comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siue uisu desiderabił. Quis enĩ fortior ẽ. xp̃o: qui
aerias potestates deuicit: Ipsum euam uidere om̃s
patres pͥores desideraucrunt. ut symeon: dicebat
enim in orationib sius. Quando uenieo: Qnͣdo ui¬
debo: Cuius uisum desiderant etiam adhuc om̃s
hoo modo. Ostendit om̃s qui contͣ regnũ ipsus ali¬
quid machinati sunt. nich ꝓficere. s potiꝰ sͥipsis no¬
cere. deinde ostendit eum potentem regem eẽ u¬
deorũ et gentium. Intentio uͦ ẽ ammonere. ut
xp̃o regi cum timore ⁊ tremore seruiamꝰ. quȩ no¬
tat᷑ in fine psalmi uͥdicit. seruite dño ĩ timore:
uare fremuerunt gc̃s.
tuũ sicut dicit dauid in pͥori psalmo. De illis incipit
qui contͣ. xp̃m machinati st̃. Hic dñs int̾iogatiue
loquit᷑. ñ ꝓpt̃ in quisitionẽ. s ꝓpt̃ maiorẽ redargil¬
tionem dicens. Quare .i. qua causa frrm uerunt
gc̃s : ꝑ fremuerunt notat eos bestiales. cẽ: quia
fremere bestiarum ẽ. fremitus fuit ubi dictum est

Expanded text:
sive manufortis. Quis enim fortior est Christo, qui aerias potestates devicit? Ipsum etiam videre omnes priores patres desideraverunt, ut Simeon: dicebat enim in orationibus suis. Quando veniet? quando videbo? Cujus visum desiderant adhuc etiam omneshoc modo: ostendit omnes qui contra regnum ipsius aliquid machinati sunt nihil proficere, sed potius sibi ipsis nocere. Deinde ostendit eum potentem regem Judaeorum et gentium. Intentio vero est, admonere, ut Christo regi cum timore et tremore serviamus. Quae notat in fine psalmi, ubi dicit: Servite Domino in timore. « Quare fremuerunt gentes. tuum, sicut David dicit in priori psalmo. De illis incipit qui contra Christum machinati sunt. Hic Dominus interrogatione loquitur, non propter inquisitionem, sed propter redargutionem, dicens: Quare, id est, qua causa fremuerunt gentes? Per fremuerunt notat eos bestiales esse, quia fremere bestiarum est. Fremitus fuit, ubi dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
& a somno cito excitat᷑. ita xp̃c in temꝑe passio¬
nis suȩ nullã potentiam ostendit. qm tam̃ prius
miracła faciendo monstrauerat ut in lazaro.⁊
sum .i. requieui iacens in sepulchro ab omitũ.¬
multu. Int̃ dormitionẽ et soporem hoc ut̾ ẽ
qđ in sopore inatima duledo ⁊ tranquilitas ẽ.
Ostensa necessitate exauditionis. ponit ipsam
exauditionẽ. Continuatio. Ego dormiui ⁊⁊ erur¬
rexi .i. extͣ legem omiuĩ mortuoꝵ surreri. Unͣ¬
t̾rȩ. Id co exurreri. quia dominus suscep̃ me:
idẽ. unitus ẽ meȩ humanitati. Nisi emĩ dita ii¬
manitati conuncta eet̾: humanitas more alioꝵ
hominũ mortua remaneret. Et qͥa exuruexri: iã
ñ timebo in meis. quia licet suui timeant. cñ
in hoc non suut sui. Unde dr. Caritas foras mit¬

Expanded text:
 a somno cito excitatur, ita Christus in tempore passio a somno cito excitatur, ita Christus in tempore passionis suae, nullam potentiam ostendit, quam tamen prius miracula faciendo monstraverat, ut in Lazaro etsum, » id est requievi jacens in sepulcro ab omni tumultu. Inter dormitionem et soporem hoc interest, quod in sopore maxima dulcedo et tranquillitas est. Ostensa necessitate exauditionis, ponit ipsam exauditionem. Continuatio: « Ego dormivi et exsurrexi, » id est extra legem omnium mortuorum surrexi, terrae. Ideo « exsurrexi, quia Dominus suscepit me, » id est, junctus est meae humanitati. Nisi enim deitas humanitati conjuncta esset, humanitas more aliorum hominum mortua remaneret. Quia « exsurrexi, » jam « non timebo » in meis: quia licet sui timeant, tamen in hoc non sunt sui. Unde dicitur: « Charitas foras mit
Abbreviated transcription (Latin):
altum .i. immunt pͥus ab onni peccõ ⁊ suꝑ om¬
nẽ ciraturã. Iste uersus agit degłificatione. et¬
ponit qd̾dam meritũ ipsiꝰ ꝑ quod eum canta gral¬
tatione dignũ ostendit. Continuatio. Merico ex¬
altasti mȩ. qͥa clamaui ad dñm. aliqñ clamore
erteriori. Unde apłs offtiens dco p̃ces ⁊ supoli¬
cationes. cũ clamore ualido et lactimis. Interiore¬
autẽ clamore ad dñm semꝑ olamauit. Clamor
enim ẽ. initmissa deuotionis intentione ad dm̃
tiens ꝑ ꝓpharu uoces clamauerã. Clamaui qd̾e
De monte scõ suo .i. dȩ tota eminentia iurtutũ
sanctificata ab ipso. Et quia in scitate clamauai
uiste exaudiuit mȩ. E tauditio ẽ. peticionis im¬
petittio: Uel pot̃ de monte sc̃o suo referri ad ȩrau¬
me participem eiusde potentiȩ faceret. Sic̃ ali¬
quis diceret. rex de thesauris sius erauduut me.
Sicut enĩ aliquis dormiens licet habeat ration̾e.
potentiam. fortitudinẽ. ⁊.c̾. ca tam̃ non cxercet.¬

Expanded text:
st, immunem prius ab omni peccato super omnem creaturam. Iste versus agit de glorificatione. Ponit quoddam meritum ipsius, per quod eum tanta exaltatione dignum ostendit. Continuatio: Merito exaltasti me, quia « clamavi ad Dominum » aliquando clamore exteriori. Unde Apostolus offerens Deo preces et supplicationes cum clamore valido et lacrymis, interiori clamore ad Dominum semper clamavit. Clamor enim est in remissa devotionis intentione ad Deum ties per prophetarum voces clamaveram. Clamavi quidem « de monte sancto suo, » id est de mea imminentia virtutum, sanctjuste « exaudivit » . Exauditio est, petitionis impetratio. Vel potest « de monte sancto suo » referri ad exaume participem ejus potentiae faceret: sicut aliquis diceret: Rex de thesauris suis exaudivit me, Sicut enim dormiens, licet habeat rationem, potentiam, fortitudinem, et caetera, ea non exercet, et
Abbreviated transcription (Latin):
eũ locauerat in quo erant fructus. quoꝵ alius
fam̃ alius sitim extimgueret. alii alias passib¬
litates extinguerent uel depellerent. Erat ibidem
p̃terea lignũ uitȩ. cuiꝰ fructu si conuenientib tem¬
porib uterct᷑. mortẽ uitaret ⁊ seniũ. Contͣ ũ huiꝰ
fragilitatem xp̃c uir a uirib d̾r. qͥ cũ ect̃ natus de

Expanded text:
s locaverat eum, in quo erant fructus, quorum alius s locaverat eum, in quo erant fructus, quorum alius famem, alius sitim exstingueret, alii alias passibilitates exstinguerent vel depellerent. Erat ibidem praeterea lignum vitae, cujus fructu si convenientibus temporibus uteretur, mortem vitaret et senium. Contra vero hujus fragilitatem, Christus vir a viri
Abbreviated transcription (Latin):
A similitudine exulantis loquit᷑ qͥ anaturali loco a¬
biit. ⁊ inuento loco sͥ placito cep̃ immorari. ⁊ iam ñ
tam cito pot̾ reuocari sic̃ pͥus. qñ abire incepit. Hic
deinde si in cathedra.i. in magisterio sublimet᷑: tanto
minus facile retrahit᷑. Ita adam in beatitudine
positus abiit non localit̃ ab eo qͥ ubiq p̃sens ẽ. ro
ꝑ psalmistã d̾r. si ascendo in celum tuillie es. s.d.¬
a. ad es: s recessit a do ꝑͣsimilitudinem. ad quẽ ac¬
cedit᷑ ꝑ similitudinẽ. Dissim ilitudine abiit: cũ ra¬
tione pposita in qua dõ similis erat creatꝰ. euȩ ⁊ ser
sedit. cũ se occultando ⁊ excusando de peccõ. postos
suo exemplo excusationẽ docuit. ⁊ sic factus ẽ infir¬
mus. cũ adeo factus eẽt firmꝰ. Posset enim immor¬
talis et impassibilis ꝑmau̾e. si dñi p̃ceptis con¬
stant̃ uellet obedire. Ds̃ enĩ in ꝑadiso amenitatiꝰ¬

Expanded text:
A similitudine exsulantis loquitur, qui a naturali loco aA similitudine exsulantis loquitur, qui a naturali loco abiit, et invento loco sibi complacito, coepit immorari, et jam non tam cito potest revocari, sicut prius quando abire incoepit. Hic si deinde in cathedra, id est, in magisterio sublimetur, tanto minus facile retrahitur: ita Adam in beatitudine positus, abiit non localiter ab eo qui ubique praesens est, ut per psalmistam dicitur: « Si ascendero in coelum, tu illic es; s dissimilitudinem, ad quem acceditur per similitudinem. Per dissimilitudinem abiit, cum ratione postposita, in qua Deo similis erat creatus, Evae et cosedit, cum se occultando et excusando de peccato, posteros suos suo exemplo excusationem docuit: et sic factus est infirmus, cum a Deo factus esset firmus. Posset enim immortalis et impassibilis permanere, si Domini praeceptis constanter vellet obedire: Deus enim in paradiso amoenitati
Abbreviated transcription (Latin):
de dicate: ubi eum secꝰ decursus aquaꝵ plantatũ
ẽẽ dicit. Ue corꝑe. xp̃i. ubi. ostendit quomͦ utiliᷤ
el id̾o etiam huic psalmo titulum ñ asscͥpsit.
scriptũ ẽ de me. ⁊ c̾. Et ideo ut dicit aug. esdias ñ
fuit ausus apponere titulũ. cũ xp̃c ꝑ dd̾ uocauit
xp̃m sic̃ dictum c̃. hHoc mͦ agit de xp̃o. Remouet
oĩa mala ab eo. ponit in eo omnẽ ꝑfectionẽ uir¬
tutum. ostendit eum utilem eẽ nob̃. Sciendũ uͦ
qđ illas ꝑfectiones qͣs hic de. xp̃o ponuut commu¬
nit̃. in psalmis sequentib ꝑ partes singłas exiquic᷑.
In alio enĩ psalmo. de humilitate xp̃i. in alio de pa¬
tientia. in alio de resurrectione. xp̃i ag̃: & in ce¬
deus similit̃. Htͣ ctiam p̃s iste communẽ intentio¬
nem. scł. ut conformem᷑ nouo homini. Et quia in¬
comp̃ssi miseria pͥmi parentis. deserentes illũ uet̾em
ad istum accedite: qͥa ister uir est beatꝰ. pͥmo contͣriꝰ:

Expanded text:
de deitate, ubi eum secus decursus aquarum plantatum de deitate, ubi eum secus decursus aquarum plantatum esse dicit: de corpore Christi, ubi ostendit quod nobis Vel ideo etiam huic psalmo titulum non apposuit, scriptum est de me, » etc. Et ideo Esdras non fuit ausus apponere titulum, cum Christus praedictum est. Hoc modo agit de Christo, removet omnia mala ab eo, ponit in eo omnem perfectionem virtutum, ostendit eum utilem esse nobis. Sciendum vero quod illas perfectiones, quas hic de Christo ponit communiter, in psalmis sequentibus per partes singulas exsequitur. In alio enim psalmo de humilitate Christi, in alio de patientia, in alio de resurrectione Christi agit, et in caeteris similiter. Habet et psalmus iste communem intentionem, scilicet, ut conformemur novo homini. Et quia incompressi miseria primi parentis, deserentes illum veterem, ad istum accedite, quia iste est beatus vir, primo contrarius.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ uͦ de contiariis .i. demonib & impiis int̾serit᷑.
ñ ido fit qd sit de pͥncipali mat̾i̾a. s ut pͥncipali
matĩe subseruiat. ꝑ quasda commoditates admis¬
cet᷑ ut in pͥmo ꝑsalmo de impris adducit. ut ꝑ
cors penam homines ab eorũ conformatione d¬
terreat.⁊ ad. xp̃i conformationẽ reducat: De hac uͦ
mat̾ia: hoc mͦ tractat. Ostendeudo potentiã dĩtatis.
ꝑfectionẽ humanitatis xp̃i. un iuersitatẽ scĩtatis
menbitus. conuersionẽ peccatoꝵs. Item commu¬
nis intentio ẽ. ut nos xp̃o conformes efficiat. ut
sic̃ portauimus imaginẽ t̾reni. portemꝰ imaginẽ
celestis. Esdras autẽ cũ cctis ꝑsalmis titulũ asscri¬
psisset. ido huic psalmo ñ asscͥpsit. qͥa iste ps̃ om¬
niũ alioꝵ. titulus ẽ. Quia sic̃ titulus totã mate¬
riam sequentẽ p̃libat. ita iste p̃s mat̾iã sequen¬
tis oꝑis tangit. De humauitate enĩ xp̃i tangit.
uͥ eum eẽ immunẽ ab omni peccato ostendit:

Expanded text:
interseritur, non ideo fit, quod sit de principali materia: sed ut principali materiei subserviat, per quasdam commoditates admiscetur: ut in primo psalmo de impiis adducit, ut per eorum poenam homines ab eorum conformitate deterreat, et ad Christi conformitatem reducat. De hac vero materia hoc modo tractat, ostendit potentiam deitatis, perfectionem humanitatis Christi, universitatem sanctitatis membrorum, conversionem peccatorum. Item communis intentio est, ut nos Christo conformes efficiat, ut « sicut portavimus imaginem terreni, portemus imaginem coelestis. » Esdras autem cum caeteris psalmis titulum ascripsisset, ideo huic psalmo non ascripsit, quia iste psalmus omnium aliorum titulus est; quia sicut titulus totam materiam sequentem praelibat: ita psalmus iste materiam sequentis operis tangit. De humanitate enim Christi tangit, ubi eum immunem esse ab omni peccato ostendit;
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ melodia sequebat᷑: p̃s cantici dicebat᷑ Scd̾m
posuit quo hic sunt ordinati. Cum enĩui tirore
dit. Item cũ in regem a samuele pͥus inungeret᷑. dñs
illuminatio mea. Mortuo quippe saul: diligam te
cũ habuisse credimꝰ: in plurib ignoramus. Commu¬

Expanded text:
 melodia sequebatur, psalmus cantici dicebatur; secu melodia sequebatur, psalmus cantici dicebatur; secuposuit, quo hic sunt ordinati. Cum enim in uxore dit. Item cum in regem a Samuele inungeretur, « Dominus illuminatio mea. » Mortuo quoque Saul, « Diligam teum habuisse credimus in pluribus ignoramus. Commu
Abbreviated transcription (Latin):
concauũ unde resonat. ita hec ꝓpħia resonat sẽꝑ
ñ causa humani fauoris sic̃ mundani philosophi
s arpetitu uite et̃nȩ. Decem uͦ corde illiꝰ psalterii.
decem logis p̾ccpta signant. quȩ omnia p̃cepta lũ
implet. qui quȩ in psaltio legunt᷑ exequit᷑. Sic̃
autẽ psaiteriũ qͥa desuꝑ sonat uiuificationẽ sp̃e
significat. sic cythara quia de subtꝰ sonat carnis
morcificationẽ designat. Ideo psatt̾iũ uiiuficati¬
onẽ sp̃c̃ significat. quia semꝑ monet nos fac̾e¬
ea in quib sp̃c tuuificat᷑. Melodia uͦ quȩ ex iuo
ad conformitatẽ scdi parentis inuitam᷑. Sient
autẽ illa melodia uͥ solȩ cordȩ sine uoce sona¬
bant ps̃ uocabat᷑. sic illa ubi sola uoce sinc
cordis canebat᷑ cantitũ dicebat᷑. Ubi uͦ melodia
pͣced ebat in cordis.: ⁊ uiua uox sequebat᷑ canti¬
cũ psalmi uocabat᷑. uͥ autẽ uiua uor p̃cedebat¬

Expanded text:
concavum unde resonat: ita haec prophetia resonat, sempconcavum unde resonat: ita haec prophetia resonat, sempiritualibus, non causa humani favoris, sicut mundani philosophi, sed appetitu vitae aeternae. Decem vero chordae illius psalterii, decem legis praecepta significant. Quae omnia praecepta bene implet, qui ea quae in Psalterio leguntur exsequitur. Sicut enim psalterium quia desuper sonat, vivificationem spiritus significat, ita cithara quia desubtus sonat, carnis mortificationem designat. Ideo autem Psalterium vivificationem spiritus significat, quia semper nos monet ea facere, in quibus spiritus vivificatur. Melodia vero, quae ex illo ad conformitatem secundi parentis invitemur. Sicut autem illa melodia, ubi solae chordae sine voce sonabant, psalmus vocabatur: sic illa, ubi sola voce sine chordis cantabatur, canticum dicebatur. Ubi vero melodia praecedebat in chordis, et viva vox sequebatur, canticum psalmi vocabatur: ubi autem viva vox praecedebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
spiratio quȩ rerũ euentus aut ꝑuisiones. aut ꝑ
facta. aut ꝑ quorũdã dicta ĩmutabili ueritate
demonstrat. P uisiones ut erechieli ⁊ b̃o iohi
in extasi positis. ꝑ facta ut abrahe ꝑ immolati¬
onem arietis. ꝙ iacob qui transpositis manib
manassẽ et effiaym filios toseph benedixit. ꝑ
dica ut in moyse de xp̃o legit᷑. Suscitabo de frĩ
philosophis. qui multa diuino instinctu de. xp̃o
men a quodam musico instrum̃to tractum ẽ cũ qͦ
instrum̃to dd̾. ⁊ alii p̃centores psalmos modula¬
mines ꝑ sensũ psalmoꝵ ad cultũ dĩ qͥa bestiales
minũ incitare. Constituit gͦ cum arch̃a de silo re¬
duceret .iii.milia uirors omni musico instrum̃to
alios. ethan. emã. asaph. ⁊ iditum. p̃fcccos adhibuit.
ipse qͦ cum psalt̾io modulans. in tab̃nacło ad diuiñ
cultũ ceceros inuicabat. Hoc autẽ optis ab illo in¬
strum̃to. hac significatione psalt̾um uocatũ ẽ: qͥa
sic̃ illud instrumentũ decẽ cordas ht̃. & suꝑius est¬

Expanded text:
rerum eventus, aut per visiones, aut per facta, aut per quorumdam dicta immutabili veritate demonstrat. Per visiones, ut Ezechieli, et beato Joanni in exstasi positis. Per facta, ut Abrahae, per immolationem arietis; et Jacob, qui, transpositis manibus, Manassen et Ephraim filios Joseph benedixit. Per dicta, ut in Moyse de Christo legitur: « Suscitabo de fratrphilosophis, qui multa divino instinctu de Christo men a quodam musico instrumento tractum est, quo instrumento David et alii praecentores psalmos modulamines per sensum psalmorum ad cultum Dei, quia bestiales Deum studuit incitare. Constituit ergo cum archam de Sylo reduceret, tria millia virorum omni musico instrumentoalios, Ethan, Eman, Asaph et Iditum praefectos adhibuit: ipse quoque cum psalterio modulans in tabernaculo, ad divinum cultum caeteros invitabat. Hoc autem opus ab illo instrumento hac significatione Psalterium vocatum est, quia sicut illud instrumentum decem chordas habens, et superius
Abbreviated transcription (Latin):
compatim᷑: et cum regnabimꝰ. Hec intentio notat
Et incipit a passione sic dicens pat̾ sub qͣdã ãmua¬
bulant me: Non ideo ammirando loquit᷑ qr ip̃e
ãmiret᷑. s ut nob̃ aminirandũ eẽ ostendat. qnͣdo
illi medicũ salitis corũ innocentẽ in omnib qͣsi
nocentẽ ꝑsequebant᷑. Multi insugunt aduersũ
me: idẽ potestatem sumunt cont̾ me. Possent
rarent in sumere. Multi insurgunt ⁊ mutti
dicunt siue uoce siue cogitatione. siue opere.
IIIDeo eius. ñ qd ipsi putarent eum hr̃e dm̃. s in
co que sͥ faciebat dm̃. Unde dicebant ei in suitan¬
tos. Si filius edi: lib̾et eum nunc siuult. el mul¬
ti dicunt insultants animȩ meę. Ipsi dicunt¬
nĩs es .i. suscepisti incã humanitatem in patro¬
cinio de illi uingens a conceptione. Hic ꝑ hoc
simile loquit᷑ quia sicut aliquis potens tucator
& actor suscipit aliquẽ pupilum uł quãcumq
debilem ad tutandũ: sic ditas suscep̃ humant¬

Expanded text:
compatimur, et conregnabimus . » Haec intentio notatur compatimur, et conregnabimus . » Haec intentio notatur Et incipit a passione, sic dicens patri sub quadam admirabulant me. » Non ideo admirando loquitur, quod ipse admiretur, sed ut nobis admirandum esse ostendat, quod illi medicum salutis eorum innocentem in omnibus quasi nocentem persequebantur. « Multi insurgunt adversum me, » id est potestatem sumunt contra me. Possent rarent insumere. « Multi insurgunt, et multi dicunt » sive cogitatione, sive voce, in Deo ejus. » Non quod ipsi putarent eum habere Deum, sed in eo quem sibi faciebant Deum. Unde dicebant ei insultantes: « Si Filius Dei est, liberet eum nunc si vult . » Vel multi dicunt insultantes « animae meae. » id est, suscepisti meam humanitatem in patrocinio, te illi uniens conceptione. Hic per hoc simile loquitur: quod sicut aliquis potens tutator et actor suscipit aliquem pupillum, vel quemcunque debilem ad tutandum, sic deitas suscepit humani
Abbreviated transcription (Latin):
cũ co pacem pat̃ hũit. S ic et udas pacẽ cũ xp̃o ñ
habuit. quãuis xp̃c ⁊ cum omnib aliis. ⁊ cum eo
pacem teneret. Sicut aitẽ absalon ꝑscipsum
suspensus ẽ ita & iudas. Titulus autẽ sic exponi
negotio ipsiꝰ habito. cum ipse fugeret a facie ab¬
salon .i. ab interiori facie iudȩ ñ localit᷑. ẜ cogni¬
tione. Anteqm enim uidas uoluntatẽ traditionis
habert. licet simulate domino quand̾a obedi¬
cutiam exhibebat. ⁊ etiã miracła faciebat. Sed
pꝰquã in eo eius ut dñm tiaderet diabolus intia
pͥquã in eor cuis ut dñm traderet d iabol us mi¬
uut. dñs ab eus corde recessit. a corde iude dico: pͥꝰ
fiuii sui. Matia uͦ in hoc psalmo ẽ. xp̃e de qͦ agit
hoc modo. Tangendo de passione. ⁊ głificatione:
Et ñ exponit ꝑ partes passionẽ ⁊ głificationem.
sicut in quibdam aliis p̃smis facit. Intentio uͦ ẽ
nos ad patientiam ꝑ ipsiꝰ xp̃i exempłum inuitare.
ut ñ qͣscũq inuirias timeamꝰ. Unde ꝙ apłs. Si

Expanded text:
cum eo pacem habuit pater. Sic et Judas pacem cum Christo non habuit, quamvis Christus et cum omnibus aliis et cum eo pacem teneret. Sicut autem Absalon per seipsum suspensus est, ita et Judas. Titulus autem sic exponitns de quodam negotio ipsius, habito cum fugeret a facie Absalon, id est, ab interiori facie Judae, non localiter, sed cognitione. Antequam enim Judas voluntatem traditionis haberet, licet simulate, Domino quamdam obedientiam exhibebat, et etiam miracula faciebat: sed postquam in cor ejus, ut Dominum traderequam in cor ejus, ut Dominum traderet, diabolus intravit, Dominus ab ejus corde recessit, a corde Judae dico prius filii sui. Materia vero in hoc psalmo est Christus, de quo agit hoc modo: Tangit de passione et glorificatione: et non exponit per partes passionem, sicut in quibusdam aliis psalmis facit. Intentio vero est, nos ad patientiam per ipsius Christi exemplum invitare, ut non quascunque injurias timeamus: unde et Apostolus: « Si
Abbreviated transcription (Latin):
um habctis suꝑ alios. erudimiui .i. extͣ rudes
sitis ut prudent᷑ sciatis uidicare de subditis:
Et seruite dũo in timore animmi. Et ne uiderct᷑
generaret: addit cum t̾more .s. corꝑis. Et in hoc
uersu in quo ammonem᷑ de seruicio di. aꝑte¬
psalmi notat᷑ intentio. Et ut possitis seriire.
app̃hendite .i. eciam si dominus ñ daret appe¬
qͥa apłs dicit. Qđ si extra disciplinam estis. gͦ ad¬
om̃s crunt qui confidunt .i. spem hũt ex pura
rante mat̾ia ñ deficit. ita uindicta xͥ. ilł duran¬
tib ñ deficiet. Quod futurũ ẽ in breui. Tempꝰ
enĩ bitue ẽ. Uel in breui. qm̃ imminente iudicio
subita pena impus inferct᷑. Pot̃ etiam in uoce
stitutus sum. Sic iunge. Conuenerunt adu̾sus
bunt᷑: ego autẽ constiturus sũ. ⁊cͥ. Loquit᷑ etiã
ꝓph̾a uͭ dic̃. ⁊ nc̃ reges intelligite. & sic iunge.

Expanded text:
um habetis super alios « erudimini, » id est extra rudes sitis, ut prudenter sciatis judicare de subditis. « Et servite Domino in timore, » et ne videretur generaret, addit « cum tremore » subde corporis. Et in hoc versu in quo admonemur de servitio Dei, aperte notatur intentio psalmi. Et ut possitis servire « apprehendite, » id est, etiam si Dominus non daret, appes dicit: « Quod si extra disciplinam estis, ergo adomnes erunt qui confidunt, id est, qui urantibus non deficiet, quantum est « in brevi, » tempus enim breve est. Vel « in brevi » quoniam imminente te judicio, subita poena impiis infertur. Potest etiam in voce tem constitutus sum: » sic junge: « Convenerunt adversus buntur, « ego autem constitutus sum, » etc. Loquitur etiam propheta ubi dicit: « Et nunc reges intelligite.
Abbreviated transcription (Latin):
delligi uoluit. qͥa nulła uocem conuenientior̃e
habuit. ꝑ qũa p̃sentiam designaret. quȩ ñqmͣ
ab et̾nitate discedit. Melius dicit genui quam
gigno. ne illa ineffabilis generatio nouit̃ ince¬
ut ꝑ hoc innuat nob̃. illam generationẽ et eẽ
fuisse. Unde d̾r generationẽ cius qͥs enarrab̃ꝰ
Et quia filius m̃s̃ estu. ideo postula ame .i. as¬
sume humanitatẽ in qua ualeas postulare.
excolas. Ille enim qui alicuiꝰ rei heres ẽ. ei ma.¬
gis qm alii dominat᷑. ⁊ eam excolit. Et ñ qͣsubet
gentes dabo tibi ut grecos uł alios. s etiam ter¬
minos deriȩ .i. gentes quȩ in extremis mundi
partib habitant dabo tibi ꝑossessionem .i.
ita ut ineternũ possideas Tuste debeo tͥ
st̃s subicere. qr tu regges eos in uirga senta. idẽ.¬
in inflȩnbili disciplina.⁊ eos qui ñ ictiptent
disciplinã. confringoes .i. punies. qsda ad corit̾cioñe.

Expanded text:
telligi voluit, quia nullam vocem convenientem telligi voluit, quia nullam vocem convenientem habuit, per quam praesentiam designaret, quae nunquam ab aeternitate discedit. Melius genui dicit quam gigno, ne illa ineffabilis generatio noviter inceut per hoc innuat nobis illam generationem et esse, et fuisse. Unde dicitur: « Generationem ejus quis enarrabit? » Et quia filius meus es tu, ideo « postula a me, » id est assume humanitatem, in qua valeas postulare. excolas. Ille enim qui alicujus rei haeres est, ei magis quam alii dominatur, et eam excolit. Et non quaslibet gentes dabo tibi, ut Graecos vel alios, sed etiam « terminos terrae, » id est, gentes quae in extremis mundi partibus habitant, dabo tibi « possessionem, » id est, ita ut in aeternum possideas. Juste debeo tibi gentes subjicere, quia tu « reges eos in virga ferrea, » id est, inflexibili disciplina, et eos qui non recipient disciplinam, « confringes, » id est punies, quosdam ad correctionem,
Abbreviated transcription (Latin):
loqui uact᷑ e quia breus nundicta inteligit᷑ sub¬
dit. Et conturbabit eos in furore suo .i. in ꝯtinia uin¬
dicta: Haciꝰtnus ostendit eos inefficaces ⁊ ignomi¬
niosos. qͥ contͣ regnũ xp̃i laboraucrunt. mͦ uͦ osten¬
dit cum potentem regem uidcoꝵ et gentium ⁊ loqͥt᷑¬
in sua uoce. Illi conturbabunt᷑. Ego augẽ constieꝰ.
sum rex ab eo .i. a deo firmit̃ stabilitus. Regem uocat
eum: quia ꝑfecce regit suos. Suꝑ syon. Syon inter¬
p̃tat᷑ speculatio. ꝑ quam uniuersa ȩccłia pot accipi.
qͥa semꝑ ẽ in spcculatione spe uitȩ etͣnȩ. et ꝓuiden¬
tias p̾cauendo ab hostib. E tam̃ hic ꝑ syon eccłiã
t̃m̃ iudeoꝵ accipimus. qͥa syon caput erat regmi
iudeoꝵ. qm̃ eccłiam ꝓpt̃ stabilitatẽ ⁊ uirtutum
hoc confirmandũ p̃mitter auctoritatẽ ipsitiꝰ dñ. ꝓ
mitentis cum dicit. Dominꝰ d̾s dixit. qd̾ dicere
apparet in ipsa rei completione: ad me. Premis¬
sa ꝓbatione regni. ⁊ ex auctoritate regni ꝓmitten

Expanded text:
quia per iram brevis vindicta intelligitur, subdit: « Et conturbabit eos in furore suo, » id est, continua vindicta. Hactenus ostendit eos inefficaces et ignominiosos, qui contra regnum Christi laboraverunt, modo vero ostendit eum potentem regem Judaeorum et Gentium, et loquist, ab eo Deo firmiter stabilitus. Regem vocat eum, quia perfecte regit suos super Sion. Sion interpretatur speculatio, per quam universa ecclesia potest accipi, quia semper est in speculatione vitae aeternae, et providentia, praecavendo ab hostibus. Sed tamen hic per Sion, ecclesiam tantum Judaeorum accipimus: quia Sion caput erat regni Judaeorum, quam ecclesiam propter stabilitatem et virtutum hoc confirmandum, praemittit auctoritatem ipsius Domini promittentis, cum dicit: « Dominus Deus dixit. » Quod dicere apparet in ipsa rei expletione, « ad me » praemissa probatione regni, ex auctoritate ipsius promittent
Abbreviated transcription (Latin):
dicabunt᷑ iam. qͥa in haciuta ad uitã ab ęccł̃ia
ducti uidicati sunt s iudicabunt. nͣ tam̃ om̃s.
s illi qui apłorum uicem obtinent. ut ep̃i:⁊ hu¬
imodi. Iudicabtint autẽ. qͥa comparatiõe stii o¬
stendent alios dampnabiles cẽ. quia cũ cidẽ
nature sint iusti & impii. non impii uitã xp̃i
sunt imitati sicut iusti. Impii quide ñ resurgent.
ita qd̾ sint in consilio iustoꝵ .i. in iudicio cũ iustis
a quib quicqͥd fit consilio ⁊ rgtione fit. Uel quia
in hebreo in congrag̾atione habet᷑. in concilio a
idẽ. penitentia. Ut dicamus. Impii ñ refurgent
in uidicio.i. in discretione boni etmali. sic .s. ut
malo deuitato bonũ faciant. neq ꝑeccõres ita
ut sint in numero iustoꝵ. Hoc quide iuidiciũ ẽ:
de induratis. Qm̃ nouit dominus. Ideo impii

Expanded text:
hac vita ad vitam ab Ecclesia ducti, judicati sunt: se judicabunt, non tamen omnes, sed illi qui apostolorum vicem obtinent, ut episcopi et hujusmodi. Judicabunt autem, quia comparatione sui ostendunt alios damnabiles esse: quia cum ejusdem naturae sint justi et impii, non impii vitam Christi sunt imitati, sicut justi. Impii quidem non resurgent, ita quod sint in consilio justorum, id est in judicio cum justis, a quibus quidquid fit, cum consilio et ratione fit. Vel quia in Hebraeo in congregatione habetur, in concilio a per poenitentiam, ut dicamus: Impii non resurgent in judicio, id est in discretione boni et mali, sic scilicet ut bono devitato bonum faciant: neque peccatores, ita ut sint in numero justorum. Hoc quidem dictum est de induratis. « Quoniam novit Dominus. » Ideo impii
Abbreviated transcription (Latin):
sunt beati.s. custodia iegis. Uel imitatio xp̃i ẽ
uia ad beatitudinẽ. ñ illa qmͣ quidã uolunt.
Quid̾a enĩ quert̃ uenire ad beatitudoiẽ ꝑoi
ctiones & deuia. ꝑ hec ad beatitudinẽ ñ possẽ
ꝑtingere. Homines ñ ideo dicunt umaculati
qͦd sine omni macła eẽ possunt. qͥa solus xp̃e sũ

Expanded text:
dia legis, et imitatio Christi est via ad beatitudinem: non illa quam quidam volunt: quidam enim quaerunt venire ad beatitudinem per rtiones et devia, per haec ad beatitudinem non possunt pertingere. Homines non ideo dicuntur immaculati, quod sine omni macula esse possint, quia so
Abbreviated transcription (Latin):
ligunꝰ nos ñ habete hic manentẽ cuutatẽ.
contõ. Exercebor. qͥa tu dedisti mͥ spem in uer¬
bo tuo.i. in ꝓmissione tua qua dixisti. qui
utuitatẽ serui tui complendo qͦd ꝓmisisti. qui
oblitꝰ uidis qͥa diu distulisti. in qͦ u̾bo dedisti

Expanded text:
anentem civitatem. Continuatio: Exercebar, quia tu dedisti mihi spem in verbo tuo, id est, in promissione tua, qui dixisti: « Quhonorem servi tui, complendo quae promisisti, qui oblitus videris quandiu distulisti « in quo » verbo « dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
ordinẽ alphabieti dispositum. eẽ fundam̃tũ
ꝑfecte doccrinȩ sic̃ alphabetum totiꝰ doctͥuȩ
ẽ fundamentũ. Sunt quidẽ iste particule
diuise ꝑ octonariũ. qͥa uiaqueq continet
octo u̾sus. ꝑ qͦd nob̃ innuit᷑ qͦd ⁊ si alqͥs nos
possit implere ea quȩ in omnib tractant᷑.

Expanded text:
ordinem alphabeti, dispositum esset fundamentum perfectae doctrinae, sicut est alphabetum totius doctrinae, nihil obstitit. Sunt quidem istae particulae diversae per octonarium, quia unaquaeque continet octo versus, per quod nobis innuitur quod etsi aliquis non possit complere ea quae in omnibus partibus c
Abbreviated transcription (Latin):
entiũ. in .t. Cum dicit se participẽ. ĩ nuit nob̾
intelligendam unionẽ eccliȩ qͣ om̃s ft̃ alliga¬
ti uincło fidi & caritatis. Et ꝑ ħ omuia o dñe
ce me iustificationes.t.i. fae me assuescere
in mandatis tuis ꝙ ꝑseuerare. Q ideo secẽ¬

Expanded text:
tua. » Cum dicit se participem, innuit nobis intelligendam unionem Ecclesiae, qua omnes sunt ligati vinculo fidei et charitatis. Et per haec omnia, o Domine, ce me justificationes tuas, » id est, fac me assuescere in mandatis tuis, et perseverare: et ideo sec
Abbreviated transcription (Latin):
pauorem ⁊ sollicitudiũe .s. se muitũ sollicite
inquirere & laborare. qͦmͦ ad rem sꝑatamis
possit ꝑueuite. Nota quia patior est corois.
trepidatio ꝓueniens ex fortitudine. Contõ. Ideo ex¬
quisiui nstificationes tuas: qͥa odñe tu es por
mundanũ. s te solum qͥ es uera uia ad beati¬
tudinẽ. Et qͥa te in partẽ el .xi. ideo dixi .i. deli
am facie ad faciem. ⁊ cognoseam siẽ ⁊ cognitꝰ sũ.
Et ħ ñ parũ sum dep̃catꝰ. s in toto corde meo.i.
tuã faciem obtine quereret. Et ut ego ad illã
faciem possim ꝑuenire. miserere mei .i. per

Expanded text:
em et sollicitudinem, scilicet se multum sollicitum inquirere et laborare quomodo ad rem speratam possit pervenire. Nota quia pavor est cordis trepidatio, non proveniens ex fortitudine. Continuatio: Ideo exquisivi justificationes tuas, quia, o « Domine » tu es « portmundanum, sed te solum, qui es vera via ad beatitudinem: et quia te in partem elegi, ideo « dixi, » id eam facie ad faciem , et cognoscam sicut cognitus sum: et hoc non parum sum deprecatus, sed « in toto corde meo, » tuam faciem obtinere quaereret: et ut ego ad illam faciem possim pervenire, « miserere mei, » id est, per
Abbreviated transcription (Latin):
me ago.quȩ semꝑ sunt in peccatis. cogitaui.
.i. diligenti rõne inquisiui ⁊ malas cognoui. ⁊
ꝑatꝰ: ideo cũ mala ueniunt. ñ sũ.t. Contra
qͥd ꝑatꝰ: Contͣ peccã. ul tͥbulationes quȩ me
undiq cͥcũ uallantes uolunt ulaqueare. ꝙ
cator. ne se possit extendere ad bono ᷤ actꝰ.
Illi funes st̃ me eirtũ plexi. qͥ eircũdant ex

Expanded text:
me ago, quae semper sunt in peccatis, « cogitavi, » id est, diligenti ratione inquisivi, et malas cognovi, eta quid paratus? Contra peccata vel tribulationes, quae me undique circumvallantes, volunt illaqueare; et cator, ne possit extendere se ad bonos actus: illi funes « sunt me circumplexi, » quia circumdant ex
Abbreviated transcription (Latin):
dio. qͥa iam diuinũ uerbũ fastidiebat. s tu
domine confirma me: ne deinceps in tedium
incidam. Confirma dico in uerbis tuif .i. in
impletione mandatoꝵ tuors. Cum dicit dor¬
mita uit. notat eũ leuiꝰ peccasse qmͣ si dice̾t dor¬
muuit. Confirma dico: ut possim firmiꝰ ꝑma¬

Expanded text:
taedio » jam divinum verbum fastidio habebat, sed tu, Domine, « confirma me » ne deinceps in taedium incidam: confirma dico « in verbis tuis, » id est, impletione mandatorum. Cum dicit, « dormitavit, » notat eum levius peccasse, quam diceret, dormivit. « Confirma » dico, et ut possim confirmatus perma
Abbreviated transcription (Latin):
a nocte .i. in inaiori tͥbulatione ñ pigͥtabarant
erigebam. ⁊ in bona oꝑatione. ad conficendũ
tͥ .i. ad laudandũ te. intendens suꝑ iudicia .ĩ.¬
t.i. qͦd ꝑ flagella quȩ iudicas.ꝙ ꝑmittis
tius inferri. fideles tuos iustificas. Uel iusticie
gula: Particeps ego sũ omniũ. ũ dico xp̃iqͥa¬

Expanded text:
a nocte, » id est, in majori tribulatione non pigritabar, erigebam, et in bona operatione ad confitendum, id est, ad laudandum te, intendens « super judicia t, quod per flagella, quae judicas et permitis tuis inferri, fideles tuos justificas: vel, « justifgula? « Particeps ego sum omnium: » non dico Chri
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ mͥ possuit auferre. aufer a me obꝓbri¬
ũ. ne tͥbulationes possint ine induce̾ ad accũ
pecc̃i. ex qͦ iuste eem obꝓbrios & derisus. Et au¬
fer etiã ꝯtẽptũ. ne me a bono in cepto reuocẽt
& segnẽ ad bñoꝑandũ efficiant. Merito peto¬

Expanded text:
fer a me opprobrium » ne tribulatores possint inducere ad actum peccati, ex quo juste essem opprobrosus et derisus: « et » aufer etiam « contemptum, » ne me a bono incepto revocent, et segnem ad bene operandum efficiant. Haec merito peto
Abbreviated transcription (Latin):
I.I.s. s. Regem di in nac uita custodit qͥ pxi¬
mũ diligit. ꝙ. ꝓ inunicis orat et sunilia.
In auo scło custodicmꝰ ieg̃ẽ qmͣ nunc habent
angłi. qͥa tunc ut mͦ angłi faciunt cominu¬
nit̾ laudabimꝰ dm̃. ꝙ etiam fr̃es ur̃os dilige

Expanded text:
i. » Legem Dei in hac vita custodit, qui proximum diligit, et pro inimicis orat, et similia. In alio saeculo custodiemus legem, quam nunc habent angeli, quia tunc, ut modo angeli, communiter laudabimus Deum, et etiam fratres nostros dilige
Abbreviated transcription (Latin):
U ñ confiuidebar qͥd ego ccdem eis: uł etiã
tacerem ꝓeis. Et ioquebar: & meditabar ea
mandatis cuis .i. cogitabam fiequent̾ qͦm ea
complcirm. in qͦ notat᷑ contemplatio. ⁊ bos
n faciebam coactꝰ s qͥa dilexi ea maudata. ido
compleiti. Et ũtm̃ meditabar. s etiã oꝑe eom¬

Expanded text:
onfundebar, » quod ego cederem eis, vel etiam tacerem pro eis. « Loquebar et meditabar in mandatis tuis, » id est, cogitabam frequenter quomodo ea complerem, in quo notatur contemplatio: et hoc non faciebam coactus, sed quia « dilexi » ea mandata, ideo complevi. Et non tantum meditabar, sed etiam opere
Abbreviated transcription (Latin):
ta eiꝰ. ⁊ hoc nimis .i. ualde. Ideo non dicit faciit
mandata ẜ uolet. qͥa si bona sit uoluntas ꝙ
det᷑ facultas. uie ꝑficiet. Si autẽ ñ sit facuttaᷤ fa¬
ciendi: sufficit bona uoluntas. Ostenso qͥd faciet
dit quid fiat illi beato sic. Ideo beatꝰ erit. qͥa sc¬
potentẽ in t̾ra inuentiũ. Hic qͥd̾e bona oꝑatio
qͣi impotensẽ. qͥa in tuore semꝑ sumꝰ ne eam
tio. nullus timor poterit impedire. Ideo oꝑa
expectamꝰ. sic ad hoc bouam oꝑationẽ semina¬
mus. ut ex ea fructũ multiplioẽ in eclestib col¬
ligamꝰ. Idco etiam dr̃ beatꝰ. qͥa geua̾tio .r. i. seq̃¬

Expanded text:
ta ejus: et hoc « nimis, » id est valde. Ideo non dicit faciet, sed « volet: » quia si bona sit voluntas, et detur facultas, vere perficiet. Si autem non sit facultas faciendi, sufficit bona voluntas. Ostenso quid faciatdit quid fiat illi beato, sic: Ideo beatus erit, quia potentem « in terra » viventium. Hic quidem bona operatio quasi impotens est, quia in timore semper sumus, ne eam tio, nullus timor poterit impedire. Ideo semen exspectamus, sic ad hoc bona opera seminamus, ut ex eis fructum multiplicem in coelesti colligamus. Ideo etiam d
Abbreviated transcription (Latin):
multis di beneficus repletꝰ. attendens cam̃
corpꝰ humanũ semꝑ eẽ ꝓnũ ad peccandum.
R. qͣsda importare necessitates peccaudi. timet
relabi. ꝙ cont̾ has nec̃itates orat ad dn̾m.
ñ offendant pedes. & ẽ sub pedib ambulantiũ.
łnoc intelligit᷑ corpꝰ humanũ muttis ieuinuᷤ
ꝙ aliis afflictionib sic contusũ atq plauatũ.
ad peccandũ. ideo si amina consentiat corꝑi statĩ
p̃cipitat᷑ pꝰ lapstim. Et quia aĩa adħeus corpori

Expanded text:
multis, Dei beneficiis repletus. Attendens tamen corpus humanum semper pronum esse ad peccandum, et quasdam importare necessitates peccandi, timet relabi et contra has necessitates orat ad Dominum. non offendant pedes, et est subjectum pedibus ambulantium. Per hoc intelligitur corpus humanum, multis jejuniis et aliis afflictionibus sic contusum atque planatum, ad peccandum, ideo etiam si anima consentiat corpori, statim praecipitatur in lapsum: et quia anima a
Abbreviated transcription (Latin):
quentib legem tuã. s ulis deficiebam. ħ ut
omne tediũ auferrem a ine cantabam dño.
psannos & hyminos in corde meo. Et noc ẽ mex¬
istenti i loco ꝑgͥnatioĩs ineȩ.i. in nac uita.¬
pure cautanti. iuxta id apłi. In ymuis

Expanded text:
ntibus legem tuam. » Pro illis deficiebam, sed ut a me omne taedium auferrem, cantabam Domino psalmos et hymnos in corde meo; et hoc est: existenti « in loco peregrinationis meae, » in hac vita,pure cantantem, juxta illud Apostoli: « In
Abbreviated transcription (Latin):
aduentũ. xp̃i expectabant. & magno desidio
exoptabant. Ordo qͦ bonus ẽ. quia pꝰqũa
ostendit se conuersum. ꝙ amotis indigenciis
di bñficiis repletũ. contͣ necessitates qͣs corpuᷤᷤ
tem ad omne iustificationẽ. Contõ. Dixi no¬
li mne confundẽ. s potiꝰ pone mͥ legem hane¬
ł fideles. Pone mͥ legem ut ad imitationẽ ipsiꝰ
uitã meã possim erigere uł dirigere. Pone dico
uires ponam. ut possim mandata ad un.¬
plers. Dico custodiam. ⁊ ut custodue uale¬
am me positum in semita mandatoꝵ .t.¬

Expanded text:
adventum Christi exspectabant, et magno desiderio exoptabant. Ordo quoque bonus est, quia postquam ostendit se conversum, et amotis indigentiis, Dei beneficiis repletum, contra necessitates quas corpus tem ad omnem justificationem. Continuatio: Dixi noli me confundere, sed potius « pone mihi legemtur fideles. Pone mihi legem, ut ad imitationem ipsius vitam meam possim dirigere: pone dico vires ponam, ut possim mandata adimplere. Dico « custodiam, » et ut custodire valeam, me positum « in semita mandato
Abbreviated transcription (Latin):
cepta ipsiꝰ. que dicunt᷑ testimonia .s. qͥa testant᷑
quid sit faciendũ. quid ñ. Ut siquis querat an
scrutantes beatos fieri. si scrutent᷑ ea ñ ꝓpt̾ ali¬
quod comimodũ temꝑale. sic̃ illi qͥ ad hoc ad¬
discunt legẽ di. ut alis legendo pecuniam uł¬
la ude accipiant: ẜ qui scrutatido p̃cepta inqui¬
runt eum dm̃ in toto.e. Sũma tał ẽ. Iui sũt¬

Expanded text:
cepta ejus, quae dicuntur testimonia, scilicet quia testantur quid sit faciendum, quid non. Ut si quis quaerat anscrutantes beatos fieri, si scrutentur ea non propter aliquod commodum temporale, sicut illi qui ad hoc addiscunt legem Dei, ut ab aliis pecuniam legendo eis, accipiant, sed qui scrutando praecepta, « exquirunt eum »
Abbreviated transcription (Latin):
loquitꝰ es. ñ qͦd omĩa uidicia dĩ aliqͥs ꝓntuiti¬
are possit. s quicqͥd ꝓnuntiabo iudicia dĩ
erunt. Indicia hic accipit quec̃q ds occulto
uidicio agit. ueluti qͦd qͦsdã dampnat. qͦscła
eligit. ⁊ iustificat. Et hoc in labiis meis. ꝯ¬

Expanded text:
 es: non quod omnia judicia Dei aliquis pronuntiare posset, sed quaecunque pronuntiabo judicia Dei sunt. Judicia hic accipit quidquid Deus occulto judicio agit: veluti quod quosdam damnat, quosdam eligit et justificat: et hoc « in labiis meis,
Abbreviated transcription (Latin):
Aieph non ẽ titulus. s alta ẽ titulus:
Osalmũ istũ distinxit ꝓpħa. ꝑ uigniti duaᷤᷤ
partes. admodũ alphabeti hebraici quod habet
uersus ipsiꝰ particulȩ incipiunt: s huiꝰ pͥme par¬
tis apud hebreos incipiunt uersus ab hoc ele
suũ ab eodem elem̃to inciꝑent. Ut autem
id̃c intellectꝰ quẽ habuit idem ꝓpħa scͥbeus
scdm ordinẽ alphabeti apud nos setuaret᷑. pre¬

Expanded text:
Aleph non est titulus, sed alleluia est titulus. Psalmum istum distinxit propheta per viginti duas partes ad modum alphabeti Hebraici, quod habetversus ipsius particulae incipiunt: sed hujus primae partis apud Hebraeos incipiunt versus ab hoc elemo versus ab eodem elemento inciperent; ut autem idem intellectus, quem habuit propheta, scribens secundum ordinem alphabeti,
Abbreviated transcription (Latin):
condas. qͥa anima .mn. ꝯcup̃. dsi .i. maximo affe
cõminando ȩternã penã. flagellando qñq in
compellente qñq peccant. Illi uͦ ⁊ suꝑbe perca¬
re ꝙ a mandatis di declinare dñr. qͥ ex uolun¬
tate animiq delectatiõe peccant. ⁊ dĩ mandata

Expanded text:
condas, quia « anima mea concupivit » maximo affeccomminando aeternam poenam, flagellando quandoque in compellente quandoque peccant. Illi autem superbe peccare, et a mandatis Dei declinare dicuntur, qui ex voluntate animique del
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾iã bonitatẽ di de ea sic agit. In pͥma
prte ostendit dm̃ ita adiuiare suos. ut non
ameant qͥd eis faciat homo. ⁊ etiam despiciant
ostendit qͦd confidentib & sꝑantib in dño. fa¬
uat ds qͦd nullȩ tͥbulationes possint eis nocẽ.
s ã uiciscant᷑ de inimicis suis .i. coniitant eos.
et si aliqñ cadant ds releuet eos. In t̾ria q̃ incip̃¬

Expanded text:
materiam bonitatem Dei: de hac sic agit: In prima parte ostendit Deum sic adjuvare suos, ut non timeant quid faciat homo, et etiam despiciat iostendit quod confidentibus et sperantibus in Domino faciat Deus, quod nullae tribulationes possint eis nocere, sed etiam ulciscantur de inimicis suis, et etiam convertat eos: et si aliquando cadunt, Deus relevet eos. In tertia p
Abbreviated transcription (Latin):
humiuiando suã clementiã ⁊ potentiã. me lib̾aũ.
et quia sic inelinaii. sic exaudiuit: ideo innuioca¬
bo eũ ut me ꝑscuerare faciat in custodia a peccĩs
in timore sumꝰ ⁊ ꝓni ad lapsũ. Ideo dico exaui¬
dict. ĩ uocabo: qͥa habui multas tͥbulationeᷤin
qͥb clamaui. ꝙ. ita opꝰ fuit mͥ ut me exaudiet.
Et hoc ẽ. circuded̾unt . in .d. iii .i. anxietateᷤᷤ aui¬

Expanded text:
 potentiam, me liberavit: « et » quia sic inclinavit, sic exaudivit, ideo « invocabo » eum, ut me perseverare faciat in custodia a peccatisin timore sumus, et proni ad lapsum. Ideo dico « exaudiet, invocabo, » quia habui multas tribulationes, in quibus clamavi: ita opus fuit mihi ut me exaudiret; et hoc est: « circumdederunt me d
Abbreviated transcription (Latin):
sãs ꝑ quoꝵ imitationẽ possumꝰ ad dm̃ ꝑueuire.
Dico lex facit beatũ. ꝙ lex illa custodienda ẽ. qͥ a
tua. nimis .i. adeo ut ñ ꝓpt̾ timorẽ mortis dimit¬
tat᷑ a uqͥd incustoditũ. Mandauit ds iege̾ suã cu¬
todiri. ꝑ ꝓpħis & apłos ⁊ alios scõs iuros ⁊⁊ qn

Expanded text:
, per quorum imitationem possumus ad Dominum pervenire. Dico lex facit beatum, et lex illa custodienda est, quiatua nimis, » id est, adeo ut non propter timorem dimittatur aliquid incustoditum, mandavit Deus custodi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. & uerã illum uationẽ cordib nr̃is infu
eti: gͦ constituite dño diem sollempnẽ in
altaris participetis. Uel ita allegorice. Consti¬
tiuite dicm sollempĩẽ .i. sabbatirato dño in
cordib ur̃is cessando a uiciis. ꝙ ħ ini condem¬
psis.i. in multa uirtutũ frequenia. eundo
alios ut domino souempuitatẽ ꝯstituant.
s̃ quiqͥd alii faciant. ego semꝑ laudabo dñim.
hoc est qͣd dicit ꝯu̾sione facta ad ip̃m dm̃. s
ex nimia affectione dicens. ds nis.e.t.i. exit.¬
.i aluis annuntiabo attitudm̃e tuã ⁊ poten
tiam ꝑ qmͣ tu apud eos exalteris. Dico confi

Expanded text:
vit, et veram illuminationem cordibus nostris infudcti, ergo « constituite diem solemnem in altaris participemini. Vel ita ad allegoriam: « Constituite diem solemnem, id est, sabbatizate Domino in cordibus vestris, cessando a vitiis: et hoc « in condensis, » id est, multa virtutum frequentia, eundo alios ut Deo solemnitatem constituant, sed quidquid alii faciant, ego semper laudabo Dominum: hoc est quod dicit, conversione facta ad ipsum Deum, ex nimia affectione, dicens: « Deus meus es t aliis annuntiabo altitudinem tuam et potentiam tuam per quam tu apud eos exalteris. Dico, « con
Abbreviated transcription (Latin):
te sustinui. ꝙ hec passio mea odñe utiłerit
to te altissimũ & dnm̃ meũ. Et ut maiorem
ostendat humiltt̾e. replicat ego settui .t. ifat
ecdiȩ .s. unitator su antiquoꝵ patrũ.Et qua
Certũ quide nob̾e qͦd om̃s hi qui in fide eatholi¬
ca ꝓ ap̃o martyriũ sustinent. ꝙ̃ si cͥminalib m¬
pediti fuit. oĩa tam̃ in martyrii sanguine dilu¬
seruus fuit. dat nob̾ intelligere qͦd siqͥ margn¬
ũ patiant᷑ qͥ ñ ft̃ ueri catholici. inartyriũ eos
ñ dirumpit uindã peccatoꝵ. sic̃ plures ꝓhe¬

Expanded text:
te sustinui, haec passio mea, « o Domine, » to te altissimum et Dominum meum; et ut majorem ostendat humilitatem, replicat: « ego servus tuus etcet, imitator antiquorum patrum. Quia Certum autem nobis est quod omnes hi qui in fide catholica pro Christo martyrium sustinent, etiam si criminalibus impediti sint, omnia tamen in martyrii sanguine diluservus fuit, dat nobis intelligere quod si qui martyrium patiantur, qui non sint veri catholici, martyrium eorum non disrumpit vin
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ constantiani. ut morte nr̃a mort̾ẽ dñi rcc̃o¬
pensare udimꝰ. Dicit gͦ martyr qͥ loquit᷑. gĩa
boni possumꝰ faccre. nͥ credamꝰ. Quicqͥo sine¬
qͥa si opꝰ fuit uitatẽ ñ tacui. Quȩ confessio
ualet testante apło. qͥ ait. ore autẽ confessio
fit ad salutẽ. Lioquutꝰ sũ ego aut̃ẽ q̃ p̃dicatioe

Expanded text:
at, ut morte nostra mortem Domini recompensare velimus. Dicit martyr qui loquitur, gratia boni possumus facere, nisi credamus; unquia, si opus fuit, veritatem non tacui: quae confessio valet, testante Apostolo, qui ait: « Ore confessio fit ad salutem . » Locutus sum, « ego autem » non praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓ boius mitis. s ꝓ mał daus bona: dico qͥd
retͥbuam. Calicẽ salutaris.i. mortẽ .s. morte me¬
saluatoris quẽ ipse ꝓ nr̃a reꝑatione sustinuit.
Cum dicit salitraris. innuit qͦd ꝙ ip̃e ꝑ hunc
calicẽ s alutẽ consequet᷑. Dico accipiam. ꝙ ut¬

Expanded text:
 bonis meritis, sed pro malis dans bona. Dico « quid retribuam, » « calicem salutaris, » id est, morte meest Salvatoris, quem ipse pro nostra redemptione sustinuit: cum dicit, « salutaris, » innuit quod et ipse per hunc calicem salutem assequatur: dico « accipiam, »
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsi idem sc̃ mati̾a. martyrio suo mortẽ dm̃i
mitantes. In pͥma parte ostendit martyr qui
loquit᷑. cũ ex se nicħ sit nͥ uanitas. & mendaciũ.
se a dño tm̃ donũ recepisse. ut dũo ñ timeat re¬
compensare. qͥa qͦd ip̃e. xp̃c mori uoluit ꝓ nr̃a sa¬

Expanded text:
et ipsi iidem sunt materia, martyrio suo mortem Domini imitantes. In prima parte ostendit martyr qui loquitur, cum ex se nihil sit, nisi vanitas et mendacium, se a Domino tantum donum recepisse, ut Domino non timeat recompensare, quod ipse Christus mori voluit pro nostra sa
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo hec duo dixit quȩ sunt p̾tiosiora me¬
talla: qͥa si stultũ ẽ ad orare aureas ⁊ argen¬
teas unagines. multo stuttiꝰ ẽ ad orare
ferceas. tł de quocũq uili metallo. Scd̃m
sũt oꝑa manuũ homunũ. Et ui hoc notat᷑
maxima coꝵ stulticia. qͦd ea quę ipsi faciuit
qͣi creatore suũ uencrant᷑. Et ut maxune deti¬
deat idolatrarũ stulticiam: describit simula¬

Expanded text:
Ideo haec duo dicit, quae sunt pretiosiora metalla, quia si stultum est adorare aureas et argenteas imagines, multo stultius adorare ferreas, vel de quocunque vili metallo. Secundum sunt « opera manuum hominum: » et in hoc notatur maxima eorum stultitia, quod ea quae ipsi faciunt, quasi Creatorem suum venerantur. Et ut maxime derideat idololatrarum stultitiam, describit simula
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓ se solo s in ꝑsona fideł ppłi. Mat̾ia ẽ fide¬
lis ppłs. spuali esca pastus. & redemptꝰ p̃cio san¬
guinis xp̃i. In pͥma parte dicit se in ꝑsona totiꝰ¬
fideł ppli laudare dm̃ ad similitudniẽ illoꝵs qͥ
cũ dõ sunt. Et ponit qͣsdã mat̾ias ꝙ causaᷤᷤ suȩ

Expanded text:
puli. Materia est fidelis populus, spirituali esca pastus, et redemptus pretio sanguinis Christi. In prima parte dicit se in persona totius populi laudare Deum, ad similitudinem illorum qui cum David sunt, et ponit quasdam materias et causas suae
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ licet in archano m̃tis sue uoni ecñt. tñ st̾iles e
raut. qͥa dõ filios ñ generabant. habitare dico
ita ut matrẽ filioꝵ. qͥa multos dõ in fide par¬
turuuit. & ꝓpt̾ hoc letantẽ. Cum dicit cos ha¬
bitare in domo. notat curã ãministiatiois ꝙ

Expanded text:
licet in arcano mentis suae boni essent, steriles tamen erant, quia Deo filios non generabant: habitare dico in domo, ita ut « matrem filiorum, » quia multos Deo in fide parturiunt, et propterea « laetantem. » Cum dicit eos habitare in domo, notat curam administrationis et
Abbreviated transcription (Latin):
impulsus sũ a diabolo ⁊ minists eiꝰ ut cad̾em ĩ poc¬
catũ. Tunc dr iustꝰ impulsus qñ ucip̃ dubitare
an faciat. sic̃ legit᷑ de marco ⁊ marcello. qͥ penȩ ꝑ
blandicias mulierũ seducti sunt. s dñs ꝑ bcatũ
sebastianũ suscep̃ eos ne eadent. Et etiã cũsus .s.¬

Expanded text:
ulsus sum » a diabolo et ministris ejus, « ut caderem » in peccatum. Tunc dicitur justus impulsus, quando dubitat an faciat: sic legitur de Marcello et Marco, qui pene per blanditias mulierum seducti sunt, sed Dominus per beatum Sebastianum suscepit eos ne caderent: et etiam «