comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat cultu diuino. ꝯẽm bellato¬
ribꝰ. ꝓpͥñ agͥtolis. dicebat aut̃
tũc ter ritoriũ cinitatis opti¬
me diuifũ ẽẽ si ꝓs t̾bu̾et᷑ mi¬
uistrãtib ĩ templis d̾miis. quã
apfellabat sacrã. pars u̾o bellatori
te sufficient̾ iu̾e possent. nec ⁊̃
dellalatorib tribuebat t̾ritorite¬
ũ tãquã ꝓpͥũ s solũ tͥbuebat eis ar

Expanded text:
bat cultui divino, communem bellatoribus, propriam agricolis. Dicebat autem tunc territorium civitatis optime divisum esse, si par tribueretur ministrantibus in templis divinis, quam appellabat sacram pars vero bellatoribte sufficienter vivere possent: nec etiam bellatoribus tribuebat territorium tanquam proprium, sed solum tribuebat eis arm
Abbreviated transcription (Latin):
honorãdo eã façiendo ei oꝑꝑ ob¬
ꝓbria ⁊ iituꝑia uł offendendo
ipãm faciendo ei ꝑcussiones et
uulu̾a. ĩ iustificatõm & quãtũ ad
res appellabat nocinũtũ s ĩm¬
ꝑsone uocabat ĩ uiriã offeusio¬
nẽ quidẽ ipiꝰ ꝑsone ꝙͫ ad ꝑcussio

Expanded text:
dehonorando eam, faciendo ei opprobria et vituperia: vel offendendo ipsam, faciendo ei percussiones et vulnera. Iniustificationes autem quantum ad res appellabat nocumentum: sed inipersonae vocabat iniuriam: offensionem quidem ips
Abbreviated transcription (Latin):
bellatores. tͥcia totum ppłm . qrͣ¬
ta pͥncipẽ. quãtũ ad sapiẽtes
eẽt expedieus cuutati ꝙ retͥbu¬
eretur ei debit᷑ honor quãtũ¬
u̾o ad bellatores ordinauit ꝙ fi¬
lii eoꝵ qui morerẽtur ĩ bello fcõ
ꝑ refensione patrie ⁊ ꝓ bono cnu¬
tatis acciꝑent cibũ de errario
publico. t̾cio ꝙͫ ad totũ populũ
statuit ut totꝰ populus iudelz
tã bellatores ꝙͣ artifices ⁊ agͥco¬
le ꝯuenirẽt ad electõm pͥncipis
populo tribuebat. ¶Quarto
quãtũ ad pͥncipẽ electũ statuit
ut pͥnceps pͥncipalẽ curã hab̾et
de trib uidel de reb ꝯĩb de

Expanded text:
bellatores, tertia tantum populum, quarta principem. Quantum ad sapientes et expediens civitati, quod retribueretur ei debitus honor. Quantum ad bellatores ordinavit, quod filii eorum, qui morerentur in bello facto pro defensione patriae et pro bono civitatis, acciperent cibum de aerario publico. Tertio quantum ad totum populum statuit, ut totus populus videlicet tam bellatores quam artifices et agricolae convenirent ad electionem principis: populo attribuebat. Quarto quantum ad principem electum statuit, ut princeps principalem curam haberet de tribus. videlicet de reb
Abbreviated transcription (Latin):
leges sint ni nouãde. dato qd̾
aliquẽ defectũ ꝯtineaut ⁊ alia
q̃ ccͣ istã uiat̾iã sunt q̃rẽda
nifra diffusius tractabũtur
ad p̾sens tũ sufficiat hec tengi¬

Expanded text:
novandae dato quod aliquem defectum contineant, et alia quae circa istam materiam sunt quaerenda, infra diffusius tractabuntur: ad praesens tamen sufficiat hoc tetigi
Abbreviated transcription (Latin):
fices ⁊ agͥcole nõ hab̾ent ꝑ¬
tẽ ĩ politicia ⁊ bellatores nõ
ccõne pͥncipis. statuere gͦ
ꝙ totꝰ populus eligat pͥncipẽ
stare nõ potest ꝯstatuo de bel¬
latoribus ut ꝙ ipi sint potẽ¬
tõires aliis ⁊ suit solihũtes
arma ¶Ecd̾o deficiebat ĩ qo¬
domus quãtũ ad mod̾ qd̾ sta¬
tuit ĩ iudicãdo. Uolebat .ii.

Expanded text:
agricolae non haberent partem in politia; et bellatores non ctione principis. statuere ergo quod totus populus eligat principem, stare non potest cum statuto de bellatoribus, ut quod ipsi sint potentiores aliis, et sint soli habentes arma. Secundo deficiebat Hippodamus quantum ad modum quem statuit in iudicando; volebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes. nã si qmꝯ sapiens
ĩuemẽs aliquid expediẽs cuuta¬
ti deb̾et ex hoc debitũ honorẽ
acciꝑe conarẽt᷑ sapiẽtes adin¬
ueniend̾ nouas leges. ⁊ ad ostẽ¬

Expanded text:
sapientes. nam si quicunque sapiens inveniens aliquid expediens civitati, deberet ex hoc debitum honorem accipere; conarentur sapientes ad inveniendum novas leges, et ad osten
Abbreviated transcription (Latin):
it ꝙ in quib dã bonis poliicus
posse loqui sibi ĩiutẽ publor
ĩ pͥuato ¶rursus deficit dcñs
modus qr in aliquib iuidicus
iudices discordarẽt oporterer
collatõm hr̃e adĩuicẽ quoꝵ.¬

Expanded text:
 in quibusdam bonis politiis posse loqui sibi invicem publice, in privato Rursus deficit dictus modus, quia in aliquibus iudiciis iudices discordarent, oporteret collationem habere ad invicem, quo
Abbreviated transcription (Latin):
senib eloctis ut si caẽ male iudica¬
te fuerĩt ĩ p̾torio ordinario. senes
illi electi ⁊ bom testimonii rectifi¬
carẽt ipõs  Quĩto ĩtͦ misit se de
modo uidicãdi uolebãt .n. ĩ utͥs
p̾totus tã in pͥncipali quã ĩ ordĩa¬
rio iudicia fiꝰ deb̾e siue collatõe
nidicũ int̾ se. dicebat ã ꝙ audita¬

Expanded text:
senibus electis: ut si causae male iudicare fuerunt in praetorio ordinario, senes illi electi et boni testimonii rectificant ipsas. Quinto intromisit se de modo iudicandi. volebat enim in utrisque praetoriis tam in principali quam in ordinario iudicia fieri debere sine collatione iudicum inter se. Dicebat aut
Abbreviated transcription (Latin):
tã quã supp̾uiũ ali quid tãꝙͣ me¬
supp̾mũ quidẽ est rex ip̃e uł
pͥnceps nł alius legis lator.
tãqͥuã ĩ fimũ est ibi reus uł ĩ¬
cusatus uł ꝑ tes litrgãtes. est
.ii. index medius inter legis la¬
torẽ ⁊ litigãtes. et qr mediũ
aliquid d acciꝑe ab uttoq.
extremoꝵ. Index tãꝙͣ uedius
aliquidaccipit ab utrisq uã
a legislatore accipit quid iuu¬
stũ ⁊ quid nõ iustũ. si .n. ꝑ le¬
ges disc̾it᷑ quid uris adu il¬
lo addicit uidex quid iustam
iii agibilib hũanis ꝑ c᷑ leges
regulatur in uidicãdo. a legis¬
gͦ latore discit index quid
iustũ. s a ꝑtib discit quid
fcm̃ uł uõ fcm̃ si a̾ discit ab
en quidiustũ hoc ẽ ꝑ accñs ĩ¬
qͫ alegãt leges ꝯditas a legũ¬
latore. qr cũ sermones passi¬
ouales ruclinẽt uolũtatem
⁊ faciant appere aliquid iustñ
uł nõ iustũ eo qd̾ passionati ut
amãtes ⁊ odientes ⁊ gaudẽtes
tͥe passionales sermones ĩ uidi¬

Expanded text:
id tanquam mesupremum quidem est rex ipse vel princeps, vel alius legislator: tanquam infimum est ibi reus, vel incusatus, vel partes litigantes: est enim iudex medius inter legislatorem et litigantes, et quia medium aliquid debet accipere ab utroque extremorum, iudex tanquam medius aliquid accepit ab utrisque. Nam a legislatore accipit quid iustum, et quid non iustum, Si enim per leges discernitur quid iuris ab illo addiscit iudex quid iustum in agibilibus humanis per cuius leges regulatur in iudicando, a legislatore ergo discit iudex quid iustum. Sed a partibus discit quid factum, vel non factum. Si autem discit ab eis quid iustum, hoc est per acci allegant leges conditas a legumlatore. Quare cum sermones passionabiles inclinet voluntatem, et faciant apparere aliquid iustum, vel non iustum, eo quod passionati, ut amantes, et odientes, et gaudentes, tere passionales sermones in iudi
Abbreviated transcription (Latin):
detenꝰ ꝙ nidex in iudicãdo de liti¬
giis ut recte iuidicet sic dehet
se hrẽ int̾ ꝑtes litigantes sic̃
lingua uoleus dist̾n̾e de sapo¬
ribus uł sic̃ quil alius sensus
nolens disc̾nere de ꝓpͥis sensi¬
bilibus hab̾e se d int̾ ip̃os sa¬
pores uł int̾ ꝓpͥa sensibilia. est
.n. sensus mẽdia ꝓportõ seusibi¬
ꝯͣrioꝵ dat rectũ iuidiciũ de sẽ¬
sibiłib ut quãdui lingua uõ ÷
nnifecta aliquo hũore recte iu¬
dicat dicens. amarũ ẽẽ aia¬
rũ ⁊ dulcedulce. si u̾o ĩficia¬
tur colera uł fleumate uł ali

Expanded text:
d iudex in iudicando de litigiis, ut recte iudicet, sic debet se habere inter partes litigantes, sicut lingua volens discernere de saporibus, vel sicut quilibet alius sensus volens discernere de propriis sensibilibus, habere se debet inter ipsos sapores, vel inter propria sensibilia. Est enim sensus media proportio sensibirum, dat rectum iudicium de sensibus; ut quamdiu lingua non est infectio aliquo humore, recte iudicat, dicens amarum esse amarum, et dulce dulce. Si vero inficiatur colera vel phlegmate vel aliq
Abbreviated transcription (Latin):
rat ibi auctorntis iudicãdi pͥdẽ¬
ca legũ. ⁊ elus iusticie. ⁊ exꝑiẽ¬
cia agibiliũ nã sic̃ ĩ curãdo uor¬
bos corporales alũ plus ꝓficit ex¬
ꝑtus ꝙͣ artifex eo qd̾ hãt noticiã
ꝯditõinĩ ꝑticłariũ sic in iudicio
agibiliũ ⁊ in discusione cãꝵ a
ad recte ⁊ debite iuditãd̾. ¶P
itaq quales uidites et quales dis¬
cusores causaꝵ q̃rere debeat regi¬
am iuaiestatẽ nã decet eos tales
q̃rere qui sint hũiles nõ excedẽ¬
tes auctoritatẽ sͥ ꝯmissam sint
pͥdeutes ini legibus scientes eas
applicare ad litigia exhorta ha¬
beant Relũ insticie ut nõ ex amo¬
re uł ex odio ꝓciũ. s es dilectõ¬
ne iusticie siũa ꝓf̾ant habeaut

Expanded text:
tas iudicandi, prudentia legum, zelus iustitiae, et experientia agibilium. Nam sicut in curando morbos corporales aliquando plus proficit expertus quam artifex, eo quod habeat notitiam conditionum particularium: sic in iudicio agibilium et in discussione causarum ad recte et debite iudicandum. Patet itaque quales iudices et quales discussores causarum quaerere deceat regiam maiestatem: nam decet eos tales quaerere qui sint humiles, non excedentes autoritatem sibi commissam; sint prudentes in legibus scientes eas aplicare ad litigia exorta: habeant zelum iustitiae, vel ut non ex amore vel odio partium, sed ex dilectione iustiti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ miãm ⁊ amiciciã ab alt̾a uͦ
recedat ꝑ irã ⁊ odiũ .q. regu¬
la tortuosa ꝑu̾se indicabit et
qr hoc facũt seruones passi¬
onales ꝑmitt̾e talia ĩ iudicio
inchil est aliud ꝙͣ regulam o¬
bliquare. qr̃ si in ꝯuenieus est
ꝑutt̾e ouliquari regłam ĩ¬
ꝯuemneus est sustin̾e in uidi¬
tõ ppassiouales sermones da
to tũ ꝙ ꝯtingat sustim̃ aliquos
passiõnales sermones qr ut iñ¬
seꝙ̃ tibus patebit ꝓuiores debẽt
ẽẽ  iudices admiserend̾ quã ad

Expanded text:
iam et amicitiam, ab altera vero recedat per iram et odium, quasi regula tortuosa perverse iudicabit, et quia hoc faciunt sermones passionales, permittere talia in iudicio nihil est aliud quam regulam obliquare: quasi si inconveniens est permittere obliquari regulam, inconveniens est sustinere in iudicio passionales sermones. Dato tamen quod contingat sustinere aliquos pasisonales sermones, quia ut insequentibus patebit proniores debent esse iudices ad miser
Abbreviated transcription (Latin):
eo qd̾ tales sermones sunt ĩꝑtinẽ¬
tes ad ꝓpoĩtũ ⁊ sunt exͣ negotiũ
iudicand̾. Nã cũ lis sit de aliquo
fcõ uł de aliqua re nichil debet
dici in iuditõ uisi ꝑtinens ad rẽ
uł ad negociũ de quo ẽ litignĩ
passionare ã iudicẽ ut narra¬
re murrias quas ꝑs adu̾sa uidi¬
ci uitulit uł narrare boua que
ip̃i iudici ꝯtulerũt ⁊ hoc modo

Expanded text:
s sunt impertinentes ad propositum, et sunt extra negocium iudicandi. nam cum lis de aliquo facto vel de aliqua re, nihil oportet dici in iudicio nisi pertinens ad rem vel ad negocium, de quo est litigium: passionare autem iudicem, aut narrare iniurias quas pars adversa iudici intulit, vel narrare bona quae ipsi iudici contuler
Abbreviated transcription (Latin):
ttend̾e debent uidices ut¬
sic in iudicio ꝑcedant.
ut sermones passionales
puocautes ad passiones ut ad
iram et odiũ in uiditõ ꝓhieã¬
tur. młti .n. litigãciũ cognos¬
tentes se hr̃e malam cũm nõ
narrant quid fcm̃ et quid non
iudicem ad iram ⁊ odm̃ cͥcͣ ad¬
u̾sarios et ad beingnitatem.
tales sermones sint ꝓhibẽdi
triplici ma inuestigare possu¬
serm ones obliquare hñt iudi¬

Expanded text:
ttendere debent iudices, tu in udicio procedant, ut sermones passionales, provocantes ad passiones, ut ad iram et odium; in udicio prohibeantur: multi enim litigantium cognoscentes se habere malam causam, non narrant quid factum et quid non iudicem ad iram et odium circa adversarios, et ad benignitatem et tales sermones sint prohibendi, triplici via investigare possusermones obligare habent iudi
Abbreviated transcription (Latin):
tes negociũ de quo litigãt leges ẜ¬
quas sũt litigia iudicãda ⁊ legis.¬
latorẽ ut regẽ aut pͥnapẽ a qͦda¬
tur auctoritas iudicãdi expedit a
iudices ut recte iudicent ad oĩa
hec debite se hrẽ. nã iudiciũ non
debet ẽẽ usurpatũ uet ten̾ariũ
nec ñquũ uec p̾sup̃tuosũ siuesus¬
piciosũ. iudices .n. si nõ recte se.

Expanded text:
tes, negocium de quo litigant, leges secundum quas litigia iudicanda, et legislatorem aut regem aut principem a quo datur auctoritas iudicandi. Expedit autem iudices ut recte iudicent, ad omnia haec debite se habere. nam iudicium non debet esse usurpatum, nec temerarium, nec iniquun, nec praesumptuosum sive suspiti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcuciendo s cesim pp̃ maguũ uio¬
tũ brachioꝵ ĩsurgat ibi magnꝰ
labor pũtrun u̾o fiẽdo modica fa¬
tigato sufficiat. eligibilius ẽ ꝑcu¬
t̾e pũctiui ꝙͣ cesum. cesa .i. ꝑcussio
quo ius ĩpetu ueiiat raro occidit
s pũcta modito uupetu ĩ flictafat̃¬

Expanded text:
percutiendo caesim propter magnum motum brachiorum insurgat ibi magnus labor, punctim vero feriendo modica fatigatio sufficiat, elegibilius est percutere punctim, quam caesim. Caesa enim percussio quovis impetu veniat rato occidit. Sed pu
Abbreviated transcription (Latin):
tes ⁊ pedites liuealit̾ dispon̾e ita
acies equestris uł pedest̾ͥs. postra
p̾aiꝑe d ut duplicent aciẽ ita ꝙ
mẽdietas aciei stastm sepet sẽ
a medietate alia ⁊̃ seriatim ordi¬
uet se aũ aliã uł post ipãm quo
fcõ statĩ d p̾ciꝑe dux bellint aci¬
em quadratam faciãt ⁊ deinde
ut cũ statuãt trigonũ qd̾ facdit᷑
fit. nã acie quad tuplata ⁊ secata
dyamet᷑ ⁊ ꝑtib quadratis ꝯñctis¬

Expanded text:
tes et pedites linealiter dipsonere ita acies equestris vel pedestris. Postea praecipere debet ut duplicent aciem ita quod medietas aciei statim separet se a medietate alia, et seriatim ordinet se ante aliam vel post ipsam. Quo facto statim debet praecipere dux belli, ut aciem quadratam faciant, et deinde, ut constituant trigonum: quod faciliter sit. Nam acie quadruplicata et secata diamet
Abbreviated transcription (Latin):
tã ⁊ forficlarẽ ut requirit
bellatores ii illis ꝑtib aciei
ut exͣ quãħ aciem reseruẽt᷑
aliqui nulites strenin ⁊ auda¬
ces qui possuit succurrere ad
ꝑtem illam erga quã iud̾it
aciem titubare ⁊ defic̾e. ã x̾u
deride sũt ĩ bello eẽs ꝑcu¬
cientes cesiui ⁊ ꝙ̃ eligibibuss

Expanded text:
t forficularem: ut requirit bellatores in illis partibus aciei ut extra quamlibet aciem reserverunt aliqui milites strenui et audaces, qui possint succurrere ad parteem illam, erga quam viderint aciem titubare, et deficere. Quod deridendi sunt in bello omnes percutientes caesim, et quod eligibilius
Abbreviated transcription (Latin):
uere ⁊ cooꝑire se ab iccib ĩo ait
riũ sauciat aũꝙͣ uideat undehoc
geu̾e ꝑauciendi potissime usi siit
romani de ridebant .ii. romani mi¬
lites oẽs ꝑaicientes cesum qr ⁊ ip̃i
taiua sii ex fatigatõe uẽbroꝵ.¬

Expanded text:
et cooperire se ictibus. Ideo ait rium sauciat antequam videat. Unde hoc genere percutiendi potissime usi sunt Romani. Deridebant enim Romani milites, omnes percutientes caesim, quia etipsi ta via sumitur ex fatigatione membro
Abbreviated transcription (Latin):
ostẽd̾e ꝙ deridẽdi sũt ꝑuuciẽtes
cesu ⁊ eligibilius ẽ ꝑact̾e pũc¬
tũ p᷑ ma siu ex ꝓhibitõue armo¬
rũ. sã ex resistencia ossiũ. t̾cia
ex puidencia uulu̾ũ. quarta ex
fatigatõne uiẽdroꝵ. quĩta e x
uã quãto eusis aut gladius plꝰ
capit de aruus cãto pp̃ ariuoꝵ
resisbẽciã difficilius itur adcar
ricas anplas ita ut atuuili lorita¬
rũ se ꝯstrĩgãt qr ꝙͣto illi amili
magũ sunit ꝯꝑacti tãto o plu¬
res ex eis frãg̾e ut uuln̾a
uoceant. sic qr ꝑcuciẽtes cesim
o plus de armis intid̾e ꝙ ꝑ
ueniat cicuis ad carnẽ magis¬

Expanded text:
deridendi sunt percutientes caesim, et eligibilius est percutere punctim. Prima sumitur ex prohibitione armorum. Secunda ex resistentia ossium. Tertia ex providentia vulnerum.Quarta ex fatigatione membrorum. Quinta ex Nam quanto ensis aut gladius plus capit de armis, tanto propter armorum resistentia difficilius itur ad carricas amplas ita, ut annuli loricarum se constringant: quia quanto illi annuli magis sunt compacti, tanto oportet plures exeis frangere ut vulnera noceant. Sic quia percutientes caesim oportet plus de armis incidere, quam erveniat citius ad
Abbreviated transcription (Latin):
gurã pyramidalem. ⁊ acutã ũt pos¬
sit hostes sand̾e et diuid̾e. nã di¬
iusis hostib. facilius debellantur¬
¶ acies gͦ ꝯstructa ĩ forma totũ¬
da utilis est ad sustinẽd̃. ĩ forma
ĩ forma acuta ⁊ pyranudali utilis
ẽ ad sandend̾ ⁊ didend̾ cũ hostes stͥ

Expanded text:
guram pyramidalem et acutam, ut possit hostes scindere et dividere. Nam divisis hostibus facilius debellantur. Acies ergo constructa in forma rotunda, utilis est ad sustinendum. In forma in forma acuta et pyramidali, utilis est ad scindendum et dividendum, cum hostes sunt
Abbreviated transcription (Latin):
les ad telland̾ st̃ pyraudał totun¬
da ⁊ forficularis nã pugnãtes ułso¬
lũ uolunt se defend̾e ⁊ sustiu̾e ictus
uł uolunt alios iauad̾e. si gͦ bellan¬
tes uõ senciũt se tãte potẽcie ut a¬
lios debellare possuit. s sufficit eis
ut se defendant. tũc est ꝯstruẽda
debeut se magis ꝯstriug̾e ⁊ ꝯstipa¬
rxut acies nõ possit ab hostib trã¬
sandi cͥea aciem a ĩ sũmitate ⁊ in
e̾gciori ꝑte ꝯstituendi sunt hoĩes
graiuoris armature ⁊ melius ar¬
possint ictus susciꝑe ¶ Si u̾opug¬
nãtes c̾dũt se ẽẽ tãte potẽcie ut pos¬

Expanded text:
iles ad bellandum, sunt pyramidalis, rotunda et forsicularis. Nam pugnantes vel solum volunt se defendere et sustinere ictus. vel volunt alios invadere. Si ergo bellantes non serviunt se tantae potentiae ut alios debellare possint, sed sufficit eis ut se defendant: tunc est construenda debent se magis constingere et constipare, ut acies non possit ab hositbus transcindi. Circa aciem autem in summitate, et in exteriori parte constituendi sunt homines gravioris armaturae et melius arpossint ictus suscipere. Si vero pugnantes credunt se esse tantae potentiae, ut pos
Abbreviated transcription (Latin):
re acies ꝑcut̾e adu̾sarios ⁊ ĩ¬
uad̾e hostes. pͥus tñ dicemꝰ de
ordiue acieꝵ. Si .n. ordo s̾ue¬
tur ĩ acie noir modicũ ualet
ad pugnã nã ut ait uegaiꝰ
nͥ bellantes suit ꝯidiuan et
occupẽt debccũ sꝑaciũ bene
pugnare nõ pot̾ũt. nã si in¬
ius sũt ꝯstͥcti ĩpediũt ᷑ ue a¬
lios ꝑcict̾e possint si u̾o uruyis
rari ⁊ ĩt̾ lucentes aditũ pͥs¬
tãt hostib ut facilꝰ denĩcau¬
tur. Euare a̾ debitũ ordinẽ iii
acie ut equites ⁊ pedires suam
catare puguatores ad seruã¬
dñ debitũ ordinẽ ĩ acie ⁊ ad fa¬
ciẽd̾ ea q̃ reqͥrũt᷑ in bello ¶ mod̾¬

