comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
młti pondis plumbũ: Et oĩs ꝑars q̃ in pͥmis ꝑurget᷑. in no¬
uissimo ñ bñ diriget᷑ Nã illd̾ qd̾ suꝑ petrosa seminatũ ẽ
cio qͥdem exortũ est. s quia non habuit altitudinẽ t̾re:
ad pͥmos statĩ estus solis exaruit Et domꝰ cuiꝰ fundam̃ta
ñ usq ad soliditatẽ petre deducta st̃. in cursus imbriũ et
impetus fluminũ ferre ñ potuit: Propt̾ea uẽ tͥ ciuitas.
lox in u̾bis: Qd̾ si ille p̃cep̃ uelocẽ ad uerba ñ fi̾. quanto
mag̃ in opꝰ tantũ. et tam magnũ. uelocit̾ ꝓsilire non ex¬
pedit : Quasi uero tãꝙͣ. e luto sub die formatũ subito ꝓdu¬
ci oporteat ueritatis magistrũ. quẽ utiq cũ angłis assiste
oportet dõ. et cũ archangłis głificare. atq in celestibꝰ al¬
taribꝰ offerre hostias xp̃o. et apd̾ ipsũ et cũ ipso fungi sac̾¬
dotio. ut reformet᷑ qd̾ dilapsũ ẽ. ut diuina in hoĩe imago
reparet᷑. ut suꝑiori mundo habitatores sui reddant᷑. ⁊

Expanded text:
nouissimo non bene dirigetur. nam et illud quod super petrosa semina­ tum est cito quidem exortum est, sed quia non habuit altitudinem terrae, ad primos statim aestus solis exaruit. et domus, cuius fundamenta non usque ad soliditatem petrae deducta sunt, incursus imbrium et impetns fluminum ferre non potuit. praeterea \'uae tibi, ciuitas, is. quodsi ille praecipit uelocem ad uerba non fieri, quanto magis in opus tantum et tam magnum uelociter prosilire non expedit! quasi uero tamquam e luto sub die formatum subito produci oporteat ueritatis magistrum, quem utique cum angelis adsistere oportet deo et cum archangelis glorificare atque in caelestibus altaribus offerre hostias Christo et apud ipsum et cum ipso fungi sacerdotio, ut reformetur quod dilapsum est, ut diuina in homine imago reparetur, ut superiori mundo habitatores sui reddantur et —
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntulũ. qͣmuis illud ꝑ exiguũ uideat᷑. int̾itus ẽ: omĩs aut̃ eis
in eo salus ẽ si contentã et directã incessus sui lineã teneant.
ita et in his nr̃is actibꝰ in qͣmẽq qͥs partẽ qͣcũq ex causa de¬
clinau̾it. siue id malicia. siue etiã imꝑitia faciat. ultimi ꝑieu¬
li res ẽ: Siuͦ ⁊ aliis p̃sit. ñ sibi soli s et cet̾is: et̾ni causa efficiet᷑
int̾itus: Igͥ uia regia incedendũ ẽ:⁊ neq his q̃ a dextͥs st̃. neq
aliis q̃ a sinistͥs st̃ intendendũ. sic̃ et ꝓu̾biał ante sermo pre¬
monuit Sufficiat gͦ ħ de uiciis nrĩs et passionibꝰ memo¬
rasse.⁊ qͥd oꝑis ad sui curã a bono pastors deposcat. ab eo

Expanded text:
iquantulum, quamuis illud peregi­ guum uideatur, interitus est, omnis autem eis iquantulum, quamuis illud peregi­ guum uideatur, interitus est, omnis autem eis in eo salus est, si contentam et directam incessus sui lineam teneant, ita et in his nostris actibus, in quamcumque quis partem quacum­ que ex causa declinauerit, siue id malitia siue etiam inperitia faciat, ultimi periculi res est. si uero et aliis praesit, non sibi soli sed et ceteris aeterni causa efficietur interitus. igitur uia regia incedendum est et neque his quae a dextris sunt neque illis quae a sinistris sunt intendendum, sicut et prouerbialis ante sermo praemonuit. sufficiat ergo haec de uitiis nostris et passionibus memorasse et quid operis ad sui curam a bono pastore deposcant, ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
aliis aut̃ uinci int̾dũ meliꝰ fuit. ⁊ alioꝵ qͥdẽ ꝓsꝑitatẽ ⁊⁊ potenti¬
am. alioꝵ uͦ pauꝑtatẽ et deiectionẽ collandare. ñ nũꝗͣ. c̃uenit
⁊ amplecti: Non enĩ sic̃ uͥtutis et ignauie ordo se ac spẽs ht̃. ut u¬
na semꝑ in laude sit. et alia semꝑ in culpa. ita etiã nr̃e discipli¬
ne ordo deposcit. ut qd̾ sanũ et utile ⁊ cõmodũ ẽ. id semꝑ eger
recipiat animꝰ U̾bi gr̃a. uł acͥus corripi uł leuiꝰ cõmoneri.
uł ex omĩbꝰ q̃ supͣ cõmemorauimꝰ alt̾m semꝑ elig̾e. s ab aliis qͥd̃
guere ⁊ explicare ꝑ singła. ita ut om̃em medendi curã ꝑ ordi¬
nem desc̾ribamꝰ. impossibile puto ⁊̃ his qͥ sap̾ie ipsius merue
seruandũ puto. ut sic̃ his qͥbus ꝑ distͥctos in excelso funes ince¬
dere disciplina ẽ huc uł illuc declinare discrim̃ ẽ: deuiare al¬

Expanded text:
aliis autaliis autam, aliorum uero paupertatem et deiectionem conlau­ dare nonnumquam conuenit et amplecti. 33. Non enim, sicut uirtutis et ignauiae ordo se ac species habet, ut una semper in laude sit et alia semper in culpa, ita etiam nostrae disciplinae ordo deposcit, ut quod sanum et utile et commodum est id semper aeger recipiat animus — uerbi gratia uel acrius corripi uel lenius commoneri uel ex omnibus, quae supra commemorauimus, alteram semper eligere-, sed ab aliis quidem guere et explicare per singula, ita ut omnem medendi curam per ordinem describamus, inpossibile puto etiam his qui sapien- tiae ipsius meruerseruandum puto: ut sicut his, quibus per districtos in excelso funes incedere disciplina est, huc uel illuc declinare discrimen est et deuiare al
Abbreviated transcription (Latin):
obedientiã sui uelut qͦddã munus honesto ac sedulo offo
retͥbuentes: Alioꝵ conueñ omĩa obseruari diligentiꝰ. ⁊ usq
ad minimũ discuti. eorũ p̃cipue qͥ dũ mala sua arte qͣdã
celare se putant. eriguntur adu̾sus cet̾os:⁊ inflant᷑: Alioꝵ
uͦ oportet᷑ ñ nulla p̃terire. ut uidentes tãꝗͣ. ñ uidisse. ⁊ au¬
dientes tãꝗ. ñ audisse uideam. scd̾m ꝓu̾bii sententiã uti ne
ad contẽptũ ultimũ ueniant ꝑ inc̾pationẽ. qͥ fortassis eru¬
bescunt culpas extende. ac młtiplicare. donec eas ignora¬
ri putant Audaces uͦ et p̃cipites efficiunt᷑. cũ eis ultimũ
em̃datioĩs: atq unicũ remediũ int̾rupta fu̾it uerecundia
Int̾dũ etiã irasci debemꝰ aliqͥbꝰ non irati. et contẽpne aliqͦs
alios humilitate. coniungendo eis. uideł nos mecipsos
⁊ unã eãdeq spei regulã pollic̃ndo. ⁊ alios qͣdẽ uince. ab¬

Expanded text:
oboedientiam sui uelut quoddam munus honesto ac sedulo officio oboedientiam sui uelut quoddam munus honesto ac sedulo officio retribuentes. 32. Aliorum conuenit obseruari omnia diligentius et usque ad minimum discuti, eorum praecipue qui, dum mala sua arte quadam celare se putant, eriguntur aduersum ceteros et intlalltur; aliorum uero oportet nonnulla praeterire, ut uidentes tamquam non uidisse et audientes tamquam non audisse uideamur secundum prouerbii sententiam, uti ne ad contemptum ultimum ueniant per increpationem, qui fortassis erubescunt culpas extendere ac multiplicare, donec eas ignorari putant, audaces uero et praecipites efficiuntur, cum eis ultimum emendationis atque unicum remedium interrupta fuerit uere- cundia. interdum etiam irasci debemus aliquibus non irati et contemnere aliquos alios humilitate, coniun­ gendo eis uidelicet nosmet ipsos et unam eandemque spei regulam pollicendo. et alios quidem uince
Abbreviated transcription (Latin):
di st̃. ꝓ eo qd̾ tardiores alii et pigͥ st̃ ad opus bonũ. qͥ utiq
conpetent sermonũ uerberibus excitantur: Alii uͦ feruen¬
tes sp̃u nimiũ concitati. m̃surã equitatis excedt̃. uelut cũ
gen̾osus et feruidꝰ pullus ⁊ iugis adhuc nouitatis impati¬
ens. ultͣ definita metarũ spacia cursu lasciuiore diffun¬
dit᷑. qͥs utiq refrenans et reuocans ad statutas lineas mai¬
datorũ sermo meliꝰ temꝑabit Multis laudari ꝓfuit. alii
uitupari. utͣq tñ si in tẽꝑe ꝓferant᷑: Alioqͥn mag̃ impor¬
tune ꝓlata nocuer̃ : Alios consolatorius sermo correxit.
alios ine̾̃patio. ⁊ aliis conueñ corã om̃ibꝰ argui. aliis sec̾tiuᷤᷤ
cõmoneri: Nonnulli et enĩ monita sec̾tiora contẽpnũt:
Erubesct̃ uͦ publicã notã: Alii aut̃ publice correpti im¬
pudentiores fiunt. sec̾te inc̾patiõĩs myst̾iũ uen̾antes.

Expanded text:
di sunt pro eo quod tardiores alii et pigri sunt ad opus bonum — qui utique di sunt pro eo quod tardiores alii et pigri sunt ad opus bonum — qui utique conpetenter sermo­ num uerberibus excitantur —, alii uero feruente spiritu nimium concitati mensuram aequitatis excedunt, uelut cum generosus et feruidus pullus et iugi adhuc nouitatis inpatiens ultra definita metarum spatia cursu lasciuiore diffunditur; quos utique refrenans et reuocans ad statutas lineas mandatorum sermo melius temperabit.. 31. Multis laudari profuit, aliis uituperari, utraque tamen si in tempore proferantur, alioquin magis inportune prolata nocuerunt. alios consolatorius sermo correxit, alios increpatio, et aliis conuenit coram omnibus argui, aliis secretius commo- neri. nonnulli etenim monita secretiora contemnunt, erube- scunt uero publicam notam; alii autem publice conuenti inpuden­ tiores fiunt secretae increpationis mysterium uenerantes et
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ex ag̃sti et rustica ueniunt. ñ eadẽ simplicibꝰ et astutis. neq
in negociis positis. et ꝓcul ab eis agentibus. ac qͥetis. neq hiꝰ
qͥ post plagas pecc̃oꝵ c̃uersi st̃. ⁊ his qͥ ante exꝑientiã mali de¬
legert̃ bona In qͥbus singłis. ꝑ młta habenda ẽ differentia.
qm̃qͥdẽ etiã mot᷑ ipsi eorũ ⁊ concupisentie ꝑ młtas int̾ se di¬
fferentias gert̃ Deniq ex ipsa it̾m corꝑali elem̃torũ rõne
consid̾a. qͣ uis ex eisd̾ om̃s subsistamꝰ elem̃tis. tñ uniꝰeuiꝰꝙ cor¬
dicam̃ta conduẽt. s alius alio indiget. ł medicam̃to uł cibo
uł potu. ⁊ singłis diu̾sa conueniunt: Ita etiã aĩas diu̾sus ac
uarie cõpositus sermo eurabit Et ert̃ mͥ testes horũ illi ip¬
si qͥ passi st̃. qd̾ alios qͥdẽ solus sermo em̃dat. alios exempla
conuertunt. ñ nulli stimuł incitandi. alii frenis inhiben¬

Expanded text:
qui ex agresti et rustica ueniunt; non eadem simplicibus et astutis, neque qui ex agresti et rustica ueniunt; non eadem simplicibus et astutis, neque in negotiis positis et procul ab eis agenti­ bus ac quietis, neque his qui post plagas peccatorum conuersi sunt et his qui ante experientiam mali delegerunt bona. in quibus singulis permulta habenda est differentia, quoniam quidem etiam motus ipsi eorum et concupiscentiae permultas inter se differentias gerunt. denique ex ipsa iterum corporali elementorum ratione considera: quamuis ex eisdem omnes subsistamus elementis, tamen uniuscdicamenta condu­ cunt, sed alius alio indiget uel medicamento uel cibo uel potu et singulis diuersa conueniunt. ita etiam animas diuersus ac uarie conpositus sermo curabit. et erunt mihi testes horum illi ipsi qui passi sunt, quod alios quidem sermo solus emendat, alios exempla conuertunt, nonnulli stimulis inci­ tandi, alii frenis inhiben
Abbreviated transcription (Latin):
subd̾e t̾rã spĩri Sic̃ gͦ ñ una medicine sp̃es omĩbꝰ adhibet᷑.
ita neq idem sermo conueñ uniu̾sis Non idem motꝰ ẽpe¬
tit femine et uiro. uł seni ac iuueni. neq pauꝑi et diuiti.
letis ac tͥstibꝰ. in cõmodis ac uegetis. pͥncipib ac subiectis. sa¬
pientibꝰ et imꝑitis. timidis et audacibꝰ. iracundis et mitibꝰ.
ꝓficientibꝰ et declinantibꝰ  Et ut adhuc int̾iora ꝑqͥrã. ñ ead̾
conuenient his qͥ in conuigiis st̃. ⁊ his qͥ libi ft̃ a comugali
iugo. s ⁊ int̾ ipsos rursum differentia ẽ eoꝵ qͥ in desertiᷤᷤ
uitã ducunt. ⁊ eoꝵ qͥ cõmunẽ ⁊ cũ cęt̾is mixtã habent con¬
u̾sationẽ. ⁊ rursũ ñ eadẽ aptabunt᷑ his qͥ ro̾nabiles st̃ in
fide. et ꝑspicaces in scͥpturis. et his qͥ sola simplicitate ꝓ¬
ficiunt. s et his qͥ ex urbana conu̾satioẽ descendunt. Siłł.

Expanded text:
subdere terram spiritui! sicut ergo non una medicinae species omnibus adhibetur, subdere terram spiritui! sicut ergo non una medicinae species omnibus adhibetur, ita neque idem sermo conuenit uniuersis, non idem motus conpetit feminae et uiro uel seni ac iuueni, neque pauperi et diuiti, laetis ac tristibus, incommodis et uegetis, principibus et subiectis. sapientibus et inperitis, timidis et audacibus, iracundis et mitibus, profi­ cientibus et declinantibus. 29. Et ut adhuc interiora perquiram, non eadem con­ uenient his qui in coniugiis sunt et his qui liberi sunt a coniugali iugo. sed et inter ipsos rursum differentia est, eo- mm qui in desertis uitam ducunt et eorum qui com­ munem et cum ceteris mixtam habent conuersationem. et rursum non eadem aptabuntur his qui rationabiles sunt in fide et perspicaces in scripturis et his qui sola simplicitate proficiunt, sed et his qui ex urbana conuersatione descendunt et illis
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ putantes. siqͥd ꝑ industͥam suã uite huic qͣm supͣ t̾ras
agimꝰ conferre uideant᷑. et int̾dũ uite hominũ pessimorũ.
qͥbus olĩ ex hoc mundo discede cõmune fu̾at bonũ: Qd̾ etiã¬
si bonorũ uite ꝑ hec consulunt. qͣntũ illd̾ ẽ. qd̾ ex hoc c̃fert᷑
cũ id continuo ipsa uetustas etatis ac senectutis ab soluat:
Qͥd enĩ ẽ qd̾ unꝰ quisq bonorũ ex hac uita lueret᷑. cũ certum
sit qͥa nemo prudentiũ dilig̾e id debeat. qd̾ omĩ pacto paulo
⁊ qͥbus ꝓ imortalitatẽ certam̃ ẽ. ⁊uł de głie uł de pene et̾n¬
tate contentio e qͥbus alt̾m uͥtus alt̾m desidia p̃paraũ. quan¬
tũ oportet laboris studiiq susciꝑe. qͣntũ industrie uł uͥtutiᷤᷤ
adhib̾e. ut curati uiciis. em̃dati moribꝰ. ꝓposito correpti po
ssimꝰ et tnfferre uitã nr̃am a p̃sentibꝰ ad fut᷑am. et subic̾e ac

Expanded text:
bonum putantes, si quid per industriam suam uitae huic, quam supra terras bonum putantes, si quid per industriam suam uitae huic, quam supra terras agimus, con­ ferre uideantur, et interdum uitae hominum pessimorum, quibus olim ex hoc mundo discedere commune fuerat bonum. quod etiamsi bonorum uitae per haec consulunt, quantum illud est quod ex hoc confertur, cum id continuo ipsa uetustas aetatis ac senectutis absoluat! quid enim est quod unusquis­ que bonorum ex hac uita lucretur, cum certum sit quia nemo prudentium diligere id debeat quod omni pacto paulo et quibus pro inmortalitate certamen est et uel de gloriae uel de poenae aeternitate contentio — e quibus alterum uirtus, alterum desidia praeparabit —, quantum oportet laboris studiique suscipere, quantum industriae uel uirtutis adhibere, nt curati uitiis, emendati moribus, proposito correctissimus et transferre uitam nostram a praesentibus ad futura et subicere ac
Abbreviated transcription (Latin):
sepult᷑a. resurrectio ꝓ resurrectiõe: hec omĩa cura q̃dã erga
nos ẽ dĩ. et medicina infirmitatis nr̃e uet̾em adam ad eum
stacũ unde decidit reꝑans et reformans. atq ad arborẽ uite¬
restituens Unde nos arbor sciendi boni et mali importune. et extͣ
tẽ ꝓfecerimꝰ. ut ł ꝓpͥas infirmitates curare ualeamꝰ. nedũ alie¬
nisꝰ languoribꝰ medicari. et aĩaꝵ macłas sollicita eruditiõe
corꝑm qͥdẽ medici laborẽ. uigilias ac sollicitudines tołant Et
sicut ait qͥdã sapientissimꝰ eoꝵ alienos casus ꝓpͥis meroribꝰ per¬
ferunt aliqͣ ipsi ꝓpͥo labore exqͥrentes. et inuenientes ad me¬
dendũ. aliqua etiam ab aliis mutuantes. et nicħ prorsꝰ ẽ qd̾
eos p̃tereat Ne minimũ quidẽ negligt̃. s omĩa magna et sũ¬
ma deputant. q̃cũq ad sanitatẽ corꝑis aliqͥd conferunt. sũmĩ

Expanded text:
sepultura, resurrectio pro resurrectione. haec omnia cura quaedam erga sepultura, resurrectio pro resurrectione. haec omnia cura quaedam erga nos est dei et medicina infirmitatis nostrae ueterem Adam ad eum statum unde decidit reparans et reformans atque ad arborem uirestituens, unde nos arbor sciendi boni et mali inportune et extra tim profecerimus, ut uel proprias infirmi- tates curare ualeamus, nedum alienis languoribus medicari et animarum maculas sollicita eruditione dem medici laborem, uigi­ lias ac sollicitudines tolerant et, sicut ait quidam sapientis- simus eorum, alienos casus propriis maeroribus perferunt aliqua ipsi proprio labore exquirentes et inuenientes ad meden­ dum, aliqua etiam ab aliis mutuantes, et nihil prorsus est quod eos praetereat. ne minimum quidem neglegunt, sed omnia magna et summa deputant, quaecumque ad sanitatem corporis aliquid conferunt, summum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ malã obedientiã. ꝓ qͥ et simul condẽpnata ẽ. ut sic̃ in car¬
ducit᷑ ꝓ uet̾e nouus. ut huiꝰ passioẽ uoluntaria ille qͥ inuitꝰ
leem ꝓede. et p̃sepe ꝓ ꝑadiso. parua et uisibilia ꝓ occultiset
magnis: Iccirco et pastores celestẽ głiã uident ꝓpt̾ agnũ et pa¬
qͥ uicerat: Propt̾ea demones fugant᷑. egͥtudines curant᷑. et ma¬
gnoꝵ p̃dicatio minimis iniungitur: Propt̾ea infremisẽt ge̾s
et ppłi inania meditant᷑: Propt̾ea lignũ adu̾sus lignũ. et manꝰ
patient̃ extendunt᷑ adu̾sũ manꝰ incontinent̾ extensas. ꝓsolu
tis et remissis p̃bent᷑ clauis confixe. ꝓ his q̃ eiecert̃ adam p̃¬
bent᷑ manꝰ q̃ orbẽ t̾re cõplectantur. et reuocent ꝓ humilita¬
te exaltationẽ. ꝓ suaui et ꝑnitioso gustu suscipitur fellis
gustus. et mors ꝓ morte mutat᷑. tenebre ꝓ tenebͥs. sepult᷑a ꝓ

Expanded text:
propter malam oboedientiam, pro qua et simul condemnata est, ut, sicut in carpropter malam oboedientiam, pro qua et simul condemnata est, ut, sicut in carducitur pro uetere nouus, ut huius passione uoluntaria ille qui inuifuleem pro Edem et praesepe pro paradiso, parua et uisibilia pro occultis et magnis. idcirco et pastores caelestem gloriam uident propter agnum et paur et uincit eum qui uicerat; propterea daemones fugantur, aegritudines curantur et magnorum praedicatio mini­ mis iniungitur. 25. Propterea infremescunt gentes et populi inania meditan­ tur; propterea lignum aduersum lignum et manus patienter extenduntur aduersum manus incontinenter extetis et remissis praebentur clauis confixae, pro his quae eiecerunt Adam praebentur manus quae orbem terrae conplectantur et reuocent. pro humilitate exaltatio, pro suaui et pernicioso gustu suscipitur fellis gustus et mors pro morte mutatur, tenebrae pro tenebris, sepultura pro
Abbreviated transcription (Latin):
offerre dõ. atq imaginẽ dĩ q̃ in ea ẽ uł si recte inẽ seruare. ł
reg̾e si ꝑiclitat᷑. uł si collapsa aut opp̃ssa ẽ reꝑare. inserto
atq in celesti beatitudine cũ celestibꝰ collocare: Ad hoc nb peda¬
gogus data ẽ lȩx: Ad hoc medii legis et .xͥ missi st̃ ꝓpħe: Ad hoc¬
sꝑuał lex adimplet᷑. et finis om̃iũ xp̃e adueñ. hoc ẽ qd̾ ag̃ eua¬
cuata diuinitas. hoc ꝓmouet carnis assũptio. et hoc ẽ qd̾ ex
utroq mercam ħ ẽ noua illa cõmixtio dĩ et hõis. ut ꝑ unũ
utrũq hab̾e possimꝰ: Propt̾ea nãq ds̃ corꝑi aĩa mediante cõ¬
mixtus ẽ. ut coniung̾et seꝑata. atq in concordiã et pacẽ discor¬
dantia reuocaret. in unũ se et ꝑ se reuocans oĩa ab uno patre
gen̾is nr̃i pͥus ꝓditã aĩam suscep̃ ꝓpt̾ in obedientiã aĩe. carnẽ

Expanded text:
offerre deo atque imaginem dei, quae in ea est, uel, si recta est, seruare uel offerre deo atque imaginem dei, quae in ea est, uel, si recta est, seruare uel regere, si pericli­ tatur, uel, si conlapsa aut oppressa est, reparare inserto atque in caelesti beatitudine cum caelestibus conlocare. 23. Ad hoc nobis paedagogus data est lex, ad hoc medii legis et Christi missi sunt pros lex adinpletur et finis omnium Christus aduenit. hoc est quod agit euacuata diuinitas, hoc promouet carnis adsumptio et hoc est quod ex utroque mercamur. haec est noua illa commixtio dei et hominis, ut per unum utrumque habere possimus. propterea namque deus corpori anima mediante commixtus est, ut coniungeret separata atque in concordiam et pacem discordantia reuocaret in unum se et per se reuocans omnia ab uno patre generis nostri prius prodita: animam suscepit propter inoboedientiam animae, carnem
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dĩ gr̃a aliqnͣto qͦ ut ego arbitror et̃ nr̃o studio ac labore
nitendũ ẽ. qd̾ in uerbo atq oꝑe demonstrat᷑. ut possimꝰ qd̾
in nobis ẽ p̃eiosius uł curare aĩas a languoribꝰ uicioꝵ. uel
purgare a macłis pecc̃orũ: finis aut̃ utriꝰq medine hoc e¬
nin restat ostendere. unꝰ qͥdẽ ẽ ut sanitas corꝑis ł si ẽ c̃ser¬
uet᷑. ł si discesserit reuocet᷑. q̃ ñ satis certũ ẽ utrũ semꝑ ꝓ
fu̾it his qͥ ea usi st̃. cũ uideamꝰ freqñt̾ aliqͣntis roboris cor¬
porei for  titudinẽ nocuisse. dũ in hac fidentes ñ nulli
uł latciniis uł rapacitatibꝰ uacant Media tñ ħ ft̃. sic̃.
la. q̃ media iocirco dicunt᷑. qͥa ex ꝓposito utentiũ uł ad bonũ
uł ad malũ tͣhi possunt: Alt̾us uero id est nr̃e huiꝰ medicine
finis ẽ incitare animã ad uͥtutẽ. et eriꝑe ex hoc mundo et

Expanded text:
uero dei gratia, aliquanto quoque, ut ego arbitror, etiam nostro studio ac labore uero dei gratia, aliquanto quoque, ut ego arbitror, etiam nostro studio ac labore nitendum est, quod in uerbo atque opere demonstratur, ut possimus, quod in nobis est pretiosius, uel curare animas a languoribus uitiorum uel purgare a maculis peccatorum. 22. Finis autem utriusque medicinae — hoc enim restat ostendere — unius quidem est, ut sanitas corporis uel, si est, conseruetur uel, si discesserit, reuocetur. quae nou satis certum est utrum semper profuerit his qui ea usi sunt, cum uideamus frequenter aliquantis corporei roboris fortitudinem nocuisse, dum in hac fidentes nonnulli uel latrociniis uel raptibus uacant. media tamen haec sunt, lia, quae media idcirco dicuntur, quia ex proposito utentium uel ad bonum uel ad malum trahi possunt. alteriuS uero, id est nostrae huius medicinae, finis est incitare animam ad uirtutem et eripere ex hoc mundo et
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ redarg̾iunt in portis. et scm̃ sermonẽ execͣntes. in fe¬
licissimi omiũ intantũ semetipsos punientes. qͣnto ampliꝰ
in adu̾sarios deseuiunt. sic̃ hii qͥ insania et furore corrept
.ꝓpͥas carnes laniant. qͣs m̃te capti alienas putant: hec st̃¬
ꝑ qͥbus ego hane nr̃e discipline medicinã młto difficiliorẽ
puto qͣm illã q̃ corꝑibꝰ solis medet᷑. q̃ qͣnto difficilior ẽ. tan¬
to utiq p̃ciosior et utilior: Nã illa quidẽ pauca q̃dã de ꝓ¬
fundioribꝰ tͣccat. qm płima uero artis sue atq oꝑis in ocłis
atq manibꝰ gerit: In hac uero nr̃a erga int̾iorem cordis ho¬
minẽ omĩs cura ẽ. atq om̃e studiũ gerit̾ adu̾sus hostẽ. qͥ noᷤ
intͥnsecus oppugnat. atq obluctatur: In sensibꝰ ẽ nob̾ ome
certam̃. qͥ nob ipsis ad u̾sũ nos gladiis abutens. morti uostͣ¬
dit: Adu̾sum ħ gͣ omĩa młta qͥdem. immo tota fide maiore

Expanded text:
eos qui redarguunt in portis et sanctum sermonem exsecrantes, infeeos qui redarguunt in portis et sanctum sermonem exsecrantes, infelicissimi omnium in tan­ tum semet ipsos punientes, quantum amplius in aduersarios desaeuierint, sicut hi qui insania et furore correpti proprias carnes laniant, quas mente capti alienas putant. 21.  quibus ego hanc nostrae disciplinae medicinam multo difficiliorem puto quam illam quae corporibus solis medetur. quae quanto difficilior est, tanto utique pretio­ sior et utilior. nam illa quidem pauca quaedam de profundio­ ribus tractat, quam plurima uero artis suae atque operis in oculis atque in manibus gerit; in hac uero nostra erga interiorem cordis hominem omnis cura est atque omne studium geritur et aduersum hostem, qui nos intrinsecus inpugnat atque obluctatur in sensibus. est nobis omne certamen, qui nobis ipsis aduersum nos gladiis abutens morti nos tradit. aduersum haec ergo omnia multa quidem, immo tota fide, maiore
Abbreviated transcription (Latin):
sum salutem suã ⁊ prudentes adu̾sũ uitã suã dũ uelut fur¬
tũ aliqd̃ intͣ se atq intͣ archana m̃tis sue abscondunt pecẽm
tãꝗͣ ab illo ocłõ qͥ uidet omĩa lat̾e possit id qd̾ ab hoĩb latet.
uł dũ excusant ęxcusatioes in pecẽis. cũ ꝓpͥis uicris et passiõi¬
biis rones qͣsdã cõmentant᷑. ⁊ malorũ suoꝵ aduocati fiunt.
łc̾te cũ more surde aspidis q̃ ñ exaudiet uocẽ in cantantiũ. nec
medicam̃tis sapientiũ cedit. ꝗͦ sola egͥtudo aĩe curat᷑. sermonẽ
ñ recipit cõmonentis Uł certe qd̾ ẽ ultimũ malũ. cũ palã
iã et impudent᷑ peccata defendunt. et uelut m̃te capti pub¬
lice et sine pudore in omẽ flagiciũ p̾cipites eunt: Et tẽ ĩ
eos qͥ aliqͣntum se ꝓ salute uł impedire. uł retardare certe
cupiunt. tãꝗͣ inimicos et adu̾sarios et̃ ulciscunt᷑. odienteᷤ

Expanded text:
sum salutem suam et prudentes aduersum uitam suam, dum uelut fursum salutem suam et prudentes aduersum uitam suam, dum uelut furtum aliquod intra se atque intra arcana mentis suae abscondunt peccatum, tamquam ab illo oculo qui uidet omnia latere possit id quod ab hominibus latet, uel dum excusant excusationes in peccatis, cum propriis uitiis et passionibus: rationes quasdam commentantur et malorum suorum aduocati fiunt; uel certe cum more surdae aspidis. quae non exaudit uocem incantantium nec medicamentis sapientium cedit, quo solo aegritudo animae curatur, sermonem non recipiunt commonentis; uel certe, quod est ultimum malum, cum palam iam et inpudenter peccata defendunt et uelut mente capti publice et sine pudore in omne fiagitium praecipites eunt et tunc in eos, qui aliquantum se pro salute uel inpedire uel retardare certe cupiunt, tamquam inimicos et aduersarios etiam ulciscuntur odientes
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝑio aĩ et seruicio corꝑis utam᷑ Que ꝓͥma ẽ lex dĩ et oꝑtimẽ
consticuta. ꝑ uniu̾sam eiꝰ c̾aturã obseruanda. siue uisibilẽ
ture sue ordinẽ ꝑmanent. nec fi̾ uillomͦ pot̃. ut aliqͥd aut
contͣ artẽ aut contͣ nat᷑am medicꝰ moliatur: Quippe cũ qͣli¬
tas ipsa mat̾ie corꝑalis cedat et obseqͣtur medicinalibꝰ dis¬
ciplinis. nͥ siꝗͣ forte incidit impatientia. ł inqͥetudo lan¬
guentis. qm et ipsã utiq uł obseruare ł ꝓhib̾e ñ ẽ diffici¬
le :a pd̾ nos uͦ omĩa agunt᷑ in spũ. et ẽ sũmũ d studium
uince eos. qͥ se ipsos carnalit̃ diligñtes. nec ullo mͦ uolunt
nob ced̾e adu̾sus semet ipsos dimicantes. ita ut sit nob̾ bel¬
lũ qd̾dam adu̾sus eos ꝓ qͥbus militamꝰ. dũ unꝰ qͥsq tantũ stu¬
dii gerit in contegendis et occultandis morib ac uiciis pec¬
catorũ. qͣntũ habere oportebat studii ad egͥtudinẽ medico
reuelandã: In quo et fortes sibi ac constantes uident᷑. adu̾¬

Expanded text:
lex dei et optime constituta per uniuersam eius creaturam obseruanda sine uisibilem turae suae ordinem permanent nec fieri ullo modo potest, ut aliquid aut contra artem aut contra naturam medicus moliatur, quippe cum qualitas ipsa materiae corporalis cedat et obsequatur medicinalibus disciplinis, nisi si qua forte inciderit inpatientia uel inquietudo languentis, quam et ipsam utique uel obseruare uel prohibere non est difficile. apud nos uero omnia aguntur in spiritu et est summum studium uin­ cere eos qui se male carnaliter amant nec ullo modo nolunt nobis cedere aduersum semet ipsos dimicantes, ita ut sit nobis bellum quoddam aduersum eos pro quibus militamus, dum unusquisque tantum studii gerit in contegendis et occul­ tandis morbis ac uitiis peccatorum, quantum habere oportebat studii ad aegritudinem medico reuelandam. 20. In quo et fortes sibi ac constantes uidentur aduer
Abbreviated transcription (Latin):
pasci. id ẽ infirmo ac fragili conuenit cibo Alioqͥn neqͣqͣm
roborabunt᷑ in fortitudine xp̃i. neq crescent laudabili
increm̃to. quo oportet omẽm ꝑfectũ in ipso cresc̾e: In u¬
rum ꝑfectũ in m̃surã etatis plenitudinis xp̃i Et ad hec qͥs
idoneus: Non enim debemus ẽẽ sic̃ płimi adult̾antes u̾bũ
dĩ. ⁊ miscentes aquã uino. id est letificanti cor hominis u̾bo
sermonẽ uilẽ admiscẽ ꝑ t̾ram repentẽ. qͥ ł iocũ moueat. uł
tempale aliqͥd narret. ita ut carnał lucri ex̃ hoc nob̾ aliqͥd
nundinari uideam᷑ Cũ ita singłis loqͥmur. ut ipsi delectas¬
tur audire. et sumus uelut uentͥloqui qͥdã. id est de uentre
⁊ ꝓ uentre loquentes. et uent̾ in u̾bis nris omĩbꝰ ꝓuidente
qd̾ ẽ uere de terra loqͥ. ut plac̾e potentibꝰ et diuitibꝰ uideam
Q uos mag̃ ledimꝰ. immo quos ꝑdimꝰ. ⁊ quoꝵ sangͥnẽ innoẽn¬

Expanded text:
pasci, id est infirmo ac fragili conuenit cibo; alio­ quin nequaquam pasci, id est infirmo ac fragili conuenit cibo; alio­ quin nequaquam roborabuntur in fortitudine Christi neque crescent laudabili incremento, quo oportet omnem perfectum in ipso crescere in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. 46. Et ad haec quis idoneus? non enim debemus esse sicut plurimi adulterantes uerbum dei et miscentes aquam nino, id est laetificanti cor hominis uerbo sermonem uilem admiscere et per terram repentem, qui uel iocum moueat uel temporale aliquid narret, ita ut carnalis lucri ex hoc nobis aliquid nundinari uideamur, cum ita singulis loquimur, ut ipsi delectantur audire, et sumus uelut uentriloqui quidam, id est de uentre et pro uentre loquentes et uentri in uerbis nostris omnibus prouidentes, quod est uere de terra loqui, ut placere potentibus et diuitibus uideamur, quos magis laedimus, immo quos perdimus et quorum sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. cũ eẽ debeat ipse apd̾ se semꝑ immobił et idem. necẽẽ ħt
tam̃ singłorũ se et moribꝰ et institutioibꝰ conformare. ac ser¬
gent. hii uideł qͥbus prima adhuc religionis rudim̃ta t̃dun¬
tur. et cũ sint paruuli in fide. uirił adhuc ut ita dix̾im ei¬
bi uigorẽ ferre non possunt.quẽ utiq contͣ uires siqͥs in¬
gerat. fortassis opp̃ssi et degͣuati. dũ mens ñ suffic̃ ingesta
susciꝑe. sic̃ ne in paruuł qͥdẽ corꝑał mat̾ia dequoquere
ualet maiores uiribꝰ cibos etiã pͥorem iacturã ac detͥmenta ꝑ¬
sentient: Alii uͦ sunt qͥ sap̾ia indigent. q̃ ꝓfert᷑ et p̃dicatur
int̃ ꝑfectos. et cibis excelsioribꝰ ac ualidioribꝰ uti possunt. ꝓ
eo qd̾ ex̾citatos habent sensus ad disc̾tionẽ boni uł mali. ue¬
ritatis atq m̃dacii: Quos utiq neq lacte potari. neq ołibꝰ

Expanded text:
dum, cum esse debeat ipse apud se semper inmobilis et idem, necesse- habet dum, cum esse debeat ipse apud se semper inmobilis et idem, necesse- habet tamen singulorum se et moribus et institutionibus conformare ac sergent, hi uidelicet quibus prima adhuc religionis rudimenta traduntur, et cum sint paruuli in fide, uirilis adhuc, ut ita dixerim, cibi uigorem ferre non possunt; quem utique contra uires si quis ingeratr fortassis oppressi et degrauati, dum mens non sufficit ingesta suscipere — sicut ne in paruulis quidem corporalis materia decoquere ualet maiores uiribus cibos —, etiam priorum iacturam ac detrimenta persentient. alii uero sunt qui sapien- tia indigent, quae profertur et praedicatur inter perfectos, et cibis excelsioribus ac ualidioribus uti possunt pro eo quod exer­ citatos habent sensus ad discretionem boni uel mali, ueritatis atque mendacii. quos utique neque lacte potari neque holeribus
Abbreviated transcription (Latin):
tis unꝰ atq idẽ ẽ. nec palpandi ac fouendi mos unus ẽ
bestiis. ita ut int̾dũ isdẽ ipsis qͥbus mitigant᷑ alie. ad furorẽ alie
suscitent᷑ Qͥbus gͦ se modis singuł qͥbrisq bestie huiꝰ ille erudi¬
tor aptabit. quomͦ se ad uniꝰcuiꝰq nat᷑am atq ingeniũ comoda¬
bit : Nonne necẽe erit eũ. cũ sit apd̾ semetipsũ simplex et con¬
stans tam fi̾ uariũ. etiã tã in diu̾sa mutabilem. quam poscit
ipsa diu̾sitas bestiarũ. ut unũ qdq aĩal ꝓ nat̾e et ingenii
sui oportunitate curet᷑. qͦ possit totiꝰ bestie corpꝰ ex tanta di¬
u̾sitate compositũ recte int̾ se inuicẽ bestioł mod̾atis. in pa¬
ce ac tͣnqͥllitate ꝑsiste̾ : Ita ex multis ac diu̾sis moribꝰ et lin¬
guis et insticutionibꝰ uelut unũ aĩal compositũ. sibiq dissi¬
mile. comune hoc corpꝰ eccłie qd instituendũ suscep̃ ac regen¬

Expanded text:
tis unus atque idem est nec palpandi ac fouendi mos unus est tis unus atque idem est nec palpandi ac fouendi mos unus est bestiis, ita ut interdum hisdem ipsis quibus mitigantur aliae ad furorem aliae susci­ tentur. quibus ergo se modis singulis quibusque bestiae huius ille eruditor aptabit? quomodo se ad uniuscuiusque naturam atque ingenium commodabit? nonne necesse erit eum, cum sit apud semet ipsum simplex et constans, tam fieri uarium et tam in diuersa mutabilem quam poscit ipsa diuersitas bestiarum, ut unumquodque animal pro naturae et ingenii sui oportunitate curetur, quo possit totius bestiae corpus ex tanta diuersitate conpositum recte inter se inuicem bestiolis moderatis in pace ac tranquillitate persistere? ita ex multis ac diuersis et moribus et linguis et institutionibus uelut unum animal conpositum sibique dissimile commune hoc corpus ecclesiae qui instituendum suscepit ac regen
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ uͥtutũ ceris uariantibꝰ reformare. ut qͣm młte ac diu̾¬
se fu̾ant in aĩa species depͣuationis. tã młte sint et resti¬
tutionis: Quoꝵ omĩũ scĩa ac disciplina uig̾e debet. apd̾ eũ
cui animarũ restituendarũ cura cõmittitur. Ex qͥb noᷤ
qͣm płima nẽ breuitatis studio p̃termittimꝰ Sic̃ enim u̾bi
grã si fi posset ex młtis animalib ac bestiolis gen̾e ac spẽ
diu̾sis. magnis et exiguis ferociorib ac mitioribꝰ. asꝑiori¬
bus ac lenioribꝰ unũ aliqͦd animal uł bestia coͣnstarẽt. ħ
utiq ad mitigandũ sicui credet᷑. qͣntũ et imminet oꝑis
ac laboris. qͣntũ eiꝰ reqͥret᷑ indust̾e. et unicuiq bestiarũ
uł animaliũ. ꝓut mos exigit singuloꝵ. uł ꝓut nat᷑a
poscit occurreret. qm̃qͥdẽ neq eadẽ uox apt᷑a ẽ om̃ibus.
neq eisdẽ ut ita dicã sibilis agunt᷑. s ne cibus qͥdẽ cunc¬

Expanded text:
nem uirtutum ceris uariantibus reformare, ut, quam multae ac diuenem uirtutum ceris uariantibus reformare, ut, quam multae ac diuersae fuerant in anima species deprauationis, tam multae sint et restitutionis. quorum omnium scientia ac disciplina uigere debet apud eum, cui animarum instituen- darum cura committitur. ex quibus nos quam plurima nunc breuitatis studio praetermittimus. 44. Sicut enim uerbi gratia, si fieri posset ut ex multis animalibus ac bestiolis genere ac specie diuersis, magnis et exiguis, ferocioribus et mitioribus, asperioribus et lenioribus, unum aliquod animal uel bestia una constaret, haec utique ad mitigandum si cui crederetur, quantum ei inmineret operis ac laboris, quantum eius requireretur industriae, ut unicuique bestiarum uel animalium, prout mos exigit singulorum uel prout natura poscit, occurreret! quoniam quidem neque eadem uox apta est omnibus neque eisdem, ut ita dicam, sibilis aguntur. sed ne cibus quidem cunc
Abbreviated transcription (Latin):
chil rõnabile in fide nr̃a habentes. et patiunt᷑ qd̾ accide se¬
let his qͥ ocłos dolent. et solis lum̃ accusant. uł qui aures
et uoces homuniũ minꝰ eẽ sonorasquerunt᷑ Propt̾ea gͦ młto
utiliꝰ ẽ aĩe simplicit̃ et pure ueritatis elem̃ta susciꝑe. et
uelut ceris ea ñdũ caraxatis in scͥbe. quã suꝑ illa que añ
male scͥpta st̃ suꝑduc̾e. idẽ supͣ malã doctͥnam et ꝑuersa
dogmata u̾bũ fidei ac u̾itatis inger̾e. et cũ pͥmis posteriora
confunde: Nã uitã qͥdẽ inced̾e attritã et leuigatã. assidui¬
tate cõmeantiũ p̃stat. qmͣ inusitatã et rudẽ. et nulł antea
mam uͦ illã meliꝰ excolã. qͤ nullo adhuc maligni cultoris ara¬
tro tem̾ata ẽ. nec p̃uentione pessimi seminis occupata:
alioqͥn duplicabit᷑ nob̃ labor. dũ necẽe ẽ pͥus conceptas
malicie formas corde detrude: Tũ dem̃ bonitatis imagi¬

Expanded text:
ihil rationabile in fide nostra habentes et patiuntur quod accidere soihil rationabile in fide nostra habentes et patiuntur quod accidere solet his qui oculos dolent et solis lumen accusant uel qui aures, et uoces hominum minus esse sono­ ras queruntur. 43. Propterea ergo multo utilius est animae simpliciter et pure ueritatis elementa suscipere et uelut ceris ea nondum charaxatis inscribere quam super illa quae ante male scripta sunt superducere, id est supra malam doctrinam et peruersa dogmata uerbum fidei ac ueritatis ingerere et cum primis postrema confundere. nam uiam quidem incedere adtritam et leuigatam adsiduitate commeantium praestat quam inusitatam et rudem et nullis antea mam uero illam melius excolam, quae nullo adhuc maligni cultoris aratro temerata est nec praeuentione pessimi seminis occupata. alioquin duplicabitur nobis labor, dum necesse est prius conceptas malitiae formas corde detrudere, tum deinde bonita­ tis imagi
Abbreviated transcription (Latin):
lã qͥdẽ ex ꝓpͥo sensu opinionẽ defert̃. neq aliquã formã
de fide dĩ optinent ut bonã uł malã. s omĩbꝰ se tͣlunt
magistͥs. atq omnẽ suscipiunt sermonẽ. uelut qd meli
& rectiꝰ ex om̃ib electuri. ignorantes qͥa ñ bonos de u̾itate u¬
dices eleg̾unt semetipsos uideł iudicare se putant posse de
his q̃ se fatent᷑ ignorare. tum deĩn ex uerisimilib freq̃nter
mͦ in hoc. mͦ in illud u̾si atq mutati. et omĩ u̾bo nẽ adquies¬
centes. paulopt it̾m reluctantes simł et magistros et studi
a ꝑmutant : Et uelut puluis uento agitatus. facile tͥnffe¬
runt᷑: Ad ultimũ uͦ stulticie sue ꝓfert̃ fructũ: Nam uelut
fatigati audiendo diu̾sos. et uicti tedio simul omĩa respu¬
unt. et ueluti uacui et manes ex omĩbꝰ q̃ credidunt fac¬
ti. ꝯtinuo etiã contẽpn̾e et irride nos incipiunt. uelut in¬

Expanded text:
aliquam formam aliquam formam de fide dei obtinent uel bonam uel malam, sed omnibus se tradunt magistris atque omnem suscipiunt sermonem uelut quod melius est et rectius ex omnibus electuri, ignorantes quia non bonos de ueritate iudices elegerunt, semet ipsos uidelicet, et iudicare se putant posse de his quae se fatentur ignorare. tum deinde ex ueri similibus frequenter modo in hoc, modo in illud uersi atque mutati et omni uerbo nunc adquiescentes, paulo post iterum reluctantes simul et magistros et studia permu- tant et uelut puluis uento agitatus facile transferuntur. ad ultimum uero stultitiae suae proferunt fructum; nam uelut fatigati audiendo diuersos et uicti taedio simul omnia re­ spuunt et uelut uacui et inanes ex omnibus quae crediderunt facti continuo etiam contemnere et inridere nos incipiunt uelut n
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ ñ deb̾e uehem̃tiꝰ condẽpnari. ut pote nec młta uapula¬
turi. tãꝗͣ ignorantes dñi uoluntatẽ. et iccirco ñ facientes
eã. ut qͥ fortassis etiã corrigi aliqnͣ pot̾unt et em̃dari. qm̃ re¬
ligiosa mens quãcito osfendit᷑. tã promꝑte et facile cuiat᷑: S
quis forte ei sermo apte et cõpetent̃ adhibitꝰ cor pulsau̾it. cõ¬
tinuo sic̃ ignifer lapis pulsatꝰ a simili. ex ea q̃ sibi nat᷑aliter
inest lucis scintilla. lampadas confestĩ ui̾tatis accendit. De
ilł uero qͥd dicamꝰ. qͥ dũ iactantie głiã quert̃. et p̃eẽ ppłis de¬
lectant᷑. iniqͥtatẽ in excelso loquunt᷑. qui ueluti iamnes qͥdã
et mamibres ñ tã moysi qm ueritati resistunt. et adu̾sũ sa¬
et insolent᷑ occurrt̃: Et a qͥbus scd̾m dñi dictũ poreoꝵ mo¬
re u̾itatis margarite pedibꝰ conculcant᷑: Alii qͦ st̃ qͥ nul

Expanded text:
bantur non debere vehementius condemnari; utpote nec multum vapulabantur non debere vehementius condemnari; utpote nec multum vapulaturi tanquam ignorantes Domini voluntatem, et idcirco non facientes eam. Atqui fortassis etiam corrigi aliquando poterunt et emendari. Sed religiosa mens quam cito offenditur, tam prompte et facile curatur. Si quis forte ei sermo apte et competenter adhibitus cor pulsaverit, continuo sicut ignifer lapis pulsatus simili, ex ea quae sibi naturaliter inest lucis scintilla lampadas confestim veritatis accendit. De illis vero quid dicamus, qui dum jactantiae gloriam quaerunt, et praeesse populis delectantur, iniquitatem in ex- celsum loquuntur, qui uelut Iannes quidam et Mambres non tam Moysi quam ueritati resistunt et aduersum saet insolenter occurrunt. a quibus secundum domini dictum porcorum more ueritatis margaritae pedibus conc
Abbreviated transcription (Latin):
mo uł recipitur In his uero nr̃is seolis ipsa auditorũ expec¬
tatio. dicturo ꝑicłm gen̾at: Tãquã enĩ de dõ audituri. ⁊ de
sũma om̃iũ spe ac salute suscepturi u̾bũ. quanto callidioreᷤᷤ
erga fidẽ fui̾nt. tanto attentiores et scrupulosiores erga audi¬
endũ fient. ita ut sicubi aliqͥd secꝰ dicentis sermo sonuerit. non
titubationẽ lingue putent s ꝓdicionẽ fidei pietatisq condẽp¬
nent. ⁊ udicant omĩa ñ docentis ratione s ꝓpriis sensibꝰ. ñ his
qͣs in eccłia audiunt. s qͦs de domo secũ defert̃. conseruantes
dogmata. ñ q̃ rõnabilit̾ didicert̃. s q̃ ex consuetudine ñ ꝓba¬
bili tenuert̃: Et hoc dico adhuc ñ ualde malorũ hominũ ui¬
cium. qͥ licet regłam ñ teneant u̾tatis. tñ religiose ħ pati ui¬
dent᷑. et hab̾e zelũ dĩ s ñ scdm scientiã Et id̾o fortassis nide

Expanded text:
mo uel recipitur, in his uero nostris scholis ipsa auditorum expecmo uel recipitur, in his uero nostris scholis ipsa auditorum expectatio dicturo periculum generat. 40. Tamquam enim de deo audituri et de summa om­ nium spe ac salute suscepturi uerbum quanto calidiores erga fidem fuerint, tanto adtentiores et scrupulosiores erga audiendum fient, ita ut, sicubi aliquid secus dicentis sermo sonuerit, non titubationem linguae putent, sed proditionem fidei pietatisque condemnent. et iudicant omnia non docentis ratione sed propriis sensibus, non his quos in ecclesia audiunt sed quos de domo secum deferunt conseruantes dogmata non quae rationabiliter didicerunt sed quae ex consuetudine non probabili tenuerunt. et hoc dico adhuc non ualde malorum hominum uitium, qui, licet regulam non teneant ueritatis, tamen religiose haec pati uidentur et habere zelu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i. ꝑ quem solũ ds̃ intelligit᷑. et int̾pretat᷑ et audit᷑ Mun¬
dorum nãq ẽ mundũ conting̾e. et scõrũ ẽ scã cognoscere
Sciendũq illd̃ in pͥmis ẽ. qd̾ ꝑdifficile negociũ ẽ in młtitu¬
dine ꝑmixta atq diu̾sa. ubi etas et institutio uaria ẽ de
talibꝰ disputantẽ. et uelut mltaꝵ cordarũ ꝗͣdam citharã ferien¬
tem. inuenire et ꝓferre aptũ ad om̃s p̃dicatioĩs u̾bũ.⁊ ita ue¬
lut plectrũ singłis ad moue. ut nusꝙͣ sonis offendat auditum:
Triplici nãq modo in eccłia dicentiũ ꝑicłm pendet Ex sensu.
ex uerbo. ex auditu. ut ꝑfacile eueniat in uno saltẽ aliqͦ si ñ
in om̃ibꝰ labi Aut enĩ minus illuminatꝰ ẽ sensus. aut ad expla¬
nandũ defuit sermo susficiens. aut bene ꝓlata crassior ñ recip̃
audit᷑. et ex uno qͦlibet horũ casu. fit in omĩbꝰ ꝑicłm u̾itatis:
Et qͥdem in aliis qͥbusq studiis et doctͥnis facile uł ꝓfert᷑ ser¬

Expanded text:
cti, per quem solum deus et intellegitur et interpretatur et auditur. mundorum namque est mundum contingere et sanctorum est sancta cognoscere. sciendumque illud iu primis est quod perdifficile negotium est in multitudine permixta atque diuersa, ubi et aetas et institutio uaria, de talibus disputantem et uelut multarum chordarum quandam citharam ferientem inuenire et proferre aptum ad omnes praedicationis uerbum et ita uelut plectrum singulis admouere, ut nusquam sonus offendat auditum. triplici namque ex modo in ecclesia dicentium periculum pendet, ex sensu ex uerbo ex auditu, ut perfacile eueniat in uno saltim aliquo, si non in omnibus labi. aut enim minus inluminatus est sensus aut ad explanandum defuit sermo sufnciens aut bene prolata crassior non recepit auditus; et ex uno quolibet horum casu fit in omnibus periculum ueritatis. et quidem in aliis quibusque studiis et doctrinis facile uel profertur ser
Abbreviated transcription (Latin):
me ipsũ a filio ꝑditionis abstraham et faciã alienũ Mundar
em̃ pͥus oportet. ⁊ sic alios mundare: Sapientẽ pͥus fĩ.⁊ sic al¬
os fac̾e sapientes Lum̃ effici. ⁊ ita alios illuminare. acceðe add
porrig̾e manũ. recti ẽẽ consilii: ⁊ sic aliis rectũ dare consili
um: Et qͣndo inqͥunt ista erunt : Hii qͥ omĩa ⁊cita malt̃ eẽ
quam cauta. qͥ tam cito edificant quã cito destruunt Et qñ
Hii qͥ feruidiores st̃ erga amicicias mag̃ qm erga religionẽ
qͥbus tardũ ẽ omẽ qd̾ differt᷑. q̃si ñ uł in ultima etate meliꝰ
sit aliqͥd inuenire prudentie. ꝗͣ ꝑurg̾e ineruditã iuuentutẽ.
qͥa et młto meliꝰ ẽ pauci tꝑis regnũ legittimũ. ꝗͣ tẏrannus

Expanded text:
me ipsum a filio perditionis abstraham et faciam alienum. mundan me ipsum a filio perditionis abstraham et faciam alienum. mundan enim prius oportet et sic alios mundare, sapientem prius fieri et sic alios facere sapientes, lumen effici et ita alios inluminare, accedere adporrigere manum, recti esse consilii et sic aliis rectum dare consilium. 72. Et quando, inquiunt, ista erunt? hi qui omnia cita malunt esse quam cauta, qui tam cito aedificant quam cito destruunt. et quanhaec qui feruidiores sunt erga amicitias magis quam erga religionem, quibus tardum est omne quod differtur, quasi non uel in ultima aetate melius sit aliquid inuenire prudentiae quam perurguere ineruditam iuuentutem, quia et multo melius est pauci temporis regnum legitimum quam tyr
Abbreviated transcription (Latin):
malicia suꝑemꝰ. ita ut cõpetat nob̾ etiã illd̃ dici Serpentes
gen̾atio uiꝑarũ. et duces ceci. ⁊ culicẽ colantes. ⁊ camelũ glu¬
tientes. ⁊ sepulera dealbata. uelut intͥnsecus in mundi. et ex¬
tͥnsecus religiosi. parapsides munde deforis. ⁊ alia q̃cũq in il¬
los uł dicta uł exꝓbrata st̃: Has egomet cogitationes mecũ di¬
eb ac noctib uoluens. in ipsis ut ita dicã medullis mĩs co¬
ficior. et consumor. continuatisq suspiriis tabesco. carnib
ac toto corꝑe deliq̃sco: Non me ꝑmittit hic angor erecto ac
resupino pectore. et elatis ac sublimibꝰ ocłis incede. s humi¬
liat aĩam meam et contrahit m̃tem. ipsi qͦ lingue uincła
imponit ac frena. nec me ꝑmittit quomͦ aliis p̃eẽ debeam
cogitare. neq quomꝰ alios em̃dem aut corrigã. s quomͦ ipse
si fĩ pot̾ iram fut᷑i iudicii effugiam uenientem. ⁊ partĩ aliqͥd

Expanded text:
malitia superemus, ita ut conpetat nobis etiam illud dici: \'serpentes, malitia superemus, ita ut conpetat nobis etiam illud dici: \'serpentes, generatio uiperarum et duces caeci et culicem colantes et camelum gluttientes et sepulcra dealbata, uelut intrinsecus inmundi et extrinsecus religiosi, parapsides mundae deforis\' et alia quaecumque in illos uel dicta uel exprobrata sunt. 71. Has egomet mecum cogitationes diebus ac noctibus uoluens in ipsis, ut ita dicam, medullis meis conficior et consumor continuatisque suspiriis tabesco carnibus ac toto corpore deliquesco. non me permittit hic angor erecto ac resu­ pino pectore et elatis ac sublimibus oculis incedere, sed humiliat animam meam et contrahit mentem, ipsi quoque linguae uincula inponit ac frena nec me permittit quomodo aliis praeesse debeam cogitare neque quomodo alios emendem aut corrigam, sed quomodo ipse, si fieri potest, iram futuri iudicii effugiam uenientem et parum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
pit et lug̾e arietes ouium. qͥa adimpleti st̃ dies eoꝵ adiugu¬
iandũ Sed qͥd demoror tam multa de uet̾ib ꝓferens: Quasi
lautes ẽẽ iubet. et sobrios ñ unolentos. ñ ꝑcussores. docibi¬
les. in om̃ibꝰ inculꝑabiles Ild̃ uͦ capicłm ne ꝓferre qͥdẽ in me¬
diũ audeo. in qͦ dñs discpłos suos ad p̃dicationẽ mittens de sin¬
gulis qͥbusq qualit̾ ag̾e debeant designabat. qͣles ip̃i eẽ. qͥb
etiã indum̃tis. qͥbusq calciam̃tis uti debent. quã expediti.
quã ab om̃ib pene mudi. et ut ita dicã celestes incẽd̾e suꝑ t̾m̃.
ut ñ minus exemplo uite u̾tutẽ qm u̾bis doce̾nt. ac dictorum
fidem gestorũ u̾itas comꝓbaret: Sed et illud qͦ me ñ minꝰ cõ¬
mouet cũ pharisei arguunt᷑ et scͥbe. qͦs utiq longe nos opor¬
tebat in uͥtute ac iusticia suꝑare: Et uereor nẽ ne forte eos in

Expanded text:
pit et lugere arietes ouium, quia adinpleti sunt dies eorum ad iugupit et lugere arietes ouium, quia adinpleti sunt dies eorum ad iugulandum. 69. Sed quid demoror tam multa de ueteribus proferens, quasi lantes esse iubet et sobrios, non uinolentos, non percussores, docibiles, in omnibus inculpabiles. illud uero capitulum ne proferre quidem in medio audeo, in quo dominus discipulos suos ad praedicationem mittens de singulis quibusque qualiter agere debeant designabat: quales ipsi esse, quibus etiam indumentis quibusque calciamentis uti deberent, quam expediti, quam ab omnibus paene nudi et, ut ita dicam, caelestes incedere super terras, ut non minus exemplo uitae uirtutem quam uerbis docerent ac dictorum fidem gestorum ueritas conprobaret. 70. Sed et illud quoque me non minus commouet, cum Pharisaei arguuntur et scribae, quos utique longe nos oportebat in uirtute ac iustitia superare. et uereor nunc, ne forte eos in
Abbreviated transcription (Latin):
dinum̾ans ꝓpħarũ dicta sermonẽ longiꝰ ꝓtraham. uniꝰ adħyc
tantũ modo ꝓpħe faciens m̃tionẽ illiꝰ scił qui et añquã plas¬
maret᷑ in utero agnitꝰ ẽ: ⁊ añquã ex uulua ꝓcedet scĩficat᷑ ẽ
iheremias hic ẽ. cet̾os p̃teribo Querit hic aquã captti suo.
et ocłis suis fontẽ lac̾marũ. ut digne possit deflere isrł. ł eoa
dotes ñ dix̾unt uͥ ẽ dñs. ⁊ qͥ optinent legẽ meã ñ sciebãt me.
et pastores impie agebant in me: Tum deinde diẽ Pastores
imprudentes⁊ dñm ñ exqͥsiert. et ꝓpt̾ea ñ intellex̃ om̃isgrer
et polluert̃ portionẽ meã q̃ erat desid̾abilis. fec̾unt eã de¬
sertã et inaccessibilẽ Et rursũ adu̾sus eos mouet᷑. et dicit:
Opastores qͥ ꝑdunti et disꝑgt̃ oues gregis mĩ Propt̾ea hec
expulistis. et ñ reqͥsistis: Ecce ego dabo uindictã suꝑ uos se¬
cundũ pessimas ad inuentiões ur̃as Ululare qͦ pastores p̃ei¬

Expanded text:
longius protraham, unius adhuc tantum­ modo prophetae faciens mentionem, illius scilicet qui ante- quam plasmaretur in utero agnitus est et antequam ex uulua procederet sanctificatus est — Hieremias hic est —, ceteros praeteribo. quaerit hic aquam capiti suo et oculis suis fontem lacrimarum, ut digne possit deSere Israhel uel edotes non dixerunt: ubi est dominus? et qui obti- nent legem meam non sciebant me, et pastores inpie agebant in me. tum deinde dicit: pastores inpru­ dentes et dominum non exquisierunt. et propterea non intellexit omnis grex  meam, quae erat desidera­ bilis; fecerunt eam desertam et inaccessibilem. et rursum aduersum eos mouetur et dicit: o pastores, qui perdunt et dispergunt oues gregis mei! propterea haec expulistis et non requisistis. ecce ego dabo uindictam super uos secundum pessimas adinuentiones uestras. ulu­ lare quoque pastores praeci