expanded text:
nobis gloriosa, patriae calamitosa in villa quadam campi Atinatis maneres magnamque partem noctis vigilasses, ad lucem denique arte et graviter dormire te coepisse; itaque, quamquam iter instaret, tamen silentium fieri iussisse se neque esse passum te excitari; cum autem experrectus esses hora secunda fere, te sibi somnium narravisse: visum tibi esse, cum in locis solis maestus errares, C. Marium cum fascibus laureatis
Abbreviated transcription (Latin):
taleo etiã si penas a ppło rommo ob aliqd̾ de¬
lictũ expetiuert. qui cuule bellũ cãtũ ⁊ tam
luctuosũ excitaner̃t. uł placati iã uł sacuti
iliqũ oẽm spẽ salutis ad clem̃tiã uictoris ⁊ sa¬
pientiã cõtulisse. ¶Quare gaude tuo istotã
ex cellenti bono ⁊ fruere tũ fortuna ⁊ gła cũ ⁊¬
iã natura ⁊ morib tius. Ex quo ꝗdẽ maximꝰ
est fruct᷑ iocũditas qr sapiẽti. Cetera cũ tua
recordabere ⁊ si ꝑse nͥtuti. tam̃ pleruĩq felici¬
tati tue gratulabe̾. Ne nobis quoo ĩ re puͣ.
tecũ semł eẽ uolusti qͣties cogitabis. totiẽs
de maximuis tus bñfitus. tociẽs de meredibli
lib̾alitite tociẽs de singłari sapĩi cogitabis.
q̃ nõ mͦ suma bona. s ni mirũ audebo uł soli
dice̾. Tantꝰ ẽ splendor ĩ laude ẽ uera tãta in
magnitudine aĩ ⁊ ꝯsilu digͥtas. ut ħ auirtu¬
te donita. cet̾a a fortuna cõmodata eẽ inde¬
gari. nõ cupiditate p̾ẜtim aliq̃ aut pͣuitate

Expanded text:
tales, etiam si poenas a populo Romano ob aliquod delictum expetiverunt, qui civile bellum tantum et tam luctuosum excitaverunt, vel placati iam vel satiati aliquando omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. qua re gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tuis; ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti. cetera cum tua recordabere, etsi persaepe virtuti, tamen plerumque felicitati tuae gratulabere: de nobis quos in re publica tecum simul esse voluisti quotiens cogitabis, totiens de maximis tuis beneficiis, totiens de incredibili liberalitate, totiens de singulari sapientia cogitabis: quae non modo summa bona sed nimirum audebo vel sola dicere. tantus est enim splendor in laude vera, tanta in magnitudine animi et consili dignitas ut haec a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videgari, non cupiditate praesertim aliqua aut pravitate
Abbreviated transcription (Latin):
crebro dice̾. tͥ satis te uixisse. Credo. O tũ id
audirẽ si tͥ soli iueres aut si tͥ soli a nat
eẽs. Nõ cũ oĩum salutẽ ciuiũ cũctãq rem¬
publicã res tue geste ꝯplexe sũt. Tantũ abe̾¬
maximoꝵ opũ. ut fũdam̃ta nõdũ q̃ cogitas
qdẽ tue satis ẽ. cuiꝰ te ẽẽ auidissimũ. qͣuis
sis sapicõ nõ negab̾. Pax ne gͥ ĩquies ma¬

Expanded text:
ebas dicere tibi satis te vixisse, credo; sed tunc id audirem si tibi soli viveres, aut si tibi soli natus esses. Omnium salutem civium, cunctam que rempublicam, res tuae gestae complexae suntmaximorum operum ut fundamenta nondum quae cogitas iae quidem satis est? cuius te esse avidissimum, quamvis sis sapiens, non negabis. parumne, inquies
Abbreviated transcription (Latin):
ciniũ. generatĩ ĩordines ac etatis descͥpto.
quã illos quidẽ censemꝰ ĩ nũo eloquẽtium
reponẽdos scisse melĩ quĩ hypericiẽ aut.
demostenẽ. ꝑfectos iam hõĩes ĩdicendo ⁊p
politos uel nr̃os decẽ niros. qui .xii. tabu¬
las ꝑscͥpserũt. quos necc̃e est fuisse priden¬
tes añponãt hoc gn̾e ⁊ sergio galbe. ⁊ soce¬
ro tuo gno lelio quos ꝯstat dicendi głiaz
dis studiũ suũ om̃e deposuerũt. s oratorẽ
plenũ atq ꝑfectũ ẽẽ eñ qui de omĩb reb
possit copiose uarieq dice̾.
Teni sepe in his causis quas omĩs
pprias ẽẽ oratorũ ꝯfitent̾. ẽ aliꝗd q
Ano ex usu forensi q̃ solũ oratorib ꝯ¬
ceditis. Si obĩcuriore aliqua scĩa sit ꝓm̃du̾
atq sumendũ. Quero eĩ nõ possit aut ccͣ
imꝑatorẽ autqr cũ imꝑatore dici siñ rei
nulitai̾s aut sepe ⁊̃ siñ regionũ t̾restriũ

Expanded text:
civium generatim in ordines aetatesque discriptorum civium generatim in ordines aetatesque discriptorum —quamquam illos quidem censemus in numero eloquentium reponendos—scisse melius quam Hyperidem aut Demosthenem, perfectos iam homines in dicendo et perpolitos, vel nostri decem viros, qui xii tabulas perscripserunt, quos necesse est fuisse prudentis, anteponant in hoc genere et Ser. Galbae et socero tuo C. Laelio, quos constat dicendi gloriadis studium suum omne posuerunt, sed oratorem plenum atque perfectum esse eum, qui de omnibus rebus possit copiose varieque dicere. Etenim saepe in eis causis, quas omnes proprias esse oratorum confitentur, est aliquid, quod non ex usu forensi, quem solum oratoribus conceditis, sed ex obscuriore aliqua scientia sit promendum atque sumendum. Quaero enim num possit aut contra imperatorem aut pro imperatore dici sine rei militaris usu aut saepe etiam sine regionum terrestrium
Abbreviated transcription (Latin):
Senola
totũ sit ame. ⁊ lã ego q̃ sũt oratoris
cũ illis coĩa ñ mutuor ab illis. Isti q
de his reb disputãt hoꝵ ẽẽ concedũt. Itaq
cet̾os libros artilsu sue nomine hos rethori¬
cos ⁊ inscribũt ⁊ appellant. Quo enĩ cũ illis.
ĩdicendo incederĩt loci qd̾ ꝓ sepe euenit ut
de diis ĩ mortalib. de pietate. de concordr
de amicitia. de coĩ cimũ. de hõium. de gẽtiũ
iure. de equitate. de tẽꝑantia. de magͥtudine
rẽ ꝑtinẽ. ¶Quib ecto ut de his reb i
angłis ꝯfumendi ocii causa disserãt cũ cõ¬
cessero. illd̾ tam̃ oratori tribuã ⁊ dabo. ut⁊
eadẽ quib illi tenui quodã exigui ẜ mone
disputãt. hic cũ onni iocũditate ⁊ grauita¬
disserebã. Cogebant enĩ me .o. ma̾cellus
hic nr̃ qui nũc edił curuł ẽ. ⁊ ꝓfecto nisi
ludos nũc face̾t hinc nr̃o ẜmoni int̾ eẽt.
ac iã cũ eãt adolescentulus. his studiis
de bello. de pace. sociis. uectigalib. de iure

Expanded text:
evola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae de his rebus disputant, Oratorum esse concedunt. itaque ceteros libros artis isti suae nomine hos rhetoricos et inscribunt et appellant. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci, quod persaepe evenit, ut de dis immortalibus, de pietate, de concordia, de amicitia, de communi civium, de hominum, de gentium iure, de aequitate, de temperantia, de magnitudinerem pertinere; quibus ego, ut de his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tribuam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsanguique sermone disputant, hic cum omni iucunditate et gravitadisserebam; cogebat enim me M. Marcellus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his studiis de bello, de pace, de sociis, de vectigalibus, de iure
Abbreviated transcription (Latin):
tam coꝵ auditores discũ audire quã pby¬
losophũ malũt. qui simł ut ĩcrepuit. ĩ me¬
dii omtõe de maximis reb ⁊ granissimis
assentior. Uerũ ocn fructꝰ est contentio nõ¬
aĩ s relaxatio. Sepe ex socero meo andun.
cũ is dicẽt soceꝵ meũ leliũ sẽꝑ fere cũ scipi¬
C one solitũ rusticari. eosq ĩcredibiłr repuesce̾¬
F erẽ solitos. cũ rus et urbe tãqͣ eninclis euo¬
lassent. ¶⁊ lõ andeo dice̾ de tilib iuris. s
tam̃ ita solet na̾rare. Sceuola. choneas. eos
⁊ umblicos ad cai ⁊̃ ad lanrentũ lege̾ cõsuesse
et ad cẽm aĩ remissionẽ ludũq descendere.
uidemꝰ ꝓcuratoĩs atq utilitatis sue cã effin¬
gere ⁊ ꝯstituere nidos. easdẽ aũ cũ aliqd effe¬
cerĩt leuandi laboris sui causa passim ac li¬
bere solutas oꝑe uolitare. sic nr̃i aĩ negocues
forensib atq urbano ope defessi gestiũt. ac
uolitate cupiũt nacui cura ac laboe̾. ¶ Itaq

Expanded text:
tamen eorum auditores discum audire quam philosophum malunt; qui simul ut increpuit, in media oratione de maximis rebus et gravissimis adsentior; verum oti fructus est non contentio animi, sed relaxatio. Saepe ex socero meo audivi, cum is diceret socerum suum Laelium semper fere cum Scipione solitum rusticari eosque incredibiliter repuerascere esse solitos, cum rus ex urbe tamquam e vinclis evolavissent. Non audeo dicere de talibus viris, sed tamen ita solet narrare Scaevola, conchas eos et umbilicos ad Caietam et ad Laurentum legere consuesse et ad omnem animi remissionem ludumque descendere.idemus procreationis atque utilitatis suae causa effingere et construere nidos, easdem autem, cum aliquid effecerint, levandi laboris sui causa passim ac libere solutas opere volitare, sic nostri animi negotiis forensibus atque urbano opere defessi gestiant ac volitare cupiant vacui cura ac labore. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ rogatõ cñturie fuiss. Io eĩ erat mortuꝰ. Ida
siñ diuinatc̃e c̾iect᷑ã pot̾ant dice̾. d̾m̃ fortasse
casu. ꝗ nullo mͦ ẽ ex ħ gnͣe tollendꝰ. ¶Qͥd enĩ
scire etrusc̾i aruspices. aut d̾ tab̾naculo recte
capto. aut de pomeru iuire potuer̃. Eqd̾ assen¬
tior Gaio marcello potiꝰ quã appio clandio qui
ambo mei college fuer̾t. Existimoq iis angu¬
rũ ⁊si diumatõio opinione pͥncipio c̃stitũ sit.
tñ pꝰea rei puᷤ cã.c̾ẜuatũ ac retẽtũ.¬

