comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UXXX III.
ulli dubium efe non aliam m& uendi esse causam
nisi neid quod amamus aut adeptum amittamus. Aut non
m& uere amauerit: atq habuerit quis m& uerit neid pos¬
sit amittere. Multa enim quȩ amamus & habemus. m&u¬
imus amittere. Ita ea custo dimus m&u Non m& uere au¬
tem nemo potest. custodire m&uendo. Iterum quis q:
amat non m&uere atq: id non dum hab&. speratq sehabi¬
iturum. non eum oport& m& uere non a dipis catur
Hoc enim m&lu nihil aliud m&uitur. quamidem m& us
Porro m&us omnis aliquid fugit. Etnulla res seipsam
fugit. Nonigitur m&uitur m&us. Sedsiquis ex isti
Sedsiquis ex isti¬
mat non recte diciquod m&us aliquid m&udt cum ani¬
ma potius m&uipso m&uat. illud adtendat quod cog¬
nitu facile est: nullum m&um esse nisi futuri. &im¬
minentis mali. N ecesse est autem ut qui m& urt ali¬
quid fugiat. Quis quis ita que m& uere m&uit. est pro¬
fecto absurdissimus. quia fugiendo hab& id ipsum quod
fugit N am quo non m&uitur nisi nealiquid mali acci¬

Expanded text:
XXXIII. Nulli dubium est non aliam metuendi esse causam, nisi ne id quod amamus, aut adeptum amittamus, aut non metuere amaverit atque habuerit, quis metus est ne id possit amittere? Multa enim quae amamus et habemus, metuimus amittere; ita ea custodimus metu: non metuere autem nemo potest custodire metuendo. Item quisquis amat non metuere, atque id nondum habet, speratque se habiturum, non eum oportet metuere ne non adipiscatur. Hoc enim metu nihil aliud metuitur quam idem metus. Porro metus omnis aliquid fugit, et nulla res se ipsam fugit. Non igitur metuitur metus. Sed si quis existimat non recte dici quod metus aliquid metuat, cum anima potius ipso metu metuat; illud attendat, quod cognitu facile est, nullum metum esse nisi futuri et imminentis mali. Necesse est autem ut qui metuit, aliquid fugiat. Quisquis itaque metuere metuit, est profecto absurdissimus, quia fugiendo habet idipsum quod fugit. Nam quoniam non metuitur nisi ne aliquid mali acci
Abbreviated transcription (Latin):
dam dedit. ut ess& sacerdos in aeternũ. non secundum
aaron. sed secundũ ordinem melchisedech. ⁊ Cuius rei
sacramentũ : diligentius adhuc considerari potest.: Sed
propter duos pisces inquib: duas personas regiã & sacer¬
dotalem figuratas eẽ diximus. hactenus hinc tractatũ
esse sufficiat. ⁊ Quod aũ suꝑ fȩnum turba illa discubuit.¬

Expanded text:
dam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem dam dedit, ut esset sacerdos in aeternum, non secundum ordinem Aaron, sed secundum ordinem Melchisedech . Cujus rei sacramentum diligentius adhuc considerari potest. Sed propter duos pisces, in quibus duas personas, regiam et sacerdotalem figuratas esse diximus, hactenus hinc tractatum esse sufficiat. 3. Quod autem super fenum turba illa discubuit,
Abbreviated transcription (Latin):
miliarum sicut dictum ẽ. regiam descendens matheus: sa¬
cerdotalem ascendens lucas secutus est. ⁊ Ut dñs noster iħs
xp̃s rex & sacerdos nr̃: et cognationẽ ducer& destirpe
sacerdotali: & non ess& tamen detribu sacerdotali. hoc
est detribu leui. sed esset detribu iuda. hoc ẽ detribu đđ
ex qua tribu nemo intendit altari.: Ideo & filius dauid
maxime dicitur secundũ carnem. quia & lucas ascendens
& matheus descendens in dđ sibi obuiã factisunt.⁊ Opor¬
tebat enĩ ut euacuaturus sacrificia: quae secundũ ordi¬
nem aaron inleuitico sacerdotio fiebant. non esse de
tribu leui nead ipsam tribum & adipsũ sacerdotiũ quod
temporalit̃ umbra erat futuri : ꝑtinere uider&ur mun¬
datio peccatorũ : quã dñs oblatione olocahusti sui. qđ
in ueteri sacerdotio figurabatur impleuit. & olochausti
eius imaginem ad memoriã passionis suae in ecclesia celebran¬

Expanded text:
miliarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, samiliarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas secutus est: ut Dominus noster Jesus Christus rex et sacerdos noster, et cognationem duceret de stirpe sacerdotali, et non esset tamen de tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdotium quod temporaliter umbra erat futuri, pertinere videretur mundatio peccatorum, quam Dominus oblatione holocausti sui, quod in veteri sacerdotio figurabatur, implevit: et holocausti ejus imaginem ad memoriam passionis suae in Ecclesia celebran
Abbreviated transcription (Latin):
io seph & maria. scriptũ ẽ eos fuisse dedomo id est degenere
dauid.⁊ Et elisabeth quae nihil ominus cognata mariae
scribitur. erat detribu sacerdotali. : Sicut autẽ matheus. qui
tam quã descendentem ad suscipienda peccata nr̃a. regem xp̃m
insinuat: persalomonem ad auid descendit. quia salomon
de illa in qua dauid peccauerat natus est .: Italucas qui tam¬
quã ascendentem post abolitionem peccatorũ. sacerdotem
xp̃m insinuat. pernatham ascendit ad dauid: qui nathan
ꝓph&a missus erat : cuius correctione dauid: ipsius pecca¬
ti abolitionem paenitendo impetrauit.⁊ Itaq postea¬
quam transit lucas personã dauid. non dissonat amatheo
in nominibus generationũ.  Nam eos nominat ascendens
adauid usq ad abraham : quos ille descendens ab abra ham
usq ad dauid : Adauid enĩ induas familias. regiam & sa¬
cerdotalem: origo illa distributa ẽ. quarum duarum fa¬

Expanded text:
Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuat, per Nathan ascendit ad David; quia Nathan propheta missus fuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum fa
Abbreviated transcription (Latin):
generationẽ perducit .⁊. Lucas uero alius euangelista.
quõ & ipse generationẽ dñi quae secundũ carnẽ est. sed
in sacerdotali persona explicandã suscepit. ad quam
personam pertinet mundatio & abolicio peccatorũ. non aprin¬
cipio libri sicut matheus. sed ab illo loco ubi baptizatus est iħs.
ubi peccatorũ nostrorũ mundationẽ prefigurauit. incipit
parentũ eius originẽ gradatim persequi.: Neq deorsum
uersus. sicut ille qui eum ad suscepcionẽ peccatorũ. tam quã
descendentem ostendebat : sed sursum uersus tamquam is
qui eum post abolitionẽ peccatorum. tam quã ascendentẽ
insinuabat. : Nec eos parentes quos ille nominans.: Alia
enĩ erat origo sacerdotalis. quae ꝑunum ex filiis dauid sicu¬
ti ad sol& detribu sacerdotali matrimoniũ sortientem effe¬
cerat. ut maria de utraque tribu id est & deregia & desa¬
cerdotali cognationẽ ducer&. ⁊ Nam & quando censiti sunt

Expanded text:
generationem Domini perducit . Lucas vero alius evangelista, generationem Domini perducit . Lucas vero alius evangelista, quoniam et ipse generationem Domini, quae secundum carnem est, sed in sacerdotali persona explicandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorum tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post abolitionem peccatorum tanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cata : sacramento baptismatis nobis euadentib: obruuntur
Etquã diu inspe sumus eius ꝓmissionis. quã nondũ uidemꝰ
tam quã perdeserta ducimur. consolante nos in scĩs scrip¬
turis uerbo dĩ sicut illos manna decaelo. : Eodem ipso du¬
ce in hierusalẽ caelestem. tam quã in terrã ꝓmissionis in¬
troduci nos posse praesumimus. & in aeternũ ibi regnante
ostenditur ipse est &iã sacerdos nost̃ in&ernũ. secundũ¬
ordinẽ melchi sedech qui se ipsũ obtulit olochaustũ
ꝓpeccatis nr̃is. & eius sacrificii similitudinẽ caelebran¬
dã in suae passionis memoriã commendauit . Vt illud
dem peccatorũ susceptionẽ regiãq personã matheus e¬
uangelista significans. generationẽ eius quae est secundũ
carnem. ab abraham suscipiens. qui pater ẽ populi fide¬
lis. & successionẽ prolis deorsũ uersus enumerans. perue¬
nit addauid: in quo regni stabilimentũ manifestissimũ
appar& ⁊ Atq inde ꝑsalomonẽ natũ de illa inqua pec

Expanded text:
cata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus promissionis, quam nondum videmus, tanquam per deserta ducimur, consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente osteordinem Melchisedech , qui se ipsum obtulit holocaustum pro peccatis nostris, et ejus sacrificii similitudinem celebrandam in suae passionis memoriam commendavit; ut illud dem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum de illa in qua pater
Abbreviated transcription (Latin):
uem panidabant : duas illas ꝑsonas uidentur significare.
quibus populus ille gerebatur. ut per eas consiliorũ
quas etiã sacro sc̃ã illa unctio ꝑtinebat . Quarũ offi¬
cium erat ꝓcellis fluctibusq popularib: numquã fran¬
gi atq corrumpi : & uiolentas turbarũ contradictiones
more pisciũ tam quã in ꝓcelloso mari: sic in turbdlen¬
ta populi administratione uersari.: Quae tamen duȩ
personae : dñm nrũm praefigurabant.: Ambas enĩ
solus ille sustinuit: & non figurate sed ꝓprie solus
impleuit.: Nam et rex noster ẽ iħs xp̃s. qui nobis pug¬
nandi & uincendi demonstrauit exemplũ : in carne
mortali peccata nr̃a suscipiens: temptationib: inimici.
neq in lecebrosis. neq terribilib: cedens: postremo ex¬
uens se carnem. principatus potestates exemplans fidu¬
cialiter. et triumphans eas insem&ipso: Itaq & ipso
duce ab onerib & laborib huius peregrinationis nrae

Expanded text:
vem pani dabant, duas illas personas videntur significare, vem pani dabant, duas illas personas videntur significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas conciliorum quas etiam sacrosancta illa unctio pertinebat: quarum officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violentas turbarum contradictiones more piscium tanquam in procelloso mari, sic in turbulenta populi administratione versari. Quae tamen duae personae Dominum nostrum praefigurabant. Ambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implevit. Nam et rex noster est Dominus Jesus Christus, qui nobis pugnandi et vincendi demonstravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
uinque panes hordeacii quibus inmonte dñs turbas
pauit. significant ueterẽ legem. siue quia nondũ spi¬
ritalib: sed adhuc carnalib data ẽ. id est quinq cor¬
poris sensibus deditis: Nam &ipsȩ turbae. quinq
milia hominũ fuerunt. Siue quia permoysen lex
ipsa data ẽ.: Morses enĩ quinq libros scripsit. Et qđ
hordei panes erant : bene significat uel ipsam legem quȩ
ita data erat. ut in ea uitale animae alimentũ. corpora¬
libus sacramentis obteger&ur : hordei enĩ medulla. te¬
nacissima palea tegitur : uel ipsũ populũ nondũ expo¬
liatum carnali desiderio. quod tam quã palea cordi eiꝰ
inherebat : id est nondũ corde circum cisum.: Ita ut
nec tritura tot tribulationũ: cũ perdeserta quladra¬
ginta annos duceretur. intellectu reuelato : carnalia in¬
tegumenta deponer& : sicut neq hordeũ areae tritura.
illo paleari tegmine exuitur. Itaq. illi populo. congru¬
enter lex talis data est.: Duo aũ pisces. qui saporem sua¬

Expanded text:
que panibus. 1. Quinque panes hordeacei, quibus in monte Dominus turbas pavit, significant veterem legem: sive quia nondum spiritualibus, sed adhuc carnalibus data est, id est, quinque corporis sensibus deditis; nam et ipsae turbae quinque millia hominum fuerunt : sive quia per Moysen lex ipsa data est; Moyses enim quinque libros scripsit. Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, quae ita data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem sua
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uerbum & đĩ sapientia locutus est. sic & aduentus sp̃s scĩ.
demonstratio sp̃s scĩ est : ipsis &iam oculis carneis. quando
uisus est ignis diuisus suꝑ eos. & coeperunt linguis loqui.
Nam sinon erat in hominib: sp̃s sc̃s ante dñĩ uisibilem clarifica
auferasame:: Aut quo impleta est elisabeth & sacharias
uir eius. ut ꝓphetarent᷑. & anna & simeon: : De quib: omnib:
scriptum est. quod in pl&i sp̃u scõ. illa quae in euangelio
legimus dixerint. I Ut autẽ quaedam latenter. quaȩdam
locorũ temporumq: ordines. distinctione pulcherrima
peragunt : cum ipsa diuinitas nec teneatur . nec migr& locis.
gerebat : quando ut baptizaretur uenit adiohannem : &
tamen postea quã baptigatus est. descendere in eum colũ
latenter habere potuisse. i Ita sane hoc diximus: ut intel¬
legamus &iam ipsa uisibili demonstratione sp̃s scĩ. qui ad¬
LX .IIII.

Expanded text:
Dei Verbum et Dei Sapientia locutus est: sic et adventus Spiritus sancti Dei Verbum et Dei Sapientia locutus est: sic et adventus Spiritus sancti demonstratio Spiritus sancti est ipsis etiam oculis carneis, quando visus est ignis divisus super eos, et coeperunt loqui linguis . Nam si non erat in hominibus Spiritus sanctus ante Domini visibilem clarificatum ne auferas a me ? Aut quomodo impleta est Elisabeth et Zacharias vir ejus ut prophetarent, et Anna, et Simeon, de quibus omnibus scriptum est quod impleti Spiritu sancto, illa quae in Evangelio legimus dixerint ? Ut autem quaedam latenter, quaedam vlocorum temporumque ordine ac distinctione pulcherrima peraguntur, cum ipsa divinitas nec teneatur nec migret locis, gerebat, quando ut baptizaretur venit ad Joannem, et tamen posteaquam baptizatus est, descendere in eum Spiritlatenter habere potuisse. Ita sane hoc diximus, ut intelligamus etiam ista ipsa visibili demonstratione Spiritus sancti, qui adLXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
potestate dominantis dĩ atq iustitia: deputatũ est &iam
baptismum credenti latroni : & pro accepto habitũ in animo
libero : quod incorpore crucifixo accipi non poterat: sic &iã
sp̃s sc̃s latenter dabatur ante dñi clarificationem. post
Omanifestationẽ autẽ diuinitatis eius. manifestius datus est.:
Ethoc dictum est. sp̃saũ nondum erat datus. id est nondũ
sic apparuerat. ut omnes eum datum eẽ faterentur. ⁊ Sicut
&iam dñs nondum erat clarificatus interhomines. sed tam̃
clarificatio eius aeterna num quã eẽ destitit. sicut & ad¬
uentus eius. ea ipsa dicitur demonstratio incarne mortali :⁊
Nam illuc uenit ubierat. quia in sua propria uenit. & in hoc
mundo erat. & mundus per eum factus est. Sicut ergo
dñi aduentus intellegitur demonstratio corporalis. tamen
ante hanc demonstrationẽ ipse in omnib: proph&is scĩs. tãquã

Expanded text:
potestate dominantis Dei atque justitia deputatum est etiam potestate dominantis Dei atque justitia deputatum est etiam Baptisma credenti latroni, et pro accepto habitum in animo libero, quod in corpore crucifixo accipi non poterat sic etiam Spiritus sanctus latenter dabatur ante Domini clarificationem; post manifestationem autem divinitatis ejus manifestius datus est. Et hoc dictum est, Spiritus autem nondum erat datus: id est, nondum sic apparuerat, ut omnes eum datum esse faterentur. Sicut etiam Dominus nondum erat clarificatus inter homines, sed tamen clarificatio ejus aeterna nunquam esse destitit. Sicut et adventus ejus ea ipsa dicitur demonstratio in carne mortali. Nam illuc venit, ubi erat: quia in sua propria venit; et, in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est . Sicut ergo Domini adventus intelligitur demonstratio corporalis, tamen ante hanc demonstrationem ipse in omnibus Prophetis sanctis tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
QAUIS IPSE ÑBAPTITARET SEODISCIPULI
uaeritur utrum qui baptizati sunt illo tempore quo EtVS¬
scriptum est dñm ꝑdiscipulos suos baptizasse quam iohan¬
nes. acceperint spm scm̃.⁊ Alio enĩ loco euangelii sic
dicitur. sp̃s enĩ nondum erat datus. quia ihs non dui erat
clarificatus. et facillime quidem ita responditur quod
dñs ds̃ qui &iam mortuos suscitabat: poterat neminem il¬
lorum morisinere. donec post eius clarificationẽ id est resur¬
rectionem amortuis & ascensionem incaelum. acciperent sp̃m
sc̃m Sed occurrit animo latro ille cui dictum est Amen
dico tibi. hodie mecũ inparadiso eris. qui nec ipsum baptis mũ
acceperat : quam quã cornelius & qui cum eo exgentib cre¬
rint.: Non tamen uideo quomodo & ille latro sine sp̃u scõ
fidei fructum. dñs ipse monstrauit dicens., Amendico tibi:
hodie mecum eris inparadiso.: Quo modo ergo in effabili

Expanded text:
quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli quamvis ipse non baptizaret, sed discipuli ejus . Quaeritur utrum qui baptizati sunt illo tempore quo scriptum est Dominum per discipulos suos baptizasse plures quam Joannes, acceperint Spiritum sanctum. Alio enim loco Evangelii sic dicitur: Spiritus enim nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Et facillime quidem ita respondetur, quod Dominus Jesus, qui etiam mortuos suscitabat, poterat neminem illorum mori sinere, donec post ejus clarificationem, id est, resurrectionem a mortuis et ascensionem in coelum, acciperent Spiritum sanctum. Sed occurrit animo latro ille cui dictum est, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso; qui nec ipsum Baptismum acceperat. Quanquam Cornelius, et qui cum eo ex Gentibus crerint : non tamen video quomodo et ille latro sine Spiritu safidei fructum ipse Dominus monstravit dicens, Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso. Quomodo ergo ineffabili
Abbreviated transcription (Latin):
intentionem sequor inquit adpalmam supernae uocationis:¬
Verum tamen in quod ꝑuenimus. in eo ambulemus: Quia
tertio die dño adherentes & ab illo pasti non deficimus in
uia : Etiam hic sane perueniri ad comedendi finem non po¬
credo ita futurum propter mulieres &pueros. Sed tamen
reliquiae fragmentorũ septem sportas impleuerunt ad quã
ecclesia septiformis quae in apocalypsi &iam describitur
dix̃. putas ueni& filius hominis & in ueni& fidem suꝑ terrã.
Significauit quidem in extremo conuiuii relinqui posse
& deseri escassuas. Sed quõ ipse item dixit. i Qui perse¬
uerauerit usq infinem hic saluus erit. significauit non
defecturam ecclesiam quae septenario sinu eosdem septẽ
panes abundantius recipiat. &latitudinem cordis quae
ipsam ꝑ seuerantiã in sportis uid&ur significare contineat.
AD ID QUOD SGRIPTLMEST. INEUANGELIO¬
LXIII. QD BAPTIZABAT IH̃S PLURES QUÃIOÑ

Expanded text:
intentionem sequor, inquit, ad palmam supernae vocationisintentionem sequor, inquit, ad palmam supernae vocationisVerumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus ; quia tertio die Domino adhaerentes et ab illo pasti, non deficiemus in via. 8. Etiam hic sane perveniri ad comedendi finem non por terram ? Et credo ita futurum, propter mulieres et pueros. Sed tamen septem sportas reliquiae fragmentorum impleverunt, ad quas Ecclesia septiformis, quae in Apocalypsi etiam describitur dixit, Putasne, veniens Filius hominis inveniet fidem super terram? significavit quidem in extremo convivii relinqui posse et deseri escas suas: sed quoniam ipse item dixit, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit ; significavit non defuturam Ecclesiam, quae septenario numero eosdem septem panes abundantius recipiat, et latitudine cordis, quae ipsam perseverantiam in sportis videtur significare, contineat. LXII. De eo quod scriptum est in Evangelio, Quia baptizabat Jesus plures quam Joannes;
Abbreviated transcription (Latin):
tius dies ess& ex quo ei ieiuni adhaesissent. ⁊ Intoto enĩ
saeculo generis humani. tertiũ tempus ẽ quo fidei xp̃ia¬
nae gratia data est.⁊ Primum est ante legem. secundũ
sub lege. tertium subgratia.: Et quõ quartũ ad huc
restat quo adplenissimã pacem hierusalem caelestis uen¬
turi sumus quo tendit quisquis recte credit in xp̃m. prop¬
ter ea sedicit turbam illam reficere dñs nedeficiat inuia:
sta est enĩ dispensatio qua nobis dñs temporalit̃ & iusibi¬
liter in homine apparere dignatus est. & dedit nobis pignus
auctoritate quasi paucorũ piscium sapore coniuncto
Hȩc ergo dispensatio quid aliud agit nisi ut ad palmam suꝑnȩ
uocationis sine defectui uirium ꝑuenire possimus. ⁊ Perfidẽ
enĩ ambulamus. non perspetiem. ⁊ Et ipse apostolus pau¬
lus nondum sedicit conprȩhendisse regnum dĩ. sed ea quȩ
r&ro sunt oblitus in ea quae ante sunt extentus. secundũ

Expanded text:
tius dies esset, ex quo ei jejuni haesissent. In toto enim tius dies esset, ex quo ei jejuni haesissent. In toto enim saeculo generis humani tertium tempus est, quo fidei christianae gratia data est. Primum est ante Legem, secundum sub Lege, tertium sub Gratia. Et quoniam quartum adhuc restat, quo ad plenissimam pacem Jerusalem coelestis venturi sumus, quo tendit quisquis recte credit in Christum; propterea se dicit turbam illam reficere Dominus, ne deficiant in via. Ista enim dispensatio, qua nobis Dominus temporaliter et visibiliter in homine apparere dignatus est, et dedit nobis pignusauctoritate quasi paucorum piscium sapore conjuncto: haec ergo dispensatio quid aliud agit, nisi ut ad palmam supernae vocationis sine defectu virium pervenire possimus? Per fidem enim ambulamus, et non per speciem . Et ipse apostolus Paulus nondum se dicit comprehendisse regnum Dei, Sed ea quae retro sunt oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum xp̃m assidue inscripturis mons appellatur. ut congru¬
enter in monte uterq: populus pascer&ur. hic tamen non
infaeno discumbitur. sed in terra.⁊ Ibi enĩ celsitudo xp̃i.
propter carnales homines &hierusalem terrenam carnali
spe & desiderio tegitur.⁊ Hic aut̃ remota omni cupiditate
carnali conuiuas noui testamenti spei permanentis firma¬
mentum. tam quã ipsius montis soliditas nullo faeno in¬
terposito continebat.: Et quõ rectissime dix̃ apostolus .
Prius autẽ antequã uenir& fides. sub lege custo dieba mur
hoc significare uid&ur . & dñs cum dicit de his quos quinq:
panibus pasturus erat . : Non opus habent ire sed date illis
uos manducare .⁊ Sub his enĩ uerbis figuraliter tam quã
custodiendi detinentur cũ hoc am monuissent discipuli
ut dimitter& eos.: Huius uero turbae quae adseptem
panes pertin&. ultro misereri sedicit.N Quod iam ter¬

Expanded text:
istum, qui assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruistum, qui assidue in Scripturis mons appellatur, ut congruenter in monte uterque populus pasceretur; hic tamen non in feno discumbitur, sed in terra. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam carnali spe et desiderio tegitur: hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito continebat. 7. Et quoniam rectissime dicit Apostolus, Prius autem quam veniret fides, sub Lege custodiebamur ; hoc significare videtur et Dominus, cum dicit de his quos quinque panibus pasturus erat, Non opus habent ire; sed date illis vos manducare . Sub his autem verbis figuraliter tanquam custodiendi detinentur, cum hoc admonuissent discipuli, ut dimitteret eos. Hujus vero turbae, quae ad septem panes pertinet, ultro se misereri dixit, quod jam ter
Abbreviated transcription (Latin):
quidam eorum. sicut scriptũ est. sed it populus manduca¬
re & bibere & surrexerunt ludere.: Mulieribus ergosimi¬
les erant qui in laborib expectationis quo usque ad ꝓmissa
dĩ ꝑuenirent ñ uiriliter ꝑseuerantes temptauerunt dñm ⁊
Pueris autẽ qui sederunt manducare & bibere & surrexerunt
ludere. : Non solum autẽ ibi sed &iam inpopulo noui tes¬
tamenti quis non durant occurrere in uirum perfectum
uel infirmitate uirium. uel mentis leuitate mulieribus
& pueris conparandi sunt. ⁊ Nam & illis dicitur. si tamen
inicium substantiae usq infinem firmum r&ineamus : Illis
aut̃. nolite pueri effici sensibus sed malicia infantes estote.
ut sensibus perfectisitis. Et ideo neq in ueteri neq: in no¬
uo testamento tales admittuntur adnumerũ.⁊ Sed siue
ibi quinq: milia siue hic quatuor milia exceptis mulieribus
& pueris fuisse dicuntur. Quam uis uero &illic & hic propt̃

Expanded text:
quidam eorum, sicut scriptum est, Sedit populus manducaquidam eorum, sicut scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere ? Mulieribus ergo similes erant, qui in laboribus exspectationis, quo usque ad promissa Dei pervenirent, non viriliter perseverantes tentaverunt Deum: pueris autem, qui sederunt manducare et bibere, et surrexerunt ludere. Non solum autem ibi, sed etiam in populo Novi Testamenti qui non perdurant occurrere in virum perfectum , vel infirmitate virium, vel mentis levitate, mulieribus et pueris comparandi sunt. Nam illis dicitur, Si tamen initium substantiae ejus usque in finem firmum retineamus ; illis autem, Nolite pueri effici sensibus, sed malitia infantes estote, ut sensibus perfecti sitis . Et ideo neque in Vetere, neque in Novo Testamento tales admittuntur ad numerum; sed sive ibi quinque millia, sive hic quatuor millia, exceptis mulieribus et pueris fuisse dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
liter delectant. Tercia firmitas animi aduersus ea quae tem¬
poraliter molesta sunt. quarta quae ꝑc&eroͬs omes diffun
ditur dilectio dĩ & proximi. Sane &ibi quinq: milia. & ibi qua¬
tuor milia exceptis mulieribus & pueris fuisse memorantur.
quod mihi uid&ur adhoc pertinere ut intellegamus & inpopulo
ueteris testamenti fuisse quosdã infirmos adimplendã iusti¬
tiam quae secundũ legem est. inqua iustitia se apostolus paulus
sine querela conuersatum eẽ dicit. Fuisse item alios qui fa¬
cile seducerentur incultũ idolorum. quae duo genera id est
infirmitatis &erroris mulierũ & puerorũ nominib: significata s̃:
nfirmus est enĩ sexus mulierũ ad acciones. & facilis ad luxum
pueritia. ⁊ Quid autẽ lusui puerili tam simile est quã idola
colere quando & apostolus ad hoc r&ulit. hoc genus suꝑstie¬
tionis cum at: Neque idolis seruiamus. quem ad modũ

Expanded text:
liter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae temliter delectant: tertia, firmitas animi adversus ea quae tempoditur dilectio Dei et proximi: sane et ibi quinque millia, et hic quatuor millia, exceptis pueris et mulieribus, fuisse memorantur. Quod mihi videtur ad hoc pertinere, ut intelligamus, et in populo Veteris Testamenti fuisse quosdam infirmos ad implendam justitiam quae secundum legem est, in qua justitia apostolus Paulus sine querela se conversatum esse dicit ; fuisse item alios qui facile seducerentur in cultum idolorum. Quae duo genera, id est, infirmitatis et erroris, mulierum et puerorum nominibus figurata sunt. Infirmus est enim mulierum sexus ad actiones, et facilis ad lusum pueritia. Quid autem lusui puerili tam simile est, quam idola colere; quando et Apostolus ad hoc retulit hoc genus stionis, cum ait, Neque idolis servientes, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑtinere.: Non enĩs ab aliquo euangelista dictũ est
quod isti panes hordeati fuerint. sicut de illis quinq
dix̃ iohannes .: Haec ergo pastio depanib septem. ad
gratiam pertin& ecclesiae. quȩ notissima illa septena
duo pisces fuisse scribuntur sicut inueteri lege. ubi
duo soli ungebantur. rex & sacerdos. sed pauci pisces
id est qui primi dño iħu xp̃o crediderunt & in eius no¬
mine uncti sunt. & missi ad praedicationem euangelii.
& ad sustinendũ turbulentum mare huius saeculi. ut ꝓipso
fuerunt: sicut illic ubi carnales legem accipientes. id est
quinq carnis sensibus dediti significantur :  sed quatuor mi¬
lia potius quo numero significantur spiritales. propter qua¬
tuor animi uirtutes quibus in hac uita spiritaliter uiuitur.
prudentiam. tem perantiam. fortitudinem. & iustitiam.
quarum prima est cognicio rerum app&endarum & fugien¬
darum. secunda refrenatio cupiditatis ab his quae tempora¬

Expanded text:
tur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est tur pertinere. Non enim ab aliquo evangelista dictum est quod isti panes hordeacei fuerint, sicut de illis quinque dixit Joannes. Haec ergo pastio de panibus septem ad gratiam pertinet Ecclesiae, quae notissima illa septenarduo pisces fuisse scribuntur, sicut in veteri lege, ubi duo soli ungebantur, rex et sacerdos; sed pauci pisces, id est, qui primi Domino Jesu Christo crediderunt, et in ejus nomine uncti sunt, et missi ad praedicandum Evangelium, et ad sustinendum turbulentum mare hujus saeculi, ut pro ipso fuerunt, sicut illic, ubi carnales legem accipientes, id est, quinque sensibus carnis dediti significantur; sed quatuor millia potius, quo numero significantur spirituales, propter quatuor animi virtutes, quibus in hac vita spiritualiter vivitur, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, et justitiam. Quarum prima est cognitio rerum appetendarum et fugiendarum: secunda, refrenatio cupiditatis ab iis quae tempora
Abbreviated transcription (Latin):
significat eos qui testamentũ u&us acceperant . quia reg¬
num eis temporale . & hierusalem temporalis ꝓmittebatur.
in spe carnali consolatos fuisse : Omnis enĩ caro faenum :¬
& claritas hominis sicut flosfęni.⁊ Quod aut̃ dereliquiis
fragmentorũ duodecim cophini buccellarũ repl&i sunt.
significat deipsius legis ad apertione & disputatione. quã
iudaei reliquerant & deseruerant. repletos fuisse discipu¬
los dñi. in quib: duo denarius numerus principatũ ten&.
Nondũ enĩ erat scriptura noui testamenti : quando dñs quasi
frangendo & aperiendo qđ durũ & clausum erat in lege :
discipulos impleuit : Cum eis post resurrectionẽ aperuit
scripturas ueteres. incipiens amorse & omnibus ꝓph&is:
interpra&ans illis in omnib: scripturis quae de ipso erant.⁊
Nam &tunc eũ duo illorũ in panis fractione cognouerunt :
Et ideo secunda pastio populi quae septem panibus fac¬
ta est : ad noui testamenti praedicationẽ recte intellegi¬

Expanded text:
significat eos qui Testamentum Vetus acceperant; quia regnum eis temporale et Jerusalem temporalis promittebatur, in spe carnali collocatos fuisse. Omnis enim caro fenum, et claritas hominis ut flos feni . Quod autem de reliquiis fragmentorum duodecim cophini buccellarum repleti sunt, significabat de ipsius Legis adapertione et disputatione, quam Judaei reliquerant et deseruerant, repletos fuisse discipulos Domini, in quibus duodenarius numerus principatum tenet. Nondum enim erat scriptura Novi Testamenti, quando Dominus, quasi frangendo et aperiendo quod durum et clausum erat in Lege, discipulos implevit, cum eis post resurrectionem aperuit Scripturas veteres, incipiens a Moyse et omnibus Prophetis, interpretans illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Nam et tunc eum duo illorum in panis fractione cognoverunt . 4. Et ideo secunda pastio populi, quae de septem panibus facta est, ad Novi Testamenti praedicationem recte intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
Ida utem nihil melius. quam anima
munda intellegitur.
UTRUM DS̃ MALI AUCTOR NON SIT .XXI.
Uis quis omnium quȩ sunt auctor est & ad
cuius bonitatem id tantum pertin& ut sit
omne quod est. non esse. Ad eum pertinere. nul¬
lo pacto potest. Omne autem quod deficit. Ab eo
quod est esse deficit. & tendit nonesse: Esse autem
& innullo deficere bonum est & malum est defi¬
cere. Atille adquem non esse non pertn&. non
est causa deficiendi idest tendendi: Ad non esse
quia ut ita dicam essendi causa est. Boni igitur
tantum modo causa est. & propter ea ipsesummu
bonum est. Quo circa mali auctor non efe. quo
quȩ sunt auctor est. Quȩ inquantum sunt. In
tantum bona sunt.
DMNONPATI N ECESSITATE. XXII.¬
binulla indigentia. nulla necessitas. Ubinullus
defectus. nulla indigentia. Nullus autem defectus
in do nulla ergo necessitas. DEPATRE ET EILIO
DEPATRE ET FILIO

Expanded text:
Id autem nihil melius quam anima Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. XXI. Utrum Deus auctor mali non sit. uisquis omnium quae sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id tantum pertinet ut sit omne quod est, non esse ad eum pertinere nullo pacto potest. Omne autem quod deficit, ab eo quod est esse deficit, et tendit in non esse. Esse autem et in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. At ille ad quem non esse non pertinet non est causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse; quia, ut ita dicam, essendi causa est. Boni igitur tantummodo causa est: et propterea ipse summum bonum est. Quocirca mali auctor non est, qui omnium quae sunt auctor est: quia in quantum sunt, in tantum bona sunt. XXII. Deum non pati necessitatem. Ubi nulla indigentia, nulla necessitas: ubi nullus defectus, nulla indigentia. Nullus autem defectus in Deo: nulla ergo necessitas. XXIII. De Patre et Filio
Abbreviated transcription (Latin):
quia semper uiuit recte dici possit: Nocatur tamen
a&ernum interdum &iam quod mortale est. Illud
uero quod & mutationem patitur. &animȩ praesentia
cum anima nonsit. uiuere dicitur neq: inmor tale¬
ullomodo & multo minus a&ernum intellegi pot est
Ina &ernum cum proprie dicitur. neq: quic quam pr&e¬
ritum quasi transierit. nec quic quam futurum quasi non¬
dum sit. Sed quic quid est. tantum modo eft
s non alicubi est. Quodenim aicubi est. contine¬
tur loco. Quod contin&ur loco. corpus est. Ds autem
non est corpus. Nonigitur alicubi est. ETtamen quia
est & in loconon est: in illosunt potius omnia: quam
ipse alicubi: Nec tamenita in illo. ut ipsesit locus. Locus
enim inspatio est. quod longitudine. latitudine. Al¬
titudine corporis occupatur. Nec ds̃ tale aliquid est¬
& omnia igitur in ipso sunt. Locus tamen di abusiue
dicitur templum di . non quod eo contineatur. sed qđ¬
el & presessit.

Expanded text:
quia semper uiuit, recte dici possit. uocatur tamen quia semper uiuit, recte dici possit. uocatur tamen aeternum interdum etiam quod immortale est. illud uero quod et mutationem patitur et animae praesentia, cum anima non sit, uiuere dicitur, neque iullo modo, et multo minus aeternum intelligi potest. In aeterno enim, cum proprie dicitur, neque quidquam praeteritum quasi transierit, neque quidquam futurum quasi nondum sit, sed quidquid est, tantummodo est. s non alicubi est. Quod enim alicubi est, continetur loco: quod continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus: non igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est. Et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit qua sibia mica sit. Creaturae autem causam idest
auctorem dm̃ dicimus. Oport& ergo esse trinitatem
qua nihil prȩstantius. intellegentius. beatius. inuenire
perfecta ratiopotest. Ideoq &iam cum ueritas quȩrit ur
plus quam tria genera quȩstionum esse non possunt
U trum omninosit: ut rumhoc analiud sit utrum ap¬
probandum in probandum uesit.
DEDÕ ET CREATURA
uod in commutabile est A&ernum est. Semper
enim eius dem modi est. Quod autem commuta¬
bile est. tempori obnoxium eft. N on enim semper
eius modi est: & ideo d&ernum non recte dicitur
Quodenim mutatur. non man&. Quod non mana
non est &ernum. Idq inter immortale & a&ernũ
est. Quodomne a &ernum immortale est. Non om¬
ne immortale satis subtiliter a&ernum dicitur¬
Qui& & sisem per aliquid uiuat tamen mutabilita¬
tem patiatur . Non propriae a&ernum appellatur.
quia non semper eius modi est. Quam uis immortale

Expanded text:
sit, qua sibi amica sit. creaturae autem causam, id est sit, qua sibi amica sit. creaturae autem causam, id est auctorem, deum dicimus. oportet ergo esse trinitatem, qua nihil praestantius, intellegentius et beatius inuenire perfecta ratio potest. ideoque etiam, cum ueritas quaeritur, plus quam tria genera quaestionum esse non possunt, utrum omnino sit, utrum hoc an aliud sit, utrum approbandum improbandumue sit. DE DEO ET CREATVRA. Quod incommutabile est, aeternum est; semper enim eiusdem modi est. quod autem commutabile est, tempori obnoxium est; non enim semper eiusdem modi est et ideo aeternum non recte dicitur. quod enim mutatur, non manet; quod non manet, non est aeternum. idque inter immortale et aeternum est, quod omne aeternum immortale est, non omne immortale satis subtiliter et aeternum diciturquia, etsi semper aliquid uiuat, tamen, si mutabilitatem patiatur, non proprie aeternum appellatur, quia non semper eiusdem modi est, quamuis immortale,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegit se. Ergo finitus ẽ sibi. Nec infinitum
esse uult quamuis possit. quia notus
Amat enimse. XUI. DE FILIO
s omnium quȩ sunt causa est. Quod autem om¬
nium rerum causa est. &iam sapientiȩ suȩ cau¬
sa est. Necum quam ds̃ sine sapientiȩ suae
Igitur semprternȩ sapientide sude. causa est sempi¬
terna nec tempore prior est quam sua sapientia.
Deinde si patrem esse semprternum inest do nec fuit
aliquando non pater. num quam sine filio futt
DEESSEN TIA DI.
mne pr& eritum iamnon eft. O mne futu¬
rum non dum est. Omne igitur pr&eritũ
& futurum de est. Apud dm autem nihil deest. Nec p̃¬
teritum igitur. nec futurum. Sed omne prȩsens est apud
mne quod est aliud quo constat: Aliud quoꝰ discer¬
nitur. Aliud quo congruit. U niuersaigitur crea¬
tura si& est. quomodo & abeo quod omnino nihil est
plurimum difcat. & suis partibus sibim& congruit
Causam quoq: eius trinam esse oport& quasit qua hoc

Expanded text:
intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; quia notus amat enim se. XVI. De Filio Dei. Deus omnium quae sunt, causa est. Quod autem omnium rerum causa est, etiam sapientiae suae causa est: nec unquam Deus sine sapientia sua. Igitur sempiternae sapientiae suae causa est sempiterna: nec tempore prior est quam sua sapientia. Deinde si Patrem sempiternum esse inest Deo, nec fuit aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. XVII. De scientia Dei. Omne praeteritum jam non est; omne futurum nondum est: omne igitur et praeteritum et futurum deest. Apud Deum autem nihil deest: nec praeteritum igitur nec futurum, sed omne praesens est apud mne quod est, aliud est quo constat, aliud quo discernitur, aliud quo congruit. Universa igitur creatura si et est quoquo modo, et ab eo quod omnino nihil est plurimum distat, et suis pcausam quoque eius trinam esse oportet, qua sit, qua hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas innoxia. In hoc recte factimeritum reluc&
Ds̃ ubiq prȩsens ẽ: Tunc autem unicuiq nr̃m simulest cũ
mentis nr̃ae in libata puritas in eius prȩsentia patue¬
rit. Vt enim uisus oculorum sifuerit uitiatus. quic¬
quid uidere non potuerit ad ẽẽ non putat. frustra¬
enim circumstat praesens imago rerum si oculis inte¬
gritas desit. Ita & iam ds̃ quinumquam deest frus¬
tra pollutis animis presens ẽ quem uidere mentis ce¬
citas non potest
QUO DOCUM̃TO SATIS CONSTET RATIONE BESTUS EXCELLENE
nter multa quibus ostendi potest hominẽ ratione bes¬
tiis ante cellere. hoc omnib manifestum ẽ. quod beluȩ
ab hominib domari & mansue fieripossunt. homines
abeluis nullomodo
ifantasma fuit corpus xp̃i. fefellit xẽc. Et sifallit.
ueritas non est. Est autem ueritas xp̃c. nonigitur
mne quod se intellegit. comprehendit se. quod
autem se conprehendit. finitum est sibi. & imellectus

Expanded text:
voluntas innoxia, in hoc recte facti meritum relucet. voluntas innoxia, in hoc recte facti meritum relucet. Deus ubique praesens est; tunc autem unicuique nostrum simul est, cum mentis nostrae illibata puritas in ejus praesentia patuerit. Ut enim visus oculorum si fuerit vitiatus, quidquid videre non potuerit, adeenim circumstat oculos praesens imago rerum, si oculis integritas desit: ita etiam Deus qui nusquam deest, frustra pollutis animis praesens est, quem videre mentis caecitas non potest. XIII. Quo documento constet homines bestiis antecellere. Inter multa quibus ostendi potest hominem ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homines a belluis nullo modo. Si phantasma fuit corpus veritas non est. Est autem veritas Christus. Non igintellectu. Omne quod se intelligit, comprehendit se. Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Et intellectus
Abbreviated transcription (Latin):
totum liberat quod forte inpericulo est. Sapien¬
tia ergo & uirtus dĩ quidicitur unigenitus. homine
suscepto liberationẽ hominis indicauit. Hominis
autem liberatio inutroq sexu debuit apparere. Ergo
quia uirum opor tebat suscipere : quisexus honorabi¬
lior ẽ. Consequens erat ut femineisexus liberatio hinc
apparer& quod ille uir defemina natus est
SENTENTIA CUIUS DÃ SAPIENTIS . XII.¬
gite o inquit miserimortales. hoc agite neum quã
polluat hoc domicilium maligni sp̃s. ne sensibus im¬
mixtus. incest& animȩ scĩtatem. lucemq mentis ob¬
nubil&. Serpit hoc malum ꝑ omnes aditus sensuales.
dat se figuris. ac commodat coloribus. adher& sonis
lat& in ira. infallacia sermonis. O dorib. se subicit. in¬
fundit saporibus ac turbidimotus in luuiae. tenebro¬
sis affectationibus. tenebrati sensus. quibusdam nebulis
implet omnes meatus intellegentiȩ. ꝑ quos pandere lu¬
men rationis radius mentis sol&. In hoc enim ds̃. in hoc

Expanded text:
totum liberat, quod forte in periculo est. Sapientia ergo et Virtus Dei, qui dicitur unigenitus Filius, homine suscepto liberationem hominis indicavit. Hominis autem liberatio in utroque sexu debuit apparere. Ergo, quia virum opportebat suscipere, qui sexus honorabilior est, consequens erat ut feminei sexus liberatio hinc appareret, quod ille vir de femina natus est. XII. Sententia cujusdam sapientis. Agite, o, inquit, miseri mortales, hoc agite ne unquam polluat hoc domicilium malignus spiritus; ne sensibus immixtus incestet animae sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales; dat se figuris, accommodat colatet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subiicit, infundit se saporibus, ac turbidi motus illuvie, tenebrosis affectionibus tenebrat sensus, quimplet omnes meatus intelligentiae, per quos pandere lumen rationis mentis radius solet. In hoc Deus, in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
amus. animagines sensibilium sint discernere nonuale¬
mus. Siigitur sunt imagines sensibilium falsȩ quȩ dis¬
cerni ipsis sensibus nequeunt. & nihil percipi potest.
um ueritatis insensibus. Quam obrem saluberrime ad¬
monemur a uertiabhoc mundo qui profecto corpo¬
reus est: & sensibilis. & addm̃ idest ueritatem quȩ in¬
tellectu & interiore mente capitur quȩ semper
man&. & eiusdem modi ẽ quȩ non hab& imaginem fal¬
si. aqua discerni non possit. tota a lacritate con¬
uerti. UTRUM CORPUSADÕ SIT.
mne bonum ado. Omne speciosum bonum. inquantũ
speciosum: Et omne quod species contin&. speciosum
Omne autem corpus ut corpussit. specie aliqua conti¬
n&ur. Omne igitur corpus. ado¬

Expanded text:
amus, aut imagines sensibilium sint, discernere non valeamus, aut imagines sensibilium sint, discernere non valemus. Si igitur sunt imagines sensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nequeunt, et nihil percipi potest s constitutum in sensibus. Quamobrem saluberrime admonemur averti ab hoc mundo, qui profecto corporeus est et sensibilis; et ad Deum, id est veritatem, quae intellectu et interiore mente capitur, quae semper manet et ejusdem modi est, quae non habet imaginem falsi, a qua discerni non possit, tota alacritate converti. X. Utrum corpus a Deo sit. Omne bonum a Deo: omne speciosum bonum, in quantum speciosum est; et omne quod species continet, speciosum est. Omne autem corpus, ut corpus sit, specie aliqua continetur. Omne igitur corpus a
Abbreviated transcription (Latin):
mne quod corporeos sensus attingit. quod sensibile
dicitur. sine ulla in termissione temporis commutatur
Uelut cum capilli nr̃i crescunt. uel corpus uergit insenec¬
tutem. aut iniuuenta efflorescit perp&uo id fit
nec omnino intermittit fieri. Quod autem non man&
ꝑcipi non potest: Illud enim percipitur. quod scientia
comprehenditur. Comprehendi autem non potest. qđ
sine in termissione mutatur Nonẽ igitur expectan¬
da sinceritas ueritatis. a sensib corporis Sed nequis
dicat eẽ aliqua sensibilia eodem modo semꝑ manentia.
et quaestionẽ nobis desole atq stellis afferat. inquib
facile conuinci non potest: Illud certe nemo ẽ qui ñ
cogatur fateri. nihil eẽ sensibile. quod non habeat simi¬
le falso ita ut internosci non possit. Nam ut alia prȩ¬
termittam. omnia quȩ per corpussentimus. etiam cum
ea non ad sunt sensibus. Imagines tamen eorum patimur
tamquam prorsus ad sint uel in somno. uel infurore
Quod cum patimur. omnino utrum ea ipsis sensibus senti¬

Expanded text:
Omne quod corporeus sensus attingit, quod et sensibile dicitur, sine ulla intermissione temporis commutatur: velut cum capilli capitis nostri crescunt, vel corpus vergit in senectutem, aut in juventam efflorescit, perpetuo id fit, nec omnino intermittit fieri. Quod autem non manet, percipi non potest: illud enim percipitur quod scientia comprehenditur. Comprehendi autem non potest quod sine intermissione mutatur. Non est igitur exspectanda sinceritas veritatis a sensibus corporis. Sed ne quis dicat esse aliqua sensibilia eodem modo semper manentia, et quaestionem nobis de sole atque stellis afferat, in quibus facile convinci non potest; illud certe nemo est qui non cogatur fateri, nihil esse sensibile quod non habeat simile falso, ita ut internosci non possit. Nam ut alia praetermittam, omnia quae per corpus sentimus, etiam cum ea non adsunt sensibus, imagines tamen eorum patimur tanquam prorsus adsint, vel in somno, vel in furore. Quod cum patimur, omnino utrum ea ipsis sensibus senti
Abbreviated transcription (Latin):
existimo reluctari: Uiderni qui locum sciunt:
utrum hoc ibi faciat uł patiatur terra quod dicit uro quia
& reuera non aleuibus hominibus. id audiuimus. Interim ce¬
damus opinioni quam certis documentis refellere non uale¬
mus : nerursus aliud quod a nobis quaeratur ex surgat. cur
suꝑ humatum mortuum ipsah umus quodam modo uiuere
acspirare uideatur: sed numquid hinc tanta ista soluitꝰ quaestio.
si magno miraculo qualia potest facere omp̃s tam diuuiuit in
sopore subterraẽ don& ueniat ter minus sacculi. quin immo fit
amplior & difficilior. quur discipulo ihs quem p̃c&eris dilige

Expanded text:
existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patiatur terra quod dicitur; quia et revera non a levibus hominibus id audivimus. 3. Interim cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tamdiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec veniat terminus saeculi? Quin imo fit amplior et difficilior, cur discipulo Jesus, quem dilige