comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hãt ab quã accionẽ. ad eat pͥmũ religiosissimũ ep̃m. cui eoꝵt unus ꝗsq
subrectus ẽ. Ille aũt rẽ int̃ ipsos discernat: & siquidẽ utraq pars
iudicatis adquescat. iubemiꝰ ꝑ p̃sidẽ locoꝵ ea exsecutioni ple¬
nassimȩ tradi. Sinaut unus exlitigatorib int decẽ dies contra¬
xerit iudicatis. tẽ locoꝵ p̃sesrẽ cognoscat. & si inuenerit iudiciũ¬
rectũ platũ & suo caloulo confirmet uosecntiomi tradat uidicata
& ñ liceat ei quib intalire uiclusẽ prouocare. Sinaũt calanlus
p̃fidis contrarius sit ep̃ali caleulo. tẽ locũ hãt appellitio ẽtra calculũ
p̃sids et ea scđm legis ordinẽ referat᷑ & exerceat᷑. Sin añt ex imꝑali
ł iudiciali iussione ep̃s iudicauerit urt̃ qualeseũq ꝑsonas. ꝓuocitio
adimꝑ r̃ em ł adiudicẽ ꝗ ussit referat᷑. Sin aut̃ ertm̃ seit ꝙ adũsus
memoratas reuerentissimas ꝑsonas referatur. Siqudẽ ap̃ epm̃ abꝗs

Expanded text:
uam actionem, adeat prius religiosissimum episcopum, cui eorum unusquisque subiectus est; ille autem rem inter ipsos discernat, et si quidem utraque pars iudicatis adquiescat, iubemus per praesidem locorum ea exsecutioni plenissimae tradi. Sin autem unus ex litigatoribus intra decem dies contradixerit iudicatis, tunc locorum praeses rem cognoscat, et si invenerit iudicatum, et suo calculo hoc confirmet, et exsecutioni tradat iudicata, et non liceat ei, qui in tali re victus est, provocare. Sin autem calculus praesidis contrarius sit episcopali calculo, tunc locum habeat appellatio contra calculum praesidis, et ea secundum legis ordinem referatur et exerceatur. Sin autem ex imperiali vel iudiciali iussione episcopus iudicaverit inter qualescumque personas, provocatio ad imperatorem vel ad iudicem, qui iussit, referatur. Sin autem crimen sit, quod adversus memoratas reverendissimas personas referatur, si quidem apud episcop
Abbreviated transcription (Latin):
sal liceat ep̃o huiusmodi fcinora endare & in pstinũstatũ
locu reducere. Siꝗs aut ex p̃dicta locis excepto maere cełam
impialis uebis possessionẽ hit. tributis plurtmnas p̃ grauatã
ex qua millus r eddtris sco loco p̃stat᷑ facultate libã damus
admunistratorib ⁊ digiosi loci tale poꝰsesfionẽ alienare quotuq¬

Expanded text:
sed liceat episcopis huiusmodi facinora emendare, et in pristinum statum locum reducere. Si quis autem ex praedictis locis excepta maiore ecclesia imperialis urbis possessionem habeat tributis plurimis praegravatam, ex qua nullus reditus sancto loco praestatur, facultatem liberam damus administratorib
Abbreviated transcription (Latin):
m̃es iudices legib ñ int̃ dicbĩ ꝓuocationẽ int stitutosi ecus i¬
dies recipe ñ recusent. intra treginta aũt dies postquã
ꝓ uocatio porrecta ẽ acta cũ sua sabseriptione litigato¬
rib dare. ut illi ap̃ cõpetentẽ iudicẽ ei intimare possint
Siquis auit iudicũ hoc facere distulerit. caleulus aũt quodẽ tepris
trainsictone ñ efirmabit᷑. Ipse aũt udex qui ea ñ confirmabit.
ꝗ ministeriũ ci p̃bent om̃e dãpnũ quod litigator passuꝰ fuere
aetis es n adicts desuis substantis reddere cõpellant᷑. eo denas
auri libras pone nõe nr̃is pͥuitis ferendas cesolaot: li¬
ancimus ex hoc tepr siꝗs intestirus decessorit frib derdicts ex
utroq parente sibi copulitis. & fibo ex frẽ ante mortuo qui et
simul om̃s adh̃ ditatẽ uocari &. ascendentes psonas nĩpediri fr̃is
filias hrditẽ defuncti capiendã. & ut simplicit̃ dicanius quẽ dedimꝰ¬

Expanded text:
mnes iudices legibus non interdictam provocationem intra statutos dies recipere non recusent, intra triginta autem dies postquam provocatio porrecta est, acta cum sua subscriptione litigatoribus dare, ut illi apud competentem iudicem ea intimare possint. Si quis autem iudicum hoc facere distulerit, calculus quidem temporis transactione non confirmabitur; ipse autem iudex, qui ea non observavit, et qui ministerium ei praebent, omne damnum, quod litigator passus fuerit, actis ei non editis, de suis substantiis reddere compellantur, et denas auri libras poenae nomine nostris privatis inferendas exsoluant. Sancimus ex hoc tempore, si quis intestatus decesserit fratribus derelictis ex utroque parente sibi copulatis, et filio ex fratre antea mortuo, qui et simul omnes ad hereditatem vocari, et ascendentes personas non impedire fratris fili
Abbreviated transcription (Latin):
filius t filia cĩ ꝗutroq uere subnivi st̃. & ex contrario siflius
t filia ex istant frĩs ł sororis defuncti ł defunctȩ uno tantũ iure
c̃uincti. alii aũt fres existant ł sorores utroq uire decorati p̃po
N ula em̃ differentia ẽ utrũ de hr̃ dit masculi anfeminȩ querat᷑
& utrũ masculi sint qui int̾ se certart anfeminini sexus. aliȩ
aũt ꝑsonȩ extransũso gradu in locũ defuncti parentis sui om̃ino
ñ fuccedant nisi fris filius. T c̃ aũt cũ aunculis sus uł patrues fr̃is
ł sororis fili filiȩ ueuocant᷑. cũ nullus ex afcoidentib ꝑsonis de

Expanded text:
filius et filia eius, qui utroque iure subnixi sunt. Et e contrario, si filius filius et filia eius, qui utroque iure subnixi sunt. Et e contrario, si filius vel filia exsistat fratris vel sororis defuncti vel defunctae uno tantum iure coniuncti, alii autem fratres exsistant vel sorores utroque iure decorati, praeNulla enim differentia est, utrum de hereditate masculi, an feminae quaeratur, et utrum masculini sint, qui inter se certant, an feminini sexus. Alia autem persona ex transuerso gradu in locum defuncti parentis sui omnino non succedat, nisi fratris filius; tunc autem cum avunculis suis vel patruis fratris vel sororis filii fil
Abbreviated transcription (Latin):
inde fiencto int̾ẽ em suceebent utrũ sui in abieu iuris dẽ
tiũ ꝑsonarũ ꝗ magnatos & cognatos duuditur. hac enĩ parte
dsposita plenissinũ constitutio erit. Siꝗsigit᷑ decesserit
neq descendentes neq asendentes  cliquerit : pͥmũ ad
geniti ł genitȩ st̃ ꝗb & mortuus editus ẽ. Talib aũt fr̃ib
ł sororib ñ suꝑstitib illos fr̃es uł sorores uocanius. ꝗ ex uno
parente de functo copulant᷑. id ẽ siue ꝑ patrẽ siue ꝑ matrem:
Quod si decesserit aliquis fr̃e uł sorore relicta exalio fre &
alia sorore iã defuncto ł defuncti liberis rebeeis cũ aruncu¬
lis suis ł patruiss liberi fr̃is uł sororis uouent & tantã capiant
portionẽ quantũ pat̾ eoꝵ ut mat᷑ accepisset sunuus ł uina fiussoo
Unde consequens ẽ ut si ante mortuus fr̃ tã ex patre quã eoma¬
trt copulatis fuisset ei ꝗmͦ defuctus ẽ. aAli aũt fr̃es suꝑsint
ł sorores ꝗ ex matre tantũ ł patre defincto copulant᷑. p̃ferant᷑ eis

Expanded text:
in defuncto interest, cui succedant, utrum sui an alieni iuris decetium personarum, qui in agnatos et cognatos dividitur; hac enim parte disposita plenissima constitutio erit. Si quis igitur decesserit, et neque descendentes neque ascendentes reliquerit, primum ad  mortuus editus est; talibus autem fratribus vel sororibus non superstitibus, illos fratres vel sorores vocamus, qui ex uno parente defuncto copulantur, id est, sive per patrem sive per matrem. Quod si decesserit aliquis fratre vel sorore relicta, et ex alio fratre vel ex alia sorore iam defuncto vel defuncta liberis relictis, cum avunculis suis vel patruis liberi fratris vel sororis venient, et tantam capiant portionem, quantam pater eorum vel mater accepisset, si vivus vel viva fuisset. Vnde consequens est, ut si ante mortuus frater tam ex patre quam ex matre copulatus fuisset ei, qui modo defunctus est, alii autem fratres supersint vel soror
Abbreviated transcription (Latin):
mata muala cõpete actionẽ. Sin aũt nolia adretest a¬
tores religiosi loci cũ expellere id quod debet prestet.
teneat rẽ donec tepus statutũ finiat᷑. & eanonẽ scđm quod
pactus ẽ p̃stet. quod si fugerit liceat administratorib r eligiosi
loci in depnitate seruare ex reb ipꝰ. & ꝓpt̾ emponemata¬

Expanded text:
mata nullum ei competere actionem. Sin autem nolint administratores religiosi loci eum expellere, id quod debet prestet et teneat rem donec tempus statutum finiatur et canonem secundum quod pactus est prestet. Quod si fuerit, liceat administratoribus religiosi loci indemnitatem servare ex rebus ipsius et propt
Abbreviated transcription (Latin):
one uocant᷑ cuiꝰcũq gradus nulla discretione habita utrũ ex
masculina ꝓgenie an ex feminina editi sunt. & utrũ filiifa¬
milias siit an patresfamilias. licet enĩ filius familias is qui
mortuus ẽ fuerit. at tm̃ libos eĩ om̃ib aliis p̃ponimus in
his scilicet reb quȩ adꝗsitionẽ effugiunt. ut in ꝓprietatẽ ca¬
piendũ defuncbi succedant. usufruetu scilicet ad patrẽ ꝑtinente :¬
Sic tm̃ ut sic̃tigerit unũ ex descendentib ꝑsonuis decoder e.
libi ab eor elicti locũ ipsiꝰ obtincanit. & tantũ capint quantũ
parers ipsoꝵ si uiuis cẽt iccepturus fiusset. Quã suc cessionẽ
ueteres leges instirpesuocant. Unde si alique morictigerit
filio ut filia derelicta & exfilio ł filia ia defancto ł defuncta
nepotib ł neptib relictis nepotes ł neptes inacũ filio uł
fidia successionẽ aui sui caꝑedebent: Nã in ꝑsonis descen¬

Expanded text:
onem vocantur, cuiuscumque gradus: nulla discretione habita, utrum ex onem vocantur, cuiuscumque gradus: nulla discretione habita, utrum ex masculina progenie, an ex feminina editi sint, et utrum filiifamilias sint, an patresfamilias. Licet enim filiusfamilias is, qui mortuus est, fuerit, attamen liberos eius omnibus aliis praeponimus, in his scilicet rebus, quae adquisitionem effugiunt: ut in proprietate capienda defuncto succedant, usufructu scilicet ad patrem pertinentesic tamen, ut si contigerit unum ex descendentibus personis decedere, liberi ab eo relicti locum ipsius obtineant, et tantum capiant, quantum pater ipsorum, si vivus esset, accepturus fuisset, quam successionem veteres leges in stirpes vocant. Vnde si aliquem mori contigerit filio vel filia derelicta, et ex filio vel filia iam defuncto vel defuncta nepotibus vel neptibus relictis, nepotes vel neptes una cum filio vel filia successionem avi sui capere debent; nam in personis descen
Abbreviated transcription (Latin):
terũ legitime conuictũ cũ muliere puniri. & siquidẽ hãt
ꝓprictatẽ aũt libi scđm leges lucrent᷑. qͥbi donamus ex nr̃a
mansuctudine &ã aliam adalterr patrissePDit at¬
De hereditatib quȩ ab intestito nobis deferunt᷑ multȩ leges aue¬
terib c̃ser iptȩ st̃. quas ab hoc tẽpr̃ placet cessare. & psentẽ le¬
gẽ in huiusmodi successionib ualere. Nã & simplicit̃ &esine ulla
obscuritate diuisionẽ huiꝰ causȩ ꝑhanc c̃stitutionẽ exponimus.
Constat enĩ ap̃ homines cognationẽ tres ordines hab̾e. quoꝵ alius
est ascondentiũ personarũ. abus descendentiũ. abus ex latere ue¬
nientiũ. Quoꝵ alii agnati st̃. alii cognati. Sed descendentium
quidẽ ordinẽ aliis om̃ib anteponimus ut in successione ab iti¬
testato capienda potiora uira hãt. Aliis om̃ib oe ascendentib
&e ex lat̾e uenientib ꝑsonis ciu̾cũq fuerint sexus ꝗ ad successi¬

Expanded text:
terum legitime convictum cum muliere puniri, et si quidem habproprietatem autem liberi secundum leges lucrentur, quibus donamus ex nostra mansuetudine etiam aliam adulteri patris substaDe hereditatibus, quae ab intestato nobis deferuntur, multae leges a veteribus conscriptae sunt, quas ab hoc tempore placet cessare, et praesentem legem in huiusmodi successionibus valere. Nam et simpliciter et sine ulla obscuritate divisionem huius causae per hanc constitutionem exponimus. Constat enim apud omnes, cognationes tres ordines habere, quorum alius est ascendentium personarum, alius descendentium, alius ex latere venientium, quorum alii agnati sunt, alii cognati. Sed descendentium quidem ordinem aliis omnibus anteponimus, ut in successione ab intestato capienda potiora iura habeant aliis omnibus et ascendentibus et ex latere venientibus personis, cuiuscumque fuerint sexus, qui ad successi
Abbreviated transcription (Latin):
pactionẽ aũt emphitheuticã p̃stet. emphitheuticarius scd̃m
tenorẽ instrum̃toꝵ quȩ in huius modi contractu cõposita fuerĩt
quod si donata fuerit res adreligiosũ locũ ꝑtinens reddat᷑ eicũ
medu tepris fructib & aliud tantũ quantũ eadẽ res digna ẽ
Sin aut hypotheca conira p̃dictas distinctiones data fuerit
er editor quidẽ debrtũ amittat. o religioso loco reddat :
e ab elliones aũt ꝗ cont᷑ p̃sentẽ legẽ instrumta cõponere ausi
fueient perpetuo exilio c̃depnent᷑ Ut iudices nulla rela

Expanded text:
pactionem autem emphiteuteuticam prestet emphiteuticarius secundum pactionem autem emphiteuteuticam prestet emphiteuticarius secundum tenorem strumentorum que in huiusmodi constractum composita fuerint. Quod si nata fuerit res ad religiosum locum pertinentes, reddatur ei cum medii temporis fructibus et aliud quantum eadem res digna est. Si autem ypoteca contra predictas distinctiones data fuerit, creditor quidem debitum amittat et rem religioso loco reddat. Tabelliones autem qui contra presentem legem strumenta componere ausi fuerint, perpetuo exilio condempnetur. || Quicquid a
Abbreviated transcription (Latin):
uasis ciuuscũq ecđłȩ ł oratorũ iãlegẽ posumus. ut ñ aliteꝵ¬
liceit ea distrahere. nisi p̃ciũ eoꝵ ꝓcedat inredẽptione
captiuoꝵ alit̃ enĩ uendi obligari ñ posst̃. Sin aut religiosa
domu hãt suꝑ flua uasa quȩ nullũ necessariũ usũ faciunt
sups p̃finitũ memorata suꝑflua uasi ł aliis religiosis loeis
si hoc eis utile sit uendereł conflare. & similit̃ uender e &
coꝵ p̃ciũ debiti noͣe dire utres in mobiles non alionent᷑.
axibus penis subbi cuint᷑ ꝙ p̾sentẽ c̃stitutionẽ iuolaũuint:
i cont ea quȩ docimus in p̃senti loge c̃tractus fiat in reb
mobilib & en mobilib ad religiosã ꝑtinentib domũ. ubemꝰ
reddi quidẽ eidẽ rdigioso locorẽ in quo tale aliquid secutũ ẽ
cũ medui tep̃ris fructib maneat aũt ap̃ eundẽ religiosu
cuĩ cũq cause nõe ei p̃stitũ ẽ qd si emphintheus his factasit
contra ea quȩ disposumus res quidẽ religioso loco reddat᷑

Expanded text:
asis cuiuscumque ęcclesię vel orarii iam legem posuimus, ut non aliteliceat ea distrahere, nisi pretium eorum procedat in redemptione captivorum, aliter enim vendi vel obligari non possunt. Sin autem religiosa domus habeat superflua vasa quę nullum necessarium usum fsuperius praefinitum memorata superflua vasa vel aliis religiosis locis, si hoc eis utile sit, vendere, vel conflare et similiter vendere, et eorum pretium debiti nomine dare, ut res immobiles nenis subiiciuntur, qui praesentem constitutionem violaverint Si contra ea, quae diximus in praesenti lege, contractus fiat in rebus mobilibus et immobilibus ad religiosam pertinentibus domum, iubemus, reddi quidem eidem religioso loco rem, in qua tale aliquid secutum est, cum medii temporis fructibus, maneat autem apud eundem religiosum cuiuscumque cause nomine ei prestitum est. Quod si emphiteusis facta sit contra ea que disposuimus, res quidem religioso loco reddatur,
Abbreviated transcription (Latin):
indicitii ticuerit. liceat muberi ꝑqualẽ cũq ꝑsona hoc Dimpre
rcferre. ut uir ex hac causa nulli inueniat occasionẽ repudii si
de adult̾io maritus putauit uxtorẽ suã posse coniunci pͥuꝰ debet
scriptiones deponere. ł cont᷑ mulierẽ ł cont᷑ adulterũ : Et si tulis
iccusatio uera c̃ꝓbata fuerit. tẽ repudiomisso hab̾e maritũ

Expanded text:
indicatum tacuerit, liceat mulieri per qualemcumque personam hoc ad imperatorem indicatum tacuerit, liceat mulieri per qualemcumque personam hoc ad imperatorem referre, ut vir ex hac causa nullam inveniat occasionem repudii. Si de adulterio maritus putaverit uxorem suam posse convinci, prius debet inscriptiones deponere vel contra mulierem, vel adversus adulterum; et si talis accusatio vera comprobata fuerit, tunc repudio misso
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ cuusã diuortũ dedit: & mat̾ ad scdas nuptias ñ nigraũit.
ap̃ mitrẽ alant᷑ sũptib patris. Sin aut probatũ fu̾it causã
discidũ matrẽ dedisse: ap̃patrẽ alant̾. oe maneant liberi.
Sin aut pat̃ i opra laberauerit: mat̾ aũt locuplex ẽ. apud
matrẽ alant̃ ipsã sũptus libis suis administrantẽ quẽ admͦdũ
libi locopletes matrẽ suã egortẽ alere cogunt᷑. Quod in
om̃ib parentib &e liberis inancẽ obtinere iubemus.
de poepronis a mrarito Mittegors.
ieteriores quidẽ cstitutiones de plurib causis facuint
comemorationẽ quarũ singulȩ si int̾cesserint causã repudũ
iustã p̃bent. s nos p̃senti lege certas & paucior es causas
enumeraturi sitmꝰ. Quas solas uolumus ad repudũ uistã occa¬
sionẽ sufficere : oe maritus quidẽ iustas causas repudũ. ut dotẽ
utoris buetet᷑. conseruanda ubis ex eodẽ matrimonionatis
x marito suo n manifestaũnt. Sinaut maritus hoc ibuxore sua sibi

Expanded text:
pater causam divortii dedit, et mater ad secundas nuptias non migraverit, apud matrem alantur sumptibus patris; sin autem probatum fuerit, causam discidii matrem dedisse, apud patrem alantur, et maneant liberi. Sin autem pater inopia laboraverit, mater autem locuples est, apud matrem alantur, ipsa sumptus liberis suis administrante, quemadmodum liberi locupletes matrem suam egentem alere coguntur. Quod et in omnibus parentibus et liberis inuicem obtinere iubemus. De repudiis a marito mittendis Anteriores quidem constitutiones de pluribus causis faciunt commemorationem, quarum singulae si intercesserint, causam repudii iustam praestabant. Sed nos praesenti lege certas et pauciores causas enumeraturi sumus, quas solas volumus ad repudii iustam occasionem sufficere. Et maritus quidem iustas causas repudii, ut dotem uxoris lucretur, conservanda liberis ex eodem matrimonio natiset marito suo non manifestaverit. Sin autem maritus hoc ab uxore sua sibi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iudicet dño nisi tregita annoꝵ fpatiũ transactũ sit quã uis
is ꝗ enut ł alio m̃o alienationẽ nactus ẽ bonȩ fidei posessor sit
de p̃sentib & absentib intra decennii p̃seriptionẽ
cimus qd int̾ p̃sentes longi tẽpr̃is p̃scriptio decenmũ ẽ. inter
absentes aũt uicennũ. quid ergo si in ꝗbdã annis p̃sto sit aliꝗs
inꝗbdã aũt abfuerit & dicimus tintũ aliud tempus. decennro
expleto ad diciendũ ẽẽ. quantũ iã absentia fuit exaũt quȩ
de tẽporab p̃scriptione c̃stitramus ñ in p̃teritis causis sed
in futuris casib obtinere sanctimus q̃ pͦthanc legẽ emerser
đ testuore ñ cogendosu ꝓpͥa manu ł testimoniũ hr̃dũ
scribere :¬
eno cogat᷑ intestam̃to suo ꝓpria manu ł testiũ nõa h̃dum¬

Expanded text:
is is, qui emit, vel alio modo alienationis nactus est, bonae fidei possessor fuerit. De praesentibus et absentibus intra decennii praescriptionem Scimus, quod inter praesentes longi temporis praescriptio decennium est, inter absentes autem vicennium. Quid ergo, si in quibusdam annis praesto sit aliquis, in quibusdam autem abfuerit? Et dicimus, tantum aliud tempus decennio expleto adiiciendum esse, quantum in absentia fuit. Ea autem, quae de temporali praescriptione constituimus, non in praeteritis causis, sed in futuris casibus obtinere sancimus, qui post hanc legem emerserint. De testatore non cogendo sua propria manu vel testium nomina heredum scribere Nemo cogatur in testamento suo propria manu vel testium nomina h
Abbreviated transcription (Latin):
turus ẽ. ita tm̃ ut usufructũ quidẽ eĩ portionis ipsa habeat.
ꝓpͥetatẽ aũt lib̾is lex c̃seruet : qui ex ipso matri monio nati ft̃.
Quod si libos ñ habeat iure quoq dñũportionẽ eadẽ muler capiat.
ea aũt q̃ sine causa repudiata ẽ in ipso tempr̃ repudii p̃drełã

Expanded text:
turus est, ita tamen ut usumfructum quidem eius portionis ipsa habeat, turus est, ita tamen ut usumfructum quidem eius portionis ipsa habeat, proprietatem autem liberis lex conservet, qui ex ipso matrimonio nati sunt. Quod si liberos non habeat, iure quoque dominii portionem eandem mulier capiat. Ea autem, quae sine causa repudiata est, in ipso tempore repudii praedictam
Abbreviated transcription (Latin):
matrimonia netlunt. Quodsian dignitatẽ sine serueco
uoxort ducerint. mancit e p̾t dignititẽ logitim deopue¬
latio & libi ꝓcreati legitimi sint ex ceptis tpitumodo
barbaris dignitate decoratis. his eñ sub nra dicione esti¬
tutis ꝓpt sumplicitatẽ d amuslicentiã ee nuda affeetione
nuptias facere : cẽtis aut nr̃is subiectis licebit ae fine dora¬
lib instruntis sola affectione nuptias facere. & exhoc
matrimonio nati libilegitimi sint legib nr̃i pͥncipis cutũ ẽ. ut si ꝗs
sine scriptis uxorẽ habuerit. eãq sine causa repudauerit. ut
eodẽ habitu matrimonii ꝑseuerauerit. in utroq aũt casu libi
ꝓereati ad legiptima puris hr̃dtem uocent᷑. Mulier aut iutroq
casu siꝗdẽ usq abtres lib̾os maritus eĩ reliꝗt. siue ab ea siue ababa
uxore natos quartã ipsã portionẽ accipiat. Sin aut ultra
tres habuerit. tantũ ipsi hãt quantũ ex lbis defuneti unꝰ accep¬

Expanded text:
si ante dignitatem sine scriptis uxorem duxerint, maneat et post dignitatem legitima copulatio, et liberi procreati legitimi sint, exceptis tantummodo barbaris dignitate decoratis; his enim sub nostra ditione constitutis propter simplicitatem eorum damus licentiam et nuda affectione nuptias facere. Ceteris autem nostris subiectis licebit et sine dotalibus instrumentis sola affectione nuptias facere, ut ex hoc matrimonio nati liberi legitimi sint. Legibus nostri principis cautum est, ut si quis sine scriptis uxorem habuerit, eamque sine causa repudiaverit, ut eodem habitu matrimonii perseveraverit. In utroque autem casu liberi procreati ad legitimam patris hereditatem vocentur, mulier autem in utroque casu, si quidem usque ad tres liberos maritus eius reliquerit, sive ab ea sive ab alia uxore natos, quartam ipsam portionem accipiat. Sin autem ultra tres habuerit, tantum ipsa habeat, quantum ex liberis defuncti unus accep
Abbreviated transcription (Latin):
a his aũt quȩ de hr̃ditatib: ab intestato defferedis dicimus tr:
facile possumus intellegere. ꝗd detutelis uiris sit. Nã quȩcũꝙ
ꝑsona siue agnationis siue cognationis titulis decorata ad hr̃dita¬
tẽ in puberis simoriat᷑ uocabit᷑. necẽe ẽ ut &eiã tutelȩ honus
susciput. Nã ibi tutde grauam̃ inponendũ ẽ. ubi hr̃ditas¬

Expanded text:
 his autem, quae de hereditatibus ab intestato deferendis diximus,  his autem, quae de hereditatibus ab intestato deferendis diximus, facile possumus intelligere, quid de tutelis iuris sit. Nam quaecumque persona sive agnationis sive cognationis titulis decorata ad hereditatem impuberis, si moriatur, vocabitur, necesse est, ut etiam tutelae onus suscipiat. Nam ibi tutelae gravamen imponendum est, ubi h
Abbreviated transcription (Latin):
dentib sit: tc̃ fris ł sororis filu quasi scdm gradũ obtinentes fie ad
hr̃ditatẽ defunctȩ ꝑsonȩ uocent᷑. Idõq modis om̃ib aminculis
ł patrus defuncti p̃ponent᷑ ꝗ illi tertiũ gradũ cognationis
obtinent. Quodsineq fres neq sorores neq filos ł filas frũm
ł sororũ definetus relquerit. alia deinceps cognatio ad suc¬
cessionẽ eĩ uocabit᷑ scđm siu gradus prȩrogatiuã ut ꝗ pro¬
ximior ẽ ipse cȩt̾is p̃ponat᷑. Quod si plures ꝑsonȩ cundẽ
gadũ cognationis obtineant & alii ꝓximiores sint in capie
dundat᷑ int̃ eos hr̃dtas. nulli differentia habenda utrũ ꝗ
uocant᷑ id successionẽ defuncti masculi sint anfeminȩ. & utrum
ꝑsona defuncti mascubna anfemunini sexus fuerit. Nulla aũt
differentia sit agnationis & cognationis sed solus gradis sanguinis
naturalis expectet᷑. Nã cognatus ꝓximoruberiori agnato p̃po¬
nit. hec de successionib DE LESIT IMΑ ΤΥTOLA

Expanded text:
ad hereditatem defunctae personae vocentur ideoque modis omnibus avunculis vel patruis defuncti praeponantur, quia illi tertium gradum cognationis obtinent. Quod si neque fratres, vel sorores, neque filios vel filias fratrum vel sororum defunctus reliquerit, alia deinceps cognatio ad successionem eius vocabitur secundum sui gradus praerogativam, ut qui proximior est, ipse ceteris praeponatur. Quod si plures personae eundem gradum cognationis obtineant, et aliis proximiores sint, in capita dividatur inter eos hereditas, nulla differentia habenda, utrum qui vocantur ad successionem defuncti, masculi sint an feminae, et utrum persona defuncta masculini an feminini sexus fuerit. Nulla autem differentia sit agnationis et cognationis, sed solus gradus sanguinis naturalis spectetur; nam cognatus proximior ulteriori agnato praeponitur. Haec de successionibus. De legitima tutela,
Abbreviated transcription (Latin):
n alit̃ hoc factũ ec̃ uideat᷑. nisi ipsũ ꝓlatũ fuerit idẽ atiqui
instrum̃tũ & ł abo m̃o legitimo debita quintitas ꝓbata sit.
hoc enĩ &uct̾ib legib cognitũ ẽ: de Appellat IoUIBOS
anctimus ut in prouocationib ultimo fatali die ł utrq parte
ueraente ł cosolo qui appellauit manifestauit p̃sentia suã ud
magistratui ꝗ de appellatione cogniturus ẽ ł consi baries eĩ ł cis
ꝗ lites iitrodacunt. & uidex eũ int᷑ statutos dies reciꝑe distalerit.
nullũ p̃iuditiũ sit partib ł uni ex his ꝓpt̃ huiꝰmõi causas. sed pro¬
uocationes tales legitimo calculo terminentur. Si ornoo xxtiꝗnq:¬
in integrũ restitutionẽ implor auerit. & si quidẽ p̃sto sunt
om̃s creditores hr̃ditatis uocent᷑ iussione iadicis & p̾sentib ers
restitutio petat᷑ Quodsi uł om̃is ł ꝗdã ex eis absint: uocent᷑ ꝗdẽ
legitimis p̃coniis : Sin aũt intra tres m̃ses ñ uenerint. liceat ad¬

Expanded text:
n aliter hoc factum esse videatur, nisi ipsum prolatum fuerit, id est antiquum instrumentum, vel alio modo legitimo debita quantitas probata sit; hoc enim et veteribus legibus cognitum est. De appellationibus ancimus, ut in provocationibus ultimo fatali die, vel utraque parte veniente, vel eo solo, qui appellavit, et manifestante praesentiam suam vel magistratui, qui de appellatione cogniturus est, vel consiliariis eius, vel eis, qui lites introducunt, et si iudex eum intra statutos dies recipere distulerit, nullum praeiudicium sit partibus, vel uni ex his propter huiusmodi causam, sed provocationes tales legitimo calculo terminentur. De retractationerit, si quidem praesto sint omnes creditores hereditatis, vocentur iussione iudicis, et praesentibus eis restitutio petatur. Quod si vel omnes vel quidam ex his absint, vocentur quidem legitimis praeconiis; sin autem intra tres menses non venerint, liceat ad
Abbreviated transcription (Latin):
uoabunt᷑. Ut ꝗ ꝑ patrẽ ascendut dimidia portionẽ
hereditatis accrpiant. quanticũq inuenti fuerint. Sa
frĩ suo copulati. ł sorores eodẽ uire c̃uinetȩ. tẽ ent̃ cum
pre uras parentib ad hereItatẽ uocabunt᷑. her editte seiliea
purrdi portiont ⁊dt̃ in capita int̃ om̃s dundenda. quauis
pit & mat fuerint. ut tm̃pat̃ isũfructũ perts ad filium
ł filiã ꝑuenientiᷤ nullũ habeit s plenouare ap filũł filiã¬

Expanded text:
em ascendunt, dimidiam portionem hereditatis accipiant, quanticumque inventi fuerint, qui fratri suo copulati, vel sorores eodem iure coniunctae; tunc enim cum proximis parentibus ad hereditatem vocabuntur, hereditate scilicet pro virili portione, id est, in capita inter omnes dividenda, quamvis pater et mater fuerint: ut tamen pater usumfructum partis ad filium vel filiam pervenientis nullum habeat, sed pleno iure apud fili
Abbreviated transcription (Latin):
ixs mala fide res alienas possidens uendiderit eas ł donau̾it tiũ:¬
ł aliomͦ alienauit. is aũt qui se dñm carũ putat sciens hoc
testatione ñ dnuntiauit ei ꝗ rescepit intra decenniũ int̃ p̃sentes¬
ꝑsonas. uł int̾ ab sentes intra uicenniũ res firmit̃ ap̃ emptorẽ ł ꝗ
donationẽ excepit. ł alio mͦ alienationes nactus ẽ ꝑmaneant.

Expanded text:
is mala fide res alienas possidens vendiderit eas, vel donaverit, vel alio modo alienaverit, is autem qui se dominum earum putat, sciens hoc, testatione denuntiaverit ei qui res cepit intra decennium inter praesentes, vel inter absentes intra vicennium; res firmiter apud emptorem, vel qui donationem e
Abbreviated transcription (Latin):
nec referat sod qd sibi usũ fuerit legitimũ dicit. postqua ꝑfectis¬
sime de lue cognouerit. quȩ similit̃ obtinere iubemus siue unꝰ
siue duo siue plures uidices fuerint causȩ cuiꝰq cognitores.
DE APPELLATIONIBUS
nomib ꝓuocationib hoc obtiner e iubemꝰ. ut appellatione facta
intra tẽpusstatutũ. siutraq parsfatalẽ diẽ obseruauerĩt. sine
dilatatione iudices& ea q̃ acta st̃ ꝑserutent᷑. x legitimũ calculũ
ꝓferant. quodsisolus qui appellanit intraũit iudics expectent
requisitꝰ n inueniat᷑ expectent uidices ñ solũ ultimũ fatalẽ diẽ
sed etiã tẽpus reparationis id. ẽ tres m̃ses. Q si his quoq trans¬
actis is qui prouocauit non inueniat᷑ nulletenus tep̃ris cursu
calcrilus confirmet̃. S ex una parte uidices ꝑserutent acta
poris uidieas. & siquide recte ꝓnuntiatũ ẽ confirmare. qd siabiꝗs¬
ñ recte hãt hoc corrige & logitimũ calculũ ꝓferre. semel aũt

Expanded text:
od sibi visum fuerit legitimum, dicat, postquam perfectissime de lite cognoverit. Quae similiter obtinere iubemus, sive unus, sive duo, sive plures iudices fuerint causae cuiuscumque cognitores.De appellationibus In omnibus provocationibus hoc obtinere iubemus, ut appellatione facta intra tempus statutum, si utraque pars fatalem diem observaverit, sine dilatione iudices et ea, quae acta sunt, perscrutentur, et legitimum calculum proferant. Quod si solus qui appellavit, intraverit, iudices exspectent requisitus non inveniatur, exspectent iudices non solum ultimum fatalem diem, sed etiam tempus reparationis, id est, tres menses. Quod si his quoque transactis, is qui provocavit, non inveniatur, nullatenus temporis cursu calculus confirmetur, sed ex una parte iudices perscrutentur acta prioris iudicii. Et si quidem recte pronuntiatu debent hoc corrigere et legitimum calculum proferre. Semel autem
Abbreviated transcription (Latin):
tri diaconi incausa peccuniaria si falsũ testimoniũ doxerint. non
& monisteris tradant᷑. P rocriminalib aut causis si falsũ testimo¬
niũ dicerint clericatus honore nudati. legitimis penis subrciant᷑
& cẽti aũt malio ordine eccłastico relati. si falsũ testimoniũ in
quacũq re siue peccuniaria siue criminali doxisse cõiuncant᷑ ordine
e ł astico rerecti legitimis coercionib subiciant᷑. CUł no¬

Expanded text:
t diaconus in causa pecuniaria si falsum testimonium dixerint, in tet monasterio tradantur. Pro criminalibus causis si falsum testimonium dixerint, clericatr. Ceteri autem in alio ordine ecclesiastico relati si falsum testimonium in quacumque re, sive pecuniaria, sive criminali dixisse convincantur, ordine ecclesiastico reiecti legitimis coërcitionibus subiiciantur. De
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ docimius deparentib in hoc casusimilit̃ teneant. Si maritrꝰ
uxori suȩ uenenũ dederit siuȩ ut ocudat᷑ siue ut m̃te eĩ cognoscas
ł exc̃t᷑rio. Si uxor marito dederit huꝰnuĩ uenenũ. moueatua
ent̃ eos ꝗd ẽ crim̃ publicũ &e cõpetenti uindicta tale facum s
remediũ caput. Liboris aũt liceat ei qui tale aliꝗ ꝑpetraueris
nic hil om̃ino relinquere. kẽ si furiosus filius uł quȩ cũq ꝑsona liboꝵ
sit infurore: eadẽ teneant quȩ superiꝰ de furiosis parentib dicimꝰ
Itẽ si unus ex lib̵is incaptiuitate sit: eũ q parens ñ redimerit. eað
quȩ sup̃s deparentib: dexinus. Suigit᷑ libi om̃es istas causas ł
unã ex his c̃t᷑ suos parentes scripserint. & hrdiꝰ eoꝵ om̃s ant certe
unã ex his ꝓbauerint. testam̃tũ in fuo robore ꝑmanere p̃cipimꝰ:

Expanded text:
em diximus de parentibus, in hoc casu similiter teneant. Si maritus uxori suae venenum dederit, sive ut occidatur, sive ut mentem eius cognoscat, vel e contrario si uxor marito dederit huiusmodi venenum, moveatur quidem inter eos crimen publicum, et competenti vindicta tale facinus remedium capiat, liberis autem liceat, ei, qui tale aliquid perpetraverit, nihil omnino relinquere. Item si furiosus filius, vel quaecumque persona liberorum sit in furore, eadem teneant, quae superius de furiosis parentibus diximus. Item si unus ex liberis in captivitate sit, eumque parens non redemerit, eadem quae supra de parentibus diximus. Si igitur liberi omnes istas causas vel unam ex his contra suos parentes scripserint, et heredes eorum omnes, aut certas, aut unam ex his probaverint, testamentum in suo robore permanere praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
anccimꝰ itaq ñ libers licere parentes suos p̃terire uł alienos p̃t̾itionis¬
i substantia sui qͦcũq mͦ face. nisi specialit causas testam̃tissius
seripseriat. quas exposit̾i sumus. idẽ si uite liboꝵ pir entes in¬
sidient᷑ excepto crimine marestatis. ꝯ Siue uenenis aut susur¬
ris magicis intȩ eoꝵ insidientur. Et ħ ipsũ postea ꝓbatũ fũt
si pat̃ cũ nuru suã ł c̃cubina filũ sui c̾mixtus fuerit. si parentes

Expanded text:
eris parentes suos praeterire, vel alienos a substantia sua quocumque modo facere, nisi specialiter causas testamentis suis scripserint, quas exposituri sumus: id est, si vitae liberorum parentes insidiarentur, excepto crimine maiestatis. Si venenis aut susurris magicis vitae eorum insidiarentur, et hoc ipsum probatum postea fuerit. Si pater cum nuru sua vel concubina fil
Abbreviated transcription (Latin):
serit nliceat ei neq parenites defuncti. neq libos nequxor e
neq agnatos neq cognatos noq heredes. neq fidenis sor es ẽ
conuoire. uł molestare. ł iniuditiũ uocare. ante quam
noue dics luctuos ÷ transeant. Sinaut ante pdictosdies
contr a ħ aliꝗd fecorint x uł cautionẽ ł ꝓmissionẽ ut fideitssio¬
nẽ ab cis acceꝑit: onũa irrita sint. pt nouẽ tmdiesiquas

Expanded text:
serit, non liceat ei neque parentes defuncti, neque liberos, neque uxorem, serit, non liceat ei neque parentes defuncti, neque liberos, neque uxorem, neque agnatos, neque cognatos, neque heredes, neque fideiussores eius convenire vel molestare vel in iudicium vocare, antequam novem dies luctuosi transeant. Sin autem ante praedictos dies contra aliquid fecerit, et vel cautionem vel promissionem vel fideiussionem ab eis acceperit, omnia irrita sint; post novem tamen dies, si quas
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ab intestato successionis locũ hãnt. legatis serlicet &e fidĩ cõ¬
missis ae lib̾tatib & tutoꝵ donationib & aliis capłis intestam̃to
õsoriptis in sua firmitate durantib Quic ꝗdaũt huic ẽstitutio¬
ni inalus legib c̃t᷑riũ inueniat᷑ hoc irritũ atquitile sit.
Et heȩ quidẽ exhereditationis & p̃teritionis penȩ quantũ¬
ꝑtinet ad ingratitudinis causas adũsus p̃dictas ꝑsonas dispositȩ
st̃. Si q̃ aũt ex his aderimina referunt᷑ ñ ꝓhibanus cet᷑as
penas subsisti eos ꝗ obnaxii fuerint reꝑti. Siꝗ aut hr̃des
seripti ex certis reb iussi fuerut ut nichil amplius qurered
in hoc casu hoc tantũ uibemus fieri. ut si ꝗd eł desit ad legitimnã
portionẽ hoc qudẽ replcit᷑ testam̃tũ aũt non rescondat᷑ At ulie cie
ereditori đbitori suo mortuo añ uiii. luctuosᷤ dies aliquẽ
ions inqua cũq causi obnariũ habuerit᷑ aliquẽ e ille deces¬

Expanded text:
gatis scilicet et fideicommissis et libertatibus et tutorum dationibus et aliis capitulis in testamento conscriptis in sua firmitate durantibus. Quidquid autem huic constitutioni in aliis legibus contrarium inveniatur, hoc irritum atque inutile sit. Et hae quidem exheredationis et praeteritionis poenae, quantum ad ingratitudinis causas adversus praedictas personas, dispositae sunt. Si quae autem ex his ad crimina referuntur, non prohibemus ceteris poenis subiici eos, qui obnoxii fuerint reperti. Si qui autem heredes scripti ex certis rebus iussi fuerint, ut nihil amplius quaererent, in hoc casu hoc tantum iubemus fieri, ut si quid eis desit ad legitimam portionem, hoc quidem repleatur, testamentum autem non rescindatur. Vt non liceat creditori debitore suis in quacumque causa obnoxium habuerit aliquem, et ille deces
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ꝗntu annũ egressi fuerint. licentiã hana quo uoluentott q¬
modo res sibi donatas administrare. Sin aut ad hue minores ẽ
st ꝑqut̃ uelt testuter ł donator admarustrari debent
Licentiã aut hãt testator ł donator matri lauiȩ filufamilias ad¬
menistrationẽ credere. Quaus marto Edon fons eminism

Expanded text:
mum quintum annum egressi fuerint, licentiam habeant quo voluerint modo res sibi donatas administrare; sin autem adhuc minores sint, per quem velit testator vel donator, administrari res debent. Licentiam autem habeat testator vel donator matri vel aviae filiifamilias administrationem credere, quamvis maritos habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
iã maligna ex parte captiuũ ut ipsũ beatissimũ redire ad gallias ꝑurger&s. Auo ob¬
in imico iudice adiit tribunal ĩperii sine timore torm̃ti. Vere totis uiscerib:
diligebat xxĩ regnũ qͥñ formidabat in pͥncipatu ẽstantiũ. Nã qđ se ꝓdño sicin¬
gerebut aꝑto ꝑiculo optabat martiriũ siñ defuiss& ꝑ cussor: itam̃ animnꝰ sup¬
reptione cunctoꝵ. Nã pene totũ mundũ graui errore c̃fusũ. factis sepius ingallia
sinodis ꝑ hilariũ fuisse aduiã ueritatis adductũ. c̃fitet᷑ mutoꝵ lingua. Quid¬

Expanded text:
tantum in maligna parte captivum, ut ipsum beatissimum redire ad Gallias perurgueret, tantum in maligna parte captivum, ut ipsum beatissimum redire ad Gallias perurgueret,  inimico etiam sibi judice, adiit tribunal Imperii, sine timore tormenti! Vere totis visceribus diligebat Christi regnum, qui non formidabat in principatu Constantium. Nam quod se pro Domino sic ingerebat aperto periculo, optabat martyrium, si non defuisset percussor et tamen animus surectione cunctorum . nam| poene totum mundum graui errore confusum fac| tis in galliis sepe synodis per hilarium fuisse ad| uiam ueritatis adductum confitetur lingua| mu
Abbreviated transcription (Latin):
tib iopp̃ssis decretis in scripto c̃ditis ꝓspera gerens sinodi dirigit᷑ ad ĩꝑatorẽ
c̃tra religionis dognata respirar&. dãpnata ꝑfidia. Sed disserere longũ ẽ qͣliter
ariminense si nodo cõpositam̃tione aliud ex alio referens. Fraus heretica serpen¬
tino lapsu subripuit ⁊ postea legatis seleucensib ꝑ ĩꝑatoris iniqͥtatẽ ipsa ẽ bilata
diaboli p̃ualiusse m̃datiũ. in tantũ ut & orientales partes similit̾ cõposito foco
c̃ficer& ĩꝑatori trib libellis oblatis. p̃ces effudit. ut in eiꝰ ẽspectu collectis aduer¬
sarus ess& ei ẽtra hereticos disceptandi de religione licentia ne ueritatẽ fal¬
sitas obũbrar&. ne ȩqͥtati iniqͥtas p̃ualer&. ne ĩpator dõ resister&. nefidei ꝑfi¬
certandi. mox se cognoscebant hilarii c̃tentione ꝓsterni. Sollicitant ĩꝑatoris animũ

Expanded text:
tibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatortibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorcontra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. 26 Sed disserere longum est, qualiter Ariminensi synodo composita mentione aliud ex alio referens fraus haeretica serpentino lapsu subripuit et postea legatis Seleuciensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est inlatdiaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et orientales partes similiter composito fuco inficeret, imperatori tribus libellis oblatis preces effudit, ut in eius conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perficertandi, mox se recognoscebant Hilarii contentione prosterni, sollicitant imperatoris animum
Abbreviated transcription (Latin):
sinodũ uenire cõpellit᷑. Iui in qͦndã castello dũ adess&. dñco die ingressꝰ ẽ tẽplũ
Mox florentia puella gentilis in rũpens multitudinẽ popłi. uoce magna seruũ dĩ ad¬
uenisse testata. ẽ: ⁊ adpedeseiꝰoccurrens. ñcessabat petere nisi signũ erucis ab ipso
sibi fieri. fidelit̃ ĩpetrass&. Quã florentius pat̃ sẽcutꝰ ⁊ cuncta familia in norẽ
dni meruert̃ parit̃ baptizari. Quȩ florentia relictis parentib uestigiis eiꝰ in¬
herens usq pictauis ꝑducta ẽ patrẽ se habere ñ a qͦ generata. ẽ. sed ꝑquẽ rege¬
nerata ẽ p̃dicabat. Cũ uͦ seleutiã ꝑueniss&. magno fauore acunctis exceptꝰ ẽ. eo qđ
diuina miscđia talẽ uirũ prudentissimũ ⁊ singulari eruditione cõꝑtũ inspecta¬
culo mundi ꝓducer& ubi erat de fide censendũ. Hinc pꝰ examinationẽ agnitis hos¬

Expanded text:
synodum venire compellitur. 22 Qui quoddam castellum dum adisset, die dominico ingressus est templum: synodum venire compellitur. 22 Qui quoddam castellum dum adisset, die dominico ingressus est templum: mox Florentia puella gentilis inrumpens multitudinem populi voce magna servum dei advenisse testata est et ad pedes eius occurrens non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. 23 Quam Florentius pater secutus et cuncta familia in nomine domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia relictis parentibus vestigiis eius inhaerens usque Pictavis perducta est: patrem se habere non a quo generata est, sed per quem regenerata est, praedicabat. 24 Cum vero Seleuciam pervenisset, magno favore a cunctis exceptus est, eo quod divina misericordia talem virum prudentissimum et singulari eruditione compertum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hos
Abbreviated transcription (Latin):
tudo rosarũ & lilii cõparationẽ p̃ceder&. oculi gẽmarũ lumina luminarer
uestiscandorẽ niuis oppͥmer& ornam̃ta in estimabili fulgore uernareNt
diuitiȩ intrase regna c̃cluderent. sapientia in c̃p̃hensibilis emanar&. dul¬
cedo faui mella pꝰ poner&. pudicitia inc̾taminata ꝑsister&. odor suauitate
flagrar&. thesauri sine defectione c̃starenT. Addens gͦ monitis. ut filia
nulli sepͥus male diuisa c̃iunger&. quã ut patrẽ expectar& pollicitũ:
seresoluens fed qͣlit̃ ad illũ sponsũ ꝑuenerit. locꝰ inseqͣnti seruat᷑
Ntea cũ totoorbe arrianaheresis ꝑ uersitas pullular& : dato generalit̃ ĩꝑatoris¬
edicto ut om̃s orientales epĩ apđ seleutiã isaurȩ oppidũ uenird discepturi.
. qͥs sentirent defideiueritate.
Tẽ int̃ reliqͦs .uͭiͦ. iã exilii anno defrigia ses hilarius in p̃dicto loco data eueetione ad

Expanded text:
nderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, nderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumen obnubilarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae intra se regna concluderent: ejus sapientia incomprehensibilis emanaret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate fragraret, thesauri sine defectione constarent. Addit ergo monitis, ut filia nulli se prius a morte divisa conjungeret, quam ut patris expectaret pollicitum, se resoluens. Sed qualiter ad illum sponsum peruene| rit Locus in sequenti reseruatur Interea cum toto orbe| ariana perfidia heresis pullularet. Dato generali| tedicto, ut omnes orientales episcopi apud Seleuciam Isauriae oppidum convenirent disceptaturi, quid sentirent de fidei veritate, unc inter reliquos quarto iam exilii anno de Frigia sanctus Hilarius in praedicto loco data evectione ad
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑ abilẽ scĩ hilarii facundiã hereticꝰ optinere sperans hostis fidei aliqͦs se
nebulas splendori catholico posse ꝓ̃tendere si retrus exilio talis iuiracerta¬
poterit ꝓferre. nec currere. sed qͣsi natans inpelagꝰ ante flutũ eiꝰ eloqͣntiȩ
uicinior cȩlo. Iui dũ ad locũ ꝑueniss& optabilẽ. nob̵ tacendũ ñẽ qđ illic̃cessũe¬
ã & eo tẽpr̃ scõ sibi spũ reuelante cognouit. eo qđ beatissimã aprã filiã suã
quãcũ matre pictauis reliqͤrat. qͥdã iuuenis nobilissimꝰ p̃diues pulcherrimꝰ
c̃iugiiuinculo sibi qͣrer& ad necteedã sed ipse int̃uentu orationis assiduȩ
cȩlestẽ illi sponsũ sine c̃taminatione ꝓuiderat. Mox o portunitate reꝑto
manu ꝓpͥa subscriptã filiȩ disex̃ epłam sufficienti sale c̃ditã. ⁊uelut aro¬
matici sungentis infusã qͣ tenet᷑ pictauis ꝓmunere c̃seruata. indicans

Expanded text:
insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere, 16 Sperans hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exilio talis vir a certaus nec verba poterat proferre nec currere, sed quasi natans in pelagis ante fluctum eius eloquentiae vicinior caelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum nam eo tempore, sancto sibi Spiritu revelante, cognovit quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis reliquerat, quidam juvenis nobilissimus, praedives, pulcherrimus, conjugii vinculo sibi quaereret adnectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae, coelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. Mox opportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam sufficienti sale conditam, et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans
Abbreviated transcription (Latin):
aut potius dĩ spũ ꝓclamante. uirolĩ misterus deputatꝰ. aliqͣndo sacris altarib
sacerdos electꝰ ẽ. Crescebat in eo cotidie opinio famulatrix uirtutũ. necerat
eiꝰ fama c̃tata circũ iectas tantũ gallias illustrare. sed ext̃as nationes ⁊ regio¬
nata deradice ftore toxico pullular&. tc̃ uir sc̃ĩssimꝰ timore nudus. fide
feruore uestitꝰ. qͣsi signifer belligerator ꝑ medias int̃ hostiles fremitꝰ
int̃ hereticos gladiosse ingerebat. xc̃i caritate securꝰ. nihil desua morte
formidans. illud solũ me tuens qđ ab sit p̃iudicio religionis illata ne uiuer&
Hinc aualente ⁊ ursatio qͥ praua credulitate ȩccłam dĩ tͦbare ꝑtinacit̃ insis¬
tebant. ĩ ꝑatori ꝑsuasũ ẽ ut uirũ eruditissimũ deqͦ loqͥm᷑. ⁊ dionisiũ medio¬
lanense ⁊ eusebiũ uercellensẽ. exilio c̃dẽpnar&. Ni hil enĩ poterat ante

Expanded text:
aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus aut potius Dei Spiritu proclamante, vir olim mysteriis deputatus, aliquando sacris altaribus sacerdos electus est. Crescebat in eo quotidie opinio, famulatrix virtutum; nec erat fama ejus contenta circumjectas tantum Gallias illustrare, sed exteras nationes, et regionata de radice flore toxico pullularet, tunc vir sanctissimus timore nudus fidei fervore vestitus quasi signifer belligerator per medias acies inter hostiles fremitus inter haereticos gladios se ingerebat, Christi caritate securus, nihil de sua morte formidans, illud solum metuens, quod absit, praeiudicio religionis inlato ne viveret 15 Hinc a Valente et Vrsatio, qui prava credulitate ecclesiam dei turbare pertinaciter insistebant, imperator! persuasum est, ut virum eruditissimum de quo loquimur et Dionysium Mediolanensem et Eusebium Vercellensem exilio condemnaret. Nihil enim poterat ante
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uiuiũ. sed neq salutatio fuerit cũ his p̃tereunti cõmunis. Uitabat hȩc da
uitico suffultꝰ exẽplone cũ hereticis m̃sa participando fuer& illi inscandalũ.
Oquã ꝑfectissimũ laicũ . cuiꝰ imitatores ipsi eẽ desiderant sac̃dotes. Cui ñ fuit
aliud uiuere nisi xum cũ dilectione timere : ⁊ cũ timore diligere. quẽ seqͣces
currt̃ adgłam. diuertentes adpȩnã. Credenti succedt̃ p̃mia. recusanti tor¬
m̃ta. qͥ tam̃ nc̃ illos depio religionis oꝑe cõmonens. nc̃ alios dec̃fessione in¬
estimabilis scȩ̃ trinitatis in formans. nc̃ reliqͦs ꝓmissione regnicȩlestis in¬
uitans. ñcessabat inplebe uerba ueritatis fructu fidei redundantia seminare
Quo cognito de scõ hilario qm̃ tantũ lum̃ ⁊ siuoluiss& latere ñ potuit qͥppe
necessarius ut alienas tenebras inlucẽ transferr& c̃cordante fauore popłi.

Expanded text:
convivium, sed neque salutatio ei fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec convivium, sed neque salutatio ei fuerit cum his praetereunti communis. Vitabat haec uitico suffultus exemplo ne nos heriticis participando fi| erit illi in scandalum. O perfectissimum laicum . cuius imi| tatores desiderabant esse sacerdotis. Cui non fuit aliud uiue| re nisi christum cum dilectione timere et cum timore diligere .| quem sequaces currunt ad gloriam . diuertentes ad poenam| menta! Qui omnes de pio religionis opere commonens, nunc alios de confessione inaestimabilis sanctae Trinitatis informans, nunc reliquos promissione regni coelestis invitans, non cessabat in plebem verba veritatis, fructum fidei redundantia, seminare. 4. Quo cognito de sancto Hilario, quoniam tantum lumen, etsi voluisset, latere non potuit, quippe necessarius  Al., necessarium ut alienas tenebras in lucem transferret, concordante favore populi,