comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ inaͣis est pnĩa qul sequens
culpa coina qͥnat. sic intelligend̾
nitencie qũa sequens culpa nõ in¬
quinat. Illius enĩ fructus ẽ uitatõ
gehenne et adeptio glie. Mortifica¬
tur eiũ illa pnĩa et alia ante acta
cum fierent. et ꝙͣp hrẽnt si pocm̃
cũt. set illa tm̃: que ex caritate ꝓ¬
dierunt. Illa enĩ sola unia st̃ que
ĩ caritate fiũt. Iõq si ꝑ ꝯsequen¬
cia pcc̃a mortificant᷑: ꝑ ꝯñtem pe

Expanded text:
 Inanis est poenitentia quam sequens culpa coinquinat, sic intelligendumnitentiae quam sequens culpa inquinat. Illius enim fructus est vitatio gehennae, et adeptio gloriae. Mortificantur enim illa poenitentia et alia anteacta bcum fierent, et quam haberent si peccatum ncunt; sed illa tantum quae ex charitate prodierunt: Illa enim sola viva sunt, quae ex charitate fiunt. Ideoque si per sequentia peccata mortificantur, pe
Abbreviated transcription (Latin):
ggt᷑. Pemt̾e ẽ añ acta petcata de¬
flere et flenda ñ ꝯmict̾e. siã qui
sit alia deplorat ut alia tñ ꝯmit¬
cat adhuc puĩam ag̾e aut igno¬
rat aut dissisat. Quid eĩ ꝓdest
si pcc̃a luxurie quis defleat et

Expanded text:
tere est anteacta peccata deflere, et flenda non committere. Nam qui sic alia deplorat, ut alia tamen committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis def
Abbreviated transcription (Latin):
est deus. set int̾ deum et hoiẽm qiͣ
int̾ duo ext̾ma. qr medius ẽẽ nõ
potest nͥ int̾ aliqua. Mediator gͥ
est in qnͣtũ homo. nãa in qnͣtũ
deus non mediator set equał pr̃i
est ħ id̾ qd̃ pat̾ cũ pre unus deus.
mediator gͦ int̾ hoĩes et deũ tͥnita
deo et aliquid simile holb ꝙ me
hoib longe eẽt a deo ant ꝑ oĩ a
mediator ñ eẽt. uerus gͥ mediator
xp̃c int̾ mortales pocõres et ĩmor¬
talem iustũ apparuit. mortał cũ
hõib uistuscum deo. ꝑ infirmita¬
cem ꝓpinqnͣs nobis. ꝑ iusticram
ator dictus est qui int̾ deum in¬
mortalem ⁊ hoĩem mortalẽ est
deus hõ reꝯcilians hoĩẽm deo. in
tantũ mediator in quͣtum est homo
In qnͣtum aũt u̾bum non est mediꝰ
na in eo reconciliant᷑ diumis. Nã
xp̃c ueniens pͥus in se hũana soci¬
auit diuinis ꝑ utͥusq nature cẽ¬
iunctionẽ in una ꝑsona. Deinde oẽs
fideles ꝓ mortem reconciliauit deo
credendo dilex̾unt et diligendo imi¬

Expanded text:
s Deus; sed inter Deum et hominem, quasi inter duo extrema, quia medius esse non potest nisi inter aliqua. Mediator est ergo, in quantum homo. Nam in quantum Deus, non Mediator, sed aequalis Patri est hoc idem quod Pater, cum Patre unus Deus. Mediat ergo inter homines et Deum TrinitaDeo, et aliquid simile hominibus, hominibus, longe esset a Deo, aut per omnia  ergo Mediator Christus inter mortales peccatores et immortalem justum, apparuit mortalis cum hominibus, justus cum Deo; per infirmitatem propinquans nobis, per justitiam ator dictus est, quia inter Deum immortalem et hominem mortalem est Deus et homo, reconcilians hominem Deo; in tantum Mediator, in quantum est homo; in quantum autem Verbum non est mediusna in eo reconciliantur divinis? Nam ipse veniens prius in se humana sociavit divinis per utriusque naturae conjunctionem in una persona. Deinde omnes fideles per mortem reconciliavit Deo,credendo dilexerunt, et diligendo imi
Abbreviated transcription (Latin):
diator eo qd̃ medius int̾ deum et
hoĩes ip̃os reconciliat deo. Reꝯci¬
liatis aũt dũ offendicła hominũ
tollit ab oculis dĩ .i. dũ pcc̃a del
quib deus offendebat᷑ et nos ũmi¬
ci eius eramꝰ. sc̃ peccata deleat nõ
solus filius set et pat̾ et sp̃e sẽs qͦx
delectio ẽ nr̃a ad deũ reꝯcilatio qr̃¬
solus filius dr̃ mediator: Nã de pr̃e
legut ᷑ ꝙ reconciliauit sibi mũdũ
ait enĩ ꝯpłs. deus erat ĩ xp̃o mũd̾¬

Expanded text:
diator, eo quod medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimici ejus eramus. Sed cum peccata deleat non solus Filius, sed et Pater et Spiritusd medius inter Deum et homines ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offendicula hominum tollit ab oculis Dei, id est, dum peccata delet, quibus Deus offendebatur, et nos inimi
Abbreviated transcription (Latin):
.3.
dr̃ mediator q nec medius est int̾ deũ
et hoĩes nec in se huĩt illa sacram̃ta
quoꝵ fide et imitatione iustificem
.i. reconciliemut dõ. Reconciliauit gͦ
nos cota tͥmtas uͥtutis usu .s. dũ pec

Expanded text:
ci ejus eramus. Sed cum peccata deleat non r Mediator? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se habuit illa sacramenta, quorum fide et imitatione justificamur, id est, reconciliamur Deo. Reconciliavit ergo nos tota Trinitas virtutis usu, sc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c ꝑ mort̾em nobis meruit ⁊ mmi
demptor ut solꝰ drus mediator
Ade ip̃e uere dr̃ mũdi redẽp¬
tor et dei hominũq media¬
cor. sec mediator in scriptura dicit᷑

Expanded text:
per mortem nobis meruit et imp dici Redemptor, ut solus dicitur Mediator. Unde ipse vere dicitur mundi Redemptor, et Dei hominumque Mediator; sed Mediator in Scr
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ hominem qiͣ in medio arbit̾ est ad
ꝯponendam pacen .i. ad recõciliandũ
hoĩes deo. aug̃ suꝑ ioħ̾ hic est arbit᷑
quem iob desid̾at utinã ẽsset᷑ nõbis
arbit̾. recõciliati enĩ sumus deo ut
rit xp̃t ut inciperet amare quoso¬
derat sicut reꝯtiliat ᷑ inimitꝰ ĩ iu¬
co ut deinde sint amici qui aute se
od̾ant. set nos iam diligenti dõre¬
cõciliati sumus. Non eñ ex quore
conciliati sumus ꝑ sanguiẽ filu
nos cepit dilig̾e. set ante mũdũ
pͥusqmͣ nos aliquid eẽmus. Qũo

Expanded text:
 hominem quasi in medio arbiter est ad componendam pacem, id est, ad reconciliandum homines Deo. Hic est arbiter quem Job desiderat. Utinam esset nobis arbiter! Reconciliati enim sumus Deo, utrit Christus, ut inciperet amare quos oderat, sicut reconciliatur inimicus inimico, ut deinde sint amici qui ante se oderant; sed jam nos diligenti Deo reconciliati sumus. Non enim ex quo ei reconciliati sumus per sanguinem Filii nos coepit diligere, sed ante mundum, priusquam nos a
Abbreviated transcription (Latin):
corpore suo suꝑ lignũ portaise q ꝑ
ip̃ius penam quam in cruce tunt oĩs
tur ut nulla a baptizato exigat᷑
et in pnĩa minorat᷑. Non enĩ suf¬
ficeret illa pena qua penitẽtes li¬

Expanded text:
corpore suo super lignum portasse; quia per ipsius poenam quam in cruce tulit, omntur, ut nulla a baptizato exigatur, et in poenitentia minoratur. Non enim sufficeret illa poena qua poenitentes li
Abbreviated transcription (Latin):
istis non possit eẽ uerus baptis¬
mus. set ut baptizandus ĩ nstrua
cepset ut diaboli potestas in eo
re offm̃. ut fidĩ cathecunimꝰ accipi¬
at rudimentũ et cui debicor fiat

Expanded text:
istis non possit esse baptismus, sed ut baptizandus instruaturnceps, et diaboli potestas in eo re officium; ut fidei catechumenus accipiat rudimentum, et sciat cui debitor fiat
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ fit in cathecumin̾o cui additͤ
exorcisius. añ bapm enĩ fit catha¬
cułͣus et exortismus. Post catheciꝰ¬
de simbolo ac rudim̃tis fi dr̃ exorci¬
zare est adiurare. ut exi ab eo sp̃t
ĩ munde. Symbolũ est signũ uł cor¬
latio. Signũ. qr eo fideles ab infide¬
lib disc̾munt᷑. collatio qi ibi tocius
fidĩ sufficia et integritas est coua¬
ta. ẽatͣ hecisimus et e xorcismꝰ neo¬
phitoꝵ sunt. mag̾ q saciam̃talia
ꝙͣ sacram̃ta dici debent. neo phitꝰ¬
uł nouiciꝰ int̾ pretat᷑ uł rudis ⁊ dr̃¬

Expanded text:
fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catechisde Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentalia quam sacramenta dici debent. Neophytus novitius interpretatur vel rudis;
Abbreviated transcription (Latin):
ce mortis ꝓuenit. s lex ista que est
ĩ menbeis remissa ẽ regñatõne spũa¬
liet monet ĩ catne mortali. remissa
est gͦ qr reatus solutus est a sacram̃¬
to quo renascuat fideles. manet aũt:
fideles. Idem in sermone quodam dxͣͦ
ñ sit set ut non imputet᷑ in pccm.
ħ est enimi non hr̃e pccm̃i non ẽẽ re¬
um poti. qũo gͦ alia pcc̃a pret̾eũt¬

Expanded text:
ce mortis provenit. Sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali. Remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, fideles. Idem in sermone quodam de Conon sit, sed ut non imputetur in peccatum. Hoc est enim non habere peccatum, non esse reum peccati. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
culo quo ꝑ illam diabolus aĩam re¬
tinebat. et a suo c̾ators seꝑabat: in¬
oñdit ea rõne dimitti in bap̃õ. nõ qr
non maueat post baptm̃ s qr reatꝰ
in baptõ abolet᷑. deiñ idem ipe ostẽ¬
dit eo modo ⁊̃ dimitti. qr ꝑbaptismi¬

Expanded text:
nculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et a suo Creatore separabat, maostendit ea ratione dimitti in baptismo, non quia non maneat post baptismum, sed quia reatus in baptismo aboletur. § Deinde idem ipse ostendit eo modo etiam dimitti in baptism
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ et ip̃a caro in bap̃o
ib ilia feditate purget᷑. qũa ĩ cõ¬
ceptõne ex ꝯcupĩa libidinosa con¬
ꝙ sic̃ aĩa a reatu purificat᷑: Ita ⁊
caro ab illa pollucõne purgatur
ꝯtagione. qd̾ quidẽ ꝓbabile est¬
aĩam ibi mundari. carnẽ uo̾
ab illa feditate ñ purgari. si uõ re¬
manet illa feditas usq ad ꝓc̾ationẽ
lutionem qũa hũit a ꝯceptu retinẽ¬
cã ꝯtaminat᷑aͣ. Uñ maior uidet᷑ pol¬
lutio carnis in ꝓle qm fu̾it in pa¬
d quod illi dñt qr lic caro ꝓ¬
lis ex carne feda semmet᷑ et
aiunt fit p̃iudiciũ ueritatis qr nec
absurdum ẽẽ dicunt si carnis nat᷑a
magis in post̾iorib corrupta tra¬
hat᷑ n ex ip̃a magis cortupta. s¬

Expanded text:
utrum et ipsa caro in baptismo ab illa foeditate purgetur quam in conceptione ex concupiscentia libidinosa cond sicut anima a reatu purificatur, ita et caro ab illa pollutione purgatur:contagione; quod idem probabile estimam ibi mundari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. Si vero remanet illa foeditas usque ad procreationem lutionem quam habuit a conceptu retinencausa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in paquod illi dicunt quia licet caro prolis ex carne foeda seminetur, et aiunt, fit praejudicium veritati; quia nec absurdum esse dicunt, si carnis natura magis in posterioribus corrupta trahatur, neque ex ipsa magis corrupta
Abbreviated transcription (Latin):
carne. ꝯcupĩa resꝑsa et ĩnata repen¬
te alsinnat᷑ et non sit. s ne obsit
mortuo que merat nato. Nam si
iuuante dõ superet. si tñ non in
itaq hoc p̾stat᷑ in bapo nͥ forte mira¬
et ñ sit in hoĩe. s ut quicquid mali ab

Expanded text:
centia respersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam si juvante Deo superet, si tamen non in itaque hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraet non sit: sed, ut quicquid mali ab
Abbreviated transcription (Latin):
fcã eiꝰ remissio. uͥ oĩo pleua fit re¬
missio pocõꝵ set manet ĩ uetustate
carnis tãqmͣ suꝑatũ et ꝑenłtũ nisi
illicito ꝯsensu quoda ^ reminsdat᷑ et
Hic aperte insimiat in bap̃o cõcu¬
missionis mod̾ aliis ⁊ płib testimoni¬
is scriptura edoc. ait enĩ aug̾. cõtͣ
iuliaml. lex que ĩ menbris est uicuĩ

Expanded text:
emissio, ubi omnino plena fit remissio peccatorum; sed manet in vetustate carnis tanquam superatum et peremptum, nisi illicito consensu quodammodo reviviscat, et Hic aperte insinuatur in baptismo concumissionis modum aliis etiam pluribus testimoniis Scriptura edocet. Ait enim Aug. contra Julia
Abbreviated transcription (Latin):
turam dicunt᷑. quoꝵ quedam de
refugnm. quedam aũt nõ de oĩb
ut donatus datus missus. De ħuoĩe
ret̾ea est trinitas addit.
sigillatim dr̃ set de oĩb simł .i. tͥm

Expanded text:
ram dicuntur; quorum quaedam de refugium; quaedam autem non de omnibus, ut donatus, datus, missus. 3. De hoc nomine Trinitas addit. sigillatim dicitur, sed de omnibus sim
Abbreviated transcription (Latin):
onem capiens longitudĩs altitu¬
dinis et lacitudinis distanciã fa¬
cit in loco ut corpus. uł qr loco dif¬
finitur ac det̾minatur. qm̃ cum
sit alicubi et non ubiq ĩuenitͤ.
qd̃ non solum corpori set ⁊ om̃i¬
creato spũi congruit. Onme gͥ cor¬
pus oĩmͦ locale est  spũ creato ꝙ¬

Expanded text:
onem capiens longitudinis, altitudinis et latitudinis, distantiam facit in loco, ut corpus, vel quia loco diffinitur ac determinatur, quoniam cum sit alicubi, non ubique invenitur, quod non solum corpori, sed eticreato spiritui congruit. Omne igitur corpus omnimodo locale est; spirit
Abbreviated transcription (Latin):
liũ nec ẽ filiꝰ. ⁊ filiꝰ ht̃ prẽm nec ẽ
pacer. et sic esse in natura utͣ quiħł:
est unum eẽ. imam uitam eẽ. que
mͦ non iteramus ne fastidiũ lectori
ingeramus. Si gͦ aprietates ibi sũt.
singula eoꝵ est id in quo est. ⁊ unũ
eademq uita singule sunt ¶Fate̾us
gͦ et ꝓpͥetates eẽ in trib ꝑsonis. et
ip̃as ẽẽ ꝑsonas atq diuinam eeñ¬
ciam.
ciam. Aucdoritate astruit ꝙ
hyłr dicens natiuitatẽ filii eẽ ua¬
utͥ usc natura ñ differt. unum
sunt pater et filius. haret gͥ hoc
sacramenti natiuitas ut ꝯples

Expanded text:
lium, nec est Filius, et Filius habet Patrem, nec est Pater; et sic esse in natura trium, ut qest, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum est id in quo est, et unum eademque vita singulae sunt. Fateamur ergo et proprietates esse in tribus personis, et ipsas esse personas atque divinam essentiam. 3. Auctoritate astruit quHilarius, dicens nativitatem Filii esse naUtriusque natura non differt; unum sunt Pater et Filius. Habet ergo hoc sacramenti nativitas, ut comple
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓles eius. Mens eniͣ cum se cog¬
noscit noticiã sui gignit. ⁊ est
sola: parens sue noticie. t̾cius ẽ
amor.qui de ip̃a mente ⁊ notici
a ꝓcedit. dũ mens cognoscnͣs se:
diligit se. sion enĩ poss se dilige.
uͥ cognosc̾et se. amiat eĩ placi

Expanded text:
les ipsius. Mens enim cum se cognoscit, notitiam gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est hic amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscens se, diligit se. Non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiam placi
Abbreviated transcription (Latin):
dem corporis ꝑtes uͥ fuerũt redi¬
re nocẽ sit. Alioqͥn si capillus re¬
dit ꝙ tam crebra consura detͣxit
si unguib qd̾ totiens dep̾ssit ex¬
sectio. ĩmoderata et indicens co¬
gitantib resurrectionẽ carnis
et iõ non credentib occurrit
infirmitas. Congrira simlit u

Expanded text:
e corporis partes ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quem tam crebra tonsura detraxit; si unguibus, quos toties depressit exsectio, immoderata et indecens cogitantibus resurrectionem carnis, et ideo non credentibus, occurrit infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ sp̃c sc̃s qui ꝓcedit ex deo sig¬
nificat᷑ ubi legit᷑. dens dilectio¬
ẽ. et dilectõ ex deo ẽ. Ecte hus
u̾bis aꝑte dicit aug̾. sp̃m sc̃m
ẽẽ caritatẽ patͥs et filii et in

Expanded text:
us sanctus, qui procedit ex Deo, significatur ubi legitur, Deus dilectio, et dilectio ex Deo est. Ecce his verbis aperte dicit Aug. Spiritum sanctum esse charitatem Patris et Filii; et in
Abbreviated transcription (Latin):
deberet deus creare quos pre¬
screbat malos futuros. sciebat enĩ
bonis ꝓfuturos. et iuste ꝓ mala
uoluntate prmendos. addint ⁊
talem hoĩem deberet fat̾e: qui nol¬
let oĩo peccare. ꝯcedimꝰ quid̃ me¬
liorem naturam eẽ que oĩo pec¬
care nollet. concedant ⁊ ip̃i non
eẽ malam que tał fcã est ut poss
ũ peccare si uellet. ⁊ iuste punitã.
que uoluntate ñ nccĩtate pecta¬
uit. Cum gͦ hec bona sit meliorͤ¬
illa cur non utramq fac̾et ut
ub̾iꝰ laudaret᷑ de utraq: illa enĩ
de scĩs angłis. hec de hoĩbus est.
maliũs non impune eẽnt. t inqͣm¬
lait. poͣsset deus uoluntatẽ eoꝵ u̾te¬
re in bonum qi oĩpotens est. posset
re uera cur non fecit:. qr noluit.
cur noluit. ip̃e nouit. Non debemꝰ
plus sapere qmͣ oportet sãpere.¬

Expanded text:
deberet Deus creare quos praesciebat malos futuros; sciebat enim bonis profuturos, et juste pro mala voluntate puniendos. Addunt etiam talem hominem debere facere, qui nollet omnino peccare. Concedimus quidem meliorem naturam esse quae omnino peccare nollet. Concedant et ipsi non esse malam quae talis facta est, ut posset non peccare si vellet; et juste punitam, quae voluntate non necessitate peccavit. Cum ergo haec bona sit, illa melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. mali vero non impune essent. Item, inquiunt: Posset Deus voluntatem eorum vertere in bonum, quia omnipotens est; posset revera. Cur non fecit? Quia noluit. Cur noluit? Ipse novit. Non debemus plus sapere quam oportet .
Abbreviated transcription (Latin):
filiũet filius prẽm ut ⁊̃ pat̾ per
ea que ip̃e est dilectõne diligat sic
et filius. sion aũt sic ut pr̃ ꝑ se
aug̃ opmari ur affirmare p̃su¬
lecdori diligentissie plemus diui¬
dicandam atq soluendam. relĩ¬
quimus. ad hoc mimis sufficiẽ¬

Expanded text:
Filium et Filius Patrem, ut etiam Pater per se ea quae ipse est dilectione diligat, sic et Filius; non autem sic ut Pater per se Aug., opinari vel affirmare praesulectorum diligentiae plenius dijudicandam atque absolvendam relinquimus, ad hoc minus sufficie
Abbreviated transcription (Latin):
qõnem non absoluens s errorẽ
excludens . ꝓficeor ñ ita ẽẽ dictũ
psem diligere filium uł filium
prẽm ea dilectione que ab ut᷑q
ꝓcedit. que non est aliquis eoꝵ s¬

Expanded text:
onem non absolvens, sed errorem excludens, profiteor non esse dictum Patrem diligere Filium, vel Filium Patrem, ea dilectione quae ab utroque procedit; quae non est aliquis eo
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumpserit. inteugend̾. Cum gͥ
de reb dĩ sermo concedamus deo su¬
i cogintionẽ. dicticq eiꝰ pia uene¬
ratione famulemur. Inuestiget
gͦ diligent̾ pius lector rõm dcõꝵ.
si forte dictoꝵ aliqũa ualeat cau¬

Expanded text:
sumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei sermo est, concedamus Deo sui cognitionem, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Investiget ergo diligenter pius lector rationem dictorum, si forte dictorum aliquam valeat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ nͥ ilia que diligit deũ. quagͦ
cacitate ꝓgimũ diligimꝰ. ip̃a deũ di¬
ligimꝰ. sec qr aliud ẽ deus. aliud est ꝓ¬
ximus et si una caritate diliguntur.
iõ forte duo p̾cepta dicunt᷑ et alt̾m
manis et alt̾m minus. uł pp̃ duos mo¬
tus qui ĩ mente gignũt᷑ dum deus di¬
ligit᷑ et ꝓximꝰ. mouetur enĩ mens
ad diligend̾ deũ. mouet ᷑ ad diligẽd̾
ꝓximũ et młto magis erga deũ qmͣ
erga ꝓximũ. De modo dingendi.

Expanded text:
iligit Deum. Qua ergo charitate proximum diligimus, eadem Deum diligimus. Sed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, ideo forte duo praecepta dicuntur, et alterum majus, et alterum minus, vel propter duos motus qui in mente geruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum proximum; et multo magis erga Deum, quam erga proximum. 4. De modo diligendi.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis. ut ostend̾et legis uet̾ is
sacram̃ta int̾ que p̾cipiũ erat
agni paschalis sacrificiũ ĩ morte
sua t̾minari ac legis noue sacra¬
menta substitui ĩ quib extellit
nist̾iũ eutharistie. Iõ ⁊̾ post̾ a¬
lia ddit. ut ħ unũ arciꝰ memoei¬
e discipuloꝵ infig̾et ᷑ et ab eccłia
deinceps freqñtaret᷑. sẽt ñ exinde
disciplinã sanxit in post̾imm ut
post alios cibos sumat. pociꝰ a ie¬

Expanded text:
didit, ut ostenderet legis veteris sacramenta, inter quae praecipuum erat agni paschalis sacrificium in morte sua terminari, ac legis novae sacramenta substitui; in quibus excellit mysterium Eucharistiae. Ideo etiam post alia dedit, ut hoc unum arctius memoriae discipulorum infigeretur, et ab Ecclesia deinceps frequentaretur. Sed non exinde disciplinam sanxit in posterum, ut post alios cibos sumatur, sed pot
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt᷑. Reliqua oĩa nicħ aliud sũt
qmͣ laudes ui obsecrationes fide¬
liũ et peticiones. Ette᷑ q̃ sit insti¬
tutio et forma huiꝰ sacram̃ti. ubi ꝯ¬
sid̾atione dignũ est. qr̃ illd̾ sacra¬
mentũ post cenam dedit discipłis.
discipulis tẏpico pascha qd̾dã me¬
moriale eis ꝯmendare uolens fub
spẽ panis et uim corpus et san¬
guinẽ suũ eis tͣdidit Qrͣ post aliũ¬

Expanded text:
 reliqua omnia nihil aliud sunt quam laudes, vel obsecrationes fidelium et petitiones. Ecce quae sit institutio et forma hujus sacramenti. Ubi consideratione dignum est quare illud sacramentum post coenam dedit discipulis.discipulis typico pascha, quoddam memoriale eis commendare volens, sub specie panis et vini corpus et sanguinem suum ita eis tradidit, ut ost
Abbreviated transcription (Latin):
et querit᷑ ut rũ tantã qnͣ¬
ta ip̃i est potentiã pat̾ fili¬
o ded̾it. an minorem. si cantã nõ
solum pocentẽ s ⁊̃ oĩpotentem
genuisse oĩpotens intelngitur.
habet filii sunt. Si prĩs oĩpotẽtia
filii non ẽ. non oĩa procul dubio que ht̃
minum ita dicens. tu dicis ꝙ pater
genuit filiũ minorem se ip̃o in quo ⁊
patri derogas. Qui si filium minorẽ
genuit aut non potuit. aut ñ uoluit

Expanded text:
Sed quaeritur utrum ei tantam quanta ipsi est, potentiam Pater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non est, non omnia procul dubio quae habet 7, ita dicens: Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem seipso, in quo et Patri derogas; qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ut ip̃e sit caritas que dr̃ et
deus et ex deo . Ita enĩ ait ioh̾s.
dilectio ex deo ẽ ⁊ paulo post.
deus dilectio ẽ. ubi maĩfestat
dpcit ex deo. deus gͦ ex deo est
dilectio . It̃ in eod̾. iohes uolẽs

Expanded text:
 ut ipse sit charitas, quae dicitur et Deus et ex Deo? Ita enim ait 1 Joan. 4: Dilectio ex Deo est. Et paulo post: Deus dilectio est. Ubi manifestat dixit ex Deo; Deus ergo ex Deo est dilect
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ gͦ suꝑbierũt et parit̾ pec¬
potest. ut dicamus parem
utͥusq fuisse fastũ in excusacõne
pcc̃r et ⁊̃ in esu ligni uetiti. s dis¬
parẽ. et in muliete młto maiorẽ:
in eo qd̃ credit ⁊ uoluit ẽẽ sicut
deus qd̃ ñ uir. de uito tñ legit᷑

Expanded text:
bierunt, et pariter pecpotest, ut dicamus parem utriusque fuisse fastum in excusatione peccati, et etiam in esu ligni vetiti; sed disparem, et in muliere multo majorem, in eo quod credidit et voluit esse sicut Deus, quod n
Abbreviated transcription (Latin):
liũ. Iõ querit᷑ utrũ ꝯcedẽd̾ sit
ꝙ deus genuit deũ. Si enĩ deꝰ
genuit deũ. uidet ͭ ꝙ aut se de¬
um. aut aliũ genu̾it. Si uͦ ali¬
um deũ genuit. ũ est tm̃ unꝰ
deus. si aũt se ip̃m deũ gemi¬
cedi ꝙ unus uũ genuit. et ꝙ
filiũ genint. In symbolo qͦ scͥp¬
tũ est lum̃ de lumine deũ uerã
de deo uero. qd̃ u̾o addit᷑. gͦ ge¬
nuit se deũ uł aliũ deũ. neutẽ
ñ genuit. maĩfestũ est qr unꝰ
oñdat aug̾ in li .i. de tridicens.
qui putant eẽ eiꝰ potẽcie deũ ut se
ip̃m ip̃e genuerit. eo plus errãt ꝙ
non solũ deus ita ñ est. s nec spũar

Expanded text:
lium. Ideo quaeritur utrum concedendum sit, quod Deus genuit Deum? Si enim Deus genuit Deum, videtur quod se Deum aut alium Deum genuit. Si vero alium genuit non est tantum unus Deus. Si autem seipsum Deum genuoncedi quod unus unum genuit, quia Filium genuit. In symbolo quoque scriptum est: Lumen de lumine, Deum verum de Deo vero. Quod vero additur, ergo genuit se Deum, vel alium Deum; neutrum non genuit manifestum est, quia ndit in libro De Trinitate, dicens: Qui putat hujus potentiae Deum esse, ut seipsum genuerit; eo plus errat, quod non solum Deus ita non est, sed nec spir
Abbreviated transcription (Latin):
relatiua est. equalitas gͦ prĩs et
fib non est relatio uł nocio set
ot idem ⁊̃ dm̃s de sumli et
similitudine. Cũ enim dr̃
filius simił prĩ. relatine dr̃ quidẽ¬

Expanded text:
relativa est. Aequalitas ergo Patris et Filii non est relatio vel notio, sed Hoc idem etiam dicimus de simili et similitudine. Cum enim dicitur Filius similis Patri, relative
Abbreviated transcription (Latin):
dem aug̾ querit nec ab solait.
magis tñ aꝓpbare uidet ᷑ celũ
illd̃ hic accipr qd̃ spacia aeris ex¬
cellit. aquas ã que suꝑ illd̾ celũ st̃
dicit uaporalr trahi et leuissimis su¬
spendi guitis sic̃ aet iste nubilosus
exaltatõne t̾re aquas corporałr tra¬
hit et ꝑ subtiles minucias suspen¬
dit et post coipulenciꝰ conglobatas
pluualit̾ refundit. Si gͦ pot᷑ aqua
sic̃ uidemus ad tantas uenite mi¬
micias ut ferat᷑ uaporalit̾ super
aerẽ aquis naturalit̾ lemorẽ cur
non cͥdamus ⁊ suꝑ illud leuiꝰ celũ
minutõribus guttis et lemorib ĩ
non duditamꝰ. Que sit figura firma

Expanded text:
dem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus enon dubitamus. 3. Quae sit figura firma
Abbreviated transcription (Latin):
tum eẽ meminetit qui ligat aqͣs
ĩ muibib suis. Qui enĩ infta celũ
ligat aquas ad tempus uaporib nudi¬
um retentas: potest ⁊̃ super celi sperã
non uaporali tenuitate set glaciali
soliditate: aquas suspend̾e ne labãt᷑.
Quales ã et ad quid ꝯdite sint ip̃e
uouit qui condidit . ecͣce oñsum ẽ

Expanded text:
tum esse memini: Qui ligat aquas in nubibus suis . Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiam super coeli sphaeram non vaporali tenuitate, sed glaciali solidiQuales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est
Abbreviated transcription (Latin):
possit scire ur p̾scire ex tempore
est nec erit. nec illud scitũ uoł p̾¬
scitũ est ab et̾no nonͤ tñ potest
incipete scire uł p̾scire ilid̾. s ita
potest modo scire uł p̾scire sicut
potest scnusse uł p̾scnusse ab
et̾no. Si emm dicas eum posse
scire uł prescire qd̃ ab et̾no non
sciuit uł p̾sciuit ita ꝙ ab et̾ no

Expanded text:
quid scire vel praescire ex tempore.od nunquam est nec erit, nec illud scitum vel praescitum est ab aeterno; nec tamen potest incipere scire vel praescire illud, sed ita potest modo scire vel praescire, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum modo posse scire vel praescire quod ab aeterno non scivit vel p
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. cum et prẽm non dicit etre
trem dicit ẽẽ nec filiũ. Cũ gͦ que¬
ritur quid tͥa ur quid tres cõfe¬
timus nos adinueniend̾ aliqs no¬
men quo ꝯplcͣisi hec tͥa. sieq occur¬
rit aĩa qr sr̃eminencia diumita¬
tis usitati eloquii facultatẽ ex

Expanded text:
untiat, cum et Patrem non dicit esse trem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod nomen, quo complectamur haec tria. Neque occurrit animo, quia supereminentia divinitatis, usita
Abbreviated transcription (Latin):
Quid tres sunt. queramꝰ quid cõe
hñt. Non enĩ possunt dici tres pa
qua ĩ donũ dei dicit᷑. nec pat̾ est
nec filius ẽ. Quid gͦ tres. si tres
ꝑsone ẽẽ dicunt᷑. cõe est eis id qd̾
ꝑsona ẽ. certe enim qr pater est
ꝑsonaet filius est ꝑsona et spt̃ .s. est¬
dicimus tres ꝑsonas qr cõe esteis id
qd̃ ꝑsona est. Ex predictis aperte
intelligi potest qua uccĩtate dictum
sit a latins tres ꝑsone cũ ꝑsona ẜm¬

Expanded text:
quid tres sint quaeramus, quid commune habeant. Non enim possunt dici tres patqua donum Dei dicitur, nec Pater est, nec Filius. Quid ergo tres? Si tres personae esse dicuntur, commune est eis id quod persona est. Certe enim quia Pater est persona, et Filius est persona, et Spiritus sdicimus tres personas, quia commune est eis id quod persona est. Ex praedictis aperte intelligi potest qua necessitate dictum sit a Latinis tres personae, cum persona
Abbreviated transcription (Latin):
.s. deus. cut non dicunt᷑ tres dii.
tres du qi scͥptura ñ dicit tres de¬
os. set nec tres ꝑsonias alicubi scͥp¬
ture textus ꝯmemorat: an iõ licu¬
it loqñdi et disputandi nccĩtate.
tres ꝑsonas dr̃e. ñ qr scͥpt᷑a dicat.
s qr scͥptura ñ ꝯtradicit. Si aũt
alia qõ cur non dm̃s cͤs eeñcias ut
tres ꝑsonas c̃ scͥpt᷑a ħ ñ ꝯtradicat

Expanded text:
us Deus, cur non dicuntur tres dii? tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non quia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non contradicit? Si autem Alia quaestio, cur non dicimus tres essentias, ut tres personas, cum Scriptura non contradicat
Abbreviated transcription (Latin):
un eẽ non uideat᷑. qr semꝑ manz
int̾ unmentes uinculũ ꝯiugale
ut ⁊̃ int̾ueniente diuorcio for¬
incationis cã ꝯiugalis uinculi
firmitas non soluat᷑. ubi uo̾ non¬
ñ int̾ legittĩas ꝑsonas ꝯtrahit᷑
ꝯiugiũ. non adest illud bonuĩ qd̾
dr̃ sacramentũ qr pot̾ solui cali¬
umi copula. De quib post dicet᷑.
Nd̾ u̾o ꝯiugiũ sit int̾ eos qui cõ¬
iugali affcũ non tũ gra prolis
set ex plende libidĩs ꝯueniunt:

Expanded text:
 semper manet inter viventes vinculum conjugale, ut etiam interveniente divortio fornicationis causa, conjugalis vinculi firmitas non solvatur . Ubi vero non inter legitimas personas contrahitur conjugium, non adest illud bonum quod dicitur sacramentum, quia potest solvi talium copula, de quibus post dicetur. Quod vero conjugium sit inter eos qui conjugali affectu non tamen gratia prolis, sed explend
Abbreviated transcription (Latin):
libidinosa crudelitas uł libido
uolendo suam ꝓlem pͥns int̾i¬
re qmͣ uiu̾e. aut si ĩ ut̾o uiue¬
bat occidi anteqmͣ nasti. pror¬
sus si ambo fales sunt: ꝯiuges
ñ sunt. et si ab micio taleᷤ fue¬
prũ pociꝰ conuen̾unt. Si u̾o

Expanded text:
libidinosa crudelitas uel libidouolendo suam prolem prius interire quam uiuere, aut si in utero iam uiuebat, occidi ante quam nasci. prorsus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fueprum potius conuenerunt. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
olet ⁊̃ queri cũ mas¬
culus et feĩa nec ille ͣ¬
maritus nec illa uxor alt̾s sibim
cia. soliꝰ concubitus cã. sibim co¬
pulant᷑.ea fide media ut nec il¬
le cũ alt̾a nec illa cũ alt̾o faciat¬
id. utrũ nupcie suit uocande.
et porest fortasse nõ absurde i¬
appellari conubiũ. si usq ad mortem
alicuius eoꝵ. id int̾ eos placuerit.
et ꝓlis gñationẽ ꝙͣuis non ea cã
ꝯiũcti sunt non tam̃ uirau̾nt ut
uł nolint sibi nasci filios uł ex iã
oꝑe malo aliquo agant ne nascã¬
tur cet̾mi si uł utrũq uł unũ ho¬
tum desit ñ inuenio qũo has nup¬
cias appellari possimꝰ. et enĩ si ali¬
qũa sibi ad tempus adhibuerit
donec aliqũa diguam honoribus
aut sins facultatib ĩueniat qmͣ
ĩ ꝯiugio adducat. aĩo ip̃o adult̾ ẽ
nec cũ illa qmͣ cupit ĩuenire. s
cũ ista cũ qua sic cubat ut cũ ea
ñ habeat maritale ꝯsortiũ. ecce
ꝯiuges dicunt᷑ qui soliꝰ concubi¬

Expanded text:
olet queri cum masculus et femina, nec ille maritus, nec illa uxor alterius, sibimet, iam solius concubitus causa copulantur ea fide media, ut nec ille cum altera nec illa cum altero id faciat, utrum nuptiae sint uocandae. et potest quidem fortasse non absurde happellari conubium, si usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum si uel utrumque uel unum horum desit, non inueniotias appellare possimus. Etenim si aliquam sibi ad tempus adhibuerit, donec aliquam dignam honoribus aut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea non habeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubi
Abbreviated transcription (Latin):
si amisisset discedens. habet au̾t ħ
qui recesserit ad cumulũ supplicii
ñ ad meritũ premii. Itẽ quib
placuit ex ꝯsensu ab usu carna
ꝯcordiꝰ q seruanda sunt ns uo¬
luntariis aĩoꝵ affectib. Et at¬

Expanded text:
si amisisset abscedens. habet hoc autem qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii. Quibus uero placuit ex consensu ab usu carnalconcordiusque seruanda sunt, non uoluntariis a
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. In fide attendit᷑ ne post
uinculũ ꝯiugale cũ alio uł alia co¬
tat᷑. In ꝓle: ut amant᷑ suscipia¬
tur. religiose educer᷑. In sacͣmẽ¬
to ut ꝯiugiũ non seꝑet᷑ ⁊ dimis¬

Expanded text:
mentum. In fide attenditur, ne post vinculum conjugale cum alio vel alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento, ut conjugium non separetur, et dimis
Abbreviated transcription (Latin):
ad religionẽ non refert᷑. ĩmo ad
hedicariam suctessionẽ. ut cũ qͥs
h̾edeᷤ t̾rene possessionis hr̃e deside¬
rat. set spes ac desid̾iun quo ꝓles
ad ħ querit᷑ ut religione infor¬
met᷑. multi gͦ ꝓlem hñt quitam̃
bono ꝓlis carent. nec oĩo tam̃ con¬
iugium eẽ desmit. Sacramentũ

Expanded text:
efertur, imo ad haereditariam successionem ut cum quis haeredes terrenae possessionis habere desiderat, sed spes ac desiderium quo proles ad hoc quaeritur, ut religione informetur. Multi ergo prolem habent, qui tamen bono prolis carent, nec ideo tamen conjugium esse desinit. Sacrament
Abbreviated transcription (Latin):
aliquib ꝯtrahi oĩ comu¬
comittant᷑. deest eĩ fides uͥ uir
cũ alia uł mulier cũ alio coit.
hoc gͥ bonũ ita ꝯiugio adheret
ut ex eo si assit ampliꝰ comnẽ¬
det᷑ ꝯiugiũ. si non assit ñ inde
adnichiler᷑. que eĩ adult̾a est¬

Expanded text:
aliquibus contrahi conjucomitantur. Deest enim fides, ubi vir cum alia, vel mulier cum alio coit. Hoc ergo bonum ita conjugio adhaeret, ut ex eo, si adsit, amplius commendetur conjugium, si non adsit, non inde annihiletur. Quae enim adultera est
Abbreviated transcription (Latin):
negent᷑. de illa desponsatione ħ
ĩtelligi deb ubi ñ fuit ꝯsensut
ꝯiugar de p̾senti. alioqͥn ñ lic̾et
alt̾ius rapu̾it : publica pnĩa iulc¬
cet᷑. et sine spe ꝯiugii maneat. et
si ip̃a eis tͥmini consentiẽs non
fuerit. iubendi licentia alii nõ
neget᷑. apparet hanc fuisse despõ¬
satam sine pactione ꝯuigali de
p̾senti. et iõ non fuisse ꝯiugem
cui uiuente sporiso alt̾i mibendi
licentia nõ negat᷑. Sunt enita

Expanded text:
negentur. De illa desponsatione hoc negentur. De illa desponsatione hoc intelligi debet, ubi non fuit consensus conjugalis de praesenti; alioquin non liceret alterius rapuerit, publica poenitentia mulctetur, et sine spe conjugii maneat. Et si ipsa eidem crimini consentiens non fuerit, licentia nubendi alteri non negetur. Apparet hanc fuisse desponsatam sine pactione conjugali de praesenti, et ideo non fuisse conjugem, cui vivente sponso alteri nubendi licentia non ne
Abbreviated transcription (Latin):
hiis colligit᷑ ꝙ sponse q̃dã ꝯiuges
sunt ante ꝯmixtioriẽ sexĩ. set
ex quo pactio ꝯiugał int̾cessit. s
qr t̃dum ⁊raducta fu̾it nec res
uxoria int̾cesserat .s. concubitus
int̾cesserit ꝯsensus de p̾senti. s
sponsio futuri ẜm qũe modum
post filiꝰ eius eam dux̾it. pr̃ post¬
ea ñ habeat uxorẽ nec mulier
uirum. filius qui facinꝰ pr̃is ig¬
norainit aliam ducat si ꝯũt illa
fuisset qd ut iq foret si in sponsali¬
bus pact io cõuigał int̾cessisset nõ
ꝑmtt̾et᷑ sponsus aliam duc̾e. me¬
chis aũt pena ñ nubendi ex rigo¬
re infligit᷑ ut alu terreant᷑. Itẽ
ex eosꝰ. quidam desponsauit urs¬
rem et dotauit ⁊ cũ ea coite nõ
potuit. qmͣ clantulo fr̃ eiꝰ corru¬
pit et grauidam reddidit. detre¬
tum ẽ ut ꝙͣuis nupta ñ potuit
ẽẽ legictimo uiro. desponsata tñ¬
frĩ. fe hrẽ non possit. set mechꝰ ⁊
mecha fornicationis uindictam
sustineant. licita u̾o ꝯiugia eis ñ

Expanded text:
his colligitur quod sponsae quaedam conjuges sunt ante commixtionem sexuum. Sed ex quo pacto conjugalis intercessit; sed quia nondum traducta fuerat, nec res uxoria intercesserat, scilicet concubitus intercesserit consensus de praesenti, sed sponsio futuri. Secundum quem modum post filius ejus eam duxerit, pater postea non habeat uxorem, nec mulier virum; filius qui patris facinus ignoravit, aliam ducat. Si conjux illa fuisset quod utique foret, si in sponsalibus pactio conjugalis intercessisset, non permitteretur sponso aliam ducere. Moechis autem poena non nubendi ex rigore infligitur, ut alii terreantur. Idem ex eodem: Quidam desponsavit uxorem et dotavit, et cum ea coire non potuit, quam clanculo frater ejus corrupit et gravidam reddidit, decretum est, ut quamvis nupta non potuerit esse legitimo viro, desponsatam tr habere non possit; sed moechus et moecha fornicationis quidem vindictam sustineant, licita vero eis conjugia non
Abbreviated transcription (Latin):
senti que sponsum et sponsam
sponsatio ur sponsalia int̾dum
dicunt᷑ ꝓpͥe tñ sponsalia dicũtͤ
quedam souempnia pacta nuꝑcia
ritus datã qua suspirauit spon¬
sus dilatã. Que sponsa sit pacta

Expanded text:
nsum et sponsam sponsatio vel sponsalia interdum dicuntur; proprie tamen sponsalia dicuntur quaedam solemnia pacta nuptialritus datam, quam suspiravit sponsus dilatam. 13. Quae sponsa sit vidua
Abbreviated transcription (Latin):
.i. eẽncia diuina dĩ et̾nitas. poten¬
cia. magnitudo. et tñ ꝯsueuit scͥp¬
tura hec et hiis similia qiͣ distinc¬
aug̃. qr alius alium nec et̾nitate
nec magnitudine nec potentia su¬
d̾ aũt et̾nitate aliqua triũ
ꝑsonaꝵ aliam non excedat.

Expanded text:
essentia divina, Dei aeternitas, potentia, magnitudo; et tamen consuevit Scriptura haec et his similia quasi distincAug., quia alius alium nec aeterninec magnitudine, nec potentia suem aeternitate aliqua trium personarum aliam non excedat
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ in malis mĩst̾iũ ex̾ceant.
ñ cam̃ penitꝰ noĩb ordinũ suoꝵ
pͥuati sunt. s ñ uidet ᷑ iud̾ posse
stare. Non enĩ tẽ caritate ardebat
uec sapĩa poliebant. n ĩ eis deus
sedebat. Si enĩ hec hñissent nõ
cecidissent. non gͦ eraͣ seraphm¬

Expanded text:
qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia pollebant, neque in eis Deus sedebat; si enim hoc habuissent, non cecidissent. Non ergo tunc era
Abbreviated transcription (Latin):
Del pot̾ ꝯꝑatio referti ñ ad ip̃os
ordines set ad alia dona.nec ad oĩa
alia dona. set ad quedã. Sic̃ eĩ hoĩes
cum pła hñt dona quedã alus ex¬
cellenciꝰ possident ita forte et ãgũ
quibrd̃ mm̾isꝰ magis pollent ⁊ alns
quib dam minus. ut hn ordĩes ab¬

Expanded text:
t comparatio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb. ꝓuidentiam gͦ et curam uniũsa¬
lit̾ de cunctis que condidit habet. sit
S spũalem ꝓuidenciam atq curam
habet de rõnabilib quib p̾cepta t¬
didit. eis qr recte inuendi legem p̃¬
scripsit ac p̃mia ꝓmisit. hanc ꝓ¬
uidenciam et curam de inõnab¬
suum orii facit et pluuiam dat.
Scit itaq deus qnͣta sit mltitudo
pulic̃. et culicũ et muscaꝵ ac ꝑis¬
ciumet quot nastant᷑ et qt ue
moriant᷑. sec non sit hoc ꝑ momĩ¬
ta singula ĩmosim et sempoĩa.
n ita scit ut eandem ꝓuidenciã

Expanded text:
omnibus. Providentiam ergo et curam universaliter de cunctis quae condidit habet, ut Sed specialem providentiam atque curam habet de rationabilibus quibus praecepta tradidit, eisque recte vivendi legem praescripsit, ac praemia promisit. Hanc providentiam et curam de irrasuum facit oriri, et pluviam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve moriantur; sed non scit hoc per momenta singula; imo simul et semel omnia. Neque ita scit, ut eamdem habeat
Abbreviated transcription (Latin):
x tali itaq sen¬
su ulud dcm̃ esse not¬
uerimus ut deũ illa alt̾natĩuł ꝑ
ticulatim scire neget. n ꝑ diu̾sa
tempoꝵ momenta sic illa cogno¬
uit. sic̃ ꝑ uaria mom̾ta illoꝵ q̃ dã¬

Expanded text:
x tali itaque sensu illud dictum esse noverimus, ut Deum illa alternatim vel particulatim scire neget, nec per diversa temporum momenta sic illa cognovit, sicut per varia momenta illo
Abbreviated transcription (Latin):
et utiq in se manens oꝑat ᷑ qon
enĩ in aliquid eoꝵ que oꝑatur ip̃e
mutat᷑ et u̾tit᷑. unum gͦ pͥncipiũ
ad c̾aturam cũ prẽ et filio estͥspt̃ .s.
ostendit aug̾ prẽm et filiũ ⁊ sp̃m .s.¬

Expanded text:
 Non enim in aliquid eorum quae operatur ipse, mutatur et vertitur. Unum ergo principium ad creaturam cum Patre et Filio est Spiritus ostendit Aug., Patrem et Filium et S
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum est non desid̾abis utorem ꝓxi¬
mitii. Septaum est non cõcupis¬
ces domũ proximi tui non seruum
non aucillam et t̃. sẽt uidetur p̾cep¬
tum de non concupiscendis rebus pro¬
gimi unum esse cum eo qͦd̾ dicitur
Non furaberis. et preceptũ de non cõ¬
cupisdenda uxore unũ ẽẽ cum eo de¬
quo dicitur non methaberis. pot̾at
enim preceptũ non furandi in ilia
generalitate intelligi ubi de nõ con¬
cupiscenda reprogimi p̾cipitur. et
in eo quo dictum est non mechab̾is:
poterat illud incelligi. Non ꝯcupis¬
ces ucorem proximi tui. sẽt in illis

Expanded text:
aeceptum est: Non desiderabis uxorem proximi tui. Septimum est: Non concupisces domum proximi tui, non servum, non ancillam, etc. Sed videtur praeceptum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate intelligi, ubi de non concupiscenda re proximi praecipitur; et in eo quod dictum est, non moechaberis, poterat illud intelligi, non concupisces uxorem proximi tui. Sed in
Abbreviated transcription (Latin):
modũ forte dixit iohes ypost̾a¬
ses .i. ꝑsonas differre nũo. Possumus
enĩ dicere pater est unus et pat̾ ⁊
u̾o ad inceptum redeamꝰ que dicta
sunt repetentes ut sepius u̾sando fa
in li .uiii. de tri: ut non solum pat̾
non sit maior qmͣ filius. s nec pat̾
et filius simul maius aliquid sint

Expanded text:
te dixit Joannes hypostast, personas, differre numero. Possumus enim dicere: Pater est unus, et: Pater et vero ad incoeptum redeamus, quae dicta sunt repetentes, ut saepius versando famin lib. 8 de Trin., c. 1, ut non solum Pater non sit major quam Filius, sed nec Pater et Filius simul m
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ꝙ deus oĩa semaper uidet et
sunuluidet᷑ obuiare illud qd̾ ait
ĩoꝰ ĩ expõne abachuc. ab surdũ est
inquid ad hoc deduce dĩ maiesta¬
tẽ ut sciat ꝑ momenta singula.
qͦt culices nascant᷑ qt ue moriãt᷑
qͦta pulicũ et muscaꝵ sic młtitu¬
do. quot ue pisces natent in aqͥs
et similia. Non simus tam fatui
adulatores dr̃ut dũ ꝓuidenciã eius
⁊̃ ad mia retrudimꝰ. ĩ nos ip̃os ĩui¬
riosi simus eandem irrõnabiliũ et
rõnabiliũ ꝓuidenciam dĩ eẽ dicen¬

Expanded text:
a semper videt et simul, videtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicen
Abbreviated transcription (Latin):
tem a quibdã dt̃ deus posse
re oĩa que scit et potest aliqua
fat̾e que nũꝙͣ etũt et illa potest
scire. Non enĩ aliqͣ incognita fa¬
cere pot̾. Si uõ oĩa eẽnt que mn
sunt et alia quedam fac̾et q̃ nõ¬
sunt nec erurit et illa oĩa sciret. pro

Expanded text:
tem a quibusdam dicitur Deus posse ia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae nosunt nec erunt, et illa omnia s
Abbreviated transcription (Latin):
nem dr̃ intrasse qr ⁊̃ peccante
muliere. si uir ñ peccasset: huma¬
nũ genus minime pccis corrup¬
tũ ꝑiret. minus gͦ peccauit un.
ꝙͣ mulier. Obiectõ contͣ id qd̾ di

Expanded text:
nem dicitur intrasse, quia etiam peccante muliere si vir non peccasset, humanum genus minime peccatis corruptum periret. Minus ergo peccavit vir quam mulier. 8. Objectio contra id quod di
Abbreviated transcription (Latin):
cã est ut sit. Si gͦ sapiẽtia qm̃
genut cã est illi ut sapiens sit.
et cã est illi ut sit. s cãm patri
qua sit a pr̃e genitã ulło modo
qͥsꝙ̃ dix̾it sapĩam. quid enĩ est
insanius. Ita gͦ si pr̃ genuit ecũ¬
ciã qua ẽ eẽncia qmiͣ genuit cã
est illi ut sit. Nõ gͥ ip̃am qua est
tateiqͥt ang̃. qr ñ est aliud sape

Expanded text:
a est ut sit. Si ergo sapientia quam genuit illi causa est ut sapiens sit, et causa illi est ut sit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est tate non est aliud sapere
Abbreviated transcription (Latin):
sit. eo gͦ qd̾ gu̾at et ẽ ⁊ d̾s ẽ ita
set pat̾ eo qd̾ gñat ⁊ est et deꝰ
ẽ. et si ita est ñ genito gignẽs.¬
sec giguẽti genitiᷤᷤ cã est ut ⁊ sit
et deus sit. Siłi rõne ꝓbat aug̾.

Expanded text:
 Ita sed Pater eo quod generat, et est et Deus est; et si ita est, non genito gignens,sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili ratione probat Aug.,
Abbreviated transcription (Latin):
illud de gͥeñ. afferend̾ ẽ. cham eĩ
peccauit irridens nuditatẽ patris.
et sũam non ip̃e s filiꝰ eius chana¬
an accepit. maledictus chanaan
b̾us erit fr̃m suoꝵ. que enĩ iusti¬
cia est ut pat̾ peccau̾it ⁊ filiꝰ pu¬
nitus sit. set ĩ mist̾io illd̾ dcm̃ est.

Expanded text:
illud de Genes., c. 9, afferendum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in mysterio illud factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
gendum eẽ ostendit᷑ mist̾iũ.
ex eo qd̾ ꝑabola dr̃. Si enĩ ꝑabola ẽ
ut ait ioꝰ alid ͤ u̾bis souat. aliud sen¬
su ꝯtinet. uñ aliqui ita edisserũt.
prẽm in nobis ẽẽ dicunt leuẽ pũc¬
tum sensuũ .s. pͥmũ motũ suggesti¬
onis uł cogitatõnis filiũ u̾o si cogi¬

Expanded text:
gendum esse ostenditur ex eo quod parabola dicitur. Si enim parabola est, ut ait Hier., aliud verbis sonat, aliud sensu continet. Unde aliqui ita edisserunt: patrem in nobis esse dicunt levem punctum sensuum, scilicet primum motum suggestionis vel cogitationis; filium vero, si cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Exime pdes filii mutari solent. quos
p̾cipue diligunt. et t̾tiã et qrͣtã
gũationem. ⁊õ ꝯmemorauit. quia
soient ꝑentes int̾dum tam duiui¬
uere donec filios t̾cios et qrͣtos ha¬
tionem efficumt᷑. Em hũc modum
recte intelligit᷑ ad litt̾am qd ĩ exo¬

Expanded text:
maxime patres filii imitari solent, quos praecipue diligunt. Et tertiam et quartam generationem ideo commemoravit, quia solent parentes interdum tamdiu vivere, donec filios tertios et quartos hationem efficiuntur. Secundum hunc modum recte intelligitur ad litteram quod in Exo