comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uobis erit. Eccefacit inscĩs cum patre et filio.
sc̃s etiam sp̃s mansionem. Intus utique tam quam
dr̃ intemplosuo. Dr̃trinitas pater et filius et sp̃s
sc̃s. ueniunt adnos dum uenimus adeos.: Ueniunt
subueniendo. uenimus oboediendo.⁊ Ueniunt in¬
luminando uenimus intuendo.⁊ Ueniunt implendo.
ueniamus capiendo. Ut sit nobis eorum non ex¬
transitoria uisio sed interna : et innobis eorum non
transitoria mansio sedaeterna Sicmundo non se
filius manifestat. Mundus enim est dictus hoclo¬
co dequibus continuo subiunxit qui non diligitme
sermones meos non seruat. hi sunt qui patrem et filiũ¬
et spm̃ scm̃ num quam uident. Filium autem non
ut beatificentur sed ut iudicentur ad modicum uident.
nec ipsum informadĩ ubi est cum patre etspũ scõ pari¬
ter inuisibilis. sed informa hominis ubi esse uoluit
mundo patiendo contemptibilis. iudi cando terribi¬
lis: Quoduero adiunxit. et sermo quem audistis

Expanded text:
vobis erit . Ecce facit in sanctis cum Patre et Filio vobis erit . Ecce facit in sanctis cum Patre et Filio sanctus etiam Spiritus mansionem; intus utique, tanquam Deus in templo suo. Deus Trinitas, Pater et Filius et Spiritus sanctus, veniunt ad nos, dum venimus ad eos: veniunt subveniendo, venimus obediendo; veniunt illuminando, venimus intuendo; veniunt implendo, venimus capiendo: ut sit nobis eorum non extraria visio, sed interna; et in nobis eorum non transitoria mansio, sed aeterna. Sic mundo non se Filius manifestat: mundus enim dictus est hoc loco, de quibus continuo subjunxit, Qui non diligit me, sermones meos non servat. Hi sunt qui Patrem et Spiritum sanctum nunquam vident: Filium autem non ut beatificentur, sed ut judicentur, ad modicum vident; nec ipsum in forma Dei, ubi est cum Patre et Spiritu sancto pariter invisibilis; sed in forma hominis, ubi esse voluit mundo patiendo contemptibilis, judicando terribilis. 5. Quod vero adjunxit, Et sermo quem audistis
Abbreviated transcription (Latin):
quam eum in eodem corpore adiudicium uiuorum
et mortuorum esse uenturum. Procul dubio tunc
eum uidebit mundus quo nomine significatisunt
a regno eius alieni. Ac perhoc longe melius intel¬
legitur. Illud iam tempus significare uoluisse in
eo quodait. Ad huc modicum etmundus meiam non
uidet. Quando infine saeculi auferetur ab oculis
damnatorum. ut illi eum decerero uideant apud quos
diligentes eum facit pater atq ipse mansionem
Modi cum autem dixit quia etid quod prolixum.
uidetur hominibus. breuissimum est ante oculos dĩ:
De hoc quippe modico iste ipse iohannes euangelista
filioli inquit nouissima hora est. Nequis porro
ex istimet patrem tantum et filium sine spũscõ.
apud dilectores suos facere mansionem. recolet quod
superius despũ scõ dictum est. quem mundus non po¬
test accipere quia non uidet eum. nec scit eum. uos
autem cognoscetis eum quia apud uos manebit et in

Expanded text:
quam illum in eodem corpore ad judicium vivorum quam illum in eodem corpore ad judicium vivorum et mortuorum esse venturum: procul dubio tunc eum videbit mundus, quo nomine significati sunt a regno ejus alieni. Ac per hoc longe melius intelligitur aliud jam tempus significare voluisse in eo quod ait, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, quando in fine saeculi auferetur ab oculis damnatorum, ut illi eum de caetero videant apud quos diligentes eum facit Pater atque ipse mansionem. Modicum autem dixit, quia et id quod prolixum videtur hominibus, brevissimum est ante oculos Dei. De hoc quippe modico iste Joannes evangelista, Filioli, inquit, novissima hora est . Ne quis porro existimet Patrem tantummodo et Filium sine Spiritu sancto apud dilectores suos facere mansionem, recolat quod superius de Spiritu sancto dictum est, Quem mundus non potest accipere, quia non videt eum, nec scit eum; vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in
Abbreviated transcription (Latin):
gelium eius. Hocnosse possemus quaesierat enim
dexpi manifestatione etaudiuit᷑ dilectione atq
mansione Estergo quaedam dĩmanifestatio in¬
terior quam prorsus impii nonnouerunt. quibus
dĩ patris et sp̃sscĩ manifestatio nulla ẽ.: Filii uero
esse potuit sed in carne quae nectalis est qualis illa
nec semper illis adeẽ potest qualis cumque sit sed ad
modicum tempus ethocadiudicium non adgaudium:
Adsupplicium. non ad premium. Nunc estergo
ut intellegamus quantum apperire ipsedignatur
quomodo dictum sit. adhuc modicum et mundus
me lam non uidet. uos autem uidebitisme.⁊ Uerũ
est quidem quod post paululum etiam corpus suũ
inquo eum poterant et impii uidere oculis eorum
fuerat subtracturus. quando quidem postresurrec¬
tionem nemo eum uidit illorum. Quõ dictum est
testantibus angelis. sicueniet quem ammodum¬
eum uidistis euntem incaelum. Nec aliud. credimus

Expanded text:
gelium ejus hoc nosse possemus. Quaesiverat enim gelium ejus hoc nosse possemus. Quaesiverat enim de Christi manifestatione, et audivit de dilectione et mansione. Est ergo quaedam Dei manifestatio interior, quam prorsus impii non noverunt, quibus Dei Patris et Spiritus sancti manifestatio nulla est, Filii vero esse potuit, sed in carne: quae nec talis est qualis illa; nec semper illis adesse potest, qualiscunque sit, sed ad modicum tempus, et hoc ad judicium, non ad gaudium; ad supplicium, non ad praemium. Nunc est ergo ut intelligamus, quantum aperire ipse dignatur, quo modo dictum sit: Adhuc modicum, et mundus me non videt; vos autem videtis me. Verum est quidem quod post paululum etiam corpus suum, in quo eum poterant et impii videre, oculis eorum fuerat subtracturus, quandoquidem post resurrectionem nemo eum vidit illorum. Sed quoniam dictum est, testantibus angelis, sic veniet quemadmodumeum vidistis euntem in coelum : nec aliud credimus
Abbreviated transcription (Latin):
se suis manifestaturusẽ. non alienis quos mundi nomine
appellat. Et ipsa causaẽ. quod hi diligant. illi non dili¬
gant. ipsa causa ẽ dequa sacer insonat psalmus. Iudica
meds̃ et discerne causam meam degente nonscã. qui enĩ
diliguntur quia diligunt eliguntur.: Quiuero non
diligunt. silinguis hominum loquantur et angelorũ
fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens. et
si habuerint prophetiam etscierint omnia sacramenta
et omnem scientiam ethabuerint fidem ut montes trans¬
ferant. nihilsunt. et si distribuerint omnem substantiã
suam. et tradiderint corpus meum ut ardeant.
nihil eis prodest. Dilectio scõs discernit amundo :
quae facit unanimes habitare indomo.⁊ In qua
domo facit pater et filius mansionem. quidonant
et ipsam dilectionem. quibus donent infine etiã¬
ipsam suam manifestationem. dequa discipulus
interrogauit magistrum. ut non solum illi qui
tunc audiebant peroseius sed etiam nos pereuan¬

Expanded text:
se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine se suis manifestaturus est, non alienis, quos mundi nomine appellat; et ipsa est causa quod hi diligant, illi non diligant. Ipsa causa est de qua sacer insonat Psalmus, Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Qui enim diligunt, quia diligunt, eliguntur: qui vero non diligunt, si linguis hominum loquantur et Angelorum, fiunt aeramentum sonans et cymbalum tinniens; et si habuerint prophetiam, et scierint omnia sacet omnem scientiam, et habuerint omnem fidem, ut montes transferant, nihil sunt: et si distribuerint omnem substantiam suam, et tradiderint corpus suum ut ardeant, nihil eis prodest . Dilectio sanctos discernit a mundo, quae facit unanimes habitare in domo . In qua domo facit Pater et Filius mansionem, qui donant et ipsam dilectionem, quibus donent in fide etiam suam manifestationem; de qua discipulus interrogavit magistrum, ut non solum illi qui tunc audiebant per os ejus, sed etiam nos per Evan
Abbreviated transcription (Latin):
NTERROGANTIBUS DISCIPULIS
et eius magistro respondente ihũ. etiam nos tam¬
quam cum illis discimus. quando scm̃ euangelium
uellegimus uł audimus.: Quia ergo dixerat dñs
adhuc modicum etmundus me lam non uidet :
uosautem uidebitisme. In terrogauit eum de hoc ipso
iudas. non ille traditor eius qui scariothes cognominatusẽ
sed cuius etepistula inter scripturas canonicas legitur.
Dñe quid factumẽ qui a nobis manifestaturus es teipsum et
non mundo: Stimus cumipsis tamquam in terrogan¬
tes discipuli. communemq: magistrum audiamus et nos:
Iudas enim sc̃s. non in mundus nec insectator dñi. sed sec¬
tator causam quaesiuit. quare se non mundo sed suis ma¬
nifestaturus essetihs. Quare adhuc modicum et mun¬
dus non uideret eum.: Ipsi autem uiderenteum. Respon¬
ditihs et dixitei. Si quisdiligitme sermonemmeum ser¬
uabit. et patermeus diligeteum. etad eum ueniemus et¬
mansionem apud eum faciemus.: Qui non diligitme ser¬
mones meos non seruat.: Ecce exposita ẽ causa. quare

Expanded text:
nterrogantibus discipulis et eis magistro respondente Jesu, etiam nos tanquam cum illis discimus, quando sanctum Evangelium vel legimus vel audimus. Quia ergo dixerat Dominus, Adhuc modicum, et mundus me jam non videt, vos autem videbitis me; interrogavit eum de hoc ipso Judas, non ille traditor ejus qui Iscariotes cognominatus est, sed cujus Epistola inter Scripturas canonicas legitur: Domine, quid factum est, quia nobis manifestaturus es teipsum, et non mundo? Simus cum ipsis tanquam interrogantes discipuli, communemque magistrum audiamus et nos. Judas enim sanctus, non immundus, nec insectator Domini, sed sectator, causam quaesivit quare se non mundo, sed suis manifestaturus esset Jesus; quare adhuc modicum et mundus non videret eum, ipsi autem viderent eum. 2. Respondit Jesus, et dixit ei: Si quis diligit me, sermonem meum servabit: et Patermansionem apud eum faciemus. Qui non diligit me, sermones meos non servat. Ecce exposita est causa quare
Abbreviated transcription (Latin):
audiendo et seruat faciendo. autquihabet faciendo
et seruat perseuerando. Ipse ẽ inquit qui diligitme.
Opereest demonstranda dilectio: nesit infructuosa
nominis appellatio. Etquidiligitme inquit dilige¬
tur a patremeo. et ego diligam eum et manifestabo ei
meipsum. quid est diligam: tamquam tunc dilecturus
sit. et nunc non diligat. absit. quomodo enim nos
pater sine filio. aut filius sine patre diligeret : quo¬
modo cum inseparabiliter operarentur separabiliter
diligunt : sed adhoc dixit. diligameum adquod sequi¬
turꝰ .: et manifestabo meipsumei. diligam et manifestabo
idest adhocdiligam ut manifestem. Nunc enim ad hoc
dilexit ut credamus. et mandatum fidei teneamus. tunc
adhocdiligat utuideamus et ipsa uisione mercedem
fidei capiamus. quia etnos nunc diligimus credendo

Expanded text:
audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei me ipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, Diligam eum: ad eum quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo: id est, ad hoc diligam ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus, quia et nos nunc diligimus credendo
Abbreviated transcription (Latin):
possimus uidere quod credimus. Nam etnunc est in nob̵
etnos in illo. Sed hoc nunc credimus. tunc etiam eognosce¬
mus. quamuis et nunc credendo nouerimus. sed tunc con¬
qualenuncest idest corruptibile quod ad grauat animã
peregrinamur adnõ.: Perfidem enim ambulamus non
perspetiem. Tuncergo perspeciem quõ uidebimus
eum sicuti est. Nam si etiam nunc xp̃s non esset in nob̶
dem mortuum est propter peccatum. sp̃s autem uita ẽ
propter iustitiam.⁊ Quia uero et nos etiam nunc in illo
sumus. satis ostendit ubidicit. ego sum uitis uos palmites
In illo ergo die quando uiuemus uita quamors absorbe¬
bitur. Cognoscemus quia ipse in patre etnos in ipso et
ipse in nobis. quia tunc perficietur hoc ipsum quod et nunc
inchoatum ẽ lamper ipsum. ut sit in nobis et nos in ipso.⁊
Quihabet inquit mandata mea et seruat ea: illeest qui
diligitine. Qui habet inmemoria et seruat inuita. qui
habet insermonibus etseruat inmoribus. Qui habet

Expanded text:
possimus videre quod credimus, nam et nunc est in nobis, possimus videre quod credimus, nam et nunc est in nobis, et nos in illo. Sed hoc nunc credimus, tunc autem etiam cognoscemus: quamvis et nunc credendo noverimus, sed tunc conquale nunc est, id est corruptibile quod aggravat animam, peregrinamur a Domino: per fidem enim ambulamus, non per speciem . Tunc ergo per speciem, quoniam videbimus cum sicuti est . Nam si etiam nunc Christus in nobis dem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam . Quia vero et nos etiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse in nobis; quia tunc perficietur hoc ipsum quod et nunc inchoatum est jaQui habet, inquit, mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus: qui habet
Abbreviated transcription (Latin):
rum autem quõ saetuli differtur infinem. nonait ui¬
uitis. sed uiuetis: Duas ergo resurrectiones suam mox¬
scilicet futuram etnostram insaectuli fine uenturam: du¬
obus uerbis presentis temporis et futuri eleganter bre¬
uiterq promisit. Quia ego inquit uiuo et uos uiuetis :
quia uiuit ideo et nos uiuemus. Perhominem quippe
mors. et perhominem resurrectio mortuorum Sicut
enim in adam omnes moriuntur. sic in xpo omnes uiui¬
ficabuntur.: Quõ nemo admortem nisi ꝑ illum: nemoad
uitam nisi perxpm̃. Quia nos uiximus mortui sumus.
quia uiuitipse uiuemus nos. Mortui sumus illi quando
uiximus nobis: Quia uero mortuus ẽ ille pronobis. et
sibi uiuit et nobis. Quia enim uiuit ille et nos uiuemus.
Nam sicut pernos mortem potuimus. Nonsic etuitam
pernos habere possumus. In illodie inquit uos cognos¬
cetis quia egosum inpatremeo. et uos in me. et ego inuobis.
In quodie nisi dequo ait etuouiuetis.: Tunc enimerit ut

Expanded text:
rum autem quoniam saeculi differtur in finem, non ait, virum autem quoniam saeculi differtur in finem, non ait, vivitis; sed, vivetis. Duas ergo resurrectiones, suam scilicet mox futuram, et nostram in saeculi fine venturam, duobus verbis praesentis temporis et futuri, eleganter breviterque promisit. Quia ego, inquit, vivo, et vos vivetis: quia ille vivit, ideo et nos vivemus. Per hominem quippe mors, et per hominem resurrectio mortuorum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic in Christo omnes vivificabuntvitam, nisi per Christum. Quia nos viximus, mortui sumus. Quia vivit ipse, vivemus nos. Mortui sumus illi, quando viximus nobis. Quia vero mortuus est ille pro nobis, et sibi vivit, et nobis. Quia enim vivit ille, et nos vivemus. Nam sicut per nos mortem potuimus, non sic et vitam per nos habere possemus. In illo die, inquit, Vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. In quo die, nisi de quo ait, Et vos vivetis? Tunc enim erit ut
Abbreviated transcription (Latin):
despũ scõ quemmundus accipere non potest. quia non ui¬
det eum neq cognosceteum. Uidebateum plane mun¬
dus carneis oculis in carne conspicuum. Non autem
uidebat quod in carne uerbum latebat. Uidebat
hominem non uidebatdm̃. Videbat indumentum.
non uidebat indutum: Sed quõ postresurrectionẽ
etiam ipsam carnem suam quam non solum uidendam. ue¬
rum etiam contrectandam demonstrauit suis uoluit.
Noluit demonstrare. Non suis. hinc fortasse intellegen¬
dumẽ essedictum. adhuc modicum etmundusme iam non
uidet.: VUosautem uidebitisme quia ego uiuo etuos uiue¬
tis.: Quid ẽ. quia ego uiuo etuosuiuetis. curdep̃senti
sedixit uiuere. Illos autem defuturo esse uicturos.
Nisi quia uitam etiam carnis utiq resurgentis qualis in
ipso precedebat etillisẽ pollicitus secuturam . Et quia
ipsius mox futura erat resurrectio. presentis posuit tẽ¬
poris uerbum. propter significandam celeritatem: Illo¬

Expanded text:
de Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non vide Spiritu sancto, Quem mundus accipere non potest, quia non videt eum, neque cognoscit eum? Videbat eum plane mundus carneis oculis in carne conspicuum, non autem videbat quod in carne Verbum latebat: videbat hominem, non videbat Deum; videbat indumentum, non vietiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, voluit demonstrare non suis, hinc fortasse intelligendum est esse dictum: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt: vos autem videbitis me; quia ego vivo, et vos vivetis. 3. Quid est, quia ego vivo, et vos vivetis? Cur de praesenti se dixit vivere, illos autem de futuro esse victuros, nisi quia vitam etiam carnis utique resurgentis. qualis in ipso praecedebat, et illis est pollicitus secuturam? Et quia ipsius mox futura erat resurrectio, praesentis posuit temporis verbum propter significandam celeritatem: illo
Abbreviated transcription (Latin):
nequisquam putaret quod ita eum dñs daturus
fuerat uelut proseipso utnon et ipse cum eis
eẽt futurus adiecit atq ait. Non relinquam uos orfanos.
ueniam aduos : orfarii pupilli sunt. Illud enim grecum
eiusdem rei nomenẽ hoclatinum. Nam etinpsalmo ubi
legimus. pupillo tueris adiutor. Grecus habet orfano.
Quamuis ergonos filius dĩ suo patri adoptauerit filios et
eundem patrem nos uoluerit habere pergratiam. qui eius
pater est pernaturam. tamen etiam ipse cirtanos pater¬
num quodam modo demonstrat affectum cum dicit.
Non relinquam uos orfanos: ueniam aduos. hinc est quod etiã
sponsi filios nos appellat ubi dicit. Ueniathora itaufera¬
tur abeis sponsus. et tunc ieiunabunt filii sponsi. quis autẽ
sponsus nisi dñs xp̃s. De inde sequitur etdicit. ad huc
modicum. etmundus iam non me uidet. Quid enim tunc
eum uidebat mundus quando quidem mundi nomine
uult intellegi eos dequibus superius ẽ locutus dicens.

Expanded text:
ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psallegimus, Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit habere per gratiam, qui ejus Pater est per naturam, tamen etiam ipse erga nos paternum quodammodo demonstrat affectum, cum dicit: Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Hinc est quod etiam sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora ut auferatur ab eis sponsus, et tunc jejunabunt filii sponsi . Quis autem sponsus, nisi Dominus Christus? Deinde sequitur et dicit: Adhuc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc non videbat eum mundus, quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus et superius locutus est, dicens
Abbreviated transcription (Latin):
plus dili gat᷑ Iam itaq habebant spm̃ discipuli. quem dñs
promittebat. sine quo eum dnm̃ non dicebant.: Nec tamen
eum adhuc habebant. sicut eum dñs promittebat. et ha¬
bebantergo. et non habebant.⁊ Qui quantum habendus
fuerat nondum habebant : Habebant itaq minus. dan¬
dus erateis amplius. habebant occultae. accepturi fuerant
manifeste.: Quia ethocadmaius donum scĩ sp̃s pertine
bat uteis in notesceret quod habebant. De quomunere
apostolus loquens ait. Nosautem non spm̃ huius mundi
accipimus sed spm̃ qui exdõẽ. utsciamus quae adõ donatas

Expanded text:
plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus plus diligat. Jam itaque habebant Spiritum discipuli, quem Dominus promittebat, sine quo eum Dominum non dicebant: nec tamen eum adhuc habebant, sicut eum Dominus promittebat. Et habebant ergo, et non habebant, qui quantum habendus fuerat, nondum habebant. Habebant itaque minus, dandus erat eis amplius. Habebant occulte, accepturi fuerant manibat, ut eis innotesceret quod habebant. De quo munere Apostolus loquens ait: Nos autem non spiritum hujus mundi accipimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata
Abbreviated transcription (Latin):
qui enim se filium diligere secredit. et patrem non diligit.
profecto nec filium diligit. sed quod sibi ipse confinxit.
cedicunt. corde autem et factis negant.⁊ Sicut detalib
ait ÷ Confitentur enim senosse dm̃ factis autem negant.
Sinegatur factis procul dubio etiam dicitur factis :: Ne¬
moitaq dicit dñs iħs animo, uerbo facto corde ore opere
diligit: Iam itaq apostoli dicebant dñsihs. et si eo modo
dicebant. ut non fictedicerent. ore consitentes. corde et fac¬
tis negantes: Prorsus siueraciter hoc dicebant procul
dubio diligebant.: Quomodo igitur diligebant nisi inspũ
scõ  ettamen eis prius imperatur utdiligant eum. et eius
mandata conseruent ut accipiant spm̃ scm̃.i Quem nisi
haberent profecto diligere etmandata seruare nonpossent :
R estat ergo utintellegamus spm̃ sem̃ habere qui diligito
ethabendo merer ut pltis habeat.⁊ Et plus habendo

Expanded text:
Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; Qui enim se Filium diligere credit, et Patrem non diligit; profecto nec Filium diligit, sed quod sibi ipse confinxit. ce dicunt, corde autem et factis negant: sicut de talibus ait, Confitentur enim se nosse Deum, factis autem negant . Si negatur factis, procul dubio etiam dicitur factis. Nemo itaque dicit, Dominus Jesus, animo, verbo, facto, corde, ore, opere,diligit. Jam itaque Apostoli dicebant, Dominus Jesus: et si eo modo dicebant, ut non ficte dicerent, ore confitentes, corde et factis negantes; prorsus si veraciter hoc dicebant, procul dubio diligebant. Quomodo igitur diligebant, nisi in Spiritu sancto? Et tamen eis prius imperatur ut diligant eum, et ejus mandata conservent, ut accipiant Spiritum sanctum: quem nisi haberent, profecto diligere et mandata servare non possent. 2. Restat ergo ut intelligamus Spiritum sanctum habere qui diligit, et habendo mereri ut plus habeat, et plus habendo
Abbreviated transcription (Latin):
direa
beatis adtendens. pernos carissimi quod possumus sumite.
et abillo quod non possumus poscite. Spm̃ paraclitum
xp̃s promisit apostolis. quo autem modo promiserit ad¬
uertamus .: Sidiligitismne inquid mandatatamea seruate.
etegorogabo patrem. etalium paraclitum dabituobis ut
maneat in aeternum uobis cum spm̃ueritatis: Hicestutiq
intrinitate sp̃ssc̃s. Quem patri et filio consubstantialem
et coaeternum fides catholica confitetur.⁊ Ipse est de
quodicit apostolus. caritas dĩ diffusaẽ in cordibus nris
perspm̃ scm̃ quidatus ẽ nobis. Quomodo ergo dñs dicit.¬
Sidiligitis me mandata mea seruate. et ego rogabo patrẽ.
et alium paraclitum dabituobis. cum hocdicat despũ scõ.
quem nisi habeamus. necdiligere dm̃ possumus. nec eius man¬
data seruare: Quomodo diligimus ut eum accipiamus.
quemnisi habeamus. ediligere non ualemus : quomodo
mandata seruabimus ut eum accipiamus. quem nisi habeamus.
mandata seruare non possumus : Anforte precedit in nob̾

Expanded text:
dire debeatis, attendentes, per nos, charissimi, quod possumus sumite, et ab illo quod non possumus poscite. Spiritum paracletum Christus promisit Apostolis; quo autem modo promiserit, advertamus. Si diligitis me, inquit, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobiscum in aeternum, Spiritum veritatis. Hic est utique in Trinitate Spiritus sanctus, quem Patri et Filio consubstantialem et coaeternum fides catholica confitetur: ipse est de quo dicit Apostolus, Charitas Dei diffusa est in cordibus nostris per SpSi diligitis me, mandata mea servate: et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis; cum hoc dicat de Spiritu sancto, quem nisi habeamus, nec diligere Deum possumus, nec ejus mandata servare? Quomodo diligimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, diligere non valemus? aut quomodo mandata servabimus ut eum accipiamus, quem nisi habeamus, mandata servare non possumus? An forte praecedit in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tã uobis apatre sp̃m ueritatis quia patre procedit . ip¬
se testimoniũ perhibebit deme Etuos testim onium
perhibetis: Ille quippe testimoniũ ꝑhibens. & testes
fortissimos faciens abstulit xp̃i amicis timorem. &

Expanded text:
m veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et
Abbreviated transcription (Latin):
serãt ora reserauit.: Etcũ omnes in quos uenerat.
sp̃s sc̃s linguis omnium gentium loquerentur. Iudȩorũ
circũ stantibus turbis solus ad testimonium dexp̃o ꝑhiben¬
dũ prȩceteris propitius emicare. eiusq interfectores de
illius resurrectione confunder&. Siquem delectat tam
suauiter scm tale spectabulũ intueri. actus a postolorum
legat. ibi beatum petrũ quem negantem doluerat. stupeat
predicantem : Ibi linguã illã uideat ad fidutiam adiffi¬
dentia & ad libertatem a seruitute trans latam. Tot lin¬
guas inimicorum conuertere adxp̃i confessionem qua¬
rum non ualendo unam ferre. uersa fuerat. innegatio¬
tis pretiosissimȩ ueritatis pondera procedebant. utin¬
gentis multitudinis aduersarios interfectores xp̃i ludȩ¬
os facer& proillo paratos mori. aquib: cumillo for¬
midabat occidi.: Hęc fecit sp̃s sc̃s : Tunc missus.
ante promissus: Ista dñs magna atque miranda

Expanded text:
serant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat serant, ora reseravit, ut cum omnes in quos venerat Spiritus sanctus, linguis omnium gentium loquerentur, Judaeorum circumstantibus turbis, solus ad testimonium de Christo perhibendum praecaeteris promptius emicaret, ejusque interfectores de illius resurrectione confunderet. Si quem delectat tam suaviter sanctum tale spectaculum intueri, Actus Apostolorum legat : ibi beatum Petrum quem negantem doluerat, stupeat praedicantem; ibi linguam illam videat ad fiduciam a diffidentia, et ad libertatem a servitute translatam, tot linguas inimicorum convertere ad Christi confessionem, quarum non valendo unam ferre, versa fuerat in negatiotis pretiosissimae veritatis pondera procedebant, ut ingentis multitudinis adversarios interfectores Christi Judaeos faceret pro illo paratos mori, a quibus cum illo formidabat occidi. Hoc fecit Spiritus sanctus tunc missus, ante promissus. Ista Dominus magna atque miranda
Abbreviated transcription (Latin):
bis fiduciam testimoniũ ꝑhibendi. caritas diffusa in
cordib uestris per sp̃m scm̃ quid abitur uobis. : Quȩ utiq
petro de fuit. quando mulieris ancillȩ interrogatio¬
ne ꝑterritus. non potuit uerum testimoniũ perhibere :
Sed contra suam pollieitationem timore magno conpul¬
sus est . ter negare. : Timor autemiste non est incari¬
tate. sed perfecta caritas faras mittit timorem: De¬
nique ante passionẽ dñi seruilis timor eius. In terro¬
g̾atus est a femina seruitutis. post resurrectionẽ uero
dñi liberalis eius amor ab ipso principe libertatis. &i¬
deo ibi turbabatur. hic tranquillabatur. Ibi quẽ dilexe¬
rat negabat. hic quẽ negauerat diligebat: Sed adhuc
&iã tunc amor ipse infirmus fuerat & angustus. donec
abundantie gratiȩ largioris infusus : Sic ad perhiben¬
dũ dexp̃o testimoniũ. quondã eius frigidum peccus ac¬
cendit. atque illa prius trepida quȩ ueritatẽ suppres¬

Expanded text:
bis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in bis fiduciam testimonium perhibendi charitas Dei diffusa in cordibus vestris per Spiritum sanctum qui dabitur vobis . Quae utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatioperterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem . Denique ante passionem Domini, servilis timor ejus interrogatus est a femina servitutis; post resurrectionem vero Domini liberalis ejus amor ab ipso Principe libertatis : et ideo ibi turbabatur, hic tranquillabatur; ibi quem dilexerat negabat, hic quem negaverat diligebat. Sed adhuc etiam tunc amor ipse infirmus fuerat et angustus, donec abundantia gratiae largioris infusus, sic ad perhibendum de Christo testimonium quondam ejus frigidum pectus accendit, atque illa prius trepida quae veritatem suppres
Abbreviated transcription (Latin):
loquente petro tam magnũ atque diuinum testimoniũ
perhiberi dexp̃o: Vtille qui occisus ab eis inter mortuos
deputabatur resurrexisse & uiuere probaretur :: Con¬
puncti corde conuersisunt . & tanti sanguinis tam impie
atque imaniter fusi. indulgentiam perceperunt: ipso
redẽpti sanguine quemfuderunt : Xp̃i enĩ sanguis sic in
remissionẽ peccatorũ omnium fusus est . utipsum &iam
peccatũ poss& delere quod fusus est. Hoc ergo intuens
dñs dicebat. odio habuerunt me gratis. Cum autem ue¬
nerit paraclitus. ille testimoniũ perhibebit deme :¬
amquam dicer& odio me habuerunt & occiderunt. uiden¬
tes. sed taledeme paraclitus testimoniũ ꝑhibebit. ut eos.
faciat in mecredere non uidentes . Q uos inquit testi¬
monium ꝑhibetis. quia &dinitio mecum estis. perhibebit
illius sp̃s plenitudo nondum ad est uobis.: Ille ergo testi¬
monium perhibebit deme. & uos ꝑhibebitis: Dabit enĩ uo¬

Expanded text:
loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille qui occisus ab eis inter mortuos deputabatur, resurrexisse et vivere probaretur, compuncti corde conversi sunt; et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderunt . Christi enim sanguis sic in remis ionem peccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum posset delere quo fusus est. Hoc ergo intuens Dominus dicebat, Odio habuerunt me gratis: cum autem venerit Paraclanquam diceret, Odio me habuerunt et occiderunt videntes, sed tale de me Paracletus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Perhibebit illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vo
Abbreviated transcription (Latin):
adiunxit : Vnde modo disputare suscepimus: Cum
antem uenerit paraclitus quemego mittam uobis
apatre. spm̃ ueritatis quia patre procedit : ille testimo
nium ꝑhibebit deme : & uos testimonium perhibetis. quia
ab initio mecum estis: Quid hoc pertin& ad illud quod
dixerat : Nunc autem & uiderunt &oderunt & me &
inlege eorũ quia odiome habuerunt gratis .: anquia para¬
clitus quando uenit sp̃s ueritatis. eos quiuiderunt & ode¬
runt testimonio manifestiore conuincitus. Immo uero
&iam aliquos ex illis quiuiderunt. & adhuc oderant ad
fidem pferdilectionem operatur . sui manifestione conuer¬
tit : Hoc utita intellegamus ita factũ esse recolimus Ue¬
nit enĩ die pente costes sp̃s sc̃s incentũ uiginti homines con¬
gregatos. in quibus &a postoli omnes erant. quiillo adimpleti.
cum linguis omnium gentiũ loquerentur. Plures exhis qui ad¬
erant tanto miraculo stupe facti. quando quidem uiderunt

Expanded text:
adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum adjunxit, unde modo disputare suscepimus: « Cum autem venerit Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre procedinium perhibebit de me, et vos testimonium perhibebitis, quia ab initio mecum estis. Quid hoc pertinet ad illud, quod dixerat: Nunc autem et oderunt et me, et , Quia odio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum esse recolimus. Venit enim die Pentecostes Spiritus sanctus in centum viginti homines congregatos, in quibus et Apostoli omnes erant, qui illo adimpleti cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui oderant, tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
ñs ihs̃ insermone quem locutus est discipulis suis
post cȩnam proximus passioni. tamquã iturus &
selicturus eos presentia corporali. cumomnibus autem
suis usque in consummationẽ sȩculi futurus. prescientia
spiritali exortatus est eos ad perferendas ꝑ secutiones
impiorũ. quos mundi nomine nuncupauit.: Ex quota¬
men mundo &iam ipsos discipulos elegisse dixit. ut
scirent se gratia dĩ eẽ quod sunt: suis autem uitiis fu¬
isse quod fuerunt. : Deinde persecutores & suos & ip¬
sorũ. Iud ȩos euidenter expressit : u tomnino appare¬
r& &iam ipsos mundi damnabiles apellatione conclu¬
sos quipersequitur scõs.: Cumq: dicer& deillis. quod
ignorarent eũ a quo missus ẽ & tamen odissen᷑ & fili¬
ũ & patrem. hoc est & eũ quimissus est & eũ a quo mis¬
sus est : de quibus omnibus in aliis sermonibus iamdes¬
seruimus: adhoc peruenit ubi ait utadimpleatus
sermo quiineorũ lege scriptus est : quia odiome ha¬
buerunt gratis : Deinde tamquã consequenter

Expanded text:
nus Jesus in sermone quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia spirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patrem, hoc est, et eum qui missus est, et eum a quo missus est, de quibus omnibus in aliis sermonibus jam disseruimus; ad hoc pervenit ubi ait, Ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Deinde tanquam consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filius. Ego et pater unum sumus: unum sunt enimse¬
cundum id quod dr̃ erat uerbum. mauor ẽ pater secundũ
id quod uerbum caro factum est: Dicam &iam quod ar¬
riani & eunomiani negare non possunt. secundum hanc
erat quan do paruus maioribus sicut scriptum est
in se inaturam conmendat huma nam. tu in illo audes
deformare diuinam. Infidelis. ingrate. Ideo nec tu
minuis eum quifecit te. quia dicit ille quid factus sit
propter te. Aequalis enim patri filius ꝑquem fac¬
tus ẽ homo. ut minor ess& patre factus ẽ homo. Quod
nisi fier& quid ess& homo: dicat plane dñs & magister
noster. Sidiligeretis guderetis utique quia uado ad
patrem quia pater maior me ẽ.⁊ Cum discipulis au¬
diamus uerba doctoris. non cum alienis sequamur astu¬
ciam deceptoris.⁊ Agnoscamus geminam substanciã
xp̃i. diuinã scilic& qua ȩquelis est patri. humanam
qua maior ẽ pater.: Utrumq aut̃ simul non duo

Expanded text:
Dei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, seDei Filius, Ego et Pater unum sumus? Unum sunt enim, secundum id quod Deus erat Verbum: major est Pater, secundum id quod Verbum caro fatum est . Dicam etiam quod Ariani et Eunomiani negare non possunt: secundum hanc erat, quando parvus majoribus, sicut scriptum est, in se naturam commendat humanam; tu in illo audes deformare divinam? Infidelis, ingrate, ideone tu minuis eum qui fecit te, quia dicit ille quid factus sit propter te? Aequalis enim Patri, Filius per quem factus est homo, ut minor esset Patre, factus est homo: quod nisi fieret, quid esset homo? 3. Dicat plane Dominus et Magister noster, Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est. Cum discipulis audiamus verba doctoris, non cum alienis sequamur astutiam deceptoris. Agnoscamus geminam substantiam Christi; divinam scilicet qua aequalis est Patri, humanam qua major est Pater. Utrumque autem simul non duo,
Abbreviated transcription (Latin):
non patri solo. sed etiam spũ scõ.⁊ Neq id tantum
sed etiam seipso quia idem ipse informadĩ maior
est seipso. Neque enim homo xp̃s. Nondicitur
filius dĩ: quod etiam sola caro eius insepulchro
meruit appellari. Nam quid aliud confite¬
mur cum dicimus crederenos inuni genitum
filium dĩ qui sub pontio pilato crucifixus ẽ et se¬
pultus. Et quid eius nisi caro sepulta est sine ani¬
ma. ac per hoc cumcredimus in dĩ filium qui sepul¬
tus ẽ profecto filium dĩ dicimus et tarnem quae sola
sepulta est. Ipseergo xp̃s filius dĩ aequalis patri
informadĩ. quia semetipsum exinaniuit non formã
dĩ amittens. sed formam serui accipiens.
Maior est et seipso quia maior est formadĩ quae
amissa non est. quam serui quae accepta est.
Iuid iaq mirum uel quid indignum. si secundum
hanc formam serui loquens ait dĩ filius paterma ior
meest : & secundum dĩ formam loquens ait idem ipse

Expanded text:
non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, non Patre solo, sed etiam Spiritu sancto: neque id tantum, sed etiam seipso; quia idem ipse in forma Dei major est seipso. Neque enim homo Christus non dicitur Filius Dei, quod etiam sola caro ejus in sepulcro meruit appellari. Nam quid aliud confitemur, cum dicimus credere nos in unigenitum Dei Filium, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus? Et quid ejus nisi caro sepulta est sine anima? Ac per hoc cum credimus in Dei Filium qui sepultus est, profecto Filium Dei dicimus et carnem quae sola sepulta est. Ipse ergo Christus Filius Dei, aequalis Patri in forma Dei, quia semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens, major est et seipso; quia major est forma Dei quae amissa non est, quam servi quae accepta est. que mirum, vel quid indignum, si secundum hanc formam servi loquens, ait Dei Filius, Pater major me est; et secundum Dei formam loquens, ait idem ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pater maior meest. Per quod ergo filius non est
a equalis patri perhocerat iturus ad patrem. quouen¬
turus ẽ uiuos iudicaturus et mortuos. Perillud
autem in quo est a equalis gignenti unigenitus
Num quam recedit apatre sed cum illo ẽ. ubiq totus
paridiuinitate quemnullus continet locus.⁊ Cũ
pinam arbitratus ẽ eẽ aequalis dõ. Quomodo enĩ
rapina posseteẽ natura quaenonerat usus pata sed
nata: semetipsum autem ex inaniuit formam serui
accipiens. Nonergo amittens illam sed accipiens istã
Eomodo se exinaniens quo hicminor apparebat. quã
apud patrem manebat.⁊ Forma quippe serui accessit
non formadĩ recessit.: Haecestad sumpta. non illa
consumpta: Propter hancdicit patermaior me est
propter illam ergo ego et pater unum sumus. Hoc
adtendat arrianus. et adtentione sit sanus nec con¬
tentione situanus: aut quod est peius insanus.
Haec est enim forma serui inquadĩ filius minor est

Expanded text:
Pater major me est. Per quod igitur Filius non est Pater major me est. Per quod igitur Filius non est aequalis Patri, per hoc erat iturus ad Patrem, in quo venturus est vivos judicaturus et mortuos. Per illud autem in quo aequalis est gignenti Unigenitus, nunquam recedit a Patre; sed cum illo est ubique totus pari divinitate, quam nullus continet locus. Cum pinam arbitratus est esse aequalis Deo. Quomodo enim rapina posset esse natura quae non erat usurpata, sed nata? Semetipsum autem exinanivit, formam servi accipiens : non ergo amittens illam, sed accipiens istam. Eo modo se exinaniens, quo hic minor apparebat quam apud Patrem manebat. Forma quippe servi accessit, non forma Dei recessit: haec est assumpta, non illa consumpta. Propter hanc dicit, Pater major me est: propter illam vero, Ego et Pater unum sumus . 2. Hoc attendat arianus, et attentione sit sanus: ne contentione sit vanus, aut, quod est pejus, insanus. Haec est enim forma servi, in qua Dei Filius minor est,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ego dixiuobis. uado etuenio aduos. si dili¬
geretisme gauderetis utiq quia ego uado
ad patrem quia patermaior me est. nuncergo tur¬
bari et formidare poterat corillorum quodibat abeis.
Quam uis uenturus ad eos neforsitam gregem lupus
hoc interuallo inuaderet pastoris absentia: Sed a
quibus homo abscedebat. ds̃ non derelinquebat. Et
idem ipse xp̃s. homo et ds̃. Ergo etibat perid quod
homoerat : etm anebat perid quod ds̃ erat. ibat perid
quod uno loco erat. manebat perid quodubiq erat.:
Curitaq turbaretur et formidaret cor. quando lta
deserebat oculos ut non desereret cor : quam uis ds̃ etiã
quinullo continetur loco discedat abeorum cordibus
qui eum relinquunt moribus non pedibus. et ueniat
ad illos qui conuertuntur adeum non facie sed fade.
et accedunt ad eum mente non carne.: Ut autem in¬
tellegerent secundum id quod homo erat eum dix¬
isse. uado et uenio aduos adiecitatq ait. sidiligeret¬
me gauderetis utiq quia ego uado ad patrem quia

Expanded text:
et venio ad vos: si diligeretis me, gauderetis utique, quia ego vado ad Patrem; quia Pater major me est. Hinc ergo turbari et formidare poterat cor illorum, quod ibat ab eis, quamvis venturus ad eos: ne forsitan gregem lupus hoc intervallo invaderet, pastoris absentia. Sed a quibus homo abscedebat, Deus non derelinquebat: et idem ipse Christus homo et Deus. Ergo et ibat per id quod homo erat, et manebat per id quod Deus erat: ibat per id quod uno loco erat, manebat per id quod ubique erat. Cur itaque turbaretur et formidaret cor, quando ita deserebat oculos, ut non desereret cor? Quamvis Deus etiam qui nullo continetur loco, discedat ab eorum cordibus, qui eum relinquunt moribus, non pedibus; et veniat ad eos qui convertuntur ad eum non facie, sed fide, et accedunt ad eum mente, non carne. Ut autem intelligerent secundum id quod homo erat eum dixisse, Vado et venio ad vos; adjecit, atque ait, Si diligeretme, gauderetis utique, quia ego vado ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ergo ꝑquẽ factus ẽ mundus. xp̃s ih̃s. sed in forma serui.
Quis ẽ subponcio pilato crucifixus: xp̃s ihis. secl informa
serui. Item desingulis quibus homo con stat. quisnon
resur recturus triduo iacuit insepulero: xp̃s ihs. sed
hec omnia non duo uł tres sed unus ẽ xp̃s. Ideo ergo dix.
sidili geretis me gauderetis utiq quia uado ad patrem.
Quia humanȩ naturȩ gratulandum ẽ eo quod sic ad sũp¬
ta ẽ a uerbo unigenito: ut in mortalis constitueretur
incȩlo atq ita fier& terra sublimis ut in cor ruptibilis pul¬
uis seder& ad dexteram patris: Hoc enim moclo setturũ
dixit ad patrem: Nam ꝓfecto ad illum ibat. qui cum
illo erat: Sed hoc erat ire adeũ & recedere anobis. mutare
atq in mortale facere quod mortale suscepit exnobis.
Etleuare incaelum ꝑ quod fuit interra pronobis Quis
non hinc gaueleat quisic diligit xp̃m ut & suã naturã
iam in mortalem gratuletur in xp̃o. atq idse sper& futu

Expanded text:
us Jesus, sed in forma Dei. Quis est sub Pontio Pilato crucifixus? Christus Jesus, sed in forma servi. Item de singulis quibus homo constat. Quis nonresurrecturus triduo jacuit in sepulcro? Christus Jesus, sed  Jesus: verum haec omnia non duo vel tres, sed unus est Christus. Ideo ergo dixit: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quoniam naturae humanae gratulandum est, eo quod sic assumpta est a Verbo unigenito, ut immortalis constitueretur in coelo: atque ita fieret terra sublimis, ut incorruptibilis pulvis sederet ad dexteram Patris. Hoc enim modo se iturum dixit ad Patrem: nam profecto ad illum ibat, qui cum illo erat. Sed hoc erat ire ad eum, et recedere a nobis, mutare atque immortale facere quod mortale suscepit ex nobis, et levare in coelum per quod fuit in terra pro nobis. Quis non hinc gaudeat, qui sic diligit Christum, ut suam naturam jam immortalem gratuletur in Christo, atque id speret futu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ exemplum. ut sequamur uestigia ei: Ecce propter quod & dictũ ẽ
sequereme: Est autem alia uita in mortalis quae nonẽ in malis. ibi
facie ad faciem uidemus quod hic ꝑsp&culum & inenigmatae uid&¬
quando multum in conspitienda ueritate proficitur. Duas itaq uitas
sibi diuinitus p̃dicatas & commendatas nouit eła: Quarumẽ una in
fide altera insp&ie: una in tempore pere grinationis. altera inae¬
ter nitatẽ mansionis: una in labore. altera In requie: Una inuia
altera in patria: Una in opere accionis. altera inmercede contẽ¬
plationis : Vna d&clinat amalo. & facitbonum. altera nullũ hab&
a quod& lin& malum. & magnum hab& quo fruaturbonum. Una
cũ hoste pugnat. altera sine hoste regnat. Una fortis ẽ in aduersis
alteranihilsentis aduersi Vnacarnales libidines frenat. alte¬
ra spiritalib del&tationib uacat: Vnaẽ uincendi cura sollicita.

Expanded text:
nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce propter quod ei dictum est nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce propter quod ei dictum est Sequere me. Est autem alia vita immortalis, quae non est in malis. Ibi facie ad faciem videbimus, quod hic per speculum et in aenigmate vid, quando multum in conspicienda veritate proficitur. Duas itaque vitas sibi divinitus praedicatas et commendatas novit Ecclesia, quarum est una in fide, altera in spternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet malum, et magnum habet quo fruatur bonum. Una cum hoste pugnat, altera sine hoste regnat; una fortis est in adversis, altera nihil sentit adversi; una carnales libidines frenat, altera spiritualibus delectationibus vacat; una est vincendi cura sollicita,
Abbreviated transcription (Latin):
& uocauit ihm̃. & dixit ei. Tues rex iudeorũ : & respon¬
dit ihs atemetipso hoc dicis. analii tibi dixerunt deme ::
sciebat utiq dñs & quod ipse interrogauit. & quod ipse
responsurus fuit. Sed tamen dici uoluit: non ut ipse
scir& seut scriberetur. quod nos uoluit ut sciremus 
Respondit pilatus . Num qđ ego iudeus sum  gens tua
& pontifices tradiderunt te mihi. quid fecisti: Res

Expanded text:
ocavit Jesum, et dixit ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? Re
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc mundo ess& regnum meum : ministrimei utiq
decer tarent ut nontraderer iudȩis: Nunc aut̃ reg¬
num meum nonẽ hinc. Hoc ẽ quod bonus magister
scire nos uoluit. sed prius nob demonstranda fuerat
uana hominum deregno eius opinio siue gentium.
siue iudeorum. aquib idpilatus audierat: quasi
propterea fuis s& morte plectendus. quod in lici
tum affectauerit regnum. uel quõ solent regnaturis
inuidere regnantes. & uidelic& cauendum erat. Ne hui¬
us regnum siue romanis siue iudeis eẽt aduersum. Pote¬
rat aũt dñs quodait regnum meum nonẽ dehoc mun¬
do & cetera: ad primam interrogationem ꝑfidisres¬
pondere ubi & dixit. Tues rex iudaeorum. Sed eum
uicissim interrogans. utrum hoc. asemetipso dicer&
an audiss& ab aliis. illo respondente ostendere uo
luit. hoc si apud illum fuisse aiudeis. uelud crimen
obiectum. Pate faciens nobis cogitationes hominũ.
quas ipse nouerat. quõ uanȩ sunt: eisq post respon¬
sionem pilati. lam iudeis & gentibus oportunius aper¬

Expanded text:
ministri mei utique decertarent, ut non traderer Judaeis: nunc autem regnum meum non est hinc. » Hoc est quod bonus magister scire nos voluit: sed prius nobis demonstranda fuerat vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi ptum affectaverit regnum, vel quoniam solent regnaturis invidere regnantes. Et videlicet cavendum erat, ne hujus regnum sive Romanis, sive Judaeis, esset adversum. Poterat autem Dominus quod ait: Regnum meum non est de mundo hoc, etc., ad primam interrogationem praesidis respondere, ubi ei dixit: Tu es Rex Judaeorum? Sed cum vicissim interrogans utrum hoc a semetipso diceret, an audisset ab aliis, illo resluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis velut crimen objectum: patefaciens nobis cogitationes hominum, quas ipse noverat, quoniam vanae sunt ; eisque post responsionem Pilati, jam Judaeis et Gentibus opportunius ap