comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius t&racha ityriȩ &traconitidis regionis & li sania.
abiliane t& racha sub principibus sacerdotum anna
& caipha factum est uerbum dĩ superiohannem zacha¬
riae filium in deserto: Nectamen intellegeredebem
hos dies. idest hoctempus harum potestatum signifi¬
casse matheum cum dicer& inillis diebus. sed inmul¬
to longions temporis spatio uoluisse accipi. quod attillis
diebus Moxenim ut narrauit regressum deegipto
xpm̃ mortuo herode quodutique tempore in fantiae
uel pueritiae eius factum est ut possit constare quod
lucas deillo cum duo decim annorum ess& gestum
narrauit intemplo luerusalem: cumergo in fantẽ
uel puerum exȩgypto reuocatum commemoras s&
matheus: continuo intulit. INDIEBUS AUTEM
matheus: continuo intulit.
IN DIEBUS AUTEM
illis uenitiohannes Baptista Nonutique
tantum modo pueritiae illius dies insinuans sed om̃r
dies ab eius natiuitate usque ad tempus quop̃dicare
ac bapti ⁊are coepitio hannes: quotempore xpĩ & as

Expanded text:
is et Lysania Abillianae tetrarcha, sub principibus sacerdotum Anna et Caifa, factum est uerbum domini super Iohannem Zachariae filium in deserto. nec tamen intellegere debemus hos dies, id est hoc tempus harum potestatum, significasse Mattheum, cum diceret in illis diebus, sed in multo longioris temporis spatio uoluisse accipi quod ait in illis diebus. mox enim ut narrauit regressum de Aegypto Christum mortuo Herode, quod utique tempore infantiae uel pueritiae eius factum est, ut possit constare quod Lucas de illo, cum duodecim annorum esset, gestum narrauit in templo Hierusalem, cum ergo infantem uel puerum ex Aegypto reuocatum commemorasset, Mattheus continuo intulit: in diebus autemMatthaeus, continuo intulit, In diebus autem illis venit Joannes Baptista, non utique tantummodo pueritiae illius dies insinuans, sed omnes dies ab ejus nativitate usque ad tempus quo praedicare ac baptizare coepit Joannes, quo jam tempore Christi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse esset ihs̃ xp̃s. Exindecepit ihr ostendere dĩ sus
quia oporter& eũ ire hiero solymã & multa patia seniorib
& scribis. et c&erausq ad illud ubiait . Non sapis ea quȩ dĩ
sunt. sed ea quaehominum. hȩc eodem ordine sub nectunt
marcus &lucas. sed lucas dep&ro quod passionem ap̃i contra¬
dixerit tac&. Seq̃ matheus¬
Lu tunc ih̃s dixit dis suis

Expanded text:
s. exinde coepit Iesus ostendere discipulis suis, quia oporteret eum ire Hierosolyma et multa. pati a senioribus et scribis, et cetera usque ad illud ubi ait: non sapis ea quae dei sunt, sed ea quae hominum. haec eodem ordine subnectunt Marcus et Lucas; sed Lucas de Petro, quod passioni Christi contradixerit. tacet. Sequitur Mattheus: tunc esus dixit disci
Abbreviated transcription (Latin):
illos & uin eam suã dabitaliis. Quȩ uox recte &iã ipsius fuisse
dñi intellegitur: Siue propter ueritatẽ. siue propter membro¬
rum eius cum suo capite unitatẽ: Erant &iam quitalia responden¬
tibus dicerent: absit: Quia in tellegebant inseipsos ẽẽ parabolã¬

Expanded text:
illos et uineam suam locabit aliis. quae uox recte etiam ipsius domini fuisse illos et uineam suam locabit aliis. quae uox recte etiam ipsius domini fuisse intellegitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant etiam qui talia respondentibus dicerent: absit, quia intellegebant in se ipsos esse parabola
Abbreviated transcription (Latin):
uere liberieritis Scio quia filii abrahȩestis. sed queritis me
interficere. quia sermom̃s non capit᷑ uobis: Non utiq illis
dicer& queritis meinterficere. qui in eum iam crediderant
quibeis dixerat. Siuos manseritis insermonemeo ueredis¬
cipulimei eritis. Sed quia hoc ad eos dixerat quiiam in eum
crediderant: Eauero multitudo presens erat quȩ plures ha¬
bebat inimicos. Etiam non ex primente euangelista qui eent
qui responderunt. & hoc ipso quod responderunt: Et quod
deinde abillo audiremeruerunt: Satis appar& quȩ uerbac
quib: in tribuenda ꝑsonis: sicutergo in hac multitudine scdm̃
iohannẽ erant quiiam crediderant inihm̃: erant &iam quieṽ
occidero querebant: Sic inilla dequa nunc loquimur: erant
quidolosednm interrogauerant qua potestate illa facer&. Erant
&iam quinondolose sed fideliter ad clamauerant. Benedictus
quiuenit in nominednĩ: Ac perhoc erant quidicerent perd&

Expanded text:
e liberi eritis. scio, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. non utique illis diceret: quaeritis me interficere, qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apparet, quae uerba quibus sint tribuenda personis. sicut ergo in hac multitudine secundum Iohannem erant qui iam crediderant in legum, erant etiam qui eum occidere quaerebant, sic in illa, de qua nunc loquimur, erant qui dolose dominum interrogauerant, in qua potestate illa faceret, erant etiam qui non dolose, sed fideliter adclamauerant: benedictus qui uenit in nomine domini. ac per hoc erant qui dicerent: perdet
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ singulari pronomine nonplurali: quod in codicib grecis
sineullo scrupulo ambiguitatis appar&: Estquidem sermo
dñi apud euangelistam iohannem. ubi hoc quoddico facili¬
us possit intellegi: Dicebat ergo inquit ihs ad eos quicredi¬
derunt ei iudȩos: Siuos manseritis in sermone meo. uere dis¬
cipulimeieritis. & cognosc&is ueritatem. & ueritas liberc

Expanded text:
domino, singulari pronomine, non plurali, quod in codicibus Graecis domino, singulari pronomine, non plurali, quod in codicibus Graecis sine ullo scrupulo ambiguitatis apparet. Est quidam sermo domini aput euangelistam Iohannem, ubi hoc quod dico facilius possit intellegi. dicebat ergo, inquit, Iesus ad eos qui crediderunt ei Iudaeos: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eriti
Abbreviated transcription (Latin):
& lucas. quod hoc ipse dixiss& quia ueritas ẽ. Quȩ &iam ꝑmalos
atq nescientes sepe loquitur. occulto quodã instinctu mentem
hominis mouens. non sc̃itatis illius merito: sediure propriȩ po¬
testatis: Uerum &iã quia tales eẽpotuerunt. ut non infrustra
in ipso corpore dñi iam sicut membra deputarentur : ut merito eo¬
rum uox illi tribueretur cuius membraerant: qui iam baptiza¬
uerat plures quamiohannes: Et habebat turbas discipulorum
sicut ipsi euangeliste sepetestantur: Etundeerant &iam illi
quingenti fratres quibus eum apostolus paulus postresurrectio¬
nem presentatum eẽ commemorat: Presertim quia & sedm̃
eundem matheũ. Non itadictumẽ. Aiuntilli : Malos maleper¬
det: Vt in eo quod positumẽ illi pluralis numerus accipiendussit.
Tam quam eorum fuerit istac responsio. qui eum desua potes tate
dolose interrogecuerant: sed aint illidictumẽ: idest illupsi

Expanded text:
et Lucas, quod hoc ipse dixisset, quia ueritas est, quae etiam per malos et Lucas, quod hoc ipse dixisset, quia ueritas est, quae etiam per malos adque nescientes saepe loquitur occulto quodam instinctu mentem hominis mouens non sanctitatis illius merito, sed iure propriae potestatis, uerum etiam quia tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore domini. iam sicut membra deputarentur, ut merito eorum uox illi tribueretur cuius membra erant, quia iam baptizauerat plures quam Iohannes et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi euangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus Paulus post resurrectionem praesentatum esse commemorat, praesertim quia et secundum eundem Mattheum non ita dictum est: aiunt illi: malos male perdet, ut in eo quod positum est illi pluralis numerus accipiendus sit, tamquam eorum fuerit ista responsio qui eum de sua potestate dolose interrogauerant, sed aiunt illi dictum est, id est illi ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi quicrediderant atq illud clarum expropheta testi¬
monium dño perhibuerant: Qui&iam modo respondere potuis¬
sent. nonnescientes. sed credentes. Malos male perd& &uineã
locabit aliis agricolis. Ho c omnino mouerenon deb&. ut ideo
putemus non fuisse credentes in illa multitud ine. quȩ tunc dni
parabolas audiebat: Tacuit namq idem matħ breuitatis causa
quod lucas nontac& parabolam istam scilic&. non adeos solos dic¬
tam. quide potestate interro gauerant: sed adplebem: sicem̃¬
ait: Coepit autemdicere adplebem parabolam hanc: Homo
plantauit uineã &cẽ In hacergo plebe intellegendũẽ &iam
illos esse potuisse qui eum audirent: quomodo cuidixerant. Bene¬
dictus quiuenit in nomined̃ĩ: & ipsos uelexipsis fuisse. qui re¬
sponderunt: Malos maleperd& . & uin eã suã locabit aliis agricolis:
Quorum responsionẽ. non solum proptereadnõ tribuerunt. Marcus

Expanded text:
intelligi qui crediderant, atque illud clarum ex propheta testiintelligi qui crediderant, atque illud clarum ex propheta testimonium Domino perhibuerant; qui etiam modo respondere potuissent, non nescientes, sed credentes, Malos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis. Hoc omnino movere non debet, ut ideo putemus non fuisse credentes in illa multitudine, quae tunc Domini parabolas audiebat. Tacuit namque idem Matthaeus brevitatis causa, quod Lucas non tacet, parabolam istam scilicet non ad eos solos dictam, qui de potestate interrogaverant, sed ad plebem. Sicait: coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: homo plantauit uineam, et cetera. in hac ergo plebe intellegei\\dum est etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine domini, et ipsos uel ex ipsis fuisse qui responderunt: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. quorum responsionem non solum propterea domino tribuerunt Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
dentes: ibienim erat &iam illa multitudo perquamiam erat
impl&ailla prophetia. Cum uenient in magnacelebritate oc¬
currentes adclamare: Benedictus quiuenit innominedñi:
Nec moueat quodidem matħ principes sacerdotũ & seniores po¬
puli dix̃ accessisse ad dnm. & que siuisse inquapotestate hȩc foc¬
cer&. & quis ei dederit hanc potes tactẽ: quando eos debaptis mo
iohannis uicissim in terrogauit unde ess&. decelo anex hominib:
Quibus respondentib quodnescirent Ait. Necego uob dico
inqua potes tate hȩc facio: Indeenim secutusẽ contextim loquen¬
do &ait: Quidergo uobis uidetur: homo habebat duos filios: & ce¬
tera sineulla cuius quam rei uel persone in terpositione scđm ma¬
theum sermo contexitur : usq ad hoc quod delocata agricolis umea
populi locutum fuisse. a quibus fuerat de sua potestate interrogat᷑us
quid utiq temptantes. & inimiciquesierant non in eis possunt

Expanded text:
dentes. ibi enim erat etiam illa multitudo, per quam iam erat dentes. ibi enim erat etiam illa multitudo, per quam iam erat impleta prophetia, cum uenienti magna celebritate occurrentes acclamarent: benedictus qui uenit in nomine domini. Nec moueat, quod idem Mattheus principes sacerdotum et seniores populi dixit accessisse ad dominum et quaesiuisse, in qua potestate haec faceret et quis ei dederit hanc potestatem, quando eos de baptismo Iohannis uicissim interrogauit, unde esset, de caelo an ex hominibus; quibus respondentibus, quod nescirent, ait: nec ego uobis dico, in qua potestate haec facio. inde enim secutus est contextim loquendo et ait: quid autem uobis uidetur? homo habebat duos filios, et cetera sine ulla cuiusquam rei uel personae interpositione secundum Mattheum sermo contexitur usque ad um et senioribus populi locutum fuisse, a quibus fuerat de sua potestate interrogatus. Qui utique si tentantes et inimici quaesierant, non in eis possunt
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. hic factusẽ in caput anguli. Quȩ Ententia scdm̃ lucam
magis apparet locosuo dictac. posa illorum contradictionẽ qua
dixerunt: absit: Tantundem enim ual& sicut hoc &iam ipsepo
mat: Siue numquã legistis: Siue nechoclegistis: Siuequidẽ er¬
go hoc quod scriptumẽ: Restat ut intellȩgamus inplebe quȩ au¬
diebat quosdam respondisse. quod matħ commemorat dicens
Niuntilli. Malos maleperd&. &uin eam suã locabit aliis agrico¬
lis : quosdam uero illud quod lucas non tacuit. hoc est absit:
His ergo qui illud dño responderant: illi alii responderunt.
absit: sed illorum responsio quibus isti retulerunt absit.
Propter ea dño tributaẽ. & amarco. & aluca. quia sicut dixi
pereos ueritas ipsa locutacẽ : Siue pernescientes simali erant
sicut percaiphan. qui nesciens quid dixerit. cum ess& pontifex
proph&auit : Siue perscientes aciam intellȩgentes atq cre¬

Expanded text:
t anguli? quae sententia secundum Lucam t anguli? quae sententia secundum Lucam magis apparet loco suo dicta post illorum contradictionem, qua dixerunt: absit. tantundem enim ualet, sicut hoc etiam ipse ponmat siue numquam legistis siue nec hoc legistis siue quid est ergo hoc quod scriptum est? Restat ergo, ut intellegamus in plebe, quae audiebat, quosdam responAiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis; quosdam vero illud quod Lucas non tacuit, hoc est, Absit. Iis ergo qui illud Domino responderant, illi alii respabsit, sed illorum responsio quibus isti rettulerunt absit, propterea domino tributa est et a Marco et a Luca, quia, sicut dixi, per eos ueritas ipsa locuta est, siue per nescientes, si mali erant, sicut per Caifan. qui nesciens. quid dixerit, cum esset pontifex., prophetauit, siue per scientes ac iam intellegentes adque cre
Abbreviated transcription (Latin):
Quidergo illis faci& dominus uineȩ: Ueniet & perd& colonos istos
& dabit umnecm aliis Quo audito. dixerunt illi. absit Ille autẽ
aspiciens eos ait Quidest ergo hoc quod scriptumẽ. Lapidem
quemreprobauerunt edificantes. hic factusẽ incaput anguli:
tum temporib: suis : Cum scdm̃lucam talib uerbis contradix¬
erint. dicentes absit: & reuera quod secutus dm̃s ait delapide
reprobato ab ȩdificantib & facto in capite anguli: Ita in latũ ẽ
ut hoctestimonio conuincerentur. illi parabole contradicentes:
Nam &ipse matħ hoc sic commemorat dictum. tamquã contra¬
dicentibus cumait: Num quam legistis inscripturis. Lapidem
quemreprobauerunt edificantes. hic factusẽ in caput anguli:
Quid est enim numquã legistis. nisi quia hoc responderant quod e&
contrariũ. Hoc & marcas significat qui hȩcipsa uerba refest : Nec
scripturam hanc legistis. Lapidem quem reprobauerunt edifi

Expanded text:
quid ergo faciet illis dominus uineae? ueniet et perdet colonos istos quid ergo faciet illis dominus uineae? ueniet et perdet colonos istos et dabit uineam aliis. quo audito dixaspiciens eos, ait: Quid est ergo hoc quod scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? tum temporibus suis, cum secundum Lucam talibus uerbis contradixerint dicentes: absit? et reuera quod secutus dominus ait de lapide reprobato ab aedificantibus et facto in capite anguli, ita inlatum est, ut hoc testimonio conuincerentur illi parabolae contradicentes. nam et ipse Mattheus hoc sic commemorat dictum tamquam contradicentibus, cum ait: numquam legistis in scripturis: lapidem. quem reprobauerunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? quid est enim numquam legistis, nisi quia hoc responderant quod esset contrarium? hoc et Marcus significat, qui haec ipsa uerba ita refert: nec scripturam han
Abbreviated transcription (Latin):
illis : Illos respondinse subiungit atq dixisse: Malos maleper¬
det. & uineam locabit agricolis. quireddantei fructum tempo¬
ribus suis: Quod marcus non abipsis responsumẽe commemo¬
rat. sed dnm hoc consequenter locutum. Postinterrogatio¬
nem suam ipsum sibi quodam modo respondisse: itaenim dic̃:
Quidergo faci& dñs uineȩ : Ueniet &perd& colonos & dabit
uineam aliis: sed facile potest intellegi uelillorum uocem
ita subiunctam. ut non interponeretur. illidixerunt. autilli re¬
sponderunt: sed tamen intellegeretur. autideo responsionem
istam dño potius ad tributam: quia cumuerum dixerunt &iam
de illis hocipse respondit quiueritase: Sed illud magis mou&.
quod lucas non solum eos hocrespondisse non dicit. Hȩc &iam
uerba ipsi quoq: sicut marcus dño ad tribuens. uerum &iam con¬
trariam retulisse responsionem dicentes: ab sit: itaeñĩ narrat.

Expanded text:
illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perillis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui reddent ei fructum temporibus suis. quod Marcus non ab ipsis responsum esse commemorat, sed dominum hoc consequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodammodo respondisse. ita enim dicit: quid ergo faciet dominus uineae? ueniet et perdet colonos et dabit uineam aliis. sed facile potest intellegi uel illorum uocem ita subiunctam, ut non interponeretur \'illi dixerunt\' aut \'illi responderunt\', sed tamen intellegeretur aut ideo responsionem istam domino potius adtributam, quia, cum uerum dixerunt, etiam de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. Sed illud magis mouet, quod Lucas non solum eos hoc respondisse non dicit haec etiam uerba ipse quoque sicut Marcus domino adtribuens, uerum etiam contrariam rettulisse responsionem dicentes: absit. ita enim narrat:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ uobis uiderur homohasebat duos pili¬
os. Etaccodens adprimũ dixilli. uadehodicoperare
inuineacmea. Illeaũ respondens ait. Nolo. Postea aũ pem¬
tentiꝰ motus. abiit Accedens autem ad alterum dix̃ similiter.
Atille respondens ait: Eodñe &noniuit: Etc&erausq ad illud
ubiait. Et quiceciderit superlapidem istum confringetur:
Superquem uero ceciderit. contereteum: Marcus & lucas
non commemorant deduob istis filus. quibus imperatumẽ ut
irent atq: operarentur inuinec: Sed quod p̾hoc narrat matħ
deuinea que locataẽ agricolis. qui per secuti sunt seruos missos ad
uineam: Etiã illi ambo nontacent. eodem ordme custodito:
idest postea quam debaptismo iohannis interrogacti iudei se
nescire dixerunt: Et respondit eis : Necego dico uobis inqua
potestate hȩc facio: Nullius ergo hic repugnantiȩ questio
nascitur . Nisi quod matheus cum dixiss& quod dñs in terro
gauerit iudȩos cum uenerit dñs uineȩ quid facer& agricolis

Expanded text:
quid autem uobis uidetur? homo habebat duos filios et accedens ad primum dixit illi: uade hodie operare in uinea mea. ille autem respondens ait: nolo; postea autem paenitentia motus abiit. accedens autem ad alterum dixit similiter. at ille respondens ait: eo, domine; et non iit, et cetera usque ad illud ubi ait: et qui ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et Lucas non commemorant de duobus istis filiis, quibus imperatum est, ut irent adque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruos missos ad vineam, etiam illi ambo non tacent, eodem ordine custodito , id est, posteaquam de baptismo Joannis interrogati Judaei se nescire dixerunt, et respondit eis, Nec ego dico vobis in qua potestate haec facio. 134. Nullius ergo hic repugnantiae quaestio nascitugauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis
Abbreviated transcription (Latin):
Et marcus sicdicit: & uelum templi scissum est induas partes
a summo usq deorsum. Lucas autem similiter hocait. Etuelũ
templi scissumẽ medium: sed non eodem ordine: uolens enim
miraculum miraculo adiungere : Cum dixiss&. solobscuratus ẽ
continuo sub iungendum existimauit. &uelum templiscis¬
sumẽ medium: Prȩoccupans uidelic&. quod expirantedõ
factum est: Ut deinde recapitulans exsequeretur & depotu
ac&o. & deilla uocemagna. & de ipsamorte : quȩ ante scissio¬
nem ueli post tenebras factas intelleguntur: Matheus enĩ
quicum dixiss&. ih̃s autem iterum damans uoce magna. emi¬
sit spm̃: Continuo subiecit. & ecce uelum templi scis sum est :
Satis ostendit tunc essescissum. cumihs emisiss& spm̃ Si autẽ
non addidiss& &ecco. sed simpliciter dixiss&. & uelũ templi
scissum est: incertum e&̃ utrumipse & marcus. hocre capitu¬
lando commemorassent : Lucas autem ordinem tenuis set:
anlucas recapitulass&. quod illi ordine posuis s&: Seq̃ matħs¬

Expanded text:
et Marcus sic: et uelum templi scissum est in duo a summo usque deorsum. Lucas autem similiter hoc ait: et uelum templi scissum est medium, sed non eodem ordine. uolens enim miraculum miraculo adiungere, cum dixisset: sol obscuratus est, continuo subiungendum existimauit: et uelum templi scissum est medium, praeoccupans uidelicet, quod expirante domino factum est, ut deinde recapitulans exequeretur et de potu aceti et de illa uoce magna et de ipsa morte, quae ante scissionem ueli post tenebras facta intelleguntur. Mattheus enim, qui, cum dixisset: Iesus autem iterum clamans uoce magna emisit spiritum, continuo subiecit: et ecce uelum templi scissum est, satis expressit tunc esse scissum, cum Iesus emisisset spiritum. si autem non addidisset: et ecce, sed simpliciter dixisset: et uelum templi scissum est, incertum esset, utrum ipse et Marcus hoc recapitulando commemorassent, Lucas autem ordinem tenuisset, an Lucas recapitulasset quod illi ordine posuissent. XX. S
Abbreviated transcription (Latin):
occurrer& ad passionis tempus quod cumeiserat. Necessano
narraturus ubitamen ipsam dominicam cȩnam dequanullus
eorum tacuit. Multo opulentur tamquam decellario domi¬
nici pectoris ubi discumbere solebat ehibuit. Deinde ipsum
pilatum uerbis altioribus percutit. dicens regnum suũ non eẽ
de hoc mundo regemq: se natum. & ad hoc uenisse in hunc mun¬
dum ut testimonium perhibeam ueritati. Mariam quoq post
resurrectionem mystica altitudineiuisitans. Nolime inquit
tangere nondum enim ascendi ad patrem meum. Discipulis
consubstantialis & coȩternus ẽ. Tantum. patrisesse non &iã
filii sps putaretur. Postremo suas oues petro seamanti cũq
amare ter confitenti commendans dicit eundem iohannẽ
sic seuello manere donecueniat. Ubi &iam mihi uid&ur alto
docuisso mysterio istam ipsam iohannis euangelicã dispensa

Expanded text:
occurreret ad passionis tempus, quod cum eis erat necessario occurreret ad passionis tempus, quod cum eis erat necessario narraturus: ubi tamen ipsam Domineorum tacuit, multo opulentius tamquam de cellario dominici pectoris, ubi discumbere solebat, exhibuit. ipsum deinde Pilatum uerbis altioribus percutit dicens regnum suum non esse de hoc mundo regemque se natum et ad hoc uenisse in hunc mundum, ut testimonium perhibeat ueritati. Mariam quoque post resurrectionem mystica altitudine uisitans: noli me, inquit, tangere; nondum enim ascendi ad patrem. discipulis consubstantialis et coaeternus est, tantum modo patris esse, non etiam filii spiritus putaretur. Postremo suas oues Petro se amanti eumque amorem ter confitenti commendans dicit eundem Iohannem sic se uelle manere, donec ueniat. ubi etiam mihi uidetur alto docuisse mysterio istam ipsam Iohannis euangelicam dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
unum nos facer& inse sicatipse & pater unum sun. Nonut ipse
& pater & nos unum. Sed nos unum sicut ipse unũ. Multaq
alia mireque sublimia de quibus disserere sicut dignum est¬
&iam siiam essemus idonei in hoc tamen opere non idnos sus¬
cepisse quis non aduesiat. quod a libi fortasse reddendumẽ
Id certe nonẽ expetendum commendare quippe uoluimus
in euangeliosuo fuerit. Cuius c&eritres qui scripserunt euan¬
gelium. Et c&eri a postoli qui nonquidem ipsam narrationẽ
scribendam susceperunt. In eac tamen predicatione sui offi¬
cii munus impleuerunt. Longetamen hunc in xp̃i altiore
subuectum. ab ipso mnitio librisui raro fuisso cumc&eris. idẽ
primo circa iordanem propt̃ testimonium iohannis baptistȩ
Inde transmare tiberiadis. quando turbas dequinq: panibus
pauit & super aquas ambulauit. Tertio in bochania ubi ungu¬
ento pretioso fideles femine deuotionẽ perfususẽ. donecillis

Expanded text:
unum nos faceret in se, sicut ipse et pater unum sunt, non ut ipse unum nos faceret in se, sicut ipse et pater unum sunt, non ut ipse et pater et nos unum, sed nos unum sicut ipsi unum, multaque alia mireque sublimia, de quibus disserere, sicut dignum est, etiamsi iam essemus idonei, in hoc tamen opere non id nos suscehic certe non est expetendum. Commendare quippe volumus in Evangelio suo fuerit, cujus et caeteri tres qui scripserunt Evangelium, et caeteri Apostoli qui non quidem ipsam narrationem scribendam susceperunt, in ea tamen praedicatione sui officii munus impleverunt: longe tamen hunc in Christi altiora subvectum ab ipso initio libri sui, raro fuisse cum caeteris, id est, primo circa Jordanem propter testimonium Joannis Baptistae; inde trans mare Tiberiadis, quando turbas de quinque panibus pavit, et super aquas ambulavit; tertio in Bethania, ubi unguento pretioso fidelis feminae devotione perfusus est; donec inde illis
Abbreviated transcription (Latin):
tollere. in eaquȩ ille ab hinc&iam sublimit̃ diuturneq locutus
ẽ. Nam & quando eum uoluerunt uideregentiles ꝑphilippũ
& andream habuit excelsum sermonem. quemaliorũ euange¬
listicrũ nullus inseruit ibi preclara. Iterum deluce in lumina¬
tionẽ & lucis filios faciente commemorat. Deinde in ipsa cȩna
dequa euangelistarum nullus tacuit. quam multa & quã ex¬
celsa uerbaeius iohannes commemorat quȩ alii tacuerunt. Non
solum de commendatione humilitatis quando pedes discipulorũ
lauit. Sed cum expressus perbuccellam traditor eius exiss&.
Remanentibus cum illoundecim insermonẽ ipsius mirabiliter
stupendo. maximeq: diurno idem iohannes immaratus est.
ubi dixit. Quiuid& me. uidet & patrem. Vbi multa locutus ẽ
despũ sc̃o paracdito quem missurus eis erat & desua clarificatio¬
ne quam habuit apud patrem prius quam mundus ess&. & quod

Expanded text:
tollere in ea quae ille abhinc etiam sublimiter diuturneque locutus tollere in ea quae ille abhinc etiam sublimiter diuturneque locutus est. nam et quando eum uoluerunt uidere gentiles per Philippum et Andream, habuit excelsum sermonem, quem aliorum euangelistarum nullus inseruit; ibi praeclara iterum de luce inluminante et lucis filios faciente commemorat. deinde in ipsa cena, de qua euangelistarum nullus tacuit. quam multa et quam excelsa uerba eius Iohannes commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatione humilitatis, quando pedes discipulorum lauit, sed, cum expressus per buccellam traditor eius exisset, remanentibus cum illo undecim, in sermone ipsius mirabiliter stupendo maximeque diuturno idem Iohannes inmoratus est, ubi dixit: qui uidit me, uidit et patrem. ubi multa locutus est de spiritu sancto paracleto, quem missurus eis erat, et de sua clarificatione, quam habuit aput patrem, priusquam mundus esset, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat eidixisse iudȩos. quousq: animam nrãm tollis.
situes xp̃s dic nobis palam. Atq: in de sumpta oportunitate
sermonis. quia &iam sublimia dixerit narratibi dixit.
Ego & pater unum sumus. Indeiam resuscitatum ab eo laga¬
rum. Predicat ubidicit. Egosum resurrectio &uita qui credit
in me &iam simortuus fuerit uiu&. &omnis qui uiuit &tre¬
dit in me non mori&uriȩ ternum: Inquib: quid nisi altitu¬
dinem diuinitatis eius agnoscimus. Cuius in&ernũ pasticipa¬
tione uiuemus. Indeiterum iohannes occurrit in bethanico
Matheo & marco. Ibi factum ẽ illud deungento pretioso quo
pedes eius amaria caputq perfusumest: Atq: hinc deinceps
usq: ad passionem & resurrectionem dñi cumtribus euange¬
listis iohannes graditur. Sed in locis eisdem narratione uer¬
sante. C&erum quod ad sermones dm̃ atin& non cessat se at¬

Expanded text:
commemorat ei dixisse Iudaeos: quo usque animam nostram tollis? commemorat ei dixisse Iudaeos: quo usque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. adque inde sumta oportunitate sermonis, quae etiam sublimia dixerit, narrat. ibi dixit: ego et pater unum sumus. inde iam resuscitatum ab eo Lazarum praedicat, ubi dixit: ego sum resurrectio et uita; qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, uiuet; et omnis qui uiuit et credit in me, non morietur in aeternum. in quibus uerbis quid nisi altitudinem diuinitatis eius agnoscimus, cuius in aeternum participatione uiuemus? inde iterum Iohannes occurrit in Bethania Mattheo et Marco, ubi factum est illud de unguento pretioso, quo pedes eius a Maria caputque perfusum est, adque hinc deinceps usque ad passionem et resurrectionem domini cum tribus euangelistis Iohannes graditur, sed in locis eisdem narratione uersante. Ceterum quod ad sermones domini adtinet, non cessat se ad
Abbreviated transcription (Latin):
bulaturum intenebris. sed habiturum lucem uitę. Dixit
etiam seeẽ principium quod & loqueretureis. quo nomine
utiq se distinxit abillaluce quam fecit. tam quam lux per
quam facta sunt omnia. ut illud quod sedixerat lucẽ mundi.
non sic acciper&ur quemadmodum discipulis ait. Uosestis
lux mundi. Illienim tãquã lucerna quȩ nonẽ ponenda sub
modio sed super candelabrum. Sicut & deio hannebaptista
Illeerat inquit lucerna ardens & lucens. Sed ipse sicut principiẽ
dequo dictumẽ. Nos om̃s deplenitudineeius accipimus. Ibi
dixitse filium ẽẽ ueritatis. quȩ nisi liberauerit nemoerit lib.
Inde postea quaminluminauit anatiuitate cȩcum exipsa occa¬
sione in prolixo eius sermone demoratur iohannes deo uibus
& pastore &ianua. Et de potestacte ponendi animam suã &ite¬
rum sumendieam. In quo excellentisimã potestatem suȩ di¬
uinitatis ostendit. Inde cum encenia in hiero solymis fierent

Expanded text:
bulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit bulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit etiam se esse principium, quod et loqueretur eis. quo nomine utique se distinxit ab illa luce, quam fecit, tamquam lux, per quam facta sunt omnia, ut illud, quod se dixerat lucem mundi, non sic acciperetur, quemadmodum discipulis ait: uos estis lux mundi, tamquam lucerna, quae non est ponenda sub modio, sed super candelabrum, sicut et de Iohanne baptista: ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens, sed ipse sicut principium, de quo dictum est: nos omnes de plenitudine eius accepimus. ibi dixit se filium esse ueritatem, quae nisi liberauerit, nemo erit liber. Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore et ianua et de potestate ponendi animam suam et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam potestatem suae diuinitatis ostendit. inde cum encenia in Hierosolymis fierent,
Abbreviated transcription (Latin):
miserit quemillinescirent. Tam quã dicer& &undesi scitis
& undesim nescitis. Quod quid aliud uoluit intellegi. nisi
secundum carnem notum seillis essepotuisse. & gente & pa¬
tria. Secundum diuinitatem aũ in cognitum ibi &iã dedño
sp̃s sci locutus ostendit quisess& quando munus altissimũ
dare potuiss&. Rursus illuc deoliueti monte regredientẽ
quae & quanta narrat locutum postuemam illi adultere
datam. Quȩ uelut lapidanda oblata illi atemptatoribus
fuit quando digito scribebat in terrã. Tamquam illos tales
in terra scribendos significar&. Nos incęlo ubimonuit dis¬
cipulos scriptos eẽ gauderent: Aut quodse humiliando qđ
capitis inclinatione monstrabat signa in terra facer&. aut
quodiam tempus e& ut in terraquȩ fructum dar&. nonm
lapide sterili sicut antecc lexeius conscriberetur. Ergo post
hȩc lucem mundi sedixit. Etquieum sequeretur non am¬

Expanded text:
miserit, quem illi nescirent, tamquam diceret: et unde sim scitis miserit, quem illi nescirent, tamquam diceret: et unde sim scitis et unde sim nescitis.\' quod quid aliud uoluit intellegi nisi secundum carnem notum se illis esse potuisse et gente et patria, secundum diuinitatem autem incognitum? ibi etiam de dono spiritus sancti locutus ostendit, quis esset, quando munus altissimum dare potuisset. Rursus illuc de oliueti monte regredientem quae et quanta narrat locutum post ueniam illi adulterae datam, quae uelut lapidanda illi oblata a temtatoribus fuerat, quando digito scribebat in terra, tamquam illos tales in terra scribendos significaret et non in caelo, ubi monuit discipulos se scriptos esse gauderent, aut quod se humilando, quod capitis inclinatione monstrabat, signa in terra faceret, aut quod iam tempus esset, ut in terra, quae fructum daret, non in lapide sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! ergo post haec lucem mundi se dixit et qui eum sequeretur non am
Abbreviated transcription (Latin):
quia utiq: percarnem sp̃s prodest. & solus sp̃i prodest. Caro aũ
si ne spũ nihil prodese. De inde suis fratrib: idest cognatis car¬
nissuȩ suggerentibus ut ascendat addiem festum quo possit
innotescere multitudini. quanta altitudinerespondit. Tem
nium perhibeo deillo. quia operaeius mala sunt. Hoc ẽ ergo
tempus urm semper est paratum. quia uos diemistum con¬
cupiscitis dequo prophȩta dicit. Ego autem non laboraui
subsequens e dñe. &diem hominis non concupiui tuscis. Hoc
est uolare adlucem uerbi & concupiscere illumdiem quem
uidere concupiuit abraham. & uidit & gacuisus esa. Inde iam
addiem festum cum ascendiss& intemplũ. quȩ illum iohannes
locutum fuisse commemorat. Quam mirabilia quam diuina
quam excelsa. quod ipsi uenire non possent quo ess& iturus
quod &ipsum nossent &unde ess& scirent. & ess& uerus quiex̃

Expanded text:
quia utique et per carnem spiritus prodest et solus spiritus prodest, caro autem quia utique et per carnem spiritus prodest et solus spiritus prodest, caro autem sine spiritu nihil prodest. Deinde suis fratribus, id est cognatis carnis suae, suggeren. tibus, ut ascendat ad diem festum, quo possit innotescere multitudini, quanta altitudine respondit: tempnium perhibeo de illo, quia opera eius mala sunt! hoc est ergo: tempus uestrum semper est paratum, quia uos diem istum concupiscitis, de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, et diem hominum non concupiui; tu scis. hoc est uolare ad lucem uerbi et concupiscere illum diem, quem uidere concupiuit Abraham et uidit et gauisus est. inde iam ad diem festum cum ascendisset in templum, quae illum Iohannes locutum esse commemorat, quam mirabilia, quam diuina, quam excelsa! quod ipsi uenire non possent, quo esset iturus, quod et ipsum nossent et unde esset scirent, et esset uerus qui eum
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ demundo hoc. Neq: &iam hoc nisi iohannes ipse com¬
memorat uolatu quodam modo a&herio suꝑ eminens ter¬
ris & gacudens luce solis iustitię ab illo itidem montem
postmiraculum dequinq: panibus factũ. Cum isdemtrib
paulolum remoratus donecmare transissent. Quando
ambulauit suꝑ aquas. Continuo rursus sein uerbum dñi
adtollit. quam magnum quam prolixum. quam diusupꝰ¬
num & excelsum & ex occasione panis exortum. Cum dixiss&
turbis. Amen am̃ dicouobis queritis me non quia signa uidistis
sed quia edistis depanibus & satiati estis . O peramini noncibũ
quiperit. sed qui ꝑman& inuitam & nam. Etinde iamtalia diutis¬
sima atq: excelsissima. Tunc abista uerbi celsitudine ceciderunt.
qui posteũ deinceps non ambalauerunt cui sane in heserunt qui
potuerunt intellegero. Sp̃s ẽ quiuiuificat. Caro aũ nihil prodẽ

Expanded text:
non est de hoc mundo. neque etiam hoc nisi Iohannes ipse comnon est de hoc mundo. neque etiam hoc nisi Iohannes ipse commemorat uolatu quodammodo aetherio supereminens terris et gaudens luce solis iustitiae. ab illo itidem monte post miraculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec mare transissent, quando ambulauit super aquas, continuo rursus se in uerbum domini attollit, quam magnum, quam prolixum, quam diu supernum et excelsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signa uidistis, sed quia edistis de panibus et satiati estis; operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissime. tunc ab ista uerbi celsitudine ceciderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhaeserunt, qui potuerunt intellegere: spiritus est qui uiuificat, caro autem nihil prodest,
Abbreviated transcription (Latin):
usq modo operatur &ego operor. Consequens esse ostendens
ut quõ pater operatur . & filius operetur. quia patersine filio
non oper&ur. Ibienim & paulo anteait iamillis obhoc iras¬
centib que cumq: enim ille fecerit. hȩc & filius similiter
facit. Inde tandem descendit iohannes ad illos tres. Cum
eodem dño in terragradientes utquinq milia. panibus
quinq: pascantur. ubitamen solus commemorat. Quod cum
uellenteũ regem facere solur fugit in maontem. Qua in re
nihil mihi aliud uid&ur animam rationalem com imonere
uoluisse. nisi eose nr̃ẽmenti narrationiq: regnare quodẽ
in excelsis. nullacum hominib: communione naturȩ solus
quia unicus patri. hoc aũ mysterium deorsum repertos
carna̧¬
les homines fugit. quia ualde sublime ẽ. unde il¬
los &
ipsefugit in montem. qui regnũ eius terrono an¬
more¬
quirebant. Vnde&alibi dicit. Regnum meum

Expanded text:
usque modo operatur, et ego operor, consequens esse ostendens, usque modo operatur, et ego operor, consequens esse ostendens, ut, quoniam pater operatur, et filius operetur, quia pater sine filio non operatur. ibi enim et paulo ante ait iam illis ob hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panibus quinque pascantur, ubi tamen solus commemorat, quod, cum uellent eum regem facere, solus fugit in montem. qua in re nihil mihi aliud uidetur animam rationalem commonere uoluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis nulla cum hominibus communione naturae solus, quia unicus patri. hoc autem mysterium deorsum repentes carnales homines fugit, quia ualde sublime est, unde illos et ipse fugit in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum
Abbreviated transcription (Latin):
eum commemorat dixisse regulo cuius filius infirmabatur
nisi signa & prodigia uideritis non creditis. usq ad eo supra
omnia mutabilia uolens mentem credentis ad tollere. ut
nec ipsa miracula quȩ quamuis diuinitus de
muta¬
bilitate corporum fiunt a fidelib queriuelit:
Inde
hiero solimam redit. Fit sanus triginta octo an¬
norum
languidus. Ex hacoccasione quȩ dicuntur. quam dudicunt᷑
ubi dictumẽ. querebant eum iudȩi interficere. quia non
solum soluebat sabbatum. sed & patrem suã dicebat dm̃.
equalem sefaciensdõ. Ubi satis ostenditur. quam nonusitato
sicut solent sci homines dicere. dixerit patrem suum dm̃.
Sed quod eisit equalis insinuans. Quippe paulo superius dixe¬
r̃at eis desabbato calum mantib¬
r̃ at ois desabbato calumniantib Paterm̃s usq modo operat
& ego operor. Ibi ex arserunt nonquia patrem suũ diceret
dnm. sed quod ei ęqualis uell& intellegi dicendo. Paterm̃s

Expanded text:
eum commemorat dixisse regulo, cuius filius infirmabatur: eum commemorat dixisse regulo, cuius filius infirmabatur: nisi signa et prodigia uideritis, non creditis, usque adeo supra omnia mutabilia uolens mentem credentis adtollere, ut nec ipsa miracula, quae quamuis diuinitus de mutabilitate corporum fiunt, a fidelibus quaeri uelit. Inde Hierosolymam redit; fit sanus triginta octo annorum languidus. ex hac occasione quae dicuntur! quam diu dicuntur! ibi dictum est: quaerebant eum Iudaei interficere, qsolum solvebat sabbatum, sed et patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo: ubi satis ostenditur quam non usitate, sicut solent sancti homines dicere, dixerit patrem suum Deum, sed quod ei sit aequalis insinuans: quippe paulo superius dixerat eis de sabbato calumniantibrat eis de sabbato calumniantibus: pater meus usque modo operatur, et ego operor. ibi exarserunt, non quia patrem suum diceret deum, sed quod ei aequalis uellet intellegi dicendo: pater meus
Abbreviated transcription (Latin):
solum quia ds̃ erat intemplo uerbum caro factum. uerũ &iã
quia eandem carnem ipsere suscitauit. Nonutiq: nisi secundũ
id quod unumẽ cum patre. Nec separabiliter operabatur.
Cum c&eris locis fortassis omnib: scriptura nondicat. Nisi
quod ds̃ illum suscitauerit. Nec alicubi sicexpressumẽ quod
cum ds̃ resuscitar& xp̃m. &iam ipse resuscitauit quia cũpatre
unus ds̃ est. Sicut hoc loco ubiait. Soluite templum hoc. &
trib: dieb: suscitabo illud. In decum illo icodemo quã magna
quam diuina locutusẽ. Inderursus pergit ad testimonium
io hannis. & commendat amicum sponsi non gocudero. nisi
propteruocem sponsi. Ubi admon& animam humanã non
deseipsa sibilucere necbeari. nisi in commutabilis pastici¬
patione sapientiȩ. Inde admulierem samaritanam ubi cõ¬
memoratur aqua. unde quibiberit nonsiti& mȩternum.
Inde rursusinchanangalileȩ ubifecerat deaquauinũ. ubi

Expanded text:
solum, quia deus erat in templo uerbum caro factum, uerum etiam solum, quia deus erat in templo uerbum caro factum, uerum etiam quia eandem carnem ipse resuscitauit non utique nisi secundum id quod unum est cum patre nec separabiliter operatur, cum ceteris locis fortassis omnibus scriptura non dicat, nisi quod deus illum suscitauerit, nec alicubi sic expressum est, quod cum deus resuscitarit Christum, etiam ipse se resuscitauit, quia cum patre unus deus est, sicut hoc loco, ubi ait: soluite templum hoc, et tribus diebus suscitabo illud. Inde cum illo Nicodemo quam magna, quam diuina locutus est! inde rursus pergit ad testimonium Iohannis et commendat amicum sponsi non gaudere nisi propter uocem sponsi. ubi admonet animam humanam non de se ipsa sibi lucere nec beari nisi incommutabilis participatione sapientiae. inde ad mulierem Samaritanam, ubi commemoratur aqua, unde qui biberit non sitiet in aeternum. inde rursus in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
maxime commendanda susceptocẽ. Quisicut aquila in his
quȩ xp̃s sublimius locutus est immoratur . Nec in terrã quodã¬
modo nisi raro descendit. Deniq quamuis matrem xp̃i se nosse
plane testetur. Tamen neq: in eius natiuitate cum matheo
& luca. aliquid dicit. nec eius baptismum cumtrib cõmemorat.
sed tantũ modo ibi testimonium iohannis alte sublimiterq
commendans. Relictis eis pergit cumillo adnuptias inchana
gclileȩ. ubiquamuis ipse euangelista matremeius fuisse com¬
memor& . Ille tam̃ dicit. quid mihi & tibiẽ mulier. Non re¬
pellens dequa suscopit carnem. sed suam tunc maxime insinu¬
ans diuinitatẽ aquam conuersurus inuinum. quȩ diuinitatis
illam&iam.÷ feminam fecerat. non illa factaerat. Inde post
paucos dies factos in capharnaum redit adtemplum. Ubi eã
commemorat dixisse detemplocorporissui. soluite templũ
hoc & intrib: dieb excitabo illud. Ubi maxime insinuat non

Expanded text:
maxime commendanda suscepta est, qui sicut aquila in his maxime commendanda suscepta est, qui sicut aquila in his quae Christus sublimius locutus est inmoratur nec in terram quodammodo nisi raro descendit. denique quamuis matrem Christi se nosse plane testetur, tamen nec in eius natiuitate cum Mattheo et- Luca aliquid dicit nec eius baptismum cum tribus commemorat, sed tantum modo ibi testimonium Iohannis alte sublimiterque commendans relictis eis pergit cum illo ad nuptias in Canan Galilaeae, ubi, quamuis ipse euangelista matrem eius fuisse commemoret, ille tamen dicit: quid mihi et tibi est, mulier? non repellens, de qua suscepit carnem, sed suam tunc maxime insinuans diuinitatem aquam conuersurus in uinum, quae diuinitas illam etiam feminam fecerat, non in illa facta erat. Inde post pacommemorat dixisse de templo corporis sui, Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud : ubi maxime in
Abbreviated transcription (Latin):
uic quid enim singulidixerunt. quȩ ab aliis nondicta sunt.
difficileẽ ut habeant aliquam repugnantie questionem.
acperhoc liquido constat: tresistos. matheum scilic& & mar¬
esseuersatos. Secundum quam &rex & sacerdosẽ. Et
ideo marcus quiin illomysterio quat tuor ammaliũ homi¬
nis uidetur de monstrare personam uel mathei magis
comes uid&ur. quiacum illo pluradicit. propt̃ regiã ꝑsonã
quȩ incomitata eẽ non sol& quod in primolibro commemo¬
raui uel quod probabilius intellegitur cum ambobus in¬
cedit Nam quamuis matheo inplurib: Tamen in alus non¬
nullis luce magis congruit ut hoc ipsode monstretur
adleonem & aduitulum. Hocẽ & regalem quã matheus
& ad sacerdo taclem. quamlucas insinuat personam Id quod
xp̃s homoẽ pertinere. Quam figuram martus gerit̾ ꝑtinens
adutrumq Diuinitas ueroxp̃i quȩ ȩqualis ẽpatri scđm qđ¬
r& innobis. Scđm quod ipse & paterunum sunt. Aiohanne

Expanded text:
uidquid enim singuli dixerunt, quae ab aliis non dicta sunt, difficile est, ut habeant aliquam repugnantiae quaestionem. ac per hoc liquido constat tres istos, Mattheum scilicet. Maresse uersatos, secundum quam et rex et sacerdos est. et ideo Marcus, qui in illo mysterio quattuor animalium hominis uidetur demonstrare personam, uel Matthei magis comes uidetur, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae incomitata esse non solet, quod in primo libro commemoraui, uel, quod probabilius intellegitur, cum ambobus incedit. nam quamuis Mattheo in pluribus, tamen in aliis nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso demonstretur ad leonem et ad uitulum, hoc est et ad regalem, quam Mattheus, et ad sacerdotalem, quam Lucas insinuat personam, id quod Christus homo est, pertinere, quam figuram Marcus gerit pertinens ad utrumque. diuinitas uero Christi, qua aequalis est patri, et in nobis, secundum quod ipse et pater unum sunt, a Iohanne
Abbreviated transcription (Latin):
breuiter insinuare uoluit. quod non hoc ante uocaretur:
Sed hacei dñs nomen imposuerit: nontuno. sed quando iohan¬
nes ipsa uerba posuit dñi & cxeranihil caiquã repugnand¬

Expanded text:
breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uocaretur, breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uocaretur, sed hoc ei dominus nomen inposuerit non tunc, sed quando Iohannes ipsa uerba domini posuit. cetera nihil repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
Et cera usque ad illud ubi
it. Etclamabant dicentes. Tues filius dĩ Ettuehementer
comminabatur eis. nemanifestarentillum: Huic quod ulti¬
mum posuimus. simile aliquid & lucas dicit. Sed sine aliqua
repugnantie questione: Sequitur marcus. Etascendens
in montem: Uocauit adse quos uoluit ipse . & uenerunt ad
eum. & fecit utessent duodecim cumillo: &utmitter& eos
prȩdicare: & dedit illis potestatem curandi infirmitates. &
eiciendi dȩmonia: &mposuit simoni nomen p&rus. &c&
lorum : lam &ame locutum scio. cum mathei ordinẽ seque
rer: Ethic rursus ad maneo : nequisquam put& nunc acce¬
pisse nomen symonem. ut p&rus uocar&ur : & sit contrariũ
iohanni qui longe ante illi dictum ẽe commemorat: Tu uoca¬
beris cephas. quod interp̃tatur p&rus: ipsaenim uerbadm̃
commemorauit. quib: ei nomen inposuit: Marcus aũ. hoc
loco id recapitulando commemorauiti cumait. &imposuit
symoni nomen p&rus: Cum enimuell& nomina duodecim
a postolorum enumerare. & necessehaber& p&rum dicere.

Expanded text:
etc., usque ad illud ubi ait, Et clamabant dicentes: Tu es filius Dei. Et vehementer comminabatur eis ne manifestarent illum . Huic quod ultimum posuimus simile aliquid et Lucas dicit, sed sine aliqua repugnantiae quaestione . Sequitur Marcus: Et ascendens in montem vocavit ad se quos voluit ipse, et venerunt ad eum: et fecit ut essent duodecim cum ilotestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemonia. Et imposuit Simoni nomen Petrus, etc., lorum jam et antea me locutum scio, cum Matthaei srer, et hic rursus admoneo, ne quisquam putet nunc accepisse nomen Simonem, ut Petrus uocaretur, et sit contrarium Iohanni, qui longe ante illi dictum esse commemorat: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. ipsa enim uerba domini commemorauit, quibus ei nomen inposuit; Marcus autem hoc loco id recapitulando commemorauit, cum ait: et inposuit Simoni nomen Petrus. cum enim uellet nomina duodecim apostolorum enumerare et necesse haberet Petrum dicere,