comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid namq auro. qͦd metallis cȩteris pͥminet.
nisi excellentia scĩtatis. Qd colore optimo
nisi cunctis amabilis reuerentia religio¬
nis expͥmitur: Qd scũarii lapidibꝰ nisi sa¬
croꝵ ordinũ ꝑsonȩ signant᷑. Qdͥ platearũ
nomine. nisi presentis uitȩ latitudo figu¬
ratur. Qa enĩ greco eloquio platos. latitu¬
do dicit᷑ ꝓfecto a latitudine plateȩ sunt
uocatȩ . ꝑ semetipsã uͦꝰ ueritas dicit.: Lata
& spatiosa uia e quȩ ducit ad ꝑditionẽ.
Aurũ gͥ obscurat᷑. cũ terrenis actibꝰ scitatiᷤᷤ
uita polluit᷑. Color optimꝰ cõmutat᷑. cũ quo¬
rumdã qui aliqͥd agere religiose credeban¬
tur. estimatio ante acta minuit᷑. Nã cum
quilibet post sc̾itatis habitũ terrenis se ac¬
tibus inserit: quasi colore inmutato ante
humanos oculos. eiꝰ retierentia despecta
pallescit. Sc̃uarii quoq lapides in plateas
disꝑgunt᷑ cũ causarũ scłarium foras lata

Expanded text:
Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapidibus, nisi sacrorum ordinum personae signantur? Quid platearum nomine, nisi praesentis vitae latitudo figuratur? Quia enim Graeco eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a latitudine plateae sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: Lata t spatiosa via est quae ducit ad perditionem . Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam, qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateis disperguntur, cum causa saecularium, foras lata
Abbreviated transcription (Latin):
erudiendos populos spiritaliũ archana
cognoscat. Asubiectis gͦ inferiora geren¬
da sunt: a rectoribꝰ sũma cogitanda. ut
scilicet oculũ qui ꝓuidendis gressibꝰ pre¬
minet: cura pulueris non obscuret. Caput
namq subiectoꝵ stͦ cuncti qui p̾sunt. &¬
ut recta pedes ualeant itmera carꝑe.
hȩc ꝓculdubio caput debet ex alto ꝓui¬
dere. ne aꝓfectus sui itmere pedes tor¬
peant. cũ curuata rectitudine corꝑis ca¬
put sese ad terrã dechinat. Qua autẽ
mente anmarũ presul honore pastorali
int̾ ceteros utitur. si in terrena negocia
que rep̃hendere malus debuit & ipse
cio fungit᷑. quȩ illi nimirũ faciunt. qui
adhuc de studiis carnalibꝰ uidicant᷑. Qsͦ
magno scilicet dolore caritatis iheremias
ꝓpha conspiciens. quasi sub destructione
templi deplorat dicens. Quomͦ obscuratũ
ẽ aurũ. mutatꝰ est color optimꝰ: Disꝑsi st̃
lapides scũarii. in capite om̃ium platearũ.

Expanded text:
erudiendos populos spiritalium arcana erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Qua autem mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis debuit, et ipse cio fungitur, quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione templi deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum ?
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ faciem orbis terrȩ. Hinc iterũ dicit.
Nemo potest duob dñis seruire. Hinc
paulꝰ religiosoꝵ mentes a mundi consor¬
tio contestando. ac potius conueniendo:
suspendit dicens. Nemo militans dõ im¬
plicat se negociis scłaribus. ut ei placeat
cui se ꝓbauit᷑. Hinc & eccłȩ rectoribꝰ & ua¬
candi studia p̾cipit. & consulendi re¬
media ostendit dicens. Sclaria gͥ negocia
si habueritis. contemptibiles qͥ sunt in eccła
illos constituite ad uidicandũ. ut ipsi uide¬
licet dispensationibꝰ terrenis inseruiant.
qͦs dona spiritalia non exornant. Ac si aꝑtiꝰ
dicat. Quia penetrare intima nequeunt.
saltim necessaria foras oꝑentur. Hinc mox¬
ses qui cũ dõ loquit᷑: iethro alienigenȩ re¬
p̃hensione iudicat᷑. quod terrenis ppłoꝵ ne¬
gociis stulto labore deseruiat. Cui & consi¬
lium mox pͣbetur. ut ꝓse alios ad uirgia
dirimenda constituat. & ipse liberius ad

Expanded text:
super faciem omnis terrae . Hinc iterum dicit: super faciem omnis terrae . Hinc iterum dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus religiosorum mentes a mundi consortio contestando, ac potius conveniendo suspendit, dicens: Nemo militans Deo implicat se 25 negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Hinc Ecclesiae rectoribus et vacandi studia praecipit, et consulendi remedia ostendit, dicens: Saecularia igitur judicia si habueritis, contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Languente enĩ capite: menbra in cas¬
sum uigent. & in exploratione hostium
frustra exercitꝰ uelocit᷑ sequit᷑. si ab ipso
duce itineris erratur. Nulla subditoꝵ
mentes exhortacio subleuat. eoꝵq cul¬
pas increpatio nulla castigat. qͥa dũ ꝑ
animarũ presulem terreni ȩxercet᷑ offici¬
um uidicis: a gregis custodia uacat cura
pastoris. & subiecti ueritatis lum̃ appre¬
hendere nequeunt. qͥa dũ pastoꝵ sensus
terrena studia occupant. uento temptaci¬
onis impulsus. eccłȩ oculos puluis necat.
Quo contra recte humani generis redẽp¬
tor. cũ nos auentris uoracitate compescẽt
dicens. adtendite uobis ut non grauentur
corda ura in crapula & ebrietate. ilico ad¬
uinxit. aut in curis huiꝰ uitȩ. Ubi pauorẽ
quoq ꝓtinus intentat. dicens. ne forte ue¬
niat repentina dies illa. Cuiꝰ aduentus
etiam qualitatẽ denunciat dicens: Tanqm̃
laqueus enĩ ueniet suꝑ om̃s qui habitant

