comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut scilicet unum de multis. qͥ forte apud
uos religiosi tunc erãt ad nos dirigeret.
nobis quidem ad solacium. s nichilomi¬
nus uobis ad gloriam : filius quidem sa¬
piens gloria est patris. Deniq non eum
preuemimus sollicitando. ñ circunueni¬
mus attrahendo. quo uos desereret. uel
ad nos ueniret: quin potius rogantem.
pulsantem. supplicantem non prius deus
scit consensimus recipere qͣm remittere
ad uos temptauimus. Non autẽ eo aches¬
cente eius nos importunitati uix tandem
acquieuimus. Hominem ergo religiosũ
peregrinum solum si culpa est quod susce¬
pimus. ⁊ ita suscepimus: non erit uobis
indignum semel tm̃ comiussam culpam. ta¬
lemq tulpam dimittere. cui etiam fas ñ
est ne usq quidem septuagies septies pec¬
cantibus in uos ueniam negare. Ut tam̃
noueritis qͣm non leuiter seu negligenter.
ĩmo qͣm non impune feramus quod unꝙͣ
reuerentiam uestram quoquo modo offen¬

Expanded text:
ut scilicet unum de multis, qui forte apud ut scilicet unum de multis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad nos dirigeret, nobis quidem ad solatium, sed nihilominus vobis ad gloriam? Filius quippe sapiens gloria est patris . Denique non eum praevenimus sollicitando, non circumvenimus attrahendo, quo vos desereret, vel ad nos veniret; quin potius rogantem, pulsantem, supplicantem non prius, Deus scit, consensimus recipere, quam remittere ad vos tentavimus. Non autem eo acquiescente, ejus nos importunitati vix tandem acquievimus. Hominem ergo religiosum, peregrinum, solum, si culpa est quod suscepimus et ita suscepimus, non erit vobis in dignum semel tantum commissam culpam, talemque culpam dimittere; cui etiam fas non est ne usque quidem septuagies septies peccantibus in vos veniam negare . 4. Ut tamen noveritis quam non leviter seu negligenter, imo quam non impune feramus quod unquam Reverentiam vestram quoquo modo offen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui iam in ip̃o deposita carne quiescunt.
⁊ qui ip̃i adhuc in carne non sccłm carnẽ
militamus simul proculdubio sumus.
Meus igitur erat uiuus meus erit de¬
functus: meum in patria recognoscam
S quis est qui de manu deipossit eruere :
et a me illum separare ualebit. Itaq pro
filio quidem uestra uobis affectio satisfe¬
cit. Sed de nobis pater quid erit: Que
inqͣm de nobis digna uobis satisfactio pla¬
cebit. quibus utiq pro grandi iniuria
imponitis quod auobis recedens a nobis
receptus sit ÷ Quid dicam : Si dixero non
recepimus. quod utinam sine pcc̃o dicere
possem: mentior plane. Si dixero recepi¬
mus quidem sed iuste: excusare me uelle
uideor. S tinius respondebo: peccauimꝰ.
ueruntamen quantum: Non ad defensio¬
uem dico. A quo enim ille ñ reciperetur:
Quis unqͣm sanctum illum aut pulsantẽ
repelleret. aut susceptum expelleret
Quis ueroscit si de uestra habundantia
nostram deus uoluerit suplere inopiam

Expanded text:
et qui jam in ipso, deposita carne, quiescunt, et qui jam in ipso, deposita carne, quiescunt, et qui ipsi adhuc in carne non secundum carnem militamus, simul procul dubio sumus. Meus ergo erat vivus, meus erit defunctus, meum in patria recognoscam. Si quis est qui de manu Dei possit eruere, et a me illum separare valebit. 3. Itaque pro filio quidem vestra vobis affectio satisfecit; sed de nobis, pater, quid erit? quae, inquam, de nobis digna vobis satisfactio placebit, quibus utique pro grandi injuria imponitis quod, a vobis recedens, a nobis receptus sit? Quid dicam? si dixero: Non recepimus quod utinam sine peccato dicere possem, mentior plane; si dixero, Recepimus quidem, sed juste, excusare me velle videor. Sed tutius respondebo, Peccavimus. Verumtamen quantum? Non ad defensionem dico: a quo enim ille non reciperetur? quis, inquam, sanctum illum aut pulsantem repelleret, aut susceptum expelleret? Quis vero scit si de vestra abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia fecit. Tunc de purissimo placi¬
di pectoris fonte talium credo limpidis¬
simi cogitationum riuuli ebullierunt.
Quid opus est indignari: Misereri po¬
tius oportet ⁊ non obluusci qd̾ scriptũ
est. misericordiam uolo ⁊ ñ sacrificium.
⁊ implere quod iussum est solliciti ser¬
uare unitatem in uinculo pacis. et expecta¬
re quod promissum est. beati misericordes
num filius meus erat iste: Quis uõ iras¬
ci filio potest : susi forte tunc tm̃ filius fuit
dum mecum fuit: ⁊ non etiam cum me
deseruit.S nunquid quia corpore ad tem¬
pus recessit. animo etiam recedẽ potuit:
aut forte uel ip̃a mors eum michi auferre
poterit: Ita ne localis corporalis ue neces¬
sitas animoꝵ sese amantium libertatem
angustat: Certus sum quia nec locorum
distantia. nec corporum uel mors uł absen¬
tia disiungere poterit: quos unꝰ spiritus
uegetat. una caritas ligat. Denq si iu¬
storum anime in manu dei sunt: profecto

Expanded text:
justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placijustitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblivisci quod scriptum est: Misericordiam volo, et non sacrificium ; et implere quod jussum est: Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis ; et exspectare quod promissum est: Beati misericordes,num filius meus erat iste? quis vero irasci filio potest? Nisi forte tunc tantum filius fuit, dum mecum fuit, et non etiam cum me deseruit. Sed nunquid quia corpore ad tempus recessit, etiam animo recedere potuit? aut forte vel ipsa mors eum mihi poterit auferre? Itane localis corporalisve necessitas animorum sese amantium libertatem angustat? Certus sum quia nec locorum distantia, nec corporum vel mors vel absentia disjungere poterit quos unus spiritus vegetat, una charitas ligat. Denique, si justorum animae in manu Dei sunt , profecto
Abbreviated transcription (Latin):
natio que olim in illum lingua. uultus
ocłi terribiliter ostentare ⁊ intentare
solebant: Ad unum nempe nuntiũ de
morte filii paterna uiscera concussa sunt
subito ꝙ hec omnia que simulatoria sed
dispensatoria. ac per hoc transitoria erant:
disparuerunt. Illa uero que uere erant.
sed latebant. caritas. pietas. benignitaᷤᷤ
apparuerunt. Siquidem in religioso a¬
nimo uestro misericordia ⁊ ueritas ob¬
uiauerunt sibi ⁊ quia misciłia suꝑha¬
bundauit iuditio: iusticia ⁊ pax oscula¬
te sunt. Nam quantum michi uideor
coniciendo uidere quid anum t̃t̃ habue¬
ritis. cum ad ulciscendam illam q̃ uobis
uidebatur facta inurra. iusticie ⁊ elo
accensa ueritas sese actingeret: illa que
exemplo ioseph prudenter antea dissi¬
mulabatur misericordia ultra ĩa latere
non ferens. ne in hoc quidem dissimilit᷑
ab ioseph ex abdito celate pietatis eru¬
pit. seq ueritati adiungens repressit
motum. temperauit zelum. pacem cũ

Expanded text:
natio, quae olim in illum lingua, vultus, natio, quae olim in illum lingua, vultus, oculi, terribiliter ostentare et intentare solebant? Ad unum nempe nuntium de morte filii, paterna viscera commota sunt; subitoque haec omnia, quae simulatoria, sed dispensatoria, ac per hoc transitoria erant, disparuerunt; illa vero quae vera erant, sed latebant, charitas, pietas, benignitas apparuerunt. Siquidem in religioso animo vestro misericordia et veritas obviaverunt sibi; et quia nimirubundavit judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, quae vobis videbatur facta, injuriam, justitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabatur misericordia, ultra jam latere non ferens, ne in hoc quidem dissimiliter ab Joseph , ex abdito celatae pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum
Abbreviated transcription (Latin):
num.⁊ operiat quem parit. ⁊ pariat quẽ
operit. ne mors longe esse putetur. ⁊ pre¬
occupet improuidum: ⁊ uita dũ longa
expectatur cito deserat male conscium
sicut scriptum est. Cum dixerint pax ⁊
securitas: tunt subitaneus superueniet
interitus. tanꝙͣ in utero habentis. et ñ
luiso abbati aquiscinti monasterii.
B. salutem ex corde. Retribuat uob̃
deus misericordiam quam fecistis sancto
filio uestro coduino. Audiuimus enim
quod audito eius obitu mox uelut imme¬
mor pristine calumpnie s non amicicie:
consolatorem potius qͣm ultorẽ uos exhi¬
buistis. Patrem quippe uos cognouistis
ut res exigebat non iudicem. ideoq qd
pietatis quod caritatis est. ut uere filio
pater impendere studiustis. Qͥ d melius
quid laudabilius quid uobis dignius
agere poteratis: Sed quis hoc crederet:
uere nemo scit que sunt in homine: nisi
spiritus hominis qui in eo est. Ubi est nẽ
ula austeritas. illa seueritas. illa indig¬

Expanded text:
num et operiat quem parit, et pariat quem num et operiat quem parit, et pariat quem operit; ne mors longe esse putetur, et praeoccupet improvidum; et vita, dum longa exspectatur, cito deserat male conscium, sicut scriptusecuritas, tunc subitus veniet interitus, tanquam in utero habentis, et non LVISO abbati Aquiscincti monasterii, BERNARDUS, salutem ex corde. 1. Retribuat vobis Deus misericordiam, quam fecistis sancto filio vestro Goduino. Audivimus enim quod, audito ejus obitu, mox velut immemor pristinae calumniae, sed non amicitiae, consolatorem potius quam ultorem vos exhibuistis. Patrem quippe vos cognovistis, ut res exigebat, non judicem. Ideoque quod pietatis, quod charitatis est, ut vere filio pater impendere studuistis. Quid melius, quid laudabilius, quid vobis dignius agere poteratis? Sed quis hoc crederet? Vere nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui in eo est . Ubi est nunc illa austeritas, illa severitas, illa indig
Abbreviated transcription (Latin):
stram. rogamus ⁊ nos cum illo ⁊ pro illo
quatinus de prebenda sua. quo ipse credi¬
toribus suis constituit immobilit̾ stare
faciatis. ne in aliquo fraudator qd̃ absit
debiti ⁊ preuaricator pacti inueniatur.
et ita munus contriti cordis quod offert
cotidie non recipiatur.dum frat̃ qͥspiam
habet aliquid aduersus eum. Precatur
deude ut domus quam ipse matri sue in
terra ecclesie construxit. cum terra quã
ibi delegauit eidem matri qͣmdiuurcerit
concedatur. Hec pro philippo. Reliqua
hec pauca pro uobis. ip̃o quidẽ intiman¬
te ĩmo inspirante deo adicienda putaui¬
mus. hortari uos in caritate presumen¬
tes. ne quasi glorram mundi quasi stan¬
tem aspiciatis. et uere stantem amittatis.
ne plus uobis aut pro uobis uestra dili¬
gatis. ⁊ sic uos ⁊ uestra perdatis. ne blan¬
diens presens prosperitas sui uobis finẽ
abscondat.⁊ aduersitas sine fine succedat.
ne leticia temporalis luctum uobis eter¬

Expanded text:
stram, rogamus et nos cum illo et pro illo, stram, rogamus et nos cum illo et pro illo, quatenus de praebenda sua quod ipse suis creditoribus constituit, immobiliter stare faciatis; ne in aliquo fraudator quod absit! debiti, et praevaricator pacti inveniatur; et ita munus contriti cordis, quod offert quotidie, non recipiatur, dum frater quispiam habet aliquid adversus eum. Precatur deinde ut domus quam ipse matri suae in terra Ecclesiae construxit, cum terra quam ibi delegavit, eidem matri, quamdiu vixerit, concedatur. Haec pro Philippo. 3. Reliqua haec pauca pro vobis, ipso quidem intimante, imo vero inspirante Deo, adjicienda putavimus, hortari vos in charitate praesumentes, ne casuri gloriam mundi quasi stantem aspiciatis, et vere stantem amittatis; ne plus vobis aut pro vobis vestra diligatis, et sic vos et vestra perdatis; ne blandiens praesens prosperitas sui vobis finem abscondat, et adversitas sine fine succedat; ne laetitia temporalis luctum vobis aeter
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Conuersatio nostra in celis est. Ft̃s
est ergo non curiosus tm̃ spectator. sed
deuotus habitator ⁊ cuus conscriptus
iherusalem. non autem terrene huiꝰ. cui
arabie mons sẏna coniunctus est. q̃ seruit
cum filiis: sed libere illuis que sursum est
mater nostra. Et si uultis scire. clara ualł
ipsa est iherusalem: ei que in celis est tota
mentis deuotione: ⁊ conuersationis umnita¬
tione ⁊ cognatione quadam spiritus soci¬
ata. Hec requies illius sicut ip̃e ꝓmittit
in seculum seculi: elegit eam in habitatio¬
nem sibi. quod apud eam sit. ⁊ si nondum
uisio. certe expestatio uere patis. illiꝰ utiq
de qua dicitur. Pax dei que exuperat oin¬
nem intellectum. Uerum hoc suum bonũ
⁊ si desuper accepit: in uestro tñ benepla¬
cito facere cupit. unmo se fetisse confidit:
sciens uos sapientis non ignorare senten¬
tiam. quod filius utiq sapiens sit gloria
patris. Rogat autem paternitatem ue¬

Expanded text:
cens: Conversatio nostra in coelis est . Factus cens: Conversatio nostra in coelis est . Factus est ergo non curiosus tantum spectator, sed et devotus habitator, et civis conscriptus Jerusalem, non autem terrenae hujus, cui Arabiae mons Sina conjunctus est, quae servit cum filiis suis; sed liberae illius, quae est sursum mater nostra . 2. Et, si vultis scire, Clara-Vallis est. Ipsa est Jerusalem, ei quae in coelis est, tota mentis devotione, et conversationis imitatione, et cognatione quadam spiritus sociata. Haec requies ejus, sicut ipse promittit, in saeculum saeculi: elegit eam in habitationem sibi; quod apud eam sit, etsi nondum visio, certe exspectatio verae pacis, illius utique de qua dicitur: Pax 65 Dei, quae exsuperat omnem sensum . Verum hoc suum bonum, etsi desuper accepit, in vestro tamen beneplacito hoc facere cupit, imo se fecisse confidit, sciens vos Sapientis non ignorare sententiam: quod filius utique sapiens sit gloria patris . Rogat autem paternitatem ve
Abbreviated transcription (Latin):
fontibus construere suscepit. In illo nob̃
quantum nos curatis ostendite. ⁊ qͥcqͥd
ei feceritis: nobis factum reputate.
iro uenerabili alexandro dei gratia
lincolensi episcopo. B. abbas clareual¬
lis uelle honorari magis in xp̃o qͣm in sclo.
Philippus uester uellens proficisci iheroso¬
limam. compendium uie inuenit. ⁊ cito
peruenit quo uolebat. Transfretauit in
breui hoc mare magnum ⁊ spaciosum. et
prospere nauigans: attigit iam litus op¬
tatum. atq ad portum tandem salutis ap¬
plicuit. Stantes sunt iampedes eius in
atriis iherusalem.⁊ quem audierat in
effrata. inuento in campis silue. libent̃
adorat in loco ubi steterunt pedes eius
Ingressus est sanctam ciuitatem. sortitꝰ
est cum illis hereditatem quib merito
dicitur. Iam non estis hospites ⁊ aduene
sed estis ciues sanctorum ⁊ domestici dei.
Cum quibus intrans ⁊ exiens tanꝙͣ unus
e sanctis: gloriatur ⁊ ipse cum ceteris di¬

Expanded text:
Fontibus construere suscepit. In illo nobis Fontibus construere suscepit. In illo nobis quantum nos curatis, ostendite; et quidquid ei feceritis, nobis factum reputate. iro honorabili domino ALEXANDRO, Dei gratia Lincolniensi episcopo, BERNARDUS abbas Clarae-Vallis, velle honorari magis in Christo, quam in saeculo. 1. Philippus vester, volens proficisci Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stantes sunt jam pedes ejus in atriis Jerusalem; et quem audierat in Ephrata, inventum in campis silvae libenter adorat in loco ubi steterunt pedes ejus. Ingressus est sanctam civitatem, sortitus est cum illis haereditatem, quibus merito dicitur: Jam non estis hospites et advenae, sed estis cives sanctorum et domestici Dei . Cum quibus intrans et exiens, tanquam unus e sanctis, gloriatur et ipse cum caeteris, di
Abbreviated transcription (Latin):
luper huis que a nobis eumdem. lxuu¬
uestre excellentie placuit sciscitari:
aut nos fallimur. aut ille qui ea uobis
retulit fallit. Si quid tamen fuit. suspec¬
tam quippe habeo meã quã noui labilem
memoriam. ne tantam in fratre qui hec
loquitur suspicer falsitatem: Hoc me cer¬
tissime scire confido. ⁊ uos indubitanter
credere uolo. nemini me super noĩe ur̃o
reprehensionis aliquando uel accusatoĩs
uerba fetisse uel iniunxisse. Absit hec a
nostra pusillanimitate temeritas ut contͣ
episcopos ⁊ absentes loqui que ad nos nõ
attinent audeamus: presertim que ñ pro¬
bauimus. Deinde quod nostri notitrã dig¬
nanter expetitis: gratanter accipimus.
habundantius nos ⁊ innotescere uobis.
⁊ uos noscere tupientes. Qua iam sane
fidutia prestantie uestre supplicamꝰ. ĩmo
uestram fidenter commonemus beniuo¬
lentiam: de loco illo quem sub tutela ur̃a
uestro ut aiunt hortatu frater reu̾endus
⁊ coabbas noster dominus ouido de trib¬

Expanded text:
uper his quae a nobis vestrae excellentiae placuit sciscitari, aut nos fallimur, aut ille qui ea vobis retulit, fallit. Si quid tamen fuit suspectam quippe habeo meam, quam novi, labilem memoriam, ne tantam in fratre qui haec loquitur, suspicer falsitatem: hoc me certissime scire confido, et vos indubitanter credere volo, nemini me super nomine vestro reprehensionis aliquando vel accusationis verba fecisse, vel injunxisse. Absit haec a nostra pusillitate temeritas, ut contra episcopos, et absentes, loqui quae ad nos non attinent, audeamus, praesertim quae non probavimus! Deinde quod nostri notitiam dignanter expetitis, gratanter accipimus, abundantius nos et innotescere vobis, et vos noscere cupientes. Qua jam sane fiducia Praestantiae vestrae supplicamus, imo vestram fidenter commonemus benevolentiam, de loco illo quem sub tutela vestra, vestro, ut aiunt, hortatu, frater reverendus et coabbas noster domnus Guido de Tribus-
Abbreviated transcription (Latin):
nisi serenus ⁊ cum omni iocunditate soleo
recordari¶uos autem uobis dico pater no¬
ueritis. quia paratus sum ⁊ non sum tur¬
batus ut custodiam mandata ur̃a. bestre
autem indulgentie erit parcere michi
ubi parcendum decreueritis. Ad humbaldũ¬

