comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coudicio forte post decemuum ex
legata s minus decem quia int¬
eruallum temporis et interusu¬
rium huius te spacii imnorem fa¬
cit quantitatem decem  situti le¬
gata non debebuntur nisi deduc¬
to ere aueno aliquid supersit nec
mortis causa donationes debebũ¬
tur s infirmabuntur per es alie¬
num quare si modicum es alienũ
interueniat ex re mortis causasi¬
bi data nichũ aliquis consequit᷑¬

Expanded text:
condicio post decennium forte legata, sed minus decem, quia intervallum temporis et interusurium huius spatii minorem facit quantitatem decem. Sicuti legata non debentur, nisi deducto aere alieno aliqmortis causa donationes debebuntur, sed infirmantur per aes alienum. quare si immodicum aes alienum interueniat, ex re mortis causa sibi donata nihil aliquis consequit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tempetiuẽ stipłati eeñt uł ꝓ¬
misissent ꝗ si societas int̾ eos
nlła fuisset in pendenti esse in
siqua sunt in bonis defuncti secund¬
um rei uolũtatem estimand aerunt
hosc est secundum presens pretiu
nec quicquam formali precio eoꝵ¬
estimandum esse sciendum est

Expanded text:
partem pecuniae stipulati essent uel promisissent: quod si societas inter eos nulla fuisset, in pendenti esse, in si qua sunt in bonis defuncti, secundum rei ueritatem aestimanda erunt, hoc est secundum praesens pretium: nec quicquam eorum formali pretio aestimandum esse sciendum est
Abbreviated transcription (Latin):
res institutus fit non statim me
locupletiorem effectum dici potest¬
cum multis casibus accidere possit
ne uissu nostro adeat nobis acqui
rit certe cum adierit. est autem
pieposterum aute nos locupletes
dici quam acquisierimus Cuins
tebitor soluento non est m̃ hab
in bonis quantum ex uenditione¬
non nullam camen pietu uarie¬
tatem ioca et tempora afferunt
nec enim tantidem rome ⁊ in hy¬
spania oleun estimabitur nec
tantitem quanti secundis fructi¬
bus dum hec quoq nec ex mo¬
mentis temporum nec ex ea que
raro accidat uarietate pietia co¬
nstituantur U lpianus. ai¬
lucio ticio decem dare dampnax
esto ⁊ quantoquidem uimus ꝑ
legem faclcidiam capere potest
tanto amplius ei dare dampnax
esto sentencie tantum testator

Expanded text:
utus sit, statim me locupletiorem effectum, cum multis causis accidere possit, ne iussu nostro adeat: adquirit nobis certe cum adierit, esse autem praeposterum ante nos locupletes dici, quam adquisierimus.Cuius debitor soluendo non est, tantum habet in bonis, quantum exigere potest.Nonnullam tamen pretio uarietatem loca temporaque adferunt: nec enim tantidem Romae et in Hispania oleum aestimabitur nec tantidem, quanti secundis fructibus, dum hic quoque non ex momentis temporum nec ex ea quae raro accidat caritate pretia constituantur. 64 Ulpianus Lucio Titio decem dare damnas esto et quanto quidem minus per legem Falcidiam capere poterit, tanto amplius ei dare damnas esto', sententiae testatori
Abbreviated transcription (Latin):
temereditatum computacio¬
nis in alimentis faciente haue fo¬
rmami inesse ulpianus stribit ut
a prinia etate nsq ad annumui¬
cesimum quantitas alimentoru
quantitatis fal prestetur ab an¬
nis uero iugiñti usq ad annum

Expanded text:
ereditatium Computationi in alimentis faciendae hanc formam esse Vlpianus scribit, ut a prima aetate usque ad annum vicesimum quantitas alimentorum iusque quantitatis Falcidia praestetur, ab annis vero viginti usque ad annum
Abbreviated transcription (Latin):
Id autem quod condici¬
onis implende causa uel a co¬
herete uel a legatario uel a sta¬
tulibero datur in falcidia non
impucatur quia mortis causa
causa capitur sane si a statu¬
libero peculiares nummos re¬
cipiat pio sua parte quadranti
eos imputare debet quia pio
ea parte non moitis causa ca¬
pere set hereditario uire habe
re eos intelligitur qua racione
placuit legata que legatarii
non capuint cum apud here¬
tes sb̾sederint hereditario iure
apud eos manere intelligi. et
ideo quadranti imputanda n¬
et quicquam iuteresse utrum
statim ab nicio legatum non

Expanded text:
Id autem, quod condicionis implendae causa vel a coherede vel a legatario vel a statulibero datur, in Falcidia non imputatur, quia mortis causa calibero peculiares nummos accipiat, pro sua parte quadranti eos imputar‹e› debet, quia pro ea parte non mortis causa capere, sed hereditario iure eos habere intellegitur.Qua ratione placuit legata, quae legatarii non capiunt, cum apud heredes subsederint, hereditario iure apud eos remanere intellegi et ideo quadranti imputanda, nec quicquam interesse, utrum statim ab initio lega
Abbreviated transcription (Latin):
dem S iticio mauos singłos
os hẽat ino quid̾ ticio tãtait
tẽ estiãre debeat qũati uẽire id
legatũ pt̃ in inc̾co posito quã¬
diũ uicturiis sit ticius mortu¬
o aut̃ ticio nõ aliud spectaride¬
beat quã qd̾ hr̃s ex ea cã debu¬

Expanded text:
m Titio in annos singulos os habeat, uiuo quidem Titio tanti litem aestimare debeat, quanti uenire id legatum potest, in incerto posito, quamdiu uicturus sit Titius: mortuo autem Titio non aliud spectari debe
Abbreviated transcription (Latin):
dit ¶uend̾e aũ uł em̃e iussus
c̾to p̾tio fuudũ aliã ue quãpi
is mĩoris ue sit res ea quãtita¬
te quã quo p̃cio testator acci¬
ꝑit dari ue uissit s ut eĩ quid̾
portõni que legatis dedudisf¬
acienda erit ampliꝰ deducetur
quippe nõ nri cã capit id pre¬
cium s eo deducto p̃ciũ relici¬
qũ legatũ esse intiłectũ est ꝓͥp¬

Expanded text:
dit.Uendere autem uel emere iussus certo pretio fundum aliamue quampiauris minorisue sit res ea quantitate, quam quo pretio testator accipi dariue iussit, sed ut ei quidem portioni, quae legatis deductis facienda erit, amplius deducetur: quippe non nostri causa capi id pretium, sed eo deducto pretium reliquam legatum esse int
Abbreviated transcription (Latin):
plac p̃ciũ eius ut es alienũ dedn¬
tiue pt̃ s ⁊ si aliud p̃terea capi¬
at legatarius adhuc fuus totus
gato retinẽdam ne nupediatur
ub̾tas s siincertũ sit an ub̾tas p̃¬

Expanded text:
placet pretium eius, ut aes alienum, dedutive potest. sed et si aliud praeterea capiat legatarius, adhuc servus totus gato retinendam, ne impediatur libertas. Si incertum sit, an libertas pr
Abbreviated transcription (Latin):
s eiꝰ quãti re u̾a id fuit ꝗ petitũ eͥ
nam id ꝗ pene cã accreuit in le.
h̾is cũ em̾e nisi infinito p̃cio nõ
possi emit mlłto płis quã qũatie¬
rat q emptore effcm̃ est ut legͣ¬
tarũ ad legẽ fal. reuocarẽtur q̃¬

Expanded text:
s, quanti re uera id fuit quod petitum est: nam id quod poenae causa adcreuit in legeeres cum emere nisi infinito pretio non posset, emit multo pluris, quam quanti erat, qua emptione effectum est, ut legatarii ad legem Fal
Abbreviated transcription (Latin):
porcõ eius quãtitatis sum̾etur
que ui bõĩs fuit eo tp̃r quo test¬
acor decessit nec ad ĩminuen¬
dam eã quicquã dap̃na pͦm in¬
cidenda ꝓficiẽt res tñ que in¬

Expanded text:
portio eius quantitatis sumetur, quae fuit in bonis eo tempore quo testator decessit, nec ad imminuendam eam quicquam damna postea incidentia proficient.Res tamen, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
actõnes nich in bonis rei tefũ¬
cto eo detrahũt s nec in actoris
quid̃ bouis defũcto eo miursaꝵ
dies menses ãuos ue singłoẜ a¬
licui quo adiunat debeatur ⁊¬

Expanded text:
actiones nihil bonis rei defuncto eo detrahunt. sed ne in actoris quidem bonis defuncto eo iniuriarum dies menses annosue singulos alicui quoad uiuat debeatur. e
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe ⁊ lib̾tatẽ suo nõdaẽ si ꝑtede¬
bita accepta ⁊ ad legata cẽꝑare ⁊
lib̾tatẽ impone̾ nõ cogr᷑ suũ for¬
te de se male mitũ cogatur maũ¬
mitt̾e qͥd gͦ si solo h̾ide eod̾ insti¬
tuto idem lib̾tus pecierit si sb̾sti¬
tutũ he̾bit eq̃ decreti rem ediũ
poc̾it ꝓced̾e ut accepta debita por¬
cõne cet̾a ꝑs ad sb̾stitutũ ꝑuẽi¬
at ita ut si foite fuꝰ redimi potu¬
isset prãretur lib̾tas cessãte uͦ
sb̾stitutõne prõnũ hĩditatẽ lib

Expanded text:
libertatem seruo non dare: sed parte debita accepta et legato temperare et libertatem imponere non cogi, ne seruum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad substitutum perueniat ita, ut, si forte seruus redimi potuisset, praestaretur libertas: cessante uero substitutione patronum hereditatem lib
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝑ pollicet᷑ bus qͥ defũcto mortistẽ¬
ꝑe cogͣti funt nã ꝗ in ꝯsuetudinene¬
potes cogͣti applłant᷑ ⁊̃ eori pꝰ quoꝵ¬
onẽ pociꝰ accidit᷑ si quis p̃gnãtemu¬
xorẽ reliqͥsset ⁊ mrem̃ ⁊ sororẽ siuiua
uxore mr̃ mortua fuiss dem̃ uxor
mortuũ peꝑisset ad sororẽ sosa łi¬

Expanded text:
 pollicetur his, qui defuncto mortis tempore cognati fuerint. nam quod in consuetudine nepotes cognati appellantur etiam eoἀναφορικῶς accidit.Si quis praegnatem uxorem reliquisset et matrem et sororem, si uiua uxore mater mortua fuisset, deinde uxor mortuum peperisset, ad sororem solam legi
Abbreviated transcription (Latin):
Pauł G radus cogͣtõnis
alii suꝑioris ordis sũt alũ asfiuitati
sũ a lat̾e  Suꝑioris ordis
sũt ꝑ ẽtes ĩfioris ubi ex tusu̾so sũ a
late frẽs ⁊ sorores lib̃ q eoꝵ si suꝑ

Expanded text:
ciale.Gradus cognationis alii superioris ordinis sunt, alii siue a latere. superioris ordinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transuerso siue a later
Abbreviated transcription (Latin):
uł duos prũos mꝰ ex hiis unũ filiũ
aͣs duos reliqͥt hr̃ditas ma in tres
ꝑtes diuid ꝑui aũt refert agna¬
tus hͥ natuntatẽ anadoptõne sit
qĩtus nã qͥ adoptat᷑ id̾ sit agͣtus
ditatẽ hebit̃ uł ipĩ ei lima hr̃

Expanded text:
uel duos patruos, unus ex his unum filium, alius duos reliquit: hereditas mea in tres partes diuidetur.Parui autem refert, adgnatus hic natiuitate an adoptione sit quaesitus: nam qui adoptatur isdem fit adgnatus, editatem h
Abbreviated transcription (Latin):
ad limã hĩditatẽ is qui in ut̾o fũ
adnuttit᷑ si fuit editꝰ inde sol re¬
morari in seq̃tes sͥ agnacos qͥb
hũs qui inꝑari gradu sut̃ utpu¬
unꝰ natꝰ est qui in ut̾o est. ẽ aũt
tractatũ ꝓ qua ꝑte faciat qr ex¬

Expanded text:
imam hereditatem is qui in utero fuit admittitur, si fuerit editus. inde solet remorari insequentes sibi adgnatos, quibus his qui pari gradu sunt, ut puunus natus et qui in utero est.Est autem tractatu
Abbreviated transcription (Latin):
repudiatõm adhͨ demꝰ successõnẽ
ꝓpone hrdem scͥptũ rogatũ restit¬
uerehĩditatem repudiasse eã cũ
nicħominꝰ ꝯplłi potuit adire hr̃di¬
tatẽ ⁊ restituere ut diuꝰ piꝰ ẜꝓsit
finge eũ suꝑiuxisse cet̾um dieb u̾¬
bigrã interim ⁊̃ ꝓximũ decessis¬
se mox ⁊ eũ qui erat rogatꝰ resti¬
tuerẽ dd̾ post̾iorẽ admitti cũ hon̾e

Expanded text:
repudiationem adhuc demus successionem. propone heredem scriptum rogatum restituere hereditatem repudiasse eam, cum nihilo minus compelli potuit adire hereditatem et restituere, ut diuus Pius rescripsit: finge eum superuixisse centum diebus uerbi gratia et interim proximum decessisse, mox et eum, qui erat rogatus restituere: dicendum posteriorem admitti cum one
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutatõ ut ꝓ aui frẽ abauie fr̾e
ꝓponas amita maxiã e̾ ab aui so¬
⁊ or prĩs uł mrĩs amita maior ce¬
t̾a ut in pr̃uo maximo ĩ mutato
hͥ tũ ut uͥ ẽ abami fr̃ põat᷑ abauiso¬

Expanded text:
immutato, ut pro abaui fratre abauie fratrem ponas. amita maxima: ‹ea› est abaui soror, patris uel matris amita maior: cetera ut in patruo maximo immutato hoc tantum, ut ubi est abaui frater ponatur abaui so
Abbreviated transcription (Latin):
si qua rõne senat᷑ cenfuit ut
restituiei ex treblłi auo hrditas
possit qͣ rõne alio senat᷑ ꝯsłto
hidib eis iustitutis a lib̾to accͥi¬
rere hrditatẽ ꝑmssũe̾ita ⁊ bo

Expanded text:
sed qua ratione senatus censuit, ut restitui eis ex Trebelliano hereditas possit: qua ratione alio senatus consulto heredibus eis institutis a liberto adquirere hereditatem permissum est: ita bo
Abbreviated transcription (Latin):
ti andebeat audiri uolũs reuocaẽ
s nlło pcõ erit audiẽdus frausn.
iñ dap̃no accip᷑ peciũ ario¶ssi fo ¶
ite res ⁊ uiliꝰ distracta sit ⁊ pciũ alii
donatũ ut̾q faui ao iũditõ que

Expanded text:
ti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario.Sed si forte et res uilius distracta sit et pretium alii d
Abbreviated transcription (Latin):
sus omĩs ĩ ꝑtem sͥ debitã sũ faui¬
bitriũ iuditis uideamꝰ ⁊ ĩ reqͥdi
stracta deferri ꝯditõ d ẽptori u
fraudemꝰ p̃tõ ep̃torem maxiẽcũ
de tolo eiꝰ nõ disputet᷑ s de dololi¬
¶u̾tiss si em̾it in fraudẽ prõnilib̾¬

Expanded text:
rsus omnes in partem sibi debitam siue Fauibitrium iudicis, uideamus. et in re quidem distracta deferri condicio debet emptori, ufraudemus pretio emptorem, maxime cum de dolo eius non disputetur, sed de dolo liberti.Sed si emerit in fraudem patroni libe
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ueĩt qͥ nõ fuit solũedo eoq ĩe u¬
tim᷑ gͥ creditor nõ pot̾it. faͥ. ꝯuẽiri
tõnis cã int̾ueĩt erit fauiauelotꝰ¬
si ⁊̃ si mãdator extitit ꝓ aliqͦ ub̾at᷑
uiaua ꝯpetit tñmi huĩs q̃ d muidiũ¬

Expanded text:
teruenit, qui non fuit soluendo: eoque iure utimur. igitur creditor non poterit Fauiana conueniri:tionis causa interuenit, erit Fauianae locus.Sed et si mandator extitit pro aliquo libertus, uiana
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾e bñs matitutꝰ repudi legatũ tib̾¬
to relcm̃ necne nã ⁊ si de lege fal
ẽ qratur tale legatũ quãuis repu¬
diatũ mn quadrantẽ h̃ditatis mmi¬
putatur legatario I dem
ei exlñdatõ ad rona nb̾toꝵ anitoꝵ¬

Expanded text:
res institutus repudiet legatum liberto relictum nec ne: nam et si de lege Falcidia quaeratur, tale legatum quamvis repudiatum in quadrantem hereditatis imputatur legatariis. Idemei exheredatio ad bona libertorum avito
Abbreviated transcription (Latin):
actõnis diẽ abiresS siputa q̃re¬
te ĩiuriaꝵ uł siłem m̃stituere no¬
luit nõ pt̃ prõnꝰ ob eã rẽ faniã¬
¶na exꝑirisatsi tͣaseg̾it in frau¬
¶S si uib̾tus filiã docauit ħ ip̃õ ꝙ
totauit nõ ui᷑ fraudare prõnũ

Expanded text:
actionis diem abire.Sed si puta querete iniuriarum uel similem instituere noluit, non potest patronus ob eam rem Fauiana experiri.At si transegit in frau.Sed si libertus filiam dotauit, hoc ipso, quod dotauit, non uidetu
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃e nati nẽpos ex filio ꝑtis ex fi
a nob fu̾s aut̃ mei nepos ꝑtĩs qr
me prũũ magnũ applłãt frm̃so¬
int̾ se ꝯsob̾ni sũt ab uepos ptis
hii sũt ꝓnepotis ptis. filiꝰ ia. nẽ¬
potĩs ꝑtis ue nepos neptis filiĩ.
ex filio natiuł ex filiã nati. nep¬
te uł ex alionat᷑a ł ex filia acce¬
ꝑtis ut ad singłas ꝑs gradu descẽ¬
damꝰ sic filiꝰ nepos ꝑ uepos. ab ne¬

Expanded text:
matre nati neptis ex filioneptis ex fila nobis. fratris autem mei nepos neptisque me patruum magnum appellainter se consobrini sunt. abnepos, abneptis: hi sunt pronepotis proneptis filius filia, nepotis neptisue nepos neptis, filii ex filio nato uel ex filia, nepte uel ex filio nata uel ex filia acceptis, ut ad singulas personas gradu descendamus sic. filiusneposproneposabne
Abbreviated transcription (Latin):
pit mum̾iꝰ iᷤ tñ ꝙ emit si malit rẽ
restituere nõ aͥs restituet ꝗͣ si p̃ciũĩ¬
ꝗ num̃auit recipiatꝰ qͥ dgͦ si delegͣo¬
tus ep̃tor soluit ei cui donabat li
lit ab ep̃tõne discet̾es si nuituã pe e¬
cuĩam lib̾tus in frandẽ prõni aceꝑͤ
an fauiana loꝯh̾eat uideamꝰ ⁊ ꝙ

Expanded text:
i malit rem restituere, non alias restituet, quam si pretium quod numerauit recipiat. quid ergo, si delegatus emptor soluit ei cui donabat liblit ab emptione discedere.Si mutuam pecuniam libertus in fraudem patroni acceperit, an Fauiana locum habeat, uide
Abbreviated transcription (Latin):
tcm̃ sit atq ita res ꝑ applłonem
excͣcta ect̃ defũcta medio tp̃i pĩo¬
ni filia quã lib̾tus hr̃dem instit¬
uat falio młierit fuabit diuuus
martꝰ eã ꝑtẽ bonori quã filia pa¬
troniuł uire intestati si iuxissi
hiẽ potu̾it I dem

Expanded text:
ncia dictum atque ita res per appellationem extracta esset, defuncta medio tempore patroni filia, quam libertus heredem instituerat, filio mulieris seruauit diuus Marcus eam partem bonorum, quam filia patroni uel iure intestati, si uixisset, habere potuit. 43 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Sufficit eñi prõno si nichil de suo in ne¬
cẽ eius ubertus alienauit nõ oi nõ acci¬
siuit promde ⁊ si cũ sb̾ cõditõne ei le¬
gatũ esset id egit ne ꝯditõ existet uei
oi sb̾ ꝯditõne stipłatus fu̾it maluit de¬
ficere ꝯditõnem dicendũ est fauianam
cess are ¶. Quod si ⁊ c̃¬

Expanded text:
sufficit enim patrono, si nihil de suo in necem eius libertus alienauit, non si non adquisiit: proinde et si, cum sub condicione ei legatum esset, id egit, ne condicio existeret, uel, si sub condicione stipulatus fuerit, maluit deficere condicionem, dicendum est Fauianam cessare.Quid si
Abbreviated transcription (Latin):
pioni filiꝰ ⁊ħ ꝯtĩgit pr̃m uita cet̾m
si ille nõ eẽt nich ei ꝓdess assigͣcõ
ad diminuẽdꝰ iꝰ alt̾ius ꝓr̃õmi falii¬
posse aũt̃ ⁊ nepoti assigri c̾tũ est ⁊̃
potẽ possit qͣi dnos h̾eat in pt̃ate
at ⁊̃ ei qͥ inptãte recasurꝰ est assi

Expanded text:
tingit patrui uita: ceterum si ille non esset, nihil ei prodesset adsignatio ad deminuendum ius alterius patroni filii.Posse autem et nepoti adsignari certum est et potem, possit, quasi duos habeat in potestate, a
Abbreviated transcription (Latin):
mo ⁊ sisic adut qͣiͣ ex debita portõ¬
ne institutꝰ mox aꝑꝑuit eũ mino¬
rem ꝑcem quã sꝑauit accepisse
eqͥssimũ est admitti eũ ad suũ au¬
xiliũ s ⁊ sitestator ꝯuẽisset hĩdẽ
ut qͥ legatũ solu̾etur mox penit¬
uisset puto eũ posse adinuari Si
piõnus legatũ sͥ relictum agno¬

Expanded text:
uasi ex debita portione institutus, mox apparuit eum minorem partem quam speravit accepisse, aequissimum est admitti eum ad suum auxilium. sed et si testato convenisset heredem, ut sibi legatum solveretur, mox paenituisset, puto eum posse adiuvari. Si patronus legatum sibi relictum adgno
Abbreviated transcription (Latin):
lia si iuueret ¶ Si filus ub̾ti his ab
eo insticutus austinuit quãnis noĩe
sit hr̃s pr̃onus admittitur s ⁊ si ꝑin
integrũ restitutõnem is qͥ mixtus
est pĩne hr̃ditati uł adut hrdĩtatẽ
abstinuit se pot̾it quis prõnũ ad¬
mittere prõnus pr̃õmiq lib̾i ⁊ si

