comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ata ad eã q̃ utꝰ c̾nitur iagi¬
nem peuitꝰ ꝯu̾terit: tauta of¬
fenditur siulitudo cpẽi corpar
rex p̾ssa ex memoria ut nec ip̃arõ¬
dic e̾nere cinatur. utr̃ foris cor¬
pus ip̃m uideat ͣ. an intꝯ talead
cogietur. Nam int̾ dũ hõmes
inima cogitacione reꝵ insibiliũ.
repente uoces ediderũt. qiͣr eu̾a
in medus talib accionib reu
passionib uercarentur. Et me¬
mennini me audisse a quod̾ qd¬

Expanded text:
atque ad eam quae intus cernitur imaginem penitus converterit; tanta offenditur similitudo speciei corporalis expressa ex memoria, ut nec ipsa ratdiscernere sinatur, utrum foris corpus ipsum videatur, an intus tale aliquid cogitetur. Nam interdum homines nimia cogitatione rerum visibilium repente voces ediderunt, quasi revera in mediis talibus actionibus sive passionibus versarentur. Et memini me audisse a quod
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ cunt uolũtates ⁊ om̃s cibi
religate.si boua ẽ ula quo cũcte
referũtur. Si & ꝑͣua est. praue
sunt om̃s. E. t ideo rectaꝵ no¬
accendentiũ ad bĩtudinẽ qd̾
certis uelut passib pgitur.
tatũ inplicatio mũculũ ẽ. quo
assigabitur qui h̾ agit ut ꝓhici¬

Expanded text:
voluntates et omnes sibimet religatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur: tatum implicatio, vinculum est quo alligabitur qui hoc agit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi ꝙd̾ hominis ert̾ioris
mune cõ pecore. rectẽi
adhuc dicitur ad ext̾iorẽ hoĩem ꝑti¬
rere. Non eĩ colũ. corpꝰ homo ex¬
tior de putabitur. set aduta aua dã
itta eua.q᷑ ꝯpages corꝑis ⁊ om̃s sen¬
cus uigent. ꝯuib mctructꝰ ẽ ade¬
tiora ceutienda. Quoꝵ censornna¬
giũes m̃fire ñ menioria cũ retor¬
dando renuniscũtur:res adhut agi¬
tur adext̾iorẽ hominẽ ꝑtineno.
Atmñ hus om̃ib ñ dictamꝰ a peco¬
re: uiri qd̾ figura corꝑis ñ pronis
erecti euꝰ. Qua uire ad mone¬
niur ab eo qd̾ nos secit ne ⁊ mielio¬
re nr̃i parte idest anĩnosaules
pectorib cinuus. a quib corpis e¬
rectione dictamꝯ.ũ ut ñ ea q̃ cbl¬
iuia cunt iñ corꝑib hominũ phici

Expanded text:
quoddam hominis exterioris ommune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ad meura. ad uicionẽ uero mi¬
merꝰ ꝑtiuere. Qͥ a licot ͥnu̾abi¬
us sit multiplicitas taliũ uicio
Mencuragͥ iumemoria. iniusionib
nus apparet. sicut iũ ipĩs corpori¬
uu̾ocurime coaptatur sencus
uidendi. ⁊ ex unonisibili multoꝵ
gͦ reb unde iusiones expri
aut cogitandi appetitũ nͥ nĩ huĩs
reb unde iusiones formantur.
ad quieccẽs collocat: põ deri siłis ẽ.¬

Expanded text:
am mensura, ad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionMensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporiime coaptatur sensus videntium, et ex uno visibili multoruergo rebus unde visiones exprimaut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones formantur, acquiescens collocat, ponderi similis e
Abbreviated transcription (Latin):
siue isentiẽdo. siuem cogitando
noc pentẽ nec ꝓleni dici posret qͦ¬
mõ ualui ⁊ quib ual ui demõstͣui.
Unde tempus admonet eãd̾ tri¬
uitatẽ in in t̾iore hõie reguirere.
atq Ab isto de quo tam diu locutꝰ
cũ animan atq carnali quiertͥior
dĩ introrcus tende. ubi sꝑaniꝰ in¬
uenire uos posse ecd̾m trmitatẽ
unagnẽ de i conatꝰ nr̃os ilł o ip̃o

Expanded text:
 sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, conatus no
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ñ aug ͣmꝰ. Nam ⁊ legentib e¬
uenit ⁊ m᷑ sepiss une ut ꝑlecta pagina
nel epła nestiã quid legerĩ ⁊ repetam.
In aliud auipꝑe intento nutu uolũta¬
tis.ũ ric ẽ adhibita memoria sẽcui
corꝑis quo mõ ipẽ tenens adhibitꝰ
ẽ litt̾is. Ita ⁊ ambulantes intenta
iñ aliud uoluntate. nectieiũt qua
laccent aut maiore m̃tentione
palpando ambulacrent. p̾sertĩ siꝑ
inꝯgnita ꝑ gerẽt. S qr facile am¬
bulanerũt. utiq uiderũt. Qͥ auero
ñ sic̃ censꝰ ocłoꝵ locis quocũq ꝑ¬
Sebant. ita ipi seneui memoria iũ¬
gebantur. miio mõ id qd̾ uiderũt
⁊̃ retentic imũ meninisse potue¬
rũt. ¶Iã pooro ab eo qd̾ in memoria
cpẽs reꝑiũtur. qĩ g̃ datĩ nate alt̾a
rx alt̾a. Scdã de prima. t̾tia de scdã
qrͣda de t̾tia.Ab sp̃e auippe corꝑis
qd̾ c̾nitur. exoritur ea q̃ pit iñ fẽcu¬
ceruentio. ⁊ ab hac ea que fit in me
corpis cũ ea que ex illa eit iñ me¬

Expanded text:
quam, Non audivimus. Nam et legentibus evenit, et mihi saepissime, ut perlecta pagina vel epistola, nesciam quid legerim, et repetam. In aliud quippe intento nutu voluntatis, non sic est adhibita memoria sensui corporis, quomodo ipse sensus adhibitus est litteris. Ita et ambulantes intenta in aliud voluntate, nesciunt qua lassent, aut majore intentione palpando ambulassent, praesertim si per incognita pergerent: sed quia facile ambulaverunt, utique viderunt: quia vero non sicut sensus oculorum locis quacumque pergebant, ita ipsi sensui memoria jungebatur, nullo modo id quod viderunt etiam recentissimum meminisse potuerunt. Jam porro ab eo quod in memoria species reperiuntur quasi gradatim natae altera ex altera: secunda, de prima; tertia, de secunda; quarta, de tertia. A specie quippe corporis quod cernitur, exoritur ea quae fit in sensuet ab hac, ea quae fit in memcorporis cum ea quam gignit in
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ prime ꝙͣ t̾tie. Uiciones eĩ due
sunt. una rentients. alt̾a cogitã¬
tis. ut ã posrit eẽ nisio cogitãtis
ideo fit in meroria de uisione.
sentientis enule aliquid quose
ita ꝯñtat. incogitando acies aĩ:
sicut re m̃ c̾nendo ꝯu̾tat ad cor¬
pꝯ acies oculoꝵ. P̾pt̾ea duas n
ħ̾ gn̾e tͥnitates. uolui ꝯmẽdare.
Unã. tũ iusio sentientis format᷑
er corꝑe. aliam cũ nisio cogitãtis
formatur ex me moria. mediam
cũ inemorie ꝯm̃datur forma q̃
eit in sencu cernentis. Ubiq tñ
nolmtas nõ aꝑꝑet nͥ copulatͥr
qiͣ pentis ⁊ proliꝰ. ⁊ iõ undecũq ꝓ¬
cedat. noc parens nec ꝓles dici pt̃.

Expanded text:
m tertia. Visiones enim duae sunt; una, sentientis; altera, cogitantis: ut autem possit esse visio cogitantis, ideo fit in memoria de visione sentientis simile aliquid, quo se ita convertat in cogitando acies animi, sicut se in cernendo convertit ad corpus acies oculorum. Propterea duas in hoc genere trinitates volui commendare: unam, cum visio sentientis formatur ex corpore; aliam, cum visio cogitantis formatur ex memoria. Mediam cum memoriae commendatur forma, quae fit in sensu cernentis. Ubique tamen voluntas non apparet, nisi copulatrix quasi parentis et prolis. Et ideo undecumque procedat, nec parens nec
Abbreviated transcription (Latin):
q ñ narrantur cogitamꝰ ñ uderuꝰ
ad memoriã retorq̃riaciesnt siãt
uciones cogitãtiũ. Neq eĩ ea no¬
bis recordãtio cet alio nari. ãte
cogitamꝰ. Atq illa truutas ñ hic
uidetur expleri. q̃ fit tũ epẽs ĩ me¬
morialatens ⁊ incio recordantis.
t̾cia nolũ tate copulantur. Nõ eĩ
qd latedat in memoria merl. e ꝙ
audio cogito cũ aliquid narrats
Nõ ip̃as uoces loq̃ ntis dico ne qͥs¬
qmͣ putet in illã me ex ire trinita
S si diligentiꝰ ꝯsid̾e̾mꝰ nec tuc
exceditur memorie modꝰ. Neq
eĩ uł inteslig̾e possẽ narrantẽ. si
ea q̃dicit. ⁊ siꝯtexta tũc primum

Expanded text:
quando narrantur cogitamus, non videtur ad memoriam retorqueri acies, ut fiant visiones cogitantium: neque enim ea nobis recordantibus, sed alio narrante cogitamus: atque illa trinitas non hic videtur expleri, quae fit cum species in memoria latens et visio recordantis tertia voluntate copulantur. Non enim quod latebat in memoria mea, sed quod audio, cogito, cum aliquid mihi narratur. Non ipsas voces loquentis dico, ne quisquam putet in illam me exisse trinitatSed si diligentius consideremus, nec tunc exceditur memoriae modus. Neque enim vel intelligere possem narrantem, si ea quae dicit, et si contexta tunc primum
Abbreviated transcription (Latin):
Neqi eĩ situt soris sacile diecer¬
ne batur formatꝰ census acẽsi¬
uili corꝑe ⁊ nouuitas ab utroq
pp̃ uature diu̾citatẽ q̃ in est ab
nuitẽ omib trib de qua catis
cupͣ dissermiꝰ. itat hic potest.

Expanded text:
Neque enim, sicut foris facile discernebatur formatus sensus a sensibili corpore, et voluntas ab utroque, propter naturae diversitatem quae inest ab invicem omnibus tribus, de qua satis supra disseruimus, ita et hic pot
Abbreviated transcription (Latin):
ricut in corpib sentiẽdi. sic ĩ menio¬
ria ẽ cogitandimodꝰ. Sencꝰ enĩ
accipit rpẽn ab eo corꝑe ꝯd centiuiꝰ.
⁊a cencu menioria. amemoria uero
acies cogitantis. Uoliuitas porro
sicut adm̃oit sensũ corꝑi. sic me¬
moriã seneuͥ cit cogitantis aciem
uoluntas. S ab scentiendis corꝑib
nc aliquid centiamꝰ aut ut rẽtire
decinamꝰ: uelicti tũ oculos abeo
duuiꝰ claudiniꝰ. Sic aures a co¬
nis. fic nares abodorib. Ita ⁊̃
uel os clandendo nel ad ex oreres¬
puendo a sa porib a u̾sannr. Iu
tattu quo uł cubtͣhimꝰ corpus
ne tanganiꝰ qd̾ nolimiꝰ. uelsi iã
tangebamꝰ. abicimo aut ⁊ epellinis
Itu motu corꝑis agit uolũtaꝯ. ne

Expanded text:
sicut in corporibus sentiendi, sic in memoria est cogitandi modus. Sensus enim accipit speciem ab eo corpore quod sentimus, et a sensu memoria, a memoria vero acies cogitantis. 15. Voluntas porro sicut adjungit sensum corpori, sic memoriam sensui, sic cogitantis aciem voluntas. Sed a sentiendis corporibus ne aliquid sentiamus, aut ut sentire desinamus: veluti cum oculos, ab eo vel claudimus: sic aures a sonis, sic nares ab odoribus. Ita etiam vel os claudendo, vel aliquid ex ore respuendo a saporibus aversamur. In tactu quoque vel subtrahimus corpus ne tangamus quod nolumus, vel si jam tangebamus, abjicimus aut repellimus. Ita motu corporis agit voluntas, ne
Abbreviated transcription (Latin):
He reꝵ forme: qm̃ corpales atq
Fencibiles sũt. errat quid. añnꝯ cũ ea ᷤ
opinatur eo mõ foris eẽ quo modo
intꝯ cogitat. ui cũ iã int̾ierũt soris
⁊ ad huc in memoria retinẽtur. uł c̃

Expanded text:
erum formae, quoniam corporales atque sensibiles sunt, errat quidem animus, cum eas opinatur eo modo foris esse, quomodo intus cogitat, vel cum jam interierunt foris, et adhuc in memoria retinentur, vel cum
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ pentem. nec aĩꝓlem eẽ siue
corpor eẽsmultitudĩs q̃ memoria
ꝯtinetur. e siue eiꝯ q̃ iude cũrecorda¬
mur expriutur. gnͣdo ut rũq in
cogitando ita copulat ut tũam
unũ cingularit̾ ⁊ appeat ⁊ disc̾ni
uidendũ est. ñ eẽ posse noluntatẽ

Expanded text:
i parentem, nec quasi prolem esse, sive corporeae similitudinis quae memoria continetur, sive ejus quae inde cum recordamur exprimitur, quando utrumque in cogitando ita copulat, ut tanquam unum singulariter appareat, et discerni videndum est, non esse p
Abbreviated transcription (Latin):
rensnuꝰ ex corꝑis eĩ sencu eas
in memoriã cõbibit aĩmꝰ. icioueᷤ
tũ ille cogitantiũ ex hiis quid̾ reb
que sunt in memoria. cet tñ ĩmi¬
m̾abilit̾ atq oĩno intute młtipli¬
cantur atq uariantur. Unũ qͥppe
solẽ memim: qr cicuti ẽ unũ uidi

Expanded text:
sensimus: ex corporis enim sensu eas in memoriam combibit animus: visiones tamen illae cogitantium ex iis quidem rebus quae sunt in memoria, sed tamen innumerabiliter atque omnino infinite multiplicantur atque variantur. Unum quippe solem me
Abbreviated transcription (Latin):
hecerit corpis qd̾ foriusetꝰ sen¬
est qi pontentem diciunꝯ eio aue
pit ni phantacia cogitantis.
Erat nĩ iu in enloria ⁊ prinsm̃
cogitaretur a uobis cicuterat
corpus ñl loco ⁊ priusqmͣ centire¬
tur. ut uicio sicret. S tũ cogita¬
tureritta qmͣ memoria tenet
ex prmutur macie cogitantio
trenimecẽdo cormatur ea spe
ria tenet. S ueq illa uera ꝑẽs
neq itaua ꝑles ẽi acies quip¬
pe aĩ que formatur ex memori¬
a cũ recordando aͥd cogitamus

Expanded text:
rinsecus senest, quasi parentem dicimus ejus quae fit in phantasia cogitantis. Erat enim in memoria et priusquam cogitaretur a nobis, sicut erat corpus in loco et priusquam sentiretur, ut visio fieret. Sed cum cogitatur, ex illa quam memoria tenet, exprimitur in acie cogitantis, et reminiscendo formatur ea specria tenet. Sed neque illa vera parens, neque ista vera proles est. Acies quippe animi quae formatur ex memoria cum recorda
Abbreviated transcription (Latin):
acõtemiplacione et̾noꝵ. ut t̾tiũ
aliquid iam queramꝰ quo triui¬
tas inpleatur:set iñ totanat᷑a
mentis ita triitatem repperire
opus est ut sidesit accio tp̃alium

Expanded text:
contemplatione aeternorum, ut tertium aliquid jam quaeramus quo trinitas impleatur. Sed in tota natura mentis ita trinitatem reperiri opus est, ut si desit actio temporalium,
Abbreviated transcription (Latin):
oiũ oĩmꝰ ⁊om̃i ex ꝑte obliti fũimꝰ
netre miuiscendi uoluntas exorit᷑
Qm̃ quicq uid recordari noluꝰ: re¬
cordati iam suniꝰ iñ in emoria nrq
cẽ ulꝰ fuisse. uerbi gracia sirecor¬
dari uolo quid hencenauerimrant
recordatꝰ iaui sũ cenasse meant
sii ħ ñ dũ certe ccͣ ipm tempꝰ ad

Expanded text:
o et omni ex parte obliti fuerimus, nec reminiscendi voluntas exoritur: quoniam quidquid recordari volumus, recordati jam sumus in memoria nostra esse vel fuisse. Verbi gratia, si recordari volo quid heri coenaverim, aut recordatus jam sum coenasse me, aut si et hoc nondum, certe circa ipsum tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
m̾abilia nõ solũ memita set ĩ que
ita funta cunt ut facultantẽ m¬
m̾antis excedant S hinc ad nͥ¬
ti aliqnͣto mamifestiꝰ pt̃. Aliud eẽ
ꝯd̾ reꝯditũ memoria tenet. ⁊ aᵈ

Expanded text:
erabilia, non solum infinita, sed etiam quae ita finita sunt, ut facultatem numerantis excedant. 13. Sed hinc adverti aliquanto manifestius potest, aliud esse quod reconditum memoria
Abbreviated transcription (Latin):
risolet ⁊ quid sit ceuare. Ram
ei uich tale recordatꝰ eẽnr quid he¬
ri cenam̾m. recordari uelle nõ pos¬
sẽ . Un de intelligi pt̃ uol ũtaten
reminiccendi ab hus quidꝰ reb gͤ

Expanded text:
ri solet, et quid sit coenare. Nam si nihil tale recordatus essem, quid heri coenaverim, recordari velle non possem. Unde intelligi potest, voluntatem reminisc
Abbreviated transcription (Latin):
del corꝑis qd̾ uidetur. ⁊ imago
tas ant̾ tantã huim copulandi
hec duo. ut ⁊ sensũ sorndũ ad¬
moueat ei reique c̾nitur ⁊ nicã
formatũ tencat. ⁊ citã uiolẽtaẽ:
ut possit uocari amor. aut cupi¬
ditas aut libido. ⁊̃ cet̾ũ corpꝰ
aiantis. ueh enĩt̾ afficit. ⁊ ibi
ñ iecistit ꝑigrior dinciorq ma

Expanded text:
et corporis quod videtur, et imago tas autem tantam vim habet copulandi haec duo, ut et sensum formandum admoveat ei rei quae cernitur, et in ea formatum teneat. Et si tam violenta est, ut possit vocari amor, aut cupiditas, aut libido, etiam caeterum corpus animantis vehementer afficit: et ubi non resistit pigrior duriorq
Abbreviated transcription (Latin):
uel racionẽ. ⁊ appe titũ rõnalẽ. uil
ci quo alio mo siguisicacius dici poᷤ¬
ciuit: iuia mentis uatura ꝯplecti¬
tur. ut q̃madinodũ de illis dictũ
ẽ. erunt duo iñcarue una: sic
de hiĩs dici possit duo iñ mẽte irra.

Expanded text:
onem et appetitum rationalem, vel si quo alio modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut quemadmodum de illis dictum est, Erunt duo in carne una ; sic de his dici possit, Duo in mente una.
Abbreviated transcription (Latin):
pocͥd ⁊ ut ita dicã seruililib̾tate cectãt᷑
Ita nec primis parontib nr̃is ꝑ¬
ruaderi pcm̃ posset nͥ dic̾etur. erri¬
icta uera proles ẽ. Neq enĩ oĩno
iñ de gignitur qm̃ a liquid aliud ad¬
hibetur corꝑi. ut ex illo formetur
.i. cencus uidentis. Q ͦ ttͣ id amare
alienariest. Itaq uoluntasꝰ utẽq¬

Expanded text:
 ut ita dicam, servili libertate sectantur. Ita nec primis parentibus nostris persuaderi peccatum posset, nisi diceretur, Eriista vera proles est: neque enim omnino inde gignitur, quoniam aliquid aliud adhibetur corpori, ut ex illo formetur, id est sensus videntis. Quocirca id amare, alienari est. Itaque voluntas q
Abbreviated transcription (Latin):
cordantis er ea siet q̃ inest menio¬
rie. ap̃a tñ acies nõ e ñde existit.
sei erac aũ iitã. Cõ seq̃nꝰ ẽ aut̃
ut ciũ est illa nera parens. nec ista¬
ples. Sec iiua qiͣ parens ⁊ icta
qiͣ ples aliquid menuant: nũ¬

Expanded text:
cordantis, ex ea fiat quae inest memoriae; ipsa tamen acies non inde existit, sed erat ante istam. Consequens est autem, ut si non est illa vera parens, nec oles. Sed et illa quasi parens, et ista quasi proles aliquid insinuant, u
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corpꝰ qd̾ cupido acpexit. sunt ex
qd fecit iacobut oues ⁊ caprena¬
rios colorib parerent. sb̃ ponẽdo
cis nariata ur gulta in canalib
aquaꝵ. q̃ potantes intuerẽt ᷑ eo

Expanded text:
per corpus quod cupide aspexit. Sunt exequod fecit Jacob, ut oves et caprae varios coloribus parerent, supponendo eis variata virgulta in canalibus aquarum, quae potantes intuerentur eo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a requies uolũtatis qͤm dicion
finẽ .si adhucrecertur ad aud
amad mod̾ possumꝰ dic̾e requi¬
en ped̾ eẽ i ambulando. cum
ponitur. unde aliꝰ innitatur. cũ
passib ꝑgitur. Si aliquid ita
placet. ut i eocũ aliqua delec¬
tacione uolutaᷤtis ad quiestit.
putetur ñ tanꝙͣ prĩa ciuis. s¬

Expanded text:
s voluntatis quem dicimus finem, si adhuc refertur ad aliud, quemadmodum possumus dicere requiem pedis esse in ambulando, cum ponitur unde alius innitatur quo passibus pergitur. Si autem aliquid ita placet, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat; putetur tanquam patria civis,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Uisio uero q̃ fit nñ sencu. ht̃ ad¬
mixtũ aliquid epĩrale: qr cine aia
ficri ñ pt̃. S nõ totũ ita ẽ: qm̃ ille
qui formatur corꝑis sensus est.
uoluntas gͦ que utrũq ꝯiũgitu
magis ut dix i ep̃ualis agnoscitur.

Expanded text:
o quae fit in sensu habet admixtum aliquid spirituale, quia sine anima fieri non potest. Sed non totum ita est: quoniam ille qui formatur, corporis sensus est. Voluntas ergo quae utrumque conjungit, magis, ut dixi, spiritualis agnoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
atu ingilantib int̾dũ ꝯtiugit ut
cogitacõne occtupata ceuoluntas
auortat a sencib atq ita formet
ciantur. Non tiũ aut̾ cũ appetendo
intalia uoluntas intendit s fiñt
iste inp̾criones iagnũ: s ĩ cũ de¬
ucandi ⁊ cauendicã rapitur am̃q
mea tiuenda que sugiat. uñ nõ¬

Expanded text:
atque vigilantibus interdum contingit, ut cogitatione occupata voluntas se avertat a sensibus, atque ita formet a sentiantur. Non tantum autem cum appetendo in talia voluntas intenditur, fiunt istae impressiones imaginum; sed etiam cum devitandi et cavendi causa rapitur animus in ea contuenda quae
Abbreviated transcription (Latin):
uł seuens ip̃is censibilib uł acies
añmi sormãda iniagiuib cencibi¬
lũ. Itaq ant metꝰ aut tu piditas.
eius sor̃t᷑ acies censentientis ex
corꝑe qd̾m loco adiacet. ciue togi¬
tantis eximagine corꝑiꝰ q̃ me¬
moria ꝯtinetur ¶Q gͦ ẽ ad corpᷤ ꝓ
rencũ aliqd̾ corꝑꝰ iñ loco: ħ ẽ ad
aĩm aciẽ simulitudo corpis ĩ memo¬

Expanded text:
 acies animi formanda imaginibus sensibilium. Itaque aut metus aut cupiditas sius formatur acies, sive sentientis ex corpore quod in loco adjacet, sive cogitantis ex imagine corporis quae memoria continetur. Quod ergo est ad corporis sensum aliquod corpus in loco; hoc est ad animi aciem sim
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ ioect res ip̃a uicibilis nõ
ꝑtinet adaĩantis naturã nͥ cũ
corpꝰ nr̃m c̾nimꝰ. Alt̾um ã itil
ꝑtinet: ut ⁊ in corꝑe fiat. ⁊ ꝑ corpa
inaĩa. Fit eĩ in senen. qui ueq cm̃
corꝑe est neq sine anima. Tertũ
uero soliꝰ aĩe est: qi uolũtas ẽ.¬

Expanded text:
 est, res ipsa visibilis non pertinet ad animantis naturam, nisi cum corpus nostrum cernimus. Alterum autem ita pertinet, ut in corpore fiat, et per corpus in anima: fit enim in sensu, qui neque sine corpore est, neque sine anima. Tertium vero solius animae est, quia voluntas e
Abbreviated transcription (Latin):
quia eimillime cũt i ueluti unã
eacit apere. Cũ ã cogitantio aci¬
es au̾sa inde su̾it. atq id qd̾ ĩ me¬
moria c̾nebatur destit̾it intueri.
nich̾ forme que inp̾ssa erat in ead̾
acie remanebit. atq inde sorma¬
uitur quorureus ꝯu̾sa u̾it: ut
auacogitaciofiat. Mauet tanĩ
illud ad̾reliquit memoria: quor
rurcus. cũ id recordamꝰ ꝯu̾tatur¬

Expanded text:
unt, veluti unam facit apparere. Cum autem cogitantis acies aversa inde fuerit, atque id quod in memoria cernebatur destiterit intueri, nihil formae quae impressa erat in eadem acie remanebit: atque inde formabitur, quo rursus conversa fuerit ut alia cogitatio fiat. Manet tamen illud quod reliquit in memoria, quo rursus cum id recordamur
Abbreviated transcription (Latin):
sinulitͥudine qm in emorãa ten.
⁊ ex ea q̃ inde formãtur inacie
re cordancis auimi. damen cic
uua ⁊ eingularis appet: dũt duo
quid̃ eẽ nõ inueniantur. nͥ indi¬
cante ratio ^ qͦua mãtessiginꝯ ad
cẽ illud qd̾ in memoria man̾ot.
ĩ cũ aliĩde cogitamꝰ: ⁊ alius
fieri cimi recordamꝰ. Ad urẽmo
oblitos nos eẽ dic̾emꝯ. ut õmo
recoiore ũ poccemo. Mia acies
recordantis ñ formaretur ex
ea req̃ erat in memoria: nullo
mõ sieret iusio cogitantis. S

Expanded text:
similitudine quam memoria tenet, et ex ea quae inde formatur in acie recordantis animi; tamen sic una et singularis apparet, ut duo quaedam esse non inveniantur nisi judicante ratione, qua intelligimus aliud esse illud quod in memoria manet, etiam cum aliunde cogitamus, et aliud fieri coblitos nos esse diceremus, ut omnino recolere non possemus. Si autem acies recordantis non formaretur ex ea re quae erat in memoria, nullo modo fieret visio cogitantis: sed
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ioris hoĩs uiũit.dẽ cũ ad ei
q̃ sornicccꝰ sensũ corꝑis formãt.
ñ laudabilẽ uolũtatem qua ħ ad
utile aliqd referat: cet turpem
iñ menioria con ilitudo eiꝰ qͦrur¬
tus ꝯu̾tat uolũtas aciem ut ĩde
formetur iutriusetꝰ sicut ex corpe
obiecto sencibili cencus ert̾ͥncecꝰ
eorbatur Atq ita eit issa truntas
ex memoria. ⁊ iut̾na uicione. ⁊
q̃ utrũq copulat nolintate.
Qͤ tria cũ uiuũ coguntur. Ab
ipõ coactu cogitatio dicitur.
Nec ia iã in hũs trib din̾ca tb¬
stñtiaest. Neq enĩ aut corꝑꝰᵈ
sencibile ibi est qd̾ om̃ĩno discre¬
tũ est ab aĩantis natura aut
census corꝑis ibi sormatur ut
fiat iusio. aut ip̃a uolũtas id a¬
git aut rorͣudo sencũ censibili

Expanded text:
ioris hominis vivit; id est, cum ad ea quae forinsecus sensum corporis formant, non laudabilem voluntatem, qua haec ad utile aliquid referat, sed turpem in memoria similitudo ejus, quo rursus voluntas convertat aciem, ut inde formetur intrinsecus, sicut ex corpore objecto sensibili sensus extrinsecus formabatur. Atque ita fit illa trinitas ex memoria, et interna visione, et quae utrumque copulat voluntate. Quae tria cum in unum coguntur, ab ipso coactu cogitatio dicitur. Nec jam in his tribus diversa substantia est. Neque enim aut corpus illud sensibile ibi est, quod omnino discretum est ab animantis natura, aut sensus corporis ibi formatur ut fiat visio, aut ipsa voluntas id agit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ itain hac inquicicione labora¬
pũt. Plerũq cũ diuscule atten
uarie sese ꝯnuitantes ⁊ mĩno
minꝯq fulgentes. donec oĩo
decistant. quas intelligẽd̾ est
reliquias ẽẽ sormie ilłiꝰ q̃ fcã
erat in sencu cor pꝯ lucidũ iude¬
returi paulatimq ⁊ quod̾mõ
gradatim deficiẽdo nariari.
Nami ingertaꝵ senestraꝵ cãcemi
si eos forte intuebantur. sepe in
ulis a pparnere corlorib ut nuam¬
festũ cit hanc asfectionẽ nr̃o sen¬
cui exes re q̃ uidelutur inp̾grã.

Expanded text:
n ita in hac inquisitione laborabunt, plerumque cum diuscule attendvarie sese communicantes, et minus minusque fulgentes, donec omnino desistant, quasi intelligendum est reliquas esse formae illius, quae facta erat in sensu cum corpus lucidum videretur, paulatimque et quodammodo gradatim deficiendo variari. Nam et insertarum fenestrarum cancelli, si eos forte intuebamur, saepe in illis apparuere coloribus, ut manifestum sit hanc affectionem sensui
Abbreviated transcription (Latin):
p ar bitr io ꝯponendo: sepe miagina¬
tur qͣrita cit aliquid. qd aut ecit
ũ ita eẽ: aut nescit ita eẽ. In qͦ
gai̾e tauend̾ ẽ ne aut nĩtiatur ut
decipiat. Aut opiuetur. ut decipi¬
atur. Qͥb duoh malis euitatũ
nch ei obcunt imaginata phã¬
tacinata cicut inch obsũt exꝑta
centibilia tretenta meniorit. es
neq cupide appetantur. si inuant.
ueq turpit eugiantur. ciosẽdũt.
uorib auida uolutatur. iiunda

Expanded text:
pro arbitrio componendo, saepe imaginatur quasi ita aliquid sit, quod aut scit non ita esse, aut nescit ita esse. In quo genere cavendum est, ne aut mentiatur ut decipiat, aut opinetur ut decipiatur. Quibus duobus malis evitatis, nihil ei obsunt imaginata phantasmata: sicut nihil obsunt experta sensibilia et retenta memoriter, si neque cupide appetantur si juvant, neque turpiter fugiantur si offendunt. lioribus avida
Abbreviated transcription (Latin):
Elãme geminaretur. cũ quid̾ic̾nẽdi
modꝰ ad hibitꝰ eu̾it. qͥ possitꝯca¬
cũ cepare radioꝵ. Eximo quiire
oculo quol mõ deducto aut inp̾so
ant iñ torto ci att̾ claucꝰ ẽ. dupli¬
cit̾ iꝑderi aͥd qd̾ cit unũ. uullo ⁊ ucco

Expanded text:
 geminaretur, cum quidam cernendi modus adhibitus fuerit, qui possit concursum separare radiorum. Ex uno quippe oculo quolibet modo deducto, aut impresso, aut intorto, si alter clausus est, dupliciter videri aliquid quod sit unum nullo pacto
Abbreviated transcription (Latin):
Nec ideo tñ disc̾n̾eratio nõ deberet.
fiuisse mñ illo humore añqͣmͣ detͣsxt ᷑
a nuli forͣm for̃m ifcãm ex anulo.
q̃ distĩguẽda ẽ ab ea sorͣ q̃ in anulo.
est. unde ista fc̃a ẽ q̃ detͣcto amilo
ñ erit qm̃ͣius illo in anulo mane¬
at. undo ista scã est .. Sis sentus
qd̾ uidetur qmͣ diu uidetur qr eo de

Expanded text:
Nec ideo tamen discernere ratio non deberet fuisse in illo humore, antequam detraheretur, annuli formam factam ex annulo, quae distinguenda est ab ea forma quae in annulo est, unde ista facta est, quae detracto annulo non erit, quamvis illa in annulo maneat, unde ista facta est. Sic sensus quod videtur, quandiu videtur
Abbreviated transcription (Latin):
tentio uolũtatis ad corꝑꝯ uicũ
usionẽq copulandã ut eiat ibi
diu̾sa natura : hoc ẽ ead̾ nolũta¬
tio intentio ad copulandã una
moriã. ut fat ⁊ hic q̃ dlunitas
ex trib ñ iã uature diu̾citate

Expanded text:
ntio voluntatis ad corpus visum visionemque copulandam, ut fiat ibi diversa natura; hoc est eadem voluntatis intentio ad copulandam imagmoriam: ut fiat et hic quaedam unitas ex tribus, non jam naturae diversitate
Abbreviated transcription (Latin):
de die nñ dieman ħ gͦ qui corrũpi¬
tur. q̃ramꝯ q̃madinodũ Possumꝰ
qͣudam trinitatis effigiẽ. ⁊ sinõ
erp̾sorẽ. tũ fortassis ad diuos¬
cend̾ tfatiliorẽ. Neq eĩ frust᷑
do.Et illo ip̃o ordine ꝯ dicio¬
nis nr̃e qͣ mortales atq carua¬
les effecti cumꝰ caciliꝰ. ⁊ qiͣ fa¬
mliariꝰ uicibilia qmͣ intelligi

Expanded text:
 qui corrumpitur, quaeramus, quemadmodum possumus, quamdam Trinitatis effigiem, et si non expressiorem, tamen fortassis ad dignoscendum faciliorem. Neque enim frustra do. Et illo ipso ordine conditionis nostrae quo mortales atque carnales effecti sumus, facilius et quasi familiarius visi
Abbreviated transcription (Latin):
tanto modo pela bens foraise
nr̃a piecit intentio. ut cñ ab
istait ibi appetat requi ẽ uude
d ini ꝯgruend̾ ẽut ci qũ int̾io¬
ra epũalia acomodati dictĩgue¬

Expanded text:
miro modo relabens foras se nostra projecit intentio, ut cum ab ista, et ibi appetat requiem unde dini congruendum est: ut si quando interiora spiritualia accommodatius disti
Abbreviated transcription (Latin):
sũ detinet oculoꝵ .i. animi inten¬
tro. Inhis g ͦ trib ñ solũ mani¬
sesta ẽ distĩctio. cet ĩ discreta
natura. Primũ quippe issud cor¬
pus uic ibile lõge alt̾iꝰ nature.
ẽ qmͣ senens oculoꝵ: quo cibimi
incidente: fit uicio Ip̃a q uicio¬
q̃ quid a aluid ꝙ̃ sencus ex ea

Expanded text:
sum detinet oculorum, id est, animi intentio. In his igitur tribus, non solum est manifesta distinctio, sed etiam discreta natura. Primum quippe illud corpus visibile longe alterius naturae est, quam sensus oculorum, quo sibimet incidente fit visio. Ipsaque visio quid aliud, quam sensus ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ b amicris ñ bc̃at qͥd eẽcũ corpis
qn uidendo extͥucecꝯ corpradiũgat
atq in eoisio eigat acpectũ. ił tñ
ip̃o indicet seadempto corꝑis sẽs u.
nec pire potuisse nec minui. Ma¬
uet em̃ quidd̾ indendi appetim iute¬
ger: ciue id poccit fieri ciue ñ possit.
Hec gͥ tria corpꝰ ad̾ inideturi⁊ ip̃a¬

Expanded text:
beat quidem sensum corporis quem videndo extrinsecus corpori adjungat atque in eo viso figat aspectum, nisu tamen ipso indicet se adempto corporis sensu, nec perire potuisse, nec minui. Manet enim quidam videndi appetitus integer, sive id possit fieri, sive non possit. Haec igitur tria, corp
Abbreviated transcription (Latin):
quia ⁊ ir̃e eod̾ mõ sit iragoder ma¬
msesta est quippe apostolica sentẽ¬
cia. q̃ int̾iorẽ hominẽ reuonari
indei agnitione declarat scd̾m mia¬
ginẽ eiꝯ qui creauit eũ. ⁊ cũalio lo¬
co ditat. E t riext̾ior homo nr̃ cor¬

Expanded text:
quia et ipse eodem modo sit imago Dei. Manifesta est quippe apostolica sententia, quae interiorem hominem renovari in Dei agnitione declarat secundum imaginem ejus qui creavit eum: cum et alio loco dicat, Et si exterior homo no
Abbreviated transcription (Latin):
cũ spẽ reieiꝰ q̃ c̾nebatur : ut die¬
c̾ni om̃o nõ posset ⁊ ip̃a exat iusio.
diuaritatis radiĩs oculoꝵ qͣsi
ge miuatur. due uisiones eiũt.
cũ sit res ula q̃ uidetur. Singi¬
latim amppe ass iciũtur radu de
suo quisq oculo emicãtes : dũ
ã sinintur in illud corpꝰ intuẽd̃.
parit̾ ꝯ iũcteq ꝯcurrere. ut unꝰ
fiat ex utroq ꝯtuiti. Et idõ
ci unũ oculũ clanserimꝰ: ñ ge¬
minũ ignẽ. set sicuti ẽ unũ ui¬
debimꝰ. ẽur autẽ cmstro clauso

Expanded text:
ebatur, ut discerni omnino non posset; et ipsa erat visio. divaricatis radiis oculorum quasi geminatur, duae visiones fiunt, cum sit res una quae videtur. Singillatim quippe afficiuntur idem radii de suo quisque oculo emicantes, dum non sinuntur in illud corpus intuendum pariter conjuncteque concurrere, ut unus fiat ex utroque contuitus. Et ideo si unum oculum clauserimus, non geminum ignem, sed sicuti est unum videbimus. Cur
Abbreviated transcription (Latin):
uisio. uocatur. Gignitur gͦ ex reuisi¬
deno. Q uo ccͣ ex incibili ⁊ uidente:
gigiuitur uisio. Ita sane ut ex uidẽ¬
te eit ce neꝯ ocłoꝵ ⁊ aspiciẽtis atq in¬
ã tuerat sencui. dũ adeẽt illud qd̾
uide batur: senens tñ ip̃e remanet

Expanded text:
re visidens. Quocirca ex visibili et vidente gignitur visio, ita sane ut ex vidente sit sensus oculorum, et aspicientis atque inquae inerat sensui, dum adesset illud quod videbatur: sensus tamen ipse remanet
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ qũ uõ erat filiꝰ nõ intel¬
ligens ĩ natũ eẽ deo sempit̾mĩ
ẽẽ. ut sit coet̾nꝰ prĩ filiꝰ. Sicut
splendor qui gignitur ab igne
quidꝰ poft̾iores arriaͣ a bie cert̃
istã cm̃am. sassiq snt̃ nõ ex tp̃r
cepure dei Filiũ. S int̾ dispnta¬
cõnes qͣs habebant nriadu̾ cuͤ
eos qui dicebant. erat tpr̃ qñ nõ
erat filiꝰ. hanc ⁊̃ ñ nulli rõcinacis¬
ouẽ inserebant. Si dei filiꝰ uͥtꝰ¬

Expanded text:
tempus quando non erat filius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne quidam posteriores Ariani abjecsique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnulli ratiocinationem inserebant: Si Dei Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ centiebant: qui plãtat inquit
nõ diccedens nea dissentiens signis¬
cutur. Cñ ueroadditur quidimum
pt̃ aliquid ciginsicari ex płib unũ
aĩa ⁊ corpꝯ nõ sũt utiq nuũ. quud eĩ
tam diu̾sũ mcraddatur aut eb̾intelli
nũ aĩal. Indeapłs. Qͥ adheret me¬
retrici inquit corpꝰ estimũ. Nõ dixit
unũ sunt. ⁊ut nũ est. set addit corpͥ

Expanded text:
idem sentiebant: Qui plantat, inquitnon dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum nima et corpus non sunt utique unum, quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintellignum animal; inde Apostolus qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est, non dixit unum sunt aut unum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte eiꝰ tota est. Et ideo cũ piͭaliꝙͥ
sentiat aĩa qͣmius nõ siat ñ to¬
to corpore. illa tamen tota centit.
tẽ. aliud acutũ. Aliud memorẽ.
aliud cupiditas. Aliud timor. ad
leticia.. lliud tristicia. possuntq i
Alia tine alus. ⁊ alia mag̃ alia mi¬
Anime natura inueniri. manifest̾
ẽ nõ simplicẽs multiplicẽ eẽ na¬
turam Nich enĩ eimplex mutabile

Expanded text:
st. Et ideo cum fit aliquid sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, tem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possitque alia sine aliis, et alia majus, alia mianimae natura inveniri: manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam, nihil enim simplex mutabile
Abbreviated transcription (Latin):
ntendũ est primo creatura qͣre
rit iutiplex. nullo autẽ mõ uere
rimpler. Et priꝯ corpꝯ uinus ui
utiq ꝑ tib ꝯstat itant cit ibi alia
pars maior. alia minor i mains

Expanded text:
tenda est primo creatura quare sit multiplex, nullo autem modo vere simplex. Et prius corpus universum utique partibus constat; ita ut sit ibi alia pars major, alia minor, et majus
Abbreviated transcription (Latin):
uo: ꝑcecce intelligitur. qd ñ pre¬
it. Qci ita est. hoc solsĩ de eis di¬
ci nõ pt̃. ilsud de illo qd ciml ãbo
ñ sũt. eicut u̾bũ de u̾bo dicinõ pt̃.
qr. nõ simł ambo u̾bũ. set colus¬

Expanded text:
ecte intelligatur quod non praeit. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest, illud de illo, quod simul ambo non sunt. Sicut Verbum de verbo dici non potest, quia non simul ambo
Abbreviated transcription (Latin):
t unꝰ magno ⁊ unꝰ capiẽs eicut
traccatũ est Uñ go maior pater
Si eĩ maior est magnitudiẽ maior.
ille utiq maior est eo qui se genu¬
it. nec ille maior ẽ illa magnitu¬
diue. aua magno ẽ. Ergo eqͣlis.
Nam unde eqͣlis. suñ eo ꝗd̾ est cui
nõ est aliud eẽ ⁊ aliud magnũ eẽ:

Expanded text:
icut tractatum est. 5. Unde ergo major Pater? Si enim major, magnitudine major: ille utique major est eo qui se genuit, nec ille major est ea magnitudine qua magnus est: ergo aequalis. Nam unde aequalis, si non eo quo est, cui no
Abbreviated transcription (Latin):
rit as qr ccĩtas: manisestũ ẽ qd̾ nõ
aliguis duoꝵ est. quo ut̾q ꝯmugi¬
tur. quo genitꝰ a gignente diugh¬
tur gen̾atorẽq suũ diligat. sint qr
dono supiors alico set suo ꝓprio
seruantes uncatẽ sp̃t in uintulo pa¬
ad nos ipõs iubemiꝰ. In quib duo¬
u pieceptis: tota ler pendet ⁊ ꝓpħe.
Ita cunt mlatria deus unꝯ colus.
magnus capiens sc̃s b̃s̃. nos aut̃
er ip̃o. ⁊ ꝑ ip̃m i in ip̃o beati. Quia
ipiꝰ muie int̾ nos unũ: cũ illos p̃c¬

Expanded text:
uia sanctitas, manifestum est, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem spiritus in uinculo paad nos ipsos iubemur, in quibus duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. ita sunt illa tria deus unus, solus, magnus, sapiens, sanctus, beatus, nos autem ex ipso et per ipsum et in ipso beati, quia ipsius munere inter nos unum, cum illo
Abbreviated transcription (Latin):
a irellari solet .i. celũ ⁊ t̾ra utiq ma¬
ius ẽ qm colũ celũ. aut cola t̾ra.
Et iñ uno auo corꝑe aliud ẽ mag¬
intudo. Al iud coloralind aigura.
P̾otest enĩ ⁊ diuinuta magnitudĩe
mau̾e̾ .i. color ⁊ eadẽ eigura. Et
colore nuitato mane ead̾ figura ⁊
eadem magnitudo. Et figui a ead̾
nõ manente. tani magnũ eẽ. ⁊ eod̾
mõ coloratũ. Et quetũq alia eil:
dicuntur de corꝑe: poss ũt ⁊ enuul ⁊
plura ciue cet̾is ꝯmutari. Ac pħꝰ¬

Expanded text:
 coelum et terra, utique majus est quam solum coelum aut sola terra. Et in unoquoque corpore aliud est magnitudo, aliud color, aliud figura. Potest enim et diminuta magnitudine manere idem color et eadem figura, et colore mutato manere eadem figura et eadem manon manente tam magnum esse et eodem modo coloratum, et quaecunque alia simul dicuntur de corpore, possunt et simul et plura sine caeteris commutari, ac p
Abbreviated transcription (Latin):
Iem̃dix̃is equales ẽẽ isto s
Usortitudine. set illũ p̾stare pui¬
deutra: seauitur ut huius sortitu
to pludens sit. Ac ꝑ hocuec fortitu¬
dine equales sunt qñ ẽ illiꝰ sortit¬
gitur: sec de animi fortitudine.
re qͣmͣ est aĩmꝰ hñanꝰ hec ita sehũte
himano quippe aĩmo nõ hoc ẽ eẽ
qd est fortem aut prudentẽ. Aut us ce¬
tum. aut tempantẽ. Potest enĩ ẽẽ
Animꝯ ⁊ nuiam istaꝵ hr̃e uirtutẽ.
Deo. autem hoc ẽ eẽ q est fortẽ eẽ
de illa simplici multiplititatẽ dix̾ is tͥ¬

Expanded text:
is aequales esse istos fortitudine, sed illum praestare prudentia; sequitur ut hujus fortitudo minus prudens sit, ac per hoc nec fortitudine aequales sunt, quando est illius fortitgitur, sed de animi fortitudine. re quam est animus humanus, haec ita se habent? Humano quippe animo non hoc est esse quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum, aut temperantem: potest enim esse animus, et nullam istarum habere virtutem. Deo autem hoc est esse quod est fortem esse, de illa simplici multiplicitate, vel mult
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgnoccitur memoria ocil ñttelligẽ¬
cia uoluutate. Hauc autẽnt̃
co intelligentiã qua intelsigi mrꝰ
cogitantes id est qnͣdo eis reꝑtis
que meniorie p̾sto fu̾ant. cet nõ
cogitalantur cogitatio ura for
p ert̾iora sensibilia que ꝑ oculos
tarius uidentur legentiũ duc̾em
tar ditatẽ ĩundecĩmo stil libro.
atq inde cũ eis ingreder ab oninis¬
⁊̃ int̾ioris eã potentiã qua rõcinatͤ¬

Expanded text:
citur, memoria scilicet, intelligentia, voluntate. Hanc autem nunc dico intelligentiam, qua intelligimus cogitantes, id est, quando eis repertis quae memoriae praesto fuerant, sed non cogitabantur, cogitatio nostra formper exteriora sensibilia quae per oculos carnis videntur, legentium ducerem tarditatem, in undecimo scilicet libro; atque inde cum eis ingrederer ad hominis interioris ea
Abbreviated transcription (Latin):
remens suo inꝯspectu eni cogitacio¬
ne ꝯstituit. Nũquid gͦ alia eua
ꝯepicit cogtt̃a ricut aliis meni bris
ur̃is qui ẽut̃ otuli alia memibra nr̃a
tu ¶ Qd diciabeurdiꝯ nel sentiri
⁊ ubi ponitur inꝯcpectu suo. merañ
ee ipãm: Non g ͦ ibierit ubierat
ta iñdieeblata ca. Set si ꝯspiciẽ¬
da miga auit. ꝯcpectura u̾ manebit.
An qĩ geminatur ut tillic sc̃t. Et

Expanded text:
ctu sui cogitatione constituit. Numquid ergo alia sua conspicit cogitando, sicut aliis membris nostris, qui sunt oculi, alia membra nostra tu? Quid dici absurdius vel sentiri et ubi ponitur in conspectu suo, nisi ante se ipsam? Non ergo ibi erit ubi eratta, inde sublata est. Sed si conspicienda migravit, conspectura ubi manebit? An quasi geminatur, ut et illic sit et
Abbreviated transcription (Latin):
memoria ꝯtinentur ⁊̃ iam ri ñ cogi¬
tentur. Quĩdiciuꝰ hoĩem uosse
litt̾as. ⁊̃ iam cũ de alũs reb nõ de
litt̾is cogitat. Hec auteui duo gig¬
nens ⁊ geuitũ dilectione t̾cia co¬
pulantur: que nich̾ est aliud qmͣi
uoliuitas fruendũ aliquid appe¬
teus nel tenens. Ideo  t̾iam illis
trib nominib insm̃nendã mentis
putauimꝰ trmitatẽ memoria. intel¬
ligentia uoliuitate Set qm̃ men

Expanded text:
tur, etiamsi non cogitentur: quoniam dicimus hominem nosse litteras, etiam cum de aliis rebus, non de litteris cogitat. Haec autem duo, gignens et genitum, dilectione tertia copulantur, quae nihil est aliud quam voluntas fruendum aliquid appetens vel tenens. Ideoque etiam illis tribus nominibus insinuandam mentis putavimus trinitatem, memoria, intelligentia, voluntate. 9. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
est quod mõ ad cogitacõm ꝑtiueat
mest menti ⁊ iam qnͣdo de ip̃ã nõ co¬
gitatur: ad colam dicatur memo¬
mam ꝑtinere. Sieĩ ħ ita est non
habebat hec tria: ut ⁊ cui memi¬
maret. ⁊ sem̃tellig̾et ⁊ amaret: si

Expanded text:
 ad cogitationem pertineat inest menti, etiam quando non de ipsa cogitatur, ad solam dicatur memoriam pertinere. Si enim hoc ita est, non habebat haec tria, ut et sui meminisset, et se intelligeret, et amaret: sed
Abbreviated transcription (Latin):
nicuũmt xui. intessigit codiligit
se. hoc ci c̾nimꝯ: ceruimꝰ t̾nita¬
giuem dei. Non foriusecꝯ accepit¬
memoria qd̾ tenet.uec forio ñueĩt
qd̾ aspic̾et intellectꝰ. sicut corꝑit

Expanded text:
nit sui, intelligit se, diligit se: hoc si cernimus, cernimus trinitaginem Dei. Non forinsecus accepitmemoria quod teneret, nec foris invenit quod aspiceret intellectus, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
editur. issa ꝯepicitur. Tam̃ qr
eẽ cepit in aĩo quiiam erat ami¬
nius añꝙͣ iñ illo ista eẽ cepraet:
aduenticiũ quiddꝰ uidetur ⁊ ni
p̾citis habebitur qnͣdo ruccedẽte
cpocie iam eẽ destitorit.: ham¬
ꝙ nũc trinitatem aicit ꝑ ruã
presrnciã retanta. ꝯspecta. di¬

Expanded text:
creditur, illa conspicitur. Tamen quia esse coepit in animo, qui jam erat animus antequam in illo ista esse coepisset, adventitium quiddam videtur, et in praeteritis habebitur, quando succedente specie jam esse destiterit: aliamque nunc trinitatem facit per suam praesentiam, ret
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ se ipa meno ⁊ meminure ⁊ intelli¬
gere. ⁊ amare iuueint lain uude
nõ cogitabat. qũ aliud cogita bat.
S unde diu ũ cogitau̾imꝰ. ⁊ unde
cogitare msi ꝯmoniti nõ ualeamꝰ.
id uos nescio quo eod̾ q miro mõ
ei pt̃ dici scire nescuꝰ. deniq rec¬
te ab eoqui ꝯmemorat. ei qmͤ cõ¬
memorat. dĩ.s Scis hoͭ escire te
uescis. Cõmemorabo ⁊ inuemes te
nlex.scienteui qd̾ te nescire putau̾as.
Id agũt ⁊ ante᷑ te que de hũs re¬
b ꝯscripte cunt: quas res ducera¬
cione ueras eẽ m̃uenit lector.
Nc̃ qsueras eẽ credit ei quiscrl¬
uit cicut legitur historia: cet auas ue¬
rao eẽ tiam ipẽ ĩuenĩt. siue apud ee
cine in ipã mentis luce n̾itate. Qͥuero
nec amuonitꝰ ualet ista ꝯtueri: mag¬
na tecitate cordis n tenebris iggno¬
rancie dem̾eus est altius ⁊ mitabi¬
liore diuina ope indiget. ut pocrit
N̾ itaq uolui de togitacione adhibe̾

Expanded text:
enim se ipsa mens, et meminisse, et intellienim se ipsa mens, et meminisse, et intelligere, et amare invenit, etiam unde non cogitabat, quando aliud cogitabat. Sed unde diu non cogitaverimus, et unde cogitare nisi commoniti non valemus, id nos nescio quo eodemque miro modo, si potest dici, scire nescimus. Denique recte ab eo qui commemorat, ei quem commemorat dicitur: Scis hoc, sed scire te nescis; commemorabo, et invenies te scientem quod te nescire putaveras. Id agunt et litterae, quae de his rebus conscriptae sunt, quas res duce ratione veras esse invenit lector: non quas veras esse credit ei qui scripsit, sicut legitur historia; sed quas veras esse etiam ipse invenit, sive apud se, sive in ipsa mentis luce veritate. Qui vero nec admonitus valet ista contueri, magna caecitate cordis, tenebris ignorantiae demersus est altius, et mirabiliore divina ope indiget, ut possit  itaque volui de cogitatione adhibere
Abbreviated transcription (Latin):
qstendetur aliud eẽrem qmͣ̃q nõ
nosse. aliud ũ cogiture.sĩq posse uti
nou̾it homo aliquid ad̾ nõ cogitat. ñ
Aliuide nõ uide cogitat. Duoꝵ g ͦ
cogitat. Aliã uł alias. ⁊iam si non
cogitat: nouit tamen. Si muĩquidrec¬
te possumꝯ dicereaste nuueicꝯ nouit
quidẽ mucitã. set nũc erlm ñ intelligit
quia ũ eã cogatat. Intelligit aut̃ nũc
geometricã. hanc eĩ nũc cogitat:
Albeurda ẽ qnͣtũ appet ista sentẽtia.
Qͥ d ⁊̃ iam illa si dicamꝰ iste mucico
uouit quid mucicã. set nũc eam ñ
amat. qũ nõ eam cogitat. amat a
nũc geometricũ. qm̃ nũc ip̃am cogi¬
tat. nõne snuilit̾ ab curda est ¶ec¬
ticrime nero diciꝰ. iste qui ꝑspicis
de geͦmetrica disputantem. ⁊̃ ia i¬
Hinc ammonemur eẽ nobis mab¬
dito mentis quaꝵd̾ reꝵ quasdã no¬
ticias. ⁊ tũc quod̾ mõ ꝓcedentes in
mediũ atq inꝯspectu mentis neli¬
aꝑtiꝰ ꝯstitur qñ cogitantur. Tiuic

Expanded text:
non nosse, aliud non cogitare; fierique posse ut noverit homo aliquid quod non cogitat, quando aliunde, non inde cogitat. Duarum ercogitat, aliam vel alias etiam si non cogitat, novit tamen. Sed numquid recte possumus dicere, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non intelligit, quia eam non cogitat; integeometricam, hanc enim nunc cogitat? Absurda est, quantum apparet, ista sententia. Quid etiam illa, si dicamus, Iste musicus novit quidem musicam, sed nunc eam non amat, quando eam non cogitat; amat autem nunc geometricam, quoniam nunc ipsam cogitat: nonne similiter absurda est? Rectissime vero dicimus, Iste quem perspicis de geometrica disputantem, etiam pHinc admonemur esse nobis in abdito mentis quarumdam rerum quasdam notitias, et tunc quodam modo procedere in medium, atque in conspectu mentis velr: tunc
Abbreviated transcription (Latin):
pluta est tamen cogita cõis
uis: ut nec ip̃a mons quodãmͦ
Inec ip̃ mens qua cogitatur quic¬
auid cogitatur. alit pocrit eẽ m
ꝯc rectu euo uici se ipãm cogitãdo.
Quomͦ aut̾ qũ cenõ cogitat in

Expanded text:
ta est tamen cogitationis vis, ut nec ipsa mens quodam modo nec ipsa mens, qua cogitatur quidquid cogitatur, aliter possit esse in conspectu suo, nisi se ipsam cogitando. Quomodo autem, quando se non cogitat, in
Abbreviated transcription (Latin):
Quer amꝰ gͥin hac muagme dei
qnͣdam sui geu̾rs triitatẽ a diuuã¬
te ipo qui nos fecit ad imagnem
cuã. Non enĩ aut̾ posrumꝰ hec
salubrit̾ uestigare ⁊ scd̾m ea pĩam
que ab illo est aliquid inuenire.
Set ea que incuꝑiorib libris ⁊ n
marnue nĩ decino de aliuma hũ¬
mana uelmẽte diximꝰ. si ectoris
uel memoria tencantur atq reco¬
lautus. uel diligentia in eisd̾ loci
in quib ꝯscripta cunt recens eãt
ñ hic desiderabit. ꝓlixiorẽ de tan
te rei nnquiritione sermone.
Int̾ cet̾a gͦ in libro decuno diximꝰ
hoĩs mentẽ nosre semet ip̃am.

Expanded text:
Quaeramus igitur in hac imagine Dei quamdam sui generis trinitatem, adjuvante ipso qui nos fecit ad imaginem suam. Non enim aliter possumus haec salubriter investigare, et secundum sapientiam quae ab illo est aliquid invenire: sed ea quae in superioribus libris, et maxime in decimo, de anima humana vel mente diximus, si lectoris vel memoria teneantur atque recolantur, vel diligentia in eisdem locis in quibus conscripta sunt, recenseantur, non hic desiderabit prolixiorem de rei tantae inquisitione sermonem. 7. Inter caetera ergo in libro decimo diximus, hominis m
Abbreviated transcription (Latin):
id itaq dicend̾ eit de uifãtis
mente ita ad huc ꝑunli ⁊ in
ta magna demera rẽ ꝵ ignorã¬
cia ut ilsiꝯ mentis tenebras mẽs
homns que aliquid que al nouit
denda est set in tauta nimis in
cas res quas ꝑ corꝑis sensus
tanto maiore qnͣto minore cepit
delectacione sentire. nõ ignora¬
re se pt̃. set cogitarese ũ pt̃.
Qͣnta porro intentione in ista
que foris eũt ceneibilia ferat᷑
uel hinc solũ conici pt̃. qd̾ luas
hiiꝯ hauriende sic auida est
ut si auisqm̃ mũms cautus. aut
uesciens quid inde possit actide̾
noctur uũ limicu poeuerit ubi iacet
infaus in ea ꝑte ad qmͣ iacentis ocun
poruit rett iqueri. nec teruir possit
tus leca: siceiꝰ m̃de ñ remonetur as¬
pectꝰ. ut nõ millos ex ħ ⁊ iam strabo

Expanded text:
id itaque dicendum est de infantis mente, ita adhuc parvuli et in tam magna demersi rerum ignorantia, ut illius mentis tenebras mens hominis quae aliquid novit denda est, sed intenta nimis in eas res quas per corporis sensus tanto majore, quanto noviore coepit delectatione sentire, non ignorare se potest, sed cogitare se non potest? Quanta porro intentione in ista quae foris sunt sensibilia feratur, vel hinc solum conjici potest, quod lucis hujus hauriendae sic avida est, ut si quisquam minus cautus aut nesciens quid inde possit accidere, nocturnum lumen posuerit ubi jacet infans, in ea parte ad quam jacentis oculi possint retorqueri, nec cervix possit inflecti, sic ejus inde non removeatur aspectus, ut nonnullos