comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insitus amor lazari: erat sororum
eius quedam dilactõ apud dñm. De
seruiciis amoris sui pignus intrin¬
secus deponentes iniuscerib dñm ha¬
bere uidebantur: S interrogabat
de lacrimis ds̃: et licet sciret qd̃ conti¬
gerit. tam̃ exillatum uoce optat au¬
dire: Iazarus inquit quẽ diligebas
mortuus est O inuidia. o infelix cõ¬
uentio Te ad huc posito inscło: laza¬
rus amicus tius moritur: Si amicꝰ
moritur: inimicus qͥd patietur: Pͥa
Lazarus inquit quẽ diligebas mori¬
tur: Exclusit humanitatis consuetu¬
diuemi. ⁊ uox illa mortalitatis dicit:
Amitus dĩ plus debuit uiuere: s mo
in lacrimas mulietũ: quẽ uigibus
suspitus optabant mori sũ fratte.
ad mausoleum lazari una cũ clisci¬
pulis suis. uł ꝓlixis turbis accelerat:
Iam enun intra cauatum saxum qͣ¬
tuor clies habuit ut iacebat: Iam
fluescentium membroꝵ teterrimus
fecor: ꝓhibebat accessum: Iam enĩ
inconcauis orbibus tabido situ mar¬

Expanded text:
insitus amor Lazari, erat sororum insitus amor Lazari, erat sororum ejus quaedam dilectio apud Dominum, de servitiis amoris sui pignus intrinsecus deponentes, in visceribus habere Dominum videbantur. Sed interrogat de lacrymis Deus; et licet sciret quid contigerit, tamen ex illarum voce optat audire. Lazarus, inquiunt, quem diligebas, mortuus est. O invidia! o infidelis conventio! Te adhuc posito in saeculo, Lazarus amicus tuus moritur. Si amicus moritur, inimicus quid patiatur? ParuLazarus, inquiunt, quem diligebas, moritur. Exclusit humanitatis consuetudinem, et vox illa mortalitatis dicit: amicus Dei plus debuit vivere; sed moin lacrymas mulierum, quae jugibus suspiriis optabant mori cum fratre, ad mausoleum Lazari una cum discipulis suis vel prolixis turbis accelerat. Jam enim intra cavatum saxum quatuor dies habuit ut jacebat, jam fluescentium membrorum teterrimus foetor prohibebat accessum, jam in concavis orbibus tabido situ mar
Abbreviated transcription (Latin):
maria. et martha germane uestes.
laniabant iratis unguib genas.
spargebant euulsos crines. ulula¬
tib astra pulsabant: Et tamen ĩ¬
cumbentes funeri amplexeq cor¬
pus exanime inania figentes os¬
cula sepius hoc dicebant: Poteras
miser nec egrotare iux mori: si
nulla ratio fecisset xp̃m absentem:
Int̾ om̃s enim quib sermone me¬
dico ip̃e considerata concessit: si te
quoq languentẽ conting̾et. aut
iuderet nõ te frigidi corporis so¬
pore oppͥssum nõ spoliatum luie
uideremꝰ. immo illo p̾sente non tͥ
febris accederet. nõ iiraderet do¬
lor. non egritudo uastaret. Tanta est
enim illius om̃ipotentia: ut etiam
iam mortuus resurgeres si inueniret:
Precedit interea funus. longoq or¬
dine tristib obsequiis decoratũ: se¬
uato saxo. luctuosisq uocib concla¬
claustra mortis diuina potentia des¬
tructurꝰ: Occurrunt lacrimose soro¬
res: funus hõis contestantes. dei au¬
xilium requirebant: Erat enimei

Expanded text:
Maria et Martha germanae vestes, Maria et Martha germanae vestes, laniabant iratis unguibus genas, spargebant evulsos crines, ululatibus astra pulsabant: et tamen incumbentes funeri, amplexaeque corpus exanime, inania figentes oscula, saepius hoc dicebant: Poteras, miser, nec aegrotare, nec mori, si nulla ratio fecisset Christum absentem. Inter omnes enim quibus sermone medico desiderata concessit, si te quoque languentem contingeret aut videret: non te frigidi corporis sopore oppressum, non spoliatum lumine videremus: imo illo praesente non tibi febris accederet, non invaderet dolor, non aegritudo vastaret. Tanta est enim illius omnipotentia; ut etiam jam mortuus resurgeres, si veniret. Procedit interea funus, longoque ordine tristibus obsequiis decoratum invato saxo, luctuosisque vocibus conclaclaustra mortis divina potentia destructurus. Occurrunt lacrymosae sorores, funus hominis contestantes, Dei auxilium requirebant erat enim ei
Abbreviated transcription (Latin):
dura. noli desperatõne corruere: Sũ
enum langorem istum formidine
toleras. cum sustines. cum foueris.
uenit inter hec xp̃c ut credimus.
forsitan ⁊ sanaberis S quid uoᷤ
o maria ⁊ marcha ꝓ germano tã¬
tus dolor exurit. quid uigib sus¬
piriis optatis mori cum fratre:
Incontrariũ pocius uota petoris
ĩmutate: p̾camini crementa langoriᷤᷤ
agmenta febrium querite. ⁊ ut in
extrema uite limina tempestas mor¬
bi seuentis cuiꝰ impinguat optate:
frater enim ur̃ lazarus ꝓpt̾ cuius
ingemiscitis tanto affectu lango¬
rem nisi mortuus fu̾it: nõ recipi¬
et sanitatẽ Urebat gͥ egrotum fe¬
bris assidua: edax flamina penetͣ¬
bili uapore siccabat: Incumbit que¬
stionarius corporis dolor. totus hõ
seiuentiũ morboꝵ onerib p̾mit᷑
ut a corporis uinculis aĩa resolua¬
tur: uicit tandem sucum corporis
egritudo. ⁊ caminus febrium extre¬
mo diuortio de sede corporis aĩam
compulit enugrare: Scindebant

Expanded text:
dura, noli desperatione corruere. Dum dura, noli desperatione corruere. Dum enim languorem istum fortitudine toleras, cum sustines, cum foveris, venit inter haec Christus, ut credimus; forsitan et sanaberis. Sed quid vos, o Maria et Martha, pro germano tantus dolor exurit? quid jugibus suspiriis optatis mori cum fratre? In contrarium potius vota pectoris immutate, precamini crementa languoris, augmenta febrium quaerite, et ut in extrema vitae limina tempestas morbi saevientis citius impingat, optate. Frater enim vester Lazarus, cujus ingemiscitis tanto affectu languorem, nisi mortuus fuerit, non recipiet sanitatem. 4. Urebat igitur aegrotum febris assidua, edax flamma penetrabili vapore siccabat. Incumbit quaestionarius corpori dolor, totus homo saevientium morborum oneribus premitur; ut corporis vinculis anima resolvatur. Vicit tandem succum corporis aegritudo, et caminus febrium extremo divortio de sede corporis animam compulit emigrare. Scindebant
Abbreviated transcription (Latin):
moreretur: Quem ideo xp̃c uite
nature restituit: ut mutaret na¬
turam. ⁊ uite ordinem uerteret. ut
unus semel nasci. ⁊ bis mori clisce¬
ret. ut conclitõem mortis noua re¬
surrectõis lege turbaret:Inuadit
gͥ lagarum ꝑnicies inimica lan¬
goris. ⁊ fornasci febrib anhelum
corpus exurens. miserandi hõis
robur cotidie edax incendium
absumebat: Iacebat uscerib an¬
helis exestuans. crebrisq singulti¬
bus corpus excussum migraturã
de domo corporis aĩam ꝓmitcebat.
Non amici. nõ consilia. non fomenta.
non artis magist̾io remeclia ꝓuisa
succurrunt: Om̃ia enim que ꝓ sa¬
lute data fuerant: incontrarium
uertebantur. Langor enim iste. ñ
aliquo remedio. s sola morte fu̾at
finiendus et mors ip̃a per resurrec¬
tõem xp̃i iuincenda: Aderant autẽ
due sorores languenti. ⁊ casum do¬
lentes iuuenis egrotantis lectulo iu¬
giter inherebant fouebant u̾o ia¬
centem talib freq̃nter alloquiis:
Pacienter inquit sustine. fortiter