Expanded text:
dit. Languente enim capite membra incasdit. Languente enim capite membra incassum vigent, et in exploratione hostium frustra exercitus velociter sequitur, si ab ipso duce itineris erratur. Nulla subditorum mentes exhortatio sublevat, eorumque culpas increpatio nulla castigat; quia dum per animarum praesulem terreni exercetur officium judicis, a gregis custodia vacat cura pastoris; et subjecti veritatis lumen apprehendere nequeunt, quia dum pastoris sensus terrena studia occupant, vento tentationis impulsus Ecclesiae oculos pulvis caecat. Quo contra recte humani generis Redemptor, cum nos a ventris voracitate compesceret, dicens: Attendite autem vobis, ut non graventur corda vestra in crapula et ebrietate , illico adjunxit: Aut in curis hujus vitae. Ubi pavorem quoque protinus intente adjiciens: Ne fortes repentina dies illa . Cujus adventus etiam qualitatem denuntiat, dicens: Tanquam laqueus enim veniet super omnes qui sedent
Abbreviated transcription (Latin):
linquens. ne aut exterioribꝰ deditꝰ ab
intimis corruat. aut solis interioribꝰ oc¬
cupatus. quȩ foris debet ꝓpximis non
impendat. Sepe nãq nonnulli uelud
obliti qͥd fr̃ibꝰ animarũ causa p̾lati sunt.
toto cordis annisu secularib curis inser¬
uiunt. Has cũ ad sunt se agere exultant.
ad has etiã cũ desunt. dieo ac noctibꝰ cogi¬
tacionis turbide estibꝰ anhelant. Cũq ab
his cessante forsitan importumitate quieti
sunt: ipsa deteriꝰ sua quiete fatigant᷑. Uo¬
luptatem nãq cessent. si actionibꝰ depri¬
mant᷑. spiritalibꝰ laborem deputant. si in
terrenis negociis non laborant. Sicq fit
ut dũ se urgeri mundanis tumultibus
gaudent: interna quȩ docere alios debu¬
erant: ignorent. Unde subiectoꝵ quoq
ꝓculdubio uita torpescit. qͥa cũ ꝓficere
spiritalit̾ appetit: in exemplo eiꝰ qui sibi
platus ẽ. quasi in obstaculo itineris offen¬

Expanded text:
linquens; ne aut exterioribus deditus ab linquens; ne aut exterioribus deditus ab intimis corruat, aut solis interioribus occupatus, quae foris debet proximis non impendat. Saepe namque nonnulli velut obliti quod fratribus animarum causa praelati sunt, toto cordis adnisu saecularibus curis inserviunt: has, cum adsunt, se agere exsultant; ad has etiam cum desunt, diebus ac noctibus cogitationis turbidae aestibus anhelant. Cumque ab his, cessante forsitan opportunitate, quieti sunt, ipsa deterius sua quiete fatigantur. Voluptatem namque censent si actionibus deprimuntur, laborem deputant si in terrenis negotiis non laborant. Sicque fit, ut dum se urgeri mundanis tumultibus gaudent, interna quae alios docere debuerant ignorent. Unde subjectorum quoque proculdubio vita torpescit, quia cum proficere spiritaliter appetit, in exemplo ejus qui sibi praelatus est, quasi in obstaculo itineris offen
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑamentũ. ut neq multa asꝑitate
exulcerent᷑ subditi. neq nimia benig¬
nitate soluant᷑. Qdͦ iuxta pau li uocẽ
bene illa tabernaculi archa
signi¬
ficat. in qua cũ tabulis uirga simul &
manna ẽ. quia cũ scͥpturȩ sacrȩ scien¬
tia in boni rectoris pectore. si ẽ uirga
districtionis. sit & manna dulcedinis.
hinc dauid ait. Uirga tua & baculꝰ tuus:
ipsa me consolata st̃. Uirga enĩ ꝑcuti¬
mur: baculo sustentam᷑. Si gͦ ẽ distric¬
tio uirgę quȩ feriat. sit & consolatio
baculi que sustentet. Sit itaq amor.
s non emolliens. sit uigor s non exas¬
perans. sit telus s non immoderate se¬
uiens. sit pietas. s non plꝰ quã expediat
parcens. ut dũ se in arce regiminis. uis¬
ticia clementiaq ꝑmiscent. is qui pͥest
corda subditoꝵ & terrendo demulceat.
& tamen a terroris reuerentia demul¬
cendo constringat.
occupatione non minuens. exterioꝵ
ꝓuidentiã in int̾noꝵ sollicitudine non re-¬

Expanded text:
t neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Quod juxta Pauli vocem bene illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul et manna est; quia cum Scripturae sacrae scientia in boni rectoris pectore, si est virga 24 districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc David ait: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Si ergo est districtio virgae quae feriat, sit et consolatio baculi quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit vigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens; ut dum se in arce regiminis justitia clementiaque permiscet, is qui praeest corda subditorum et terrendo demulceat, et tamen ad terroris reverentiam demulcendo constringat. occupatione non minuens, exteriorum providentiam in internorum sollicitudine non re
Abbreviated transcription (Latin):
bo. & subsannabo cũ uobis qd timebatis
aduenerit. Ꝙ rursu. Tc̃ inuocabt᷑ me &
non exaudiã. Mane consurgent ad me. &¬
non muenient me. Salus itaq corꝑis
qnͣdo ad beneoꝑandũ accepta despicit᷑.
qͣnti sit muneris amissa sentit᷑. & in¬
fructuose ad ultimũ querit᷑. quȩ con¬
gruo concessa tempore utilit̾ non habe¬
tur. Unde bene ꝑ salomonẽ rursũ di¬
citur. Ne des alienis honorẽ tuũ. & an¬
nos tuos crudeli: ne forte impleant᷑ ex¬
tranei uirib tuis. & labores tui ne sint

Expanded text:
is quod timebatis advenerit . Et rursum: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Salus itaque corporis quando ad bene operandum accepta despicitur, quanti sit muneris amissa sentitur. Et infructuose ad ultimum quaeritur, quae congruo concessa tempore utiliter non habetur. Unde bene per Salomonem rursum dicitur: Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli; ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui
Abbreviated transcription (Latin):
bant nos. hic autẽ ad id qd utile ẽ in reci¬
piendo scificationẽ eiꝰ. Ammonendi ftͣ
egri. ut considerent quanta salꝰ cordis
sit molestia corporalis. quȩ ad cognitio¬
nem sui mentẽ reuocat. & plerũq quã
salus abicit: infirmitatis memoria refor¬
mat. ut animꝰ qui extra se in elationem
ducit᷑. qu sit conditioni subditꝰ. ex ꝑcus¬
sa quã sustinet carne memoret᷑. Qd recte
ꝑ balaam. si tam̃ uocem dĩ subseqͥ obȩdi¬
endo uoluisset: in ipsa eiꝰ itineris retar¬
latione signat᷑. Balaam nãq ꝑuenire¬

Expanded text:
nos; hic autem ad id quod utile est in recipiendo sanctificationem ejus . Admonendi sunt aegri, ut considerent quanta salus cordis sit molestia corporalis, quae ad cognitionem sui mentem revocat, et quam plerumque salus abjicit, infirmitatis memoriam reformat, ut animus qui extra se in elationem ducitur, cui sit conditioni subditus, ex percussa quam sustinet carne memoretur. Quod recte per Balaam si tamen vocem Dei subsequi obediendo voluisset in ipsa ejus itineris retardatione signatur . Balaam na
Abbreviated transcription (Latin):
ante occulti arbitri oculos sua interiora
componant. isti quomͦ etiã cõmissis sibi
ȩxempla bene uiuendi exterius p̾beant.
Scire & enim p̃lati debent. quia si ꝑuersa
uinquã ꝑpetrant. tot mortib digni st̃:
qͣt ad suos subditos ꝑditionis exempla
transmittunt. Unde necesse eͣ ut tanto
se cautiꝰ a culpa custodiant. qnͣto per pͣ¬
ua quȩ faciunt non soli moriunt᷑. Am
si absoluti repꝑire nequiuerint salutẽ
de se. isti ne de subditoꝵ erratibꝰ uidicen¬
tur. etiã si se iam de se securos inueniat᷑.
Illi ut tanto circa se sollicitiꝰ uiuant.
qͣnto eosaliena cura non implicat. isti
uꝰ ut sic alioꝵ curas impleant. quatinꝰ
& suas agere non desistant. & sic in ꝓpria
sollicitudine ferueant. ut a cõmissoꝵ custo¬
dia minime torpescat. Illi enim sibimet ua¬
canti: dicit᷑. Uade ad formicã opiger. & con¬
sidera uias eiꝰ & disce sapientiã. iste autẽ

Expanded text:
ante occulti arbitri oculos sua interiora ante occulti arbitri oculos sua interiora componant, isti quomodo etiam commissis sibi exempla bene vivendi exterius praebeant. Scire etenim praelati debent , quia si perversa unquam perpetrant, tot mortibus digni sunt, quot ad subditos suos perditionis exempla transmittunt. Unde necesse est ut tanto se cautius a culpa custodiant, quanto per prava quae faciunt, non soli moriuntur  ssi absoluti reperiri nequiverint saltem de se; isti ne de subditorum erratibus judicentur, etiamsi se jam de se securos inveniunt. Illi ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat; isti vero ut sic aliorum curas expleant, quatenus et suas agere non desistant, et sic in propria sollicitudine ferveant, ut a commissorum custodia minime torpescant. Illi enim sibimet vacanti dicitur: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus, et disce sapientiam . Iste autem
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis. Nonniulli autẽ lȩti uel tristes nͣ
reb fiunt. s consparsionibꝰ existunt. Qͥbꝰ
ꝓfecto intimandũ ẽ. quod quędã uitia
quibꝰdã consparsionibꝰ iuxta ft̃. habent
etiã lȩti ex ꝓpinquo luxuriã. tristes irã.¬
Uñ necesse e̾ ut non solũ qͥsq consideret.
qd ex consparsione sustinet. s etiã quod
ex uiemo deteriꝰ ꝑurget. ne dũ neqͣquã
pugnat contra hoc quod tolerat. ei qͦq
a quo se liberũ estimat: uitio succu̾bat.
lit̾ ammonendi st̃ subditi.
atq alit̾ prelati. Illos ne subiectio
conterat. istos ne locus suꝑior extollat.
Illi ne minꝰ quȩ iubent᷑ impleant. isti ne
płꝰ iusto iubeant quȩ cõpleant᷑. Illi ut humi¬
liter subiaceant. isti ut temꝑant̾ presint.
Nam qd intelligi & figuralit̾ potest. Iilis di¬
citur. filii obȩdite parent bꝰ ur̃is in dño. is¬
tis uͦ precipit᷑. & patres nolite ad iracũdiã
ꝓuocare filios ur̃os. & illi discant quomͦ

Expanded text:
 ut nonnulli laeti vel tristes non rebus fiant, sed conspersionibus existant. Quibus profecto intimandum est, quod quaedam vitia quibusdam conspersionibus existant. Habent enim laeti ex propinquo luxuriam, tristes vero iram. Necesse est igitur ut non solum quisque consideret quod ex conspersione sustinet, sed etiam quod ex vicino deterius perurget, ne dum nequaquam pugnat contra hoc quod tolerat, ei quoque, a quo se liberum aestimat, vitio succumbat.liter admonendi sunt subditi, atque aliter praelati. Illos ne subjectio conterat, istos ne locus superior extollat. Illi ne minus quae jubentur impleant, isti ne plus justo jubeant quae compleantur. Illi ut humiliter subjaceant, isti ut temperanter praesint. Nam quod intelligi et figuraliter potest, illis dicitur: Filii, obedite parentibus vestris in Domino; istis vero praecipitur: Et patres, nolite ad iracundiam provocare filios vestros . Illi 38 discant quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ. Serui uidelicet. ut in se semꝑ
humilitatẽ conditionis aspiciant. Dnĩ uͦ: ut
naturȩ suȩ qua ȩqualit̾ sunt cũ seruis con¬
diti: memoriã non amittant. Serui ammo¬
si ordinationi illiꝰ suꝑbiendo contradicant
de munere eiꝰ fuꝑbiunt. si eos quos potesta¬
te ꝑditionẽ tenent subditos: equales sibi
ꝑ nature consortiũ non agnosct᷑. Isti ammo¬
nendi st̃. ut sciant se seruos eẽ dñoꝵ. illi
ammonendi st. ut cognoscant se conser¬
uos eẽ seruoꝵ. Istis namq dicit᷑. serui obȩ¬
dite dominis carnalibꝰ. & rursũ. quicũq¬

Expanded text:
n se semper humilitatem conditionis aspiciant; domini vero, ut naturae suae, qua aequaliter servis sunt conditi, memoriam non amittant. Servi admosi ordinationi illius superbiendo contradicant; de munere ejuconditionem tenent subditos, aequales sibi per naturae consortium non agnoscunt. Isti admonendi sunt ut sciant se servos esse dominorum: illi admonendi sunt ut cognoscant se conservos esse servorum. Istis namque dicitur: Servi, obedite dominis carnalibus . Et rursum: Quicunq
Abbreviated transcription (Latin):
stultus fiat. ut sit sapiens. Istis uͦ dicit᷑. non
multi sapientes scđm carnẽ. & rursũ. quȩ
stulta st̃ mundi elegit ds̃. ut confundat
sapientes. Illos plerũq ratiocinationis ar¬
gum̃ta. istos non ñ quã meliꝰ exempla con¬
uertunt. Illis nimirũ ꝓdest. ut in suis al¬
ligationibꝰ iuncti iaceant. istis uͦ aliqnͣdo
sufficit. ut laudabilia alioꝵ facta cognos

Expanded text:
 Non multi sapientes secundum carnem . Et rursum: Quae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . Illos plerumque ratiocinationis argumenta, istos nonnunquam melius exempla convertunt. Illis nimirum prodest, ut in suis allegationibus victi jaceant; istis vero aliquando sufficit ut laudabilia aliorum facta cognos
Abbreviated transcription (Latin):
di st̃ qui sacrȩ legis uerba non recte in¬
midant. alit̾ quos ã pͣdicatione inꝑfec¬
tio uel ȩtas ꝓhibet. & tamen pcipitacio
impellit. alit̾ qui in hoc qͦd temꝑalit᷑ ap¬
di st̃ concupisct̃. s tam̃ aduersitatis labo¬
re fatigant᷑. Alit̾ comugiis obligati. aliter
a coniugii nexibꝰ liberi. Aliter cõmixtionẽ
carnis ęxꝑti. alit̾ ignorantes. alit̾ qui pecca¬
ta deplorant oꝑum. alit̾ qui cogitacionum.
Alit̾ qui cõmissa plangunt. nec tam̃ dese¬
runt. alit̾ qui deserunt. nec tamen plan¬
gunt. Alit̃ qui inlicita quȩ faciunt etiã
laudant. alit̾ qui accusant praua: nec ta¬
men deuitant. Alit̾ qui repentina concu¬
piscentia suꝑantur. alit̾ qui in culpa
ex confilio ligant᷑. Alit̾ qui licet minima.
crebro tam̃ inlicita faciunt alit̾ qui se
a parus custodiunt. s aliqnͣdo in graui¬
bus demergunt᷑. Alit̃ qui bona nec incho¬
ant. alit̾ qui inchoata minime consum¬

Expanded text:
di sunt qui sacrae legis verba non recte indi sunt qui sacrae legis verba non recte inte formidant, aliter quos a praedicatione imperfectio vel aetas prohibet, et tamen praecipitatio impellit; aliter qui in hoc quod temporaliter apdi sunt concupiscunt, sed tamen adversitatis labore fatigantur; aliter conjugiis obligati, aliter a conjugii nexibus liberi; aliter commistionem carnis experti, aliter ignorantes; aliter qui peccata deplorant operum, aliter qui cogitationum; aliter qui commissa plangunt, nec tamen deserunt; aliter qui deserunt, nec tamen plangunt; aliter qui illicita quae faciunt etiam laudant, aliter qui accusant prava nec tamen devitant; aliter qui repentina concupiscentia superantur, aliter qui in culpa ex consilio ligantur; aliter qui licet minima, crebro tamen illicita faciunt, atque aliter qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur; aliter qui bona nec inchoant, aliter qui inchoata minime consum
Abbreviated transcription (Latin):
tes alit̾ subditi. alit̾ pͣlati. alit̾ serui. alit̾
dñi alitͣ huiꝰ mundi sapientes. alit̾ hebe¬
tes. alit̾ impudentes. alit̾ uerecundi. alit̾
ꝓterui. alit̾ pufillanimes. alit̾ impacientes
Alit̾ pacientes. alit̾ beniuoli. alit̾ inuidi.
alit̾ simplices alit̾ inpuri. alit̾ in columes
alit̾ egri. alitͣ qui flagella metuunt. & ꝓp¬
terea innocent᷑ uiuunt. alit̾ qui sic in iniqͥ¬
tate diruert᷑ ut nec ꝑ flagella corrigant᷑.
alit̾ nimis taciti. alit̾ multiloquio uacantes.
alit̃ iracundi. alit̾ elati. alit̾ humiles. aliter
ꝑtinaces. alit̾ inconstantes. alit̾ gule dedi¬
ti. alit̾ abstinentes. alit̾ qui sua misericordit
tribiunt. alit̾ qui aliena rapere conten¬
dunt. alit̾ qui nec aliena rapiunt nec sua
largiunt᷑. alit̾ qui & ea quȩ habent sua
tribuunt. & aliena rapere non desistunt.
alit̾ discordes. alit̾ pacati. alit̾ seminan¬
tes uirgia. alit̾ pacifici. Alit̾ ammonen¬

Expanded text:
tes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter tes; aliter subditi, aliter praelati; aliter servi, aliter domini aliter hujus mundi sapientes, aliter hebetes; aliter impudentes, aliter verecundi; aliter protervi, aliter pusillanimes; aliter impatientes, aliter patientes; aliter benevoli, aliter invidi; aliter simplices, aliter impuri; aliter incolumes, aliter aegri; aliter qui flagella metuunt, et propterea innocenter vivunt; aliter qui sic in iniquitate duruerunt, ut nec per flagella corrigantur; aliter nimis taciti, aliter multiloquio vacantes; aliter iracundi; aliter humiles, aliter elati; aliter pertinaces, aliter inconstantes; aliter gulae dediti, aliter abstinentes; aliter qui sua misericorditer tribuunt, aliter qui aliena rapere contendunt; aliter qui nec aliena rapiunt, nec sua largiuntur, aliter qui et ea quae habent sua tribuunt, et aliena rapere non desistunt; aliter discordes, aliter pacati; aliter seminantes jurgia, aliter pacifici; aliter admonen
Abbreviated transcription (Latin):
catulos instigat. & medicamentũ qͦd hc̾ mor¬
bum inminuit. alteri iures iungit. Et
panis qui uitã fortiũ roborat: paruuloꝵ
necat. ꝓ qualitate gͥ audientiũ formari de¬
bet sermo doctoꝵ ut & ad sua singulis congru¬
at & tamen a comunis ȩdificationis arte ñ¬
quã recedat. Qͥd enim st̃ intente mentes au¬
ditoꝵ. nisi ut ita dixerim quędã in eithara
tensiones stratȩ cordarũ: Quas tangendi ar¬
tifex. ut non sibimet ipsi dissimile canticũ
faciant: dissimilit̾ pulsat. & id circo corde
consonã modulationẽ reddunt. qͥa uno qdẽ
plectro . s non uno impulsu feriunt᷑. Unde
& doctor quisq ut in una cunctos uirtute
caritatis ȩdificet. ex una doctrina: non
una eademq exhortacione tangere corda
audientiũ debet.
liter namq uiri. alit̾ ammonende
st̃ feminȩ. alit̾ iuuenes. alit̾ senes.
alit̾ mopes. alit̾ locupletes. alit̾ lȩti alit tris¬

Expanded text:
catulos instigat. Et medicamentum quod hunc morcatulos instigat. Et medicamentum quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis qui vitam fortium roborat, parvulorum necat. Pro qualitate igitur audientium formari debet sermo doctoet tamen a communis aedificationis arte nunquam recedat. Quid enim sunt intentae mentes auditorum, nisi, ut ita dixerim, quaedam in cithara tensiones stratae chordarum, quas tangendi artifex, ut non sibimetipsi difaciant, dissimiliter pulsat. Et idcirco chordae consonam modulationem reddunt, quia uno quidem plectro, sed non uno impulsu feriuntur. Unde et doctor quisque, ut in una cunctos virtute charitatis aedificet, ex una doctrina, sed non una eademque exhortatione tangere corda audientium debet.liter namque viri, aliter admonendae sunt feminae; aliter juvenes, aliter senes; aliter inopes, aliter locupletes; aliter laeti, aliter tris
Abbreviated transcription (Latin):
ritur. ignominiosũ ualde ẽ si tunc querat
discere. cũ questionẽ debet enodare. S circu¬
lis uectes inhereant. ut doctores semꝑ in suis
cordib eloquia sacra meditantes testamenti
archam sine mora eleuent. si quicqͥd necẽe
c̃ ꝓtinus docent. Unde bene pͥmus pastor
ecclȩ. pastores cȩteros ammonet dicens. Pa¬
rati semꝑ ad satisfactionẽ om̃i poscenti uos
rationem. de ea quȩ in uobis ẽ spe. Ac si aꝑ¬
te dicat. ut ad portandã archã nulla mo¬
ra pͣpediat: uectes a circulis nũquã recedãt.
uia gͥ qualis debet ẽẽ pastor
ostendimꝰ. nc̃ qualit̃ doceat monstremꝰ.
Ut enĩ longe ante nos reuerende memoriȩ
gregoriꝰ natantenꝰ edocuit. non una eadeq
cunctis exhortacio congruit. quia nec cunc̃¬
tos par moꝵ qualitas astringit. Sepe nãq
aliis officiunt quȩ aliis ꝓsunt᷑. quia & ple¬
rumq herbȩ quȩ hec animalia nutriunt
alia occidunt. & lenis sibilus equos mitigat.

Expanded text:
ritur, ignominiosum valde est si tunc quaerat ritur, ignominiosum valde est si tunc quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Sed circulis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dicens: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est spe . Ac si aperte dicat: Ut ad portandam arcam nulla mora praepediat, vectes a circulis nunquam recedant.ur qualis esse debeat pastor ostendimus, nunc qualiter doceat demonstremus. Ut enim longe ante nos reverendae memoriae Gregorius Nazianzenus edocuit , non una eademque cunctis exhortatio congruit, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe namque aliis officiunt, quae aliis prosunt. Quia et plerumque herbae quae haec animalia nutriunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat,
Abbreviated transcription (Latin):
gelii libris accincta p̾dicatur. Uectesq
de lignis sethim fiunt. qui eisde ad por¬
tandũ circulis inserunt᷑. quia fortes ꝑse¬
uerantesq doctores uelud inputribilia
ligna querendi stͣ. qui instructioni sacroꝵ
uoluminũ semꝑ inherentes sce̾ eccłȩ uni¬
tatem denuncient. & quasi intromissis
circulis archam portent. Uectibꝰ quippe
archa portare e: bonis doctoribꝰ scãm
eccłam ad rudes infideliũ mentes p̾di¬
cando deducere. Qui auro quoq iubent᷑
oꝑiri. ut cũ sermone aliis insonant. ipsi
etiam uitȩ splendore fulgescant. De qͥb
apte subditur. Qui semꝑ ertͣ in circulis.
nec umquã extrahent᷑ ab eis. qͥa nimirũ
necesse eͥ ut qui ad officiũ predicationis
excubant: a sacrȩ lectionis studio ñ recedat᷑
Ad hoc namq uectes eẽ in circulis semꝑ
iubent᷑. ut cũ portari archã oportunitas
exigit. de intromittendis uectib portan¬
di tarditas nulla generet᷑. quia uidelicet
cũ spiritale aligͥd a subditis pastor inqui¬

Expanded text:
lii libris accincta praedicatur. Vectesque de lignis sethim fiunt, qui eisdem ad portandum circulis inseruntur; quia fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna qvoluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissis circulis arcam portent. Vectibus quippe arcam portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deducere. Qui auro quoque jubentur operiri, ut dum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant. De quibus apte subditur: Qui semper erunt in circulis, nec unquam extrahentur ab eis. Quia nimirum necesse est ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant. Ad hoc namque vectes esse in circulis semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur; quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis Pastor inqui
Abbreviated transcription (Latin):
rendus ẽ timor: quos consolatio głȩ tem¬
poralis extollit. ut & illi discant quia di¬
uitias qs non conspiciunt. tenere neq̾ qũa¬
posst᷑. Plerũq tam̃ ꝑsonarum ordinẽ ꝑ¬
mutat qualitas moꝵ. ut sit diues humilis
pauꝑ sit elatus. Uñ mox p̾dicantis lingua
cũ audientis debet uita cõponi. ut tanto
districtiꝰ in pauꝑe elationẽ feriat. qͣnto
eũ nec inlata pauꝑtas inclinat. & tanto
leniꝰ humilitatẽ diuitũ mulceat: qnͣto eos
nec abundantia quȩ subleuat exaltat.
Nonñquã tam̃ etiã suꝑbꝰ ctiues. exhortacio¬
nis blandim̃to placandꝰ ẽ: qͥa & plerũq du¬
ra uulnera ꝑ lenia fomenta mollescunt. &
furor insanoꝵ sepe ad salutẽ medico blan¬
diente reducit᷑. Cũq eis in dulcedine condes¬
cendit᷑. languor insaniȩ mitigat᷑. Neq enĩ neglig̃nt̃
intuendũ ẽ. quod cũ saulem sp̃c adu̾sus in¬

Expanded text:
rendus est timor, quos consolatio gloriae temrendus est timor, quos consolatio gloriae temporalis extollit; ut et illi discant quia divitias quas non conspiciunt possident, possunt. Plerumque tamen personarum ordinem permutat qualitas morum, ut sit dives humilis, sit pauper elatus. Unde mox praedicantis lingua cum audientis debet vita componi, ut tanto districtius in paupere elationem feriat, quanto eam nec illata paupertas inclinat; et tanto lenius humilitatem divitum mulceat, quanto eos nec abundantia quae sublevat, exaltat. Nonnunquam tamen etiam superbus dives exhortationis blandimento placandus est, quia et plerumque dura vulnerafuror insanorum saepe ad salutem, medico blandiente, reducitur: cumque eis in dulcedine condescenditur, languor insaniae mitigatur: neque enim negligenter intuendum est, quod cum Saulem spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ammonendi st in opes. atq alit̾
locupletes. Illis namq offerre conso¬
lationis solaciũ. contͣ tribulationẽ. istis
blandiens dicit. Pauꝑcula tempestate
conuulsa. Rur sũq hanc consolat᷑ dicens.
Eligite in camino pauꝑtatis. At contra
paulꝰ discipło de diuitibꝰ dicit. Diuitibus
huiꝰ scl̃i pͥcipe non suꝑbe saꝑe. neq sꝑare
in incerto diuitiarũ suarum. Ubi notan¬
dum ualde ẽ. qd humilitatis doctor paul¬
memoriã diuitũ faciens. non ait roga sed
pͥcipe. quia & si impendenda ẽ pietas in¬
firmitati. honor tam̃ non debetur elationi.
Talibus gͦ rectũ quod dicit᷑ tanto rectiꝰ iube¬
tur. qnto & in rebꝰ transitoriis altitudine
cogitacionis intumesct᷑. De his in ȩuuangłio
dñs dicit. Ue uobis diuitibꝰ. qui habetis con¬
solationẽ ur̃am. Quia enĩ que st̃ ęt̾na gau¬
dia nesciunt. ex pͣsentis uitȩ abundantia
consolant᷑. O fferenda ẽ gͦ eis consolatio qͦs
caminꝰ pauꝑtatis excoquit. atq illis infe¬

Expanded text:
Aliter admonendi sunt inopes, atque aliter locupletes; illis namque offerre consolationis solatium contra tribulationem, istis blandiens, dicit: Paupercula tempestate convulsa . Rursumque banc consolatur, dicens: Elegi te in camino paupertatis . At contro de divitibus dicit: Divitibus hujus saeculi praecipe non superbe sapere, neque sperare in incerto divitiarum suarum . Ubi notandum valde est, quod humilitatis doctor memoriam divitum faciens non ait, Roga, sed Praecipe, quia etsi impendenda est pietas infirmitati, honor tamen non debetur elationi. Talibus ergo rectum quod dicitur, tanto rectius jubetur, quanto et in rebus transitoriis altitudine cogitationis intumescunt. De his in Evangelio Dominus dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram . Quia enim quae sunt aeterna gaudia nesciunt, ex praesentis vitae abundantia consolantur. Offerenda est ergo eis consolatio, quos caminus paupertatis excoquit; atque illis infe
Abbreviated transcription (Latin):
te corrigere. nesi minꝰ contͣ culpas accen¬
ditur: culparũ om̃ium reus ipse teneat᷑.
Unde bene ad etechielem dicit᷑ dumet
laterem. & pones eũ corã te. & describes
in eo ciuitatẽ iherłm. statiq subrungit᷑.

Expanded text:
te corrigere; ne si minus contra culpas accente corrigere; ne si minus contra culpas accenditur, culparum omnium reus ipse teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sume tibi laterem, et pones eum coram te, et describes in eo ci
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uocẽ feruentiꝰ rapit᷑: oblitꝰ sui eeͣ
uideat᷑. Uñ bene paulꝰ ammonet dicens.
Si poccuꝑatus fuerit homo in aliqͣ delicto
uos qui spiritales estis. instruite hui modi
inspũ mansuetudinis. considerans teip¬
sum ne & tu tempteris. Ac si aꝑte dicat.
Ga displicet ex aliena infirmitate quod
confpicis. pensa qͦd es. ut increpationis
zelo se sp̃c temꝑet. dũ sibi quoq qͦd incre¬
pat timet. Nonnulla autẽ st̃ uehement᷑
increpanda. ut cũ culpa ab auctore ñ cog¬
noscit᷑: qnͣti sit ponderis ab increpantis
ore sentiatur: ut cũ sibi qͥs malũ qd ꝑpe¬
trauit leuigat: hoc contͣ se grauit᷑ ex cor-¬
ripientis asꝑitate ꝑtimescat. Debitũ qͥppe
rectoris e: suꝑne patriȩ głam ꝑ uoce̾ p̃¬
dicationis ostendere. qͣnta in huiꝰ uite
itinere temptamenta antiqͥ hostis late¬
ant. aꝑire. & subditoꝵ mala quȩ tolerari
lenit᷑ non debent: cũ magna zeli asꝑita¬

Expanded text:
tionis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse tionis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde bene Paulus admonet, dicens: Si praeoccupatos qui spiritales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat timet. Nonnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe rectoris est supernae patriae gloriam per vocem praedicationis ostendere, quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis lateant aperire, et subditorum mala quae tolerari leniter non debent, cum magna zeli asperita
Abbreviated transcription (Latin):
ram depont᷑. Bene autẽ dicit᷑. depicta erant.
quia dũ exterioꝵ rerũ intrinsecꝰ species at¬
trahunt᷑᷑ quasi in corde depingit᷑. quicqͥd
fictis imagiibꝰ deliberando cogitat᷑. No¬
tandũ itaq ẽ quia pͥus foramen in pariete
ac deinde hostiũ cernit᷑. & tc̃ demũ oc¬
culta ab hominatio demonstratur. qͣa
ninurũ uniꝰ uiusq peccati pͥus signa fo¬
rinsecus. deinde ianua aꝑte iniquitatis os¬
tenditur. & tc̃ demũ om̃e malũ qđ intus
latet aꝑitur. Nonnulla autẽ st̃ leniter
arguenda. Ilam cũ non malitia s sola ig¬
norantia uel infirmitate delinquit᷑. ꝓͦ¬
fecto necesse ẽ. ut magno moderamine ip¬
sa delicti correptio temꝑetur. Cuncti qp¬
pe quousq hac mortali carne subsistimꝰ.
corruptionis nr̃ȩ infirmitatibꝰ subiacemꝰ
Er se gͦ debet quisq colligere qualit̃ alie¬
ne hc̃ oporteat ibecillitati misereri. ne
contia infirmitatẽ ꝓximi si ad increpa¬

Expanded text:
ram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; ram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species attrahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. Notandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque colligere qualiter alienae hunc oporteat imbecillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpa
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ aliqnͣtusũ a terra  saspense s
adhuc tertenȩ mercedis prenia requi¬
rentes. Nam reptilia toto ex corpore terrȩ
ra suspensa st̃. appetitu tam̃ gulȩ ad terram
semꝑ inclinant᷑. Reptilia itaq st̃ intra pa¬
rietem. qnͣdo cogitaciones uoluunt᷑ in m̃te.
quȩ a terrenis desiderus nuquã leuantur.
Animalia quoq st̃ intra parietẽ. quanclo &¬
si qua iã iusta si qua honesta cogitant᷑: appe¬
tendis tamen lucris temporalibꝰ honoribꝰq
deseruiunt. & ꝑ semetipsa quide iam quasi
a terra suspensa st̃. s adhuc ꝑ ambitũ. quasi
ꝑ gulȩ desideriũ sese adima submittunt.
Unde & bene subdit᷑. Et uniu̾sa idola domꝰ
isrł depicta erant in pariete. Scͥptũ quippe
ẽ & auaritiã quȩ ẽ idoloꝵ seruitꝰ. Recte gͦ
post animalia idola describunt᷑ qͥa & si ho¬
nesta actione ñ nulli qͣsi a terra se erigunt.
ambitione tam̃ in honesta: sem& ipsos ad ter¬

Expanded text:
quidem aliquantulum a terra suspensae, sed quidem aliquantulum a terra suspensae, sed adhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia toto ex corpore terrae 815 ra suspensa sunt, appetitu tamen gulae ad terram semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente quae a terrenis desideriis nunquam levantAnimalia quoque sunt intra parietem, cum et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per seipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum, quasi per gulae desiderium, sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post animalia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad ter
Abbreviated transcription (Latin):
ceant. istas uͦ lenia demulcendo conuer¬
tant. Alit̾ iuuenes. alit̾ senes. quia illos
plerũq seueritas ammonitionis ad ꝓ¬
fectũ dirigit. istas uͦ ad meliora oꝑa de¬
pͣcatio blanda componit. Scͥptũ qppe

Expanded text:
ceant, istas vero levia demulcendo convertant. Aliter juvenes, atque aliter senes: quia illos plerumque severitas commonitionis ad perfectum dirigit; istos vero ad meliora opera deprecatio blanda componit. Aliter inope
Abbreviated transcription (Latin):
hostis callidi circũspectas. & quasi incõpre¬
hensibiles insidias p̾dicit. atq in gyro ari¬
etes ponit. cũ temptacionũ aculeos in hac
murũ ꝑforantes innotescit. S cuncta
hec licet subtilit̾ rector insinuet. nisi con¬
tra delicta singuloꝵ emulationis sp̃ũ fer¬
ueat. nullã sibi in ꝑpetuo absolutionem
parat. Unde illic adhuc recte subiungit᷑.
ꝑ ferrũ uͦ increpationis fortitudo signa¬
tur. Qd uͦ acrius doctoris mentẽ quam
zelus dĩ frigit & excruciat. Uñ paulꝰ
huiꝰ sartaginis urebatur fryxura cũ di¬
ceret. Qs infirmat᷑ & ego non infirmor:
Qs scandalitat᷑. & ego non uror. & quia

Expanded text:
hostis callidi circumventiones quasi incomprehostis callidi circumventiones quasi incomprehensibiles insidias praedicit. Atque in gyro arietes ponit, quando tentationum aculeos in hac murum perforantes innotescit. Sed cuncta haec licet subtiliter rector insinuet, nisi contra delicta singulorum aemulationis spiritu ferveat, nullam sibi in perpetuum absolutionem parat. Unde illic adhuc recte subjungitur:per ferrum vero increpationis fortitudo signatur. Quid vero acrius doctoris mentem, quam zelus Dei frigit et excruciat? Unde Paulus hujus sartaginis urebatur frixura, cum diceret: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
lidi temptam̃ta noscant᷑: apte subiungit᷑.
&ordinabis adũsus eã obsidionẽ. & edifi¬
aabis munitiones. Sc̃i quippe p̃dicatores
inhuiꝰ uitȩ tempore uitioꝵ inpugnet:
aduersitas demonstrant. Nã cũ imũqdq
peccatũ. quomꝰ ꝓficientib insidiet᷑ osten¬
ditur. quasi obsicdio circa ciuitatẽ ihe¬
rusalem uoce p̾dicatoris ordinat᷑. d quia
non solũ debent innotescere qualit̾ uitia
pugnent. uerũ etiam qͦmͦ custodite nos uir¬
tutes roborent. recte subiungit᷑. & ȩdifica¬
bis munitiones. Munitiones qͥꝓpe sc̃s pre¬
dicator ȩdificat. qnͣdo. quȩ uirtutes. quibꝰ
resistant uitiis demonstrat. Et qͥa crescente
uirtute: plerũq bella temptacionis augen¬
tur: recte adhuc addit᷑ Et cũ portabis ag¬
gerem.&. dabis contͣ eam castra. & pones
arietes in gyro. Aggerẽ namq comportat¬
qnͣdo p̾dicator qͥsq molem crescentis temp¬
tacionis enunciat. Et contͣ iherłm castra
erigit. qnͣdo rectȩ intencioni audientiũ

Expanded text:
 apte subjungitur: Et ordinabis adversus eam obsidionem, et aedificabis munitiones. Sancti quippe praedicatores in hujus vitae tempore vitiorum impugnet adversitas demonstrant. Nam cum unumquodque peccatum quomodo proficientibus insidietur ostenditur, quasi obsidio circa civitatem Jerusalem voce praedicatoris ordinatur. Sed quia non solum debent innotescere qualiter vitia impugnent, verum etiam quomodo custoditae nos virtutes roborent, recte subjungitur: Et aedificabis munitiones. Munitiones quippe sanctus praedicator aedificat, quando quae virtutes quibus resistant vitiis demonstrat. Et quia, crescente virtute, plerumque bella tentationis augentur, recte adhuc additur: Et comportabis aggerem, et dabis contra eam castra, et pones arietes in gyro. Aggerem namqquando praedicator quisque molem crescentis tentationis indicat. Et contra Jerusalem castra erigit, quando rectae intentioni audientium
Abbreviated transcription (Latin):
rum ferreũ. int̾ te & ciuitatẽ. Sartago¬
enĩ ferrea murꝰ ferreus int̾ ꝓphãm &
ciuitatẽ ponit᷑. qͥa cũ nunc fortem xelũ
rectores exhibent: euncde zelũ postino¬
dum int̾ se & auditores suos forte muni¬
tionẽ tenent. ne tunc ad uindictã des¬
tituti sint. si nẽ fuerint in correptionẽ
dissoluti. S int̾ hȩc sciendũ ẽ. quia dũ
ad increpationẽ se mens doctoris exas¬
perat. difficile ualde eͣ ut non aliqnͣ
do & aliqd quod dicere ñ debet erũpat.
Et plerumq contingit. ut dũ culpa subditoꝵ
cũ magna inuectione corripit᷑: magistri lin¬
gua usq ad excessus uerba ꝑtrahat᷑. Cũq
increpatio inmoderate accenditur. corda
delinquentiũ in desꝑatione depͥmuntur.
Uñ necesse ẽ ut exasꝑatus rector. cũ subdi¬
toꝵ mentẽ. plus se quã debuit ꝑcussisse con¬
fiderat. apud se semꝑ ad penitenciã recur¬
rat. ut ꝑ lamenta ueniã in conspectu ueri¬
tatis obtineat. ex eo etiã qd ꝑ zeli eiꝰ studi¬

Expanded text:
rum ferreum inter te et inter civitatem . Sartago ferrea murus ferreus inter prophetam et civitatem ponitur, quia cum nunc fortem zelum rectores exhibent, eumdem zelum postmodum inter se et auditores suos fortem munitionem tenent; ne tunc ad vindictam destituti sint, si nunc fuerint in correptione dissoluti. Sed inter haec sciendum est quia dum ad increpationem se mens doctoris exasperat, difficile valde est ut non aliquando et ad aliquid quod dicere non debet erumpat. Et plerumque contingit ut dum culpa subditorum cum magna invectione corripitur, magistri lingua usque ad excessus verba pertrahatur. Cumque increpatio immoderate accenditur, corda delinquentium in desperatione deprimuntur. Unde necesse est ut exasperatus rector, cum subditorum mentem plus quam debuit percussisse considerat, apud se semper ad poenitentiam recurrat; ut per lamenta veniam in conspectu veritatis obtineat, ex eo etiam quod per zeli ejus studi
Abbreviated transcription (Latin):
ant impatientes. quod scpͥtũ est. Melior ẽ
patiens uiro forte. & qͥ dñatur animo suo
expugnatore urbiũ. Minor ẽ enim uictoria
urbium. qͥa extra st̃ quȩ sibi subiciuntur.
ualde aute̾ maius ẽ quod ꝑ pacientiã uin¬
citur qͥa ipse a se animꝰ suꝑatur. & semet¬
ipsũ sibi metipsi subicit. qnͣdo eũ pacien¬
tia intra se frenari cõpellit. Audiant
impacientes. qͦd electis suis ueritas dicit.
Inpacientiua ur̃a possidebitis animas ur̃as.
Sic enĩ conditi mirabilit᷑ sumꝰ ut ratio.
animã. & anima possileat corpꝰ. Ius uͭ am¬
mę a corꝑis possessione repellit᷑. si non pͥ¬
us anima a ratione possideat᷑. Custodẽ
gͥ conditionis nr̃ȩ pacientiã dñs ẽẽ mons¬
tiauit. qui in ipsa nos possidere nosmet¬
ipsos docuit. Quanta gͣ sit impacientię
culpa cognoscimꝰ: ꝑ qu̾a & hoc ipsũ amit¬
tims possidere quod sumꝰ. Audiant
impacientes. qd ꝑ salomonẽ rursũ dicitꝰ.

Expanded text:
ptum est: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium . Minor enim est victoria urbium, quia extra sunt quae subiguntur; valde autem majus est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia intra se frenare compellit. Audiant impatientes quod electis suis Veritas dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Sic enim conditi mirabiliter sumus, ut ratio animam, et anima possideat corpus. Jus vero animae a corporis possessione repellitur, si non prius anima a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Quanta ergo sit impatientiae culpa cognoscimus, per quam et hoc ipsum amittimus possidere quod sumus. Audiant impatientes quod per Salomonem rur
Abbreviated transcription (Latin):
doctores sibi laterem sumt᷑. quando t̾renim
auditoꝵ cor ut doceant app̃hendt̃. Quẽ
scilicet laterem corã se pont᷑: quia illud to¬
ta m̃tis intencione custodiunt. In quo q
ciuitatẽ iherłm iubent᷑ describere. quia
pdicando terrenis cordibꝰ curant sũmo¬
pere. quȩ sit suꝑne pacis tusio demonstra¬
re. S qͥa incassũ gła patriȩ cȩlestis agnos

Expanded text:
doctores sibi laterem sumunt, quando terrenum auditorum cor, ut doceant, apprehendunt. Quem scilicet laterem coram se ponunt, quia tota illud mentis intentione custodiunt. In quo et civitatem Jerusalem jubentur describere; quia praedicando terrenis cordibus curant summopere quae sit supernae pacis visio demonstrare. Sed quia incassum gloria patriae coelest
Abbreviated transcription (Latin):
cũ quisq in culpa lapsus. ad statũ iusti¬
ciȩ ex pastoralis sollicitudinis uigore re¬
uocatur. fractitrã uͦ ligamen adstringit.
cũ culpã disciplina depͥmit. ne plaga
usq ad interitũ defluat. si hanc distric̃¬
tionis seueritas non coartat. S sepe de¬
terius frangit᷑. cũ fractura in caute col¬
ligat᷑. ita ut grauiꝰ scissuram senciat.
si hanc inmoderatius ligamenta constnͥ¬
gant. Unde necesse ẽ ut cũ peccati uul¬
nus in subditis corrigendo restringit᷑.¬
in magna se sollicitudine etiã distric̃¬
tio ipsa moderet᷑. quatinꝰ sic uira disci¬
pimȩ contra delinquentes ȩxerceat. ut
pietatis
uiscera ñ amittat. Curandũ
qppe
ẽ. ut rectorẽ subditis. & ma¬
trem pietas & patrem exhibeat discipli¬
na. atq int̾ hȩc sollicita circũspectione
ꝓudendũ. ne aut districtio rigida. aut

Expanded text:
cum quisque in culpa lapsus, ad statum justicum quisque in culpa lapsus, ad statum justitiae ex pastoralis sollicitudinis vigore revocatur. Fracturam vero ligamen astringit, cum culpam disciplina deprimit, ne plaga usque ad interitum defluat, si hanc districtionis severitas non coarctat. Sed saepe deterius frangitur, cum fractura incaute colligatur, ita ut gravius scissuram sentiat, si hanc immoderatius ligamenta constringant. Unde necesse est ut cum peccati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat. Curandam quippe est ut rectorem subditis et matrem pietas, et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut