comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exules. uidices rectoresq p̃fecit:
qui ut antiquum dolorẽ noua
potestate curaraent pressos¬
infelicit̃ populos in spemlis¬
tatis respirare non sinerent.
Preterea magno delectu militũ
in subsidium regiȩ dispositi¬
cedonum & infinita genti
um barbararum ꝑsice expe¬
ditione in asiam missurus
instruxit: tres duces hoc ẽ
parmenionẽ. amintã. & at¬
thalum. premittendos in ꝑsas
legit. Et dum supra scͥpte co¬
piȩ de grecia congregantur.
alexandri qui erat olimpia¬
de uixorissue fr̃ & post a sa¬
binisin lucanta prostratus
ẽ. ut supra memorauimus.
quem epiri regẽ obmerce¬
dem strupri in eum ꝑpecͣci
constituerat. nuptias inco-¬
pulando ei filiam suam cleo¬
patram celebrare decreuit.
Qui cum pridie quam occideret᷑
introgatus fuisset quis finis ho¬
mini magis eẽt optandus. respõ¬
disse fertur. eum ẽt̃ optimum
qui uiro forti post uirtutũ sua¬
rum głam in pace regnante si¬

Expanded text:
exules iudices rectoresque praefecit, exules iudices rectoresque praefecit, qui ut antiquum dolorem noua potestate curarinfeliciter populos in spem libertatis respirare non sinerent. Praeterea magno delectu militum in subsidium regiae dispositicedonum et ium barbararum Persica expeditione in Asiam missurus instruxit. Tres duces, hoc est, Parmenionem, Amintam et Attalum, praemittendos in Persas legit. Et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexander, qui erat Olympiadae uxoris suae frater, et postea a Sabinis in Lucania prostratus est, ut supra memoravimus, quem Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constituerat, nuptias in copulando ei filiam suam Cleopatram celebrare decrevit. Qui cum, pridie quam occideretur, interrogatus fuisset quis finis homini magis esset optandus, respondisse fertur: Eum esse optimum qui viro forti post virtutum suarum gloriam in pace regnanti, si
Abbreviated transcription (Latin):
ensib bellum intulit. Qui in
tanto discrimine positi. lacede¬
monios quondam hostes. tunc
socios ad sciscunt: tocusq greciȩ
ciuitatis legationib fatigant.
ut communem hostem cõmu¬
nib uirib petant. Itaq aliqͣn¬
tȩ urbes atheniensib sese con¬
iunxere: quasdam uͦ ad philip¬
pum bellr metus traxit. Prelio
commisso cum athenienses
longe maiore numero militũ
prestarent: assiduis tam̃ bel¬
lis in durata macedonum uir¬
tute uincuntur. Quam pugnam
longe omnib anteriorib bel¬
lis atrociorẽ suisse ipse rerũ
exitus docuit. Nam hic dies
apud uncu̾sam greciã ad qui¬
site dominationis głam & ue¬
tustissime lib̃tatis statũ finiuit.
Postea philippus cruentistimã
uictoriam in thebanos & lace¬
demonios exercuit. Siquidẽ
pͥncipescuntatum. alios secu¬
ri ꝑcussit. alios in exiliũ egit.
omnes bonis pͥuaut: pulsos
dudum ã ciuitatib in pat̾am
restituit. Ex quib trecentos

Expanded text:
ensibus bellum intulit: qui in ensibus bellum intulit: qui in tanto discrimine positi Lacedaemonios quondam hostes tunc socios adsciscunt totiusque Graeciae ciuitates legationibus fatigant, ut communem hostem communibus uiribus petant. itaque aliquantae urbes Atheniensibus se coniunxere, quasdam uero ad Philippum belli metus traxit. proelio oemmisso cum Athenienses longe maiore numero militum praestarent, adsiduis tamen bellis indurata Macedonum uirtute uincuntur. quam pugnam longe omnibus bellis anterioribus atrociorem fuisse ipse rerum exitus docuit: nam hic dies apud uniuersam Graeciam adquisitae dominationis gloriam et uetustissimae libertatis statum finiuit. Postea Philippus cruentissimam nictoriam in Thebanos et Lacedaemonios exercuit: siquidem principes ciuitatum alios securi percussit, alios in exilium egit, omnes bonis priuauit. pulsos dudum a ciuibus in patriam restituit: ex quibus trecentos
Abbreviated transcription (Latin):
plemento exhaustarum regio¬
num diuidit. Ita & gloriosum
illud quondam florentis greciȩ
corpus: in multas laceratasq par¬
ticulas. extincta primum lib̾ta¬
te concidit. Preterea cum eum
duo fr̃s. trachie reges ex consen¬
su p̃optauissent uidicem. phy¬
lippusmore ingenii sui adudi¬
cium tanquam ad bellum cum
instructo exercitu ingressus. in¬
scios uiuenes uita regnoq pͥuauit.
Ad scythiam quoq cũm alexan¬
dro filio predandi intentione ꝑ¬
transiit. commissoq p̃lio cum
scychȩ & numo & uirtute p̃sta¬
rent: philippi fraude iuincunt᷑.
In ea pugna uiginti milia puero¬
rum ac feminarum scythicȩ
gentis capta. peccorũ magna
copia abducta. auri argentiat¬
q nichil reꝑtum. Nam & eares
pͥmo fidem in opiȩ scythicȩ dedit.
Uiginti milia nobiliũ ȩquarum
sufficiendo generi inmacedoni¬
am missa sunt. S reuertente phy¬
lippo triballi bello obuiant. inqͦ
Statim uero ut conuentut: atheni¬

Expanded text:
plementa exhaustarum urbiplementa exhaustarum urbium dividit. Ita gloriosissimum illud quondam florentis Graeciae corpus in multas laceratasque particulas exstincta primum libertate, concidit. Praeterea cum eum duo fratres Thraciae reges, ex consensu praeoptavissent indicem, Philippus, more ingenii sui, ad judicium, tanquam ad bellum, cum instructo exercitu ingressus, inscios juvenes vita regnoque privavit. Ad Scythiam quoque cum Alexandro filio praedandi intentione pertransiit: commissoque praelio, cum Scythae et numero et virtute praestarent, Philippi fraude vincuntur. In ea pugna viginti millia puerorum ac feminarum Scythicae gentis capta; pecorum magna copia abducta, auri atque argenti nihil repertum. Nam et ea res primo fidem inopiae Scythicae dedit. Viginti millia nobilium equarum sufficiendo generi in Macedoniam missa sunt. Sed revertenti Philippo Triballi bello obviant, in quo statim uero ut conualuit Atheni
Abbreviated transcription (Latin):
liumq inferiorib suggerendo
contentiones. bellorum fomites
callidus doli artifex fouet.: iuetos
sibi parit̃ uictoresq subiecte.Igi¬
tur quantis affecerit totã greciã
miseri is aliosꝙ aquib in pace
susceptus hostilit̃ inuadit. cru¬
delit̃ ciripit. onmiq societatis
conscientia penitus abolita
conuiges liberosq omnium sub
corona uendidit. templaq subu̾
ste. captos ꝑdolum finitimos
reges interfecit: totamq capa¬
dotiam suo imꝑio subdidit.Iñ
post cedes. incendia. ac p̃datio¬
nes quȩ gesserat inurbib soci¬
is. ad parricidia conuersus fr̃s
quos coheredes regni uerebatur.
interfecit supplicio: ac Reci de¬
dit. Inde omnium urbes finesq
populatus. cruenta presentia
effecit ut etiam absens timtre¬
tur. Igitur alios populos a se¬
dib suis auulsos finib hosti¬
um opponit. alios in extremis
regni terminis statuit. quosdã
emulatione utrium ne possire
quod posse creduntur. insup¬

Expanded text:
liumque semper inferioribus suggerendo, liumque semper inferioribus suggerendo, contentiones, bellorum fomites, callidus doli artifex fovet, victos sibi pariter victoresque subjecit. Igitur quantis affecerit totam Graeciam miseriis, aliosque a quibus pace susceptus hostiliter invadit, crudeliter diripit, omnique societatis conscientia penitus abolita, conjuges liberosque omnium sub corona vendidit, templaque univesit: captos per dolum finitimos reges interfecit, totamque Cappadociam suo imperio subdidit. Inde post caedes, incendia, ac praedationes, quas gesserat in urbibus sociis, ad parricidia conversus, fratres, quos cohaeredes regni verebatur, interfecit, supplicio ac neci dedit. Inde omnium urbes finesque populatus, cruenta praesentia effecit, ut etiam absens timeretur. Igitur alios populos, sedibus suis avulsos, finibus hostium opponit, alios in extremis regni terminis statuit: quosdam aemulatione virium, ne possint quod posse creduntur, in sup
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓuiso preoccũpatis. atq inpo¬
testatem redactis. iũgendo eqͥtũ
peditumq fortissimas turbas
& copiosas inuictissimum fet
exercitum. Igitur uictis atheni¬
ensib subiectisq tessalis. olimp¬
adem auruchȩ regis molosorum
sororem duxit uxorẽ. Quiauri¬
cha. cum ꝑ hoc quod societatĩ
macedonum affinitate regis pa¬
ciscebat᷑ imꝑium suum sedilata¬
turum putaret. ꝑ hoc deceptus
amisit. pͥuatusq in exilio conse¬
nuit. Deinde philippus cum mo¬
thonam urbem obpugnaret: ic¬
tu sagitte occulum ꝑdidit. Ipsã
uero urbem mox expugnauit.
&cepit. Ex in greciam prope to¬
tam consiliis preuentam: uirib
domuit. Quippe grecie ciuita¬
tes dum imꝑare singule cupiunt.
imꝑium om̃s ꝑdid̾unt. Ꝙ dum
inmutuũ exitium sine mͦ ruunt.¬
om̃ib ꝑire qd̃ singłe admitterent:
oppresse de mum seruien¬
tesq senser unt. Quarũ dũ
insanas conuersationes philippꝰ
ueluti e specula obseruat. auxi¬

Expanded text:
inprouiso praeoccupatis atque in poinprouiso praeoccupatis atque in potestatem redactis, iungendo equitum peditumque fortissimas turmas et copias inuictissimum fecit exercitum. igitur uictis Atheniensibus subiectisque Thessalis Olympiadem, Arabae regis Molossorum sororem duxit uxorem. qui Aruba cum per hoc, quod societatem Macedonum adfinitate regis paciscebatur, imparium suum se dilataturum putaret, per hoc deceptus amisit priuatusque in exilio consenuit. deinde Philippus, cum Mothonam urbem oppugnaret, ictu sagittae oculum perdidit. ipsam uero urbem mox expugnauit et cepit., Exim Graeoiam prope totam consiliis praeuentam uiribus domuit. quippe Graeciae ciuitates dum imperare singulae cupiunt, imperium omnes perdiderunt et dum in mutuuomnibus perire, quod singulae amitterent, oppressae demum servientesque senserunt. Quarum dum insanas concertationes Philippus, veluti specula observat, auxi
Abbreviated transcription (Latin):
tum aceruos. cunctasq maloꝵ¬
struxit moles. Hic pͥmũ ab alex¬
dro frẽ obses chebanis datus. ꝑ
triennium apud epaminondã
strenuissimum imꝑatorẽ. & sum¬
mum philosophum eruditus ẽ.
Ipso autem alexandro scelere enri¬
dicis matris occiso quamuis etiã
com misso adulterio. & altero
pri mum filio int̾fecto. filia¬
q ui duata. generi nuptias ma¬
riti/ mortem pepigisset: com¬
pu isus ãpopulo regnum
Qd̾ paruo occisi frĩs filio tue¬
batur. suscepit. Qui cum foris
coneur su exurgentiũ undiq ho¬
stium. domi autem dep̃hensarũ
sepe insidiarum metu fatigaret᷑.
pͥmum bellum cum athenienfi¬
bus gessit. Quib uictis arma ad
illirios transtulit: multisq mili¬
b hostium trucidatis. larissam
urbem nobilissimam cȩpit. Inde
thessaliam ñ magis amore uicto¬
rie quam ambitione habendo¬
rum ȩquitũ thessalorum. quoꝵ
robur ut exercitui suo admis¬
ceret: inuasit. Ita thessalis ex

Expanded text:
tum acervos cunctasque malotum acervos cunctasque malorum moles struxit. Hic primum ab Alexandro fratre obses Thebanis datus, 168 per triennium apud Epaminondam, strenuissimum imperatorem et summum philosophum, eruditus est. Ipso autem Alexandro scelere Eurydices matris occcommisso adulterio et altero primum filio interfecto filiaque uiduata generi nuptias mariti morte pepigisset, conpulsus a populo regnum, quod paruo occisi fratris filio tuebatur, suscepit. qui cum foris concursu exsurgentium nndique hostium, domi autem deprehensarum saepe insidiarum metu fatigaretur, primum bellum cum Atheniensibus gessit. quibus uictis arma ad Illyrios transtulit multisque milibus hostium trucidatis Larissam urbem nobilissimam cepit. inde Thessaliam non magis amore uictoriae quam ambitione habendorum equitum Thessalorum, quorum robur ut exercitui suo admisceret, inuasit. ita Thessalis ex
Abbreviated transcription (Latin):
cum magnanimitatẽ. nec alius
pulchrior. aliol in urbẽ aut
speciosior triũ phusint᷑uit.
Inte hunc diem. nichil preter pec¬
cora uulcarum. greges sabinoꝵ
carpenta gallorum. fracta sam¬
nitum arma uiderant. Tunc
autem si captiuos a spiẽest. mo¬
losi thessales. macedones. braitius.
appulus. atq lucanus. si pompã.
auraĩ. purpuram. signa. tabulȩ.
tarentinȩq deliciȩ. s nichil liben¬
tius populus romanus aspexit.
aspexit quam illasquas timu¬
erat cum turrib suis be n: ⁊ luas.
quȩ non sine sensu capti uitatis.
submissis ceruicib uict mn. ores
equos sequebantuR.sui Sed¬
sui. nunc alexandri istius casu
commonitus. de philippo ma¬
cedonum rege. qui olimpiadẽ
huius alexandri epyrotȩ soro¬
rem uxorem habuit. ex qua a¬
lexandrum magnum genuit.
paucissimis annis retro repititis.
magna paruis in quantum po¬
dri pat᷑. regnum macedonũ ad¬
eptus iuginti quinq anniste¬
nuit: quib hos omnes acerbita¬

Expanded text:
cum magnanimitatem. ‖ nec alius cum magnanimitatem. ‖ nec alius pulchrior in urbem aut speciosior triumphus iutravit. ante hunc diem nihil praeter pecora Vulscorum, greges Savinorum, carpenta Gallorum, fracta Samnitium arma vidisset. tum autem, si captivos aspiceres, Molossi Thessales Macedones Bruttius Apulus atque Lucanus: si pompam, aurum purpura signa tabulae Tarentinaeque diliciae. sed nihil libentius populuspexit quam illas, quas timuerat, cum turribus suis beluas, quae non sine sensu captiuitatis submissis ceruicibus uictores equos sequebantur. sum, uel Alexandri istius mentione commonitus, de Philippo Macedonum rege, qui Olympiadem huius Alexandri Epirotae sororem uxorem habuit, ex qua Alexandrum Magnum genuit, paucissimis annis retro repetitis magna paruis in quantum podri pater, regnum Macedonum adeptus, viginti quinque annis tenuit: quibus hos omnes acerbita
Abbreviated transcription (Latin):
rib curitatem uindicaturus.
cum totis uirib epiri. cessaliȩ.
macedoniȩ. in cognitisq in id
tempus elephantis. mari. terra.
uiris. equis. armis. addito insuꝑ
ferarum terrore. quarum ma¬
consule in pͥma pugna conster¬
cognitas sibi beluas amplius qͣm
erant suspicarentur: fugã stra¬
gemq late dederunt. Hoc bel¬
lum in apulia. deinde in asculo
melius dimicatum ẽ curio fa¬
bricioq consulib. Iam quippe
terror beluarum exoleuerat.
& gaus numitius quarcȩ legi¬
onis. hastatus unius promoscide
abscisa mori posse beluas ostendat.
Itaq in ipsos pila congesta sunt.¬
& inturres uibratȩ faces. tota
hostium agmina ardentib ru¬
inis oꝑuerunt: nec alius cladifinis
fuit. quam nox dirim̾et. postre¬
musq fugientium rex ip̃se asa¬
tellitib humero sauciuis inarmis
pace fcris. & domi. omnẽ inpar¬
tem romana uirtus. tum se ap¬
magis quam tarentina uictoria
ostendit popłi romani fortitu¬
dinem. senatus sapientiam. du¬

Expanded text:
ribus ciuitatem uindicaturus ribus ciuitatem uindicaturus cum totis uiribus Epiri, Thessaliae, Macedoniae incognitisque in id tempus elephantis mari, terra, uiris, equis, armis, addito insuper ferarum terrore ueniebatconsule prima pugnacognitas sibi beluas amplius quam erant suspicarentur, fugam stragemque late dederunt. In Apulia deinde apud Asculum melius dimicatum est Curio Fabricioque consulibus. Iam quippe terror beluarum exoleuerat, et Gaius Numicius quartae legionis hastatus unius proboscide abscisa mori posse beluas ostenderat. Itaque in ipsas pila congesta sunt, et in turres uibratae faces tota hostium agmina ardentibus ruinis operuerunt: nec alius cladi finis fuit quam nox dirimeret, postremusque fugientium rex ipse a satellitibus umero saucius in armis pace et foris et domi omnem in partem Romana uirtus tum se admagis quam Tarentina victoria ostendit populi Romani fortitudinem, senatus sapientiam, du
Abbreviated transcription (Latin):
iam undiq catuatim strages
gerebantur. & adhuc tamen
pene omnes de corrupto aere
simplex crudelitas erat: cum
existente quadam ancilla in¬
dice & conuuncente. pͥmũ mul¬
te matrone ut biberent que
coxerant uenena compulse st̃.
deinde simul ut hausere consũ¬
ptȩ sunt. Tanta enim multitu¬
do fuit matronarũ. in his facino¬
pnatȩ ex illis simul fuisse feran¬
tur. Tunc alexander rexepyro¬
tarum. alexandri illius magni
auunculus. traiectis initaliam
copiis cum bellum aduersus
romanos pararet. & circa fini¬
timas romȩ urbes firmare ui¬
res exercitus sui. axxiliaq uel
sibi adquirere uel hostib sub¬
trahere studens bellis exerc̾et᷑:
a samnitib qui lucane genti suf¬
fragabantur. maximo belloin
lucama uictus atq occisus ẽ.
hunc alii ferunt ẽẽ pyrrhũ. qui
ã tarentinis ẽ euocatꝰ: ut auxi¬
lia eis preberet ad uersus roma¬
norum arma. Tharentus uero
lacedemonioum opus. calab̃e
quondam & apulie totiusq lu¬
grecam ex lacedemoniis condito¬

Expanded text:
am undique catervatim strages gerebantur; et adhuc tamen penes omnes de corrupto aere simplex credulitas erat, cum existente quadam ancilla indice et convincente, primum multae matronae ut biberent, quae coxerant, venena compulsae; deinde simul ut hausere, consumptae sunt. Tanta autem multitudo fuit matronarum in his facinoginta damnatae ex illis simul fuisse ferantur. Tunc Alexander rex Epirotarum, Alexandri illius magni avunculus, trajectis in Italiam copiis, cum bellum adversus Romanos pararet, et circa finitimas Romae urbes firmare vires exercitus sui, auxiliaque vel sibi acquirere, vel hostibus subtrahere studens, bellis exerceretur: a Samnitibus, qui Lucanae genti suffragabantur, maximo bello in Lucania victus atque occisus est. Hunc alii ferunt fuisse Pyrrhum, qui, a Tarentinis evocatus, ut auxilia ejus praeberet adversus Romanorum arma. Tarentus vero Lacedaemoniorum opus, Calabryae quondam et Apuliae totiusque Lugraecam ex Lacedaemoniis condito
Abbreviated transcription (Latin):
accepta occasione oportuni tẽporis
edificauit ad instar iherosolimoꝵ
suꝑ montẽ garizim. qui latior
omnib samariȩ montib appa¬
rebat: qm̃ alexandrum aduersus
pͥncipem sacerdotum sanabalat
ira commotum nouit. dum non
uenalia exercitui & ea que pͥus
dario conferre solebat mitteret
alexandro dum obsideret tyrũ.
Sanabalat nanq iam desꝑato da¬
rio eligens de suis octo milia pro¬
fectus ẽ adalexandrum. Cuius
adeptus ẽ grãm. & ab eo impe¬
trauit: ut templum ȩdificaret
iam predictum. Hoc autẽ regi
ꝓfuturum ui sum ẽ ut in duas
partes potentia iudeorum eẽt di¬
uisa: ne gens coniuncta rebellaret.
ꝑmansit autem templum illud.
& siquis culpam habuisset apd̾
iherosolimitas. aut decibo illicito.
seu de transgressione legis. ad sichi¬
mitas recedebat. In his constituti
iherosolimitȩ degebant. xxii.

Expanded text:
accepta occasione opportuni temporis, accepta occasione opportuni temporis, aedificavit ad instar Hierosolymorum super montem Garzirim, qui latior omnibus Samariae montibus apparebat, quoniam Alexandrum adversus principem sacerdotum Sanabalath ira commotum novit, dum non venalia exercitui, et ea quae prius Dario conferre solebat, mitteret Alexandro dum obsideret Tyrum. Sanabalath namque jam desperato Dario, eligens de suis octo millia, profectus est ad Alexandrum. Cujus adeptus est gratiam, et ab eo impetravit ut templum aedificaret jam praedictum. Hoc autem et rei profuturum visum est, ut in duas partes potentia Judaeorum esset divisa, ne gens conjuncta rebellaret. Permansit autem templum illud, et si quis culpam habuisset apud Hierosolymitas, aut de cibo illicito seu de transgressione legis, ad Sychemitas recedebat: in his constituti Hierosolymitae degebant.
Abbreviated transcription (Latin):
quam aut imitari aut ulcisci
meditaretur. Hȩc temporib phi¬
lippi gesta sunt. Quo in tempore
xenocratis phylosophus illuster¬
mi filius annis sex. ãreȩdifi¬
catione uero templi annus clxexuiꝰ.
Iaddus princeps sacerdotum erat ui¬
deorum. Erat autem huitis frat̃
manasses. cui suam filiam delega¬
uit uxorem sanabalat missus a da¬
rio ad samariam satrapa. genẽ
cutheus. ex quib & samarite
descendunt. Principes quoq sa-¬
cerdotum cum popłõ hoc indig¬
ne ferebant. Nam extitisse etram
pͥorem captiuitatẽ. ꝑ hec conu¬
gia mala putabant: quod multi
in his peccassaent. dum ñ uxores
ꝓuinciales ducerent. Iubebant gͦ
disiungi abuxore. aut non intro¬
ire sacrarium. Manasses autẽ
ꝓhibitus ã frẽ accedere ad altare.
ad soc̾rum sanabalat ꝑuenit. Itaq
sanabalat non ei solum sacerdoti¬
um. s etiam principatum sacerdo¬
tii & potentiam ac honorẽ omni¬
um locorum sibi subiectorũ dare
ꝓmisit. Qua de re templum ei

Expanded text:
quam aut imitari aut ulcisci quam aut imitari aut ulcisci meditaretur. Haec temporibus Philippi gesta sunt. Quo in tempore Xenocrates philosophus illustmi filius annis 5 . A reaedificatione vero templi anni sunt 176. Jaddus princeps sacerdotum erat Judaeorum. Erat autem hujus frater Manasses, cui suam filiam delegavit uxorem Sanabalath, missus a Dario ad Samariam, satrapa genere. Cutheus, ex quibus et Samaritae descendunt: principes quoque sacerdotum cum populo hoc indigne ferebant. Nam exstitisse etiam priorem captivitatem per haec conjugia mala putabant, quod multi in his peccassent, dum non uxores provinciales ducerent. Jubebant ergo Manasse disjungi ab uxore, aut non introire sacrarium. Manasses autem, prohibitus a fratre accedere ad altare, ad socerum Sanabalath pervenit. Itaque Sanabalath non ei solum sacerdotium, sed etiam principatum sacerdotii, et potentiam ac honorem omnium locorum sibi subjectorum dare promisit. Qua de re templum ei,
Abbreviated transcription (Latin):
uires suꝑans.inuadende do¬
minationis hausit cupidica¬
tem. Cui rei consilium uti¬
le ratus ẽ ut simulatis unice
filie nuptiis. omnes senatores
quorum dignitatẽ obstaturã
inceptis suis arbitrabat᷑: int̃
pocula ueneno necaret. Quȩ
resꝑministros prodita: sine
ultione uitata ẽ. Nem uero in¬
potenti plus negotii faceret res
cognita quam cogitata. hoc cõ¬
silio elusus hanno alio machi¬
namento facinus aggredi pa¬
rat. Seruitia concitat: qui¬
merat. S cum statutã cedib
diem proditam. preuentumq se
intellexisset: castellum quoddã
cum uiginti milib seruorũ aR¬
matis occupauit. Ibi dũ afros
regemq maurors concitat: cap¬
tus ẽ ac primo uirgis cesus. dem̃
effossis occulis & manib crurib¬
q fractis. uelut a singłis membris
pena exigeretur. in conspectu po¬
puli necatus ẽ: corpus uerberib
lacerum cruci suffixum. filii co¬
gnatiq omnes supplicio traditi.
nequis eum eiusdem familiȩ un¬

Expanded text:
uires superans, inuadendae douires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus adgredi parat: seruitia concitat, quiimeret. Sed cum ante statutam caedibus diem proditum se praeventumque intellexisset, castellum quoddam cum viginti millibus servorum armatis occupavit. Ibi dum Afros, regemque Maurorum concitat, captus est: ac primo virgis caesus, deinde effossis oculis et manibus cruribusque fractis, uelut a singulis membris poena exigeretur, in conspectu populi necatus est. corpus uerberibus lacerum cruci suffixum, filii cognatiqae omnes supplicne quis eum ejusdem familiae un
Abbreviated transcription (Latin):
os consules remiserunt. Posteriore
anno infringunt romani firma¬
tam cum samnitib pactionem.
eosq in bellum cogunt. Qd pa¬
pirio consule insistente cõmissũ.
magnas strages utriusq popłi
dedie: cum hinc ira recentisin¬
famiȩ inde gła proximȩ uicto¬
riȩ pugnantes ĩstimularet. Tan¬
dem romani ꝑtinacit̃ moriendo
uicerunt. nec cedi parit uel ce¬
dere destiterunt. nisi pͥuspost¬
quam uictis samnitib & capto
duce eorum. iugum reposuert̃
seruitutis. Idem deinde papi¬
rius satricum expulso inde sã¬
nitieo presidio expugnauit
et cȩꝑit. Hic autem papirius
a dõ tẽapud romanos bellico
ander magnus disponere di¬
ceretur aboriente discedens
optini̾e uirib affricam atq tñ¬
initaliam transuchi: romani
inter ceteros duces tunc in re¬
publica sua optimos. hunc p̃¬
cipuum fore qui alexandri
impetum sustinere posset
meditarent᷑. Quib dieb hãno¬
sis priciatis opib rei publice

Expanded text:
os, consules remiserunt. Posteriore os, consules remiserunt. Posteriore anno infringunt Romani firmatam cum Samnitibus pactionem, eosque in bellum cogunt, quod Papyrio consule insistente commissum, magnas strages utriusque populi dedit, cum hinc ira recentis infamiae, inde gloria proximae victoriae pugnantes instimularet. Tandem Romani pertinaciter moriendo vicerunt: nec caedi pariter vel caedere destiterunt, nisi postquam victis Samnitibus et capto duce eorum, jugum reposuerunt servitutis. Idem deinde Papyrius Sutricum, expulso inde Samnitico praesidio, expugnavit et cepit. Hic autem Papyrius adeo tunc apud Romanos bellicosander Magnus, disponere diceretur ab Oriente discedens obtinere viribus Africam, atque inde Italiam transvehi. Romani inter caeteros duces tunc in republica sua optimos, hunc praecipuum fore qui Alexandri impetum sustinere posset, meditarentur. Quibus diebus quisis priuatis opibus reipublicae
Abbreviated transcription (Latin):
Alo xx. milia samnitum.
fabio magistro equitum pug¬
nam conserente cȩcidissent:
cir ciunspectiore cura samnites
ac magis instructo apparatu apd̃
caudinas furculas consederunt.
Ubi cum ueturium & postumium
consules. omnesq copias roma-¬
norum. angustiis locorum armisq
clausissent: pontius dux eorum
in tantum abusus ẽ uictorie se¬
curitate. ut herennium patrẽ
consulendum putaret utrum
occideret clausos an parceret
subiugatis. ut uiuos tam̃ dedeco¬
ri reseruaret elegit. Romanos
enim antea sepissime uinci ae
occidi: nunquam autẽ capi
aut ad deditionem cogi potu¬
isse constabat. Itaq samnites
uictoria potiti. uniuersum ex¬
ercitum romanum turpit̃ ca¬
ptum armis etiam uestim̃tis¬
q nudatum. tantum singulis
uiliorib oꝑimentis obuerecu¬
da corportim tegenda concessis.
sub iugum missum seruitioq
subiectum. longum agere põ¬
pe ordinem preceperunt. Sex¬
centis aut̃ equitib romanis
in obsidatum receptis. onera¬
tos ignominia ceteris reb uacu¬

Expanded text:
 millia Samnitium, Fabio magistro equitum pugnam conserente, cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis instructo apparatu apCaudinas furculas consederunt. Ubi cum Q. Veturium et Posthumium consules, omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est victoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret utrum occideret clausos an parceret subjugatis. Ut vivos tamen dedecori reservaret, elegit. Romanos etiam antea saepissime vinci et occidi, nunquam autem capi, aut ad deditionem cogi potuisse constabat. Itaque Samnites, victoria potiti, universum exercitum Romanum turpiter captum, armis etiam vestimentisque nudatum, tantum singulis vilioribus operimentis ob verecunda corporum tegenda concessis, sub jugum missum servitioque subjectum, longum agere pompae ordinem praeceperunt. Sexcentis autem equitibus Romanis in obsidiatum receptis, oneratos ignominia, caeteris rebus vacu
Abbreviated transcription (Latin):
tatemq uastando destruxit. & arcem
ob custodiam macedonũ in eadem ȩdifica¬
uit. partem popłi captiuam duxit. & par¬
tem in ore ꝗladii consumpsit. reliquos
ritu gentium uiuere in stituit. contͣdi¬
centes. diuersis penis afficere iussit. &¬
unde hoc malum exordium sumpsisse
in uumeras multitudines hominum
in hispania trucidauerunt. oppida ã¬
plius .ecc. destruentes euerterunt. bel¬
lum etiam macedonicũ merito int̃ ma¬
xima computandum tunc gestum ẽ.
punicũ etiam bellum exortum ẽ ter¬
cium. quo confecdo: igni ferroq kar¬
thago penitus ẽ euersa anno postꝗtiã

Expanded text:
tatemque vastando destruxit, et arcem ob custodiam Macedonum in eadem aedificavit, partem populi captivam duxit, et partem in ore gladii consumpsit; reliquos ritu gentium vivere instituit, contradicentes diversis poenis affici jussit. Et unde hoc malum exordium sumpsisseinnumeras multitudines hominum in Hispania trucidaverunt, oppida ultra 300 destruentes, everterunt, bellum etiam Macedonicum merito inter maxima computandum tunc gestum est. Punicum etiam bellum exortum est tertium. Quo confecto, igni ferroque Carthago penitus est eversa, anno postquam
Abbreviated transcription (Latin):
tolomeus. qui & phila¬
delphus annis trigin¬
ta octo. a reedificatio¬
Ne uero templi annierant trans¬
acti ducenti uiginti sex. Ponti¬
fex uero iudeorum eleazarus
erat. qui protali pͥncipatꝰ ho¬
norem suscepit causa. Defun¬
cto namq pͥncipe sacerdotum

Expanded text:
olomaeus, qui et Philadelphus, annis XXXVIII. A reaedificatione vero templi anni erant transacti ducenti viginti sex. Pontifex vero Judaeorum Eleazarus erat, qui pro tali principatus honorem suscepit causa. Defuncto principe sacerdotum
Abbreviated transcription (Latin):
erit ingentib. et ip̃e iudicabit᷑ cum
malũ egͣdiet᷑ degente ingentem. ⁊
turbo magnus siue tempestas eg̾di
et᷑ asũmitatib siue extremis t̾re. et
erunt iit̾fecti diũ. sine uulnerati
a dũo idie illa. asuͥmo t̾rȩ. usq ad
sũmũ eiꝰ. ⁊son plangent᷑. ⁊ ñ colligẽ¬
tur. neq sepelient᷑. insterquiliũ su

Expanded text:
erit in gentibus et ipse iudicabitur cum malum — egredietur de gente in gentem et tuetur a summitatibus  sive extremis terrae: et erunt interfecti Domini  sive vulnerati a Domino, in die illa a summo terrae usque summum ejus. Non plangentur, et non colligentur, neque sepelien
Abbreviated transcription (Latin):
eritis umnunes. Latent̾. ostendit. p̃cep¬
tũ dĩ qͥ uoluntate fac̾e noluint sus¬
cepturos necessitate. ⁊ audituros. biben¬
tes bibetis. Uelitis inqͥt nolids: d̃i ꝯ¬
plenda sententia ẽ. Sienĩ ciuitas ierri¬
salem u qͣ uotũ fuit nom̃ dĩ dicente
nom̃ eiꝰ. bibit meracũ calicẽ furorisq
noĩe ydola colitis: Gladiũ enĩ ego uo¬
co suꝑ om̃s habitatores t̾re. dic̃ dñs
ex̃cituũ. Ista ẽ potio meracissima: iste
de quo supͣ dixerat. Et mittam ad na¬
bugodono sor regem babilonis seruũ¬
meũ. et addicam eos suꝑ t̾ram istam:⁊
suꝑ habitatores eiꝰ. et suꝑ om̃s nacioneᷤᷤ¬

Expanded text:
eritis mundi. Latenter ostendit praeceptum dei. qui uoluntate facere noluerint, suscepturos necessitate et audituros: bibentes bibetis. \'uelitis\'. inquit. \'nolitis, dei conplenda sententia est. si enim ciuitas Hierusalem, in qua notum fuit nomen dei dicente nomen ejus , bibit meracum calicem furorisque, nomine idola colitis? « Gladium enim ego voco super omnes habitatores terrae, dicit Dominus exercituum. » Ista est potio meracissima, iste de quo supra dixerat: Et mittam ad Nabuchodonosor regem Babylonis servumeum, et adducam eum super terram istam, et super habitatores e
Abbreviated transcription (Latin):
douec demedio fiat: et cc̃ reuelabit᷑
iniquus. quẽ dñs ih̾c int̾ficiet spũ oriͤ
sui. ⁊ destruet illuminatione aduentꝰ
sublatũq de medio. iuxta ꝓpheciam
dicere uoluisset. stulte ꝑsecutionis
centem ȩccłiam rabiẽ ꝯcitass. longĩ
quani ꝯmentarioꝵ breuitas patit᷑.
de hoc capitulo diximus: qd̾ greci for¬
sitan latiniq fastidient: q insuis
codicib ñ habet᷑. S quid ꝓderit cum
in ꝯsequentib hic ip̃ẽ ꝓpħa dicat. qͦ¬
mͦ capta ẽ se sach. ⁊ comp̃hensa c̃. indi¬
ta uniũsȩ t̾rȩ : quomͦ fact̾a ẽ instu¬
porẽ babilon int̾ gentes: Allegorici
ĩt̾preces istũ omẽm locũ adcrnctas
referũt nationes qͣs. in ebͥauerit ctia¬
bolus calice peccatoꝵ meracissimo. no¬
uissimũ et iã ip̃m bibiturũ supplici¬
ũ atq cruciatꝰ de quo scͥbit apłs qͤm¬

Expanded text:
donec de medio fiat; et tunc revelabitur ille iniquus, quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et destruet illuminatione adventussublatumque de medio, iuxta prophetiadicere uoluisset, stulte persecutionis centem ecclesiam rabiem concitasset. longius, quam commentariorum breuitas patitur, de hoc capitulo diximus, quod Graeci forsitan Latinique fastidient, quia in suis codicibus non habetur. sed quid proderit, cum in consequentibus hic ipse propheta dicat: quomodo capta est Sesach et conprehensa est inclyta uniuersae teporem Babylon inter gentes? allegorici interpretes istum omnem locum ad cunctas referunt nationes, quas inebriauerit diabolus calice peccatorum meracissimo; nouissimum enim etiam ipsum bibiturum supplicia atque cruciatus, de quo scribat apos
Abbreviated transcription (Latin):
litudines sempit̾nas. Ista st̃ p̃mia con¬
demptoꝵ. ⁊di u̾ba audire nolentiũ.
Quicqͥd gͥ suꝑ nos mali adducit᷑. nr̃a
pecc̃a fecerunt. Om̃sq gentes ut cũc
adducc̃ȩ sunt contra ierłm. sio hodie
ad ducunt᷑ contra eccłiam negligen¬
tẽ: ut int̃ficiat eos. ⁊ ponat instupo¬
rem ⁊ insibilũ. ⁊ insolitudines sempi¬
t̃nas ut exemplo sint omiũ atq mira¬
culo. dibilus autem miraculi et stu¬
poris indiciũ est et solitudo sempit̃¬
na inhis dep̃hendit᷑. qui p̃sidem ñ
hñt dm̃. tꝰ damq exeisuocẽ gaudii
⁊ uocẽ leticie: uocẽ sponsi ⁊ uocem
sponse: uocem molȩ. ⁊ lum̃ luc̾ne:
erit uniũsa t̾ra eius ĩsolitudinẽ ⁊
stuporẽ. Hoc inconciliabulo malig¬
nautiũ et hodie comꝓꝓbat᷑. ut ma¬
gist̾ eoꝵ ñ doceant u̾bũdĩ. s instar
colub̾ sibilent. fitq ineis uox gaudii
uoxq leticiȩ. ut nũquam audiant
illd̃ apłi. Gaudete. it̾m dico gaudete:
uox qͦq sponse. eccłisticȩ fidi. ⁊ uox

Expanded text:
litudines sempiternas . Ista sunt praemia contemtorum et dei uerba audire nolentium; quicquid igitur super nos mali adducitur, nostra peccata fecerunt. omnesque gentes, ut tunc adductae sunt contra Hierusalem, sic hodie adducuntur contra ecclesiam neglegentem, ut interficiat eos et ponat in stuporem et in sibilum et in solitudines sempiternas, ut in exemplo sint omnium atque miraculo. sibilus autem miraculi et stuporis indicium est et solitudo sempiterna in his deprehenditur, qui praesidem non habent deum. Perdamque ex eis uocem gaudii et uocem laetitiae, uocem sponsae et uocem sponsi, uocem molae et lumen lucernae. et erit uniuersa terra eius in solitudinem et in stuporem. Hoc in conciliabulo malignantium et hodie conprobatur, ut magistri eorum non doceant uerbum dei, sed instar colubri sibilent. peritque in eis uox gaudii uoxque laetitiae, ut numquam audiant illud apostoli: gaudete, iterum dico gaudete! uox quoque sponsae: ecclesiasticae fidei, et uox
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tere aꝙ̃riaur t en. qͦm nos sub sola¬
nũ possumꝰ. dic̃e. U nicuiq contra
eiꝰ st̃. Esecunctas orientał ꝓuinciȩ regi¬
ones enumerare ꝑ partes. longũ fie¬
ret generalit̾ posuit omĩa regna t̾rȩ.
q̃ morant᷑ int̾ra. Qd̃ aũ dix̃ contra
frẽm suũ. sub audit᷑ dedi meracã pot¬
onẽ ut õs furerent. uomerẽt. in saui¬
rent.⁊ mutius ĩt se p̃liis dimicarent.
Qõq uitulit. rex sesach bibet post
tiones babilonio imnꝑio sub iaceb̃t.
et cunct᷑a suȩ subiciet potestati ita
ut uniũse qͣs p̃t̾itus sermo narraũ.
gentes. ip̃i seruiant. ⁊bibant de ca¬
lice eius. Uñ et ĩuisione contͣbabi¬
lonẽ scͥbit᷑. Calix aureꝰ babilon ĩ ebͥ¬
ans omẽm t̾ram. Nsouissimus asi

Expanded text:
solanum\' possumus dicere. Unicuique contra eius sunt. Ne cunctas orientalis prouinciae regiones enumerare per partes longum fieret. generaliter posuit omnia regna terrae, quae morantur in terra. quod autem dixit: contra fratrem suum. subau ditur \'dedi meracam potionem\', ut omnes furerent. uomerent, insanirent et mutuis inter se proeliis dimicarent. quodque intulit: Rex Sesach bibet post tiones Babylonio imperio subiacebunt et cuncta suae subiciet potestati. ita ut uniuersae, quas praeteritus sermo narrauit, gentes ipsi seruiant et bibant de calice eius\': unde et in uisione contra Babylonem scribitur: calix aureus Babylon inebrians omnem terram. nouissimus a
Abbreviated transcription (Latin):
maꝵ cogitacionũ. quȩ et ip̃e absq
oꝑe reputantur in peccatũ. Et ꝓmit¬
tit p̃miũ. si fecerint qd̃ p̃ceptũ est ut
habitent int̾ra quȩ data sit patͥb et
ꝑꝑ filioꝵ uicia sublata. Qõq ait. ase¬
ȩt̾nũ ostendit dĩ dona ꝑpetua. si digni
extit̾int hi quibꝰ data st̃. Et nolite ire
post dõs alienos. ut seruiatis eis. ad¬
oretisq eos. neq ine adiracundiã ꝓ¬
uocetis in oꝑibꝰ manuũ ur̃ãꝵ ⁊ ñ af¬
ciendo me ꝓuocaretis adiracundiam
lebam. et afflig̾em uos. ⁊ si audistis me.
Quodq sequit᷑. dicit dñs. ut me adira¬
cundiã ꝓuocaretis in oꝑib manuũ ur̃aꝵ¬

Expanded text:
onum, quae et ipsae absque opere reputantur in peccatum! et promittit praemium. si fecerint, quod praeceptum est, ut habitent in terra, quae data sit patribus et propter filiorum uitia sublata. quodque ait: a saeaeternum, ostendit dei dona perpetua, si digni exstiterint hi, quibus data sunt. Et nolite ire post deos alienos, ut seruiatis eis adoretisque eos, neque me ad iracundiam prouocetis in ociendo me provocaretis ad iracundiam lebam, et affligerem vos, et non audistis me. Quodque sequitur, « dicit Dominus, ut me ad iracundiam provocaretis in operibus manuum ve
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħauit ieremias adu̾sus om̃s gẽteᷤ.
Sicut ierusalẽ post septriaguita an¬
nos recep̃ pͥstinos habitatores ⁊ exple¬
tis suppliciis. qi obediũt sententiȩ dĩ
felicitate pͥstina fruitur sic rex babi¬
lonis qr elatꝰ ẽ insuꝑbiã et suaꝵ arbitͣtꝰ
ẽ. uiriũ qd̃ regnauit ingentib ⁊ ñ dñi
uoluntatis: medis ꝑsisq uenientib
destrriet᷑. Deniq usq hodie urb ba¬
bilonis. reliqͥȩ tantũ manent ⁊ posu¬
it illam dñs insolitudinẽ sempiter
inconsequentib quȩ mala passura
sit babilon. ieremie sermo desebit.¬
Q uia seruiert̃ cis. cĩ ẽent gentes młte.
et reges magni. Et reddam eis secundỹ
oꝑa eoꝵ. et scd̃m fact̾a manuũ suaꝵ.
hot inseptuaginta ñ habet᷑. Signifi¬
cat aũ qd̃ ñ solũ contra babilonem

