comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nationem non eis resistendo ꝑmittere xui
ricordiae: qͣ p̃rȩ parauit ingloriam : ut¬
&iam prima hominis ȩtas. idest infantia: quȩ
sine ullo renisu subiac& carni: & secunda quaȩ
pueritia nuncupatur : ubi non dumratio susce¬
pit hancpugnam: & fere subomnibus uitiosis delec¬
tationib iac&: quia lic& fari iam ualeat: &ideo
in fantiã transisse uideat᷑: nondũ in ea ẽ. p̃cepti
capax infirmitas mentisisisa cramenta mediato¬
ris acceperit: &iã si hanc in eis annis uitam finiat:
trans lata scilic& apotestate tene brarum in regndo
xp̃i non solum poenis non prȩpar&ur a&ernis sed
neulla quidem post mortẽ purgatoria tormenta
patiatur. ISufficit enĩ sola spirita lis regeneratio
ne postmortem obsit: qđ carnalis generatio cum
morte contraxit Cum aut̃ uentũ fuerit ad etatẽ
quȩ p̃ceptũ iamcapit: & subdi potest legis imperio:
suscipiendum est bellũ contrauitia &gerendũ

Expanded text:
natnatricordiae quae praeparavit in gloriam, ut etiam prima hominis aetas, id est, infantia quae sine ullo renisu subjacet carni, et secunda quae pueritia nuncupatur, ubi nondum ratio suscepit hanc pugnam, et fere sub omnibus vitiosis delectationibus jacet, quia licet jam fari valeat, et ideo infantiam transisse videatur, nondum in ea est praecepti capax infirmitas mentis; si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis vitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi, non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem post mortem purgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio cum morte contraxit. Cum autem ventum fuerit ad aetatem, quae praeceptum jam capit, et subdi potest legis imperio, suscip
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ibi fuerit ubi temptatio nulla erit: nisi pacẽ
tenuerit: quã belli huius inquo caro concupis
& uariis certaminib: quȩrit : Hoc aũt bellum:
num quã ullum ess&: sinatura humana ꝑliberũ
arbitrium inrectitudine in qua facta est ꝑstitisset:
Nunc uero quae pacem felix cũ dõ habere noluit:
secũ pugnat infelix. Et cũ sit hoc malum mise¬
rabile : melius ẽ tamen: quã priora uitae huus. ⁊¬
Melius confligitur quippe cũ uiti is. quã sine ulla
conflictione dominantur: Melius ẽ in quã bellũ
cum spe pacis &ernȩ: quã sine ulla liberationis
cogitatione captiuitas Cupimus quidem &iã
hoc bello carere: &adcapessendam ordinatis¬
simam pacẽ ubi firmissima stabilitate potiori¬
bus infirmiora subdantur igne diuini amoris ac¬
cendimurꝰ: Sed si qđ absit illius tantiboni spes
nulla ess& : malle debuimus in huius conflictati¬
onis molestia remanere : quã uitus in nos domi¬

Expanded text:
cum ibi fuerit, ubi tentatio nulla erit; nisi pacem cum ibi fuerit, ubi tentatio nulla erit; nisi pacem tenuerit, quam belli huius, in quo caro concupiscmultis et uariis certaminibus quaerit. Hoc autem bellum numquam ullum esset, si natura humana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc uero, quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora uitae huius. Melius confligitur quippe cum uitiis, quam sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in huius conftictationis molestia remanere quam uitiis in nos domi
Abbreviated transcription (Latin):
cuius hoc pignus est suo tempore consequamur.
Nunc aut ambulemus inspe:& ꝓficientes dedie
enĩ dñsqui sunt eius: & quot quot spũdĩ agunt᷑
hi filiidĩ sunt: sed gratia ñnatura: Vnicus
enĩ natura dĩ filius: ꝓpter nos. misericordia
factus ẽ hominis filius. ut nos natura filii
hominis filii dĩ ꝑ illũ gratia fieremus : Na¬
nens quippe ille immutabilis. naturã nr̃am.
inquanos susci per&: suscepit a nob: & tenax di¬
uinitatis suȩ: nostrȩ infirmitatis particeps
factus ẽ : ut nos in melius cõmutati. qđ peccato¬
res mortalesq sumus ei. in mortales & iusti par¬
ticipatione amittamus : & qđ innatura nr̃a bo¬
nũ fecit impletũ: sum mobono in eius naturȩ bo¬
nitate seruem: Sicut enĩ punũ hominẽ peccan¬
tem in hoc tam graue malum deuenimus. ita ꝑu
num hominem eundemq dm̃ iustificantem ad il¬
lud bonum tam sublime ueniemus: Nec quis quam
se deb& abisto ad illũ transisse confidere: nisi

Expanded text:
cuius hoc pignus est suo tempore consequamur, nunc autem ambulemus in spe et proficientes de dieenim Dominus qui sunt eius; et quotquot spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei, sed gratia, non natura. Unicus enim natura Dei filius propter nos misericordia factus est hominis filius, ut nos, natura filii hominis, filii Dei per illum gratia fieremus. Manens quippe ille inmutabilis naturam nostram, in qua nos susciperet, suscepit a nobis et tenax diuinitatis suae nostrae infirmitatis particeps factus est; ut nos in melius commutati, quod peccatores mortalesque sumus, eius inmortalis et iusti participatione amittamus et, quod in natura nostra bonum fecit, inpletum summo bono in eius naturae bonitate seruemus. Sicut enim per unum hominem peccantem in hoc tam graue malum deuenimus, ita per unum hominem eundemque Deum iustificantem ad illud bonum tam sublime ueniemus. Nec quisquam se debet ab isto ad illum transisse confidere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
futurus est damnationis: Etremunerationis ultimus
dies : Si boc temporis inter uallo sp̃s defunctorum cuis modi
ignem dicuntur ꝑpeti quem nonsentiant illi qui non
habuerunt tales mores & amores in huius corporis uita.
Vt eorum ligna foenum astipula consumatur. Alu¬
uero sentiant : qui eius modi secum edifitia postauerunti
Siue ibi tantum. suiȩ ibi tantum. sue & hic &ibi : siue ideo
hic ut nonibi : secularia quamuis adam natione uenialia.
concremantẽ ignem transitoriae tribulationis nuem¬
ant: Non redirguo quia forsiten uerum est. Potest
quippe adistam tribulationem ꝑtinere &iam mors
ips carnis quȩde primi peccati ppetratione concepta est.
Vtsecundum cuiusq a edificium : tempus quod eam
sequitur. ab uno quoq sentiatur.: Persecutiones
quoq quibus martyres coronati sunt & quaspatiunt
Quicumq xp̃i ani : probant utraq aedificia uolut ignis.
& alia consumunt cumipsis edificatoribus sixp̃min

Expanded text:
futurus est, damnationis et remunerationis ultimus futurus est, damnationis et remunerationis ultimus dies, si hoc temporis intervallo spiritus defunctorum ejusmodi ignem dicuntur perpeti quem non sentiant illi, qui non habuerunt tales mores, et amores in hujus corporis vita, ut eorum ligna et fenum, et stipula consumatur, aluero sentiant, qui eius modi secum aedificia portauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitoriae tribulationis inueniant: non redarguo, quia forsitan uerum est. Potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, secundum cuiusque aedificium tempus quod eam sequitur ab unoquoque sentiatur. Persecutiones quoque, quibus martyres coronati sunt et quas patiuntur quicumque Christiani, probant utraque aedificia uelut ignis et alia consumunt cum ipsis aedificatoribus, si Christum in
Abbreviated transcription (Latin):
opus ꝑmanserit id est non fuerit igne consumptum:
quodsupȩdificauit. mercedem accipiat: sicuius autẽ
opus arserit dimnum patiat᷑ : ꝓp̃fecto non est ipse &er¬
nusille ignis: In illum enim soli sinistri nouissima
& ꝑpetua damnatione mittentur: Iste autem
dextros probat: sed alios corum sic ꝓbat ut ȩlificium
tum : Non exurat atq consumat : alios autẽ alter
id est ut quod suꝑedisicauerunt ardeat : damnumq: inde
stabiliter positum: prȩcellenti caritate tenuerunt:
Si autem salui fient: ꝓfecto & ad dextrã stabunt : &cum
cȩteris audient : Venite benedicti patris mei possid&e
paratum uobis regnum : Non adsinistrã ubulli erunt
qui salui nonerunt : Etideo audient discedite ame
maledicti inignem &ernum, Nemo quippe abillo
igne saluabitur . quia in supplicium aeternum ibunt
scłorum : Post istius sane corporis mostem donec
adillum ueniatur: qui post resurrectionem corporũ

Expanded text:
opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, opus permanserit, id est non fuerit igne consumtum, quod superaedificauit mercedem accipiat; si cuius autem opus arserit, damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus ille ignis. In illum enim soli sinistri nouissima et perpetua damnatione mittentur, iste autem dextros probat. Sed alios eorum sic probat, ut aedificitum, non exurat adque consumat; alios autem aliter, id est, ut quod superaediifcauerunt ardeat damnumque inde stabiliter positum praecellenti caritate tenuerunt. Si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis reg num, non ad sinistram, ubi illi erunt, qui salumaledicti, in ignem aeternum. Nemo quippe ab illo igne salvabitur, quia in supplicium aeternum ibunt saeculorum. Post istius sane corporis mortem, donec ad illum veniatur qui post resurrectionem corporum
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus est ignis. quinullum corum damn&. sed unũ
dit& alterum damnificet : ambos ꝓb&.: Si autem
ignem illum loco isto uoluerimus accipere: dequo dñs
dicit sinistris: Discedite ame maledicti inignẽ ȩter¬
num : utineis &iam isti eẽ credantur. quiȩ dificant
supra fundamentum. ligna fenum stipulam: cosq exillo
igne post tempus ꝓmalis meritis inptitum. liber&
boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dex¬
tros quibus dicetur : uenite benedicti patris mei possi¬
d&e paratum uobis regnum: nisi cos quiȩdificauerunt
suꝑ funclamentum aurum argentũ lapides pretiosos. ⁊¬
Sedinillum ignem de quodictum est : sic tamen quasi pignẽ.
si hoc modo est intellegendus : utriq mittendi sunt:
&d extriscilicet & sinistri Illo quippe igne utrique
pbandi sunt: de quodictums  Dic senim dedl arabit: quõ
inigne reuelabitur & unius cuiusq opus quale sit ignis
probabit : Siergo utrumq probabit ignis utsicuius

Expanded text:
inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum damnificet, ambos probet. si autem ignem illum loco isto uoluerimus accipere, de quo dominus dicit sinistris: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, ut in eis etiam isti esse credantur qui aedificant super fundamentum ligna, faenum, stipulam, eosqueigne post tempus pro malis meritis impertitum liberet boni meritum fundamenti, quid arbitremur dextros, quibus dicetur: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum vobis regnum? nisi eos qui aedificaverunt super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos? sed in illum ignem, de quo dictum est, Sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intelligendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri: illo quippe igne utrique probandi sunt, de quo dictum est: Dies enim declarabit, quia in igne reuelabitur, et uniuscuiusque opus quale sit, ignis probabit. Si ergo utrumque probabit ignis, ut, si cuius
Abbreviated transcription (Latin):
cogitat quae sunt quomodo placat dõ : uide
alium edificantem ligna fenum stipulan : qui autẽ
ma trimonio iunctus est inquit. cogitalea quȩ sunt
mundi : quomodo placeat uxori . : Vnuscuiusq opus.¬
manifestibitur.:. Die s enim declarabit: Dies utique
tribulationis: quõ inigne inquit reuelabitur: eandẽ
tribulationem ignem uocat: sicut alibi legitur:
Uasa figuli probat fornax : & homines iustos. temptatio
tribulationis: Etunius cuiusq opusqualesit ignis pro¬
babit Sicuius opus ꝑmanserit : perman&enim quod
quisq cogitat quȩsunt di quomodo placeat dõ: Quod
suꝑ edificauit. mercedem accipi& id est unde cogitauit.
hoc sumet : Sicuius opus arserit: damnum pati&ur :
quo quod dilexerat. non habebit: pse autem saluusent
quia nulla cum tribulatio. ab illius fundimenti stabili¬
tate remouit: Sic tamen quasi ꝑignem.ꝰ quod enim
sine inliciente amore non habuit : sine urente dolore
non pdit. Ecce quantum mihi uidetur inuentus et¬

Expanded text:
cogitat quae sunt Dei quomodo placeat Deo . Vide alium aedificantem ligna, fenum, stipulam . Qui autem matrimonio junctus est, inquit, cogitat quae sunt mundi, quo placeat uxori . Vasa figuli pmanifestabitur; dies enim declarabit — dies utique tribulationis — quoniam in igni, inquit, reuelabitur. eandem tribulationem ignem uocat, sicut alibi legitur: uasa figuli probat fornax et homines iustos temtatio tribulationis. et uniuscuiusque opus quale sit ignis probabit. si cuius opus permanserit t - permanet enim quod quisque cogitat quae sunt dei, quomodo placeat deo — quod superaedificauit, mercedem accipiet — id est unde cogitauit, hoc sumet; — si cuius autem opus arserit, damnum patietur — quoniam quod dilexerat non habebit - ipse e autem saluus erit — quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit — sic tamen quasi per ignem — quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. ecce, quantum mihi uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ria prae cepta contemnens. committat in licita
non praeposuis se xpm̃: sed post posuisse con¬
uincitur : quẽ post habuit imperantem siue con¬
cedentem: dum contra eius imperata siue con¬
cessa: suam perflagitia delegit & plere
lbidinem : Si quisitaq xp̃i anus diligit mer&ericẽ ẽiq
adhȩrens unũ corpus efficit᷑ iã in funda m̃toñ ha

Expanded text:
ria praecepta contemnens committat inlicita, ria praecepta contemnens committat inlicita, non praeposuisse Christum, sed postposuisse conuincitur, quem posthabuit imperantem siue concedentem, dum contra eius imperata siue concessa suam per flagitia delegit explere libidinem! Si quis itaque Christianus diligit meretricem eique adhaerens unum corpus efficitur. iam in fundamento non ha
Abbreviated transcription (Latin):
num quid poterit fides saluare eũ : & quis est in¬
quiunt. de quodicit apostolus paulus: Ipse aũt
saluus erit: sic tamen quasi pignem : Simulquis
iste sit inquiramus hunctamen non es se certis si¬
mum est : neduorum a postolorũ sententiasmitta¬
mus in rixam : siunus dicit : &iam simala iquis
habuerit : saluabit eum perignem fides:
Alus autem: si opera non habeat: num quid
poterit fi des saluare cum : In ueniemus
ergo: quis possit saluari perignem: si prius
inuenerimus : quid sit habere infunda¬
mento xp̃m. Quod ut deipsa simi lititli¬
ne quantocius aduertamus: nihil in ae¬
dificio prae ponitur fundamento.
Quis quis itaque sic hab& in corde xp̃m:
utei terrena & temporalia: nec ea quae licita sunt
atque concessa prȩponat : fundamentum hab&
xp̃mꝰ Siaut̃ prȩponit : & siui deatur habere
fidem xp̃i: non ẽ tamen in eo fundamentum xp̃s.
cui talia praeponuntur:: Quanto magis. si saluta¬

Expanded text:
numquid poterit fides saluare eum? Et quis est, innumquid poterit fides saluare eum? Et quis est, inquiunt, de quo dicit apostolus Paulus: Ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non esse certissimum est, ne duorum apostolorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: \'Etiamsi mala opera quis habuerit, saluabit eum per ignem fides\'; alius autem: Si opera non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Inueniemus ergo quis possit saluari per ignem, si prius inuenerimus quid sit habere in fundamento Christum. Quod ut de ipsa similitudine quantocius aduertamus: nihil in aedificio praeponitur fundamento; quisquis itaque sic habet in corde Christum, ut ei terrena et temporalia nec ea quae licita sunt adque concessa praeponat, fundamentum habet Christum: si autem praeponit, etsi uideatur habere fidem Christi, non est tamen in eo fundamentum Christus, cui talia praeponuntur: quanto magis, si saluta
Abbreviated transcription (Latin):
bra meretricis.: Deniq ipse. dicit : qui mandu¬
cat carnem meam &bibit sanguinẽ meũ. in me
manet & ego in eo: ostendit quid sit.
non sacra mento tenus. sed reuera corpus xp̃i
manducare &eius sanguinẽ bibere: hoc ẽ enĩ
maneo : non sedicat aut existim& manduc are corp
meum: aut bibere saguinẽmeũ: Nonitaq manent
inxp̃o qui non sunt membra eius. non sunt autem
mem bra xp̃i: qui se faciunt membra meretricis:
Nisi malum illud poenitendo esse destiterint:
& hoc bonum reconciliatione redi erint:
ed habent inquiunt xp̃iani cat holici. infunda
& sihuic fundamento suꝑȩdificauerunt. quam¬
ub& pessimã uitam : ut ut ligna soenũ stipula : rec¬
taitaq fides. ꝑ quã xp̃s ẽ fundamentũ. quãuis cũ dam
no. quõ illa quȩ suꝑȩdificata sunt ecurent᷑ : tamen po¬
terit᷑ quandoq ab illius ignis ꝑpetuitate saluare:
Respondeat eis breuiter apostolus ia cobus Si
quis dicat se fidem habere: opera aut̃ non habeat.

Expanded text:
bra meretricis. Denique ipse dicit: Qui manducat carnem meam et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in eo. Ostendit quid sit non sacramento tenus, sed re uera corpus Christi manducare et eius sanguinem bibere; hoc est enim maneo, non se dicat aut existimet manducare corpus meum aut bibere sanguinem meum.\' Non itaque manent in Christo, qui non sunt membra eius. Non sumembra Christi, qui se faciunt membra meretricis, nisi malum illud poenitendo esse destiterint, et ad hoc bonum reconciliatione redierint. Sed habent, inquiunt, Christiani Catholici in fundamesserunt, tametsi huic fundamento superaedificaverunt quamlibet pessimam vitam, velut ligna, fenum, stipulam. Recta itaque fides, no, quoniam illa, quae superaedificata sunt, exurentur, tamen poterit eos quandoque ab illius ignis perpetuitate saluare. Respondeat eis breuiter apostolus Iacobus: Si quis dicat se fidem habere, opera autem non habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
hocsȩculũ sic arnalit̃ suin morbo c̃cupiscentiarũ : sic̃ &
gentes quȩ ignorant dm̃: &iã hoc secundũ ueniã c̃¬
cedit a postolus. immoꝑ a postolũ xp̃s. potest ergo
&iste in fundam̃to habere xp̃m.: Sienĩ ni hileitalis
uus erit ꝑignẽ: Delicias quippe huius modi amoresq:
t̃renos ꝓpt̃ c̃iugalẽ quidẽ copulã ñdã nabiles : tri¬
bulationis ignis &ur&. adquẽ ꝑtinent ignẽ &
orbitates & q cũq calamitates: quȩ auferunt
haec. IAc per hoc ei qui hȩcȩ dificauit: erit ȩdi¬
ficatio ista damnosa: quia ñ habebit. qđ su ꝑ ȩ¬
dificauit: Eteorũ amissione cruciabit᷑: quib
fruendo utiquae laetabantur: sed per hunc
ignem : saluus erit merito fundam̃ti: quia & siu¬
trum id habere mall&. anxp̃m. aper¬
sec utore proponeretur. illud xp̃onon prȩ¬
poneretur : Vide in apostoli uerb. hominẽ ae¬
dificantem suꝑ fundamentũ : aurũ argentũ.
lapides praetiosos:. Quisineuxore est inquit:

Expanded text:
in morbo concupiscentiarum, sicut et gentes, quae ignorant deum, etiam hoc secundum ueniam concedit apostolus, immo per apostolum Christus. potest ergo et iste in fundamento habere Christum. si enim nihil ei talisuus erit per ignem. delicias quippe huius modi amoresque terrenos propter coniugalem quidem copulam non damnabiles tribulationis ignis exuret. ad quem pertinent ignem et orbitates et quaecumque calamitates, quae auferunt haec. ficatio ista damnosa, quia non habebit, quod superaedificauit, et eorum amissione cruciabitur, quibus fruendo utique laetabatur; sed per hunc ignem saluus erit merito fundamenti, quia, etsi utrum id habere mallet an Christum a persecutore proponeretur, illud Christo non praeponeretur. Vide in apostoli uerbis hominem aedificantem super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos: Qui sine uxore est, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
atq illa ȩtas iam fuisse doctrinis dicatur
exculta: ut quod fieri non potest : omne respu¬
eret: quanto magis post sexcentos annos. ip¬
sius tempore ciceronis. maximeq postea. sub
augusto atq tłberio eruditiorbus utique tem¬
poribus. resur rectionem carnis xp̃i: atq in cȩ¬
lum ascensionem: tam quam id quod fieri non
potest: mens humana ferre non posset : eludensq
ab auribus cordibusq respueret᷑ : nisi eam fieri
potuisse : atq factam eẽ diuinitas ipsius uerita¬
tis: uel diuinitatis ueritas: & contestantia mi¬
raculorum signa monstrarent: ut terrentib
& contra dicentibus: tam multis tamq magnis
ꝑsecutionibus : prȩcedens in xp̃o. deinde incȩte¬
ris ad nouum sȩculum secutura resurrectio atꝙq
immostalitas carnis: & fidelissime crederetur.
& prȩdicaretur intrepide : & ꝑ orbem terrȩ pul¬
lutura : fecundius cum mastyrum sangune se¬
erctur. ⁊ Legebantur enim prȩconia prȩ¬
cedentia prophetarum: concurrebant ostenta

Expanded text:
adque illa aetas iam fuisse doctrinis dicatur exculta, ut quod fieri non potest omne respueret: quanto magis post sescentos annos ipsius tempore Ciceronis maximeque postea sub Augusto adque Tiberio, eruditioribus utique temporibus, resurrectionem carnis Christi adque in caelum adscensionem, tamquam id quod fieri non potest, mens humana ferre non posset eludensque ab auribus cordibusque respueret, nisi eam fieri potuisse adque factam esse diuinitas ipsius ueritatis uel diuinitatis ueritas et contestantia miraculorum signa monstrarent; ut terrentibus et contradicentibus tam multis tamque magnis persecutionibus praecedens in Christo, deinde in ceteris ad nouum saeculum secutura resurrectio adque inmortalitas carnis et fidelissime crederetur et praedicaretur intrepide et per orbem terrae pullulatura fecundius cum martyrum sanguine sereretur. Legebantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurrebant ostenta
Abbreviated transcription (Latin):
siei ꝓponat᷑ aut mors ꝑpetienda: aut rursus
infantia : quȩ quidem qđ non arisu sed afletu
orditur hanc lucem: quid malorum ingressa
sit nesciens. ꝓph&at quodam modo. Solum quan¬
donatus est. ferunt risisse zoro astrẽ: nec et
boni aliquid monstruosis risus ille portendit ::
Nam magicarum artium suisse ꝑ hib& inuentor
quȩ quidẽ illi. nec adp̃sentis uitȩ uanam felici¬
tatem: contra suos inimicos ꝓdesse potuerunt :
Anino quippe rege assiriorũ: cum e ẽt ipse rex¬
bactrianorũ : bello superatus est: Prorsus
qđ scriptũ est: graue uigũ suꝑ filios adam: aclie
Ecitus deuentre matris eorũ : usq indiem sepul

Expanded text:
si ei proponatur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliquid monstruosus risus ille portendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inuentor; quae quidem illi nec ad praesentis uitae uanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt; a Nino quippe rege Assyriorum. cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. Prorsus quod scriptum est: Graue iugum super filios Adam a die exitus de uentre matris eorum usque in diem sep
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum di dissipauit : Quando in a¬
dam cum ornib &iam ipse peccauit:
Sienim dix iss& quia hoc testamentũ meũ
dissi pauit : Non niside ista circum cisione
intellegi cogeret : Nunc uero quo non &¬
pressit cuius modi testamentũ paruulus¬
dissi pauerit : liberum ẽ intellegere de il¬
lotestam̃to dictum : cuius dissi patio perti¬
nere possit ad paruulum. Si aũ hoc quis¬
quã nonnisi de ista circũ cisione dictũ esse
contendit : quod in ea testamentum dĩ quõ
non ẽ circum cisus dissipauerit paruulus :
quȩrat locutionis aliquem modũ quonon
absurde possit intellegi: ideo dissi passe
testamentum: quia licet non abillo. tam̃
in illo ẽ dissipatum. uerum sic quoq anim¬
aduertendum ẽ nulla in se neglegentia sua
in iuste interire incircũ cisi animã par¬
uuli : nisi originalis obligatione peccati.
dilucida ad abrahã: cui euidentissi me
dictum ẽ patrem multarũ gentiũ posui

Expanded text:
testamentum Dei dissipauit, quando in Atestamentum Dei dissipauit, quando in Adam cum omnibus etiam ipse peccauit. Si enim dixisset: Quia hoc testamentum meum dissipauit\', non nisi de ista circumcisione intellegi cogeret; nunc uero, quoniam non expressit cuius modi testamentum paruulusdissipauerit, liberum est intellegere de illo testamento dictum, cuius dissipatio pertinere posset ad paruulum. Si autem hoc quisquam non nisi de ista circumcisione dictum esse contendit, quod in ea testamentum Dei, quoniam non est circumcisus, dissipauerit paruulus: quaerat locutionis aliquem modum, quo non absurde possit intellegi, ideo dissipasse testamentum, quia licet non ab illo, tamen in illo est dissipatum. Verum sic quoque animaduertendum est nulla in se neglegentia sua iniuste interire incircumcisi animam paruuli nisi originalis obligatione peccati. dilucida ad Abraham, cui euidentissime dictum est: Patrem multarum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ lex nec p̃uaricatio: quo pacto in
psalmo qđ legitur uerum est : p̃uaricatores
estimaui om̃s peccatores terrȩ : nisi qui a
om̃s legis alicuius p̃uaricatȩ sunt rei: qui
aliquo peccato tenentur obstricti.
Quã obrem sic etiã paruuli quod uera fides
habet nascuntur : non proprie. sed origi¬
naliter peccatores. Vnde illis gratiam
remissionis peccatorũ necessariã confi¬
temur: ꝓ fecto eo modo quo sunt peccatores.
&iam p̃uaricatores legis illius qu&e in para¬
dyso dataẽ agnoscuntur: utuerum sit utrũ¬
que qđ scriptumẽ : Etp̃ uaricatores aestima¬
ut om̃s peccatores terrae : et ubilx non est.
nec p̃ uaricatio: Ac ꝑ hoc quia circũ cisio signũ
regenerationis fuit : et non in merito paruu¬
lum ꝓpter originali peccatũ quo primũ
dĩ dissipatumẽ testam̃tum: generatio dispes¬
det : Nisi regeneratio liber& : sic intellegen¬
dasunt haec uerba diuina. Tam quam
dictum sit : qui non fuerit regeneratus. in¬
teribit anima illa degenere eius: quia

Expanded text:
acto in psalmo quod legitur uerum est: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, nisi quia omnes legis alicuius praeuaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti? Quam ob rem . si etiam paruuli, quod uera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter peccatores, unde illis gratiam remissionis peccatorum necessariam confitemur: profecto eo modo, quo sunt peccatores, etiam praeuaricatores legis illius, quae in paradiso data est, agnoscuntur; ut uerum sit utrumque, quod scriptum est, et: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, et: Ubi lex non est, nec praeuaricatio. Ac per hoc, quia circumcisio signum regenerationis fuit et non inmerito paruulum propter originale peccatum, quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio disperdet, nisi regeneratio liberet: sic intellegenda sunt haec uerba diuina, tamquam dictum sit: \'Qui non fuerit regeneratus, interibit anima illa de genere eius\', quia
Abbreviated transcription (Latin):
Procedimus adpopulum: plena erat ecdesia.
per sonabat uocibus gaudiorum: dõ gratias.
dõ laudes. nemine tacente : hinc atq inde
clamantium. ⁊ Salutaui populum: & rur¬
sus eadem feruentiore uoce clamabant.
Facto tandem silentio: scripturarum diuina¬
rum sunt lecta solemnia. Ubi autem uen¬
tum est ad mei sermonis locum: dixi pauca
protempore: & pro illius iocunditate laeti¬
tiae.⁊ M agis enim eos in opere diuino: quan¬
dam dĩ eloquentiam non audire. sed conside¬
rare ꝑmissi.: Nobiscum homo prandit.
& diligenter nobis omnem suae. fraternȩq:
ac maternȩ calamttis: indicabit historiã
Sequenti itaq die : post sermonem redditũ:
narrationis libellum : incrastinum populo
recitandum promisi.:
Quod cum exdomi¬
nico paschȩ diae . tertio fieret: ingradibus
ex acdre in qua de superiore loquebar loco

Expanded text:
Procedimus ad populum, plena erat ecclesia, personabat uocibus gaudiorum: Deo gratias, Deo laudes ! nemine tacente hinc adque inde clamantium. Salutaui populum, et rursus eadem feruentiore uoce clamabant. Facto tandem silentio scripturarum diuinarum sunt lecta sollemnia. Ubi autem uentum est ad mei sermonis locum, dixi pauca pro tempore et pro illius iucunditate laetitiae. Magis enim eos in opere diuino quandam Dei eloquentiam non audire, sed considerare permisi. Nobiscum homo prandit et diligenter nobis omnem suae fraternaeque ac maternae calamitatis indicanit historiam. Sequenti itaque die post sermonem redditum narrationis eius libellum in crastinum populo recitandum promisi. Quod cum ex dominico Paschae die tertio fieret in gradibus exedrae, in qua de superiore loquebar loco
Abbreviated transcription (Latin):
sam fabricandi mundi tam bonam acsim pli¬
cem. bene ac simpliciter credere. ut ds̃ bonus
conderet bona: & essent postdm̃. quaenones¬
sent quod est ds̃. bona tamen quae non faceret
nisibonus ds̃. Sed animas dicunt non qui¬
dem partes dĩ. sed factas adõ peccasse a con¬
ditore recedendo. & diuersis progressibus
pro diuersitate peccatorum. acaelis usq ad
terras diuersa corpora. quasi uincula meru¬
isse. & hinc esse mundum. eamq: causam mun¬
di fuisse faciendi. non ut conderentur bona
sedut mala cohiberentur. H inc origenis iure¬
culpatur : In libris enim quos appellat peri
archon. idest deprincipus. hoc sensit. hoc scrip¬
sit: ubi plus quam dici potest miror hominẽ
in aecdes iasticis luteris tam doctum & exerci¬
tatum. non attendisse primum: quam hoc es¬
s& contrarium scripturae huius tantae aucto¬
ritatis intentioni. quaeper omnia opera dĩ
subiungens. & uidit ds̃ qui abonumest: Com¬

Expanded text:
sam fabricandi mundi tam bonam ac simplisam fabricandi mundi tam bonam ac simplicem bene ac simpliciter credere, ut Deus bonus conderet bona, et essent post Deum quae non essent quod est Deus, bona tamen quae non faceret nisi bonus Deus. Sed animas dicunt, non quidem partes Dei, sed factas aditore recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate peccatorum a caelis usque ad terras diuersa •orpora quasi uincula meruisse; et hunc esse mundum eamque causam mundi fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur. hinc Origeneculpatur; in libris enim, quos appellat nequ ἄρχων, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non attendisse primum quam hoc esset contrarium scripturae huius tantae auctoritatis intentioni, quae per omnia opera dei subiungens: et uidit deus, quia bonum est, com
Abbreviated transcription (Latin):
se mali. repellendi & trema necessitate per¬
ductum: suamq naturam bonam. malo coercen¬
do superandoq: miscuisse : quam turpissime
pollutam. & crudelissime captiuatam & oppres¬
sam. labore magno uox mundet acliberet:
Non tamentotam. sed quod eius non potuerit ab
illa inquinatione purgari. tegmen acuin cu¬
lum futurum hostis uicti &indusi: Siautem
manichei non desiperent. uel potius insanirent.
sidĩ naturam sicuti est in commutabilem atq
omnino incorruptibilem crederent: cui noce¬
re nulla res posset. Animam uero. quae uo¬
luntate mutari in deterius. & peccato corrum¬
pi potuit. atq ita in commutabilis ueritatis
luce priuari . non dĩ partem. nec eius naturae
quaedĩ est: sed ab illo conditam. longe in pa¬
rem conditori . xp̃iana sanitate sentirent .:
quidam. quiunum nobiscum credunt omni¬
um principium esse rerum. nullamq naturã.
quae non est quod ds̃ est. nisi ab illo conditore
esse non posse: Noluerunt tamen istam cau

Expanded text:
se mali repellendi extrema necessitate perductum suamque naturam bonam malo cohercendo superandoque miscuisse, quam turpissime pollutam et crudelissime captiuatam et obpressam labore magno uix mundet ac liberet; non tamen totam, sed quod eius non potuerit ab illa inquinatione purgari, tegmen ac uinculum futurum hostis uicti et inclusi. Sic autem Manichaei non desiperent uel potius insanirent, si Dei naturam, sicuti est, incommutabilem adque omnino incorruptibilem crederent, cui nocere nulla res possit; animam uero, quae uoluntate mutari in deterius et peccato corrumpi potuit adque ita incommutabilis ueritatis luce priuari, non Dei partem nec eius naturae, quae Dei est, sed ab illo conditam longe inparem Conditori Christiana sanitate sentirent. CAquidam, qui unum nobiscum credunt omnium rerum esse principium, ullamque naturam, quae non est quod Deus est, nisi ab illo conditore esse n
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo offensio est animȩ excarne.
& quedam ab eius passione dissensio. Sicut
animae dolor: quae tristitia nuncupatur.
Dissensio ẽ ab his rebus. quae nobis nolentibus
acciderunt Sedtristitiam plerumq p̃cedit
metus: qui& ipse in animu est non incarne.
Dolorem autẽ carnis. non p̃cedit ullus: quasi me¬
tus carnis. qui ante dolorem incarne sentia¬
tur: Uoluntatẽ uero p̃cedit appetitus quidã.
qui sentitur incarne : quasi cupiditas eius si¬
cut fames & sitis. etea quae ingenitalib usita¬
Cum hoc sit gene¬
rale uocabulum omnis cupiditas. Nam &
ipsam iram nihil aliud eẽ quã ulciscendi li¬
bidinem: ueteres diffinierunt. Quamuis¬
Quamuis
nonnumquam homo ubi uindictae nullus
est sensus: etiam rebus in animis irascatur.
& male scribentem stilum conlidut uelca¬
lamum frangat iratus. Uerum & istalic&

Expanded text:
tantum modo offensio est animae ex carne tantum modo offensio est animae ex carne et quaedam ab eius passione. dissensio, sicut animi dolor, quae tristitia nuncupatur, dissensio est ab his rebus, quae nobis nolentibus acciderunt. Sed tristitiam plerumque praecedit metus, qui et ipse in anima est, non in carne. Dolorem autem carnis non praecedit ullus quasi metus carnis, qui ante dolorem in carne sentiatur. Voluptatem uero praecedit adpetitus quidam, qui sentitur in carne quasi cupiditas eius, sicut fames et sitis et ea, quae in genitalibus usitaum hoc sit generale uocabulum omnis cupiditatis. Nam et ipsam iram nihil aliud esse quam ulciscendi libidinem ueteres definierunt; quamuis nonnumquam homo, ubi uindictae nullus est sensus, etiam rebus inanimis irascatur, et male scribentem stilum conlidat uel calamum frangat iratus. Verum et ista lic
Abbreviated transcription (Latin):
ipse animus eius. eo quod inferior caro eius.
non optemperat. Ipso namq inuito &animꝰ
plerumq turbatur. & caro dol& : &ueterescit
& moritur: Et quic quid aliud patiour. quod
non pateremur inuiti: siuoluntati nraẽ nr̃a
natura omnimodo atq ex omnibus partib
oboedir&: At enim aliquid caro patitur quo
seruire non sinitur: quid inter est unde:
dum tamen per iustitiam dominantis dĩ cui
subditi seruire noluimus: caro nr̃a nobis quȩ
subdita fuerat non seruiendo molesta sit: quã¬
uis nos dõ non seruiendo: molesti nobis po¬
tumus eẽ non illi. Neq enim sic ille nr̃o.
utnos seruitio corporis indigemus. Etideo
quod fecimus : Dolores porro quidicuntur
carnis. animae sunt: incarne et excarne: quid
enim caro perse ipsam sine anima ueldol&:
uel concupiscit᷑. Sed quod concupiscere ca¬
ro dicitur uł dolere: aut ipse homo est sicut
disseruimus. aut aliquid animae quod car¬
nis afficit passio: uel aspera ut faciat dolo¬
rem: uel lenis utuoluptatẽ: sed dolor carnis.

Expanded text:
ipse animus eius eoque inferior caro eius, non obtemperat? Ipso namque inuito et animus plerumque turbatur et caro dolet et ueterescit et moritur, et quidquid aliud patimur, quod non pateremur inuiti, si uoluntati nostrae nostra natura omni modo adque ex omnibus partibus oboediret. At enim aliquid caro patitur, quo seruire non sinitur. Quid interest unde, dum tamen per iustitiam dominantis Dsubditi servire noluimus, caro nostra nobis, quae al., qua nobis subdita fuerat, non serviendo molesta sit; quamvis nos Deo non serviendo, molesti nobis potuerimus esse, non illi? Neque enim sic ille nostro, ut nos servitio corporis indigemus: et ideo quod fecimus. Dolores porro qui dicuncarnis, animae sunt in carne et ex carne. Quid enim caro per se ipsam sine anima uel dolet uel concupiscit? Sed quod concupiscere caro dicitur uel dolere, aut ipse homo est, sicut disseruimus, aut aliquid animae, quod carnis adficit passio, uel aspera, ut faciat dolorem, uel lenis, ut uoluptatem. Sed dolor carnis
Abbreviated transcription (Latin):
enim siaer in fusa luce numquam deseratur.
ideo non aliud est ipse. aliud lux qua in lumi¬
natur .: Neq: hoc ita dixerim. quasi aer sit
anima quod putauerunt quidam. qui nom po¬
tuerunt in corpoream cogitare naturam.
Sed hab& haec adilla &iam inmagna dispa¬
rilitate quandam similitu dinem : ut non in¬
conuenienter dicatur. sic inlum inari ani¬
mam incorpoream luce incorporea simpli¬
cis sapientiae dĩ. sicut in luminatur aeris
corpus luce cor porea. & sicut aer tenebres

Expanded text:
enim si aer infusa luce numquam deseratur, enim si aer infusa luce numquam deseratur, ideo non aliud est ipse, aliud lux qua inluminatur. Neque hoc ita dixerim, quasi aer sit anima, quod putauerunt quidam qui non potuerunt incorpoream cogitare naturam. Sed habent haec ad illa etiam in magna disparilitate quandam similitudinem, ut non inconuenienter dicatur sic inluminari animam incorpoream luce incorporea simplicis sapientiae Dei, sicut inluminatur aeris corpus luce corporea; et sicut aer tenebresc
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptior quam altera. Corpus uero ipsũ
maius est in toto quam in parte.: Etcum alia¬
Etcum alia
pars est in eo am plior. alia minor. non ea quae
amplior est incorruptior. quam ea quae mi¬
nor. : Aliud est itaq corpus quod nonubiq
sui totum est. alia incorruptio. quaeubiq: ei¬
us tota est. quia omnis pars incorruptilis cor¬
poris &iam c&eris in equalis equaliter in cor¬
rupta est.: Neq enim uerbi gratia quia digi¬
tus minor est quam tota manus. ideo incorrup¬
it a cũ sint in equales man̾& digitꝰ
hoc quam uis incorpore incorruptibili. in se¬
parabilis incorruptibilitas sit. Aliud est ta¬
men substantia quacorpus dicitur. alia qua¬
litas eius. qua incorruptibile nuncupatur.
etideo &iam sic non hoc est quod hab&: Ani¬
ma quoq: ipsa &iam sisempersit sapiens.
sicut erit cum liberabitur in a&ernum. parti¬
cipatione tamen in commutabilis sapientiae
sapiens erit quaenon est quod ipsa. Neq:

Expanded text:
incorruptior quam altera: corpus vero ipsum incorruptior quam altera: corpus vero ipsum majus est in toto quam in parte; et cum alia pars est in eo amplior, alia minor, non ea quae amplior est incorruptior quam ea quae minor. Aliud est itaque corpus, quod non ubique sui totum est: alia incorruptio, quae ubique ejus tota est; quia omnis pars incorruptibilis corporis etiam caeteris inaequalis aequaliter incorrupta est. Neque enim, verbi gratia, quia digitus minor est quam tota manus, ideo incorrupIta cum sint inaequales manus et digihoc quamuis a corpore incorruptibili inseparabilis incorruptibilitas sit, aliud est tamen substantia, qua corpus dicitur, aliud qualitas eius, qua incorruptibile nuncupatur. Et ideo etiam sic non hoc est quod habet. Anima quoque ipsa, etiamsi semper sit sapiens, sicut erit cum liberabitur in aeternum, participatione tamen incommutabilis sapientiae sapiens erit, quae non est quod ipsa. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
ps eest: Propter hoc utiq natura di¬
citur simplex. cui non sit aliquid habere
quo duel possit amittere. uel aliud sit ha¬
bens. aliud quod hab&. Sicut &uas aliquẽ
liquorem. auttorpus colorem. aut aer lucem.
siue feruorem. aut anima sapientiam. nihil
enim horumest id quod habet.: Nam neq uas
liquor est. neq: corpus color. neq: aer lux si¬
ue feruor. neq: anima sapientia est.: Hinc
est quod &iam priuari possunt rebus quas
habent. & in alios habitus uel qualitates uer¬
ti atq mutari. ut &uas euacuetur humore
quo plenum est. & corpus decoloretur. &aerte¬
nebrescat. siue frigescat. & anima desipiat:
Sed & sisit corpus incorruptibile. quale scis in
resurrectione promittitur. hab& quidem ip¬
sius incorruptionis in amissibilem qualitatẽ:
Sed manente substantia corporali. non hoc
est quod ipsa in corruptio. Nam illa &iam
persingulas partes corporis tota est. necali¬
bi maior. alibi minor. neq: enim ulla parsest

Expanded text:
uita ipse est. Propter hoc utique natura diuita ipse est. Propter hoc utique natura dicitur simplex, cui non sit aliquid habere, quod uel possit amittere; uel aliud sit habens, aliud quod habet; sicut uas aliquem liquorem aut corpus colorem aut aer lucem siue feruorem aut anima sapenim horum est id quod habet: nam neque vas liquor est, nec corpus color, nec aer lux sive fervor, neque anima sapientia est. Hinc est quod etiam privari possunt rebus quas habent, et in alios habitus vel qualitates verti atque mutari, ut et vas evacuetur humore quo plenum est, et corpus decoloretur, et aer tenebrescat sive frigescat, et anima desipiat. Sed etsi sit corpus incorruptibile, quale sanctis in resurrectione promittitur, habet quidem ipsius incorruptionis inamissibilem qualitatem, sed manente substantia corporali non hoc est, quod ipsa incorruptio. Nam illa etiam per singulas partes corporis tota est, nec alibi major, alibi minor; neque enim ulla pars est
Abbreviated transcription (Latin):
non genita: Quodenim desimplici bonoge¬
nitum est. pariter simplex est. & hocẽ quod
illud de quogenitum est. quaeduo. patrem
& filium dicimus. & utrumq: hoc cum spu
sc̃s quadam notione huius nominis insa¬
cris litteris nuncupatur. Alius est autem
quam pater & filius. quia nec pater est nec
filius. Sed alius dixi non aliud. quia & hoc
ds̃ est Nec ideo non simplex quia trinitas. ne¬
q: enim propter h oc naturam istam boni
s implicem dicimus. quia pater in ea solus. aut
solus filius. autsolus sp̃s sc̃s. autuero sola est
ista nominis trinitas sine subsistentia perso¬
narum. sicut sabelliani heretici putant.
Sed ideo simplex dicitur. quõ quod habet
hoc est. excepto quod relatiue quȩque per¬
sona ad alteram dicitur.: Nam utiq: pater
hab& filium. nec tamen ipse est filius. & fili¬
us hab& patrem. nec tamen ipse est pater.
in quo ergo adseipsum dicitur. non ad alte¬
rum hocest quodhabet. Sicut adseipsum
dicitur uiuus. habendo utiq uitam. & eadem

Expanded text:
non genita. Quod enim de simplici bono genitum est, pariter simplex est, et hoc est quod illud de quo genitum est; quae duo Patrem et Filium dicimus; et utrumque hoc cum Spiritu pria quadam notione huius nominis in sacris litteris nuncupatur. Alius est autem quam Pater et Filius, quia nec Pater est nec Filius; sed \'alius\' dixi, non ‛aliud\', quia et hoc est Deus; nec ideo non simplex, quia trinitas. Neque enim propter hoc naturam istam boni simplicem dicimus, quia Pater in ea solus aut solus Filius aut solus Spiritus sanctus, aut uero sola est ista nominis trinitas sine subsistentia personarum, sicut Sabelliani haeretici putauerunt; sed ideo simplex dicitur, quoniam quod habet hoc est, excepto quod relatiue quaeque persona ad alteram dicitur. Nam utique Pater habet Filium, nec tamen ipse est Filius et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In quo ergo ad semet ipsum dicitur, non ad alterum, hoc est quod habet; sicut ad se ipsum dicitur uiuus habendo utique uitam, et eadem
Abbreviated transcription (Latin):
antiquissimorum cadauerum puluerem :
Nec ab illa sententia qua homini dictum
est: terra es & interram ibis. futuros il¬
los scõs arbitremur inmunes: sieorum
morientium interra non recident cor¬
pora: Sed sicut in ipso raptu morientur.
ita & resurgent dumferuntur in aera.
Interram quippe ibis idest in hocibis a¬
missauita quod eras ante quam sumeres
uitam: idest hoc eris &aninatus quod
eras ante quam esses animatus: Terrȩ
quippe insuf flauit ds̃ infaciem flatũ
uitȩ : cum factus est homo in animam ui¬
uam : tamquam dicer&ur : Terra es
animata quod noneras. terra eris & ani¬
mis. sicut eras: quod sunt &ante quam
putrescant omnia corpora mortuorum.
quod erunt & illa si moriaentur: ubi cum¬
que moriantur : cum uita carebunt quã
continuo receptura sunt: Sic ergo ibunt
interram qui a & uiuis hominibus terra
erunt: quem ad modum it incinerem
quod fit cinis it inuetus tatem quod fit
uetus: it intestam quod & luto fit testa:
& alia sescenta sic loqui mur: Quo modo

Expanded text:
antiquissimorum cadauerum puluerem ? nec ab illa sententia, qua homini dictum est: terra es et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur immunes, si eorum morientium in terra non reccident corpora, sed sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum feruntur in aera. in terram quippe ibis est: "in hoc ibis amissa uita quod eras, antequam sumeres uitam", id est hoc eris exanimatus quod eras, ante quam esses animatus — terrae quippe insufflauit deus in faciem flatum uitae, cum factus est homo in animam uiuam — tamquam diceretur: ,,terra es animata, quod non eras; terra eris exanimis, sicut eras;" quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa, si morientur, ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hominibus terra erunt, quemadmodum it in cinerem quod fit cinis, it in uetustatem quod fit uetus, it in testam quod ex luto fit testa; et alia sescenta sic loquimur. quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ne nonerunt alieni quam dormitione prȩ¬
cedunt quam uis breuissima nontamen
nulla.: Cur autem nobis incredibile ui¬
deatur: illam multitudinem corporum:
inaere quodam modo seminari atq ibi
& incorruptibiliter
reuiuiscere: cumcredamus. quod idem ip¬
se apostolus aꝑtissime dicit inictu oculi
futuram resurrectionem: & in membra
sine fine uictura tanta facilitate tamq
in estimabili uelocitate rediturum

Expanded text:
ne non erunt alieni, quam dormitione praene non erunt alieni, quam dormitione praecedunt, quamuis breuissima, non tamen nulla. Quur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari adque ibi  incorruptibiliter reuiuescere, cum credamus, quod idem ipse apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate rediturum
Abbreviated transcription (Latin):
aere moriantur.⁊ Sed ali ud rursus oc¬
currit quod idem dixit apostolus cum
dere surrectione corporum ad corrnthios
loquer&ur: Om resurgemus. uł sicut alii
codices habent om̃ dormiemus. Cu mergo
nec resurrectio fieri nisi mors precesserit
possit:. nec dormitionem possimus illo
loco intellegere. nisi mortem: quomodo om̃
uł dormient uł resurgent: sitam multi
quos incorpore inuenturus est xp̃s nec dor¬
mient nec resurgent ⁊ Si ergo scõs qui rep¬
perientur xp̃o ueniente uiuentes. eique
in obui am rapientur: crediderimus in eo¬
dem raptu. demortalibus corporibus &itu¬
turos: & adeadem mox in mortalia re¬
dituros: nullas in uerbis apostoli patiemur
angusti as: siue ubi dicit tu quod seminas
non uiuificatur nisi moriatur: siue ubi
dicit: om̃ resurgemus. aut om̃ dormiemus:
Qui a nec illi ꝑ in mortalitatem uiui fica¬
buntur. nisi quam lib& paululum tamen
ante moriantur : ac ꝑ hoc &aresurrectio¬

Expanded text:
aere moriantur. Sed aliud rursus ocaere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuenturus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus; quia nec illi per inmortalitatem uiuificabuntur, nisi, quamlibet paululum, tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectio