comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quanto perpecrasse inlicita nulla
meminerunt. Et plerum quae
pigri remanent ad exercenda bo¬
na praecipua quia ualde securi
sunt quod nulla commiserint
mala grauiora. at contra non nũ¬
quam hi qui se aliqua inlicit egis¬
se meminerunt. ex ipso suo dolore
compuncta in ardescunt ad amo¬
rem dĩ sesequae in magnis uirtu¬
tibus exercent. cagis ergo depeo¬
catore conuerso quam decestante
iusto gaudium sit incelo. quia
& dux in praglio plus enim mili¬
geni diligit qui post fugam re¬
uersus hostem foroiter praemnio:
quam illum quinumquam ter¬
ga prebuit. &numquam aliquid
forditor fecio. Sed inter hȩc soi¬
endum est: quia sunt pleriquae
iusti in quorum uita tantum est
gaudium. ut eis que lib& peccato¬
rum.penioentia praeponi nulla¬
tenus possto. Niam multi & nullo¬
rum sibi malorum sunt conscn &
tamen in tanti ardoris afflictione
se exierunt: ac si peccatis omnibus
angustentur. Cuncta &iã licita
respiciunto. ad dispectum mundi

Expanded text:
quanto se perpetrasse illicita nulla quanto se perpetrasse illicita nulla meminerunt, et plerumque pigri remanent ad exercenda bona praecipua, quia valde securi sunt, quod nulla commiserint mala graviora. At contra nonnunquam hi qui se aliqua illicita egisse meminerunt, ex ipso suo dolore compuncti inardescunt ad amorem Dei, seseque in magnis virtutibus exercent. Majus ergo de peccatore converso quam de stante justo gaudium fit in coelo, quia et dux in praelio plus eum militem diligit, qui post fugam reversus hostem fortiter premit, quam illum qui nunquam terga praebuit et nunquam aliquid fortiter fecit. Sed inter haec, sciendum est quia sunt plerique justi, in quorum vita tantum est gaudium, ut eis quaelibet peccatorum poenitentia praeponi nullatenus possit. Nam multi et nullorum sibi malorum sunt conscii, et tamen in tanti ardoris afflictione se exerunt, ac si peccatis omnibus angustentur, cuncta etiam licita respuunt, ad despectum mundi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens illas conicratul. acmini
ch quia inueni oue peaꝗ
Inuenta oue ad domum redito
quia pastor noster parato ho¬
mine ad regnum celestem redio.
Ibi amicos xuicinos inuenit
illos udelic& angelorum cho¬
ros qui amici eius sunt qui a uo¬
luntatem eius condinuae in sua
stabilitate custodiunt. Uic ini
quoquae eius sunt quia clari¬
tate uisionis illius sua assidui¬
tate perfruuntur. Et notandũ
quod nondicat congratulam ini
oui inuitae sed mihi. quia uide¬
lic&x eius est gaudium uita nr̃a
& cum nos ad celum reducimur
sollempnitatem lediciae illius
implemus. dico uoris quod
ita qaudiũ erig incel.o suꝑ
uno peccatore pemigengiã
ga mouẽ iusgos quinin
Plenus de con uersis peccato¬
Aribus quam destantibus iustis
gaudium erit incelo quia ple¬
rumqua hi qui nullis se obpres¬
sos peccatorum molibus sciunt.
stant quidem inuia iusticiae
nulla in licita perpetrant: sed
tamen adcelestem patriam an¬
xie : anelant. Tanto quae sibi
in rebus licitis usum prebent:

Expanded text:
dicens illis: Congratulamini mihi quia inveni ovem meam Inventa ove ad domum rediit, quia pastor noster, reparato homine ad regnum coeleste rediit. Ibi amicos et vicinos invenit, illos videlicet angelorum choros. Qui amici ejus sunt, quia voluntatem ejus continue in sua stabilitate custodiunt. Vicini quoque ejus sunt, quia claritate visionis illius sua assiduitate perfruuntur. Et notandum quod non dicat, Congratulamini ovi inventae, sed Mihi, quia videlicet ejus est gaudium vita nostra, et cum nos ad coelum reducimur, solemnitatem laetitiae illius implemus. Dico vobis quod ita gaudium erit in coelo super uno peccatore poenitentiam ta novem justis qui non Plus de conversis peccatoribus quam de stantibus justis gaudium erit in coelo, quia plerumque hi qui nullis se oppressos peccatorum molibus sciunt, stant quidem in via justitiae, nulla illicita perpetrant, sed tamen ad coelestem patriam anxie non anhelant, tantoque sibi in rebus licitis usum praebent,
Abbreviated transcription (Latin):
onem signantur. unde & hic
subditur. quod et uos nunc
Sicilis sormne saluos
facit Babtiscna . ⁊.¬
Quia sicut tunc aqua eos
qui in arca erant saluauit: ita
& nunc eos qui in ecclesiae uni¬
tate ꝑmanent delenda pec¬
cata babtismus conseruat.
Et sicut tuno qui extra archa¬
dĩ erant perior̃. ita & nunc qui
extra ecclosiã sunt peribunt.
Moncaraus deposigio
Sordiũ. Id est ñbabtismaq
sordes de ponit carnes: sed qđ
maculas lauat mentis. bab¬
tisma enim ablutio int̃piae¬
catur: uel tinctio Sed consciera¬
nterrogatio enĩ sacerdotis ẽ.
c redis indm̃ patrẽ omnipo¬
& simplicis conscientiae esse
credo queresponsio hominẽ
saluat: & ab et̃no interitu li¬
rat ꝓresurrectionẽ

Expanded text:
onem salvantur. Unde et hic subditur: Quod et vos nunc similis formae salvos facit baptisma. Quia sicut tunc aqua eos qui in arca erant salvavit, ita et nunc eos, qui in Ecclesiae unitate permanent, delendo peccata baptismus conservat. Et sicut tunc qui extra arcam erant perierunt, ita et nunc, qui extra Ecclesiam sunt peribunt. Non carnis depositio sordium. Id est, non baptisma, quod sordes deponit carnis, sed quod maculas lavat mentis. Baptisma enim ablutio interpretatur vel tinctio. Sed conscientInterrogatio enim sacerdotis est: Credis in Deum Patrem omnipoet simplicis conscientiae est: Credo, quae responsio hominem salvat, et ab aeterno interitu liberat. Per resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
gas anit dĩ pamiengiam.
Idẽ quiante in oreduli fuerant
audientos noae p̃dicantẽ eaquae
ad nõ audiens acceperat: Euiden¬
tos archȩ fabricã ꝑcentũ annorũ
ꝓtendere tempus credider̃ expec¬
tantes dñi pacientiã & salui factis.¬
anice salue facgesunt
peraqũa. Idẽ quatuor uiri:
noae : som.cham. iafeth. & quatuor
uxores eorũ. idẽ puarfara : parfia.
catha fluuia fluuia. Ho ȩ uero qui
requies interp̃tatur: xp̃m signifi¬
cat quidicit. Discite ame quia
mitissũ & humilis corde. & inue¬
motis requiem animab: ur̃is. So¬
lus inuonitur iustus noe in illa
gente cui septẽ homines donane
ꝓpt̃ iusticiã suã. solus iustus ẽ xp̃s.
cinseptem ecclesiae ꝓpt̃ septem¬
plicẽ sp̃m in luminantẽ unã eccle

Expanded text:
abant Domini patientiam. Id est, qui ante increduli erant, audientes Noe praedicantem, ea quae a Domino audiens, acceperat, et videntes arcae fabricam, per centum annorum, protendere tempus crediderunt, exspectantes Domini patientiam, et salvi facti sanimae salvae factae sunt per aquam. Id est quatuor viri, Noe, Sem, Cham, et Japheth, et quatuor uxores eorum, id est, Puarfara, Parfia, Catafluia, Fluia. Noe vero, qui requies interpretatur, Christum significat, qui dicit: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris. Solus invenitur justus Noe in illa gente, cui septem homines donantur propter justitiam suam. Solus justus est Christus, cui septem Ecclesiae, propter septemplicem spiritum illuminan
Abbreviated transcription (Latin):
Seu usis te coetus ẽ. eoꝵ qui p̃pu¬
tio euangelizare missi ĩ. cui dñs
ad p̃dicandũ eunti unã mnã hocẽ.
unã eandẽ ꝗ fidẽ q & circũcisionẽ
credita ẽ. prestiterat. Sed hȩc quinq
mnas fecit qr gentes corporis sen¬
sib ante mancipantes ad fidei.
euangelice gratiã conuertit.
ex hũic

Expanded text:
Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti, unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat. Sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus ante mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic
Abbreviated transcription (Latin):
Quia insibilis carnaliũ operũ
gloria uacuat᷑. suꝑ spiritałe euan¬
gelii gloriã. sed ita euacuat᷑. ut
in melius sensu interiore ꝓfici¬
infructu. melior quidẽ fructus
semine: sed nũquã sine semine
fructus exsurgit. &ñperit. sed
multiplicat᷑ sem̃ infructu. Sic¬
ipse dĩc inprima. Cũ autẽ uene

Expanded text:
Quia visibilis carnalium operum gloria evacuatur, per spiritualem Evangelii gloriam, sed ita evacuatur, ut in melius sensu interiore proficiin fructu: melior quidem fructus semine, sed nunquam sine semine fructus; et non perit, sed multiplicatur semen in fructu, sicipse d
Abbreviated transcription (Latin):
aliquoties surgere adgloriã
ꝑtin&. Surgunt ergo filii ec¬
clesie & beatissimã eã p̃dicant
cũ celestib bonis sublimati quan¬
ta sit illius patrie beatitas cur.
participes eẽ meruer̃ aspitiunt:¬
& hanc debita laudatione indiuina
uisione concelebrant: uin eius
et laudabig eã. Iaudauit eã
&uir ipsius cũbonaq: ipse in prȩ¬
senti scło donat infuturo remune¬
dicti patris mei ꝑcipite regnũ
qđ uob̾ paratũ ẽ. aborigine mundi
quia esuriui & dedistis mihi man¬
mtiȩ dorinientiũ resurrẽx amor¬
tuis. sed indie iudicii manifescius
omnib: quos sua laude dignos iudi¬
cauerit quanta sit ei.dẽ sue resur¬
rectionis gloria de monstrabit.
quib: autẽ uerb eã laudex conso¬
quenter ostenditꝰ. mulre pilae
conq reqauerẽ diuicias gu

Expanded text:
aliquoties surgere ad gloriam aliquoties surgere ad gloriam pertinet. Surgunt ergo filii Ecclesiae, et beatissimam eam praedicant, cum coelestibus bonis sublimati, quanta sit illius patriae beatitudo, cujus participes esse meruerunt aspiciunt, et hanc debita laudatione in divina visione concelebrant. Vir ejus et laudubit eam. Laudabit eam et vir ipsius cum bona, quae ipse in praesenti saeculo donat, in futuro remunedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi, quia esurivi, et dedistis mihi mantiae dormientium, resurrexit a mortuis, sed in die judicii manifestius omnibus, quos sua laude dignos judicaverit, quanta sit ejusdem suae resurrectionis gloria demonstrabit. Quibus autem verbis eam laudet consequenter ostenditur. Multae filiae congregaverunt divitias, tu
Abbreviated transcription (Latin):
itte. Vnde merito luxoriantes.
uiduas arguens adiungit. Simul
autẽ &otiose discunt circũ ire
domus. Mon solũ otiose sed &
uerbose &curiose. Surnexe¬
certo nouerat. more ꝓph&xico
quasi iã factũ refert. Surgent
oñi filii eccłe. uidelic& om̃s elec¬
ti innouissimo carnis in morta¬
litate donati extunc matrẽ suã
q: eos exaqua & sp̃u sco đõ genu¬
it beatissimã p̃dicant q nunc
ab infidelib: quasi misera con
hac uita tantũ sperantes sum:
inxp̃o. miserabiliores sum o¬
nib hominib quia uero ꝓuita¬
alia inp̃senti militam: merito
cũ apparuerit quid erime ma¬
trẽ nr̃am ꝗ ex omnib iustis col¬
lectia una xp̃i colũba sponsa
&amica uocat᷑ beatissimã prȩ¬
dicauimus. potest & hoc qđ dic
surrexer̃ filii ei: &beatissimã
p̃dicauer &iã in hoc tẽpore con¬
uenient̃ accepi. cũ qui lib& fi¬
deliũ transcensis scłi erumnis
ad celestia regna ꝑ ducuntun
Sedere nãq adhumiliationẽ

Expanded text:
istae . Unde merito luxuriantes istae . Unde merito luxuriantes viduas arguens adjungit: Simul autem et otiosae discunt circuire domus; non solum otiosae, sed et verbosae et curiosae .-- Surrexecerto noverat, more prophetico quasi jam factum refert. Surgent enim filii ecclesiae, videlicet omnes electi in novissimo, carnis immortalitate donati; et tunc matrem suam, quae eos ex aqua et Spiritu sancto Deo genuit, beatissimam praedicant, quae nunc ab infidelibus quasi misera conthac vita tantum sperantes sumus in Christo, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Quia vero alia in praesenti militamus, merito cum apparuerit quid erimus, matrem nostram quae ex omnibus justis collecta, una Christi columba, sponsa et amica vocatur, beatissimam praedicabimus. Potest et hoc quod dicit: Surrexepraedicaverunt, etiam in hoc tempore convenienter accipi, cum quilibet fidelium transcensis saeculi aerumnis ad coelestia regna perducuntur. Sedere namque ad humiliationem,
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ ẽ. & anullo sapientũ
scłi. apud grecos. usurpatũ hec
reuelatio illa signat᷑ quã uidit
cũ damascũ uadens initinere xp̃i
uocẽ meruit audire &cȩcatis ocu¬
lis uerũ mundi intuitus. ẽ. Si eñi
euangeliũ pauli nonẽ. scđm homi¬
nẽ. neꝗ ab homine accepi illud aut
hominẽ adsuptũ sed quo tantũ
hominẽ reniiuam : Int̃ accipere
autẽ discere hoc int̃ ẽ. qđ accepit
ꝑaliũ. cui primũ insinuatꝰ & ad fi¬
dẽ ei: adducitꝰ ut credat uera ẽẽ.¬
ꝗ scripta ĩ. Disc̃ autẽ is qui ea quȩ
ꝑ enignutib & parabolas figurata ĩ
explanata & aꝑta cognoscit. Et
ñ homine reuelante sed xp̃o qui
reuelauit paulo
audisgis erũ
quatido iruũdaismo quia
supira modũ ꝑseq Bagur
ecclesiã dĩ

Expanded text:
scripturarum est, et a nullo sapientium saeculi apud Graecos usurpatum, hoc est, revelationem illam signat, quam vidit cum Damascum vadens in itinere Christi vocem meruit audire, et caecatis oculis, verum lumen mundi intuitus est. Si enim Evangelium Pauli non est secundum hominem, neque ab homine accepit illud aut hominem assumptum, sed quo tantum hominem renuamus. Inter accipere autem et discere hoc interest, quod accipit per alium, qui primum insinuatur, ut ad fidem ejus adducatur, ut credat vera esse quae scripta sunt, discit autem is, qui ea quae per aenigmata et parabolas figurata sunt, explanata et aperta cognoscit, et non homine revelante, sed Christo qui revelavit Paulo. Audistis enim quando in Judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam D
Abbreviated transcription (Latin):
S Sic & paulus delegis cultorib ait.
non auditores tantũ legis iustifica¬
bune apud dñi sed factores legis ius¬
tisunt. Et in a pocali psi iohannos
cũdixissex beatus quilegit & qui au¬
dit uerba ꝓphetiae libri huius ꝓtin:
adiunex̃ & soru& eaꝗ in illa scriptas̃.

Expanded text:
 Sic et Paulus de legis cultoribus ait: Non auditores tantum legis justificabuntur apud Deum, sed factores legis justi sunt . Et in Apocalypsi Joannes cum dixisset: Beatus qui legit, et qui audit verba prophetiae libri hujus, protinus adju
Abbreviated transcription (Latin):
Id est alienis iniurus ꝓ uocata.
quia habeo quẽ diligit. ꝓuoca¬
ri non potest nec ad aliquã pas¬
sionẽ moueri
i si coqrtat malũ

Expanded text:
Id est, alienis injuriis provocata, quia ab eo quem diligit provocari non potest, nec ad aliquam passionem moveri Non cogitat malu
Abbreviated transcription (Latin):
a es iprincipis: iũdȩ
exte erim exiet dux qͥ
reqat popul ũ coeũ isid
Ac si dicer& una es in principib
urbiũ principatũ tenentibus
qui ate duo nascentur. princi¬
herodes claco uocatis
macis dilaceaq᷑ didicit¬
quȩ a paruitt eis
simebat enim magos ad se
aliqua causa non reursuros
clam uocans magis didicit.
unde & hic deficit historia
cũ sec rete indicant tempus
stelle et mitteas il los
in pethlẽ dixit ite
et inq roqate dilacenã
depuero e cũ inuene
ad orẽ eũ qͥcũ audis¬
Natiuitatẽ regis nr̃i cogi¬
tate herodes ad callida argu¬
m̃ta conuertit᷑ ne terreno
regno priuar&ur renuntiare
sibi ubi puer inuenir&ur.
postulat ad orare uelle se
simulat ut quasi hunc si in¬
uenire possit extinguat
sed quia firte quȩsiuit in¬
uenire non meruit
et ecce stelha quã ui

Expanded text:
ma es in principibus Juda, ex te enim exiet Dux qui regat populum meum Israel . Ac si diceret, una es in principibus urbium principatum tenentibus, quia a te duo nascentur princiHerodes clam vocatis Magis, diligenter didicitquae apparuit eis. Timebat enim Magos, ad se aliqua causa non reversurosclam vocatis Magis didicit. Unde et hic deficit historia, cum secrete indicant tempus stellae. Et mittens illos in Bethleem, dixit: Ite et interrogate diligenter de puero, et cum inveneadorem eum; qui cum audisNativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat. Adorare velle se simulat, ut quasi hunc, si invenire possit, exstinguat, sed quia ficte quaesivit, invenire non meruit. Et ecce stella, quam vi
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ supra dixerat eos qͥhaberent
uestẽ uitȩ bono ñ recipiendos ꝓp¬
ter docmatũ nequiciã. ita nunc
econtrario asserit neliis quidẽ ad¬
cõmodandã fidẽ qͥcũ polleant inte¬
gritatẽ fidei turpit̃ uiuant & doc¬
trine in tegritatẽ malis operib
destruant. utrũq: eni dĩ seruis ne¬
cessariũ. ẽ. ut opus sermoni & ser¬
mo operib conꝓbetꝰ. Ihiuic senten¬
tiȩ potestꝰ illud uideri contrariũ.
Nemo potest dicere dñs iħs xp̃s
nisi in sp̃u sc̃o. Sed moris.ẽ. scrip
turarũ dicta ꝓ factis accipere ut
statim in c̃sequentib ad ꝓbatꝰ Ne¬
futurari eos quiuitant sine operib
scientiã dñi &audiunt a saluatore¬
Recedite a me operarii iniquitatis
nescio uos & apłs in hunc sensũ loqͥtꝰ
conficentꝰ sedm̃scire factis autẽ
negant.

Expanded text:
Sicut supra dixerat eos, qui haberent vestem vitae bonae, non recipiendos propter dogmatum nequitiam, ita nunc e contrario asserit, ne his quidem accommodandam fidem, qui cum polleant integritate fidei, turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destruant, utrumque enim Dei servis necessarium est, ut et opus sermone, et sermo operibus comprobetur. Huic sententiae potest illud videri contrarium: Nemo potest dicere Dominus Jesus nturarum dicta pro factis accipere; ut statim in consequentibus approbatur refutari eos qui jactant sine operibus scientiam Domini; et audiunt a SalRecedite a me, operarii iniquitatis, nescio vos , et Apostolus in hunc sensum loquitur: Confitentur se Deum scire, factis autem negant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ban increpabait eũ ut
tacer& ipsi uero moulato
coagis chacabat pila dd
miserere mei ꝗuid isti de¬
signant qui iłim uenientẽ pre¬
cedunt nisi desideriorũ carna¬
liũ turbas. tu multusq uitiorũ
qui prius quã iħis adcor nr̃m
ueniat tẽptationib suis cogi¬
tationẽ nr̃am dissipant. & uo
cescorinoratione ꝑturbant
Sepe namq dum conuerti ad
đm post ꝑ petrata uitia uolum:
dum contra hȩc eadem ex ora¬
re uitia que ꝑ petrauimus
conamur occurrunt cordis
fantasmata peccatorũq fecim:
m̃tis nr̃e aciem reuerberant.
confundunt animũ & uocem
nr̃e dep̃cationis premunt:
sed cũ turbe increpant ut ta¬
ceat magis ac magis clamat:.
quia quanto grauiori tu mul¬
tũ cogitationũ carnaliũ pre¬
mimur tanto orationi in siste¬
re ardentius debemur.
Stars au iħs ius srt iblũ

Expanded text:
bant increpabant eum ut taceret. Ipse vero multo magis clamabat, Fili David, miserere mei. Quid isti designant, qui Jesum venientem praecedunt, nisi desideriorum carnalium turbas tumultusque vitiorum, qui priusquam Jesus ad cor nostrum veniat, tentationibus suis cogitationem nostram dissipances cordis in oratione perturbant? Saepe namque dum converti ad Deum post perpetrata vitia volumus, dum contra haec eadem exorare vitia, quae perpetravimus, conamur, occurrunt cordi phantasmata peccatorum, quae fecimus, mentis nostrae aciem reverberant, confundunt, animum et vocem nostrae deprecationis premunt. Sed quem turba increpat, ut taceat, magis ac magis clamat, quia quanto graviori tumultu cogitationum carnalium praemimur, tanto orationi insistere ardentius debemus. Stans autem Jesus jussit illu
Abbreviated transcription (Latin):
teriocũ diuinitatis ꝑtinebant. nec¬
dũ scire potuer̃: ideo in ꝓuerbus
quasi inenigmate loqui illis uide¬
batur dñs Sed ꝓmitoit ille horã
sione acresurrectione sp̃s scĩ erat
gratiã daturus. Tunc & onĩ spiri¬
talit̃ intus instructi spiritali dilec¬
tione succensi. quo ꝑfectus om̃aꝗ
deagnitione diuinitatis mortalib
erant capienda coeper̃ : eo ardentius
solaque adeius uisionẽ ꝓmerendã
iuuar&. petere ac desiderare cura¬

Expanded text:
teriorum divinitatis pertinebant, necdum scire potuerunt. Ideo in proverbiis, quasi in aenigmate, loqui illis videbatur Dominus; sed promittit ille horam,sione ac resurrectione, Spiritus sancti erat gratiam daturus. Tunc etenim spiritaliter intus instructi, spiritali delectatione succensi, quo perfectius omnia quae de agnitione divinitatis mortalibus erant capienda, ceperunt; eo ardentius sola quae ad ejus visionem promerendam juvarent, appetere ac desiderare cura
Abbreviated transcription (Latin):
timũ plarichũ apperatis
etr̃ Non hoc nr̃ae gloriȩ tribuamus.
tamquã hoc ex nob ipsis habeam:.
Eius est onim hȩc gretia &ideo
in hoc ñ nr̃ae. sed eius est gloria ut
efficiamur xp̃i discipuli quia eius
misericordia p̃uenit nos. quod aũ
ait: sicut dilex̃ me pat̃ & ego dilexi
uos. non e qualitatẽ natura osten¬
dit nr̃a & sua sicut est patris &
ipsius. sed gratiã qua mediator est
est ergo manete in dilectione mea:
nisi manete ingratia mea quidẽ
ergo qđ dicio sicut diloxit: mo pat̃
&ego diloxi uos. Mumquid &x hic
gratia intelliganda est : qua pater
diligit filiũ sicut gratia ost qua
nos diligit filius. cũ simus nos filii
gratia ñnatura unigenitus autẽ¬
sit nature ñ gratiae. An hoc &xiã
inipso filio adhominẽ reforendũ
est ita sane nam dicendo sicut di¬
lex̃ me pat̃ &ego dilexi uos gratiã
mediatoris ostendit. mediator
aũ dĩ & hominũ non inquantum

Expanded text:
tum plurimum afferatis, et reliq. Non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus, ejus est enim haec gratia, et ideo in hoc non nostra, sed ejus est gloria, ut efficiamur Christi discipuli, quia ejus misericordia praevenit nos. Quod autem ait: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est patris et ipsius, sed gratiam qua mediator est est ergo: Manete in dilectione mea, nisi manete in gratia mea? Quid est quod dicit: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos? Nunquid et hic gratia intelligenda est, qua pater diligit filium? Sicut gratia est, qua nos diligit filius, cum simus nos filii gratia, non natura, unigenitus autem natura, non gratia. An hoc etiam in ipso filio ad hominem referendum est? ita sane, nam dicendo: Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, gratiam mediatoris ostendit, mediator autem Dei et hominum, non in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
iã nondicam uos soruos. quia soruus
nescit quid faciat dñr oius. qũo itaq
dedit nob̵ potestatẽ filios di fiori non
serui sed filii sum: Quiaũ aliquid
boni agit & extollitur quasi hoc ipse
faciat non dñs eius iste seruus nescit
quid faciat dñs eius. Nos autẽ iem̃i
ut amici dñi esse possimus quicquid
noster dñs faciat: sciamus ñ solum
&iam liomines uerũ &iam iustos
ipse fecit nos & nonipsinos. ab ipso
quicquid boni est donatur: ut om¬
nino de omnibus bonis quigloriat
in dño glorietur. uos augẽ dix
acicos quia omaua quae¬
cũqua audiui a patre meo¬

Expanded text:
quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , non servi, sed filii sumus. Qui autem aliquid boni agit et extollitur, quasi hoc ipse faciat, non dominus ejus, iste servus nescit quid faciat dominus ejus. Nos autem omnes, ut amici Domini esse possimus, quicquid Dominus noster faciat sciamus. Non solum etiam homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Ab ipso quidquid boni est donatur, ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, in Domino glorietur. Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre, e
Abbreviated transcription (Latin):
& dilex̃ nos & tradidit sometipsum
ꝓnobis: maiorẽ quippe hanc dilec¬
tionẽ nemo hab& ut animã suam
ponat quis ꝓamicis suis. Eũ quippe
imitemur pia obedientia ut ei nos
conparare nulla p̃sumamus audatia
uos inquid amici moi estis magna

Expanded text:
tradidit semetipsum pro nobis. Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eum quippe imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia: Vos, inquit, amici mei estis, magna
Abbreviated transcription (Latin):
Inquantũ ego est interpellat pro
nobis patrẽ. Inquantũ enim nox ẽ
nos exaudiuit cũ patre. Ipse enim
pat̃ inquid amat uos quia uos me
amatis. Hinc ergo factũ est ut dili¬
geremur quia dilecti sumus. pror¬
sus donũ di est diligere dm̃ ipse
ut diligeretur dedit qui ñ dilectus
dilexit. sequitur. Exsiui a patre
& ueni in hunc mundũ. Exiit enĩ
a patre quia de paore est. in mundũ
uenit quia mundo suũ corpus osten¬
dio qđ deuirgine adsũpsit. Reliqͥd
niundũ corporali discessione ꝑrex̃
ad patrẽ liominis ascensione. neo
mundũ disseruit p̃sentia guber¬
natione. hec Locugus Suco
uoris ut iacne pacecm

Expanded text:
In quantum homo est interpellat pro nobis Patrem, in quantum autem Deus est, nos exaudit cum Patre: Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia vos me amastis, hinc ergo factum est ut diligeremur, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est diligere Deum, ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Sequitur: Exivi a Patre et veni in hunc mundum, exiit enim a Patre, quia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit, quod de virgine assumpsit: reliquit mundum corporali discessione: perrexit ad Patrem hominis ascensione: nec mundum deseruit praesentiae gubernatione. Haec locutus sum vobis, ut in me pacem
Abbreviated transcription (Latin):
eãt Post paululũ enĩ passus ẽ & non
uiderunt eũ. Rursus post paulolũ
resurrex̃ &uider̃ eũ Vude e con¬
cristati sunt demorte dni discipuli
& confestimi deresurrectione eii
l&ati. Vnde & sequitur. Tristicia
ur̃a conuertee in gaudiũ hã & se tristi¬
ciatunc conuertee ingaudiũ. quando
manifestauerit: se suis sic utiẽ qđ uero dic̃¬

Expanded text:
etc. Post paululum enim passus est, et non viderunt eum. Rursus post paululum resurrexit et viderunt eum. Unde et contristati sunt de morte Domini discipuli, et confestim de resurrectione ejus laeti, unde et sequitur: Tristitia vestra convertetur in gaudium, nam et tristitia tunc convertetur in gaudium, quando manifestaverit
Abbreviated transcription (Latin):
qui eas &ante quã essent noue¬
rat fed uob in notescant apud dm̃
ꝑtolerantiã ñ apud homines per
iactantiã. aut forte innotescant
&iã apud angelos qui ã. apud dm̃
ut quodã modo eas offerant dõ
& dehiis consulant & quodeo iu
apportent. dix angelus homini.
cũ orar&is ego optuli oratio¬
nẽ ur̃am in conspectu clarita¬
tis dĩ.

Expanded text:
tequam essent noverat. Sed nobis innotescant apud Deum, per tolerantiam, non apud homines per jactantiam. Aut forte innotescant, etiam apud angelos, qui sunt apud Deum, ut quodammodo eas offerant Deo, et de his consulant, et quod eo jubapportent. Dixit enim Angelus homini: Cum oraretis, ego obtuli orationem vestram in conspectu claritatis Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
utiq Post quã prod esse
cognouit qđ nocere credebat
ut inhasiget inme uir¬
tus xp̃i Quando afflictionib:
scorũ laborũ crescit cordis
humilitas & spe future r&ri¬
butionis confortat animũ &
animam xp̃i uirtus in habit&¬
qđ dicit apłs aiud ȩis ouinqui¬
es quad ragenas unã minus ac¬
cipi significat se aiudeis quin¬
namq: erat legis ut qui delin¬
quentẽ uerberarent ita modũ
uindicte temperarent ut pla¬
garũ modus quadragenarũ nu¬
merũ minime transcender&ur
testat᷑ &iam pictura eiusdem
libri quẽ reuerentissimus ac doc¬
tissimus uirchuduini orientaliũ
angelorũ antestis ueniens aro¬
ma sccũ britaniã detulit: In quo
uidelic& libro om̃s pene ipsius
apłi passiones siue labores ꝑ loca
oportuna erant depictaubi hic
locus ita depictus est quasi de¬
nudatus iacer& apłs laceratus
flagris lacrimisq ꝑfusus suꝑ ad¬
star& autẽ ei tortor quadrifidũ
habens flagellũ in manus sed unã
efidib: in manu sua retentũ tres

Expanded text:
utique postquam prodesse, cognovit quod nocere credebat. Ut inhabitet in me virtus Christi. Quando de afflictionibus sanctorum laborum crescit cordis humilitas, et spes futurae retributionis confortat animum, et animam Christi virtus inhabit dicit Apostolus: A Judaeis quinquies quadragenas una minus accepi, significat se ab eis quinnamque erat legis, ut cum delinquentem judices verberarent, ita modum vindictae temperarent, ut plagarum modus quadragenarium numerum minime transcenderet, testatur etiam pictura ejusdem libri, quem reverendissimus ac doctissimus vir Cuduinus, Orientalium Anglorum antistes, veniens a Roma, secum Britanniam detulit. In quo videlicet libro, omnes pene ipsius apostoli passiones sive labores, per loca opportuna, erant depicta, ubi hic locus ita depictus est, quasi denudatus jaceret Apostolus, laceratus flagris, lacrymisque perfusus, superastaret autem ei tortor, quadrifidum habens flagellum in manu, sed unam e fidibus in manu sua retentam, tres
Abbreviated transcription (Latin):
mentiri aut p̃cepti p̃uaricator
ẽẽ. se decipit. prȩuidens sp̃ũ
eos qui docentꝰ &debent magis¬
tris suptus ininistrare posse
obtendere paupertatẽ & dice¬
re. ager meus hoc anno sicci¬
tate aruit. uineã grando con¬
triuit: ñ liabeo unde tribuã
qđ iubetꝰ adiecit. Molite erra¬
ñignorat facultates excusatio
uerbi hominẽ potest fallere :
dm̃ non potest. ꝗ erĩ semni¬
nauenie hocno hacc
et mere . Idẽ. talia reci

Expanded text:
mentiri, aut praecepti praevaricator esse, se decipit. Praevidens spiritu, eos qui docentur, et debent magistris sumptus ministrare, posse obtendere paupertatem, et dicere: Ager meus hoc anno siccitate aruit, vineam grando contrivit, non habeo unde tribuam quod jubetur, adjecit: Nolite erranon ignorat facultates, et excusatio verbi hominem potest fallere, Deum non potest. Quae enim seminaverit homo haec et metet. Id est, talia reci
Abbreviated transcription (Latin):
lis seuidendũ  p̃bere. siñ pre¬
ber& &iam manib: contrec¬
tandũ. Quidũ palpanda discipu¬
lis osia carnẽ quedemonstrat.
aꝑte statũ uere resurrectionis
que & inse facta & in nob est fu¬
tura significat. quia ñ sicut
eut hicius constantino politane
urbis ep̃s scripsit corpus nrm
milla resurrectionis gloria erit
in palpabile. uentis aerique subti¬
lius. In illa enim reuirrectionis
gloria erit corpus nr̃m subtile
quidẽ ꝑ effectũ spĩtalis potentiae.
sed palpabile ꝑueritatẽ naturae
neq huic asertioni putet̾ apos¬
toli sermo repugnare quia caro
& sanguis regnũ dĩ non posiidebt.
hoc enĩ loco apostolus carnis
& sanguinis nomine ñ substan¬
tiã ueri corporis. sed corruptio¬
nẽ mortalitatis significat: sic̃
ipse consequent̃ exposuit dicens.
nequae corruptio incorrup¬
telã possidebit. Alit̃ namq caro
tigit appellatur. Iuxta natura
quidẽ cum dictum est. Hoc nunc
os ex ossib: meis. & caro de carne
mea Et uerbũ caro factũ est

Expanded text:
lis se videndum praebere, si non praeberet etiam manibus contrectandum. Qui dum palpanda discipulis ossa, carnemque praemonstrat, aperte statum verae resurrectionis quae in se facta, et in nobis est futura significat. Quia non sicut Eutychius Constantinopolitanae urbis episcopus scripsit, corpus nostrum in illa resurrectionis gloria erit impalpabile, ventis aereque subtilius. In illa enim resurrectionis gloria erit corpus nostrum subtile quidem per effectum spiritalis potentiae, sed palpabile per veritatem naturae. Neque huic assertioni putetur Apostoli sermo repugnare: Quia caro et sanguis regnum Dei non possidebunt . Hoc enim loco Apostolus, carnis et sanguinis nomine, substantiam veri corporis, sed corruptionem mortalitatis significat. Sicut ipse consequenter exposuit dicens: Neque corruptio incorruptelam possidebit . Aliter namque caro tigit, appellatur. Juxta naturam quidem cum dictum est: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea . Et Verbum caro factum est
Abbreviated transcription (Latin):
uersus carnem. Iuxta corruptibi¬
litatẽ autem autẽ cũ scriptũ sit
& memorati sunt quia caro sunt
Idẽ fragiles & moribundi hoc enĩ
secarnis nomine designans sema¬
nifestat ipse psalmista: qui ꝓtinus
addit sp̃s uadens & ñ rediens.
Regnũ itaq dĩ caro ñ possidebit:
id est caro iuxta culpã uel mor¬
talitatẽ Etam̃ caro possidebit
regnũ dĩ Idest caro iuxta natu¬
rã quã & dñs post resurrectionẽ
uidendã palpandãq discipulis
ex hibuit. Et dequa bettus iob
cũgloriã resurrectionis descri¬
ber& ait. Ec rursus circũdabor
pellẽ meã & incarne mea ui

Expanded text:
versus carnem. Juxta corruptibilitatem autem cum scriptum est: Et memorati sunt, quia caro sunt, ideo fragiles et moribundi, hoc enim se carnis nomine designasse manifestat ipse Psalmista, qui protinus addit: Spiritus vadens et non rediens . Regnum itaque Dei caro non possidebit, id est, caro juxta culpam vel mortalitatem, et tamen caro possidebit regnum Dei. Ideo caro juxta naturam, quam et Dominus post resurrectionem videndam palpandamque discipulis exhibuit. Et de qua beatus Job, cum gloriam resurrectionis describeret, ait: Et rursum circumdabor pelle mea, et in carne
Abbreviated transcription (Latin):
Qui eni cogitat moriturũ se ẽẽ.¬
ñpeccat uerbi gratia. sime concu¬
pisdentia mulieris trahit. si argenti.
si auri. si p̃die cupiditas puls&. & po¬
nã incorde meo qđ mortuus ñ in
xp̃o. extinguit̾ꝰ continuo ẽcupiscen¬
tia &effugatꝰ peccatũ extinguit᷑ꝰ
furor cessat ira odiũ conqͥescit
et hoc modo quis mori inuenitꝰ
idẽ. sic̃ capud ur̃m semel. ẽ. mortuũ
sic &uos mẽbra illius effecti uitȩ ei:
exempla sectamini. ut nihil morti
ulterius debeatis hoc ẽ. ut in uob
locũ mors sectanda ñ habeat. Ille
autẽ uiũ dõ. qͥ xp̃i uestigia humilita¬
te scĩficatione piexate sectatur¬

Expanded text:
Qui enim cogitat moriturum se esse non peccat, verbi gratia, si me concupiscentia mulieris trahit, si argenti, si auri, si praedia, si cupiditas pulset, et ponam in corde meo, quod mortuus sum in Christo, exstinguetur continuo concupiscentia et effugatur, peccatum exstinguitur, furor cessat, ira, odium conquiescit, et hoc modo quis mori inveniturid est, sicut caput vestrum semel est mortuum, sic et vos membra illius effecti vitae, ejus exempla sectamini, ut nihil morti ulterius debeatis, hoc est, ut in vobis locum mors sectanda non habeat. Ille autem vivit Deo, qui Christi vestigia humilitate, sanctificatione, pietate, sectatur
Abbreviated transcription (Latin):
on omnium resurgentiũ: sed
ad xp̃m pertinentiũ in ipso xp̃o
resurrectionis. forma ꝓtenditur:
sint filii resurrectionis
accepim: eratiã et a pos tola

Expanded text:
on omnium resurgentium, sed ad Christum pertinentium. In ipso Christo resurrectionis forma praetenditur, sint filii resurrectionis accepimus gratiam et apostola
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi philosophorũ quidam
crnicus extitiss& qui doce¬
r& omnem titillationẽ car¬
nis & flucsum seminis non
tionẽ &iam omnẽ inmundi¬
tiã copulass& & ad inmunditiã
iuncxiss& auaritiã. Mon hanc
qđ pec unias cupimus congre¬
gare: sed illam dequa supra
diximus nesuꝑ grediat᷑ aua¬
rus inne gotio fratrẽ suum
id est in adulterii negotium
qđ est insatiabilis ꝑ omnia
turpitudinẽ lasciui eq dis¬
cursus qđ congruenter
& turpitudinis generaliter
accipit nom̃ a¬
loquiũ aut scunalatas

Expanded text:
Nisi philosophorum quidam cynicus exstitisset, qui doceret omnem titillationem carnis et fluxum seminis non tionem etiam omnem immunditiam copulasset, et ad immunditiam junxisset avaritiam. Non hanc, quod pecunias cupimus congregare, sed illam, de qua supra diximus: Ne supergrediatur avarus in negotio fratrem suum , id est, in adulterii negotium, quod est insatiabilis per omnia turpitudinum lasciviaeque discursus, quod congruenter et turpitudinis generaliter accipit nomloquium aut scurrilitas
Abbreviated transcription (Latin):
piat. qualia egerit. Sipec catũ
penitentiae ñ sequatꝰ. hortatur
adid qđ preceptũ ẽ. ex hibendũ
multiplicato fenore recepturis ẽ.
qũo qui seminat incanne
sua decaiene et
megeg
corrupgionẽ qui auge̾

Expanded text:
piet, qualia egerit, si peccatum poenitentia non sequatur. Hortatur ad id quod praeceptum est, exhibendum multiplicato fenore recepturus est. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne et metet corruptionem, qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
mores enim apud grecos hetin
apellatur lorca idem ratio¬
nalis phylosophiȩ species ẽ
ratio enim grece AΩrãc di¬
citur magi qui sacerdotes
interrogant significant eo¬
clesiã gentiũ Sacerdotes le¬
gẽ uel sina gogã quȩ rendũ
qui sit qđ redẽptore nato
pastorib: angelus apparuit

Expanded text:
mores enim apud Graecos ἦθεα mores enim apud Graecos ἦθεα appellantur. Logica. Hoc est, rationalis, philosophiae enim species est, ratio enim Graece, λόγος dicitur. Magi qui sacerdotes interrogant, significant Ecclesiam gentium, sacerdotes legem vel Synagogam. Quaerendum quid sit, quod Redemptore nato pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑducer& magos qui ad orandum¬
dñm ꝑ rexerunt quidam ex
ꝓgenie fuisse balaam existi¬
mant eruditos in astro nomina
disciplina. & stellam illam non
ex notis fuisse si derib: quippe
quia nec eodem cȩlesti ordinẽ
mouebatur ut cxere hȩc
enim ad locũ in quo natus erit
dñs de monstrando nutu ꝓprio
ferebatur. Alii dicunt ne po¬
tes balaam esse filii beor quia
sectam ei: secuti sunt alii dicunt
perses fuisse ut metro cano¬
rius dicitũ iub& & perse sce¬
lerẽ ꝑtendere gressum hie¬
ronimus dicit caldei stellas
deos esse confirmabant: unde
in oriente positi siue de ori¬
ente in occidentẽ. stellã ortã
uidimus fixis istoriȩ radicib
spiritalia intueamur. b&hleem
q: interprexatur domus panis.
significat ecclesiã siue cor
hominis in quo xp̃s quid dix̃
ego sum panis uiuus. nascitur
herodes qui int̃pr&atur pel¬
licias siue pellis gloria signi¬
ficat diabolũ regnantẽ mundo
tres magigenus humanum

Expanded text:
perducerperducerDominum perrexerunt, quidam ex progenie fuisse Balaam existimant, eruditos in astronomica disciplina, et stellam illam non ex notis fuisse sideribus, quippe quia nec eodem coelesti ordine movebatur ut caeterae. Haec enim ad locum in quo natus erat Dominus, demonstrando nutu proprio ferebatur. Alii dicunt nepotes Balaam esse filii Beor, quia sectam ejus secuti sunt. Alii dicunt Persas fuisse, ut metro Canorius dicit: Tum jubet et Perses celerem pertendere gressum. Hieronymus dicit: Chaldaei stellas deos esse confirmabant, unde in oriente positi, sive de oriente in occidentem, stellam ortam vidimus. Fixis historiae radicibus, spiritualia intueamur. Bethleem quae interpretatur domus panis, significat Ecclesiam, sive cor hominis, in quo Christus, qui dixit: Ego sum panis vivus , nascitur. Herodes qui interpretatur pelliceus sive pellis gloria, significat diabolum regnantem in mundo. Tres Magi genus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
nĩ stellam se di¬
cunt uidisse. uel exartis scientia
uel exuaticino balaam dicentis
orietur stella exiacob & consurg&
uirga de isrł & ꝑcuti& duces moab
Hanc stellam tradunt ut colũban
nec antea nec postea esse uisam
quia nec antea nec postea similes
illi quẽ de monstrauit ẽ natus
Stellam ei: uidimus. non nr̃a non
cȩli sed regis quinatus est nos
quidem sub facto stellarũ nullius
hominis genesim ponimus quanto
minus illius temporalẽ generatio¬
nẽ sub astrorũ conditione credamꝰ᷑
factã qui est &ernus uniuersorũ
sed ad testimoniũ famulabatur
nec eum subiciebat imperio sed
indicabat obsequio Pro inde non
ex illis erat hȩc stellaq ab initio
creature iter suum ordinẽ sub
creatoris legi custodiunt. sed
nouo uirginis partu nouũ sidus
aparuit quod ministeriũ officu
sui. &iam ipsis magis quȩ rentib
xp̃m cũ ante faciẽ prȩir& exibu¬
it. donec eo usq ad ipsum locum.
ubi dĩ uerbũ infans erat per eundo

Expanded text:
ni stellam se dicunt vidisse, vel ex artis scientia, vel ex vaticinio Balaam, dicentis: Orietur stella ex Jacob, et consurget virga de Israel, et percutiet duces Moab . Hanc stellam tradunt, ut columbam, nec antea, nec postea, esse visam, quia nec antea, nec postea, similis illi quem demonstravit est natus. Stellam ejus vidimus, non nostram, non coeli, sed Regis qui natus est. Nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim ponimus, quanto minus illius temporalem generationem sub astrorum conditione, credamus factam qui est aeternus uniuersorum sed ad testimonium famulabatur, nec eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proinde non ex illis erat haec stellis, quae ab initio creaturae itinerum suorum ordinem sub creatoris lege custodiunt, sed nouo uirginis partu nouum sidus apparuit, quod ministerium officii sui etiam ipsis magis quaerentibus Christum, cum ante faciem praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum locum, ubi dei uerbum infans erat, praeeundo
Abbreviated transcription (Latin):
gos non angelus sed stella
ꝑduxit uidelic& iudȩ is ra¬
tione utentib: rationale
animal idem angelus prȩdi¬
care debuit gentiles quia
uti rationẽ nesciebant ad
cognoscendũ dñm non ꝑ uocẽ
sed ꝑ signa ꝑducuntur illis
ꝓph&ia tamquã fidelibus
Istis signa tam quã infidelib
data sunt constat quippe
magos xp̃m hominẽ intel¬
lexisse ꝓpt̃ qđ dicunt ubi ẽ
qui natus est & regẽ quia di
illo senserunt. quia cum ess&
rex iud eorũ ad saluandas. &iã
gentesq: ipsum credere atq
ad illum uenire uellent ess&
idoneus qđ suo maxime ad uen¬
tu ꝓbarunt & actu sed & de stella
q eis apparuit quidam dicunt
ab oriente usq aduicinia b&h¬
leem ducem itineris extitisse:
qđ nequaquã ita esse ipsi euuan¬
gelii ueritas in quisita demons¬
trat: Sed potius in oriente tantũ
eos stellam uidisse statimq in¬
tellexisse quia hȩc ortũ nati
iniudea regis signar& ideo ue¬
nerunt iudȩam cumq testimo¬
nus ꝓph&icis inb&hleem illum

Expanded text:
ella perduxit, videlicet Judaeis ratione utentibus rationale animal, id est, angelus praedicare debuit. Gentiles, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominum, non per vocem, sed per signa perducuntur, illis prophetia tanquam fidelibus, istis signa tanquam infidelibus data sunt. Constat quippe Magos Christum hominem intellexisse, propter quod dicunt: Ubi est qui natus est? et regem, quia dicillo senserunt, quia cum esset Rex Judaeorum, ad salvandas etiam gentes, quae in ipsum credere atque ad illum venire vellent, esset idoneus, quod suo maxime adventu probaverunt et actu. Sed et de stella quae eis apparuit, quidam dicunt ab oriente usque ad vicinia Bethleem, ducem eis itineris exstitisse, quod nequaquam ita esse, ipsa Evangelii veritas inquisita demonstrat, sed potius in oriente tantum eos stellam vidisse, statimque intellexisse, quia haec ortum nati in Judaea Regis signaret, ideo venerunt Judaeam. Cumque testimoniis propheticis, in Bethleem illum
Abbreviated transcription (Latin):
opera mortificauerint & semi¬
nauerint in sp̃ũ ut desp̃ũ mexint
uitã &ernã quoties cũq uolup¬
tatẽ carnis senserint titulare
ñꝑficiant desideriũ er. alio mo¬
do eos abulare sp̃u & carnis de¬
sideriũ ꝑficere dicim: qui spiri¬
talit̃ egrediuntꝰ egrptũ & spiri¬
talẽ escã potũq despiritali auri¬
unt p&ra. Qui ambulant in
omnib spiritalit̃ ñ ꝑficientes
carnȩ legis litterã uł desideriũ
sed fructus in&unt spiritalis
intellegentiȩ. Tercio modo
quidã desideriũ carnis in his
dicunt. ẽẽ. qui paruuli ĩ. in xp̃o
iter autẽ sp̃s in ꝑfectis uiris¬

Expanded text:
mortificaverint, et seminaverint in spiritu, ut de spiritu metant vitam aeternam, quotiescunque voluptatem carnis senserint titillare, non perficiant desiderium ejus. Alio modo eos ambulare spiritu, et carnis desiderium non perficere dicimus, qui spiritaliter egrediuntur Aegyptum, et spiritualem escam potumque de spirituali hauriunt petra, qui ambulant in omnibus spiritualiter, non perficientes carneae legis litteram, vel desiderium, sed fructus metentes spiritalis intelligentiae . Tertio modo, quidam desiderium carnis, in his dicunt esse, qui parvuli sunt in Christo, iter autem spiritus in perfectis viri
Abbreviated transcription (Latin):
Ion illũ dileximus prius nã¬
eũ Gratia quippe hominẽ p̃uenit
ut diligat dm̃ quadilectione ope¬
retur bonã unde psalmista Dĩ
m̃s inquid misericordia ei. prae¬

Expanded text:
on illum dileximus prius. Naeum. Gratia quippe hominem praevenit, ut diligat Deum, qua dilectione operetur bona. Unde psalmista: Deus meus, inquit, misericordia ejus prae
Abbreviated transcription (Latin):
sed tues qͥuenturus es &ẽ. fensus man¬
da mͥ q intficienđ abherode & ad in¬
ferua discensurus. utrũte & mn inse¬
ris debeã nuntiare. qui nundiaui suꝑ¬
hir annon conueniat filio dĩ ut gust&
mortẽ & aliũ ad hȩo sacram̃tũ misurus es

Expanded text:
sed, Tu es qui venturus es? Et est sensus: Manda mihi, quia interficiendus ab Herode, et ad inferna descensurus sum, utrum te et inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis: an non conveniat Filio Dei ut gustet mortem, et alium ad haec sacramenta missurus es
Abbreviated transcription (Latin):
Plena igitur laudatio qua¬
egenus mores officiũ. faccum
iudiciũ conp̃hendit. Genius in
maiorib Mores inequitate:
officiũ insacerdotio. factũ in
mandato Iniustificatione iudiciũ

Expanded text:
plena igitur laudatio. quae genus mores officium factum iudicium conprehendit, genus in maioribus, mores in aequitate, officium in sacerdotio, factum in mandato, in iustificatione iudicium.
Abbreviated transcription (Latin):
agi tantũ modo regẽ nunti¬
ant herodes xp̃m requirit: Ipsu
igitur regẽ de quo interrogat
confitetur de inde ubi nasci¬
haber& inquirit utiq prenun¬
tiatur ostendit᷑ neq enim queri
poterat : qui non erat nuntia¬
tus quare tam̃ uoluit đs̃ hoc
adiudeis inquiri ut dum osten¬
dunt inquẽ non credunt ipso
sua de monstratione dampnent᷑
Niam ꝑrexerunt magi & adora¬
uerunt remanserunt iudei
qui de monstrauerunt:
act il li dixer̃ ei in Becthlẽ

Expanded text:
Magi tantummodo Regem nuntiant, Herodes Christum requirit. Ipsum igitur Regem de quo interrogat, confitetur. Deinde ubi nasceretur, inquiritur, utique pronuntiatus, ostenditur. Neque enim quaeri poterat, qui non erat nuntiatus. Quare tamen voluit Deus hoc a Judaeis inquiri, ut dum ostendunt, in quem non credunt, ipsi sua demonstratione damnentur. Nam perrexerunt Magi et adoraverunt, remanserunt Judaei, qui demonstraverunt. At illi dixerunt: In Bethle
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝗ fideliũ inquantũ sufficit. in
quantũ gratiã suꝑne aspirationis
accepit slaprauitate ꝓximũ reuacat
si exortari ad bene ocurandũ curat
n et̃nũ regnũ uł supliciũ erranti de¬
nuntoiat eũ uerba sc̃a ad manitionis
intendit ꝓfecto angelus extitit.

Expanded text:
in quantum sufficit. in quantum gratiam supernae aspirationis accipit, si a pravitate proximum revocat, si exhortari ad bene operandum curat, si aeternum regnum, vel supplicium erranti denuntiat, cum verba sanctae annuntiationis impendit, profecto angelus existit.
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uirtus &dĩ sapientia ipse ẽ.
arbor uita cui c̃plantari debem:
& noua quođã atq amabili di
dono mors illius. nob̵uitȩ arbor
ei: sed similitudini mortis er:
Ipsã quidẽ mortẽ quã iłis mor¬
tuus . ẽ. peccato ut peccatũ om¬
nino ñ fecerit. Nos ñ possum:
mori ut omnino nesciam: pec¬
catũ. Similitudinẽ tam̃ habere
possum: ut imitantes eũ ut ues¬
tigia er sequentes abstineam:
nos apeccato. hoc ẽ ergo qđ re¬
cipere p̾humana natura. ut
insimilitudine mortis ei: fiat
dũ ipsũ imitando ñ peccat. Niã
omnino ex integro nescire peo¬
catũ solius. ẽ. xp̃i. Igit̾ conplan¬
tari nos uult mortis or simili¬
tudini qua peccato mortuus ẽ
semel . ut posiim: & resurrec¬
tioni er. ẽẽ. conplantati. adutrũ¬
q eñi sub audire deb& conplan¬
tati. ad mortis &resurrectionis
hoc scierages qͥa uegus hocno¬
xir simnul. crucipixus ese.

Expanded text:
i, et Dei sapientia, ipse est arbor vitae, cui complantari debemus, et novo quodam atque amabili dono, mors illius nobis vitae arbor ejus, sed similitudini mortis ejus. Ipsam quidem mortem, qua Jesus mortuus est peccato, ut peccatum omnino non fecerit. Nos non possumus mori, ut omnino nesciamus peccatum. Similitudinem tamen habere possumus, ut imitantes eum, et vestigia ejus sequentes, abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo, quod recipere potest humana natura, ut in similitudinem mortis ejus fiat, dum ipsum imitando non peccat. Nam omnino ex integro nescire peccatum, solius est Christi. Igitur complantari nos vult mortis ejus similitudini, qua peccato mortuus est semel, ut possimus et resurrectioni ejus esse complantati. Ad utrumque enim subaudire debet complantati et mortis et resurrectionis. Hoc scientes, quia vetus homo noster simul crucifixus est.