comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
angelꝰ dm̃ stetit iuxta illos et daritas
dei cirtũ fulsit illos: et tumuerũt timore
magno. Nd est ꝙ apparẽte angelo. di
ume claritatis eos splendor circũdedit.
qd̃ nũꝙͣ in tota testamẽti ueteris serie
reperimꝰ: cũ tam ĩninneris uitib an¬
geli ꝓphetis et iustis apparuerũt. nusꝙͣ
eos fulgore duũe lutis hoĩes tirtũdedis¬
se legimꝰ ÷ insi ꝙ hoi pͥiulegiũ recte
huiꝰ tꝑis dignitati seruatũ est: Cũ enĩ
uera lux mũdi nascebat᷑ in mũdodignũ
ꝓfecto fuit ut p̃to natiuitatis illiꝰ: etiã
corꝑales hom̃i uisus nouitate celestis
ꝑfundẽt lucis. Dicit nãq de illiꝰ na¬
tiuitate ꝓpheta. Exortũ est ĩ tenebris
lumẽ rectis corde. Et qͣsi q̃reremꝰ qd̾ es¬
set lumẽ de quoditẽt: ꝯtimuo subdit.
Misericors et miserator et iustꝰ dñs.
Cũ ergo misericoes et iustꝰ cõditor at
redẽptor genis hũam mũdũ głia no

Expanded text:
 stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos, et timuerunt timore magno. Quid est quod, apparente angelo, divinae quoque claritatis eos splendor circumdedit, quod nunquam in tota Testamenti Veteris serie reperimus, cum tam innumeris vicibus angeli prophetis et justis apparuerunt, nusquam eos fulgore divinae lucis homines circumdedisse legimus, nisi quod hoc privilegium recte hujus temporis dignitati servatum est? Cum enim vera lux mundi nascebatur in mundo, dignum profecto fuit ut praeco nativitatis illius etiam corporales hominum visus novitate coelestis perfunderet lucis. Dicit namque de illius nativitate Propheta: Exortum est in tenebris lumen rectis corde . Et quasi quaereremus quod esset lumen de quo diceret, continuo subdit: Misericors, et miserator et justus Dominus . Cum ergo misericors et justus Conditor ac Redemptor generis humani mu
Abbreviated transcription (Latin):
nago dei ad quã in pmo hoĩe con¬
diti sumꝰ: ut uidelitz ꝑticipatione
diuie sc̃itatis ꝓpetuosc̃ĩ essemꝰ. Hĩc
etem̃ psalmista ait. Signatũ est
platuit deo hũam uultꝰ habitũ in
carue nascẽdo assume: quo nos doce¬
ret ĩ spũ debere renasci. Placuit ĩ
siłitudĩe carnis petrati sine pcc̃o ap¬
pare̾ ut nos emũdaret ab oĩ ꝑct̃o:
et daritatẽ nobis sue reformaret
iagnus. Ascẽdit aũt in qͥt ioseph
a galilea de tiuitate nazareth ĩ ui

Expanded text:
mo homine conditi sumus, ut, videlicet, participatione divinae sanctitatis perpetuo sancti essemus. Hinc etenim Psalmista ait: Signatum est placuit Deo humani vultus habitum in carne nascendo assumere, quo nos doceret in spiritu debere renasci: placuit in similitudine carnis peccati sine peccato apparere, ut nos emundaret ab omni peccato, et claritatem in nobis suae reformaret imaginis. Ascendit autem, inquit, et Joseph a Gal
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e pmnogenitꝰ ĩ multis fr̃ib. Et
pãnis eũ inq̃t ĩuoluit et reclinauit
eũ in p̃sepio: qr nõ erat ei locꝰ ĩ dui¬
sorio. Et hic intuẽda est frẽs kũn
ex totis medullis tordis uiituiq uo¬
strũ tũ ꝓpheta dicendũ. Quid retri¬
Ille enĩ cui ueratit tammꝰ magnꝰ¬
dũs et laudabilis miis: et mag¬
nitudĩs eiꝰ nõ est fims. Paruulꝰ na¬
tus est nobis ut nos renastẽdo de par¬
iuilis magnos: hoc est de pctoribus
facẽt iustos. Qui ad dexterũ pr̃is se¬
det ĩ celo loto egebat ĩ dui̾sorio: ut
nobis copiã feliciũ mãsionũ in do¬
mo pr̃is sui donaret. Nuo omez trea¬
turã siue ĩ celo ĩuisibilẽ siue uisibi¬

Expanded text:
ultis fratribus . Et pannis eum, inquit, involvit, et reclinavit eum in praesepio, quia non erat ei locus in diversorio. Et hic intuenda est, fratres chex totis medullis cordis unicuique nostrum cum propheta dicendum: Quid retriIlle enim cui veraciter canus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non est finis, parvulus natus est nobis, ut nos renascendo de parvulis magnos, hoc est, de peccatoribus faceret justos. Qui ad dextram Patris sedet in coelo, loco egebat in diversorio, ut nobis copiam felicium mansionum in domo Patris sui donaret. Qui omnem creaturam sive in coelis invisibilem, si
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s dũs in tiuitate dauid. Bene dixit
hodie natꝰ est. Nõ dixit hac notte qi
uidelit tũ luce celesti apparuit ⁊ qui
diẽ natũ euãgelisabat his q̃ uigilias
noctis agebãt: illũ uidelit de quo ꝓ¬
psalimista p̃cunt dicẽs: Bene nĩtia¬
te diẽ ex die salutare eiꝰ. Balutaris

Expanded text:
Dominus, in civitate David. Bene dixit Hodie natus est. Non dixit, Hac nocte, quia, videlicet, cum luce coelesti apparuit, qui diem natum evangelizabat his qui vigilias noctis agebant, illum, videlicet, de quo Psalmista praecinit, dicens: Bene nuntiate diem ex die salutare ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃e sotiꝰ fieri nõ abnuit. Annũtiã¬
te aũt angelo gaudiũ dm̃te natuuta¬
tis. repẽte multitudo milicie telestis.
affuit: que eidẽ nato dũo obseqͥũ sue
deuotiõis reddẽt ⁊ et que ĩ telosemꝑglo¬
rificare ꝯsueuerat: nũc solita ynorũ
nos quoq sua laudatiõe celi tiues in¬
stituũt: qualit̾ huiꝰ sacratissiẽ solẽp¬
intatis gaudia telebeare qͣntas uer¬
bo dei laudes dice̾̃ debeamꝰ ⁊ ꝙĩ ea ta¬
rofactũ est et habitauit ĩ nobis. ut
uos ad sue glorie uisionẽ subleuaret:

Expanded text:
tis nostrae socius fieri non abnuit. Annuntiantis nostrae socius fieri non abnuit. Annuntiante autem angelo uno gaudium dominicae nativitatis, repente multitudo militiae coelestis adfuit, quae eidevotionis redderet: et quem in coelo semper glorificare consueverat, nunc solita hymnorum nos quoque sua laudatione coeli cives instituunt qualiter hujus sacratissimae solemnitatis gaudia celebrare, quantas verbo Dei laudes dicere debeamus, quod in ea caro factum est, et habitavit in nobis , ut nos ad suae gloriae visionem subleva
Abbreviated transcription (Latin):
one umbee mortis lux orta est uite: ap¬
te nũciꝰ ortus eiusdẽ dicit qr natꝰ est
nobis hodie saluator. ut hos quoq uer¬
bo dmoniti semꝑ recordem᷑: qr nox
pcessit antique cecitatis dies aũt ap¬
propĩquauit etue salutis: et ip̃i abii¬
ciamꝰ oꝑa tenebeaꝵ et ut filii lucis ã¬
bulem⁊ Fructꝰ em̃ lucis est sĩt idem
apłs ait: in oĩ iusticitia et bonitate
et sritate. Et hoc uobis signũ. Inue¬
metis infantẽ pãnis ĩuolutũ: et in¬
p̃sepio positũ. Hoc nobis signũ nati ĩ
carne saluatoris semꝑ cĩo retine cõde¬
cet: ut semꝑ eiꝰ beneficiis grãs repen¬
dere bene uiuẽdo distamꝰ ÷ qr ita uo¬
luit habitũ nr̃e fragilitatis assumẽ:
ut pauꝑtatis quoq gen̾alis statũ nõ
refugẽt. Est em̃ indiciũ assũpte ĩfir
mitatis ꝙ ĩfans et pãnis ĩuolutꝰ est:
et pauptatis ꝙ nõ in strato s in p̃se¬
pio positꝰ ĩuenit᷑. Miseritordias ergo
uiuamꝰ: ip̃e abiectõis at mortalita¬

Expanded text:
ta est vitae, apte nuntius ortus ejusdem dicit Quia natus est nobis hodie Salvator, ut, hoc quoque verbo admoniti, semper recordemur quia nox praecessit antiquae caecitatis, dies autem appropinquavit aeternae salutis; et ipsi abjiciamus opera tenebrarum, et ut filii lucis ambulemus. Fructus enim lucis est, sicut idem apostolus ait, in omni justitia, et bonitate et sanctitate . Et hoc vobis signum: invenietis infantem pannis involutum, et positum in praesepio. Hoc nobis signum nati in carne Salvatoris semper animo retinere condecet, ut semper ejus beneficiis gratias rependere bene vivendo discamus, quia ita voluit habitum nostrae fragilitatis assumere, ut paupertatis quoque generalis statum non refugeret. Est enim indicium assuinfans et pannis involutus est; et paupertatis, quod non in stratu, sed in praesepio, positus invenitur. Misericordias ergo vivamus, ipse abjectionis ac mortalita
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ celestẽ in tris uitã egisse memĩe¬
rũt. Dat aũt etiã fragilib nobis ac
nimꝰ ꝑfectis magnã spem ꝑtipiẽde
salutis: ip̃e cõditor et saluatoe nr̃ qͥ ꝓ
ore ꝯsono milicie celestis bone nr̃e uo¬
lũtati dona sue ꝑpetue pacis ꝓmisit.¬

Expanded text:
tatem coelestem in terris vitam egisse meminerunt. Dat autem etiam fragilibus nobis ac minus perfectis magnam spem percipiendae salutis ipse Conditor et Salvator noster, qore consono militiae coelestis bonae nostrae voluntati dona suae perpetuae pacis promisit
Abbreviated transcription (Latin):
te aũt satis hoc suꝑna est ꝓuidẽcia dis¬
positũ ut nascẽte dño. pastores ĩ uici¬
na ciuitatis eiusdẽ uigilarẽt: suosq gre¬
ges a timore nott᷑no uigilãdo ꝓtegerẽt.
Oportebat nãq ut cũ magnꝰ pastor
oiñ hoc est aĩaꝵ nutritor fideliũ in
mũdo natꝰ est: testĩomũ eiꝰ natiuita¬
ti uigilãtes supͣ gregẽ suũ pastores da¬
rent. Ip̃e enĩ q est qͥ aat. Oues mee uo¬
tẽ meã audiũt et ego cognosto eas: et
sequũt᷑ me et ego uitã et̾nã doeis. Nã

Expanded text:
st providentia dispositum, ut, nascente Domino, pastores in vicinia civitatis ejusdem vigilarent, suosque greges a timore nocturno vigilando protegerent. Oportebat namque ut cum magnus pastor ovium, hoc est, animarum nutritor fidelium in mundo natus est, testimonium ejus nativitati vigilantes super gregem suum pastores darent. Ipse est enim qui ait: Oves meae vocem meam audiunt, et ego cognosco eas, et sequuntur me, et ego vi
Abbreviated transcription (Latin):
dissemmãdi: qd̾ fieri mĩme possit
si nõ uno totꝰ orbis reget᷑ ĩperio. H
et ip̃a totiꝰ oebis descp̃tio que a t̾re¬
no rege facta memorat᷑: celestis o¬
pera regis maĩfeste designat ⁊ qui
ad hoc mimꝵ apparuit in mũdo:
ut de tũctis ꝑ orbẽ natiõib electos ĩ
unitatẽ fidei sue collige̾t ac noĩa su¬
a sicut ip̃e ꝓmisit ĩet̾nũ scribet ĩ te¬
lo. Hoc quoq ꝙ ad edictũ augusti
ibãt õẽs ut ꝓfiterẽt᷑ singuli ĩ suã ti¬
uitatẽ: in nr̃i regis est nobis serui¬
cio spũalit agendũ. Nostra quippe
ciuitas sca eccłia est: que partĩ ad¬
huc ꝑegrinat᷑ a dño in t̾ris ꝑtim iã
cũ dño regnat ĩ telis : et post fiuez
huiꝰ seculi ꝑfecta ĩetnũ: tota tũ il¬
lo regnabit. In hũt ergo tiuitatẽ de¬
bemꝰ ões ire: nullũ a tam salubri
itine oport extusari. Om̃es nos ne¬
cesse est nato regi debitũ pendẽ cen¬
sũ. Hoc est et ĩ unitate nũc eccłie p̃¬

Expanded text:
 fieri minime posset, si non uno totus orbis regeretur imperio. Sed et ipsa totius orbis descriptio, quae a terreno rege facta memoratur, coelestis opera regis manifeste designat; qui ad hoc nimirum apparuit in mundo, ut de cunctis per orbem nationibus electos in unitatem fidei suae colligeret, ac nomina eorum, sicut ipse promisit, in aeternum scriberet in coelo. Hoc quoque quod ad edictum Augusti ibant omnes, ut profiterentur, singuli in suam civitatem, in nostri regis est nobis servitio spiritualiter agendum. Nostra quippe civitas sancta Ecclesia est, quae partim adhuc peregrinatur a Domino in terris, partim jam cum Domino regnat in coelis, et post finem hujus saeculi perfecta, in aeternum tota cum illo regnabit. In hanc ergo civitatem debemus omnes ire, nullum a tam salubri itinere oportet excusari. Omnes nos necesse est nato regi debitum pendere censum, hoc est, et in unitate nunc Ecclesiae pr
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ oraculis tũ dicit᷑. Et tu bethleẽ
effrata paruulꝰ es ĩ milib iuda: ex
te emĩ egrediet᷑ q̃ sit dñatoe ĩ israhel.
de fuit: s et ꝓpt̾ nomẽ ip̃m qr beth¬
leem domꝰ paius ĩterp̃tat᷑. Ip̃e nã¬
q ait. Ego sũ panis uiuꝰ: q̃ de telo de¬

Expanded text:
citur: Et tu, Bethlehem Ephrata, parvula es in millibus Juda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel .de fuit, sed et propter nomen ipsum, quia Bethlehem domus panis interpretatur. Ipse namque ait: Ego sum panis vivus q
Abbreviated transcription (Latin):
a ꝑficiẽda ea quã cupiũt bona actiõe
retardat: ante ĩtm tñ arbitri otulos
ĩtegritas quã torde tenẽt bone uolũta¬
tis extusat. Bona aũt uolũtas est di¬
lige̾ tõditorẽ nr̃m ex toto torde tota c̃¬
ma tota u̾tute: dilige̾ et ꝓximos tã

Expanded text:
perficienda ea quam cupiunt, bona actione retardat, ante interni tamen arbitri oculos integritas, quam corde tenent, bonae voluntatis excusat. Bona autem voluntas est Conditorem nostrum ex toto corde, tota anima, tota virtute, diligere et proximos t
Abbreviated transcription (Latin):
bi: ĩplẽti. sũt dies ut paret et peꝑit
filiũ suũ pͥmogẽtũ. P̾mogenitũ uo¬
tauit dñm nõ qr tredendũ sit btam
dei genitricẽ alios post eũ peꝑisse fi¬
lios : quã ꝓpetua castitate una tũ ui¬
ro suo ioseph ꝯstat esse memorabilẽ:
s ob id eũ recte pͥmogenitũ appellat
ceperũt dedit eis potestatẽ filios dei

Expanded text:
perit filium suum primogenitum. Primogenitum vocat Dominum, non quia credendum sit beatam Dei Genitricem alios post eum peperisse filios, quam perpetua castitate una cum viro suo Joseph constat esse memorabilem, sed ob id eum recte primogenitum appellat, ceperunt
Abbreviated transcription (Latin):
se putandũ est: s certissia dispensacoẽ
eiusdẽ nr̃i redẽptoris ĩtelligendũ esse
ꝓuisũ. Ip̃e etem̃ mediatoe dei et hoĩ¬
nũ sicut matrẽ sibi diũtꝰ quã uo¬
elegit. ĩmo ip̃e ea qualia uoluit esse
donauit: talia uidelit ĩ quib sopito
litas totũ ꝯtegẽt orbẽ. Q̾d em̃ maiꝰ
ĩ hac uita potuit esse patis ĩdiciũ ꝙ̃
ab uno hoĩe orbẽ describi uiusũ: at¬
q umiꝰ tensus nũmsmate cõcludi :
Mr̃em quippe elegit u̾gniẽ qr nõ alit
dei filiũ nasti ĩ tarne: ꝙͣ de ĩ temera¬
ta gentrite decebat. Tẽpus qñdona¬
steret᷑ sũme patis elegit qr hec nimꝑ
ei nascẽdi in mũdo causa fuit: ut ge¬
nus hũcnũ ad suꝑne pacis dona re¬
ducet. Huit etem̃ scͥptũ est. Ip̃e est
pax nr̃a qͥ ferit utraq unũ: id est q̃
de angelis et hõib unã dei domũ piꝰ¬

Expanded text:
se putandum est, sed certissima dispensatione ejusdem nostri Redemptoris intelligendum esse provisum. Ipse etenim Mediator Dei et hominum, sicut matrem sibi divinitus elegit; imo ipse ea qualia voluit esse donavit, talia, videlicet, in quibus sopito litas totum contegeret orbem. Quod enim majus in hac vita potuit esse pacis indictum, quam ab uno homine orbem describi universum, atque unius census numismate concludi? Matrem quippe elegit virginem, quia non aliter Dei Filium nasci in carne, quam de intemerata genitrice, decebat. Tempus quando nasceretur summae pacis elegit, quia haec nimirum ei nascendi in mundo causa fuit, ut genus humanum ad supernae pacis dona reduceret. Hinc etenim scriptum est: Ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum , id est, qui de angelis et homi
Abbreviated transcription (Latin):
saris iaginẽ ꝯtinẽs et nomẽ. Qd̾
nos quoq spũalit̾ opoet mutari.
Solumiꝰ emĩ regi nr̃o denariũ: tũ
detẽ p̃cepta legis illiꝰ ĩplere satagi¬
mus. In quo uidelit denario nomẽ
eiusdẽ regis nr̃i ꝯstriptũ gestamꝰ:
cũ in cũctis actib nr̃is memĩerimꝰ

Expanded text:
ens et nomen. Quod nos quoque spiritualiter oportet imitari; solvimus enim regi nostro denarium, cum decem praecepta legis illius implere satagimus. In quo, videlicet, denario nomen ejusdem regis nostri conscriptum gestamus, cum in cunctis actibus nostris meminerimus
Abbreviated transcription (Latin):
pliũ. Propt̾ qd et mox exhortãdo sub¬
ũixit. Domꝰ iacob: uenite et ãbule¬
mus ĩ lũme dm̃. Premisit ergo tꝑa
pacis et sit apparẽs in tarue ip̃e auc¬
tor pacis et tẽpoꝵ cõditor: p̃mo domiu
iacob. id est plebi ifrahelitite deinde
cũctis gentib ad se ꝯftuẽtib ianuaꝵ
lucis aperuit: et patis etne gaudia

Expanded text:
lium. Propter quod et mox exhortando subjunxit: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Praemisit ergo tempora pacis, et sic apparens in carne ipse auctor pacis et temporum conditor, primo domui Jacob, id est, plebi Israeliticae, deinde cunctis gentibus ad se confluentibus, januam lucis aperuit, et pacis aeternae gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
bi urore p̃gnãte. Diũtꝰ ꝯstat esse
ꝓturatũ ut ad suã quisq ciuitatẽ
ꝑgẽs ibi censũ ꝓfiteret᷑: q̃tenꝰ hoc
edicto gen̾ali parẽtes nr̃i saluatoris
de nazareth ĩ bethleem ꝯuenire ꝯtin¬
geret: sicq ad ꝯplẽda uaticia ꝓ
phetaꝵ utraq ciuitas ĩcarnacõis
eiꝰ ĩsigniret᷑ arthanis: una uidelit¬

Expanded text:
gnante. Divinitus constat esse procuratum, ut ad suam quisque civitatem pergens ibi censum profiteretur, quatenus hoc edicto generali parentes nostri Salvatoris de Nazareth in Bethlehem venire contingeret, sicque ad complenda vaticinia prophetarum utra civitas incarnationis ejus insigniretur arcanis; una, videli
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩ se credẽtib tũctis flos spũaliũ
fructuũ origoq ꝓcessit: quib recte
at bt̃e uiuẽdi et mõstrauit exẽpla
et dona ꝯcessit. Rgressa est ergo u¬
ga de radice yesse et narareꝰ de ra¬
dice eiꝰ astẽdit: qr ĩtemerata ugo
maria de stirpe ditiud orta est de cu¬
ius tarne dñs ĩ ciuitate nazareth.
ueritatẽ carius sine inqͥnamẽto tar

Expanded text:
lium fructuum origoque processit, quibus recte ac beate vivendi et monstravit exempla, et dona concessit. Egressa est ergo virga de radice Jesse, et Nazaraeus de radice ejus ascendit, quia intemerata virgo Maria de stirpe David orta est, de cujus carne Dominus in civitate Nazareth veritatem carnis sine inquinamento car
Abbreviated transcription (Latin):
de xp̃i cũ patriarchis noĩs extelsi me¬
rifitaciõe baptisim salutaris. deriua¬
tũ a noĩe xp̃i gaudeãt mutuasse cog¬
nomẽ. et hoc usq ad finẽ firmũ in¬
temeratũq seruare ꝯtendãt: gaudẽ¬
tes ĩ se illud ysaie uaticimũ esse cõ¬
pletũ: et seruos suos uotabit noĩe a¬
lio hoc est uoĩe xp̃iano: quo nũt ões
serui xp̃i se delectãt᷑ insigniri. Neq
eñ nomẽ aliud subtelo datũ est hoĩ¬
bus: ĩ quo oportect nos saluos fieri.
Bnde ꝓpheta ꝯsequẽt adiũgit. In qͦ

Expanded text:
i cum patriarchis nominis excelsi merificatione, baptismi salutaris derivatum a nomine Christi, gaudeant mutuasse cognomen, et hoc usque ad finem firmum intemeratumque servare contendant, gaudentes in se illud Isaiae vaticinium esse completum: Et servos suos vocabit nomine alio , hoc est nomine Christiano, quo nunc omnes servi Christi se delectantur insigniri. Neque enim nomen aliud sub coelo datum est hominibus, in quo oporteat eos salvos fieri. Unde propheta conseque
Abbreviated transcription (Latin):
desiderãtissimũ tempꝰ celestis ĩtroi¬
tus: illa dies octaua qua cirtũcisio
celebrat᷑ ĩdicat. Sex etem̃ sũt huius
mũdi etates nouissius tẽpoꝵ distĩt¬
te artitulis: in quib ꝓ deo laboribus
ĩsiste et ꝓ adipiscẽda requie sempi¬
terna ad tẽpꝰ oꝑari necesse est. Bep¬
tima est etas: nõ in hac ẜ ĩ alia ui¬
ta qͥestentiũ usq ad tẽpus resur
rectiõis aĩaꝵ. Ottaua aũt etas ip¬
sa est dies resurrectiõis sine ullotẽ¬

Expanded text:
desideratissimum tempus coelestis introitus illa dies octava, qua circumcisio celebratur, indicat. Sex etenim sunt hujus saeculi aetates notissimis temporum distinctae articulis, in quibus pro Deo laboribus insistere, et pro adipiscenda requie sempiterna ad tempus operari necesse est. Septima est aetas non in hac, sed in alia vita quiescentium usque ad tempus rectionis animarum. Octava autem aetas ipsa est dies resurrectionis, sine ullo tem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ unꝰ ing̃r nr. unꝰ est legislator et
uidex: s ut eos qͥ sub lege positi le¬
gis onera portare neqͥuerãt sua
ꝯpassione uiuaret: ac de seruili cõ¬
diciõe que sub lege erat ereptos.
ĩ adoptionẽ filioꝵ que ꝑ gratiã ẽ.
sua largitate redimet. Suscepit¬

Expanded text:
qui unus est legislator et judex, sed ut eos qui sub lege positi legis onera portare nequiverant, sua compassione juvaret, ac de servili conditione quae sub lege erat, ereptos in adoptionem filiorum quae per gratiam est, sua largitate reduce
Abbreviated transcription (Latin):
phanũ iudeis se cũ dño ꝑsequẽtib
tribilit̾ ĩtonantẽ. Duri ceruite et ĩ¬
tirtũcisi cordib et aurib: uos semp
spitiuscõ restitistis. Si ergo ĩ tirtũti
nitis resistũt: est utiq cordiũ et au¬
riũ tirtũtisio. et si est cordiũ et au¬
riũ: est et oĩi exterioris ĩteriorisq
nr̃i hoĩs sensuũ. Niui enĩ uiderit
mulierẽ ad ꝯcupistendũ eã. qͥ habue

Expanded text:
tibus terribiliter intonantem: Duri cervice, et incircumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. Si ergo incircumcisinitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis nostri sensuum. Qui enim viderit mulierem a
Abbreviated transcription (Latin):
estis ad bibendũ unũ: et uiri for¬
tes ad mistendã ebrietatẽ. Intirtũ¬
cisi olfactu et tactu q̃ ungẽto et ua¬
riis odorib sũt delibuti: q̃ sequũt᷑
amplexꝰ meretricis asꝑgẽtis cubi-¬
le suũ mirra et aloe et tmamonio.
Incirtũtisi gressibz de quib psal¬
mista cõmemoeat: ꝯtricio et ĩfeli¬
citas ĩ uiis eoꝵ et uiã patis nõ cog¬
nouerũt. At qͥ omustodia seruãt¬

Expanded text:
estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoveru
Abbreviated transcription (Latin):
tib octaua die natiuitatis. et trige.¬
simo etatis ãno baptirctꝰ a iohãne:
iio etiã tertiũ salutaris hostie mu¬
mis ip̃e tẽpli dñs ꝓ se nõ respuit offer¬
ri: ciuiꝰ die dehĩt trigesima tertia dño
opitulate ur̃a taritas auditura simł
est et telebratura mysteriũ. Cũcta ĩ¬
quã et legalis et euãgelice purifica¬
tionis gena. q̃ nullo ĩdiguit dñs sus¬
tipere nõ despexit: Ut et ꝯsũmãde iã

Expanded text:
tibus octava die nativitatis, et tricetibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui nullo indiguit, Dominus suscip
Abbreviated transcription (Latin):
cãte tñsgressꝰ est ĩ quo ões pectauerũt:
peribit de tetu scõꝵ. si nõ fui̾t ei reme¬
dio salutari subuentũ. ¶Btraq ergo Cirta¬
purificatio et cirtũcisiõis uidelit ĩ lege
et ĩ euãgelio baptismatis: tollende p̃¬
uaricaciõis pͥme grã posita est. Et
ne cui secłi labẽtis etati suꝑmi respectꝰ
iminera deesset: illi quoq q̃ a mũdi
exordio usq ad tꝑa date circũtisionis.
uel post datã tirtũtisionẽ de aliis na¬
tionib deo placuerũt: uł hostiaꝵ ob¬
laciõib uł certe sola fidei u̾tute. suas
suoꝵq aĩas treatori ꝯmẽdantes: a
pͥmni reatꝰ uĩtulis absolue̾ turabãt.
Hine fide em̃ ĩpossibile est placedeo:
et sic alias scͥptũ est. iustꝰ aũt ex fide
uiuit. E ueniẽs ĩ tarne dei filiꝰ qͥ so¬
lam tarnis naturã. nullã aũt pecta¬
ti ꝯtagionẽ traxit de adã: et qr spũs
xtrũq genꝰ purgaciõis subire digna¬
tus est: et trrtũcisus uidelitz a parẽ¬

Expanded text:
erunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibilfide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam, et quia Spirutrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a paren
Abbreviated transcription (Latin):
tarins pcti. nõ aũt in tarne pcti.
aduenit. remediũ quo taro pct̃i cõ¬
sueuerat mũdari nõ respuit: sĩc
etiã unda baptismatis qua noue
gr̃e ppłos a pctoꝵ sorde lauari uo¬
luit. ip̃e nõ necessitatis s exẽpli cau¬
sa subiit. Stire etem̃ deb fratm¬

Expanded text:
arne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari, non respuit, sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit. Ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit; scire etenim debet
Abbreviated transcription (Latin):
labiis imqitatẽ. nec lĩgua eoꝵ medi¬
tabit᷑ mendaciũ: qͥ leuãt manꝰ suas
ad mãdata dei que diligũt᷑: q̃ ab oĩ
uia mala ꝓhibẽt pedes suos ut cus¬
todiãt uerbũ dei: isti ões suos sensꝰ
petra spitalis exertitii se ostendunt
habe tircũcisos. Petrimis quidẽ cul¬
tris tircũrisionẽ fieri legimꝰͥ petra

Expanded text:
editatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ qͥ datꝰ est nobis. iħu id est salua¬
toris nomẽ acceperit: nõ expositõe
ut a nobis possit ĩtelligi. ẜ sollicita
at uigili eget ĩtentione: ut etiã nos
possimꝰ eiusdẽ nõĩs ꝑticipatiõe salua¬
ri. Legimꝰ quippe angelo intptante
qr ip̃e saluũ faciet ppłm suũ a pctis
eoꝵ: et ĩdubitant credimꝰ et spera¬
mus qr q̃ apitis saluat ⁊ ĩpe etiã a
corruptioĩb que ob pcta ꝯtigerunt.
et ab ip̃a morte saluare nõ omittit:
psalmista attestãte qͥ ait. Qui ꝓpi¬
cius fit oĩb imqͥtatib tius: q̃ sanat
oes lãguores tuos. Dimissis quippe
õib inqͥtatib nr̃is ad ĩtegrũ oẽs lãg¬
uores nr̃i sanabũt᷑: tũ resurrectiõis
apparẽte głia nouissĩa ĩminca des¬

Expanded text:
filius qui datus est nobis, Jesu, id est, Salvatoris nomen acceperit, non expositione ut a nobis possit intelligi, sed sollicita ac vigili eget intentione, ut etiam nos possimus ejusdem nominis participatione salvari. Legimus quippe, angelo interpretante, Quia ipse salvum faciet populum suum a peccatis eorum . Et indubitanter credimus ac speramus, qui a peccatis salvat, ipse etiam a corruptionibus, quae ob peccata contigerunt, et ab ipsa morte salvare non omittit, Psalmista testante, qui ait: Qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos . Dimissis quippe omnibus iniquitatibus nostris ad integrum omnes languores nostri sanabuntur, cum resurrectionis apparente g
Abbreviated transcription (Latin):
estis scdm ꝓmissionẽ heredes. Et sa¬
s saram id est nõ uocabis p̾ncipem
meã ẜ pͥncipẽ: uidelit aꝑte dotẽs ut
eñ que tante fidei ꝑticeps et socia fac¬
ta est. nõ ꝓprie pͥncipẽ sue domꝰ ẜ ab¬
solute pͥncipẽ: id est om̃i recte credẽ¬
tiũ femĩaꝵ uotaret: et ĩtelliget esse

Expanded text:
estis, secundum promissionem haeredes . Et Sased Saram, id est, non principem meam, sed principem: videlicet aperte docens ut eam quae tantae fidei particeps et socia facta est, non proprie principem suae domus, sed absolute principem, id est, omnium recte credentium feminarum vocar
Abbreviated transcription (Latin):
tus est eciã suscitari. Ite quippe dies
est uisitaciõis: ille redẽptioĩs. Opꝰ
em̃ grẽ qua nos deꝰ uingẽitꝰ saluos
fetit ꝯceptꝰ ĩ utero cepit᷑: ip̃mq opꝰ
gre de sepulchro suscitatꝰ ĩpleuit. Cõ¬
ceptꝰ est ĩ utero factꝰ est ꝑticeps mor¬
tis nr̃e: resurgẽs de sepulchro fecit
nos ꝑticipes uite sue. Nũi itaq õẽs
dñm exoremꝰ: ut sĩt in isto die gau¬
diũ suo ppło tribuit: ad illũ quoq
diẽ oẽs cũ gaudio et pace ꝑdutat:
ppłmq suũ in fide et caritate custo¬

Expanded text:
tus est etiam suscitari. Iste quippe dies tus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus iae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custo
Abbreviated transcription (Latin):
nobis auctor extitit culpe: nouissi¬
mus adã nobis auctor extitit grẽ.
Ille de lumo plasmutꝰ trenos ꝓtulit:
iste de spũsc̃o natꝰ telestes efficit. ꝑ
illũ ꝑdidimꝰ grã porẽ: ꝑ istũ recepi¬
mus ampliorẽ. Ille quippe nobis ĩtu¬
lit pcti matulã cũ qua nascerem᷑ ad
supplicĩ: iste nobis ꝯtulit iustifica¬
niõis grã ut renascem᷑ ad regnũ. P
illũ nos filios setuli gen̾atio tarna¬
elis effecit: ꝑ istũ nos filios dei gen̾a¬
tospitalis exhibuit. Ille nos uitiis
subdidit: iste nos florere u̾tutib fecit.
Ille nos uicio deietit quo p̾mꝰ cetid ͭ:
iste nos ꝑ u̾tutes eleuat quo pͥmꝰ as¬
tendit. Ille quippe p̾mꝰ ceuidit ĩ infer¬
nĩ: iste pͥmꝰ ꝯscẽdit ĩ celũ. Interea
frẽs dignũ est: ut ĩ die dm̃te natiui
tatis diẽ quoq dĩce resurrectiõis so¬
lẽpnit̾ audiatis. Bingẽitꝰ enĩ deꝰ sĩt
ꝓnobis dignatꝰ est nasci: sic ꝓ nobis
scdm carnẽ dignatꝰ est mori digna¬

Expanded text:
bis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spiritu sancto natus coelestes effecit. Per illum perdidimus gratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste nos per virtutes elevat, quo primus ascendit. Ille quippe primus cecidit in infernum, iste primus conscendit in coelum. 8. Interea, fratres, dignum est ut in die domintatis diem quoque dominicae Resurrectionis solemniter audiatis. Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, digna
Abbreviated transcription (Latin):
uauit mentẽ: in sidi aũt hõis ma¬
tre grã dei et mentẽ integrã serua¬
uit et tarnẽ. Menti ꝯtulit firmis¬
simã fidẽ: tarm apstulit omo li¬
bidĩe. Qm̃i igit᷑ miserabilit̾ pro
pcto dãpuatꝰ est hõ: ideosme pcto
mirabilit natꝰ est deꝰ hõ. Adtẽdi¬
te frẽs medicĩalis gre lineas: diui¬
na nobis benignitate mõstratas.
ut ꝑeã hõ quẽ deꝰ fererat a deo se¬
pararet᷑: nũc aũt ad mariã bonꝰ
angelꝰ uenit ut ĩ ea hũane natue
deꝰ uigẽitꝰ uuiret᷑. Denit ad euã

Expanded text:
avavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo spararetur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniret
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ uerꝰ et unꝰ cũ patre natura¬
lit̾ deꝰ. semꝑ ex seip̃o scõs angelos
pastit: s tñ angelicã naturã dei
filiꝰ nõ accepit.: Ut aũt sc̃a cari¬
tatẽ deꝰ ꝯmẽdaret ĩ nobis. filiꝰ eiꝰ
naturã nr̃az suscepit ex nobis: et deꝰ
uingẽitꝰ qͥ panns est angeloꝵ. ut e¬
ciũ hõi seĩpm facet panẽ: simul
hõĩs et aĩa suscepit et carnẽ. Acce

Expanded text:
Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam susce
Abbreviated transcription (Latin):
bũ caro factũ est de utero ugnus ma¬
tris. Xp̃s dies et̾nꝰ deus uerꝰ de deo
uero: xp̃s in die tpis spõsus ꝓcedens
de thulamo suo. Dies et̾intatis xp̃s
ret hõ. utrosq pascẽs et ĩteger ꝑma¬
nẽs. Quã bonꝰ panis qͥ et angelos
pastit ꝑ speciẽ ut de ip̃o saciant᷑ in
patria: et nos puscit ꝑ fidẽ ne deficia¬
mus ĩ uia. Ille parnis qͥ seip̃m dat
angelis ad gaudiũ stabilitatis ⁊ se¬
ip̃m dedit hoĩb ad remediũ samta¬
tis: et qͥ est angeloꝵ esta. nobis factꝰ¬

Expanded text:
utero virginis matris. Christus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis fact
Abbreviated transcription (Latin):
genitiq mõstramꝰ. Cũ uo dicimꝰ y¬
nũ deũ esse pr̃ez et filiũ: ip̃a una
naturã indiscrete diuĩtatis ostendi¬
mus. Altera est ergo ꝑsona genito¬
ris et geniti: s una est natura gẽi¬
toris et geniti. Quãdo uo sufficiẽt᷑
aut digne loqui poterit qͥs de quo.
hõ de deo mortalis de ĩmortali. uisi¬
bilis de ĩuisibili. mutabilis de incõ¬
mutabili. opus de opifice. de treatoe
creata. de factore factura. paruꝰ de
ĩmẽso. tꝑalis de etuo. hũilis de altis¬
simo: plasmatꝰ elimo de illo q̃ oĩa
treauit ex inchilo: Cuiꝰ est ĩ enar¬
rabilis oĩpotẽtia. qua nos gͣtuita
bonitate fecit: nec miꝰ tñ in enar¬
rabilis grã. qua nos oĩpotentissi ã
miseracioẽ saluauit. Qui et opus
treatricis oĩpotẽtie gratis fecit: et o¬
pus gr̃e saluatriris oĩpotent ĩple¬
uit ⁊ illit habẽs potestatẽ condẽdi et
regẽdi treaturã suã: hit habẽs po¬

Expanded text:
stramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam sua
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ apud patrẽ: cũ quo illi una
est naturalis ĩmẽsitas. Semꝑ cũ
pre: tũ quo illi una est natalis et̾m¬
tas. Semꝑ de pr̃e: de quo illi est na¬
turalit etna natiuitas. Semꝑ in
pr̃e: cũ quo illi est una naturalit e
qualis diuĩtas. Et alt̾ quidẽ ille qͦ
p̃r est. alt̾ ille q̃ filiꝰ est: neut tñ al¬
ter deꝰ qr p̃r et filiꝰ uuꝰ est deꝰ Q

Expanded text:
uo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩa ꝑ ip̃m facta sut: et sine iposac¬
tũ est nichil. In hoc caũt uerb qd̃ ꝑ
illud uerbũ deꝰ pat̾ oĩa fecit: osten¬
dit̾ qr hoc uerbũ genuit ip̃e nõ fetit.
Illud igit᷑ uerbũ de deo deꝰ est: de tre¬
atore treatoe est. Unde hoc ĩ se nata¬
lit̾ hab esse qd p̃r est. Natꝰ est ita¬
q de pr̃e deo filiꝰ deꝰͬ alter ĩ ꝑsona
nõ aliꝰ ĩ natura: semꝑ apud pr̃e.

Expanded text:
ia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non a
Abbreviated transcription (Latin):
diligẽs ad hoĩes ueuit. Dilexit ĩ¬
piũ ut facẽt iustũ: dilexit ĩfirmũ
ut facet samĩ ⁊ dilexit ꝑu̾sũ. ut fa¬
ceret rectũ: dilexit mortuũ ut fa¬
ceret uiuũ. Et quid ampliꝰ dicã:
qndoquidẽ deꝰ uingeĩtꝰ hũanã na¬
turã tm̃ dilexit. ut eã nõ solũ a po¬
testate mali ungeli liberaret÷ ueꝵ
etiã in seip̃o suꝑ oẽs bonos angłos
ĩ patris dextera tollocaret: Nat᷑a
em̃ que ĩ pͥmo hoĩe a malo angło
captiuata fu̾at᷑. ip̃a ñt in scdo hõi¬
ne suꝑ oes bonos angelos reguut.
Natura que ĩ p̾mo hoĩe mũdũ pet¬
cato polluit: ip̃a in scdo hoĩe mun¬
dũ a pc̃to mũdauit. Pmꝰ hõ de ter¬
ra trenꝰ: scdus hõ de telo celestis.
Pmũ hoĩez mulier corrupta mẽ

Expanded text:
ines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sanum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . P
Abbreviated transcription (Latin):
est angeloꝵ. De ip̃o quippe ꝓpheta
dicit. Bene nũtiate de die diẽ saluta¬
re eiꝰ. Quid est diẽ de die ⁊ isi filiũ
de pre: Est igit᷑ de pr̃e filiꝰ de die dies :
s tũ pat et filiꝰ nõ duo dies: ẜ unus
est dies. Est de pr̃e filiꝰ de deo deꝰ ⁊ p̃r
tñ et filiꝰ nõ duo dii: s unꝰ est deus.
Unꝰ igit᷑ dies et̾nitatis simł pr et fi

Expanded text:
est angelorum. De ipso quippe propheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aet
Abbreviated transcription (Latin):
gurati ĩ mõte sc̃õ ꝯtẽplari meruerũt:
uote delapsa ad eũ huiustemõi a mag¬
inifica gloria. hic est filiꝰ meꝯ dilectꝰ ĩ
quo in ꝯplacui: et post passionẽ resur¬
rectioĩs ascensioĩsq ip̃iꝰ głia ispecta.
spũs eiꝰ sũt dono mirifice refecti. quib
głia nõ tuilib scõꝵ s illi solũ hõi q̃ es¬
set ĩ duũtate genitꝰ a pre ꝯueniret.¬

Expanded text:
ruerunt, voce delapsa a Deo hujuscemodi a magnifica gloria: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi complacui , et post passionem resurrectionis, ascensionisque ipsius gloria conspecta, Spiritus ejus sunt dono mirifice refecti ; quibus gloria non cuilibet sanctorum, sed illi soli homini qui esset in d
Abbreviated transcription (Latin):
pere. Postremo aderit misidia dei for¬
tasse ut oĩb satis fiat : et capiat qͥsq
qd potest: qr et qͥ loquit᷑ dicit qđ potest.
Nã dicẽ ut est q̃s potest: Audeo dite
frẽs mei; foesitan nec ip̃e iohes dixit
ut est. s et ip̃e ut potuit: qr de deo ut hõ
dixit. Et quidẽ inspiratꝰ a deo ẜ tũ hõ:¬

Expanded text:
pere. Postremo aderit misericordia Dei, forpere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tam
Abbreviated transcription (Latin):
Atuẽtes qd̾ mõ audiuimꝰ ex
lectiõe apłita qd̾ aĩalis hõ nõ
ꝑcipit ea que sũt spũs dei: et
cogitãtes ĩ hac p̃senti turba
caritatis ur̃e. necesse esse ut multi suit
aĩales q̃ adhuc sid̾m carnẽ sapiãt: nõ¬
dũq possint ad spũalẽ intellectũ se eri¬
gere. hesito uehemẽtꝰ quomõ ut dñs de¬
derit possim dice uł ꝓmodulo meo ex¬
plicare qd̃ lectũ est ĩ enãgelio: m̃n p̾nci¬
pio erat uerbũ: et uerbũ erat apud
deũ: et deꝰ erat uerbũ: Hot eñ aĩalis
hõ nõ ꝑripit. Quid ergo fres. Hilebi¬
mus hinic: Quare ergo legit᷑ si silebit᷑:
Aut q̃re audit᷑: si nõ exponit᷑. E ut
qͥd exponit᷑: si nõ intelligit᷑. Itaq qͦ¬
qm̃ rursũ esse nõ dubito ĩ mĩo uẽo qͦs¬
dã a quib possit nõ solũ expositũ ta¬
pi s et anteꝙ̃ exponat᷑ ĩtelligi: non
fraudabo eos qͥ possũt caꝑe. dũ tuneo
suꝑfluꝰ esse auribz eoꝵ qͥ nõ possũt ca¬

Expanded text:
tuens quod modo audivimus ex lectione apostolica, quod animalis homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei , et cogitans, in hac praesenti turba Charitatis vestrae necesse esse ut multi sint animales, qui adhuc secundum carnem sapiant, nondumque se possint ad spiritualem intellectum erigere, haesito vehementer, quomodo, ut Dominus dederit, possim dicere, vel pro modulo meo explicare quod lectum est ex Evangelio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Vehomo non percipit. Quid ergo, fratres, silebimus hinc? Quare ergo legitur, si siletur? aut quare auditur, si non exponitur? aut quid exponitur, si non intelligitur? Itaque qe non dubito in numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt ca
Abbreviated transcription (Latin):
enm̃ ꝓpt̾ prt̃a sua tenebre sũt: et lux
ĩ tenebris lucet et tenebre eã nõ ꝯpre¬
henderũt. Ergo frẽs quomõ hõ positꝰ
ĩ sole cetus p̃sens est illi sol: s ip̃e so¬
li absẽs est: sic oĩs stultꝰ oĩs iiquꝰ sit
oĩs ĩpiꝰ cecus est coede. p̃sens est sapiẽ¬
ria. E tũ ceto p̃sens est otulis eiꝰ absẽs
est: nõ q ip̃a illi absens est ẜ qr ip̃e ab
sens est ab illa. Quid ergo faciat is¬
te: ihũdet unde possit uideri deꝰ ¶ ͦ¬
modo: Bi ꝓptea uideri nõ poss qr soedi¬
dos et saucios otulos habet irruente
pulue aut pituita uł fumo: dicet il¬
li meditꝰ. Purga de oculo tuo quit¬
qd mali est: ut possis uidẽ lutẽ otu¬
loꝵ tuoꝵ. Pulus pituita fumꝰ: per¬
cata et uqͥtates sũt. Tolle inde is¬
ta oĩa: et uidebis sapentiã que pre¬
sens est qr deꝰ est ip̃a sapiẽtia. Et dic

Expanded text:
x in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole caecus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi absens est, sed quia ipse ab illa absens est. Quid ergo faciat iste? Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et saucios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est ipsa sapientia; et dict
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã. Montes excelse aĩe sũt: tolles
ꝑuule aĩe sũt. S ideo mõtes excipũt
patẽ: ut colles e possint excipẽ iusticiã.
Que est iusticia: quã tolles excipiũt:
Fides: qr iustꝰ ex fide uiuit. Nõ aũt ac¬
ciperẽt mĩores aĩe fidẽ: nisi maiores
aĩe que mõtes dicte sũt ab ip̃a sapĩa

Expanded text:
iam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint excipere justitiam. Quae est justitia, quam colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent minores animae fidem, nisi majores animae, quae m
Abbreviated transcription (Latin):
nõ esẜ unde illã fabricãdo ꝓferret. E
archa sic est ĩ arte: ut nõ ip̃a archa
sit q̃ uidet᷑ oculis. In arte ĩusibilit̾
est: in oꝑe uisibilit erit. Ecte facta
est ĩ oꝑe. Nũqͥd destitit esse ĩ arte:
Et illa ĩ oꝑe facta est: et illa manet
que ĩ arte est. Nã potest illa archa
putrescẽ: et iterũ ex illa que ĩ arte ẽ
alia fabricari. Adtẽdite ergo arthã
ĩ arte: et arthã in oꝑe. Archu ĩ opere
nõ est uita archa ĩ arte uita est: qr
uiuit aĩa artificis ubi sũt ista oĩa an-¬

Expanded text:
et, unde illam fabricando proferret? Sed arca sic est in arte, ut non ipsa arca sit, quae uidetur oculis. In arte inuisibiliter est, in opere uisibiliter erit. --- Ecce facta est in opere: numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est et illa manet, quae in arte est. Nam potest illa arca putrescere et iterum ex illa, quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam in arte et arcam in opere! Arca in opere non est uita; arca in arte uita est, quia uiuit anima artificis, ubi sunt ista oninia an
Abbreviated transcription (Latin):
Ab ip̃o lum̃ie illũmatꝰ erat qͥ dixit:
ĩ pncipio erat uerbũ: et uerbũ erat
apud deũ: et deꝰ erat perbũ. Ergo il¬
la uita lux est hõm̃i. P forte stulta hõmi¬
corda adhuc capẽ istã lutẽ nõ ualẽt:
qr pc̃tis sius aggrauãt᷑ ut eã uidere
nõ possint. Nõ ideo cogitẽt q̃si absẽ

Expanded text:
 erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent q
Abbreviated transcription (Latin):
aũt factꝰ ad imaginẽ dei hab racio¬
nabilẽ mentẽ: ꝑ quã possit ꝑtipẽ sa¬
pienciã. Ergo illa uita ꝑ quã facta
sũt oĩa ip̃a uita lux est: et nõ quoꝵ¬
cũq aĩalũ ẜ lux hom̃i. Unde paulo
post dicit. Erat lumẽ uerũ: qd illiũ¬
nat oẽm hoĩe uemientẽ in hũc mũdũ.
Ab illo lumĩe illũmatꝰ est iohes bap

Expanded text:
rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita lux est: et non quorumque animalium, sed lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes B
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾s digne tollaudat seminũ uim :
Alidetis que taceã ne dui cõmẽorã¬
do parũ dicã: forte ꝙͣ potestis caꝑe.
qͣle uerbũ est ꝑ qd̾ facta est. et nõ so¬
la facta est. Omĩa enĩ ista uidẽt᷑:
qr ꝑtinẽt ad sensũ torꝑis. Per illud
uerbũ et angeli facti sũt ꝑillud uer¬
bũ arthãgeli facti sut: pt̃ates. sedes.
quis. Et qͥs hot uerbũ cogitat: No¬
ba lotutꝰ est: talia uerba in uarras.
Alssidue enĩ dicẽdo noĩa uerboꝵ: q̃si
uiluerũt uerba. Et qͣndo audis ĩ p̾n

Expanded text:
t seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, ve
Abbreviated transcription (Latin):
illud qd̾ ĩ p̾ncipio erat uerbũ÷ et uer¬
bũ erat apud deũ: et deꝯ erat uerbũ.
sũt: et smne ip̃o factũ est nichil. U¬
mũsa enĩ treatura ꝑ ip̃m facta est
maior. minoe᷑ ꝑ ip̃m ĩfera. suꝑa:

Expanded text:
illud quod in principio erat Verbum, et Verillud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, majo
Abbreviated transcription (Latin):
gẽt desuꝑ: que uolitãt sub celo et q̃
mouent᷑ unnisa natura reꝵ: oĩs oĩ¬
nocreatura. Ditã plamꝰ dicã frẽs
ut ĩtelligatis: ab angelo usq ad uer¬
miculũ. Ad p̃clariꝰ angelo ĩ trea¬
turis. Quid extremiꝰ uermitulo ĩ
creaturis: ꝑ quẽ factꝰ est angelus:
gelꝰ dignꝰ celo: uermitulꝰ tra. Q
crenuit: ip̃e disposuit. Si ponet uer¬
nuculũ in celo: rephendes. Si uellet
angelos nasci de putrescẽtib carm¬
bus: rep̃hendes. Et tñ ꝓpe hoc facit
deꝯ: et tñ nõ est rephendendꝰ Na
oẽs hoĩes de carne nastẽtes: qͥd sũt
nisi uermes? Et de uermibz anglos
facit. Si enĩ ip̃e dñs dicit egosum
uernuis et nõ hõ ⁊ q̃s dubitat hoc di¬
cere qd siptũ est et ĩ iob. qͣntomagis
hõ putredo et filiꝰ hõis uerinis : Pei¬
mũ dixit hõ putredo et postea filius
hoĩs uermis: qr uermis de putredĩe
nascit᷑: ideo hõ putredo et filiꝰ hoĩs
uermis. Ecte qͥd fieri uoluit ꝓpt̾ te.

Expanded text:
t sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omno creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, gelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in Job, Quanto magis homo putredo, et filius hominis vemo dixit, homo putredo; et postea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te,