comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rens illis exeuntib a monum̃to cũ tenu¬
issent pedes eiꝰ ⁊ adorassent eũ: ite inqͥt
nũtiate fr̾ĩb meis ut eant in galileã
ibi me uidebunt. Orimi itaq hiuꝰ m̃a¬
dati ꝙ dñs resurgens ꝑ angłos suos ⁊ ꝑ
se ip̃m sius mandat discipłis ut eant in
galileam: ⁊ ibi me uidebunt inqͥt: si
cam agnou̾imꝰ. ꝓculdubio fatebimur
nũto fieri ꝙ mandatũ illd̾ hac die cũcti
ꝙ ꝑ ainiũ dñicis memorra celebri .i. ꝓ
cessio̾e fraꝙ̃tamꝰ sollẽpni. Non ẽi sine cã
ñ absq diuini pond̾e consilii sese illis in
galileam uidendũ ẽẽ ꝓmittit. cũ ⁊ ihe¬
rosolimis sese illis ostend̾e̾ potuerit. ĩ mo
⁊ qͥnqͥes ip̃a die qua surrexit ibidẽ uisus
sit. ꝙ siñ aliud ꝙͣ latus manus ⁊ pedespal¬
pandos ⁊ cõtrectandos illis in galileam
ostend̾e disponit: hoc frustra sine pond̾e
rat̾ois: qͦd õino inc̾ogruũ ẽ. diuine maie¬
stati: uidebit᷑ agi. Hoc eni t̾a scd̾m ioh̾em

Expanded text:
rens illis exeuntibus a monumento, cum tenuissent pedes ejus et adorassent eum: « Ite, inquit, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam, ibi me videbunt . » Primi hujus mandati, quod Dominus resurgens per angelos suos et per se ipsum suis mandat discipulis ut eant in Galilaeam, « et ibi me videbunt, » inquit, si causam agnoverimus, procul dubio fatebimur merito fieri, quod mandatum illud hac die, cunctisque per annum Dominicis memoria celebri, id est, processione frequentamus solemni. Non enim sine causa, non absque divini pondere consilii sese in Galilaea videndum esse promittit, cum Hierosolymis sese illis ostendere potuerit, imo et quinquies ipsa die qua resurrexit ibidem visus sit. Quod si non aliud quam latus, manus et pedes palpandos et contrectandos illis in Galilaea ostendere disponit, hoc frustra vel sine pondere rationis, quod omnino incongruum divinae est majestati, videbitur agi. Hoc enim ta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ paries inimiciciaꝵ int̾ nos ac dm̃ e¬
rectus fu̾at .i. peccatũ ad que dissoluen¬
dũ. dñs nr transitꝰ mortis ꝓfectꝰ ẽ. Quo ef¬
fecto: resurgendo rediens pacẽ annunti¬
auit quã adquisierat nobis: pͥma uo¬
ce quã emisit in medio discipłoꝵ suoꝵ di¬
cendo pax uob. Recte gͥ ex quo ad facien¬
dam eandẽ pacẽ ꝓfectus ẽ: douͭ rediens di¬
uobiscũ: neq dicimꝰ patis oscłm simł q¬
uide traditoris ꝓbrosum execͣntes: ⁊ ana
thematirantes oscłm quo filiũ hoĩs tra¬
dens scm̃ ⁊ innocens apłoꝵ infamauit
collegiũ apd̃ eos qui foris erant: occasio¬
nẽ maledicendi p̃bens: ac detestandi eos
quoꝵ sc̃ĩtatis estimatio magna fuerat
ut de illis tale qͥd cantitarent: qͣle illd̾

Expanded text:
quod paries inimicitiarum inter nos ac Deum erectus fuerat , id est peccatum, ad quem dissolvendum Dominus noster transitu mortis protectus est. Quo effecto resurgendo rediens pacem annuntiavit, quam acquisierat nobis prima voce, quam emisit in medio discipulorum suorum, dicendo: « Pax vobis. » Recte igitur, ex quo ad faciendam eamdem pacem profectus est, donec rediens divobiscum, neque dedimus pacis osculum. Simul Judae traditoematizantes osculum, quo Filium hominis tradens, sanctum et innocens apostolorum infamavit collegium apud eos, qui foris erant, occasionem maledicendi praebens, ac detestandi eos, quorum sanctitatis aestimatio magna fuerat, ut de illis tale quid cantitarent, quale illud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius quos uult uiuificat. Qd̾ se di
gustinꝰ a morte infidelitatis ad uitã
fidi a morte falsitatis ad uitam u̾ta¬
tis. a mote miquitatis ad uit᷑a iustici¬
e. Am̃ inqͥt dico uob̃ qr qui u̾bũ meũ¬

Expanded text:
 Filius quos vult vivificat . Quod se dixigustinus, a morte infidelitatis ad vitam fidei, a morte falsitatis ad vitam veritatis, a morte iniquitatis ad vitam justitiae. » Amen, inquit, dico vobis quia qui verbum meu
Abbreviated transcription (Latin):
teste b̾o gͣgorio. hec pueri resufcitatio
significauit. Auctor inqͥt humani gnĩs
mortuũ puerũ doluit. cũ extinctos nos
iniquitatis aculeo miseratꝰ aspecit. ⁊ qr
ꝑmoysem t̾rorẽ legis ꝓtulit: qͣi ꝑ puerũ
uirgam misit. Per legẽ qͥppe d̾s uirgã te
nuerat cũ dicebat. Si qͥs ista uł illa fecit
morte moriat᷑. a pcc̃i gͥ morte timor sus¬
citare ñ ualuit: s ad statũ uite aspirata
mansuetudinis gr̃a erexit. S puer cũ
bacło mortuũ suscitare ñ ualuit. qr pau¬
lo attestante nich̾ ad ꝑfectũ adduxit lex¬
mortui m̾bra se collegit: qr cũ in forma
d̾i ẽẽt ñ rapinã arbitratꝰ ẽ ẽẽ se equalẽ
d̾o s semet ip̃m exinaniuiit. for .s. a. in
bulat: qr ⁊ uideam uixta. ⁊ longe posi¬
tas gentes uocat. suꝑ mortuũ septies spi¬
tiformis sp̃m in pcc̃i morte iacentib as¬

Expanded text:
teste beato Gregorio, haec pueri resuscitatio significavit. « Auctor, inquit, humani generis Deus mortuum puerum doluit, cum exstinctos nos iniquitatis aculeo miseratus aspexit: et quia per Mosen terrorem legis protulit, quasi per puerum virgam misit. Per legem quippe virgam Deus nuerat, cum dicebat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur. A peccati igitur morte timor suscitare non valuit, sed ad statum vitae, aspirata mansuetudinis gratia, erexit. Sed puer cum baculo mortuum suscitare non valuit, quia, Paulo attestante, nil ad mortui membra se collegit: « Quia cum in forma 54 Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, sed semetipsum exinanivitbulabat, quia, et Judaeam juxta et longe positas gentes vocat. Super mortuum septies spitiformis Spiritum in peccati morte jacentibus as
Abbreviated transcription (Latin):
p̃conia sc̃e resurrectõis xͥ inchoant᷑. Sig̾cat
tiam discipłoꝵ. ĩmo mundũ inuu̾sũ leti¬
cie cõpetentis cdaritate serenantẽ. Hoc uere
tõgruit: ⁊ uis ip̃a significatõis exposcit:
ut sic̃ p̾teritis noctib extincta luminaria
faciem eccł̃ie cõtristauert: sic nocte̾ hanc ce¬

Expanded text:
conia sanctae resurrectionis Christi inchoantur. Significat tiam discipulorum, imo mundum universum laetitiae competentis claritate serenantem. Hoc vere congruit et vis ipsa significationis exposcit, ut sicut praeteritis noctibus exstincta luminaria faciem Ecclesiae contristaverunt, sic eadem nocte hac ce
Abbreviated transcription (Latin):
dragesimale qͦd ꝓ decimis dieꝵ offerri deb¬
dõ sit̃ alibi iamdcm̃ ẽ. sic dispositũ. sicq ꝓfi¬
xum ẽ: ut ñ añ hanc sacratissimã noctem
xant᷑. Itaꝙ dũ ꝑ abstinentiam corpꝰ atteri¬
t᷑. n aliunde laxatio nͥ ab hac paschali nocte
sꝑat᷑. uł si ead̾ẽ beata nox a carnalib ꝙͦ am¬
bit᷑. ⁊ cũ expectatõe suscipiat᷑. ⁊ añ ꝙͣ ueni
na desid̾ati uiatoris itin̾a pene cotidie dili¬
gent̾ ꝯputant᷑. Om̃ib gͦ ut dc̃m ẽ: dulcis
ẽ hec sacra sollẽpnitas. oĩb cara. cũctisq
desid̾abłis ẽ: sic̃ lux ambulantib in tene¬

Expanded text:
erri Deo alibi jam dictum est, sic dispositum, sicque praefixum est ut non ante hanc sacratissimam noctem xantur. Itaque, dum per abstinentiam corpus atteritur, nec aliunde laxatio, nisi ab hac paschali nocte speratur, vel sic eadem beata nox a carnalibus quoque ambitur, et cum exspectatione suscipitur et, antequam veniana desiderati viatoris itinera pene quotidie diligenter computantur, omnibus ergo, ut dictum est, dulcis est haec sacra solemnitas, omnibus cara, cunctis desid
Abbreviated transcription (Latin):
ebd̾e hoc eugłm legit᷑. qi filiꝰ hoĩs
uenturꝰ in maiestate sua ore suo decla
sitabo eas sic̃ pastor iusitat greg̃e suũ ⁊ c̃
mus pascam eas q̃ ꝓfecto ñ st̃ alia ꝙͣ reg¬
nũ de quoait. Uenite bñdc̃i ꝑ .i. ⁊c̃.
eria t̾cia in eugłio
eiectis his qui uendebant

Expanded text:
dae hoc Evangelium legitur, quo Filius hominis venturus in majestate sua, ore suo declarsitabo eas, sicut pastor visitat gregem suum , etcmis pascam eas. Quae profecto non sunt alia quam regnum, de quo ait: « Venite, benedicti , » etc. Feria tertia in Evangelio ejectis
Abbreviated transcription (Latin):
micus capiendꝰ ⁊ iudicandꝰ erat. bene ergo
illa lc̃ p̾mittit᷑. qͣ hest̾ adu̾sus aman dei
ĩplorat auxiliũ. Aman qͥpre diaboli typũ
gessit: ineo ꝙ adorari affectans: ppłm dei
morti tradẽ uoluit: ⁊ mardocheo crucem
ꝑauit. Qui sit in eande cruc̃e qũa p̃ꝑauat
actꝰ ẽ: ita diabolũ xp̃c. ut ait apłs palã¬
traduxit cofident̃ in semet ip̃o: ⁊ ip̃m cy¬
rographũ tulit de medio: affigens illud
cruti. Hoc ergo sola cõm̃dat or̃o hest̾: qr to¬
tam narrare hystoriã q̃ ut dcm̃ ẽ dñice¬

Expanded text:
micus capiendus et judicandus erat. Bene ergo illa lectio praemittitur, qua Esther adversus Aman, Dei implorat auxilium . Aman quippe diaboli typum gessit in eo quod adorari affectans populum Dei morti tradere voluit, et Mardochaeo crucem paravit. Qui sicut in eamdem crucem quam paraverat actus est, ita diabolum traduxit confidenter in semetipso, et ipsum chyrographum tulit de medio affigens illud cruci . » Hoc ergo sola commendatur oratio Esther, quia totam narrare historiam, quae, ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
ñica .uiͣ. dicendo dñs in engłio audi¬
stis qi dc̃m ẽ antiqͥs ñ occides. ego aũt
dico uob̾ ⁊ c̾: Manifeste nobis illam nouita
scripturis: ut renouem᷑ spũ mentis n̾re: ⁊
exuentes ueterẽ hoiem induamꝰ nouũ: eũ
qui scd̃m dm̃ creatꝰ ẽ. Qd̃ eĩ antiqͥs dcm̃ est¬

Expanded text:
 dicendo Dominus in Evangelio: Audistis quia dictum est antiquis: Non occides, ego autem dico vobis , etc., manifeste nobis illam novitatScripturis, « ut renovemur spiritu mentis nostrae, et exuentes veterem hominem, induamus novum eum, qui secundum Deum creatus est .
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ xp̃m indueremꝰ. dicente apło. Quicũꝙ
baptirati sumꝰ inxp̃o ih̾u: in morte ip̃ius
introitꝰ. Dñs fortitudo: gͣdale. ꝯu̾tere dñe.¬
Offerenda. ꝑfice gͥssus. in: eccłie uoces sũt.
ad supͣdc̃am ꝑfect̾oem euglic̃a tendentis
⁊ auxiliũ ĩplorantis. qr uã ⁊ ꝑfecta iusti¬
cia nemo p̃t ꝑse iustificari. Et cuiꝰ iustici¬
a sic habundauit: ut uix idẽ eugłm. si
offert munus fuũ ante altare: ⁊ recor

Expanded text:
m indueremus, dicente Apostolo: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius Introitus, Dominus fortitudo ; Graduale, Converteerenda, Perfice gressus meos , Ecclesiae voces sunt ad supradictam perfectionem evangelicam tendentis, et auxilium implorantis, quia vera et perfecta justitia, nemo per se potest justificari. Et cujus justitia sic abundavit, ut juxta idem evangelium, si offert munus suum ad altare et recor
Abbreviated transcription (Latin):
eosad petrã oreb. ⁊ ꝙͣꝙͣ diffidens ꝑcirtit
uirgabis silic̃e ⁊ egresse st̃ aque largi¬
ssime itaut ppłs bib̾et ⁊ uim̃ta. Moy¬
ses nãq significat hac in re uidaicũ
ppłm incredulũ: ppłs sitiens huma¬
in genĩs expectat᷑oem. petra xp̃m. Per¬
cussit bis silicẽ uirga moyses .i. uida¬

Expanded text:
cutit virga bis silicem, et egressae sunt aquae largissimae, ita ut populus biberet et jumenta . Moses namque significat hac in re Judaicum populum incredulum, populus sitiens, humani generis exspectationem, petra Christum. Percussit bis silicem virga Moses, id
Abbreviated transcription (Latin):
tigatꝰ ex itin̾e hora sexta sedisse
sr̃ puteũ loquens cũ muliere samarita¬
na que uenerat haurire aqũa. si scires
inqͥt donũ d̾i ⁊ qͥs ẽ qui dicit tͥ damͥ bi¬
be̾. tu forsitã petisses ab eo ⁊ dedisset tibi
aquã uiuam ⁊ t̾. Notũ atq celebre fidi¬
scẽ eccłie lectõis huiꝰ miftĩum iudelicet
lutẽ nr̃am uenit fatigatũ usꝙ ad mor¬
te. morte aũt crucis. sedisse suꝑ puteum

Expanded text:
tigatus ex itinere hora sexta sedisse super puteum, loquensque cum muliere Samaritana, quae venerat haurire aquam: Si scires, inquit, donum Dei, et quis est, qui dicit tibi: Da mihi bibere, tu forsitan petisses ab eo; et dedisset tibi aquam e Ecclesiae lectionis hujus mysterium, videlicet salutem venit, fatigatum usque ad mortem, mortem autem crucis , sedisse super puteum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. Dix̾at aũt eis. Am̃ dico uob̾ uenistiᷤᷤ
ad me. ñ qi uidistis signa: s qr mandu¬
castis de panib ⁊ saturati estis. In qͣ. sac̃¬
dotũ qͦ turbã ꝑcutit: qui turbatĩ ueni¬
unt ad altare diũ. ñ qi delectat eos cõ¬
tẽplari misteria q̃ illic cõmemorant᷑
incarnat̾õis. natiuitatis. passiõis. re¬
surrectõis. ⁊ ascensiõis dn̾ nri iħ̾u xp̃i:¬
s qr manducant de panib eiꝰ ⁊ saturan¬
t᷑. uidel de decimis ⁊ oblatõib fidelium
sola querentes stipendia corporis. Quapp̃
grediebant᷑ portas domꝰ dñi cupiditates
suas pascentes.applaudebant sibimet
dicendo: tẽplum dñi tẽplũ dñi .t. d̾: ma¬