Expanded text:
moreretur. Quem ideo Christus vitae naturae restituit, ut mutaret naturam, et vitae ordinem verteret, ut unus homo semel nasci, et bis mori disceret, ut conditionem mortis nova resurrectionis lege turbaret. 3. Invadit igitur Lazarum pernicies inimica languoris, et fornace febrium anhelum corpus exurens, miserandi hominis robur quotidie edax incendium absumebat. Jacebat visceribus anhelis exaestuans, crebrisque singultibus corpus excussum, migraturam de domo corporis animam promittebat. Non amici, non consilia, non fomenta, non artis magisterio remedia provisa succurrunt: omnia enim quae pro salute data fuerant, in contrarium vertebantur. Languor enim iste non aliquo remedio, sed sola morte fuerat finiendus: et mors ipsa per resurrectionem Christi vincenda. Aderant autem duae sorores languenti, et casum dolentes juvenis, aegrotantis lectulo jugiter inhaerebant. Fovebant vero jacentem talibus frequenter alloquiis: Patienter, inquiunt, sustine, fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
cũ spu ceperitis nc̃ carne consumamini. Culpas
uõ uerecundantiũ quasi cõpatiens rep̃hendit diceis.
baui sussũ. in dño uehem̃ ter qm̃ tandẽ aliquando
refloriustis ꝓme sentire. sicut et sentiȩ batis. occu¬
pati enĩ eratis. ut et illoꝵ culpas increpatio de te
geret. Et horũ neglegentiã sermo mollior uelaret.

Expanded text:
cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini ? Culpas cum spiritu coeperitis, nunc carne consummamini ? Culpas vero verecundantium quasi compatiens reprehendit, dicens: Gavisus sum in Domino vehementer, quoniam tandem aliquando refloruistis pro me sentire sicut et sentiebatis; occupati enim eratis ; ut et illorum culpas incgeret, et horum negligentiam sermo mollior velaret.
Abbreviated transcription (Latin):
Aliter anmionen disuis loreuoentes. at&
alit̃ uerecundi. Illos nãq ab impudentiȩ uitio ñ
nisi increpatio dura cõpescit. Istos aut plerãꝙ ad
melius exhortatio modesta cõponit. Ili se delinquere
nesciunt nisi ȩtiã aplurib increpent̃. Isns plerũ ꝙ
ad conuersionẽ sufficit gd eis doctor mala sua sal¬
tẽ leuit̃ ad memoriã reducit. Illas melius corrigit
ꝗ in uehendo rephendit. Istis aut̃ maior ꝓuectus
toducit᷑ si hoc qd̃ ineis rep̃hendit̃ quasi ex latere
tangat᷑. Impudentẽ ꝓppe iudeoꝵ plebẽ dñs aꝑte u¬
crepans ait. Frons mulieris meretricis facta est tibi
noluisti erubescere. Et rursũ. Uerecundantẽ refouet
dicens. Ionfusionis adulescentiȩ: tuȩ obliuisceris.
et opꝓbrii uiduitatis tue ñ recordaberis: ꝗa domina¬
bit̃ tui ꝗfecit te. Impudent̃ quoq delin quentes ga¬
lathas aꝑte paulus increpat dicens. Oinsensati ga¬
late ꝗs nob̃ fascinauit. Et rursũ. Sic stula estis ut

