comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rie ꝑcipiant. & diuidat aquas id ẽ fideles ab
aquis sedicet ĩcredulis uideis & paganis: ut
farus metis ad uideos dixit. Auferet᷑ auobis reg¬
nt̃. llei: & dabit᷑ genti facienti fructꝰ eiꝰ. hoc ꝯ¬
siderandũ sic ẽ. Uos qui ĩfideles estis. heredita¬
tẽ urãm ꝑ infidelitatẽ ꝑdidistis. Quappt̾ uisto
dĩ uidicio auferet᷑ a uobis regnũ in quo cũ deo
regnare debitistis. & dabit᷑ nus qui peccata sua
deserentes. ꝓferunt fructus ꝑ quos regnũ dĩ
glorificat᷑. Nam magna duricia ĩ cordibꝰ ra¬
fideliũ ẽ. qui ñ scd̾m scientiã boni. s scđdm illi¬
cita desideria cordiũ suoꝵ oꝑant᷑. Racionalitaᷤᷤ
enĩ mat̾ĩa scientie boni & mali ẽ . & quasi fader
edificando & destruendo existit. Nam qui diẽ o¬
fidei diligit. domũ suã in celesti ierłm edificat.
qui aut̃ uła repudiat. domũ suã ab honore:
beatitudine suꝑne hereditatis destruit. & qn̾̃i
isẽ omĩa que facit. ĩ noxiali pomo scđm con¬

Expanded text:
rie percipiant; et dividat aquas, id est fideles, ab aquis, scilicet incredulis Judaeis et paganis, ut Filius meus ad Judaeos dixit: « Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . » Hoc considerandum sic est: Vos qui infideles estis, haereditatem vestram per infidelitatem perdidistis. Quapropter justo Dei judicio auferetur a vobis regnum in quo cum Deo regnare debuistis, et dabitur illis qui, peccata sua deserentes, proferunt fructus per quos regnum Dei glorificatur. Nam magna duritia in cordibus infidelium est, qui non secundum scientiam boni, sed secundum illicita desideria cordium suorum operantur. Rationalitas enim materia scientiae boni et mali est, et quasi faber aedificando et destruendo existit. Nam qui diem fidei diligit, domum suam in coelesti Jerusalem aedificat; qui autem illam repudiat, domum suam ab honore et beatitudine supernae haereditatis destruit; et quoniam idem omnia quae facit in noxiali pomo secundum con
Abbreviated transcription (Latin):
t̃re cũ circulo suo signauit. quas dem̃ scđm
naturas suas uiuificauit. & sołũ hontinẽ spi¬
ramine suo ĩspirauit. reliquas nͦ treatitras
aerio flatu iuuificauat q̃ cũ nube ꝑtransit.
Et fecit d̾s firmam̃tũ: dimsitq aquas que
erant sub firmam̃to ab his que erant suꝑ sit¬
mam̃tũ. Et factũ ẽ ita. Us̃ firmam̃tũ i

Expanded text:
terrae cum circulo suo signavit, quas deinde secundum terrae cum circulo suo signavit, quas deinde secundum naturas suas vivificavit, et solum hominem spiramine suo inspiravit, reliquas vero creaturas aerio flatu vivificavit, qui cum nube pertransit. « Et fecit Deus firmamentum, divisitque aquas quae erant sub firmamento ab his quae erant super firmamentum. Et fac
Abbreviated transcription (Latin):
saũ firmam̃tũ fieri p̃cepit. scilicet hanc uoltibi¬
litatẽ que suꝑioribꝰ signis ita sirmata ẽ ut labi
ñ possit. ⁊ ilła ĩ medio aquaꝵ posuit. sic seꝑando
aquas ab aquis. Aquas enĩ que ĩ altitudinẽ sic̃
mons ascendebant ita continuit. ut quẽ admͦ¬
dã nec moris de altitudine sua descendit. sic
nec ille quoquã declinent ñ scam qͦd eas posuit:
ꝯgregans sic̃ inutrẽ aquas maris qui firmam̃¬
sustentauut. cũ in illa creaturas clausaᷤ teneret.
sto mͦ int̾ segregatas aquas ds̃ firmam̃tũ
posirit. qͣtͣius a quas ab aquis adideret. Ds̃
nãq hanc diuisionẽ antequã firiam̃tã illu¬
minasset fecit. illudq ñdũ illuminatũ ĩ heo
suo absq circũ uolutione stenit. expectans qnͣ¬
do a creatore suo illuminaret᷑. quia om̃is crea¬
tura pͥmt̃ radix existens. pꝰ ea pariendo nul¬
tiplicat᷑. uelut ⁊ hiemps radicẽ. estas aut̃ flo¬
riditatẽ uiriditatis tenet. Sic ds̃ creattiras

Expanded text:
t hanc volubilitatem, quae superioribus signis ita firmata est, ut labi non possit, et illam in medio aquarum posuit, sic separando aquas ab aquis. Aquas enim, quae in altitudinem sicut mons ascendebant, ita continuit, ut quemadmodum nec mons de altitudine sua descendit, sic nec illae quoquam declinent, nisi secundum quod eas posuit, congregans sicut in utrem aquas maris, qui firmamesustentavit, cum creaturas clausas teneret. Isto modo inter segregatas aquas Deus firmamentum posuit, quatenus aquas ab aquis divideret. Deus namque hanc divisionem antequam firmamentum illuminasset fecit, illudque nondum illuminatum in loco suo absque circumvolutione stetit, exspectans quando a Creatore suo illuminaretur, quia omnis creatura primum radix existens, postea pariendo multiplicatur, velut et hiems radicem, aestas autem floriditatem viriditatis tenet. Sic Deus creaturas
Abbreviated transcription (Latin):
stuuit. cũ racionalitas hominis racionali¬
tati illoꝵ resistit eosq confundit. & p̃liũ
hoc usq ad nouissimũ diẽ ꝑ ditrabit. ubi ⁊
confusio eos ꝑ omia inquinabit. ubi & ho¬
mo qui eos suꝑauit. mercedẽ uite accipiet.

Expanded text:
stituit, cum rationalitas hominis rationalistituit, cum rationalitas hominis rationalitati illorum resistit, eosque confundit, et praelium hoc usque ad novissimum diem perdurabit, ubi et confusio eos per omnia inquinabit, ubi et homo qui eos superavit, mercedem vitae accipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
tio legis dĩ diuidet᷑. & eccłia quasi iudua con¬
cutiet᷑: & principes. nobiles. & diuites ꝑ ꝯ¬
similes atq ꝑ suos minores de locis sitts expel¬
lent᷑. & de ciritaie in citutatẽ sugabunt᷑ no¬
bilitasq generis eoꝵ ad nichiłu deducct᷑. &
de diuiciis in pauꝑtatẽ redigent᷑. Ista om̃ia
tunc fient. cã antiquas serpens uarietatẽ
morũ:. & uarietatẽ uestim̃toꝵ in ppłos sibi¬
nouabunt & uariabunt. S̾ idẽ antiquus ĩ
imicus cet̾iq nequissimi sꝑc pulcritudinẽ
forme sue quidẽ ꝑdiderunt. ñ aut̃ suffla¬
tũ racionalitatis amiserurit. & p̃timore
creatoris sui formã ꝑditionis sue nalli mor¬
tali creature ficuti ẽ ostendunt. s sugges¬
tionibꝰ sitis uinicitiq honitnil scđ̾m mores
ipsiꝰ insidiant᷑. cũ & in reliqua creatura
malicie sue aliquid simile inuenuint. It̃
aut̃ contͣ impietatẽ eoꝵ magnũ p̃lrũ in¬

Expanded text:
tio legis Dei dividetur, Ecclesiaque quasi vidua contio legis Dei dividetur, Ecclesiaque quasi vidua concutietur, et principes, nobiles et divites per suos minores de locis suis expellentur et de civitate in civitatem fugabuntur nobilitasque generis eorum ad nichilum deducetur et de diviciis in paupertatem redigentur. Ista omnia tunc fient, cum antiquus serpens varietatem morum et varietatem vestimentorum in populos sibinabunt et variicus caeterique nequissimi spiritus pulchritudinem formae suae quidem perdiderunt, non autem sufflatum rationalitatis amiserunt, et pro timore Creatoris sui formam perditionis suae nulli mortali creaturae sicuti est ostendunt; sed suggestionibus suis unicuique homini secundum mores ipsius insidiantur, cum et in reliqua creatura malitiae suae aliquid simile inveniunt. Deus autem contra impietatem eorum magnum praelium in
Abbreviated transcription (Latin):
ad ilła ñ ꝑueniat. Nam quando sensit.
qͦd homo consilio suo consenserat. pugnã
contͣ dm̃ facere studebat dicens. Nimc ĩ
homine omnẽ uoluntatẽ meã complebo.
Et dem̃ modio suo odibilẽ consensũ int̃ ho¬
mines misit. quatinis miticẽ se int̾fice¬
rent. Et dicebat. Faciã homines mori. eosq
magis ꝑdam qnã ꝑditus sim. quia cũ ego
sim. ipsi ñ sunt. In sufflatu suo qͦq habrrit.
ut ꝓcessio filioꝵ hominũ intĩret. ubi titri
inturos exarserunt turpia oꝑantes. Unde
& ualde gatrisus clamabat. Maxima blas¬
phenia illi ẽ qui hominẽ formatut qͥd ho¬
mo in forma sua euanescit. natutali tisti mu¬
lierũ abiecto. Itaq in suggestione diabolica
infideles & seductores sunt . in odio atit̃ &
homicidio raptores & latrones: in contra¬
rio uͦ peccato uiroꝵ inmundissima p̃uar̾ica¬
tio om̃iaq tucia sunt. Et cũ peccata hec ĩ
ppłus se inuicẽ conumxerint. tunc constitu¬

Expanded text:
ad illam non perveniat. Nam quando sensit ad illam non perveniat. Nam quando sensit quod homo consilio suo consenserat, pugnam contra Deum facere studebat dicens: « Nunc in homine omnem voluntatem meam complebo. » Et deinde in odio suo odibilem eonsensum inter homines misit, quatenus se invicem interficerent. Et dicebat: « Faciam homines mori, eosque magis perdam quam perditus sim, quia, cum ego sim, ipsi non sunt. » In sufflatu suo quoque habuit, ut processio filiorum hominum interiret, ubi viri in viros exarserunt turpia operantes. Unde et valde gavisus clamabat: « Maxima blasphemia illi est, qui hominem formavit, quod homo in forma sua evanescit, naturali usu mulierum abjecto. » Itaque in suggestione diabolica infideles et seductores sunt; in odio autem homicidioque raptores et latrones; in contrario vero peccato virorum immundissima praevaricatio omniaque vitia sunt. Et cum peccata haec in populis se invicem conjunxerint, tunc constitu
Abbreviated transcription (Latin):
sequiebat᷑ eũ. Et data ẽ illi potestas suꝑ qua¬
tuor partes terre: int̾ficere gladio & fame
& morte. & bestiis t̃re. Hoc considerandu
sic ẽ. Equus hic denotatus. illud tempꝰ est
in quo omĩa legalia & plena iusticia dti ue¬
lut in pallore ꝓ nchilo cõputabunt᷑. tibi
homines dicent. nescunus qͥd facimus. &
qui hec nos facere p̃cipiebant quid dicerent
nesciebant: atq sic absq tunore & tremore.
uidicii dei omĩa hec contempnent. & hoc
etiã ꝑ diabolicã suasionẽ facient. Oꝑa
aut̃ heç ira dei mundicta sua diudica¬
bit. eaq onr̃i ᷝ ͦ conculcabit. quria mortẽ
istã ñ penitentibꝰ inferet. eosq ad tarta¬
rea loca dampnabit. NIam ⁊̃ in temꝑe il¬
lo ꝑ om̃s fines t̃re cũ gladas contentiones
in ipsis fient. & fructus t̾re auferent᷑/ꝯ
homines repentina morte & morsibꝰ bestiaꝵ¬
de om̃ibꝰ supͣdictis penis quibꝰ homo seti in
mima sen in corꝑe pinit᷑ gaudet. ut
quia ipse celestẽ głam amisit. homo etiã

Expanded text:
 quatuor partes terrae, interficere gladio et fame et morte, et bestiis terrae . » Hoc considera dum sic est: Equus hic denotatus, illud tempus est in quo omnia legalia et plena justitia Dei, velut in pallore pro nihilo computabuntur, ubi homines dicent: Nescimus quid facimus, et qui haec nos facere praecipiebant, quid dicere nesciebant, atque sic absque timore et tremore judicii Dei omnia haec contemnent, et hoc etiam per diabolicam suasionem facient. Opera autem haec ira Dei bit, eaque omnino conculcabit, quia mortem istis non poenitentibus inferet eosque ad tartarea loca damnabit. Nam etiam in tempore illo per omnes fines terrae cum gladiis contentiones in ipsis fient, et fructus terrae auferentur, hominesque repentina morte et morsibus bestiade omnibus supradictis poenis, quibus homo seu in anima seu in corpore punitur gaudet, ut quia ipse coelestem gloriam amisit, homo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
crnt᷑. qm̃ deris ea ꝑ se solũ posuit. nec scien¬
tia ulliꝰ creature indignit. quia nullus ẽ
qui sensu suo diffinire possit. qualit᷑ illa fe¬
cerit. Uñ & hec enarrant miracula dei que
ꝑ ipsũ in firmam̃to uelut it speculo signata
sunt. ita ut sol diuinitatẽ. luna uͦ humam¬
tatẽ filĩ dei ostendant. & stelle reliqua se¬
creta ipsiꝰ demonstrent. & isto mͦ deo qui
dẽ & homo ẽ tam ĩ numerabilis turba fide¬
lit̃ adheret. ut eã nemo dinumerare uale¬
at. qm̃ & ipse ĩnumerabais ĩ gła sua existit.
Hominẽ qͦq qui opus mamiã edei ẽ. ĩ lucido of¬
ficio suo antunciat firmam̃tũ. quia scđm il¬
lud edificatus ẽ. Quappt̃ & hominẽ manifes¬
tat. ubi signa ipsiꝰ in se aꝑte portat. Et factũ

Expanded text:
niam, Deus ea per se solum posuit; nec scientia illius creaturae indiguit, quia nullus est qui sensu suo diffinire possit qualiter illa fecerit. Unde et haec enarrant miracula Dei, quae per ipsum in firmamento velut in speculo signata sunt, ita ut sol divinitatem, luna vero humanitatem Filii Dei ostendant, et stellae reliqua secreta ipsius demonstrent; et isto modo Deo, qui Deus et homo est, tam innumerabilis turba fidelium adhaeret, ut eam nemo dinumerare valeat, quoniam et ipse innumerabilis in gloria sua existit. Hominem quoque, qui opus manuum Dei est, in lucido officio suo annuntiat firmamentum, quia secundum illud aedificatus est. Quapropter et hominem manifestat, ubi signa ipsius in se aperte portat. Et factum
Abbreviated transcription (Latin):
Et in eode micio illa lucida oꝑa a contagione te¬
nebrosoꝵ factoꝵ que ad torm̃ta ꝑtinent seꝑat.
& hoc dtitisio illa ẽ q̃d ds bonũ ĩ homine illo
uidens. mału ab eo remonet. lucida qͦq oꝑa ĩ