Expanded text:
etc. Dixerat autem eis: Amen dico vobis, venistis ad me, non quia vidistis signa, sed quia manducastis de panibus et saturati estis . In quo sacerdotum quoque turbam percutit, quia turbatim veniunt ad altare Domini, non quia delectat eos contemplari mysteria, quae illic commemorantur incarnationis, nativitatis, passionis, resurrectionis  manducant de panibus ejus et saturantur, videlicet de decimis et oblationibus fidelium, sola quaerentes stipendia corporis. Quapropgrediebantur portas domus Domini, et cupiditates suas pascentes applaudebant sibimet, dicendo templum Domini, templum Domini, tem
Abbreviated transcription (Latin):
nis quẽ heri sacͥficanimꝰ. ⁊ illeqũe hodie uł
cras sacͥficabimꝰ plura sũt corꝑaͥ nͨ recte diei¬
mꝰ offerri ab eceͣ corpꝰ dñi. meliꝰ q dice̾mꝰ cor¬
pora: quia cotidie pene tot offerimꝰ panes.
qt᷑ habẽt᷑ in ecc sacerdotes. N hoc ꝓhibet. cã:
cõuincit ratio: religio respuit. Unitas .n. u̾¬
bi: uitatẽ efficit sacrificii. Ymmlit̾.n. unũ
u̾bũ. ⁊ olim carnẽ de maria uͥgine sũpsit:
⁊ nẽ de altari salutarẽ hostiã accipit. Igͣ inũ
pendit: ⁊ ꝙ ĩ scõ altarioblatũ cotidie nobis
ip̃am ĩnouat passionẽ dͥ. Cũ aũt eccłia qͦq

Expanded text:
is, quem heri sacrificavimus, et ille quem hodie vel cras sacrificabimus, plura sunt corpora, nec recte dicimus offerri ab Ecclesia corpus Domini, meliusque diceremus corpora, quia quotidie pene tot offeruntur panes, quot habentur in Ecclesia sacerdotes, sed hoc prohibet causa, convincit ratio, religio respuit. Unitas enim Verbi unitatem efficit sacrificii. Similiter enim unum Verbum, et olim carnem de Maria virgine sumpsit, et nunc de altari salutarem hostiam accipit; igitur unum pendit, et in sancto altari oblatum, quotidie nobis ipsam innovat passionem Domini. Cum autem Ecclesia quoque
Abbreviated transcription (Latin):
libet cacholice fidei hoĩem uniuersa ad sem̃
altare. in loco uł tꝑ̃e quolibet assistit. S iam
ceptũ or diẽm ꝓsequam᷑ : ⁊ qualit̾ hec fiãt.
non sic̃ supͣdẽs achis. qui semꝑ dicit. quomꝰ
ẽ. s sic̃ uerus abmielech .i. pr̃is mei regnum:

Expanded text:
libet catholicae fidei hominem universa ad sanctum altare in loco, vel tempore quolibet assistit. Sed jam coeptum ordinem prosequamur, et qualiter haec fiant, non sicut supradictus Achis, qui semper dicit, quomodo est , sed sicut verus Abimelech, id est patris mei regnum,
Abbreviated transcription (Latin):
iã cõcepit. corde credendo ad iusticiã: iãq
parit. ore confitẽco ad salutẽ. Ip̃ã ẽ .n. mu
initio p̾fulserũt: ⁊ in ut̾o hñs.⁊ clamabat
habentis. clamantis ⁊ ꝑtͣientis. salubren
cruciatũ. offerende de qua loquim᷑. gͣuis ⁊ gͣnͣ¬
disonꝰ unitatꝰ cantꝰ: que neumis distẽta fre¬
qñtib. ⁊ siuis fecũda u̾sib: qnͣtũ uis longa
iubilatione. nõ ualet satis expͥm̾e. ꝙ sigͣt. lle¬
gͦ dicas in corte tuo.qͥs ascendit in celum:
hoc ẽ .xͫ. inde deduce: ut is qͥ in se resurgẽs ex
mortis iã nõ moritur: ad huc ꝑ sacri altaris
hostiã in suo mist̾io ꝓ uob̾ it̾m ĩmoletur.

Expanded text:
jam concipit, corde credendo ad justitiam, jamque parit, ore confitendo ad salutem . Ipsa enimsub pedibus, videlicet omnia mutabilia calcans. t parturientis salubrem cruciatum, offerendae, de qua loquimur, gravis et grandisonus imitatur cantus; quae neumis distenta frequentibus, et suis fecunda versibus quantumvis longa jubilatione non valet satis exprimere 17 go dicas in corde tuo: « Quis ascendit in coelum, hoc est Christum inde deducere , » ut is qui in se resurgens ex mortuis jam non moritur, adhuc per sacri altaris hostiam in suo mysterio pro nobis iterum immoletur.
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ septiformi tonitru u̾bũ d̾i u̾m. uer̃
d̾i filium. scã ect᷑ catholica offert creatori
suo. credens corde. ⁊ ore cõfitẽs. ꝑit̾q mani¬
b panẽ ⁊ uinũ sic̃ sͥ tͣdidit ip̃e saluator of
suo: si nͥ aliud ei ꝙͣ panẽ ⁊ uinũ offerrẽt.
Solũ demq t̾renũ corpꝰ .hi. fructib alitur.
⁊ sustentatur. Etiã añoyͣ creuisset eccͣ. tp̃sq
iiptiaꝵ accigisset: añꝙͣ cõiũcta uiro suo
filium ex eo suscepisset. ꝙͣ in acceptabłe sacͥ¬
Habebat nãq cãs ininsibiles. ꝑꝑ qͣs uisibi

Expanded text:
eptiformi tonitru, verum Dei Verbum, verum Dei Filium, sancta Ecclesia catholica offert Creatori suo, credens corde, et ore confitens , pariterque manibus panem et vinum, sicut sibi tradidit ipse Salvator offsuo, si nihil aliud ei quam panem et vinum offerret? Solum denique terrenum corpus hujusmodi fructibus alitur et sustentatur? Etiam antequam crevisset Ecclesia tempusque nuptiarum attigisset, antequam conjuncta viro suo filium ex eo suscepisset, quem in acceptabile sacrHabebat namque causas invisibiles propter quas i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordiẽ qͥ ab ip̃o statutꝰ ẽ. u̾itatem huiꝰ u̾bi ꝓ¬
tuleris: statim de scõ altari pauẽ ip̃m ⁊ uinũ
ĩ corpꝰ ⁊ sangͥnem suũ trãfferendo suscipit: ea¬
dẽ uͥtute. eadẽ potencia t grã qua nr̃am de uͥ¬
gine maria carnẽ susciꝑe potit: qͦmͦ uolu¬
it. Nec duo corꝑa dicũtur aut sũt. hoc ꝙ de

Expanded text:
et ordine, qui ab ipso statutus est, veritatem hujus verbi protuleris, statim de sancto altari panem ipsum et vinum in corpus et sanguinem suum transferendo suscipit, eadem virtute, eadem potentia vel gratia, qua nostram de Maria virgine carnem suscipere potuit, quomodo voluit. Ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegens. ⁊ lib̾ans: tͣnsitũq isrł ꝑ mare ru¬
brum: ⁊ subm̾sionẽ pharaonis. ⁊ ex̾citꝰ eiꝰ.
⁊ curruũ: cet̾aq d̾i magnalia. Hes aũt
om̃ia. umbre futuroꝵ erant: qͥa ĩ figura
cõtingebant illis. Igͣ ⁊ ip̃a sacͥficia. que ꝑꝑ
has fiebãt cãs. sc̃a quidem. s sanctioꝵ umi¬
bre: bona quidẽ: s melioꝵ erãt figure

Expanded text:
ans, transitumque Israel per mare Rubrum, et submersionem Pharaonis et exercitus ejus et curruum, caeteraque Dei magnalia . Haec autem omnia umbrae futurorum erant, quae in figura contingebant illis. Igitur et ipsa sacrificia, quae propter has fiebant causas, sancta quidem, sed sanctiorum umbrae, bona quidem, sed mel
Abbreviated transcription (Latin):
sis .i. cõsolatio ẽ: que ñ nisi abeunte .i. mo
riente xp̃o nobis unꝙͣ acquifita fuisset
dicit libellus romani ord̾is de cõsecrat̾oe cri¬
sinatis. Continuo duo accoliti inuolutaᷤ
ampulas cũ sindone alba de serico tene¬
ant in brachio dextro: ita ut uideri possĩt
a medio. Ampula u̾o ante ꝙͣ ueniat añ
ep̃m ad altare: media eiꝰ pars sit cooꝑta:
⁊ media nuda. Ampula cũ crismate qͦdã¬
modo significat corpus sũptũ ex iurgi¬
ne. corporałr in se habentẽ cõtinens sp̃c
scĩ plenitudinẽ. Qd̃ ante ꝙͣ tnͣsiret ad al¬
tare crucis: aliquo tp̃re erat cooꝑtũ: ⁊
aliquo nudũ. Primeuo tp̃r erat cooꝑtũ
qñ ita fugit in egiptũ qͣi ñ ẽẽt rex regũ:
⁊ qn ita portatꝰ ẽ ad tẽplum qͣi ñ ẽẽt op̃c:¬
simłq p̃dicare ⁊ se dm̃ demonstrare. ut
altari redit apontifice ⁊ mustris altariᷤᷤ
stes sue resurrect̃ois ẽe uoluit. Qd̾ aũt ce¬
teris inuisibłis ⁊ cooꝑta ad salutandũ de¬

Expanded text:
id est consolatio, est, quae non nisi abeunte, id est moriente Christo nobis unquam acquisita fuisset. Dicit libellus Romani ordinis de consecratione chrismatis: Continuo duo acolythi involutas ampullas cum sindone alba de serico teneant in brachio dextro, ita ut videri possint a medio. Ampulla, antequam veniat ante episcopum ad altare, media ejus pars est cooperta, et media nuda. Ampulla cum chrismate quodammodo significat corpus Christi, sumptum ex Virgine corporaliter in se habitans, continens Spiritus sancti plenitudinem . Quod, antequam transiret ad altare crucis, aliquo tempore erat coopertum, et aliquo nudum. Primaevo tempore erat coopertum, quando ita fugit in Aegyptum , quasi non esset Rex regum, et quando ita portatus est ad templum , quasi non esset osimulque praedicare, et se Deum demonstrare, ut altari redit, a pontifice et ministris altaris stes suae resurrectionis esse voluit . Quod caeteris invisibilis et operta ad salutandum de
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. finit᷑q ꝑ dñm n̾̃rm. Consid̾at᷑ aũt in
eo loco: uͥ pac̾e solemꝰ int̾ nos dare: ⁊ hoc ẽ
opus diuine g̾re: ut pax ⁊ cõcordia regnet
innobis. Duodecim pb̾ri qui ordinantur
tinet: qui ex quo mortis xp̃i p̾cio qͦdã modo
emptus ⁊ acquisitꝰ ẽ: cepit qͦd añ ñ fiebat
in remissionẽ pcc̃oꝵ dari. Uñ ⁊ ꝑaclitus
t̃c pͥmũ appłatus ẽ: qr p̃dampnatis nob̾¬

Expanded text:
Consecratur autem in eo loco, ubi pacem solemus inter nos dare, et hoc est opus divinae gratiae, ut pax et concordia regnet in nobis. Duodecim presbyteri, qui ordinantur tinet, qui ex quo mortis Christi pretio quodammodo emptus et acquisitus est, coepit quod ante non fiebat in remissionem peccatorum dari. Unde et Paracletus tunc primum app
Abbreviated transcription (Latin):
thome reliqͥe isrł q̃ salue fient minoris
fidĩ ꝙͣ gentes arguunt᷑. qr gentes ñ uide¬
r̃t ⁊ credidert. isrł aũt nisi res appariũt.
helya ⁊ enoc p̾euntib ñ credet: cũ pau¬
lus dicat fidẽ sꝑandarũ sub̾am ẽẽ rerũ.
argum̃tũ ũ apparentiũ atq id̾o laudabłi¬
oris sumꝰ fid̾i: qui r̾e nundũ apparentẽ fide

Expanded text:
Thomae, reliquiae Israel, quae salvae fient, minoris fidei, quam gentes arguuntur, quia gentes non viderunt et crediderunt. Israel autem nisi res apparuerit, Elia et Enoch praeeuntibus non credet, cum Paulus dicat fidem sperandarum substantiam esse rerum, argumentum non apparentium , atque ideo laudabilioris sumus fidei, qui r
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspicientib liquet. ꝙ ad uidaicũ spectat
ppłm qui hactenꝰ in incredulitate ꝑsistit
cuiꝰ in tẏpũ thomas apłs diu dubitans t̾a¬
dẽ udit: palpauit ⁊ credidit. Neq enĩ si so¬
lam seqͣm᷑ litt̾am sensus ꝑ õĩa stare pot̾it.

Expanded text:
perspicientibus liquet quod ad Judaicum spectat perspicientibus liquet quod ad Judaicum spectat populum, qui hactenus in incredulitate persistit, cujus in typum Thomas apostolus, diu dubitans, tandem vidit, palmavit et credidit. Neque enim si solam sequamur litteram, sensus per omnia stare poterit,
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ .uiii. beatitudinis cã ẽ. Respicit aũt
ad aliam sñĩam: qua dñs de futuris fidelib
ꝓferens: beati inqͥt qui ñ uider̃t ⁊ credider̃t.
Nã solam nob̾ fide suffic̾e arbitrem᷑: oportu¬
ne regła uiuendi sine qͣ fides mortua ẽ. hoc
introitu p̾libata ẽ. Nam nos qͥdẽ signati su¬
mus in eo ꝙ ait: beati qui ñ .ii. ⁊ c̾: s si fidẽ¬
nr̃am oꝑib seqͣm᷑. Ille ⁊ enĩ u̾e credit: qͥ
seruat oꝑando ꝙ credit. Quo contͣ de his qͥ
fidẽ noĩe tenꝰ retinent paulus dic̃. Confitẽ¬
tur se nosse dm̃: fc̃is aũt negant. Hĩc ⁊ ia¬
monis particłam in introitu demostrat᷑.
ne sedutamꝰ nos audientes de nobis dcm be¬
ati qͥ ñ uider̃t ⁊ cred̾. Ad hoc idẽ cõsonat ⁊ si¬
nułr accipienda ẽ extrema p̃euntis epłe sẽ¬
tentia. Quicredit in filiũ dĩ ht testimoni¬
um dĩ in se. Cõmunio. Mitte manũ tuã.
plana qͥde̾ litt̾a fide n̾ram edificat: s intus

Expanded text:
diximus, octavae beatitudinis causa est. Respicit autem ad aliam sententiam quam Dominus de futuris fidelibus proferens: Beati, inquit, qui non viderunt et crediderunt . Nam ne solam nobis fidem sufficere arbitremur, opportune regula vivendi, sine qua fides mortua est, hoc introitu praelibata est; nam nos quidem signati sumus in eo quod ait: Beati qui viderunt et credidesequamur. Ille etenim vere credit qui servat operando quod credit. Quocirca de his, qui fidem nomine tenus retinent, Paulus dicit: « Confitentur se nosse Deum, factis autem negant . » Hinc et Jamonis particulam in introitu demonstratur, ne seducamus nos audientes de nobis dictum: Beati qui non viderunt et crediderunt. Ad hoc idem consonat et similiter accipienda est extrema praeeuntis epistolae sententia: Qui credit in Filium Dei, habet testimonium Dei in se . Communio: Mitte manum tuam, plana quidem littera nostram aedificat, sed intus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ litt̾a lect̃ois huiꝰ. uiii. diem cõmemo¬
rat. ⁊ pꝰ dies .uiͦii. iterũ inqͥt erant dis¬
cipłi intꝰ: ⁊ interior sensus octauã bea¬
titudinis c̾am ñ p̃t̾gredit᷑. Quid ẽ eñi ꝙ
discipłis forib clausis intro manentib
dñs in medio stetit bonũ ferens nũciũ
cõsolatõis ⁊ patis: nisi ꝙ his qui ꝑsecu¬
to̾em . pa. ꝓpt̾ iusticiam. qͦsq uixta aliũ
euglistam. oder̃t hõies ⁊ seꝑant eos sic̃
iam apłi seꝑati erant. ñ audentes coram
illis ꝓced̾e ad publicũ dñs ⁊ d̾s ip̃oꝵ fami¬
liarius sese accõmodat cõtẽplandũ: ut gu¬
stent iam in suis tribulatoib ⁊ udeant
qm̃ suauis ẽ dñs atq id̾o certior spes illos
in medio tribulatõis ambulantes cõsolet᷑
recolentesid ꝙilla die de qua loquimͣ sen¬
tentia replicando intulcare nitit᷑ b̃i qui¬

Expanded text:
tera lectionis hujus octavam diem commemorat: Et post dies octo iterum, inquit, erant discipuli intus , et interior sensus octavam beatitudinis causam non praetergreditur. Quid enim est quod discipulis, foribus clausis, intro manentibus, Dominus in medio stetit bonum ferens nuntium consolationis et pacis, nisi quod his qui persecutionem propter justitiam, quosque juxta alium evangelistam oderunt homines et separant eos , sicut jam apostoli separati erant, non audientes coram illis procedere ad publicum, Dominus et Deus ipsorum familiaris sese accommodat contemplandum, ut gustent jam in suis tribulationibus, ut videant quomodo suavis est Dominus , atque ideo certior spes illos in medio tribulationis ambulantes consoletur, recolentes id quod illa, de qua loquimur, sententia replicando inculcare nititu
Abbreviated transcription (Latin):
udel uix hoc ꝙ de illo dicis. ⁊ testimoniũ
credendo ad filiũ curr̃t qͣs nesciebat. qr ꝑ ip̃m
filiũ patr̃e q dm̃ qui duo testes st̃. qr due ꝑ¬
sone s ñ duo dii st̃. fideles ⁊ ỹdoneos cõꝓbant:
quoꝵ testimonia recipiant ex dc̃is ⁊ ex
frĩs utͥusq certũ tenentes ꝙ ip̃e filius ad
ip̃oꝵ salutẽ a patre missus sit. S meo qd̃

Expanded text:
uxta hoc quod de illo dicis: Et testimonium credendo ad Filium currunt, quas nesciebat, quia ipsum Filium Patremque Deum, qui duo testes sunt, quia duae personae, sed non duo dii sunt, fideles et idoneos comprobant, quorum testimonia recipiant, ex dictis et ex factis utriusque, certum tenentes quod ipse Filius ad ipsorum salutem a Patre missus sit Sed
Abbreviated transcription (Latin):
tati: ⁊ cet̾a q̃ ostendebat eis ex patre suo
oꝑa bona testimonia erãt de ip̃o tãpatͥs
ꝙͣ filii. Testimoniũ gͦ uerũ atq fidele. fal¬
so calũpniabant᷑ ꝯtͣ legẽ suam p̾uarica¬
chre accedi: in eo ꝙ ait. Ecce testẽ pplis eũ
dedi. duc̃e ac p̃ceptorẽ gẽtib. Ecce gentem
ꝙͣ nesciebas uocabis: iudel tuus ip̃e testis:

Expanded text:
tati, etc., quae ostendebat eis ex Patre suo opera bona, testimonia erant de ipso, tam Patris quam Filii. Testimonium ergo verum atque fidele falso calumniabantur, contra legem suam praevaricachre accedit in eo quod ait: Ecce testem populis dedi eum, ducem ac praeceptorem gentibus: Ecce gentem, quam nesciebas vocabis, videlicet tuus ipse
Abbreviated transcription (Latin):
at alueũ. Int̾ea muirat᷑ ip̃a suimet am¬
plitudinẽ: uastũ q sinꝰ sui deambulato¬
riũ: uere ter qͣt̾ ꝙ beata que sĩc scriptũ
ẽ: qr dilexit cordis mundiciã ꝓpt̾ gra̾m
labioꝵ suoꝵ: habet amicũ regẽ uidelic
dẽ m̾sura ꝙͣ dare uult hic sp̾c nã sic̃ spirat
ubi uult: sic ⁊ diuidit singłis ꝓut uult
ubi miracłm cõquiescit: ⁊ aĩa in se ip̃am
reu̾tit᷑. Tũ uo̾ recusare ñ p̃t qͥn surgat ⁊
dilecto aꝑiat .i. ad doctrine mist̾ium se ac¬
cingat. ⁊ ea que clausa st̃ xp̃o corda aꝑiat:
dens pessulũ incredulitatis: sic ꝙ ꝓgredi¬
ens ad publicũ p̃ceptũ exequit᷑ ꝙ intꝰ audiu̾¬

Expanded text:
at alveum. Interea miratur ipsa suimet amat alveum. Interea miratur ipsa suimet amplitudinem, vastumque sinus sui deambulatorium, vere ter quaterque beata, quae sicut scriptum est, « quia dilexit cordis munditiam, propter gratiam labiorum suorum, habet amicum regem , » videldem mensura, quam dare vult hic Spiritus, nam sicut spirat ubi vult , sic et dividit singulis prout vult , ubi miraculum conquiescit, et anima in seipsam revertitur, tum vero recusare non potest, quin surgat et dilecto aperiat, id est ad doctrinae ministerium se accingat, et ea quae clausa sunt Christo corda aperiat dens pessulum incredulitatis, sicque progrediens ad publicum praeceptum exsequitur, quod intus audi
Abbreviated transcription (Latin):
na clarificat᷑. qñ ad publicũ qͥs mittendꝰ
ẽ: ut ad salutẽ młtoꝵ flumina deuentre
eiꝰ fluant aque uiue: uł sic̃ alibi scriptũ ẽ:
tres apłi uł apłici uiri: ⁊ si qui scribendi of¬
ficio magis ꝙͣ accessu uł p̃sentia corporis ui¬
uã nob̾ aqu̾ã emiser̃t: ꝙͣ de hoc fonte saluato
itũ eiꝰ infirmitate humani sp̾c: ob insoli¬
tũ ugorẽ que sentit ⁊ pondus. At ip̃e qui
illapsus ẽ primitꝰ familiari dulcedinis sue
blandim̃to qͣi oscło pauitantẽ aĩam cõsola¬
tur. Deinde scd̾m opus ad qͦd aĩam illã p̃¬
parat exurgens. u̾bi gr̃a. si hoc intendit
ut sic̃ dcm̃ ẽ de uentre eiꝰ fluant flumina¬
aque uiue .i. largiora dogniata ute: exur¬
gens inꝙͣ circuit anime uterũ ⁊ circũ eũ¬
cans in diuina scĩa eiꝰ ꝓfectũ: tanta ñ nũ¬
ꝙͣ magnitudine inundans ac siunũ de
ꝑadisi fluminib ꝑ dilatatũ eiꝰdẽ aĩe flu¬

