comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entes nãq filios matres. in sinu tenent.:
qͣndo carnaliũ m̃tes in torpore suo ꝑe¬
untes mali p̃lati ñ solũ ad bonã oꝑa¬
tionem ñ exsuscitant: s etiã blandis
cogitationũ acciꝑe debemꝰ: Qͤ dũ in
una m̃te de diuersis affectionib ꝓde¬
unt: qͣsi multarũ matrũ soboles. in u¬
na domo. s ñ ex una origine ꝓcedunt.
De affectionib aucem cogitationes nas¬
ci. iccirco diximꝰ: qͥa ꝓfecto illarũ
rerum frequentissime  memoria nob̾
ꝑcogitationem occurrit: quarũ amo¬
re affecti sumus. Hoc ꝑsingula uicia atq
quod in euuangelio dicit᷑. u est thesaurus
tuus: ibi est ⁊ cortuũ. Ac si diceret᷑. Uẽ. amor
tius: ibi est animꝰ tuus. Qͣlis ẽ affectio tua.
talis etiã ẽ cogitatio tua. S sciendũ est
qͦd sic̃ affectꝰ de se cogitationes generãt.
sic ipse rursũ cogitationes eos a quib ori¬
uitur affectꝰ amplius inflaminant. Uñ

Expanded text:
entes; namque filios matres in sinu tenent, entes; namque filios matres in sinu tenent, quando carnalium mentes in corpore suo pereuntes mali praelati, non solum ad bonam operationem non exsuscitant, sed etiam blandis cogitationum accipere debemus, quae dum in una mente de diversis affectionibus prodeunt, quasi multarum matrum soboles in una domo, sed non ex una origine procedunt? De affectionibus autem cogitationes nasci idcirco diximus, quia profecto illarum rerum frequentissime memoria nobis per cogitationem occurrit, quarum amore affecti sumus. Hoc per singula vitia, atque quod in Evangelio dicitur: Ubi est thesaurus tuus, ibi est cor tuum . Ac si diceretur: Ubi est amor tuus, ibi est animus tuus. Qualis est affectio tua, talis etiam est cogitatio tua. Sed sciendum est quod sicut affectus de se cogitationes generant, sic ipsae rursum cogitationes eos a quibus oriuntur affectus amplius inflammant. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
terrene actiones sunt: nͥ quedã platee:
⁊ qͥd spiritales actiones. nͥ semite: In
pͥ ateis gͦ ciuitatis sunt. qͥ in scã ecclesia
licite t̾renis actiombꝰ inseruiunt Inplateis
aut̃ ciuitatis deficiunt: qͥt̾renis negotiis
occupati. spiritales ẽsolatores ñ ĩueniunt.
qͥ ꝓfecto neqͣquã defice̾̃nt. si detͥmenta
que foris sepe patiunt᷑. ꝯfilio ⁊ ammo¬
nitione bonoꝵ p̃latoꝵ. intꝰ semꝑ reꝑa¬
rent. Un bene de eiusmodi dicitur: q̃si
uulnerati. Qͥd enĩ pecca sunt. nͥ uulne¬
ra: Qͣ si uuln̾a̾ti gͥ deficiunt: qͥ sic ꝑ ne¬
gligentiã sic̃ alii ꝑ culp̃a ad interitum
tendunt. Cũ magno gͥ dolore ꝓnunti¬
andũ ẽ: qͣsi uulnerati. Ac si dieeret᷑. Cur
ifti ꝑ negligentiam p̃latoꝵ ꝑeunt: qͥ cri¬
minib ⁊ flagiciis uuln̾ati non sunt. uñ
sequitur. Cũ exalarent animas suas in
sinu matrũ suarũ. Qͥd nãq ẽ sinꝰ matrũ:
nͥblanda adulatio p̃letoꝵ: Qͣ si mori¬

Expanded text:
 quaedam plateae; et quid spirituales actiones, nisi semitae? In plateis ergo civitatis sunt qui in sancta Ecclesia licite terrenis actionibus inserviunt. In plateis autem civitatis deficiunt, qui terrenis negotiis occupati spirituales consolatores non inveniunt. Qui profecto nequaquam deficerent, si detrimenta, quae foris saepe patiuntur, consilio et admonitione bonorum praelatorum intus semper repararentur. Unde bene de ejusmodi dicitur, quasi vulnerati. Quid enim peccata sunt, nisi vulnera? Quasi vulnerati igitur deficiunt, qui sic per negligentiam, sicut alii per culpam, ad interitum tendunt. Cum magno igitur dolore pronuntiandum est, quasi vulnerati, ac si diceretur: Cur isti per negligentiam praelatorum pereunt qui criminibus et flagitiis vulnerati non sunt? Unde sequitur: Cum exhalarent animas suas in sinu matrum suarum. Quid namque est sinus matrum, nisi blanda adulatio praelatorum? Quasi mori
Abbreviated transcription (Latin):
nolentia delectatur. ꝑsimilitudinẽ gͥ dõ
uenter assimilatur: dũ ei tanta deuoti¬
one ꝑ omnia seruit᷑. Habet itaq mona¬
chos. canonicos ⁊ ꝯusos: qͥei obuieiꝰ. senui¬
unt. eos uidelicet qui sub ocio. in eccła dĩ
remisse uiuunt: qͥ non querunt secretas
orationes. s fabulosas ociosoꝵ ꝯfessiones:
int̾ qͦs ñaudiuntur singultꝰ ⁊ suspiria com¬
puncte m̃tis. s rifus ⁊ cachuationes.⁊
ructus ingurgitati uentͥs. Miserabilior
int̾ alias abusiones hec abufio: ut deli¬

Expanded text:
nolentia delectatur. Per similitudinem igitur Deo nolentia delectatur. Per similitudinem igitur Deo venter assimilatur, dum ei tanta devotione per omnia serviatur. Habet itaque monachus canonicos et conversos, qui ei obnixius serviant, eos videlicet, qui sub otio in Ecclesia Dei remisse vivunt, qui non quaerunt secretas orationes, sed fabulosas otiosorum confessiones; inter quos non audiuntur singultus et suspiria compunctae mentis, sed risus et cachinnationes, et ructus ingurgitati ventris. Miserabilior inter alias abusiones haec abusio, ut deli
Abbreviated transcription (Latin):
tulit uasa domus domini in domo regis
babyloms: ⁊ fec̃ uasa templi uasa pala¬
Tii ⁊ ut uerius dic̃ã. uasa m̃se diuine: fec̃
sunt corda. quȩ tc̃ sunt uasa templi dñ.
cum plena uirtutib placent diuine uo¬
luntati. fiunt autem uasa palatii: qͣndo
placere desicłant cuilibet humane potes¬
tati. fiunt etiam uasa coquine: dum cor
quod pͥ sobͥetati seruierat: pꝰtea seruit gu¬
le. Uñ iheremias. Q nutͥebantur inqͥt ĩ eto¬
ceis: amplexati sunt st̾cora. Crocus ino
riente nascitur:⁊ colorat ⁊ saporat. Incro
interius sapore uirtutum reficiunt᷑.⁊ exqͥ
cora: dum pꝰt sobrietatis: ꝯtinentie ui¬
tam. reuocat eos uentͥs cura. Et fit qͣndo¬
q ut qui in sua domo ante ꝯu̾sionẽ sobͥe
uixerant: pꝰt modũ inmonasti̾o gulosi fi¬
ant. Placat᷑ ds uent̾ diu̾soꝵ hostus fer¬
culoꝵ: inelinat aurem rumorib ⁊ excita¬
tur sapoꝵ genib: demulcetur confabu¬
latione ñ oratione: otio gratulat᷑. som¬

Expanded text:
is Babylonis, et fecit vasa templi, vasa palatii, et, ut verius dicam, vasa mensae divinae fecit sunt corda, quae tunc sunt vasa templi Domini, cum plena virtutibus placent divinae voluntati, fiunt autem vasa palatii, quando placere desiderant cuilibet humanae potestati. Fiunt etiam vasa coquinae, dum cor, quod prius sobrietati servierat, postea servit gulae. Unde Jeremias: Qui nutriebantur, inquit, in croceis, amplexati sunt stercora . Crocus in Oriente nascitur, et colorat, et saporat. In cronis suae interius sapore virtutum reficiuntur, extercora, dum post sobrietatis et continentiae vitam, revocat eos ventris cura. Et fit quandoque, ut qui in sua domo ante conversionem sobrie vixerat, postmodum in monasterio gulosus fiat. Placatur Deus venter diversorum hostiis ferculorum, inclinat aurem rumoribus, excitatus saporum generibus, demulcetur confabulatione non oratione, otio gratulatur, som
Abbreviated transcription (Latin):
die furoris: ꝑcussisti nec misereris. Qsdã
uirtutes ds aliqͣndo ĩ animo ꝑ tẽptatio¬
nem ꝑini: qͣstam uulnerari ꝑmittit: ut
dum tẽptatus aliqͣ adhuc bona. se reti¬
nuisse uidet: ꝓrẜ in desꝑationẽ ñ corru¬
recuꝑet: qͣnto subtilius suo dampno edoc¬
tus. idipsum qͦd retinuit ex se ñ eẽ ĩã uid&̾.
S qͥa multi ñ ad correptionẽ. s ad subuer¬
sionem temptari ꝑmittunt᷑: iccirco hõ qui
sue temptationis causam. semꝑ seire nͥ
potest: ꝑiculũ semꝑ timere debet: ꝓpt̾
quod recte ex uoce trepidantiũ subiun¬
gitur. Nec misereris. Que nuirũ senten¬
tia: timoris est. ñ assertionis. Qͥa enĩ cito a
temptatione ñ lib̾ãt: ido temptatꝰ flagel¬
lum suũ ire. ⁊ ñ miscdie ẽẽ putat: qͦd tam̃
desꝑantis ñ est. s tim̃tis ut diximus. Uo¬
casti quasi ad diẽ sollempnem: qui t̾rerei

Expanded text:
ssisti, nec misereris. Quasdam virtutes Deus aliquando in animo per tentationem perimi, quasdam vulnerari permittit, ut dum tentatus aliqua adhuc bona se retinuisse videt, prorsus in desperationem non corrurecuperet, quanto subtilius suo damno edoctus, idipsum, quod retinuit, ex se non esse jam videt. Sed quia multi non ad correptionem, sed ad subversionem tentari permittuntur, idcirco homo, qui suae tentationis causam semper scire non potest, periculum semper timere debet, propter quod recte ex voce trepidantium subjungitur: Nec misereris. Quae nimirum sententia timoris est, non assertionis. Quia enim cito a tentatione non liberat, ideo tentatus flagellum suum irae, et non misericordiae esse putat; quod tamen desperantis non est, sed timentis, ut diximus. Vocasti quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
s diuinã potentiam etiã ĩ sua oppssiõe
extollit. uocasti inꝗͥt. Qͣ si dicet. Soꝵ fuit
uelle. tuũ concedere: ut ex hoc ipso adten¬
das. quia ⁊ titum est liberare. Uocasti qͣsi
ad diem sollempnem: idest. addiẽ letiaie
& gaudii: non quod bonitas tua innra mi¬
seria delectata sit: s quia malicia eoꝵ. in
hoc exultauit: ut idipsum ad miserendũ
ꝓuocet. ⁊ citius nobis. compatiaris: dũ eoᷤᷤ
iniq suꝑ nos gaudere conspicis. Qͥ t̾rereis
me de cͥcuitu. Qͥ me undiq arcerent: ne
lunt. Nota tempꝰ illud. qͣndo iudeis fu¬
gientib babilomos. finitime nationes cir¬
cumqͣq eis fuge p̃sidium obstruxerunt:
ne euadent manus inimicoꝵ: quando
sedechias cum exercitu bellatoꝵ fugiẽs.
in campo iherico cõp̃hensus est: ⁊ reductꝰ
in reblata ad regẽ babylonis. ibiq filiis
eius coram eo int̾fectis: ipse cecat᷑ ẽ. ⁊ abduc¬
tus inbabylonem. Uñ seqͥt᷑. Et ñ fuit ĩ die
furoris dñ qͥ effugeret. ⁊ relinqueretur.

Expanded text:
inam potentiam etiam in sui oppressione extollit. Vocasti, inquit. Quasi diceret: Eorum fuit velle, tuum concedere, ut ex hoc ipso attendas, quod et tuum est liberare. Vocasti quasi ad diem solemnem, id est ad diem laetitiae et gaudii: non quod bonitas tua in nostra miseria delectata sit, sed quia malitia eorum in hoc exsultavit, ut idipsum te ad miserendum provocet, et citius nobis compatiaris, dum eos inique super nos gaudere conspicis. Qui terrerent me de circuitu. Qui me undique arcerent, ne lunt. Notat tempus illud quando Judaeis fugientibus Babylonios finitimae nationes circumquaque eis fugae praesidium obstruxerunt, ne evaderent manus inimicorum quando Sedechias cum exercitu bellatorum fugiens in campo Hiericonteo comprehensus est, et reductus in Reblata ad regem Babylonis, ibique filiis ejus coram eo interfectis, ipse caecatus est, et abductus in Babylonem. Unde sequitur: Et non fuit in die furoris Domini qui effugeret, et relinqueretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ut sepe dictum est. cogitationes cor¬
rumpuntur: qͣsi ex infecta ratione rami ama¬
ritudinẽ tͣhunt. Cũq carnalis animꝰ extͣ car¬
nem nil appetit. aut disc̾nit: omnis mox for¬
titudo eius atq constantia intemptatiõe
carnis emollescit. Neq p̃tereundũ ẽ. qͦd cũ
senes in t̾ra sedent. uirgines capita sua ci¬
nere spargt̃: cũ cilicio senes induuntur:
u̾gines capita sua abiciunt: cũ senes in
t̾ra iacent. uͥgines in gladio cadunt: qͥa

Expanded text:
um ex corruptis cogitationes corrumpuntur, quasi ex infecta radice rami amaritudinem trahunt. Cumque carnalis animus extra carnem nihil appetit aut discernit, omnis mox fortitudo ejus atque constantia, in tentationem carnis emollescit. Neque hoc praetereundum est quod cum senes in terra sedent, virgines capita sua cinere spargunt; cum senes cilicio induuntur, virgines capita in terram abjiciunt, cum senes in terra jacent, virgines
Abbreviated transcription (Latin):
amministnͣdo ꝑeunt: qͣre gͦ scelera eorũ
subiectos innocentes inuoluunt: uide
domine ⁊ consida: quẽ uindemiaueris
ita. Congrua similitudine anima adeo
uindennari dicit᷑: qͣndo donis uͥtutum.
malis m̾itis suis exigentib usto di iu¬
dicio spoliat᷑. S ẽ quedã uindemiatio
cet̾is ꝑnitiosior. Minꝰ itaꝙ ꝑiculosũ est.
uirtutem ꝑdere: quam de uirtute suꝑ¬
biri. Qͥ enĩ uͥtutẽ ꝑdit. saltẽ detͥm̃tum
suũ agnoscit: qͥautem de uirtute suꝑ¬
bit dampnũ tolerat ⁊ ignorat. ꝓptẽa¬
ꝓph̾a plangens animam. ñ solũ pecca¬
tricem. s ⁊ de uirtute falsa maniter
reres quomͦ ita exclamando subrun¬
git ⁊ dic̃. Ergo ne comedunt mulie¬
res fructũ suũ Mulieres nãq frue¬
tum sium comedunt: quando carnales
anune. de uirtutis oꝑe se ꝑ inanem glam
pascunt. fructũ comedunt: quia inde uͥtꝰ
ipsa confumitur: ũn mens illicita refec¬

Expanded text:
administrando pereunt: quare ergo scelera eorum administrando pereunt: quare ergo scelera eorum subjectos innocentes involvunt? Vide, Domine, et considera quem vindemiaveris ita. MORAL. Congrua similitudine anima a Deo vindemiari dicitur, quando donis virtutum malis meritis suis exigentibus justo Dei judicio spoliatur. Sed est quaedam vindemiatio caeteris perniciosior. Minus namque periculosum est virtutem perdere, quam de virtute superbire. Qui enim virtutem perdit, saltem detrimentum suum agnoscit: qui autem de virtute superbit, damnum tolerat, ignorat. Propheta plangens animam, non solum peccatricem, sed et de virtute falsa inaniteraerens quomodo ita? exclamando subjungit, et dicit: Ergone comedent mulieres fructum suum? Mulieres namque fructum suum comedunt, quando carnales animae de virtutis opere se per inanem gloriam pascunt. Fructum comedunt, quia inde virtus ipsa consumitur, unde mens illicita refec
Abbreviated transcription (Latin):
Paruulos hic ñ etate: s fide intellig̾e
debeimis. Epalmam u̾initium boni oꝑis.
ñ in conuenienter accipimus. Qdẽ gͦ quod
fructus mulierũ paruuli dicuntur nͥ qͥa
fides credentium doct᷑orib. adp̃miũ repu¬
tatur: quos uidelicet paruulos carnales¬
p̃lati comedunt: quia nimirum dũ t̾re¬
nis inhiant. infirmos fide. ⁊ incipientes
ꝑ exemplũ mali oꝑis ad intitũ ꝑtͣhunt.
quos pͥ ꝑ uerbũ p̃dicationis in fide genu
erunt. Uel certe tc̃ mulieres paruulos
suos comedunt: qͣndo mali p̃lati ĩ eccła
subiectos qͦsꝙ qͦsc ybo celestis alimonie
pascere debuerant. reb siuis auare spo¬
liando ꝑ inopiã affligunt. Sequit᷑. Si
occiditur in scũario domini. sac̾dos ⁊ ꝓphaͨ¬
ꝑsac̾dotem ⁊ ꝓpħam. eosdẽ h intelligere
debentus: qͦs paulo ante ꝑ mulieres sig¬
nificatos accepimus p̃latos scilicce. qͥ & ꝑ
ac si dic̾etur. Si p̃lati spĩtalia indigne

Expanded text:
Parvulos hic non aetate, sed fide intelligere Parvulos hic non aetate, sed fide intelligere debemus. Per palmam vero initium boni operis non inconvenienter accipimus. Quid est ergo quod fructus mulierum parvuli dicuntur, nisi quod fides credentium doctoribus ad praemium reputatur? Quos videlicet carnales praelati comedunt: quia nimirum dum terrenis inhiant, infirmos fide et incipientes per exemplum mali operis ad interitum pertrahunt, quos prius per verbum praedicationis in ulieres parvulos suos comedunt: quando mali praelati in Ecclesia subjectos quosque, quos cibo coelestis alimoniae pascere debuerant, rebus suis amare spoliando per inopiam affligunt. Sequitur: Si occiditur in sanctuario Domini sacerdos, sacerdotem, et prophetam, eosdem hic intelligere debemus quos paulo ante per mulieres significatos accepimus: praelatos scilicet qui et pac si diceretur: Si praelati spiritualia indigne
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ cũ magno pietatis affectu: ꝓnunti¬
andũ ẽ. hoc qͦd dicitur. Uide dñe ⁊ consi¬
dera: quẽ urdelicet ppłm duum. pusillũ
gregẽ tuũ. uindemiauis ita. Qͦ modo:
Subiungit. Ergo ne comedunt mulieres
fructũ suũ. paruulos ad m̃surã palme.
ꝑmulieres recte malos p̃latos accipimꝰ:
Sensu carnali. ⁊ fluxis moribꝰ emollitos.
qui fructum suũ comedunt: qͥa de labore
ministerii sui. inp̃senti uita remuneratio¬
nẽ accipiunt. Econtͣ bonis doctorib dic¬
tum ẽ. Posui uos ut eatis.⁊ fructũ affera¬
tis: ⁊ fructus ur̃ maneat. Electoꝵ nãq
fruetꝰ ꝑmanere dicitur: quia eis ꝓ labo¬
re ñ transitoria merces: s p̃miũ ȩternũ
conseruat᷑. Mulieres gͦ comedunt fruc¬
tum suum: qͥa carnales qͥq dum in hac
uita laboris sui m̾cedẽ accipiunt: qͣsi
fructũ suũ. ñ conseruant. s consumunt.
Qs sit autem fructus iste declaratur:
cum dicitur: paruulos ad m̃surã palme.

Expanded text:
Unde cum magno pietatis affectu pronuntiUnde cum magno pietatis affectu pronuntiandum est hoc, quod dicitur. Vide, Domine, et considera quem videlicet populum tuum, pusillum gregem tuum, vindemiaveris ita. Quomodo? Subjungit: Ergone comedent mulieres fructum suum, parvulos ad mensuram palmae? Per mulieres recte malos praelatos accipimus sensu carnali et fluxis moribus emollitos: qui fructum suum comedunt, quia de labore ministerii sui in praesenti vita remunerationem accipiunt. Econtrario bonis doctoribus dictum est: Posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . Electorum namque fructus permanere dicitur: quia in eis pro labore non transitoria merces, sed praemium aeternum conservatur. Mulieres ergo comedunt fructum suum quia carnales quique dum in hac vita laboris sui mercedem accipiunt, quasi fructum non conservant, sed consumunt. Quis sit autem fructus iste, declaratur, cum dicitur: Parvulos ad mensuram palmae.
Abbreviated transcription (Latin):
nam excoluntur. ⁊ tam̃ fructũ boni
oꝑis non afferunt: peiores sunt illis qͥ adag¬
uitionẽ u̾itatis numꝙͣ ꝑuener̃t. Et fit ĩnum¬
quam: ut hos tales grãm suam subtrahen.¬
do. tanto ꝑfundiꝰ deserat: qͣnto diutiꝰ priꝰ¬
pꝰt inipensam grãm ingratos tolerabat.
Quoꝵ tam̃ lapsum ꝑfecti qͥq ex cõpassio¬
ne caritatis plangunt: ⁊ qͥ eos ia ꝑ fidem
eiusdẽ secũ corꝑis membra ẽẽ gaudebant.
p̃cisionem eoꝵ sine dolore ferre ñ possunt.
Ex quoꝵ uoce hic dicitur. Uide dñe ⁊ con¬
sidera: quẽ uindemiauis ita. Malos d̃s
uindemiare dicit᷑: cũ eos. qͦs ipse pͥꝰ ꝑ p̃di¬
catores suos excoluit: subtracta gr̃a. steri¬
lesz inanes derelinqͥt. Potest etiam uin¬
demiatio ipsa adelectos referri: qͥa nimi¬
rum.cum quidã ꝑ infidelitatẽ. ab unita¬
te eccłe subtrahuntur.: ipsa sc̃a eccła nũ¬
da sͥ ⁊ quasi spoliata remansisse uidet᷑.

Expanded text:
nam excoluntur, et tamen fructum boni nam excoluntur, et tamen fructum boni operis non afferunt, pejores sunt illis qui ad agnitionem veritatis nunquam pervenerunt. Et fit nonnunquam ut hos tales Deus gratiam subtrahendo, tanto profundius deserat, quanto diutius post impensam gratiam ingratos tolerabat. Quorum tamen lapsum perfecti quique ex compassione charitatis plangunt, et qui eos jam per fidem ejusdem secum corporis membra esse gaudebant praecisionem eorum sine dolore ferre non possunt. Ex quorum voce hic dicitur: Vide, Domine, et considera quem vindemiaveris ita. Malos Deus vindemiare dicitur, cum eos, quos ipse prius per praedicatores suos excoluit, subtracta gratia, steriles et inanes derelinquit. Potest etiam vindemiatio ipsa ad electos referri: quia nimirum cum quidam per infidelitatem ab unitate Ecclesiae subtrahuntur, ipsa sancta Ecclesia nuda sibi, et quasi spoliata remansisse videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ deieceris. tantũ uindemiaueris. at.¬
q destrux̾is. ⁊ ido q̃so uide ñ tͣnsitorie. sed
considera diligent̃. nr̃ãm miseriã: ut soli¬
tam nob iterũ impendas miscdiã. Uide
scͥpturarũ testimoniis cõꝓba tͣ. De qͥb ẽ
illud euuangłicũ. uͥ pat̃ familias oꝑari¬
os inuineã suã. misisse dicit᷑. qͥa uidelicꝙ.
ds̃ pat̃ dũ p̃dicatores ad erudiendã eccle¬
siam dirigit: quasi ad excolendã uineã
suã oꝑarios mittit. Nã quẽ admodum
uitis magno quidem studio. ⁊ labore. exco¬
litur. sic nimirũ uita fideliũ. ñ nͥ magno
boris impenditur: fructuũ ubertate re¬
staurat: sic nimirũ uita fideliũ. si stu¬
dio discipline ⁊ eruditionis ad uͥtutẽ ꝓ¬
fecerit. omnem adhibitam disciplinã
p̃cioso fructu recompensat. Itẽ sic̃ lignũ
uitis. sine fructu inutile: ⁊ uniuersis lig¬
nis uilius: sic ꝓfecto: hi qͥꝑ fidei doctri¬

Expanded text:
tantum dejeceris, tantum vindemiaveris atqtantum dejeceris, tantum vindemiaveris atque destruxeris: et ideo, quaeso, vide, non transitorie, sed considera diligenter nostram miseriam, ut solitam nobis iterum impendas misericordiam. Scripturarum testimoniis comprobatur. De quibus est illud evangelicum, ubi paterfamilias operarios in vineam suam misisse dicitur : quia videlicet Deus Pater, dum praedicatores ad erudiendam Ecclesiam dirigit, quasi ad excolendam vineam suam operarios mittit. Nam quemadmodum vitis magno quidem studio et labore excolitur, sic nimirum vita fidelium non nisi magnboris impenditur, fructuum ubertate restaurat: sic nimirum vita fidelium, si studio disciplinae et eruditionis ad virtutem profecerit, omnem adhibitam diligentiam pretioso fructu recompensat. Item sicut lignum vitis sine fructu inutile est, et universis lignis vilius: sic profecto ii qui per fidei doctri
Abbreviated transcription (Latin):
culpam etiã subiungit: callita quadã
concessione utens: ut scilicet dũ inculpa
confitenda. a iusticia di ñ discrepat: in
misedia querenda pecitionem suã etus
ad esfrctum ꝑducat dicens. Si occidit᷑ ĩseũa¬
rio domim sac̃dos ⁊ ꝓpħa : Ac si dicẽt. Qͥa
ꝓpħas tuos⁊ sac̃dotes tuos in scũario tuo
occiderunt: sic̃ de ⁊acharia legit᷑ filio io¬
iade sacerdotis. quẽ ioas rex interfeẽ: qͥa
sic̃ de maria filia eleazari legit᷑. ⁊ in libro
regum scͥptum est:⁊ iosephꝰ quoq testat᷑.
Qͦ d autem dic̃ si occiditur. sic ẽ. ac si dicet᷑.
Qͣuis tantũ peccauint: numqͥd tam̃ tã imi¬
mani ultione plecti debuerunt: In qͦ ta¬
men iudicium di ñ rep̃hendit: s culpam
concedens. ⁊ penã aggrauans. miscdiã q̃rit.
Q᷑ si dic̾et. Non ẽ ppłs quẽ tantũ dilexis.
cui tanta beneficia contuleris. Non est
ppłs qͥtantũ tͥ peccauĩt: ñ est ppłs. quem

Expanded text:
culpam etiam subjungit: callida quadam culpam etiam subjungit: callida quadam concessione utens, ut scilicet dum in culpa confitenda a justitia Dei non discrepat, in misericordia quaerenda petitionem suam citius ad effectum perducat, dicens. Si occiditur in sanctuario Domini sacerdos, et propheta. Ac si diceret: Quia prophetas tuos, et sacerdotes tuos in sanctuario tuo occiderunt: sicut de Zacharia legitur filio Joiadae sacerdotis, quem Joas rex interfecit: quisicut de Maria filia Eleazari legitur: et in libro Regum scriptum est , et Josephus quoque testatur. Quod autem dicit, si occiditur, sic est ac si diceretur: Quamvis tantum peccaverint, nunquid tamen tam immani ultione plecti debuerunt? In quo tamen judicium Dei non reprehendit, sed culpam concedens, et poenam aggravans, misericordiam quaerit. Quasi diceret: Non est populus, quem tantum dilexeris: cui tanta beneficia contuleris; non est populus, qui tantum tibi peccaverit: non est populus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
inutilem reddis: Q m uindemiaueris in¬
quit ita. Qͦ mͦ ita : Tam horribilit̾. tã mon¬
struose: ut ipsa uinea. deuoret botros suos.
ut mulieres comedant filios suos. Ideo
dent fructum suum. idest filios suos. par¬
uulos uidelicet admensurã palme: it est
teneros uix dum palme. m̃surã habentes.
ut immanis crudelitas. immo erudelis
necessitas ostendat᷑. Bene autem mulie¬
resñ matres: quia mat̾no nomine. appel¬
lande ñ sunt: que mat̾ne pietatis memo¬
res ñ fuerunt. fr̃uctũ inqͥt suũ comedẽt
Ac si dicẽt. Cetera germinantia idõ fruc¬
tificant: ut natura gen̾is que inparente
consumitur: inple germinis fui reparet᷑
Homo uͦ nature suę oblitꝰ. fructũ suũ cõ¬
sumit: ꝑ ꝙͣ reparari debuit. S ne sic ex¬
aggerando misccłiam dñi ñ poscere sed
ꝓuocare uideatur: ⁊ quasi iniustũ ar¬
guere : qui tam crudeliter ppłm suum
punierit: pꝰt cominemoratam penam.

Expanded text:
inutilem reddis? Quem vindemiaveris, ininutilem reddis? Quem vindemiaveris, inquit, ita. Quomodo ita? tam horribiliter, tam monstruose, ut vinea ipsa devoret botros suos, et mulieres comedant filios suos. Ideo es comedent fructum suum. Id est filios suos, parvulos scilicet ad mensuram palmae, id est teneros, vix dum palmae mensuram habentes; ut immanis crudelitas, imo crudelis necessitas, ostendatur. Bene autem mulieres, non matres: quia materno nomine appellandae non sunt, quae maternae pietatis memores non fuerunt. Fructum, inquit, suum comedent. Ac si diceret: Caetera germinantia ideo fructificant, ut natura generis, quae in parente consumitur, in prole germinis sui reparetur: homo vero naturae suae oblitus, fructum suum consumit, per quem reparari debuit. Sed ne sic exaggerando miseriam Deum non poscere sed provocare videatur, et quasi injustum arguere, qui tam crudeliter populum suum punierit; post commemoratam poenam,
Abbreviated transcription (Latin):
nitẽtiã ĩ flecteret: nc̃ penitentiũ causã sus¬
cipiens. ad dm̃ sermonem conuertit.
ut eũ ꝓ peccatorib exoret: simulq peni¬
tentib formam orandi tͥbuit. aꝑte demõ¬
strans: qͣntum se inp̃cib peccator humi¬
liare debeat: cum ipse ꝓ alienis peccatis
orans tam humili deuotione se pietati
diuine ꝓsternat. Qͥ a eñĩ causam diffi¬
cilem se suscepisse considerat: nequa qͣm
aꝑta postulatione aures diuine maies¬
um ꝓtectorem ñ habuit: sic uindemias. sic
opprimis. sic deuastas: Presentẽ queso ca¬
lamitatem considera: pͥstinum amorẽ. ad
memoriam reuoca: ut si nr̃is p̃cib ñ flec¬
teris. tuis saltẽ beneficiis ad compassionẽ.
⁊ misccłiam mouearis. Uindemiau̾is inqͥt.
Ergo ñ saltͦ fuit ppłs iste: s uinea cultorẽ
habens. ⁊ fructum ferens. Attam̃ lignũ ui¬
tis. sine cultura ⁊ fructu inutile est: ⁊ uni¬
uersis lignis uilius. Cur gͦ depopularis:ꝗͦ
colendo p̃ciosum de populando uilem :

Expanded text:
 inflecteret; nunc poenitentium causam suscipiens ad Deum sermonem convertit, ut eum pro peccatoribus exoret. Simulque poenitentibus formam orandi tribuit, aperte demonstrans quantum se in precibus peccator humiliare debeat; cum ipse pro alienis peccatis orans, tam humili devotione se pietati divinae prosternat. Quia enim causam difficilem se suscepisse considerat, nequaquam aperta postulatione aures divinae majesum protectorem non habuit, sic vindemias, sic opprimis, sic devastas? Praesentem, quaeso, calamitatem considera, pristinum amorem ad memoriam revoca; ut si nostris precibus non flecteris, tuis saltem beneficiis ad compassionem et misericordiam movearis. Vindemiaveris, inquit. Ergo non saltus fuit populus iste, sed vinea cultorem habens, et fructum ferens. Attamen lignum vitis sine cultura et fructu inutile est, et universis lignis vilius. Cur ergo depopularis, quem colendo pretiosum, depopulando vilem, et
Abbreviated transcription (Latin):
dũ es ĩuia. Qd nãq sermo diuinꝰ nͥ ao¬
uersariꝰ nobis efficit᷑ q̃ndo nr̃is uolun¬
tatib pranis aduersatur: Cui uidelicet ad¬
u̾sario in uia consentientes sumꝰ. si inhac ui¬
ta mortali ubi adhuc locus merendi ẽ. p̃.¬
ceptis di etiã contra nrãs uoluntates carna¬
les obtemperare satagimꝰ. S in hoc loco uia.
p̃sentem uitã significare ñ potest. qͥa cũ
om̃is homo ꝑeã necessitate conditionis tͣn

Expanded text:
um es in via . Quid namque sermo divinus, nisi adversarius nobis efficitur, quando nostris voluntatibus pravis adversatur? Cui videlicet adversario in via consentientes sumus, si in hac vita mortali, ubi adhuc locus merendi est, praeceptis Dei, etiam contra nostras carnales voluntates, obtemperare satagimus. Sed in hoc loco via praesentem vitam significare non potest, quia cum omnis homo per eam necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
ducabis: beatꝰ es. ⁊ bene tͥ erit. Qͥd aut̃
erit illis qͥ in labore hominũ ñ st̃ : Ipsi ñ
flagellab̾untur leuib penis: s torm̃tis
grauiorib cruciabuntur. Qͥ dͥ aut̃ dicã
de his qͥuagi ⁊ ociosi uacantes fabulis.
⁊ inundantes agmine u̾boꝵ. fr̃ib labori
manuũ statutis horis instantib subsan¬
nantes detrahunt: Numqͥd labor la¬
bioꝵ ipsoꝵ oꝑiet eos : Dchis in ordinate. &
ñ scdm formã apłicã ambulantib: ad
thessalonicenses scͥbit apls dicens. De¬
nuntiamus uobis fr̃s innomine dnĩ ut¬

Expanded text:
ducabis. Beatus es, et bene tibi erit . Quid autem erit illis, qui in labore hominum non sunt? Ipsi non flagellabuntur levibus poenis, sed tormentis gravioribus cruciabuntur. Quid autem dicam de eis, qui vagi et otiosi vacantes fabulis, et inundantes animae verborum fratribus labori manuum statutis horis instantibus subsannantes detrahunt? Nunquid non labor labiorum ipsorum operiet eos? De his inordinate, et non secundum formam apostolicam ambulantibus, ad Thessalonicenses scribit Apostolus dicens: Denuntiamus vobis, fratres, in nomine D
Abbreviated transcription (Latin):
excludit: teste conscientia plene corã dõ
excusatur. Seqͥt᷑. Leua ad eũ manꝰ tu¬
as ꝑmaruis oꝑatio significat᷑. Manus
gͦ suas penitens ad dm̃ eleuat: quando ꝑ exi¬
exciisat. Deqͦ adhuc subditur: ꝓ anima par¬
uuloꝵ tuoꝵ qui defecert̃ fame. in capite
omniũ compitoꝵ. ꝑ paruulos ñ inẽgrue¬

Expanded text:
excludat, teste conscientia plene coram Deo non excludat, teste conscientia plene coram Deo non excusatur. Sequitur: Leva ad eum manus tuas. Per manus operatio significatur. Manus ergo suas poenitens ad Deum elevat, quando per exhiexcusat. De quo adhuc subditur: Pro anima parvulorum tuorum, qui defecerunt fame in capite omnium compito
Abbreviated transcription (Latin):
sis. nullis eius reliquiis maculetur. Q gͦ
peccata sua confitentes aliqͣ uel negli¬
gentie uel erubescentiȩ causa effunde
timent: quasi inua. se cordis. spissi liqͦris
reliquias retinent. Qͥ uͦ cuncta qͥdẽ pec¬
cata sua ꝑ confessionem eiciunt. s ad¬
huc tam̃ peccandi affectũ ñ derelĩquuis:
ab his quidem quamuis noxiꝰ liquor
ꝓrsus eiectus sit. uasa tam̃ sapore infecta
ꝑmanserunt. Qͥsquis autem ꝑpurã con¬
fessionem ⁊ contricionem cordis sui seere¬
ta reuelans. nichil aut ꝑ affectum reti-¬
net: aut ꝑ silentium tegit. iste quasi a¬
quas cor suũ ante conspectũ dñi effundit.
Possumus adhuc in esfusione aque. ali¬
quid edificationis adtendere: quia sic̃
aqua effusa sordes abluit. sic confes¬
sio peceata eiciens. conscientiã mun¬
dam reddit. Et bene ante conspec¬
tum domini. cor sicut aqua effuin¬
di dicitur: quia qui cum oꝑe pͣuo.
etiam affectum peccandi acorde suo

Expanded text:
sis nullis ejus reliquiis maculetur. Qui ergo sis nullis ejus reliquiis maculetur. Qui ergo peccata sua confitentes, aliqua vel negligentiae vel erubescentiae causa effundere timent, quasi in vase cordis spissi liquoris reliquias retinent. Qui vero cuncta quidem peccata sua per confessionem ejiciunt, sed adhuc tamen peccandi affectum non derelinquunt: ab his quidem quamvis noxius liquor prorsus ejectus sit, vasa tamen sapore infectrunt. Quisquis autem per puram confessionem, et contritionem cordis sui secreta revelans, nihil aut per affectum retinet, aut per silentium tegit: ille quasi aquas cor suum ante conspectum Domini effundit. Possumus adhuc in effusione aquae aliquid aedificationis attendere, quia sicut aqua effusa sordes abluit, sic confessio peccata ejiciens, conscientiam mundam reddit. Et bene ante conspectum Domini cor sicut aqua effundi dicitur, quia nisi quis cum opere pravo, etiam affectum peccandi a corde suo
Abbreviated transcription (Latin):
enim peceator euigilat: qͣndo mala sua
agnoscere incip̃. Scd̾o euigilat: qͣndo
mala fua agnita penitendo corrigit.
Tercio eiugilat: quando ad bona agen¬
da se conuertit. Quarto euigilat: quan¬
do bona oꝑa sua custodit. Istas qͣtuor
uigilias ĩ nocte p̃sentis uite custodire
debeimus: ne uidelicet nos uel inconsidera¬
tione peccatoꝵ nrõꝵ ignorantia fallat:
uel incorrectione negligentia. siue contẽp¬
tus p̃pediat: ne uel ad bona agenda. de¬
sidia torpentes reddat: uel ad bona con¬
seruanda p̃sumptio minus cautos effici¬
at. Ille gͦ innocte inpͥncipio uigiliarum
dm̃ laudat: qui mala quȩ patitur.
ex consid̾atione iniquitatis sue iusto dei
iudicio se sustinere fatet᷑. Sequitur. Effũ¬
de sicut aquam cortuum: ante conspec¬
tum domini. Cet̾ liquores cũ effundun¬
tur. uel quadam pinguedine suꝑlinita.
uel sapore infecta uasa relinquunt sic
sola aqua effunditur: ut munditia ua¬

Expanded text:
enim peccator evigilat, quando mala sua enim peccator evigilat, quando mala sua agnoscere incipit. Secundo evigilat, quando mala sua agnita poenitendo corrigit. Tertio evigilat, quando ad bona agenda se convertit. Quarto evigilat, quando bona opera sua custodit. Istas quatuor vigilias in nocte praesentis vitae custodire debemus, ne videlicet nos vel in consideratione peccatorum nostrorum ignorantia fallat, vel in correctione negligentia, sive contemptus praepediat. Ne vel ad bona agenda desidia torpentes reddat, vel ad bona conservanda praesumptio minus cautos efficiat. Ille ergo in nocte in principio vigiliarum Deum laudat, qui mala, quae patitur, ex consideratione iniquitatis suae, justo Dei judicio se sustinere fatetur. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum ante conspectum Domini. Caeteri liquores, cum effunduntur, vel quadam pinguedine superlinita, vel sapore infecta vasa relinquunt; sola aqua sic effunditur, ut munditia va
Abbreviated transcription (Latin):
actiones: ⁊ qͥd ꝑ caput compitoꝵ nͥ concu¬
piscentiam carnis que causa est.⁊ origo
omiũ humanarũ actionũ intelligere de¬
bemus: Paruuli gͦ in capite cõpitoꝵ fa¬
ie deficiunt: qͥa carnales quiq quanto
magis t̾renis desideriisinhiant: tantoma¬
gis a pastu sp̃italis alimome ieiunant.
Consurge. lauda: noua quedã uita. hic
mͥ oriri uidetur. Consurge. laula. Qͣm
pulcher ordo. pͥmũ tͣnsacta mala. fletib
tergere: postea ad bona agenda consur¬
gere: deinde laudare. Non ẽ enĩ specio¬
sa laus in ore peccatoris: neq potest ue¬
raciter bona agere: qui pꝰ ñ studuerit
fficaciter mala p̃terita emundare. Lau¬
da inqͥt innocte: inpͥncipio uigiliacum.
Peceator sub flagello positꝰ. gratũ dõ sa¬
erificium immolat: si ⁊ de sua unri qͥta¬
laudat. Uñ recte cum dixiss ꝓpħa ĩ noc
te. hoc est intribulatione: statim ad¬
iunxit. inpͥncipio uigiliarũ. Primũ et¬

Expanded text:
actiones? et quid per caput compitorum, nisi concuactiones? et quid per caput compitorum, nisi concupiscentiam carnis, quae causa est et origo omnium humanarum actionum, intelligere debemus? Parvuli ergo in capite compitorum fame deficiunt, quia carnales quique quanto magis terrenis desideriis inhiant tanto magis a pastu spiritualis alimoniae jejunant. Consurge, lauda. MORAL. Nova quaedam vita hic mihi oriri videtur. Consurge, lauda. Quam pulcher ordo, primum transacta mala fletibus tergere, postea ad bona agenda consurgere, deinde laudare? Non est enim laus speciosa in ore peccatoris ; neque potest veraciter bona agere, qui prius non studuerit efficaciter mala praeterita emendare. Lauda, inquit, in nocte in principio vigiliarum. Peccator sub flagello positus gratum Deo sacrificium immolat, si et de sua tribulalaudat. Unde recte cum dixisset propheta, lauda in nocte, hoc est in tribulatione, statim adjunxit: In principio vigiliarum. Primum et
Abbreviated transcription (Latin):
ua manus tuas ad eũ: ꝓ anima p̾ar.¬
uuloꝵ tuoꝵ. ꝑ eleuationẽ manuũ. af¬
fectum cordis: ꝑ paruulos. infirmos fi¬
de. ⁊ necdũ sensum maturũ. habentes
acciꝑe possumus. Sc̃a gͦ eccłia ꝓ anima
paruuloꝵ suoꝵ manus ad dm eleuat.
quia ꝓ salute eoꝵ qui adhuc pusilli fide
sunt. ñ solum se in uerbo p̃dicationis ex¬
ercet: s etiam humili deuotione diui¬
nam iugiter miscdiam interpellat. Uel
ille nimirũ ꝓ anima paruuloꝵ manus
addm̃ eleuat: qui ad ꝓuocandos animos
carnalium. sp̃italib studiis insistens. etiãli¬
cita quedã humane conu̾sationis negotia
deuitat: sicut paulꝰ qui ut occasionẽ accipi¬
endi pseudo apłis tolleret. stipendia pre¬
dicationis. quȩ scd̾m consuetudinem. ĩ mo
scdm dominicã institutionẽ acciꝑe licuit:
pͥis manib uictũ querens. omnino acciꝑe
recusauit. De quib paruulis adhuc sub¬
ditur. Qͥ defecerunt fame incapite om̃ĩũ
compitoꝵ. Qͥd ꝑ compita. nͥ humanas

Expanded text:
um manus tuas pro anima parvulorum tuorum. Per elevationem manuum affectum cordis, per parvulos, infirmos fide, et necdum sensum maturum habentes, accipere possumus. Sancta ergo Ecclesia pro anima parvulorum suorum manus ad Deum elevat, quia pro salute eorum, qui adhuc pusilli fide sunt, non solum se in verbo praedicationis exercet, sed etiam humili devotione divinam jugiter misericordiam interpellat. Vel ille nimirum pro anima parvulorum manus ad Deum elevat, quia ad provocandos animos carnalium spiritualibus studiis insistens, etiam licita quaedam humanae conversationis negotia devitat. Sicut Paulus, qui ut occasionem accipiendi pseudoapostolis tolleret, stipendia praedicationis, quae secundum consuetudinem, imo secundum divinam institutionem accipere licuit, propriis manibus victum quaerens omnino accipere recusavit. De quibus parvulis adhuc subditur: Qui defecerunt fame in capite omnium compitorum. Quid per compita, nisi humanas
Abbreviated transcription (Latin):
de nr̃a miseria tecũ causã inimus: quia
plagam quã hostis seuientis furor ĩtulit.
ira tua nrĩs pͥꝰ peccatis ꝓuocata dictauit.
Int̾fecisti eos. qui ingladio ceciderunt:
ꝑcussisti eos qui int̾ra iacuerunt: nec mi¬
sereris: ut cum tot iam ꝑisse tũ deas: ab his
saltem qͥ suꝑstites adhuc sunt. flagellũ
tue indignationis au̾tas. Qͤso domine. ob¬
scero domine. miserere. ut exitiũ qͦd te iras¬
cente inciclimus: te miserante euadamꝰ.
Iacuerunt interra. puer ⁊ senes. Siẽ ppłs.

Expanded text:
de nostra miseria tecum cansam inimus. Quia de nostra miseria tecum cansam inimus. Quia plagam, quam hostis saevientis furor intulit, ira tua nostris prius peccatis provocata, dictavit. Interfecisti eos, qui in gladio ceciderunt: percussisti eos, qui in terra jacuerunt: nec misereris, ut cum tot jam periisse videas, ab iis saltem, qui superstites adhuc sunt, flagellum tuae indignationis avertas. Quaeso, Domine, obsecro, Domine, miserere: ut exitium, quod te irascente incidimus, te miserante, evadamus. Jacuerunt in terra puer, et senes. ALLEG.
Abbreviated transcription (Latin):
uirgines ⁊ iuuenes. ingladio cecider.
siue ita. puer.⁊ senes.⁊ uirgines int̾ra
iacuerunt: ⁊ iuuenes in gladio ceci¬
derunt: qͦd ꝓpterea fortassis magis
congruit: quia uirgines inbello gla¬
dioꝑimi ñ solent. s in direptionẽ. ⁊ de¬
p̃dationem abduci: nisi ex hoc ipso
Atrocitas hostium designetur: qui nec uͥgi¬
nib parcerent. Diẽ gͦ ppłm bellatoꝵ cũ re¬
gib ⁊ pͥncipib gladio corruisse: reliꝙͣ mul¬
titudinem diu̾si sexꝰ. ⁊ etatis. incaptiuitate
distractã. Puer inqͥt.⁊ senes. ⁊ uirgines. In¬
firma etas. infirmꝰ sexͦ: int̾ra iacuerunt sine
miscdia: sine humanitate abiecti. In t̾ra
furoris. Non solum int̾ra qͦd ad penã suffic̾e
posset eiꝰmodi. s int̾ra furoris s uel inderra
sua: quã dominꝰ infurore suo uastari. ⁊ de¬
populari ꝑmisit. Uel int̾ra aliena: adquã
furor domini eos expulit. Seqͥt᷑. Int̾fecisti in
dicat. Tibi dñe nrãm calamitatẽ ascͥbimꝰ.

Expanded text:
ceciderunt. Sive ita: Puer, et senex, et virgines in terra jacuerunt, et juvenes in gladio ceciderunt. Quod propterea fortassis magis congruit: quia virgines in bello gladio perimi non solent, sed in direptionem, et depraedationem adduci, nisi ex hoc ipso atrocitas hostium designetur, qui nec virginibus parcerent. Dicit ergo populum bellatorem cum regibus et principibus gladio corruisse, reliquam multitudinem diversi sexus et aetatis in captivitate distractam. Puer, inquit, et senex, et virgines: infirma aetas, infirmus sexus, in terra jacuerunt, sine misericordia, sine humanitate abjecti, in terra furoris. Non solum in terra, quod ad poenam sufficere posset ejusmodi, sed in terra furoris. Vel in terra sua, quam Dominus in furore suo vastari, et depopulari permisit: vel in terra aliena, ad quam furor Domini eos expulit. Sequitur: Interfecisti dicat: Tibi, Domine, nostram calamitatem ascribimus:
Abbreviated transcription (Latin):
tĩ. Uultꝰ in diu̾sa ñ mutant᷑: q̃n mens pꝰt
uirtutes aduitia ñ inclinat᷑. Sic ⁊ pꝰt mo¬
tum aque in piscinã multi descendebant.
⁊ sanabat᷑ unꝰ. Et psalmista. Uña petii a
anime. falsa uo martha quod sola mi¬
nistret ñ conq̃rit᷑: s solis ext̾i̾orib delec¬
tatur. S qr similis similẽ q̃rit: uult tan¬
tum hab̾e sociã falsam mariã. Qͥbꝰ licet
unũ eẽt necessariũ: unũ tam̃ est cont᷑riũ.
quia cũ unitatem seruare deberent: de¬
tractiom student. Tales p̃latoꝵ dignitatẽ
ñ reuerent᷑: nec potestatem timent. s ab¬
utuntur lege claustrali: ⁊ claustri statuta
claustri: qͥb tota religionis summa cor¬
rumpitur: id est p̃latus negligens. dis¬
cipulus inobediens. iinuiems ociosus: lenei ob¬
lis incapitulo: dissolutio inchoro: irreue̾ntia¬
iuxta altare. Immorennir gͥ in singłis: ⁊ de

Expanded text:
diversa non mutantur, quando mens post virtutes ad vitia non inclinatur. Sic et post aquae motum in piscinam multi descendebant, et sanabatur unus . Et Psalmista: Unam petit a animae. Falsa vero Martha, quod sola ministret, non conqueritur, sed solis exterioribus delectatur. Sed quia similis similem quaerit, vult tamen habere sociam falsam Mariam. Quibus licet unum esset necessarium, unum tamen est contrarium; quia cum unitatem servare deberent, detractioni student. Tales praelatorum dignitatem non reverentur, nec potestatem timent, sed abutuntur lege claustrali, et claustri statuta claustri, quibus tota religionis summa rumpunt, scilicet prelatus negligens, discipulus inobediens, juuenis ociosus, senex oblis in capitulo, dissolujuxta altare. Immoremur igitur in singulis de
Abbreviated transcription (Latin):
exilio dampnatũ ẽ. Quanta gͦ uesania
in hac ꝑegͥnatione: hõ reqͥem querat: uͥ se
in ira diuine ultionis proiectũ ẽẽ. ñ du¬
bitat: Seqͥt᷑. Uirgines mee. ⁊ iuuenes mei:
in gladio ceciderunt. ꝑgladiũ in hoc lo¬
co. doctna hẽticoꝵ signatur: de quibꝰ in
psalmo dicit᷑. Lingua eoꝵ: gladiꝰ acutꝰ.
quia dũ alios abunitate catholice fidei:

Expanded text:
exsilio damnatum est? Quanta ergo vesania, ut in hac peregrinatione homo requiem quaerat, quo se in ira divinae ultionis projectum esse non dubitat? Sequitur: Virgines meae, et juvenes mei in gladio ceciderunt. Per gladium in hoc loco doctrina haereticorum signatur, de quibus in psalmo dicitur: Lingua eorum gladius aculus ; quia dum aliquos ab unit
Abbreviated transcription (Latin):
put omniũ cõpitoꝵ ꝯcupiscentiã carnis
quȩ om̃iũ t̾renoꝵ. ⁊ desidĩoꝵ. ⁊ actionum
quasi uiarum multarũ caput ẽ. ⁊ origo.
In capite gͦ compitoꝵ paruuli nr̃i fame de¬
ficiunt:⁊ tenere cogitationes nr̃e. dum
tatus sp̃italis desiderii grãm umiobis reno¬
uari exposcimꝰ. Q tud elicet paruuli nr̃i
in capite compitoꝵ fame deficiunt: qͥa
tenere cogitationes animi qͦs intͥnsecus
bona desidia ñ pascunt a mox ꝑ carnis
concupiscentiã que om̃iũ maloꝵ desidio¬
rum capt̾ ẽ. emollite om̃e uirtutis ro¬
bur amittunt. Uel ipsa ꝯcupiscentia fa-¬
mes est: inqͣ fame deficiunt.: quia semꝑ
esuriunt: ⁊ expleri ñ possunt. Uide dñe
⁊ considera: quẽ undemiaueris ita. Nõ

Expanded text:
cupiscentiam carnis: quae omnium terrenorum desideriorum et actionum, quasi multarum viarum caput est et origo. In capite ergo compitorum parvuli nostri fame deficiunt; quia tenerae cogitationes nostrae dum dtatus spiritualis desiderii gratiam in nobis renovari exposcimus. Qui videlicet parvuli nostri in capite compitorum fame deficiunt, quia tenerae cogitationes animi, quas intrinsecus bona desideria non pascunt, mox per carnis concupiscentiam quae omnium malorum desideriorum caput est emollitae, omne virtutis robur amittunt. Vel ipsa concupiscentia fames est, in qua fame deficiunt quia semper esuriunt, et expleri non possunt. Vide, Domine, et considera quem vindemi
Abbreviated transcription (Latin):
quod adhuc plamus insinuans adiungit.
Leua ad eũ manꝰ tuas. Cleuatio nãq ma¬
nuũ cordis: affectũ expͥmit. Uel certe
qͥ maniis eleirant: in necessitate se e̾e. et
auxilium desiderare demonstrant. Et i¬
deo recte ppłs intͥbulatione constitutus.
manꝰ ad dm̃ leuat: ut se ñ in suis uirib
s in solo łi auxilio spem hab̾e ostendat.
Sequitur. ꝓ anima. idẽ ꝓuita paruu

Expanded text:
quod adhuc planius insinuans adjungit: quod adhuc planius insinuans adjungit: Leva ad eum manus tuas. Elevatio namque manuum cordis affectum exprimit. Vel certe qui manus elevant, in necessitate se esse, et auxilium desiderare demonstrant. Et ideo recte populus in tribulatione constitutus, manus ad eum levat, ut se non in suis viribus, sed in solo Dei auxilio spem habere ostendat. Sequitur: Pro ani
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gͦ requies ñ dat᷑: putpilla qͦq ocłi cla¬
mat: si dum caro foris affligitur: intus
mentis deuotio orat. Consurge. lauda
tis: singule triũ horarum spacio dis¬
tincte. Et mirabili satis dispensatio¬
ne ꝓpheta peccatores ad penitentiã in¬
uit᷑ans: ñ statim ipsam penitendi ꝑfec¬
tionem ꝓponit: s paulatĩ exortationẽ
ꝓmouet: ut quod fortassis mens infirma si¬
mul ñ caꝑet. faciliꝰ diuisum ferre possit. Su¬
pra peccatorib p̃ceꝑat: ut ꝓpeccatis fuis
lacͥmas penitendo fundent:hic iã p̃cipit.
ut intͥbulatione sua etiam iusticiam dei
laudent: ibi innocte flere. hic etiam ĩ pͥn¬
cipio iugiliarũ ad fletũ consurgere ui¬
bet. Płꝰ gͦ est ad fletũ consurgere: quã so¬
lummodo flere. plus est inpͥncipio uigi¬
liarum. quam in nocte. Sequit. Effunde
sic̃ aquã cortuum. Sic̃ agͣ cor eiꝰ fundit.
qͥ ex intimo cordis affectu. lacͥmas ꝓduẽ:

Expanded text:
Cum ergo requies non datur, pupilla quoque oculi claCum ergo requies non datur, pupilla quoque oculi clamat: si dum caro foris affligitur, intus mentis devotio orat. Consurge, lauda tis, singulae trium horarum spatio distinctae. Et mirabili satis dispensatione propheta peccatores ad poenitentiam invitans, non statim ipsam poenitendi perfectionem proponit, sed paulatim exhortationem promovet, ut quod fortassis mens infirma simul non caperet, facilius divisum ferre possit. Supra peccatoribus praeceperat, ut pro peccatis suis lacrymas poenitendo funderent: hic jam praecipit ut in tribulatione sua etiam justitiam Dei laudent; ibi in nocte flere, hic etiam in principio vigiliarum ad fletum consurgere jubet. Plus ergo est ad fletum consurgere, quam solummodo flere; plus in principio vigiliarum, quam in nocte. Sequitur: Effunde sicut aquam cor tuum. Sicut aquam cor effundit, qui ex intimo cordis affectu lacrymas producit,
Abbreviated transcription (Latin):
numquam eã pͥstini meroris custodia
namq tedium: qͣsi nox quedã mentis
est. Ties uͦ m̃tis ẽ. gaudiũ compunctio¬
nis. Q si gͦ ꝑ noctẽ lacͥmas deducit: qͥ in
meroris tedio animũ ꝑ cõpunctionẽ re¬
leuat. ꝑ diẽ lacͥmas deducit: qͥ pꝰt com¬
punctionis leticiam. m̃tem in merore con¬
seruat. Dicat᷑ gͦ penitenti. Deduc qͣsi tor¬
rentem lacͥmas: ꝑdiẽ ⁊ noctẽ. Fe si dic̾et᷑.
Qͥ multũ te peccass e. consideras: nece̾e
est. ut nec in magnitudine. nec in diur¬
nitate doloris tͥ parcas. S qr multi
ceptũ qͥdẽ penitendi. studiũ non desert.:
s tam̃ ab illo pͥmo feruore suo qͦ ceꝑais
paulatim temꝑe succedente tepescunt:
adiungit dicens. Nondes reqͥẽ tͥ. Qͥa itẽ
instantiã laboris. deuotio humilitatis.
cõm̃dabilem do reddit: postremo sub¬
infert ⁊ dic̃. Heq taceat pupilla oculi
tui. Qͥd enĩ ꝑpupillam ocħ nͥ humilẽ
deuotionẽ mentis intelligere debemus:

Expanded text:
nunquam eam pristini moeroris custodia namque taedium quasi nox quaedam mentis est; dies vero mentis est gaudium compunctionis. Quasi ergo per noctem laanimum per compunctionem relevat. Per diem lacrymas deducit, qui post compunctionis laetitiam mentem in moerore conservat. Dicatur ergo poenitenti: Deduc quasi torrentem lacrymas per diem et noctem. Ac si diceretur: Qui multum te peccasse consideras, necesse est ut nec in magnitudine nec in diuturnitate doloris tibi parcas. Sed quia multi coeptum quidem poenitendi studium non deserunt, sed tamen ab illo fervore suo, quo coeperant, paulatim tempore succedente tepescunt. Adjungit, dicens: Non des requiem tibi, quia item instantiam laboris devotio humilitatis commendabilem Deo reddit. Postremo subinfert et dicit: Neque taceat pupilla oculi tui. Quid enim per pupillam oculi, nisi humilem devotionem mentis intelligere debemus?
Abbreviated transcription (Latin):
de omĩũ compitoꝵ. Capita cõpitoꝵ suii.
uͥ plures uiȩ ediuerso uenientes: in u¬
num coneurrunt. Que loca magis abho¬
minib frequentari solent: ut amplior
confusio inibi tabescentium insimiet᷑.
Et uide quomͦ in arto respositaest: ubi
de uita impetranda causa agit᷑. i qͣndo
quia ꝓculpa parentum. paruuli penã
sustinent: ut inde remedium. uñ uenit
ꝑiculum. Consurge. lauda in nocte. Qͥd¬

Expanded text:
e omnium compitorum. Capita compitorum sunt, ubi plures viae e diverso venientes in unum concurrunt. Quae loca magis ab hominibus frequentari solent, ut amplior confusio inibi tabescentium insinuetur. Et vide quomodo in arcto reposita est: ubi de vita impetranda causa agitur, quando quia pro culpa parentum parvuli poenam sustinent, ut inde remedium veniat, unde venit periculum. Consurge, lauda in nocte,