comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia. Iusticia iua est: beatitudo patria. Peccatiaũ seruus uit ã
ñ potest nsi fuerit a pecc̃o lib̾atꝰ. Uiaete gͦ quia ñ potest homo sequn
illum ire: sed ille potest siuoluerit ad homitẽ uenire. Apterea rera
factor hominis uenuit adhomiẽ: uenit ad id quod homo erat. e ra¬
tus est qͦa ñ erat. factus est homo ꝓ homine asuniens nam iuserus
retiuetis suã iusticiam. & apparuit inter đm & homines mediator
dei s hominũ hom odeus: appropians hominib atis ꝑmiser iami. leo re¬
dens a deohomo ꝑ iusticiam. Ita deus descenait ad unũ. &homo aones
ad unũ. & in uno duo inuenta sunt. alt̾m ex nr̃o. altm ex suo. Erint qu
tria quędam. Deus erat iustꝰ & beatꝰ. & homo erat miser & inuistus. oqa
hȩo conuenire ñ potuerunt. posuit se in medio ꝯuingens miserũ a& iui¬
stũ. ut ꝑ iusticiam miseriam unceret.: os ꝑ usticiã adbeatituauiẽ rra¬

Expanded text:
injustitia. Justitia via est; beatitudo patria. Peccati autem servus justus esse non potest, nisi fuerit a peccato liberatus. Videte ergo quod non potest homo sequi illum ire; sed ille potest, si voluerit, ad hominem venire. Propterea rex, et factor hominis venit ad hominem. Venit ad id quod homo erat, et factus est ipse quod non erat. Factus est homo pro homine, assumens nostram miseriam, retinens suam justitiam. Et apparuit inter Deum et homines mediator Dei et hominum homo Deus, appropians hominibus Deus per miseriam, nec recedens a Deo homo per justitiam. Ita Deus descendit ad unum, et homo ascendit ad unum: et in uno duo inventa sunt, alterum ex nostro, alterum ex suo: erant quippe tria quaedam. Deus erat, justus et beatus, et homo erat miser et injustus: et quia haec convenire non potuerunt, posuit se in medio homo Deus conjungens miserum et justum, ut per justitiam miseriam vinceret, et justitiam ad beatitudinem repa
Abbreviated transcription (Latin):
lant in tenebris. ne forte ꝑtingat sapĩa ad fines t̃rȩ. quȩ a fine ꝑtin¬
git usq ad finẽ. & lux intenebris luceat infinib t̾rȩ. si sapĩa pertin¬
git ad fines terrȩ.quȩ ꝑtingit a fine usq ad fiñe fortĩt. & disponit
omĩa suauit̃: quia gͥ istos fines inuenimꝰ. sitam̃ ea quȩ definib istis
diximꝰ int̾p̃tatõni scͥpturȩ suã u̾tatẽ digne accomodare ualent. &
ñ sit alia excellentior int̃p̃tatõ cui ista uire ꝯcedat: nõ restat in qͥrere
qͥ sunt isti fines t̃rȩ qͥ cõmemorati sunt. & u̾sunt. sed & quȩ sit t̾ra ip̃a
& uͥ sunt in cuiꝰ finib sunt ocłi stultoꝵ qͥ ñ respicuint ad capua suũ.
ut uideant & ñ ambulent in tenebris. Primũ gͦ queramꝰ quȩ sit
t̾ra ista: & uͥ sit t̾ra ista. Scimꝰ aũ quia in hoc mundo t̾ra & cȩłu:¬

Expanded text:
lant in tenebris, ne forte pertingat Sapientia ad fines terrae quae a fine pertinlant in tenebris, ne forte pertingat Sapientia ad fines terrae quae a fine pertingit usque ad finem, et lux in tenebris luceat in finibus terrae, si Sapientia pertingit ad fines terrae, quae pertingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Quia igitur istos fines invenimus. Si tamen ea quae de finibus istis diximus, interpretationi Scripturae suam veritatem digne accommodare valeant, et non sit alia excellentior interpretatio cui ista jure concedat, nunc restat inquirere qui sint isti fines terrae, qui commemorati sunt, et ubi sunt, sed et quae sit terra ipsa, et ubi sit, in cujus finibus sunt oculi stultorum, qui non respiciunt ad caput suum ut videant, et non ambulent in tenebris. Primum ergo quaeramus, quae sit terra ista, et ubi sit terra ista. Scimus autem quod in hoc mundo terra e
Abbreviated transcription (Latin):
mala bona fiant. sed ut de malis bonũ fiat. & bona ipsa maloꝵ ꝯpara¬
tõne pulcriꝰ elucescant: ñ ut bona malis augeant᷑ aduinctis. sed ꝯm̃¬
dent᷑ comparatis. Quis aũ sapiens ÷ ut intelligat hec qͥa mala faciant
in regno bon: & tam̃ si nicħ facerent in regnos apie om̃ino malañ
ẽẽnt: G aliqͥd faciunt mala ꝓpt̃ qͦd ẽẽ ꝑmisa sunt. & bonũ faciunt
ip̃a mala. & ñ ip̃a mala faciunt bonũ. sea ex ipsis malis facit bonũ qͥ s
bonis & malis uti nouit ad bonũ: hoc aũ saꝑĩa est quȩ ꝑtingit a fine
usq ad finẽ fortĩt. & disponit omĩa suauiter
uitiꝰ fortassis quã tͣctatꝰ breuitas postularet in his discutien¬
aĩ immorati sumꝰ. sed ñ plane qͣm rei difficultas exigeret. Nune gͥ
fines querere ꝓpositũ erat ꝓpt̃ fines t̾rȩ uͥsunt ocłi stultoꝵ. qͥ anib¬

Expanded text:
mala dona fiant; sed ut de malis bonum fiat, et bona ipsa malorum comparamala dona fiant; sed ut de malis bonum fiat, et bona ipsa malorum comparatione pulchrius elucescant; non ut bona malis augeantur adjunctis, sed commendentur comparatis. Quis autem sapiens est, ut intelligat haec, quid mala faciant in regno boni: et tamen si nihil facerent in regno sapientiae omnino mala non essent? Ergo aliqui faciunt mala propter quod esse permissa sunt: et bonum faciunt ipsa et mala et non ipsa mala faciunt bonum, sed ex ipsis malis facit bonum: qui et bonis et malis uti novit ad bonum. Hoc autem Sapientia est, quae pertingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviutius fortassis quam tractatus brevitas postularet in his discutiendis immorati sumus; sed non plane quam rei difficultas exigeret. Nunc igifines quaerere propositum erat propter fines terrae, ubi sunt oculi stultorum, qui ambu
Abbreviated transcription (Latin):
ascendentib uiã sternens iusticiã. deorsũ descendentib uiã relinqͦns
iniqͥtatẽ: ut ꝑ iusticiã eat᷑ ad beatitudinẽ. ꝑ miqͥtatẽ uͦ & imusticiã ꝑue¬
mat᷑ ad dapnatõnẽ. Quo cũ uentũ fuerit sistet uniu̾sa infinib siuis: &
fines ipsi nunqͣm habebunt finẽ. Eẜ tc̃ qͦ tp̃a sapĩa ꝑtingit a fine usq ad
finẽ fortit̃. ut ampliꝰ numquã a retͥbutõne iustoꝵ deficiat. uł a pena
iniqͦrũ desistat: disponens omĩa suauit̃ hinc ad gautiũ. illinc ad suppli¬
suaue sit inqͦ disponit: qͦmͦ tam̃ suauit̃ disponit: An ido suauit̃ dispo¬
nit. qr ip̃a dispositõ suaius÷. ã si illa suauia ñ sint quȩ. dispoñ. a sicut
mala ñ male sed bene disponit. ita insuaua & in amara suauit dispoñ
ꝓpt̾ea enĩ mala sunt & ab om̃ipotenti bono mala ẽẽ ꝑmissa sunt. ñ ut

Expanded text:
ascendentibus viam sternens jusascendentibus viam sternens jusustitiam eatur ab beatitudinem, per iniquitatem vero et injustitiam perveniatur ad damnationem. Quo cum ventum fuerit, sistet universa in finibus suis; et fines ipsi nunquam habebunt finem. Et tunc quoque ipsa Sapientia pertinget a fine usque ad finem fortiter, ut amplius nunquam vel a retributione justorum deficiat, vel a poena iniquorum desistat: disponens omnia suaviter hinc ad gaudium, illinc ad supplisuave sit in quo disponit? Quomodo tamen suaviter disponit? An ideo suaviter disponit, quia ipsa dispositio suavis est, etiamsi illa suavia non sunt quae disponit: et sicutamara suaviter disponit? Propterea enim mala sunt, et ab omnipotenti bona mala esse permissa sunt, non ut
Abbreviated transcription (Latin):
disponant᷑: & ꝑtingit usq ad eos sapĩa fortit̃. ut ipsos ad suã disposi¬
tõnẽ restringat : disponit suauĩt ne ipsos contͣ eoꝵ uoluntat̃e ꝯpel¬
lat. S & si qn ext̾us uiolentiã pͣuis uoluntatib cohibendis siue plecᷤ¬
tendis ad hibet. num qͣm tñ suauitatẽ suȩ dispositõnis deserit: quia inse
tͣnqͥlla ꝑmanens uñ adu̾santiũ pac̃e male qͥetã turbat. inde regnũ ui¬
sticiȩ suȩ solidiꝰ ad pacẽ ꝯponit. ꝓpt̾ea gͦ ꝑtingit a fine usq adfinẽ for¬
cursus a fine usq ad finẽ: qͥ nullũ ħt finẽ. Sursũ sublime ꝯtẽplatõ¬
nis: & deorsũ ꝓfundii lampnatõnis. Isti enĩ fines ñ ħnt ultͣ alios fines
qb ipsi fmiri possuit: sed omĩa usq ad ipsos quȩ facta sunt ad ipsos. &
ult᷑ ipsos nichil. Ad istos duos fines uniu̾soꝵ cursũ incipiens amedio

Expanded text:
disponantur; et pertingit usque ad eos Sapientia fortiter, ut ipsos ad suam disposidisponantur; et pertingit usque ad eos Sapientia fortiter, ut ipsos ad suam dispositionem restringat; et disponit suaviter, ne ipsos contra eorum voluntatem compellat. Sed et si quando exterius violentiam pravis voluntatibus adhibendis, sive plectendis adhibet; nunquam tamen suavitatem suae dispositionis deserit; quia in se tranquilla permanens, unde adversantium pacem male quietam turbat: inde regnum justitiae suae solidius ad pacem componit. Propterea ergo pertingit a fine usque ad finem for a fine usque ad finem: qui nullum habent finem. Sursum sublime contemplationis, et deorsum profundum damnationis. Isti enim fines non habent ultra alios fines, quibus ipsi finiri possint; sed omnia usque ad ipsos, quae facta sunt ad ipsos, et ultra ipsos nihil. Ad istos duos fines universorum cursum, incipiens a medio
Abbreviated transcription (Latin):
sa. omĩa disponit suauit̾. Quã suauit̃. Uultis scire qͣm suait̾
disponit omĩa: Sine uiolentia adu̾sa subicit. sine tumultuatõne
pͣua dirigit. & in pacatissimo regno suo qͦd iusticia intꝰ tenet: mala qͦ & acdy¬
santiũ uicioꝵ motꝰ sine coactõne secreto ordine sapientissima qͦ disposi¬
tõne seruire facit. Tam suauit̃ enĩ omĩa & ñ suauia disponit. ut omĩa
quȩ contra eiꝰ uoluntatẽ se erigunt. neq potent̃ extinguat ut nichil
sint. neq uiolent̾ ꝯpellat ut nichil possint: sed ẽẽ sinens & posse annueis
currentia ꝯtͣ suã uoluntatẽ manifeste ꝑmittit. & occulte ꝯducit ad
implenda suã uoluntatẽ. Ex cũ uolunt illa ꝯtͣ ip̃am sine ip̃a uolunt:
cũ aũ possunt qͦd uolunt ab ipsa possunt. cũ uͦ faciunt qͦd possunt putais
qde & uolunt facere se qͦd ipsa ñ uult: ꝙ tam̃ aliud ñ facunt & nescuit¬
q̃m qͦd ipsa uult. Manifeste ꝑmittut᷑. & occulte ꝯducunt᷑. ut suauit̃

Expanded text:
a disponit suaviter. Quam suaviter? Vultis scire quam suaviter disponit omnia? Sine violentia adversa subjicit; sine tumultuatione prava dirigit, et in pacatissimo regno suo, quod justitia intus tenet, mala quoque et adversantium vitiorum motus, sine coactione secreto ordine sapientissimaque dispositione servire facit. Tam suaviter enim omnia etiam non suavia disponit, ut omnia quae contra ejus voluntatem se erigunt, neque potenter exstinguat, ut nihil sint neque violenter compellat, ut nihil possint; sed esse sinens et posse annuens, currentia contra suam voluntatem manifeste permittit, et occulte conducit ad implendam suam voluntatem. Et cum mali volunt illa contra ipsam, sine ipsa volunt; cum autem possunt quod volunt, ab ipsa possunt. Cum vero faciunt quod possunt, putant quidem et volunt facere se quod ipsa non vult; et tamen non aliud faciunt, necnim permittuntur et occulte conducuntur, ut suaviter
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ ap̃c. o capit ap̃i deus. Ego inqͥt pͥncipiũ qͥ & loquor uobis. hoceiũ
ͥncipiũ ipsũ ÷ caput nr̃m ad qͦd sapiens ocłos suos erexit: nc̃ ad illud
intuendo ꝑ fia̾e. ut postmodũ in illud oculos suos leuare possit. illud ꝯ¬
templando ꝑspẽm. Ad hoc pͥncipiũ & ad caput istoł ut ocłos leuemꝰ scͥp¬
tura nos ammonet dicens. Si ꝯsuprexistis cũ xp̃o quȩ sur sũ sunt sapite.

Expanded text:
caput Christi Deus: Ego, inquit, principium, qui et loquor vobis . Hoc enim principium ipsum est caput nostrum: ad quod sapiens oculos suos erexit, nunc ad illum intendendo per fidem, ut postmodum in illud oculos suos habere possit, illud contemplando per speciem. Ad hoc principium et ad caput istud, ut oculos levemus Scriptura nos admonet, dicens: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite
Abbreviated transcription (Latin):
rabeat. ꝓ eo qͦd ad ia qͦd sũmũ om̃iũ ac pͥncipale ÷ adipiscendũ inten¬
aat. Posset hoc qͣntũ ad u̾itatis int̾p̃tatõnẽ ꝑtinet. satis ꝯuenient̃
alios cogitandos ñ uocaret. Nãsi capud sapientis recte spũalit initel¬
lt int̃p̃tem᷑. Sic̃ gͦ mundus iusibił ħt t̾rã suã & cȩlũ suũ: sic ħo¬
it t̾rã suã & cȩlũ suũ. Nam os ipse ħo muncdꝰ ꝙ minor mundꝰ dictꝰ
est homo. huiꝰ t̾ra est caro eiꝰ & & lũ eiꝰ amnia eiꝰ. Sed in hoc mun do
maiore intͣ cx̧lũ t̾ra ÷: inmundo aũ minore cȩlũ intͣ t̾ram. Q tñ

Expanded text:
habeat, pro eo quod ad id quod summum omnium ac principale est adipiscendum intenhabeat, pro eo quod ad id quod summum omnium ac principale est adipiscendum intendat. Posset hoc, quantum ad veritatem interpretationis pertinet, satis convenienter alios cogitandos non vocaret. Nam, si caput sapientis recte spiritualiter intellthabet terram suam, et coelum suum. Nam et ipse homo mundus est et minor mundus dictus est homo. Hujus terra est caro ejus, et coelum ejus anima ejus. Sed in hoc mundo majore intra coelum terra est, in mundo autem minore coelum intra terram. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
de t̾ra ista. qͥa ocłi stultoꝵ in finib t̾rȩ sunt: qͦmͦ hoc stare pot̾it. Ma¬
gis enĩ ꝑspicaces qͣm cȩcos ocłos p̃dicamꝰ: qͦs usq ad fines t̾rȩ uisione sua
porrectos asserimꝰ. Quis iustoꝵ hoc potuit ut ambitũ t̾rȩ ocłis lust¬
ret: & tam longinqͣ spacia quę multoꝵ labore annoꝵ uix ꝯficipotuis¬
sent una uisione ꝑcurreret.: Ridił̾m est uł hoc cogitare qr scptura
ae usione corporali duxerit. & de t̾ra ista uisibili ocłistultoꝵ in finib t̾¬
re: nͥ forte quis in his u̾bis hoc significaricredat. qͦd stulti qͥq & carna¬
us intȩ amatores quia t̾rena bona tota m̃tis intentõne semꝑ ambiũt
peis adipiscendis ac querendis usq adext̾as natõnes. & sepe usq ad
ultimos fines t̾rarũ discurrunt. & ꝓpt̾ea illic ocłos habe dicint᷑ qͦd
agitatõne ac desicłio semꝑ illuc intendunt. sapiens aũ qͥ adea quȩ
sursũ sunt m̃tẽ erigit. & intentõnẽ dirigit. ipse oculos in capite suo

Expanded text:
t quomodo hoc stare non poterit. Magis enim perspicaces quam caecos oculos praedicamus, quos usque ad fines terrae visione sua porrectos asserimus. Quis justorum hoc potuit, ut ambitum terrae oculis lustraret, et tam longinqua spatia, quae multorum labore annorum vix confici potuissent, una visione percurreret? Ridiculum est vel hoc cogitare, quod Scriptura de visione corporali dixerit. De terra ista visibili: Oculi stultorum in finibus terrae, nisi forte quis in his verbis hoc significare credat, quod stulti quique et carnalis vitae amatores, qui a terrena bona tota, mentis intentione semper ambiunt, pro eis adipiscendis ac quaerendis usque ad exteras nationes, et saepe usque ad ultimos fines terrarum discurrunt: et propterea illic oculos habere dicuntur, quod cogitatione ac desiderio semper illuc intendunt. Sapiens autem qui ad ea, quae sursum sunt mentem erexit et intentionem dirigit, ipse oculos in capite suo
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & qͥ se ipsũ nouit. nouit qͦmͦ hȩc omĩa cotidie sapĩa oꝑat᷑ insecreto
cordis humani semꝑ iudicio p̃sidens: & occulta retͥbutõne ac dispensatõ¬
ne inuisibili mi̾ta examinando. nc̃ ꝑ gr̃am assumit. nc̃ ꝑ iusticiã de serit:
nc̃ ꝑ lenitatẽ parcit. nc̃ ꝑ distͥctionẽ punit. Ꝙcũ deseruerit it̾m assy¬
mit. & cũ assũpserit it̾m derelinqͥt. ut nesciat homo finẽ suũ. & sollicitꝰ
ambulet om̃i tempore uitȩ suȩ: ut qͥ iacent ñ desꝑent. & qͥ stant ñ p̃¬

Expanded text:
ejus: et qui seipsum novit, novit quomodo haec omnia quotidie Sapientia operatur in secreto ejus: et qui seipsum novit, novit quomodo haec omnia quotidie Sapientia operatur in secreto cordis humani semper judicio praesidens: et occulta retributione ac dispensatione invisibili, merita examinando, nunc per gratiam assumit, nunc per justitiam deserit, nunc per lenitatem parcit, nunc per districtionem punit. Et cum deseruerit iterum assumit, et cum assumpserit iterum derelinquit, ut nesciat homo finem suum, et sollicitus ambulet omni tempore vitae suae, ut qui jacent non desperent, et qui stant non p
Abbreviated transcription (Latin):
& sursũ impellit. uenit spc malꝰ & impellit d̾eorsũ: & ascendt̃
cente in incerto maloꝵ suoꝵ. E qͥd dicit.Siascendõ incelũ tu illices:
si descendo ad infernũ ades. Si ascendo in cȩlũ iusticiȩ habes illic tecũ sa¬
pĩam ꝯtinentẽ te ne cadas: si aũ ascendis ad infernũ culpȩ adest illic sa¬
pĩa app̃hendens te. ne effugias. Sursũ dext̾am ħt. & deorsũ siistrã. ꝑ¬
tingens a fine usq ad finẽ fortit. & disponens omĩa suauĩt. Sursũ
fortis: deorsũ fortis ubiq inuincibilis. Sursũ fortis ẽ ut eos qͥ i p¬
so ꝯfidunt a malo ꝯseruet: & eos qͥ de se p̃sumunt in malo deseren dop̃¬
cipitet: deorsũ fortis est ut ꝯtẽpuentes ꝓ malo ꝯdẽpnet. pęnitentes a
malo iustificet. Eoce qͣntos in simo ꝯseruauit. qͣntos de summo p̃cipita¬
uit: qͣntos de imo erexit. qͣntos in imo deseruit. Manifesta sunt iudicia

Expanded text:
et sursum impellit. Venit spiritus malus, et impellit deorsum: et ascenduntet sursum impellit. Venit spiritus malus, et impellit deorsum: et ascenduntcente in incerto malorum suorum. Et quid dicit? Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero ad infernum, ades. Si enim ascendis in coelum justitiae, habes illic tecum sapientiam continentem te ne cadas; si autem descendis ad infernum culpae, adest illic sapientia apprehendens te ne effugias. Sursum dexteram habet, et deorsum sinistram, pertingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter. Sursum fortis, deorsum fortis, ubique invincibilis. Sursum fortis est ut eos, qui in ipsa confidunt a malo conservet, et eos qui de se praesumunt in malum deserendo praecipitet. Deorsum fortis est, ut contemnentes pro malo condemnet, poenitentes a malo justificet. Ecce quantos in summo conservavit, quantos de summo praecipitavit, quantos de imo erexit, quantos in imo deseruit. Manifesta sunt judicia
Abbreviated transcription (Latin):
his qͥ sunt icę̧lo. Angłi in cęlo sunt. & a pͥncipio in cȩlo sunt: & uide
supͣ id qͦd factifuerant ꝑ uisticiã asgenderunt. Q̾ iusticia altior eȩ
diꝰ qͥcqͣm eo qͦ nichil peuis. Quantũ gͥ ascendit qͥ in cęlũ ascendit.
tantũ ascendit qͥ ad usticiã ꝓficit. Cu̾ qͣntũ descendit qͥ ad infer nũ
descendit: tantũ descendit qͥ ad iniqͥtatẽ cadit. Quantũ autẽ ascimn
am redit. Quantũ uͦ descendit qͥ decȩlo ad infernũ descendit: tm̃
descendit qͥ de iusticia ad iniqͥtatẽ ruit. Ꝙ in his om̃ib ascendunt
usq ad cȩlos & descendunt usq ad abissos: & anima eoꝵ in malis tabes
cȩbat. Ergo cȩlũ ÷ iusticie os inferniꝰ iniqͥtatis & rapuit᷑ motꝰ ani¬
moꝵ alt̾na fluctuatione incessant̃ qͣsi ꝯtͣriis flatib acti. ascenden¬
tes & descendentes. & sunt exaltationes & dep̃ssiones & ꝯmotõne s
magnę in illo iniusibili salo fluctuantiũ desid̾ioꝵ. Uenit sp̃c bon

Expanded text:
is qui sunt in coelo. Angeli in coelo sunt, et a principio in coelo sunt; et inde supra id quod facti fuerant per justitiam ascenderunt. Et justitia altior coelo dius quidquam eo quo nihil est pejus. Quantum igitur ascendit qui in coelum ascendit; tantum adescendit, tantum descendit qui ad iniquitatem cadit. Quantum autem ascendiustitiam redit. Quantum vero descendit qui de coelo ad infernum descendit, tantum descendit qui de justitia ad iniquitatem ruit. Et in his omnibus ascendunt usque ad ccat . Ergo coelum est justitiae, et infernus iniquitatis; et rapiuntur motus animorum alterna fluctuatione incessanter quasi contrariis flatibus acti ascendentes, et descendentes; et fiunt exaltationes, et depressiones, et commotiones magnae in illo invisibili salo fluctuantium desideriorum. Venit spiritus bonus,
Abbreviated transcription (Latin):
mũbonũ m̃tis intent̃õne ac desic̾io p̃cedat. posteastudio & actõne
subsequat᷑. deinde retͥbutõne ꝑueniat. Precedat intentõne ut om̃e
qͦa facit ꝓ illo adipiscendo faciat. subsequat᷑ studio ut in illo ꝑseu̾et
perueniat retͥbutõne. & illud in p̃miũ accipiat. Talimꝰ gͦo
clixisset deorsũ nobiscũ. ne forte nr̃a qͦ untentio deorsỹ
remaneret. ascendit sursũ caput ad caput: ut nos traberet post se
&s ecce sursũ sunt ñ duo capita sed unũ caput. Caput enĩ deorfũ fuit
qͥd dicit de sponso suo xp̃o. & de capite suo xp̃o: Ipsa nãq sponsa : quȩ
in canticis canticoꝵ dilectũ suũ ꝯm̃dans post multa talia. & alia
multa hoc uieiꝰ laudẽ addit dicens. Caput eiꝰ aurũ optimũ. Gea¬

Expanded text:
m prius mentis intentione ac desiderio praecedat, postea studio et actione subsequatur, deinde retributione perveniat. Praecedat intentione, ut omne quod facit, pro illo adipiscendo faciat; subsequatur studio, ut in illo perseveret; perveniat retributione, ut illud in praemium accipiat. Tali modo igitur ut nostrum cum esset deorsum, nobiscum ne forte nostra quoque intentio deorsum remaneret, ascendit sursum caput ad caput, ut nos traheret post se: et ecce sursum sunt non duo capita, sed unum caput. Caput enim deorsum fuit onso suo Christo? et de capite suo Christo? Ipsa namque sponsa est, quae in canticorum dilectum suum commendans, post multa talia et alia multa, hoc in ejus laudem addit, dicens: Caput ejus aurum optimum
Abbreviated transcription (Latin):
aente. & maiora bona facientẽ. ñ solũ a malo abstinentẽ. sed ã. inbono
se erepcentẽ: leumantẽ. orantẽ. elemosinas multas tͥbuente. irpater¬
tẽ musoris. subuenientẽ in angustia & tͥbulatõne ꝯstitutis. spaica¬
stis magnũ. & mitatõne dignũ. iã quasido & ꝓximũ  dilect ũ.
tñ multi omĩa ista fecerunt. & nichil ꝓfecerunt: quia am in cansañ
posuerunt. Non habuerunt ocłos in capite suo sieut sapiens. decdan
ar de bono suo sine d̾o głantes: & bonũ suũ ꝑdiderunt. & ad sumnũ
bonũ ñ ꝑuenerunt. Merito enĩ m̃bra uiua tenere ñ pot serunt

Expanded text:
na facientem, non solum a malo abstinentem, sed etiam in bono se exercentem, jejunantem, orantem, elemosynas multas tribuentem, compatientem miseris, subvenientem in angustia, et tribulatione constitutis, et praedicastis magnum et imitatione dignum, quasi Deo proximum et delectum. Et tamen multi omnia ista fecerunt, et nihil profecerunt; quoniam Deum in causa non posuerunt. Non habuerunt oculos in capite suo sicut sapiens, sed in tes et de bono suo sine Deo gloriantes, bonum suum perdiderunt, et ad summum bonum non pervenerunt. Merito enim membra viva tenere
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuia sustinuerunt: &s mala eis ñ fuerunt. qr ꝑea ad summũ malũ non
descenderunt. Illi itaq falsis honis elati ad sũmũ malũ corruerunt::
istifalsis malis exercitati & humiliati ad sumiũ bonũ ꝓfecerunt. ꝓp¬
t̾ea sapiens usq ad caput ocłos leuat: & ñ sufficit ei aliqͥd qͦd infra÷.
donec ꝑueniat adid qͦd sũmũ est. Quida enĩ ocłos sursũ habuerunt. ꝙ
usq ad caput ocłos ñ erexerunt: sed in corp̃e medio remanserunt.

Expanded text:
gravia sustinuerunt, et mala eis non fuerunt, quia per ea ad summum malum non descenderunt. Illi itaque falsis bonis elati ad summum malum corruerunt; isti falsis malis exercitati, et humiliati ad summum bonum profecerunt. Propterea sapiens usque ad caput suum oculos levat, et non sufficit ei aliquid, quod infra est, donec perveniat ad id quod summum est. Quidam enim oculos sursum habuerunt et usque ad caput oculos non erexerunt, sed in corpore medio remanserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lũ in t̾ra: Animia in corpẽ. Anima cȩlũ: corpus t̾ra. Anima in cor¬
pore. cęlũ int̾ra: os tñ semꝑ cȩlũ sursũ. & t̾ra deorsũ. Namsicut
delũ hoc t̾ra sua loco excelsiusest: ita cȩlũ illud t̾ra sua natura sub¬
limiꝰ. ꝓpt̾ea in mundo maiore qͣ int̾ra sunt sub t̾ra sunt. quȩ extͣ
t̾ram sunt supͣ t̾ram sunt: in mundo mmore quȩ uitꝰ sunt supra
sunt. quȩ foris sunt subtꝰ sunt. Quȩ sunt intͦ: & quȩ sunt foris:
nuisibilia intꝰ sunt: iusibilia forissunt. Ergo inuisibilia supͣsunt.
uisibilia subtꝰ. Inuisibilia supͣ cȩlũ nr̃m: iusibilia sub t̾ra nr̃a. Qui¬
nia t̾rena sub t̾ra nr̃a sunt: quia ad eiꝰ seruitutẽ facta sunt. & ad
ciꝰ obseqͥũ ordinata. Ergo supͣ terram t̾ra nr̃a. C qͥd dico: Nonne
supͣ cȩlũ est t̾ra nr̃a: Nonne illuc portauit eam. ꝙ illuc collo cauit
tam sũptã de nobis qͥ eam supsit ꝓ nobis. G supͣ cęlũ est t̾ranr̃a. Fac¬

Expanded text:
in corpore; coelum in terra. Et tamen semper coelum sursum, terra deorsum. Nam, sicut coelum hoc terra suo loco excelsius est, ita coelum illud terra sua natura sublimius. Propterea in mundo majore, quae in terra sunt, sub terra sunt; quae extra terram sunt, supra terram sunt. In mundo minore, quae intus sunt supra sunt, quae foris sunt subtus sunt. Quae sunt intus, et quae sunt foris? Invisibilia intus sunt, visibilia foris sunt. Ergo invisibilia supra sunt, visibilia subtus; et invisibilia supra coelum nostrum, invisibilia sub terra nia terrena sub terra nostra sunt, quia ad ejus servitutem facta sunt, et ad ejus obsequium ordinata. Ergo supra terram terra nostra. Et quid dicam? Nonne et supra coelum est terra nostra? Nonne illuc portavit eam, et illic collocavit eam sumptam de nobis, qui eam sumpsit pro nobis? Ergo supra coelum est t
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmetit᷑ sap̃ia maliciȩ ioꝑib suis. & uncit eã utͥmq ut attingat
a fmne usq ad finẽ. fortit̃ quia sapiam malicia aa defectũ currens ũ euadꝰ¬

Expanded text:
commetitur Sapientia malitiae in operibus suis, et vincit eam utrinque, ut attingat commetitur Sapientia malitiae in operibus suis, et vincit eam utrinque, ut attingat a fine usque ad finem;
Abbreviated transcription (Latin):
pirit᷑ qͦd in ip̃a ñ ÷. seł qͦd exipsa defluit abip̃a: nec tam̃ om̃mo sine ip̃a.
qr qͦa nat᷑a ñ gignit ex suo. eoercet potestate in suo. Malũ eñi ꝓpͥam sedem
ã bns. sed natura ꝑegrinũ a suo in alieno morat᷑. ut ꝯstet qͦd ñ ÷ in suo:
quia sibona ñ ẽẽnt in qͥb mala eẽnt. mala om̃mo ñ eẽnt. Cũ enĩ malũ
alud ñ sit qͣm boni corruptio. & om̃e qͦd corrũpit᷑ bonũ. aliud̾ a qͦde¬
firit. aliud inqͦ ꝯsistit. s in qͦ ꝯsistit bom̃ ẽ. qͦd deficit aũ aqͥ deficit bo¬
no malũ est. defectꝰ abono alibi om̃ino ẽẽ ñ potest. nͥ ineo quod ꝯstat
i aliqꝰ bono. G simillũ bonũ eẽt. nullũ om̃ino malũ cẽt: quia ñ eẽt¬
tẽ posset malicia. siñ eã in suo pat̾e̾t᷑. quȩ eã ñ fecit sapĩa. Non eñĩ
sapĩã maliciã fecit. sed i eo qͦd fecit maliciã eẽ ꝑmisit: uit collata ma¬
licie sapĩa uinceret. & cõparata pulerior appareret. Confert enĩ se q

Expanded text:
est. Sed in eo quod est ex ipsa defluit ab ipsa, nec tamen omnino sine ipsa, quod natura non gignit ex suo, coercet potestate in suo. Malum enim propriam sedem non habet, sed natura peregrinum a suo, in alieno commoratur, ut constet quod non est in suo; quia si bona non essent in quibus mala essent, mala omnino non essent. Cum enim malum aliud non sit, quam boni corruptio, et omne quod corrumpitur bonum, aliud est a quo deficit, aliud in quo consistit. Et in quo consistit bonum est, quod deficit autem a quo deficit a bono, malum est: defectus a bono alibi omnino esse non potest, nisi in eo, quod constat in aliquo bono. Igitur si nullum bonum esset, nullum omnino malum e posset malitiam, si non eam in suo pateretur, quae eam non fecit, Sapientia. Non enim Sapientia malitiam fecit; sed in eo quod fecit, malitiam esse permisit, ut collata malitiae Sapientia vinceret, et comparata pulchrior appareret. Confert enim se, et
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩlũ usq ad cȩlestia. G t̾rena fines sunt terrȩ. & olestia fines cęli: qͥat̾ra
usq ad t̾rena & ñ ultͣ. &. cȩlũ usq ad celestia & ñ ultͣ. Terra ꝑ ꝯcupiscenti¬
am tendit se usq ad t̾rena: & cȩlũ ꝑ sapĩam tendit se usq ad celestia. Ca
ꝙ utrũq cũ ꝑueni̾t qͦ tendit ibi finẽ facit. & ñ ultͣ se tendat. Gfines
tendit᷑: sed ꝑ uidiciũ ultͣ ducet᷑. Per desid̾iũ qͥdẽ ꝯcupiscentia tendit᷑ ad

Expanded text:
a fines coeli; quia terra usque ad terrena et non ultra, et coelum usque ad coelestia et non ultra. Terra per concupiscentiam tendit se usque ad terrena, et coelum per sapientiam tendit se usque ad coelestia. CarEt utrumque cum pervenerit quo tendit, ibi finem facit et non ultra se tendit. Ergo fines tenditur, sed per judicium ultra ducitur. Per desiderium
Abbreviated transcription (Latin):
diat. O sapĩa qͣm late diffundis & tam̃ ñ dissiparis: qũa i longũ por¬
rigis te & defectũ ñ pateris. Quantꝰ est excursus tuus a sũmo usq ad
rectio. & modicũ putat sibi om̃e qͦd ÷ ut tͣnseat &s app̃hendat os pene¬
tret: nec longe ẽẽ qͥcqͥd spacio porrigit᷑ qͦd bonitate ꝓximũ sit. Mul
to ampliꝰ distare a iusticia iniqͥtatẽ. & longinqua nimis duo plus cȩlo¬

Expanded text:
diat. O Sapientia, quam late diffunderis, et tamen non dissiparis. Quam in longinquum pordiat. O Sapientia, quam late diffunderis, et tamen non dissiparis. Quam in longinquum porrigis te, et defectum non pateris! Quantus est excursus tuus, a summo usque in rectio, et modicum putat sibi omne quod est, ut transeat et apprehendat, et penetret; nec longe esse quidquid spatio porrigitur, quod bonitate proximum sit. Multo vero amplius distare a justitia iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
inferioꝵ ad uniu̾soꝵ pulcͥtudinẽ modet᷑: ut inde inu̾sitas magis
pullera sit. qͦ in uniu̾s itate quȩd̾a alioꝵ ꝯparatõne & respectu defec¬
tũ patiunt᷑. Nã hoc ip̃m qͦd inqͥbꝰda eiꝰ oꝑib pulcris ñ pulorũ uicdr
surpe tam̃ ñ ÷ uͥ. sed minꝰ in parte pulcͥtudinis ħt: quia hoc intoto
tib maior. in qͥbusdã minor pulcritudo÷: quia ex tͦote in toto partiũ
maxima ÷. qͦd in partib differens & multiplicit̃ uariata dist inctaq
omĩfaria pulcritudo est. Deinde seq̃r & dicit. Disponens omĩa suauit.
Suauit̃ enĩ omĩa disponit: quia tamultis tamq aiu̾sis rerũ genib
sin gła quęq ad t̾minũ suũ ꝓmouens. nichil unuisitatis conco rdiã
pacẽq turbare ꝑmittit: sed sic unicuiq qͦd suũ ÷ tͥbuit. ut disstmiliter
currentia ad unũ finẽ ꝯducat. & uniꝰ oꝑatõ ũĩ effectũq ñ alt̾iꝰ ñ impe¬

Expanded text:
inferiorum ad universorum pulchritudinem moderetur, ut inde universitas magis inferiorum ad universorum pulchritudinem moderetur, ut inde universitas magis pulchra sit, quod in universitate quaedam aliorum comparatione et respectu defectum patiuntur. Nam hoc ipsum, quod in quibusdam ejus operibus pulchrst, ubi est; sed minus in parte pulchritudinis habet, quia hoc in tototibus major, in quibusdam minor pulchritudo est; quia ex eo in toto partium maxima est, quod in partibus differens, et multipliciter variata distinctaque omnifariam pulchritudo est. Deinde sequitur, et dicit: Disponens omnia suaviter. Suaviter enim omnia disponit, quia in tam multis tamque diversis rerum generibus singula quaeque ad terminum suum promonens, nihil universitatis concordiam pacemque turbare permittit; sed sic unicuique quod suum est tribuit, ut dissimiliter currentia ad unum finem conducat, et ut unius operatio vim effectumque alterius non impe
Abbreviated transcription (Latin):
prudentiȩ suȩ iũ ingeniũq ꝯsũpsit. Propt̾ea rerũ ordo deorsũ dege¬
nauit ad infina descendens. ꝙ nͥ sapĩa sibi ꝓspexisset ut inhis tande
faciendi finẽ ꝯstitueret. ñ erat fortasse ult᷑ pulcͥtudinis aliqͥd qͦa faci¬
endis ꝯferre potuiset. Quid gͦ diceniꝰ: Ergo infaciendo minorata est
siẽ fortit̾: Si fortit̾ ꝑtingit sapĩa a fine usq adfiñe: gͥ ñ de
fect opificeis: differens pulcͥtudo ꝯditõnis. Quare gͦ ñ eque pulcra
sunt omũa nͥ ut magis pulera sint simul uniu̾sa Nã siñ eẽnt dif¬
fent᷑ pulcra singła. ñ eẽnt in ꝯparabilit̾ pulcra uniu̾sa: quia suma
ait pulcͥtudo in singłis. quãlibet illa excellens foret. & cȩt̾is om̃ib emi¬
nentior. ñ eẽt om̃is pulcͥtudo inimiu̾sis. Ergo sapĩa a fine usq forti
ꝑtingit: quiasic oꝑa sua usq ad fundu rerũ ꝓseq̃r. ut ã defectõ

Expanded text:
prudentiae suae vim ingeniumque consumpsit. Propterea rerum ordo deorsum degeprudentiae suae vim ingeniumque consumpsit. Propterea rerum ordo deorsum degeneravit ad infima descendens. Et nisi sapientia sibi prospexisset, ut in his tandem faciendi finem constitueret, non erat fortasse ultra pulchritudinis aliquid quod faciendis conferre potuisset. Quid dicimus? Ergo in faciendo minorata est finem fortiter? Si fortiter pertingit Sapientia a fine usque ad finem: ergo non est defectu opificis, differens pulchritudo conditionis. Quare ergo non aeque pulchra sunt omnia, nisi ut magis pulchra sint simul universa? Nam si non essent differenter pulchra singula, non essent incomparabiliter pulchra universa; quia summa esset pulchritudo in singulis quaelibet excellens illa foret, et caeteris omnibus eminentior, non esset omnis pulchritudo in universis. Ergo Sapientia a fine usque ad fi usque ad fundum rerum persequitur, ut etiam defectum
Abbreviated transcription (Latin):
subsistentia nusqͣm ab eiꝰ similitudine defluunt. ista uͦ ꝑ defectũ fugientia
dunt. Pertingit enĩ iͥq sapĩa: quia in om̃i qͦd  pulorũ aliqͥa ÷: co om̃e
misit in eo qͦd pulcrũ fecit. Quare gͦ ñ totũ pulcrũ fecit in eo qͦd fecit.
ꝙ quare ñ fecit ut ñ pulcrũ nusqu̾a eẽt in eo qͦa fecit: Fortassis fatiga¬
ta erat pͥora illa faciendo in qͥb sũmã qͣnda ꝑfectãq pulcͥtudiñe efse.¬
cerat. ꝙ iccirco cȩ t̾a qͦmͦ potiit postea ꝓsequuta: faciendo qͥdẽ ut torũ
pulcrũ eẽt qͦd in eis fecit: sed ñ faciendo ut ñ pulcrũ incis ñ ẽĩt qͦa ñ fe¬
ait sed ꝑnusit: quia ut om̃ino ñ eẽt facere ñ potuit. Deinde ita qͦ ada¬
lia post alia descendendo. & alia post alia faciendo tantominꝰ semper
faciendo ut uires fortitudinis suȩ qͦ ampliꝰ posset. & qua sciret amplius

Expanded text:
subsistentia nusquam ab ejus similitudine defluunt. Ista vero per defectum fugientia subsistentia nusquam ab ejus similitudine defluunt. Ista vero per defectum fugientia dunt. Pertingit ergo ubique sapientia, quia in omni quod est, pulchrum aliquid est, et omne ecit, sed permisit in eo quod pulchrum fecit. Quare ergo non totum pulchrum fecit in eo quod fecit: et quare non fecit, ut non pulchrum nusquam esset in eo, quod fecit? Fortassis fatigata erat priora illa faciendo in quibus summam quamdam perfectamque pulchritudinem effecerat. Et idcirco caetera quomodo potuit, postea prosecuta est, faciendo quidem ut totum pulchrum esset quod in eis fecit, sed non faciendo, ut non pulchrum in eis non esset, quod non fecit sed permisit; quia ut omnino non esset, facere non potuit. Deinde itaque ad alia post alia descendendo, et alia post alia faciendo, tanto minus sempfaciendo, et vires fortitudinis suae qua amplius posset, et qua sciret amplius,
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo usq ad pͥmũ infernũ: pͥmꝰ÷ excurs sapĩȩ. Incipiens enĩ a sumo deorsũ
& a supp̾mousq ad fundũ rerũ descendens. comitat᷑ ac fouet cuncta q̃
oꝑata ÷ : ut ñ subsistant sine ip̃a q̃ facta & creatasũt ab ip̃a. Asupp̃mo aũ
mis usq ad infima ꝓpͥo ꝯuenientiq suo geni decore modando. his qͦ se p̃sta¬
tẽ eẽ testat᷑. Eadẽ enĩ ip̃a quȩ excellentissima creaturarũ in sũma ꝙ suꝑ¬
uenienti pulcͥtudine posuit: ifi̾ora qͦ ꝯsequent̃ coaptans. & difpositõne
ꝓsequens usq ad fundũ rerũ nicħ in ordinatũ relinqͥt. ꝑtingit itaq sa¬
pĩa aͥ finẽ usq ad ea quȩ in reb om̃ib infima sunt: qr inhis ãt aliqͥd eiꝰ
inuenit᷑ quȩ ob infirmitatẽ ꝯditõnis & defectũ naturȩ a sũmis longe re¬
cesserunt. Sed tam̃ ip̃a sapiã in sumins quasi ꝑmanendo ꝯsistit. ad infi¬
ma uͦ qͣsi excurrendo ꝑtingit: quia illa in ꝑfecto decore suo intabilit̃

Expanded text:
imus est excursus sapientiae. Incipiens enim a summo deorsum, et a supremo usque ad fundum rerum descendens, comitatur ac fovet cuncta quae operata est, ut non subsistant sine ipsa quae facta et creata sunt ab ipsa. A supremo autem mis usque ad infima proprio convenientique suo generi decore moderando: his quoque se praesentem esse testatur. Eadem enim ipsa quae excellentissima creaturarum in summa et supereminenti pulchritudine disposuit; inferiora quoque consequenter coaptans et dispositione prosequens, usque ad fundum rerum nihil inordinatum relinquit. Pertingit itaque Sapientia ad finem usque ad ea quae in rebus omnibus infima sunt; quia in his etiam aliquid ejus invenitur, quae per infirmitatem conditionis et defectum naturae a summis longe recesserunt. Sed tamen ipsa Sapientia in summis quasi permanendo consistit; ad infima vero quasi excurrendo pertingit, quia illa in perfecto decore suo immutabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
corruptõnẽ aliqͥa suꝑ est boni qͦd om̃mo corrũpi ñ pot̃. post̾ior sap̃iũ
inienit᷑. Uincit ᷑ sapĩa maliciã quȩ attingit a fine in qͦ om̃e bonũ in¬
itiũ accepit: usq ad finẽ in qͦ ꝙ̃ corruptũ bonũ post defectũ bom ma
liqͦ bono subsistit. Attingit aũ a fine usq ad fiñe fortĩt: ut ipsã ma¬
liciã potestate ad m̃sur̃a cohibeat. & ratõne ad ordiũe restruigat: ne
ꝑ tingit subitiens malitiã dñatõni suȩ. & qͥqͥd illa corruptõnis ad
ꝯfusionẽ ingit. heo lege mirabili secretaq dispositõne ad decorẽ oꝑm
& qͦd bonũ ꝑ se ꝯstat. ex eo qͦd bonũ ñ est in ꝯsũmatõnẽ bonitatis ꝯ

Expanded text:
est boni, quod omnino corrumpi non potest, posterior Sapientia invenitur. Vincit ergo Sapientia malitiam; quia attingit a fine in quo omne bonum, initium accepit, usque ad finem, in quo etiam corruptum bonum post defectum boni in aliquo bono subsistit. Attingit autem a fine usque ad finem fortiter, ut ipsam malitiam potestate ad mensuram cohibeat, et ratione ad ordinem restringat, ne pertingit subjiciens malitiam dominationi suae: et quidquid illa corruptionis ad confusionem ingerit, haec lege mirabili secretaque dispositione ad decorem operet quod bonum per se constat, ex eo quod bonum non est, in consummationem bonitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ris & dilectionis. & alia pulchriore atq amabiliore recepta ex eiꝰ
consortio nonfuscus sed luminosus fieret uultꝰ moẏsi : cuiꝰ amor
in illo igne monstrabat᷑. quando rubꝰ ardebat & ñ comburebat᷑.
Cucurrit aũ moyses ut tͣnsiret & contemplaret᷑ uisionẽ: quia
nondũ adhuc sapĩȩ ignẽ conceꝑat. neq senserat suauitatem.
Ido mirabat᷑ & ipsa ammiratione trahebat᷑ : ut appropians cale¬
fieret & arderet. Et ignis ipse qui absentẽ illuminabat: appropi
ni sapĩȩ comparata: Propt̾ea gͦ moyses festinauit currere & uisioñe

Expanded text:
ris est et dilectionis; et alia pulchriore atque amabiliore recepta ex cujus ris est et dilectionis; et alia pulchriore atque amabiliore recepta ex cujus consortio non fuscus, sed luminosus fieret vultus Moysi, cujus amor in illo igne monstrabatur; quando rubus ardebat, et non comburebatur. Cucurrit autem Moyses ut transiret, et contemplaretur visionem quia nondum adhuc sapientiae ignem conceperat neque senserat suavitatem. Ideo mirabatur et ipsa admiratione trahebatur, ut appropians calefieret et arderet. Et ignis ipse, qui absentem illuminabat, appropinntiae comparata? Propterea ergo Moyses festinavit currere et
Abbreviated transcription (Latin):
pareat indilectione. Tunc eni facile contempnit qͦd male amauat
cũ gustare ceꝑit qͦd dulciꝰ concupiscat. O iã ꝓ ethiopissa moyses
seriure ñ dignat᷑: quã & si postea sequentẽ ñ abicit. ñ suscipit tañ
ad dilectionẽ. Curã enĩ carnis amator sapientiȩ effectꝰ sic admitt̾e
debuerat. ut ꝓterue lasciuenti si e ꝑ effectũ ñ subiceret sed tant̃
infirmanti & obsequenti condescenderet ꝑ compassionẽ. Aluid est
enĩ amare adgaudiũ: aliud sustinere ad usum. Aliud insocietatem
ctilectionis suscipere: atq aluid in parte compassi onis sustinere. u¬
ta carnis in necessitate por tanda est: sapientia in dilectione socian¬
da. Illa ꝓpt̾ se appetenda est. ista ꝓpt̾ se fugienda: ꝓpt̃ nos sustmen¬
da. Iło moyses post usionẽ ñ seruit in madian patri ȩthiopissȩ. ne¬
q ipsa amplius parit filios quasi a thoro repulsa ubilocus est amo¬

Expanded text:
pareat in dilectione. Tunc enim facile contemnit, quod male amaverat; pareat in dilectione. Tunc enim facile contemnit, quod male amaverat; cum gustare coeperit, quod dulcius concupiscat. Et jam pro Aethiopissa Moyses servire non dignatur; quam et si postea sequentem non abjicit, non suscipit tamen ad dilectionem. Curam enim carnis, amator sapientiae effectus sic admittere debuerat, ut proterve lascivienti se per affectum non subjiceret; sed tamen infirmanti et obsequenti condescenderet per compassionem. Aliud est enim amare ad gaudium, aliud sustinere ad usum. Aliud in societatem dilectionis suscipere atque aliud in parte compassionis sustinere. Vita carnis in necessitate portanda est, sapientia in dilectione socianda. Illa propter se appetenda est, ista propter se fugienda propter nos sustinenda. Ideo Moyses post visionem non servit in Madian patri Aethiopissae, neque ipsa amplius parit filios quasi a toro repulsa, ubi locus amo
Abbreviated transcription (Latin):
latur. mens enĩ ipsa inigne dm conceꝑat: os ꝑ ignẽ ãm cognoscebat.¬
Nisi enĩ non arsisset. non uidisset nec cognouisset. quia ignis
ipse dilectio est. & dilectio ipsa cognitio. Cognouit gͦ & dilexit. uidit a ar¬
sit. gustauit & amauit: ꝙ uicit ignis ignẽ. dilectio suꝑauit allecta¬
nem. Contempta est ethiopissa deformis. & nigra qui a suatia¬
ma fuscauerat: & amor ipse suus ñ amabilem faciebat. Contempta
est in comparatione pulebrioris: neq ultra seruire ꝓ illa uoluit. qui
se cũ illa seruũ semꝑ futurũ agnouit. Uita eñ carnalis s concupis¬
centia carnis ex patre deo non est. sed ex patre diabolo. & ipsa ama¬
tores suos patris sui seruituti addicit & subicit domiinationi: & ser¬
uit moyses. & pascit peccora. & amorẽ fedȩ coniuigis turpi fantula¬
tu mercatur. nec liber p̾otest ẽẽ donec deus in igne adueiiat. & ap¬

Expanded text:
batur. Mens ipsa in igne Deum conceperat: et per ignem Deum cognoscebat.batur. Mens ipsa in igne Deum conceperat: et per ignem Deum cognoscebat.Nisi enim arsisset, non vidisset nec cognovisset; quia ignis ipse dilectio est, et dilectio ipsa cognitio. Cognovit ergo et dilexit, vidit et arsit, gustavit et amavit, et vicit ignis ignem, dilectio superavit delectationem. Contempta est Aethiopissa deformis et nigra; quam sua flamma fuscaverat, et amor ipse suus, non amabilem faciebat. Contempta est in comparatione pulchrioris; neque ultra servire pro illa voluit, qui se cum illa servum semper futurum agnovit. Vita enim carnalis, et concupiscentia carnis ex Patre Deo non est, sed ex patre diabolo, et ipsa amatores suos, patris sui servituti addicit, et subjicit dominationi. Et servit Moyses, et pascit pecora; et amorem foedae conjugis turpi famulatu mercatur, nec potest liber esse, donec Deus in igne adveniat, et ap
Abbreviated transcription (Latin):
miracłm trahebat eũ. &s hortabatur ut tͣnsiret & uide̾t uisionẽ
maximã: qͦmͦ rubꝰ ardebat & ñ comburebat᷑: & currere cepit in
concupiscentiã suauiorẽ. & obliuisci desidia antiqua ubi ardebat
& conburebat᷑. atq ethiopissȩ uxoris amorẽ fastidire: quia nigra
erat. & for mosa ñ erat. neq similis ad ilła suauitatẽ quȩ senesca¬
ficabat ignis ille qͦ rubus ardebat & ñ comburebatur: & iđo moy¬
ses postquã transut ad uidenda uisionẽ. ac sentire cepit quã sua¬
uiter arderet fłama eiꝰ.ñ ampliꝰ teneripotuit ȩthẏopissȩ uxoris
amore: sed accenso corde meliori igne usq ad colloquiũ altissimi
ꝑuenit. & missus ÷ in popłi saluationẽ. In igne enĩ deus loqueba¬
tur. & de igne audiebatur: a ꝑ ignẽ intelligebatur. Cẜ erat intꝰ
flama quȩ cor succenderat. qua sicut rubꝰ ardebat & ñ combure¬

Expanded text:
miraculum trahebat eum, et hortabatur ut transiret et videret visionem miraculum trahebat eum, et hortabatur ut transiret et videret visionem maximam, quomodo rubus ardebat, et non comburebatur; et currere coepit in concupiscentiam suaviorem; et oblivisci desideria antiqua ubi ardebat et comburebatur, atque Aethiopissae uxoris amorem fastidire; quia nigra erat et formosa non erat; neque similis ad illam Sunamitem, quae senes caficabat ignis ille quo rubus ardebat et non comburebatur, et ideo Moyses, postquam transivit ad videndam visionem, ac sentire coepit quam suaviter arderet flamma ejus, non amplius teneri potuit Aethiopissae uxoris amore, sed accenso corde meliori igne, usque ad colloquium altissimi pervenit, et missus est in populi salvationem. In igne enim ei Deus loquebatur, et de igne audiebatur, et per ignem intelligebatur. Et erat intus flamma, quae cor succenderat, qua sicut rubus ardebat, et non combure
Abbreviated transcription (Latin):
pinquant ei: & ñ elongant ab ea concupiscentias alienas. Sic
cũ ẽẽt moyses in deserto pastor animaliũ. & ethiopissam hab̾et uxo¬
rem non nouerat adhuc nisi ignẽ consumentem: ꝓpterea mirabat᷑
quod rubus ardebat & ñ comburebat᷑. Quandui enĩ animꝰ desidia
sua minfimis uoluptatib pascit. & carnali concupiscentiȩ iunctꝰ
nondũ ad complexus sapĩe ꝑuenit: in igne consumente est & deuo¬
rante usq ad ꝑditionẽ. flanma em̃ libidinis os amor carnis. eos qͦs
accendit consumit. Amor uͦ sapientiȩ lirm̃ habet sed consumptionẽ
ñ ħt: & si accendit frigidos. ardentes tam̃ ñ comhurit. apt̾ea moy¬
ses mirabat᷑ quomͦ ardebat rubꝰ. & ñ comburebat᷑. Nam & ipse arde¬
bat quia uxorẽ erhiopissam habebat: neq ei miracułu fuit. sed ar¬
dere &s ñ comburi quod exꝑtũ nonfuit. hoc ei miraculũ fuit. & ip̃m

Expanded text:
pinquant ei, et non elongant ab ea in concupiscentias alienas. Sic pinquant ei, et non elongant ab ea in concupiscentias alienas. Sic cum esset Moyses in deserto pastor animalium, et Aethiopissam haberet uxorem, non noverat adhuc nisi ignem consumentem; propterea mirabatur, quod rubus ardebat, et non comburebatur . Quandiu enim animus desideria sua in infimis voluptatibus pascit, et carnali concupiscentia vinctus nondum ad amplexus sapientiae pervenit in igne consumente est et devorante usque ad perditionem. Flamma enim libidinis et amor carnis eos quos accendit, consumit. Amor vero sapientiae lumen habet; sed consumptionem non habet, et si accendit frigidos, ardentes tamen non comburit. Propterea Moyses mirabatur quomodo ardebat rubus, et non comburebatur. Nam et ipse ardebat, quia uxorem Aethiopissam habebat; neque hoc ei miraculum fuit, sed ardere et non comburi: quod expertum non fuit, hoc ei miraculum fuit. Et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iter. Quis enĩ in hac mortali uita degens. sapĩam plene appre¬
hendere poterit. Sapientia enĩ de occultis trahitur. ꝙ inoceul¬
tis inuenitur. ꝙ semper secretũ amat sapĩa: nec se contemplandĩ
prebet nisi his qͥ in grediuntur ad illam. Sed hoc ualde graue:
infirmis animis. ut dilecta relinquant & deserant amata &
ad ea tͣnseant appetenda quȩ ñ norunt. nͥ dolorib sus erudiant.
& amara ẽẽ incipiant quȩ antea aulcia fuerunt: & ita qͦdamͦi inuiti
retrahant᷑ & compellant᷑ intrare: & tͣnsire ad contemplandã sapi-¬
entiam. Nam cũ gustare ceꝑint & intelligeresuauitatẽ & iocun¬
ditatẽ sapĩȩ. tunc iã compelli opus ñ ħnt sed secunt᷑ uolentes &
libent̃ uniuersa despicuint. & relinquunt omia ut tͣuseant ad
contemplancła sapientiã. & tc̃ cito ꝑueniunt quia curruut ueloci¬
ter. & ardent̃ requirunt & incipit ꝓpe illis eẽ sapĩa quia ipsi appro¬

Expanded text:
hoc iter. Quis enim in hac mortali vita degens, sapientiam plene apprehoc iter. Quis enim in hac mortali vita degens, sapientiam plene apprehendere poterit? Sapientia enim de occultis trahitur et in occultis invenitur; et semper secretum amat sapientia, nec se contemplandam praebet, nisi iis, qui ingrediuntur ad eam. Sed hoc valde grave est infirmis animis, ut dilecta relinquant, et deserant amata; et ad ea transeant appetenda, quae non norunt, nisi doloribus suis erudiantur; et amara esse incipiant, quae ante dulcia fuerunt; et ita quodammodo multi retrahantur, et compellantur intrare, et transire ad contemplandam sapientiam. Nam cum gustare coeperint et intelligere suavitatem et jucunditatem sapientiae: tunc jam compelli opus non habent, sed sequuntur volentes; et libenter universa despiciunt, et relinquunt omnia, ut transeant ad contemplandam sapientiam; et tunc cito perveniunt, quia currunt velociter et ardenter requirunt, et incipit prope esse illis sapientia, quia ipsi appro
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas. quia ueritas uerbũ est. Et cũ tã ꝓpe sit ueritas: nichil tam̃
longuis abhis qui stulticiã diligunt. Quid autem stultiris quã semꝑ¬
tnia respicere: & uultꝰ habere ꝓnos int̾ram : hoc enĩ bestiis datuo
est: quib ultra nichil apperere concessũ est. Sapĩa autẽ habitat
in suꝑnis: ad quã erigi nolunt qui bestiis comparanti st̃. & terram
intuent᷑. hȩc est ipsa stultitia de qua transiuit iste ad contemplanda
sapientiã cũ falsa bona quȩ interra amauerat despexit. & ad uera
bona quȩ sursum contemplanda & amanda se erexit: quia in his
quȩ deorsum sum sunt sabsole om̃ib uanitatẽ asperit. ꝓpt̾ea cũ
uidisset in om̃ib uanitatẽ & afflictionẽ animi & nichil ꝑmanere
sub sole: transiuit ad contemplanda sapĩam supra solem. Oqͣmdis¬
ficilis tͣnsitꝰ est: & quã multorũ dierũ rua infirmos gressus haben¬
tibus. E nescio si tota uita hominis sufficere possit ad conficien dũ

Expanded text:
eritas verbum est. Et cum tam prope sit ipsa veritas, nihil tamen longius ab iis qui stultitiam amant. Quid autem stultius quam semper ima respicere, et vultus habere pronos in terram? Hoc enim bestiis datum est, quibus ultra nihil appetere est concessum. Sapientia autem habitat in supernis; ad quam erigi nolunt, qui bestiis comparati sunt et terram intuentur. Haec est ipsa stultitia, de qua transivit iste ad contemplandam sapientiam, cum falsa bona, quae in terra amaverat, despexit, et ad vera bona, quae sursum sunt, contemplanda et amanda se erexit; quia in his quae deorsum sunt sub sole omnibus vanitatem aspexit. Propterea cum vidisset in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole, transivit ad contemplandam sapientiam supra solem. O quam difficilis transitus et quam multorum dierum via infirmos gressus habentibus! Et nescio an tota vita hominis sufficere possit ad conficiendum