comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corpus in loco ubi nunc adorat᷑. Fuerit angelo annunciante
trans latũ. Anno seragesimo quarto post transitũ gloriosi
domni martini: beatꝰ ꝑpetuuis turonicȩ sedis cathedrã sorti¬
tus : dignitatis. Adeptusq hunc apicẽ cũ magno uotoꝵ con-¬
sensu: fundam̃ta tẽpli ampliora quã fuerant suꝑbeata m̃bra
locare disposuit. Qͦ dsagaci insistens studio: mirifico man¬

Expanded text:
culum in loco ubi nunc adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est dignitatis. Adeptusque hunc apicem, cum magno votorum consensu fundamenta templi ampliora quam fuerant supra beata membra locare disposuit. Quod sagaci insistens studio, mirifice man
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ genuit ioseph. Hoc loco obiecit nob iulianus augustꝰ
dissonantiã eiũigłistarũ. cur eiugłista atheus iosepħ filuĩ
dirit iacob & lucas filiũ eũ appellauerr ꝯeli: ñ intelligens
consuetudinẽ seripturarũ: qͦd alt̾ se. łm naturã. alt̾ scdm
legẽ ei pat̾ sit. Scimꝰ enĩ ꝑmoysen de iubente p̾ceptũ. ut¬
si frat̃ iut ꝓpinquus absq liberis  tuus fuerit: alius eiꝰ
accipiat urorẽ ad suscitandũ seni fr̃is uł ꝓpinqͥ sui. Suꝑ
hoc affricanus tẽporũ scͥptor: & usebius cesariensis in li-¬

Expanded text:
nobis Julianus Augustus de dissonantia evangelistarum, cur evangelista Matthaeus Joseph filium dixerit Jacob, et Lucas filium eum appellaverit Heli, non intelligens consuetudinem Scripturarum, quod alter secundum naturam, alter secundum legem ei pater sit. Scimus enim hoc peliberis mortuus fuerit, alius ejus accipiat uxorem ad suscitandum semen fratris vel propinqui sui . Super hoc et Africanus temporum scriptor et Eusebius Caesariensis in li
Abbreviated transcription (Latin):
uit ꝓme . illiq p̃cipiã ut sit dux suꝑ isr ł & suꝑ iudã. Et respondit banai¬
ãs filiꝰ ioiadȩ: regi dicens. Amen. Sic loquat᷑ dñs q̃s dm̃ mei regis. quomͦ
fuit dñs cũ dño meo rege sic sit cũ salomone. & sublimius faciat soliũ eiꝰ
asolio dñi mei regis dauid. Descendit gͦ sadoch sac̾dos & nathan ꝓph̃a. et
banaias filiꝰ ioiadȩ & cherethi & phelethei. & imposuert̃ salomonẽ suꝑ mu¬
lam regis dauid. & adduxert eũ ingion. sumpsitq sadoch sac̾dos cornu
olei detabernaculo & unrit salomonẽ. & cecinert bucina & dix̃ omĩs popłs.
uiuat rex salomon. Et ascendit uniusa multitudo post eũ & popłs canentiũ¬

Expanded text:
 me: illique praecipiam ut sit dux super Israel, et super Judam. Et respondit Banaias filius Joiadae, regi, dicens: Amen: sic loquatur Dominus Deus domini mei regis. Quomodo fuit Dominus cum domino meo rege sic sit cum Salomone et sublimius faciat solium eius a solio domini mei regis David descendit ergo Sadoc sacerdos et Nathan propheta et Banaias filius Ioiadae et Cherethi et Felethi et inposuerunt Salomonem super mulam regis David et adduxerunt eum in Gion sumpsitque Sadoc sacerdos cornu olei de tabernaculo et unxit Salomonem et cecinerunt bucina et dixit omnis populus vivat rex Salomon et ascendit uni
Abbreviated transcription (Latin):
uid est fr̃s in hoc loco serpentis caput conterere: nisi
pͥncipalẽ diaboli suggestionẽ. id est c̾cupiscentiam
resistendo superare : Si gͦ querat᷑ quȩ nã mulier hutꝰ modi
uictoriã oꝑata sit: ꝓfecto ñ reꝑit᷑ in linea generationis hu¬
manȩ : donec ꝑueniat᷑ ad illã dequa nc̃ agimꝰ fanctarũ scãm
t si int̾rogemiꝰ inqͦ serpentis caput uł ipsa coneriuerit: nimirũ¬

Expanded text:
uid est, fratres, in hoc loco serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam, resistendo superare? Si ergo quaeratur quaenam mulier hujusmodi victoriam operata sit? profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam de qua agimus sanctarum sanctam. At si interrogetur, in
Abbreviated transcription (Latin):
sculam᷑ gͥ redẽptoris pedes: cũ mnysteriũ incarnationis eius
ertoto corde diligimꝰ. Unguento pedes ungimꝰ. cũ ipsã hu¬
manitatis eiꝰ potenciã sacri eloquii bona opinione p̃dicamus.
Sed hoc phariseus uidet & inuidet: qͥa cũ iudaicus popłs gentili¬
tati. dñi incarnationẽ p̃dicare conspicit: sua apud se malitia
tabescit. Sed redemptoꝵ nr̃ facta eiii mulieris quasi bona

Expanded text:
sculamur ergo Redemptoris pedes, cum mysterium incarnationis ejus ex toto corde diligimus. Unguento pedes ungimus, cum ipsam humanitatis ejus potentiam sacri eloquii bona opinione praedicamus. Sed hoc Pharisaeus videt et invidet, quia cum Judaicus populus gentilitatem Deum praedicare conspicit, sua apud se malitia tabescit. Sed Redemptor noster facta ejusdem mulieris quasi bona
Abbreviated transcription (Latin):
febroariarũ. Quintianus consularis sicilia& audiens scãm
opinionẽ uirginis deo dicatȩ agathae: multifaria intencione:
ꝑqͥrebat ut ad eã ꝑtingeret Per singula enĩ crimina m̃tis suae
singuloꝵ. inse uitioꝵ eragitabat affectꝰ. ut pote ꝓ gła scłi¬
c̃cupiscens suã opinionẽ extende: nobilissimis ortã natalib dei
famulam sibi fecit aptari. Et qͥ erat degenere ignobili natꝰ.
ꝑhoc sonaret adaures uulgi. quod tantus esset ac talis: qͥ posset
etiam spectabilium sibi sub iugare ꝑsonas.

Expanded text:
FEBROARIAS| Quintianus consolaris siciliae . audiens sanctam| opinionem uirginis d\e/o dicate agathae| multefaria intentione perquirebat . | ut ad eam pertingeret per singulam enim| criminam mentis suae . singulorum in se| uiciorum exagitabat affectus·et utpote| ens suam opinionem extendere| fortissimis ortam natalibus d\e/i famulam fecit arta re. Vt qui erat di genere ignotus per hoc sonaret apud| aures uulgi . quod tantus esset ac talis qui posset| etiam spectabilium sibi subiugare personas.
Abbreviated transcription (Latin):
us aut̃.& qui non est pastor: cuiꝰ non sunt oues ꝓpri&e: uidet lupũ
uenientẽ. & dimittit oues: & fugit. Non pastor sed mercennarius
uocat᷑: qui ñ ꝓ amore intimo oues dñicas. sed ad tẽporales merce-¬
des pascit. Mercennarius qͥppe est: qui locũ qͥdem pastoris tenet
sed lucra atmarũ ñ querit. Terrenis cõmodis inhiat: honore
p̃lationis gaudet. Temporalib lueris pascit᷑: impensa sibi ab homi

Expanded text:
us autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. « Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit: terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab homi
Abbreviated transcription (Latin):
Cucia dixit. Numquã inqͥnat᷑ corpus: nisi ex consensu m̃tis.
Nam & si in manu mea thura ponas. & ꝑ manũ meã iacias saeri¬
fitu.: ds̃ hȩc adtendit & uidet. De sensib enĩ & uoluntatib iudi¬
cit ds̃. Nam sic patit᷑ uiolatorẽ castitas. sic̃ serpentẽ. sic̃ latro¬
nẽ. sic̃ barbarũ. Nam si me inuitã feceris uiolari: castitas mͥ
dupplicabit᷑ ad coronã. Paschasius dix̃. Ibi te faciã subturpi.¬
tudine erspirare : nisi mͦ cęximoniis c̃senseris augustor.
Lucia dirit. Iam dixi tͥ: quia uoluntatẽ meã nonquã poteris
ad consensũ ꝓuocare peccati.

Expanded text:
ucia di| xit numquam inquinabitur corpus . nisi de consensu| mentis. Nam etsi in manu mea tura ponas . et per ma| num iacias sacrificia. Deus haec adtendit . et ridet | de sinsibus enim et de uoluptatibus iudicat. Nam| sic patitur uiolatorem castitatis . sicut serpentem.| sicut latronem . sicut barbarum. Nam si inuitam me| uiolare feceris. Castitas mihi duplicabitur ad coro| nam. Paucasius dixit ibi te faciam sub turpitudi| nes expiare nisi modo caerimoniis consenseris. Au| gostorum. Lucia dixit iam dixi+ tu uoluntatem meam| numquam poteris ad sensum prouocare peccati|
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ itaq solis iusticiae matutino peccatoꝵ. caligo tota
ꝑimit᷑. sicut ipse ꝓpħa ait. ex ꝑsona dñi. In matutino
interficiebã om̃s peccatores terrȩ: hoc est oriente in nobis
sole iusticiae qͥ habitaculũ dñi sumus: om̃is cogitacio in iqua
uatoris: qͥppe cũ plura de eo in nouo sint posita testame᷑nto.
agit causam: ut int̾rogare quodam modo uideat᷑ dicens:
ds omniũ qͥ es & ds̃ m̃s. curme dereliquisti

Expanded text:
us itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Hoc est: oriente in nobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis cogitatio iniqua svatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dagit causam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti
Abbreviated transcription (Latin):
paliticũ xp̃o offerre: s turba int̾posita ab om̃ĩ parte secludunt᷑.
qͥa sepe. anima post infimi teporis desidiam ad d̾m resipiscens suꝑ-¬
neq grã. remedio cupiens in nouari. pͥscȩ consietudinis obstaculo
tumultuant᷑ remanendũ: sed tectũ domꝰ inqui axp̃c docet ascenden-¬
dũ : id est sacrȩ sepͥturȩ sublimitas est appetinda. lexq dñi cũ psal¬
mista die noc teq meditanda. In quo ęnĩ corrigit iunior uiã suã:
Incustodiendo sermones tuos.

Expanded text:
ralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur. Quia saepe anima post infimi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam, in custodiendo, inquit, sermones tuos.
Abbreviated transcription (Latin):
&oꝑtus extitit: qͥa dũ cunctis agminib angłoꝵ .p.
choros enumerando ꝑstrinximꝰ. si ñ eoꝵ qͦq ministeria subtilit̾
exprimamꝰ.: Greca & enĩ lingua angłi nuntii: archangeli uero
summi nuntii uocantur.
ciendũ qͦq quod angłoꝵ uocabulũ.: nom̃. ẽ. officii non
naturȩ. Nam scĩ illi cęlestis patriae sptꝰ semꝑ qͥdẽ sunt spcꝰ.¬
sed sẽꝑ uocari angłi nequaquã possunt : qͥa tunc solũ st̃ angłi.
uoluerit angelos facit.

Expanded text:
tus exstitit, quia dum cunctis agminibus angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii, non naturae. Nam sancti illi csed semper vocari angeli nequaquam possunt; quia tunc solum sunt angeli, voluerit, angelos facit.
Abbreviated transcription (Latin):
nno gͥ duodecimo regni sui. nabuchodonosor rer assyrioꝵ. qͥ regnabat in
niniue ciuitate: magna pugnauit contra arfarith & obtinuit eũ in campo
magno qͥ appellat᷑ ragai circa euphraten & tigrim & hiadas. incampo erioch
regis elicoꝵ. Tunc eraltatũ est regnũ nabuchodonosor et cor eiꝰ elatũ est. et
misit ad om̃s qͥ habitabant in cilicia & damasco & libano. & ad gentet quȩ st̃¬
incarmelo et cedar et inhabitantes galileã in cãpo magno esdrelon. & ad
om̃s qͥ erant insamaria et transflumen iordanen usq iherłm: & ad omnẽ.
t̾rã iesse qͦusq ꝑueniat᷑ ad montet aethẏopiȩ. Adhos om̃s misit nuntios na¬

Expanded text:
 duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineven civitatem magnam pugnavit contra Arfaxat et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sin Carmelo et Cedar, et inhabitantes Galilaeam in campo magno Esdrelon: et ad omnes qui habitant in Samaria, et trans flumen Jordanem usque Hierusalem: et omnem terram Jesse, quousque perveniatur ad montes Aethiopiae. Diabo
Abbreviated transcription (Latin):
urcutis asfirioꝵ & dinumerauit uiros in erpeditione sicut p̃cepit ei
rer centũ iuginti milia peditũ pugnatoꝵ. et aqͥtes sagittarios duo dec̃i
milia: omnẽq er peditionẽ suã fecit p̃ire multitudinẽ innumerabilium
cameloꝵ cũ his quȩ erercitib sufficerent copiose. Boum qͦq armenta
gregesq ouiũ quoꝵ ñ erat numerus. frumentũ eromĩ sria intransitu

Expanded text:
eravit viros in expeditione sicut praecepit ei rex centum viginti milia peditum pugnatorum et equites sagittarios duodecim milia omnemque expeditionem suam fecit praeire multitudinem innumerabilium camelorum cum his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numer
Abbreviated transcription (Latin):
cunt. filimi ne affluant hȩc aboculis tuis. cͥustodi legẽ atq consiliũ. e
erit uita animȩ tuȩ. et grã faucib tuis. Tunc ambulabis fiducialit᷑. et
pes tiis ñ impinget. Si dormieris ñtimebis. qͥesces & suauis erit somne
tiuis. Nepaueas repentino terrore. et irruentes tͥ potencias impioꝵ¬
ne formides. Dñs enĩ erit inlatere tuo: & custodiet pedẽ tuũ ne. capurs¬
UDIT E filii disciplinã patͥs. & ad tendite ut sciatis
prudentiã. Donũ bonũ tribuã uobis. legẽ. meã ne. derelinquats̃.
Nam et ego filiꝰ patͥtͥ mei tenellus & unigenitꝰ corã matre med a
docebat me atq dicebat. Suscipiat u̾bamea cortinĩ. custodi p̾ep

Expanded text:
ffuant haec ab oculis tuis: Custodi legem atque consilium: Et erit vita animae tuae, et gratia faucibus tuis. Tunc ambulabis fiducialiter in via tua, et pes tuus non impinget. Si dormieris, non timebis: quiesces, et suavis erit somnus tuus. Ne paveas repentino terrore, et irruentes tibi potentias impiorum. Dominus enim erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum, ne capudite filii disciplinam patris et adtendite ut sciatis prudentiam donum bonum tribuam vobis legem meam ne derelinquatis nam et ego filius fui patris mei tenellus et unigenitus coram matre mea et docebat me atque dicebat suscipiat verba mea co
Abbreviated transcription (Latin):
se dominicae reuelationis archano.
uẽ inqͥt dicunt homines esse filiũ hominis: Pulchrȩ hoĩes
appellat eos qͥ defilio hominis tantũ loqͥ nouerant. qui
cunt᷑. apło actestante qͥait. Quod oculus ñ uidit: nec auris au.¬
dese ac desius similib qͥ generalẽ humanitatis scientiã transcen¬
& illi diuersas diuersoꝵ. opiniones promipsissent: dicit illis. Uos
aut̃ quẽ me esse dicitis: Quasi ab hominũ generalitate illos
sequestrat: & deos ac dei filios ꝑ ad optionẽ iam factos insinuat.
iurta illud psalmistae. Ego dixi dii estis : & fili excelsi omnes
Respondens Rymon petrus dirit. Tues xpeꝰ. filiꝰ dei uiui. Um̃ uiuũ¬
appellat ad distinctionẽ falsoꝵ deoꝵ. qͦs uario delusa errore
gentilitas. uł de mortuis sibi hominib instituit. uł maiori demen¬
tu deinsensibili materia qͦs ad orare creauit. Dequalib canit᷑ in

Expanded text:
se Dominicae revelationis arcano. Quem, inquit, dicunt homines esse Filium hominis? Pulchre homines appellat eos qui de Filio hominis tantum loqui noverant, quia cuntur, Apostolo attestante, qui ait: Quod oculus non vidit, nec auris aude se ac de suis similibus, qui generalem humanitatis scientiam transcenet illi diversas diversorum opiniones praemisissent, dicit illis: Vos autem quem me esse dicitis? Quasi ab hominum generalitate illos sequestrans, et deos ac Dei filios per adoptionem factos insinuans, juxta illud Psalmistae: Ego dixi, dii estis, et filii excelsi omnes Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur i
Abbreviated transcription (Latin):
n unitate gͥ fidei atq baptismatis diłmi. in discreta nobis socie¬
tas & generalis ẽ. dignitas. scđm illud beatissimi petri apłi.
cui iste sermo debet famulari. Et ipsi tunquã lapides uiui suꝑ
aedificamini domos spuales. sacerdotiũ scm̃: offerre sꝑitales
hostias acceptabiles deo ꝑ iħm̃ xp̃m dñm nr̃m. Om̃s eni in ap̃o
secrat sacerdotes: ut pret̃ istã specialem ministerii nr̃i seruitutẽ
scientiã purã: & in maculatas hostias pietatis. de altari cordis offer

Expanded text:
n vnitate igitur fidei atque baptismatis, dilectissimi, indiscreta nobis societas & generalis est dignitas, secundum illud beatissimi Petri Apostoli, cui iste sermo debet famulari, Et ipsi tanquam lapides viui super ædificamini domus spirituales, sacerdotium sanctum, offerentes spirituales hostiasnsecrat sacerdotes: ut praeter istam specialem nostri ministerii servitutem, scientiam puram, et immaculatas pietatis hostias de altari cordis offerr
Abbreviated transcription (Latin):
Ierosolima & enĩ: uisio pacis int̾pretat᷑. Et bene cũ ad montẽ
oliueti uenisset dñs. discipulos qͥ hȩc animalia adducerent
misit: qͥa ñ nr̃is ad eũ meritis. sed sola ipsiꝰ grã largiente ꝑ.¬
uenimus: ioħe at testante qui ait. Et in hoc est Karitas. non
oliueti celsitudinẽ dnĩcȩ dilectionis: qua nos misericor¬
dit̾ illustrare ac saluare. dignatus ẽ insinuat: ñ solũ quia
olei natura lucis ministra est. & laboꝵ doloꝵq solamen: ue-¬
rum etiã quia cunctis quib immiscet᷑ solet excellere. liquo

Expanded text:
Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Hierosolyma etenim visio pacis interpretatur. Et bene cum ad montem Oliveti venisset Dominus, discipulos qui haec animalia adducerent, misit: quia non nostris ad eum meritis, sed sola ipsius gratia largiente, pervenimus, Joanne attestante, qui ait: Et in hoc charitas est, non namque Oliveti celsitudinem Dominicae dilectionis, qua nos misericorditer illustrare ac salvare dignatus est, insinuat; non solum qui olei natura lucis ministra est, et laborum dolorumque solamen, verum etiam quia cunctis quibus immiscetur, solet excellere liquo
Abbreviated transcription (Latin):
ae gyptiae seruitutis abiecit.
rgo dñs instar agni paschalis ante. qͥnq dies quã pati inci¬
peret locũ passionis adut: ut ipse insinuaret ee̾ illũ de.
qͦ predixit ysaias. Sicut ouis ad occisionẽ ducet᷑: & quasi ag¬
nus corã tondente se obmutescet. & ñ aꝑiet ossuũ. Et paulo
suꝑius. Ipse aut̃ uulneratus est ꝓpt̾ iniqͥtates nrãs. & liuore
eiꝰ sanati sumꝰ. Sed in uidoꝵ corda pͥncipũ incuncꝰtis qua
ꝓuidȩ gessit eũ ꝑsequi: quã ineũ credere maluerunt. &
multũ miseri uitȩ auctorẽ morti potius dare. quã ꝑ eum
ipsi uiuificari studebant. Uerũ nos ꝑfidoꝵ cecitate decli¬
nata : eoꝵ magis exempla qui fidelit̾ dñm laudau re se¬
quamur: & iter eiꝰ mysticũ. inystica ut decet int̾pretaci
dñs uenit: utriusq popłi uidei ui delicet & gentilis
simplicia corda designant: qͥb ipse p̃sidens quȩq a noxia
libertate suo frenans imꝑio. aduisionẽ suꝑnȩ pacis perducit

Expanded text:
Aegyptiae servitutis abjecit. Ergo Dominus instar agni paschalis ante quinque dies, quam pati inciperet, locum passionis adiit, ut se insinuaret esse illum de quo praedixit Isaias: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et quasi agnus coram tondente se obmutescet, et non aperiet os suum . Et pauls est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus. Sed invidorum corda principum in cunctis, quae provide gessit, eum persequi quam in eum credere maluerunt, et multum miseri vitae auctorem morti potius dare, quam per eum ipsi vivificari studebant. Verum nos perfidorum caecitate declinata eorum magis exempla qui fideliter Dominum laudavere, sequamur, et iter ejus mysticum mystica, ut decet, interpretatinit, utriusque populi, Judaei videlicet et gentilis, simplicia corda designant, quibus ille praesidens quaeque a noxia libertate suo frenans imperio ad visionem supernae pacis perducit.
Abbreviated transcription (Latin):
it suꝑboꝵ. Ecce cui si audent respondeant: ꝗͥ gnorantes di
iusticiã. & suã uolentes constituere: iusticiȩ dĩ ñ st̃ subiect.
cce cui respondeant sibi placentes: & adboni oꝑa . I¬
facienda. dm̃ sibi ñ necessariũ putantes. Nonne huic resi¬
stunt ueritati homines m̃te corrupti. reꝓbi circa fidẽ. qui
respondent & loquunt᷑ iniqͥtatẽ dicentes. ado habenꝰoͦ
somines sumꝰ. a nobis aut̃ ipsis qͦđ iusti sumꝰ : Quid dicitis qͥd
uosipsos decipitis: ñ ad sertores sed p̃cipitatores liberi arbitris.
eralto elationis ꝑ iania p̃sũptionis. in pfunda sub mersionis.e
Nempe uar urã ⁊ quod homo ex semet ipso facit iusticiũ. hoc est
altũ elationis urẽ. Sed ueritas c̃tradicit & dicit. Palmes ũ potest
ferre fructũ asemet ipso: nisi manserit in uitȩ.

Expanded text:
it superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei it superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicenteshomines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite.
Abbreviated transcription (Latin):
& ego in uobis. Uitẽ sedirit e̾e̾ ihcꝰ. & discipłos suos palimni.¬
tes: &agricolã patrẽ : unde iam pͥdem sicut potu imus
disputatũ est. Inhac aut̃ lectione cũ adhuc deseipso qͥ est uitis.
& desuis palmitib hoc est discipłis loqueret᷑. manete inqͥt in
me & ego inuobis. Nonquomodo illi in ipso. sic ipse in illis:
utrũq enĩ ꝓdest ñ ipsi sed illis. Ita sunt qͥppe inuitȩ palmi¬
tes ut uiti ñ conferant : sed inde accipiant unde uiuant.
Ita uͦ uitis. ẽ. in palmitib ut uitale alim̃tũ subministret eis:¬
xꝑm. & manere in xp̃o discipłis ꝓdest utrũq: non ap̃o.
Nam p̾ciso palmite. potest de uiua radice alius pullulare.
qͥ aut̃ p̃cisus est : sine radice ñ potest uiuere. Deniq ad uun¬
git & dicit. Sicut palmes ñ potest ferre fructũ a semetipso
nͥ manserit inuite: sic nec uos nisi in me manseritis. Magna
gr̃ae cõmendatio fr̃s mei: corda instruit hiiũ: ora obstru¬

Expanded text:
et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Noutrumque enim prodest, non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eist manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipsonisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstru
Abbreviated transcription (Latin):
ac itaq die peculiarit̾ in aeccła recitandus. e̾ẽ. uide̾t᷑ ille
liber qͥ de ortu eiꝰ atq uita scͥptus inueniebat᷑: si ñ iudicassent
eũ patres int̾ a pocripha numerandũ. Atqm̃ magnis ac sapien¬¬
tib uiris ita uisũ est: nos alia quȩdã sed ñ aliena legentes: ȩccle¬
siasticũ morem debitis officiis erequam᷑. Beata gͦ dñi mat̾ &
ꝑpetua uirgo maria pͥusquã nasceret᷑ oraculis enunciata est:
& designata miraculis. Nata uͦ ꝓgeniȩ diuinitꝰ ordinata pͥuile¬
gio uirtutũ insignis enituit: saluatorẽ aedidit. aqͦ głorificata
incęlo: nũquã terrigenis patrocinari desistit. ꝓpositionẽ se-¬
quat᷑ ordine suo narratio: iamq referamꝰ unũ de p̃taratis ora-¬
culis: ac deinde paucis ex pediamꝰ. Dixit aet̾nꝰ ad ueterẽ : ds̃
ad serpentẽ. Inimicitias ponã int̾te & mulierẽ: & semen

Expanded text:
ac itaque die peculiariter in Ecclesia recitandus esse videtur ille liber, qui de ortu ejus et vita scriptus inveniebatur, si non judicassent eum Patres inter apocrypha numerandum. At quoniam magnis ac sapientibus viris ita visum est, nos alia quaedam, sed non aliena legentes, ecclesiasticum morem debitis officiis exsequamur. Beata ergo Domini Mater et perpetua Virgo Maria, priusquam nasceretur oraculis enuntiata est, et designata miraculis, nata vero progenie divinitus ordinata, privilegio virtutum insignis enituit, Salvatorem edidit a quo glorificata in coelo, nunquam terrigenis patrocinari desistit. Propositionem sequatur ordine sua narratio. Jamque referamus unum de praetaxatis oraculis, ac deinde paucis expediamus. Dixit Aeternus ad veterem, Deus ad serpentem: Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb dicit᷑: & qͦ uado scitis & uiã scitis: ipse est enĩ uia. Sed patr̃e¬
nesciebant idõ audiunt : si cognouissetis me & patrẽ meũ utiq¬
cognouissetis. Perme: utiq & illũ. Alius enĩ ego sum: aliꝰ ille
Sed ne putarent dissimilẽ: & amodo inqͥt cognoscẽtis eũ: & uidi¬
iderunt enĩ eiꝰ simillimũ filiũ. sed ad. stis eũ.¬
monendi fuerant talem esse etiã patrẽ quẽ ñdũ uidebant.
qualis est filius quẽ uidebant. Et ad hoc ualet. qͦd postea phy-¬
lippo dicit᷑. Qui me uidet uidet & patrẽ: ñ qͦd ipse sit et
pat̾ & filiꝰ. qͦd in sabellianis qͥ uocant᷑ etiã patripassiani Rathe¬
lica fides dampnat: sed qͦd tam similes sint pat̾ & filius: ut q
ita loqui eis qui unum illoꝵ uident: & qualis sit alius uoluns
nosse ut dicamꝰ. uidistis illũ: istũ uidistis. Sic gͦ dictũ est: qͥ

Expanded text:
quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim nesciebant: ideo audiunt: Si cognovissetis me, et Patrem meum cognovissetis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscitis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium. Sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui uita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
increpat qͦd tanto tp̃r cum ipsis erat. & ñ cognoscebat᷑. Nonne
ipse direrat: & quo ego uado scitis. & uiã scitis Et se nescire
dicentes eos hoc scire conuicerat addendo atq dicendo: ego
sum uia. & ueritas. & uita: quomͦ nunc dicit. tanto tp̃r̃ uobiscũ
sum & ñ cognouistis me: cum ꝓfecto & quo iret & uiam sci-¬
rent : non obaliud nisi quod ipsum utiq scirent:
ed facile ista soluit᷑ questio : si dicamus qͦd eũ aliqͥ eoꝵ scie¬
bant. aliqͥ nesciebant : atq in his qͥ nesciebant. & philippus
erat. Et qͦd ait. & qͦ ego uado scitis. & uiã scitis. illis dixisse in¬
telligit᷑ qui sciebant: ñ phylippo cui dictũ est : tanto tẽpore
etiã illud depatre dictũ est: & a modo cognoscetis eũ & uidi.¬
stis eũ. Dictũ est enĩ ꝓpt̾ omnimodã similitudinẽ quae illi
cũ patre est: & ideo amodo dicerent᷑ nosse patrẽ: qͥa nouerant
similẽ filiũ. Ergo iam sciebant filiũ: & si ñ om̃s certe qͥdam eoꝵ

Expanded text:
d tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vm noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
& nos qͦ imus nͥ adipsũ: Et qua imus nͥ ꝑ ipsum : Ipse gͥ ad seipsũ
ꝑseipsũ : nos ad ipsũ ꝑ ipsũ : immo uͦ ad patrẽ . & ipse & nos Nam
& deseipso alibi dicit. Ad patrẽ uado. & hoc loco ꝓpt̾ nos. Nemo
i cognouissetisme inqͥt. & patrẽ meũ utiq cognouissetis.
Hoc est qͦd ait: nemo uenit ad patrẽ nisi ꝑme. Deinde sub-¬
iungit. Et amodo cognoscetis eũ & uidistis eũ. Sed philippus
unus er apłis. qͥd audierit ñ intelligens: dñe inqͥt ostende nobis
patrẽ & sufficit nobis. Cui dñs. Tanto in qͥt tp̃r uobiscũ sum &
ñ cognouistisme: Philippe: qͥuidet me. uidet & patrẽ. Ecce¬

Expanded text:
ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum; nos ad ipsum per ipsum: imo vero et ad Patrem et ipse et nos. Nam et de seipso alibi dicit, Ad Patrem vado : et hoc loco propter nos, Nemo, i cognovissetis me, inquit, et Patrem meum utique cognovissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Philippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? qui videt me, videt et Patrem.
Abbreviated transcription (Latin):
sonantẽ : sentenciã latitantẽ. Sed qͥd ñ possumꝰ caꝑe : Nũqͥd
poterant & dicere apłi eiꝰ cũ qͥb loquebat᷑. nescimuste : Pinde
si eũ sciebant. & uia ipse est. uiã sciebant.si eũ sciebant: & ueri¬
tas ipse est: ueritatẽ sciebant. si eũ sciebant: & uita ipse est: uitã
Quid putatis fr̃s mei. nisi qͥa dirit. & qͦ uado scitis. & uiã scitis:
Etecce cognouimꝰ qͦd sciebant uiã: qͥa sciebant ipsũ qͥ est uia.
Sed ua est qua itur: nũqͥd uia est & qͦitur: Utrũq aut̃ illos
direrat scire : & qͦ uadit & uiam. Opus gͦ erat ut diceret ego

Expanded text:
tentiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitamQuid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia sciebant ipsum qui est via: sed via est qua itur; numquid via est et quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut dic
Abbreviated transcription (Latin):
sciebant: & se scire nesciebant. Conuincat eos iã scire: qͦd se
putant adhuc usq nescire. Dicit eis ihcꝰ. Ego sum uia: & uerita.
e uita. Qͥd est fr̃s. Ecce audiuimꝰ discipłm int̾rogantem:

Expanded text:
sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se sciebant, et scire se nesciebant. Convincat eos jam scire, quod se putant adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum int
Abbreviated transcription (Latin):
ignũ ÷ diłmi ut quantũ ualemꝰ intelligamꝰ de uerbis dñi
posteriorib pͥora : & de consequentib p̾cedentia: in eo
qͦd audistis apło thomȩ int̾roganti. ee. responsũ. Direrat
enĩ suꝑius dñs cũ de mansionib loqueret᷑. quas & esse dirit in¬
domo patͥs sui. & ire se ut p̃ꝑaret eris. Ubi intellerimꝰ & esse iam
mansiones ipsas in p̃destinatione: & p̃parari eas cũ eoꝵ qͥ ibi man¬
suri sunt ꝑ fidẽ corda mundant᷑: qm̃ ipsa dĩ domꝰ ipsi sunt .N.
uid ẽ aliud manere indomo dĩ quã.ẽẽ. in popło dĩ.: cũ ipse
popłs. ẽ. indõ. & ds̃ in eo Hoc ut p̃ꝑaret dñs abut: ut
locũ: ĩterũ uenio & accipiã uos ad meipsum: ut ubi ego sum
& uossitis. Et qͦ ego uado scitis & uiã scitis. Adhȩc dicit ei
thomas. Dñe : nescimꝰ qͦ uadis. Et qͦmͦ possumꝰ uiã scire : Ill¬
trũq illos dñs direrat scire: utrũq dirit iste nescire: &
locũ qͦ itur: & uiã qua it᷑ sed nescit ille m̃ciri. Ergo isti

Expanded text:
issimi, ut quantum valemus, intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibdomo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut enio, et accipiam vos ad meipsum, ut ubi ego sum et vos sitis. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Ad haec dicit ei Thomas: Domine, nescimus quo vadis; et quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire, utrumque dicit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrauit dicens: ecce agnus dĩ ecce qͥ tollit peccata mun¬
di. Ecce agnus di. Ecce innocens. & abomi peccato inmunis
nullam de carne peccati trarit maculam culpȩ
ece qͥ tollit peccata mundi. Ecce qͥ iustus int̾ peccatores:
mitis int̾ impios: hoc est quasi agnus int̃ lupos apparens.
etiam peccatores & impios iustificandi habet potestatẽ. Iuomͦ
aut̃ peccata mundi tollat: quo ordine iustificet impios apłs
petrus ostendit qͥ ait. H on corruptibili. argento uł auro re¬
dempti estis de uana ur̃a conuersatione paternȩ traditionis.

Expanded text:
ostendebat, dicens: « Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Ecce agnus Dei, ecce innocens et ab omni peccato immunis, nullam de carne peccatrice traxit maculam culpae. Ecce qui tollit peccata mundi; ecce qui justus inter peccatores, mitis inter impios, hoc est, quasi agnus inter lupos apparens, etiam peccatores et impios justificandi habet potestatem. Quomodo autem peccata mundi tollat, quo ordine justificet impios, apostolus Petrus ostendit, qui ait: Non corruptibilibus, argento vel auro redempti estis de vana vestra convers
Abbreviated transcription (Latin):
runa lectionis huiꝰ euuangelic&e questio animũ pulsat: quomodo
post resurrectionẽ corpus dominicũ uerũ fuit: quod clausis ianis¬
is ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendũ nobis ẽ qͦd diuina oꝑati
si ratione comp̃hendit᷑. ñ est admirabilis: nec fides habet meritu.
cui humana ratio prebet erperimentũ. Sed hȩc ipsa redẽptoris
nr̃i oꝑa que ersemetipsis comp̃hendi nequaquã possunt: ex alia
eiꝰ oꝑatione pensanda sunt : ut rebus mirabilib fidem p̾beant
facta mirabiliora. Illud enĩ corpus dñi intrauit ad discipulos ianu¬
is clausis: qͦd uidelicet adhumanos oculos ꝑ natiuitatẽ suã clau

Expanded text:
rima lectionis hujus evangelicae quaestio animum pulsat, quomodo post resurrectionem corpus dominicum verum fuit, quod clausis januis ad discipulos ingredi potuit. Sed sciendum nobis est quod divina operatio si ratione comprehenditur, non est admirabilis; nec fides habet meritum, cui humana ratio praebet experimentum. Sed haec ipsa nostri Redemptoris opera, quae ex semetipsis comprehendi nequaquam possunt, ex alia ejus operatione pensanda sunt, ut rebus mirabilibus fidem praebeant facta mirabiliora. Illud enim corpus Domini intravit ad discipulos januis clausis, quod videlicet ad humanos oculos per nativitat
Abbreviated transcription (Latin):
Ouidei pat̾ uos ñ docuit. qͦmͦ potestis me cognoscere : Homines reg¬
ni illiꝰ om̃s docibiles dĩ erunt. idest ñ abhominib audient. Et si ab ho¬
minib audiunt. tam̃ qͦd intelligt̃ intꝰ dat̾. intꝰ choruscat. intꝰ reuelat᷑¬
Omĩs qͥ audit apatre & didicit: uenit adme. Qͦmͦ trahit pat̾: Pocen¬
do delecꝰtat. ñ necessitatẽ imponendo. qͥa nemo necessitate credit sed
uoluntate. Filiꝰ dicebat. pat̾ docebat. Homo qͥ uidebatꝰ loquebat᷑. sẽs
ut d̾s in corde audientis interiꝰ docebat. ideo subiunxit. Non qͥa pa.¬
trẽ uidit qͥsquã: nisi is qͥ est adeo hic uidit patrẽ. Ego sum a patre.
& ideo patrẽ uideo.

Expanded text:
udaei? Pater vos non docuit quomodo potestis me cognoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatOmnis qui audit a Patre, et didicit, venit ad me. Quomodo trahit Pater? Docendo delectat, non necessitate cogendo: quia nemo necessitate credit, sed voluntate. Filius docebat, Pater docebat; homo qui videbatur, loquebatur, sed ut Deus in corde audientis interius docebat. Ideo subjunxit: Non quia Patrem vidit quisquam; nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego sum a Patre, et ideo Patrem video.
Abbreviated transcription (Latin):
mea regnat: regnare me credo. Ubi dominat᷑ sanguis meus: me
sentio dominari. Ubi glorificat᷑ caro mea: me gloriosũ ẽẽ cognosco
quãuis gͥ peccator: de hac communione gr̃ae ñ diffidat: quia & si
peccata nos ꝓhibent: substancia nos requirit. Et si delicta ꝓpria nos
crdudunt: nature cõmunio ñ repellit.¬

Expanded text:
mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari; ubi glorificatur caro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae communio non repellit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ipse resurrerit. In illo eiũ nr̃a portio. nr̃a conditio. & mortẽ
etilt: ae reuirit. Et licet nos adhuc resolutio corpusculi mandae
cepius tamen tunc in xp̃o ȩterna uita iam uiuere. Unde quãuis
fiagilitatẽ nr̃am acceleret in maturȩ mortis occasio: insaluatore
tunc didicimus prius resurgere quã perire. Ante enĩ fucurus ho¬
mo resurrerit in xp̃o: quam uitam sortiretur in scło.YI.
on tantũ illi dñs generationi resurrectionis p̃stitit grãm. in cuius
generationis tempore resurrerit: sed etiã secuturis postea popłis
hoc ꝓuidit. ut prius essemus de resurrectione securi. quam de
morte solliciti: & ante cũ deo uiueremus uicęlis. quã cum hominib
conuersaremur in t̾ris. In saluatore enĩ om̃s resurrerimus: omnez
reuirimus: om̃s ad cȩlestia transinigrauimus. Est enĩ in illo xx̃ĩ
homine: uniuscuusq nr̃m caro. sanguis. & portio. Ubi gͦ portio

Expanded text:
Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; est enim in illo Christi homine uniuscujusque nostrum carnis et sanguinis portio: ubi ergo portio
Abbreviated transcription (Latin):
tos enĩ hac uoce ad conscientiã facinoris uocant. qͦs scientia crimi¬
nis ñ tenebat. Crudelis inquã impietas: qͦd posteros ante in reatũ
uocat. quã ꝓducat inlucem: ut prius futuris contingeret peccare
quã uiuere. Eruenti plane genitores: qui ante parricide facti f̃
quã parentes: & ante eos socios suis scelerib assumpserunt: quos
utrum sangunis participes possent habere nescirent. Non gͥ miran¬
dum est si in saluatore tam crudeles fuerunt : qui ertiterunt in
suos posteros tam crudeles.
on inmerito in hac die sc̃s dauid sine exceptione erultandũ p̃cepit
& letandũ: inqua die tocius mundi gaudia celebrant᷑. Omĩb enim
letandũ est: qͥa omĩb prodest. Cunctis erultandũ est. quia cuncbe
est salutare: & ideo ñ adulatoria adhibenda nec fucata lȩcicia.
Quisꝙ enĩ in rp̃i resurrectione lȩtat᷑: letet᷑ pocuis in ap̃o: quia in

Expanded text:
tos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia crimitos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũ sunt ꝑsecuti. Siqͥdem: causa illos maior urgebat. Intelligebant
enĩ facilius fuisse apud superos eũ despici: quã redeuntẽ ab infens
posse contempni: & qͦd tunc p̃dicans facile potuerit occidi: nc̃ aut̃
resurgens. iam ñ possit occidi: dicente apło. Resurgens aut̃ iam ñ
moritur: mors illi ultra non dominabitur.l.
ustodiebant pharisei dnm sollicite in sepulchro: presertim qͥa se. die
t̾cia direrat resurrecturum. Custodiebant aut̃ sollicite in sepulchio.
qͥa necesse illis erat eũ ñ iam doctorẽ timere. sed iudicem. Iudicen
inquam ñ sui tuntũ. sed & crudelis sentenciȩ suȩ. qͥa filios posteros¬
sues. suis scelerib addirerunt dicentes. Sangius huiꝰ suꝑ nos: & suꝑ
filios nrõs. Crudelis sub tali sentencia impietas iudeoꝵ: quȩ facinor
suo ñ solũ p̃sentes liberos dampnat: sed etiam ñ natos occidit. Iuan¬

Expanded text:
vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
ergo accipimus: quod eũ diligentius adseruauerunt. Crelimus
enĩ sub tot custodibꝰ potuisse illũ ꝓdire citius quã perire. &
de tumulo iure dm̃ ꝓgredi: quã discipuloꝵ fraude subduci.
Tanta eni sollicitudine sepulchrũ obstrurit impietas ut id ñ p̃ uale¬
ret manis humana destruere: nisi sola uirtus resurret tionis
magno t̾r̃a tremore fuisse cõmotam: ut fundamenta tumuli
mouerent. & ꝑcussos pauore custodes qui uenerant eusto due
montuen e. factos ut mortuos. Ut mortuos inquam. Pignum
paner iuditium: si cũ uistus resurgit peccator emorit᷑ . cũi cem¬
iiscit unmocens. eitꝰ interficit᷑ inimicus. Nam ideo nec ꝓgredien¬
tẽ añm cernere potuerunt: quia criminosas m̃tes terror ob¬
preserat : dũ sustinere. fulgorẽs resurret tionis ruicile ñ ualeb.
Maiore ͦ solicitudine pharisei dñm custodierunt mortuũ: quam

Expanded text:
ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus humana destruere, nisi sola virtus resurrectionis amagno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
e t caru fĩs Rem̃i inap̃i resurrectionis die: communis enĩ om¬
nium. communis est nr̃a leticia. Communus plane: qͥa om̃s illo resur¬
ente surreximus. Omniũ enĩ reuixit saluti: qui ꝓ ominũ peccatis
ddictus est passioni. Resuirrerit gͥ saluator a mortuis. Noua rez
o mira. sed habet hȩc assertio ueritatẽ. Nam ut taceam ꝓphetarũ
oracula: angłoꝵ ministeria: aꝑta sepulchri penetralia: ipsũ dñm
post resurrettionẽ cũ discipulis loquentẽ. conuersantẽ. edentẽ.
tdomã quoq clauoꝵ uulnera etiam digito contrecꝰtantẽ: ut hȩc
omnia p̃termictam: tam̃ fidẽ nr̃ãm confirmat impietas iudeoꝵ.
Nam sufficit ad credulitatẽ nobis: eoꝵ nimium cauta crudelitas.
Quo enĩ cliligentius custodierunt tumulũ: eo constat illũ manife
eõ plures testium reliquere. Nam ꝓcurauit diuina
puidentia. ut resurrectioni dnĩce ñ solũ angłiꝰ: ñ solũ discipli.
sed &. testimoniũ ꝑhiberent. qͦd est amplius mimici. Libentius

Expanded text:
etemur ergo in Christi resurrectionis die; communis enim omnium, communis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri penetralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifeso plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus est : apostolatꝰ eiꝰ consecraret᷑ incelo. Et post omĩa
hic est paulus qͥ ceruices suas quas aduersũ xp̃i nom̃ suꝑb erere¬
rat: ꝑ fidoꝵ cedendas gladio humullimꝰ. ꝓxp̃i honore summisit.
Iec piguit eũ ꝓ illo mori: quẽ sepe ꝓbauerat uiuere & regna¬
re post mortẽ. Atq ita factũ est ut gloriosissimũ paulũ qͥ in
diuersis gentib ꝓfide. xp̃i multo certamine dimicando in¬
numera bella ꝑegerat : uelut uictorẽ mundi roma susciꝑẽt ad
sacramentũ cȩlestis regni uno spũ p̾dicantes: subunius passi¬
one diei doctrinã suã pio sanguine & morte. fortissima con¬
secrarunt. Qͥ etiã tanquã ȩccłarũ omniũ pͥncipes facti dis¬
pensatione cęlesti : romã petentes sacratissima sua corpora
in illiꝰ urbis arce reconderent: quȩ tocius orbis obtinuerat
pͥncipatũ: quatenꝰ potenciã uirtutis suȩ xpcꝰ ostendens:
ubi mundus caput habebat imꝑii. ibi regni sui principes
collocaret:S¬

Expanded text:
ocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet adramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocaret