comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Diem appellans: quandaxp̃r diuma
miracula faciebat: Noctem quando
sicut homo moriebat᷑ : quando & illiti¬
tubauer̃. quiin die credider̃: hoc est
ergo cumtransiero : tuncuidebis pos¬
terioramea Cũ ransiero dehocmundo
ad patrẽ: Posterius in mecrediturisꝰ
quorumtypũgeris : Tuncenĩ conpunc¬
ticor dedixer̃ : quid faciemꝰ: &iussis
ab a postolis agerepenitentiã & bapti¬
gariin nomineihũ xp̃i. ut dimit terent̃
illis peccataeorum: Quod in psalmo

Expanded text:
diem appellans quando Christus divina miracula faciebat, noctem quando sicut homo moriebatur, quando et illi titubaverunt qui in die crediderunt. Hoc est, ergo cum transiero tunc videbis posteriora mea, cum transiero de hoc mundo ad Patrem, posterius in me credituri sunt quorum typum geris. Tunc enim compuncti corde dixerunt, Quid faciemus? et jussi sunt ab apostolis agere poenitentiam et baptizari in nomine Jesu Christi, ut dimitterentur illis peccata eorum. Quod in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
non intellegit nisi unum diem de
septem: qui continuo uolumine re¬
p&untur: &cumaudi erit sacrifici¬
um ñ exced& cogitatione illud. qđ
fieri deuictimis pecorum . terrenis¬
ꝙ fructib sol&: eademũ ẽ mirabi¬
lis animȩ seruitur. signa prorebus
accipere & supra creaturam corpore¬
amoculor mentis adaurien dum
& nũ lumen leuare non posse: quȩ
tamen seruitur. iniudaico populo
longe c& erarũ gentiũ more distabat:
quando quidem reb temporalib
ita subiugati erant utunus in eirom¬
nib: cõmendar&urds̃: & quã quam
signarerũ spiritalium ꝓipsis reb:
obseruarent: nescientes quore fer¬
rentur: idtam̃ insitũ habebant :
qđ tali seruitute: un iomnium quẽ
ñ uidebant. placerent dõ: quã cus¬
todiam tã quã suppedagogo paruu¬
lorũ fuisse scribit apostolus Etide¬
o quitalib signis ꝑtinaciter in hȩse¬
runt contemnentẽ istadnm̃. Cum
iam tempus reuelationis eorũ ue¬
niss& ferre ñ potuerꝰ atq indiȩ ca¬

Expanded text:
non intellegit nisi unum diem de septem, qui Continuo uolumine repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere et supra creaturam corpoream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum gentium more distabat, quando quidem rebus temporalibus ita subiugati erant. ut unus nibus commendaretur deus. et quamquam signa rerum spiritalium pro ipsis rebus obseruarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali seruitute uni omnium quem non uidebant placerent deo; quam custodiam tamquam sub paedagogo paruulorum fuisse scribit apostolus. et ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista deum, cum iam tempus reuelationis eorum uenisset, ferre non potuerunt atque inde ca
Abbreviated transcription (Latin):
loco: supereminentem inquit scien amio¬
tiȩ caritatem api: Cumergo sic opor¬
ter& insinuare spiritũ dĩ ut super¬
ferre dicer&ur commodius factũ ẽ
ut prius insinuar&ur aliquid incho¬
atum: cui super ferridicer&ur: Non
enim loco. sed omnia superante acp̃¬
cellente potentia: It a&iã rebus ex
illa inchoatione perfectis. atq for¬
matis. Uidit dr̃ quiabonũ est: placu¬
it enim quod factum est in ea benig¬
nitate : quaplacuit ut fier&: Duo
quippe sunt propt̃ quȩ amat dr̃crea¬
turam suam : ut sit &ut maneat : utes¬
hoc de omnibus: Manentẽ enim quȩ¬
dã super gressa omnemtemporalẽ
uolubilitatem inamplissima scĩtate.
subđõ: quȩdã ergo secundum suitẽ¬
poris modos dum per dis cessionem
successionem que rerum: sȩculorum
pulchritudo contexitur.
contra eos ꝗuidicunt. Numo¬
ouid isifuit moyses. Quando
fecitd s̃ celum etterram

Expanded text:
loco: supereminentem, inquit, scienloco: supereminentem, inquit, scientiae caritatem Christi. cum ergo sic oporteret insinuare spiritum dei ut superferri diceretur, commodius factum est, ut prius insinuaretur aliquid inchoatum cui superferri diceretur; non enim loco, sed omnia superante ac praecellente potentia. Ita etiam rebus ex illa inchoatione perfectis atque formatis uidit deus quia bonum est; placuit enim quod factum est in ea benigniquippe sunt propter quae amat Deus creaturam suam, ut sit et ut maneat. Ut eshoc de omnibus. Manent enim quaedam supergressa est, omnem temporalem volubilitatem, in amplissima sanctitate sub Deo; quaedam vero secundum sui temporis modum, dum per discessionem successionemque rerum saeculorum pulchritudo contexitur. Contra eos qui dicunt: Nunquid ibi fuit Moyses quando fecit Deus coelum et terram,
Abbreviated transcription (Latin):
morationem trinitatis agnoscimus:
perfectione creaturȩ utrerum
species digerantur: e adem trinitas
insinuatur: uerbum dĩ scilic& &
uerbi generantar. cum dicqur.
dixit dr̃ & scã bonitas. in quo dõ pla¬
c& quicquid ei prosuȩ naturȩ mo¬
dulo perfectum plac& cumdicitur.
uidit dr̃ qui a bonum est: Sedcur cõ¬
memorata prius. quã uis in ꝑfecta
creatura postea comme moratur
spi dĩ prius dicente scriptura. Tente
aũ erut inuisibilis & in composita.
et tenebre erant super abyssum: ac
deinde inferentea: & sprdĩ super u
ferebatur superaquã: Anquia egenꝰ
atque indigus amor. ita diligit utre¬
bus quas diligit subiciatur : propt̃¬
ea cum memorar&ur spiritus dĩ in
quo scã eius beniuolentia dil&tioq
intellegitur. superferri dictus est ne
facienda opera sua perindigenti ȩ
necessitatem potius. quã perabundan¬
tiam beneficentiȩ: dĩ amare putare¬
tur: cuius reimemor a postolus dictu¬
rus decaritate. super eminentem
uiã de monstraturum seait: et alio

Expanded text:
ationem Trinitatis agnoscimus; perfectione creaturae, ut rerum species digerantur, eadem Trinitas insinuetur: Verbum Dei scilicet, et Verbi Generator, cum dicitur, Dixit Deus; et sancta Bonitas; in qua Deo placet quidquid ei pro suae naturae modulo perfectum placet, cum dicitur, Vidit Deus quia bonum est. 3. « Sed cur commemorata prius, quamvis imperfecta creatura, postea commemoratur Spiritus Dei, prius dicente Scriptura, Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum; ac deinferebatur super aquam? an quia egenus atque indigus amor ita diligit, ut rebus quae diligit subiciatur, propterea cam commemoraretur spiritus dei, in quo sancta eius beniuolentia dilectioque intellegitur, superferri dictus est, ne facienda opera sua per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficientiae deus amare putaretur? cuius rei memor apostolus dicturus de caritate supereminentem uiam demonstraturum se ait; et alio
Abbreviated transcription (Latin):
teneri sensibus. quibus uidentur
illa miranda sed ad intellectum
iub& euolare :simul de monstrans.
& quanta hic possint: et curhaec
faciant. & quã parii pendat doce

Expanded text:
teneri sensibus, quibus uidentur illa miranda, sed ad intellectum iubet euolare simul demonstrans, et quanta hic possit et cur haec faciat et quam parui pendat. doce
Abbreviated transcription (Latin):
Vtinamergo sit uerum: querit molesetum quia
sinonerit uerum: Quiaũ dicit dnm tardius
ẽẽuenturum : & tam̃ credit. sperat. & amat
eius aduentum . Profecto de tarditate eius
&iam sifallitur : felicit̃ fallitur: Habebiteñĩ
maiorem pacientiã si hoc itaerit : maiorem
lȩtitiã : Sinonerit: acperhoc ab eis quidili¬
gunt manifestationem dñi. Illeauditur
suauius: istecredit̾ tutius: Quihꝰ quid ho¬
rum sit uerum . ignorare se confit&: Illud
optat: hoctolerat: innullo eorũ erat quia
nihil eorum autinfirmat autnegat:
Obsecrote ut metalem nonspernas quia
&ego tediligo : id ad firmantem quod
uerum ẽe desidero: & tanto magis nolo
fallaris. quanto magis amoquod polli¬
ceris: & quanto magis uideo quod peri¬
culosum eẽ si falleris:¬

Expanded text:
utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, utinam ergo sit uerum, quia erit molestum, si non erit uerum! qui autem dicit dominum tardius esse uenturum et tamen credit, sperat, amat eius aduentum, profecto de tarditate eius etiam si fallitur. feliciter fallitur; habebit enim maiorem patientiam, si hoc ita erit, maiorem laetitiam. si non erit. ac per hoc ab eis. qui diligunt manifestationem domini. ille auditur suauius, iste creditur tutius. qui autem, quid horum sit uerum, ignorare se confitetur, illud optat, hoc tolerat, in nullo eorum errat. quia nihil eorum aut adfirmat aut negat. obsecro te, ut me talem non spernas, quia et ego te diligo id adfirmantem, quod uerum esse desidero, et tanto magis nolo fallaris, quanto magis amo, quod polliceris. et quanto magis uideo periculosum esse, si falleris
Abbreviated transcription (Latin):
quod diligunt: Siaũ factum non fuerit: & ap¬
parerecoeperit hoc potius eẽ uerum quod di¬
cebat secundus: Metuendum ẽ. neint̾ipsas
moras ꝑturbentur . qui crediderant quod
dixerat primus: & incipient aduentum dñi¬
non tardum putare: Sed nullum qusudet
quantus sit interitus animarum : Quod sitan¬
ie fidei fuerint. ut se ad secundi prȩdictac
conuertant: & dnm &iã tardantem fide¬
lit̃ & pacienter expectent. Abundabunt
tamen obprobrie & insultationes atq in risi¬
ones inimicorum: multor infirmos axp̃iana
fide auertentium dicendo : tam fallaciter
eis regnuẽe promissum. quam fallacit᷑ dice¬
bat citoeẽ uenturũ: Quiaũcredunt quod
dicit secundus. tardius dnmẽeuenturum.
Sifalsum fuerit inuentũ. citius dñoueniente:
nullo modo qui ei crediderant. turbabuntur
infide. sed in opinato gaudio ꝑfruentur:
Qua prop̃t qui dicit dnm citius eẽuenturum:
obtabilius loquitur: sed periculose fallitur.

Expanded text:
quod diligunt. si autem factum non fuerit et apquod diligunt. si autem factum non fuerit et apparere coeperit hoc potius esse uerum, quod dicebat secundus, metuendum est, ne inter ipsas moras perturbentur. qui crediderant. quod dixerat primus, et incipiant domini aduentum non tardum putare sed nullum. qui uides quantus sit interitus animarum. quod si tantae fidei fuerint. ut se ad secundi praedicta conuertant et dominum etiam tardantem fideliter et patienter expectent, abundabunt tamen opprobria et insultationes atque inrisiones inimicorum multos infirmos a Christiana fide auertentium dicendo tam fallaciter eis regnum esse promissum, quam fallaciter dicebatur cito esse uenturum. qui autem credunt, quod dicit secundus, tardius dominum esse uenturum, si falsum fuerit inuentum citius domino ueniente, nullo modo, qui ei crediderant, turbabuntur in fide, sed inopinato gaudio perfruentur. Quapropter qui dicit dominum citius esse uenturum, optabilius loquitur, sed periculose fallitur.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s diligunt manifestationem dñi & eũ
desiderant̃ &uigilanter expectant. Uide¬
amus tam̃ quis amplius conson&: unus dic̃
Vigilemꝰ &oremꝰ quia citius uenturus est
breuis & incertaẽ istauita quamuis tardi¬
us uenturus sit̃s: Tertius dicit. uigilem
&oremus. quia & breuis atq incertaẽ ista
uita. & nescim̃ tempus quandouenturus
sit h̃r Euangelium dicit. Uide teuigilate
& orate nescitis enim quando tempus sit:
Obsecrote quid aliud dicere aude mus hunc
tertiũ quam quod dicere Aud dm̃ euan¬
gelium: om̃s quidem p̃desiderioregnidĩ hocuo¬
lunt eẽuerum quod putat primus: Sed hoc se¬
cundus negat. Tertius uero non negat ali¬
quidhorum: sed ignorare se fatetur quis uera
dicat illorum proinde si hoc factum fuerit
quod prȩdixerat primus: gacudebunt cũ illo
secundus & tertius : Om̃ sem̃ manifestationẽ dñi
diligunt: & exultabunt. itaq citius uenis se

Expanded text:
omnes diligunt manifestationem domini et eam omnes diligunt manifestationem domini et eam desideranter et uigilanter expectant, uideamus tamen. quis amplius consonet. Unus dicit: \'Vigilemus et oremus, quia citius uenturus est breuis et incerta est ista uita, quamuis tardius uenturus sit dominus\': tertius dicit: Vigilemus et oremus, quia et breuis atque incerta est ista uita et nescimus tempus. quando uenturus est dominus\'; euangelium dicit: Videte. uigilate et orate; nescitis enim. quando tempus sit. obsecro te, quid aliud dicere audimus hunc tertium, quam quod dicere audimus euangelium? omnes quidem prae desiderio regni dei hoc nolunt esse uerum. quod putat primus; sed hoc secundus negat; tertius uero non negat aliquid horum, sed ignorare se fatetur, quis uerum dicat illorum. proinde si hoc factum fuerit, quod praedixerat primus, gaudebunt cum illo secundus et tertius; omnes enim manifestationem domini diligunt; exultabunt itaque citius uenisse,
Abbreviated transcription (Latin):
nonerit: lit aũ tibi tam quã sc̃ohominidĩ &
sincerissimo fratri aperiam dehacquestione
quid sentiam: Errorquidem in utramque
uitandusẽ: quantum ab homine uitari potest¬
ẽ Siue cicius siue tardius quam futuruẽdñs
uenturus cẽcredat᷑ : Sed mihi quisquã ñ uid&
errare cum aliquid nescirese scit: sed cum
seputat scire quod nescit Remoueam̾ itaq
demedio seruũ illum malũ. quidicit in cor¬
de suo. Moram facit dominus m̃s uenire.
dominatur c̃ seruissuis: & ebriosis conui¬
uendo miscetur: Istequippeproculdubio
dominisui odit aduentum: Quo seruoma lo
remoto constituamꝰ ante o culos tres Ser¬
uas bonas: familiam dominicã diligenter
sobrieq: tractantes aduentum dñisui sici¬
enter desiderantes. uigilanter expectantes
fidelit̾ amantes Siunus eorũ citiur. alter
tardius. dnm̃put at eẽuenturũ: Tertius
uero suam dehacre ignorantiẽc confiteatꝰ:
quam quã om̃s consonant euangelio: quia

Expanded text:
non erit. \'Vt autem tibi tamquam sancto homini dei et non erit. \'Vt autem tibi tamquam sancto homini dei et sincerissimo fratri aperiam, de hac quaestione quid sentiam: error quidem in utroque uitandus est, quantum ab homine uitari potest, siue citius siue tardius quam futurum est dominus uenturus esse credatur. sed mihi quisquam non uidetur errare, cum aliquid nescire se scit, sed cum se putat scire qde medio seruum illum malum, qui dicens in corde suo: Moram facit dominus meus uenire dominatur conseruis suis et ebriosis conuiuando miscetur; iste quippe procul dubio domini sui odit aduentum. quo seruo malo remoto constituamus ante oculos tres seruos bonos familiam dominicam diligenter sobrieque tractantes. aduentum domini sui sitienter desiderantes, uigilanter expectantes, fideliter amantes. si unus eorum citius, alter tardius dominum putat esse uenturum, tertius uero suam de hac re ignorantiam confitetur. quamquam omnes consonent euangelio, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tione frangebat quaut in flammarent᷑
uolebat: & ideonolebat ut crederent eis.
aquib audiebant instarediem dñi. ne
forte cumtransiss& tempus. quo eũcre di¬
derant eẽuenturũ. &uenisse ñ cernerent:
&iam c&era fallacit̃ sibi promitti arbi¬
trantes: Etdeipsmercede fidei dispera¬
rent : Nonergo diligit aduentum dñi qui
eum asserit propinquare nec ille quieũ
asserit non ꝓpinquare: Sed ille potius
quieum siue prope siuelongesit sincen¬
tate fidei. firmitatespei. ardore carita¬
tis expectat Nam si tanto magis dili¬
git̾ dñs . quantomagis credit & prȩdicatur
citius eẽuenturur: Magis eũ diligebant
quib eius aduentũ iam instare dicebant
quam hi quos a postolus qui hocutiq credere
prohibebant᷑: uelipse a postolus qui hocutiq
non credebat: Siergo lat& quando ecłea
fructificante atq crescente uniũ sus omnino
a mariusq: ad mare orbis implebit᷑: Procul
dubio lat& quando finiserit: ante quippe

Expanded text:
tione frangebat, qua ut inflammarentur tione frangebat, qua ut inflammarentur uolebat; et ideo nolebat, ut crea quibus audiebant instare diem domini, ne forte, cum transisset tempus, quo eum crediderant esse uenturum, et uenisse non cernerent, etiam cetera fallaciter sibi promitti arbitrantes et de ipsa mercede fidei desperarent. non ergo ille diligit aduentum deum asserit propinquare, nec ille qui eum asserit \' non propinquare, sed ille potius qui eum, siue prope sine longe sit, sinceritate fidei, firmitate spei, ardore caritatis exspectat. nam si tanto magis diligitur dominus, quanto magis creditur et praedicatur citius esse uenturus, magis eum diligebant qui eius aduentum iam instare dicebant, quam hi quos apostolus eis credere prohibebat, uel ipse apostolus, qui hoc utique non credebat. Si ergo latet, quando ecclesia fructificante atque crescente uniuersus omnino a mari usque ad mare orbis implebitur, procul dubio latet, quando finis erit; ante quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Diligendus ergo est ͤ expectandus dñi
sicut sce ortaris aduentus magnam
dicens esse beactitudinem. diligentib
eius aduentum: & adhibens a postoli
testimoniũ cuius uerba sic pones: De
cȩtero repositaẽ mihi corona iustitiȩ.
quam redd& mihi dñs iustus iudex
in illadie: Non solum aũmihi sed & his
qui diligunt aduentum : Tunc enĩ
sicut ex euangelio commemoras:
Iusti fulgebunt sicut sol in regnopatns
mͣei & quod proph&adicit. Etceenĩ
caligo & tenebre operient terram
suꝑgentes: inte uero apparebit dñs &
maiestas eius inte uidebit᷑: Item quod
scriptumẽ : Quiuero expectant ehñm ex¬
ultabunt cumuirtute: producent pen¬
nas sicut aquilȩ. Current & non labora¬
bunt: ambulabunt & nonesurient: Hoc
planepuissime &uerissimedicis: comm̃¬
dans eorũbeatitudinem quidiligunt ad¬
uentũ dm̃i Sed & ille quib dicebat apłs.
Noncito moueaminim̃te quasi instat
dies dñi Diligebat utiq aduentũ dñi nec
eos hȩcdicens doctor gentiũ ab illa dilec¬

Expanded text:
Diligendus ergo est et expectandus domini, sicut sancte hortaris, aduentus, magnam dicens esse beatitudinem diligentibus eius aduentum et adhibens apostoli testimonium, cucetero reposita est mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus iustus iudex in illa die, non solum autem mihi, sed et his qui diligunt aduentum domini. tunc enim, sicut ex euangelio commemoras, iusti fulgesui. et quod propheta dicit: ecce enim caligo et tenebrae operient terram super gentes, in te uero apparebit dominus et maiestas eius in te uide- bitur. item quod scriptum est: qui uero exspectant dominum, exsultabunt cum uirtute, producent pinnas sicut aquilae, current et non laborabunt, ambulabunt et non esurient. hoc plane piissime et uerissime dicis, commendans eorum beatitudinem qui diligunt aduentum domini. sed et illi quibus dicebat apostolus non cito moueamini mente, quasi instet dies domini diligebant utique aduentum domini nec eos dicens doctor gentium ab illa dilec
Abbreviated transcription (Latin):
disputare inonstruosum nit Sitali
pollititatione atque sponsione per
om nes terrarum paster. quas homi¬
nes incolunt. sacra Nsi anatraduntꝰ:
Si h& cotidiȩ leguntur in ecclesur
&a sacerdotibus exponuntur: si
tundunt pectora qui hȩc implere
conantur: sitam innu merabiler
ad grediuntur. Hancuiam: utde¬
sertis diuitus. & honoribur liuiur
mundi ex omni hominum generȩ.
unidõ summo. totam uitam clicare
uolentium: desertae quondã in su¬
lȩ ac multar terrar& solitudo com¬
pleatur : Sidenique perurber
atque oppida castella uicos. agror
&iam uillas que priuatar intantũ
aperte suad&ur & app&itur a ter¬
renis auerno: Et inunum dm̃ue¬
rum que conuersio . ut cotidie per
uniuersum orbem humanumge¬
nur. una poenae uoce respondeat

Expanded text:
disputare monstruosum sit; si tali disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis diuitiis et honoribus huius mundi ex omni hominum genere uni deo summo totam uitam dicare uolentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, uicos, agros etiam uillasque priuatas in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis auersio et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat
Abbreviated transcription (Latin):
terã maxillam Dicitur discordio¬
sis. diligite inimicos uror: Dicitur
suꝑstitiosis. regnum dĩ intrauos est
dicitur curiosis. nolite quȩ rerequȩ
uidentur. sed quȩ non uidentur
Quȩ enim uidentur temporalia r̃
qua eaũ non uidentur a&erna sunt:
postremodicitur omnibus. uolite
diligere mundum: quõ ea quae
inmundo sunt. concupiscentia
caris est & concupis centia oculo¬
r& & ambitio saeculi Si h& ꝑ totũ
orbemiampopulis leguntur.
& cum ueneratio nelibentissime
audiuntur si posttantum sangu¬
inemitanta signer.tot crucer
mastyrum: tanto fertiliur &ubenur
us que ad barbarar nationer ecclesiȩ
pulularunt: Sitot iuuenum &uir¬
ginum milia contemłnentium
nuptias casteq uiuentium iam
nemo miratur. quod cum feciss &
plato urque adeo persãtem porx
suox timuit opinionẽ utperhubeatꝰ
sacri ficasse naturae tam quam p&¬
catum illud ab oler&ur : Si ha ec
sic accipiuntur ut quomodo antea
talia disputasse sic nunc contra

Expanded text:
teram maxillam; dicitur discordioteram maxillam; dicitur discordiosis: diligite inimicos uestros; dicitur superstitiosis: regnum dei intra uos est; dicitur curiosis: nolite quaerere quae uidentuque enim videntur temporalia sunt, que autem non videntur eterna. Postremo dicitur omnibus: Nolite diligere mundum, quoniam ea quae in mundo sunt concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt; si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, tamquam peccatum illud aboleretur; si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia disputare, sic nunc contra
Abbreviated transcription (Latin):
concitarunt: Si confirmata salu¬
berrima disciplina: in luminatas
terras porteris reliquerunt : Et
nedep̃teritis loquar. quȩ lic& cuiq
non credere : si hodie pergenter popu¬
lasque prȩdicatur. In principio
erat uerbum &uerbum eratapud
dm̃ & dr̃erat uerbum. Hocerat
in principio apud dm̃.omnia perip¬
sum facta sunt & sine ipso factũ est
nihil: Siad hoc percipiendd. dili¬
gendum.per fruendum. ut anima
san&ur. & tante lucis auriendae.
mentis acier conualescat. dicitur
auaris : Nolite uobis condere thes¬
auros in terra ubitinea & rubi go
exterminat: Etubi fures effodiunt
effurantur: Sed dies auris a teuo¬
bis thesauros incaelo ubi nequetinea
neque rbigo exterminat. neque
furer effodiunt : ubienim estthes¬
aurds tuus ibi est & cortuum. dicit
lurdrisis qui seminat in carnede
casne m&& conliptionem: Quise
ex altat humiliabitur & quise hu¬
miliat ex altabitur: Dicitur ira¬
cundis. accepistialapam. para & al¬

Expanded text:
concitarunt; si confirmata saluconcitarunt; si confirmata saluberrima disciplina, illuminatas terras posteris reliquerunt; et, ne de praeteritis loquar, quae potest quisque non credere, si hodie per gentes populosque praedicatur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud deus erat uerbum hoc erat in principio apud deum; omnia per ipsum facta sunt et sine ipso factum est nihil; si ad ho percipiendum, diligendum, perfruendum, ut anima sanetur e tantae luci hauriendae mentis acies conualescat, dicitur auaris nolite uobis condere thesauros in terra, ubi tine et rubigo exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; sed thesaurizate uobis thesauros in caelo, ubi neque tinea neque rubigo exterminat neque fures effodiunt; ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum; dicitur luxuriosis: qui seminat in carne de carne metet corruptionem; qui seexaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur; dicitur iracundis: accepisti alapam, para et al
Abbreviated transcription (Latin):
credo ille non posse hoc ab homine
fien nisi quem forte ipsa dĩ uirtus.
atque sapientia ab ipsarerũ natura
exceptum : N& hominum magiste¬
rio. sed intima inluminatione ab in¬
cunabulis in lustratum tanta hones¬
tar& gratiatanta firmitate robo¬
rar&: Tanta denique magͥestate sub¬
ueher& ut omnia conteminendo.
quae praui hominer cupiunt: &om¬
nia perpetiendo quae horescunt.
Et omnia faciendo quae mirantur:
genus humanum adtam salubrem
fidem sum mo amore atque aucto¬
ritate conuerter& : Dehonoribur
uero eiur frustrase consuli cum faci¬
le possit existimare. quanti honores
debeantur sapientiae dĩ. qua
gestante ille & gubernante : prouera
salute generir humani: magnum
aliquid proprium: & quod supra
homines ess& mererentur
Quae si facta sunt si litteris monum̃¬
tisque celebrantur. siabuna regi¬
one terrarx in qua solaunus cole¬
batur dr̃: et ubitalem nasci oporte¬
bat. pertotum orbem terrarum
missi el&tiuiri : uirtutibus atque
sermonibus. diuini a mons incendia

Expanded text:
credo, ille, non posse hoc ab homine fieri, nisi quem forte ipsa Dei Virtus atque Sapientia ab ipsa rerum natura exceptum, nec hominum magisterio, sed intima illuminatione ab incunabulis illustratum, tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique majestate subveheret, ut omnia contemnendo quae pravi homines cupiunt, et omnia perpetiendo quae horrescunt, et omnia faciendo quae mirantur, genus humanum ad tam salubrem fidem summo amore atque auctoritate converteret. De honoribus vero ejus frustra se consuli, cum facile possit existimari quanti honores debeantur Sapientiae Dei, qua gestante et gubernante ille pro vera salute generis humani, magnum aliquid proprium, et quod supra homines esset, mereretur. 4. Quae si facta sunt, si litteris monumentisque celebrantur, si ab una regione terrarum, in qua sola unus colebatur Deus, et ubi talem nasci oportebat, per totum orbem terrarum missi electi viri, virtutibus atque sermonibus divini amoris incendia
Abbreviated transcription (Latin):
eambiguitate uerborum trans la¬
torum inquibur cauendum prȩmo¬
n& nefigurata lo cutio adlitteram
accipiatur. ex eodem librd.iii¬
Hunc modum prȩfigit inuenien dȩ
locutionis prdpria ne an figuratasit
ut quicquid inscripturis seuũ aut
quasi flacgitiosum expersona dĩ uł
scõrum imperitis uid&ur sine dubio
figuratum intellegant ex eodem

Expanded text:
ambiguitatibus verborum translatorum, in quibus cavendum praemonet ne figurata locutio ad litteram accipiatur; ex eodem libro.Hunc modum praefigit inveniendae locutionis propriane an figurata sit, ut quidquid in Scripturis saevum aut quasi flagitiosum ex persona Dei vel sanctorum imperitis videtur, sine dubio figuratum intelligatur; ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
disparia torm̃ta peccatorũ: neq eñi
frustra ipse dñs ait. tolerabilius ent
Qđ aqua baptis matis et iu¬
tra ecłam saluet. et extra ecłam
damnet. exlũ desaptismo quĩu

Expanded text:
disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit  aqua baptismatis et intra Ecclesiam salvet et extra Ecclesiam damnet; ex libro V de Baptismo. Su
Abbreviated transcription (Latin):
uodergo dixitdr̃ ad abraham. sciendo
scies quia peregrinumerit sem̃tuũ in
terra non propria : & inseruitutẽ redi¬
genteos: & nocebunt illis quadragintis
annis : Nonsic accipiendumẽ. tamquã
in illa durissima seruitute quadringen¬
tos annos. dĩpopulus fuerit: Sed quia
scriptumẽ. inisa acuocabit̾ tibi semen.
ex anno natiuitatis isaac. usq annum
egressionis exegypto : conputant᷑ anni
qua dringenti quinq: Cumergo dequa
sunt a promissione usq: ad natum isa ac:
Non mirũẽ si qua dringentos &quinq
annos summa solida. quad ringentos uoluit
appellare scriptura que sol& tempora ita
nuncupare : Vt quod desum ma ꝑfections
numeri paulolũ excrescit. aut infraẽ non
conputetur: Nonitaq quodait. inserui¬
tutem redigenteos: & nocebunt illis: ad
qua dringentos annos referendum esa:
tam quã ꝑ tot annoseos habuerint inserui¬
tute : sed referendi sunt quadringenti
anni adid quod dictumẽ. peregrinũerit
sem̃tuũ interra non propria: Quia siue

Expanded text:
uod ergo dixit deus ad Abraham: sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in seruitutem redigent eos et nocebunt illis quadringentis annis, non sic accipiendum est, tamquam in illa durissima seruitute quadringentos annos dei populus fuerit; sed quia scriptum est: in Isaac uocabitur tibi semen, ex anno natiuegressionis ex Aegypto conputantur anni quadringenti quinque. cum ergo de quasunt a promissione usque ad natum Isaac, non mirum est, si quadringentos et quinque anuos summa solida quadringentos uoluit appellare scriptura, quae solet tempora ita nuncupare, ut quod de summa perfectioris numeri paululum excrescit aut infra est non conputetur. non itaque quod ait: in seruitutem redigent eos et nocebunt illis, ad quadringentos annos referendum est, tamquam per tot annos eos habuerint in seruitute: sed referendi sunt quadringenti anni ad id quod dictum est: peregrinum erit semen tuum in terra non propria, quia siue
Abbreviated transcription (Latin):
e uerbis symonis. ubi ait uirgi¬
ni matii dñi: & tuã ipsius animã
ꝑtransiet gladius. In alia epistola
cuiꝰ exẽplũ &iã modo miro dixi.

Expanded text:
e uerbis Symeonis, ubi ait uirgini matri domini: et tuam ipsius animam pertransiet gladius, in alia epistula, cuius exemplum etiam modo misi, dixi
Abbreviated transcription (Latin):
am: Acꝑ hoc sicut plures antiquorũ pa¬
trum uxores. significauer futuras
nostras & omnib gentib ecclesi as uni

Expanded text:
Ac per hoc sicut plures antiquorum patrum uxores significaverunt futuras nostras ex omnibus gentibus Ecclesias uni v
Abbreviated transcription (Latin):
& illa srnagoga ille qui dimisit patrẽ¬
& matrem & ad hesit ux orisuȩ ut eẽnt
duo incarne una: non coniectura nr̃a
sed ad testante a postolo & dicente. sa¬
cram entum hoc magnũ ẽ: ego aũt di¬
co inxp̃o & ecclesia: Diuisit enim patrẽ
quodã modo ñ omnino dimisit uelu¬
ti ad separationem: sed ad susceptionẽ
humane carnis: quo modo dimisit
qui acũ eẽt informa dĩ ñ rapinã arbi¬
tratur est eẽ se aequalem dõ. sed seme¬
tipsum & inaniuit formã serui accipi¬
ens: Quo modo dimisit & matrẽ gentẽ
iudeorũ synagogam illam herentem
u& erib racramentis: Ad ipsam figurã
ꝑtin& quod ait: quȩ mihi mater aut
qui fratresille enim intur docebat:
illeaũt foris stabant: uid&e si ñ mo¬
do ita sunt iudei: doc& xp̃s in ecclenia :
illi forisstant: socrus ergo quȩ ẽmat̃
indenurus eiꝰ ecclesia ueniens degen¬
tib: non consentit ad circũ cisionem
carnalem: diuisaẽ adũ sus socrũ suã:

Expanded text:
x illa synagoga ille qui dimisit patrex illa synagoga ille qui dimisit patret matrem et adhaesit uxori suae, ut essent duo in carne una, non coniectura nostra, sed attestante apostolo dicente: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et ecclesia. dimisit enim patrem quodam modo, non omnino dimisit ueluti ad separationem, sed ad susceptionem humanae carnis. quomodo dimisit? quia, cum esset in forma dei, no.n rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens. quomodo dimisit et matrem, gentem Iudaeorum, synagogam illam haerentem ueteribus sacramentis ? ad ipsam figuram pertinet quod ait: quae mihi mater, aut qui fratres? ille enim intus docebat, illi foris stabant. uidete, si non modo ita sunt Iudaei: docet Christus in ecclesia, illi foris stant. socrus ergo quae est ? minde nurus eius — ecclesia ueniens de gentibus — non consentit ad circumcisionem carnalem: diuisa est aduersus socrum suam.
Abbreviated transcription (Latin):
tomagir & ad nurũ aduersus socrum
suam : Nam aliquando inunadomonu
tegladius rebaptizationẽ ñ timemꝰ:
potuit diuidifiliã adũ sũmatrẽ suã.
& ñ potest nurus aduersũ socrũ suam :
factũ ẽ hoc generaliter: &iã ingenere
humano diuisusest filius aduersus
patrem: fuimus enim aliquando filii
diaboli: Ad huc infidelib dictũ est
Vosapatre diabulo estis: & omnis infide¬
litas nr̃a einde : Nisia patre duabulo
diabulo: inuenit alium patrẽ inue¬
nit aliã matrẽ: illeadimitationem
seprebens generat in exitũ parentes
duo. quosinuenimus inuitã & nã gene¬
rant: Diui sus ẽ filius aduersus patrẽ :
Diuisa ẽ filia aduersus matrẽ suã plebs
illa quȩ de iudeir credidit: diuisa ẽ
aduersus sỹnagogam : Diuisa est &nu¬
rus aduersus socrã suã: plebrdegenti¬
b ueniens: nurus diuiditur: quia
xp̃s sponsus filius synagogȩ: unde
enim natus filius dĩ secundum carnẽ :¬

Expanded text:
to magis et de nuru adversus socrum to magis et de nuru adversus socrum suam: nam aliquando in una domo nte gladius, rebaptizationem non timemus. Potuit dividi filia adversus matrem suam, et non potest nurus adversus socrum suam. Factum est hoc generaliter etiam in genere humano: divisus est filius adversus patrem; fuimus enim aliqudiaboli. Adhuc infidelibus dictum est: Vos a patre diabolo estis . Et omnis infidelitas nostra, unde, nisi a patre diabolo? diabnit aliam matrem. ille ad imitationem se praebens generat in exitium: parentes duo, quos inuenimus, in uitam terrenam generant. diuisus est filius aduersus patrem, diuisa est filia aduersus matrem suam: plebs illa, quae de Iudaeis credidit, diuisa est aduersus synagogam. diuisa est et nurus aduersus socrum suam: plebs de gentibus ueniens nurus dicitur, quia Christus sponsus filius synagogae. unde enim natus filius dei secundum carnem? e
Abbreviated transcription (Latin):
ccingere gladiumtuum circafemor
potentis sime: gladium tuũ quid:
Nisi uerbum tuum: illo gladio strauit
inimicor: illo gladio diuisit filium
apatre. filiam amatre. Nurũ a socru:
legimus hec ineuangelio : Nonuenipa¬
cẽmit tere sed gladium : Eterunt in
unadomo quinq: aduersum duo. & du¬
o aduersumtres: &tresaduersũ duo
erunt diuisi: id est filius aduersũ pa¬
trem. filia aduersũ matrem suam.
Nurus aduersũ socrũ suã : Haec diui si¬
o quȩ gladio facta est xp̃s adtulitꝰ &
reuera fratres &iam cotidianis exem¬
plisuidimus haecplac& iuueniali¬
cui seruire dõ displic& patridiuisi sunt
aduersũ me: ille promit tit terrenã
hereditatem: ille amat caelestem:
Aliudiste pollic&ur: aliud ille elegit:
Non sibi put& pater factam in iuriã. dr̃
solus ille prȩfertur: & tamen litigat
cum filio uolenti seruiredõ: sed for¬
tiorest illegladius spiritalis sepa¬
rans : quãco pulans natura carnis fit
hoc & defilia aduersũ matrẽ suã mul¬

Expanded text:
ccingere gladium tuum circa femur, potentissime. Gladium tuum, quid nisi verbum tuum? Illo gladio stravit inimicos; illo gladio divisit filium a patre, filiam a matre, nurum a socru. Legimus haec in Evangelio: Non veni pacem mittere, sed gladium; et, Erunt in una domo quinque adversum duo, et duos adversum tres; et tres adversum duos erunt divisi, id est, filius adversus patrem suum, filia adversus matrem suam, nurus adversus socrum suam. Haec divisio, quo gladio facta est Christus attulit. Et revera, fratres, etiam quotidianis exemplis videmus haec. Placet juveni alicui servire Deo, displicet patri, divisi sunt adversum se: ille promittit terrenam haereditatem, ille amat coelestem; aliud iste pollicetur, aliud ille elegit. Non sibi putet pater factam injuriam, Deus solus illi praefertur; et tamen litigat cum filio volente servire Deo: sed fortior est ille gladius spiritalis separans, quam copulans natura carnalis. Fit hoc et de filia adversus matrem suam, mul
Abbreviated transcription (Latin):
caritas caritas multorum Ut cu¬
piant ꝑseuerare: audiunt quod
scriptum est: qui per seueraue¬
rit usque in finem hic saluus erit:
Ut dole ant inpeccatis: audiunt. sidix¬
erimus quia peccatum non habemꝰ.
nos ipsos seducimus . &ueritas in no¬
bis non est Ut gaude ant in ope¬
rib bonis. audiunt: hi larem da¬
torem diligit dr̃ Item sicuti se
infirmitas eorum fismitasque
habuerit : in &uunt temptari. cupi¬
dolent intemptationibus. gau¬
dent intemptationib At enim
metuant temptari audiunt: siquis
prȩoccupatus fuerit in aliquo delic¬
to: uos qui spiritales estis. instruite
huius modi in spũ mansu&udinir.
intendens teipsum. ne & tutemp¬
teris . Utaũ cupiant temptari: au¬
diunt quendam uirum dĩ fortẽ.
ciuitatis dĩ. dicentem. prð bameđ¬

Expanded text:
cit caritas multorum; ut cucit caritas multorum; ut cupiant perseuerare audiunt quod scriptum est: qui perseuerauerit usque in finem hic saluus erit; ut doleant in peccatis audiunt: si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est; ut gaudeant in operibus bonis audiunt: hilarem datorem diligit deus. item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habuerit, metuunt temtari, cupidolent in temtationibus, gaudent in temtationibus. ut enim metuant temtari audiunt: si quis praeoccupatus fuerit in aliquo delicto, uos qui spiritales estis instruite huiusmodi instruite mansuetudinis, intendens te ipsum, ne et tu temteris. ut autem cupiant temtari audiunt quendam uirum dei fortem ciuitatis dei dicentem: proba me
Abbreviated transcription (Latin):
ditas est: ld autem habens atque
fruens. l&itia: fugiens quod ei ad¬
uersatur: timorest : idquesi accide¬
rit sentiens: tristitia est: prð inde.
mala sunt ista. si malus amor est.
bona sibonus: Uerum his philo¬
sophis. quod adistam quȩstionem
de animȩ pertur bationibus atti¬
n& iam respondimus innouo
huius operir librd̾ ostendentes.
eos. nontam derebus quamde
uerbis: cupidiores esse contentio¬
nes. quam ueritatis. Apud nor
autem iuxta scripturas scãs sanã¬
que doctrinam : ciues scȩ̃ ciuita ꝗr
dĩ in huius uitȩ peregrinatione
secundum dm̃ uiuenter in&uunt
cupiuntq dolent. gaudent que:
Et quia rectus est amorcorum:
istas om̃s affectiones rectas habt
i&uunt poenã &ernã : cupiunt
uitam &ernam : dolent in requi¬
a ipsi insem& ipsis ad huc ingemes¬
cunt adoptionem: expectantes re¬
demptionem corporis sui: Cau¬
dent in spe: quia fi& sermo qui scrip¬
tus est: absorta est morr inuictona.
abundabit iniquitas: refrigescit¬

Expanded text:
ditas est; id autem habens atque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur timor est; idque si acciderit sentiens tristitia est. proinde mala sunt ista, si malus amor est, bona, si bonus. Verum his philosophis, quod ad istam quaestionem de animi perturbationibus attinet, iam respondimus in nono huius operis libro ostendentes eos non tam de rebus quam de uerbis cupidiores esse contentionis quam ueritatis. apud nos autem iuxta scripturas sanctas sanamque doctrinam ciues sanctae ciuitatis dei in huius uitae peregrinatione secundum deum uiuentes metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, et quia rectus est amor eorum, istas omnes affectiones rectas habent: metuunt poenam aeternam, cupiunt uitam aeternam, dolent in re, quia ipsi in semet ipsis adhuc ingemescunt adoptionem exspectantes redemtionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo qui scriptus est: absorpta est mors in uictoriam. abundabit iniquitas, refriges
Abbreviated transcription (Latin):
Ut doleant intemptationibus. uident
p&ra flentem: ut gaudeant intempta¬
tionibus. audiunt iacobum dicentẽ.
Omne gaudium existimate frrmei.
cum intemptationibus uarur inci¬
deritis: Nonsolum autem prdpt̃
seipsos his mouentur affectib.
uerum &iam propter eos. quor
liberare cupiunt: & nepere ant
m&uunt. & dolent sipereant: &¬
gaudent siliberentur Illum
quippe optimum & fortissimũ
uirum : qui in suis in firmitatib
gloriatur: ut tum potissimum
cominemoremus. qui in ecła api
omnibus sus coapostolis labora¬
uit: expluribus episto lis. popu¬
los dĩ. non eos tantum. qui presen¬
tes ab illo uidebantur. uerum &iã
illis. qui futuri prȩuidebantur
instruxit : Illum in quam uerum
ad hil&am x̃i. doctum ab illo. unc¬
tum deillo. crucifixum cum illo.
glorio sum in illo. Intheatro hu¬
iuis mundi quiꝰ sp&taculum
factur est & angelis & hominibus.
legitime magnum ago nem certan¬
tem. Et palmã supernȩ uocations
in anteriora sectantem: oculis fi¬

Expanded text:
ut doleant in temtationibus uident Petrum flentem; ut gaudeant in temtationibus audiunt Iacobum dicentem: omne gaudium existimate, fratres mei, cum in temtationibus uariis incideritis. Non solum autem propter se ipsos his monentur affectibus uerum etiam propter eos quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt et dolent si pereunt, gaudent si liberantur. illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriabatur, ut eum potissimum commemoremus qui in ecclesiomnibus suis coapostolis laborauit et pluribus epistulis populos Dei, non eos tantum, qui praesentes ab illo uidebantur, uerum etiam illos, qui futuri praeuidebantur, instruxit; illum, inquam, uirum, athletam Christi, doctum ab illo, unctum de illo, crucifixum cum illo, gloriosum in illo, in theatro huius mundi, cui spectaculum factus est et angelis et hominibus, legitime magnum agonem certantem et palmam supernae uocationis in anteriora sectantem, oculis fi
Abbreviated transcription (Latin):
in passione susceptas : Foram̃ ergo acus:
dic̃ angustias passionis: Qđ aũ ait quȩ
in possibilia s̃ apud homines: possibila
s̃ apud dm̃ : Nonita accipiendũ est
qđ cupidi & suꝑbi : qui nomine illius
diuitis significati s̃ in regnũ cȩlorum
s̃ intraturi cũ suis cupiditatib & suꝑ¬
bia: sedi possibile ẽ ut ꝑ uerbũ eius.
sic̃ &iã factũ eẽ. & cottidie fieri uide

Expanded text:
o acus dicit angustias passionis. quod autem ait: quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cotidie
Abbreviated transcription (Latin):
uid ẽ quod ait : facilius ẽ camelũ ꝑfo
ram̃ acus transire : quã diuitẽ intra¬
ra in regnũ dĩ Diuitẽ hic appellat cupi¬
dũ rerũ temporaliũ : &detalib suꝑbien¬
tem: his diuitib ẽtraru s̃ pauperes spũ
quorũ ẽ regnũ cȩlorũ: Nam eo manifes¬
tatur om̃ cupidos &iã si facultatib hui
mundi careant: ad hoc genus diuitũ
qđ ẽ rep̃hensũ ꝑtinere : quia postea
dixerunt qui audiebant. & quis pote¬
rit saluus fieri : cũ in parabilit ma¬
ior turba sit pauperũ: uidelicet
intellegentes in eo numero deputan
&iã illos qui quãtalia ñ habeant:
tam̃ habendi cupiditate rapiuntur:
aũ nomine se intellegi uoluit: quia hu¬
miliatus. onera sustulit: In quo enĩma¬
nifestius intellegit᷑: quã in ipso qđ sop¬
tũ ẽ : quanto magnus es humilia. te
in omnib : ꝑacũ aũ punctiones signi¬

Expanded text:
uid est quod ait: facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei? diuitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. his diuitibus contrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum caelorum. nam eo manifestatur omnes cupidos, etiam si facultatibus huius mundi careant, ad hoc genus diuitum, quod est reprehensum, pertinere, quia postea dixerunt qui audiebant: quis poterit saluus fieri? cum incomparabiliter maior turba sit pauperum; uidelicet intellegentes in eo numero deputari etiam illos qui, quamquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. autem nomine se intelligi voluit, quia humiliatus onera sustulit. In quo enim manifestius intelligitur, quam in ipso, quod scriptum est, Quanto magnus es, humilia te in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ibi aliter sunt. ita potius
futura
dicitur sen&
futura non est:
si ante mo¬
riturus est: Hoc autem itaerit. sic̃ se
habent aliae causae. siue mundo
contexte. siue indĩ pruescientia re¬
seruate : Nam secundum quas dã
futurorum causas. moriturus erat
ezechias. cui ds̃ ad didit quindecĩ
annis aduitam: idutique faciens
quod ante constitutionẽmundi
sefacturum esse prȩsciebat. & in
succ pebasmeate seruabat: Non
ergo id fecit quod futurorum
nonerat. hoc enim magiserat
futurum. quod se facturum esse
p̃sciebat N&tamen illi anni ad¬
diti recte dicerentur. nisi ad ali

Expanded text:
ibi aliter sunt, ita potius ibi aliter sunt, ita potius futura dicitur senecn futura non est, si ante moriturus est: hoc autem ita erit, sicut se habent aliae causae, sive mundo contextae, sive in Dei praescientia reservatae. Nam secundum quasdam futurorum causas moritEzechias, cui deus addidit quindecim annos ad uitam, id utique faciens, quod ante constitutionem mundi se facturum esse praesciebat et in sua uoluntate seruabat. non ergo id fecit, quod futurum non erat; hoc enim magis erat futurum, quod se facturum esse praesciebat. nec tamen illi anni additi recte dicerentur, nisi ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
tio est senectutis. in corpore iuue¬
nali. uel iuuentutis in corpore pu¬
erili Neque enim oculis cernitͥ.
sicut ipsa inpueritia. sicut iuuenttus in
iuuen e sed alia quandã notitia
colligitur inesse innatura quid¬
dã latens: quod educantur in prom¬
ptu. numeri occulti. uel iuuentu¬
tis apueritia. uel senectutis aiuiuen¬
tute occulta est ergo istaratio qua
fit ut hoc essepossit sed oculis. men¬
te aũ non est occulta Utrum aũ
hoc &iam necessesit. omni modo
nescimur: & illam quidem quafit
ut essepossit. esse innatura corpo¬
ris nouimur : illam uero qua fitutne¬
cessesit: manifestum est illic non esse :
sed fortassis inmundo est: ut neces¬
se sit istum hominem senescere:
siaũ n& in mundo est: indũesli
enim necessario futurum est qđ
ille uult: & eauere futura sunt.
quae ille prȩsciuit: nã multa scdm̃
inferiores causas futura sunt. sed si
ita sunt᷑. p̃sci entia dĩ uere futura sunt:
si autem

Expanded text:
tio est senectutis in corpore iuuetio est senectutis in corpore iuuenali uel iuuentutis in corpore puerili; neque enim oculis cernitur, sicut ipsa in puero pueritia, sicut iuuentus in iuuene, sed alia quadam notitia conligitur inesse in natura quiddam latens, quo educantur in promtu numeri occulti uel iuuentutis a pueritia uel senectutis a iuuentute. occulta est ergo ista ratio, qua fit, ut hoc esse possit, sed oculis; menti autem non est occulta . utrum autem hoc etiam necesse sit, omni modo nescimus. et illam quidem, qua fit. ut esse possit, esse in natura ipsius corporis nouimus; illam uero, qua fit, ut necesse sit, manifestum est illic non esse. Sed fortassis in mundo est, ut necesse sit; istum hominem senescere; si autem nec in mundo est, in deo est. hoc enim necessario futurum est, quod ille uult, et ea uere futura sunt. quae ille praesciuit; nam multa secundum inferiores causas futura sunt. sed si ita sunt et in praescientia dei, uere futsi autem
Abbreviated transcription (Latin):
formaturus. ut cum sicut in matris
utero. anin forma iuuenali procul
dubio sicfecit. ut illic prę̧fix erat:
Neq: enim contra dispositionem suã
facer&: si aut uim tantum ubiposuit
possibilitatis. ut homo fier& quo¬
quomodo fier&. ut& sic & sic poss& id¬
est utid quoque ibiess& : quia & sic
& sic poss& : unum autem ipsum mo¬
dum quo erat facturus. in suauo lun¬
tate seruabit: non mundi constitu
enim sic non factum esse hominem.
ditione causarum: qui aibierat. &i¬
am sic fieri posse : quam uis ñ ibierat
ita fieri necesse
ẽẽ: hoc enim
noneratin
conditione
creaturae :
sed inplacito crea¬
toris. cuius uoluntas rerum est necessi¬
tas Nam & nos ꝓcaptu infirmita¬
tis humanȩ : iam in ipsis rebus tẽ¬
pore exortis. possumus nosse: quid
est quippe innatura huius. uerbi
gratia. luuenis ut senescat. sed utrx
hocsit &iam in dĩ uoluntate nesci¬
mus: sed nec in natura ess&. nisi indi
uoluntate prius fuiss& qui con¬
didit omnia. &utique occultara¬

Expanded text:
formaturus, utrum sicut in matris utero an in forma iuuenali, procul dubio sic fecit, ut illic praefixerat; neque enim contra dispositionem suam fecerat. si autem uim tantum ibi posuit possibilitatis, ut homo fieret, quoquo modo fieret, ut et sic et sic possest ut id quoque ibi esset, quia et sic et sic posset, unum autem ipsum modum quo erat facturus, in sua voluntate servavit, non mundi constitutenim, sic non factum esse hominem, ditione causarum, quia ibi erat etiam sic fieri posse, quamvis non ibi eratita fieri necesse esse . hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in placito creatoris, cuius uoluntas rerum est necessitas. Nam et nos pro captu infirmitatis humanae iam in ipsis rebus tempore exortis possumus nosse, quid est quippe in natura huius, uerbi gratia, iuuenis, ut senescat; sed utrum etiam hoc sit in dei uoluntate, nescimus. sed nec in natura esset, nisi in dei uoluntate prius fuisset, qui condidit omnia. et utique occulta ra
Abbreviated transcription (Latin):
Itrum in in fernum malitantum
an&iam bonimortui descendere
soleant. ex eođ librd̃ questioñ degen
CIII Quod ingenesi tercio insinu&ur
CiIII Quomodo intellegendum sit tot
animas exisse defemorib iacob¬
CU Quod ait iacob adioseph pone manũ
subfemurmeum & facies mecum
misericordiam & ueritatem

Expanded text:
trum in infernum mali tantum, an etiam boni mortui descendere soleant; ex eodem libro. Et n102. Quod in genesi tertio insinuetur Quomodo intellegendum sit tot animas exisse de femoribus Iacob4. Quod ait Iacob ad Ioseph: pone manum sub femur meum, et facies in me misericordiam et ueritatem