Expanded text:
nisi serenus et cum omni jucunditate soleo nisi serenus et cum omni jucunditate soleo recordari. Vos tamen vobis dico, pater noveritis quia paratus sum, et non sum perturbatus, ut custodiam mandata vestra. Vestrae autem indulgentiae erit parcere mihi, ubi parcendum decreveritis. EPISTOL
Abbreviated transcription (Latin):
Sime talem putant ego me talem non esse
nequaqͣm puto s scio. Deniq siue grandia
sint siue parua ad que me ita perurgent:
eggo causam non habeo. Quero siquidem. fa¬
tilia sunt an difficilia que ad perturbandũ
amicum. silencium tantopere imponere
curatis amico : Si fatilia absq me possunt
fieri. Si difficilia: per me ñ possunt effici.
suisi forte tanti estimor cui grandia ⁊ impos¬
sibilia reseruentur tanqͣm ea ego possim:
que nemo alius facere potest. Quod si ita
est domine deus meus. quomodo tuum
de me solo frustratum est iudicium. po¬
nens sub modio lucernam que poterat
lucere super candelabrum : Et ut apertiꝰ
loquar temptans me facere monachum.
⁊ uolens abscondere in tabernatulo tuo in
die malorum. hominem necessariũ mun¬
do. sine quo episcopi sua non possunt per¬
trastare negotia. Sed et hoc mei michi ne¬
cessarii prestiterunt. ut nunc quoq uide¬
ar loqui turbatus homini. cuius nunqͣm

Expanded text:
Si me talem putant, ego me talem non esse Si me talem putant, ego me talem non esse nequaquam puto, sed scio. Denique sive grandia sint, sive parva, ad quae me ita perurgent ego causam non habeo. Quaero siquidem: Facilia sunt an difficilia, quae ad perturbandum amicum silentium tantopere imponere curatis amico? Si facilia, absque me possunt fieri; si difficilia, per me non possunt effici, nisi forte tanti aestimor, cui grandia et impossibilia reserventur, tanquam ea ego possim, quae nemo alius facere potest. Quod si ita est, Domine Deus meus, quomodo tuum de me solo frustratum est judicium, ponens sub modio lucernam, quae poterat lucere super candelabrum; et, ut apertius loquar, tentans me facere monachum, et volens 39 abscondere in tabernaculo tuo in die malorum, hominem necessarium mundo, sine quo episcopi non possunt sua pertractare negotia? Sed et hoc mei mihi necessarii praestiterunt, ut nunc quoque videar loqui turbatus homini, cujus nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
parere paratum cormeum: sed non
eque corpus meum. Seuientis si quidem
atute febris exusta ⁊ exhausta sudoribus.
ñ ualuit sufficere spiritui prompto caro
infirma. Uolui ergo s preuolanti uolunta¬
ti obstitit ea quam dixi occasio. Q̾ an iusta
sit: ipsi iudicent amici nostri. qui me om̃i
exclusa extusatione obedientie. retibus cir¬
cunclusum. cotidie de claustro ad ciuitates
pertrahere moliuntur. Simulq attendãt
istam me occasionem non fallatiter adinue¬
nisse. s grauiter pertulisse: ut uel nc̃ expe¬
riantur quia non est consilium contra con¬
silium domini. Quibus si ego respondissẽ.
exui tunicam meam. quomodo induam il¬
lam. lauipedes meos. quom inqͥnabo illos:
Profecto indignarentur. Nunt autem di¬
uino aut succenseant aut acquiescant ui¬
dicio. quo factum est ut ⁊ si uelim ñ ualeam
profitisci. Sed grandis inquiunt fuit causa
grauis q necessitas. Querendus gͦ fuerat
qui grandibus diffiniendis fuisset idoneus.

Expanded text:
parere paratum cor meum; sed non aeque et corpus meum. Saevientis siquidem acutae febris exusta ardoribus et exhausta sudoribus, non valuit sufficere spiritui prompto caro infirma. Volui ergo, sed praevolanti voluntati obstitit ea quam dixi occasio. Quae an justa sit, ipsi judicent amici nostri, qui me omni exclusa excusatione, obedientiae retibus circumclusum, quotidie de claustro ad civitates pertrahere moliuntur; simulque attendant istam me occasionem non fallaciter adinvenisse, sed graviter pertulisse: ut vel nunc experiantur, quia non est consilium contra consilium Domini. Quibus si ego respondissem, Exui tunicam meam, quomodo induam illam? lavi pedes meos, quomodo inquinabo illos? profecto indignarentur. Nunc autem divino aut succenseant, aut acquiescant judicio, quo factum est ut etsi velim, non valeam proficisci. 2. Sed grandis, inquiunt, fuit causa, gravisque necessitas. Quaerendus ergo fuerat qui grandibus definiendis fuisset idoneus.
Abbreviated transcription (Latin):
Non enum confunderis cum sic loqueris ini¬
micis tuis in porta. Confido autẽ in domino
quod si ad primos ictus fortiter steteris.
⁊ nec minis eorum cesseris nec blandim̃tis:
cito conteres sathanam sub pedibus tuis
⁊ tunc uidebunt recti ⁊ letabuntur: ⁊ oĩs

Expanded text:
Non enim confunderis cum sic loqueris iniNon enim confunderis cum sic loqueris inimicis tuis in porta. Confido autem in Domino, quod si ad primos ictus fortiter steteris, et nec minis eorum cesseris nec blandimentis, cito conteres Satanam sub pedibus tuis: et tunc videbunt recti et laetabuntur, et o
Abbreviated transcription (Latin):
non appetit. Et in eo quisq perfestiorem
corde tuo. intus potestatem amisit: foris se¬
uiet quantum poterit. Et ut apertius lo¬
quar. nescis quia pharisei scandalirati st̃
in hoc uerbo Sed memento non omnium¬
scandalum magnopere curandum. uixta res¬
ponsionem domini dicentis. Sinite illos. te¬
ci sunt. duces cecorum. Melius est enĩ ut
scandalum oriatur: qͣm ueritas relinqͣtur.
Memento quinatus fuerit uruinam et¬
in resurrectionem multorum ⁊ ñ mireris
siti quoq aliis quidem sis odoruite in ui¬
tam: aliis odor mortis in mortem. Si ma¬
ledictiones intentauerint. si anathematũ
uitorserint spitula. audi ysaac ꝓte respon¬
dentem. Qui male dixerit tibi sit ille male¬
dictus. ⁊ qui benedicerit tibi: benedictõibꝰ
repleatur. S ⁊ tu muro inexpugnabili
conscientie tue circummunitus. deintus
responde ⁊ dic. Si consistant adu̾sum me
castra: non timebit coricũ. Si exurgat
aduersum me prelium: in hoc egosperabo.

Expanded text:
non appetit; et in eo quisque perfectiorem non appetit; et in eo quisque perfectiorem corde tuo intus potestatem amisit, foris saeviet quantum poterit. Et, ut apertius loquar, nescis quia Pharisaei scandalizati sunt in hoc verbo scandalum magnopere esse curandum, juxta responsionem Domini dicentis: Sinite illos; caeci sunt, et duces caecorum . Melius est enim ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur . Memento, qui natus fuerit in ruinam et resurrectionem multorum ; et non mireris, si tu quoque aliis quidem sis odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem. Si maledictiones intentaverint, si anathematum intorserint spicula, audi Isaac pro te respondentem: 48 Qui maledixerit tibi, sit ille maledictus; et qui benedixerit tibi, benedictionibus repleatur . Sed et tu muro inexpugnabili conscientiae tuae circummunitus, de intus responde, et dic: Si consistant adversum me castra, non timebit cor meum; si exsurgat adversum me praelium, in hoc ego sperabo .
Abbreviated transcription (Latin):
non immerito tui iamdudum ñ medi¬
ocri fueram affectus amore: nunc apparet
dilectissime drogo. Et ante quidem totum
pulchrum. totum erat amabile quod cerne¬
baris: s ego nescio quid aliud de te supra id
quod uidebam aut audiebam ex te. excellẽ¬
tiori dignum ueneratione presenseram.
sunquid forte celestis sponsi cuius nunc
artius castis te amplexibus impressisti.
iam tunc uocem audieras dicentis ad pu¬
ditissimam turturem suam anim̃a tuam.
tota pulchra es amica mea tota pulchra.
absq eo quod intrinsecus latet: q uid fe.¬
cistie ꝯuis hoc crederet: Sanctum te ac
religiosissimum tota ciuitas personabat.
ita ut nichil tibi addi posse crederetur ex
omnibus bonis. et tu uelut e secularibus
unus monasterium tanꝙͣ scłm deserens.
iam attritum xp̃i sartina collum nouerur
non erubescis: In te nunc frater ueram
dicium ergo tue consuminationis est qd̃
nunc cepisti.⁊ in quo arbitrabaris te non
comprehendisse. iam comp̃henderas. Nemo
quippe perfectus est: qui perfectus esse

Expanded text:
non immerito tui jamdudum non mediocri fueram affectus amore, nunc apparet, dilectissime Drogo. Et ante quidem totum pulchrum, totum erat amabile quod cernebaris; sed ego nescio quid aliud de te supra id quod videbam aut audiebam ex te, excellentiori dignum veneratione praesenseram. Nunquid forte coelestis Sponsi, cujus nunc arctius castis te amplexibus impressisti, jam tunc vocem audieras dicentis ad pudicissimam turturem suam animam tuam: Tota pulchra es, amica mea; tota pulchra, absque eo quod intrinsecus latet? Quid fecisti? Quis hoc crederet? Sanctum te ac religiosissimum tota civitas personabat, ita ut nihil tibi addi posse crederetur ex omnibus bonis: et tu velut e saecularibus unus, monasterium tanquam saeculum deserens, jam attritum Christi sarcina collum novae runon erubescis? In te nunc, frater, veram dicium ergo tuae consummationis est quod nunc coepisti; et in quo arbitrabaris te non comprehendisse, jam comprehenderas. Nemo quippe perfectus, qui perfectior esse
Abbreviated transcription (Latin):
machinari me posse sperabam siue finge¬
bam. S nunquid tredendum fuit me hoc
meum consilium ipsi nuntio quod utiꝙ
contra suum monasterium excogitaueram
uoluisse patefacere: S iam ne quod de nr̃a
erga uos dilectione hucusq credidistis falso
uos credidisse inueniatis: pro ur̃a ut uideo
causa. non saltem eque ut promea. ĩmo mł̃to
amplius laborandumest michi.⁊ hoc ñ qͦmͦ
hucusq solebam. ut uidelicet nostra cõmu¬
nitas fortius solidetur. s penitꝰ dissoluat᷑.
Quid dicam uobis : Ego certe nec uob̃ de uob̃
tale aliquid credere possem: quale uos sola
de me suspitione diuinastis. De cetero nou̾it
uestra benignitas comitem theobaldũ nr̃as
pro humberto litteras iam recepisse: s nͨdũ
suo rescripto quicqͣm respondisse. Qd super
hoc uobis agendum sit ipsa uos melius pie¬
tas docebit: si pie hominis iniuste exulan¬
tis miseriam pensare ñ negligitis. Ad dro

Expanded text:
machinari me posse sperabam sive 47 fingemachinari me posse sperabam sive 47 fingebam. Sed nunquid credendum fuit, me hoc meum consilium ipsi nuntio, quod utique contra suum monasterium excogitaveram, voluisse patefacere? Sed jam, ne quod de nostra erga vos dilectione hucusque credidistis, falso vos credidisse inveniatis; pro vestra ut video causa, non saltem aeque ut pro mea, imo multo amplius laborandum est mihi, et hoc non quomodo hucusque solebam, ut videlicet nostra unanimitas fortius solidetur, sed ne penitus dissolvatur. Quid dicam vobis? Ego certe nec vobis, nec de vobis tale aliquid credere possem, quale vos sola de me suspicione divinastis. De caetero noverit vestra Benignitas, comitem Theobaldum nostras pro Humberto litteras jam recepisse, sed necdum suo mihi rescripto quidquam respondisse. Quid super hoc vobis agendum sit, ipsa vos melius pietas docebit, si pie hominis injuste exsulantis miseriam pensare non negligitis. EPISTO
Abbreviated transcription (Latin):
gacitatem uelex eo aduertere posse credidi.
quod in fine illarum posuisse me memini:
si tamen eo a uobis oculo legeretur quo a
me scriptum fuit. Nam cum denunciatis
malis que non umerito uobis metuebam
tandem inferrem. quod si hec omĩa pati me¬
lius ducitis qͣm illum amtitere: mea ni¬
chil interest. uos uideritis. aut enim ipsa
mea uerba sunt hec aut prope ipsa. cum
itaq hoc in fine dixi. quid alius uobis qͣm
uia superiora dispensatorie. ut non dicam
simulatorie a meita scripta fuisse latenter
intimaui: Quod uero scripsistis me ꝑ nun¬
cium eidem monacho dequerenda si ad nos
diuertisset ipsius absolutione priuatim
insinuasse: ueritatem testor hoc uerũ non
esse. Egone de notissimo michi monasterio
uel iactarem uel sperarem monachum me
posse suscipere. quem nec uos puto sine gra¬
ui scandalo posseretinere: S esto. Inuide¬
bam illum uobis. ⁊ michi attrahere gesti¬
ens. aliquid de eius obrinenda absolutõe

Expanded text:
gacitatem vel ex co advertere posse credidi, gacitatem vel ex co advertere posse credidi, quod in fine illarum posuisse me memini, si tamen eo a vobis oculo legeretur, quo a me scriptum fuit. Nam, cum denuntiatis malis quae non immerito vobis metuebam, tandem inferrem, « Quod si haec omnia pati melius ducitis, quam illum amittere; mea nihil interest, vos videritis: » aut enim ipsa mea verba sunt haec, aut proprie ipsa: cum itaque hoc in fine dixi, quid aliud vobis quam illa superiora dispensatorie ut non dicam, simulatorie a me ita scripta fuisse latenter intimavi? 2. Quod vero scripsistis, me per nuntium eidem monacho de quaerenda, si ad nos divertisset, ipsius absolutione privatim insinuasse; veritatem testor, hoc verum non esse. Egone de notissimo mihi monasterio vel jactarem, vel sperarem monachum me posse suscipere, quem nec vos quidem puto sine grandi scandalo posse retinere? Sed esto. Invidebam illum vobis et mihi attrahere gestiens, aliquid de ejus obtinenda absolutione
Abbreviated transcription (Latin):
.S. de clara ualle. idem quod sibi. In
nostris prioribus litteris. aut ego qͣntum
exuestris perpenditur minus aꝑte scripsi
quod uolui: aut uos aliter intenexistis qͣm
debiustis. Siquidem que uobis de monachi
illius susceptione euentura denunciaui. ue¬
raciter ita timui ⁊ adhuc timeo ut scripsi.
non tamen ad hoc illa uobis predicere studui
quo uel suaderem uel consulerem. uel certe
ut scribitis censerem illum debere reddi:
quippe qui ipsius iamdudum feruentissi¬
mum desiderium noui. ⁊ eipotius quod ñt
illud adimpleuerit debeo congratulari. S
cum afamiliarissimo nobis abbate eius. ⁊
ab archiep̃o remensi nostre littere ad requi¬
rendum illum uehementer exigerentur.
ut a me si fieri posset omnem depellerem
suspitionem. tales pront sciui dictare cu¬
raui: quibus ⁊ ipsis satisfacerem. ⁊ uos con¬
tra eoruidem imminentes calumpnias.
uobis illas non tacendo p̾munirem. Hec
me ita in illis litteris sensisse uestram sa¬

Expanded text:
S de Clara-Valle, idem quod sibi. 1. In nostris prioribus litteris aut ego, quantum ex vestris perpenditur, minus aperte scripsi quod volui; aut vos aliter illas intellexistis quam debuistis. Siquidem quae vobis de monachi illius susceptione eventura denuntiavi, veraciter ita timui, et adhuc timeo, ut scripsi. Non tamen ad hoc illa vobis praedicere studui, quo vel suaderem, vel consulerem; vel certe ut scribitis, censerem illum debere reddi: quippe qui ipsius jamdudum ferventissimum desiderium novi, et ei potius, quod nunc illud adimpleverit, debeo congratulari. Sed cum a familiarissimo nobis abbate ejus, et ab archiepiscopo Remensi, nostrae litterae ad requirendum illum vehementer exigerentur; ut a me, si fieri posset, omnem depellerem suspicionem, tales, prout scivi, dictare curavi, quibus et ipsis satisfacerem, et vos contra eorumdem imminentes calumnias, vobis illas non tacendo, praemunirem. Haec me ita in illis litteris sensisse vestram sa
Abbreviated transcription (Latin):
Iam quod libenter auditis: libent̃ debeo
dicere uobis. Stephanus uester sit cur¬
rit non quasi in incertum: sic pugnat ñ
quasi aerem uerberans. Orate quatinꝰ
sic currat ut comprehendat. sic pugnet
icut is a uestra michi parte reporta¬
uit. ictirco ipsius desiderio ⁊ petitõi
usq adhuc satisfacere distislistis. quia pri¬
mum uotum pergendi uidelicet iheroso¬
limam irritum uobis fecisse uidetur
Super quo si nostram sententiã reqͥritis:
ego non arbitror minora uota impedire
debere maiora. nec deum exigere quod¬
cumq sibi promissum bonum: si pro eo
melius aliquid fuerit persolutum. Eñ¬
uero alicui forte debenti uobis duodecim
nummos. nunqͥd si ꝑ eis die constituto
remini : Iam si et ab huius ep̃o aliquid

Expanded text:
Jam quod libenter auditis, libenter debeo Jam quod libenter auditis, libenter debeo dicere vobis. Stephanus vester sic currit, non quasi in incertum: sic pugnat, non quasi aerem verberans. Orate, quatenus sic currat ut comprehendat; sic pugnet icut is a vestra mihi parte reportavit, idcirco ipsius desiderio et petitioni usque adhuc satisfacere distulistis; quia primum votum, pergendi videlicet Jerosolymam, irritum vobis fecisse videtur. Super quo si nostram requiritis sententiam, ego non arbitror minora vota impedire debere majora; nec Deum exigere quodcunque sibi promissum bonum, si pro eo melius aliquid fuerit persolutum. Enimvero alicui forte 61 debenti vobis duodecim nummos, nunquid si pro eis die constituto remini? Jam si et ab hujus episcopo aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
nor berto sciscitamini. si uidelicet itu¬
Eus sit iherosolimam: ego nescio. Nam cũ
ante hos paucos dies eius faciem uidere
⁊ de celesti fistula ore uidelicet ip̃ius pluri¬
ma haurire meruerim: hoc tamen ab ip̃o
non audiui. uerum de antixp̃o cum inqͥ¬
rerem quid sentiret: durante adhuc ea
que nunc est generatione. reuelandum
illum esse certissime se scire testatus est.
at cum eamdem certitudinem unde ha¬
beret sciscitanti michi exponere uellet:
audito quod respondit. non me illud pro
certo credere debere putaui. Ad summã
tamen hoc asseruit. non uisurũ se mortẽ:
stram pietatem uolo illius pauperis et
exulis humberti nomine. qui dudum cũ
tretis essetis uobis supplicabat: quatinus
ad comitem theobaldum qui eum exhere¬
dauerat: interced̾etis. Quod ⁊ ego ñc pro
ipso ⁊ cum ip̃o itidem a uestra flagito pie¬
tate. Nam nostras litteras de hac re pre¬
catorias iam ad predictũ principẽ misi
s grantiam non inueniens nichil effeci.

Expanded text:
Norberto sciscitamini, si videlicet iturus sit Jerosolymam, ego nescio. Nam, cum ante hos paucos dies ejus faciem videre, et de coelesti fistula, ore videlicet ipsius, plurima haurire meruerim; hoc tamen ab ipso non audivi. Verum de Antichristo cum inquirerem quid sentiret, durante adhuc ea, quae nunc est, generatione revelandum illum esse se certissime scire protestatus est. At, cum eamdem certitudinem unde haberet, sciscitanti mihi exponere vellet; audito quod respondit, non me illud pro certo credere debere putavi. Ad summam tamen hoc asseruit, non visurum se mortem, stram pietatem volo illius pauperis et exsulis Humberti nomine: qui dudum, cum Trecis essetis, vobis supplicabat, quatenus ad comitem Theobaldum, qui eum exhaeredaverat, intercederetis. Quod et ego nunc pro ipso, et cum ipso itidem a vestra flagito pietate. Nam nostras litteras de hac re precatorias jam ad praedictum principem misi: sed gratiam non inveniens nihil effeci.
Abbreviated transcription (Latin):
tumultuose aut inconsulte. ne forte eua¬
tuetur quod preter rationem ⁊ ordinẽ
presumetur. et uos intrare incipiatis
trecuitum quorumdam qui in circuitu
uestro sunt. De uicinis si placet ecclesiis
sumite experimentũ.⁊ illarum uexatio
det intellectum auditui in causa p̾senti.
Grandis quippe res est in manibus nobili
senonensi ecclesie instaurare pastorẽ. Gran¬
dis prorsus nec sine grandi adorienda con¬
silio. Expectandum proide suffraganeoꝵ
consilium ep̃orum. expectandus assensus
religiosorum qui sunt in ep̃atu. atꝙ in cõ¬
mune tractandum cõmune negociũ alio¬
quin dilectissimi moleste credite intuebi¬
mur tribulationem ecclesie uestre. mole¬
ste uestram ipsoꝵ confusionem qd̃ utrumq
contingeret facile si illud contingat effiti
quod oporteat reuocari. Ergo indicatur ie¬
iunium. conuocentur ep̃i. religiosi ascis¬
cantur. nec sua quod absit sollempnitate
fraudetur tanti sacerdotis rite celebranda

Expanded text:
tumultuose aut inconsulte, ne forte vatumultuose aut inconsulte, ne forte vacuetur quod praeter rationem et ordinem praesumetur et vos intrare incipiatis circuitum quorumdam qui in circuitu vestro sunt. De vicinis, si placet, Ecclesiis sumite experimentum; et illarum vexatio det intellectum auditui in causa praesenti. Grandis quippe res est in manibus, nobili Senonensi Ecclesiae instaurare pastorem. Grandis prorsus, nec sine grandi adorienda consilio. Exspectandum proinde suffraganeorum consilium episcoporum, exspectandus assensus Religiosorum qui sunt in episcopatu, atque in commune tractandum commune negotium. Alioquin, dilectissimi, moleste, credite, intuebimur tribulationem Ecclesiae vestrae, moleste vestram ipsorum confusionem. Quod utrumque continget facile, si illud contingat effici, quod oporteat revocari. Ergo indicatur jejunium, convocentur episcopi, Religiosi adsciscantur: nec sua quod absit! solemnitate fraudetur tanti sacerdotis rite celebranda
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis uerbi scilicet ⁊ exempli sũmã
tui officii ad conscientie securitatẽ pend̾e
tum utiq trine illius repetitõis in euan¬
gelio de pascendis ouibus. In hoc nou̾is
illius temitatis sacramentum in nullo
frustratum ate: si pascas uerbo. pascas
exemplo. pascas ⁊ sanctarũ fructu oratio¬
num. Manent itaq tria hec. u̾bum. exem¬
plum. oratio. Maior autẽ horũ est oratio.
Nam ⁊ si ut dictum est. uocis uirtus sit
opus: ⁊ operitamen ⁊ uoci gratiam effi¬
catiamq promeretur oratio. Heu auel¬
lor. arripior. ñ licet ultra. Illud tamen
breuiter admonitus sis: ut qͣnicitius
poteris graui me cures soluere cura. et
quid sibi uult quod inter alia questꝰ es
uulnus aquo nonsperabas te pertulisse:
non negligas manifestius aperire. Id e¬
num anxie me sollicitat. Ad derũ seno
pastore uestro opus est km̃i ut de
substituendo alio sollicite satagatis. Sed
sane id non pretipitanter agendum. ñ

Expanded text:
mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui officii ad conscientiae securitatem pendere tum utique trinae illius repetitionis in Evangelio de pascendis ovibus . In hoc noveris illius trinitatis sacramentum in nullo frustratum a te, si pascas verbo, pascas exemplo, pascas et sanctarum fructu orationum. Manent itaque tria haec: verbum, exemplum, oratio: major autem his est oratio. Nam etsi, ut dictum est, vocis virtus sit opus; et operi tamen et voci gratiam efficaciamque promeretur oratio. Heu avellor, abripior! non licet ultra. Illud tamen breviter admonitus sis, ut, quam citius poteris, gravi me cures solvere cura; et quid sibi vult, quod inter alia questus es, vulnus a quo non sperabas te pertulisse, non negligas manifestius aperire: id enim anxie me sollicitat. EPISTOpastore vestro, opus est, charissimi, ut de substituendo alio sollicite satagatis. Sed sane id non praecipitanter agendum, non
Abbreviated transcription (Latin):
securus de reliquo. Si multum accepisti:
da multum. Quodsi modicum est: et id
tribue. Etenm qui in modico fidelis ñ est:
nec in maximo. Totum da quia totum re¬
petendus es usq ad nouissimũ quadran¬
tera. s sane quod habes non qd̃ non habes
Mementoetiam uoci tue dare uocem uir¬
tutis. Qiid illud inquis: Ut opera tua
uerbis concurant. immo uerba operib.
ut cures uidelicet prius facere ꝙͣ docere.
Dulcherrimus ordo est ⁊ saluberrimus ut
onus quod portandum imponis tu prior
portes. et ex te discas qualiter oporteat
aliis moderari. Alioquin subsannabit te
sapiens. utpote pigrum illum cui labor
sit manum porrigere ad os. arguet te apo¬
stolus dicens. tu qui alios doces. te ip̃m ñ
doces. S ⁊ notaberis uicio phariseorum
qui alligant onera grauia ⁊ imponunt
⁊ efficax exemplum est operis. faciens fa¬
cile suadibile quod dicitur. dum monstrat
factibile quod suadetur. Ergo in hiis duob

Expanded text:
securus de reliquo. Si multum accepisti, securus de reliquo. Si multum accepisti, da multum. Quod si modicum est, et id tribue. Etenim qui in modico fidelis non est, nec in maximo. Totum da, quia totum repetendus es usque ad novissimum quadrantem: sed sane quod habes, non quod non habes. 3. Memento etiam voci tuae dare vocem virtutis. Quid illud, inquis? Ut opera tua verbis concinant, imo verba operibus, ut cures videlicet prius facere quam docere. Pulcherrimus ordo est et saluberrimus, ut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te discas qualiter oporteat aliis moderari. Alioquin subsannabit te sapiens, utpote pigrum illum, cui labor sit manum porrigere ad os : arguet te et Apostolus dicens: Tu qui alios doces teipsum non doces; sed et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabet efficax exemplum est operis, facile faciens suadibile, quod dfactibile quod suadetur. Ergo in his duobus
Abbreviated transcription (Latin):
quod spretis utilitatibus meis tius com¬
pendiis non inuidi. ponens te utiq ibi.
unde aliquando transponaris super omĩa
bona domini tui. Tu autem cura inueni¬
ri fidelis seruus ⁊ prudens. conserius tuis
celeste triticum communicare: absq in ui¬
dia ⁊ absꝙ desidia erogare. ⁊ noli frustra
assumere excusationem quasi de tui noui¬
tate aut imperitia. quod putas forte uel
simulas. Nam nec sterilis ueretundia gͣ¬
ta est: nec humilitas preter ueritatem
laudabilis. Officium ergo tuũ attende.
pelle timorem consideratione officii. age
ut magister. Nouus es s debitor. Extunc
te noueris debitorem ex quote alligasti.
Nunquid nouitas excusabit apud condito¬
rem dampna lucroꝵ: Nunquid pͥma tem¬
pora uacua preterire patitur fenerator:
S non sum inquis ad ista sufficiens. Qͣ si
uero deuotio tua accepta ñ sit ex eo quod
habes: non ex eo quod non habes. De solo
tibi credito talento respondere tibi para:

Expanded text:
quod, spretis utilitatibus meis, tuis comquod, spretis utilitatibus meis, tuis compendiis non invidi, ponens te utique ibi, unde aliquando transponaris super omnia bona Domini tui. 2. Tu autem cura inveniri fidelis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere excusationem, quasi de tui novitate aut de imperitia, quod putas forte, vel simulas. Nam nec sterilis verecundia grata est, nec humilitas praeter veritatem laudabilis. Officium ergo tuum attende. Pelle pudorem consideratione officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitas excusabit apud creditorem  al. conditorem damna lucrorum? Numquid prima tempora vacua praeterire patitur fenerator? Sed non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eo quod habes, non ex eo quod non habes. De solo tibi credito talento respondere tibi para, 193
Abbreviated transcription (Latin):
ut non dicam nostro sed omniũ qui emu¬
lantur uos dei emulatione reuerende et
omni gloria prosequende pater: Ad bal
tuum redolet. mouet meum. Et dole¬
o quod prout moueor ñ possum rescribere.
Nec immoror in exeusandis excusationibꝰ
sciens quod scienti me loquor. Nosti inqͣm
sub qua sarcina gemo. ⁊ gemitus meus a
te ñ est absconditus. Tu uero pro scedule
breuitate affectum ne estimes quẽ nulla
sui prolixitate explicare posset oratio. Et
malicia quidem octupationũ potest facere
ut paucis scribam. s non ut parũ diligam.
actum sane excludat uel impediat actus.
S nunquid affectum : Sicut mat̾ unicũ
amat filium ita te diligebam adherentẽ
lateri meo. placentem cordi meo. Diligam
⁊ absentem. ne solacium meum ex te ⁊ ñ te
uidear dilexisse. Eras pernecessariꝰ michi.
atq huic uel maxime claret qͣm sincere te
diligam. Hodie nempe ñ te caruissem: si
quesissem que mea sunt. Nunt aũ uides

Expanded text:
ut non dicam nostro, sed omnium qui aemuut non dicam nostro, sed omnium qui aemulantur vos Dei aemulatione, reverende et omni gloria prosequende pater. EPISTOLtuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est absconditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Sicut mater unicum amat filium, ita te diligebam, haerentem lateri meo, placentem cordi meo. Diligam et absentem, ne solatium meum ex te, et non te videar dilexisse. Eras perneccessarius mihi. Atque hinc vel maxime claret quam sincere te diligam. Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem quae mea sunt. Nunc autem vides
Abbreviated transcription (Latin):
scandala de regno dei: Si dixeritis quid
ad uos. arguet uos illa sententia. Labia
sacerdotis custodiuint scientiam. ⁊ legem
requirit de ore eius. angelus enĩ dñi est
Si ergo hoc scandalum cum possitis non
tollitis: plane ñ impletis ministerium
uestrum. Quod quidem an nulla sit cłpa
uos iudicabitis. Ego uero ne hoc sufficere
dixerim si ñ ⁊ honorificatis. Est quoꝙ qd̃
adhuc addam nisi quia timidior sũ fateor
qͣm promisi. Sedtutius adduco magẽm
qui non uereatur ep̃s ep̃o nudam dicere
ueritatem. Hoc ip̃m inquit delictũ est
in uobis quod causas habetis inter uos.
Quare ñ magis fraudem patim iniͦ. Oppo¬
suit speculum. refulsit iusticie sol. emicu¬
it ueritas. neuus apparuit. Quanti est
igitur nescio que illa possessiuncula male¬
dicta. ut ulterius iam aut possit obum¬
brare tam manifestam ueritatem. aut
impedire tam optatam correptionem :
Inspiret uobis deus acqͥescere consilio

Expanded text:
scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis ministerium vestrum: quod quidem an nulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3. Est quoque quod adhuc addam, nisi quia timidior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acquiescere consilio,
Abbreviated transcription (Latin):
satis apparet. Laudo. s si ñ usq ad iniu¬
uram dei. Laudo et constantiam qua nec
summnis potestatib ceditis. de iure ur̃o
quod putatis. s si non pertinatius qͣm
constantius id agi a uobis uideretur.
egͣm gloriosius ⁊ certe sanctius uobis
illatam iniuriam fortiter sustineretis.
⁊ famam uestram ad gloriam dei custodire¬
tis. Quamꝙͣ nescio quomodo uel conscien¬
tiam uestram in tuto esse confiditis sb hoc
scandalo. Nec enim extusat uos etiam si in
quempiam alterum iure culpam refundi¬
tis. Esto quod alius mouerit scandalum.
profecto compescere uos potestis. Nolle cõ¬
pescere sine culpa erit. aut uõ compescere
sine gloria erit : Malum si compͥmas tuũ
reputabitur tibi ad iusticiam: si alienũ
ad gloriam. Q uicumq auctor sit scandali
a uobis omnimodis exigitur tolli ⁊ in eo
solo excusatum dicimus si ñ potestis. An ñ
deniq ministerium est angeloꝵ tollere

Expanded text:
satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injusatis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure vestro, quod putatis: sed si non pertinacius quam constantius id agi a vobis videretur. Quam gloriosius, et certe sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et famam vestram ad gloriam Dei custodiretis! quanquam nescio quomodo vel conscientiam vestram esse in tuto confiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa erit? aut vero compescere, sine gloria erit? Malum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere