comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nere cõsucuit. Cui nempe de ꝓpͥo nichil est: totũ ꝓfecto
quod habet dei est Quod̾ aute ᷑ dei est: immũdũ esse nõ po¬
test. Ley gͦ diũ imaculata caritas est: q̃ nõ quod sibi
utile est quent. s quod multis. Lex autẽ diũ dicit᷑. siue
ꝙ ip̃e ex ea iuuat: siue ꝙ eã nullus nͥ eius dono possideat
Nec absuidũ uideat᷑ quod dixi eciã deũ iuuere ex lege: ꝯ
nõ alia dixerim ꝙͣ caritate. Quid uͦ in sũma ⁊ beata illa
trinitate. sũmã ⁊ ineffabilẽ illã conseruat unitatẽ nͥ ca¬
ritas: Lex est gͦ. ⁊ lex dni caritas: q̃ trinitatẽ ĩ uuita¬
te quodãm᷑ cohibet. ⁊ colligat ĩ uincula pacis Nemo ta¬
men me existimet caritatẽ hic acciꝑe qualitatẽ uel
aliquod accidens: alioqͥn in deo dicerẽ quod absit esse
aliquid quod deus nõ est. s substantiã illã diuinã. qͦd
utiq nec nouũ nec insolitũ est dicente ioh̾e. Deus ca¬

Expanded text:
nere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto nere consuevit. Cui nempe de proprio nihil est, totum profecto quod habet, Dei est: quod autem Dei est, immundum esse non potest. Lex ergo Domini immaculata, charitas est, quae non quod sibi utile est quaerit, sed quod multis. Lex autem Domini dicitur, sive quod ipse ex ea vivat, sive quod eam nullus nisi ejus dono possideat. Nec absurdum videatur quod dixi etiam Deum vivere ex lege, cum non alia dixerim quam charitate. Quid vero in summa et beata illa Trinitate summam et ineffabilem illam conservat unitatem, nisi charitas? Lex est ergo, et lex Domini charitas, quae Trinitatem in unitate quodammodo cohibet, et colligat in vinculo pacis. Nemo tamen me existimet charitatem hic accipere qualitatem, vel aliquod accidens; alioquin in Deo dicerem quod absit esse aliquid quod Deus non est; sed substantiam illam divinam: quod utique nec novum nec insolitum est, dicente Joanne, Deus cha
Abbreviated transcription (Latin):
la iudelicet sit que ab amore sui ⁊ nũdi au̾tere possit
animũ. ⁊ in deũ dirig̾e̾. Nec timor quippe uec amoi pͤ¬
uatus cõnertit aniiã. Mutat interdũ uultũ uł actũ:
affectũ nũqͣm. facit quidẽ etiã seruus nõnũꝙͣ opus de
s qr nõ sponte in sua adhuc duricia ꝑmanere cõuincit᷑
ffacit ⁊ mertennarius: s qr nõ grãtis ꝓpͥa trahi cupi¬
ditate cognoscit᷑. Porro ubi ꝓpͥetas: ibi singulantas¬
⁊ ibi autẽ singularitas: ibi angulus. Ubi uͦ angulus.
ibi siue dubio sordes siue rubigo. Sit itaq seruo sua lex
timor ip̃e quo constringitur  sit mercennario sua cupidi¬
tas qͣ ⁊ ip̃e artat᷑ qñ ab ip̃a temptat᷑ abstractꝰ ⁊ alectus.
S harũ nulla aut sine macula est: ut aĩas cõuert̾e̾ po¬
test. Caritas uͦ cõuertit aĩas: quas facit ⁊ uolũtarias
Porro in eo eã dixerim immaculatã: ꝙ nil sͥ de suo reti¬

Expanded text:
la videlicet sit, quae ab amore sui et mundi avertere possit la videlicet sit, quae ab amore sui et mundi avertere possit animum, et in Deum dirigere. Nec timor quippe, nec amor privatus convertit animam. Mutant interdum vultum vel actum, affectum nunquam. Facit quidem etiam servus nonnunquam opus Dei: sed quia non sponte, in sua adhuc duritia permanere convincitur. Facit et mercenarius; sed quia non gratis, propria trahi cupiditate cognoscitur. Porro ubi proprietas, ibi singularitas; ubi autem singularitas, ibi angulus; ubi vero angulus, ibi sine dubio sordes sive rubigo. Sit itaque servo sua lex timor ipse, quo constringitur; sit mercenario sua cupiditas, qua et ipse arctatur, quando ab ipsa tentatur abstractus et illectus. Sed harum nulla aut sine macula est, aut animas convertere potest. Charitas 30 vero convertit animas, quas facit et voluntarias. 4. Porro in eo eam dixerim immaculatam, quod nil sibi de suo reti
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ innotuit. Paucis ꝓ certo aꝑuistis: tuiꝰ sp̃t estis.
Saudes ꝓuide mͥ. gaudeo ⁊ uobis: mee utilitati. ⁊. ur̃e sin¬
ccritati. Illa siquidẽ uera ⁊ sincera est caritas. et omin¬
no de corde puro. ⁊ conscientia bona. ⁊ fide nõ futa. iudi¬
canda ꝓcedere: qua ꝓximi bonũ eque ut nr̃m diligimus.
Niam qui magis aut certe solũ diligit suũ cõuincit᷑ nõ
caste diligere bonũ: quod utiq ꝓpt̾ se diligit. nõ ꝓpter
ip̃m. Et hic talis nõ potest obedire ꝓpħe : qui ait. C on¬
fitemini dũo qm̃ bonus. Confitet᷑ quidẽ qr fortasse bonꝰ
est sͥ: nõ autẽ qmĩ bonꝰ est in se. Quaꝓpt̾ nouerit in se
aiter bonus est. pͥmus seruus est ⁊ timet sibi: scd̃s mer¬
cennarius ẽ ⁊ cupit sͥ: tertius filius ⁊ defert patri.
Itaq ⁊ qui timet ⁊ qui cupit. nt̾q ꝓ se agunt: sola q̃
in filio est caritas nõ querit q̃ sua st̾. Oxͣobrem puto de
illa dictũ. Lex dñi inimaculata cõuertens aninias. ꝙ so¬

Expanded text:
is pro certo aperuistis, cujus spiritus estis. 3. Gaudeo proinde mihi, gaudeo et vobis; meae utilitati, et vestrae sinceritati. Illa siquidem vera et sincera est charitas, et omnino de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta judicanda procedere, qua proximi bonum aeque ut nostrum diligimus. Nam qui magis, aut certe solum diligit suum, convincitur non caste diligere bonum, quod utique propter se diligit, non propter ipsum. Et hic talis non potest obedire prophetae, qui ait: Confitemini Domino, quoniam bonus . Confitetur quidem quia fortasse bonus est sibi, non autem quoniam bonus est in se. Quapropter noverit in se citer bonus est. Primus servus est, et timet sibi; secundus mercenarius, et cupit sibi; tertius filius, et defert patri. Itaque et qui timet, et qui cupit, uterque pro se agunt: sola quae in filio est charitas, non quaerit quae sua sunt. Quam ob rem puto de illa dictum, Lex Domini immaculata, convertens animas ; quod so
Abbreviated transcription (Latin):
randũ s magis dolendũ ꝙͣ mirandũ: ꝙ id qͦd iuichil ẽ ama¬
ri potest. Lunc planc sentius. unde. quo uenimꝰ quid
ꝑdidimꝰ quid inuenimus dherendo ei qui semꝑ ⁊ bea¬
te est: semꝑ ⁊ nos esse ⁊ esse beate poteramꝰ. Adhẽrendo
autẽ dixerim. nõ solũ ꝑ coguitionẽ: s ꝑ amorẽ. Nã quidã
ex filiis adam ꝯ cognonissent deũ nõ sicut deũ glorifica¬
uerũt aut gr̃as egerũt ͥ s euanuer̃t in cogitationibus

Expanded text:
id quod nihil est, amari potest. Hinc plane sentimus unde, quo venimus; quid perdidimus, quid invenimus. Adhaerendo ei qui semper et beate est, semper et nos esse, et beate esse poteramus. Adhaerendo autem dixerim, non solum per cognitionem, sed per amorem. Nam quidam ex filiis Adam cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: sed evanuerunt in cogitati
Abbreviated transcription (Latin):
deo noluit suamter regi. penaliter a se ip̃o reg̾e̾t᷑: quiq
sponte nigũ suaue ⁊ orius leue caritatis abiecit ꝓpͥe uo¬
luntatis onus importabile pat̾etur inuitus. Miro itaq
modo eterna lex fugituũ suũ. ⁊ posuit sͥ contrariũ. et
retinuit subiectũꝰ dũ iudelicet nec iustitie ꝓ meritis le¬
gẽ enasit . nͨ tñ cũ deo in sua luce. ĩ sua requie. in sua glo¬
ria remansit: subiectus potestati ⁊ submotꝰ felicitati
Pñe deus meꝰ cur nõ tollis pitm̃ meũ et quare nõ aufers
iniquitatẽ meã ut abiecta graui sartina ꝓpͥe uolunta¬
tis. sub leui onere caritatis respirẽ.ͥ nec iam seruili ti¬
more cohertear. nͨ mercennaria cupiditate illicear.
s agar spũ tuo. spũ libertatis quo agunt᷑ filii tui
qui testimoniũ reddat spiũ meo ꝙ ⁊ ego sim uiꝰ ex fi¬
liis. dũ eadẽ lex mͥ fuerit q̃ ⁊ tibiͥ ⁊ sicut tu es. ita ⁊

Expanded text:
Deo noluit suaviter regi, poenaliter a se ipso regeretur; quique Deo noluit suaviter regi, poenaliter a se ipso regeretur; quique sponte jugum suave et onus leve charitatis abjecit, propriae voluntatis onus importabile pateretur invitus. 6. Miro itaque modo aeterna lex fugitivum suum, et posuit sibi contrarium, et retinuit subjectum: dum videlicet nec justitiae pro meritis legem evasit, nec tamen cum Deo in sua luce, in sua requie, in sua gloria remansit; subjectus potestati, et submotus felicitati. Domine Deus meus, cur non tollis peccatum meum, et quare non aufers iniquitatem meam , ut abjecta gravi sarcina propriae voluntatis, sub levi onere charitatis respirem, nec jam servili timore coercear, nec mercenaria cupiditate illiciar, sed agar spiritu tuo, spiritu libertatis, quo aguntur filii tui: qui testimonium reddat spiritui meo, quod et ego sim unus ex filiis, dum eadem mihi lex fuerit quae et tibi; et sicut tu es, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
cas. inimo quid mͥ ⁊ ip̃i: Quid ad illũ de pct̃o meo: Nũ¬
quid ego sum monachus: Et ad hoc fateor qͦd respon¬
deã nõ habeam: nͥ ꝙ cõfisus sim tumn de tua quã in te
credidi ingenita mansuetudine. tũ de dei caritate qͣ ł in
pͥncipio epistole excusasse me memini. Cuiꝰ zelo tantũ
tui erroris misertus. tantũ tue miserie compassus sũ:
qͣtinꝰ supͣ modũ ⁊ morẽ meũ de te nõ meo meo me intͦmi¬
serim. Graiuis lapsus tuus ac miserabilis casus ꝓuota¬
uit me: ut hoc p̃sumpserim. Quẽ enĩ coctaneoꝵ tuoꝵ
me uides arguere: Cui uł breuissimas aliqñ litteras di
nichil in eis rep̾hensione dignũ inuenerim. Cur gͦ inqͥs
sungularit᷑ me rep̃hendis: ꝯͥ ⁊ in aliis uideas quod iustiꝰ

Expanded text:
cas: Imo quid mihi et ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nuncas: Imo quid mihi et ipsi? quid ad illum de peccato meo? Nunquid ego sum monachus? Et ad hoc, fateor, quod respondeam non habeo; nisi quod confisus sum tum de tua, quam in te credidi, ingenita mansuetudine, tum de Dei charitate, qua et in principio epistolae excusasse me memini. Ejus zelo tantum tui erroris misertus, tantum tuae miseriae compassus sum, quatenus supra modum et morem meum de te non meo me intromiserim. Gravis lapsus tuus ac miserabilis casus provocavit me ut hoc praesumpserim. Quem enim coaetaneorum tuorum me vidisti arguere? cui vel brevissimas aliquando litteras dirim, aut nihil in eis reprehensione dignum invenerim. 9. Cur ergo, inquis, singulariter me reprehendis, cum et in aliis videas quod jus
Abbreviated transcription (Latin):
fatultatibus habere successorẽ: ꝙͣ ꝓ iiqͥtatib int̾ cessorẽ.
S: quid ad me de decanis magistris mĩs: qͥ pͥncipatũ
meruerunt in eccłiis: Clauẽ scientie tenẽt: pͥmas ca¬
thedras ĩ conuentibꝰ possident. Tideruit ip̃i qualit̾ sub¬
ditos iudicent fugitinos reuotent: reuotatos si ita uo¬
luerint effugent: disꝑsos colligãt. collectos disꝑgant
Quid ad me: Hateor aliqͣntũ in illos ꝓpt̾ te mi fulcho
modũ nĩt paruitatis excessi: dũ tuã de illis cupio pal¬
liere uecundiã. temꝑare culpã. Omito gͦ illos ne nõ¬
tam rep̃hensioni ꝙͣ rephensori iuste indiguent᷑: nec tã
de sua correctione cogitent. ꝙͣ mͥ de p̃sumptione calump¬
nent᷑. Non eccłie pͥncipẽ. s pͥuerũ scolarem obiurgare
suscepi: qui nesciat indignari. nõ norit irasci: nͥ forte ⁊
tu sensu nõ malicia ꝑmilus idipm mͥ calũpnieris ⁊ di¬

Expanded text:
facultatibus habere successorem, quam pro iniquitatibus intercessorem. 8. facultatibus habere successorem, quam pro iniquitatibus intercessorem. 8. Sed quid ad me de decanis magistris nostris, qui principatum meruerunt in ecclesiis? Clavem scientiae tenent, et primas cathedras in conventibus possident. Viderint ipsi qualiter subditos judicent, fugitivos revocent, revocatos, si ita voluerint, iterum effugent, dispersos colligant, collectos dispergant: quid ad me? Fateor, aliquantum in illos propter te, mi Fulco, modum nostrae parvitatis excessi; dum tuam de illis cupio palliare verecundiam, temperare culpam. Omitto ergo illos, ne notam reprehensioni, quam reprehensori juste indignentur; nec tam de sua correctione cogitent, quam mihi de praesumptione calumnientur. Non Ecclesiae principem, sed puerum scholarem objurgare suscepi, qui nesciat indignari, non norit irasci. Nisi forte et tu sensu, non malitia parvulus, idipsum mihi calumnieris, et di
Abbreviated transcription (Latin):
hũt a p̃naricatione pudor ⁊ ꝓfessio. Quid plura: Ner¬
ba p̃cipitationis cõtinuat lingua dolosa Concepit dolorẽ
i suasit iniqͥtatẽ. Subũtit ꝑuersus cõuersũ reuertit
cãnis ad uomitũ: quẽ melius habebat amissũ. Sic lug¬
dunũ olim studio similit᷑ ł industria sui decam: eiusdem
decani nepotẽ suũ tanonicũ quẽ bene ꝑdiderat male recu¬
pauit. Sicut ille fulthonẽ beato augustino: sic othber¬
nĩ iste sc̃õ bñdicto subripuit. O ꝙͣ ordinatius ip̃c cũ scc̃o
pultłirius senẽ secularem puer religiosus ad se trahei
et sit uinc̾et uterq: ꝙͣ religiosũ scłaris ad se retra heret
in quo uictus est uterq. O senc̃ infelicẽ ⁊o auũculũ crude¬
lem. qui iã decrepitꝰ. statim moriturꝰ. nepotis tũam pͥus¬
interfecit  quẽ ut pct̃oꝵ suoꝵ haberet heredẽ. a xp̃i sorte
pͥuauit. Se qui sͥ neqͣm  cui bonus :R: Maluit ĩ sius

Expanded text:
hunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura? verhunc a praevaricatione pudor et professio. Quid plura? verba praecipitationis concinnat lingua dolosa: concepit dolorem, et persuasit iniquitatem. Subvertit perversus conversum: revertitur canis ad vomitum . dunum olim, studio similiter et industria sui decani, ejusdem decani nepotem, suum canonicum, quem bene perdiderat, male recuperavit. Sicut ille Fulconem beato Augustino, sic Othbertum iste sancto Benedicto subripuit. O quam ordinatius ipse cum sancto pulchrius senem saecularem puer religiosus ad se traheret, et sic vinceret uterque, quam religiosum saecularis ad se retraheret, in quo victus est uterque! O senem infelicem! o avunculum crudelem! qui jam decrepitus, statim moriturorum haberet haeredem, a Christi sorte privavit! Sed qui sibi nequam est, cui bonus? Maluit in suis
Abbreviated transcription (Latin):
uaricatione: alter de alterius seductione iudicabit᷑. Et
unde alter in iniquitate sua meriet᷑. inde morientis sar¬
His sacris monitis: amboꝵ mentes pie terrendo pulsa¬
bas. Muis ad hec nõ timeret. timendo resipisceret: nͥ qͥ
more aspidis surde. ⁊ obturantis aures suas. uotẽ uenefi¬
ci incantãtis sapienter aut nõ audiret. a̾ le audire dissi¬
mularet: S usqͦs iam satis uł nimis longã ꝓtrahimus
epłam. dũ inuiti loquimur rem silentio dignã. Cur tan¬
tis circuitionibus ad ueritatẽ ambimꝰ: dũ pudenda re¬
uelare tumemꝰ : Dicã tñ. dicã cũ pudore qͦd multis ceg
nitũ occultare ⁊ si uolo nõ ualeo. S quare cũ pudore:
Dit quid me pudeat scribẽ: quod illos nõ puduit facere:
Si pudeat audire qͦd impudẽt᷑ egerũt: nõ pigeat enienda¬
re quod libenter nõ audiũt. Prohdolor Neutrũ illoꝵ re¬
nocare potiut. aut illũ a seductione timor ⁊ ratio: aut

Expanded text:
aevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et aevaricatione, 11 alter de alterius seductione judicabitur; et unde alteri in iniquitate sua morietur, inde morientis sanhis sacris monitis amborum mentes pie terrendo pulsabas. Quis ad haec non timeret, timendo recipisceret, nisi qui more aspidis surdae et obturantis aures suas, vocem venefici incantantis sapienter, aut non audiret , aut se audire dissimularet? 7. Sed usquequo jam satis vel nimis longam protrahimus epistolam, dum inviti loquimur rem silentio dignam? Cur tantis circuitionibus ad veritatem ambimus, dum pudenda revelare timemus? Dicam tamen, dicam nitum, occultare etsi volo, non valeo. Sed quare cum pudore? Utquid me scribere pudeat, quod illos non puduit facere? Si pudeat audire quod impudenter egerunt; non pudeat emendare quod libenter non audiunt. Proh dolor! neutrum illorum revocare potuit, aut illum a seductione timor et ratio; aut
Abbreviated transcription (Latin):
Non et fas reqiuirere q̃ ꝑ te dunisisti. En utrũq ur̃m
p̃moneo: Utriq salubrit᷑ cõsulo. Tu inqͣm ad auũtulũ: re¬
gularẽ nõ redutas ad scłm. Quia si reducis: sedutis quẽ
apostotare facis. Tu regularis: secularẽ ne sequaris.
Quia si illũ sequeris. me ꝑsequeris: cui de te ip̃o iniuriã
facis. Tu si seduxeris aĩam ꝓ qua mortuꝰ sũ: crucis mec
te cõstitius inimicũ. Qui enĩ nõ colligit metũ disꝑgit
qͣntomiagis qui collectos disꝑgit: Tu uͦ si ei consentis:
a me dissentis. Qiuia qͥ nõ est mecũ: contͣ me est. Qnͣto
inagis qͥ metũ fuit. si me deserit contͣ me ẽ: Tu si cir¬
cũuenis ꝓuulũ qui ad me uenit : seductor ac sacrilegꝰ
iudicaberis. Tu uͦ si quod edificaueras iterũ destrius: p̃¬
uaricatorẽ te cõstitus. Ambo uos necesse est meo uidi¬
cio p̾sentari: ambos assisfte̾ meo tribunali. Alter de ꝓpͥa p̃¬

Expanded text:
non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum non est fas requirere quae per te dimisisti. En utrumque vestrum praemoneo, utrique salubriter consulo. Tu, inquit ad avunculum, regularem ne reducas ad saeculum; quia si reducis, seducis quem apostatare facis. Tu, regularis, saecularem ne sequaris; quia si illum sequeris, me persequeris, cui de te ipso injuriam facis. Tu si seduxeris animam pro qua mortuus sum, crucis meae te constituis inimicum. Qui enim non colligit mecum, dispergit ; quanto magis qui collectos dispergit? Tu vero si ei consentis, a me dissentis; quia qui non est mecum, contra me est Ibid. Quanto magis qui mecum fuit, si me deserit, contra me est? Tu si circumvenis parvulum qui ad me venit, seductor ac sacrilegus judicaberis: tu vero si quod aedificaveras, iterum destruis; praevaricatorem te constituis. Ambos vos necesse est meo judicio praesentari, ambos assistere meo tribunali: alter de propria pr
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit laqueos: tendit retia. Molliti st̾ sermones eiꝰ
suꝑ oleũ: ⁊ ip̃i st̾ iacula. Mide fili mi ne capiaris a labi¬
is miquis: et a lingua dolosa. Configat carnes tuas
diumꝰ tunor: ne te decipiat carnalis amor. Blaudit
si sub lingua cius labor ⁊ dolor Lacrimat᷑: s insidiat᷑.
Iusidiatur ut rapiat pauꝑẽ: raꝑe pauꝑẽ dũ actrahit
eũ. Caue inqͣm fili mi ne acquiescas carm ⁊ sanguiu:
nã gladius meꝰ deuorabit carnes. Sꝑne blandimen¬
ta: contempne ꝓmussiones. Promittit magna. s ego
maiora. Offrrt᷑ plura: s ego plurima. Dimittes gͦq
terrenis celestiaͥ ꝓ temporalibus eterna. Alioqͥu opor¬
tet te soluere uota tua. q̃ distinxerunt labia tua. In¬
ste cxigit᷑ ad soluendũ: qui nõ cogitur ad uouendum.
Nam ⁊ si ꝯ pulseres nõ reppuli: tamen ut intrares nõ
compuli. Non licet gͦ dimitere: quod sponte ꝓmisisti.

Expanded text:
abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus abscondit laqueos, tetendit retia. Molliti sunt sormones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula . Vide, fili mi, ne capiaris a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Configat carnes tuas divinus timor, ne te decipiat carnalis amor. Blanditur, sed sub lingua ejus labor et dolor; lacrymatur, sed insidiatur; insidiatur ut rapiat pauperem, rapere pauperem dum attrahit eum . Cave, inquam, fili mi, ne acquiescas carni et sanguini ; nam gladius meus devorabit carnes . Sperne blandimenta, contemne promissiones. Promittit magna, sed ego majora; offert plura, sed ego plurima. Dimittes ergo pro terrenis coelestia, pro temporalibus aeterna? Alioquin oportet te solvere vota tua, quae distinxerunt labia tua. Juste exigitur ad solvendum, qui non cogitur ad vovendum: nam etsi cum pulsares, non repuli; tamen ut intrares, non compuli. Non licet ergo dimittere quod sponte promisisti:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid me ꝑsequeris: Non sufficit tͥ ꝙ tuã tuoq ex¬
emplo multoꝵ mͥ animas tuleris: si nõ etiã hunc
ausu sacrilego iapias de manu mes: Non tunes tu
futurũ iudiciũ: An contempnis terrorẽ meũ: Cui hec
facis: Cm bellũ iidicis: Terribili utiq lei qui aufert
spm̃ pͥncipũ Insane redi ad cor tuũ. Memorare noruss.¬
ma tua: ⁊ nõ peccabis. Memorare q̃ tua sbsantia.ͥ er
utilit fimebis. Et tu puer inqͥt si assenseris si acqͥeue¬
ris morte morieris. Memento uroris loth de fodoma
qͣdo ciecte qr deo credidit: s ĩ uia mutate qr retꝰ sasperit.
Sisce in eunͣgelio ꝙͣ nõ liceat retro aspit̾e ei qui seel¬
manũ ad aratrũ misit. Anũtulus tuus querit aĩam tu¬
am: qui iã ꝑdidit suã. Uerba oris eius iniquitas ⁊ dd̾¬
lus. Noli intelligere fili mi ut male agas: noli intende
⁊̃ uanitates et insanias falsas. Ette ĩ uia qua ambulas

Expanded text:
quid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exquid me persequeris? Non sufficit tibi, quod tuam, tuoque exemplo multorum mihi animas tuleris, si non etiam hunc ausu sacrilego rapias de manu mea? Non times tu futurum judicium? an contemnis terrorem meum? Cui hoc facis? cui bellum indicis? Terribili utique, et ei qui aufert spiritum principum . Insane, redi ad cor tuum; memorare novissima tua, et non peccabis : memorare quae tua substantia, et utiliter timebis. Et tu puer, inquit, si assenseris, si acquieveris, morte morieris. Memento uxoris Lot de Sodoma quidem creptae, quia Deo credidit; sed in via mutatae, quia retro aspexit . Disce in Etrum misit . Avunculus tuus quaerit animam tuam, qui jam perdidit suam. Verba oris ejus, iniquitas et dolus. Noli intelligere, fili mi, ut male agas ; noli intendere in vanitates et insanias falsas . Ecce in via qua ambules,
Abbreviated transcription (Latin):
ista retinebo: ⁊ illũ reuocabo si potero. S quomͦ  Factũ
est. auditũ est. Quod fcm̃ est: nõ potest nõ ficri. Mͣd
auditũ est: celatũ esse nõ poterit. Fulcho canonitꝰ est
regularis: si reu̾titur ad scłm: notabilis erit ⁊ infamis.
S tollerabilius est hec audire de illo: ꝙͣ uiuere sine
illo. Cedat gͦ nũc honestas utilitati: pudor necessitũdi¬
ui. Malo nõ ꝑc̾e̾ ue̾tũdie pueri: ꝙͣ miserabili subiac̾e
tristitie. Acquiescens itaq consilio carius: rationis ob¬
litus ⁊ legis: tanꝙͣ leo ꝑatus ad p̃dam. ⁊ sicut leena
rapto catulo. rapiens ⁊ rugiens: sacra nõ ueritꝰ. scõꝵ
irrupit habitaculũ: i quo tyriuiculũ suũ xp̃c abscõ¬
derat a contradictione linguaꝵ: post modũ admixtur
consortio angeloꝵ. Querit aic flagitat reddi sͥ nepo¬
tẽ suũ. q̃ritur ⁊ clamat iniuste se ab illo relictũ: xp̃
reclamante ⁊ dicente. Quid agis miser: Quid furis:

Expanded text:
 Factum est, auditum est. Quod factum est, non potest non fieri: quod auditum est, celatum esse non poterit. Fulco canonicus est regularis; si revertitur ad saeculum, notabilis erit et infamis. Sed tolerabilius est hoc audire de illo, quam vivere sine illo. Cedat ergo nunc honestas utilitati, pudor necessitati. Malo non parcere verecundiae pueri, quam miserabili subjacere tristitiae. 6. Acquiescens itaque consilio carnis, rationis oblitus et legis, tanquam leo paratus ad praedam , et sicut leaena rapto catulo rapiens et rugiens, sacra non veritus, sanctorum irrupit habitaculum, in quo tirunculum suum Christus absconderat a contradictione linguarum, postmodum admisturus consortio Angelorum. Quaerit ac flagitat reddi sibi nepotem suum; queritur et clamat injuste se ab illo relictum, Christo reclamante et dicente: Quid agis, miser? quid furis?
Abbreviated transcription (Latin):
patris de filio. an filii de seip̃o: p̃sertum ꝯ filius aliqͥd ma¬
ius deuonerit. Hideat ⁊ famulus tuus legislator nr̃
bũdictus quid regularius fuerit. utrũ quod ftm̃ est de
Qmͣqͣm dubiũ uõ sit : ꝓmissũ illũ fuisse nõ donatũ Nec
eiũ peticio quã regula p̃cipit ꝓ eo facta fuit a parenti¬
bus nec manꝰ illius cũ ip̃a peticione inuoluta ꝓcilla
altaris: Ut sic offerret᷑ corã testibus. Ostendit᷑ deuide
terra que cũ illo ⁊ ꝓ illo dicit᷑ data fuisse. S si cum
terra eñ receꝑũt ͥ cur nõ ⁊ cũ terra retinuerũt: An
forte requirebant magis datũ ꝙͣ fructũ: et pluris esti¬
mata est terra ꝙͣ anima. Alioquin oblatus monast̾io:
quid querebat in scło: Nutriendus deo: tur expositꝰ erat
pi: De scło quippe nõ de clumaco: te teste roberte uenisti
cystertiũ. Quesisti. petisti. pulsasti. s ꝓ tui adhuc tene¬

Expanded text:
patris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid mapatris de filio, an filii de se ipso, praesertim cum filius aliquid majus devoverit. Videat et famulus tuus legislator noster Benedictus, quid regularius fuerit, utrum quod factum est de Quanquam dubium non sit; promissum illum fuisse, non donatum. Nec enim petitio quam Regula praecipit, pro eo facta fuit a parentibus; nec manus illius cum ipsa petitione involuta palla altaris, ut sic offerretur coram testibus. Ostenditur deinde terra, quae cum illo, et pro illo dicitur data fuisse, Sed si cum terra eum receperunt, cur non et cum terra eum retinuerunt? An forte requirebant magis datum quam fructum, et pluris aestimata est terra quam anima? Alioquin oblatus monasterio, quid quaerebat in saeculo? nutriendus Deo, cur expositus erat pi? De saeculo quippe, non de Cluniaco, te teste, Roberte, venisti Cistercium. Quaesisti, petisti, pulsasti; sed pro tui adhuc teneri
Abbreviated transcription (Latin):
supia plena quñquidẽ iuder ille nec fallene n derbis nec
fioctr tur donis. Quũ dñe ih̾n tribunal apello : tuo me
uidicio seruo: tͥ cõmitto causã meã Dũe deus sabaoth
qui iudicas iuste ⁊ ꝓbas renes ⁊ corda. tꝰ oculi sicur fal¬
lere nolũt. ita falli nõ possunt: tu iuides qm tua. uides
qui querũt ⁊ sua T̃ u nosti quibus ei iuscerib ĩ cũtis
cemptationibus suis scmꝑ affuerum: qͣntis ꝓ eo gemitib
aures tue pictatis pulsauerim: qualit̾ ad queqͣ illius
scandala ꝑturbationes. molestias ego urebar tor qbar
affligebar Et nũc timeo ne frustra. Pduto enũ qͥntũ
erꝑtus sũ adolescentis ꝑ se satis feruentis ⁊ insolescen¬
tis. nec corꝑi talia expedire fomenta: uec menti illa
glorie temp̃tamenta. Itaq arbiter meus dñe iħu. de uul¬
tu tuo iudiciũ meũ ꝓdeat: otuli tui iudeant equitates.
Uideant ⁊ iudicent᷑ quid potius stare debuerit: au uotũ

Expanded text:
supia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec supia plena: quandoquidem Judex ille nec falletur verbis, nec flectetur donis. Tuum, Domine Jesu, tribunal appello: tuo me judicio servo, tibi committo causam meam, Domine Deus sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et corda ; cujus oculi sicut fallere nolunt, ita falli non possunt; tu vides qui tua, vides qui quaerunt et sua . Tu nosti quibus ei visceribus in cunctis tentationibus suis semper adfuerim, quantis pro eo gemitibus aures tuae pietatis pulsaverim, qualiter ad quaeque illius scandala, perturbationes, molestias ego urebar, torquebar, affligebar. Et nunc timeo ne frustra. Puto enim, quantum expertus sum, adolescentis per se satis ferventis et insolescentis nec corpori talia expedire fomenta, nec menti illa gloriae tentamenta. Itaque, arbiter meus Domine Jesu, de vultu tuo judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . 8. Videant et judicent, quid potius stare debuerit, an votum
Abbreviated transcription (Latin):
suasa stabilitas. securitas dubitanti. Et hic tenor lute¬
raꝵ. hec iudicii sũma. ⁊ hec totius canse diffinitio: ut
teneant qui tulerũt. sileant qui amiserũt. Int̾ hec ãt
peat aĩa ꝓ qua xp̃t mortuus est: et hoc qr clumacen¬
ses uolunt. Fit ꝓfessio suꝑ ꝓfessionẽ: uouetur quod nõ
soluetur: ꝓponitur quod non tenebit᷑. Et ꝯ pͥmũ pa¬
ctũ irritũ fciũ sit in scd̃o geminat᷑ p̾uaricatio: et fit
dicata reidicabit: illicite uirata confutabit: qui faciet
iudiciũ iniuriã pacientibus  qui iudicabit in iusticia
pauꝑes: ⁊ arguet in equitate ꝓ mansuetis terre. Uem¬
et ꝓ certo: qui ꝑ ꝓph̾am minatur in psalmo dicens. sũ
accẽpo tempus. ego iustitias iudicabo. Quid faciet de
niuistis indiciis: qui ip̃as quoq iusticias iudicabit:
Ueniet inqͣmi ueniet dies iudicii ubi plus ualebunt
pura corda ꝙ̃ astuta uerba: ⁊ cõscientia boua ꝙͣ mar

Expanded text:
suasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor littesuasa stabilitas, securitas dubitanti. Et hic tenor litterarum, haec judicii summa, haec totius causae definitio, ut teneant qui tulerunt, sileant qui amiserunt: inter haec autem pereat anima pro qua Christus mortuus est, et hoc, quia Cluniacenses volunt. Fit professio super professionem, vovetur quod non solvetur; proponitur quod non tenebitur; et cum primum pactum irritum factum sit, in secundo geminatur praevaricatio, et fit dicata rejudicabit, illicite jurata confutabit; qui faciet judicium injuriam patientibus , qui judicabit in justitia pauperes, et arguet in aequitate pro mansuetis terrae . Veniet pro certo, qui per prophetam minatur in Psalmo dicens: Cum accepero tempus, ego justitias judicabo . Quid faciet de injustis judiciis, qui ipsas quoque justitias judicabit? Veniet, inquam, veniet dies judicii: ubi plus valebunt pura corda, quam astuta verba; et conscientia bona, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tainꝙͣ uictores capta p̃da. qñ diuidũt spolia. O ih̾n bo¬
ne: ꝙ̃ multa facta st ꝓ unius animule ꝑditione. Cuiꝰ
ad hec qͣntũlibet robustũ pectus nõ emollesc̾e̾t: Quiꝰ
intior qͣntũius spũalis oculus nõ turbaretur: Cui
inter talia. ad suã liceat recurre̾ conscientiã: Quis
deuiq in tanta pompa uł ueritatẽ ualeat agnosce̾:
uł obtinere humilitatẽ: Outit᷑ inte̾a ꝓ eo romam
apłica cõpellatur auctoritas: et ut papa nõ neget as¬
sensũ. suggerit᷑ ei infantẽ olim a parentib oblatum
fuisse monast̾io. Non fuit qui refellerer: nec eñ con¬
tradictor est expectatus: iudicatũ est de ꝑte. abiudicatũ
absentibus. Instificati st̃̾ qui miuriã feterũt: extiderũt
a causa qui passi st̃: absq satisfactione absoluit᷑ reus:
firmat᷑ pͥulegio crudeli nimiũ clemens sententia abso¬
lutionis: quo reportato cõfirmaretur fluctuanti male

Expanded text:
tanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu botanquam victores capta praeda, quando dividunt spolia . O Jesu bone! quam multa facta sunt pro unius animulae perditione! Cujus ad haec quantumlibet robustum pectus non emollesceret? cujus interior, quantumvis spiritualis, oculus non turbaretur? cui inter talia ad suam liceat recurrere conscientiam? quis denique in tanta pompa vel veritatem valeat agnoscere, vel obtinere humilitatem? 6. Mittitur interea pro eo Romam. Apostolica compellatur auctoritas; et ut Papa non neget assensum, suggeritur ei infantem olim a parentibus oblatum fuisse monasterio. Non fuit qui refelleret nec enim contradictor est exspectatus, judicatum est de parte, abjudicatum absentibus. Justificati sunt qui injuriam fecerunt, exciderunt a causa qui passi sunt, absque satisfactione absolvitur reus. Firmatur privilegio crudeli nimium clemens sententia absolutionis; quo reportato 4 confirmaretur fluctuanti male
Abbreviated transcription (Latin):
sauitituo en nolo mortẽ ꝑitoris s magis ut cõuertat
¶tquid dero deus cibos creauit si nõ liceat manduca¬
re. Ut quid nobis corpora dedit: si ꝓhibeat sustenta¬
2e Demiq qui sͥ nequa: cui bonus: Quis umꝙͣ sanũ
sapiens: carnẽ suã odio habuit: Talibus tandẽ alle:¬
gationibus male credulꝰ puer circũuentꝰ seducit᷑. ͥ se¬
diutorẽ sequit᷑. cluniacũ ducit᷑ ͥ tondet᷑. radit᷑. lauat᷑:
exutur rusticanis. uetustis. sordidis.  induntur p̃ciosis.
tionis. ac nitidis: et ita in cõuentũ suscipit᷑. S cũ qͣli
putas honore: Cũ quo triũpho: Cũ qͣnta reuerentia.
Defert᷑ ei suꝑ om̃s coetaneos suos  et tanꝙͣ iuitor re¬
diens a pugña: sic laudatur pctor in desideriis anime
suc. Sustollitur in altũ: statu nõ mediocri collotatur
ita ut multis semoribus p̃latus sit adolescens. Fauet
blandit᷑ cõgratulatur ei uniu̾sa fr̃ntas: exultant om̃is

Expanded text:
sacrificium? et, Nolo mortem peccatoris, sed msacrificium? et, Nolo mortem peccatoris, sed mUtquid vero Deus cibos creavit, si non liceat manducare? utquid nobis corpora dedit, si prohibeat sustentare? Denique, qui sibi nequam, cui bonus? Quis unquam sanum sapiens, carnem suam odio habuit? 5. Talibus tandem allegationibus male credulus puer circumventus seducitur, seductorem sequitur, Cluniacum ducitur; tondetur, raditur, lavatur; exuitur rusticanis, vetustis, sordidis; induitur pretiosis, novis ac nitidis; et ita in conventum suscipitur. Sed cum quali putas honore, cum quo triumpho, cum quanta reverentia? Defertur ei super omnes coaetaneos suos, et tanquam victor rediens a pugna, sic laudatur peccator in desideriis animae suae . Sustollitur in altum, statu non mediocri collocatur, ita ut multis senioribus praelatus sit adolescens: favet, blanditur, congratulatur ei universa fraternitas; exsultant omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
foris quidẽ apparens ĩ uestimentis ouiñ intruisecus
autẽ lupus rapax. Deceptisq custodibus estimantib
quippe ouẽ esse: ue ue admissus est solus ad solã. lupus¬
ad ouiculã. Nec refugit ouicula lupũ: quẽ et ip̃a pu¬
tabat ouẽ. Quid plura : Itrahit. allicit. blanditur:
nom eunͣgelii p̃dicator cõmendat crapulã: parsimoni¬
am dampnat. Noluntariã pauꝑtatẽ: miseriã dicit.
Ieiunia uigilias. silentiũ. manuũq laborẽ: uocat iusanã
e̾ tontꝰ ocisitatẽ cõtemplationẽ nũcupat. edacitatẽ. loqͣci¬
cato turiositatõ cũctã deniq intemꝑantiã: noĩat discre¬
tioniẽ. Qi inquit delectatur deꝰ crũciatib urĩs. Ubi p̃¬
tiont scriptura quempiã sese interfic̾e: Qualis uero
resigio est sode ter ã  siluã excid̾o̾. stercora comportare.
⁊sũ quiduõ sententia ueritatis est. miscd̾iam uolo ⁊ non

Expanded text:
foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sententia Veritatis est, Misericordiam volo, et non
Abbreviated transcription (Latin):
sua ratio magr̃. cui ꝓpͥa cõscientia nuga. ⁊ iugenita ue¬
cundia lex discipline est: Qd̾ si cui mirũ uidetur. quomͣ
puer ue̾cundus. simplex. timoratus. ausus fuerit contͣ
uoliutatẽ fr̃m. magistri imꝑiũ. regulare decretũ. siuĩ
desere ⁊ uotũ et locũ: miretur eciã ꝙ ⁊ dauid scĩtati sur¬
reptũ sit. ꝙ sapĩe salomonis illusũ. ꝙ sauson fortitudin
ob̾uiatũ. Qui ꝓthoplastũ dolo captũ expulit de patria
felicitatis: quid mirũ si tenero subripuit adolescentu¬
lo. ĩ loco horroris ⁊ uaste solitudinis: Huc accedit ꝙ
nec sicut illos babylonicos senes. spes decepit eũꝰ nec
sicut gyezi pecunie amor. fe nec honoris ambitio sicut
iulianũ apostotã: s fefellit illũ scĩtas: seduxit religio:
ꝑdidit auctoritas senioꝵ. Queris quomͦ : Primũ qui¬
dem missus est magnus quidã prior ab ip̃o pͥncipe pr.

Expanded text:
sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita veresua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum;
Abbreviated transcription (Latin):
fugisti seuũ: reuert̾e̾ ad mansuetũ. Reuocet te mea
lenitas: cuiꝰ seueritas effugauit. Hide fili ꝙͣ te cu¬
piã duci nõ spũ seruitutis iterũ in timore: s spũ adop¬
tionis filioꝵ. in quo clamare ⁊ tu nõ confundaris abba
pater: causã utiq tanti doloris mei nõ minis apud
te s blandimentis: ͥ p̃cibus nõ terrorib agens. Alius
forsitan aliter temptaret. Et uere quis alius non
magis discuteret reatũ. et incut̾e̾t metũ: nõ oppone¬
ret uotũ ⁊ ꝓponeret iudiciũ. nõ argueret iobedien¬
tie. nõ indignaret᷑ apostasie: ꝙ de tunitis ad pelliceas.
de holeribus ad delicias ꝙ de deniq ad diuicias de pan¬
ꝑtate transieris: S ego noui animũ tuũ ꝙ facilius
possit amore flecti: ꝙͣ tuuore compelli. Deniq quid ne¬
cesse est bis pung̾e nõ retalcitrantẽ. ualde timidũ magis
exterre̾ ꝓ se satis exubescentẽ cõfund̾e̾ amplius cu

Expanded text:
Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan aliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec te puto fore qui fuisti. Mutatus mutatũ iuue¬
nies: ⁊ quẽ ante metuebas magistrũ. comitẽ amplecte
securus. I taq siuc mea culpa recesseris ut su putiuos
⁊ ego nõ excuso: siue tua ut nulti putãt ⁊ siego non
actuso siue mea simul ⁊ tua qͥd ego magis ꝓuto. ex hoc
iami si redire renueris: solus ꝓfecto inexcusabilis erss
Dis ab om̃i culpa liber esse: Reu̾tere. Si tuã agnoscis
iguosco. Ignosce ⁊ tu mͥ: ubi neã agnosto. Alioqͥn aut tͥ
nimis indulges qui tuã culpã ⁊ agnostis ⁊ dissimulas.
aut mͥ nimis inmisericors es: cui uet satisfacienti ig¬
noscendũ putas. Iam si redire recusas. aliã quere occa¬
sionẽ. unde falso blandiaris conscie tue: qr nõ erit ultra
qͣd formidare debeas de rigore districtionis mee. Neꝙͣ eĩ
formidandũ est ꝙ futurus sim p̃senti formidolosus: cui ad¬
times: Intrepidus ueni: quo te uocat humilitas. ꝑtra¬
hit caritas. Sccurus accede: talibus p̃uentꝰ obsidibus.

Expanded text:
 nec te puto fore qui fuisti. Mutatus mutatum invenies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adtimes? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis animũ pulsatũ esse sufficiat. Iam enĩ ur̃is etiã p̃cibꝰ
ꝓ eo diuina pulsanda est pietas. Que si ad ictus nr̃aꝵ in¬
uectionũ eius mentẽ uł parũ mollitã inuen̾it: confido
de ip̃a ꝙ citius nos de ip̃o letificabit. E. bernardi ad

Expanded text:
tis animum pulsatum esse sufficiat. Jam enim nostris etiam precibus tis animum pulsatum esse sufficiat. Jam enim nostris etiam precibus pro eo divina pulsanda est pietas; quae si ad ictus nostrarum invectionum ejus mentem vel parum mollitam invenerit, confido de ipsa, quod citius nos de ipso laetificabit. EPISTOLA III. AD
Abbreviated transcription (Latin):
trepidas: plures st̃ nobiscũ ꝙͣ cũ illis. Sume arma re¬
sume uires. dũ adhut p̃liũ durat:ͥ adsunt angeli specta¬
tores ⁊ ꝓtectores: ad est ip̃e dñs adiutor ⁊ ꝓtecton. qui
doceat manus tuas ad pliũ: ⁊ digitos tuos ad bellum.
ꝓcedamꝰ ad asdiitoriũ fratrũ. ne si for te sine nobis pug¬
nent. sine nobis uincant. sine nobis ingrediant᷑: no¬
uissime ꝯ clausa fuerit ianua. nobis sero pulsantibꝰ de
intus nobis respondeatur. men dico uobis: nescio uos.
ffac queso te pͥus scunͥ fac te prius inderi: ne tñt nesci¬
aris ad gloriã sciaris autẽ ad penã. Si te xp̃t aguoscit
in bello recognoscet in celo: ⁊ sicut ꝓmisit manifestabit
tͥ seip̃m : si tñ ⁊ tu penitendo. resipiscendo talẽ te exhibue¬
ris. ut cũ fiducia dic̾e̾ possis. Tunt cognoscã. sicut ⁊ cog¬
nitꝰ sum. His interum amonitionibꝰ uerecũdũ adolescẽ¬

Expanded text:
trepidas? Plures sunt nobiscum, quam cum illis. Sume arma, retrepidas? Plures sunt nobiscum, quam cum illis. Sume arma, resume vires, dum adhuc praelium durat. Adsunt Angeli spectatores et protectores: adest ipse Dominus adjutor et susceptor, qui doceat manus tuas ad praelium, et digitos tuos ad bellum . Procedamus in adjutorium fratrum, ne si forte sine nobis pugnent, sine nobis vincant, sine nobis ingrediantur; novissime cum clausa fuerit janua, sero pulsantibus, nobis de intus respondeatur: Amen dico vobis, nescio vos . Fac, quaeso, te prius sciri, fac te prius videri: ne tunc nesciaris ad gloriam, sciaris autem ad poenam. Si te Christus agnoscit in bello, recognoscet in coelo; et sicut promisit, manifestabit tibi se ipsum ; si tamen, et tu poenitendo et resipiscendo talem te exhibueris, ut cum fiducia dicere possis: Tunc cognoscam, sicut et cognitus sum . His interim admonitionibus verecundum adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quib lascimamꝰ. nõ quibus suꝑbiamus. nõ quibus
muliertulis uł similari uł plac̾e studeamꝰ. S hoc faciũt
inquis cũ quibus habito: si nõ facio quod ceteri. de singu¬
laritate notabor. Propt̾ea inqͣm exi de medio coꝵ: ne aut
ĩ urbe notabilit̾ uiuas: aut cxemplo ꝑeas alioꝵ. Quid
agis in urbe delicate miles: Cõmilitones tui quos fugiẽs
deseriusti: pugnãt ⁊ uincũt. pulsant ⁊ intrãt. celũ rapiũt
⁊ regnant ⁊ tu sedens suꝑ ambulatorẽ tuũ indutꝰ purpu¬
ia ⁊ bysso. circius plateas uicos ꝑambulas: Hec st̃ pa¬
cis ornamenta: nõ belli munimenta. An dicis pax ⁊ nõ
est pax : ꝓpulsat Pup᷑a nõ ꝓpulsat libidinẽ. nõ suꝑbiã.
nõ auaritiã repellit: et si qua st̾ alia ignea inimici iacu¬
la nõ ertinguit Deniq quod magis metius ꝓ febrera
nõ ꝓhibet: mortẽ nõ aicet. Ubi st̾ arma bellica: Ubi
scutũ fidei. ubi galea salutis: ubi pacientie lorita: Quid

Expanded text:
ibus superbiamus, non quibus mulierculis vel simulari, vel placere studeamus. Sed hoc faciunt, inquis, cum quibus habito; si non facio quod caeteri, de singularitate notabor. Propterea, inquam, exi de medio eorum. ne aut in urbe notabiliter vivas, aut exemplo pereas aliorum. 12. Quid agis in urbe, delicate miles? Commilitones tui quos fugiens deseruisti, pugnant et vincunt; pulsant et intrant; coelum rapiunt et regnant - et tu sedens super ambulatorem tuum, indutus purpura et bysso, circuis plateas, vicos perambulas? Haec sunt pacis ornamenta, non belli munimenta. An dicis, Pax et non est pax? . Purpura non propulsat libidinem, non superbiam, non avaritiam repellit; et si qua sunt alia ignea inimici jacula, non exstinguit. Denique, quod magis metuis, febrem non prohibet, mortem non arcet. Ubi sunt arma bellica? ubi scutum fidei? ubi galea salutis? ubi patientiae lorica? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
paucos autẽ qui de fuga cõuersi. rursus se ꝑiculo nuiecer̃t
quod detlinauerãt: rursus fugarint hostes quos fugiebãt
Et qr om̃e rarũ p̃ciosũ est. gaudeo te de illis posse esse. qui
qͣnto rariores. tanto apparebũt głosiores. Alias autẽ si mł¬
tũ timidus es. cur uł times ubi nõ est timor nõ autẽ ti¬
mes ubi magis timendũ est: An qr fugisti ex acie ꝓutas
te manꝰ hostiũ euasisse: Libentius te insequit᷑ adu̾sarius
fugientẽ. ꝙͣ sustineat repugnantẽ: et audatius insistit a
tergo ꝙͣ resistat in faciẽ. Securꝰ nũc ꝓiectis armis capis
matutinos sompnos. ꝯ illa hora xp̃c resurrexerit: ⁊ igno¬
ras ꝙ exarmatꝰ ⁊ tu tumdion. ⁊ hostibꝰ minꝰ timendus sis.

Expanded text:
paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint paucos autem qui de fuga conversi, rursus se periculo ingesserint quod declinaverant; rursus fugarint hostes quos fugiebant. Et quia omne rarum pretiosum; gaudeo te de illis posse esse, qui quanto rariores, tanto apparebunt gloriosiores. Alias autem si multum timidus es, cur vel times ubi non est timor, non autem times ubi magis est timendum? An quia fugisti ex acie, putas te manus hostium evasisse? Libentius te insequitur adversarius fugientem, quam sustineat repugnantem; et audacius insistit a tergo, quam resistat in faciem. Securus nunc projectis armis capis matutinos somnos, cum illa hora Christus resurrexerit: et ignoras quod exarmatus, et tu timidior, et hostibus minus timendus si
Abbreviated transcription (Latin):
qui tuet prumã. ueniet suꝑ eũ uix: Uigilias ti¬
mes ⁊ ieuinia. manuũq laborẽ: s hec lema st̾ me¬
ditanti flãmas ppetuas. Recordatio deuide tenebraꝵ
ext̾ioꝵ: facit nõ horrere solitudinẽ. Si futurã co¬
gitas de uerbis ocosis discussionẽ: nõ ualde displice¬
bit silentiũ. Netus eternus ⁊ ftridor ille dentiũ ante cor¬
dis oculos reductus: pares tibi reddet mactã ⁊ culcitrã
Deniq si totũ de nocte quod regula p̃cipit bene ad psal¬
mos iugilau̾is: nimis durus erit lectus. qͦ quiete nõ dormi¬
as. Si tantũ ĩ die quãtũ ꝓfessus es manib laboraueris:
durus erit cibꝰ quẽ libenter nõ comedas. S urge miles
xp̃i. siuge excute̾ de pulu̾e. reu̾t̾e ad p̃liũ unde fugisti for¬
tius post fugã p̃liaturꝰ: głosius triũphaturꝰ Habet qͥdẽ
rp̃t multos milites qͥ fortissime teꝑunt. steterũt. uiterũt:

Expanded text:
Qui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias tiQui timet pruinam, veniet super eum nix? Vigilias times et jejunia, manuumque laborem: sed haec levia sunt meditanti flammas perpetuas. Recordatio deinde tenebrarum exteriorum facit non horrere solitudinem. Si futuram cogitas de verbis otiosis discussionem , non valde displicebit silentium. Fletus aeternus et stridor ille dentium, ante cordis oculos reductus, pares tibi reddet mattam et culcitram. Denique si totum de nocte, quod Regula praecipit , bene ad psalmos vigilaveris; nimis durus erit lectus, in quo quiete non dormias. Si tantum in die, quantum professus es, manibus laboraveris; durus erit cibus quem libenter non comedas. 13. Surge, miles Christi, surge, excutere de pulvere, revertere ad praelium unde fugisti, fortius post fugam praeliaturus, gloriosius triumphaturus. Habet quidem Christus multos milites qui fortissime coeperunt, steterunt, vicerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
rent. gulã ꝓuõtent. extitent appetitũ. S quid faciet in¬
quis qui ałuid nõ potest: Hene. Scio qr delicatꝰ es: et
ꝙ his assuetus mͦ duriora nõ possis. Es quid si potes fa¬
cere ut possis: Queris quomͦ: Surge p̃cing̾e. tolle o¬
ciũ exere iures. moue brachia. cõplosas explica manus:
cx̾titare in aliquo: et statimn senties sola te appete̾ que
famem tollant. nõ fauces demulceant. Reddet quippe
sapores rebus ex̾titiũ: quos tulit mertia. Multa que
respius ociosus: post laborẽ sumes cũ desiderio. Siquidẽ
ociũ parit fastidiũ: ex̾citiũ famem. Fames autẽ miro
modo dulcia reddit: q̃ fastidiũ fecit insipida. Holus. fa¬
ba. pultes panisq cibarius cũ aqua: quiescenti quidẽ
fastidio st̃: s excercitato magne uident᷑ delicie. Iã for¬
te tuuicis dissuetus exhorres ninũ eas: tam ꝓpter
hyenus frigus. ꝙͣ ꝓpter estatis ardorẽ. S nũqͥd legisti:

Expanded text:
rent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inrent, gulam provocent, excitent appetitum. 12. Sed quid faciet, inquis, qui aliud non potest? Bene. Scio quia delicatus es, et quod his assuetus modo, duriora non possis. Sed quid, si potes facere ut possis? Quaeris quomodo? Surge, praecingere, tolle otium, exere vires, move brachia, complosas explica manus, exercitare in aliquo; et statim senties sola te appetere quae famem tollant, non fauces demulceant. Reddet quippe sapores rebus exercitium, quos tulit inertia. Multa quae respuis otiosus, post laborem sumes cum desiderio. Siquidem otium parit fastidium, exercitium famem; fames autem miro modo dulcia reddit, quae fastidium facit insipida. Olus, faba, pultes, panisque cibarius cum aqua, quiescenti quidem fastidio sunt, sed exercitato magnae videntur deliciae. Jam forte tunicis dissuetus exhorres nimium eas, tam propter hiemis frigus, quam propter aetatis ardorem: sed 7 nunquid legisti,