comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amanu s ñ amente. Quod factũ
ẽ. factum ñ eẽ ñ potest. Prouide
ꝙsi facere intemꝑe fuit s fecisse
insempiternũ manet. Non transit
cum tempore qͦd tempora transit.
Inȩternum gͦ necesse ẽ. cruciet. qͦd
ꝓperam te egisse in ȩternũ memi¬
ueris. Exꝑiri erit hoc u̾itatem uo¬
cis illius arguam te & statuam con¬
da faciem tuã. Dñs locutus ẽ cui
diine aduersum ⁊ sibi aduersari ne¬
esse ẽ. ut sit sera querela. Ocustos
hominum quare posuisti me con¬
trarium dibi: ⁊ factus sum michimet
ipsi grauis: Ita ẽ. oeugeni. ñ potest
deo esse contrariũ quid. ⁊ sibimet
coherere. Omĩs qui arguet᷑ a deo:
arguetur ⁊ ase ipso. Non ẽ sane iã
tunc qͦd aut ueritatem dissimulet
ratio. aut rationis intuitũ anima
declinet. menbris auulsa corpeis
unse se collecta. Quo enim iduale¬
at sopitis conclusisq in morte sen¬
sibus ꝑ quos utiq curiosius exire.
& a se ire solebat in eam quȩ p̃te¬

Expanded text:
a manu, sed non a mente. Quod factum a manu, sed non a mente. Quod factum est, factum non esse non potest. Proinde etsi facere in tempore fuit, sed fecisse in sempiternum manet. Non transit cum tempore, quod tempora transit. In aeternum ergo necesse est cruciet, quod perperam te egisse in aeternum memineris. Experiri erit hoc veritatem vocis illius: Arguam te, et statuam contra faciem tuam . Dominus locutus est, cui omne adversum et sibi adversari necesse est, ut hominum, quare posuisti me contrarium tibi, et factus sum mihimet ipsi gravis? Ita est, o Eugeni. Non potest Deo esse contrarium quid, et sibimet cohaerere, sed qui arguetur a Deo, arguetur et a se ipso. Non est sane jam tunc quod aut veritatem dissimulet ratio, aut rationis intuitum anima declinet, membris avulsa corporeis, et in sese collecta. Quo enim id valeat, sopitis conclusisque in morte sensibus, per quos utique curiosius exire, et a se ire solebat in eam, quae praete
Abbreviated transcription (Latin):
tur memoria p̃teritori. Semel ine¬
ctus uel potius innatus ꝑpeccatũ.
hesit firmiter. nequaqͣm demcesᷤ
auellendus. Nec cessat rodere con¬
scientiam: dũ ea pastus esca utiq
inconsumptibili ꝑpetuat uitam.
Horreo uermen mordacem &
mortem uiuacem. Horreo inci¬
dere in manus morcis uiuentis.
iuite morientis. Hec sccła morᷤ
que numqͣm ꝑ occidit. sed semꝑ
occidit. Quis det illis semel mori
iñ moriantur in ȩternũ. qui di¬
cunt montib cadite suꝑ nosi
collib oꝑite nos: Quid nͥ mortẽ
mortis beneficio. aut fuure aut
euadere uolunt:Ueniq inuo¬
cabunt mortem ait. ⁊ ñ ueniet.
Intuere id clarius. Constat ĩmor¬
talem animam eẽ. nec aliquando
absq sua memoria uiuere. ne
ñ animam aliquando ẽẽ contin¬
gat. Itaq durante anima durat
uimemoria. S qualis: feda flagi¬
ciis. horrida sacinorib uanitate
tumida. contemptu hispida. ꝙ
neglecta. Quȩ priora transiert̃.
inon transierunt. Transierunt

Expanded text:
itur, memoria praeteritorum. Semel injeitur, memoria praeteritorum. Semel injectus, vel potius innatus per peccatum, haesit firmiter, nequaquam deinceps avellendus. Nec cessat rodere conscientiam, eaque pastus, esca utique inconsumptibili, perpetuat vitam. Horreo vermem mordacem, et mortem vivacem. Horreo incidere in manus mortis viventis, et vitae morientis. 26. Haec secunda mors, quae nunquam per occidit, sed semper occidit. Quis det illis semel mori, ut non moriantur in aeternum? Qui dicunt montibus, Cadite super nos; et collibus, Operite nos , qui nisi mortem mortis beneficio aut finire, aut evadere volunt? Denique invocabunt mortem, ait, et non veniet . Intuere id clarius. Constat immortalem animam esse, nec aliquando absque sua memoria vivere, ne non animam aliquando esse contingat. Itaque durante anima, durat et memoria. Sed qualis? Foeda flagitiis, horrida facinoribus, vanitate tumida, contemptu hispida et neglecta. Quae priora, transierunt, et non transierunt. Transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
uisum obscenis flagitiosisq menti¬
bus:.Pfecto omnis qui male agit
odit lucem. S dico. Numquid non
poterunt declinare:Minime om¬
nino. Lucet ubiq & si non omnibꝰ.
Deniq in tenebris lucet: ⁊ denebre
eam non comprehendunt. Uidet
tenebras lux cui hoc ẽ. uidere qͦd
lucere. s ñ uicissim a tenebris ipsa
iudetur. quia tenebre eam ñ com¬
prehendunt. Et uidentur gͦ ut
confundant᷑: ⁊ ñ uident ne conso¬
lentur. Nec mͦ aluce: un luce uiden¬
tur. Aquo uł aquib: Ebomni i¬
dente. ut ꝓmultitudine intuent¬
um sit confusio multa. At nullus
de tanta numerositate spectantiũ
molestior oculus suo cuiusq. Non
ẽ aspectus siue in cȩlo siue interra
quem tenebrosa conscientia suffi¬
gere magis uelit. minus possit. Ñ
latent tenebre uel se ipsas. Se udent
quȩ aliud non uident. Oꝑa tenebra¬
rum secuntur illas: ñ est quo se
abscondant abillis ne in tenebris
quidem: hic ẽ. uermis qui ñ mou¬

Expanded text:
visum obscenis flagitiosisque mentivisum obscenis flagitiosisque mentibus? Profecto omnis qui male agit, odit lucem . Sed dico: nunquid non poterunt declinare? Minime omnino. Lucet ubique, etsi non omnibus. Denique in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehendunt . Videt tenebras Lux, cui hoc est videre, quod lucere: sed non vicissim a tenebris ipsa videtur, quia tenebrae eam non comprehendunt 77. Et videntur ergo, ut confundantur: et non vident, ne consolentur. Nec modo a luce: et in luce videntur. A quo, vel quibus? Ab omni vidente, ut pro multitudine intuentium sit confusio multa. At nullus de tanta numerositate spectantium molestior oculus suo cujusque. Non est aspectus, sive in coelo, sive in terra, quem tenebrosa conscientia suffugere magis velit, minus possit. Non latent tenebrae vel se ipsas. 456 Se vident quae aliud non vident. Opera tenebrarum sequuntur illas, nec est quo se abscondant ab illis, ne in tenebris quidem. Hic est vermis qui non mor
Abbreviated transcription (Latin):
equitatis directio in conu̾tibilis
atq indeclinabilis. quippe actin¬
gens ubiq cui illisa omns prauitaᷤ
conturbetur necesse ẽ. Quidni in hãc
omne tumidũ uel distortũ inpin¬
gat ⁊ conquassetur: Ue uniu̾so
quod obuium forte offenderit. ce¬
dere nescia rectitudo. Nam ⁊ forti¬
tudo ẽ. Quid iniquis uoluntati¬
bus tam contrarium ⁊ aduersũ.
qͣm semꝑ conari. impingere sẽꝑ
Quid tam dampnatum qͣm uo¬
luntas addicta huic necessitati uo
atur: Inȩternum ñ obtenebit qͦd
uult. ⁊ qͦd ñ uult ineternũ nichi¬
lominus sustinebit. Digne omĩ¬
no. ut qui ad nichil afficitur um¬
qͣm qͦd deceat: ad uichil umqͣm
quod libeat euadat. Qͥs hoc facit:
q conueniet. Hec sibi inuicem ad¬
uersantur ⁊ si non inuicem ledan.
Lesio alt̾ius ẽ. absit ut dĩ. Durum
tibi ẽ inqͥt contra stimulum calci¬
trare. Hoc ẽ ñ stimulo durum s
calcitranti. Est ⁊turpium pena
deus lux est enĩ. Et quid tam in¬

Expanded text:
aequitatis directio inconvertibilis aequitatis directio inconvertibilis atque indeclinabilis, quippe attingens ubique: cui illisa omnis pravitas conturbetur necesse est. Quidni in hanc omne tumidum, vel distortum impingat, et conquassetur? Vae universo, quod obvium forte offenderit cedere nescia rectitudo: nam et fortitudo est. Quid iniquis voluntatibus tam contrarium et adversum, quam semper conari, impingere sempeQuid tam damnatum, quam voluntas addicta huic necessitati volatur? In aeternum non obtinebit quod vult; et quod non vult in aeternum nihilominus sustinebit. Digne omnino, ut quid ad nihil afficitur unquam quod deceat, ad nil unquam quod libeat, evadat. Quis hoc facit?  conveniet. Haec enim sibi invicem adversantur, etsi non invicem laedant. Laesio alterius est: absit ut Dei. Durum tibi est, inquit, contra stimulum calcitrare ; hoc est, non stimulo durum, sed calcitranti. Et est turpium poena Deus: lux est enim. Et quid tam in
Abbreviated transcription (Latin):
eugeni. solus ẽ ds̃ qui frustra nũqͣm
queri potest: nec cũ inueniri ñ
potest. Doceat de de hoc exꝑim̃tũ
tuũ. Aut si ñ. exꝑto credito. non
mͥ s sc̃o qui ait. Bonus es dñe sꝑan¬
tibus inte. anime querenti de. Qͥd
gͦ ẽ deus: Quod aduniuersũ spe¬
ctat finis. Qd̃ adelectionem salus.
Quod ad se. ipse nouit. Qͥd ẽ deus:
Uoluntas op̃s beniuolentissima uir¬
tus: lumen ȩternũ. in cominuta¬
bilis ratio: summa beatitudo: cre¬
ans mentes ad se participandum:
uiuificans adsentiendũ: afficienᷤ
ad appetendũ: dilatans ad capien¬
dũ: iustificans ad ꝑmerendũ. ac¬
cendens ad zelum: fecundans ad
fructum:. dirigens adequitatem:
formans ad beniuolentiã. mode¬
rans ad sapientiã. roborans aduir¬
tutem: uisitans ad consolationẽ:
illuminans ad cognitionem: ꝑpe¬
tuans ad immortalitatẽ. implens
ad felicitatem. circumdans ad se¬
pena ꝑuersorũ qͣm humiliũ gła.
Est enim rationabilis quedam

Expanded text:
Eugeni, solus est Deus, qui frustra nunquam Eugeni, solus est Deus, qui frustra nunquam quaeri potest, nec cum inveniri non potest. Doceat te de hoc experimentum tuum; aut si non, experto credito, non mihi sed sancto, qui ait: Bonus est, Domine, sperantibus in te, animae quaerenti te . Quid ergo est Deus? Quod ad universum spectat, finis? quod ad electionem, salus: quod ad se, ipse novit. Quid est Deus? Voluntas omnipotens, benevolentissima virtus, lumen aeternum, incommutabilis ratio, summa beatitudo, creans mentes ad se participandum, vivificans ad sentiendum afficiens ad appetendum, dilatans ad capiendum, justificans ad promerendum, accendens ad zelum, fecundans ad fructum, dirigens ad aequitatem, formans ad benevolentiam, moderans ad sapientiam, roborans ad virtutem, visitans ad consolationem, illuminans ad cognitionem, perpetuans ad immortalitatem, implens ad felicitatem, circumdans ad sepoena perversorum, quam humilium gloria. Est enim rationabilis quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
de dampnato ⁊mortuo.Quid hoc
ad nr̃am salutem: Multũ ꝑomnẽ
modũ. Primũ qͥdem̃ qͦd peccato re
aliquod creaturȩ eius. Deinde qͦd
exuetusta seruitute inlibertatẽ
filiorum dei translati innouitate
sp̃c ambulantes. Postremo qͦd de
potestate denebrarum uocati ad
regnum claritatis ȩternȩ in quo
iam ⁊ consedere nos fecit in xp̃o.
Alieni sint a nob̃ qui xp̃i anobis
carnem alienare conantur. nouã
ereatam in uirgine. ⁊ ñ de uͥgine
sumptam impie asserentes. Pulchre
huic sententie immo blasphemie
impiorum. egredietur inquiens
uirga de radice iesse. ⁊ flos de radi¬
ce eius ascendet. Bixisse poterat ⁊
flos de uirga. s maluit de radice:
ut unde uirgam inde florem du¬
risse originem demonstraret. In¬
degͥ sumpta caro unde orta uirgo.
nec noua inuirgine quȩ ꝓdiit ex
huc ꝑgimus querere qͥd ẽ ds̃. tum
quia tociens iam quesitũ ẽ. tũ qr
diffidis inuentum iri. Dico tͥ pat̃

Expanded text:
de damnato et mortuo. Quid hoc de damnato et mortuo. Quid hoc ad nostram salutem? Multum per omnem modum. Primum quidem, quod peccato redaliquod creaturae ejus. Deinde quod ex vetusta servitute in libertatem filiorum Dei translati, in novitate spiritus ambulantes. Postremo, quod de potestate tenebrarum vocati ad regnum claritatis aeternae, in quo jam et consedere nos fecit in Christo. Alieni sint a nobis, qui Christi a nobis carnem alienare conantur, novam creatam in Virgine, et non de Virgine sumptam, impie asserentes. Pulchre huic sententiae, imo blasphemiae impiorum: Egredietur, inquiens, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet . Dixisse poterat, Et flos de virga; sed 455 maluit, de radice: ut unde virgam, inde florem duxisse originem demonstraret. Inde igitur sumpta caro, unde orta Virgo: nec nova in Virgine, quae prodiit ex huc pergimus quaerere, quid est Deus? tum quia toties jam quaesitum est, tum quia diffidis inventum iri. Dico tibi, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
chilominus ꝑseuerauit in tribus
ȩtiam mortuo homine ꝑdurauit.
Inutero uirginis ut sentio ego cõ¬
mixtio hȩc ifermentatio factaẽ.
iipsa mulier quȩ miscuit ⁊ ferm̃¬
tauit. Nam fermentũ ñ inmertco
fortasse dixerim fidem mariȩ. Pla
uerbum dñi ẽẽt fermentatũ totũ
⁊ ꝑpetuo ferm̃tatũ. seruans nobis
tam in morte qͣm inuita parit᷑ unũ
atq integrum mediatorem dĩ ⁊ ho¬
minum. cũ sua deitate hominem
mirabili sacram̃to iuxta numerũ
satorum mire ⁊decentissime d¬
stinctionis gradus. nouũ. arttiqũ
ȩternũ. Nouum animã que dens¬
chilo tunc creata credit᷑ cũ infula.
Antiquum. carnem quȩ a primo
usq hominũ. idest ex adam tra¬
ducta cognoscitur. Edernũ. uerbũ
qͦd abeterno patre coeternũ illi ge¬
nitum indubitata ueritate asse¬
ritur. Et in his criplex si diligen¬
ter aduertas diuinȩ potentie geuꝰ.
qͦd factum sit de nichilo aliquid de
uetusto nouum. ȩternum beatũq

Expanded text:
hilominus perseveravit in tribus hilominus perseveravit in tribus etiam mortuo homine perduravit. In utero Virginis, ut sentio ego, commistio haec et fermentatio facta est: et ipsa mulier quae miscuit, et fermentavit. Nam fermentum non immerito fortasse dixerim fidem Mariae. Planverbum Domini esset fermentatum totum, et perpetuo fermentatum, servans nobis tam in morte, quam in vita pariter unum atque integrum mediatorem Dei ei hominum cum sua deitate, hominemmirabili sacramento juxta numerum satorum, mirae et decentissimae distinctionis gradus, novum, antiquum, aeternum. Novum, animam, quae de nihilo tunc creata creditur, cum infusa: antiquum, carnem, quae a primo usque hominum, id est ex Adam, traducta cognoscitur: aeternum, verbum, quod ab aeterno Patre coaeternum illi genitum indubitata veritate asseritur. Et in his triplex, si diligenter advertas, divinae potentiae genus, quod factum sit de nihilo aliquid, de vetusto novum, aeternum beatumque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ parum ualida intentione cone¬
ctere. atq suis affectib astringere
sibi carnem: ut sibi diuinitas ho¬
minem illũ qui p̃destinatus ẽ filiꝰ
dei inuirtute. Ionga catena ⁊ for¬
tis ad stringendũ diuina p̃desti¬
natio. Abecerno ẽ enim. Qͥ d longi¬
us eternitate: Quid diuinitate po¬
dentius : Inde ẽ quod nec morte
incidente ullatenus intercidi hȩc
unitas potuit: ⁊ si carne ⁊ anima
abinuicem separatis. Et fortassis
hoc sensit ille qui se indignũ ꝓfes¬
sus ẽ soluere corrigiã calciamenti
nuxta ⁊ fermentata inpanem unũ
siquis adhec tria dixerit ꝑtinere:
ñ incongrue idmͥ facere uidebit᷑.
Quam bene ea mulier ferm̃tauit:
ut nec diuisione quidem facla car¬
nis ⁊ anime. a carne uł anima u̾¬
bum diuideretur. Mansit unse¬
paratione inseꝑabilis unitas. Nec
enim que ex parte contigit seꝑa¬
tio. potuit unitati prescribere ꝑ¬
manenti intotis tribus. Siue con¬
iunctis. siue disiunctis duob ni¬

Expanded text:
non parum valida, intentione connenon parum valida, intentione connectere, atque suis affectibus astringere sibi carnem, ut sibi divinitas hominem illum, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, Longa catena et fortis ad stringendum, divina praedestinatio: ab aeterno est enim. Quid longius aeternitate? Quid divinitate potentius? Inde est quod nec morte incidente ullatenus intercidi haec unitas potuit, etsi carne et anima ab invicem separatis. Et fortassis hoc sensit ille, qui se indignum professus est solvere corrigiam calceamenti , mista et fermentata in panem unum, si quis ad haec tria dixerit pertinere, non incongrue id mihi facere videbitur. Quam bene ea mulier fermentavit, ut nec divisione quidem facta carnis et animae, a carne vel anima Verbum divideretur! Mansit et in separatione inseparabilis unitas. Nec enim quae ex parte contigit separatio, potuit unitati praescribere, permanenti in totis tribus. Sive conjunctis, sive disjunctis duobus, ni
Abbreviated transcription (Latin):
tta hic conuenientissima quadã
contrarietate. tres eẽntiȩ sint una
ꝑsona. uides ne pulchre inter
utramq unitatem hanc colloca¬
ri. ineo utiq qui consticutus est
mediator dei hominis q homo
uenientia ut salutare sacramen¬
tũ congrua quadam similitudine
amborum respondeat: ⁊ saluanti
uidelicet ⁊ saluato. Ita hȩc unitas
duarum consistens media unita¬
tũ. alteri succumbere. alteri p̃mine¬
cognoscitur: quantũ suꝑiore in¬
ferior. tantũ inferiore suꝑior. Tan¬
tam deniq tamq expressam uni¬
onis ium inse prefert ea ꝑsonam
qua deus ⁊ homo unus ẽ. xp̃e. ut si
duo illa de se inuicem predices
ñ erraueris.deum uidelicet homi¬
nem ⁊ hominem dm̃ uere catho¬
liceq ꝓnuncians. Non autẽ simili¬
der uel carnem de anima uel ani¬
mam de carne nisi absurdissime
p̃dicas: ⁊ si similiter anima icaro
unus sit homo. Nec mirũ si ñ equȩ
potis anima sit sua illa uitali ⁊ si

Expanded text:
ita hic convenientissima quadam ita hic convenientissima quadam contrarietate tres essentiae sint una persona. Videsne pulchre inter utramque unitatem hanc collocari; in eo utique qui constitutus est mediator Dei hominisque homo venientia, ut salutare sacramentum congrua quadam similitudine ambobus respondeat, et salvanti videlicet et salvato. Ita haec unitas duarum consistens media unitatum, alteri succumbere, alteri 454 praecognoscitur; quantum superiore inferior, tantum inferiore superior. 21. Tantam denique, tamque expressam unionis vim in se praefert ea persona, in qua Deus et homo unus est Christus; ut si duo illa de se invicem praedices, non erraveris, Deum videlicet hominem, et hominem Deum vere catholiceque pronuntians. Non autem similiter vel carnem de anima, vel animam de carne, nisi absurdissime, praedicas, etsi similiter anima et caro unus sit homo. Nec mirum, si non aeque potis anima sit sua illa vitali, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
cipiamus multiplicitatem. sicut
nec sollicitudinem in unitate. Qͣm¬
obrem cũ dico unũ non me tur.¬
bat druutatis numerus. qͥ essentiã
non multiplicat. non uariat. non par¬
tit᷑. Rursum cum dico tria. ñ me
arguit intuitꝰ unitatis. que illa que¬
cumq tria seu illos tres. nec in confu¬
sionem cogit. nec in sigularitatẽ redi¬
git. Idem me sentire fateor ⁊ de illa
unitate: cui scđm ab ista int̾ cetera
una. honorem dedi. Dico in xp̃o uer¬
bum Ianimã ⁊ carnẽ sine confusio¬
ne essentiarũ unã ẽẽ ꝑsonam: et itẽ
absq p̾iudicio ꝑsonalis unitatis in
sua numerositate manere.Nec ne¬
gauerim hanc ad illud quoq genus
unitatis ꝑtinere: qua anima ⁊ caro
unus ẽ homo. Decuit quippe famili¬
arius similiusq cũ hominiꝰ ꝯuenire ꝯsti¬
tutione: qͦd ꝓ homine constitutũ ẽ.
sacramentũ. Decuit ⁊ cũ sũma que
in dõ ẽ. ⁊ ds̃ ẽ. unitate congruere.
ut qͦmͦ ibi tres ꝑsone una ẽentia.

Expanded text:
cipiamus multiplicitatem, sicut cipiamus multiplicitatem, sicut nec solitudinem in unitate. Quamobrem cum dico Unum, non me Trinitatis turbat numerus, qui essentiam non multiplicat, non variat, nec partitur. Rursum cum dico Tria, non me arguit intuitus unitatis, quae illa quaecumque tria, seu illos tres, nec in confusionem cogit, nec in singularitatem redigit. unitate cui secundum ab ista inter caetera Una honorem dedi. Dico in Christo Verbum, animam, et carnem, sine confusione essentiarum unam esse personam, et item absque praejudicio personalis unitatatis in sua numerositate manere. Nec negaverim hanc ad illud quoque genus unitatis pertinere, qua anima, et caro unus est homo. Decuit quippe familiarius similiusque cum hominis convenire constitutione, quod pro homine constitutum est sacramentum. Decuit et cum summa, quae in Deo est et Deus est, unitate congruere, ut quomodo ibi tres personae una essentia;
Abbreviated transcription (Latin):
tas potestatiua: qua hõ uirtutis non
instabilis ñ dissimilis. s unus sibi¬
met semꝑ nicitur inueniri. Est
consentanea: cum ꝑcaritatem mul¬
dorum hominũ ẽ cor unũ: ianima
una. Est & uotiua: cũ anima uotiᷤ
omnibs adherens deo. unus sp̃c est.
Et ẽ dignatua unitas: qua limus
nr̃ adei uerbo in unam assumptꝰ
ẽ. ꝑsonam. Uerum hȩc omnia qͥd
ad illud summum. atq ut ita dicã
unice unũ ubi unitatem consub¬
stantialitas facit: Huic uni qͦd¬
uis illorum si assimiles erit qͦ quomͦ
unũ. si comꝑes nullo. Igitur inder
arcem tenet unitas trinitatis. qua
tres ꝑsone una sub̃a sunt. Scđo
loco illa p̃cellit. qua e conuerso
tres substantiȩ una in xp̃o ꝑsona
sunt. Porro hȩc ⁊ queciunq alia
dici una possunt summe illius
unicatis imitatione ñ comꝑatiõe
una appellari uera sobriaq ꝓbat
considatio. Nec abducimur ab
hac unitatis ꝓfessione assertione
trium. cum in hac tͥnitate ñ re¬

Expanded text:
tas potestativa, qua homo virtutis non tas potestativa, qua homo virtutis non instabilis, non dissimilis, sed unus sibimet semper nititur inveniri. Est consentanea, cum per charitatem multorum hominum est cor unum, et anima una. Est et votiva, cum anima votis omnibus adhaerens Deo, unus spiritus est. Et est dignativa unitas, qua limus noster a Dei Verbo in unam assumptus est personam. 19. Verum haec omnia quid ad illud summum, atque, ut ita dicam, unice Unum, ubi unitatem consubstantialitas facit? Huic Uni quodvis illorum si assimiles, erit quoquo modo unum: si compares, nullo. Igitur inter arcem tenet Unitas Trinitatis, qua tres personae una subtantia sunt. Secundo loco illa praecellit, qua e converso tres substantiae una in Christo persona sunt. Porro haec et quaecumque alia dici una possunt, summae illius unitatis imitatione, non comparatione, Una appellari vera sobriaque probat consideratio. Nec abducimur ab hac unitatis professione assertione Trium: cum in hac Trinitate non re
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ adconfusionem trinitatis.
Neq enim nomina uacua sunt:
nec absq significantia casse uoces.
quomodo illud quod catholicũ eẽ
re sic eẽ. Atq hoc ñ rationi ꝑspicu.¬
um. nec tamen opinioni ambigiũ.
s fidei ꝑsuasum. Sacramentũ hoc
magnum ẽ: ⁊ quidem uen̾andũ.
ñ scrutandũ. Quomͦ pluralitas
in unitate. ⁊ hac unitate. aut ipsa
in pluralitate: Serutari hoc trme¬
ritas ẽ. credere pietas ẽ: nosse uta
⁊ uita eterna ẽ. Ande si oꝑe p̃ciuã
censes o eugeni ꝑcurrat nẽ consi¬
deratio multa una. quo eminenta
huius singularis unius fiat eu¬
dentior. ẽ unitas que collecliua
potest dici. cũ uerbi causa muli
lapides faciunt aceruum uiu̾
Et est unitas constitutiua: cuo
multa menbra unũ corpus. uel
multȩ partes unum quodeũꝙ:
totum constituunt. Esst uoonuo¬
gadiua: qua fit ut duo iam ñ dio
sint.s una caro. ⁊ ẽ. natiua qͣ anima
ꝙcaro unus nascitur homo. ẽ uni¬

Expanded text:
sed non ad confusionem Trinitatis. sed non ad confusionem Trinitatis. Neque enim nomina vacua sunt, nec absque significantia cassae voces. quomodo illud quod catholicum esse re sic esse. Atque hoc non rationi perspicuum, nec tamen opinioni ambiguum, sed fidei persuasum. Sacramentum hoc magnum est, et quidem venerandum, non scrutandum. Quomodo pluralitas in unitate, et hac unitate, aut ipsa in pluralitate? Scrutari hoc temeritas est, credere pietas est; nosse vita, et vita aeterna est. Unde si operae pretium censes, o Eugeni, percurrat nunc consideratio multa Una, quo eminentia hujus singularis Unius fiat evidentior. Est unitas, quae collectiva potest dici, cum, verbi causa, multi lapides faciunt acervum unum. Est et unitas constitutiva, cum multa membra unum corpus, vel multae partes unumquodcumque totum constituunt. Est et conjugativa, qua fit ut duo jam non duo sint, sed una caro. Et est nativa, qua anima et caro unus nascitur homo. Est uni
Abbreviated transcription (Latin):
stantia sint. ⁊ illa una substantia
tres ille ꝑsone: quis numerũ neget
Nam uere tres sunt. Quis nume¬
ret tamen: Nam uere unum sunt.
Aut si tu facile explicatu id putas.
dicendo tres: dicito quid numerasti.
Naturas: Una ẽ. Essentias: Alnaẽ.
Substantias : Una ẽ. Beitates: Una
ẽ. Non hȩc s ꝑsonas numero inqͥs.
Quȩ non sint illa una natura. il¬
la una essentia. illa una substantia.
illa una diuinitas: Catholicus es.
minime hoc dabis. ꝑsonarum ꝓpri
etate ñ aliud ꝙ ꝑsonaᷤ. ipsaᷤq ñ aliud ꝙ̃ uniid̾m u¬
nãdiuinam substantiã. unã diuinã
naturam. unam diuinam: ⁊ sũmã
maiestatem catholica confitetur.
Numeragͥ si potes aut sine suba
ꝑsonas quȩ ipsa sunt aut sine ꝑso¬
nis ꝓprietates quȩ ipse sunt. Aut
si diuidere quis conetur uel ꝑsonaˢ
a substantia. uł ꝓprietates aꝑsonis.
nescio quomodo trinitatis se ꝓfite¬
ri cultorem possit. qui intantam
iudicium unitatis. dicamus unũ.

Expanded text:
stantia sint, et illa una substantia stantia sint, et illa una substantia tres illae personae; quis numerum neget? Nam vere tres sunt. Quis numeret tamen? Nam vere unum sunt. Aut si tu facile explicatu id putas, dicendo tres, dicito quid numerasti? Naturas? Una est. Essentias? Una est. Substantias? Una est. Deitates? Una est. Non haec, sed personas numero, inquis. Quae non sint illa una natura, illa una essentia, illa una substantia, illa una divinitas? Catholicus es: minime hoc dabis. CAPUT VIetates non aliud quam personas; ipsasque non aliud quam unum Deum, unam divinam substantiam, unam divinam naturam, unam divinam et summam majestatem, fides catholica confitetur. Numera ergo, si potes, aut sine substantia personas, quae ipsa sunt: aut sine personis proprietates, quae ipsae sunt. Aut si dividere quis conetur vel 453 personas a substantia, vel proprietates a personis, nescio quomodo Trinitatis se profiteri cultorem possit, qui in tantam aejudicium Unitatis: dicamus unum,
Abbreviated transcription (Latin):
se unum sibi: ili e motibus illa:⁊
defectibus suis. Deus autẽ ñ mͦ
unus sibi: unse unus ẽ. Nichil in
se nͥ se habet. Non ex temꝑe altera¬
tionem habet: ñ in substantia al¬
teritatem. Hinc deo boetius. hoc
uere unum in quo nullus ẽ nu¬
merus: nullum in eo aliud pret̃
id quod ẽ. Neq enĩ subiectũ fieri
potest: forma enim ẽ.Compara
uni huic omne qͦd unũ dici pt¬
test: ⁊ unum ñ erit. Trinitas ẽ
tam̃ deus. Quid gͦ: Destriumꝰ qͦd
dictum ẽ de unitate: quia inducimꝰ¬
trinitatem: Non. s statuimꝰ unitatẽ.
Dicunus patrem. dicimus filium.
s unum. Quid sibi uult iste ut
sic loquar absq numero nume¬
rus: Si tria. qͦmodo non numerꝰ:
Si unum ubi numerus: S ha¬
beo inquis qͥd numerem : ⁊quidñ
numerem: Substantia una est.
ꝑsone tres sunt. Quid mirum qͥd
uel obscurum in hoc: Nichil. si ꝑ¬
sone seorsum a suibstantia cogitent᷑.
Nunc uͦ cum tres ille ꝑsone illa sub¬

Expanded text:
se unum sibi; ille motibus, illa et se unum sibi; ille motibus, illa et defectibus suis. Deus autem non modo unus sibi: et in se unus est. Nihil in se nisi se habet. Non ex tempore alterationem habet, non in substantia alteritatem hinc de eo Boetius: « Hoc vere unum, in quo nullus est numerus, nullum in eo aliud praeter id quod est: Neque enim subjectum fieri potest: forma enim est. » Compara huic uni omne quod unum dici potest; et unum non erit. Trinitas est tamen Deus. Quid ergo? Destruimus quod dictum est de unitate, quia inducimtrinitatem? Non; sed statuimus unitatem. Dicimus Patrem, dicimus Filium, es Deos, sed unum. Quid sibi vult iste ut sic loquar absque numero numerus? Si tria, quomodo non numerus? si unum, ubi numerus? Sed habeo, inquis, quid numerem, et quid non numerem. Substantia una est: personae tres sunt. Quid mirum? quid vel obscurum in hoc? Nihil, si personae seorsum a substantia cogitentur. Nunc vero cum tres illae personae illa sub
Abbreviated transcription (Latin):
deris ẽ. nullo egere qͣm uno: ha¬
e reuerentiã deo: ut qd pluris
Ali tribuas. Si cortuũ usq huc
saendere potuit dm̃ tuũ infra
uomͦ collocabis: Ipse sͥ forma.
de sibi essentia ẽ. In hoc inte.
gradu suspicio illũ ⁊ si alt̃
dor appareret. illũ potius darẽ.
cogitare possit altissimũ querere.
ridiculum ẽ. statuere impiũ. ułtra
Ñ eitra querendus ẽ. Ascende adhuc
si potes ad cor altius. & exaltabit᷑ ds.
Non ẽ formatus deus: forma est.
Non ẽ affectus: affectio ẽ. Non ẽ. cõ¬
Dositus deus: merum simplex ẽ.
Et ut liquido noueris qͥd simplex
dicam: idem quod unũ. Tam sim¬
plex deus: qͣm unus ẽ. Est autẽ unꝰ:
⁊ quomͦ aliud nichil. Si ddici possit
unissimus ẽ. Anus ẽ sol qͦd non sit
alter: una luna quod eque altera
ñ sit. Atqr id quidem ds̃: s plus.
Quid plus: Unus ẽ ȩciam sibi. Et
hoc us tͥ declarari. Idem ẽ semꝑ
una luna.Clamat uterq ñ esse¬

Expanded text:
pluris est nullo indigere quam uno? Hapluris est nullo indigere quam uno? Habe reverentiam Deo, ut quod pluris est, illi tribuas. Si cor tuum usque huc ascendere potuit, Deum tuum infra quomodo collocabis? Ipse sibi forma, ipse sibi essentia est. In hoc interim gradu suspicio illum: et si alter potior appareret, illum potius darem. cogitare possit, altissimum quaerere, ridiculum est; statuere, impium. Ultra, non citra quaerendus est. 17. Ascende adhuc, si potes, ad cor altius, et exaltabitur Deus. Non est formatus Deus: forma est. Non est affectus Deus: affectio est. Non est compositus Deus: merum simplex est. Et ut liquido noveris, quid simplex dicam: idem quod unum. Tam simplex Deus, quam unus est. Est autem unus, et quo modo aliud nihil. Si dici possit, unissimus est. Unus est sol, quod non sit alter: una luna, quod aeque altera non sit. Atque id quidem Deus, sed plus. Quid plus? Unus est etiam sibi. Et hoc vis tibi declarari? Idem est sempuna luna. Clamat uterque non es
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ñ admerum simplex puss
neq ad id quo melius cog
nec uirgo uel uni cogntal
numeroso ⁊⁊ multiplici ante po¬
nam. s plane p̃simplici sperno.
Meus deus ipse catholice ẽ. tam
ñ habet hoc ⁊ illud. qͣm non hȩc
nilla. Est qui ẽ non que ẽ. Puruͤ
smplex. integer. ꝑfectus. constais
sibi. nich de demꝑib. nicħ de locis.
neh de reb drahens in se. nicħ ex
edeponens in eis. ñ habens qͦd ad
iumerũ diuidat. ñ quȩ colligat ad
unum. Unum qͥppe ẽ. s ñ unitũ.
Ilon partib constat ut corpꝰ. non
afectib distat ut anima. ñ formĩ
libstat ut om̃e qͦd factũ ẽ. S neq
brmȩ ut istis uisum ẽ. Magna
lus uidelicet dõ: ut se abinformi¬
ate uendic et forma una eẽ con¬
dtũ. hoc ẽ dicere. Cecera pluri¬
us dm̃ ñ nisi uni debere quod ẽ.
Quid: Cuius beneficio sunt quȩ
lnt. ipse ꝓsuo eẽ alteri benefico
elinabit : Laus ista ut uulgo
detur blasphemiã ualet. Anñ

Expanded text:
et non ad merum simplex pervenistis, et non ad merum simplex pervenistis, neque ad id, quo melius cogitari nec virgo vel uni cognita viro. numeroso et multiplici anteponam: sed plane prae simplici sperno. Meus Deus ipse catholice est. Tam non habet hoc et illud, quam non haec et illa. Est qui est, non quae est. Purus, simplex, integer, perfectus, constans sibi, nihil de temporibus, nihil de locis, nihil de rebus trahens in se, nihil ex se deponens in eis; non habens quod ad numerum 452 dividat, non quae colligat ad unum. Unum quippe est, sed non unitum. Non partibus constat, ut corpus; non affectibus distat, ut anima: non formis substat, ut omne quod factum est; sed neque formae, ut istis visum est. Magna laus videlicet Deo, ut se ab informitate vindicet, forma una esse contentum. Hoc est dicere, caetera pluribus, Deum nonnisi uni debere quod est. Quid? Cujus beneficio sunt quae sunt, ipse pro suo esse alteri beneficio inclinabit? Laus ista, ut vulgo dicitur, blasphemiam valet. An non
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Si quartam diuinitatem
adicere placet: interim ego hanc
que deus non ẽ. ꝑsuasi michi mini¬
me adorandam. Puto quod ⁊ du.
Nempe dnm̃ deũ tuũ adorabis:
oꝵ illi soli seruie: Glosa uͦ diuintas.
que sͥ honorem ñ audeat arrogire
diuinum. At melius quartum hoc
respuimꝰ: quam sine honore recipi¬
mus. Multa dicuntur ẽẽ in dõ. et
qͥdem sane catholiceq: sed multa
unum. Alioquin si diuersa pute¬
mus: ñ quat᷑nitatẽ habeniꝰ s eente¬
nitatem. Uerbi causa dicimꝰ mags¬
num. bonum. iustũ. & innumer
talia. s nͥ omĩa unum in dõ ⁊ cum
dõ consideres. habebis multiplice
dm̃. Michi uͦ non deest qͦd cogite
melius huiꝰ modi dõ tuo. Queris
quidꝰ Mera simplicitas. Uero
iudicio natura simplex. multirls¬
ei antefert᷑. Scio qđ ad hecres¬
pondere solent. Non multa me¬
unt. sed unã tantũ diuinitas
q̃ omĩa illa sunt. deo ut sit cog¬
ferre asserimus. Asseritis gͥ.
ñ multiplicem duplicem añ

Expanded text:
rum. Si quartam divinitatem rum. Si quartam divinitatem adjicere placet; interim ego hanc, quae Deus non est, persuasi mihi minime adorandam. Puto quod et tu. Nempe Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Gloriosa vero divinitas, quae sibi honorem non audeat arrogare divinum. At melius quartum hoc omnino respuimus, quam sine honore recipimus. Multa dicuntur esse in Deo, et quidem sane catholiceque, sed multa unum. Alioquin si diversa putemus, non quaternitatem habemus, sed centenitatem. Verbi causa, dicimus magnum, bonum, justum, et innumera talia: sed nisi omnia unum in Deo, et cum Deo consideres, habebis multiplicem Deum. 16. Mihi vero non deest quot cogitem melius ejusmodi Deo tuo. Quaeris quid? Mera simplicitas. Vero judicio, natura simplex multiplici antefertur. Scio quod ad haec respondere solent. Non multa, inquiunt, sed unam tantum divinitatem, quae omnia illa sunt, Deo ut sit conferre asserimus. Asseritis ergo, etsi non multiplicem, duplicem Deum;
Abbreviated transcription (Latin):
atq in comprehensibili mͦ. sic̃ omĩa
in ipso. sic ipse in omnib e. Deniq
sic̃ ait euangłista. in mundo erat
flias uͦ ubi erat anteqͣm mundus
fieret ibi ẽ. Non ẽ quod queras ul¬
tra ubi erat: preter ipsum nichil
erat. Ergo in se ipso erat. Quid ẽ
ri potest. Si approbas ñ oportet as¬
sentiaris ẽẽ aliquid quo deus sit.⁊
qͦd deus ũ sit. Hoc enim sine dubio
metius. Quomodo ñ melius deo.
si ds̃ ñ ẽ. qͦd dat deo ut sit: At me¬
lius illam diuinitatẽ qua dicunt
cdeũ eẽ non aliud qͣm deũ eẽ fatem᷑.
Non ẽ in dõ nisi deus. Quid inqui¬
unt: Negas deũ habere diuintta¬
tem: Hon. sq od habet hoc est.
Negas diuinitate dm̃ eẽ: Non. s
ñ alia qͣm quȩ ipse ẽ. Aut si tu ali¬
am inuenisti. adiuuet me tͥnitas
deus. aduersus illam tota me con¬
tumatia erigo. Quaternitas orbẽ
disterminat᷑. ñ signat deitatem.
Deus tͥcutas ẽ. ds̃ triũ singła ꝑsona¬

Expanded text:
atque incomprehensibili modo, sicut omnia atque incomprehensibili modo, sicut omnia in ipso, sic ipse in omnibus est. Denique sicut ait evangelista, in mundo erat . Alias vero, ubi erat antequam mundus fieret, ibi est. Non est quod quaeras ultra ubi erat; praeter ipsum nihil erat. Ergo in se ipso erat. CAPUT VIri potest. Si approbas, non oportet assentiaris esse aliquid, quo Deus sit, et quod Deus non sit. Hoc enim sine dubio melius. Quomodo non melius Deo, si Deus non est, quod dat Deo ut sit? At melius illam divinitatem, qua dicunt Deum esse, non aliud quam Deum esse fatemur. Non est ergo in Deo nisi Deus. Quid? inquiunt: negas Deum habere divinitatem? Non, sed quod habet, hoc est. Negas divinitate Deum esse? Non, sed non alia, quam quae ipse est. Aut si tu aliam invenisti, adjuvet me Trinitas Deus, adversus illam tota me contumacia erigo. Quaternitas orbem disterminat, non signat deitatem. Deus Trinitas est, Deus trium singula persona
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo omnia: tanquã uno pͥnci¬
pio auctore omnium. ꝑquẽ omĩa:
ne alterum inducatur principiũ
artifex. In quo omnia: ne terciũ
inducatur locus. Ex quo omnia.
ñ de quo: quia ñ ẽ materia ds. Eif¬
ficiens causa ẽ: ñ materialis. fru¬
stra philosophi materiã querunt:
ñ eguit materia ds̃. Non enĩ offici¬
nam quesiuit ñ artificem. Ipse ꝑse.¬
in se omnia fecit. Unde: De nichlo.
Nam si ex aliquo fecit. illud ñ fec̃:
ac ꝑ hoc nec omnia. Absit ut de
sua incorrupta incorruptibiliq
substantia tam multa fecerit: ⁊ si
bona corruptibilia tam̃. Queris
si in ipso omina. ipse ubi: Nichil
minus inuenio. Quis capiat locus:
Q ueris ubi ñ sit: Nlec hoc quidem
dixerim. Quis sine deo locus: In¬
comprehensibilis ẽ deus. s ñ parũ
apprehendisti si hoc tͥ de eo comꝑtũ
e. quod nusqͣm sit qui ñ clauditur
loco: ⁊ nusquã ñ sit qͥ non exclu¬
ditur loco. Suo autẽ illo sublimi

Expanded text:
Ex quo omnia, tanquam uno princiEx quo omnia, tanquam uno principio, auctore omnium. Per quem omnia, ne alterum inducatur principium 451 artifex. In quo omnia, ne tertium inducatur, locus. Ex quo omnia, non de quo, quia non est materia Deus: efficiens causa est, non materialis. Frustra philosophi materiam quaerunt: non eguit materia Deus. Non enim officinam quaesivit, non artificem. Ipse per se omnia fecit. Unde? De nihilo: nam si ex aliquo fecit, illud non fecit, ac per hoc nec omnia. Absit ut de sua incorrupta incorruptibilique substantia tam multa fecerit; etsi bona, corruptibilia tamen. Quaeris si in ipso omnia, ipse ubi? Nihil minus invenio. Quis capiat locus? Quaeris ubi non sit? Nec hoc quidem dixerim. Quis sine Deo locus? Incomprehensibilis est Deus: sed non parum apprehendisti, si hoc tibi de eo compertum est, quod nusquam sit, qui non clauditur loco; et nusquam non sit, qui non excluditur loco. Suo autem illo sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
dus dicunt᷑ principia. s respec¬
li posterioꝵ. Alioquin si ad ali¬
quid precedens respicias: ipsum
puius principiũ dabis. Quã ob¬
emsi queras uerum simplexq
rincipiũ: inuenias oportet quod
rincipiũ ñ habuerit. Ex quo uni
ecepit. Nam si cepit: aliunde
pit necesse ẽ. Ase enĩ cep̃ nichil.
si forte quis putauerit qͦd ñ erat
de sibi poruisse ut e incipet. aut
fuisse aliquid anteqͣm eẽt. Qͦ dutrũqi
quia ratio ñ consentit: constat. nichil
sibunet exstitisse pͥncipium. Quod
uͦ aliud pͥncipium habuerit. pͥmũ¬
non fuit. Uerum gͦ pͥncipiũ nequa¬
qͣm cepit: si totũ abtpso cepit. Quid
e deus: Cui secula nec accesserunt.
nec decesserunt. nec coȩterna tam̃.
Quid ẽ deus: Ex quo omnia. ꝑquẽ
omnia. in quo omĩa. Ex quo omĩa:
creabiliter ñ seminabilit̃. ꝑ quẽ oĩa:
ne: alium auctorem. atq alium o¬
pificem arbitreris. In quo omnia:
non quasi in loco s quasi in uirtute.

Expanded text:
rebus dicuntur principia, sed respecrebus dicuntur principia, sed respectu posteriorum. Alioquin si ad aliquid praecedens respicias, ipsum potius principium dabis. Quamobrem si quaeras verum simplexque principium, invenias oportet quod principium non habuerit. Ex quo univnime coepit. Nam si coepit, aliunde coeperit necesse est. A se enim coepit nihil. Nisi forte quis putaverit, quod non erat, dare sibi potuisse, ut esse inciperet; aut fuisse aliquid, antequam esset. Quod utrumque quia ratio non consentit, constat nihil sibimet extitisse principium. Quod vero aliud principium habuit, primunon fuit. Verum ergo principium nequaquam coepit, sed totum ab ipso coepit. 14. Quid est Deus? Cui saecula nec accesserunt, nec decesserunt; nec coaeterna tamen. Quid est Deus? Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia . Ex quo omnia, creabiliter, non seminabiliter. Per quem omnia, ne alium auctorem atque alium opificem arbitreris. In quo omnia, non quasi in loco, sed quasi in virtute.
Abbreviated transcription (Latin):
iam transi spiritus istos: si fourc
cum spousa dicere possis ill
Paululũ cũ ꝑtransusem eos. ma¬
ni quem diligit anima meas
ẽ: hon sane occurrit meliuse
deri. hoc docuit: dicente moꝰl
adpopulũ ipso quidem iniungente.
Qui ẽ qui misit me aduos. Merito
quidem. Nil competentius et̃nitati
quȩ deus ẽ. Si bonum. si magnum.
si beatum. si sapientem. uel quicqͥd
tale de eo dixeris. in hoc uerbo in¬
stauratur. quod ẽ. ẽ. Nempe hoc ẽ
cieẽ. quod hȩc omĩa ẽẽ. Si ⁊ centũ
rilia addaᷤ ñ recessisti ab eẽ. Si ea dixi. nicħ addi¬
ua Si non ditis: nichil miniust. Iamsi
udisti hoc tam suigulare tam sum¬
mum eẽ. nonne in comparatione
huius quicqͥd hoc ñ est. iudicas
potius non eẽ qͣm eẽ : Quid item
deus: Sine quo nichil ẽ. Tam ni¬
chil eẽ sine ipso: qͣm nec ipse sine
se potest. Ipse sibi ipse omnibus ẽ.
sium ipsius ẽ ⁊ omniũ eẽ. Quid
ideus: Principium. Et hoc ipse
le se responsum dedit. Multa in

Expanded text:
am transi spiritus istos, si forte cum sponsa dicere possis et tu: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Quis est? Non sane occurrit melius,  responderi, hoc docuit, dicente Moyse ad populum, ipso quidem injungente: Qui est, misit me ad vos . Merito quidem. Nil competentius aeternitati, quae Deus est. Si bonum, si magnum, si beatum, si sapientem, vel quidquid tale de Deo dixeris; in hoc verbo instauratur, quod est, Est. Nempe hoc est et esse, quod haec omnia esse. Si et centum talia addas, non recessisti ab esse. Si ea dixeris, nihil addidisti: si non dixeris, nihil minuisti. Jam si vidisti hoc tam singulare, tam summum esse; nonne in comparatione hujus quidquid hoc non est, judicas potius non esse, quam esse? Quid item Deus? Sine quo nihil est. Tam nihil esse sine ipso, quam nec ipse sine se potest. Ipse sibi, ipse omnibus est. Ac suum ipsius est, et omnium esse Quid est Deus? Principium: et hoc ipse de se responsum dedit . Multa in
Abbreviated transcription (Latin):
longanimitatẽ alit ⁊ ꝑseuerantiȩ ait
cõprehendit meditatio ꝓmissoplas
tudinẽ recordatio beneficioꝵ sublits¬
tatẽ contẽplatio maiestauis. ꝓfundũ
inspectio iuditioꝵ. Querendus adhe
fuerat qͥnec satis adhuc inuentꝰ ẽ.
nec queri nimis pot. ad orando forte
quã disputando digniꝰ qͤrit᷑. iinuent

Expanded text:
longanimitatem alit, et perseverantiae dat comprehendit meditatio promissorum, latitudinem recordatio beneficiorum, sublimitatem contemplatio majestatis, profundum inspectio judiciorum. Quaerendus adhuc fuerat, qui nec satis adhuc inventus est, nec quaeri nimis potest: at orando forte quam disputando dignius quaeritur, et
Abbreviated transcription (Latin):
magistrum insipientium. refugiũ
oppressorum. pauꝑm aduocatum.
nuserorum spem. dutorem pupilloꝵ.
iudicem iuduarum. oculum cecor.
linguam mutorum. baculũ senũ.
ultorem scelerum. malorũ metũ.
bonorum głam. uirgam potentũ.
malleum tyrannorum. regum pa¬
trem. legum moderatorem. cano¬
num dispensatorem.sal terre. orb
lumen. sacerdodem altissimi. uica
pharaonis. Intellige quȩ dico. Da¬
bit tibi dñs intellectum. ubi ma¬
liciȩ iuncta potentia ẽ: aliquidt
supra hominem p̃sumendũ. Alul¬
tus tuus suꝑfacientes mala. Time¬
a sp̃m irȩ tuȩ qui hominem non
ueretur. gladium ñ formidat. T̃ i¬
neat orationem: qui ammonitio¬
lem contempsit. Cui irasceris
d dm̃ sibi iratum ñ hominem
putet. Qui te ñ audierit: auditu.
udm̃ ⁊ contra se paueat. Qd reliquũ
E de his quȩ supra te st̃: incũbit iã
Esputatio. Quã uno libro dõ adiu

Expanded text:
magistrum insipientium, refugium magistrum insipientium, refugium oppressorum, pauperum advocatum, miserorum spem, tutorem pupillorum, judicem viduarum, oculum caecorum, linguam mutorum, baculum senum, ultorem scelerum, malorum metum, bonorum gloriam, virgam potentium, malleum tyrannorum, regum patrem, legum moderatorem, canonum dispensatorem, sal terrae, orbis lumen, sacerdotem Altissimi, vicaremo deum Pharaonis. Intellige quae dico: dabit tibi Dominus intellectum. Ubi malitiae juncta potentia est, aliquid tibi supra hominem praesumendum. Vultus tuus super facientes mala. Timeat spiritum irae tuae, qui hominem non veretur, gladium non formidat. Timeat orationem, qui admonitionem contempsit. Cui irasceris tu, Deum sibi iratum, non hominem putet. Qui te non audierit, auditurum Deum, et contra se paveat. Quod reliquum est, de his quae supra te sunt, incumbit jam disputatio: quam u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuideris illis: tu uide ne egeant.
Suꝑ hoc quem forte ab aduentan¬
tibus petere deprehendes: iudica
giezitam. Id de ostiariis. id de cet̾s
officialibus decernendũ. Uerum
hoc exhabundanti: nam formã
istam olim ate positam recordam᷑.
Quid tuo dignius apłatu: Quid
salubrius ad conscientiã honestius
ad famam. utilius adexempliun:
Optimus canon qui ꝓicit auario¬
am excalumpnia: ⁊ non aconsci
claudere librum: s in ealce aliq̃
uelim. uel antedicta quasi epilo.¬
gando repetere uł addere p̃ternis¬
sa. Consideres ante omĩa scam ro¬
manam eccłiam eui dõ auctore
prees. eccłarum matrem eẽ ñ do
exipsis. Porro frẽm diligentium
dĩ et parcicipem timentiũ eũ.
De cetero oportere te eẽ considesi
formam iusticiȩ. scĩmoniȩ specula.
pietatis exemplar. assertorem ue¬
ritatis. fidei defensorem. doctore
gentium. xp̃ianorũ ducem anibã
honsi. sponsȩ paranimphum.cleri
ordinatorem. pastorem plebium.

Expanded text:
provideris illis: tu vide ne egeant. provideris illis: tu vide ne egeant. Super hoc quem forte ab adventantibus petere deprehendes, judica Giezitam : id de ostiariis, id de caeteris officialibus decernendum. Verum hoc ex abundanti: nam formam istam jam olim a te positam recordamur. Quid tuo dignius apostolatu? quid salubrius ad conscientiam, honestius ad famam, utilius ad exemplum? Optimus canon, qui projicit avaritiam ex calumnia, et non a consciclaudere librum: sed in calce aliqua velim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere praetermissa. Consideres ante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctore praees, Ecclesiarum matrem esse, non domim, sed unum ex ipsis; porro fratrem diligentium Deum, et participem timentium eum. De caetero oportere te esse considera formam justitiae, sanctimoniae speculum, pietatis exemplar, assertorem veritatis, fidei defensorem, doctorem gentium, Christianorum ducem, amicum Sponsi, Sponsae paranymphum, cleri ordinatorem, pastorem plebium,
Abbreviated transcription (Latin):
faciem tuã hylarem ad eas ostende.
Nec austeritatem tam̃ suadeo tͥ s
grauitatem. Illa infirmiores fugat:
hec reprimit leuiores. Illa si adsit
odibilem: hec si desit contemptibi¬
lem reddit. In omnib tam̃ modus
melior. Ego nec seuerius uelim nec
dissolutiꝰ. Q uid hac mediocritate
gratius: ut nec de seueritate sis
oneri. nec de familiaritate contẽp¬
tui: In palatio papam. domi de
patre istimilias exhibe. Ament
de domestici tui: si non facito ut
timeant. Utilis semꝑ eustodia oriᷤ:
que tam̃ affabilitatis grãm ñ ex¬
cludat. G ubiq frenanda lingua
p̃ceps: maxime autem in conui¬
uio. Ille conuenientior habitus
s actu quidem seurus sis. uul¬
tu serenus. uerbo serius. Capella¬
ni et qui tecum iugiter diuinis int¬
sunt officiis: non sint sine condigno¬
honore. Tuum ẽ tales tͥ ꝓuidere qui
digni sint. Seruiatur eis abom̃ĩbꝰ
tanqͣm tͥ. Necessaria de manu tua
accipiant. His contenti sint que tu

Expanded text:
faciem tuam hilarem ad eas ostendere . 22. faciem tuam hilarem ad eas ostendere . 22. Nec austeritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmiores fugat, haec reprimit leviores. Illa, si adsit, odibilem; haec, si desit, contemptibilem reddit: in omnibus tamen modus melior. Ego nec severius velim, nec dissolutius. Quid hac mediocritate gratius, ut nec de severitate sis oneri, nec de familiaritate contemptui? In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae tamen affabilitatis gratiam non excludat. Ergo ubique frenanda lingua praeceps, maxime autem in convivio. Ille convenientior habitus, si tu actu quidem severus sis, vultu serenus, verbo serius. Capellani, et qui tecum jugiter divinis intersunt officiis, non sint sine honore. Tuum est tales tibi providere, qui digni sint. Serviatur eis ab omnibus tanquam tibi. Necessaria de manu tua accipiant. His contenti sint quae tu
Abbreviated transcription (Latin):
ta nescias. plurima dissimules: ñ¬
nulla obliuiscaris. Sunt tam̃ quȩ
ignorare te nolim: mores quorũq
&. studia. Non oportet ut uici a
domus duȩ ultimus scias: qͦd qͣm¬
plurimis nouimus contigisse. Qua¬
ꝓpter ut dixi alius alia dispenset:
de disciplina tu ꝓuide. Illud nemi¬
ni credas: si insilentior coram te
uel sermo sonuerit uł habitus ap¬
paruerit. Manus tua suꝑhuimodi:
tu ulciscere iniuriam tuã. Impu¬
nitas ausum parit: ausus excessũ.
Domum ep̃i decet scĩtudo. decet
modestia. decet honestas. Horum di¬
ciplina custos. Sacerdotis domesti¬
ciaut ceteris honestiores: aut fabu¬
la omnib sunt. Inuultu. in habitu.
in incessu. illorum qui curca te sunt.
nil residere impudicum. nil inde¬
cens patiaris. Discant ate coep̃i tui
comatulos pueros ⁊ comptosado¬
lescentes secum ñ habere. Certe
inter mittratos discurrere calamĩ¬
tratos ñ decet. Et memento quod
sapiens admonet. Filiȩ tͥ sunt noli

Expanded text:
ta nescias, plurima dissimules, nonta nescias, plurima dissimules, nonnulla obliviscaris. 21. Sunt tamen quae ignorare te nolim, mores quorumque et studia. Non oportet ut vitia domus tuae ultimus 444 scias: quod quamplurimis novimus contigisse. Quapropter, ut dixi, alius alta dispenset; de disciplina tu provide, illud nemini credas. Si insolentior coram te vel sermo sonuerit. vel habitus apparuerit: manus tua super ejusmodi; tu ulciscere injuriam tuam. Impunitas ausum parit, ausus excessum. Domum episcopi decet sanctitudo, decet modestia, decet honestas: horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt. In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescentes secum non habere. Certe inter mitratos discurrere calamistratos non decet. Et memento quod Sapiens admonet: Filiae tibi sunt? noli