comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quien pura le soliã auditorib suis adno p̃semtiulit dar¬
dũ indiscreco pniat dt quasi inua potosesetio se sumido¬
coris munificenti acũ magis tẽpus ac mod cribuendi indan¬
tis quã ac cipientis consis tat potes tate : sinautẽ p̃sentis ui¬
te illis iuxti ꝓmisũ suũ de negatur a suꝑno iudice conferri
commodũ. eos ꝓtinꝰ deserunt adinlicitũ dedinare appeo¬
tũ &cedendo ꝑse cutorib: suiscor porale deuitare suppliciũ :
cuius conuentionis placitũ iudit nr̃a hoc ẽ. scã ecdesia res¬
puit & quasi nociuum contempnit. quod insequentib
manifes te declaratur:¬

Expanded text:
ium auditoribus suis a Domino praesentialiter dandum indiscrete promittit, quasi in sua potestate sit summi datoris munificentia, cum magis tempus ac modus tribuendi in dantis quam accipientis consistat potestate. 17 Sin autem praesentis vitae illis iuxta promissum suum denegatur a superno iudice conferri commodum, eos protinus deserunt ad inlicitum declinare appetitum, et cedendo persecutoribus suis corporale devitare supplicium; cuius conventionis placitum Iudith nostra, hoc est sancta ecclesia, respuit et quasi nocivum contemnit, quod in sequentibus manifeste declarabitur
Abbreviated transcription (Latin):
tur quib: damminus in telle gentib qđ p̃cationes
scorum contrare probos quaeͦ inscripturis aliquando
comine morantur quasi male dictiones sint cum nullo
modo haec uerba ex uoto malitie quae in sc̃orũ cordib
nequaquam fieri potest sed ee spũ proph&ie pro¬
cesserint: quod enim sp̃s sc̃s presciebat eẽ iusto iudi¬
cio reprobis futurum hoc per sc̃orũ orap̃dixit facien¬
dum ut .ẽ. illud in psalmis : fiat mensaeorũ corã ipsis
inlaque um& in raributionema insuindalum
obscurentur oculieorum ne uide ant & dai sũ eorum

Expanded text:
tur quibusdam minus intellegentibus quod precationes tur quibusdam minus intellegentibus quod precationes sanctorum contra reprobos, quae in Scripturis aliquando commemorantur, quasi maledictiones sint, cum nullo modo haec verba ex voto malitiae, quae in sanctorum cordibus nequaquam fieri potest, sed ex spiritu prophetiae processerint. Quod enim Spiritus sanctus praesciebat esse iusto iudicio reprobis futurum, hoc per sanctorum ora praedixit faciendum. 9 Ut est illud in psalmis: «Fiat mensa eorum coram ipsis in laqueum et in retributionem et in scandalum. Obscurentur oculi eorum ne videant,
Abbreviated transcription (Latin):
eos: sic siant & isti dne quiconfidunt in mulatu dine
sua & incurrib: suis & inscutis & insagius suis & in
lanceis gloriantͥ & nesciunt quia tu ipse esdĩ nr̃:
Sicut superius conparauit libidinosis luxoriosos ita
& nunc tumidis suꝑbos: assirios enĩ in armis suis con¬
sidentes ꝓgiptiqs dudũ aduersus is raelitas preli¬
antib ass̃miliuit : ut ostender& qui asi cut ibi
pocentia dĩ manifes cataẽ. in sub mersione phara¬
onis & egiptioos ita & hic declararipossit insub uer¬
sione holo fernis. & assrioꝵ quia ide dñs eade poten¬
laqo oculoo sũdi in me: &ꝑ cutiẽs eũ exlabius
caritatis me&e damihi in animo cons tantiam ut contem¬
nã illum et uir tutemͤ ute uertam ut euertam illum:
erit enim memoriale nominis tur cum manus fe mi¬
nae de iece rit eum : non enim inmul titudine est uir¬
tus tua dñe : neq inequorum uirib uoluntas tua :
nec su perbi abinitio placuerunt tibi sed humiliũ
et mansuetorum tibi semꝑ placuit de p̃catio: Cude¬

Expanded text:
c fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et in curribus suis et in scutis et in sagittis suis et lanceis gloriantur, et nesciunt quia tu ipse es Deus noster». 6 Sicut superius conparavit libidinosis luxoriosos, ita et nunc tumidis superbos. Assyrios enim in armis suis confidentes Aegyptiis dudum adversus Israhelitas praeliantibus assimilavit, ut ostenderet quia sicut ibi potentia Dei manifestata est in submersione faraonis et Aegyptiorum, ita et hic declarari possit in subversione Holofernis et Assyriorum, quia idem Dominus, eadem potenlaqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis caritatis meae. Da mihi in animo constantiam ut contemnam illum, et virtutem ut evertam illum. Erit enim memoriale nominis tui, cum manus feminae deiecerit eum. Non enim in multitudine est virtus tua, Domine, neque in equorum viribus voluntas tua, nec superbi ab initio placuerunt tibi; sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio». 8 Vide
Abbreviated transcription (Latin):
& ihannes a postolus ina pocalipsi sua e anderada
sententiã sepius repetit dicens qͥ ab& aures au¬
diendiaudiat quid sps dicat ec clesiis merito
ego illa qͣ uirtutes dm̃i quas secit exponere uuli
auditores de uotos q rit qr seriptu ẽ beatꝰ qͥ causa
sua loqͥt᷑ in aurẽ audientis: e. sac tnẽ cuaudusera¬

Expanded text:
 Iohannis apostolus in Apocalipsi sua eamdem sententiam saepius repetit dicens: «Qui habet aures audiendi audiat quid spiritus dicat ecclesiis». Merito ergo illa quae virtutes Domini, quas fecit, exponere vult, auditores devotos quaerit, quia scriptum est: «Beatus qui causam suam loquitur in aurem audientis».
Abbreviated transcription (Latin):
nis: Respice castra assirioꝵ. nunc sicut tune castra
uidere aegiptioo dignatus es quando post seruos
cuos armaticur rebant: confidentes in quadrigis
& inequita tu suo & in mul titudi ne bellatao: sed

Expanded text:
nis. 5 «Respice castra Assyriorum nunc, sicut tunc castra nis. 5 «Respice castra Assyriorum nunc, sicut tunc castra videre Aegyptiorum dignatus es quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis et in equitatu suo, et in multitudine b
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ i pres biteros locutaẽ udith pecituradñm
ingressaẽ oratoriũ suũ nisi quod sollicitudo sc̃o post cũ¬
ple cũ foris p̃dicationis obsequiũ intarsus adiai dissui
re dit secre cũ ut ibiexpleat munda consciencia purȩ
oraaonis officiũ iuxta illã sententiã saluacoris quaꝰ
meuangelio docuit dicens: Tu aut̃ cũ oraueris intra
incubiculũ & clauso ostio ora patre tuũ & pat̃ tuus qui
nite niã ꝓpeccatis agit : cinerẽ suꝑ caput ponit cũ
sragilitatis suȩ me moriã in mente recondicpros¬
ernens se ad dominũ clamat dũ ꝑhumilitatis as¬
fictũ sẽ adño ex auclirisperit qui a sciptũ ẽ : Sacri¬
siciũ dõ sp̃s contribulatus coa contricum & humili
rat actũ si meonis patriar chae quicũ leuifre suogladio ul¬
tionis uindicauit stuprũ sororis. suȩ in alie nigenis. qui a fucu¬
rũ erat quod holofernis qui iniudith opus explere
uoluit libidinis gladio punire tur:. diuini ex ami¬

Expanded text:
quae ad presbiteros locuta est, Iudith petitura Dominum «ingressa est oratorium suum», nisi quod sollicitudo sanctorum post completum foris praedicationis obsequium introrsus ad cordis sui redit secretum, ut ibi expleat munda conscientia purae orationis officium, iuxta illam sententiam Salvatoris qua in evangelio docuit dicens: «Tu autem, cum oraveris, intra in cubiculum et clauso ostio ora Patrem tuum, et Pater tuus qui nitentiam pro peccatis agit. Cinerem super caput ponit, cum fragilitatis suae memoriam in mente recondit. Prosternens se ad Dominum clamat, dum per humilitatis affectum se a Domino exaudiri sperat; quia scriptum est: « Sacrificium rat actum Symeonis patriarchae, qui cum Levi fratre suo gladio ultionis vindicavit stuprum sororis suae in alienigenis, quia futurum erat quod Holofernis, qui in Iudith opus explere voluit libidinis, gladio puniretur divini exami
Abbreviated transcription (Latin):
abscnentiȩ ope radedit om̃ib die b uite suę utiq uNꝗ
ad consum itione scłi seruans cascitacẽ fudeinee ullomo¬
do consentit errib here acoꝵ pollui. cuiur suus reliq¬
rat diuicias multas spiritalis ꝑfectos ipientie. aomũ
uirtu tũ famiaq copiosissi micũominiugentiũ ade¬
a congregauit mulutudine insinitã. Possessio nes
quoq mnarmentis boũ & gregib: ouiũ quia sub didu
ei n solũ eos qui utiles potuerunt fidei in agro domi¬
nico sed etii illos qui in nocenuiã mentis atq obe di¬
entiã ac tu inp̃ederent deuoco. Hec inom nib est
famosis simã quo ualde time n dnm̃ cuiꝰ laudes salo¬
mon iuxta finẽ ꝓ uerbior suoꝵ plenissime explicu
ubi int cęcera itadicit. Mulier timens dnm ipsalau¬
dabit᷑. date eide fruc tuoperũ manuũ suarũ & lau¬
dent eã iportis operieiꝰ. hinc & esaras ait: timos dn

Expanded text:
edit omnibus diebus vitae suae, utique usque ad consummationem saeculi servat castitatem fidei, nec ullo modo consentit erroribus haereticorum pollui. Cui vir suus reliquerat divitias multas, spiritualis profecto sapientiae et omnium virtutum. Familiamque copiosam, cum omnium gentiuam congregavit multitudinem infinitam. «Possessiones quoque in armentis boum et gregibus ovium», quia subdidit ei non solum eos qui utiles potuerunt fieri in agro dominico, sed etiam illos qui innocentiam mentis atque obedientiam actu inpenderent devoto. 25 «Haec in omnibus est famosissima, quoniam valde timet Dominum». Cuius laudes Salomon iuxta finem Proverbiorum suorum plenissime explicat, ubi inter cetera ita dicit: «Mulier timens Dominum ipsa laudabitur, date ei de fructu manuum suarum et laudent eam in portis opera eius». Hi
Abbreviated transcription (Latin):
ce om̃̃ib nouit & tẽpus & modũ miserauonis suȩ lu
ꝓpterea ñ lic& cuiq petulant̃ ꝓaliqua re chimpos¬
tulare sed magis ad ar bitriũ ei cunc careferre
sicut legit quidã patrũ ioratione tantũ di¬
xisse filidĩ sicutuis. & sicie sc̃is miserere meri
unde in libro danibelis tespueris nabuchodo noscar in¬
piis simo regi qui illis penas inferre minabatur. & dĩ
potentiã blasphemauit italeguntur respondisse
Nono porte& nos de hac respondere tibi : Ecce enunds̃ nr̃t
quẽ colimus pocest eripere nos de camino ignis & de
manibustiuuis orex lerie: quod si noluerit. notũ tibi rex
quia deos tuos non colimꝰ. & statuã aureã quã ere xisti ñ
adoramus. Nullomodo ergo opor ta xp̃i anũ cuice les¬
tis regni patria ꝓmisaẽ depresentii uitȩ cũ modis ni¬
miũ certare ac dñm ino dinace postulare. quid qui
de dit maiora ipse ꝑcurat &iam & minora. dequo ipsa
ueritũ in euangelio ait: nolite ergo sollicitꝙ esse

Expanded text:
omnibus novit et tempus et modum miserationis suae; ac propterea non licet cuique petulanter pro aliqua re Dominum postulare, sed magis ad arbitrium eius cuncta referre, sicut legitur quidam Patrum in oratione tantum dixisse: «Fili Dei, sicut vis et sicut scis, miserere mei». 27 Unde in libro Danielis tres pueri Nabuchodonosor inpiissimo regi, qui illis poenas inferre minabatur et Dei potentiam blasphemavit, ita leguntur respondisse: «Non oportet nos de hac re respondere tibi; ecce enim Deus noster, quem colimus, potest eripere nos de camino ignis et de manibus tuis, o rex, liberare. Quod si noluerit, notum sit tibi rex quia deos tuos non colimus, et statuam auream quam erexisti non adoramus». 28 Nullo modo ergo oportet Christianum, cui caelestis regni patria promissa est, de praesentis vitae commodis nimium certare ac Dominum inordinate postulare, quia qui dedit maiora ipse procurat etiam et minora, de quo ipsa Veritas in evangelio ait: «Nolite ergo solliciti esse
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ ꝓceptura ẽ gaudiũ: cuiuir suus reliquerat di¬
uicias mulcas & familiã copiosã ac possessones. armaen¬
tis houm. & gregib ouiũ plenas: quiasiue exuete¬
ris legis inscruccione siu&iam exphilosophie doc¬
trine insucutione cũ moralib disciplinis mul¬
sciencię hinc doc tor gentiũ se gloriabat᷑ nutritũ
eẽ secus pedes gama lielis: quierat elocioo legis ho¬
norabilis: & morses eruditus esse legitur oñusa¬
pientia & doc trina egypcioo. Sicui uero hic sensus
dis plicuerit. quodiximus manasen uirũ iucdith legis
de calogu siue niugencilicaas signisicare : Iocest eũ
al uorę nuscerio ad xp̃m quiẽ uerus sponsus ecłȩ
trans serre: quibene manases dicipocese. quiaob¬
liuscinos faci& cala micatis pristine. ꝑconso latio¬
ne suturȩ uite: Hic ergo indieb messis hor dean¬
e hoc ẽ incolleccione plebis iudaicę cũmiter& p̃di¬
care apos colos suos euangeliũ & congregare manipu¬

Expanded text:
us reliquerat divitias multas et familiam copiosam, ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas»: quia sive ex veteris legis instructione, sive etiam ex philosophicae doctrinae institutione cum moralibus disciplinis mulscientiae. 20 Hinc et doctor gentium se gloriabatur nutritum esse secus pedes Gamalielis, qui erat doctor legis honorabilis. Et Moyses eruditus esse legitur omni sapientia et doctrina Aegyptiorum. Si cui vero hic sensus displicuerit quo diximus Manassen virum Iudith legis decalogum sive ritum gentilitatis significare, potest eum altiore mysterio ad Christum, qui est verus sponsus ecclesiae, transferre, qui bene Manasses dici potest quia oblivisci nos faciet calamitatis pristinae per consolationem futurae vitae. 21 Hic ergo «in diebus messis hordiariae», hoc est in conlectione plebis Iudaicae, cum mitteret praedicare apostolos suos evangelium et congregare manipu
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ operũ habere ꝑfectionẽ quȩ insuperiorib domus
suȩ fecit sibi secre tũ cubiculũ. in quo cũ puellissuis clausa
morabatur:Cũ in arce mentis suȩ sirmã posuit custodi
iut non ꝑeliuersa uanis defluer& desicderus. sed cũ co¬
Sicacionib: mundis. inconcaminatã se in conspec cusuiser¬
uar& condicoris: Hȩc habebac suꝑ lumibos suos cilicium¬

Expanded text:
superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum, in quo cum puellis suis clausa morabatur», cum in arce mentis suae firmam posuit custodiam, ut non per diversa vanis deflueret desideriis, sed cum cogitationibus mundis incontaminatam se in conspectu sui servaret conditoris
Abbreviated transcription (Latin):
que mihimundus crucifixus ẽ & egomundo Adro¬
ma nos uero icaait. Frs mei uos estis martificati legiꝑ
coo pus xp̃i. ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit:
credẽti adephesios quoq sic ait Uoscũ essetis mor¬
tui delictis & peccatis urs inquib aliquando abu¬

Expanded text:
quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo. » Ad Romanos vero ita ait: « Fratres mei, vos estis mortificati legi per corpus Christi, ut sitis alterius, qui ex mortuis resurrexit. » Et credenti. » Ad Ephesios quoque sic ait : « Vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambu
Abbreviated transcription (Latin):
nima & in mar talicar ne ueracie dnm laudabit in
etenũ quod enim quinia decima generacione ẽ¬
ade iudith ꝓgenita inscriptura inuenitur hoc ni¬
mirũ sigmisscat ꝗđ ipsa ecła pẽpto ade &octo adẽ
legis & euangelii de pacri orchis & i poscolis editaest
& adceleste glam ꝓmerendĩ defcnate: nã hic nume¬
rus graduũ insilterio miftice positusẽ . &tipum p̃fero¬
r& futurȩ adcelos is censionis quo sc̃i ꝑuenientes me¬
t maritũ quia stans in messe or diaria suꝑ alligan¬
tsmrinipulos incãpo ueniente aestu suꝑciput᷑ eiꝰ mor¬
niusẽ: quia siue legis decalogo siue ritugentilititis
prascis tr̃porib copulata adq: ob noxia eẽ dinoscitur:

Expanded text:
nima et in mortali carne veraciter Dominum laudabit in nima et in mortali carne veraciter Dominum laudabit in aeternum. Quod enim quinta decima generatione eadem Iudith progenita in Scriptura invenitur, hoc nimirum significat quod ipsa ecclesia per eptoadem et octoadem legis et evangelii de patriarchis et apostolis edita est, et ad caelestem gloriam promerendam destinata; 8 nam hic numerus graduum in psalterio mystice positus est et typum praeferet futurae ad caelos ascensionis, quo sancti pervenientesmeit maritum; qui et «stans in messe hordiaria super alligantes manipulos in campo, veniente aestu super caput eius mortuus est». Quia sive legis decalogo, sive ritu gentilitatis priscis temporibus copulata atque obnoxia esse dinoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽmisit ad pres biteros dibri& carmin & uenerunt adil¬
lã & dixit illis: Quodẽ. hoc uerbũ inquo consensit ori¬
as ut tradat ciuitatẽ assyrus. uintraquinq dies non
uenerit uob aduitoriũ & qui estis uos qui tep̃tatis do¬
minũ: ñ ẽ iste sermo quimisericor diã ꝑuoc& sed poci¬
us qui pła excitet & furorẽ accendat: pofuistis uos tem¬
pus miserationis dñi & in arbi triũ ur̃i diẽ cosatu¬
istisei: Sed quia paciens ẽ : dñs in hoc ipso peniteamur
& indulgen oã eiꝰ lacrimis postulemꝰ. non enim quasi homo
dĩ sic comminabitur neq sicut filius hominis adiracun¬
diã inflamabitur & ideo humiliem illi animas nr̃s &¬
inspu consat et humiliato seruientes illidicamꝰ flentes
dño ut secũ dũ uoluntatẽ su ĩ sic faciat nobiscũ cito
misericor diã suã : Iudithergo quod ecli tpum
habeat: magitrooꝵ traditio manisescat quȩ int̃¬
pretat᷑ consicens uel laudans & ẽ filia merari hoc

Expanded text:
biteros Chabri et Carmin. Et venerunt ad illam et dixit illis: “Quod est hoc verbum in quo consensit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis si intra quinque dies non venerit vobis adiutorium? 5 Et qui estis vos qui temptatis Dominum? Non est iste sermo qui misericordiam provocet, sed potius qui iram excitet et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum diem constituistis ei. Sed quia patiens est Dominus, in hoc ipso poeniteamus et indulgentiam eius lacrimis postulemus: non enim quasi homo Deus sic comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. 6 Et ideo humiliemus illi animas nosti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum cito misericordiam suam”». Iudith ergo quod ecclesiae typum habeat magistrorum traditio manifestat; quae interpretatur confitens vel laudans, et est filia Merari hoc
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ ꝓpt̃ qđ memores esto te quod aliquando uos quie¬
ratis gentes incirne quidiciminip̃puciũ abea quȩ di¬
cit᷑ circũcisio incarne manufacta quieratis in illotẽ¬
pore sine xp̃o alienat a conuersione isrł & hospites
testamentor ꝓmisionis spem ñ abentes & sine deo¬

Expanded text:
ter quod memores estote quod aliquando vos, qui eratis gentes in carne, qui dicimini praeputium ab ea quae dicitur circumcisio in carne manufacta, qui eratis in illo tempore sine Christo alienati a conversatione Israhel et hospites testamentorum, promissionis spem non habentes
Abbreviated transcription (Latin):
nec sta tamen sacientes serocitatẽ cuis pectoris miti¬
pdos qo tuerune : Nã &ciuitateseoꝵ destruxit &
Has coꝵ excidit: De montib cũ equitib inimnanis
sobo pst cutar descendit cũ de iniqo consiliomentis
s ꝓ bs a espe crandis prauis actiones fors ꝓcedit: obti¬
na ciuitatẽ & omnẽ in habitantẽ terrã cũ carnali
uerine guts &operationes illoꝵ innequĩȩ suȩ usũ con¬
uentre cuia daxlutores sunt uiri fartes exurbibus
&stranui adbellũ cũeos quos ingenii cilliditto &
sca poris iculetudine florere conspicat undiq aa
suĩ muliciã excerte nelom collign urcantoli nocen¬

Expanded text:
en facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit». «De montibus cum equitibus» inmanis turba persecutorum «descendit», cum de iniquo consilio mentis superbae ad perpetrandas pravas actiones foris procedit. 9 «Obtinet civitatem et omnem inhabitantem terram», cumentes et operationes illorum in nequitiae suae usum convertit; cui auxiliatores sunt viri fortes ex urbibus et strenui ad bellum, cum eos, quos ingenii calliditate et corporis valetudine florere conspicit, undique ad suam malitiam exercendam colligit, ut tanto innocen
Abbreviated transcription (Latin):
nisidogmata philosophoꝵ quę tã infisica quã &aã in
morali atq inspectiua doctrina aliqd solauũ sci¬
entiȩ & honestacs ꝓserre uident᷑ eclaesie filus ser
hec similiter impius ꝑsecutor suadentib iniquis
iuferre molit᷑: ut undiq maxima penuria coar¬
tao subito desotuant᷑ : Sic & in regũlegit᷑ quod
philistm auferentos fabros ferrarios cauerene
nesor tefacerent ebreis gladiũ aut lanceã: Des¬
cende bͥ at ergo om̃is is rael aphilitm ut exacue¬
r& unus quisq uomerẽ suũ & ligone & se curẽ aesa¬
culu: hoc eñi diabolus maximo conamine stud&
ut ꝑminis tros suos doc trinȩ fluenta &uir cucum
arma ab eelaenia auferat: ut sic nequiţ ã suã hiuite¬
torus quod gentiũ principes & maxime iulianusc
postata nonsolũ diuinã uerũ &ram humañaxp̃i anis
habentes inse sed iuxga illud salmisce rede meanimas

Expanded text:
nisi dogmata philosophorum, quae tam in fisica quam etiam in nisi dogmata philosophorum, quae tam in fisica quam etiam in morali atque inspectiva doctrina aliquod solatium scientiae et honestatis proferre videntur ecclesiae filiis? 9 Sed haec similiter impius persecutor suadentibus iniquis auferre molitur, ut undique maxima penuria coartati subito destituantur. Sic et in Regum legitur quod Philistim auferentes fabros ferrarios caverent ne forte facerent Hebreis gladium aut lanceam: 10 Descendebat ergo omnis Israhel ad Philistim, ut exacueret unusquisque vomerem suum et ligonem, et securem et sarculum. Hoc enim diabolus maximo conamine studet ut per ministros suos doctrinae fluenta et virtutum arma ab ecclesia auferat, ut sic nequitiam suam in intetoriis quod gentium principes, et maxime Iulianus Apostata non solum divinam, verum etiam humanam, Christianis habentes in se, sed iuxta illud psalmistae: «Redimet animas
Abbreviated transcription (Latin):
s& siluã mon& moab ic cesserunt adholosernẽ dicen¬
tes: Filu isrł ñ inlancea sedins igita cũ sidunt s& mon¬
tes desendum & muniunt illos colles in p̃cipicio coms¬
ieeoi t ergosine congressione pugnȩ possis supera¬
re eos pone cus codes fonciũ ut non auriant exeis
&sine glidio intsicies eoi uel cero fatigati dadent
inparte aus crali. seite incinuatẽ inserebat aquã
suifistulã inciuita tẽ introducunt eclaesiȩ ꝓiben¬
do ic mor tẽ minando iubent auserre: Quatenus
Indigentia potus uitalis prius ianimab suis si tim
sustine ant & sic funditus eos penis inflictis euer¬
tant: sederant sontes ibi ñ longe exquib: furtim
uidebant᷑ haurire aquã ad refocilandũ potius quã
ad potandũ : osquoq: suggerentib: siliis ammon ac
que moab similit̃ p̃do iniquus ussitcus codi rene aliqđ
refrigeriũ is raelit inde haberent & quid ꝑhos minu¬
tos fontes ex quib: ciues betuliȩ fur ambibebant

Expanded text:
filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem dicentes: “Filii Israhel non in lancea nec in sagitta confidunt, sed montes defendunt et muniunt illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium ut non hauriant ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent in parte australi» a fonte in civitatem inferebat aquam, sui fistulam in civitatem introducunt ecclesiae, prohibendo ac mortem minando iubent auferre, quatenus indigentia potus vitalis prius in animabus suis sitim sustineant, et sic funditus eos poenis inflictis evertant? 7 Sed «erant fontes ibi non longe ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilandum potius quam ad potandum»; hos quoque suggerentibus filue Moab similiter praedo iniquus iussit custodiri, ne aliquod refrigerium Israhelitae inde haberent. 8 Et quid per hos minutos «fontes ex quibus» cives Bethuliae «furtim bibebant»
Abbreviated transcription (Latin):
morib ualde discrepint uexca illã euingeliiꝑarabolĩ ubi
nulipis ces cũbonis insagena dñi iccenꝰ melusime morantur
donee adlitus suturi udicuꝑduc upenicus exclucdant᷑ : hn quo
npseucis uite in comniodagrauit se rentes inelius ẽẽ creciua
mgi sceos seos in portunis quȩ rimonus grauint & sbiad
luxũ seculi se quendũ issentere cogunt undo subumg t᷑¬

Expanded text:
moribus valde discrepant, juxta illam Evangelii parabolam, ubi mali pisces cum bonis in sagena Domini hactenus inclusi memorantur, donec ad littus futuri judicii penitus excludantur. Hi quoque praesentis vitae incommoda graviter ferentes magistros suos inportunis querimoniis gravant, et sibi ad luxum saeculi sequendum assentire cogunt. Unde subiungit
Abbreviated transcription (Latin):
pectore: Lapates e nĩdicunt ẽẽ cibum olerib: confectũ.
& caseũẽ lac coagulatũ quae utraq posunt infide & di¬
lectione ciliũ signisi care animarũ: Sed hec omnia abra
ista ad suũ libitũ uertere uel ppio arbitrio uti non ꝑ mi¬
titur quinpocius ea adusũ ac dispensationẽ dñȩ sue ser¬
uare or dinatur quia iustĩnualde ẽ: Uit qui mnoclum
ꝑlecte nouit moede raminẽtuitȩ suȩ : non subito rector si¬
at uite alienȩ: sed magis ei subditus fiat quiuita &

Expanded text:
pectore. Lapates enim dicunt esse cibum oleribus confectum pectore. Lapates enim dicunt esse cibum oleribus confectum et caseum est lac coagolatum, quae utraque possunt in fide et dilectione cibum significare animarum. 13 Sed haec omnia abra ista ad suum libitum vertere, vel proprio arbitrio uti non permittitur, quin potius ea ad usum ac dispensationem dominae suae servare ordinatur. Quia iustum valde est ut qui nondum perfecte novit moderamina vitae suae, non subito rector fiat vitae alienae, sed magis ei subditus fiat qui vita et
Abbreviated transcription (Latin):
ũrerũ amore qđ ã modo inretrunt᷑ sacramentis pelesi asti
cis cũ municent & de rebussuis spiritalib: magas tris de serui ant
sola cisq cor poralib illos obse quantur sedta menadrus¬
nuntiandũ omnib: quȩ possident & a postolice ꝑfeccionis
nor ma tenenda non sunt idonei Vnde diues in euang¬
lio se p̃cepta de icusto disse. redemptori nostro respondit :
Sed tamen ad ꝑfec cionẽ tendere uenditis omnib rebus suis
& datis pauperib eumq se qui iuxta ei usmonita non consen¬
tiebat: Por tã quidẽ hac habra hoc ẽ carnaliũ curba tra¬
dente si bi sca ecclesia ascopã ui ni& uasolei & palenta
& panes cũ sacra menta diuina infrumento uino& oleo confec¬
ta cor pus uidelic& & sanguinem dñi & cris matis unctio¬
nẽ uenerabilit̾ seruat: portat & laypates & caseũ cũ
uirorẽ fidei & pinguidinẽcaritatis in suore candit

Expanded text:
um rerum amore quodam modo inretiuntur, sacramentis ecclesiastium rerum amore quodam modo inretiuntur, sacramentis ecclesiasticis communicent, et de rebus suis spiritalibus mysteriis deserviant, solatiisque corporalibus illis obsequantur, sed tamen ad renuntiandum omnibus, quae possident, et apostolicae perfectionis normam tenendam non sunt idonei. 10 Unde dives in evangelio se praecepta Dei custodisse redemptori nostro respondit, sed tamen ad perfectionem tendere, venditis omnibus rebus suis et datis pauperibus, eumque sequi iuxta eius monita non consentiebat. 11 Portat quidem haec abra, hoc est carnalium turba, tradente sibi sancta ecclesia «ascopam vini et vas olei, et pulenta et panes», cum sacramenta divina in frumento, vino et oleo confecta, corpus videlicet et sanguinem Domini et chrismatis unctionem venerabiliter servat. 12 Portat «et lapates et caseum» cum virorem fidei et pinguedinem caritatis in suo recondit
Abbreviated transcription (Latin):
futiirȩ &ideo dñs hanc in illa puleritadinẽ ãpliaun. ut in¬
comparabłi decore omniũ oculis apparer& qui aualde
iustuẽ ut quidilectionis dĩꝑsecte feru& amore. om̃iũ
deignus habeat̾ honore In posuit itaq abrętue ascopatani
&ͥuis holei & pulenta & lapates & panes & cãseũ & ꝓfecciẽ:¬
Quidẽ qđ iudithadagonẽ ꝓcessura abrȩ suȩ in posuit ad portan¬
dũ eaqͣ inuia fuerunt sibi ne cessaria nsi qđ sc̃ĩ eclesia instadio
istius mundicercare contra hotẽ ꝓperans quoꝵ dã carnaliũ adu¬
sus suos p̃ienti ucitior misterioquisi fidelit̃ illud ꝑegerint pͥoteruis
ad uerã libertitẽ ꝑuenire itd ut coheredes & participes futurȩ posses¬
sionis efficiant᷑ sicut me morata abrainsine istius libri libera
aiudith dominasua dimłsa com memorat᷑ sepe enĩ concin¬
git ut qui inscientia & morib minus ꝑsecti sint & p̃senti¬

Expanded text:
t ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut int ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut inconparabili decore omnium oculis appareret». Quia valde iustum est ut qui dilectionis Dei perfecte fervet amore, omnium dignus habeatur honore. «Inposuit itaque abrae suae ascopam vini et vas olei, et pulenta et lapates, et panes et caseum, equod Iudith ad agonem processura «abrae suae inposuit» ad portandum ea quae in via fuerunt sibi necessaria, nisi quod sancta ecclesia, in stadio istius mundicertare contra hostem properans, quorumdam carnalium ad usus suos praesenti utitur ministerio? Qui si fideliter illud peregerint, poterunt ad veram libertatem pervenire, ita ut coheredes et participes futurae possessionis efficiantur, sicut memorata abra in fine istius libri libera a Iudith domina sua dimissa commemoratur. 9 Saepe enim contingit ut qui in scientia et moribus minus perfecti sunt, et praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
crimis munda: ungqese mirro optimo cũ in ipsa mior tifi¬
cacione carnis caritatis ac ceterarũ uirtutũ rep& odore
discriminat crimencapitis sui cũ solertidiscretione singn¬
lisꝰ cogrentiones distiiguit cordis. inponit mutrãepicitũges
leñ silutis circũdat menti: indiuit pedessuossandalns cũgtes¬
sus operũ suco euangelicis munit doe trinis: assumit dextra¬
loli & lilia &m aurȩs& manulos indextraliolis spesfucuroꝵ
bonan ex primitur quȩ in dextera dĩscĩs in futu rodintͥ: in
liis castitas in in auris obedientie de uotio & in anulo signacu¬
lũ side dsignatur: His ergo omnibor namentis se sca & clefia
ornat qui a oñiũ uirtutũ decorese in lustrare. ceriat.: cuii
&iam dñs itulit splendorẽ gratie sue quo omnis ila conpo¬
sicionenexlibidine p̃sentis iute : sed exuir uite pendeb it

Expanded text:
crimis mundat. 4 «Ungit se myrro optimo», cum in ipsa mortificrimis mundat. 4 «Ungit se myrro optimo», cum in ipsa mortificatione carnis, caritatis ac ceterarum virtutum se replet odore. «Discriminat crinem capitis sui», cum solerti discretione singulas cogitationes distinguit cordis. «Inponit mitram capiti», cum galeam salutis circumdat menti. 5 «Induit pedes suos sandaliis», cum gressus operum suorum evangelicis munit doctrinis. «Assumit dextraliola et lilia, et inaures et annulos»: in dextraliolis spes futurorum bonorum exprimitur, quae in dextera Dei sanctis in futuro dantur; in liliis castitas, in inauribus obedientiae devotio et in anulo signaculum fidei designatur. 6 His ergo «omnibus ornamentis se» sancta ecclesia «ornat», quia omnium virtutum decore se inlustrare certat. «Cui etiam Dominus contulit splendorem» gratiae suae, «quoniam omnis ista conpositio non ex libidine» praesentis vitae, «sed ex virtute pendebat
Abbreviated transcription (Latin):
sassa lamare ad dnisur rexit de locoquo icuerat
pros crata dño uocauitq: ib ai suã & descende ns indomũ
suã abstulit as̃e ciliciũ & exuitꝰ se uestib uiduitatis
suȩ & lauit corpussuũ & unxit se myrro optimo & dis¬
criminauit erin ensuũ capieesur & in posut mitra sup
caput suũ & induit se uestimentis iocundititissuȩ: in
duu & sandilia pedib suis ad supsicq dextraliola&
llia & mnaures & anulos & omib: ornamentis suisor¬
naute se euidia dñs contulit spendore quo um̃is ist a con¬
posiuononexlibi dine sed exuirtute pendebit: &ide
odũs hanc illa puleritudinẽ ã pliauit: Quits qđ¬
iudul post pacta orationẽ exuit se uesti ments lugubri
b& induit se uestimentis locunditatis nisi quod sca eccle sia
lica aliquando ꝓ peccatis suis penitentiȩ gerat affec tum
camenipe renuionis & futuri premi anxiũ satĩ exilarat
animũ lauit ccapus suũ cũ actus corporis sui penitentȩ la¬

Expanded text:
sasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corpus suum et unxit se myrro optimo et discriminavit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis duitque sandalia pedibus suis; assumpsitque dextraliola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Cui etiam Dominus contulit splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine, sed ex virtute pendebat: et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem ampliavit, ut Iudith post peractam orationem exuit se vestimentis lugubribus «et induit se vestimentis iucunditatis», nisi quod sancta ecclesia, licet aliquando pro peccatis suis poenitentiae gerat affectum, tamen spe remissionis et futuri praemii anxium satis exhilarat animum? «Lavit corpus suum», cum actus corporis sui poenitentiae la
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃os & inde te regiones. quia albę sunt ia admesse
& itẽ. messis inquit mul taope rarii autẽ pauei. rogate
dum messis ut mitat operarios in messẽ suã¬
Holopertus aurea alteradis prt cerit exctr¬
CILIBUS SUIS UT ASCENDE RETT COnTuA UETOLIA.U
FILII AUXEM ISFL UX UIDERUNT MULTITUDINEM ILLO¬
RŨPROS TRAUERUNT SESUPERTEE RAM ATENTES C¬

Expanded text:
vestros et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. vestros et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem. » Et item: « Messis, inquit, multa, operarii autem pauci rogate dominum messis ut mittat operarios in messem suaHolofernes autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam. Filii autem Israel ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes c
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest tribuere insirmicas : Tunc otias finito conci¬
lio suscepit eũ indomũ suã & fecit cenã magnam:
& uocatis om̃ib pers biteris simul expleto ie unio
refecerunt: postea ue ro conuocatus om̃s populus & ꝑ
uotã noc tẽ in tra aedesiã orauerunt pecentes auxiliũ
adeo isrl: Cenã magnã expleto ieninio facit: qui ani¬
mã languidã & pane uelader diu indiguã euange¬
licis doc drinis & dipib uirtutũ resicit. adiunc tissimid
ad hoc conuiuium om̃ib pers bite ris qui a ual de
congruũẽ. ut inoructione neofitarũ pres biteri & uir¬
tucũ uiri ac gregent᷑. quaten̾eoꝵ exor tacione & ex¬
emplis adꝑcipiendi ac conseruandã fidẽ traditãro¬
borent᷑: hoc enim facere apostoli xp̃i quando ad p̃di¬
cationẽ euangeli dilatandã secũdi oo dinis uiros
sibi subrogauerunt ut euangelu seminariũ lnicorã
mundila ticudinẽ ꝑmuultos pdicatores longelaceq
tas pespis se indet̾. cũ ineuangelio ait: Leuate oculos

Expanded text:
n potest tribuere infirmitas. 6«Tunc Ozias finito concilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et, vocatis omnibus presbiteris, simul expleto ieiunio refecerunt. Postea vero convocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam oraverunt, petentes auxiahel». 7 «Cenam magnam expleto ieiunio facit» qui animam languidam et pane verbi Dei diu indiguam evangelicis doctrinis et dapibus virtutum reficit adiunctis simul ad hoc convivium omnibus presbiteris, quia valde congruum est ut in instructione neofitarum presbiteri et virtutum viri aggregentur, quatenus eorum exortatione et exemplis ad percipiendam ac conservandam fidem traditam roborentur. 8 Hoc enim fecere apostoli Christi quando ad praedicationem evangelii dilatandam secundi ordinis viros sibi subrogaverunt, ut evangelii seminarium in totam mundi latitudinem per multos praedicatores longe lateque tas praecepisse videtur, cum in Evangelio ait: « Levate oculos
Abbreviated transcription (Latin):
uit uerũ eẽ. qđ accle sia doc& i actib: inutotur quod
ipia honestis exemplis ꝑsuad& : dequo & subditur
Et dixit illis uidith Sicut qđeloqui potui deiesse cogno¬
scitis ita quod facere disposui ꝓbate siex deo ẽ & ora¬
te ut sir mũ faciat cñ siliũ meũ ds̃: stabitisuos ad po¬
tã noste ista. &ego exeam cũ abramea &orate ut si¬

Expanded text:
vit verum esse quod ecclesia docet, ita actibus imitetur quod vit verum esse quod ecclesia docet, ita actibus imitetur quod ipsa honestis exemplis persuadet; de quo et subditur: 36 «Et dixit illis Iudith: “Sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis, ita quod facere disposui probate si ex Deo est, et orate ut firmum faciat consilium meum Deus. Stabitis vos ad portam no
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis nr̃is quȩ iuste patim. Im mo &iã minorem
meritis nr̃is ẽẽ uindictã sed ꝑbonitatẽ dĩ nobis
adsuffendũ tẽperatã credimꝰ. qui uult om̃s homi¬
nes saluos ee. & adagnitionẽ ueri entis ꝑuenire
misere turomniũ & nihil odit ecoꝵ quę fe ea dis¬
simulaꝵs peccata hominũ ꝓpt̃ penitentiã & par cens
illis ꝑsuã magnã misericor diã quia ipse solus ẽ. dñs
dĩ nr̃: Et dixerunt illiorias & presbiteri: om̃ia
quȩ locutaes uera sunt. & nonẽ. insermonib: tuis
bus iudith sed om̃a uera sunt quȩ loquit᷑ qͥuia
oma quae aec clesa. catholica in confessione uere
fulei seu indoc trina sc̃ę̃ religionis ꝑfert lauda¬
bilia sunt ualde &absq ullarȩ p̃hensione : Cuuis
merita & dignitatẽ credendumẽ. singulos quos¬
quo fideles apud dñiclemenciã mul tũ adiuuire:
quodita edigne sit si unus quiiq cur& ut sicut ꝑbã¬

Expanded text:
peccatis nostris, quae juste patimur, imo etiam minorem peccatis nostris, quae juste patimur, imo etiam minorem meritis nostris esse vindictam, sed per bonitatem Dei nobis ad sufferendum temperatam credamus, qui vult omnes homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire. Miseretur omnium, et nihil odit eorum quae fecit, dissimulans peccata hominum propter poenitentiam, et parcens illis propter magnam miseric «Et dixerunt illi Ozias et presbiteri: “Omnia quae locuta es vera sunt, et non est in sermonibus tuis bus» Iudith, sed «omnia vera sunt quae loquitur», quia omnia quae ecclesia catholica in confessione verae fidei, seu in doctrina sanctae religionis profert, laudabilia sunt valde et absque ulla reprehensione. Cuius merita et dignitatem credendum est singulos quosque fideles apud Domini clementiam multum adiuvare. Quod ita digne fit si unusquisque curet ut, sicut proba
Abbreviated transcription (Latin):
ex terminaa sunt. ab exterminacore &aserpntib:
perierunt: Pre teritoꝵ pacrũ fortia gesta presenti¬
um sunt. documenca silubria: tinde iudith sũ mos
patriarchis gntis. is rahelitarũ hocẽ. abra hã isa ac &
iacob & primũ ducẽ eoꝵ morsen in exemplũ fidei
ac patienuę nar racione sua introduxit & econtra¬
rio impios murmuratores & quere losos intestimo¬
niũ pusillanimititis & in pahenciȩ suȩ exibuit ut
exbonis utile nobis: adimitindũ uir tutis sumamus
exemplum & exmalis discamꝰ prauitis suȩ deuitare¬
opui nesariũ. nesor ce excerminisillon patiamur tor¬
mentũ: unde ad huc subditur. Et nos ergo non ul¬
ciscam nos ꝓhis quȩ patim sedre putantes peccatis
notris haec̃ ipsiminora esse supplicia flagella dña
dicionẽ. nram euenis se gedamus: Haec ẽ. enim
uiauerits. ut flagellis dñi humiliemꝰ animas no¬
stras & patientiã. habere stu de amus. reputantes

Expanded text:
exterminati sunt ab exterminatore, et a serpentibus exterminati sunt ab exterminatore, et a serpentibus perierunt. » Praeteritorum principum fortia gesta, praesentium sunt documenta salubria. Unde Judith summos patriarchas gentis Israelitarum, hoc est, Abraham, Isaac et Jacob, et primum ducem eorum Moysen in exemplum fidei ac patientiae narratione sua introducit; et e contrario impios murmuratores et querulosos in testimonium pusillanimitatis et impatientiae suae exhibuit, ut ex bonis utile nobis ad imitandum sumamus exemplum, et ex malis discamus pravitatis suae opus vitare nefarium, ne forte exterminii illorum patiamur tormentum. Unde adhuc subditur: « Et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur, sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia, flagella Domini, erditionem nostram evenisse credamus. » Haec est enim via veritatis, ut in flagellis Domini humiliemus animas nostras, et patientiam habere studeamus, reputantes
Abbreviated transcription (Latin):
nc & a postolus ait: Siaut̃ in hac uita tantũ in xp̃ospe¬
rantes sumꝰ. miserabiliores sumꝰ. om̃b: hom̃ib::ergo
p̃sens uita sit sidelib xp̃i inusu futura aut̃ infructusa¬
lutis eterne: Sit res tẽ poralis initenere desideretͥ
a terna in ꝑuencionẽ: quasi exlatere respiciat᷑. quic¬
quid in hoc mundo agit᷑: ante nos aut̃ tendai menus
oculi dũ tota intentione illa. conspiciunt adq ꝑue
inpopulo dĩ exuob pend& anima illoꝵꝵ ade lo quiũ
urumcor da eoos erigite ut memoressint quia
tentati sunt patres nr̃i ut ꝓbarent᷑ siue re colerem
dñ suũ: meniores essedebent. quomodo pat̃ nr̃ a
bra hã teptatus ẽ & ꝑmultas tribulationes ꝓbatus
di amic efsectus ẽ: n is saac sic iacob sic morsẽs & om
nes quipla cuerunt dõ Per multas tribulaciones
transierunt fideles : Illiaut̃ quitẽptationes non su¬
sceperunt cũtimore dñi & inpatienciã suã & inp¬
periũ suũ mur murationis suȩ contradnm ꝓtuleruns :

Expanded text:
tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus». Ergo praesens vita sit fidelibus Christi in usu, futura autem in fructu salutis aeternae. Sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione, quasi ex latere respiciatur quicquid in hoc mundo agitur, ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pin populo Dei, ex vobis pendet anima illorum; ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham temptatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. 31 Sic Ines qui placuerunt Deo, per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui tentationes non susceperunt cum timore Domini, et impatientiam suam, et improperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
SETQUOD ILLUM UINCTŨ ASSIHI KELIQUIS SEN
ETCEITRI Quidẽ ꝗd ad arborẽ ligatũ achia
israhelitȩ soluunt. nisi quod doctores eclesie c¬
temi nos suos pęnas ꝑsecutoꝵ non uereri sedne
mor tẽ ipsã ꝑtimescere docent: quasi abarbore
ligutũ soluiẽ. afoo midine crucis mentẽ paui¬
dã sunis sermonib: erui & ad passionẽ ꝓxp̃opati
euangelicis doc trinis ac scõꝵ exemplis robora¬
ri sicq hoc dignesit si ad exemplũ illoꝵ princi¬
pũ hoc ẽ. orie & carmi qui achica confia tantes
p̃ces deuoras simul cũ om̃i populo dño effude¬
runc migis tri edesię cũce tera turba fideli¬
uauditores suos piis p̃cib: dño commendare
studuerint ut epͣs dono inpendutur qđ limana

Expanded text:
illum vinctum Assyrii reliquissent» et cetera. Quid est quod ad arborem ligatum Achior Israhelitae solvunt, nisi quod doctores ecclesiae catecumenos suos poenas persecutorum non vereri, sed nec mortem ipsam pertimescere docent? 5 Quasi enim ab arbore ligatum solvi est a formidine crucis mentem pavidam sanis sermonibus erui et ad passionem pro Christo pati evangelicis doctrinis ac sanctorum exemplis roborari, sicque hoc digne fit si ad exemplum illorum principum, hoc est Oziae et Charmi,qui Achior confortantes preces devotas simul cum omni populo Domino effuderunt, magistri ecclesiae cum cetera turba fidelium auditores suos piis precibus Domino commendare studuerint, ut eius dono inpendatur quod humana
Abbreviated transcription (Latin):
RES TONDES AI: SIIGNERIS AubiRE DÑE AEUS
loisto oui in uon taruis abirar: Et none¬
gredietͥ uerbũ fal iũexore meo populus iste
exꝓgenie caldecoꝵ est icprimũ inme sopotami¬
a habitauit: quomoluerunt se quideos patrũ suoꝵ
quierant int̃ racal deooꝵ deserentis itaq cerimo¬
nias patrũ suor quȩ mmulticudine deoo erant
unũ dũceli coluerunt qui& p̃cepit eis ut exirent
inde & abitarent in carran: Per achioa ducẽ

Expanded text:
respondens ait: “Si digneris audire, domine meus, respondens ait: “Si digneris audire, domine meus, lo tuo qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est. Hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis ut exirent inde et habit
Abbreviated transcription (Latin):
& quantȩ sint ciuitates eoꝵ autq sit multitu
do uel quis rexmilite illoꝵ quare p̃om̃ib: qui
& exierunt inobuiã nob̵ ut susciperent noscũ
parent se adresistendũ ac montiũ lanera
condudant: quia hoc innotescit uniuersis
sc̃e aedesie ꝑsecutorib quiparent uontati
diaboliceu menbra capit quod credentes
xp̃o omnino deliberant repugnare malis
animofido &omnẽ suꝑbiã de cestentur ꝑquã
maxime aduersarii in rũpere ac uincere stu¬
dent : I incin ricitus hostis ãmirando sescitur
unde eis tantisit meniis constantia quod muni¬
mentũ sidei quis rex quȩ ue milicia tantȩ uirtu¬
us cui potentiȩ nemo resistere possit : & bene
isb inoriente habitare dicunt᷑: qui alumine fi¬
dei acluce scientie tales sep inlustrari deside¬
rant: quaten tenebrarũ cohortes expugare
ac repellere facilius pos sint :
Tane actnor dux oaimun fiuorun amaion

Expanded text:
et quantae sint civitates eorum aut quae sit multitudo et quantae sint civitates eorum aut quae sit multitudo <eorum>,vel quis rex militiae illorum, quare prae omnibus qui t me, et non exierunt inobviam nobis ut susciperent nos cumparent se ad resistendum ac montium itinera concludant», quia hoc innotescituniversis sanctae ecclesiae persecutoribus qui parent voluntati diaboli ceu membra capiti, quod credentes Christo omnino deliberant repugnare malis animo fido et omnem superbiam detestentur, per quam maxime adversarii inrumpere ac vincere student. 3 Hinc inritatus hostis ammirando sciscitatur unde eis tanta sit mentis constantia, quod munimentum fidei, «quis rex quaeve militia» tantae virtutis cuius potentiae nemo resistere possit. Et bene «isti in Oriente habitare» dicuntur, quia lumine fidei ac luce scientiae tales semper inlustrari desiderant, quatenus tenebrarum cohortes expugnare ac repellere facilius possint. 4 «Tunc Achior, dux omnium filiorum Ammon,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ut uisitar& populũ suũ isrł: deniq fideles p̃¬
dicatoꝵ suor exortatione confartat ꝑ man&
inoratione : & eo magis quobonoꝵ mlisiroꝵ ex¬
emplis ꝓuocant᷑ qui secũ dũ p̃ceptũ dñidicunt &
faciunt: offerunt ergo edesiȩxp̃i facer dotes
p̃cinticiliciis holocaus ta dñõ quando carnẽ su am
crucifientes cũ uiciis & cũpicentiis: totã uitã suã de¬
dicandõ offerunt & sacrificia dñoꝗando hosdã
laudis ore & animo offerunt derioto: Inquo
capitib ponit̾ cmis cũ fragilitatis suȩ sedulo me¬
mores cor de contrito & humiliito lacrimas dño
ꝓsalute uerifundunt israhelis quatenꝰ abim mi¬
cis liberati ad conspec tũ ꝑueni. ant sui redẽpto
Nunna tuaia: est nolofetni rrinciri uui¬
uesit st adresis renduai ac Munciua itine¬
ra conclus istut: Et furore nimio exarsit in
iracondia magna: uocauitq om̃s principes mo¬
ib & duces ã mon & dixit eis: Dicite mibiquis si
populus iste qui montini obsid& : aut q̃: & quales

Expanded text:
taret populum suum Israhel». Denique fideles, praedicatorum suorum exortatione confortati, «permanent in oratione», et eo magis quo bonorum magistrorum exemplis provocantur, qui secundum praeceptum Domini dicunt et faciunt. 21 «Offerunt» ergo ecclesiae Christi sacerdotes «praecincti ciliciis holocausta Domino», quando carnem suam crucifigentes cum vitiis et concupiscentiis totam vitam suam dedicant Deo. «Offerunt et sacrificia Domino», quando hostiam laudis ore et animo offerunt devoto. In quorum «capitibus ponitur cinis», cum fragilitatis suae sedulo memores corde contrito et humiliato lacrimas Domino pro salute veri fundunt Israhelis, quatenus ab inimicis liberati ad conspectum perveniant sui redemptot Holoferni principi milirent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus
Abbreviated transcription (Latin):
quid ad dnm unanimit̃ nedarent᷑ in p̃dã in fan¬
tes eoꝵ & uxores eoꝵ indiuisionẽ & ciuitates eaꝵ
inexterminiũ & scã eoꝵ inpollutionẽ qui aunani¬
mitas aedesiȩ apud dñi misericor dĩ uelocẽ me¬
ret exauditionẽ nec hostis p̃ual& eos nocere ne¬
qutia ꝑ quib: caritatis atq uninimitatis labo¬
rat instantia: Vnde paulus doc& seruire unita¬
tẽ spiritus inuinculo pacis & uniad mesẽe in oratio¬
nib ꝗ uixta lacobi sententiã multũ ual& dep̃cat¬
oiust asidua & p&rus caritas aic cooperit mulaitu¬
dinempeccatorum:¬

Expanded text:
dam infantes eorum et uxores earum in divisionem, et civitates eorum in exterminium et sancta eorum in pollutionem». Quia unanimitas ecclesiae apud Domini misericordiam velocem meretur exauditionem, nec hostis praevalet eos nocere nequitia, pro quibus caritatis atque unanimitatis laborat instantia. 14 Unde Paulus docet servare unitatem spiritus in vinculo pacis, et unanimes esse in orationibus. Quia, iuxta Iacobi sententiam, «multum valet deprecatio iusti adsidua». Et Petrus: «Caritas, ait, cooperit multitudinem peccatorum