comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cludit aperit ue.: Collum dictum¬
quod sit rigidum ether& ut columna
baiolans caput. & sustentans qua¬
sicapitolium Cuius anterior pars.
gula uocatur. posterior ceruix
Ceruix aut uocata quod peream
pastem cerebrum admedullam
spinae dirigitur quasi cerebriuia.
Ueteres aut̃ plurali tantumnumero
ceruices dicebant: Prius ostensi¬
us ceruicem singulariter dixit :
Ceruix aut̃ numero singulari
membrum ipsum significat. Nam
torem tuaccuses frange ceruices:
Humeridicti quasi armi ad distinc¬
tionem hominis apecoribus mutis
uthihumeros. illi armos habere
dicuntur. Nampropriae armi¬
quadru pedum sunt. Ala. summi
humeri. pars posterior. Brachia
a fostitudine nominata: Barienĩ
grece graue & foste significatur
Inbrachiis enimtori lacestorum
sunt & insigne musculorum ro¬
bur ex istit: Hisunt tori idest
musculi . & dictĩ quo dillic uiscera
tosta uideantur. Cubitum dictũ.
quod adcibos sumendos in ipso
cubamus.: Ulna scđm quos dam

Expanded text:
cludit operitcludit operitquod sit rigidum et teres ut columna, bajulans caput et sustentans, quasi capitolium, cujus anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix autem vocata, quod per eam cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant, primus Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem nunc in singulari numero membrum ipsum significat, nam torem tu acccusas frangere cervices. » Humeri dicti quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illae armos habere dicantur; nam propriquadrupedum sunt. Ola summi humeri pars posterior. Brachia a fortitudine nominata: βαρὺ enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim tori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
tum uranon apellant . eo quod pro
sui concauitate caeli similitudinem
habeat: Fauces a fundendis uocib
nominatie. uel quod pereas effa¬
mur uoces. Asteriae uocate siue
quod pereas apulmone aer: idẽ
sp̃s festur. seu quia astis & angus¬
tis in eatibus spm̃uitalem retine¬
ant unde uocis sonos emittunt.
Qui soni un omodo sonarent. nisi lin¬
guae motus. distantias uocis effi¬
cer&: Toles gallica lingua dicun¬
tur . quas uulgo perdiminutionẽ.
tox illas uocant. quae in faucibus
turgescere solent : Mentum
dictum quodinde mandibu lae
oriantur ł quodibi iungantur.:
Curgulio. agutturae nom̃ accepit
cuius meatus ados & nares pesten¬
dit habensuiam quauox ad linguã
trans mititur. ut possit uerba conli¬
dere. unde & garrire dicimus Ru¬
men proximum gurgulioni. quoci¬
bus & potiod euoratur: Hinc baestiȩ
qua e cibum reuocant. acremandunt
rum in aredicuntur. Sublinguium
operculum gurgulionis. quasi par¬
ua lingua quaeforamen linguae re¬

Expanded text:
tum οὐρανὸν appellant, eo quod pro tum οὐρανὸν appellant, eo quod pro sui concavitate caeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu quod artis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iungantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae re
Abbreviated transcription (Latin):
lem efficit sonum:
Dentes greci odontes uocant.
et inde in latinum trahere nomen
uidentur: Horum primi p̃cisores
dicuntur quia omne quod accipit᷑
ipsi prius incidunt.: Sequentes
canini uocantur.: Quorum duo
indextramax illa. & duo insinis¬
trasunt : Et dicti canini quia ad
similitudinem caninorum ex istun
et canis ex ipsis ossa frangit. sicut
ethomo. Ut quod non possunt
priores p̃ cidere. illis tradunt
ut confringant: Hos uulgus
prolongitudine & rotunditate
colomellos uocat: Ultimi sunt
molares. qui concis a aprioribus
atque confracta subigunt & mo¬
lent atque in massant. unde &
molares uocatisunt .⁊ Dentium
aut̃ numerum. descernit quali¬
tas sexus : Nam inuiris plures: infe¬
minis pauciores existunt. Cingiuac
agignendo dentibus nominatae :
Factae sunt aut̃ &iam ad decorem
dentium. nenudi horrori potius.
quam ornatui ex isterent: Pala¬
tum nrm. sicut caelum est positum
& inde palatum apolo per diriua¬
tionem: Sed & grecis imiliter pala¬

Expanded text:
lem efficit sonum. lem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi prius incidunt. Sequentes canini vocantur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt. Et dicti canini quia ad similitudinem caninorum existunt, et canis ex ipsis ossa frangit, sicut et homo; ut quod non possunt priores praecidere, illis tradunt ut confrangant. Hos vulgus pro longitudine et rotunditate colomellos vocant. Ultimi sunt molares, qui concisa a prioribus atque confracta subigunt et molent atque inmassant; unde et molares vocati sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter pala
Abbreviated transcription (Latin):
mondesinunt. siue quia nos odore am¬
monent ut odoremus aliquid Acscia¬
mus: Unde econtra insciacrudes
ignaridicuntur. Olfecisse enim.
scisse ueteres dicebant: Terrentius.
cissent quamille quicquam coepe¬
rit : Narium recta pars propter
quod a equaliter sit . in longitudi¬
ne & rotunditate porrecta colũ¬
na uocatur : ex tremitas eius
pirula a formula pomipiri: Quae
uerodextra leuaque sunt pinnu¬
lae ab alarum similitudine : me¬
dium aut̃ interfinium. Os dictũ
quod per ipsum. quasi per ostium
& cibos intus mittimus. & sputũ
foras proicimus: uel quia inde
ingrediuntur cibi. Inde egredi¬
untur sermones. Labia alam¬
bendo nominata: quod aũt supe¬
rius est labium dicimus. quod
inferius eo quod grossior sit la¬
brum: Alii uirorum labra: mu¬
lierum labia dicunt: Linguae
alingendo cibo putat uarro.
nomen impositum: Alii quod
perasticulatos sonos uerba ligat
Sicut enim plectrum cor dis. ita
lingua illiditur dentibus & uoca¬

Expanded text:
non desinit, sive quia nos odore adnon desinit, sive quia nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. Terentius Acissent, quam ille quidquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine: medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lambendo nominata. Quod autem superius est, labium dicimus; quod inferius, eo quod grossior sit, labrum. Alii virorum labra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et voca
Abbreviated transcription (Latin):
genae quod in de incipiant gigni
barbae. Malȩ sunt eminentes
sub oculis pastes. ad prõtectionẽ
eorum subpositae. Uocate aut̃
malȩ siue quod infraoculos p̃mi¬
nent in rotunditatem qua e greci
mela appellant: siue qđ sint
supramaxillas. Maxillac
per diminutionem amalis: sicuti
pax illus apalo. Tax illus atalo.
Mandibulae sunt max illarum
pastes ex quib & nomen factum
Barbam ueteres uocauerunt quod
uirorum sit . non muli erum.: Au¬
rium in de dictum nomen. Auoci¬
bus hauriendis. Unde et uirgł ait
Vocem que his auribus hausit.
Aut quiauocem ipsam greci auden¬
liden uocant ab auditu. Per in¬
mutationem enim litterae aures
quasi audes nuncupate sunt:
Vox enim repercussa ꝑ anfractus
earum sonum facit quosen sum ex¬
cipiant audiendi: Pinnula sũ¬
ma pars auris aba cumine dicta
Pinnum enim antiqui accutum di¬
cebant. Vnde &pipennis. & pin¬
na: Nares idcir conominantur
quia pereis uel odor. ł sp̃s manare

Expanded text:
genae, quod inde incipiant gigni genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Aurium inditum nomen a vocibus auriendis, unde et Vergilius Aen. 4, 359: Vocemque his auribus ausit. Aut quia vocem ipsam Graeci αὐδὴν vocant, ab auditu; per inmutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Nares idcirco nominantur quia per eas vel odor vel spiritus nare
Abbreviated transcription (Latin):
tibus tam quam in uoluti quiescant
latentes: In summitate aut̃ pal¬
pebrarum locis quibus se utraq
clausa contingunt extant ad no¬
ti or dine seruato capilli tutelam
oculis ministrantes . neirruente sor¬
de. facile in iurias excipiant. et ex co
noceantur : Vt pulueris. ł cuius¬
cumque crassioris materiae arce¬
ant contactum. aut ipsum quoq
aerem concidendo mitificent:
quotenuem atque serenum faciant
uisum : Lacrimas quidam alace¬
ratione mentis putant dictas : Alii
ex istimant ideo quod greci darsi¬
riauocant: Cilia sunt tegmina
quibus cooperiuntur oculi: Et dic¬
tacilia quod celent oculos. tegantq
tuta custodia: Supercilia dicta
quia superposita sunt ciliis : Quae
idcirco pilis uestita sunt. ut oculis
munimenta pretendant: et sudo¬
rem a capite defluentem depellan:
Intercilium uõ est. medium illud
inter supercilia. quod sine pilis ẽ
Cenae sunt inferiores oculorum
pastes. unde barbae inchoant :
Namgrece genos barbae. hinc &

Expanded text:
tibus tanquam involuti quiescant tibus tanquam involuti quiescant latentes. 40. In summitate autem palpebrarum, locis quibus se utraeque clausae contingunt, exstant adnati ordine servato pili, tutelam oculis ministrantes, ne irruentes facile injurias excipiant, et ex eo noceantur, ut pulveris, vel cujuscunque crassioris materiae arceant contactum, aut ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. 41. Lacrymas, quidam a laceratione mentis putant dictas, alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. 42. Cilia, sunt tegmina quibus cooperiuntur oculi, et dicta cilia, 8 quod celent oculos, tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis, quae idcirco pilis vestita sunt, ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia, quod sine pilis est. 43. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
Aut ex trinsecus acceptam. ui sui p̃¬
ponendo refundant. Pupilla est
medius punctus oculi: in quouis ẽ
uiuendi :: Ubi quia paruae imagi¬
nes nobis uidentur. propter ea pu¬
pillae appellantur : Nam paruuli
pupillidicuntur. Hanc plerique
papulam uocant. Uocatur aut̃ pu¬
pilla quod sit pura atq impolluta.
ut sunt puellae : Fisicidicunt eas¬
dem pupillas quas uidemus in ocu¬
lis morituros ante triduum non habe¬
re. quibus non uisis cestaẽ desperati¬
o. Circulus uero quo apupilla albȩ
pastes oculi separantur : discr&a
nigredine. coronadicitur : quod
rotunditate suiornat ambitum
papulae : Uoluos aut̃ quidam
appellant. ipsos uestices oculorum
asimilitudine uoluorum: Palpe¬
braesunt. sinus oculorum a palpi¬
tatione dictae. quia semper mo¬
uentur. Concurrunt enim inuicem.
ut assi duo motu. reficiant obtutũ :
Munite sunt aut̃ uallo capillorum.
ut & apestis oculis. siquid incide¬
rit repellatur. & somno coniben¬

Expanded text:
aut extrinsecus acceptam visui proaut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant: vocatur autem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicrotunditate sui ornent ambitum pupillae. Volvos autem quidam appellant ipsos vertices oculorum ex similitudine bolborum. 39. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno conniven
Abbreviated transcription (Latin):
si tempora quibus dam interual¬
lis mutantur. ⁊ Facies dicta ab ef¬
figiae. ibi est enim tota figura
hominis & unius cuiusq personae
pereum animi uoluntas ostendit᷑
Secundum uoluntatẽ enim in uari¬
os motus mutatur. unde & diffe¬
runt sibi utraq Nam facies sim¬
pliciter accipitur deunius cuiusq
naturali aspectu. uultus aut̃ Ani¬
morum qualitates significat .:
Frons ab oculorum foraminibus
nominata est. haec imago quaedam
animi mentis motum specie sua ex¬
primit dumuellacta uel tristis ẽ.
Oculi uocati. siue quia cos ciliorum
tegmina occultant. nequa inceden¬
tis iniuriae offensione laeclantur
siue quia occultum lumen habent.
idest secretum. ł in tus positum:
Hi inter omnes sensus. uiciniores
animae ex istunt: In oculis enim
omne mentis indicium est. unde
& animi pesturbatio. ł hilaritas
in oculis appar& Oculi aut̃ idem
& lumina. & dicta lumina quod
ex cis lumen manat. ł quod ex ini¬
tio sui clausam teneant lucem:

Expanded text:
si tempora, quibusdam intervalsi tempora, quibusdam intervallis mutantur. 33. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis, et uniuscujusque personae per eum animi voluntas ostenditur; secundum voluntatem enim in varios motus mutatur. Unde et differunt sibi utraque; nam facies simpliciter accipitur de uniuscujusque naturali aspectu, vultus autem animorum qualitates significat. 35. Frons, ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi, mentis motum specie sua exprimit, dum, vel laeta, vel tristis est. 36. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulunt, ne qua incidentis injuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habent, id est, secretum, vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt; in oculis enim omne mentis indet animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
Caluaria. ab ossibus caluis dicta
per defectionem. & neutraliter
pronuntiatur. Occipicium ca¬
pitis pars posterior. quasi contra
capitium. ł qđ sit capitis retrorsũ
Capilli uocati. quasi capitis pili.
facti ut & decorem praestent
& cerebrum aduersus frigus
muniant. Atq a sole defendant. ⁊¬
Pilos aut̃ dictos apelle qua pro¬
deunt. sicut & pilodicitur apila
ubi pigmentum contunditur.
Cesaries acedendo uocata. id eoq
tantum uirorum est: Uirum enim
tonsum dec&: mulierem non dec&:
Comȩ sunt propriae non caesi capilli.
& st grecus sermo.: Nam comas
greci. caimos a secando nominant.
unde &cirin tondere dicunt. un¬
de & cirri uocantur. quod &iam
idem greci. mallonem uocant:
Crines propriae mulicrum sunt.
Dicti aut̃ crines. eo quoduitis dis¬
cernantur. Vnde & discrimina¬
lia dicuntur. a quibus diuisi reli¬
gantur : Timpora sunt quae cal¬
uariae dextralcuaq subiacent
quae id eosic nominantur. quia mo¬
uentur: ipsaque mobilitate qua¬

Expanded text:
Calvaria ab ossibus calvis dicta, Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus muniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Grunde, et κείρειν tondere dicunt. Unde et cirri vocantur, quod etiam iidem Graeci μαλλὸν vocant. 31. Crines, proprie mulierum sunt. Dicti autem crines, eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, quibus divisi religantur. 32. Tempora sunt quae calvariae dextra laevaque subjacent. Quae ideo sic nuncupantur, quia moventur, ipsaque mobilitate, qua
Abbreviated transcription (Latin):
piat sonos: Odoratus quasi aeris
odore attactus: Tacto enim aere
sentitur : Sic & olfactus. quod odo¬
ribus afficiatur: Custus. aguitu¬
re dictus: Tactus. eo quod pestrac¬
t&. & tangat. & peromã membra
uigorem sensus aspergat: Nam.
tactu probamus. quicquid ceteris
sensibus. iudicare non possumus.
Duo aut̃ genera tactus eẽ proban¬
tur . Nam aut ex trinsecus uenit
quod feriat. aut intus in ipso cor¬
Unicuiq aut̃ sensui propriam natu¬
ram datam: Nam quod uidendũ ẽ.
oculis capitur : quod audiendum est
auribus. Mollia ł dura. tactu esti¬
mantur. Sapor gustu odor narib
ducitur. Prima pars corporis.
caput. Datumq: illi hoc nomen eo
quod sensus om̃s &nerui inde ini¬
cium capiant atq ex eo omnisui¬
gendi causa hauriatur: Ibi enim
oms sensus apparent. unde ipsius
Animae quae consulit corpori.
quod ammodo personam gerit:
Uestex ea pars qua capilli capitis
colliguntur & in quacesaries
uestitur. unde & nuncupatur.

Expanded text:
piat sonos. Odoratus quasi aeris piat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corUnicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uitam ẽ mortuum. aut sin e uita est
conditum : Interdum &cumuita cor¬
pus & non caro. utherba etlignum:
Sensuscorporis quinq sunt. Uisus.
lissime totum corpus agitat uigo¬
re sentiendi. Unde & p̃sentia
nuncupantur quod sint presensib:
sicut p̃oculis. quae praesto sunt
oculis : Uisus est quiaphilosophis
humor uitreus appellatur. Visum
ex trema etherea luce
autinterno spũ lucido. pestenues
uenas. acerebro uenientes atq pe¬
netratis tonicis inaere ex euntes.
& tunc commixtione similis mate¬
riae uisumdantes: Uisus dictus
quoduiuacior sit ceteris sensibus. ac
prestantior siue uelocior. ampliusq
uigeat. quantum memoria. inter
c& era mentis officia: Uic inior est
enim cerebro. unde om̃a manant¬
ex quofit utea quae ad alios pestinen
sensus. uide dicamus. Ueluti cum
dicimus. uide. quomodo sonat
uide quomodo sapit. sic & cetera.
Auditus appellatus. quo duoces hau¬
riat. hoc est aere uerberato. susci¬

Expanded text:
vitam est mortuum, aut sine vita est vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corlissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint praesentibus, sicut prae oculis quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido, per tenues venas a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. Visus dictus quod vivacior sit caeteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quomodo et memoria inter caetera mentis officia. Vicinior enim est cerebro, unde omex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato susci
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur. tam quam caput eius uel
oculus: Vnde & ipsehomo secundum
mentem. imago dĩ dicitur: Ita aut̃
haec om̃a adiuncta sunt animae ut
unares sit. Proefficienciis enim cau¬
sarum. diuers a nomina sostita est
anima. Nam et memoriamens est
est dumrecolit memoria est
dumrectum iudicat. ratio est:
dum spirat sp̃s ẽ: dumaliquid sen¬
tit sensus est: Nam inde animus
sensus dicitur. prohis quae sentit
appellata:
est
masculi unde animaliũ
ethon¬
numcorpora concipiuntur: hinc
& parentes creatores uocantur:¬
Caro aut̃ ex quatuor elementis com¬
pacta est : N anterra in carne est
Aer inhalitu : humor insanguine.
ignis in calore uitali : Habent enĩ
innobis elementa. suam quȩ que
pastem. Cui quid deb&ur com¬
page resoluta. Caro & corpus di¬
uersa significant. in carne semꝑ corpus.
non semper incorporecaro. Nam caro
est qua euiuit. idem& corpus: Corp¬
aut̃ quod nonuiuit. idem non caro:
Namcorpus dicitur. Aut quod post

Expanded text:
vocatur, tamquam caput eius vel vocatur, tamquam caput eius vel oculus. Unde et ipse homo secunmentem imago Dei dicitur. Ita autem haec omnia adjuncta sunt animae, ut una res sit; pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est,est; dum recolit, memoria est; dum rectum judicat, ratio est; dum spirat, spiritus est; dum aliquid sentit, sensus est: nam inde animus sensus dicitur pro his, quae sentit, appellata. est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur; hinc et parentes creatores Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post
Abbreviated transcription (Latin):
Anima aut̃ agentilibus nomen accepit
eo quoduentus sit. unde & grece
uentus animos dicitur. quodore tra¬
hentes aerem uiuere uideamur
Sed a pestissime falsum est. quiamulto
prius gignitur anima quam concipi
aer ore possit quiiam ingenetricis
uterouiuit. Non est igitur aer
anima quod putauerunt quid am
qui non potueruntincor poream eius
cogitare naturam: Sp̃m idem eẽ
quod animam euangelista pronuntiat
mamm eam: Etrursus potestatẽ habeo
sumendieam. De hacquoq: ipsa anma
dñi passionis tempore memoratus cuan¬
ponere : Sed animadicta. propt̃ qđ
uel pro eo quod inspir& in corpore:
Itemanimum. idem eẽ qđ animam
Sedanimauita est : animus consilii:
mouitam manere & sinemente animã
durare. Vnde &amentes. Nammen¬
temuocari utsciat. Animam ut uelit :
M ens aut̃ uocata qđ emineat in ani¬
ma ł quod meminit. Vnde & in me¬
mores amentes: Qua propt̃ non am¬
ma. sed quod excellit in anima mens

Expanded text:
Anima autem a gentilibus nomen accepit, Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece ventus ἄνεμος dicitur, quod ore trahentes aerem vivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spiritum idem esse quod animam Evangelista pronuntiat o ponendi animam meam, et rursus potestatem habeo sumendi eam.' De hac quoque ipsa Domini anima passionis tempore memoratus Evanponere? Sed anima dicta propter quvel pro eo quod inspiret in corpore. Item animum idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. imo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima, vel quod meminit. Unde et inmemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima mens
Abbreviated transcription (Latin):
nasci aliquid faciat. Gignendi¬
enim & faciendi potens est. Hanc
quidam dm̃cẽ dixerunt a quo
om̃a creatasunt. & ex istunt.
Cenus agignendo dictum. cui diri¬
uatiuum est nomen aterra ex
qua omnia gignuntur
heat nascendi. atquecres¬
cendi. unde & arbores uitam habere
dicuntur. quiagignunt & crescuns.
Homo dictus. quia ex humo est fac¬
tus. sicut & ingenesi dicitur
Et creauit ds̃ hominem delimoter¬
rae:. Ab usiue autem pronuntia¬
tur ex utraq substantia totus ho¬
mo. idest a societate animae etcor¬
poris, Nam propriae homo abhumo:
lauerunt eo quod sursum ex pec¬
t&. subleuatus abhumo ad con¬
tem plationem astificis sui. quod
cetera terram: Os hominis sublime
dedit cȩlumq uidere: Iussit & erec¬
tos adsidera tollere uultus: Qui ideo
rectus caelum aspicit. ut dm̃ quaerat.
non ut terram intendat. ueluti pecco¬
ra: quaenatura prona & uentris oboedi¬
entia finxit. Duplex est aut homo:
interior & ex terior : Interior homo
anima : exterior homo corpus.

Expanded text:
nasci aliquid faciat. Gignendienim et faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dixerunt, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum, cui derivatum nomen a terra, ex qua omnia gignuntur;teneat nascendi atque crescendi. Unde et arbores vitam habere dicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur 2,7: 'Et creavit Deus hominem de humo terrae.' Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo. laverunt, eo quod sursum spectet sublevatus ab humo ad contemplationem artificis sui. Quod cetera terram, os homini sublime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior homo corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ pigritiam animaliũ autti¬
morem. Nam ex timore stimuli
nuncupati. lic& sint & libidinis
stimuli. Dtrigiles nuncupati
atergendo: quod his equi tergant᷑
Caracter est ferrum caloratum
quo notȩ pecudib inuruntur.
caracter aut̃ grece. latinefor¬
ma dicitur. Cauterum dictũ
quasi cautorium quod urat. & ꝓ¬
uida sit in eum seueraq cautio.
Ut dum uid&ur cuius sit. auaritia
refrenetur. Quod interdum
prosigno. interdum procura
adhib&ur. utuis morbi. ignis

Expanded text:
propter pigritiam animalium aut tipropter pigritiam animalium aut timorem. Nam ex timore stimuli nuncupati, licet sint et libidinis stimuli. Strigiles nuncupati a tergendo, quod his equi tergantur. Character est ferrum caloratum quo notae pecudibus inuruntur: χαρακτὴρ autem Graece, Latine forma dicitur. Cauterium dictum quasi cauturium, quod urat et provida sit in eum severaque cautio ut, dum videtur, cuius sit, avaritia refrenetur. Quod interdum pro signo, interdum pro cura adhibetur, ut vis morbi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
des dicti ad huc lactantesporuili.
qđ nondum aliquid frendant
id est commi niant dentib hinc
& faua fresa quod molita ẽ. Lupati
sunt freni asperrimi. Dicti aut̃¬
lupati alupinis dentib quiinȩ¬
quales sunt. Unde & iã corum mor¬
sus. uehementer obest.
Camus.
Ab enas ab ha¬
bendo dictas qđ his equos habeamus
hoc est teneamus. Unde equi habiles
dicti. Haec retinacula. arctinendo.¬
Lora. Capistra. acapite ium̃torũ
Sella a sedendo quasi
sedda. Antella quasi antessella.
Sicut postella. quasi postsella
Cingulum hominis genetris neutriẽ¬
nam animalium genere femino dici¬
mus. hascingulas. Sagma quȩ cor¬
rupte uulgo salma dicitur abstra¬
tu sagorum nuncupatur. Unde
& cauallus sagmarius. & mulu
sagmaria. I Capulum funis aca¬
piendo quodineo indomita uim̃ta
comprehendantur. Calca ria
dicta qui a in calce hominis ligant᷑.¬
id est in pedis posterioriparte
ad stimulandos equos quib
aut pugnandum ẽ aut currendũ

Expanded text:
des dicti, adhuc lactentes porculi, des dicti, adhuc lactentes porculi, quod nondum aliquid frendant, id est, comminuant dentibus. Hinc et faba fresa, quae molita est. Lupata sunt freni asperrimi. Dicti autlupati a lupinis dentibus, qui inaequales sunt, unde etiam eorum morsus vehementer obest. Camus. Habenas ab habendo dictas, quod his equos habeamus, hoc est teneamus; unde et equi habiles dicti. Haec et retinacula a retinendo. Capistra a capite jumentorum dicta. Sella a sedendo, quasi sedda. Antella, quasi ante sellam: sicut et postella post sellam. Cingulum hominum genenam animalium genere feminino dicimus has cingulas. Sagma, quae corrupte vulgo salma dicitur, ab stratu sagorum vocatur: unde et caballus sagmarius, mula sagmaria. Capulum funis a capiendo, quod eo indomita iumenta conprehendantur. Calcaria dicta quia in calce hominis ligantid est in pedis posteriori parte, ad stimulandos equos, quibus aut pugnandum est aut currendum,
Abbreviated transcription (Latin):
ota dicta qđ quasi ruat. Estenĩ
machina ꝑ quã a flumine aqua
ex trahit᷑. lucretius. in fluuio
uersare rotas. atq austra uidemus.
Austra aũ idẽ rota. ab hauriendo
aquã dicta. Cirgillus qđ ingiro
uertit᷑. Est aũ lignũ intrans uersa¬
ał pestica
partemnobile. in quo funis cumsi¬
tula ł utre inputeũ dimittitur
hauriendȩ aquȩ causa. Telonem
ortulani uocant. lignũ longum
quo hauriunt aquas. & dictũ telo¬
nem a longitudine. Telũ enimdicit᷑
iuxiagrecos quic quid longum ẽ
Vnde & mustela uocata quasimus
longus. Hoc instrumentũ hyspani
ciconiam dicunt. ꝓpt̃ qđ imit& ur
eiusdem nominis auẽ. leuantis
ac deponentis rostrũ. dumclangit.
Ama. lubus. qui &x canicula. ferrtus
arpax qui siquid inputeũ decidit
rapit & extrahit. unde & nomen
accepit. Arpax aũ dictus qui arapit.
arpe enĩ est grece rapere. Sarculus.
DE IN STRUÑTIS EOUORŨ NU
alerȩ sunt ornam̃ta equorum.¬
& ẽ sermogrecus. Frena dicta
cqui frendant. idẽ imprimant den¬

Expanded text:
ota, quod quasi ruat: est enim machina de qua e flumine aqua extrahitur. Lucretius: In fluvios versare rotas atque haustra videmus. Haustra autem, id est rota, ab hauriendo aquas dicta. 2. Girgillus, quod in gyrum vertatur. Est enim lignum in transversa pertica mobile, ex quo funis cum situla vel utre in puteum demittitur hauriendae aquae causa. 3. Telonem hortulani vocant lignum longum, quo nauriunt aquas. Et dictus telon a longitudine, τέλον enim Graece dicitur quidquid longum est. Unde et mustela vocata, quasilongus. Hoc instrumentum Hispani ciconiam dicunt, propter quod imitetur eiusdem nominis avem, levantes aqua ac deponentes rostrum, dum clangit. Ama. Lupus, qui et canicula, ferreus arpax, quia, si quid in puteum decidit, rapit et extrahit; unde et nomen accepit. Arpax autem dictus quia arripit; arpe enim est Graece rapere. Sarculus. De instrumentis equorum . alere, sunt ornamenta equorum et est grecus sermo. Frena dicta equi frendant, id est imprimant den
Abbreviated transcription (Latin):
ne umbras reddendas. Gemmas
exeo multi faciunt. Hunc lapi¬
dem in in dia & initalia & adoce¬
anum inispania nascitradunt
Ferunt aũ subtberio cesare quen¬
dam artificem ex cogitsse uttri
tem peramentum. ut flexibile
eẽt & ductile. Quidum ad mis¬
sus fuiss& ad cesarem. porrexit
fialam cȩsari. Quam ille in dig¬
natus in pauimentum ꝓiecit.
Artifex aũ sustulit fialam de
pauimento quȩ com plicauerat
se tamquam uas a eneum
Dcinde marculum desini protulit
& fialam correxit. Hoc facto
cȩsar dixit artifici. Num quid
alius scit iftam conditionem
uitri: Post quam ille iurans
negauit alterum hoc nescire.
iussit illum cȩsar decollari.
n edum hoc cognitum fier&. aurũ
pluto haberetur. & omnium
metallorum. prȩcia abstra¬
herentur. Etreuera. quia siua¬
sa uitrea. Non frangerentur.
meliora eent quã aurũ & argentũ.
DEME TAL LIS
ctallum dictum grece.
easit. utubi una uena apparuerit
ibi sit spes alterius. inquirendi

Expanded text:
ne umbras reddente: gemmas ne umbras reddente: gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae conplicaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum pro luto haberetur et omnium metallorum pretia abstraherentur; et revera, quia si vasa vitrea non frangerentur, melius essent quam aurum et argentum. De metallis . Metallum dictum Graece s sit ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut aes liquat᷑. masseq fuint
Postea ex massis rursus funditur
in officinis. & aliud flatu figurat᷑
aliud turno tentur. aliud argen¬
ti modo celatur. Tinguitur &iã
multis modis. Ita ut iacinctos
saphyrosq uirides imitetur. & o¬
nicis uł arlarum gemmarum colores
N eq est enim alia speculis. aptior
materia ł picturȩ. ac commoda¬
tior. Maximus tamen honor¬
incandido uitro : Proximaq in
cristalli similitudine. Unde
& ad potandum argenti metalla
& auri repulit. Uitrumolim fie¬
bat initalia. & ꝑgallias. & in is¬
pania. Harena alba mollissima
pila molaq terebatur. De hinc
miscebatur trib partib nitri
pondere & mensura. ac liquata
in alias fornaces trans fundebat᷑
quȩ massa uocabatur ad monitrũ.
atq. hec recocta fiebat uitrum
purum & candidum. Ingenere
uitri. & obsianus lapis adnu¬
meratur. Est aũ uirens inter¬
dum & niger. Aliquando &
trans lucidus. crassior est uisu¬
& inspeculis pari&um ꝓimagi¬

Expanded text:
ut aes liquatur, massaeque fiunt. ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est aliamateria, vel picturae accommodatior. 4. Maximus tamen honorcandido vitro, proximoque 285 in crystalli similitudine. Unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia; et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus nitri pondere, vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum, atque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. 5. In genere vitri et obsidianus lapis annumeratur. Est autem urens interdum, et niger aliquando, et translucidus crassiore visu, et speculis parietum pro imagi
Abbreviated transcription (Latin):
itrum dictum quod uisus
ꝑ spicuitate trans luceat
In aliis enim metallis quicqui d
intrinsecus continetur abscondit᷑
In uitro uero quilib& liquor. uel
species. qualis est interius. talis
exterius declaratur. & quodam¬
modo clausus pat&. Cuius origo
haec. In parte syriȩ. quȩ foenicis
uocatur. finitima iudeae.
Cirta radices montis carmeli pa¬
lus est ex qua nascitur. belus.
amnis .U. milium passuum spatio
inmare fluens iuxta ptoloma¬
idem. cuius arenȩ decurrentes
fluctus sordib eluunt᷑. hic fama
ẽ pulsa naui. mercatorum nitri:
cum sparsim ꝑlitus epulas para¬
rent. Nec essent pro adtollendis
uasis lapides. glebas. nitinaui
subdiderunt. Quib accensis ꝑ¬
mixta arena litoris trans lucentis
noui liquoris fluxisse riuos.
& hanc fuisse originem uitri.
Mox ut ut est ingeniosa sollertia.
non fuit contenta solo uitro. sed
& aliis mixturis. hanc artem
studuit. Leuib enim aridisq
lignis coquitur adiecto cipro
acnitro. continuisq fornacib

Expanded text:
itrum dictum, quod visui perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis, quidquid intrinsecus continetur, absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species, qualis est interius, talis exterius declaratur et quodammodo clausus patet; chaec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris fluxisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, sed et aliis mixturis hanc artem condire studuit. Levibus enim aridisque lignis coquitur, adiecto cypro ac nitro continuisque fornacibus
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & auium penne. qui a acutae
Etecce nomen quod rescruauit anti¬
quitatem. qui aueteres pennas dice¬
bant non pinnas. Hacc &dolabrec
quodhabeat duolibra. nam securis
simplex ẽ. Dextralis. dextere ha¬
bilis. Ascia abastulis dicta quas
aligno eximit. cuius diminutiuum
est asciola. Estaũ manubrio breui
& aduersȩ᷑ parte referens. ł simplicẽ
malleũ. Aut cauatum. ł bicorneras¬
trum. Scalprus dictus quod sculp¬
turȩ & foraminib sit aptus quasi
scalforus. Cuius diminutiuum
scalpellus. Terebra uocata auerme
ligni quiuocatur terebra. quẽ greci
teredonam uocant. hinc dictaterebra
quod utuermis terendo forat. quasi¬
tere fora. ł quasitrans forans.
Taratrum quasi teratrum. Scofina

Expanded text:
unde et avium pinnae, quia acutae. unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus. Cuius diminutivum scalpellus. Terebra vocata a verme ligni, qui nuncupatur terebra, quem Graeci τερηδόνα vocant. Hinc dicta terebra quod utterefora, vel quasi transforans. 15. Taratrum, quasi teratrum; scofina
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum materiȩ diuidendȩ cõpen¬
dium querer&. spinam piscis imi¬
tatus. ferrilaminas ex asperans
clentium morelacitate armauit.
quam serram artifices nuncupant.
Procuius artis inuentione dedalus
magister cius inuidiȩ liuore ꝑ motus.
p̃cipitem puerum ex arte deiecit
De hinc exsulatus cretã habut. ibiq
aliquandiu fuit. & ut fabulȩ ferun
excreta pennis uolauit & inciliciã
uenit. Circ inus dictus quod uer¬
gendo efficiat circulum. Huuis
modus duplicata lineafit. quȩ
simplex ꝑlatitudinẽ extensa fuerat
Punctus aũ in medio circini. centrũ
agrecis dicit᷑ incuius mediũ cuncta
conuergunt. Securis uocat᷑ eo qđ
ea arbores succidantur quasi suc¬
curis. Item securis quasi semicuris.
Exuna enimparte acutaẽ ex altera
fossoria. Haec apudu&eres penna
uocabatur. Utrumq: aũ habens
aciem bipennis. Hibennis dicit᷑
quod ex utraq parte habeat acutã
aciem. quasi duas pennas. Pinnũ
enim antiqui acutum dicebant

Expanded text:
ut dum materiae dividendae compenut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro laminam exasperans dentium mordacitate armaverit, quam serram artifices nuncupant. Pro cujus artis inventione Daedalus magister ejus, invidiae livore permotus, praecipitem puerum ex arce dejecit. Dehinc exsulatus Cretam abiit, ibique aliquandiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pennis volavit, et in Ciliciam venit. Circinus dictus quod vergendo efficiat circulum. Huius modus duplicata linea fit, quae simplex per latitudinem extensa fuerat. Punctus autem in medio circini centrum a Graecis dicitur; in cuius medium cuncta convergunt. Securis vocatur eo quod ea arbores succidantur, quasi succuris. Item securis quasi semicuris; ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Haec apud veteres penna vocabatur; utrimque autem habens aciem, bipennis. Nam bipennis dicitur quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pinnas. Pennum autem antiqui acutum dicebant;
Abbreviated transcription (Latin):
trabem faciunt. Trabes aũ sunt
cum sunt dolatȩ. Tolus ꝓpriȩ est
ueluti scutum breue. qđ in medio
tecto ẽ in quo trabes cocunt. Coplȩ
uocatȩ quod copulen in seluctantes
Luctantes quod erecti inuicem setene¬
ant mori luctantium. AAgrantes.
Asseres ab asse dicti. quia soli po¬
nuntur neq coniuncti. Scindole
eo quod scindant᷑. idẽ diuidant᷑
Epigri clauisunt. quib lignum
ligno adher&. Claui aũ dicti
quasi calibi. quia excalibe fiun
idest ferro. calips enĩ ferrum est.
Tabulȩ aueterib tagulę uocabant᷑.
ategendo scilic&. Unde & tegule.
Commissura dicitur. tabularum
coniunctio. Sectio aũ dicta ase¬
cando ea quȩcȩperit. Nã secare.
sectare & sequi est. Serrae aut̃
nomen desono faetũ. id est abstri¬
dore. Serrȩ circiniq usũ ꝑdicen
quidam adulescens inuenit. Quẽ
puerũ dedalus. frater matris
suȩ studiis ꝑdocendum acceperat
cuius pueri tantũ ingenium fert᷑.

Expanded text:
trabem faciunt. Trabes autem sunt trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum ingenium fertur
Abbreviated transcription (Latin):
qui a numeritantum pluralis est
nomen. ut litterȩ quȩ epistolam
significant. Lignarius generaliter
ligni opifex appellatur. Carpen¬
tarius speciale nomenẽ. carpentũ
enim solum facit. sicut nauicula¬
rius. qui tantum nauiumẽ fabrica¬
tor & artifex. Sarchitector dictꝰ
quod exmultis hinc & inde coniuc¬
tis tabulis. unum tecti sarciat corp.
Idem & dignarius quia tectoria lignis
inducit. Lignum uocatũ greca & hi¬
mologia. qui a incensum in lum̃ con¬
uertit᷑. & inflammã. Unde & liciniũ
dicit᷑ qđ lumend&. Materia inde
dicit᷑ omne lignum. quod ex ea aliquid
efficiat᷑. ł siadianuam referas. ł
adstatuam materia erit. Ad aliquid
enĩ semꝑ materia accipienda est.
Sicut elementa materiã rerũ esse
dicimus. quia inde eaquȩ suntfacta
uidemus. Et materia quasi mater
dicta. Irabes uocatȩ qđ intrans¬
uersu positȩ utrosq pari& es con¬
tineant. Aliud aũ sunt tigna. ali¬
ud trabes. Tigna enim iuncta

Expanded text:
quia numeri tantum pluralis est quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. De lignariis . Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. Lignum vocatum Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur et in flammam. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. Materia inde dicitur omne lignum quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad ianuam referas vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim materia semper accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimus quia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia quasi mater dicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta
Abbreviated transcription (Latin):
nstructura aut pari&um adnor¬
mam fieri. & ad ꝑpendiculum
respondere oport&. Norm cc
dicta greco uocabulo. extra quã
nihil rectum rectum fieri potest
Componitur aũt extrib regulis:¬
ita ut luo sint binorum pedum tertia
habeat pedes duos. uncias .x.
quas ȩquali crassitudine politas
extremis acuminib sibi iuingit.
ut schemam trigoni faciant iderit
norma. Regula dicta. quod sit
recta quasi rectula. & impedimentũ
non habeat. Perpendiculum est
quod semꝑ appenditur. Deniq in
fabrica nisi omnia ad ꝑpendiculũ
& certam regulam fiant necesse
est ut cuncta mendosa ex struant᷑
& aliqua praua sint aliqua cu ban¬
tia. ꝓna non nulla. alia supina.
& ppt̃ hoc uniuersa sunt construc¬
ta linea generesuo. Lin ea appel¬
lata qui a exlinofit. Trulle nom̃
factum. eo quod trudit. idest in¬
cludit calce łluto lapides. Mar¬
tellus. machina. Scalȩ abscan¬
dendo. idest ascendendo uocatȩ̨
Herent enimpari&ib Scale aut̃
dicuntur aut unasit aut plures.

Expanded text:
nstructura autem parietum ad normam fieri et ad perpendiculum respondere oportet. Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Conponitur autem ex tribita ut duae sint hinorum pedum: tertia habeat pedes duos, uncias X, quas aequali crassitextremis cacuminibus sibi iungit ut schemam trigoni faciant. Id erit norma. Regula dicta quod sit recta, quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et propter hoc universa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures,