comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fatetur unius substantie
omnes eẽ animas. et in¬
mortales. ac rationebi¬
les. lib̃i arbitrii ac uolun¬
tatis. uidicandas quẽq
eẽ ꝓhis quȩ in hac uita
gesserunt:eẽ tamen has
factas adeo qui uniuer¬
sa creauit et cr̃ȩdidit. qͣn¬
do autem factȩ sint.olim
simul aut nune ꝑ singulos
nascentium: quod periculi ẽ
alterum eduobus opinari:¬

Expanded text:
 unius substantiae omnes esse animas, et immortales et rationabiles liberi arbitrii ac voluntatis: judicandas quoque esse pro his quae in hac vita gesserunt: esse tamen eas factas a Deo qui universa creavit et condidit. Quando autem factae sint, olim simul, aut nunc per singulos nascentium, quid periculi esse aiunt, alterum e duobus opinari
Abbreviated transcription (Latin):
enda est hoc in loco ueritas la¬
tens: Nom enim possibile est
tam iniquo iudicio utiq quen¬
quam hominum. ut de causa¬
equali non ȩqualiter sentiat:
s quod auctores obtrectatioꝵ.
eiꝰ. hi. sunt qui uel in eccłia
disputare latius solent. uel etiã
libros scribere. qui totum de
crigine uel locuntur. uel scri¬
bunt. neergo plures ipsorum
furta cognoscant. que utiq
si ingrati in magistrum non
eent: nequaquam criminosa
uiderentur: simpliciores quos¬
q abeius lectione deterrent.
Beniq quidam exipsis qui se ueliti
euangłitandi necessitatem
ꝑomnes gentes. et ꝑ omnes
linguas habere putat. de orige¬
ne male loquendisex milia
librorum eius se legisse quã
plurima fratrum multitu¬
dine audiente. confessus e.
qui si utiq ut ipse dicere¬
solet pro cognoscendis malis
eus legebat. sufficere poterant
decem libri ad cognoscendũ.
aut uinginti certe. aut quam
plurimum tringinta sex
milia autem libros legere. ñ
Quomodo ergo iste merito

Expanded text:
enda est hoc in loco veritas latens. Non enim possibile est, tam iniquo judicio uti quemquam hominum, ut de causa aequali non aequaliter sentiat. Sed quod auctores obtrectatorum ejus hi sunt, qui vel in Ecclesia disputare latius solent, vel etiam libros scribere, qui totum de Origene vel loquuntur, vel scribunt. Ne ergo plures ipsorum furta cognoscant, quae utique si ingrati in magistrum non essent, nequaquam criminosa viderentur, simpliciores quosque ab ejus lectione deterrent. Denique quidam ex ipsis, qui se velut evangelizandi necessitatem per omnes gentes et per omnes linguas habere putat, de Origene male loquendi, sex millia librorum ejus se legisse, quam plurima 515 fratrum multitudine audiente, confessus est. Qui si utique ut ipse diceresolet pro cognoscendis ejus malis legebat, sufficere poterant decem libri ad cognoscendum, aut viginti certe, aut ut plurimum triginta. Sex millia autem librorum legere, nQuomodo ergo iste merito
Abbreviated transcription (Latin):
cessionẽ intraducem quoq fieri
animarum: etiam  quid aliud
ostendunt. nisi animas eẽ morta¬
les: si enim sicut animalia cęt̾ã.¬
x solo homine oruntuntur. Ita iã
de hominib sentiamus. ut cum
corpore sunul in eodem semine
&iam anima defundatur:. Quid
dicimus de his quiimꝑfecti ad¬
huc et de uentre aborsi sunt: et
quodñnũquam etiam ancequã
uasculorum naturalium re¬
receptaculis semina sint
suscepta depereunt. in quib
sine dubio inuenitur. quod
simul etiam illȩ quȩ natura¬
li ratione seminibus insertȩ
inerant anumȩ. extincte suit
pariter et corruptȩ. Siue
ergo ex inflatione dĩ sunt. siue
ab una illa quȩ pͥma facta
immortali anima participauit.
llud qd̾ adhuc inuentre corrup¬
tũ est. et repulsam illa.
ratio quȩ affirmat eam
inseminis traduce simul
cum corporib seminatam:
aut si participat. necessitas
imminet confiteri morta¬
lem eẽ animam: quod fi¬
ex his omnibus ostendi
uolumusͦ illud profecto

Expanded text:
cessionem, traducem quoque fieri cessionem, traducem quoque fieri animarum: etiam ipsi quid aliud ostendunt, nisi animas esse mortales? Si enim sicut animalia caetera ex solo semine oriuntur: ita etiam de hominibus sentimus; ut cum corpore simul in eodem semine, etiam anima defundatur. Quid dicimus de his qui imperfecti adhuc, et de ventre aborsi sunt: et qui nonnumquam etiam antequam vasculorum naturalium receptaculis semina sint suscepta, depereunt? In quibus sine dubio invenitur, quod simul etiam illae quae naturali ratione seminibus insertae erant animae, exstinctae sint pariter et corruptae. V. Sive ergo ex insufflatione Domini sunt, sive ab una quae prima facta immortali anima participavit illud quod adhuc in ventre corruptum est: et repulsa est illa ratio, quae affirmat eam in seminis traducere simul cum corporibus seminatam: aut si participat, necessitas imminet confiteri mortalem esse animam, quod fiex his omnibus ostendi volumus illud est
Abbreviated transcription (Latin):
extra duce animas uenire consir¬
mant. et simul cum corporali
eas semine seminare̾: Siquidẽ
ut quidam ipsorum adfirmare
solent. non aliud dicunt ẽẽ animã.
quam insufflationem sp̃s di. illam
scilicet quam ininitio facture
mundi d̃s insufflasse dicitur
inadam. de ipsa dĩ eẽ eam sub¬
stantia profitentes: quomodo
non et isti uidebuntur quodã¬
modo hȩc preter scripturȩ regu¬
lam et rationem pietatem adsere¬
re.quod substantia di est. que
peccat. si amima que de substan¬
tia di est peccat. insuꝑ etiam qͥd
et penis subdenda sit pro peccato:
S et illud se quod ꝑ absurdum ẽ
incurrere non uident: quia ne¬
cesse est eam simul cum corpore
emori et eẽ mortalł simul cum
corpore. uel seminata. uel forma¬
ta. uel nata est. Tum deunde illi
qui unam quidem ex iis sub¬
stantibꝰ a deo factam eẽ dicunt
animam. idẽ illam que prima
facta est inadam. et ea iam om¬
nium hominum animas existere.
et scłm corporalem sine dubio suc¬

