comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&& suꝑ nos. ꝓpt̾ nos: quia ꝓpt̾ nr̃am salu¬
& scã uirgine: supra legẽ oceptionis. Ex
humanitatis xp̃i. an ead̾e sit adoratio
humanitati ⁊ deitati exhibenda.
ost p̃dicta inuestigari opoetet: utrũ
caro axp̃i & anima: una ead̃eq euo
uto debant asbortione adaeri i¬
la scił. que latria dr̃. Si enĩ anime ułcar
uitus siue cultus soli ereatori debitus. cũ
anima xp̃i. uł caro. ereatura tantũ sit.
creature exhibet᷑. qd soli creatori debet᷑.
qd̃ facienti: mnydolatriã deputat᷑. Ideo
uł modos eẽ dicunt. Est enĩ cuiꝰd̾a modi
dulia: que ereature ciulibet exbiberi
potest. & est qued̃a.: soli bumanitati ap̃i
exhibenda ñ alii creature. qͥa ap̃i hu¬
manitas: suꝑ omnẽ creaturã: ẽ uene¬
randa & diligenda. Non tam̃ adeo: ut
cultꝰ diuinitati debitꝰ: ei exbibeat᷑. qui
cultus: indilectione dei: & sacrificii
exhibitione: atq reuerenia: osistit. qͥ
Latine di: pietas. grece autẽ: theosebia.

Expanded text:
et super nos. Propter nos, quia propter nostram saluancto et sancta Virgine, supra legem conceptionis. Ex HUMANITATIS CHRISTI; AN EADEM SIT ADORATIO HUMANITATI ET DEITATI EXHIBENDA. 1. Praeterea investigari oportet utrum caro Christi et anima una eademque bo debeat adoratione adorari, illa, scilicet, quae latria dicitur. Si enim animae tur servitus, sive cultus soli. Creatori debitus; cum anima Christi vel caro creatura tantum sit; creaturae exhibetur, quod soli Creatori debetur, quod factum in idololatriam deputatur. Ideo vel modos esse dicunt. Est enim cujusdam modi dulia, quae creaturae cuilibet exhiberi potest; et est quaedam soli humanitati Christi exhibenda, non alii creaturae; quia Christi humanitas super omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine dicitur pietas, Graece autem theosebia, id
Abbreviated transcription (Latin):
inlibro defide ad petrũ: sic ait. Natura et̾¬
na atq diuina: non posset tẽporalit̾ dcipi:
&. nasci: ex natura humana: nͥ scd̾m suscep¬
tionẽ ueritatis humane: uerã temporaliter
oceptionẽ: & natiuitatẽ: in esfabilis inse di¬
uinitas accepisset. Sic ẽ deus ȩternus: uera¬
citer: scd̾m tempus: & oceptus & natꝰ de iur¬
gine. Ista auctoritate uid̾r insinuari: qđ na¬
tura diuina sit nata: & dcepta de uirgine.
S sidiligent̾ notent᷑ uerba: potiꝰ de ꝑsona.
¶Ad qđ dici potest: xp̃m bis natũ esse. du¬
asq natiuitates habuisse. Unde aug̃ in
libro defide ad pecrũ. Pater deus: de sua
natura genuit filiũ dm̃. sibi eo eqͣlẽ. O co¬
eternũ. Idem quoq Unigenitꝰ deus: scd̾o
natus est. semel ex patre: semel ex matre.
Natus est enun de patre: ds uerbũ. Natꝰ
est de matre: uerbũ caro factũ. Unus gͥ
atq idem dei filius: natus ẽ ante scła. & na¬
tus inscło. & utraq natiuitas: unius est

Expanded text:
in lib. de Fide ad Petrum sic ait: Natura aeterna atque divina non posset temporaliter concipi et nasci ex natura humana, nisi secundum conceptionem veritatis humanae, veram temporaliter conceptionem et nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Sic est Deus aeternus veraciter secundum tempus et conceptus et natus ex Virgine. Ista auctoritate videtur insinuari quod natura divina sit nata et concepta de Virgine. Sed si diligenter notentur verba, potius de persona aAd quod dici potest Christum bis natum esse, duasque nativitates habuisse; unde August., in lib. de Fide ad Petrum, canatura genuit Filium Deum sibi coaequalem et coaeternum. Idem quoque unigenitus Deus secundo natus est ex Patre semel ex matre semel. Natus est enim de Patre Dei Verbum; natus est de matre Verbum caro factum. Unus ergo atque idem Dei Filius natus est ante secula, et natus in seculo; et utraque nativitas unius est
Abbreviated transcription (Latin):
nhac gͥsententia: sic d̾r: ds factus ho
homo: quia hominẽ habet. uł: qͥa ẽ
quia assũptꝰ est a dco. & homo essed̾s.
quia habens hominẽ est d̾s. Cum gͦd̾r
manata p̃dicet᷑. cassyodoeus ostende
uidet᷑. dicens. Factus ẽ ut ita dixerim:
humanatus d̃s. qui etiã inassup̃tioge
carnis d̾s esse ñ destitit. qd̾ tam̃ uarie
actipi pot̾. ut dicat᷑: deuos. factus hu¬
manatus. uł xp̃e.: factus deus humana¬
tus. Utrũq enĩ sane dici potest. Cum gͦ dr̾
factus est deus. homo: multiplex scdm
istos fit intelligentia. ut naturã huma¬
nã accepisse: uł humanatũ uerbũ eẽ¬
incepisse: intelligat᷑. Nec tam̃ si incepit
esse humanatũ uerbũ: ido sequit᷑. qd̾
inceꝑit esse uerbũ. Nec: si d̾s factus ẽ
humanatũ u̾bũ: sequit᷑: qđ factus sit¬

Expanded text:
In hac ergo sententia sic dicitur: Deus fIn hac ergo sententia sic dicitur: Deus fhomo, quia hominem habet, vel quia est quia assumptus est a Deo; et homo est Deus, quia habens hominem est Deus. Cum ergo dicitur manata praedicetur, Cassiodorus ostendere videtur dicens: Factus est, ut ita dixerim, humanatus Deus, qui etiam in assumptione carnis Deus esse non destitit. Quod tamen varie accipi potest, ut dicatur Deus factus humanatus, vel Christus factus Deus humanatus; utrumque enim sane dici potest. Cum ergo dicitur, factus est Deus homo, multiplex secundum istos fit intelligentia; ut naturam humanam accepisse, vel humanatum Verbum incoepisse intelligatur. Nec tamen si incoepit esse humanatum Verbum, ideo sequitur quod incoeperit esse Verbum; nec si Deus factus est humanatum Verbum, sequitur q
Abbreviated transcription (Latin):
&. ds & homo ẽ. Nec tam̃ d̃s. uł homo:
pars huiꝰ ꝑsone dici potest. Alioqͥn: filiꝰ
dei deus: ante quam susciꝑet formã ser¬
ui: ñ erat totꝰ. & creuit: cum homo di¬
uinitati eiꝰ accessit. Ecce: đ̾m dicit. ñ
ꝑsona: ñ constare exdeo & bomine. qͣsi
totũ expartibus. Ita enĩ partes alicuiꝰ
totiusq oueniunt: ut ex illis qd ñ erat:
ostituat᷑. Non autẽ sic: humana & diui¬
na natura: inxp̃o uniunt᷑. In explica¬
bilis enim ẽ: istus unionis: qͣ ñ est par¬
tiũ: ratio. Quida tam̃: nomine dei:
ibi ꝑsonã : sig̃cari putant. qͥa detͥbus
agebat ꝑsonis. quarũ: nullam tͥnita¬
ne: ñ est ds. Qd̾ si idem de ꝑsona intel¬
ligit᷑: manifestũ est: quia ꝑsona: ñ ẽ
pars ꝑsone. Posita est diligent̾: sentes¬
tia scd̃a. & eiꝰ explanatio. cui: in nullo
uł in modico obuiant auctoritates: in
tercia sententia inducte. qͦ iã osid̾anda.
est. In tercia sentencia qͦ sit p̃missarũ
ꝓpositionum intelligentia

Expanded text:
 et homo est; nec tamen Deus vel homo, pars hujus substantiae dici potest, alioquin Filius Dei Deus, antequam susciperet formam servi, non erat totus, et crevit cum homo divinitati ejus accessit. Ecce Deum dicit npersonam non ita constare ex Deo et homine, quasi totum ex partibus. Ita enim partes alicujus totius conveniunt, ut ex illis quod non erat stituatur. Non autem sic humana et divina natura in Christo uniuntur. Inexplicabilis enim est istius unionis, quae non est partium, ratio. Quidam tamen nomine Dei ibi personam significari putant, quia de tribus agebat personis, quarum nullam Trinitanon est Deus. Quod si de persona intelligatur, manifestum est quia persona non est pars personae. Posita est diligenter sententia secunda, et ejus explanatio: cui in nullo vel in modico obviant auctoritates in tertia sententia inductae, quae jam consideranda est. 10. Tertia sententia, quae sit praemissarum propositionum intelligentia.
Abbreviated transcription (Latin):
Aliqñ enĩ: expͥmit oditionẽ. uł ꝓpͥctatẽ
diuine nature. uł humane. Aliqͣn: uni¬
tatẽ ꝑsone. Aliq̃n: notat habitũ. Aliq̃n:
causam. Cuiꝰ distinctionis rõnẽ: diligenꝰ
lector animaduertat. atq in sinu meco¬
rie recondat. ne eiꝰ ꝯfundat᷑ sensus: cũ
de xp̃o sermo occurrerit. Et si xp̃e scđm¬

Expanded text:
 enim exprimit conditionem vel proprietatem divinae naturae vel humanae; aliquando unitatem personae, aliquando notat habitum, aliquando causam. Cujus distinctionis rationem diligenter lector animadvertat, atque in sinu memoriae recondat, ne ejus confundantur sensus, cum de Christo sermo occurrerit. 2. Ets
Abbreviated transcription (Latin):
Deus filius: dco patri natura ẽ eqͣlis ha¬
bitu minor. Informa enĩ serui: minor
est patte. Informa dei: eqͣlis ẽ patri.
Et quia scd̾m habitũ accipienda ẽ
in carnationis ratio: id̾o: dm huma¬
natũ: ñ hominẽ deificatũ: dici tra

Expanded text:
Deus Filius Deo Patri natura est aequalis, habitu minor. In forma enim servi minor est Patre; in forma Dei aequalis est Patri; et quia secundum habitum accipienda est Incarnationis ratio, ideo Deum humanatum, non hominem deificatum dic
Abbreviated transcription (Latin):
Siuxta diuersoꝵ sententias: supͣ positã
absq assertione &. p̃iudicio tͣctauimus qͦ¬
stionẽ. Uerũtam̃: nolumꝰ in re tanta tan.¬
quã addinoscendũ difficili: putare lec¬
torẽ: istã sͥ nr̃am debere sufficere dispu¬
tationẽ. S legat &s alia: melius forte oside¬
rata. atq tractata. & ea quȩ bic mouere
ore si pot̾ mente: discutiat. hoc furmit̾
tenens: qd̃ deus: hominẽ assũpsit. homo:
indm transiuit. ñ nature uersibilitate:
s dei dignatione. ut nec ds mutaretur
in humanã sub̾am: assumendo bominẽ:
nec homo in diuinã: glorificatus indo..
quia mutatio: uł uersibilitas nature:
diminutionẽ os ab olitionẽ substantie:
inquiri debet: utrũ de natura diui¬
na ocedendũ sit: qđ de uirgine sit na¬
ta: sicut dr: inuirgine incarnata. Et
uidet᷑ utiq ñ debere dici. nata de uirgi¬
ne: cũ ñ sit nata de patre. Que enĩ res
ñ est de patre genita: ñ uidet᷑ de matre
nata. ne res aliqua filiationis nom̃ ba¬

Expanded text:
uxta diversorum sententias, suprapositam, absque assertione et praejudicio, tractavimus quaestionem. Verumtamen nolumus in re tanta, tanquam ad cognoscendum difficili, putare lectorem istam sibi nostram sufficere debere disputationem; sed legat et alia melius forte considerata atque tractata, et ea quae hic movere ore si potest mente discutiat; hoc firmiter tenens quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione, ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum; quae mutatio vel versibilitas naturae diminutionem et abolitionem substantiae inquiri debet utrum de natura divina concedendum sit quod de Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen ha
Abbreviated transcription (Latin):
fica filiũ tuũ: ñ solo noĩe ꝯtestatꝰ ẽ se
filius. hic enim : uerus & ꝓpͥus ẽ filuis
origine: ñ adoptione. uetitate. ñ nuꝰ¬
cupatione. natiuitate: ñ creatione.
grã: ñ natura. Unigenitꝰ autẽ natura:
ñ grã. An hoc etiã in ip̃o filio ad homi¬
nem referendũ ẽ: Ita sane. Ambiꝵ qͦq
in pͥmo libro de triitate: ait. xp̃c. filiꝰ¬
xp̃e ñ sit filius grã adoptionis. Illa enĩ
grã intelligit᷑: cũ aug̃ eũ ñ esse filiũ grã:¬
ꝑsona uł natura p̃destinata sit.
einde: si querit᷑: utrũ p̃destinatio il¬
la. qͣm omemorat apłs: sit de ꝑsona:
an de natura.Sane dici pot̾. & ꝑ sonã
filii: que semꝑ fuit: eẽ p̃destinatã scd̾̃m
hominẽ assũptũ: ut ip̃a. scił. ens. hõ eẽt

Expanded text:
 se filius. Hic enim verus et proprius filius est origine, non adoptione; veritate, non nuncupatione; nativitate, non creatione. gratia, non natura; Unigenitus autem natura, non gratia. An hoc etiam in ipso filio ad hominem referendum est? Ita sane. » Ambrosius quoque in primo libro De Trinitate, ait: « Chriod Christus non sit Filius gratia adoptionis. Illa enim gratia intelligitur, cum August. eum non esse grpersona vel natura praedestinata sit. Deinde si quaeritur utrum praedestinatio illa quam commemorat Apostolus sit de persona an de natura, sane dici potest et personam Filii quae semper fuit esse praedestinatam secundum hominem assumptum, ut ipsa, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
uerse & in alterabilit̾ unite sunt ad inui¬
cem nature. neq diuinã distante a ꝓp̾ͥa
simplicitate. neq humana: aut conuer¬
sa indeitatis naturã.: aut ñ in existentiã
diuisa. neq exduabus: una facta natu¬
ra composita. Composita enĩ natura:
neutri earũ exquibus oponit᷑ naturis:
homousya .i. osubstantialis esse potest.
ex alteris: ꝑficiens alterũ. ut corpus ex. iiii
elementis compositũ: nec ignis nominat᷑.
nec aer. nec terra. nec aqua. Nec hoꝵ ali
nem extitit: exsimplici natura ou̾sus
est incompositã. & neq patri simplici
nature existenti: nec matri: ẽ homousy¬
os. & neq deus: neq homo: denomina.¬
bitur. s xp̃c solũ. & erit boc nom̃: scił.¬
ipsos. composite nature. Nos autẽ: xp̃m
manitatis. Ex deitate autẽ &s humani¬
tate: dm̃ ꝑfectũ: & hominẽ ꝑfectũ: eun¬
dem eẽ: & dici: exduabus & induabus
naturis: ofitem. Sic gͦ cir: aliud eẽ filiꝰ

Expanded text:
verse et inalterabiliter unitae sunt ad invicem naturae, neque divina distante a propria simplicitate, neque humana, aut conversa in divinitatis naturam, aut in non existentiam divisa, neque ex duabus una facta composita natura. Composita enim neutri earum ex quibus componitur naturis, homousia, id est, consubstantialis esse potest, ex alteris perficiens alteram; ut corpus ex quatuor elementis compositum, nec ignis nominatur, nec aer, nec terra, nec aqua, nec horum alnem extitit, ex simplici natura conversus est in compositam; et neque Patri simplicis naturae existenti, neque matri est homousios; et neque Deus neque homo denominabitur, sed Christus solum; et erit hoc nomen, sciipsos compositae naturae; nos autem Christum tis et humanitatis. Ex deitate autem et humanitate Deum perfectum, et hominem perfectum eumdem et esse et dici, ex duabus et in duabus natur
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃: quia ds. cepit esse qued̾a substantia
rationalis: que ante ñ fuerat. & illa stib¬
stantia: cepit eẽ ds. & boc: gr̃a: ñ natu¬
dei. Huic autẽ sententie opponit᷑. Si illa
la: qued̾a gͥ substantia est ds: qͣ ñ semꝑ
fuit deus. & queda substantia est deus¬
qđ ñ semꝑfuit. Qd̾ & illi ocedunt. orige¬
nis testimonio innitentes: qui ait. fae̾¬
tus est sine dubio: id qd prius ñ erat.
s addidit: scd̃m carnẽ. Scd̾m d̾m u.
erat prius. ꝙ ñ erat: qñ ñ erat. Aliis qͦq
pluribꝰ modis: illi sententie pot̾ opponi.
quibꝰ suꝑsedemꝰ: exercitationis studiũ
lectori relinqͣntes. & ad aliã ꝓperantes.
hic explantͣt sedam sententiã & ea¬

Expanded text:
tia rationalis, quae ante non fuerat: et illa substantia coepit esse Deus, et hoc gratia, non natuesse Filius Dei. Huic autem sententiae opponitur: Si illa la, quaedam ergo subdivina substantia; et Deusnon semper fuit. Quod et illi concedunt, Origenis testimonio innitentes, qui ait: Factus est sine dubio id quod prius non erat: sed addidit, secundum carnem. Secundum Deum vero erat prius, et non erat quando non erat. Aliis quoque pluribus modis illi sententiae potest opponi: quibus supersedemus, exercitationis studium lectori relinquentes, et ad alia properantes. 2. Hic explanat se
Abbreviated transcription (Latin):
est homo.i. inquantũ est subsistens. ex
duabus substantiis .s. anima & earne.
Nam quantũ adnaturã diuinitatis:
ñ est ipẽ p̃destinatꝰ. Non ꝙͦ inqͣntũ in ea
uł ex ea subsistit p̃destinatus est. s inqͣn¬
tũ subsisti in aliis duabus substantus:
.i. in anima & carne. hoc ẽ: in qͣntũ ẽ
homo. Qualit̾ exponunt auctoritates
pͥme que isti uidr obiuare sententie.

Expanded text:
est homo, id est, in quantum est subsistens ex duabus substantiis, scilicet anima et carne. Nam quantum ad naturam divinitatis, non est ipse praedestinatus. Non ergo in quantum in ea vel ea subsistit, praedestinatus est; sed in quantum subsistit in aliis duabus substantiis, id est, in anima et carne, hoc est, in quantum est homo. 4. Qualiter exponuntur auctoritates primae, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
etiam iuxta humanitatẽ: eade ẽ matͥs
& filii: natura. Ex utraq autẽ sub̃a: &¬
diuinitatis: & humanitatis: unus atq
ꝯiungi potuit humana natura: ut
exduabus substantiis fieret una ꝑsona.
Ac ꝑ hoc: iam ẽ extribus. deo. aĩa. & car¬
ne: his: aliisq pluribꝰ se muniunt auc¬

Expanded text:
etiam juxta humanitatem, eadem est matris etiam juxta humanitatem, eadem est matris et Filii una natura. Ex utraque ergo divinitatis et humanitatis unus atque conjungi potuit humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Ac per hoc jam est ex tribus, Deo, anima et carne. His aliisque pluribus auc
Abbreviated transcription (Latin):
tiuũ ydioma. Scd̃m qd̾: diuersa ẽ a pa¬
tre & sp̃u sc̃o. & carnis caracteristica: &.
determinatiua ydiomata. scdm que:
differat a matre. & reliquis bominibꝰ.
mur: induabus naturis. ꝑfecte haben¬
tibus deitatis &s humanitatis. & in car¬
natã: cande ypostasim. & has duas
naturas: custodiri. & manere in p̃o
post unionẽ. ñ secesũ: o scd̾m partẽ:
ponentes singłam. s unitas inuicẽ:
in unã compositã. ypostasim. Substari¬
tialẽ enĩ inquimꝰ unionẽ. scił ueram.¬
ñ duabꝰ naturis. ꝑficientibꝰ alt̾am. scił
unã compositãnaturã. s unitas inui¬
cen: in unã ẏpostasim compositã: filii
abile. & qd̾ in creabile: increabile. & mor¬
tale: mortale. & ĩmortale: ĩmortale. &
circũscͥptibile scircũscͥptibile. & icir¬
cũ scͥptibile: incireũscͥptibile. & boc qͥd̾e
refulget miraculis. De hoc etiã aug̃us
libro detͥnitate: ait. Quẽadmodũ scdõ
ueitatẽ una ẽ patris filiiq natura: ita:

Expanded text:
d divisa est a Patre et Spiritu sancto, et carnis characteristica et determinativa idiomata, secundum quae differat a matre et reliquis hominibus.mur in duabus naturis perfecte se habentibus, deitatis et humanitatis; et incarnatam esse eamdem hypostasim; et has duas naturas custodiri et manere in ipso post unionem, non seorsum et secundum partes ponentes singulam, sed unitas invicem in unam compositam hypostasim; substantialem enim inquimus unionem, scilicet vnon duabus naturis perficientibus alteram, scilicet unam compositam naturam, sed unitas invicem in unam hypostasim compositam Filii Dabile, et quod increabile increabile, et mortale mortale, et immortale immortale, et circumscriptibile circumscriptibile, et incircumscriptibile incircumscriptibile, et hoc quidem refulget miraculis. De hoc etiam Aug., in lib. de Trin., ait: Quemadmodum secundum deitatem una est Patris Filiique natura, ita
Abbreviated transcription (Latin):
Ide adfelicianũ. Aliud dei filius. aliud ho¬
minis filius. s ñ alius. Itẽ. Dei filius: aliꝰ
de patre. alius de matre. Id̾e in libro.i. de
tͥnitate. Cum filius sit: & ds: & homo: alia
Ualiud homo: siue alia substantia: deus:
alia homo: alterius nature sig̃cat᷑ ap̃e eẽ:¬