Expanded text:
Aliter admonendi sunt impudentes, atque aliter verecundi. Illos namque ab impudentiae vitio non nisi increpatio dura compescit; istos autem plerumque ad melius exhortatio modesta componit. Illi se delinquere nesciunt, nisi etiam a pluribus increpentur; istis plerumque ad conversionem sufficit quod eis doctor mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Illos melius corrigit qui invebendo reprehendit; istis autem major profectus adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi ex latere tangatur. Impudentem quippe Judaeorum plebem Dominus aperte increpans, ait: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Et rursum verecundantem refovet, dicens: Confusionis adolescentiae tuae oblivisceris, et opprobrii viduitatis tuae non recordaberis, quia dominabitur tui qui fecit te . Impudenter quoque delinquentes Galatas aperte Paulus increpat, dicens: O insensati Galatae, quis vos fascinavit ? Et rursum: Sic stulti estis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ carnes nisi infirma quȩdã actenera. Et ꝗo ꝑossa nisi
fortia acta signant᷑. Et plerũꝙ contigit ut ꝗdã cum
cordis innocentia in ñ nullis suis actib infirmi uide¬
ant᷑. Quidã uõ iã quedã ante humanos oculos robusta
exerceant. sed tam̃ erga alioꝵ bona int̾ in idię pe¬
stilentia tabescant. Bene ergo dicit᷑. Uita carniũ sanitas
cordis. ꝗa sim̃tis innocentia custodit᷑. etiã siqua foris
infirma sunt. quandoꝙ roborant᷑. et rec te illic subdit᷑.
Putredo ossuũ inuidia. ꝗa pliboris uitiũ ante di ocu¬
los percunt ętiã que humanis oculis fortia uidentur.
ossa ꝗꝓpe ꝑ inuidiã putrescere est quȩdã ętiã robusta
deperire

Expanded text:
per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa nisi per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa nisi fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis; quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infPutredo ossium invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam quae humanis oculis fortia videntur: ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta deperire
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ꝑdidit. condito hoc homini in uidit. et dapnatio¬
nẽ suã ꝑdit̾. adhuc alios ꝑ dendo cimulauit. Amo¬
nendi sunt inuidi ut cognoscant quantis lapsib suc¬
crescentis rune sub iaceant. Quia dũ liborẽ acorde
ñ ꝓiciunt. adꝑtas operũ neꝗ tias deuol uuntur.
Nisi enĩ cam in uidisset acceptã fr̃ĩb hostiã minime
ꝑuenisset ad ex tinguendã uitã. Unde scriptũ est.
Et respecorit dñs ad abel. et ad munera eiꝰ. ad cain uõ
et ad munera eiꝰ ñ respecaxit. Iratꝰ ꝙ est cai uehem̃t̃
et concidit uult̾ eiꝰ. Libor itaq sacrificii fricidii se¬
minariũ fuit. Nã quẽ meliorẽ se esse doluit neut cũq
esset amputauit. Dicendũ est inuidis ꝗa dũ se ista
intrinsecꝰ peste consumunt. etiã ꝗeꝗd inse ali uo bo¬
ni habere uident᷑ interimunt. Unde scriptũ est. uita
carniũ sanitas cordis. putredo ossuũ inuidia. Quid enĩ

Expanded text:
lum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnatiolum perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad munera ejus; ad Cain vero et ad munera ejus non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Livor itaque sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
ta menbra uno continent̾ incorpore. que ꝑ officium
ꝗdẽ diuersasunt. sed quosibi uicissim congruunt unũ
fiunt. Undefit ut pes ꝑ oculũ uideat. et ꝑpedes ꝗculi
gradi ant᷑. ori audit̾ auriũ seruiat. et ad usu suũ aurib
oris lingua concurrat. Suffraget̾ manib uent̃: uentri
operetur manꝰ. In ipsa igit̃ corporis positione acci¬
pimꝰ qõ inactione seruemꝰ. Nimis itaꝙ turpeest non
imitari qd sumꝰ. nr̃a sunt nimirũ quȩ et si imitari ñ
possum amamꝰ in ali is. et amantium fiunt queq aman¬
tur in nob. H inc ergo pensent in uidi caritas quante
uirtutis est. quȩ alieni laboris opera mnr̃a sine labo¬
re facit. Dicen dũ itaq est inuidis ꝗa dũ se alibore
minime custodiunt in antiqu̾a uersuti hostis neꝗ¬
tiã demergunt᷑. De illo nãꝙ scriptũ est. Inuidia dia¬
boli mors intrauit in orbõ terra. Quia enĩ ipse cȩ¬