Expanded text:
Et in eodem initio illa lucida opera a contagione teEt in eodem initio illa lucida opera a contagione tenebrosorum factorum quae ad tormenta pertinet separat, et hoc divisio illa est, quod Deus bonum in homine illo vid
Abbreviated transcription (Latin):
se sꝑc sc̃s ante ĩceptionẽ donoꝵ oꝑũ humorĩ
lacrimax de corde hominis ꝓducit. Dixitq
deus. fiat lux. Et facta ẽ bux. Ds̃ ĩ adͥmo¬
ntione sꝑc sc̃ĩ dicit. Nẽ edificatio bonoꝵ oꝑũ
pꝰ conpunctionẽ cordis ĩ homine esto fiat. & iri¬
riditas fructus ĩ eo ꝓducat᷑. uñ lux in anima
ipsius fiat. Tunc homo cũ tristicia penitentie
inltice bonoꝵ oꝑũ surgit. Quomꝰ: De illicitis
desideriis uoluptatũ cariiis se ipsũ restaritans.
małuq sidi abstrahens. meipit ĩ illa nouitate
lucis oꝑari quã priꝰ ñ agnouit. dñ ĩ illecebro¬
sis desideriis carius dormiret. & sic ĩ inicio opꝰ
ipsiꝰ luciđdũ fit. Et uidit deus lucẽ qͦd eẽt bo¬
na. & diuisit lucẽ atenebris. Appellauitq la¬
cẽ diẽ: & tenebras noctẽ. Cũ gͥ deus hominẽ
ilsu bonũ oꝑari incipientẽ. & domũ eiꝰ ita
fulgentẽ uiderit: sciens & uidens ĩiciũ bo¬
ii ĩeo amiando & amplectendo eũ inspicit

Expanded text:
s sanctus ante incoeptionem bonorum operum humorem lacrymarum de corde hominis producit. Dixitque Deus: « Fiat lux, et facta est lux. » Deus in admonitione Spiritus sancti dicit: Nunc aedificatio bonorum operum post compunctionem cordis in homine isto fiat, et viriditas fructus in eo producatur, unde lux in anima ipsius fiat. Tunc homo cum tristitia poenitentiae in luce bonorum operum surgit. Quomodo? De illicitis desideriis voluptatum carnis seipsum restaurans, malumque sibi abstrahens, incipit in illa novitate lucis operari, quam prius non agnovit, dum in illecebrosis desideriis carnis dormiret, et sic in initio opus ipsius lucidum sit. « Et vidit Deus lucem quod esset bonaet tenebras noctem. » Cum ergo Deus hominem illum bonum operari incipientem, et domum ejus ita fulgentem viderit, sciens et videns initium boni in eo, amando et amplectendo eum inspicit.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra ẽ. Terra atit̃ erat ĩ anis & uacua. & tene¬
bre erant suꝑ faciẽ abyssi. Homo qui ĩmoribꝰ
sitis nuĩquã stabilis ẽẽ pot̾. magna ĩ anitas
ẽ. & quasi fluctuatio maris semꝑ ĩundat.
S sic̃ in creatione minnidi creatura pꝰ creaturã
de prima mat̾ia ordinate ꝓcessit. ita homo
deberet ꝑ bona desideria de uirtute ĩuurtu¬
tẽ ascendere. ut eñ in prima creatione ĩstitti.

Expanded text:
terra est. « Terra autem erat inanis et vacua, et teneterra est. « Terra autem erat inanis et vacua, et tenebrae erant super faciem abyssi. » Homo qui in moribus suis nunquam stabilis esse potest, magna inanitas est, et quasi fluctuatio maris semper inundat. Sed sicut in creatione mundi creatura post creaturam de prima materia ordinate processit, ita homo deberet per bona desideria de virtute in virtutem ascendere, ut eum in prima creatione institui.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc consĩderandũ sic ẽ. Pñ ego detis hominẽ
quasi ĩ principio ciiꝰda creationis in bomiᷤ
inoribꝰ formo uitientẽ scientiã boni & mali
in illo creo. ita uidelicet ut masui deuitet.¬
& me patrẽ suũ in bono imitet᷑. qui discre¬
tionẽ bom & mali ad similitudiẽ meã
ipsi dedi. ad hoc ut cũ scientia illa om̃s crea¬
turas discernat. easq cognoscens potestatẽ suꝑ
eas pꝰ me habeat. S ipse homo ꝑ magnã ua¬
nitatẽ diabolo suadente me dimutens. ĩ lacri¬
mabiles labores peccatoꝵ cadit .l quia infragi¬
li natura ade natus. letã scientiã que eũ nu¬
latenꝰ uulneraret relinquit. Attam̃ in antmna
sua habet. qͦd ĩ rectis suspirus ad celestia desi¬
deria frequent᷑ anhelat. qͦd quasi cesu ẽ. in
carne aut̃ habens qͦd t̾rena desideria semꝑ
reqturit. quappt̾ de fragilitate que sibi de
ada orta ẽ. & de consilio insidiatoris diaboli
sine contagione peccati nũquã ẽẽ pot̃ qͦd qͣs

Expanded text:
Hoc considerandum sic est: Dum ego Deus hominem quasi in principio cujusdam creationis in bonis moribus formo, viventem scientiam boni et mali in illo creo, ita videlicet ut malum devitet, et me Patrem suum in bono imitetur, qui discretionem boni et mali ad similitudinem meam ipsi dedi, ad hoc ut cum scientia illa omnes creaturas discernat, easque cognoscens potestatem super eas post me habeat. Sed ipse homo per magnam vanitatem diabolo suadente me dimittens, in lacrymabiles labores peccatorum cadit, quia in fragili natura Adae natus, laetam scientiam, quae eum nullatenus vulneraret, relinquit. Attamen in anima sua habet quod in rectis suspiriis ad coelestia desideria frequenter anhelat, quod quasi coelum est, in carne autem habens, quod terrena desideria semper requirit, quapropter de fragilitate quae sibi de Adam orta est, et de consilio insidiatoris diaboli, sine contagione peccati nunquam esse potest, quod quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uacat. Quappt᷑ tenebrosis factis que ad pra¬
uos mores ꝑtitient circũdatus ẽ qui suꝑ
corpꝰ ita dn̾ant᷑. ut qui facit peccatũ seruis
sit peccati. Et corptis quasi facies abyssi. aũ
arit̃ ueluit abyssus ẽ. quia corpris tusibile ⁊.
palpabile sic̃ facies abyssi. aninia uͦ ĩnsibi¬
uis & ĩ palpabilis sic̃ abyssiis t̾re existit. Et

Expanded text:
pravos mores pertinent circumdatus est, qui supra corpus ita dominantur, ut qui facit peccatum servus sit peccati. Et corpus quasi facies abyssi, anima autem velut abyssus est, quia corpus visibile et palpabile sicut facies abyssi, anima vero invisibilis et impalpabilis sicut abyssus terrae existit. « Et
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitq deus. Fiat lux. Et facta ẽ lux.
ardens lum̃. ueritatẽ in nomine sc̃ẽ trimi¬
tatis docentes. Qui statim sꝑu sc̃o accensi
clatisurã in qua meltisi erant aꝑientes. lum̃
tinũ facti sunt. ĩ mundũ cũ doctͥnis suis ita
fulgentes. Et uidit detis lucẽ qͦd eẽt bona.
& diuisit lucẽ a tenebris. Appellauitq lucẽ
dic̃. & tenebras noctẽ. Widit deus qm̃ ipsi
lim̃ utile mundo eẽnt. & diuisit lum̃ id
ẽ apłos a tenebris. scilicet ab infidelitate ĩ¬
creduloꝵ. & appellauit lum̃ istud diẽ unũ
qui ꝑ uerb̃u suũ qͦd filtus etus ẽ. eis ĩcarne

