comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ammonet exultare in dño
Inscribit᷑ autem ipsi dauid
Qui ergo ꝑtinent ad sacratis¬
simũ sem̃ dauid: audiant uocẽ
eius. & dicant uoce sua. & exul¬
tent in dño. Dic autem m̃cipit.¬

Expanded text:
admonet nos exsultare in Domino. Inscribitur autem, Ipsi David. Qui ergo pertinent ad sacratissimum semem David, audiant vocem suam, et dicant vocem suam, et exsultent in Domino. Sic autem incipit
Abbreviated transcription (Latin):
cepisti me. Sub¬
limitatẽ tuam
laudabo dñe.
qui suscȩpisti
me. Nec iocun¬
dasti inimicos
meos suꝑ me
Nec eos qui to¬
tiens uariis ꝑ

Expanded text:
cepisti me: sublimitatem tuam laudabo, Domine, quoniam suscepisti me. Nec jucundasti inimicos meos super me: nec eos qui toties variis
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ merita iudicando. Et ideo uniuersȩ iuȩ dñi
rgo ad eũ tenens uias cius. qui nullis meritis suis se
i uidens deponit suꝑbiã. & deinceps cauet examinan
ritatẽ. qui clementiã subuenientis exꝑtus est. Reqͥ¬
testamentũ eius & testimonia eius. Intelligunt enĩ
usericordẽ primo aduentũ. & scđo iudicẽ. qui mipes
ia eius. Tropt̾ nom̃ tuũ dñe ꝓpitiaberis peccato meo.
ẽ enim. Non solũ peccata mea donasti quȩ antequã
Legẽ statuit ei in uia quã elegit. Legẽ statuit ei
quã liber app̃hendit. ne inpiine iã peccet Anima¬

Expanded text:
alterum merita judicando. Et ideo universae viae Dominergo ad eum tenens vias ejus, qui nullis meritis suis se liberatum videns, deponit superbiam, et deinceps cavet examinantis severitatem, qui clementiam subvenientis expertus est. Reqntum ejus et testimonia ejus: intelligunt enim Dominum misericordem primo adventu, et secundo judicem, qui mites et  11. Propter nomen tuum, Domine, propitiaberis peccato meo; multum est enim: non solum peccata mea donasti, quae antequamLegem statuet ei in via quam elegit: legem statuet ei in via quam liber apprehendit, ne impune jam peccet
Abbreviated transcription (Latin):
PSI DAUT. Ipsi dauid non mediatori homini xp̃o iħu.
ed homini aecclesiae iam perfectae in xp̃o stabilito attri
meritũ. cuius uiã custodiui. Et in dño sperans ñ¬
infirmabor. Nec tam̃ etiã sic inme sed in dño
Nequid tam̃ occultoꝵ meoꝵ me lateat. ꝓba me
dñe. & tẽpta me : notũ me faciens ñ tibi quẽ nil
latet. sed mihi atq hominib Ure renes meos &
cor meũ. Adhibe medicinale purgatoriũ quasi ig
consumar. ñ merita mea sed miscđia tua qua me
ad talẽ uitã ꝑduxisti ante oculos meos ẽ. Et
Delectatio mea ñ recessit a iustitia tua In ȩccłiis benedicã
te dñe. Non occultabo eis quos uocasti benedictionẽ tuã

Expanded text:
s. 1. Ipsi David, non mediatori homini Christo Jesu, sed omni Ecclesiae jam perfecte in Christo stabilitae, attribmeritum, cujus viam custodivi. Et in Domino sperans non movebor: nec tamen etiam sic in me, sed in Domino ne quid tamen occultorum meorum me lateat, proba me, Domine, et tenta me; notum me faciens, non tibi quem nihil latet, sed mihi atque hominibus. Ure renes meos et cor meum: adhibe medicinale purgatorium, quasi igconsumar, non merita mea, sed misericordia tua, qua me ad talem vitam perduxisti, ante oculos meos est. Etdilectio mea non recessit a justitia tua. In Ecclesiis benedicam te, Domine: non occultabo eis quos vocasti benedictionem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. renouamini aut̃ sp̃u mentis
ur̃ȩ. & induite nouũ hominẽ eũ qui
scđm dm̃ creatus ẽ in iustitia & sc̃ĩtate ueritatis. Et
ne aliquis arbitraret᷑ deponendã ẽẽ aliquã substantiã
quẽ admodũ se exspoliat tunica. aut aliquid forinsecus
accipiendũ quomͦ accepit aliquod uestimentũ. quasi
iste ñ ꝑmitteret homines agere in se intus sp̃ualit̃ quod
precipiebat apłs: secutus ẽ & exposuit quid esset exuite
ueterẽ hominẽ. & induite nouũ. Cetera enĩ lectionis ipsius
ad eundẽ intellectũ ꝑtinent. Ait quippe quasi dicenti
Et quom me exuturus sũ uetere. Aut quomͦ induturus
nouo.In ipse tertius homo sũ depositurus ueterẽ ho¬
minẽ quẽ habui. & accepturiis nouũ quẽ non habui. ut
bo dicunt. Amplectim̾ iudi

Expanded text:
u mentis vestrae, et induite novum hominem qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Et ne aliquis arbitraretur deponendam esse aliquam substantiam, quemadmodum se exspoliat tunica; aut aliquid forinsecus accipiendum, quomodo accipit aliquod vestimentum, quasi llectus non permitteret homines agere in se intus spiritualiter quod praecipiebat Apostolus: secutus est, et exposuit quid esset exui veterem hominem, et indui novum. Caetera enim lectionis ipsius ad eumdem intellectum pertinent. Ait quippe quasi dicenti: Et quomodo me exuturus sum veterem, aut quomodo induturus novum? An ipse tertius homo sum depositurus veterem hominem, quem habui, et accepturus novum, quem non habui; ut bo dicunt: Amplectimur judi
Abbreviated transcription (Latin):
ctione operantes tempore ꝓprio metatis. Om̃s qui spe¬
ratiᷤᷤ in dño. Om̃s qͥ sꝑatis in dño. id est qͥ eũ rectetimetiᷤᷤ ł colitis spe¬

Expanded text:
ctione operantes, ut tempore proprio metatis. Omnes qui speratis in Domino: id est, qui eum recte timetis vel colitis, spe
Abbreviated transcription (Latin):
NE NEIN
indignatione
tua arguas
me. neq in
ira tua emen¬
des me. Futu¬
rũ est enĩ ut
quidã in ira
dĩ emendent᷑
& in indigna¬
tione arguant
At forte non

Expanded text:
ne in indignatione tua arguas me, neque in ira tua emendes me. Futurum est enim ut quidam in ira Dei emendentur, et in indignatione arguantur. Et forte non
Abbreviated transcription (Latin):
qui meritis tribuens quod debet̾ iã non ad opera tes ora¬
lia sed ad uitã ęt̾nã scõs transferet. impios uero dũnabit
psalmo diccris
ira tua arguas
me
Dicit etiã
Thesaurizas in
quit tͥ irã in die
ire iusti iudicu
dĩ. In qua se non

Expanded text:
qui meritis tribuens quod debetur, jam non ad opera temporalia, sed ad vitam aeternam sanctos transferet, impios vero damnabit psalmo, dicens: ira tua arguas me. Dicit etiam Thesaurizas tibi, inquit, iram in die irae justi judicii Dei ; in qua se non
Abbreviated transcription (Latin):
eruiit tribulationis. sed non tã longe quã sperantur.
Cito illi transibunt. requies ueniens non transibit: quã¬
quã longũ ferri debuit inalũ ꝓ infinito bono
M SOLLEMNIS dies martirũ illuxit.
propt głam passionis xp̃i imperatoris mar¬
tirũ qui ñ sibi peꝑcit militib imperans
pugnã. sed prior pugnauit.
prior uicit. ut pugnantes eremplo suo hortaret᷑. & ma¬
iestate adiuuaret. & ꝓmissione coronaret: audiuimus
aliquid in isto psalmo quod ꝑtinet ad eius passionẽ. Cõ¬
mendamꝰ autẽ sepus. nec nos piget iterare quod uob̾ ẽ
id est ex ꝑsona sua quod est caput nr̃m. plerũq ex ꝑso¬
na corporis sui quod sumꝰ nos & ȩccła eius. sed ita quasi
ex unius hominis ore sonare uerba ut intelligamꝰ ca¬
put & corpus unitate integritatis consistere. nec sepa¬
Primo quod legenti respondentes cantauimꝰ. quã quã de
medio psalmo sit: huic tam̃ sermonis ducamꝰ exordiũ. Ini¬
mici mei dixerunt mala mihi. Quando moriet᷑. & peri¬

Expanded text:
erunt tribulationis, sed non tam longi quam sperantur. Cito illi transibunt; requies veniens non transibit. Quanquam longum, ferri debuit malum pro infinito bono.olemnis dies Martyrum illuxit; propter gloriam passionis Christi imperatoris martyrum, qui sibi non pepercit militibus imperans pugnam, sed prior pugnavit, prior vicit, ut pugnantes exemplo suo hortaretur, et majestate sua adjuvaret, et promissione coronaret, audiamus aliquid in isto psalmo, quod pertineat ad ejus passionem. Commendamus autem saepius, nec nos piget iterare quod vobis utid est ex persona sua, quod est caput nostrum; plerumque ex persona corporis sui, quod sumus nos et Ecclesia ejus; sed ita quasi ex unius hominis ore sonare verba, ut intelligamus caput et corpus in unitate integritatis consistere, nec sepaPrimo quod legenti respondentes cantavimus, quanquam de medio Psalmo sit, hinc tamen sermonis ducamus exordium. Inimici mei dixerunt mala mihi: Quando morietur, et peri
Abbreviated transcription (Latin):
uentus ut homo. Diues apud patrẽ. pauꝑ apud nos.
Diues in chlo. pauꝑ in terra. Diues ds̃. pauꝑ homo. Hoc
ergo te turbat. quia hominẽ uides. quod carnẽ intuẽ¬
ris. quod mortẽ respicis. quod crucẽ irrides: Hoc te tur¬
bat: Intellige suꝑ egenũ & pauperẽ. Quid est hoc :
Intellige quia ubi exposita ẽ łͥ infirmitas. ibi latet diui
pauꝑtas ipsius diuitiȩ nr̃ȩ sunt. quomodo infirmitas
ipsius fortitudo nr̃a ei⁊. quomodo stultitia ipsius
sapientia nr̃a ei.t. quomodo mortalitas ipsius immor¬
talitas nr̃a est. Qui sit pauꝑ attende. Non eũ ex
alioꝵ pauꝑtate eicias Implere uenit pauperes. qui ẽ

Expanded text:
 apud nos; dives in coelo, pauper in terra; dives Deus, pauper homo. Hoc te ergo turbat, quod hominem vides, quod carnem intueris, quod mortem respicis, quod crucem irrides? hoc te turbat? Intellige super egenum et pauperem. Quid est hoc? Intellige, quia ubi tibi exposita est infirmitas, ibi latet divind tamen paupertas ipsius, divitiae nostrae sunt: quomodo infirmitas ipsius fortitudo nostra est; quomodo stultum ipsius sapientia nostra est; quomodo mortalitas ipsius, immortalitas nostra est . Quid sit pauper, attende: non cum ex aliorum paupertate metiaris. Implere venit pauperes, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nomen xp̃i. Qui de morte sua & resurrectione prae¬
dixit. qui de mortib martirũ suoꝵ & de coroNa
prȩdixit: ipse & de aeccła sua futura p̃dixit. Si uerũbis
dixit. tertio mentitus est : Clanũ est ergo quod credi¬
distis contra illũ. Melius est ut credatis in illũ. & intel¬
ligatis suꝑ egenũ & paupcrẽ. qm̃ pauꝑ factus ẽ cũ diues
esset. ut ipsius inquit paupertate ditaremini. Hunc
autẽ quia pauꝑ factus ẽ: contemnit᷑. & dicit᷑ Homo
erat. Quid erat. Mortuus est. crucifixus est. Homi¬
nẽ colitis. in homine spẽ habetis: mortuũ adoratis.
falleris Intellige suꝑ egenũ & pauperẽ. ut illius pau¬
ptate diues efficiaris. Quid est intelligere suꝑ egenũ
he pauperẽ: Ut ipsum xp̃m egenũ & pauperẽ accipi¬
as dicentẽ in alio psalmo. Ego autẽ egenꝰ & pauꝑ sũ.
dñs curã habebit mei. Quid est intelligere suꝑ egenũ¬

Expanded text:
 resurrectione sua praedixit, qui de mortibus Martyrum suorum et de corona praedixit, ipse et de Ecclesia sua futura praedixit: si verum dixit bis, tertio mentitus est? Vanum est ergo quod creditis contra illum; melius est ut credatis in illum, ut intelligatis super egenum et pauperem; quoniam pauper factus est, cum dives esset, ut ipsius, inquit, paupertate vos ditaremini . Nunc autem quia pauper factus est, contemnitur, et dicitur: Homo erat. Quid erat? Mortuus est, crucifixus est; hominem colitis, in hominem spem habetis, mortuum adoratis. Falleris. Intellige super egenum et pauperem, ut illius paupertate dives efficiaris. Quid est, Intellige super egenum et pauperem? Ut ipsum Christum egenum et pauperem accipias, dicentem in alio psalmo: Ego autem egenus et pauper sum, Dominus curam habet mei . Quid est intelligere supe
Abbreviated transcription (Latin):
secutiones in aeccła diabolus concitauit ad ꝑdendũ nom̃
xp̃i. nisi forte putatis fr̃s quia illi pagani quando seiue¬
bant in xp̃ianos non hoc sibi dicebant delẽre nom̃ xp̃ide
Occisi sunt & martires. ad multiplicandã acccłam ualuit
sc̃s sanguis effusus. Seminatione accessit. ut mors
impletũ quod dixert̃ ininuci. Quando moriet᷑. & peri¬
bit nom̃ cuis. Adhuc & modo dicit᷑ Sedent pagani. &
cõputant sibi annos. Audiunt fanaticos suos dicentes.
Aliquando xp̃iani ñ erunt. & idola illa coli habent
quẽ admodũ antea colebant᷑. Adhuc dicunt. Quando
moriet᷑. & peribit nom̃ eus: Bis uicti uel t̃tio sapite

Expanded text:
ersecutiones diabolus in Ecclesia concitavit ad perdendum nomen ersecutiones diabolus in Ecclesia concitavit ad perdendum nomen Christi. Nisi forte putatis, fratres, quia illi Pagani quando saeviebant in Christianos, non hoc sibi dicebant, delere nomen Christoccisi sunt et martyres. Ad multiplicandam Ecclesiam valuit sanctus sanguis effusus, seminationi accessit et mors mimpletum quod dixerunt inimici, Quando morietur, et peribit nomen ejus. Adhuc et modo dicitur. Sedent Pagani, et computant sibi annos, audiunt fanaticos suos dicentes, Aliquando Christiani non erunt, et idola illa coli habent, quemadmodum antea colebantur, adhuc dicunt, Quando morietur, et peribit nomen ejus. Bis victi, vel tertio sapite:
Abbreviated transcription (Latin):
Si dimuserimꝰ eũ : uenient romani. & tollent nob̾ locũ &
gentẽ. Expedit ut unꝰ homo moriat᷑. quã tota gens pereat
Euangelista autẽ uerba nescientis quid diceret exposuit
nobis &e ait. Hoc aut̃ a se non dixit. sed cũ esset pontifex ꝓ¬
phetauit. quia oportebat eũ mori pro popło & gente. La¬
men illi cũ uiderent popłm post illũ ire dixert. Quando
moriet᷑. & peribit nom̃ eius: Id est. Cũ occiderimꝰ eũ.
iam nom̃ eius ñ erit in terra. nec sediicet aliqͦs mortuus:
sed eius int̾fectione intelligent homines quia hominẽ se¬
quebant᷑. quia ñ erat in eo spes salutis. & deserent nomen
eius. & ñ erit. Mortuus est: & ñ perut nomen eius. sed
seminatũ est nomen eius. Mortuus ẽ: sed granũ fuit qͦ
mortificato c̃tinuo sege s exsurgeret. Glorificato ergo
sius credere in illũ. & cȩperunt menbra eius audire quod
& ipso in nobis in terra laborante: dixert̃ adhuc inimici
eius Quando moriet᷑. & peribit nom̃ eius. Hiic enĩ ꝑ¬

Expanded text:
ere, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem. Expedit ut unus moriatur homo, quam tota gens pereat. Evangelista autem verba nescientis quid diceret, exposuit nobis, et ait: Hoc autrophetauit, quia oportebat legum mori pro gente: men illi cum viderant, populum post eum ire, dixerunt: Quando morietur, et peribit nomen eius? Id est, cum occiderimus eum, jam nomen ejus non erit in terra, nec seducet aliquos mortuus; sed ipsa ejus interfectione intelligent homines, quia hominem sequebantur, quia non erat in eo spes salutis; et deserent nomen ejus, et non erit. Mortuus est; et non periit nomen ejus, sed seminatum est nomen ejus: mortuus est: sed granum fuit, quo mortificato seges continuo exsurgeret . Glorificato ergo sius credere in illum; et coeperunt membra ejus audire quod o constituto, et ipso in nobis in terra laborante, dixerunt adhuc inimici ejus: Quando morietur, et peribit nomen ejus. Hinc enim p
Abbreviated transcription (Latin):
N ETNEM
intelligi in sexto psalmo dictũ c̃. Potest & ꝓ octauo
intelligi ꝓ ȩt̾no scło. quia post hoc tẽpus quod septẽ di

Expanded text:
n finem,dicii posse intelligi, in sexto psalmo dictum est: potest et pro octavo, intelligi pro aeterno saeculo; quia post hoc tempus quod septem di
Abbreviated transcription (Latin):
nequid diuno eloquio p̃poneret᷑. aut primꝰ diceret qui ñ
primus sed unus ẽ appellatꝰ Et ideo prȩtitulationẽ hale¬
re ñ potuit. uec debiut: ne si habuisset ut primꝰ esset. melior
tantũ in ordine numeri ñ auctoritate iudicaret᷑. aut ne
ut iã relatũ est aliquid p̃poneret cͥu ro eloquio psalmo¬
graphus p̃titulatione p̃posita. Nl̃ & p̃ cȩteris potuisset
iigelligi si primꝰ dictua fuisset. Et ideo solui titulũ ñ ha¬
bet. ut ꝑspicuũ esset quantũ int cęteros emnineret Ulnde
iã aduertere debet prudentia ix̃a qux ta uis. quanta auc¬
t oritas. quanta ratio in hoc psalmo uerset᷑. cui uec titulũ
airsus ẽ scriba p̃pouere nec numerũ indicare: ut solũ eũ &
unũ potius quã primũ ostenderet Igit᷑ quia faueute do &
uocis auctoritas iã oitensa ẽ e tituli ratio demonstrata
suꝑcst ut de ipso psalmo tractemus. E PE P Li¬

Expanded text:
ne quid divino eloquio praeponeretur, aut primus diceretur, qui non ne quid divino eloquio praeponeretur, aut primus diceretur, qui non primus, sed unus est appellatus: et ideo praetitulationem habere non potuit, nec debuit, ne si habuisset ut primus esset, melior tantum in ordine numeri, non auctoritate judicaretur: aut ne, ut jam relatum est, aliquid praeponeret divino eloquio Psalmographus, praetitulatione praeposita. Nam et prae caeteris potuisset intelligi, si primus dictus fuisset. Et ideo solus titulum non habet, ut perspicuum esset quantum inter caeteros emineret. Unde jam animadvertere debet Prudentia Vestra, quanta vis, quanta auctoritas, quanta ratio in hoc psalmo versetur, cui nec titulum ausus est scriba praeponere, nec numerum indicare; ut solum eum et unum, potius quam primum ostenderet. Igitur quia favente Deo, et vocis auctoritas jam ostensa est, et tituli ratio demonstrata; superest, ut de ipso psalmo tractemus.
Abbreviated transcription (Latin):
genera ꝓphet̾ię. Et ꝓraide cuius hȩc uox uel
sin qua ꝑsona ꝓprie ddictũ sit aut cur titulũ ñ
habeat requiramus. Centũ itaque quaquagin¬
ta psalmos ẽc̃ nulla duditatio est. Ei qua psalmus quotꝰ sit
uel a quo recitatus sit: titulor inscriptionȩ ostenditur
Non enĩ oms psalmi a douid editi sunt. Ipse enĩ dauidex
om̃i porło quatuor principes sp̃i sc̃o inundatos elegio.
quoꝵ nomina st̃ Asaph. eman. ethan & idithun Et in
quecũq diuinus sp̃s intrasset. unnũ dõ caneret Dauid gͦ
solus nouẽ psalmos ore ꝓprio cecinit. Reliqui aut̃ ab il¬
lis quatuor principib uxta tituloꝵ inscriptiones sunt
scriptionẽ. uel a quo fuerit recitatus Hã si nsalmographas
scđm & tertiũ & quartũ & om̃s uel ar nanerũ reiligere
uel causas singuloꝵ ostendere potuit. cur ñ & huic tetulũ
imposuit. & utrũ prini esset ostendit.ea quia hio psal¬
mus ꝓpriã uocẽ dĩ loquentis inducit: ideo titulũ ñ habet.