Expanded text:
 rogator centuriae fuisset; is enim erat mortuus; id autem sine divinatione coniectura poterant dicere. Deinde fortasse casu, qui nullo modo est ex hoc genere tollendus. Quid enim scire Etrusci haruspices aut de tabernaculo recte capto aut de pomerii iure potuerunt? Equidem adsentior C. Marcello potius quam App. Claudio, qui ambo mei collegae fuerunt, existimoque ius augurum, etsi divinationis opinione principio constitutum sit, tamen postea rei pu
Abbreviated transcription (Latin):
ta b̾ata existit. paͣ ⁊ simił d̾oꝵ. ⁊ Iulla alia:
isse uideor hoĩs natura quãto õs añiret aĩan

Expanded text:
ta beata existit par et similis deorum, nulla alia risse videor hominis natura quanto omnis anteiret animan
Abbreviated transcription (Latin):
qcꝙͣ molestũ qd tibi gͣtũ fut̾m sit.
Sed ita audies ut romanũ hoĩem.
Tut tm̾nde ingredientẽ ad hoc gen̾ disputã¬
di. ut longo int̾uallo hec studia repetẽtẽ.
antipatre pocta. ut ĩbrumali die nat᷑ꝰ ut si

Expanded text:
sse molestum, quod tibi gratum futurum sit? Sed ita audies, ut Romanum hominem, ut timide ingredientem ad hoc genus disputandi, ut longo intervallo haec studia repetentem. Antipatro poe+ta, ut in brumali die natis, ut i
Abbreviated transcription (Latin):
latinam nomimare moralem. Explicindaq
ẽ. aliꝗd dicũt. deq eo qd̾ possit fieri aut non
possit. quã uim hãnt obscura qo ẽ qu ĩ pery¬
rõnẽ diserendi uoco. Qd̾ aut ĩ alns libris
feci qui sũt de nat᷑a dõꝵ. Itẽq ĩhio quoo d̾
diuinatõe edidi. ut ĩutrãq pte. ppetua ex¬
plicaret᷑ or̃o. Qͦ faciliꝰ is quoq appbaretur
qd̾ cuiq maxĩe ꝓbabile inderet᷑. ¶ Id inhac
disputatõe de fato caus qdã ne faterer impe¬
dunt.⁊ lam cũ eẽm ĩputeolmo horcusq
ur cõsul designatꝰ usdem ĩ locio uir nobis

Expanded text:
Latinam nominare moralem; explicandaque dicunt deque eo, quod possit fieri aut non possit, quam vim habeant, obscura quaestio erationem disserendi voco. Quod autem in aliis libris feci, qui sunt de natura deorum, itemque in iis, quos de divinatione edidi, ut in utramque partem perpetua explicaretur oratio, quo facilius id a quoque probaretur, quod cuique maxime probabile videretur, id in hac disputatione de fato casus quidam ne facerem inpedivit. Nam cum essem in Puteolano Hirtiusque noster, consul design
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥdẽ ut spero reliꝗsti. s certe pħra illio ante¬
posunsti. possũ ne aliꝗd andire. ¶ En no in¬
timas oratoria illa studia deserm. Quib
etiã te ĩtendi quĩꝗͣ fligãtissimũ acceram. ⁊¬
Neq ea mĩc q̃ tracto mimuĩt sed augent
potiꝰ illã facultatẽ. ⁊ lamq cũ hoc gn̾e pħre

Expanded text:
 anteposuisti, possumne aliquid audire? Tu vero, intimas, oratoria illa studia deserui, quibus etiam te incendi, quamquam flagrantissumum acceperam, nec ea, quae nunc tracto, minuunt, sed augent potius illam facultatem. Nam cum hoc genere
Abbreviated transcription (Latin):
cero frugifera ⁊ fructuosa. nͨ ulla pars eiꝰ.
ĩculta ac deserta sit. tũ nullus feracior ĩ ea
nesteq uiuẽdi p̾cepta ducũt᷑. Quare quãꝙͣ
ud audire. Quod cũ oĩb est faciendũ qui
uitã honestã ĩ gredi cogitãt. tũ aud scio an
nemini pociꝰ qũa tͥ. Sustines eĩ ñ paruã exi¬
stimationẽ imitande ĩdustrie nr̃e. magnã
honoꝵ. ñ nullã fortasse hois. Suscepistionꝰ
p̃terea graue. ⁊ athenaꝵ ⁊ cratippi. Ad quo ᷤᷤ
cũ tãꝙͣ ad m̃caturã bonaꝵ artiũ sisꝓfectus.
manẽ redire turpissimũ est. dedecorantẽ ⁊ ur¬
bis auctoritatẽ ⁊ magistri. Qxͣ qͣnͣtũ conti
aĩo potes. quãtũ labore ꝯtende̾ si discendi la¬
bor ẽ pociꝰ ꝙͣ noluptas. tm̃ fac ut efficias.
ne ue cõmittas ut ne cũ omĩa subpeditata
sĩt a nob̾. tute tͥ defuisse uideare. S ħ actenꝰ.
omłta eĩ sepe ad te cohortãdi grã scͥpsimꝰ. Nũc
ad reliꝙͣ ꝑtẽ ꝓposite diuisionis reuertam᷑:¬

Expanded text:
cero, frugifera et fructuosa nec ulla pars eius inculta ac deserta sit, tum nullus feracior in ea nesteque vivendi praecepta ducuntur. Quare, quamquam ud audire. Quod cum omnibus est faciendum, qui vitam honestam ingredi cogitant, tum haud scio an nemini potius quam tibi; sustines enim non parvam exspectationem imitandae industriae nostrae, magnam honorum, non nullam fortasse nominis. Suscepisti onus praeterea grave et Athenarum et Cratippi; ad quos cum tamquam ad mercaturam bonarum artium sis profectus, inanem redire turpissimum est dedecorantem et urbis auctoritatem et magistri. Quare, quantum coniti animo potes, quantum labore contendere, si discendi labor est potius quam voluptas, tantum fac ut efficias neve committas, ut, cum omnia suppeditata sint a nobis, tute tibi defuisse videare. Sed haec hactenus; multa enim saepe ad te cohortandi gratia scripsimus; nune ad reliquam partem propositae divisionis revertam
Abbreviated transcription (Latin):
AAblium scipionẽ mar¬
ce fili eũ qui pͥmꝰ affri¬
conus appellatꝰ sit di¬
cere solitũ scripsit cato.
qui fuit eĩ fere equal.
nũꝙͣ se minꝰ ociosũ ẽẽ
quã cũ ociosus. nec mi¬
pius solũ. qͣm cũ solus eẽt. ¶ Ma¬
gnifica uͦ uox ⁊ magno uiro ac
sapiente digna. q̃ declarat illuz
et mocio de negocus cogitare. ⁊
insolitudĩe secũ loꝗ solitũ. ut
Tneq cessãt imꝙͣ. ⁊ int̾clũ colloꝗo¬

Expanded text:
ait: Scipionem, Marce fili, eum, qui primus Affricanus appellatus sit, dicere solitum scripsit Cato, qui fuit eius equalis, numquam se minus ociosum esse, quam cum ociosus, nec minus solum, quam cum solus esset. Magnifica vero vox et magno viro ac sapiente digna, quae declarat illum et in ocio de negotiis cogitare et in solitudine secum loqui solitum, ut neque cessa
Abbreviated transcription (Latin):
dicus. ꝗd ẽ ꝙ dignũ nob̾ aut ĩcuria. aut ĩ
foro agere possimꝰ. Ita qui ĩ maxima cele¬
britate atq ĩ occłis cuuiuĩ qondã ixerimꝰ.
nc̃ fugientes cõspectũ sceleratoꝵ ꝗb oĩa
redũdãt abdinus nos quatũ licet. ⁊ sepe
soli sumꝰ. S q̃ sic ab oĩb doctis accepimꝰ.
ñ solũ ex mał eligere minima o portere. s
ĩ excerpere ex his ipĩs: si quid ineẽt boni
ꝓpt̾ea ⁊ ocio fruor. ñ illo qdẽ qͦ debeat hisꝗ
qͣndã pepisset ociũ ciuitati. neq eã solitu

Expanded text:
id est, quod dignum nobis, aut in curia, aut in foro agere possimus? Ita, qui in maxima celebritate, atque in oculis civium quondam viximus, nunc fugientes conspectum sceleratorum, quibus omnia redundant, abdimus nos, quantum licet, et saepe soli sumus. Sed quia sic ab hominibus doctis accepimus, non solum ex malis eligere minima oportere, sed etiam excerpere ex his ipsis, si quid inesset boni, propterea et otio fruor, non illo quidem, quo debebat is, qui quondam peperisset otium c
Abbreviated transcription (Latin):
ociosi. ꝑ gͣtũ mͥ feceris. spo itẽ sceuole.
Si quẽ ad modũ soles d̾ cet̾is reb cũ ex te
q̃rũt᷑. sic de amicitia disputau̾is. qd sentias.
qualẽ existimes. que p̃cepta des. Soeuola.¬
Ichi uõ ei̾̃t gratũ atq id ip̃m̃ cum
tecũ ag̾e conarer: fãniꝰ ante uertit.
M
Quãobrẽ utq nrm gͣtũ ad modũ feceris.

Expanded text:
osi, pergratum mihi feceris—spero item Scaevolae —si, quem ad modum soles de ceteris rebus, cum ex te quaeruntur, sic de amicitia disputaris quid sentias, qualem existimes, quae praecepta des. Mihi vero erit gratum, atque id ipsum cum tecum agere conarer, Fannius antevertit. m ob rem utrique nostrum gratum admodum feceris.
Abbreviated transcription (Latin):
ac uocib. Quotus enĩ quisq est qui tene¬
at artẽ nũoꝵ ac modoꝵ. At inhis si pa¬
lum niͦ offensus ẽ. ut au contctõem bre¬
uius fieret aut ꝑductione longuis the¬
atra tota reclamant. ¶ Quid hoc nõ idem
fit ĩuocib aut imultitudine ac ppło. nõ
mͦ cat̾ue atq concẽtus. s ip̃e sibi singulis

Expanded text:
ac vocibus. Quotus enim quisque est qui teneat artem numerorum ac modorum? At in eis si paulum modo offensum est, ut aut contractione brevius fieret aut productione longius, theatra tota reclamant. Quid, hoc non idem fit in vocibus, ut a multitudine et populo non modo catervae atque concentus, sed etiam ipsi sibi singu
Abbreviated transcription (Latin):
Norone aũt panci
prima cermĩt. postrema pleriq. Qe
ant aurul sacietate. ¶ Duo enĩ aut rres
fere sũt extremi ẜuandi ⁊ notandi pedes.
si mͦ bremiora ⁊ p̾cisaerũt suꝑiora. quos
aut chorios aut hercos aut alt̾nos eẽ
oportebit. aut ĩpeane illo post̾iore quẽ ari¬
stoteles ꝓbat. aut ⁊ pari cretico. ¶Hor
uicissitudines efficient. ut neq eis saciẽ¬
tur qui audiẽt fastidio similitudinis.i
nec nos id qd̾ faciemꝰ oꝑa dedita facere
uideam᷑. ¶Qd̾ si antipat᷑ ille sodomus
quẽ tu probe catule memuusti solitus est
uersus exametros aliosq uarus modis
atq mũs fũdere e tẽpe tantũq hominis
ĩgeniosi ac memoris ualuit ecercitatio.
ut cũ se m̃te ac uoluptate eiciss inu̾sũ uer¬
Lud añt ne quis

Expanded text:
one autem pauci prima cernunt, postrema plerique: quum satietate. Duo enim aut tres fere sunt extremi servandi et notandi pedes, si modo non breviora et praecisa erunt superiora; quos aut chorios aut heroos aut alternos esse oportebit aut in paeane illo posteriore, quem Aristoteles probat, aut ei pari cretico. Horum vicissitudines efficient, ut neque ei satientur, qui audient, fastidio similitudinis, nec nos id, quod faciemus, opera dedita facere videamur. Quod si Antipater ille Sidonius, quem tu probe, Catule, meministi, solitus est versus hexametros aliosque variis modis atque numeris fundere ex tempore tantumque hominis ingeniosi ac memoris valuit exercitatio, ut, cum se mente ac voluntate coniecisset in versum, verIllud autem ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
nichil sane egisse uideatur.⁊ lichil est aũt
quã cognatũ m̃tibis nrĩs. quã mũ atq uo¬
ces quib ⁊ ex̾citamur ⁊ ĩcendim̃ ⁊ limam̃
et languescimꝰ ⁊ adhylaritatẽ ⁊ ad tristi¬
ciam sepe dedaicimur. Quoꝵ illa sũma uis
carminib ẽ aptior ⁊ cantib nõ neglecta.
ut mͥ uidet᷑ anuma rege doctissimo maio
oꝵq u̾sus indicãt. M axime aũt agrecia
uetere celebrata. Quib utinã simisibq
reb disputari. quã de puerilib his u̾bor
tnͣslationib malinseris. ¶eꝵ ut ĩ uersu
orõne claudicat sentit. E poete nõ igno:¬
scit. nobis concedit. taciti tam̃ om̃s nõ
ẽẽ illd̾ qd̾ diximus aptũ ꝑfectũq cermĩt.¬
¶ Itaqr illi ueteͣs sic̃ hodie ⁊̃ nõ nullos ni¬
nõ possent. nã id quidẽ imꝑ uł posse uel
andire cepimꝰ. t̾na aut bina aut nõ mil¬
li singła ⁊̃ u̾ba dicebãt. qui in illa ĩfantia
naturale illud qd̾ aures hõĩum flagita¬

Expanded text:
nihil sane egisse videatur; nihil est autem tam cognatum mentibus nostris quam numeri atque voces; quibus et excitamur laritatem et ad tristitiam saepe deducimur; quorum illa summa vis carminibus est aptior et cantibus, non neglecta, ut mihi videtur, a Numa rege doctissimo maiororumque versus indicant; maxime autem a Graecia vetere celebrata. Quibus utinam similibusque de rebus disputari quam de puerilibus his verborum translationibus maluissetis! Verum ut in versu nostra oratione claudicat, sentit; sed poetae non ignoscit, nobis concedit: taciti tamen omnes non esse illud, quod diximus, aptum perfectumque cernunt. Itaque illi veteres, sicut hodie etiam non nullos vinon possent, nam id quidem nuper vel posse vel audere coepimus, terna aut bina aut non nulli singula etiam verba dicebant; qui in illa infantia naturale illud, quod aures hominum flagita
Abbreviated transcription (Latin):
seꝗ posset. Et tñ muri cãm opposint. spẽm hone¬
statis. nͨ ꝓbabilẽ nec sane ydoneã. Peccquit gͥ
pace ł quirim uł romuli dixenĩ. ¶ ⁊ Lec tñ nr̃e
nob̾ utilitates omittẽde sũt. alusq tradẽde. c̃
his ipi egeamꝰ. s sue cimq utilitati qͦ sm̃ alt̾i
ĩ uiria fiat ẜuiendũ ẽ. ¶ Scl̃te crisippꝰ ut mł¬
ta. Qui stadiũ ĩquit currit. eniti ⁊ ꝯtendere
debet ꝙͣ maxĩe possit ut uĩcat. supplãtare eũ qc̃
certet. aut manu depellere nullo mͦ pellerei¬
debet. sic ĩuita sibi quẽq petere. ꝙ ptineat ad
usũ. nõ iniquũ ẽ. Alten dipere uis nõ est.

Expanded text:
 muri causamopposuit, speciem honestatis nec probabilem nec sane idoneam. Peccavit igitur, pace vel Quirini vel Romuli dixerim. Nec tamen nostrae nobis utilitates omittendae sunt aliisque tradendae, cum iis ipsi egeamus, sed suae cuique utilitati, quod sine alterius iniuria fiat, serviendum est. Scite Chrysippus, ut multa: Qui stadium, inquit, currit, eniti et contendere debet, quam maxime possit, ut vincat, supplantare eum, quicum certet, aut manu depellere nullo modebet; sic in vita sibi quemque petere, quod pertineat ad usum, non iniquum est, alteri deripere ius non est.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic repente ãnuli beneficio: rex exortꝰ est
lidie ¶ Hũc gͥ ipm ãnulũ si hãt sapieno.¬
⁊ nichilo pluo sibi licere putet peccare . qͣ si
nõ hr̃et. honesta eĩ bõis uino ñ oculta q̃runtur
nõ satis acutu. fictã ⁊ cõm̃ticiã fabulã platã
dict aplatone. qͦsi uõ ille aut factũ idẽẽ. aut fi¬
eri potuisse defendat. ¶ Hec est iis huiꝰ anuli
et huiꝰ exẽpli. Si nemo sciturꝰ. nemo ne suspica¬
turꝰ ꝯde sit cũ aliꝗd diuiciaꝵ potẽcie dnãtiois
libidinis. causa fecei̾s. si id dus hõĩb q futur sitᷤ
ꝗd nã faceret. Urget sane nistice. negãt eĩ posse.
et ĩeo pstãt. hoc ubũ si ꝗd ualeat nõ uidẽt. Cum
eĩ q̃rimꝰ si celari possit qd facturi sĩt: nõ q̃rimus
possint ne celare. sed tãꝙͣ torm̃ta q̃dam adhi¬
bemꝰ: ut si responderĩt se ĩ punitate posita fac¬
turos ꝙ expediat: facinorosos se ẽẽ fateantur.

Expanded text:
Sic repente anuli beneficio rex exortus est Sic repente anuli beneficio rex exortus est Lydiae. Hunc igitur ipsum anulum si habeat sapiens, nihilo plus sibi licere putet peccare, quam si non haberet; honesta enim bonis viris, non occulta quaeruntur. non satis acuti, fictam et commenticiam fabulam prolatam dicunt a Platone; quasi vero ille aut factum id esse aut fieri potuisse defendat! Ilaec est vis huius anuli et huius exempli: si nemo sciturus, nemo ne suspicaturus quidemn sit, cum aliquid divitiarum, potentiae, dominationis, libidinis causa feceris, si id dis hominibusque futurum sit quidnam facerent. Urguent rustice sane; negant enim posse et in eo perstant; hoc verbum quid valeat, non vident. Cum enim quaerimus, si celare possint, quid facturi sint, non quaerimus, possintne celare, sed tamquam tormenta quaedam adhibemus, ut, si responderint se impunitate proposita facturos, quod expediat, facinorosos se esse fateantur,
Abbreviated transcription (Latin):
simͣ in pħra aliꝗd ꝓficimꝰ ꝑsuasũ eẽ debet.
si cẽs deos hõiesq celare possimꝰ. nich̾ tñ no¬
bis auare. nich̾ ĩiuste. nich̾ libidinose. ni¬
ch̾ mẽtinent᷑ ẽẽ faciendũ. ¶ Hĩc ille gige
inducit᷑ aplatone. ꝗ cũ t̾ra discessisset ma¬
gnis ꝗbusdã ĩ brib. descendit ĩ illũ hiatũ
encumq equũ ut fert̃ fabule aĩadũtit.i
cuiꝰ ĩ laterib fores eẽnt. Quib aꝑtio: cor¬
pus hõis mortui uidit magnitudine in¬
usitata. anilũq aureũ ĩ digito. Quẽ ut¬
⁊ detrarit: atq ip̃e indunt: erat aũt regus
pastor: tũ ĩ c̾ciliũ se pastoꝵ recepit. ibi c̃
palã ãnuli ad palmã ꝯu̾terat. amuillo ui¬
debat᷑. ip̃e aũt oĩa uidebat. Idẽ rursus in¬
debatur: cũ in locũ anulũ ĩuerterat. Itaq
ac oportuntate ãmili usus. regine. stuprũ
intulit. eaq adiutrice regem dñm ĩtere¬
mit. Gustulit quos obstare arbitrabatur.
nec ĩhis eũ facinotib qsꝙͣ potuit uidere a

Expanded text:
asum esse debet, si omnes deos hominesque celare possimus, nihil tamen avare, nihil iniuste, nihil libidinose, nihil incontinenter esse faciendum. Hinc ille Gyges inducitur a Platone, qui, cum terra discessisset magnis quibusdam imbribus, descendit in illum hiatum aeneumque equum, ut ferunt fabulae, animadvertit, cuius in lateribus fores essent; quibus apertis corpus hominis mortui vidit magnitudine invisitata anulumque aureum in digito; quem ut detraxit, ipse induit erat autem regius pastor, tum in concilium se pastorum recepit. Ibi cum palam eius anuli ad palmam converterat, a nullo videbatur, ipse autem omnia videbat; idem rursus videbatur, cum in locum anulum inverterat. Itaque hac opportunitate anuli usus reginae stuprum intulit eaque adiutrice regem dominum interemit, sustulit, quos obstare arbitrabatur, nec in his eum facinoribus quisquam potuit videre.
Abbreviated transcription (Latin):
Acidũt młte sepe cause q̃ cõturbẽt aĩos
ntilitatio spẽ. nõ cũ hoc deliberet᷑. derelinqͣn¬
da ne sit honestas pp utilitatis magͥtudĩe.
nam id ꝗdẽ in ꝓbũ ẽ. s illd̾. possit ne. id qd̾ utile
ꝯideat᷑ fieri ñ turpit̾: cũ collatino college brutꝰ
impiũ arrogabat. poterat uideri ab aliquo fu
et aduitor. ¶ Cñ aũt ꝯsiliũ hic pͥncipes cepis¬
sent. cognatioe suꝑbi nom̃q carquinoꝵ ⁊ me¬
moriã regni ẽẽ tollendã. qd̾ erat utibe patrie
sulere. id erat ita honestũ ut ⁊̃ ipĩ collatino pla¬
cere deberet: Itaq utilitas ualuit ꝑꝑ honestatẽ.
sine qua ne utilitas quidẽ ẽẽ potusset. ¶ At ir
eo rege q urbẽ ꝯdidit. ñita spẽs eĩ utilitatis aĩu
pepulit eiꝰ. cui cũ uisũ cẽt utiliꝰ solũ quã cũ alt̾o

Expanded text:
cidunt multae saepe causae, quae conturbent animos utilitatis specie, non cum hoc deliberetur, relinquendane sit honestas propter utilitatis magnitudinem nam id quidem improbum est, sed illud, possitne id, quod utile videatur, fieri non turpiter. Cum Collatino collegae Brutus imperium abrogabat, poterat videri facere id iniet adiutor. Cum autem consilium hoc principes cepissent, cognationem Superbi nomenque Tarquiniorum et memoriam regni esse tollendam, quod erat utile, patriae consulere, id erat ita honestum, ut etiam ipsi Collatino placere deberet. Itaque utilitas valuit propter honestatem, sine qua ne utilitas quidem esse potuisset. At in eo rege, qui urbem condidit, non item; species enim utilitatis animum pepulit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ auũculũ
tuũ cũ ĩ sena¬
tu sentẽtiã
dice̾t. locos
gͣnes ex phy¬
losophĩa tͣcͣ¬
tare. aborie¬
tes ab hoc
usu forensi
et publico.
qua dicut᷑ ea q̃ ñ mltũ discrepẽt oppimone popu¬
nicħ ẽ tã ĩ credibile. qd̾ ñ dicendo fiat ꝓbabile.
ex colat᷑. qd̾ cũ ita putarẽ feci eĩ audatiꝰ quã ille
ipẽ de quo lequor. ¶Cato eĩ dũ taxat de mag̾¬
tudine aĩ.de ꝯtinentia. de morte. de oĩ laude mi¬
tutis. de dus ĩmõtalib. de cai̾tate pat̾e. stoite so¬
let oratorus ornam̃tis adhibitis dice̾. ¶ Ego tͥ
Laudẽs cũieci ĩ cõmunes locos. q̃ qr sũt auinu¬
rabilia ⁊traq opinionẽ oĩum ab ipĩs ⁊̃ para¬
doxa appellant᷑. ⁊ ẽptare uolui possent ne ꝓfer
libentĩ. qd̾ mͥ ista paradoxa q̃ appellãt. maxĩe u¬
dẽt̾ eẽ socratica. longeq uerissima. ¶Accipies
gͥ ħ paruũ opusculũ lucubratũ his cõtͣctiorib

Expanded text:
 avunculum tuum, cum in senatu sententiam diceret, locos gravis ex philosophia tractare abhorrentis ab hoc usu forensi et publico, qua dicuntur ea, quae non multum discrepent ab opinione popunihil est tam incredibile, quod non dicendo fiat probabileexcolatur. quod cum ita putarem, feci etiam audacius quam ille ipse, de quo loquor: Cato enim dum taxat de magnitudine animi, de continentia, de morte, de omni laude virtutis, de dis inmortalibus, de caritate patriae Stoice solet oratoriis ornamentis adhibitis dicere; ego tibiludens conieci in communis locos. quae quia sunt admirabilia contraque opinionem omnium ab ipsis etiam para/doca appellantur, temptare volui possentne proferlibentius, quod mihi ista para/doca quae appellant maxime videntur esse Socratica longeque verissima. accipies igitur hoc parvum opusculum, lucubratum his iam contractioribus
Abbreviated transcription (Latin):
ut turpia sic indecora. ¶ Gimilio rõ fortitu¬
dinis. Ꝙ enĩ uirilit̾ nõq magno fit. id di¬
gnũ iuro. ⁊ decoꝵ uidet᷑. ꝙ contͣ id ut turpe
sic̃ indecoꝵ. ¶Quare ꝑtinet quidẽ ad om̃e
honestatẽ hoc qd̾ dico decoꝵ: ⁊ ita ꝑtinet. ut
nõ re cõdita quadã rõne cernat᷑ s sit inꝓmptu.
deceat. qd̾ cogitatioe mag̾ am̾tute põt. qua
re seꝑari. Ut nenustas ⁊ pulcritudo corporis
secermi nõ põt analitudine. sic hoc de quo lo

Expanded text:
ut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortituut turpia, sic indecora. Similis est ratio fortitudinis. Quod enim viriliter animoque magno fit, id dignum viro et decorum videtur, quod contra, id ut turpe, sic indecorum. Quare pertinet quidem ad omnem honestatem hoc, quod dico, decorum, et ita pertinet, ut non recondita qdeceat; quod cogitatione magis a virtute potest quam re separari. Ut venustas et pulchritudo corporis secerni non potest a valetudine, sic hoc, de quo lo
Abbreviated transcription (Latin):
Equit᷑ ut de mia reliqua pte honestu.
honestatio dicendũ sit. inqͣ nerecũdia.
et qͣsi ꝗdam ornatus uite tempantia.
et modestia omĩsq sedatio pturbationũ aĩ
Di ieꝵ mod̾ cernit᷑. ¶ Hoc loco ꝯtinet᷑ id ꝙ dici
latine decor põt. Grece eĩ p̃pon dr̃ decoꝵ.i
Hiᷤ ius ea ei̾t. ut ab honesto ñ q̃at separi.⁊ lã
et qd̾ decet honestũ est. ⁊ qd̾ honestũ ẽ decet.
Ualis añt differẽtia sit honesti ⁊ decori.
faciliꝰ intelligi ꝙͣ explanari pot. ꝗtqd est
Ienĩ qd̾ deteat. id tũ apparet: cũ añ gressa
est honestas ¶ Itaq nõ solũ ĩ hac paͬte honesta¬
tis de quahos oco d disserendũ ẽ. sã intribus
supiorib qd deceat apparet. ¶⁊lã ⁊ rõne uti
atq orone prudent̾. ⁊ agẽ qd̾ agas ꝯsid̾ate. oĩq
ĩ re ꝗd sit in uidere ⁊ tueri decet. Cont᷑q falli.
ertare labi decepi tã dedecet. ꝙͣ delirare ⁊ m̃te
ẽẽ captũ. ¶ Et iusta oĩa decora sũt. ĩ iusta ꝯtͣ

Expanded text:
equitur, ut de una reliqua parte honestatis dicendum sit, in qua verecundia et quasi quidam ornatus vitae, temperantia et modestia omnisque sedatio perturbationum animi et rerum modus cernitur. Hoc loco continetur id, quod dici Latine decorum potest; Graece enim pre/pon dicitur. Huius vis ea est, ut ab honesto non queat separari; nam et, quod decet, honestum est et, quod honestum est, ualis autem differentia sit honesti et decori, facilius intellegi quam explanari potest. Quicquid est enim, quod deceat, id tum apparet, cum antegressa est honestas. Itaque non solum in hac parte honestatis, de qua hoc loco disserendum est, sed etiam in tribus superioribus quid deceat apparet. Nam et ratione uti atque oratione prudenter et agere, quod agas, considerate omnique in re quid sit veri videre et tueri decet, contraque falli, errare, labi, decipi tam dedecet quam delirare et mente esse captum; et iusta omnia decora sunt, iniusta contra,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ñ iracũdia s equitate ducũtur
pspis ⁊ aduolũtatẽ nrãm fluentibus
supbiã magnope. fastidiũ. arngãtiãq
fũgiamꝰ Nlã ut ad u̾sas res sic sccsas ĩ mode¬
O rate ferre leuitatis. e p̾claraq ẽ eqͣbilitas
ĩ oĩ uita ⁊ idẽ semꝑ uultus eadẽq srons ut
pũ quidẽ macedonũ regẽ reb gesio ⁊ głia
supatũ afilio. facilitate ⁊ humanitate uideo
suꝑiorẽ fuisse. Itaq alt̾ semꝑ magnꝰ. Alt̾ sepe
turpissimꝰ fuit ut recte p̃ciꝑe uideont᷑ ꝗ monẽ
ut quãto supiores simꝰ. tanto noo geramuo¬
rem ⁊ familiarẽ suũ solitũ ait dicere. ut sicut¬
equos ꝓpt̾ crebras ꝯtentiones p̃lioꝵ ferocitate
exultantes. domitorib tradere soleant. ut hiᷤᷤ
faciliorib possint uti: sic hoĩes sccsis reb ef¬
frenatos sibiq p̾sidentes: tãquã ingorũ rõniᷤᷤ
et dectrine duci oportere. ut ꝑspicerẽt reꝵ hu¬
manaꝵ ĩbecillitatẽ uanetatẽq fortune. In se

Expanded text:
non iracundia, sed aequitate ducuntur. is, et ad voluntatem nostram fluentibus. superbiam magnopere, fastidium, arrogantiamque fugiamus. Nam ut adversas res, sic secundas immoderate ferre, levitatis est. praeclaraque est aequabilitas in omni vita, et idem semper vultus, eademque fions: ut pum quidem, Macedonum Regem rebus gestis, et gloria superatum a filio, facilitate et humanitate video superiorem fuisse. Itaque alter semper magnus, alter saepe turpissimus fuit. ut recte praecipere videantur, qui monent, ut, quanto superiores simus, tanto nos submisum. et familiarem suum solitum, ait, dicere; ut equos, propter creatas contentiones praeliorum, ferocitate exsultantes, domitoribus tradere soleant, ut his facilioribus possint uti: sic homines secundis rebus effrenatos, sibique praefidentes, tamquam in gyrum rationis, et doctrinae duci oportere, ut perspicerent rerum humanarum imbecillitatem, varietatemque Fortunae. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
¶Tqr q̃ insccłissimis reb maxĩe utendoũ
ꝯsilio amicoꝵ. Hisq maior ⁊̃ quã ante
tribuenda auctoritas. ¶ Hisdẽq tẽporiba
cauendũ ẽ. ne assentatorib patefaciamus
Sautes nec adulari nos sinamus. in quo falli
facile ẽ. tales eĩ nos eẽ putamꝰ. ut uire laude¬
ñ. Ex quo nascunt᷑ ĩnimerabilia peccata cũ
hõies ĩflati opimonib turpit̾ irtident᷑. et in
maximis u̾sant᷑ errorib. G hec quidẽ actenuᷤᷤ.
Illud aũt sic est iudicandũ. Matimas geri res
eẽ maximi aĩ. Ib his qui res .p. regãt. qd̾ eaor
administratio latissime pateat ad plurimos¬
qr ꝑtineat. ¶Esse aũt magni aĩ. ⁊ fuisse mł¬
tos ⁊̃ ĩuita ociosa: qui aut ĩuestigarẽt. aut co¬
arent᷑ magna q̃dam. sese sucre reꝵ finibus
co.tinerẽt. Aut int̾iecti int̾ phylosophos. ⁊¬

Expanded text:
tiam in secundissimis rebus maxime est utendum consilio amicorum iisque maior etiam quam ante tribuenda auctoritas. Isdemque temporibus cavendum est, ne assentatoribus patefaciamus auris neve adulari nos sinamus, in quo falli facile est; tales enim nos esse putamus, ut iure laudemur; ex quo nascuntur innumerabilia peccata, cum homines inflati opinionibus turpiter irridentur et in maximis versantur erroribus. Sed haec quidem hactenus. Illud autem sic est iudicandum, maximas geri res et maximi animi ab iis, qui res publicas regant, quod earum administratio latissime pateat ad plurimosque pertineat; esse autem magni animi et fuisse multos etiam in vita otiosa, qui aut investigarent aut conarentur magna quaedam seseque suarum rerum finibus continerent aut interiecti int
Abbreviated transcription (Latin):
demq ipiꝰ pͥncipes. nũꝙͣ in suis studiis tãtos
ꝓgressus sine flagãti cupiditate face̾ potius¬
sent. ¶Ultimas t̾ras lustrasse pytagorã. de¬
mocntũ. platonẽ accepimꝰ. ubi eiꝰ ꝗcꝗd eẽt qd̾
disci poss. eo ueĩendũ iudicaũt.

Expanded text:
denique ipsius principes numquam in suis studiis tantos denique ipsius principes numquam in suis studiis tantos progressus sine flagranti cupiditate facere potuissent. ultimas terras lustrasse Pythagoran Democritum Platonem accepimus. ubi enim quicquid esset quod disci posset, eo veniendum iudica