Expanded text:
ta membra uno in corpore: quae per officium ta membra uno in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; suffragetur venter manibus, ventri operentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse cae
Abbreviated transcription (Latin):
acystrionũ gesta fauorib effer̃. Nec tam̃ tales esse desidesan
quales illas conspiciunt esse quolaudant. mirant eos pla¬
cita egisse: sed tam̃ similiter deuitant placere. Sicen
cor redeant. et de alienis actib ñ p̃sumant. nebona
laudent et agere recusent. Grauiter ꝗppe extrema
ultione feri endisunt: ꝗb placuit qd imitari noluer̃.¬
Ammonen disunt inuidi: ut ꝑpendant quante ceciiatis
sunt. ꝗ alieno ꝓuectu deficiunt. aliena exultacione¬
contabescunt. Quante infelicitatis sunt. ꝗ melioratio¬
ne ꝓorimi de terioRes fiunt. Dũq augm̃ta aliene ꝓ¬
speritatis aspiciunt.: aput semetipsos ancaie afflicti
cordis sui peste moriunt᷑. Quto istis infelicius quosdũ
conspecta felicitas afficit pena neꝗores reddit. Clioꝵ
nõ bona que habere ñ possunt si diligerent sua fecissent.
Sic ꝗꝓpesunt uniuersꝗ consistentes infide. sicut mul¬

Expanded text:
ac histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant ac histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamen similiter devitant placere. Dicendcor redeant, et de alienis actibus non praesumant, ne bona laudent, et agere recusent, gravius quippe extrema ultione feriendi sunt quibus placuit quod imitari noluerAdmonendi sunt invidi, ut perpendant quantae caecitatis sunt, qui alieno provectu deficiunt, aliena exsultationecontabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Sic quippe sunt universi consistentes in fide, sicut mul
Abbreviated transcription (Latin):
callidus eo in deceptione postmodũ maiori exultatione
gaudeat. quo illa dudũ contrase erigida colla uic
inuidi. Ammonendi nãq sunt beniuoli. ut sic a¬
lienis bonis congaudeant: quatenꝰ habere et ꝓpͥa
concupiscant. sic ꝓximoꝵ facta diligendo laudent:
ut ea etiã imitando multiplicent: Nesi in hoc p̃sentis
uite stadio. xocertam̃ alienũ deuoti fautores. sed pigri
spectatores assistant: eo post certam̃ sine brauio rema¬
neant. quonunc incertamine ñ laborant: et tunc eon
palmas afflicti respiciant. in quoꝵ nc̃ laborib otiosi
ꝙ ꝑdurant. Ualde ꝗꝓpe peccamꝰ si aliena bene gesta non
diligimꝰ. Sed nil mercedis agimꝰ: si ea que diligimus
in quantũ possumꝰ ñ imitam̃. Dicendũ itaq est beniuo¬
lis. ꝗa si imitari bona minime festinant. que laudantes
apꝓbant: sic eis uirtũ sc̃ĩ tas. sicut stultis spectatorib¬
ludicrarũ arciũ uanitas plaçet. Illi naꝙ aurigarum