Expanded text:
lia, si uiueret.Si filius liberti heres ab eo institutus abstinuerit, quamuis nomine sit heres, patronus admittitur.Sed et si per in integrum restitutionem is, qui mixtus est paternae hereditati uel qui adit hereditatem, abstinuerit se, poterit quis patronum admittere.Patronus patronique li
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾stituit filio qͥsqͥs sibi hĩs erit ex
supͣscͥptis sb̃stituit ticius obmisit
hr̃ditatem meniꝰ adiit maoituo de¬
ude fiio putãt mag̃ ut ei soli ex
sb̾stitutõne deferri pupilli hĩdi¬
tatẽ qui pũs qͦ hĩditatem adie

Expanded text:
s sibi heres esset ex supra scriptis, substituit: Titius omisit hereditatem, Maevius adiit. mortuo deinde filio putat magis ei soli ex substitutione deferri pupilli hereditatem, qui patris quoque hereditatem adie
Abbreviated transcription (Latin):
gatarii nõ posse adire h̃ditatem
hanc ꝑ ħuerũ essesticũ hr̃dem nou
eẽ ⁊ ex seqñtsb u̾bis lib̾tatem illi
comipet̾e cũ unus gradus uiͣ quid gͦ
si nõ adiet r ticius iñcipi ex sb̾stĩ¬
tutõne sticus ub̾ ⁊ hr̃s esse porroqͣ¬
diũ nõ adiert uissu legati nec ex cã

Expanded text:
gatarii non posse adire hereditatem, ac per hoc uerum esse Stichum heredem non esse et ex sequentibus uerbis libertatem illi competere: cum unus gradus uidetur. quid ergo, si non adierit Titius? incipiet substitutione Stichus liber et heres esse. porro quamdiu non adit iussu lega‹ta›rii, nec ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
cio fid̾iꝰ relinquo q̃ro cũ filius pri
his excitĩt eo ꝙ intra pub̾tacẽ mor¬
tuo fr̃ẽ testatoris ex sb̾stitutõne ħ¬
filio impub̾e defuc̃to ea q̃ cestator
ri uolo cũ uerũ sit eum cestatori
hĩdem extitisse ceuola

Expanded text:
commissum relinquo'. quaero, cum filius patri heres exstiterit eoque intra pubertatem mortuo frater testatoris ex substitutione herfilio impubere defuncto ea quae testator ri uolo', cum uerum sit eum et testatori heredem exstitisse. 47 Sca
Abbreviated transcription (Latin):
ui duos impub̾es filios hrdes reliq̃¬
rat ita sb̾stituit si ambo mortui
essent dem̃ pm̃i pꝰ mortẽ prĩs simł
ꝑierũt due hĩditates sb̾stituto de¬
ferãtir s si diu̾sis tpr̃ĩb uita dece¬
dant in hrditatẽ nonissimi ꝑũ
frĩs eius qui añ mortuꝰ est h̃idita¬
tem sb̾stitutꝰ nueĩet s si inrorem¬

Expanded text:
Qui duos impuberes filios heredes reliquerat, ita substituit, si ambo mortui essent: deinde pueri post mortem patris simul perierunt: duae hereditates substituto deferuntur. sed si diversis temporibus vita decedant, in hereditate novissimi pueri eius fratris, qui ante mortuus est, hereditatem substitutus inveniet: sed in r
Abbreviated transcription (Latin):
dem Et si cc tabłas prĩs petita
⁊ ip̃e ⁊ filiꝰ plus exceptis deb̾ei hiis
ꝯseqñs esse existimo ut si im̃pu
semis ei ablatꝰ sit sb̃stitutꝰ in ꝑtẽ¬
bonoꝵ legati noĩe ex hon̾etur
ut q̃ admod̾ portõ que ꝑ bo pos.¬
accessit auget legata ita ⁊ ħ que
gradus hĩdũ fac̾e utputa sulle ħ¬
es nõ erit ille hr̃s esto ⁊ deinceꝑs
płes ut nouissiõ loco m̃ sb̾sidum¬

Expanded text:
m Etsi contra tabulas patris petita et ipse filius plus exceptis deberet. his consequens esse existimo, ut, si impubsessionem semis ei ablatus sit, substitutus in partem legati nomine exoneretur, ut, quemadmodum portio, quae per boaccesserit, auget legata, ita et hic gradus heredum facere, puta: "si ille heres non erit, ille heres esto", et deinceps plures, ut no
Abbreviated transcription (Latin):
testate alterũ non ⁊ ulłet utͣmq
ex equis ꝑtib hrdem hi̾e ⁊ si qͥs ex
hiis impubes decessisset ad eiue alt¬
um ꝑtẽm transsire ex consilio late¬
in potãte h̾ebat solum hr̃dem fetit
⁊ ab eo alt̾i suam dumidiã partem
h̾rditatis cũ in suam tutelam uenis¬
set legauit qd̾ si is qͥ in potãte sua
eẽt impubes decessisset alterũ h̾rdẽ
ei sb̾stituit flio impub̾i in singłas

Expanded text:
t utrumque ex aequis partibus heredem habere et, si quis ex his impubes decessisset, ad alterum partem eius transferre: ex consilio Labein potestate habebat solum heredem fecit et ab eo alteri dimidiam partem hereditatis, cum in suam tutelam uenisset, legauit: quod si is, qui in potestate sua esset, impubes decessisset, alterum heredem ei substituit.Filio impuberi
Abbreviated transcription (Latin):
ue etatĩs tp̃e sb̃stituere ꝑotest ut
puta si fuius meus int. anñ .x.
decessit ticiꝰ ei hr̃s esto itaq ⁊ il
diui̾sos sb̾stituat post finẽ etatis
auuũ decessit ticiꝰ hĩs esto si post

Expanded text:
tituere potest, ut puta "si filius meus intra annum decimum decesserit, Titius ei heres esto". Itaque et si diversos substituat post finem aetatis, annum decesserit, Titius heres esto: si post
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si filiꝰ intra ꝑub̾tatem decessics
filiam einsdem sbͥstituit s fllie si
aute quam nub̾et decessisset ux¬
orem suã ⁊ sororem suã sb̾stituit᷑
q̃ro cũ filia pubes pͥor decesserit de¬
inde fr̃ eius impubes an filii hĩdi¬
tas ad uxorem ⁊ sororemi iure sb̾¬

Expanded text:
 si filius intra pubertatem decessisset, filiam eidem substituit: sed filiae, si antequam nuberet decessisset, uxorem suam, item sororem suam substituit. quaero, cum filia impubes prior decesserit, deinde frater eius impubes, an filii hereditas ad uxorem et sororem tes
Abbreviated transcription (Latin):
x fcõ qͣr qui filiuĩ h̾e̾bat mutum
pͥnł̾em impetramt a pͥncipe ut
ticiũ mutus duxit uxorem post
tpietai uerũ uolũtatem pͥncipis
inspiciens potest dici eatenꝰ id eũ
tribuere uoluisse quatenꝰ filius
euis in eadem ualitudiẽ ꝑseu̾ass
utq̃ admodũ iure cuali pub̾tate
finitur pupillare testm̃ ita prin¬
ceps imitatus sit uĩs in eo qui ꝑ̃p̃
infirmitatẽ nõ pͭ cestari nã ⁊ si

Expanded text:
 qui filium habebat mutum puberem, impetrauit a principe, utituit Titium: mutus duxit uxorem post terpretari: uerum uoluntatem principis inspicientibus potest dici eatenus id eum tribuere uoluisse, quatenus filius eius in eadem ualetudine perseuerasset, ut, quemadmodum iure ciuili pubertate finitur pupillare testamentum, ita princeps imitatus sit ius in eo, qui propter infirmitatem non potest testari. nam et si
Abbreviated transcription (Latin):
a bona filio sb̾stitutus iure cõi ca¬
piet posteã aũt etatẽ ex priuiłiõ
nulitũ prĩs duntaxat cum fructi¬
bus inuentis in h̃rditatem
gauit rursus a sb̾stituto filii lib̾ur
eẽ iussit lib̃ erit qi legato ademp¬
to nã ⁊ in legato ⁊ in test̾is nonis¬
sima scͥptura erit inspĩcienda sicͣ

Expanded text:
a bona filio substitutus iure communi capiet, post eam autem aetatem ex priuilegio militum patris dumtaxat cum fructibus inuentis in hereditate.gauit, rursus a substituto filii liberum esse iusserit, liber erit quasi legato adempto: nam et in legato in his testamentis nouissima scriptura erit
Abbreviated transcription (Latin):
dem obĩdi sb̾stitutꝰ priusquã
hrditatem a diret aut ꝗditõ sõstit¬
utõnis existeret uita decessit ad sb̃¬
stitutũ eius siue añ sb̾stitutõnem
siue pꝰea sb̾stitutꝰ sit utͣq portõ ꝑ¬
tinebit nec int̾erit pͥor sb̾stitut᷑
post institutũ an antea decedat¬
¶ Ex hus ubis eos ꝙ muicẽ sb̃stituo
non adeũtis portõ scͥptis hrdib ꝓ
modo sibi uł alus quesite portõnis
defertur. C ũ filio uł nepotĩ cpuilo¬
stitutõ prpularis fit uritã ¶ꝙ sihr̃¬
dem pĩfiliũ rogau̾it si impubes diẽ
suũ obient ticio ħiditatem suã rest¬
icuere łimũ hr̾dem fili salua falcid̾
cogñdũ pris h̾rditatem ut ad impu
b̾em fid̾ĩꝯmissũ pͦost mortem eiusd¬
ato restituere placuit nͣ aͣd t̾uandũ
cum sb̾stitutõnis ꝯditõ pub̾em etatẽ
si nõ uire ualuit ea scͥptura quam
tas portõnes ꝯuĩctis płib seꝑatim
dedit ac post omnem institutõnis or¬
dinem ita scͥpsit quos om̃s mõs hr̃des

Expanded text:
edi substitutus priusquam hereditatem adiret aut condicio substitutionis existeret, uita decessit. ad substitutum eius, siue ante substitutionem siue postea substitutus sit, utraque portio ptinebit nec intererit, prior substitutus post institutum an ante decedat. Ex verbis "eosque invicem substituo" non adeuntis portio scriptis heredibus pro modo sibi vel alii quaesitae portionis defertur. Cum filiae vel nepoti, qui lostitutio pupillaris fit irrita. Quod si heredem filium pater rogaverit, si impubes diem suum obierit, Titio hereditatem suam restituere, legitimum heredem filii salva Falcidia cogendum patris hereditbere fideicommisso post mortem eius dato restituere placuit, nec aliud seruandum, cum substitutionis condicio puberem aetatem si non ualuit, ea scriptura, quam etas portiones coniunctis pluribus separatim dedit ac post omnem institutionis ordinem ita scripsit: 'quos heredes meos
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ub̃os hoñib h̾rditarus nõ
sponte susceptis lib̾are nõ inuitos
ab h̾rditate remou̾e p̃sertim ꝗ re
tris hĩditatem itaq legata dũtaxat
ex fis tabłis pr̃ari debent hĩta rõne
facultatũ in falcidia nõ prĩs ut ał

Expanded text:
tum est liberos oneribus hereditariis non sponte suscept‹i›s liberare, non inuitos ab hereditate remouere, praesertim quod remtris hereditatem. itaque legata dumtaxat ex secundis tabulis praestari debent habita ratione facultatium in Falcidia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣiͣ debitorẽ ꝯuẽiri posse maxĩe pꝰ
ꝯscitutõnem diuipii queh induxit¬
Nupt᷑a duob filiis suis hũs qͦs ex
pͥore nim̃io hebat mãdauit ut
.ix. que doti dabat stipłarent᷑ in
om̃em casum quo solui possit m̾
uat᷑ ꝯstante m̾m̾io uno ex filu̾s
mortuo uxor ꝑ epłam petit a su¬
ꝑstite filio uti qñq ꝑtẽ diuudiã
dũtaxat dotis exig̾et ⁊ ea ꝯtñtus
ẽtit alt̾am aũ ꝑtem ap̃ marittũ
cius remau̾e concedat q̃ĩtũ est
pea in m̾m̾o młiere defũcta an
marittꝰ si de tota dote cõuẽiatur
a filio dolim. exceptõne se tueri pos¬
posse Item qͦr an de reliqua ꝑte¬

Expanded text:
quasi debitorem conueniri posse, maxime post constitutionem diui Pii, quae hoc induxit.Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore marito habebat, mandauit, ut uiginti, quae doti dabat, stipularentur in omnem casum, quo solui posset matuatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor per epistulam petit a superstite filio, uti quandoque partem dimidiam dumtaxat dotis exigeret et ea contentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum est postea in matrimonio muliere defuncta, an maritus, si de tota dote conueniatur a filio, doli mali exceptione se tueri posposse. idem quaerit, an de reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃are debeãt. x fui ea q̃ propone¬
reutur indi testatorẽ suꝑ tale fac¬
tõnis ⁊ p̃rohbitõnie honꝰ de huis
qͦ sensisse qui ad cotidianã tutel ã
ꝑtineãt quib baluea aut institu¬
antur aut deniqi int̾ solitas cessa¬
tõnum uices ꝑari purgaĩ q ut h¬
abiles ad lauandũ fierũt aut soli

Expanded text:
um ea quae proponerentur uideri testatorem super calefactionis et praebitionis onus de his quoque sensisse, qui ad cottidianam tutelam pertineant, quibus balineae aut instruuntur aut denique inter solitas cessationum uices parari purgarique, ut habiles ad lauandum fierent, sint sol
Abbreviated transcription (Latin):
est id qͦ ei ꝯcessum ideatur Rx fm¬
pro uxore .c aureos creditori solũ¬
pea aũt cest̾o fcõ uxori sue legau̾it
quicqͥd ad enm in stipłatũ eius cõ¬
cessit ⁊ ħ amplius uicenos aureos
annuos q̃itum est an hos .c. aure¬
os hĩdes uiri ab uxore uł ab h̾idi¬
bus eius repetant᷑ Ex si donatõnis
cã creditori soluisset tem̾ lñdes

Expanded text:
est, id quoque concessum uideaturpro em testamento facto uxori suae legauit, quidquid ad eum inue stipulatum eius concessit et hoc amplius uicenos aureos annuos: quaesitum est, an hos centum aureos heredes uiri ab uxore uel ab heredibus eius repetant. respondit, si donationis causa creditori soluisset, teneri heredes
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ⁊̃ in usuras mandare debeat̃¬
Rx nidĩ ⁊ uniu̾sam eius nois obli¬
gatõne legatam¶Item q̃ro cum
ignorante mr̃e fa actoies in pro¬
iĩcia adiectis sorti nsuris x stĩ¬
płati sint an ex cã sid̾iꝯnussi su¬
pͣscͥpti ⁊̃ incrementũ hi debiti
filio uiuus om̃nm nr̃ suaꝵ am¬
nmistratõnem ꝑmisit qͥ post
.x. quib procurabat pr̃i ccͣ uete¬
ren ꝯsuetudinẽ ꝓrĩs qua kalẽ¬
dariũ exercebat᷑ młtos nouos
debitores amplaꝵ peciũaꝵ fecit
⁊ in puores quos pr̃ exignaꝵ
fortunaꝵ hebat maius hebat

