comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Thec uidua erat:
⁊ turba ciuitatis
multa cum illa. Uidu¬
am eẽ ecclĩam: omnis
amma que sponsi diñ¬
qz sui se morte redẽptã
meminit agnoscit. Di¬
uino autem nutu.mł¬
ta dñm turba. multa
uiduã comitabatur:
ut uiso tanto miracu¬
lo multi testes. multi
dei fierent laudatores.
Quam cum iudisset
re. Desiste ĩquit quasi
mortuũ flere: quẽ mox
uiuũ resurgere uidebis.
Ubi mistice nouati dog¬
ma confunditur. qui
de sua mundicia suꝑbe
gliatus. humilitatem
penitenciũ. ⁊ mũdacio¬
nem euacuare conat:
uerãq matrẽ ecclĩam.
de natoꝵ suorũ spuali
extinctione plorantẽ.
spe uite redonande ne¬
gat consolan debere. Et
pulchre euangelifta
nobis exemplũ imita¬
de pietatis ostenderet.
in altero fidẽ mirande
potestatis astrueret.

Expanded text:
idua erat, t turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset re. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiexstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis astrueret.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc respondit dñs: neqz
ipm̃ neq parentes eius
peccasse. hoc nimirum ut
ille cecus nasceretur. Ha¬
lebant ergo ip̃e ⁊ parenteᷤ
eus peccãta ĩnummiera: sed
non propter illa ipẽ cefis¬
cecus editus fuerat. lcõ iii.
iracula deniq nri
redemptoris ita
iuxta litterã facta credã¬
tur: ut muistice considera¬
ta. aliquid ĩnuant fa¬
ciendum. Cecus ergo iste
genus humanum pre¬
signat: quod in p̾mo pa¬
rente cecatum ẽ: quia ex
illo om̃s traximus non
solum originẽ mortis.
sed eciam iniquitatis.
Et bene non solũ cecus.
sed eciam a natiuitate¬
cecus dicitur: quia om̃s
homines excepto illo qui
de uirgine natus ẽ. cum
pccõ originali nascimꝰ:
et grauissima cecitate
depressi in mundũ ueni¬
mus quã cecitatẽ de ra¬
dice p̾mi parẽtis contra¬

Expanded text:
c respondit Dominus neque illum neque parentes ejus peccasse hoc, nimirum ut ille caecus nasceretur. Habebant ergo ipse et parentes ejus peccata innumera, sed non propter illa ipse caecus editus erat. Quare iracula denique nostri Redemptoris, ita juxta litteram facta creduntur, ut mystice considerata, aliquid innuant faciendum. Caecus ergo iste genus humanum praesignat, quod in primo parente caecatum est, quia ex illo omnes traximus non solum originem mortis, sed etiam iniquitatis. Et bene non solum caecus, sed etiam caecus a nativitate dicitur, quia omnes homines excepto illo qui de virgine natus est cum peccato originali nascimur, et gravissima caecitate depressi, in mundum venimus quam caecitatem de radice primi parentis contra
Abbreviated transcription (Latin):
ciam oẽm ammantem
sicut feci. Cunctis diebz
terre sementis. ⁊ messis.
frigus et estus. estas. et
hyems. nox. et dies: non
requiescent. Benedixit¬
qz deus noc ⁊ filiis cius:
et dixit ad eos. Crescite ⁊
multiplicamum ⁊ ĩple¬
te terram. Et terror ur̃
ac tremor sit suꝑ cũcta
ammalia t̾re. et super
om̃s uolucres celi: cum
unuersis que mouen¬
tur in terra.

Expanded text:
tiam omnem animantem tiam omnem animantem sicut feci cunctis diebus terrae sementis et messis frigus et aestus aestas et hiemps nox et dies non requiescent benedixitque Deus Noe et filiis eius et dixit ad eos crescite et multiplicamini et implete terram et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae et super omnes volucres caeli cum universis quae movent
Abbreviated transcription (Latin):
terramn. Et apiens noe
tectum arte aspexit: uidit¬
q qd̃ exsiccata cẽt suꝑficies
terre. Mense scdõ septima
⁊ iugesima mensis: are
Egredere de artha tu ⁊ uxor
tua: filii tui et uxores fi¬
liorum tuorum tecum.
Cuncta ammãcia que
sunt apud te ex oĩ carne.
tani in uolatilib quã
in bestiis ⁊ uniu̾sis repti¬
lib. que reptant super
terram educ tecum: ⁊ in¬
gredimin suꝑ terram.
Crescite ⁊ multiplicanũ
suꝑ eam. Egressus c̃ ergo
noe ⁊ filii cius: uxor illiuiͤ
et uxores filioꝵ cius cum
eo. Sed ⁊ oĩa ammnancia
iumenta ⁊ reptilia que
reptunt suꝑ terram scõz
genus suum: archa egres¬
sa sunt
Dificauit autẽ
noe altare dũo:⁊
tollens de cũctis pecorib
et uolucrib mũdis. ob¬
tulit holocausta super
altare. Odoratusq c̃ dñs
odorem suauitatis: ⁊ ait
ad eum. Nequa quam
ultra maledicam terre
propter hoĩes. Sensus
emĩ ⁊ cogita cio humani
cordis ĩn malũ prona
sunt ab adolescẽcia sua.
Non igitur ultra ꝑcu¬

Expanded text:
e tectum arcae, aspexit, viditque quod exsiccata esset superficies terrae. Mense secundo septima et vigesima die mensis, arefEgredere de arca, tu et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum tecum: cuncta animantia quae sunt apud te ex omni carne tam in volatilibus quam in bestiis et in universis reptilibus quae reptant super terram educ tecum et ingredimini super terram crescite et multiplicamini super eam egressus est ergo Noe et filii eius uxor illius et uxores filiorum eius cum eo sed et omnia animantia iumenta et reptilia quae repunt super terram secundum genus suum arcam egressa sunt dificavit autem Noe altare Domino et tollens de cunctis pecoribus et volucribus mundis obtulit holocausta super altare odoratusque est Dominus odorem suavitatis et ait ad eum nequaquam ultra maledicam terrae propter homines sensus enim et cogitatio humani cordis in malum prona sunt ab adulescentia sua non igitur ultra percu
Abbreviated transcription (Latin):
te in gentem magnã.
et benedicam tibi ⁊ ma¬
gnificabo nomeu tuũ:
ierisqz benedictus Uene¬
dicain beuedicẽtib tibi
et maledicã maledicẽti¬
b tibi: atq in te beuedi¬
centur om̃s cognaciones

Expanded text:
te in gentem magnam et benedicam tibi; magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Benedicam benedicentibus tibi et maledicam maledicentibus tibi, atque in te benedicentur universe cognaciones
Abbreviated transcription (Latin):
Pmata res est
ualde: et semor
nr̃oꝵ nobis relacione
.tradita. Quidam pater¬
familias cũ tota domo
sua magno hospitalita¬
tis studio seruiebat. Cũ¬
qz quotidie ad mensam
suã pegrinos susciperet:
quodam die peregrinus
quidam int̾ alios uenit.
ad mensam ductus est.
Dũq paterfamilias
ex humilitatis consuc¬
tudine aquã uellet in
eus manibz fundere:
conuersus urceũ accepit.
sed repente cũ in cuius
manibz aquã figidere
uoluerat non muenit.
Cũq hoc factum secum
ipẽ miraretur: eadẽ nocte
ei dũs ꝑ uisionẽ dicit.
Ceteris diebz me in mẽ¬
bris meis: hesterno autẽ
die me in memetipõ su¬
scepisti. Ecce in uidiciũ
ueniens dicct: qd̃ umi ex
minimis meis fegstis.
michi fecistis. Ecce ante
iudiciũ. cum ꝑ mẽbra
sua suscipitur. suscepto¬
res suos etiam ꝑseinet¬
ipũt requirit. ⁊ tamic nos
ad hospitalitatis grãm
pigri sumus. Pensate
frẽs: quanta hospitalita¬
tis uirtus sit. Ad mensas
ab eo suscipi ad comuia
eterna ualeatis. Prebete

Expanded text:
ata res est valde, et seniorum nostrorum nobis relatione tradita. Quidam paterfamilias cum tota domo sua magno hospitalitatis studio serviebat; cumque quotidie ad mensam suam peregrinos susciperet, quodam die peregrinus quidam inter alios venit, ad mensam ductus est. Dumque paterfamilias ex humilitatis consuetudine aquam vellet in ejus manibus fundere, conversus urceum accepit, sed repente eum in cujus manibus aquam fundere voluerat non invenit. Cumque hoc factum secum ipse miraretur, eadem nocte ei Dominus per visionem dixit: Caeteris diebus me in membris meis, hesterno autem die me in memetipso suscepisti. Ecce in judicium veniens, dicet: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ecce ante judicium cum per membra sua suscipitur, susceptores suos etiam per semetipsum requirit; et tamen nos ad hospitalitatis gratiam pigri sumus. Pensate, fratres, quanta hospitalitatis virtus sit. Ad mensas ab eo suscipi ad convivia aeterna valeatis. Praebete
Abbreviated transcription (Latin):
duciam introitu
suam ⁊ sacerdotem ma¬
gnum suꝑ domum del:
accedamus uero corde in
plenitudinẽ fidei. asꝑsi
corda a consciẽtia mala.
et abluti corpus aqua
munda. tencamus spei

Expanded text:
duciam in introitu suam, et sacerdotem magnum super domum Dei. Accedamus cum vero corde in plenitudine fidei, aspersi corda a conscientia mala, et abluti corpus aqua munda teneamus spei
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ĩ medio tui fortis ipẽ sal¬
uabͥ. Gaudebit suꝑte ĩ letitia.
silebit ĩ dilectiõe tua. exul
quia ex te crant: ut nõ
ultra habeas suꝑ eisob¬
probrium. Ecce egom
terficiam om̃is qui af¬
fuxerunt te. in tempore
illo. Et saluabo claudi¬
cantem: et cã que ciecta
fuerat congregabo. Et
pouam eos in laudem.
⁊ in nomen: in omni
terra confusionis eoꝵ
Iu tempore illo quo ad¬
ducam uos.⁊ in tẽpore
quo congregabo uos:
Dabo enini uos m no¬
men ⁊ in laudẽ omĩb
populis terre: cũ conu̾¬
tero captiuitatẽ urãm
coram oculis urĩs. di¬
cit dominus.¬

Expanded text:
s in medio tui fortis, ipse salvabit; gaudebit super te in laetitia, silebit in dilectione sua  Al. quia ex te erant, ut non ultra habeas super eis opprobrium. Ecce ego interficiam omnes, qui afflixerunt te in tempillo: et salvabo claudicantem et eam ea que eiecta fuerant congregabo. Et ponam eos in laudem et in nomen: in omni terra confusionis eorum. In tempore illo quo adducam vos: et in tempore quo congregabo vos. Dabo enim vos in nomen et in laudem omnibus populis terre: quum convertero captivitatem vestram coram oculis vestris, dicit Dominus
Abbreviated transcription (French):
uniuse correptiomi mee.
Comedent igr fructus
uie sue: suisq cõsiliis
saturabuntur. Au̾sio
pariuiloꝵ int̾ficiet eos:
et prosperitas stultorũ
ꝑdet illos. Qui autem
me audierit. absq ter¬
rore qui escet: ⁊ habun¬
dancia ꝑfruetur ma¬
lor tumore sublato. lc

Expanded text:
orreptioni meae. Comedent igitur fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur. Aversio parvulorum interficiet eos, et prosperitas stultorum perdet illos. Qui autem me audierit, absque terrore requiescet, et abundantia perfruetur, malorum timore sublato. Et
Abbreviated transcription (Latin):
effoderis illã: tunc ĩtel¬
liges tumorem diuĩ. et
scienciã dei muemes.
Quia dñs dat sapien¬
ciam:⁊ ex ore eius scien¬
cia et prudencia. Custo¬
diet rectorum salutem:
et proteget gradientes
simpliciter. Seruans
semitas iusticie: ⁊ uias
sanctoꝵ custodiens. Tũc
intelliges iusticiam ⁊¬

Expanded text:
ris illam, tunc intelleges timorem domini et scientiam dei inuenies, quia dominus dat sapientiam et ex ore eius scientia et prudentia. custodiet rectorum salutem et proteget gradientes simpliciter: seruans semitas iustitiae et uias sanctorum custodiens. tunc intelleges iusti
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat ĩquisicio¬
prius ⁊ mimme inue¬
uit: ꝑseuerauit ut que¬
reret. unde ⁊ contigit ut
iueniret. Actũq ẽ ut
desideria dilata cresce¬
rent: ⁊ crescentia cape¬
rent qd̃ inuenissenthĩc
est enim qd̃ de eodem spon¬
so ecclĩa in canticis can¬
ticoꝵ dicit. In lectulo meo
ꝑ noctes quesuui: quem
diligit aĩa mea. Quesi¬
ui illum.⁊ non ĩueni.

Expanded text:
uisitioprius, et minime invenit; perseveravit ut quaereret, unde et contigit ut inveniret, actumque est ut desideria dilata crescerent, et crescentia caperent quod invenissent. Hinc est enim quod de eodem sponso Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Iu lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi
Abbreviated transcription (Latin):
rat. flebat inquirendo
⁊ amoris sui igne suctẽ
sa. eius quẽ ablatum
credidit ardebat desidio.
Unde contigit ut eum
sola tunc uideret. que
remansit ut quereret.
quia nuirũ uirtus
bom operis. ꝑseuerãcia
est. Et uoce ueritatis di¬
citur. Qui autẽ ꝑseue¬
rauerit usq in finẽ: hu
saluus erit. Et precepto
legis. cauda hostie ĩ sa¬
crificio iubetur offerri.
In cauda quippe fimis ẽ
corporis. Et ille bene n¬
molat: qui sacrificiũ
loni oꝑis. usq ad finẽ
debite ꝑducit actionis.
Huic ioseph inter reli¬
quos frẽs: talarẽ tuni
q ad talum est: opus
bonũ usq ad consum¬
Aria ergo cum
fleret ĩclinauit
se. ⁊ prospexit in monu¬
mentum. Certe iam
monumentũ uacuũ
uiderat: iam sublatũ

Expanded text:
flebat inquirendo, et amoris sui igne succensa, 1546 ejus quem ablatum credidit ardebat desiderio. Unde contigit ut eum sola tunc videret, quae remansit ut quaereret, quia nimirum virtus boni operis perseverantia est, et voce veritatis dicitur: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit, et precepto legis cauda hostiae in sacrificio iubetur ofIn cauda quippe finis est corporis; et ille bene immolat, qui sacrificium boni operis usque ad finem debitae perducit actionis. Hinc Joseph inter reliquos fratres talarem tunicque ad talum est opus bonum usque ad consumMaria, cum fleret, inclinavit se, et prospexit in monumentum. Certe jam monumentum vacuum viderat, jam sublatum
Abbreviated transcription (Latin):
secrauit aduentus: quo
post resurrectionem dñ
Sperabatur autẽ: quia
illum dñs ihũs spopon¬
derat affuturũ. Non ut
tunc primũ sanctoꝵ ẽe
habitator inciperet. sed ut
sacrata sibi pectora ⁊ fer¬
uencius accenderet. et co¬
piosius ĩundaret: cumu¬
lans sua dona nõ incho¬
ans. nec ideo nouus oꝑe.
quia ditior largitate.
Nũquam enĩ ab omĩpo¬
tencia patris ⁊ filii. spũs
scĩ est discreta maiestas.
Et quicquid ĩ disposicio¬
ne õm̃ rerum agit diui¬
na moderatio. ex tocius
uenit prouidẽcia trinita
cie. Nec aliquid est in
actione diuisũ: ubi ni¬
chil ẽ i uoluntate duĩ¬
sum. Que ergo illuĩat
pater. illuminat filius.
illuminat spũs scũs.
Cũq alia sit persona
missi. alia mittentis.
alia promittentis. si¬
mul nobis ⁊ unitas
manifestatur ⁊ trini¬
tas. ut essentia habens
equalitatẽ. ⁊ non reti¬
piens solitudinem. et
eiusdem substancie. et
non eiusdẽ intelligat᷑
esse ꝑsone. Qd̃ ergo sal¬
ua coopacione ĩsepara¬

Expanded text:
secravit adventus, qui post resurrectionem DomiSperabatur autem, quia illum Dominus Jesus spoponderat affuturum , non ut tunc primum esse sanctorum habitator inciperet, sed ut sacrata sibi pectora et ferventius accenderet, et copiosius inundaret; cumulans sua dona, non inchoans, nec ideo novus opere, quia ditior largitate. Numquam enim ab omnipotentia Patris, et Filii, Spiritus sancti est discreta majestas; et quidquid in dispositione omnium rerum agit divina moderatio, ex totius venit providentia Trinitattiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus; cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae, et non ejusdem intelligatur esse personae. Quod ergo salva cooperatione insepara
Abbreviated transcription (Latin):
bi dñs sedens do¬
cuenit. quando
scribis ⁊ phariseis conse¬
dentib paraliticũ cura¬
uit. lucas breuiadi gr̃ã
p̾terit. sed matheus et
marcus qui narrant
questionem facere iu¬
dentur. qm̃ quidem
matheus in cuuitate
sua. marcus ĩ caphar¬
naum hoc eũ fecisse te¬
statur. Que difficilius
solueretur.si matheus
eciã nazareth noĩaret.
Nunc uero uel ipã ga¬
lilea in qua erat naza¬
rech intelligenda est
dicta ciuitas xp̃i. ad
distinctionẽ uidelicet
regionis transmarine
gerasenoꝵ. de qua trãs¬
fretando sicut maths
scribit. uenerat galilcã.
uel certe ipã capharna¬
um cuitas xpĩ ẽ dicta.
quã nõ nascendo sed
uirtutib illustrando.
suamn ipẽ fec

Expanded text:
bi Dominus sedens docuerit quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur. Quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fec
Abbreviated transcription (Latin):
quasi mutabilis sit di¬
uine substãcie natura.
cum aꝑtissime iacob
dicat apls̃. Apud quẽ
non est transimutacio:
nec uicissitudinis ob¬
umbracio. Item fuere
quids prai dogmatis
auctores: qui xp̃m homi¬
nem tantũ confitentes.
deun prorsus esse nõ cre¬
derent. Quos consequen¬
ter opprunit: cũ ait ⁊ deus
erat uerbum. Fuere alii
qui deum quidẽ illum.
ex tempore ĩcarnacionis
factum: non autẽ ante
secula natum a patre
putarent. Unde quidã
aliũ dixisse cõmemora¬
tur. Non inuideo xpisto
facto deo: qm̃ ⁊ ego si uo¬
lo. possum fieri scdm̃
ipm̃. Et horũ nefandã
refellit sentenciam euã¬
gelista: cum ait hoc erat
in principio apud deũ
Id est hoc uerbũ qd̃ deus
est non ex tempore cepit.
sed in principio erat ds̃
apud deum.

Expanded text:
quasi mutabilis sit diquasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
ter exuperat. fuerunt
nanq heretici: qui di¬
cerent. Si ergo natus
est xpũs: erat tempus
quando ille non erat
Quos primo sermone
redarguit: cũ ait. ĩ pri¬
cipio erat uerbũ. Neq
uero ait. in principio
cepit ẽẽ uerbum. sed in
principio erat uerbũ:
ut uidelicet eum non
ex tempore ortum. sed
in exortu temporum
existentẽ. ac ꝑ hoc sine
ullo temporis micio
de patre natũ mõstra¬
ret: iurta quod ipse lo¬
quitur ĩ prouerbiis. Do¬
minus possedit mem
micio uiarum suarũ:
antequã quicquam
faceret a principio. Ab
eterno ordinata sum.
Item fuerunt heretici:
qui tres scẽ trinitatis
ꝑsonas ẽẽ negantes
dicerent. Idem deus qũ
uult pater est. quando
uult filius est. quando
uult spũs sanctus est.
ipse tamen unus est.
Quor destruens errorẽ.
subiungit. ⁊ uerbũ erat
apud deum. Si enim
alius apud aliũ erat:
duo sunt profecto pater
et filius mon unus. apẽ
modo pater. modo filurᷤ
modo eciã spũs scũs est.

Expanded text:
ter exsuperat. Fuere ter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone redarguit, cum ait: In principio erat Verbum. Neque vero ait, In principio coepit esse Verbum, sed in principio erat Verbum: ut videlicet eum non ex tempore ortum, sed in exortu temporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando vult, Pater est; quando vult, Filius est; quando vult, Spiritus sanctus est; ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt profecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est:
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt sublimius
mente uolando. ⁊ limpi¬
dius speculando cogno¬
uit: ac nobis cognosten¬
dam scribendo contradi¬
dit. Ergo alii euangeli¬
ste xpĩn ex tempore natũ
describunt: iohẽs eundẽ
in principio fuisse testa¬
tur: dicens. in principio
erat uerbum. Ali inter
homines eũ subito appa¬
ruisse cõmemorant.ille
ipm̃ apud deum semper
fuisse declarat. dicens et
uerbum erat apud deum.
A lii eum uerum hoĩem.
ille uerũ confirmat esse
deum:dicens ⁊ deus erat
uerbum. Alii hominẽ
eum apud hoĩes tempo¬
raliter conuersatũ. ille
deum apud deũ in prin¬
cipio manentẽ ostendit:
dicens. hoc erat in princi¬
pio apud deũ. Ali ma¬
gnalia que in homine
gessit ꝑhibent: ille qd̃
omnẽ creaturam uisi¬
bilem ⁊ iuisibilem
ꝑ ipĩn deus pater fecerit
docet: dicens. omma
per ipm̃n facta sũt. ⁊ sine
ipõ factum est nichil.¬
de duunitate saluatoriᷤ
et fidem recte credenciũ
sublimiter inibuit:⁊
hereticoꝵ ꝑfidiã poten¬

Expanded text:
facta sunt, sublimius facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, diceerat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum hominem, ille ipsum verum confirmat esse Deum, dicens: Et Deus erat Verbum. Alii hominem eum apud homines temporaliter conversatum, ille Deum, apud Deum in principio manentem ostendit, dicens: Hoc erat in principio apud Deum. Alii magnalia quae in homine gessit perhibent ille quod omnem creaturam visibilem et invisibilem, per ipsum Deum Pater fecerit, docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil.e divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam poten
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩnatuuitatem que
hodierna die facta est.
mathei uidelicet ⁊ luce.
manifestatã cognoui¬
mus: libet eciã de uerbi
idest diuinitatis eius
cterintate. in qua prĩ
manet semꝑ equalis.
caperet. simul ⁊ patefatec
archanũ. Neq enim fru¬
stra in cena supra pectus
diũ ihũ recubuisse perhi¬
betur: sed per hoc typice do¬
cetur. quia celestis hau¬
stum sapiencie ceteris
excellencius de scĩssimo
eiusdem pectoris fonte
potauerit. Unde ⁊ mito
in figura quatuor am¬
malium. aquile uolãti
comparatur. Cunctis
quippe auibz aquila cel¬
sius uolare: cunctis am¬
mantibz clarius. solis
radiis infigere cõsueuit
obtutus. Et ceteri euan¬
geliste quasi in tra am¬
bulant cum dño: qui
temporalẽ eius genera¬
tionem. pariter ⁊ tempo¬
ralia facta sufficienter
exponentes. pauca de di¬
unitate dixerunt. Hic
autem quasi ad celum
uolat cum dño: qui per¬
pauca de temporalibus
eiis actis edisserens. et̾¬
nam diuinitatis eius
potenciã ꝑ quã omna

Expanded text:
quae hodierna die facta est, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, caperet simul et patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aetnam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia
Abbreviated transcription (Latin):
gelista iohẽs in exordio
sui euangeli destruit.
cumi dicit. In principio
erat uerbum. Qui em̃
non dixit in principio
cepit ẽẽ uerbum. sed in
princi pio erat uerbum.¬
cius naturamn ante-¬
cessisse: sed ipm̃ ante oĩa
tempora semꝑ esse sicut
ipẽ in euangelio dicit.
Ego principium qui et
loq̃uor uobis. Et in pro¬
uerbiis. Dñs possedit me
ab uncio uiaꝵ suarum.
anteqͣm quicqͣm fac̾et a

Expanded text:
gelista in ipso exordio sui Evangelii destruit, cum dicit: « In principio erat Verbum. » Quia non dixit, in principio coepit esse Verbum, sed in principio erat Verbum,ejus naturam antecessisse, sed ipsum ante omnia tempora semper esse, sicut ipse in Evangelio dicit: « Ego principium qui et loquor vobis . » Et in Proverbiis: « Dominus possedit me in initio viarum suarum antequam qu
Abbreviated transcription (Latin):
rum erat. manifestũ
est quia alia est ꝑsona
patris. alia filii. alia
spũs scĩ. nec pater iuxta
quorũdam fallaciam
aliquando mutatur in
filium. ⁊ filius in pr̃em
uec filium: sed pr̃ semp¬
it est pater: filius sem¬
per est filius. spũs scũs
potest:teste ia cobo aplõ.
qui ait. Apud quẽ non
est transmutacio. Item¬

Expanded text:
manifestum est quia alia est persona Patris, alia Filii, alia Spiritus sancti. Nec Pater juxta illorum fallaciam aliquando mutatur in Filium, aut Filius in Patrem, aut Filium, sed Pater semper est Pater, Filius semper est Filius, Spiritus sanpotest, teste Jacobo Apostolo qui ait: « Apud quem non est transmutatio, ne
Abbreviated transcription (Latin):
tem: hic iustus c̃. Uita
od si genuerit
filiũ latronem.
cffundentẽ sangunẽ.
et fecerit unũ de istis. et
hec quidem onña non
facientẽ. sed in montib
comedentẽ. ⁊ uxorem pro¬
ximi sui polluentem.
egenũ ⁊ pauperem con¬
tristantem. rapientem
rapinas. pignus non
reddentem. ⁊ ad ydola le¬
uantem oculos suos.
abhomuinacionẽ facien¬
tem ad usurã dantem.
et amplius accipientẽ.
nũquid uiuet: Non ui¬
uet. Cũ uinuersa hec¬
detestanda fecerit: mor¬
te morietur. sanguis
euis in ipõ erit.

Expanded text:
ita od si genuerit filium latronem et effundentem sanguinem et fecerit unum de istis, et haec quidem omnia non facientem, sed in montibus comedentem et uxorem proximi sui polluentem, egenum et pauperem contristantem, rapientem rapinas, pignus non reddentem et ad idola leuantem oculos suos, abominationem facientem, ad usuram dantem et amplius accipientem: numquid uiuet? non uiuet: cum uniuersa detestanda haec fecerit, morte morietur: sanguis eius in ipso erit.
Abbreviated transcription (Latin):
Cit ergo sanctus
euangelista qui
lectus est: quia ambu¬
labat ihs̃ in galileam.
Non enĩ uolebat ire ĩ
uideam: quia querebãt
cum iudei interficere.
Neq enim dñs suam
amiserat potestatem:
sed nr̃am hoc fatiens cõ¬
solabatur ĩfirmitatẽ.
Nain si uellet poterat
tutus inter illos ãbula¬
re: qui ipãm quoq mor¬
tem in potestate se habe̾
testatur dicens. Potesta¬
tem habeo ponẽdi aĩam
meam: ⁊ iterũ sumen¬
di eam

Expanded text:
it enim sanctus evangelista qui lectus est: Quia ambulabat Jesus in Galilaeam. Non enim volebat ambulare in Judaeam, quia quaerebant eum Judaei interficere. Neque enim Dominus suam amiserat potestatem, sed nostram hoc faciens consolabatur infirmitatem. Nam si vellet, poterat tutus inter illos ambulare, qui ipsam quoque mortem in potestate se habere testatur, dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam
Abbreviated transcription (Latin):
tio uerbũ in isracł: qd̃
quicunq audierit. tin¬
ment ambe aures eius.
In dic illo suscitabo ad¬
uersum heli: omĩa que
locutus sũ suꝑ domum
eius. Incipiam ⁊ cõplebo.
Predixi enim ei. qd̃ iudi¬
caturus essẽ domũ eius
in eternũ propter ĩiqui¬
tatem: eo qd̃ nouerat ĩ¬
digne agere filios suos.
et non corripuit eos. Id¬
circo iuraui domui heli:
qd̃ non expietur ũqui¬
tas donus cius uicti¬
ms ⁊ muneribz usq
meternum.

Expanded text:
io verbum in Israhel quod quicumque audierit tinnient ambae aures eius in die illo suscitabo adersum Heli omnia quae locutus sum super domum eius incipiam et conplebo praedixi enim ei quod iudicaturus essem domum eius in aeternum propter iniquitatem eo quod noverat indigne agere filios suos et non corripuit eos idcirco iuravi domui Heli quod non expietur iniquitas domus eius victimis et muneribus usque in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
Ortitudo xpi te
creauit: infirmi¬
tas xpĩ te recreauit. For¬
titudo xpĩ fecit. ut quod
non erat esset: infirim¬
tas xp̃i fecit. ut qd̃ erat
non periret. Condidit
nos fortitudine sua.
quesiuit nos ĩfirmita¬
te sua. Nutrit erge ipse
infirmus infirmos. tan¬
quã gallina pullos suos.
Huic enim se similem
firmatur in pullis suis.
ut eciam ipĩ pulli si non
sequantur. filios nõ uide¬
as. matrẽ tamẽagnoscaᷤ.
Ita fit: alis dimissis. plu¬
ns ispida. uoce rauca.¬
trem tamen ĩtelligas.
Tid miraris. iii.¬
liando se ueint. Ad pute¬
um fatigatus uenit: qͥa
in firmam camẽ porta¬
uit. Hora sexta: qui a¬
etate seculi sexta. Ad pu¬
teum: quia ad profun¬
ditatem habitacionis
nr̃e huius. Unde dicit
in psalmis. Deprofun¬
dis clamaui. ad te dñe.
Sedit ut dixit quia hu¬
miliatus est. Uenit mu¬
lier forma ecclĩe: non iã
iustificate. sed iustificãde.
non de genere uideorum.
Audiamus ergo in illa
nos. et in illa agnoscaniꝰ
nos ⁊ in illa grãs aga¬

Expanded text:
ortitudo Christi te creavit, infirmitas Christi te recreavit. Fortitudo Christi fecit ut quod non erat esset: infirmitas Christi fecit ut quod erat non periret. Condidit nos fortitudine sua, quaesivit nos infirmitate sua. 7. Nutrit ergo ipse infirmus infirmos, tanquam gallina pullos suos; huic enim se similem nfirmatur in pullis suis, ut etiamsi ipsi pulli non sequantur, filios non videas, matrem tamen agnoscas. Ita fit alis demissis, plumis hispida, trem tamen intelligas.id miraris? liando se venit ad puteum. Fatigatus venit, quia infirmam carnem portavit. Hora sexta, quia aetate saeculi sexta. Ad puteum, quia ad profunditatem hujus habitationis nostrae. Unde dicitur in Psalmis, De profundis clamavi ad te, Domine . Sedit, ut dixi, quia humiliatus est. 10. Et venit mulier. Forma Ecclesiae, non jam justificatae, sed jam justificandae;  a genere Judaeorum. Audiamus ergo illam nos, et in illa agnoscamus nos, et in illa gratias aga
Abbreviated transcription (Latin):
uita et sapiencia: ꝑ quã
cuncta creata sunt:⁊ ĩ
qua ꝑ quandã racionẽ
ut dictum est uui̾e di¬
cuntur. Lux est hoĩ
idest racionabilium
creaturaꝵ: non irracio¬

Expanded text:
vita et sapientia per quam cuncta sunt creata, et in qua per quamdam rationem, ut dictum est, vivere dicuntur, lux est hominum, id est rationabilium creaturarum, non irratio
Abbreviated transcription (Latin):
unctione signati sumꝰ
in die redemptionis: qui
ubi uult spirat.⁊ ubicũ¬
q spirat continuo flã¬
mam eiusdẽ dilectionis
accendit. Credamus ipĩn
dib exaltemus nomen
eius in inuicẽ: cui ẽ glĩa
imperiũ et potestas ante

Expanded text:
unctione signati sumus in die redemptionis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum dibus exaltemus nomen ejus invicem, cui est gloria, imperium et potestas, e
Abbreviated transcription (Latin):
toto corde. tota anma
tota uirtute deum patrẽ:
qui nos tanto amore
prior dilexit: ut proprio
filio non parceret: sed pro
nobis omĩb traderet il¬
lumi. Diligamus ihĩn
filium eius: qui cum in
forma dei esset. nr̃e liber

Expanded text:
toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae liber
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia aliã creaturã¬
irracionalẽ racionabi¬
lis dei sapiẽcia creauit.
ne putares eus uolun¬
tatem esse mutabilõ
ut subito uellet facere
aliã creaturam. quã
materna sua disposi¬
cione non fecisset: rẽ
necessariã euãgelista

Expanded text:
Et quia aliam creaturationalem rationabilis Dei sapientia creavit, ne putares ejus voluntatem esse mutabilem, ut subito vellet facere aliam creaturam quam in aeterna sua dispositione non fecisset, rem nec
Abbreviated transcription (Latin):
Piritus itaq sã¬
ctus sicut pater
et filius plenus est deus.
et ꝑfectus: ĩmo unus
deus cum patre ⁊ filio:
atq una substancia.

Expanded text:
piritus itaque sanctus, sicut Pater et Filius, plenus est Deus et perfectus; imo unus Deus cum Patre et Filio, atque una substantia,
Abbreviated transcription (Latin):
disposicione oĩm rerũ
agit diunia moderacio:
ler̃ tocius ueuit prouidẽ¬
cia trinitatis. Una ẽ ibi
benignitas mĩe. una cen¬
sura iusticie. Nec aliquid
est in actione diuisum.
ubi nichil est in uolun¬
tate diuersum. Que ergo
illuminat pater: illiũat
filius: illuminat spũs
sanctus. Cũq alia sit
ꝑsona missi: alia mittẽ¬
tis: alia promttentis: si¬
mul nobis ⁊ unitas ma¬
infestatur. ⁊ truntas: ut
essencia habens cquali¬
tatem. a nou recipiens
solitudinem. ⁊ euisdem
substancie.⁊ non cuisdẽ
intelligatur ꝑsone. Quoo

Expanded text:
m rerum agit divina moderatio ex totius venit providentia Trinitatis. Una est ibi benignitas misericordiae, una censura justitiae; nec aliquid est in actione divisum, ubi nihil est in voluntate diversum. Quae ergo illuminat Pater, illuminat Filius, illuminat Spiritus sanctus. Cumque alia sit persona missi, alia mittentis, alia promittentis, simul nobis et unitas manifestatur et Trinitas; ut essentia habens aequalitatem, et non recipiens solitudinem, et ejusdem substantiae et non ejusdem intellig
Abbreviated transcription (Latin):
dissimũ errorem sctũs
euangelista opprimit.
cum adhuc subiũgit.
hoc erat in principio apd̃
deum. ostendens illum
non ex tempore incre¬
mentũ sumpsisse: sed
semp in cocterna sub¬
stancia cum patre esse.
ꝑscrutantes uingenitũ
filium dei in diinitati
forma a deo factum. et
norem pre esse asserũt.
qd̃ non ex deo genitũ.
sed a deo factum p̾dica¬
rent. Quoꝵ errorem uel
demenciam fide arma¬
tus euangelista cõcul¬
cat: cum dicit. Omĩa
ꝑ ipm̃ facta sũt. ⁊ sine¬
ꝑ ipm̃ facta sunt: sicut

Expanded text:
dissimum errorem sanctus evangelista opprimit, cum abhuc subjungit: « Hoc erat in principio apud Deum. » Ostendens illum non ex tempore incrementum sumpsisse, sed semper in coaeterna substantia cum Patre esse. perscrutantes, unigenitum Filium Dei in divinitatis forma a Deo factum et nnorem Patre assererent, quod non ex Deo genitum, sed a Deo factum praedicarent. Quorum errorem vel dementiam fide armatus evangelista conculcat cum dicit: « Omnia per ipsum facta sunt. » Si em facta su
Abbreviated transcription (Latin):
igitur racione coeterinĩs
pater: filius u̾bum dĩci¬
tur: quia sicut nos intt¬
riorent cordis nr̃i uolun¬
tatem ꝑ uerbĩ patrfaci¬
mus: ita deus pater per
filium suũ cuncta que
uidentur opatus est. Te¬
ste ꝑsalmuista. qui dicit.
Derbo diũ celi firmati

Expanded text:
enim ratione coaeternus Patri Filius Verbum dicitur, quia sicut nos interiorem cordis nostri voluntatem per verbum patefacimus, ita Deus Pater per Filium cuncta quae videntur operatus est, teste Psalmista, qui dicit: « Verbo Dei coel
Abbreviated transcription (Latin):
nos. hoc intellexerũt ho
suum in eis rebz cõmen¬
dauit que ad unum ali¬
quid redigũtur. Ex mł¬
ex multis racemis uinũ¬

Expanded text:
nos intellexerunt homsanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex muex multis granis con
Abbreviated transcription (Latin):
manus suas:
cum pane manducãt.
Propriũ ⁊ quodãmodo et¬
consuetudinariũ erat
uideis crebro manus
abluere: ⁊ aliquando to¬
tum corpus. maxime
si contigisset eos cum
quolibet gentiliũ loqui.
Sed eciam uideamus:
qua sentencia ueritatiᷤ
reuincantur filii falsi¬
tatis. Ait illis. Quare ⁊
uos transgredimim p̾¬
ceptum dei. propt̾ tradi¬
cionem ur̃am. Ac si di¬
ceret. Cum uos precepta
dei propter tradicionem
ur̃am negligitis. qua¬
re discipulos meos repre¬
heuditis: qd̃ senioꝵ tradi¬
ciones parmpendant: ut
diuina iussa custodiant.
dixit. louora prẽz
tuuiii. et matrem. Honor
in sacro eloquio. dupplicit᷑
accipitur. Uidelicet non
solum in salutando. ⁊ cõ¬
quiniscendo: sed eciam in
elemosina ⁊ rerũ necessa¬
riarum collacione. Hinc
solum illis officiũ uenc¬
racionis deferatur: uerũ
eciam oportuna subsidia

Expanded text:
manus suas cum panem manducant. Proprium et quodammodo consuetudinarium erat Judaeis crebro manus lavare, et aliquando totum corpus, maxime si contigisset eos cum quolibet gentilium loqui. Sed jam videamus qua sententia Veritatis revincuntur filii falsitatis. Ait illis: Quare et vos transgredimini praeceptum Dei propter traditionem vestram? Ac si diceret: Cum vos praecepta Dei propter traditionem hominum negligitis, quare discipulos meos reprehenditis, quod seniorum traditiones parvipendant, et divina jussa custodiant? dixit: Honora patrem tuum et matrem. in sacro eloquio dupliciter accipitur, videlicet non solum in salutando et conquiniscendo, sed etiam in eleemosyna et rerum necessariarum collatione. Hinc solum illis officium venerationis deferatur, verum etiam opportuna subsidia
Abbreviated transcription (Latin):
duabz uelabant faciem
eius. ⁊ duabz uelabant
pedes cius: ⁊ duabz uola¬
bant. Et clamabat alter
ad alterum: et dicebant.
est omnis t̾ra glĩa eius.
Et cõmota sunt suꝑ li¬
minaria cardinum a
uoce clamantis ⁊ domuᷤ
impleta ẽ fumo. Et dixi.¬

Expanded text:
duabus velabant faciem eius et duabus velabant pedes eius et duabus volabant, et clamabant alter ad alterum et dicebant: est omnis terra gloria eius”. Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus repleta est fumo», et reli
Abbreviated transcription (Latin):
dies eternus deus uerus
de deo uero: xpũs in die
temporis sponsus proce¬
dens de thalamo suo. Di¬
es eternitatis xpũs an¬
gelos creans:dies in
tempore xpus. homines
saluans. Dies et̾nitatiꝰ
los pascens: dies tem¬
poris xpũs. homines ĩ
terra reficiens. Ut enĩ
panem angelor man

Expanded text:
dies aeternus, Deus verus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis los pascens, dies temporis Christus homines in terra reficiens. Ut enim panem angelorum man
Abbreviated transcription (Latin):
ta dicit. Bene nunciate
diem de die: salutare eiuͤ
Quid est diem de die. ii¬
si filium de patre: Est
igitur de patre filius. de
die dies: sed tamẽ pater
et filius. non duo dies.
sed unus est dies. Est de
patre filius de deo deus:
pater tamen et filius
non duo dii sed unus ẽ
deus. Unus igitur dies
eternitatis simul pater
et filius a nobis agnos¬
citur: in die autẽ tempo¬
ris solus filius mueni¬
tur. Dies eternus pater
et filius. nr̃m corpus ⁊
aĩam fecit: in die uero
temporis. solus filius
nrm̃ corpus aĩamq
suscepit. Xp̃s̃ dies eter¬
nus. uingenitus ĩ for¬
ma dei manens: xpũs
in die temporis: uinge¬
intus formam seriũ
accipiens. xps̃ dies eter¬
nus. diues ꝑmanens
ut conderet nos: xp̃s in
die temporis pauꝑ fcũs.
ut redimeret nos. Dies
eternus xp̃s: deus de deo
patre: xpũs in die tempo¬
ris deus homo de uirgĩe
matre. xpũs dies eter¬
nus. uerbũ eructuatũ
de corde patris. xpũsm
die temporis uerbum
caro factum. de utero

Expanded text:
ta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul Pater et Filius a nobis agnoscitur, in die autem temporis solus Filius invenitur. Dies etenim aeternus Pater et Filius nostrum corpus et animam fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aeternus Christus Deus de Deo Patre, Christus in die temporis Deus homo de virgine matre. Christus dies aeternus Verbum eructatum de corde Patris, Christus in die temporis Verbum caro factum de utero
Abbreviated transcription (Latin):
mala.
Trenũciatum
Est uiris regis. et
exercitui qui erant in
ibrlm ciuitate dauid:
qui discessissent uiri qͥ¬
dam qui dissipauerũt
mandata regis. in loca
occulta in desertum: et
abissent post eos multi.
Et statim perrexerunt
ad eos: ⁊ constituerunt
adũsus cos prelium in
dic sabbatoꝵ. Et dixerũt
ad eos. Resistitis ⁊ nunt
adhuc: Exite et facite
scdm̃ uerbuni regis: et
uiuetis. Et dixerunt.
Non cxibunus. noq fa¬
cienus uerbum regis.
ut polluamus diẽ sab¬
batoꝵ. Et concitauerũt
adu̾sus eos preliũ ⁊ nõ
responderunt eis. nec op¬
pilauerunt loca occulta
dicentes. Moriamur
om̃s in simplicitate no¬
stra: et testes crunt suꝑ
nos celum ⁊ t̾ra qd̃ in¬
iuste ꝑditis nos. Et in¬
tulerunt eis bella sabba¬
tis. Et mortui sunt ipĩ ⁊
uxores eoꝵ. et filii eorum.
et pecora coꝵ usq ad mil¬
le anmas hoĩm. Et cog¬
nouit mathathias ⁊ ami¬
ci eius: ⁊ luctũ habuerũt

Expanded text:
mala t renuntiatum est viris regis et exercitui qui erat in Hierusalem civitate David quoniam discessissent viri quidam qui dissipaverunt mandatum regis in loca occulta in deserto et abissent post illos multi et statim perrexerunt ad eos et constituerunt adversus eos proelium in die sabbatorum et dixerunt ad eos resistitis et nunc adhuc exite et facite secundum verbum regis et vivetis et dixerunt non exibimus neque faciemus verbum regis ut polluamus diem sabbatorum et concitaverunt adversus eos proelium et non responderunt eis nec oppilaverunt loca occulta dicentes moriamur omnes in simplicitate nostra et testes erunt super nos caelum et terra quod iniuste perditis nos et intulerunt eis bellum sabbatis et mortui sunt ipsi et uxores eorum et filii eorum et pecora eorum usque ad mille animas hominum et cognovit Matthathias et amici eius et luctum habuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Os testes mei di¬
cit dñs: et seruus
meus quẽ elegi. Ut scia¬
tis et credatis michi. ⁊ in¬
telligatis quia ego ipse
sum. Ante me nou est
formatus deus: et post
me non erit. Ego sum
ego sum dñs:. et non ẽ
absq me saluator. Ego
Auditum feci: ⁊ nõ fuit
in uobis alienus. Uos te¬
stes mci dicit dñs: ⁊ ego
deus. Et abuicio ego ipẽ:
et non est qui de manu
mea eruat.¬

Expanded text:
os testes mei, dicit Dominus, et servus meus, quem elegi: Ut sciatis, et credatis mihi, et intelligatis, quia ego ipse sum. Ante me non est formatus Deus, et post me non erit. Ego sum, ego sum Dominus, et non est absque me salvator. Ego auditum feci, et non fuit in vobis alienus: Vos testes mei, dicit Dominus, et ego Deus. Et ab initio ego ipse, et non est qui de manu mea eruat
Abbreviated transcription (Latin):
est. naturaliter eterna
natiuitas. Semper in
patre: cum quo illi est.
una naturalit̾ equalis¬
q diinitas. et alter
quidem ille qued pater
est: alter ille quod filius
est. Neuter tamen alter
deus: quia pater ⁊ filius
unus est deus. Qua pro¬
pter quando de patre deo
et filio deo nascitur ser¬
mo: digne dicimus al¬
terum esse patrem. et al¬
terum filium: ⁊ nichilo¬
minus digne dicimus
unum deum ẽẽ patrem
et filium. Cum eium
dicimus alterum esse
patrem. alterum filiũ.
discretas ꝑsonas gem¬
toris genitiq monstra¬
mus. Cũ uero dicimus
unum deum cẽ patrem
et filium: ipãm unam
naturã in discrete diui¬
intatis ostendinius.

Expanded text:
est naturaliter aeterna est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus.
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid de huius
diei solemnitate narrare.
simulq considerantes
illud unum uerbum. de
quo dicere uolumus: nul¬
la inuenimus uerba. qͥ¬
b sufficienter aliquid
dicere ualeamus. Est em̃
hoc uerbum:. non qd̃ desi¬
nt prolatum: sed quod
permanet natum. Non
transitoriũ: sed eternũ.
Non factum a deo patre:
sed genitum. Nec solum
genitũ: sed eciam uinge¬
intum. Unum quippe
uerbũ dens pr̃ genuit de
scipõ. per quod omnia
creauit ex nichilo. In prĩ¬
cipio erat uerbũ. et uer¬
bum erat apud deum:
et deus erat uerbum. Hoc
erat in principio apud
deum. Omina ꝑ ipñt.
facta sunt. et sure ipso
factum ẽ nichil. In hoc
autẽ quod ꝑ illud uer¬
bum deus pater omma
fecit: ostenditur qͥa hoc
uerbum genuit ipe. nõ
fecit. Illud igitur uerbũ
de deo deus est. de creatore
crcator est. Unde hoc in se
naturaliter habet esse.
quod pater est. Natus ẽ
itaq de patre deo filius
deus: alius nn persona.
non aliudin natura.
cum quo illi una est
naturalis etermtas

Expanded text:
aliquid de hujus diei solemnitate narrare, simulque considerantes illud unum Verbum, de quo dicere volumus, nulla invenimus verba quibus sufficienter aliquid dicere valeamus. Est enim hoc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: cum quo illi una est naturalis immensitas;
Abbreviated transcription (Latin):
et tamen spũs sanctus
non defuit maiestate.
Sic celum ⁊ terrã implet
serunt. Adhuc citharam
respice. Ut musicũ melos
tonis dulcibz reddat. tria
pariter adesse uidentur.
ars manus ⁊ corda. Et
tangit. resonat corda. Re
ars nec manus sonum
redount: sed ea cum corda
pariter opantur. Sonũ¬

Expanded text:
et Spiritus sanctus non defuit majestate. Si coelum et terram implet nitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chorda: et tangit, resonat chorda. Trars nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. S
Abbreviated transcription (Latin):
solum ꝑtinet caro. sicut
ad solam rationem ꝑti¬
net sapiencia. licet non
recedat ab anina. Ecce
aliud. In sole: calor ⁊ splẽ¬
dor in uno radio sunt.
Sed calor ex siccat:splen¬
dor illuminat. Aluid
suscipit calor: aliud splẽ¬
dor. Et licet calor et splen¬
dor ab inuicẽ non que¬
aut separari: suscipit
splendo: illuminacionẽ
non feruorem. suscipit
calor feruorem non illu¬
agunt. et tamen ab in¬
uĩcem non separantur.
Sic et filius suscepit car¬
uem. ⁊ non deseruit pa¬
trem. nec se diuisit a pr̃e.
Suscepit in quã filius
carnem ĩproprietate: et
tamen et pater et spũs
sanctus non defuit ma¬
iestate. In diuiuitate
equalitas: in carne sola
filii proprictas. Nõ ergo
nitas. Cum ergo una
sit deitas. una diuinita.
impleuit qui dẽ carnem

Expanded text:
solum pertinet caro: sicut solum pertinet caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor feragunt; tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem, et non deseruit Patrem, nec defuit a Patre. Suscepit, inquam, Filius carnem in proprietate, sed tamen et Pater et Spiritus sanctus non defuerunt majestate. In divinitate aequalitas, in carne sola Filii proprietas, non tamennitas. Cum ergo una sit deitas, una sit divinitas, impleverunt quidem carnem