comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iatale dñi dies eadem causa a patribus uotiue
solempnitatibus institutus est quia
in eo xp̃sprore demptione mundi nasci
corporaliter uoluit prodiens exuirginis
ut ero qui erat in patris imperio. cuus
suscepte carnis causa hec est: post quũ eni
inuidia diaboli purens ille primus spese¬
ductus in anicecidit confestim exul
& perditus inomnigenere suo radicẽ
malitiȩ & peccuti trans duxit. Cres¬
cebat quȩ in malum. uebementius omne
genus mortalium diffusis ubique scele¬
ribus & quod est ne quius omnium cultibi
idolorum: Uolens ergo ds̃. terminare
peccatum consuluit uerbo lege proph&̧is
signis plagis prodigus. S& eum nec sic qui¬
demerrores suos ummonitus agnos cer&
munđ misit ds̃ filium suum ut carnem
induer& & hominibus apparer&. & pec¬
catores sanar&. Qui ideo in hominem ue¬
nit quiaperseipsum ab hominibus cognosci
non potuit. ut autẽ uiderdur. uerbũ caro fac¬
tum est ad sumendo curnem nonmu tatum
inicurne. Ad sumpsit enim huma nitatem

Expanded text:
alis Domini dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susceptae carnis causa haec est: Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carnem indueret, et omnibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
origo muriȩ monstrar&ur. secunda cau¬
safuit ut non lupidar&ur aiudeis ut adulte¬
tum haber & solatium ignatius autem mar
celar& diabulo dum eum putat non de uir¬
gine sed de uxore generatum INR. pro quid¬

Expanded text:
origo Mariae monstraretur; secundo, ne lapidaretur a Judaeis ut adultehaberet solatium mariti. Ignatius etiam ejus celaretur diabolo, dum eum putat non de Virgine, sed de uxore generatum. Antequ
Abbreviated transcription (Latin):
rimo tempore ad leuia ta est. terra
⁊ abulon &terra neptalim . & no¬
uissimo ad gruata est uia maris trans
ioi danen galileȩ: Gentium popu¬
lus qui ambulabat intenebris: uidit
lucem magnam. habitantibus in regione

Expanded text:
rimo tempore adleviata est terra Zabulon et terra Nepthalim et novissimo adgravata est via maris trans Iordanem Galileae gentium populus qui ambulabat in tenebris vidit luce
Abbreviated transcription (Latin):
ntertrinitatem & unitatem hec distinc¬
tionem quod unitas propter inseparabile
dĩtatis substantia. Trinitas uero propt᷑
personarum diuersitate uocatur. In
distipitio est enimgignens genitus & pro¬

Expanded text:
nter Trinitatem et unitatem haec distinctio est, quod unitas propter inseparabilem deitatis substantiam, trinitas vero 78 propter personarum diversitatem vocatur. In distinctio. Est enim gignens, genitus et pro
Abbreviated transcription (Latin):
onsurge consurge induere fortitudine
tua sion indue re uestimentis gloriNuȩ
hieru salem ciuitas scã quia non adici& ultr&
ut per transeat perte Incircum cisus & in mun¬
dus: excutere pul uere consurge sede bie¬
rusalem solue uincla collitui captiua filia
sion Quia hec dicit dñs ds̃: gratis uenun¬
datiestis. &ne argento redimemini quia
hec dicit dñs ds̃. In egyptum descendit
populus meus in principio in principio¬
ut colonus ess& ibi: & assyr absque ulla
causa calumniatus esteum & nunc
quid mihi est hec dicit dñs: Qm̃ ab latꝰ est
populus meus gratis domina tores. eius
inique agunt dicit dñs & iugiter tota
die nomen meum blas phematur
Propter hoc sci& populus ns nomen meũ
indie illa quia ego ipse quilo que batur
ecce adsum: Quam pulchri suꝑ montes
Uox spe culatorum tuorum leuauerunt
uocem simullau dabunt. qui a oculum
ad oculum uidebunt cum conuertera
dñssion qaud&e & laudate simul de¬
serta hierusalem quia consalictus est

Expanded text:
onsurge consurge induere fortitudine tua Sion induere vestimentis gloriae tuae Hierusalem civitas sancti quia non adiciet ultra ut pertranseat per te incircumcisus et inmundus excutere de pulvere consurge sede Hierusalem solve vincula colli tui captiva fiSyon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calumniatus est eum. Et nunc: quid mici est hec dicit Dominus, quoniam ablatus est populus meus gratis. Dominatores inique agunt dicit Dominus et iugiter tota die nomen meum blasphematur propter hoc sciet populus meus nomen meum in die illa quia ego ipse qui loquebar ecce adsum quam pulchri super montes vox speculatorum tuorum levaverunt vocem simul laudabunt quia oculum ad oculum videbunt cum converterit Dominus Sion gaudete et laudate simul deserta Hierusalem quia consolatus est
Abbreviated transcription (Latin):
& librauit inpondere montes & colles in
statera quis ad iuuit spm̃ dñi aut quis c̃¬
siliarius eius fuit & ostendit illi. Cum
quo int consilium & instruxit eum & do¬
cuit eum semitam iustitiȩ &erudiui
eum scientiam &uiam prudentiamosten¬
dit illi: eccegentes quasi stilla situlȩ & qua¬
si momomentum statereputati sunt
Ecce insule quasi puluis & inguus. Olibanus
non suffici& ad succendendum. & anima¬
lia eius non sufficient ab holocaustum
Omnes gentes quasi non sint. sic sunt coram
eo & quasi nihilum & inane reputatum ẽei¬

Expanded text:
dere montes et colles in statera quis adiuvit spiritum Domini aut quis consiliarius eius fuit et ostendit illi cum quo iniit consilium et instruxit eum et docuit eum semitam iustitiae et erudivit eum scientiam et viam prudentiae ostendit illi ecce gentes quasi stilla situlae et quasi momentum staterae reputatae sunt ecce insulae quasi pulvis exiguus et Libanus non sufficiet ad succendendum et animalia eius non sufficient ad holocaustum omnes gentes quasi non sint sic sunt coram eo et quasi nihilum et inane reputatae
Abbreviated transcription (Latin):
fundat sapientes: Sustinete enim in¬
sipientes. cumsitis ipsi sapientes: Salo¬
mondixit. Stulti eaquȩ sibi sunt noxia
cupiunt: & in prudentes odiunt scien.¬
tiam: stultus ceditur labiis: stultus
labiis uerberabitur. Os autem stulti
confusione proximum est: Quistul¬
tus est: seruiet sapienti. homo sen sa¬
tus celat scientiam : cor insipientium ꝓ¬
uo cabit . stultitiam: Qui autem fatuus
est: aperit stultitiam suam. Corstul¬
torum dissi mileerit. Itultus
pascitur inperitia stultitia gaudium
stulti: Nondecent stulto uerba conpo¬
sita nec principilacbia mentientes.
Expedit magisursȩ occurrere raptisfe¬
tibus: quam fatuo confitenti sibi instul
cum sapientiam emere non possit: ho¬
mostultus plaudet manibus cum spopon¬
derit ꝓamico suo. Sstultus sitacuerit
bia sua intellegens: osstulti contritio
eius. & labia illius ruina animȩ erus
Stul titia hominis subplantat gres¬
suseius & contradm̃ feruet amicosuo
Nerespondeas stulto iuxta stultitiam

Expanded text:
ntes . Sustinetis enim insipientes, cum sitis ipsi sapientes . SALOMON. Stulti ea quae sunt sibi noxia cupiunt, et imprudentes odio habuerunt scientiam . Stultus caeditur labiis, stultus labiis verberatur . Os autem stulti confusioni proximum est . Qui stultus est, serviet sapienti . Homo versutus celat scientiam, cor insipientium provocabit stultitiam . Qui autem fatuus est, aperit stultitiam suam . Cor stultorum dissimile erit . Stultus pascitur imperitia . Stultitia gaudium stulto . Non decent stultum verba composita, nec principem labium mentiens . Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti sibi in stulcum sapientiam emere non possit ? Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Stultus si tacueritbia sua, intelligens . Os stulti, contritio ejus: et labia illius ruina animae ejus . Stultitia hominis supplantat gressus ejus, et contra Deum fervet animo suo . Ne respondeas stulto
Abbreviated transcription (Latin):
predicatione non suscipies. nec per eũ
qui implere rem non ualet ille qui pre¬
ualet obssistat. hysidorus dixit. Nihil
stultitia peius nihil insi pientie. de teri¬
us nihil ignauia turpius ignorantia
uitiorum nutrix est. Ignorantia enim
quid sit culpe dignum non sentit :
Insipiens assidue peccat indoctus.
enim facile decipitur: Stultus inuitio
cito dilabitur

Expanded text:
praedicatione non suscipies, nec per eum praedicatione non suscipies, nec per eum qui implere non valet, illi qui praevalet obsistas. ISIDORUS. Nihil stultitia pejus, nihil insipientia deterius, nihil ignavia turpius. Ignorantia vitiorum nutrix est. Ignorantia enim, quid sit culpa dignum non sentit. Insipiens quotidie peccat. Indoctus enim facile decipitur, stultus in vitium cito delabitur
Abbreviated transcription (Latin):
illam dicit intempore suo. corfatui:
tio fatui quasi sarcina inuia. compeder
cor illorum: & incordesapientium
os illorum: confusio patris est defilio
in disciplinato. quidocet fatuum qua¬
si qui con glutinet testa: Cum stulto ne
multum non lo quȩris: & cum insensato
non habieris : A renam & salem & mas¬
samferri facilius est portare quam
hominem in prudentem & fatuum &
Labia inprudenti um stultanarrabuNT
uerba autem pruden tium statera
ponderabuntur : Non com munices
cum hominem in docto. nemale deꝓ
genia tua loquatur: hieronimusdicit
monem esse sale conditum ut gratiam
aput audientes. habead: Quic quidenim
amens loquitur. uociferatio & clamor
est apellandus. hi larius dixit . Stul¬
tus iuxta infirmitates suas sentis & iux¬
ta in becilita tem. naturesue sentit
Sregorius dixit. Sicut nec aurȩs escas
nec gut tur uerba cognoscit itanec
stul tus quisque sententiam sapientiȩ
intellezit: fatuum cumsa pientibus in

Expanded text:
illam dicet in tempore suo . Cor fatuiillam dicet in tempore suo . Cor fatui Narratio fatui quasi sarcina in via . Compedes cor illorum, et in corde sapientum os illorum . Confusio patris est de filio indisciplinato . Qui docet fatuum, quasi qui conglutinat testam. Cum stulto non multum loquaris, et cum insensato ne abieris . Arenam, et sal et massam ferri, facilius est portare, quam hominem imprudentem, et fatuum, labia inprudentium stulta narrabunt verba autem prudentium statera pondera homini indocto, ne male de progente tua loquatur . HIERONYMUS. monem ejus sale esse conditum ut gratiam apud audientes habeat. Quidquid enim amens loquitur, vociferatio et clamor est appellandum. HILARIUS. Stultus juxta infirmitates suas sentit, et juxta imbecillitatem naturae suae sentit. GREGORIUS. Sicut nec auris escas, nec guttur verba agnoscit, ita nec stultus quisque sententiam sapientiae intelligit. Fatuum cum sapientibus in
Abbreviated transcription (Latin):
pulchras palpebras. frustrahabet &¬
claudus tibias sic indecens est in orestul¬
torum parabola: Sicut qui mittit lapi¬
dem inceruum mercurii itaquiad ibet¬
insipienti. honorem: Si contunderis in
pila quasi typsinas feriendi desuperpi¬
lo non auferetur ab eostultitiaeius:
Stultus complicat. manussuas. inuia ambulans¬
tus ambulas cumipse insipienssit omnes
stultos estimat ilabia insipientis. preci¬
pitabunt eum. Initium uerborum cius
stultitia & no uissimum oris illius er¬
illam. stultus acriter in properabit: A fa¬
fiȩ uerbi parturit. fatuus. tam quam ge¬
mitus partus infantis: sagitta in fixa
infemore carnis. si uerbum incorde
stulti: datus insipiens noneritutilis
sibi: oculienim illius septsm plicessunt:
ex iguadabit & multa in properabit. &
apertioris illius infamatio est: fatuo
non erit amicus sapiens: & nonerit gra¬
tia in homnis illius: Qui enim edunt pa¬
nem fatui: fal sȩlinguȩ sunt: exorefa¬
tui reprobrabitur parabola: non enim

Expanded text:
pulchras frustra habet claudus tibias: sic indecens est in ore stultorum parabola. Sicut qui mittit lapidem in acervum Mercurii: ita qui tribinsipienpila, quasi ptisanas feriente desuper pilo, non auferetur ab eo stultitia ejus . Stultus complicat manus suas . In vita stultus ambulans, cum ipse insipiens sit, omnes stultos aestimat . Labia insipientis praecipitabunt eum. Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius erillam . Stultus acriter improperabit . A facie verbi parturit fatuus, tanquam gemitus partus infantis . Sagitta infixa femori canis, sic verbum in ore fatui . Datus insipientis non erit utilis tibi, oculi enim illius septemplices sunt: exigua dabit et multa improperabit, et apertio oris illius infamatio est . Fatuo non erit amicus, et non erit gratia in bonis illius . Qui enim edunt panem fatui, falsae linguae sunt . Ex ore fatui reprobabitur parabola, non enim
Abbreviated transcription (Latin):
seruo: quam eẽ cum dnõ: satis diues est.
qui panem non indiget: nimium potens
qui seruire non cogitur. Hisidorus dixit
Unus enim dñs. equaliter & dnĩ suscipit
Qualem cupis ergate eẽ dnm̃: talis esto
ipse contra seruum tuum. Lx ii
DECONSORTIOSONORUM ETMALORUM¬
uos fr̃s ut sub trahatiruos ab omnifra.¬
tre ambulate in ordinate. Discedant
ab iniquitate omnes: qui inuo cant nom̃¬
deiustum est sepatari eum: quisaluari
uult ab eo qui non uult: salo mondixit:
Filimi site lac tauerint peccatores nead¬
quies cas tis: Nȩ ȩmuleris hominem in¬
iustum: neiniteris uias eius. Hie sus filius

Expanded text:
servo quam esse cum domino? Satis dives est servo quam esse cum domino? Satis dives est qui pane non indiget. Nimium potens est qui servire non cogitur. ISIDORUS. Unus enim Dominus aequaliter et dominis Qualem cupis erga te esse Dominum, talis esto ipse contra servum tuum. CAPUT LXII. De consortio bonorum et malorumfratres, ut subtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate . Discedant ab iniquitate omnes qui invocant nomde justum est separare eum qui salvari vult ab eo qui non vult. SALOMON. Fili mi, si te lactaverint peccatores, non acquiescas eis . Ne aemuleris hominem injustum, n
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ habetis incȩlo. Vnus quisquȩ quod cũ¬
quȩ fecit bonum hoc recipi& ad nõ: siseruuo
siue liber: salomondixit: seruus sensatus
dominabitur filus stultis & interfrshe
re ditatemp diuidet: Quidiligata pueri¬
ua nutrit seruum suum: postea illum sen¬
Nonledas seruum operantemp inueritate:
sit. Non defraudes seruum sensatum :
nequȩ inopem dere linquas illum: seruo
sensato liberi seruiunt: inscius non hono¬
rabitur. Cibaria & uirga onus asino.
Panis & disciplina opus seruo: Iugum&lorũ
curuant ceuicem duram: & seruum incli¬
nant operationes assidue. seuo maliuolo:
tortorio cum pedes mite illum in opera¬
tionem neuac&. siest tibi seruus fidelis:
sit tibi quasi animatua. quasi frater sic eũ
tracta: sile seris seruum in iuste: infugam
conuertetur: Laxamanu seruo: & querit
liber tatem: Melior est subiecta seruitus:
quam elata libertas. Inopere constitue
seruum: sic enim condecet illi: Hieroni¬
musdixit: quid magis potest prestare

Expanded text:
m habetis in coelo . Unusquisque quodcunque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino, sive servus, sive liber . SALOMON. Servus sensatus dominabitur filiis stultis, et inter fratres haereditatem dividet . Qui delicate a pueritia nutrit servum suum, postea Non laedas seruum operantem in ueritate, sit . Non defraudes servum tuum sensatum, neque inopem derelinquas illum . Servo sensato liberi serviunt, et inscius non honorabitur . Cibaria et virga, et onus asino: panis et disciplina, et opus servo . Jugum et onus curvant cervicem duram, et servum inclinant operationes assiduae . Servo malevolo tortura et compedes, mitte illum in operationem, ne vacet . Si tibi est servus fidelis, sit tibi quasi anima tua, et quasi fratrem sic eum tracta . Si laeseris servum injuste, in fugam convertetur . Laxa manus servo, et quaeret libertatem . Melior est subjecta servitus quam elata libertas . In opere constitue servum tuum, sic enim condecet illum . HIERONYMUS. Quid majus potest praestari
Abbreviated transcription (Latin):
illius: Non liteges cum homine. lingauto & non
struesinigne illius ligna: In libroclementis pe¬
trus dicit: hoc queramus quid nos libenter
agereo por teađ : Nam siex iguum hocuite tem¬
pus ꝑ innanes occupatiões & inuti les questiones.¬
manes sine dubio & uacui pergimus ad dm̃ ubi
iuditium operum nostrorum fi&, Gregorius¬
dixit: Om̃s heretici dum dm̃ defendereni¬
tuntur offendunt: Hereticorum sacrificia
acceptaeẽ nequeunt. Hisidorus dixit: In
nullacausa contendas quia contentiolites
parat contentio rigsasgignit Contentio fau¬
cesidiorum accendit. & concordiã conten¬
tio rumpit. Sicut instruere solet conlatio ita
contentio. destru&:

Expanded text:
lingue, ut non struas in illius ignem ligna . EX LIBRO CLEMENTIS. Hoc quaeramus, quod libenter agere oportet. Nam si exiguum hoc vitae tempus permanens, occupemus inutilibus quaestioninanes sine dubio et vacui pergemus ad Deum, ubi judicium operum nostrorum fiet. GREGORIUS. Omnes haeretici dum Deum defendere nituntur, offendunt. Haereticorum sacrificia accepta esse Deo nequeunt. ISIDORUS. In nulla causa contendas, quia contentio litem parat. Contentio rixas gignit. Contentio fauces odiorum accendit. Contentio concordiam rumpit Sicut instruere solet concordia, ita contentio destruit.
Abbreviated transcription (Latin):
tem Non enim omnibus omnia ex pediunt gre go¬
rius dixit Quousque & enim infirmisumus conti.¬
nere nosmet ipsos debemus nedumbona tenere
citius ostendimus amittimus. Basilius dixit. In
quibus da te exibe senem in quibus dẽ infantem
ꝑ. fectus enim dicitur non quiin etate: sed quiinsen¬
su ꝑ fectus est: nontibi obẽ puerilis ȩtas. sifueris
mente per fectus nec senilis ꝓderit ȩtas. sifueris
LXUIIparuulis sensu

Expanded text:
tem: non enim omnibus omnia expediunt . GREGOtem: non enim omnibus omnia expediunt . GREGORIUS. Quoadusque enim infirmi sumus, continere nosmetipsos debemus, ne dum bona tercitius ostendimus, amittamus. BASILIUS. In quibusdam te exhibe senem, in quibusdam infantem. Perfectus enim dicitur, non qui in aetate, sed in sensu perfectus est. Non tibi obest puerilis aetas, si fueris mente perfectus: nec semel proderit aetas, si fueris parvulus sensu
Abbreviated transcription (Latin):
sed malitia paruuli estote Sensibus autem ꝑfec¬
tiestote: Salo mondixit Senec tus enim uene¬
rabilis est non diuturna nequenumero annoꝵ.
computate: Canisunt autem sensus hominum.
& etas senec tutis uita in maculata. placens dõ:
Auersio paruulorum interfitiet eos. Intellegite
paruuli astutiani & insipientes anima ad¬
uertite. Relinquite infatiam & uiuite & ambu¬
late peruias prudentie extudiis suis intellegitur
pauper. simunda & recta sunt opera eius. corona
dignitatis. senectus que in eius iustitie repperi¬
tur exultatio iuuenum fortitudo eorum & dig¬
nitas senum canities. hiesus filius si rach dixit
Qui enim in iuuentutetua non congregasti & quo¬
modo inuenias ea insenec tute:: filiiniuuentute¬
tua excipe doc trinam & usque ad canos inuenies
sapientiam. Corona senũ multa peritia & gloria
eorum timor di piliiniuuentutetua temptaani¬
mamtuam & si fuerit nequã nondes illipotes ta¬

Expanded text:
sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecsed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote . SALOMON. Senectus enim venerabilis est non diuturna, neque numero annorum computata . Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata placens Deo . Adversio parvulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Ex studiis suis intelligit puer, si munda sunt et recta opera ejus. Corona dignitatis senectus, quae in viis justitiae reperietur . Exsultatio juvenum fortitudo eorum, et dignitas senum canities . JESUS SIRACH. Quae enim in juventute non congregasti, quomodo invenies ea in senectute? Fili, a juventute excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam . Corona senum multa peritia, et gloria eorum timor Domini. Fili, in vita tua tenta animam tuam: et si fuerit nequam, non des illi potesta
Abbreviated transcription (Latin):
tis est dĩ. Salo mondixit: habefiduciã in dnõ¬
ex totocordetuo nepaueas repentino terro¬
re & inruentes tibi potentias. impiorum:
Oñs enimerit in lateretuo. & custodi& pedem
hieronimus dixit. pilicessunt quibus ds̃spesẽ
& omniopus oratio: Absque notitia creatoris
sui: homo pecus est: Cregorius dixit : Dsquim¬
ꝑfectorum desideria dignanter in flãmat. hec
quando ad perfectionem roborat : Hisidorus¬
dixit. In omne opere tuo dĩausilium posce:
Iosephus dixit: Necesse ẽ ad eẽ diuinum ubiuma¬
num cessat auxilium :
DESENIBUSETIU UENIBUS¬
ñs dicit: Sinite paruulos ueniread me
talium est enim regnum celorum. Amen
dico uobis. nisi conuersi fueritis. & effitiamini
sicut paruuli: non in trabitis in regnũ celorum:
Paulus apł dixit: seniorem ne increpaueris
sed obsecra ut patrem iuuenes ut fratres: iuue¬
nilia desideria fuge sectareuero iustitiam: Se¬
nes ut sobri sunt. pudici. prudentes sanifide di¬
lectione patientia: Nolite pueri effici sensibus

Expanded text:
LOMON. Habe fiduciam in Domino Deo tuo . Ne paveas repentino terrore, ad irruentes tibi potentias impiorum . Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem . HIERONYMUS. Felices sunt quibus Deus spes est, et omne opus operatio. Absque notitia Creatoris sui homo pecus est. GREGORIUS. Deus qui imperfectorum desideria dignatur inflammare, eos quandoque ad imperfectionem roborat. ISIDORUS. In omni opere tuo Dei auxilium posce. JOSEPHUS. Necesse est adesse divinum, ubi humanum cessat auxilium. CAPUT De senibus et juvenibus. CHRISTUS. Sinite parvulos venire ad meTalium est enim regnum coelorum . Amen dico vobis, nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . PAULUS. Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres . Juvenilia autem desideria fuge . Sectare vero justitiam . Senes sobrii sint, pudici, prudentes: sani in fide, dilectione et patientia . Nolite pueri effici sensibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Dumenim aduersa ꝓcedunt amicus fraudolen¬
tus detergitur: Statimquedes picit quẽ sedili¬
gere simulauit, Amititia certe nullaui &clu¬
ditur null o tempore abolitur: Vbicũ que se
uerterit tempus illa firmisima est : Rarisunt
amici: quius que ad sinẽ istant cari: Quosenĩ
aliqui conclutinatos a caritate habuerunt: post¬
quã ad culmen honoris uenerunt: hamicos
habere dispiciunt: Illauera ẽ amititia queni
hilquerit exrebus amici: nisi solam beniuolen¬
tiam. scilicet ut gratis amet amantem, plerũ¬
que amicitia ex necessitate. uelindigentia nas¬
citur ut sicquẽ quis que quos desiderat conse¬
quatur. Ille autem amicitiam ueratiterquerit
quini hil agendo eam ad petit: Nãilla ex in opia
breuis & fugata: istapura alque ꝑpetua Non
quod bonihabuerunt postquã habere desierit:
Meliurest inimititias hominũ infidelium su¬
bire ꝑpetuas quã offensis amititus noxium
ꝓuocare siceciderit in imicus tuus: noli glo

Expanded text:
Unde enim adversa procedunt, amicus fraudulenUnde enim adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se verterit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad finem existant chari. Quos enim aliqui conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint, amicos habere despiciunt. Illa vera amicitia est, quae nihil ex rebus amici quaerit, nisi solam benevolentiam, scilicet, ut gratis amet amantem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat, consequatur. Ille autem veraciter amicitiam quaerit, qui nihil agendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, ista pura atque perpetua. Non quid boni habuerit, postquam habere desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inim
Abbreviated transcription (Latin):
multa susurrans commutabit oulilim suum : Ino¬
culissuis lacrimatur inimicus & sunuenerit tem¬
pus non saciabitur sanguine: Suncurrerint tibi
mala inuenies inimicũtuum illic priorem: peca¬
tor turbauitamicos & inmedio pacem habentiũ
inmittit in imititiam : Non statuas in imicũ tuum
peneste nec sed ead atdex terã tuam ne fortec on
Agustinus dixit: Maliuolus uero animus contrista¬
tur : sieius inimicus correptus euas erit poenam:
falsus rumor citto obprimitur: Quoscaritas iungit
terrarum longitudo non separat: Gregorius dixit
Tunc enim ueraciter fidelessumus. quos uerbis ꝓ¬
mittimur operibus adimplemus. Qui enim in i¬
micum gladio non potest persequi ꝑsequitur ora¬
tione hisidorus dixit. Tunc uere amicus amat᷑
si non pse sed ꝓdõ amatur: Sepepersimulationem¬
amititia colligitur ut qui non putuit apertede¬
cipere decipiad fraudolenter tuncquis que
cum despicit amicum aliqua aduersitateꝑuis ũ:

Expanded text:
multa susurrans commutabit vultum suum. In omulta susurrans commutabit vultum suum. In oculis tuis lacrymatur inimicus, et si invenerit tempus, non satiabitur sanguine . Si incurrerint tibi mala, invenies illic inimicum tuum priorem . Peccator turbabit amicum, et in medio pacem habentium immittit inimicitiam . Non statuas inimicum tupenes te, nec sedeat ad dexteram tuam, ne forte conatur. Malevolus vero animus contristatur, si ejus inimicus correctus evaserit poenam: falsus amor cito opprimitur. Quos charitas jungit, terrarum longitudo non separat. GREGORIUS. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus, opere adimplemus. Qui enim inimicum gladio non potest persequi, persequatur oratione. ISIDORUS. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. amicitia colligitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. Tunc quisque cum despicit amicum aliqua adversitate percussum.
Abbreviated transcription (Latin):
mem habebis amintia bonam. Amicus sia paruerit
Afacieillius non meabscondam & simala mihi obue¬
nerint ꝑ illum. sustinebo ꝑeatus quuinuenerit ami¬
cumuerum. Quidenudat. archanaamitina ꝑ¬
det fidem : & non inueniat amicum ad animã suam
Denudare autem amicimisteria. disperatioẽ ani me :
Cumamicotuo confirma uerbum: & sideliterage
cumillo & in omnitempore inuenies qđ tibi neces¬
sariumest: estamicus. solo nomine amicus: Non
obliuiscaris amicitui in animotuo & non in me¬
mor sis illius in operibustuis. Quitimet dnm &qua
habebit amitinam bonã qm̃ secundum illum erit
amicus illius: Secundũ uirtutem tuam cauetea
ꝓximotuo & cum sapientibus & prudentibus trac¬
ta Noncredas amicotuo in eternum sicut enim
eramentum eruginauit malitia eius. In labiis
desuo insidiatur ut subuertette in fouea Inocu¬
lissuis lacrimatur inimicus & quasi adianuam
subfodiet plantastuas: Caput suum mouebit &

Expanded text:
mem habebis amicitiam bonam . Amicus si apparuerit mem habebis amicitiam bonam . Amicus si apparuerit acie illius non te abscondas: et si mala tibi obvenerint per illum, sustine . Beatus qui invenit amicum verum . Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma verbum, et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies quod tibi necessarium est . Est amicus solo nomine amicus . Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in operibus tuis . Qui timet Dominum, habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicitia illius . Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo, et cum sapientibus tracta . Non credas inimico tuo in aeternum . Sicut enim aeramentum aeruginabit malitia illius . In labiis oculis tuis lacrymatur inimicus, et quasi adjuvans suffodiet plantas tuas. Caput suum movebit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cus fidelis. medicamentum uite: & inmortalitatis.
Quimetuunt dnm: inuenient amicum fidelem: Mede¬
relinquas. amicum anticum: nouus enim nonerisimi.¬
lis illi : Vinum nouum. amicus nouus ueterescai. & cũ
suauita te bibes illud : No nomnem hominem inducas
in domum tuam: multe enim sunt insidie dolosi: Non
agnoscitur in bonis amicus & non absconditur in ma¬
lus inimicus. Amico & inimico. nolinarrare sensum
tuum & siesttibi delictum nolidenud ure audi&
enimte &custodi&te & quasi defendens pecatum
odi&te: Audistiuerbum aduersus ꝓximum tuum:
cummoriatur intefidens. qm̃ nonte disrumpit:
Corripeamicum ne forte intellexerit: & dicat nonfe¬
ci aut sifecerit nei terum addat facere: Quiconui¬
tiat amico: dissoluat amittiam: Adamicũ etiam
si produxeris gladium ne disperes & si humilia¬
uerit se contrate & a fatietua absconderit se : unani¬

Expanded text:
cus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . cus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . Qui metuunt Dominum, inveniunt amicum fidelem . Non derelinquas amicum antiquum: novus enim non erit similis illi . Vinum novum amicus novus: si veterascit, cum suavitate bibes illud . Non omnem hominem inducas in domum tuam . Multae enim sunt insidiae diaboli dolosi . Non agnoscitur in bonis amicus, et non absconditur in malis inimicus . Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audiet enim te, et custodiet te; et quasi defendens peccatum, odiet te . Audisti verbum adversus proximum tuum, commoriatur in te, fidens quoniam non te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui conviciatur amico, is dissolvit amicitiam . Ad amicum etiam si produxeris gladium, non desperes: est eniverit se coram te, et a facie tua absconderit se, unani
Abbreviated transcription (Latin):
dicas amicotuo uade & reuertere & cras
dabotibi cum statim possisdare. Nemo¬
liaris amicotuo malum cum ille inteha¬
beat fidutiam: Quidespicit amicum suum indi¬
enscordacius : amicidiuitum. multi: causam tuã
tracta cum amicotuo & secretum tuum. extraneo
ner eueles: Sicut quimittit lanceas & sagittas in mor¬
tem sic uir qui fraudolenter nocet amicosuo. Noli.
fieri ꝓamico: inimicus ꝓximo. hiesus filius si rach dixit
Verbodul cemulteplicat amicos: & mitigat inimicos:
Sipossides amicum intemtatione posside eum & non
facile credas teipsum illi : Est eninnamicus secundum
tempus & non permanebit in dietribulationis: est
cus socius mense : & non permanet indienecessitatis.
Amicus si perman serit fictus erit tibi quasi quoe qua¬
lis: & indomesticis tuis fideliter agit: Amicistuis ad¬
tende & ab inimicistuis. separare: Amitus fidelis.
ꝓtecti fortis. qui autem inuenit illum. inue xniithe¬
saurum. Amico fideli nulla ẽ conparatia : & mi¬

Expanded text:
dicas amico tuo: Vade et revertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare . Ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam . Qui despicit amicum suum, indigens corde est . Amici divitum multi. Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo non reveles . Sicut qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo . Noli fieri pro amico inimicus proximo . JESUS SIRACH. Verbum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos . Si possidfacile credas illi temet ipsum. est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis: et est cus socius mensae et non permanet in die necessitatis. amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis et in domesticis tuis fiducialiter aget. si tende, et ab inimicis tuis separare. Amicus fidelis, protectio fortis . Qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio . Ami
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enim scõ uiro adherit ex eius ad siduita¬
tem usu locuti onis exemplum operationis
accipiat: ut accendatur in amore uerita¬
minis terium dȩ monum adiniquitatem
suscipiunt: quam uis pernaturam demo¬
nes nonsint: scã enim ecclesia in carna¬
libus amplaest: inspirita libus angueta
Nequȩ enim ual de laudabile est bonũ
cum bonis: sed bonumesse commalis.
D icut enim grauio ris culpeest inter bonos
bonum non eẽ: itain mensi est prȩcu
bonum: ee inter malos tnum
extitisse: hi sidorus dixit: Sicut obtan¬
dum est ut bonipacem habeant inuicem
sic obtandum ut mali inuicem sint discor¬
des : Iniqui supernam patriam disiderant.
non solum malorum mores sedetiam sor¬
tium fugiunt si fueris sotius conuersionis
bonorum eris & uirtutis eorum similis
enim si mili coniun gi solet: periculosum
est uitã cummalis ducere. pernitio sum
est cumhis qui praue uolunta te sunt. socia¬
ri Melius habere malorum hodium quã
consortium Sicut multabona habet com¬

Expanded text:
Qui cum sancto viro adhaeret, ex ejus assiduitate et usu locutionis exemplum operis boni accipit, ut accendatur in amorem charitaministerium daemonum ob iniquitatem suscipiunt, quamvis per naturam daemones non sint. Sancta enim Ecclesia in carnalibus ampla est, in spiritualibus angusta. Neque enim valde laudabile est bonum esse cum bonis, sSicut enim gravioris culpae est inter bonos bonum non esse, ita immensi est praeconii, bonum etiam inter malos bonum exstitisse. ISIDORUS. Sicut enim optandum est ut boni pacem habeant ad invicem, sic optandum est ut mali ad invicem sint discordes. Hi qui supernam patriam desiderant, non solum malorum mores sed et consortia fugiant. Si fueris socius conversationis bonorum, eris et virtutis eorum. Similis enim simili conjungi solet. Periculum vere est vitam cum malis ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Melius est habere malorum odium quam consortium. Sicut multa bona habet com
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ dicit in euuangło. Lucernacorpo¬
ristui est oculurtuus: sioculur tuus fu¬
erit simplex : totum corpustuum
lucidum erit: siam tem: ne quam: etiam
corpustuum tene bro sum erit: Palusdix̃
Vnus quisque in suo sensu ab undet. Non
ambuletis sicut gentes ambulant inua¬
nitate sensus tui: tene brosi obscurati: Hce¬
sus filius sirach dixit: Bonus sensus usquȩ
intempus abscondit uerba : & labia mul¬
torum narrabunt sensum eius: Honoret
gloria in sermone sensati. Linguaue¬
ro in prudentes: subuersio est ipsius siui¬
deris sensatum: euigila ad illum: Exui¬
sucognoscitur: ab hoccur su faciei cog¬
noscitur sensatus: Non est sensatus.
hubi habundat amaritudo: Amictus cor¬
poris & risus dencium: uel ingressus ho¬
minis: enunciant deillo: In labis sensata
inuenitur gratia: Tacitus & sensatus. ho¬
norabitur: Seruate ab insensato: ut mo
lestiam habeamus: Deflete ab insensato:
& inuemes requiem : & nonex aserbaberiss
nstultitia illius pungens oculum deducit

Expanded text:
rna corporis tui est oculus tuus. Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam, etiam corpus tuum tenebrosum erit . PAULUS. Unusquisque in suo sensu abundet . Non ambuletis sicut gentes ambulant in vanitate sui sensus, tenebris obscuratum h JESUS SIRACH. Bonus sensus usque in tempus abscondit verba ejus, et labia multorum enarrabunt sensum ejus . Honor et gloria in sermone sensati . Lingua vero imprudentis subversio est ipsius . Si videris sensatum, evigila ad illum . Ex visu cognoscitur vir, et ab occursu faciei cognoscitur sensatus. Non est sensus ubi abundat amaritudo . Amictus corporis, et risus dentum, et ingressus hominis enuntiant de illo . In labiis sensati invenitur gratia . Tacitus et sensatus honorabitur. Serva ab insensato, ut non modestiam habeas . Deflecte ab insensato, et invenies requiem, et non exacerbaberis in stultitia illius . Pungens oculum deduxit
Abbreviated transcription (Latin):
aulus apł dixit : Cumenim sit interuos elus
& contentio nonne carnales estis & secundũ¬
ł hominem ambulatis Noli uerbis contendere in¬
nihil ut ileest nisiad subuersione audientium
O portet eẽ here ses: ut & qui probati sunt manifes¬
tifiant in uobis hereticum hominem postunũ
querit malus angelus autcrudelis mittetur con

Expanded text:
AULUS. Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Nolite verbis contendere, anim est utile, nisi ad subversionem audientium . Oportet haereses esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant in vobis . Haereticum hominem post unam lus, ideoque angelus crudelis mittetur con
Abbreviated transcription (Latin):
addiem eitus sui ignis rebrobus &urat
tunc malignispr̃ in grediente anina sua pera
requiritur: Tunc mala quesuaserunt repli¬
cant ui sociam ator mentum trahant: hisi¬
dorus dixit : Iniquis post mortem ducitur cru¬
ciandus iustus uero dormit postlaborẽ securus
&sipietas ꝓdefuntis fidelibus. flerehabeađ : fides
ta meñ peis iugere uetat. Illienim deplorandi suNt
in morte quos miseros infernus ex hacluce rece¬
pit non quoscelestis aule. letificandos includit:
osephus dixit: Memo poterit. recusare euentũ.
quicquam nisi fuerit ei datum decelo.

Expanded text:
a die exitus sui ignis reprobos exurat. a die exitus sui ignis reprobos exurat. Tunc maligni spiritus egrediente anima, sua opera requirunt: tunc mala quae suaserunt, replicant, ut secum eam ad tormenta trahant. ISIDORUS. Iniquus post mortem ducitur cruciandus, justus vero dormit post laborem securus. Et si pietas pro defunctis fieri habeatur, fides tamen pro ipsis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificans includit. JOSEPHUS. Nemo poterit recusare eventum quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo .
Abbreviated transcription (Latin):
rectum coramdõ ꝑficeillud: siuero ꝑuersa fuerit¬
repꝑtum amputa illud. ab anima tua
DEDEEUNCTIS¬
Ñs dicit. Stulte ac nocte anime tue egre¬
dietur ate: queer goparasti. cuius eruNT
Salo mondixit Memoriauis¬
ticum laudibus: & no menimpiorum putrescit
Mortuo homini impio: nulla erit ultra spes : Hie¬
sus filius si rachdixit: Mortuo non pibeas gratiã
cumlugentibus ambula Nontepĩgead uisitare
in firmum : ex hi s enim indilectione uersaberis
Oinnis potentatus breuis uita. Breuem langorẽ
precidit medicus sci& rex hodie est & crasmorit
Cum enim morietur homo hereditabit serpen¬
tes & bestias : & uermes: Modicum plora super
dis tribue hereditatemtuam: ꝑilium mortu¬
um ꝓduclacrimas & quia irã passus es incipe
plorare : Hieronimus dixit, quim hoc tempo¬
remoritur nontã plangendus est qđ hac luce¬
caruit : quã quã gratu landum ei qđ tantis
beatitudo letificat itacredi nec esseest: quod¬

Expanded text:
rectum coram rectum coram repertum, amputa illud ab anima tuaDe defunctis. CHRISTUS. Stulte, hac nocte anima tua egredietur a te; quae autem parasti, cujus erunt . SALOMON. Memoria justi enim laudibus, et nomen impiorum putrescit . Mortuo homine impio, nulla erit ultra spes . JESUS SIRACH. Mortuo non prohibeas gratiam . Cum lugentibus ambula, non te pigeat visitare infirmum . Ex his enim in dilectione versaberis . Omnis potentatus brevis vita: brevem languorem praecidit medicus . Sic et rex hodie est, et cras morietur . Cum enim moritur homo, haereditabit serpentes, et bestias et vermes . Modicum plora super distribue haereditatem tuam . Fili, in mortuum produc lacrymas, et quasi dira passus incipe plorare . HIERONYMUS. Qui in hoc tempore moritur, non tam plangendus est qcaruerit, quam congratulandum ei, quod de tantis beatitudo laetificat, ita credi necesse est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
entis quasi diluuium in habundauit: & consiliũ
illius sicut fonsuite permanet. Loramentum lig¬
neum conligatum fundamento. fundamentum
& difficium non dissoluitur sic& corfirmac tum
in cogitatione consilii. faciente nequissimum con¬
silium super ipsum de uoluitur. & ponagnosci:¬
tur undeueniadilli Sine consilio nihil fatias. &
post factum non peniteberis:, Acelantibus teabs¬
tine consilium cumuiro religioso. tracta descĩta¬
te & cumiusto deiustitia: Corbonum consilus
statuȩ : Ante omnem actumtuum. consilium sta¬
bilesit: Gregorius dixit. Consiliatorem animũ
in habitat quidolens depre sentibus ad eternafes¬
tinat. hisidorus dixit. Ante factum cogita diũ
anteo pus premeditaridiu: qđ uis a gerediu ex qui¬
re: diuꝑba & sic fatias: Cum diucogitaueris: tunc
fac quod ꝓbaueris: basilius dixit: In omni opereqđ
cogitas facere primũ cogita dm̃ & si secundũ dm̃
est quod cogitas diligenter ex aminare: &siest

Expanded text:
entis quasi diluvium abundabit, et consilium entis quasi diluvium abundabit, et consilium ejus sicut fons vitae est . Loramentum ligneum colligatum in fundamento aedificii non dissolvetur, sic et cor confirmatum in cogitatione consilii . Facienti nequissimum consilium, super ipsum dissolvetur, et non agnoscet unde veniat illi . Sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebit . A zelantibus te absconde consilium . Cum viro religioso tracta de sanctitate, et cum justo de justitia. Cor bonum consilia statuet. Ante omnem actum tuum consilium stabile sit. GREGORIUS. Consiliatorem animus inhabitat, qui dolens de praesentibus ad aeterna festinat. ISIDORUS. Ante factum cogita, ante tempus meditare diu, quid vis agere diu exquire, proba, et sic facies: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris. BASILIUS. In omni opere quod cogitas facere, primum cogita Deum, et si secundum Deum est quod cogitas, diligenter examina: et si est
Abbreviated transcription (Latin):
nibus consilium autopus dissoluitur: sunł uero ex
Adõ que non poterit dissolui: Salo mondixit. consili¬
umcusto di&te & prudentia seruabitte : Custo di
legem adque consilium &erituita animetue: &
gratia fautibus tuis: Vita stulti recta in oculis ei.
qui autem sapiens est. audit consilia: Qui autem
iniunt pacis consilia. sequitur eos gaudium:
Quiautem agunt cuncta consilio reguntur sapi¬
entia. Astutus omnia agit consilio: Dissipant᷑
cogitationes ubinonẽ consilium Vbi uero plures
sunt consiliarii confirmantur: Cogitationes c̃¬
silii roborantur. & hii gubernaculis tractandas
bella: & erit salus. ubimulta consilia sunt: sicut
a qua ꝓfunda sic consilium incorde uiri. sed ho
tipacifici sint tibi. consiliarius autem sittibi unus
demille : cumfatius neconsilium habeas non enĩ
poterunt diligere nis que ipsis placuerunt: Co¬
ram extraneo. nefatias consilium : Non omniho¬
mini cortuum manifestes: neforte auferat:
tibi gratiam & conuitiet urtibi. Lingua sapi¬

Expanded text:
r . Si vero ex Deo est, non potest dissolvi . SALOMON. Consilium custodiet te, et prudentia servabit te . Custodi legem atque judicium, et erit vita animae tuae, gloria faucibus tuis . Via stulti recta in oculis ejus . Qui autem sapiens est, audit consilia . Qui ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. Qui autem agunt cuncta cum consilio, aguntur sapientia . Astutus omnia agit cum consilio . Dissipantur cogitationes ubi non est consilium . Ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur . Cogitationes consiliis confirmantur, et gubernaculis tractanda sunt bella . Erit salus ubi multa consilia sunt . Sicut aqua profunda, sic consilium in ore viri, sed homfici sint tibi, consiliarius sit tibi unus de mille . Cum fatuis ne consilium habeas . Non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent . Coram extraneo ne facias consilium . Non omni homini cor tuum manifestes, ne forte auferat tibi gratiam, et convicietur tibi . Lingua sapi
Abbreviated transcription (Latin):
hominacio est superbo humiltas sucex
uinim supetbiȩ eradicabitur : & domus
quimo mis locuplex est: ad nullabitur supbia
Hreronimus dixit ȩquum ui ciu mest
ubinom pone sed opera consideranture
honorem apud homines &internites tis
oculos nontimere hisidorusdixit. Nonẽ
persona in iudicio conside randa: sedcausa
plus uenerantur hõmnes in hoc seculo protẽ¬
porale potencia. quam proreuerentia scĩ¬
tatis: suscipiunt enim quod magis sunt diui¬
tes & quod homines sunt omnino dispiciunt
Cuusam respice. non per sonam

Expanded text:
ominatio est superbo humilitas, sic et iae superbi eradicabuntur, et domus quae nimis locuples est, annulabitur superbia. HIERONYMUS. Aequum judicium est, ubi non personae, sed opera considerantur. honorem apud homines servare, et interni testis oculos non timere? ISIDORUS. Non est persona in judicio consideranda, sed causa. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites: et quod homines sunt, omnino non respiciunt. Causam respice, non personam
Abbreviated transcription (Latin):
multum secon dempnat: istetalis multum
loquitur: & est alius quia mane usque ad
ues perum loquitur: & cum dis cretione
silentium magnum custodit. Gregorius¬
dixit: Non superbe quis audeat: uel con¬
tempnere uel indicare. quod non intelle¬
git. Hysidorus dixit: Scito quotem pore
loquaris: consider& quando dicas. Tempo¬
re congruo loquere: tempore congruo tace
Non loquaris nis un terro gatus fueris non
dicas prius quam audias. interrogatio os
tuum aperiat. Linguosus homo imperi¬
tur est: sapiens paucis uerbis utitur. Breuis
sermonem scientiã facit. loqui multum
stultitia est: Uox enim insipientis: inmul¬

Expanded text:
multum se condemnat. Iste talis multum multum se condemnat. Iste talis multum loquitur. Et est alius qui a mane usque ad vesperum loquitur, et cum discretione silentium magnum custodit. GREGORIUS. Non superbe quis audeat vel contemnere vel judicare quod non intelligit. ISIDORUS. Scito quo tempore loquaris, considera quando dicas. Tempore congruo loquere: tempore congruo tace. Non loquaris nisi interrogatus fueris: non dicas priusquam audias: interrogatio os tuum aperiat. Linguosus homo imperitus est, sapiens paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in mul
Abbreviated transcription (Latin):
Las ciunis autem & in prudens: non ser uabit
tempus: Quimultis utitur uerbis: leditani¬
mam suam: Multice ciderunt in oregladii-
set᷑ non sic quasi interierunt perlinguam suã
Iugumenim lingue iugum ferreumest: &
uinculum illius: uinculum ȩreum est: Sept
aurestuas spinis & noli audire linguam nequã:
&rituo facito ostia & serasuerbistuis facito sta¬
teram. & frenosorituo rectas. Attendene
forte labaris inlingua: & cadas in conspectu
inimicorum insidiantium tibi & sit casustu¬
us insanabilis in mortẽ : Super men sam mag¬
nam sedisti: non aperias supra illam faucẽ
tuam prior : Ad olescens loque reincasatua
us & auditacens simul & que rens: Ubi sunt
senes non multum loquaris: Ubiauditus.
est non effundas sermonem: & in portune
noliex tolli insapientiȩtua: hieronimus dĩx̃
Discat aliquando retidscere: qui num quam
didicit loqui. Ambro sius dicit. est homo
quisilentio se afficit quidem: sed coreius

Expanded text:
lascivus autem et imprudens non servabit lascivus autem et imprudens non servabit tempus . Qui multis utitur verbis, laedit animam suam . Multi ceciderunt in ore gladii, sed non sic quasi qui interierunt per linguam suam . Jugum enim linguae suae ferreum est, et vinculum illius vinculum aereum est . Sepi aures tuas spinis, et noli audire linguam nequam . Ori tuo facito ostia, et seras auribus tuisteram, et frenos ori tuo rectos . Attende ne forte labaris in lingua, et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi, et fiat casus tuus insanabilis in mortem. Supra mensam magnam sedisti? non aperias super illam faucem tuam prior . Adolescens, loquere in causa tus, et audi tacens simul et quaerens . Ubi sunt senes, non multum loquaris. Ubi auditus non est, non effundas sermonem, et importune noli extolli in sapientia. HIERONYMUS. Discat aliquando recte cessare, qui nunquam didicit loqui. AMBROSIUS. Est homo qui silentium affectat quidem, sed ejus cor