comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a quinqua genario reced& ab amminis tratione & non
operabitur ultra & ministrauit frater eius. Deinde
redit adillum quinqua genarium dequo loqueba¬
tur. & de illo explica c&era dicens intabernaculo
testimonii custodire custo dias. opera aut̃ non opera bi¬
tur. Quod enim ait custodire. subauditur. incipi&
tamquam ad und̃ uerbd dicer& custodi& custodias. so¬
l& enim usitate &iam inlatinis locutionibus infinitũ
uerbum poni profinito:
super animam hominis. Id est super mostuum quȩrerent
rificari secum dum legem. Con suluit dñm moyses. &
responsum accepit cui cumq tale aliquid accidiss&
uel tam in longinquo itinere confaitutus ut non poss&
occurrere alio mense eum facere debere pas cha propt᷑
diem mensis quartum decimũ ubilune numerus obserua¬
batur. Sed siquaeratur quid facerent si forte talis in mun¬
ditia &iam ad secundum mensem occureret arbitrior
io quod dictum ẽ dese cundo mense. tam quam regulari¬

Expanded text:
a quinquagenario recedat ab administratione, et non a quinquagenario recedat ab administratione, et non operabitur ultra, et ministrabit frater ejus. Deinde redit ad illum quinquagenarium, de quo loquebatur, et de illo explicat caetera, dicens, In tabernaculo testimonii custodire custodias; opera autem non operabitur. Quod enim ait, custodire, subauditur, incipiet, tanquam id uno verbo diceret, custodiet custodias. Solet enim usitate etiam in latinis locutionibus infinitum verbum poni pro finito.super animam homirificari secundum legem, consuluit dominum Moyses et responsum accepit "cuicumque tale aliquid accidisset uel tam in longinquo itinere constitutus esset, ut non posset occurrere, alio mense eum facere debere pascha propter diem mensis quartum decimum", ubi lunae numerus obseruabatur. sed si quaeratur, quid facerent, si forte talis inmunditia etiam ad secundum mensem occurreret, arbitror id quod dictum est de secundo mense tamquam regulari
Abbreviated transcription (Latin):
salutare. cum sit sacrificium salutaris. quod postea rep&endo
manifestat. nam & illud propeccato dicit quod prius
dixerat in peccatum & hoc sacrificium salutaris quod
prius dixerat insalutare
alii in terp̃tatisunt. hȩc ẽ lex delelutis. sed quod scriptũ
est. hoc ẽ deleuitis intellegitur dictum. hoc conftituo
troibunt ministrare inminis terium in operibus intaber¬
naculo testimonii & aquinquagenario recedat abammi
nistratione & non operabitur. ultra. Et ministrabit
Opera autem non operabitur: hunc sensum obscurum facit
yperbaton. quod ita confusum. Et tamquam de ipso
fratre sit dictum custodire custodias cumdictum sit deil¬
lo qui recedit aboperibus & remanebit illi in taberna cu¬
lo testimonii custodire custodias Opera aũt non opera¬
bitur sed operabit ut frater eius id est qui nondum per¬
uenit ad a& atẽ quinqua genariam . auigintiquinꝙ
annis incipiens operari. Orgoita distinguendũ est &

Expanded text:
salutare, cum sit sacrificium salutaris. quod postea repetendo salutare, cum sit sacrificium salutaris. quod postea repetendo manifestat; nam et illud "pro peccato" dicit, quod prius dixerat "in peccatum", et hoc "sacrificium salutprius dixerat, in salutare.alii interpretati sunt, Haec est lex de Levitis: sed quod scriptum est, Hoc est de Levitis, intelligitur dictum, Hoc constituo troibunt ministrare in ministerium in operibus in tabernaculo testimonii; et a quinquagenanistratione, et non operabitur ultra; et ministrabit opera autem non operabuntur. Hunc sensum obscurum facit ὑπέρβατον: quod ita confusum est, ut tanquam de ipso fratre sit dictum, custodire custodias, cum dictum sit de illo qui recedit ab operibus, et remanebit in tabernaculo testimonii custodire custodias: opera autem non operabitur, sed operabitur frater ejus, id est, qui nondum pervenit ad aetatem quinquagenariam, a viginti quinque annis incipiens operari. Ergo ita distinguendum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te iurent quȩ per execrationem iurabunt. Sic non eis con¬
tingat. aut hoc eis contingat. nisi illud defecerint
Et offer& munus suum dño agnum anniculum sine uitio in
holocaustumata & agnam anniculam sine uicio unam in pec¬
catum. hoc quidam nr̃i interp̃tes trans ferre noluerunt
Ueluti locutionem inusitatam uiitantes & dixerunt propec¬
cato pon peccatum. Cum sit sensus in ea locutione. qui non fu¬
erat ꝑ turbandus inpeccatum quippe dictum ẽ quia dictum
ẽ quia hoc ipsum quod propeccato offerebatur peccatum
uocabatur. unde illud ẽ apud apoftolum de dño xp̃o eum
scilic& eum filium pronobis fecit peccatũ. Id est sacrificiũ
propeccato. sicut ergo agnus inholo caustomata ut ipsum
pecus ess& holocaustomata. Sic & agna in peccatũ & ipsum
pecus ẽ& peccatũ id est sacrificium fier& peccato. sicut de
ari&e . quod sequitur insalutare dicit. tamquam ipsumsit

Expanded text:
te iurent quae per execrationem iurabunt, sic non eis conte iurent quae per execrationem iurabunt, sic non eis contingat aut hoc eis contingat, nisi illud fecerint. Et offeret munus suum domino agnum anniculum sine uitio in holocaustoma et agnam anniculam sine uitio unam in peccatum. hoc quidam nostri interpretes transferre noluerunt ueluti locutionem inusitatam uitantes et dixerunt "pro peccato", non "in peccatum", cum sit sensus in ea locutione, qui non fuerat perturbandus. "in peccatum" quippe dictum est, quia hoc ipsum, quod pro peccato offerebatur, peccatum uocabatur. scilicet deum filium pro nobis fecit peccatum, id est sacrificium pro peccato. sicut ergo agnus in holocaustoma, ut ipsum pecus esset holocaustoma, sic et agna in peccatum, ut ipsum pecus esset peccatum, id est sacrificium fieret pro peccato, sicut de ariete quod sequitur "in salutare" dicit, tamquam ipsum sit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse adnuntiat delictum suũ. Cum enim dixiss& scri¬
ptura. Vir aut mulier qui cumq: fecerit ab omnb: pecca¬
tis humanis & despiens dispexerit & deliquerit. Idẽ
contemnendo ista cõmiserit adiunxit & ait anima illa
Adnuntiauit peccatum quod peccauit & restitu& delic¬
tum caput & quintas eius. foste ergo propt̃ ea tantum
quia ipse ad nuntiauit . & ideo non eo damno plectendus
fuit quofurem cõprȩhensũ ł cunuictũ plectio poster&. XI.¬
erba quȩ scriptura dicit mulieri asacerdoti dicenda quan
adsuspicionem ad ulterii eam maritus adducit. D& eam dñs
in maledictum & ex secramentũ. grecus hab& enorcion
quod uerbo uidetur significari iuramentum per execra¬
tionem uel ut si quisquam dicat. sic non mihi illud & illud
contingat. Uel certe ita iur&. illud & illud nih contingat
sifecero uel non fecero. Ita hoc dictum ẽ. Det te dñs inma¬
ledictum & ex secramentum. tam quam dicer&ur ut de

Expanded text:
ipse annuntiat delictum suum. Cum enim dixisset Scriipse annuntiat delictum suum. Cum enim dixisset Scriptura: Vir aut mulier, quicunque fecerit ab omnibus peccatis humanis, et despiciens despexerit et deliquerit, id est, contemnendo ista commiserit, adjunxit et ait: Anima illa annuntiabit peccatum quod peccavit, et restituet delictum, caput et quintam ejus. Forte ergo propterea tantum, quia ipse annuntiavifuit, quo furem conprehensum uel conuictum plecti oporteret. Verba quae scriptura dicit mulieri a sacerdote dicenda, quando ad suspicionem adulterii eam maritus adducit: det te dominus in maledictum et in execramentum, graecus habet ivopw.ov. quo uerbo uidetur significari "îuramentum per execrationem": uelut si quisquam dicat: sic non mihi illud et illud contingat, uel certe ita iuret: illud et illud mihi contingat, si fecero uel non fecero. ita hoc dictum est: det te dominus in maledictum et in execramentum, tam quam diceretur: ut de
Abbreviated transcription (Latin):
duplum ẽẽ restituendum. Cum hic reftitui iubeat ca¬
put. & quintam quod longe ẽ &iam aduplo quanto
magis aquadruplo uel quinquies. tanto nisi foste quia
hic ait . Uir aut mulier quicumq fecerit ab omnib pec¬
catis humanis. Peccata ignorantiȩ uoluit intellegi. Hu¬
mana cpeccata fieri enim potest ut parũ. Attendendo
per neglegentiam traiciat homo rem alienam in rem
suam quod ideo peccatum ẽ. Quia sidiligenter atten¬
der&ur non ammittetur. Et hȩc uoluit capite & quin¬
ta restitui. non sicut fusta multari. Nam sifurta & frau¬
des hic intellexerimus quȩ non per ignorantiam negle
gentiȩ. Sed furantii & fraudandi animo cõmittuntur
Et ideo dicta humana quia in homines fiunt. ille nisi fal¬
lor erit exitus questionis huius. ut ideo qui fecit non
reddat uel duplum. quia ñ reprȩhenditur uel conuinci¬
tur. sed ignorantib: a quo factũ sit vel utrum factũ sit

Expanded text:
duplum esse restituendum, cum hic restitui iubeat caduplum esse restituendum, cum hic restitui iubeat caput et quintam, quod longe est etiam a duplo, quanto magis a quadruplo uel quinquies tanto! nisi forte, quia hic ait: uir aut mulier quicumque fecerit ab omnibus peccatis humanis, peccata ignorantiae uoluit intellegi humana peccata. fieri enim potest, ut parum adtendendo per neglegentiam traiciat homo rem alienam in rem suam: quod ideo peccatum est, quia, si diligenter adtenderetur, non admitteretur. et haec uoluit capite et quinta restitui, non sicut furta multari. nam si furta et fraudes hic intellexerimus, quae non per ignogentiae, sed furandi et fraudandi animo committuntur, et ideo dicta humana quia in homines fiunt, ille, ni fallor, erit exitus quaestionis hujus, ut ideo qui fecit non reddat nisi duplum, quia non comprehenditur vel convincitur, sed ignorantibus a quo factum sit vel utrum factum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
giuoluisse sed de ipso homine nihil diacit scriptura. Ue¬
rum tamen cumdicit. sinon ei fuerit proximus. sub hac
breuitate insinuat. Tunc queri proximum eius si ipse
non fuerit. Si autem nec proximꝰ erit dño restitu&ur
ne inpunitum remaneat quod amissum ẽ. quod tamen
non cedat in sacrificiũ. sed sit sacerdotis. sic sane uerba
scripturae distinguenda sunt. Si aũt non fuerit homini
proccimus ita ut reddat illi delictum. Ad ipsum locu¬
tionis ẽ enim. quod addidit ad ipsum. Aut forte ad ipsũ
dixit quod ad ipsum pestineat. Id est ipse possideat.
Deinde sequitur delictum. quod redditur dño sacerdo¬
tis erit . Delictum aut dicit. cum redditur ea res quȩ ꝑ¬
delictum ablata est
uaeri aut potest quomodo in exodo dicitur. Siquis fura¬
Itus fuerit uitulum aut ouem. restituere debere quinq
uitulos. uel quattuor oues. Si occiderit aut uendide¬
rit. Siaũt quod astulerit saluum apud eum reperitur

Expanded text:
gi uoluisse. sed de ipso homine nihil dixit scriptura; uegi uoluisse. sed de ipso homine nihil dixit scriptura; uerum tamen cum dicit: "si non ei fuerit proximus" sub hac breuitate insinuat tunc quaeri proximum eius, si ipse non fuerit. sne impunitum remaneat quod amissum est. Quod tamen non cedat in sacrificium, sed sit sacerdotis, sic sane verba Scripturae distinguenda sunt. Si autem non fuerit homini proximus, ita ut reddat illi delictum ad ipsum, locutionis est enim quod addidit, ad ipsum. Aut forte ad ipsum dixit, quod ad ipsum pertineat, id est, ipse possideat. Deinde sequitur: Delictum quod redditur Domino, sacerdotis erit. Delictum autem dicit cum redditur ea res, quae delictum ablata est. Quaeri autem potest, quomodo in Exodo dicitur: si quis furatus fuerit uitulum aut ouem, restituere debere quinque uitulos uel quattuor oues, si occiderit aut uendiderit, si autem quod abstulerit saluum apud eum reperitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit peccatum quod peccauit. & restituet delictum de¬
lictum: caput. & quintas aditi& suꝑ illito. & redd&
cui deliquit ei: Si autem non fuerit homini proximus.
Ita ut redd& illi delictum ad ipsum delictum: ꝗ& reddi¬
tur dño sacerdoti erit excepto ari&e propitiationis.
perquem exorauit in illo ꝓeo hic ea peccata intellegen¬
dasint: quoꝵ in his rebus ꝑp&ratio ẽ quȩ pectinia resti¬
tui poss&. Non eñi aliter dicer& quo modo reftituenda
sunt inisi damni pecuniarii fuissent. Iubente enim resti¬
tui caput & quintas idẽ totum illud. quicquid ẽ. &¬
in quintam eius paste excepto ari&e. qui fuerat offe¬
rendus insacrificium ad ex piendum delictum. lubeat
aũt illud quod restituitur sacerdotis ẽẽ. Id est ipsum
caput. & quintam sinon ẽ proximus ei inquem cõmis¬
sum ẽ. Ubi utiq intellegitur. Tunc dño redden dum
quod sit sacerdotis. si homoipse non suꝑsit qui damnũ
passus ẽ nec proximus eius quem puto heredem intelle¬

Expanded text:
peccatum quod peccauit et restituet delictum caput et quintas eius adiciet super illud et reddet cui deliquit ei. si autem non fuerit homini proximus, ita ut reddat illi delictum ad ipsum, delictum quod redditur domino sacerdoti erit excepto ariete propitiationis per quem exorabit in illo pro eo. hic ea peccata intellegenda sunt, quorum in his rebus perpetratio est, quae pecunia restitui possunt. non enim aliter diceret quomodo restituenda sint, nisi damni pecuniarii fuissent. iubet enim restitui caput et quintas, id est totum illud quidquid est et quintam eius partem excepto ariete, qui fuerat offerendus in sacrificium ad expiandum delictum. iubet autem illud quod restituitur sacerdotis esse, id est ipsum caput et quintam, si non est proximus ei in quem commissum est. ubi utique intellegitur tunc domino reddendum quod sit sacerdotis, si homo ipse non supersit qui damnum passus est nec proximus eius, quem puto heredem intelle
Abbreviated transcription (Latin):
inquib obumbrat nubes suꝑ tabernaculũ in caftris
erunt filii israhel. & quando protraxerit nubes suꝑ¬
tabernaculum dies plures & custodient filii ifrł custo¬
diam diei & non promouebunt & erit cũ texerit nubes
dies. Numero super tabernaculum peruocem dñi in cas¬
tris erunt. Et perprȩceptum dñi promouebunt. & erit
cum fuerit nubes auespere usq ad mane . & ascenderit
nubes mane & promouebunt die uel nocto & sic ascen¬
derit nubes ꝓmouebunt die uel mense diei abundante
nube obumbrante suꝑ illud. In castris erunt filu isrł
& non ꝓmouebunt quo perp̃ceptum dñi promouebunt
custodiam dñi custodierunt. perp̃ceptum dñi inmanu
moysi totus hic locus diligenter exponendus est. quõ
statutum ẽ tabernaculum texit nubes. tabernaculum do¬
mum testimonii idem tabernaculum appellauit domũ
testimonii : & uespere erat super tabernaculum uelut spe¬
cies ignis usq mane ita fiebat semp. Deinde diligenter¬

Expanded text:
 in castris erunt filii Israhel. et quando protraxerit nubes sutabernaculum dies plures, et custodient filii Israhel custodiam dei et non promouebunt. et erit cum texerit nubes dies numero super tabernaculum, per uocem domini in castris erunt et per praeceptum domini promouebunt. et erit cum fuerit nubes a uespera usque mane et ascenderit nubes mane, et promouebunt die, uel nocte et si ascenderit nubes promouebunt; die uel mense diei abundante nube obumbrante super illud in castris erunt filii Israhel et non promouebunt, quoniam per praeceptum domini promouebunt. custodiam domini custodierunt per praeceptum domini in manu Moysi. Totus hic locus diligentestatutum est tabernaculum, texit nubes tabernaculum domum testimonii. Idem tabernaculum appellavit domum testimonii. Et vespere erat super tabernaculum velut species ignis usq
Abbreviated transcription (Latin):
gis emendanda preceperit. quȩ digna non sunt mortis supplicio
uindicari. & hoc tam paucis plagis. eũ tamen quia cȩditur
Appellauit impium vel impie agentem : ut nouerimus non sicut
plurimi loquntur. locutas eẽ scripturas quas incuriosius legi¬
mus. cumputamus adulterium non eẽ impi&atem. qui a in
hominẽ uidetur peccasse qui hoc fecerit. cum illud pecca¬
tum morte plecti lex iubeat. Et his peccatis grauiores eẽ
diximus impi&ates. cum sint earum quȩ dã. quȩ flagelli
plagis qua draginta puniuntur Est itaq leuis impi&as¬
que uerbere digna est. & est grauius quȩ morte dignaẽ
Ita &iã illa peccata quȩ non in dm̃ sed in hominem uiden¬
tur am̃mitti. sunt morte digna quȩdam. sunt alia cor¬
reptione seu uerbere. seu uenia faciliora. Ita enim
locutos esse septuaginta interpretes constat. UT
&iam illius qui plagis dignus est. impi&atem vo¬
cauerint¬

Expanded text:
gis emendanda praeceperit, quae digna non sunt mortis supplicio gis emendanda praeceperit, quae digna non sunt mortis supplicio uindicari, et hoc tam paucis plagis, eum tamen qui caeditur appellauit inpium uel inpie agentem, ut nouerimus non, sicut plurimi loquuntur, locutas esse scripturas. quas incuriosius legimus, cum putamus adulterium non esse inpietatem, quia in hominem uidetur peccasse qui hoc fecerit, cum illud peccatum morte plecti lex iubeat, et his peccatis grauiores esse dicimus inpietates, cum sint earum quaedam quae flagelli plagis quadraginta puniuntur. est itaque leuis inpie uerbere digna est: et est grauis quae morte digna est. ita etiam illa peccata, quae non in deum, sed in hominem uidentur admitti, morte digna quaedam sunt, alia correptione seu uerbere seu uenia faciliore. ita enim locutos esse septuaginta interpretes constat, ut etiam illius qui plagis dignus est inpietatem uocauerint
Abbreviated transcription (Latin):
querere. Quod si quesierint. quid aliud quam res alienas.
& quod ẽ grauius. pauperum inuadere iudicandisunt. Utriq
ergo commemorantur his preceptis. & quorum agri sunt . ut mi¬
sericorditer ea relinquant. & qui in digentes non sunt. vt in de
se abstineant. quando vtrumq dicitur. & aquib: dimittenda
sint. & quib: dimittenda sint¬
iautẽ fuerit altercatio inter homines. & accesserint adiudiciũ.
& iudicauerint. & iustificauerint iustũ Iudices intellegendi
sunt iudicare. non illi qui dicti sunt altercationẽ habere
Deinde sequitur. & reprehenderint impium. & erit.si dignus
fuerit plagis qui impie agit. constitues eũ in conspectu iu¬
dicũ. & flagellabunt eũ ante se. secun dum impi&atem eius.
numero qua draginta flagellabunt eũ. non ad ponent. Si autẽ
adposuerint flagellare eum suꝑ has plagas plures. d&urpabitur
frater tuus corã te ualde. Aduertendum ẽ cum ea peccata pla¬

Expanded text:
quaerere. quod si quaesierint, quid aliud quam res alienas quaerere. quod si quaesierint, quid aliud quam res alienas et, quod est grauius, pauperum inuadere iudicandi sunt? utrique ergo commemorantur his praeceptis, et quorum agri sunt, ut misericorditer ea relinquant, et qui indigentes non sunt, ut inde se abstineant, quando utrumque dicitur, et a quibus dimittenda sint et quibus dimittenda sintautem fuerit altercatio inter homines et accesserint ad iudicium et iudicauerint et iustificauerint iustum. iudices intellegendi sunt iudicare, non illi qui dicti sunt altercationem habere. deinde sequitur: et reprehenderint inpium et erit si dignus fuerit plagis qui inpie agit, constitues eum in conspectu iudicum et flagellabunt eum ante se secundum inpietatem eius. numero quadraginta flagellabunt eum, non adponent; si autem adposuerint flagellare eum super has plagas plures, deturpabitur frater tuus coram te. ualde aduertendum est. cum ea peccata pla
Abbreviated transcription (Latin):
do intellegitur uere vidua. hocẽ non solum desolata. uerum
&iã quȩ non indeliciis agit: quã subiecit dicens. Quȩ autẽ
in deliciis agit. uiuens mortua ẽ Et hanc quippe opposuit
tam quã econtrario uere uiduȩ. tam quã talis non sit uera
uidua. Quȩ cumq autẽ diuites alias nuptias experiri no¬
luerunt. continentia in eis laudatur . non desolatio commen¬
datur. Haec quippe maritis tantũ viduate sunt. non alies
rebus
uod ammon&. ut inmesse oblitũ manipulum nemo colligat.
&oliuã ueluuam relictã. nemo repetat diligentius neglec¬
ta colligere. & dicit egentibus dimittenda. occurrit forsitan
cogitationi. quidsi haec abagrorum dominis dimittuntur.
non egentes sed improbi colligant ed considerandum pri¬
mo. illum misericordia facere. qui hoc animo dimittit. ute¬
gentes habeant qđ dimittitur : Deinde cum hȩc populo prȩ¬
cipiuntur. simul ammonentur. hi qui non in digent. ista non

Expanded text:
do intellegitur uere uidua, hoc est non solum desolata uerum do intellegitur uere uidua, hoc est non solum desolata uerum etiam quae non in deliciis agit? quam subiecit dicens: quae autem in deliciis agit, uiuens mortua est. et hanc quippe obposuit tamquam e contrario uerae uiduae, tamquam talis non sit uera uidua. quaecumque autem diuites alias nuptias experiri noluerunt, continentia in eis laudatur, non desolatio commendatur. hae quippe maritis tantum uiduatae sunt, non aliis rebus. Quod admonet, ut in messe oblitum manipulum nemo colligat et oliuam uel uuam relictam nemo repetat diligentius neglecta colligere et dicit egentibus dimittenda, occurrit forsitan cogitationi: quid? si haec quae ab agrorum dominis dimittuntur non egentes, sed inprobi colligant? sed\' considerandum primo illum misericordia facere, qui hoc animo dimittit, ut egentes habeant quod dimittitur. deinde cum haec populo praecipiuntur, simul admonentur hi qui non indigent ista non
Abbreviated transcription (Latin):
quia maritum non hab& Pignus uero cum prohib&
uestimentum auferre uiduae. puto quod satis elegan¬
ter admoneat. eas uere dicendas eẽ uiduas. quae &iã
pauperes sunt. Io enim & apostolus euidenter os¬
tendit ubi ait Si qua autem uidua filios & nepo¬
tes hab&. discat primum domum suam pie tracta¬
re. & mutuam uicem parentibus reddere H oc enĩ
acceptum est coram dnõ Quae autem uere uidua
est & desolata sperabiit indnm̃. & perfehtit in ora¬
tionibus necte & die Hanc ueram induam dixit.
quȩ non hab& a quibus sustentetur. Quia nosi solum
uiro. sed &iam posteris atque omni ope destituta
Diuitem quippe non dicer& desolatam: pauperi¬
itaq pignus non ẽ auferendũ vestimentũ Nam & hoc ipso
qđ uestimentũ prohib& auferri. pauperẽ ostendit. Neq
enĩ creditor non potius auferr& argentum. uelsiquid aliud
quam uestimentũ. Porro si occurrerit animo. quid si mul¬
ta habeat uestimenta. non necessaria sed super flua: quomo¬

Expanded text:
quia maritum non habet: pignus uero cum prohibet quia maritum non habet: pignus uero cum prohibet uestimentum auferre uiduae, puto quod satis eleganter admoneat eas uere dicendas esse uiduas, quae etiam pauperes sunt. id enim et apostolus euidenter ostendit, ubi ait: si qua autem uidua filios et nepotes habet, discat primum domum suam pie tractare et mutuam uicem parentibus reddere; hoc enim acceptum est coram domino. quae autem uere uidua est et desolata, sperauit in dominum et persistit in orationibus nocte et die. hanc uere uiduam dixit, quae non habet a quibus sustentetur, quia non solum uiro, sed etiam posteris atque omni ope destituta est; diuitem quippe non diceret desolatam. pauperiitaque pignus non est auferendum uestimentum; nam et hoc ipso, quod uestimentum prohibet auferri, pauperem ostendit. neque enim creditor non potius auferret argentum uel si quid aliud quam uestimentum. porro si occurrerit animo: quid? si multa habeat uestimenta non necessaria, sed superflua, quomo
Abbreviated transcription (Latin):
ficare uoluit. & ideo nom ipsum potius septenarium po¬
suit. ut dicer& inseptimam generationem. acsic omnis
intellegeretur . quia causam perfectionis huius nume¬
ri. hoc modo potius intimauit Ideo namq perhibe¬
tur per fectus. quia ex his duobus constat. ternario
titum exiftimo. quod assidue repetitur. intribus &
quatuor impi&atibus non auersabor: per quod uoluit
impi&ates uniuersas potius. quam tres. uel quattuor intellegi¬
XLIII N on declinabis iudicium aduenȩ & orfani & idue
Non pignorabis uestimentum uiduȩ Cur non ait. &¬
non pignerabis ueftimentum eorum: quȩ enim causa
est. ut trium istorum iudicium declinare u&uerit.
Pignus autem auferri uestimentum solius induȩ. non
& illorum : nisi quia iudicia omnium facienda prop¬
ter ea commendauit. quia non habent aquibus defen¬
dantur. siue aduena. quia in terra aliena est. siue or¬
fanus id est pupillus. quia parentibus car&. siue indua.

Expanded text:
ficare uoluit et ideo non ipsum potius septenarium poficare uoluit et ideo non ipsum potius septenarium posuit, ut diceret "in septimam generationem" ac sic omnis intellegeretur, quia causam perfectionis huius numeri hoc modo potius intimauit? ideo namque perhibetur perfectus, quia ex his duobus constat, ternario ticum existimo, quod assidue repetitur: in tribus et quattuor inpietatibus non auersabor: per quod uoluit iopietah\'s uniuersas potius quam tres uel quattuor intellegi. Non declinabis iudicium aduenae et orphani et uiduae, non pignerabis uestimentum uiduae. cur non ait: et non pignerabis uestimentum eorum? quae enim causa est, ut trium istorum iudicium declinare uetuerit, pignus autem auferri uestimentum solius uiduae, non et illorum? nisi quia iudicia omnium facienda propterea commendauit, quia non habent a quibus defendantur siue aduena, quia in terra aliena est, siue orphanus, id est pupillus, quia parentibus caret, siue uidua,
Abbreviated transcription (Latin):
progeniem. Ande filiis non dum natis illud intelle¬
gitur. propter originale peccatum. quod &iam exadã
traxit genus humanum Hic autem defiliis iamnatis
ẽ facta distinctio. ut unusquisq in suo peccato moriat᷑
Non enim trahit aliquid expatre. qui iamnatus erat quan
do pater eiꝰ peccauit: Sed cum & ibi dicit hs qui oder̃ me
manifestum est &iam illam conditionem posse mu¬
tari. si filii parentum suorum facta nonscierint imi¬
tari. Nam & illud exadam temporaliter redditur
quia omnes propter hoc moriuntur. Non autem in
a&ernum. eis qui fuerint pergratiam spiritaliter re¬
generati. in ea que permanserint usque infinem Quã¬
uis & illud merito queri possit . si redduntur peccata
patrum infilios. his qui oderunt dm̃. Cur intertiam
& quartam generationem. uel prȩtermissa prima & se¬
cunda. uel non &iam inc&eras. per manente impietate .¬
& imitatione malorum parentum Anper hunc nume¬
rum. quõ septenarius intellegitur. uniuersitatem signi¬

Expanded text:
progeniem? An de filiis nondum natis illud intelligitur propter originale peccatum, quod etiam ex Adam traxit genus humanum? Hic autem de filiis jam natis est facta distinctio, ut unusquisque in suo peccato moriatur. Non enim trahit aldo pater eius peccauit. sed cum et ibi dicit: his qui oderunt me, manifestum est etiam illam condicionem posse mutari, si filii parentum suorum facta non fuerint imitati. nam et illud ex Adam temporaliter redditur, quia omnes propter hoc moriuntur, non autem in aeternum eis qui fuerint per gratiam spiritaliter regenerati in eaque permanserint usque in finem. quamuis et illud mento quaeri possit, si redduntur peccata patrum in filios his qui oderunt deum, cur in tertiam et quartam generationem uel praetermissa prima et secunda uel non etiam in ceteras permanente inpietate et imitatione malorum parentum. an per hunc numerum, quoniam septenarius intellegitur, uniuersitatem signi
Abbreviated transcription (Latin):
Uid&ur mihi quod se homo soluat &iam apeccati uincu¬
lo si indic& talibus. qui magis possunt ꝓdesse qua ob¬
esse periurio. siue ad corrigendum cum siue ad dm̃ pro
illo placandum si& ipse confessionis adhibeat medi¬
cinam .V. Posthoc autem peccatigenus. quod de
periurio alicuius non indicato cõmemorauit. nullũ.
nullum ꝓ eo sacrificium iussit offerri: Sed de inde sub¬
iunxcit : Anima quȩcumq t&igerit omnẽ rem inmun¬
dam. aut mosticini. aut afera capti inmundi. aut eorũ

Expanded text:
uidetur mihi quod se homo soluat etiam a peccati uincuuidetur mihi quod se homo soluat etiam a peccati uinculo, si indicet talibus, qui magis possunt prodesse quam obesse periuro siue ad corrigendum eum siue ad deum pro illo placandum, si et ipse confessionis adhibeat medicinam. Post hoc autem peccati genus, quod de periurio alicuius non indicato commemorauit, nullum pro eo sacrificium iussit offerri; sed deinde subiunxit: anima quaecumque tetigerit omnem rem inmundam aut morticini aut a fera capti inmundi
Abbreviated transcription (Latin):
est usitata inscripturis : uerũ istesensus quia obscurus
est. exponendus urdetur : hoc enim uid&ur dicere pec¬
care hominem. quo audiente iurat aliquis falsum.
& scit eum falsum iurare. & tac&. Tuncaũt scit siei
rei dequa iuratus testis fuerit. aut uidit aut conscius
fuit. idest aliquomo cognouit. aut oculis suis con¬
spexit. aut ipse qui iurat. illi indicauit: Ita enim
potuit eẽ conscius: sed inter timorem huius pecca¬
ti & timorem proditionis hominũ. non parua ex¬
stitit plerumq temptatio: possumus enim paratũ
ad ꝑ iurium. ammonendo uel ꝓhibendo. atam graui
peccato reuocare: sedsi non audierit & coram nobis
Si proditus &iam inpericulũ mostis incurrat. difficil¬
lima quȩstio ẽ : Sed quia non expressit cui hoc indi¬
candum ẽ. Utrum illi cui iuratur . ansacerdoti . NUel cui¬
piam. qui non solum eum ꝑsequi non possunt irrogan¬
do supplicium. sed &iam orare proillo potest :

Expanded text:
est usitatae in scripturis. uerum iste sensus quia obscurus est usitatae in scripturis. uerum iste sensus quia obscurus est, exponendus uidetur. hoc enim uidetur dicere, peccare hominem, quo audiente iurat aliquis falsum, et scit eum falsum iurare et tacet. tunc autem scit, si ei rei de qua iuratur testis fuit aut uidit aut conscius fuit, id est aliquo modo cognouit aut oculis suis conspexit aut ipse qui iurat illi indicauit; ita enim potuit esse conscius. sed inter timorem huius peccati et timorem proditionis hominum non parua existit plerumque tentatio. possumus enim paratum ad periurium admonendo uel prohibendo a tam graui peccato reuocare; sed si non audierit et corsi proditus etiam in periculum mortis incurrat, difficillima quaestio est. Sed quia non expressit cui hoc indicandum esset, utrum illi cui adjuratur, an sacerdoti, piam qui non solum eum persequi non potest inrogando supplicium sed etiam orare pro illo potest,
Abbreviated transcription (Latin):
posta. & lateribus ternis: hacꝑ hoc. non poterant &iam
portam cingere illa cubita quinquaginta. sedusq ad co¬
operienda obliqua latercc illa tendebantur. quae in colũ¬
nis ternis & quindenis cubitis eran. Prigebantur autẽ¬
capillacia uela cubitis quatuor eis quae tegebantur atru
tentoria byssina. quorum erat erectio incubitis quin
ꝙ: pellies uero rubricatȩ: super capillatia uela ue¬
niebant: desuꝑ autem. idest apaste tecti. uice camerȩ
tabernaculum. pellib iantinis tegebatur: utrum
cum atrio & spacium illud interius. non appar&:
sed credibilius ẽ. atru spacia quȩ inter exteriores
& interioris columnas erant cȩlum apestum habuisse
maxime illud occidentis. ubi erat altare sacrificioꝵ
erit uocem iurationis. & ipse testis fuerit. aut
uiderit aut conscius fuerit. si nonutiq nutiaue¬
rit . & accipi& peccatum. hoc ẽ si non nuntiauerit
accipr& peccatũ: quod enim additum ẽ. & locutionis

Expanded text:
porta et a lateribus ternis. ac per hoc non poterant etiam porta et a lateribus ternis. ac per hoc non poterant etiam portam cingere illa cubita quinquaginta, sed usque ad cooperienda - obliqua illa latera tendebantur, quae in columnis ternis et quindenis cubitis erant. erigebantur autecapillacia vela cubitis quatuor, eisque tegebantur atrii tentoria byssina, quorum erat erectio in cubitis quinque. 23. Pelles vero rubricatae super capillacia vela veniebant. Desuper autem, id est, a parte tecti, vice camerae tabernaculum pellibus hyacinthinis tegebatur: utrum cum atrio et spatium illud interius, non apparet; sed credibilius est atrii spatia quae inter exteriores et interiores columnas erant, caelum apertum habuisse, maxime illud occidentis, ubi erat altare sacrificioruerit uocem iurationis et ipse testis fuerit aut uiderit aut conscius fuerit, si non nuntiauerit. et accipiet peccatum. hoc est: si non nuntiauerit, accipiet peccatum. quod enim additum est "et", locutionis
Abbreviated transcription (Latin):
gena aũt induabus reliquis pastibus. orientis & occiden¬
tis : hac per hoc. duo illa cubita. quibus longius erat aleo
uelũ capillacium. non lateribus austri & aquilonis.
quȩ paria erant atrii exrioris . & tabernaculi interioris.
sed laterib orientis occidentis ꝓficiebant: In eis eñi late¬
ribus creuerat tabernaculi latitudo. circum posito ex¬
trinsecus atrio. Sed quin quaginta cubita ueloꝵ capillaci¬
orũ. a peste orientis. ꝑdecem columnarũ recto ordine ten¬
debantur. eisq ꝓficiebat unum cubitum ex duob illis. qui¬
bus eorundem uelorũ mator fuerat longitudo: Alia uero
cubitaquinquaginta. quȩ occidentali lateri debebant᷑.
quibus alterũ ex duobus illis cubitũ proficiebat. non
tendebantur percolumnarũ ordinem rectum: Ibi enim
erat illa tamquã triposticus. quȩ concludebat spacium
atrii . ubi ẽ& altare sacrificiorũ. quatuos columnis. a

Expanded text:
gena autem in duabus reliquis partibus orientis et occidengena autem in duabus reliquis partibus orientis et occidentis. Ac per hoc duo illa cubita, quibus longius erat aulaeo uelum capillacium, non lateribus austri et aquilonis, quae paria erant atrii exterioris et tabernaculi interioris, sed lateribus orientis et occidentis proficiebant. in eis enim lateribus creuerat tabernaculi latitudo circumposito extrinsecus atrio. sed quinquaginta cubita uelorum capillaciorum a parte orientis per decem columnarum rectum ordinem tendebantur eisque proficiebat unum cubitum ex duobus illis. quibus eorundem uelorum maior fuerat longitudo; alia uero cubita quinquaginta, quae occidentali lateri debebantur, quibus alterum ex duobus illis cubitum proficiebat, non tendebantur per columnarum ordinem rectum. ibi enim erat illa tamquam triporticus, quae concludebat spatium atrii. ubi esset altare sacrificiorum, quattuor columnis a
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt cubita triginta. quanta erat veli unius longitu¬
do. & reman serunt centum quinquaginti. Quo &ia
ex parte altera fuerunt circuitus: Itaq uelorum ca¬
pillatiorum quo cingebat᷑ atrium tabernaculi.
trecentis cubitis tendebatur: sicut circuitus decem
auleorũ interioris tabernaculi. cubitis ducentis
octoginta: auleae quippe singula. habebant cubita
uicena & octena in longitudine. Capillatia uõ ue¬
la tricenis cubitis longa erant. Qua ꝓpter exam¬
bitu auleorum interioris tabernaculi. quierat
incubitis ducentis oetoginta centena cubita in laterib
longioribus erant: austri & aqui lonis. & quadragena
induobus breuioribus. orientis & occidentis ⁊ ex ambitu
autem capillaciorũ uelorum. quo atrium exterius te¬
gebatur . quia ambitus erat incubitis tricenis. centena
erant in laterib longioribus. austri & aquilonis: quõ
aequalia erant laterib: tabernaculi interioris: quinqua¬

Expanded text:
ta sunt cubita triginta, quanta erat ueli unius longituta sunt cubita triginta, quanta erat ueli unius longitudo, et remanserunt centum quinquaginta, quot etiam ex parte altera fuerunt. circuitus itaque uelorum capillaciorum, quo cingebatur atrium tabtrecentis cubitis tendebatur, sicut circuitus decem aulaeorum interioris tabernaculi cubitis ducentis octoginta. Aulaea quippe singula habebant cubita vicena et octona in longitudine; capillacia vero vela tricenis cubitis longa erant. Quapropter ex ambitu aulaeorum interioris tabernaculi, qui erat in cubitis ducentis octoginta centena cubita in lateribus longioribus erant austri et aquilonis, et quadragena in duobus brevioribus orientis et occidentis: ex ambitu autem capillaciorum velorum, quo atrium exterius tegebatur, quia ambitus erat in cubitis trecentis, centena erant in lateribus longioribus austri et aquilonis, quoniam aequalia erant lateribus tabernaculi interioris, quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
qui ordo columnarũ rectus erat . & incurrebat in illas
duas angulares interioris tabernaculi. quas solas ori¬
entis pars habebat: proinde cum ipsis complebantur de¬
cem: alatere autẽ occidentis. habebat quidem atrium
decem columnas. Nontamen recto ordine sed sicut iam
ostendimus. tamquam triposticum quatuor aporta
& ternis a lateribus. Vniuersum aũt atrium incir¬
cuitu tabernaculi. tentorus byssinis cingebatur.
qua eerigebantur cubitis quinq: His super uenebant
uela capillatia undecim : exuna parte quinq: sibi¬
m& conexa. etalia sex. In conexione ergo quinq
uelorum. cubita centum quinquaginta: Ex alia
uero parte inconexione sex uelorum. cubita erant
centum octoginta: qm̃ uela singula. tricenorum
fuerant cubitorum. Sed utalia pars alteri coequa¬
ret᷑: duplicatum unum uelum a facie tabernaculi.
idest aboriente. & subtectum ẽ dimidium uelum.
a parte posteriore idest aboriente. Atq: ita subtrac¬

Expanded text:
qui ordo columnarum rectus erat et incurrebat in illas qui ordo columnarum rectus erat et incurrebat in illas duas angulares interioris tabernaculi, quas solas orientis pars habebat; proinde cum ipsis conplebantur decem. a latere autem occidentis habebat quidem atrium decem columnas, non tamen recto ordine, sed, sicut iam ostendimus, tamquam triporticum quattuor a porta et ternas a lateribus. Vniuersum autem atrium in circuitu tabernaculi tentoriis byssinis cingebatur, quae erigebantur cubitis quinque. his superueniebant uela capillacia undecim, ex una parte quinque sibimet conexa, ex alia sex. in conexione ergo quinque uelorum cubita erant centum quinquaginta; ex alia uero parte in conexione sex uelorum cubita erant centum octoginta, quoniam uela singula tricenorum fuerunt cubitorum. sed ut alia pars alteri coaequaretur, duplicatum est unum uelum a facie tabernaculi, id est ab oriente, et subtectum est dimidium uelum a parte posteriore, id est ab occidente. atque ita subtrac
Abbreviated transcription (Latin):
re autem orientis. nullis columnis. sed solis auleis. quȩ
aulea decem eriebantur incubitis quatuor. & pertotum
circuitum tendebantur incubitis ducentis occoginta. quo¬
rũ centena in lateribus erant longiorib austri & aquilo¬
nis. ꝓuicenas columnas. quadragena uero cubita in reliquis
duob lateribus breuiorib. uno occidentis percolumnas
octo. altero orientis ubi columnȩ nonerant. sed solaten¬
debatur aulea. sed solis duabus angularibus columnis.
mediis autẽ nullis. & erant hȩ auleȩ decem. dequatuor
coloribus texta. Hoc ergo interius tabernaculum circũ¬
dabatur atrio. abaustro uiginti columnis . & abaquilone
uiginti. quȩ duo atrii latera. aequalẽ habebant
longitudinẽ. cum laterib: Interioris tabernaculi
quia & ipsa uicenis columnis porrigebantur incubitis
totidẽ idest centenis : A latere autem orientis. atrium
concludebatur columnis decem. cubitis quinquaginta.

Expanded text:
re autem orientis nullis columnis, sed solis aulaeis. quae re autem orientis nullis columnis, sed solis aulaeis. quae aulaea decem erigebantur in cubitis quattuor et per totum circuitum tendebantur in cubitis ducentis octoginta: quorum centena in lateribus erant longioribus austri et aquilonis per uicenas columnas, quadragena uero cubita in reliquis duobus lateribus breuioribus: uno occidentis per columnas octo, altero orientis, ubi columnae non erant, sed sola tendebantur aulaea de solis duabus angularibus columnis, mediis autem nullis; et erant haec aulaea decem de quattuor coloribus texta. hoc ergo interius tabernaculum circumdabatur atrio ab austro uiginti columnis et ab aquilone uiginti. quae duo atrii latera aequalem habebant longitudinem cum lateribus interioris tabernaculi, quia et ipsa uicenis columnis porrigebantur in cubitis totidem, id est centenis. a latere autem orientis atrium concludebatur columnis decem, cubitis quinquaginta:
Abbreviated transcription (Latin):
ratum: Adhȩc sca sc̃oꝵ nisi summo sacerdoti non licebat
intrare cotudie. propter inferendũ incensum. Semel
autem in anno cum sanguine . ad purificandũ altare: & si
quando forte exiebat necessitas. propeccato sacerdotis.
aut uniuersȩ synagogȩ. sicut in leuitico scriptumẽ
Sic intrabatur tabernaculum ab occidente. Id est aposta
australi usq ad latus orientale introrsus. ubierat arca
testimonii: Hoc aũt interius tabernaculũ. quod incipiebat
non aposta atrii. sed ab hostio. quod appellabatur hostium
tabernaculi : & finiebatur in longum latere orientis. ubi
erat arca testimonii. decem auleis concludebatur. quorũ
erant singula uginti octo cubit&quinq hinc &quinq inde
sibim& conexa. Ansulis & circulis ex aduerso sibim& con¬
stituta & columnis uicenis in lateribus longiorib aquilo¬
nis atq austri : & columnis octo alatere occidentis: Alate¬

Expanded text:
ratum. ad haec sancta sanctorum nisi summo sacerdoti non licebat ratum. ad haec sancta sanctorum nisi summo sacerdoti non licebat intrare cotidie propter inferendum incensum, semel autem in anno cum sanguine ad purificandum altare et, si quando forte exigebat necessitas pro peccato sacerdotis aut uniuersae synagogae, sicut in Leuitico scriptum est. sic intrabatur tabernaculum ab occidente, id est a porta atrii usque ad latus orientale introrsus ubi erat arca testimonii. Hoc autem interius tabernaculum, quod incipiebat non a porta atrii sed ab ostio, quod appellabatur ostium tabernaculi, et finiebatur in longum latere orientis, ubi erat arca testimonii, decem aulaeis concludebatur, quorum erant singula uiginti octo cubitorum, quinque hinc et quinque inde, sibimet conexa ansulis et circulis et ex aduerso sibimet constituta, et columnis uicenis in lateribus longioribus aquilonis atque austri et columnis octo a latere occidentis, a late
Abbreviated transcription (Latin):
um vocauit: credo quod currer& ducendo cumoperir& atq
aperir& ingressum: transito isto uelo. excipiebat pars ta¬
bernaculi metlia. inter hoc uelum & illud alterũ interius.
quod columnis quatuor fuerat in positum. exillis quatuor
colorib factũ & separabat interscã quȩ forinsecus erant.
et scã scõrum interius posita. In hocitaq meospacio
interista duo uela mensa erat aurea. quȩ habebat panes
ꝓpositionis inpaste aquilonis. & contraeam candela¬
brum aureum septem lucernarũ in paste austri hoc usq
secundis sacerdotibus licebat intrare: Interius autem
erat testimonii deaurata. inqua erant tabulae lapideȩ
legis & uirga aaron. & urna aurea cũmanna: & ꝓpicia¬
torium desuper aureum . ubi stabant duo cherubim. alis
obumbrantes propiciatoriũ. & intuentes iruicem & ipsũ
Ante arcam uero. idẽ inter arcam & uelum. positum erat
altare incensi. quod aliquando aureum dicit scriptura.
Aliquando auratũ. aureum utiq appellans. quod erat in au¬

Expanded text:
um uocauit, credo quod curreret ducendo et reducendo, cum operiret atque aperiret ingressum. transito isto uelo excipiebat pars tabernaculi media inter hoc uelum et illud alterum interius, quod columnis quattuor fuerat inpositum, ex illis quattuor coloribus factum. et separabat inter sancta quae forinsecus erant et sancta sanctorum interius posita. in hoc itaque medio spatio inter ista duo uela mensa erat aurea, quae habebat panes propositionis in parte aquilonis et contra eam candelabrum aureum septem lucernarum in parte austri. huc usque secundis sacerdotibus licebat intrare. Interius autem,erat testimonii deaurata, in qua erant tabulae lapideae legis et uirga Aaron et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis obumbrantes propitiatorium et intuentes inuicem et ipsum. ante arcam uero, id est inter arcam et uelum, positum erat altare incensi, quod aliquando aureum dicit scriptura, aliquando deauratum, aureum utique appellans quod erat inau
Abbreviated transcription (Latin):
summi sacerdotis indumentum atq or namentũ.
perquod & c& era significata sunt opera sacrarii. quod
insua ciuitate pr&er dĩtabernaculũ constituerat
Etpropter hoc peccatũ factũ est illi & domui eius in
scandalum ut sic intẽrir& quod postea scriptura nar

Expanded text:
summi sacerdotis indumentum atque ornamentum, summi sacerdotis indumentum atque ornamentum, per quod et cetera significata sunt opera sacrarii, quod in sua ciuitate praeter dei tabernaculum constituerat. et propter hoc peccatum factum est illi et domui eius in scandalum, ut sic interiret — quod postea scriptura nar
Abbreviated transcription (Latin):
possit &iam illic intellegilocutio quae significat a
toto partem. Ut quod dictun ẽ fecit illud in efod in¬
tellegatur fecit inde inefud uel fecit ex eo efod
Nonscilic& illud totum consumens inefod. sed ex illo
quantum sufficiebat inpendens. Namin illa interpr&a¬
tione quae exhebreo est sic legitur. secitq ged eon exeo
efod Quod enim apud septuaginta scriptum est efud.
hoc inhebreo perhib&ur dicie fod Nonaũt omnes sa¬
cerdotes tali utebantur superhumerali. quod ess& ex
auro & iacinto & purpdra & coccino. & bysso sed so¬
lus summus sacerdos Inde illud quod desamuhele cõ¬
memorauimus. factũ illi ab eius matre. nonerat utiq
tale. Qũo cumdatus est nutriendus. nonerat sum mus
sacerdos utiq puer Unde & dictum est efudbar ap¬
pellatũr. uel potius efudbat. sicut asserunt qui hebre¬
am linguam nouerunt. & interpr&atur efud lincũ:
sed gedeon ex istimo illud fecesse. quod erat pręcipuũ

Expanded text:
possit etiam illic intellegi locutio quae significat a possit etiam illic intellegi locutio quae significat a toto partem, ut quod dictum est: fecit illud in ephud, intellegatur "fecit inde ephud" uel "fecit ex eo ephud". non scilicet illud totum consumens in ephud, sed ex illo quantum sufficiebat inpendens. nam in illa interpretatione quae ex hebraeo est sic legitur: fecitque ex eo Gedeon ephod. quod enim apud Septuaginta scriptum est" ephud", hoc in hebraeo perhibetur dici "ephod". non autem omnes sacerdotes tali utebantur superhumerali, quod esset ex auro et hyacintho et purpura et coccino et bysso, sed solus summus sacerdos. unde illud, quod de Samuele commemorauimus factum illi ab eius matre, non erat utique tale, quoniam cum datus est nutriendus non erat summus sacerdos utique puer. unde, ut dictum est, ephud bar appellatur uel potius ephud bat, sicut adserunt qui hebraeam linguam nouerunt, et interpretatur ephud lineum. sed Gedeon existimo illud fecisse, quod erat praecipuum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est sacerdotalis honoris insigne : quod sepe scrip¬
tura commemorat. Ut hoc sit peccatum gedeon. quod
extra dĩ taber naculum secerit aliquid simile: ubi cole¬
r&ur ds̃ : Non quod solido auro uel ut adorandum con¬
stituerit efud: sed quod ex auro ipso quod ess& depre¬
da fecerit ea quac pertinerent adornamenta. uel in¬
strumenta sacrarii. quȩ omnia per efud significata sunt.
propter excellentiam ut dixi uestis sacerdotalis Nã
& ipsud efud non quidem exauro solofieri praeceptum
est si hoc est super humerale sacerdotalis uestis. Uerũ
tamen&iã aliquid aurihab&. Nam ex auro & ia cin¬
to. & purpdra & coccino & bisso ut fier&. diuinitus im¬
peratumẽ : sed quia hoc ita posuerunt septuaginta in¬
terpr& es. ut commemoratis omnib quȩ despolis
acceperat gedeon. inferrent : Et fecit illud gedeon
inefod: Vid& ur ita dictum . tam quam ex toto illo quod
commemoratumẽ hoc factum esse credatur: Cum

Expanded text:
hoc est sacerdotalis honoris insigne, quod saepe scriphoc est sacerdotalis honoris insigne, quod saepe scriptura commemorat, ut hoc sit peccatum Gedeon, quod extra dei tabernaculum fecerit aliquid simile, ubi coleretur deus. non quod solido auro uelut adorandum constituerit ephud, sed quod ex auro ipso, quod esset de praeda, fecerit ea quae pertinerent ad ornamenta uel instrumenta sacrarii, quae omnia per ephud significata sunt, propter excellentiam, ut dixi, uestis sacerdotalis. nam et ipsum ephud non quidem ex auro solo fieri praeceptum est, si hoc est superhumerale sacerdotalis uestis, uerum tamen etiam aliquid auri habet; nam ex auro et hyacintho et purpura et coccino et bysso ut fieret, diuinitus imperatum est. sed quia hoc ita posuerunt septuaginta interpretes, ut commemoratis omnibus quae de spoliis acceperat Gedeon, inferrent: et fecit illud Gedeon in ephud, uidetur ita dictum, tamquam ex toto illo quod commemoratum est hoc factum esse credatur, cum