comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de qͣ isaias scribit: Uidi dnm
reformamur in imaginem
creatoris: Uox quoq erat
dei quasi uox aquarũ mul¬
tarum. omnrũ scilicet in
glista interp̾ꝵ: siue quasi
uox castroꝵ. & sicut uox ge¬
minanqum multoꝵ. ut
exercitus dei sacramenta
cognosceret: qd̃ intelligets¬
& ia cob uocauit nom̃ uniꝰ
loci castra: de quib & alibi
scriptum est Currus dei
decemmiliũ multiplex milia
letantium: Una aũ uox d̃r
castroꝵ ⁊ mulcitudinis ꝓpter
unum in dei laude consen¬
sum. geminat᷑q uox canenti¬

Expanded text:
m reformamur in imaginem Creatoris. Vox quoque erat Dei, quasi vox aquarum multarum, omnium 521 scilicet in lista interpretatur : sive quasi vox castrorum, et sicut vox geminantium multorum, ut exercitus Dei sacramenta cognosceret. Quod intelligens Jacob, vocavit nomen illius loci, castra . De quibus et alibi scriptum est: Currus Dei decem millium multiplex, millia laetantium . Una autem vox dicitur castrorum et multitudinis, propter unum in Dei laude consensum. Geminaturque vox canenti
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ Qd̃q infertur. hec ẽ
lex domus. uel ad p̃cerita ꝑ¬
gnet. de quib iam dictũ est:
uel ad ea que dicenda sunt
postea : Iste mensure altaris
in cubito uerissimo qui ha¬
bebat cubitum et palmtm¬
erat cubitus. ⁊ cubitus in
latitudine. & definitio usq
re usq ad crepidinẽ nouissi
duo cubiti. & latitudo cu¬
biti unius.⁊ in crepidine
minori. usq ad crepidinem
gtudo unius cubiti: Ipse aũ
arihel usq sursum cornua

Expanded text:
nfertur, « Haec est lex domus, » vel ad praeterita pertinet, de quibus jam dictum est, vel ad ea quae dicenda sunt postea. « Istae autem mensurae altaris in cubito verissimo, qui habebat cubitum et palmerat cubitus et cubitus in latitudine et definitio usque rae usque ad crepidinem novissimam duo cubiti et latitudo cubiti unius et a crepidine maiori usque ad crepidinem titudo unius cubiti ipse autem arihel usque sursum cornua
Abbreviated transcription (Latin):
in doctrina sp̃c : spiritalibus
spiritalia comparantes:In
presenti enim scło qd in ma¬
ligno positum est. dies bo¬
nos uidere non possumus:
s in nouo de quib dieb in
carmine mosaico sp̃c sc̃s ca¬
nit: Memento dierum an¬
⁊quitatis : intellige annos
generationis et generatio¬
num: De quib et sc̃s : lo¬
quebatur in psalmo: Nocte
in corde meditabarꝰ Q it̾m:
E annos eternos in mente ha¬
bui: & meditatus fum:
Qui istum ñ suscipit intellec¬
tum respondeat. quomͦ il¬
lud possit exponere: qd̃ isa
ias de futuro & nouo scło
uaticinaturꝰ: Erit mensis
ex mense. et sabbatum ex

Expanded text:
in doctrina spiritus, spiritalibus in doctrina spiritus, spiritalibus spiritalia comparantes. In praesenti enim saeculo, quod in maligno positum est, dies bonos videre non possumus, sed in novo. De quibus diebus in carmine Mosaico Spiritus sanctus canit: « Memento dierum antiquitatis, intellige annos generationis generationum . » De quibus et sanctus loquebatur in psalmo: « Nocte in corde meditabar . » Et iterum: « Et annos aeternos in mente habui et meditatus sum. » Qui istum non suscipit intellectum, respondeat quomodo illud possit exponere, qias de futuro, et novo saeculo vaticinatur: Erit mensis ex mense, et sabbatum ex
Abbreviated transcription (Latin):
sit. s qui in armento. hoc est
de grege et numero plurimo¬
rum: in septima quoq eius
sollemnitates hoc est primi
mensis.prima dies eiusdem
septima in lege mosaica non
habentur: Quartum deginũ
autem diem mensis quo pa¬
scha celebratur. & moyses p̃¬
cepit obseruandum: quãdo
septem dieb arima comedimꝰ:
Quartam uͦ sollemnttatem de
qua dicit. sepgmo mense. qͥn¬
tadecima die mensis in sollem¬
nitate & cetera: uidetur sig
nificare michi scenophegiam:
quam hic sine nomine posuit:
Curramus gͦ ad singula. &
quid nobis uideatur. breuit̃
disseramus: Esse sollemintta
potu. aut in parte sollemni¬
loquitur đs: Heomenias
em magirum ñ suscipio: ie¬
iunium et ferias. ⁊ neome¬
nias. et sollemnitates ur̃as:
odit anima meaz Manifes¬
tum ẽ qd̾ sollemnitates od̾it
iudeorum. sua diligat: sab¬
batum uidelicet qđ relictum
est populo dei. ut uideamus
que a deo donata ft̃ nobis. et
loquamur. Lon indocts
humane sapientie uerbis. s

Expanded text:
sit, sed qui in armento, hoc est, sit, sed qui in armento, hoc est, de grege et numero plurimorum. « In septima quoque mensuae solemnitates, hoc est, primi mensis prima dies, ejusdem septima in lege Mosaica non habentur. Quartum decimum autem diem mensis, quo pascha celebratur, et Moyses praecipit observandum, quando septem diebus azyma comedimus. Quartam vero solemnitatem, de qua dicit: « Septimo mense quinta decima die mensis in solemnitate, » etc., videtur mihi significare Scenopegiam, quam hic sine nomine posuit. Curramus ergo ad singula, et quid nobis videatur, breviter disseramus. Esse solemnitatespotu, aut in parte solemniloquitur Deus: « Neomenias em magnum non suscipio, jejunium et ferias, et neomenias et solemnitates vestras odit anima mea . » Manifestum est quod qui solemnitates oderit Judaeorum, suos diligat, sabbatum videlicet quod relictum est populo Dei, ut videamus quae a Deo donata sunt nobis, et loquamur non in doctis humanae sapientiae verbis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
peccato quam holocausto:
Q in sacrificio & in oleo totum
capitulum posui. ne diuisũ
ꝑ singula legentis animum
conturbaret. & primum de
interp̃tationis uarietate di¬
cendum est: Ubi nos interp̃¬
tati sumus in quatuor angu¬
lis crepidinis altaris.lxx.
transtulerunt: & suꝑ quatu¬
or angulos templi. & suꝑ al¬
tare: E ubi nos diximus.
p unoquoq qui ignor auit
et errore deceptus est: illi
posuerunt pro ignorante. et
pro paruulo: In eo quoq:
ubi nos diximus. e sacrisici¬
um oephi. ꝑ uitulum .⁊ oephi
parietem faciet & olei.HiNi.¬
ꝑ singula oephi. illoꝵ editio
tenet. & sacrificium. & cocti¬
onem uitulo. & coctionem
ariet. Dabis ⁊ olei. Hĩti. coc¬
tionis: In extremo quoq uer¬
siculo. ubi nos diximus in
sacrificio. & in oleo: illi dixe¬
runt sicut. inmaNaã. sicut
in oleo: In primo inquit men¬
se. & prima die mensis.haud
dubium. quin NisaÑ. signi¬
ficet: sumes uitulum de ar¬
mento. non qui dominutritꝰ

Expanded text:
peccato quam pro holocausto peccato quam pro holocausto et in sacrificio capitulum posui, ne divisum per singula legentis animum conturbaret. Et primum de interpretationis varietate dicendum est. Ubi nos interpretati sumus, in quatuor angulis crepidinis altaris. LXX transtulerunt, et super quatuor angulos templi, et super altare. Et ubi nos diximus, pro unoquoque qui ignoravit, et errore deceptus est: illi posuerunt, pro ignorante, et pro parvulo. In eo quoque ubi nos diximus, et sacrificium ephi per vitulum, et ephi parietem faciet, et olei hin per singula ephi; » illorum editio tenet « et sacrificium et coctionem vitulo et coctionem arieti dabis et olei hin coctionis. » In extremo quoque versiculo, ubi nos diximus, in sacrificio et in oleo, illi dixerunt, « sicut in manaa, sicut in oleo. » In primo, inquit, mense et prima die mensis: haud dubium quin Nisan significat: « sumes vitulum de armento, non qui domi nutritus
Abbreviated transcription (Latin):
ec dicit dñs deus: In pri¬
mo inense una mensis. su¬
mes uitulum de armento
immaculatum. & expiabis
scũarium. & tollet sacerdos
de sanguine qd̃ erit ꝓ pecca¬
to. et ponet in postib domꝰ.
& in quatuor angulis crepi¬
dins altaris. et inpostibus
porte acrii interioris. ⁊sic
facies in sepgma mensis ꝓ
uno quoq qui ignorauit.
& errore deceptus ẽ: & expi¬
abis pro domo in pͥma men¬
se. quartadecima die mensis
erit uobis pasche sollemnitas
septem dieb arina comeden¬
turꝰ. & faciet princeps in die
illa prose. & pro uniuerso
populo terre intulum pro
peccato: E in septem die¬
rum sollemnitate faciet ho¬
locaustum dño: septem ui¬
tulos. ꝙ septem ariete
immaculatos cotidie septem
diebus. & pro peccato hir¬
cum caprarum cotidie. et
sacrificium oephi. ꝑ uitu¬
lum. & oephi. ꝑ arietem
faciet. et olei hiñ. ꝑ singula
oephi: Septmo mense. qͥn¬
tadecima die mensis in sollen¬
nitate faciet sicut supra dic¬
ta sunt ꝑ septem dies: tam ꝓ

Expanded text:
ec dicit Dominus Deus: In primo mense in una mensis, sumes vitulum de armento immaculatum, et expiabis Sanctuarium. Et tollet sacerdos de sanguine, quod erit pro peccato: et ponet in postibus domus, et in quatuor angulis crepidinis altaris, et in postibus portae atrii interioris. Et sic facies in septima mensis pro unoquoque qui ignoravit et errore deceptus est et expiabitis pro domo in primo mense quartadecima die mensis erit vobis paschae sollemnitas septem diebus azyma comedentur et faciet princeps in die illa pro se et pro universo populo terrae vitulum pro peccato et in septem dierum sollemnitate faciet holocaustum Domino septem vitulos et septem arietes inmaculatos cotidie septem diebus et pro peccato hircum caprarum cotidie et sacrificium oephi per vitulum et oephi per arietem faciet et olei hin per singula oephi septimo mense quintadecima die mensis in sollemnitate faciet sicut supra dicta sunt per septem dies tam pro
Abbreviated transcription (Latin):
entiam: qͥs inuestigabit:
tie ⁊ scientie dei: cuius alta
ꝓfunditas: & quis inueniet
eam: Multum ẽ si uolueri¬
mus templum salomonis
huic templo.⁊ om̃s partes
eius. ⁊ tabernacula cõpara¬
re: Qd̃ qr difficillimum est
interim in p̃sentiaꝵ altare
qd erechieli ostensum est.

Expanded text:
quis investigabit ? tiae et scientiae Dei : » cujus alta profunditas, et quis inveniet eam? Multum est si voluerimus templum Salomonis huic templo, 527 et omnes partes ejus et tabernacula comparare. Quod quia difficillimum est, interim in praesentiarum altare, quod Ezechieli ostensum est
Abbreviated transcription (Latin):
seribitur ꝑ singula latera. hoc
passus. ternas fuisse portas.
pretati sumus eg̾ssus ⁊ exitus
quitatis. Illudꝙ pͥmumbre¬
uiter ammnonendũ. easdem trib
in circuitii tab̾naculi ita castra me¬
tatus. ut ad orientẽ fuerit iudas
sachar et ⁊ abulon filii lie: & ad
meridiem ruben. symeon ⁊gad.
duo filii lie. & tercius filius cel¬
phe ancille lie: ad occidentẽ eͦ
dseo uidelicet silii rachelis: qr
iosepl ꝓ tribu seui que sacris¬
cise deputata ẽ in duab tribus
effram & uianassen diusa est.
Adaquilonẽ autẽ dan. aser. et
neptalim: quoꝵ pͥmus ⁊ tercio
silli sunit bale anchille rachelis.
sodo fiius telphe ancille le ig¬
postt. qui ex aucillaꝵ uiter se
ussideitqum surpe generat t̃.¬

Expanded text:
scribitur per singula latera, hoc uum et octoginta passus ternas fuisse portas rpretati sumus egressus et exitus civitatis. Illudque primum breviter admonendum, easdem tribus in circuitu tabernaculi ita castrametatas ut ad orientem fuerit Judas, Issachar et Zabulon filii Liae: et ad meridiem Ruben, Simeon, Gad, duo filii Liae: et tertius filius Zelphae ancillae Liae. Ad Occidentem vero duo videlicet filii Rachelis: quia Joseph pro tribu Levi, quae sacrificiis deputata est, in duas tribus Ephraim et Manasse divisa est. Ad Aquilonem autem Dan, et Aser, et Nephthali, quorum primus et tertius filii sunt Balae ancillae Rachelis, secundus filius Zelphae ancillae Liae igquippe qui ex ancillarum inter se disside
Abbreviated transcription (Latin):
exitus ꝓ qualitate meritorũ
atq urtutum: singulis tri.¬
brib sub apłicis et patͥarchaꝵ
nominib arbitror delegatas:
De quib ꝙ in apocalipsi ioħis a¬
ꝑtus scribitur: & multa di¬
linaꝵ scripturaꝵ sacram̃ta
testanturꝰ ÷ ꝙ necesse ẽ. ut tał̃
neat calamoꝵ: Sub quo nu¬
mero. & in duo de iuicesimo
psalmo lex naturalis & scripta.
eccłia id est urbs saluatoris ex¬
structa est. Homen quoq
ipsius ciuitatis nequaqͣ erit.
ut prius ierosolima que interꝰ¬
pretatur uisio pacis. s adonã

Expanded text:
exitus, pro qualitate meritorum atque virtutum singulis tribubus sub Apostolicis et Patriarcharum nominibus arbitror delegatas: de quibus et in Apocalypsi Joannis apertius scribitur, et multa divinarum Scripturarum sacramenta testantur . Et nneat calamorum: sub quo numero, et in duodevigesimo psalmo lex naturalis est scripta, Ecclesia, id est, urbs Salvatoris exstructa est. Nomen quoque ipsius civitatis nequaquam erit, ut prius Jerosolyma, quae interpretatur visio pacis, sed ADONAI
Abbreviated transcription (Latin):
ote tres a septemtrione: porta
ruben una: porta uide una.
poeta leui una: & ad plagam
te treo. Porta iosephuna : por¬
ta beinamin una. porta dan
una: & ad plagã meridianã¬
.O.x.iiii. metieris. portam
Symeonis unam: portã isa¬
char unam : portam ⁊abulon
unam & ad plagã occidenta¬
habuerit. P̃teritus sermonar¬

Expanded text:
dixit: A septentrione portae: Ruben una porta, Juda una porta, Levi una. Ad plagam tae tres: porta Joseph una, porta Benjamin una, porta Dan una. Ad plagam meridianaor milia metieris portam Symeonis unam portam Isachar unam portam Zabulon unam et ad plagam occidentahabuerit, praeteritus sermo nar
Abbreviated transcription (Latin):
oitor ẽ cłoDe qua ꝙ psalinmusta
ceaidups unquid syon cdicet hõ
u hdino natus ẽ in ea: & ipse
funlauat eam altissimus: Aliami
babet uibrum in terra sc̃ã des¬
criptione. U m̃surã ciuitats
& postessionis ordinẽ: & plagas
tribiuum singulaꝵ. Primam
enum plage aquilonis oppo¬
nuntur tres porte que exitus
ciuitatis: quoꝵ pͥmogenitus ẽ¬
ruben. et iudas regie stirpis au¬
ctor. et leui suꝑ cuius nomine
in tabernaculo. et sacroꝵ des¬
criptione nichil dictum est:
ut primogenita possidentes
quasi genus regale et sacerdo¬
tale. aquilonis frigora contẽp¬
namus: Sccło uͦ ad orientem
est ioseph. beniamin. & dan.
ambo filii rachel: & unus bale
ancille eius: Ad meridiem uͦ
symeon. ysachar. & zabulon:
quoꝵ tres lie filii ft̃: Porro ad
occidentem gad. aser. ⁊ nepta¬
lim : quoꝵ priores duo filii
aelphe st̃ ancille lie. terqus fi¬
hus bale ancille racheus: Qui¬

Expanded text:
e qua et Psalmista canit: Numquid Sion dicet homo, et homo natus est in ea, et ipse fundavit eam Altissimus , aliam habent tribuum in terra sancta descriptionem, et mensuram civitatis et possessionis ordinem, et plagas tribuum singularum. Primum enim plagae Aquilonis opponuntur tres portae, sive exitus civitatis, quorum est primogenitus Ruben, et Judas regiae stirpis auctor, et Levi super cujus nomine, in tabernaculo et sacrorum descriptione nil dictum est: ut primogenita possidequasi genus regale et sacerdotale, aquilonis frigora contemnamus. Secundo vero ad orientem est Joseph, Benjamin et Dan, ambo filii Rachel et unus Balae ancillae ejus, ad meridiem vero Simeon, Issachar, Zabulon, qui tres Liae filii sunt. Porro ad occidentem Gad, Aser, et Nephtalim: quorum priores duo filii Zelphae sunt ancillae Liae: tertius filius Balae ancillae Rache
Abbreviated transcription (Latin):
guetur : cȩlum siue celi oꝑient᷑
tenebris : De quib & paulus
loquitur: E sp̃alia nequitie in
celestib & ngrescere fecit dñs
stellas eius. uel draconis. uel
bit : sidera errantia. quib ca¬
ligo tenebraꝵ in eternũ reser¬
uatur: Sol quoq nube tegit᷑
sol iniquitatis. qui contrarius
est soli iusticie: Nube autẽ. uł
ipso dño saluatore qui descendit
in egyptũ suꝑ nubẽ leuẽ. nullo
peccatoꝵ ponde pregrauatam.
uel ꝓphetis ⁊ apłis: de quib le¬
gimus: Mandabo nubib ne
pluant suꝑ eum ymbrem: Et
in psalmis: Uerttastua: usq ad
nubes: Cum au soliniquitatis
fuerit obscuratus. luna ꝗͣ h̾eticoꝵ
sentimus eccłiam. & que asole
iniquitatis lumen putabatur
acciꝑe ñ dabit lumen suum. nec
decipiet credentes falsi nominis
scientia: O mĩa quoq lumina¬
ria. & quicquid uidet᷑ in h̾eti¬
cis ẽẽ doctrine. extincto dra¬
colie cecabitur. siue merebunt

Expanded text:
guetur , » coelum sive coeli operientur guetur , » coelum sive coeli operientur tenebris, de quibus et Paulus loquitur: « Et spiritalia nequitiae in coelestibus . » Et nigrescere fecit Dominus stellas ejus, vel draconis, vel bit « sidera errantia , » quibus caligo tenebrarum in aeternum reservatur. Sol quoque nube tegetur, sol iniquitatis, qui contrarius est soli justitiae. Nube autem, vel ipso Domino Salvatore, qui descendit in Aegyptum super nubem levem , nullo peccatorum pondere praegravatam, vel prophetis et apostolis, de quibus legimus: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Et in Psalmis: Veritas tua usque ad nubes . Cum autem sol iniquitatis fuerit obscuratus, luna quam haereticorum sentimus Ecclesiam, et quae a sole 383 iniquitatis lumen putabatur accipere, non dabit lumen suum, nec decipiet credentes falsi nominis scientia. Omnia quoque luminaria et quidquid videtur in haereticis esse doctrinae, exstincto dracone, siccabitur, sive moerebunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. qd̃ omnis suꝑbia et
arrogans hereticoꝵ tumor
ñ tam uitali & puro ꝗͣ putri¬
do atq fetenti sanguine com¬
pleatur: iuxta illu qd̃ scͥptum
est : Pone eos: sic̃ stercus terre:
De quo sc̃s adñõ lib̾aturꝰ. qui
suscitat de terra inopem. & de
na significatur. aut humilẽ
hereticoꝵ sensum propt̃ uo¬
luptatum. & terrenas opes
cuncta facientium. Qd autẽ
iungiturꝰ. & oꝑiam cum ex¬
tinctus fueris celum. & nig̾s¬
cere faciam stellas erus. solem
nube tegam: & luna ñ dabte
lumen suum: Omnia lumina¬
ria celi merere faciam. uel te
penitus intelligi ñ potest: qͣdo
enim interfecto pharaone. siue
dracone. sol et luna & stelle ñ
dederunt lumen suũ. & celum
oꝑtum ẽ tenebris: iuxta illud
poeticum: Impia que eternã
timuer̾t scła noctem: Ergo hoc
dicendum ẽ. qd̃ extincto pha¬
raone. qui transfigurabat se in
angłm lucis: de quo in alio loco
scriptum ẽ: Lux impioꝵ extin¬

Expanded text:
nificat quod omnis superbia et nificat quod omnis superbia et arrogans haereticorum tumor, non tam vitali et puro, quam putrido atque fetenti sanguine compleatur, juxta illud quod scriptum est: Pone eos sicut stercus terrae . De quo sanctus a Domino liberatur: Qui suscitat de terra inopem, et dena significant, aut humilem haereticorum sensum propter voluptatem et terrenas opes cuncta facientium. Quod autem jungitur: Et operiam cum exstinctus fueris, coelum, et nigrescere faciam stellas ejus: solem nulumen suum, omnia luminaria coeli moerore vel tenpenitus intelligi non potest. Quando enim interfecto Pharaone sive dracone sol et luna, et stellae, non dederunt lumen suum, et coelum opertum est tenebris, juxta illud poeticum: Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem Ergo hoc dicendum est, quod exstincto Pharaone, qui transfigurabat se in angelum lucis, de quo in alio loco scriptum est: « Lux impiorum exstin
Abbreviated transcription (Latin):
Dedisti etim escam populis ethio¬
pum: Qͥ uel uolatilla uocant᷑
uel bestie terre. uolatilia q̃
sementem ut diximus iuxta
uiam rapiunt: bestie terre
uitiis efferate: Qd̃ ad hereticos
atq gentiles: referri potest:
Qd̃ autẽ sequitur. & dabo car¬
nes tuas suꝑ montes. & imple¬
bo colles tuos same tua: siue
implebo ualles sanguine tuo.
hunc h̾c̃ sensum. ut uolatilia
celi & bestias terre deceptoꝵ
populos intelligamus crude¬
litatemq gentilium: Montes
autẽ ad pͥncipes referamus
hereseon. qualis fuit ualen¬
tinus & marcion: collesq
successores eoꝵ qͥ saturantur
sanie draconis. siue uallesque
implentur dracomis sangui¬
ne. inferiores quoq credent¬
um. Aut certe montes aduer¬
sarias potestates que in aere
discurrunt. & ualles que
inferna penetrant: et et̃nis
suppliciis mancipate sunt:
fetore sanguinis tui suꝑ montes
siue irrigabitur terra de ster¬
corib tius suꝑ montes ⁊ ualles
implebuntur ex te: illud sig¬

Expanded text:
Dedisti eum escam populis AethioDedisti eum escam populis Aethiopum . Qui vel volatilia vocantur, vel bestiae terrae . Volatilia, quae sementem, ut diximus, juxta viam rapiunt. Bestiae terrae, vitiis efferatae, quod ad haereticos atque gentiles referri potest. Quod autem sequitur: Et dabo carnes tuas super montes, et implebo colles tuos sanie tua; siveimplebo valles sanguine tuo: hunc habet sensum, ut volatilia coeli, et bestias terrae deceptorum populos intelligamus, crudelitatemque gentilium. Montes autem ad principes referamus haereseon, qualis fuit Valentinus et Marcion, collesque successores eorum, qui saturantur sanie draconis: sive valles, quae implentur draconis sanguine, inferiores quosque credentium. Aut certe montes adversarias potestates, quae in aere discurrunt, et valles, quae inferna penetrant, et aeternis suppliciis mancipatae sunt. edore sanguinis tui super montes, sive, irrigabitur terra de stercoribus tuis super montes, et valles implebuntur ex te, illud sig
Abbreviated transcription (Latin):
dam suꝑ te rete meũ: inmulti¬
tudine popłoꝵ multoꝵ. Rete
dnĩ ueteris & noui testam̃ti ra¬
tione contertum. mittit᷑ suꝑ
draconem qui habitat in po
ut extrahat eum in sagena sua.
siue in thalamo suo. Ista ẽ sage¬
na que in mare hunis scłi mit¬
titur. & extrahit pisces multos¬
alios aligendos. & alios abicien¬
dos. siue iste hamus de quo
in iob scriptum ẽ. Adducens
autẽ draconẽ in hamo. & cir¬
cundabis capistrũ circanares
eius : pro quo interp̃tatus ẽ
aquila. exi. ahens leuiatan
in hamo. & funib colligabis
linguam eius: Extrahteur autẽ
draco siue leuiathan de mari
hamo. uel sagena dñi: ut piciat᷑
siue extendatur suꝑ terram. et
om̃s spire eius quib suas insidias
occultabat aꝑiantur & ꝑferant᷑
in publicum. & interra abician¬
tur. & iaceat qui in celo posuerat
os suum. & se altissimi similem
ẽe dicebat : Unde sequitur:
&habitare suie sedere faciam
suꝑ ce omnia uolatilia celi. et
saturabo de te bestias uniuerse

Expanded text:
in multitudinem populorum multorum . Rete Domini veteris et novi Testamenti ratione contextum, mittitur super draconem, qui habitat in popine delectatur: ut extrahat eum in sagena sua, sive in hamo suo. Ista est sagena, quae in mare hujus saeculi mittitur, alios eligendos, et alios abjiciendos. Sive iste hamus de quo in Job scriptum est: « Adducens autem draconem in hamo, et circumdabis capistrum circa nares ejus . » Pro quo interpretatus est Aquila: « Extrahes Leviathan in hamo, et funibus colligabis linguam ejus. » Extrahitur autem draco sive Leviathan de mari hamo vel sagena Domini, ut projiciatur, sive extendatur super terram, et omnes spirae ejus quibus suas insidias occultabat aperiantur, et proferantur in publicum, et in terra abjiciatur et jaceat, qui in loco posuerat os suum, et se Altissimo similem esse jactabat. Unde sequitur: « Et habitare, sive sedere faciam super te omnia volatilia coeli, et saturabo de te bestias unive
Abbreviated transcription (Latin):
apłi: Qui autẽ contur bat uos:
portabit uidicium: Non uult
eium aquas syloe bibere que ua-¬
dunt cum silentio: s. aquas egyp¬
ti turbidas atq cenosas: Que
anteꝗͣ pedib conculcarentur
draconis. pure erant: & suo flu¬
entes ordine: Postꝗͣ autẽ pedib
illius conturbate sunt: cursus
fui ordinẽ ꝑdidert. Neq enimi
utunt᷑ heretici testimoniis scͥp¬
turaꝵ sͥ coherentibꝰ : s conturꝰ¬
bant omnia: Ꝙ qr ipse ẽ inimi¬
cus & ultor. ñ solum aquas
alienas draco egyptius contur¬
bat pedib siuis. s conculeat flu¬
mina sua. ne partat eis qͦs se¬
mel in suam redigerit potestatẽ:
Qd̃ deuitare cupiens iustus pre¬
catur: Non ueniat mͥ pes suꝑ¬
bie: & in alio loco: Conculcatꝰ
petit : ne iterum conculcetur.

Expanded text:
Apostoli: Qui autem conturbat vos, Apostoli: Qui autem conturbat vos, portabit judicium . Non vult enim aquas Siloe bibere, quae vadunt cum silentio , sed aquas Aegypti turbidas atque coenosas, quae antequam pedibus conculcarentur draconis, purae erant, et suo fluentes ordine: postquam autem pedibus illius conturbatae sunt, cursus sui ordinem perdiderunt. Neque enim utuntur haeretici testimoniis Scripturarum sibi cohaerentibus, sed conturbant omnia. Et quia ipse est inimicus et ultor, non solum aquas alienas draco Aegyptius conturbat pedibus suis, sed conculcat flumina sua, ne parcat eis, quos semel in suam redegerit potestatem. 381 Quod devitare cupiens justus, precatur: Non veniat mihi pes superbiae . Et in alio loco, conculcatus petit ne iterum conculcetur:
Abbreviated transcription (Latin):
illis: De hoc leone & petrus
loquitur. aduersaruis n̾r dia¬
bolus. quasi leo rugiens circu¬
it querens quẽ deuoret: Et
in nono psalmo: scriptum est:
nsidiat᷑ in abscondito qͣi leo in
spelunca sua: insidiat᷑ ut rapi¬
at pauꝑem: E inieremia sc̃o¬
plenus sꝑu ait: Leo de silua. ꝑ¬
cussit eos: Draconẽ autẽ dici
diabolum ꝓ quo aquila inter¬
p̃tatur leuiathan. nom̃ draco¬
nis exponens iuxta suꝑiorẽ ex¬
planationẽ multis testimoniis
docui. qui dixerat mea sunt
flumina: & ego feci ea: Iste gͥ
draco fluminib suis quasi cornib
uentilabat plur imas nationes
que suꝑ martione ualentino.ce¬
heresion pͥncipib intelligere pos-¬
sumus qui imitant᷑ eccłasticos
uiros: dicentes ad dnm̃ salua¬
torem: Inte inunicos nr̃os uenti¬
labimus cornu: & ñ uentilant
ad salutem. ut de terra ad celũ
leuent: s ut in ꝓfundũ abiciãt
Deniq sequitur: & conturbabas
aquas pectib tus. iuxta illud

Expanded text:
illis . De hoc leone et Petrus illis . De hoc leone et Petrus loquitur: Adversarius noster diabolus quasi leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . Et in nono psalmo scriptum est: Insidiatur in abscondito quasi leo in spelunca sua; insidiatur ut rapiat pauperem. Et in Jeremia Spiritus sanctus ait: Leo de silva percussit eos . Draconem autem dici diabolum pro quo Aquila interpretatus est Leviathan, nomen draconis exponens juxta superiorem explanationem multis testimoniis docui, qui dixerat: Mea sunt flumina et ego feci ea. Iste igitur draco fluminibus suis quasi cornibus ventilabat plurimas nationes: quae super Marcione, Valentino,haereseon principibus intelligere possumus, qui imitantur ecclesiasticos viros, dicentes ad Dominum Salvatorem: In te inimicos nostros ventilabimus cornu : et non ventilant ad salutem, ut de terra ad coelum levent, sed ut in profondum abjiciant. Denique sequitur: Et conturbabas aquas pedibus tuis; juxta illud
Abbreviated transcription (Latin):
s quieta sint omia & aquȩ flu¬
minum eius quasi oleum flu¬
ant purissime ac nitentes. nul¬
lo ꝑeas transeunte nec earum
fluenta tubante: Hoc autem
fiet propter egypti solitudiñ.
quȩ redigetur in desertum ab
omni mulcitudine sua. ꝗͣdoha
ut intelligant qui remanseri̾t
qd̾ ipse sic dñs: Iocirco planctͦ
ẽ pharaonis. & plangent eum
filie gentium incircuitu: Non
solum autẽ suꝑ illum. s & fuꝑ
multitudinẽ eius: quȩ dño ua¬
stante deleta ẽ: Hec suꝑ simpli¬
ci litcera cursim dixisse sufficiat:
ueniamus ad intelligentiam
sp̾alem: Nec puto magnopere
laborandũ nosse qui sit pharao
rex egypti. cũ supͣ plenius dixe¬
rimus eam uidelicet potestatẽ
cui egyptus credita uel una
ꝓuintia. uł egyptus totusmun¬
di que ñ ẽ leo condita. s ꝓprio
uitio assimilata. leoni gentium:
Homo enim cũ in honore eẽt ñ
intellexit: cõparatus ẽ ium̃tis
insipientib. & similis factus ẽ

Expanded text:
sed quieta sint omnia: et aquae flused quieta sint omnia: et aquae fluminum ejus quasi oleum fluant purissimae ac nitentes, nullo per eas transeunte, nec earum fluenta turbante. Hoc autem fiet propter Aegypti solitudinem, quae redigetur in desertum ab omni multitudine sua: quando ut intelligant qui remanserint quod ipse sit Dominus. Idcirco planctus est Pharaonis, et plangent eum filiae gentium in circuitu. Non solum autem super illo, sed et super multitudine ejus, quae, Domino vastante, deleta est. Haec super simplici littera cursim dixisse sufficiat, veniamus ad intelligentiam spiritualem. Nec puto magnopere laborandum nosse qui sit Pharao rex Aegypti, cum supra plenius dixerimus, eam videlicet potestatem, cui Aegyptus credita est; vel una provincia, vel Aegyptus totius mundi, quae non est leo condita, sed proprio vitio assimilata leoni gentium. Homo enim cum in honore esset, non intelligit; comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
te: id exercitus eius. & uniu̾¬
sa multitudo reliqua pars
in uermes & saniem conuer¬
tatur Tunc in qͥt celi tene¬
bris obuoluentur: sol et
luna. & cetera luminaria
non dabunt lumen suum.
sed suꝑte cuncta nigrescent.
nichilq tibi letum erit. & ad tu¬
um interitum omnes ppħ et
cuncti reges eorum horrere
nimio formidabunt conspiti¬
endes gladium meum huc il¬
lucq uolitare & nulli parce̾
& in tua ruina riunam simi¬
qui iste sit gladius aueli ma¬
festius: Gladius regis baby¬
lonis uemiet tͥ ingladiis for¬
tium siue gigantum. dettiam
omnem multitudinem tuã.
quigigantes in expugnabi¬
les gentes sunt que babilonii
regis tenebant᷑ exertitu: ifti
uastabunt siue disꝑdent suꝑbiã
egypti .&. omnem multtudiniem
eius. nichilq in egypto remane̾¬
bit. s cum hominib & iumenta
brutaq animala pariter au¬
ferentur. & tanta erit
solitudo in egypto ut nes
pede hominis nec ugula ui¬
ment aquȩ illius conturbent᷑

Expanded text:
tae, id est exercitus et univetae, id est exercitus et universa multitudo, reliqua pars in vermes et saniem convertatur. Tunc, inquit, coeli tenebris obvolventur, sol et luna et caetera luminaria non dabunt lumen suum, sed super te cuncta nigrescent, nihilque tibi laetum erit. Et ad tuum interitum omnes populi et cuncti reges eorum horrore nimio formidabunt, conspicientes gladium meum huc illucque volitare, et nulli parcere, et in tua ruina ruinam simiqui iste sit gladius, audi manifestius: Gladius regis Babylonis veniet tibi: in gladiis fortium, sive gigantium dejiciam omnem multitudinem tuam. Qui gigantes, inexpugnabiles gentes sunt, quae Babylonii regis tenebantur exercitu. Isti vastabunt sive disperdent superbiam Egypti, et omnem multitudinem ejus: nihilque in Aegypto remanebit, sed cum hominibus, et jumenta brutaque animalia pariter auferentur. Et tanta erit solitudo in Aegypto, ut nec pede hominis, nec ungula jumenti aquae illius conturbentur,
Abbreviated transcription (Latin):
da suis magis miseriis doleat.
quam aliorum captiuitate
leteturꝰ. et interim breuiter
quedam historie fundamenta
iacientes: quid hebrei suꝑ hoc
loco intelligant ꝑcurramus:
eoni comparatur pharao : ñ
unius gentis. ẜ multarũ genti¬
um. siue draconi in mari. ut
terram aquasq possideat
Qui in rigatione fluminũ erige¬
batur insuꝑbiam que cornũ
uocat. & multitudine exercitꝰ
sui om̃s aquas transiens po¬
terat conturbare: iccirco ex¬
pandere se dicit rete suum
suꝑ multitudinẽ eius. ꝙ extͦ¬
here eum sagena sua. ł hamo.
& picere suie extendere eum
suꝑ terram. qui quasi coluber
multis fuerat
inuolutus: ut acunctis celi
uolatibb deuoretur: Cumq
ñ solum aues s: om̃s bestie ter¬
re eam lacerauerit. relique
carnes eius montes & ualles
camposq complebunt: ita
ut cuncta uermib scateant:
Hȩc autẽ loquit᷑ ꝑ metaphorã:
ut postꝗͣ uolatilia celi ⁊bestie
carnib eius fuerint satura¬

Expanded text:
et suis magis miseriis doleat, et suis magis miseriis doleat, quam aliorum captivitate laetetur. quaedam historiae fundamenta jacientes quid Hebraei super hoc loco intelligant percurramus. Leoni comparatur Pharao, non unius gentis, sed multarum gentium, sive draconi in mari ut terram aquasque possideat, qui irrigatione fluminum erigebatur in superbiam, quam cornu vocat, ut multitudine exercitus sui omnes aquas transiens poterat conturbare. Idcirco expandere se dicit rete suum super multitudinem ejus, et extrahere eum sagena sua vel hamo, et projicere sive extendere eum super terram, qui quasi coluber multis spiris fuerat involutus ut a cunctis coeli volatilibus devoretur. Cumque non solum aves, sed omnes bestiae terrae eum laceraverint, reliquae carnes ejus montes et valles camposque complebunt, ita ut cuncta vermibus scateant. Haec autem loquitur per metaphoram, ut postquam volatilia coeli et bestiae carnibus ejus fuerint satura
Abbreviated transcription (Latin):
do eius. siue omnis fortitudo
illius: & ꝑdam omnia rum̃ta
eius. que erant suꝑ aquas
plurimas. siue ab aquis mul¬
tis. & ñ conturbabit eas pes
hominis ultra. neq ungula
ium̃toꝵ turbabit. stue calca¬
bit eas: tunc purissimas reddã
aquas eoꝵ siue ut aliquando qui¬
escant aque eoꝵ & flumina eoꝵ
quasi oleum adducam. siue ut
oleum fluent: ait dñs deus:
Tum dedero terrã egypti deso¬
latam. siue ꝑditamꝰ. deseretur
terra a plenitudine sua. suie
cum plenitudine sua. ꝗͣdo ꝑcus¬
sero siue disseminauero om̃s ha¬
bitatores eius: ut sciant quia
ego sum dñs: Planctus ẽ siue
plangent eum filie gentium.
plangent eum suꝑ egyntum:¬
gent eum ait dñs ds: Editi¬
onem utramq miscemus in
his dum taxat in quib dis¬
crepant: Alioquin ubi unus
sensus est hebraicum sequim᷑:
In multis aut̾ẽ exemplaribus
sis .x. ponitur. iuxta cȩteros
sit ierusalem. igaudium pha¬
raonis malis sibi inminenti¬
b auferaturꝰ. uel certe capien

Expanded text:
etur omnis fortitudo illius. Et perdam omnia jumenta ejus quae erant super aquas plurimas sive ab aquis multis: et non conturbabit eas pes hominis ultra, neque ungula jumentorum turbabit sive calcabit eas. Tunc purissimas reddam aquas eorum sive ut aliquando quiescant aquae eorum, et flumina eorum quasi oleum adducam sive ut oleum fluent, ait Dominus Deus, cum dedero terram Aegypti desolatam sive perditam. Deseretur autem terra a plenitudine sua sive cum plenitudine quando percussero sive disseminavero omnes habitatores ejus: et ego Dominus. Planctus est, et plangent eum: filiae gentium plangent eum super Aegyptum,gent eum, ait Dominus Donem utramque miscemus, in his dumtaxat in quibus discrepant. Alioquin ubi unus sensus est, Hebraicum sequimur. In multis autem exemplaribus, sis decimus ponitur; juxta caeteros sit Jerusalem, et gaudium Pharaonis, malis 379 sibi imminentibus, auferatur: vel certe capienda,
Abbreviated transcription (Latin):
discurrit. ⁊ ꝑstringit cernentiũ
oculos. uultusq deterret. et
obstupescentes fuꝑ runã phara¬
onis se in illo uideant ẽe deie¬
ctos÷ & dñi quiđ gladius: de
quo scriptum ẽ: E oce positus
est in ruinam: & in resurrec¬
tionem multoꝵ: I acentes ele¬
uat. & male erectos humili¬
tate cõmutat: gladius autẽ
regis babylonis ueniet super
draconẽ egyptium. ute gladii
forgum siue gigantum deiciat
dñs multicudinẽ eius qͥ regem
egypti sectabatur. In expugna

Expanded text:
discurrit et perstringit cernentium discurrit et perstringit cernentium oculos vultusque deterret. Et obstupescentes super ruina Pharaonis se in illo videant esse dejectos. Et Domini quidem gladius, de quo scriptum est: « Ecce hic positus est in ruina et resurrectione multorum , » jacentes elevat, et male erectos humilitate commutat. Gladius autem regis Babylonis veniet super draconem Aegyptium, ut in gladiis fortium, sive gigantum dejiciat Dominus multitudinem ejus, qui regem Aegypti sectabatur. « Inexpugna
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec dicitur. & irritabo cor
popłoꝵ multoꝵ. cum induxe¬
ro contritionẽ. siue captiuita¬
tem tuam ingentib suꝑ t̾ram
ꝗͣ nescis : ut qui priusphara¬
om seruierant irascantur con¬
tra eum uidentes captiuitatẽ
eius ad aliam terrã ꝗͣ draco
nesciebat ẽẽ ꝑductam: H ec
debemus ambigere bonas eẽ
terras quaspharao nesciat:
scilicet. qͣdo captiuitas pharao¬
nis alia captiuitate mutat᷑
De quadr ad saluatorem as¬
cendens in altum: captiuã
duxit captiuitatem: accepit.
siue iuxta apłm. dedit dona in
faciam suꝑte populos multos
ut qui prius pharaonis admira¬
bantur potentiã. postea eum
admirentur de suo culmine
cecidisse: Reges quoq ppłoꝵ
reges terre: & pͥncipes conue¬
nerunt in unum: Hoc autem
fut cum uolare ceꝑit gladius
dñi suꝑ facies eoꝵ. sub audit᷑
regum: siue ppłoꝵ: Gladius
autẽ dr̃i intelligendus ẽ ui¬
uens sermo dei ⁊ efficax. & ac¬
cutus suꝑ omnẽ gladiũ exutͣq
parte accutum. qui uolat atq

Expanded text:
itabo cor populorum multorum, cum induxero contritionem, sive captivitatem tuam in gentibus, super terram quam nescis, » ut qui prius Pharaoni servierant, irascantur contra eum, videntes captivitatem ejus, ad aliam terram, quam draco nesciebat, esse perductam. Nec debemus ambigere bonas esse terras, quas Pharao nesciat, scilicet quando captivitas Pharaonis alia captivitate mutatur, de qua dicitur ad Salvatorem: « Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, accepit , » sive juxta Apostolum: « dedit dona in faciam super te populos multos, » ut qui prius Pharaonis admirabantur potentiam postea eum admirentur de suo culmine cecidisse. Reges quoque populreges terrae, et principes convenerunt in unum . » Hoc autem fiet, « cum volare coeperit gladius Domini super facies eorum, » subauditur regum sive populorum. Gladius autem Domini intelligendus est vivens sermo Dei et efficax et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum, qui volat atque
Abbreviated transcription (Latin):
eras inclitus atq sublimis int̾
ligna eden. hoc ẽ deliciarum
paradisi. & ecce deductus es sic̃
assyrius cum om̃ib lignis quȩ
quondam fuerant in deliciis
ad terram ultimam. & ad infẽ¬
ros. et dormies ñ in requie s
in penis in medio circũcisoꝵ
qui ingladio dñi concider̃t:
&ut sciamus qui sit ille cui dixe¬
rit : o inclite atq sublimis int̾
ligna uoluptatis: ponit mani¬
festius. ipse ẽ pharao & omnis
multitudo eius Siue iuxca
.lxx. sic ẽ pharao & om̃is mul¬
qͥtudo erus : ut quomͦ supra
assirius succisus ẽ ⁊ corruit:
sic et egyptus subruatur:
t factum ẽ duodecimo
anno. in mense duodecimo.
tum suꝑ pharao regem egypti:
& dices ad eum: Leoni gentrum
assimilatus es: & draconi qui ẽ
in mari. & uentilabas corm
in fluminib tuis. & conturba¬
bas aquas pedib trus. ⁊ con
culcabas flumina eaꝵ siue¬
tua: ꝓpterea hec dicit dñs d̃s
Expandam suꝑ te rete meum
in multitudine populoꝵ mul¬

Expanded text:
eras inclytus atque sublimis inter eras inclytus atque sublimis inter ligna Eden, hoc est, deliciarum et paradisi, et ecce deductus es sicut Assyrius, cum omnibus lignis, quae quondam fuerant in deliciis, ad terram ultimam et ad inferos, et dormies non in requie, sed in poenis in medio incircumcisorum, qui in gladio Domini conciderunt. Et ut sciamus qui sit ille cui dixerit: O inclyte, atque sublimis inter ligna voluptatis, ponit manifestius: Ipse est Pharao, et omnis multitudo ejus. Sive juxta sic est Pharao, et omnis multitudo ejus, ut quomodo supra Assyrius succisus est, et corruit, sic et Aegyptius subruatur. Et factum est duodecimo anno, in mense duodecimo tum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum: Leoni gentium assimilatus es, et draconi qui est in mari, et ventilabas cornu in fluminibus tuis, et conturbabasculcabas flumina eorum. Propterea haec dicit Dominus Deus: Expandam super te rete meum in multitudine populorum mul
Abbreviated transcription (Latin):
raret. & deluctionẽ ad inferos
cum ceteris sociis eius: Acce¬
peruntq consolationẽ omĩa
ligna uoluptatis. id ẽ parady¬
si. dum uident & mala malis.
& bona bonis restitrii: Hec aũ
ligna libam sunt aquis irriga¬
ta fluminum dñi. quib et
arbor illa fuerat irrigata que
corruit. siue omnia ligna
que quondam fuerunt bona
& irrigabantur aquis. & in
libam algtudine morabant᷑
accipient consolationem: qͣ¬
do principem suum similia
uiderit sustinere torm̃ta:
Ꝙ ipsa enim descendent ad in¬
fernum ad interfectos gla¬
dio dr̃i. & om̃is fortitudo
lignoꝵ habitabit sub umbraculo
eius. id est in pena. in mecdio om¬
nium nationum que claustris
inferi tenebuntur: Post hec ad
ipsum pharaonem sermo conuerꝰ¬
titur cui dictum fuerat in pͥn¬
cipio. cui similis factus es in
altitudine tua. & dicitur ad eũ
cui assimilatus es o inclite atq¬
sublimis inter ligna uoluptats:
empe assyrio qui corruit. ⁊ tu

Expanded text:
raret, et deductionem ad inferos raret, et deductionem ad inferos cum caeteris sociis ejus. Acceperuntque consolationem omnia ligna voluptatis, id est, paradisi: dum vident et mala malis, et bona bonis restitui. Haec autem ligna Libani sunt aquis irrigata fluminum Domini, in quibus et illa arbor fuerat irrigata, quae corruit, sive omnia ligna, quae quondam fuerunt bona et irrigabantur aquis, et in Libani altitudine morabantur accipient consolationem, quando principem suum similia viderint sustinere tormenta: « Et ipsa enim descendent ad infernum ad interfectos gladio Domini. » Et omnis fortitudo lignorum habitabit sub umbraculo ejus, id est, in poena in medio omnium nationum, quae claustris inferi tenebuntur. Post haec ad ipsum Pharaonem sermo convertitur, cui dictum fuerat in principio, « cui similis factus es in magnitudine tua? » et dicitur ad eum: « Cui assimilatus es, o inclyte, atqusublimis inter ligna voluptatis? Nempe Assyrio qui corruit. Et tu
Abbreviated transcription (Latin):
ne se aliquid estim abunt̾. nec ir¬
rigationem aquarũ suarum
ꝓprias arbitrabunt᷑ diuitias
eo qd̾ om̃s rami. & uolatilia ce¬
li. & bestiȩ terre que erant sub
imꝑio assur cdeducant᷑ in mor¬
scriptum ẽ: In conspectu eius
cadent om̃s qui descendunt
in terram: Ꝙ in alio loco: Ingͥ¬
dientur ad extrema terre: et
erunt nequaꝗͣ cum angłis
s cum filiis hominũ qui des¬
cendunt in lacum: fiue in fo¬
ueam sempiternam: Cum
auitẽ ille descendit in extre¬
mo terre. & pars uulprum
fuerit : a quib lacerandus
est: Tunc luctus erit. uel om¬
mum socioꝵ enus. uel scãr ũ
fortitudinum que illum dole¬
bunt ad inferos descendisse:
U nde dicit dñs: Oꝑui eum abys¬
so cuius aquis fuerat ante nui
ne eum rigarent: s magis op¬
pͥmerent. Constristatus est
suꝑ eum libanus in quo fuerat
exaltatus. & omĩa agri ligna
concussa sunt: succisionem si¬
milem formidantia: A sonitu
ruine eius commoui gentes:
ut nullus ꝑditionem illius igno¬

Expanded text:
esse aliquid aestimabunt, nec irrigationem aquarum suarum proprias arbitrabuntur divitias: eo quod omnes rami et volatilia coeli, et bestiae terrae, quae erant sub imperio Assur, deducantur in morscriptum est: In conspectu ejus cadent in terram . » Et in alio loco: « Ingredientur ad extrema terrae , » et erunt nequaquam cum angelis, sed cum filiis hominum, qui descendunt in lacum, sive in foveam sempiternam. Cum autem ille descenderit in extrema terrae, et pars vulpium fuerit, a quibus lacerandus est, tunc luctus erit vel omnium sociorum ejus, vel sanctarum fortitudinum, quae illum dolebunt ad inferos descendisse. Unde dicit Dominus: « Operui eum abysso, » cujus aquis fuerat ante nutr» ne eum rigarent, sed magis opprimerent. « Contristatus est super eum Libanus, » in quo fuerat exaltatus. « Et omnia agri ligna concussa sunt, » succisionem similem formidantia. « A sonitu ruinae ejus commovi gentes, » ut nullus perditionem illius igno
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ero similis altissimo: Propte¬
rea traditus ẽ in manu fortissimi
gentium. ꝗͣ intelligamꝰ aliam
detestabilem potestatẽ: cui tra¬
ditur ad puniendum: Ipse est
enim iimicus & ultor. & assur
intelligat᷑ antixꝑc : & fortissimꝰ
gentium cuitraditus ẽ sathanas.
iuxta illud apłi: Quos tradidi
sathane : ut discant ñ blasphe¬
mare: Qui faciens facietei :¬
quecumq ei a dño fuerint in¬
pata: Ista autẽ cyparissus eiec¬
ta ẽ de paradyso dei ꝓpter impi¬
etatem suam: ꝙ succident illam
aliem. & crudeles siue pestilen

Expanded text:
ret: Ero similis Altissimo , propteret: Ero similis Altissimo , propterea traditus est in manu fortissimi gentium: quam intelligimus aliam detestabilem potestatem, cui traditur ad puniendum: ipse est enim inimicus et ultor; ut Assur intelligatur Antichristus, et fortissimus gentium cui traditus est, Satanas, juxta illud Apostoli: Quos tradidi Satanae, ut discant non blasphemare : Qui faciens faciet ei quaecumque ei a Domino fuerint imperata. Ista autem cyparissus ejecta est de paradiso Dei propter impietatem suam; et succident illam alieni et crudeles, sive pestilen
Abbreviated transcription (Latin):
nulla cedroꝵ. & cyparissorum
eẽt altior. nec abietes ꝑiiq ad¬
equarent sublimitatem eius.
siue platani ñ eẽnt eque fron¬
dib illius: Iecirco autẽ nulla
arborum in paradyso planta¬
tarum ei fuerat adequata:
quia omne lignum paradysi
dei ñ est assimilatutm illi & pul¬
chritudini eius. nequaꝗͣ enim
erecte sunt ꝑsuꝑbiam. s scie¬
runt humilitatem suam. neq
similitudinem dei. sacrilego
Sͥ animo uincdicare conati sunt
Qđq sequitur : & einulate st̃ eam
omnia ligna deliciarũ que e¬
rant in paradyso: sic edisseramꝰ:
Emulata sunt ligna paradysi:
multtudinẽ ramoꝵ eiue:
Multi enim uocati. & pauci electi:
et lata & spaciosa uia que ducit
ad mortem: Cupit enim tantos
habere in salutem: qͣtos assur
habuit in ꝑditionem: Unde
assur quia sublimatus ẽ in alt¬
tudine. & dedit sublimitatẽ suã
uirentem atq condensam. siue
usq ad nubes cacumen ererex:
& eleuatum ẽ cor eius ut dice¬

Expanded text:
nulla cedrorum et cyparissorum nulla cedrorum et cyparissorum esset altior, nec abietes pinique adaequarent sublimitatem ejus, sive platani non essent aequae frondibus illius. Idcirco autem nulla arborum in paradiso plantarum ei fuerat adaequata, « quia omDei non est assimilatum illi, & pulchritudini ejus. Nequaquam enim erectae sunt per superbiam, sed scierunt humilitatem suam, neque similitudinem Dei sacrilego sibi animo vindicare conatae sunt. Quodque sequitur: Et aemulata sunt eam omnia ligna deliciarum quae erant in paradiso, sic edisserimus: Aemulata sunt ligna paradisi multitudinem ramorum ejus: Multi enim vocati, et pauci electi . Et; Lata et spatiosa via quae ducit ad mortem . Cupit enim tantos habere in salutem, quantos Assur habuit in perditionem. Unde quia Assur sublimatus est in altitudine; et dedit sublimitatem suam virentem atque condensam, sive usque ad nubes cacumen erexit, et elevatum est cor ejus ut dice
Abbreviated transcription (Latin):
nauerunt: simul inutiles fa¬
cti sunt: Iccirco: in ramiseius
fecerunt nidos: Seq̃ꝵ ꝙ sub
frondib eius genuert̃ omnes
bestie saltuum: que xꝑiman¬
suetudinem ꝑdiderunt: Et
sub umbraculo eius habitabat
cetus gentium plurimarum:
ut nullus ẽẽt qui ñ eius tan¬
geretur umbraculo preter
eum qui dixit: Ecce uenit pͥn¬
ceps mundi istrus. & nichil
inuenit in me: Per unum eñ
hominem peccatũ intrauit
ꝑtransiit. in qͦ om̃s peccauimꝰ
& in adam om̃s morimtrrꝰ.
cunctiq peccauimus. & indi¬
gemus gła dei: & tamen in
ipsa habitatione diuersa condi¬
tio est: Alii habitant in rainis
eius quasi uolatilia scientiam sͥ
in phylosophia: & in heticorum
dogiatib pollicentes Alii qͣsi
bestie fere umites. atq crudeles.
alii quasi mulgtudo gentum
plur imarum: ut cõmixtos diu̾¬
sis uiciis significet atq peocats
Erat autem assur pulcherrunus
in magnitudine sua. & indilati
in tantum ut in paradyso dei

Expanded text:
naverunt, simul inutiles fanaverunt, simul inutiles facti sunt : Idcirco in ramis ejus fecerunt nidos. Sequitur: Et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, quae Christi mansuetudinem perdiderunt, et sub umbraculo illius habitabat coetus gentium plurimarum, ut nullus esset, qui non ejus tegeretur umbraculo, praeter eum qui dixit: Ecce venit princeps mundi istius: et inveniet in me nihil . Per unum enim hominem peccatum intravit pertransiit, » in quo omnes peccavimus, et in Adam omnes morimur, cunctique peccavimus, et indigemus gloria Dei, et tamen in ipsa habitatione diversa conditio est. Alii habitant in ramis ejus, quasi volatilia, scientiam sibi in philosophia et in haereticorum dogmatibus pollicentes; alii quasi bestiae ferae immites atque crudeles; alii quasi multitudo gentium plurimarum, ut commistos diversos vitiis significet atque peccatis. « Erat autem Assur pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatintantum ut in paradiso Dei
Abbreviated transcription (Latin):
de quib diciturꝰ: Qd tibi ⁊ uie
assyrioꝵ: ut bibas aquas flu¬
minum: & in alio loco: Ecce do¬
minus iudicet suꝑ uos aquã
fluminis fortem & multam.
regem assyrioꝵ: & omnẽ głam
eius: Rinos quoq suos emi¬
sit abyssus ad unuersa ligna
regionis: ut ñ solum pͥncipẽ
mundi huius. s et socios illiꝰ
irrigaret: Propterea eleuatꝰ
est. suꝑ omnia altissima ligna
succreuit. & multiplicata st̃
arbusta eius: et cotusorbis
possedit imꝑium dicens: Hec¬
ominia mͥ tradita sunt: & ele¬
uati sunt rami eius: qui aqͥs
abyssi fuerant irrigat: Qui
extendit. siue dilat auit um¬
braculum suum: ut om̃s sue
subicerent ditioni: Inramis
eius fecerunt nidos omnia
uolatilia celi: Omnis enim
qui facit peccatum. de diabo¬
lo natus est: & de ramorum
eius numero computatur:
lla autem uolatilia fecerunt
nidos inramis eius: que iux¬
ta uiam eugłicam comedere
sementem:Siue qm̃ om̃s pecca¬
de quib dictum ẽ: Om̃s dechi¬

Expanded text:
de quibus dicitur: « Quod tibi et viae de quibus dicitur: « Quod tibi et viae Assyriorum, ut bibas aquas fluminum. » Et in alio loco: « Ecce Dominus inducet super vos aquam fluminis fortem et multam. Regem Assyriorum et omnem gloriam ejus . » Rivos quoque suos emisit abyssus ad universa ligna regionis, ut non solum principem mundi hujus, sed et socios illius irrigaret. Propterea elevatus est, et super omnia altissima ligna succrevit: « Et multiplicata sunt arbusta ejus, » et totius orbis possedit imomnia mihi tradita sunt . Et elevati sunt rami ejus, qui aquis abyssi fuerant irrigati. Qui extendit, sive dilatavit umbraculum suum, ut omnes subjiceret suae ditioni. In ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli. Omnis enim qui facit peccatum , de diabolo natus est, et de ramorum ejus numero computatur. Illa autem volatilia fecerunt nidos in ramis ejus, quae juxta viam Evangelicam comedere sementem , sive quia omnes peccade quibus dictum est: Omnes decli