comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
introduxit. Qd ꝑ litt̾as expulsi guiscardꝰ audito. relicto filio boamũdo cũ uu¬
litib ut inchoata patña ꝑseq̃ret᷑ appuliã rediit. Contͣctaꝙ uelocit̾ apulo¬
rũ ⁊ normãnoꝵ mamu romã tendebat. Nec sustinuit nũciũ adueniẽtis hẽ¬
ricus qn cũ salso pp sola fama t̾ritus terga donaret. Uacua ab obsessonbꝰ
roma legitimũ p̃sulem accepit. s nõ młto post eadẽ iuolẽtia nͣ pͥus amu¬
sit. Tũc quoq alexiꝰ audiẽs rob̾tũ ad sua neccͣio reuocatũ. sũmãq manum
bello impone sꝑans: supͣ boamũdũ qͥ ꝓtes relictas tuebat᷑ irruit. S norenã¬
nus gẽtilitis roboris tenax adolescẽs. arietãtes gtos ⁊ cet̾as gẽtes q̃ q̃uene
rant usu militari qͣmuis młtũ num̾o infi̾ori fuge tradidit. Eodẽ ꝙͣ tẽpe
ueneti gẽs mari assueta guiscardũ ꝓpt̾ q̃ uen̾at sedatis tͣnsfretare uolẽtẽ
aggressi. suꝑioꝵ calamitatẽ sensere. pars mersi ⁊ cesi ꝑs fugati. Ille ceptam

Expanded text:
introduxit. Quo per litteras expulsi Guiscardus audito, relicto filio Boamundo cum militibus ut inchoata paterna persequeretur, Apuliam rediit: contracta velociter Apulorum et Normannorum manu, Romam tendebat. Nec sustinuit nuncium advenientis Henricus, quin cum falso papa, sola fama territus, terga daret. Vacua ab obsessoribus, Roma legitimum praesulem accepit; sed non multo post, eadem violentia qua prius, amisit. Tunc quoque Alexius, audiens Robertum ad sua necessaria revocatum, summamque manum bello imponere sperans, supra Boamundum, qui partes relictas tuebatur, irruit; sed Normannus, gentilitii roboris tenax adolescens, arietantes Graecos, et caeteras quae convenerant gentes, usu militari, quamvis multum numero inferior, fugae tradidit. Eodem quoque tempore Veneti, gens mari assueta, Guiscardum, propter quae venerat sedatis, transfretare volentem aggressi, superiorem calamitatem sensere; pars mersi et caesi, pars fugati. Ille, coeptam
Abbreviated transcription (Latin):
U⁊ lanfrancũ albem post ⁊̃ cantuarie archiep̃m instituit uirũ antiqu
scĩa ⁊ religione compand̾. de quo serio dici potest. Terciꝰ e celo cecidit scatioi
adeo crlestis sapor pectꝰ eiꝰ ⁊ palatũ infec̾at. adeo latinitas oiẽns in lifalio
artiũ scletiã ꝑ doct᷑nã eiꝰ se incitabat. adeo ip̃ius exemplo uł metu ꝓfessio mo¬
nasticha in religione sudabat. Nõ tũc ep̃oꝵ ambit̃: nõ tũe alhet̃uens¬
litas ꝓficielut Ile maioris głe. amplioris gr̃e apd̾ regẽ ⁊ archiep̃m eret

Expanded text:
 Lanfrancum abbatem, post etiam Cantuariae archiepiscopum, instituit: virum antiquis scientia et religione comperandum, de quo serio dici potest, « Tertius e caelo cecidit Cato; » adeo coelestis sapor pectus ejus et palatum infecerat; adeo Latinitas omnis in liberalium artium scientiam, per doctrinam ejus, se incitabat; adeo, ipsius exemplo vel metu, professio monastica in religione sudabat. Non tunc episcoporum ambitus, non tunc abbatum venalitas proficiebat: ille majoris gloriae, amplioris gratiae apud reg
Abbreviated transcription (Latin):
nanimitate sua dispendiũ expensarũ nõ sentiẽs. ⁊̃ hugonẽ magnũ regis i¬
dũ si illi fortitudine cede̾t. quẽ nobilitate p̾iret. Siqͥdem robtus mediotri
parentela in normãnia ortꝰ. qui nͨ humi reꝑet. nͦ altũ qͥd tum̾et. pacis aũ
aduentũ Willmi in angłiã annis cũ xu. militib adierat appuliã. penuri¬
am necessarioꝵ gẽtis illiꝰ ignauie stipendiis correcturus. Nec młti fluxunt
auni. qd̾ stupendo dei mun̾e. totã t̾ram in potestatẽ accepit. Nã uͥ urib
destituebatur. ingenio callebat: oppida pͥmo mox ciuitates sue ditõi assõ¬
ciaus. Ita gͦ ꝓfecit. ut se ducẽ appulie ⁊ calabrie. frem ricardũ capue alte
filio boamũdo adriaticũ pelagꝰ tnͣsiuit. Statĩq dirachio capto suꝑ alexiũ
impatorẽ ꝯstãtinopolitanũ ult̾ius ꝓgrediebat᷑. Seuientẽ retinuit nunciꝰ

Expanded text:
nanimitate sua, dispendium expensarum non sentiens, etiam Hugonem Magnum, regis Fnanimitate sua, dispendium expensarum non sentiens, etiam Hugonem Magnum, regis Fmoriam, pronuncians pudendum si illi fortitudine cederet quem nobilitate praeiret; siquidem Robertus, mediocri parentela in Normannia ortus, quae nec humi reperet nec altum quid tumeret, paucis ante adventum Willelmi in Angliam annis, cum quindecim militibus abierat Apuliam, penuriam necessariorum gentis illius ignavae stipendiis correcturus Nec multi fluxerunt anni quod, stupendo Dei munere, totam terram in potestatem accepit: nam ubi viribus destituebatur, ingenio callebat; oppida primo, mox civitates, suae ditioni associans. Ita ergo profecit ut se ducem Apuliae et Calabriae, fratrem Ricardum principem Cfilio Boamundo Adriaticum pelagus transivit; statimque Dirachio 440 capto, super Alexium imperatorem Constantinopolitanum ulterius progredie
Abbreviated transcription (Latin):
silio conatib eiꝰ obsist̾e̾t. Uñ cõtigit ut in qͦdam assultu apd̃ gilboraccum
filiꝰ patri resultãs eo uuln̾ato equũ eiꝰ confod̾e̾t. Willmꝰ mediꝰ filioꝵ sautiꝰ
abiret. multi ex regiis cad̾ent. Cet̾m tota uita ita fortunatꝰ fuit. ut ext̾e
⁊ remote gẽtes nicħ magis ꝙͣ nom̃ eiꝰ tim̾ent. ꝓuinciales adeo nutui su¬
o substrau̾at. ut suie ulla contradcõe pͥmꝰ censũ oim capitũ ag̾et. oĩm p̾dioꝵ
reditus. in tota anglia noticie sue ꝑ scͥptũ adice̾t. om̃s lib̾os hoĩes sue fide¬
litati sacͤmẽto adig̾et. Solus eiꝰ maiestatẽ ꝯcutiebat chuto rex danoꝵ qui
⁊ affinitate rob̾ti frisonis. ⁊ suapte potẽtia in ĩmensũ extollebat᷑: rumore
in ppłos salto ꝙ angliã inuad̾e̾t. debitũ sͥ ꝓ affinitate antiq̃ chutonis so¬
lum. Et ꝓfecto feciss. nͥ deus eiꝰ audaciã uento ꝯtͣrio infirmasset:
oiñi que citͣ mõtes est ꝓuincia: ut eoꝵ copia regnũ gͣuaret. S ip̃e ꝓmag¬

