comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mina saeculorum . sine ulla perturbatione. Stellas uolui quodam
modo aboriente in occidentem. peragere cursus annorum. uidemus
dimensiones mensuum. distensiones horarum: Inque his omnibus
nescio quid in uisibile. quod spiritus uel anima dicitur in esse om¬
nibus animantibus ad appetendam uoluntatem. fugiendamque mo¬
lestiam. ad conseruandam in colomitatem suam. uestigium quoddã
unitatis in esse etiam homini. commune quiddam cum angelis dĩ non
cum peccoribus. sicut est uiuere. audire. uidere. &cetera. Sed quod in¬
tellegat dm̃ quod ad mentem proprie pertineat. quod sicut album & ni

Expanded text:
mina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam mina saeculorum sine ulla perturbatione, stellas volvi quodam modo ab oriente in occidentem, peragere cursus annorum, videmus dimensiones mensium, distentiones horarum; inque his omnibus nescio quid invisibile, quod spiritus vel anima dicitur, inesse omnibus animantibus ad appetendam voluptatem fugiendamque molestiam, ad conservandam incolumitatem suam vestigium quoddam unitatis; inesse etiam homini commune quiddam cum Angelis Dei; non cum pecoribus, sicut est vivere, audire, videre, et caetera, sed quod intelligat Deum, quod ad mentem proprie pertineat, quod sicut oculus
Abbreviated transcription (Latin):
copia fructuum iocundati uel messores uel uindemiatores uel aliquos fruc¬
tus metentes. et in ipsa fecunditate terrae & feracitate gaudentes. ex ultan¬
do cantant. &inter cantica quae uerbis enuntiant. inserunt uoces quas¬
dam sine uerbis in elatione exultantis animi. & haec uocatur iubilatio
Siquis forte proptereu. non recognoscit quia num quam aduertit. ad¬
uert& decetero.⁊ atq utinam non inueniat quos aduertat. neds̃ inueni¬
at quos euertat.: Sed tamen quia nonqui escunt nasci spinae in male ex¬
ultantibus. ad uertamus iubi lationem in probandam. Et offoramꝰ
dõ iubi lationem coronandam.⁊ quando ergo nos iubi lamus. quando
laudamus quod dici non potest Adtendimus enim uniuersam creatu¬
ram terrae. mare & caelum et omnia quae in eis sunt. ad tenda mus
singula habere origines et tausas suas. Seminum ium nas cendi
ordinem permanendi modum. Inter eundi decessum. currere uolu¬

Expanded text:
copia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fruccopia fructuum jucundati vel messores, vel vendemiatores, vel aliquos fructus metentes, et in ipsa fecunditate terrae et feracitate gaudentes, exsultando cantant; et inter cantica quae verbis enuntiant, inserunt voces quasdam sine verbis in elatione exsultantis animi, et haec vocatur jubilatio. Si quis forte propterea non recognoscit, quia nunquam advertit, advertat de caetero. Atque utinam non inveniat quos advertat, ne Deus inveniat quos evertat. Sed tamen quia non quiescunt nasci spinae, in male exsultantibus advertamus jubilationem improbandam, et offeramus Deo jubilationem coronandam. 5. Quando ergo nos jubilamus? Quando laudamus quod dici non potest. Attendimus enim universam creaturam, terram et mare, et coelum, et omnia quae in eis sunt: attendimus singula habere origines et causas suas, seminum vim, nascendi ordinem, permanendi modum, intereundi decessum, currere volu
Abbreviated transcription (Latin):
iubil& : Sonus enim cordis. intellectus est. quod nostis dicturus sum.⁊
Qui iubilat non uerba dicit. sed sonus quidam est laetitiae sine uerbis.
Uox est enim animi diffusi laetitia. quantum potest exprimentis affectũ
non sensum conprehendentis. ⁊ Gaudens homo in exultatione sua ex uerbis
quibusdam quae non possunt dici & intellegi.erupit in uocem quandam ex¬
ultationis sine uerbis. Ita ut appareat eum ipsa uoce gaudere quidem. sed
quasi repletum. nimio gaudio. non posse uerbis explicare quod gaud&.:
anim aduertite hoc in eis qui cantant etiam. non honeste .⁊ Non enim ta¬
liserit iubi latio nra. qualis illorum est. Nos enim in iustificationem
iubilare debemus. illi autẽ iubilant in iniquitate.⁊ Itaq nos in confessi¬
one. illi in confusione.: Tamen ut hoc quod dico intellegatis. Immorecor¬
demini rem cognitam. maxime iubilant qui aliquid in agris operantur.:

Expanded text:
jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. jubilet? Sonus enim cordis, intellectus est. 4. Quod nostis dicturus sum. Qui jubilat, non verba dicit, sed sonus quidam est laetitiae sine verbis: vox est enim animi diffusi laetitia, quantum potest, exprimentis affectum, non sensum comprehendentis. Gaudens homo in exsultatione sua, ex verbis quibusdam quae non possunt dici et intelligi, erumpit in vocem quamdam exsultationis sine verbis; ita ut appareat eum ipsa voce gaudere quidem, sed quasi repletum nimio gaudio, non posse verbis explicare quod gaudet: Animadvertite hoc in eis qui cantant etiam non honeste. Non enim talis erit jubilatio nostra, qualis illorum est; nos enim in justificatione jubilare debemus, illi autem jubilant in iniquitate: itaque nos in confessione, illi in confusione. Tamen ut hoc quod dico intelligatis, imo recordemini rem cognitam, maxime jubilant qui aliquid in agris operantur;
Abbreviated transcription (Latin):
bonimalis. & mali per omnem terram. & boni peromnem terram.: In mu¬
lis murmurat omnis terra. in bonis iubilat omnis terra. quid est ergo
iubilare nultum enim nos attentos facit ad hoc uerbum. & prȩsentis psalmi
titulus. quia inscribitur in confessione quid est in confessione iubila¬
re: et alterius cuiusdam psalmi sententia dicentis. beatus populus qui in¬
tellegit iubilationem. Profectum magnum aliquid esthoc quod intellec¬
tum beatos facit. ⁊ Dns̃ ergo ds̃ noster beatificator hominum d& mihi
intellegere quod dicam. det uobis intellegere quod auditis. Beatus po¬
pulus qui intellegit iubilationem: Curramus ergo ad hanc beatitudinẽ.
intellegamus iubilationem. ⁊ Non eam sine intellectu fundamus. quido¬
pus est iubi lare & non obtemperare huic psalmo dicenti. iubilate dõ omnis
terra & non intellegere iubilationem. ut uox nra sola iubil&. & cor non

Expanded text:
boni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In maboni malis, et mali per omnem terram, et boni per omnem terram. In malis murmurat omnis terra, in bonis jubilat omnis terra. Quid est ergo jubilare? Multum enim nos attentos facit ad hoc verbum et praesentis psalmi titulus, quia inscribitur, «In confessione.» Quid est, in confessione jubilare? Est alterius cujusdam psalmi sententia dicentis, «Beatus populus qui intelligit jubilationem» : profecto magnum aliquid est, quod intellectum beatos facit. Dominus ergo Deus noster beatificator hominum, det mihi intelligere quod dicam, det vobis intelligere quod auditis: «Beatus populus qui intelligit jubilationem.» Curramus ergo ad hanc beatitudinem, intelligamus jubilationem, non eam sine intellectu fundamus. Quid opus est jubilare et obtemperare huic psalmo dicenti, «Jubilate Deo, omnis terra,» et non intellige
Abbreviated transcription (Latin):
salmum fratres cum cantaretur audistis. breuis est nec obscurus qua¬
si securitatem dederim nelaborem timeatis.⁊ Uideamus tamen attentius
& quanto liberius tanto diligentius quid sibi uelint ea ipsa quae aperta so¬
ib& organo sonans. tamen uoxdĩ. Neque enim delectat
PSALMUS INCONFESSIONE. Pauci uersus sunt magnarum rerum gau¬
dii pariant seminu in cordibus urĩs. ut paretur horreum messis dominicȩ
psalmus iste in confessione hoc nobis iub&. ad hoc nos hortatur ut lubilemꝰdõ.
Nec hortatur uelut aliquem unum angelum terrae. aut unam aliquam
habitationem congregationem ue hominum. sed quiu se ubique nouit se¬
minasse benedictionem. undique exigit iubilationem.:
Luniuersa terra: & tamen hanc uocem audiuit uniuersa terra. ⁊ Iam iu¬
bilat dño uniuersa terra. et quod ad huc non iubilat iubilabit.⁊ perten¬
dens enim benedictio incipiente ecclesia ab hierusalem peromnes gentes.
Impietatem ubiq prosternit. pietatem ubique construit. & mixti sunt

Expanded text:
salmum, fratres, cum cantaretur, audistis; brevis est, nec obscurus: quasi securitatem dederim, ne laborem timeatis. Videamus tamen attentius, et quanto liberius, tanto diligentius, quid sibi velint ea ipsa quae aperte sox Dei quolibet organo sonans, tamen vox Dei; neque enim delectat «Psalmus in confessione.» Pauci versus sunt, magnarum rerum gravidi: pariant semina in cordibus vestris, ut paretur horreum messi dominicae. Psalmus iste in confessione hoc nobis jubet, ad hoc nos hortatur, ut jubilemus Deo. Nec hortatur velut aliquem unum angulum terrae, aut unam aliquam habitationem congregationemve hominum; sed quia ubique novit se seminasse benedictionem, undique exigit jubilationem. 3universa terra? Et tamen hanc vocem audivit universa terra. Jam jubilat Domino universa terra; et quae adhuc non jubilat, jubilabit. Pertendens enim benedictio, incipiente Ecclesia ab Jerusalem per omnes gentes , impietatem ubique prosternit, pietatem ubique construit: et mixti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
on adeo multa sunt in hoc psalmo. in quibus sermo nr̃ patiatur dif¬
ficultatem uel intentio auditorum intellegendi impedimentum :
Proinde adiuuante dño. cum effectu audiendi et uidendi lamqł pro¬
phetata et prȩdicta sunt : tamquã eruditi in scolaxp̃i. currere debe¬
mus quȩ plana sunt : Vt si forte obscura exigunt officium interpre¬
tandi eaquaeplana sunt legendi officium a me debeant flagitare :
Sed cantat ille a saph. quantum apparet inluminatus atq: correctus.
Cuius nomine nostis significari synagogã : Deniq titulus psalmi est
In finem prohis qui immut anutus : utiq: in melius: etait. testimoniũ
ipsi asaph.bonũ testimonium ueritatis : Deniq: hoc testimoniũ etxp̃m
et uineã confitetur . hoc ẽ caput et corpus. regẽ & plebẽ. pastorẽ & gregĩ
generatio quae cor non direxit suum: sed generatio iam dirigens Ergo
audiamus quid dicat in hoc testimonio. Qui pascis israhel intende.
Qui pascis israhel intende.

Expanded text:
on adeo multa sunt in hoc psalmo, in quibus sermo noster patiatur difficultatem, vel intentio auditorum intelligendi impedimentum. Proinde adjuvante Domino, cum affectu audiendi et videndi jam quae prophetata et praedicta sunt, tanquam eruditi in schola Christi, currere debemus quae plana sunt; ut si forte obscura exigunt officium interpretandi, ea quae plana sunt legendi officium a me debeant flagitare. Sed cantat ille Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus Psalmi est, In finem pro his qui immutabuntur: utique iipsi Asaph: bonum testimonium veritatis. Denique hoc testimonium et Christum et vineam confitetur; hoc est caput et corpus, regem et plebem, pastorem et gregem, generatio quae cor non direxit suum , sed generatio jam dirigens. Ergo audiamus quid dicat in hoc testimonio. 2. vers. 2. Qui pascis Israel, intende.
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo cantici & cantico psalmi aliãsiam quid nobis uider&ur diximus
& filiis cͥoreꝰ usitatum intitulis psalmoꝵ sepissime que tractatum ẽ: & qđ
sit infinem : Sed quod sequitur promelech ad respondendum: hoc inusitatũ
hab& istetitulus: Pro melech aut̃. latine prochoro dici potest: melechenĩ
uerbo hebraeo chorus significatur: quid est ergo prochoro ad respondendũ ⁊
nisi forte utnenti chorus consonando respondeat.: Sicut non istum solũ.

Expanded text:
Psalmo cantici et cantico psalmi alias jam quid nobis videretur diximus: et, «filiis Core,» usitatum in titulis psalmorum saepissimeque tractatum est, et quid sit, «in finem;» sed quod sequitur, «Pro melech ad respondendum,» hoc inusitatum habet iste titulus. «Pro melech» autem, latine pro choro dici potest: «melech» enim verbo Hebraeo chorus significatur. Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicut non istum solu
Abbreviated transcription (Latin):
us: proquibus enim mortuus est᷑: numquid pro iustis: paulum
interroga.⁊ Et enim xp̃s pro impiis mortuus est.⁊ Impius eras &
mortuus est prote. iustificatus es & deser&te: qui usti ficauit impiũ
relinqu& pium: Quidiligitis dnm̃ odite malignum nemo timeat.
mes neperdus: times neintenebrissis: noli timere ne p
mo time nedum caues perdere istam lucem perdas illam ueram lucem
quam times enim perdere. Videmus quibus donata est. cum quibus ribi
communis est. ⁊ Num quid soli boni uident istum solem. Cum faciat ori¬
re solem suum superbonos & malos. et pluit iustos & in iustos.: Istam lu

Expanded text:
us. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum us. Pro quibus enim mortuus est? numquid pro justis? Paulum interroga. «Etenim Christus pro impiis mortuus est» . Impius eras, et mortuus est pro te, justificatus es, et deseret te? Qui justificavit impium, relinquet pium? «Qui diligitis Dominum, odite malignum.» Nemo timeat: times ne perdas? times ne in tenebris sis? Noli timere ne perdas lucem, imo time ne dum caves perdere istam lucem, perdas illam lucem veram. Quam times enim perdere, videmus quibus donata est, cum quibus tibi communis est. Numquid soli boni vident istum solem, cum faciat oriri solem suum super bonos et malos, et pluat super justos et injustos ? Istam lu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induere in corruptionem. & mortale hoc induere in mortalitatem.⁊
ab ipsa caro tua non peri&.⁊ usq ad mortem potest seuire in imicus.
potestatem ultra non hab&. nec in animam nec in ipsam carnem .⁊ quic
& sidissi p& carnem . non in pedit resurrectionem. De anima sua time¬
bant homines ⁊ et quid eis dñs̃ ait  uestri autem & capilli capitis omnes
numerati sunt Times neanimam pedus qui capillum non perdis: dõ
omnia numerata sunt. omnia redinte grubit. quiac omnia creauit.
Non erant &creata sunt. erant & non reparabuntur: Credite ergo to¬
to corde fr̃s mei & quidiligitis dnm̃ odite malignum.: Fortes estote non
solum indiligendo dm̃. sed &iam inodiendo maligno. ⁊ nam non uos ter¬
reant potentiores. qui uos uocauit omni potens est.⁊ fortior est omni
forti superior est omni excelso : filius dĩ pronobis mortuus est.⁊ Se¬
curus esto accepturum te uitam ipsius. qui pignus habes mortem ipsi¬

Expanded text:
hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem» . Haec ipsa caro tua non peribit. Usque ad mortem potest saevire inimicus: potestatem ultra non habet, nec in animam, nec in ipsam carnem; quia etsi dissipet carnem, non impedit resurrectionem. De anima sua timebant homines, et quid eis Dominus ait? «Vestri autem capilli capitis omnes numerati sunt» . Times ne animam perdas, qui capillum non perdis? Deo omnia numerata sunt. Omnia redintegrabit, qui omnia creavit. Non erant, et creata sunt: erant, et non reparabuntur? Credite ergo toto corde, fratres mei, et «qui diligitis Dominum, odite malignum.» Fortes estote, non solum in diligendo Deum, sed etiam in odiendo malignum. Nemo vos terreat; potentior est qui vos vocavit, omnipotens est; fortior est omni forti, superior est omni excelso. Filius Dei pro nobis mortuus est; securus esto accepturum te vitam ipsius, qui pignus habes mortem ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Audi ergo psalmum consolantem: Custodit dñs seruorum suorũ¬
quia ergo dixerat superius quidiligitis dnm̃ odite malignum. neide¬
otimeres odisse malignum neoccider&te malignus. Sub. recit sta¬
tim. Custodit dñs animas seruorum suorum.⁊ audi illum custodi¬
cidunt. animam autem non possunt occidere: Occidit & corpus qui
inte plurimum potest. Quid tibi fecit:: quod &dñõ dõtuo. quare a¬
mas habere quod xp̃s sitimes pati quod xp̃s . Ille uenit ferre uitam tu¬
am temporalem infirmam. mortiobnoxam .⁊ Certe timeres mori. si potes
non mori. Quod pernaturam uitare non potes. quare propter fidem non
suscipis ⁊ Tollit tibi istam uitam quiminatur aduersarius. dattibi ds̃
aliam uitam. qui & istam ipse tibi dedit.⁊ & siipse noluerit. nec ipsa
tolletur.: Si autem uoluerit tolleturtibi. habet : quod tecum mut&.
noli timere spoliare pro illo. ⁊ nonuis exui uestem pannosam : Sto lamglo¬
riȩ tibi daturus est .: Quam dicis stolam mihi : Oport& corruptibile

Expanded text:
Audi ergo Psalmum consolantem: «Custodit DominuQuia ergo dixerat superius, «Qui diligitis Dominum, odite malignum;» ne ideo timeres odisse malignum, ne occideret te malignus, subjecit statim, «Custodit Dominus animas servorum suorum». Audi illum custodicidunt, animam autem non possunt occidere» . Occidit et corpus, qui in te plurimum potuerit: quid tibi fecit? Quod et Domino Deo tuo. Quare amas habere quod Christus, si times pati quod Christus? Ille venit ferre vitam tuam temporalem, infirmam, morti obnoxiam. Certe time mori, si potes non mori. Quod per naturam vitare non potes, quare propter fidem non suscipis? Tollat tibi istam vitam qui minatur adversarius, dat tibi Deus aliam vitam: quia et istam ipse tibi dedit, et si ipse noluerit, nec ipsa tolletur; si autem voluerit ut tollatur tibi, habet quod tecum mutet; noli timere spoliari pro illo. Non vis exui veste pannosa? Stolam gloriae tibi daturus est. Quam stolam
Abbreviated transcription (Latin):
ti etomne ope saeculari. Quia et siea circum fluant. intellegunt quam
incerta sint. et ingemescentes ad dm̃ nihil habentes in hoc scło quo delec¬
tentur. quote neantur. In habundantia temptationũ et pressurarũ
tam quã in torcularibus constituti. defluant uinum. defluant oleum:
Quae sunt istã nisibona desideria : Restat enim illis desiderandus ds̃.
lam non amant terram. amant enim qui fecit caelum et terram. A¬
mant. et nondum cum eo sunt.: De siderium eorum differtur ut cres¬
cat. Crescit ut capiat . Non enim parum aliquid daturus est ds̃
desideranti. aut parum exercendus est adcapacitatem tantiboni :
Non aliquid ds̃ quod fecit daturus est. sed se ipsum qui fecit omnia
ad capiendum dm̃ exercere. quod semper habiturus es diudesider a :
Reprobati sunt in populo israhel qui festinauerunt assidue. Affec

Expanded text:
ti omni ope saeculari, quia etsi ea circumfluant, intelligunt quam ti omni ope saeculari, quia etsi ea circumfluant, intelligunt quam incerta sint; et ingemiscentes ad Deum, nihil habentes in hoc saeculo quo delectentur, quo teneantur, in abundantia pressurarum et tentationum tanquam in torcularibus constituti, defluunt vinum, defluunt oleum. Quae sunt ista, nisi bona desideria? Restat enim illis desiderandus Deus; jam non amant terram. Amant enim qui fecit coelum et terram: amant, et nondum cum eo sunt. Desiderium eorum differtur, ut crescat; crescit, ut capiat. Non enim parvum aliquid daturus est Deus desideranti, aut parum exercendus est ad capacitatem tanti boni: non aliquid Deus quod fecit daturus est, sed seipsum qui fecit omnia. Ad capiendum Deum exercere; quod semper habiturus es diu desidera. Reprobati sunt in populo Israel, qui festinaverunt: assidue affec
Abbreviated transcription (Latin):
terra praesumat. Talibus enim pauperibus ad est ds̃. Quia homi¬
nes &si abundent pecunia in hac terra respiciunt quid ait apostoł¬
precipe diuitibus hiuus mundi. non superbe sapere neque spe¬
rare in incerto diuitiarum : Et considerantes quam sit incertum unde gaudebant.
ante quam accederent ad seruitutem dĩ idest ante quam introirent intorcularia.
ident ex ipsis diuituis uel habere se pressuras cogitationum quo modo eaguber¬
tur quomodo custodiantur. Vel si paulolum inclina ueri
ut ea diligant. plus eos impleri timoribus quam fructibus : Quidenim tam
incertum quam res uolubiles. nec in merito ipsa pecunia rotunda signat᷑
quia non stat. : Tales ergo et sihabeant aliquid pauperes sunt : Quiergo nihilhorũ
habent ethabere desiderant. inter reprobandos diuites computantur:
Non enim adtendit ds̃ facultatem. sed uoluntatem: Pauperes igitur destitu¬

Expanded text:
terra praesumat. Talibus enim pauperibus adest Deus. Quia, homiterra praesumat. Talibus enim pauperibus adest Deus. Quia, homines etsi abundent pecunia in hac terra, respiciunt quod ait ApostoPraecipe diuitibus huius mundi non superbe sapere neque sperare in incerto diuantequam accederent ad servitutem Dei, id est, antequam introirent in torcularia, vident ex ipsis divitiis vel habere se pressuras cogitationum, quomodo ea gubernentur, quomodo custodiantur; vel si paululum inclinaverint cupiditatem ut ea diligant, plus eos impleri timoribus quam fructibus. Quid enim tam incertum, quam res volubilis? Nec immerito ipsa pecunia rotunda signatur, quia non stat. Tales ergo, etsi habeant aliquid, pauperes sunt. Qui vero nihil horum habent, et habere desiderant, inter reprobandos divites computantur: non enim attendit Deus facultatem, sed voluntatem. Pauperes igitur destitu
Abbreviated transcription (Latin):
gerebat personam xp̃i. secordamini quod in caluariae loco cru¬
cifixus est Siueergo hoc interpretetur filius chore. sicut secuti
priores diximus. siue aliquid aliud quodnos forsitan latet. Inter¬
im quod oc currit uidetis quia plenum est sacramento filii chore
filui xp̃i. Nam et filios suos dicit sponsus cumait. nom possunt fi¬
lii sponsi leiunare. quam diu cumillis est sponsus.: Xp̃ĩanorum s̃
ergo ista tortularia. In pressuris autem constituti. Ad hoc conteri¬
mur ut amorem nostrum quouerebamur inistamundana. secularia
temporalia. fluxu atq peritura passi in eis. in hac uita tormenta
et tribulationes pressurarum etabundantiã temptationum. Inci¬
piamus quaerere illam quietem quaenonẽ de hacuita nec dehac
terra et fit dñs ut scriptumẽ refugium pauperi.: Quid est pauperi:
Tam quam destituto sine ope. sine auxilio. sine aliquare. dequa in

