comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
timotheus erat exercitatio corpora¬
lis ad modicum utilis sit compa¬
ratione pietatis: quantum tam̃
rudib &e imꝑfectis quales nos
sumus utilis sit. uos ipsi fratres
uob testes estis: qͦmͦ scilicet redi¬
mit de corruptione uitam ur̃am
a maritudo parsimoniȩ ce laboriᷤ
Ipsi etenim scitis qͦm uermesce¬
rent corda: quomꝰ uermescerent
corpora: si ñ cotidie de manibus
laborantium distillaret myrra.
Anñ uermis luxuria: Nescio
si alt̾ nocentior. Ingredit᷑ blan¬
diendo: mordet ridendo: trans¬
forat delectando: ꝑimnt consen¬
su uoluntario. An ñ uermis ac¬
cidia & tristicia: Sic̃ tinea inqͥt
uestimento. & uermis ligno:
ita tͥsticia uiri nocet cordi. Qͥ d
omnia desideria mala. an
non uermes & ipsa: At in deside¬
riis est omnis ociosꝰ: oe desidia
occidunt pigrum. Beatus gͥ eui
ad mortificandos u̾mes huius¬
cemoch. manus ꝓp̾ȩ distillant myr
ram. S suum dieam an iħu: Im¬
mo ce iħ̃u. Corpus enim illius:

Expanded text:
Timotheus erat, exercitatio corporaTimotheus erat, exercitatio corporalis ad modicum utilis sit comparatione pietatis ; quantum tamen rudibus et imperfectis, quales nos sumus, utilis sit, vos ipsi, fratres, vobis testes estis; quomodo scilicet redimit de corruptione vitam nostram amaritudo parcimoniae et laboris. Ipsi etenim scitis quomodo vermescerent corda, quomodo vermescerent corpora, si non quotidie de manibus laborantium distillaret myrrha. An non vermis luxuria? Nescio si alter nocentior. Ingreditur blandiendo, mordet ridendo, transforat delectando, perimit consensu voluntario. An non vermis acedia et tristitia? Sicut tinea, inquit vestimento, et vermis ligno, ita tristitia viri nocet cordi . Quid omnia desideria mala? an non vermes et ipsa? At in desideriis est omnis otiosus, et desideria occidunt pigrum . Beatus igitur cui ad mortificandos vermes hujuscemodi, manus propriae distillant myrrram. Sed suum dicam, an Jesu? Imo et Jesu. Corpus enim illius,
Abbreviated transcription (Latin):
portarent hunc myrrȩ fascicu¬
lum:nͥ qͥa & si nondum gaude̾t
communicare passionib dilee¬
ti. ut dicant fasciculus myrre
dilectus meus mͥ÷ dulee tamen
nimirtim habent amaritudi¬
nem cordis. amaritudine miti¬
gare ext̾iori: tanquam coleram
stomachi potu absintii. Siẽ enim
stomachus immoderato tisu dul¬
cium corruptꝰ. potione ptirgat᷑
amara: sie eoꝵ qui suauiter uix¬
erunt in amaricata conscientia:
nunquam melius quam contͣ¬
rio. id est uita &e consuetudine
curat᷑ austera. Maxime autem
si sepius detur eis bibe uinum
myrratum dñicȩ passionis. id
est potent᷑ uino compunctionis:
quod quanto amarius est ex re¬
cordatione peccati: tanto salubriꝰ
est peccatori. Ideo iħs noluit bib̃e:
quia peceatum non fecerat qͦd
ei crucifixor imputabat: qui de
amaritudine uitis aliene ei ꝓpi¬
nabat: qui de genimine uitis
uere uinum nouum eum amicis
in regno patris habebat bibere
Ceterum quamquam ꝑfectis q̃ li

Expanded text:
portarent hunc myrrhae fascicuportarent hunc myrrhae fasciculum, nisi quia, etsi nondum gaudent communicare passionibus Dilecti, ut dicant, Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi , dulce tamen nimium habent amaritudinem cordis amaritudine mitigare exteriori, tanquam choleram stomachi potu absinthii. Sicut enim stomachus, immoderato usu dulcium corruptus, potione purgatur amara, sic eorum qui suaviter vixerunt in amaricata conscientia, nunquam melius quam contrario, id est, vita et consuetudine curantur austera. Maxime autem, si saepius detur eis bibere vinum myrrhatum Dominicae passionis, id est potentur vino compunctionis, quod quanto amarius est ex recordatione peccati, tanto salubrius est peccatori. Ideo Jesus noluit bibere , quia peccatum non fecerat, quod ei crucifixor imputabat, qui de amaritudine vitis alienae ei propinabat, qui de genimine vitis verae, vinum novum cum amicis in regno Patris habebat bibere. 4. Caeterum, quanquam perfectis, qualis
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq ẽẽ non solum ꝓb̃at
ethimologia nominis. aut qͣli¬
tas saporis: s etiam medicinalis
oꝑatio uirtutis. Myrra namq
amarissimum gustum sui etiã
nomine ꝓdit: effect̾u autem y¬
ter alias sui utilitates corruptio.¬
ni resistit. Et quid gustu ama¬
rius. quid effectu salubriꝰ: quã
dolor. qͦ pecẽor adpenitentiã õ¬
tristat᷑:. Recogitat annos suos
in amaritudine ammȩ suȩ. di¬
cens deo noli me condemnare:
s omnis hec amaritudo nichil
aliud quam myrra est. uendi¬
cans a corruptione tam luxu¬
riarum in quib computruit:
quam uermium immortalium
quos meruit. Quid uͦ labor cor¬
poris: Non tam myrra ẽ utiq
quam fascieulus myrre:si cre¬
dere uolumus his qͥ de scło nuꝑ
uenere: qͥbus regła ieiumiorum
& uigiliarum. cotidianum opꝰ
manuum. asꝑitas uestium. &
omnia pene amara quia insoli¬
ta: uelut in unum colligata fas¬
cieulum imposita sunt ad feren¬
dum. Etquidem amarissimȩ

Expanded text:
utrumque esse non solum probat utrumque esse non solum probat etymologia nominis, aut qualitas saporis, sed etiam medicinalis operatio virtutis. Myrrha namque amarissimum gustum sui etiam nomine prodit, effectu autem, praeter alias sui utilitates, corruptioni resistit. Et quid gustu amarius, quid effectu salubrius, quam dolor quo peccator ad poenitentiam contristatur? Recogitat annos suos in amaritudine animae suae, dicens Deo, Noli me condemnare ; sed omnis haec amaritudo nihil aliud quam myrrha est, vindicans a corruptione tam luxuriarum, in quibus computruit, quam vermium immortalium, quos meruit. Quid vero labor corporis? Non tam myrrha est, quam fasciculus myrrhae, si credere volumus his qui de saeculo nuper venere; quibus regula jejuniorum et vigiliarum, quotidianum opus manuum, asperitas vestium, et omnia pene amara, quia insolita, velut in unum colligata fasciculum, imposita sunt ad ferendum. Et quidem amarissime
Abbreviated transcription (Latin):
um euaserunt homicide. O qnͣ¬
ti thesauri bonorum oꝑum: qn¬
te diuitie pioꝵs fructuum absco¬
diti latent in agro humani corpo¬
ris: & quanto plures in abdito cor¬
dis: si mͦ sit qui exerceat & fodiat.
Neq illud platonicum dico. qͦd
anima ante corpꝰ artes didicerit:
que obliuione & mole corporis
obrute. disciplina &e industria re¬
fodiende sint: s qͦd ratiohominis
& ingenium iuuante gr̃a omniũ
sit uirtutum sẽminarium. Sigͦ
ad cor redeas &e corpꝰ exerceas: non
diffidas te inuenturum thesati¬
ros desiderabiles: & si non auri
statim in initio aut thuris certe
uel myrrȩ non intitilis. Inutilẽ
aut uilem tune dixeris. quam
xp̃s acceptat in munere: qͣ sui
corporis sepulturam non solum
p̃signari cum ei offeret᷑. s etiam
consummari uoluit. eum ex ea
pungeret᷑. Di gͦ manifestius ui
audire: myrra in corde tuodo¬
lor est: myrra in corpore tuo
labor est: si tamen iste uel ille
penitentialis ẽ. M yrrã siqͥdem

Expanded text:
um evaserunt homicidae . O quaum evaserunt homicidae . O quanti thesauri bonorum operum, quantae divitiae piorum fructuum absconditi latent in agro humani corporis, et quanto plures in abdito cordis, si modo sit qui exerceat et fodiat! Neque illud Platonicum dico, quod anima ante corpus artes didicerit, quae oblivione et mole corporis obrutae, disciplina et industria refodiendae sint; sed quod ratio hominis et ingenium, juvante gratia, omnium sit virtutum seminarium. Si ergo ad cor redeas, et corpus exerceas, non diffidas te inventurum thesauros desiderabiles: et si non auri statim in initio, aut thuris, certe vel myrrhae non inutilis. Inutilem aut vilem tu ne dixeris, quam Christus acceptat in munere, qua sui corporis sepultura non solum praesignari, cum ei offerretur, sed etiam consummari voluit, cum ex ea perungeretur. 3. Si ergo manifestius vis audire, myrrha in corde tuo dolor est, myrrha in corpore tuo labor est, si tamen iste vel ille poenitentialis est. Myrrham siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
se repperiri: que digne ce grate xͦ
nato. queant offerri. At ego inqͥ¬
es non sum mͥ consciꝰ tale quit ac¬
cepisse: nec aliqͥd tam p̾ciosum
ut est aurum. thus ce myrra pe¬
nes me inueniri poese.Ego enim¬
uir uidens pauptatem meam:
uix mendicãdo stipem cotidia¬
nam. pauꝑem exigens uitam. lu¬
tas inquis de nicħ tale accepisse:
uide magis ne acceptam a patre
substantiam dissipaueris uiuen¬
do luxuriose. S omitto istud: ñ
enim imꝓꝑandum ẽ. ut sapieis
ait. homini auertenti se apecc̃o.
uellem magis ut ñpigeret te
temptare ce querere. si forte uł
minimum aliquid pat̾ne sub¬
stantiȩ resedisset apud de: unde
initium recuꝑand posses caꝑe.
Uellem foderes intra te.solent
nanq p̃ciosi latere thes auri in
abditis terre. In agro abscondit᷑
erat thesaurus ille: qͥ desiderio
sui compulte hominem omnia
sua uendere. In agro se dicebant
thesauros absconditos habere de¬
cem uirs israelite: &e ꝑ hoc gladi¬

Expanded text:
se reperiri, quae digne et grate Christo se reperiri, quae digne et grate Christo nato queant offerri. At ego, inquies, non sum mihi conscius tale quid accepisse, nec aliquid tam pretiosum, ut est aurum, thus et myrrha, penes me posse inveniri. Ego enim, videns paupertatem meam, vix mendicabo stipem quotidianam, pauperem exigens vitam. Putas, inquit, te nihil tale accepisse? vide magis ne acceptam a Patre substantiam dissipaveris vivendo luxuriose. Sed omitto istud; non enim improperandum est, ut Sapiens ait, homini avertenti se a peccato . Vellem magis ut non pigeret te tentare et quaerere si forte vel minimum 934 aliquid paternae substantiae resedisset apud te, unde initium recuperandi posses capere. Vellem foderes intra te; solent namque pretiosi latere thesauri in abditis terrae. In agro absconditus erat thesaurus ille qui desiderio sui compulit hominem omnia sua vendere . In agro se dicebant thesauros absconditos habere decem viri Israelitae, et per hoc gladi
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inquit diuitie &e gła: opes
suꝑbe & iusticiã. Bone opes ꝓrs
diuitiȩ salutis: in quibus ita suꝑ¬
bitur. ut iusticia non deseratur.
fratres suꝑbia ista est gła exultan¬
tium in domino. & insultantiũ
mundo: qͦd nich habeat tã p̃cio¬
sum. ut pauꝑtati ualeat compa¬
rari scõrum. O qui pusillo animo
estis: cur non suꝑbitis mecum
in opib istis: Suꝑbiam istam
ñ damnat s remunerat magist̃.
humilitatis: si uidelicet ita mag¬
nanimus sis in contemptu
mundi. ut omnem głam eits
quasi de sublimi despieras: &
nchili pendas. p̃ amore ce gloria
tue nuiditatis. Omnino diues es
si inpauꝑtate głaris: &e de te qͦ
grãs agit congratulatio apłi. Grãs
inquit ago deomeo. quod in oĩbꝰ
diuites facti estis in illo. in om̃i
desit inulla grã. Longe aliter
illum alloquit᷑ dñs: qui sibi ap¬
plaudebat de affluentia mundi
gratulabatur discipulis. ñ dubita¬
uerim aurum. thꝰ. & myrram pos¬

Expanded text:
sunt, inquit, divitiae et gloria, opes sunt, inquit, divitiae et gloria, opes superbae, et justitia . Bonae opes prorsus divitiae salutis, in quibus ita superbitur, ut justitia non deseratur. Fratres, superbia ista est gloria exsultantium in Domino, et insultantium mundo, quod nihil habeat tam pretiosum, ut paupertati valeat comparari sanctorum. O qui pusillo animo estis, cur non superbitis mecum in opibus istis? Superbiam istam non damnat, sed remunerat Magister humilitatis, si videlicet ita magnanimus sis in contemptu mundi, ut omnem gloriam ejus quasi de sublimi despicias, et nihili pendas prae amore et gloria tuae nuditatis. Omnino dives es, si in paupertate gloriaris, et de te quoque gratias aget congratulatio Apostoli: Gratias, inquit, ago Deo meo, quod in omnibus divites facti estis in illo, in omni desit in ulla gloria . Longe aliter illum alloquitur Dominus, qui sibi applaudebat de affluentia mundi gratulabatur discipulis, non dubitaverim aurum, thus, et myrrham pos
Abbreviated transcription (Latin):
fferte domino filii dei: afferte.
Datius est ei afferre quam
sanguisuge. id est concupiscen¬
tie: cuius due filie uoluptas oe
uanitas. nondant requiem die
ac nocte dicentes. affer. affer. Qͥd
gͥ afferemꝰ domino: Afferte dño
glam auri. &e honorem thuris:
afferte domino głam nomini eĩ:
myrram sepulture eiꝰ. S dicit
michi discipłs xp̃i filius petr.i.
Argentum ce aurum non ẽ mͥ:
nec sacculi ꝑegrinarum mer¬
cium myrre ce thuris. Ergone
uacuus appareb̾ in conspectu
domini: ce cunabula noui regis
nullis honorabis exeniis: O di¬
ues pauꝑtas: o locuples nuditas:
sitamen xp̃iana ae uoluntaria.
Qͥb enim diuitus non abun¬
das: non solum auri. s etiam
auri pͥmi. auri igniti: ñ solum
myrre & thuris. s etiam uniu̾si
pulueris pigmentarii: Immo
qui sunt alii qui possint abun¬
dare diuitiis huiꝰ moch: nisi pati¬
peres xp̃i: Inuiis inquit iusti¬
cie ambul o. ut ditem diligen¬
tesme: & thesauros eorum repleã.
Nec deest ei unde idpossit. Mecũ

Expanded text:
fferte Domino, filii Dei, afferte . Satius est ei afferre, quam sanguisugae, id est concupiscentiae, cujus duae filiae, voluptas et vanitas, non dant requiem die ac nocte, dicentes: Affer, affer. . Quid igitur afferemus Domino? Afferte Domino gloriam auri, et honorem thuris: afferte Domino gloriam nomini ejus, myrrham sepulturae ejus. Sed dicit mihi discipulus Christi, filius Petri: Argentum et aurum non est mihi . Nec sacculi peregrinarum mercium myrrhae et thuris. Ergone vacuus apparebis in conspectu Domini, et cunabula novi Regis nullis honorabis xeniis? O dives paupertas, o locuples nuditas, si tamen Christiana et voluntaria! Quibus enim divitiis non abundas, non solum auri, sed etiam auri primi, auri igniti; non solum myrrhae et thuris, sed etiam universi pulveris pigmentarii? Imo qui sunt alii qui possint abundare divitiis hujusmodi, nisi pauperes Christi? In viis, inquit, justitiae ambulo, ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam. Nec deest ei unde id possit: Mecum
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis: omnem utiq sermo¬
nem qui bonus est ad edifica¬
tionem fidei: in ꝓuocationem
caritatis. Diquis gͦ ur̃m loquit᷑.
quasi sermones dei: ut etiam in
pͥuatis colloquiis omnis sermo
malus non ꝓcedat de ore ur̃o:
s siquis bonus ẽ adedificationem
fidei. ut grãm dec audienti: & qui
audierit dicat. grãs agens tͥ. Be¬
nedictus sermo oris tui: quia lu

Expanded text:
in vobis; omnem utique sermoin vobis; omnem utique sermonem qui bonus est ad aedificationem fidei, in provocationem charitatis. Si quis ergo vestrum loquitur, quasi sermones Dei ; ut etiam in privatis colloquiis omnis sermo malus non procedat de ore vestro, sed si quis est ad aedificationem fidei, ut gratiam det audienti; ut qui audierit, dicat gratias agens tibi, Benedictus sermo oris tui, quia lu
Abbreviated transcription (Latin):
guere caritatem: nec flumina
obruent illam. Quod opus bo¬
num lucerna sit: lux ipsa ue¬
ritatis indicat cum ait. Sint
lumbiur̃i p̃cincti: & lucer̾nȩ ardẽte.
in manib u. Et luceat lux ur̃a
coram hominib: ut uideant
oꝑa ur̃a bona.Quod sermo edi¬
ficationis lucerna sit: dauid di
inquit intendentes. tanquam
lucerne lucenti mobseuro lo¬
co. Declaratio qͦq sermonum
dei illuminat. & intellectum
dat paruulis:. siue cum sermo¬
nes euangłiei declarant umbͣm
legis. siue cum ipsi sermones
tam euangłii quam legis de¬
clarantur expositionib dilu¬
cidisͥ. qui non intelligentib
paruulis uidebant᷑ obscuri:
& in lumine dicimus quod dieꝰ¬
tum erat nobis in tenebris. Ideo¬
& phylippꝰ in figura cuiuslibet
ecełiastici doct̃oris dictus est os
lampadis: eo qͦd de ore ipsius ad
illuminationem audientium
choruscaret ignitum eloqͥum
dñi. Sermonem autem dei mn¬
telligo fr̃s mei. quicquid sp̃s
eius dignatione sua loquitur

Expanded text:
guere charitatem, nec flumina guere charitatem, nec flumina obruent illam . Quod opus bonum lucerna sit, lux ipsa veritatis indicat, cum ait, Sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentes in manibus vestris : et, Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona . Quod sermo aedificationis lucerna sit, David dicinquit, intendentes, tanquam lucernae lucenti in obscuro loco . Declaratio quoque sermonum Dei illuminat, et intellectum dat parvulis , sive cum sermones evangelici declarant umbram legis, sive cum ipsi sermones tam Evangelii quam legis declarantur expositionibus dilucidis, qui non intelligentibus parvulis videbantur obscuri; et in lumine dicimus quod dictum erat nobis in tenebris. Ideo Philippus in figura cujuslibet ecclesiastici doctoris dictus est os lampadis, eo quod de ore ipsius ad illuminationem audientium coruscaret ignitum eloquium Domini. Sermonem autem Dei intelligo, fratres mei, quidquid spiritus ejus dignatione sua loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
Lucerna in corde ẽ. pietas fidi:
lucerna in manu. exemplũ oꝑiᷤ.
lucerna in ore sermo edificatio¬
nis.⁊ on solum autem coram
hommib lucere nos necesse ẽ
ꝑoꝑationem ce sermonem:s
& coram angłis. ꝑ orationẽ corã
deo. ꝑ intentionem. Lucerna qͥp¬
pe nr̃a coram angłis est pura de¬
uotio: cum in conspectu angłoꝵ
psallimꝰ sapient̾. uel oramus
ardent̾: lucerna coram deo sim¬
plex intentio: ut ei soli placeamꝰ
eui nos ꝓbauimus. & ne pute¬
mur in his quȩ dicimus. sensꝰ
nr̃i somnia secuti fusse: ꝓbemꝰ
nos potiꝰ in omnib adhesisse te¬
stimoniis scͥpturȩ. Qͦd enim fi¬
des lucerna sit: testat᷑ salomon
loquens de muliere forti. Ñ ex¬
tinguitur in nocte lucerna eiꝰ:
quodutiq intelligimꝰ. non de¬
ficiet in temptatione fides eius.
lam &e de caritate quȩ nichil
aliud est quam fides oꝑans ꝑ di¬
lectionem: apud eundem legi¬
mus salomonem. Lampades eiꝰ:
lampades ignis atq flammaꝵ
Aque multe ñ poterunt extin¬

Expanded text:
Lucerna in corde, est pietas fidei; lucerna in manu, exemplum operis; lucerna in ore, sermo aedificationis. Non solum autem coram hominibus lucere nos necesse est per operationem et sermonem, sed et coram angelis, per orationem, coram Deo per intentionem. Lucerna nostra eoram angelis est pura devotio, cum in conspectu angelorum psallimus sapienter, vel oramus ardenter: lucerna coram Deo, simplex intentio, ut ei soli placeamus, cui nos probavimus. 4. Et ne putemur, in his quae dicimus, sensus nostri somnia secuti fuisse; probemus nos potius in omnibus adhaesisse testimoniis Scripturae. Quod enim fides lucerna sit, testatur Salamon loquens de muliere forti, Non exstinguetur in nocte lucerna ejus ; quod utique intelligimus, Non deficiet in tentatione fides ejus. Nam et de charitate, quae nihil aliud est quam fides operans per dilectionem, apud eumdem legimus Salomonem: Lampades ejus, lampades ignis atque flammarum. Aquae multae non poterunt exstin
Abbreviated transcription (Latin):
illud. tem plum domino ex subti¬
li ⁊ inuisibili mat̾ia. spĩtali labo¬
re construim. Sane. absq ulla du¬
bitatione credimus.in principio
creata simul celum & t̾raman qͥbꝰ
siẽ supra diximus. omnium que
postea fact̾a sunt uł fiunt. elem̃¬
talis extitit catisa. Quod autem d̃r
lux postea facta. eum sol nondum
ẽc̃t. Si tamen horarum hoc factũ
putatur interuallis nam ad litte¬
ram. lux illa uix potest intelligi:
nͥforte ille elementalis ignis ꝓ
se in suo puro fulgeret. S quomͦ
immixtis in mat̾ia elementis.
rursꝰ eorum separatio fiat. uix

Expanded text:
illud, templum Domino ex subtiillud, templum Domino ex subtili et invisibili materia, spiritali labore construimus. Sane absque ulla dubitatione credimus, in principio creata simul coelum et terram, in quibus, sicut supra diximus, omnium, quae postea facta sunt, vel fiunt, elementalis exstitit causa. Quod autem dicitur lux postea facta, cum sol nondum esset, si tamen horarum hoc factum putatur intervallis, jam ad litteram lux illa vix potest intelligi, nisi forte ille elementalis ignis per se in suo puro fulgeret. Sed quomodo immistis in materia elementis, rursus eorum separatio fiat, vix
Abbreviated transcription (Latin):
nature ratio exigit. hec corporea &
mat̾ialis sub̃a. Uiret homo in pue¬
ricia.siẽ herba: floret in adolescen¬
dasieut arbor & in senectute fruc¬
tificat. Reptat: iętate decrepita.
Paseit᷑ cum docct᷑. ut pecꝰtut iumen¬
tum seruit. cum obedit: uolat. cũ
ad suum pͥncipium redit. Ita mun¬
dum maiorem in minore repperies:
& nichil est in illa mole imensa.
quod huic exiguo congrue ñ aptet᷑.
Qͦd autem non ad mat̾iam s ad
mores multa referiius. & intioris
hominis affectiones enumerantes.
in illa diutiꝰ parte quȩ restat. mora¬
mur: nequaquam abolemus hy.¬
storiam. quȩ scͥpturȩ fundamen¬
tum ẽ: nec uim facimus litterȩ ꝓpͥ¬
etatem eius.in sensum alium re¬
torquentes. Ex eodem palmite. ra-¬
cemus & uinum: & ex eadem spiea.
& panis ce granum. Nulla ẽ inu¬
ria. nulla uiolentia. quam facimꝰ
litere. si reconoitos in ea. mysticos
reuoluimus intellectꝰ. immo. hono¬
ramus fundamentum: eum suꝑ

Expanded text:
naturae ratio exigit haec corporea et naturae ratio exigit haec corporea et materialis substantia. Viret homo in pueritia sicut herba, floret in adolescentia sicut arbor, et in senectute fructificat. Reptat in aetate decrepita, pascitur, cum docetur, ut pecus; ut jumentum servit cum obedit; volat cum ad suum principium redit. Ita mundum majorem in minore reperies, et nihil est in illa mole immensa quod huic exiguo congrue non aptetur. Quod autem non ad materiam, sed ad mores multa referimus, et interioris hominis affectiones enumerantes, in illa diutius parte quae praestat moramur, nequaquam abolemus historiam, quae Scripturae fundamentum est; nec vim facimus litterae, proprietatem ejus in sensum alium retorquentes. Ex eodem palmite racemus et vinum, et ex eadem spica et panis et granum. Nulla est injuria, nulla violentia, quam facimus litterae, si reconditos in ea mysticos revolvimus intellectus, imo honoramus fundamentum, cum super
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli. cesta suꝑiori constitutas:⁊ qͣsdã
pelliculas quas miningas uocant.
cerebrum inuoluentes: ut quasi
nubes. aquis uaporalib calorem
suꝑiorem humectent: nec nimia
siccitate. tutalis ille motꝰ arescat.
Deinde quasi in firmamento. ocłi.
duo magna luminaria micant:
int̾iori quidem igne. semꝑ accensa.
Innarium fistulis. introitꝰ &e exitꝰ
aeris. manifeste conspicabilis est.
Discursus aquarum. ꝑuenarum
meatus quas ꝑ alueos suos. ꝑhenni
lapsu circumfert᷑: ce instomacho
ce in uesica. sentinam & totiꝰ collu¬
uionis pelagꝰ uides. Cor igneum:
nͥ pulmonis uentilabro refrigeret᷑.
fuccum corꝑis exhaurit. Caro. que
quasi terra inhomine est:calore cor¬
dis uegetatur & fecundatur. spar
&e lien. lacerti & musculi. & renes.⁊
reliqua officialia membra. quas⁊
metallice̾ sunt. in corporis officina:
eorumq officiis oe nutrit᷑ & pur¬
gatur. & auget᷑ & minuit᷑. prout

Expanded text:
coeli, testa superiori constitutas, et quasdam coeli, testa superiori constitutas, et quasdam pelliculas, quas miningas vocant, cerebrum involventes, ut quasi nubes aquis vaporalibus calorem superiorem humectent, ne nimia siccitate vitalis ille motus arescat. Deinde quasi in firmamento oculi duo magna luminaria micant, interiori quidem igne semper accensa. In narium fistulis introitus et exitus aeris manifeste conspicabilis est. Discursus aquarum per venarum meatus quasi per alveos suos perenni lapsu circumferuntur, et in stomacho et in vesica sentinam et totius colluvionis pelagus vides. Cor igneum, nisi pulmonis ventilabro refrigeretur, succum corporis exhaurit. Caro, quae quasi terra in homine est, calore cordis vegetatur et fecundatur. Hepar et lien, lacerti et musculi, et renes et reliqua officialia membra, quasi metallice sunt in corporis officina, eorumque officiis et nutritur, et purgatur, et augetur, et minuitur, prout
Abbreviated transcription (Latin):
aere que leuia sunt circumfusa.
mouent᷑: ce ponderosa materta.
segregata ab inuicem traductio¬
ne fubtiliorum. confusione non
p̾mitur: s distinctis singłis ordina¬
tisq accessionib omnia sibi serui¬
unt᷑: ut omnino stupenda sit. il¬
la rerum discordia in tantam pa¬
cem redacta. ut absq ulla dissen¬
sione. ignis ce aqua in eodem ua¬
se cohabitent: ita ut &e t̾ra aqͥs ñ
diluat᷑: & tanta mole. fubtilitas
aeris non excludat᷑. Immo uͦ com¬
plectuntur se pacifice: ut in hoc
quoq mireris artificem: & in ar-¬
monia uniuersors &e compage
omnium. bonum pacis quam sit
p̾dicabile ce commendabile. uidea¬
mus: ce cum int̾ se contrarie dis¬
cordesq naturȩ. conueniant: qͣn¬
tum &e quam indissociabile fedꝰ
ẽẽ oportet. in rationabilib creat᷑is:
quarum una ẽ origo: una fanctio:
una ꝑuentio. Considera in capite
humanoan suba cerebri. quascdam
cellulas. sub quadam quasi camera

Expanded text:
aere quae levia sunt, circumfusa aere quae levia sunt, circumfusa moventur, et ponderosa materia segregata ab invicem traductione subtiliorum confusione non premitur, sed distinctis singulis ordinatisque accessionibus omnia sibi serviunt, ut omnino stupenda sit illa rerum discordia in tantam pacem redacta, ut absque ulla dissensione ignis et aqua in eodem vase cohabitent, ita ut et terra aquis non diluatur, et tanta mole subtilitas aeris non excludatur. Imo vero complectuntur se pacifice, ut in hoc quoque mireris artificem, et in harmonia universorum et compage omnium, bonum pacis quam sit praedicabile, et commendabile videamus, et cum inter se contrariae discordesque naturae conveniant, quantum et quam indissociabile foedus esse oportet in rationabilibus creaturis, quarum una est origo, una functio, una perventio. Considera in capite humano, in substantia cerebri quasdam cellulas sub quadam quasi camera
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quoddam diuinitatis insig¬
ne. subditos aptat & dispensat af¬
fectus. Habet de cȩlestinatura. sapi¬
entiam & intellectum: consilium
&e scientiam: constantiam & pieca¬
tem: &e castum timorẽ:I quo due¬
tore. in eo a quo est. hu militer
głatur. Quicquid sp̃u ale in
nob ͤ inde est. ibi est exem plar.
ad euius formam homo sensum
acuit: mores componit: aptat
scĩmoniam: ordinat caritatẽ.
Scdm illam naturam. paulo
minor quam angłi ꝓpt̾ carnẽ
passibilem. nonignorar quia ex hac¬
coniunctionis suȩ diuersitate ali¬
quando liberabit᷑. &e rursum mag¬
nificentius colligabit᷑. nec iã ult᷑
dissolutioni obnoxius. s ȩqualis
angłis etiam in corpore constitutꝰ:
illius głȩ quam modo ꝑ patien¬
tiam expectat. culmen atainget.
Corpus quidem de t̾ra ẽ. in quo.
sidiligent̾ consideres. in minimi
corporis partib. omnia huiꝰ magni
mundi membra reppies. Gratua
hec elementa. tr̃a &e aqua. igne ce

Expanded text:
quasi quoddam divinitatis insigquasi quoddam divinitatis insigne, subditos aptat et dispensat affectus. Habet de coelesti natura sapientiam et intellectum, consilium et scientiam, constantiam et pietatem, et castum timorem: quo ductore in eo a quo est, humiliter gloriatur. Quidquid spirituale in nobis est, inde est: ibi exemplar est ad cujus formam homo sensum acuit, mores componit, aptat sanctimoniam, ordinat charitatem. Secundum illam naturam, paulo minor quam angeli propter carnem passibilem, non ignorat, quia ex conjunctionis suae diversitate aliquando liberabitur, et rursum magnificentius colligabitur, nec jam ultra dissolutioni obnoxius, sed aequalis angelis etiam in corpore constituetur, et illius gloriae quam modo per patientiam exspectat, culmen attinget. Corpus quidem de terra est, in quo, si diligenter consideres, in minimis corporis partibus omnia hujus magni mundi membra reperies. Gravia haec elementa, terra et aqua, igne et
Abbreviated transcription (Latin):
numeratis &e distinctis que ex
t̾ra ce quȩ ex aquis gignunt᷑.
sequit᷑ quasi auriga omnium in¬
ferioꝵ homo: & ducens p̃sẽ peco¬
ra & iumenta. qͣsi bestiales motꝰ᷑ sͥ
subiectos indicans. dñs mindi
constiturt᷑: in seipso. quasi alt̾ius¬
mundi machinam expͥmens: ha¬
bens omnium elementorum sub¬
stantiam. & scđm aliquid omni¬
um creaturarum nat᷑am: digni¬
tate sp̃s. & animȩ rationulis intel¬
ligentia. alter angłs in terrisso¬
cictati carnis & uitȩ. motꝰ & eẽn¬
tiȩ. adeo participans omnib. ut
non solum scdm hoc quod mo¬
raliter uł allegorice definiuimꝰ.
s etiam scđm ꝓpͥetatem naturȩ. ad
uniu̾sitatem rerum. quȩdã sit
ei cognatio. & affinitas multiplex.
Intueri posfumus in homine. ue¬
lut quendam alterum mundũ:
totum in exiguo. e cȩlo terraq
commixtum: habentem sub se
uisibilem creaturam. supra se.
inuisibilem: & in unius mentiᷤᷤ
angustia.. uniuersitatis semi¬
na complectentem. Mens in eo.

Expanded text:
numeratis et distinctis quae ex terra et quae ex aquis gignuntur, sequitur quasi auriga omnium inferiorum homo, et ducens prae se pecora et jumenta, quasi bestiales motus sibi subjectos indicans, dominus mundi constituitur: in seipso quasi alterius machinam exprimens, habens omnium clementorum substantiam, et secundum aliquid omnium creaturarum naturam, dignitate spiritus et animae rationalis intelligentia alter angelus in terris, societate carnis et vitae, motus et essentiae adeo participans hominibus, ut non solum secundum hoc quod moraliter vel allegorice definivimus, sed etiam secundum proprietatem naturae ad universitatem rerum quaedam sit ei cognatio et affinitas multiplex. Intueri possumus in homine velut quemdam alterum mundum, totum in exiguo, e coelo terraque commistum, habentem sub se visibilem creaturam, supra se invisibilem, in unius mentis angustia, universitatis semina complectentem. Mens in eo
Abbreviated transcription (Latin):
plius & ꝑfect̾ius detur uobis. Qui
enim semel datꝰ est mundo in for¬
ma carnis: ce certis dieb aut horis.
dat᷑ fidelib in specie panis. scilicet
in esu sacramenti sui: sepius ce in¬
certis horis dat᷑ deuotis in gustti sp̃s
sui. Primum ad redemptionem. scd̃m
ad sci̾ficationem: tercium etiam ad
consolationem. Primum exigic ut
fides sit recta: scd̾m ut conscientia
pura: tercium ut deuotio prompta.
Hec mentem eleuat. ut gratie recur¬
rat: cor aꝑit ut excipiat: affectum
dilatat. ut plurimum ipsiꝰ capiat.
Non solum autem istam. s ce om¬
nem grãm abundare faciat in uo¬
bis. ds omnis gr̃e filius qͥ datus est

Expanded text:
plius et perfectius detur vobis. Qui plius et perfectius detur vobis. Qui enim semel datus est mundo in forma carnis, et certis diebus aut horis datur fidelibus in specie ponis, scilicet in esu Sacramenti sui, saepius et incertis horis datur devotis, in gustu spiritus sui. Primum, ad redemptionem; secundum, ad sanctificationem; tertium etiam ad consolationem. Primum exigit ut fides sit recta; secundum, ut conscientia pura; tertium, ut devotio prompta. Haec mentem elevat, ut gratiae occurrat; cor aperit, ut excipiat; affectum dilatat, ut plurimum ipsius capiat. Non solum autem istam, sed et omnem gratiam abundare faciat in vobis, Deus omnis gratiae, Filius, qui datus est
Abbreviated transcription (Latin):
datus est nobis: ds̃ grẽ. dominus
uirtutum & rex glorie. Immomagis
mirum ẽẽt. si non sequerent᷑ dñm
bona sua: cum etiam ipse fit omnia
bonã. Inquirentes inquit dñm non
minuentur omni bono: quantoma¬
gis suscipientes: Si enim miraris
ista nob ꝑ filium data: ego ut plus
intreris adiciam: omnia omninono¬
bis cum illo ẽẽ donata. Cum enim
filium ꝑ quem & in quo omnia sub¬
omnium & dñs: ut & si tudeamur
tanquam nicħ habentes: inuenia¬
mur tam̃ omnia possidentes. Uides
gͥ quantum &e quale datum sit filiꝰ.
quamq: ꝓbabile sit quod de sapĩa
que ipse est legit᷑. uenerunt michi
omnia bona cum illa: & innume¬
rabilis honestas ꝑ manꝰ illius: Qre
est uob̃: & quicquid mundꝰ potest
cdare aut promittere uob̃̾. non mui
le & indignum ad illum. sed etiam
detrimentum ꝓpt̾ illum depute¬
tis : Non quomodo mundus dat
ille dat uobis: tantum grati estote
qͥa datus est uobis: & satagite ut am¬

Expanded text:
datus est nobis, Deus gratiae, Dominus datus est nobis, Deus gratiae, Dominus virtutum, et Rex gloriae. Imo magis mirum esset, si non sequerentur Dominum bona sua, cum etiam ipse sit omnia bona. Inquirentes, inquit, Dominum, non minuentur omni bono ; quanto magis suscipientes? Si enim miraris ista nobis per Filium data, ego ut plus mireris adjiciam omnia omnino nobis cum illo esse donata. Cum enim Filium, per quem et in quo omnia subomnium et Dominus; ut, etsi videamur tanquam nihil habentes, inveniamur tamen omnia possidentes. Vides igitur quantum, et quale datum sit Filius; quamque probabile sit quod de Sapientia, quae ipse est, legitur: Venerunt mihi omnia bona cum illa, et innumerabilis honestas per manus illius . Quare est nobis; et quidquid mundus potest dare, aut promittere vobis, non modo vile et indignum ad illum, sed etiam detrimentum propter illum deputetis? Non quomodo mundus dat, dat ille vobis: tantum grati estote, quia datus est vobis, et satagite ut am
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam bibunt: ipsa pars calicis eoꝵ
S quid uerbis moror: Nunquid
enim potest en arrari. quȩ &e qnͣta
data funt nob̃: cum iste filius datus
ẽ nobis: Numne omne datum op¬
timum & omne donum ꝑfectum.
abipso & cum ipsoparit̃ ad nos des¬
cendit: Numne uniu̾sas opes cȩli.
om̃s thesauros dei. secum nob aduex̃:
Qui licet adhuc in ipso contineant᷑
absconditi: multa tñ iã ⁊ magna ⁊ qͣsi
donatiuum pugnaturis erogauit:
s nichil omnia. ad ea quȩ uictoribꝰ
reseruauit. Quis enumeret tot
munera carismatum. tot genera
uirtutum. nrõrum seilicet uarie¬
tatem armors: subsidia sacramen¬
torum. fercła scͥpturarum: gradꝰ
&e ordines ministrorum: in omni
ȩcate. sexu. & conditione. natione &
lingua. tot martyrum trophea:
confessorum insignia. uirginum
coronas: Si miraris inquit eccłia.
unde repente mͥ pauꝑcle hec mul¬
titudo diuitiarum & magnitu¬
do głe: inde nimirum qͥa fiuiꝰ dei

Expanded text:
ipsam bibunt, ipsa pars calicis eorum. 3. ipsam bibunt, ipsa pars calicis eorum. 3. Sed quid verbis moror? Numquid enim potest enarrari, quae et quanta sunt data nobis, cum iste Filius datus est nobis? Nonne omne datum optimum, et omne donum perfectum ab ipso, et cum ipso, pariter ad nos descendit? nonne universas opes coeli, omnes thesauros Dei, secum nobis advexit? qui licet adhuc in ipso contineantur absconditi, multa tamen jam et magna, et quasi donativum pugnaturis erogavit; sed nihil omnia ad ea quae victoribus reservavit. Quis enumeret tot munera charismatum, tot genera virtutum, nostrorum scilicet varietatem armorum, subsidia Sacramentorum, fercula Scripturarum, gradus et ordines ministrorum; in omni aetate, sexu, et conditione, natione et lingua, tot martyrum trophaea, confessorum insignia, virginum coronas? si miraris, inquit Ecclesia, unde repente mihi pauperculae haec multitude divitiarum, et magnitudo gloriae: inde nimirum, quia Filius Dei
Abbreviated transcription (Latin):
to sibi filio. gr̃arum actione & uoce
laudis repleat celos: illa muta se¬
det in tenebris: aut certe eiula¬
tu fatigat inferos. Misera &e cȩca
cur non adutit quam manifeste
ds eius ad nos transierit: quam
euident ipsa repudiata solumq
retinente libellum repũdii. lite¬
ram dicolegis que adulteria ipsiꝰ
coarguit: uniũsam dotem ipsius.
ad nouam sponsus nuptam trans¬
tulerit. Ecce in manib nris ta¬
bule matͥmonii in duob testam̃tiᷤ
ecce sacram̃ta unctionum: digni¬
tas regum: ordosacdotum: mini¬
steria leuitarum: cultꝰ templi ⁊ ua¬
sorum: sacrificiorum ueritas: oĩs
deniq ipsorum gła translata ab
ipsis collata est nob: quia çausa ce
ueritas omnium filius datꝰ est nobiꝰ
Ipse calicem legis quȩ in manu ẽ me¬
diatoris. ex hoc iudeo in hc̃ xp̃ianum
inelinauit. Et omne quod in ea
merum ac uerum fuit. eliquatum
nobis transfudit: fex sola quȩ non ẽ
exinanita apud iudeos remansit:

Expanded text:
to sibi filio gratiarum actione et voce to sibi filio gratiarum actione et voce laudis replet coelos: illa muta sedet in tenebris, aut certe ejulatu fatigat inferos. Misera et caeca, cur non advertit quam manifeste Deus ejus ad nos transierit; quam evidenter ipsa repudiata, solumque retinente libellum repudii, litteram dico legis, quae adulteria ipsius, coarguit, universam dotem ipsius ad novam Sponsus nuptam transtulerit? Ecce in manibus nostris tabulae matrimonii, in duobus Testamentis; ecce sacramenta unctionum, dignitas regum, ordo sacerdotum, ministeria levitarum, cultus templi et vasorum, sacrificiorum veritas, omnis denique ipsorum gloria, translata ab ipsis, collata est nobis, quia causa et veritas omnium, Filius datus est nobis. Ipse calicem legis, quae in manu est Mediatoris, ex hoc Judaeo in hunc Christianum inclinavit. Et omne quod in ea merum ac verum fuit, eliquatum nobis transfudit: faex sola, quae non est exinanita, apud Judaeos remansit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hunc filium qui datus est tibi.
multi erunt filii deserte: magis
quam eius quȩ uincło legis doma¬
ritata. ei uidebat᷑ adherere. Time
mirabit᷑ & dilatabit᷑ cor tium: tẽ
dices in corde tuo. Quis genuit nͥ.
istos: Egosterilis &e non pariens:
trans migrata & captiua: ce istos qͥs
enutriuit: Ego destituta & sola ÷ ce
isti ubi hic erant: O mat̾ in corrup¬
ta: uirgo fȩcunda: filius qͥ datus ẽ
tibi. hostͥ dedit. Est eninfiliꝰ altis¬
simi. eui pat̾ istos ad optauit: ut
sint om̃s conformes imaginis eius:
ce sit ipse pͥmogenitꝰ in multis fr̾ibꝰ
Dilata itaq inquit locum tentorii
tui. ab ortu ad occasum. & a mari
ad marc: quia ad dexteram &e ad
leuam penetrabis: & semen tuum
gentes hȩreditabit. Iste nanq uni¬
genitus marie. pͥmogenitus est
sterilis peꝑit plurimos. &e robora¬
ta est: ita ipso eiecto emula eius
synagoga que multos habebat¬
filios infirmata est. Ideo cum ho¬
die ȩccłia gratulabunda de da¬

Expanded text:
per hunc filium qui datus est tibi, per hunc filium qui datus est tibi, multi erunt filii desertae, magis quam ejus, quae vinculo legis Deo maritata , ei videbatur adhaerere. Tunc mirabitur et dilatabitur cor tuum . Tunc dices in corde tuo: Quis genuit mihi istos? Ego sterilis et non pariens, transmigrata et captiva: et istos quis enutrivit? Ego destituta et sola, et isti ubi hic erant? O mater incorrupta, virgo fecunda, filius, qui datus est tibi, hos tibi dedit. Est enim Filius Altissimi, cui Pater istos adoptavit, ut sint omnes conformes imaginis ejus, et sit ipse primogenitus in multis fratribus. Dilata, inquit, itaque locum tentorii tui ab ortu ad occasum, et a mari ad mare, quia ad dexteram et ad laevam penetrabis, et semen tuum gentes haereditabit . Iste namque unigenitus Mariae, primogenitus est sterilis peperit plurimos, et roborata est: ita ipso ejecto, aemula ejus Synagoga, quae multos filios habebat, infirmata est. Ideo enim hodie Ecclesia gratulabunda de da
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥa repulistis u̾bum dei inqͥunt
apłi. & indignos uos iudicastis uite
et̃nȩ: ecce conu̾timur ad gs̃. O felix
gentilitas. ecce affirt᷑ tͥ iħs: curre ob¬
uiis manib: extende manꝰ: expande
sinus: deuotionem tuam probet
tam actꝰ quam affectꝰ: filium qui tͥ
offert̾ suscipe fide: amplexare affecꝰ¬
tu: semꝑq int̾ ub̃a tua commoret᷑.
Et ecce uideor mͥ audire uocem
exultationis ce confessionis: de cimẽ¬
tis partib orbis. A finib terre lau¬
des audio głam iusti. Est autẽ ut¬
sonus multitudinis: ut sonus ca¬
strorum dei ÷ uox una laudantiũ
ce dicentium. puer natꝰ est nobis:
ce filius datꝰ est nob̃. Ipsa ẽ ni fallor
ecelia letabunda ce laudans. toto
orbe terrarum: ꝓ eo quod sibi na¬
tum. sibi datum amplexat᷑ filium.
quem oblatum s ablatum mito ui¬
det ꝑfidiȩ iudeoꝵ. Lauda gͥ sterił:
que non pariebas: decanta laudem
& iubila que ñ parturiebas: quia

Expanded text:
Quia repulistis verbum Dei, inquiunt Quia repulistis verbum Dei, inquiunt apostoli, et indignos vos judicastis vitae aeternae, ecce convertimur ad gentes . O felix gentilitas! ecce affertur tibi Jesus: curre obviis manibus, extende manus, expande sinus, devotionem tuam probet tam actus quam effectus; filium qui tibi offertur, suscipe fide, amplexare affectu; semperque inter ubera tua commoretur. Et ecce videor mihi audire vocem exsultationis et confessionis de cunctis partibus orbis; a finibus terrae laudes audio, gloriam justi. Est autem sonus ut multitudinis, ut sonus castrorum Dei, vox una laudantium et dicentium: Puer natus est nobis, et filius datus est nobis . Ipsa 924 est, ni fallor, Ecclesia laetabunda, et laudans, toto orbe terrarum; pro eo quod sibi natum, sibi datum amplexatur filium, quem oblatum, sed ablatum merito videt perfidiae Judaeorum. Lauda, sterilis, quae non pariebas, decanta laudem et jubila, quae non parturiebas: quia
Abbreviated transcription (Latin):
uer natꝰ est nobis: &e filius datꝰ
est nobis. Inde ꝓbatur qͦd natꝰ ẽ
nob̾: qui a scilicet datꝰ est nobis. Iulis
enim recte dr natꝰ: quib uidet᷑ datꝰ.
Et omnib qͥdem gr̃a natiuitatis huiꝰ
oblata est: s non ab omnibus suscep¬
ta est. Non enim omnium ẽ fides.
In ꝓpͥa uenit: & sui eum ñ recepert᷑.
Inutilit̾ autem natꝰ eẽt. nisi ce cdatus
eẽt: frustraq factꝰ eẽt filius hominiᷤᷤ.
siñ recepissent eum filii hominum:
pia: ablatum est a te regnum dei:
datum ẽ genti facienti fructus eius.
Fiectus est iħs de synagoga: s suscep¬
tus est ab eccłia. Ereptus est de cont¬
dictionib iudeorum: constitutus ẽ
in caput gentium. Ecce populus
quem ñ cognouit seruiuit ei: in
auditu auris obȩdiuit ei: cum de
uobis filuis alienis. filuis sceleratis &
parricidis. sit pii patͥs illa querela
t̾ribilis: filios enutriui & exaltaui:
ipsi autem spreuerunt me. Sed qͥ
sꝑnit. nunquid ñ ce ipse sꝑnetur :

Expanded text:
uer natus est nobis, et filius datus est nobis . Inde probatur quod natus est nobis, quia scilicet datus est nobis. Illis enim recte dicitur natus, quibus videtur datus. Et omnibus quidem gratia nativitatis hujus oblata est, sed non ab omnibus suscepta est. Non enim omnium est fides. In propria venit, et sui eum non receperunt . Inutiliter autem natus esset nisi et datus esset: frustraque factus esset filius hominis, si non recepissent eum filii hominum, pia: ablatum est a te regnum Dei, et datum est genti facienti fructus ejus. Ejectus Jesus est de Synagoga, sed susceptus est ab Ecclesia. Ejectus est de contradictionibus Judaeorum, constitutus est in caput Gentium. Ecce populus, quem non cognovit, servivit illi, auditu auris obedivit ei; cum de vobis filiis alienis, filiis sceleratis et parricidis, sit pii patris illa querela terribilis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Sed, qui spernit, nunquid non et ipse spernetur?
Abbreviated transcription (Latin):
consumenda reꝑiet in nob̃. utq
quidem ignis purgatorius: s
satis differentim᷑. Iste siqui dem
purificat ungendo: ille urendo.
Hic refrigerium roris. ibi sp̃s
iudicii &e sp̃s ardoris : qͦ abluet
dominꝰ sordem filiarum syon:
&e sanguinem irłm lauabit de
medio eiꝰ. Est quidem &e in hoc
ipso multa domini clementia
erga filias syon: s longe clem̃¬
tius & mitꝰ purificata est illa
purificatio marie: non ista que

Expanded text:
consumenda reperiet in nobis. Uterque consumenda reperiet in nobis. Uterque quidem ignis purgatorius, sed satis differenti modo. Iste siquidem purificat ungendo, ille urendo. Hic refrigerium roris, ibi spiritus judicii et spiritus ardoris, quo abluet Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Jerusalem lavabit de medio ejus. 3. Est quidem et in hoc ipso multa Domini clementia erga filias Sion: sed longe clementius et mitius purificata est illa, purificatio Mariae; non ista, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ablutionem peccatoris et
menstruate: tunc flamma
seuiens ce ignis uorans usq
ad meclullas amme. De ar¬
dore siquidem irati.foris ille
purgatorius ignis exardes¬
cet in conspectu eius: &e in¬
flammabit in cireurtu ini¬
micos eius. Ascendit inquit fu¬
mus in ira eius: ce ignis a facie eiꝰ
exarsit. Inde cadent suꝑ eos car¬
bones penalit purgatorii: qͥbꝰ
modo non adbibent᷑ carbones sa¬
lubriter des olatorii: qualem il¬
lum fuisse reor carbonem subla¬
tum de altari. qͥ ꝓpħe labia pur¬
gauit. Anuͦ ce illi carbones huiꝰ¬
modi queant intelligi. de qͥbꝰ
cuidam dr. ecce datisunt tib
carbones &e sedebis suꝑeos. Hi
erunt tͥ in adiutorium : uobiᷤᷤ
relinquo diiudicandum. Itto
autem non dubiꝰ assero: quia¬
si ignisille quem dñs iħs misit
in t̾ram. uehement sicut est
uoluntas mittentis in nobisar¬
serit: ille ignis purgatorius qͥ
in iudicio purgabit filios leui.
ñ ligna. ñ fenum. non stipulã.

Expanded text:
ablutionem peccatoris et ablutionem peccatoris et menstruatae; tunc flamma saeviens et ignis vorans usque ad medullas animae. De ardore siquidem irati fontis ille purgatorius ignis exardescet in conspectu ejus, et inflammabit in circuitu inimicos ejus. Ascendit, inquit, fumus in ira ejus, et ignis a facie ejus exarsit . Inde cadent super eos carbones poenaliter purgatorii, quibus modo non adhibentur carbones salubriter desolatorii: qualem illum fuisse reor carbonem sublatum de altari, qui prophetae labia purgavit . An vero et illi carbones hujusmodi queant intelligi, de quibus cuidam dicitur: Ecce dati sunt tibi carbones, et sedebis super eos; hi erunt tibi in adjutorium: vobis relinquo dijudicandum. Illud autem non dubius assero, quia ignis ille, quem Dominus Jesus misit in terram , si vehementer sicut est voluntas mittentis in nobis arserit, ignis ille purgatorius qui in judicio purgabit filios Levi, non ligna, non fenum, non stipulam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ̃mptior est ad excusandum.
quam ad expurgandum com¬
missa. Necessarium arbitror
ut uitiis originis antiquȩ
statim in initus omnia noue ge¬
nerationis occurrant exempla.
Mat̾ p̃uaricationis peccauit
a ercusauit ꝓcaciter. mater re¬
demptionis non peccet. & satis¬
faciat humiliter: ut filii hõiũ
qui de matre uetustatis tradu¬
cunt necessitatem peccandi:
de matre saltem nouitatis
trahant humilitatem purgã¬
di. O filii hominum dempus
purgationis aduenit: quan¬
domater summe puritatis.
de euius purgatione dies festꝰ
est nob̾: parit̾ &e fontem edidit.
&e eremplum dedit nob̃ quo de¬
beamus purgari. Satius est o
fr̃s &e suauius fonte purgar:
quamigne. Ersus qui fonte
non fuerint modo purgati
igne habent purgari. si tam̃
purgari meruerint: quando
scilicet iudex ipse quasi igns
conflans sedebit. conflans &e
emundans argentum: & pͣ¬
gabit filios leui. Nunc xp̃s
aqua diluens:tunc ignis cõ¬
sumens. O fons patens.in

Expanded text:
promptior est ad excusandum, promptior est ad excusandum, quam ad expurgandum commissa. Necessarium arbitror, ut vitiis originis antiquae statim in initiis omnia novae generationis occurrant exempla. Mater praevaricationis peccavit et excusavit procaciter: mater redemptionis non peccet, et satisfaciat humiliter; ut filii hominum qui de matre vetustatis traducunt necessitatem peccandi, de matre saltem novitatis trahant humilitatem purgandi. 2. O filii hominum, tempus purgationis advenit, quando Mater summae puritatis, de cujus purgatione dies festus est nobis, pariter et fontem edidit, et exemplum dedit nobis quod debeamus purgari. Satius est, o fratres, et suavius fonte purgari quam igne. Prorsus qui fonte non fuerint modo purgati, igne habent purgari, si tamen purgari meruerint: quando scilicet Judex ipse, quasi ignis conflans, sedebit conflans et emundans argentum, et purgabit filios Levi . Nunc Christus aqua diluens; tunc ignis consumens. Modo fons patens in
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam impleti sunt dies
purgationis marie. Scͥpt᷑a
redemptionis nr̃e narrans mi¬
steria: sic refert que pronobis
hystorialit̾ sunt gesta: ut signi¬
ficet quȩ moraliter a nobis sunt
gerenda. Cumenim hodie bea¬
de purificatio mariȩ recenset᷑:
manifeste de nr̃a ipsorum puri¬
ficatione admonemur. Quem
uero tanti non moueat auẽto.¬
ritas exempli: cum uideamus
scilicet quia illa sc̃ãrum sc̃ĩssi¬
ma que nicħ purgandum ha¬
buit. purgationis tam̃ legalis
implere mandatum non re¬
nuit: O mater immaculata
mater intaẽta: nonne tuȩ tͥ
conscia es puritatis. quia sci¬
licet integritatem tuam nec
conceptus nec partꝰ uiolauit.
s sacrauit: Quare gͦ tanquã
muliebre aliquid in concipi¬
endo uel pariendo sis passa: sie
mundationis que muliebriꝓ
missa ẽ infirmitati queris re¬
media: Sic inquit decet nos
que sumine mat̾ electa sum
iusticie: specłm quoq sim to¬
tius &e exemplar iusticie. Noui
ego suꝑbiam filiorum eue: que

Expanded text:
ostquam impleti sunt dies purgationis Mariae . Scriptura redemptionis nostrae narrans mysteria, sic refert quae pro nobis historialiter sunt gesta, ut significet quae moraliter a nobis sunt gerenda. Cum enim hodie beatae Purificatio Mariae recensetur, manifeste de nostra ipsorum purificatione admonemur. Quem vero tanti non moveat auctoritas exempli, cum videamus scilicet, quia illa sanctarum sanctissima, quae nihil purgandum habuit, purgationis tamen legalis implere mandatum non renuit? O mater immaculata, mater intacta, nonne tuae tibi conscia es puritatis; quia scilicet integritatem tuam nec conceptus, nec partus violavit, sed sacravit? Quare ergo, tanquam muliebre aliquid in concipiendo vel pariendo sis passa, sic mundationis quae mullebri provisa est infirmitati, quaeris remedia? Sic, inquit, decet nos quae summae mater electa sum justitiae, speculum quoque sim totius et exemplar justitiae. Novi ego superbiam filiorum Evae, quae