Expanded text:
 et 12: Aliud Dei Filius, aliud hominis filius: sed non alius. Item, Dei Filius, aliud de Patre, aliud de matre. Idem in libro primo de Trinitate: Cum Filius sit et Deus et homo, alia aliud homo, sive alia substantia Deus, alia homo; alterius naturae significatur Chr
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ illũ: ñ ex anima rationali & car¬
ne tantũ: s exhumana: & diuina natu¬
ra: i. extribus substantiis: diuinitate.
carne. o anima: constare. & hunc: xp̃m
fatent᷑. & unã ꝑsonã tantũ eẽ. ante in¬
carnationẽ: solummꝰ simplicẽ. s mincar¬
natione: factam compositã: exdiuini¬
tate & humanitate. nec ẽ ido: alia ꝑso¬
na: quam prius. s cũ priꝰ eẽt tantũ di¬
ꝑsona: in incarnatione: facta ẽ etiã ho¬
minis ꝑsona. ñ: ut due eẽnt ꝑsone. s
ut una: eadeq eẽt: ꝑsona dei: o hoĩs.
ꝑ sona gͦ que priuis erat simplex: & in
una tantũ natura existens: induaby
& exduabꝰ extitit naturis. &s ꝑsona. qͦ
tantũ ds̃ erat: facta ẽ etiã uerus homo.
subsistens: ñ tantũ exanima & carne.
s etiã exdiuinitate. nec tam̃: ꝑsona illa
debet dici: facta: ꝑsona. qͣmuis dicat᷑
stens. cõposita ẽ. In qͣntũ autẽ uerbũ est:

Expanded text:
hominem illum, non ex anima rationali et carne tantum, sed ex humana et divina natura, id est ex tribus substantiis, divinitate, carne, et anima constare: et hunc Christum fatentur, et unam personam tantum esse; ante incarnationem vero solummodo simplicem, sed in incarnatione factam compositam ex divinitate et humanitate. Nec est ideo alia persona quam prius, sed cum prius esset Dei tantum persona, in incarnatione facta est etiam hominis persona; non ut duae essent personae, sed ut una et eadem esset persona Dei Persona ergo quae prius erat simplex, et in una tantum natura existens, in duabus et ex duabus subsistit naturis; et persona quae tantum Deus erat, facta est etiam verus homo subsistens non tantum ex anima et carne, sed etiam ex divinitate; nec tamen persona illa debet dici facta persona, quamvis dicatur stens, composita est; in quantum autem Verbum, est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonaliter: s qñ ꝑse est Absoluta enĩ a
corpore: ꝑsona ẽ. sicuti angłs. Illa autẽ
anima: nunqͣm fuit: quin ẽẽt alii rei
ꝯiuncta. Id̾oq ñ ea assũpta: ꝑsona est
Aliter quoq nitunt᷑ ꝓpbare: uerbũ
dei: assumpsisse ꝑsonã. quia assũpst
aliqͥ hominẽ. Assũpsit enĩ hominẽ ihm
xp̃m assũpserit: aug̃ inexp̃one symboli
sub anathemate tradit dicens. Si quiꝰ dixe¬
rit: atq crediderit: bominẽ iħm xp̃m: a
filio dei assũptũ ñ fuisse: anathena sit. gͥ
etiã inpluribus scͥpture Locis: huiꝰmͦi locu
tionibus utitur. Ille homo: a uerbo ẽ assũp¬
sona: a ꝑsonasit assũpta. S qͥa hoc nefas
est dicere: aut sentire: p̃missas locutioneᷤᷤ
eisq similes: scd̾m hanc intelligentiã sa¬
ne accipi debent. ut hõ xp̃c: siue hõ ille.
siue qͥd̾a homo: dicatꝰ assũptꝰ a uerbo. siue
unitus uerbo: ñ: quia hominis ꝑsonasit
assup̃ta: uł unita uerbo. s quia: anima

Expanded text:
sonaliter, sed quando per se est, absoluta enim a corpore persona est, sicuti angelus. Illa autem anima nunquam fuit, quin esset alii rei conjuncta. Ideoque non ea assumpta, persona est Aliter quoque nituntur probare Verbum Dei assumpsisse personam, quia assumpsit aliqChristum assumpserit, Aug., in Expositione Symboli, sub anathemate tradit, dicens: Si quis dixerit atque crediderit hominem Jesum Christum a Filio Dei assumptum non fuisse, anathema sit; qui etiam in pluribus Scripturae locis hujusmodi utitur locutionibus: Ille homo a Verbo est assumprsona a persona sit assumpta. Sed quia hoc nefas est dicere aut sentire, praemissae locutiones eisque similes secundum hanc intelligentiam sane accipi debent, ut homo Christus, sive homo ille, sive quidam homo dicatur assumptus a Verbo, sive unitus Verbo; non quia hominis persona sit assumpta vel unita Verbo, sed quia illa
Abbreviated transcription (Latin):
contradic̾e̾: ut cũ legit᷑ homo ille assũp¬
tus a uerbo insingłaritate ꝑsone. uel
factus una ꝑsonacum u̾bo: de natura
humana intelligit᷑. quȩ uerbo unita
est insingłaritate ꝑsone.i. ita: qd eade
ꝑsona: que prius erat: & simplex erat:
sine incremento numeri. o& immuta
tionis uͦ huiꝰ: aliam dicunt ẽẽ rõnẽ:
qͣm sit in aliis hominibꝰ quia huiꝰ. ex
tribꝰ. alioꝵ: exduabus substantiis ẽ cõ¬
positio. Negant quoq naturã huma¬
nã. esse ꝑsonã. uł dei filiũ. & sic̃ unũ e¬
und̾eq dicunt eẽ hominẽ os dm̃: & fili

Expanded text:
contradicere: ut cum legitur: Homo ille assumptus est a Verbo in singularitate personae, vel factus una persona cum Verbo, de natura humana intelligatur, quae Verbo unita est in singularitate personae, id est, quod eadem persona quae prius erat et simplex erat, sine incremento numeri personarum tionis vero hujus aliam dicunt esse rationem quam sit in aliis hominibus, quia hujus ex tribus, aliorum ex duabus substantiis est compositio. Negant quoque naturam humanam esse personam vel Dei Filium, et sicut unum eumdemque dicunt esse hominem et Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ : siue aliqͣm sub̾am: ibi ex ani¬
ma &. carne compositã: uł etiã factam
diffitent᷑. s sic illa duo .s. animã & car¬
nẽ : uerbi ꝑsone: uł nature : unita eẽ
ret᷑. s illis duobꝰ: uelut indum̃to: u̾bũ
uei uestiret᷑. ut mortaliũ oculis con¬
gruenter appareret. qͥ ideo dr factus
uerus homo: quia ueritatẽ carnis
&. anime: accepit. Que duo: etiam
insingularitatẽ uł umitatẽ sue ꝑsone.
accepisse legit᷑. ñ quia illa duo: uł a¬
liqͣ res ex illis composita: sit una ꝑsona
cum u̾bo: uł sit uerbũ. s qͥa illis duo¬
bus accedentibꝰ uerbo: ñ est ꝑsonaruo
numerꝰ auctus. ut fieret quat̾nitas in
trinitate. Et quia ip̃a ꝑsona uerbi:
que pͥus erat sine indum̃to: assũpti¬
one indumenti: ñ est diuisa. uł muta¬
ta. s una eademq ĩmutata ꝑmansit.
qui scd̾m habitũ: dm hominẽ factũ:
dicunt. Accipiendo enim hominẽ: dic¬

Expanded text:
sive etiam aliquam substantiam ibi ex anima et carne compositam vel factam diffitentur. Sed sic illa duo, scilicet animam et carnem, Verbi personae vel naturae unita esse retur, sed illis duobus velut indumento Verbum Dei vestiretur, ut mortalium oculis congruenter appareret. Qui ideo dicitur vere factus homo, quia veritatem carnis et animae accepit. Quae duo etiam in singularitatem vel unitatem suae personae accepisse legitur, non quia illa duo, vel aliqua res ex illis composita sit una persona cum Verbo, vel sit Verbum, sed quia illis duobus accedentibus Verbo, non est personarum numerus auctus, ut fieret quaternitas in Trinitate; et quia ipsa persona Verbi quae prius erat sine indumento, assumptione indumenti non est divisa vel mutata, sed una eademque immutata permansit. Qui secundum habitum, Deum hominem factum dicunt. Accipiendo enim hominem dic
Abbreviated transcription (Latin):
intelligo uerũ dei filiũ. incarne: agno¬
sco: ucrũ hominis filiũ. & utrũq simul:
unã ꝑsonã: đm & hominẽ: in effabilis
gr̃e largitate oiunctũ. Ide mencherydion.
X p̃c ibc: deus dedeo ẽ. Homo autẽ: nat᷑
est despũ scõ: ex maria uirgine. utͣq sub¬
stantia: diuina scił. & humana: filius
ẽ unicꝰ dci patris om̃ipotentis. deqͦ ꝓce
filii.: ds & hõ. s unus dei filius: ds: sine
micio. homo: a certo inicio. Itẽ in eodem.
Qd̃ natura humana inxp̃o homine
meruite: ut inunitatẽ ꝑsone unicifi¬
lii dei singularit assũpta eẽt: qͣ bona
uoluntas: que bona oꝑa p̃cesserunt.
qͥbꝰ mereret᷑ iste homo una ꝑsona fieri.
cũ deo. Nunquid antea fuit homo: &
hoc ei singulare beneficiũ p̃stitũ ẽ: ut
singularit̾ ꝓmereret᷑ d̾m Nempe ex
qͦ homo cepit eẽ: ñ aliud cepit esse hõ:¬
quã dei filius. & hoc: unicus. Et ꝓpt̾ea:
dei uerbũ. qđ ab illo suscepta caro: fac¬

Expanded text:
intelligo verum Dei Filium, in carne agnosco verum hominis filium, uterque simul unam personam Deum et hominem ineffabilis gratiae largitate us de Deo est, homo autem natus est de Spiritu sancto ex Maria virgine. Utraque substantia, divina et humana, Filius est unicus Dei Patris omnipotentis, de quo profilii Deus et homo, sed unus Dei Filius . Deus sine initio, homo a certo initio. Idem in eodem, c. 36: Quid natura humana in Christo homine meruit, ut in unitatem personae unici Filii Dei singulariter assumpta esset? Quae bona voluntas, quae bona opera praecesserunt quibus meretur iste homo una fieri persona cum Deo? Numquid antea fuit homo, et hoc ei singulare beneficium praestitum est, ut singulariter promereretur Deum? Nempe ex quo homo esse coepit, non aliud coepit esse hoquam Dei Filius, et hoc unicus, et propterea Dei Verbum; quia ab illo suscepta caro fac
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ gr̃a: habuit ille homo: ñ meritis uł
natura: ut eẽt d̾s. uł dei filius. ut habe¬
ret omnẽ scĩam: & potentiã: quã habet
uerbũ. cum quo ẽ una ꝑsona. Nec tan¬
tũ insuꝑioribꝰ legit᷑: qd̾ honio ille sit una¬

Expanded text:
nim gratia habuit ille homo, non meritis vel natura, ut esset Deus sive Dei Filius, ut haberet omnem scientiam et potentiam quam habet Verbum cum quo est una persona. Nec tamen in superioribus legitur q
Abbreviated transcription (Latin):
tionalis. & caro. Ide quoq in libro de p̃¬
destinatione scõꝵ. Ille homo ut au̾bo
patͥ coet̾no in unitatẽ ꝑsone assũptꝰ:
filius dei unigenitꝰ eẽt: unde hoc me¬
ineffabilẽ excellentiã ꝑueniret: faci¬
ente ac suscipiente deo uerbo: ip̃e hõ
ex quo esse cepit: filius dei unicꝰ ẽẽ
Ide in libro .xiiͦi. decrinitate Grãdei: no¬
bis in homine cõmendat᷑. quia noc ip̃e:
ut tanta unitate deo uero ꝯiuncdͦ. u ina
cũ illo ꝑsona: filius dei fieret: ullis ẽ p̃ce¬
uentibꝰ meritis assecutꝰ. s ex qͦ homo esse
cepit: exillo ẽ: &ds. Unde dictũ ẽ. u̾bũ¬

Expanded text:
tionalis, et caro. Idem quoque in lib. de Praedestinatione sanctorum: Ille homo ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus, Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meineffabilem excellentiam perveniret? Faciente ac suscipiente Deo Verbo, ipse homo ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esseIdem in libro 13 de Trinitate: Gratia Dei nobis in homine Christo commendatur. Quia nec ipse ut tanta unitate Deo vero conjunctus, una cum illo persona Filius Dei fieret, ullis est praecedentibus meritis assecutus; sed ex quo homo esse coepit, ex illo est et Deus. Unde dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
hominis naturã: ñ ad ꝑsonã: respicias. cũ
assũptũ uł unitũ: uł quend̾a: uł aliqͦm:
in huimͦ Locutionibus scriptura memo¬
rat. Quocirea cũ querit᷑ sine ꝓposita
a uctoritate: an aliquis uł quida homo
sit assũptꝰ a uerbo: uł unitꝰ uerbo: sine
distinctione intelligentie ñ est sic redden¬
da responsio. qm̃ multiplex p̃missa est
questio. s instantiȩ querentis: ita deter¬
minato. Se de bominis ꝑsona queris: re¬
spondeo: ñ. Si de hominis natura: dico:
tilitatis. s niiũ difficultatis: atq ꝑple¬
xxitatis. Cum enĩ constet exp̃dictis: o a¬
liis pluribꝰ testimoniis: omiiesq catho¬

Expanded text:
sonam respicias, cum assumptum vel unitum, vel quemdam vel aliquem in hujusmodi locutionibus Scriptura commemorat. Quocirca cum quaeritur sine proposita auctoritate, an aliquis vel quidam sit assumptus a Verbo vel unitus Verbo; sine distinctione intelligentiae non est hic reddenda responsio, quoniam multiplex praemissa est quaestio; sed instantiam quaerentis ita determinando: Si de Hominis persona quaeris, respondeo: Non; si de hominis natura, dico: tilitatis, sed nimium difficultatis atque perplexitatis. Cum enim constet ex praedictis et aliis pluribus testimoniis omnesque Catho
Abbreviated transcription (Latin):
lentiã mutanur. Terciũ genꝰ ẽ: euor
ea que accidunt: nͨ mutantꝰ ea qͥbꝰ accid̃t:
nͨ abcis ip̃a mutant᷑. sic̃ anułꝰ positꝰ indigito qd̾ gnꝰ
rarissime reꝑitur. Quartũ genꝰ est: cũ
ea qͦ accidunt. mutant᷑. ñ a sua natura
s aliã spẽm & formã accipiunt. ut ẽ uestiᷤ.
que deiecta: atq deposita: ñ habet eam
formã: quã sunit induta. Induta enim
menbris: accipit formã: qͣm ñ habebat
exuta. Qd̃ genus: ꝯgruit huic oꝑationi.
Ds̃ enĩ filius: semet ip̃m exinaniuit. ñ foe¬
mã suã mutans. s formã serui accipiens.

Expanded text:
lentiam mutamur. Tertium genus est, cum lentiam mutamur. Tertium genus est, cum ea quae accedunt nec mutant ea quibus accedunt, nec ab eis irarissime invenitur. Quartus genus est cum ea quae accidunt mutantur, non a sua natura, sed aliam speciem ac formam accipiunt, ut est vestis, quae dejecta atque deposita, non habet eam formam quam sumit induta. Induta enim membris accipit formam quam non habet exuta. Quod genus congruit huic operationi. Deus enim Filius semetipsum exinanivit, non formam suam mutans, sed formam servi accipiens
Abbreviated transcription (Latin):
ste ostendit: d̾m dici. factũ ẽẽ hominẽ:
uł ẽẽ hominẽ: scđ̾m habitũ. in libro.
lxxx.iiii. questionũ. ita inqͥens. Multi
modis. habitũ dicimus. uł habitũ ani¬
mi. sic̃ discipline ꝑceptionẽ. usu firma¬
tã: uł babitũ corporis. sic̃ dicimꝰ aliũ:
alio ualidiorẽ. uł habitũ eoꝵ qͦ m̃bris
accomodant᷑ extrinsecꝰ. ut cũ dicimꝰ: ali¬
om̃ibꝰ generib. manifestũ ẽ: mea re dici
habitum: quȩ accedit alicui. ita: ut eã
possit ͤ ñ habere. Hoc autẽ nom̃: dictũ ẽ
ab illo uerbo: qd̾ est habere. Prima spẽs¬
abitus gͦ: inea re dr. habitus.
quȩ nobis ut habeatur: accedit. Uerũ tam̃
hoc interẽ. quia qued̾a eoꝵ qͦ accidunt: ut
cut sapĩa accedens homini: ñ ip̃a mutat᷑
s hominẽ mutat. quẽ destulto.: Sapientẽ
facit. Qued̾a uͦ sic accedunt: ut mutent
& mutent᷑. ut cibus. qͥ amittens sp̃em su¬
am: in corpꝰ uercit᷑. & nos cibo refecti: ab
exilitate atq Languore: in robur atq ua¬

Expanded text:
 esse hominem, vel esse hominem secundum habitum in lib. 83 Quaestionum, ita inquiens, q. 73: Multis modis habitum dicimus: vel habitum animi, sicut disciplinae perceptionem usu firmatam; vel habitum corporis, sicut dicimus alium alio validiorem; vel habitum eorum quae membris accommodantur extrinsecus, ut cum dicimus aliomnibus generibus manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit vel accedit alicui, ita ut eam possit etiam non habere. Hoc autem nomen ductum est ab illo verbum quod est habere. Habitus ergo in ea re dicitur, quae nobis ut hhoc interest, quia quaedam eorum quae accedunt ut hcut sapientia accedens homini non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quoniam de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accedunt, ut mutent et mutentur, ut cibus qui amittens speciem suam in corpus vertitur, et nos cibo refecti atque ab exilitate atque languore in robur atque va
Abbreviated transcription (Latin):
indu̾cit. quibus hec sententia roborgt᷑.
e autẽ & isti uideant᷑ influere de¬
suo: testimoniis inmediũ ꝓductis:
qd̃ dieunt: confirmant. Ait enĩ aug̃ in
numerus ꝑsonarũ: cũ caro accedit aĩe:
ut sit unus homo: sic ñ auget᷑ numeri ᷤ¬
ꝑsonarũ: cũ homo accedit uerbo: ut
sit unꝰ xp̃c. Legit᷑ itaq d̾s homo. ut intel¬
ligamus huius ꝑsone singularitatẽ. ñ
ut suspicem᷑: incarnẽ mutatã diuini¬

Expanded text:
inducit quibus haec sententia roboratur. Ne autem et isti de suo sensu influere videantur, testimoniis in medium productis quod dicunt confirmant. Ait enim August., in numerus personarum cum caro accedit animae, ut sit unus homo, sic non augetur numerus personarum cum homo accedit Verbo ut sit unus Christus. Legitur itaque Deus homo, ut intelligamus hujus personae singularitatem, non ut suspicemur in carnem mutatam divini
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ quid̃e accepit .i. hominis formã
sͥ uniuit. s ñ insingularitatẽ &. unitatẽ
sui. Seruata enĩ ꝓpͥetate ac diu̾sitate dua¬
rũ naturarũ. ꝑsone singularitas extitit.
Id̾oꝙ: ñ sic d̾r. diuina natura ẽẽ homo:
uł facta homo: sic̃ dei filius. Quid̾a tam̃
erant unita inunã ꝑsonã: qͣm assũpsit.
qͥa ñ ex illis ostabat ꝑsona: qñ illis uni¬
one tam̃: unita sunt inuicẽ illa duo .s.
anima & caro. Alia unione uerbo uni¬
ta sunt. quia alia ẽ unio animȩ illiꝰ
ad carnẽ: & alia ẽ unio uerbi: ad animã
illã os carnẽ. Non gͦ accepit uerbũ dei ꝑ¬
sonã hominis. s naturã. qͥa ñ erat excar¬
ne illa: & anima illa: una cõposita ꝑ¬
sona: qͣm uerbũ accepit. s accipiendo:
uniuit. & uniendo: accepit: Contra

Expanded text:
hominis formam sibi univit, sed non in singularitatem et unitatem sui. Servata enim proprietate ac diversitate duarum naturarum, personae singularitas extitit; ideoque non sic dicitur divina natura esse homo vel facta homo, sicut Dei Filius. Quidam tamen erant unita in unam personam, quam assumpserit; quia non ex illa constabat persona, quando illis unione invicem unita sunt illa duo, scilicet anima et caro; alia unione Verbo unita sunt. Quia alia est unio animae illius ad carnem, et alia est unio Verbi ad animam illam, et ad carnem. Non ergo accepit Verbum Dei personam hominis, sed naturam; quia non erat ex carne illa et anima illa una composita persona quam Verbum accepit, sed accipiendo univit, et uniendo accepit. 5. Contra
Abbreviated transcription (Latin):
sone. Ex his aꝑte ostendit᷑: qđ natura di¬
uina incarnata ẽ. Unde: & eade uere dr.
suscepisse humanã naturã. An diuima
natura debeat dici. caro fc̃a. Faug̃.¬
ed querit᷑: utrũ eade natura diuina
debeat dici: caro facta: sic̃ uerbuo
dr̃: caro factũ. Si enĩ idẽ est incarnari:
qđ est carnẽ fieri: uideri pot̾: ita de¬
bere dici: qđ sit caro facta: siẽ đr: in¬
carnata. Ad qđ dicimꝰ. qͥa si illud dic¬
tũ insacra scriptura reꝑiret᷑: exead̾e in¬
telligentia acciperet᷑: qua eũ dr: incar¬
nata.S quia illud auctoritas subticuit:
atq locutionis modꝰ: nimiã uideretur
facere exp̃ssionẽ: si natura diuina di¬
ceret᷑: caro facta: meliꝰ hoc silere puto:
uł negare: quã temere asserere. ne si
illud dicat᷑: ꝯu̾tibilitas nature innatu¬
rã: signari putet᷑. Exp̃missis indubita¬
biliter constat: qđ ꝑsona uerbi: siue
natura: hominis naturã .s. carnẽ. os
animã: assũpsit. s ñ: ꝑsonã hoĩs. Si¬

Expanded text:
personae. Et ex his manifeste ostenditur quod natura divina incarnata est. Unde et eadem vere dicitur suscepisse humanam naturam. 3. An divina natura debeat dici caro facta. Sed quaeritur utrum eadem divina natura debeat dici caro facta, sicut Verbum dicitur caro factum? Si enim idem est incarnari quod est carnem fieri, videri potest ita debere dici, quod sit caro facta sicut dicitur incarnata. Ad quod dicimus, quia si illud dictum in sacra Scriptura reperiretur, ex eadem intelligentia acciperetur, qua cum dicitur incarnata. Sed quia illud auctoritas subticuit, atque locutionis modus nimiam videretur facere expressionem si natura divina diceretur caro facta, melius silere hoc puto vel negare, quam temere asserere; ne, si illud dicatur, convertibilitas naturae in naturam significari putetur. Ex praemissis indubitabiliter constat quod persona Verbi, sive natura, hominis naturam, scilicet carnem et animum assumpsit, sed non personam ho
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscimꝰ. unã autẽ ypostasim: ex ut̾sq
ne. assumens pͥmitiã nr̃e masse. ut ip¬
sa extiterit in carne ypostasis: qͤ dei u̾bi
ypostasis. & cõposita facta fu̾it: qͤ pͥus
simplex erat: uerbi ypostasis. Cõposita
uͦ: exduabus ꝑfectis naturis. deitate &s

Expanded text:
cognoscimus, unam autem hypostasim, ex utraquex Virgine assumens primitias nostrae massae, ut ipsa exstiterit carnis hypostasis quae Dei Verbi hypostasis, et composita facta fuerit, quae prius simplex Verbi hypostasis; composita vero ex duabus perfectis naturis, deitate et
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd: que sit intelligentia harũ locuti¬
onũ: &similiũ. In huiꝰ ꝓfunditatis re¬
seratione: & scrupulose questionis expo¬
sitione: plurimũ differre inueniunt᷑
incarnatione: hominẽ quend̾a exaĩa
rationali & humana carne ostitutũ:
ex quibꝰ duobus: omĩs homo uerꝰ con¬
stituit᷑. & ille homo: cepit eẽ ds. ñ qͥd̾e:
natura dei. s ꝑsona: uerbi. & d̾s: cepit
esse: homo ille. Concedunt etiã: homi¬
& tam̃: esse uerbũ. & ea ratione tͣdunt
dictũ cẽ: d̾m factũ hominẽ: uł eẽ ho¬
minẽ: quia d̾s factus ẽ: idẽ. cepit esse
queda substantia: ex anima rationali
& humana carne subsistens: & illa sub¬
stantia: facta ẽ. id ẽ cepit esse: d̾s. ñ ta¬
men: de migratione naturȩ: innatu¬
rã. s utriꝰq nature seruata ꝓpͥetate.: fac¬
tũ est: ut d̃s eẽt: illa sub̃a. & illa sub̾a:¬

Expanded text:
aliquid, quae sit intelligentia harum locutionum et similium in hujus profunditatis reseratione et scrupulosae quaestionis expositione plurimum differre inveniuntur minem quemdam ex anima rationali et humana carne constitutum, ex quibus duobus omnis verus homo constituitur; et ille homo coepit esse Deus, non quidem natura Dei, sed persona Verbi, et Deus coepit esse homo ille. Concedunt etiam homiet tantum esse Verbum. Et ea ratione tradunt dictum esse Deum, factum hominem, vel esse hominem, quia Deus factus est, id est coepit esse quaedam substantia ex anima rationali et humana carne subsistens. Et illa substantia factus est, id est coepit esse Deus, non tamen demigratione naturae in naturam, sed, utriusque naturae servata proprietate, factum est ut Deus esset illa substanti
Abbreviated transcription (Latin):
uisti lector uerba hylarii. quibꝰ dolorẽ
excludere uidet᷑ s si excussa sensus &
impietatis hebitudine: p̃missis diligen¬
ter intendas: atq ipsius scripture cir¬
sionis in xp̃m ñ incidisse: & uirtutẽ
corporis xp̃i excepisse uim pene sine
meritũ inse ñ habuit. Ed uidir̃ notas¬
se: ubi ait. Non habens naturã addo¬
lendũ. Et ideo: ñ iudicanda est. caro
illius: scd̾m naturã nr̃i corporis. nec
inco etiam dominiũ habuit passio.
Ita etiam ñ habuit naturã ad timen¬
dum. uł adcristandũ. qͥa ñ habuit
talẽ naturã: inqua eẽt cã timoris. uel
tristiciȩ. Itaq: necessitas tunendi ñ fu¬
it in eo: sicut est in nobis. Nec natura

Expanded text:
disti, lector, verba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae cirsionis in Christum non incidisse, et virtutem corporis Christi sibi excepisse vim poenae sine meritum in se non habuit. Quod videtur notasse ubi ait: Non habens naturam ad dolendum. Et ideo non judicanda est caro illius secundum naturam nostri corporis; nec in eo etiam dominium habuit passio; ita etiam non habuit naturam ad timendum vel tristandum, quia non habuit talem naturam in qua esset causa timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura
Abbreviated transcription (Latin):
Hec tria ñ assunt om̃i ꝯiugio
t est sciendũ: ab aliquibꝰ otrahi ꝯiugi¬
um: qđ hȩc tria bona. ñ comitant᷑. de¬
est enim fides: ubi uircũ alia. uł mulier
cũ alio coit. Hoc gͥbonũ ita diugio adhe¬
ret: ut ex cosi assit: ampliꝰ ꝯmendet᷑ ꝯiugiũ.
Si ñ assit: ñ inde annichilet᷑ Que enĩ adul

Expanded text:
ec tria non adsunt omni conjugio Et est sciendum ab aliquibus contrahi conjugium, ubi haec tria bona non comitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde ann
Abbreviated transcription (Latin):
serit: ad cumulũ supplicii. ñ ad meritũ pre¬
mii. Itẽ. Quibus placuit exosensu abusu car¬
nalis ꝯcupiscentiȩ inꝑpetuũ ꝯtinere: absit
ut uinculũ iiter eos ꝯiugale rumpat᷑. ĩmo
firmiꝰ erit: quo magis ea pacta secũ gerunt:
quȩ carius ꝯcordiusq seruanda sunt. ñ uo¬
luntariis corpoꝵ nexibus: s uoluntariis a¬
nimoꝵ affectibus. Attende qđ terciũ bonũ
ꝯiugii drsacramentũ. ñ quia sit ip̃m oiugi

Expanded text:
serit ad cumulum supplicii, non ad meritum praeserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut vinculum inter illos conjugale rumpatur, imo firmius haeret; quo magis ea pacta secum gerunt, quae charius concordiusque servanda sunt, non voluptariis corporum nexibus, sed voluntatis animorum affectibus . Et attende quod tertium bonum conjugii dicitur sacramentum, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
Insacramento: ut oiuigiũ ñ separetur. os di¬
missus: uł dimissa: nec cã ꝓlis alt̾i diungat᷑.
De duplici separatione.
cosacramentalis. C orporalit̾ possunt¬
separari: cã fornicationis. uł ex ꝯmuni sen¬
su cã religionis: siue ad tempus. siue usq in
finẽ. Sacram̃taliter uͦ: separari neqͦunt: dũ
uiuunt. si legitime ꝑsone sint. Manec enĩ:
uinculũ ꝯugale: inter eos. etiã: si aliis ad¬
heserint: ase discedentes. Unde aug̃. Usq ado¬
manent inter uiuentes semel inita iura
nuptiarũ: ut potius sint interse ꝯiuges
etiã separati: quã cũ aliis quibus adhese¬
runt. Itẽ. Manet inter uiuentes qͦdd̾a ꝯiuga¬
le uinculũ. qđ nec separatio: nec cũ alteroco¬
pulatio: possit auferre. sic̃ apostata anima:
uelut de ꝯiugio xp̃i recedens: etiã fide ꝑdita:
sacram̃tũ fidei ñ amittit. qđ lauacro regene¬
rationis accepit. Redderet᷑ enĩ redeunti: si
amisisset abscedens. Habet autẽ hoc qͥ recis¬

Expanded text:
in sacramento, ut conjugium non separetur, et dimissus vel dimissa ne causa prolis alteri conjungatur. 2. De duplici separatione icet, et sacramentalis. Corporaliter possuntseparari causa fornicationis, vel ex communi consensu causa religionis, sive ad tempus sive usque in finem Sacramentalvivunt, si legitimae personae sunt. Manet enim vinculum conjugale inter eos etiamsi aliis adhaeserint, a se discedentes. Unde ait B. Amanent inter viventes semel inita jura nuptiarum, ut potius sint inter se conjuges, etiam separati, quam cum aliis quibus adhaeserunt. Item: Manet inter viventes quoddam conjugale vinculum, quod nec separatio, nec cum altero copulatio possit auferre; sicut apostata anima velut de conjugio Christi recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui reces
Abbreviated transcription (Latin):
Ammonemꝰ frẽs nr̃os : ne falsis peni¬
tentiis laicoꝵ animas decipi: atq in
infernũ ꝑtrahi. paciant᷑. Falsã autẽ
penitentiã ẽẽ ostat. cũ spretis pluribꝰ
de uno solo penitencia agit᷑. uł cũ sic
agit᷑ de uno: ut ñ discedat᷑ ab alio
Repetit de uera penitentia ut

Expanded text:
Admonemus fratres nostros, ne falsis poeniAdmonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. 7. Repetit de vera p
Abbreviated transcription (Latin):
mul dolere de om̃i crimine. Scio enĩ
dñm inimicũ om̃i criminoso. Q uocꝰ
gͦ qui crimen reseruat : de alio recipe¬
ret ueniãꝰ Sine amore dei oseq̃recur
ueniã: sine qͦ nemo unqͣm inuenit gra¬
tiã. Hostis enim dei ẽ: dũ offendit ꝑse¬
ueranter. Quȩd̃a enĩ impietas infideli¬
tatis ẽ. ab illo qui iustus ẽ: o iusticia. di¬
midiã sesꝑare ueniã. Iam enĩ sine u̾a
penitentia. inueniret grãm. Penitentia
abluat. saltẽ lacrimis mentis. S satis du¬
rus est: cuiꝰ mentis dolorẽ oculi ñ de¬
clarant. S sciat se culpabiliter durũ:
qui deflet dãpna tp̃ris. uł moetẽ ami¬
ci. & dolorẽ pec̃ci ñ ostendit in lacͥmis.
Quẽ gͦ penitet: omĩno peniteat. Ideor.¬
Penitentes penitentes: si u̾e estis peni¬
tentes: & ñ estis irridentes: mutate ui
tet: cur facis quȩ malã fecisti: Si fecis¬
se penitet: noli face̾.Si adhuc facis:
ñ es certe penitens. Itẽ innocentiꝰ scd̾s.

Expanded text:
mul dolere de omni crimine. Scio enim mul dolere de omni crimine. Scio enim Dominum inimicum omni criminoso. Quomodo ergo qui crimen reservat, de alio recipiet veniam? sine amore Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis est, ab illo qui justus et midiam sperare veniam. Jam enim sine vera poenitentia inveniret gratiam. Poenitentia abluat, saltem lacrymis mentis; sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sed sciat se culpabiliter durum, qui deflet damna temporis, vel mortem amici, et dolorem peccati non ostendit in lacrymis. Quem ergo poenitet, omnino pit: Poenitentes, si vere estis poenitentes, et non estis irridentes, mutate in tet, cur facis quae male fecisti? Si fecisse poenitet, noli facere; si adhuc facis, certe non es poenitens. Item Innocentius II:
Abbreviated transcription (Latin):
no peccato penitentiã agi: alt̾o caciti
atis arbitror illis esse responsũ: qͥ
asserunt de uno cͥmine peniten¬
tiã agi: & ueniã p̃stari: alio in delecta¬
tione recento. uel ꝑ ꝯfessionẽ ñ exposi¬
to. qui ñ mͦ p̃missis auctoritatibꝰ fu¬
tantur: s & subditis. Ait eiũ aug̃. Sunt
plures quos penitet peccasse. s tam̃
omĩno reseruantes sibi quȩđa. in qͥbꝰ
delectentur. ñ animaduettentis: dñm:
simul & mutũ & surdũ. ademonio li¬
berasse. ꝑhoc docens: nos nunqͣm nͥ de
om̃ibꝰ sanari. Si enĩ uellet pecc̃a ex parte
reseruari: habentẽ .unͭ. demonia. ꝑfic̾e
potuit. sex. expulsis. Expulit aut̃: ut
omĩa cͥmina simuleicienda doceret.
Legionẽ uͦ demonũ ab alio eiciens: nul¬
lum reliquit de omĩbꝰ qui lib̾atũ pos¬
sideret. ostendens: qđ etiã pecc̃a si sint
mille: oportet de om̃ibꝰ penit̾e̾. Nunꝗͣ
aliquẽ sanauit dñs: quȩ̃ ñ omino libe¬
rauerit. Totũ enim dñs hominẽ sana¬

Expanded text:
ne peccato poenitentiam agi, altero tacito. Satis arbitror illis esse responsum, qui asserunt de uno crimine poenitentiam agi, et veniam praestari, alio in dilectione retento, vel per confessionem non exposito; qui non modo praemissis auctoritatibus confutantur, sed etiam subditis. Ait enim Augustnitet peccasse, sed tamen omnino reservantes sibi quaedam in quibus delectentur; non animadvertentes Dominum simul mutum et surdum a daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de omnibus sanari. Si enim vellet peccata ex parte reservari habenti septem daemonia, ei proficere potuit sex expulsis; expulsit autem septem, ut omnia crimina simul ejicienda doceret. Legionem vero daemonum ab alio ejiciens, nullum reliquit de omnibus, qui liberatum possideret; ostendens quod etsi peccata sint mille, oportet de omnibus poenitere. Nunquam aliquem sanavit Dominus, quem non omnino liberavit. Totum enim hominem sana
Abbreviated transcription (Latin):
tet qͥ rẽ alienã iniuste abstulte quam
reddere ꝑ otest: de illo pecc̃o penite̾
ac ueniam osequi: nͥ restituat abla¬
tũ. Quamdiu enĩ res ꝓpt̾qͣm pecẽm
est.ñ redditur.: si reddi potest: ñ agit᷑

Expanded text:
tet, qui rem alienam injuste abstulerit quam tet, qui rem alienam injuste abstulerit quam reddere potest, de illo peccato poenitere ac veniam consequi, nisi restituat ablatum. Quamdiu enim res propter quam peccatum est, non redd