comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esi diceret᷑ sicut ila antea uindictã meã exereuit de uob. sicuos modo meã in iuriã uindicat e
Et duplicate duplicia. scđmopaeius. Id ÷: in corpore & anima punite illã . Velcerte duplicipȩ¬
ne cradite eã. Calouscilic& & frigori In inferno enĩ reꝓbicũ anima & corpore criciabunt& du
ciũ ueniens non tancũ oꝑa quantũ singulorũ affectꝰ & uoluntates iudicabit Rȩꝓbiquippe
sisieri poss& ȩt̃nialit̃ optarent uiuere ut sẽꝑ possent pecrare. Et ideo sẽ o susti nebt̃ corm̃tũ
Inpoculo quo niiscuit uob misceteilli. Id ÷ : sicut uob affliccionẽ tribulationis intulit it a & uos
fuit tantũ date illitorm̃tũ & luccũ. Hae comã iã superius dictafuerant. Sed ꝓpt̃ di
quis głatẽporali lȩcitiaq delitus. ac uoluptatib: resolutꝰ ÷ intantũ date illito m̃tũ & luctũ .÷
icuiq: scđ nopꝰsuatũ actuũ recribuite: Propt̃ discretionẽ enĩ poenarũ. haec ipsa im

Expanded text:
e vobis, sic vos meam injuriam vindicate de illa. Et duplicate duplicia secundum opera ejus. Id est, in corpore et anima punite illam: vel certe duplici poena tradite illam, calori scilicet, et frigori. In inferno enim reprobi cum anima et corpore cruciabuntur, et cium veniens, non tantum opera, quantum singulorum affectus et voluntates judicabit. Reprobi quippe si fieri posset aeternaliter optarent vivere, ut semper possent peccare, et ideo semper sustinebunt tormenta, In poculo quo miscuit vobis, miscete illi, id est sicut vobis afflictionem tribulationis intulit, ita et vos fuit, tantum date illi tormentum et luctum. Haec omnia jam superius dicta fuerant. Sed propterquis gloria temporali laetitiaque deditus, ac voluptatibus resolutus est, intantum date ius suorum actuum tribuite. Propter discretionem enim poenarum haec ipsa impia
Abbreviated transcription (Latin):
lascuiia castrimargia & a uaritia a quib: om̃a pecc it aꝓdeunt. In nomine enĩ sornicationis
bilone. Sedillã uocẽ q̃fit inaure ꝑ officiũ p̃dicatorũ si mulaudiant boru & mali. Esta aũt q̃
fie mcorde soliaudiunt uotr Dioitergo Exite deilla popłsms non cor pore q non potestis
sed m̃te Qdstatĩ manfestat cũsubiungit Etne participes sitis. delictorũ eius. Inp̃sentienĩuta
cor pore qͥde bonicũ malis morant̾. sedta m̃ morib xuta. longe abeoru consortio distant Atq ideir
nesorte sint & socu pȩnarũ. Qđ siso cusuerint culpe similes erunctorm̃to. Siaũt ab eorũ uta suerint
separati separabunt᷑ inpȩna. Qđ in lochifacto ꝓbare possumꝰ Quicor pore qͥdẽ morabat̃ in medio
Et non accipiatis de plagiseius. Acsidicer& Idcireo uidete ne participessitis delictorũeius neforte

Expanded text:
lascivia, gastrimargia, et avaritia, a quibus omnia peccata prodeunt. In nomine enim fornicationis lascivia, gastrimargia, et avaritia, a quibus omnia peccata prodeunt. In nomine enim fornicationis bylone. Sed illam vocem, quae fit in aure per officium praedicatorum, simul audiunt boni et mali: istam autem quae fit in corde, soli audiunt justi. Dicit ergo: Exite de illa, populus meus, non corpore, quia non potestis, sed mente. Quod statim manifestat cum subjungit: Et ne participes sitis delictorum ejus. In praesenti enim vita, corpore quidem boni cum malis morantur, sed tamen moribus et vita longe ab eorum consortio distant. Idcirco ine forte fiant et socii poenarum. Quod si socii fuerint culpae, similes erunt tormento. Si autem ab eorum vita fuerint separati, separabuntur in poena. Quod in Lot probare possumus, qui cum corpore quidem morabatur in medioEt non accipiatis de plagis ejus. Ac si diceret: Idcirco videte ne participes sitis delictorum ejus, ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
Etregest̃rȩ qͥcũ illa fornicatis hoc ÷ principes istius scłi qͥ cũ sem& ipsis fornicatisunt dili¬
endo t̃rena plusquã edestia uł &iã in munditiã carnis seccando aut idola colend
Et istieni uindictã sanguinis sustinebunt: qm̃ipsi principes malaiũ sunt ideoq insocietate ba¬
bilomiorũ consistunt. It mẽcatoresterrȩ. deunrtute delicuru eius diuites factisunt: Alercateres
terre appellant᷑ qͥ animãsua uenale faciunt nectiment cõmittere percatatantũ uthonoressti¬
us scłi & dignitates sibiad quirere possint. Istide uirtute deliciarũ eius. hoc  dambitione secula¬
ris pompȩ diuites facti sunt nonuirtutib sed pecctis. Ipsi sunt mercatores qr ꝓhabundantia tẽ po¬
rali suas animas cõmutant in felic imercatu. Notandũ aut : qđ in hoclo co tresꝑsonere pborũ &
lic & subietȩ reges illarũ & mercutores. hoc ÷ duces & principes qͥsuas animas faciunt uenules

Expanded text:
 cum illa fornicati sunt. Hoc est principes hujus saeculi, qui cum semetipsis fornicati sunt diligendo terrena plusquam coelestia, vel etiam immunditiam carnis sectando aut idola colendo. Et isti enim vindictam sanguinis sustinebunt, quoniam ipsi principes malorum sunt, ideoque in societate Babyloniorum consistunt. Et mercatores terrae de virtute deliciarum ejus divites facti sunt. Mercatores terrae appellantur, quia animam suam venalem faciunt, nec timent committere peccata, tantum ut honores hujus saeculi et dignitates sibi acquirere possint. Isti de virtute deliciarum ejus, hoc est de ambitione saecularis pompae divites facti sunt, non virtutibus, sed peccatis. Isti sunt mercatores, qui pro abundantia temporali suas animas commutant infelici mercatu. Notandum autem quod in hoc loco tres personae reprobolicet subjectae, reges illarum, et mercatores. Hoc duces et principes
Abbreviated transcription (Latin):
sac roeloquio pͥncipalitas m̃tis intelligit᷑ ꝑterrã aũt : terrena concupiscentia desigiatur
Reꝓbas itaq: suꝑ capita sua puluerẽ t̃rȩ mittere ÷: terrenoamore cȩlestia in tueri pos¬
int. oculos suȩm̃tis corrũpere. Deflentenĩ reꝓbiruinã ciuitatis magnȩ : sedta
ipsi noncessant terrena concupiscrre. Dũq in moderate t̃renis reb inhiant : quasi
puluere terrȩ suos oculos excecant necȩlestis patriȩ guudia inspicere ualeant Alit̃
Exꝓbrabunt a quib sedueti sunt utterrena diligerent. ꝓquib tunc peribunt Dicents
tiatores in hoc scło ditant᷑ exhisq̃naugio ñ solũ deloco ad locũ uehunt᷑ sed &iã deregione ad regionẽ
Sicut uerbigrã fiebattẽ porib salomonis quando classes ib ant semiel intrib: annis inofhirr. &affe¬
rebant inde argentitalenta quadringenta uiginti & multasaliasspecies q̃ non poterantreppe¬
ririint̃ra isrđ. Sic fit &iã usq hodie unde & ex grecorũ regione pallia xornamta uaria in his

Expanded text:
in sacro eloquio principalitas mentis intelligitur. Per terram autem, terrena concupiscentia designatur. Reprobos itaque super capita sua pulverem mittere, est terreno amore ne coelestia intueri possint, oculos suae mentis corrumpere. Deflent ergo reprobi ruinam civitatis magnae, sed tamen ipsi non cessant terrena concupiscere, dumque immoderate terrenis rebus inhiant, quasi pulvere terrae suos oculos excaecant, ne coelestis patriae gaudia inspicere valeant. Aliter: exprobrabunt, a quibus seducti sunt, ut terrena diligerent, pro quibus tunc peribunt, dicentes: tiatores in hoc saeculo ditantur ex his quae navigio, non solum de loco ad locum vehuntur, sed etiam de regione ad regionem, sicut, verbi gratia, fiebat temporibus Salomonis, quando classes ibant semel in tribus annis in Ophir, et afferebant inde auri talenta quadraginta, et multas alias species quae non poterant reperiri in terra Israel: sic fit etiam usque hodie, unde ex Graecorum regione pallia et ornamenta varia in his
Abbreviated transcription (Latin):
it habere. tanto amplius dolae sicontigerit ꝑdidisse. quanto magnarũ opũ diuitias ista sign
se segemunt: cũ ti rania& palcas a miserint. Estimantenĩ uere fidei p̃dicatores subtractos. spĩta
seossedue toues corruptascientia infectos. sp̃s dȩ moniorũ plenos abusi onediuinorũ saera m̃ torũ dãp¬
natos siuellent in mosipossent demundo sublitos cognoscerent. Porro ium̃ta ouesa& tqui. & et̃ usib:
exteriorib sunt apta qm̃ uiu nt homines siue iuequitando siue inferendo honera Redia aũt
qͣ hic cõmemorant: genꝰuehe culifuit aput antiquos& ÷ forsitan ad huc similis plustris rusticanis.¬
currus uenda nt᷑. & in de merces ad quirit̃. sicut legimꝰ in libro regũ deegypto exire quad rigã¬

Expanded text:
t habere, tanto amplius dolet, si contigerit perdidisse, quanto magnarum opum divitias ista signse se gemunt, cum zizania et paleas amiserunt. Aestimant enim verae fidei praedicatores subtractos, spirituseos seductores corrupta sententia infectos, spiritu daemoniorum plenos, abusione divinorum sacramentorum damnatos, vellent, imo si possent de mundo sublatos gauderent. Porro jumenta, oves et equi, et caetera usibus exterioribus sunt apta, quoniam juvant homines sive in equitando, sive in ferendo onera. Rheda autem quae hic commemoratur, genus vehiculi fuit apud antiquos, et est forsitan adhuc similis plaustris rusticaniscurrus venduntur, et inde merces acquiruntur, sicut legimus in libro regum de Aegypto exire quadriga
Abbreviated transcription (Latin):
ota eis. Nã & ipse dese ipsodicit Quã du in mundosũ luxsũ mundiꝰ Et alibi. deeo seriptũ :
Lixuenit in mundũ & dilexer homines te nebras magis qualucẽ . Quia igit᷑ iste angłs ad des¬
truendã uenit potenciã diaboli: recte fortis ꝑhib&ur. ut pate contrafoitẽ fertior. contra robus¬
ũ robustior aduenisse insinuetus Quiauꝰ adeuacuandã humanã sipientiã accessit. benet̾r
tra falsȩ doctrinȩ tenebras. uerescientiȩ luxapparuit: Potest&iã &isteangls intellegi pͥma

Expanded text:
 IX. Nam et ipse de seipso dicit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi . Et alibi de eo scriptum est: Lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem . Quia iste angelus ad destruendam venit potentiam diaboli, recte fortis perhibetur, utpote contra fortem fortior, contra robustum robustior advenisse insinuetur. Quia vero ad evacuandam humanam sapientiam accessit, bene tertra falsae doctrinae tenebras verae scientiae lux apparuit. Potest etiam et iste angelus intelligi primus
Abbreviated transcription (Latin):
fauces carnis illiciunt : ut & ea q̃ in ueritate significant elertorũ demiuleeant cordis palatum.
& ea q̃ exeorũ falsa imitatione as sumunt suiuia credant m̃tib repborũ Peruinũ quippe nouuĩ de¬
si gat testom̃tũ qđ auditorũ m̃tes debrians. mundiconeupiscentus in sensibiles reddit. Unde dñs in
uptus aqũauinũ fecisse narrat᷑. Quid ait̃ ꝑoleũ nisi unctiosp̃s scĩ figurat᷑ : unde aepsal miste¬

Expanded text:
fauces illiciunt, ut et ea quae in veritate significant, electorum demulceant cordis palatum, fauces illiciunt, ut et ea quae in veritate significant, electorum demulceant cordis palatum, et ea quae ex eorum falsa imitatione assumunt, suavia credantur meantibus reproborum. Per vinum quippe novum designatur testamentum, quod auditorum mentes debrians, mundi concupiscentiis insensibiles reddit, unde Dominus in nuptiis aquam vinum fecisse narratur. Quid autem per oleum, nisi unctio Spiritus sancti figuratur? Unde Psalmist
Abbreviated transcription (Latin):
gentiqͦq nẽe. ipsa diuinitas in carnata intellegit᷑ cui in canticis canticorũ dr̃. ungentũ effusum
nom̃tuũ Eta libi. Odor unguentorũtuorũ suꝑ om̃a aromata. lã uerosi adtendamꝰ qualit̃ hȩc fraudu
sehaberedicat pars idũsa. quibq ablatis uehem̃t̃ uideat᷑ affligi incinnamomo & amomose
uitã hereticorũ subobtentuodoris qͥ manat exuirtutib: scõrũ mitandã obponit. De quib dr̃ econtra
Frit ꝓsuaui odorefȩcor: Indiuersisaut̃ od oram̃tis : fictã hy pochritarũ sedulititẽ orandi. beneoran¬
tiũ similitudine obũbratã obicit. Inunguento uero : pseudo xp̃ianorũ asperitatẽ. subue lamine
lenitatis xp̃i tectã ostentat. Quorũ simulationũ. subtractis auetorib: amari t̃ mundusflere
describit᷑ sicut fleuitnero necato srmonemago & sicut mesti factis her&ici ex morte arrii
qͥ eũ necdãpnatũ imitari desierunt. Vmũ &oleũ similȩ & triticũ . ꝑtinent a dgustũ Quȩq ita

Expanded text:
enti quoque nomine ipsa divinitas incarnata intelligitur. Cui in Canticis canticorum dicitur: Unguentum effusum nomen tuum . Et alibi: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata . Jam vero, si attendamus qualiter haec fraudulenter se habere dicat pars adversa, quibusque ablatis vehementer videatur affligi, in cinnamomo et amomo fetentem vitam haereticorum, sub obtentu odoris, qui manat ex virtutibus sanctorum imitandam opponit. De quibus dicitur econtraIsaiae III. In diversis autem odoramentis, fictam hypocritarum sedulitatem orandi bene orantium similitudine obumbratam, objicit. In unguento vero pseudochristianorum asperitatem sub velamine lenitatis Christi tectam ostentat. Quarum simulationum subtractis auctoribus, amariter mundus flere describitur, sicut flevit Nero, necato Simone mago, et sicut moesti facti sunt haeretici ex morte Arii, qui eum nec damnatum imitari desierunt. Vinum et oleum, simila et triticum pertinent ad gustum, quaeque ita
Abbreviated transcription (Latin):
remũ acceper̃. sicut et regnũ ȩcđȩ erat quidẽ ante
aduentũ redẽptoris
iimundo sed tunc amplius surrexit caputeius in cur¬
ne apparuit. Sedhanc
potestatẽ postbestiã id ÷ in sub iectione illius tã quã m̃bra & illi subditi accipient: Hiunũ¬

Expanded text:
regnum acceperunt, sicut et regnum Ecclesiae: erat quidem ante adventum Redemptoris in mundo, sed tunc amplius surrexit, cum caput ejus in carne apparuit. Sed hanc potestatem post bestiam, id est, in subjectione illius tanquam membra, et illi subditi accipient. Hi unu
Abbreviated transcription (Latin):
rexp̃o : itamerecrix .i. ciuitas reꝓborũ ad ulterino iuncta ÷ uiro ÷ diabolo a quopu¬
tatse regere & in hoc mundo regnare q̃dũ p̃sentib: delectat luxurus ȩtnũ ñ p̃cau&
suppliciũ. sed cantũ tẽporalib affluens delicus in hisuitã suã ponit nũquã seputans hanc uitã
tẽporalẽ amittere ut ipsaluctũ quẽ reꝓbi insupplicioȩt̃no sustinent patiatur: Alit Electorũ
adinteritũtendat: sp̃italiintellectu intima cordissuidisponere seiaetat. Hic enĩ locꝰ superius¬
corporissens : quib post infantiã cadentib: in homines sur git in infidelib: eeror. infidelib aũt

Expanded text:
risto : ita meretrix, id est, civitas reproborum adulterino juncta est viro, id est diabolo, a quo putat se regi, et in hoc mundo regnare, quae dum praesentibus delectatur luxuriis, aeternum non praecavet supplicium, sed tantum temporalibus affluens deliciis, in his vitam suam ponit, nunquam se putans vitam temporalem amittere, ut ipsa luctum quem reprobi in supplicio sempiterno sustinent patiatur. Aliter, electorad interitum tendit spirituali intellectu intima cordis sui disponere se jactat. Hic enim locus supericorporis sensus, quibus post infantiam cadentibus in homine, surgit in infidelibus error, in fidelibus aut
Abbreviated transcription (Latin):
suis saluantis. Qm̃ puener peocata eius usq ad cȩlũ Peouta illorũ ꝑueniunt usq ad celũ. qͥ nolen¬
tes agere penitentiã. contradm̃ habitatorẽcȩli eleuant᷑. Quiasi potuissa fieri iustũ iudiciũ ei
uoluissent eludere. Ititẽpꝰ sibidatũ uta gant pȩniatentiã: uertunt in aucm̃tũ culpȩ . Etunde
diutius expectant᷑: inde districtius ferient. Idõq recte lubrlon nequiquã ante ad plagas ꝑ¬
utam plius delinque ntes durius seriant᷑ non nisi consũ matis delictis dĩpnabunt. Vude a płsdic̃¬

Expanded text:
s. Quoniam pervenerunt peccata ejus usque ad coelum. Peccata illorum perveniunt usque ad coelum, qui nolentes agere poenitentiam, contra Deum habitatorem coeli elevantur, quia si potuisset fieri, justum judicium ejus voluissent eludere. Isti tempus sibi datum ut agant poenitentiam, vertunt in augmentum culpae, et unde diutius exspectantur, inde districtius ferientur. Ideoque recte Babylon nequaquam ante ad plagas ut amplius delinquentes durius feriantur, non nisi consummatis delictis damnabuntur. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
id& ascendere quo ipse non pocest. odio illũ insequit᷑ qm̃ int̃ suꝑbos sẽꝑ iurgiasunt. Hinc
paulus a płsdicit. Inui¬
cẽ inuidetes anuicẽ odientes. Velcerte cũ uiderint
semiseriiã in iuditio
constitutos & dapnatos. odient seipsos qđ peccauer̃.
& post peccatũ peni¬
tentiã ñeger. Sed nichilꝓderit tuncodisse malũ qđ fecerꝰ
quando ipsomalo cirere ñ pote¬
÷̃. Et de solatũ facient illã . hoc e seipsos facient extraneosadõ
ꝓpt̃ percata p̃terita. Iã enĩcũ illis dt̃ non habtabit qͥ÷ pacis & ciritatis habitatir hino: qđ supͣ

Expanded text:
 ascendere, quo ipse non potest, odio illum insequitur, quoniam semper inter superbos jurgia sunt. Hinc Paulus apostolus dicit: Invicem invidentes, invicem odientes . Vel certe cum viderint se miseri in judicio constitutos et damnatos, odient seipsos quod peccaverunt et post peccatum poenitentiam non egerunt. Sed nihil proderit tunc odisse malum quod fecerunt, quando ipso malo carere non poterunt. Et desolatam facient illam. Hoc est, seipsos facient extraneos a Deo propter peccata praeterita. Jam enim cum illis Deus non habitabit, qui est pacis et charitatis habitator. H
Abbreviated transcription (Latin):
atq: ideo pedes haberedr̃ & qđ tinuerit pꝰaduentũ filiidĩ ador ariahomi¬
ne qͥ suꝑse sciebatiã et̃. hominẽ cũ nihiltale legamꝰ inueteritestam̃to ubi freq t nt
qͥdẽ legimꝰ angłos ahominib: adoratos nec ꝓhibitos. Sed mirũ ualde ÷ cur ioħ
contra int̃ dictũ angłi scđo eũ adorare uoluerit . lã enĩ similimͦ seador areuetuerat :¬
nũq: dm̃ adorandũ eẽ docuerat. ad qđ dicendũ qr aut magno uisionũ stupore
ꝑculsus oblitꝰ fuerat eorũ q̃ sup᷑ audierat. aut certe potest . eẽ. repecitio pͥoris
sententiȩ Dm̃ adora. Id ÷ ñ creaturȩ sed creatori honoris reuerentiã offer

Expanded text:
 et quod timuerit post adventum Filii Dei adorari ab homine, qui super se sciebat jam esse hominem, cum nihil tale legamus in Veteri Testamento, ubi frequenter quidem legimus angelos ab hominibus adoratos, nec prohibitos. Sed mirum valde est cur Joannes contra interdictum angeli secundo eum adorare voluerit. Jam enim simili modo se adorare vetuerat, unumque Deum adorandum esse docuerat. Ad quod dicendum, quia aut magno visionum stupore perculsus, oblitus fuerat eorum quae supra audierat, aut certe potest esse repetitio prioris sententiae. Deum adora. Id est non creaturae, sed Creatori honoris reverentiam offer
Abbreviated transcription (Latin):
lios suꝑsẽ positos partant. qͥ & ipsi iterũ aliosportent sicq om̃is edificatio cõstruit᷑ usq qͥ
dultimũ lapidẽ ꝑueniat᷑. qͥc porcet᷑ ab om̃ib: ipse neminẽ portat. ita in sundam̃toȩdȩ
ontra portate. ueloiã exẽploscitatis semit ipsosinurẽ fouentes . Eticaigit᷑ usq ad
finẽscłi quando ultimꝰ electꝰ innouissi mocul mine huius ȩ dificii ponet᷑ : Quicũ portitur
a bom̃ib r&rose p̃cedentib ipsetam̃ ñh abebit quẽ portare possit qr inipso om̃is eccłȩ

Expanded text:
portant, sicque omnis aedificatio construitur usquequo ad ultimum lapidem perveniatur, qui cum portetur ab omnibus, ipse neminem portat. Ita in fundamento Ecclonera portate . Vel etiam exemplo semetipsos invicem foventes, et ita agitur usque ad finem saeculi, quando ultimus electus in novissimo culmine hujus aedificii ponetur: qui cum portetur ab omnibus retro se praecedentibus, ipse tamen non habebit quem portare possit, quia in ipso o
Abbreviated transcription (Latin):
fiericito. In quib: uerb̵ ostendit utiq nonunis pecialit̃ ioħi sedomniũ seut ilitati
Vnde & seqͥt̃. Ecce uenio uelo cit̃ ad reddendũ scilic& unicuiq uixta meritũ suũ¬

Expanded text:
fieri cito. In quibus verbis ostendit, utique, non uni specialiter, Joanni, sed omnium in se utilitati in fieri cito. In quibus verbis ostendit, utique, non uni specialiter, Joanni, sed omnium in se utilitati in Unde et sequitur: Ecce venio velociter ad reddendum, scilic
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina : quia sicut isaias dicit non docebituir pximũ suũ dicens cognosce
dom̃ Niom̃s scient me aminore usq: ad maiorẽ sed om̃s aet̃ne sapientie inb¬
rentes ꝑfecta scientia ful gebunt. Et regnabunt cũ capite suo in scła serulint
ab initio libridicta ł ostensatibr sunt fidelissima sunt Quia quic quidtibi dicuoe
ueracit̃ ad implebitur. Et uerasunt quia a dõ uero sumnt ꝓlata si đ aut̃ ar̃ iohanni¬
ꝑtin& &iam ad uniuer sam a eccłam cui ꝑint̃nam inspirationẽ ipsa uerborũ uerta
reuelatur. Et i dõ nullus intantum deb& hebes fieri ut aliquo modo dubit& dehis
iohanni & inillo omni ȩccłae q̃ oport& fiericito Nomine sp̃s cota trinitas intelligit
&c&̃. Aliquand &iam suã ad cendens naturã iohannẽ nese debeat adorare ꝓhibet.
Notandum aut̃ qđ iminitio istius libridix̃ & signi ficauit mittens pangłm stiũ seruo suo
iohanni hic uero nonum sed singolart̃ sed seruis pluralit̃ dicit ostendenda ꝙ̃ oport&

Expanded text:
Cognosce Dominum, quia omnes scient me a majore usque ad minorem . Sed omnes aeternae sapientiae inhaerentes, perfecta scientia fulgebunt. Et regnabunt cum capite suo in saecula saeculab initio libri dicta vel ostensa tibi sunt. Fidelissima sunt quia quidquid tibi dictum est, veraciter implebitur. Et vera sunt quia a Deo vero sunt prolata. Quod apertinet etiam ad universalem Ecclesiam, cui per internam inspirationem ipsa verborum veritas revelatur: et ideo nullus in tantum debet insipiens fieri, ut aliquo modo dubitet de his, Joanni, et in illo omni Ecclesiae quae oportet fieri cito. Nomine spiritus tota Trinitas intelligitur, , etc. Aliquando suam attendens naturam, Joannem ne se debeat adorare prohibet. Notandum autem quod in initio istius libri dixit et significavit, mittens, per angelum suum servo suo Joanni. Hic vero non uni singulariter, sed servis pluraliter dicit ostendenda quae oportet
Abbreviated transcription (Latin):
ae pallentẽ ꝑ quẽ illorã uita designat᷑ qͥ et̃norũ contẽ platione bonorĩ adtepꝰnherent asrterã
ministrarestudent Etqͥpaulo antefutrantum idi indi contẽplatione. pallescuntitis u
omnũ lapidũ colares insehab&. Unde &e nom̃ accepit q pangrece. latine omned t̃ pa
rentes. Derim chrisoprassus. Criso prassus aure i coloris : & uiridis qđ ipso nomine mani¬
festit parũ dstans aberillo. Significataũt eleccossapientia resplendentes. &ur iditate
fidei sẽꝑ adelestia tendentes Vnderimꝰ iacint᷑ Laciit᷑ similis: aquȩ radiosolis ꝑ fuse
Etinhoe signific at electos sapientia re pl&osñtam̃ himana quasunt filuisłi prudentioeres
filiucis seddiuina q̃ significat᷑ ꝑradiossolis aque inmissis. Puodecim emetistus
metutus trib colorb principalib resꝑgit i. purpureo uolatio & roseo & in hoesig

Expanded text:
et pallentem. Per quem vita illorum designatur, qui aeternorum contemplationi bonorum inhaerent, et iterum et pallentem. Per quem vita illorum designatur, qui aeternorum contemplationi bonorum inhaerent, et iterum am fratribus ministrare student, et qui paulo ante fuerant virides in Dei contemplatione, pallescunt iterumomnium lapidum colores in se habet; unde et nomen accepit, quia pan Graece, Latine omne dicitur. centes. Decimum chrysoprasus. Chrysoprasus aurei coloris est et viridis, quod ipso nomine manifestatur, parum distans a beryllo. Significat autem electos sapientia resplendetes, et viriditate fidei semper ad coelestia tendentes. Undecimum hyacinthus. Hyacinthus similis est aquae radio solis perfusae. Et in hoc significat electos sapientia repletos, non tamen humana, qua sunt filii saeculi prudentiores filiis lucis, sed divina, quae significatur per radios solis aquae immissos. Duodecimum amethystus. Amethystus tribus coloribus principalibus respergitur, id es
Abbreviated transcription (Latin):
colerauit mesol. Vnde pauła płsdic̃ Etsiexterior nr̃ homo corrũpit᷑. tam̃ interiorre¬
nouuł dedie uidiẽ Sexetꝰ sacdius sardius lapis t̃rȩ rubrȩ speriẽ hab& Ideo q signficat
scos qlic& ad sublimia intelle genda & contuenda dicunt tam̃ suã sẽ pstudent recoa¬
noscere fragilitatẽ recordantes seeẽ filios adȩ qͥ tra rubra int̃ p̃tat̃ Reducuntꝰ
minis ne uidelic& ex accepto cȩlestisgrẽ dono extollant᷑ Hinc ierec hei se peconcii¬
ens cȩlestia misteria filius hominis uocatur: Etabrahã loquarad dnm̃ meũ cũ simpuluis &
rubrȩ speciẽ tenere uidet᷑ qi & primhomo sextadie conditꝰ inuenit᷑ cuidictũ ÷̃ terrae s&ein
t̃rã ibis. Septimꝰchrisolitꝰ Chri solitꝰ quasiaurũ fulg&. & uidet emitere exsequas dam
tutes atq sencentias cũ uerbo ex hortationis ueludscintillas in preimos effundunt quibie
adamor ẽ dĩ &e peimi aliosaccendunt: Oetauius berillis Berilis duo colores haba uridẽ

Expanded text:
 apostolus ait: Etsi exterior homo noster corrumpitur, tamen interior renovatur de die in diem . Sextum sardius. Sardius lapis terrae rubrae speciem habet, ideoque significat sanctos, qui, licet ad sublimia intelligenda et contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rubra interpretatur. Reducunminis, ne videlicet ex accepto coelestis gratiae dono extollantur. Hinc Ezechiel saepe contuens coelestia mysteria, filius hominis vocatur; et Abraham: Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et rubrae speciem tenere videtur, quia et primus homo sexto die conditus invenitur, cui dictum est: Terra es et in terram ibis . Septimum chrysolithus. Chrysolithus quasi aurum fulget, et videtur emittere ex se quasdam tutes atque sententias cum verbo exhortationis velut scintillas in proximos effundunt, quibus ad amorem Dei et proximi alios accendunt. Octavum beryllus. Beryllus duos colores habet, viridem
Abbreviated transcription (Latin):
tinent᷑ qr tẽpꝰ ꝓpe÷ quohȩc impleridebeant atẽ porescilic& resurre¬
tionis xp̃iusq: ad diẽ iudicii quo singulis iuxtao ꝑa sua recribu&ur:
c& noceat adhuc: & qͥ insordib: sordescat ad huo Permissiuus mođ ÷ ñ opto¬
i rł ñ intendit mihi Et dimisi eos scđm desideria cordiseorũ ibunt inad¬
inuentionib: suis. Inquasententia aꝑte ostendit̃ p̃cessis sec ulpã in obȩdi
Quicũ cognouissentdm̃ ñ ut dñĩglorificauer̃. Propt̃ qđ tradiditillos dsinre¬
futura coniungat Et qͥ insordib: uitiorũ uersat᷑ sor descatadhuc .i. adde

Expanded text:
debeant, a tempore scilicet resurrectionis Christi usque ad diem judicii, quando singulis juxta opera sua retribuetur. cet, noceat adhuc: et qui in sordibus est, sordescat adhuc. Permissivus modus estocem meam, et Israel non intendit mihi. Et dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in adinventionibus suis . In qua sententia aperte ostenditur praecessisse culpam inobedientint, aut gratias egerunt. Propter quod tradidit illos Deus in re conjungatur. Et qui in sordibus vitiorum versatur, sorde
Abbreviated transcription (Latin):
entilli. laudando & glorificandoillũ iuxta illud Beatiqͥhabitanit indomotua. Et uidebt̃
mͦ dm̃habere faciẽ q̃ corporeis oculis possit uderi sedqr in faciȩ hominis cognitio e st
deobic ꝑfaciẽ quã electiuidere dicunt᷑ nilaliud ꝗcoqnitio sc̃ȩ trinitatis intellegitur

Expanded text:
ent illi, laudando et glorificando illum, juxta illud: Beati qui habitant in domo tua . Et videbunt ent illi, laudando et glorificando illum, juxta illud: Beati qui habitant in domo tua . Et videbunt mus Deum habere faciem, quae corporeis oculis possit videri, sed quia in facie hominis cognitio est, ideo hic per faciem quam electi videre dicuntur, nihil aliud quam cognitio sanctae Tr
Abbreviated transcription (Latin):
b: cũ audierint uenite benediocipatris mei ꝑcipitereinũ Sed sedesdĩ & agniiilla
er̃. Superius inã sedẽ posuerat dequa& dixerat seui disse emanare flum̃ aq̃uitȩ nc̃
it̃ pluralit̃ sedes introducit. Dicens sedesdi in illa er̃ sed hocsignificant pluressedes qđ
eruieius seruientilli Cũ dñs disc ipulis dicat iã nondicũ uosseruos sed amicosmeus
quomod ohic seriptura iã in mortales effectos uocat seruos : aut suã a seruitute corruptionis
liberati ad lib̾tatẽ & głam filior ũ dĩtunc ꝑuenient qͦ in illa ȩt̃naqͥ&e seruire narrant᷑ : sed¬
seruitute ob noxii. Nã &nunc non sunt seruitimoris sedamaais. Dȩ eni sunt seruitutes qr alitc̃
m&r seruus neuerbere t̃ad ño alit̃ aũt filius ne priuitur hereditate pat̾na offendensin
aliquo piipatris oc ulos Illeergo seruitti inore. iste aũt amore. Hac seruitute seruiunt
electiominipotentidõ . p̃cauentes omni noneeũ i naliquo offendant peacando Abiaũt ser¬

Expanded text:
dierint: Venite, benedicti patris mei , etc. Sed sedes Dei et Agni in illa erunt. Superius unam sedem posuerat, de qua et dixerat se vidisse emanare flumen aquae vivae: nunc autem pluraliter sedes introducit, dicens: Sedes Dei in illa erunt. Sed et hoc significant plures sedes, qervi ejus servient illi. Cum Dominus discipulis dicat: Jam non dicam vos servos, sed amicos meos , quomodo hic Scriptura jam immortales effectos vocat servos? Aut si jam servitute corruptionis liberati, ad libertatem et gloriam filiorum Dei tunc pervenient, quomodo in illa quiete aeterna se servitute obnoxii. Nam et nunc non sunt servi timoris, sed amoris. Duae enim sunt servitutes, quia aliter timet servus ne verberetur a Domino, aliter autem filius ne privetur haereditate paterna, offendens in aliquo pii patris oculos. Ille enim servit timore, iste autem amore. Hac servitute serviunt electi hic omnipotenti Deo, praecaventes omnino, ne eum in aliquo offendant peccato. Ibi autem servi
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde &iã subsequit᷑ nr̃a uoluntas. ꝑ eanđ. grãm uc operem̃. De hoc pauł dicit
grã desiderat passib: amoris ad eastendat : Et quiuut .i. qui uolens ex nolente effec¬
tus ÷ ñsuis meritis sed gratuita dĩuoluntate hauriat aquã et̃ ne delectationii
posuerit adi ȩcq̃in hoc libro continent᷑ aliquẽ errorẽ. appon& ds̃ siꝑ illũ plagas
scriptas in librosto ut postin numera torm̃ta ad ȩ̃ t̃nã ꝑueniat dãpnationen:
neꝑ prauitatẽ erroris aliquid huic libro suꝑ addereauderent sic ut uerbigrã

Expanded text:
 subsequitur nostra voluntas per eamdem gratiam, ut operemur. De hoc Paulus dicit: aeveniente se gratia Dei desiderat, passibus amoris ad eas tendat. Et qui vult, id est qui volens ex nolente effectus est, non suis meritis, sed gratuita Dei voluntate, hauriat aquam aeternae delectationierit ad haec quae in libro hoc continentur, aliquem errorem. Apponet super illum Deus plagas scriptas in libro isto. Ut post innumera tormenta ad aeternam perveniat damnationem. ne per pravitatem erroris aliquid huic libro superaddere auderent, sicut, verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃cȩlũ & t̃rã consistit : itautriusq partisciues in secontin&. In illa aut̃ ubi solier̃
boni. non intrabit comquinatũ & faciens a hominationẽ .i. peccatũ qr nulla eritibi
ꝑmixtiomalorũ. sed sola sotietas bonorũ. solie nĩboni regnabt̃ cũ xp̃ocũ quo & inquo

Expanded text:
inter coelum et terram consistit, ita utriusque partis cives in se continet. In illam autem, ubi soli erunt inter coelum et terram consistit, ita utriusque partis cives in se continet. In illam autem, ubi soli erunt boni, non intrabit coinquinatum, et faciens abominationem, id est peccatum, quia nulla erit ibi permistio malorum, sed sola societas bonorum. Soli enim boni regnabunt cum Christo, cum quo et in quo
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃sentiuita claudunt᷑ porte q̃utiq p̃dicitaes intellegunt᷑ ꝑ quorũ ministeriũ ȩcđami i
tramꝰ. Porte enĩ ciuitatisdũ claudunt̃. in gredientib ad itũ ñ ꝑmittunt. Itaq ergo quasi
claudunt᷑ portȩ dũ scĩ p̃dicatores diabolũ repellunt a cordib: fideliũ Ipsiq ad itũ ingre¬
diendidenegant dũfideles instruunt quomodo eiustẽtationib resistant. Hinc p&rus
dic̃ Aduersariusur̃ diaboł tã quã leo rugiens circuit querens quẽ deuor&. cui resistite
fortes infide. Ideo aut̃ ibiiã porteeius ñ claudent᷑ qr sublato noctistimore ꝑ p&uadies
electis fulgebit. Nec iã dic&ur ibi uigilate & orate qđ ad noctẽ adũsitatis ꝑtinae. sed
uacate & uidete. qrego sũ ds̃ qđ ad diei redigit᷑ securitatẽ. Et afferent głam & honorẽ
& honorẽ gentiũ millã ciuitatẽ afferent quando aggregatat᷑ba fideliũ ipsos quos
p̃dicando adduxer ad fidẽ secũad patriã cȩlestẽ introducent. Magna enĩgła. maꝗ

Expanded text:
quorum ministerium Ecclesiam intramus. Portae enim civitatis dum clauduntur, ingredientibus aditum non permittunt. Itaque quasi clauduntur portae, dum sancti praedicatores diabolum repellunt a cordibus fidelium, ipsique aditum ingrediendi denegant, dum fideles instruunt quomodo ejus tentationibus resistant. Hinc Petrus dicit: Adversarius vester tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide . Ideo autem ibi dicit: Portae ejus non claudentur, quia sublato noctis timore, perpetua dies electis fulgebit. Non jam dicetur ibi: Vigilate et orate , quod ad noctem adversitatis pertinet, sed: Vacate et videte et honorem gentium in illam civitatem afferent, quando aggregata turba fidelium, ipsos quos praedicando adduxerunt ad fidem, secum ad patriam coelestem introducent. Magna enim gloria,
Abbreviated transcription (Latin):
meroes beatȩ in mortalitatis q̃ ꝑfructꝰ designat᷑ quaq electifruunt᷑. nullũ t̃minũ hab&
sedsi ne fine man&e. singulaligna reddentia fructũ suũ. In hoc fructũ suũ riddent ꝗm̃
mercedẽ suorũ operũ ꝑcipient. Et folia ligni ad satietatẽ gentiũ. Foluligni laude
intellegunt᷑ scõrũ deqͥb palmistadeõ: Beatiqhabitant indomotua: quȩ la udesadsani¬
itẽ grntiũ ꝓfitient cũ earũ corda ꝑp&ua creatoris lausreplensnullã in eis fatigatione
nullã lassitudinẽ nullã tristitiã sinitineẽ . Ecomine male dictũ nerit in eiã plius. In illa¬

Expanded text:
merces beatae immortalitatis, quae per fructus designatur, quaque electi perfruuntur, nullum terminum habet, sed sine fine manet. Singula ligna reddentia fructum suum. In hoc fructum suum reddent, quoniam mercedem operum suorum percipient. Et folia ligni ad sanitatem gentium. Folia ligni, laudes intelliguntur sanctorum, de quibus Psalmista: Beati qui habitant in domo tua . Quae laudes ad sanitatem gentium proficient, cum eorum corda perpetua Creatoris laus replens, nullam in eis fatigationem, nullam lassitudinem, nullam tristitiam sinit inesse. Et omne maledictu
Abbreviated transcription (Latin):
qr fidẽ ꝗ ꝑceper̃ apłi habuer̃ & illi. Et quẽ isti credider̃ in carne uenisse. illi p̃nur¬
tiauer̃ uenturũ H inopsal mista dic̃ Fund am̃ta eius inmontib: sc̃ĩs Montes quippe
fidẽ imitant᷑ lãquã scilica& fundam̃ta suꝑ fundam̃ta qr & ipsi montes fundam̃ta
eẽ noscunt᷑ Et qͥloquebat̃ mecũ habeb at m̃surã harundineã aureã. ut metir& ur
ciuitatẽ Hic angłstrpũ teneb at filiidĩ qͥ om̃a in m̃ sura & numero disponit¬

Expanded text:
 in carne venisse, illi praenuntiaverunt venturum. Hinc Psalmista dicit: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Montes quippe fidem imitantur. Tanquam, scilicet fundamentum super fundamenta, quia et ipsi montes fundamenta esse noscuntur. Et qui loquebatur mecum, habebat mensuram arundineam auream, ut metiretur civitate
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& apłi. & impsi sonĩs scĩqͥfructũ fideisuȩ atq: oꝑationis reddere assiduȩ non
cessant. Et folia ligniadsanitatẽ gentiũ. Si ꝑranios ipsiusstipitis intellegunt᷑ apłi. ꝑ
folia ligni intellegunt᷑ apłorũ discipuli qͥ adsanitatẽ gentiũ ꝑueniunt quas suo exẽplo
& doctrinainstrunt & aduerã sanitatẽ m̃tis dicunt Si aũt hȩc ad cȩlestẽ iherusalẽre¬
ferre uoluerimꝰ flum̃ aq̃uitȩ intelle gamꝰamtẽ plationẽ scȩ̃ crinitatis inqua ÷̃ satie
ta sꝑ̧t̃ne remunerationis uxta illud psalmiste. satiabor dũmanifestabit᷑ głatua:
Nã & supra ipsod ñ o dicente legimꝰ Egositienti dabodefonteaq̃uitȩ gratis hinc & psal¬
mista ipsũ eẽ fontẽ ostendens dicit filu hominũ in ꝓtectione alarũ tuarũ sperabunt
Inebriabunt᷑ abubtate dom̃tuȩ & torrente uoluptatistuȩ potab̾eos. In hocuͦ fonte ibi

Expanded text:
ipsis omnes sancti, qui fructum fidei suae atque operationis reddere assidue non cessant. Et folia ligni ad sanitatem gentium. Si per ramos stipitis intelliguntur apostoli, per folia ligni intelliguntur apostolorum discipuli, qui ad sanitatem gentium perveniunt, quas suo exemplo et doctrina instruunt, et ad veram sanitatem mentis perducunt. Si autem haec ad coelestem Jerusalem refetiabor dum manifestabitur gloria tua . Nam et supra, dicente ipso Domino, legimus: Ego sitienti dabo de fonte aquae vivae gratis. Hinc Psalmista ipsum esse fontem ostendens, dicit: Filii hominum in protectione alarum tuarum sperabunt. Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptati
Abbreviated transcription (Latin):
sestit. sed patres spitales exeuis ꝓgenie descendentes sicue fut isdias here mias ce¬
tetq ꝓ phaee. Quorũ nomina scriptia sunt inportis. qr memoriaillor ũ in fidec ontinet̃
riã il lorũ insuis cordibus sehabere insitã demonstrant. Siue &iã in xiifilus isrł¬
& dilectione apłoꝵ om̃s gentes consistunt. Hinc paulus dic̃ Epistolanr̃a uos
tis scripta in cordib: nr̃is. AboRΙTITΕ PORTO .III Perorientẽ popł sintelligi¬

Expanded text:
itales, ex ejus progenie descendentes, sicut fuit Isaias, Jeremias, caeterique prophetae, quorum nomina scripta sunt in portis, quia memoria illorum in fide contineturriam illorum in suis cordibus se habere insitam demonstrant. Sive etiam in duodecim filiis Isret dilectione apostolorum, omnes gentes consistunt. Hinc Paulus dicit: Epistola nostra vos estis scripta in cordibus nostris . Ab oriente portae tres. Per orientem pop
Abbreviated transcription (Latin):
merꝰ duo deciesductꝰ centesimũ ac quadragesimũ quartũ nunerũ consumat in quo
omĩs multitudo scõrũ condudit̃. Et platea ciuitatis aurũ mundũ tãquitrũ ꝑlucidum
Duperius dictũ ÷ qđ ipsaciuitas fueritex iuro mundo tã ꝗuitrũ ꝑlucidũ & hic platea ipsius¬
ciuitatis hisdẽ mȩtallis fert̃ adornata. Permuros quippeciuitatis robustiores & eminentiores
scĩ intellegunt᷑. Perplateauꝰ q̃ a latitudine it a uocat᷑ qr greoe platon latinelatũ dr̃. simplices
intellegunt᷑ ipsisq sub ierti in latitudine caritatis morantes. Dr̃aut̃ platea ciuitatis exauro
mundo sic̃&e muri fuisse qr lic& sitibi distantia meriturũ qr sic in hacuita inuenit᷑alius alio
santior. sic in illabeatitudine alius inuenit᷑alio eminentior. tam̃ unꝰquisq qđ ñ habebit
Et apłs stella abstella differt inclaritate. sic & resurrectio mortuorũ Nã ꝑaurũ cdaritas

Expanded text:
merus duodecies ductus, centesimum ac quadragesimum quartum numerum consummat, in quo omnis multitudo sanctorum concluditur. Et platea civitatis aurum mundum tanquam vitrum perlucidum. Superius dictum est quod ipsa civitas fuerit ex auro mundo tanquam vitrum perlucidum, et hic platea civitatis iisdem metallis fertur. Per muros quippe civitatis, robustiores et eminentiores saeculi intelliguntur: per plateam vero, quae a latitudine ita vocatur, quia Graece platon, Latine latum dicitur, simplices intelliguntur, ipsisque subjecti in latitudine charitatis morantes. Dicitur autem platea civitatis ex auro mundo, sicut et muri fuisse feruntur, quia licet sit ibi distantia meritorum, quia sicut in hac vita invenitur alius alio sanctior, sic in illa beatitudine alius invenitur alio eminentior, tamen unusquisque quod non habebit et Apostolus: Stella a stella differt in claritate, sic et resurrectio mortuorum . Nam per aurum claritas
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde dñs dicit : Et erunt sicut angłi in caelo qđ designatur ꝑpur purã. q princi¬
pum ẽ in dum̃tũ Inuiołãut̃ q̃ humilis est herba &tam̃ odorẽ optimũ hab&e
pumisitas illorũ ex pͥmit̃ cũbonȩ opimonisodore Inrosaceo aũt colore caras intl¬
legiẽ q̃itantũ m illisuig& ut &iã usq ad passionẽ martrru nsolũ pamicis sed pipsilg
pus ponatpamicissiuis łoduodeoĩportȩ duodecĩ margaritȩ sunt ꝑsingulas quan
e singulis margartis .÷. una queq porta erat exuna gẽma: Et iterũ una quaq
tellegit᷑ iħs xp̃s. Quisic̃ dr̃ fund añtũ fundam̃torũ sic&iã potest dicimargarita mar
Aperite mihi portas iustitiȩ Statĩq unã &iã portã ad nectit: q̃ singularit dñĩnsigni¬
ficat sic̃ dictũ ÷ sine quonemouenit ad patrẽ dics̃. Haec porta dñi iustintrabunt ineã

Expanded text:
Et erunt sicut angeli in coelo , quod designatur per purpuram quae principum est indumentum. In viola autem, quae humilis est herba, et tamen odorem optimum habet, humilitas illorum exprimitur, cum bonae opinionis odore. In rosaceo autem colore charitas intelligitur, quae intantum in illis viget, ut etiam usque ad passionem martyrii non uis pro amicis suis . Et duodecim portae duodecim margaritae sunt per singulas. Quanex singulis margaritis, id est unaquaeque porta erat ex una gemma, et iterum in unaquaque tus qui sicut dicitur fundamentum fundamentorum, sic etiam potest dici margarita margAperite mihi portas justitiae . Statimque unam portam annectit, quae singulariter Dominum significat, sicut dict
Abbreviated transcription (Latin):
emenditiosit facta & ꝑsoluta. & sine eius p̃sentia &filiorũ uibemꝰ eum mittunt̃ra. ut ꝑ hoc
sciant se ex cõmunicatos

Expanded text:
emendatio sit facta et persoluta, et sine ejus praesentia et filiorum jubemus eum mitti in terra, ut per hoc emendatio sit facta et persoluta, et sine ejus praesentia et filiorum jubemus eum mitti in terra, ut per hoc sciant se excommunicpultura recipiendi. Vobis autem mandamus
Abbreviated transcription (Latin):
soluerĩ notũficiã uob̵. Misit nãq ad gram nr̃ȩ maiestatis uxor cũ filiis duos uros ferenter
literas ꝓmittentis omnẽ emendationẽ & petentes fieri absolutionẽ Quorũ ego uerbis non
credens ⁊ noliũ assentere donec ipsi ia cram̃to iura uerunt qđ iexor cũ filiis usq infestiui¬
tite scĩ mairtini ipsibeatomar cino ei que canonicis recta fide em̃darent quicquid principũ
ensura udicaret eos debere em̃dare & scđm morẽ legis ꝑsoluerent quodsisa cereno
istiduo uiriqͥ petitores st̃ ab solucionis in obsidione ca nonicorũ & in potestato sẽ tradent diefesti¬
uitatis scĩ andre ȩ HC gͦ tenore ab solumꝰ aluualonẽ auctoritate patris & filii &sps sci &sci¬
Martini omuĩ ũq sac̃rũ e& nrã &damꝰ uob̵ licentiã in sepultura recipiendi . Vob aut̃ mandamꝰ
ut & uos eũ absoluatis sicq: ds benedicat uobis. Uxorẽ uͦ & filios sciatis ñ eẽ absolutos donec

Expanded text:
absolverim notum faciam vobis. Misit namque ad gratiam nostrae majestatis uxor cum filiis duos viros ferentes litteras promittentes omnem emendationem, et petentes fieri absolutionem. Quorum ego verbis non credens, nolui assentiri, donec ipsi sacramento juraverunt quod uxor cum filiis usque in festivitatem S. Martini, ipsi beato Martino ejusque canonicis recta fide emendarent quidquid principum censura judicaret eos debere emendare, et secundum morem legis persolverent: quod si facere noisti duo viri qui petitores sunt absolutionis, in obsidione canonicorum et in potestate se tradent die festivitatis S. Andreae. Hoc ergo tenore absolvimus Alwalonem auctoritate Patris, et Filii, et SMartini, omniumque sanctorum et nostra, et damus vobis licentiam in sepultura recipiendi. Vobis autem mandamus ut et vos eum absolvatis, sicque Deus benedicat vobis. Uxorem vero et filios sciatis non esse absolutos, donec
Abbreviated transcription (Latin):
digeret᷑ . Ideoq: uerũ maximo illo ardore mare cũ fluminib siccetur an& ipsũ uertatur
inmelius non faciledixerim. Qđ asi factũ fuerit. ꝑdipotentiã lic& arida sit t̾rasacis
subsistere poterit. Quattuor siquidẽ sunt elem̃ita. ex quib: duos in melius inmutanda sic̃¬
ihncdr̃ & dñs in euuło manifestatdios. Cȩlũ &t̃ratransibt̃ .i. inmutabunt᷑. Vtrũ aũt ma¬
ñlucebit inea. Hȩc enĩ qualit̃fiant. cũ illuc ꝑuenerimꝰ melius sciemꝰ: Et ciuitatẽ scãm
herusalẽ nouã uidi descendentẽ decelo adõparatã. Hȩcciuitas scã ȩcda ÷ Quȩ id cir
cociuitas appellat᷑ qm̃ amultis in habitat᷑ & inquattuor mundi partes distendit᷑ habens ha¬

Expanded text:
digeretur. Ideoque utrum maximo illo ardore mare cum fluminibus siccetur, an et ipsum vertatur in melius, non facile dixerimus. Quod et si factum fuerit per Dei potentiam, licet arida sit terra, satis subsistere poterit. Quatinus in Evangelio manifestat, coelum et terra transibunt, id est immutabuntur. Utrum autem manon lucebit in ea. Haec enim qualiter fiant, cum illuc pervenerimus, melius sciemus. Et civitatem sanctam Hierusalem novam vidi descendentem de coelo a Deo. Haec civitas sancta co civitas appellatur, quoniam a multis inhabitatur, et in quatuor mundi partes distenditur, habens ha
Abbreviated transcription (Latin):
principales. Quiaaũt in cubitumanꝰ ÷ recte ꝑ cubitũ oꝑatiomanꝰ ex pͥmit᷑ Muri
aũt ipsa est ciuitas. Mensus ÷ itaq: angłs muros ciuitatis ex liiͦii. cubitis qr omp̃s ds̃ ꝑ¬
in legis decalogo quantãq ꝑfectionẽ m̃tis consecunt᷑ ut ad societatẽ angłor ũ
ꝑuenire possint Undesequit᷑ Mensura hominis q̃ ÷ angłi. Quantũ adliterã attin&
hicostendit ipsũ angłm qͥb ec ostendebat ioħi infigura hominis apparuisse. Quantũ¬

Expanded text:
ipales. Quia autem in cubitu manus est, recte per cubitum operatio manus exprimitur. Muri autem ipsa est civitas. Mensus est itaque angelus muros civitatis centum quadin legis decalogo, quantamque perfectionem mentis consequuntur, ut ad societatem angelorum pervenire possint, unde sequitur: Mensura hominis quae est angeli. Quantum ad litteram pertinet, hic ostenditur ipsum angelum, qui haec ostendeb
Abbreviated transcription (Latin):
cũ miro consilio auctor ac dispensatornr̃ huicilla largiat᷑ q̃ alui denegat ali hȩc de¬
negat q̃ istilargit᷑. ex tram̃surã harundinis egredinitit᷑. quisquis posse plusquã
cũ sudeis officia distincte seruamꝰ lucẽ enĩ oculis cermmꝰ uocẽ uero aurib: au¬
dimꝰ. Si quisaũt mutato ordine uocioculos. luciaures ac cõmod& huic uttaq in¬
adaliena ñ ad surgunt. Longitudo & latitudo & alticudoeius equalia sunt. Hȩc s illa
soliditas quad ratȩ figurȩ dequa superius dixit. &cuiitas inquad ro posita erat : Longi¬
tudo ꝑtin & ad fidẽ. altitudo ad spẽ. latitudo ad caritatẽ dequascriptũ :. Latũ mandatũ
tuũ nimis. Siue& iã longitudo. ꝑtin& ad longanimitatẽ : altitudo ad contẽ plationẽ.
latitudo aũt sine dubio ciritatẽ designat. q̃intantũ lata ÷ ut nonsolũ amicos. sed&iã usq
adipsos ꝑueruat in imicos iuxtaillud . Diligite inimicos urõs bene facite his qͥoderuos

Expanded text:
cum miro consilio auctor ac dispositor noster huic illa largitur quae alii denegat, alii haec denegat quae isti largitur, mensuras sibi positas egredi nititur quisquis posse plus quam cum sua his officia distincte servamus. Lucem quippe oculis cernimus, vocem vero auribus audimus. Si quis autem ordine mutato, voci oculos, luci aures accommodat, huic utraque inad aliena non assurgit. Et longitudo et latitudo et altitudo ejus aequalia sunt. Haec est illa soliditas quadratae figurae, de qua superius dixit: Et civitas in quadro posita erat. Longitudo pertinet ad fidem, altitudo ad spem, latitudo ad charitatem, de qua scriptum est: Latum mandatum tuum nimis . Sive etiam longitudo pertinet adritatem designat, quae in tantum lata est, ut non solum ad amicos, sed etiam usque ad ipsos perveniat inimicos. Juxta illud: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos
Abbreviated transcription (Latin):
Aluua lomiserrimus plus cocters mortalib: peccatorũ honerepresnus l
sumo pontifici nris tẽporib: unico pene dominicȩ uineȩ ꝓcuratori quie quid
patrifilius domino ueser uus. Dominicȩ anĩ aduersionis ꝓpris exigentibus
peccitis ultione ꝑcussus mortis timore territus. anime tintũ alut scupidus
aduos ceu adunicũ animarũ medicũ confugio & quȩ meis elcerib: adhibenda
sint medicamina salubrit̃ intimarie xposco siostis nãq: ipse quanto ex cõmunica¬
tionis adstrictus teneor anathemate obcapuleiȩ prepositurã scĩ martiniscilic&
potes tatẽ : Vnde si michi uitȩ ꝓtelatisuerint dies: ca nonicorũ ipsius scĩ mede¬
creui exam̃ expetiturũ &iuxta consilii ur̃ĩ de cretum in omĩb: mesponde o
aetutũ Coe torũ su pe uit srustratꝰ exticero uxori & natis meu subxm̃ testimonio in eorũ
fide hec a genda cem mitto. cotam̃ tenore ut ob sequia quȩ epĩ anis ex hibendurto mor uentit

Expanded text:
ALWALO, miserrimus plus caeteris mortalibus, peccatorum onere pressus, L. summo pontifici, nostris temporibus unico pene Dominicae vineae procuratori, quidquid patri filius dominove servus. Dominicae animadversionis, propriis exigentibus peccatis, ultione percussus, mortis timore territus, animae tantum salutis cupidus, ad vos seu ad unicum animarum medicum confugio, et quae meis ulceribus adhibenda sint medicamina salubriter intimari exposco. Nostis namque ipse quanto excommunicationis astrictus teneor anathemate ob Capuleiae praeposituram S. Martini scilicet potestatem. Unde si mihi vitae protelati fuerint dies, canonicorum ipsius sancti me decrevi examen expetiturum, et juxta consilii vestri decretum in omnibus me spondeo acturum. Caeterum si spe vitae frustratus exstitero, uxori et natis meis sub Christi testimonio in eorum fide haec agenda committo; eo tamen tenore, ut obsequia quae Christianis exhibenda sunt morientibus,