Expanded text:
auit Hieremias aduersum omnes gentes. Sicut Hierusalem post septuaginta annos recipit pristinos habitatores et expletis suppliciis, quia oboediuit sententiae dei, felicitate pristina fruitur, sic rex Babylonis, quia elatus est in superbiam et suarum arbitratus est uirium, quod regnauit in gentibus, et non domini uoluntatis, Medis Persisque uenientibus destruetur. denique usque hodie urbis Babylonis reliquiae tantum manent et posuit in consequentibus, quae mala passura sit Babylon, Jeremiae sermone describi« Quia servierunt eis cum essent gentes multae, et reges magni: et reddam eis secundum opera eorum, et secundum facta manuum suarum. » Hoc in Septuaginta non habetur. Significat autem quod non solum contra Babylonem
Abbreviated transcription (Latin):
siuũ d̃s semꝑ admonuit. et quasi ip̃e
inuigiliis atq excubib constitutꝰ.
admonito. tanto contempnentiumꝯ
tis aures ur̃as ut audiretis. c̃ diceret
a scło ⁊ usq in scłm. ẽ anta fuit diurita
ppłi. ut ne habitũ quidem audientis
ad sumeret. et inclinaret aurem suã
p̃cipue dũo ꝯmonente ut reuerd̾et᷑
imusquisq aiia sua mala. et apessi¬
mus cogitacionib suis. & o inifiita cle¬

Expanded text:
suum Deus semper admonuit, et quasi ipse in vigiliis atque excubiis constitutus, admonitio, tanto contemnentium tis aures vestras ut audiretis cum dicerem: a saeculo et usque in saeculum. Tanta fuit duritia populi. ut ne habitum quidem audientis assumeret et inclinaret aurem suam praecipue domino commonente, ut reuerteretur unusquisque a uia sua mala et a pessimis cogitationibus suis. et o infinita cle
Abbreviated transcription (Latin):
misitq suꝑ eos dñs gladium. fam̃
et pestem. donec ꝯsumerent᷑ de t̾ra
qmͣ dedit patͥb eoꝵ. Nõ autẽ oix̃
de ficis bonis dabo eis coi ut sciant
me. qr ego sum dñs. illi simile ẽ apłi¬
co. Deus est qͥ oꝑatur inuob. et uelle
et ꝑficere: qd̃ non solũ oꝑa. s et uo¬
luntas nr̃a dĩ nitatur auxilio. Dely¬
rat in hoc loco allegoricris semꝑ int̾
p̃tator: et uim cupiens hẏstorioe fa¬
c̃e u̾itati. de cȩlesti ierłm captos refetc.
atq translatos int̾ram caldeoꝵ. rur¬
srĩq ad locum pͥstinũ reu̾suros. ut
ieremiã et cet̾os scõs ꝓphas: alios uͦ
qͥ peccatores fum̃t. int̾ra hac et inual¬
le lacͥmaꝵ ẽẽ morituros. Totã uisio¬
sum in expositione diuid̾em. Uer¬
bũ qd̃ fact̾ũ est ad ieremiã de omĩ

Expanded text:
s dominus gladium, famem et pestem, donec consumerentur de terra, quam dedit patribus eorum. quod autem dixit de ficis bonis: dabo eis cor. ut sciant m e, quia ego sum dominus, illi simile est apostolico: deus est. qui operatur in uobis et uelle et perficere, quod non solum opera, sed et uoluntas nostra dei nitatur auxilio. delirat in hoc loco allegoricus semper interpres et uim cupiens historicae facere ueritati de caelesti Hierusalem captos refeit atque translatos in terram Chaldeorum rursumque ad locum pristinum reuersuros, ut Hieremiam et ceteros sanctos prophetas; alios uero, qui peccatores fuerint. in terra hac et in ualle lacrimarum esse morituros. totam uisiosum in expositione diuiderem. Uerbumquod factum est ad Hieremiam de omni
Abbreviated transcription (Latin):
uacob ⁊ moysi et adron. ⁊ iob. et ceqi
patres eoꝵ. Uñ et nos appellamͣ filii
trario dicit᷑ ad iudeos. sipat̃ u̾r eẽt¬
abraham. oꝑa eius faceretis. hi autẽ
calathi qui bonas habebant ⁊ ma¬
las ficus ñ erant foris ⁊ extra eccłiam.
s añ templũ dnĩ eo qd cuncta illius
scientiȩ pateant. Nsec tantam habẽt
amaritudinẽ he ficiis quȩ foris st̃.
quantam ille q̃ post confessionem
fid̃i. p̃uacicatione mutate sunt. Nec
tantã suauitatẽ bone ficus q̃ ñ st̃
inconspect̾u templi dei. quales fu¬
erunt mundi philosophi. qͥ nat᷑al
bono et intelligentia creatoris. nõ
tam sequi uisi sunt qm laudare
uͥtutes qͣnͣtam hñt suauitatẽ. ficus

Expanded text:
et lacob et Mosi et Aaron et Iob et ceteris et lacob et Mosi et Aaron et Iob et ceteris patres eorum; unde et nos appellamur filii trario dicitur ad Iudaeos: si pater uester eAbraham, faceretis opera eius. hi autem calathi, qui bonas habebant et malas ficos, non erant foris et extra ecclesiam, sed ante templum domini eo, quod cuncta illius scientiae pateant. nec tantam habent amaritudinem hae ficus, quae foris sunt, quantam illae, quae post confessionem fidei praeuaricatione mutatae sunt; nec tantam suauitatem bonae ficus. quae non sunt in conspectu templi dei — quales fuerunt mundi philosophi, qui naturali bono et intellegentia creatoris non tam sequi nisi sunt quam laudare uirtutes —, quantam habent suauitatem ficus
Abbreviated transcription (Latin):
cere t̾ram. edificare domos. plancare
pomeria. inbabilonia regione ꝑmi¬
serit. damiel signoꝵ muaclis decant¬
uo
subito pͥnceps factus sit. et cres pueri
głosȩ de fornacis incendio.libati sit.
et explecis aunis septuaginta sub
⁊ orobabel et iesu sacerdote magno ⁊
etraac neenua plurima pars reu̾sa
sit ierłm: quoꝵ numerꝰ ineust ẽ
erre uolumine continet᷑. Hotand̾
quoq. qd̃ ħ uisio sedechiȩ temporib
fact̾a sit ad ꝓpħam. postꝙͣ. iecouias
ductus ẽ in transnugrationẽ. Non enĩ
dixit captiuitatẽ: qr se ultro tradide¬
rat. Fabros aũ et inclusores uel legis
int̾p̃ces atq doccores debemus acci¬
ꝑe. ł artifices cliisoresq auii atq gẽ¬
inaꝵ: q̃ ars ap̃ barbaras nationes p̃¬
cios issima est. Ero inclusorib septua
didẽ diuites. qdͣ inhebraico ñ habet᷑.
Comparat autem calathũ quibonaᷤᷤ
ficus habebat. et bouas numis. ficis
pͥmi temporis q̃ grece appellentur.
ñpopoiña. abrahe uidelicet et ysaac