Expanded text:
na clarificatur, quando ad publicum quis mittendus na clarificatur, quando ad publicum quis mittendus est, ut ad salutem multorum flumina de ventre ejus fluant aquae vivae, vel apostolici viri, et si qui scribendi officio magis quam accessu vel praesentia corporis vivam nobis aquam emiserunt, quam de hoc fonte Salvatoritum ejus infirmitate humani spiritus, ob insolitum vigorem quem sentit et pondus. At ipse qui illapsus est, primitus familiari dulcedinis suae blandimento, quasi osculo pavitantem animam consolatur. Deinde secundum opus, ad quod animam illam praeparat, exsurgens, verbi gratia, si hoc intendit, ut, sicut dictum est, de ventre ejus fluant aquae vivae, id est largiora dogmata vitae, exsurgens, inquam, circuit animae uterum, et circumeuncans in divina scientia profectum, tanta nonnunquam magnitudine inundans, ac si unum de paradisi fluminibus per dilatatum ejusdem animae flu
Abbreviated transcription (Latin):
um u̾o idẽ sp̾c humani cordis circuit ꝓ¬
fundũ: nemo quid̾e scit nͥ ip̃e qui acci¬
pit. Flumina aũt aque uiue cõseꝙ̃t̾ de u̾ẽ¬
tre ei fluentia: qui bibunt. de sapore mag¬
nitudiñe infusi muneris agnoscunt. Unde
entia salutaris doctrine q̃ de uentre fluit
in xp̃m credentis: uox ẽ sp̾c uͥ uult spiratis.
qui ubicũq spirauĩt ꝯcutiens m̃tis uterũ
fontẽ aque uiue .i. sensũ u̾itatis efficit:
mã ꝑfert. cui bibenti saporis qualitas ue
ponit. Si qͥd̃ nͭ ip̃e qui accipit scit . ui.ui. a.¬
enĩ sibilũ aure tenius ut ait g̾g̾. subito
ꝑcipit: atq hoc ẽ ꝙ de incõprehensibłi sub¬
stancia et̾nitatis cõspicit. Uerũ ꝑ illũ in he¬
lia sibilũ aure tenuem freꝙ̃tior qͦs uisito
signat᷑. ꝙͣ diuinitatis sapor̃e degustat m̃es:
quotiens in cõtẽplatoys sublimitate suspẽ¬
dit᷑. de illa magis uisitat̾oe ad p̾sens ꝑtinz
opꝰ: qua longe excellentiꝰ. tc mens huma¬

Expanded text:
um vero idem spiritus humani cordis circuit profundum, nemo quidem scit, nisi ipse qui accipit. Flumina autem aquae vivae consequenter de ventre ejus fluentia , qui bibunt, de sapore magnitudinem infusi muneris agnoscunt. Unde entia salutaris doctrinae, quae de ventre fluit in Christum credentis, vox est Spiritus ubi vult spirantis, qui ubicunque spiraverit circuiens mentis uterum, fontem aquae vivae, id est sensum veritatis efficit, ures ad animam perfert, cui bibenti saporis qualitas verponit. Siquidem nec ipse qui accipit, scit u subito percipit, atque hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis conspicit. » Verum per illum in Helia sibilum aurae tenuem frequentior visitatio designatur , qua divinitatis saporem degustat mens, quoties in contemplationis sublimitate suspenditur. De illa magis visitatione ad praesens pertinet opus, qua longe excellentius tunc mens huma
Abbreviated transcription (Latin):
turũ se ẽe significabat. uñ ⁊ illi qͣi diuinã¬
tes dñt. Nũqͥd in disꝑsid̾em gentiũ iturꝰ est.
irã dñi ab eod̾e postulat auferri. Hunc¬
⁊ enĩ furorẽ ⁊ hanc ir̃a max̃ie lacrimo¬
sa ꝓpħe deplorat cõquestio¬

Expanded text:
e significabat. Unde et illi quasi divinantes dicunt: « Nunquid in dispersionem gentium iturus est, iram Domini ab eodem postulat auferri. Hunc enim furorem et hanc iram maxime lacrymosa prophetae deplorat conquestio
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ bñplacitũ suũ distͥbuit: Alii dans sermonẽ
taris officiales. Laciꝰ aũ p̾dicti ostendit᷑ signi
ficatõ anuli: qͥa dũ om̃i ecc sanã doctͥnã ⁊ fidẽ
integrã p̾dicat᷑: uelut opign̾atã anulo sꝑon¬

Expanded text:
 beneplacitum suum distribuit, alii dans sermonem taris officiales. Latius autem signinuli, quia dum omni Ecclesiae sanam doctrinam et fidem integram praedicat, velut oppignoratam annulo spon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ in ꝑtes diuisus mutuati ñ sentit detrim̃¬
taluminis. hoꝵ õium significat̾oes refer
lari nouer̃t qui script᷑as legunt. Igr qd̾̃ ĩ
igne sp̃c sc̃s ostensus ẽ signũ fuit ñ sibis
nobis: quib diuina maiestas eiꝰ ab uutio¬

Expanded text:
 in partes, mutuati non sentit detrimenta luminis, horum omnium significationes referrlari noverunt, quia Scripturas legunt. Igitur quod in igne Spiritus sanctus ostensus est, signum fuit, non sibi sed nobis, quibus divina majestas eis ab
Abbreviated transcription (Latin):
ostensus ẽ: signũ nobis fuit diuine eiꝰ
oꝑatõis ut ꝑ effectus quos nouimꝰ huius
nr̃i ignis intelligamꝰ qͥd hic ignis hic d̾s
in rerũ uisibłium natura: uisibłis ignis
cõmoditas: celũ in sole ⁊ luna sid̾ib q mi¬
risornatib illustrat: t̾ram aũt ñ solum
fuso de suꝑ lumine letificat: s ⁊ bñficio calo¬
ris ad gignendũ ꝓuocat: ⁊ sinu eiꝰ recepta
nutrit semina. Pret̾ea de silicũ uenis excep¬
tus: ⁊ cõpetentib alĩtis enutritꝰ noctẽ nob̾
alleuat. ab sentẽ q diẽ lux agit emula: ⁊ in¬
numera mortalib p̾stat cõmoda: qͥb uite
p̃sentis iuuat᷑ mopia: ad de ꝙ t̃c tp̃ris ex iu¬
ssu dñi semꝑ ardebat in altari: sac̃dote iugi¬
ter ligna subiciente: ꝙ ꝙ cõsumebat holocau¬
stũ: ꝙ sacrificiũ sic dicebat᷑ eo ꝙ totũ ẽẽt inc̾e¬

Expanded text:
ostensus est, signum nobis fuit divinae ejus operationis, ut per effectus, quos novimus, hujus nostri ignis, intelligamus quid hic ignis, hic Deuin rerum visibilium natura, visibilis ignis commoditas. Coelum in sole et luna sideribusque miris ornatibus illustrat; terram autem non solum fuso desuper lumine laetificat, sed et beneficio caloris ad gignendum provocat, et sinu ejus recepta nutrit semina. Praeterea de silicum venis exceptus, et competentibus alimentis enutritus, noctem nobis alleviat, absentemque diem lux agit aemula et innumpraesentis juvatur inopia. Adde quod tunc temporis ex jussu Domini semper ardebat in altari, sacerdote jugiter ligna subjiciente, quodque consumebat holocaustum, quodque sacrificium sic dicebatur, eo quod esset
Abbreviated transcription (Latin):
ut aĩadu̾tamꝰ. illoꝵ ora manꝰq. ad beneoĩ¬
ctiones dandas.⁊ qd̾ maximũ ẽ ad cõfie̾r¬
endũ corpꝰ ⁊ sangͥnem dͥ iure admitũqͥ
a confusiomis rege succẽsã fornacẽ ust̾ioꝵ.
potẽti fide suꝑau̾unt. Iam q̃ sequĩtt᷑ mani¬

Expanded text:
ut animadvertamus, illorum ora manusque ad benedictiones dandas, et quod maximum est, conficiendum corpus et sanguinem Domini, jure admitti, qui a confusionis rege succensam fornacem vitiorum potenti fide superaverunt. Jam quae sequuntur, mani
Abbreviated transcription (Latin):
tes: ⁊ in cõtẽplatoe diuine bonitatis exultã¬
tes qr ꝑ passic̾em imiti filii salutẽ nr̃am oꝑa¬
tus ẽ.: clamorẽ inuitantis audiuimꝰ ⁊ siti cur¬
rimꝰ bibimꝰ: qr sic nobis benigna diuinitatis

Expanded text:
tes, et in contemplatione divinae bonitatis exsultantes, et in contemplatione divinae bonitatis exsultantes, quia per passionem unici Filii salutem nostram operatus est, clamorem invitantis audimus, in siti currimus, bibimus, quia sic nobis benigna divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
auditores sumꝰ ñ ingrati ⁊ tali oratore digni:
ñ solũ qͥd dixit. s ⁊ qͣli tp̃re dix̾it. Nã ⁊ hoc ad
rẽ attinet: cõsid̾emꝰ benuoli dociles ⁊ attenti.
Dies festus erat uid̾oꝵ scenophegia. qͥd sit
militudiñ̾e tab̾nacłoꝵ in qͥb habitau̾ant
cũ educti ex egipto ꝑegrinarent᷑ in deserto.
Iste erat dies festus magna sollẽpnitas: celebra¬
bant hec idei uelut reminiscentes bñficta
tans ad bibendũ ñ qualescũq s quoscũq siti¬
entes bñ. Int̾ea dũ reminisc̾ent᷑ ut dcm ẽ be¬
nefioꝵ d̾i: dirigebat᷑ ad eos clamor inuitan
infidelitatis lib̾ati a captiuitate ⁊ seruit̾o
spũalis pharaonis ⁊ traducti ꝑ mare bap¬
tismi ñc in heremo uite p̾sentis ꝑegrinanteᷤᷤ
hitabunꝰ in tab̾nacłis que st̃ eccł̃ie uł ceno¬
bia in quib militamꝰ donͦ ad regnũ suꝑne
heditatis ꝑueniamꝰ. Si ergo memores bñfi¬
toꝵ dei festa celebramꝰ a malis oꝑib uacan¬

Expanded text:
oratore digni, non solum quid dixerit, sed et quali tempore dixerit nam et hoc ad rem attinet consideremus benevoli, dociles et attenti. Dies festus erat Judaeorum Scenopegia. « Quid sit militudinem tabernaculorum, in quibus habitaverant, cum educti ex Aegypto peregrinarentur in deserto. Iste erat dies festus, magna solemnitas. Celebrabant hoc Judaei, velut reminiscentes beneficiatans ad bibendum non qualescunque, sed quosque sitientes. Bene. Interea dum reminiscerentur, ut dictum est, beneficiorum Dei, dirigebatur ad eos clamor invitantinfidelitatis, liberati a captivitate et servitio spiritualis Pharaonis, et traducti per mare baptismi, nunc in eremo vitae praesentis peregrinantes habitamus in tabernaculis, quae sunt ecclesiae, vel coenobia in quibus militamus, donec ad regnum supernae haereditatis perveniamus. Si ergo memores beneficiorum Dei festa celebramus, a malis operibus vacan
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris ꝙͣ ñ sola cõmendat dignitas sen¬
sus sui. s reu̾enda auctoritas dicentis: max̾ĩe
qr cũ clamore ut attentos facet dix̃. Sic enĩ
scriptũ ẽ. In nouissimo aũt die magne fe¬
stiuitatis stabat iħc ⁊ clamabat dicens. Si

Expanded text:
Salvatoris, quam non sola commendat dignitas sensus sui, sed et reverenda auctoritas dicentis, maxime quia cum clamore, ut attentos faceret, edixit. Sic enim scriptum est: « In novissimo autem die magnae festivitatis stabat Jesus, et clamabat, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ñ hat. Immo ꝙ maxime mitũ
uidet᷑ cur a missaꝵ sollẽpniis uacet. cũ pas¬
sio dñicã q̃ hac die celebrata ẽ sacrificu pͥn¬
cipiũ nr̃e ꝙ salutis sũma sit. Uid̾t᷑ ñaꝙ
ture tantares: sollẽpnib sũme celebran¬
da eẽ gaudiis. Siem̃ martiris uni qulib
armua dies qͣ ꝑ p̾assio̾em mortis ad ĩmor¬
talitatis głam tñsiigrauit festiuis ho¬

Expanded text:
cium non habeat, imo quod maxime mirum videtur cur a missarum solemniis vacet, cum passio Dominica, quae hac die celebrata est, sacrificii principium, nostraeque salutis summa sit. Videtur namque jure tanta res solemnibus summe celebranda esse gaudiis. Si enim martyris uniuscujuslibet annua dies, qua per passionem mortis ad immortalitatis gloriam transmigravit, festivis ho
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ õiuum rex scis oĩb antiqͥs ⁊ nouis
ꝑ mort̾ẽ suam ꝑadisum aꝑuit. ⁊ latroni
ꝙͣ cui dixit hodie mecũ eris in ꝑadiso:
Hac die solutũ ẽ ãmirabłe p̃ciũ cuiꝰ pond̾e
ut cantaiumꝰ captiuitas mundi redẽpta
ẽ. inferni claustra cõfracta st̃. ⁊ celestis no¬
bis aꝑta ẽ ianua regni. Querit᷑ gͦ curadõ
publicis gaudiis exempta sit: ut nͨ missa¬
rũ leticiam ordĩs eccłastici au̾ctoritas illi
ascͥpserit. Uñ cõsulto g̾re celestis oracło. bre¬

Expanded text:
omnium Rex sanctis omnibus antiquis et novis per mortem suam paradisum aperuit et latroni quoque, cui dixit: Hodie mecum eris in paradiso , hoc die solutum est admirabile pretium, cujus pondere, ut cantamus, captivitas mundi redempta est, inferni claustra confracta sunt, et coelestis nobis aperta est janua regni. Quaeritur ergo, cur adeo publicis gaudiis exempta sit, ut nec missarum laetitiam ordinis ecclesiastici auctoritas illi ascripserit. Unde consulto gratiae coelestis oraculo, bre
Abbreviated transcription (Latin):
scĩam sedulus doctor in mltoꝵ auresdi¬
cendił docendo tnffundas: ⁊ quos uacuos
acceꝑas discentiũ aĩas impleas: num it¬
cirto sensus tuus defluxit. uł ĩminutꝰ
ẽ ⁊ sui aliqͥd detrim̃tũ passus ẽ. Itẽ q si
artifex es ⁊ eggiũ aliqͦd opus medita¬
ris modũ ꝙ structeͤ prius in m̃te p̃pin¬
gis: ⁊ p̾modũ in remirandũ atq laudei¬
dũ in actu cõponis: nũqͥd ingenii tui ue¬
tingit a fine usq ad fin̾e: ñ sic nata ẽ ut
ut efflueret. ñ sic genita ẽ ut pat̾nã
subãm diminueret. Nec tt̃ qñ pͥmũ
ad cõponend̃a mundi fabricã emicuit
⁊ oĩa uisibłia uł inuisibłia cõdidit:
nec t̾c qñ in utero uirginis carn̾e assu¬

Expanded text:
ctor sedulus in multorum aures dicendo, docendo transfundas, et quos vacuos acceperas, discentium animos impleas, num idcirco sensus tuus defluxit, imminu tus est, et sui aliquid detrimentum passus est? Itemque si artifex es, et egregium aliquod opus meditaris, modumque structurae prius in mente praepingis, et postmodum in re mirandum atque laudandum in actu componis, nunquid ingenii tui vetingit a fine usque ad finem , non sic nata est ut efflueret, non sic genita est ut paternam substantiam diminueret? Nec tunc, quando primum ad componendam mundi fabricam emicuit, et omnia visibilia vel invisibilia condidit, nec t
Abbreviated transcription (Latin):
absq cõsilio
uł conscĩa stulti illius festinat ⁊ p̾missa
mim̾a or̃one subseqͥt᷑. ⁊ ad orans loquit᷑.
sapientꝰ que pacissut: oblationẽ ꝑficit be¬
nedictã dũ benedicit᷑ eloqͥum eiꝰ : ⁊ ascͥptam:
dũ nulla obliuione delet᷑. ⁊ ratã. dum da¬
ta remissio pcc̃oꝵ. nulla ult̾iꝰ sentẽtie mu¬
tatione conuellitur

Expanded text:
absque consilio absque consilio vel conscientia stulti illius festinat, et praemissa munera oratione subsequitur et adorans loquitur sapienter quae pacis sunt, oblationem perficit benedictam, dum benedicitur eloquium ejus, et ascriptam, dum nulla oblivione deletur; et ratam, dum data remissio peccatorum, nulla ulterius sententiae mutatione convellitur
Abbreviated transcription (Latin):
oblationẽ. quomꝰ diligentẽ publice salu¬
tis legationem: bñdictam ascͥptam. ratam.
rationabilemq fore deposcins. Legatio
nãq ẽ. regis eiꝰ : qͥ cũ .x.milib. nõ ualens oc¬
currere. ei qui cũ .xx.milib uenit. ad se
iustificari ñ ualemꝰ corã ip̃o. qͥ ñ solũ de
fc̃ĩs s ⁊ de cogitationib. rõnem exactur:
qͣiͣ cũ duppliciuenit exercitu. p̾sentis sacͥ¬
ficii legationẽ mutentes: rogamꝰ e. q̃ pa. sũt.
Magne aũ laudis ẽ. sic legationẽ hãc ꝑag̾e.
ut ab illo cͥmittit᷑. mereatur bñdici eloqͥ¬
ñ eccͤ: sic̃ benedix̃ dd̾. sapiẽti abigail. dicens.
irẽ ad sangͥnẽ.⁊ ulciscerer me. manu me¬
boli: legatione p̾sentis sacͥficii. p̾uenit ue¬
rum dd̾ .i. manu fortẽ ł desid̾abilem .xͫ ꝑ¬
ferentem ꝑsecutionẽ saul .i. in passione. mor¬
tis agonizantẽ: rogatq pacẽ. ne se ulcisca¬
tur manu sua ꝑp̃. stultũ nabal: ita qͦ ut
ip̃a cũ illo et̾na dãpnatione ꝑeat.Qͤ. o m¬

Expanded text:
oblationem, quomodo diligentem publicae salutis legationem benedictam, ascriptam, ratam, rationabilemque fore deposcimus. Legatio namque est regis ejus, « qui cum decem millibus non valens occurrere ei, qui cum viginti millibus venit ad se,justificari non valemus coram illo, qui non solum de factis, sed et de cogitationibus rationem exacturus, quasi cum duplici venit exercitu, praesentis sacrificii legationem mittentes, rogamus ea quae pacis sunt. Magnae autem laudis est, sic legationem hanc peragere, ut ab illo, cui mittitur, mereatur benedici eloquium Ecclesiae, sicut benedixit David sapienti Abigail, dicens: irem ad sanguinem, et ulciscerer de manu meboli, legatione praesentis sacrificii, praevenit Verbum David, id est manu fortem vel desiderabilem ferentem 19 persecutiones Saul, id est, in passionem mortis agonizantem, rogatque pacem, ne se ulciscatur manu sua propter stultum Nabal ita, ut ipsa quoque cum illo aeterna damnatione pereat.
Abbreviated transcription (Latin):
sic in illoꝵ uocib oe̾s loquele atq ser t¬
lingua uid̾et᷑. ꝙ ut ait beda. miracłm ñ lo¬
quentiũ ẽẽt. s audientiũ .i. ñ in illis qui
loquebant᷑ erat uera uirtꝰ. s in audientiũ
aurib ꝓdigũi: ĩmo herror: i ñ rei existẽs:
erat sensus. Non inꝙͣ sic egit ille sp̃c iu̾ta¬
tis: nͭ sic opinat᷑ de illo quicũq prudent̃ dis¬
cernit. qͥd deceat magr̃m illũ qui oem ueri¬
tatẽ doc̾e̾ uenit. Suꝑest ẽĩ ut scripta qͦ il
disset hebraicos illoꝵ apices eodẽ miracdõ
sue lingue script᷑am estimasse. Qd̃ ualde
ridiculũ ẽ. Saltẽ nos latinos excipiant.
Nã de nob̾ certũ habemꝰ qr scriptas qͣs hebra¬
ite aut grece cõscripser̃t: absq tnͣlatorib
leg̾ẽ ñ possumꝰ. Illd̾ ꝙͦ c̃oseꝙ̃s ẽ: ut ꝙͣcũ q ipsi

Expanded text:
sic in illorum vocibus omnes loquelae atque serlingua videretur quod, ut ait Beda, miraculum non loquentium esset, sed audientium, id est non illis qui loquebantur erat vera virtus, sed in audientium auribus prodigium, imo error, id est non rei existentis erat sensus. Non, inquam, sic egit ille Spiritus veritatis, nec sic opinatur de illo, quicunque prudenter discernit quid doceat magistrum illum, qui omnem veritatem docere venit . Superest enim ut scripta quoque disset Hebraicos 125 illorum apices, eodem miraculo suae linguae Scripturam aestimavisse: Quod valde ridiculum est: Saltem nos Latinos excipiant. Nam de nobis certum habemus quia Scripturas, quas Hebraice aut Graece conscripserunt, absque translatoribus lege
Abbreviated transcription (Latin):
posc̾et lapid̾e alius offerebat bitum̃. cũ pet̾et
aꝙͣ. porrigebat truliã: it ⁊ hic cõstructores
nr̃i annũciauert pacẽ: nos suspicaremur
bellũ: ⁊ cũ p̃ditarent regnũ dĩ: nos putaremꝰ

Expanded text:
posceret lapidem, alius offerebat bitumen, cum peteret posceret lapidem, alius offerebat bitumen, cum peteret aquam, porrigebat trullam; ita hic, cum structores nostri annuntiarent pacem, nos suspicaremur bellum, cum praedicarent regnum Dei, nos putaremus
Abbreviated transcription (Latin):
um .g.n .l. Nouũ inꝙͣ signũ. Significauit
enĩꝙ eccłia dñi hactenꝰ notũ sibi in solaui
tura. Ita u̾o̾ signũ fuit: ut c̾ã qͦ efficiens
pͥncipiũ ꝙ eẽt future rei. Nam qͦm gentiũ
magistri fierent: nisi ꝑ scientias linguaꝵ
copiam habuissent cõferendi cũ eis sermo
eurrim isti edificaturi erant ñc. tp̃re acce¬
pto ⁊ oꝑe diuino. Turrim inꝙͣ cuiꝰ cacum̃
celos tang̾et: ꝑ qu̾a futurũ qͥsq metuensi
diciũ in celũ fug̾e posset. At illi qui olim
absq deimagist̾io soloq humano oꝑe su¬
ꝑbia duce turr̃i sibi extruere uoluert ꝑ
ꝙͣ ascend̾ent in celũ: fcã cõfusio̾e lingua¬
rũ. cũ priꝰ ẽet t̾̃ra labii uniꝰ ⁊ sermonum
coꝵdẽ: diuisi cõtra se ac disꝑsi st̃. Igͦr ñc qñ
uis ⁊ clectis lapidib ꝑ uniu̾sũ mundũ: ri¬
te ⁊ ordinate ꝯstruit᷑. recte oes lingue ad ho¬
rum artificũ ora reuocant᷑: ne sic̃ ibi cũ qͥs

Expanded text:
um. Novum, inquam, signum: Significabat enim quod Ecclesia Deum, hactenus notum sibi in sola Jutura. Ita vero signum fuit, ut causa quoque efficiens, principiumque esset futurae rei. Nam quomodo gentium magistri fierent nisi per scientiam linguarum copiam habuissent conferendi cum eis sermonTurrim isti aedificaturi erant, nunc tempore accepto et divino, turrim, inquam, cujus cacumen coelos tangeret , per quam futurum quisque metuens judicium, in coelum fugere posset. At illi, qui olim absque Dei magisterio, soloque humano opere, superbia duce turrim sibi exstruere voluerunt, per quam ascenderent in coelum, facta confusione linguarum, cum prius esset terra labii unius et sermonum eorumdem, divisi contra se, ac dispersi sunt . Igitur nunc, quando vis et electis lapidibus per universum mundum rite et ordinate construitur , recte omnes linguae ad horum artificum ora revocantur, nec sicut ibi, cum quis