comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S pene penit̾ c̃ engniaticis fantasiarũ scep̃sis fa¬
teor nauis mea uͥl de tharsis p̾ter uanas ⁊ deceptori¬
as fantasias quas cũ młta reuehit dẽpsitate. nou
deportare. ꝑ ropt̾ea uidẽs uachel liã fec̃dã fuisse.⁊
⁊elfam suꝑgenua dñe sue peꝑisse. młtã radigna¬
iuben destituta ẽ ab amplerib uiri Scd̾o. qr de¬
testa ft᷑ ydola q̃ absconderat substrañito came¬
li. Tercio .q. saltẽ balam famłam suã. ñdũ ia cob
recepat aspleru uurli. Hia qͥppe q̃ lippa erat¬

Expanded text:
sed pene penitus cum enigmaticis phantasiarum condensis. Fateor, navis mea nihil de Tharsis, praeter vanas et deceptorias phantasias, quas cum multa revehi densitate, novit reportare. Propterea videns Rachel Liam fecundam fuisse, et Zelpham suRuben destituta est ab amplexibus viri; secundo quia detecta sunt idola, quae absconderat sub stramento cameli; tertio quod saltem Balam famulam suam nondum Jacob receperat amplexu virili . Lia quippe quae lippa erat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ꝗͣ platũ. diuine uolũtacis mist̾io asseruit. Ie¬
tarchas ⁊ nestiens unigentti natiuitatẽ prẽm
⁊ faliũ. qͣi uniꝰ luc̾ne auoluminaria p̃dicaũ dicens
i sicut lampas eod pipiro urq cipite lucet.
olium ⁊ qͣi media matrues liuuen ex se utẽq
ꝓtendit. ita pa ⁊ si. ead suba ꝯtitiet utusq lu¬
liũ di aftirinabat. suut ⁊ nos ꝑ grãm filud̾i
uocam.⁊ es causa dc̾m sicut dictũ est. Ego dixi

Expanded text:
tum, quam prolatum divinae voluntatis mysterio asseruit. Hierarchas etiam nesciens unigeniti nativitatem, Patrem et Filium quasi unius lucernae duo luminaria praedicavit, dicens quod sicut lampas eodem papyro utroque capite lucet, et oleum quasi media materies lumen ex se utrumque protendit, ita Patris elium Dei affirmabat, sicut et nos per gratiam filii Dei vocamur, et ea causa dictum, sicut dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
ut fortiꝰ ea ꝯtẽpnant. ut deuoti p̾ceptis duunis in¬
hereant ut mag̾ ac mag̃ q̃ celestia ft̃ appetant.qr
qͣnto uł uanitates uł dcceptiones tp̃aliñ cogitaut
gaudioꝵ tãto ⁊ deuotiꝰ ea diligt ⁊ sornꝰ ista coͣtẽpinit.
Dũqͣ cem̃ sñ auro ⁊ angẽto lebore simias : pnios naues

Expanded text:
ut fortius ea contemnant, ut devotius praeceptis divinis inhaereant, ut magis ac magis quae coelestia sunt appetant, quia quanto vel vanitates vel deceptiones temporalium cogitant gaudiorum, tanto et devotius ea diligunt, et fortius ista contemnunt. Nunquam enim sine auro, argento, vel ebore, simias et pavos naves
Abbreviated transcription (Latin):
significatonẽ modo extẽdẽ.
mͦ restring̾e. ł alio qͦlib
modo uariare S int̾ ħ
dilig̃tẽ lectorẽ oport caute
discut̾e. ⁊ ex adiunctis coli¬
qͥd qͣlit̾. ⁊ iurta qͣm acceptio¬
nem. siuis qͥbq locis debeat erpo¬
nere: Aliqͥd sane ẽẽ deb int̾ bo¬
ni appbationẽ. ⁊ boni electionẽ
Illud namq ẽ discretionis. istd̃
delib̾ationis Niscretionis ẽ.
bona amalis sec̃ñe. ⁊ illa apꝑ¬
bare ista repbare Delib̾atio¬
tuis ẽ: ex bonis qͥd exciꝑe ca
q̃ meliora sunt. uł q̃ uniciuq
magis erpediunt: Non gͦ
possumus iure rep̃hẽndi. si
magis usi sumus ꝓpͥetate
ũbi: quam licentia loq̃nd.

Expanded text:
icationem modo extendere, modo restringere, vel alio quolibet modo variare. Sed inter haec diligentem lectorem oportet caute discutere, et ex adjunctis colliquid, qualiter, et juxta quam acceptionem suis quibusque locis debeat exponere. Aliquid sane debet esse inter boni approbationem, et boni electionem. Illud namque est discretionis, istud deliberationis. Discretionis est bona a malis secernere, et illa approbare, ista reprobare. Deliberationis est, ex bonis quidem excipere ea quae meliora sunt, vel quae unicuique magis expediunt. Non ergo possumus jure reprehendi, si magis usi sumus proprietate verbi, quam licentia loquendi.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. q̃ scͥpturar̃ auccoritate
cõpbatur .h. Certe siregeᷤ
ibi uirta cõmunẽ consue¬
tudinẽ designaretis scłm
hẏstoriã. ⁊ illã ur̃am quã
de regib spũalib ponitis
sententiã excudetis scołm
allegoriã. michi utiq plac̾
omnib ut creolo m̃ito
placere debiusset
Ecce ⁊ in ħ ipo studebimꝰ satis¬
facere ddesicłio tuo Nam illau̾
credimꝰ litt̾a aliam erpositionẽ

Expanded text:
tur, quae Scripturarum auctoritate comprobatur. HUGO. Certe si reges ibi, juxta communem consuetudinem, designaretis secundum historiam; et illam vestram quam de regibus spiritualibus ponitis sententiam extenderetis secundum allegoriaomnibus, ut credo, merito placere debuisset. Ecce et in hoc ipso studebimus satisfacere desiderio tuo. Nam illa, ut credimus, littera aliam expositione
Abbreviated transcription (Latin):
illã leccõnẽ tenemus. quod
tc̃m replantabitut in loco
uoluptatis. ⁊ inconcusse
racdicabr̃ in bono felici¬
tatis: Huic habemus qr
bonumn quod ꝑ salitatori
gr̃am pꝰ priñ ꝑ eccatum
recuꝑauit. om̃o amitt̾e
ñ possit. inde tenemus
qr ad plenũ tecuꝑabit.
quicquid ꝑ maliciamse¬
ductoris amisit. Iurta
ħ quod de dicto signo
hͥ iam dictũ ⁊ ẽ. securi su¬
inus de stabilitate ꝑcepte
gr̃e. uixta id quod ibi
cde eodem signo dictũẽ.
securi sũmus de plenitu
soleat diu̾sis modiᷤ accipi. ħ
ateor incipio uos iam
n̾ solũ libent̾. s ⁊ desi¬
cd̾ant̾ audire. ⁊ qr de isti
iam dicta sufficiunt. uellẽ
uos ad cet̾a q̃ me mouent
cliscutienda trausire. R
ꝓpone quod ius. ⁊ iurta
Quod ures suppeditant
ꝓintũ habebis ħ Sicut su¬
ꝑius iam dixi. illa sentẽtia
qͣm de boni elecione ponitis
uidet᷑ mͥ nimis iuolent̾ excor¬
ta. ⁊ illa similit̾ qͣm de regi¬
b ponitis. aliqͤntulũ ꝑ eg̾na.
Uultis ibi elect̾onẽ bouiẽe

Expanded text:
illam lectionem tenemus quod iterum replantabitur in loco voluptatis et inconcusse radicabitur in bono felicitatis. Hinc habemus, quia bonum quod per Salvatoris gratiam post primum peccatum recuperavit, omnino amittere non possit. Inde tenemus, quia ad plenum recuperabit quidquid per malitiam seductoris amisit. Juxta hoc quod de dicto signo hic jam dictum est, securi sumus de stabilitate perceptae gratiae. Juxta id quod ibi de eodem signo dictum est, securi sumus de plenitudsoleat diversis modis accipi. HUGO. Fateor, incipio vos jam non solum libenter sed et desideranter audire, et quia de istis jam dicta sufficiunt, vellem vos ad caetera quae me movent discutienda transire. RICH. Propone quod vis, et juxta quod vires suppeditant promptum habebis. HUGO. Sicut superius jam dixi, illa sententia am de boni electione ponitis videtur mihi nimis violenter extorta, et illa similiter quam de regibus ponitis aliquantulum peregrina. Vultis ibi electionem boni esse,
Abbreviated transcription (Latin):
tiõe uł locupletatiõe regni
sui. Regi uero uida sicut
suꝑiori tractatu ꝓbatur. in¬
uenitur tam odiosa erist̾e.
ut mallet sub instantis ꝑicłi
metu trepidare. quam sig¬
num sue lib̾atiomis acciꝑe
tam ꝓuide quam impie ca¬
uems᷑. ne illud a dño fieret.
quod ad eius głam acced
⁊ quod ad cultus ipiũus con¬
firmationem proficeret.
lstroq g rege impieindm
agente. ñto futurum p̃dr̃ qͦd
utriq absq dubio ocliosum cõ¬
de isrł erant. erat utiq ocliosũ
quod in eis deficienda erat serz¬
es regũ. scdm post̾iorẽ modũ

Expanded text:
locupletatione regni sui. Regi vero Juda, sicut superiori tractatu probatur, invenitur tam odiosa existere, ut mallet sub instantis periculi metu trepidare quam signum suae liberationis accipere, tam provide quam impie cavens ne illud a Domino fieret quod ad ejus gloriam accederet, et quod ad cultus ipsius confirmationem proficeret. Utroque igitur rege impie in Deum agente, merito futurum praedicitur, quod utrique absque dubio odiosum comde Israel erant, erat utique odiosum quod in eis deficienda erat series regum secundum posteriorem modu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miũ. Quatuor sunt timores: ser¬
uilis. mundanꝰ. inicialis. filialis.
Seruilis est: ꝓ euitanda pena absti¬
n̾e amalo. recenta uoluntate ma
firmit̃ ad ħere. qͥa illud amit̾e

Expanded text:
ervilem, mundanum, initialem, filialem. Servilis timor est pro evitanda poena abstinere a malo, retenta voluntate malfirmiter adhaerere, quia illud amittere
Abbreviated transcription (Latin):
cissac facultatib suis. spoliari
ũsinit. Sed̾m: quod ea que a no¬
bis clispersa sũt. uel egenis dis¬
tbuta resum̾e iros maiori cupi¬
ditate compellit. Terciũ: quod
en que uec antea quidẽ possedi¬
miis desiderari et acquiri ꝑsua¬
petius eddendi. luxuria est :¬
eupiscencia expiende uolup¬
tatis nimia: uel cõ eubitus des¬
deriũ. supͣ modũ uel ꝯtra roni

Expanded text:
a facultatibus suis spoliari non sinit, secundum quod ea quae a nobis dispersa sunt, vel indigentibus distributa, resumere nobis majore cupiditate persuadet: tertium quod ea quae ne antea quidem possidebamus desiderari et acquiri petitus edendi; luxuria est concupiscentia experiendae voluptatis nimia, vel concubitus desiderium supra modum, vel contra rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ĩ corpore eoꝵ iã fco ĩ mortali. Rniꝰ siqͥd
oportebit corruptibile ħ ĩdu̾e ĩ corrupt̃o ẽm
⁊ mortale ħ ĩmortalitatẽ S ħsuit in
beata uͥgine supͣmod mirabile. ⁊p̃
cõuenire potuit tanta corruptibili¬
tas. cũ tanta ĩcorruptibilitate. tanta
ĩcorruptibilitas c̾tanta corruptibili¬
tate. corrupubilitas in his q̃ ꝑtinẽt
aclpenã. ĩcorruptibilitas ĩ his q̃ ꝑti

Expanded text:
sed in corpore eorum jam facto immortali: prius siquidem oportebit corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc immortalitatem. Sed hoc fuit in beata Virgine supra modum mirabile, et prae convenire potuit tanta corruptibilitas cum tanta incorruptibilitate, tanta incorruptibilitas cum tanta corruptibilitate. Corruptibilitas in his quae pertinent ad poenam, incorrupti
Abbreviated transcription (Latin):
iudebant᷑. iuxta pet̾onẽ tuã mch.
⁊ pleuimꝰ. hic siplaꝙ loq̃ndifinẽ
faciamꝰ. Si qͥs aut̃ ꝓlixitats nos
arguat. ꝓ assũte mat̾ie breuita¬
te. fateor ñ me perut ĩ laudib
factꝰ. ⁊ ĩ eoꝵ consiłat̾one multa
admirat̾oe suspensus. ditius
loq̃ntẽ libẽt̾ sustimu. ⁊ cursũ
nũ iudi caui. ⁊ egipo ĩsta eligi

Expanded text:
debantur, juxta petitionem tuam, mi Hugo, explevimus, hic, si placet, loquendi finem faciamus. Si quis autem prolixitatis nos arguat pro assumptae materiae brevitate, fateor, non me poenitet in laudibus factus, et in eorum consideratione multa admiratione suspensus diutius loquentem libenter sustinui, et cursum num judica
Abbreviated transcription (Latin):
de regib seutentia ñ nicħ ẽẽt. ꝙ
animũ meũ ad q̃stionẽ pulsar
.R Ecce parati sumꝰ audire. siqͥd
affers quod te uire debeat mo¬
ri̾e .H. Certe si duo illi qualeᷤᷤ
designatis reges. id est gemi¬
na regum series. quar̾ umam
dicis legitimã. alt̾ã uocas adul¬
t̾mam. si ista inquã gemina
regũ series ad ultim̃ defeccũ
sub enmanuelis infantia ue¬
niret. añquã ad annosdisc̃¬
tionis iurta eiatẽ uenisset. ñ
ẽẽt in illa quã ponitis senten¬
tia ut mͥindetur. quod iure
rephendi potuisset. S constat
satis qr ante ẽmamielis nt̃i
natiuitatẽ: ĩmo ⁊ ante eiũ
conceptionẽ. regalis iam ĩ
iudaismo potestas ad alie¬
menigenã tͣnsierat. nam
ante eius aduentũ herodes
iam ꝑ aliqͦt annos regnarat
Sitaq ꝓpħa illud temꝑꝰ desig¬
nare uoluit. qͦ ifrłitic̃ regñ
defecit. cͦ dic̃ ante quam sciat
dic̃ antequã nascatur. ĩmo
añquã inuto concipiatur.
delinq̃tur terra a facie du

Expanded text:
de regibus sententia nonnihil esset quod animum meum ad quaestionem pulsaret. RICH. Ecce parati sumus audire, si quid affers quod te jure debeat movere. HUGO. Certe si duo illi quales designatis reges, id est, gemina regum series, quarum unam dicis legitimam, alteram vocas adulterinam; si ista, inquam, gemina regum series ad ultimum defectum sub Emmanuelis infantia veniret, antequam ad annos discretionis juxta aetatem venisset, non esset in illa quam ponitis sententia, ut mihi videtur, quod jure reprehendi debuisset. Sed constat satis quia ante Emmanuelis nostri nativitatem, imo et ante ejus conceptionem, regalis jam in Judaismo potestas ad alienigenam transierat: nam ante ejus adventum Herodes jam per aliquot annos regnarat. Si itaque propheta illud tempus designare voluit, quo Israeliticum regnum defecit, cur dicit: Antequam sciat dicit: Antequam nascatur, imo antequam in utero concipiatur, derelinquetur terra a facie du
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto inuolucꝰ u̾itas patet.
In pͥmis itaq sciendũ ẽ. qđ alit̾
consiołatur iudicrum scołm hoc
qd u̾satur in sola cogitatione.
alit̾ scđm hoc qd̃ exercetur in oꝑatõe
llud est p̃scientie istud ut sic
dicam erꝑientie. Illud cognitõ¬
nis. istud erecutonis. Illud est
p̃sentis urte. istud ute future
Illud itaq iudiciũ qoł dr̃ p̃s¬

Expanded text:
olucro veritas latet. In primis itaque sciendum est quod aliter consideratur judicium secundum hoc quod versatur in sola cogitatione, aliter secundum hoc quod exercetur in opere. Illud est praescientiae, istud, ut sic dicam, experientiae. Illud cognitionis, istud exsecutionis. Illud est praesentis vitae, istud vitae futurae. Illud itaque judicium quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. manifestatio conscientiarũ.
His libris inscribitur qͥcqnd
ab eis memorit̾ retmnetur. His libris
qͣiͣ scriptum tenetur. qͥcqͥd ab eisple¬
na intelligentia cõprehenditur.
In alii  itaq huiꝰ modi libͥs conti¬
nentur m̃ita humana. maliiꝰ¬

Expanded text:
um, manifestatio conscientiarum. His libris inscribitur quidquid ab eis memoriter retinetur. His libris quasi scriptum tenetur quidquid ab eis plena intelligentia comprehenditur. In aliis itaque hujusmodi libris continentur merita humana, in alii
Abbreviated transcription (Latin):
libros aperire ẽ: ad cordium suoꝵ
inspectionẽ inferioꝵ quoꝵ libet
uisum ad int̾tere sensum q suũ.
in his que adiudicii racionẽ quã¬
qͥs que spectant reuelare. Iudica¬
di uero dum inhuius modi qua¬
si canonũ de cretis legunt retri¬
bucionis semtẽtiam sententieq
racionem ꝗͣ quisq meretur
inueniunt. Hui:us modi it̃aq
scripturam legere hoc ent eis

Expanded text:
libros aperire, est ad cordium suorum libros aperire, est ad cordium suorum inspectionem inferiorum quorumlibet visum admittere, sensumque suum in his quae ad judicii rationem spectant revelare. Judicandi vero, dum in hujusmodi quasi canonum decretis legunt, retributionis sententiam, sententiaeque rationem quam quisque meretur inveniunt. Hujusmodi itaque scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
Unqͣsq enim in corde suo qͣi sq̃¬
tum gerit. inĩ sua eũ conscientia
accusat uł de fencit. Qui autẽ
diuine contemplationi assistuĩt.
qͥ in libro sapientie cotidie legt̃
ułut in cordiũ uolummibꝰ tns¬
cribunt. qͥqqͥd iam ꝑspicua ueri¬
tatis intelligentia conp̃hendũt
Quid itaq sunt iudicanoloꝵ cõ¬
scientie. nͥ q̃damut sic dicam
actiones scͥpte : Quid uͦ sunt u¬
ticantiũ corda. qrunitꝰ mom¬
nem u̾itatem edocta. nͥ q̃dam
qͣi canonũ idecreta Ex hacge¬
mina scͥptura omnis sententia
trahitur. ũ iudicandoꝵ qͥlib
dampnatur uł absoluitur su¬
dicando ᷤ itaq nicħ aliudẽ ac¬
tionũ suar̃ libros coram uidi¬
cibꝰ aꝑire. qͣm conscientias ilł
ñ posse absconde̾. Nicħ uͦ aliud
ẽ iudices in huiusmodi codicib
leg̾e. qͣm constientiarũ occulta
manifesta uisione penetrare & quo
quisq merito polleat uł sordeat in¬
dubitainter agnoscere: Iudices
aut̃ coram udican d̾ decretoꝵ suoꝵ

Expanded text:
corde suo quasi scriptum gerit unde sua eum conscientia accusat, vel defendit. Qui autem divinae contemplationi assistunt, qui in libro Sapientiae quotidie legunt, velut in cordium voluminibus transcribunt quidquid jam perspicua veritatis intelligentia conprehendunt. Quid itaque sunt judicandorum conscientiae, nisi quaedam, ut sic dicam, actiones scriptae? Quid vero sunt judicantium corda divinitus in omnem veritatem edocta, nisi quaedam quasi canorum decreta? Ex hac gemina Scriptura omnis sententia trahitur, unde judicandorum quilibet damnatur, vel absolvitur. Judicandos itaque nihil aliud est actionum suarum libros coram judicibus aperire, quam conscientias illis non posse abscondere. Nihil vero aliud est judices in hujusmodi codicibus legere, quam conscientiarum occulta manifesta visione penetrare, et quo quisque merito polleat, vel sordescat, indubitanter agnoscere. Judices autem coram judicandis decretorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
conscientias inferioꝵ. bom uti¬
ꝙ om̃s iudebt̃ conscientias ma¬
loꝵ. Cur gͦ ñ dicunt᷑ iudica¬
re reꝓbos qͥlibet electi. q̃m¬
admodũ ⁊ apłi S si ad ma¬
iorem eoꝵ confusionẽ. pate¬
bunt omnibꝰ conscientie ma¬
loꝵ. cur ñ eq̃ ad maiorẽ eon
głiam. pateant omibꝰ con¬
scientie bonoꝵ.c̃ Quomͦgͦ
ñ se iniuicẽ iudicabunt. qͥse

Expanded text:
entias inferiorum, boni utique omnes videbunt conscientias malorum. Cur ergo non dicuntur judicare reprobos quilibet electi quemadmodum et apostoli? Sed si ad majorem eorum confusionem patebunt omnibus conscientiae malorum, cur non aeque ad majorem eorum gloriam pateant omnibus conscientiae bonorum? Quomodo ergo non se invicem judicabunt qui se
Abbreviated transcription (Latin):
effectũ. Quoniam dulcis itr̃a
odilectio sic me sibi sua ꝓbitate
cõglutinauit. ut idẽ de uobis
qd̾ cde me desidẽt cormeum. uñ¬
iam spẽ magnã de ur̃is sermo¬
nbꝰ concepi. ñ potest mens mã
qͥesdere. donec ip̃m desicłiũ meũ
de uobis sacietur. Quamus gͥ
nullus sermo mͥ sufficiat. do¬
nec ds qd opto ꝑficiat. pauca
ainica familiaritate cõmemoro
Pensa gͥ dulcis amice. qͣntalib
sit fums. ⁊ in fine qͥs fructꝰ. qd̾
p̾miũ. ⁊econt᷑ q̃ sit expectatio.
mundi głiam salcantrum.
Si dicis ñ soli monachi ad sa-¬
qͥ certi᷑ qͥ altiꝰ illi qͥ solũ dm̃¬
conant᷑ amare. aut illi qͥ amorem dĩ et

Expanded text:
Sed quoniam dulcis mihi vestra dilectio sic me sibi sua probitate conglutinavit, ut idem de vobis, quod de me, desidejam spem magnam ex vestris sermonibus concepi, non potest mens mea quiescere, donec ipsum meum desiderium de vobis satietur. Quamvis igitur nullus sermo mihi sufficiat, donec Deus quod opto perficiat, pauca amica familiaritate commemoro. Pensa igitur, dulcis amice, quantalibet sit finis, et in fine quis fructus, quod praemium: et econtra, quae sit exspectatio mundi gloriam calcantium. Si dicis, non soli monachi ad saqui certius, qui altius illi qui solum Deuconantur amare; an illi qui am
Abbreviated transcription (Latin):
iudicrum usq qͣq plenris¬
simũ. ita ut sufficien ter
respondeat conscientis
singłoꝵ stmul z omniũ¬
Erit gͦ om̃iforie. qđ ad omina
poterit satisfac̾e. Primũ itaq
dicatur uniforie. scłm multi¬
forme. t̾cium omiforme. Primũ
partem. solum uͦ t̾tium erit sec̃¬
ddum plenitudinem. Nam qͣn¬
uis scłm sit multo plemus pͥ¬
mo. t̾cium tñ erit incõꝑabilit̾
plenius illo. Sic̃ itaq pͥmum
ȩrigit scołm. sic scłm erigit tdi¬
um. Restat solum illud qͥ¬
rere. qͥs sit ille iudicandi mo¬
Sedebitis ⁊ uos iudicantes
sabunt sancti nationes.⁊ dña

Expanded text:
illud judicium usquequaque plenisillud judicium usquequaque plenissimum, ita ut sufficienter respondeat conscientiis singulorum, simul et omniumErit ergo omniforme quod ad omnia poterit satisfacere. Primum itaque dicatur uniforme, secundum multiforme, tertium omniforme. Primum partem, solum vero tertium erit secundum plenitudinem. Nam quamvis secundum sit multo plenius primo, tertium tamen erit incomparabiliter plenius illo. Sicut itaque primum exigit secundum, sic secundum exigit tertium. Restat solum illud quaerere, quis sit ille judicandi moSedebitis et vos judicantes cabunt san
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ⁊ illud t̾c̾ium. ultimũ¬
q iudicium. istrid qđd fit in
uni citiꝰq morte. z illud qd
futurum e̾ in cõmuni omni¬
um resurrectione. Istudut
dict̾um ẽ fit de totauita ho¬
est hominis. Illud aut̃ ulti¬
iummucticiũ erit ole toto
scłm totum. Istud fit cum
aliqͥbꝰ coram aliqͥbꝰ. illuq̾
fiet simul de omnibꝰ corã
omnibꝰ Nide qͣm recte con¬
fundr̃ coram uniui̾sis. qͥ ħ
ñ cimuit offende dm̃unt
u̾sitatis. Hide ꝙͣ recce głifi¬
satur coram omnibꝰ qͥ m̃
coram om̃ibꝰ deieccionis sue
ignonuniam suscipit. qͥ a
pͥncipio omniũ deieccioni in¬
suolauit. Attende autem il¬
ludd ultunũ iudicium. qͣm
sit congruum. uł ut sic oli¬
cam necessarium. Sepe di¬
uma iudicia ꝙͣi iniusta rep̃¬
hendimꝰ. sepe contͣ eius fla¬
gella murmuramꝰ Ibi u¬
ilicantibꝰ apłicis uiris. ꝓpa¬
labit᷑ coram uniu̾sis qͣm ius¬
tus dñs in omnibꝰ uus suis.
⁊ sanctꝰ in omĩbꝰ oꝑibꝰ suis.
Erit itaq illud ultimum

Expanded text:
lud tertium ultimumque judicium. Istud quod fit in uniuscujusque morte, et illud quod futurum est in communi omnium resurrectione. Istud, ut dictum est, fit de tota vita hoest hominis. Illud autem ultimum judicium erit de toto, et secundum totum. Istud fit cum aliquibus et coram aliquibus, illud fiet simul de omnibus et coram omnibus. Vide quam recte confunditur coram universis, qui hic non timuit offendere Dominum universitatis. Vide quam recte glorificatur coram omnibus, qui coram omnibus dejectionis suae ignominiam suscipit, qui a principio omnium dejectioni insudavit. Attende autem illud ultimum judicium quam sit congruum, vel ut sic dicam necessarium. Saepe divina judicia quasi injusta reprehendimus; saepe contra ejus flagella murmuramus. Ibi, judicantibus apostolicis viris, propalabitur coram universis quam justus Dominus in omnibus viis suis et sanctus in omnibus operibus suis. Erit itaque ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
dampnati scire ñ possutis.
Sillud utiq tudicrum qđ p̾
mortem hoĩs seqͥtur. ñ solum
sabitur. Modabitur autẽ
reiͥbutionum qͣntitas ⁊ scđm mł¬
titudinem. ⁊ scdm magnitudi¬
nem. Scdm multituomẽ. ut
ubi fint multiplex culpa. ⁊ bi
sit: multipler pena. Sed̾m
maginitudinẽ. ut inuno qͦq ge¬
ñe peccandi. ubi fu̾it culpa ma¬
ior. ibi sit ⁊ pena intensior. Iu¬
dicium itaq huiꝰ uite iudet᷑
uniforme. nam ẽ uti iam diri¬
mus insola sententie qualita¬
te. Illud autem qł dlatur in
hominis morte. indetur ẽẽ
multiforme. ñ tñ omnifor¬
me. Nam qͣmtis modificet᷑
scđm totam uitam hominis.

Expanded text:
damnati scire non possumus. Sed illud utique judicium quod mortem hominis sequitur non solum sabitur. Moderabitur autem retributionum quantitas et secundum multitudinem, et secundum magnitudinem. Secundum multitudinem, ut ubi fuit multiplex culpa, ibi sit et multiplex poena. Secundum magnitudinem, ut in uno quoque genere peccandi, ubi fuerit culpa major, ibi sit et poena intensior. Judicium itaque hujus vitae videtur uniforme; nam est, ut jam diximus, de sola sententiae qualitate. Illud autem quod datur in hominis morte videtur esse multiforme, non tamen omniforme. Nam quamvis modificetur secundum totam vitam hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
apłicis uiris ꝓmittat. S auli¬
tamꝰ adhuc qͥa alio loco olicat.
Qui ñ crecdit inqͥt iam iudi¬
catꝰ est. Ex hac in fallor gemi¬
na scͥptura. orit᷑ illa sententia.
qđ qͣtuor ordines sunt eoꝵ qͥ
ad illud trem̃dũ iudiciũue¬
niunt. Hamer illa pͥma sẽ¬
tentia collignͣr ordines tres.
iudicati. iudicandi. ⁊ saluan¬
di. iudicandi ⁊ clampnandi.
his tͥbꝰ uirta aliam sententi¬
am qͣrtꝰ ordo adiungit᷑. ui¬
dicati. ⁊ dampnati. S si huiꝰ¬
modi iccͥco iudicati dicunt᷑ qr

Expanded text:
mittat. Sed audiamus adhuc quid alio loco dicat: Qui non credit, inquit, jam judicatus est . Ex hac, ni fallor, gemina Scriptura oritur illa sententia, quod quatuor ordines sunt eorum qui ad illud tremendum judicium veniunt. Nam ex illa prima sententia colliguntur ordines tres, judicaturi, judicandi et salvandi, judicandi et damnandi. His tribus juxta aliam sententiam quartus ordo adjungitur, judicati et damnati. Sed si hujusmodi idcirco judicati dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uidicare apłos. Anforte otic¬
turi sumꝰ qr boni uident con¬
scientias maloꝵ. s maliñ inołnt
mutuo conscientias alt̾utras con¬
spiciunt. cur uirta p̃olictam ui¬
dicandi rõnem. ñ se inuicẽ ui¬
odicabunt. Sicut gͦ inferiores

Expanded text:
udicare apostolos? An forte dicturi sumus, quia boni vident conscientias malorum, sed mali non vident ni quique mutuo conscientias alterutras conspiciunt, cur juxta praedictam judicandi rationem non se invicem judicabunt? Sicut ergo inferiores
Abbreviated transcription (Latin):
nacoꝵ est ꝑiculũ. O hõ qͥ hoc dicit qͣ¬
re ñ considãt qͥd dicit. Orõnalis na¬
tura. aut est hoc rõnabile consiliũ.
ut qr ubiq ẽꝑiculũ. ibi eligas man̾e
qͥsolũ dm̃ nitit᷑ amare. seruat ꝓposi¬
tũ usq in finem: certa ẽ salus. Si uͦ il¬
le qͥ mundũ uult amare. ñ deserit
ꝓpositũ suũ ante finem. aut nulla.
aut dubia. aut minorẽ salus. Et cer¬
te satis ꝓbat quod millatenꝰ aut pa¬
rum aliqd bonũ diligit. qͥ illud
ubi certius ⁊ melius cognoscit. ñ
diligit. Sdicunt multi Grauiꝰ
irascitur ds̃ peccanti monacho. ꝗͣ
alii. qr de ꝓposito altion cadit.
Hoc uerum ẽ. qͣndiu ẽ in pec̃co. S
certe benigniꝰ ⁊ familiariꝰ suscipit
ds̃ monachũ penitentẽ. si adsuũ
ꝓpositũ redit. qͣm ñ monachũ.
qñ ad idem ꝓpositum ñ redit.

Expanded text:
nachorum est periculum. O homo qui hoc dicit, quare non considerat quid dicit! O rationalis natura! an est hoc rationabile consilium, ut quia ubique est periculum, ibi eligas manere qui solum Deum nititur amare servat propositum usque in finem, certa est salus. Si vero ille qui mundum vult amare, non deserit suum propositum ante finem, aut nulla, aut dubia, aut minor est salus. Et certe satis probat quia nullatenus, aut parum aliquod bonum diligit, qui illud ubi certius et melius cognoscit, non elegit. Sed dicunt multi: Gravius irascitur Deus peccanti monacho quam alii, quia de proposito altiori cadit. Hoc verum est, quandiu est in peccato. Sed certe benignius et familiarius suscipit Deus monachum poenitentem, si ad suum propositum rediit, quam non monachum qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ qrsoli illi qͥ in saluatoris
aduentu uiui inuenti erunt.
⁊ nundũ ullam retͥbutionis
sue sententiam acceꝑunt. ioħ̾is
nobis in hoc sententia contͣicit.
qͥ in apocalipsi sua scribit. Et de¬
dit inqͥt mare mortuos suos. qͥ¬
in co erant. ⁊ mors infernus de¬
łint mortuos qͥ in ip̃is erant.
odicaret᷑ de singłis. Tu forte il¬
los solos m illoertremo era¬
mine iudicandos putabas.
quoꝵ saluatõ uł olampnatio
ertat incerta. S quoꝵ q̃sodãp¬
natio certior est qͣm sp̃uum
malignoꝵ. E qͥd de illis
dicit aplus. An nescitis quia
angłõs tuodicabimꝰ Eoce odicũt᷑
iudicandi. qͥ tñ iuixta aliqͥd rte¬
te odicunt᷑ iudicati. Nide gͦne
forte similit̾ ⁊ illi qͥ iam dicunt᷑
iidicati. rectȩ icantur ⁊ adhuc
iudicandi. An forte idipm̃ tͥ
usti. ⁊ tanquã scintille in a.¬

Expanded text:
in Salvatoris adventu vivi inventi erunt, et nondum ullam retributionis suae sententiam acceperunt, Joannis nobis in hoc sententia contradicit, qui in Apocalypsi sua scribit: Et dedit, inquit, mare mortuos qui in eo erant, et mors et infernus dederunt mortuos qui in ipsis erant, judicaretur de singulis. Tu forte illos solos in illo extremo examine judicandos putabas, quorum salvatio vel damnatio exstat incerta. Sed quorum, quaeso, damnatio certior est, quam spirituum malignorum? Sed quid de illis dicit Apostolus: An nescitis quia angelos judicabimus? Ecce dicuntur judicandi, qui tamen juxta aliquid recte dicuntur judicati. Vide ergo ne forte similiter et illi qui jam dicuntur judicati, recte dicantur et adhuc judicandi. An forte idipsum tijusti, et tanquam scintillae in a
Abbreviated transcription (Latin):
satisunt Nidentur itaq
om̃s aut iudicati. aut iudicã¬
oli. ⁊ de iudicanolis qͥdem alii
saluandi. alii aut̃ olampnan¬
odi. Uident᷑ itaq millo fut᷑o
iudicio tres ordines tm̃ eẽ
Quomodo gͦ qͣtuor uł po¬
tius qͥnq.  Ut autem de ce¬
tis taceam. utqͥd uł illi tm̃
iudisantur. quoꝵ olampna¬
tio ñ olicam p̃noscit᷑. s iam
inchoata reccissime cretit᷑.:
Quo aut̃ mͦ aplĩ eos iudlica¬
bunt. qͥ ab eis absq dubio
iudicandi sunt. An forte
dictur⁊ sumꝰ q hoc sit apłos
iudicium face̾ olampnandis
qr olamnandi sunt. saluan¬
dis ꝙ saluandi sinit. olicere.
S qͥd magnierit dr̃e hoc illis. q
dampnandi erunt. ilł inqͣm qͥ¬
& ampnationis sue sententiã cog¬
noitunt. seu x̾ exceꝑunt: S for¬
te dicis. qr hoc est apłicos iuros
infi̾ores quosq uidicare. ex in¬
speccione constientie singloꝵ ꝙͣ.
iuste isti saluent᷑. illi olampuent᷑
disc̾nere. Quomꝰ enim credit᷑¬
attur ob̃ in illa die manifestare

Expanded text:
cati sunt? Videntur itaque omnes aut judicaturi, aut judicandi, et de judicandis quidem alii salvandi, alii autem damnandi. Videntur itaque in illo futuro judicio tres ordines tantum esse. Quomodo ergo quatuor, vel potius quinque? Ut autem de caeteris taceam, ut quid vel illi iterum judicantur quorum damnatio non dicam praenoscitur, sed jam inchoata rectissime creditur? Quo autem modo apostoli eos judicabunt qui ab eis absque dubio judicandi sunt? An forte dicturi sumus quia hoc sit apostolos judicium facere damnandis quia damnandi sunt, salvandis quia salvandi sunt? Sed quid magni erit dicere hoc illis quia damnandi erunt; illis, inquam, qui damnationis suae sententiam cognoverunt, seu etiam exceperunt? Sed forte dicis, quia hoc est apostolicos viros inferiores quosque judicare ex inspectione conscientiae singulorum quam juste isti salventur, illi damnentur discernere. Quomodo enim creditur Deus in illa die manifestare
Abbreviated transcription (Latin):
ter dilatari potuit qui mor¬
tali carne circoͣndatus et
subhuiꝰ uite statu eatents
costitutus fuit. quid de illo
future uite statu credere
debemꝰ. ubi alterutras con¬
sciencias mutuo uidebimꝰ:
S si ad corꝑee lucis infusio¬
nem innumera possunt sub
unum aspectum cadere qͣn¬
tomag̃ ad illam incorꝑes
lucis infusionem credẽdũ ẽ
incõꝑabiliter plura posse
conp̃hendi subuna ⁊ sipli¬
ciuisione: Sugitur iuxta
ꝓpͥetatis sue similituclinem
demus in corꝑes luci qd̃ exꝑi¬
mento ꝓhamus deluce uisi¬
bili. nescio qͥd inpediat ultimu
illud iudicium sub omni cele¬
ritate fidei. Anforde hoc ip¬
sum dñs ꝑsimilitudinem ex¬
primere uoluit cum dixit:
Sicut fulgur erit aboriente
paret usq in occidentem
sic erit aduentus filii hominiᷤ.
Fulgur certe cum paret. subi¬
to apparet. ⁊ sub omni sceleri¬
tate disparet. De illa itaq
tendit. non quid credere
opordet qd̾ subito ilbs appa¬
reat ⁊ subito clispareat quã¬

Expanded text:
tum dilatari potuit, qui mortum dilatari potuit, qui mortali carne circumdatus, et sub hujus vitae statu eatenus constitutus fuit, quid de illo futurae vitae statu credere debemus ubi alterutras conscientias mutuo videbimus? Sed si ad corporeae lucis infusionem innumera possunt sub uno aspectu cadere, quanto magis ad illam incorporeae lucis infusionem credendum est incomparabiliter plura posse comprehendi sub una et simplici visione? Si igitur juxta proprietatis suae similitudinem demus incorporeae luci quod experimento probamus de luce visibili, nescio quid impediat ultimum illud judicium sub omni celeritate fieri. An forte hoc ipsum Dominus per similitudinem exprimere voluit cum dixit: Sicut fulgur exit ab oriente et paret usque in occidentem, sic erit adventus Filii hominis? Fulgur certe cum paret, subito apparet, et sub omni celeritate disparet. De illa itaquetendit, nunquid credere oportet quod subito illis appareat et subito dispareat, quam
Abbreviated transcription (Latin):
to minus unum eiur demq
ad inulta multum ꝙ duersa:
Cogita gͦ ꝗͣ. sit mirabilis illu¬
minacio illa. ibi subuna ui¬
sione in multitudine max¬
ma singuloꝵ qui libet simł
⁊ semel illuminatur ad in¬
numera: Sed istã mentis
diladacionẽ qua adtam mu¬
lta subuna uisione conpre¬
hencđa in eleilumine dilatat᷑
animus humanꝰ. quia ꝑex
ꝑientiam interim ꝓbare
non possumus difficile ere¬
dimus. Hic illuel occurit
qͦd uenerabilis papa grego¬
rius de beato benedicto
scribit. Refrrt siquidem
de illo qͦd quodclam tenpore
dum noturnis in sisteret
orationbus. subito fusa
de suꝑ luce totus mundus
quasi sub uno solis racdio
collectꝰ ante eius occulos
ẽ adductus. S audiamus
quid ipse gregorius ad hec
uelud exponendo adiũgit.
Quod autem in quid collectꝰ
mundꝰ ante eius occulos dr̃
non celum ⁊ terra contͣctaẽ.
seduidentis aius dilatat᷑ꝰ.¬
Sig̾ aũis in hoc ad huc mũ¬
Ido positi in dei lumine tã¬

Expanded text:
to minus unum eumdemque to minus unum eumdemque ad multa multumque diversa? Cogita ergo quam sit mirabilis illuminatio illa ubi sub una visione in multitudine maxima singulorum quilibet simul et semel illuminatur ad innumera. Sed istam mentis dilatationem qua ad tam multa sub una visione comprehendenda in Dei lumine dilatatur animus humanus, quia per experientiam interim probare non possumus, difficile credimus. Hic illud occurrit quod venerabilis papa Gregorius de beato Benedicto scribit . Refert siquidem de illo quod quodam tempore, dum nocturnis insisteret orationibus, subito fusa desuper luce totus mundus quasi sub uno solis radio collectus ante ejus oculos est adductus. Sed audiamus quid ipse Gregorius ad haec velut exponendo adjungit: « Quod autem, inquit, collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus dilatatimus in hoc adhuc mundo positi in Dei lumine tan
Abbreviated transcription (Latin):
tua stabilitate fundati. stupẽ¬
da sublimitate mangnifica¬
ti. ⁊ uere montes eterni radi¬
um diuine sapientie diiiiie¬
mediante suscipiunt.÷ ex sus¬
cepte ut sic dicam reuer bera¬
tione quicumq diffund̾t
omnia que ꝓiudicn rationẽ
manifestari obportet subtem¬
poris momento inlucem addu¬
cunt. Hinc ẽ ilud quõs audiᷤ
inplalmis. Illuminans tuimi¬
rabiliter amontibus eterius.
Iam ut arbitror ex parte per¬
pendis ita illuminatio amon¬
tibus ecernis quã sit absq
otumi ambiguitate mirabilis.
Ham ex illo diuini splendoris
lumine qͦd inmediate suscipi¬
unt ad inferiora refundendo
iudicandoꝵ quib libet tam
mericoꝵ quam retributiomĩ̃
qualitatem haut dubiã ui¬
sionem ostendunt. Gerte nos
qui inhac adhuc uita sumus
cũ aliquos llustrare uolu¬
mus multos ad idem sed di¬
uersos ad diuersa sub uno
codemq tenpore illumiua¬
re non possumꝰ. Sed si non
possumꝰ simul ⁊ sub eodem
tempore erucdire diuersos¬

Expanded text:
tua stabilitate fundati, stupentua stabilitate fundati, stupenda sublimitate magnificati et vere montes aeterni, radium divinae sapientiae immediate suscipiunt, et ex suscepta, ut sic dicam, reverberatione quam circumquaque diffundunt, omnia, quae pro judicii ratione manifestari oportet, sub temporis momento in lucem adducunt. Hinc est illud quod audis in Psalmis: Illuminans tu mirabiliter a montibus aeternis . Jam, ut arbitror, ex parte perpendis ista illuminatio a montibus aeternis quam fit absque omni ambiguitate mirabilis. Nam ex illo divini splendoris lumine quod immediate suscipiunt ad inferiora refundendo judicandorum quibuslibet tam meritorum quam retributionum qualitatem haud dubia visione ostendunt. Certe nos qui in hac adhuc vita sumus cum aliquos illustrare volumus, multos ad idem, sed diversos ad diversa sub uno eodemque tempore illuminare non possumus. Sed, si non possumus simul et sub eodem tempore erudire diversos
Abbreviated transcription (Latin):
ligentia ad omĩs iudici exam̃.
intime illuminauit. Splenclor
gͦ quilam dumi luminis cleꝑ¬
fectoꝵ cordib radiabit qui uni¬
cuiq uniu̾sa q̃incorde suo bona
uel mala latebant. manifesta
uisione denudabit. Cogita
gͥ quomͦ nc̃ ad huiꝰ corporee lu¬
cis infusionẽ eoꝵ q̃ indomo su¬
a sunt statim omia circospic̃
⁊ ñ solum quantitatẽ s qͣlitatẽ
rerum subuno ⁊ sĩ. plici aspec¬
tu dep̾hendit. Constat autem
lucem illam incorpoream mul¬
to pretantiorẽ multo efficatiorẽ
sit ingenere suo. Parũ itaq
ẽ qd̾ dixi qd̾ radiꝰ ille incorporeꝰ
plene demonstrat singłos sibi¬
met ipsis umo ⁊sͥ: aliis. uide¬
mus quomͦ ad primum iadiu̾
cmergentis soł omnia q̃ om̃iũ
oçcłis ceca nox abduxerat itm
omniũ occłis reddat quomͦ
statim omĩa pateant qͥ priꝰ late¬
bant. Uix ad huc montium
cacumina lucis radiũ suscipi¬
omnibus patefiunt. Sic utiq
sic sumini ÷ ꝓfectiuiri ꝑpe¬

Expanded text:
ligentia ad omnis judicii examen ligentia ad omnis judicii examen intime illuminavit. Splendor ergo quidam divini luminis de perfectorum cordibus radiabit, qui unicuique universa quae in corde suo bona vel mala latebant, manifesta visione denudabit. Cogita igitur quomodo nunc ad hujus corporeae lucis infusionem eorum quae in domo sua sunt statim omnia circumspicit, et non solum quantitatem, sed qualitatem rerum sub uno et simplici aspectu deprehendit. Constat autem lucem illam incorpoream, multo praestantiorem, multo efficaciorem sit in genere suo. Parum itaque est quod dixi quod radius ille incorporeus plene demonstrat singulos sibimetipsis, imo et sibi et aliis. Videmus quomodo ad primum radium emergentis solis omnia quae omnium oculis caeca nox abduxerat, iterum omnium oculis reddat, quomodo statim omnia pateant quae prius latebant. Vix adhuc montium cacumina lucis radium suscipiomnibus patefiunt. Sic utique, sic summi et perfecti viri perpe
Abbreviated transcription (Latin):
iudicamus: Quid aut̃
sunt perfectoꝵ corcla
diuine sap̾ie splendore
ilustrata nisi luminaria acen¬
sa: De his lucernis dñs mina¬
tur ubi ꝑꝓpħam loquitur. Et¬
erit. Intempore illo scrutabor
domos iherłm inlucernis. Ie¬
rusalem id̾ sonat qd uisio pa¬
cis. Domus itaq irrłm sunt cõ¬
sientie secure nam he sunt
que uident᷑ int̾nam pacem
hr̃e Quͥd igitur fiet dedomibus
babilonis qñ elomus etiam ie¬
Quid erit deconeiẽ tus curpi¬
bus ⁊ desperatis. siconfiden ci¬
e presũptio tollitur etiam ma¬
le securis: Domus itaq ie¬
rusalem adomino ꝑseutan¬
de perhibentur quia m illis
etiam conbiencis que sceure
sibi uiclebant᷑. nicħ occultu᷑
nichil indiscussum relinq̃t᷑
quia ueritãs lumine non ar¬
guet᷑. Hoc autem domoꝵ ser¬
utinium ẽ lucernis sedñs fac¬
turum ꝑibet quia latebrosa¬
rum etiam cogitationum uel
uo lu ntatum iudicium il¬
loꝵ uaq ministerio fa¬
ciet qͦs summa ueritatis in tel¬

Expanded text:
judicamus? Quid autem judicamus? Quid autem sunt perfectorum corda divinae sapientiae splendore illustrata, nisi luminaria accensa? De his lucernis Dominus minatur ubi per prophetam loquitur: In tempore illo scrutabor domos Hierusalem in lucernis . Hierusalem idem sonat quod visio pacis. Domus itaque Hierusalem sunt conscientiae securae: nam hae sunt quae videntur internam pacem habere. Quid igitur fiet de domibus Babylonis quando domus etiam HieQuid erit de conscientiis turpibus et desperatis, si confidentiae praesumptio tollitur etiam male securis? Domus itaque Hierusalem a Domino perscrutandae perhibentur, quia in illis etiam conscientiis quae securae sibi videbantur nihil occultum, nihil indiscussum relinquetur quod a veritatis lumine non arguatur. Hoc autem domorum scrutinium cum lucernis se Dominus facturum perhibet, quia latebrosarum etiam cogitationum vel voluntatum judicium, illorum utique ministerio faciet, quos summa veritatis intel
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatib singillatim ⁊ suc¬
cendenter respond̾e qot queso
tenpora oportet ĩ neius examina¬
tione expenclere que constat ut
seribitur nongentos annos &
eo amplius uixisse : S miramͣ
q̃q uel etiam minime creclimꝰ
q̃ erperti ñ sumus. Miramur
utiq ut pote qui interim ali¬
enas conscientias ñuidemus
⁊proprias non nisi palpando
nec nisi exparte cognoscimuis.
Certe si contigit quipiam qͣ¬
libet domum iuter densas
nocturni temporis tenebras
intrare potest multa eoꝵ q̃
ibi latet᷑ etͥam palpando depre¬
hendere. S si alius suꝑ uenerit
& cuoilucerna intͣuerit cogita
quam multa sunt que ptest
sibi ⁊ alis subuno ⁊ sinplici
aspectu ostendere non solum
eoꝵ que uix potuit ꝑmulta ten¬
pora palpando cognoᷤcere s coꝵ
de prehendere. Ut enim decet̾is
tacean quando inter album ⁊
nigrum int̾ formosum ⁊ defor¬
me. palpando discernere pote¬
rimus. qd̾ ad lumen liferne
subprimo statun aspectu di¬

Expanded text:
voluntatibus siggillatim et sucvoluntatibus siggillatim et succedenter respondere, quot, quaeso, tempora oportet in ejus examinatione expendere quem constat, ut scribitur, nongentos annos, et eo amplius vixisse? Sed miramur quaeque, vel etiam minime credimus quae experti non sumus. Miramur utique utpote qui interim alienas conscientias non videmus, et proprias nonnisi palpando, nec nisi ex parte cognoscimus. Certe, si contingit quempiam quemlibet domum inter densas nocturni temporis tenebras intrare, potest multa eorum quae ibi latent etiam palpando deprehendere. Sed si alius supervenerit et cum lucerna intraverit, cogita quam multa sunt quae potest sibi et aliis sub uno et simplici aspectu ostendere, non solum eorum quae vix potuit per multa tempora palpando cognoscere, sed etdeprehendere. Ut enim de caeteris taceam, quando inter album et nigrum, inter formosum et deforme palpando discernere poterimus, quod ad lumen lucernae sub primo statim aspectu di
Abbreviated transcription (Latin):
multis in spectorib explica¬
ret᷑ & adiuersis ꝑdiuersas
questiones legeret᷑ sub uno
codemꝰ iomento posset simł
& sub eodem tenpore diuersis
addiuersa satisfac̾e .&. nodos
dubitatationũ dissoluere. Cur
ergo non credatur carta in¬
corporea digito dei scripta ħ
posse prestare oçculis incorꝑ¬
eis quod carta corꝑea digito¬
dei humano exarata prestare
ꝓbat᷑ ocłis corporis ⁊ Dicis ad
hec fortasis. Ecce concedamꝰ
unum eumdemq uidicem
multis ꝓsingulis cansis iugta
ostense similitudinis racionẽ
sub eoð̾ tenporis momento pos¬
se satisfacere sed nunqͥd eque
concenclendum ẽ unum eu nd̃¬
q hominem posse si mul ⁊ se¬
mel ꝓomĩb q̃ gessit & racionem
redd̾e ÷ ꝑsingulis sentenciam re¬
tributionis acciꝑe: Nam tes¬
timonium habemus exeuan¬
gelio quia oportet nos rationẽ
redðe etiam pomui uerbo ocio¬
so S si credimꝰ nos cle singulis
uerbis uł factis cogitationib

Expanded text:
multis inspectoribus explicamultis inspectoribus explicaretur, et a diversis per diversas quaestiones legeretur, sub uno eodemque momento posset simul et sub eodem tempore diversis ad diversa satisfacere, et nodos dubitationum dissolvere. Cur ergo non credatur charta incorporea digito Dei inscripta hoc posse praestare oculis incorporeis, quod charta corporea digito humano exarata praestare probatur oculis corporeis? Dicis ad haec fortassis: Ecce concedamus unum eumdemque judicem multis pro singulis causis juxta ostensae similitudinis rationem sub eodem temporis momento posse satisfacere. Sed nunquid aeque concedendum est unum eumdemque hominem posse simul et semel pro omnibus quae gessit et rationem reddere, et pro singulis sententiam retributionis accipere? Nam testimonium habemus ex Evangelio: Quia oportet nos rationem reddere etiam pro omni verbo otioso . Sed si credimus nos de singulis verbis vel factis, cogitationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
bus alternatim legere. possẽt
te centum homnes subuno
cod̾q tempore dediuersis
questionib consulere ⁊ res¬
ponsum accipere. Nonne ide
eẽt cuique ꝓposite questiomis
solutionem accepisse ⁊ certã
sentencie tue ueritatem in
corde tuo legisse: Hil itaq ob¬
stat ultimo examne uno etiam
quo libet iudicante diuersos
diu̾sis decausis diuersas sen¬
tentias simul & sub eodem
momẽto accipere. Alio quin
quomodo duodecim homines
xui tͥbus isrł potert̃ udicare.
nisi forte putes cos in hoc ne¬
gotio multa tenpora expẽd̾e:
Anforte quia multisunt qui
in numerũ iudicandum cõ¬
currunt. putandi sunt inter
se officium duudere & tali mͦ
uł ordine negotium accełare :
Sed quantulus queso numerꝰ
iudicantium in conparatõne
iudicandoꝵ: Si eur de rebus
inuisibilibus noncredimus
quod in reb uisibilibus simi¬
litudinis attestatione proba¬
mnus: Certe si multarum
questionum solutiones scrip¬
de eẽut inuno thomo. ⁊ coram

Expanded text:
bus alternatim legere, possent bus alternatim legere, possent te centum homines sub uno eodemque tempore de diversis quaestionibus consulere et responsum accipere. Nonne idem esset cuique propositae quaestionis solutionem accepisse, et certam sententiae tuae veritatem in corde tuo legisse? Nil itaque obstat ultimo examine uno etiam quolibet judicante diversos diversis de causis diversas sententias simul et sub eodem momento accipere. Alioquin quomodo duodecim homines, duodecim tribus Israel poterunt judicare, nisi forte putes eos in hoc negotio multa tempora expendere? An forte quia multi sunt qui in numerum judicantium concurrunt putandi sunt inter se officium dividere, et tali modo vel ordine negotium accelerare? Sed quantulus, quaeso, numerus judicantium in comparatione judicandorum? Sed cur de rebus invisibilibus non credimus quod in rebus visibilibus similitudinis attestatione probamus? Certe si multarum quaestionum solutiones scriptae essent in uno tomo, et coram
Abbreviated transcription (Latin):
erit possum sensum meum
uidere ⁊ in consideratioẽm
ad ducere: Qd̃ agitur in cor¬
de meo: hoc tiifalor & intuo.
Si gͥ possem uidere cor tuum
quemad modum uidet se ipsũ
ex sola sepe contemplatione
sensus tui. posset instrui ign¬
orantia cordis mei. ⁊ qd nunc
agit᷑ uerbo oris t̃c ageretur
uerbo cordis Quid ẽ enim
cord̃ dic̾e uisi sic sentire. Uer¬
bum itaq cordis. sententia
intelligentis. Iudicantis
itaq sententiam ad cordis eius
inspectionem uidisse & in¬
dellexisse hoc est iudicium
cledisse ⁊ accepisse. Noune in
ultimo illo examine iudica¬
cloꝵ conscientia etiam tacẽ¬
do ꝓfitebitur coram iudica¬
turis. talis ytalis est culpa
inea: Honne iudicantiũ
int elligentia coram udi¬
camdis etiam tacendo ꝓtes
arcestatio nisi mutua ad alte¬
rutrum conscientiarum uł
intelligentiarum reuelatio:
Miraris fortassis qui hec au¬
dis. Audi adhuc unde ampliꝰ
mireris. Certe sipossemus mu-¬
tuos sensus in alternis corli¬

Expanded text:
erit, possum sensum meum erit, possum sensum meum videre, et in considerationem adducere. Quod agitur in corde meo, hoc, ni fallor, et in tuo. Si igitur possem videre cor tuum quemadmodum videt seipsum, ex sola saepe contemplatione sensus tui posset instrui ignorantia cordis mei, et quod nunc agitur verbo oris, tunc ageretur verbo cordis. Quid est enim cordis dicere, nisi sic sentire? Verbum itaque cordis sententia intelligentias. Judicantis itaque sententiam ad cordis ejus inspectionem vidisse et intellexisse, hoc est judicium dedisse et accepisse. Nonne in ultimo illo examine judicandorum conscientia etiam tacendo profitebitur coram judicaturis: talis et talis est culpa mea? Nonne judicantium intelligentia coram judicandis etiam tacendo proteattestatio, nisi mutua ad alterutrum conscientiarum vel intelligentiarum revelatio. Miraris fortassis qui haec audis. Audi adhuc unde amplius mireris. Certe, si possemus mutuos sensus in alterius cordi
Abbreviated transcription (Latin):
Actẽ erit apłicos uiros iudican¬
doꝵ quem libet iudicare deade
sententie racionem oçcłis eoꝵ
ing̾dere. Certe si haberem au¬
rem aꝑtam adu̾bum cordis si¬
cut habco adu̾bum oris posseᷤᷤ
utiq me sola cogitatiõe de tu¬
is q̃ uelles secretis docere. Do¬
cenda namq cogitare hoc eẽt
docere & docẽda cogita ntem
intellexisse hoc eẽt iscenda
cdidicisse. Omne aitt̃ qd̾ asen¬
saito dr̃ prius cogitat᷑ quã dr̃.
ꝑposita igit᷑ questione. soluti¬
onẽ cogitare hoc eẽt questionẽ
soluere. siposemꝰ mutuas cogi¬
tationes uide. Ecce quã facił
dotrna cẽt. si aurẽ aꝑtam habe¬
remus ad aliem cordis cogra¬
tum quamto magis si ad eius
se nsum oculum haberemus
apertum: Attende que dico.
Aliud ẽ uid̃e cogitatum. ⁊ lon¬
ge aliud. uidere sensum. Mul¬
ta habeo incognitiõe que mͦ
ñ habeo incogitatiõe. Et in¬
num̾a sunt de quibus certa᷑ ⁊
ꝓuitam. se rtenciam teneo.
dequib modo nil cogito: In
huiꝰ modi autẽ cum placu¬

Expanded text:
autem erit apostolicos viros judicandorum quemlibet judicare, dandae sententiae rationem oculis eorum ingerere. Certe si haberem aurem apertam ad verbum cordis sicut habeo ad verbum oris, posses utique me sola cogitatione de tuis quae velles secretis docere. Docenda namque cogitare hoc esset docere, et docenda cogitantem intellexisse, hoc esset discenda didicisse. Omne autem quod a sensato dicitur prius cogitatur quam dicatur. Proposita igitur quaestione solutionem cogitare, hoc esset quaestionem solvere si possemus mutuas cogitationes videre. Ecce quam facilis doctrina esset si aurem apertam haberemus ad alieni cordis cogitatum, quanto magis si ad ejus sensum oculum haberemus apertum? Attende quae dico. Aliud est videre cogitatum, et longe aliud videre sensum. Multa habeo in cognitione quae modo non habeo in cogitatione. Et innumera sunt de quibus certam et promptam sententiam teneo, de quibus modo nil cogito. In hujusmodi autem, cum placu
Abbreviated transcription (Latin):
cantur ad huc rudicanołi. illi ⁊
qͥiam dicuntur uidicati. Iuodi¬
cium siqͥdem qđ in p̃senti p̾noᷤᷤ¬
citur. in futuro irrogatur. S
illuod forte erit adhuc aliqͥbus
mirabile. qq illi qͥ pꝰ mortem

Expanded text:
cantur adhuc judicandi illi etiam qui jam dicuntur judicati. Judicium siquidem quod in praesenti praenoscitur, in futuro irrogatur. Sed illud forte erit adhuc aliquibus mirabile, quod illi qui post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
tia ipoꝵ. ⁊ tnt̾ se inuicẽ cogitatõ¬
nũ accusantiũ aut ⁊ defenden¬
tiũ. in die cũ iudicabit dñs oc¬
culta hominũ. S ꝓculdubio
ad inspectionẽ mutuar̃ consti
tiir. Sic gͦ apłi dicunt᷑ uudicare¬

Expanded text:
cem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium in die cum judicabit Dominus occulta hominum Sed procul dubio ad inspectionem mutuarum conscitur. Sic