Expanded text:
silio conatibus ejus assisteret; unde contigit, ut in quodam assultu apud Gibboracum filius patri resultans, eo vulnerato, equum ipsius confoderet, Willelmus medius filiorum saucius abiret, multi ex regiis caderent. Caeterum tota vita ita fortunatus fuit, ut exterae et remotae gentes nihil magis quam nomen ejus timerent. Provinciales adeo nutui suo substraverat, ut sine ulla contradictione primus censum omnium capitum ageret, omnium praediorum redditus in tota Anglia notitiae suae per scriptum adjiceret, omnes liberos homines, litati sacramento adigeret. Solus ejus majestatem concutiebat Cnuto rex Danorum, qui et 435 affinitate Roberti Frisonis et suapte potentia in immensum extollebatur; rumore in populos sato quod Angliam invaderet, debitum sibi pro affinitate antiqui Cnutonis solum: et profecto fecisset nisi Deus ejus audaciam vento contrario infirmasset. omni quae citra montes est provincia, ut eorum copia regnum gravaret; sed ipse, pro mag
Abbreviated transcription (Latin):
int confertos cadauerũ aceruos herold̾ inuentꝰ fuisse memorat᷑. pene puer
⁊ maturio n etate sapiẽs. patruũ suũ malgeriũ ab archiep̃atu rotoina gẽ¬
si remouit. Is erat litt̾is quidẽ nõ mediocͥter cultus: s ꝑ nataliũ ꝯsciẽtio
ꝓfessionis oblitꝰ. uenatõib ⁊ auiũ certaminib sepiꝰ iusto intendebat. ⁊ g¬
as eccsasticas ꝯuiuiis ꝓfũsiorib insumebat. Cuiꝰ rei fama crebrescẽte. tota

Expanded text:
atur. Pene puer, et maturiora aetate sapiens, patruum suum Malgerium ab archiepiscopatu Rotomagensi removit. Is erat litteris quidem non mediocriter cultus; sed, pro natalium conscientia professionis oblitus, venatonibus et avium certaminibus saepius justo intendebat, et gazas ecclesiasticas conviviis profusioribus insumebat: cujus rei fama crebrescente, tota
Abbreviated transcription (Latin):
de fucto indigene aduenas leuit᷑ expelłent. sͥꝙ antiquũ uis uendicarẽt
At iste certis de causis uiuẽtes quodã canonice deposuit. ⁊ in locũ illoꝵ qͥ
morerent᷑ cuiꝰcũꝙ gẽtis industͥum hoĩẽm pret̾ angligenã imposuit. Exige

Expanded text:
defuncto, indigenae advenas leviter expellerent, sibique antiquum jus vendicarent. defuncto, indigenae advenas leviter expellerent, sibique antiquum jus vendicarent. At iste certis de causis viventes quosdam canonice deposuit , et in locum illorum qui morirentur, cujuscunque gentis industrium, praeter Angligenam, imposuit. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
mꝙͣ uillmꝰ in anglos egit. Nã ꝯtra qͦscam qͥ post pͥmã infelicis omiuis pug¬
iam danemarchiã ⁊ hyb̾niã ꝓfug̾ant. ⁊ ualida cõgͤgata manũ t̾cio anno rẽ¬
dierãt. angligenũ ex̾citũ ⁊ ducẽ obiecit normãnos feriari ꝑm̾tens. Iugens
Sleuamẽ ꝓuidẽs utliber uinc̾ẽt. Nec eũ cogitatio lusit. Nã suitͥo angli ali qͥen¬
dierdun ai diiti int̃ se palmã ocioso regi retułe aduene hybuiam fugatres
gii maxime sui clade nomẽ manie uictorie. amisso duce mn̾catu ddo cabaries
ednos comi belloq anglor temporib uita insignis. pat̾ hardingi ꝙ qdoue
supist magis ꝯsuetus luniguã in lites acuere. ꝙͣ arma in bello ꝯcute. Ita lal¬
coꝵ potetia siuta stabili obfirmabit edicto: ut nullũ eiꝰ gẽtis monachũiuł
clericũ ad alis dignitatẽ conari pat̾etur: a chutonis qͦndã regis facilita¬
te nuanit᷑ abhorrẽs qͥ uictis honores integ̾s exhibuit. uñ fc̃m esti unc eor

Expanded text:
m Willelmus in Anglos egit : nam contra quosdam, qui post primam infelicis ominis pugnam Danemarchiam et Hiberniam profugerant, et valida congregata 429 manu tertio anno redierant, Angligenam exercitum et ducem objecit, Normannos feriari permittens; ingens sibi levamen providens, utrilibet vincerent. Nec eum cogitatio lusit; nam utrique Angli, aliquandiu digladiati inter se, palmam otiosam regi refudere: advenae Hiberniam fugati; regii, maxima sui clade, nomen inane victoriae, amisso duce, mercati. Vocabatur is Ednodus, domi belloque Anglorum temporibus juxta insignis, pater Herdingi qui adhuc superest, magis consuetus linguam in lites acuere, quam arma in bello concutere. Ita laicorum potentia subruta, stabili quoque obfirmavit edicto ut nullum ejus gentis, monachum vel clericum, ad aliquam dignitatem conari pateretur: a Cnutonis quondam regis facilitate immaniter abhorrens, qui victis honores integros exhibuit; unde factum est, ut, eo
Abbreviated transcription (Latin):
manni asserũt. angloꝵ qͥ plimũ u̾tate p̾stant. Quoꝵ astipulatõ diuiuitus
sftragari indet᷑. muiracła młta ⁊ ea ꝑ maxima ad tũbã illiꝰ ostẽdẽs. aiunt
n in cathenas cõiectũ. cocidianis singultib ꝑperã ꝯmissa diluisse.
nde ꝓppsitũ regis fortassis m̾ito excusat᷑ si aliqͣnto duriorin anglos fuit
nd pene mullũ eoꝵ fidelẽ inuen̾it. Que res ita ferocẽ auimũ exaspaibĩt ut
Potetiores pͥmũ peciniis mox t̾ris. nõnullos ⁊̃ uita exueret. Einet.q̃ cesoloe¬
nĩ secutꝰ ingeniũ. q germanos in ardẽna maxima silua abditos. ⁊ inde sre¬
bris eruptoibi ex̃citũ suũ affligẽtes ñ pronos suos s ꝑgallos fed̾atos expir

Expanded text:
Anglorum qui plurimum praestent. Quorum astipulationi Divinitas Anglorum qui plurimum praestent. Quorum astipulationi Divinitas suffragari videtur, miracula multa, et ea permaxima, ad tumbam illius ostendens. Aiunt enim, in catenas conjectum, quotidianis singultibus perperam commissa diluisse. § 254. Inde propositum regis fortassis merito excusatur, si aliquando durior in Anglos fuerit, quod pene nullum eorum fidelem invenerit. Quae res ita ferocem animum exasperabant, ut potentiores primum pecuniis, mox terris, nonnullos etiam vita exueret: quin etiam Caesarianum secutus ingenium, qui Germanos in Ardenna maxima sylva abditos, et inde crebris eruptionibus exercitum suum affligentes, non per Romanos suos, sed per
Abbreviated transcription (Latin):
se dedice  inisatõe inuenilis decoris ⁊ grã nobilitatis impime dimisse postoe¬
mouec iu n dolo hostiũ s suoꝵ ꝑfidia trucidati regẽ ad lac̾ias flex̃e quib
uro teoiuigia cognatarũ ⁊ amicicie diguatõem iõ pdẽ indulsisse se qͥetie Neꝗ¬
ueldeofus ample ꝓsapie comes mltã familiaritatẽ a iescere uellẽt
mãnoꝵ solus obtrũcau̾at. unos ⁊ unos ꝑ portã egrediẽtes decaprtãs. Neruo¬
sus lace tis t orosus pectore. robustꝰ ⁊ ꝓcerꝰ toto corꝑe. filiꝰ suuardi maguisi cen¬
tissimi comitis quẽ digera danico uocabulo idest fortẽ cognominabãt pt̾¬
qͣ existimañant resistend̾. cesis uł subi̾tis. ⁊̃ in radulphi de Waber ꝑfidia se m̃u¬
scurti o quiratõe detecta cõprehensꝰ diuꝙ in uinculis tentꝰ ultimo spoliatus
capite ceolandi sepultꝰ est. ꝙͣnis qͥdam dicãt neccͣite int̾ceptũ nõ uoluutute
adictũ infidelitatis sacͣmẽtũ agitasse. Angloꝵ est ista excusatio nã cetͥ nor

