comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Etspũ nr̃a opera carnis mortifice¬
mus: spũ dĩ agimur : quid at conti¬
nentiã qua refrenemus. domemus.
iuncamus õnẽ concupiscentiã: In
hoc tam magno p̃lio. in quoꝰ uiuit
subgratia: & cũbene pugnat ad iu¬
tus exultat in dño cũ tremore : non
desunt tam̃ &iã strenuis bellaton¬
bus & operũ carnis. quãuis inuictis
mortificatorib aliqua uulnera
peccatorũ. ꝓpt̃ quȩ sananda cottidiȩ
ueracit̃ dicant. dimitte nob debita
nr̃a. Contra eadem uitia & contra.
diabolum: principem regẽq uiticdũ :
multo uigilantius &acrius. ipsa ora¬
tione certantes: ne ualeant aliꝗd
mortiferȩ suggestionss ei quibus
instigat insuꝑ peccatorũ ad sua ex¬
cu sanda potius: quã accusanda pec¬
cata. ac sic illa uulnera ñ modo ñ
sanent᷑ : uerũ &iã & simortifera ñ erãt :
grauit̃ & lȩtalit̃ infigant᷑: Et hic er¬
go cautiori opus ẽ continentia qua
cohibeat᷑ suꝑbi hominis appetitus qđ
placet sibi & ñ uult culpabilis inuenin

Expanded text:
tro opera carnis mortificemus, spiritu dei agimur, qui dat continentiam, qua frenemus, domemus, uincamus concupiscentiam. in hoc tam magno proelio, in quo uiuit homo sub gratia et, cum bene pugnat, adiutus exsultat in domino cum tremore, non desunt tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, contra eadem uitia et contra diabolum, principem regemque uitiorum, multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne aliquid ualeant mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur, uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infligantur. et hic ergo cautiore opus est continentia, qua cohibeatur superbus hominis adpetitus, quo placet sibi et non uult culpabilis inueniri
Abbreviated transcription (Latin):
signetur. Hȩc penitentia fȩcundatur
ecła in omnib gentibus constituta: Opor¬
tebat enim xp̃mpati. & resurgere tertia
die. & predicari in nom ineeius peniten¬
tiam. & remissionem peccatorum. per
om̃s genter. incipientib abherusalem
Nam & ipsehabitur meretricius: confes¬
sio peccatorumẽ typum quippe iam
ecclesie gerit thamar &x gentib euocate
Sedemr cum hochabitu ad portam enan
uel ena inquo interpr&at fontes aquarũ:¬
Cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aqua¬
rum: peruenire ad sem̃ abrahȩ. illi cãnon
cognoscente fetatur: quia deilla p̃dictuẽ:

Expanded text:
signetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontescucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa cordis intentio. quafacis quod
facis quȩ tibi nota est sordidatur
app&itu rerum terre narũ & tempo¬
ralium atq cȩcatur: quanto magis
ipsum factum cuius incerturẽ & itus.
sordidum & tenebro sũ est : quia & sibe¬
nealicui proueniat. qđ tuñ recta &
munda intentione facis. quo modo
tu feceris tibi in putatur. non quo¬
modo illi prouenerit: Sienim euan¬
geliz auero inquit ñ ẽ mihi gloria:
idest si euangeli auero. utita fiant
inme. idẽ sipropt̃ ea euangeliz a¬
uero. ut ad illaꝑ ueniam & fidem e¬
uangelii incibo & potu & uestitu col¬
locauero: sed quareñ ẽ eigloria᷑.
Necessitas enim inquit mihi incũbit.
idẽ utideo euangelizem: quia un¬
de uiuam non habeo. autadqui ram
temporalem fructũs dep̃dicatione
& norum: sic enim iam necessitascrit
in euangelio ñ uoluntas: uae enim
mihierit inquit siñ euangeli zaue¬
ro : quo modo deb& euangeligare:
scilic& ut euangelio & in regno ponat

Expanded text:
ipsa cordis intentio, qua facis quod facis, quae tibi nota est, sordidatur appetitu rerum terrenarum et temporalium, atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intenttu feceris tibi imputatur, non quomodo illi prouenerit. Si enim euangelizauero, inquit, non est mihi gloria: id est: si euangelizauero, ut ista fiant in me, id est: si propterea euangelizauero, ut ad illa perueniam et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? necessitas enim, inquit, mihi incumbit, id est: ut ideo euangelizem, quia unde uiuam non habeo aut adquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. sic enim iam necessitas erit in euangelio, non uoluntas. uae enim mihi est, inquit, si non euangelizauero. quomodo debet euangelizare? scilicet ut in euangelio et in regno ponat
Abbreviated transcription (Latin):
in obscuraluna rectos corde Prius enĩ
quam fiat illud quod dicit a postolus:
Cumxp̃s apparuerituita ura. tunc&uos
cumillo apparebitis ingloria : Obscura
uid& ecła: intempore peregrinatio¬
nissuȩ. intermultas iniquitates ge¬
mens: Ettunc sunt timendȩ insidie
fallatium seductoram: quas nomine
sagittarũ intellegiuoluit: Undealio
loco propt̃nuntios fidelissimos ueritatis

Expanded text:
in obscura luna rectos corde. prius enim in obscura luna rectos corde. prius enim quam fiat illud, quod dicit apostolus: Cum Christus apparuerit uita uestra, tunc et uos cum illo apparebitis in gloria, obscura uidetur ecclesia in tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Nos insensati. uitamillorũ ȩstimabam̃
insaniam: Ac per hoc sp̃isc̃s: deuisibilib:
ad inuisibilia : & de corporalib ad spin¬
talia sacram̃ta similitudinem ducens
transitum illũ dealiauita in aliãuitam
quod pascha nominat̃ A quarta decima
luna uoluit obseruare: ut non solũ ꝓpt̃
tempus tertium quod supra com me¬
moraui. quõ iamꝰ deincipit ebdomada
tertia: Sed&iam propt̃ ipsã conũsatio¬
nem. ab exteriorib: ad interiora deluna
similitudo adsumeretur: usq adui¬
censim ã uero & primã propt̃ ipsum
numerũ septenarium. quountũsitatis
significatio sepefigura tur: qui&iã
ipsiȩdesie tribuitur. propter in star
uniuersitatis: Ideoiohannes apłs in
a pocalipsi. ad septem scribit ecclesias:
Ecclesia uero adhuc inista morteditate
carnis constituta: propt̃ ipsẽtmutabili¬
tatem lunȩ nomine inscripturis sig¬
nificatur: Undeẽ &illud: Parauer
sagittas suas inphar&ra: ut sagittent

Expanded text:
nos insensati uitam illorum aestimabamus nos insensati uitam illorum aestimabamus insaniam. ac per hoc spiritus sanctus de uisibilibus ad inuisibilia et de corporalibus ad spiritalia sacramenta similitudinem ducens transitum illum de alia uita in aliam uitam, quod pascha nominatur, a quarta decima luna uoluit obseruari, ut non solum propter tempus tertium, quod supra commemoraui, quia inde incipit hebdomada tertia, sed etiam propter ipsam conuersionem ab exterioribus ad interiora de luna similitudo adsumeretur, usque ad uicesimam uero et primam propter ipsum numerum septenarium, quo uniuersitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi ecclesiae tribuitur propter instar uniuersitatis. Ideo Iohannes apostolus in Apocalypsi ad septem scribit ecclesias. ecclesia uero adhuc in ista mortalitate carnis constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in scripturis significatur. unde est illud: Parauerunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent
Abbreviated transcription (Latin):
ratur in interiorib: acsuperiorib suis
Sed cum redirecȩperit adillam in cõ¬
mutabilem sapientiã : quanto magisei
propinquat affectu pietatis tanto
magis exterior homo corrumpit̾: sed
interior renouatur dedieindiem:
Omnisq: lux in illa ingenii quȩ ad in¬
feriora uergebat: adsuperioraconũ¬
titur : & a terrenis quod ammodo au¬
fertur ut magis magisq: hoc seculo
moriatur : &uita eius abscondit̾ cũxpõ
in dõ: Mutatur ergom de terius. ad ex¬
teriora progrediens : & inuit a suapro¬
iciens intima sua: & hoc terre idẽcis
qui terrenasapiunt. melius uidetur.
cum laudatur peccator indesiderus
animȩ suȩ : & qui iniquagerit benedicit᷑:
Mutatur aũ in melius: cumintentionẽ
& gloriã suã a terrems quȩ in hoc sȩculo
apparent paulatim auertit & ad superio
Vnde illiimpii postremam infructuosã
agentes penitentiã : &iam hoc int̃multa
dicturi sunt . Hi sunt quos aliquando ha¬
buius inrisũ & insimilitudinẽ m ꝓperii

Expanded text:
ratur in interioribus ac superioribus suis: sed cum redire coeperit ad illam incommutabilem sapientiam, quanto magis ei propinquat affectu pietatis, tanto magis exterior homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eius abscondatur cum Christo in deo. Mutatur ergo in deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et, qui iniqua gerit, benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiorunde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt, quos aliquando habuimus in risum et in \' similitudinem improperii;
Abbreviated transcription (Latin):
Secundum formam tamen serui: sa¬
tagentibus discipulis deglorifica¬
tione sua respondit: Sedere addex
teram. aut ad sinistram meã. non est
meum dare uobis sed quibus para¬
tum est apatre meo: quod aũ para¬
tum est apatre eius ab ipso filio pa¬
ratum est: quia &ipse & pater unũ
sunt: Iam enĩ ostendimus in hac tri¬
nitate permultis locutionũ. diuina
rum modos etiam desingulis dici qđ
omnium est: propter inseparabilem

Expanded text:
secundum formam tamen serui sasecundum formam tamen serui satagentibus discipulis de glorificatione sua respteram meam aut sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Quod autem paratum est a Patre ejus, et ab ipso Filio paratum est, quia ipse et Pater unum sunt. Jam enim ostendimus in hac Trinirum modos, etiam de singulis dici quod omnium est, propter inseparabilem
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnũ dĩ aduitam ȩternam : cui
caput ẽ ad inmortalitatẽ etiamcor¬
poris . Id eo creatus in principio uiarũ
dĩ in opera eius Secundum enĩ for¬
mam dĩ principium est quod & loqui¬
tur nobis: In quo principio fecit ds̃
celum & terram: Secundum formã
autem serui: sponsus procedit de
thalamo suo: Secundum formam dĩ.
primogenitus omnis creaturȩ : & ipse
est ante omnes: & ommiaͫ ills constant:
sȩcundum formã serui: ipse est caput
corporis ȩcclesiȩ : Secundum formã
dĩ: dñs gloriȩ: unde manifestum
est quod ipse glorificet scõs suos
quos enĩ prȩdistinauit: ipsos &uoca¬
uit: & quos uocauit ipsos & iustifica¬
uit: quos aũ iustificauit : ipsos &glo¬
rificauit: Deillo quippe dictum est.
quod iustificet impium: deillo dic¬
tum est: quod iustus sit &iustificans:
Siergo quos iustificauit ipsos & glo¬
rificauit : qui iustificat ipse &glori¬
ficat: qui est ut dixi. dñs gloriȩ:

Expanded text:
ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui ad regnum dei, ad uitam aeternam, cui caput est ad immortalitatem etiam corporis; ideo creatus est in principio uiarum dei in opera eius. secundum enim formam dei principium est, quod et loquitur nobis, in quo principio fecit deus caelum et terram; secundum formam autem serui sponsus procedens de thalamo suo. secundum formam dei primogenitus omnis creaturae et: ipse est ante omnes et omnia illi constant; secundum formam serui ipse est caput corporis ecclesiae. secundum formam dei dominus gloriae, unde manifestum est, quod ipse glorificet sanctos suos: quos enim praedestinauit, ipsos et uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit de illo quippe dictum est, quod iustificet impium; de illo dictum est, quod sit iustus et iustificans. si ergo quos iustificauit ipsos et glorificauit, qui iustificat, ipse glorificat, qui est, ut dixi, dominus gloriae.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃italibus sed quasi carnalibus: hoc
ergo inter illos nesciebat : quod per
illum scire non poterant: & hoc solũ
scire dicebat: quod eos perillũ scire
opor tebat: Denique sciebat inter
perfectos. quod inter parualos nes¬
ciebat: Ibi quippe ait: Sapientiam
loquimur interperfectos: Eo namq
genere locutionis nescire quisque
dicitur quod occultat: quo dicitur
fossa cȩca quȩ occulta est: ueq eñi
aliquo genere locuntur scripturȩ
quod in consuetudine humano non
inueniatur: Quia utique homini¬
bus locuntur secundum formã dĩ
dictũ est. ante om̃ colles genuit me:
idest ante om̃ saltitudines creatura¬
rum: ante luciferum genuite: idẽ
ante omnia temporalia : Secundũ
formã aũ serui dictũ est : Dñs crea¬
uit me in principio uiarũ suarum:
Qui secundum formam dĩ dixit. ego
sum ueritas . & secundum formã serui
ego sum uia: quia enĩ ipse est primo¬
genitus amortus : Iter fec̃ ecłȩ suȩ

Expanded text:
spiritalibus, sed quasi carnalibus. Hoc spiritalibus, sed quasi carnalibus. Hoc ergo inter illos nescillum scire non poterant, et hoc solum se scire dicebat quod eos per illum scire oportebat. denique sciebat inter perfectos quod inter paruulos nesciebat; ibi quippe ait: sapientiam loquimur inter perfectos. eo namque genere locutionis nescire quisque dicitur quod occultat, quo dicitur fossa caeca quae occulta est. neque enim aliquo genere locuntur scripturae, quod in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, et: ante luciferum genui te, id est ante omnia tempformam autem serui dictum est: dominus creauit me in principio uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
tua mea sunt inquit &omnia mea
tua : Secundum formã serui ñ est eius¬
doctrina ipsius sed illius qui eũ misit:
quod nescientes facit: id est quod ñita
sciebat : ut tunc discipulis indicar&:
Sicut dictum est ad abraham. Nunc
cognoui quia times dm̃: idest nunc
feci ut cognosceres: quia & ipse sibi
in illa temptatione probatus in notuit:
Nam illud utique dicturus erat dis
cipulis tempore oportuno: de quo
futuro : tamquam prȩterito loquens
ait : Iam nondi cam uos seruos. sed ami¬
cos: seruus enim nescit uoluntatem
domini sui: lios autem dixi amicos.
quia om̃a quȩ audiui a patre meo.
cerat: sed quia certo facturus erat
quasi iam fecisset locutus ẽ Ipsis enĩ
ait: Multa habeo uobis dicere. sed
non potestis illa portare modo: in¬
ter quȩ: intellegitur dedie &hora:
Uam &apostolus: neq enĩ iudicaui
qui capere altiora dexp̃i dĩtate non
poterant: quibus etiã paulo post
dicit: non potui loqui uobis quasi

Expanded text:
tua mea sunt, inquit, et mea tua mea sunt, inquit, et mea tua: secundum formam servi, non est doctrina ipsius, sed illius qui eum misit. quod nescientes facit, id est quod non ita sciebat ut tunc discipulis indicaret, sicut dictum est ad Abraham: Nunc cognovi quia times Deum, id est, nunc feci ut cognosceres, quia et ipse sibi in illa tentatione probatus innotuit. Nam illud utique dicturus erat discipulis tempore opportuno, de quo futuro tamquam praeterito loquens ait: iam non dicam uos seruos, sed amicos; seruus enim nescit uoluntatem domini sui, uos autem dixi amicos, quia omnia, quae audiui a patre meo, cerat, sed quia certe facturus erat, quasi jam fecisset locutus est: ipsis enim ait: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo: inter quae intelligitur et de die et hora. Nam et Apostolus: Neque enim judicavi qui capere altiora de Christi deitate non poterant; quibus etiam paulo post dicit Non potui loqui vobis quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tellegendarũ scripturarũ de
filio dĩ ut distinguamus quid in eis
sonat secundum formã dĩ inqua
formam serui quam accepit &minor
est patre. non conturbabitur tam¬
quam contrariis. acrepugnantibus
interse scõrum librorum sententis:
Nam secundum formam dĩ ȩqualis est
patri & filius & sp̃s sc̃s: quia neuter
eorum creatura ẽ. sicut iam osten¬
dimus: secundum hȩc formam serui¬
minor est patre: quia ipse dixit pa
ter maior me est: Minor est seipso.
quia de illo dictum ẽ: semetipsum
exinaniuit: Minor est spũ sc̃o. quia
ipse ait: qui dixerit blasphemiam in
filium hominis remittitur ei: Qui
aũ dixerit in spm̃ sc̃m non dimittit᷑
ei: & in ipso operatus ẽ uirtutes dc̃s:
Siego inspũ dĩ eicio demonia: certe
superuenit super uos regnum dĩ.
& apud esaiam: quã lectionẽ ipse
insynagoga recitauit & dese conple¬
tam sine scrupulo dubitationis os
Quam scit paten: ex eodem
Cecundum formã dĩ omnia quȩ
habet pater ipsius sunt : & omnia

Expanded text:
telligendarum Scripturarum de Filio Dei, ut distinguamus, quid in eis sonet secundum formam Dei in quaformam servi quam accepit, in qua minor est Patre, non conturbabimur tanquam contrariis ac repugnantibus inter se sanctorum Librorum sententiis. Nam secundum formam Dei aequalis est Patri et Filius et Spiritus sanctus, quia neuter eorum creatura est, sicut jam ostendimus: secundum autem formam serminor est Patre, quia iter maior me est; minor est se ipso, quia de illo dictum est: semet ipsum exinaniuit; minor est spiritu sancto, quia ipse ait: qui dixerit blasphemiam in filium hominis, dimittetur ei; qui autem dixerit in spiritum sanctum, non dimittetur ei. et in ipso uirtutes operatus est dicens: si ego in spiritu eicio daemonia, certe superuenit super uos regnum dei. et apud Esaiam dicit, quam lectionem in synagoga recitavit, et de se completam sine scrupulo dubitationis ostquam scit Pater; ex eodem Secundum formam Dei, omnia quae habet Pater ipsius sunt: Et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
sissedica. tur . & in suꝑ eos &iam
cum fl&u reluctare uidemur
quando baptizantur & diuina sacra¬
menta ꝑcipiunt: qđ eis ad magnũ
impi&atis peccatum inputar&ur.
siiam libero ut arentur arbitrio.
Et tam̃ her&. &iam in reluctantib
gratia aꝑtissime nullobono merito
precedente Aliquingratiaiam ñ.
gratiaest: Et aliquando filus infi¬
delium prȩstatur. hȩc gratia cum
occultadĩ prouidentia inmanib
piorum quomodo cumqᷤ ueniunt:
aliquando filii infidelium non

Expanded text:
 insuper eos etiam cum fletu reluctari videmus, quando baptizantur et divina Sacramenta percipiunt; quod eis ad magnum impietatis peccatum imputaretur, si jam libero uterentur arbitrio: et tamen haeret etiam in reluctantibus gratia, apertissime nullo bono merito praecedente. alioquin gratia iam non esset gratia. et aliquando filiis infidelium praestatur haec gratia, cum occulta dei prouidentia in manibus piorum quomodocumque perueniunt, aliquando filii fidelium non
Abbreviated transcription (Latin):
mitas: opera fabrorum : Eacnempe laudem̃
quȩ inspicere possumus: Moechanicorũ
aũ stupemus: &si aꝑta atq monstrata
fuerint: eos in possibilia potus semiramur :
quurergo deiudicus dĩ tam temere iudi¬
camꝰ & diuini operisordinẽ ubi non potue¬
rimus uidere festinamꝰ negare᷑ : laudan¬
tes prouidentiam creatoris in arborum
folur : & eã non putantẽe in reb humanis:
nec potius inuestigabilit̃ & latent̃ ordi¬
nem rerum humanarum currerecredi¬
mus: Quem uel inm̃sum: conp̃hendere.
uel occultum: inspicere nonualemꝰ Sed
rerum diuinit᷑us instit̾it ut arum ordi¬
nes manifesti: ex quibus coniciantur oc¬
culti feriuint &iã oculos impiorum:
QUID INLIBRS ECCLESIAS TESSALOMON
SUNT CÕMUNIA DIS PUTARET EX LIB̃R

Expanded text:
mitas. opera fabrorum ea nempe laudamus, mitas. opera fabrorum ea nempe laudamus, quae inspicere possumus, mechanicorum autem stupemus et, nisi aperta atque monstrata fuerint, eos impossibilia potuisse miramur. cur ergo de indiciis dei tam temere iudicamus et diuini operis ordinem, ubi non potuerimus uidere, festinamus negare, laudantes prouidentiam creatoris in arborum foliis et eam non putantes esse in rebus humanis, nec potius inuestigabiliter et latenter ordinem rerum humanarum currere credimus, quem uel immensum comprehendere uel occultum inspicere non ualemus? sed rerum diuinitus institutarum ordines manifesti, ex quibus coniciantur occulti, feriunt etiam Quid in libro Ecclesiastes Salomon sint communia disputarit. Ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
dis & ordinandis reb: humanis diuinã pro¬
uidentiam non negar&: nec in suis tenebro¬
sis & mortiferis uirib: contralum &uitam
sapientiȩ perdurar&: Illudergpattendat
homo infidelis quod dicereñ potest ab hom¬
nibus institutum & nedm̃neg& reb: huma¬
nis ordinem dare. quod docuerit apiculas.
cellas fauorũ tam mirabilit̃ordinare: Ipso
quippe homine quis dedit in ordinatis reb
offendi: & rerum ordine delectare: Nonne
hoc in suȩ animȩnatura inuenit quã sibi ipse
non fecit : Nam quare ordine non inuento
in rebur hamanis dm̃ res humanas guber¬
nare non credit᷑. nisi quia rebus in ordina¬
tis : ordinatas preponere naturalit̃ nouit:
Ergone homo iudicat ordinationem po¬
tius quam ꝑ turbationẽ operib conuenire
diuinis : & ds̃ ordinatum udiciũ ñ hab&
dehominib: uniuersis : qui or dine sensũ
creauit singulis: hab& planehab&: non
dubit& pi&as : & sinon conp̃hendit infir¬

Expanded text:
dis et ordinandis rebus humanis diuinam prodis et ordinandis rebus humanis diuinam prouidentiam non negaret nec in suis tenebrosis et mortiferis uiribus contra lumen et uitam sapientiae perduraret. illud ergo attendat homo infidelis, quod dicere non potest ab hominibus institutum, ne deum neget rebus humanis ordinem dare, qui docuit apiculas cellas fauorum tam mirabiliter ordinare: ipsi quippe homini quis dedit inordinatis rebus offendi et rerum ordine delectari? nonne hoc in suae animae natura inuenit, quam sibi ipse non fecit? nam quare ordine non inuento in rebus humanis deum res humanas gubernare non credit, nisi quia rebus inordinatis ordinatas praeponere naturaliter nouit? ergone homo iudicat ordinationem potius quam perturbationem operibus conuenire diuinis et deus ordinatum iudicium non habet de hominibus uniuersis, qui ordini sensum creauit in singulis? habet plane, habet; non dubitet pietas, etsi non comprehendit infir
Abbreviated transcription (Latin):
incmaxime credendumẽ: quod pi&as
prȩdicat manifestum futurũ ẽe iudicium:
Quianunc uidem humanas felicitates. &
clades. indiscrete bonis & malis uelut sine
ullo iudicio eẽ cõmunes cum dĩ iustitia cu¬
ius sic emin& in reb: exiguis prouidentia.
nullo modo relinquat. sineullo iudicio.
passim fluitare maiora. Quid aũ maius ẽ
nonsolum inistahumana. ueru&iã in an¬
gelica creatura: quam ut mali iustamiseria
puniantur Bonduero beatitudine ꝑfru¬
antur : Quodergo nunc malohomini quasi
beneẽ: occulta penaẽ: felicitas falsa est
Quod aũ homini bono maleẽ non p̃mium
pi&atis negat᷑ sed maiora prȩmia pacien¬
tia pi&atis augeatur: Item quod aliquan¬
do & in hacuita malohomini maleest.
aut emendatio ẽ : aut afflictio peccatorũ:
Quando a ũbono hominebeneẽ: non est
illius suꝑnepatriȩ certissimũ gaudiũ
sed huius periculose peregrinationis
qualecumq solatium hȩc atq huius modi
si cogitar& infidelis impi&as. ingubernan¬

Expanded text:
inc maxime credendum est quod pietas praedicat, manifestum futurum esse iudicium, quia nunc uidemus humanas felicitates et clades indiscrete bonis et malis uelut sine ullo iudicio esse communes, cum dei iustitia, cuius sic eminet in rebus exiguis prouidentia, nullo modo relinquat sine ullo iudicio passim fluitare maiora. quid autem maius est non solum in ista humana uerum etiam in angelica creatura, quam ut mali iusta miseria puniantur, boni uero beatitudine perfruantur? quod ergo nunc malo homini quasi bene est, occulta poena est felicitas falsa. quod autem homini bono male est , non praemium pietati negatur, sed ad maiora praemia patientia pietatis augetur. item quod aliquando et in hac uita malo homini male est, aut emendatio est ant afflictio peccatorum. quando autem bono homini bene est, non est illius supernae patriae certissimum gaudium, sed huius periculosae peregrinationis qualecumque solacium. haec atque huius modi si cogitaret infidelis impietas, in gubernan
Abbreviated transcription (Latin):
quidecȩlo descendit hic inuenit cuida¬
r& sedinde attulit quod dar&: quidẽ
ergo frs anforte cõmemoro. Et hocquo¬
modo caritas ad spm̃ scm̃ ꝑtineat: paulũ
audite. ñ solum autẽ inquit. sed &gloria¬
mur intribulationib Scientes. quia
tribulatio patientiã operatur : patien
tiam ꝓbationẽ : ꝓbatio uero spem Spes
autẽ non confund&ur: quia caritas dĩ
diffusa ẽ in cordib: nostris: unde quid
tibi dabas quid quasi d&uo p̃sum me¬
nisi inunitate ȩcclesiȩ: non illã habent
diuisores : sicut dicit a posto lus iudas. hir
quiseipsos segregant animaler: spm̃ non
habentes: ideo defluunt: quia coagulũ
DISPUTATUMSIT. DEDITTERINTI¬
A GENERATIONIS FILII ET

Expanded text:
qui de caelo descendit; hic inuenit cui daret, sed inde attulit quod daret. Quid est ergo, fratres? an forte commemoro et hoc, quomodo caritas ad spiritum sanctum pertineat? Paulum audite: non solum autem, inquit, sed et gloriamur in tribulationibus scientes, quia tribulatio patienbationem, probatio vero spem, spes autem non confundit, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris. Unde quid tibi dabas, quid quasi de tuo praesumenisi in unitate Ecclesiae: non illam habent divisores, sicut dicit apostolus Judas: Hi sunt qui seipsos segregant, animales, Spiritum non habentes; ideo defluunt, quia coagulum disputatum sit de differentia generationis Filii et
Abbreviated transcription (Latin):
plus in nob ualet fides qua credimo.
quã rerũ corporaliũ speties. quã ꝑ
oculos cernimus corporales Sed sic̃
homines int̃ quos uiuentes. motusq
uitales ex serentes uiuimus: mox ut
aspłcimus ñ credimꝰ uiuere sedui¬
demus cũ eorũ  quȩ uutã sine corpori¬
b uidere nequeamus . quã tam̃ in eis
ꝑcorpora remota õmi ambiguitate c̃

Expanded text:
plus in nobis ualet fides, qua credimus, plus in nobis ualet fides, qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corphomines, inter quos viventes motusque vitales exserentes vivimus, mox ut aspicimus, non credimus vivere, sed videmus; cum eorum vitam sine corporibus videre nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate c
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ uidit: Sic̃ eñi constat corpora
uidere sp̃m : ꝗd sitanta erat poten¬
tia sp̃italis corporis: ut corpora ui
pore & hȩc ãtrena m̃bra uegitat.
fac̃q: uiuentia: interiora sensusquisq
ñ ꝑcorporeos oculos nouit: aliorũ uõ
uitas: cũ sint in ui sibiles. ꝑcorp: uid&:
Nã unde uiuentia discernimus añ
uiuentib: corpora . nisi corpora si
mul uitas qr uideam᷑o: quas nisi ꝑ
corp uidere ñ possumus Uitas aũt
sine corporib: corporeis oculis ñui¬
demus: quã obrem fieri potẽ ual¬
de credibile sic nos eẽ uisurosmun¬
clana. Ic̃ corpora: cȩli noui & t̃rȩno¬
uȩ : ut dm̃ ubiq p̃sentẽ : & uniuersa
&iã corporalia gubnantẽ ꝑ cor¬
pora quȩ gestauimo & quȩ conspi¬
ciemus quaquȩ uersũ oculos dux¬
erimus: clarissima ꝑspicuitate ui¬
deamus Ñsic̃ ñc̃ inuisibilia dĩ ꝑea
quȩ facta s̃ intellecta c̃spiciunt᷑ ꝑ
speculũ inenigmate exparte: ubi

Expanded text:
m uidit. Sicut ergo constat corpora m uidit. Sicut ergo constat corpora uideri spiritu, quid si tanta erit potentia spiritalis corporis, ut corpore uidpore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. Nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi cormul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? uitas autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana tunc corpora caeli noni et terrae nonae. ut deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora, quae gestabimus et quae conspiciemus, quaquauersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, per speculum in aenigmate, ex parte, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qua quȩalit̃ intellegi. neq: d diui¬
narũ scripturarũ ñ occurrit & suc¬
currit auctoritas: necesse ẽ ut c̃¬
tingat in nob̵ qđ legit᷑ in libro sa¬
pientiȩ : cogitationes mortalium
timidȩ & incertȩ ꝓuidentiȩ nr̃ȩ:
ratiotinatio quippe illa philoso¬
phorũ : qui disputant itam̃tis aspec¬
tu intellegibilia uidere & sensu
corporis sensibilia idẽ corporalia
ut nec intellegibilia ꝑcorp: neccor¬
poralia ꝑse ipsa mens ualeat in¬
tueri si possit nob̵ eẽ certissima
ꝓfecto certũ eẽt ꝑoculos corporis
&iã sp̃italis nullo modo posse ui¬
dere dm̃: sed istã ratiocinationẽ
& ueratio & ꝓphetica in ridet auc¬
toritas Quis eñi ita sit auersus
auero ut dicere audeat dm̃ corpo¬
ralia ista nescire: Nũꝗd ergo corp
habet ꝑcuius oculos ea possit ad dis¬
cere᷑: Deinde ꝗđ deꝓpheta helyseo pau¬
lo ante diximus. Ñne satis indicat
cerni : quando eñĩ seruus illȩ mu¬
nera accepit: utiq corporalit̃ ges¬

Expanded text:
qua, quae aliter intellegi nequeat, diuinarum scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etincertae prouidentiae nostrae. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis adspectu intellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis etiam spiritalis nullo modo posse uideri Deum. Sed istam ratiocinationem et uera ratio et prophetica inridet auctoritas. Quis enim ita sit auersus a uero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Numquid ergo corpus habet, per cuius oculos ea possit addiscere? Deinde quod de propheta Helisaeo paulo ante diximus, nonne satis indicat cerni? Quando enim seruus ille munera accepit, utique corporaliter ges
Abbreviated transcription (Latin):
corpora: sed sicut in ipsoraptu mori¬
entur: Ita & resurgłint dumferuntur
inaera: Interram quippe ibir : est in hoc
animatus: terrȩ quippe in sufflaũ ds̃ in
faciem flatum uitȩ cumfactusẽ homo in
animã uiuam : Tam quã dicer& terraes
animata quod noneras: terraeris & ani¬
mis: sicuteras: quod sunt & antequam
putrescaat omnia corpora mortuoram
quoderunt. & illasimorientur : ubicũq
moriant᷑ cumuita carebunt: quan con¬
tinuo receptura sunt: Ssergo ibunt in
t̃ram : quia exuiuis hominib: t̃raerun
quem ad modũ it incinerem: quod fit
cinis: it inuetustatẽ: qđ sit u& as: it in
testam: quod exlutofit testa Etalia
sexcenta. sicloquimur: quomodo aufit
futurũ quod nunc pranr̃ae. ratiunculȩ
uirib: ut cumq conicimꝰ : Tunceritpo¬
tius ut nosseposs imꝰ: resurrectionem
dehacre inanis est fides nr̃a: sique mad
modum futurasit perfecte conprehen¬

Expanded text:
corpora, sed sicut in ipso raptu moricorpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruin aera. In terram quippe ibis est \'in hoc animatus terrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt. quem ad modum it in cinerem, quod fit cinis; it in uetustatem, quod fit uetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sescenta sic loquimur. Quo modo autem sit futurum. quod nunc pro nostrae ratiunculae uiribus utcumque conicimus, tunc erit potius, ut nosse possimus. Resurrectionem de hac re inanis est fides nostra, si, quem ad modum futura sit, perfecte conprehen
Abbreviated transcription (Latin):
mox in mortalia redituror. Nullas
in uerbis apłi paciemur angustias: Si¬
ueubidicit. Tuquod seminas non uiui¬
ficatur nisimoriat̃. Siueubi dicit. om̃s
resurgemus. aut om̃s dormiemus:
quia nec illi perinmortalitatem uiuifica
buntur: nisiquam lib& paulolum : tamen
ante moriantur. ac ꝑ hoc &aresurrectio¬
ne nonerunt alieni: Qua dormitionẽ¬
ꝑimm precedunt quamuis breuissima ñ tam̃
nulla: quur aũ nobis incredibileuideat᷑.
illã multitudinẽ corporũ. inaere quodã
modo seminare atq: ibi protinus in mor¬
taliter atq incorruptibilit̃ reuiui scere:
cum credimꝰ quodidem ipse apłs apertissi¬
medicit Inictu oculi futurãresurrectio¬
nem: &in membra sine fineuictura. tanta
facilitate : tamq in estimabilȩ uelocitate
rediturum antiquissimorũ cadauerũ
puluerem: nec ab illa sententia qua ho¬
minedictumẽ. Terraes & interr̃abis.
Tuturor illos sc̃os arbitremur inmunes
sieorũ morientiũ in t̃ra non recȩdunt

Expanded text:
mox inmortalia redituros, nullas mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuifibuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus immortaliter atque incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum antiquissimorum cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, qua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident
Abbreviated transcription (Latin):
nareͥ nisi ea corpora hominũ. quȩ mo¬
riendo quoquomodo reuertunt᷑ intrã
sicut se sebab& &iam illa intransgres¬
sione pectresgeneris humani diuina¬
tus prolata sententia terr& esetint᷑¬
ramibis : Fatendum est istos quos
nondum decorporib: egressis cum
ueniet xp̃s inueniet: &istis uerbis
apostoli. & illis degenesi non tenere:¬
qũo sursum in nubib: rapti: Non utiq
seminat᷑ quia nec eunt in terrã. nec
redeunt : Siuenullã prorsus experi¬
antur mortẽ siue paulolũ inaere mon¬
antur: Sed aliud rursus occarrit qđ
idem dixit apłs cũ deresurrectionecor¬
porũ ad corinthios loqueret̃. Om̃s re¬
surgfm̃ Uelsicut alii codices habent
om̃s dormiemꝰ: Cumergo nec resus¬
rectio fieri nisimors prȩcesserit pos¬
sit: necdormitionem possumꝰ illoloco
intellegere nisi mortẽ : Quomodo
Siergo scõs que reperientur xp̃oue¬
nente uiuentes: eiq: in obuiã rapi¬
ent᷑ crediderimꝰ in eodẽ raptu demor¬
talib: corporib: exituror & ad eadẽ

Expanded text:
nari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et istis uerbis apostoli et illis de Genesi non teneniam sursum in nubibus rapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, sine nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: omnes resurgimus, uel, sicut alii codices habent: omnes dormiemus. cum ergo nec resurectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uod caritate cypriam hi qui per
illius sententiam seuolunt excusa¬
ͥ Quod ut in pessimis catholicis cor¬
rectis baptismus non incipit ader¬
se quide erat sed prodesse qui ine¬
rat sic & in her&icis. ex eođlibrd uu¬

Expanded text:
uod caritate sancti Cypriani hi qui per illius sententiam se uolunt excusa. Quod ut in pessimis catholicis correctis baptisma non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ alicubi est: qđ alicubiẽnim ẽ¬
contin&ur loco. qđ contin&ur loco.
corpus ẽ : Dr̃ aũt ñ ẽ corpus: Vonigitꝰ
alicubi est. & tam̃ quia est. & in loco
ñ ẽ: in illo sunt potius omnia. quam
ipse alicubi Uec tamen ita in illo. ut¬
ut in illo ut ipsesit locus Locus enim in
spatio est : quod longitudine. lati¬
tudine. altitudine: corporis occupa¬
tur: Nec ds̃ tale aliquid est: & om̃a¬
igitur in ipsosunt . & locus ñ ẽ: Locusta¬
mendĩ ab usi uedicitur templum dĩ:
non quod eo contineatur: sed quod ei
prescns sit: id aũt nihil melius quam
anima munda intellegitur:

Expanded text:
s non alicubi est. Quod enim alicubi est, continetur loco: quod continetur loco, corpus est. Deus autem non est corpus: non igitur alicubi est. Et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia, quam ipse alicubi. Nec tamen ita in illo, ut ipse sit locus: locus enim in spatio est quod longitudine et latitudine et altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est. Et omnigitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
enim ab inuicem ira portat᷑: Ad di¬
uersũ aũt in firmitatisgenꝰ: aliud
exemplum uidendũ ẽ: ueluti siquis
mse loquacitatẽ uicerit: & ꝑtinati¬
am ñ dũ uicerit: Aliusuero ad huc
loquax sed &iã ꝑtinax ñ sit. Deb&
ille huius loquacitatẽ: &iste huius
ꝑtinatiam: donecillud in illo: & hoc
in isto sanetur caritate portare :
Parquippe infirmitas in duob: siu¬
nõ occidat tempore: tolerare sein¬
uicẽ ñ ualent cũ aduersũ sein ten¬
ditur: uã aduersus aliquẽ tertium.
& duoirati sibi conueniunt: & se
tolerant: quã quã nectolerare

Expanded text:
enim ab inuicem ira portatur. ad dienim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infirmitatis genus aliud exemplum uidendum est; ueluti si quis in se loquacitatem uicerit et pertinaciam nondum uicerit, alius uero adhuc loquax, sed iam pertinax non sit, debet ille huius loquacitatem et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, caritate portare. par quippe infirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare se inuicem non ualent, cum aduersum se intenditur. nam aduersus aliquem tertium et duo irati sibi conueniunt et se tolerant, quamquam nec tolerare
Abbreviated transcription (Latin):
ñante sehabeat cuicaput inclin&
uicib ducuntur idagere: ut lassa¬
tus sui capitis onere. ille qui prȩ¬
cedit: p̾ om̃r redeat: utei succedat.
cuius ferebat caput cũipse prȩir&:
Itainuicem onera sua portantes: fre¬
tum transeunt donecueniant ad
terrȩ stabilitatẽ: Istã ceruorũ na¬
turã fortasse intenderit sala mon:
cum ait ceruus amiciciae: & pullur
gratiarm conlo quatur tecũ: Nihil
enim sic ꝓbat amicũ quẽ ad modũ
oneris amiciportatio: Nectam̃ in¬
uicẽ portaremꝰ oneranra siunum
tempus ess& in firmitatis amborũ.
qui on era sua sustinent: Autunũ
genera infirmitatis. faciunt. ut o¬
nera nostra inuicẽ portare ualea¬
mus: uerbi gratia: irã fratris tunc
portab cũtu aduersus eum ñ irasce¬
ris: utrursus eo tempore quote ira
p̃occupauerit: illedelenitate &
tranquillitate support& hoc ex¬
emplũ adidꝑtin& cũ diuersa one
rasint portantium onera sua quã¬
us ipsañ sit infirmitas: inam bob:

Expanded text:
non ante se habeat cui caput inclinet, non ante se habeat cui caput inclinet, vicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat, et ei succedat cujus ferebat caput, cum ipse praeiret: ita invicem onera sua portantes fretum transeunt, donec veniant ad terrae stabilitatem . Istam cervorum naturam fortasse intenderit Salomon cum ait: Cervus amicitiae et pullus gratiarum tuarum colloquatur tecum . Nihil enim sic probat amicum, quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen invicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum qui onera sua sustinent, aut unum genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus
Abbreviated transcription (Latin):
ui au& erir testamentidonũ cẽca¬
ritatem quam hoc locoubiapos¬
tolusdicit: Inuicem onera ur̃a por¬
tate & sicadimplebitis legẽ xp̃i::
Hancenim legem xpĩdicere intelle¬
gitur quam̃ ipsedñs prȩcepit ut nos
inuicem diligamus: tantũ in ea
sententia pręcepti pondus consti¬
diligatis: huius autẽ dilectionis
officium est: inuicem onera ur̃a
portateꝰ Sed hocofficium ñ ẽ sem¬
piternum produc& sane adbeati¬
tudinem sempiternam: inquanul¬
laerunt onera nr̃a quȩ inuicem
portare iubeam ur : Nunc uero cũ
in hacuita idẽ in hacuia sumur:
onera nr̃a portemus: ut ad eam ui¬
tam quȩ car& omnionere. ꝑuenimꝰ:
Sicut enim deceruis. ñ nullitalium
cognitium studiosi: scripserꝰ: cum
fr&um ad insulas transeunt. pas¬
cuarũ gratia: sic seordinant: ut one¬
ra capitum suorum quȩ gestant in
cornib suꝑ inuicem portent: Itaut
posterior suꝑ anteriorem ceruicẽ
ꝓiectã caput colloc&: & qui a necer¬
seẽ unum eẽ quic&eros prȩcedens.

Expanded text:
i Novi Testamenti donum esse charitatem, quam hoc loco ubi Apostolus ait: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Hanc enim legem Christi dicere intelligitur, quia ipse Dominus praecepit ut nos invicem diligamus, tantum in ea sententia praecepti pondus constios invicem diligatis . Hujus autem dilectionis officium est, invicem onera nostra portare. Sed hoc officium non est sempiternum: perducet sane ad beatitudinem sempiternam, in qua nulla erunt onera nostra quae invicem portare jubeamur. Nunc vero cum in hac vita, id est in hac via sumus, onera nostra portemus, ut ad eam vitam quae caret omni onere perveniamus. Sicut enim de cervis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum gratia, sic se ordinant, ut onera capitum suorum, quae gestant in cornibus, super invicem portent, ita ut posterior super anteriorem cervice projecta caput collocet; et quia necesse est unum esse qui caeteros praecedens,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ homines conuerterent᷑ addm̃ in¬
t̃quos sunt &iam inimici. ꝓquib iube¬
infiluis diffidentiȩ remaneret in scđi
fine damnandus: quẽ finẽ iusti cum
uenire desiderent: quãuis ꝓinimicis
suis orent tam̃ ñ absurde uindictam
desiderare dicunt᷑ exc uu¬

Expanded text:
omnes homines conuerterentur ad deum, inomnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubein filiis diffidentiae , remaneret in saeculi fine damnandus: quem finem justi cum venire desiderant, quamvis pro inimicis suis orent, tamen non absurde vindictam desiderare dicuntu
Abbreviated transcription (Latin):
tur: hic ergo iniquus idex. ñ exsi¬
militude sed ex dissimilitudine ad¬
hibitus ẽ: ut ostenderet dñs quanto
certiores eẽ debeant. qui dm̃ ꝑseue¬
rant̃ rogant. fontem iusticiȩ atq: mi¬
sericordiȩ. ł siquid excellentius dici
aut audiri potest: cũ apud iniquissi¬
mũ iudicẽ. usq ad effectũ implendi
desiderii: ualuerit ꝑseuerantia de¬
p̃cantis : Ipsa uero uidua: potestha¬
bere similitudinẽ ecclesiȩ : qđ deso¬
lata uidetͣ. donec ueniat dñs: qui tam̃
in secreto &iã nc̃ curam ei gertt Si
aũ mouet. cur electidĩ seuindicare
dep̃cent᷑: qđ &iam in apocalipsi ioħ
mur. ut ꝓnr̃is inimicis & ꝑsecutorib
oremus: Intellegendũ ẽ eã uindictã
eẽ iustorũ: ut om̃ mali pereant Pere¬
unt aũ duob: modis: aut conuers. i one
adiusticiam: autamissa ꝑ suppliciũ
potestate. quanc̃ aduersus bonos.
quamdiu hoc ipsũbonis expedit ł tem¬
poralit̃ aliꝗd ualent: Itaq & iam si

Expanded text:
tur. hic ergo iniquus iudex non ex situr. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam in Apocalypsi Iohamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter aliquid ualent. itaque etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
gis uos modicefidȩĩ: Ad hoc genus ꝑti
net. &iã illud qđ deseruo ait. Cui dñs
denuntiauerat ut auilicatore mo¬
ueretur: Fraudem quippe ille fecit
domino suo ut falsitas ciro graphi de¬
bitorib ei quantũ cõmodũ uisũ est.
relaxaret: neq ullomodo nos dñsut
sibi fraudem faciamus hortat᷑ sed si
fraudando quasi ꝓuid et in posterum
laudatũ eũ dic̃ adño: quantomagis
alacritate sibi ꝓuidere debent mȩt̃¬
nã uitã: quib utiuste operent᷑. iuben¬
tur amicos facere demãmona mi¬
quitatis: qđ suo loco expositũ ẽ ad
hoc genus ꝑtinet. Itille: qui ñ ꝓpter
amicitiã sed ut tedio carereciã dormi¬
ens excitat᷑: ut tres panes cõmodet
amico suo Sieñi ille molestia c̃pul¬
sus dedit: quantomagis qui suos ser¬
uos diligens. ut p&amus ortatur: da¬
bit bona poscentib se: Itaq illud su¬
perus genus his uerbis : si illud: quan
tomagis illud: autsullud quantomi¬

Expanded text:
gis uos gis uos net etiam illud, quod de servo ait cui dominus denuntiaverat ut a villicatu removeretur: fraudem quippe ille fecit domino suo, ut, falsatis chirographis, debitoribus ejus quantum commodum visum est relaxaret. Neque ullo modo nos Dominus ut sibi fraudem faciamus hortatur, sed si qui fraudando sibi providit in posterum, laudatum eum dicit a Domino, quanto majore alacritate sibi providere debent in aeternam vitam quibus ut juste operentur jubetur amicos facere de mammona iniquitatis, quod suo loco expositum est. Ad hoc genus pertinet et ille qui, non propter amicitiam, sed ut taedio careret, jam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. Si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis Deus, qui, suos servos diligens, ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? Itaque illud superius genus hito magis illud? aut: si illud, quanto mi