Expanded text:
rios, et invadere hostes. Prius tamen dicemus de ordine acierum. Si enim ordo servetur in ipsa acie, non modicum valet ad pugnam. Nam, ut ait Vegetius, nisi bellantes sint ordinati, et occupent debitum spatium, bene pugnare non poterunt. Nam si nimis sunt constricti, impediuntur ne alios percutere possint. Si vero nimis rari et interlucentes, aditum praestant hostibus ut facilius devincantur. Servare autem debitum ordinem in acie ut equites et pedites suam exercitare pugnatores ad servandam debitum ordinem, et ad faciendum ea quae requiruntur in bello. Mod
Abbreviated transcription (Latin):
tõ cellica ⁊ ex qͥb regiomi¬
b st̃ meliores pugnãtes
⁊ ex quib artib sunt meliores
bent publica pligna ꝯunti¬
⁊ ex quib cautelis habũdare
decet belloꝵ ducẽ ue suus ex¬
citus ledatur ĩ ma ꝙͫ ad cãpestͤ

Expanded text:
o bellica, et quibus regionibus sunt meliores pugnantes et est quibus artibus sunt meliores beat publica pugna committi, et quibus cautelis abundare decet bellorum ducem ne suus exercitus laedatur
Abbreviated transcription (Latin):
endus ẽ s mł titudinẽ pugna¬
toꝵ ut ꝓut quis płes panciores
puguãtes uid̾it se hr̃e pot̾it
płes aut pauciores acies ꝯstru
ue acies ꝯfundatur apponẽdi
sũt ꝓbrores pugnatores qui
possint uitilius diuucare¬
t̾ uilm pugnatoꝵ ꝯstitueu¬
ciũ aciem reseruandi sunta¬
liqui streum bellatores exͣ
ipãm aciem qui possint ad
illam ꝑtẽ succurrere ubi in¬
d̾uit mhagis aciem defic̾e. ħ¬

Expanded text:
um multitudinem pugnatorum: ut prout quis plures aut pauciores pugnantes viderit se habere, poterit plures aut pauciores acies constrne acies confundatur, apponendi sunt probiores pugnatores, qui possint virilius dimicareum pugnatorum constituentium aciem, reservandi sunt aliqui strenui bellatores extra ipsam aciem qui possint ad illam partem succurrere ubi viderit magis aciem deficere.
Abbreviated transcription (Latin):
diocri honore digna dicũt᷑
honoris auiatiui tñ tñc ꝓpͥe
fũt magnannui qñ agũt᷑ o¬
ꝑa magno honore digna.
Ut gͦ reges ⁊ pͥncipes nec ĩ
negotus arduis nec ĩ medi¬
ocrib faciaut aliꝙͥ turpe
s ut sꝑ agãt oꝑo honore di¬
ĩgẽtẽ honorib ñ appellãt
bus sit idem ꝙ hrẽ humilita¬
quã appellat honoris amati
tates insurgũt. nã oĩs mag¬
nanimꝰ ẽ honoris amatiuus
sic̃ oĩs magnificus ẽ lib̾atis
qr̃ si honoris amatiua eẽt q̃¬
dã himinlitas oĩs magnaminꝰ

Expanded text:
diocri honore digna, dicuntur honoris amativi: tamen tunc proprie sunt magnanimi, quando agunt opera magno honore digna. Ut igitur reges et principes nec in negociis arduis, nec in mediocribus faciant aliquid turpe; sed ut semper agant opera honore diingerentem honoribus, non appellat mbus, sit idem, quod habere humilitaat honoris amativtates insurgunt. Nam omnis magnanimus est honoris amativus, sicut omnis magnificus est liberalis: quare si honoris amativa esset quaedam humilitas, omnis magnanimus
Abbreviated transcription (Latin):
retrahiunisa delectatõnib
sensibilib. s cũ passiones nos
retrahũt ab eo ꝙ rõ dictat
nõ indigemus uirtute retͣ¬
heute s magis ii¬
pellente ut p in
fortitudine q̃ mag̃
uos ĩpellit ad ꝑicula bellica
quã retrahãt nos ab illis. cũ
gͦ retrah̾e ⁊ ĩpelłe sunit qͦdã

Expanded text:
retrahimur a delectationibus sensibilibus. Sed cum passiones nos retrahunt ab eo quod ratio dictat, non indigemus virtute retrahente, sed magis impellente, ut patet in fortitudine, quae magis nos impellit ad pericula bellica, quam retrahat nos ab illis. Cum ergo retrah
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥncipib iud̾e nõ ẽ diff¬
cile. ip̃i .ii. maxĩe debẽt eẽ
scientes ⁊ cognoscentes qui
sup̃tus quib oꝑib deceant
ad eos ã maxiẽ spectat fa¬
t̾e muaguas largitõnes et
excellentes sũp̃tus boni gr̃a
nã maxĩe debet bonũ ĩten¬
in bonũ dirig̾e̾. sic ⁊̃ ad eos
speceit delectabilit̾ ⁊̃ ꝓuip¬
te sũptꝰ fac̾e. nã ut fũpra
dicebatur qr modicis natu¬
ra ꝯtẽta ÷̃ ociose sũt diui¬
cie nͥ ex eis fiant debite lar¬
gitõnes ⁊ decentes sup̃tꝰ
quãto gͥ reges ⁊ pͥncipes
uiagis habũdãt facultatib
⁊ diuicus tãto magis dec
eos auilpliores retributõ¬
nes fac̾e ⁊ magis delecta¬
bilit̾ ⁊ ꝓmpte expend̾e de
c ⁊̃ reges ⁊ pͥncipes mag̃
intẽd̾e quõ faciant excellẽ¬
cia oꝑa uirtutũ ꝙͣ quõ ꝑ¬

Expanded text:
e non est difficile: ipsi enim maxime debent esse scientes, et cognoscentes, qui sumptus quibus operibus deceant. Ad eos autem maxime spectat facere magnas largitiones, et excellentes sumptus boni gratia. Nam maxime debet bonum intenin bonum dirigere. Sic etiam ad eos spectat delectabiliter, et prompte sumptus facere. Nam ut supra dicebatur quia modicis natura contenta est, ociosae sunt divitiae, nisi ex eis fiant debitae largitiones, et decentes sumptus. Quanto igitur reges, et principes magis abundant facultatibus, et divitiis, tanto magis decet eos ampliores retributiones facere, et magis delectabiliter, et prompte expendere. Decet etiam reges, et principes magis intendere, quomodo faciant excellentia opera virtutum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui dã ornatus lib̾alitatis
sicut magnaninñtas est
uͥtutũ.cũ .n. ille sit magni¬
ficus qui ĩmagnis oꝑibus
facit decentes sũptus si fa¬
c̾e decentes sup̃tus ⁊ eẽli¬
balem fac̾e magnuos decẽ¬
tes sip̃tus ꝙ fccit magni¬
ficus eit ẽẽ maxĩe lib̾alem.

