comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eo. S apꝰ esilio caritatis. not solum nelius¬
siscaridaliderit᷑ s etiam cum in alietia rui¬
gia cecid̾int adult̾inis nexib colligati diffici¬
ltae abinfidelitate resoluantur. itaq adulte¬
rium cõmitet infider si alt̾i se sociat. quia a de¬
bica prioris pacti solutus ñ ẽ. S dicis. Eccc infi¬
delis quicumq paganus suie iudeus xp̃ranus
efficitur. uixorem quam prior hũit. quia eum
ad fidem sequi nõ uult fidei lib̾tate derelinquit
aliam fidelem ãutit pͥor sesp̃tam uidens alt̾i
nub̾ adult̾ino nexu se alligans. ꝯtiugit p̾tea
ut compuncta infidelitatem siram horrere inci¬
piat ad fidem ueniat xp̃iana efficiat᷑. Quid de
Expostulat ab ec̃ca ut aut uirum suum recipi¬
at: aut alt̾i nub̃e ⁊cedatur: Quid. illi dicet
ec̃ca: Si uirum sutim illi reddat. soluit ma¬
trimotriũ quĩ xp̃tana sc̃itade firmatum est.
⁊ adult̾m cum facit. cum uiuente uxore sua
qmͣ fidelis fidelem legittime duxit alt̾i copła.¬

Expanded text:
s non solum ne dimissi scandalizentur, sed etiam quod cum in aliena conjugia ceciderint adulterinis nexibus colligati; difficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infidelis vel quicunque paganus sive Judaeus Christianus efficitur, uxorem quam prius habuit quia eum ad fidem sequi non vult fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid dest. Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum illi reddit, solvit matrimonium, quod Christiana sanctitate firmatum est, et adulterum eum facit, cum vivente uxore sua quam fidelis fidelem legitime duxit alteri copula
Abbreviated transcription (Latin):
set. Culpa quoq infideł fidelem a debito soluit.
sicut eetrario institia fidelis infidelem dẽbito a¬
stringit itaq ñ peccat fidelis si alt̾i se ⁊ inngi
qm̃ aͥure matrimonui adu̾sus infidelem solutꝰ e
s infidelis ⁊̃ d̾elictus sñcũlpa alienam societatẽ
ñ appetit. ꝙ adhuc ius matrimonii ⁊ debitũ ⁊¬
iũgał fed̾is gͣ fidelem astringit. Ergo ñ potest
adult̾ium uocari: si fidelis alt̾i riungit: infidel
autẽ ⁊̃ d̾elictus crimet adult̾n incurrit. si al¬
⁊i copulatur. Dp̃ea si fideł ctiam ab eo ꝙ lic ꝓ
piculo ꝓximo uitando se demꝑat ꝑfectiui opꝰ¬

Expanded text:
set. Culpa quippe infidelis fidelem a debito solvit, sicut econtrario justitia fidelis infidelem debito astringit. Itaque non peccat fidelis si alteri se conjungit, quoniam a jure matrimonii adversus infidelem solutus est; sed infidelis etiam derelictus sine culpa alienam societatem non appetit, quem adhuc jus matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur. Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit si alteri copulatur. Propterea si fidelis etiam ab eo quod licet pro periculo proximi vitando se temperat, perfectius op
Abbreviated transcription (Latin):
tare. ad ħ patitur. ut de infideli faciat fidelẽ
siue faciat siue ñ faciat quãtum irse ẽ. lueͣ¬
tur aĩam fr̃is si ͭ ⁊ iplex opus piedatis.
Si aut̃ pati ñ uult detestans infidelitatẽ eiꝰ
Phibe etiam. si uolu̾it. quin se fideli ⁊ iuingat.
In infideli pcc̃m ẽ. qui fidelem respint. cuiꝰ
culpa soluttius mritioniu. sta ut iam exige

Expanded text:
tem ad hoc patitur, ut de infideli faciat fidelem, sive faciat sive non faciat, quantum in se est lucratur animam fratris sui, et implet opus pietatis. Si autem pati non vult detestans infidelitatem ejusprohibere etiam si voluerit quin se infideli conjungat. In infideli peccatum est qui fidem respuit, cujus culpa solvit jus matrimonii, ut jam exige
Abbreviated transcription (Latin):
hoc de pr̃s de fr̃e. de sorore de filiis. de cognatis
hoc demq de anima tua. fac̾e de oꝑdet. Om̃ib
tiuis. ⁊ mat̾ tua. uł fr uł sokor. aut etiam aĩa
tua ex una ꝑte ẽ. ⁊ dicte uiꝰ aliquisdͥ. Ego ħ
amo. ħ appeto. Ad ħ uitendo. nado itt ħ obtineã
ħ adquiram. ħ ꝑficiam. Uemi post me assenti¬
re michi. cooꝑ are uolutitatimee. desid̾to meo
faue. Scat deuł tiuis ex alt̾a ꝑte. ⁊ cdicit tibi.
Ego adu̾sor. detestor maliciam illam. pecc̃m
esce post me ueni. sect are. ꝙ suadeo. scquere qͦp̾¬
deserise Ezo de genui ego in hanc uitam ꝑ¬
duxi. ego alui ⁊ nitrnũ. morib ⁊ discipli¬
na institui. dicit e etͣ łs tiuis tͥ ille qͥd̾ te ge

Expanded text:
hoc de fratre et sorore, hoc de filiis et cognatis, hoc denique de anima tua facere te oportet. Omnibus tuus aut mater tua aut frater aut soror, aut etiam anima tua ex una parte est et dicit unus aliquis tibi: Ego hoc amo, hoc appeto, ad hoc intendo. Vado ut hoc obtineam, hoc acquiram, hoc perficiam. Veni post me, assentire mihi, cooperare voluntati meae, desiderio meo fave. Stat Deus tuus ex altera parte, et dicit tibi: Ego hoc aversor, detestor malitiam illam, peccatum ihi acquiesce, post me veni, sectare quod suadeo, sequere quo praedeseris? Ego te genui, ego te in hanc vitam perduxi, ego te alui et nutrivi, moribus et disciplina institui. Dicit econtrario Deus tuus: Ille quidem te ge
Abbreviated transcription (Latin):
scruor dei uenerio caralitano frat̾nta¬
tco tue stuliose sagacitati fr̃ amande quas
dẽbeo refero grates. qm̃ quesisti q̃ debiusti. iocũ d
reddidisti me. Uñ placide ad inquisita. R̾ndco
miptrali extͣnco uiro uuncta cognatioris es
ꝑtineat si eo defuncto cognatio maneat. c̃ad̾
uł si sub alio uiro cognationis uocabła dissol¬
uaritiiruł si suscepte soboles possint legit¬
ttine q prioris iuri cogngtõrus transirecoplam
Est.N. u̾bum clm ualidũ ⁊ forte ẽ. durabile

Expanded text:
vorum Dei, Venerio Cartalitano. Fraternitatis tuae studiosae sagacitati, frater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum me reddidisti. Unde placide ad inquisita respondeo. nuptiali extraneo viro juncta cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum Domini validum et forte, durabile
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ius hre asseruit. ꝙ utiq ius firmũ star ⁊ ñ sine
pc̃co negaritur. si ñ maiori c̾a suꝑuemenrte solu̾e¬
qui ddimissus s̾ nusi ꝑ cam maiorem excus aretur.
quomodo ille quis ñsã dimixtet ñ ũrre accusareͭ :
sunc aut̃ qui a debrtum sacͣmetrti. ⁊iugał uerũ
fuit. sñ cã omnino negari ñ potuit. Deb .N. uir
uxori ⁊ uxor uirout alter ab alt̾o ñ d̾iscedat. ⁊ si
forte discesserit alb ille  qui deseritur. ⁊iugii tñ
ius ⁊ debitum inuiolatum custocliat. S e̾ c̃ã d̾i
maior adu̾sus qmͣ nulla deb stare cã. hec cum le¬
ditur ⁊tͣ eam nulli aliquid debetur. In ꝯmmi c̃a
ius suum ꝑdit qui hunc cause adu̾satur. Sub illa
⁊ sccłm illam quedam debemꝰ. ꝯͣtͣ illam nch. di¬
cit tͥ uxor tua. xp̃iarius fc̃s es ego te nĩ seqR. quia

Expanded text:
 utique jus firmum staret et non sine peccato negaretur, si non majori causa superveniente solverequi dimissus est, nisi per causam majorem excusaretur, quomodo ille qui sine causa dimitteret non jure accusaretur? Nunc autem quia debitum sacramenti conjugalis verum fuit, sine causa omnino negari non potuit. Debet enim vir uxori et uxor viro, ut alter ab altero non discedat; et si forte discesserit alter, ille qui deseritur, conjugii tamen jus et debitum inviolatum custodiat. Sed est causa Dei major adversus quam nulla stare debet causa. Haec cum laeditur, contra eam nulli aliquid debetur. In omni causa jus suum perdit qui huic causae adversatur; sub illa et secundum illam quaedam debemus, contra illam nihil. Dicit tibi uxor tua: Christianus factus es, ego te non se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ corpꝰ xp̃i sacramerrtũ sto unitatis. in ip̃o uti¬
q sccsmatitꝰsibi unitatem ñ ⁊ficit. qui se ab
ip̃a mitade cduuste. Simili mͦ qui putant sõla
sacͣmentũ cł ⁊ carnes agni in poco ꝑmanentes u
cationẽ sac̃menta fiant. Sic ergo dicimꝰ. ⁊ de ⁊ii¬

Expanded text:
cum corpus Christi sacramentum sit unitatis, in ipso utique schismaticus sibi unitatem non conficit qui se ab ipsa unitate dividit. Simili modo qui putant sola sacramenta Dei et carnes Agni in peccato permanentes non cationem sacramenta fiant. Si
Abbreviated transcription (Latin):
tum uotũ ad exꝑientram carnis redeunt. ⁊ eu¬
ri ñ p̃t. in quib tai temerate fida reatus. sccłm ali¬
quid peior adultio dr̃. quia ꝑ allud in hominẽ. ꝑ
hunc u̾o in xp̃m peccatur. Alind ẽ autẽ de illis qui
post uotũ ꝓfessione publica subtestimonis ecc̃e e
gr̃a dm̃i se obligau̾nt. ⁊ forte adhuc q amplius
e. Ad sc̃imoniam ⁊tiuencie ⁊secrati sunt. de quib
dicimꝰ. quia post tole ꝓpositum ⁊ tale uotũ manifesta
ꝓfessione ꝯfirmatum ad eiugale fed̾ dełcend̾e ñ posst̃
⁊ spuar castimonie molatores ad pristinam ꝓpõm
su integritatem reꝑandam ⁊ ꝯseruandam distr¬
che reuocandos. Si autẽ temerariꝯ ilicepto ꝑsi¬
st̾e uoluerutt ⁊ illicitam copulatu qua etr̃a
pͥme pfessionis debitum inierunt deserere ꝯtẽp¬
serint. qͣi inobedientes ⁊ incestu forinca tonis
uefande ꝯtaminatos iuste seu̾itatis sertẽcia
ab ecc̃e emunione p̾cidendos n ullatenꝰ ad pe¬
nitenciam recipiendos nisi se abhuius infamis

Expanded text:
tiae ad experientiam carnis redeunt et conjuri non potest. In quibus tamen temeratae fidei reatus, secundum aliquid pejor adulterio dicitur, quia per illud in hominem, per hunc vero in Christum peccatur. Aliud est autem de illis qui post votum etiam professione publica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale propositum et tale votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedet spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfectꝰ quia ubi prior omtino mqri ñ potest.
scdꝰ milla rõne legictimꝰ ẽẽ pot̃. Et ad hunc.
exigitur. multomaior deuocio ⁊ amor sinc̾ior sp̃a¬
Alii ad publicam pñcam referunt. que ꝓp̃ rigorem
aduncutiendum timorẽ aliqũ neganda uidetur.
ut dum pcc̃or sccłm chispensationem foris replłctͦ.
⁊ instanitib timor cadendi. ⁊ in caderitib humili¬
das resurgendi augaitur. Ego nich̾ abitio ex hisꝗͥ¬

Expanded text:
profecto, quod ubi prior omnino mori non potest, secundus nulla ratione legitimus esse potest. Et ad hunc exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituaalii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ tñ uirtictis ⁊ gre sp̃ualis n̾a nõ sunt. Sic
⁊ de quibdam alus sacͣmentis dc̃m ẽ. quia uera
ñ sunt. que ab infidelib ꝑticipant᷑. ñ solum ab
infidelib. s ⁊̃ a fidelib prauis. ⁊ ꝑuerse agen¬
tib indigne etrectantur: de ip̃o sacͣmento cor¬
ꝙ ꝯficit scismaticus. ⁊ tt̾m alia auct̾as clicit. qi
errant. qui corpus xp̃i u̾ba sac̾dotis fac̾e putãt
⁊ ñurtam. ⁊ multa a d hunc tuodũ dc̃a inueĩ¬
untur. ⁊ dignũ ẽ. ut dc̃a sc̃oꝵ. quantũ possu¬
mus ꝑ omnia uenemur: ⁊ c̾redamꝰ ũm eẽ. ꝙ

Expanded text:
unt. Sic et de quibusdam aliis sacramentis dictum est, quod vera non sunt quando ab infidelibus participantur. Nec solum ab infidelibus, sed etiam a fidelibus pravis et perverse agentibus indigne contrectantur. De ipso sacramento corficit schismaticus. Et iterum alia auctoritas dicit quod errant qui corpus Christi verba sacerdotis facere putant, et non vitam, et multa ad hunc modum dicta inveniuntur. Et dignum est ut dicta sanctorum quantum possumus per omnia veneremur; et cred
Abbreviated transcription (Latin):
bullientis nature ardorem ⁊cupiscẽtie fer¬
uetitis sustiñe ñ pꝰsum qd̾o facio ꝙ possum. Ua¬
do ⁊ clucurorem. excipio infirinitatẽ mea. do¬
les quid quia a saꝑiori bono descend̾e cogor
s tñ ñ omnino desꝑans quia ad ⁊cessa descĩdo
Magis uolo in inferio ri bono saluati. qmͣ in
sũmo ꝑiclitari. ⁊ si forte culꝑa ẽ Aliqua. quia¬
descendo quia ꝓpõitum meñ ñ teneo. ego pñiã
clifficus erit.t m̃ haric passionem euade̾ possĩ
⁊ mortem istam in q̃ uiuens tetieor declina¬
re. Qd putatis ñ ciusmodi rõmb se instiget
sic retro aspiciurit. s ita nin̾e rcedit ⁊ le¬
gittima censes eẽ ⁊iugia illoꝵ. Quis non
malit cumni ⁊̃ demptatone. gui fu̾it multiᷤ
aunuis penit̾e. ⁊ qmͣlib satisfc̃onem exsolu̾e. tñ ut ftui
possit uoto ⁊ opitione sua ⁊ desidĩa sua licite adimpłe:
Qͥd ergo dicemꝰ. Plane atcestari audemus qnra
⁊ si negari forte ũ pot̾ ita hoc̃ dcm ẽe. T hoc dcm̃ ĩ¬

Expanded text:
entis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio infirmitatem meam dolens quidem qui a superiori bono descendere cogor; sed tamen non omnino desperans, quia ad concessa descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non tendifficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam in qua vivens teneor, declinare. Quis putatis ejusmodi rationibus non se instiget sic retro aspiciunt, sed ita vivere concedit et legitima censet esse conjugia illorum. Quis non malit, cum in tentatione gravi fuerit, multis annis poenitere, et quamlibet satisfactionem exsolvere, tantum ut frui possit voto et optione sua, et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane attestari audemus quod, etsi negari forte non potest hic ita dictum esse et hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
xerat: Non ẽ ergo dubium ꝙ de illis hic agit᷑.
que in ꝓposito ⁊titiencie sub matufesta ctiã
ꝓfessione ad sastimoniam ⁊seruandam ese¬
crate sunt. De his ergo dicunt. quia si post. tale
ꝓpositum ad imptiał carnales transierut ad
rat id est forncator siue adult̾. ab hac uita.
.i. a tali ru̾satione discesserit. In eo. N statu pe¬
uitenciã ag̾e si possutie. in quo qmdiu ꝑ ma̾

Expanded text:
ic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ase junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam ag
Abbreviated transcription (Latin):
gie ⁊ inmantes nu̾atonem sc̃oꝵ patrũ. ⁊ antiqͣ
cc̃ce computat̃onẽ. ad nos usq ꝑluctam. ꝑu̾sa
qͣͥdam calliditate clisturbare nitune᷑. sos u̾o deo
annuente hanc q̃stionem discut̾e. curauimꝰ in
synodo. habita in lat̾aneusi ⁊sistio euocatis ad
b cdistincte iuuenimꝰ obaliam atq alram causam
In legib siquid̾ obuicħ aliud ip̃oꝵ graduũ mentio
fc̃a ẽ. uisi ut ħeclitas uł successio ab una ad alte¬
ram ꝑsonam. utc̃ ⁊ sanguineos deferat᷑. Hac igi
decã. quia ħeditates ncq̃uite deferriinsi dẽ una
ad alt̾um ꝑsonam: ideo curauit scłarisimꝑa¬
cricanones dduas in uno gradu ꝯstituit ꝑso¬
uas. Utͣq tñ computato si atcente ac subtiłr
fu̾it. ꝑspecta. idem sensisse. ⁊ cand̾ eẽ. in senrcẽcia¬

Expanded text:
terminantes, numerationem sanctorum Patrum et antiquam ecclesiae computationem ad nos usque perductam perversa quadam calliditate disturbare nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad ibus distincte invenimus, ob aliam atque aliam causamIn legibus siquiden ob nihil aliud ipsorum graduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperacri canones duas in uno gradu constituunt personas. Utramque tamen computationem si attente ac subtiliter fuerit perspecta idem sensisse et eamdem esse in sententia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ruant in desidĩa sua. uł cum fastidire ceꝑlut bo¬
num in quꝯ sunt lib̾tatem q̃ren tes uł cum tep̃¬
ne. ad nichilum redigedur ⁊ turpitudo magna
succedet. Scł̾m infirinitatẽ nr̃i corꝑis loquor
quis dein̾ceps in habitaꝵ. ꝓfessione religionis ⁊¬
stitutꝰ stabit si urg̃i ceꝑit stimmlis carnis sue si¬
cut tiatura mortał ⁊ corrupt̾oni obnoxia pa
tiesueuit: ⁊ dix̃it ei cogitato sira ñ pot̾is resist̾e.
tam uiolente passiom tatitis incendu s̾ desidĩoꝵ¬

Expanded text:
ua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tennae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris resistere tam violentae passioni, tantis deside
Abbreviated transcription (Latin):
quia fidelis ñ ẽ. ni ille qui dat. n ille qui accipit.
⁊ hac rõne ecendant. sacͣmetrta d̾i ñ posse ad iu¬
fidelĩum ꝑticipatonem ueture. si sacramentũ ⁊
ris si hoc solum extͣ fidem ꝑticipari ñ pot̃ hap¬
tismi sacmetitũ infideł̾ hr̃e pot̃. ⁊ ringũ sacra¬
mentũ infideł hreñ pod̾ Ergo bapt̾misac¬

Expanded text:
 ille qui accipit. Et hac ratione contendant sacramenta Dei non posse ad infidelium participationem venire, si sacramentum coendum, si hoc solum extra fidem participari non potest. Baptismi sacramentum infidelis habere potest, conjugii sacramentum infide
Abbreviated transcription (Latin):
abiudicat. s ratam &e̾. neq occulta manit¬
sunt deinceps illo uĩuen tehomines hr̃e mar¬
Tos. incte supra dc̃itrõne euis assertio repbat᷑
Ad̾hunc modum de his que manifeste faisa
sunt. uł occultt u̾a unĩcuiq sccłm m̃łuram

Expanded text:
abjudicat, sed ratam esse, neque occulta manifssunt deinceps illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulte vera, unicuique secundum
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ ecte tunc rata fuisse hunismodi ⁊ ni̾¬
ta uł illictta. rata ł soluenda omnia iudicant᷑.
Si quis hoc dicat fortassis aliquid dixisse iuidebr.
ua soli deo obtułunt. eosqsi postea uoto fracto
Id riugalem societatem descend̾e uoluerunt.¬
cie eis inlycit. Si quis igitur tales uiduas aut uͥ¬
gines post uotum etinencte ad maritale̾ copu¬
lam descendentes. dampnatonẽ quidẽ hr̃e .i.
rem dam priabilẽ fac̾e nõ quia nubuite. s quia
uotum frangunt. ti ꝓp̃ bonum inferiꝰ ꝙ appe¬

Expanded text:
ermissionem Ecclesiae tunc rata fuisse hujusmodi conjuta vel illicita, rata et solvenda omnia judicantur. Si quis hoc dicat, fortassis aliquid dixisse videbitur. num soli Deo obtulerunt, eosque si postea voto fracto ad conjugalem societatem descendere voluerint,tiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut virgines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damnationem quidem habere, id est rem damnabilem facere, non quia nubunt, sed quia votum frangunt; non propter bonum inferius quod appe
Abbreviated transcription (Latin):
ue ⁊ ita fac̾e. ⁊ adhunc modum fortassis siquisai¬
hommnes magis patare erubescebant:⁊qñ sola.
er ubescentia p̾uaricat̾onis cohib̾e potuit fluctu¬
antes ⁊ in temptat̾one estitutos. ne ꝓposito ⁊ uo
to sanctitatis lab̾entur ⁊ thebantur in eo ꝙ c¬

Expanded text:
si quis dihomines magis peccare erubescebant et quando sola erubescentia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes et in tentatione constitutos ne a proposito et to sanctitatis laberentur; et
Abbreviated transcription (Latin):
chil sentire boni. Uidet d̾s qui a innitus pat̾is
thcris. nolenis. coactus assentis. fortassis respi¬
ciet. ad molericiam passionis tue. ⁊ misertus
exceffui tuo ueriam dabit. p̾cipue cum clicat
uxorem suam hat ꝓp.f. bñ .R. nouit apꝰ ĩfir

Expanded text:
hil sentire boni. Videt Deus quod invitus pateris, nolens traheris, coactus assentis; fortassis respiciet ad violentiam passionis tuae; et misertus, excessui tuo dabit veniam, praecipue cum dicat uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
iultitit̃onis ñ naturał p̾cept̃onis pͥtiarica¬
tio ẽ. nidetur mͥ nũqmͣ ea que latent maru¬
festis ⁊ maxime his q̃ sine gͣui scandalo mu¬
tari ñ possunt p̾mclicare debe s magis ex pe¬
cdire ubt in manifestis scandalũ caueatur.

Expanded text:
ceptionis praevaricatio est, videtur mihi nunquam ea quae latent manifestis, et maxime iis quae sine gravi scandalo mutari non possunt, praejudicare debere; sed magis expedire ut in manifestis scandalum caveatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ccu ꝯsensus atcestatonẽ in quo ut̃q alter
ad ⁊iugab fed̾is socictatẽ se trahit n̾m s̃ẽ
tuus ⁊ ila sinułr dicit. egd de accipio ĩ meũ
ut deincepł ⁊ ego tua uxor sun. ⁊ tu maritꝰ meꝰ aut
aluuid ꝙ cumq simileilli. in quo et sinõ ħ clicunt
ħ tñ intłigunt. aut sĩ ħ ñ clicũt. quia fortassis a¬
licubi u̾ba ñ celebͣntur. s res agitur tñ ħ facunt
ducit illam. accipit illam. sicut mos e. legittus
ducendi uxores. Tum igitus.sicut mos c. dicunt
sensu̾nit. coram legittinus testib sicut debent. si¬
ue forte soli scorsum. ⁊in sccreto nemine astãte
g̃es sunt. nec de inceps ensi alia den̾gat cã aisci¬
dii. abinuicem seꝑari licite possunt etiam si pp̃
fintiuũ esensum si fc̾m negaunt. Quinci ñ pꝰ¬

Expanded text:
sensus attestationem, in quo uterque alteri ad conjugalis foederis societatem se tradit, verum esse tuus, et illa similiter dicit: Ego te accipio in meum, ut deinceps et ego uxor tuquodcunque simile illi, in quo et si non hoc dicunt, hoc tamen intelligunt. Aut si non hoc dicunt quia fortassis alicubi verba non celebrantur, sed res agitur, tamen hoc faciunt. Ducit illam, accipit illam, sicut mos est legitimus ducendi uxores. Cum igitur hoc sicut mos est dicunt  sibi consenserint coram legitimis testibus sicut debent, sive forte soli seorsum et in secreto nemine attestante ges sunt, nec deinceps nisi alia emergat causa dissidii ab invicem separari licite possunt, etiam si propter furtivum consensum si factum negaverint convinci non p
Abbreviated transcription (Latin):
ilł lic. ⁊ illi ñ ħant. quia illdñ licet. s unquis¬
nbat qm uratur. Meliusẽ ut licite excipiat
ĩfirmitatom qmͣ u̾icio semꝑ urat᷑. ad passi¬
onem. Nam ip̃e dñs dicit. Qͥ p̃t caꝑe capiat.
ip̃e scit quia caꝑe ñ posse u̾bum ħ ut ꝯtinẽs
ꝑmaneam. Qñ putaui posse libetit̾ ꝓposir.¬

Expanded text:
illi non habeant, quia illis non licet; sed unusquisnubat quam uratur. Melius est ut licite excipiat infirmitatem, quam vitio semper uratur ad passionem. Nam ipse Dominus dicit: Qui potest capere capiat . Ipse scit quod capere non possum verbum hoc ut continens permaneam. Q
Abbreviated transcription (Latin):
qua ꝓcreati sunt. qlndiu qͥd̾ cã latuit legriti¬
mam fuisse. ⁊̃ si iustx illicitam. fuisse causent᷑
atur. p̃t qd̃ ignoranciam cuł pã temꝑare aut excusa¬
re ut fc̃m legittimũ ꝯstetinco ꝙ fit. qnͣnus fac̾e ñ p̾¬
fit. ut rep̾hensibłr. ñ fiat. in eo ꝙ sic fit. Si ergo sccłm
copula ex qua surtt. Qo si copula ip̃a scłm atiquid
ceptis ergo eiufirodic ausis in quib uł. ꝓp̃ horrorẽ¬
uł ꝓ̃p̃ turpitudinẽ pudicicio ⁊sulendũ iudetur.
in cct̾is omub ħ sentiendũ puto ꝙ si in aliqͦ for

Expanded text:
qua procreati sunt, quandiu quidem causa latuit, legitimam fuisse, etiam si juste illicitam fuisse causentur. atur, potest quidem ignorantia culpam temperare aut excusare, ut actum legitimum constet in eo quod fit? quamvis facere non possit, ut irreprehensibiliter non fiat, in eo quod sic fit. Si ergo filii copula ex qua sunt. Quod copula ipsa secundum aliquid ceptis ergo ejusmodi causis, in quibus vel propter horrorem vel turpitudinem, pudicitiae consulendum videtur; in caeteris omnibus hoc sentien
Abbreviated transcription (Latin):
obseq̃r. ⁊ hunc ñ exig̾e s redd̾e ⁊ iugi ne form¬
cetur. ad Ringem ꝑtin. Si u̾o ambo tali ⁊¬
cirpiscentie subignntũt: rem fatiunt que ñ
ẽ miptiaꝵ cuius delicti ñ sunt nuptie exorta¬
trices.s de p̾catrices. Decus qͥd̾ ⁊ingale ẽ. ca¬
stitas. ꝓcreatidi. ⁊ reddendi carnał debiti fi¬
des. hoc c̾ opus mptiaꝵ ꝙ ab ommi crum¬
ne defetidit. apłs clicetis. Si acceꝑis ñ pecca¬
sti. ⁊si nupserir nirgo nõ peccat. Imodeta

Expanded text:
obsequitur, et hunc non exigere, sed reddere conjugi ne fornicetur, ad conjugem pertinet. Si vero ambo tali concupiscentiae subiguntur, rem faciunt quae non est nuptiarum, cujus delicti non sunt nuptiae exhortatrices, sed deprecatrices. Decus quidem conjugale est castitas procreandi et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni crimine defendit Apostolus, dicens: Si acceperis non peccasti, et si nupseri
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. qͥmꝰ scłm iudiciũ et̃co legittime dryxisse.¬
recognoscit᷑. S dicis. Si sic gͦ iudiciũ ecc̃o stare debco.
qũ occulta manifestis p̾iudicare ñ possurt. qͥd illi
homini ꝓ anima sua faciendũ ẽ. qͥ uiuerite nxore
alt̾i adh̾ere cogitur. ꝙͣ uec dimitteate p̃t. nec pͣcep¬
tioni ⁊ iudicio ⁊tͣire uideatꝰ. nec sinͭ scrupulo ꝯsci¬
entie ten̾e. ꝙͣ uiuente adhuc priore ꝯtͣ diuinã
iustictam ł iustccict̃otiem illicitam. sibi sociasse
cognoscitur: Si ergo iste duł ad ecc̃am ꝯfugiat.
q̃rens ꝯsiluim salutas. quid illi dr̃o ect̃a. Audi ⁊ ĩ¬
tellige quid illi ilr̃o p̃t ecc̃a. Si dix̃at ei ec̃ca ut se
rixorẽ. duxisse ꝯfitetur. ⁊In hoc receꝑid destimo¬
niũ cius om̃s deinceps qui odio hebunt uxores
suas fingerit ⁊ mentientur. sc pus alias cluxis

Expanded text:
dicat, quam secundum judicium Ecclesiae legitime duxisscognoscitur. Sed dicis: Si sic ergo judici Ecclesiae stare debet, quoniam occulta manifestis praejudicare non possunt, quid illi homini pro anima sua faciendum est, qui vivente uxore sua alteri adhaerere cogitur, quam nec dimittere potest, ne praeceptioni et judicio entiae tenere quam vivente adhuc priore contra divinam justitiam et institutionem illicite sibi sociasse cognoscit? Si ergo iste talis ad Ecclesiam confugiat quaerens consilium salutis, quid illi dicet Ecclesia? Audi et intellige quid illi dicere potest Ecclesia. Si dixerit ei Ecclesia ut secuxorem duxisse confitetur, et in hoc receperit testimonium ejus, omnes deinceps qui odio habebunt uxores suas fingent et mentientur se prius alias duxis
Abbreviated transcription (Latin):
tinua uł ⁊̃ ꝓpetua egrituidine p̾m̾et᷑: Quẽpͦ.
ñ desereret in langore corꝑis iacertẽ ñ deserat.
modo de ĩiquitate penitẽtem. uł si forte ⁊ditio¬
nẽ carnis sustine ñ iuilt. legi cartus se ñ subi¬
ciat n suscipiat. ad delc̃atõnem. quodpati ñ ułt
ad afflictõne. Et ħ qͥd de occulto esensu ⁊iugu si¬
ue de cet̾is que in eo ecculta surit uł occultanda
ergo sicut dẽm ẽ. it ꝯsensu maritali ꝯũgtũ sã¬
ctiri. ⁊ quia post ip̃m legittime fc̃m. quiequid ali¬
ud fit ꝯtra tp̃m stare ñ p̃t si ħ solus legittimo te¬
stririonto ꝓbari p̃t. Ptqm ergo demonstraumꝰ
quid sit ringium. ⁊ ex quo ꝯiugium sit. icendũ
ut ractum ẽe debeat: nunc ꝯscquent᷑ de bonis ⁊iu¬
gii tractandum est.

Expanded text:
tiam perpetua aegritudine premeretur? Quem ergo non desereret in languore corporis jacentem, non deserat modo de iniquitate poenitentem. Vel si forte conditionem carnis sustinere non vult, legi carnis se non subjiciat, neque suscipiat ad delectationem quod pati non vult ad afflictionem. Et haec quidem de occulto consensu conjugii, sive de caeteris quae iergo, sicut dictum est, in consensu maritali conjugium sanciri et quod post ipsum legitime factum quidquid aliud fit contra ipsum stare non potest, si hic solus legitimo testimonio probari potest. Postquam ergo demonstravimus, quid sit conjugium, et ex quo conjugium sit dicendum ut ratum esse debeat, nunc consequenter de bonis conjugii tractandum est.
Abbreviated transcription (Latin):
naturã hoc faciebant. cum ñ lasciniendi cã
testatur magis ꝑtin ad honum nuptiaꝵ unũ
cum una qm cum młtis copulari ꝙ indicat
primi ⁊iugii copula aiuintꝰ fc̃a ut in de co¬
nubia sumerent. initiũ. ub honestꝰꝰ atcen¬
d̾etur exemplũ. Item dicit. Sicut ñ ẽ ui psr
tn̾itum pacientie impetus qui passus ẽ ⁊ in

Expanded text:
di caustestatur, magis pertinet ad bonum nuptiarum unum cum una, quam cum multis copulari, quod indicat primi conjugis copula divinitus facta, ut inde connubia sumerent initium, ubi honestius attenderetur exemplum. Item idem: Sicut non est impar meritum patientiae in Petro qu
Abbreviated transcription (Latin):
liqñ faciat ut debitum Alt̾ius in corꝑe suo iure
trib aut ꝯlus quiblib linc̾ cognatõnis ꝓpin¬
quis ꝯ mͥtiũ cartiale hũisse quid facierid̾ sit sis
fc̃̾m ẽe legtitimo pestimonio ꝓbati ᷤ ossit. Ego
gi possit ad ⁊titenciam inuita. uideat ⁊ hoc de
ec̃ susĩa cartus. a cuiꝰ uolirptate qui se in ꝓsꝑi¬
tate ñ cõhib dignũ ẽ. ut iiradisitate quoq
dolores illiꝰ portet istamilier quoinodo se ꝯtin̾e

Expanded text:
n facit ut debitum alterius in suo corpore jure tribus, aut aliis quibuslibet in linea cognationis propinquis commercium carnale habuisse, quid faciendum sit, si hoc factum esse legitimo testimonio approbari possit. Ego gi possit ad continentiam invita, videat et hoc esse de miseria carnis a cujus voluptate qui se in prosperitate non cohibet, dignus est ut in adversitate quoque dolores illius portet. Ista mulier quae modo dicit se
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾are. Non michi suadet escĩa inta : ut ħ illidi¬
cam. querit a me quid sibi faciendũ sit. osten¬
dio ꝑiculumn suũ nc̃citatem suam demonstͣt.
scs fu̾it. Ego minꝰ de me ꝯfido dico illi ut ꝑgat
qũ uoluisti. ⁊ qmͣdiu uoliusti. potes cũ uolũis.
⁊ quib uoli̾ussi nͤ p̾uaricat̃onis reatũ induł¬
g̾e. si . ii.iam culpa erit ꝙ indulgentis est.
remissio nõ agetitis p̾sũpto. Tu erga pͥcepisti

Expanded text:
liberare. Non mihi suadet conscientia mea ut hoc illi dicam. Quaerit a me quid sibi faciendum sit, ostendit periculum suum, necessitatem suam demonstrat, sus fuerit. Ego minus de me confido, dico illi ut pergat quando voluisti, et quandiu voluisti, potes cum volueris et quibus volueris sine praevaricationis reatu indulgere. Neque enim jam culpa erit quod indulgentis est remissio, non agentis praesumptio. Tu ergo praecepisti
Abbreviated transcription (Latin):
remus sicut tibi. ⁊ ut nõ scandaliiaremꝰ umũ
de pusillis istis. ⁊ clixisti. quia qui ecc̃e tue man¬
accusat me scĩa mea adu̾sum te. de occultis
mcis. quib etra dispõitõnem tuam facio. Si
lum pusillos. s ⁊̃ magnos seruos tuos qui in
meis quibr ⁊tra tuam p̃cept̃onem ago. Ego iã¬
ꝑͥinarͤto positꝰ ⁊ crrctus utidiq ꝑicul᷑. tuam
nuĩam ut ploro. ꝑatus ad omne scirs ꝙ iubes.
si illud scire ded̾is. Si clix̃is discede nõ manco.
sicdix̾is mane. ñ discedo. Scio .st. qd̾ le inberi te
fit᷑ malũ eẽ ñ posse. ꝯcumq illud fu̾it. T̃ua ẽ
.N pot̾tas. ex qua bonum ẽ. om̃e ꝙ tͥ placũti
cui indulges nõ iiiputatur: cui imputas
ñ indulget᷑ Si ergo dñe tu iusserisut post¬
põito ec̃ce scandalo ⁊ ꝯtemptꝯ mandatoma¬
gr̃oꝵ meoꝵ quos mͥ dedisti. ⁊ quib meobedi¬
re p̾cepisti. Egͥo te magts audio ꝙ hominẽ
quem audire ñ debeo nisi ꝓp̃̾ te. hec uolo ⁊tͣ te. Sig

Expanded text:
remus sicut tibi; et non scandalizemus unum de pusillis tuis, et dixisti: quia qui Ecclesiae tuae manaccusat me conscientia mea adversum te de occultis meis, quibus contra tuam dispositionem facio. Si lum pusillos, sed etiam magnos servos tuos, qui inmeis, quibus contra praeceptionem tuam ago. Ego igitur, in arcto positus et cinctus undique periculis, tuamiam imploro: paratus ad omne quod jubes, si illud scire dederis. Si dixeris discede, non maneo. Si dixeris mane, non discedo. Scio enim quod, te jubente, fit, malum esse non posse quodcunque illud fuerit. Tua est enim potestas ex qua bonum est omne quod tibi placuit. Cui indulges non imputatur, cui imputas non indulgetur. Si ergo, Domine, tu jusseris, ut postposito Ecclesiae scandalo, et contempto mandato magistrorum meorum quos mihi dedisti, et quibus me obedire praecepisti: ego magis te audio quam hominem quem audire nec debeo, nisi propter te, nec volo contra te. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dicatir. quia in eo co piu̾a cartir
ꝯiensu siue in cohitu admissũ fu̾it udince¬
stus ⁊ adult̾u in aculam ñ ad ꝯuigu sacͣmẽtũ
ꝑtinebit S cicis. Si post primũ ⁊ĩgał fede¬
ris ꝯsensum statłin ⁊tugrũ ẽ. Quid ergõ nłt

Expanded text:
dicatur; quia in eo copula carnalis consensu, sive in coitu admissum fuerit, ad incestus et adulterii maculam non ad conjugii sacramentum pertinebit. Sed dicis: Si post primum conjugalis foederis consensum statim conjugium est, quid ergo sibi
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ ⁊seruare ego qd̾ ꝓẽcis meis in iudicio tuo sum
s ta scio q benignꝰ ⁊ misĩcors es. ⁊ potes si uo¬
lũis ñ imputare nc̃citatem. si acceptã huis
uoluntatẽ. Magis ergo nolo incid̾e in manus tu¬
as. qmͣ in manꝰ hoim. quia tͥ ⁊ adẽ pot̃tas: ⁊ ñ deest
fensam tuã mͥ pie ignoscͥe debeas. cum idcirco nõ
pͥsumo offend̾e ꝓximũ. ne in ꝓximo ⁊ ꝓxrinũ
osfendam ⁊ dm meũ. Sic inͥ nͣr quociens occulta
aliqͣ in ncc̃itatem ⁊ scĩam remordent. inaxitue
si talia fu̾iut in quib dispensato iustitutõnis
inclulgentiam ad mittat. quia ea que ⁊tͣ. na¬
tur.am sunt. ⁊ sin᷑ ꝓcco nũqmͣ fĩ potuerun.
ñ accipiũt remissionẽ. tusi habũirit correcti¬

Expanded text:
o quidem pro peccatis meis in judicio tuo sum. Sed tamen scio quod benignus et misericors es, et potes si volueris non imputare necessitatem, si acceptam habueris voluntatem. Magis ergo volo incidere in manus tuas, quam in manus hominum; quia tibi et adest potestas, et non deest fensam tui mihi pie ignoscere sustineas. Cum idcirco non praesumo offendere proximum, ne in proximo offendam et Deum meum. Sic mihi videtur quoties occulta aliqua in necessitate conscientiam remordent, et maxime si talia fuerint in quibus dispensatio institutionis indulgentiam admittat, quia ea quae contra naturam sunt et sine peccato nunquam fieri potuerunt, non accipiunt remissionem nisi habueri
Abbreviated transcription (Latin):
pectetur. amãt suscipiatur. religiose nutriatur.
In satͣmendo accendittr. ne riugium seꝑetur
⁊ crimissus aut dimissa ne̾ causã ꝓlis alt̾i copłe¬
tur. ħ surit bona que oppanit riugiũ ⁊tͣ cam q̃
in carne põc adhuc man. ꝯcupiscentiã car

Expanded text:
pectetur, amanter suscipiatur, religiose nutriatur. In sacramento, attenditur ne conjugium separetur; et dimissus, aut dimissa, nec causa prolis alteri copuletur. Haec sunt bona quae opponit conjugium contra eam quae in carne peccati adhu
Abbreviated transcription (Latin):
Iu ⁊iugali uiritło si pudicicia ⁊seruat᷑ dãpnatio
ñ timet ᷑. S in uirginali ⁊ in uiduali ꝯtinẽtia
excellentia mini̾is. amplioris expectitur. quaex¬
petita ⁊ electa. ⁊ nori ⁊ debito oblata. iam non
solum capesc̃e nuptias. s ⁊̃ si ñ nubatur nub̾e
ulłe dampriabile ẽ. siam ut hoc demonistraret
s nub̾e uolunt. hñtes inquit dampriatonem.¬

Expanded text:
 damnatio non timetur; sed in uiduali et uirginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur: qua expetita et electa et uoti debito oblata iam non solum capessere nuptias, sed etiamsi non nubatur, nubere uelle damnabile est. nam ut hoc demonstraret sed, nubere uolunt habentes. inquit, damnationem
Abbreviated transcription (Latin):
tio a bono intiore. s inĩna ex hono suꝑiore.
Postremo damprans tales ñ qui a ringalẽ
fidem post̾iꝰ imeruite. s qui a etinentie primã
fidem irritam fecerunt. ⁊ post panca. Sm̃ eͥ
dicunt taliũ trirptias ñ ẽe nuꝑtias. s potiꝰ
adult̾ia. t̃i michi uidecitur sacis acute ac di¬
ligent̃ ꝯsid̾are quid icant. Fatut eos quoq

Expanded text:
tio a bono inferiore, sed ruina ex bono superiore. Postremo damnantur tales, non quia conjugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem irritam fecerunt. Et post pauca: Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias, sed potius adulteria, non mihi videntur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙq forte etiam defectum etatis. aut imbecillita¬
tem uirium incaꝵ esidere. uideo quia ñ possum
ip̃e sicut expedit: res meas dispone. ⁊ ꝓprusitti¬
lidatib deseruire. uenio ad ec̃cam. ⁊metido ei
res meas. ⁊ uite mee ꝓuidericiam c̃omite. ut a¬
lat me ⁊ sustentet. ⁊ de meom subsidiũ mnim¬
stret. ⁊ ne forte fraudet. in aliquo expeto c̾tã
accipit .s. aliquisunus eoꝵ qui ec̃ce deseruunt
d in tymlo ect̃e asccipti sunt p̾bendam peto
ad cotidiitii uictus usum. sicut ħt alius qui
ĩmo mea ñ sua mͥ dispensans. Quid ergo inde
iudicand̾ secitiam itiquiris. Ego. tibi baeins
Rndeo. quia si ec̃cam in uita tua dispetisat᷑¬
cem facis aut pt mortem hedem relinquis
egd p̃hib̾e nec uolo nec pofsum. ⁊ si de tuote
pascit aut ꝓtuo: ꝓuideticra ẽ. nõ tulpa ne¬
cefsitas ẽ nõ iniquitas. Sic urtͥm ut aliudͤ
ñ cequitas nec accipias corꝑał tihi nc̃citu
oꝯceditur. enĩtium iniquitatrs ue

Expanded text:
ue. Forte etiam defectum aetatis aut imbecillitatem virium mearum considero. Video quia non possum ipse sicut expedit res meas disponere, et propriis utilitatibus deservire. Venio ad ecclesiam, commendo ei res meas, et vitae meae providentiam committo, et ut alat me, et sustentet, et de meo mihi subsidium ministret, et ne faccipit unus aliquis eorum qui ecclesiae deserviunt, qui in titulo Ecclesiae conscripti sunt. Praebendam peto ad quotidiani victus usum, sicut habet alius qui imo mea non sua mihi dispensans. Quid igitur inde judicandum sentiam inquiris. Ego tibi breviter respondeo: quod si Ecclesiam in vita tua dispensatricem facis aut post mortem haeredem relinquis, ego prohibere nec volo, nec possum. Et si de tuo te pascit aut pro tuo, providentia est non culpa; necessitas non iniquitas. Sic interim ut aliud non requiras nec accipias, corporalis tibi necessitudo conceditur, commercium iniquitatis ne
Abbreviated transcription (Latin):
drctinis pari ⁊serctu aditruioem fc̃o ⁊iuges
eẽ. Non sac̾dotes ⁊tiuentiã. ꝓfessos. ñ sũmos
ĩac̃dotes. ñ monachas. aut̃ sacrasuirgrues
ab hac lege excrpiendos putant t hñt isti
simiłr. u̾ba quedam scripturaꝵ quib iu¬
nire credunt.⁊ ꝯfirmare estunationẽ suã.
Et sunt u̾e q̃dam dc̃a euismodi inquib Que¬
mẽt̾ hoc irtlłigi poss. si euenient̃ ħ intł

Expanded text:
u adinvicem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos putant. Sed habent isti similiter verba quaedam Scripturarum quibus munire credunt et confirmare existimationem suam. Et sunt vere quaedam dicta ejusmodi in quibus convenienter hoc intelligi poss
Abbreviated transcription (Latin):
qñ escnsu maritali ꝯiugiũ sanctit᷑. recte t̃c̃
ip̃m ⁊in gñ inchoari. ⁊ nom̃ ⁊iũgis assumi
dicitim. Si aus̃ desponsatonem intlłigimꝰ ĩ
eo ꝙ futurꝰ ad riugium faciendũ ⁊ sensus pro¬
añcecdũt inchoari dr. ⁊ ab indo ⁊̃ quo fitͣ¬

Expanded text:
nsensu maritali conjugium sancitur, recte tunc ipsum conjugium inchoari et nomen conjugis assumi dicitur. Si autem desponsationem intelligimus in eo quod futurus ad conjugium faciendum consensus proantecedunt inchoari dicitur; et ab inde et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥqmͣ tolłe possit qui in legrctimũ applłet ͦ. Nõ m
ergo qͥcfr̃em ⁊ sororem opponat. aut cet̾a eiꝰ mͦ
in quib rõ ignorancie excusat̃onem ñ admit¬
tit. Non ꝑmictunt᷑ in euisimͦ offend̾e̾ quos in eo
ꝙ facint ignoraticia deb excusare. horroris
Tẽptat̃o uos ñ a ꝓp̾hendat. nisi humana. in qui¬
bus .N. humariũ ẽ errare. in illis p̾t ignorartia
ermoris cul pam excusare. Sic ergo legittimas
ꝑsonas scł̃m iulicium᷑ ec̃ce applłandas puta¬
miis. in quib uilła c̾a extat ꝓ qua aut iuste ꝓ¬
hibi possit ꝗͥ faciendum e̾. aut cum fcm fu̾it
infirmari. ⁊ qmͣdi quidẽ sic ẽ. legittimũ ẽẽ

Expanded text:
quaquam tollere possit quin legitimum appelletur. Non mihi ergo quis fratrem et sororem opponat aut caetera hujusmodi, in quibus ratio ignorantiae excusationem non admittit. Non permittuntur in ejusmodi offendere, quod in eo quod faciunt ignorantia debet excusare. Horroris Tentatio vos non apprehendat nisi humana . In quibus enim humanum est errare in illis potest ignorantia erroris culpam excusare; sic ergo legitimas personas secundum judicium Ecclesiae appellandas putamus in quibus nulla causa exstat pro qua aut juste prohiberi possit, quod faciendum est, aut cum factum fuerit inf
Abbreviated transcription (Latin):
ralem siue antiqͣm legãlem itistrurtõnẽ.
sis. ne forte religiotiem xp̃ignam horrerẽt:
dispensatorie ꝯcessit. ã quinto gradu ꝯsan¬
guinitatis eiugiã copulare. in quo apparẽ¬
at. quia ea q̃ aliqũ dispensatõne̾ ad mrtc̃t
ut licite mranifeste fiant excusatonem

Expanded text:
ralem sive antiquam legalem institutionem, sis, ne forte Christianam religionem horrerent, dispensatorie concessit, a quinto gradu consanguinitatis conjugia copulare: in quo apparet quod ea quae aliquando dispensationem admittunt, ut licite manifeste fiant, excusationem
Abbreviated transcription (Latin):
is mułrib ne idem pͥsumi̾at. correctonis ⁊ ca¬
tele exemplũ fiat. Qtin̾e pcc̃m ñ ẽ. tiec impꝰ¬
lunt. otin̾e. caueaut in ccculto nuħe. ibi nubã
ubi testes h̃re possunt. si maritos ꝯsetitientes
hr̃e ñ possurit. Q sicutpam hr̃e uolunt. susti¬
neant penam. Mergo riugiũ susciꝑs uult. co¬
gitere primũ. quia cũ illud siiscepit legem ciꝰ¬

Expanded text:
 ne idem praesumant, correctionis et cautelae exemplum fiat. Continere peccatum non est, nec impolunt continere, caveant in occulto nubere. Ibi nubant ubi testes habere possunt, si maritos consentientes habere non possunt. Quod si culpam vitare nolunt, sustineant poenam. Qui ergo conjugium suscipere vult, cogitet primum quod, cum illud susceperit legem
Abbreviated transcription (Latin):
ad hunc modticat eñgiũ in occłto qͥdͥ ⁊ser¬
su inttar posse. sgñ nͥ m anifesta amboꝵ ꝯ feisi¬
oue. uł ꝓbatione firmari. compendusyꝰ multã.
mala. declinat. S plurium apꝑrobo ħ recepit ut si¬
ue in manifestõ siue inocculto talis ⁊ sensus inter

Expanded text:
ad hunc modum dicat conjugium occulto quidem consensu initiari posse, sed non nisi manifesta amborum confessione firmari compendiosius mala multa declinat, sed plurium approbatio hoc recipit ut sive in manifesto sive in occulto ta
Abbreviated transcription (Latin):
sanctiri. Si .ii. aprima desponsat̃onis fide ⁊¬
iugium incrpit. cum fides desporsatõnis in p
grum ab hac fidemitiaridicitꝰ ꝓculctubio etiã
ipm mat̾monii ⁊sensum atũ repbatur. S si
despotis a t̃onem ip̃am futuri matrimonii pa¬
ctionẽ ⁊ ꝓmifsionẽ itłig̾e debemꝰ tunc mitu¬
rũ fidem desponsac̃oniłim plct̃onom ꝓmssiõis
⁊ pactionis exhibitonem auenient accipimus

Expanded text:
sanciri. Si enim a prima desponsationis fide conjugium incipit, cum fides desponsationis in prando conjugium ab hac fide initiari dicitur, procul dubio etiam ipsum matrimonii consensum anteire probatur. Sed si desponsationem ipsam futuri matrimonii pactionem et promissionem intelligere debemus, tunc nimirum fidem desponsationis impletionem promissionis et pactionis
Abbreviated transcription (Latin):
nem ddid̾em quisq ꝓso iudic Ego de corde iueo lo¬
quor tͥͥ uenit pcc̃or ad me ⁊ exporut in ꝯscĩam su¬
am ⁊silium salritis q̃reus. quid illi clicam. Si di¬
xero illi recede: facio illum mobedientem ecce tur̃i
sue. ⁊ exemplo eius alio scõ firmo ut dimittant uxo¬
res suas legittimas: ⁊ cum eas odio habiu̾nt fiͣ¬
lib̾tatem ħeant recedendi abas qui eas ñ amant.
⁊ si hoc ecc̃a receꝑit ⁊ passa fu̾it: ueret magnũ
malũ ⁊ cliumiitent om̃s. ꝓ libito aut uiri uxo

Expanded text:
eo loquor. Venit peccator ad me et exponit mihi conscientiam suam consilium salutis quaerens. Quid illi dicam? Si dixero illi recede, facio illum inobedientem Ecclesiae matri suae, et exemplo ejus alios confirmo, ut dimittant uxores ejus legitimas; et cum eas odio habuerint, finlibertatem habeant recedendi ab eis, quia eas non amant. Et si hoc Ecclesia receperit et passa fuerit, veniet magnum malum, et dimittent o
Abbreviated transcription (Latin):
firitũ ⁊stat. etram si ⁊iugii sacͣm̃ tũ cuiꝰ uir¬
tutem copła sarnis siciro ñ effitit. cl̃ii adest
ita etiam fidefu̾it dolse ñ p̃t. Talisitaq ⁊ sensᷤ
idinidnałe uite esuetudinẽ rrtin̾e crediture
qui a Ad ħfc̃s ẽ. ut mutua societas que ad inu¬
cem ꝑ ip̃m. iniciata ẽ. utroq uiuerite ampliꝰ
cliscidiũ ñ patiatirr. Q̾ ergo diffinire uolũit.

Expanded text:
firmum stat etiam sic conjugii sacramentum cujus virtutem copula carnis sicut non efficit cum adest, ita si defuerit tollere non potest. Talis itaque consensus individualem vitae consuetudinem retinere creditur qui ad hoc factus est, ut mutua societatis quae adinvicem per ipsum initiata est utroque vivente amplius dissidium non patiatur. Qui ergo d
Abbreviated transcription (Latin):
Sał castimotue nom̃ ꝓpcul abõe cognoscitiu
Ergo aliud illud ẽ ciuus ⁊sensus it̾ masculũ
⁊ femuriã ⁊iugium sacrat. H and̾ quid ẽe aicẽd̾
ẽ. rsi societas illa qmͣ d̾s creator a principio ittt
.n. socia dataẽ. ñ aucilla auit dũ a idcirco nͭ da sũ¬
mo. fi de imo s de medio fusit ꝓducenda. Si .n
de capite fier de sũmo fiet ⁊ uid̾etur ad dña¬
tionem creatn. Si aut̃ de pedib fier de imo fi¬
eret. ⁊ uid̾etur ad serurendam subicienda. ꝓp̾ea
de medio fc̃a ẽ. ut adeqͣlitatem societatis fr̃a ꝓ¬
baretur. In ħ tñ quodam mͦ infi̾or ip̃o ꝙ fc̃a ẽ
de ip̃ ut ad ip̃m semꝑ qiͣ ad principiũ suum
ad inuicem estare debehat. societatẽ nõ seꝑaret
Hec ergo socirtus riugiũ ẽ. que fed̾e sponsi onis
mutue ⁊secratur. qñ ut̾q uoluntaria ꝓmissi¬
oncr debitorẽ se facit alt̾i. ut deincepsu ad
alienam alt̾o uiuente societatẽ tͣnseat. ti se ab

Expanded text:
jugalis castimoniae nomen procul abesse cognoscitur. Ergo aliud illud est, cujus-consensus inter masculum et feminam conjugium sacrat. « Hoc autem quid esse dicendum est, nisi societas illa quam Deus Creator a principio interenim socia data est, non ancilla, aut domina; idcirco nec de imo, sed de medio fuerat producenda. Si enim de capite fieret, de summo fieret, et videretur ad dominationem creata. Si autem de pedibus fieret, de imo fieret; et videretur ad servitutem subjicienda. Propterea de medio facta est, ut ad aequalitatem societatis facta probaretur. In hoc tamen quodammodo inferior ipso quod facta est de iadinvicem constare debebat societate non separaret. Haec ergo societas conjugium est, quae foedere sponsionis mutuae consecratur, quando uterque voluntaria promissione debitorem se facit alteri, ut deinceps neque ad alienam altero vivente societatem transeat, neque se ab
Abbreviated transcription (Latin):
inc̾tum ẽ ⁊ occultũ id ꝙ ẽtum ⁊ in anifcstũ
e. dissoluitur. pot̃itdeureps. q̃lib. sius quibalib
in alium. uł in aliã ꝙͣ cumq noluerit fing̾e.
ut situili r̃one c̃datur ꝙ si admissũ ftut ma¬
quid firmũ stãbit.Si u̾o pp̃ auctatem eccłie

Expanded text:
manifestum est dissolvitur, poterit deinceps quilibet sive quaelibet in alium vel in aliam quodcunque voluerit fingere, ut sibi simili ratione credatur. Quod si admissum fuerit, maquid firmum stabit. Si vero propter auctoritatem Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
adinuicẽ marctali ꝯsensii firmato deuitans
sum occultum fc̃o manifesto. ꝓbass. de fc̃o pe¬
uituit. cam qmͣ in hunc modũ uxorẽ ux̃at
cdimisco Aliam duxit celebri apꝑaratu mat¬
feste coram ecc̃a fortassis cumn petitu ⁊ litone
cum sac̃dotis bñdc̃one. imptias fecit filios genu¬
it Ucuit prior illa ad ecc̃am. iucticiũ postulat
iusticiam int̃ꝑlłat. iniuriam sibi tuatã pala
exponcirs. nogatitic. nec suite testes qui possit̃t

Expanded text:
s sum occultum facto manifesto probasset de facto poenituit, eam quam in hunc modum uxorem duxerat dimisit: aliam duxit celebri apparatu manifeste coram Ecclesia fortassis cum parentum traditione, cum sacerdotis benedictione nuptias fecit, filios genuit. Venit prior illa ad Ecclesiam, judicium interpellat, justitiam postulat. Injuriam sibi illatam palam exponens. Negat ille, nec
Abbreviated transcription (Latin):
alias. siue ad decoremnature. sine ad pudici¬
cie augnĩtũ. ⁊ ex tunc cepit eẽ. ex phibit̃one
illicitũ ꝙ fũat ex natura ꝯcessum: ubi qͥdͥ
si ñ culpabłr. ꝓhibtt̃ꝰ ignoratur. intrãsgs¬
sione ignoraticia. excusatur. Nce ꝓhibetur
uirtꝰ sacmenti qͣm diu ñ pat transgressio

Expanded text:
turae, sive ad pudicitiae argumentum. Et extunc coepit esse ex prohibitione illicitum quod fuerat ex natura concessum. Ubi quidem si non culpabiliter prohibitio ignoratur in transgressione ignorantia excusatur. Nec prohibetur virtus sacramenti quandiu non patet transgressio