Expanded text:
ex traduce animas venire confirmant, et simul corporali eas semine seminari: siquidem, ut quidam ipsorum affirmare solent, non aliud dicunt esse animam quam insufflationem Spiritus Dei: illam scilicet quam initio facturae mundi, Deus insufflasse dicitur in Adam, de ipsa Dei esse eam substantia profitentes: quomodo non isti videbuntur quodammodo haec praeter Scripturae regulam et rationem pietatis asserere, quod substantia Dei est quae peccat, si anima quae de substantia Dei est peccat: insuper etiam quod et poenis subdenda sit pro peccato. Sed et illud se quod absurdum est, incurrere non vident: quia necesse est eam simul cum corpore mori, et esse mortalem, si simul cum corpore, vel seminata, vel formata, vel nata est. IV. Tum dequi unam quidem ex nullis substantiis a Deo factam esse dicunt animam, id est, illam quae prima facta est in Adam: et ex Adam omnium hominum animas existere, et secundum corporalem sine dubio suc
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cõmotas et ne quid ꝑ te credu¬
litati desit. resadhuc que sunt me¬
moriȩ nr̃ȩ recexam: quo cestimonii
ueritas neminem lateat: hilatiꝰ¬
pictauensis episcopus: confesson
fidi catholice fuit. hic cum ade¬
mendationem eorum qui arimi¬
nensi ꝑfide subscripserant. libel¬
lum instructionis plenissime cons¬

Expanded text:
efatur: Et ne quid apertae credulitati desit res adhuc quae sunt memoriae nostrae retexam quo testimonii veritas neminem lateat. QuaPictavensis episcopus, confessor fidei catholicae fuit. Hic cum ad emendationem eorum, qui Ariminensi perfidiae subscripserant, librum instructionis plenissimae cons
Abbreviated transcription (Latin):
erim. si qui rationem humanȩ
omimȩ inquirat: cum de ea
neq: quod ex seminis traduce
ducatur. neq quod honorabilior.
et antiquior corporum conpage
sit. tradidit et eccłiastica
regula. Propter quod multi nec
comprehendere potuerunt: qua¬
liter seutiri oporteret de animȩ
ratione. S et qui aliquid senti¬
re uel disserere uisi sunt. a non¬
nullis in suspitione habentur:
uelut noui aliquid introdu¬

Expanded text:
quis, ait, rationem humanae animae requirat, cum de ea neque quod ex seminis traduce ducatur, neque quod honorabilior et antiquior corporum compage sit, tradiderit ecclesiastica regula: propter quod multi nec comprehendere potuerunt aliter sentiri oportere de animae ratione. Sed et qui aliter sentire vel disserere visi sunt; a nonnullis in suspicione habentur velut novi aliquid introdu
Abbreviated transcription (Latin):
haberi inuenimus. Propter quod
dicinut. Nemo potest dicere
dominum ihm: nisi in spũ sco.
Et iux aliquando ipsi apłi digni
qui peccauerit infilrum homi¬
nis uenia dignus est. pro eo quoo
his qui uerbi uel rationis est
particeps si desinat rationabilis¬
ter uiuere. uidetur in ignoran¬
tiam uel stulticiam decidisse:
Et propter hoc ueniam prome¬
et retro fuerit conuersus: hic re¬
ipsa et oꝑe blasfemasse dicitur

Expanded text:
aberi invenimus. Propter quod dicitur: «Nemo» potest dicere Dominum Jesum nisi in Spiritu sancto.» Et vix aliquando ipsi Apostoli digni qui peccaverit quidem in Filium hominis venia dignus est; pro eo quod is qui Verbi Dei vel rationis est particeps, si desinat rationabiliter vivere, videtur in ignorantiam vel stultitiam decidisse, et propter hoc veniam promeet retro fuerit conversus, hic reipsa et opere blasphemasse dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
uero cum diuersitas sit apud
omnes eccłiasticos. et alia de
anima sentiant. et om̃s¬
diuersa÷ Quomodo hic magis
quam cęci incusandus est.

Expanded text:
vero cum diversitas sit apud ecclesiasticos et alii alia de anima sentiant et omdiversa quomodo hic magis quam caeteri incusandus est?
Abbreviated transcription (Latin):
uidam eorum qui li¬
benter habent criminari ꝓxi¬
mos suos: adscribunt nob.
et doctrine nr̃e crimen blas¬
phemiȩ. quod a nobis nũqͣ
audierunt: de quo ipsi uidint
nolentes obseruare manda¬
tum illud quod dicit. quia
ma ledici regnum dĩ non
possidebunt: Dicent᷑ ẽẽ me
patrem maliciȩ ac ꝑditionis.
et corum qui de regno  ẽici¬
untur. idẽ diabolum me
dicere eẽ saluandum. quod
ne aliquis quidem mente
motus. et manifeste in sani¬
ens. dicere potest: S nichil¬
mirum michi uidetur. si ad¬
ulteretur doctrina mea ab
inimicis: et tali adulterio coo¬
rumpatur. quali adulterio
corrupta est epła pauli apłi.
Quidam enim sub nomine pau¬
li falsam epłam conscripser̃t̃:
ut conturbarent chessalonicen¬
ses quasi instaret dies domini.
et seducerent eos: Propter hanc

Expanded text:
uidam eorum qui libenter habent criminari proximos suos, ascribunt nobis et doctrinae nostrae crimen blasphemiae, quod a nobis nusquam audierunt: de quo ipsi viderint, nolentes observare mandatum illud quod dicit: Quia maledici regnum Dei non possidebunt; dicentes asserere me patrem malitiae et perditionis eorum qui de regno Dei ejiciuntur, id est diabolum, esse salvandum: quod ne aliquis quidem mente motus et manifeste insaniens dicere potest. » mirum mihi videtur si adulteretur doctrina mea ab inimicis et tali adulterio corrumpatur quali adulterio corrupta est epistola Pauli apostoli. Quidam enim sub nomine Pauli falsam epistolam conscripserunt ut conturbarent Thessalonicenses quasi instaret dies Domini et seducerent eos. Propter hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Ds pater cum et inuisibilis sit.
et inseparabilis a filio: non ꝑ
prolationem abeo. ut quidam
putant. generatus est: Si
enim prolatio est filius pa¬
tris: prolatio uero dicitur
quem talem significat gene¬
rationem qualis animalium
uel hominum solet ẽẽ pro¬
genies: necessario corpus est.
et his qui protulit: et his qͥ
prolatus est. Tũnc deinde¬

Expanded text:
Deus Pater cum et indivisibilis sit, et inseparabilis a Filio, non per prolationem ab eo, ut quidam putant, generatus est Filius. Si enim prolatio est Filius Patris, prolatio vero dicitur quae talem significat generationem, qualis animalium vel hominum solet esse progenies; necessario corpus est, et is qui protulit, et is qui prolatus est. Non en
Abbreviated transcription (Latin):
ne edidit. pro ut potuimus.
uel res poposcit. latino sermo¬
hanc quidem fidi regulam
quam de libris eius supra
bus enim his catolicum in¬
eẽ sensum euidenter proba¬

Expanded text:
erat, Prout potuimus, 506 vel res poposcit, Latino sermohanc quidem fidei regulam, quam de libris ejus supra bus enim his catholicum inesse sensum evidenter proba
Abbreviated transcription (Latin):
nas non uiuificatur. nisi priꝰ
moriatur: ẽt quod seminas ñ
corpus quod futurum est se¬
minas. s nudum granum.
ut puta triticum aut alicuiꝰ
ceterorum. Ds̃ autem: dat illi

Expanded text:
nas non vivificatur, nisi prius moriatur. Et quod seminas, non corpus quod futurum est, seminas, sed nudum granum, ut puta tritici, aut alicujus caeterorum. Deus autem dat illi
Abbreviated transcription (Latin):
Rectum tamen uidetur in¬
quirere quid causa sit. quod
qui regeneratur per dñt salu¬
tem. opus habet et patre. et
filio. et spũ scõ: non ꝑcepturꝰ
salutem. nisi sit integra tri¬
nitas. nec possibile sit parti¬
cipem filit ꝑatris. uel filii. sine
spu scõ. De quibus discutien¬
tes: sine dubio necessarium
erte. ut oꝑationem specialem
filii describamus. Arbitror gͥ
oꝑationem quidem eẽ patris
et filii tam in sc̃is quam in
hominib et in multis anima¬
lib . sedet in his quȩ exanima
sunt. et inomnibus omnito Raphiu.¬
quȩ sunt: operationem uero
sp̃s scĩ nequaquam prorsus in¬
cidere uel inea quȩ ex anima
sunt. uel inea quȩ animantia
quidem. s mutata sunt. s ne
in illis quidem inueniri qui
rationabiles quidem sunt.
s in malitia positi. nec om̃i¬
no ad meliora conuersi. In
incedunt: idẽ qui sunt in bonis
actib et indeo ꝑmanent:
Qm̃ autem oꝑatio patris et fi¬
lii est. et in sc̃ĩs. et inpeccatori¬
bus: manifestatur ex eo qͦo

Expanded text:
Rectum tamen videtur inquirere quid causæ sit, quod qui regeneratur per Deum in salutem, opus habet et Patre et Filio et Spiritu sancto, non percepturus salutem nisi sit integra Trinitas; nec possibile sit participem fieri Patris vel Filii sine Spiritu sancto. De quibus discutientes sine dubio necessarium erit ut operationem specialem Filii describamus. Arbitror ergo operationem quidem esse Patris et Filii tam in sanctis quam in tionalibus et in mutis animalibus; sed et in his quæ sine anima sunt, et in omnibus omnino quæ sunt: operationem vero Spiritus sancti nequaquam prorsus incidere vel in ea quæ sine anima sunt, vel in ea quæ animantia quidem, sed muta sunt; sed ne in illis quidem inveniri qui rationabiles quidem sunt, sed in malitia positi, nec omnino ad meliora conversi. In incedunt, id est, qui sunt in bonis actibus, et in Deo permanent. VI. Quia autem operatio Patris et Filii et in sanctis et in peccatoribus sit, manifestatur ex eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tio iunȩ appellata est: et dominatur
a mari usq ad mare: et aflumine
usq ad terminos orbis terrarum: Da¬
tum est autem et signum domui da¬
uid. Uirgo enim inuentre concepit. &

Expanded text:
tio lunæ vocata est: «et dominatur a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad terminos orbis terrarum.» Datum est præterea signum domui David. Virgo enim peperit et concepit, et
Abbreviated transcription (Latin):
neq exercitus sc̃orum angłoꝵ.
neq scẽ sedes. neq dominatio¬
nes. neq principatus. neq pote¬
states. scire possunt integre mni¬
cium omnium. et finem uni¬
uersitatis: s intellegendum ẽ
scõs istos quos enumerauim̃
sp̃s et uirtutes. proximas qui¬
dem eẽ in ipsis initiis: et attin¬
gere tantum. quantum conse¬
qui non ualent reliqui. Uerũ¬
camen quantum cumq illud
ẽ quod reuelante filio dĩ ac
sp̃u sc̃õ didicerint iste uirtutes:
quam plurima quidem assequi
poterunt. et multo plura priores
inferiorib: omnia camen conpre¬
hendere impossibile^ est. Quia scrip¬
tum est. Quam plurima exopib
di. in sectetis sunt. Unde et optabile
est. ut pia uiribus se unus quis¬
q semper ex tendat ad ea que
priora sunt. eaquȩ retrorsum sunt
obliuiscens: tam ad oꝑa meliora
quam etiam ad sensum incellectũ

Expanded text:
neque exercitus sanctorum Angelorum, neque Sedes sanctæ, neque Dominationes, neque Principatus, neque Potestates scire possunt integre initium omnium et fines universitatis. Sed intelligendum est sanctos istos quos annumeravit spiritus et virtutes proximas quidem esse ipsis initiis, et attingere tantum quantum consequi non valent reliqui: verumtamen quodcumque illud est quod revelante Filio Dei et Spiritu sancto didicerint istæ virtutes, quamplurima quidem assequi poterunt et multo plura priores inferioribus, omnia tamen comprehendere impossibile eis est, quia scriptum est: a Quamplurima ex operibus Dei in secretis sunt.» Unde et optabile est ut pro viribus se unusquisque semper extendat ad ea quæ priora sunt, ea quæ retrorsum sunt obliviscens, tam ad opera meliora, quam etiam ad sensum intellectumq
Abbreviated transcription (Latin):
quia  eͣst. multȩ nos scripture do¬
cuerunt: Sicut dauid inqͣuagesimo
psalmo dicit. et spm̃ sc̃m tuum
ne auferas a me: Et indaniele
bitur: et cum ipse dominus insuf.¬
flauit mapłos post resurrectio¬
nem. dicens. Accipite sp̃m scm.
Et ad mariam dicitur ab angło.
sp̃s sc̃s dabatur in baptismo: Et̃ quib
sciꝰ: ut salutare baptismum non ali¬
ter nisi excellentessime omnium dri¬
nitatis auctoritate. idẽ patris et fi¬
lii et sp̃s scĩ cognominatione com¬
pleatur: et in nato dõ patris. et uni
genito eius filio. nomen quoq sp̃s
scĩ copuletur:
Quis ergo non obstupescat quanta
maiestas sit sp̃s sc̃i: Cum eum qui
dixerit uerbum infilium hominis
audiat sperare ueniam posse. Eũ
uero qui in spm scm blasphemaue¬
rit uen̾iam non habere. neq in
presenti scł̃o neq ie in futuro:

Expanded text:
quod sit, multae nos Scripturae docuerunt: sicut David in quinquagesimo Psalmo dicit, Et Spiritum sanctum tuum ne auferas a me . Et in Daniele bitur ; et cum ipse Dominus insufflavit in Apostolos post resurrectionem, dicens: Accipite Spiritum sanctum . Et ad Mariam dicitur ab Angelo,Spiritus sanctus dabatur in Baptismo . Ex quibus tantiam, ut salutare Baptisma non aliter nisi excellentissimae omnium Trinitatis auctoritate, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognominatione compgenito ejus Filio nomen quoque Spiritus sancti copuletur. Quis ergo non obstupescat quanta majestas sit Spiritus sancti, cum eum qui dixerit verbum in Filium hominis, audiat sperare veniam posse; eum vero qui in Spiritum sanctum blasphemaverit, veniam non habere neque in præsenti sæculo, neque in futuro?
Abbreviated transcription (Latin):
quoq inuisibilem genuerit.
Uerbum enim est filius: et ideo
nichil in eo sensibile intellegen¬
dum est: Sapientia est: et insa¬
pientia nichil corporeum sus¬
picandum est: Lumen est ue¬
rum. quod inluminat omne̾
hominem uenientem in hunc
mundum: s nichil habet cõmu¬
ne asolis huius lumen. De his tru¬

Expanded text:
quoque invisibilem genuerit. quoque invisibilem genuerit. Verbum enim est Filius, et ideo nihil in eo sensibile intelligendum est. Sapientia est, et in sapientia nihil corporeum suspicandum est. Lumen est verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum : sed nihil habet commune ad solis hujus lumen. Imago er
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere debeat uoluntas patris:
ad subsistendum hoc. quod uult
pater. Uolers enim non alia uia
utitur: nisi que consilio uolun¬
tas profertur. Ita eigo et ab eo filii
subsistentia generatur: quod
necesse est in
pͥmis
suscipit abͭ his
nichil ingenitũ idẽ in natum
Obseruandum namq est ne quis
incurrat in illas absurdas fabulas
eorum. qui prolaciones quasdãs
ipsi depingunt. ut diuinam
naturam in partes uocent. et
dm̃ patrem quantum in se est
diuidant: cum hoc de incorpo¬
rea natura uel leuter suspica¬
ri. non solum extremȩ impie¬
tatis sit. uerum etiam ultimȩ
insipientiȩ: nec omnino uel ad¬
intellegentiam consequers. ut
incorporeȩ nature substantialis
diuisio possit intellegi. Uagis
ergo sicut uoluntas procedit e
mente. et neq partem aliquam
mentis secat. neq ab ea separat᷑
aut diuiditur: Cali quandam
specie putandus est pater fili¬
um genuisse: imaginem scilicet
suam: ut sicut ipse est inuisibi¬
lis ꝑ naturam: ita ꝑ imaginẽ

Expanded text:
sufficere debeat voluntas Patris ad subsistendum hoc quod vult Pater. Volens enim non alia via utitur, nisi quae consilio voluntatis profertur. Ita ergo et Filii ab eo subsistentia generatur, quod necesse est in primis suscipi ab his qui nihil ingenitum, id est, innatum Observandum namque est, ne quis incurrat in illas absurdas fabulas eorum qui prolationes quasdam sibi ipsis depingunt, ut divinam naturam in partes vocent, et Deum Patrem, quantum in se est, dividant: cum hoc de incorporea natura vel leviter suspicari non solum extremae impietatis sit, verum etiam ultimae insipientiae, nec omnino vel intelligentiam consequens, ut incorporeae naturae substantialis divisio possit intelligi. Magis ergo sicut voluntas procedit ex mente, et neque partem mentis aliquam secat, neque ab ea separatur aut dividitur, tali quidem specie putandus est Pater Filium genuisse, imaginem scilicet suam: ut sicut ipse invisibilis est per naturam, ita imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
interdum in eisisdem locis
atq ut ita dixerim. In conse¬
quenti pene capite. sententia
contrarii sensus inuenitur in¬
serta: Nunquid in eodem opere
eiusdem libri. interdum ut dixi¬
mus statim in consequenti capi¬
tulo oblitus sui ẽẽ potuit̾. Uer¬
bi causa. ut qui suꝑius dixerat
nusquam inueniri in omni scrip¬
tura ubi sp̃s sc̃s factus uel creatus
rum qui patrem et filium umꝰ
substantiȩ quod grece homo¬
usion dicitur designauit. Incon¬
sequentib statim capitulis al¬
terius eẽ substantie. et creatum
poterat dicere eum. quem pau¬
lo ante de ipsa natura d̃i patris
pronuntiauerat natum:. Uel¬

Expanded text:
interdum in eisdem locis, atque, ut ita dixerim, in consequenti pene capite sententia contrarii sensus invenitur inserta? Numquid in eodem opere ejusdem libri, et interdum, ut diximus, statim in consequenti capitulo, oblitus sui esse potuit? Verbi gratia, ut qui superius dixerat, nusquam inveniri in omni Scriptura, ubi Spiritus sanctus factus, vel creatus rum, qui Patrem et Filium unius substantiae, quod Graece ὁμοούσιον dicitur, designavit: in consequentibus statim capitulis alterius esse substantiae, et creatum poterat dicere eum, quem paulo ante de ipsa natura Dei Patris pronuntiaverat natum?
Abbreviated transcription (Latin):
et xp̃i sapientia est: Et sapien¬
tia utiq ftulticiam recipere
non potest. Et iusticia est: Iusti¬
cia autem nunquam profecto
iniusticiam capiet. Et uerbũ
est uel ratio: quȩ utiq irra¬
tionabilis effici non potest: S
et lux est: et lucem certum est.
quod tenebrȩ non conprehen¬
dant. Similiter autem et na
cipit pollutionem. Naturalit̃
enim uel substantialiter: sc̃ã ẽ.
Si qua autem alia natura sc̃a ẽ:
ex ad sumptione hoc uel inspi¬
ratione sp̃s scĩ habet. ut scĩfice¬
tur: non ex sua natura hoc pos¬
sidens. s accidens: propter quod et
decidere potest: quod accidit. Ita et
potest: unde et decidere eam possi¬
bile est: S et sapientiam quis acci¬
dentem nichiominus habet: Quã¬
uis in nr̃a sit positum potestate
studio nr̃o et uitȩ merito si sapi¬
entiȩ operam demus effici sapien¬
tes: et si semꝑ id studii geramus.
semꝑ sapientie participamus: et
id nob̃ uel plus uel minus accedat:

Expanded text:
Christi; sapientia enim est, et sapientia utique stultitiam recipere non potest; et justitia est, justitia autem nunquam profecto injustitiam capiet; et Verbum est vel ratio, quæ utique irrationabilis effici non potest: sed et lux est, et lucem certum est quod tenebræ non comprehendant. Similiter quoque et natcipit pollutionem: naturaliter enim vel substantialiter sancta est. Si qua autem alia natura sancta est, ex assumptione hoc vel inspiratione Spiritus sancti habet ut . sanctificetur, non ex sua natura hoc possidens, sed accidens sibi, propter quod et decidere potest quod accidit. Ita et potest, unde et decidere eam possibile est. Sed et sapientiam quis accidentem nihilominus habet, quamvis in nostra positum sit potestate, studio nostro et vitæ merito, si sapientiæ operam damus, effici sapientes, et si semper id studii geramus, semper sapientiæ participemus, et id nobis vel plus vel minus accidat,
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit. origenis si reuelante
filio cognoseit patrem sp̃s sc̃s:
ergo ex ignorantia ad scientiã
uenit: Quod utiq et impium
pariter et stultum est sp̃m scm̃
confiteri: et ignorantiam ei ads¬
scribere. Non enim cum aliud
patrem᷑ Postea uero quam re¬
cepit scientiam: etiam sp̃s sc̃s
effectus est Quod si eẽt: nũqͣ
utiq inunitatem trinitatis.
idẽ dĩ patris in con uestibi¬
lis. et filii eius. etiam ipse sp̃s
sc̃s haberetur: insi quia et ipse

Expanded text:
cit. Si enim revelante Filio cognoscit Patrem Spiritus ergo ex ignorantia ad scientiam venit: quod utique et impium pariter et stultum est, Spiritum sanctum confiteri, et ignorantiam ei ascribere. Non enim cum aliud Patrem, postea vero quam recepit scientiam, etiam Spiritus sanctus effectus est. Quod si esset, nunquam utique in unitate Trinitatis, id est, Dei Patris inconvertibilis, et Filii ejus, etiam Spiritus sanctus haberetur, nisi quia et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
sit recipere malũ.¬
lum. idcirco confirmamus
omnem naturam recepisse ma¬
lum. idẽ malam effectam.¬
S sicut est dicere quia omnis
hominis natura recipit ut
possit nauigare: non tamen
ex eo etiam omnis homo naui¬
gabit. ẽt iterum omni homini
possibile est discere ardem grã¬
maticam. uel medicinam: non
tamen idcirco ostenditur om¬
nis homo uel medicus eẽ
uel grammaticus : ita si dicimus
nullam ẽẽ naturam que non
possit recipere malum. non tam̃
continuo etiam recepisse malũ
designatur. Et rursum nulla

Expanded text:
sit recipere malum, idcirco confirmamus omnem naturam recepisse malum, id est malam effectam: sicut est dicere quod omnis hominis natura recipit ut possit navigare, non tamen ex eo etiam omnis homo navigabit; et iterum omni homini possibile est discere artem grammaticam vel medicinam, non tamen idcirco ostenditur omnis homo vel medicus esse, vel grammaticus: ita si dicimus nullam esse naturam quæ non possit recipere malum, non tamen continuo etiam recepisse malum designatur. Secundum nos
Abbreviated transcription (Latin):
Sempiternum uel ȩternum pro¬
prie dicitur. quod neq initium
ut eẽt habuit : neq cessare unqͣ
potest eẽ quod est. hoc autem
designatur apud ioħem. cum diẽ:
qm̃ õs lux est. Splendor autem
lucis eius: sapientia sua est. Non
Quod si integre m intelligatur:
manifeste declarat. quia subsisten¬
tia filii abipso patre descendit:
s non temporaliter. neq abullo
alio initio: nisi ut diximus ab ip¬

Expanded text:
Sempiternum vel æternum proprie dicitur quod neque initium ut esset habuit, neque cessare unquam potest esse quod est. Hoc autem designatur apud Joannem cum dicit quoniam Deus lux est. Splendor autem lucis ejus sapientia sua est, non Quod si integre intelligatur, manifeste declarat quia subsistentia Filii ab ipso Patre descendit, sed non temporaliter, neque ab ullo alio initio, nisi, ut diximus, ab ip
Abbreviated transcription (Latin):
nos pro uirib de sp̃u sco pauca des¬
cͥbere: quẽ dñs et saluator nr in euan¬
glio scđm iohem. paraclitum no¬
minauit. Sicut enim idem
ipse ds̃ atq idem ipse xp̃e: ita
etiam in propħis et in apłis fuit:
idẽ siue in illis qui ante aduen¬
tum xp̃i deo crediderunt: siue
in his qui ꝑ xp̃i confugerunt
ad eum. Et duos quidem deos
dicere. et duos. xp̃os. duos autẽ¬

Expanded text:
us pauca disserere quem Dominus et Salvator noster in Evangelio secundum Joannem, Paracletum nominavit. Sicut enim idem ipse Deus, atque idem ipse Christus; ita i in Prophetis et in Apostolis fuit, id est, sive in illis qui ante adventum Christi Deo crediderunt, sive in his qui per Christum confugerunt ad Deum. Et duos quidem Deos dicere, et duos Christos au
Abbreviated transcription (Latin):
Infandum autem est et illicitum
dm̃ patrem ingeueratione unigeni¬
ti filii sui atq insubstantia eius.
ex ȩquare alicui. uel hominum. uel
aliorum animantium generaliti:
comparatio non in rebus solum. s
ne in cogitatione quidem uel sen¬
su inueniri potest: ut humana co¬
gitatio possit apprehende. quomͦ
ingenitus ds̃ pater efficitur unige¬
niti filii: Est namq ita eterna ac sem¬
piterna generatio: sicut splendor. ge¬
neratur ex luce. Non enim ꝑ adop¬
tionem sp̃s filius fit extrinsecus :
s natura filius est. Item de eodẽ treu

Expanded text:
Infandum autem est et illicitum, Deum patrem in generatione unigeniti Filii sui atque in subsistentia ejus exæquare alicui vel hominum vel aliorum animantium generanti: scomparatio non in rebus solum, sed ne in cogitatione quidem vel sensu inveniri potest, ut humana cogitatio possit apprehendere quomodo ingenitus Deus pater efficitur unigeniti Filii. Est namque ita æterna ac sempiterna generatio sicut splendor generatur ex luce. Non enim per adoptionem spiritus filius fit extrinsecus, sed natura filius est. V. Videamus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
creata sunt: et ipse est ante
et omnia illi constant qui ẽ
caput omnium. solus habens
est. Quoniam nemo nouit
patrem nisi filius. neq filiu
quis nouit. nisi pater. Quis
enim nosse potest que sit sapi¬
entia. nisi qui genuit eam. aut
quis ad liquidum que sit ueri-¬
tas nouit. nisi ueritatis pater.
Quis certe unuiersam uerbi
sui naturam. atq ipsius di
qui ex deo est inuestigare
potuit. nisi solus deus. apud
quem erat uerbum: pro certo
habere debeinus. quod hoc
uerbum. sue ratio dicenda
est. hanc sapientiam. hanc
ueritatem. nullus alius nisi
pater nouit. de quo sicut scrip¬
tum est: ne ipsum quidem
mundum capere arbitror.
libros qui scriberentur. de
gła scilicet et de maiestate
filii dĩ. Impossibile namq
est litteris cõmittere ea. quȩ¬

Expanded text:
creata sunt: et ipse est ante nia illi constant,» qui est caput omnium, solus habens est, quoniam «nemo novit Patrem nisi Filius, neque quis novit Filium nisi Pater:» Quis enim potest nosse quæ sit Sapientia, nisi qui genuit eam? aut quis ad liquidum quæ sit Veritas novit, nisi veritatis Pater? Quis certe universam Verbi sui naturam, atque ipsius Dei quæ ex Deo est, investigare potuit, nisi solus Deus apud quem erat Verbum? pro certo habere debemus quod hoc Verbum, sive ratio dicenda est, hanc Sapientiam, hanc Veritatem, nullus alius nisi solus Pater novit, de quo scriptum est: «Ne ipsum quidem mundum capere arbitror libros qui scriberentur,» de gloria scilicet et majestate Filii Dei. Impossibile namque est litteris committere ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
ante hoc non fecerit. Quod
si aliquod semen initium
dederit. quod uapor. iste ex
di uirtute prdcesserit: iterũ
interrogabitur quare non et
ante . illud quod dixit ini¬
cium: et ita semꝑ de auteri¬
orib inquirentes. et uerbo
interrogationis ascendentes:
ꝑueniamus in illum intel¬
lectum. ut qm semꝑ et po¬
terat d̃s et uolebat: ⁊ nunquã
ł decuȩt  uel causa aliqͣ existere
potuͣt. ut non hoc qđ bonum
uolebat sẽꝑ habuerit. Ex qͦ osten-
mitrum nisi ipsũ unde est
et nascitur dm̃: Scd̾m apłm uͦ¬

Expanded text:
ante hoc non fecerit. Quod ante hoc non fecerit. Quod si aliquod semel initium dederit, quo initio vapor iste ex Dei virtute processerit, iterum interrogabimus quare non et ante illud quod dixit initium et ita semper de anterioribus inquirentes, et verbo interrogationis ascendentes, perveniemus in illum intellectum, ut quoniam semper poterat Deus et volebat, nunquam vel decuerit, vel causa aliqua existere potuerit, ut non hoc quod bonum volebat semper habuerit. Ex quo ostendnitium nisi ipsum unde et est et nascitur, Deum. Secundum Ap
Abbreviated transcription (Latin):
pro ut potuimus breuiter
digestis: Consequens est scđm¬
id quod exinitio propositũ¬
ponsa legis dabat. uel pro¬
pħas mnittebat: qui est
iacob Oportet enim primo
in hac nos fidi ratione fir¬
mari. Considerandum ergo
est illud quod frequenter
in euangłiis dicitur. et in sin¬
gulis quibusq domini et
saluatoris nr̃i gestis adiun. ̃ptai.¬
gitur: ut impleatur quod
dictum est ꝑ ꝓpħam illum
et illum: cum manifest ũ
mundum fecit. Ex ipsa gͦ
consequentia concluditur:
quȩ gerenda erant. ip̃se p̃¬
dixit. Et dubium non ẽ
quod hȩc non alienus quis
abeo. s pater ipsuis predicebat
S et illud quod frequenter exem¬
pla de ueteri testamento a sal¬
uatore proferuntur. uel ab aplis
eius: non aliud indicat. nisi quod
auctoutas ueterib a saluatore
et ab eius discipulis adhibetur.
S et illud quod ad benignitatem
prouo cans discipulos suos saluator.
dicit. Estote ꝑfecti sicut et pat̾
ur̾ celestis ꝑfectus est. qui solẽ
suum ortri uibet suꝑ bouos.

Expanded text:
prout potuimus breviter digestis, consequens est secundum quod ex initio proposuimuponsa Legis dabat, vel Prophetas mittebat, qui est  Isaac et Jacob. Oportet enim primum in hac nos fidei ratione firmari. Considerandum ergo est illud quod frequenter in Evangeliis dicitur, et singulis quibusque Domini et Salvatoris nostri gestis adjungitur: «Ut impleatur quod dictum est per Prophetam» illum vel illum, cum manifestum smundum fecit. Ex ipsa ergo consequentia concluditur, quæ prædicenda erant, ipse prædixit. Et dubium non est, quod hæc non alienus quisquam ab eo, sed Pater ipsius prædicebat. Sed et illud quod frequenter exempla de veteri Testamento a Salvatore proferuntur, vel ab Apostolis ejus, non aliud indicat nisi quod auctoritas veteribus a Salvatore et ab ejus discipulis adhibetur. Sed et illud quod ad benignitatem provocans discipulos Salvator dicit: «Estote perfecti sicut et Pater vester cœlestis perfectus est, qui solem suum oriri jubet super bonos
Abbreviated transcription (Latin):
derata ex operum suorum magis
quam ex nr̃is sensus contemplati¬
one diuina natura. Intuitisq
nichilominus creaturis eius uisibi¬
libus. fide quoq inuisibilib con¬
templatis : quia non omiua uel
oculis uidere potest humana fra¬
gilitas uel ratione complecti. eoqͦs
omnium rationabilium infirmiꝰ
et fragilius animal sumus homi
nes. prestantiora enim sunt eaq̃
uel incelo uel suꝑ celos habentur:
siiꝑ est ut harum omnium crea¬
curarum et dĩ medium. idẽ me¬
diatorem querainus : quem pau¬
lus apłs primogenitum om̃is
curis scĩs referuntur. et intuen¬
ces quad imago inuisibilis di.
pͥmogenitus omnis creaturȩ di¬
catur: Et quod in ipso creata sint
lia siue throni. siue dominatio

Expanded text:
derata ex operum suorum magis quam ex nostri sensus contemplatione, divina natura, intuitisque nihilominus creaturis ejus visibilibus, fide quoque invisibilibus contemplatis, quia non omnia vel oculis videre potest humana fragilitas, vel ratione complecti, pro eo quod omnium rationabilium infirmius et fragilius animal nos homines sumus; præstantiora enim sunt illa quæ vel in cœlo vel super cœlos habentur: superest ut harum omnium creaturarum et Dei medium, id est mediatorem quæramus, quem Paulus Apostolus Primogenitum omnis turis sanctis referuntur, et intuentes quod «imago invisibilis Dei, et primogenitus omnis creaturæ dicatur, et quod in ipso creata sunt sive Thron
Abbreviated transcription (Latin):
nichil nichil potest. instituta prepa¬
tentur. Post actores enim et procura¬
tores. xp̃c dominus qui est rexomi¬
um. regnum ipse suscipiet: idẽ pꝰ
eruditionẽ scaium uirtutum. eos
qui eum capere possunt scđm quod
sapientia est ipse instruet: regnans
in eis tamdiui usquequo eos etiam
patri subitiat. qui sibi subdidit omĩa.
id ẽ. ut cum capaces di effecti fuerint:
sit esd̃s omnia inomnib. Tunc ergo¬
tunc consequenter etiam natura
corporea illum summum. et cui ad¬
diiam nichil possit: recipiet statum:
hactenus
nob̾ etiam corporee
nature
uel spiritalis corpo¬
ris ratione
discussa: arbitrio
legentis relinquimus. ex utroq
quod melus iudicauerit eligendũ:
nos uero inhis finem libri tercii
uinitꝰ in spiratȩ sunt:¬

Expanded text:
i nihil potest, instituta præpai nihil potest, instituta præparentur. Post actores enim et procuratores Christus dominus, qui est rex omnium, regnum ipse suscipiet: id est, post eruditionem sanctarum virtutum eos qui eum capere possunt secundum quod sapientia est, ipse instruet, regnans in eis tamdiu usquequo eos etiam Patri subjiciat qui sibi subdidit omnia, id est ut cum capaces Dei effecti fuerint, sit eis Deus omnia in omnibus. Tunc ergo consequenter etiam natura corporea illum summum, et cui addi jam nihil possit, recipiet statum. Hactenus nobis etiam corporeæ naturæ vel spiritualis corporis ratione discussa, arbitrio legentis relinquimus, ex utroque quod melius judicaverit eligendum. Nos vero in his finem libri tertii vinitus inspirat
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua terra puto eẽ ueras illas et uitias
formas illius obseruantiȩ: quam moy¬
ses ꝑ legis umnbram tradebat. de quib
dictum est. quia exem plario umbre
deseruiunt cȩlestium. hi scilicet qui
seruiebant in lege: s et adipsum mo¬
ẏsent dictum est. uide ut facias
omnia scđm formam et similitudinẽ:
quȩ cibi ostensa est in monde. Unde
michi uidetur quod sicut in hac ter¬
ia lex pedagogus quidam fuit eoꝵ
qui ad xp̃in ab ipsa ꝑduci deberent.
eruditi ab ea et instituti. ut facilius
possent post institutionem legis. ꝑ
eos priusimbuat et informet:. Quo fa¬
tiantur. In quo uere uluo quod ȩcnũ
dicitur: euangłium et testamentum
semꝑ nouum: quod nunquam uerce¬
cescet. hoc itaq modo in consumina¬
cione ac restitutione omnium fieri
putanlum est. Ut paulatim profi¬
cientes et ascendentes modo et ordine.
ꝑueniant primo ad cerram illam et
eruditionem quȩ in ea est. Inqua ad
meliora et illad quibus iam addi¬

Expanded text:
In qua terra puto esse veras illas et vivas In qua terra puto esse veras illas et vivas formas illius observantiæ quam Moyses per Legis umbram tradebat. De quibus dictum est, quia «exemplari et umbræ deserviunt cœlestium,» hi scilicet qui serviebant in Lege. Sed et ad ipsum Moysen dictum est: «Vide ut facias omnia secundum formam et similitudinem quæ tibi ostensa est in monte.» Unde mihi videtur quod sicut in hac terra Lex pædagogus quidam fuit eorum qui ad Christum ab ipsa perduci deberent, eruditi ab ea et instituti ut facilius possent post institutionem Legis pertutionibus eos prius imbuat et informet, quo fatiantur; in quo vere erit illud quod æternum dicitur Evangelium, et Testamentum semper novum quod nunquam veterascet. IX. Hoc itaque modo in consummatione ac restitutione omnium fieri putandum est, ut paulatim proficientes, et ascendentes modo et ordine perveniant primo ad terram illam, et eruditionem quæ in ea est, in qua ad meliora, et illa quibus jam add
Abbreviated transcription (Latin):
famulatum: inquascumq uult
formas. uel species. pro ut rerũ
merita deposcunt. naturam
corpoream transmutet et trans¬
ferat. quod euidenter propħa
designans: ait. os inquit qui
facit omnia. et crans mutat. Iã
sane illud querendum est. si cunc
cum erit ds omnia inomnib
cõsummatione: omnibͣ. Uniu̾sa
corporis natura una specie cons¬
tabit: et omnis qualitas corpo¬
ris illa sola erit quȩ in illa in¬
enatrabili gła fulgebit: quȩ spiritalis
corporis futura eẽ sentienda ẽ
Si enim recte accipimus: idsinicio li¬
bri sui moyses scribit. dicers In prin¬
cipio fecit ds̃ cȩlum et terram. hoc eẽ
principium totius creaturȩ. Ad hoc pͥn¬
cipium finem omnium consum ma¬
tionemq conuenit reuocari. idẽ ut
illud cęlum atq illa cerra habitatio
et requies sit piorum. Ita ut prius ter¬
i̧ illius scĩ quiq et mansueti heredi¬
tatem capiant: qm̃ quidem hoc et
lex et propħȩ et ȩuangłium docit:

Expanded text:
famulatum, ut in quascumque vult famulatum, ut in quascumque vult formas vel species, prout rerum merita deposcunt, naturam corpoream transmutet et transferat. Quod evidenter Propheta designans ait: «Deus qui facit omnia, et transmutat.» VIII. Jam sane illud quærendum est, si tunc cum erit Deus omnia in omnibus, in consummatione omnium universa corporis natura una specie constabit, et omnis qualitas corporis illa sola erit quæ in illa inenarrabili gloria fulgebit, quæ spiritualis corporis futura esse sentienda est. Si enim recte accipimus, id in initio libri sui Moyses scribit dicens: «In principio fecit Deus cœlum et terram.. Hoc enim principium totius creaturæ; ad hoc principium finem omnium consummationemque convenit revocare: id est, ut illud cœlum et illa terra, habitatio et requies sit piorum; ita ut prius terræ illius sancti quique et mansueti hæreditatem capiant, quandoquidem hoc etiam Lex et Prophetæ et Evangelium docent.
Abbreviated transcription (Latin):
ma adiuncta dõ. unus cum eo
sp̃s fuerit effecta. iam tunc
corpus quasi sp̃ui ministrans.
instatum qualitatemq pro¬
ficiat spiritalẽ: Maxime cum
sicut sepe ostendimus. tals a
conditore facta sit natura cor¬
porea. ut inquamcumq uolu¬
erit uel res poposcerit quali¬
talem. facile subsequatur.
Omnis igitur hec ratio hoc
continet: quod duas genera¬
les naturas condiderit ds. nat᷑am
uisibilem. idẽ corpoream: et natu¬
ram inuisibilem. que est incor.¬
porea. Iste uero due nature diu̾¬
sas sui recipiunt ꝑ mutationes.
Illa quidem inuisibilis quȩ et¬
rationalis est. animo proposito¬
quȩ mutatur. pro eo quod arbi¬
trii sui libertate donata est: et
per hoc aliquando in bonis. ali¬
quando incontrariis inuenitur.
Hȩc uero natura corporea substan¬
tialem recipĩ ꝑ mutationem: un¬
de et adomne quodcumq moli¬
ri. uel fabricari. uel tetractare uo¬
luerit artifex omnium ds̃ ma¬
teriȩ huius habet in omnibuis

Expanded text:
ma adjuncta Deo unus cum eo ma adjuncta Deo unus cum eo spiritus fuerit effecta, jam tunc corpus quasi spiritui ministrans in statum qualitatemque proficiat spiritualem, maxime cum, sicut sæpe ostendimus, talis a Conditore facta sit natura corporea, ut in quamcumque voluerit, vel res poposcerit qualitatem, facile subsequatur." VII. Omnis igitur hæc ratio hoc continet, quod duas generales naturas condiderit Deus: naturam visibilem, id est corpoream; et naturam invisibilem, quæ est incorporea. Istæ vero duæ naturæ diversas sui recipiunt permutationes. Illa quidem invisibilis, quæ rationabilis est, animo propositoque mutatur pro eo quod arbitrii sui libertate donata est; et per hoc aliquando in bonis, aliquando in contrariis invenitur. Hæc vero natura corporea substantialem recipit permutationem: unde et ad omne quod moliri, vel fabricare, vel retractare voluerit artifex omnium Deus, materiæ hujus habet in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
pit: qm̃ qͣue excripturis scĩs uel sus¬
pitionẽ aliquam de his proferre
quis potest. neq ipsa rerum con¬
sequentia hoc recipi patitur: max¬
ime cum manifeste oefiniat sc̃s
ra resurgentib a mortuis dentur.
S hȩc ipsa quȩ uiuentes habue-¬
rant. ex deteriorib in melius trans¬
formata recipiant. Ait enim: Se¬
minatur corpus animale. resuiget
corpus spiritale. et seminat᷑
incorruptione: resurget iuin¬
corruptione. Seminatur in
infirmitate: resurget inuirtute.
Seminatur in ignobilitate: sur¬
get ingła. Sicut ergo pro fec¬
tus est homini quidam. ut cũ
sit prius sit animalis homo nec
intellegat quȩ sunt sp̃s dĩ
Ueniat in hoc ꝑeruditionem
ut efficiatur spiritalis et di¬
uidicet omnia. Ipse uero a ne¬
mine iudicetur: ita etiam de
corporis statu putandum est :
quod idem ipsum corpus quod
nunc pro minist̾io animȩ nũ¬
cupatum est Animale: per ꝓ¬
fectum quenidam. cum ani¬

Expanded text:
pit: quoniam neque ex Scripturis sanctis vel suspit: quoniam neque ex Scripturis sanctis vel suspicionem aliquam proferre de his quis potest, neque ipsa rerum consequentia hæc recipi patitur, maxime cum manifeste definiat sanctra resurgentibus a mortuis dentur, sed hæc ipsa quæ viventes habuerant, ex deterioribus in melius transformata recipiant. Ait enim: «Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale: seminatur in corruptione, resurget in incorruptione: seminatur in infirmitate, resurget in virtute: seminatur in ignobilitate, resurget in gloria.» Sicut ergo profectus est homini quidam, ut cum sit prius animalis homo, nec intelligat quæ sunt spiritus Dei, veniat in hoc per eruditionem ut efficiatur spiritualis, et dijudicet omnia, ipse vero a nemine dijudicetur: ita etiam de corporis statu sentiendum est, quod ipsum idem corpus quod nunc pro ministerio animæ nuncupatum est animale, per profectum quemdam, cum ani
Abbreviated transcription (Latin):
rant peccatrices. conu̾sas post mo¬
dum et deo reconciliatas. uidemꝰ
ad beatitudinem reuocari: ita ettã
de natura corporis sentiendum ẽ:
Quod non aliud corpus est. quo
nunc inignobilitate et incorrup¬
tione. et infirmitate utimur. et
aliud erit illud quo mincorruptio¬
ne et inuirtute et in gła utemur:
S hoc idem abiectis his infirmita¬
tib inquibus nunc est. ingłam trans¬
mutabirr. spiritalemeffectum:
Ut quod fuit indignitatis uas:. hoc
ipsum expugatum. fiat uas honoris
et beatitudinis habitaculum: inquo
statu etiam ꝑmanere semꝑ et un-¬
mutabiliter creatoris uoluntatem
credendum est. fidem rei faciente
sententia apłi pauli dicentis. Bo¬
mum habemus non inanufactã:
ȩt̾̃nam in celis. Non enim scđm qͦs¬
dam greporum filosophos. precer ph¬
hoc corpus quod ex quatuor. ele¬
mentis. aliud quintum corpus qͦo
ꝑomĩa aluid sit et diuersum ab
hoc nr̃o corpore fides eccłiȩ reci¬

Expanded text:
rant peccatrices, conversas postmorant peccatrices, conversas postmodum et Deo reconciliatas videmus ad beatitudinem revocari: ita etiam de natura corporis sentiendum est, quod non aliud corpus est quo nunc in ignobilitate et in corruptione et infirmitate utimur, et aliud erit illud quo in incorruptione, et in virtute, et in gloria utemur; sed hoc idem, abjectis his infirmitatibus in quibus nunc est, in gloriam transmutabitur spirituale effectum, ut quod fuit indignitatis vas, hoc ipsum expurgatum fiat vas honoris, et beatitudinis habitaculum. In quo statu etiam permanere semper et immutabiliter Creatoris voluntate est credendum, fidem rei faciente sententia Apostoli dicentis: «Domum habemus non manu factam, æternam in cœlis.» Non enim, secundum quosdam Græcorum philosophos, præter hoc corpus quod ex quatuor elementis est, aliud quintum corpus quod per omnia aliud sit et diversum ab hoc nostro corpore, fides Ecclesiæ reci
Abbreviated transcription (Latin):
omnia in omnib. Quod tamĩ
non ad subditum fieri. s pau¬
latim et ꝑ partes intellegen¬
dum est: infinitis etimmen-¬
sis labentib sȩculis cũ sensi m. et ꝑ
singulos emendatio fuerit et cor.¬
rectio prosecuta precurrentib
aliis. et uelocior cursu ad sum¬
mam tendentib : alus uero proxi¬
mo quẽq spacio insequentib tũ
deinde aliis longe posterius: &
sic ꝑ multos et mirumeros ordi¬
nes proficientium. et dõ se exini¬
micis reconciliantium. ꝑuenicur
usq ad nouissimum inimicum
qui dicitur mors: ut etiam ipse
destruatur ne ultra sit inimicus
Cum ergo restitutȩ fuerint om̃s
rationabiles anime inhuuiscemo¬
di statũ : tunc natura etiam huiꝰ
corporis nr̃i in spiritalis corporis glo¬
riam perducetur. Sicut enim de
rationabilib naturis uidemus. ñ
alias eẽ quãm pro peccatis ũndig¬
nitate uixerint: et ali as que ꝓ
mericis ad beatitudinem uitate
sint: s abas easdem quȩ antea fue¬

Expanded text:
omnia in omnibus. Quod tamen omnia in omnibus. Quod tamen non ad subitum fieri, sed paulatim et per partes intelligendum est, infinitis et immensis labentibus sæculis, cum sensim et per singulos emendatio fuerit et correctio prosecuta, præcurrentibus aliis et velociori cursu ad summa tendentibus, aliis vero proximo quoque spatio insequentibus, tum deinde aliis longe posterius: et sic per multos et innumeros ordines proficientium ac Deo se ex inimicis reconciliantium pervenitur usque ad novissimum inimicum qui dicitur mors, ut etiam ipse destruatur ne ultra sit inimicus. Cum ergo restitutæ fuerint omnes rationabiles animæ in hujuscemodi statum, tunc natura etiam hujus corporis nostri in spiritualis corporis gloriam perducetur. Sicut enim de rationabilibus naturis videmus, non alias esse quæ pro peccatis in indignitate vixerint, et alias quæ pro meritis ad beatitudinem invitatæ sint, sed has easdem quæ ante fue