Expanded text:
hoc est in usuras debea uideri uniuersam eius nominis obligationem legatam. item quaero, cum ignorante matre familias actores in prouincia adiectis sorti usuris decem stipulati sint, an ex causa fideicommissi supra scripti etiam incrementum huius debiti filio uiuus omnium rerum suarum administrationem permisit: qui post quibus procurabat patri, contra ueterem consuetudinem patris, qua calendarium exercebatur, nouos debitores amplarum pecuniarum fecit et in priores, quos pater exiguarum fortunarum habebat, maius creditum
Abbreviated transcription (Latin):
pnatꝰ eẽt ego puto ccͣ qr nõ pͣotest
ud̾i ꝑuẽisse ad hĩdem qud̾eus br̃¬
ditatis noĩe pr̃aturus eẽt item al¬
phenꝰ natꝰ seruio placuisse scribͭ
legato sticũ tradid̾it isq a te e¬
uictus fuisset posse te ex test̾o ag̾e
prius quã iudiciũ accipiatur de¬
nõciare hr̃di nam si alr̃ fec̾is agñ¬
ti ex testõ opponetur doli mali ex¬
ceptõ sisticus ⁊ dama serui me¬
i in potãte meierũt cũ moriar tr̃
sticus ⁊ dama lib̾i suuto ⁊ fundũ
illũ sibi he̾to si alterũ ex hiis pꝰ¬

Expanded text:
non potest uideri peruenisse ad heredem, quod eius hereditatis nomine praestaturus esset: idem Alfenus Uarus Seruio placuisse scribit, legato Stichum tradiderit isque a te euictus fuisset, posse te ex testamento apriusquam iudicium accipiatur, denuntiare heredi: nam si aliter feceris, agenti ex testamento opponetur tibi doli mali exceptio. 'Si Stichus et Dama serui mei in potestate mea erunt cum moriar, tum Stichus et Dama liberi sunto et fundum illum sibi habento.' si alterum ex his p
Abbreviated transcription (Latin):
to p̃cio dampnatus eẽs nullos fru¬
ctus eius rei ea uenditõne exciꝑetͥ
lib̾um erit qr id p̃cium ad cotã cam
fundi ꝑtinet¶ qui fundũ mandato
meo in societatẽ mͥ ⁊ s̾ em̾at dem̃¬

Expanded text:
to pretio damnatus es, nullum fructum eius rei ea uenditione excipere tibi liberum erit, quia id pretium ad totam causam fundi pertinet. Qui fundum mandatu meo in societate mihi et
Abbreviated transcription (Latin):
legau̾at ea que quilio mauro
colono suo ex pensõnib fundide¬
curatons maurꝰ pecu̾iam fisco so¬
ui̾at p̾ea h̃is scͥptus obtiũerat¬
adu̾sus fiscũ alup̃no aũ mortuo

Expanded text:
legauerat eaque ‹a› Iulio Mauro colono suo ex pensionibus fundi deprocuratoris Maurus pecuniam fisco soluerat: postea heres scriptus optinuerat fiscum: alumno autem mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
.I. pꝰea neuiꝰ nobãte testatore lit¬
t̾as emisit adeas scd̃̾m uolũtatẽ
testatoris. restituturũ pꝰea. testa¬
tor fecit codicillos quib ⁊ ħ p̃ce¬
si qͥd prolatũ eẽt nõ ualeat q̃ĩtũ
est an meuiꝰ qui .cc. accepit qr
nutauit uolũtatẽ de ea epła
ꝯͥ sine s. cc. siũ p̃dm̃ pio hiis accepit¬
Seiã ⁊ menĩ nb̾tos suos exequis
ꝑtib hĩdes scͥpsit memo cõstituit
ro ꝑte dimidia institui salutẽ. me¬
diuidia hĩdem institui eam hr̃di¬
tatis ꝑtem ueto acciꝑe cuiꝰ in locũ
ꝑtem ue enis publiũ semꝓniũ do¬
minũ meũ hĩdem ẽẽ uolo ⁊ memo¬

Expanded text:
 Maeuius uolente testatore litteras emisit ad eas secundum uoluntatem testatoris restituturum: postea testator fecit codicillos, quibus et hoc praecealiud prolatum esset, non ualeat. quaesitum est, an Maeuius, qui ducenta accepit, quia mutauit uoluntatem de ea epistula , siue ducenta siue praedium pro his accepit.Seiam et Maeuium libertos suos aequis partibus heredes scripsit: Maeuio substituit pro parte dimidia institui, salutem.Maedimidia heredem institui, eam parte hereditatis ueto accipere, cuius in locum partemue eius Publium Sempronium dominum meum heredem e
Abbreviated transcription (Latin):
terũt s utrũ in ꝑte agant ut in so¬
lidũ uideamꝰ ⁊ creto prout cuiꝰq int̾¬
est consequent᷑. unus gͥ qui occup¬
at agendo totũ ꝯsequitur ita ut
caueat defensimm iri adu̾sus cet̾os
fid i cõuussanos Eum qui soluit
puta si fid̾i hĩdis ꝯmittatur ut
ipẽ publitano pio ticio ꝑrẽt fid̾i
ꝯ. ħ legatũ nõ publitanꝰ petit li¬
pro quo legatũ relictũ est Mult̃
aũ intereẽ arbitror. cui uoluit
ꝓspectum cuiꝰꝙ ꝯtemplatõne te¬
dũ est pͥuati cã ħ fecisse lic emo¬
lumentũ publicano q̃rat᷑ ¶ Sim

Expanded text:
 sed utrum in partem agent an in solidum, uideamus: et credo, prout cuiusque interest, consequentur: unus igitur qui occupat agendo totum consequitur ita, ut caueat defensu iri aduersus ceteros fideicommissarios eum qui soluit,puta si fidei heredis committatur, ut ipse publicum pro Titio praestet, fidei legatum non publicanus petit, lipro quo legatum relictum est. multum autem interesse arbitror, cui uoluit prospectum cuiusque contemplatione tedum est priuati causa hoc fecisse, licet emolument
Abbreviated transcription (Latin):
iterũt intra ꝗ mittat ad opꝰ fa¬
ciendũ post ꝙ solã ꝓculam uolu¬
erũt fac̾e imputaturã cohĩdi sũp̃¬
tum pro ꝑte eius gͦ ⁊ in statua ⁊
in seruitute cet̾is qͣ diuisõne
non recipiũt idem duiꝰ marchꝰ
sit pecũiam daẽ petiũam. xxi p.

Expanded text:
ituerunt, intra quod mittat ad opus faciendum, post quod solam Proculam uoluerunt facere imputaturam coheredi sumptum pro parte eius.Ergo et in statua et in seruitute ceterisque, quae diuisionem non recipiunt, idem diuus Marcus sit pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
it  ⁊ si ira sit si te non oftũderite
que debed̾r nec pot̾it br̃s cãri non
ẽẽ eũ meritũ si alius nir ⁊ nõ in¬
festus meritũ potuit admitt̾e¬
ħ u̾ba te fili rogo nt p̃dia que ad
ce ꝑuen̾int pro tuadiligñtiadi¬
ligas ⁊ curã eoꝵ agas ut possĩt
ad filios tuos ꝑueĩre l nõ saris ex¬

Expanded text:
it: et si ita sit 'si te non offenderit', aeque debebitur: nec poterit heres causari non esse meritum, si alius uir bonus et non infestus meritum potuit admittere.Haec uerba: 'te, fili, rogo, ut praedia, quae ad te peruenerint, pro tua diligentia diligas et curam eorum agas, ut possint ad filios tuos peruenire', licet non satis ex
Abbreviated transcription (Latin):
bam̃e peto queꝯq legauit pr̃ari
uolo et si quid euem̾it eris aliem si
quid in tẽpus promutuo. icceꝑaͥm
⁊ debu̾o a ce solui uolo ut ꝗ soroii
tue reliqui in integiũ ad eam ꝑtĩe¬
uelaretur quo mag̃ in integrum
ꝗ testator dedisset ad eã ꝑuenisset¬
lib̾tus ex eddem cribubu usq in
diem mortis sue ꝯsecuturꝰ fuisset
si ea ei tribus ẜm uolũtatẽ pr̃oni¬

Expanded text:
me, peto, quaecumque legaui, praestari uolo, et si quid euenerit aeris alieni, si quod in tempus pro mutuo acceperam et debuero. a te solui uolo, ut quod sorori tuae reliqui, integrum ad eam pertineuaretur, quo magis integrum, quod testator dedisset, ad eam peruenissetlibertus ex eadem tribu usque in diem mortis suae consecuturus fuisset, si ei ea tribus secundum uoluntatem p
Abbreviated transcription (Latin):
fr̾rogat᷑ꝰ erat restituere pĩ eam
sum uidebatur placuit hũ anuis
int̾pietari ea sola que uiuente
frẽ accept᷑a erat adempta uid̾i
nõ ⁊̃ que post mortẽ eius reliq̃rat
si sũ lib̃is deced̾et ⁊ ita pronũcia

Expanded text:
frater rogatus erat restituere, pater eam sum uidebatur. placuit humanius interpretari ea sola, quae uiuente fratre acceptura erat, adempta uideri, non etiam quae post mortem eius reliquerat, si sine liberis deceder‹e›t,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ⁊ pꝰ mortẽ usti ead̾ uob̾ pr̃ari
ꝵ ꝑpetuo maneat Itẽ ꝯsuliꝰ teta¬
cũ inaũmissi ab hĩde cũ co mora¬
ti diu nõ sit̃ s ob grauorẽ fuitu¬
cem ab eo discesserĩt alimĩta hũs
debeant᷑ qñ negauit se prãre nͥ¬

Expanded text:
ti eadem uobis praestari perpetuo maneat.Item consultus de tacum manumissi ab herede cum eo morati diu sint, sed ob grauiorem seruitutem ab eo discesserint, an alimenta his debeantur, quae negat se prae
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tos diuisiss Solũt ⁊ uimũ eli¬
g̾e̾ ꝑ quẽ alim̃ta prẽntur aut ex
nolũtate defũcti aut ex arbitrio
suo ut rescͥpta sb̾sta ostñdũt
Exͣ liblłi dati mͥ a nb̾cis filiĩ misi
nob̾ sciens ad ex rem istãꝑtine̾

Expanded text:
libertos diuisisset. solent et unum eligere, per quem alimenta praestentur, aut ex uoluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecta ostendunt: 'exemplum libelli dati mihi a libertis Silii misi uobis, sciens ad exemplum istam
Abbreviated transcription (Latin):
matã unũ ex hidib ẜ uolũtatẽ
defũcti ꝑcipientẽ caue̾ ñ esse cog¬
endũ ex ꝑͣ deficiẽciũ ꝑtes cohr̃di¬
actio nͨ utilit̾ dabr᷑ diu̾sa cã eͥ eius
cui legatoꝵ diuisio mãdatur nã
ea p̃sentem ac momĩtariã cã niũ¬

Expanded text:
 uoluntatem defuncti praecipientem cauere non esse cogendum ex persona deficientium partes coherediactio nec utilis dabitur. diuersa causa est eius, cui legatorum diuisio mandatur: nam ea res praesentem a‹c› momentariam curam iniun
Abbreviated transcription (Latin):
erũt ⁊ lic ad fis cũ bona fu̾i̾t de¬
uouita ex qͥb alim̃ta debebant᷑
prãnda sut̃ sicuti si ad qm̃l suc
ub̾tos diuid̾e quociens płes sĩt
hĩdes ne a singłis hr̃dib minut¬

Expanded text:
erunt.Et licet ad fiscum bona fuerint deuoluta, ex quibus alimenta debeantur, praestanda sunt, sicuti si ad quemlibet libertos diuidere, quotiens plures sunt heredes, ne a singulis heredibus minut
Abbreviated transcription (Latin):
liꝰ ligna ⁊ carbones que nõ uẽten¬
di cã ꝑata sũt contin̾i ait sextus
res qͦ cõtin̾i si ⁊ cartas ad raciũcł¬
am uł ad locaĩriũ ꝑatas contim̾¬
uasa qͦ penuaria qͥnꝯtĩẽant᷑ ulła¬

Expanded text:
 ligna et carbones, quae non uendendi causa parata sunt, contineri ait.Sextus res quoque contineri: sed et chartas ad ratiunculam uel ad logarium paratas contineri.Uasa quoque penuaria qui
Abbreviated transcription (Latin):
ntͥs portõnib institutis ita cauit
atis ticõ ⁊ semꝑnio senussẽ prim¬
onii ⁊ portõnis eiis quã nob̾ dedi
qicũ est cũ ntͥq adierit hi̾ditate
⁊ p̾eagaiꝰ seiꝰ defũctue sit lucia ticia
ab hĩde instituta anlucia ticia ꝑtẽ
dimidiã semissis quã rogatꝰ erat ga¬
ius seiꝰ restituere ꝓtinꝰ debeat anuͦ¬

Expanded text:
s heredibus institutis ita cauit: atis Titio et Sempronio semissem patrimonii et portionis eius, quam uobis dedi'. quaesitum est, cum utrique adierint hereditatem et postea Gaius Seius defunctus sit Lucia Titia herede instituta, an haec Lucia Titia partem dimidiam semissis, quam rogatus erat Gaius Seius restituere, protinus debeat? an ue
Abbreviated transcription (Latin):
tiũerat tutores uallane fine autorũ¬
ne egestatẽ eius p̃tendebat ⁊ recita¬
bant diui adriani cõstitutõnem in
qua quãtũ ad mun̾a nũcipalia
usserat eũ aunũ quẽ qͥs ing̃sdiseẽt¬

Expanded text:
tinuerat. tutores Ualerianae filiae Antonini egestatem eius praetendebant et recitabant diui Hadriani constitutionem, in qua quantum ad munera municipalia iusserat eum annum, quem quis ingressus e
Abbreviated transcription (Latin):
tinẽt aut̃ hii codicili ad uxorẽ
⁊ filiam ita rogo quicqͥd aut egro
reliq̃ro aut uos ipẽhẽatis cõe uobĩs
sit ꝗ si nõ erogarẽ uos ꝓ ura pieta¬
te fac̾etis filia intestati pr̾ieuonoꝵ¬

Expanded text:
tinent autem hi codicilli ad uxorem et filiam. itaque rogo, quid quid aut ego reliquero aut uos ipsae habeatis, commune uobis sit: quod si non ego rogarem, uos pro uestra pietate faceretis'. filia intestati patris bono
Abbreviated transcription (Latin):
iahĩdes scͥpti qũãusure sũme redacte
ꝯpetebãt an ⁊ tesiduas prãrcꝯplłi
liter ut ex m̾cedib ałetur statim
uenit utrũ mĩcedes an usuras pe
testatorẽ uid̾i de oĩ redditu ⁊ iu̾ce¬
de suoꝵ restituẽdis sensisse płib
ħidib institutis in quib ⁊ uib̾tis
tribus ex dodrãte eisdem fũdos ꝑ
p̃ceptõuem dedit̃ ⁊ ab hũs petũt
ne eos alienaret ⁊ qui uita sr̾ass¬

Expanded text:
heredes scripti, quam usurae summae redactae competebant, an et residuas praestare compelli liter, ut ex mercedibus aleretur, statim venierint, utrum mercedes an usuras pettestatorem videri de omni reditu et mercede servorum restituenda sensisse. Pluribus heredibus institutis, in quibus et libertis tribus ex dodrante, eisdem fundos per praeceptionem dedit et ab his petit, ne eos alienarent et ut, qui vita superass
Abbreviated transcription (Latin):
fuo eiꝰ ⁊ ipĩpupilo auctoietutore
restituet᷑ hĩditas s quid̃ eo ꝗ fari
tatem si aut̃ hĩs retus adire hrr̃¬
ditatem quãad̾ res epediri possit
difficile e̾ qr n tutore desid̾ante ꝑĩ¬
do pupillo adire hiditatẽ ex trebł¬

Expanded text:
uo eius et ipsi pupillo tutore auctore restituetur hereditas: si quidem eo, quod fari tatem. si autem heres recuset adire hereditatem, quemadmodum res expediri possit, difficile est, quia neque tutore desiderante periculo pupilli adiri hereditatem Trebe
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est an septicio filio defũcto in
sc hĩs scͥpta ꝑtẽ dinuidiã hĩditatis
meuiiii rogata testituei fund̾
a testatore obligatũ luere uolu¬
it si eũ uentente creditore m̃ada¬
uit redimẽdũ seie qĩtũ est antiti¬

Expanded text:
aesitum est, an Septicio filio defuncto intse heres scripta partem dimidiam hereditatis Maeuiae rogata restituerat: fundum a testatore obliga tum luere noluit, sed eum uendente creditore mandauit redimendum Seiae: quaesitum est, an Titi
Abbreviated transcription (Latin):
iquis legata quib dies apposita
nõ eẽt annua buna tͥma die ius¬
sit̃ dai ⁊ alicui cũ putes eẽt pe¬
cũam legauit id ꝙͦ legatũ ãnu¬
a bima tͥmadie pꝰ pub̾tatẽ prã¬
ndũ eẽ inquiẽtariis gai scͥptũ e

Expanded text:
quis legata, quibus dies adposita non esset, annua bima trima die dari iussit et alicui, cum pubes esset, pecuniam legauit, id quoque legatum annua bima trima die post pubertatem praestandum esse in commentariis Gaii scriptum e
Abbreviated transcription (Latin):
q si mr̃ impube̾ filia ꝯstitutaui¬
ta decessit ad regendã acced̾e̾ ius¬
sit cũ uxoris maudatũ esset ut
mouẽs filie coĩ decies restituer
nõ sb̾ ꝯditõne datitutores uide¬
binitur nec siquid̾ aliud int̾ea
pupilla q̃sisset enis ãm̃istratõnẽ
probibi cautõ uõ fidiꝯ remis¬

Expanded text:
us, impubere filia constituta, uita decessisset, ad rem gerendam acc‹e›dere iussit, cum uxori mandatum esset, ut moriens filiae communi decies restitueret. non sub condicione tutores uidebuntur dati nec, si quid aliud interea puella quaesisset, eius administratione prohiberi, cautio uero fid
Abbreviated transcription (Latin):
possit s displicuit suĩa nõ enĩuoto
mũs opponitã honosa non intpo¬
nende cantõnis interpretatõ debu¬
it et si cum patronus uberto cer¬
nam caucionem offerri fuit eniz
periculosum ac criste lib̾tum qĩ¬

Expanded text:
enim voto matris opponi tam ominosa non interponendae cautionis interpretatio debuit. Et cum patronus liberto cernam cautionem offerri: fuit enim periculosum ac triste libertum
Abbreviated transcription (Latin):
teni Sicio fundus si in asiã nõ
uenerit id̾ si ꝑuen̾it sempronio
legatꝰ est cũ in om̃ib ꝯditõnib
que morte legatarioꝵ finiuntur
receptũ est ut muciana caucõ in¬
t̃ponatur hĩs cautõnem a ticõ at¬
cepit ⁊ fund̾ ei dedit si pꝰea in asiã

Expanded text:
 Titio fundus, si in Asiam non venerit, idem, si pervenerit, Sempronio legatus est. cum in omnibus condicionibus, quae morte legatariorum finiuntur, receptum est, ut Muciana cautio interponatur, heres cautionem a Titio accepit et fundum ei dedit. si postea in Asiam
Abbreviated transcription (Latin):
estiãt qm̃ ad ipm̃ dũtaxat emolu¬
mentũ legati redu si si filio fuĩs
alup̃no inuiꝰ iñdustrio ꝓspectum
esse uoluit uterẽe hĩdis credeud̾
est atq iõ caucõnem int̾ponen¬
dam ut ⁊ fundus ꝯꝑetur ac pꝰea
ita ut memiã uxorẽ que iudua
est ducat ꝯditõ nõ remittetur
⁊ iõ nec cautõ remittũda est h
sĩe nõ refragatur ꝗ siquispe¬
cuuiami pronitat si meuiam
uxoren non ducat pietor acti¬
ita ut a moũmento meo nõ rece
dat ueluti in illa cuutate domicili¬
quã uis lib̾tatis infrĩgitur s in de¬
functi lib̾is alio utimur iure ¶Titõ

Expanded text:
iam ad ipsum dumtaxat emolumentum legati rediret. sed si filio fratri alumno minus industrio prospectum esse uoluit, interesse heredis credendum est atque ideo cautionem interponendam, ut et fundus comparetur ac postea ita, ut Maeviam uxorem quae vidua est ducat: condicio non remittetur et ideo nec cautio remittenda est. hiae non refragatur, quod, si quis pecuniam promittat, si Maeviam uxorem non ducat, praetor actiita, ut a modat uel uti in illa ciuitate domiciliquam ius libertatis infringitur. sed in defuncti libertis ali
Abbreviated transcription (Latin):
Sidĩꝯ a filiis relictũ si quid̾ ce huĩs
sũ lib̾is diẽ suũ obierit adoptõnus
quiento non excluditur
ne emãcipatõuis pio ꝑte hr̃dem
iustitu̾at ita postea codicilł stri¬
psit ħ ampliuis nepoti mõ ꝗͣquã
eum hĩdem institui lego illa pre¬

Expanded text:
issum a filiis relictum "si quis ex his sine liberis diem suum obierit" adoptionis commento non excluditur. ne emancipationis pro parte heredem instituerat, ita postea codicillis scribsit: "hoc amplius nepoti meo, quam quod eum heredem institui, lego prae
Abbreviated transcription (Latin):
uidi ne qd omunio nuꝑtiis impe¬
dimentũ aũfatar se̾titiꝰ uiuo test¬
ieri succiuretur ¶Meme si nõ nup¬
serit fundũ cũ mouetur lego pt̃
dici ⁊ si nupsit eam ꝯfestin ad le¬
gatũ admitti nõ id̾ ꝓbat᷑ sic̾tus di¬
es inc̾tus ue alius legato fu̾it ascͥp¬
betur ał legaturus nõ fuisse ¶ Falsã

Expanded text:
i, ne quod omnino nuptiis impedimentum inferatur. sed si Titius vivo testlieri succurretur. "Maeviae, si non nubserit, fundum cum morietur lego". potest dici et si nubserit, eam confestim ad legatum admitti. non idem probatur, sies incertusue alius legato fuerit adscripbetur alias legaturus non fuisse.Falsam
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ debͥĩ qm̃ pecuũa dotis effic̾et᷑
ti possit caucio mulieri pecumam¬
nũquid adu̾sus hĩdem młieris q̃ ui¬
ch̾ deliqͥt succuiri debeat ob eã pecu
ambo legati petitõnem hũerũt sa¬
luam hẽbit non soluta peciũa ui¬
ro mulier actionem

Expanded text:
legatum deberi, quoniam pecunia dotis efficeretur: ti potest, caunumquid aduersus heredem mulieri, quae nihil deliquit, succurri debeat ob eam pecunambo legati petitionem habuerunt, saluam habebit, non soluta pecunia uiro, mulier actionem