comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ oĩa quȩ dũs exerceri p̾cepit bonitatis oꝑa: nichil
aliud a uob̃ quęrit nisi salutẽ animarũ ur̃arũ. et
ut timeatis eũ sẽꝑ. et custodiatis mandata eiꝰ. Qͦd si
ũ. Erit habundantia fructuũ: pomoꝵ. uinearũq
et segetũ. et habundabitis oĩb bonis. Et dabit uo¬
bis pacẽ ꝑ circuitũ: et absq terrore eritis. ipseq
habitabit inter uos. Econtra si ñ custodieritis p̃¬
cepta eiꝰ: uenient in uob̾ plagę ab eodẽ moise pre¬
dictȩ. P estilentia scilicet. fames et gladiꝰ. Eritq celũ
sic̃ ferrũ : et terra quasi eram̃tũ. Nec ꝓferet terra
germen: et segetes oñs delebunt᷑. om̃isq labor ur
in caisum consumetur. Insuꝑ consurgent in uob̾ ho-¬
stes ur̃i. et deuorabit uos gladiꝰ: et erit terra ur̃a
deserta et desolata. Et tunc clamabitis p̃ angustia
cutꝰ sum et ñ audier̾t: et clamabunt et ñ exaudiã

Expanded text:
autem omnia quae Dominus exerceri praecepit bonitatis opera, nihil autem omnia quae Dominus exerceri praecepit bonitatis opera, nihil aliud a vobis quaerit nisi salutem animarum vestrarum, et ut timeatis eum semper, et custodiatis mandata ejus . Quod si um, erit abundantia fructuum, pomorum, vinearumque et segetum, et abundabitis omnibus bonis: et dabit vobis pacem per circuitum, et absque terrore eritis: ipseque habitabit inter vos. E contra si non custodieritis praecepta ejus, venient in vobis plagae ab eodem Moyse praedictae: pestilentia scilicet, fames et gladius; eritque coelum sicut ferrum, et terra quasi aeramentum, nec proferet terra germen, et segetes omnes delebuntur; omnisque labor vester in cassum consumetur. Insuper consurgent in vos hostes vestri, et devorabit vos gladius, et erit terra vestra deserta et desolata: et tunc clamabitis prae angustia,cutus sum, et non audierunt, et clamabunt, et non exaudiam,
Abbreviated transcription (Latin):
possidetis suꝑ terrã: qđ cognoscitis deo placere. Nolite
de cuncta substantia ur̃a fraudare decimã: ne uob̾ no¬
uem partes auferant᷑. et sola decima remaneat. Con¬
uertimini ad hoc dicit dñs. ut aꝑiã uobis catharac¬
thas celi: et effundam uob̃̾ benedictionẽ meã. Si gͥ
dederitis uoluntarie: plus sẽꝑ uob̃ dñs dabit. Si ñ
aederitis: quanticũq paupes in locis iqͥb habitats
fame mortui fuerĩt: tot homicidioꝵ rei erib. Insuꝑ
ĩmitet uob̾ dñs pestilentiã et famem. erꝑdeus torũ
q habetis: necũ adbuc et animas ut̾as. Ut autẽ hȩc
uob̾ ñ ueniant festinate cũ bono anmo dare. unde a¬
nimas ur̃as possitis redimere. N ec eligatis cui miscłiã
faciatis. ne forte p̾tereatis eũ qͥ meretur acciꝑe: quia
nescitis in quẽ xp̃s dignetur aduienire. Scitote qd̾
paupi uł ꝑegrino in terra largimini: sedenti in ce¬

Expanded text:
possidetis super terram, quod cognoscitis Deo placere; nolite possidetis super terram, quod cognoscitis Deo placere; nolite de cuncta substantia vestra fraudare decimam, ne vobis novem partes auferantur, et sola decima remaneat. Convertimini ad hoc, dicit Dominus, ut aperiam vobis cataractas coeli, et effundam vobis benedictionem meam. Si igitur dederitis voluntarie, plus semper vobis Dominus dabit: si non dederitis, quanticunque pauperes in locis quibus habitatis fame mortui fuerint, tantorum homicidiorum rei eritis. Insuper immittet vobis Dominus pestilentiam, et famem, et perdetis totum quod habetis, necnon adhuc et animas vestras. Ut autem haec vobis non veniant, festinate cum bono animo dare, unde animas vestras possitis redimere, nec eligatis cui misericordiam faciatis, ne forte praetereatis eum qui meretur accipere, quia nescitis in quem Christus dignetur advenire. Scitote quia quod pauperi vel peregrino in terra largimini, sedenti in coe
Abbreviated transcription (Latin):
de flãmas extinguatis. Q a sic̃ aqua extinguit ig¬
ꝓpħam dicit. Dabunt singuli reclẽptionẽ animarũ
suarũ: et ñ erit in eis morb neq casus. Date &ͦ
dũ licet redẽptionẽ animarũ ur̃arũ: redimite
uos ipsi dũ uiuitis. qͥa post mortẽ nemo utos redi¬
mere potest. Unusqͥsq de quali in genio uł artifici
sideret qͥa om̃ia dei sunt ꝑ que uiuit: sute terra.
siue semina. siue flumina. uł om̃ia quȩ sub celo et
suꝑ celos sunt. Et si ipse ñ dedisset: nichil utiq habe¬
ret. Nã ds̃ nr̃ qͥ dignatur totũ dare: decimã de suo
dignatur a nob̾ repetere. ñ sibi penitꝰ s nob̾ ꝓfutu¬
tã : Dic̃ enĩ ꝑ prophetã ipse ꝓmisit dicens. Inferte
inqͥt omnẽ clecimã in horreis meis: et ꝓbate me in
his dicit dñs. si ñ aꝑuero nob̾ fructꝰ terre usq ad¬
habundantiã. Recddite gͦ libentet ex om̃ib quȩ

Expanded text:
de flammas exstinguatis; quia Sicut aqua exstinguit igde flammas exstinguatis; quia Sicut aqua exstinguit igs per Prophetam dicit: Dabunt singuli redemptionem animarum suarum, et non erit in eis morbus, neque casus. Date ergo, dum licet, redemptionem animarum vestrarum; redimite vos ipsi dum vivitis; quia post mortem nemo vos redimere potest. Unusquisque de quali ingenio vel artificiosideret quia omnia Dei sunt per quae vivit, sive terra, sive semina, sive flumina, vel omnia quae sub coelo vel supra coelos sunt; et si ipse non dedisset, nihil utique haberet; nam Deus noster, qui dignatur totum dare, decimam de suo dignatur a nobis repetere, non sibi penitus, sed nobis profuturam: sic enim per prophetam ipse promisit, dicens: Inferte, inquit, omnem decimam in horreis meis; et probate me in his, dicit Dominus. Si non aperuero vobis cataractas abundantiam . Reddite ergo libenter ex omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
nim ñ copia largitatis: s beniuolentia. et deuotione
delectat᷑ et pascitur largientis. Ut autẽ nullus pau¬
ꝑ se ab elemosina excusare possit: ipse dñs ꝓ calice
aquȩ frigidȩ mercedẽ redditurũ se ẽẽ ꝓmisit. Qͥ enĩ
maius utiq udicii ꝑiculũ sustinebit. Potuit nẽpe
ds̃ om̃s hoĩes diuites facere. S ideo pauꝑes in hoc
mundo ẽẽ uoluit: ut diuites haberẽt. qͦmͦ peccata sua¬
testate p̾ciũ. Date elemosinã de bono et iusto labore:
et ñ de alterus rapina. Audite mͦ ante fores ur̃as
pauꝑesi rõgantes: ut ipsi ꝓ uob̾ in die iudicii ro¬
gent. Propħam attendite clamantẽ. Qͥ auerterit in¬
quit aurẽ suã ab. egeno: et ipse inuocabit dñm et ñ
eraũdiet eũ. Dãte gͦ de eo qd̾ uob̾ dedit ds̃ : qͥa ipse
accepit qd̾ pauꝑib datis. Ipsi qͥdẽ datis: s uob̾ in futu¬
rũ transmitatis. Non unde uentrẽ impleatis: s un¬

Expanded text:
nim non copia largitatis, sed benivolentia et devotione nim non copia largitatis, sed benivolentia et devotione delectatur et pascitur largientis. Ut autem nullus pauper se ab elemosina excusare possit, ipse Dominus pro calicem aquae frigidae mercedem redditurum esse promisit. Qui enim gis utique iudicii periculum sustinebit: potuit nempe Deus omnes homines divites facere, sed pauperes ideo in hoc mundo esse voluit, ut divites haberenttestate pretium; date elemosinam de bono et iusto labore et non de alterius rapina. Audite modo ante fores vestras pauperes rogantes, ut ipsi pro vobis in die iudicii rogent; prophetam adtendite clamantem: Qui avertit, inquid, aurem suam ab egeno, et ipse invocabit Dominum, et non exaudiet eum. Date ergo de id quod vobis dedit Deus, quia ipse accipit qrum transmittitis, non unde ventrem impleatis, sed un
Abbreviated transcription (Latin):
erogate. Qͥ plus habet: plus tribuat. Q uero minꝰ.
ex ipso largiatur. eritq heatus et hilaris. Uniisqͥsq
qd̃ p̃ualet tribuat: qͥa nimirũ ẽ. unde gaudeat. Sci¬
licet qͥa dat parũ. et accipiet multũ: sic̃ dñs ꝓmit
tit dicens. Centuplũ accipiet: et uitũ eternã possi¬
debit. Dat inquam nũmum: et cõpatat celeste rag¬
nũ. Bat paruã pecuniã: et emit uitã ȩceruã. Tenete
gͥ uos ad elemosinã: qa sic̃ scriptũ ẽ. elemosina de
morte liberat. St qͥ eã fecerit: ñ ibit in tenebris.
nusqͥsq quantũ p̾ualet: tantũ porrigat. Qͥ habet au-¬
rũ: det aurũ. Qͥ habet argentũ: det argentũ. Qͥ uero
ñ habet pecuniã. cũ bouo animo det pauꝑib bucel¬
lam. Et si ñ habet integrã: ex eo qđ habet frangat.
et partẽ egeno tribuat. Sciat qͥa quãuis parũ. si cũ
bono animo optulerit: acceptabile deo erit. Dñs e¬

Expanded text:
erogate; qui plus habet plus tribuat, qui vero minus, erogate; qui plus habet plus tribuat, qui vero minus, ex ipso largiatur laetus et hilaris; unusquisque quod praevalet tribuat, quia nimirum est, unde gaudeat: scilicet, qui dat parum, et accipiet multum, sicut et Dominus promittit, dicens: Centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Dat, inquam, nummum et conparat caeleste regnum; dat parvam pecuniam et emet vitam aeternam. Tenete ergo vos ad elemosinam, quia, sicut scriptum est, elemosina de morte liberat, et qui eam fecerit, non ibit in tenebras. Unusquisque quantum praevalet, tantum porrigat; qui habet aurum, det aurum, qui habet argentum, det argentum; qui vero non habet pecuniam, cum bono animo det pauperibus bucellam; et si non habet integram, ex eo quod habet frangat et partem egeno tribuat, sciatque, quia quamvis parum cum bono animo obtulerit, acceptabile Deo erit. Dominus e
Abbreviated transcription (Latin):
peccator. Qod si murmurauerit uel desꝑauerit.¬
reatũ corporis pariter atq animȩ incurret. S.
mͥ credite fr̃s : quia si ex toto corde semꝑ in dei ti-¬
more ꝑmanseritis. et p̃cepta eiꝰ custodierits. ita
ut nulla ex gentili confuetudine obseruetis: nichil
uob̾ iam inimicus nocere poterit. s om̃ia ur̃a ꝓs¬
ꝑabuntur. Recto enim xp̃iano: nec auguria nec
alia quelibet figmenta: nocere possunt. Q a ubi sig¬
nũ crucis cũ fide et timore dei p̾cesserit: nichil ibi
inimicus nocere poterit. Tepidis uero et negligen¬
tib ideo nocere possunt: qͥa relnquentes dei p̃cep¬
ta. ꝑ uitȩ̨ suȩ negligentiam praua exercendo oꝑa.
ipsi se demonũ potestati spontanea tracdunt uolun¬
tate. Qͥ si in xp̃i seruicio ꝑseuerarẽt. et ꝑ eiꝰ solu̾
confiderent auxiliũ: nichil ꝓrsus mali paterent᷑.
Hec gͦ scientes: totis uirib uos ad dei misccłiam tenete.¬

Expanded text:
peccator: quod si murmuraverit, vel desperavepeccator: quod si murmuraverit, vel desperaverit, rerum pariter atque animae damnum incurret. Sed mihi credite, fratres, quia si ex toto corde semper in Dei timore permanseritis, et praecepta ejus custodieritis, ita ut nulla ex gentili consuetudine observetis, nihil vobis jam inimicus nocere poterit, sed omnia vestra prosperabuntur: recto enim Christiano nec auguria, nec alia quaelibet figmenta nocere possunt, quia ubi signum crucis cum fide et timore Dei praecesserit, nihil ibi inimicus nocere poterit; tepidis vero et negligentibus ideo nocere possunt, quia reliquentes Dei praecepta per vitae suae negligentiam prava exercendo opera, ipsi se daemonum potestati spontanea tradunt voluntate; qui si in Christi servitio perseverarent, et per ejus solum confiderent auxilium, nihil prorsus mali paterentur. Hoc ergo scientes, totis viribus vos ad Dei mis
Abbreviated transcription (Latin):
micus ĩmiserit. patienter et fortiter toleretis. Nã
ens: ꝑ sortilegos aut diuinos aliqua p̾dixerit. et ita
euenerit: nolite mirari. qͥa sp̃s ꝑ aera uolantes. fa-¬
cile possunt p̾uidere aliqua fututa. De hac rescri-
ptura diuina contestat᷑ dicens. Etiã si uera dixerĩt
uob̾: nolite credere eis. Tẽptat enĩ uos dñs ds̃ u̾r.
utrũ timeatis eũ an non. Illud etiã scitote. qͥa nec
uos nec aliqͥd qđ ad uos ꝑtinet ledere poterit mi¬
micus: nisi quantũ ꝑmiserit ds̃. Permittit autẽ boc
ds̃: qͥa peccata hõium hoc exigunt. Permittit in¬
quã duab ex causis. ut aut ꝓbet si boni estis: aut
castiget si peccatores. S qͥ patienter dispensationẽ
dñi sustinuerit. ita ut cũ ꝑdiderit aliquid dicat.
dñs dedit dñs abstulit. sic̃ dño placuit ita factũ
ẽ. sit nom̃ dñi benedictũ. ꝓ ista patientia aut co
ronam accipiet si uistus ẽ: aut indulgentiã si

Expanded text:
micus immiserit, patienter et fortiter toleretis; nam micus immiserit, patienter et fortiter toleretis; nam etsi per sortilegos aut divinos aliqua praedixerit, et ita evenerit, nolite mirari, quia spiritus per aera volantes facile possunt praevidere aliqua futura. De hac re etiam Scriptura divina contestatur, dicens: Etiamsi vera dixerint vobis, nolite credere eis. Tentat enim vos Dominus Deus vester utrum timeatis eum, an non . Illud etiam scitote quia nec vos nec aliquid quod ad vos pertinet laedere poterit inimicus, nisi quantum permiserit Deus; permittit autem hoc Deus, quia peccata hominum haec exigunt; permittit, inquam, duabus ex causis: ut aut probet, si boni estis, aut castiget, si peccatores. Sed qui patienter dispensationem Domini sustinuerit, ita ut cum perdiderit aliquid, dicat: Dominus dedit, Dominus abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est, sit nomenronam accipiet, si justus est, vel indulgentiam, si
Abbreviated transcription (Latin):
noscat si ex toto corde uos ad eiꝰ miscdiam tenetis:
uł si ueraciter in eũ credatis. S uos patienter cunc¬
ta sufferte. et dm̃ in om̃ib benedicite: ut in uob̾ im¬
pleri possit. qd̾ scriptũ ẽ. Beatꝰ uir qͥ suffert tẽpta¬
tionẽ: qͥa cũ ꝓbatꝰ fuerit. accipiet coronã uitȩ. Con¬
solatur uos et hoc qd̾ apłs dicit. Qͥ a cũ tribulamur.
a dño corripim᷑: ut ñ cũ hoc mrundo dãpnem᷑. Necñ
et illud. flagellat ds̃ omnẽ filiũ quẽ recipit. Et illud.
ͦs amat dñs: arguit et castigat. S ͦ d si semel uł bis ne¬
qͥcias quas ĩmittit. uiriliter atq fideliter ꝓ dei timo¬
re sustuleritis: ita ipsum postea a ur̃a instatione ds̃
dignabit᷑ repellere. ut ulteriꝰ uos nũ quã possit noce¬
re. Ita gͦ uos si ueri ñ falsi xp̃iam estis: om̃s diabo¬
licas circũuentiones fugite atq despicite. et tota
mente uos ad dm̃ tenete. et quȩcũq uob̃ aduersa ini¬

Expanded text:
noscat si ex toto corde vos ad ejus misericordiam tenetis, noscat si ex toto corde vos ad ejus misericordiam tenetis, vel si veraciter in eum creditis; sed vos patienter cuncta sufferte, et Deum in omnibus benedicite, ut in vobis impleri possit quod scriptum est: Beatus vir qui suffert tentationem; quoniam cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Consolatur vos et hoc quod Apostolus dicit: Quia cum tribulamur, a Domino corripimur, ut non cum hoc mundo damnemur : necnon et illud: Flagellat Deus omnem filium quem recipit . Et illud: Quos amat Dominus arguit et castigat . Quod si semel vel bis nequitias quas immittit, viriliter atque fideliter pro Dei timore sustuleritis, ita ipsum postea a vestra infestatione Deus dignabitur repellere, ut ulterius vos nunquam possit nocere. Ita ergo vos, si veri non falsi Christiani estis, omnes diabolicas circumventiones fugite ac despicite, et tota mente vos ad Deum tenete, ut quaecunque vobis adversa ini
Abbreviated transcription (Latin):
diat. Et qͦtiens in nocte uos excitau̾itis. et sominis ex
oculis euolauerit: mox labiis signũ crucis occur¬
iat. Mens qͦq orationib occupet᷑: ac dei p̃cepta in cor¬
de uoluantur. Ne tepido peccatori repente subripiat
inimicus: uł ꝑ fatuam incuriã serpat animã auidus
aduersarius. Et cũ in sensu uob̾ turpẽ suggesserit
cogitationẽ. ꝓponite uob̃ futurũ dei uidiciũ. infer¬
ni suppliciũ. gehennȩ penas. tartari tenebras quȩ
ĩpii patiunt᷑. Si hȩc feceritis: statĩ turpis cogitatio e¬
pheca canit. Sꝑantes in dño: miscdia circũdabit. S
cũ hȩc om̃ia auxiliante dño ĩpleueritis: scitote qͥa
moleste hoc accepturus ẽ diabolus. qd̾ uideat uos aso¬
cietate sua discedere: et ob hoc fortasse aliqͣs neqͥci¬
as. aut infirmitates uob̾ ĩmittet. Nolite ꝓ hoc despe¬
uare: qͥa ad uos ꝓbandos ꝑmittit hoc ds̃ fieri. ut cog¬

Expanded text:
diat; et quoties in nocte excitati fueritis, et somnus ex diat; et quoties in nocte excitati fueritis, et somnus ex oculis evolaverit, mox labiis signum crucis occurrat, mensque orationibus occupetur, ac Dei praecepta in corde volvantur, ne stupido pectori repente subrepat inimicus, vel per fatuam incuriam serpat in animam avidus adversarius: et cum in sensu vobis turpem suggesserit cogitationem, proponite futurum Dei judicium, inferni supplicium, gehennae poenas, tartari tenebras, quae impii patiuntur. Si haec feceritis, statim turpis cogitatio epheta canit: Sperantes in Domino misericordia circumdabit . Sed cum haec omnia, auxiliante Domino, impleveritis, scitote quia hoc moleste accepturus est diabolus, dum viderit vos a societate sua discedere et ob hoc fortasse aliquas nequitias aut infirmitates vobis immittet; nolite pro hoc desperare, quia ad vos probandos permittet hoc Deus fieri, ut cog
Abbreviated transcription (Latin):
Labia ur̃a loquiuit᷑ mendaciũ: et manꝰ ur̃e plenȩ st̃
iniqͥtate. Facta ẽ uob̃ ueritas in obluuonẽ: et iusti¬
tia fugit a uob̾. Hȩc fr̃s considerate pariter et qͥ p̃¬
estis: et qͥb p̾estis. in dei timore uos solidate. Reti¬
nete quȩ dicta sunt: facite que p̾cepta sunt. h abete
sentꝑ. xp̃m in mente. signũ eiꝰ in fronte. S citote qͥa
multos habetis aduersarios. qui cursum ur̃m ĩpe¬
dire festinant. Idcirco in om̃i loco. om̃i hora cru¬
cis signacło uos armare. crucis uexillo uos munite
Hoc entm solu timent: illud solũ expauescunt. Hoc
et uob̾ datũ ẽ scutũ : in qͦ possitis om̃s sagutas malig¬
in ardentes extinguere. Porro magna res ẽ signũ xp̃i:
et crux xp̃i. S illis solis ꝓdest. qͥ faciunt mandata
tendite. Et siue sedetis. siue ambulatis. siue manduca¬
tis. siue lectũ ascenditis. siue ab stratu surgitis: ugi
memoria et uigilantes ꝓtegat: et in sopore custo¬

Expanded text:
ra loquuntur mendacium, et manus vestrae plenae sunt iniquitate . Facta est vobis veritas in oblivionem, et justitia fugit a vobis . Haec, fratres, considerantes pariter et qui praeestis, et quibus praeestis, in Dei vos timore solidate; retinete quae dicta sunt, facite quae praecepta sunt, habete semper Christum in mente, signum ejus in fronte. Scitote quia multos habetis adversarios qui cursum vestrum impedire festinant; idcirco in omni loco, omni hora, crucis signaculo vos armate, crucis vexillo vos munite: hoc enim solum timent, illud solum expavescunt; hoc et vobis datum est scutum in quo possitis omnes sagittas maligni ardentes exstinguere. Porro magna res est signum Christi, et crux Christi, sed illis solis prodest qui faciunt mandata implere contendite, et sive sedetis, sive ambulatis, sive manducatis, sive lectum ascenditis, sive ab strato surgitis, signum memoria Dei et vigilantes protegat, et in sopore custo
Abbreviated transcription (Latin):
et uir linguosus ñ dirigettr in terra. h ec sollicita
consideratione pensantes km̃i: uerba simul moresq
cõponite. Sectamini sẽꝑ iustitiã. amate xp̃i p̃cepta.
Derelinquat ĩpius uiã suã. et reuertatur ad dnm sicut
ꝓpħa clamat. et miserebitur eiꝰ: qͥa pius ẽ ad ignoscen¬
dũ. Ip se enim admonet dicens. Cõuertimini ad me:
et sanabo auersiones ur̃as. Et rursus. Querite bo¬
num et ñ malũ ut uiuatis. et erit dñs exercituũ uo¬
biscũ. Et iterũ. O dite malu̾ et diligite bonũ: ut mise¬
reatur dñs ur̃i. Ecce hoc ipse dñs ꝑ propħam cla¬
mat. Et si me audire contempnitis: saltĩ uł ipsum
audite. Ipse ettã in euuangłio peccatores consolatur
dicens. Non ueni uocare iustos: sed peccatores in pe

Expanded text:
et Vir linguosus et Vir linguosus consideratione pensantes, charissimi, verba simul moresque componite; sectamini semper justitiam, amate Christi praecepta. Derelinquat impius viam suam, et revertatur ad Dominum sicut propheta clamat et miserebitur ejus; quia pius est ad ignoscendum . Ipse enim admonet dicens: Convertimini ad me, et sanabo adversiones vestras . Et rursus: Quaerite bonum, et non malum, ut vivatis; et erit Dominus exercituum vobiscum . Et iterum: Odite malum, et diligite bonum, ut misereatur Dominus vestri . Ecce hoc ipse Dominus per prophetam clamat, et si me audire contemnitis, saltem vel ipsum audite. Ipse etiam in Evangelio peccatores consolatur dicens: Non veni
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ tuus. corripe eũ inter te et ipsũ solum. Et rursum.
Si septies inqͥt in die peccauerit. et septies penituerit:
dimitte illi. Et iterũ. Si offers in qͥt munus tuũ ad
altare. et ibi recordatus fueris qͥa fr̃ tuuis habet ali¬
qͥd aduersum te: relinq ibi inunꝰ tuũ aute altare. et
uade pͥus reconciliari fr̃i tuo: et tunc ueniens offeres
munꝰ ticũ. hȩc te xp̃iane p̃cepta reuocent ad concor¬
diam. hec dulcia xp̃i medicam̃ta citrent odii uul.¬
nera. Quȩ si contẽpseris: terribilẽ in te sententiam
retorques qua dicitur. O m̃is qui irascitur fr̃i suo:
reus erit iudicio. Uel qui dixerit fr̃i suo racha. aut
fatue: reus erit gehenne ignis. Ecce audisti xp̃iane
qͥd timeas : qͥd obserues. h abeto gͦ caritatẽ. tene pa¬
tientiam: fuge discordiam. Impone frenos linguę
tuȩ: ne trahat ad gehennã animã tuã. Qͥ a scd̾m
scripturã mors et uita ii manib linguę consistit:

Expanded text:
frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum . Et rursus: frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum . Et rursus: Si septies, inquit, in die peccaverit, et septies poenituerit, dimitte illi . Et iterum: Si offers, inquit, munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid adversum te, relinqvade prius reconciliari fratri tuo; et tunc veniens offeres munus tuum . Haec te, christiane, praecepta revocent ad concordiam, haec dulcia Christi medicamenta curent odii vulnera: quae si contempseris, terribilem in te sententiam retorques, qua dicitur, Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio: vel, qui dixerit fratri suo, Racha, aut Fatue, reus erit gehennae ignis . Ecce audisti, charissime, quid timeas, quid observes. Habe ergo charitatem, tene patientiam, fuge discordiam, impone frenos linguae tuae, ne trahat ad gehennam animam tuam: quia secundum Scripturam, Mors et vita in manibus linguae consistit ;
Abbreviated transcription (Latin):
le crimina. qͥa nulla ẽ tã grauis culpa: quȩ pęniten¬
do ñ habeat ueniã. Quãuis gͦ qͥsq irricet. quãuis cõ.¬
uiciet. quãuis iniuriã tͥ faciat: tu tace. patiens esto.
Ne rependas contumeliã: et melius tacendo iunces inui¬
riam. Cũ male dicit᷑ tͥ tu bene dic: et magnã habebis
gr̃am. si ñ ledas a quo lesus es. Nullũ despicias. ñ egenũ.
ñ est ꝑsonarũ acceptor as̃. S sic̃ scriptũ ẽ: unusqͥsq¬
qd̾ cũq fecerit bonũ. hoc feret a dño: siue seritus. siue
liber. Ne detrahas fr̃i tuo: nec facias calũpniã proxi
si pauꝑtate cõpulsus uendiderit se tͥ fr̃ tuus: ñ affligas
eũ ꝑ potentiã more seruoꝵ. s cũ timore dei age circa
illũ. Mem̃to qm̃ et tu seruus es. Non odies frem tutĩ in
corde tuo: s publice argue eũ ut ñ habeas suꝑ illo pecca¬
tũ. Hinc et ddñs in euuangłio dicit. Si peccauerit ui te

Expanded text:
le crimina, quia nulla est tam gravis culpa, quae poenitenle crimina, quia nulla est tam gravis culpa, quae poenitendo non habeat veniam. Quamvis ergo quisque te irritet, quamvis convicietur, quamvis injuriam tibi faciat; tu tace, patiens esto, nec rependas contumeliam; et melius tacendo vinces injuriam. Cum maledicitur tibi, tu benedic: et magnam habebis gratiam, si non laedas a quo laesus es. Nullum despicias, non servum, non est personarum acceptor Deus ; sed, sicut scriptum est, Unusquisque quod feceriliber . Non detrahas fratri tuo, nec facias calumniam proximSi paupertate compulsus vendiderit se tibi frater tuus, non affligas eum per potentiam more servorum, sed cum timore Dei age circa illum. Memento quoniam et tu servus es. Non oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ut non habeas super illo peccatum . Hinc et Dominus in Evangelio dicit: Si peccaverit in te
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ crimina que mergunt hõies in suppliciũ ęxernũ.
E.x qͥb quicũq in se uł unũ habere cognoscit. si peni¬
tentiã non egerit : sine ullo remedio in gehennã ig¬
nis ardebit. Et ideo anima xp̃iana uigila. ora. caue
semꝑ p̾dicta crimina: et qͥcqͥd honi preuales. age ꝓ
uita ȩterna. Aꝑi pauꝑib manũ tuã. ut xp̃s tͥ aꝑiat
ianuã suã: et intres in gaudia paradisi. Noli ipse te
suũ. Satis te carũ habuit. quẽ tã caro p̃cio cõparaũ.
Terreat te gehenne metꝰ: quo uł sic possis abstinere a
prauis oꝑib. Omni hora mortẽ adesse sꝑa: et futura
dei iudicia suꝑ te iugiter formida. ut tibi qđ scrip¬
tũ ẽ possit aptari. Beatus homo: qͥ semꝑ ẽ pauidus
Qͦd male fecisti dũ potes emenda: dũ ẽ licentia emenda¬
et penite. Ueniã ñ desꝑes: si ad meliora conuerteris.
qͥa desꝑatio peior ẽ om̃i peccato. Nullatenꝰ gͦ de dei
miscłia desꝑes: nec post centũ peccata. nec post mil¬

Expanded text:
nt homines in supplicium aeternum: ex quibus quicunque in se vel unum habere cognoscit, si poenitentiam non egerit, sine ullo remedio in gehenna ignis ardebit. Et ideo, anima Christiana, vigila, ora, cave semper praedicta crimina, et quidquid boni praevales, age pro vita aeterna. Aperi pauperibus manum tuam, ut Christanuam suam, et intres in gaudia paradisi: noli ipse te m, satis te charum habuit quem tam charo pretio comparavit. Terreat te gehennae metus, quo vel sic possis abstinere a pravis operibus. Omni hora mortem adesse spera, et futura Dei judicia super te jugiter formida, ut tibi quod scriptum est possit aptari: Beatus homo qui semper est pavidus . Quod male fecisti, dum potes emenda, dum est licentia poenitentiae; veniam non desperes si ad meliora converteris, quia desperatio pejor est omni peccato; nullatenus ergo de Dei misericordia desperes, nec post centum peccata, nec post mil
Abbreviated transcription (Latin):
moisen p̃cipit᷑. Non auguriabimini inqͥt. noq obser¬
uabitis somnia: neq ad magos declinabitis. Oportet igit᷑.
ut et uos hȩc tota mente obseruetis. Et si qͦs cognosci¬
tis uł occulte aliqua philacteria exercere: expedit ut
nec cibũ cũ eis sumatis. neq ullum consortiũ apud
eos habeatis. Ista gͦ oĩa sꝑnentes. ad dei uos auxiliũ cõ¬
sas fabulas agatis: s lectiones diuinas cum silentio
rus ẽ rationẽ. dũ nec ipse uerbum dei audit: nec ali¬
os audire ꝑmittit. De talib qͥppe dñs in euuangłio dicit
e uob̾ hipochritȩ: qͥ clauditis regnũ celoꝵ ante hoĩes. uos
p̾estis iustissime iudicate: nichil in iudicio iniuste a¬
gatis. nec munera suꝑ in nocentes accipiatis. Non ad ꝑ¬
sonas hominũ attendatis: nec res alienas. rapaci for
et aduenã nullatenꝰ in iudicio oppͥmatis. tim̃tes illud

Expanded text:
Moysem praecipitur: Non augurabimini, inquit, nec obserMoysem praecipitur: Non augurabimini, inquit, nec observabitis somnia, neque ad magos declinabitis . Oportet igitur ut et vos haec tota mente observetis, et si quos cognoscitis vel occulte aliqua phylacteria exercere, expedit ut nec cibum cum eis sumatis, neque ullum consortium apud eos habeatis. Ista ergo omnia spernentes ad Dei vos auxilium consas fabulas agatis: sed lectiones divinas cum silentio rus est rationem: dum nec ipse verbum Dei audit, nec alios audire permittit. De talibus quippe Dominus in Evangelio dicit: Vae vobis, hypocritae, qui clauditis regnum coelorum ante homines; vos praeestis, justissime judicate: nihil in judicio injuste agatis, nec munera super innocentes accipiatis, non ad personam attendatis, nec res alienas rapaci fortel advenam nullatenus in judicio opprimatis, timentes illud
Abbreviated transcription (Latin):
penitendo expiet. Hullus se in ebriet. nullus in
conuiuio suo cogat aliũ plus bibere quã oportet:
qͥa uino inulto deditos uehem̃ter apłs redargu¬
it dicens. Neq ebriosi regnũ dei possidebunt. Nuitꝰ
uel in qualibet minima causa diaboli sequat᷑ adin-¬
uentiones. nullus sic̃ dictũ ẽ obseruet egrediens aut
ingrediens domũ qͥs sibi occurrat. uł si aliqua
uox reclamantis fiat. aut qͥlis auis cantus garriat.
uł qͥd etiã portenti uideat. qͥa qͥ hȩc obseru̾at: ex
parte paganꝰ dinoscitur. Qͥuero hec contẽpuet: ꝓ
phetã sibi gratulet᷑ clamare. Beatiis uir cuiꝰ ẽ nom̃
dñi spes ipsius: qͥ ñ respexit inuanitates et insanias
falsas. Hinc et apłs monet. O m̃e inqͥt qd cũq facitis.
ẽ a cunctis huiꝰcemodi obseruationib. mathematici
sꝑnendi. auguria horrescenda. somnia contẽpnen¬
da: qm̃ sic̃ scriptura testatur. uana st̃. Unde et per

Expanded text:
poenitendo expiet. Nullus se inebriet, nullus in poenitendo expiet. Nullus se inebriet, nullus in convivio suo cogat alium plus bibere quam oportet, quia vino multo deditos vehementer Apostolus redarguit dicens: Neque ebriosi regnum Dei possidebunt . Nullus vel in qualibet minima causa diaboli sequatur adinventiones: nullus, sicut dictum est, observet egrediens aut ingrediens domum quid sibi occurrat, vel si aliqua vox reclamantis fiat, aut qualis avis cantus garriat, vel quid etiam portantem videat; quia qui haec observat, ex parte paganus dignoscitur; qui vero haec contemnit, sibi prophetam gratuletur clamare: Beatus vir cujus est nomen Domini spes ejus; qui non respexit in vanitates et insanias falsas . Hinc et Apostolus monet: Omnes, inquit, quodcunque facitis, est a cunctis hujuscemodi observationibus, mathematici spernendi, auguria horrescenda, somnia contemnenda, quoniam, sicut Scriptura testatur, vana sunt. Unde et per
Abbreviated transcription (Latin):
talia sunt quȩ uidemꝰ. et nullatenꝰ cõprehendimꝰ. qͣ¬
lia estimanda sunt illa cęlestia quȩ ñdũ uidemꝰ: Uel
qualis hoꝵ om̃iũ est opifex. cuiꝰ nutu cuncta crea¬
ta sunt. cuiꝰ et arbitrio om̃ia gubernantur. Illũ gͦ
fr̃s suꝑ om̃ia timete. illũ inter om̃ia adorate. illum
ultra om̃ia amate. ad illiꝰ uos miscdiam tenete: de eiꝰ
clem̃tia nũquã desꝑate. Qͦ s bonos uidetis illos imi¬
tamini. qͦs malos conspicitis. castigate et corripite
ut duplicẽ mercedẽ possitis habere. Et qͥ hactenus
alienꝰ a supradictis malis uixisse cognoscitur: gaude¬
at qͥdẽ et deo gr̃as agat. ac de cetero se obseruet:
et ꝑseuerare in bonis oꝑib festinet. Qͥ uero usq
nunc oꝑa mala exercuit. cito se corrigat: et ex
toto corde pęintentiã agat. ante quã de hac luce
ris pariter et feminis dico: corrigat se unusqͥsq
U icia sua dũ potest emendet: mala oꝑa que gessit

Expanded text:
talia sunt, quae videmus, et nullatenus comprehendimus, qutalia sunt, quae videmus, et nullatenus comprehendimus, qualia aestimanda sunt illa coelestia, quae nondum videmus? Vel qualis horum omnium opifex, cujus nutu cuncta creata sunt, cujus et arbitrio omnia gubernantur? Illum ergo, fratres, super omnia timete, illum inter omnia adorate, illum ultra omnia amate, ad illius vos misericordiam tenete, de ejus clementia nunquam desperate. Quos bonos videtis, illos imitamini; quos malos conspicitis, castigate et corripite, ut duplicem mercedem habere possitis. Et qui hactenus idoneus a supradictis malis vixisse cognoscitur, gaudeat quidem, et Deo gratias agat, ac de caetero observet, et perseverare in bonis operibus festinet: qui vero usque nunc mala opera exercuit, cito se corrigat, et ex toto corde poenitentiam agat antequam de hac luce ris pariter et feminis dico, corrigat se unusquisque, et vitia sua dum potest emendet, mala opera quae gessit
Abbreviated transcription (Latin):
aliam artẽ saluari uos credatis: nisi ꝑ inuocationẽ
Qͦd si arbores ille ubi miseri hoĩes uota reddunt
ceciderint: nec ex eis ligna ad focũ uob̃ deferatis.
Et udete quanta stultitia ẽ hominũ. cũ arbori in¬
sensibili creaturȩ et mortuȩ honorẽ impendunt:
et dei om̃ipotentis p̃cepta contẽpnũt. Non gͦ cęlũ.
ñ sidera. ñ terrã. nec ullã om̃ino creaturã p̃ter dm̃
ullus adorandã credat. qͥa om̃ia ipse solus omp̃s cõ¬
didit atq disposuit. Altũ qͥdẽ ẽ celũ. ingens terra.
ĩmensum mare. pulchra sidera: s ĩmensior et pul-
tus. pulchritudo floꝵ. diuersitas pomoꝵ: gene¬
ra animaliũ. alia suꝑ terrã. alia in aqͥs. alia in
aere. apum qͦq prudentia. uentoꝵ flatus. nubiũ.
rores. tonitruoꝵ fragores. tẽpoꝵ uices. dierũ noc¬
tiũq uicarii recursus. quȩ om̃ia nullatenꝰ mens
humana potest estimatione cõprehendere: si gͦ hec

Expanded text:
aliam artem salvari vos credatis, nisi per invocationem aliam artem salvari vos credatis, nisi per invocationem quod si arbores illae, ubi miseri homines vota reddunt, ceciderint, nec ex eis ligna ad focum sibi deferunt? Et videte quanta stultitia est hominum, si arbori insensibili et mortuae honorem impendunt, et Dei omnipotentis praecepta contemnunt. Non ergo coelum, non sidera, non terram, nec ullam omnino creaturam praeter Deum ullus adorandam credat, quia omnia ipse solus condidit atque disposuit. Altum quidem est coelum, ingens terra, immensum mare, pulchra sidera, sed immensior et pulchtus, pulchritudo florum, diversitas pomorum, genera animalium, alia super terram, alia in aquis, alia in aere, apum quoque prudentia, ventorum flatus, nubium rores, tonitruorum fragores, temporum vices dierum noctiumque vicarius recursus, quae omnia nullatenus mens humana potest aestimatione comprehendere: si ergo haec
Abbreviated transcription (Latin):
Et ñ solũ corporis. s etiã anime sanitatẽ recipiet: cõ
plebiturq in illo qd̾ dñs in euuangłio ꝓmisit dicẽs.
Om̃ia enĩ quecũq pecieritis in oratione credentes:
accipietis. Ante om̃ia ubicũq estis siue in cdomo.
seu in itinere. siue in conuuuo. uerba turpia et
fuerint hõies suꝑ terrã: reddent rationẽ in die ui¬
dicii. Ludos diabolicos etiã et ballationes. uł can¬
tica gentiliũ fieri uetate Nullus hȩc xp̃ianꝰ exer¬
ceat : quia ꝑ hȩc paganus efficit᷑. N ec enim iustũ est:
Ideoq fr̃s. om̃s adinuentiones inimici toto corde re¬
spuite: et supradicta sacrilegia cũ om̃i orrore fu¬
gite. Nulli creature nisi deo et sc̃is eius ueneratio¬
nẽ ex hibeatis. fontes uł arbores quas sacras uocant
succidite. Pedũ similitudines quas ꝑ buuos ponũt
fieri uetate: et ubi inueneritis igne cremate. ꝑ nullã

Expanded text:
et non solum corporis, sed etiam animae sanitatem accipiet non solum corporis, sed etiam animae sanitatem accipin illo quod Dominus in Evangelio promisit, dicens, Omnia enim quaecumque petieritis in oratione credentes, accipietis . Ante omnia ubicumque estis, sive in domo, sive in itinere, sive in convivio, verba turpia et fuerint homines, reddent rationedicii . Ludos etiam diabolicos, et vallationes, vel cantica gentilium fieri vetate; nullus haec Christianus exerceat, quia per haec paganus efficitur; nec enim justum est ideoque, fratres, omnes adinventiones inimici toto corde respuite, et supradicta sacrilegia cum omni horrore fugite. Nulli creaturae praeter Deo et sanctis ejus venerationem exhibeatis: fontes vel arbores, quos sacros vocant, succidite; pedum similitudines, quos per bivia ponunt, fieri vetate, et ubi inveneritis, igni cremate: per nullam
Abbreviated transcription (Latin):
monib inuasos aluna pati arbitrantur. Nullus
dños solẽ aut lunã uocet. neq ꝑ eos iuret. qͥa crea-¬
tura dei sunt : et necessitatib hominũ uissu dei
inseruiunt. Hullus sibi ꝓponat fatũ uł fortunã.
aut genesim qd̃ uulgo nascentia dicitur: ut dicat
qualẽ nascentia attulit. taliter erit. Qͥa ds om̃s ho¬
mines uult saluos fieri: et ad agnitionẽ ueritatis ue¬
nire. Atq om̃ia in sapientia dispensat: sic̃ disposuit
ante constitutionẽ mundi. Preterea qͦtiens aliqua in¬
firmitas suꝑuenerit: ñ querant᷑ p̃cantatores. ñ diui¬
ni.Non sortilegi: ñ caragi. H ec ꝑ fontes. aut arbores:
aut in triuiis diabolica philacteria exerceant᷑. S
q egrotat. in sola dei misccłia confidat: et euchari¬
stiam corporis ac sanguinis xp̃i cũ fide et deuotiõe
accipiat. Oleu̾q benedictum fideliter ab eccła petat:
oratio fidei saluabit infirmũ: et alleuabit eũ dñs.

Expanded text:
monibus invasos a luna pati putant. Nullus monibus invasos a luna pati putant. Nullus dominos solem aut lunam vocet, neque per eos juret: quia creatura Dei sunt, et necessitatibus hominum jussu Dei inserviunt. Nullus sibi proponat fatum vel fortunam, aut genesim, quod vulgo nascentia dicitur; ut dicat, Qualem nascentiam attulit, taliter erit: quia Deus vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis venire , atque in sapientia omnia dispensat, sicut disposuit ante mundi constitutionem. Praeterea quoties aliqua infirmitas evenerit, non quaerantur praecantatores, non divini, non sortilegi, non caragii, neque per fontes, aut arbores, vel bivios diabolica phylacteria exerceantur: sed qui aegrotat, in sola Dei misericordia confidat, et Eucharistiam corporis ac sanguinis Christi cum fide et devotione accipiat, oleumque benedictum fideliter ab Ecclesia petat, oratio fidei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dominus ;
Abbreviated transcription (Latin):
bores. aut cancellos. uł ꝑ triuia. luminaria faciat: aut
catur qd̾ res sc̃a sit. et lectiones diuinas contineat: qͥa
ñ ẽ in eis remediũ xp̃i. s uenenũ diaboli. Nullus p̾su¬
mat lustrationes facere. nec herbas incantare: neq
peccora ꝑ cauã arborẽ uł ꝑ terrã foratã transire.
qͥa ꝑ hȩc iudetur ea diabolo consecrare. Nulla mulier
p̃sumat sucinos ad collũ dependere. uł in tela uł
in tinctura: siue qͦlibet oꝑe mineruã. uł ceteras infau¬
stas ꝑsonas nõiare. S in omni oꝑe xp̃i gr̃am adesse
optire. et in uirtute nõis eiꝰ toto corde confidere.
Nullus si quando luna obscuratur uociferare p̾su
Nec luna noua qͥsquã timeat aliquid oꝑis arriꝑe:
qͥa ds̃ lunã ad hoc fecit ut tẽpora designet. et noc¬
tium tenebras tẽꝑet : ñ ut alicuiꝰ opus impediat.
aut dementẽ faciat hominẽ: sic̾ stulti putãt qͥ a de¬

Expanded text:
bores aut ad cancellos vel per trivia luminaria faciat aut bores aut ad cancellos vel per trivia luminaria faciat aut catur, quod res sancta sit et lectiones divinas contineat, quia non est in eis remedium Christi, sed venenum diaboli. Nullus pmat lustrationes facere, nec herbas incantare, neque pecora per cavam arborem vel terram foratam transire; quia per haec diabolo videtur consecrare. Nulla mulier praesumat succinos ad collum dependere: nec in tela, vel in tinctura, sive in quolibet opere, Minervam vel caeteras infaustas personas nominare; sed in omni opere Christi gratiam adesse optare, et in virtute nominis ejus toto corde confidere. Nullus si quando luna obscuratur, vociferare praesNec luna nova quisquam timeat aliquid operis arripere: quia Deus ad hoc lunam fecit, ut tempora designet , et noctium tenebras temperet; non ut alicujus opus impediat, aut dementem hominem faciat, sicut stulti putant, qui a dae
Abbreviated transcription (Latin):
opus arripitis: signate uos in nõie xp̃i. Et simbolũ
uł oratiouẽ dñicã cũ fide et deuotione dicite: et ni¬
chil uob̾ nocere poterit inimicus. Nullus xp̃ranꝰ ob¬
seruet qua die domũ exeat. uł qua die reuertatur:
qa om̃s dies ds̃ fecit. Nullus ad inchoandũ opus. diẽ
uł lunã attendat. Nullus in kalendas ianuarii. ne¬
N eq mensas iuꝑ noctẽ cõponat. neq strenas aut bibi¬
tiones suꝑfluas exerceat. Nullus xp̃iauꝰ impuras cre-¬
dat. neq in cantu secleat: qͥa oꝑa diabolica sunt. Nul¬
diaholica exerceat. Nullus nõia demonũ. aut neptu¬
nũ. aut torcũ. aut dianã. aut mineruã. aut geniscũ.
uł cetera huiꝰmodi in epta. credere uł inuocare p̃sumat.
ullo tẽpore motionẽ obseruet. Neq dies tiniarũ uł¬
muroꝵ. aut unũ om̃mo diẽ nisi tantũ dñicũ. Hullus
xp̃ianꝰ ad fana uł ad petras. aut ad fontes uł ad ar¬

Expanded text:
operis arripitis, signate vos in nomine Christi, et symbolum, operis arripitis, signate vos in nomine Christi, et symbolum, et orationem Dominicam cum fide et devotione dicite, et nihil vobis nocere poterit inimicus. Nullus Christianus observet qua die domum exeat, vel qua die revertatur, quia omnes dies Deus fecit: nullus ad inchoandum opus diem vel lunam attendat: nullus in Kalendis Januarii neneque mensas super noctem componat, neque strenas, aut bibitiones superfluas exerceat. Nullus Christianus in puras credat, neque in cantu sedeat, quia opera diabolica sunt: nuldiabolica exerceat: nullus nomina daemonum, aut Neptunum, aut Orcum, aut Dianam, aut Minervam, aut Geniscum, aut caeteras hujusmodi ineptias credere, aut invocare praesumat. ullo tempore in otio observet, neqmurorum aut vel unum omnino diem nisi tantum dominicam. Nullus christianus ad fana vel ad petras aut ad fontes vel ad ar
Abbreviated transcription (Latin):
spnite. Sit uob̃ equalitas in pondere. et in mensura
sit statera uista. Iustus sit modius: equusq sexta¬
riuis. Nec plus quã dedistis repetatis: neq usuras
ꝓ fenerata pecunia a quoquã exigatis. Qͦd si hec¬
obseruaueritis: securi in die uidicii ante tribu.¬
nal eterni uidicis uenientes dicetis. Da dñe qͥa de¬
dimꝰ: miserere qͥa miscdĩam fecimꝰ. Nos impleuimꝰ
qd̾ uissisti. tu redde qd̃ ꝓmisisti. Ante om̃ia autẽ il¬
lud denuntio atq cõtestor. ut nullas paganoꝵ sa¬
crilegas consuetudines obseruetis. Hon caros habea
tis diuinos. ñ sortilegos. ñ p̾cantatores. nec ꝓ ulla
causa aut infirmitate eos consulere uł interroga
re p̾sumatis. Qͥ a qͥ facit hoc malũ: statĩ ꝑdit bap¬
tismi sacram̃tũ. Similiter et auguria. uł sternuta¬
tiones obseruare nolite. nec in ttinere positi. aliquas
auiculas cantantes attendatis. S siue iter. seu qd̾cũq

Expanded text:
fugite. Sit vobis aequalitas in pondere et in mensura, fugite. Sit vobis aequalitas in pondere et in mensura, sit statera justa, justus modius, aequusque sextarius: nec plus quam dedistis repetatis, neque usuras pro fenerata pecunia a quoquam exigatis. Quod si observaveritis, securi in die judicii ante tribunal aeterni judicis venientes dicetis, Da, Domine, quia dedimus; miserere, quia misericordiam fecimus: nos implevimus quod jussisti, tu redde quod promisisti. 5. Ante omnia autem illud denuntio atque obtestor, ut nullas Paganorum sacrilegas consuetudines observetis, non caragios, non divinos, non sortilegos, non praecantatores; nec pro ulla causa aut infire praesumatis; quia qui facit hoc malum, statim perdit baptismi sacramentum. Similiter et auguria, vel sternutationes nolite observare, nec in itinere positi aliquas aviculas cantantes attendatis, sed sive iter, seu quodcunque
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ ñ dicite: furtũ ñ facite. Oblationes et de¬
cimas eccłis offerte: luminaria scĩs locis uixta qd̾
habetis ex hibete. Simbolũ et orationẽ dñicã memo¬
riter retinete: et filiis ur̃is insinuate. Filios etiã qͦs
ex baptismate suscepistis docete et castigate: ut sẽꝑ
cũ timore uiuant. Scitote uos fideuissores ꝓ ipsis a¬
pud dm̃ ẽẽ. Ad eccłam qͦq frequentius conuenite:
scõꝵ patrocinia humiliter expetite. Diẽ dñicum
ꝓ reuerentia resurrectionis xp̃i absq ullo oꝑe ser¬
uili colite: scõꝵ sollẽpnitates pio affectu celebrate.
roximos ur̃os: sic̃ uos ipsos diligite. Quod uobis
uultis ab aliis fierr hoc et uos aliis facite. qd̾ uob̾
ñ uultis. nulli faciatis. Caritatẽ ante om̃ia habete.
qͥa caritas oꝑit multitudinẽ peccatoꝵ. Estote ho-
uisitate. et carceratos reqͥrite. ꝑegrinos suscipite.
esurientes pascite. nudos uestite: ariolos et magos

Expanded text:
monium non dicite, furtum non facite. Oblationes et demonium non dicite, furtum non facite. Oblationes et decimas Ecclesiae offerte, luminaria sanctis locis juxta quod habetis, exhibete. Symbolum et orationem dominicam in memoria retinete, et filiis vestris insinuate. Filios etiam quos ex Baptismo suscepistis, docete et castigate, ut semper cum timore Dei vivant; scitote vos fidejussores pro ipsis apud Deum esse. Ad Ecclesiam quoque frequentius convenite, sanctorum patrocinia humiliter expetite, diem dominicam pro reverentia resurrectionis Christi absque ullo opere servili colite, sanctorum solemnitates pio affectu celebrate. Proximos vestros sicut vosmetipsos diligite: quod vobis vultis ab aliis fieri, hoc et vos aliis facite; quod vobis non vultis fieri, nulli faciatis. Charitatem ante omnia habete; quia charitas operit multitudinem peccatorum . Estote hospvisitate, carceratos requirite, peregrinos suscipite, esurientes pascite, nudos vestite, hariolos et magos
Abbreviated transcription (Latin):
a uxore custodit. ut secura conscientia ad dñi al¬
tare accedere possit. Qͥ postremo simbolũ uł oratio¬
nẽ dñicã memoriter tenet: et filios ac familias ea¬
dẽ docet. Qͥ talis ẽ. sine dubio uerus xp̃ianꝰ ẽ: sed
et xp̃s in ipso habitat. qͥ dix̃. E go et pater uenie¬
mꝰ: et mansionẽ apud eũ faciemꝰ. Similiter et ꝑ pro-¬
pħam dicit. E go inhabitabo in eis. et inter illos am
hulabo: et ero illoꝵ ds̃. Ecce audistis fr̃s: quales
sint xp̃iani boni. Ideo quantũ potestis cũ dei adiu¬
torio laborate. ut nom̃ xp̃ianũ ñ sit falsum in uo¬
bis: et ut ueri xp̃iant ẽẽ possitis. semꝑ p̃cepta xp̃i et
cogitate in mente. et ĩplete in oꝑatione. Redimite
animas ur̃as de pęna: dũ habetis in potestate reme.¬
dia. E lemosinã uixta uires facite. et pacẽ et carita¬
tẽ habete. et discordes ad concordiã reuocate. men.¬
daciũ fugite. ꝑ uiriũ expauescite. et falsum testi¬

Expanded text:
a uxore custodit, ut secura conscientia ad Domini ala uxore custodit, ut secura conscientia ad Domini altare accedere possit: qui postremo symbolum vel orationem Dominicam memoriter tenet, et filios ac familiam eamdem docet. Qui talis est, sine dubio verus Christianus est, sed et Christus in ipso habitat, qui dixit: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Similiter et per prophetam dicit: Ego inhabitabulabo, et ero illorum Deus . 4. Ecce audistis, fratres, quales sint christiani boni: ideo quantum potestis, cum Dei adjutorio laboretis, ut nomen christianum non sit falsum in vobis. Sed ut veri christiani esse possitis, semper praecepta Christi et cogitate in mente, et implete in operatione. Redimite animas vestras de poena, dum habetis in potestate remedia. Eleemosynam juxta vires facite, pacem et charitatem habete, discordes ad concordiam revocate, mendacium fugite, perjurium expavescite, falsum testi
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est p̾cepta custodire. Si enĩ ñ custodit: ipse se
circũuenit. Ille itaq bonus xp̃ianꝰ ẽ: qͥ nulla philac¬
teria uł adinuentiones diaboli credit. s omnẽ spẽ
suã in solo xp̃o ponit. Qͥ ꝑegrinos diligit tanquã¬
Hospes fui: et suscepistis me. Et quãdiu fecistis uni ex
minimis meis: mͥ fecistis. Ille inquã bonꝰ xp̃ianꝰ est:
qͥ hospitib pedes lauat. et tanquã parentes carissi¬
mos diligit. Qͥ uixta qd̾ habet pauꝑib elemosinam
tribuit. Qͥ ad eccłam frequentius uenit. et oblatio¬
nẽ que in altario dõ offerat᷑ exhibet. Qͥ de fructib
suis ñ gustat: nisi pͥus ex ipsis deo aliqͥd offerat. Q
stateras dolosas et mensuras duplices ñ habet: qͥ pe¬
uit. et filios uł uicinos suos docet ut caste et cũ
timore dei uiuant. Et quotiens sc̃e sollẽpnitates
adueniũt : ante dies plures castitatẽ etiã cũ ꝓpri¬

Expanded text:
cesse est praecepta custodire: si enim non custodit, ipse se cesse est praecepta custodire: si enim non custodit, ipse se circumvenit. Ille itaque bonus christianus est, qui nulla phylacteria vel adinventiones diaboli credit, sed omnem suam spem in solo Christo ponit: qui peregrinos tanquaHospes fui, et suscepistis me . Et, Quandiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis . Ille, inquam, bonus Christianus est, qui hospitibus pedes lavat, et tanquam parentes charissimos diligit; qui juxta quod habet, pauperibus eleemosynam tribuit; qui ad ecclesiam frequentius venit, et oblationem quae in altari Deo offeratur, ex nibet; qui de fructibus suis non gustat, nisi prius Deo aliquid offerat; qui stateras dolosas, et mensuras duplices non habet; qui pevit, et filios vel vicinos docet, ut caste et cum timore Dei vivant; et quoties sanctae solemnitates adveniunt, ante dies plures castitatem etiam cum propri
Abbreviated transcription (Latin):
ũ facies. ñ adulterabis. ñ facies furtũ. ñ falsũ testimo¬
niũ dices. ñ ꝑiurab̃. et fraudẽ ñ feceris. Honora pa
trẽ tuũ et matrẽ: et diliges ꝓximũ tuũ sic̃ te ipsum.
Et qͦdcũq uultis ut faciant uob̾ hõies: et uos facite
eis. Hȩc ẽ enĩ lex et ꝓpħȩ. Et adhuc his maiora ualde.¬
et fortiota atq fructifera dedit mandata dicens.
Biligite inimicos ur̃os. benefacite his qͥ oder̃t uos:
et orate ꝓ psequentib et calũpniantib uos. E cce
forte mandatũ. et uidet᷑ hõib durũ: s magnũ habet
p̃miũ. Audite quale. Ut sitis inqͥt filii patris ur̃i qͥ
in celis ẽ. O quanta gła quanta gr̃a. Per nos serui
digni ñ sumꝰ: et ꝑ inimicoꝵ dilectionẽ filii dei effi¬
cimut. Ideo gͦ fr̃s et amicos diligere iubem᷑ in deo.
legẽ impleuit. Nã qͥ uerus xp̃ianꝰ uult ẽẽ. hec ei ne¬

Expanded text:
um facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimoum facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices, non perjurabis, et fratrem tuum et matrem; et: Diliges proximum tuum sicut te ipsum; et: Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite eis. Haec est enim lex et prophetae. Et adhuc his maiora, sed valde fortia atque fructifera dedit mandata, dicens: Diligite inimicos vestros, bene facite his qui oderunt vos et orate pro persequentibus et calumniantibuforte mandatum, et videtur hominibus durum; sed magnum habet praemium. Audite quale: Ut sitis, inquit, filii Patris vestri qui in coelis est . O quanta gratia! Per nos servi digni non sumus, et per inimicorum dilectionem filii Dei efficimur. Ideo ergo, fratres, et amicos diligite in Deo, legem implevit . Nam qui verus christianus vult esse, haec ei ne