comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uox sufficit ꝓfessionis: qm defendit a uerecundra ꝓ¬
fessio generalitatis. Est tam̃ ubi se qͥsq int̾roget ut in cõ¬
fessione xp̃i se ueratit᷑ ꝓbet: si ñ iã nom̃ xp̃i erubescit:
si plene uirtute. m̃tis humanũ pudorẽ subdidit. Certe enĩ
ꝑsecutionis tempore. erubescere poterãt. fideles substan¬
tus nudari: de dignitatib deici: u̾berib affligi. Pacis
iũ tẽꝑe qͥa hec a nrĩs ꝑsecutionib desunt: ẽ alud ubi o¬
stendam᷑ nob̃. Uerem᷑ sepe a ꝑximis despici: dedignam᷑ ĩiui¬
ras u̾bi tolerare. Si cõtingat iuirgiũ fortasse ẽ ꝓxcimo:
trubescimꝰ priores satisfacere. Cor qͥppe carnale dũ hꝰ uite
glam querit : hummilitatẽ respuit. Et plerũq ipse homo
qͥ irascit᷑ discordanti s̃ͥ recõciliari appetit: s ire ad satisfa¬
uendũ pͥor erubescit. Pensemꝰ facta ueritatis: ut uidea¬
mꝰ qͦ iaceant nr̃e pͣuitatis actiones. Si enĩ membra sũ¬

Expanded text:
ox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur discordanti sibi reconciliari appetit, sed ire ad satisfaciendum prior erubescit. Pensemus facta Veritatis, ut videamus quo jacent nostrae pravitatis actiones. Si enim membra sum
Abbreviated transcription (Latin):
animã suã ꝓpt̾ me saluã faciet eã: ac si agͥcole dicat᷑. fru¬
m̃tũ si seruas ꝑdis: si seminaᷤ renouas. Qͥs enĩ nesciat.
qd̾ frum̃tũ cũ in semine mittit᷑. perit ab oculis: ĩ t̾ra defi¬
at: s. unde putrescit in puluere: inde uiridescit ĩ reno
iliud pacis: recdẽptor nr̃ ipsa eiꝰ tẽpora distinguit ĩ p̃cepiᷤᷤ
Nñ ꝑsecutionis tẽpore ponenda ẽ anima: pacis aũ tẽꝑe¬
de nẽ dicit᷑. Qͥd enĩ ꝓficit homo silucret᷑ totũ mundũ.
se aũ ꝑdat. ⁊ detͥm̃tũ sui faciat: Cũ ꝑsecutio ab adu̾sarus
deest: ualde uigilantius cor custodiendũ ẽ. Nã pacis tẽꝑe
qͥa licet uiuere: libet etiã ambire. Que ꝑfecto auaricia bẽ¬
ne cõpescit᷑: si ipse status ambientis sollicite. cõ sideret᷑.
Nã cur instet ad colligendũ: qnͣdo stare ñ potest ipsi
qui colligit: Cursũ gͦ luũ qͥsq cõsideret: ⁊ cognoscit sibi
posse sufficere parua q̃ habet. S fortasse metuit: ne uihꝰ¬

Expanded text:
si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim nesciat, quod frumentum cum in semine mittitur, perit ab oculis, in terra deficit? Sed unde putrescit in pulvere, inde viridescit in renovis, atque aliud pacis. Redemptor noster ipsa ejus tempora designavit in praeceptis. Nam persecutionis tempore ponenda est anima, pacis auteet nunc dicitur: Quid enim prodest homini, si lucretur totum mundum, se autem perdat, et detrimentum sui faciat? Cum persecutio ab adversariis deest, valde vigilantius cor custodiendum est. Nam pacis tempore quia licet vivere, libet etiam ambire. Quae profecto avaritia bene compescitur, si ipse status ambientis sollicite consideretur. Nam cur instet ad colligendum, quando stare non potest ipse qui colligit? Cursum ergo suum quisque consideret, et agnoscet sibi posse sufficere parva quae habet. Sed fortasse metuit ne in hu
Abbreviated transcription (Latin):
tes: qͥ ꝑ abstinentiã qͥdẽ carnẽ afficiunt. s fructũ abstinai¬
tie interius ñ requirt̃: Crucẽ gͦ dñi ĩ angariã symonpor¬
tat: qͥa c̃ ad opꝰ bonũ ex bona uoluntate ñ oucit᷑: rem
iusti sine fructu peccator oꝑat᷑. Unde isde symon crucem
portat s ñ morit᷑: qͥa ab stinentes ⁊ arrogantes ꝑ absti¬
nentiã qͥdẽ corpꝰ afficuit: s ꝑ desideriũ gle mundo uuũt.
s ompassionẽ uͦ anini plerũꝙ latent̃ obsidet pietas faisa:
ulpas ĩ caute remitimꝰ: ñ iã ꝑ caritatẽ cõpati. s ꝑ negligen

Expanded text:
quidem carnem afficiunt, sed fructum abstinentiae interius non requirunt. Crucem ergo Domini in angaria Simon portat, quia cum ad opus bonum ex bona voluntate non ducitur, rem justi sine fructu peccator operatur. Unde idem Simon crucem portat, sed non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, culpas incaute remittimus, non tam per charitatem compuncti, sed per negligen
Abbreviated transcription (Latin):
semꝰ qͣlit̃ utͦq mͦ paulus crucẽ suã tulerat: qͥ dicebat
Castigo corpꝰ meũ ⁊ in seruitutẽ redigo: ne forte aliis s¬
dicans ipse repbꝰ esficiar. Ecce in afflictione corpis aid¬
uimꝰ crucẽ carnis: audiamꝰ nc̃ ĩ cõpassionẽ ꝓximi cre
m̃tis. Ait nãq. Qͥs infirniat᷑: ⁊ ego ñ infirmor: Qd sen¬
dalirat᷑. ⁊ ego ñ uror: ꝑfectus q̃ppe p̃dicator. ut exemps

Expanded text:
ulerat, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, audiamus nunc in compassione proximi crucem mentis. Ait enim: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandaliza
Abbreviated transcription (Latin):
studio ñ tͣhunt᷑. At cont᷑ miliuis ⁊ ñ colũba ad fenestras
suas ẽ : ꝗͥ adea q̃ oculis cõsiderat rapine defidio anhelat
imitari qd colimꝰ. Ostendat nr̃e obseqͥũ deuotionis: miu¬
tate sollẽpnitas mentis. D espiciamꝰ q̃ t̾rena st̃. relictis tẽꝑa
lib mercem᷑ et̃na. Si aũ necdũ possumꝰ relinquere ppa
saltẽ ñ cõcupiscamꝰ ali ena. Si necdũ mens nr̃a accendit᷑
igne caritatis: ĩ ambitione sua habeat frenũ timoris: ut
puectꝰ sui ꝑassib uegetata. dũ ab alienoꝵ appecitu cõpe¬
scit᷑: quandoꝙ ad ꝓpͥa cõtẽpnenda ꝑducat᷑. se Hir ist ĩ pło¬

Expanded text:
studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras studio non trahuntur. At contra milvus et non columba ad fenestras suas est, qui ad ea quae oculis considerat rapinae desiderio anhelat.imitari quod colimus. Ostendat nostrae obsequium devotionis immutatlibus, mercemur aeterna. Si autem necdum possumus relinquere propria, saltem non concupiscamus aliena. Si necdum mens nostra accenditur igne charitatis, in ambitione sua habeat frenum timoris, ut profectus sui passibus vegetata, dum ab alienorum appetitu compescitur, quandoque ad propria contemnenda
Abbreviated transcription (Latin):
piditas ꝑfecte deserat᷑. Nã gͥeqͥd ĩ eo cõcupiscimi: Ae ꝑ
culdubio ꝓximis ĩudemꝰ. Uidet᷑ enĩ qͥa nob̾ desit: qd̾ alter
asseqͥt̃. Et qͥa semꝑ inuidia a bona uoluntate discondat
mor ut hoc mentẽ ceꝑit illa discedit. Unde ⁊ p̃dicatores
scĩ ut possent ꝓximos ꝑfecte diligere: studuert̃ ĩ hoc sefo
nichilamare: nichil unqͣm appetere. Qs bñ ysaras intuens
ait. Qͥ st̃ isti qͥ ut nubes uolant: ⁊ qͣsi colũbe ad fenests̃
siras: Hidit dipe eos t̾rena despicere: mente celestib ꝓpn¬
qͣre: ubis pluere: miracłis choruscare:⁊ qͦs a t̾renis . qra¬
guitet sei p̾dicatio ⁊ sublimis uita suspenderat: hoc uo
ppsos anima respicit qd̃ ext̾uis cõcupiscit. Colũba uͦ
simplex ẽ aĩal: atꝙ a malicia fellis alienũ. Quasi enĩ co¬
lumb e ad fenestras suas st̃ qͥ nichil ĩ hoc mundo cõcupi¬
sciuĩd q̃ or̃a simplicit᷑ aspicuit̃:: ĩ his q̃ uidet᷑. rapacitais

Expanded text:
deseratur. Nam quidquid in eo concupiscimus, hoc procul dubio proximis invidemus. Videtur etenim quia nobis desit quod alter assequitur. Et quia semper invidia a bona voluntate discordat, mox ut haec mentem ceperit, illa discedit. Unde praedicatores sancti ut possent proximos perfecte diligere studuerunt in hoc saeculo nihil amare, nihil unait: Qui sunt isti, qui ut nubes volant, et quasi columbae ad fenestras suas ? Vidit quippe terrena eos despicere, mente coelestibus propinquare, verbis pluere, miraculis coruscare. Et quos a terrenis contagiis sancta praedicatio et sublimis vita suspenderat, hos voli, quia per ipsos anima respicit quod exterius concupiscit. Columba vero simplex est animal, atque a malitia fellis alienum. Quasi columbae ergo ad fenestras suas sunt, qui nihil in hoc mundo concupiscunt, qui omnia simpli
Abbreviated transcription (Latin):
unde ꝑ psalmistã qͦ de scã electoꝵ ecclia dicit᷑. Omĩs gła
niꝰ. filie regis abintus. Morã aũ faciente sponso. dormita¬
uort̃ om̃s ⁊ dormiert̃: qͥa dũ uenire uidex ad extremũ uidi¬
aũ differt: electi ⁊ repbi in mortis somno sopiuit᷑. Dor¬
mire zenĩ. mori ẽ. Anͣte somnũ uͦ dormitare ẽ. ante morte
a salute languescere: qͥa ꝑ pondꝰ egritudinis ꝑuenit᷑ ad

Expanded text:
Unde per psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire etenim mori est. Ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
quat: nec ualet app̃hendere qd̃ ultͣ ipsũ ẽ: li nescierit ma¬
itare qd̾ ẽ. Sic olerũ plante tnsponunt᷑ ut ꝑficiant:
itꝙ ut ita dixerĩ eradicant᷑ ut crescant. Sic rerũ semina
int̾re admixtione deficiunt: ⁊ in reparatione sui genu̾s
nberius assurgunt. Unde enĩ uident᷑ ꝑdidisse qd̾ erant.
iide incipiunt hoc apparere qd̃ ñ erant. S iã qͥ se auiciis
ibnegat: exqͥrende ei uirtutes st̃ unde crescat. Nã cũ
dictũ ẽ qͥ uult pꝰ me uenire abneget semetipsũ: ꝓtinꝰ

Expanded text:
erit mactare quod est. Sic olerum plantae transponuntur ut proficiant, atque, ut ita dixerim, eradicantur ut crescant. Sic rerum semina in terrae admistione deficiunt, ut in reparatione sui generis uberius assurgant. Unde enim videntur perdidisse quod erant, inde accipiunt hoc apparere quod non erant. 3. Sed qui jam se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt in quibus crescat. Nam cum di
Abbreviated transcription (Latin):
N sponsi nuptus electi gaudẽt: ⁊ tñ ipsi st̃ sponse: qͥa in
illo et̾ni regni thalamo. uisioni nr̃e ds̃ cõungit᷑: q̃ scilie
uisio. nũqm iã in ꝑpetuũ. ab amoris sui amplexib euel¬
ñ erit: qa neqͣqm tẽ ueniã ĩuenit: qͥ mͦ aptũ uenie tẽp
ꝑdit. Hĩc zenĩ paulus dic̃. Ecce nc̃ tẽpꝰ acceptabile: ecce

Expanded text:
n sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus coniungitur. Quae scilicet visio numquam iam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evelnon erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc etenim Paulus dich: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ad discipłos exortatio subinfertͦ: c̃ dicit᷑. Nigilate itaq:
qͥa nescitis diẽ neq horã. Qͥa pꝰ peccata ds̃ penitentiã susci¬
pit: si sciret qͥsq de p̃senti sclo qͦ tẽꝑe exiret: aliud tẽpꝰ
uoluptatib atq aliud penitentie aptare potuiss. S qͥ
penitenti ueniã spopondit: peccanti diẽ crastinũ ñ pro¬

Expanded text:
ubinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non pro
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ frẽs km̃i extremũ diẽ debemꝰ metuere: quẽ uii¬
Inũqm pꝰsumꝰ p̃uidere. Ecce hũc ipsũ diẽ ĩ qͦ loqͥm᷑
aoinducias cõu̾sionis accepimꝰ: ⁊ tam̃ mala q̃ fecimꝰ fle¬
re recusamꝰ. Non solũ cõmissa ñ plangimꝰ: s etiã q̃ defle¬
ant᷑ augemꝰ. At si aliqͣ nos egͥtudo corripiat: si signa egͥtu

Expanded text:
emper ergo extremum diem debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce hunc ipsum diem, in quo loquimur, ad inducias conversionis accepimus, et tamen mala quae fecimus flere recusamus. Non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua nos aegritudo corrip
Abbreviated transcription (Latin):
cõꝑta noħ erãt plura omisimꝰ: qͥa sufficere credidimꝰ si tan¬
tũ excellentiora notarent᷑. Simul ⁊ legentib cõsulendũ
fuit: ne qd̃ his pareret copia congesta fastidiũ. Obsecͦ aũ
eos qͥ lecturi st̃. ut fidẽ dictis adhibeat : neq me quicqͣm¬

Expanded text:
comperta nobis erant, plura omisimus: quia sufficere credidimus, si tancomperta nobis erant, plura omisimus: quia sufficere credidimus, si tantum excellentiora notarentur. Simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. Obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant; neque me quidq
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ. ualuit: ut multos tũ emulos. uł manis philoso¬
phic. uł stulte illiꝰ uirtutis ĩuenerit. Unde facturꝰ mͥ oꝑe
p̃ciũ uideor. si uitã scĩssimi uiri. exemplo aliis mox futu¬
rã p̃scͥpscro: q̃ utiq ad uerã sapientiã.⁊ celestẽ miliciã. di¬
uinãq uirtutẽ. legentes incitabunt᷑. In qͦ ita nr̃i qͦ ratio
a dõ p̃miũ expectemꝰ: qͥa : si ipsi ñ ita uiximꝰ ut exẽplo
aliis eẽ possimꝰ: dedimꝰ tñ oꝑam. ne is lateret qͥ eẽt imi¬
tandꝰ. Igit᷑ scĩ martini uitã scͥbere exoidiar. ⁊ que uł ante
episcopatũ uł in ep̃atu gesserit: qͣmiuis neq̃qͣm ad om̃ia
illiꝰ potuerĩ ꝑuenire. adeo ea ĩ qͥb ipse tantũ sͥ consciꝰ fuit.
nesciunt᷑: qͥa laudẽ ab hõib ñ reqͥrens. qͣntũ ĩ ipso fuit
om̃s uirtutes suas latere uoluiss: qm̃qm etiã ex his q̃

Expanded text:
tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosotantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legea Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uir
Abbreviated transcription (Latin):
manit̃ dediti. exinde ꝑhennẽ ut putabãt memoriã
noĩs sui quesiuerunt: siuitas claroꝵ uiroꝵ stilo illustrasset
Que res utiq ñ ꝑhennẽ qͥdẽ. s aliqͣntulũ tam̃ cõcepte spei
fructũ afferebat: qͥa ⁊ sui memoriã licet ĩ cassũ ꝓpagabant
⁊ ꝓpositis maguoꝵ uroꝵ exemplis. ñ parua emulatio legen¬
ꝓfuit. aut qͥd posteritas emolum̃ti tulit. legendo hectorem
pugnantẽ. aut socratẽ philosophantẽ. cũ eos ñ solũ uni¬
tari stulticia sit. s ñ acerrime ⁊̃ impugnare dementia: qͥppe
qͥ humanã uitã p̃sentib tantũ actib estimantes. spes su¬
as fabulis. animas sitas sepulchris dederit᷑: Si qͥdẽ ad sals
hominũ memoriã se ꝑpetuandos crediderũt: cũ hoĩs offi-¬
aũ sit. ꝑhennẽ potiꝰ uitã qm ꝑhenuẽ memoriã querere:
ñ sebendo aut pugnando. uł philosophando. s pie. scẽ.
religioseq iuuendo. Qͥ qͥdẽ error humanꝰ. littĩs traditꝰ in

Expanded text:
naniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesiverunt, si vitas clarorum virorum stylo illustrassent. Quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum afferebat: quia et sui memoriam, licet incassum, propagabant; et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legenprofuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis officium sit, perennem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in
Abbreviated transcription (Latin):
sio. cui reatu suo exigente cõtinget ĩcõuentu oĩũ hõiũ. an¬
glorũq erubescere : qͥ pauor eũ quẽ ⁊ tnqͥllũ mens huma¬
na capere ñ ualet. etiã iratũ uidere. Quẽ diẽ bñ ꝓpħ̾a in¬
tuens: ait. Dies ire dies illa: dies tͥbulationis ⁊ angu¬
stie: dies calamitatis ⁊ miserie: dies tenebrarũ ⁊ caligi

Expanded text:
ente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum videre! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et calig
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ eiꝰ: ac ñ regnet peccatũ ĩ mortali tuo corꝑe: s spc¬
ĩ acqͥsitionẽ uite. Ad hãc gͥ operũ salutariũ delectet᷑ curie¬
gͥ ac ympte certemꝰ om̃s ĩ agone iusticie: dõ et xp̃o expec¬
tante curramꝰ. Et qͥ scło ⁊ mundo iã maiores eͥsse cepimꝰ:
cursũ nrm nulla scłi mundi cupiditate tardemꝰ Si expe¬
ditos si celeres ĩ hoc oꝑis agone. currentes dies noc ultimꝰ
inuenerit: nusqmͣ dñs m̾itis nr̃is ad p̃miũ deerit remu¬
nerator. Qͥ coronã ĩ ꝑsecutione purpureã ꝓpassione
donauit: ipse ĩ pace iuncentib ꝓ iusticie m̾ttis dabit
candidã. stã nec abrahã. nͨ ysaae. nec iacob occisust̾ : ytu̾
fidei ⁊ iusticie mĩtis honorati. int̾ patͥarchas pͥmi oẽ me¬

Expanded text:
ejus, ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spejus, ac non regnet peccatum in mortali tuo corpore, sed spoperum salutarium delectet nos perveer ac prompte certemus omnes in agone justitiae, Deo et Christo spectante curramus, et qui saeculo et mundo majores esse jam coepimus, cursum nostrum nulla saeculi cupiditate tardemus. Si expeditos, si celeres in hoc operis agone currentes dies nos ultimus invenerit, nusquam Dominus meritis nostris deerit remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donabit, ipse in pace vincentibus pro justitiae meritis dabit et aerit. nam nec Abraham nec Isaac nec Iacob occisi sunt, sed tamen fidei ac iustitiae meritis honorati inter patriarchas primi esse me
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs sui ceꝑit recensere. ⁊ mĩtis atq oꝑib singloꝵ p̃mia
ꝓinissa restituere: ꝓ t̾renis celestia. ꝓ tẽꝑalib sempit̾ria.
ꝓ modicis magna pr̃are: adducere scõs ĩ usionẽ. pat̾ne
gle. ⁊ facere ĩ celestib consedere. ut sit ds̃ omĩa ĩ om̃ib
et̾nitatẽq aniatorib suis. ⁊ ĩmortalitatẽ largiri. ad qm eos
sanguinis sui uiuificatione reparauit: denuo ad paradysũ
reducere. regna celor fide ⁊ ueritate sue pollicitationis aperire.
Hec hereant firmit̾ sensib nr̃is: hoc intelligant᷑ plena fide
hec corde toto diligant᷑: hoc iidesmentiũ operũ magnam¬
mitate acqͥrant᷑. Res posita ẽ in potestate facientis: qͥa reg¬
nũ celor uim patit᷑. Nes ista o homo. id ẽ regnũ celeste:
aliud ñ querit p̃ciũ nͥ te ipsũ. Tanti ualet: qͣnͣtũ es. Te da:
⁊ habebis illud. Qͥd turbaris de p̾cio: Xp̃c semetipsũ tͣdidi
ut acqͥreret te regnũ dõ patͥ. Ita tu temetpsũ da. ut sis regnũ

Expanded text:
itis atque operibus singulorum praemia promissa restituere; pro terrenis coelestia, pro temporalibus sempiterna, pro modicis magna praestare; adducere sanctos in visionem Paternae gloriae, et facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omnia in omnibus, aeternitatemque amatoribus suis et immortalitatem largiri, ad qsanguinis sui vivificatione reparavit; denuo ad paradisum reducere, regnum coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire. Haec haereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec corde toto diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Res posita est in potestate facientis, quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est, regnum coeleste, aliud non quaerit pretium nisi te ipsum; tantum valet, quantum es tu; te da, et habebis illam. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te regnum Deo Patri, ita et tu teipsum da, ut sis regnum
Abbreviated transcription (Latin):
cauimꝰ. qͣre iñm peͣsor suus agnũ dĩ uocauerit: qͥa uideli¬
cet. eũ p̃ ceteris mortalib singłarit᷑ ĩnocentẽ. hoc ẽ ab om̃i
peccato mundũ nouit: qͥa nos suo sanguine redẽpturum
quia dona sui uelleris sponte largiturũ ex qͦ uestẽ nobis
nuptialẽ facere possimꝰ. id est exempla uiuendi nob̾ reli¬
licturũ p̃iuidit: qͥb ĩ dilectione calefieri deberemꝰ. Hoc gͦ
testimoniũ p̃cursoris dñi qͥa facile patet fidelib: citũ amo¬
ris intimi fomitẽ audientiũ cordib in fundit. S ñ ẽ pu¬
tandũ. qͥa sine certi ratione misteru hoc relaturꝰ euangłi¬
sta p̃miserit stetisse iohannẽ c̃ discipłlis: iñm uͦ ambu¬
lasse: ⁊ illo utiq ambulasse. ubi sequentib se discipłis
ioħis. mansionẽ in qͣ habitabat ostenderet. C eteraq i¬
modi que sequentia lectionis euanglice cõmemorãt. si
enucleatiꝰ discutiant᷑: inueniemꝰ celestib redundare my¬

Expanded text:
num Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare my
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦd si subtilit̃ attendamꝰ : qnta dispensatione pietatis
agat᷑ agnoscimꝰ. Discipłis enĩ rudib. etiã de p̃senti uita
aliqͥd ꝓmittendũ fuit: ut possent robustiꝰ in fictura so¬
lidari. Sic irsitico ppło ex egypti tra liberando. repnil¬
sionis tr̃a ꝓmittit᷑: ⁊ cũ uocandꝰ ess ad dona celestia t̾renis
ꝓmissionib suadet᷑. Cur hoc : Ut dũ eẽt aliqͥd qd̃ e uici¬
no ꝑciperet: illud iã fidelius crederet. qd̾ de longinqͦ audi¬
re potuiss. Carnalis ⁊ enĩ ppłs. si parua ñ acciperet: mag¬
lestia: ut ꝑcipiens qd̃ iuderet. sperare disceret qd̾ mini¬
me uidebat: ⁊ tanto solidior de inuisibilib fieret: qͣnto
eũ ad spei certitudinẽ uisibilia ꝓmissa fulcirẽt. Unde re¬
cde ꝙͦ ꝑ psalmistã dicit᷑. Dedit eis regiones gentiũ: ⁊ la¬
bores ppłoꝵ possedert̃: ut custodiãt iustificationes eiꝰ.÷¬

Expanded text:
one pietatis agatur agnoscemus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromsionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, maglestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum posseder
Abbreviated transcription (Latin):
ppso custoditꝰ : futurũ ut mane facto a pictauis ꝑ uiolen¬
ciã auferret᷑. S deus omp̃s: noluit urbẽ turonicã ꝓprio
frustrari patͦno. Deniq nocte media om̃s pictaui a somno
fallacie cõpͥmunt᷑: nec ullus suꝑfuit qͥ ex hac multitudine
ingilaret. Igit᷑ ubi turonici eos cõspiciũt obdormisse:
suscipiũt. Positũq ĩ nauim: cũ õi ppło ꝑ uicennã fluui¬
ũ descendunt. Ingressiq ligeris alueũ: ad urbẽ turonicã
cũ magnis laudib psallentiũ dirigunt gressũ. De qͦrũ

Expanded text:
pulo costoditur, futurum ut mane facto a Pectavensibus per violentiam aufereretur. Sed Deus omnipotens noluit urbem Toronicam a proprio frustrari patrono. Denique nocte media omnes Pectava somno falanga conpraemitur, nec ullus superfuit, qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Toronici eos conspiciunt obdormisse, suscipiunt, positumque in navi, cum omni populo per Vingennam fluvium discendunt, ingressique Legeris alveum, ad urbem Toronicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Isequerent᷑: ut etiã mistice designarẽt om̃s qͥ illũ ꝑfec¬
te sequerent᷑. gemina dilectione deuotos ẽẽ debere: hoc ẽ:
eicłe sui redẽptoris. ⁊ frũm simul amore flagrantes. Cõu̾s
potuit ignorare dñs. qd sequentes se discipłi iohis quereret.
s in eo qd̾ ad illos sequentes se conũtit᷑. qd̾ ipse prior qͥd que
manifeste innotuit. qnͣtũ bonis nr̃is studiis delectet᷑: gͣm
libent̃ it̾ ueritatis inchoantib ipse auxiliũ laturꝰ occurrat.
Qͥ dixeit̃. Rabi: qd̾ dicit᷑ intp̃tatũ magist᷑. ubi habita::
Nolebãt tͣnsitorie magist̾i̾o ueritatis ꝑfrui: s mansionẽ
potius ĩ qua habitaret ĩqͥrebãt: qͣtinꝰ ⁊ tẽ liberiꝰ ĩ secreto. ub
ili imbui.⁊ exinde sepiꝰ eũ posset̃ uisitare. pleniꝰ instruen¬
di. Unde ⁊ ipse qͥa illos bene petentes. querentes. pulsantes
uidit: libens eiꝰᷤ secretariũ sui reserauit arcani: cosq intͦdu¬
cens. ueritatis euangłice rudim̃tis qmͣ desiderabãt illustra

Expanded text:
sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Converspotuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quamanifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitoririus in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desider
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩũ multitudo cõuenerit. Tota obuia corpori cuitas¬
in ruit. C uncti ex agͥs atq uicis: multiq ex uicinis urbib
aiffuerunt. O qͣntus luctus om̃iũ: qnͣta pc̃ipue merentiũ
lam̃ta monachoꝵ: qui eo die fere ad duo milia cõuenisse:
dicunt᷑. Specialis martini gła : eiꝰ exemplo ĩ dñi seruitutẽ
stirps tanta fructificauerat. Agebat unmuirũ aute se pa¬
stor extinctus greges suos: sce illiꝰ multitudinis pallidas
turbas agmina palliata: ⁊ aut cmeritoꝵ laboꝵ senes. aut
iuratos xp̃i ĩ sacram̃ta tyrones. Tũ uirginũ chorꝰ fletu ab¬
bat. Siquidẽ fides flere ꝓhibebat: gemitũ extorquebat af¬
fectus. Etenĩ tã erat scã de illiꝰ gła exultatio: qͣm pia de
morte cõfusio. Ignosceres flentib: gratulareris gaudenti

Expanded text:
hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abbat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de m
Abbreviated transcription (Latin):
di oꝑe cessabat: ꝑ nox ĩ orationib ⁊ iugiluis. Fatiscente
artꝰ spũi seruire cogebat: nobili illo stratu suo ĩ cinere
⁊ cilicio recubans. Et cũ a disciplis rogaret᷑ ut saltẽ uilta
sͥ sineret stram̃ta supponi: ñ decet inqͥt filui xp̃ianũ nͥ in
cinere mori. Ego si aliud uobis exemplũ relinqͦ: ipse per¬
caui. Oculis ac manib ĩ celũ semꝑ intentꝰ: inuictũ ab ora¬
tione spm ñ relaxabat. Et cũ a presbiteris qͥ tũ ad cũ cõ¬
fiuxerant rogaret᷑. ut corpusculũ lateris mutatione. rele¬
uaret: sinite inqͥt sinite me frẽs celũ potiꝰ respicere qͣm r̃i
suo iã itinere iturꝰ ad dnm sp̃s dirigat᷑. Hec locutꝰ. dia¬
bolũ uidit ꝓpt̾ assistere. Qͥd hic inqͥt astas cruenta bestra:
Nichil ĩ me funeste reperies: abrahe me sinꝰ recipit. Cũ hac

Expanded text:
tionibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, reperies: Abrahae me sinus recipit. Cum hac
Abbreviated transcription (Latin):
peterent desertasq regiones: eo miro circa aues illas usus
imꝑio. qͦ demones fugare cõsueuerat. Ita grege facto om̃s
in unũ ille uolutres congregate: relicto flumine montes
siluasq petiert̃: ñ sine. ãmiratione multoꝵ. qͥ tantã ĩ marti¬
no uirtutẽ uderẽt ut etiã auib imꝑaret. R Dixert̃ discipłi¬

Expanded text:
peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandi
Abbreviated transcription (Latin):
dos di martine pastor egregiẽ ora ꝑ uob̃ dm̃. Es̃ Boñ ẽ. u̾ Amauit eũ . d̃.
artinꝰ gͥ obitũ suũ longe aute p̃sciuit: dixitq fr̃ib u
dissolutionẽ sui corꝑis ĩminere. Interea causa extitir.
qua cõdatensem diocesim uisitaret. Nã cłicis int̃ se eccłie
illiꝰ discordantib pacẽ cupiens reformare: licet finẽ dierũ
suoꝵ ñ ignoraret. ꝓficisci tam̃ ob istiꝰmodi causam ñ recusaui
bonã hãc uirtictũ suarũ cõsũmationẽ existimans. si pacẽ
eccłie redditã. reliqͥss. Ita ꝓfectus cũ suo illo ut semp fre¬
quentissimo discipłoꝵ scĩssimoq comitatu : mergos ĩ flu¬
mine cõspicat᷑. pisciũ p̃dã sequi: ⁊ rapacẽ ingluuiẽ. assi¬
dius urgere capturis. forma inqt hec: demonũ ẽ. Insidra¬
t᷑ incautis: capiũt nescientes: captos deuorant: exatura¬
riq ñ queunt deuoratis. Imperat dem potenti uirtute¬
u̾boꝵ: ut eũ cui innatabant gurgitẽ relinquentes. arida

Expanded text:
. artinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas
Abbreviated transcription (Latin):
ree pugna militie: ⁊ iã satis ẽ qd̃ hucusq certaui. S si
adhuc ĩ eodẽ labore ꝓ cast̾s tuoꝵ stare me p̃cipis. ñ recu¬
so: nec fatiscentẽ causabor etatẽ. Munia tua deuotꝰ imple¬
optata sit seni sessio pꝰ laborẽ: ẽ tñ animꝰ uictor annoꝵ:
⁊ ceclere nescius senectuti. Ac si iã parcis etati: bonũ mͥ ẽ
dñe uoluntas tua. Hos uͦ qͥb timeo: ipse custodias.
Duirũ ĩ effabilẽ ÷ nec labore uictũ nec morte uincendũ:
qͥ in nullã se partẽ ꝓnior ĩclinauerit nec mori timit

Expanded text:
et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inpleoptata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior
Abbreviated transcription (Latin):
iur beatissimꝰ ũ ĩ glam ẽ elatus humanã: s bonitatẽ dĩ ĩ suo
coguoscens: cũ eẽt̃ annoꝵ duo de iuiginta ad baptismũ cõ¬
uolauit. Nec tam̃ statim militie renuntiauit: tͥbuni sui
p̃cib deuictꝰ cui cõtub̾niũ familiare prestabat. Etenĩ trans¬
acto tͥbunatꝰ sui tp̃r: renuntiaturũ se sclo pollicebat᷑. qͣ
Martinꝰ expectatione suspensus: ꝑ bienniũ fere postea qm̃
ẽ baptismũ cõsecutꝰ solo scilicet noĩe militauit. R Dũ saĩ

Expanded text:
uir beatissimus non in gloriam est elatus humanam, sed bonitatem Dei in suo opere cognoscens, cum esset annorum duodeuiginti, ad baptismum conuolauit. nec tamen statim militiae renuntiauit, tribuni sui precibus euictus, cui contubernium familiare praestabat: etenim transacto tribunatus sui tempore renuntiaturum se saeculo pollicebatur. qua Martinus expectatione suspensus per biennium fere posteaquam est baptismum consecutus, solo l
Abbreviated transcription (Latin):
rũ opido oriundꝰ fuit: s intͣ italiã ticini alitꝰ ẽ. E.arentib
scđm scłi dignitatẽ ñ infimis: gentilib tam̃. ꝑat̃ eiꝰ miles
pͥmũ: pꝰ tͥbunꝰ militũ fuit. Ipse armatã inilitiã ĩ adolescea¬
tia secutꝰ: int̾ scolares alas sub rege constantio. deinde sub
iuliano cesare militauit. Non tam̃ sponte: qͥa a pͥmis fere
annis diuinã ei potiꝰ seruitutẽ. sacͣ illustͥs pueri inspirauit
infantia. Nã c̃ eẽt annoꝵ decẽ. inuitis parentib ad eccłiã cõ

Expanded text:
arentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit inf
Abbreviated transcription (Latin):
De rege qui celestiũ agminũ mediꝰ residet: dicere uox
iulla sufficit. Effugit enĩ omnẽ sermonẽ. atq omnẽ
sensũ humane m̃tis excedit decus illud: illa pulchͥtudo:
illa uirtus: illa gła: illa magnificentia: illa maiestas. Ult
eĩ omnẽ scõꝵ ẽ gloriã. ipsius ĩestimabilẽ adipisci cõspe¬
ctũ: ⁊ splendore maiestatis eiꝰ irradiari. Si enĩ cotidie opor¬
teret nos torm̃ta ꝑferre. si ipsam gehennã paruo tp̃r to¬
lerare. ut xp̃m uidere possemꝰ ĩ gla uenientẽ. ⁊ scõꝵ eiꝰ nu¬
mero sociari: ñne erat dignũ patiom̃e qd̃ tͥste ẽ ut tanti

Expanded text:
De Rege autem qui horum medius residet, dicere vox nulla sufficit. Effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim omnem sanctorum est gloriam, ipsius inaestimabilem aspicere conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Si enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, si ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus in gloria venientem, et sanctorum ejus numero sociari; nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ audiret uitã aliã ẽẽ crederet: qͥs inuisibilia uisibilib
pferret: S ad salutẽ redeuntib infirmis: ad uitã resur
us a iure ĩmundoꝵ sp̃uũ demoniacis: tot uisibilib mi¬
aculis exactis. qͥs ñ crederet qd̾ de ĩuisibilib audiret: Ad
hoc qͥppe uisibilia miracula choruscant: uit corda uidentiũ
ad fidẽ ĩuisibiliũ ꝑtrahant: ut ꝑ hoc qd̃ mirũ foris agit᷑.

Expanded text:
cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus cum audiret vitam esse aliam crederet? Quis invisibilia visibilibus praeferret? Sed ad saspirituum immundorum daemoniacis, tot visibilibus miraculis exactis, quis non crederet quod de invisibilibus audiret? Ad hoc quippe visibilia miracula coruscant ut corda audientium ad fidem invisibilium pertrahant; ut per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ruine eiꝰ p̃dicat: qd̃ amandꝰ ñ ẽ. Si enĩ rumã sui domꝰ qͣs¬
sata minaret᷑: qͥsqͥs ĩ illa habitaret fugeret:⁊ qͥ stantẽ di¬
lecerat. recedere qͥntociꝰ a cadente festinaret. Si gͥ mundꝰ
adit : nos eũ amando amplectimꝰ: oppͥini uolumꝰ potiꝰ qͣ
abitare: qͥa nulla nos ratio a ruina illiꝰ separat: qͦs eiꝰ pas¬
ionib amor ligat. Facile gͦ ẽ nc̃ iã cũ destructa oĩa cer¬
amꝰ. animũ nrm̃ ab eiꝰ dilectione disiungere: s illo hoc
mitebantꝰ: cũ longe lateq oĩa ẽnerẽt florere regna t̾rarũ.
unde⁊ adiuncta sc̃ p̃dicatorib scĩs miracula: ut fidẽ ubiᷤ
daret uirtus ostensa. ⁊ noua facerẽt qui noua p̃dicarẽt:
sic̃ in hac eadẽ lectione subiungit᷑. Infirmos curate: mor¬
tuos suscitate: leꝓsos mundate: demones eicite. .xͦii.¬
lorente mundo. crescente humano genere. dui ĩ hac ui¬
ta subsistente carne. exuberante rerũ opulentia. qͥs

Expanded text:
ruinae praedicant quod amandus non est. Si enim ruinam sui domus quassata minaretur, quisquis in illa habitaret fugeret; et qui stantem dilexerat, recedere quantocius a cadente festinaret. Si igitur mundus cadit, et nos cum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Facile est ergo nunc jam cum destructa omnia cernimus animum mittebantur, cum longe lateque omnia cernerent florere regna terrarum. 3. Unde et adjuncta sunt praedicatoribus sanctis miracula, ut fidem verbis daret virtus ostensa, et nova facerent qui nova praedicarent, sicut in hac eadem lectione subjungitur: Infirmos curate, mortuos suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite. Florente mundo, crescente humano genere, diu in hac vita subsistente carne, exuberante rerum opulentia, quis
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ. sͥ illũ alus miscdiã ñ prestantib reseruari. Qͥd tam̃ a¬
geret: Nichil p̃t̾ clamidẽ qua indutꝰ erat habebat. Iã enĩ
reliqua: in opꝰ simile cõsũpserat. Arrepto itaq ferro quo
accinctꝰ erat. mediã diuidit: partẽq eiꝰ pauꝑi tͥbuit: re¬
liqͣ rursus induit᷑. Interea ex circũstantib ridere ñ nul¬
li qͥa deformis ⁊ truncatꝰ habitu iuderet᷑: multi tam̃ qͥb e¬
rat mens sanior altiꝰ gemere. qd̃ nichil simile fecissẽt: cũ
utiq plus habentes uestire pauperẽ sine sui nuditate potu¬
issent. Nocte gͥ insecuta cũ se sopori dediss: uidit xp̃m cla¬
midis sue qͣ pauperẽ texerat parte uestitũ. Intueri diligen¬
tissime dñm: uestẽq ꝙͣ dederat iubet᷑ agnoscere. Mox ad
agłoꝵ circũstantiũ miultitudinẽ: audit xp̃m clara uoce
dicentẽ. Martinꝰ adhuc cathecuminꝰ: hac me ueste cõtexit.

Expanded text:
n praestantibus, reservari. Quid tamen ageret? nihil praeter chlamydem, qua indutus erat, habebat: jam enim reliqua in opus simile consumpserat. Arrepto itaque ferro, quo accinctus erat, mediam dividit, partemque ejus pauperi tribuit, reliqua rursus induitur. Interea de circumstantibus ridere nonnulli, quia deformis esse truncatus habitu videretur: multi tamen, quibus erat mens sanior, altius gemere, quod nihil simile fecissent; cum utique plus habentes, vestire pauperem sine sua nuditate potuissent. nocte igitur insecuta, cum se sopori dedisset, uidit Christum chlamydis suae, qua pauperem texerat, parte uestitum. intueri diligentissime Dominum uestemque, quam dederat, iubetur agnoscere. mox ad angelorum circumstantium multitudinem audit Iesum clara uoce dicentem: Martinus adhuc catechumenus ha
Abbreviated transcription (Latin):
tib paganis.diu ciuitas turonica. sine bñdictione sacer¬
dotali fuit. Nã xp̃iani qͥ eo tẽꝑe esse uidebant᷑: occulte ꝑ
latebras diuinũ officiũ celebrabãt. Nã siqͥ a paganis reꝑti
fuisset̃ xp̃iani: aut afficiebant᷑ u̾berib ÷ aut gladio trun¬
cabant᷑. A passione gͦ dñi usq ad tͣnͣlitũ scĩ martini: anni

Expanded text:
tibus paganis, diu civitas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam qui Christiani eo tempore videbantur, occulte et per latebras divinum officium celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque transitum sancti Martini, anni
Abbreviated transcription (Latin):
illis ⁊ nob̾ ĩ cõmune leticia ẽ: qͣlis illic celestiũ uoluntas.
conseruor. socictatẽ expectantiũ: qm sũma ⁊ ꝑpetua felicitas
in signis. illic margrũ ppłs innumerabilis obcertami et
uictoriã coionatꝰ. illic clarissima uirginũ tͦba letat᷑: alis etia
cõfessoꝵ fortitudo laudat᷑. S : illoꝵ remuneratio censei . qͥ
p̃epta dñita seruantes ad celestes thesauros t̾rena pat̾ino¬
nia tnstulerũt. Ad hos dilectissimi auida cupiditate ꝓperemꝰ
ut cũ his cito eẽ ⁊ cito ad xp̃m uenire cõtingat: eũq hꝰ itinẽ¬

Expanded text:
itia est! Qualis illic coelestium voluptas conservorum societatem exspectantium! quam summa et perpetua felicitas!insignis. Ibi martyrum populus innumerabilis ob certaminum victoriam coronatur; illic clarissima virginum turba laetatur: illic etiam confessorum fortitudo laudatur. Ibi et illorum remuneratio censetur, qui praecepta dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena patrimonia transtulerunt. Ad hos, dilectissimi, avida cupiditate properemus; ut cum his cito esse, et cito ad Christum venire contingat, eumque hujus itine
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute robusta. caritate ꝑfecta. parati ad om̃nẽ uoluntatẽ
dĩ sunus: conseruantes fortiter dñica mandata: ĩ simplici¬
tate innocentiã: ĩ caritate cõcordiã: modestiã ĩ humilitate:¬
diligentiã ĩ ãmiistratione: iugilantiã ĩ adiuuandis la¬
borantib: miscdiam ĩ fouendis pauꝑib: in defendenda
ueritate cõstantiã: in discipline seueritate censurã: ne
aliqͥd ad exemplũ bonoꝵ factoꝵ desit in nob̾. Hec sunt enĩ

Expanded text:
virtute robusta, charitate perfecta, parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter dominica mandata: in simplicitate innocentiam, in cdiligentiam in administratione, uigilantiam in adiuuandis laborantibus, misericordiam in fouendis pauperibus, in defendenda ueritate constantiam, in disciplinae seueritate censuram. ac ne aliquid ad exemplum bonorum factorum deesset in
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse: me aũ eius funeri obsequiũ p̃buisse. Pactoq ex
more seruicio: capitellũ tantũ uob̾ excitantib ñ expleu
Tẽ illi stupefacti. parit̾ ⁊ admirantes: diẽ ⁊ tẽpꝰ notant
ĩ cuiꝰ tnͣsitu scõꝵ canit numerꝰ: angłoꝵ exultat chorꝰ: oĩ¬
ũq celestiũ uirtutũ occurrit exercitꝰ. Diabolus p̃suptione
cõfundit᷑. eccłia uirtute roborat᷑: sac̾dotes reuelatione
glificant᷑. Quẽ michael assũpsit cũ angłis: maria su-¬
scepit cũ uirginũ choris: paradisus retinet letũ cũ scls.
S qͥd nos ĩ laudẽ eiꝰ tẽptamꝰ : qd̃ ñ sufficimꝰ ad implere :
Ipse ẽ enĩ laus illiꝰ. cuiꝰ laus ab ore eiꝰ ñꝙͣ. recessit: iñe xp̃c¬

Expanded text:
ere obsequium praebuisse, peractoque ex ere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virtutum occfunditur, eclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michahel adsumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retenet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laude eius temptamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cuius laus ab eius ore numquam recessit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Io tp̃r beatus ambrosius cuiꝰ hodie flores eloquii. xii¬
ꝑ totã eccłiã redolent: mediolanensi ciuitati p̃erat
ep̃e. C ui celebranti festa dñice diei ista erat consuetdo¬
ut ueniens lector cũ ubro. ñ antea legere p̃sumeret. qmͣ sẽs
nitu iussiss. Factũ ẽ aũ ut illa die dñica ꝓphetica lectione
iã lecta. ante altare stante qͥ lectionẽ beatiꝰ pauli ꝓferret:
beatissimꝰ antistes ambrosius. suꝑ scm̃ altare obdormiret
Qd̾ uidentes multi. cũ nullꝰ eũ penitꝰ excitare p̃sumeret:
tnsactis fere duarũ aut tͥũ horar̃ spaciis. excitauert̃ eũ
dicentes. Iã hora p̃teriit: iubeat dõnꝰ lectorẽ lectionẽ lege¬
re. Expectat enĩ ppłs: ualde iã lassus. Respondens autẽ
beatꝰ ambrosiꝰ: uolite ĩqͥt tͣbari. Multũ enĩ mͥ ualet sic ob¬
dormisse: cui tale miraculũ dñs ostendere dignatꝰ sit. Nã
noueritis frẽm meũ martinũ sacerdotẽ egressũ de corꝑe

Expanded text:
ore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ suꝑnarũq uirtutũ cõtub̾mis ꝑfrui: ÷ intucri agmi¬
na scõꝵ. splendidiꝰ liderib inicantia: patͥarcharũ fide ful¬
gentia: ꝓpħarũ spe letantia: apłoꝵ ĩ duodecĩ tͥbubꝰ isrł
orbẽ udicantia: martyrũ pͣpureis uictorie coronis lucen¬
tia: uirginũ qͦ choros candentia serta gestantes inspicere

Expanded text:
stium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere
Abbreviated transcription (Latin):
otidianas maculas lacͥmis lauamꝰ. Tũt aũ de nob̾ uere
cõpungim᷑: si studiose patrũ p̃cedentiũ facta pensamꝰ: ut
nouimꝰ qͦs ueneram᷑. Hĩc ẽ enĩ qd̃ de moyse scͥptũ ẽ. Posurt
labrũ eneũ ĩ qͦ lauarent᷑ aaron: filii eiꝰ cũ ingrederentur

Expanded text:
quotidianas lacrymis maculas lavamus. Tunc autem de nobis vere quotidianas lacrymis maculas lavamus. Tunc autem de nobis vere compungimur, si studiose patrum praecedentium facta pensamus, ut novimus quos veneramur. Hinc est enim quod de Moyse scriptum est: Posuit et labrum aeneum in quo lavarentur Aaron et filii ejus, cum ingrederentur
Abbreviated transcription (Latin):
apłos nob̃. Uos estis sal t̾re. Si gͥ sal sumꝰ: cõdire
mentes fideliũ debemꝰ. Hos gͥ qui pastores estis: pensate
qͥa dei aĩalia pascitis. De quib ꝓfecto aĩalib. dõ ꝑ psal¬
mistã dicit᷑. Animalia tua habitabt̃ ĩ ea. Et sepe iudem
qd̃ petra salis brutis aĩalib ponit᷑ : ut ex eadẽ salis petͣ
lambere debeãt ⁊ meliorari. Qsi gͦ int̾ bruta animalia
petͣ salis: debet cẽ sac̃dos ĩ ppłis. Curare nãq sacerdoti
necesse ẽ que. singulis dicat: imũquẽq qͣlit̃ moneat: ut
qͥsqͥs sac̃doti ungit᷑. qͣsi ex salis tactu et̾ne uite sapore
condiat᷑. Sal etenĩ t̾re ñ sumꝰ: si corda audientiũ ñ cõdimꝰ.
Qͦd ꝑfecto condim̃tũ ille ueracit᷑ ꝓximo ĩpendit: qͥ p̃di¬
ationis u̾bũ ñ subtͣħit. S tunc uere aliis recta p̃dicamꝰ:
si dicta reb ostendimꝰ: si nos ipsi diuino amore cõpun¬
gim᷑: ⁊ humane uite q̃ sine culpa tnsire neiͣqmͣ potest

Expanded text:
os nobis: Vos estis sal terrae . Si ergo sal sumus, condire mentes fidelium debemus. Vos igitur, qui pastores estis, pensate quia Dei animalia pascitis. De quibus profecto animalibus Deo per Psalmistam dicitur: Animalia tua habitabunt in ea . Et saepe videmus quod petra salis brutis animalibus ponitur, ut eamdem salis petram lambere debeant, et meliorari. Quasi ergo inter bruta animalia petra salis debet esse sacerdos in populis. Curare namque sacerdotem necesse est, quae singulis dicat, unumquemque qualiter admoneat, ut quisquis sacerdoti jungitur, quasi ex salis tactu, aeternae vitae sapore condiatur. Sal etenim terrae non sumus, si corda audientium non condimus. Quod profecto condimentum ille veraciter proximo impendit qui praedicationis verbum non subtrahit. 10. Sed tunc vere aliis recta praedicamus, si dicta rebus ostendimus, si nosipsi divino amore compungimur, et humanae vitae, quae sine culpa transire nequaquam potest,