comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uiroꝵ fortiũ res & facta
narrat. Nã ȩroes appel¬
lant᷑ uiri. quasi aeru &cȩ¬
lo digni : ꝓpt̾ sapientiã &
fortitudinem qđ metrũ
auctoritate cetera metra
p̃cedit unus exomnibus
tã maximis operib aptus.
quã paruis: suauitatis &
dulcedinis ȩque capax. Iuib
uirtutib nom̃ solus opti¬
nuit. ut heroicũ uocaret᷑
ad memorandas scilicet hȩ¬
roũ res. Nã & prȩceteris
simplicissimus habetur:
constatq duob pedib dactilo
& spondeo. ac sȩpe pene uł
ex hoc. uł illo: nisi qđ tẽpe¬
ratissimus fit utriusq mix¬
tura. quã si instruat᷑ asin.¬
gulis. Omnib quoq metris:
prior est. Hunc primũ.
moyses incantico deutero¬
nomio. loge. ante fericiden
& homerũ cecinisse ꝓbat᷑.
Vnde apparet : antiquius
fusse apđ hebrȩos studiũ
carminũ : quã apđ genti¬
les. Siquidem & iob morsi
tẽporib ad equatus: exa-¬
metro uersu. dactilico spon-¬
deoq decurrit. Hunc apđ
grecos. achatesius milesius

Expanded text:
eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singulis. Omnibus quoque metris prior est. Hunc primum Moyses in cantico Deuteronomii longe ante Pherecyden et Homerum cecinisse probatur. Unde appfuisse apud Hebreos studia carminum, quam apud gentiles. Siquidem et Iob Moysi temporibus adequatus, exametro versu, dactilo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesius Milesius
Abbreviated transcription (Latin):
Eruginẽ. ȩs creat. Nã laminȩ
ȩreȩ. suꝑ uas aceti asperrimi.
sarmentis suꝑpositȩ atq: ita
distillantibus : qđ ex eo ceci-¬
derit. ipsũ actum teritur
& cribratur¬

Expanded text:
ue aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur et cribratu
Abbreviated transcription (Latin):
siđr Ermus fluuius asiȩ qui
smyrneos secat cãpos: &
ipse fluctib aureis & arenis
plenus. aquo & smyrna
none traxisse nom̃. Grece
enĩ iuno: era appellatur.
Et ideo nescio quis filius eius:
fuit nuncupatus. hoc ui¬
delicet uelut misticũ signi.¬
ficat᷑ fabula qđ aer iunoni
deputet᷑: ubi uolunt eroas
habitare. quiͦ nomine ap¬
pellant alicuius meriti ani
mas de functoꝵ quas eroas.
id est iuros aerios & cȩlo
dignos: ꝓpt̃ sapientiam

Expanded text:
ermus fluvius Asiae, qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus, a quo Smyrna none traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis filius eius fuit nuncupatus; hoc videlicet velut mysticum significante fabula, quod aer Iunoni deputetur, ubi volunt heroas habitare. Quo nomine appmas defunctorum, quasi aeroas, id est, viros aerios et coelo dignos propter sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
frondiũ uermis.
inolus uł pampino inuoluta :
aberodendo dicta. dequa
meminit plautus: imitatus
inuolutã in pampino. Sedidẽ
huc illucq discurrens semi¬
pasta dimittat: sed ꝑmanet
perituris frugib & tardo
lapsu pigrisq morsib uni¬
uersa consumit.
Eruca. herba dicta quasi urca.
qđ ignite sit uirtutis: & inci¬
boᷤ sũpta sẽpe. ueneris incen-¬
diũ moueat. Huiꝰ species duȩ.
Quarũ altera usualis. altera
agrestis acrioris uirtutis :
utraq tam̃ ueneris cõmouens
incibo sũpta digestionẽ facit.
urinã mouet.

Expanded text:
frondium vermis, in olus vel pampino involuta, ab erodendo dicta. De quo meminit Plautus: « Imitatus involutam in pampino implicat.huc illucque discurrens semipasta dimittat: scilicet permanet perituris frugibus, et tardo lapsu pigris morsibus universa consumit.Carduus. Eruca, quasi uruca, quod ignitae sit virtutis et in cibo saepe sumpta Veneris incendium moveat. Huius species duae, quarum altera usualis, altera agrestis, acrioris virtutis; utraque tamen Veneris commovent in cibo sumpta et digestiones adiuuat et urinam mouet.
Abbreviated transcription (Latin):
hsidr Gaudiũ & lecitiã: stoici sic
distogunt. Gaudiũ quippe. eẽ.
auint elationẽ animi : in his
quȩ digna st̃ exultantis. Lȩtitiã snim
uͦ efrenatã animi elationem:
quȩ modũ nesciat : & in his
quoq quȩ uitio st̃ mixta lȩcet᷑
Vnde & scriptura Non . ẽ gau

Expanded text:
r gaudium et laetitiam. Stoici sic distinguunt: gaudium quippe esse aiunt elationem animi in his quae digna sunt exultantis, laetitiam uero effrenatam animi elationem, quae modum nesciat, et in his quoque quae uitio sunt mixta laetetur. Vnde et Scriptura: «Non est gau
Abbreviated transcription (Latin):
ormatũ. siue formatius:
in africa & hispania parie¬
tes eterra appellant: qm̃
informa circundantis. duab
utrimq tabulis. inferciunt᷑
uerius quã instruuntur.
Euis durant incorrupti. uentis.
ignib. omĩq cemento
fortiores.

Expanded text:
ormatum, sive formatium in Africa, vel Hispania parietes de terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrinque tabulis inferciuntur verius quam struuntur. Aevis durant incorrupti, ventis, ignibus, omni caemento fortiores.
Abbreviated transcription (Latin):
Garamantes. Popłi a fricȩ ꝓpe
cirenas in habitantes : agara¬
mante rege apollinis filio no¬
minati: qui ibi ex suo nomine
gamara oppidũ condidit. SuN
aũ ꝓximi gentib ethiopũ.
dequib uirgilius: extremi gara¬
marantes. Extremi aũ : quia
sȩui & a consortio humanita¬
Gamarants regionis caput : ga¬
rama oppidũ fuit. Est autẽ
int̾ cirenensẽ & ethiopiũ : ubi
est fons qui riget calore diei . & Iag̃ls
calet frigore noctis

Expanded text:
Garamantes populi Africae prope Cyrenas inhabitantes, a Garamante rege Apollinis filio nominati, qui ibi ex suo nomine Garama oppidum condidit; sunt autem proximi gentibus Aethiopum. De quibus Virgilius: Extremi Garamantes. Extremi autem, quia saevi et a consortio humanitaGaramantis regionis caput Garaman oppidum fuit. Est autem inter Cyrenensem et Aethiopiam, ubi est fons, qui et calore diei frigescit, et calet frigore noctis
Abbreviated transcription (Latin):
Garũ. est liquor pisciũ. salsus
qͥ olim conficiebat᷑ expisce.
quẽ greci garon uocabant.
Et quãuis nc̃ infinito genere
pisciũ fiat : nom̃ tam̃ pristinũ
retinet. a quo initiũ sumpsit.

Expanded text:
Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γάρον vocabant; et quamvis nunc ex infinito genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet a quo initium sumpsit.
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & uixta phylo sophos
quosdã : cuncta ꝑcreantur :¬
& reuera. sine calore nichil
nascit᷑ : ad eo ut deseptentrio
ne dicat sterili necquic quã
frigore gignit: Varro autẽ
focos ait dictos : qđ foueant
ignẽ. nã ignis: ipsa flãma ẽ:
Quicquid aũ ignẽ fouet. focus
uocatur seu cera sit. siue quid
aliud. in quo ignis fouetur.

Expanded text:
unde juxta philosophos quosdam cuncta procreantur. Et revera sine calore nihil nascitur, adeo, ut de Septentrione poeta dicat sterili non quidquam frigore gignit. Varro autem focos ait dictos quod foveant ignes; nam ignis ipsa flamma est; quidquid autem ignem fovet, focus vocatur, seu ara sit, sive quid aliud in quo ignis fovetur.
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo uerbosus appellatur :
accedente lȩtitia. nec ualens
nec uolens tacere : sumptum
nom̃ a graculis auibus: quȩ
importuna loquacitate semꝑ
strepunt: nec unquã quiescuNt

Expanded text:
ulgo verbosus appellatus, accedente laetitia, nec valens, nec volens tacere. Sumptum nomen a graculis avibus, qui importuna loquacitate semper strepunt, nec unquam quiescunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ganges fluuius. quẽ phison
scã scriptura cõmemorat: exi q̃¬
ens deparadiso : ꝑgit ad indiae
unus. Ganges aũ uocatus: arege
gangaro indiȩ. Fertur aũ nili
modo exaltari : & suꝑ orientis
terras erũpere.

Expanded text:
Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso pergit ad Indiae unus: Ganges autem vocatus a rege Gangaro Indiae. Fertur autem Nili modo exaltari, et super Orientis terras erumpere.
Abbreviated transcription (Latin):
illa non indiget. Nulla st̃ ei
clausa horrea: nullȩ  peni-¬
trabiles custodiȩ: nulli inui¬
olabiles acerui. Spectat custos
furta quȩ ꝓhibere non audet᷑
aspicit sua damna possessor
nec uindicat. Nuigro conuecta¬
tur agmine prȩda ꝑcãpos.
feruent semitȩ comitatu
uiantũ : & quȩ cõprehendi
angusto ore non possunt.
humeris grandia frum̃ta
truduntur: Spectat hoc
dominꝰ messis: &erubescit
tã parcapiȩ industriȩ ne¬
gare cõpendia¬

Expanded text:
illa non indiget. nulla sunt ei clausa horrea, nullae inpenetrabiles custodiae, nulli inuiolabiles acerui. spectat custos furtaque prohibere non audet, aspicit sua damna possessor nec uindicat. nigro conuectatur agmine praeda per campos, feruent semitae comitatu uiantum et quae conprehendi angusto ore non possunt umeris grandia frumenta truduntur. spectat haec dominus messis et erubescit tam parca piae industriae negare conpendi
Abbreviated transcription (Latin):
seucher Garofilacia : In ezethiele. cellulȩ
paruȩ st̃ : ubi thesauri recon¬
duntur. inueteri uͦ trans latio¬
ne : ꝓgarofilacia. pasto foria
habet

Expanded text:
s. Gazofilacia in Ezechiele cellulae parvae sunt, ubi thesauri reconduntur. In veteri vero translatione pro gazofilacia, pastoria habet
Abbreviated transcription (Latin):
Flere est. ubertim lacrimas
fundere. quasi fluere : plo-¬
rare. cũ uoce flere: Plangere :¬
cũ lacrimis pectus aut faciẽ
tundere: Latere : cũ aliquib:
dictis miserabilib flere:
Mereri: cũ silentio dolere. Lu¬
gere etiã : cũ habitus mutat᷑.
Lacrimȩ aũ : alaceratione
mentis dictȩ. Lugentes uͦ
dicti. quasi luce egentes:
unde & luctus dicitur.

Expanded text:
Flere est ubertim lacrimas fundere quasi fluere, plorare quasi cum uoce flere, plangere cum lacrimis pectus aut faciem tundere, lamentare cum aliquibus dictis miserabilibus flere. Merere cum silentio dolere, lugere etiam cum habitus mutatione. Lacrimas autem a laceratione mentis dictas. Lugentes uero dicti quasi luce egentes, unde et luctus dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rib excutit᷑ recisione: ut
astulȩ ãbustȩ. aut ligna ca¬
ne : qđ ita cũpiat ignem.
Dequo uirgilius: Rapuitq
infomite flãmã¬

Expanded text:
ribus excutitur recisione: aut hastulae ambustae, aut ligna capto: quod ita capiat ignem, de quo Virgilius: Rapuitque in fomite flamma
Abbreviated transcription (Latin):
latini uerbascũ uocant.¬
Quarũ altera est masculus.
albidiorib folus atq angu¬
stioribus: altera femina fo¬
luis latiorib: atq: nigris.

Expanded text:
Latini verbascum vocantquarum altera est masculus, albidioribus foliis atque angustioribus, altera femina, foliis latioribus atque nigris.
Abbreviated transcription (Latin):
tia est. Flumen. torrens est.
fluuius aũ. ꝑennis aquarũ
discursus: generalit̃ a fluen¬
do dictus. Et proprie flum̃¬
dr̃ ipsa aqua: fluuius cuius
aqua decurrit. Torrens aũ
inde dictus : quia pluuia
crescit: siccitate torrescit :
id est arescit. Vnde & pacu-¬
uius. Flãmeo uapore: tor¬
rens torret. Porro riuus uoca¬
tur. qͥ subito expluuia fit :
celerit̃q decurrit ac deficit
Fons aũ : caput est aquȩ nas¬
centis. Amnis uͦ fluuius est
nemore & frondib: redimitus:
& exipsa amenitate amnis

Expanded text:
ium. Flumen torrens est, fluuius autem perennis aquarum decursus generaliter a fluendo dictus. Et proprie flumen ipsa aqua, fluuius cursus aquae; torrens autem inde dictus quia pluuia crescit, siccitate torrescit, id est, arescit. Vnde et Pacuuius: «Flammeo uapore torrens torret». Porro riuus uocatur qui subito ex pluuia fit, celeriterque decurrit ac deficit; fons caput est aquae nascentis; amnis uero fluuius est nemore et frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis
Abbreviated transcription (Latin):
Fores & ualuȩ claustra st̃:
sed fores dicuntur quȩ foras.
ualuȩ quȩ intus reuoluunt᷑:
& duplices cõplicabilesq st̃:
sed generalit̃ usus. uocabula

Expanded text:
Fores et valvae claustra sunt: sed fores dicuntur, quae foras: valvae, quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt, sed generaliter usus vocabula
Abbreviated transcription (Latin):
Foliũ dictũ : qđ sine ulla ra¬
dice. innatans indiȩ litorib:
colligit᷑. Qđ lino ꝑforatum
siccant indi atq reponuNt
Fertur aũ paradisi ẽẽ herba
gustu nardũ referens

Expanded text:
Folium dictum quod sine ulla radice innatans in Indiae litoribus colligatur. Quod lino perforatum siccant Indi atque reponunt. Fertur autem Paradisi esse herba gustu nardum referens
Abbreviated transcription (Latin):
Fori. Nauiũ latera co
aferendo onere dicta : siue
tabulata nauiũ : eo qđ ster¬
nantur : dicta ab eo qđ inces¬
sus ferant: uł foris emine¬

Expanded text:
Fori navium latera concava, a ferendo onere dicta; sive tabulata navium quae sternuntur, dicta ab eo quod incessus ferant vel foris emine
Abbreviated transcription (Latin):
F luuius est. ꝑennis aquara¬
decursus: afluendo ꝑpetim
dictus Proprie aũ flumen
flum̃. quã fluuius : id est
prior aqua. quã decursus
Duo st̃ aũ fluminũ genera.
Unũ torrens. alterũ uiuũ :
de quo uirgilius. donec me
flumine uiuo abluero.
Q uȩdã aũ flumina. indiluiuo
solutaꝰ mole terrarũ prȩclu.¬
abysñ tc̃ ruptis meatibus

Expanded text:
Fluvius est perennis aquardecursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen flumen quam fluvius, id est, prior aqua quam decursus. Duo sunt autem fluminum genera, unum torrens, alterum vivum. De quo Virgilius: Donec me flumine vivo abluero.Quaedam autem flumina in diluvio soluta, mole terrarum praecluabyssi tunc ruptis meatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut humor Defluit aũ : qđ
ȩtate uł uetustate dissoluit᷑:
ut ȩtas hominis & foliũ arboris:
Fluere aũ trib modis dicimus:
humore rerũ: sanie uiuorũ :
tabe mortuorũ.

Expanded text:
ut humor, defluit autem quod aetate, vel vetustate dissolvitur, ut aetas hominum, folium arboris. Fluere autem tribus modis dicimus: humore rerum, sanie vivorum, tabe mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
& Fons indelubris locus re¬
generatoꝵ est. in quo septẽ
gradus in sp̃s scĩ mysterio
formantur : tres indescensu
& tres in ascensu. Septimus
uͦ hic est. qui & quartus ::
id est similis filio hominis
extinguens fornacẽ ignis
Stabilimentũ pedũ. funda.¬
mentũ aquȩ : in quo pleni-¬
tudo diuinitatis habitat

Expanded text:
 in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu: septimus vero is est, qui et quartus, id est, similis filio hominis exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo plenitudo divinitatis habitat
Abbreviated transcription (Latin):
F. lores nominati : qđ cito de¬
fluant de arborib: quan
fluoribus  qđ cito soluant᷑
In his duplex grã : coloris &
odoris. Ab austro enĩ flores scicer¬

Expanded text:
Flores nominati quod cito defluant de arboribus, quasi fluores, quod cito solvantur. In his duplex gratia: coloris et odoris. Austro enim flores s
Abbreviated transcription (Latin):
Fleumon est in quietũ cũru¬
bore & dolore. & tensione
& duricia: & uastitate. Nam
cũ ceperit fieri fleumone¬
& inchoando febris consequi¬
tur lande & dicta est flen¬

Expanded text:
legmon est inquietudo cum rubore et dolore, et tensione, et duritia, et vastitate. Nam cum ceperint fieri phlegmones, inquietudo febris consequitur. Unde et dicta est phleg
Abbreviated transcription (Latin):
inqua granũ seruat᷑ interius.
Hec suꝑ spicã uallo instructa
munimen p̃tendit: ne auiũ
minorũ morsib. spica suis
fructib exuatur : aut uesti¬
gis ꝓteratur
Folia librorũ appellata: siue
exsimilitudine folioꝵ arboꝵ: Iacer
seu quia exfollib funt.
id est expellib quȩ deoccisis
pecudib detrahi solent: Cuiꝰ
partes paginȩ dicuntur : eo
qđ sibi inuicẽ cõpingantur.

Expanded text:
in qua granum servatur interius: hec, super spicam vallo instructa, munimentum pretendit ne avium minorum morsibus spica suis fructibus exuatur, vel vestigiis proteraturbrorum appellata, sive ex similitudine foliorum arborum vel quia ex follibus fiunt, id est pellibus que de occisis pecudibus detrahi solent. Cuius partes pagine dicuntur, eo quod sibi inuicem compaginantur.
Abbreviated transcription (Latin):
rinto quodã nuncupati
hi int̃ cȩtera circũcisio¬
nẽ obseruant. mille
annos post resurrecti¬
faturos predicant: Unde
& grece ciliastȩ. latine
miliasti sunt appellati

Expanded text:
rinto quodam dicti: hii inter cetera circumcisionem observant, mille annos post resurrectifuturos praedicant. Unde et Graece Chiliastae, Latine Miliasti sunt appellati
Abbreviated transcription (Latin):
hi uͦ qui ex quattuor
elementis constare
uni uersa dixerunt.
tetra cordũ fecerunt
mentis diumã ꝓuiden¬
tiam. uonnulli epta.¬
cordũ uixta numerum
septẽ dierũ quib mun

Expanded text:
hi, qui ex quatuor elementis constare universa dixerunt, tetrachordon fecerunt.mentis diuinam prouidentiam. Nonnulli heptachordon iuxta numerum septem deorum, quorum n
Abbreviated transcription (Latin):
ircũtextũ quod grece
culas dicitur. dequo
uirgilius et circum¬
textũ croceo uelamen
acanto Circũ textũ aut̃
dictũ. quod ẽ. rotundũ

Expanded text:
ircumtextum est, quod grece ciclas dicitur. De quo Virgilius. Et circumtextum croceo velamen acantho. Circumtextum autem dictum, quia est rotundum
Abbreviated transcription (Latin):
ericius animal spinas co¬
oꝑtũ. qđ exinde dicit᷑ no¬
minatũ : eo qđ subrigit se
quando spinis suis claudit᷑
quib undiq ꝓtectus . ẽ. con¬
tra insidias. Nã statĩ ut ali-¬
quid p̃senserit. primũ se
subrigit : atq inglobũ con-¬
uersus. in sua se arma re¬
colligit. Huiꝰ prudentia
quȩdã ẽ : Nã dũ absciderit
uuã deuite. suppinus sese
uolutat suꝑeã : & sic eam
exhibet natis suis.
Qđdũ apprehenditur. eius &
caput cernit᷑. & pedes ui¬
dentur : & corpus omne
conspicit᷑. Sed mox ut ap-¬
prehensus fuerit. & ipsũ
in perã colligit. pedes intror¬
sus subtrahit. caput abscon-
dit: & intra tenentis manꝰ
totũ simul amitat᷑. qđ totũ
ambrosu Hic futuri ꝓuidens. geminas
sibi respirandi uias munit :¬
ita. ut quando boreã flatu¬
suo collegerit. septentriora.¬
lẽ obstruat: quando notꝰo
cognouerit de tergi aeris
nubila. ad septentrionalẽ
conferat : ut flatus declinet
obuios. eregione nocituros

Expanded text:
ericius animal spinis coertum, quod exinde dicitur nominatum eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim, ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus, in sua se arma recolligit. Hujus prudentia quaedam est. Nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. cum apprehenditur, ejus et caput cernitur, et pedes videntur, et corpus omne conspicitur; sed mox ut apprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur quod totum hinus futura praevidens, geminas sibi respirandi vias munit, ut quando boream flaturum collegerit septentrionalem obstruat; quando noto cognoverit detegi aeris nubila ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obvios, et e regione nocituros
Abbreviated transcription (Latin):
Ergasteriũ. grecus sermo. ẽ
id .ẽ. operariũ ubi opus fit:
uł cauerna ubi alicuius operis tabn.¬
exercitia geruntur.
aliqđ fit. Greco enĩ sermone :¬
erga opera strio statio : id ẽ
Ergastula quoq & ipsa a greco
uocabulo nuncupata. ub
deputantur noxii. ad aliqđ
opus faciendũ : ut solent
gladiatores exules: qui mar¬
mora secant : & tamen uin-¬
culoꝵ custodus alligati st̃.¬

Expanded text:
Ergasterium graecus sermo est, id est operarium, ubi opus fit, uel taberna, ubi alicuius operis exercitia geruntur. aliquod fit: graeco etenim sermone erga opera, sterion statio, id est, ergastula quoque et ipsa a graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum, ut solent gladiatores et exsules, qui marmora secant, et tamen vinculorum custodiis alligati s
Abbreviated transcription (Latin):
Cresipila est : quẽ latini sacrũ
flãmeo cutes rubescunt
tunc moto rubore. quasi
abigne. uicina inuaduntur
loca: ita ut etiã febs excitet᷑¬

Expanded text:
Erysipelas est quam Latini sacrum flammeo cutis rubescit. Tunc moto rubore quasi ab igne vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitet
Abbreviated transcription (Latin):
Ercine. aues dictȩ Itur
abhyrcinio saltu germaniȩ:
ubi nascuntur. Quarũ pen¬
nȩ. adeo ꝑ obscurũ emicant
ut quãuis nox obtenta den-¬
sis tenebris sit ad presidiũ
itineris dirigendi. iactȩ int̃lu¬
ceant : cursusq uiȩ pateat.
inditio plumarũ fulgentiũ.

Expanded text:
erciniae aves dictae ab Hercinio saltu Germaniae, ubi nascuntur, quarum pennae adeo in obscuris micant, ut quamvis nox obtenta densis tenebris sit, ad praesidium itineris dirigendi projectae interluceant, cursusque viae pateat indicio plumarum fulgentium.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ diuiserit mẽbranulã se¬
cundarũ. diuisoris id est fa¬
res. sortitus est nom̃. Vnde
& pharisei. qui se quasi iustos
apopło separabant: diuisi
appellabant᷑.
aferendo iacula dicta : sicut Ipla¬
& feretrũ. ubi funus defert᷑.
Quȩ idcirco ethimologiã com¬
munẽ habent : quia faretra
mortẽ feretrũ mortuum¬

Expanded text:
od diviserit membranula secundarum, divisoris, id est phares, sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. a ferendo iacula dicta; sicut et feretrum, ubi funus defertur. Quae idcirco etymologiam communem habent, quia pharetra mortem, feretrum mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
Farao: nom̃ est non hominis.
sed honoris. Sic enĩ &apd nos
augusti appellant᷑ reges : cũ
quã ꝓpriis nominib cense¬
antur. Exprimitur aũ in
Farao: denudans. siue dissi¬
pator eiꝰ. Sed farao non est
nom̃ hominis. sed dignitatis:
sicut apđ nos augusti appel¬
nominib censeantur Pharao
tam̃ ille submersus in mare
rubrũ : proprio uocabulo
cencres uocitatus est.

Expanded text:
arao nomen est non hominis, sed honoris; sic enim et apud nos Augusti appellantur reges cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem iarao, denudans eum, sive dissipator eius. Sed Pharao nomen est non hominis, sed dignitatis: sicut et apud nos Augusti appelnominib. censeantur. Pharao tamen ille submersus in mari rubro, proprio vocabulo Cencres vocitatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
Fama dicta : quia fando id ẽ
loquendo ꝓuocatur : ꝑtra¬
duces linguarũ & aurium.
serpiens. Est aũ nom̃ : & bo¬
narũ rerũ & malarũ. pã
fama felicitatis interdũ est:
ut illud. Illustris fama: qđ
uelocius ullũ. Famȩ aũ nom̃
certi locũ non habet. quia
plurimũ mendax est : adici¬
ens multa: uł demutans
deueritate. Quȩ tãdiu uiuit:
quãdiu non probat᷑. Atubi
ꝓbaueris. eẽ. cesfat : & exinde
Głia quippe uirtutũ. ẽꝰ fama
uͦ uicioꝵ. Ennius In achille
sũmã tibi ꝓmala uita famã
extollas: & ꝓbene partã głiam
Maleuolentes enĩ famã tollunt:
beneuolentes głiam.¬

Expanded text:
tem dicta quia fando, id est loquendo, pervagatur per traduces linguarum et aurium serpens. Est autem nomen et bonarum rerum et malarum. Nam fama felicitatis interdum est, ut illud, 'inlustris fama,' quod velocius ullum. Fama autem nomen certilocum non habet, quia plurimum mendax est, adiciens multa vel demutans de veritate: quae tamdiu vivit, quamdiu non probat. At ubi probaveris, esse cessat, et exinde oria quippe uirtutum est, fama uero uitiorum. Ennius in Achille: «Summam tu tibi pro mala uita famam extolles, et pro bene parta gloriam»; maleuolentes enim famam tollunt, beneuolentes glor
Abbreviated transcription (Latin):
go alicuus corporis uisa. &
cogitando postea inanimo fi.¬
gurata : ut puta patris spe¬
cies quẽ aliquando uidimus. Iis¬
Hanc dũ cogitando memoramꝰ :
fantasiã dicimꝰ Fantasma uͦ
est. adimaginẽ cognita alia
quã nũquã uidimus imago
formata: ut puta species auis.
quã nũquã uidisse me memi-¬
n sed tam̃ ipsius speciem.
non memoria. sed motu ani-¬
mi fupci. De cognitis ergo.
species memoria collecta.
fantasa est : de in cognitis. spe¬
cies animo figurata. fantasma ẽ :¬
ã fantasmata nichil aliud st̃
quã despecie corporis. corpo¬
reo sensu attracta figm̃ta.¬
quȩ memoriȩ ut accepta st̃
uł partiri. uł multiplicare :¬
uł contrahere. uł distendere
uł ordinare. uł ꝑturbare :¬
facillimũ est. Sed cũ uerũ
quęritur : cauere & uitare
Fantasma est: rerũ in cognitio¬

Expanded text:
go alicuius corporis uisa et cogitando postea in animo figurata, ut puta, patris species, quem aliquando uidimus; hanc dum cogitando memoramus, fantasiam dicimus. Fantasma uero est ex imagine incognita, quam numquam uidimus, imago formata, ut puta species aui quem numquam uidisse memini sed tamen eius speciem non memoria, sed motu animi finxi. De cognitis ergo species memoria collecta fantasia est, de incognitis species animo figurata, fantasma. Nam fantasmata nihil aliud sunt quam species corporis, corporeo sensu abstracta, figmentaque memoriae ut accepta sunt uel partire uel multiplicare seu contrahere uel distendere uel ordinare uel turbare ufacillimum est, sed cum uerum quaeritur cauere et uitare fantasia est incognit
Abbreviated transcription (Latin):
f amuli st̃: expropria ser-¬
Famulus est. unus ex fami¬
lia : seruus uͦ exconditione
seruitutis¬
Famulũne. an famulũ
Fana dicta afbus quibus
tẽpla. error gentiliũ con-¬
struebat: unde consulen¬
tes. dęmonũ responsa au-¬

Expanded text:
e qui ex propria servulus quasi unus ex familia, sed servus ex condicione servitutisfamula -e, et famulus Fana dicta a faunis, quibus templa error gentilium constituebat; unde consulentes, demonum responsa au
Abbreviated transcription (Latin):
Far dicitur : eo qđ initio
frangeret᷑. Apđ antiquos enĩ
molarũ usus nondũ erat:
sed frum̃tũ inpila missũ
frangebant. & hoc erat ge-¬
nus molendi

Expanded text:
Far dicitur, eo quod initio frangeretur. Apud antiquos enim molarum usus nondum erat, sed frumentum in pila missum frangebant, et hoc erat genus molendi
Abbreviated transcription (Latin):
in quã siuera supprimis. fal¬
sarius agnosceris: si falsa
confingis. mendax. eẽ. uideris¬
Falsũ adoratores ꝑtinet : ubi
ueritas ita sȩpe luditur ut
quȩ facta st̃ negent᷑ : fictũ
uͦ ad poetas: ubi quȩ facta
non st̃. facta dicuntur. Fal¬
sũ est ergo. qđ uerũ non
erat: fictũ. qđ tantũ ueri¬
simile.¬

Expanded text:
inquam, si uera supprimis, falsarius agnosceris, si falsa confingis, mendax esse uideriFalsum ad oratores pertinet, ubi ueritas ita saepe luditur ut quae facta sunt negentur; fictum uero ad poetas, ubi quae facta non sunt facta dicuntur. Falsum est ergo quod uerum non est, fictum quod tantum uerisimile
Abbreviated transcription (Latin):
tes eiꝰ ministri cũ stri¬
ctis gladiis. eẽ. fingunt᷑
ut significet᷑ om̃s ꝑterra
gallos huic dee ut serui¬
rent fecerunt : signifi hg¬
in ea quippe om̃ia reꝑire. Idegł
Quod se apud eã iactant.
prȩcipit᷑ inquiunt ut
qui terrã colunt ne se¬
deant. Semꝑ enĩ esse
quod agant Cimbaloꝵ¬
aut̃ ȩreoꝵ sonitus . ferra¬
mentoꝵ crepitus in colen¬
quod terrã antiqui ȩre
colebant. priusquam
ferrũ. ẽẽt. inuentum
Eandẽ uestã & ignem
.eẽ. ꝑhibent. quia terrã
ignẽ habere non dubiũ soe¬
est. ut ex ȩthna uul¬
canoq: datur intelligi
Et ideo uirginẽ putant
quia ignis inuiolabile
est elementũ. nichilq
Necͣ aliud uestã quã uiuã
intellige flammã Nataq
deftamma corpora nulla
uides. Propt̃ea & uirgines
ei seruire dicunt: eo qđ
sicut exiurgine. ita nichil¬
Ceres prima cępit uti
frugib ingrecia & hab̃e
segetes trans latis aliun¬
de seminib Iiuiꝰ memi¬
nit ouidius dicens. Prima
ceres unco terrã dimouit

Expanded text:
 ministri constrictis gladiis esse finguntur: ut significetur omnes pro terra gallos huic deae, ut servirent, fecerunt: signifiin ea quippe omnia reperiri; quod se apud eam jactant, praecipitur inquiunt ut qui terram colunt, ne sedeant: semper enim esse, quod agant. Cymbalorum autem sonitus ferramentorum est crepitus in colenquod terram antiqui aere colebant, priusquam ferrum esset inventum. Eamdem Vestam et ignem esse perhibent, quia terram et ignem habere non dubium est, ut ex Aetna Vulcanoque datur intelligi; et ideo virginem dictant, quia ignis inviolabile sit elementum, nihilque Nec tu aliud Vestam quam vivam intellige flammam. Nataque de flamma corpora nulla vides. Propterea et virgines ei servire dicunt, eo quod sicut ex virgine, ita nihilCeres coepit uti frugibus in Graecia, et habere segetes, translatis aliunde seminibus. Hujus meminit Ovidius dicens: Prima Ceres unco glebam dimovit
Abbreviated transcription (Latin):
Cererẽ idẽ. terrã acrean¬
cdis frugib asserunt di¬
ctam. appellantes eam
nominib plurimis: Di¬
cunt etiã eã & opem.
qđ oꝑe melior fiat terra
Proserpinã. qđ ex ea pro¬
serpinant fruges Uestã
quod herbis uł uariis
uestita sit reb uł auib¬
uastanda. Eandem &
tellurẽ & matrẽ mag¬
nã fingunt turritam
cũ timpano & gallo
& strepitu cimbaloꝵ
Matrẽ uocatã. qđ plu¬
rima pariat . Magnã
qđ cibos gignat. Alii ñaq:
quia uniuersa anima¬
lia fructib: suis alit
Est enĩ alimentoꝵ nu¬
trix terra Qđsimula¬
crum eius cũ claui
fingit᷑. quia tellus hie
me claudit᷑. uere aꝑi¬
tur. ut fruges nascan¬
tur. Quod timpanũ
habet. sĩgnificare uo¬
lunt orbem terrae
Quod curru uehi dicit᷑
quia ipsã. ẽ. terra quȩ
pendet inaere. Quod
suftinet᷑ rotis. qr mundus
rotatur & uolubilis . ẽ.
Quod leones illi subicuNT
mansuetos. ut ostendans
nullũ genus. eẽ. terre
tam ferum. qđ non subi¬
gi possit aut suꝑari ab

Expanded text:
Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Quod simulacrum eius cum clavi fingitur, qme clauditur, vere aperitur, ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significari volunt orbem terrae. 63. Quod curru vehi dicitur, quia ipsa est terra, quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur, et volubilis est. Quod leones illi subjiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse terrae tam ferum quod non subigi possit aut superari ab
Abbreviated transcription (Latin):
Cerimoniȩ apud latinos di fisidr¬
cunt᷑ sacramenta quae
apud grecos orgia uocan¬
tur. Propt̃ea aut̃ uisumẽ
doctorib acarendo ap¬
pellari cerimonias. quasi
in sacris diuinis offerunt᷑.
in suo usu idcarerent
om̃s. Quod nom̃ etiã in
usu . ẽ. litterarũ scãrũ
Alii cerimonias ꝓprie
in obseruationib iudȩoꝵ
credunt. abstinentiã
scilicet quaruncłã esca¬
rũ scđm ueterẽ legem
eo qđ obseruantes care¬
ant his reb quib se ab¬
stinuerint¬

Expanded text:
Cerimoniae apud Latinos dicuntur sacra omnia, quae apud Graecos orgia vocantur. Proprie autem visum est doctoribus a carendo appellari cerimonias, quasi is divinis offeruntur, in suo usu id carerent homines. Quod nomen etiam in usu est litterarum sanctarum. Alii cerimonias proprie in observationibus Judaeorum credunt, abstinentiam scilicet quarumdam escarum secundum veterem legem, eo quod observantes ea careant his rebus, quibus se abstinuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Cereus ꝑ diriuationẽ acera
nom̃ habet. ex qua for¬
matur. Dequo quidã Inc
tibi nocturnos prȩstabo
cereus ignes. subducta
luce. altera lux tͥ sum.

Expanded text:
Cereus per derivationem a cera nomen habet ex qua formatur, de quo quidam: Hic tibi nocturnos praestabo cereus ignes. Subducta luce altera lux tibi sum.
Abbreviated transcription (Latin):
Compita sunt. ubi usus . ẽ.
conuentus fieri rusticoꝵ
dicta compita qđ loca de¬
multa magro eodẽ cõ¬
petunt. & quo conuenit᷑
arusticis

Expanded text:
Compita sunt, ubi usus est conventus fieri rusticorum: et dicta compita, quod loca multa in agris eorum competunt, quo convenitur a rusticis
Abbreviated transcription (Latin):
Complex dictus quia uno
peccato uł crimine alte¬
ri. ẽ. applicatus admalũ.
adbonũ uͦ nunquã dicimꝰ degł
complicẽ¬

Expanded text:
Conplex, quia uno peccato vel crimine alteri est adplicatus ad malum; ad bonum vero numquam dicimus conplice
Abbreviated transcription (Latin):
Complices sunt. qui uno
peccato uł reatu aut
crimine iuncti sunt
admalũ. adbonũ uero
non dicimus complices. Icicẽ¬

Expanded text:
Complices sunt, qui uno peccato uel reatu aut crimine iuncti sunt ad malum. Ad bonum uero nunquam dicimus complices. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
Compilator. qui aliena
dicta siuis ꝑmiscet. sic̃ scicer̃
solent pigmentarii in
pila diuersa mixta con¬
tundere. Hoc scelere
accusabatur mantuanus
uirium claua herculi

Expanded text:
compilator, qui aliena dicta suis permiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mixta contundere; hoc scelere accusabatur Oratius ab virium clavam Herculi
Abbreviated transcription (Latin):
Cõmune dic tũ. cui aduob
generib nom̃ unũ cõmu¬
nicat. ut hic & hȩc canis.
cui contrariũ.ẽ. epiche¬
non. qr utrunq sexum
subuno genere nuntiat.
ut hic piscis. Est enĩ in¬
certi sexus. qđ nec natura
nec oculis discernit᷑. sed
sensus tantũ peritia.

Expanded text:
Commune dictum quia duobus generibus nomen unum communicat, ut 'hic' et 'haec canis'. Cui contrarium est epicoenon, quia utrumque sexum sub uno genere enuntiat, ut 'hic piscis'. Est enim incerti sexus, quod nec natura nec oculis discernitur, sed sensus tantum peritia.
Abbreviated transcription (Latin):
Antonomasia. ẽ. pro no¬
mine id.ẽ. uice nominis
posita. ut maia genitus
ꝓmercurio. Qui tropus
ut magnanimusq anchi¬
siades: a corpore ut ipse
ardius. ex trinsecus. ut

Expanded text:
Antonomasia est pro nomine, id est vice nominis posita: ut Maia genitus pro Mercurio; qui tropus ut «magnanimusque Anchisiades»; a corpore, ut «ipse arduus»; extrinsecus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
stris Pergloriã & igno¬
bilitatẽ. Per infamiam
a bonã famã. Ut seducto¬
res & ueraces. Vt qui igno¬
ramur & cognoscimur
Quas̃ mor̾ientes . & ecce
uiuimus. Ut coherciti.
& non mortificati. Vt
triftes. semꝑ aut̃ gauden¬
tes. Sicut egeni. multos
aut̃ ditantes. Tanquã
nichil habentes. & om̃ia
possidentes. Sicut ergo
ista contraria contrarus
opposita. sermonis pulchri¬
tudinẽ reddunt: ita
quadã non uerboꝵ sed
rerũ eloquentia contra¬
rioꝵ oppositione. scłt
pulchritudo componitur.
aꝑtissime hoc positũ. ẽ.
inlibro eccłastico isto
modo. Contra malum
bonũ. ẽ. & contra mortẽ
uita. Sic contra pudicũ
peccator . & sic intuere
inom̃ia oꝑa altissimi.

Expanded text:
stra: per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur; quasi morientes, et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tamquam nihil habentes et omnia possidentes. Sicut ergo ista contraria contrariis obposita sermonis pulchritudinem quadam, non verborum, sed rerum eloquentia contrariorum oppositione saeculi pulchritudo componitur. Apertissime hoc positum est in libro ecclesiastico isto modo: Contra malum bonum est et contra mortem uita; sic contra pium peccator. Et sic intuere in omnia opera Altissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
non quomodo quidã sim¬
plices intelligunt antixp̃m
idõ dictũ. quod ante
xp̃m uenturus sit id .ẽ.
latinũ contra significat
xp̃m enĩ se mentietur hiđi
dum uenerit. & contra
eũ dimicabit. & aduer¬
sabitur sãcramentis xp̃i.
ut ueritatis eiꝰ euangeliũ
soluat. Nam& templũ
hierusolimis reparare
& om̃s ueteris legis ceri¬
monias restaurare tẽp¬
tabit. Sed & ille anti¬

Expanded text:
Non, quomodo quidam simplices intellegunt, Antichristum ideo dictum quod ante Christum venturus sit, id est Latino contra significat. Christum enim se mentietur, dum venerit; et contra eum dimicabitur; et adversabitur sacramentis Christi, ut veritatis eius evangelium solvat. Nam et templum Hierosolymis reparare, et omnes veteris legis caerimonias restaurare temptabit. Sed et ille Anti
Abbreviated transcription (Latin):
ntismos contrariuuis. ẽ sar¬
chasmos eoquod antismos
urbanitas . ẽ. sine iracun
dia. ut illud. Qui bauiũ
non odit amet tua car¬
mina meui. Atq idem
iungat uulpes. & mul¬
geat hircos. Id . ẽ. qui
bauiũ non odit. ꝓpȩna
ei contingat. ut diligat
meuiũ. Fuerunt enim
meiuus & bauius poetȩ
pessimi & iraimici iurgilii
Qui hos gͦ diligat. faciat
quȩ contra naturã sunt
id ẽ. iungat uulpes. &
mulgeat hircos
Antispastus dictus qđ sit
excontrariis fyllabis.¬
ex breui &. longa. ex lon¬
ga & breui
Antistes sacerdos dictus
primus. ẽ. enĩ in drline
eccłȩ & supra se nullũ ha¬

Expanded text:
tismos contrarius est sarcasmo, eo quod astismos urbanitas est sine irdia, ut illud: Qui Bavium non odit, amet tua carmina, Maevi, Atque idem jungat vulpes, et mulgeat hircos, id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Virgilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, jungat vulpes, et mulgeat hircosAntispastus, quod sit ex contrariis syllabis,ex brevi et longa, ex longa et breviAntistes sacerdos dictus primus est enim in ordine Ecclesiae; supra se nullum ha
Abbreviated transcription (Latin):
Antiteta quȩ latine contͣ¬
posita appellant᷑. quȩ dũ
ex aduerso ꝓponuntur.
sententiȩ pulchritudinẽ
faciunt . & in ornamento
locutionis decentissime
parte pudor pugnat᷑.
illinc petulantia. hinc
pudicicia. illinc stuprũ.
hinc fides. illinc frauda¬
tio. Hunc pietas. illinc
scelus: hinc constantia.
illinc furor. hinc hone¬
stas. illinc turpitudo
Hinc continentia. illinc
libido. hinc deniq ȩqui¬
tas. temꝑantia fortitu¬
do. prudentia uirtutes
om̃s certant cũ iniqͥtate
luxuria. ignauia. teme¬
ritate cũ uicins om̃ib Po¬
stremo copia. cũ egesta¬
te. Bona ratio. cũ ꝑdita.
mens sana. eũ amentia.
bona deniq spes. cũ om̃iũ
rerũ desꝑatione confligit
In huiꝰ modi certamine
ac pręlio huiꝰ modi locu¬
tionis ornamento libere
eccłasticus usus. ẽ. dicens
contra piũ peccator
& sic intuere. in om̃ia oꝑa
altissimi. bina & bina
unũ contra unũ.¬

Expanded text:
Antitheta, quae Latine contraposita appellantur: quae, dum ex adverso ponuntur, sententiae pulchritudinem faciunt, et in ornamento locutionis decentissima parte pudor pugnat, illinc petulantia; hinc pudicitia, illinc stuprum; hinc fides, illinc fraudatio; hinc pietas, illinc scelus; hinc constantia, illinc furor; hinc honestas, illinc turpitudo; hinc continentia, illinc libido; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus; postremo copia cum egestate; bona ratio cum perdita; mens sana cum amentia; bona denique spes cum omnium rerum desperatione confligit'. In huiusmodi certamine ac praelio, huiusmodi locutionis ornamento liber Ecclesiasticus usus est, dicens3contra pium peccator: et sic intuere in omnia opera altissimi, bina et bina, unum contra unu
Abbreviated transcription (Latin):
F. icus uiridis. humectat & de¬
ducit & calefacit. Humectañ
quidẽ: quia pingui suco suNt
Calefaciunt aũ ꝓpt̃ sucum:
egeritur etiã dulcedo illorũ. Icicer̃¬
Primi ergo eoꝵ qui fuerint.
pessimi st̃: ꝓpt̃ nimiũ sucũ.
Sequentes: meliores st̃. Sicci

Expanded text:
Ficus uiridis humectat et deducit et calefacit: humectat quidem quia pingui suco sunt; calefacit autem propter sucum; egeritur etiam dulcedo ipsorum. Primi ergo qui fuerint pessimi sunt propter nimium sucum, sequentes meliores sunt. Sicci
Abbreviated transcription (Latin):
scoria. Rubigo est uitiũ. ro¬
dens ferrũ. uł segeces: quasi
rodico : mutata una littera
dendo dicta non abȩram̃to
Scoria enũ purgam̃ta & sordes
st̃: quȩ igne excoquuntur.
Rubigine aũ caret ferrũ : sice¬
ruta. & gipso. & liquida pice
ꝑungitur. Itẽ. Rubigo ferra Iuirgł¬
m̃ta nonuiciat : si eadẽ me-¬
dulla ceruna. uł cerusa mix¬
ta roseo. unguatur.

Expanded text:
scoria. Robigo est vitium roscoria. Robigo est vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera;dendo dicta, non ab aeramento. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntRubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
biginẽ sentit. Stricturȩ uocan
tallis astringenda. apte uoca¬
bulo imposita Aquarũ uero
sũma differentia. ẽ : quib fer-¬
rũ candens immergatur : quo¬
utilior fiat : sicut birbilis
in hispania & thirasona: Co-¬
mus initalia : in acuendo fer¬
ro: oleo delectatior fit acies
Ande & teniuora ferram̃ta
oleo restingui mos est : neaqua
infragilitatẽ durentur. Afer-¬
ro : sanguis humanus sese
ulciscitur. Contactũ namq::
celerius rubiginẽ trahit.
Cũ ferro: magnibs lapis con¬
cordiã habet. Sola enĩ hȩc
materia : uim ab hoc lapide
acceͥpit. retinetq longo tẽ-¬
pore. Ex eodẽ lapide. archi-¬
tectus quidã alexandriae.
teplũ concam arauit : ut in
eo simulacrũ. ferro inaere
pendere uideretur.
Ferrũ accensũ igni nisi duret᷑ :
ictib corrũpitur. Rubens
non est habile adtundendũ :¬
neq antequã albescere inci.¬
piat. Aceto uł alumine indi-¬
tũ ferrũ: fit aeris simile.
Purgam̃ta ferri: rubigo &

Expanded text:
biginem biginem tallis, a stringendo apte vocabulo imposito. Aquarum vero summa differentia est quibus ferrum candens immergutilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta ferri, rubigo et
Abbreviated transcription (Latin):
Ferrũ dictũ : qđ farra. id est
semina frugũ terrȩ condeat.
Idẽ & calibs. a calibi flumine:
ubi ferrũ optima acie tẽpe¬
ratur. Vnde abusiue dicit᷑
nificusq: calibs.
Ferriusus. post alia metalla
reꝑtus est : cuius postea uerfa
in op probriũ species. ẽ: Nam
unde pridem tellus tractaba¬
tur : inde modo cruor effun¬
ditur. Nullũ aũ corpus tã
densis int̃ se cohȩrentib &
implicitis elem̃tis: quã fer¬
rũ: Vnde in est illi duritia :¬
cũ frigore. Ferri aũ metallũ
pene ubiq reperitur : sed
ex omib generib. palma se-¬
rico ferro datur. Seres enim
habent cũ uestib suis pellib¬
q mittunt. secunda partico :
neq alia genera ferri. ex
mera acie tẽperantur. Cete¬
ris enĩ: admiscetur mollior
cõplexus differentia ferri
plurima : iuxta terre genus
Nã aliud molle plũboq iucinũ.
rotarũ & clauoꝵ usibus aptũ. ⁊¬
aliud fragile & aerosũ cultu¬
rȩ terrȩ conueniens: aliud
breuitate solõ placet. clauisq

Expanded text:
Ferrum dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Unde et abusive dicitur nificusque chalybs. Ferri usus post alia metalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inplicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque
Abbreviated transcription (Latin):
usiđr ẜ. ictilia uasa dicta qđ fant &¬
fingantur exterra. Fingere
enĩ est facere: formare &
plasmare. unde & figuli di¬
cuntur : &uas fictile dicitur.
Nonfictũ illud qđ mendaciũ. ẽ:
sed qđ formatur ut sit & ha¬
beat aliquã formã. Vnde &
apostolus dicit. Nunquid di-¬
at figm̃tũ. ei qui se finoxit.
quare sic me fecisti
Fictilia uasa in samo insula
prius inuenta traduntur :
facta excreta & indurata igni
Vnde & samea uasa. postea in¬
uentũ & rub̃icã addere : &
exrubra creta fingere. Anti-
nec aurea. nec argentea : sed
fictilia uasa habebantur:
sic̃ aduina doliis ex cogitatis
adaquas anforis rdris adbal¬
neas: ac reliquis quȩ inusib
hominũ. aut rota fuint. aut
aut manu aptantur. Argilla
quia dũ mollis esset efficitur
torta: nec cõmunicat cũ uo¬
cabulo pristini generis. qr

Expanded text:
um. 2. Fictilia dicta, quod fiant, et fingantur ex terra. Fingere enim est facere, et formare, et plasmare; unde et figuli dicuntur. Et vas fictile dicitur, non fictum illud quod mendacium est, sed quod formatur ut sit, et habeat aliquam formam, unde et Apostolus dicit: Nunquid dicit figmentum ei qui se fingit: Quare me sic fecisti? 3. Fictilia vasa in Samo insula prius inventa traduntur, facta ex creta, et indurata igne, unde et Samia vasa. Postea inventum est rubricam addere, et ex rubra creta fingere. Antiqunec aurea, nec argentea, sed fictilia vasa habebantur, sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balnea, ac reliquis, quae in usibus hominum aut rota fiunt, aut manu aptantur. 4. Argilquia dum mollis esset, efficitur testa, nec communicat cum vocabulo pristini generis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ficus: latinea fecunditate uo-¬
eatur: Feracior est enĩ arbo¬
rib ceteris : Nãter quat̃q
ꝑsingulos annos generat
fructũ: atq altero mitures¬
cente alt̃ oboritur. hinc
& caricȩ acopie nominatȩ
us scađ̃mn dͥomesticã eefructiserã
ficũ. agrestẽ ficũ in eã ferunt᷑
inserere : eo qđ cito fructus fe¬
cundet illius. Et domesticȩ ficus
defluere feruntur in terr̃a
Vnde gnari huiꝰ remedii. gros-¬
sis arboris agrestis alligatis.
ad illã ferocẽ arborẽ me¬
dentur eius infirma: ut
possit fructus proprios
seruare
Ficus egyptia: fȩcundior fer¬
tur. Cuius lignũ ina qua
missũ ilico mergitur : & cũ
inlimo aliquandiu iacuerit.
deinde insuꝑficiem sustolli¬
tur: uersa uice naturȩ : qm̃
madefactũ debuit humoris
pondere residere. Antea
atletȩ ficis alebantur:
priusquã eos pytagoras ex¬
citator. ad carnis esũ qui for¬
tior cib est transtulis set
A senib incibo sȩpius sumptȩ
ficus : rugas eoꝵ fertu di¬

Expanded text:
Ficus Latine a fecunditate vocatur. Feracior est enim arboribus caeteris. Nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente, alter oboritur, hinc et caricae a copia nominatae. ue secundum domesticam et fructiferam ficum agrestem ficulneam feruntur inserere, eo quod cito fructus fecundae illius et domesticae ficus defluere ferantur in terram. Unde gnari hujus remedii grossis arboris agrestis alligatis ad illam feracem arborem, medentur ejus infirmitati; ut possit fructus proprios reservareFicus Aegyptia fecundior fertur, cujus lignum in aqua missum illico mergitur, et cum in limo aliquandiu jacuerit, deinde in superficiem sustollitur, versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus, rugas eorum feruntur di
Abbreviated transcription (Latin):
Fides est. credulitas. qua dm̃ con¬
illi credentes exhibemꝰ. dicta
aũ fides. abeo qđ fit : id .ẽ qđ
int̃ utrũq placitũ est. quasi
int̃ dm̃ & hominẽ.
Fides est : qua ueracit̃ credimꝰ
id. qđ nequaquã uidere ualemꝰ.
Nã credere iã non possumus:
qđ uidemus. Proprie aũ nom̃
fidei. inde est dictũ : si o mĩno
fiat qđ dictũ est. aut ꝓmissũ.
Et inde fides uocata. ab eo qđ sit
illud: qđ int̾ utrosq placitũ. ẽ
quasi int̃ dm̃ & hominem.
Hinc & foedus.

Expanded text:
Fides est credulitas qua Deum conilli credentes exhibemus. Dicta autem fides ab eo quod fit id quod inter utrosque placitum est. Quasi inter Deum et hominem Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus.