comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta: siue que in corporib in uemunt᷑: siue que
spititium natriram contingunt: ar
Quib modis corpora mutanturXU
cꝯr x onim corpꝰ aut loco mutat᷑: aut
forina. aut tempore. Et que forma mu¬
tantur. aut aͣgmentũ suscipiunt aite dimimi¬
tionem aut alc̾ationem. Et q̃ alt̾ationem ꝙ
suscipiunt. ñ ilł accede quicquã uidetur qͦd ñ

Expanded text:
untur, sive quae spirituum naturam contingunt. CAP. XV. Quibus modis corpora mutantur. Omne enim corpus aut loco mutatur, aut forma, aut tempore. Et quae forma mutantur: aut augmentum suscipiunt, aut diminutionem, aut alterationem. Et quae alterationem quidem suscipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
destitit amare iusticiam: ⁊imp̃o iusticiã
ꝑdidit: quo ipsum iustitie amorẽ amisit.
Sic̃ eũi iusticia amatori suo de ẽẽ non pot̃:
ita illi aquo non amatur nullatenꝰ ad ẽẽ
pot̾. In hoc gͥ iniusticia homiuis fuit: qͦd
appetitum siuim extea mensurã extendit:
⁊ẜ qualitatem cũ creatore suo parificari
bonum appetũt. s ñ bñ appetũt: ꝙ islud
& inmod̾ate. ⁊ intempestiue. apprehendere
concuput
bonum quod appetebatur. malum
non fuit: ⁊ uobantas qua appetebatur si¬
milit in qͣntum uoluntas fuit. ⁊nquantã
adbouum furt malura non fuit: s quod
sine mensura appetebatur. hoc solũ malũ
suit. oͦ uoluntati hominis nec hoc ma¬
lum ÷ quod uoluntas ÷. quia aliquid ÷:
⁊ oẽ quod aliquid ÷. bonum ⁊: nͨ ħ malũ
ẽ. ad quod ÷ quia similit̃. aliquid ÷: &oe¬

Expanded text:
destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit, quo ipsum justitiae amorem amisit. Sicut enim justitia amatori suo non deesse potest, ita illi a quo non amatur nullatenus adesse potest. In hoc igitur injustitia hominis fuit, quod appetitum suum extra mensuram extendit et secundum qualitatem, cum creatori suo parificari bonum appetiit, sed bene non appetiit, quia illud et immoderate et intempestive apprehendere concupivilum. Nam bonum quod appetebatur malum non fuit, et voluntas qua appetebatur similiter in quantum voluntas fuit; et in quantum ad bonum fuit malum non fuit, sed quod sine mensura appetebatur hoc solum malum fuit. Ergo voluntati hominis nec hoc malum est quod voluntas est, quia aliquid est, et omne quod aliquid est, bonum est, nec hoc malum est ad quod
Abbreviated transcription (Latin):
concupisceret. Siłt ut attenderet neillud an
tempuis pͥriꝑe festinaret: cũ illud pͥusc
obedientiam consũmasset acciꝑe ñ deb̾et.
Siẽ gͥ in his bonis commodum hominis ꝯ¬
stitucũ erat: sic in m̃sura ntendił fruendi
bonis his. iustic eꝰ ẽt debuerat. Et que¬
limnosũ uoluncas ei cata fuerat qua bo¬
na sua ⁊ inbonis siuis commodũ suista
appeceret: ita ⁊̃ uoluntati eiꝰ in sitũ fuerat:
ut ip̃a ei mensura.ẜ. quam eisdem bonis siuns
utił frui debuerat. non displiceret. In cogͥ qͦd
bona sua amauit: consid̾amus commodi ap
petitum. In eo autem quod mensuram in
bonis suis dilexit: intelligimꝰ appetũ iꝰti. Si
gͦ mensuram homo semꝑ dilexisset: ap
petitum iusti non amisisset. Mensuram
autem semꝑ dilexsset: si extͣ mensuram
nicħ uo luisset. Exquo autẽ extͣ mensurã
aliqiuid uelle cepit: mensuram uelle cessaũ.
Post quam autem cessauit uelle mensurã

Expanded text:
concupisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante concupisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus praecipere festinaret; cum illud priusquam obedientiam consummasset accipere non deberet. Sicut igitur in his bonis commodum hominis constitutum erat, sic in mensura utendi vel fruendi bonis his justitia ejus esse debuerat. Et quemadmodum voluntas ei data fuerat, qua bona sua et in bonis suis commodum suum appeteret; ita et voluntati ejus insitum fuerat ut ipsa ei mensura secundum quam eisdem bonis suis uti vel frui debuerat non displiceret. In eo igitur quod bona sua amavit; consideramus appetitum commodi. In eo autem quod mensuram commodi in bonis suis dilexit: intelligimus appetitum justi. Si ergo mensuram semper homo dilexisset, justi appetitum non amisisset. Mensuram autem semper dilexisset, si extra mensuram nihil voluisset. Ex quo autem extra mensuram aliquid velle coepit, mensuram velle cessavit. Postquam autem cessavit velle mensuram,
Abbreviated transcription (Latin):
ant frui laudabile non ⁊ insi bene utaris & stua¬
ris: desinita ÷ homini mensura. ẜ quam bõis
boni: quadriꝑtitus constabat. pͥmout
utderetur his tm̃ quib ita deb̾et. Sed̾o ut qͣlt̃
deberet: Tertio ut quantum. Quarto ut qñ. hoꝵ
ris boni: biꝑtitus t̃m inueniebatur.
agnosceiet. Nam quo bono ibi fruendum ẽet.
solum ibi erat. Similit̃ ⁊ quantũ illo bono
sruendũ eẽt õĩno querendum nonerat: cũ sñ
dubitatione constaret. ꝙ quantomagis ilo
frueretur quis tanto utib selicior eẽt. Illicã
solum mensura quantitatis queienda est:
ubi parum aut mimium eẽ pot̾. fruetus aũ
huiꝰ boni ita se ht̃. ut in eo quiminꝰ possid
plenum sit: ⁊ quiamplius. non sit suꝑfluũ:
In hoc gͥ solo mensura constabat. ut agnos¬
ceretus qualit̾ illo bono srui deberet: ne
inordinate illud non quid̃ adimitationem
sicut creature ꝯuenit: s ad equalitarem qͥd
creature possibilitatem cranscendit posuide

Expanded text:
 frui laudabile non est, nisi bene utaris et fruaris: definita est homini mensura secundum quam boni quadripertitus constabat. Primo, ut uteretur his tantum quibus uti deberet; secundo, ut qualiter deberet; tertio, ut quantum; quarto ut quando, hris boni bipertitus tantum inveniebatur. agnosceret. Nam quo bono ibi fruendum esset solum ibi erat. Similiter et quantum illo bono fruendum esset omnino quaerendum non erat: cum sine dubitatione constaret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se habet ut in eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura constabat ut agnosceretur qualiter illo bono frui deberet, ne inordinate illud non quidem ad imitationem sicut creaturae convenit; sed ad aequalitatem quod creaturae possibilitatem transcendit possidere
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. debet: ⁊ iõ malum nicħ ÷. cum id quod
Deberet &̃ non ÷ hoc gͦ malum ide n
quia lib̃o: ꝑ ipsam. quia arbitrio ipsius fc̃m̃:.
In quo ꝙ a similitudine dei ꝑu̾sa quadam imi-¬
tatione recedit: exquo & ꝑquem ⁊ in quo: oẽ
quod ÷: quia cum praua efficit᷑. ex ip̃a ⁊ ꝑ ip̃am.
& in ip̃a hoc solum ÷ quod nich̃ ÷. ⁊ hoc illi
pecc̃m ÷. ẜ i iustitia & culpa. ex qua turpis ap¬
paret. & rep̃hensibił. &. digna repbatone. Qt
non h̃t formã suama nec decorem nec pule¬
tudinem: ꝑ qua amari debuiss. ⁊ ad duciĩ¬

Expanded text:
et. Et ideo malum nihil est cum id quod esse deberet non est. Hoc ergo malum, id est non quia libero, per ipsam quia arbitrio ipsius factum est. In quo a similitudine Dei quadam perversa imitatione recedit, ex quo et per quem et in quo est omne quod est, quia cum prava efficitur; ex ipsa et per ipsam et in ipsa hoc solum est quod nihil est. Et hoc illi peccatum est et injustitia et culpa, ex qua turpis apparet et reprehensibilis et digna reprobatione, quia non habet formam suam, nec decorem nec pulchritudinem pro qua amari debuisset et adduci
Abbreviated transcription (Latin):
Si me si dilig̾etis. ũ de me ñ caretis ego de ut̃a
dilectione non curarẽ. uos uid̾itis sidignũ ⁊
ut d̾o offeratis qͦd hõ digne respueret. quomͦ
mare. neq amor iste filiał. s m̃cenarũ. ⁊ s̾ui
qͥ p̃̾cium q̃rit ꝓseruitute sia. Nui hoc dñt
uirtutẽ dalectionis ñ in telligunt. Quid ÷
enim dilig̾e nͥ ip̃m uelle hr̃e. N on aliud ab
tis ñ amares. Nuno ã ñ aliud q̃ris ꝓeo qͦd
amas. ⁊ tñ aliquid qͤris. ⁊ desid̾as in eo ipso¬

Expanded text:
Si me sic diligeretis ut de me non curaretis, ego de vestra dilectione non curarem. Vos videritis si dignum est ut Deo offeratis, quod homo digne respueret. Quomodamare, neque amor iste filialis; sed mercenarii et servi, qui pretium quaerit pro servitute sua. Qui hoc dicunt virtutem dilectionis non intelligunt. Quid est enim diligere nisi ipsum velle habere? Non aliud ab atis non amares. Nunc autem non aliud quaeris pro eo quod amas, et tamen aliquid quaeris et desideras in eo ips
Abbreviated transcription (Latin):
cere illi. Cape qͣntum potes dilige qͣntũ suffici.
qua ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo
sapis. quantũ sufficig. tm̃ dilige. tot̃ cogni¬
tione ĩpleatur. totũ dilectione afficiatur.
totũ memora teneatur. Quantũ illumi¬
naris. tm̃ afficiaris. ut dot̃ dulce sit qͥc¬
quid deillo in cognitionẽ ⁊ memoriã uenit.
Si recte totura ꝓbatur. cur ñ totũ diligat᷑:
Quiantum gͦ innotesc̃e dignatur nob̃. totũ
diligatur a nob. Totũ ꝗ caꝑe possumꝰ dili¬
gamus ⁊ qͣntum possumus: De mensura di

Expanded text:
cere illi, cape quantum potes. Dilige quantum sufficis, cere illi, cape quantum potes. Dilige quantum sufficis, quia ille non deficit. Dilige ex toto corde tuo,sapis, quantum sufficis, tantum dilige. Totum cognitione impleatur, totum dilectione afficiatur, totum memoria teneatur. Quantum illuminaris, tantum afficiaris, ut totum dulce sit quidquid de illo in cognitionem et memoriam venit. Si recte totum probatur, cur non totum diligatur. Quantum ergo innotescere dignatur nobis tantum diligatur a nobis. Totum quod capere possimus diligamus, et quantum possumus. De mensura di
Abbreviated transcription (Latin):
ge possibilitas tua erit m̃sura tita. qnto plꝰ
Extend̾e gͦ ⁊ dilatare qͣntũ potes. ut cotũ im¬
li tim̃e qͦsi tͥ defic̃e debeat ille sinimis capax
ĩ illo potes equare illũ ñ potes. Crescẽ gͦ ⁊ ꝓfi¬
te. Quanto mraior inbono eris tãto melor etis
Si sumũ eẽs optimꝰ eẽs. Nõ qi sumꝰ eẽ. ñ potes. po¬
ascendis ã c̃ diligis. Sursũ ꝑgis uitaritate qi ca¬
ritas sursũ duc̃ sic̃ ait apłs. ad huc excellentiorẽ
uiã tiob de monstrabo. Ascende gͦ dũ potes modo
stab̾ ĩ eo ad ad qͣ ꝑueñis ⁊ erit ħ sũmũ tuũ in
Icc̾co ascende dũ potes qͣntũ potes. nũꝗͣ nimis
cordetuo ⁊ extota dĩa tua. ⁊ ex tota m̃te cua.
ut ex illo tot̃ tuũ inpleatur. ÷ si a tuo tot̃ illiꝰ
ñ capratur. Tot̃ replet in te.⁊suꝑ habundat
in se. si uas non deficit. oleum sufficit. Cor tuũ
in fund̾e ñ cessat. ⁊ postea c̃tu ampliꝰ uas ñ hs̃
ille ad huc amplus oleum ht̃. ꝓptẽa noli par¬

Expanded text:
ge: possibilitas tua erit mensura tua. Quanto plus Extendere ergo et dilatare quantum potes ut totum imli timere quasi tibi deficere debeat ille si nimis capax in illo potes, aequare illum non potes. Cresce ergo et profice. Quanto major in bono eris, tanto melior eris. Si summus esses, optimus esses. Nunc quia summus esse non potes, poAscendis autem, cum diligis. Sursum pergis in charitate, quia charitas sursum ducit. Sicut ait Apostolus: « Adhuc excellentiorem viam vobis demonstrabo . » Ascende ergo, dum potes: modo stabis in eo ad quod perveneris, et erit hoc summum tuum in Idcirco ascende dum potes quantum potest, nunquam nimis corde tuo et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, ut ex illo totum tuum impleatur, etiamsi a tuo totum illius non capiatur. Totum replet in te, et superabundat in se. Si vas non deficit, oleum sufficit. Cor tuum m non cessat , et postea cum tu amplius vas non habes, ille adhuc amplius oleum habet. Propterea noli par
Abbreviated transcription (Latin):
RD forte mercentariꝰ eris. si diligis dm̃
⁊ sius a ut p̾mium ab illo accipias. Dñt
ħ stulti qͥdam ⁊ tam stulti ut se ipsos
non incelligant. Diligimꝰ dm̃ ⁊ simꝰ illi. s ñ
querimus p̃miũ ne mercennarũ simꝰ. ⁊ ip̃m ñ¬

Expanded text:
d forte mercenarius eris si diligis Deum servis ei, ut praemium ab illo accipias. Dicunt hoc stulti quidam, et tam stulti ut seipsos non intelligant. Diligimus Deum et servimus illi; sed non quaerimus praemium, ne mercenarii simus; etiam
Abbreviated transcription (Latin):
malum uͦ ꝑsolam scientiam. pꝰ quam autem
ipsius mali bonum qͦ quam stricte fuerat
tenendum agnouit. Sic gͥ lignum illud ꝑ
uirtutem obedientie ł mobedientie culpam:
ꝓdc̃t. aut noce homini potuit. Quantũ ã
spectabat adnaturam ipsuis. tale fuisse cre
Conuenient᷑ autẽ lignum uite ex sua nat᷑a
uirtutem tͥhuit: lignum uͦ scientie boni ⁊

Expanded text:
malum vero per solam scientiam. Postquam autem ipsius mali bonum quoque quam stricte fuerat tenendum agnovit. Sic igitur lignum istud per virtutem obedientiae vel inobedientiae culpam, prodesse aut nocere homini potuit. Quantum autem spectabat ad naturam ipsius, tale fuisse credConvenienter autem lignum vitae ex sua natura virtutem tribuit; lignum vero scientiae bon
Abbreviated transcription (Latin):
di inter cetera dei dona adiocundita¬
tem uite humane p̃parata. ⁊ illud
mirandum cõmemoratur. quod lignum ibi
betur: ur certis temporib sumptum. uitã
corporalem in hõĩne. quandiu ipse hõ illo u
defectu illesum. custocure potuisset.
mali. ibi fuisse narratur: quod ñ similiter
quid̃ ex natura sua scientiam boni ⁊ mali
homini dare potuit. quẽadmodum lignũ
uite. uitam in homine corporalem. ex na¬
tura sua. ⁊ uirtute s indito. a deo potuit
conseruare: s iceͥco t̾m lignum scĩe boni ⁊
mali d̾r: quia adꝓbandam obedienttã hõis
siue inobedientiam exꝑiendam parabatur.
erant eñi quedam bonde q̃ nec dum homo
ꝑexꝑientiam cognouerat: ⁊erant similit̾
quedam mala que ꝑ exꝑientiam ad huc nes¬
curat. Et positum÷ quasi in medio lignũ
scientie boni & mali: ut ꝑillud homo uł obedi¬
endo ad bona gustanda & cognoscenda tran¬
siret: uł non obeliendo ad mala scienda⁊ ꝑ
cipienda ꝑtingeret. Sic gͥ in loco isto. siue bo¬

Expanded text:
bi inter caetera Dei dona ad jucunditatem vitae humanae praeparata, etiam illud mirandum commemoratur quod lignum ibi betur, ut in certis temporibus sumptum vitam corporalem in homine quandiu ipse homo illo utdefectu illaesam custodire potuisset. mali ibi fuisse narratur, quod non similiter quidem ex natura sua scientiam boni et mali homini dare potuit, quemadmodum lignum vitae vitam in homine corporalem ex natura sua et virtute sibi indita a Deo potuit conservare, sed idcirco tantum lignum scientiae boni et mali dicitur; quia ad probandum obedientiam hominis, sive inobedientiam experiendam parabatur. Erant enim quaedam bona quae necdum homo per experientiam cognoverat; et erant similiter quaedam mala quae per experientiam adhuc nescierat. Et positum est quasi in medio lignum scientiae boni et mali, ut per illud homo vel obediendo ad bona gustanda et cognoscenda transiret, vel non obediendo ad mala sentienda et percipienda pertingeret. Sic igitur in loco isto sive bo
Abbreviated transcription (Latin):
Dereliqͥd qr aprilium ñ ꝯtulit s non deli quio
p̃sentiã ñ abstulit. Subtͣrit ꝓtectionem. s nõ
seꝑauit unionẽ. Seꝑaũ se foris. ut addefensio¬
nem cont᷑ inimicos non adeẽt. s non seꝑauit
se uitus ut illi ad umionẽ ꝑsone deeẽt. Sic gͦ
deliquid ut ñ adiuuaret. s ñ deliquid ut rece¬
d̾et uado ꝑuiã mecũ ꝑgis. parit᷑ ambulamus.
securꝰ sũ qͣsi amicum meũ hñs. Uenic hostis
m̃s. ⁊ irruens itermẽ ⁊ resist̾e ñ ualentẽ nul¬
netib afficit. Tume plagari c̃nens nicħ mo¬
ueris s pacient̾ sustinens ⁊ stas uitta quasi ñ
curans uulneramea. Et dico. Ut quid d̾eliqͥsti
me : Ad hui stanis iuxta me ⁊ causorte recessisse
ame. Iuita es loco. s longe aualio. Iuxta fu¬
isti qñ p̾sentem exibiuisti indilectione. longe
fc̃s es qñ inꝑicłis constituto te subtͣxisti a̾ ꝯ¬
passione. Sic gͦ humanitas ad diuinitate ĩ
passione d̾ elictã se clamabat qr eã inimitoꝵ

Expanded text:
Dereliquit, quia auxilium non contulit, sed non dereliquit quia praesentiam non abstulit. Subtraxit protectionem, sed non separavit unionem. Separavit se foris ut ad defensionem contra inimicos non adesset, sed non separavit se intus, ut illi ad unionem personae deesset. Sic ergo dereliquit, ut non adjuvaret; sed non dereliquit ut recederet. Vado per viam, mecum pergis, pariter ambulamus. Securus sum, quasi amicum meum habens. Venit hostis meus et irruens inermem et resistere non valentem, vulneribus afficit. Tu me plagari cernens, nihil moveris; sed patienter sustines, et stas juxta, quasi non curans vulnera mea, et dico: « Ut quid dereliquisti me? » Adhuc stas juxta me, et causor te recessisse a me. Juxta es loco; sed longe auxilio. Juxta fuisti, quando praesentem exhibuisti in dilectione; longe factus es, quando in periculis constituto te subtraxisti a compassione. Sic ergo humanitas a divinitate in passione se derelictam clamabat, quia eam ini
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓnr̃a redemptione sustinuit incruce pendẽs
quate sit delicta requirit. non qͣsi ad u̾sus dm̃ de
pena murmitans. s nob ilinocentiã suã inpera
de monstras. ¶ausam querebat qͥ pocc̾m nesciebat

Expanded text:
stra redemptione sustinuit in cruce pendens; quare sit derelicta requirit, non quasi adversus Deum de poena murmurans, sed nobis innocentiam suam in poena demonstrans, causam quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo exsola carne sua sũ admixtionem uirilis
eiꝰ oꝑationem caro xͥ de catne iuiginis formaretur.
⁊ uirtus altissimi obuubrauit ei ne sub̾am carnis
ministrans caruali concupiscentia ureretur:¬
De unione uerbi anime & carm⁊: coou¬
UERITU ⁊̃ uttum t̃bum carnẽ simisl:
animani assumpserit ancarnem pͥusꝙ̃
aĩa. siue aĩam pͥus quã carnem. S iussime ⁊ absq
õĩ dubitõne creditur quod ex quo hominem d̾s
assumpsit totũ assũpsit q exquo hominẽ asss̃psit.
sic̃ hõ d̾s sic ⁊ d̾s uer᷑ hõ fuit. Uerus autẽ hõ non
fuiss in sola carne cuũ iuaĩa sola. q hõ ÷ ⁊ capo

Expanded text:
est, quia ipsa cum virgo ex sola carne sua sine admistione virilis ejus operationem caro Christi de carne virginis formaretur. Et virtus Altissimi obumbravit ei, ne substantiam carnis ministrans, carnali concupiscentia urereturDe unione verbi, animae, et carnis. Quaeritur etiam utrum Verbum carnem simul et animam assumpserit, an carnem prius quam animam sive animam prius quam carnem. Sed verissime et absque omni dubitatione creditur quod ex quo hominem Deus assumpsit, totum assumpsit; quia ex quo hominem assumpsit, sicut homo Deus: sic et Deus verus homo fuit. Verus autem non f
Abbreviated transcription (Latin):
S alia ÷ manꝰ filii zalra patris. Aliud brachiũ
filũ. ⁊ aliud brachium pat̾s. alia uircus filũ
alia iurtus patͥs. cũ ip̃e silius ⁊ manꝰ. ⁊brachiũ.
⁊ uirtus sit pattis. Sic̃ idem ÷ quod ho maniu facit.
⁊ quod manꝰ hõis facit. ⁊ quod hõ brachio sacit.¬
⁊ quod brachium hominis facit. ⁊ quod homo
fortitudine facit.⁊ quod fortitudo hominis soc̃.
sic idem ÷ quod pat facit ⁊ quod filius facit. qi
oẽ quod pat̾ fac̃: ꝑ filtum facit. Si cẽntia u
Ip̃m fac̾e patris. filiĩ ÷. Noli pensare qͣsi duas
acciones unam maiorem. ⁊ unam minorem.
aut forte simił pond̾is equales duas. Unitas ibi
est. nichil multiplices. Una ÷ accio duori. im
ino tͥum accio una sicut ditas tina. ⁊ in una ac¬
cione tres non tres agentes sunt s uiꝰ agenc
sic̃ ind̾itate una tres. nontres dũ sunt s nnus.

Expanded text:
 alia est manus Patris, aliud brachium  alia est manus Patris, aliud brachium Filii, et aliud brachium Patris, alia virtus Filii, et alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, et brachium, et virtus sit Patris. Sicut idem est quod homo manu facit, et quod manus hominis facit; et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit; et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit. Sic idem est quod Pater facit, et quod Filius facit; quia omne quoIpsum facere Patris, Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, unam minorem; aut forte similis ponderis aequales duas; unitas sibi est, nihil multiplices: una est actio duarum in uno, trium, actio una, sicut deitas una; et in una actione tres, non tres agentes sunt, sed unus agens, sicut in deitate una tres, non tres dii sunt, sed unus.
Abbreviated transcription (Latin):
Si eadem oꝑaretur ⁊ non eod̾ m oꝑaretur.: oꝑatõ
una ñ ẽẽt. ꝙ alit̾ eẽt. Si eodem mͦ oꝑaret᷑ ⁊ nõ
ead̾ oꝑaretur. oꝑatio ura non ẽet q alia esset
totum fac̃. pone tñ exempli cãunũ aliquid
exoil q̃ facit pat̃. dico quia filius hoc ipsũ
facit. Neq ita hoc ip̃m dico qͣsi simile illi s id̃
ip̃m. Cũ enĩ dico idem facio qͦd tu facis qr si
forte domũ edifico sic̃ cu edificas domũ.: cũ
alia ste doraus tua ꝗͣ tu edifitas alia dom̃ ĩ ea
qͣm ego edificabo. tñ idem me fac̾e dico qͦd tu
ip̃m̃. facit qd̃ pat̃ facit. Si autẽ ego domum
edificatem ⁊tu eandẽ met̃ edificares domum.
dico quia idem faceres quod ego. Et iam ũuis
uuũ q id ip̃m ⁊ ñ aliud: nec tñ u̾e ad huc unũ
quia tu partẽ unam ⁊ ego alt̾am. tu ĩ strum̃tis
tius ⁊ ego ui strum̃tis meis. Tumanib ꝯlac̾tis
tius ego meis. Deniq cu iucib tuis ego meis.
cum dico q filius hoc ip̃m fat quod pat̾ facite¬

Expanded text:
Si eadem operaretur, et non eodem modo operaretur: operatio una non esset, quia aliter esset. Si eodem modo operaretur, et non eadem operaretur operatio una non esset, quia alia esset. li causa unum aliquod ex omnibus quae facit Pater, dico quod Filius hoc ipsum facit. Nec ita hoc ipsum dico, quasi simile illi, sed idem ipsum. Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, et alia domus mea quam ego aedifico; tamen idem me facere dico, quod tu ipsum facit quod Pater facit. Si autem ego domum aedificarem, et tu eamdem mecum aedificares domum, dico quod idem faceres quod ego; etiam verius unum, quia idipsum et non aliud: nec tamen vere adhuc unum, quia tu partem unam et ego alteram; tu instrumentis tuis, ego instrumentis meis; tu manibus et lacertis tuis, ego meis; denique tu viribus tuis, ego meis, cum dico, quod Filius hoc ipsum facit quod Pater fac
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃ dotũ gebat ab abraham decimas accepise
ostendit. in qua decimatione ⁊ leui aqͦ uet̾is
sac̃dotũ ministiros descendisse dubium non:
matum ñ dĩis ne simili tõnt nouũ qͦ sacer¬
dotium quod in xͦ ⁊ ibidem decimas dedisse ꝯ
posse putant. nͥ qr caro leui cũ culpa ibi fuit.
caro xͥ ñ fuit. Atq ĩo quod pecc̃o obnoxium
erat expiatione eguisse. quod aũt mundũ
ates a pecc̃o lib̃m etat ñ eguisse. Tali ꝙͦ se n̾¬
ne ꝓbare putant qͦd caro illa q̃ aũbo assũp¬
ta ÷ ñ qͣm obnoria pecc̃õ fuit s abiuitio
siue in eo a quo descendit siur in his ꝑ quos
descendit. munda seruata sit apeccõ ut ali¬
quando ẽe poss. hostia pecc̃o. S catholice
ũicatis diffinitio filiũ d̾i qui ꝓpeccatorib ⁊
de peccatoub natus ÷ de carne obnoxia pecdo
carnem assũpsisse asierit lib̃̾am apeccõ. ⁊ des

Expanded text:
sacerdotii gerebat, ab Abraham decimas accepisse ostendit . in qua decimatione etiam Levi a que veteris sacerdotii ministros descendisse dubium non ematum non dicimus, ne simili ratione novum quoque sacerdotium quod in Christo est, ibidem decimas dedisse coposse putant nisi quia caro Levi cum culpa ibi fuit, caro Christi non fuit. Atque ideo quod peccato obnoxium erat expiatione eguisse, quod autem mundum atque a peccato liberum erat, non eguisse. Tali ergo se ratione probare putant quod caro illa quae a Verbo assumpta est, nunquam obnoxia peccato fuit; sed ab initio sive in eo a quo descendit, sive in iis per quos descendit, munda servata sit a peccato, ut aliquando esse posset hostia pro peccato. Sed catholicae veritatis definitio Filium Dei qui pro peccatoribus et de peccatoribus natus est de carne obnoxia peccato, carnem assumpsisse asserit li
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iupo ueniente oues quas cufodire debue¬
tant fugientes deserunt. cũ ip̃e unicã illã
ouẽ ⁊ agium alum ouis uirgins filiũ qaẽ
non solum custodiendum s ⁊̃ głificandũ suscp̃.
lupo nemiente de seruit. Ouis pͥus de pastore se¬
cura ueniente lupo non timuit dicens. uenit
delicta causanda ⁊ ꝯ sequendo clamat. Qr̃ d̾elin¬
quistime: Solꝰ hõ fuit ꝙ d̾c ñ fuit ⁊ iam d̾s ho
is fuit qi iã ab hoĩe recesserat d̾s nec hõ d̾s fuit
qui ad hue uris incruce pendens ado d̾elictus
suit. Iam ñ solum gͦ in morte s ance morem
diuinitas ab hoĩe recesserat qñ hõ ad huc hõ.
dm̃ ase recessisse ac ꝑħ ut isti auint dñi se ñ eẽ
plangebat. Auis ħ dicat: Quomͦ gͦ in quiunt in
turum clamasse affirmat si d̾s ab hoĩe non
recesserat: Quid gͦ r᷑ Non potuit diuinitas
humanitatẽ ⁊ ẜ aliquid de seruisse in qͣntũ
uideł eã potestati inimicor expositam adtemp̃

Expanded text:
quod lupo veniente oves quas custodire debuerant, fugientes deserunt, cum ipse unicam illam ovem, et agnum illum ovis Virginis filium, quem non solum custodiendum, sed etiam glorificandum suscepit, lupo veniente, deseruit? Ovis prius de pastore secura, veniente lupo non timuit dicens: « Veniderelicta causando et conquerendo clamat: « Quare dereliquisti me? » Solus homo fuit, et Deus non fuit, et jam Deus homo non fuit, quia jam ab homine recesserat Deus; nec homo Deus fuitquia adhuc vivus in cruce pendens a Deo derelictus fuit. Jam non solum ergo in morte; sed et ante mortem divinitas ab homine recesserat, quando homo adhuc Deum a se recessisse, ac per hoc, ut isti aiunt, Deum se non esse, plangebatturum clamasse affirmat, si Deus ab homine non recesserat? Quid ergo? Non potuit divinitas humanitatem et secundum aliquid deseruisse, in quantum videlicet eam potestati inimicorum expositam ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ualde obscuta sensus humanꝰ aliquid ampliꝰ
sua possibilitate p̃sumat. Nec iõ dehis du¬
bitandum ÷ ꝙ obscura st̃ nec aliquid te¬
ꝯcep̃ maria. ant carnẽ non ꝯcepit.⁊ carucm
ñ genuit. aut si carnẽ genuit. carnẽ ꝯcep̃.
Quod eñi ꝯcepit hoc genuit. S qͦmͦ carnẽ
ministtare potuit ñ caro. aut incarnem
gigñe caro: Ilta ꝑplexa inquisitio siue que¬
itadi tõ quẽadmodũ sane ⁊ ꝯpetent̃ intelli¬

Expanded text:
valde obscura sensus humanus aliquid amplius sua possibilitate praesumat. Nec ideo de his dubitandum est, quia obscura sunt, nec ideo aliquid tecepit Maria. Aut enim carnem non concepit, et carnem non genuit; aut si carnem genuit, carnem concepit. Quod enim concepit, hoc genuit? Sed quomodo carnem ministrare potuit non caro, aut non carnem gignere caro? Ista perplexa inquisitio sive quaerendi ratio, quemadmodum sane et competenter intelli
Abbreviated transcription (Latin):
carruptione de qua outur non solum pena
est s culpa. que tñ in baptitatis addamp¬
nationem non imputatur. qui ꝑ grã noue
regen̾ationis excusatur. sic̃ dicit apłs:
Iam nich dampnationis ⁊÷ his qui sunt ui
xp̃o iħu. ħ tã corruptio ꝑ gr̾am sacͣmenti ñ
quidem accipit ut culpa non sit s ut dãp¬
nabilis non sit. quia si culpa oĩno ñ c̾ẽt ñ
hrẽt extusari. quia non deb̾es imyittari.
Quia ꝓpt̾ illam infirmitatem humane
nature que pena ÷ solum ꝯsusceptione car

Expanded text:
corruptione, de qua oritur non solum poena corruptione, de qua oritur non solum poena est, sed culpa: quia tamen in baptizatis ad damnationem non imputatur, quia per gratiam novae regenerationis excusatur, sicut dicit Apostolus: « Jam nihil damnationis est his qui s Haec tamen corruptio per gratiam sacramenti non quidem accipit ut culpa non sit, sed ut damnabilis non sit, quia si culpa omnino non esset, non haberet excusari, quia non deberet imputari. Quapropter illam infirmitatem humanae naturae quae poena est, solum cum susceptione car
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem qua nos qui peccatores sumus
exilla originali corruptione qͣm putamus
illicitos appetimꝰ ⁊ motꝰ ꝯcupiscentie surgẽ¬
tis ⁊ iitũ temptantis delectõnim ⁊ in iuti
sentire solemus. hos aut̃ motꝰ ictͥco ip̃m
incarne sua uoluntate sustimuisse ut qͣsi
ilł cemptantib resistendo iuctor exisfẽt qua¬
tinus ⁊ sͥ cemptationem uitioꝵ suꝑando pre¬
inium iusticie ad quireret ⁊ nob̾ incemptati¬
one positis resistendi ⁊ iuncendi insem ⁊ ip̃o
exemplum formaret. S absit aseasu bano
ut ullam in carne illa sacto sc̃a agni in ma¬
culati in ordinate delectationis ⁊ concupis¬
centie illicite titilłonem aliquo mͦ suisse
aut dicat aut credat. quia sił aliqua pͣue
delectationis radicem aut motum concu¬
piscendi in ordinatum in illa fuisse dicere¬
mus ꝓfecto ab om̃i iutio lib̾am negaremꝰ.
Quo mͦ autem uitium mundaret si uitim
porcaret : Motus quippe in ordinatus ex in¬
firmitate concupiscendi surgeris cum ip̃a

Expanded text:
firmitatem qua nos qui peccatores sumus ex illa originali corruptione quam portamus, illicitos appetitus, et motus concupiscentiae surgentis, et vitii tentantis delectationem etiam inviti sentire solemus. Hos autem motus idcirco Christum in carne sua voluntarie sustinuisse, ut quasi illis tentantibus resistendo victor existeret, quatenus et sibi tentationem vitiorum superando praemium justitiae acquireret, et nobis in tentatione positis resistendi et vincendi in semetipso exemplum formaret. Sed absit a sensu Christiano ut ullam in illa carne sacrosancta agni immaculati inordinatae delectationis et concupiscentiae illicitae titillationem aliquo modo fuisse, aut dicat, aut credat; quia si vel aliquam pravae delectationis radicem aut motum concupiscendi inordinatum in illa fuisse diceremus, profecto ab omni vitio liberam negaremus. Quomodo autem vitium mundaret, si vitium portaret? Motus quippe inordinatus ex infirmitate concupiscendi, surgens cum ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
filius. Item. Non gͦ duos xp̃os neq duos filios
s dr̃a ⁊ horcinem irrũ siliũ quẽ ꝓp̃t ea unige¬
nitum dmñs manentem induab substantũs
sicut ei u̾itas nature contulit ñ ꝯfusis nat̾is neq
it mixtis ita em̃ filius assumpsit hominem ut
qui suscepit ⁊ qͦd suscepit una ẽẽt intͥnitate ꝑ¬
sona. Neq em̃ homine assumpto quat̾nitas
fõo ÷. s tiutts mansit assũpcione illa ueffa¬
bilĩt faciente ꝑsoneunꝰ indeo ⁊ homine u̾ita¬
natum de hoĩe matre. nec eĩ humanitatẽ qua
minor ÷ pãt minu̾e aliquid eiꝰ diuinitetti. qͣ
equad ÷ patri. Hoc gͦ utrumq unus ÷ ẜ qͥ scd̾m¬

Expanded text:
em: Non ergo duos Christos, neque duos filios, sed Deum et hominem unum Filium, quem propterea unigenitum dicimus manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit non confusis naturis, neque immistis. Ita enim Filius assumpsit hominem, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona. Neque enim homine assumpto, quaternitas facta est; sed Trinitas mansit; assumptione illa ineffabiliter faciente, personae unius in Deo et homine veritanatum de homine matre. Nec ejus humanitatem qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati qua aequalis est Patri. Hoc ergo utrumq
Abbreviated transcription (Latin):
mississe indubitant̃ affirmamꝰ. Neq enim
sic uictorem uicioꝵ dr̃e uolumꝰ ut eam ipsa
que uinceret uitia portosse aliqñ acsensis¬
se dicamus. ꝓpt̾ta enim ꝑsolam penam
infirmari consensit. ut eos qui ⁊ ĩ culpa
⁊ inpena egrotabant. pͥmum aculpa ius¬
tificaret pꝰ ea apena lib̾aret.de sp̃u sc̃õ
um sicut suꝑuis dictum ÷ in car¬
nationem filũ cum ipso filio ꝑt
conceptꝰ memorat᷑. Hee quid̾ sic̃ ⁊ cec̾a
que de p̃o dñr humana incelligentia tnude ꝯtĩgit.

Expanded text:
affirmamus. Neque enim sic victorem vitiorum dicere volumus, ut cum ipsa quae vinceret vitia portasse aliquando ac sensisse dicamus. Propterea enim per solam poenam infirmari consensit, ut eos qui et in culpa et in poena aegrotabant: primum a culpa justificaret, postea a poena liberaret. CAP. VIII. um sicut superius dictum est incarnationem Filii cum ipso Filio; Paconceptus memoratur. Haec quidem sicut et caetera quae de ipso dicuntur humana intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
abã nicħ sͥ inui sibile. nicħ creaturis uisibile
nicħ morib ł uoluntate diu̾sum. nicb de tͥni.¬
tatis ẽentia ad creaturaꝵ naturam deductũ
nicħ officio singłare nec alt̾i ꝯmunicabile.
nich ꝯfusum s totum ꝑfectum qi totũ ex uno

Expanded text:
i invisibile, nihil creaturis visibile; nihil moribus vel voluntate diversum; nihil de Trinitatis essentia ad creaturarum naturam deductum; nihil officio singulare nec alteri communicabile; nihil confusum sed totum perfectum, quia totum ex uno,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic gͦ fc̃m ÷ ꝑgram ut caro illa a pecc̃o sub quo
ab ougine sua erat mundaret᷑ ⁊ mundata ĩ illo
qͥlib ab oĩ peccõ meo futurꝰ erat a peccõ lib̾a as¬
suiñet᷑. ut nec gr̃a corruptioni nature p̃iudiciũ
faceret nͨ cortuptõ nature gr̾am impediret.
non fuit. si caro eiꝰ ibi pecc̃o obnoxia fuit:
S sciendĩ ÷ quod lice caro xͥ sic̃ cato leui ad¬
huc in luubis habrahe subpecc̃o fuit. tñ ip̃m
pect̾̃m eiꝰ ñ fuit. sub qͦ caro eiꝰ fuit. hoc enim
solum eiꝰ ibi fuit qͦd mñ futum eiꝰ fuit. Quaꝑꝑ¬

Expanded text:
st per gratiam, ut caro illa a peccato sub quo ab origine sua erat mundaretur; et mundata in illo qui liber ab omni peccato in ea futurus erat a peccato libera assumeretur, ut nec gratia corruptioni naturae praejudicium faceret, nec corruptio naturae gratiam impediret. rahae decimatus non fuit, si caro ejus ibi peccato obnoxia fuit? Sed sciendum est quod, licet caro Christi sicut caro Levi adhuc in lumbis Abrahae sub peccato fuit, tamen ipsum peccatum ejus non fuit, sub quo caro ejus fuit. Hoc enim solum ejus ibi fuit, quod inde futurum ejus fuit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius hominis. silius d̾i ẜ diunitatem
genitus apte. silius homitus sed̾m huma¬
uitatem natus ex matre Qmͦ soł filius¬
pat̃. Si dutem om̃e quod filius fac̃. filius¬
a pader.gͦ si filius carnem assumpsit ⁊ pat̃ camẽ
a ssinipsit. quia filius sine pacte carnem assuñe
non potuit si nocħ sine patre facere potuit. S. h
pͥmno consid̾andum ÷ quia cura dr filius facere
or̃e quos facit pater. de illa nimirum oꝑatiõe
intelligendum ÷ qua creaturam suã condit :
regit. ⁊ disponit. conditor ⁊ opifex ds. in qua oꝑo¬

Expanded text:
et filius hominis: Filius Dei secundum divinitatem et filius hominis: Filius Dei secundum divinitatem genitus a Patre, Filius hominis secundum humanitatem natus ex matre. Quod solus. Si autem omne quod Filius, facit et Pater; ergo si Filius carnem assumpsit, et Pater carnem assumpsit; quia Filius sine Patre carnem assumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed hic primo considerandum est quod cum dicitur Filius facere omne quod Pater facit, de illa nimirum operatione intelligendum est, qua creaturam suam condit et regit et disponit conditor et opifex Deus. In qua ope
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfilius uenit filius ꝓfrib quia inpartẽ⁊ filio
pat̾nitatis ⁊ filiationis nom̃ ꝯstat. ut filũ no¬
rõne uinceret᷑.⁊ ut habitaełm suum ipsa uen¬
dicaet quod malicia possidebat. Qui eñ astier
uicerat: iuistum fuit ut ñ forttaidine s gru¬
dentia uinceretur. ut in eod̾ in quo se uictor
etęx̾at. uistus st̃neret᷑. factus ⁊ filius dei filuis
hominis ut filios hominũ filios d̾i facaet.
ne nom̃ filii ad alt̾am transiret ꝑsonam ⁊ cent
intͥnitate duo filii. ⁊ ꝯfund̾etur triactatis dis¬
cretio. Si enĩ pat̾ carnen assumpsisset id em
ipse ⁊ pat̾ ⁊ filuis ẽẽt. Pat̃ filĩ quem genuit
exet̾nitate ⁊ filius mattis aqua genitus cẽt
extemꝑe. Si autẽ sp̃s sc̃s carnem assũpsisset.
duo filii intͥnitate eẽnt alt̃. filius patris sñ
matte. alt̾ silius mat̾s sine patre. Ne gͦ ĩcon¬
municale nomen diuidetur. filius solus car¬
nem suscepit ut unus ⁊ id̾ ẽet.⁊ filius aĩ

Expanded text:
filiis, venit Filius pro fratribus; quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut filii noratione vinceretur; et ut habitaculum suum ipsa vindicaret; quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat, victus sterneretur. Factus est Filius Dei, Filius hominis, ut filios hominum, filios Dei faceret; et ne filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, idem ipse et Pater et Filius esset. Pater Filii quem genuit ex aeternitate; et Filius matris a qua genitus esset ex tempore. Si autem Spiritus sanctus carnem assumpsisset; duo filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre, alter Filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, Filius solus carnem suscepit, ut unus et idem esset et Filius Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
nitas una maiestas. hoc nom̃ ÷ in quo oppor¬
tec om̃i saluos fieti. Item. Ẽgo ⁊ pat̾ unũ sumꝰ.
Unum dixit ne fat discrecio potestatis sumaus
addidit ut ꝑsonas cognoscamꝰ. non eñi pat̃ ip̃e
qui filius s ex patre genitus filius ex do deus.
expleno plenus. Non sunt gͥħ nuda nomina
s uirtutis indicia. Plenitudo diuinitatis. ĩ
patre plenitudo infilio. s non discrepan s. nec
confusum quod unũ ÷ nec multiplex quod
indiffẽns. Quo m filius a prẽ genitus. inpos¬
rubin supͣ seraphin supͣ om̃ẽ sensum ÷ ẽd̾e
iubemur nondiscut̾ẽ ꝑmittimut. Aufer ar¬
tatis qui sicut non ꝙͣ futo ñ d̾s. ita ñ quam
fuit non pr̃. Apt̃e filius natus. ab eo uͦ ⁊ afilio
unus innatura. Intrinitate ds. pꝯfizs. sitẽ.¬

Expanded text:
ia, una majestas. Hoc nomen est in quo oportet omnes salvos fieri . Item: « Ego et Pater unum sumus . » Unum dixit, ne fiat discretio potestatis. Sumus addidit, ut personas cognoscamus. Non enim Pater ipse qui Filius, sed ex Patre genitus Filius, ex Deo Deus, ex pleno plenus. Non sunt ergo haec nuda nomina, sed virtutis indicia, plenitudo divinitatis in Patre, plenitudo in Filio, sed non discrepans, nec confusum quod unum est, nec muindifferens. Quomodo Filius a Patre genitus sit, imposrubim, supra seraphim, supra omnem sensum: credere jubemur, non discutere permittimur. Aufer arvinitatis, qui sicut nunquam fuit non Deus, ita nunquam fuit non Pater. A Patre Filius natus: ab eo vero et a Fiunus in natura, in Trinitate, Deus Pate
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃. ⁊ coutendat uioratũ eẽ. patrẽ  filio accepit
uxorem. Qr̃ gͦ in carnatus eẽ. dicat᷑ pat̃. qr filio
suo carnem unuit. siõ ip̃e filius in carnatus d̾r.
quia sibi cartiem copulauit : Sponsa quipor ũbi
in uno oꝑatio duoꝵ uisa. ꝓpt̾ea ait. Quec̃q facit

Expanded text:
 contendat uxoratum esse Patrem, quia Filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus esse dicatur Pater, quia Filio suo carnem univit, sicut ipse Filius incarnatus dicitur, quia sibi carnem copulavit? Sponsa quippe Verbi in uno operatio ducrum una. Propterea ait: Quaecunque facit
Abbreviated transcription (Latin):
celebrantur. loq̃ndũ nob̃ uidetur. Suꝑiꝰ in ea quã
generałr de sacͣm̃tis p̃misimꝰ tͣctatione distimamꝰ¬
sacͤmta alia ẽẽ. salutis. alia admimsttationis. alia
exeicitõis. pͥma ad remediũ. Scd̃a ad officiũ. ⁊̃c̾ia
adexercitium. Et illa ꝙ qͦ adminstrationis suie
p̃paratioĩs st̃ ordinib coherent qm̃ ⁊ ip̃i ordines
est cͥca ipsos ordines ꝯsid̾antur diuisim tastari
ñ debuerunt. Alia uͦ sacͤmenta oĩa adꝙͦ ꝯfici¬
enda ⁊ scisicanda uniũsa ħ qͣsi quedam instru¬
menta p̃missa st̃. subsequent̾ tractari exposct̃.
randi baptirarentur. Quasi eñi pͥmũ sacͣm̃tũ
in baptisimo ꝯgnoscraur ꝑ ꝙ fideles õs int̾ mẽ¬
bra corꝑis xͥ ꝑgen̾ationis noue grãm ꝯputant᷑.¬

Expanded text:
 sacramenta celebrantur, loquendum nobis videtur. Superius in ea quam generaliter de sacramentis praemisimus tractatione, dististat esse salutis, alia administrationis, alia exercitationis: Prima ad remedium, secunda ad officium, tertia ad exercitium. Et illa quidem quae administrationis sive praeparationis sunt ordinibus cohaerent, quoniam et ipsi ordines est, circa ipsos ordines considerantur, divisim tractari non debuerunt. Alia vero sacramenta omnia ad quae conficienda et sanctificanda universa, haec quasi quaedam instrumenta praemissa sunt, subsequenter tractari exposcunt.randi baptizentur. Quasi enim primum sacramentum in baptismo cognoscitur, per quod fideles omnes inter membra corporis
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑ ñ corꝑałr .i. mediantib corporib in ip̃is fieti
intelligant᷑. Multa st̃ alia q̃ ł ambigue dicta st̃
uarietas. neq nos oportet ꝓpt̾ multitudinẽ dicen¬
di asimplicitate crederidi deuiare. Dic̃. aus̃. in en¬
cheridion. q tẽpus qͦd int̾ hoĩs mortẽ cr ultimã re

Expanded text:
ter, id est mediantibus corporibus, in ipsis fieri non intelligantur. Multa sunt alia, quae vel ambigue dicta sunt, varietas, neque nos oportet propter multitudinem dicendi a simplicitate credendi deviare. Dicit Augustinus, in Enchiridion, quia tempus, quod inter hominis mortem et ultimam r
Abbreviated transcription (Latin):
nis impũ iundictã inu̾re futurã eẽ. ⁊ inigne. quia
impꝰ ꝓeo q̃ incarnc male uũ. ⁊ incarne erutrabitur
dũ incarnt. S̵ qͦmͦ illa frigora niuiũ ⁊ calores ignuum
int̃p̃tabimur ad qͥ cruciendi empii alt̾natim tͣasire
dñr. An fortr hoc de illa tc̃a pena intelligendũ ÷ q̃ nc̃¬

Expanded text:
nis impii vindictam in verme futuram esse et igne, quia impius pro eo quod carnem maledixit, in carne cruciabitur dum in carne. Sed quomodo illa frigora nivium et calores ignium interpretabimur, ad quae cruciandi impii alternatim transire dicuntur? An forte hoc de illa tantum poena intelligendum est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aliam formam nͥ talem qͣ malicie sue ꝯueni¬
ret. acciꝑe ñ poss. diuina ordmnatione disposi¬
tum. Uenit gͦ ad hominẽ inserpente callidus
hostis. qui fortassis si ꝑmissus fuisset: forma
lignus illam formam hoĩ odiosam fac̾ẽt: inqͣ¬

Expanded text:
m quae malitiae suae conveniret habere non posset, divina ordinatione dispositum. Venit ergo ad hominem in serpente callidus hostis, qui fortassis si permissus fuisset in forma rat ut spiritus malignus illam formam homini odiosam faceret, in
Abbreviated transcription (Latin):
dentia diuina in loco delicia¬
rum quasi in parte potica
constituco. & ac̃conseruan¬
da bona que habebat. cad
łi ꝓuidentia rõni humane
adiuncta munito. atq ad illa bona que habit̾
erat querenda ⁊ obtinenda p̃cepta obedientie
cum gr̃a cooꝑanite instructo: indit diabolus.
& inuidit quod homo illuc ꝑobedientiam as¬
cenderet: unde ip̃e ꝑsuꝑbiam corruiss Quare

Expanded text:
identia divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinenda praecepto obedientiae cum gratia operante instructo; vidit diabolus et invidit quod homo illuc per obedientiam ascenderet, unde ipse per superbiam corruisset. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
suis uirib p̃sumens humanã naturã incã
partẽ uͥ debilior uidebat᷑ aggresiꝰ ÷ : ut si for¬
te illic aliquatenꝰ p̃ualere potuiss p̾modũ
cũmaiori fiducia ad ateram q̃ robustior fuit
pulsandam. aut potius subiltendam acceberet.
Sciens gͦ quia uerum eẽt. qͣmius adhuc dictũ
ñ eẽt: ue soli quia cum ceciderit ñ ht̃ suble¬
uantem: & si quispiam p̃ualuerit adũsus u¬
num duo cesistunt ei: płimum diligenter
solitariam feminam explorauit: ⁊ inutaiẽs
inea pͥmũ õnem sue temptationis conatũ
exꝑiri disposuit: Quare ab int̃ rogatione ex

Expanded text:
suis viribus praesumens humanam naturam in eam partem ubi debilior videbatur aggressus est, ut si forte illic aliquatenus praevalere potuisset, postmodum cum majori fiducia ad alteram quae robustior fuit pulsandam aut posterius subvertendam accederet. Sciens ergo quod verum esset quamvis adhuc dictum non esset Vae soli, quia cum ceciderit non habet sublevantem . Et si quispiam praevaluerit adversus unum duo resistunt ei; primum diligenter solitariam feminam exploravit, et inveniens; in ea primum omnem suae tentationis conatum experiri disposuit. CAP. IV. Quare ab interrogatione ex
Abbreviated transcription (Latin):
uaricat᷑ Uidemꝰ qñ infirmꝰ potionẽ appetit
ł sectionem: ñ ũ ãmatitudinẽ appetit iti
dolorem: s sanitatem. Et sunt qd am dul¬
cia que appetunt᷑ ⁊ male appetunt᷑ quia in¬
ordinata dt̃: nec tñ mala st̃ quia dulcia sc̃.
s quia in ordinata st̃. Et tursũ st̃ quedam
amara q̃ appetunt᷑ : bñ appetunt᷑. ꝙ oidi¬
nata s. nec tñ bona st̃. qr amara st̃ s qr
ordinata st̃: ⁊ fit non nunꝗͣ ut taque dul¬
cia st̃. aliquid in se boni hã̾at. ⁊ multũ ma¬
⁊ magnum malum exillis: ⁊ rursum fit.
ut ea q̃ amara s̃ aliquid mali hãnt in se::
multum boni generent ex se: ⁊ sit pariũ
imprudeates qͥ p̾sentia uident. fucura non
p̃uident. parua mala fugiunt. ⁊ magna in¬
currunt: ⁊ parua si łr bona eligunt. ⁊ mas¬

Expanded text:
ando infirmus potionem appetit vel sectionem; non tamen amaritudinem appetit vel dolorem, sed sanitatem. Et sunt quaedam dulcia quae appetuntur et male appetuntur, quia inordinata sunt, nec tamen mala sunt quia dulcia sunt, sed quia inordinata sunt. Et rursum sunt quaedam amara quae appetuntur et bene appetuntur, quia ordinata sunt, nec tamen bona sunt; quia amara sunt, sed quia ordinata sunt. Et fit nonnunquam ut ea quae dulcia sunt aliquid in se boni habeant, et multum maet magnum malum ex illis. Et rursum fit ut ea quae sunt amara aliquid mali habeant in se, et multum boni generent ex se; et sic parvum in imprudentes qui praesentia vident futura non praevident; parva mala fugiunt et magna incurrunt; et parva similiter bona eligunt et mag
Abbreviated transcription (Latin):
uatum nͦ ⁊. Sicut eñi datum illi ÷ qͦd cõmo¬
qd ÷ in oidinatũ. Cum gͦ munũ concurrunt
quod aliquomͦ cõmodum ÷ ⁊ quod ord̃ina¬
tum non ÷: si appetitus ÷ ad cõmodũ inasfec¬
tu quod hoc nature ÷ insitum: refrenand ũ
tñ ⁊ ab affectu ꝓpt̾ debitum tõnis: cui ad in¬
oidinata ire ñ ÷ concessum. In hoc eñi pulcͥtu¬
do apparet ⁊ dignitas rõnis quod affeãctũ suuĩ
ab inoidinatis cohib: qm̃ iocrreo pła cõmoda
eẽ debuert̃. a quib dũ iõ p̃sidens affoctum
quantũ in se erat esfluentẽ restringeret: qͣn

Expanded text:
natum non est. Sicut enim datum illi est quod commoquod inordinatum est. Cum ergo in unum concurrunt quod aliquomodo commodum est et quod ordinatum non est, si appetitus est ad commodum in affectu quia hoc naturae est insitum refrenandus est tamen ab effectu propter debitum rationis cui ad inordinata ire non est concessum. In hoc enim pulchritudo apparet et dignitas rationis quod affectum suum ab inordinatis cohibet. Quoniam idcirco plura commoda esse debuerunt, a quibus dum ratio praesidens affectum quantum in se erat efflu
Abbreviated transcription (Latin):
uia gͥ homo appetitum iusti dese¬
rens peccauit: inretento appetitu
cõmodi punit ÷. Nam ⁊ illi ꝓpr̃ea sic datus :
ut inseꝑabilit̃ rõnali uolunitati ad ẽẽt: qͣtmꝰ
in eo ł puniretur. si aiusticia reced̾et: ł remu¬
neraretur si iniusticia ꝑmañẽt: cũ itiq pe¬
nam oĩno pati ñ posset. si cõmodũ nullũ appe¬
teret. In cõmodũ quippe nicħ aliud eẽ. ꝯstat:
nͥ quod uoluntatis sue appetitiu ꝯtrarium ẽẽ.¬
ꝓbatur. Qura gͥ homo appecitum iusticie de¬
seruit: appetitus cõmodi solus illi ad penam
teniansit. In quo quidem dupliett̃ pumitur.
siue cum abhis quie ordinate appetit restrin¬
gitur: suic cũ adalia cõmoda que ordinate
appeti ñ possunt appetenda relaxat᷑. In alt̾o
ẽ pena: malt̾o pena ⁊ culpa. Mensura enim sit¬
ꝑioris appetitus: inuhͤro arbitrio posita suerat.
Mensura uͦ inferiors appetitus : ꝯcessa ĩ dono:
Qua ꝓpt̾ illam teñe uelle uirtutis fuisset:

Expanded text:
uia ergo homo appetitum justi deserens peccavit, in retento appetitu commodi punitus est. Nam et ille propterea sic datus est ut inseparabiliter rationali voluntati adesset, quatenus in eo vel puniretur si a justitia recederet, vel remuneraretur si in justitia permaneret, cum utique poenam omnino pati non posset: si commodum nullum appeteret. Incommodum quippe nihil aliud esse constat, nisi quod voluntati suae sive appetitui contrarium esse probatur. Quia igitur homo appetitum justitiae deseruit; appetitus commodi solus, illi ad poenam remansit. In quo quidem dupliciter punitur, sive cum ab iis quae ordinate appetit restringitur, sive cum ad alia commoda quae ordinate appeti non possunt appetenda relaxatur. In altero est poena, in altero poena et culpa. Mensura autem superioris appetitus in libero arbitrio posita fuerat. Mensura vero inferioris appetitus concessa in dono. Quapropter illam tenere velle, virtutis fuisset;
Abbreviated transcription (Latin):
dum ÷ ⁊ siłt õe quod in cõmodum ñ ⁊̃ aliqͣ mͦ
Nacõmodũ ñ ÷ ⁊ ñ uniũsalit᷑. Qui gͦ appetit
appetit : qr ꝓpt̃ cõmodum appetit. quod ap¬
petit.⁊ putat cõmodũ suũ ẽs̃. in illo quod ap¬
petit.Non gͦ de cipit᷑ in eo qͦd cõmedĩ suis

Expanded text:
commodum est, aliquo modo incommodum est, et non universaliter. Qui ergo appetit appetit, quia propter commodum appetit quod appetit; et putat commodum suum esse in illo quod appetit. Non ergo decipitur in eo quod commodum suum
Abbreviated transcription (Latin):
ni:⁊ ob hoc płib um fomentis indłiget ꝙ̃ pͥus.
tam adteparandam in columitatẽ quantũ ꝑñt.
quam ad consid̾undam qͣntũ remansit. hino
illa dira necessitas gignitur. ut extͣ or dinem
pͥme dispositionis necessario appetitũ extẽdat:
qiuatinꝰ scił ñ solum naturam custodiat: s
ut ⁊ ipsius nature uitium ⁊ corruptionẽ epei¬
lat. Sp̃s enĩ sic̃ ei naturalit̃ datũ ÷̃ cõmodũ
earuis sue dilig̃e: sio naturalit̾ ⁊ ht̃ ut ei in

Expanded text:
ni; et ob hoc pluribus jam fomentis indiget quam prius ni; et ob hoc pluribus jam fomentis indiget quam prius tam ad reparandam incolumitatem quantum periit quam ad conservandam, quantum remansit. Hinc illa dira necessitas gignitur, ut extra ordinem primae dispositionis necessario appetitum extendat, quatenus scilicet non solum naturam custodiat, sed etiam ut ipsius naturae vitium et corruptionem expellat. Spiritus enim sicut naturaliter datum est ei commodum carnis suae di