comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uscipe clomine quesumꝰ animam serui tui re
uertentẽ adte.ueste quoq celesti indue eum
&̃ laua eam sc̃o fonte uite eterne ut inter gaudẽ¬
tes gaudeat. & inter sapientes sapiat. & inter mar¬
tyres coronata consecleat. & inter patriarchas &
at.&. inter angłos & arcangelos claritatem dei
semꝑ uideat. & int̾ paradisi rucilos lapides gau¬
dium possideat & noticiam mysteriorũ dei agnos¬
cat. & int̾ cherubin & seraphin claritatem cleiui¬
cleat & inter iuginti qͣtuor semores cantica canti¬
corum audiat. & inter lauantes stolas in fontẽ
luminis uestem lauet. & inter pulsantes depul¬
sans. portas celestis iherusalem apertas reperiat
& inter uiclentes deum facie ad faciaem uideat.

Expanded text:
 animam servi tui illius revertentem ad te; vestem caelestem indue eam, et lava eam sanctum fontem vitae aeternae; ut inter gaudentes gaudeat, et inter sapientes sapiat, et inter martyres coronatos consedeat, et inter patriarchas et at, et inter angelos et archangelos claritatem Dei pervideat, et inter paradisi rutilos lapides gaudium possideat, et notitiam mysteriorum agnoscat, et inter cherubin et syraphin claritatem Dei inveniat, et inter viginti quatuor seniores cantica canticorum audiat, et inter lavantes stolas in fonte luminis vestem lavet, et inter pulsantes pulsans, portas caelestis Hierusalem apertas reperiat, et inter videntes Deum facie ad faciem videat,
Abbreviated transcription (Latin):
cumꝙ illi sunt dñe digne cruciatib culpe. tu
eas grã mitissime lenitatis indulge. nec peccato¬
rum recipiat uicem. si indulgentie tue piam
sentiat bonitatem. cumq finito mundi termi¬
no supernum cunctis illuxerit regnũ. nouus ho¬
mo scõrum omnium cetib aggregatꝰ. cum elec¬
tis suis resurgat in ꝑte dextera coronandu̾s E. ilia
ibi dñe commendamꝰ animam famuli tui  de¬
fũ̾ctus scło tibi uiuat. & que ꝑ fragilitat̾e mũ¬

Expanded text:
uae illi sunt, Domine, dignae cruciatibus culpae, tu eas gratia mitissimae lenitatis indulge, nec peccati recipiat vicem, sed indulgentiae tuae piam sentiat bonitatem, cumque finito mundi termino, supernum cunctis illuxerit regnum, omnium Sanctorum coetibus aggregatus cum electis resurgat in parte dextera coronandus. Per. Alia. Tibi Domine commendamus animam famuli tui, ut defunctus saeculo tibi vivat, et si qua per fragilitat
Abbreviated transcription (Latin):
Saput quem om̃ia morientia uiuunt. & cui
non pereunt moriendo corpora nr̃a s mutant᷑
in melius. te supplices dep̃camur. ut suscipi ube¬
mici tui patriarche abrahe. resuscitandamꝙ in
nouissimo magni uidicii die. & quicquid de re¬
gione mortali tibi contrariũ contraxit fallente di¬
abolo. tu pie ablue indulgendo ꝑ¬

Expanded text:
apud quem omnia morientia vivunt, cui non pereunt moriendo corpora nostra, sed mutantur in melius, te supplices deprecamur, ut suscipi jubemici tui patriarchae Abrahae, resuscitandam in die novissimo magni judicii; et quid de regione mortali tibi contrarium contraxit, fallente diabolo, tua pietate ablue indulgendo
Abbreviated transcription (Latin):
emeritatis quidem est domine. ut homo homi¬
nem. mortalis mortuum. cinis cinerem tibi do¬
mino deo nr̃o audeat commendare:. s quia ter¬
ra suscepit terram. & puluis conuertit᷑ inpulu̾em.
donec omnis caro in suam redigatur originem: in
ut huiꝰ famuli cui animam. ꝙͣ de huius mun¬
di uoragine cenulenta ducis ad patͥam. abrahe
amici tui sin recipias. & refrigerii rore ꝑfundas.
Sit ab estuentis gehenne truci incendio segrega¬
ta: & beate requiei te donante coniuncta: & que

Expanded text:
emeritatis est, ut homo hominem, mortalis mortalem, cinis cinerem tibi, Domino Deo nostro, audeat commendare. Sed quia terra suscipit terram, et pulvis convertitur in pulverem, donec omnis caro in suam redigatur originem, inde, ut hujus famuli tui animam, quam de hujus mundi voragine coenulenta ducis ad patriam, Abrahae amici tui sinu recipias, et refrigerii rore perfundas, sitque ab aestuanti gehennae truci incendio segregatus, et beatae requiei te donante conjunctus; e
Abbreviated transcription (Latin):
eo dona multiplica. ut ab om̃ib liber offensis
& temporalib non destituatur auxiliis. & sempiter¬
nis gaudeat insticutis

Expanded text:
eo dona multiplica, ut ab omnibus liber offensis, et temporalibus non destituatur auxiliis, et sempiternis gaudeat institutis
Abbreviated transcription (Latin):
tus discipłis ne. des¬
prcias opera manum
tuarum que nobis re¬
tinenda mandasti sed
sicut hic ext̃iora ablu
prestare digneris ꝑ¬

Expanded text:
tuis discipulis, ne despicias opera manuum tuarum, quae nobis retinenda mandasti; sed sicut his exteriora abluupraestare digneris
Abbreviated transcription (Latin):
ex te codemq filio. ꝓcedẽ¬
quecũq existunt uisibi¬
lia atq: inuisibilia creas¬
ti te adoro. te laudo te glo¬
rifico. esto mͥ queso ꝓpici
cius peratori u ne despi¬
cias me opus maniuun
me p̃p. nomen scm̃ tim
om̃ps qui nos d
transacto huius noctil
rus perduccee digmnatꝰ is
q̃o ut dones nobis hunẽ
diem liue poccato transire
quatinus aduespirũ
laudes referamus. Q¬

Expanded text:
ex te eodemque Filio procedenque existunt visibilia atque invisibilia creasti, te adoro, te laudo, teque glorifico. Esto, quaeso, propitius mihi peccatori, et ne despicias me opus manuum me propter nomen sanctum Deus, qui nos de transacto noctis ram perducere dignatus es, quesumus ut dones nobis hunc diem sine peccato transire, quatinus ad vesperum ias referamus.
Abbreviated transcription (Latin):
IS qui famulo tuo erechie terquinos annos ad iutã
donasti. ita & hunc famulum tuũ a lectoegrituch¬
nis tua potentia erigat ad salutem F
corporis laborantem &̾ animam refoue ꝙͣ creasti
ut castigatiomibi emendata continuo se sentiat
tua medina salutem E

Expanded text:
 qui famulo tuo Ezechiae ter quinos annos ad vitam donasti, ita et famulum tuum illum a lecto aegritudinis tua potentia erigat ad salutem. Pcorporis laborantem, et animam refove quam creasti, ut, castigationibus emundata, continuo se sentiat tua medicina salvatum
Abbreviated transcription (Latin):
facta st̾. ꝑ ipsum dm̃ uerbum: uł ꝑ ipsum ũbum dm̃: omnia
facta sunt. Et qͥdem qͦmͦ omnia ꝑ ipsum facta st̃. nͥ eonas cen¬
te ante omnia ex patre. omnia cum ipso. & ꝑ ipsuĩ fact̃a
st̃: slam ipsius ex patͤ gn̾atio: ipsa ẽ causaꝵ omnium con¬
ditio: omniumꝙ q̃ ex causis in genera et species ꝓcedunt
opatio et effectꝰ. ꝑ g̾nationem dĩ u̾bi: ex do pͥncipio fact̃a
sunt oĩa. Audi diuinum & ineffabile paradoxum: in¬
reserabile secretum: inuisibile ꝓfundum: incõp̃hensib¬
le mistium: ꝑ ñ factum. s genitum. omnia facta. s ñ gens¬
ta. Principium ex qͦ omĩa pat̾ est: pͥncipium. ꝑ qͦd om̃a:
filius est. Patͤ loquente ũbum sut̃. hoc ẽ patre gignen¬
te sapientiam suam: oĩa ftunt. ꝓpħa ait. Omnia in sa¬
pientia fecisti. Et alibi ꝑsonam pat̾s intͦducens: erueta¬
uit cor meũ. Et qͥd eructauit cor suum: Ipse exponit.
u̾bum bonum dico. Ybum bontm loqͦr. filium bo¬

Expanded text:
psum Deum Verbum, vel per ipsum Verbum Deum omnia facta sunt. Et quid est omnia per ipsum facta sunt, nisi: eo nascente ante omnia ex Patre, omnia cum ipso et per ipsum facta sunt? Nam ipsius ex Patre generatio ipsa est causarum omnium conditio, omniumque, quae ex causis in genera et species procedunt, operatio et effectus. Per generationem quippe Dei ex Deo principio facta sunt omnia. Audi divinum et ineffabile paradoxum, irreserabile secretum, invisibile, profundum, incomprehensibile mysterium. Per non factum, sed genitum, omnia facta, sed non genita. Principium, ex quo omnia, Pater est; principium, per quod omnia, Filius est. Patre loquente verbum suum, hoc est, Patre gignente sapientiam suam, omnia fiunt. Propheta ait: « Omnia in sapientia fecisti » ; et alibi, personam Patris introducens: « Eructavit cor meum » . Et quid eructavit cor suum? Ipse exponit: « verbum bonum dico » , verbum bonum loquor, Filium bo
Abbreviated transcription (Latin):
qtias nes ciat is qui omnia nouit anteqͣm fiant. sut testes
efficiant᷑ sanctitatis atq pietatis iustoꝵ: it̾um tanquam
defluentes impietates. atq iniusticias iniustoꝵ. aut &ẽ
ipsius diaboli. Hȩc nanqꝙ demonstrans atq significans do-¬
minus dicit de illis bonis seruis. hoc est de angłis. Ueni¬
entes aut̃ nunciauerunt dño suo: omnia quȩ facta fuerãt.

Expanded text:
quasi nesciat is qui omnia novit antequam fiant, sed ut testes efficiantur sanctitatis atque pietatis justorum. Iterum tanquam deflentes impietates et injustitias injustorum, atque etiam ipsius diaboli; haec namque demonstrans atque significans Dominus dicit de illis bonis servis, hoc est angelis: Venientes autem nuntiaverunt Domino suo omnia quae facta fuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
telligere. Quoꝵ pͥmꝰ est. qͥ absolute solis inuisibilibus
& sp̃ialib uirtutum implet᷑ substantiis: in quem quicunq
uenerit. plenam uͭ lucis possidet participationem. Ded̃s qͥ¬

Expanded text:
telligere. Quorum primus est, qui absolute solis invisibilibus telligere. Quorum primus est, qui absolute solis invisibilibus et spiritualibus virtutum impletur substantiis; in quem quicunque venerit, plenam verae lucis possidet participationem. Se
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiam specialit̾ rationabilis nat᷑e. q̃ in homine ẽ
sub̃am. In his siqͥdem omnib. ut simplicit̾ dicam.a
uniu̾sitate conditum u̾bum. lux uera erat. id est subsi¬
stit. & semꝑ erat: qͥa nunqͣm in omnib subsistere desi¬
stit. Ut enim qͥ loqͥt᷑. dum loqͥ cessat. uox eiꝰ ẽẽ desinit. &
euanescit: sic celestis pat̾.si u̾bum suum loqͥ cessauerit:
effectꝰ u̾bum hoc est uniu̾sitas condita ñ subsistet. Uni¬
uersitatis nãq conditȩ substitutio ẽ. & ꝑmansio. di patͥs
locutio: hoc ẽ et̾na. et incõmutabilis sui ũbi generatio.
sis consors. mundum corporeis sensib succumbentẽ. a dia¬
logꝰ subnectit. In mundo erat. hoc ẽ in hoc mundo sub¬
sistit: ille qͥ continet oĩa. Et mundꝰ ꝑ ipsum factꝰ ẽ. Non
eñ in alienis oꝑib uniu̾sitatis conditor habitat: s in
mundum nominasse. Tres tam̃ mundos oportet nos in¬

Expanded text:
rum etiam specialiter rationalis naturae, quae in homine est, rum etiam specialiter rationalis naturae, quae in homine est, substantiam. In his siquidem omnibus, et, ut simpliciter dicam, in universitate condita Verbum lux vera erat. Idem subsistit, et semper erat, quia nunquam in omnibus subsistere desistit. Ut enim, qui loquitur, dum loquitur, desinit vox ejus esse, desinit et evanescit: sic caelestis Pater si Verbum suum loqui cessarit, effectus Verbi, hoc est, universitas condita non substiterit. Universitatis namque conditae substitutio est et permansio Dei Patris locutio, hoc est, aeterna et incommutabilis sui Verbi generatio. sis consors, mundum corporeis sensibus succumbentem a dialogus subnectit: In mundo erat, hoc est, in hoc mundo erat ille, qui continet omnia, et mundus per ipsum factus est. Non enim in alienis operibus universitatis conditor habitat, sed in mundum nominasse. Tres tamen mundos debemus in
Abbreviated transcription (Latin):
quid ñ regio umbrȩ mortis: et lacͥmaꝵ uallis: & ignoran¬
tie ꝓfundum: et t̾rena habitatio humanum animum
num causis in species corporeas ꝓcedt̃. debemꝰ intelligere.
q̃ illuminant omnẽ hoĩem uenientem in hc mundum:
s de his qͥ sp̃ialit̾ ꝑ regenerationem gr̃ȩ qͤ dat᷑ in baptis¬
mate. in mundum ueniunt inuisibilem: qͥ natiuitatẽ
q̃ scđm corruptibile corpꝰ ẽ sꝑnentes. natiuitatem q̃ est
et mortis deserentes: lucem sapĩȩ & uite appetentes. filii
hominum eẽ desmentes: filii d̃ĩ fieri inchoantes. mun¬
dum uitioꝵ post ponentes. et in semet ipsis destruentes:
mundum uirtu. tum ante ocłos m̃tis constituentes: et in
eum totis uiscerib ascende inhiantes. Cos itaq uera lux
illuminat. qͥ in mundum uirtutum ueniunt: non qͥ in
mundum uitioꝵ ruunt. In mundo erat. In hoc loco mun¬
dum appellat. ñ solum gñalit̾ sensibilem creat᷑am: ue.¬

Expanded text:
quid regio umbrae mortis, et lacrymarum vallis, et ignoranquid regio umbrae mortis, et lacrymarum vallis, et ignorantiae profundum, et terrena habitatio, humanum animum num causis in species corporeas procedunt, debemus intelligere: quae illuminat omnem hominem venientem in mundum, sed de iis, qui spiritualiter per generationem gratiae, quae datur in baptismate, in mundum veniunt invisibilem, qui nativitatem, quae secundum corruptibile corpus est, spernentes, nativitatem, quae eet mortis deserentes, lucem sapientiae et vitae appetentes, filii hominum esse desinentes, filii Dei fieri inchoantes, mundum vitiorum postponentes et in semetipsis destruentes, mundum virtutum ante oculos mentis constituentes, et in eum totis viribus ascendere inhiantes. Eos itaque vera lux illuminat, qui in mundum virtutum veniunt, non eos, qui in mundum vitiorum ruunt. In mundo erat. In hoc loco mundum appellat non solum generaliter visibilem creaturam, ve
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Ueram lucem dic̃ di filium ꝑse subsistentẽ: ante oĩa
scła genitum. Ueram lucem dicit eundem filium: hoĩem
ex hominib. ꝓpt̾ homines factum. Ipse ẽ  lux uera: qͥ de se
ipso ait. Ego sum lux mundi. Qͥ sequit᷑ me ñ ambulat in
tenebͥs: s habebit lum̃ uite. Erat lux uera: q̃ illuminat om¬
tem. Et qͥs ẽ oĩs hõ ueniens inmundum: Et unde uenit in
mundum: Et inquem mundum uenit: Si de his que de
occultis nat᷑e sinib in hc̃ mundum ꝑ gnationem. locis tẽ¬
poribq ueniunt acceꝑis: qͣͥlis illuminatio ẽ in hac uita
nascentib ut moriant᷑: crescentib ut corrumpant᷑: cõpo¬
sitis ut soluant᷑ de qͥetudine silentis nat᷑e. in inqͥetudinẽ
tumultuantis miserie cadentib : Dic q̃so qͣlis lux ẽ sp̃ał.¬
& uera ÷ ꝓcreatis in uita tͣnsitoria. & falsa: Nunqͥd ñ mundꝰ
iste.alienatis a uͦ lumine. conueniens habitatio est: Nun¬

Expanded text:
dum. Veram lucemdum. Veram lucemsecula genitum; veram lucem dicit eundem Filium hominem ex hominibus propter homines factum. Ipse est lux vera, qui de se ipso ait: « Ego sum lux mundi; qui sequitur me, non morabitur in tenebris, sed habebit lumen vitae aeternae » . Erat luest omnis homo veniens in mundum? et unde venit in mundum? et in quem mundum venit? Si de iis qui de occultis naturae sinibus in hunc mundum per generationem locis temporibusque veniunt, acceperis, qualis illuminatio est in hac vita nascentibus ut moriantur, crescentibus ut corrumpantur, compositis ut solvantur, de quietudine silentis naturae in inquietudinem tumultuantis miseriae cadentibus? Dic, quaeso, qualis lux era vera procreatis in vita transitoria et falsa? Numquid mundus iste alienatis a vero lumine conveniens habitatio est? Num
Abbreviated transcription (Latin):
tizaturꝰ. ȩt̾ni luminis uoce. et martyrio testaret᷑. Hic uenit
cet. Audi testimonium. Eece agnus di: ecce qͥ tollit pecca¬
ante conspectum meũ factꝰ ẽ. Ac si aꝑte diceret. Qui in
ordine tempoꝵs post natiuitatem meã natꝰ ẽ in carne:
ante conspectum meũ dum adhuc eẽm in uiscerib mee
matͥs sterilis. ꝓpħico insu uid illum: coram me conceptũ.
et hoĩem factum in ut̾o uirginis. Non erat ille lux: s ut te¬
luc̾na ardens. astrumq uocitat᷑ matutinum: Lucerna
ardens erat: s ñ ꝓpͥoigne incensꝰ ardebat: ñ ꝓpͥa luce lu¬
cebat. Stella erat matutina: s ñ a se ipso ꝓpͥum accepit lt¬
men.s a gr̃a ipsiꝰ quem p̃currebat: in qͦ ardebat et splen-¬
debat. N erat ille lux: s particeps luminis. Suum ñ erat:
qͦd in se. et ꝑse fulgebat. Ut enĩ suꝑiꝰ diximꝰ. nulla seu ratio¬
nalis. seu intellectualis creat᷑a. ꝑ se ipsam sub̃alit̃ lux est.
ra:. q̃ illuminat omnem hominem uenientem in hc̃ mun¬

Expanded text:
tizatorem, aeterni luminis voce et martyrio testatorem. Hic venitcet. Audi testimonium ejus: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccaante conspectum meum, factus est. Ac si aperte diceret: Qui in ordine temporum post nativitatem meam natus est in carne, ante conspectum meum, dum adhuc essem in visceribus meae matris sterilis, prophetico visu vidi illum coram me conceptum et hominem factum in utero virginis. Non erat ille lux, sed ut telucerna ardens astrumque vocitatur matutinum? Lucerna ardens erat, sed non proprio igne incensus ardebat, non propria luce lucebat. Stella erat matutina, sed non a seipso proprium lumen accepit. Gratia ipsius, quem praecurrebat, in eo ardebat et splendebat. Non erat ille lux, sed particeps luminis; suum non erat, quod in se et post se fulgebat. Ut enim superius diximus, nulla seu rationalis seu intellectualis creatura per seipsam substantialiter lux est, ra, quae illuminat omnem hominem venientem in mun
Abbreviated transcription (Latin):
paulo añ de incarnatione u̾b facta st̃. ad hystoriam nar¬
randam. uelut in qͣndam t̾ram. suũ intelligibilem deflectit
in suam intͦducit theologiam. Abyssꝰ abyssum inuocat: in
uoce diuinoꝵ misti̾oꝵ. Cuangłista p̃cursoris narrat hystoriã:

Expanded text:
paulo ante incarnationem Verbi facta sunt, in historiam narpaulo ante incarnationem Verbi facta sunt, in historiam narrandam veluti in quandam terram suum intelligibilem deflectit in suam introducit theologiam. Abyssus abyssum invocat in voce divinorum mysteriorum. Evangelista praecursoris narrat historiam;
Abbreviated transcription (Latin):
ti.iiͦiiͦ. elem̃tis constitt᷑. Cuiꝰ t̾ra est: ueluti in medio imo¬
q. instar centri. hystoria. Circa qm aqͣrum similitudine.
abyssus circum fundit᷑ morealis intelligentie: qͤ a grecis. eo¬
yrii. solet appellari. Circa qm et ethicam ueluti duas p̃fati¬
mundi inferiores partes: aer ille nat᷑alis scientiȩ circũuol¬
uit᷑. Quam uͦ nat᷑alem dico scĩam: greci uocant d yci nam.
xtͣ aut̃ omnia. & ultͣ. ethereꝰ ille ignis usq ad ardorem p¬
rii cȩli. hoc est suꝑȩ contemplationis. et diuinȩ nat᷑ȩ qͣm
g̃ei theologiam nominant. circumglobat᷑: ultͣ qͣm nullꝰ
eg̾dit᷑ intellectꝰ. Magnum itaq theologum ioħm dico. qͥin
pͥmordio euangłii sui excelsissima theologiȩ cacumina
tangens. cȩliq cȩloꝵ sp̃ialium sec̃ta penetns. ultͣ omnem
hystoriam. & ethicam. et physicam ascendens: ad ea quȩ

Expanded text:
ti quatuor elementis constitutus. Cujus terra est veluti in medio imoti quatuor elementis constitutus. Cujus terra est veluti in medio imoque instar centri historia, circa quam aquarum similitudine abyssus circumfunditur moralis intelligentiae, quae a Graecis Ethice solet appellari. Circa quas, himundi inferiores partes aer ille naturalis scientiae circumvolvitur. Quam, naturalem dico scientiam, Graeci vocant Physicen. Extra haec omnia et ultra ethereus ille igneusque ardor empyrii caeli, hoc est, superae contemplationis divinae naturae, quam Graeci Theologiam nominant, circumglobatur; ultra quam nullus egreditur intellectus. Magnus itaque theologus, Joannem dico, in primordio Evangelii excelsissima theologiae cacumina tangens, caelique caelorum spiritualium secreta penetrans, ultra omnem historiam et ethicam et physicam ascendens ad ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
minum in nr̃a nat᷑a q̃ ꝑ se inuestigata & considata in for¬
mis qͤdam tenebrositas reꝑit᷑. lucere ñ desinit. Nec eã qm¬
uis delinquentem deserere uoluit: nec unqͣm deseruit:
formans eam ꝑnat᷑am custodiendo. reformansq ꝑ gr̃am
dificando. Et qm̃ ipse lux oĩs creat᷑e incõp̃hensibilis ẽ: te¬
nebre eã ñ comp̃hendert̃. Suꝑat nanq d̃s omnem sensũ
et intellectum: & solꝰ ht̃ immortalitatem: cuiꝰ lux ꝑ excel¬
lentiam tenebre nominat᷑. qm a nulla creat᷑a. qͥs uel
qͣlis sit. comp̃hendit᷑. fuit homo missꝰ a do: cui nom̃ erat
ioħs. scce aqͥlam de sublimissimo ũtice montis theologie.
leui uolatu descendentem in ꝓfundissimam uallem
hẏstoriȩ: de cȩlo int̾ram sp̃italis mundi pennas altiss¬
me contemplationis demittentem. Diuina siqͥdem scͥp¬
tura mundꝰ qͥdam ẽ intelligibilis: suis .iiͦiiͦ. partib. uelu¬

Expanded text:
minum, in nostra natura, quae per se investigata et considerata informinum, in nostra natura, quae per se investigata et considerata informis quaedam tenebrositas reperitur, lucere non desinit, nec eam, quamvis delinquentem, deserere voluit, nec unquam deseruit, formans eam per naturam continendo, reformansque per gratiam deificando. Et quoniam ipse lux omni creaturae incomprehensibilis est, tenebrae eum non comprehenderunt; superat namque Deus omnem sensum et intellectum, et solus habet immortalitatem. Cujus lux per excellentiam tenebrae nominatur, quoniam a nulla creatura, quid vel qualis sit, comprehenditur. Fuit homo missus a Deo cui nomen erat Joannes. Ecce aquila, de sublimissimo vertice montis theologiae leni volatu descendens in profundissimam vallem historiae, de caelo spiritualis mundi pennas altissimae contemplationis relaxat. Divina siquidem Scriptura mundus quidam est intelligibilis, suis quatuor partibus, velu
Abbreviated transcription (Latin):
pat. ñ dr̃ ꝑ se lucere s solis splendor dr̃ in eo apparere:
ita ut et nat᷑alem suam obscuritatem ñ ꝑdat. & lucem
suꝑuenientem in se recipiat: ita racionabilis nr̃e nat᷑e
pars. dum p̃sentiam ũbi d̃ possidet. ñ ꝑse. res intelligibiles.
et dm̃ suum. s ꝑ insitum sib diuinum lum̃ cognoscit. du¬
docere id ipsum in cȩt̃is intelligere: ac semꝑ in aure cor¬
dis nr̃i meffabili mͦ sonare. Nuos estis qͥ lucetis. s sp̃s pa¬
tris uri qui lucet in uob̃: hoc ẽ me in uob lucere. uobis
manifestat: qͥa ego sum lux intelligibilis mundi. hoc ẽ
rationalis & intellectualis nat᷑e. Euos estis qͥ intelligitis
me. s ego ipse in uob̃ ꝑ sp̃m meum me ipsum intelligo: qͥa
uos ñ estis sub̃alis lux. s participatio ꝑ se subsistentis lumi¬
nis. Lux itaq in tenebͥs lucet: qͥa di u̾bum. uita & lux ho¬

Expanded text:
pat, non dicitur per se lucere, sed solis splendor dicitur in eo apparere pat, non dicitur per se lucere, sed solis splendor dicitur in eo apparere ita, ut et naturalem suam obscuritatem non perdat, et lucem supervenientem in se recipiat, ita rationalis nostrae naturae pars, dum praesentiam Dei Verbi possidet, non per se res intelligibiles et Deum suum, sed per insitum sibi divinum lumen cognoscit. Audocere id ipsum in ceteris intelligere, ac semper in aure cordis nostri ineffabili modo sonare: non vos estis, qui lucetis, sed Spiritus Patris vestri, qui lucet in vobis, hoc est, me in vobis lucere vobis manifestat, quia ego sum lux intelligibilis mundi, hoc est, rationalis et intellectualis naturae. Non vos estis, qui intelligitis me, sed ego ipse in vobis per Spiritum meum me ipsum intelligo; quia vos non estis substantialis lux, sed participatio per se subsistentis luminis. Lux itaque in tenebris lucet, quia Dei Verbum, vita et lux ho
Abbreviated transcription (Latin):
licet partes dundit᷑: in eos uidelicet qͦꝵ corda cognitiõe
ueritatis illuminata st̃. & in eos qͥ adhuc in obscurissi¬
mis impietatis atq ꝑfidiȩ tenebͥs ꝑmanent: euangłista
subiunxit. Et denebrȩ eam non comp̃henderunt. Acsi
euident̃ diceret. Lux in tenebͥs fidelium animarum lucet. &
mag̃ ac magis lucet: ad fidem inchoans: ad speciem tra
ria: talis ẽ. Humana nat᷑a et si ñ peccaret: suis ꝓpͥis uiri¬
bus lucere ñ posset. Non nat᷑alit̾ lux ẽ: s particeps lucis.
Capax siqͥdem sapientiȩ ẽ. ñ ipsa sapĩa: cuiꝰ pardicipatio¬
ne sapiens fieri potest. Sic̃ gͦ aer iste ꝑ semet ipsum ñ
lucet. s tenebraꝵ uocabulo nuncupat᷑: capax tñsolaris
luminis ẽ: ita nr̃a nat᷑a dum ꝑ se ipsam consid̾at᷑: q̃dam
tenebros a sub̃a est. capax ac particeps lucis sapientie ẽ.
Et quemadinodum p̃fatꝰ aer dũ solares radios partici¬

Expanded text:
luti partes dividitur, in eos videlicet, quorum corda cognitione luti partes dividitur, in eos videlicet, quorum corda cognitione veritatis illuminata sunt, et eos, qui in obscurissimis adhuc impietatis atque perfidiae tenebris permanent, evangelista subjunxit: et tenebrae eum non comprehenderunt. Ac si evidenter diceret: Lux in tenebris fidelium animarum lucet, et magis ac magis lucet, a fide inchoans, ad speciem tendria talis est. Humana natura, etsi non peccaret, suis propriis viribus lucere non posset. Non enim naturaliter lux est, sed particeps lucis. Capax siquidem sapientiae est, non ipsa sapientia, cujus participatione sapiens fieri potest. Sicut ergo aer iste per se ipsum non lucet, sed tenebrarum vocabulo nuncupatus, capax tamen solaris luminis est; ita nostra natura, dum per se ipsam consideratur, quaedam tenebrosa substantia, capax ac particeps lucis sapientiae. Et quemadmodum praefatus aer, dum solari radio partici
Abbreviated transcription (Latin):
in fantasia s in ipsa uera humanitate qm totam sibi in
unitate sub̃e suscepit. apparuit: suamq cognitionem õib
cognoscentib se p̃stitit. Lux itaq hominum ẽ dñs nost̾¬
iħs xp̃s: qͥ in humana nat᷑a omni rationali & intellec¬
duali ereature se ipsum manifestauit: sueq diuinitatis
qͣ patͥ eqͣlis ẽ. abdita reserauit misti̾a. Et lux in tenebͥs
lucet. Nudi apłm. fuistis inqͥt aliqͣndo tenebrȩ: nunc
aut̃ lux in dño. Audi ysaiam. Sedentib in regione
umbre mortis. lux orta ẽ. Lux in teneb̾s lucet. Totum
genꝰ humanum merito originalis peccati in tenebras
tiunt᷑: s int̾ioꝵ. qͥb intelligibilium species. & pulchritu¬
dines discernunt᷑. Non in tenebͥs huiꝰ caliginosi aeras:
s in tenebͥs ignorantie ueritatis. Ni absentia lucis. q̃
mundum corporeum illuminat: post cuiꝰ ortũ exurgit
lux. et in teneb̾s lucet. in cordib uidelicet se cognos.¬
centium. Qm̃ uͦ totum genꝰ humanum in duas uide¬

Expanded text:
in phantasia, sed in ipsa vera humanitate, quam totam sibi in unitatem substantiae suscepit, apparuit, suamque cognitionem omnibus cognoscentibus se praestitit. Lux itaque hominum Dominus nostistus, qui in humana natura omni rationali et intellectuali creaturae seipsum manifestavit, suae que divinitatis, qua Patri aequalis est, abdita revelavit mysteria. Et lux in tenebris lucet. Audi Apostolum: « Fuistis » , inquit, « aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino » . Audi Isaiam: « Sedentibus in regione umbrae mortis lux orta est » . Lux in tenebris lucet. Totum genus humanum merito originalis peccati in tenebris tiuntur, sed interiorum, quibus intelligibilium species et pulchritudines discernuntur; non in tenebris hujus caliginosi aeris, sed in tenebris ignorantiae veritatis; non in absentia lucismundum incorporeum illuminat. Post cujus ortum ex virgine lux in tenebris lucet, in cordibus videlicet se cognoscentium. Quoniam vero totum genus humanum in duas ve
Abbreviated transcription (Latin):
nit ut seg̾garet uocem tͣnseuntẽ a ũbo semꝑ et incõmuta¬
bilit̾ manente: ut insinuaret matutinam stellã in ortu reg¬
ni celoꝵs apparentem: et declararet solem iusticiȩ suꝑueni-¬
entem. Testem discernit ab eo de qͦ testimonium ꝑhibet:
missum ab eo qͥmittit: luc̾nam lucubrantem a luce cla¬
rissima mundum implente: totiꝰ gn̾is humani tenebras
mortis. et delictoꝵ demoliente. Precursor itaq dñi. homo
fuit tͣnsiturꝰ in dm̃. ꝑ grãm qua p̃currit. Ds̃ erat ꝑ nat᷑am :
accepturꝰ hominem ꝑhumilitatem: & nr̃e salutis & redẽp¬
honis uoluntatẽ. Homo erat missꝰ. a qͦ: A do u̾bo quem p̃¬

Expanded text:
nit; ut segregaret vocem transeuntem a Verbo semper et incommutabiliter manente; ut insinuaret matutinam stellam in ortu regni caelorum apparentem, et declararet solem justitiae supervenientem. Testem discernit ab eo, de quo testimonium perhibet, missum ab eo, qui emittit, lucernam lucubrantem a luce clarissima mundum implente, totius humani generis tenebras mortis et delictorum demoliente. Praecursor itaque Domini homorrit, Deus erat per naturam, accepturus hominem per humilitatem, et nostrae salutis et redemptionis voluntatem. Homo erat missus. A quo? A Deo Verbo, quod prae
Abbreviated transcription (Latin):
suis discipłis dicit. Extͣ me nicħ potestis facere: qͥ ꝑ uos:
inquit extͣ me fieri non potuistis. Quid extͣ me facere po¬
testis: Nam et ibi ñ. aney. s xipix. hoc ẽ ñ sine. s extͣ g̾ci
scͥbunt. faciliꝰ aut̃ ꝓpt̾ea extͣ dixi: qͥa dum qͥs audit sine

Expanded text:
suis discipulis dicit: « Extra me nihil potestis facere » . Qui per vos, suis discipulis dicit: « Extra me nihil potestis facere » . Qui per vos, inquit, extra me fieri non potuistis, quid extra me facere potestis? Nam et ibi non ἄνεν, sed χωρίς, hoc est, non sine, sed extra Graeci scribunt. Facilius autem propterea dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
re.s cum temporib. Tempꝰ siquidem int̾ cet̾a q̃ facta st̃
Et que est consequentia t̾ibi: quod locutum ẽ os altissimi:
Non enim inuanum locutus est pat̾: ñ infructuose: ñ
sine magno effectu. Nam et homines int̾ se ipsos loquentes:
aliqͥd in aurib audientium efficiunt. Tria itaq credere
et intelligere debemꝰ: loquentem patrem: ꝓnunciatum
filium: et ea q̃ efficiunt᷑ ꝑ u̾bum. Pat̾ loquit᷑: ũbum gig¬
nitur: omnia efficiunt᷑. Audi ꝓpħam. qm̃ ipse dix̃. et facta
sunt: hoc ẽ u̾bum suũ genuit. ꝑ qͦd fact̾a st̃ omnia. Et ne
conclusionem toti p̃dicte theologiȩ subdidit. Et sine ipso fac¬
tum ẽ nich. Hoc ẽ nicħ extͣ ipsum ẽ factum: qͥa ipse ambit
int᷑ se omnia. comp̃hendens omnia. Et nicħ ei coet̾num uł
consubstantiale intelligit᷑ uł coẽentiale: p̃t̾ suum patrem.
et suum sp̃m. a pat᷑ ꝑ ipsum ꝓcedentem. Et hoc facilius in
g̃co dat᷑ intelligi. Ubi enim latini ponunt sine ipso: ibi

Expanded text:
um temporibus. Tempus siquidem inter cetera, quae facta sunt, Et quae est consequentia verbi, quod locutum est os Altissimi? Non enim in vanum locutus est Pater, non infructuose, non sine magno effectu; nam et homines inter se ipsos loquentes aliquid in auribus audientium efficiunt. Tria itaque credere et intelligere debemus, loquentem Patrem, pronunciatum Verbum, ea quae efficiuntur per Verbum. Pater loquitur, Verbum gignitur, omnia efficiuntur. Audi Prophetam, quum ipse dixit, et facta sunt, hoc est, Verbum suum genuit, per quod facta sunt omnia. Et ne  referantur, conclusionem totius theologiae subdidit: et sine ipso factum est nihil; hoc est, nihil extra ipsum est factum, quia ipse ambit, intra se comprehendens omnia, et nihil ei coaeternum vel consubstantiale intelligitur vel coessentiale, praeter suum Patrem et suum Spiritum a Patre per ipsum procedentem. Et hoc facilius in Graeco datur intelligi. Ubi enim Latini ponunt sine ipso, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
ligi. In eis .ii. aitoc. scͥbit᷑ .i. hic. Et potest referri ad u¬
trunq: ad ũbum uidelicet & ad dm̃. Ioec qͥppe duono¬
gnis st̃. Ac ꝑ hoc ita potest intelligi: et ds erat u̾bum:

Expanded text:
ligi. In eis enim οὗτος scribitur, id est, hic, et potest referri ad uligi. In eis enim οὗτος scribitur, id est, hic, et potest referri ad utrumque, ad Verbum videlicet et Deum; haec quippe duo nogeneris sunt. Ac per hoc ita potest intelligi: et Deus erat Verbum;
Abbreviated transcription (Latin):
intelligat᷑ inẽẽ: continuo subiunx̃. Et u̾bum erat apud
dm̃. Hoc ẽ et filiꝰ subsistit cum pat᷑ in unitate essentie:
et substantiali distinetione. Et itum ne in quempiã
talis serꝑet uenenos a contagio. ubum uidelicet solũ¬
mͦ in patͤ ẽẽ. et cum deo ẽẽ. non aut̃ ipsum ũbum sub¬
stantialit̃. et coẽentialit̾ patͥ dõ subsistere: hic nanq
error ꝑfidos inuasit arrianos: ꝓtinꝰ adiecit. & d̾s erat
ũbum. Uidens item qͦd ñ fut᷑ eẽnt qͥ dicerent. ñ de uno
eodemq u̾bo euangłistam scͥpsisse. in pͥncipio erat u̾bũ.¬
s aliud uoluit ũbum in pͥncipio. aliud d̾s erat u̾bum:
heretieam opinionem destruens consequent̃ subnec̃tit.
Hoc erat in pͥncipio apud dm̃. Ac si diceret. Hoc u̾bũ
qͦd d̾s ẽ apud dm̃. ipsum ẽ et ñ aliud. quod erat in pͥn¬
cipio: s significantius ex g̾coꝵ exemplarib potest intel¬

Expanded text:
intelligatur inesse, continuo subjunxit: Et Verbum erat apud intelligatur inesse, continuo subjunxit: Et Verbum erat apud Deum, hoc est, et Filius subsistit cum Patre in unitate essentiae et substantiali distinctione. Et iterum, ne in quopiam talis serperet venenosa cogitatio, Verbum solummodo in Patre esse, et cum Deo esse, non autem ipsum Verbum substantialiter et coessentialiter Patri Deum subsistere--hic namque error perfidos invasit Arianos--protinus adjecit: Et Deus erat Verbum. Videns item, quod non defuturi essent, qui dicerent, non de uno eodemque Verbo evangelistam scripsisse: In principio erat Verbu aliud voluisse Verbum in principio, aliud Deus erat Verbum, haereticam opinionem destruens, consequenter subnectit: Hoc erat in principio apud Deum, ac si diceret: hoc Verbum, quod Deus est, apud Deum ipsum est, et non aliud quid erat in principio. Sed significantius ex Graecorum exemplaribus potest intel
Abbreviated transcription (Latin):
minem factum suꝑ nat᷑alit̾ int̾ omnia ex uirgine. Ascen¬
dit ꝓclamans. id ẽ u̾bum suꝑẽentialit̃ genitum ex patͤ:
ante et ultͣ omnia. In pͥncipio inqͥt u̾bum erat. Et no¬
tandum qͦd in hoc locoñ temporis s substantie signifi¬
cationem beatꝰ euangłista insinuat: ꝑ hanc uocem q̃ ẽ.
erat. Nam et positio eiꝰ id ẽ sic̃ unum in eqͣlit̃ flectitur:
duplicem continet intellectum. Aliqͣndo quidem
subsistentiam cuiꝰcunq rei de qͣ p̃dicat᷑. absq ullotẽ¬
analogiam declarat. Tale est gͦ qͦd ait: in pͥncipio erat tĩ¬
bum. Ac si aꝑte diceret᷑. In patre subsistit filiꝰ. Qͥs enim
sanꝰ sapiens dix̃: filium in patͤ temporalit̃ unquam
substitisse: Illic enim sola cogitat᷑ et̃nitas: ubi sola intel¬
ligit᷑ immutabilis ueritas. & neqͥs existimaret ita u̾bũ
inpͥncipio subsistere. ut nulla sub̃arum differentia sub¬

Expanded text:
minem factum supernaturaliter inter omnia ex virgine; ascenminem factum supernaturaliter inter omnia ex virgine; ascendit proclamans idem Verbum superessentialiter genitum ex Patre ante et ultra omnia. In principio, inquit, erat Verbum. Et notandum, quod in hoc loco non temporis, sed substantiae significationem beatus evangelista insinuat per hanc vocem, quae est erat. Nam et positio ejus, id est sum, unde inaequaliter flectitur, duplicem continet intellectum. Aliquando quidem subsistentiam cujuscunque rei, de qua praedicatur, absque ullo temorum verborum analogiam declarat. Tale ergo est quod ait: In principio erat Verbum, ac si aperte diceret: In Patre subsistit Filius. Quis enim sanum sapiens dixerit, Filium in Patre temporaliter unquam substitisse? Illic enim sola cogitatur aeternitas, ubi sola intelligitur immutabilis veritas. Et ne quis existimaret, ita Verbum in principio subsistere, ut nulla substantiarum differentia sub
Abbreviated transcription (Latin):
ingressus ẽ. N enim alit̃ potuit ascendẽ in dm̃: nͥ prius
fieret ds̃. Ut enim radiꝰ ocłoꝵ nr̃oꝵ species rerum sensibi¬
lium coloresq ñ potest sentire. pꝰqm se solarib radiis im¬
misceat: unumq in ipsis. et cum ipsis fiat: ita animꝰ sc̃oꝵ
puram rerum sp̃ialium. omnemq intellectum suꝑantiũ.
cognitionem ñ suffert acciꝑe: nͥ pͥus incomp̃hensibilis
ueritatis participatione dignꝰ efficiat᷑ hab̾e. Sc̃s itaq theo¬
logus in dm̃ tͣnsmutatꝰ: ueritatis particeps. dm̃ u̾bum
subsistere indeo pͥncipio. hoc ẽ dm̃ filium in do patre ꝓ¬
nunciat. In pͥncipio inqͥt erat u̾bum. Intuere cȩlum aꝑ-
mistĩum. Animadũte angłm diuinum suꝑ filium ho¬
minis ascendentem: nob̃uidelicet annunciantem ip¬
sum eẽ ante omnia in pͥncipio ũbum: ac mox descenden¬
dem suꝑ eundem filium hominis clamantemq. Et u̾bũ
carofactum est. Descendit euangłizans dm̃ u̾bum ho¬

Expanded text:
ingressus est. Non enim aliter potuit ascendere in Deum, nisi prius fieret Deus. Ut enim radius oculorum nostrorum species rerum sensibilium coloresque non prius potest sentire, quam se solaribus radiis immisceat, unumque in ipsis et cum ipsis fiat, ita animus sanctorum puram rerum spiritualium, omnemque intellectum superantium cognitionem non suffert accipere, nisi prius incomprehensibilis veritatis participationem dignus efficiatur habere. Sanctus itaque theologus, in Deum transmutatus, veritatis particeps, Deum Verbum subsistere in Deo principio, hoc est Deum Filium in Deo Patre, pronuntiat. In principio, inquit, erat Verbum. Intuere caelum apermysterium. Animadvertere angelum divinum super Filium hominis ascendentem, nobis videlicet annunciantem, ipsum esse ante omnia in principio Verbum, ac mox descendentem super eundem Filium hominis, clamantemque: Et Verbum caro factum est. Descendit evangelizans Deum Verbum ho
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑ ipsum fact̾ast̃. Et qͥd illuminat : N aliud nͥ se ipsum:
et patrem suum. Lux itaq ẽ. et se ipsum illuminat : se ip¬
sum mundo declarat: se ipsum ignorantib se manifestat̃.
Lux diuine cognitionis de mundo recessit: dum homo de¬
um deseruit. Duplicit̃ gͦ lux et̃na se ipsum mundo decla¬
rat: ꝑ scͥpt᷑am uidelicet & creat᷑am. Non enim alit̾ in nobis
cipe intellectum: in qͦ cognosces u̾bum. Sensu corporeo
formas ac pulchritudines rerũ ꝑspice sensibilium: & in eis
intelliges di ũbum. Et in his oĩb nicħ aliud tͥ ueritas de

Expanded text:
quae per ipsum facta sunt. Et quid illuminat? Non aliud, nisi seipsum, quae per ipsum facta sunt. Et quid illuminat? Non aliud, nisi seipsum, et Patrem suum. Lux itaque est, et seipsum illuminat, seipsum mundo declarat, se ipsum ignorantibus se manifestat. Lux divinae cognitionis de mundo recessit, dum homo Deum deseruit. Dupliciter ergo lux aeterna se ipsam mundo declarat, per Scripturam videlicet et creaturam. Non enim aliter in nobis cipe intellectum, in quo cognosces Verbum. Sensu corporeo formas ac pulchritudines rerum percipe sensibilium, et in eis intelliges Deum Verbum, et in iis omnibus nil aliud tibi ver
Abbreviated transcription (Latin):
lineaꝵ. in uno prineto unum subsistit: & huiꝰmodi nat᷑a¬
lia ꝑspice exemplã. Ex qͥb ueluti physice theorie pennis.
ult᷑ omnia fubuectꝰ. diuina gr̃a adiutꝰ. illuminatꝰ. pot̾is
archana ũb m̃tis acie inspicere: & qͣntum dat᷑ huma¬
nis argum̃tationib dm̃ suum querentib uidere: qͦmͦ
omnia que ꝑ u̾bum facta st̃. in ipso uiuunt. et uita st̃. In ip.
sout os loqͥt᷑ diuinum: uiuimꝰ. et mouem᷑. et sumꝰ. Et ut ait
magnꝰ dyonisiꝰ ariopagita: ẽẽ omnium ẽ suꝑẽentialis di¬
uinitas. Et uita erat lux hoĩum. Di filium quẽ obeate the¬
ologe pꝰ uocasti ũbum: nc̃ uitam nominas et lucem. Nec
immerito mutasti appellationes: ut distantes nob̃ insinu¬
ares significationes. U̾bum siquidem di filium nominasti.
qͥa ꝑ ipsum locutꝰ ẽ pat̃ omĩa. qm̃ ipse dix̃ et facta st̃: lu¬
cem uͦ & uitam : qm idem filiꝰ lux ẽ. et uita hominum:

Expanded text:
numerus in uno puncto unum subsistit, et hujusmodi naturanumerus in uno puncto unum subsistit, et hujusmodi naturalia perspice exempla; ex quibus veluti physicae theoriae pennis ultra omnia subvectus, divina gratia adjutus, illuminatus, poteris arcana Verbi mentis acie inspicere, et, quantum datur humanis argumentationibus Deum suum quaerentibus, videre, quomodo omnia, quae per Verbum facta sunt, in ipso vivunt et vita sunt. In ipso enim, ut os loquitur divinum, vivimus et movemur et sumus; et, ut ait magnus Dionysius Areopagita, esse omnium est superessentialis divinitas. Et vita erat lux hominum. Dei Filium, quem, o beate theologe, prius vocasti Verbum, nunc vitam nominas et lucem. Nec immerito mutasti appellationes, ut distantes nobis insinuares significationes. Verbum siquidem Dei Filium nominasti, quia per ipsum locutus est Pater omnia, quum ipse dixit et facta sunt; lucem vero et vitam, quia idem Filius lux est et vita omnium,
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾ta st̃ in ipsouitalit̃. et uniformit᷑. & causalit̾ subsistt̃.
accipe ꝑ adigmata ex creat᷑arum nat᷑a: disce factorem ex
his q̃ inipso. et ꝑipsum fact̾a st̃. Inuisibilia enĩ eiꝰ ut ait¬
apłs. ꝑ ea q̃ facta st̃ intellecta conspiciunt᷑. Conspicare qͦmͦ
p̃hendit causẽ simul et uniformit̾ in isto sole qͥ maxi¬
mum mundo luminare uocitat᷑ subsistunt. Inde nãq:
forme omniũ corpors ꝓcedunt. Inde distantium coloꝵ
pulchritudo: et cęt̾a q̃ de sensibil nat᷑a p̃dicari possunt.
Consida multiplicem. et infinitam seminum uirtutem:
qͦm numerositas herbaꝵ. fruticum. animalium. in sin¬
gulis seminib simul continet᷑: qͦm ex eis surgit formaꝵ
pulchra et innumerabilis multiplicitas. Intuere int̾iori¬
bus ocłis qͦm multiplices regłe in arte artificis unum ft̃.
et in animo disponentis eas uiuunt: qͦmͦ infinitꝰ numerꝰ

Expanded text:
facta sunt, in ipso vitaliter et uniformiter et causaliter subsistunt, facta sunt, in ipso vitaliter et uniformiter et causaliter subsistunt, accipe paradigmata ex creaturarum natura, disce factorem ex iis, quae in ipso et per ipsum facta sunt. « Invisibilia enim ejus a, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur » . Conspicare, quomprehendit, causae simul et uniformiter in isto sole, qui maximum mundi luminare vocitatur, subsistunt. Inde namque formae omnium corporum procedunt, inde distantium colorum pulchritudo, et cetera, quae de sensibili natura praedicari possunt. Considera multiplicem et infinitam seminum virtutem, quomodo numerositas herbarum, fructuum, animalium in singulis seminibus continetur, quomodo ex eis surgit pulchra formarum et innumerabilis multiplicitas; intuere interioribus oculis, quomodo multiplices regulae in arte artificis unum sunt, et in animo disponentis eas vivunt; quomodo infinitus linearum
Abbreviated transcription (Latin):
seu compactum. seu segregatum: hoc totum in ipso uita
erat: et ea q̃ declarat. quod factum ẽ in ipso. ñ aliud erat
nͥ uita. ut sit sensus: omnia q̃ ꝑ ipsum fac̾ta st̃. in ipso ui¬
ta st̃. & unum st̃. Erant enim hoc ẽ subsistunt in ipso cau¬
salit̾: pͥusqͣm sint in semet ipsis effectiue. Alit̃ enim sub
ipso sunt. ea q̃ ꝑ ipsum facta st̃: alit̃ in ipso st̃. Itaq ipse ẽ.
Omnia itaq q̃ ꝑ u̾bum facta st̃ in ipso uiuunt incommu¬
tabilit̾ & uita sunt: in quo neq fuert̃ omnia tempora¬
libus int̾ũallis. seu localib: nec fut᷑a st̃. s solummꝰ su ꝑ
omnia tempora & loca unum st̃. et uniũsalit̾ subsistunt:
uisibilia. inuisibilia: corporalia. incor poralia: rationa
in eissunt. in ipso uiuunt. et uita sunt. et et̾nalit̃ subsi¬
stunt: et q̃ nob̃ ommi motu uitali carere uident᷑ in u̾bo
uiuunt. S si queris. quomͦ. uł qͣ ratione omnia q̃ ꝑ u̾bũ

Expanded text:
seu compactum seu segregatum, hoc totum in ipso vita seu compactum seu segregatum, hoc totum in ipso vita erat; et ea quae declarat: quod factum est in ipso, non aliud erat nisi vita, ut sit sensus: Omnia, quae per ipsum facta sunt, in ipso vita sunt et unum sunt. Erant enim, hoc est subsistunt in ipso causaliter, priusquam sint in semetipsis effective. Aliter enim sub ipso sunt ea, quae per ipsum facta sunt, aliter in ipso sunt ea, quam ipse est. Omnia itaque, quae per Verbum facta sunt, in ipso vivunt incommutabiliter, et vita sunt; in quo neque fuerunt omnia temporalibus intervallis seu localibus, nec futura sunt, sed solummodo super omnia tempora et loca in ipso unum sunt et universaliter subsistunt visibilia, invisibilia, corporalia, incorporalia, rationalecunque in eis sunt, in ipso vivunt, et vita sunt, et aeternaliter subsistunt, et quae nobis omni motu vitali carere videntur, in Verbo vivunt. Sed si quaeris, quomodo vel qua ratione omnia, quae per Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
flat. ita ds pat̾. simul et semel filium suum gignit. et
sp̃m suum ꝑunigenitum suum ꝓducit. et postquam ꝑ
dm̃ filium omnia fact̾a ẽẽ. et nicħ extͣ ipsum subsistere
astruit: ueluti ab alto pͥmordio sue theologie seriem direx̃
dicens. Qͦd factum ẽ in ipso uita erat. Predixit enĩ: omnia
pipsum facta st̃. de ueluti a qͦpiam int̾rogatꝰ de his que ꝑ
dm̃ ũbum facta st̃. qͦmͦ & que in ipso erant q̃ ꝑ ipsum fac¬
ta sunt: respondit. et ait. Qo factum est: in ipso uita erat.
Quȩ sententia: duplicit̃ ꝓnunciat᷑. Potest enim subdistin¬
gui qͦd factum ẽ: ac deinde subiungi. in ipso uita erat. Po¬
test etiam sic. Quod factum est in ip̃so: ac deinde subinfer¬
ri. uita erat. Ac ꝑ hoc in duab ꝓnunciationib: duos specu¬
lamur intellectꝰ. Non enim ea theoria est q̃ dic̃. quod fac¬
tum est locis temporibq discretum: generib. formis. nu¬
merisq distͥctum: sensibilib. intelligibilibq substantĩis

Expanded text:
proflat, ita Deus Pater simul et semel et Filium suum gignit et Spiritum suum per genitum suum producit--et postquam per Deum Filium omnia facta esse, et nihil extra ipsum subsistere astruxit, veluti ab altero primordio suae theologiae seriem direxit, dicens: Quod factum est in ipso vita erat. Praedixit enim, omnia per ipsum facta sunt, ac veluti a quopiam rogatus de iis, quae per Deum Verbum facta sunt: quomodo et quid in ipso erant, quae per ipsum facta sunt? respondit et ait: Quod factum est in ipso vita erat. Quae sententia dupliciter pronunciatur. Potest enim subdistingui: Quod factum est, ac deinde subjungi in ipso vita erat, potest etiam sic: Quod factum est in ipso, ac deinde subinferri vita erat. Ac per hoc in duabus pronuntiationibus duos speculamur intellectus. Non enim eadem theoria est, quae dicit: quod factum, locis temporibusque discretum, generibus, formis numerisque distinctum, sensibilibus intelligibilibusque substantiis
Abbreviated transcription (Latin):
ocłis ꝑspexisti: Corporalib ut opinor. in monte: tñs.¬
formationis tempore. Tc̃ enim t̾cius aderas testis diuine głifi¬
cationis: p̃sens eras. ut existimo in irłm. et audisti uocem pa¬
tris filium suũ clarificantis dicendo. Clarificaui: ce ampliꝰ
clarificabo. Audisti turmã infantium ꝓclamantium:
osanna filio dd̃. Quid dicam de gła resurrectionis: Clidi¬
sti eum resurgentem a mortuis: dum ad te. cęt̾osq tuos
condiscipłos clausis intrauit ianuis. uidisti głam eius
ascendentis ad patrem: qͣndo ab angłis assumptꝰ est in cȩ¬
lum. E suꝑhȩc omnia. altissimo m̃tis contuitu contempla¬
tus es illud dico u̾bum in pͥncipio suo apud patrem suum.
ueritatis. Duplex huiꝰ intellectꝰ ẽ. Potest enĩ de humanita¬
te ac diuinitate incarnati ubi accipi: ita ut plenitudo gr̃ȩ
referat᷑ ad humanitatem: plenitudo uͦ ueritatis ad di¬

Expanded text:
oculis perspexisti? Corporalibus, ut opinor, in monte tranoculis perspexisti? Corporalibus, ut opinor, in monte tranformationis tempore. Tunc enim tertius aderas testis divinae glorificationis. Praesens eras, ut existimo, in Jerusalem, et audisti vocem Patris Filium clarificantis dicentem: « Clarificavi et iterum clarificabo » . Audisti turmas infantium proclamantium: « Hosanna filio David » . Quid dicam de gloria resurrectionis? Vidisti eum resurgentem a mortuis, dum ad te ceterosque tuos condiscipulos clausis januis intravit. Vidisti gloriam ejus ascendentis ad Patrem, quando ab angelis assumptus est in caelum. Et super haec omnia altissimo mentis contuitu contemplatus es illud, dico Verbum, in principio suo apud Patrem suum, tiae et veritatis. Duplex hujus periodi intellectus est. Potest enim de humanitate, ac divinitate incarnati Verbi accipi, ita ut plenitudo gratiae referatur ad humanitatem, plenitudo vero veritatis ad di
Abbreviated transcription (Latin):
Et ne forte dicas impossibile uidet᷑ mortales fieri immor¬
tales: corruptibiles corruptione carere: puros homines
filios di ẽẽ: temporales et̾nitatem possidẽ ⁊ ex his q̃ maio¬
ra st̃ accipe argam̃tum: qͦ rei de qͣ dubitas possis fidem
accõmodare. & u̾bum caro factum ẽ. Si itaq qͦd pluo est.
ꝓculdubio p̃cessit: cur incredibile uidet᷑. quod minꝰ est
posse conseqͥ: Si filius łi factꝰ ẽ homo. quod nemo eorum
qͥ eã recipiunt ambigit: qͥd mirum si homo credens in
descendit. ut in ipsum caro id ẽ. homo credens ꝑ carnẽ
in ũbum ascendat: ut ꝑ nat᷑alem filium uigenitum
tͣnsmutari. Solꝰ descendit: cum multis ascendit. De ho¬
minib fac̃ deos: qͥ de deo fecit hominẽ. Et habitauit in
nob̃. Hoc ẽ nat᷑am nr̃am possedit: ut sue nat᷑e nos parti¬
tre. Ubi uidisti beate theologe głam incarnati u̾bi:
Gtam inhumanat filii di: Quando uidisti: Qualibꝰ

Expanded text:
Et ne forte dicas: impossibile videtur, mortales fieri immorEt ne forte dicas: impossibile videtur, mortales fieri immortales, corruptibiles corruptione carere, puros homines filios Dei esse, temporales aeternitatem possidere, ex iis, quae majora sunt, accipe argumentum, quo rei, de qua dubitas, possis fidem accommodare: Et verbum caro factum est. Si itaque, quod plus est, procul dubio praecessit, cur incredibile videtur, quod minus est, posse consequi? Si Filius Dei factus est homo, quod nemo eorum, qui eum recipiunt, ambigit, quid mirum, si homo credens in descendit, ut in ipsum caro, id est, homo credens per carnem in Verbum ascendat, ut per naturalem Filium unigenitum transmutari; solus descendit, cum multis ascendit; de hominibus facit deos, qui de Deo fecit hominem. Et habitavit in nobis, hoc est naturam nostram possedit, ut suae naturae nos partitre. Ubi vidisti, o beate theologe, gloriam incarnati Verbi, gloriam humanati Filii Dei? Quando vidisti? Qualibus