comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
missu. S uñ intelligentib. utrũq inuenit᷑
insinguł. Quia qui dilig̾ dm̃. ñ põt eum ꝯtẽp¬
nere que deus p̾cepit diligi. Et qui diligit
ꝓximui. quid inco diligit nisi dm̃. Et ip̃a ẽ di¬
lectõ abom̃i mundana dilcetõe discreta. qua
ditinguens doꝰ ait. Sicut dilexi uos. Quid eͥ
nͥ dm̃ dilexit in nob̾. xlõ que he̾bamus. s ut
heremus. Sicut meclicus egros.⁊ quid meius
dilig̃. nisi salute qua cup̾ reuccareꝰ. Nõ mor

Expanded text:
ntelligentibus utrumque invenitur in singulis, quia qui diligit Deum, non potest eum contemnere quem Deus praecepit diligi; et qui diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguens Dominus ait: Sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis non quem habebamus, sed ut haberemus, sicut medicus aegrotos? et quid in eis diligit nisi salutem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mine. inihac mortali uita. s exparte ñ extoto
qr exꝑte diligimus. sicut exꝑte cognoscimꝰ.
Infinturo aũt implebitur extoto. uñ aũg.¬
feretur. s augebitur. ⁊ ĩplebitur:. Inqua ple¬
nitudine. illud p̾ceptu caritatis ĩ plebitur
iustus sine parato. quia nulla erit lex repu¬
gna̾s menti. Tunc ꝓrsus. toto corde .to. a.to.¬
si quo curendum ẽ nesciatur. Qũo aũt sciãtur.
Sinulł p̃ceptis ostenteretur. Ecce habes cur il¬
lud p̾ceptum ẽ. ꝙ hic penitus impleri ñ põt.
ħ mantatu ut cursor qui dĩn añ oĩa ⁊ p̃ om̃ib
diligit. nec tñ oĩo ꝑficit. Qũo altm mandatũ
cepta caritatis. ꝓuiroq sepe unu ponitur.
tum legis dicit instaurari .i. comineri.⁊ ĩ ple¬

Expanded text:
ac mortali vita, sed ex parte, non ex toto, quia ex parte diligimus, sicut ex parte cognoscimus. In futuro autem implebitur ex toto. Unde Augferetur, sed augebitur et implebitur. In qua plenitudine illud praeceptum charitatis implebitur: justus sine peccato, quia nulla erit lex repugnans menti. Tunc si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod hic penitus impleri non potest. hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec tamen omnino perficit. 8. Quod alterum mandatum cepta charitatis, pro utroque saepe unum ponitur; tum legis dicit instaurari, id est, contineri et imple
Abbreviated transcription (Latin):
digent tm̃ regente dño.Omĩa enim ĩ¬
digent dño ⁊ miẜ̃a ⁊ felicia. quia sine
iid miẜi ñ subleuantur. felpe hõ ñ rigͣ.¬
Item alibi nũa ẽ erga miseros. bonitaᷤᷤ
erga quoslibet. Interdum tam̾ mĩa lar
ge accipitur. ut bonitas.

Expanded text:
digent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, felix non regisericordia est erga miseros, bonitas erga quoslibet. Interdum tamen misericordia large accipitur ut bonitas.
Abbreviated transcription (Latin):
mala tolłare qmͣ sic pectare ⁊ pectãt mor¬
gr̃am alicui ĩ p̃uid̾m alt̾ius aut siminis
aut t̾rorib ac̃ditorib aliquid extorq̃ant
aut qͦsdam gͣuent ut alii tim̃tes eis ẜuiãt
ne dalia paciant᷑ tenent᷑ ad restitutom
oĩui talium si ỹsint n ͨ sint alit̾ ab soluẽ¬

Expanded text:
sic peccare et peccant morgratiam alicui in preiudicium alterius. Aut si minis et terroribus aliquid extorqueant aut quosdam gravent, ut alii timentes eis serviant ne talia patiantur, tunc tenentur ad restitutionem omnium talium si possint, nec aliter ab
Abbreviated transcription (Latin):
doꝰ uit᷑ ꝯsueta stͣrtuta int̾ ip̃m ⁊sb̾ditos
aliqͣ sponde ab lata ulła f̾raude ad hĩta
uł minis uł coacc̃one ⁊ direct̃a recipiat
ñ ce᷑ ad restitut̃em. s ex asta a se uł a su¬
sticiam uł defensionẽ qm eis d ut sit a

Expanded text:
conventa et statuta inter ipsum et subditos, aliqua sponte oblata, nulla fraude adhibita vel minis vel coactione indirecta, recipiat, non tenetur ad restitutionem, sed exacta a se vel susti
Abbreviated transcription (Latin):
go d̾i. S quia ñ oĩo equał fiebat illa y¬
mago tanquã ñ abillo nata s abeo cre¬
siłitudine. Filuis aũt ẽ imago. s ñ adi¬
maginẽ. qr equał patri. dictus ẽ homo
ligatur. ñ trinitati equał. sicut filiꝰ patri.

Expanded text:
go Dei. Sed quia non omnino aequalis fiebat illa imago, tanquam non ab illo nata, sed ab eo cresimilitudine. Filius autem est imago, sed non ad imaginem, quia aequalis Patri; dictus est ergoligatur, non Trinitati aequalis sicut Filius Patri.
Abbreviated transcription (Latin):
endu ei. ad fruend̾ eo. Inquib ꝓficit ip̃a
ñ d̾s. deus enim ꝑfectus ⁊ sũma boĩtate
plenus. nec angeri põt nec minui. Qu od
igitur ratõnał creatura fucta ẽ ad̾o: refe¬
rendumẽ ad creatoris bonitate.⁊ ad c̾at¬
re utilitate.

Expanded text:
endum ei, ad fruendum eo; in quibus proficit ipsa, non Deus. Deus enim perfectus, et summa bonitate plenus, nec augeri potest, nec minui. Quod ergo rationalis creatura facta est a Deo, referendum est ad Creatoris bonitatem, ad creaturae utili
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ oꝑans. ⁊ oo oꝑans. Oꝑans em̃ dititur. ĩ
quantu lib̾at. ⁊ p̾ꝑat uoluntate hoĩs ut
honu uelit. Cooꝑans. inquantũ eande ad¬
iunat ne frustra uelit .s. ut opus faciat
bonu. Ap̃a enim gr̾a ñ ẽ cciosa. s meretur
augeri: ut aucta mereatur ⁊ ꝑfici.
Quid sii

Expanded text:
ans, et cooperans. Operans enim dicitur, in quantum liberat, et praeparat voluntatem hominis ut bonum velit; cooperans, in quantum eamdem adjuvat ne frustrat velit, scilicet ut opus faciat bonum. Ipsa enim gratia non est otiosa, sed meretur augeri, ut aucta mereatur perfici. 10. Quid si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sui d̾i deutione est. Et io no ẽ pecca¬
tum ei. qui dimittitur ꝑpdm̃.⁊ si alii
se copulai̾unt. Contumelia eͥ creatołs
soluit ius manimonii circa eum qui
relinquitur. ne accisetur alii copłatus.
Infideł uuĩt drscedens. ⁊ indeum peccat.¬

Expanded text:
 sine Dei devotione est, et ideo non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens et in Deum et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩur uxorem sua dimittere. ⁊ uxor in¬
dimittitur. siuiro suo dicat nõ ero u¬
uor tua. nisi michi delatro cinio diuiti¬
as congeras uł mͥ solita lenotinia ex̾¬
ceas. aut sialiquid aliud facinoro su.
uł flagiciosum auiro suo expetat. ẽũc
ille si ueraciter penitens ẽ. hãtq fide
scandaligat amputabit. ¶Ex his appa¬
ret ꝙ ñ solun inficelitas s ⁊ queli¬
bet ꝯcupiscentia q̃ ꝑnitiose turpiter¬
infidelem uolente cohĩtare. nec adeo
rencare.
Si fideli liceat altera duce̾ infide
fidelem dimittat anliceat ficeli aliam
ducere. uidetur auctoritas testari ꝙ u
uente illa. alteram ducere ñ ualeãt. ã¬
br enim u̾ba apłi exponens ait. Alioci¬
si disceclitis abinuice. ⁊ uolentes co hĩ¬
tare dimittis. ⁊ alii nos copłatis adult̾i
estis. ⁊ filii qui de hac copula nascuntur
ĩmundi .i. spurii sunt. It excõ. meld̾e̾
si. Si quis hunt uxorem uirgine añt
bapismu. iiuente illa post uap̾tm

Expanded text:
imittere, et uxor vidimittitur, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congreges, vel nisi solita lenocinia exerceas, aut si quid aliud facinorosum vel flagitiosum a viro suo expetat. Tunc ille, si veraciter poenitens est, habetque fidem scandalizat amputabit. Ex his apparet quod non solum infidelitas, sed etiam quaelibet concupiscentia, quae perniciose turpiterinfidelem volentem cohabitare, nec a Deo revocare. 5. Si fideli liceat aliam ducere infidefideli discedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram ducere non valeat. Ambros. enim verba Apostoli exponens ait, si disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulatis, adulteri estis; et filii vestri qui de copula nascuntur, immundi, id est, spurii sunt. Item, 28, q. 2: Si quis habuerit uxorem virginem ante Baptismum, vivente illa post Baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitas formcatõ ẽ. ⁊ ydolatria in¬
fidelitas.⁊ auaritia ẽ ydolatna. ñ est
dubitand̾ ⁊ auariciam fornicatoe̾ ce̾.
ꝯius ergo quamlibet illicitam ꝯcu¬
piscentiam põt a fornicatoĩs gn̾e seꝑ¬

Expanded text:
infidelitas fornicado est et ydolatria infidelitas et avarida ydolatria, non est dubitandunr avaridam fornicadonem esse. Quis igitur quamlibet illiditam concupiscendam potest a fornicadonis genere se
Abbreviated transcription (Latin):
guł ites ordies angłorũ. ut tinitatis sili¬
tudo meis ĩ sinuetur ĩp̾ssa. uñ dionisius
tres ordines angłoꝵ eẽ tradit: ternos ĩ sin¬
guł ponens. Sunt enim tros suꝑicẽs: try
infenores. tres medii. Suꝑiores. semphin.
axrubin. throni. Medii dñato̾es. principat᷑
potestates. Infenores. uirtutes. archagłi.¬

Expanded text:
gulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores: seraphin, cherubin, throni; medii: dominationes, principatus, et potestates; inferiores: virtutes, archa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filius. Item sub̾a d̾i genuit fulium .i. pat̾
dem sub̾e. od̾ sic e̾ẽ intelligendum. aũg. ostẽ¬
dit dicens admaximianu. Sicut dicis sp̃c¬
genuit. Hoc si credideris ⁊ dixeris. nichil
d̾ bac re ulterius accusaberis. Hic enim u̾¬

Expanded text:
enuit Filium, qui est ae. Quod sic esse intelligendum Aug. ostendit, dicens ad Maximinum: Sicut dicis: Spirgenuit. Hoc si credideris et dixeris, nihil de hac re ulterius accusaberis. His enim
Abbreviated transcription (Latin):
Rterea consiterari oportet. inrũ
om̃s angłi eiusd̾ ordinis equales sint. Ita
ẽe quibusda placuit. S ñ ẽ ħ ꝓbabile nͤ
afẜtc̃e dignũ. quia lucifer qui fuit d̾ suꝑi
aliis excelsiores creati fuerãt. Exquo ꝑci¬
ꝑitur. ꝙ si ꝑstitiss. mordine suꝑiori fuiꝰ¬
ħ. ⁊ aliis eĩusde ordinis dignior extniss.
Sicut eiu unus ẽ ordo apłoru ⁊ alt̾ mar¬
tirũ. ⁊ tñ inapłis alii aliis st̃ digniores:

Expanded text:
terea considerari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collealiis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enim unus est ordo apostolorum, et alter martyrum, et tamen in apostolis alii sunt digniores
Abbreviated transcription (Latin):
uidam aũt diligent̃ ad t̾etlentes. u̾ba augi ꝙ¬
b supͣ ⁊ inaliis scripture locis utitur. ñ ĩ docte
tradũt uoluntate mala ⁊ actus malos ĩ
quantũ s̃. uł in qu̾ãtu actus sũt. uona ẽe.
Inquantu uõ mala su̾t. peccata ẽẽ. qui
uoluntate ⁊ actu quẽtũq uona d̾i natu

Expanded text:
uidam autem diligenter attendentes verba Aug. quibus supra et in aliis Scripturae locis utitur, non indocte tradunt voluntatem malam et actus malos, in quantum sunt vel in quantum actus sunt, bona esse: in quantum vero mala sunt, peccata esse, qui volu
Abbreviated transcription (Latin):
ginis. aut grã aut natura. uł utraq mõ. Si
nõ natura. aut diuina. aut hũana. S diuĩa
ñ. ergo aut humana natura aut ñ natura
ẽ filius hoĩs. si ñ natura. ergo grã tantu.
Et si ⁊̃ natura hũana. ũ idõ minus ꝑ gr̾a.

Expanded text:
ginis, aut gratia, aut natura, vel utroque modo. Si vero natura, aut divina, aut humana: sed divina non; ergo aut humana natura, aut non natura est filius hominis. Si non natura, ergo gratia tantum; et si etiam natura humana, non ideo minus
Abbreviated transcription (Latin):
memoretur. ꝯlõ enim ideo oꝑat̃o incarnati¬
onis sp̃m sc̃o seꝑius tribuitur. ꝙ eam ip̾e so¬
lus sine patre ac filio fecerit. s quia sp̃e ẽ can
tas.⁊ donim patris.⁊ fi.⁊ meffabili dĩ cari¬
tate. u̾bu d̾i caro fuctum ẽ. ⁊ in extimabili
dĩ dono filius d̾i sibi uniuit forma ẜ̃m. ꝯa¬
tres intelliguntur. sicut fit sepe maliis oꝑi¬

Expanded text:
memoretur. Non enim ideo operatio Incarnationis Spiritui sancto saepius tribuitur, quod eam ipse solus sine Patre ac Filio fecerit; sed quia Spiritus santas et donum Patris et Filii; et ineffabili Dei charitate Verbum caro factum est, et ineffabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi. Notres intelliguntur, sicut fit saepe in aliis operi
Abbreviated transcription (Latin):
rõ. s unius hominis sunt. Inlla uoͣ sũma
trinitate. cuius ħ imago ẽ. ñ unius d̾i sĩ
illa tria. s unus d̾s. ⁊ tres sunt ille ꝑsone
ñ una ꝑsona. Illa en tua ñ hõmo st̃.
s hominis st̃. ł ĩ homine sunt. S nũquid
possumus dicere tunitate sis ẽẽ indo̾ ut
aliquid dĩ sit. nec ip̃a sit d̾: absit. ut ħ circla¬
nerit mens᷑ intelligit. ac diligit se. sꝗa¬

Expanded text:
minis sunt. In illa vero summa Trinitate, cujus haec imago est, non unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus; et tres sunt illae personae, non una persona. Illa enim tria non homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credanit mens, et intelligit, ac diligit se; s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonas. singulantate atq solitudine ex¬
dudimus. ñ diu̾sitate. uł multiplicitatẽ
ibi ponimus. Quasi diceretur. Sine solitu¬
dine. ac singulantatez ꝑ sonas confitem̃.
hunc ẜmce̾m eius intelligas ad alteru
extitisse. si solum fuisse dicis ip̃ius uoce
argueris dicentis. Faciamus ⁊ nr̃ai. substu¬
lit enim singularitatis. ac solitudnnus in¬
telligentiam ꝓfessioꝯ sortu: quia aliquod
consortium ẽẽ nõ põt ip̃i solitario. xleq
solitudo solitarii iecipit. faciamus. nec ali¬
ens a se diceret nrãm. ¶ Attende lector hi
u̾b̾ ⁊ iuude. quia nomine consortu płali¬
tatem significauit. Pͥfessio ergo consortu
trumq dr᷑. S hac ꝓfefsione płalitatis ñ
diu̾sitatem uł multitudine posuit. s
solitudine ⁊ singłaritatem negauit. Sic
ergo cum dicimus plures ꝑsonas. uł pła¬
litatem ꝑsonarum. singłaitati ⁊ solitu¬
dinis int̾elligentiam excludimus.
ꝑ ternarium sigͥficetur cu

Expanded text:
sonas, singularitatem atque solitudinem excludimus, nec diversitatem nec multiplicitatem ibi ponimus, quasi diceretur: Sine solitudine ac singularitate personas confitemur.hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio consortii, quia aliquod consortium esse non potest ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio ergo consortiitrumque dicitur. Sed hac professione pluralitatis non diversitatem vel multitudinem posuit, sed solitudinem et singularitatem negavit. Sic ergo cum dicimus plures personas vel pluralitatem personarum, singularitatis et solitudinis intelligentiam excludimus. r ternarium significetur cu
Abbreviated transcription (Latin):
at dicere. aut ꝙ ip̾agenuit filiu. aut ꝙ ip̃a pa¬
ter nõ sit. Si aũt ip̃a pater ẽ. nec filiu genu¬
it. nõ ẽ ergo idem dicere aliquit ẽẽ patrem.
⁊gignere filium. Et ita ñ uidetur una cad̾q
ee prietas.
is. Rensiou̾ ostend̾ easd̃ ẽẽ pͥetates.

Expanded text:
 ipsa genuit filium, aut quod ipsa pater non sit? Si autem ipsa pater est, nec filium genuit, non est ergo idem dicere aliquid esse patrem, et gignere filium. Et ita non videbitur una eademque esse proprietas. 2. Responsio, ubi ostendit easdem esse proprietates.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iste sunt ille que dicuntur pat̾nitas ⁊ filia¬
tõ ⁊ ꝓcessio. uidet᷑ q ꝙñ sint eed̃ ꝓpͥctates q̃s
ponit hył. ⁊ ille quas ponit aũg̃. Siem̾ cede
funt. id̾ ẽ ergo patri ẽẽ patre. ⁊ genuisse filiũ.
Euod utiq quidam ꝯceclunt. Siaũt ħ ẽ. cuigͦ¬

Expanded text:
quae dicuntur paternitas, filiatio, processio. Videtur quod non sint eaedem proprietates quas ponit Hilarius, et illae quas ponit Aug. Si enim eaedem sunt, idem est ergo Patri esse Patrem, et genuisse Filium, quod utique quidam concedunt. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
nixta diu̾sorum sententias supͣ poitas ausq
tñ nolo unre tantatanq addignoscendũ diẽ¬
ficili putue lectorei. istam sibi mũm debere
sufficere disputait̾e. S legat ⁊ alia forte me¬
lius considerata atq tractata. ⁊ ea que hic mo¬
ueri possunit. uigilantiori atq intelligentio¬
ri si põt m̃te discutiat. Hoc firmiter renẽs. ꝙ¬
d̾s hoĩem afsũpsit. Hõ indm̃ transiuit. ñ na¬
ture u̾sibilitate. s dĩ dignat̾r̾e. ut nec d̾s mu¬
taretur inhumana sub̃am afsum̃do hoĩem. nͦ
h̾ indiuina glorificatus in deum quia muta¬
tõ. uł u̾sibilitas nature. diminutõe ⁊ aboliti¬

Expanded text:
xta diversorum sententias supra positam absque umtamen nolo in re tanta tanquam ad dignoscendum difficili, putare lectorem istam sibi nostram debere sufficere disputationem: sed legat et alia forte melius considerata atque tractata, et ea quae hic movere possunt, vigilantiore atque intelligentiore, si pos hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum. Quia mutatio vel versibilitas naturae vel diminutionem vel aboliti
Abbreviated transcription (Latin):
lus alius semꝑ fuit. Nec parris: quia pater
ẽ ingenitus. ⁊ innascibił. Nec sui: quia nulla
nasci nõ pomit. Si enim nasci pomuit potuit
ẽẽ filius. ⁊ ita mutabił ẽẽ potuit.

Expanded text:
lus alius semper fuit. Nec Patris, quia Pater est ingenitus et innascibilis. Nec sui, quia nulla nasci non potuit. Si enim nasci potuit, potuit esse Filius, et ita mutabilis esse potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
da ⁊ decorruptc̃e lignoꝵ ⁊ herbarũ ⁊ fruc¬
tiui. ⁊ d̾s auctor oĩu ẽ. Põt au̾t dici ꝙ ea
que decorporib aĩaliu maxime mortuo¬
ru nascuntur. cũ aĩalib c̾ata ñ fuerint. nͥ
potentiałr ⁊ materialiter. Ea uoͣ que ext̾ra
uł exaquis nascuntur. uł exeis q̃ t̃m gͥmi¬
nante orta sut. tũc creata fuisse ñ inꝯgnie¬
d dici põt.¬

Expanded text:
lignorum et herbarum et fructuum; et Deus auctor omnium est. Potest autem dici quod ea quae de corporibus animalium, maxime mortuorum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante orta sunt, tunc creata fuisse non incongrue dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
ua necessitate ñ solum latinus ẜmo s ͥ g
penuria coartantur. uñ au̾g. quid agretioꝵ
alitinis necessitate de in effabili trimitate
dictum sit. aperiens in .uii.ł. teni. ait. Lo
quendi ca te ineffabilib ut fari aliquo
modo possemus. dictum ẽ ag̾tis una een¬
liter enim greci accipiunt sulum. quam
latini. alat̾inis aũt dictum c̃ ina eẽiia
gi. Et ut intelligatur saltem ĩ enigmate.
placut ita dic. ut cum quereretur quid u
sint: aliquid diceretur. Que tria ẽẽ. fidesuã¬

Expanded text:
ua necessitate non solum Latinus sermo, sed penuria coarctatur. Unde Aug. quid a Graecis vel Latinis necessitate de ineffabili Trinitate dictum sit aperiens, in lib. 7 de Trin. ait, c. 4: Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo modo possemus, dictum est a Graecis, una essenliter enim Graeci accipiunt substantiam quam Latini. gi. Et ut intelligatur saltem in aenigmate, placuit ita dici, ut cum quaereretur quid tria sunt, aliquid diceretur; quae tria, tria es
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃m .s.s. donum del. nec parrem dicit eẽ.
m̃. quo ꝯplectamur ħ tria. N ceccunit aĩs.
quia suꝑ emmentia diuinitatis. usitati
eloquii facultate exceclit. Uerius enim co
sunt quid tres sunt queramus. ⁊ quid cõ¬
mune h̾ant. ꝯlon enim possunt dici tree
patres. qmͣ tantu pater ibi pater ẽ. &ler
tres filii cum nec ꝑater ibi sit filius. noc
ẽ nec filius. quid igitur tres. Sitres p

Expanded text:
 quod est donum Dei nec Patrem dicit esse men, quo complectamur haec tria. Neque occurrit animo, quia supereminentia divinitatis, usitati eloquii facultatem excedit. Verius enim cogsunt, quid tres sint quaeramus, quid commune habeant. Non enim possunt dici tres patres, quia tantum Pater ibi Pater est; nec tres filii, cum nec Pater ibi sit Filius, nec est, nec Filius. Quid ergo tres? Si tres p
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑmissus ẽ. ꝯd ocendi enĩ uolintas inẽ
cuiq ase: s potestas ad̾o. Siͨaũt ioquebatur
diabolus ꝑ ẜpente ignorante: sicut ꝑi̾er¬
guminos uł phanaticos loquitur. Serpe̾¬
te enim uelud organo ẽ usus: mouens na¬
tura eius ad exprimentos sonos u̾boru ⁊ si¬
gna quib sua monstraret uolu̾tate. Ser¬
pens ergo. nec u̾ba intelligebat. nec ratio¬
ꝑꝑ astutia diaboli. Locutus ẽ au̾t. sicut asi¬
na balaam. S hoc diabolicu. illud au̾t an¬
głicum fuit. Soni eni ⁊ mali angłi. siłr o¬

Expanded text:
se permissus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per serpentem ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, movens naturam ejus ad exprimendum sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec verba intelligebat, nec ratio propter astutiam diaboli. Locutus est autem sicut asina Balaam; sed hoc diabolicum, illud angelicum fuit, boni enim et mali angeli si
Abbreviated transcription (Latin):
uius. Scd̾m nama inpenis tenet loc̃
Que primu illi habẽt qui obenãt a
d̃o. grauissie igitur peccãt adulteri. gͣ¬
uit̾ fornicamꝰ. s cuntis his grauiugĩ¬
cestriosi. quos om̃s transcendũt ꝯͣ na¬
turam delinquentes. Uñ ang̃ d̾ adulte
rinis ꝯuiguis. adulterii malu uinat
fornicatce̾m. unctur aũt abincestu.
Pcius ẽ enim cũmatre qua cum alie¬
uro mulieris ñ ad hoc ꝯcesso utatur.
ħ execrubiliter fit inmeretrice. s exx¬
crabilius fit inuxore.

Expanded text:
Secundum namque in poenis tenet locum, quem primum illi habent qui aberrant a Deo. Gravissime ergo peccant adulteri, graviter fornicarii, sed cunctis his gravius incestuosi; quos omnes transcendunt contra naturam delinquentes. Unde Angustinus, de adult. Conjugiis: Adulterii malum vincit fornicationem, vincitur ab incestu. Pejus enim est cum matre, quam cum aliembro mulieris non ad hoc concesso utatur; hoc execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius fit in uxore.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa. &lon iudicabit d̾s uis in id ip̃m.
uł ut alii transtulerunt. nõ consurget
duplex tribulat̃o. siergo ingũt illi. ali¬
quis sacerdoti fuit ꝯfessus unu de duo
b ł trib peccatis. ⁊ d̾ illo inimicta sibi
ris tacitis: nõ ꝓ illo peccato amplius iu¬
dicandus ẽ dequo satiffecit ad arbitium
si de eo iterum iudicabitur. bis in idip̾m
iudicat d̾s. ⁊ consurgit duplex tribulat̾o.
S de his tm̃ oportet alud intelligi. qui p̃¬
sentib suppliciis mutantur ĩ bonui: ⁊ sic
ꝑseuerant᷑. suꝑ quos nõ ꝯ surgit duplex
tribulato. Qui uõ interflagella duriores
⁊ deteriores fiunt ut pharao.p̾sentib et̃¬
na ꝯnectunt. ut temporale supplitium
sit cis eterne pene initiu. uñ aũs suꝑ¬
notandu ẽ. qui dicũt illud.s. ñ iudica¬
bit ds bis in id ip̃m ad oĩa ꝑtinere flagel¬
la. quila quida hic flagelł em̾dantur.

Expanded text:
 Non judicabit Deus bis in idipsum; vel, ut alii transtulerunt: Non consurget duplex tribulatio. Si ergo, inquiunt illi, aliquis sacerdoti fuerit confessus unum de duobus vel pluribus peccatis, et de illo injunctam sibi ris tacitis, non pro illo peccato amplius judicandus est, de quo satisfecit ad arbitriumrit. Ideoque si de eo iterum judicetur, bis in idipsum judicat Deus, et consurget duplex tribulatio. Sed de his oportet illud tantum intelligi, qui praesentibus suppliciis commutantur in bonum, et sic perseverant, super quos non consurget duplex tribulatio. Qui vero inter flagella duriores et deteriores fiunt, ut Pharao, praesentibus aeterna connectunt, ut temporale supplicium sit eis aeternae poenae initium. Unde Augunotandum est, qui dicunt : Non judicabit Deus bis in idipsum, ad omnia pertinere flagella, quia quidam hic flagellis emendatur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ angłi quiꝑstiterũt. beatitudine dͥ af¬
futura p̾scierunt. atq d̾ ea certi spe exti¬
terurit. uñ quodam m̾o ĩa beati extitea̾t.
Et reuera si ita fiuissent. poss illos diciali
quo mõ fuisse beatos. alios uõ ñ quine¬

Expanded text:
uod angeli qui perstiterunt beatitudinem sibi affuturam praesciverunt, atque de ea certi in spe extiterunt, unde quodammodo jam beati erant. Et revera si ita fuisset, posset illos dici modo fuisse beatos, alios vero non, qui ne
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dõ ẽ. ꝙ sapere. uñ pater ⁊ filius simul q̃
una sapientia. quia una eẽntia. ⁊ singilla¬
tim sapĩa d̾ sapientia. sicut eẽntia d̾ eẽnia.
Etce his u̾b̾ aꝑte dicit au̾g. sapientia d̾ sapi¬
entia. ⁊ eẽntiam d̾ cẽntia. uͥ iudetur significa¬
re. q̃ sapientia sapientiam. ⁊ eẽmia et̾ntia¬

Expanded text:
e, quod sapere; unde Pater et Filius simul sunt una sapientia, quia una essentia; et sigillatim sapientia de sapientia, sicut essentia de essentia. Ecce his verbis aperte dicit Aug. sapientiam de sapientia, et essentiam de essentia, ubi videtur significare quod sapientia sapientiam, e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m d̾ĩ filiu .i. unam extrinitate ꝑsona
dm̃ ueru crede. ut diuinitate eius de na¬
ꝙ nat̾a filii sit nata denatura patris. Idem ⁊
dice̾ q̃ sub̾a sit genita de sub̾a. ⁊ sapientia de
sapientia. S ħ ita deĩminamus. Sapĩa d̾
pientia. Et filius qui ẽ diuinitas natus ẽ
te patre. qui ẽ natura diuina. Et ut exp̃ssiꝰ
dicamus: dm̃is filiu sapĩam ẽẽ depatre sa¬
pientia. ⁊ dicimus filiu sub̾a eẽ genitum

Expanded text:
m Dei Filium, id est unam ex Trinitate personam, Deum verum crede, ut divinitatem ejus de naicere quod natura Filii sit nata de natura Patris. Idem indicere quod substantia sit genita de substantia et sapientia de sapientia. Sed hoc ita determinamus: Sapientia de pientia; et Filius qui est divinitas, natus est de Patre qui est natura divina. Et ut expressius dicamus, dicimus Filium sapientiam, esse de Patre sapientia; et dicimus Filium substantiam, esse genitum
Abbreviated transcription (Latin):
tate uł necessitate. exrali sensu mn uide̾tur
accipienda ut uoluntare p̾ceclente uł ac¬
cedente in telligamus quałr ẽnoninus in¬
telligebat. Non eni ip̃e ẽ d̃s uolutate p̃rr¬
denti uł efficienti. uł uolens priusqua d̾s.
Nec uoluntate p̾cedenti ł accedenti grnuit
filium. Nec prius nolens quam generãs
genuit filium. nec prius generans qua
uolens genuit filium: uolens tam̾ genu¬
it sicut potens genuit. ⁊ bonus genuit ⁊ sa
piens genuit. ⁊ huius m̃oi. Sienim pat̃ sa¬
pietis ⁊ bonus. dr̃ genuisse filiu. cur ñ ⁊ uo¬
lens. cum ita sit deo idem ẽẽ uolentem ꝙ ẽ
ẽẽ deum. sicut id̾ ẽ ei ẽe sapientem. ꝙ ce¬
dñi. elicamus ergo. quia pat̾ sicut sapiẽs
ita uolens genuit filiu. s ñ uoluntate p̾¬
cedenti uł accedenti. Que sensum aꝑit aũg
cum patre semꝑ fuit.⁊ numqua eum ut ec̃t¬

Expanded text:
 videntur accipienda, ut voluntatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens quam generans, genuit Filium; nec prius generans quam volens, genuit Filium, volens tamen genuit, sicut potens genuipiens genuit et hujusmodi. Si enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filium, cur non et volens, cum ita sit Deo idem esse volentem, quod est esse Deum; sicut idem est esse sapientiam, piens, ita volens genuit Filium; sed non voluntate praecedenti vel accedenti. Quem sensum aperit Aug., cum Patre semper fuit, et nunquam eum ut e
Abbreviated transcription (Latin):
genitus. diciturꝯlõ gͦ recelitur arelati¬
uo p̾dicam̃to cu ĩ genitus dr̃. sicut eni
genitus ñ ad se dicitur s ꝙ exgenitore
sit: ita cum dr ingenitus nõ ad se dicitur
s ꝙ exgenitore nͥ sit ostenditur. utrum¬
u̾sum sit genitus ⁊ ingenitus. tñ ñ indi¬
cat diu̾sam sub̃am quia sicut filius ad pa¬
trem.⁊ ñ filius ad ñ patrem refertur. itage
nitus ad genitore.⁊ ñ genitus adñgeni¬
stẽdit qd̾ ingenitus relatiue dr᷑. ⁊ de solo
patre accipitur. Alia quoq nocio ẽ quade
ingenitus. alia qua pater.Atq tantum
ualet cum dicitur ingenitus. quantu ñ
genitus. ł ñ filius.
An sic̃ solus pat̾ dicit᷑
ĩ ge̾itus dici debeat ñ genitus ł ñ filius.

Expanded text:
genitus? Non ergo receditur a relatigenitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus non ad se dicitur, sed quod ex genitore sit, ita cum dicitur ingenitus, non ad se dicitur, sed quod ex genitore non sit ostenditur; utrum diversum sit genitus et ingenitus, non indicat diversam substantiam: quia sicut filius ad patrem, et non filius ad non patrem renitus ad genitorem, et non genitus ad non genistendit quod ingenitus relative dicitur, et de solo Patre accipitur. Alia notio est qua dicitur ingenitus, alia qua Pater. Atque tantum valet cum dicitur ingenitus, quantum non genitus, vel non Filius. 2. An sicut solus Pater dicitur ingenitus, dici debeat n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dr ingenitus. hoc ostenditur q̃ ñ sit fi¬
lius. S genitus ⁊ ĩgenitus ꝯmode dñr.
filius aute latine dr᷑. S ut dicatur infiliꝰ.
ñ admittit loquendi consuetudo. ꝯlicħ eͥ¬
tñ ĩtellectui demitur. si dicatur ñ filius.
ẽ in reb ꝯsiterantum. quid ł sinat e nõ
sinat dici usus ẜmonis nũ. s quis reru
ip̃aritin intellectus eluceat. nõ ergo iam
tantum dicamus ĩ genitu. s ⁊̃ ⁊ nõ geni¬
tum ꝙ tm̃ ualet. xlumquid eigo aliud di¬
cimus. quam ñ filiu. ꝯl egatiua porro ꝑ¬
ticula u̾ id efficit. ut ꝙ sine illa relatiuẽ
dicitur. eade p̾põita sub̾aliter dicatur. s
id tm̃ negatur ꝙ sine illa aiebatur. Sic̃
inaliis p̾dicam̃tis. cum dicimus homo ẽ
sub̾am designamus. qui ergo dicit ñ hõ
ẽ. ñ aliut genus p̾dicam̃ti eniuntiat.
s tantum illud negat. sic̃ iͥgo ẜm sub̾am
filius. relatiue gͥ negamus dicendo ñge¬
nitus. ingenitiłs porrg. quid ẽ iisi non

Expanded text:
sit Filius, sed genitus et ingenitus commode dicitur, Filius autem Latine dicitur. Sed ut dicatur Filius, id non admittit loquendi consuetudo; nihil tamen intellectui demitur si dicatur non Filius: qest in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non ergo jam jam tantum dicamus ingenitum, sed etiam non genitum, quod tantum valet. Numquid ergo aliud dicimus quam non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur, sed id tantum negatur quod sine illa aiebatur; sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut ergo secundum Filius. Relative autem negamus dicendo non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non
Abbreviated transcription (Latin):
genenitõnis. difert ⁊̃ ꝓrietate in nascibi¬
lititis .i. quia ẽ ingenitus un aug distĩ¬
guens int̾ ꝓͥctatem qua dr᷑ pater. ⁊ illa¬
no ẽ ħ dicere ingenitum qd̾ ẽ patre diceͣ.
quia ⁊ si filiu ñ genuiss. nichil ꝓhibeͣt
dicere eum ingenitu. Et sigignat quis¬
q filium nõ exeo ip̃e ẽ ingenitus. quia
geniti homines gignunt alios. ꝯłõ ergo
io dicitur pater. quia ingenitus. Ideqq c̃
d̾ d̾o patre utrũq dicatur. alia nocio ẽ qua
intelligitur genitor. alia qua ingenitus.
G̃ enitor enim dr̃ ad genitum .i. filiũ cu

Expanded text:
generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., distinguens inter proprietatem qua Pater Non est hoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Iigitur gm̾ que sanat ⁊ lib̾at uoluntate
ñ sit exarbitrio uoluntatis
seam pociꝰ sanet. ac p̃̾paret ut bona sit. cõ¬
sequitur ut uirtus nõ sit exlibero arbitrio.
⁊ ita ñ sit motus uł affectus m̃tis sit exli

Expanded text:
igitur gratia quae sanat et liberat voluntatem non sit ex arbitrio voluntatis, sed eam potius sanet ac praeparet ut bona sit, consequitur ut virtus non sit ex libero arbitrio, et ita non sit motus vel affectus mentis, cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
tractarõnu. hõ sponte ⁊ liu̾o.ar. cadere potu¬
tu aĩ carent. Sidemq his abstinendi abo¬
ꝑe suo potestas nulla conceclitur. eaium
ꝑecratum tenere ñ possumus. Hic aꝑte o¬
stenditur. ꝙ motus aĩ siue ad bonũ liuead

Expanded text:
c. 11: Homo sponte et libero arbitrio cadere potutu Animi careant, si denique his abstinendi ab opere suo potestas nulla conceditur, earum peccatum tenere non possumus. Hic aperte ostenditur quod motus animi, sive ad bonum sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
gnitudine peccati tales habere credendu ẽ.
Ecce quedam assignat̾o peccati in sp̃m .s. ur
tur. oppugnatõ fĩnitatis pꝰ agnitt̾̃em ⁊ inui¬
dentia gr̾t pꝰ reconciliatõe ꝙ sp̃os quetlam
obstinationis intelligi põt.illa tam̃ diffimi

Expanded text:
natione peccati tales habere credendum est. Ecce quaedam assignatio peccati in Spiritum santur, oppugnatio fraternitatis post agnitionem, et invidentia gratiae post reconciliationem, quod species quaedam obstinationis in
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ibi adiciendũ fore. nec afẜento se di¬
xisse aꝑit ita dicens. Quod quide ñ ꝯfirmaui
ħ. qm̃i putare me dixi. S tum̃ ad dendu fuit.
si inhac scelerata m̃tis ꝑu̾sitate finierit hãc
uitam. Qm̃ dequotũq pessimo in hacuita ꝯ¬
stitutoñ ẽ desꝑand̃. nec ꝓ illo inprutent᷑ ⁊̃ ora¬
tur dequo ñ desꝑatur. ¶His ub̃ insinua¬
tur pcc̃m p̾missa diffimtõe tescuptũ. tunc
solum debere diciadmorte uł insp̃m .s. cũ¬

Expanded text:
quid adjiciendum ibi fore, nec asserendo se dixisse, aperit, ita dicens: Quod quidem confirmavi, quoniam hoc putare me dixi. Sed tamen addendum fuit si in hac scelerata mentis perversitate finierit hanc vitam, quoniam de quocumque pessimo in hac vita constituto non est desperandum, nec pro illo imprudenter oratur de quo non desperatur. His verbis insinuatur peccatum praemissa definitione descriptum, tunc solum debere dici ad mortem vel in S
Abbreviated transcription (Latin):
St ⁊̃ ⁊ alia huius peccati assignatõ. ħ enim
ip̃am grãm qua ẽ re conciliatus dõ. innit̾etie
facib agitatur. Qd̾ fortasse ẽ peccare ĩ sp̃m
.s. Qd̃ peccatu dr ñ remitti. Nõ quia ñ sit itͦ¬
scendu peccanti si peniteat. s quia tanta la¬
res ẽ illius poct̃i. ut dep̾candi humilitate su¬

Expanded text:
st etiam alia hujus peccati assignatio. Hoc eniipsam gratiam qua reconciliatus est Deo, invidiae facibus agitatur, quod f. Quod peccatum dicitur non remitti, non quia non sit ignoscendum peccanti, si poeniteat : sed quia tanta labes est illius peccati, ut deprecandi humilitatem su
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia ad ducit. Paganus ẽ hodie. indeu̾
infiteł ẽ hodie. ħ̾rticus ẽ hodie. scismaticus ẽ
hodie. quid si cras amplectatur catholicam
pace ⁊ sequatur catholica uĩtate. Qiuid si i¬
sti quos in quocũq gnͣe heroris notas ⁊ tñꝗͣ
desꝑatissimos dampnas: añt qua finiant

Expanded text:
ei adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant
Abbreviated transcription (Latin):
retica prauitas. seu mundana cupiditas
arripiunt. mox omĩu ꝓsternent ĩ ima ui¬
mifsa peccata ubi frat̾na caritas ñ ẽ. aꝑtis¬
sime dominus ĩ enangłio docet in illo ẜuo
a quo dñs dimissu debitu peciit eo ꝙ ille
ꝯ ẜuo suo debitum nollet dimitere. ¶ His
auctoritatib ĩnituntur. qui dñt peccatã¬

Expanded text:
ravitas haeretica, seu mundana cupiditas ravitas haeretica, seu mundana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vimissa peccata, ubi fraterna charitas non est, apertissime Dominus in Evangelio docet in illo servo a quo dimissum dominus debitum petiit, eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere. His auctoritatibus innituntur qui dicunt peccata
Abbreviated transcription (Latin):
redire. subditis se muniunt testuoniis.
uitem si alter malterum peccet alioquin
d̾s repetit dimissa. Sienuim contemptus
fui̾t inhis sine dubio reuocabit sententi
głio de Ruo nequam legitur. qui inẜ̃uũ
lia que ei inbapto sunt dimissa. It gg exdic¬
tis euangłicis ꝯstat. qr ⁊ si n̾ excordẽ dimit¬
tunus ꝙ innos delinquitur. ⁊ ħ rursu exi¬
gitur qd̾ iam nob̾ ꝑpenitentiam. dimissu
fuisse gaudebamus. Item aũg inomelia qͣ
S ego prius dimissi dimitte uł postea. Nã
si nõn dimiẜis renocabo te. ⁊ quicquid di¬
miẜam replicabo tibi. Item. Qui diuini
beneficii oblitus. suas uult uindicare ĩ iu¬
nas. nõ solum defuturis peccatis ueniã
ñ merebitur. s ⁊̃ preterita qua iam sibi
dimissa credebat. ad uindictam ei replicabũ¬
tur. It. beda. Suꝑ lũc. Reuertar indomũ me¬
am.⁊c̾. T̃imendus ẽ iste uersiculus ñ expo¬
nendus. ne culpa quam ĩ nob extintam cre¬
debamus ꝑ incuriam nos uacantes oppri¬

Expanded text:
redire, subditis se muniunt testimoniis.icem, si alter in alterum peccat; alioquin Deus repetit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiagelio de servo nequam legitur, qui in conservum lia quae in Baptismo sunt ei dimissa. Item Gregor.: Ex dictis evangelicis constat qtimus quod in nos delinquitur, et hoc rursum exigitur quod jam nobis per poenitentiam dimissum fuisse gaudebamus. Item August., super Lusi ego prius dimisi, dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita quae jam sibi dimissa credebat ad vindictam ei replicabuntur. Item Beda: Revertar in domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ad tp̃t carne ⁊ aĩam seꝑaui s nentr mi
auerbo dĩ. Caro igitur ponit ⁊ sumit atuma:
u̾ potestate sua. s potestate inh̾itantis carie
teitatis. Hic enidẽter traditur. nec aiãmi nec
soluta fuerit unio. uñ aug. contra feu̾tianũ.
te fons aruisset. Sensit igitur morte parti
riento ñ dexuit. sicut nintero miginis ꝯna¬
scendo formauit. Mortuus ẽ ergo ñ discede̾¬
dese ruisse carne ĩ morte ⁊ uita ñ discesisse
amortuo: ⁊ ꝙ sponte tradidit sy̾m. ñ alius ex¬
xͥ sp̃m: ⁊ tam̃ quasi arbiter eruendi suspendẽ¬
at incruce.⁊ oĩa cõmouebat. S uñ emisit :
Excarne qͦ emisit: ad patrez. Qua ratc̃e x̾ dicit̃¬

Expanded text:
m a Verbo Dei. Caro ergo ponit et sumit animam, non potestate sua, sed potestate inhabitantis carnem deitatis. Hic evidenter traditur nec animam nec csoluta fuerit unio. Unde Aug. contra Felicianum: ae fons aruisset. riendo non deseruit, sicut in utero Virginis connascendo formavit: et sic seruisse carnem in morte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius ex et tamen quasi arbiter exuendi suscipienat in cruce, et omnia commovebat. Sed unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem. 4. Qua ratione Christ
Abbreviated transcription (Latin):
illud domini u̾bum. ego pono aĩam mea u̾
iteru suma ea.nemo tollit aĩa mem ame.¬
s ego pono eam. Ame ip̃o potestate habeo po¬
dicit emissa. A quo emifĩa ẽ. Ase ip̃a ñ ẽ emis¬
sa quia se ip̃am ñ posuit. nec u̾bui animam
posuit uł carne. Caro ergo aĩam posuit. s po¬
testate inse marientis deitatis.Potentia gͣ d̾i

Expanded text:
illud Domini verbum: Ego pono animam meam, ut iterum sumam eam; nemo tollit eam a me, sed ego pono eam; a meipso potestatem habeo podicit emissam. A quo emissa est? A seipsa non est emissa, quia seipsam non posuit; nec Verbum animam posuit, nec carnem. Caro ergo animam posuit, sed potestate in se manentis deitatis. Po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ħ eẽt uonu ꝓfecto huius auctordeus¬
ẽẽt. quiẽ auctor oĩs roni. Qs si huius
auctor d̾s ẽ. eo ergo auctore. hõ ag̾ ma¬
lum ⁊ ita eo auctore hõ fit ceterior. Et
si eo auctore fit deterior t̃c eo uolente sõ
fit deterior. Idem em ẽ dr̾e aliquid fie̾¬
ri d̾o auctore ꝙ d̾o uolente. dd̾ añt auc̃
tort. hõ n̾fit deterior. ergo nec dõ nolen
onũ aꝑte ast̾ruit aminori ita dicens.
ꝯlullo sapiente hole.auctore fit homo de¬
terior. T̃anta enim c̃ ista culꝑa qui ĩ sapi¬
cure hoĩe cadere naquit. Est aũt d̾s oĩ ho¬
mine sapienti p̾stantor. Multo minus
igitur do̾ auctore fit h̾ deterior ẽ. Multo e
p̾stintõr ẽ di uoluntas: qua hominis sa¬
pientis. ¶o aũt auctore cum dicitur. illo
uolente dr̾. Est ergo uicium uolu̾tatis.
quo ẽ ho̾ deterior. Quod uitiu silongr ab¬
ẽ adĩ uoluntate. ut rõ docet. aquo sit q
rendum ẽ. ¶ Etce aꝑte hic dicit aũg tõ

Expanded text:
et bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est auctor omnis boni. Quod si hujus Deus auctor est, eo ergo auctore homo agit mala, et ita eo auctore homo fit deterior. Et si eo auctore homo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem est enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente: Deo autem auctore homo non fit deterior, ergo non Deo volent aperte astruit a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo epraestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis est. Illo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei voluntate, ut ruaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo
Abbreviated transcription (Latin):
latiuu. ꝙ tam̾ relatiuu ñ ẽ accitens.
quia ñ ẽ mutabile. ¶ Ecce diu̾sum eẽ
dicit ẽẽ patrem. ⁊ ẽe filiu. Qd̾ iuxta rati¬
ocm p̾dictam accipi oportet. quia .s. alia
notio ẽ qua ẽ pater. alia qua ẽ filius

Expanded text:
lativum; quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutabile. Ecce diversum esse dicit esse Patrem et esse Filium, quod juxta rationem praedictam accipi oportet, quia scilicet alia notio est qua est Pater, alia qua est Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
scm. quia ñ ea nord̃e patet ẽ pater. qua
sensu conceclinus. quia aluid ẽ eẽ patte.
⁊ aliud ẽ ẽe filium quia alia not̾o ẽ qua
pater ẽ pater.⁊ alia qua filius ẽ filius. S
si transponas ut dicas aliud ẽ patrem ẽẽ
aliud ẽ filiu ẽe. uariatur intesligentia ⁊
ĩo ño conceclitur. Est enim sensus talis.
ac sĩ dicatur. Aliud ẽ quo pater ẽ. no ꝗd
pater s ẽ. ⁊ aliut quo filius ẽ nõ quide
fllius s ẽ ꝙ penitus falsum ẽ. eo enim
naturam. At filius eod̾s est. quo pater
ẽ d̾s. Eo igitur filius ẽ: quo pater᷑ ẽ. Et
itt item ẽ patrem ẽẽ. ⁊ fuium ẽẽ. s noẽ

Expanded text:
m; quia non ea notione Pater est Pater, qua sensu concedimus quod aliud est esse Patrem, et aliud est esse Filium; quia alia notio est, qua Pater est Pater, alia qua Filius est Filius. Sed si transponas, ut dicas: Aliud est Patrem esse, aliud Filium esse, variatur intelligentia; et ideo non conceditur. Est enim sensus talis ac si dicatur: Aliud est quo Pater est, non quidem Pater, sed est; aliud quo Filius est, non quidem Filius, sed est; quod penitus falsum est. Eo enim sentiam vel naturam; at Filius eo Deus est, quo Pater Deus est. Eo ergo Filius est quo Pater est, et ita idem est Patrem esse quod Filium
Abbreviated transcription (Latin):
ui ineod̾ ł ꝯtinue ostendit qu̾o pater di
um filii quia genuit eum. ⁊ patre. ⁊ fi¬
liu e̾e̾ principium sp̃c sc̃i. quia sp̃c sc̃s ꝓ¬
gignens ad id ꝙ gignit pͥncipiu ẽ. pat̾ ad
filiu pͥncipui e quia genuit eum. utrum
dictum c̃ de patre ꝓcedit: nõ parua q̃stio
ẽ. Qd̾ si ita ẽ : no̾ iam pͥncipiu eiꝰ rei tm̃¬

Expanded text:
ibro continue ostendit quomodo Pater dicum Filii, quia genuit eum; et Patrem et Filium esse principium Spiritus sancti, quia Spiritus gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium principium est, quia genuit eum. Utrum dictum est, De Patre procedit, non parva quaestio est: quia si ita est, non jam principium est ei t
Abbreviated transcription (Latin):
stolus. Uñ ut ur respondeum nec illas
nuptias debeo dampnare nec ei uere¬
cundia numerositatis auferre. ꝯł ec
contra hũane uerecundie sensui audo
dicere ut queciens uoluerint nibant.
noc ex meo corde p̾ter scripture auctori¬
tatẽ. quots lib nupnias dapnare. Id̾e̾
testat ier. Ego nunc lib̾a uoce exclamo.
nec dampnanti meccłia digana ĩ mo
bigamos a sacerdotali honore. uł ordĩe¬
excludit. S hoc nõ facit ꝓuitio digami¬
e. ĩmo ꝓsacram̃ti uirtute. ut sit una
unius. sicut unica muci. ¶ Iuut tñ
cesariensis ꝯcilii udetur ĩnuere. diga¬
mia ẽẽ peccatu. Pb̾rm inquid ĩnup
tus digami prandere ñ ꝯuenit. quia
cum penitentia uigamus indigent qͥ¬
erit ꝑbr qui tulib iniptus possit pre¬
uere ꝯsensu. S ħ de illo intelligi pot
qui prime uxori insidiatus putatur

Expanded text:
ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo condemnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre, nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere, ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde praeter Scripturae auctoritatem quantaslibet nuptias damneso: Ego nunc libera voce exclamo, nec damnari in Ecclesia bigamam, imo bigamos a sacerdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, bigamiam esse peccatum. Presbyterum, inquitiis bigami prandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus indigeat, qer qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insidiatus putatur
Abbreviated transcription (Latin):
cumruo in uapto peci delcatur.⁊ satisfat̾o ex¬
terior ñ imputetur. qr car penalitas tui pro
peccato ad iecti sumus. ñ tollatur. Hoc ĩo
tp̃rał pea tm̾ manet. ut illa uita studios ius
queratur que et it apenis om̃ib aliena. Iõ
⁊̃ manet. ut sit fideli certandi materia. ⁊ iũ¬
cendi. cecasio. qui ñ uincẽt. si ñ pugnaret.

Expanded text:
Cum vero in Baptismo peccatum deleatur, et satisfactio exterior non imputetur, quaeritur cur poenalitas cui pro peccato addicti sumus non tollatur. Hoc ideotemporalis poena tamen manet, ut illa vita studiosius quaeratur, quae erit a poenis omnibus aliena. Ideo etiam manet, ut sit fideli et certandi materia, et vincendi occasio, qui non vinceret si non pugnaret,
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝓposuit se ẜuatur uotu uirginita
uaturam uirginitate. nͥ aliter d̾s reuela¬
ret. Cõmittes ergo uirginitatẽ suã diuĩe
dispositõi ꝯsensit incarnale copulã. Nõ
illam appctendo: s diuine ĩ spiratõi ĩ inro¬
q obecliendo. Postea nõ simul cũ uiro la
ri ꝯ sensu uoueratis. amibo ꝑseuerant᷑ red¬
derr deburstis. a quo ꝓpõito si lapsus ẽ iue.
tu salte ꝑ seuem. ꝯõ quia pariter tẽꝑabu¬
tis acõmixtioe carnali. iõ maritus tuus cẽ
destiterat: ĩmo uõ tanto sanctius ꝯiuges
manebatis. qu̾ãto sanctõra ꝯcordit̾ placi¬
ta ẜuabatis. Pfectum fuit igitur mariẽ
⁊ ioseph ꝯugiu insãtate. ꝑfectu ⁊̃ fuit ẜ¬

Expanded text:
uirginem erseueraturam uirginem nisi ei deus aliter reuelaret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carnalem copulam non illam appetendo, sed diuine inspiratque obediendo; postea vero simul cum viro labconsensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate.
Abbreviated transcription (Latin):
quia nullu adulteriu. sacram̃tũ. quia
nullũ diuortiui. Soliis ibi nptiał ꝯcubi¬
tus ñ fuit. quia incarne pecr̃i fieri ñ pote¬
rat sine pudenda ꝯcupiscentia cartus q̃
accidit expecato. sinc qua ꝯcipi noluit. q
sine poccato futurus erat. Et licet ñ inter¬
fuerunt uẽ. m̃te ñ carne. sicut ⁊ parentos.
Quamuis amb̃r. Inł. de patriarchis dicat.

Expanded text:
quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium: solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet non interfuerunt mente, non carne, sicut et parentes; qu