comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex semetipsa molestias gignit: hoc ẽ iam facta quod
tolerat. Quia enĩ statum m̃tis inclinata descruit:
quid in se uisi motum uarietatis inuenit: Unde
nunc etiã cũ ad sũma appetenda crigit: mutabilitatis
lubrice impulsu ꝓtinus ad semetipsam. cadit. Uult
in cõtemplatione stare: sed non ualet. Cogitationis
gressũ figere uititur: sed uifirmitatis sue lapsib ener¬
uatur. Que nimirũ mutabilitatis suȩ onera quia
uolens expetiit: nolens portat. Quietus homo possi¬
dere carnem potuit: si hene ab auctore conditus
possideri uoluisset. Cumq erigere se contra condito¬
rem studuit: in semetipso ꝑtinus carnis cõtumeliã
inuenit. Sed qͥa cum culpa simul ab origine etiã
pena ꝓpagatur ⁊ inserto infirmitatis uitio nascim᷑:
o quasi nobiscũ hostem acducimꝰ. quem cũ labore
superamꝰ. Ipsa gͦ hominis uita temptatio ẽ. cui ci
semetipsa uascitur. unde perimat᷑ : quȩ o si iemꝑ

Expanded text:
ex semetipsa molestias gignit, hoc est jam facta quod ex semetipsa molestias gignit, hoc est jam facta quod tolerat. Quia enim statum mentis inclinata deseruit, quid in se nisi motum varietatis invenit? Unde nunc etsi ad summa appetenda se erigit, mutabilitatis lubricae impulsu protinus ad semetipsam cadit. Vult in contemplatione stare, sed non valet. Cogitationis gressum figere nititur, sed infirmitatis suae lapsibus enervatur. Quae nimirum mutabilitatis suae onera quia volens expetiit, nolens portat. Quietus homo possidere carnem potuit, si bene ab auctore conditus, possideri voluisset. Cumque se erigere contra conditorem studuit, in semetipso protinus carnis contumeliam invenit. Sed quia cum culpa simul ab origine etiam poena propagatur, inserto infirmitatis vitio nascimur, et quasi nobiscum hostem deducimus, quem cum labore superamus. Ipsa ergo hominis vita tentatio est, cui ex semetipsa nascitur unde perimatur. Quae etsi semper
Abbreviated transcription (Latin):
inoccultis aliud retinet ⁊ sed & quod sentit loq̃udo
eicit. & quod loquitur uiuendo custodit: ac de
tionis emanat ⁊ hoc ꝑ faucs tacite erpectationis
degistat. Sedbeatus iob unum scilicet menbrum
uniuer salis ecclesis sua in sinuans. atq lectoꝵ onmi¬
um corda manifestans. omne quod sentit aperiat:
ut m̃tis eius rectitudinem attestatio locutionis in note¬
uita hominis: sid temptatio uocatur. Sedsi utriu̾q
uerbi sensus aspicitur⁊ chuersum quidẽ ẽ quod
ne temptationis exprunit᷑.  Et quid appellatione
militiȩ nisi contra hostes exercitium designatur. ᷤ¬
Temptatio itaq ipsa militia ẽ: ꝗa dũ contra malig¬
noꝵ. spirituũ insidias uigilat . in belloꝵ ꝓcinctu
ꝓculdubio exsudat. N otandũ uero quod hec eadem
uita hominis ñ temptationẽ habere dicit᷑: sed ipsa
tẽptatio esse phibet᷑. S̾ponte qͥppe ab statu cõditionis
lapsa. & corruptionis suȩ putredini subdita. cũ sibi

Expanded text:
in occultis aliud retinet, sed et quod sentit 244 loquendo in occultis aliud retinet, sed et quod sentit 244 loquendo ejicit, et quod loquitur vivendo custodit; ac de tionis emanat, hoc per fauces tacitae exspectationis degustat. Sed beatus Job unum scilicet membrum universalis Ecclesiae, sua insinuans, atque electorum omnium corda manifestans, omne quod sentit aperiat, ut mentis ejus rectitudinem attestatio locutionis innotevita hominis, sed tentatio vocatur. Sed si utriusque verbi sensus aspicitur, diversum quidem est quod ne tentationis exprimitur? Et quid appellatione militiae, nisi contra hostes exercitium designatur? Tentatio itaque ipsa militia est, quia dum contra malignorum spirituum insidias vigilat, in bellorum procinctu procul dubio exsudat. Notandum vero, quod haec eadem vita hominis non tentationem habere dicitur, sed ipsa tentatio esse perhibetur. Sponte quippe a statu conditionis lapsa, et corruptionis suae putredini subdita, dum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nat: si a u̾ĩa cõscientia ñ procedat. Sic sic sc̃a ecl̃a
studet prius assertio nes hostrum falsas ostendere :¬
& tunc p̃dicam̃ta ueritatis aperire : qͥa cum recta
se tenere estimant. ⁊ recta quȩ audiunt cõtumacĩt
impugnant. Ante gͦ necesse ẽ ut crrorem suum
heretici sentiant: ne auditȩ ueritati cõtradicant:
qͥa & campoꝵ sentes si arator uomneris scissione ñ
eruit ⁊ terra accepta semina in segetem ñ ꝓdiicit:
eicit ÷ nequaquã in loco putredinis saua caro coa¬
lescit. Prius gͦ ꝑuersa destruens dicat. loquentes id
quod iustũ ẽ iudicate: postautem recta insinuans
autem heretici alia aꝑte dicere: alia in occultis tene¬
re. Per linguam qͥpye aꝑta locutio: ꝑ fauces uero
lingua iniquitas. uec stulticia in faucib rẽsonat:
qͥa ea quȩ ꝑpublicam locutionem p̃dicat. etiã ꝑ inti¬
mam fidem seruat: nec i aꝑto aliud docet. atq

Expanded text:
nat, si a vestra conscientia non procedat. Sic sancta Ecclesia nat, si a vestra conscientia non procedat. Sic sancta Ecclesia studet prius assertiones hostium falsas ostendere, et tunc praedicamenta veritatis aperire, quia cum recta se tenere aestimant, recta quae audiunt contumaciter impugnant. Ante ergo necesse est ut errorem suum haeretici sentiant, ne auditae veritati contradicant, quia et camporum sentes si arator vomeris scissione non eruit, terra accepta semina in segetem non producit; ejicit, nequaquam in loco putredinis sana caro coalescit. Prius ergo perversa destruens, dicat: Loquentes id quod justum est judicate; post autem recta insinuans,autem haeretici alia aperte dicere, alia in occultis tenere. Per linguam quippe aperta locutio, per fauces vero lingua iniquitas, nec stultitia in faucibus resonat, quia ea quae per publicam locutionem praedicat, etiam per intimam fidem servat; nec in aperto aliud docet, atque
Abbreviated transcription (Latin):
pensans si rata uerba cor osferat⁊ quȩ utiliter
susciitus ad auditorum qudicium lingiua ꝑdiuali
Bcatus gͥ iob sua contra anucos agens. sed cont᷑ here¬
ticos nr̃a denuntians. p̃cipitationẽ loquentiũ repre-¬
hendat: atq ad eoꝵ. m̃tem uerba recolligat dicens.
Loquentes id quod iustum ẽ iudicate. A csi aꝑte
diceret. Si in eo quod adnos ꝑ egressum locutionĩ
exitis rep̃hendi non uultis ⁊ intus iusticie libiam
tenete: ut tanto foris quod dicit᷑ ex ueritatis pon¬
dere placeat.⁊ quanto hoc interius trutina discre¬
tionis pensat. Et qͥa hu erga aliena dicta rectium
iudiciũ exerunt. qui uidicare prius ꝓpria sciũt.
postquã dixit loquentes id quod iustum ẽ iudica¬
sonabit. Acsi aꝑte diceret. Si subtilius ur̃a ꝑpen¬
ditis: uerius aliena pensatis. Et cũ rectũ ceperit¬
esse quod dicitis: iustum cognoscetis quod audit̃.
Nequaquã qͥppe a mea lingua uobis stulticia reso¬

Expanded text:
pensans, si recta verba cor offerat, quae, utiliter pensans, si recta verba cor offerat, quae, utiliter suscipiens, ad auditorum judicium lingua perducat. Beatus igitur Job sua contra amicos agens, sed contra haereticos nostra denuntians, praecipitationem loquentium reprehendat, atque ad eorum mentem verba colligat, dicens: Loquentes id quod justum est, judicate. Ac si aperte diceret: Si in eo quod ad nos egressum locutionis exitis, reprehendi non vultis, intus justitiae libram tenete, ut tanto foris quod dicitur ex veritatis pondere placeat, quanto hoc interius trutina discretionis pensat. Et quia hi erga aliena dicta rectum judicium exerunt, qui judicare prius propria sciunt, postquam dixit, Loquentes id quod justum est, judicasonabit. - Ac si aperte diceret: Si subtilius vestra perpenditis, verius aliena pensatis. Et cum rectum esse coeperit quod dicitis, justum cognosNequaquam quippe mea vobis lingua stultitiam reso
Abbreviated transcription (Latin):
tis humana ratio queri debeat rationabilit̃ sua¬
der. Sed iepe heretici dum occasionẽ ratiotinotio¬
nis accipunt: adiurgia contentionis effrenantur.
absq contentione. Neq enĩ heretici inquisitionib
suis ueritatẽ conantur assequi: sed uictores uideri.
Cuniq foris uideri sapientes appetunt: intus pee
stulticiam elationis suȩ uinculis ligantur. Unde
fit ut contentionum certamina exquirant &e de
deo qui pax nr̃a esi loqui pacifice nesciant: atq ex¬
pacis negocio ricȩ inuentores fiant. Quib bene ꝑ
paulum dicitur. Siquis autem uidetur cõtentio¬
sus esse. nos talem cõsuetudinẽ ñ habemus: neq
bis suis auditoris̃ sententiam expectat: quasi cius
iudicio supponit᷑ aquo auditur. Qui igit᷑ in diec¬
tis suis repbari metuit ⁊ ipse prius debet exami¬
nare quod dicit: quatinus inter cor & liuguam
guus quidam discretus q arbiter sedeat. iubtilit

Expanded text:
tis humana ratio quaeri debeat, rationabiliter suatis humana ratio quaeri debeat, rationabiliter suadet. Sed saepe haeretici, dum occasionem ratiocinationis accipiunt, ad jurgia contentionis effrenantur. quirunt. --Neque enim haeretici inquisitionibus suis veritatem conantur assequi, sed victores videri. Cumque foris ostendi sapientes appetunt, intus per stultitiam elationis suae vinculis ligantur. Unde fit ut contentionum certamina exquirant, et de Deo, qui pax nostra est, loqui pacfice nesciant, atqpacis negotio rixae inventores fiant. Quibus bene per Paulum dicitur: Si quis autem videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque bis suis auditoris sententiam exspectat, quasi ejus judicio supponitur a quo auditur. Qui igitur in dictis suis reprobari metuit, ipse prius debet examinare quod dicit, quatenus inter cor et linguam aequus quidam discretusque arbiter sedeat, subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ex utroq defuerit caritas ñ ẽ: si uidelicet malos aut
absꝙ benignitate tolerans ñ amat ⁊ aut rursũ sese
sine patientia exhibens uegligit tolerare quos amat.
Ut gͦ anobis caritas uera tenratur ⁊ necesse ẽ quatiuꝰ
ex beniguitate patientia. & rursun patientiȩ beni
gnitas suffragetur: ut magnũ quoddã in corde
nr̃o edifitiũ construeus. & beniguitatis arcem pati-¬
entia solidet : patientiȩ fundata edificia benignita
cxornet. Beatui gͥ iob ꝓmptus ad patientiã dicat:
uerũtam̃ quod cepistis explete. Benignitate p̃ditus
adiuugat: p̃bete aurem. & uidete an mentiar.
instituta. recta quȩ errantib dicit. ñ quasi ex auc¬
toritate p̃cipit. sed ex ratione ꝑsuadet: bene nune¬
dicitur. uidete an m̃tiar. Aesi aꝑte dicat. E a que
assero nequaquã michi ex auctoritate credite: sed
an uera sint ex ratione pensate. Quȩ ox si quando
aicit quod ratione cõprehendi ñ ualet: ne de ocul¬

Expanded text:
ex utroque defuerit, charitas non est, si, videlicet, malos aut ex utroque defuerit, charitas non est, si, videlicet, malos aut absque benignitate tolerans, non amat, aut rursum, sese sine patientia exhibens, negligit tolerare quos amat. Ut ergo a nobis charitas vera teneatur, necesse est quatenus et benignitati patientia, et rursum patientignitas suffragetur; ut magnum quoddam in corde nostro aedificium construens, et benignitatis arcem patientia solidet, et patientiae fundata aedificia benignitaexornet. Beatus igitur Job promptus ad patientiam dicat: Verumtamen quod coepistis, explete; benignitate praeditus adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. instituta recta quae errantibus dicit, quasi ex auctoritate praecipit, sed ex ratione dicitur: Videte, an mentiar. Ac si aperte dicat: Ea quae assero nequaquam mihi ex auctoritate credite, sed an vera sint ex ratione pensate. Quae et si quando dicit quod ratione comprehendi non valet, ne de occul
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuis ꝑsccutorib ueritatis p̃dimta ñ subtrahit: ad¬
iuiugat. P rebete aurem: & uidete an mentiar.
A esi apte diceret. N ec ante illatas molestias tre¬
pido nec ingratis auditorib correptionis adiu¬
toria abscondo: qͥa & malis opp̃ssus exereeor: &
ipsis meis ꝑsecutorib benigne impensus cresco.
A eus qͥppe scõꝵ in hoc temptationũ p̃lio & mu¬
nita patientiȩ clipeo. & gladiis amoris accineta. ad
ꝑferenda mala sũmit fortitudinẽ ⁊ & ad rependen¬
da bona ȩxerit benignitatẽ: quatinus & odioꝵ
tela potent̃ excipiat ⁊ & amoris iacula ualenter
reddat. Nequaquã qͥppe adbella armatus ꝑgit.
qui aut clipcũ iũmens gladis ñ utitur: aut utenꝰ
gladii cdipco ñ inunitur. U nde & miles di ad¬
uersitatis bello deprchensus. o scutum patientiȩ
debet ante ferre ne pereat: & ad p̃dicandum ꝓmptꝰ
amoris interre iacula ut iuincat. Cuius arma¬
Caritas i atiens est: benigna est. Cũ uero unum

Expanded text:
oribus veritatis praedicamenta non subtrahit, adjungat: Praebete aurem, et videte an mentiar. Ac si aperte diceret: Nec ante illatas molestias trepido, nec ingratis auditoribus correptionis adjutoria abscondo, quia et malis pressus exerceor, et ipsis meis persecutoribus 242 benigne impensus cresco. Mens quippe sanctorum in hoc tentationum praelio et munita patientiae clypeo, et gladiis amoris accincta, ad perferenda mala sumit fortitudinem, et ad rependenda bona exerit benignitatem, quatenus et odiorum tela potenter excipiat, et amoris jacula valenter reddat. Nequaquam quippe ad bella armatus pergit qui aut clypeum sumens, gladiis non utitur, aut utens gladiis clypeo non munitur. Unde et miles Dei, adversitatis bello deprehensus, et scutum patientiae debet anteferre, ne pereat; et ad praedicandum promptus amoris inferre jacula, ut vincat. Cujus armaCharitas patiens est, benigna est . Cum vero unum
Abbreviated transcription (Latin):
& sicut mercennarius p̃stolatur finem operis
sui: sic o ego habui menses uacuos. & noctes
laboriosas enumeraui michi. In cõparatione
enim duo sunt quȩ p̃misit: in expressione ctiam
cternum refrigcrium queritur: eo magis cõspicit᷑
quam uacue ꝓ ista uita laboratur. A d p̃stolãtẽ
uero laboriosas noctes subintulit : quia quo ma¬
gis ex termino operis p̃mium quod asscquamur¬
inspicimus: co magis in gemiscimus diu nos nescisse
quod querimus. U̾nde & ipsa penitentiꝰ cura
uigilanter geprimitur. ut laboriosas noetes enumcras¬
se diccretur ÷ quia quanto uerius ad dm reuerti¬
mur: tanto subtilius labores quos ꝑ ignoran-¬
tiam in hoc mundo ꝑtulimus dolendo pensamꝰ.
Nam quo unicuiq plus dulee fit quod de
eternis desiderat: eo ei magis graue ostenditur
quod pro presentium amore tolerabat. Si
uero ad solam historiam sequentia uerba
pensantur: ꝑ hoc ꝓculdubio animus dolen¬

Expanded text:
t sicut mercenarius praestolatur finem opet sicut mercenarius praestolatur finem opesui: sic et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enumeravi mihi. In comparatione enim duo sunt, quae praemisit. In expressione etiam aeternum refrigerium quaeritur, eo magis conspicitur, quam vacue pro ista vita laboratur. Ad praestolantem vero laboriosas noctes subintulit, quia quo magis ex termino operis pinspicimus, eo magis ingemiscimus diu nos nescisse quod quaerimus. Unde et ipsa poenitentis cura vigilanter exprimitur, ut laboriosas noctes enumerasse diceretur, quia quanto verius ad Deum revertimur, tanto subtilius labores, quos per ignorantiam in hoc mundo pertulimus, dolendo pensamus. Nam quo unicuique plus dulce fit quod de aeternis desiderat, eo ei magis grave ostenditur quod pro praesentium amore tolerabat. Si vero ad solam historiam sequentia verba pensantur, per haec procul dubio animus dolen
Abbreviated transcription (Latin):
tu laborasse non exactionum principio sed fine
pensamui. Cum enim labores nr̃os aduersitas
sequitur. quasi uite nr̃e uacui menies arguũtur:
quia ex cõpletione actionum agnoscitur. quã
frustra in actionib sudabat᷑. S ed quia in sa¬
cro eloquio non numquã nox pro ignorantia
ponitur. paulo attestante qui uenturam uitã
scientib discipulis dicit. omnes uos filii lucis
& filii dici estis non sumus noctis neq tenebraꝵy:
quib p̃misit. uoi aũt fr̃s non estis in tenebris.
ut uos dies illa tamquam fur comp̃hendat:
potest hoc in loco ex coꝵ ꝑsona uox sc̃ȩ ecclesie
accipi qui post ignorantiȩ suę caliginem ad amo-¬
rem rectitudinis redeunt: & ueritatis radiis
illustrati fletib diluunt quod errauerunt. Illu¬
minatus & enĩ quisq respicit. quam turpe fue
in quib ad uitam reuertitur laborem suum
estuanti seruo & desideranti finem mercennario
cẽparat diccus. Sicut seruus desiderat umbrã ÷¬

Expanded text:
tu laborasse, non ex actionum principio, sed ex fine tu laborasse, non ex actionum principio, sed ex fine pensamus. Cum enim labores nostros adversitas sequitur, quasi vitae nostrae vacui menses arguuntur, quia ex completione actionum agnoscitur; quam frustra in actionibus subdebatur. Sed quia in sacro eloquio nonnunquam nox pro ignorantia ponitur, Paulo attestante, qui venturam vitam scientibus dicit: « Omnes vos filii lucis, et filii diei estis, non sumus noctis, neque tenebrarum quibus praemisit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat ; potest hoc in loco ex eorum persona vox sanctae Ecclesiae accipi, qui post ignorantiae suae caliginem ad amorem rectitudinis redeunt, et, veritatis radiis illustrati, fletibus diluunt quod erraverunt. Illuminatus etenim quisque respicit quam turpe fuerin quibus ad vitam revertitur laborem suum aestuanti servo et desideranti finem mercenario comparat, dicens: Sicut servus desiderat umbram e
Abbreviated transcription (Latin):
menses uacuos ducit: quia uitȩ tempora sine
retributionis munerẽ expendit. In his uero
qui ȩternĩ delideriis dediti mundi huiui ad¬
uersa patiuntur. laboriosas noctes enumerãt:
quia tͥbulationũ tenebras quasi in caligine
uitȩ presentis portant. In hĩ autem qui o
transeuntem mundum diligunt. & tamen
qus contrarietate fatigantur. simul menses
uacuos o noctes laboriosas tolerant: quia
nerat: & presens tribulatio angustat. Recte
autem nequaquam dics: sed in cis menses ua¬
cuos habere se perhibit. M enium qͥppe nõie.
dicrum collectio & iũma signatur. Per dicm gͥ
unaqueq actio exprimitur: ꝑ menses autem aeti¬
onum finis innuitur. Et sepe cum in hoc mun¬
do aliquid agimus intenta spei alacritate suspen-¬
si hoc ipsum quod agimus uacuium non putamus:
sed postquam ad actionum terminum ꝑuenimus:
non obtinentes quȩ appetimus̃. laborasse nos inua-¬
ducimus. cum nos in terrenis actionib sine fruc¬

Expanded text:
menses vacuos ducit, quia vitae tempora sine menses vacuos ducit, quia vitae tempora sine retributionis munere expendit. In his vero qui, aeternis desideriis dediti mundi hujus adversa patiuntur, laboriosas noctes enumerat, quia tribulationum tenebras quasi in caligine vitae praesentis portat. In his autem qui et transeuntem mundum diligunt, et tamen ejus contrarietate fatigantur, simul menses vacuos et noctes laboriosas tolerat, quia nerat, et praesens tribulatiautem nequaquam dies, sed in eis menses vacuos habere se perhibet; mensium quippe nomine dierum collectio et summa signatur. Per diem ergo unaquaeque actio exprimi potest, per menses autem actionum finis innuitur. Et saepe cum in hoc mundo aliquid agimus intenta spei alacritate suspensi, hoc ipsum quod agimus, vacuum non putamus. Sed postquam ad actionum terminum pervenimus, non obtinentes quae appetimus, laborasse nos in vases vacuos ducimus, cum nos in terrenis actionibus sine fruc
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ sententia si ad uocem sc̃ȩ exclesiȩ ducit᷑:
intellectus cius paulo subtilius indagetur. Ipsa
quippe uacuos menses habet: quȩ in infirmis suiᷤ¬
terrenas acciones absq uitȩ p̃mio defluentes
iustinet. Ipia noctes laboriosas enumerat:
quȩ in menbrĩ fortib multiplices tribulati¬
onei portat. In hac etenĩuita quędã laborio¬
ia sunt. quȩdam uacua: quędam uero ua¬
cua simul & laboriosa. Amore quipƿe
cõditoris p̃sentis uite tribulationib exerecri
laboriosum quidem c̃: ied uacuum non est.
Amore autem scculi uoluptatib solui. uacuũ
quidem ẽ: scd non laboriosum. Amore uero
ciusdem sȩculi aduersa aliquã perpeti. & ua¬
cuum simul & laboriosum  quia & ex ad¬
uersitate merã afficitur: & remunerationis pre-¬
mio non repletur. In his itaq sca ȩcclesia qui
in ea iam positi adhuc uoluptatib defluunt.¬
& proinde fructu boni operis non ditantur.

Expanded text:
enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, enim sententia, si ad vocem sanctae Ecclesiae ducitur, intellectus ejus paulo subtilius indagatur. Ipsa quippe terrenas actiones absque vitae praemio defluentes sustinet. Ipsa noctes laboriosas enumerat, quae in membris fortibus multiplices tribulationes portat. In hac etenim vita quaedam laboriosa sunt, quaedam vacua, quaedam vero vacua simul et laboriosa. Amore quippe conditoris praesentis vitae tribulationibus exerceri laboriosum quidem est, sed vacuum non est. Amore autem saeculi voluptatibus solvi vacuum quidem est, sed non laboriosum. Amore vero ejusdem saeculi adversa aliqua perpeti et vacuum simul est et laboriosum, quia et ex adversitate mens afficitur, et remunerationis praemio non repletur. In his itaque sancta Ecclesia qui in ea jam positi adhuc voluptatibus defluunt, et proinde fructu boni operis non ditantur,
Abbreviated transcription (Latin):
conditori rerum scruiunt: & sepe rerum in¬
opia coangustantur. Per amorem deo inheret̃:
Qui igitur ꝑ actiones̃ suas p̃sentia non quer᷑.
a mundi cõpendiis̃ menses uacuos ducunt.
N octes quoq laberiosas tolerãt: qͥ adusitatũ
tenebs ñ solũ usq adĩopiã. h sepe usq ad cruciatus
corporis portant. Despectum namq esse ege¬
statemꝙ ꝑpeti laboriosum bonis mentib nõ
est. red cum uĩq ad asflictionem Carnis adult¬
sitas uertitur ⁊ labor ꝓculdubio ex dolore sentit᷑.
Potest etiam ñ inconuenient̃ intelligi quod sc̃s
quisq menses uacuos sicut mercennarius duc̃:
qͥa laborem iam sustinet. sed p̃mium necdum
tinet: hoc tolerat. illud expectat. Noetes uero¬
laboriosas enumerat: qͥa aduersitates sibi pre¬
sentis temporis sese uirtutib exercendo coacer¬
uat. Nam si ꝓficere in m̃te ñ appetit: minus
fortasse asperã quȩ mundi sunt sentit. Quȩ

Expanded text:
Conditori rerum serviunt, et saepe rerum inConditori rerum serviunt, et saepe rerum inopia coangustantur. Per amorem Deo inhaerent,Qui igitur per actiones suas praesentia non quaerunt, a mundi compendiis vacuos menses ducunt. Noctes quoque laboriosas tolerant, quia adversitatum tenebras non solum usque ad inopiam, sed saepe usque ad corporis cruciatum portant. Despectum namque egestatemque perpeti, laboriosum bonis mentibus non est; sed cum usque ad afflictionem carnis adversitas vertitur, labor procul dubio ex dolore sentitur. Potest etiam non inconvenienter intelligi, quod sanctus quisque menses vacuos sicut mercenarius ducit, quia laborem jam sustinet, sed praemium necdum tenet; hoc tolerat, illud exspectat. Noctes laboriosas enumerat, quia adversitates sibi praesentis temporis sese in virtutibus exercendo coacervat. Nam si proficere in mente non appetit, minus fortasse aspera, quae mundi sunt, sentit. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
ter uirgis cesus. semel lapidatus est: ter naufragi
un passus. nocte ac dic in profundum maris fuit:
qui pieula fluminum. latronum. ex genere. ex
gentib. in ciuitate. in selitudine. in mari. in fal¬
us fr̃ib ꝑtulit: qui in labore oe erumpna. &
ieunis multis. in fame. & siti. in frigore. &
nuditate laborauit ÷ qui foris pugnas. intꝰ
timores sustinuit.: qui ultra uires grauatũ
ie asserit dicens. supra modum grauati sumꝰ
supͣ uirtutem: ita ut tederet nosꝰ etiam uiue¬
re. S ed quo remunerationis linteo sudorẽ
tanti laboris tergat: ipse denuntiat dicens.
Non sunt condigne passiones huius tẽporis.
add suꝑuenturam głam quȩ reuelabitur in
nobis. F inem itaq operis quasi mercenna¬
rius prestolatur ⁊ qui dum ꝓuectũ remu¬
nerationis considerat: uile existimat. quod
pene defitiens laborat. Apte autem sub dit᷑.
Sic &e ego habui menses uacuos: & noctes
laboriosas enumeraui michi. E lecti qͥppe

Expanded text:
ter virgis caesus, semel lapidater virgis caesus, semel lapidaum passus, nocte et die in profundo maris fuit; qui pericula fluminum, latronum, ex genere, ex gentibus, in civitate, in solitudine, in mari, in falsis fratribus pertulit; qui in labore et aerumna, in jejuniis multis, in fame et siti, in frigore et nuditate laboravit; qui foris pugnas, intus timores sustinuit; qui ultra vires gravatum se asserit, dicens: Supra modum gravati sumus, supra virtutem, ita ut taederet nos etiam vivere . Sed quomodo remunerationis linteo sudores tanti laboris tergat, ipse denuntiat, dicens: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Finem itaque operis quasi mercenarius praestolatur qui, dum provectum remunerationis considerat, vile existimat quod pene deficiens laborat. Apte autem subditur: Si et ego habui menses vacuos, et noctes laboriosas enume
Abbreviated transcription (Latin):
& quod graue ꝑerpendit ex opere⁊ leue estimat
ex remuneratione. Sic electi quiq cum mundi
huius adueria patiuntur. cũ honestatis contume¬
lias. rꝵ dampna. cruciatus corporis tolerant:
esse grauia quib ecercentur pensant. Sed cum
mentis oculum ad ȩternȩ patriȩ considerationem ten¬
dunt: ex comparatione premii quam sit leue qͥd¬
patiuntur inueniunt. Quod enim ualde esse im¬
portabile ex dolore ostenditur. consideratione ꝓui¬
da ex remuneratione leuigat᷑. Hinc ẽ quod pau¬
luz semper se ipso robustior contra aduerla erigit᷑.
quia nimirum finem sui operis sicut mercennariꝰ
prestolat᷑. Graue namq quod sustinet estimat:
sed leue hoc ꝓ premii consideratione pensat. Ipse
quipe quam sit graue quod patitur indicat ⁊qui
in carcerib habundantius. ui plagis iupra modum.
in mortib frequenter se fuisse testatur: qui a iudeiᷤ
quinquies quadragenas una minus accepit ÷ qui

Expanded text:
et quod grave perpendit ex opere leve aestimat et quod grave perpendit ex opere leve aestimat ex remuneratione. Sic electi quique, cum mundi hujus adversa patiuntur, cum honestatis contumelias, rerum damna, cruciatus corporis tolerant, esse gravia, quibus exercentur, pensant, sed cum mentis oculum ad aeternae patriae considerationem tendunt, ex consideratione praemii, quam sit leve qupatiuntur inveniunt. Quod enim valde esse importabile ex dolore ostenditur, consideratione provida ex renumeratione levigatur. Hinc est quod Paulus semper semetipso robustior contra adversa erigitur, quia nimirum finem sui operis sicut mercenarius praestolatur. Grave namque quod sustinet aestimat, sed leve quippe hoc per praemii considerationem pensat. Ipse quippe quam sit grave quod patitur, indicat, qui in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus frequenter se fuisse testatur; qui a Judaeis quinquies quadragenas unam minus accepit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
& ricte etiam ꝑ paulum dicit᷑. Ipsa ereatura libe¬
tabitur a seruitute corruptionis inlibertatem gleris
filioꝵs aei. E scctos enim nunc pena corruptionis ag¬
grauat: sea tunc incorruptionis gloria gxaltat. Et
quantum ad prelentis necessitatis pondera nune in
dei filiis de libertate nichil ostenditur: tantũ uero
aa iubsequentis libertatis glam tunc in dei famuliꝰ
de seruitute nichil apparebit. Creatura gͥ serui¬
tute corruptionis exuta. & dignitate libertatis
accepta. in filioꝵ dei głam uertitur: quia unita
transisse as subegisse declarat᷑. S ed qui ad¬
nis portat. Ubi apte subditur. Et sicut mer¬
cennarius prestolatur finem operis sui. Merca¬
narius oenim cum tacienda opera conspicit:
mentem ꝓtinus ex longuiquitate oꝵ pondere la¬
boris addi cit. Cum uero lassesscentem auimũ
ad conũiderandum operis p̃mium reuocat ⁊ ui¬
gorem mex auiini ad ercrtitium laboris rcformat.

Expanded text:
et recte etiam per Paulum dicitur: Ipsa creatura libeet recte etiam per Paulum dicitur: Ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libfiliorum Dei . Electos enim nunc poena corruptionis aggravat, sed tunc incorruptionis gloria exaltat et quantum ad praesentis necessitatis pondera nunc in Dei filiis de libertate nihil ostendit. Quantum vero ad subsequentis libertatis gloriam, tunc in Dei famulis de servitute nihil apparebit. Creatura ergo servitute corruptionis exuta et dignitate libertatis accepta, in filiorum Dei gloriam vertitur, quia unita transisse ac subegisse declaratur. Sed quia adnis portat. Ubi apte subditur: Et sicut mercenarius praestolatur finem operis sui. Mercenarius etenim cum faciendo opera conspicit, mentem protinus ex longinquitate et pondere laboris abducit. Cum vero lassescentem animum ad desiderandum operis praemium revocat, vigorem mox animae ad exercitium laboris reformat,
Abbreviated transcription (Latin):
uo desiderare est: post temptationis estum sudo¬
remq operis. eterm refrigerui requiẽ querere.
Hanc nãq uinbrã ille seruus desiderauerat qui
dicbat. Sitiuit anima mea ad dm̃ uium:
quando ueniam & apparebo ante faciem dei:
Et rursum. Eu michi qͥa incolatus meus pro¬
longatus ĩ. Qui quasi a labore agri estũ fugienꝰ
atq ad obtinendam requiem refrigerii tegmen
querens: iterũ dicit. Ingrediar in locum taber¬
naculi admirabilis usq ad domum dĩ. Hanc
umbraim paulus comprehendere anhelabat: desi¬
derium habens dissolui oe cum xp̃o esse. Aahãe
umbram᷑ desiderii iam ꝑfectione ꝑuenerant
qui dicebant. Nos qui portauimus pondus dici
& estus. Bene autem qui desiderare umbram dicit᷑
seruus uocatur quia electus quisq quousq infir¬
mitatis couditione constringit᷑: sub domiunantis
corruptionis nugo quasi sub estus ãxietate retinct᷑:
qͥa nimitꝵ cum corruptiõe exutus fuerit: tunc
sibi mctipii liber & tranquillus innotescit. Qlnde

Expanded text:
vus desiderare est, post tentationis aestum sudoremque operis aeterni refrigerii requiem quaerere. Hanc namque umbram cervus ille desiderabat, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum; quando veniam, et parebo ante faciem Dei ? Et rursum: Heu me! quod incolatus meus prolongatus est . Qui quasi a labore acri aestum fugiens, atque ad obtinendam requiem refrigerii tegmen quaerens, iterum dicit: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, usque ad domum Dei . Hanc umbram comprehendere Paulus anhelabat, desiderium habens dissolvi, et cum Christo esse . Ad hanc umbram ex desiderii jam perfectione pervenerant qui dicebant: Nos qui portavimus pondus diei et aestus . Bene autem qui desiderare umbram dicitur, servus vocatur, quia electus quisque quousque infirmitatis conditione constringitur, sub dominantis corruptionis jugo, quasi sub aestus anxietate retinetur. Qui nimirum cum corruptione exutus fuerit, tunc sibimetipsi liber et tranquillus innotescit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
redeunt.: ibiq carnis suę tumultibus
absconsi quasi amenissimũ secretũ petunt:
sed in eo sepe temprationis aculcos sentiunt:
carnis incentiua patiuntur: & ibi graussi¬
mos labores inueniunt. ubi magnam reqͥt̃
a labore queuer᷑. Unde sc̃s uir post insinir¬
atum corruptionis iuę carcerem ad quicta corꝰ¬
dis spatia redire festinans. quia & eandem
rixam in intimis inuenit. quam ab exterio¬
rib fugit: protinus subdidit dicens. Si¬

Expanded text:
redeunt; ibique, a carnis suae tumultibus redeunt; ibique, a carnis suae tumultibus absconsi, quasi amoenissimum secretum petunt. Sed in eo saepe tentationis aculeos sentiunt, carnis incentiva patiuntur; et ibi gravissimos labores inveniunt, ubi magnam requiem a labore quaesierant. Unde sanctus vir post insinuatum 261 corruptionis suae carcerem, ad quieta cordis spatia redire festinans, quia eamdem rixam et in intimis invenit quam ab exterioribus fugit, protinus subdit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
bitatio sensum multa cogitantem ⁊ intenti¬
one iam quidem ultra semctipsos eminent:
b subditi corruptionis se carcere clausos
dolent. Ait ergo. Numquid mare sum
ego aut ectus ⁊ quia circũdedisti me cartere d
A cs̃ aperte diceret. Mare uel cetus iuiqui
uidelicet eoꝵ q auctor malignus spiritus
qͥa effrenari adsolam ꝑpetrandam iniqui¬
tatis licentiam appetunt: recte penȩ suȩ
carcere constringunt᷑. E go autem quiĩã
ȩternitatis tuȩ libertatem desidero ⁊ cur
adhuc mec carecre corruptionis premor. S¬
Quod tam̃ nec a iustis suꝑbe requiritur:
quia amore ueritatis accensi. infirmitatiᷤ
suȩ angustias transgredi ꝑfecte concupiseũt:
nec ab auctore iustoꝵ iniuste disponitur:
quia electoꝵ. suoꝵ uota differens cruciat.
crucians purgat: ut ad ꝑcipiendum quod
desiderant. quandoq melius exdilatione
conualescant. Electi autem quousq ab
intima quiete differuntur ad cor suum

Expanded text:
bitatio sensum multa cogitantem , intentibitatio sensum multa cogitantem , intentione jam quidem ultra semetipsos eminent, bus subditi, corruptionis se carcere clausos dolent. Ait ergo: Nunquid mare sum ego, aut cetus, quia circumdedisti me carcere? Ac si aperte diceret: Mare vel cetus, iniqui videlicet, eorumque auctor malignus spiritus, quia effrenari ad solam perpetrandae iniquitatis licentiam appetunt, recte poenae suae carcere constsringuntur. Ego autem, qui jam aeternitatis tuae libertatem desidero, cur adhuc meae carcere corruptionis premor? Quod tamen nec a justis superbe requiritur, quia, amore veritatis accensi, infirmitatis suae angustias transgredi perfecte concupiscunt; nec ab auctore justorum injuste disponitur, quia electorum suorum vota differens cruciat, crucians purgat, ut ad percipiendum quod desiderant quandoque melius ex dilatione convalescant. Electi autem quousque ab intima quiete differuntur, ad cor suum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatib carnis longeuitatem uitȩ pre-¬
sentis cupiunt: sedtamen ab ea sub celerita¬
te rapiunt᷑. De quib bene ꝑ psalmistam
dicitur. Statuit aquas quasi in utre.
Aquȩ quippe in utre sunt: cum lubrica
eoꝵ desideria quia operis effectum non in¬
ueniunt: sub carnali corde deprimuntur.
Cetus ergo ac mare cireuindatione carceris
ces illius iniquoꝵ. se mentib colligunt
atq in eis undas tumentium cogitationũ
uoluunt : o ut implere mala quȩ apƿe¬
tunt nequeant. suꝑna eos districtio angu¬
stat. S cĩ autem uiri quo mundiori cot¬
de celestium archana considerant: auctis ad
hec cottidic ardorib anhelant. Ibi iam plene
satiari desiderant: unde adhuc parum aliqͥd
ore contemplationis degustant. Perfecte cupi¬
unt carnis stimulum subdere: nichil in co¬
gitatione illicitum de cus iam corruptiõe
tolerare. Secd quia scriptũ ẽ corpꝰ qͥd corrũpit᷑
aggrauat animam. & deprimit terrena in ha¬

Expanded text:
voluptatibus carnis longaevitatem vitae praevoluptatibus carnis longaevitatem vitae praesentis cupiunt, sed tamen ab ea sub celeritate rapiuntur. De quibus bene per Psalmistam dicitur: Statuit aquas quasi in utre . Aquae quippe in utre sunt cum lubrica eorum desideria, quia operis effectum non inveniunt, sub carnali corde deprimuntur. Cetus ergo ac mare circumdatione premitur ces illius, in iniquorum se mentibus colligit, atque in eis undas tumentium cogitationum volvit; et quia implere mala quae appetunt, nequeunt, superna eos districtio angustat Sancti autem viri, quo mundiori coelestium arcana considerant, auctis ad haec quotidie ardoribus anhelant: ibique jam plene satiari desiderant, unde adhuc parum aliquid ore contemplationis degustant. Perfecte cupiunt carnis stimulum subdere, nihil in cogitatione illicitum, de ejus jam corruptione tolerare. Sed quia scriptum est: « Corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inha
Abbreviated transcription (Latin):
dum nomini tuo. Quid uero appellati¬
one maris nisi corda carnahum tumidis
cogitationib fluctuosa: Quid autem
ccti nomine nisi antiquus hostis expͥmit᷑. ᷤ
Qui dum mentes secularium possidendo
penctrat: quasi in eoꝵ lubricas cogitationes
natat. Sed cetus carcere stringitur: quia
malignus spiritus in inferiorib delectus¬
ne ad celestia uolare preualeat pene sue
sed tudentib in infernum detractos in
tartarum tradidit. in iudicum cruci¬
andos reseruari. Cetus carcere astringit᷑:
quia temptare bonos quantum desiderat
ꝓhibetur. Carccre quoq mare circũdat᷑.
quia carnalium mentium tumida insa¬
naq desideria ad peragenda mala que
appetunt impossibilitatis suȩ angustia gra-¬
uantur. Sepe enim dominari melioribus
concupiscunt: sed tam̃ cis diuino iuditio
cuncta mirabilit̾ disponente substrati sũt.
Nocere bonis clati desiderant: & tam̃ sub¬
iecti ab eis solatia sperant. Pro explendis

Expanded text:
dum nomini tuo . Quid vero appellatidum nomini tuo . Quid vero appellatione maris, nisi corda carnalium tumidis cogitationibus fluctuosa; 260 quid autem ceti nomine, nisi antiquus hostis exprimitur? Qui dum mentes saecularium possidendo penetrat, quasi in eorum lubrica cogitatione natat. Sed cetus carcere stringitur, quia malignus spiritus, in inferioribus dene ad coelestia volare praevaleat, poenae suae sed irruentibus in infernum detractos in tartarum tradidit in judicium cruciandos reservari . Cetus carcere astringitur, quia tentare bonos quantum desiderat prohibetur. Carcere quoque mare circumdatur, quia carnalium mentium tumida insanaque desideria ad peragenda mala quae appetunt impossibilitatis suae angustia gravantur. Saepe enim dominari melioribus concupiscunt; sed tamen eis, divino judicio cuncta mirabiliter disponente, substrati sunt. Nocere bonis elati desiderant, et tamen subjecti ab eis solatia sperant. Pro explendis
Abbreviated transcription (Latin):
confabulationis format. in quib semetipsum
correptus inueniat: & ad sui iam custodiã
sollicitior exurgat. Dicat itaq uir iustus ex
uoce sua.& scẽ ecclesie typum tenens dicat
ex nr̃a: confabulabor cũ amaritudine animȩ
meç. Acsi apertius insinuet dicens. Intus contͣ
me cum cordis mei dolore colloquor: sed fo¬
ris a uerbere iudicis abscondor. Sed mens
penitentiç. dolorib pressa in semetipsa constri¬
gitur ÷ atq a cunctis delectationib carnis for¬
ti cogitatione separatur ⁊ ad sũma proficere
appetit: &tam̃ adhuc de corruptione corpo¬
ris contradictionem sentit. Unde & apte
mox subditur. Nũqͥd mare sum ego aut
cetus. quia circum dedisti me carcere: Car¬
cere homo curumdatur ÷ quia plerũq o uir¬
tutum ꝓuectib ad alta exurgere nititur:
& tam̃ carnis suȩ corruptione p̃ped itur.
Qua bene cui psalmista deprecatur diceñ.
Educ de carcere animam meam ad cõfiten¬

Expanded text:
confabulationis format, in quibus semetipsum confabulationis format, in quibus semetipsum correctus inveniat, et ad sui jam custodiam sollicitior exsurgat. Dicat itaque vir justus ex voce sua, et sanctae Ecclesiae typum tenens, dicat ex nmeae. » Ac si apertius insinuet, dicens: Intus contra me cum cordis mei dolore colloquor, et foris me a verbere judicis abscondo. Sed mens poenitentiae doloribus pressa, etiam in semetipsa constringitur, atque a cunctis delectationibus carnis forti cogitatione separatur. Ad summa proficere appetit, et tamen adhuc de corruptione corporis contradictionem sentit. Unde et apte mox subditur: « Nunquid mare sum ego, aut cetus, quia circumdedisti me carcere? » Carcere homo circumdatur, quia plerumque et virtutum provectibus ad alta exsurgere nititur, et tamen carnis suae corruptione praepeditur. Qua bene exui Psalmista deprecatur, dicens: Educ de carcere animam meam, ad confiten
Abbreviated transcription (Latin):
cordia nec surdum hunc renitentemq desƿeẽ
quod illuminatus donũ. quod sua sponte
prauis actib etiam post dona cȩcatus ẽ. quod
cecitatis sue errorib paterne sollicitudinis fla¬
gellis expiatus. quod a flagelloꝵ dolorib ad
salutis gaudia misericordię medicam̃to reduc-¬
tus est. quod quib dam culpis ocsi non grauib
subditus peccare tamen & inter flagella non
desinit: quod peccatorem suum suꝑ nas nec cõ-¬
tempta derelinquit. Cũ igitur afflictã m̃tẽ
modo ꝑ replicationen donoꝵ dđi. modo ꝑ im¬
properia actionis suȩ tanta seueritate iere-¬
pat ÷ habet in corde iustoꝵ amaritudo ani¬
me linguam suam: quȩ tanto eis subtilius
loquitur quanto & interius auditur. Unde
& nequaquã dicitur fabulabor in amaritu¬
dine anime meȩ ⁊ sed confabulabor cũ ama-¬
ritudine animę meę: quia uis doloris quȩ
peccata singula reputans torpentem animũ
add lamenta excitat : quasi ad eum uerba

Expanded text:
cordia nec surdum hunc renitentemque despexit, cordia nec surdum hunc renitentemque despexit, quod illuminatus donis, quod sua sponte pravis actibus etiam post dona caecatus est, quod a caecitatis suae erroribus paternae sollicitudinis flagellis expiatus, quod a flagellorum doloribus ad salutis gaudia misericordiae medicamento reductus est; quod quibusdam culpis, etsi non gravibus subditus, peccare tamen et inter flagella non desinit; quod peccatorem suum superna gratia nec contempta dereliquit. Cum igitur afflictam mentem modo per replicationem donorum Dei, modo per improperia actionis suae tanta severitate increpat, habet in corde justorum amaritudo animae linguam suam, quae tanto eis subtilius loquitur, quanto et interius auditur. Unde et nequaquam dicitur: Fabulabor in amaritudine animae meae, sed, Confabulabor cum amaritudine animae meae, quia vis doloris, quae peccata singula reputans, torpentem animum ad lamenta excitat, quasi ad eum verba
Abbreviated transcription (Latin):
excitati. alia in nobis etiam quȩ amplius de¬
tlcamus inuenimus. Nam sepe quod tor¬
pentes latuit. flentib iubtilius inuotescit:
& afflicta mens certiuĩ inuenit malum qͦd
fecerat & nesciebat: eiq rixa sua uerius aꝑit
quantũ aueritatis̃ pace deuiauit ⁊ quia
reatum suum cuiꝰ secũra non meminit.
hunc in se cõmota deprehendit. Sub cresceñ
quippe amaritudo penitentię uerecundanti
cordi importune ingerit quȩ illicita cõmi¬
sit. Districtum contra hec iudicem ostendit:
luppliti oꝵ. minas incutit: pauore animũ
ferit : pudore confundit ⁊ motus illicitos
increpat ÷ quietem noxie securitatis tur¬
bat: quȩ ei conditor bona contulit. que
ipse bonis illꝰ mala respondit enumerat:
quod mire abeo conditus. quod gratuito nu¬
tritus. quod rationis substantia in conditione
ditatus est. quod conditoris gr̃a uocatus. qͥd
sequi ipse uocatus noluit. qͦd uocantis miseri¬

Expanded text:
excitati, alia in nobis etiam quae amplius deexcitati, alia in nobis etiam quae amplius defleamus, invenimus. Nam saepe quod torpentes latuit, flentibus subtilius innotescit; et afflicta mens certius invenit malum quod fecerat et nesciebat, eique rixa sua verius aperit, quantum a veritatis pace deviavit, quia reatum suum, cujus secura non meminit, hunc in se commota deprehendit. Succrescens quippe amaritudo poenitentiae, verecundanti cordi importune ingerit illicita quae commisit, districtum contra haec judicem ostendit, suppliciorum minas incutit, pavore animum ferit, pudore confundit, motus illicitos increpat, quietem noxiae securitatis turbat; quae ei conditor bona contulit, quae ipse bonis illius mala respondit enumerat, quod mire ab eo conditus, quod gratuito nutritus, quod rationis substantia in conditione ditatus est, quod conditoris gratia vocatus, quod sequi ipse et vocatus noluit, quod vocantis miseri
Abbreviated transcription (Latin):
detegit: sed torpentȩ mente medicam̃tum
uulneri non apponit. Confessionis gͥ uocem
solui necesse est ut meror excuciat: ne uulnꝰ
ꝓditum sed neglectum. quo licentius iam per
humanam notitiam tangitur. indeterius
putrescat. Quo contra psalmista plagam
cordis non solum detexerat: sed detectȩ etiã
medicam̃tũ meroris adhibebat dicens. Ini¬
quitatem meam ego ꝓnuntio: & cogitabo
ꝓpeccato meo. Pronuntiando enĩ hee occul¬
tum uulnus detegit ⁊ cogitando autẽ quid
aliud quam medimentum uulneri apponit:
Sed afflictȩ menti & sua sollicite dampna
cogitanti: rixa ꝓ semetipsa oritur contra
scmetipsam. Nam cum se ad lamenta peni-¬
tentię instigat: occulta se increpatione di¬
laniat. Unde & apte mox subditur. Cõfa-¬
bulabor cum amaritudine animȩ nicȩ.
Pauore namq duini iudicii afflicti dũ
quȩdam male gesta plangimus: ipsa ui nr̃e
amaritudinis ad discutiendos nos uigilantius

Expanded text:
detegit, sed torpenti mente medicamentum detegit, sed torpenti mente medicamentum vulneri non apponit. Confessionis igitur vocem solus necesse est ut moeror excutiat, ne vulnus proditum, sed neglectum, quo licentius jam per humanam notitiam tangitur, deterius putrescat. Quo contra Psalmista plagam cordis non solum detexerat, sed detectae etiam medicamentum moeroris adhibebat, dicens: Iniquitatem meam ego pronuntio, et cogitabo pro peccato meo . Pronuntiando enim occultum vulnaliud quam medicamentum vulneri apponit? Sed afflictae menti, et sua sollicite damna cogitanti, rixa pro semetipsa oritur contra semetipsam. Nam cum se ad lamenta poenitentiae instigat, occulta se increpatione dilaniat. Unde beatus Job apte mox subdit: « Confabulabor cum amaritudine animae meae. » Pavore namque divini judicii afflicti, dum quaedam male gesta plangimus, ipsa vis nostrae amaritudinis, ad discutiendos nos vig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ salomonẽ dicitur. Qui abscondit sce¬
lera sua non dirigetur. Qui autem confes¬
sus fuerit ox dereliquerit ea: misericordiã
nequaquã ad confessionem os pandit᷑: nusi
sp̃s angustatur. Unde & apte mox ĩubdit.
Loquar in tribulatione sp̃s mei. Tribula
tio quippe sp̃s linguam cõmouet: ut reatũ
praui operus uox confessionis inpugnet. Sei¬
endum quoq ẽ quia scpe reprobi peccata
confitentur: sed deflere contempnunt. E lacti
autem culpas suas quas uocib cõfessionis
aperiunt: districte animaduersionis fletib
insecuntur. Ũ nde beatus iob post quam
seori suo non parccre spondet: tribulationẽ
mox spiritus subdidit. A cs̃ aperte loque¬
retur dicens. Sic reatum lingua loquitur
alia spiritus uagetur⁊ sed culpas loquenꝰ
uulnus apcrio: culyas uero ad corteptionẽ
cogitans salutem uulneris ex medicamine
meroris quero. Qui enim mala quidẽ quȩ
ꝑpetrauit insinuat. sed flere que insinuaue-¬
rit recusat: quasi iubducta ueste uulnus

Expanded text:
scondit scelera sua non dirigetur: qui autem confessus fuerit, et dereliquerit ea, misericordiam nequaquam ad confessionem os panditur, nisiper pavorem angustatur. Unde et apte mox subditur: « Loquar in tribulatione spiritus mei. » Tribtio quippe spiritus linguam commovet, ut reatum pravi operis vox confessionis impugnet. Sciendum quoque est quia saepe et reprobi peccata confitentur, sed deflere contemnunt. Electi autem culpas suas, quas vocibus confessionis aperiunt, districtae animadversionis fletibus insequuntur. Unde bene beatus Job postquam se ori suo non parcere spopondit, tribulationem mox spiritus subdidit. Ac si aperte fateretur, dicens: Sic reatum lingua loquitur,alia spiritus vagetur: sed culpas loquens, vulnus aperio; culpas vero ad correctionem cogitans, salutem vulneris ex medicamine moeroris quaero. Qui enim mala quidem quae perpetravit insinuat, sed flere quae insinuaverit recusat, quasi subducta veste vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
tanto fidentius spe tendit ad p̃mia: quanto
nunc robustius ꝑdurat ad laboris increm̃tum.
Qui sit decursus p̃sentis tẽporis pensat: dies
cũ oꝑib dinumerat: ne a labore uacua tͣnseãt
uite mom̃ta formidat. Aduersis gaudet ⁊ pas¬
sione reficit᷑ merore refouet᷑. qͥa subseq̃ntis
uitę p̃mus tanto se remunerari largius cõspicit.
quanto ꝑ amore illius cotidianis se mortibus
uerius impendit. Hinc nãq est quod cuies suꝑnȩ
patrie cõditori eius psalmiste uocib dicũt.
P repter te more afficimur tota die. Hinc paulꝰ
ait. Cotidie morior ꝓpter ur̃am głam fratres.
Hic iterũ dicit. Ob quã causam hȩc patior: sed
non cõfundor. Scio enĩ cui credidi. & certus
sum qͥa potens est depositũ mcũ seruare iuillũ
diem. Seĩ gͥ uiri quot labores nunc ueritati
comendantes exhibẽt: tot iam remunerationĩ
sue rignora intra spei cubiculũ clausa tenent.
Seci grauis nunc sentitur estus in opere: ut

Expanded text:
tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto tanto fidentius spe tendit ad praemium, quanto nunc robustius perdurat ad laboris incrementum; qui sit decursus praesentis temporis pensat, dies cum operibus numerat, ne a labore vacua transeant vitae momenta formidat; adversis gaudet, passione reficitur, moerore refovetur, quia subsequentis vitae praemiis tanto se remunerari largius conspicit, quanto pro amore illius quotidianis se mortibus verius impendit. Hinc namque est quod cives supernae patriae conditori ejus Psalmistae vocibus dicunt: Propter te morte afficimur tota die . Hinc Paulus ait: Quotidie morior propter vestram gloriam, fratres . Hinc iterum dicit: Ob quam causam haec patior, sed non confundor; scio enim cui credidi, et certus sum quia potens est depositum meum servare in illum diem . Sancti igitur viri quot labores nunc veritati commendantes exhibent, tot jam remunerationis suae pignora intra spei cubiculum clausa tenent. Sed gravis nunc sentitur aestus in opere, ut