Expanded text:
sed miseratione juvenilis decoris, et gratia nobilitatis, impune dimissi. Postremo nec vi nec dolo hostium, sed suorum perfidia trucidati, regem ad lachrymas flexere; quibus ipse et conjugia cognatarum et amicitiae dignationem jam pridem indulsisset, si quieti adqumannorum solus obtruncaverat, unos et unos per portam egredientes decapitans: nervosus lacertis, thorosus pectore, robustus et procerus toto corpore, filius Siwardi magnificentissimi comitis, quem Digera Danico vocabulo, id est fortem, cognominabant. Posqui existimarant resistendum, caesis vel subjectis, etiam in Radulfi de Waher perfidia se immiscuit, sed conjuratione detecta, comprehensus diuque in vinculis tentus , ultimo spoliatus capite, Crolando sepultus est; quamvis quidam dicant, necessitate interceptum, non voluntate addictum, infidel
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ si qui uellẽt. idem exequendi licẽtiam p̾buit. Corpꝰ heroldi matͥ repetẽ
sine p̾cio misit: licet illa ꝑlegatos multũ obtuliss. acceptũ itaq apd̃ wal-¬
tham sepeliuit: qm ip̃e ecclam ex ꝓpͥo constructã. in honore scẽ crucis canoni-¬
cis impleu̾at. Sensum gͦ willmꝰ ut tumphatorẽ decebat. cũ ex̾citu. nõ hosti¬
li s regali mͦ ꝓgrediẽs urlẽ regni maximã londoniã petit. Moxq cũ gtu

Expanded text:
quoque si qui vellent, idem exequendi licentiam praebuit. Corpus Haroldi matri repetenti quoque si qui vellent, idem exequendi licentiam praebuit. Corpus Haroldi matri repetenti sine pretio misit, licet illa multum per legatos obtulisset: acceptum itaque apud Waltham sepelivit, quam ipse ecclesiam, ex proprio constructam in honore 421 sanctae Crucis, canonicis impleverat. Sensim ergo Willelmus ut triumphatorem decebat cum exercitu, non hostili sed regali modo progrediens, u
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ dolo ⁊ pecunia corrũpe. Domi ingẽtia ut dixi edificia mod̾atos sumptuᷤ
moliri. parib inuide̾: supiores p̾t̾gredi uelle. Subiectos ip̃i uellicãtes: ab ali¬
enis tutari. Dñis fideles: moxq leui offensa infideles. Cũ fato pond̾are ꝑfidiã.
cũ num̾o mutare sentẽtiã. Cet̾m oĩm gẽtiũ benignissimi: aduenas secũ eqͣ¬
li honore colũt. matͥmonia qͦ cũ subditis iũgũt. Religionis normã usq ꝙͣ in
anglia emortuã. aduẽtu suo suscitarũt. uideas uͥq in uillis eccłas. in uicis ⁊
urbib monast̾ia nouo edificandi gen̾e consurg̾e: recẽti ritu patͥam florere:
ita ut sͥ ꝑisse diẽ qͥsq opulentꝰ existimet. quẽ nõ aliqͣ p̾clara magnificẽtia
illustret. S qr de hiis satis dictũ: Willelmi gesta ꝓsequam᷑.¬
lle ubi ꝑfecta uictoria potitus ℥. suos sepeliendos mirifice curauit: hostibꝰ

Expanded text:
minus dolo et pecunia corrumpere. Domi ingentia, ut dixi, aedificia moderatos sumptus minus dolo et pecunia corrumpere. Domi ingentia, ut dixi, aedificia moderatos sumptus moliri, paribus invidere, superiores praetergredi velle, subjectos sibi vellicantes 420 ab alienis tutari; dominis fideles, moxque levi offensa infideles. Cum fato ponderare perfidiam, cum nummo mutare sententiam. Caeterum, omnium gentium benignissimi advenas aequali secum honore colunt; matrimonia quoque cum subditis jungunt; religionis normam, usquequaque in Anglia emortuam, adventu suo suscitarunt; videas ubique in villis ecclesias, in vicis et urbibus monasteria novo aedificandi genere consurgere; recenti ritu patriam florere, ita ut sibi perisse diem quisque opulentus existimet quem non aliqua praeclara magnificentia illustret. Sed, quia de his satis dictum, Willelmi gesta prosequamlle, ubi perfecta victoria potitus est, suos sepeliendos mirifice curavit; hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
barbas rasi. armillis aureis brachia on̾ati. pictatis stĩgmatib cutẽ insigniti.
In cibis urgẽtes crapulã: in portib irritãtes uomicã. Et hͨ qͥdem extͤma iã uicto¬
rib suis ꝑticiparũt: de cet̾is in eoꝵ mores tͣnseũtes. S hec mala de om̃ib anglis¬
gen̾alit̾. dicta intelligi nolim. Scio dericos młtos tũc temporis. simplici uia se¬
mitã scĩtatis tͥuisse. scio młtos laicos om̃ĩs gen̾s ⁊ conditõis. deo in eadem
gẽte placuisse. facessat ab hac relatõe inuidia: nẽ cũctos ꝑit̾ hec inuoluit
calũpnia. Uerũ sicut in tͣnqͥllitate malos cũ bonis fouet płmq dei serenitas:
am cultis: cibis citͣ ullã nuiietatẽ delicati. Gens militie assueta. ⁊ sine
ello pene uiu̾e nescia. In hostẽ impigre ꝓcurrere. ⁊ uͥ uires nõ successissẽt. nõ

Expanded text:
barbas rasi, armillis aureis brachia onerati, picturatis stigmatibus cutem insigniti; barbas rasi, armillis aureis brachia onerati, picturatis stigmatibus cutem insigniti; in cibis urgentes crapulam, in potibus irritantes vomicam. Et haec quidem extrema jam victoribus suis participarunt, de caeteris in eorum mores transeuntes. Sed haec mala de omnibus generaliter Anglis dicta intelligi nolim: scio clericos multos tunc temporis simplici via semitam sanctitatis trivisse; scio multos laicos omnis generis et conditionis Deo in eadem gente placuisse: facessat ab hac relatione invidia, non cunctos pariter haec involvit calumnia; verum sicut in tranquillitate malos cum bonis fovet plerumque Dei serenitas, am culti, cibis citra ullam nimietatem delicati: gens militiae assueta, et sine bello pene vivere nescia; in hostem impigre procurrere, et, ubi vires non successissent, non
Abbreviated transcription (Latin):
mates gule ⁊ uen̾ dediti. eccl̃am more xp̃iano mane nõ adibant. s in cubi-¬
hiare. Illud erat a nat᷑a abhorrẽs. qd̾ młti ancillas suas ex se gͣuidas. uͥ libidi¬
ni satiffecissẽt. aut ad publicũ ꝓstibulũ. aut ad ext̾nũ obseqͥum uenditabant.
Potabat᷑ in ꝯmune ab om̃ib. in hoc studio noctes ꝑude ut dies ꝑpetuãtib. Par¬
uis ⁊ abiectis domib totos abligurriebat sũptus. francis ⁊ normãnis absimi¬
les: qͥ amplis ⁊ suꝑbis edificiis modicas expensas agũt. Seq̃bant᷑ uicia ebͥetatiꝰ
socia: que uiroꝵ animos effeminãt. hinc fc̃m est. ut magis tem̾itate ⁊ furore
p̾cipiti qͣm scĩa militari cũ will̃mo congͤssi. uno p̾lio ⁊ ip̃o ꝑfacili. seruituti se
patͥamq pessũcederint. Nicħ .n. tem̾itate leuiꝰ. s qͥcqͥd cũ impetu inchoat. cito desi¬
nit uł ꝯsumit᷑. ad sũmã. tũc erãt angli uestib ad mediũ genu expediti. cͥnes tõsi.

Expanded text:
mates, gulae et veneri dediti, ecclesiam more Christiano mane non adibant; sed in cubihiare. Illud erat a natura abhorrens, quod multi ancillas suas ex se gravidas, ubi libidini satisfecissent, aut ad publicum prostibulum aut ad externum obsequium venditabant. Potabatur in commune ab omnibus, in hoc studio noctes perinde ut dies perpetuantibus. Parvis et abjectis domibus totos absumebant sumptus; Francis et Normannis absimiles, qui amplis et superbis aedificiis modicas expensas agunt. Sequebantur vitia ebrietatis socia, quae virorum animos effaeminant. Hinc factum est, ut, magis temeritate et furore praecipiti quam scientia militari Willelmo congressi, uno praelio, et ipso perfacili, servituti se patriamque pessundederint. Nihil enim temeritate levius; sed quicquid cum impetu inchoat, cito desinit vel compescitur. Ad summam tunc erant Angli 419 vestibus ad medium genu expediti, crines tonsi,
Abbreviated transcription (Latin):
at hoc nͥ fallor indurata in regẽ ꝑuicatia: cũ sint normãni ut aute dixi.
in cõuiuẽtes aduenas nat᷑ali benignitate ꝓcliues. C¬
t uͦ rex willelmꝰ in subiectos lenit̾ turbide in rebelles agẽs. felicit̾ om̃i
anglia potiebat᷑. Walenses om̃s tͥbutarios hñs. Iã uͦ tnͣsmare ñqͣm ocio¬
sus: cenomãnico solo pene ext̾miniũ indixit. ducta expeditõe illuc de anglis.
Q sicut facile in solo suo potuerũt oppͥmi. ita in alieno semꝑ appuere ĩucti.
apd̃ dolum castellũ tͣnͣsmarine britãnie. dũ nescio qͣ simltate irritatꝰ. ma¬
num illuc militarẽ duxiss. ĩ num̾os ex suis dẽsid̾a̾uit philippũ regẽ frã¬
coꝵ cuiꝰ amite filiã uxorẽ dux̾at. semꝑ infidũ habuit. qd̾ scihille tantam¬

Expanded text:
at hoc, nisi fallor, indurata in regem pervicacia; cum sint Normanni  ut ante dixi in conviventes advenas naturali benignitate proclives.  rex Willelmus in subjectos leniter, turbide in rebelles agens, feliciter omni Anglia potiebatsus , Cenomannico solo pene exterminium indixit, ducta expeditione illuc de Anglis, qui sicut facile in solo suo potuerunt opprimi, ita in alieno semper apparuere invicti. Apud Dolum, castellum 434 transmarinae Brittanniae, dum nescio qua simultate irritatus manum illic militarem duxisset, innumeros ex suis desideravit . Philippum regem Francorum, cujus amitae filiam uxorem duxerat, semper infidum habuit, quod scil
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit. ꝙ en poc cuparet mors: emendatõem uite iam dudũ ineditemẽ
resupto animo q̃ xp̃iani st̃ executꝰ est. in ꝯfessione ⁊ uiatico : Iormãmẽ
uusitus ⁊ coaus roberto angliã willmo. possessiones puet̾nas henr ieo de¬
legaus unictos suos om̃s educi ⁊ solui thesauros efferor ⁊ ecelus diespor

Expanded text:
eplevit, quod eum praeoccuparet mors emendationem vitae jamdudum meditantem. eplevit, quod eum praeoccuparet mors emendationem vitae jamdudum meditantem. Resumpto animo, quae Christiani sunt executus est in confessione et viatico. Normanniam invitus et coactus Roberto, Angliam Willelmo, possessiones maternas Henrico delegavit. Vinctos suos omnes educi et solvi, thesauros efferri et ecclesiis disper
Abbreviated transcription (Latin):
et multo post angusto mẽse declinãte. qñ ⁊ segetes in agͥs ⁊ botri in
uineis ⁊ poma in uiridariis copiã sui uolẽtib faciũt excitu cos clor
francia enfestus in gredit᷑. Om̃ia ꝓterit. cũcta ppłacur.Nichilerot qõ furẽ¬
tis auiniu mitigaret: ut inuuriã insolent᷑ acceptã multoꝵ dispendio ulsi¬
sceret᷑ postͣmo medantũ oppidũ iniectis ignib cremauit.s omiueste illes¬
eccla sc̃e marie. reclusa una ustulata q̃ speleũ suũ nee ro tali riecessito¬
ee desere nputauit fortune om̃s cuuiũ pessũdate. Qͦ successu exhlaratꝰ
dũsseos Aucaciancitat. ut igni aditiãt pbula ꝓpiꝰ flãmas succenidẽs. fo¬
cicalore ⁊ autũ pnali estꝰ meqlitate morbũ nactus. esti picũtiqdami qd
pͥrupdcã fosta sonipes tnsiliẽs int̾ranea sessoris dirupit. Qdii ant̾ioot
magũꝙ reusus. crescẽte in dies ĩ cõmodo lecto excipit᷑. Consulti medid
is pectoe urine. certa mortẽ pdixere. Qꝰ audito querimonis. domũ t¬

Expanded text:
ec multo post, Augusto mense declinante, quando et segetes in agris, et botri in vineis, et poma in viridariis, copiam sui volentibus 460 faciunt, exercitu coacto, Franciam infestus ingreditur. Omnia proterit, cuncta populatur; nihil erat quod furentis animum mitigaret, ut injuriam insolenter acceptam multorum dispendio ulcisceretur. Postremo Medantum civitatem injectis ignibtulata, quae spelaeum suum nec in tali necessitate deserendum putavit; fortunae omnes civium pessundatae. Quo successu exhilaratus, dum suos audacius incitat ut igni adjiciant pabula, propius flammas succedens, foci calore et autumnalis aestus inaequalitate morbum nactus est. Dicunt quidam quod praeruptam fossam sonipes transiliens interanea sessoris ruperit, quod in anterimagumque reversus, crescente indies incommodo, lecto excipitur. Consulti medici inspectione urinae certam mortem praedixere. Quo audito querimonia domum r
Abbreviated transcription (Latin):
sinit ide regib dico. qui ꝓ amplitudine potestatis licent̾ indul ̃e uoluptati¬
b possent: quoꝵ quidã in pat̾a. qͥdam rome mutato habitu. seleste lucroti
ss poginĩ beatũ nacti ꝯmerciũ. Multi specietenꝰ tota uita mundi amplex ts
thesauros egenis effund̾ent. monast̾iis diuid̾e̾nt. Qͥddicã de tot ep̃io. hemitũ
altatib s õne tota insula scĩs reliqͥis indigenarũ fulg̾at. ut uix alioͤm incũ

Expanded text:
qui pro amplitudine potestatis licenter indulgere voluptatibus possent: quorum quidam in patria, quidam Romae, mutato habitu, coeleste lucrati sunt regnum, beatum nacti commercium; multi, specietenus, tota vita mundum amplexi, ut thesauros egenis effunderent, monasteriis dividerent. Quid dicam de tot episcopis, heremitis, abbatibus? nonne tota insula tantis reliq
Abbreviated transcription (Latin):
alios militis obseqͥũ sedulo exeq̃bat᷑ sepe hostẽ cõminꝰ ueniẽtẽ ferire. uit
le confossos ea die amisit. ꝑstit tam̃ magnanimi ducis ⁊ corpꝰ ⁊ animꝰ. spͥ¬
uis familiari susurro. a custodib corpis reuocaret᷑. ꝑstitit inꝙͣ. donͦ uicto¬
riam plenã suꝑueniẽs nox infudet. Et ꝓculdubio diuina illũ nan ꝓro¬
lla fuit dies fatalis anglie. funestũ excidiũ dulcis pater. insuenq petere¬
pro nouoꝵ dñoꝵ ꝯmutatõe. Iam .n. pͥdem morib angloꝵ iusueu̾at quiua¬
ii admodũ ꝓ tẽporibꝰ fuere. Nã pͥmis aduentꝰ siu annis. uultu ⁊ gestubar¬
barico usu bellico. ritu fananco uiuelãt. S postmod̾ ep̃i fide suscepta. paier¬
latim ⁊ ꝑ incremẽta tẽporis ꝓ ocio qd̾ actitabãt. ex̾citiũ armoꝵ in scd̃is ponen¬
tes: oem in religione oꝑam insũpsere. Taceo de pauꝑib qͦs fortmurarũ tenu¬

Expanded text:
lios, militis officium sedulo exequebatur; saepe hostem cominus venientem ferire, ut lios, militis officium sedulo exequebatur; saepe hostem cominus venientem ferire, ut se confossos ea die amisit. Perstitit tamen magnanimi ducis et corpus et animus, quamvis familiari susurro a custodibus corporis revocaretur; perstitit inquam donec victoriam plenam superveniens nox infunderet. Et procul dubio divina illum manus pro impeteret. 417 § 245. Illa fuit dies fatalis Angliae, funestum excidium dulcis patriae, prem moribus Anglorum insueverat, qui varii admodum pro temporibus fuere: nam, primis adventus sui annis, vultu et gestu barbarico, usu bellico, ritu fanatico vivebant; sed postmodum, Christi fide suscepta, paulatim et per incrementa temporis, pro otio quod actitabant, exercitium armorum in secundis ponentes, omnem in religione operam insumpsere. Taceo de pauperibus, quos fortunarum tenu
Abbreviated transcription (Latin):
fuga campo se subtrahent. hoc cõmento angloꝵ cuneus solutꝰ qͣs palãtes
hostes a tg̃o cesurꝰ exitiũ ꝯͥ matauit. Normãni .n. ꝯu̾sis ordinib reu̾si. di¬
spsos adorunt᷑. ⁊ in fugã cogũt. Ita ingenio cͥcũuẽti. pulchrã mortem ꝓ
pat̾e ultõe m̾uere. Nec tam̃ ultõi sue defuere: qͥn crebro ꝯsistẽtes. de inseq̃n¬
tib insignes cladis aceruos fac̾e̾nt. Nam occupato tumulo. normãnos ca¬
lore succestꝰ acter acrit̾ ad suꝑiora iitẽtes. in uallẽ deiciũt. leuiꝙ negotio.
in subiectos tela torquẽtes lapides rotãtes: om̃s ad unũ fundũt Itẽ fossa¬
tum qd̾dam p̾ruptũ compendiario ⁊ noto sͥ tnͣsitu euadẽtes. tot ibi inimico¬
rum cõculcau̾e. ut cumło cadau̾um planiciẽ cãpi eqͣrent. Ualuit hec uicis¬
situdo m illis. mͦ istis uincẽtib qͣntũ heroldi uita morã fecit. At nͥ iactu se¬
giite iuolato ce̾bro ꝓcubuit: fuga angloꝵ phẽnis in noctẽ fuit. Emicuit ibi

Expanded text:
fuga, campo se subtraherent. Hoc commento Anglorum cuneus solutus, quasi palantes hostes a tergo caesurus, exitium sibi maturavit; Normanni enim, conversis ordinibus reversi, dispersos adoriuntur, et in fugam cogunt. Ita ingenio circumventi, pulchram mortem pro patriae ultione meruere: nec tamen ultioni suae defuere, quin, crebro consistentes, 416 de insequentibus insignes cladis acervos facerent; nam, occupato tumulo, Normannos, calore succensos acriter ad superiora nitentes, in vallem dejiciunt, levique negotio in subjectos tela torquentes, lapides rotantes, omnes ad unum fundunt. Item fossatum quoddam praeruptum compendiario et noto sibi transitu evadentes, tot ibi inimicorum conculcavere, ut cumulo cadaverum planitiem campi aequarent. Valuit haec vicissitudo, modo illis, modo istis vincentibus, quantum Haroldi vita moram fecit; at ubi jactu sagittae violato cerebro procubuit, fuga Anglorum perennis in nocte fuit. Emicuit ibi
Abbreviated transcription (Latin):
mortaliũ usib ꝯmunit̾ exposite. uñ ꝓ u̾o disserit᷑. qd̾ in eadẽ silua willmus
filiꝰ eiꝰ. ⁊ nepos richardꝰ filiꝰ rob̾ti comitis normãme mortẽ offeud̾int: se u̾o
dam dicũt. equo ꝑtranseũte fauces appensus.
comitibritãnie alano fergant in ꝯiugiũ data: aust̾itate iusticie ꝓuinci¬
ales in mortiferã sͥ potõem exacuit. Tercia adala uxor stepham blesensis comi¬
tis. laudate in scło potẽtie uirago: nouit̾ apd̾ martẽnacũ cũ scĩmonialib ha¬
mat᷑os ꝯuigio ãnos obiit. Alt̾ius. q̃ aldefonso galitie regi ꝑ nũcios iurata: ui¬
gineam mortẽ impetͣuit a dño. Reptus in desũcte genib callus. crebrarũ eiuꝰ
orationum index fuit:
atris memoriam qͣntis pot̾at occasionib extollẽs: ossa olim nicee cõdita

Expanded text:
a Willelmus filius ejus, et nepos Ricardus filius Roberti comitis Normanniae, mortem offenderint; severo uo pertranseunte fauces appensus. comiti Brittanniae Alano Fergant in conjugium data, austeritate justitiae provinciales in mortiferam 456 sibi potionem exacuit; tertia, Adala, Stephani Blesensis comitis uxor, laudatae in seculo potentiae virago, noviter apud Marcenmaturos conjugii annos obiit; alterius, quae Aldefonso Galliciae regi per nuncios jurata, virgineam mortem impetravit a Deo. Repertus in defunctae genibus callus, crebrarum ejus orationum index est. § 277. Patris memoriam quantis poterat occasionibus extollens, ossa, olim Niceae condita
Abbreviated transcription (Latin):
te hastingas ꝑtendit. p̾cipitalãt eũ nimirũ ut nec auxiliũ ꝯuocare uel¬
letꝰ n si uelle mltos parituros inueniret dta ut am̃diei om̃s illi erãt
infensi: qd̾ solus manubus borealib incubuerat. pmisit tam̃ qͥnume¬
rum hostiũ ⁊ uires specularent᷑. Qͦs int caltra dephensos. wilłmꝰ circa
tetoria duci. mox qꝑ largis eduliis pastos. dño incolumes rem̾̃ti uibet.

Expanded text:
te Hastingas protendit. Praecipitabant eum nimirum fata, ut nec auxilia convocare velte Hastingas protendit. Praecipitabant eum nimirum fata, ut nec auxilia convocare vellet, nec, si vellet, multos parituros inveniret; ita, ut ante dixi, omnes illi erant infensi, quod solus manubiis borealibus incubuerat. Praemisit tamen qui numerum hostium et vires specularentur; quos intra castra deprehensos Willelmus circum tentoria duci, moxque, largis eduliis pastos, domino incolumes remitti jubet.
Abbreviated transcription (Latin):
riat᷑. Ista ꝑ publicũ serebant᷑. q̃ possẽt fortiũ robur eneruare. Dux itaq fe
tũ seniorib ꝯcilio. corpꝰ scĩ Walerici foras efferri. ⁊ ꝓ uẽto dep̾cando. sub dis¬
uo exponi iussit. Nec mora int̾cessit: qͥn ꝓsꝑ flatꝰ carbasa impleret. Tune
letus clamor exortus: om̃s ad nanes ĩuitauit. Comes ip̃ a ꝯtinẽti ꝑmꝰ in
altũ puectus. cetos in medio fere mari. anchoris iactis sustinuro. Oriuib
itaꝙ ad p̾tone pupis iniuncłatũ uelũ ꝯuolãtib post cibũ sũptũ placedo
cursu hastingas appulerũt. In egressu nanis pede lapsus. euentũ iu meliuᷤ
ꝯmutaui acclamãte s ꝓximo milite. Lenes inaͥtiangliã cores rex bu
mes uidicio ꝯtra. ꝙ parricidio uictoriã comꝑarat. Allato ꝙ nũcio ad̾¬
uent᷑ normannici. sicut erat cruẽtus in armis. paucillimo stipatꝰ mile¬

Expanded text:
riatur. Ista per publicum serebantur, quae possent fortium robur enervare. Dux itaque, facto riatur. Ista per publicum serebantur, quae possent fortium robur enervare. Dux itaque, facto cum senioribus concilio, corpus sancti Walerici foras efferri, et, pro vento deprecando, sub divo exponi jussit; nec mora intercessit quin prosper flatus carbasa impleret. Tunc laetus clamor exortus omnes ad naves invitavit: comes ipse, a continenti primus ad altum provectus, caeteros in medio fere mari anchoris jactis sustinuit. Omnibus itaque ad praetoriae puppis vermiculatum velum convo lantibus, post cibum sumptum placido cursu Hastingas appulerunt. In egressu navis pede lapsus, eventum in melius commutavit, acclamante sibi proximo milite, « Tenes, inquit, Angliam, comes, rex fumeo judicio contra, quod parricidio victoriam compararat: allatoque ad se nuncio adventus Normannici, sicut erat cruentus in armis, paucissimo stipatus mili
Abbreviated transcription (Latin):
Willim industͥa ꝯsentiẽs: iã sꝑe angliã inuadebat. Et ne iustã cãm deroe¬
ritas decoloraret. ad apłicũ qui ex anselmo lucensi ep̃o. alexander diceba¬
face suꝑsedit. uł ꝙ turgidꝰ nat᷑a eẽt. uł ꝙ cause diffid̾et. uł ꝙ nũcios suos
accepto cõuẽtũ magnatũ apd̃ lillebonã fecit. suꝑ negocio. singłoꝵ sentẽcia
sciscitat᷑. Cũq om̃s eiꝰ uolũtatẽ plansib excipiẽtes. magnificis ꝓmissis ami¬
massẽt. cõmeatũ nauiũ om̃ib ꝓ qͣntitate possessionũ indixit. Ita tũe disce¬
destinatũ eueheret. & młtis dieb remorãte. uulgꝰ militũ ut fieri solet ꝑ
tab̾nacula musitabat. Insanire hoĩem qͥ uellet alienũ solũ in ius suũ re¬
funde ⁊ dm̃ contͣ tende̾. qui uentũ arce̾t. Idem patrem uoluisse. Eodẽq erodo
inhibitũ. fatale illi familie eẽ ut altiora uirib spirãs. dm̃ adu̾santẽ expe¬

Expanded text:
ia Dei consentiens, jam spe Angliam invadebat; et, ne justam causam temeritas decoloraret, ad apostolicum, qui ex Anselmo Lucensi episcopo Alexander diceba vel quod causae diffideret, vel quod nuntios suos accepto, conventum magnatum apud Lillebona fecit, super negotio singulorum sententias sciscitatus. Cumque omnes, ejus voluntatem plausibus excipientes, magnificis promissis animasset, commeatum navium omnibus, pro quantitate possessionum, indixit. Ita tunc discedestinatum locum eveheret. Qua multis diebus remorante, vulgus militum, ut fieri solet, per tabernacula mussitabat: insanire hominem qui vellet alienum solum in jus suum refundere; Deum contra tendere, qui ventum arceret; idem patrem voluisse, eodemque modo inhibitum; fatale illi familiae esse, ut, altiora viribus spirans, Deum adversantem expe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsulturꝰ. si diutĩ manendũ putaret. Itaꝙ ꝓuincie qͦndã fertilis. ⁊ tyrãnoꝵ nu
tricule. incendio p̾da sangͥne neriũ suctisi. humꝰ ꝑ sexagĩta ⁊ eo ampliꝰ mili¬
ria. om̃ifariã inculta. nudũ oĩm solũ usq ad hoc etiã tempꝰ. Ur̃bes olim p̾cla¬
ras. turres ꝓceritate sua in celũ minãtes. agros letos pascuis. irriguos flu¬
uiis. si quis uidet peregͥnus. ingemit: si quis suꝑest uetus ĩcola nõ agnoscit.

Expanded text:
consulturus, si diutius manendum putaret. Itaque provinciae quondam fertilis, et tyrannoconsulturus, si diutius manendum putaret. Itaque provinciae quondam fertilis, et tyrannocendio, 424 praeda, sanguine, nervi succisi; humus, per sexaginta et eo amplius milliaria, omnifariam inculta; nudum omnium solum usque ad hoc etiam tempus: urbes olim praeclaras, turres proceritate sua in coelum minantes, agros laetos pascuis, irriguos fluviis, si quis modo videt peregrinus, ingemit; si quis superest vetus incola, non agnoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
litatis. iugalẽ sͥ fec̾at. Eiꝰ causa ꝯtͣ minãs anglie ꝓuincias rapinis ⁊ incẽ¬
diis infestabat. Non qd̃ illi aliqͥd ad regnũ illi ꝓfuturũ arbitͣret᷑. s ut wilł¬
mi animũ ꝯtͥstaret. qui scoticis p̾dis t̾ras suas obuoxias indignaret᷑. Qꝓpt̾
tͦpolĩ qͣm anglicũ danis ⁊ scotis obstinate tenebãt. in deditõem accepit. ciui¬
uen̾ant ingẽti ⁊ gͣui p̾lio fudit: nõ incruẽta sͥ uictoria młtos suoꝵ amtens.
Tũc totiꝰ regionis uicos ⁊ agros corrũpi. fructꝰ uł fruges igne uł aqua labe¬
factari iubet. Maritima maxime: tũ ꝓpt̾ recẽtem irã. tũ qr chutonẽ danorũ
regẽ filiũ suani aduetare rumor sparserat. Ea p̾cepti ratio. ut nich citͣ oram
maritimã p̾do piraticus inueniret secũ asportaturus. si citiꝰ remeãdũ uł far

Expanded text:
litatis, jugalem sibi fecerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incenlitatis, jugalem sibi fecerat. Ejus causa conterminas Angliae provincias rapinis et incendiis infestabat; non quod aliquid ad regnum illi profuturum arbitraretur, sed ut Willelmi animum contristaret, qui Scotticis praedis terras suas obnoxias indignaretur. Quaprtropolim, quam Angli cum Danis et Scottis obstinate tenebant, in deditionem accepit, civivenerant, ingenti et gravi praelio fudit, non incruenta sibi victoria multos suorum amittens. Tunc totius regionis vicos et agros corrumpi, fructus et fruges igne vel aqua labefactari jubet; maritima maxime, tum propter recentem iram, tum quia Cnutonem Danorum regem, filium Swani, adventare rumor sparserat: ea praecepti ratio, ut nihil circa oram maritimam praedo piraticus inveniret secum asportaturus, si citius remeandum; vel fami
Abbreviated transcription (Latin):
patefec̾it. Nã ⁊ ip̃e audaciꝰ eã assilierat: ꝓtestãs hoĩes irreu̾entes. dei destitu¬
endos suffragio. qr unꝰ eoꝵ supͣ murũ stans. nudato ingume auras sonitu in¬
ferioris ꝑtis turbau̾at: ꝓ cõtemptu udel normãnoꝵ. Eboracũ ciuitatẽ uni¬
cũ rebellionũ suffugiũ ciuib pene deleuit fame ⁊ ferro necatis. Ibi .n. rex
scotoꝵ malcomꝰ cũ suis. ibi edgarus ⁊ marcheriꝰ ⁊ weldeosꝰ cũ auglis ⁊ dame
nidũ tyrãnidis sepe fouebãt. sepe duces illiꝰ trucidabãt. Quoꝵ singillatim ex¬
itus si cõmemorau̾o fortasse suꝑfluꝰ nõ ero. lic fastidii distͥmẽ ĩmineat: dũ re¬
latori sỹderũforte scd̃m dictores suos m̃tiat᷑. difficilis sit regressus ad ueniã.
alcomꝰ cõmes angloꝵ ꝑfugas libent̾ recipiebat: tutamẽtũ singłis qͣn

Expanded text:
patefecerit: nam et ipse audacius eam assilierat, protestans homines irreverentes Dei destitupatefecerit: nam et ipse audacius eam assilierat, protestans homines irreverentes Dei destituendos suffragio; quia unus eorum, supra murum stans, nudato inguine auras sonitu inferioris partis turbaverat, pro contemptu videlicet Normannorum. Eboracum, unicum rebellionum suffugium, civibus pene delevit, fame et ferro necatis: ibi enim rex Scotorum Malcolmus cum suis, ibi Edgarus et Marcherius et Weldeofus cum Angelis et Danis, nidum tyrannidis saepe fovebant; saepe duces illius trucidabant, quorum sigillatim exitus si commemoravero fortasse superfluus non ero, licet fastidii discrimen immineat, dum relatori, si forte secundum dictores suos mentiatur, difficilis sit regressus ad veniam.alcolmus omnes Anglorum perfugas libenter recipiebat, tutamentum singulis qua
Abbreviated transcription (Latin):
latõe ciues effusi: obuiã uadũt. ꝓrupit om̃ib portis turba salutãtiũ aucto¬
rib magnatib p̾cipue stigando archiep̃o cantuariensi. ⁊ aldredo ẽboracensi.
Nã p̾cedẽtib dieb eduinꝰ ⁊ morchariꝰ ample spei fres. apud lõdoniã audito in¬
teritꝰ heroldi nũcio. urbanos sollicitau̾ant. ut alt̾ut᷑m in regnũ subleuarẽt
Qd̃ frustra conati northanimbͥam discesserãt: ex suo cõiectãtes ingenio. nũ¬
qmͣ illuc will̃mũ ẽẽ uent᷑m. Cet̾i ꝓc̾es edgarũ elig̾ent: si epõs assertoreᷤ hẽrẽt
S ꝓximo urgẽte ꝑiculo ⁊ domestice litis discidio: nͨ illd̃ qͥdẽ effectũ. Ita ãgli
qui in unã coeũtes sñam potussẽt patͥe reformare ruinã. dũ nullũ ex su¬
is uolũt. alienũ induxerũt. Tũc ille hautdubie rex conclamatꝰ: die natal
dm̃i coronatꝰ ÷. ab aldredo archiep̃o. Cauebat .n. id munꝰ astigando suscipere:
qd̃ esset is archiep̃e nõ legitime:

Expanded text:
omnes effusi obviam vadunt. Prorupit omnibus portis unda salutantium, auctoribus magnatibus, praecipue Stigando archiepiscopo Cantuariensi et Aldredo Eboracensi: nam praecedentibus diebus, Edwinus et Morcardus, amplae spei fratres, apud Londoniam audito interitus Haroldi nuncio, urbanos sollicitaverant ut alterutrum in regnum sublevarent; quod frustra conati, Northanhimbriam discesserant, ex suo conjectantes ingenio nunquam illuc Willelmum esse venturum. Caeteri proceres Edgarum eligerent si episcopos assertores haberent; sed proximo urgente periculo et domesticae litis dissidio, nec illud quidem effectum: ita Angli, qui, in unam coeuntes sententiam, potuissent patriae reformare ruinam, dum nullum ex suis volunt, alienum induxerunt. Tunc ille, haud dubie rex conclamatus, die Natalis Domini coronatus est ab Aldredo archiepiscopo ; cavebat enim id munus a Stigando suscipere, quod esset is archiepiscopus non legitime.
Abbreviated transcription (Latin):
stiori deũ affut᷑m ꝓnũciãs. arma poposcit. Moxꝙ ministroꝵ tumłtu. loricam
inuersã indutꝰ casũ risu correxit. uertet᷑ inqͥens fortitudo comitatꝰ mei in
regnũ. Tunc cantilena Rollandi inchoata. ut martiũ uiri exemplũ pugi¬
naturꝰ accend̾e̾t: inclamatoꝙ dei auxilio p̾liũ consertũ. Bellatũꝙ acriter.¬
neut̾s in multã diei horã cedẽtib. Qͦ comꝑto. Willmꝰ ĩnuit suis. ut ficta ⁊¬

Expanded text:
stiori Deum adfuturum pronuncians, arma poposcit; moxque ministrorum tumultu loricam stiori Deum adfuturum pronuncians, arma poposcit; moxque ministrorum tumultu loricam inversam indutus, casum risu correxit, « Vertetur, inquiens, fortitudo comitatus mei in regnum. » Tunc, cantilena Rollandi inchoata, ut martium viri exemplum pugnaturos accenderet, inclamatoque Dei auxilio, praelium consertum, bellatumque acriter,neut
Abbreviated transcription (Latin):
frusttus responso discessit: suis ꝙ ad dimicand̃ uiuatiores animos dedit.
mus totã noctẽ insõpnẽ. cãtib potibq ducẽtes: mane incunctant᷑ in ho¬
stem ꝓcedũt. Pedites om̃s cũ bipẽnib. conserta ante se scutoꝵ testudine.
impenetrabilem cuneũ faciũt. Qd̃ ꝓfecto illis ea die saluti fuiss: nͥ normã¬
ni simulata fuga more suo confertos manipulos laxassẽt. Rex ip̃e pedes
iux uexillũ stabat cũ frĩb ut in ꝯmune ꝑiculo equato. nemo de fuga i¬
cogitaret. Uexillũ illud post uictoriã pape misit wilłmꝰ. qd̾ erat in hominĩ
pugnãtis figa. auro ⁊ lapidib arte sumptuosa cõtextum:
contͣ normãni tota nocte ꝯfessioni pcc̃oꝵ uacãtes: mane dñico corꝑi
cõmunicarũt. Pedites cũ artub ⁊ sagitis pͥmã frontẽ muniũt: eqͥtes¬
alis retͦ diuisis ꝯsistũt. Comes uultu serenꝰ. ⁊ clara uoce sue parti utpote iu¬

Expanded text:
ixi, nuncius frustratus responso, discessit, suisque ad dimicandum vivaciores animos dedit. ixi, nuncius frustratus responso, discessit, suisque ad dimicandum vivaciores animos dedit. mus, totam noctem insomnem cantibus potibusque ducentes, mane incunctanter in hostem procedunt: pedites omnes cum bipennibus, conserta ante se scutorum testudine, impenetrabilem cuneum faciunt; quod profecto illis ea die saluti fuisset, nisi Normanni simulata fuga more suo confertos manipulos laxassent. Rex ipse pedes 415 juxta vexillum stabat cum fratribus, ut, in commune periculo aequato, nemo de fuga cogitaret. Vexillum illud post victoriam papae misit Willelmus, quod erat in hominis pugnantis figura, auro et lapidibus arte sumptuosa intextum. § 242. Contra Normanni, nocte tota confessioagittis primam frontem muniunt, equites retro divisis alis consistunt. Comes vultu serenus, et clara voce suae parti utpote ju
Abbreviated transcription (Latin):
trahẽs. nrõ piculo colludiũ pugne temptau̾is. Nos om̃i iuram̃to expeditr̃ iu¬
ste ferrũ ꝓ patͥa stͥngemꝰ. Timend̾ ne si ip̃e decernas:. uł fugã uł mortem ĩ eas
S nobis solis p̾liantib cã tua utrobiꝙ in portu nauigabit. qr ⁊ fugientes
restituere: ⁊ mortuos ulcisci poteris.
ingloriũ. ⁊ anteacte uite obꝓbriũ. cuicũꝙ discͥmini t̾ga nudare. Eademq
np̃udẽtia. uł ut indulgentiꝰ dicã impͣdentia monachũ willelmi legatũ nec
tiones descend̾et. uł sub eo regnaturꝰ ten̾et: uł certe spectãte utroq exercitu.
gladio rem uentilarẽt. Calũpniabat᷑ .ni. wilłmꝰ regnũ. qd̾ rex illi eduuarduꝰ
ꝯcesserat. consilio stigandi archiep̃i. ⁊ goduini ⁊ siuardi comitũ. eiꝰq doni
obsides filiũ ⁊ nepotẽ goduini normãniã miserat. Si id negare uelit herol¬

Expanded text:
trahens, nostro periculo colludium pugnae tentaveris: nos, omni juramento expediti, jutrahens, nostro periculo colludium pugnae tentaveris: nos, omni juramento expediti, juste ferrum pro patria stringemus. Timendum ne, si ipse decernas, vel fugam vel mortem oppetas: sed, nobis solis praeliantibus, causa tua utrobique in portu navigabit; quia et fugientes restituere, et mortuos ulcisci, poteris.inglorium et anteactae vitae opprobrium cuicunque discrimini terga nudare: eademque impudentia, vel, indulgentius dicam, imprudentia, monachum, Willelmi legatum, nec tiones descenderet; vel sub eo regnaturus teneret; vel certe, spectante utroque exercitu, gladio rem ventilarent. Calumniabatur enim Willelmus regnum, quod rex illi Edwardus concesserat, consilio Stigandi archiepiscopi. et Godwini et Siwardi comitum; ejusque doni obsides filium et nepotem Godwini Normanniam miserat. Si id negare velit Harol
Abbreviated transcription (Latin):
Redeũtes ꝑcũctat᷑ heroldꝰ. qͥd rerũ apportẽt. Ili u̾bis amplissimis ductoris mãg¬
nificã ꝯfidentiã ꝓsecuti. serio addiderũt. pene om̃s in ex̾citu illo pb̾ros uid̃i. qd
totã faciẽ cũ utroq labio rasam hab̾e̾nt. angli .n. suꝑiꝰ labrũ pilis incessanter
fructificantib intonsũ dim̾itũt. qd̾ ⁊̃ gẽtiliũ antiqͥs britonib fuisse. Iuliꝰ cesar as¬
senerat in libro belli gallici. Subrisit rex fatuitatẽ ref̾e̾ntiũ. lepido insecutus ca-¬
chĩno. qr nõ eẽnt pb̾ri. s milites armis ualidi. animis ĩuicti. Rapuit gͦ ex ore
ip̃ius sermonẽ gurtha frat̾ plus pu̾o adultꝰ. ⁊ magne ultͣ etatẽ uͥtutis et
scĩe. Cũ inqͥt tantã fortitudinẽ normanni p̾dices. indelib̾atũ existimo eũ illo
conflig̾e̾: quo inferior robore ⁊ m̾ito habearis. Nec .n. ibis in inficias: qͥn illi
sacͣmẽtũ uł inuitꝰ uł uolũtariꝰ fec̾is. ꝓinde ꝯsultiꝰ ages: si instãti neccͣiti te sb̾¬

Expanded text:
Redeuntes percunctatur Haroldus quid rerum apportent: illi, verbis amplissimis ductoris magnificam confidentiam prosecuti, serio addiderunt, pene omnes in exercitu illo presbyteros videri, quod totam faciem cum utroque labio rasam 413 haberent; Angli enim superius labrum pilis incessanter fructicantibus intonsum dimittunt, quod etiam gentilitium antiquis Britonibus fuisse Julius Caesar asseverat in libro Belli Gallici. Subrisit rex fatuitatem referentium, lepido insecutus cachinno, quia non essent presbyteri, sed milites armis validi, animis invicti. Rapuit ergo ex ore ipsius sermonem Gurtha frater, plus puero adultus, et magnae ultra aetatem virtutis etinquit « tantam fortitudinem Normanni praedices, indeliberatum aestimo cum illo confligere, quo inferior robore et merito habearis. Nec enim ibis in inficias quin illi sacramentum vel invitus vel voluntarius feceris; proinde consultius ages si, instanti necessitati te sub
Abbreviated transcription (Latin):
oꝰ compusauit. Non solũm aũ s ⁊ ꝓphãnam satonũ gentẽ in irisulam peuo¬
cauit᷑. ꝙ romittens eis partem illam m̃sule sedaturũ que ad płimmiñe h̃la
usq ad scotiam extendit᷑ con comnitatu cantie̾ si eoꝵ auxilio regius ꝓocestatem oẜ¬
timers Ac uetinene ualeret. Artuiꝰ aũ oꝵ omniũ nescius. qui tutele nefanidi allꝰ
nepotis suycustodiã regnĩ cõmisserat. triunphatis romaniẽ. ⁊ lucio hyferio coꝵ¬
dem imꝓatore ꝑento. cũ post hyemem romã uictor cũ omiñ forticudmne sua pẽ¬
teret sus eam subiugare affectans imperio et iã alpes ascendere incepiscaom̃
ciatur ei nefandi mõdrediꝑdicio. Tũc ille seserati iusania ãmiratus. dlams
quic̃tatone. quã leomĩ romanoꝵ imꝑatori ig̾ere affectabat retrotis habenis
imbritanniam cũ yealgano nepote suo. fratre quidem modiedio ⁊ insulame

Expanded text:
io copulauit. Non solum autem, sed et profanam Saxonum gentem in insulam reuoio copulauit. Non solum autem, sed et profanam Saxonum gentem in insulam reuocauit, promittens eis partem illam insulȩ se daturum, quȩ a flumine Humbri usque ad Scotiam extenditur cum comitatu Cantiȩ, si eorum auxilio regni potestatem obtinere ac retinere ualeret. Arturus autem horum omnium nescius, qui tutelȩ nefandi illius nepotis sui custodiam regni commiserat, triumphatis Romanis et Lucio Hibero eorumdem imperatore perempto, cum post hiemem Romam uictor cum omni fortitudine sua peteret – suo eam subiugare affectans imperio – et iam Alpes ascendere incepisset, nunciatur ei nefandi Modredi proditio. Tunc ille scelerati insaniam admiratus dilata inquietatione, quam Leoni Romanorum imperatori ingerere affectabat, retortis habenis in Britanniam cum Walgano nepote suo fratre quidem Modredi et insulanis