Expanded text:
gerebat personam Christi; recordamini quod in Calvariae loco crugerebat personam Christi; recordamini quod in Calvariae loco crucifixus est . Sive ergo hoc interpretatur «filiis Core,» sicut secuti priores diximus; sive aliud aliquid, quod nos forsitan latet; interim quod occurrit, videte quia plenum est sacramento. Filii Core, Christi: nam et filios suos dicit sponsus, cum ait, «Non possunt filii sponsi jejunare, quamdiu cum illis est sponsus» . Christianorum sunt ergo ista torcularia. 3. In pressuris autem constituti, ad hoc conterimur, ut amore nostro, quo ferebamur in ista mundana, saecularia, temporalia, fluxa atque peritura, passi in eis, in hac vita, tormenta et tribulationes pressurarum et abundantiam tentationum, incipiamus quaerere illam quietem quae non est de hac vita, nec de hac terra: et fit Dominus, ut scriptum est, «refugium pauperi» . Quid est «pauperi?» Tanquam destituto, sine ope, sine auxilio, sine aliqua re de qua in
Abbreviated transcription (Latin):
chore : Sic enĩ additũ ẽ. protortularibus filiuis chore : filios chore
interp̃tatos habemus filios calui : Quantum nobis qui illã linguam
non defugio magnum mysterium intueri. Et ad iu
inuenire uobiscum.: Non enimtam quam a filiis pestilentiae: omnise
inridenda caluities: necum quisquam sacratam caluam inserit: ade¬
moniis dissipetur.: Nam etheliseus ibat & insensati pueri clama¬
uerunt posteum caluetalue: Et propter sa cramentum implendũ
conuersus addnm̃. petiuit ut eos ursi desilua ex euntes comederent.
Arrepta est quidam illorum infantia in exit̾um uitae dehoc saeculo
mortui sunt pueri. senes quandoq: morituri. Uerum tamen sacra¬
menti terror datus est hominibus. Heli saeus enim personam
cuius dam tunc gerebat cuius filii sumus. filii chore. dnĩ scilicet
nrĩ ihũ xp̃i. Iam occurrit caritati urãe ex euangelio quare caluus

Expanded text:
Core. Sic enim additum est, «Pro torcularibus, filiis Core.» Filios Core Core. Sic enim additum est, «Pro torcularibus, filiis Core.» Filios Core interpretatos habemus filios Calvi, quantum nobis qui illam linguam nt: et in hoc non defugio magnum mysterium intueri, et adjuvante Domino invenire vobiscum. Non enim tanquam a filiis pestilentiae omnis est irridenda calvities; ne cum quisque sacratam calvitiem irriserit, a daemoniis dissipetur. Nam et Elisaeus ibat, et insensati pueri clamaverunt post eum, «Calve, calve;» et propter sacramentum implendum, conversus ad Dominum petivit ut eos ursi de silva exeuntes comederent . Abrepta est quidem illorum infantia in exitium vitae de hoc saeculo; mortui sunt pueri, senes quandoque morituri: verumtamen sacramenti terror datus est hominibus. Elisaeus enim personam cujusdam tunc gerebat, cujus filii sumus, filii Core, Domini scilicet nostri Jesu Christi. Jam occurrit Charitati vestrae ex Evangelio, quare calvus,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ante saetula conformes fieri imaginis unigeniti filii sui: Qui p̃cipue
in passione magnus botrus expressusẽ : Huius modi ergo homines ante¬
quam accedat ad seruitutem dĩ fruuntur in hoc saeculo tãquã delitiosa
libertate uelud uuae aut oliuae pendentes: Sed quõ dictũ ẽ fili acce
dens ad seruitutem dĩ stainiustitia ectimore et p̃para animã tuã ad tẽp¬
tationẽ. Accedens quisq: ad seruitutẽ dĩ ad tortularia seuenisse cog¬
noscat: Contribu labitur. conteretur. conprimetur. Non ut in hoc saetu¬
lo pereat. sed ut ina pothecas dĩ defluat: Exuitur carnaliũ desideriorũ
integumentis quasi uinaces : Hocenimei contigit indesideriis carnalib:
Propter qua et apostolus dicit. Exuiteuos ueterẽ hominem. et induite
nouũ : hoc totũ non fit nisi de pressura.: Propterea torcularia nominan¬
tur et clesiae dĩ huius tẽporis. sed intorcularibus quisumus positi filu

Expanded text:
Deus ante saecula conformes fieri imaginis unigeniti Filii sui , qui praecipue Deus ante saecula conformes fieri imaginis unigeniti Filii sui , qui praecipue in passione magnus botrus expressus est. Hujusmodi ergo homines antequam accedant ad servitutem Dei, fruuntur in saeculo tanquam deliciosa libertate, velut uvae aut oldens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem» ; accedens quisque ad servitutem Dei, ad torcularia se venisse cognoscat; contribulabitur, conteretur, comprimetur; non ut in hoc saeculo pereat, sed ut in apothecas Dei defluat. Exuitur carnalium desideriorum integumentis, quasi vinaciis: hoc enim ei contigit in desideriis carnalibus, propter quae et Apostolus dicit, «Exuite vos veterem hominem, et induite novum» . Hoc totum non fit nisi de pressura: propterea torcularia nominantur Ecclesiae Dei hujus temporis. 2. Sed in torcularibus positi qui sumus? Filii
Abbreviated transcription (Latin):
salmus iste protorcularibus in scribitur : et quantum aduertit nobiscum
caritas ur̃a. quia uos intentissime audire aduertebamur : nihil in eius textu
dictum est uel deprelo. uel defiscinis. uel delacu. uel de instrumentis aut
Profecto enim si poi ist istumtitulum aliquid detalibus rebus diceret qua¬
les comiemoraui. crederetur a carnalibus uereista uisibilia tortula¬
ria uoluisse cantare. : Quia uero titulum in posuit protortularibus &
nihil postea in omni uersu psalmi dixit dehis tortularibus notissimis
oculis nr̃is . Non dubitatur esse alia tortularia . quae nos hic que rere &
intellegere uoluit sp̃sdĩ .: Qua propt̃ quidagatur in his uisibilibus tortu¬
laribus recordemur. Et hocuideamus quẽ ad modũ spiritaliter agatur
enim duobus profructibus solent tortularia p̃parari: Et quã diupendent
infrutectibus suis tamquam libero aere perfruuntur. et nec uua uinum
ẽ nec oliua oleum ante pressuram: Sic sunt ethomines quos p̃distinauit

Expanded text:
salmus iste, «Pro torcularibus,» inscribitur. Et quantum advertit nobiscum Charitas Vestra quia vos intentissime audire advertebamus, nihil in ejus textu dictum est vel de prelo, vel de fiscinis, vel de lacu, vel de instrumentis aut Profecto enim si post istum titulum aliquid de talibus rebus diceret, quales commemoravi, crederetur a carnalibus vere ista visibilia torcularia voluisse cantare: quia vero titulum imposuit, «Pro torcularibus,» et nihil postea in omni versu Psalmi dixit de his torcularibus notissimis oculis nos tris; non dubitatur esse alia torcularintelligere voluit spiritus Dei, quapropter quod agatur in his torcularibus recordemur. Et hoc videamus quemadmodum spiritualiter agatur enim duobus fructibus solent torcularia praeparari; et quamdiu pendent in fruticibus suis, tanquam libero aere perfruuntur; et nec uva vinum est, nec oliva oleum, ante pressuram. Sic sunt homines quos praedestinavit
Abbreviated transcription (Latin):
do dico quod dictum est fluxit. melius uerbum inueniri non potest
ubi duritia in fidelium: Montes fluxerunt sicut caera a facie dnĩ
Ignis eis fuit dns. illi ante faciem eius sicut caera fluxerunt.⁊ Tam diu
duri donec ignis ille amoueretur.: Conplanata est omnis altitudo. modo
blas phemare: xp̃m non aud&.⁊ et paganus non in eum credit. non eum
tamen blasphemat.: & si nondum factus est uiuus lapis. tamen uictus ẽ
durus mons.: Montes fluxerunt sicut caera a facie dnĩ. A facie dnĩ
omnis terra ⁊ non iudaeorum tantum sed gentium sicut dicit apostolus.:

Expanded text:
do dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest.do dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest.ubi duritia infidelium? «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemadurus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a facie Domini omnis terrae:» non Judaeorum tantum, sed et Gentium, si
Abbreviated transcription (Latin):
hab& intus nescio quid latens.: Sicorusc& denube emicat splendor.⁊ Exeo
ipso quod contemnebas. inde exiliuit quod ex pauescas.⁊ Misit ergodñs
nr̃ ihs̃ xp̃s apostolos suos praedicatores suos uelut nubes.: Videbantur ho¬
mines & contemnebantur. quomodo uidentur nubes & contemnuntur
ante quamte eis exiliat quod mireris.⁊ Erant enim illi primo homines
carnem portantes in firmi. deinde idiote. Indocti ignobiles. sederant
in illis quod fulgorar&. erat in illis quod coruscar& : Accedebat petrus
homo piscator. orabat & surgebat mortuus.: forma humana nubese¬
rat. splendor miraculi corus catio erat: Sic in uerbis sic infactis. cum
miranda dicunt & miranda faciunt. apparuerunt fulgora eius orbi
terrae. : Vidit & commota est terra. ⁊ Si non est uerum. si non tota ter¬
ra iam xp̃i ana clamat amen. Commota fulgoribus deillis nubibus e

Expanded text:
habet intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo habet intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo ipso quod contemnebas, inde exsilivit quod expavescas. Misit ergo Dominus noster Jesus Christus Apostolos suos, praedicatores suos, velut nubes: videbantur homines et contemnebantur; quomodo videntur nubes, et contemnuntur, antequam de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Apparuerunt fulgura ejus orbi terrae. Vidit et commota est terra.» Si enim non est verum? si non tota terra jam christiana clamat, Amen, commota fulguribus de illis nubibus er
Abbreviated transcription (Latin):
nalis concupiscentia est. : Omnis caro faenum. esaias dicit. &omnis ho¬
nor carnis ut flos faeni. : Quicquid est ergo in homine carnali appetens
uana & saecularia. faenum est .: Quam multi forte & fratres nr̃i ierunt ad
theatrum faeno ducti sunt.⁊ nonne optandus est illis istae ignis. ut faenũ
ardeat. & aurum purgetur. Quod enim illis in est fidei. faeno praemi¬
mitur.: Bonum est ergo eis ardere scõ igne. ut faeno consumpto. splende¬
queris in imicos : non sunt : Consumpti sunt arserunt. ⁊ Caritas consũ¬
psit in eis quod persequebatur. xpm̃. & purgauit in eis quod creder& in
gora eius orbi terrae.: Magna exultatio nonne uidemus. nonne ma¬
nifestum est: apparuerunt fulgora eius un iuersae terrae. In flamma
iam crederent.⁊ Vnde fulgora :: Denubibus.: quae sunt nubes dĩ: prae¬
dicatores ueritatis. : Vides autem nubem incaelo neb ulosam obscuram. &

Expanded text:
nalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vana et saecularia, fenum est. Quam multi forte, et fratres nostri icrunt ad theatrum? feno ducti sunt. Nonne optandus est illis iste ignis, ut fenum ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendequaeris inimicos, non sunt; consumpti sunt, arserunt; charitas consumpsit in eis quod persequebantur Christum, et purgavit in eis quod crederengura ejus orbi terrae.» Magna exsultatio. Nonne videmus? nonne manifestum est? Apparuerunt fulgura ejus universae terrae; inflammati jam crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quae sunt nubes Dei? Praedicatores veritatis. Vides autem nubem, in coelo nebulosam, obscuram, et
Abbreviated transcription (Latin):
parati sumus abeo quoderamus. sed gladius intercessit secernens no
interficiens. hoc modo & ignis.⁊ Ignem ueni mittere interram. Ex¬
arserunt homines credentes in eum. acceperunt flammam caritatis.
propter ea etipse sps sc̃s cummissus ess& a postolis sic apparuit .: ui¬
sae sunt illis inquit linguae diuisae uelut ignis. qui & in sedit super
unum quemque illorum.: Isto igne flammati ceperunt ire ꝑmun¬
dum & in flammare &incendere incircuitu in imicos eius. Quos in i¬
micos eius: qui deserto dõ aquo facti erant. adorabant simulacra quȩ
fecerant: Ipsi incendebantur simali erant ad consumptionem: Siboni
erant adreparationem. ⁊ aut ipse incendebatur qui nolebat credere
illo igne. audito uerbo dĩ factus peior. Inuidia sua exutus atq consũp¬
tus. aut si conuerteretur &cre. der&. nec sic in illo nihil arsiss& ⁊ arse¬
rat en im faenum. ut purgaretur aurum. ⁊ aurum fides est. faenum car¬

Expanded text:
parati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non parati sumus ab eo quod eramus; sed gladius intercessit secernens, non interficiens. Hoc modo et ignis: «Ignem veni mittere in terram.» Exarserunt homines credentes in cum, acceperunt flammam charitatis; propterea et ipse Spiritus sanctus cum missus esset Apostolis, sic apparuit: «Visae sunt illis,» inquit, «linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque illorum» . Isto igne inflammati coeperunt ire per mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum car
Abbreviated transcription (Latin):
ris esse membrum capitis illius. ⁊ etce intellex imus ignem ante eum prȩ¬
euntem . id est hoc tempore intellegendum in poenam quandam infide¬
lium iniquorum. Intellegamus ignem si possumus & insalutem redem¬
ptorum. Ita enim proposueramus.⁊ Idem ipsed ñ sait. Ignem ueni mitte¬
re interram.⁊ Sic ignem quomodo gladium.⁊ nam & quodam loco ait.
non se uenisse pacem mittere interram. sed gladium.: Gladium ad se¬
parationem. ignem adustionem. : Sed utrumq salubre quia & gladius
uerbi ipsius salubriter nos separauit. a consuetudine mali. gladium
enim aitulit & separauit unum quemq fidelium. aut apatre suo qui
in xp̃m̃ non crediderat. aut. amatre similiter infideli : aut certe
si deparentibus xp̃i anis natus est. saltim a progenie sua priore. ne¬
mo enim nrm̃ non aut auum aut proauum. aut aliquam antiquam
progeniem ingentibus habuit. et in illa execrabili dõ infidelitate se¬

Expanded text:
si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praesi tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus ignem ante eum praeeuntem, id est, hoc tempore intelligendum in poenam quamdam infidelium et iniquorum: intelligamus ignem, si possumus, et in salutem redemptorum; ita enim proposueramus. Idem ipse Dominus ait: «Ignem veni mittere in terram» . Sic ignem, quomodo gladium: nam et quodam loco ait non se venisse pacem mittere in terram, sed gladium . Gladium ad separationem, ignem ad ustionem: sed utrumque salubrem, quia et gladius verbi ipsius salubriter nos separavit a consuetudine mala. Gladium enim attulit, et separavit unumquemque fidelium aut a patre suo qui in Christum non crediderat, aut a matre similiter infideli; aut certe, si de parentibus christanis natus est, saltem a progenie sua priore. Nemo enim nostrum non aut avum, aut proavum, aut aliquam antiquam originem in Gentibus habuit, et in illa exsecrabili Deo infidelitate: se
Abbreviated transcription (Latin):
humidum &uiride & non illud incendit. ipsa tamen ard&. Sic& in imi¬
custuus. Si quis forte existit in iustus quitibi moliatur insidias. uel p̃¬
par& aliquam molestiam in iustus est .⁊ Tu siuiride lignum fueris. id
est si suco spiritali uigens &uirens. flammis immicitiarum restiteris.
orando pro illo quite persequitur. ille ard& tumanes integer. & in iusti¬
tia illius illi noc& tibinihil noc&.: Nisi forte putas quia noc& tibi si
corporituo aliquid fecerit. &anima patiens & in corrupta ad dm̃ coronan¬
da peruenerit. sequens exemplum dnĩ sui qui pati maluit aiuidaeis. et
qui poterat non mori mortuus est : quia & qui poterat non nasci natus ẽ¬
tit enim conditione natus esti: Tuenim condicione natus es. ille uolunta¬
te ⁊ tu conditione moreris. ille misericordia .: Quomodo ergo illi nihil
erunt iuidaei. sic nectibi quisquam persecutor in imicus

Expanded text:
humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimihumidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, id est, si succo spirituali vigens et virens, flammis inimicitiarum restiteris, orando pro illo qui te persequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis. scintillantibus uerbis. ferri in hominibus necem. inde predationem.
iniurias. in contumelias . non se capere . non se tenere. alt
ter excipientem uerba. plagas. quicquid ille inferre uoluerit. & percuti¬
enti maxillam parantem alteram. cum uideris hinc furias. Inde lenitatẽ
hinc iram inde patientiam. hinc flammas. Inde tolerantiam : Dubitas pro¬
nuntiare quis eorum ardeat poenam quae patiatur. ille necuius corpus
catur. ancuius animus uexatur. propter ea etesaias pro
& nunc ignis aduersarios comed&.: quid est &nunc ante quamueni¬
atdies ille iudicii magnus. lam furore suo ardent. qui postea suppli¬
cio sempiterni illius ignis arsuri sunt. ⁊ Nisi forte putatis fratres mei.
quia in iustitia quae procedit ex homine: ad laedendum alterum homi¬
nem. illi adquem procedit nocet. & illi dequo procedit non noc&.
Vnde fieri potestͦ ⁊ aliquando facula ardens. ad ponitur ad lignum

Expanded text:
oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animt nunc ignis adversarios comedet» . Quid est, «Et nunc?» Antequam veniat dies ille judicii magnus, jam furore suo ardent qui postea supplicio sempiterni illius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum
Abbreviated transcription (Latin):
non puto deillo ignedici.⁊ Unde hoc non puto quia dequodam igne di¬
cit. qui praeibit ante illum. antequam ueniat ad iudicium. Dictum est prȩ
ire ignam. & in flammare in circuitu. idest pertotum orbem terrarum
in imicos eius.: ille ignis post eius aduentum erit. iste autem ignis ante
eum prȩibit.: Quis est ergo iste ignis:: possumus eum accipere in poenu
malorum . possumus in salute redemptorum : In poena malorum quo modo.
quia cum praedicaretur xp̃s. iratae sunt gentes. & com mouerunt perse¬
cutionem : quae ira ignis fuit. magis consumens eos qui persequebantur.
quam eos quos persequebantur. Cum enim uidemus duos unum irascentẽ.
alterum patienter ferentem. quis eorum ardeat ur̃m est iudicare: potes¬
tis ingenere humano tale expectaculum contueri.⁊ Ponite uobis ante
oculos hominem iniquum. commoto animo. trucem uultu. flammantib:

Expanded text:
non puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam igne dinon puto de illo igne dici. Unde hoc non puto? Quia de quodam igne dicit, qui praeibit ante illum, antequam veniat ad judicium. Dictum est enim praeire ignem et inflammare in circuitu, id est per totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem redemptorum. In poenam malorum, quomodo? Quia cum praedicaretur Christus, iratae sunt gentes, et commoverunt persecutionem: quae ira ignis fuit, magis consumens eos qui persequebantur, quam eos quos persequebantur. Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus
Abbreviated transcription (Latin):
num huius intellegentiae documentum .⁊ anima iusti sedes sapientiae.⁊
Ergo quia isti facti sunt iusti qui in eum crediderunt iustificati exfide
facti sunt sedes ipsius: Sed & in ipsis iudicans ex ipsis & dirigens eos: quarẽ
quia mansuetos inuenit. ueluti iuimenta mitta mitia non recalcitrantia.
Non collum superbum aduersus iugum eius excutientia. non flagellum
eius recusantia.: facta sunt iumenta eius bona mansueta. & meruerunt
quod dictum est in alio psalmo. dirig& mites inuidicio. docebit mansuetos
uas suas. : Propterea ergo illis nubes &caligo. quia no
te eum praeibit . & inflammabit incircuitu in imicos eius. Non arbrtror
de illo igne dici. inquem mittendi sunt impii. illa ultima iudicii sententia.
quibus ad sinistram separatis. sicut in euangelio lectum meminimus. dic¬
turus est : Ite in ignem aeternum . qui praeparatus est diabolo &angelis eiꝰ:

Expanded text:
num hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» num hujus intelligentiae documentum. «Anima justi, sedes sapientiae.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia note eum praeibit, et inflammabit in circuitu inimicos ejus?» Non arbitror de illo igne dici, in quem mittendi sunt impii illa ultima judicii sententia, quibus ad sinistram separatis, sicut in Evangelio lectum meminimus, dicturus est, «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» :
Abbreviated transcription (Latin):
& iudicium fidelibus. qui in eum crediderunt.: Illi enim persuperbiam
nanuiderunt. illi perhum ilitatem dirigi meruerunt .: Audi nubes & ne¬
bulam. & audi iustitiam & iudicium : Ipsedñsait. In iudicium ego in
hunc mundum ueni. ut qui non uident uideant. & qui uident caerifiant.
quid est qui uident caeci fiant᷑. qui sibi uidere uidentur. quise sapientes
putant qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam. ipsi caeci fiant.
Ipsi non intellegant. ⁊ Qui autem non uident uideant. quicaecitatem con¬
fitentur. inlum inari mereantur ⁊ Sic ergo incircuitu eius nubes &caligo.
his qui eum non cognouerunt : Confitentibus autem & humuliantibus
se iustitia & iudicium directio sedis eius.: Sedem eius di cit ipsosquun
eum crediderunt. : De ipsis enim sibi fecit sedem quia in eis sed& sapientia.
filius enim dĩ. sapientia dĩ est.⁊ Audiuimus autem exalia scriptura. mag¬

Expanded text:
et judicium fidelibus, qui in eum crediderunt: illi enim per superbiam et judicium fidelibus, qui in eum crediderunt: illi enim per superbiam non viderunt, illi per humilitatem dirigi meruerunt. Audi nubes et nebulam, et audi justitiam et judicium. Ipse Dominus ait: «In judicium ego in hunc mundum veni, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant» . Quid est, «qui vident caeci fiant?» Qui sibi videre videntur, qui se sapientes putant, qui non sibi arbitrantur necessariam medicinam, ipsi caeci fiant, ipsi non intelligant. Qui autem «non vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum crediderunt: de ipsis enim sibi fecit sedem, quia in eis sedet Sapientia; Filius enim Dei, Sapientia Dei est . Audivimus autem ex alia Scriptura mag
Abbreviated transcription (Latin):
t& terra. locundentur in sulae multae. : Est quidem quia uerbum dĩ non in
sola continenti terra predicatum est. sed etiam in insulis quae constitutae
inpletae sunt insulae. ⁊ Verum tamen possunt & in figura recte accipi in¬
sulae omnes ecclesiae : Quare insulae . : quia circum latrantur fluctibus
omnium temptationem.⁊ Sed quo modo insula undique circum strepentib
fluctibus tundi potest frangi non potest. magis magisq ipsa frangit fluc¬
tus uenientes . quam frangitur ab eis. sic etecclesia dĩ. pullulantes pertotum
orbem terrarum. passae sunt persecutiones undiq frementium in fidelium⁊
Etecce stant in sulae. etiam placatum est mare: Iocundentur in sulae multae :¬
Nubes & caligo in crcuitu eius : iustitia & iudicium directio sedis eius⁊
quibus nubes & caligo incircuitu eius. quibus iustitia &iudicium direc¬
tio sedis eius: Nubes & caligo impiis qui eum non intellexerunt .: iustitia

Expanded text:
tet terra, jucundentur insulae multae.» Est quidem, quia verbum Dei non in tet terra, jucundentur insulae multae.» Est quidem, quia verbum Dei non in sola continenti terra praedicatum est, sed etiam in insulis quae constitutae Impletae sunt insulae. Verumtamen possunt et in figura recte accipi insulae, omnes Ecclesiae. Quare insulae? Quia circumlatrantur fluctibus omnium tentationum. Sed quomodo insula undique circumstrepentibus fluctibus tundi potest, frangi non potest, magisque ipsa frangit fluctus venientes, quam frangitur ab eis: sic et Ecclesiae Dei pullulantes per totum orbem terrarum, passae sunt persecutiones undique frementium infidelium, et ecce stant insulae, et jam placatum est mare. «Jucundentur insulae multaeNubes et caligo in circuitu ejus; justitia et judicium directio sedis ejus.» Quibus «nubes et caligo in circuitu ejus?» Quibus «justitia et judicium directio sedis ejus?» Nubes et caligo impiis, qui eum non intellexerunt; justitia