Expanded text:
 ornatus liberalitatis: sicut magnanimitas est virtutum. Cum enim ille sit magnificus, qui in magnis operibus facit decentes sumptus: si facere decentes sumptus est esse liberalem, facere maximos decentes sumptus, quos facit magnificus, est esse max
Abbreviated transcription (Latin):
ce se h erga cultũ diuinũ et
ergarem publicã ⁊ ctͣ ꝑso¬
nas dignas miaxiẽ quis apꝑe
at głosus ⁊ maxĩe quis ab ho¬
minib laudetur. difficile
in talib nõ q̃rere hũonã lau¬
ficile. io maxĩe spectat ad

Expanded text:
ce se habet erga cultum divinum, et erga rempublicam, et circa personas dignas, maxime quis apparet gloriosus, et maxime quis ab hominibus laudatur, difficile est in talibus non quaerere humanam laufici
Abbreviated transcription (Latin):
modũ largi uasis habũde emi¬
ttit q̃ ꝯtiuet. cũ gꝰ tãto dece
decet regẽ largiorẽ eẽ quãto
ĩ fluentia eiꝰ ad pses extẽten¬
da ẽ quã ĩfhencia aliox sa

Expanded text:
modum largi vasis abunde emittit quae continet. Cum ergo tanto deceadecet regem largiorem esse, quanto influentia eius ad plures extendenda est, quam influentia aliorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ꝓp̃ aliquã aliã cãm. reges
⁊ pͥncipes uix possũt demare
a lib̾alitate ĩ dãdo plus qr mag¬
derate tͥstabit᷑. nã iagis gra¬
uatur lib̾alis si. det unꝰ qn
debeat uł si nõ expendat ubi
o quã si expendat ubi nõ o
deuiant a̾̃ a lib̾alitate reges
⁊ pͥncipes ĩ dãdo quib nõ¬

Expanded text:
opter aliquam aliam causam. reges enim et principes vix possunt deviare a liberalitate in dando plus, quia magderate tristabitur. Nam magis gravatur liberalis, sit det minus quam debeat, vel si non expendat ubi oportet, quam si expendat ubi non oportet. Deviant autem a liberalitate reges, et principes in dando quibus no
Abbreviated transcription (Latin):
hõ sit ⁊ q̃uasꝯ facultates ħe¬
at sine młtas siue mediocres
difficile ẽ bũ ut illis ⁊ bũ e¬
quare sũptus facultatib i̾o
lib̾alitas se excẽdit ad iuedio¬
cres sũptus. sup̃tus .n. uł po¬

Expanded text:
homo sit, et quascumque facultates habeat, sive multas, sive mediocres: difficile est bene uti illis et bene aequare sumptus facultatibus. Ideo liberalitas se extendit ad mediocres sumptus. Sumptus enim, vel po
Abbreviated transcription (Latin):
nis deo sacratis bonũ .n. diui¬
ualde debiliter rep̾sentatur
s ĩ tota ꝯĩtate pulcrus lu¬
cessit duniũ bonũ t̾tio
magnificus se decent̾ hr̃e de¬
bet cͥta aliquas ꝑ sonas spãles
ut cͣtͣ ꝑ souas honore dignas
nã ĩ h podisniie apꝑet mag¬
ficencia qũ quis magna fat̃¬
hus qui sunt maguis digni
Equorto debet se decenter.

Expanded text:
nis Deo sacratis. Bonum envalde debiliter repraesentatur in tota communitate pulchrius elevescit divinum bonum. Tertio magnificus se decenter habere debet circa aliquas personas speciales, ut circa personas honore dignas. Nam in hoc potissime apparet magnificentia, quando quis magna facit iis sunt magis digni. Quarto debet se decenter
Abbreviated transcription (Latin):
sum deũ. ad totã ꝯmitatem
ad aliquas spãles ꝑsonas et
ad se ipmm̃. maguifitus a ccͣ
oĩa ista decent̾ hr̃e debet se
nõ tũ eq̃ pͥncipalit̾ intendere
debet ccͣ oia ista. nã pͥucipa¬
lit̾ ⁊ pͥuo hõ debet ẽẽ mag¬
uificus cͥta diuma ꝯstituendo
si facultates tribuant tẽpla
magnifica sacͥficia honorabi¬
la p̃patõnes dignas id̾ d  .iiiiͦ.¬

Expanded text:
sum Deum, ad totam communitatem, ad aliquas personas, et ad seipsum. Magnificus enim circa omnia ista decenter se habereliter intendere debet circa omnia ista. Nam principaliter et primo, homo debet esse magnificus circa divina, constituendo si facultates tribuant templa magnifica, sacrificia honorabilia, praeparationes dignas. Ideo dici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuunucabilitas qr ꝑ eã hoiẽs
ꝯminutant sua bona ꝑ quam
ꝯĩcatõm ab alus potissimie di¬
ligũtur. nã lib̾ales fũt potissi¬
me amabiles qr̃ si maxiẽ dec
reges ⁊ pͥncipes ut sint dile¬
cti ab hus qui sunt ĩ regno
maxĩe decet eos eẽ lb̾ales spe¬
ctat ã ad lib̾alem pͥmo resꝑi¬
c̾e quãtitatẽ dati ut nõ det im

Expanded text:
 eam homines communicant sua bona, per quam communicationem ab aliis potissime diliguntur: nam liberales sunt potissime amabiles. Quare si maxime decet reges et principes, ut sint dilecti ab iis qui sunt in Regno, maxime decet eos liberales esse. Spectat autem ad liberalem primo respicere quanti
Abbreviated transcription (Latin):
niẽ In magnis a̾ oꝑib ⁊ͣ aliqͦs
defic̾e qr nõ uitẽdũt quõ mag¬
ua oꝑa faciũt. s quõ parũ ex¬
pendant ⁊ tales uocãt᷑ ꝑuifici
expendũt quã oꝑa illa requi¬
raut ⁊tales uotãtur ꝯsup̃to¬
fornax oiã ꝯsimiũt. quidau¬

Expanded text:
aliquos deficere, quia non intendunt quomodo magna opera faciant, sed quomodo parum expendant. Et tales vocantur parvifici. expendunt quam opera illa requirant. et tales vocantur consumptoforna
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝓdigũ . ẜoͣ ħ idẽ p qr ꝑdi¬
gassitas uiagis ÷̃ pp̃iqua uir¬
cuti ꝙͣ auaricia . nã lib̾alis nõ¬
libeut̾ recipit ⁊ libẽter dat
quoꝵ utr̃q facit ꝓdigus nen¬
⁊ cn᷑ gr̃a debet qr̃ cũ ꝑdigꝰ

Expanded text:
aetate, vel ab egestate. Sed avaritia est moribus incurabilis: quia quanto quis procedit in avaritia, et quanto plus senescit, tanto magis avarus efficitur. Si ergo cali, omnino detrestabile est regem esse
Abbreviated transcription (Latin):
crescentib collactanes .i. ue¬
potib ⁊ filiis ⁊ filioꝵ filus ⁊
nõ ualentib habitare ĩ una
domo ꝯpulsi sunt fac̾e domos
plures. ⁊ ꝯstituere ucũ. sic
procedente gn̾one ip̃õꝵ et
ult̾ius angnẽtata młt itudi¬
ne fcã est płalitas uicoꝵ¬
⁊ ꝑ ꝯsequens fcm̃ ẽ casttũ
plicatis castris ⁊ cluitatib
fcũs ẽ pͥncipatus ⁊ regnũe
utrũ a̾ alio modo sit possi¬
bił gen̾atõ uiti ciuitatis.
uł regni quã e crescẽcia
plenius ostẽdetur. ad pre¬

Expanded text:
crescentibus collectaneis idest nepotibus, et filiis, et filiorum filiis: et non valentibus habitare in una domo, compulsi sunt facere domos plures, et constituere vicum. Sic procedente generatione ipsorum, et ulterius augmentata multitudine, facta est pluralitas vico consequens factum est castrum plicatis castris, et civitatibus, factus est principatus, et regnum. Utrum autem alio modo sit possibilis generatio vici, civitatis, vel regni, quam excrescentia plenius
Abbreviated transcription (Latin):
quã iudissent alias indificas¬
se ⁊ canis ex ĩstinctu nature
ĩstrutur qualit̾ se debeat hr̃e
ĩ ꝑtu si nũꝙͣ iuidiss canes ali¬
as p peꝑise. mulier a̾ cũ pa¬
rit᷑ nescit qualit̾ se debeat ha¬
bere ĩ partu nis ꝑ obstetri¬
ces sit sufficiẽt̾ edocta. quia
gͦ nõ sufficiẽt̾ ex ĩstĩctu ua¬
ture iuctiatur ad oꝑa sibi
debita nͦ dedit ei loquelam
siue sernionẽ ut ꝑ sermonẽ
hoĩes se ĩucẽ docẽant ⁊ unus
ab alio suscipiat disciplinã

Expanded text:
idificasse. Et canis ex instinctu naturae instruitur, qualiter se debeat habere in partu; si nunquam vidisset canes alias peperisse. Mulier autem cum parit, nescit qualiter se debeat habere in partu, nisi per obstetrices sit sufficienter edocta. Quia ergo homo non sufficienter ex instinctu naturae inclinatur ad opera sibi debita, natura dedit ei loquelam sive sermonem, ut per sermonem homines se invicem doceant, et unus ab alio suscipiat disciplinam.
Abbreviated transcription (Latin):
.iII. de aĩa ÷ organũ organoꝵ
biad habend̾ ꝯgriũ uictum
⁊ uestitũ ad fab̾cãd̾ sibi aruxa
Quarta ia si ex ꝑte ser¬
iiiur. nã alia ałia sufficiẽter
ĩclinãtur ad oꝑa sibi debita.
Ex ĩstinctu uature abs ĩstru¬
ctõne alia p̾cedente ut arauea
ex ĩstinctu nat᷑e debite telã
fac̾et si nũquã iudiss alias

Expanded text:
. de Anima, est organum organorum. bi ad habendum congruum victum et vestitum, et ad fabricandum sibi arma Quarta via sumitur ex parte serimur. Nam alia animalia sufficienter inclinantur ad opera sibi debita ex instinctu naturae absque introductione aliqua praecedente: ut aranea ex instinctu naturae debitam telam faceret, si nunquam vidisset araneas
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝯĩtas nͣlis si de domo det̾u¬
druplici ua uenari possimus
pͥma uia siłi ex uictu quo hõ
indiget ¶Ca ex uestitu quo
tetigit᷑. ¶tcia ex remocione
ꝓhibenciũ ꝑ quã ab hostibus
lib̾atur ¶Ouarta ex disci

Expanded text:
nitas naturalis: si de domo deterdruplici via venari possumus, Prima via sumitur ex victu, quo homo indiget. Secunda ex vestitu, quo tegitur. Tertia ex remotione prohibentium, per quam ab hostibus liberetur. Quarta ex disci
Abbreviated transcription (Latin):
iueliorẽ tactũ ⁊ iueliodẽ aple¬
xionẽ. ĩo ĩt̾ oĩa ałia ĩdicet
nõ unẽtib ex rapma c̾modi
sũt̃ oues boues ⁊ cet̾a talia.
nũstrat ħ̾bas ⁊ fructus qui

Expanded text:
eliorem tactum, et meliorem complexionem. Ideo inter omnia animalia indiget non viventibus ex rapina, cuiusmodi sunt oves, boves, et caetera talia, ministrat herbas et fructus. q
Abbreviated transcription (Latin):
ubitaret foxtealiqͥs¬
dicens nos sciãꝵ lum
tes ignorare quia.
societas siue ꝯĩtas illa ꝑ quã
uobis sufficimꝰ ĩ uictu ⁊ uesti¬

Expanded text:
ubitare forte aliquisdicens nos scientiarum limites ignorare: quia societas, sive communitas illa, per quam nobis sufficimus in victu et vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ałib ad sũ turtõm dedit cor¬
nua ut bubalis ⁊ bob aliqui¬
b u̾o dedit dẽtes ut lupist
canib aliquid So dedit un¬
gues. ut ursis ⁊ leomb aliqͥ¬
b aũt dedit corporis agili¬
tarẽ ut leporib ⁊̃ capris¬

Expanded text:
alibus ad sui tuitionem dedit cornua, ut bubalis et bobus. Aliquibus vero dedit dentes, ut lupis et canibus. Aliquibus dedit ungues, ut ursis et leonibus. Aliquibus autem corporis agilitatem, ut leporibus et capreis
Abbreviated transcription (Latin):
indignus ẽ sortiri malũ illd̃
si u̾o sit tͥsticia nõ de malo
cia q̃dã suꝑ apꝑenti accõne
aliquoꝵ bonoꝵ cͥta similes
nõ ut aliquid sibi s ꝓp̃ illos
ĩudia .n. ẽ dolere de apꝑen¬
tibono alicuiꝰ nõ qr ip̃e non
ht̃ illud bonũ s qr alt̾ cui m¬
iudet pollet bono illo ⁊ poci¬
ssume ẽ inuidia ccͣ siłes ut fi¬
guli ĩuident᷑ figulis. ⁊ fabͥ
fabs ⁊ sic de alus. si uo sit tͥ¬
sticia ⁊ehouo alt̾uis nõ quo

Expanded text:
indigne patitur malum illud. Si vero sit tristitia non de malo tia quaedam super appetenti actione aliquorum bonorum circa similes, non ut aliquid sibi, sed propter illos. Invidia enim est dolor de appetenti bono alicuius. nam quia ipse non habet illud bonum, sed quia alter, cui invidet, posset bono illo. Et potissime est invidia circa similes. ut figuli invident figulis, et fabri fabris, et sic de aliis. Si vero sit tristitia de bono alterius, non quo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mẽbra remanẽt palida
qr tiuor ꝯsurgat ex eo qd̾
ora bona s cũ quis u̾eꝯdat᷑
sanguis fluit ad ext̾iora
⁊ facies apper rubea currit
gͦ sangus tuc ad ext̾iora qr¬

Expanded text:
nent pallida: quia timor consurgit ex eo, quod ora bona. Sed cum quis verecundatur, sanguis fluit ad exteriora, et facies apparet rubea; currit ergo sanguis tunc ad exteriora, q
Abbreviated transcription (Latin):
erubescẽciã siue u̾eꝯdiã. sed
oẽs passiones hee reducũt᷑
ad aliquas passionũ p̾dcãꝵ.
qr zelus ⁊ grã reducũtur
ad amorẽ. ueꝯdia ad timorẽ¬

Expanded text:
erubescentiam sine verecundia. Sed omnes hae passiones reducuntur ad aliquas passiones praedictum: quia zelus, et gratia reducuntur ad amorem: verecundia ad timore
Abbreviated transcription (Latin):
seruiũt nobis ad u̾itatẽ qr
ꝑ ea iudicamur quales sumꝰ
aut fcĩs maiora ostendat ꝙͣ
quã rõ dictet se ꝯtẽptibilẽ
ostendat. s sit aꝑtus ⁊ uerax
ut talẽ se ostendat quał est̃
possũt ad iocosas delectatõ¬
nes ut hõ sit debite iocofus
g ut supra dicebat᷑ ccͣ u̾ba

Expanded text:
serviunt nobis ad veritatem: quia per ea iudicamur quales sumusaut factis maiora ostendat quaquam ratio dictet, se contemptibilem ostendat: sed sit apertus, et verax, et talem se ostendat, qualis est. possunt ad iocosas delectationes, ut homo sit debite iocundus. Igitur ut supra dicebatur circa verba
Abbreviated transcription (Latin):
tales nõ ꝑsonã pͥncipis s m̾¬
cedem pͥncipalit̾ amãt. s hus
qui ex amore nimistrãt ꝑ di
uturnitatẽ tẽporis ꝯstet ipõs
eẽ beniuolos fideles ⁊ pruden¬
tes pot̾ũt eis aꝑiri secreta ma¬
gis ⁊ miꝰ ꝓut de eoꝵ fidelitate
stabit. ¶ qualit̾ & ꝑ laborib
sũt beneficia ex hibenda nuĩ¬
stris ꝙ ultimo dicebat᷑ ⁊ẽ tra¬
ctãdũ de leui pat̾e pt̃. nã re¬
ges ⁊ pͥncipes ĩ quoꝵ potesta¬
te ẽ multa tͥbu̾e u̾icedes ñistͦꝵ¬

Expanded text:
tales non personam principis, sed mercedem principaliter amant. Sed iis, qui ex amore ministrant, si per diuturnitatem temporis constet ipsos esse benivolos, fideles, et prudentes, poterunt aperire secreta magis, et minus, prout de eorum fidelitate, stabit. Qualiter autem pro laboribus sunt beneficia exhibenda ministris. quod ultimo dicebatur esse tractandum, de levi potest patere. Nam reges et principes, in quorum potestate est multa tribue
Abbreviated transcription (Latin):
nã si nũst̾ ꝯstitueudꝰ in aliquo
offõ uł inaliquo mast gistra¬
tu debet eẽ fidelis ue defran¬
det ⁊ pͥdens ue defraudetur
quãto plus ꝯstat de eiꝰ fidelita¬
te ⁊ pͥdencia tãto sũt ei ma¬
iora officia ꝯuuttẽda. nullus
a̾ ad plenũ pt̃ exꝑiri de be¬
niuolencia ⁊ fidelitate alt̾uis
iuisi ꝑ dutͤnitatẽ tẽporis ut

Expanded text:
nam si minister constituendus in aliquo officio vel in aliquo magistratu debet esse fidelis ne defraudet, prudens ne defraudetur: quanto plus constat de eius fidelitate et prudentia, tanto sunt ei maiora officia committenda. nullus autem ad plenum potest experiri de benivolentia et fidelitate alterius nisi per diuturnit
Abbreviated transcription (Latin):
reges gͦ ⁊ pͥncipes quos decet
ẽẽ magnanmios decet oprri
pauca ⁊ magua ut decet ⁊põs
sollicitari cͣcͣ ea q̃ directe spe¬
ctãt ad bonũ ꝯẽ ⁊ ad regu̾uẽ
regni q̃ ã surt illa ĩ t̾cio libro
patebit. sollicitari u̾o cͣtͣ quos¬
ꝯ̾ nuĩstros ⁊ uelle se de quibꝯ
do tradit pħs .iiii. etħ. ubi uult
ꝙ ad hũiles decet maguauimoᷤ
se hr̃e mod̾ate s ad eos qui st̃
ĩ diguitatib decet magnanĩo
bent se ostend̾e mod̾atos qr erga
cos mlłe se hrẽ ĩ mia excelleu¬
çia ut plane tradit phs nõ est¬

Expanded text:
ncipes quos decet esse magnanimos decet operari pauca et magna, ut decet ipsos solicitari circa ea quae directe spectant ad bonum commune, et ad regnum regni. quae autem sunt illa in tertio Libro patebit. Solicitari vero circa quosdam ministros et velle se de quibuscdo tradit Philosophus 4. Ethi. ubi vult, quod ad humiles decet magninimos se habere moderate, sed ad eos qui sunt in dignitatibus decet magnanimos bent se ostendere moderatos: quia erga eos velle se habere in nimia excellentia ut plane tradit Philos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe nõ dͦ iusi domꝰ nobilium
⁊ magnoꝵ. ⁊ quia decet nobi
res inde sũp̃tũ ÷ ut dicãtur
.eẽ cariales hũtes mores uo¬
biles. pp̃ ꝙ curialitas q̃ dã moꝵ¬

Expanded text:
tur nisi domus nobilium et magnorum: et quia decet nobilres, inde sumptum est, ut dicantur esse curiales habentes mores nobiles: propter quod curialitas mo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qualit̾ reges ⁊ pͥnci¬
pes debeant se hre ad ip̃os res¬
tat ut dicamꝰ qualit̾ ĩ mẽsis
pͥncipũ cͥta eloquia hab̾e se
tes. possimiꝰ ẽ duplici ma ostẽ¬
d̾e ꝙ nõ decet ĩ mẽsis regum
eloquiis p᷑ masui᷑ ex eo ꝙ hoc
repugnat ordini nͣli sa e eo¬

Expanded text:
 qualiter reges et principes debeant se habere de ipsis: restat ut dicamus qualiter in mensis principum circa eloquia habere se tes. Possumus autem duplici via ostendere, quod non decet in mensis regum eloquiis. Prima via ex eo quod hoc repugnat ordini na
Abbreviated transcription (Latin):
uili gen̾e sũt assup̃ci. dato ꝙ in
aliquib ꝑuis magistrãtib in¬
deant᷑ prudent̾ ⁊ fidelit̾ se ges¬
sisse nõ statĩ assumẽdi st̃ ad o¬
fficia nimis alta. s gradatĩ et
ꝑ diut᷑ua tẽpora ẽ habẽda de ip¬
sis exꝑiencia pͥusquã ad aliqͥd
altũ desçendãt ¶uiso quõ nu
nistris st̃ officia ꝯiuittẽda uid̾e

Expanded text:
in aliquibus parvis magistratibus videantur prudenter et fideliter se gessisse, non statim assumendi sunt ad officia nimis alta, sed gradatim et per diuturna tempora est habenda de ipsis experientia, prius quam ad aliud altum ascendant. Viso quomodo ministris sunt officia committenda, re
Abbreviated transcription (Latin):
fit ĩ mensa temporo comesti¬
onis. si tñc tẽpris nõ cest ces¬
sanus ab oꝑe alio ꝙ ẽ loqui
nã si reꝯbentes ĩ mẽsa ergaᷤ
iuulti loquiũ ĩsistant qr unũ¬
iuiͦ eloquia młtiplicare ⁊ hoĩes
habundãtes uino .q. calefcĩ et
audaces libent̃ ĩ u̾ba prũpũt
sobui reges gͦ ⁊ pͥncipes quos
decet maxĩe tẽꝑatos eẽ ⁊ obs¬
nare ordinẽ naturalẽ oĩo in
sius uiẽsis ordmare debent.
ut reꝯbentes ĩ młtilo quia nõ
corrũpãt. ¶decet ⁊̃ hoc ułit̾¬

Expanded text:
n mensa tempore comestionis, si tunc temporis non cessemus ab opere alio quod est loqui.nam si recumbentes in mensa erga multiloquium insistant, quur eloquia multiplicare, et homines abundantes vino quasi calefacti et audaces, libenter in verba prorumpunt, sobrii. reges ergo et principes, quos decet maxime temperatos esse, et observare ordinem naturalem omnino in suis mensis, ordinare debent ut recumbentes in multiloqui non prorumpant. decet etiam hoc uni
Abbreviated transcription (Latin):
uł ĩmilite q̃ nõ eẽt laudãda ĩ
rege. oio .n. decet reges ⁊ pͥu¬
cipes uuꝰ se exhib̾e quã cet̾os
⁊ ostẽd̾e se eẽ ꝑsonas magis gͣ¬
nes ⁊ reu̾andos quã alos. nõ
ad ostentatõmi. s ne regia di¬
gutas ꝯtẽpnatur.ostẽn¬
so qualit̾ sũt minist̾s officia ꝯ¬
mittẽda ⁊ quõ st̾ erga eos sol¬
licitãdi ⁊ qualit̾ ẽ ꝯ ipis ꝯu̾sã

Expanded text:
et laudabilis in rege: omnino enim decet reges et principes minus se exhibere quam caeteros, et ostendere se esse personas magis graves et reverendas quam alios, non ad ostentationem, sed ne regia dignitas contemnatur. Ostenso qualiter ministris sunt officia committenda, et quomodo sunt erga eos solicita
Abbreviated transcription (Latin):
les o eẽ miistros. restat ostẽ
se habe debitus a̾ modus se ha
officia ꝯmittãt᷑. so ut ad iof¬
ficia ꝯussa debĩte solliciten¬
tur. t̾cio ut sciatur qualit̾ ꝯ
sũt ipis ꝯmunicãda ꝯfilia et

Expanded text:
esse ministros, restat ostendse habere. Debitus autem modus se habofficia committantur. Secundo, ut ad officia commissa debite solicitentur. Tertio, ut sciatur qualiter cer ipsis communicanda consilia et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ decet miistros regũ ⁊ pͥu¬
cipũ curiales eẽ. nã si decet re¬
ges ⁊ pͥncres eo ꝙ sũt ĩ ma¬
xͦnuo nobilitatis gradu habe
mores nobiles ⁊ curiales mi¬
ustros quos ĩ bonis decet su¬

Expanded text:
ministros regum et principum curiales esse. Nam si decet reges et principes eo quod sunt in maximo nobilitatis gradu, habere mores nobiles et curiales, ministros, quos in bonis decet su
Abbreviated transcription (Latin):
dere uec ꝙ delectẽtur ĩ dñdo
ꝙ facit lib̾alis nec qd̾ ex hoc
u̾elunt implere legẽ. hoc p̾cipi¬
entẽ ꝙ facit iustus legał s qr
nolũt recin̾e mores curie⁊ no¬
biliũ quos decet datiuos ẽẽ pp̃
qd̾ tales airiales dici debent
nͥtus ꝑ quãdã tñ anthonoma¬
siã largi ⁊ affabiles cimalitis
diꝯtur qr ĩ curus ⁊ ĩ domibus
na potissime largatas ꝙͫ ad
sũptus ⁊ affabilits ꝙͣ ad ꝯñ¬

Expanded text:
delectentur in dando, quod facit liberalis; nec quod ex hoc velint implere legem hoc precipientem, quod facit iustus legalis: sed quia volunt retinere mores curiae et nobilium, quos decet dativos esse; propter quod tales curiales dici debentvirtus, per quandam tamen antonomasiam largi, et affabiles, curiales dicuntur quia in curiis et in domibus na, potissime largitas quantum ad sumptus, et affabilitas quan
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ curiales comestores diꝯt᷑ qui
nõ nimuis ardent̾ uł turpit̾ co¬
medũt ꝙ ẽ o pus temꝑancie
curialit̾ ⁊̃ diꝯtur hõies se hre
erga suos cies si nõ eis ĩniri¬
am ĩferãt ĩ uorib uł ĩfilia¬
bus ꝙ ẽ opus castitatis. dicit᷑
⁊̃ qũis curialis ĩ ꝯn̾satõne si sit

Expanded text:
 qui non nimis ardenter vel turpiter comedunt, quod est opus temperantiae. Curiales etiam dicuntur homines se habere erga suos cives, si non eis iniuriam inferant in uxoribus, vel in filiabus, quod est opus castitatis. Dicitur etiam quis curialis in conversatione, si sit
Abbreviated transcription (Latin):
cñ .n. deceat regẽ ẽẽ magni¬
ficũ ut sirpͣ ĩ pͦ libro diffusu
ꝓbabat᷑ decet ipm̃ erga suos
nec ad ostentatõm tribia fint
fienda tũ ut reges ⁊ pͥncipes
fico ⁊ ne ꝑ appłis ꝯdẽpnãtur
decet eos magnifica fac̾e ut

Expanded text:
Cum enim deceat regem esse magnificum, ut supra in primo libro diffusius probabatur, decet ipsum erga suos nec ad ostentationem talia sint fienda: tamen ut reges et principes fico, et ne a populis condemnantur, decet eos magnifica facere, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ut nobilitatẽ moꝵ. nobili¬
tas a̾ ĩ excessu alicuiꝰ boni
fũdari nidet᷑. nã ñ quã dic̾e¬
tur unꝰ nobilior alio nisi in
aliquo eecedet illũ sic̃ gͦ st̃
duo gen̾a bonoꝵ magnoꝵ. qr
q̃dã sũt magna bona s oꝑiõ¬

Expanded text:
ut nobilitatem morum. Nobilitas autem, in excessu alicuius boni fundari videtur: nam nunquam diceretur unus nobilior alio, nisi in aliquo excederent illum. Sicut ergo sunt duo genera bonorum magnorum, quia quaedam sunt magna bona secu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ⁊̃ ⁊ ipos ꝑticipms uͥtũtes et
bonos mores Es si reꝯbẽtes
care sermonũ multitudiuem
decet ⁊̃ hec ipõs mĩstrãtes ne.
negligat᷑ ⁊ ĩpediat᷑ ordo ⁊ dis¬
põ mĩstrãdi Inmio si ad mẽsas
regũ ⁊ pͥncipũ sꝑ aliqua utilia
legerẽtur ut sił ꝯfances reꝯbẽ¬
ciũ cibũ simiũt eaꝵ aures doc
dines regu si tales sut̃ ĩ scͥpto
redacte uł ⁊̃ laudabilia gesta p̾
de regumẽ pͥncipũ ut ⁊ ip̃i
pͥuapãtes iustruerẽt᷑ qualiter
pͥncipari deberẽt ⁊ alu edod̾en¬
tur quõ ẽ pͥncpib obediendũ
hec gͦ uł alia utilia tradita scd̾m
uulg̾are ydiona ut cẽs ꝑ ea
edoceri possent in mẽsis regũ
⁊ pͥncipñ legendo eẽnt. ¶hus
gͦ sic ꝑtractatis cͥca regnuen
cularia sõ narratõne cadũt
pponimꝰ ea silencio ꝑtrãsire
Imponẽtes finẽ huic so libro
oĩs bonitas ⁊ suficiencia ht̃
ẽẽ Eeplic lib sus de regitine pͥi¬
cipum ĩ qͥ cc̃tar᷑ de regĩe dem

Expanded text:
et ipsos participare virtutes et bonos mores. Sed si recumbentes, tari sermonum multitudinem, decet etiam hoc ipsos ministrantes, ne negligatur, et impediatur ordo, et dispositio ministrandi. Immo si ad mensas regum et principum aliqua utilia legerentur, ut simul, cum fauces recumbentium cibum sumunt, earum aures doctdines regni, si tales sunt in scripto redactae, vel etiam laudabilia gesta prade regimine principum, ut etiam ipsi principantes instruerentur, qualiter principari deberent; et alii docerentur, quomodo est principibus obediendum. Haec ergo, vel alia utilia tradita secundum vulgare idioma, ut omnes per ea edoceri possent, in mensis regum et principum legenda essent. His ergo sic pertractatis circa regnum cularia sub narratione cadunt, proponimus ea silentio pertransire, imponentes finem huic secundo Libro, omnis bonitas, et sufficientia habet esse. Secundi libri de regimine principum, in quo tractatur de regimine d
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a seruili s qr nõ sufficit sic ui
li dicendo ipm̃n eẽ diffens a pat̾¬
nali ⁊ seruili nisi ĩ spãli tracte¬
tur quo regninẽ regende sunt
ꝯuges io̾ o ĩ spãli dic̾e aliqua
telas ad ea ccͣ que uidet ipm̃ ma¬
gis defic̾e uã sic̃ ẽ locitõnibus
sic suo uͦ ẽ in ip̃i oꝑib. iudemꝰ
.ii. aliquos hre liuagͥas desertas.
aliquos u̾o lalbucientes eẽ ⁊ qui
balbuciũt nõ eodem mͦ balbuciut
s aliqui difficilius ꝑferũt unũ
u̾bũ. aliqui u̾o difficilius aliud
qui uͦ balbucientes uellet ĩ loque¬
la dirig̾e oꝑt̾et eos instruere.
ut spãlemi pugnã ⁊ spãlem co¬
natũ acciꝑent c̾ta ea u̾ba q̃ det̾i¬
us ꝓferre possent. uñ ⁊ aliquos

Expanded text:
 a servili. Sed quia non sufficit sic in li, dicendo ipsum esse differens a paternali et servili, nisi in speciali tractetur, quo regimine regendae sunt eo oportet in speciali dicere aliqua telas ad ea, circa quae videt ipsum magis deficere. Nam sicut est in locutionibus, sic suo modo est in ipsis operibus. Videmus enim aliquos habere linguas desertas, aliquos vero balbutientes esse: et qui balbutiunt, non eodem modo balbutiunt: sed aliqui difficilius proferunt unum verbum, aliqui vero difficilius aliud. Qui ergo balbutientes vellet in loquela dirigere, oporteret eos instruere, ut specialem pugnam et specialem conatum acciperent circa ea verba quae deterius proferre possent. Unde et laiquos