Expanded text:
« Dixitque Deus: Fiat lux, et facta est lux. ardens lumen, veritatem in nomine sanctae Trinitatis docentes. » Qui statim Spiritu sancto accensi, clausuram in qua inclusi erant aperientes, lumen unum facti sunt, in mundum cum doctrinis suis ita fulgeet divisit lucem a tenebris. Appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. » Vidit Deus quoniam ipsi lumen utile mundo essent, et divisit lumen, id est apostolos, a tenebris, scilicet ab infidelitate incredulorum, et appellavit lumen istud diem unum, qui per Verbum suum, quod Filius ejus est, eis i
Abbreviated transcription (Latin):
uesꝑas se declinare incipiente. factũ ẽ hoc
uesꝑe cũ transitu suo. & mane prime lucis
id ẽ miciũ fidĩ fideltũ dies unus qͦd unica fi¬
des ẽ. ꝑ quã umis deus credit᷑. quia primꝰ or¬
tris in abel bono fine inxꝑo consũmatus ẽ.m
ido uesꝑe filiũ dei cũ oꝑe saltationis sensit.
& tetigit. qͦd usq infinẽ mundi dies unꝰ
ꝑsetierat. quia abel quasi mane. & filius
dei quasi uesꝑũ diei fuit. Et ĩttĩ alio mͦ.¬

Expanded text:
e, factum est hoc vespere cum transitu suo, et mane primae lucis, id est initium fidei fidelium dies unus, quod unica fides est, per quam unus Deus creditur, quia primus ortus in Abel, bono fine in Christo consummatus est, et ideo vespere Filium Dei cum opere salvationis sensit et tetigit, quod usque in finem mundi dies unus perseverat, quia Abel quasi mane et Filius Dei quasi vesperum diei fuit. Et iterum alio m
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa uolintatẽ patris sui seccitus ẽ. lignũ sa¬
lutis fitit. conceptus de sꝑu sc̃o de quo iriuenteᷤᷤ
aque flitunt. multũ fructũ scĩtatis dans. cũ
discipulos suos ad eccłiasticã doctrinã plenit̃
instruxit. Nam fatus dei scđm diumitatẽ
qͣsi radix in corde patris. & uis diuinitatis
fait. & sic mut̾um uirginis descendens ple¬
tiã fructũ ꝑ humanitatẽ suã ꝓtulit: quia sic̃
humor aque in uriditate ligni ẽ. ita filius
dei in patre usq ad p̃destinatũ tempꝰ humani¬
tatis ipsiꝰ somꝑ erat. cũ cibus uite om̃ibꝰ sꝑita¬
libꝰ factus ẽ. Cesu & enĩ filiũ dei tetigit. dñ
ipse in celo in sinii patris apparitit.: & t̃ra teti¬
git. dũ ni p̃sepio iacuit. & aqua sensit dñ ip¬
se supͣ mare ambulauit. Et licet ułñ ppłicor¬
ꝑalit̾ uiderentꝰ dm tam̃ ẽẽ ñ cognouerunt.

Expanded text:
s est, lignum salutis fuit, conceptus de Spiritu sancto, de quo viventes aquae fluunt, multum fructum sanctitatis dans, cum discipulos suos ad ecclesiasticam doctrinam pleniter instruxit. Nam Filius Dei secundum divinitatem quasi radix in corde Patris, et vis divinitatis fuit, et sic in uterum Virginis descendens, plenum fructum per humanitatem suam protulit, quia sicut humor aquae in viriditate ligni est, ita Filius Dei in Patre usque ad praedestinatum tempus humanitatis ipsius semper erat, cum cibus vitae omnibus spiritualibus factus est. Coelum etenim Filium Dei tetigit, dum ipse in coelo in sinu Patris apparuit; et terra tetigit, dum in praesepi jacuit; et aqua sensit, dum ipse supra mare ambulavit. Et licet illum populi corporaliter viderent, Deum tamen esse non cogitaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊̃ in humanitate sua principrũ om̃is edifi¬
cationis sc̃ẽ eccłie ẽ. Quomꝰ: Ipse in p̃dicatio¬
ne ꝓphetaꝵ qui eũ tenturũ ẽẽ p̃dixerunt quasi
umbra erat. uelut ñ ab abel tisq ad natiuitatẽ
ipsiꝰ filis dei queq iusticia umbra eccłie fuit.
a ꝓpħris p̃dictus erat homo in carne apparuit.
ut psalmista dauid insꝑti meo dicit. xUIIIl.¬

Expanded text:
is aedificationis sanctae Ecclesiae est. Quomodo? Ipse in praedicatione prophetarum, qui eum venturum esse praedixerunt, quasi umbra erat, velut etiam ab Abel usque ad nativitatem ipsius Filii Dei, quaeque justitia umbra Ecclesiae fuiprophetis praedictus erat, homo in carne apparuit, ut Psalmista David in Spiritu meo dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
tu oꝑis ñdũ gustantibꝰ se formauerunt. Et
sic̃ homo quis cibus bonus sit. nͥ ꝑ gustũ nest
sic homines oꝑa fidei oꝑando ñłu gustabant.
s quasi ĩ umibra auditus ea tantũ audiebatt.
Itaq sic̃ firmam̾tũ suꝑ ordẽ terre sine splendo¬
re solis. lune ac stellaꝵ adhuc erant. sic etiã tẽ
quasi ĩ scda luce fidĩ ipsa fides fine lucido oꝑe
iuste constitutaꝵ ordinationũ manebat. ita nt
illi homines fidẽ tantũ quasi in umbratione
I. Fiiat firmam̃tũ in medio aquaꝵ: & diuidat
aquas ab aquis. Hoc considerandũ suc ẽ. Ds
ĩ dilatatione cordis homini int̾ołu loquit᷑.
Quomꝰ. In dulcedine sꝑc sc̃i: quia ĩ hõie ipso
locus domꝰ sue fulget. Et dem̃ strum̃ta uir¬
tutũ ad tuteła oꝑis alliꝰ qͦd ĩcipiebat in eofa¬
cit.: ita ut homini illi nalla necessaria ulliꝰ
urtutis desint. sic̃ ⁊̃ in celo ⁊ int̾ra fecit. uͥ
nulle creature homini necessarie desunt.
Dicente gͣ deo. fit firmam̃tũ qd discretio ẽ.

Expanded text:
tu operis nondum gustantibus se formaverunt. Et sicut homo quis cibus bonus sit nisi per gustum nescit, sic homines opera fidei operando nondum gustabant; sed quasi in umbra auditus ea tantum audiebant. Itaque sicut firmamentum super orbem terrae sine splendore solis, lunae ac stellarum adhuc erat, sic etiam tunc quasi in secunda luce fidei, ipsa fides sine lucido opere juste constitutarum ordinationum manebat, ita ut illi homines fidem tantum quasi in umbratione firmamentum in medio aquarum, et dividat aquas ab aquis . » Hoc considerandum sic est: Deus in dilatatione cordis homini interdum loquitur. Quomodo? In dulcedine Spiritus sancti, quia in homine ipso locus domus suae fulget. Et deinde instrumenta virtutum ad tutelam operis illius quod incipiebat in eo facit, ita ut homini illi nulla necessaria ullius virtutis desint, sicut etiam in coelo et in terra fecit, ubi nullae creaturae homini necessaria desunt. Dicente igitur Deo fit firmamentum, quod discretio est
Abbreviated transcription (Latin):
patre sꝑitalit᷑ ñ carnalit᷑ natus ẽ: ipse aut̃ in¬
carnatus iniciũ om̃is uisticie existit. quia queq
iasticia quã antiqui scĩ ante natiuitatẽ euᷤ ha¬
buerunt in saluatione ñ uixit. Ineq hominẽ ĩ
iã redaxit. Iua uͦ unsticia que ĩ eo surrexit.
sũ redicit. Otaꝓpt̾ ipse pͥncipiũ saltationis ĩ
oꝑe suo ẽ ut ada inictũ ꝑditionis in oꝑe scio

Expanded text:
Patre spiritaliter non carnaliter natus est; ipse autem inPatre spiritaliter non carnaliter natus est; ipse autem incarnatus initium omnis justitiae existit, quia quaeque justitia, quam antiqui sancti ante nativitatem ejus habuerunt, in salvatione non vixit, neque hominem in eam reduxit. Illa vero justitia, quae in eo surrexit, sum reducit. Quapropter ipse principium salvationis in opere suo est, ut Adam initium perdition
Abbreviated transcription (Latin):
licẽ fieri uissit. inceptio ipsius uelut mane
fuit.ꝰ ꝑ fectio aut̃ illiꝰ quasi nesꝑe. ubi com¬
pleta apparuit. Et aliomͦ. xuiii.¬
In principio creauit adeus cełu & t̾rã. hoc
consideransu sit ẽ. In pricipio incipien¬
tis temꝑis. cũ deus ꝑ uerbũ suũ omia cri¬
aret. creauit cełu & t̾rã. id ẽ primã ma¬
tĩam. in qua om̃is celestis & t̃restris cria¬
tura ꝑ uerbti dei ꝓcesfura latuit. Simibit̃ as
increatione ȩccłie fecit. antequã eã construeret.
pse incepit. incipiens in principio id ẽ in filio
suo. quẽ ꝑ anreã portã uirginis in clausira pu¬
dicicie eiꝰ imunda misit. Pipsũ omia. scilicet
cełu & t̾ra creata sunt. sic̃ ioħes eugłista dilectꝰ
s̃i dicit: atq eode mͦ om̃is iristicia celestis & ter¬
restris in ipso facta ẽ. Et quomꝰ ẽ ipse principi¬
q̃. qui ante scła in patre natꝰ ẽ. Ante scła in

Expanded text:
lucem fieri jussit, incoeptio ipsius velut mane lucem fieri jussit, incoeptio ipsius velut mane fuit; perfectio autem ipsius quasi vespere, ubi completa apparuit. Et alio « In principio creavit Deus coelum et terram . » Hoc considerandum sic est: In principio incipientis temporis, cum Deus per Verbum suum omnia crearet, creavit coelum et terram, id est primam materiam, in qua omnis coelestis et terrestris creatura per Verbum Dei processura latuit. Similiter Deus in creatione Ecclesiae fecit, antequam eam construeret. Ipse incoepit, incipiens in principio, id est in Filio suo, quem per auream portam virginis, in clausura pudicitiae ejus, in mundum misit. Per ipsum omnia, scilicet coelum et terra creata sunt, sicut Joannes evangelista dilectus Dei dicit, atque eodem modo omnis justitia coelestis et terrestris in ipso facta est. Et quomodo est ipse principium, qui ante saecula in Patre natus est? Ante saecula in
Abbreviated transcription (Latin):
Nam detis uidit qd liix eẽt bona quę faciti
sue splendorẽ redderet. & ido ilła a tenebrosi¬
tate ñ segregatut. ne officia sua in intricẽ ad¬
miscerent: qtria ex his duobꝰ alt̾um indefici¬
enis ẽ. altũ indefectu cadit. Adeo nãq dies
ẽ. qm̃ deus ꝑ tierbũ suũ lum̃ printũ ꝓdire
iuissit qͦd appellatrit diẽ: ñ diẽ solis. s diẽ ĩ¬
deficientẽ que in suꝑioribꝰ nulla tenebrosita¬
te opprimit᷑. Et tenebras. ñ que lace solis
fugant᷑. s que indeficientẽ obscuritatẽ ha¬
bentes nulla claritate lucis ꝑfringunt᷑. te¬
nebras qͦq que erant suꝑ faciẽ abyssi. & qͣs
ñd̃a illuminanerat. appellauit noctem.
Nox quippe carens die ceca ẽ. & dies a nocte se¬
gregata ẽ. & a cecitate noctis seꝑata inclari¬
tate ẽ. Sic deus lucẽ a nocttirnalibꝰ tenebris
seꝑatut. Factũq ẽ tiesꝑe & mane: dies unꝰ
Nani factus ẽ finis oꝑis huciꝰ & inceptio ipfiꝰ
claritas una in ꝑfectione. quia cũ uerbũ di

Expanded text:
t quod lux esset bona, quae faciei suae splendorem redderet, et ideo illam a tenebrositate etiam segregavit, ne officia sua in invicem admiscerent, quia ex his duobus alterum indeficiens est, alterum in defectu cadit. A Deo namque diesprimum prodire jussit, quod appellavit diem, non diem solis, sed diem indeficientem, quae in superioribus nulla tenebrositate opprimitur. Et tenebras, non quae luce solis fugantur, sed quae indeficientem obscuritatem habentes, nulla claritate lucis perstringuntur; tenebras quoque quae erant super faciem abyssi, et quas nondum illuminaverat, appellavit noctem. Nox quippe carens die caeca est, et dies a nocte segregata est, et a caecitate noctis separata in claritate est. Sic Deus lucem a nocturnalibus tenebris separavit. « Factumque est vespere et mane dies unus . Nam factus est finis operis hujus, et incoeptio ipsius, claritas una in perfectione, quia cum Verbum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
manitatis qnͣdoq indueret᷑ uoluit. & idõ
⁊̃ uestẽ de aere ꝑ quẽ animal triuit illi de¬
dit. qm̃ ipse adã & eua antial audierant:
tibi p̃ceptũ dĩ deseruerant. Et fic ĩ mi¬
serã ꝑegrinationẽ expusi cã aliis fruc¬
tibꝰ t̾re putribiles effecti sunt atq ĩ ca¬
su & egressu eoꝵ ont̃is creatura mundi ot¬
nubilata ẽ. uelut si radius solis ꝑ densã
trubẽ fulgeat. quẽa dm̾da ⁊̃ ingressus pa¬
radysi antiquo deceptori odnubilatus ẽ.
ita ut deiceps illuc ñ introeat. Deinde
homo cũ creatura oꝑari cepit. quia sic̃
ignis alia queq accendit & ꝑficit. ita &
homo cũ reliqua creatitra ẽ. atq creatui¬
ra in igne latet qui om̃ia ꝑfundit & pro¬
bat  ipsiq aqua adẽ que om̃ia mundat.¬
& ignis in tanta ui ardet ut nulli par¬
ceret nini ꝑ aquã temꝑaret᷑. Et ut aqua
igni parcendo adẽ. sic ⁊̃ humanitas diti¬
nitati ad iuncta ẽ. ut parcatiꝰ qm̃ homi¬

Expanded text:
manitatis quandoque indueretur voluit, et ideo manitatis quandoque indueretur voluit, et ideo etiam vestem de aere per quem animal vivit illi dedit, quoniam ipse Adam et Eva animal audierant, ubi praeceptum Dei deseruerant. Et sic in miseram peregrinationem expulsi cum aliis fructibus terrae putribiles effecti sunt, atque in casu et egressu eorum omnis creatura mundi obnubilata est, velut si radius solis per densam nubem fulgeat, quemadmodum etiam ingressus paradisi antiquo deceptori obnubilatus est, ita ut deinceps illuc non introeat. Deinde homo cum creatura operari coepit, quia sicut ignis alia quaeque accendit et perficit, ita et homo cum reliqua creatura est, atque creatura in igne latet, qui omnia perfundit et probat; ipsique aqua adest, quae omnia mundat; et ignis in tanta vi ardet, ut nulli parceret nisi per aquam temperaretur. Et ut aqua igni parcendo adest, sic etiam humanitas divinitati adjuncta est, ut parcat, quoniam homi
Abbreviated transcription (Latin):
cũdedit. ut amplius nullo stupore antiqtu
deceptoris t̾reant᷑. faciesq illoꝵ claritate siu
ita repleuit. ut faciẽ eius intueri semꝑ delec¬
tent᷑. Atq potentiã suã hoc mͦ suꝑ inferiũ
extendit. q̃d antiquus deceptor nullo bello
nec ulla arte plenũ minerã saluandor de¬
struere ualet. qdẽ admdã ale se ipsũ scđm
iuꝑeos mores occidit. xu.¬
Sunc deus in littine uirtutis sue hominẽ
fecit. ilłuq in inextinguibiłe lucẽ patadisi
posuit. que inputribilis eũ fractibꝰ suis ma¬
ret. s homo iobedientiã arripuit. ac sic
ntidũ se ẽẽ cognottit. qͦd diabolo multũ pla¬
euit qui eũ denudatierat qm̃ & ipse puil¬
critudinẽ głẽ sue ꝑdiderat. At deus i
pallida nube sic̃ fłana quasi alientis ili
appatiit. uelut ⁊ obtecta facie pmdu moy¬
si & cet̃is caris suis se ostendit. etĩq nuda
ẽẽ noliit. quia ut filius suus uestrm̃to ha¬

Expanded text:
cumdedit, ut amplius nullo stupore antiqui cumdedit, ut amplius nullo stupore antiqui deceptoris terreantur, faciesque illorum claritate sua ita replevit, ut faciem ejus intueri semper delectentur, atque potentiam suam hoc modo super infernum extendit, quod antiquus deceptor nullo bello nec ulla arte plenum numerum salvandorum destruere valet, quemadmodum ille se ipsum secundum vipereos mores occidit. QuTunc Deus in lumine virtutis suae hominem fecit, illumque in inexstinguibilem lucem paradisi posuit, quae imputribilis cum fructibus suis manet; sed homo inobedientiam arripuit, ac sic nudum se esse cognovit; quod diabolo multum placuit, qui eum denudaverat, quoniam et ipse pulchritudinem gloriae suae perdiderat. At Deus in pallida nube sicut flamma, quasi illi alienus, apparuit, velut etiam obtecta facie postmodum Moysi et caeteris charis suis se ostendit, eumque nudum esse noluit, quia ut filius suus vestimento hu
Abbreviated transcription (Latin):
quosda sꝑc magni honoris creauit qubus
magnũ principẽ p̃fecit. in quẽ om̃s as¬
pexerunt ut lucerna inspicit᷑ in qua ar¬
dens lum̃ lucet. quia in ipso omĩa ornam̃¬
ta illoꝵ quasi lapides p̃ciosi fulgebant.
S ille innacuũ locũ respexit. ubi & sedem
suã ponere uoluit. Quappt̾ cũ om̃i agmi¬
ne suo sic̃ stipula in pritet̃ inferni ꝓiectꝰ ẽ:
ita ut ad eius casũ ext̾iores tenebre & os ĩ¬
fernalis pritei cũ ipso puteo parata sint.
qui putens sine m̃sura ẽ. sic̃ & numerus
ꝑditoꝵ angłoꝵ nuimerũ ñ habet. Nam
cont᷑ͣ similituamẽ ilłã qua dõ simulis
tẽ uoluit ext̾ĩores tenebre illi parate st̃.
& ꝓpt̃ illicitã discordiã quã nt̃ exercitũ
di & suũ ẽẽ uoluit. ipsi os infernalis pu¬
tei factus ẽ. atq ꝓptͣ inuidiã hane
qua dm̃ nullomꝰ conficeri uolebat. illi
putetis inferm p̃paratus ĩ. Et deus for¬
titudine maiestatis sue deatos sꝑc ita cir¬

Expanded text:
quosdam spiritus magni honoris creavit, quibus quosdam spiritus magni honoris creavit, quibus magnum principem praefecit, in quem omnes aspexerunt, ut lucerna inspicitur in qua ardens lumen lucet, quia in ipso omnia ornamenta illorum quasi lapides pretiosi fulgebant. Sed ille in vacuum locum respexit, ubi et sedem suam ponere voluit. Quapropter cum omni agmine suo sicut stipulam in puteum inferni projectus est, ita ut ad ejus casum exteriores tenebrae et os infernalis putei cum ipso puteo parata sunt; qui puteus sine mensura est, sicut et numerus perditorum angelorum numerum non habet. Nam contra similitudinem illam, qua Deo similis esse voluit, exteriores tenebrae illae paratae sunt, et propter illicitam discordiam, qua inter exercitum Dei et suum esse voluit, ipsi os infernalis putei factus est, atque propter invidiam hanc, qua Deum nullo modo confiteri volebat, illi puteus inferni praeparatus est. Et Deus in fortitudine majestatis suae beatos spiritus ita cir
Abbreviated transcription (Latin):
Deus itaq qui om̃ia que p̃dicta sunt fe¬
cit unica uita ẽ ex qua om̃is uita spirat.
ut ⁊̃ radius a sole ẽꝰ & igrais ille ẽ a quo
om̃is ignis qui ad beatitudinẽ respicit
accendit᷑: quẽ ad m̾dã scuitille ab iggne ꝓ¬
cedunt. Et quomͦ conueniens eẽt ut hu¬
ic uite nichil uitale adhereret. & ignis
iste nulla rem calefaceret nec illuminaret᷑.
Et quomꝰ deceret qͥd a deitate que ante
euũ uita fitit. nulla uita nec claritas
ulla ꝓcederet: Et quid ꝓdesset. si lum̾
ꝑ ignẽ accensũ nulli luceret. cũ nec ig¬
nis litm̃ sitũ. nec sol radrũ suũ abscondit:.
Deus enĩ trita illa ẽ ꝑ quã multitudo an
głoꝵ accensa ẽ. qui admͦdũ sctutille ab
igne ꝓcedunt. Uñ & indecer eẽt.: ut
uita hec ñ claresceret. Et cdaritas ista ĩ¬
dificiens ẽ: qm̃ nulla mors in ipsa cẽ pot̃.
Q uomꝰ : Petis solus ꝑ semetipsũ & in semet¬
ipso ẽ. nec ab tillo alio ẽẽ accepit. s alia
quelibet creatura ab illo ẽẽ cepit. Ipse

Expanded text:
Deus itaque, qui omnia quae praedicta sunt fecit, unica vita est, ex qua omnis vita spirat, ut etiam radius a sole est, et ignis ille est a quo omnis ignis, qui ad beatitudinem respicit, accenditur, quemadmodum scintillae ab igne procedunt. Et quomodo conveniens esset ut huic vitae nihil vitale adhaereret, et ignis iste nullam calefaceret, nec illuminaret? Et quomodo deceret quod a Deitate quae, ante aevum vita fuit, nulla vita nec claritas ulla procederet? Et quid prodesset si lumen per ignem accensum nulli luceret, cum nec ignis lumen suum, nec sol radium suum abscondit? Deus enim vita illa est per quam multitudgelorum accensa est, quemadmodum scintillae ab igne procedunt. Unde et indecens esset ut vita haec non claresceret. Et claritas ista indeficiens est, quoniam nulla mors in ipsa esse potest. Quomodo? Deus solus et per semetipsum et in semetipso est, nec ab ullo alio esse accepit, sed alia quaelibet creatura ab illo esse coepit. Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ie simul create sunt. & in imno circulo apparu¬
erunt: qui circulus potestas dei ẽ
in celo & in t̾ra. De claritate illa que et̃nitas
ẽ. p̃dicta lucida matia uelut spissa lux ful¬
minabat. & hec eade lux suꝑ turbulentã
mat̾iam lucebat. Ipse quoq nec firmam̃¬
tuꝰ nec terrã statĩ illuminauit. quẽadinͦdu
net homo facit qui quascsa formas patat.
quia unãquãq prius cũ cireino suo signat.
& intusibilis lum̃ ñ habens. quia necdũ splen¬
dore lucis nec claritate solis. lune. aut stellax
illustrabat᷑. & inculta. qm̃ nulla cultura sul¬
cabat᷑. & nactia ⁊id ẽ incõpofita. quia ñdñ ple¬
na erat cũ necdu utriditatẽ. germen. aut
floriditatẽ herbaꝵ seu arborũ haberet. ¶a
aut̃ ñ ẽ dictũ qͥd cesũ mane & nacirũ eẽt. hoc
ido ẽ: quia nullos frtictus parere debebat.
S tenebre que necđũ ꝑ splendorẽ luminis etia¬
nuerant. qm̃ nulla forma fulitiuiabat. erant

Expanded text:
teriae simul creatae sunt, et in uno circulo apparuteriae simul creatae sunt, et in uno circulo apparuerunt, qui circulus potestas Dei est in coelo et in terra. De claritate illa, quae aeternitas est, praedicta lucida materia velut spissa lux fulminabat, et haec eadem lux super turbulentam materiam lucebat. Ipse quoque nec firmamentum nec terram statim illuminavit, quemadmodum nec homo facit, qui quasdam formas parat, quia unamquamque prius cum circino suo signat, et invisibilis, lumen non habens, quia necdum splendore lucis, nec claritate solis, lunae aut stellarum illustrabatur, et inculta, quoniam nulla creatura sulcabatur, et vacua, id est incomposita, quia nondum plena erat, cum necdum viriditatem, germen, aut floriditatem herbarum, seu arborum haberet. Quod autem non est dictum quod coelum inane et vacuum esset, hoc ideo est quia nullos fructus parere debebat. Sed tenebrae, quae necdum per splendorem luminis evanuerant, quoniam nulla forma fulminabat, erant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sequutionibꝰ attritã sibi subitigaret uel
om̃ino susfocaret quẽ ad m̃dti nauis ꝑ
naustaugiũ suffocat᷑. quatinꝰ nom̃ ipsiꝰ
totũ de t̾ra deleretut sic̃ & res illa det̾ra
delet᷑ que in ꝓfundũ fluminis ꝓicit᷑.
S adiutorio teree mulier erepta ẽ: quia
filius meus uestẽ humanitatis sue de ip¬
sa sũpsit. qui pluruna obꝓbria & pas¬
siones ad confusionẽ eiusde serpenitis ĩ
corꝑe suo ꝑtulit. XuII.¬
ornatut. t̾raq ipsã firmauit. ac ꝑ eũ
se ipsũ glorificauit. atq ꝑ illa que ĩ mundo
sunt hominẽ sublimauit cũ illi om̃ia t̾rena
subiecit. uelut seruus meus secretoꝵ meoꝵ
inscientia dei erant qualit̾ fieri deberent.
creatit deus. hoc ẽ ꝑ se ipsũ ꝓcedere fecit cełu
& torrã. scilicet mat̾iam om̃iũ creaturax celes¬
tiũ & terrestriũ. cełu id ĩ lucida mat̾iam. & t̾rã
uidelicet turbulentã matĩam. Et hȩ due ma¬

Expanded text:
persecutionibus attritam sibi subjugaret, vel persecutionibus attritam sibi subjugaret, vel omnino suffocaret, quemadmodum navis per naufragium suffocatur, quatenus nomen ipsius totum de terra deleretur, sicut et res illa de terra deletur quae in profundum fluminis projicitur. Sed adjutorio terrae mulier erepta est, quia Filius meus vestem humanitatis suae de ipsa sumpsit, qui plurima opprobria et passiones ad confusionem ejusdem serpentis in corpore suo pertulit. Quiornavit, terraque ipsum firmavit, ac per eum se ipsum glorificavit, atque per illa quae in mundo sunt hominem sublimavit, cum illi omnia terrena subjecit, velut servus meus, secretorum meorum um rerum quae in scientia Dei erant qualiter fieri deberent, creavit Deus, hoc est per se ipsum procedere fecit, coelum et terram, scilicet materiam omnium creaturarum coelestium et terrestrium, coelum, id est lucidam materiam, et terram, videlicet turbulentam materiam. Et hae duae ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad plenũ tempꝰ eugłi in quo om̃is pleni¬
tudo uere & tuste constitutionis ad uer¬
sus antiquũ serpentẽ surrexit. Ante di¬
cisione dm̃ colentes fuerunt: qui redẽp¬
tionẽ anima suaꝵ ꝑ effusũ sanguinẽ fi¬
lii mei adepti sunt. Cũ aut̃ tempꝰ ruti¬
lantis aurore. id ẽ plene tusticie ꝑ filiũ
meũ uenit. antiquus serpens ualde ext̃¬
ritus obstupuit. qmͣ ꝑ mulierẽ uidelicet
uirginẽ totus deceptus ẽ. Qnappt᷑ & in
furore suo contra illa ex arsit. ut in uo¬
luntate mea scͥptũ ẽ. Et misit serpen
ex ore suo pꝰ mulierẽ a quã tariquã fla¬
men ut eam faceret trahi a flumine :¬
& aduruit t̾ra mulierẽ. Hoc conside¬
randñ sic ẽ. Misit antiquus ꝑsecutor ex
nequissima uoracitate sua pꝰ rectitudi¬
nẽ mulieris que uirũ ꝓtulerat. incredri¬
litatẽ & infidelitatẽ in ppłos iudeoꝵ & pa¬
ganoꝵ.I hoc intendens ut ilła plurimis

Expanded text:
ad plenum tempus Evangelii; in quo omnis pleniad plenum tempus Evangelii; in quo omnis plenitudo verae et justae constitutionis, adversus antiquum serpentem surrexit. Ante dicisione, Deum colentes fuerunt, qui redemptionem animarum suarum per effusum sanguinem Filii mei adepti sunt. Cum autem tempus rutilans aurorae, id est plenae justitiae per Filium meum venit, antiquus serpens valde exterritus obstupuit, quoniam per mulierem, videlicet Virginem, totus deceptus est. Quapropter in furore suo contra illam exarsit, ut in voluntate mea scriptum est: « Et misit serpens ex ore suo post mulierem aquam tanquam flumen, ut eam faceret trahi a flumine, et adjuvit terra mulierem . Hoc considerandum sic est: Misit antiquus persecutor ex nequissima voracitate sua rectitudinem mulieris, quae virum protulerat, incredulitatem et infidelitatem in populos Judeorum et paganorum, hoc intendens ut illam plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
umꝑa. & dimidiũ temꝑis a facie serpen¬
tis. hoc considerandñ sic ẽ. Antiquus
dracho uidens quia locũ ilłti ꝑ didisset
in quẽ sedẽ suã ponere uolebat. qm̃ ĩtar¬
tarea loca ꝓiecluis erat. irã stiã in muli¬
erẽ ex acuit. quia ilła radicẽ om̃is huma¬
i generis ꝑ partt̃ eẽ cognotiit. & ĩmaxi¬
mo odio eam habens int᷑ se dixit. qd nũ¬
quã cessaret ilła ꝑ sequendo quousq ip¬
sam telut in mari suffocaret.: quia eã
priũ deceꝑat. S ipsa quasi pariendo
angustiata fortissimũ adititortũ conso¬
lationis tandẽ arripuit . dtuinaq ꝓ¬
tectione stiffulta. in om̃ibꝰ modis diabo¬
lo se opposuit. NIam ipsi data sunt auo
munim̃ta beatitd mis. seilicet celeste
desideritĩ & saltiatio animaꝵꝰ ut cũ his
in secreta cordis sui tenderet ibidẽ nut᷑¬
m̃ta saltitis accipiens. ꝑ tempꝰ qͦd ante di¬
luuiũ fuit. & temꝑa pꝰ diluuiũ. & dimi¬
diũ temꝑis qͦd in ciret̃cisione ante incar

Expanded text:
a, et dimidium temporis a facie serpentis . » Hoc considerandum sic est: Antiquus draco, videns quia locum illum perdidisset in quem sedem suam ponere volebat, quoniam in tartarea loca projectus erat, iram suam in mulierem exacuit, quia illam radicem omnis humani generis per partum esse cognovit; et in maximo odio eam habens, intra se dixit quod nunquam cessaret illam persequendo quousque ipsam velut in mari suffocaret, quia eam primum deceperat. Sed ipsa quasi pariendo angustiata, fortissimum adjutorium consolationis tandem arripuit, divinaque protectione suffulta in omnibus modis diabolo se opposuit. Nam ipsi data sunt duo munimenta beatitudinis, scilicet coeleste desiderium et salvatio animarum, ut cum in his in secreta cordis sui tenderet, ibidem nutrimenta salutis accipiens, per tempus quod ante diluvium fuit, et tempora post diluvium et dimidium t
Abbreviated transcription (Latin):
Q ꝑ circułũ rubeũ in most̃i arcus circa ex¬
t̃iorẽ occidentis partẽ se extendentẽ. ex¬
tensio uindicte dĩ in eos qui extra ĩtegyi¬
tatẽ uere fidei & ambitũ bonor oꝑũ s̃ designet᷑.
platea & stella suꝑ cã radiante. & de alio glo¬
do & radtis stellaꝵ int̾ casde alas micantibꝰ.
& de spaciis quibꝰ hec omĩa xdistabant. qͥmͦ
ad curitatẽ di que ẽ ęcclia & xꝑm. & ad sꝑm¬

Expanded text:
 circulum rubeum in modum arcus circa exteriorem occidentis partem se extendentem, extensio vindictae Dei in eos qui extra integritatem verae fidei et ambitum bonorum operum sunt designetur. platea et stella super eam radiante, et de alio globo et radiis stellarum inter easdem alas micantibus, et de spatiis quibus haec omnia distabant, quomodo ad civitatem Dei, quae est Ecclesia, et Chris
Abbreviated transcription (Latin):
parsq occidentalis in utrisq futbꝰ suis
ut p̃fatũ ẽ se incuruando hinc const̾clius
hinc larguis spaciũ istis concedunt. Hoc uso
ẽ qm̃ partes iste que in utroq latere me¬
diarũ sunt. longitudinẽ eax de mediarũ
quidẽ habent. s latitudinẽ uersus p̃fatã
quintã partẽ eisde mediis partibꝰ minorẽ.

Expanded text:
identalis in utrisque finibus suis ut praefatum est se incurvando, hinc constrictius, hinc largius spatium istis concedunt. Hoc ideo est quoniam partes istae quae in utroque latere mediarum sunt, longitudinem earumdem mediarum quidem habent, sed latitudinem versus praefatam quintam partem e
Abbreviated transcription (Latin):
uersis infusionibꝰ temꝑat᷑. quẽad mͦsu &
tactus uelut in medio alior sensuũ uigens.
ab eis roborat᷑. cũ om̃s ipsi uires tribuũt.
& eũ ad uegetationẽ consolidant ut etiã
indispositione digitoꝵ ostendit᷑. quia & ꝑ
ipsos oꝑa ad eternã renuinerationẽ respici¬
entia ꝑficiunt᷑. Et ut uides ambitus partis
orientalis. ambitusq partis occidentalis
equalis m̃sure sunt. formãq extenti arcus
uterq habet. qm̃ sol oriendo & occidendo
equalia spacia terraꝵ incircuitu cursus
sui occupat. Qd ñ ostendit uisũ ꝑ scientiã
boni & mali in hac similitudine ẽẽ. iuide¬
licet qd sic̃ uisus ꝑ scientiã bom ad hoc
q̃d bonũ ẽ sursũ tendit. ita & ꝑscientiã
mali adhoc q̃d malũ ẽ deorsũ descendit
ꝑ illã quide amalo retorquendo. ꝑ istã aut̃
abono se recuruando. Ambitus qͥq partis
australis. amibitusq partis septentrionalis
inius m̃sure existentes. longitudini & la

Expanded text:
versisque infusionibus temperatur, quemadmodum et versisque infusionibus temperatur, quemadmodum et tactus, velut in medio aliorum sensuum vigens, ab eis roboratur, cum omnes ipsi vires tribuunt, et eum ad vegetationem consolidant, ut etiam in dispositione digitorum ostenditur, quia et per ipsos opera ad aeternam remunerationem respicientia perficiuntur. Et ut vides, arientalis ambitusque partis occidentalis aequalis mensurae sunt; formamque extenti arcus uterque habet, quoniam sol oriendo et occidendo aequalia spatia terrarum in circuitu cursus sui occupat. Quod etiam ostendit visum per scientiam boni et mali in hac similitudine esse, videlicet quod sicut visus per scientiam boni ad hoc quod bonum est sursum tendit, ita et per scientiam mali ad hoc quod malum est deorsum descendit; per illam quidem se a malo retorquendo, per istam autem a bono se recurvando. Ambitus quoque partis australis ambitusque partis septentrionalis unius mensurae existentes, longitudini et la
Abbreviated transcription (Latin):
claritatis directus. ipsi qui uelut in medio
demĩtoꝵ ẽ salutẽ corꝑis & anime submministt᷑.
Aita atit̃ ad occidentẽ respiciens. humiditatẽ
int̾esu bonã. int̾cłũ nociuã eidẽ parti dat.
ut ñ auditus totũ corpus hominis uelut ad
occidentẽ concutiens & penetrans. nune ꝓsꝑa.
nẽ aduersa. nẽ anime salutẽ. nẽ desꝑationẽ
illi denunciat. Tercia uͦ ad austrũ uergens.
calorẽ frigido flata uentoꝵ temꝑatũ ipsi
parti inmittit. sic̃ & odoratus quẽ ad m̾dũ ua¬
por de calore surgens odorẽ de calidis & fri¬
gidis temꝑam̃tis. ꝓcedentẽ. odorẽq de suꝑnis
susproiis uenientẽ homini infumdit. S quar¬
ta ad septentrionẽ tendens. frigus a septen¬
trione & calorẽ ab oriente uenientẽ. p̃dicte
medie parti inducit. uelut gnitus frigida
recipiens. frigidaq & calida discernens. di¬
uerso sapore & suꝑna dulcedine hominẽ
concutit. Quinta atit in medio istaꝵ exis¬
tens. ab ipsis insoliditate confortat᷑ & di¬

Expanded text:
 qui velut in medio elementorum est, salutem corporis et animae subministrat. Altera autem ad occidentem respiciens, humiditatem interdum bonam, interdum nocivam eidem parti dat, ut etiam auditus totum corpus hominis velut ad occidentem concutiens et penetrans, nunc prospera, nunc adversa, nunc animae salutem, nunc desperationem illi denuntiat. Tertia vero ad austrum vergens, calorem frigido flatu ventorum temperatum ipsi parti immittit, sicut et odoratus, quemadmodum vapor de calore surgens, odorem de calidis et frigidis temperamentis procedentem, odoremque de supernis suspiriis venientem homini infundit. Sed quarta ad septentrionem tendens, frigus a septentrione, et calorem ab oriente venientem, praedictae mediae parti inducit, velut gustus frigida recipiens, frigidaque et calida discernens, diverso sapore supernaque dulcedine hominem concutit. Quinta autem in medio istarum existens, ab ipsis in soliditate confortatur di