comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ duo geminatꝰ. dese efficit qua¬
tuor. ad similitudine mathematici cor¬
poris. qđ sub quãtuor punctis longo lato¬
q distendit᷑. Quat̃ narius qͦq ipse gemi¬
natꝰ octo efficit quinumerꝰ solidũ cor¬
pꝰ imitat᷑ sicut duas lineas diximꝰ dua¬
b suꝑ positas ooto anguloꝵ dim̃sione
integrã corporis soliditatẽ creare. Et
hocẽ. qđ apud geometras dr̃ bis binabis.
corpꝰ er iam solidũ Ergo a parinumero
accessio usq ad octo soliditas ẽ corpo¬
ris. Idõ interprincipia huc numero
plenitudinẽ deputauit : Nc̃ oporta
eximpari qͦq numero quẽ ad modũ idem
efficiat᷑ inspicere. Et qr tã paris quã im¬
paris numeri monas origo ẽ. Ternarius
numerꝰ pͥmalinea ẽe credat᷑. Hic tripli¬
catꝰ. nouenariũ numerũ facit qͥ & ipse
quasi deduab. lineis longuͣ latũq. corpꝰ
efficit. sicut quat᷑narius scđs deparibus
efficit Itẽ nouenarius triplicatꝰ t̃tiã dim̃sio¬

Expanded text:
numerus duo geminatus de se efficit quatnumerus duo geminatus de se efficit quattuor, ad similitudinem mathematici corporis quod sub quattuor punctis longo latoque distenditur. Quaternarius quoque ipse geminatus octo efficit, qui numerus solidum corpus imitatur, sicut duas lineas diximus duabus superpositas octo angulorum dimensione integram corporis soliditatem creare; et hoc est quod apud geometras dicitur bis bina bis corpus esse iam solidum. Ergo a pari numero accessio usque ad octo soliditas est corporis; ideo inter principia huic numero plenitudinem deputauit. Nunc oportet ex impari quoque numero quem ad modum idem efficiatur inspicere. Et quia tam paris quam imparis numeri monas origo est, ternarius numerus prima linea esse credatur. Hic triplicatus nouenarium numerum facit, qui et ipse quasi de duabus lineis longum latumque corpus efficit, sicut quaternarius, secundus de paribus, effecit. Item nouenarius triplicatus tertiam dimensio
Abbreviated transcription (Latin):
sinelato. sine alto. & duob. punctis. exu¬
traq parte solã longitudinẽ terminan¬
tib continet᷑. Hanclinea sigeminaueris
alterũ mathematicũ corpꝰ efficies. qđ du¬
ab. dimͣsi onib aestimat᷑ longo latoq sed
alto car&e. Et hoc ẽ qđ apud illos suiꝑfi¬
ciesuocat᷑. Punctis autẽ quatuor conti¬
net᷑ idẽ ꝑsingulas lineasbinis. Siuͦ hȩ
duȩlineae fuerint duplicatae. ut subieo¬
tis duab. dux̧ suꝑponant᷑. adici&eur ꝓ¬
funditas & hinc solidũ corpꝰ efficit᷑ qđ si ne
dubio octo angulis continebit᷑. qđ uidemꝰ
intessira quaegrȩ co nomine crbos uocat᷑
His geo metricis rationib ad plicat᷑ natura
numeroꝵ. & monas punotũ putat᷑
quia sicut punctũ corpꝰ nonẽ sed ex sefacit
corpora. ita monas numerꝰ eẽ ñ dr̃ sed ori¬
gonumerorũ. Primꝰ ergonumerꝰ in duo¬
b. est. quisimilis ẽ lineae depuncto subge¬
mina puncti t̃minatione ꝓductȩ. Hio

Expanded text:
sine lato, sine alto, et duobus punctis ex usine lato, sine alto, et duobus punctis ex utraque parte solam longitudinem terminantibus continetur. Hanc lineam si geminaueris, alterum mathematicum corpus efficies, quod duabus dimensionibus aestimatur, longo latoque, sed alto caret. Et hoc est quod apud illos superficies uocatur. Punctis autem quattuor continetur, id est per singulas lineas binis. Si uero hae duae lineae fuerint duplicatae, ut subiectis duabus duae superponantur, adicietur profunditas, et hinc solidum corpus efficitur, quod sine dubio octo angulis continebitur: quod uidemus in tessera, quae Graeco nomine κύβος uocatur. His geometricis rationibus applicatur natura numerorum, et monas punctum putatur, quia, sicut punctum, corpus non est, sed ex se facit corpora: ita monas numerus esse non dicitur, sed origo numerorum. Primus ergo numerus in duobus est, qui similis est lineae de puncto sub gemina puncti terminatione productae. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
ris instituit. Cuussens si huic operi fue¬
rit ad positꝰ plurimũ nos ad uerboꝵ cice¬
ronis quȩ circa disciplina musicȩ uident᷑
obscura intellectũ uuabit. Sedne qđ in
patrociniũ alterius. expositionis ad hi¬
bet᷑ ipsũ ꝑse difficile credat᷑. Pauca nb
p̃mittenda it᷑. quȩ simul utriusq intel¬
ligentiã faciant lucidiorẽ. Om̃e solidũ
corpꝰ trina dim̃sione distendit᷑. hab&
enĩ longitidinẽ. lantudinẽ ꝓfunditatẽ
Nec potest inueniri in quoliba corporeiuar¬
ta dm̃sio sed hstrib om̃e corpꝰ solidũ conti¬
net᷑. Grometrae tam̃ alia sibi corpora pro¬
nunt. quꝑ appellanT mathematica cogita¬
tioni tantũ subicienda ñ sensui. Dicunt
enĩ punctũ er̃ corpꝰ indiuidiũ. inqͦ. neq
longitudo. neq latitudo. nec altitudo. de¬
pͣhendatur : Quippe qđ innullas partes
diuidi possit: Hoc ꝓtractũ efficit lineã
idẽ corpꝰ unius dim̃sionis Longũ ẽ enĩ

Expanded text:
ris instituit. Cuius sensus, si huic operi fueris instituit. Cuius sensus, si huic operi fuerit appositus, plurimum nos ad uerborum Ciceronis, quae circa disciplinam musicae uidentur obscura, intellectum iuuabit. Sed ne quod in patrocinium alterius expositionis adhibetur ipsum per se difficile credatur, pauca nobis praemittenda sunt quae simul utriusque intellegentiam faciant lucidiorem. Omne solidum corpus trina dimensione distenditur. Habet enim longitudinem, latitudinem, profunditatem, nec potest inueniri in quolibet corpore quarta dimensio, sed his tribus omne corpus solidum continetur. Geometrae tamen alia sibi corpora proponunt quae appellant mathematica, cogitationi tantum subicienda, non sensui. Dicunt enim punctum corpus esse indiuiduum in quo neque longitudo, neque latitudo, nec altitudo deprehendatur, quippe quod in nullas partes diuidi possit. Hoc protractum efficit lineam, id est corpus unius dimensionis. Longum est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
Sedhic numerꝰ simphoniarũ ad musica
ꝑtinae. quã uel flatus humanꝰ inten¬
dere uł capere potest humanꝰ auditꝰ
Vltro autẽ setendit armoniae celestis accos¬
sio idẽ usq ad quat᷑ Aiarfacun Raidia
rreate. Nunc interĩ dehis quas nomi¬
nauimꝰ. disseramꝰ. Simphonia dia
tessaron. constat deduob tonis &e hemitonio
ut minutiasq: in ad ditam̃to st̃ relinqͣmus. ne
difficultatẽ creemꝰ & fit exepitrito Aia
nexite constat extrib tonis & hemitonio.
& fit debemiolio. MiastaCΩN. constat de
sextonis. & fit deduplari. Uerũ aiatta
nis. & hemitonio. & fit detriplari numero
Bis autẽ. Aianacun. contin& tonos duode¬
eĩ. & fit ex quadruplo. Hinc plato post¬
quã & prthagoricȩ successione doctri¬
ne & ingeni ꝓpͥi diuina ꝓfunditate
cognouit. nullã eẽ. posse sine hisnume¬
ris. iugabilẽ conpetentiã. intima rosuo
niuidi animã ꝑ istoꝵ̃ numeroꝵ contex¬
tionẽ ineffabili ꝓuidentia dĩ fabricato¬

Expanded text:
Sed hic numerus symphoniarum ad musicam pertinet quam uel flatus humanus intendere uel capere potest humanus auditus. Vltro autem se tendit harmoniae caelestis accessio, id . Nunc interim de his quas nominauimus disseramus. Symphonia διὰ τεσσάρων constat de duobus tonis et hemitonio ut minutias quae in additamento sunt relinquamus, ne difficultatem creemus, et fit ex epitrito; διὰ πέντε constat ex tribus tonis et hemitonio, et fit de hemiolio; διὰ πασῶν constat de sex tonis, et fit de duplari; uerum διὰ nis et hemitonio, et fit de triplari numero; δὶς autem διὰ πασῶν continet tonos duodecim, et fit ex quadruplo. Hinc Plato, postquam et Pythagoricae successione doctrinae et ingenii proprii diuina profunditate cognouit nullam esse posse sine his numeris iugabilem competentiam, in Timaeo suo mundi animam per istorum numerorum contextionem ineffabili prouidentia dei fabricato
Abbreviated transcription (Latin):
triplus Et quartũ quatuor qui ad secundũ. idẽ
adduo duplus ẽ. Quintũ nouenariũ. qui ad t̃ti¬
ũ. idẽ ad tria triplus ẽ. Sextũ autẽ octonariũ
qui pͥmũ octies contin&. Atuͦ parsseptima ir
uiginti & septẽ fuit. quȩ faciunt ut diximꝰ au¬
mentũ t̃tiũ imparis numeri. Alt̃nis enĩ ut anĩ¬
aduertere facileẽ. ꝓcessit illa contextio.
ut postmonadẽ quȩ & par & impar est.
pͥmus parnumerꝰ poneret᷑ idẽ duo. Dein¬
de sequeret᷑ pͥmus impar. idẽtria. Quar¬
to loco secundus par. idẽ quatuor. Quinto
loco secundus impar. idẽ nouẽ. Sexto
loco tertius par. idẽ octo. Septimo loco.
tertius impar. idẽ uiginti & septẽ Vt
quia imparnumerꝰ. mas habet᷑ & par
femina expari & impari. idẽ ex mare
& femina nascerit᷑ quȩ erat un i uersa
Post hoc spacia quȩ int̃duplos& triplos numeros hiabanT. paritura et adutriusq. soliditatẽ usq ꝓ¬

Expanded text:
triplus; et quartam, quattuor, qui ad secundum, id est ad duo, duplus est; quintam, nouenarium, qui ad tertium, id est ad tria, triplus est; sextam autem octonarium, qui primum octies continet; at uero pars septima in uiginti et septem fuit, quae faciunt, ut diximus, augmentum tertium imparis numeri. Alternis enim, ut animaduertere facile est, processit illa contextio, ut post monadem, quae et par et impar est, primus par numerus poneretur, id est duo; deinde sequeretur primus impar, id est tria; quarto loco secundus par, id est quattuor; quinto loco secundus impar, id est nouem; sexto loco tertius par, id est octo; septimo loco tertius impar, id est uiginti et septem, ut, quia impar numerus mas habetur et par femina, ex pari et impari, id est ex mare et femina, nasceretur quae erat uniuersa Post hoc spatia, quae inter duplos et triplos numeros hiabant, insertis partibus adimplebat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
riꝑ fectionis gemine precepta mandant.
Sed ut in castris locato acsud anti subannis
primũ uirtutes politice suggerunt᷑. his
uerbis. Sunt aut̃ obtime curȩ desalute
patriae: quib agitat᷑ & exercitatꝰ animꝰ

Expanded text:
ei perfectionis geminae praecepta mandantur. ei perfectionis geminae praecepta mandantur. Sed ut in castris locato ac sudanti sub armis primum uirtutes politicae suggeruntur his uerbis: «Sunt autem optimae curae de salute patriae, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pendat : Sectator cȩlestiũ de uius ca¬
ducorũ is quoq: ad cȩli uerticẽ otiosis uir¬
tutib sub uehetur. Sȩpe tam̃ euenit
ut idẽ pectus & agendi & disputan¬
di ꝑfectione sublone sit. & celũ utro¬
q: ad ipiscat᷑ exertitio uirtutũ : Ro¬
mulus nob̵ in pͥmo gnrẽ ponat᷑. cuiꝰiu¬
ta uirtutes nũꝗ deseruit. semꝑ exer¬
cuit. In scđa phitagoras quiagendi
nescius fuit. artifex diserendi & solas
docormne & conscientiae uirtutes secu¬
tꝰ ÷. Sit in tertio ac mixto gnrẽ apud
grecos lrcurgus & solon int̃romaa¬
nos numa catones ambo multiq: alii
qui & philoso fiã bau ferus altus
& sir mamentũ rei publicȩ prestiteruns
Soli eũ sapienti otio deditos ut abunde
gretiatul it. ita roma nesciuit : Quoni¬
ã igit᷑ a fricanꝰ noster quẽ modo auus pre¬
ceptor instituit. ex illo gnr̃e ẽ quod&
de doctrina uiuendi regulã mut uat.
& statũ publicũ uitutib fulcit. Ideo

Expanded text:
pendat, sectator caelestium, deuius capendat, sectator caelestium, deuius caducorum, is quoque ad caeli uerticem otiosis uirtutibus subuehetur. Saepe tamen euenit ut idem pectus et agendi et disputandi perfectione sublime sit, et caelum utroque adipiscatur exercitio uirtutum. Romulus nobis in primo genere ponatur, cuius uita uirtutes numquam deseruit, semper exercuit; in secundo Pythagoras, qui, agendi nescius, fuit artifex disserendi et solas doctrinae et conscientiae uirtutes secutus est; sit in tertio ac mixto genere apud Graecos Lycurgus et Solon, inter Romanos Numa, Catones ambo, multique alii qui et philosophiam hauserunt altius et firmamentum rei publicae praestiterunt: soli enim sapientiae otio deditos, ut abunde Graecia tulit, ita Roma nesciuit. Quoniam igitur Africanus noster, quem modo auus praeceptor instituit, ex illo genere est quod et de doctrina uiuendi regulam mutuatur et statum publicum uirtutibus fulcit, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
abstrah& : Nãque eorũ anini quise cor¬
poris uoluptatibus dediderunt. eaꝵq
se quasi ministros p̃bueruns in puł¬
suque libidinũ uoluptatib: oboedien¬
tiũ dõꝵ & hominũ iurauiolauerans
corporib: elapsi circũ terrã ipsã uolu¬
tant᷑ nec hunc inlocũ nisimultis seclis¬
reuertuntur . Insuperiore huiꝰ ope¬
ris parte diximꝰ alias otiosas. alias ne¬
gotiosas eẽ uirtutes & illas philosophi
has rerũ publicaꝵ rectorib: conuenire
Utrasq tam̃ exertentẽ facerebeatum
He iurtutes interdũ diuiduntꝰ᷑ nonnũ¬
quã uero miscentur. Cũ utrarũ que capax
& natura & institutione animꝰ unuenit᷑
riatis remotꝰ emin& tam̃ ac tualiũ ui¬
gore uirtutũ : quib nachilomuꝰ cȩlũ
cedit in premiũ: Siquis uero bisita
quiete naturae non sit aptꝰ adagen¬
dũ sed solũ optima condeien dote łrec¬
tꝰ ad supera doctrine supei lectilem
ad exertitiũ diuiȩ disputationis e¬

Expanded text:
abstrahet. Namque eorum animi, qui se corabstrahet. Namque eorum animi, qui se corporis voluptatibus dediderunt earumque se quasi ministros praebuerunt inpulsuque libidinum voluptatibus oboedientium deorum et hominum iura violaverunt, corporibus elapsi circum terram ipsam volutantur nec hunc in locum nisi multis ereuertuntur.» In superiore huius operis parte diximus alias otiosas, alias negotiosas esse uirtutes, et illas philosophis, has rerum publicarum rectoribus conuenire, utrasque tamen exercentem facere beatum. Hae uirtutes interdum diuiduntur, nonnumquam uero miscentur, cum utrarumque capax et natura et institutione animus inuenituriatis remotus, eminet tamen actualium uigore uirtutum, quibus nihilo minus caelum cedit in praemium. Si quis uero insita quiete naturae non sit aptus ad agendum, sed solum optima conscientiae dote erectus ad supera, doctrinae supellectilem ad exercitium diuinae disputationis ex
Abbreviated transcription (Latin):
tãbus alligam᷑. Sedhimotussi ratione
gubernent᷑ ꝓueniunt salutars. Sidesti¬
tuantꝰ in preceps & rapiunt᷑ &rapiuNs
didicistimotꝰ animȩ quos modo sine mi¬
nisterio corporis modo ꝑ corpꝰ ecertos. Si
uero ipsius mundanȩ animȩ motꝰ requi¬
res: cȩlestẽ uolubilitatẽ & spherarũ sul¬
iacentiũ rapidos impetꝰ intuere. ortũ
occasum uesolis cursus siderũ. uel recurd
quȩ omã anima mouente ꝓueniuns. In¬
mobilẽ ucro eã dicere quȩ mou& omã
aristotelinon conuenit: quiquantꝰ in
aliis sit ꝓbatũ ÷. sed illitantũ quẽuis
naturȩ que ratio manistsat non moueit
Edocto igit᷑ ate adserto anin ȩ m
asricanꝰ qualit̃ exercitio tiꝰ utendũst
in hȩc uerba maidat & precipit hanc
tu eces e optimis  in reb Sunt aut̃ ob¬
timae curae desalute patriȩ quib agi¬
tatꝰ & excercitatꝰ animꝰ uelocius in hanc
nebit foras & eaquȩ extraerurs con¬
tẽplans: quã maxime sea corpore:

Expanded text:
tatibus alligamur. Sed hi motus, si ratione tatibus alligamur. Sed hi motus, si ratione gubernentur, proueniunt salutares, si destituantur, in praeceps et rapiuntur et rapiunt. Didicisti motus animae, quos modo sine ministerio corporis, modo per corpus exercet. Si uero ipsius mundanae animae motus requires, caelestem uolubilitatem et sphaerarum subiacentium rapidos impetus intuere, ortum occasumue solis, cursus siderum uel recursus, quae omnia anima mouente proueniunt. Immobilem uero eam dicere quae mouet omnia, Aristoteli non conuenit, qui quantus in aliis sit probatum est, sed illi tantum quem uis naturae, quem ratio manifesta non moueat. Edocto igitur atque adserto animae motu, Africanus qualiter exercitio eius utendum sit in haec uerba mandat et praecipit: «Hanc tu exetimae curae de salute patriae, quibus agitatus et exercitatus animus velocius in hanc nebit foras et ea, quae extra erunt, contemplans quam maxime se a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ceretꝰ. non esset ipse principiũ. Et sicut
fons non seꝑ faule de preherdit᷑. ab ipso
tam̃ qui fundutur. aut nilus ẽ autꝰ erida¬
nꝰ. aut hist̃. aut thanais. Et ut illorũ rapa¬
tarũ a quarũ originẽ requires cogitatio¬
ne recurris ad fontẽ & hunc omẽm mno¬
tũ intellegis de primo caturriginis ma¬
nare principio ita cũ corpoꝵ motũ seudiuui¬
na scuterrenasunt considerando quȩ¬
rere forte auctorẽ uelis mens tuaada¬
nimã quasi ad fontẽ recułrat. Cuꝰ motũ
& iã sine corporis ministerio testantur co¬
gitationes gaudia. spestimores : Nã mo¬
tꝰ eiꝰest boni malique discretio. Virtutũ
amor. cupido uitiorũ. Eequibus effluuas
om̃s inde nascentiũ rerũ meatꝰ. Motꝰ eiꝰ
est quicquid irascim᷑ & inferuorẽ mu¬
tuȩ collisionis armam᷑. Vnde paulatĩ
ꝓcedens rabies fluctuat prelioꝵ: Mocos
eiꝰ ẽ quod inde sideria rapim᷑ qđ cupidi¬

Expanded text:
ceretur, non esset ipse principium. Et sicut ceretur, non esset ipse principium. Et sicut fons non semper facile deprehenditur, ab ipso tamen qui funduntur aut Nilus est aut Eridanus aut Hister aut Tanais, et ut, illorum rapatarum aquarum originem requirens, cogitatione recurris ad fontem, et hunc omnem motum intellegis de primo scaturriginis manare principio, ita, cum corporum motum, seu diuina seu terrena sint, considerando quaerere forte auctorem uelis, mens tua ad animam quasi ad fontem recurrat, cuius motum etiam sine corporis ministerio testantur cogitationes, gaudia, spes, timores. Nam motus eius est boni malique discretio, uirtutum amor, cupido uitiorum, ex quibus effluunt omnes inde nascentium rerum meatus; motus eius est quicquid irascimur et in feruorem mutuae collisionis armamur, unde paulatim procedens rabies fluctuat proeliorum; motus eius est quod in desideria rapimur, quod cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
ta congeries. Ex una eadẽque defluit
male conceptȩ definitionis astutia. Nã
qui a semel sib ꝓposuit omẽ quod mo¬
uet᷑ abaliomonei. Omã hȩc motiuĩ
genera in anima quȩrit biquib aliud
est quod mou& aliud quod mouet᷑. cũ nichil
horũ cadere manimã possit inqua nulladis¬
cretio ÷ mouentis a moti. Qnis estigit᷑ dicit
aliquis aut unde intelligit᷑ animȩ motꝰ sihoꝵ
nullus est : sci& hoc quisquis nosse desiderat uł
platonedicente uł tullio. Quin& iã ceterisqde.
mouent᷑ hic fons hoc principiũ cẽ mouendiQuan¬
ta sit ant̃ uocabub: huius ex pressio quo anina
fons motꝰ uocat᷑ facile repperies sireunusi¬
bilis motũ sine auctore. atq: id eo sinemitio
ac sinefinȩ ꝓdeuntẽ & cetera mouentẽ men¬
te concipias : Cuinichilsimilius de uisibi libas
quã fons poterit repperiri. Quiita princi¬
piuest aquȩ ut cũ dese fluuios & lacꝰ ꝓcre¬
&: anullo nasciipse dicat᷑. Nã si abalionas¬

Expanded text:
ta congeries ex una eademque defluit ta congeries ex una eademque defluit male conceptae definitionis astutia. Nam quia semel sibi proposuit omne quod mouetur ab alio moueri, omnia haec motuum genera in anima quaerit in quibus aliud est quod mouet, aliud quod mouetur, cum nihil horum cadere in animam possit, in qua nulla discretio est mouentis et moti. «Quis est igitur», dicit aliquis, «aut unde intellegitur animae motus, si horum nullus est?» Sciet hoc quisquis nosse desiderat uel Platone dicente uel Tullio: «quin etiam ceteris quae mouentur hic fons, hoc principium est mouendi.» Quanta sit autem uocabuli huius expressio, quo anima fons motus uocatur, facile reperies, si rei inuisibilis motum sine auctore atque ideo sine initio ac sine fine prodeuntem et cetera mouentem mente concipias; cui nihil similius de uisibilibus quam fons potuerit reperiri, qui ita principium est aquae, ut, cum de se fluuios et lacus procreet, a nullo nasci ipse dicatur; nam si ab alio nas
Abbreviated transcription (Latin):
alia ualide dicerent᷑ &iã si hoc motus
genere moueri anima non poss&: Cũ
uero & corpus anim& accessu & a cor¬
pore ceta constituti temporis lege
discedat. quis eã negac aiã inlocan
ut ita dicã moner : Quod ant̃ non sȩpe
sub uno tẽpore accessũ uariat & rece¬
sum: facit hoc dispositio artana& con¬
sulta naturȩ quȩ ad animalis uitã
certis iunculis continenidã tantũ ani¬
mȩ iniecit corporis amorẽ ut am&
ultro quod uinctaẽ raroquerontor¬
gat nesmita quoq lege tempori su
merens & inuita discedat. Hac queq ob¬
iectione ut arbitror dissoluta: ad eas
interrogationes quib: nos uidecurur¬
gere ueniamꝰ. Simou& inquit se anina
aliquo motus gnrẽ semou&: Dicendũ ne
est igit᷑ animã se in locũ mouere.
Ergo ille loc aut orbis aut linea ÷. An
se pariendo seu consum̃ domorietꝰ sene
duĩ aliud genꝰ motꝰ quo eã dicamꝰ moue¬
ri. Sed omis hȩc in terrogationũ molis¬

Expanded text:
alia ualide dicerentur etiam si hoc motus alia ualide dicerentur etiam si hoc motus genere moueri anima non posset. Cum uero et corpus animet accessu et a corpore certa constituti temporis lege discedat, quis eam neget etiam in locum, ut ita dicam, moueri? Quod autem non saepe sub uno tempore accessum uariat et recessum, facit hoc dispositio arcana et consulta naturae, quae ad animalis uitam certis uinculis continendam tantum animae iniecit corporis amorem, ut amet ultro quod uincta est, raroque contingat ne finita quoque lege temporis sui maerens et inuita discedat. Hac quoque obiectione, ut arbitror, dissoluta, ad eas interrogationes quibus nos uidetur urguere ueniamus. «Si mouet», inquit, «se anima, aliquo motus genere se mouet. Dicendumne est igitur animam se in loco mouere? Ergo ille locus aut orbis aut linea est. An se pariendo seu consumendo mouetur? Sene medium aliud genus motus quo eam dicamus moueri.» Sed omnis haec interrogationum moles
Abbreviated transcription (Latin):
& in hoc ecertitiosae pe uersat᷑. Qđ fieri
non uidemꝰ. Non igit᷑ mouet᷑. Contra
hoc nullus est qui non sine hesitatione
respondeat : non om̃a que mouentur
&iã deloco in locũ moueri. Aptiudemq:
meũ similis interrogatio retor quenda ÷
Mueri arbores dicis. Quod cũ ut opi¬
nor adnuerit. pari dicautate feriet᷑
simonent᷑ arbores sine dubio ut tudi¬
cere soles. inter alios motus &iã deloco
uilocũ mouent᷑. Hoc aut̃ uidemꝰ ꝑse eas
facere non posse. Igit᷑ arbores non mo¬
uent᷑. Sedut hunc sillogismũ addita¬
mentoserium facere possimꝰ posquã
dixerim Ergo arbores non mouentꝰ
Adiciemꝰ Sed mouentur arbores. Nen
igit᷑ omã que mouent &iã deloco in locã
mouet᷑. Et ita finisinecitĩ sane condu¬
sionis euad&. Siergo arbores fatebim
moueri quidẽ sed aptosibi motu. Cur
hoc aninȩ negemꝰ ut motu essentiae
suȩ conueuete moueat᷑ .& Hȩc &

Expanded text:
et in hoc exercitio saepe uersatur. Quod fieri et in hoc exercitio saepe uersatur. Quod fieri non uidemus. Non igitur mouetur.» Contra hoc nullus est qui non sine haesitatione respondeat non omnia quae mouentur etiam de loco in locum moueri. Aptius denique in eum similis interrogatio retorquenda est. «Moueri arbores dicis?» Quod cum, ut opinor, annuerit, pari dicacitate ferietur: «Si mouentur arbores, sine dubio, ut tu dicere soles, inter alios motus etiam de loco in locum mouentur. Hoc autem uidemus per se eas facere non posse. Igitur arbores non mouentur.» Sed ut hunc syllogismum additamento serium facere possimus, postquam dixerimus: «Ergo arbores non mouentur», adiciemus: «Sed mouentur arbores. Non igitur omnia quae mouentur etiam de loco in locum mouentur.» Et ita finis in exitum sanae conclusionis euadet: «Si ergo arbores fatebimur moueri quidem, sed apto sibi motu, cur hoc animae negemus, ut motu essentiae suae conueniente moueatur?» Haec et
Abbreviated transcription (Latin):
ter adquiescimꝰ. neanima que aliis causa
motus est ac sibi causa motꝰ eẽ uideat᷑. his
enũ causa motꝰ ẽ quȩ non mouerent᷑ no ip¬
sa prestar&. Illa uero ut moueatur non
sibi ipsa largit᷑ sed essentiae suȩ ẽ quod no¬
uetur. Ex hoc questio quȩ sequit iamso¬
luta est. Tunc enim forte concedam
ut admotꝰ eertitiũ instrum̃ta queran¬
tur. quando aliud est quod mou&. aliud
quod mouet᷑ In anima uero hoc nec scur¬
rilis locꝰsine dãno ueretum. diȩ audebit
& petere cuiꝰ motꝰ est piessentia. Cũignd
lic& ex causa intrase latente mouea¬
t᷑. nullis tam̃ instrum̃tis ad suꝑna con¬
scendat. multoque minꝰ hȩc in anima
querenda sint uuꝰ motꝰ essentia sua est :
In his etiã quȩ seqͥunt᷑ uirtantꝰ & aliasul¬
tra ceteros serius similis cabillanti ÷.
Simouetur inquit anima int̃ceteros mo¬
tus & iã deloco in locũ mouet᷑. Ergomodo
dit cor pꝰ egredit᷑ modorues in greditur

Expanded text:
ter adquiescimus ne anima, quae aliis causa ter adquiescimus ne anima, quae aliis causa motus est, sibi causa motus esse uideatur. His enim causa motus est quae non mouerentur ni ipsa praestaret. Illa uero ut moueatur non sibi ipsa largitur, sed essentiae suae est quod mouetur. Ex hoc quaestio quae sequitur iam soluta est. Tunc enim forte concedam ut ad motus exercitium instrumenta quaerantur, quando aliud est quod mouet, aliud quod mouetur. In anima uero hoc nec scurrilis iocus sine damno uerecundiae audebit expetere, cuius motus est in essentia, cum ignis, licet ex causa intra se latente moueatur, nullis tamen instrumentis ad superna conscendat; multoque minus haec in anima quaerenda sint, cuius motus essentia sua est. In his etiam quae sequuntur uir tantus et alias ultra ceteros serius similis cauillanti est. «Si mouetur», inquit, «anima, inter ceteros motus etiam de loco in locum mouetur. Ergo modo», ait, «corpus egreditur, modo rursus ingreditur,
Abbreviated transcription (Latin):
facche possim probare plurima esse
quȩ eidẽ rei & sibi et aliis causasits
Ne tam̃ studio uidear omĩb quȩ
ad serit obuiare. hec uerũ eẽ con¬
cedã quod & ꝓuero habitũ. ad adse¬
rendũ motũ anumȩ non nocebit. Et¬
enĩ animã mitiũ motꝰ & causauoca¬
mꝰ. Decausa post uidebimꝰ. Interim
constat omne mitium in eẽ reicuiꝰ est
initiũ. Et idequicquid in quã c̃querẽ
abinitio suo proficiscit᷑. hoo mitio ipso
repperitur. sic initiũ caloris non potest
non calere. Ignẽ ipsum de quo calor in
alia transit quis neg& calidũ ÷ sedig¬
nis inquit non se ipse calefacit quia
natura totus ẽ calidus: teneo quoduo¬
lebã. Ne nr anima ita se mou& ut sit
inter motd̃ mouetẽ quȩ discretiosed
totaba suo motu mouetur ut nichil
possis separare quod moueat. Hȩc
deinitio dicta sufficient. Decausa uero quo¬
niam spontanea conhibentia concessimꝰ.
nequid eiusdẽ rei & sibi & alus causasit liben¬

Expanded text:
facile possim probare plurima esse facile possim probare plurima esse quae eiusdem rei et sibi et aliis causa sint, ne tamen studio uidear omnibus quae adserit obuiare, hoc uerum esse concedam, quod et pro uero habitum ad adserendum motum animae non nocebit. Etenim animam initium motus et causam uocamus. De causa post uidebimus. Interim constat omne initium inesse rei cuius est initium; et ideo quicquid in quamcumque rem ab initio suo proficiscitur, hoc in ipso initio reperitur. Sic initium caloris non potest non calere. Ignem ipsum, de quo calor in alia transit, quis neget calidum? «Sed ignis», inquit, «non se ipse calefacit, quia natura totus est calidus.» Teneo quod uolebam! Nam nec anima ita se mouet ut sit inter motam mouentemque discretio, sed tota ita suo motu mouetur ut nihil possis separare quod moueat. Haec de initio dicta sufficient. De causa uero, quoniam spontanea coniuentia concessimus, nequid eiusdem rei et sibi et aliis causa sit, liben
Abbreviated transcription (Latin):
Contra hoc in promptuẽ gemina defer¬
sio. Primũ quia non in hoc deprehen¬
dit᷑ motꝰ animȩ sicorpꝰ agitetur. Nã
& cũ nulla pars corporis moueriuide¬
t᷑ in homine tam̃ ipsa cogitatio aut
inquocũque animali auditꝰ uis. odo¬
ratꝰ & similia. Sed& in quiete ipsa
spirare. somniare. Enã hȩc motꝰ aon¬
mȩ suns. Deinde quis ipsũ corpꝰ dicat
immobile & iã dũ non uidetꝰ agita¬
ri cũ incrementa mebroꝵ. Aut silã
crescendi etas & tempꝰ eccessit cũ sal¬
tꝰ cordis cessationis impatieis. cũ
cibi ordinata digeries. naturali
rũ perpetiũ corporis testetur
agitatũ. Et animal igit᷑ eterno
& suo motu. sed & corpꝰ quas diu
abinitio& causa motꝰ animat᷑ sẽ ꝑ
mouet᷑. Hinc eidẽ fomes quintȩ ortꝰ
ẽ questionis. Sianima inquit aliiScau¬
sa motꝰ ẽ ipsa sibi causa motꝰ et᷑ non
poterit quianichil ẽ quod eiꝰdẽ rei &
sibi & alis causa sit. Ego uero lic&

Expanded text:
Contra hoc in promptu est gemina defenContra hoc in promptu est gemina defensio. Primum quia non in hoc deprehenditur motus animae si corpus agitetur; nam et cum nulla pars corporis moueri uidetur, in homine tamen ipsa cogitatio aut in quocumque animali auditus, uisus, odoratus et similia, sed et in quiete ipsa spirare, somniare, omnia haec motus animae sunt. Deinde quis ipsum corpus dicat immobile, etiam dum non uidetur agitari, cum incrementa membrorum, aut, si iam crescendi aetas et tempus excessit,cum saltus cordis cessationis impatiens, cum cibi ordinata digeries naturali rum perpetuum corporis testetur agitatum? Et anima igitur aeterno et suo motu, sed et corpus, quamdiu ab initio et causa motus animatur, semper mouetur. Hinc eidem fomes quintae ortus est quaestionis. «Si anima», inquit, «aliis causa motus est, ipsa sibi causa motus esse non poterit, quia nihil est quod eiusdem rei et sibi et aliis causa sit.» Ego uero, licet
Abbreviated transcription (Latin):
mulaccidere non posse. Qui a contra¬
ria sibi sunt mouere et mouerinon
posse animã semouere ne Eadem
& mouetur & moueat. Sed hocsu¬
peruis ad serta dissoluunt: siqui¬
dẽ constitit in anime motuduo
non intelligenda quod moueat¬
& quod moueatur. quia nichil
Aliud abse mouer quã moueri alio
non mouente. Nulla ergol contra¬
rietas. ubi quodfitunũquia fit
non abali circa alium. Quippe cũ
ipsomotꝰ. anime sit essentia ex hoc
ei ut sapra retulimuᷤ. nata est oc ca¬
sio quarta certaminis. Sianim &e
essentia motꝰ linquit cur interdum
quies cit cũ nulla aliares contrari¬
etatẽ propriȩ admit tat essentiȩ :
lgnis cuus essentiȩ calori calere
non desinit : & quia frigidũniuis
gida. Et anima igu᷑ eadẽ ratio¬
ne numꝗ a motu cessare deber& :
Seddicat uelim quando cessareani
moueat & corpus. necesse est utique
quando non moueri corpꝰ uideam a
nimã quoq intellegonꝰ non moueri

Expanded text:
mul accidere non posse; et quia contramul accidere non posse; et quia contraria sibi sunt mouere et moueri, non posse animam se mouere ne eadem et moueatur et moueat.» Sed hoc superius adserta dissoluunt, siquidem constitit in animae motu duo non intellegenda, quod moueat et quod moueatur, quia nihil est aliud ab se moueri quam moueri alio non mouente. Nulla est ergo contrarietas ubi quod fit unum est, quia fit non ab alio circa alium, quippe cum ipse motus animae sit essentia. Ex hoc ei, ut supra rettulimus, nata est occasio quarta certaminis. «Si animae essentia motus est», inquit, «cur interdum quiescit, cum nulla alia res contrarietatem propriae admittat essentiae? Ignis, cuius essentiae calor inest, calere non desinit, et quia frigidum niuis gida; et anima igitur eadem ratione numquam a motu cessare deberet.» Sed dicat uelim quando cessare a motu moueat et corpus necesse est, utique, quando non moueri corpus uidemus, animam quoque intellegimus non moueri.»
Abbreviated transcription (Latin):
unt aliquo non nũquã Interse differre
fateamꝰ. Num ꝗ ta menita possunt sibiec̃
contraria. ut ad uersa sibi sunt starea
demalo ex amaro uutiũ dulce ꝓceder&.
Sed nonita est quiausque ad contranie¬
tate᷑ initia & sequentia dissidere na¬
tura. Nonpatitur. Inuenitur tam̃ inter
ipsa nonnũ ꝗ talis differentia qualis in¬
ter se origini progressionique conueniał
ut ÷ hic quoque uiter motũ quomouetꝰ
ANIIMA& quo mouet cetera. Non eni
animã plato simpliciter motũ dixit
sed motũ semouentem. Incer motũ ergo
semouentẽ & motũ quo mou& cetera
quidinter sit. in aꝑto ÷ Siquidẽ ille si¬
ne auctore ẽ hic aliis motꝰ auctor est
Constitit ergo neque ad eoposse initia
ac deinitus ꝓcreata differre. ut contrana
sibi sint. nec tanĩ hic moderatã diffe¬
rentiã defuisse. Nonigitur stabit pror¬
cipiũ motꝰ quod illi artifici conclusione
collegit . Hisc̃ci ut memurimꝰ suc
cessit obiectio ibiirei contraria Si¬

Expanded text:
unt in aliquo non numquam inter se differre unt in aliquo non numquam inter se differre fateamur, numquam tamen ita sibi possunt esse contraria ut aduersa sibi sunt stare ede malo, ex amaro initio dulce procederet. Sed non ita est, quia usque ad contrarietatem initia et sequentia dissidere natura non patitur. Inuenitur tamen inter ipsa non numquam talis differentia qualis inter se origini progressionique conueniat —ut est hic quoque inter motum quo mouetur anima et quo mouet cetera. Non enim animam Plato simpliciter motum dixit, sed motum se mouentem. Inter motum ergo se mouentem et motum quo mouet cetera quid intersit in aperto est: siquidem ille sine auctore est, hic aliis motus auctor est. Constitit ergo neque adeo posse initia ac de initiis procreata differre ut contraria sibi sint, nec tamen hic moderatam differentiam defuisse. Non igitur stabit principium motus, quod ille artifici conclusione collegit. His tertia, ut meminimus, cessit obiectio: «Vni rei contraria si
Abbreviated transcription (Latin):
caloi. aut frigus ex gemino calore nascet.
Omĩs enĩ qualitas geminata crescit. Nũ ꝗ
exduplicatis similibus contrarietase mer¬
git. Ergo nec exduab immobilib: motus
erit hominem igit᷑ ꝑmectio non moueb:
hinc in expugnabilis sillogismus ex
confessarum rerũ indubi tabili luce
colligit᷑. Animal mouetur. Motum
aut᷑ animali aut anima prestat᷑ : Igi
par& animã initium motus eẽ. In i¬
tium aut̃ motꝰ tractatus superior
docuit perse moueri. Animã ergo
la dubitatio ÷. hic illerursus obloqua¬
tur & alia de inicus disputatione
confligit. Padẽ enĩ hic soluendo
repetemꝰ que supra in ordiẽ obiec¬
ta digessimꝰ. Non possunt inquit
eadẽ initiis suis eẽ quȩ inde nascun¬
tur. & ideo animã quȩ mitiũ mo¬
tꝰ est non maueri. Ne ide̾ sit ini¬
tium & quod deintio nascit᷑ id ÷
ne motus ex motu ꝓcesnse uidea t
Adẽc facilis & ab soluta responsio ÷ quia
aut principia & hȩc quae de principus ꝓde¬

Expanded text:
calor aut frigus ex gemino calore naseetur. calor aut frigus ex gemino calore naseetur. Omnis enim qualitas geminata crescit; numquam ex duplicatis similibus contrarietas emergit. Ergo nec ex duabus immobilibus motus erit. Hominem igitur permixtio non mouebit. Hinc inexpugnabilis syllogismus ex confessarum rerum indubitabili luce colligitur: «Animal mouetur. Motum autem animali aut anima praestat aut coparet animam initium motus esse. Initium autem motus tractatus superior docuit per se moueri. Animam ergo la dubitatio est. Hic ille rursus obloquitur et alia de initiis disputatione confligit. Eadem enim hic soluendo repetemus quae supra in ordinem obiecta digessimus. «Non possunt», inquit, «eadem initiis suis esse quae inde nascuntur; et ideo animam, quae initium motus est, non moueri, ne idem sit initium et quod de initio nascitur, id est ne motus ex motu processisse uideatur.» Ad haec facilis et absoluta responsio est, quia, ut principia et haec quae de principiis prode
Abbreviated transcription (Latin):
constitit posse aliquid ꝑ se moueri alio
non mouente animã hoceẽ doceat᷑. Qđ
faciledocebit᷑ sidemanifestis & indubita¬
bilib argum̃ta sumamꝰ: homimimotum
aut animã prestat. aut corpꝰ. Aut deuetro¬
que ꝑmixtio Et quia triasunt dequib
inquisitio ista ꝓce dit cũ neque a corpo¬
re neque a ꝑmixtione prestari hoc poᷤ¬
Se constiterit. Restat ut anima mo¬
ueri hominẽ nulla dubitatiosit. Nunc
desingulis ac primũ de corpore loqua¬
mur. Nullum in animũ corpꝰsuo mo¬
tu moueri manifestius ÷ quã utt ad¬
serendũsit. Nichilẽ aut̃ quoddũ
in mobile sit aliud possit mouere.
Igitꝰ corpus hominẽ non mou&. Vi¬
dendũ neforte anime & corporis ipsa
ꝑmixtio hunc sibi motũ ministreit: Sed
qr constat motũ corporinoneẽ si necani¬
mȩ in ÷ exduabus reb motucarentib
nullus motus efficitur sicut nec exdudb.
dulcib: amarttudo nec ecduab amans
dulcedo ꝓuem&. nec ex gemine frigore

Expanded text:
constitit posse aliquid per se moueri alio constitit posse aliquid per se moueri alio non mouente, animam hoc esse doceatur; quod facile docebitur, si de manifestis et indubitabilibus argumenta sumamus. Homini motum aut anima praestat aut corpus aut de utroque permixtio. Et quia tria sunt de quibus inquisitio ista procedit, cum neque a corpore neque a permixtione praestari hoc posse constiterit, restat ut ab anima moueri hominem nulla dubitatio sit. Nunc de singulis ac primum de corpore loquamur. Nullum inanimum corpus suo motu moueri, manifestius est quam ut adserendum sit. Nihil est autem quod, dum immobile sit, aliud possit mouere. Igitur corpus hominem non mouet. Videndum ne forte animae et corporis ipsa permixtio hunc sibi motum ministret. Sed quia constat motum corpori non inesse, si nec animae inest, ex duabus rebus motu carentibus nullus motus efficitur, sicut nec ex duabus dulcibus amaritudo nec ex duabus amaris dulcedo proueniet, nec ex gemino frigore
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliquid quod moueat nec iam̃
moueatur inuenas. Illa igitur
magis ꝓbanda ẽ indecimo delegib:
aplatone motuum ꝓlata diuisio om̃is
motꝰ inquit aut se mou& & alia :
aut abalio mouetur & alia mou&
Et prior ad animã . ad omã uerocor¬
pora scđs refetur. Hiergo duo mo¬
tus & differentia separantꝰ᷑ & socie¬
tate iunguntur. Commune hoc
Alia. hoc aut̃ diffort quod ille ase
hic abalio mouetur. Ex his om̃ib
quȩ eruta deplatonicorum sensuũ
fecunditate collegimus. consti¬
tit non eẽ uerũ oma quȩ mouer¬
tur abalio moueri. Ergonec pri¬
cpium motus ad deprecandam
alterius mouentis neces tatem
stare dicitur. quia potest seipsũ
ut diximꝰ mouere alio nonmo¬
uente. Eneruatus est ergo sello¬
gismus quẽ promissa uaria &
multiplici diuisione collegerat
id ÷ anima principium motus ẽ. prin¬
cipium aut̃ motꝰ non mouetur Igitꝰ
anima non mouet. Restat ut quia

Expanded text:
ut aliquid quod moueat nec tamen ut aliquid quod moueat nec tamen moueatur inuenias. Illa igitur magis probanda est in decimo de legibus a Platone motuum prolata diuisio. «Omnis motus», inquit, «aut se mouet et alia, aut ab alio mouetur et alia mouet.» Et prior ad animam, ad omnia uero corpora secundus refertur. Hi ergo duo motus et differentia separantur et societate iunguntur. Commune hoc s mouent alia. Hoc autem differunt, quod ille a se, hic ab alio mouetur. Ex his omnibus quae eruta de Platonicorum sensuum fecunditate collegimus, constitit non esse uerum omnia quae mouentur ab alio moueri. Ergo nec principium motus ad deprecandam alterius mouentis necessitatem stare dicetur, quia potest se ipsum, ut diximus, mouere alio non mouente. Eneruatus est ergo syllogismus quem praemissa uaria et multiplici diuisione collegerat, id est: «Anima principium motus est; principium autem motus non mouetur; igitur anima non mouetur.» Restat ut, quia
Abbreviated transcription (Latin):
se moued e hoc solum significat non
abalio moueri. Nec putes quod idẽ mo¬
ueat idemque moueatur sed moue¬
ri sine alio mouente se mouere est aꝑ¬
te. Ergo constitit quia omẽ quod mo¬
uetur ab aliomouetur. Ergo auto¬
Nr quzon. potest non ab alio mouen
Sed nea se quidẽ sic mouetur ut in ip¬
so aliud sit quod mor& aliud quod
moretur. Nec edetoto nec propar¬
te ut ille proponit sed hec solũ seip¬
sum mouere dicitur. neabaliomo¬
uen existimetur. sed & illa demo¬
tibus aristotelica diuisio quã supra
retulimꝰ. subripienti magis aptaẽ
quam ꝓbanti. Inquaait. Sicut est
quod mouetur & non mou& ita ẽ
quod mou& & non mouetur. Con¬
stat enim quod omẽ quidquid mo¬
uetur mou& Alia ut dr̃ aut gũb¬
naculum nauim. aAut nauis circũ¬
fussm sibi aerem uel andas moue¬
re. Quid aut̃ ẽ quod non posit ali¬
ud dũ ipsũ mouet᷑ inpellere  er¬
go siuerum non est ea quȩ mouent᷑
alia non mouere non constat illud

Expanded text:
'se mouere' hoc solum significat, non 'se mouere' hoc solum significat, non ab alio moueri; nec putes quod idem moueat idemque moueatur, sed moueri sine alio mouente 'se mouere' est. Aperte ergo constitit quia non omne quod mouetur ab alio mouetur. Ergo αὐτοκίνητον potest non ab alio moueri; sed ne a se quidem sic mouetur ut in ipso aliud sit quod mouet, aliud quod mouetur, nec ex toto nec pro parte, ut ille proponit; sed ob hoc solum se ipsum mouere dicitur ne ab alio moueri existimetur. Sed et illa de motibus Aristotelica diuisio quam supra rettulimus subripienti magis apta est quam probanti, in qua ait «sicut est quod mouetur et non mouet, ita est quod mouet et non mouetur.» Constat enim quod omne quicquid mouetur mouet alia, ut dicitur aut gubernaculum nauem aut nauis circumfusum sibi aerem uel undas mouere. Quid autem est quod non possit aliud, dum ipsum mouetur, impellere? Ergo si uerum non est ea quae mouentur alia non mouere, non constat illud
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ sepuniens non alt̃ quiinit
alt̃ est quipunitur. Et cũ se ꝑdere
se in uoluere se liberare quisdicit᷑
non necesse est umũ facientẽ alterũ
subeẽ pacientẽ: Sed hoc solũ intella¬
tu huius elocutionis & primitur:
ut qui sepunit aut quise liberat
non ab alio accepisse sed ipsesibi ant
intulisse aut prestitsse dicatur.
Sic & de ATOΚΥNΗTO Cumdicitur
se ipsũ mou& ad hoc dicit᷑ ut estina¬
tionẽ alterius mouenas exdudat.
quã uolens plato decogitatione
legentis ex imere his quã premi¬
sit expressit. Nã quod semꝑ ait
mouetꝰ ȩternũ ẽ. Quod ant̃ motũ
affert alicui quodque ipsũ mouetꝰ
alicunde: quando finẽ hab& mo¬
tus. uiuendi finẽ habeat necesse
est. Quid his uerbis inueniet &
pressiub dara signisicatione testan¬
tibus non aliunde moneri quod
se ipsũ mou&. cumanimã obhoc
dicat ȩ ternã quia seipsã mou&
& non mouetur aliunde: Ergo

Expanded text:
id est «se puniens», non alter qui punit, id est «se puniens», non alter qui punit, alter est qui punitur; et cum 'se perdere', 'se inuoluere', 'se liberare' quis dicitur, non necesse est unum facientem, alterum subesse patientem. Sed hoc solum intellectu huius elocutionis exprimitur, ut qui se punit aut qui se liberat non ab alio hoc accepisse, sed ipse sibi aut intulisse aut praestitisse dicatur. Sic et de αὐτοκινήτῳ cum dicitur «se ipsum mouet», ad hoc dicitur ut aestimationem alterius mouentis excludat. Quam uolens Plato de cogitatione legentis eximere, his quae praemisit expressit. «Nam quod semper», ait, «mouetur aeternum est, quod autem motum adfert alicui quodque ipsum mouetur alicunde, quando finem habet motus, uiuendi finem habeat necesse est.» Quid his uerbis inuenietur expressius, clara significatione testantibus non aliunde moueri quod se ipsum mouet, cum animam ob hoc dicat aeternam quia se ipsam mouet et non mouetur aliunde? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
& moueri idẽ insignificatione qđ
calere. Et cũ ferrũ calere diconuᷤ
uelstilum moueri quia utrique
hoc aliunde ꝓuenit. passionẽ eẽ
fateam᷑. Cũ uero aut ignis calere
aut moueri anima dicetꝰ quia il¬
liuss in calore. & in motu huiius
essentia est. nullus hiclocꝰ relinqui¬
tur passionis sed ille sic calere
sicut moueri ista diceitur. hoc
loco aristoteles argutã de uerbd
calumniã sarci ens platonẽ quo¬
que ipħũ duo id ÷ quod mou& & qđ
mouetur significasse contendit
dicendo. Solũ igitꝰ quod se ipsum
mou& quia numquã deserit᷑ a se
numquã nec moueri quidẽ de¬
sinit : & aperte illũ duo ex pressis¬
se ꝓclamathis uerbis quod mouae
& moueri. Sed uidet᷑ michi uir
tantꝰ nichilignorare potuisse sd
in excicio argutiarii taliũ conhi¬
bentem sibi operã sponteluxisse
Ceterũ qui non ad uertat cũ quid
dicitur se ipsũ mouere non duo
intellegenda : sicut & cũ dicitꝰ᷑
HE AUTONTU MOROMCNOS

Expanded text:
et moueri idem in significatione est quod et moueri idem in significatione est quod calere, et cum ferrum calere dicimus uel stilum moueri, quia utrique hoc aliunde prouenit, passionem esse fateamur. Cum uero aut ignis calere aut moueri anima dicetur, quia illius in calore et in motu huius essentia est, nullus hic locus relinquitur passioni, sed ille sic calere sicut moueri ista dicetur. Hoc loco Aristoteles, argutam de uerbis calumniam sarciens, Platonem quoque ipsum duo, id est quod mouet et quod mouetur, significasse contendit dicendo, «solum igitur quod se ipsum mouet, quia numquam deseritur a se, numquam ne moueri quidem desinit». Et aperte illum duo expressisseproclamat his uerbis «quod mouet» et «moueri». Sed uidetur mihi uir tantus nihil ignorare potuisse, sed in exercitio argutiarum talium coniuentem sibi operam sponte lusisse. Ceterum quis non aduertat, cum quid dicitur se ipsum mouere, non duo intellegenda? Sicut et cum dicitur 'heauton timorumenos',
Abbreviated transcription (Latin):
ltẽque cd̃ teneri dicit᷑ duo intelle¬
guntur quod tenent & quod tenet᷑
itahic moueri duarũ rerum signifi¬
cationem putes quȩ mori& & quȩ
mouetur. Nã secari quidẽ & te¬
neri passio ẽ : Ideo considerationem
& facientis. & patientis. amplecci
Moueriaut᷑ cũ dehis quidẽ dicit᷑ quae
abalio mouentur. ut rãque conside¬
rationẽ similit᷑ representat. De
eo autͣ quod ita perse mouet᷑ uł sit¬
ex senon ex alio mouetur nulla
aliosistente ut stant terrȩ defice
hastȩ. significat passionẽ. Sic & mo¬
uerilic& pas siuum son& quando
tam̃ nichil i est faciens. patiens
in eẽ non poterit. Etut absolutuis
liqueat non uerborũ sed rerũ batel¬
lectii passionem significari: ecceig¬
nis cũ fertur ad suꝑna nichilpa¬
titꝰ cũ deorsum fert᷑: sine dubio
patitur. quianisi alio impellen¬
te non sustin&. Et cum unũ idẽ¬
que uerbũ ꝓferat᷑ passionẽ tamen
modo ineẽ modo abeẽ dicemꝰ. Ergo

Expanded text:
itemque cum teneri dicitur, duo intelleitemque cum teneri dicitur, duo intelleguntur, quod tenet et quod tenetur, ita hic moueri duarum rerum significationem putes, quae mouet et quae mouetur. Nam secari quidem et teneri passio est; ideo considerationem et facientis et patientis amplectitur. Moueri autem cum de his quidem dicitur quae ab alio mouentur, utramque considerationem similiter repraesentat; de eo autem quod ita per se mouetur, ut sitex se, non ex alio mouetur, nullaalio sistente, ut stant terra defixae hastae, significat passionem. Sic et moueri, licet passiuum sonet, quando tamen nihil inest faciens, patiens inesse non poterit. Et ut absolutius liqueat non uerborum sed rerum intellectu passionem significari, ecce ignis: cum fertur ad superna, nihil patitur; cum deorsum fertur, sine dubio patitur, quia hoc nisi alio impellente non sustinet; et cum unum idemque uerbum proferatur, passionem tamen modo inesse, modo abesse dicemus. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
aliatame causa id ÷ anima uel
natura motum ministrat. Ideo
& amittun hoc quod aliunde sũp¬
serunt. Anima uero ita ꝑsemo¬
uetur ut ignis perse cal& nulla
aduenticia causa uel illũ cale¬
faciente uel hanc mouente
NamCugnem calidũ dicim non dbo
diuersa concipimus. unũ quod calefacil
alterum quod ca lesit. sed totun ca¬
lidum scđm naturã suã uocamꝰ. Cũ
nuiem frigidã cũ meldulce appellamꝰ.
non aliud quod hanc qualitatem pres¬
tat. aliud cui prestatur accipimꝰ. lta
& cũ animã perse moueridicimꝰ. non
gemina consideratio sequitur mouen¬
tis & moti. sed in ipso motu essentia meiꝰ
agnoscimꝰ. Quia quod ẽ inigne nomen
calidi. inniue uocabulũ frigidi. appel¬
latio dulcis in melle. Hoc necesse est
deanima ar tobrnItTi nomen intel¬
ligi quod latina conuersio significas
perse moueri. Nec te confundat quod
moueri passiuũ uerbũ est. Nec sicut
secari cũ dicitur duo pariter conside¬
rantur quod secat & quod secatur.

Expanded text:
alia tamen causa, id est anima uel alia tamen causa, id est anima uel natura, motum ministrat. Ideo et amittunt hoc quod aliunde sumpserunt. Anima uero ita per se mouetur ut ignis per se calet, nulla aduenticia causa uel illum calefaciente uel hanc mouente. Nam cum ignem calidum dicimus, non duo diuersa concipimus, unum quod calefacit, alterum quod calefit, sed totum calidum secundum suam naturam uocamus; cum niuem frigidam, cum mel dulce appellamus, non aliud quod hanc qualitatem praestat, aliud cui praestatur accipimus. Ita et cum animam per se moueri dicimus, non gemina consideratio sequitur mouentis et moti; sed in ipso motu essentiam eius agnoscimus, quia, quod est in igne nomen calidi, in niue uocabulum frigidi, appellatio dulcis in melle, hoc necesse est de anima autocineti nomen intellegi, quod Latina conuersio significat «per se moueri». Nec te confundat quod moueri passiuum uerbum est; nec, sicut secari cum dicitur, duo pariter considerantur, quod secat et quod secatur,