comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ non ꝓmoueatur lex ipsa testatur: Iorses enim
in lege p̃cepit sacerdotib nealiquod pecus uiciatũ
adara di offerant qđ ipsud postea spenientib: sacerdotib
polluem: eũ offerentes suꝑ altarẽ meũ panẽ pollutũ
& offerebatis cecũ & languidũ unde & innumeris
uitula ruffa cuius cinis expatio populi est: Non alit̃
iub&ur offerre ad altare dñi nisi que terrena opera
non fecerit iugũ quedilectis nontraxerit nec uincuł
peccatorũ fuerit alligata sed quid plura subiciam:
Si enim his qui iã inepiscopatũ uel presbitero est
positus mortale aliquit peccatũ ad miserit rerahit᷑
quanto magis ante ordinationẽ peccator inuentus
ut ordin&ur qua ꝓp̃ quia lex peccatores as acerdstio
remou& consider& sȩ unus quisq & sciens quia poten¬
tes potenter tormenta pacientur r&raat se ab hoc¬
noetẽ honorẽ quã honore & aliorũ locũ quidigni sunt

Expanded text:
tium non promoveatur, lex ipsa testatur. Moyses enim tium non promoveatur, lex ipsa testatur. Moyses enim in lege praecepit sacerdotibus, ne aliquod pecus vitiatum ad aram Dei offerant . Quod ipsum postea offerentibus, et polluimus eum? Offerentes super altare meum panem pollutum, et offerebatis caecum et languidum . Unde et in Numeris vitula rufa, cujus cinis expiatio est populi, non aliter jubetur offerri ad altare Domini, nisi quae terrena opera non fecerit, jugumque delicti non traxerit, nec vinculis peccatorum fuerit alligata . Sed quid plura subjiciamus? Si enim is, qui in episcopatu vel presbyterio positus, mortale aliquod peccatum  ab officio, quanto magis ante ordinationem peccator inventus non ordinetur? Quapropter quia lex peccatores a sacerdotio removet, consideret se unusquisque, et sciens, quia potentes potenter tormenta patientur , rnon tam honore quam onere, et aliorum qui digni sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
natione sicut diabulus ꝑ iactantiã deieciatur.
quomodo enĩ ualebit seculares homo sacerdo tii
magisteriũ ad implere. Cuius nec officio tenuit nec
disciplina agnouit aut quid docere poterit cũ ipse
nondidicit. Nunc uero sepe cernimus plurimus
ordinatione facere nec eligunt qui ecclesiae ꝓsint
sed quos uel ipsi amant uel quorũ sunt obsequiis
deliniti uel ꝓ quibus marorũ quispiã rogauerit.
&ut d&erio radicẽ qui ut ordin arentur munerib
inperarunt: taceo dereliquis alii successores filios
uel parentes faciunt & conantur posteris praesolis
relinquere dignitatẽ. Cũ hoc morses amicus di nec
facere potuit sed iłim dealia tribu elegit ut scrrem:
principatũ in populo non sanguine defendendũ esse¬
inter dũ autẽ & iuxta meritaĩ plebiũ eleguntur ꝑsone
rectorũ Vnde nouerunt populi sui fuisse meriti regim̃
ꝑuersi suscepisse pontifices quod autẽ his qui post
baptismũ aliquo mortali peccato corruptus a sacerdo¬

Expanded text:
ae, sicut diabolus, per jactantiam dejiciatur. Quomodo enim valebit saecularis homo sacerdotii magisterium adimplere, cujus nec officium tenuit, nec disciplinam cognovit? aut quid docere poterit, cum ipse non didicerit? Nunc vero saepe cernimus plurimos ordinationem talibus facere: nec eligunt qui Ecclesiae prosint, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt obsequiis deliniti, vel pro quibus majorum quispiam rogaverit; et ut deteriora dicam, qui ut ordinarentur, muneribus impetrarunt. Taceo de reliquis. Alii successores filios vel parentes faciunt, et conantur posteris praesulatus relinquere dignitatem, cum hoc nec Moyses amicus Dei facere potuit, sed Josue de alia tribu elegit, ut sciremus principatum in populo non sanguine defendendum essInterdum autem et juxta meritum plebium eliguntur personae rectorum; 422 unde noverint populi sui fuisse meriti regimen perversi suscepisse pontificis. Quod autem is qui post baptismum aliquo mortali peccato correptus sit, ad sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ginitate scm̃ : Porro quod ep̃s non abuno sed acuno¬
tis conꝓuincialib epĩs ordinañtur : Ideo est ins¬
titutũ nealiqui. contra fidẽ ecclesiae. unius
tfranica auctoritas molir&ur : ꝓpterea abom¬
nibus conuenientibus constitu&ur: Ac non
minus atribus p̃sentibus ceris tam̃ consenti¬
entibus testimoniam licterarum: Huic autem
dum consecratur datur baculus. ut in eius in¬
dicio subditã plebem uelregat uel corregat
uel infirmitatis infirmorum susteneat. Da¬
tur & annulus ꝓpter signũ pontificales hono¬
res uel signaculũ secr&orum. Nam multa s̃.
quae carnaliũ menusque intellegentiũ occul¬
tantes sacerdotes. quasi subsignaculũ condunt
ne in dignis quibusq: sacramenta đi apperiantur
lam uero quod sȩculares uiri nequaquã ad minis¬
teriũ ecclesiae ad summantur. Eadẽ auetoritas

Expanded text:
ium. Porro quod episcopis non ab uno, sed a cunctis provincialibus episcopis ordinatur, ideo institutum est, ne aliquid contra fidem Ecclesiae unius tyrannica auctoritas moliretur. Propterea ab omnibus convenientibus constituitur, ac non minus, quam a tribus praesentibus, caeteris tamen consententibus testimonio litterarum. Huic autem, dum consecratur, datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat, vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur et annulus propter signum pontificalis honoris, vel signaculum secretorum. Nam multa sunt quae carnalium 421 minusque intelligentium sensibus occultantes sacerdotes, quasi sub signaculo, condunt, ne indignis quibusque Dei sacramenta aperiantur. Jam vero quod saeculares viri nequaquam ad ministerium Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
lunt scłi ꝓdõ. sed illum a nobis coli uolunt. quo
in luminante l& antur: Monorandi sunt ergo
martyres ꝓpt̃ immitationẽ non ad orandi ꝓpt̃
relegionẽ honorandi caritate. non seruit ute .
.XXXU. DEENCENIIS.
rum caelebrare. In euangelio legimus. ubi
dicitur: Facta sunt autem encȩnia inhiero¬
solimis. Encaenia quippe festiuitas erat de¬
dicationis templi: Grece enim cenon dicitur
nouum: Quando cumque enim aliquid nouũ
fuerit dedicatũ encęnia uocatur. illũ enim
diem quotemplum dedicatum est. iuda ei sollẽ¬
niter caelebranit. & iꝑse dies apud eos festus¬
seruant morem illũ patrũ. in quibus gloria
trans lata uid&ur. omnes autẽ festiuitates.
ꝓuari&ate relegionũ : diuersaq: in honore mar¬
tȩrum templa Ideo auiris prudentibus: insti

Expanded text:
li pro Deo, sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur. Honorandi sunt ergo martyres propter imitationem, non adorandi propter religionem, honorandi charitate, non servitute. CAPUT XXXVI. De encaeniis. rum celebrari in Evangelio legimus, ubi dicitur: Facta sunt autem encaenia Jerosolymis . Encaenia quippe festivitas erat dedicationis templi; Graece enim caenon dicitur novum. Quandocunque enim aliquid novum fuerit dedicatum, encaenia vocatur. Illum enim diem, quo templum dedicatum est, Judaei solemniter celebrabant, et ipse dies apud eos festus servant morem illum patrum, in quos gloria translata videtur. 2. Omnes autem festivitates pro varietate religionum diversoque in honore martyrum temp
Abbreviated transcription (Latin):
urinam tantum dicatur habuisse tonicam cylicinã
iecta sacco membra cooperuit. Sed & hoc ad
extremum deposito. iuxta imperium d̃i nudo cor¬
pere nudoq uestigio inconuentu populorum
conuersatus est sicq feruorem aestuum hiemisq
pruinas adq imbrium potestatis sustinuit ut di
prȩceptis oboedir& & populi deploraret delicta
Hic decem gradibus recedentem umbram retro¬
ascendere iussit. Huius oraculo rex ez echias
mortis dilatione promeruit quem manas ses ex¬
tensum auertice permedium secuit atrocique
supplicio excruciatum extincxit. Tradunt autem
hebrȩi duabus excausis interfestum fuisse esaie.
Vnum quod eos appellauerit principes sod omorum
& populus gomurrȩ. Alterum quod testante d̃o
ad moysen non poteris uidere faciem meam
iudaei. quod in sequentibus faciem & pedesđi sera¬
phintexisse narrauerat. Ac media tantum eius
uidisse scribat. Iacet sub quercu rogel iuxta de¬

Expanded text:
ut unam tantum dicatur habuisse tunicam, et hanc cut unam tantum dicatur habuisse tunicam, et hanc cjecta, sacco membra cooperuit. 70. Sed, et hoc ad extremum deposito, juxta Domini imperium nudo corpore nudoque vestigio in conventu populorum versatus est, sicque fervorem aestivum hiemisque pruinas atque imbrium tempestates sustinuit, ut, et Dei praeceptis obediret, et populi deploraret delicta. 71. Hic quindecim gradibus ascendentem umbram retrodescendere jussit. Hujus oraculo rex Ezechias mortis dilationem promeruit. Hunc autem Manasses extensum a vertice per medium secuit, atrocique supplicio excruciatum exstinxit. 72. Tradunt autem Hebraei duabus ex causis interfectum fuisse 170 Isaiam: una, quod eos appellaverit principes Sodomorum et populum Gomorrhae; altera, quod, testante Domino ad Moysem: Non poteris videre faciem meam, Judaei, quod in sequentibus faciem et pedes Dei Seraphim texisse narraverat, ac media tantum ejus vidisse propheta ascribat. Jacet sub quercu Ragel, juxta de
Abbreviated transcription (Latin):
Interhaec sterilem conceptionem uerbo fecundat
eiusq filium mortuum suscitauit. ciborum tem¬
perat amaritudinem. denique exdecem panib:
plebe refesta reliquas collegit. & neman lybrȩ
stigmatibus lauacrum iordanis purgauit
Libra quoq maledictum asparsit discipulum
ferrum securit in iordanem mersum lignum in a¬
quis misso suꝑnatare fecit. Hostem syriae ceci¬
tate ꝑcussit. Mortem incredulo predicauit
fragore quadrigarum fugauit hostem obsidionẽ
dispersit famem repulit. postremo post mortem
exanimȩ cadaueri uitam dedit cuius sepulcrum
usque hodiae in sabastiae ciuitatem ostenditur.
Honore satis dignum & magna habitum uenerati
proph&ae sed alterius qui simile nuncupatus est
nomine. illi enim exnumero pastorum fuit deoppido
tecuae. Hic aũt genere nobilis ortus inhyeru¬
salem quem &iam aiunt hebrȩi socrum fuisse
manasse in quotanta fuit scĩtatis & uitȩ excellentia

Expanded text:
inter haec sterilem conceptionem verbo fecundavit, inter haec sterilem conceptionem verbo fecundavit, ejusque filium mortuum suscitavit; ciborum temperat amaritudinem, 169 denique ex decem panibus plebe refecta reliquias collegit. 67. Et Naaman leprae stigmatibus lavacro Jordanis purgavit; lepra quoque maledictum aspersit discipulum: ferrum securis in Jordane mersum, ligno in aquas misso, supernatare fecit. Hostes Syriae caecitate percussit, mortem incredulo praedixit, fragore quadrigarum fugavit hostem, obsidionem dispersit, famem repulit. 68. Postremo post mortem exanimis cadaveri vitam dedit. Cujus sepulcrum usque hodie in Sebastia civitate ostenditur honore satis dignum, et digna habitum veneratioprophetae, sed alterius, qui simili nuncupatus est nomine: ille enim ex numero pastorum fuit de oppido Thecue, hic autem genere nobili ortus in Jerusalem; quem etiam aiunt Hebraei socerum fuisse Manasse. In quo tanta fuit sanctitatis et vitae excellentia,
Abbreviated transcription (Latin):
eouenturus est occidit eos. Cadauera quo .q eorũ
in plateis insepulta iacebunt. Dehinc suscitat
ad̃o regnum anthecristi plaga magna percuciens
Post haec ueni& dñs & inter fici& anthecristum
gladio orissui. & eos quiadorauerunt eum
& regnauit dñs cum omnibus sc̃ĩs suis ingloria
sempiterna
muth opido extriburuben cuius ortu aure
uitula ingalgalis mugitudedit eiusq uox in
hyero solima personauit. Tunc quidam p̃sagus
uatis prȩdixit hodie inhierusalem natus est
proph&a. qui cunsta eorum destruat idolatria
Hic geminu heliȩ glorificatus spũ plurimis
adq magnis uirtutum signis emicuit. Iordanis
transitu suo diuisum refrenatis undis retro con¬
uertit. aquas hiericho sterelis dimerso uasculo
ad fecunditatem perduxit pueros insultantes sibi
uerbo traditis besties repente uorauit. Sangui¬
neas aquas in necem hostium decurrere fecit

Expanded text:
eo venturus est, et occidet eos, cadavera quoque eorum eo venturus est, et occidet eos, cadavera quoque eorum in plateis insepulta jacebunt. 63. Dehinc suscitati a Domino regnum Antichristi plaga magna 168 percutient. Post haec veniet Dominus, et interficiet Antichristum gladio oris sui, et eos qui adoraverunt eum. Et regnabit Dominus cum omnibus sanctis suis in gloria sempiterna. Meula oppido, ex tribu Ruben, in cujus ortu aurea vitula in Galgalis mugitum dedit, ejusque vox in Jerusalem personavit. Tunc quidam praesagus vates praedixit: Hodie in Israel natus est propheta, qui cuncta eorum destruet idola. 66. Hic gemino Eliae glorificatus spiritu, plurimis atque magnis virtutum signis emicuit. Jordanem transitu suo divisum, refrenatis undis, retro convertit; aquas Jericho steriles, demerso vasculo, ad fecunditatem perduxit; pueros insultantes sibi verbo tradidit bestiis repente vorandos; sanguineas aquas in necem hostium decurrere fecit:
Abbreviated transcription (Latin):
tesbites sacerdos magnus adq
proph&a habitator solitudinis fide plenus
deuotione summus in laboribus fortis in indus¬
tria sollers excellenti ingenio preditus in exer¬
citatione disciplinȩ strictus in sca meditatione
assiduus m&uq mortis intrepidus. Uerbera¬
uit trramnos sacrilegos inter ficit. multisq
signis uirtutum efulsit atriennii siccitate
clausit imbribus caelum orauit rursum &cae¬
lum dedit pluuias. Mortuum mulieris filiũ
suscitauit. cuius uirtute idria farine nonde¬
fecit. Vasolei ꝑp&uo fonte manauit. Cuius
uerbo super sa crificium ignis decaelo descendit
duos quinquagenarios cum militibus caelesti
igne conbusit. Iordanem transiens tactum
melotis abrupit. posthaec igneo curru incaelũ
raptus ascendit uenturus iuxta malachiam
proph&am infinem mundi precessurus xp̃mnunci¬
aturus ultimum eius aduentum cum magnis uirtu¬
tibus prodigiisq signorum. It a ut eti ambellũ
gerat anthe cristus aduersus eum uelquicum

Expanded text:
esbites sacerdos magnus atque propheta, habitator solitudinis, fide plenus, devotione summus, in laboribus fortis, industria solers, excellenti ingenio praeditus, in exercitatione disciplinae structus, in sancta meditatione assiduus, metuque mortis intrepidus, verberavit tyrannos, sacrilegos interfecit, multisque signis virtutum effulsit. Triennii namque siccitate clausit imbribus coelum. Oravit rursum, et coelum dedit pluvias, mortuumque mulieris filium suscitavit. 62. Cujus virtute hydria farinae non defecit, vas olei perpetuo fonte manavit. Cujus verbo super sacrificium ignis de coelo descendit. Hic duos quinquagenarios cum militibus coelesti igne combussit. Jordanem transiens, tactu melotis abrupit. Post igneo curru in coelum raptus ascendit, venturus juxta Malachiam prophetam in fine mundi, ac praecessurus Christum, nuntiaturus ultimum ejus adventum cum magnis virtibus prodigiisque signorum: ita ut etiam in terra bellum gerat Antichristus adversus eum, vel qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis
filius &ieroboam seruus subquibus
iħł induas partes diuisus est signat
discisionem illam indñi aduentu factam inquapars
credentium exiuda eis regnat cum xp̃o qui est ex¬
dauid genere ortus. parsuero secuta est ante xp̃m
cuius cultum nefandȩ seruitutis errore constristi sun

Expanded text:
Salomonis et Jeroboam servus, sub quibus Israel in duas partes divisus est, designant dissensionem illam in Domini adventu factam, in qua pars credentium ex Judaeis regnat cum Christo, qui David genere ortus; pars vero secuta est Antichristum, cujus cultui nefandae servitutis errore constricti sun
Abbreviated transcription (Latin):
tionũ schismata gerentur:. XLIII
DECARNIUM ESUUELPISCIUM
Carne autem & uinũ postdiluuiũ hominibus
inusum concessum. Nam initio ꝑmissum
nonfuerat. nisi tantũ illud sicut scriptũ erat.
Pructiferũ & erbã seminalẽ dedi uobis in scã
Postea uero. ꝑ noe data sunt inesum cuncta
animalia. Uinique ad trimuta licentia est.
Sed postquam xp̃s. quiest principiũ & finis
apparuit : Hoc quod in principio suspende¬
rat : &iam intemporũ fine retraxit. Loquens
ꝑ a postolũ suum. Bonum est non manduca¬
re carnem & nonbibere uinum. & iterum
qui infirmus est olera manduc&. Nonigit᷑
quicarnes malae sit ideo ꝓibentur : sed quia
earum ȩpulȩ carnis luxuria gignũt᷑. ło¬
mas enim acnutrimentũ omnium uitiorũ.
esca uentri &uenter escis Ds autẽ ut scrip¬
tũ est & hunc & haec distru&: piscẽ sane. quia
eum postresurrectionem accepit dñs possumꝰ
manducare : Hoc enim necsaluator nec apos¬
toliꝓibuerunt:¬

Expanded text:
tionum schismata generentur. CAPUT XLV. De carnium usu, vel piscium. 1. Carnes autem et vinum post diluvium hominibus in usum concessa sunt: nam ab initio permissum non fuerat, nisi tantum illud, ut scriptum est: Lignum fructiferum et herbam seminalem dedi vobis in escam . Postea vero per Noe data sunt in esum cuncta animalia, vinique tunc attributa licentia est . Sed postquam Christus, qui est principium et finis, apparuit, hoc quod in principio suspenderat etiam in temporum fine retraxit, loquens per Apostolum suum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum. Et iterum: Qui infirmus est, olera manducet . 2. Non igitur quia carnes malae sunt, ideo prohibentur, sed quia earum epulae carnis luxuriam gignunt, fomes enim ac nutrimentum omnium vitiorum, esca ventri, et venter escis, quia scriptum est: Deus hunc et has destruet . Piscem sane, quia eum post resurrectionem accepit Dominus , possumus manducare. Hoc enim nec Salvator, nec apostoli vetuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
colosi uocantur .XXIII. DeMATuTiNIS
Dematut inorum antiqua auctoritatetestis est:
Idem dauid ꝓph&a dicens. In matutinis meditabor
inte quia fuisti ad iutor meus. Et alibi preue
eloquia tua: Cassianus autem dicit. matuti¬
nae solemnitatis officium nocio ad hoc tem

Expanded text:
culosi vocantur. CAPUT XXIII. De matutinis. 1. De matutinorum antiquitate et auctoritate testis est idem David propheta, dicens: In matutinis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus, et alibi: Praevmeditarer eloquia tua. Cassianus autem dicit matutinae 390 solemnitatis officium novo adhuc tem
Abbreviated transcription (Latin):
Quidum mortuos sepeliret & in opes pasceret cȩcitate
luminis caruit. & post tenebras reseratis oculis
lum enclaritatis promeruit. iacet inniniue sepultus.
clarimemoria gloriosi scientia eruditi fide pares.
deuotione stabiles incorrupti. corpore sobrii mente.
Iudices prouinciarum & regionum principes pater¬
narum quoq memores legum. & acibis gentilium
uel immolatus nequaquam polluti. leguminebus
uitam degentes. & ho leribus huiuigore uirtutis
contempserunt mortem. Idolum non ador auerunt
regem seuissimum fidei. diuirtute uicerunt. res¬
tincserunt quoq camini flammantis incendia. et
interhorrendas spisse caliginis flammas hymnum
apertis uocibus caecinerunt. Iacent in babyllonia
pariter subuno specu positi & magna cum uenerati¬
one sepulti

Expanded text:
qui dum mortuos sepeliret, et inopes pasceret, caecitate qui dum mortuos sepeliret, et inopes pasceret, caecitate lumine caruit, et post tenebras reseratis oculis, lumen claritatis promeruit. Jacet in Ninive civitate sepultus iclari, memoria gloriosi, scientia eruditi, fide pares, devotione stabiles, in corrupti corpore, sobrii mente, judices provinciarum, et regionum principes, paternarum quoque memores legum, et a cibis gentilium vel immolatis nequaquam polluti, leguminibus vitam degentes et oleribus. 100. Hi vigore virtutis contempserunt mortem, idolorum non adoraverunt ritum, regem saevissimum fidei virtute vicerunt, restinxerunt quoque camini flammantis incendia, et inter horrendas spissa caligine flammas hymnum apertis vocibus cecinerunt. Jacent in Babylonia pariter sub uno specu positi, et cum magna veneratione sepulti
Abbreviated transcription (Latin):
natus in babyllonie iuuenculus
hyerusalem uenit. edificationem templi expaste
aspexit. Hic iuxta sacerdotum monumenta
gloriosae sepultus qui escit
Zacharias. V MALACHIAS post egressi¬
onem populi in soffiest genitus uiriustus & aspeltu
decorus. que miudei malachiam. Id est angelum dñi.¬
Ideo asserunt uocidatum quia quaecumq p̃dicabat
confestim angelum decaelis adueniente confirma¬
batur. Hic autem ad modo iuuenis moritur. adq:
in agro proprio sepelitur
regem legemdĩ docuit. & peccatum quod gessit
inbersabe p̃uaricaturus manifestauit. Hic etiam
quod non aedificaret dauid templum h̃o p̃dixit
Hic salomonem unguit in principem consecrauit.
Obiit autem senex interram suam sepultusq est
LUII. Tubi filius anihel extribuneptalim deciuitate
cibihel quae est in regione galileae. Hic captiuus
dustus est a salmanassar regem assiriorum inniniue
uir intimor eđi summus. in opere magnificus. in miseri¬
cordia gloriosus. in ex equiarum dcuris deuotus

Expanded text:
natus in Babylonia, juvenculus Jerusalem venit, aedificationem templi ex parte aspexit, ac juxta sacerdotum monumenta gloriose sepultus requiescit. Zacharias onem populi, in Sophia est genitus; vir justus et aspectu decorus, quem Judaei Malachiam, id est angelum Domineo asserunt vocitatum, quia quaecunque praedicebat, 175 confestim, angelo de coelis veniente confirmabantur. Hic autem admodum juvenis moritur, atque in agro proprio sepelitur.regem legem Dei docuit, et peccatum quod esset in Bethsabee praevaricatus manifestavit. Hic etiam quod non aedificaret David Domino templum praedixit. Hic Salomonem ungens, in principem consecravit. Obiit autem senex in terra sua, sepultusque est . Tobias filius Ananiel, ex tribu Nephthalim de civitate Cibel, quae est in regione Galilaeae. Hic captivus ductus est a Salmanasar rege Assyriorum in Ninive. Vir in timore Dei summus, in opere magnificus, in misericordia gloriosus, in exsequiarum curis devotus;
Abbreviated transcription (Latin):
exprimit omnesscõs p̃dicatores qui instar cerui tran¬
silientes ad superna se erigunt. cunstisq credentibus
doctrinae eloquia conferuntur
antecristum
significat qui inuia uitae huius ungulas equi. idest
extrema saeculi supplantare nititur morsu pestifere
p̃dicationis utdeiciat eos qui extolluntur in huius
mundi diliciis.
cundo aduentu suo contra anta cristum accingitur
uiri iudicis proeliandum senuntiant:¬

Expanded text:
exprimit omnes sanctos praedicatores, qui, instar cervi transilientes, ad superna se erigunt, cunctisque credentibus doctrinae eloquia conferunt. 42. Dan Antichristum significat, qui in via vitae hujus ungulas equi, id est, extrema saeculi supplantare nititur morsu pestiferae praedicationis, ut ejiciat eos qui extolluntur in hujus mundi deliciis ecundo adventu suo contra Antichristum accinctus virtute judicis praeliaturum se nuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
Ds pater intellegitur quicopulauit exuirgine
carnem uirginem xp̃o. Seruiuero quimissi sunt
uocare inuitatos. a postolisunt adq prophete
quiuida eos perlegem & euangelium prouocauer̃
sed illimodo terrenis uoluptatibus modo carnis
& legis onere pressi sollempnitatem aduentus dñi
contempserunt ex quo quantis indignos extima uer̃
uitae aeternae gentes introisse manifestantur

Expanded text:
, Deus Pater intelligitur, qui copulavit ex virgine , Deus Pater intelligitur, qui copulavit ex virgine carnem virginem Christo. Servi vero, qui missi sunt vocare invitatos, apostoli sunt atque prophetae, qui Judaeos per legem et Evangelium vocaverunt; sed illi modo terrenis voluptatibus, modo carnis et legis onere pressi, solemnitatem adventus Domini contempserunt, ex quo se indignos existimaverunt vita aeterna, gentes autem introisse manifestantur
Abbreviated transcription (Latin):
uiniae paricidalis manus exercuit. Hi
quiuineam plantat ds̃ est qui condidit hserusalẽ
inqua aedificauit turrem & torcular fodit.
Videlicet templum & altare. & sepem circumdedit.
Id est angelorum munitione uellauit. Coloni
autem quibus uineam locat. populus est iħł qui sub
diuinu cultu possedit hyerusalem. Serui autem
qui tempore frustus missi inter fectisunt a colonis.
prophete intelleguntur. quorum sanguis effu¬
sus est aiudeis dum abeis querirent iustitiam. fruc¬
tus & legis. filius autem nouissimus missus
quem eiestum coloni extracuineam occiderunt
Xp̃s est quem crucifixerunt iudȩi. eicientes eum
extraportas hperusalem. Coloniquoque quos dñs
uineae perdidit. Idem populi iudaeorum intelle¬
guntur. qui odie uidentur dispersi atque peremptis
Illi autem agricole ad quos uinea transferri
prcecipitur. Significant a postolas uel suc cessores
a postolorum
R EX quifecit nuptias filio suo

Expanded text:
ineae parricidales manus exercuit. 184. Homo qui vineam plantavit , Deus est, qui condidit Jerusalem, in qua aedificavit turrim, et torcular fodit, videlicet templum, et altare, et saepe circumdedit, id est, angelorum munitione vallavit. 185. Coloni autem quibus vineam locat , populus est Israel, qui sub divino cultu possedit Jerusalem. 186. Servi autem qui tempore frugum missi interfecti sunt a 143 colonis , prophetae intelliguntur, quorum sanguis effusus est a Judaeis, dum ab eis quaererent justitiae fructum et legis. 187. Filius autem novissime missus, quem ejectum coloni extra vineam occiderunt , Christus est, quem crucifixerunt Judaei, ejicientes eum extra portas Jerusalem. 188. Coloni quoque, quos Dominus vineae perdit , populi Judaeorum intelliguntur, qui olim, ut videntur, dispersi atque perempti sunt. Illi autem agricolae ad quos vinea transferri praecipitur, significant apostolos, vel successores apostolorum. 189. Rex qui fecit nuptias filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
Tabernaculum moyses legis lator primum dño
condidit: sclamon de inde templum prudentic̃
p&iturus instituit. Nostrorum post haectem¬
III de choris:

Expanded text:
Tabernaculum Moyses legislator primum Domino condidit . Salomon deinde templum prudentia peritus instituit . Nostrorum post haec temIII. De choris
Abbreviated transcription (Latin):
& zaccharias figuram gestauerunt sc̃orum qui
nobis in huius peregrinationis uita futurum tempus
liberationis decantant.
MALACHIAS

Expanded text:
 Zacharias figuram gestaverunt sanctorum, qui nobis in hujus peregrinationis vita futurum tempus liberationis declarant. 119. Malachias
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti est quis accusabit aduersus electus di Dr̃ qui
iustificat quod quasi confirmatiue non seruato
genere. pronuntiationis sue dicatur magna ꝑuer¬
sitas oritur. Sic ergo ꝓnuntiandũ est acsi dicerit
ds. neque iustificat subaudiatur non necesse est
ergo intantis rebus scientiȩ ingeniũ quo propriȩ
singula conuenienter que ꝓnuncientur. Prȩter ea
& accentuũ uim oport& lectorẽ scire ut nouerit
in qua silaba uox ꝓtendatur ꝓnuntiantes plerũq
enim inperiti lectores in uerborũ accentib errant
nescire quid dicimus. Poero uox lectores simplex
erit &clara &ad omne ꝓnuntiationis genus ac¬
cõmodata plena suco uirili agrestẽ & sub rusticũ
effugiens somnũ non humilis nec ad eo sublimis
non fracta uel tenera nihil que femineũ sonans
neq cõmoto corporis sed tantũ cũ grauitatis speciae
Aurib enim & corde consalare deb & lector non
oculis nec potius exse ipso expectatores magis

Expanded text:
sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui sicuti est: Quis accusabit adversus electos Dei? Deus qui justificat ? Quodque si confirmative non servato genere pronuntiationis suae dicatur, magna perversitas oritur. Sic ergo pronuntiandum est, ac diceret: Deusne qui justificat? subauditur, Non. Necesse est ergo in tantis rebus scientiae ingenium, quo proprie singula convenienterque pronuntientur. Propterea et accentuum vim oportet lectorem scire, ut noverit in qua syllaba vox protendatur pronuntiantis. Plerumque enim imperiti lectores in verborum accentibus errant, nescire quod dicimus. Porro vox lectoris simplex erit et clara, ad omne pronuntiationis genus accommodata, plena succo virili, agrestem et subrusticum effugiens sonum, non humilis, nec adeo sublimis, non fracta, non tenera, nihilque femineum sonans, neque cum motu corporis, sed tantum cum gravitatis specie. Auribus enim et cordi consulere debet lector, non oculis: ne potius ex seipso exspectatores magis
Abbreviated transcription (Latin):
Lectorũ ordo formã & initio
aꝓph&is accepit sunt igitur lectores qui uerbũ dĩ
p̃dicant quib dicitur clama nec cessis sed quasi tuba
exaltat uocẽ tuã. Isti quippe dũ ordinantur primũ
de eorũ conuersatione ep̃s uerbũ facit ad populũ de¬
inde corã plebe trad& ei codicã apicũ diuinorũ
ad dĩ uerbũ ad nuntiandũ. Qui autẽ ad huiusmodi
ꝓueitur gradũ iste erit. doctrina & libris inbutus
sensũ que ac uerborũ scientia ornatus ita ut indis¬
tinctionib sententiarũ intellegat ubi finiatur
iunctura ubi adhuc pendeat oratio ubi sententia
extrema claudatur sicut expeditus uim ꝓnuntia¬
tionis tenebit ut ad intellectu omniũ mentes sensus
adque experimento omniũ sententiarũ ꝓprius¬
in his similia saȩcundus genus ꝓpria ꝓnuntiati¬
Ionis
in quo magis &illa ambigo sententiarũ adibenda cog¬
nitio est multa enim sunt inscripturis que nisi ꝓprio
modo ꝓnuncientur in contrariã recedunt sententiã

Expanded text:
Lectorum ordo formam et initium a prophetis accepit. Sunt igitur lectores qui verbum Dei praedicant, quibus dicitur: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam . Isti quippe, dum ordinantur, primum de eorum conversatione episcopus verbum facit ad populum. Deinde coram plebe tradit eis Codicem apicum divinorum ad Dei verbum annuntiandum. 2. Qui autem aprovehitur gradum, iste erit doctrina et libris imbutus, sensuumque ac verborum scientia perornatus: ita ut distinctionibus sententiarum intelligat ubi finiatur junctura, ubi adhuc pendeat oratio, ubi sententia extrema claudatur. Sicque expeditus vim pronuntiationis tenebit, ut ad intellectum omnium mentes sensumqatque exprimendo proprios sententiarum  his similia, secundum genus propriae pronuntiationis, in quo magis illa ambigua sententiarum adhibenda cognitio est. Multa enim in Scripturis sunt, quae nisi proprio modo pronuntientur, in contrariam recidunt sententiam,
Abbreviated transcription (Latin):
cuius oculus in replatha rexbabyl¬
lonis euulsit. replatha uertitur in latinum multum
Haec ideoqista significabat eos qui in huius mundi multa
accione in uoluultur adq: adiabolo capti intellegentiae
oculos perdunt

Expanded text:
ujus oculos in Reblatha rex Babylonis evulsit. Reblatha vertitur in Latinum multa haec, ideoque significabat eos, qui in hujus mundi malitia actione involvuntur, atque a diabolo captivati, intelligentiae oculos perdunt
Abbreviated transcription (Latin):
autem non habentem uestem nuptialem in accubitu
quiloquente rege obmutuit quemiubet seruis suis
alligatum mitti intenebraes exteriores. Ille est
qui in fide quidem cum ceteris requiescit. sedsi inuentus
fuerit indiem iudicii uestem carnis habere pollutam
confestim iubetur ab angelis tolli ac mergi inge¬
hennam ignis aeterni.
DUO DEBITORES

Expanded text:
autem non habentem vestem nuptialem in accubitu, qui loquente rege obmutuit, quem jubet servis suis ablatum mitti in tenebras exteriores, ille est qui in fide quidem cum caeteris requiescit; sed si inventus fuerit in die judicii vestem carnis operibus habere pollutam, confestim jubetur ab angelis tolli ac mergi in gehennam ignis aeterni. Duo debitores
Abbreviated transcription (Latin):
aegypto sublimatur. redemptorem nr̃m signat apo¬
pulo iudȩorum in manibus ꝑsequentium traditum &
nunc ingentibus exaltatum
BENIAMIN

Expanded text:
ribus, et in Aegypto sublimatus, Redemptorem nostrum significat a populo Judaeorum in manus persequentium traditum, et nunc in gentibus exaltatum. 46. Benjamin
Abbreviated transcription (Latin):
b& fortiter ammonere: ut si ipsi locus dñi esse
uolumus & tabernaculum eius ac templum cupi
mierunt somnum suum. & nihil inuenerunt om¬
nes uiri diuitiarum inmanib: suis. xxii. deuiqilus¬
Deuigiliarũ antiquitate antiqua est uigiliarum
deuotio. familiare bonum omnibus scĩs. Esaias de¬
niquȩ ꝓph&a exclamat addm̃ dicens. de nocte
uigilat sp̃s meus adte ds̃. quia lux prȩcepta tua
sunt suꝑ terrã. Item dauid media nocte surgebã
ad confidendum tibi suꝑ iudicia iustitiae tuae.
Hoc namque tempore uastator angelus. transiens
primogenita aegiptiorum ꝑcussit. unde & nos uigi¬
lare oport&. nepericulo a egiptiorum ad miscea¬
mur. hisdem &iam. horis. uenturum se in euan¬
gelio saluator adstruxit. unde & aduigilandum
auditores suos exsustitans dicit. Beatiseriu illi

Expanded text:
 fortiter admonere: ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus ac templum cupimmierunt somnum suum: et nihil invenerunt nes viri divitiarum in manibus suis . De vigiliis. Vigiliarum auctoritas antiqua est, vigiliarum devotio familiare bonum omnibus sanctis fuit. Isaias denique propheta exclamat ad Deum dicens: De nocte vigilat spiritus meus ad te, Deus, quia lux praecepta tua sunt super terram. Item David: Media nocte surgebam ad confitendum tibi, super judicia justitiae tuae . Hoc namque tempore vastator angelus transiens primogenita Aegyptiorum percussit. Unde et nos vigilare oportet, ne periculo Aegyptiorum admisceamur. Iisdem etiam horis venturum se esse in Evangelio Salvator adstruxit. Unde et ad vigilandum auditores suos docuit, et suscitans dicit: Beati servi illi
Abbreviated transcription (Latin):
Hic leonem &ursum sinegladio interfecit. cithare
suauitate inmundum spm depulit gigantes ex¬
pugnauit.
Igitur
quadragesimo¬
gesimo aetatis
anno diem uite suae supremum consummauit.
Sepultusq est inciuitate sua bethlem quae alio
uocabulum dicetur eufrata ubi &iam dñs noster
iħs xp̃s secundum carnem est genitus. Ibi&iam¬
& rachel cum beniamin peperisset occubuit.
Ibi &iam & sepulcrum iesse patris dauid ostendit᷑
Est autem hic locus intribuiuda sexto abhyeru¬
salem miliario positus contra meridiae in itinere
quo pergitur ebron.

Expanded text:
Hic leonem et ursum sine gladio interfecit, citharae Hic leonem et ursum sine gladio interfecit, citharae suavitate immundum spiritum pepulit, gigantem expugnavit. Igitur quadragesimogesimo aetatis anno, diem vitae supremum consummavit, sepultusque est in civitate sua Bethlehem, quae alio vocabulo dicitur Ephrata, ubi etiam Dominus noster Jesus Christus secundum carnem est natus.  Rachel, cum Benjamin peperisset, occubuit. Ibi etiam sepulcrum Jesse patris David ostenditur. Est autem hic locus in tribu Juda sexto ab Jerusalem milliario positus contra meridiem in itinere quo pergitur in Hebron.
Abbreviated transcription (Latin):
propheta filius elchana
deramatha de cribu effraim cognumeratus in sacer¬
dotibus dĩ ab ipsis inconabolis d̃o consecratus sedu¬
lus inministerio ingente princeps intemplo uates
cuius uerbo obtemperauer int caeli. occurrerint
nubila effusi sunt imbres. Hic trium phator exhos¬
tibus adiutorii lapidem posuit. Hic primus princi¬
pes in regno unxit. sepultus est autem inuiculum
suum rrma qui est secus bethlem¬
uididem rex & proph&a ortus de gene¬
re iuda filius iesse natus inbethlem puerpastor
ouium inter fratres ae tate iunior mente praestan¬
tior adño in regno uocatus a proph&a in rege unstus.
belliger iuuenis incertamine singulares. intrium pho
gloriosus uincendo ueteranus. patiens in aduersis
prudens inpericulis. in peccato proprior dolens
in alieno funere lugens pronus ad paenitentiam
uelox adueniam in conuitio mitis. ad misericordia
facilis. qui in imicum rege dumpossit non nocuit.
sed tantum reseruauit traditum & uindicauit occisũ

Expanded text:
propheta, filius Elcana, de Ramatha, ex tribu Ephraim, connumeratus Moysi in sacerdotibus Dei, ab ipsis cunabulis Domino 166 consecratus, sedulus in ministerio, in gente princeps, in templo vates, cujus verbo obtemperaverunt coeli, occurrerunt nubila, effusi sunt imbres. 55. Hic triumphator ex hostibus, Adjutorii lapidem posuit; hic primum principem in regno unxit. Sepultus est autem in vico suo Ramatha quae est in Bethleidem atque propheta, ortus de genere Juda, filius Jesse, natus in Bethlehem, puer pastor ovium inter fratres aetate minor, virtute praestantior, a Domino in regnum vocatus, a propheta in regem unctus, belliger juvenis, in certamine singularis, in triumpho gloriosus, vincendo veteranus, patiens in adversis, prudens in periculis, in peccato proprio dolens, in alieno funere lugens, pronus ad poenitentiam, velox ad veniam, in convicio mitis, ad misericordiam facilis. 57. Qui inimicum regem, dum posset, innocuum non tantum reservavit traditum, sed et vindicavit occisum.
Abbreviated transcription (Latin):
qui absconditum thesaurum in agrorepperit. Ille est
qui inistomundo uenditis omnibus xp̃m uitamq ae ternã
Quinque mil iauirorum quinq
panibus & duobus piscibus pastisunt. Ecclesiȩ sunt
populi quiper quinq: corporis sensus alidi legis spiri¬
talis axp̃o reficiuntur. & duplici testamento quige¬
melis piscibus saturantur. Quat tuor milia autem¬
uiri qui aliis septempanibus aluntur. eadem gentium
ecclesia est quae in quattuor pastibus mundi diffun¬
ditur atq: ubertate septiformis gratiae recreatur

Expanded text:
qui absconditum thesaurum in agro reperit , ille est qui in isto mundo, venditis omnibus, Christum vitamque aeternam Quinque millia viri qui quinque panibus et duobus piscibus 141 pasti sunt , Ecclesiae sunt populi, qui per quinque corporis sensus, alimento legis spiritualis a Christo reficiuntur, et duplici Testamento, quasi gemellis piscibus, saturantur. 170. Quatuor autemviri qui aliis septem panibus aluntur , eadem gentium Ecclesia est, quae in quatuor mundi partibus diffunditur, atque ubertate septiformis gratiae recreatur
Abbreviated transcription (Latin):
nubibus undas:
eo quodnaturaliter salsa aqua fluentum dulce
inse receptum. consumat eoque fit ut illud salsũ
maris elimentum. quantas cumque recopit copias
aquarum nihil ominus exauricit: Adde & iam
ut uenti rapiunt & uapor calorque solis ad sumit:
denique uidimus lacos multasque lacunas par¬
uo sub momenti spatium uentorum flatibus solisq
ardore consumi : Salamon autem dicit. ad locum
ꝓfundi meatus aque reuolutae ad fontes suos
refluant: & solito cursu ꝑsuos amnes recurrant:
Mare autem ꝓpterea factum est ut omnium
cursus fluuiorum recipiat. Cuius cumsit
altitudo diuersa indiscr&a tamen dorsi eius aequalitas

Expanded text:
nubibus undas. eo quod naturaliter salsa aqua fluentum dulce in se receptum consumat, eo quod fit ut illud salsum maris elementum quantascunque recipit copias aquarum, nihilominus exhauriat. Adde etiam quod venti rapiunt, et vapor calorque solis assumit. Denique videmus lacus multasque lacunas parvo sub momenti spatio ventorum flatibus solisque ardore consumi. Salomon autem dicit: Ad locum profundi meatus aquae revolutae ad fontes suos refluant, et solito cursu per suos amnes recurrant. Mare autem propterea factum est, ut omnium cursus fluviorum recipiat. Cujus cum sit altitudo diversa, indiscreta tamen dorsi ejus aequalitas.
Abbreviated transcription (Latin):
& helias qui apparuerunt cum dño inmonte. Lex
& prophetia intellegitur quorum uocibus passio
& resurrestio & gloriad̃i declaratur.
HOMO HABENS
centum oues & relictis illis
ouem ꝑditam quaerit ac repertam umeris reuehet
figunem xp̃i expraces sit. qui relistis milibus ange¬
lorum incaelum ouem que perierat in adam ut
bonus pastor quaesitam ingentibus repperit atq
crucis suae humeris para dysum reportauit
MulieR quae perditam repperit dragmam.
ecclesia est quae animam diaboli laqueis abstractã
dum inuenerit perpenitentiam & angelorum &
bominum faciat laetitiam.
DEBITORDeciM

Expanded text:
 Elias, qui apparuerunt cum Domino in monte , lex et prophetia intelliguntur, quarum vocibus passio, t resurrectio, et gloria Domini declaratur. 173. Homo habens centum oves, qui, relictis illis, ovem perditam quaerit, ac repertam humeris revehit , figuram Christi expressit, qui, relictis millibus angelorum in coelo, ovem quae perierat in Adam, ut bonus pastor, quaesitam in gentibus reperit, atque crucis suae humeris ad paradisum reportavit. 174. Mulier, quae perditam repEcclesia est, quae animam diaboli laqueis abstractam dum invenerit per poenitentiam, et angelorum et hominum facit laetitiam. Debitor decem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i didimus nominatus &iuxta
latinam linguam xp̃i geminus acsimilis falsatori.
audiendo incredulus uidendo fidelis. Hic euange
terna gentium penetrans. ibiq praedicationem suam
usque adtitulum suae passionis perducens. Lanceis enim
trans fixus obcubuit in calaminia indiae ciuitate ubi
& sepultus est in honore

Expanded text:
 Didymus nominatus, et juxta Latinam linguam Christi geminus, ac similis Salvatori, audiendo incredulus, videndo fidelis. Hic Evangellagam, et intima gentium penetrans, ibique praedicationem suam usque ad titulum suae passionis perducens; lanceis enim transfixus occubuit in Calamina civitate Indiae, ubi et sepultus est in honore
Abbreviated transcription (Latin):
proficiscens qui seruis suis tradidit
gelicis negociatoribus fenerandam. Sed primus
seruus inquinque talentis sibi datis. quinque libros
legis accepit quod dostrina uel opere decemprre.¬
ceptorum amplificauit
tis. Duo testamenta promeruit eaq: morali
acmistico sensu pie dispensando duplicauit

Expanded text:
proficiscens, qui tradidit gelicis negotiatoribus fenerandam. Sed primus servus in quinque talentis sibi datis quinque libros legis accepit, quod doctrina et opere decem praeceptorum amplificavit.tis duo Testamenta promeruit, eaque 145 morali ac mystico sensu pie dispensando duplicavit
Abbreviated transcription (Latin):
subuertit imperium honore maximo habitum
secum tulit. & in mediam abduxit. qui &iam festur
dedisse signa in montibus super babylloniã dicens.
Dummontes arboria fumauerint finem instare ba¬
bylloniae. Dum uisi fuerint incendiis conflagrari
finis erit totius mundi. Itemdum ad partem noti
defluxerit tigris. regressio erit populi ab hyeru¬
salem. Uixit autem usq ad tempus darii regis
persarum anniscentum &decem. Sepultusq est
iã senex inspelunca regia solus incaptiuitate cũgloria

Expanded text:
subvertit imperium, honore maximo habitum, subvertit imperium, honore maximo habitum, secum tulit et in Medos abduxit. Qui etiam fertur dedisse signa in montibus super Babyloniam, dicens: Dum montes a Borea fumaverint, finem instare Babyloniae; dum visi fuerint incendiis conflagrare, finis erit totius mundi. Item dum ad partem Noti refluxerit Tigris, regressio erit populi ad Jerusalem. 172 Vixit autem usque ad tempus Darii regis Persarum, annis centum et decem, sepultusque est jam senex in spelunca regia, solus in captivitate cum gloria
Abbreviated transcription (Latin):
detribu iuda genere nobilis
princeps omnium chaldeorum sacerdotum regumq
prosxpia. & florens patriae nobilitate. Hic sub
io achim rege Siuda post excidium hyerusalem
cum tribus pueris ad modum puer in babyllone trans
milis corpore castus. pius infide egregius inopere.
Inuirtute summus in prodigiis clarus terribilis insig¬
nis. cognitor secretorum caelestium praestius. futu¬
sacramenta. Hic intercetera uisionum mysteria¬
hisuirtutum gentes adq: signis effulsit principium
sceleratorum senum iudicia rep̃endens castitate
feminȩ reuelauit. Tribus ebdomadas dierum exo¬
rans propopulo ieiunauit. Simulacrum bel diui¬
nae aspirationis argumentis elisit. Draconẽ
babylloniae. nomen eius degentis offapice
adipe capillis confecta diuinȩ mentis instingtu
incredibili admiratione disrupit. In lacum mis¬
sus rapiem mitigauit ferarum adq uirtute
animi fortis inter frementes securus aepulatur
leones. Hunc darius postquam babyllonium

Expanded text:
tus, genere nobilis, princeps omnium Chaldaeorum, regumque prosapia et florens patriae nobilitate. Hic sub Joachim rege Juda, post excidium Jerusalem, cum tribus pueris admodum puer in Babylonem translmilis, corpore castus, perfectus in fide, egregius in opere, in virtute summus, in prodigiis clarus, terribilis in signis, cognitor secretorum coelestium, praescius futusacramenta. 77. Hic inter caetera visionum mysterihis virtutum gestis atque signis effulsit. Principio sceleratorum senum mendacium reprehendens, castitatem feminae revelavit; tribus hebdomadibus dierum exorans pro populo jejunavit; simulacrum Bel divinae aspirationis argumentis elisit: draconem Babyloniae numen ejusdem gentis, offa pice, et adipe, et capillis confecta, divinae mentis instinctu, incredibili admiratione disrupit; in lacum quoque missus, rabiem mitigavit ferarum, atque virtute animi fortis inter frementes securus epulatur leones. 78. Hunc Darius, postquam Babylonium
Abbreviated transcription (Latin):
alter lator legis postmorsen. Hic post captiuitatẽ
legem incensam exgentibus renouauit. Hebrai¬
carumq litterarum elimenta inuenit. Hic redux̃
iħł & reaedificare fecit hyerusalem. Mortuus ẽ
Autem ac sepultus cum patribus suis inhyerusalem

Expanded text:
alter lator legis post Moysem, namque post captivitatem legem incensam ex gentibus renovavit, Hebraicarumque litterarum elementa 177 invenit. Hic reduxit Israel, et reaedificare fecit Jerusalem. Mortuus est autem ac sepultus cum patribus suis hum
Abbreviated transcription (Latin):
autem
perfiguram aquile eundem dnm̃ postresurrestionẽ
carnis demonstrat reuolasse in caelis PETnus
personam ecclesiae gestat quaehabet potestatem
dimittendi peccata adque reducendi ab inferis hominis
ad caelestia regna

Expanded text:
autem per figuram aquilae eumdem Dominum post resurrectionem carnis demonstrat evolasse in coelum. 135. Petrus personam Ecclesiae gestat, quae habet potestatem dimittendi peccata, atque reducendi ab inferis homines ad coelestia regna
Abbreviated transcription (Latin):
cumolis noli fluctus intumiscunt acr&ro reuerti
coguntur sique aque erumpentes ꝓpelluntur in aus¬
trum. ꝗuibus congestis nilus in aegipto erumpit.
qui escentibus quoque & his ruptisque arenarum
cumolis rursus insuum alueũ redit fluuius:¬

Expanded text:
cumulis, Nili fluctus intumescunt ac retro reverti cumulis, Nili fluctus intumescunt ac retro reverti coguntur. Sic aque prorumpentes propelluntur in A<ustrum> quibus congestis, Nilus in Egyptum perrumpit. Quiescentibus quoque Ethesiis, ruptis arenarum cumulis, rursus in suum alveum <rediit fluvius
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus ambrosius docuit dicens: mare idcircodicunt
ueris salsas atque amaras habere aquas. ꝓ eo
quod eaque ex diuersis fluuiis in eum influunt solis
calore acuentorum flatibus ad sumantur. Tantum¬
que diurno uapore consumi quantum ꝑ singulos
die exomnibus omnium cursibus in ipso inuehitur
que causa exsolis ratione fieri ꝑhib&ur. Quiquod
purum ac leue est sibi rapit. quod uero graue siue
t̃renum relinquid quod &iam amarum & in potabi¬
le sit
LO: Aegyptus aeris
calore semꝑ solem hab&. numquam nubes uel
imbres recepit cuius loca nilus fluuius aestatis
tempore inundat quemꝓpluuiis ut untur. oritur
enim fluuius Idem inter austrum & ortum & he¬
siarum autem flatus atypheri parte. id est ab oc¬
ciduo flant & habent certum tempus: Nascunturenĩ
mense madio quarum flatus inicio languens est.
sed ꝑdies augescit. Nam flant abora sexta in deci¬
mam harum igitur flatus. resistenti opositisque
&iam ostus eius. quibus in mare influit arenarum

Expanded text:
Rursus Ambrosius doctor docuit dicens: Mare idcirco dicunt 57 veteres salsas, atque amaras habere aquas, pro eo quod ea quae ex diversis fluviis in id influunt, solis ardore, ac ventorum flatibus absumantur, tantumque diurno vapore consumi, quantum per singulos dies ex omnibus amnium cursibus in ipsum invehitur. Quod etiam solis ratione fieri perhibetur, qui quod purum, ac leve est ad se rapit, quod vero grave ac terrenum reliquit, quod etiam amarum et impotabile sit. 1. Aegyptus aeris calorem semperque solem habet; nunquam imbres vel nubes recipit, cujus loca Nilus fluvius aestatis tempore inundat, quo pro pluviis utuntur. Oritur enim fluvius idem inter Austrum et Ortum. Etesiarum autem flatus a Zephyri parte, id est, ab Occiduo flat, et habet certum tempus. Nascuntur enim mense Maio, quarum flatus initio languens est, er dies augescit. Nam flant ab hora VIa ad decimam. Harum igitur flatu resistente undis oppositisque eciam hostiis eius, quibus in mare fluit, arenarum
Abbreviated transcription (Latin):
columba & dolens filius amathi
qui fuit degeth quȩ est in ofer ad gentium. preco
mittitur. missus contemnit contemnens fugit. fugens
dormit propter quem periclitabatur nauis. Sed sors
latentem repperit coetus abiestum deuorauit
orantem reuomuit. reiectus p̃dicauit subuersionẽ
sed contristatur in poenitentia urbis & saluti gentiũ
& dolens subito ariscentis. Tradunt hebrȩi hunc
esse filium uiduae quem a mortuis resuscitauit
helias cuius sepulcrum in quodam urbium geth
inuiculo demonstratur. quod est insecundo miliario
sefforem itinere quo pergitur thiberia dim

Expanded text:
columba, et dolens, filius Amathi, qui fuit de Geth, quae est in Opher, ad gentium praeconia mittitur, missus contemnit, contemnens fugit, fugiens dormit: propter quem periclitabatur navis, sed magister navis latentem reperit, cetus abjectum devoravit, orantem revomuit; rejectus praedicavit subversionem. 85. Sed contristatus in poenitentia urbis, et saluti gentiuet dolet subito arescente. Tradunt Hebraei, hunc esse viduae filium quem a mortuis suscitavit Elias. Cujus sepulcrum in quodam urbium Geth viculo demonstratur, quod est in secundo milliario a Sephorim in itinere quo pergitur Tiberiadem