comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oleretiam
q̃ri utrum uirtu¬
tes ita sint sibi comuncte. ut
seꝑatim ñ possint possideri ab aliqͦ.
S qui unam ht̃: om̃s h̃at. de hoc
rent. ut qui una caruerit: om̃ib
careat. Qui ergo unam ht̃. om̃s
ht̃. qd̃ quidem ꝓbabile est. Cum
enim caridas mr̃ sit omnium uͥ¬
ñ est. quid ẽ ꝙ possit ꝓdesse: Cur
ergo ñ dicinus qui hac uͥtutẽ¬
ht̃ hr̃e om̃s: Cum plenitudo legis
sit caritas. que quanto magis est
mn homine: tanto mag̾̃ ẽ uirtute p̃¬
ditus. quanto uero minus: tan¬
tominus nrest uirtus. ⁊ quanto
minus in est uirtus. tanto magis
mest uitium : Si comuncte ut

Expanded text:
olet etiam quaeri utrum virtutes ita sint sibi conjunctae, ut separatim non possint possideri ab aliquo; sed qui unam habet omnes habeat. De hoc rent, ut qui una caruerit, omnibus careat. Qui ergo unam habet, omnes habet. Quod quidem probabile est. Cum enim charitas mater sit omnium vinon est, quid est quod possit prodesse? Cur ergo non dicimus: Qui hanc virtuteenitudo legis sit charitas? quae quanto magis est in homine, tanto magis est virtute praeditus; quanto vero minus, tanminus inest virtus; et quanto minus inest virtus, tanto magis inest vitium. 2. Si cunctae
Abbreviated transcription (Latin):
abolus ꝑ serpentem ignorantẽ.
sicut ꝑ energuminos. uel pha¬
naticos ioquitur. Serpente e¬
nim uelud organo est usus mo¬
uens naturam eius ad exprimẽ¬
dos sonos u̾boꝵ ⁊ signa quibus
suam monstraret uoluntatem.
Serpens gͦ nec u̾ba intlłigebat.
nec rõalis est fc̃s. callidissimus
tũ dictus est: ꝓpt̾ astutiam dia

Expanded text:
abolus per serpentem ignorantem, abolus per serpentem ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, movens naturam ejus ad exprimendum sonos verborum et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens ergo nec verba intelligebat, nec rationalis est factus; callidissimus tamen est dictus, propter astutiam dia
Abbreviated transcription (Latin):
ret diuuntus fcm est. uenit gͦ ad
hominẽ in serpente qͥ forte si ꝑmit
ret. in qua spiritus .s. apꝑiturꝰ erat.
Non gͦ nisi ꝑ serpentem tempta¬
re ꝑmissus fuit diabolus. ut ꝑ
illud ꝙ foris erat: astutiam tẽp¬
tantis animadũtere femina qͥ¬
ret. diabolus enim ꝑ serpentem
temptabat in quo loquebatiur.
deoq serpens dictus est cailidi¬
or cunctis anunantib t̾re. Quia
a eiti deiecti. natura tamen sunt
excellentiores omnib bestus ꝓpt̾
eminentiam rõnis. quãuis ser¬
pens ñ rõnali anima. s spũ dia¬
bolico possit sapientissimꝰ dici. Nõ
gͦ mirum si diabolus spñ suo im¬
plens serpentem. sicut uates im¬
plebat sapientissimum reddid̾at
omnium bestiarum. quem tam̃
ad temptandum ñ elegit diabolꝰ
sed ꝑ qued anrmal ꝑmissus fuit
tem ꝑ quẽ  temptaret ele¬
decipere cuperet
nõ potuit: nisi ꝑ ꝙ aĩal pos¬
se ꝑmissus est. Nocendi enĩ uo¬
luntas mest cuiq a se. s potestas
adeo. Sic autem loquebatur di¬

Expanded text:
ret, divinitus est factum. Venit ergo ad mulierem in serpente, qui forte in ret, in qua Spiritus sanctus appariturus erat. Non ergo nisi per serpentem tentare permissus fuit diabolus, ut per illud quod foris erat astutiam tentantis animadvertere femina quiret, diabolus enim per serpentem tentabat, in quo loquebatur. Ideoque serpens dictus est esse callidior cunctis animantibus terrae; quia, erbia dejecti, natura tamen sunt excellentiores omnibus bestiis propter eminentiam rationis; quamvis serpens non rationali anima, sed spiritu diabolico possit sapientissimus dici. Non ergo mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, sed per quod animal permissus fuit,tem per quem tentaret eledecipere cuperet, non potuit, nisi per quod animal posse permissus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur di
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia illi na forma-¬
ꝑ uiolentiam noc̃e
ñ poterat. ad fraudem se conu̾̃tit.
ut coio hominem supplantaret.
quem uirtute suꝑare nequiret.
Ne autẽ fraus il lius nimis
manifestaret᷑:  ut i in sua spẽ ñ
uenit. neaꝑte xbii cognoscetur
et ita repesierẽt. It̾m ne ninis
occulta foret fraus eius que ca¬
ueri non posset. ⁊ hõ sił u̾uriã paci

Expanded text:
ed quia illi per violentiam nocere non poterat, ad fraudem se convertit, ut dolo hominem supplantaret, quem virtute superare nequiret. Ne autem fraus illius nimis manifestaretur, in sua specie non venit, ne aperte cognosceretur, et ita repelleretur: iterum ne nimis occulta foret fraus ejus quae caveri non posset, et homo simul vi
Abbreviated transcription (Latin):
mero diffẽntia. uñ ioh̃s damasce¬
nus int̾ doctores g̾rorum magnꝰ
in .li. quẽ de tͥ. scͥpsit. quem ⁊. ppͥ.
eugenius transferri fecit: ait.
Communia ⁊ uniu̾salia predi¬
cantur de subiectis sibi ipsis ꝑti
ut actomũ .i. indiuiduum. Nu̾o
enim ⁊ ñ natura diffr̾e dñr ypo¬

Expanded text:
entia; unde Joan. Damasc., inter doctores Graecorum maximus, in libro quem de Trin. scripsit, quem et papa Eugenius transferri fecit, ait: Communia et universalia praedicantur de subjectis sibi ipsis partut atomus, id est, individuum; numero enim non natura differre videntur hypo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita dicimus esse unam essẽtiã
euisdem sexꝰ. ⁊ eiusdem temꝑatõ¬
nis corꝑis eiusdemq animi. unã
esse naturam uel unius nature.
Nam in hiis rebus nõ tm̃ est u¬
nus hõ. quantum tres simul ho
mines. ⁊ plus aliquid sunt ho-¬
mines duo. quam unus homo.
sicut ⁊ iu statius ẽẽ diximus. At
in deo ñ ita est. Non enim ma¬
ior eẽntia. est pr̃ ⁊ filius simuł.
quam solus pater. ł solus filius.
s tres simul ille ꝑsone equales
sunt singulis. Ex premissis pa¬
tet. ꝙ tres ꝑsone dicuntur diui¬
na eẽntia. nec scłm matĩalem
cam̃. ut tres statue unum aurũ.
nec scd̃ complexionis similitudi¬
nem. ut tres homines unius ne.
nec ut genus predicatur de spẽbus
ł ut species: de indiuiduis .i. cõ
tinens de contentis. maius: de
minoribus. Que uidẽt᷑ adu̾sa

Expanded text:
n ita dicimus esse unam essentiam,ejusdem sexus, et ejusdem temperationis corporis, ejusdem animi, unam esse naturam vel unius naturae. Nam in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul, et plus aliquid sunt homines duo quam unus homo, sicut in statuis esse diximus; at in Deo non est ita. Non enim major essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater vel solus Filius, sed tres simul illae personae aequales sunt singulis. Ex praemissis patet quod tres personae dicuntur divina essentia; nec secundum materialem causam, ut tres statuae unum aurum: nec secundum complexionis similitudinem, ut tres homines unius naturae; nec ut genus praedicatur de speciebus, vel ut species de individuis, id est, continens de contentis, majus de minoribus. 13. Quae videntur adversa
Abbreviated transcription (Latin):
eodem tempore
erat in inferno. totus in ce¬
la eterna non maior erat ubi car¬
nem ⁊ aĩam suuł unitam sibi habe¬
bat: quam ubi alt̾m t̾m. nec in a¬
ior erat ubi utrumq simł uł alte¬
rum tm̃ unitũ ħebat. qmͣubi erat
neutrũ hñs unitum. totus gͦ pͦ

Expanded text:
eodem tempore erat in inferno, in coeaeterna non major erat, ubi carnem et animum simul unitam sibi habebat, quam ubi alterum tantum; nec major erat ubi utrumque simul vel alterum tantum unitum habebat, quam ubi erat neutrum habens unitum. Totus ergo C
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pp̃ quid ⁊ quid scd̃m quid dicatur
prudens et diligens lector ⁊ puis in¬
telligat. hec de corrigia caltiamẽti
dominici sufficiant ne ossa regis
ydumnee ꝯsumantur usq in cine

Expanded text:
 quid, et quid secundum quid dicatur, prudens et diligens et pius lector intelligat. Haec de corrigia calceamenti dominici dicta sufficiant, ne ossa regis Idumeae consumantur usque in cine
Abbreviated transcription (Latin):
uitam diuinitas non ꝑdidit. mor¬
tem gͥ dĩ filius ⁊ maĩa ñ ꝑtulit.
⁊ in maiestate ñ sensit. s tm̃ ꝑtici¬
patoẽ infirmitatis. rex głe cruct¬
erat. totus in inferno. totus etiam¬
ubiq sicut ⁊ mͦ totus ẽ ubitum
ẽ: s non totum. nec in sepulchro nͦ
minferno totum erat. ⁊ sitotus.
sicut xp̃c totus est d̾s. totus homo:
⁊ d̾s ⁊ homo. totum enim ad na᷑m

Expanded text:
didit. Mortem ergo Dei Filius et in anima non pertulit, et in majestate non sensit; sed tamen participatione infirmitatis Rex gloriae cruciro, totus in inferno, totus ubique; sicut et modo totus est ubicumque est, sed non totum. Nec in sepulcro, nec in inferno totum erat, etsi totus, sicut Christus totus est Deus, totus homo, et Deus et homo. Totum en
Abbreviated transcription (Latin):
dicit : pater an filius: Si filius añ
me inquit ñ fuit alius deus. si p̾r
post me inquit ñ erit: hic priorẽ.
ille post̾ĩorem ñ ht̃. Inuicem enim¬
in se ⁊̃ pat̾ in filio. ⁊ filius in patre
cognoscitur. Cum enim pr̃em dixe¬
ris. eiuis eciam filium designasti.
quia nemo ip̃e sibi p̃r est. Cum fi¬
lium nominas: etiam pr̃em fate¬
ris. quia nemo ip̃e sibi fulius est.
Itaqz nec filius sine patre. nec pr
pot̃ eẽ sine filio. s emꝑ gͥ pater sẽ¬
per ⁊ filius. Inuectio ambrosii in¬
ẽẽ cepit: deus ergo primo erat. et
post ea pater factus est. Quomodo
gͥ immutabilis deus est: Si enim
añ deus. postea p̃r fuit. utiq ge¬
nerationis accessione mutatus ẽ.
sed au̾tat deus hanc amentiam.

Expanded text:
dicit, Pater, an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus: Si Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Filium nominas, etiam Patrem ejus fateris; quia nemo ipse sibi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio. Semper igitur Pater, semper et Filius. esse coepit, Deus ergo primo erat, et postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus est? Si enim ante Deus, postea Pater fuit, utique generationis accessione mutatus est; sed avertat Deus hanc amentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. ꝙ hẽticorum ore: sic dcm̃ ẽ.
Nam ip̃e arrius ut meminit. ãs
lius est natus est. si natus ẽ: erat.
pit̾num ẽẽ ut sit ccet̾nus prĩ filiꝰ
sicut splendor qui gignitur ab ig¬
ne. atq diffunditur: coet̾nus ẽ
illi. ⁊ esset coet̾nus. si ignis esset¬
fuit deus. sine uirtute ⁊ sapientia.
cret̾nus est deo prĩ filius. Dicit ã¬

Expanded text:
oepit, quod haereticorum ore sic dictum est. Nam ipse Arius, ut meminit Aug. lius est, natus est; si natus est, erat piternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaet Deus sine virtute et sapientia fuit, coaeternus est Deo Patri Filius: dicit a
Abbreviated transcription (Latin):
horum deuiant. ⁊ ex orbitant: ⁊̃
hoc ip̃m eis faciat ꝑfice̾ in boñ.
qr humiliores redeunt atq doc¬
tiores. ut petrus. Illa ⁊̃ maia q̃
ab iniquis fideles pie ꝑferunt.
ut ait ãs. in. li. de tri: Ip̃is utiꝙ
ꝓsunt uł ad demenda pcc̃a uel
ad ex̾cendam ꝓbandamq iustici¬
am. uł ad demonstrandã hꝰ uite
misiam. Ideoq ⁊ iob dei manũ.
⁊ apłs sathane stimulum sensit.
taisit. Ex p̃dcis cõcludit ostẽdẽs
epoñ fieri mala multis mo

Expanded text:
horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum; quia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie perferunt, ut ait Aug., in lib. de Trin., ipsis utique prosunt, vel ad delenda peccata, vel ad exercendam probandamque justitiam, vel ad demonstrandam hujus vitae miseriam. Ideoque et Job Dei manum, et Apostolus Satanae stimulum sensit; tavit. 10. Ex praedictis concludit ostendens esse bonum fieri mala multis mo
Abbreviated transcription (Latin):
dr: bene ordinatuni ⁊ loco suo
positum. eminentiꝰ ꝯmendat bõi
ut mag̃ piaceant ⁊ iaudabiliora
sint dum compant᷑ malis. Qd̾¬
bona magis placẽt ⁊ sũ
laudabiliora existiuit. Ip̃is el¬
etiam facientib ex mar que
faciunt int̃dum bõna ꝓueniũt
si scd̃m ꝓpositum uorati sũt scĩ

Expanded text:
m dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si secundum propositum vocati
Abbreviated transcription (Latin):
te naturalit᷑ diuinitꝰ instituta qͥs¬
quis uiuatiter ꝑspicit. ⁊ ꝙͣ magñ
sit in ea uñ pot̾ ⁊̃ sempit̾na incõ¬
mutabilisq natura recoli. ꝯspici.
ꝯcupisci. remĩscit᷑ eĩ ꝑ memoriam.

Expanded text:
instituta quisquis uiuaciter perspicit et quam magnum sit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque natura recoli, conspici, concupisci — reminiscitur per memoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
uem ab ead tͥnitate fcãm ita
ei comparet ut oĩo estimet sisem:
s pociꝰ in qualicumq ista siłitudi¬
ne: magnã qͦ dissimilitudinem
cernat. Prima dissimilitudo
uod breuit̾ ostendi pot̾. hõ

Expanded text:
nem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat. 16. Prima dissimilitudo, Quod breviter ostendi potest. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s qͣmuis auctores nr̃i sciuerũt
ꝑ eos dr̃e noluit: nisi ꝙ ꝓsit sa¬
iuti. q̃ ueritur ⁊̃ si stecͤ aut mo¬
ueatur celum. Si mouet᷑ inqui¬
unt. quõ est firmam̃tum. Si stat
quõ in eo fixa syda circuennt: S

Expanded text:
s, quamvis auctores nostri sciverint, per eos dicere noluit, nisi quod prosit saluti. Quaeritur etiam si stet an moveatur coelum. Si movetur, inquiunt, quomodo est firmamentum? Si stat, quomodo in eo fixa sidera circumeunt? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quib as. ꝯsentire uidetur. utr̃
u̾o nomine firmam̃ti celum ꝙ
excedit acrem. an ip̃e aer hic in¬
tlłigat᷑. id̾ as̃. q̃rit nec ab soluit.
Magis tñ aꝓpbare idet᷑ celum
illd̾ hic accipi ꝙ spacia a eris excel¬
lit. Aqitas autem que suꝑ illud
celum sunt: dicit uaporauit̾ tra¬
hi. ⁊ leuissimis suspendi guttis.
Sicut aer iste nubilosus exala¬
tione terre aquas uaporauter
trahit. ⁊ per subtiles minutias sꝰ¬
pendit. ⁊ pꝰ corpulentiꝰ congloba¬
rem. Cur ñ credamus ⁊̃ suꝑ illd̾
leuius celum minutiorib gut¬
tis ⁊ leuiorib iminanare uapo¬
rib. s quoquomͦ ibi suit: ibi

Expanded text:
us consentire videtur. Utrum vero nomine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit. Aquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobarem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare vaporibus; sed quoque modo ibi sint, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatibus meis libera me dñe.
Et uoluntarium ñ incongrue ap¬
pellatur: qr ex uoluntate primi
hominis ꝓcessit. ut. ab .in. li .i.
cum adhuc ñ utãtur libero. ar.
uoluntatis nõ absurde uocatur
uoluntarium. quia ex prima
hominis uoluntate contrac¬
tum: factum est quodammodo
I uero Quare d̾s aĩam¬
sam sine matula ⁊ scit macsari
ri. eam corpori coniungit. Rnde¬
mus ex ałtitudine uiditioꝵ id dĩ
prouenire. ⁊ nec inuiste id adeo
fieri. Ip̃e enim ñ incongrue hu¬
mane conditionis modum ꝙ̃
a principio instituit: licet pcc̃a
hominum int̾cessint sine ĩmu¬
tatione ꝯtinue seruat. Corpora
de materia a pͥncipio sine uitio
fc̃a fingens. animasq de nch̾o
creans. eorumq coniunatcẽ ho¬
minem ꝑficiens. Cum gͥ utͣqͣ
hominis natura a deo sine uitõ
sit instituta liceta se pcc̃o sit ui-¬
tiata: ñ ideo imnuitabilis d̾s
humane conditionis prima¬
riam legem mutare debuit sũ

Expanded text:
cessitatibus meis erue me. Et voluntarium non incongrue appellatur, quia ex voluntate primi hominis processit, ut Aug., in 1 lib., c. cum adhuc non utantur libero arbitrio voluntatis, non absurde vocatur voluntarium, quia ex prima hominis mala voluntate contractum, factum est quodammodo . Quare Deus animamsam sine macula, et scit ri, eam corpori jungit; respondemus ex altitudine judiciorum Dei id provenire, et nec injuste id a Deo fieri. Ipse enim non incongrue humanae conditionis modum, quem a principio instituit, licet peccata hominum intercesserint, sine immutatione continue servat, corpora de materia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum ergo utraque hominis natura a Deo sine vitio sit instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, s
Abbreviated transcription (Latin):
lo poccato anuima iino n ̃tai¬
cens a deo creata: cum non sit ĩ
potestate sua illud uitare. Nõ
illi pcc̃o est obnoxia. Ad hoc qͥ¬
dam dicunt ideo animam ream
esse illius pcc̃i licet munda a d̾o
sit creata: quia cum infunditur
corpori. condelectatur carni. ex
quo pccm̃ contrahit. Ꝙ si esset:
iam non originale: sed actuale
diceretur. pocius ergo ideo recte
dici pt̃ illi imputari anime illd̾
pccm̃ qd̃ ex corruptione corporis
meuitabiliter contrabit: quia uͭ
Non fuit corruptio corporis que
aggrauat animam cã primi pec¬
cati. s pena. nec caro corruptibi¬
lis animam peccatricem: fecit.¬
s petcatrix anima carnem torru¬
ꝓtibilem fecit. utrũ pccm̃ illud¬

Expanded text:
lo peccato anima inncens a Deo creata, cum non sit in potestate sua illud vitare. Non illi peccato est obnoxia. § Ad hoc quidam dicunt ideo animam ream esse illius peccati, licet munda a Deo sit creata, quia cum infunditur corpori, condelectatur carni, ex quo peccatum contrahit. Quod si esset, jam non originale, sed actuale diceretur. Potius ergo ideo recte potest dici imputari animae illud peccatum, quod ex corruptione corporis inevitabiliter trahit, quia, ut Non fuit corruptio corporis, quae aggravat animam, causa primi peccati, sed poena, nec caro corruptibilis animam fecit peccatricem, sed peccatrix anima carnem corruptibilem fecit. Utrum anima
Abbreviated transcription (Latin):
ualde bona. Si omĩa q̃ fecit bõa st̃.
et om̃e boñ dilig̃. omĩa gͥ dilig̃ q̃
m̃bra uingeniti sui. ⁊ młto mag̃
ip̃m ungenitũ suum.

Expanded text:
valde bona. Si omnia quae fecit bona sunt, et omne bonum diligit, omnia ergo diligit quae membra Unigeniti sui, et multo magis ipsum Unigenitum.
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpi possit anima. in ꝑa¬
bola illius qui incidit in latro.
nis .i. uirtutib. et in naturalib᷑
bonis uulneratur que sunt rõ¬
uł intlłos. memoria ⁊ ingeniũ¬
et huiusmodi. que ꝑ pec̃m ob

Expanded text:
corrumpi anima, in parabola illius qui incidit in latronenis, id est, virtutibus; et in naturalibus bonis vulneratur; quae sunt ratio, intellectus, memoria, et ingeniuet
Abbreviated transcription (Latin):
lium sunt priuatõnes bonoꝵ
Quid est enim aliud qd malũ
dr̃. nisi priuatio boni ᷑ bonum
enim inminui malum ẽ quã¬
uis quantumq minuatur
necesse est ut aliquid remane¬
at. si adhuc natura est. Non enĩ
ro corrumpitur. ideo malum ẽ
corruptio enis: qr eam qualit̃¬
q priuat bono. Nam si nullo
bono priuat: non nocet. Nocet
autem cum adimit bonum ꝙͣ.¬
diu itaq natã corrumpituꝵ:
in est ei bonum quo priuetur. Ac
lum sit bonum. s bonum oĩo
carens malo: integrum bonum
est. Cum uͦ mest malum uiciat̃
uł uitõsum bonum est. nec ma¬
lum ũquam pot̾ esse nullum. Uͥ
est nullum bonum. uñ res mira
conficitur. ut quia omnis natu
ra inquantum natura est bonũ
est. Nichil aliud dici uidetur cũ
uitiosa est natura mala natura
cẽ d̃r: nisi malumesse ꝙ bonum
est. nec malum esse nisi ꝙ bonũ ẽ.
Hac contextione euident᷑ insimi¬
atur malum esse ñ posse insi in
re bona. uͥ ectam licet absurdum

Expanded text:
lium sunt privationes bonorum. lium sunt privationes bonorum. Quid est enim aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Bonum enim minui malum est; quamvis quantumcumque minuatur, necesse est ut aliquid remaneat, si adhuc natura est. Non enim ro corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono. Nam si nullo bono privat, non nocet. Nocet autem; adimit ergo bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur. Ac lum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi est nullum bonum. Unde res mira conficira, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum esHac connexione evidenter insinuatur malum non posse esse nisi in re bona; ubi etiam, licet absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
tatum. unde ãg̃. in encħ. Neqͣ u
uonarum q̃ ad nos ꝑtinẽt cãm
ñ ẽẽ: nͥ bonitatem dei. Malarũ
iͦr ab ĩmutabili bono deficientẽ
boni mutabilis uoluntatem. pͥ
angłi pꝰea hominus. ħ pͥmum ẽ
creature rõnalis malum .i. pri¬
ma priuatio boni. Ecce habos
primam uoluntatem bomi mu¬
tabilis .i. angłi uł hominis te¬
ficientem ab immutabili bono
.i. a deo: cãm ẽẽ malarum rerum
ad nos ꝑtinentium. qr cã ẽ tam
pcc̃orum: quam penarun. qui¬
b p̃minir humana natura. pͥ¬
ma gͥ origo ⁊ cã pocĩ bonum fu
it. ⁊ scd̃a malum. ꝙ ortum ẽ ex
bono. In qua re sit pccm̃. an in
in re mala. Qui recte acute⁊¬
q sapit. ñ nͥ in bono malum ẽẽ
intelligit .i. in natura bona. Ma¬
lum enim corruptio uł priuati¬
o boni. ubi autem bonum ñ ẽ:
ñ pot̃ ẽẽ corruptio uł priuatio
boni. pccm̃ igitur non pot̾ esse
nisi in rebona. Sicut enim mor¬
bis acuuln̾ib corrumpuntur
quecumq sunt uicia: natura¬

Expanded text:
tatum; unde Aug., in Ench., c. 23,bonarum quae ad nos pertinent, causam non esse nisi bonitatem Dei; malarum vero, ab immutabili bono deficientem boni mutabilis voluntatem, prius angeli, postea hominis; hoc primum est creaturae rationalis malum, id est, prima privatio boni. Ecce habes primam voluntatem boni mutabilis, id est, angeli et hominis, deficientem ab immutabili bono, id est, a Deo, causam esse malarum rerum ad nos pertinentium, quia causa est tam peccatorum, quam poenarum quibus premitur humana natura. Prima ergo origo it; et secunda, malum quod ortum est ex bono. 4. In qua re sit peccatum, an in re mala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum enim est corruptio vel privatio boni; ubi autem bonum non est, non potest esse corruptio vel privatio boni. Peccatum ergo non potest esse nisi in re bona. Sicut enim morbis ac vulneribus corrumpuntur quaecumque sunt vitia, natura
Abbreviated transcription (Latin):
teretur uł occideretur. nis. s nõ¬
Debuit enim eis placere ip̃iꝰ cͣt¬
intuitu nr̃e redemptionis s atꝰ.¬
ñ intuitu eius cruciatus. uolu¬
erunt gͦ ac uehem̃ter cupierunt
ctõnis. De eodem gͦ ietabant᷑ ⁊ tͥ¬
stabant᷑. s ob aliud gaudebant. ⁊
mori pp̃ hominis redemptõm. et
tñ de morte ip̃ius du̾isis decãis
corda eorum uarie mouebantur.¬
i uero Quomodo sentiend̃¬
qͣr utrum sit de passionib

Expanded text:
teretur, vel occideretur. Debuit enim eis placere intuitu nostrae redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. Voluerunt ergo ac vehementer cupierunt ctionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob aliud gaudebant, et mori pro hominis redemptione, et tamen de morte ipsius diversis de causis corda eorum varie movebantur. 5. Quomodo sentiendum sit de pas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ optauer̃t fi sicut fut᷑am c̾delũt.
Passiones uͦ scõrum possumus
uelle ⁊ nolle. ⁊ utrumq bona uo¬
liitate: si rectos nobis ꝓponamꝰ
fines. Cui enĩ placuit p᷑auli pas-¬
nare passionẽ. ⁊ effug̾e manꝰ iniqͦꝵ
cõpassione pietatis: ⁊ ille bonã ha
buit uoluntatẽ. uñ ãs. inenche
ridion. Bone apparebant uolun¬
tates pioꝵ fidelium qui nolebãt
bi pateretur mala. que agabus
ti uolebat ꝓ annũtianda fide xͥ. ex̃¬

Expanded text:
taverunt fieri sicut futurum credebant; passionem vero sanctorum possumus velle et nolle, et utrumque bona voluntate si rectos nobis proponamus fines. Cui enim placuit Pauli pasnare passionem et effugere manus iniquorum compassione pietatis, et ille habuit bonam voluntatem; unde August. in Ench., c. 101: Bonae apparebant voluntates piorum fidelium qui nolebant bi pateretur mala quae Agabus ti volebat pro annuntianda fide Christi, exe
Abbreviated transcription (Latin):
conuũc̾etur. qr illum ⁊ priꝰ fallaci ꝓ¬
missione decepit. ⁊ pꝰ mala ufe̾n¬
do lesit. In uiste gͦ diabolus qͣntõ
ad se tenebat hoiem. s hõ uiste tene¬
bat᷑ qr diabolus ñ qͣm meruit po¬
testatem hr̃e suꝑ hoĩem. s homo
mericit ꝑ culpam pati diaboli ti¬
rannidem. si gͥ d̾s qui utriq pree¬
rat potentia hoĩem lib̾are uellet
sola uissionis uͥtute hoĩem pot̾at
rectissime lib̾are. s ob cãm p̃mis

Expanded text:
 et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum ad se, tenebat hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si ergo Deus, qui utrique praeerat, potentia hominem liberare vellet, sola jussionis virtute hominem potuit rectissime liberare; sed ob causam praemis
Abbreviated transcription (Latin):
tões suas. nec hoĩem a lege sue po¬
testatis amisit: cum indiaboli ptã
testate dei ẽ alienus. sic̃ nec a boni¬
tate. nam qualicum uita diaboꝰ
ł hõ ñ subsisteret nͥ ꝑ eũ qui unui¬
ficat om̃ĩa. ñ gͦ d̾s hoĩcm deseruit¬

Expanded text:
tiones suas, nec hominem a lege suae potiones suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, cum in diaboli potetestate Dei est alienus. sicut nec a bonitate. Nam qualicumque vita diabolus vel homo non subsisteret, nisi per eum qui vivificat omnia. Non ergo Deus ho
Abbreviated transcription (Latin):
modũ fuisse possibilem deo cuius
pt̾ati cuncta subtacent. s nr̃e mise¬
rie sauande ꝯuementiorẽ modum
alium ñ fuisse nec cẽ oportuisse. ꝙͥ
enim mentes nr̃as tm̃ erigit. ⁊ ab
ĩmortautatis desꝑatõe liberat qͣm
ꝙ. tanti fecit nos d̾s ut dĩ filius ĩ¬
mutablr̃ bonus in se manens ꝙ
erat ⁊ a nob̃ accipiens ꝙ ñ erat
dignatus ur̃m inire consortium
mala nr̃a moriendo ꝑferret:
Est ⁊ alia rõ qr̃ isto potiꝰ modo
ꝙͣ alio lib̾are uoluit. qr sic iusticia
suꝑatus ẽ diabolus non potẽcia
⁊ quõ id fc̃m sit explicabo ut pot̾o
quadam iusticia dei in pt̃atem di¬
aboli traditum est genus hũanũ
pccõ pͥmi hoĩs in omnes origina¬
lit̾ transeunte: ⁊ illius debito om̃s
obligante. uñ om̃s hoĩes ab ori¬
gine sunt sub principe diabolo.
ñ ut est recta c̾ata ab untio. Modꝰ
nuserit. iuste tñ illo deserente pec¬
cantẽ: peitati auctor ilico inuasit
ñ tñ d̾s continuit inira sua misa¬

Expanded text:
modum fuisse possibilem Deo, cujus potestati cuncta subjacent; sed nostrae miseriae sanandae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim mentes nostras tantum erigit et ab immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis accipiens quod non erat, dignatusque nostrum inire consortium, mala nostra moriendo perferret? Est et alia ratio, quare isto potius modo quam alio liberare voluit: quia sic justitia superatur diabolus, non potentia. Et quomodo id factum sit explicabo ut potero. Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes originaliter transeunte, et illius debito omnes obligante. Unde omnes homines ab origine sunt sub principe diabolo. n ut est recta creata ab initio. Modus serit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit; nec tamen Deus continuit in ira sua misera
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝙ̃ sũ ullo debito occidit. Io̾. aũ
potencia uĩc̾e noluit: qr diabolus
uitõ ꝑu̾sitatis sue. amator potẽtie
⁊ desertor oppugnator q iusticie. ho
tantur. ł cupiditate inflamantur
iõq placuit deo ut ñ potencia s u¬
sticia iuncẽs hoĩem erueret. in quo
hõ eũ uitari disceret: pꝰ u̾o ĩ rrne
ñ ne iuire equissimo inc̃ct᷑ diabolꝰ

Expanded text:
ebito occidit. Ideo autem potentia vincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, intantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo, ut non potentia sed justitia vincens, hominem erueret, in quo homo eum inonne jure aequissimo vinceretur diabolus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta ñ fecĩt. hebit quid pnĩam ĩ futo᷑ se¬
tulo de mał suis. s indłgñã in ꝯspͤ¬
tu dei ñ inuei qr ⁊ si erit ibi stimłs
bitur iniqͥtas sua: ut ulłatenꝰ ab eis
possit uł dibgi uł desid̾ari iusticia.
uolũtas enĩ eoꝵ tał erit ut hãt in se

Expanded text:
it, habebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet, quia etsi erit ibi stimulubitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum talis erit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
sicut enim ex duplici natura
compactus est homo: ita illi duo
bona conditor a principio p̃ꝑa¬
uit. unũ temporale. alterum et̃¬
nuim. unũ uisibile: alt̾m inui¬
sibile. unum carni. alt̾m spũi.
Et quia primum ẽ ꝙ ẽ aĩale. de¬
inte ꝙ ẽ spũale. Temporale ac ui¬
sibiie bonum: prius dedit. Inui¬
sibile autem autem ⁊ et̾num ꝓ¬
misit. ⁊ mĩtis q̃rendum ꝓposuit.
Ad illius aũ custodiam ꝙ dede¬

Expanded text:
Sicut enim ex duplici natura compactus est homo, ita illi duo bona Conditor a principio praeparavit: unum temporale, alterum aeternum; unum visibile, alterum invisibile; unum carni, alterum spiritui. Et quia primum est quod est animale, deinde quod est spirituale, temporale ac visibile bonum prius dedit; invisibile autem et aeternum promisit, et meritis quaerendum proposuit. Ad illius autem custodiam quod dede
Abbreviated transcription (Latin):
insiuare uidetur ea que pcc̃a
sunt ⁊ pene pccĩ. non in quan¬
tum peccata sunt s in quant̃
pene dei esse. Nam cum cdixiss
deum ñ esse facturum maia ali¬
qua .i. peccata: quia posset et o¬
biti quedam peccata esse etiam
penas pccĩ: et pena petcati oĩs
uista est.⁊ideo adeo est:quast de¬
terminando scd̃m quid faci¬
at ea. uł sccłm quidñ faciat. ad
tam intelligentiam pcc̃a sane
ait auctoritas. licet quedam p᷑¬
cata sint: que delectent. Sunt
tamen passiones nature ñ no¬
minande. qr ꝑ ea corrumpitur
natura. Q cũ om̃e pecm̃ possit di

Expanded text:
insinuare videtur ea quae peccata insinuare videtur ea quae peccata sunt et poenae peccati, non in quantum peccata sunt, sed in quantum poenae, Dei esse. Nam cum dixisset Deum non esse facturum mala aliqua, id est, peccata, quia posset ei objici quaedam peccata esse etiam poenas peccati, et poena peccati omnis justa est, et ideo a Deo est; quasi determinando secundum quid faciat ea, vel secundum, quid non faciat, addtam intelligentiam peccata sanait auctoritas, licet quaedam peccata sint quae delectant, sunt tamen passiones naturae non nominandae, quia per ea corrumpitur natura. 3. Quod cum omne peccatum possit di
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ illi r̾udent pcc̃m sic dici pe¬
nũto precedentis pccĩ homo la¬
bitur deserente deo: corrumpit᷑
bona natura. sicut ignis et̾nus
u dr̃ pena malorum: quia e¬
a crutiantur. nec tñ ip̃e crucia¬
tus malorum igns est. s ꝑ ig¬
nem fit in homine. Ita ꝑ pc̃cm
corrumpitur natura ⁊ ĩminui¬
tur bonum nature. et est ipsa
ĩminutto et corruptio boni: pas¬
sio et pena. et non est essentialr̃
lico ut peccat homo: fit in hoĩe
illa corruptio que tñ fit deo auc¬
tore. Illa enim pena siue passio
que est bomi corruptio a deo est.
Illius tñ ut sic dicam matĩa et
ait in libro de p̾destinatiõe scõꝵ¬
que ip̃e fuerat facturus .i. omi¬
S prescuut deus etiam q̃ non
est ip̃e fac̾i q turus .i. omĩa mã¬
la. Quia ẽt si sunt quedam q̃
ta pccã sunt : ut etiam pene sint
pectati: Scd̃m illud apłi. Tradi¬
ñ tñ peccatum dei est. s iudiciũ
.s. pena. In scͥptura enm sepe no¬
mine iidicii pena intelligit᷑.
Hic diligenter intendentibus

Expanded text:
peto praecedentis peccati homo labitur deserente Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus malorum ignis est, sed per ignem fit in homine. Ita per peccatum corrumpitur natura, et imminuitur bonum naturae; et est ipsa imminutio et corruptio boni, passio et poena, et non est essentialitelico ut peccat homo, fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et ait in lib. de Praedestinatione squae fuerat ipse facturus, sed praescivit Deus etiam quae non est ipse facturus, id est omnia mala, quia etsi sunt quaedam quae ita peccata sunt, ut etiam pene sint peccati, secundum illud, traditamen peccatum Dei est, sed judiciuena. In Scriptura enim saepe nomine judicii poena intelligitur. Hic diligenter intendentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quentis. quo fit ut idem pocm̃ ⁊
itur:. suo pondere mox ad auud tͣ¬
hit. Undefit ut ñ solum pocm sit:
s ⁊ cã peccati. Ex sllo quippetul¬
pa subsequens oritur. pccm u̾o
qd̃ ex pccõ oritur ñ solum pccm̃᷑.
s ⁊ pena pcc̃i est. quia iusto iudicõ
deus cor peccantis obnubilat. uͭ
precedentis peccati mĩto: ⁊̃ malia
cadat. Quem enim liberare no
cati. ⁊ tñ etiam ip̃a pccm̃ est. Iudi¬
cio enim nistissimi dei traditi st̃:
ut art apłs dequibzdaur:. siue dese¬
rendo siue alio modo explicabili
uł in explicabili: in passiones ig¬
nominie. ut crimina criminb
umdicarentur: et supplicia pes¬
cantium ñ tm̃ sint tormenta s
et uiciorum incrementa. Illa gͦ
petiata que enumerat apłs
quia de superbia sunt. non solũ

Expanded text:
quentis. Quo fit ut idem peccatumitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati; ex illa quippe culpa subsequens oritur. Peccatum vero quod ex peccato oritur, non solum peccatum, sed poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito etiam in alia cadat; quem enim liberare nolccati, et tamen etiam ipsa peccatum est. Judicio enim justissimi Dei traditi sunt, ut ait Apostolus de quibusdam, sive deserendo, sive alio modo explicabili, sive inexplicabili, in passione ignominiae, ut crimina criminibus vindicarentur, et supplicia peccantium non tantum sint tormenta, sed et vitiorum incrementa. Illa ergo peccata quae enumerat Apostolus, quia de superbia sunt, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
stris: per sp̃m scm̃ qui datus ẽ no¬
bis. A quo datur: ab illo qui ded ͭ
ip̃e. Magna est mĩa eius. donum
dat equale sibi. quia donum eiuus
stratur ꝙ sp̃c sc̃s equalis patri et
filio nobis datur. nec ideo tamen
filius arbitrand̃ est. An iuiri sci er¬
ic querit᷑ u clesie prelati dẽt¬
aliis spm̃ scm̃. quem si aliis dãt
cum eius donatio supradicta sit
ꝓcessio. uidetur ab eis procecere sp̃c
sanctus uł mitti. S creator a c̾a¬
tura non ꝓcedit uel mittitur.
Reuat ergo ut ipsi non dent spi¬
ritum sc̃m. nec dare possint. uñ. ãs.¬
manum imponebant. ñ ip̃i eum
dabant. Quem morem in suis pre¬
positis etiam nunc seruat eccłia. De¬
niq ⁊ symon magus offerens apo¬
stolis pecuniam non ait. date mi
chi et hanc potestatem: ut dem spi
quia nec scriptura superius dixe
positionem manuum apłorum

Expanded text:
stris per Spiritum sanctum qui datus est nostris per Spiritum sanctum qui datus est nobis. A quo datur! Ab illo, ut diximuipse. Magna est misericordia ejus. Donum dat aequale sibi, quia donum ejus ritus sanctus aequalis Patri et Filio nobis datur; nec ideo tamen Filius arbitrandum est. 4. An viri sancti et Ecclesiae praelati denaliis Spiritum sanctum? Quem, si aliis dant, cum ejus donatio supra sit dicta processio, videtur ab eis procedere Spiritus sanctus vel mitti; sed Creator a creatura non procedit, nec mittitur; restat ergo ut ipsi non dent Spiritum sanctum, sed nec dare possint. Unde manum imponebant, non ipsi eum dabant: quem morem in suis praepositis, etiam nunc servat Ecclesia. Denique et Simon Magus offerens apostolis pecuniam, non ait: Date et mihi hanc potestatem, ut dem Spirritum sanctum . Quia nec Scriptura superius dixerpositionem manus apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ queat scindi. s infundat᷑ a¬
nimis ⁊ sensib illabatur. ut scłaris
sitis restringat ardorem. qui sp̃c .s.
stantia inuisibilium creaturarũ.
hiis u̾bis aꝑte dicit spm̃ sc̃m ip̃m
qui creatura non est: infundi mẽ
tib nr̃is. Item in eodem. Omns
bitem dicere. quia datus est sp̃c sc̃s.
cum scͥptum sit. Caritas dei diffu¬
qui datus est nobis. Quicum sit ĩ¬
accessibilis natura. receptabilis tñ
ꝓp̃ bonitatem suam nobis est. com¬
plens uirtute omnia. s qui soliᷤ par¬
ticipat᷑ iustis. simplex sub̾a. opulẽs
uirtutibz. unicuq presens. diuidẽs
de suo singulis: et ubiq totus. Ĩ
ratorum infudit. quem nichil
pot̾ fallere. Angeli ad paucos m¬
tebantur. sp̃c autem sanctus po¬
pulis infundebatur. Quis gͥ du¬
bitet quin diuinum sit ꝙ infũ¬
ditur simul plurib nec uidetur.
Alia quoq auctoritate hoc idem
it enim ãs. de u̾bis apłi. Sic ca¬
ritas dei diffusa est in cordib no¬

Expanded text:
qui non queat scindi, sed infundatur aqui non queat scindi, sed infundatur animis, sensibus ilsitis restinguat ardorem; qui Spiritus stantia invisibilium creaturarum. His verbis aperte dicit Spiritum sanctum ipsum, qui creattibus nostris. Item in eodem: Omnisbitem dicere, quia datus est Spiritus sanctus, cum scriptum sit: Charitas Dei diffuqui datus est nobis? Qui cum sit inaccessibilis natura, receptibilis tamen propter bonitatem suam nobis est, complens virtute omnia; sed qui solis participetur justis. Simplex substantia, opulens virtutibus, unicuique praesens, dividens de suo singulis, et ubique totus. Inratorum infudit, quem nihil potest fallere. Angeli ad paucos mittebantur, Spiritus sanctus autem populis infundebatur. Quis ergo dubitet quin divinum sit quod infunditur simul pluribus, nec videtur? Alia quoque auctoritate hoc idem it enim Aug., de Verbis Apostoli, sic: Chatolus, diffusa est in cordibus no
Abbreviated transcription (Latin):
stenderet banc ꝓcessionem sp̃c sc̃i ñ
esse aliud quam donationem uel¬
dationem ipsius sp̃c: addit. Post
dilectionem ꝓximi. Et it̾m de celo
ꝓpt̾ dilectionem dei. quia per ip̃m
qui qui dicunt spi .ri. sed do¬
ri. sed dona eius que non sunt us
cum gr̃a eius. que tam̃ nõ est ip̃e:
datur hominib. ⁊ hoc dicunt bedã
sensisse in suꝑiorib uerbis. quib
dicit sp̃m sanctum ꝓcedere cum
ip̃ius grã datur hominib. tanꝙͣ
non ipsemet detur. s eius gr̃a. S
spiritum sanctum datum cum in¬
sufflasset ihc: dequo mox ait. Ite¬
sancti. ambigere non debemus. Ip̃e
est igitur qui etiam de celo datus ẽ
die pentecostes. Quomͦ ergo deus
um dari hominibz a patre ⁊ filio. et
ꝙ. ip̃e sp̃c sanctus qui deus est. ac ter¬
tia in trinitate ꝑsona nobis detur.
nrisq infundatur atq illabatur m̃¬
tur sp̃c: quia legitur. Qui facit an¬
eciam uas electionis dicit. quia
unum sp̃m potauimus. qiͣ eum

Expanded text:
stenderet hanc processionem Spiritus sancti non stenderet hanc processionem Spiritus sancti non esse aliud quam donationis ipsius spiritus, addit: Post dilectionem proximi, et iterum de coelo propter dilectionem Dei; quia per ipsumqui, qui dicunt Spiritum sari, sed dona ejus quae non sunt ipse cum gratia ejus, quae tamen non est ipse qui datur hominibus, et hoc dicunt Bedam sensisse in superioribus verbis, quibus dicit Spiritum sanctum procedere, cum ipsius gratia datur hominibus; tanquam non ipse detur, sed gratia Spiritum sanctum datum cum infflasset Jesus, de quo mox ait, sancti, ambigere non debemus. Ipse est ergo qui etiam de coelo datus est die Pentecostes. Quomodo ergo Deuum dari hominibus a Patre, et a Filio. Et quod ipse Spiritus sanctus, qui Deus est ac tertia in Trinitate persona, nobis detur, nostrisque infundatur atqtur Spiritus, quia legitur: Qui facit anetiam Vas electionis dicit, quia unum spiritum potavimus , quasi eum,
Abbreviated transcription (Latin):
etiam de illo procedat. De tp̃ali ꝓces¬
e temꝑali autem
processione beda i ome uter¬
lia dominice prime post ascen agͣ¬
sionem ita loquitur. cum spiritꝰ
sci grã datur hominib. ꝓ fecto
nittitur sp̃c a pre. mittitur ⁊ a flli¬
o. ꝓcedit a pr̃e. ꝓcedit ⁊ a filio. qr ⁊
eius missio: est ip̃a ꝓressio. hiis u̾¬
bis aperte ostendit conatõem gr̃e
spõ sancti. dici ꝓcessionem uel mis¬
sionem eiusdem. Sed cum cona¬
tio uel datio non sit nisi tempora¬
lis. constat. quia et hec ꝓcessio sũi
missio temꝑalis est. hãnc qͦ tem¬
poralem spiritꝰ .s. processionem. ãs.
ritum scm̃ ꝓcessisse a xp̃o. qñ post
resurrectionem insufflauit in di¬
scipulos hiis u̾bis. Cum resurrex¬
isset xp̃c a mortuis et apparuisset
discipulis: insuffiauit ⁊ ait. Acci¬
pite sp̃m scm. ut eum etiam de se
procedere ostenderet. ⁊ ip̃e estͣ uirtuᷤᷤ
que de illo exibat. ut legitur in euã¬
gelio. et sanabat omnes. Et ut o-¬

Expanded text:
etiam de illo procedat. De temporali autem processione Beda in homilia Dominicae primae post Ascensionem ita loquitur: Cum Spiritus sancti gratia datur hominibus profecto mittitur Spiritus a Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio; quia et ejus missio est ipsa processio. His verbis aperte ostendit, donationem gratiae Spiritus sancti dici processionem vel missionem ejusdem. Sed cum donatio vel datio non sit nisi temporalis, constat quia et haec processio sive missio temporalis est. Hanc quoque temporalem Spiritus sancti processionem Aug., ritum Sanctum processisse a Christo, quando post resurrectionem insufflavit in discipulos his verbis. Cum resurrexisset Christus a mortuis et apparuisset discipulis, insufflavit, et ait: Accipite Spiritum sanctum , ut eum etiam de se procedere ostenderet. Et ipse est virtus quae de illo exibat, ut legitur in Evangelio, et sanabat omnes . Et, ut o
Abbreviated transcription (Latin):
re. dicit in eodem .li. sb̃ sanctum¬
ꝙ acceperit a patre ꝓmissionem
tura monstrata est humana .s. ⁊ di¬
uina. Accepit quippe ut homo. ef¬
fudit ut deus. Nos autem accipere
quidem hoc donum possumus: ꝓ
modulo nr̃o. effundere uero super
alios ñ utiq possumus. s ut hoc
fiat deum super eos a quo id effici¬
tur inuocamus. Hiis u̾bis expres¬
se dicit nos sp̃m scm̃ nõ posse suꝑ
alios effundere .i. aliis dare. Ꝙ ui¬

Expanded text:
re dicit in eodem lib. subd acceperit a Patre promissionetura monstrata est, humana scilicet et divina. Accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro; effundere vero super alios non utique possumus, sed ut hoc fiat, Deum super eos a quo id efficitur invocamus. His verbis, expresse dicit nos Spiritum sanctum non posse super alios effundere, id est aliis dare.
Abbreviated transcription (Latin):
tam qua maior esse ñ ualet. nobis¬
qui ex caritate eximia aĩam est¬
posuit ꝓamicis ⁊ inimitis. ha¬
buit enimin corde caritatem qͣm
nob̾ oꝑe exhibuit. ut exhĩtõnis forͣ
nos ad diligendum instͥneret. hic
aliquid dicend̃ ẽ de caritate ⁊ modo
⁊ ordĩe diligendi dm̃ ⁊ ꝓpuum.

Expanded text:
tam quae major esse non valet, qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, et modo, et ordine diligendi Deum
Abbreviated transcription (Latin):
Que ideo facta sunt. ut ꝑ ea illust ͤ¬
tur inferior ꝑs. ne ess ħitantibus
tenebrosa. Infirmitatiq hoĩm ꝓ¬
uisum est: ut cirrueũte sole poti¬
rentur homines dici noctisq ut¬
cissitudine. pp̃ dormienai iugilã¬
diq necessitatem. ⁊ etiam ideo ne
nox indecora remaneret. s iuna
⁊ syderib consolarent᷑ homines
quib in nocte opandi necessitas
incumberet. ⁊ qr quedam ałia
sunt que lucem ferre ñ possunt
Quod aũ subditur. ⁊ sint ĩsig¬
na. ⁊ temꝑa. ⁊ dies. ⁊ annos. quõ
accipiendum sit: queri solet.
Ita enim dcm̃ uidetur. qiͣ qͣrto di¬
e cepissent tempa. cum tñ priꝰ
triduum sine temꝑe nõ fuerit.
Ideoq tempora que fuint ꝑ sy¬
dera. ñ sꝑatia morarũ. s uicissi¬
tudinẽ acrie qualitatis: cebemꝰ
accipere. qr talia motib syderũ
fuit. sicut ddies ⁊ anm quos u¬
sitare nouimus. Sunt enim ĩ
signa screnitatis ⁊ tempestatis

Expanded text:
quae ideo facta sunt, ut per ea illustrequae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur homines diei noctisque vicissitudine, propter dormiendi vigilandique necessitatem, et ideo etiam ne nox indecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucem ferre non possunt. Quod autem subditur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis;
Abbreviated transcription (Latin):
ant luminaria in fir. ria fac¬
diem ac noctem. In p̃ceden¬
ti triduo disposita est uniũsita¬
tis huiꝰ inundi machina. ⁊ ꝑtibi
sius distributa. formata enim
luce. pͥma die. que uiũsa ilu¬
strustraret. duos sequentes di¬
es attributi sunt supreme et
infime ꝑti mundi. firmam̃to
.s. aeri. t̾re ⁊ aque. Nam sclla die
firmam̃tum desr̃ expansum est.
Tercia nõ: a quaꝵ molib intra
receptacła sua collãs t̾ra ẽ reue¬
lata atq aer serenatus. Quatuor
gͥ mũdi elem̃ta. uł dieb suis lo¬
cis distincta sunt ⁊ orainata. t̾b
aũ sequentib. dieb: ornata sũt
illa . iiii. elem̃ta. Quarta enim
die ornatum est firmam̃tum:
sole ⁊ iuna ⁊ stellis. Quinta: aer
in uolatilib: ⁊ aque inpiscibus
ornam̃ta acceperunt. sexta: ac¬
cepit t̾ra ium̃ita ⁊ reptilia ⁊ besti¬
as pꝰ que oĩa. fc̃s ẽ homo. de t̾ra
⁊ interra. ñ tñ ad t̾ram nec ꝓpter
t̾ram: s ad celum ⁊ pp̃ celum. Añ
tur. in quarto die quo fuint syd̃a.

Expanded text:
ant luminaria in firmadiem ac noctem. In praecedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributi sunt supremae et infimae parti mundi, firmamento icet, aeri, terrae, et aquae. Nam secunda die firmamentum desuper expansum est. Tertia vero equarum molibus intra receptacula sua collectis, terra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum sole, et luna, et stellis. Quinta aer in volatilibus, et aquae in piscibus ornamenta acceperunt. Sexta accepit terra jumenta et reptilia et bestias, postque omnia factus est homo de terra et in terra; non tamen ad terram, nec propter terram, sed ad coelum et propter coelum. 7. tur in quarto die quo fiunt sidera;
Abbreviated transcription (Latin):
ne essentie. quia singła harum:
uerus ⁊plenus deus est. ⁊ tota ⁊
plena diuina essentia est. ⁊ ĩo nul¬
la istarum in tͥnitate pars est. uñ
ab̃.in.li .ii. contͣ maximinũ here¬
posse.Times enim ne pr̃ sit pars
uniꝰ dei qui cõstet extͥbus. noli ħ
tim̾e. Nulla enum fit ꝑtium in
diuinitatis unitate diuisio. unꝰ¬
d̾s pr̃ est pars dei. absit. Tres enĩ
num sunt. ⁊ summe unũ sunt.
ubi nulla naturarum: nlła di
u̾sitas ẽ uoluntatum. Si enĩ naͣ
ñ summe unum essent. Si ue¬
ro natura. dispares. essẽt: unũ
ñ essent. hu ergo tres qui unum
sunt ꝓpt̾ in effabilem ꝯuuntionẽ
diuinitatis. qua meffabilit̾ co¬
pulantur. unus deus est. paris

Expanded text:
e essentiae, quia singula harum verus et plenus Deus est, et tota et plena divina essentia est; et ideo nulla istarum in Trinitate pars est. Unde Aug. in lib. 3 contra Maximinum haereposse, times enim ne Pater sit pars unius Dei, qui constet ex tribus; noli hoc timere, nulla enim fit partium in deitatis unitate divisio; unDeus Pater est pars Dei; absit. Tres enim num sunt et summe unum, ubi nulla naturarum; nulla est diversitas voluntatum. Si autem natura n summe unum essent. Si vero natura dispares essent unum non essent. Hi ergo tres quia unum sunt, propter ineffabilem conjunctionem Deitatis qua ineffabiliter copulantur, unus Deus est. S
Abbreviated transcription (Latin):
tres unus deus. nec huiꝰ tͥnitatis
t̾cia pars est unus. nec maiꝰ aliꝙͥ
duo: quam unus est ibi. nec ina¬
ius aliquid sunt om̃s quam sĩ¬
guli. quia sꝑitalis ñ corͣus est
ilia magnitudo. Qui᷑ pot̾ capere
capiat. Qui autem ñ pot̾ credat
⁊ oret. ut ꝙ credit intlłigat. u̾m

Expanded text:
tres unus Deus: nec hujus Trinitatis tertia pars est unus, nec major pars duo quam unus est ibi; nec majus aliquid sunt omnes quam singuli: quia spiritualis, non corporalis est magnitudo. Qui potest capere, capiat : qui autem non potest, credat, et oret ut quod credit intelligat. Verum