Expanded text:
domos, plantare pomaria in Babylonia regione permiserit, Danihel signorum miraculis de captiuo subito princeps factus sit et tres pueri gloriose de fornacis incendio liberati sint et expletis annis septuaginta sub Zorobabel et Hiesu sacerdote magno et Ezra ac Neemia plurima pars reuersa sit Hierusalem. quorum numerus in eiusdem Ezrae uolumine continetur. notandum quoque, quod haec uisio Sedeciae temporibus facta sit ad prophetam, postquam Iechonias ductus est in \'transmigrationem\'; non enim dixit \'captiuitatem\', quia se ultro tradiderat. fabros autem et inclusores uel legis interpretes atque doctores debemus accipere uel artifices clusoresque auri atque gemmarum, quae ars apud barbaras nationes pretiosissima est. pro \'inclusoribus\' didere divites, quod in Hebraico non habetur. Comparat autem calathum, qui bonas ficus habebat, et bonas nimis, ficis primi temporis, quae Graece appellantur πρόιμα —, Abrahae uidelicet et Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
male ualde. Ac ne putem᷑ nr̃m sen¬
sũ pone̾. ip̃a scͥptura se pandit. dic̃
inqͥt ficꝰ he bone: sic cognoscam tnͣs¬
nuigratiouẽ uida. qͣm emisi deloco
isto int̾ram caldeoꝵ inbonũ. ieco¬
niam. ⁊ pͥncipes eiꝰ qͥ c̃ eo capti st̃ sig¬
nificans et econtraiio decalatho qͥ
malas habebat ficus. ⁊ sicuit ficus
ait pessime. q̃ comedi ñ posst̾ eo qd̵
sint male: sic dabo sedechiam iẽ
uidã et pͥncipes eiꝰ. et eos qui inegip¬
tum tranffugerunt. ⁊ qͥ remansert.
unuirbe hac. inuexationẽ afflict̾ionẽ

Expanded text:
ae ualde. ac ne putemur nostrum sensum ponere, ipsa scriptura se pandit. sicut, inquit, ficus hae bonae. sic cognoscam transmigrationem Iuda, quam emisi de loco isto in terram Chaldeorum, in bonum Iechoniam et principes. qui cum eo capti sunt, significans. et e contrario de calatho, qui malas habebat ficos: et sicut ficus. ait, pessimae. quae comedi non possunt eo, quod sint malae. sic dabo Sedeciam, regem Iuda, et principes eius et eos, qui in Aegyptum transfugerunt et, qui remanserunt in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
litt̃am. thau. cui penulgma ÷ sin: Legi¬
mus itaq aleph. tahu. bech. sin Cũq
uen̾imus admediũ. lamech litt̾e occͣ¬
rit caph. et ut sirecte legat᷑ legimꝰ ba¬
bel. ita ordine ꝯmutato legimus sesac.
Nocales autem litt̃e. int̾ beth. ⁊ hech. la¬
breẽ in hoc noĩe ñ pouũt᷑. arbitrq ascõ
ꝓpħ̃a prudent̃ fuisse celatum. ne aꝑte
coꝵ contra se insaniam ꝯmoueret.
qͥ obsidebant ierłm. ⁊ iam iãq eus po¬
tituri erant. Qõ & apłm contͣ imꝑiũ
romanũ fecisse legimꝰ. scribentẽ de

Expanded text:
litteram THAU , cui penultima est SIN . Legimus itaque ALEPH, THAU, BETH, SIN . Cumque venerimus ad medium, LAMED , litterae occurrit CHAPH : et ut, si recte legamus, legimus BABEL  : ita ordine commutato, legimus SESACH  . Vocales autem litterae inter BETH et BETH, braeae in hoc nomine non ponuntur. Ara prudenter fuisse celatum, ne aperte eorum contra se insaniam commoueret. qui obsidebant Hierusalem et iam iamque eius potituri erant. quod et apostolum contra imperium Romanum fecisse legimus scribentem de
Abbreviated transcription (Latin):
ħ . inlxx. non habent᷑. eadem. ut reor
causa quam supͣdiximus. ne scilicet
et̾na in cos sententia ꝑmaneret. Re¬
linquȩxis aut sola ab heditate cua¬
quam dedi tͣ. et seruire te muicis tuiᷤ¬

Expanded text:
inta non habentur, eadem ut reor causa quam supra diximus, ne scilicet aeterna in eos sententia permaneret. Relinqueris, ait, sola ab haereditate tuaquam dedi tibi, et servire te faciam i
Abbreviated transcription (Latin):
bilia. adulterantiũ uerbũ dei. ⁊ ingͦ¬
entium ꝑuiam m̃datii. utheticoꝵ fal¬
laciis adqͥesc̾ent. et confortarent
manꝰ pessimoꝵ eoꝵq mala siuis sce¬
łib adiung̾ent. et quos coirig̾e debu¬
erant. ducerent uint̾itũ. Qui hoc
feceruit ñ se estiment impunitos.
Erunt enĩ et ip̃i ⁊ hi quib falielũt
qiͣ sodoma. om̃sq qͥ habitant eũ
eis uec recedunt a talib. quasigo¬
inorra. Exultent gͥ quantũ uult

Expanded text:
bilia adulterantium uerbum dei et ingrbilia adulterantium uerbum dei et ingredientium per uiam mendacii, ut hereticorum fallaciis adquiescerent et confortarent manus pessimorum eorumque mala suis sceleribus adiungerent et, quos corrigere debuerant, ducerent in interitum. qui hoc fecerint, non se aestiment inpunitos! erunt enim et ipsi et hi, quibus fauent, quasi Sodoma omnesque, qui habitant cum eis nec recedunt a talibus, quasi Gomorra’. exultet igitur, quantum uult,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs mala inferat. s mala his qͥ susti¬
uent supplicia. Alioqͥn eat̃ inala etbo¬
na sunt: Mala unta eos qͦs cruciãt.
bona iuxta eos quos eñdant. W hoc
notandũ qd̃ amius uisitacionis do¬
mini. correctio peccantiũ dicat᷑ at
ppłm meũ isrł. Ego ꝓpħas samariȩ
uixta misticos intellectris ꝓpͥe hereti¬
ĩbaal. ydolo uidelicet demouib cõ¬
secrato. sic hetici qͥcquid loquunt᷑ ĩ
excłia. suie extra eccl̃iam. ut supplã¬
tent ppłm isrł qͥ pͥus cernebat dm̃:
loquiunt᷑ inoemonib. Nñ signifi cãt
ait. et inꝓpħis samarie uidi stulticiã
Non enĩ habent eium. deqͦ dr̃. Up̃e d̾
uidi sumilitudinẽ siue horribilia: ad¬
ulteriũ et it ifidacii. Et confortaue¬
runt marꝰ pessimoꝵ ut ñ confortet
uuꝰqͥsq amalicia sua. siue ciuia sria
habitatores eiꝰ quasi gomorra. Dson
solũ inqͥt ĩhereticoꝵ ꝯciliabulis ħ¬
doct̾orib eccłiȩ. uidi similia siue horri¬

Expanded text:
dominus mala inferat, sed mala his, qui sustidominus mala inferat, sed mala his, qui sustinent supplicia; alioquin eadem et mala et bona sunt: mala iuxta eos, quos cruciant. bona iuxta eos, quos emendant. et hoc notandum, quod annus uisitationis domini correctio peccantium dicatur atpopulum meum Israhel . Ego prophetas Samariae iuxta mysticos intellectus proprie heretiin Bahal, idolo uidelicet daemonibus consecrato, sic heretici, quicquid loquuntur in ecclesia siue extra ecclesiam. ut supplantent populum Israhel. qui prius cernebat deum, loquuntur in daemonibus; unde et significanter ait: et in prophetis Samariae uidi stultitiam; non enim habentvidi similitudinem sive horribilia , adulterium et iter mendacii, et confortaverunt manus pessimorum, ut non converteretur unusquisque a militia sua sive a via sua habitatores ejus quasi Gomorrha. Non solum, inquit, in haereticorum conciliabulis doctoribus ecclesiae, uidi similia siue horri