Expanded text:
genera prophetiae: et proinde cujus haec vox, vel in qua persona proprie dictum sit, aut cur titulum non habeat, requiramus. Centum itaque et quinquaginta Psalmos esse, nulla dubitatio est, et qui Psalmus quotus sit, vel a quo recitatus sit, titulorum inscriptione ostenditur. Non enim omnes Psalmi a David editi sunt. Ipse enim David ex omni populo quatuor principes Spiritu sancto mundatos elegit, quorum nomina sunt Asaph, Eman, Ethan, et Idithun, ut in quemcumque divinus Spiritus intrasset, hymnum Deo caneret. David ergo solus novem psalmos ore proprio cecinit: reliqui autem ab illis quatuor principibus, juxta titulorum inscriptionem, sunt scriptionem, vel a quo fuerit recitatus. Nam si Psalmographus secundum et tertium et quartum et omnes vel in numero redigere, vel causas singulorum ostendere potuit; cur non et huic titulum imposuit, et utrum primus esset, ostendit? Sed quia hic psalmus propriam vocem Dei loquentis inducit, ideo titulum non habet,
Abbreviated transcription (Latin):
SALM USbreuis ẽ de qͦ loqͣndũ su̾cepin
karitati ur̃ȩ seqd titulũ habet aliquantu¬
lũ negotiosum. Iatient̃ ergo sustinete nos
donec illũ enodemus. ut possumꝰ quantũ

Expanded text:
salmus brevis est, de quo loquendum suscepimus Charitati Vestrae: sed titulum habet aliquantulum negotiosum. Patienter ergo sustinete nos, donec illum enodemus, ut possumus, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
illos in hac temporali uita. & in eternũ hinc tolle illos.
SANU S ipsi dauid consũmationis tab̾naculi
Psalmus ipsi mediatori manu forti ꝑfectionis ȩccłe
in hoc scło. ubi aduersus diabolum temporalit̃ mi¬
ꝑitatur. Propheta loquitur
FFERTE DNO
filii dĩ. afferte dño

Expanded text:
illos in hac temporali vita, et in aeternam hinc tolle illos. salmus ipsi David, consummationis tabernaculiPsalmus ipsi mediatori manu forti, perfectionis Ecclesiae in hoc saeculo, ubi adversus diabolum temporaliter militatur. 2. Propheta loquitur: Afferte Domino, filii Dei, afferte Do
Abbreviated transcription (Latin):
ira sua conturbabit eos. & deuorabit eos ignis. De inde
conturbati uindicta dñi post accusationẽ conscientię
fructũ illoꝵ qui terrenꝰ ẽ ꝑdes de t̾ra. Et sem̃ eoꝵ a
filus hominũ. Et opera coꝵ uel quoscũq seduxert̃ ñ
retribuet̃ eis. qm̃ mala quȩ sibi imminere te regnante
arbitrabant᷑. in te occidendũ detorserunt. Cogitauert̃
consiliũ. quod ñ potuert stabilire. Cogitauert consiliu
dicentes. Expedit unũ ꝓ om̃ib mori: Quod ñ potuert̃
stabilire. nescientes quid dixerint. Qm̃ pones cos dorsũ
Qm̃ ordinabis eos in his a quib postpositis & contẽptis
auerteris In reliquiis tuis preparabis uultũ illorũ.
In his que relinquis id est in cupiditatib regui t̃reni.
prȩparabis tibi ad possessionẽ impudentiã eoꝵ Exal¬
tare dñe in uirtute tua. Quẽ humilẽ ñ cognouerunt
exaltare dñe in uirtute tua quã infirmitatẽ putauert̃

Expanded text:
ira sua conturbabit eos, et devorabit eos ignis: deinde ira sua conturbabit eos, et devorabit eos ignis: deinde conturbati vindicta Domini, post accusationem conscientiae, Fructum illorum filiis hominum: et opera illorum, vel quoscumque seduxerunt, non retribuetur eis, quoniam mala quae sibi imminere te regnante arbitrabantur, in te occidendum detorserunt. Cogitaverunt consilium, quod non potuerunt stabilire: cogitaverunt consilium, dicentes, Expedit unum pro omnibus mori ; quod non potuerunt stabilire, nescientes quid dixerint. 13. vers. 13. Quoniam pones eos dorsum: quoniam ordinabis eos in his, a quibus postpositis et contemptis averteris. In reliquiis tuis praeparabis vultum eorum: et in his quae relinquis, id est in cupiditatibus regni terreni, praeparabis tibi ad passionem impudentiam eoem non cognoverunt, exaltare, Domine, in virtute tua, quam infirmitatem putaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cedinis. Qm̃ prius hauserat benedictionẽ dulcedinis
tuȩ. fel peccatoꝵ nr̃oꝵ ñ nocuit ei Posiusti in capite ciꝰ
coronã de lapide pretioso. In principio sermonis eiꝰ ac¬
disti ei. Resurrectionẽ petut dicens. Pat̃. clarifica fi¬
liũ tuũ. Et dedisti ei. Longitudinẽ dierum in sȩculum
tua. Magna ẽ quidem gba eiꝰ in salute. qua eũ resusci¬
tasti. Głam & magnũ decorẽ impones suꝑ eũ. Sed ao¬
huc głani & magnũ decorẽ addes ei. cũ in cęlo collocabis
ad dexterã tuã. Qm̃ dabis ei benedictionẽ in scłm scłi
Et in altissimi miscđia ñ cõmouebit᷑. Et in altissimi
ueneris om̃ib inimicis tius. quia cã in humilitate tua
ñ intellexerunt. Dextera tua inueniat om̃s qͥ te odert̃
Caritas qua regnas ad dexterã patris inueniat in
die iudicii punendos om̃s qui te odert. quia nunc ipsi
ardentes intrinsecus conscientia impictatis sue. In tẽpo¬
re uultus tui. In tẽpore manifestationis tuę. Dñs in

Expanded text:
cedinis: quoniam prius hauserat benedictionem dulcedinis tuae, fel peccatorum nostrorum non nocuit ei. Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso: in principio sermonis ejus acdisti ei: resurrectionem petiit, dicens, Pater, clarifica Filium tuum ; et dedisti ei. Longitudinem dierum in saeculum tua: magna est quidem gloria ejus in salute, qua eum resuscitasti. Gloriam et magnum decorem impones super eum: sed adhuc gloriam et magnum decorem addes ei, cum in coelo collocabis ad dexteram tuam. 7. vers. 7. Quoniam dabis ei benedictionem in saeculum saeculi: Et in Altissimi misericordia non commovebitur: et in Altissimi veneris, omnibus inimicis tuis, qui eam in humilitate tua non intellexerunt. Dextera tua inveniat omnes qui te oderunt: claritas qua regnas ad dexteram Patris, inveniat in die judicii puniendos omnes qui te oderunt; quia nunc ipsi ardentes intrinsecus, conscientia impietatis suae. In tempore vultus tui: in tempore manifestationis tuae. Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
do & in audiendo uerbo ue¬
ritatis labor est. Quẽ labo
Ab ipso enĩ generis exordio
audiuit homo ñ ab homi¬
ne fallaci nec a diabolo
seductore. sed ab ipsa ueri

Expanded text:
do et in audiendo verbo veritatis, labor est. Quem laborAb ipso enim nostri generis exordio audivit homo, non ab homine fallace, nec a diabolo seductore, sed ab ipsa veri
Abbreviated transcription (Latin):
& de fructu beneagen¬
di deprecem᷑. Quousq
hesterno die disputatũ
sit. credo meminisse
karitatẽ ur̃am. Exip¬
so loco hodie sumimus
exordiũ. Intelligimus
xp̃icũaudis: noli sponsum a sponsa separare. & intellige
magnũ illud sacramentũ: erunt duo in carne una. Di

Expanded text:
 de fructu bene agendi deprecemur. Quo usque hesterno die disputatum sit, credo meminisse Charitatem Vestram: ex ipso loco hodie sumamus exordium. Intelligimus hristi. Christum cum audis, noli sponsum a sponsa separare, et intellige magnum illud sacramentum: Erunt duo in carne una . Si
Abbreviated transcription (Latin):
psalmi huius indiscussa
uobiscũ & intractata re¬
manserat. Proinde sicut
uideo non quidem scđm
dispositionẽ nr̃am. sed
tam̃ non prȩter dispositi¬
onẽ suã ad reddendum
debitũ nos dns reuocauit. lntenti ergo estote fr̃s.
ut si possumꝰ adiuuante dño uel modo soluamus
Oquod nos debere cognoscimꝰ. Quis est qui dicit quod
Si quasi unus homo loquitur. quammultũ tempꝰ
est aetas unius hominis. Et quid magnũ est ut ho¬
mo positus in una aliqua parte terrarũ ꝑ totã uitam
suã tambreuẽ quã humana uita breuis est quamuis ad
senectutẽ a uiuentute ꝑuenerit. non uiderit iustũ dere¬
lictũ nec semen eius quęrens panẽ. Non est nurandũ.
Potuit eiuĩ fieri ut ante uitã ipsus fuisset aliquis iustꝰ
quȩrens panẽ: potuit fieri ut aliamparte terrarũ non
ubi ipse esset Deinde alud quod mouet audite. Ecce
unusquisq in uobis qui forte iam senuit respiciens cursꝰ
aetatis suac iam pactos sibi ubi cogitatione uersatus

Expanded text:
psalmi hujus indiscussa vobiscum et intractata remanserat. Proinde sicut video, non quidem secundum dispositionem nostram, sed tamen non praeter dispositionem suam, ad reddendum debitum nos Dominus revocavit. Intenti ergo estote, fratres, ut si possumus Deo adjuvante, vel modo solvamus quod nos debere cognoscimus. Quis est qui dicit, quods panem. Si quasi unus homo loquitur, quam multum tempus est aetas unius hominis; et quid magnum est, ut homo positus in una aliqua parte terrarum per totam vitam suam tam brevem, quam humana vita brevis est, quamvis ad senectutem a juventute pervenerit, non viderit justum derelictum, nec semen ejus quaerens panem? Non est mirandum. Potuit enim fieri ut ante vitam ipsius fuisset aliquis justus quaerens panem, potuit fieri ut in alia parte terrarum non ubi ipse esset. Deinde aliud quod movet, audite: Ecce unusquisque in vobis, qui forte jam senuit, respiciens cursus aetatis suae jam peractos sibi, ubi cogitatione versatus
Abbreviated transcription (Latin):
patres nr̃i
annuntiaue¬
rt̃ nob opus
quod operatꝰ
es in dieb eo¬
rũ. in dieb
antiquis
Ammirans
quare in istis
dieb tamquã
deseruerit eos quos in passionib ȩxercere uoluerit: re-¬

Expanded text:
patres nostri annuntiaverunt nobis, opus quod operatus es in diebus eorum, et in diebus antiquis. Admirantes quare in istis diebus tanquam deseruerit eos quos in passionibus exercere voluerit, re
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Pater
an propħa.
Intellexert̃
enĩ quidã pa¬
tris ꝑsonã di¬
centis. eruc¬
tauit cor meu̾
uerbũ bonũ.
cõmendantes
nob natiuitatẽ
quandã in effabilẽ. ne forte putares aliquid assũptũ

Expanded text:
dicit, Pater, an Propheta? Intellexerunt enim quidam Patris personam dicentis, Eructavit cor meum verbum bonum, commendantis nobis nativitatem quamdam ineffabilem. Ne forte putares al
Abbreviated transcription (Latin):
quil ẽ dĩ sapientia
& rectus fins om̃is
intentionis anunȩ
Quousq auertis
faciẽ tuã ame .
Sicut ñ obliuscit
ds̃. sic nec faciẽ auer¬
tit: sed more nr̃o scriptura loquit᷑. Auertere aut̃ faciẽ ds̃¬
dicit᷑. dũ non dat animȩ notitiã sui. quȩ adhuc purũ m̃tis
Consilio non opus ẽ nisi in aduersis. Ergo quañdui ponã
consiliũ in anima mea ita cdctũ ẽ. Quandui ero in adusis:
auit certe responsio ẽ. ut iste sit sensus. Candi dñe obli¬
uisceris me in finẽ. & tandui auertis faciẽ tuã ame:. quandiu
ponã consiliũ in anima mea. ut nisi posuerit quisq consiliũ
in anima mea ut ꝑfecte operet᷑ misca̾iã. non eũ dirigat
ds in finẽ. neq notitiã sui plenã quod ẽ facie ad faciẽ p̃beat
ili Dolorẽ incorde meo ꝑ cliẽ. subauditur quanadm ponã
Per dic̃ autẽ continuationẽ significat. Aut dies ꝓ tẽpore
intelligit᷑. a quo se quisq desiderans exiui dolorẽ pͥonit in cor¬

Expanded text:
qui est Dei Sapientia, et rectus finis omnis intentionis animae. Quo usque avertis faciem tuam a me? Sicut non obliviscitur Deus, sic nec faciem avertit; sed more nostro Scriptura loquitur: avertere autem Deus faciem dicitur, dum non dat animae notitiam sui, quae adhuc purum mentisn anima mea? Consilio non opus est, nisi in adversis. Ergo, Quamdiu ponam consilium in anima mea, ita dictum est, Quamdiu ero in adversis? Aut certe responsio est, ut iste sit sensus, Tamdiu, Domine, oblivisceris me in finem, et tamdiu avertis faciem tuam a me, quamdiu ponam consilium in anima mea: ut nisi quisque posuerit consilium in anima sua ut perfecte operetur misericordiam, non eum dirigat Deus in finem, neque notitiam sui plenam quod est facie ad faciem, praebeat iPer diem vero aut continuationem significat, aut dies pro tempore intelligitur, a quo se quis desiderans exui dolorem ponit in cor
Abbreviated transcription (Latin):
ce refert᷑ ad id quod dictũ ẽ usquequo auertis faciẽ tuã a
me exaudi refert̃ adia quod dictũ ẽ. usquequo obliuisce̾ris
me in finẽ Iilumina oculos meos. ne uniquã obdormiã in
mortẽ. Oculos cordis oportet intelligi ne delectabili defectu
me exultabt si motus fuero. Diabolus & angłi eiis qui non
exultart de iusto uiro iob cũ eũ tribularent. quia non ẽ
dño ꝑmanet ñ sibi debet tribuere. ne cũ se głlatur non cẽ
motũ. ipsa suꝑbia moueat᷑. Exultabit cor meũ in salutari
tuo. In xp̃o. in sapientia cdĩ. Cantabo dño qui bona tribu¬
it nuhi. Bona sp̃ualia ñ ad humanũ diẽ ꝑtinentia. Et
psallã nomini dñi altissimi. Id est. cũ gaudio gras ago.
& ordinatissime utor corpore. qui est cantus animȩ spua¬
lis. Si aut̃ aliqua hic differentia consideranda ẽ: cantabo
corde. psallã operib dño quod solus uidet. Nomini aut̃
dñi quod apud homines innotescit. quod ñ illi sed nobis¬

Expanded text:
ce, refertur ad id quod dictum est, Usquequo avertis faciem tuam a me? Exaudi, refertur ad id quod dictum est, Usquequo oblivisceris me in finem? Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte. Oculos cordis oportet intelligi, ne delectabili defectu me exsultabunt, si motus fuero. Diabolus et angeli ejus: qui non exsultaverunt de justo viro Job, cum eum tribularent; quia non estDomino permanet, non sibi debet tribuere, ne cum se gloriatur non esse motum, ipsa superbia moveatur. Exsultabit cor meum in salutari tuo: in Christo, in Sapientia Dei. Cantabo Domino qui bona tribuit mihi: bona spiritualia, non ad humanum diem pertinentia. Et psallam nomini Domini altissimi: id est, cum gaudio gratias ago, et ordinatissime utor corpore, qui est cantus animae spiritualis. Si autem aliqua hic differentia consideranda est. Cantabo corde, Psallam operibus Domino, quod solus videt: Nomini autem Domini, quod apud homines innotescit: quod non illi, sed nobi
Abbreviated transcription (Latin):
supsit. in regnoꝵ scđo libro cognoscere facile ẽ Ibi enĩ chu¬
si amicus regis dauid transitũ fecit in partes absalon fili
eiꝰ. qui aduersus patrẽ bellũ gerebat ad exploranda con¬
silia & renuntianda quȩ aduersus patrẽ ille moliebat᷑
auctore achitofel qui defecerat ab amicitia dauid: & filu
eius aduersus patrẽ consiliis quib posset instruebat. Ded
qm̃ ñ ipsa hystoria in hoc psalmo consideranda ẽ de
nit ergo anima ꝑfecta in ꝓphetia. ciu secretũ illud inno¬
tuit ꝓ uerbis chusi id est ꝓ cognitione eiusdẽ secreti
Quod secretrũ dextri ds̃ idem fauens atq ꝓpitius ei ope¬
ratus ẽ¬
ẽ. Qua re hoc silentiũ filus dextri appellat᷑. quod
est chusi filus iemini

Expanded text:
sumpsit, in Regnorum secundo libro cognoscere facile est. Ibi enim Chusi, amicus regis David, transitum fecit in partes Abessalon filii ejus qui adversus patrem bellum gerebat, ad exploranda consilia et renuntianda quae adversus patrem ille moliebatur auctore Achitophel, qui defecerat ab amicitia David, et filium ejus adversus patrem consiliis quibus posset instruebat. Sed quoniam non ipsa historia in hoc psalmo consideranda est de nit ergo anima perfecta in prophetia, cui secretum illud innotuit, pro verbis Chusi, id est pro cognitione ejusdem secreti; quod secretum dexter Deus, id est favens atque propitius ei, operatus est: quare hoc silentium Filius dextri appellatur, quod est Chusi, filii Jemini
Abbreviated transcription (Latin):
princeps potestatis aeris biuus nuraris. & queris quis ẽ
iste rex głe. Dns uirtutũ ipse ẽ rexgłe. Et iã uiuficato¬
ut corpore supra te ꝑgat ille teptatꝰ. supra om̃s angłos ten¬
dit ab angło prȩuaricatore tẽptatus. Nemo ur̃m se obi¬
ciat. atq int̾cludat iter nr̃m: ut tãquã ds colat᷑ a nobis.
Neq principatꝰ neq angłs neq uirtꝰ nos separat a kari¬
tate xp̃i. Donũ ẽ sperare in dño. quã sperare in principe.
ut qui głatur. in dño gloriet᷑ Sunt quidem iste in hnuus
uindi orcinatione iurtutes. sed dñs uirtutũ ꝓpse ẽ repgle¬
N HNEM psalmus ipsi dauid. Non xp̃i. sed in ȩccłe

Expanded text:
ris hujus miraris, et quaeris, Quis est iste rex gloriae? Dominus virtutum ipse est rex gloriae: et jam vivificato corpore, supra te pergit ille tentatus; supra omnes Angelos tendit, ab angelo praevaricatore ille tentatus. Nemo vestrum se objiciat atque intercludat iter nostrum, ut tanquam Deus colatur a nobis: neque principatus, neque angelus, neque virtus nos separat a charitate Christi . Bonum est sperare in Domino, quam sperare in principe : ut qui gloriatur, in Domino glorietur . Sunt quidem istae in hujus mundi ordinatione virtutes, sed Dominus virtutum ipse est rex glfinem, Psalmus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ri suo. Hec ẽ generatio quęrentiũ dñm. Sic enĩ nascunt᷑ qͥ
quert̃ cũ. Querentiũ facic̃ dĩ iacob Querunt aut̃ faciẽ dĩ.
impediant aditus quos uos statiustis cupiditatis a&e timoriᷤ
Et eleuamin porte etnales. Et eleuamini aditꝰ et̃ ne uite.
r enuntiationis scło &e conuersionis ad dm̃ Et introibit
rex głe. Et introibit rex: in quo sine suꝑbia gloriemur.
Qui superatis portis mortalitatis & patefactis sibi cȩlesti¬
catrices & senties itparata & immortalitati readitã in¬
firmitate humanã Persoluta ẽ quȩ debebat᷑ terris. ubi cũ
tica tuba. Collite portas etiã celestes principes quas ha¬
betis in animis hominũ. qͥ adorant militiã celi Et leuanu¬
niporte et nales Et ele uammi porte et̾ne iustitie karitatiꝰ ce liastita¬

Expanded text:
num: sic enim nascuntur qui quaerunt eum. Quaerentium faciem Dei Jacob: quaerunt autem faciem Dei, impediant, aditus quos vos statuistis cupiditatis et timoris. Et elevamini portae aeternales: et elevamini aditus aeternae vitae, renuntiationis saeculo et conversionis ad Deum. Et introibit rex gloriae: et introibit rex, in quo sine superbia gloriemur; qui superatis portis mortalitatis, et patefactis sibi coelesticatrices, et senties reparatas, et immortalitati redditam infirmitatem humanam. Persoluta est quae debebatur terris, ubi cum tica tuba: Tollite portas, etiam coelestes principes, quas habetis in animis hominum qui adorant militiam coeli . Et elevamini portae aeternales: et elevamini portae aeternae justitiae, charitatis et castita
Abbreviated transcription (Latin):
& uniuersus
orbis terrarũ fit ȩccła ciꝰ. Ipse suꝑ mãria fundauit cã. Ipse
firmissime stabiliuit eã suꝑ om̃s fluctꝰ scłi huus. ut ab ea su¬
perarent: nec nocerent ei. Et suꝑ flumina preparauit ean
flumina in mare fluunt. & cupiti homines labunt᷑ in scłm.
Ctiã istos superat ȩccła. quȩ deuictis ꝑ dñi gr̃am cupiditati¬
buis scłarib ad recipiendã immortalitatẽ karitate parata ẽ.
stitiã di.: Aut quis stabit in loco scõ eiꝰ: Aut quis ꝑmane¬
go illuc ascendet & ꝑmanebit ibi nisi innocens in operib
&e mundus in cogitationib: Qui ñ accepit in uano ani¬
mã suã Qui ñ in reb ñ ꝑmanentib deputauit animã suã.
sed cã immortalẽ sentiens. xt̾nitatẽ stabilẽ atq incõniutabi¬
lẽ desiderauit. Et ñ uirauit ꝓximo fuo in dolo. Et ideo sine
dolo sic̃ sĩplicia & ñ fallentia st̃ ęt̾na. ita se prebuit pximo

Expanded text:
 universus orbis terrarum fit Ecclesia ejus. Ipse super maria fundavit eam: ipse firmissime stabilivit eam super omnes fluctus saeculi hujus, ut ab ea superarentur, nec nocerent ei. Et super flumina praeparavit eam: flumina in mare fluunt, et cupidi homines labuntur in saeculum; etiam istos superat Ecclesia quae devictis per Dei gratiam cupiditatibus saecularibus ad recipiendam immortalitatem charitate parata est.stitiam Domini? Aut quis stabit in loco sancto ejus? aut quis permanego illuc ascendet, et permanebit ibi, nisi innocens in operibus, et mundus in cogitationibus? Qui non accepit in vano animam suam: qui non in rebus non permanentibus deputavit animam suam, am immortalem sentiens, aeternitatem stabilem atque incommutabilem desideravit. Et non juravit proximo suo in dolo: et ideo sine dolo, sicut simplicia et non fallentia sunt aeterna, ita se praebuit proximo
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauero in medio umbrȩ mortis. Nã & si ambulẽ in
medio uitȩ huiꝰ quȩ umbra mortis ẽ. Ntimebo mala. qm̃
tu mecũ es. Non timebo mala. qm̃ tu habitas in corde
meo ꝑ fidẽ. Et nunc mecũ es. ut post umbrã mortis etiã
ego sui ticũ. Unga tua &e bacuaus tuus aosi mo. soloia sint
Sesciuina t ua tamnqua iurga ad gregte onũ. ee camnquã

Expanded text:
mbrae mortis: nam et si ambulem in medio vitae hujus, quae umbra mortis est. Non timebo mala, quoniam tu mecum es: non timebo mala, quoniam tu habitas in corde meo per fidem; et nunc mecum es, ut post umbram mortis etiam ego sim tecum. Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt: disciplina tua tanqu
Abbreviated transcription (Latin):
pascue ibi me
collocauit
In loco pascue
incipientis ad
fidẽ me ꝑducens. i me nutriendũ collocauit. Suꝑ aquã
refectionis educauit me. Suꝑ aquã baptismi quo refici¬
unt᷑ qui integritatẽ uresq amuserant educauit me. Animã¬

Expanded text:
pascuae ibi me collocavit: in loco pascuae incipientis ad fidem me perducens, ibi me nutriendum collocavit. Super aquam refectionis educavit me: super aquam baptismi, quo reficiuntur qui integritatem viresque amiserant, educavit me.
Abbreviated transcription (Latin):
nescio quis mesopotamenus. nescio quis sirus. nescio quis
ponticus uel longius constitutus. Respondes. quia ñ
habes baptismũ Quare. Lege epłas apłi a me da
nescio quis de philadel fia. Ad quas aeccbas scribit io
hannes. Clenit a colosensib uenit a philippis. a thes¬
salonia. Ego ñ habeo baptismum. ad quẽ scripsit apłs.
ꝑ quẽ tu habes. Et audes legere epłam meam qui de¬

Expanded text:
nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis nescio quis Mesopotamenus, nescio quis Syrus, nescio quis Ponticus, vel longius constitutus. Respondes: Quia non habes baptismum. Quare? Lege Epistolas Apostoli nescio quis de Philadelphia, ad quas Ecclesias Joannes scripsit ; venit a Colossis, venit a Philippis, a Thessalonica: Ego non habeo baptismum ad quem scripsit Apostolus, per quem tu habes? Audes legere epistolam meam, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
indices eligeremꝰ. Non ires ad quos tu uelles. Quantũ
intersit uidete. Tunc autẽ ipsi donatiste litteris suis
imperatorẽ petierunt. ut decerneret iudices impba¬
runt eos apud quos uicti sunt. quos antequã iunceren¬
tur postulauerunt. Dati sunt alii ad eorũ petitum
Et ibi uicti sunt. Appellauerunt ad imperatorem.
Et ibi uicti sunt. Semel uictus ẽ absens maxinianista
Ꝙ tacet. & ter uictus presens donatista non tacet
Sed de numero contendis cũ maximianistis ut dixi
Faueo tibi. Trecenti decẽ plures sunt quã centũ. Uel.
quot fuerunt qui damnauerunt a parte maxiniani
primianũ milia ep̃oꝵ. tot ꝑ orbẽ terrarũ qui damna¬
uerunt a parte ceciliani donatũ. Nihil ponderis a¬
pud te haberi putas. Sed dicturus es mͥ. Numquid
donatistas milia ep̃oꝵ damnart de toto orbe t̃rarũ:
& non anuttit᷑ adit cũ magna uoce & genutu. & dicit
tibi. Quid est quod uis facere. Rebaptizare me ait

Expanded text:
judices eligeremus, non ires ad quos tu velles. Quantum judices eligeremus, non ires ad quos tu velles. Quantum intersit, videte. Tunc autem ipsi Donatistae litteris suis Imperatorem petierunt, ut decerneret judices: improbaverunt eos apud quos victi sunt, quos antequam vincerentur postulaverunt: dati sunt alii ad eorum petitum, et ibi victi sunt: appellaverunt ad Imperatorem, et ibi victi sunt. Semel victus est absens Maximianista, et tacet: et ter victus praesens Donatista non tacet? 23. Sed de numero contendis cum Maximianistis. Ut dixi, faveo tibi. Trecenti decem plures sunt quam centum, vel quot fuerunt qui damnaverunt a parte Maximiani Primianum: millia episcoporum per orbem terrarum qui damnaverunt a parte Caeciliani Donatum nihil ponderis apud te habere putas? Sed dicturus es mihi: Numquid Donatistas millia episcoporum damnaverunt de toto et non amittitur, adit cum magna voce et gemitu, et dicit tibi: Quid est quod vis facere? rebaptizare me? ait,
Abbreviated transcription (Latin):
orbis terrarũ. Quid dicturus es. Plures nos sumꝰ quã
maximianistȩ. Estote plures. De numero ergo agamus
Uide quantũ uitersit. Absentẽ te damnarunt maxi¬
mianistȩ. cũ ad eos exire noluisses. Hoc quidem simile
Sic & illi damnauerunt absentẽ cecilianũ. cũ factionẽ
eorũ deuitasset. Sed tu rursus in absentes illos fecisti di¬
ci sententias in concilio bagaitano. At uero cecilianus
prȩsens aquersario p̃sente purgatus est. Deinde alia dif¬
ferentia: ludices numidas apud quos te purgares tiup¬
se audisti. tu constitusti. Maximianistȩ illos ñ petiert̃
Apud eos autẽ a ceciliano donatus uictus est: quos do
nati pars uidices postularat. Respondent tibi maxi¬
mianistę modo. & ure dicunt. Nos primo uẽnimus
ad te de prouintia tua. de diocẽsi ad te ꝑtinentis epis¬
copii. &e uoluimꝰ audire causam tuã. Contempsisti nos.
non ad nos existi. Si tuniusti nr̃m iudiciũ: uel simul

Expanded text:
orbis terrarum. Quid dicturus es? Plures nos sumus quam orbis terrarum. Quid dicturus es? Plures nos sumus quam Maximianistae. Estote plures: de numero ergo agamus: vide quantum intersit. Absentem te damnaverunt Maximianistae, cum ad eos exire noluisses: Hoc quidem simile, sic et illi damnaverunt absentem Caecilianum, cum factionem eorum devitasset: sed tu rursus in absentes illos fecisti dici sententias in concilio Bagaitano: at vero Caecilianus praesens adversario praesente purgatus est. Deinde alia magna differentia: judices Numidas apud quos te purgares, tu ipse adisti, tu constituisti, Maximianistae illos non petierunt: apud eos autem a Caeciliano Donatus victus est, quos pars Donati judices postulaverat. Respondent tibi modo Maximianistae, et jure dicunt: Nos primo venimus ad te de provincia tua, de dioecesi ad te pertinente episcopi; et voluimus audire causam tuam: contempsisti nos, non ad nos existi. Si timuisti nostrum judicium, vel simul
Abbreviated transcription (Latin):
to respondet᷑. Quia & illi ur̃i priores damnauerunt
cecilianum. Si priores ualent: cedant primianistȩ c̃cilio
maxinianistarũ. Si plures ualent: cędant donatistae
orbi terrarum. Nihil arbitror eẽ iustius. Lauci sunt
maximianiste. sed priores sunt. Reus reum non facit
Si hoc putas. qͦmdãnatꝰ daninare potiusti. Qiuia & inter
damnatores & ipse scriptus est. Hec seruauert̃ illi lo¬
cũ cause dicendi. Alit̃ autẽ cecilianus. Seruatus est il¬
li locus hominis causam dicendi. sicut habet ipsa senten¬
tia. quia nec in communionẽ receptus ẽ nisi purgatus.
Iste autẽ hic inuenit᷑ a uidicib daninatus. ille inter iudi¬
ces damnans. Sed fuerit ista aequitas bagaitani c̃cilii
Prorsus totũ concedimus. Male te damnauerunt ma¬
ximianistȩ: male damnauerunt &e illi priores ur̃i cecili¬
anum. Tu purgasti te apud bagai: purgauit se ille in
transmarino uidicio. Consensit huc iudicio uniuersus

Expanded text:
to respondetur, quia et illi vestri priores damnaverunt to respondetur, quia et illi vestri priores damnaverunt Caecilianum. Si priores valent, cedant Primianistae concilio Maximianistarum: si plures valent, cedant Donatistae orbi terrarum: nihil esse arbitror justius. Pauci sunt Maximianistae: sed priores sunt. Reus reum non facit. Si hoc putas, quomodo damnatus damnare potuisti? quia inter damnatores et ipse scriptus est, nec servaverunt illi locum causam dicentis. Aliter autem Caecilianus: servatus est illi locus hominis causam dicentis, sicut habet ipsa sententia; quia nec in communionem receptus est nisi purgatus. Iste autem invenitur hic a judicibus damnatus, illic inter judices damnans. Sed fuerit ista aequitas Bagaitani concilii: prorsus totum concedimus. Male te damnaverunt Maximianistae: male damnaverunt et illi priores vestri Caecilianum. Tu purgasti te apud Bagai: purgavit se ille in transmarino judicio. Consensit huic judicio universus
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. & sic seruauit causam suã orbi terrarũ. quomͦ tu
seruasti concilio numidarũ Siinnocentẽ te reddidit
sedes bagaitana. quanto potius illũ sedes apłica: Alut
uis ut ualeant qui primo damnarunt. Si ualent.
contra te ualent. Nam illi contra cecilianũ nec ua¬
luert̃ nec ualebt̃. Lamen quid contra te iudices at¬
tende. lam hic audent dicere. Sed nos postea qui dam¬
nauinius maximianistas. plures eramus. Ualeat ergo
sententia ur̃a in felicianũ. & ualebit illoꝵ in cecilianũ
Ubi bagai conciliũ fecerunt. etiã felicianũ dãnauert̃
Modo iniustꝰ ẽ felicianꝰ. Aut nocens receptus est: aut in¬
nocens damnatus est. Si ergo nocentẽ recipis ꝓ pace
decẽ damnantes felicianũ. & ñ potuerunt errare sep¬
tuaginta damnantes cecilianũ. Quid ergo dicetis
cũ audieritis dici uobis. prius uos daninauerunt maxi¬
nuanistae. Recurritis & dicitis. Sed nos plures eramꝰ.
qui damnauimus maximianistas. Ad utrumq uobis ci¬

Expanded text:
tuos, et sic servavit causam suam orbi terrarum, quomodo tu servasti concilio Numidarum. Si innocentem te reddidit sedes Bagaitana, quanto potius illum sedes Apostolica? Aut vis ut valeant qui primo damnaverunt? Si valent; contra te valent. Nam illi contra Caecilianum nec valuerunt, nec valebunt: tamen quid contra te judices, attende. 22. Jam hic audent dicere: Sed nos qui postea damnavimus Maximianistas, plures eramus. Valeat ergo sententia vestra in Felicianum, et valebit illorum in Caecilianum. Ubi Bagai concilium fecerunt, etiam Felicianum damnaverunt: modo intus est Felicianus: aut nocens receptus est, aut innocens damnatus est. Si ergo nocentem recipis pro pace decem damnantes Felicianum, et non potuerunt errare septuaginta damnantes Caecilianum? Quid ergo dicitis? Cum audieritis vobis dici, Priores vos damnaverunt Maximianistae, recurritis, et dicitis: Sed nos plures eramus qui damnavimus Maximianistas. Ad utrumque vobis ci
Abbreviated transcription (Latin):
clamaui. Ds m̃s.
ne sileas a me
Ad te dñe cla¬
maui. ds m̃s ne
separes unitatẽ
uerbi tui ab eo
quod homo sũ
Nequando si
ero similis des
lacũ. Ex eo

Expanded text:
clamavi, Deus meus ne sileas a me: ad te, Domine, clamavi, Deus meus ne separes unitatem Verbi tui ab eo quod homo sum. Nequando silcro similis desclacum: ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃uali. qͦ car¬
nalib deside¬
riis c̃culcabat᷑
in t̾ra. Ds̃ m̃s
inte confido.
ñ erubescam
Ds m̃s. ex eo
quod in me c̃fi¬
ssũ usq ad istã
infirmitatẽ carnis. Et qui deserto dõ cẽ sicut ds uolui. a
minutissima bestiola mortẽ timens de suꝑbia mea irrisus
me inimici mei. Neq irrideant me. qͥ serpentinis atq oc¬
cultis suggestionib insidiantes & suggerentes euge euge
ad hec deiecert̃. Eteñ uniu̾si qui te exspectant ñ confun
iniqui facientes uana ad adquirenda quae transeuut

Expanded text:
uali, quae carnalibus desideriis conculcabatur in terra. Deus meus, in te confido, non erubescam: Deus meus, ex eo quod in me confis sum usque ad istam infirmitatem carnis; et qui deserto Deo sicut Deus esse volui, a minutissima bestiola mortem timens, de superbia mea irrisus Neque irrideant me inimici mei: neque irrideant me, qui serpentinis atque occultis suggestionibus insidiantes, et suggerentes Euge, Euge, ad haec dejecerunt. Etenim universi qui te exspectant non confuninique facientes, ad acquirenda quae transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
debebatur sicut meminit.
karitas ur̃a. Perueneramꝰ
autẽ usq ad istũ uersũ
ubi designat sp̃s dĩ homi¬
nes ñ attendentes nisi
ad prȩsentia scłaria. ter¬
rena. & in posterũ post
hanc uitã nihil cogitan¬
tes. neq ullã felicitatẽ ẽẽ arbitrantes nisi diuitias &

Expanded text:
debebatur, sicut meminit Charitas Vestra. Perveneramus autem usque ad istum versum, ubi designat Spiritus Dei homines non attendentes nisi ad praesentia saecularia et terrena, et in posterum post hanc vitam nihil cogitantes, neque ullam felicitatem esse arbitrantes, nisi divitias et