comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in illo amant in quo nequissimus
est hoc in illo pascunt hoc in illo uesti¬
unt. Ipsam nequiciam publicant spec¬
taculis omnium. Qui donant histrio¬
nib. Qui donant meretricib qͣre
donant: numquid non et ipsa homini¬
bus donantur : non tñ naturam ibi at¬
tendunt operis dei. s nequiciam operis
non homini s arti neqͥssime. Nam si
homo tm̃ eẽt et uenator non eẽt non
ei donares. honoras in eo uicum non
homines uenatores et delectantur uehi
miseris si se non correperint. Qui .it.
uident uenatorem et delectantur uide¬
bunt saluatorem et contristabuntur
ralitas. fide. causa. loco. tempore. cõmẽ¬
fidei. Grandis culpa si sciente te fidelis
egeat si scias eun sũ sumptu eẽ. famera
tolerare. erumpnã perpeti. qui p̃sertim
egeie erubestit. si in cãm ceciderit ant
captiuitatis filiorum suoꝵ. Aut calump¬
nie et non adiuues. Si sit in carcere aut
ĩpenis et suppliciis propter debitum aliqͦ¬
afflictionis sue nichil ate impetret. Si

Expanded text:
Hoc in illo amant in quo nequissimus est, hoc in illo pascunt, hoc in illo vestiunt, ipsam nequitiam publicam spectaculis omnium. Qui donat histrionibus, qui donat meretricibus, quare donat? Nunquid non et ipsi hominibus donant? Non tamen naturam ibi attendunt operis Dei, sed nequitiam operis non homini dant, sed arti nequissime. Nam si homo tantum esset et venator non esset, non ei dares: honoras in eo vicium, non homines venatorem et delectantur: Ve miseris, si se non correxerint. Qui enim vident venatorem et delectantur, videbunt salvatorem et contristabunturralitas fide, causa, loco, tempore commefidei. Grandis culpa si, sciente te, fidelis egeat: si scias eum sine sumptu esse, famem tolerare, aerumnam perpeti, qui praesertim egere erubescat: si in causam ceciderit aut captivitatis suorum, aut calumniae, et non adjuves: si sit in carcere, et poenis, et suppliciis propter debitum afflictionis suae nihil a te impetret: si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ causa ex ꝯmunicatõi ꝑire cotidie ceruimꝰ
partim ignorantia partim nimia sim¬
plicitate. partim timore. pattim etiam
Aplĩca itaq auctoritate ab anathematis
uinculo hos subtrahimus rudelie upores
filios seruos. ancillas seu mancipia nec¬
ꝯsilio sorlera ꝑpetrentur et eos qui igno
ranter ex ꝯmunicatis cõmunscant. sui
ilos qui ꝯmunicant cum illis qui ꝯmu¬
nieant exꝯmunicatis. Qui cumq autẽ
orator siũ ꝑ egrinis aut uiator ui tr̾am
ex ꝯmumoatoꝵ deuenerit ubi nd̃ possit
e mere uel non ht uñ emat. ab exꝯmumiꝰ¬
catis accipiendi damus licentiam et si
quis ex ꝯmunicatis insustentationem nõ¬

Expanded text:
 causa excommunicationis perire cernimus, partim ignorantia, partim nimia simplicitate, partim timore, partim etiam Apostolica itaque auctoritate ab anathematis vinculo hos subtrahimus, videlicet uxores, filios, servos, ancillas, seu mancipia, necconsilio scelera perpetrentur et eos qui igranter excommunicatis communicant, seu illos, qui communicant cum eis, qui communicant excommunicatis. Quicunque autem aut arator sive peregrinus aut viator in terram excommunicatorum devenerit, ubi non possit emere, et non habet unde emat, ab excommunicatis accipiendi licentiam damus, et si quis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Ge. Graue satis ÷ et in decens ut in redi¬
genf aistum de alio profert. s etiam is qu a¬
uem cito cruinib prebet. Augꝰ. Ad easu
lanum. S usquis metu alienius potestiris
ueritatem occultat iram dei suꝑte
ꝓuocat quia magis timet hominẽ quã
putet quod minus sit ꝑiculum inuerbis
lingua mentiendo qua manib sanguinẽ
fundendo. Melus est enim ꝓueritate

Expanded text:
 Grave satis est et indecens, ut in re dus est, qui falsum de alio profert, sed is qui aurem cito criminibus prebet. Cum itaqutinus: Quisquis metu alicuius potestatis veritatem occultat, iram Dei supeocat, quia magis timet hominem quam putet quod minus sit periculum in verbis lingua mentiendo, quam manibus sanguinem fundendo. Melius est autem pro veritate
Abbreviated transcription (Latin):
s furori ob hoc cum a sacerdotib ycialie¬
redargueretur agnoiit delictum culpamq
c̃ lacrimis t ꝓfessus. pudlicam pnĩam
in ꝯspeũ totuis eccłie exegit et in hoc si¬
bi tempus ascriptum absq regali fasti¬
gio pacienter impleuit. Quib omnib
Alud quoq mirabiliter adiecit et legẽs
sruxit in posterũ ut snĩe principum suꝑ
ꝑe ẜ̾cauendum est ut rectores ecclie et
qui publica uidicia exercent in dictandis
sñis nuliatenus leuitate ant furore duc¬
ceat aduocato uend̾e iustum patrociniũ
et uiris ꝯsulto rectum ꝯsilium. ysidorus.¬
Pauꝑ dum non h̾t quid offerat non so¬
lum audiri ꝯtempnitur. s etiam ꝯtra
ueritatem opprimitur. cito uolatus
auro iusticia. nullamq rens ꝑtumes ẽ
culpam ꝙͣ redinẽ nuimis existimat.

Expanded text:
sed furori. Ob hoc quum a sacerdotibus Italised furori. Ob hoc quum a sacerdotibus Italiae argueretur, agnovit delictum, culpamque cum lacrymis professus, publicam poenitentiam in conspectu totius Ecclesiae egit, et in hoc sibi tempus adscriptum absque regali fastigio patienter implevit. Quibus omnibus illud quoque mirabiliter adjecit; lege sanxit in posterum, ut sententiae principum super ecavere debent rectores Ecclesiarum, et qui publica judicia exercent, ut in dictandis sententiis nullatenus levitate aut furore ducceat advocato vendere iustum patrocinium et iurisconsulto rectum consilium. Dignusper si non habet quod offerat, non solum audiri contempnitur, sed etiam contra veritatem opprimitur; cito violatur auro iustitia, nullamque reus pertimescit culpam quam redimere nummis existimat,
Abbreviated transcription (Latin):
cituto utilis. illa est᷑ cautela iandabilit
in qͣ totum ratio agit et fuor sii nil
uendicat. Restringenda sub ratione potes¬
tas est nec quid agendum prus quam ꝯci¬
tata ad tranquasuitatem mens redeat. Nam
cõmotionis temꝑe iustum putat omne qd̾
inuocentes incrimen adducit. quia dum
ĩusto amplius trascimur. et uolumus alie¬
S date locum ire. hoc est declinemus eam
nenos illa corripiat. Uñ dominus ch̾c mit¬
tens ad euangelizandum discipłos misit
eos sine auro. sine argento. sine pecunsa
sine uirga: ut ⁊ ĩ centiua litis. et instru¬
menta eriꝑet ultionis. Ex lidto ecͣcstice
hystorie. Cum apud thessalonicam sedi¬
tione exorta quidam uir exmilitaribus
ĩ petu fuiss popidi furentis extinctus cheo¬
dosuis repentini nsĩcii atrocitate succensus
ad ludos cipcenses inuitari populum eiq
ex ĩprouiso circũfundi milites atq ob¬
trsi care passim ubi quisq occurriss gla¬
dio uibet. et uindictam dare sĩ crimini

Expanded text:
citudo utilis, illa est cautela laudabilis, in qua totum ratio agit, et furor sibi nihil vindicat. Restringenda ergo sub ratione potestas est, nec quidquam agendum prius quam concitata ad tranquillitatem mens redeat. Nam commotionis tempore, justum omne putat ira quod innocentes in crimen adducat, quia, dum iusto amplius irascimur et uolumus aliesed date locum irae, hoc est declinemus eam, ne nos illa corripiat. unde et dominus Iesus dimittens ad euangelizandum discipulos misit eos sine auro, sine argento, sine pecunia, sine uirga, id est ut et incentiua litis et instrumenta eriperet ultionis. Et asceum apud Thessalonicam, seditione exorta, quidam vir ex militaribus impetu fuisset populi furentis exstinctus, Theodosius, repentini nuntii atrocitate succensus, ad ludos Circenses invitari populum, eique ex improviso circumfundi milites, atque obtruncari passim, ut quisque occurrisset, gladio jubet, et vindictam dari non crimini,
Abbreviated transcription (Latin):
gilitati uł aspera: etiam cum dilectione
diligimus qñ admores bonos et ad et̾nam
uitam ꝯsequendam sic̃ nobis eoꝵ saluti ꝯ¬
sulimus qnͣ nos ieorum poais ac ꝑiculis
cogitamus et sic̃ nobis subueniri optaremꝰ
noluntatem subueniendi tenemus. Augꝰ.¬
mox ut nascitur iam prorsus ꝑfecta est
Ut ꝑficiatur nascitur. c̃ fuerit nata: nu

Expanded text:
gilitati vel aspera etiam, cum dilectione gilitati vel aspera etiam, cum dilectione diligimus quando ad mores bonos et ad aeternam vitam consequendam, sicut nobis eorum saluti consulimus, quando nos pro eorum peccatis ac periculis cogitamus, et sicut nobis subveniri optaremusvoluntatem subveniendi tenemus. Qumox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? Ut perficiatur, nascitur: cum fuerit nata, nu
Abbreviated transcription (Latin):
est recta uoluntas. ab omnib t̾renis
ac p̃sentib prorsus auersa. iuncta deo
ĩsepatabilit̾ et unita igne quodam sp̃c¬
.s. a quoest et ad quẽ refertur incensa. In¬
quinamentis omnib extranea. corrup¬
tionis nescia. nulli uicio mutabilitatis ob¬
noxia. Supͣ omnia q̃ carnałr dilignntur
exoelsa. affectionum omĩum potentissima.
diuine ꝯtemplationis auida. in omnib
semꝑ ĩuicta. Sumina actionum bonarsi.
salus moꝵ. finis celestium p̾ceptorum.
mors criminũ. Uita uirtutum. uirtus
pugnantium. palma uictorum. Arma
sc̃arum mẽtium. cã mĩtorum bonorum.
p̾mium ꝑfcõrum. sine qͣnullus d̾o cõpla¬
cuit. cum qua aliquis peccare non potuit.
tirib. oꝑosa ĩ omnib omnino fidelib.
ex qua quicquid ÷ boni oꝑis uiuet. Idem
Si capitatem deo exhibeamus et ꝓximo
de corde puro et ꝯscia bona et fide nõ ficta
facile pccõ resistimus. bonis oꝑib habun¬
damus. scłi blandimenta ꝯtempnimus
et omnia que difficilia sunt humane fra-¬

Expanded text:
 recta voluntas, ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo inseparabiliter et unita, igne quodam S. Spiritus, a quo est et ad quem refertur, inquinamenti omnis extranea, corruptionis nescia, nulli vitio mutabilitatis obnoxia, supra omnia, quae carnaliter diliguntur, excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonarum, salus morum, finis coelestium praeceptorum, mors criminum, vita virtutum, virtus pugnantium, palma victorum, anima sanctarum mentium, causa meritorum bonorum, praemium perfectorum; sine qua nullus Deo placuit, cum qua aliquis peccare nec potuit, tyribus, operosa in omnibus omnino fidelibus, ex qua quicquid est boni operis vivit. Itemsi charitatem Deo exhibeamus et proximo de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, facile peccato resistimus, bonis omnibus abundamus, saeculi blandimenta contemnimus, et omnia quae difficilia sunt humanae fra
Abbreviated transcription (Latin):
leo ppͣ. Odio habeantur pocã ñ homine.
corripiantur tumidi. tolerentur in fir
proculdubio culpam ht̃ qui quod pot̾
corrigere negligit emendare. Scrip¬
tum quippe est. Non solum qͥ faciunt
tur. Et libat domino prospera qui
ab afflictis pellit ad uersa. et neglig̾e
eil possis de turbare ꝑuersos nichil est aliud
quam fouere nec caret scrupulo ꝯsensio¬
nis occulte qui manifesto facrnori desunt
obiuare et probat se odisse uicia qui ꝯdemp¬
nat errantes. nec relinquit sebi loc̃ deuan¬
di qui non pepercit excedenti. et primus inno¬
centie gradus est odisse ne fanda. et latum
pandit delinꝙ̃tib aditum qui c̃ prauitate
iungit ꝯsensum. et nichil ꝓdest a licui nõ
puniri proprio qui pumendus est alieno
necessitas discipline morib coheroendis
dicere uos dura uerba cõpellit. si etiam ip̃i
modum uos excessisse sentitis. nõ auobis
exigitur ut a subditis ueniam postuletis.
ne apud eos quos oport ẽẽ subditos dum
nimsum seruatur humilitas: regendi

Expanded text:
p.: Odio habeantur peccata, non homines; corripiantur tumidi, tolerentur infirmculpam proculdubio habet, qui quod potest corrigere negligit emendare. Scriptum quippe est: Non solum qui faciunttur. Et libat Domino prospera, qui ab afflictis pellit adversa. Et negligere, cum possis deturbare perversos, nihil aliud est quam fovere; nec caret scrupulo consentionis occultae, qui manifesto facinori desinit obviare. Et probat odisse se vitia, qui condemnat errantes; nec relinquit sibi locum deviandi, qui non pepercerit excedenti. Et primus innocentiae gradus est odisse nefanda. Et latum pandit delinquentibus aditum, qui jungit cum pravitate consensum; et nihil prodest alicui non puniri proprio, qui puniendus est alieno necessitas discipline in moribus cohercendis dicere vos dura verba compellit si etiam ipsi vos modum expressisse sentitis non a vobis exigitur ut a vobis subditis veniam postuletis ne apud eos quos oportet esse subiectos dum nimium servatur humilitas regendi
Abbreviated transcription (Latin):
in animo ꝯstituta. qñ quid̃ iurtus est:
ut nisi quis mechetur in corde quod me¬
chari possit prius in corpore. Idem in libro
dice utitur corpore nisi spũ prius p̃ꝯcep¬
ta neqͥcia. Ita nemo pudiciciam seruat
incorpore. nͥ spiũ prius insita castitate.

Expanded text:
in animo constituta, quandoquidem virtus est? in animo constituta, quandoquidem virtus est? ut, nisi quis moechetur prius in corde, moechari possit in corpore. Iddice utitur corpore, nisi spiritu prius concepta nequitia: ita nemo pudicitiam servat in corpore, nisi spiritu prius insita castitate.
Abbreviated transcription (Latin):
beata lucia dixit paschasio. Si inuitam
me feceris uolari: castitas michi dupli¬
cabitur ad coronam. Amb̾. de uirginib¬
Tolerabiluis est mentem uirginem quã
carnem habere. Utrũq bonum si liceat
Si non liceat: saltem non homini casti
s deo simus. Uirgo ꝑstitui pot̾. ad ulte¬
nisi ꝯsenserit. Ies. Reuera non potest
caro añ corrũpi. nisi mens fuerit añ
quẽ polluat aliena libido metuit᷑: nõ polluet si a¬
liena erit si aũ polluet nõ aliena erit. Set cũ pudi¬
cicia iurtus animi sit comitemq ħãt
fortitudinem. potuis q̃ libet mala tole¬
uare quam malo ꝯsentire de cernat. Nul¬
lus autem magnanimus et pudiens
ĩ potestate ht quid de sua carne fiat. s
tm̃ quid annuat mente uel renuat
Quis tãdem sana .s. mente putaũt
se perdere pudiciciam. si forte in oppres¬
sa carne sua exerceatur et ex pleatur
corpori non aufert sanctitatem iuolentia
libidinis aliene quã seruat ꝑ seuerantia
Nepudicicia quis dubitauerit qͥn ea sit

Expanded text:
ertur dixisse Paschasio: Si invitam me feceris violari, castitas mihi duplicabitur ad coronam. De consensibTolerabilius est mentem virginem, quam carnem habere. Utrumque bonum, si liceat; si non liceat, saltem non homini casti, sed Deo simus. Virgo prostitui potest, adultenon potest. Idem: Revera non potest caro ante corrumpi, nisi mens fuerit ante quem polluat aliena libido, metuitur? Non polluit, si aliena erit, si autem polluet, aliena non erit. Sed quum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernat, nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente vel renuat: quis tandem sana mente putaverit, se perdere pudicitiam, si forte in apprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur corpori aufert sanctitatem violentia libidinis alienae, quam servat perseverantia De pudicitia quis dubitaverit, quin ea sit
Abbreviated transcription (Latin):
p̾fuit ut ꝓeis nec sibi parceret. et tñ de¬
linꝙtes sic ꝑ sequutus est quos amauit. ut
eos doraino parcente ꝓ st̾neret. Utrobiq
legatus fortis. utrobiq mediator ammi¬
rabilis. cam̃ populi apud dĩ p̃cib cam̃
dei ap̃ populum gladiis allegauit. Augꝰ.¬
in enchiridion. Et qui emendat uerbere
in quẽ potestas datur uel cohercet aliqua
disciplina et tñ pccm̃ eius quo ab illo lesus
aut offensus est dimittit excorde uel orat
ut ei dimittatur. non solum in eo quod di
uipit et aliqua emendatoria pena plectit
elemosinam dat. quia misericordiam p̾stat
Multa enim bona p̾stantur ĩuitis qñ eoꝵ
ꝯsulitar utilitati non uoluntati qua ipse
sunt gn̾a elemosinar̾. Uria corporalis. egenti
dare quicquid poteris. altera spsĩalis. dimit¬
t̾e aquo lesus fueris. Tercia corrig̾e delin

Expanded text:
praefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen depraefuit, ut pro eis nec sibi parceret; et tamen delinquentes sic persecutus est, quos amavit, ut eos etiam Domino parcente prosterneret. Utrobique legatus fortis, utrobique mediator admirabilis, causam populi apud Deum precibus, causam Dei apud populum gladiis allegavit.  dixit: Et qui emendat verbere in quem potestas datur, vel coercet aliqua disciplina, et tamen peccatum ejus quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur: non solum in eo quod dimripit et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur injustis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati, qua ipsi sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; tertia delin
Abbreviated transcription (Latin):
iens miã et pie seuiens disciplina. hinc est
quod semiuiui illius ułnerib qui a samari¬
cano instabłm ductus est. et uinum ad hi¬
betur et oleum. tit ꝑ uinum morde antur
ułnera ꝑoleum foueantur. quatinus
musquisq qui sanandis ue neribus p̃est
inato morsum districtionis adhibeat: in
oleo molliciem pietatis. ꝑuinũ mundantur
putͥda. ꝑoleum sananda fouentur. Mis¬
tinda est gͦ lenitas c̃ seueritate faciendũ¬
tum ut neq mnulta asperitate exulc̾entur
scibditi neq nimia benignitate dissoluan¬
tur. hoc nimirum illa tabernaculi archa
figurat. in qua cum tabulis. Uirga simul
et manna est. quia cum scripture sacre
sc̃a in boni rectons pectore si est ibi uirga
distristionis. sit etiam manna dulcedinis.
tamur. Si gͦ est districtio iusticie q̃ feriat
sit et ꝯsolatio baculi q̃ sustentet. Sit itaq¬
amor s non emolliens. sit rigor s non exas¬
perans. sit zelus. s non ĩmod̾ate seuiens.
sit pietas s non plus quam expedit par¬

Expanded text:
icordia, et pie saeviens disciplina. Hinc est, quod semivivi illius vulneribus, qui a Samaritano in stabulum ductus est, et vinum adhibetur et oleum, ut per vinum mordeantur vulnera, per oleum foveantur: quatenus unusquisque, qui sanandis vulneribus praeest, in vino morsum districtionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis; per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur. Miscenda est ergo lenitas cum severitate, faciendumtum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est, quia cum scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore si est virga districtionis, sit et manna dulcedinis. tamur. Si ergo est districtio virgae, quae feriat, sit et amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat par
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ granes dissensionum scissuras ã huiꝰ
aut illuis hominis pericilum. s populo¬
unm strages iacet de trahendum est aliqͥd
seuĩtati. ut maiorib malis sanandis
caritas sinc̾a subueniat. GG̃. ĩ omeł̾¬
cur omp̃c deus eum quẽ cuncte ecclesie
p̃ferre disposuerat ancille uocem ꝑtimesce̾
et se ipsum negare ꝑmisit. quod nimirũ
magne actum pretatis dispensatione cognos¬
aimus ut is qui futurus erat pastor ecclesie
uistia culpa disce̾t qualit̾ alus misereri
dbuisset. prius itaq ostendit eum sibi et
tunc p̃posuit ceteris ut ex sua infirmitate
cognosceret ꝙͣ misod̾iter alienam in firmi¬

Expanded text:
 graves dissensionum scissuras non huius aut illius hominis periculum est, sed populorum strages iacent, detrahendum est aliquid severitati, ut maioribus malis sanandis caritas sincera subveniat, et Leonecur omnipotens Deus eum quem cunctae Ecclesiae praeferre disposuerat, ancillae vocem pertimescere, et seipsum negare permisit. Quod nimirum magnae actum pietatis dispensatione cognoscimus, ut is qui futurus erat pastor Ecclesiae, in sua culpa disceret, qualiter aliis misereri debuisset. Prius itaque ostendit eum sibi, et tunc praeposuit caeteris, ut ex sua infirmitate cognosceret, quam misericorditer aliena infirm
Abbreviated transcription (Latin):
rit tenetur quia hoc non est repulsio iniu¬
pie s undicta q̃ ghibita est omnibus et ma¬
quiu itur gͦ quod defendendo se repcitiat
s equiritur ut cum moderamine se defendãt¬
inteligo ut siuis inferatur cum armis. cum
aomis repellatur. Ał sine armis. Cirea ħ tñ
ꝯlidero qualitatem ꝑsonarum. ut inter dum
pariis uel de bilis possit se de fendere armis
qͣmagnum uł fortem pugno eleuato uenien¬
ex ꝑpoi̾to non tenetur nisi ad cautelam.F. ad¬
ꝯcordo cum eis. Ut si a̾s defendendo se ꝯtra cle¬
ritum. excessit modum. incidat in ex ꝯmuni¬
cationem. si illud fecit ex ꝓpoĩto. ał: non. S
qͣtum ad aliam satiffactionem de excessu. ucł
etiam ꝙͣtum ad penitentiam et ir regislarita¬
tem si forte propter illam reꝑcussionem mors
sequuta est tutius credo quod teneatur. habr
ta tñ ꝯlideratione ad ꝓpot̾tum et non ꝓpot̾tum

Expanded text:
rit, tenetur, quia hec non est repulsio iniurit, tenetur, quia hec non est repulsio iniurie, sed vindicta, que prohibita est omnibus et maquiritur ergo quod defendendo se repercutiat, ut et cum moderamine se defendatlligo, ut si vis inferatur cum armis, cum armis repellatur, alias sine armis. Circa hoc tamen considera qualitatem persone, ut interdum parvus vel debilis possit se defendere armis contra magnum vel fortem, pugno elevato venienex proposito, non tenetur nisi ad cautelam; cordo cum eis, ut si aliquis defendendo se contra clericum excessit modum, incidit in excommunicationem, si illud fecit ex proposito, alias non; sed quantum ad aliam satisfactionem, si excessit, vel etiam quantum ad penitentiam et irregularitatem, si forte propter illam repercussionem mors secuta est, tutius credo quod teneatur, habita tamen consideratione ad propositum et non propositum
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquod istorum de fuerit: bellum dicetur
iniustum. Uidꝰ tñ casus in quo sñ auctortate
principis uel eccłie poss moueri bellum. uide
licet ꝓreb repetendis et defonsione patrie
Nam deuire ꝯmuni cuiq licitum est uimi ui
repellere. ĩ ꝯtisiti. et cum moderamine in¬
cilpate tutele. di.i. Ius naturale. exͣ. de
nulli licet uim in repellere: repercutiendo.
s tm̃ ĩ pediendo. alii dñt quod laicis licet
reperitẽ: clericis non. Tercii dũt quod non
solum laicis s etiam clerias licet roꝑ cutere
Distinguitur tñ quia aut uis infertus
ꝑsone aut rebz. Si ꝑsone tunc est uis repel¬
lenda priusquam sit illata licet quidam di¬
xerint quod nultꝰ debet repellere uim nist
illatam. Immodic̾ lex quod licitum est
ocad̾e inu̾diantem. et eum qui ult occidere
quod intelligo. si alis̾ non pot̾ quis manus
Si autem quis post uim illatam ꝑsone re¬
percutiat. si fac̾ hoc in ꝯtinenti .i. cumuid
illum paratum denuo ꝑ cutere. non tenetur

Expanded text:
fuerit, bellum dicetur iniustum. Videtur tamen casus in quo sine auctoritate principis vel ecclesie posset moveri bellum ut pro rebus repetendis et defensione patrie. Nam de iure naturali cuique licitum est vim vi repellere incontinenti et cum moderamine inculpate tutelenulli licet vim vi repellere repercutiendo, sed tantum impediendo. Alii dicunt quod laicis licet repercutere, clericis non. Tertii dicunt, quod non solum laicis, sed etiam clericis licet repercutere. Distinguitur tamen, quia aut vis infertur persone aut rebus. Si persone, tunc est vis repellenda priusquam sit illata, licet quidam dixerint quod nullus debet repellere vim nisi illatam. Immo dicit lex quod licitum est occidere insidiantem et eum qui vult occidere, quod intelligo si aliter non potest quis manus Si autem quis post vim illatam persone repercutiat, si facit hoc in continenti, id est cum videt illum paratum denuo percutere, non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
assentio ponunt diftinctionem trimenbrẽ.
uidelicet quod in illicite acquisitis. Aliqñ
non transfertur disium ĩ accipientem. ut
ii rapina et furco. aliqñ tranffertur. s illi
qui dedit cõpetit repetitio. ut in usura. et

Expanded text:
assentio, ponunt distinctionem trimembrem, videlicet quod in illicite acquisitis aliquando non transfertur dominium in accipientem, ut in rapina et furto. Aliquando transfertur, sed illi qui dedit competit repetitio, ut in usura et
Abbreviated transcription (Latin):
Ie aũ qui sponte suscipit. Item qui offert.
Item iudex qui defert uel prestat auctorita¬
dem. Item assessores et qui dant ad hoc con¬
silium auxilium uel fauoren. Item sa cer¬
dotes qui dãt benedictionem. Isti omnes
perant longe grauius. Item si ꝯtingat
aliquem ibimori omnibus ĩputaretur homi¬
cidium et omnes fierent irregulares . xuii.¬
q iiii. omnes. Si ergo alicui depico offeratur
duellum nullo modo suscipiat ꝑse uł ꝑaliꝙ̃
lo est depoĩtio si erant clerici s si ex inde ues
mors nec menbrorum sit diminutõ sub sequu
ta. pot̾it erga eos suus ep̃c dispensare. si al
necãitas uel utilitas ħ exposcat .exͣ.e.c.i. ⁊ii.¬
Si tã sacerdos uel alius cleritus induello spõ¬
te oblato uel suscepto ab ipso amisiss partẽ
digni. s non tantam qͥn sine scandalo poss
celebrare sollempnit᷑ pot̾ ꝙ̃tumcũq gͣuis
sit ex cessus. ep̃t cũtali post ꝑactam peniten¬

Expanded text:
e autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item assessores et qui dant ad hoc consilium, auxilium vel favorem, item sacerdotes qui dant benedictionem, isti homines peccant longe gravius. Item si contingeret aliquem ibi mori, omnibus imputaretur homicidium et omnes fierent irregulares. Si ergo alicui clerico offeratur duellum, nullo modo suscipiat, vel per se velo est depositio, si erant clerici. Sed si exinde nec mors sit nec membrorum diminutio subsecuta fuerit, poterit erga eos suus episcopus dispensare, si aliter necessitas vel utilitas hoc exposcat. Si tamen sacerdos vel alius clericus, in duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tantam quin sine scandalo posset celebrare solemniter, potest quantumcumque gravis sit excessus episcopus cum tali post peractam peniten
Abbreviated transcription (Latin):
reum inste ꝯdempnat᷑ occid̾. hoc homicidiũ
si fit exliuore. uel de lectatione fundẽdi hu¬
manum sanguinẽ. licet ille iuste occidatur
iste tñ pecoat mortalitꝰ propter intentionẽ
corpuptam. Si uero fit ex amore iusticie.
nec pereat uidex ipsum ad mortem ꝯdemp¬
nando et p̃cipiendo munistro ut occidat eñ
nec minist̾ si uissus a iuidice occidit ꝯdemp¬
natum. ꝑeccaret tũ ut̃q mortałr si faceret
iiris ordine non seruato. ꝓbantur hec: ad

Expanded text:
reum iuste condemnatum occidit. Hoc homicidium, si fit ex livore vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, iste tamen peccat mortaliter propter intentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine non servato. Gratianus D
Abbreviated transcription (Latin):
laicus res proprias seruans uttra sumptus
suos cum sciat uel uideat pauperes indigere
uiolentiam et rap. inã d᷑ cõmitt̃e. Amb̾. ꝑpriũ
maioris est criminis habenti tollere. qmͣ cit̃
possis et habundans sis indigentibus de negare
Esurientium panis est ꝙ̃ detines nudorum ues¬
tumentum est quod tu recludis. Miserorum
redemptio est et absolutio: pecunia ꝙͣtu in
ꝙͣtis possis prestare siuelis. xluii. di. sic̾ hii¬
Item pecrant mortalł non solum quia pau¬
peribus subtrahunt. s etiam quia calib
turpibus ꝑsonis. ꝯferunt. et in dignis. Augꝰ.
Bonare res suas histrionib uicium est in¬
donant: Qui donant histriombus. et mere

Expanded text:
malum est, servans ultra sumptus suos, cum sciat et videat pauperes indigere, violentiam et rapinam dicitur committere. Summa  Item non magis est criminis habenti tollere, quam cum possis et abundans sis, indigentibuEsurientium panis est, quem tu detines; nudorum indumentum est, quod tu recludis; et miserorum redemtio est et absolutio pecunia, quam tu in quod possis praestare quod velis. III. Item peccant mortaliter, non solum quia pauperibus subtrahunt, sed etiam quia talibus turpibus personis conferunt et indignis. Augustinus: Donare suas res histrionibus vitium est imconsumunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
habet iustum bel¬
lum et
non exercet illud
tionem corruptã quicquid capit ab
hostibus suum est nec tenetur restituere.

Expanded text:
habet iustum bellum et non exercet illud tionem corruptam, quicquid capit ab hostibus suum est, nec tenetur restituere.
Abbreviated transcription (Latin):
Nota quod qiunq eriguntur aohoc ut
beliuai sit ustum .s. persons. Res. causa. Aus¬
mus. et auctortas. persona: ut sit selaris an
liatum est funde sanguinem non as̃ ecceore¬
nisi in necessitate ineuitabili. Ees: ut sit pro
reb repetendis. uel pro de fensione patrie

Expanded text:
a quod quinque exiguntur ad hoc ut bellum sit iustum, scilicet persona, res, causa, animus et auctoritas. Persona, ut sit secularis, cui licitum est fundere sanguinem, non autem ecclenisi in necessitate inevitabili. Res, ut sit pro rebus repetendis, vel pro defensione patrie
Abbreviated transcription (Latin):
sustentandam. Q ut faciant eos diuites
de pr̃monio erucifixi. Item diuitibus et poten
p̾latos et clericos qui talibus ꝯferunt bona
eocͦ. pauperibus debita dico eẽ raptores. et ꝑ ꝯsõ¬
fraudare: sacrilegium est. a crepisse pauꝑib
erogandum et esurientib plurimis illud re-¬
trah̾e omnium p̃donũ crudelitatem suꝑat¬

Expanded text:
sustentandam, sed ut faciant eos divites de patrimonio crucifixi; item divitibus et potentprelatos et clericos, qui talibus conferunt bona ecclesiastica pauperibus debita, dico esse raptores et fraudare sacrilegium est, accepisse pauperibus erogandum, et esurientibtrahere omnium predonum crudelitatem su
Abbreviated transcription (Latin):
manifeitando. Nlã qui coimen occulium ma-¬
nifestat. non est eprors corrector. s pro ditor.¬
Si prodiderit eum. foite punietur ille. uel in
corpore uel occidetur auidice. uł etiam a paren
proditor pot̾ defacili mortis ꝑiculum incurre

Expanded text:
um manifestat, non est erroris correptor, sed proditor,si prodit eum, forte punietur ille in corpore vel occidetur a iudice vel etiam a parentproditor potest de facili incurre
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc intelligas in bello iniusto nã tales
ĩbello iusto non reprobo. nͥ sit ibi corrupta
intentio. uł talis ꝑsona cum armis cui non
liceat arma de ferre. ut clericus uł religiosus.
Quãtum ad irregularitatem omnes dico
in diftincte repellendos qui fuerunt ex parte
inuiriantium. et etiam eos qui fueruat ex
ꝑte illorum quib fiebat in uiria. si clerici
erant et ibi mouerunt arma. di .li. si quis
tinentia. Ond de phificis uel cirurgias. Dic
quod si periti erant in phisica uel cirurgia et.
nichil omiserunt ẜ artem de ꝯtingentibus
et hñt suꝑ hoc probabilit̾ serenam ꝯscĩam

Expanded text:
et hoc intelligas in bello iniusto. Nam tales in bello iusto non reprobo, nisi sit ibi corrupta intentio vel talis persona cum armis, cui non liceat arma deferre, ut clericus vel religiosus. Quantum ad irregularitatem autem, omnes dico indistincte repellendos, qui fuerunt ex parte iniuriantium et etiam eos qui fuerunt ex parte illorum quibus fiebat iniuria, si clerici erant et ibi moverunt arma. Guillelmustentie Quid de phisicis chirurgicis? Dic quod si periti erant in arte physica vel chirurgia et nihil omiserunt secundum artem de contingentibus et habent super hoc probabiliter serenam conscientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
oixati sunt. uł in ꝯfustu fuerunt et aliquis
est ibi interfeatus. nec apparet a quo nec excuꝰ
ituluere numquid omnes iudicabuntus
tum ad peccatum dñt homicide omnes qui
ꝑcusserunt et etiam qui uoluntate occidendi
uenerunt licet non ꝑcasserint. Item et illi
qui nec occiderunt. nec uoluntatem occidendi
habuerunt. s uenertint ut p̃starent auxi¬
lium occisotib si forte uolentia ipsorum ue¬
pelleretur. Siscretus tñ sacerdos minoiem
pemtentiam d ĩ pon̾e scd̾is ꝙͣ primis et cer¬
ciis ꝙͣ pumis uel secundis. Iui etiam nõ sũt
ĩmunes aculpa. nec debent ẽẽ ĩmunes ape¬
na: qui cum possent hominem non liberaue¬

Expanded text:
rixati sunt vel in conflictu fuerunt et aliquis est ibi interfectus, nec apparet a quo vel cuius vulnere; numquid omnes iudicabuntur tum ad peccatum dicuntur homicide omnes qui percusserunt et etiam qui ex voluntate occidendi venerunt, licet non percusserunt. Item et illi qui non occiderunt, nec voluntatem occidendi habuerunt, sed venerunt ut prestarent auxilium occisoribus, si forte violentia aliquorum repellerentur. Discretus tamen sacerdos minorem penitentiam debet imponere secundis quam primis et tertiis quam primis vel secundis. Illi etiam non sunt immunes a culpa, nec debent esse immunes a pena, qui cum possent, hominem non liberave
Abbreviated transcription (Latin):
ĩminoribus dum tñ sufficiens uñficiatis. nisi
gratis. ꝓ miserabilibus ꝑsoms edd suis ꝯfõio¬
uel ꝯsangumeis. nec etiam tunc si poss ibi eẽ
ꝑiculumt. quod longe stpictius est in claustrali¬
bus obseruand̾. officium aũ cyrurgie q̃ adusti¬
onem uel abscisionem in ducat est snĩ omni
exceptione talibus interdistum . exͣ. ne. cle.

Expanded text:
ibus, dum tamen sint sufficienter beneficiati, nisi gratis ac miserabilibus personis vel suis consanguineis, nec etiam tunc si posset ibi esse periculum, quod longe strictius est in claustralibus observandum. Officium autem chirurgie, que adustionem vel abscissionem inducat, est sine omni exceptione ta
Abbreviated transcription (Latin):
tos. hanc opinionem a ꝓꝓbo. hauc ten eccͣ. Nota
gͦ quod quicumq post baptm̃ in cã sanguinis
fuerit udex. ad uocatus. siũ pto accusatore siue
pro reo. licet haz contrarium dixerit ui aduo¬
cato rei. Item assessor. officialis. testis. notarꝰ
sñam scribens uł proferens. et id̾ credo in aliis
adtis ut puta si scribat attestationes uł legat
in examinatione cause. Item quiscripserit
uł dictauerit litteras proiundista sangiãs¬
destiuandas. omnes tales efficuntur iore¬

Expanded text:
Nota ergo, quod quicumque post baptismum in causa sanguinis fuerit iudex, advocatus sive pro accusatore sive pro reo, licet Hugo Hugutius contrarium dixerit in advocato rei, item assessor, officialis, testis, notarius sententiam scribens vel proferens; et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examinatione cause. Item qui scripserit vel tractaverit literas pro vindicta sangdestinandas. Omnes tales efficiuntur irre
Abbreviated transcription (Latin):
aut fuit ĩ euitabilis. quia ocad̾ hominẽ snꝰ
odii meditatione. ĩ mo cum dolore aĩmi. se
et sua lberando. cum ałr non potãt. euade¬
nisi ad cautelam et propter ambiguũ
duplicitatis. Intiorẽ tñ penitenciam d semꝑ
habere. ⁊ .ꝙ. suis uilii peccatis a scribere
quia in tãtam potuit uenire necessitatem.
bonarum enim mentium est ibi culpas
Casu: Ut cum aliquis ꝓicit lapidẽ ad auẽ ł
animal et autis transiens exisꝑato ꝑcutit᷑
⁊ morttur. Uł incidit arborem et casu arboris
aliqͥs oppuimitur. et siłia. hic distingue aut
dabat operã illicite rei. aut licite. Si illici¬
te ut prta proiciebat lapidem uersus loca
uñ ꝯsueuerunt homines tͣnsit̾ fac̾e. uel
dũ furabatur equum uł bouẽ. aliquis abo¬
ue uł equo ꝑcussus est et scłia. hic ĩput᷑ ei.¬

Expanded text:
aut fuit inevitabilis, quia occidit hominem sine odii meditatione, immo cum dolore animi, se et sua liberando, cum aliter non poterat evadenisi ad cautelam et propter ambiguum duplicitatis. Interiorem tamen penitentiam debet semper habere et quasi suis peccatis ascribere, quod in tantam potuit venire necessitatem. Bonarum enim mentium est, ibi culpas  ut cum aliquis proiicit lapidem ad avem, vel alias et alius transiliens ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboris aliquis opprimitur et similia. Sed hic distingue, quod aut dabat operam illicite rei aut licite, utputa proiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur bovem vel equum, aliquis a bove vel equo percussus est et similia. Hoc imput
Abbreviated transcription (Latin):
qui dormit non adiciet ut resurgat: ait
¶ota quod dic̃ dormit quia sic̃ delatere
dormientis a de qui erat forma futuri as¬
sumpta est costa de qua formata est eua:
Ita tormiuit xp̃c sompno mortis. ut de la¬
tere dormientis de quo profluperunt san¬
gus et aqua que sunt nostre redemptio¬
nis sacramenta formetur sibi sponsa eccͣ¬

Expanded text:
urus, non adjiciet ut resurgat. Et nota quod ait, dormit, quia sicut de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormivit Christus somno mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, formetur ei sponsa Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
etetia forimatũ siue animatũ. homicida est
reste si ab orsum fec̾ mulier ex illa ꝑcussione
luie potione quia hominem interfec̾. Si u̾o
nond̾ erat animatum. non dicitur homici¬
da. ꝙͣtum ad erregularitatem. s ut homicida
hẽsꝰ ꝙͣtum ad penitentiam. et id̾ de illo qui
dat ue acrpit uenenum uel siłe ne fiat¬

Expanded text:
erat formatum, sive animatum homicida est recte, si aborsum, fecit mulier ex illa percussione sive potione quia hominem interfecit. Si vero nondum erat animatum, non dicitur homicida quantum ad irregularitatem, sed ut homicida habebatur quantum ad penitentiam. Et idem de illo qui dat
Abbreviated transcription (Latin):
cteto saluo melion iudicio. quod talis debet
ẽ processus. prino debet tacẽ. ut ait aug̃.¬
Si autem nidetur ei quod taciturnitas sit
ꝑicilosa. quia exea credit int̾rogans esse¬
sipot̾. qͣi in t̾rogando eum de aliquo fc̃o. uel
aͥd equiuocũ ut puta. non est hic .i. non co¬
medit hic. uel aluid siłe. sic iacob dix̃ se eẽ¬

Expanded text:
credo, salvo meliori iudicio, quod talis debet esse processus. Primo debet tacere, ut ait Augustinus. Sed videtur ei quod taciturnitas sit periculosa, quia ex ea credit interrogans e, quasi interrogando eum de aliquo facto, vel quivocum, ut puta non est hic, id est non comedit hic, vel aliud simile. Nam Iacob dixit
Abbreviated transcription (Latin):
et recta intentione fcõ nͨ inuenio nec dico
penã aliꝙͣ ĩponendã excepta sola iregl̃a¬
pitate. quam contra  hutit. q̃ ĩpedit
ꝓmouendum et deic̾ ꝓmotum. di.li. aliꝙͣtos.¬
suĩ absq pccõ ut uidex uel officialis. occidiss
.oĩ. homines asĩ bap̃m ñ ĩpediretur post bapt̃m.¬

Expanded text:
et recta intentione facto, nec dico penam aliquam imponendam, excepta sola irregularitate quam contrahunt, que impedit promovendum et deisive absque peccato, si iudex vel officialis occidisset mille homines ante baptismum, non impediretur post bapt
Abbreviated transcription (Latin):
dabat operam rei licite et᷑ adhibuit debitã
diligentiam licet omnes casus fortuitos
qui p̾uideri nõ possunt forsitan non p̾uidit
innullo ten᷑. et pot̾ de uire non solum insus¬
ceptis remanere. s etiam ad suꝑiores ordines

Expanded text:
dedit operam rei licite et adhibuit debitam diligentiam, licet omnes casus fortuitos, qui previderi non possunt, forsitan non previderit, in nullo tenetur. Et potest de iure, non solum in susceptis remanere, sed etiam ad superiores ordines
Abbreviated transcription (Latin):
te. hoc patet sine distinctione. quod homicidi¬
um uoluntarium semper mortale est poe̾m
consilio uel defensione ut puta si dissuadet¬
et sic dissuadendo retrahit a bouo propoĩto
hominem uolentem alisi liberare a morte
et sic quodam modo inditecte defend̾ homici¬
dam. pena ĩ quam est irregnlaritas q̃ etiã
pꝰ ꝑactã penitentiam imped̾ pro mouend̾⁊

Expanded text:
tentie Patet sine distinctione quod homicidium voluntarium semper mortale est peccatum consilio vel defensione, utputa hic dissuadendo, retrahit a bono proposito hominem volentem alium liberare a morte et sic quodammodo indirecte defendit homicidium. Pena in quam est irregularitas, que etiam post peractam penitentiam impedit promovendum et
Abbreviated transcription (Latin):
ad id quod supra dictum est mendaciam adu¬
lationis ẽẽ moitale ꝯtraddic̃ alugꝰ. numerans
alias ea demũ. S dic quod tribus modis
adulatut quis attribuendo alicui bonim
quod non hͥt approbando malum quod ht
et suꝑ extollendo bonum quod h̾t. In primo
casu et secundo credo eẽ mortale. s. in scd̾o ga¬

Expanded text:
ad id quod supra dictum est, mendacium adulationis est mortale, contradicit Augustinus numerans Sed dic quod tribus modis adulatur quis, attribuendo alicui bonum quod non habet, approbando malum quod habet et superextollendo bonum quod habet. In primo casu et secundo, credo esse mortale, sed in secundo gra
Abbreviated transcription (Latin):
meluis est. Uñ. Alex̾ .iii. Rei finai uoti
nullatenus hañtur. qui tꝑale obseqͥum
ĩꝑpetuam nostuntur religionis obseruan¬
tiam ꝯmitare. Inmo nec mutat aliquis
ꝓpoĩtum cum pro salute anime sue utilius
test uotum uoluntariũ irritari. duobus
Defeñ ꝯditionis. siue generalis. puta si uixe¬

Expanded text:
oti nullatenus habeantur, qui temporale obsequium in perpetuam noscuntur religionis observantiam commutare. Innoc Immo nec mutat aliquis propositum, cum pro salute anime sue utilius tem votum voluntarium irritari duobus nditionis, scilicet generalis, puta si vixe
Abbreviated transcription (Latin):
dabat operã. ut quia magist̾ cã discipline
Uerb̾abat discipulum uł deponebat aliqͥs
fenum de curru. Uł arborem propriam sibi
neccĩam incidebat. et siłia. hic si adhibuit
deligentiam ꝙͣ potuit uidelicet respiciendo
et proclamando non nimis tarde uł demisse
s tempore ꝯgruo et alte. ita quod si aliqͥs
erat ibi uł ueniebat. pot̾at fug̾e et sibi
cauere. uł magister non exoedendo modum
uerberando disceptilũ. non ĩputatur ei.
alias si dabat operam rei licite. et non ad hr¬
buit diligentiam debitã ut dictum est ĩput᷑¬

Expanded text:
dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipulum vel deponebat aliquis fenum de curru vel arborem propriam sibi necessariam incidebat et similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte, ita quod si aliquis erat ibi vel veniebat, poterat fugere et cavere sibi; vel magister non excedendo modum in verberando discipulum, non imputatur ei. Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est, imput
Abbreviated transcription (Latin):
Item dico in ep̃o uł iuidice eccͣstico qri ob tifel¬
sionem terum eccͣsticarum uel fd̃i intocat
et hortatur contra uiolentos brachium seare
et etiam pot̾ eos sequi hortando eos non ut ato¬
dant uel uulnerent ipsos uiolentos heticos
uel paganos. s ut eccͣm fidem et prĩam lib̾em
ac defendant et terram ab infidelib occupatã
redigãt ad cultum fid̾i xpĩane. et suꝑ hoc fac̃
eccͣ. cotidie remissiones magnas et licet ĩbi
huic iñ aliqͥ ocadantur non est hoc p̃lato siie
eocͤ ĩ putand̾ ĩmo peccaret si non opponeret it
uel castro uirid̾nẽ hãt temporalem. d ibi
ꝯstituere uidicẽ ꝑsonam scłarem. qui causas
audiat et terminet scłares. et p̾cipue eãs
Si tñ uidex taliter institurus interroget eñ
quid agendum sit de aliquo. qui uel ꝑ fatt
euidentiam. uel uris ordine de p̾hensus est
ualiquo crimine ꝓ quo deiure eẽt pena
sangunus infligenda. pot̾ respondere. hoc
non ꝑtinet adme. ꝯsule uiris ꝑitos. et ca¬

Expanded text:
Idem dico in episcopo vel iudice ecclesiastico, qui ob defensionem rerum ecclesiasticarum vel fidei, invocat et hortatur contra violentos brachium seculare et etiam potest eos sequi, hortando eos, non ut occidant vel vulnerent ipsos violentos hereticos vel paganos, sed ut ecclesiam, fidem et patriam liberent ac defendant et terram ab infidelibus occupatam reducant ad cultum fidei christiane et super hoc facit ecclesia quotidie remissiones magnas. Et licet ibi hinc inde aliqui occidantur, non est hoc prelato sive ecclesie imputandum; immo peccaret nisi opponeret se vel castro iurisdictionem habeat temporalem, debet ibi constituere iudicem personam secularem, qui causas audiat et terminet seculares et precipue causas Si tamen iudex taliter institutus interroget eum qui agendum sit de aliquo, qui per facti evidentiam vel iuris ordinem, deprehensus est in aliquo crimine pro quo de iure esset pena sanguinis infligenda potest respondere: hoc non pertinet ad me, consule iurisperitos et ca
Abbreviated transcription (Latin):
tari quid agendum sit ei a quo queritur
aliquis occidendus quẽ ipse scit in domo sul
sentire au. quod nullo modo debeat quis
mentiri et maxime ꝑfectus pro uita alt̾us
tuenda. Ait enim. ad sempiternam salntẽ
nullus ducendus est opttulante mendacio
Idem. Nequis arduretur ꝑfem̃ et spn̾alea
hominem pro ista temporali uita morte

Expanded text:
tari quid agendum sit ei a quo queritur aliquis occidendus, quem ipse scit in domo sua stinus quod nullo modo debeat quis mentiri et maxime perfectus, pro vita alterius redimenda. Ait enim ad sempiternam salutem nullus est ducendus, opitulante mendacio. Idem: Nec quis arbitretur perfectum et spiritualem hom
Abbreviated transcription (Latin):
e. Et si xp̃c. ¶ Periurium est mendatium
uiramento firmatum. Cõmittit autem qͥs
uel cum uirando loqͦ fiĩ cum intentione fal¬
lendi. uel cum i irando loquitur ue¬
rum cum intentione fallendi. Q
liter autem hoc fiat ostend̾ augꝰ. po¬
nens hos tres modos ꝑiurii. primus modus
est c̃ quis fauitur. puta cred̾ uerum ẽẽ qd̾
fiñ est et temere et indiscrete turat. Scd̃s.
cum scit uł putat fiñ ẽẽ. et tñ ꝓuero iurat
Tercius cum putat aliquis fmͣ eẽ. et tñ ue¬
uum est. et ipse iurat tanquam uertĩ. Pri¬
mum ꝑ uirium est pocm̃ ueniale. si ad hibuit
diligentiam ꝙͣ debuit. Si uero ignorantia
uiris uel facti erassa fuerit ł supina: Mor¬
mortalia. s primum grauius .xxii. q.ii.¬

Expanded text:
e, namque periurium est mendacium iuramento firmatum. Committit autem quis vel cum iurando loquitur falsum cum intentione fallendi vel demum cum iurando loquitur verualiter autem hoc fiat ostendit Augustinus ponens hos tres modos periurii. Primus modus cum quis fallitur, puta quia credit verum esse quod falsum est et temere ac indiscrete iurat. Secundus cum scit vel putat falsum esse et tamen pro vero iurat. Tertius cum putat aliquid falsum esse et tamen verum est et ipse iurat tanquam verum. Primum periurium est peccatum, sed veniale, si adhibuit diligentiam quam debuit. Si vero ignorantia iuris vel facti crassa fuerit et supina, mormortalia, sed primum gravius et hoc ci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑegrmationis uł abstinentie. Queritur
utrum abbas. uel prior uel alius platus possit
dosoluere religiosos sibi subditos ab huiꝰmoĩ
uotis quib se astrinxerunt añ ingressum
teligionis. ad hoc dic̃ hugͥ quod ipsa religio
statim in ip̾o ingressu soluit huiꝰmoĩ nota
u. due. Immo exp̃ssa ÷ dec̾tał. ꝙ non fran

Expanded text:
peregrinationis vel abstinentie queritur, utrum abbas vel prior vel alius prelatus possit absolvere religiosos sibi subditos ab huiusmodi votis, quibus se astrinxerant ante ingressum religionis. Ad hoc dicit H Hugutio quod ipsa religio statim in ipso ingressu solvit huiusmodi vota, ientie. Immo expressa
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ .ii. Primum. Nequis. Mendacium uero
officiosum quod nulli obest. et ꝓdest alicui¬
ueniale est secundum omnes in houine imꝑ¬
fc̃o. Et idem de iocoso mendacio .xxii. q. n. ne
ex toto renuntiauit mundo pro xp̃õ. ds̃t
quidam Idem .s. quod utrũq tam officiosen
ꝙͣ iocosum sit in eo ueniale. s tñ grauius qͣs
ĩ ꝑfcõ. alii dñt quod mendacium officiosum
semper est mortale in homine ꝑfcõ. Iocosum

Expanded text:
vero officiosum, id est quod nulli obest et prodest alicuiale est secundum omnes in homine imperfecto. Et idem de iocoso. Sed in hoc eex toto renunciavit mundo pro Christo, dicunt quidam idem, scilicet quod utrumque tam officiosum quam iocosum sit in eo veniale, sed tamen gravius quam in imperfecto. Alii dicunt quod mendacium officiosum semper est mortale in homine perfecto, iocosum
Abbreviated transcription (Latin):
est obligatus quo ad se tm̃ et iõ non potĩt exig̾e
debitum. quia hoc potuit uouere. quia erat
in sua potestate. s alienum .i. non redd̾e debit̃
ꝯiugi petenti. non potuit uouere et iõ tene¬
Quidã intrauit. placet. Pone quod moritus¬
uxor. q̃ extraxerat eum de monastio᷑. Numqͥd
tonetut redire ad mouasterium. uł numquid
poti̾t ducere aliã uporem. Uł numqͥd saltem
tenebit. snm̃. si duxerit. Item. nũo qͥd ab
illa scd̾a potĩt exig̾e debitũ : Ad primsĩ dico
quod cessante ĩpedimento monendus est dili-¬
gent̾ redire ad monasterium. et pecrat si nõ
non est cogendus ab eccͣ. exͣ. de. ꝯuer. qui. pla¬
cet. et hoc Ideo quia professio ꝙͣ fecit non
sollempni⁊ auit uotum. cũ non obligaretur

Expanded text:
est obligatus quoad se tantum et ideo non poterit exigere debitum, quia hoc potuit vovere, quia erat in sua potestate, sed alienum, id est non reddere debitum coniugi petenti, non potuit vovere et ideo teneQuidam intravituxor, que extraxerat eum de monasterio, nunquid tenetur redire ad monasterium? Vel nunquid poterit ducere aliam uxorem? Vel nunquid saltem tenebit matrimonium, si duxerit? Item nunquid ab illa secunda poterit exigere debitum? Ad primum dico, quod cessante impedimento monendus est diligenter redire ad monasterium et peccat si non non est cogendus ab ecclesia, quia pclesia, quia professio quam fecit non solennizavit votum, cum non obligaretur