comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
błitatem cohẽntie aut discoh̾en¬
tabłitas coh̾entie. qñ res rei alt̾ius
gnĩs ita coheret. ut eam mutet
⁊ ip̃a mutet᷑. ut ẽ cibus incorꝑat᷑.¬
⁊ cib mutat᷑ in carnẽ. ⁊ caro mu¬
tatur in fortiorem. Uł qñ res rei
ita coheret. qd̾ ip̃a ñ mutat᷑. ⁊¬
illam mutat. sic̃ sapr̃a ẽ accedit
aĩe mutat in melius aĩam. qd
facit eam sapientiorẽ. ip̃a uero
ñ mutat᷑. Uł certe qñ res ita rei
coheret qd̾ ipã qͥdem mutat᷑. ⁊
illam ñ mutat. sic̃ hũanitas di¬
uinitati cohens. diuinitas hũa¬
nitatẽ mutauit. qr digniorẽ ⁊
meliorem fecit. ip̃a uero ñ ẽ mu¬
tata. Mutabłitas uero discoh̾en¬
tie ẽ. qñ res que una ÷ in aliam
ita mutat᷑. ut mutet᷑ parit̾ acci¬
dens ⁊ subiectũ. qd̾ factũ ẽ c̃ aqͣ
mutata ÷ in uinũ. Ibi enĩ sic
unũ tͣnͣsiuit in aliud. ut ⁊ ca̾lor
⁊ sapor aque tͣnsiret in colorem
te subiecto mutent᷑ accidentia.
qd̾ fit qñ fenũ tͣnsit in uitrum.

Expanded text:
discohaerentabilitas cohaerentiae, quando res rei alterius generis ita cohaeret, ut eam mutet et ipsa mutetur, ut cum cibus incorporatur, cibus mutatur in carnem, et caro mutatur in fortiorem. Vel quando res rei ita cohaeret, quod ipsa non mutat, et illam mutat, sicut sapientia cum accedit animae, mutat in melius animam, quod facit eam sapientiorem, ipsa vero non mutatur. Vel certe, quando res ita rei cohaeret, quod ipsa quidem mutatur, et illam non mutat, sicut humanitas divinitati cohaerens, divinitas humanitatem mutavit, quia digniorem et meliorem fecit; ipsa vero non est mutata. Mutabilitas vero discohaerentiae est, quando res quae una est, in aliam ita mutatur, ut mutetur pariter accidens et subjectum; quod factum est, cum aqua mutata est in vinum. Ibi enim sic vinum transivit in aliud ut et color et sapor aquae transiret in colorem te subjecto, mutentur, accidentia, quod fit, quando fenum transit in vitrum,
Abbreviated transcription (Latin):
usum ñ hñt. ea que uos qͣi stercus
respuitis audirent mł̾ta deuotio¬
ne. młtis lacͥmis ea sibi ꝯꝑarent.
Exemplum andite. Nunqͥd in tp̃r
famis in porta samarie capd̾ asi¬
ni.⁊ qͣrta pars cadi stercoris colũb¬
ni młto empta p̾cio ꝑhibent᷑ Qui
sunt famelici: Qui esurrunt ⁊
sitiunt iusticiã. famelici erant
paruuli petentes panẽ.⁊ ñ erat qͥ
frangeret eis. Hii sunt in porta sa¬
marie. c̃ solliciti de se m̃tem incipi¬
unt custodire. ꝑ portam enĩ initi¬
um. ꝑ samariam figurat᷑ custo¬
dia. Nam samaria custodia dr̃.
In porta gͥ samarie capd̾ asini uẽ¬
dit. qui in custodia m̃tis. int̾ la¬
boris ona. int̾ hoĩum maledcã. in¬
ter aculeos tẽptationũ. int̃ minas
potentium exẽplum patientie fo¬
ris ostendit. sciens qr inde dignũ
penitentie fructum acquiret. ꝑ
capd̾ si qͥde̾ asini exẽplũ patĩe figa¬
tur. Erait aũ asini capd̾. qͥ penitẽ¬

Expanded text:
usum non habent, ea quae vos quasi stercus usum non habent, ea quae vos quasi stercus respuitis audirent; multa devotione, multis lacrymis ea sibi compararent. Exemplum audite. Nunquid in tempore famis in porta Samariae caput asini et quarta pars cabi stercoris columbini multo empta pretio perhibentur? Qui sunt famelici? Qui esuriunt et sitiunt justitiam. Famelici erant parvuli petentes panem, et non erat qui frangeret eis. Hi sunt in porta Samariae cum solliciti de se, mentem incipiunt custodire. Per portam enim initium, per Samariam figuratur custodia, nam Samaria custodia dicitur. In porta igitur Samariae caput asini vendit, qui in custodia mentis inter laboris onera, inter hominum maledicta, inter aculeos tentationum, inter minas potentiae, exemplum patientiae foris ostendit; sciens, quia inde dignum poenitentiae fructum acquiret. Per caput siquidem asini exemplum patientiae figuratur. Emit autem asini caput, qui poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
tando. medullam incorporent
oꝑando. furfur enuttant suꝑflu¬
erogare subiec̾tis. Uñ illa colũ¬
bar̃ columba. q̃ rostrum ñ huit
uñ morderet cũ detͣhe̾t᷑ ei. nͨ un¬
gues uñ lederet c̃ occid̾et᷑: uͭ fel
c̃ad amaritudinẽ ꝓuocaret᷑. ẽ pł¬
los pascẽt ait. Multa habeo uob̾
dicere s ñ potestis portare mͦ. ne
forte ex inconsid̾ata ciboꝵ distri¬
butione iecur rumꝑet᷑. Cum gͥ p̾
latus subrectis locuturꝰ ꝯsid̾ãt. qͥd.
distribuit. ut ⁊carnalib carnalia.
⁊ spĩcalib spĩtalia ꝯparet. ꝓ capa¬
citate ingenii ⁊ deuotione. qͣi colũ¬
ba inforamine petre pullos pascit.
uos ip̃i filii mei. qui satis incon¬
siderate fateor de ore mõ frum̃tum¬
d̾i recipitis. testimoniũ phibete. scru
loqͥm᷑. cotidie uos ãmonemꝰ. s ex
ipa cotidiana ꝯsuetudine. u̾bũ d̾i
in fastidium plerisq ꝯu̾sum ẽ.
Certũ si illi qui audiendi u̾bum d̾i

Expanded text:
tando, medullam incorporent tando, medullam incorporent operando, furfur emittant superfluerogare subjectis. Unde illa columbarum columba, quae rostrum non habuit, unde morderet, cum detraheretur ei; nec ungues unde laederet, cum occideretur; nec fel, cum ad amaritudinem provocaretur; cum pullos pasceret, ait: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare mundo : ne forte ex inconsiderata ciborum distributione jecur rumperetur. Cum igitur praelatus subjectis locuturus, considerat, quid, distribuat, ut ex carnalibus carnalia, et spiritualibus spiritualia comparet, pro capacitate ingenii, et devotione, quasi columba in foramine petrae pullos pascit. Vos ipsi, filii mei, qui satis inconsiderate, fateor, de ore meo frumentum recipitis, testimonium perhibete, scrutloquimur, quotidie vos admonemus; sed ex ipsa quotidiana consuetudine verbum Dei in fastidium plerisque conversum est. Certe, si illi qui audiendi verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tis ĩmunde. In pͥmogenito bouis
arat. c̃ mens adhuc ex nouitate las¬
ciua. ꝓfunda rimatur. Primiti¬
as frugum.⁊ pͥmogenitoꝵ reti¬
nent. c̃ ĩ initio ꝯuersi oĩs appro¬
bant cogitationes suas uł oꝑa.
S hec potiꝰ deo ꝯmittenda sunt.
⁊ scd̾m legis decretũ offe̾nda deo.
Teneant gͦ ⁊ allidant paruulos
suos ad pet᷑m. ⁊ sic̃ pulli colũbe
in nidulo se reprimant. ne forte
c̃sine alis uolare uolunt. apet᷑
cadant.⁊ unguib milui pate¬
ant. Ibi qͥppe alendi sunt. s a tẽ¬
pore in tẽpus.⁊ in m̃sura. ne for¬
te iecur rumpat᷑.⁊ ip̃a tritici me¬
dulla qͣi stercus uomitu egerat᷑.
Hinc ẽ qd̾ in porta samarie qͣrta
pars cadi stercoris colũbini. tẽꝑe
famis młto uendebat᷑ p̾cio. Sic ni¬
mir̃ qñ fit ut abundantia ci¬
bi. ip̃e pler̃q delicie in fastidiũ
ꝯu̾tantur. S ut subiecti cibum
ũ̾bi d̾i appetant audiendo. reti¬
neant intlłigendo. decoqͣnt retͣc¬

Expanded text:
tis immundae. In primogenito bovis tis immundae. In primogenito bovis arat, cum mens adhuc ex novitate lasciva profunda rimatur; primitias frugum et primogenitorum retinent, cum in initio conversionis approbant cogitationes suas vel opera; sed haec potius Deo committenda sunt, et secundum legis decretum offerenda Deo. Teneant ergo et allidant parvulos suos ad petram, et sicut pullos columbae in nidulo suo reprimant, ne forte dum sine alis volare volunt, a petra cadant, et unguibus milvi pateant. Ibi quippe alendi sunt, sed a tempore in tempus, et in mensura, ne forte jecur rumpatur, et ipsa tritici medulla quasi stercus vomitu egeratur. Hinc est, quod in porta Samariae quarta pars cabi stercoris columbini tempore famis multo vendebatur pretio . Sic nimirum quandoque sit, ut abundantia cibi ipsae plerumque deliciae in fastidium convertantur. Sed ut subjecti cibum verbi appetant audiendo, retineant intelligendo, decoquant retrac
Abbreviated transcription (Latin):
magnis ⁊ in mirabłib suꝑse am¬
bulare. uolunt alta cogitatiõe
pet̾ẽ. c̃ nichil p̾ter ima cognosc̾e̾
sciant. misertam suã a ꝯspectu
cordis eliminant. ⁊ fieri uolunt
maiestatis scrutatores .⁊ ea que
supͣ ipõs sunt cognosce uolunt.
⁊ nũdum se ipõs cognosẽt. Lac
ñdum sugg̾e̾ scuint. ⁊ iã panem
rodunt. Ideo gͦ oppressi agła. in
ip̃am pler̃q infidelitatem cadt̃.
altum se erigit. tanto gͣuiꝰ ab
alto cadit. Ubi enĩ blasphemie
u̾mis fidei radicem corrodit. om̃s
uͥtutũ ramos necesse ẽ exsiccari.
Ubi blasphemue spẽ. edificii ñ dũ
bñ solidati ledit fundam̃tũ. o¬
portet ut ⁊ ip̃m labefiat edificiũ.
Est enĩ ꝯtͣlegem arare in pͥmoge¬
nito bouis. seruare frugum pri¬
mitias. pͥmogenita retinere.⁊
arboꝵ preputia ñ cͥc̃cidere. A pre¬
latis tales increpandi sunt. qd ni¬
mir̃ comedunt fructũ arboris in¬
cirẽcise. cũ intendunt oꝑib men¬

Expanded text:
magnis et mirabilibus super se ammagnis et mirabilibus super se ambulare volunt, alta cogitatione petere, cum nihil praeter ima cognoscere sciant, miseriam suam a conspectu cordis eliminant, et fieri volunt majestatis scrutatores, et ea quae supra ipsos sunt cognoscere volentes, et nondum seipsos cognoscunt; lac nondum sugere sciunt, et jam panem rodunt. Ideo ergo oppressi a gloria, in ipsam plerumque infidelitatem cadunt,altum se erigit, tanto gravius ab alto cadit. Ubi enim blasphemiae vermis fidei radicem corrodit, omnes virtutum ramos necesse est exsiccari: ubi blasphemiae spiritus aedificii nondum bene solidati laedit fundamentum, oportet ut et ipsum labefiat aedificium. Est enim contra legem arare in primogenito bovis, servare frugum primitias, primogenita retinere, et arborum praeputia non circumcidere . A praelatis tales increpandi sunt, quod nimirum comedunt fructum arboris incircumcisi, cum intendunt operibus men
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mariã amauit. Qͥcqͥd igitur
curꝰ ad petͣm refugiat. qr ualde
ẽ ꝑicłosum aliqͥd p̾ter d̾m cogi¬
tare. tnsitoria cogitando ꝯsid̾are
Uanitas si qͥd̾e uanitatũ ⁊ oĩa
uanitas dixit eccłiastes. Si aũ
ut foris respiciat extͣ petͣm emt¬
tit capd̃. corpore tñ a petͣ ñ recedat¬
.i. si forte ꝑ subitã tẽptationem
in infimis ⁊ caducis m̃tem poñ.
a ꝓposito bone actionis ñ exorbi¬
tet. spem int̾ tẽptationes in xp̃õ
ponens qͥ facit in cẽptatione ꝓ¬
uentum. Cogitando nãq tͣnsito¬
ria more columbe doleat ⁊gemat.
qr nichil ẽ in mundo penitus nͥ
dolor ⁊ gentꝰ. Cuncta enĩ cadu¬
ca sunt ⁊ tͣnsitoria. In foramine
petre pullos nutͥt. c̃ in aliqͣ religi¬
onis distͣctione. u̾bi d̾i frum̃to
subiectos reficit. S qr sunt qͥd̾a
qui in religionis feruore nouiti¬
o int̃amaritudines temptationũ
absq deuotioĩs siue ꝯtemplatio¬
nis alis. plus ꝙͣ oportet saꝑe.⁊ in

Expanded text:
et Mariam amavit. Quidquid igitur curus, ad petram refugiat, quia valde est periculosum, aliquid praeter Deum cogitare, transitoria cogitando considerare. Vanitas siquidem vanitatum, et omnia vanitas, dixit Ecclesiastes . Si autem ut foris respiciat, extra petram emittit caput, corpore tamen a petra non recedat. Si forte per subitam tentationem, in infimis et caducis mentem ponit, a proposito bonae actionis non exorbitet; spem inter tentationes in Christum ponens, qui facit in tentatione proventum. Cogitando namque transitoria, more columbae doleat et gemat, quia nihil est in mundo penitus, nisi dolor et gemitus. Cuncta enim caduca sunt et transitoria. In foramine petrae pullos nutrit, cum in aliqua religionis districtione verbi Dei frumento subjectos reficit. Sed quia sunt quidam, qui in religionis fervore novitio inter amaritudines tentationum absque devotionis, sive contemplationis alis, plusquam oportet sapere, et in
Abbreviated transcription (Latin):
qr hodie symeonis ⁊ anne sollẽp¬
nis memoria celebrat᷑. qui xp̃o
obuiam uenerunt in templo. qñ
parentes eiꝰ tulerunt eum. ut
sisterent .i. offẽndo eum dnõ
presentarent.Tsatis digne. Nã
symeon obediens.anna grã
int̾pretatur. Orã qͥppe m̃tem
mouet ad fidem. obedientia mo¬
tam ꝓmouet ad oꝑationẽ. Grã
m̃tem mouet ut uelit. obedĩa¬

Expanded text:
meonis et Annae solemnis memoria celebratur, qui Christo obviam venerunt in templo; quando parentes ejus tulerunt eum, ut sisterent, id est offerendo eum Domino praesentarent. Et satis digne. Nam Simeon obediens, Anna gratia interpretatur. Gratia quippe mentem movet ad fidem, obedientia motam promovet ad operationem. Gratia mentem movet, ut velit, obedi
Abbreviated transcription (Latin):
głe crucifixissent. Sic̃ tñ nec
om̃ino manifestari uoluit. Sͦ
nec penitus abscondi. qr ⁊ ali¬
quomͦ manifestari uoluit. ne
infidelitas in ueniret locum
⁊ tñ abscondi. ut fides hr̃et me¬
ritum. Ergo sapĩa que in sui na¬
tura ĩmutabił erat. sub nr̃a mu¬
tabłitate uoluit abscondi. ut
ꝑ assumptam mutabłitatem
ad ĩmutabłitatẽ mutarem᷑. uł
ut melius dicam ĩmutaremur.
Mutabunt᷑ eñ ꝑfidi s ñ ĩmu¬
tabunt᷑. qr in illo ñ mutabunt᷑.

Expanded text:
e crucifixissent. Sicut tamen nec omnino manifestari voluit, sic nec penitus abscondi, quia et aliquo modo manifestari voluit, ne infidelitas inveniret locum, et tamen abscondi, ut fides haberet meritum. Ergo sapientia quae in sui natura immutabilis erat, sub nostra mutabilitate voluit abscondi, ut per assumptam mutabilitatem ad immutabilitatem mutaremur, vel ut melius dicam, immutaremur. Mutabuntur enim perfidi, sed non immutabuntur, quia in illo non mutabuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uerbum in ore cuo. Nichil ẽgͦ
aliud u̾bum in ore sapientis
ꝙͣ thesaurꝰ desiderabił in ore
sapientis. Thesaurus ergo uer¬
bum ⁊. S aliud ẽ uerbũ in ore
carnis. aliud in ore cordis. Illic
u̾bum intͥnsecũ ⁊ absconditum.
ibi u̾bum extͥnsec̃ ⁊ manifestũ.
Nam de ore cordis scriptum ẽ.
Os iusti meditabitur sapĩam.
De ore sũmi patͥs hoc ẽ de ore cor¬
dis hoc u̾bum eructatum ẽ. Eruc¬
tauit ait cor meum u̾bum boñ.
Quid ẽ cor ꝑatͥs: Qd̾ alibi dr̃. ute¬

Expanded text:
est Verbum in ore tuo . Nihil est ergo est Verbum in ore tuo . Nihil est ergo aliud verbum in ore sapientis, quam thesaurus desiderabilis in ore sapientis. Thesaurus ergo verbum est. Sed aliud est verbum in ore carnis, aliud in ore cordis. Illic verbum intrinsecum et absconditum; ibi verbum extrinsecum et manifestum. Nam de ore cordis scriptum est: Os justi meditabitur sapientiam . De ore summi Patris, hoc est de ore cordis hoc verbum eructatum est. Eructavit, ait, cor meum verbum bonum . Quid est cor Patris? Quod alibi dicitur ute
Abbreviated transcription (Latin):
semine qd̾ ꝓmissum ẽ abraham.
in semine cuo heredicabunt õs
gentes. Ĩ it̾m ysaias. Nisi dñs
sabaoth reliquisset nobis semen
qͣi sodoma fuissemꝰ. Ergo agri sa¬
tio fuit filii missio siue incar¬
natio. Quid gͥ angło uirgo res¬
pondit: Ecce ait ancilla dñi.
Qm ꝯuenient̾. ⁊ uere dixisse po¬
tuisset. Ecce regina mundi. ĩmo
regina celi. que dixit.ecce ancil¬
la dñi. S sic asꝑgit agrũ suũ
humłitatis letamine. de quo
legr̃ in euugłio. Sine ut hoc an¬
no fodiam circa eam .i. ficulne¬
am ⁊ mutã stercora. Idem enĩ
ẽ stercus. letamen. ⁊ fimus. Dr̃
enĩ stercꝰ. qr cernit᷑. fimꝰ qr fit
imꝰ. letamen. germina reddit
leta. Sub hoc ergo letamine se¬
men occatum ÷. Occatio seminiᷤ.
ẽ absconsio uerbi. Sem̃ ÷ u̾bũ
d̾i. Occare aũ. oꝑire ẽ. Sem̃ occa¬
tum. uerbum ẽ absconditũ. Hoc
Thesaurꝰ desiderabił. requiescit
in ore sapientis.I alibi. Prope

Expanded text:
semine, quod promissum est Abraham: semine, quod promissum est Abraham: In semine tuo haereditabunt omnes gentes . Et iterum Isaias: Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma fuissemus . Ergo agri satio fuit Filii missio, sive incarnatio. Quid igitur angelo Virgo respondit? Ecce, ait, ancilla Domini : Quam convenienter et vere dixisse potuisset. Ecce regina mundi, imo regina coeli, quae dixit: Ecce ancilla Domini. Sed sic aspergit agrum suum humilitatis laetamine, de quo legitur in Evangelio. Sine, ut hoc anno fodiam circa eam, id est ficulneam, et mittam stercora . Idem enim est stercus, laetamen, et fimus. Dicitur enim stercus, quia sternitur; fimus, quia fit imus; laetamen, quia germina reddit laeta. Sub hoc ergo laetamine semen occatum est. Occatio seminis est absconsio Verbi. Semen est Verbum Dei, occare autem operire est. Semen occatum Verbum est absconditum. Hoc Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Et alibi: Prope
Abbreviated transcription (Latin):
ce. Inflãmabitur igne celesti ru¬
bus ⁊ ñ ꝯburetur. Qd̾̃ si talem
in reb ꝯsuetudinem queris. ui¬
trum carnis sine lesione uitri
sol iusticie penet᷑bit. qr nec uitrũ
corrumpetur. nec solis claritas
minuetur. Si uero similem queri
in reb nat᷑am sic̃ ex uino bibio¬
nes. ex aqua papiliones. ex arbo¬
rib a ues. apes ex fauo. teredones
exligno. s ⁊ sicut uultures absq
ꝯmixtione maris aut seminis in¬
fusione ĩpregnant᷑ ⁊ ꝯcipiunt. ita
⁊ cu absq maris ꝯmixtione. ut
infusione seminis. hũanam ꝯci¬
pies ⁊ gͣuida eris. Nichil gͥ qd̾ hu¬
ic facto debeat obuare. Ridicu¬
losum qͥppe ualde eẽt. ut qd̾ aliis
dare posset. sibi ꝯferre ñ posset. So¬
lummͦ ad obidientiam cor aꝑi
⁊ fecunda eris. ut sit fertilis ager.
Sermo enĩ d̾i uiuꝰ ⁊ efficax. ⁊¬
om̃i penetrabłior gladio anci¬
piti. cor aꝑiãt. ut agri sit aratio
cordis aꝑtio. ⁊ fecundaberis illo

Expanded text:
ce; inflammabitur igne coelesti ruce; inflammabitur igne coelesti rubus, et non comburetur. Quod si talem in rebus consuetudinem quaeris. vitrum carnis sine laesione vitri sol justitiae penetrabit, quia nec vitrum corrumpetur, nec solis claritas minuetur. Si vero similem quaeris in rebus naturam, sicut ex vino bibiones, ex aqua papiliones, ex arboribus aves, apes ex favo, teredones ex ligno, sed etiam sicut vultures absque commistione maris, aut seminis infusione impraegnantur et concipiunt; ita et tu absque maris commistione, vel infusione seminis, concipies et gravida eris. Nihil igitur, quod huic facto debeat obviare. Ridiculosum quippe valde esset, ut quod aliis dare posset, sibi conferre non posset. Solummodo ad obedientiam cor aperi, et fecunda eris, ut sit fertilis ager. Sermo enim Dei vivus et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti cor aperiet, ut agri sit aratio cordis apertio, et fecundaberis illo
Abbreviated transcription (Latin):
tuit peccare. Nam sic̃ angłi. uł
scĩ iam ꝯfirmati. libero ñ carẽt
arbitͥo. ⁊ tñ peccare ñ possunt
qr nullus eos ad hoc cogit. s me¬
ra liberalitate rata ⁊ ꝯfirmata
hoc faciunt. ita ⁊ beata uͥgo. ꝓp¬
ter grẽ priuilegium singłare. in
hac carnis fragłitate. ita beati¬
ficata fuit. ut spontaneo motu
aĩ ducente. nec peccare uellet
nec uelle posset. Ibec ẽ agri sti¬
se mundatam salutauit angłs
dicens. Auegrã plena. I paulopꝰ
Eoce ꝯcipies in ut̾o.⁊ c̃. S uirgo
de uerbis angłi ñ diffidens. s fcĩ
modum querens. respondit.
fertił ẽẽ poti̾t. nͥ prius aꝑratur.
nͥ pͥmo nat᷑e debitum ei ĩpendat᷑.
Si modum grẽ queris. sp̃c sanctꝰ
suꝑueniet inte. qui om̃s agri
stipłas incendet. ⁊ nouabit no¬
uale suum nouum faciens suꝑ
t̾ram. qr cu circ̃cdabis uirum. Si
uero miracłm. descendet ros in uel¬
lere carnis.⁊ area sicca remanebit.
ꝓducet uirga nucem absq radi¬

Expanded text:
tuit peccare. Nam sicut angeli vel tuit peccare. Nam sicut angeli vel sancti jam confirmati, libero non carent arbitrio, et tamen peccare non possunt, quia nullus eos ad hoc cogit, sed nuda liberalitate rata et confirmata hoc faciunt; ita et beata Virgo propter gratiae privilegium singulare in hac carnis fragilitate ita beatificata fuit, ut spontaneo motu animi ducente nec peccare vellet, nec peccare posset: et haec est agri stise mundatam salutavit angelus dicens: Ave, gratia plena. Et paulo post: Ecce concipies in utero , etc. Sed virgo de verbis angeli non diffidens, sed facti modum quaerens, respondit: fertilis esse poterit, nisi prius aperiatur, nisi primo naturae debitum ei impendatur?Si modum gratiae quaeris: Spiritus sanctus superveniet in te , qui omnes agri stipulas incendet, et novabit novale suum, novum faciens super terram, quia tu circumdabis virum. Si vero miraculum, descendet ros in vellere carnis, et area sicca remanebit. Producet virga nucem absque radi
Abbreviated transcription (Latin):
mitatem potuit. ⁊ ꝑ grãm ñ pec¬
care. Uñ ⁊ tanto graciosior fũ
qͣnto sanctior qr tnsgredi po¬
tuit ꝓͥ infirmitatem. ⁊ ñ ẽ tns¬
gressa ꝓpt̾ grãm adiuuantem.
Siẽ igitur uirgo ab originiali pec¬
cato fuit mundata in ut̾o mr̃is
da ab actuali ꝑ grãm cooꝑantẽ.
Actuali dico criminali. uł forte
ueniali. ligno. feno. stiprila.
forte alique fuerunt in ea ui
tenues cogitationes. ł suggesti¬
ones. absq ꝯsensu. c̃ quib ca¬
ritas habitare ñ dedignatur. ĩ¬
mo sic̃stipła. uł aque gutta ad¬
dita camino. ita ÷ caritas adiũe¬
ta huiꝰmi ueniali peccõ. At pꝰqͣ.¬
spc̃ sc̃s qui ardor ÷ patͥs ⁊ filii. su¬
ꝑueniens ipãm obumbrauit.
⁊ filius d̾i qui ẽ ignis ꝯsumens
uitꝰ eam fecundauit. sic om̃s sti¬
pulas ueniał peccĩ penitꝰ in¬
cendit. ut libero arbitrio rema¬
nente. ĩmo potius libãto ⁊ ꝯfir¬
niato ñ peccare potuit. ⁊ ñ po¬

Expanded text:
mitatem potuit, et per gratiam non pecmitatem potuit, et per gratiam non peccare. Unde et tanto gratiosior fuit, quando sanctior, quia transgredi potuit, propter infirmitatem; et non est transgressa, propter gratiam adjuvantem. Sicut igitur Virgo ab originali peccato fuit mundata in utero matris da ab actuali per gratiam cooperantem. Actuali dico criminali, vel forte veniali, ligno, feno et stipula. Forte aliquae fuerunt in ea vel tenues cogitationes, vel suggestiones absque consensu, cum quibus charitas habitare non dedignatur. Imo sicut stipula vel aquae gutta addita camino, ita est charitas adjuncta hujusmodi veniali peccato. At p qui ardor est Patris et Filii, superveniens ipsam obumbravit; et Filius Dei, qui est ignis consumens, intus eam fecundavit, sic omnes stipulas venialis peccati penitus incendit, ut libero arbitrio remanente, imo potius liberato et confirmato, non peccare potuit, et non po
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a. assum̃do hominẽ. nec ho
in diuina. c̃ głificatꝰ ẽ ind̾m.
ꝓpt̾ea ergo mundata fuit. ut
mundam sibi de carne mun¬
da carnem assumet. qui mũ¬
disordes cerge̾ disponebat. ẜp¬
tẽa nec in ꝯceptione. nec in na¬
ciuitate aliqua mundatione
caro assumpta indiguit. qr ex
ipõ mr̃is utero in matre uirgi¬
ne munda fuit. Quia gͦ hoc
solum eiꝰ ibi fuit qd̾ iñ futur̃
eiꝰ fuit. leui decimari debuit.
tionem originis. leui nat᷑am
⁊culpam hũit in lumbis a¬
braham. xp̃c uero solam na¬
turam que decimatiõe ñ egu¬
it. Oblatio enĩ ñ ꝓnatura s pro
culpa offertur. Quia si culpa
ñ esset. natura oblatione opꝰ
nascendo liberum arbitͥum sic̃
omĩs rõnał creatura suscepit.
x qr liberum arbitͥum habuit
⁊ ñdum lib̾atum ad utr̃lib
flecti potuit. Quia uͦ mortał
etat ꝑ nat᷑am. infirmitatem
habeb̾at ad malum.⁊ qr mun¬
datarꝑ grãm adiutorium hũit
ad bonum. Uñ ⁊ peccare ꝑ infir.¬

Expanded text:
 assumendo hominem, nec homo in divinam, cum glorificatus est in Deum. Propterea ergo mundata fuit, ut mundam sibi de carne munda carnem assumeret, qui mundi sordes tergere disponebat. Propterea nec in conceptione, nec in nativitate aliqua mundatione caro assumpta indiguit, quia ex ipso matris utero, in matre Virgine munda fuit. Quia ergo hoc solum ejus ibi fuit, quod inde futurum ejus fuit; Levi decimari debuit, tionem originis Levi naturam et culpam habuit in lumbis Abraham; Christus vero solam naturam, quae decimatione non eguit . Oblatio enim non pro natura, sed pro culpa offertur, quia si culpa non esset, natura oblatione opusnascendo liberum arbitrium, sicut omnis rationalis creatura, suscepit. Et quia liberum arbitrium habuit, et nondum liberatum, ad utrumque flecti potuit. Quia vero mortalis erat per naturam, infirmitatem habebat ad malum et quia mundata per gratiam, adjutorium habuit ad bonum. Unde et peccare per infir
Abbreviated transcription (Latin):
magna młtitudo dulcedinis
tue dnẽ quam abscondisti
tues deus absconditꝰ. Ergo simi
inc̃prehensibił diuinitate. ł qr
mutabił huãnitate inuentꝰ :
fidelib. S qui sunt qui inue¬

Expanded text:
do dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti es Deus absconditus . Ergo similincomprehensibilis divinitate: vel quia mutabilis humanitate inventus est fidelibus. Sed qui sunt, q
Abbreviated transcription (Latin):
dite in ꝓsꝑis. In ꝓsꝑis iusticiam
desperetis. Actendite ad petͣm ex
qua excisi estis. Excisi. ñ extͣ cesi.
circcisi. ⁊ ab infidelib diuisi. Ex
qua excisi estis. A xp̃o eiũ diriua¬
ti sunt xp̃iani. tan ꝙͣ a fonte riui.
tanꝗͣ a trunco rami. tanqͣ aprẽ
filii. Pat̃ enĩ młtar̃ gentium ꝯsti¬
tutus ẽ. Nam ꝑ ip̃m accepimꝰ spm̃
adoptioĩs in quo clamamꝰ abba

Expanded text:
dite in prosperis. In prosperis justitiam, dite in prosperis. In prosperis justitiam, desperetis. Attendite ad petram ex qua excisi estis. Excisi, non extra caesi, circumcisi, et ab infidelibus divisi. Ex qua excisi estis. A Christo enim derivati sunt Christiani, tanquam a fonte rivi, tanquam a trunco rami, tanquam a patre filii. Pater enim multarum gentium constitutus est. Nam per ipsum accepimus spiritum adoptionis, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ini siqͥde̾ sunt heretici. ł scisma¬
tici. sed̾i peccõres ⁊ incirẽcisi. t̾cii tͦti¬
ciam sitientes. s pusillanimes
⁊ timidi. qͣrti molles. qͥnti tumi¬
di. sexti sĩplices ⁊ religiosi. Attẽ¬
dant gͦ scismatici ad petm que u¬
tͣmꝙ ꝯiunxit maceriã. attendans
peccõres ad petͣm. qua a p̾uarica¬
tionis p̃putio circuncidi debent.
accendant qui salutis doctͥnam
desida̾nt ad petͣm q̃ ꝓduxit a quã.
atcendant cumidi ad pet᷑m que
ꝓstrauit goliam. attendant mol¬
les ad pecrã. quã iacob capiti suo
supposuit. atcendant suꝑbi ad pe¬
tram. q̃ statuam ꝯfregit. Attendãt
dite in diuinitate potentiam. in
huãitate subiectionẽ. in morib
disciplinam. in doctrina scĩam
in omib caritatẽ. Pocentiam qͣ
uos sibi subiecit. subiectionẽ qua
uos in altũ eleuauit. disciplinã
qͣ uos mirabłit̾ docuit. scĩam qua
uos u̾bo erudiuit. caritatem qua
dilexit. Atcendite in adu̾sis. atten¬

Expanded text:
imi siquidem sunt haeretici, vel schismaimi siquidem sunt haeretici, vel schismatici, secundi peccatores et incircumcisi; tertii justitiam sitientes, sed pusillanimes et timidi; quarti molles, quinti timidi, sexti simplices et religiosi. Attendant ergo schismatici ad petram, quae utramque conjunxit maceriam. Attendant peccatores ad petram, qua a praevaricationis praeputio circumcidi debent. Attendant qui salutis doctrinam desiderant ad petram quae produxit aquam. Attendant tumidi ad petram quae prostravit Goliam. Attendant molles ad petram quam Jacob capiti suo supposuit. Attendant superbi ad petram quae statuam confregit. Attendant dite in divinitate potentiam, in humilitate subjectionem, in moribus disciplinam, in doctrina scientiam, in omnibus charitatem. Potentiam, qua vos sibi subjecit, subjectionem, qua vos in altum elevavit; disciplinam, qua vos mirabiliter docuit; scientiam, qua vos verbo erudivit: charitatem, qua dilexit. Attendite in adversis, atten
Abbreviated transcription (Latin):
ficium qñ labit᷑ eiꝰ fundam̃tũ. Cõ
enĩ ꝑ aliquã diabolice suggestioĩs
ĩpulsionem. a fideliũ m̃te xp̃c re¬
cedit pars eccłie cadit. qr supra pe¬
trã ñ erat fundata. Sunt quidã
in eccłia solo corpore. m̃te ⁊ oꝑe se¬
ꝑati. Alii uͦ qui c̃ ore ꝯfitent᷑. ⁊ cor¬
de credant. preputiũ tñ carnis
in p̾uaricatione portant. Alii aũ
doctrinam desid̾ant. s pusillam¬
mes ⁊ timidi. aggredi doctͥne re¬
ligionem formidant. eo qd̾ inueni¬
ant aliam legem in m̃bris suis.
repugnantẽ legi m̃tis sue. Alii
tẽptationem ĩpatientes ⁊ molles
c̃ manũ mittunt ad aratrũ. retͦ
respiciũt ⁊ reu̾tunt᷑. Alii aũ cũ
un u̾tutib ⁊ in religione ꝓficiuts
suꝑbiunt ⁊ inflant᷑. ĩ matĩam
sum̃tes suꝑbiendi. uñ potiꝰ debu¬
erant humłiari. Alii uͦ ut mag̾
ac magis ꝓficiant. in nocentie⁊
scĩtatis religionẽ induunt. Pri¬

Expanded text:
ficium, quando labitur ejus fundamentum. Cum ficium, quando labitur ejus fundamentum. Cum enim per aliquam diabolicae suggestionis impulsionem a fidelium mente Christus recedit, pars Ecclesiae cadit, quia supra petram non erat fundata. Sunt quidam in Ecclesia solo corpore, mente et opere separati. Alii vero, qui cum ore confiteantur, et corde credant, praeputium tamen carnis in praevaricatione portant. Alii autem doctrinam desiderant, sed pusillanimes et timidi aggredi doctrinae religionem formidant, eo quod inveniant aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae. Alii tentationem impatientes et molles, cum manum mittunt ad aratrum, retro respiciunt, et revertuntur. Alii autem cum in virtutibus et in religione proficiunt, superbiunt et inflantur, inde materiam sumentes superbiendi, unde potius debuerant humiliari. Alii vero ut magis ac magis proficiant, innocentiae et sanctitatis religionem induunt. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ip̃m ꝑsecutor app̾hendit. qr cũ
ab antiquo hoste tẽptat᷑ pecc̃or.
peccĩs ⁊ suggestionib suis m̃re
ꝯsentit. ⁊ int̾ aculeos in uia securꝰ
expectat. c̃ int̾ mala que facit
ab auditione mala ñ for¬
midat. qua dicturꝰ ⁊̃ uidex. ite ma¬
ledicti in ignẽ ct̾nũ. S ñquid e¬
uadet : Non euadet.ĩ mo ꝯp̾hen¬
det᷑ nͥ ad foram̃ petre refugiat.
Habet enĩ foram̃ suũ erinatius
in petͣ. sic̃ ⁊ colũba. Erinatii fora¬
mina. dnice passioĩs sunc uul¬
nera. Cum gͥ peccõrem antiquus
ꝑseqͥtur hostis. ad uulnã recurrat
dñice passionis. spem suam illi
ꝯmittens dicat. misere̾ mei qui
passus es ꝓ me. Attendant ita¬
q ad petram. erinatiꝰ ⁊ colũba.
iustus ⁊ pecc̃or. qr qͥ passione sua
peccõres redemit. purgatos reli¬
gionis districtione sanctificabit.
Foram̃ si qͥd̾e columbe. districtio ẽ
regłaris discipline. erinacii uͦ uul
tram attendite. ne forte cadat edi¬

Expanded text:
cum ipsum persecutor apprehendit, quia cum cum ipsum persecutor apprehendit, quia cum ab antiquo hoste tentatur peccator, peccatis et suggestionibus suis mente consentit; et inter aculeos in via securus exspectat, cum inter mala quae facit ab auditione mala non formidat, qua dicturus est Judex: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Sed nunquid evadet? Non evadet, imo comprehendetur, nisi ad foramen petrae refugiat. Habet enim foramen suum herinacius in petra, sicut et columba. Herinacii foramina Dominicae passionis sunt vulnera. Cum igitur peccatorem antiquus persequitur hostis, ad vulnera recurrat Dominicae passionis, spem suam illi committens, dicat: Miserere mei, qui passus es pro me. Attendant itaque ad petram herinacius et columba, justus et peccator, quia qui passione sua peccatores redemit, purgatos religionis districtione sanctificabit. Foramen siquidem columbae districtio est regularis disciplinae; herinacii vero, vulntram attendite, ne forte cadat aedi
Abbreviated transcription (Latin):
uana gła. ñ ꝓ hũa laude labora
tis dolete ⁊ gemite. frum̃tum u̾¬
bi d̾i retinete ⁊ facite. nichil ultͣ
qd̾ inspirat d̾s q̃rentes uł cogitan¬
tes. S ⁊ siqͥd de sublimitate ma¬
iestatis diuine ꝯp̾hend̾e̾ cogitau¬
do uultis. m̃tis ocłos ab ĩmundiᷤᷤ
desid̾iis mundate. scientes qr qui
mundꝰ ẽ in ĩmunda m̃te ñ habi¬
tat. Sic enĩ ad petͣm accendit co¬
lumba. S erinatiꝰ qͥd: Petra siqͥ¬
dem refugium erinatiis. Erina¬
cii uͦ peccõres sunt. Erinaciꝰ enĩ
aĩal ẽ aculeis plenũ. qd̾ c̃łibho¬
ste dep̾benditur: int̾ aculeos capd̃
abscondit. ⁊ qͣi securꝰ int̾ a culeos
ꝑseqũtem expectat. S nunqͥd eua¬
dit. Nunqͥd ñ ꝯp̃hendit᷑. Nisi ad
petͣm refugiat ñ euadit. Ibi pro¬
fecto securus ẽ. Aridiant hoc ex¬
emplum peccõres pleni tẽptati¬
onum aculeis. qui latam uiã
que ducit ad mortẽ incedunt.
Morem qͥppe erinatii tenet peccõr
qui capd̾ int̾ aculeos abscondit.

Expanded text:
a, non pro humana laude laborattis, dolete et gemite; frumentum verbi Dei retinete, et facite; nihil ultra quod inspirat Deus, quaerentes vel cogitantes. Sed et si quid de sublimitate majestatis divinae comprehendere cogitando vultis, mentis oculos ab immundis desideriis mundate, scientes quia qui mundus est, in immunda mente non habitat. Sic enim ad petram attendit columba. Sed herinacius quid? Petra siquidem refugium herinaciis. Herinacii vero peccatores sunt. Herinacius enim animal est aculeis plenum, quod cum ab hoste deprehenditur inter aculeos caput abscondit, et quasi securus inter aculeos persequentem exspectat. Sed nunquid evadit? Nunquid non comprehenditur? Nisi ad petram refugiat, non evadit. Ibi profecto securus est. Audiant hoc exemplum peccatores pleni tentationum aculeis, qui latam viam quae ducit ad mortem incedunt. Morem quippe herinacii tenet peccator, qui caput inter aculeos abscondit,
Abbreviated transcription (Latin):
positio. nunc ꝓpter saluanda p̾¬
destinatio. nunc aũ ꝓuidentia
ꝓpt̾ subiecta dicat᷑. non id̾o fit
qd̾ ip̃a nutet᷑ in reb. s qr res eẽ
suum mutant in ip̃a. uł saltẽ

Expanded text:
positio, nunc propter salvanda praedestinatio, nunc autem providentia propter subjecta dicatur, non ideo fit, quod ipsa mutetur in rebus, sed quia res esse suum mutant
Abbreviated transcription (Latin):
di. qr eam mundi uanita s si
sedrixit. Principatũ celi. qr ad
qui nos fr̃s uocare ñ ꝯfunditur.
Ut ibi. Narrabo nom̃ tuũ frĩb
mĩs. Laci gͦ cau̾na que nobis e¬
misit agnũ. sunt illa marie
beata iuscera que portauerunt
et̾ni patris filiũ. Que id̾o laci

Expanded text:
di; quia eam mundi vanitas non di; quia eam mundi vanitas non seduxit. Principatum coeli; quia ad qui nos fratres vocare non confunditur, ut ibi: Narrabo nomen tuum fratribus meis . Laci ergo caverna, quae nobis emisit Agnum, sunt illa Mariae beata viscera, quae portaverunt aeterni Patris Filium. Quae ideo laci
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am cesi .i. diuisi. Aitendite gͥ
ad eccłiam. ꝯsidãntes quib orna¬
ũtis uͥtucũ sponsus suꝰ eam de¬
corauit. qua dignitate sublima¬
uit. Nuo ꝑfectionis anulo subar¬
rauit. quo fortitudinis bacło
sustentauit. quib armillis ope¬
rum ꝯsũmauit. Attendite ⁊ lau¬
date ⁊ illi grãs agite. ꝑ qͣm tan¬
te sponse filie meruistis eẽ. Uł cer¬
te ꝑ cau̾nam laci. illam sig̾ca¬
re possumꝰ de qua qͣi exponendo
dicens.⁊ ad sarã que peꝑit uos.
Cum enĩ dixisset. attendite ad
petͣm ex qua excisi estis. ⁊ ad ca¬
u̾nam laci de qͣ precisi estis. sub¬
iunxit. Aitendrte ad abraham
prẽm ur̃m. ⁊ ad sarã q̃ peperit
uos. Subsequens qͥd̾e ꝓposicio. p̾¬
cedentis ẽ ꝯfirmatio. Qͥa gͥ sara
pͥnceps int̾pretat᷑. qͥd ꝑ saram
signi ficare possumus. nͥ illam
q̃ pricipatũ sui. pͥncipatũ mũ¬
di pͥncipatum celi optinuit.
Principatũ qͥd̾e su. qr uolupta¬
tib ñ ꝯsensit. Principatũ mũ¬

Expanded text:
st divisi. Attendite igitur ad Ecclesiam, considerantes, quibus ornamentis virtutum sponsus suus eam decoravit, qua dignitate sublimavit, quo perfectionis annulo subarrhavit, quo fortitudinis baculo sustentavit, quibus armillis operum consummavit. Attendite et laudate, et illi gratias agite, per quam tantae sponsae filiae meruistis esse. Vel certe per cavernam laci illam significare possumus, de qua, quasi exponendo dicens: Et ad Saram, quae peperit vos. Cum enim dixisset, attendite ad petram, ex qua excisi estis, et ad cavernam laci, de qua praecisi estis, subjunxit: Attendite ad Abraham patrem vestrum; et ad Saram, quae peperit vos. Subsequens quidem propositio praecedentis est confirmatio. Quia igitur Sara princeps interpretatur, quid per Saram significare possumus, nisi illam, quae principatum sui, principatum mundi, principatum coeli obtinuit? Principatum quidem sui, quia voluptatibus non consensit. Principatum mun
Abbreviated transcription (Latin):
In petra gͥ pullos pascit. s par¬
tius. ⁊ a tempore in tẽpus.⁊ in m̃¬
sura. ne force iecur rumpat᷑. ⁊ ipã
tritici medulla pre nimietate ci¬
bi ⁊ corruptione carnis c̃ furfure
qͣi st̾cus enuitat᷑. Omĩa gͦ m̃surate
facit ut auidiꝰ cib appetat᷑. appe¬
titus retineat᷑ recineat᷑. decoqua¬
tur incorporet᷑ uł enitat᷑. furfur
siqͥd̾e emuti. medulla uͦ debet in¬
corꝑari. Tał ẽ columba de qͣ scͥptũ ÷.
Columba mea in foraminib pe¬
cre in cau̾nis macerie. Porro q̃ ÷
hec columba ͦ Exꝑim̃to nouit qͥ
fel amaritudinis ñ ħt uñ irascat᷑.
uͦ rostrũ uñ mordeat detͣhendo.
nͨ pedes ueloces ad effundendũ san¬
guinẽ oꝑando. S qͥ deuotꝰ ẽ in co¬
gitatione. uerax in sermone.
simplex oꝑe. columba ÷. Hec gͥ
colũba in foraminib petre ni¬
dificat. Una ẽ pet᷑. s mtta sunt
eiꝰ foramina. Una ẽ eccłie domꝰ
s in domo multe fenestre sunt. ⁊¬

Expanded text:
In petra igitur pullos pascit, sed parIn petra igitur pullos pascit, sed parcius, et a tempore in tempus, et in mensura: ne forte jecur rumpatur, et ipsa tritici medulla prae nimietate cibi et corruptione carnis cum furfure quasi stercus emittatur. Omnia ergo mensurate facit, ut avidius cibus appetatur, appetitus retineatur, decoquatur, incorporetur, vel emittatur. Furfur siquidem emitti, medulla vero debet incorporari. Talis est columba, de qua scriptum est: Columba mea in foraminibus petrae, in cavernis maceriae . Porro quae est haec columba? Experimento novit, qui fel amaritudinis non habet, unde irascatur, nec rostrum, unde mordeat detrahendo, nec pedes veloces ad effundendum sanguinem operando. Sed qui devotus est in cogitatione, verax in sermone, simplex opere, columba est. Haec igitur columba in foraminibus petrae nidificat. Una est petra, sed multa sunt ejus foramina. Una est Ecclesiae domus, sed in domo multae fenestrae sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
bus enĩ ꝓpħa loquit᷑ qr in ea om̃s
refugium inueniunt. Ipãm re¬
rum nat᷑am ꝑpendite. Nunne ad
petͣm refugit ut sit securꝰ. sic̃ co¬
lumba sic erinatiꝰ. Hidificat si¬
qͥd̾e columba in foraminib petre
s ⁊̃ ipã resugiũ erinatiis facta ÷
Atrendat gͥ colũba ad petͣm in qͣ
labores ꝯgregat. in qͣ uacat. in qͣ
nidificat in qua pullos educat.
siue frum̃tũ siue spina sit qd̾ labo¬
rat. totũ s ⁊ suis utilescit si in petͣ
sit. Omĩa uͦ in petͣ collocat. spinã
scił. ut necessitatis ñ uoluptatis
lectum habeat. frum̃tum ut se
simł ⁊ suos reficiat. Si uͦ a labo¬
re uacare ꝓponit ad petͣm refug̃.
ut secura sit. S ⁊ si uacando a fo¬
ramine petre ut foris respiciat
capd̃ emittit. a petͣ tñ corpore ñ
recedit. s ẽ foras respicit dolet ⁊
gemit. Si uͦ pullus añqͣ in altũ
uolando se eleuare possit extͣ pe¬
tͣm minꝰ caute exilit. in crepans
c̃ strepitu uocis ad petͣm reducit

Expanded text:
s enim propheta loquitur, quia in ea omnes refugium inveniunt. Ipsam rerum naturam perpendite. Nonne ad petram refugit, ut sit securus, sicut columba, sic herinacius? Nidificat siquidem columba in foraminibus petrae; sed etiam ipsa refugium herinacii facta est. Attendat igitur columba ad petram, in qua labores congregat, in qua vacat, in qua nidificat, in qua pullos educat; sive frumentum, sive spina sit, quod laborat, totum sibi et suis utilescit, si in petra sit. Omnia vero in petra collocat, spinam scilicet, ut necessitatis non voluptatis lectum habeat, frumentum, ut se simul et suos reficiat. Si vero a labore vacare proponit, ad petram refugit, ut secura sit. Sed et si vacando a foramine petrae, ut foris respiciat, caput emittit; a petra tamen corpore non recedit; sed cum foras respicit, dolet et gemit. Si vero pullus antequam in altum volando se elevare possit, extra petram minus caute exsilit, increpans eum strepitu vocis ad petram reducit.
Abbreviated transcription (Latin):
declarauit c̃ subiunxit. Attendite
ad abrabam prẽm ur̃m. Abrahã
pr młtar̃ gentiũ d̾r. Sequit᷑. I ad
cau̾nam laci de qua p̾cisi estis.
Que ẽ ista cau̾na nͥ eua. de cuiꝰ uis¬
cerib nati. tanqͣ de cau̾na egressi
in hunc lacũ miserie descendimꝰͦ
Quia gͦ cognito uno ꝯtrarioꝵ cog¬
noscit᷑ ⁊ reliqũ. attendite adhanc
cau̾nam laci. ut ꝑ miseriã quã¬
qua uos xp̃c liberauit. Ex qͣntita¬
te si qͥd̾e morbi ꝯprobat᷑ utilitas me¬
dici. Ex sapĩa discipłi doctͥna lau¬
datur magistri. Inde gͥ mala q̃
liter ponderate. ut obolismꝰ iusti¬
cie reducat᷑ ad centrũ iusticie.
uł cerce ꝑ cau̾nã laci eccłiam
ꝑegrinantẽ adhuc in t̾ris signi¬
ficare debemꝰ. de qua filii eccłie
tanqͣ. de mr̃is uiscerib longe la¬
ceq sunt ꝓpagati. Uerbo siquide
ueritatis de uisc̾ib eiꝰ genuit nos

Expanded text:
Attendite ad Abraham patrem vestrum . Abraham pater multarum gentium dicitur. Sequitur: Et ad cavernam laci, de qua praecisi estis . Quae est ista caverna, nisi Eva, de cujus visceribus nati, tanquam de caverna egressi in hunc lacum miseriae descendimus? Quia ergo cognito uno contrariorum cognoscitur et reliquum, attendite ad hanc caqua vos Christus liberavit. Ex quantitate siquidem morbi, comprobatur utilitas medici: ex sapientia discipuli doctrina laudatur magistri. Inde igitur malaliter ponderate, ut obolismus justitiae reducatur ad centrum justitiae. Vel certe per cavernam laci Ecclesiam peregrinantem adhuc in terris significare debemus; de qua filii Ecclesiae tanquam de matris visceribus longe lateque sunt propagati. Verbo siquidem veritatis de visceribus ejus genuit nos
Abbreviated transcription (Latin):
seu ⁊̃ uͥginũ. foramina petre suNs:
religio cist̾ciensis. p̾monstraten¬
sis. cluniacensis. In foraminib is¬
tis nidificantes colũbe qñ frum̃
exẽplũ ꝓpositum prelati. audiant
⁊ subiecti. Attendant exẽplũ co¬
lumbe in petͣ nidificantis. ut
fiant qͣi columbe in fenestris
suis. Utrũq enĩ laborare deben
frum̃tũ ⁊ spinã. Spinam ad ne¬
cessitatẽ supplendam. frum̃tũ
ad refotillandam aĩam esurien¬
tem. In spina siqͥd̾e scłaris cura.
ut possibile ẽ laborare debemus
s necessitatis cã ñ uoluptatis.
illa q̃ ad actiuã uitã. illa uͦ que
ad ꝯtẽplatãm sola deuotionis cã.
S ⁊ iacob patͥarcha. utͣmq scił¬

Expanded text:
seu etiam virginum. Foramina petrae sunt religio Cisterciensis, Praemonstratensis, Cluniacensis. In foraminibus istis nidificantes columbae, quandoqueexemplum propositum praelati, audiant et subjecti. Attendant exemplum columbae in petra nidificantis; ut fiant quasi columbae in fenestris suis. Utrumque enim laborare debent, frumentum et spinam. Spinam ad necessitatem supplendam, frumentum ad refocillandam animam esurientem. In spina siquidem saecularis cura, rout possibile est, laborare debemus; sed necessitatis causa, non voluptatis, illa quae ad activam vitam: illa vero quae ad contemplativam, sola devotionis causa, Sed et Jacob patriarcha utramq
Abbreviated transcription (Latin):
dam ligant᷑ nuĩs ut scriptũ est.
Qui mũs elem̃ta ligat: sic ⁊ il¬
la duo extrema d̾s ⁊ ħo. duob
mediis sunt unita. ⁊ eisd̾e nuĩs
ligata. ⁊ forte in eisd̾e elem̃tis
figurata. Qd enĩ obẽ si ꝑ ignẽ
d̾m figuramꝰ.: Ds̃ enĩ ñr ignis

Expanded text:
dam ligantur numeris, ut scriptum est : Qui numeris elementa ligat, sic et illa duo extrema, Deus et homo, duobus mediis sunt unita, et eisdem numeris ligata; et in eisdem elementis figurata. Quid enim obest, si per ignem Deum figuramus? Deus enim noster ignis
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ ꝑfidi. ꝯsiliũ simplices
⁊ seducti. ꝑ ipm̃ oleaster ⁊ oliua
ut fructũ oꝑis faciant simł in¬
serti sunt. simplices ⁊ astuti sa¬
pientes fiunt. uid̾i ⁊ greci salu¬
tis ꝯsiliũ acceperunt. Apd̾ eũ e¬
nĩ ñ : ꝑsonar̃ acceptio. qr cuiꝰc̃ꝙ¬

Expanded text:
ationem perfidi, consilium simplices et seducti. Per ipsum oleaster et oliva, ut fructum operis faciant, simul inserti sunt, simplices et astuti sapientes fiunt, Judaei et Graeci salutis consilium acceperunt. Apud eum enim non est personarum acceptio; qui
Abbreviated transcription (Latin):
trus a cuiꝰ ore primo ueritatis exuut
preconium dicens. tu es xp̃c filius d̾i
uiui. uocem illam repressit. ꝯticuit.

Expanded text:
trus, a cujus ore primo veritatis exivit praeconium, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi , vocem illam repressit, conticuit,
Abbreviated transcription (Latin):
nos ita faciamꝰ. qr sicut ip̃e ꝓ nobis
animam suam posuit. sic ⁊ nos debe¬
mꝰ ꝓ fr̃ĩb animas ponere. Quia uͦ
in ueiꝑa traditus ẽ dñs. nec fuit ei
in illa captione spẽs neq decor. sed
estimatꝰ est uir despectus ⁊ uirorũ
nouissimꝰ. id̾o in uesꝑa denudant᷑ al¬
taria. ⁊ ab apparatu suo ⁊ decore spo¬
liant᷑. lauant᷑ uino ⁊ aqͣ. in signũ
qd̃ in passione sua sanguine redẽp¬
tionis ⁊ aqͣ baptismi nos lauit. Fla¬
gellis tundunt᷑. in signũ qd̾ ip̃e ꝓ
nobis flagelł fuit cesus. Campane
ñ pulsant᷑. qr fid̾i precones .i. apłi nõ¬

Expanded text:
obis animam suam posuit, sic et debemus pro fratribus animas ponere. Quia vero in vespera traditus est Dominus, nec fuit ei in illa captione species neque decor, sed aestimatus est vir despectus, et virorum novissimus, ideo in vespera denudantur altaria, et ab apparatu suo et decore spoliantur: lavantur vino et aqua, in signum quod in passione sua sanguine redemptionis, et aqua baptismi nos lavit: flagellis tunduntur, in signum, quod ipse pro nobis flagellis fuit caesus. Campanae non pulsantur, quia fidei praecones, id
Abbreviated transcription (Latin):
abimelech qui int̾pretatur patris
mei regnum. scł coram uideis hodie
inmutauit uultum suũ .i. sacrifi¬
candi ritum. qñ ĩmolato iã pasche
ueti̾s agno. sumens panem ⁊ uinum
ferebatur in manib suis. dicens. hoc
ẽ corpus incum ⁊ hic ẽ sanguis meus.
Nex igit᷑ pontificis uox est inuitan¬
tis amici. uox in qͣm xp̃i qui ad coi¬
iuuium corporis ⁊ sanguinis sui nos
inuitat. dicens. Uenite filii. ⁊ c̃. Et
ut magnꝰ ⁊ capax suscipientis sinus
aꝑiatur: om̃s ianue patent eccł̃ie.
Quasi dicat pontifex aquiloni da. ⁊
austro nuli ꝓhibere. Qd̾ aũt surgets
a cena iħc lauit pedes discipłorum
a ministerio ñ uacat. qͣmuis suffi

Expanded text:
Abimelech, qui interpretatur Patris mei regnum, scilicet coram Judaeis, hodie immutavit vultum suum, id est sacrificandi ritum, quando immolato jam Paschae veteris agno sumens panem et vinum, ferebatur in manibus suis dicens: Hoc est corpus meum, et hic est sanguis meus . Vox igitur pontificis, vox est invitantis amici, vox, inquam, Christi, qui ad convivium corporis et sanguinis sui nos invitat dicens, venite, filii, et ut magnus et capax suscipientis sinus aperiatur, omnes januae patent ecclesiae: quasi dicat pontifex aquiloni: Da; et austro: Noli prohibere . Quod autem surgens a coena Jesus lavit pedes discipulorum, a mysterio non vaca
Abbreviated transcription (Latin):
la. album ⁊ sericũ ẽẽ diximꝰ. ad ħ
dictum ẽ. qd̾ serica habemꝰ a u̾mi
diuinitas latuit. que in hoc na¬
turam u̾mis habuit qd̾ sic̃ sine
peccĩ ꝯtagio. ⁊ta ⁊ sine corrupti¬
one libidinis nata de iuirgine fuit.
Uñ in psalmo ait. Ego sum u̾mis
⁊ ñ homo. Qui ⁊̃ uermis bñ in
illo figurat᷑. quẽ thamir uocant
uid̾i dicentes. qd̾ eiꝰ sanguine fa¬
cile lapides secãbant᷑. cũ poni de¬
berent in templo salomonis. Iiõ
malleo ñ indigebant lathonui.
Qd̃ si ita uer̃ ẽ. nr̃e fidei satis arri¬
det misterium. Huiꝰ siquid̾e uer¬
mis sanguine a corruptibili mas¬
sa precisi sunt lapides uiui. in tẽ¬
plum scm̃ qd̾ ẽ eccłia. nͨ postea ne¬
cessariũ fuit ut audiretur legis
austeritas tanqͣm malleꝰ qr sui
sanguinis effusione suscitauit
de lapidib filios abrahe. suꝑ fun¬

Expanded text:
lla, album et sericum esse diximus; ad hoc lla, album et sericum esse diximus; ad hoc dictum est, quod serica habeamus a vermibsub qua divinitas latuit, quae in hoc naturam vermis habuit: quod sicut sine peccati contagio, ita et sine corruptione libidinis natus de Virgine fuit. Unde in psalmo ait: Ego sum vermis et non homo . Qui etiam vermis bene in illo figuratur, quem Rhamis vocant Judaei, dicentes: quod ejus sanguine facile lapides secabantur, cum poni deberent in templo Salomonis; et ideo malleo non indigebant latomi. Quod si ita verum est, nostrae fidei satis arridet mysterium: hujus siquidem vermis sanguine a corruptibili massa praecisi sunt lapides vivi in templum sanctum, quod est Ecclesia: nec postea necessarium fuit, ut audiretur legis austeritas, tanquam malleus, quia sui sanguinis effusione suscitavit de lapidibus filios Abrahae super fun
Abbreviated transcription (Latin):
cooꝑtũ ⁊ aliquo nudũ. Qñ enĩ qͣi
rex ñ eẽt portabat᷑ in egyptum. qñ
portatꝰ ẽ in templum. qñ subditus
erat marie ⁊ ioseph. qͣi cooꝑtum
latebat. In miracłis uero. in pre¬
dicatione ⁊ ostensione sue maiesta¬
tis quod̾amͦ nudũ erat. Hec igitur
bñ int̾ duas cruces portat᷑. qr xp̃c ⁊
sustinct᷑. S ⁊ int̾ duo thuribula
alt̾a portatur ampulla. qr ꝑ deuo¬
cionem ⁊ ꝯtrictionem sp̃c ratio qͣi
media saginat᷑. At postqͣm bñ¬
dicta fu̾it. ⁊ ab altari redit apon¬
tifice ⁊ a ministris altaris uisi¬
bilit̃ ⁊ nuda salutat᷑. Hoc sig̾cat
qd̃ postqͣm ab altari crucis tͣnsiuit
presentiam suã corporalem disci¬
⁊ eos suo resurrectionis cestes eẽ
uoluit. Qtiod aũt aliis inuisibił
⁊ cooꝑta ad salutandum defercur
sig̾cat qd in celum xp̃c rediens. in¬
uisibił fc̃s est hominib. Qd̃ aũt
sỹndonem illam quo cegit᷑ ampł¬

Expanded text:
coopertum, et aliquo nudum. Quando enim quasi coopertum, et aliquo nudum. Quando enim quasi rex non esset portabatur in Aegyptum, quando portatus est in templum, quando subditus erat Mariae et Joseph, quasi coopertum latebat: in miraculis vero, in praedicatione, et ostensione suae majestatis, quodammodo nudum erat. Haec igitur bene inter duas cruces portatur, quia Chrisustinetur; sed et inter duo thuribula altera portatur ampulla, qui per devotionem et contritionem spiritus ratio quasi media saginatur. At postquam benedicta fuerit, et ab altari reddita, a pontifice et a ministris altaris visibilis et nuda salutatur. Hoc significat quod postquam ab altari crucis transivit, praesentiam suam corporalem disciet eos suae resurrectionis testes esse voluit. Quod autem aliis invisibilis et cooperta ad salutandum defertur, significat, quod in coelum Christus rediens invisibilis factus est hominibus. Quod autem sindonem illam, qua tegitur ampu