Expanded text:
callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quo illa dudum contra se rigida colla victinvidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes apludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum
Abbreviated transcription (Latin):
occulte insidias exardescit. Quietis nãq ia tẽpore. Ad uic¬
tons aninũ redit. et uel rerũ dãpna. uł in iuriarũ iacula
ad memoriã seducit. Cuncta queq sibi inlata sunt ue¬
hement̃ eragerans intollerabilia ostendit. Iantoꝙ iñtẽ
merore cont̾bat. ut plerũq uir patiens. illa se equa ni¬
mit̃ tollerasse post uictoriã capti uus erubescat. seque
non redisse contumelias doleat. Et de teriora rependere
sioccasio p̾beat᷑ qu&  erat. Quib ergo istisunt similes. ni¬
si his ꝗ ꝑfortitudinẽ in cãpo uictoressunt. sed ꝑ neglegen¬
nã post modũ intra urb claustra capiunt̃. Enib sunt si¬
miles nsiliis quos inruens grauis languor auita ñ sub¬
trahit. sed leuit̃ ueniens recidiua febris occidit. Ammonen¬
disunt igit̃ patientes ut cor post uictoriã muniat. ut
hostẽ publico bello superatũ insidiari moeniis m̃tis in¬
tendat. ut languorẽ plus reserpente timeant. nehostis

Expanded text:
occulte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad vicocculte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad victoris animum redit, et vel rerum damna, aut injuriarum jacula ad memoriam reducit, cunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, intolerabilia ostendit; tantoque mentem moerore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse post victoriam captivus erubescat, seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris occidit? Admonendi sunt igitur patientes, ut cor post victoriam muniant, ut hostem publico bello superatum insidiari moeniis mentis intendant; ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis
Abbreviated transcription (Latin):
ultionis in ꝗr̃. et mansue tudinẽ quã tolerantes habu¬
er̃. retrac tantes malitiã uertunt. Quib citius ap̾dican¬
te succurrit̾: si quesit huius ꝑ mutationis causa pandat᷑
Callidus nãq aduersarius bellũ contra duos mouet. unũ
uidelicet inflãmans. ut con tumelias pͥor inferat. alterũ
ꝓuocans. ut contu melias lesus reddat. Sed plerũq dũ huiꝰ
ĩa uictor est ꝗ in iuriã ꝑsuasus in rogat. Ab illo uincitur.
ꝗ inlatã sibi aequa nimit̾ portat. Unius ergo uictor
quẽ cõmouendo sub iugauit. tota contra alterũ uirtu¬
te se erigit. eũq obsistentẽ fortit̃. et uincentẽ dolet.
Quẽ ꝗa cõmouere in ipsa contumeliarũ iaculatione
ñ potuit : Ib aꝑto certamine interĩ ꝗescens. et secre tã
suggeslionẽ cogitationẽ lacessiens ap̃tũ deceptionis
tẽpꝰ inꝗrit. Quia enĩ pblico bello ꝑdidit. adexercendas

Expanded text:
ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante succurritur, si quae sit 45 hujus permutationis causa pandatur. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat. Sed plerumque dum hujus jam victor est qui injuriam persuasus irrogat, ab illo vincitur qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commovendo subjugavit, tota contra alterum virtute se erigit, eumque obsistentem fortiter et vincentem dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim quiescens, et secreta suggestione cogitationem lacescens, aptum deceptionis tempus inquirit. Quia enim publico bello perdidit, ad exercendas
Abbreviated transcription (Latin):
b dicit. Quio aũt uides festucã in oculo fratris tui.
et trauẽ in oculo tuo ñ uides: ꝑ turbatio ꝗꝓpe inpa¬
tientiȩ festuca est: malitia uõ in corde trabes inoculo.
Illã nãq aura tẽptationis agitat. Hanc aũt consuma¬
ta neꝗtia penę immobilit̾ portat. Recte uõ illic
sub iungit̃. Ypochrita eice pͥmũ trabẽ de oculo
tuo. et tunc uideb eicere festucã de oculo frĩs tui
lcsi dicat᷑ menti iniq interius dolenti. et sanctã
se ex terius ꝑ patientiã demonstranti. Prius ade
molẽ malitiȩ excute: et tunc alios deinpatientie leuita¬
te rep̃ hende. Nedũ ñstudes simulationẽ uincere. peius
tientib solet. ut eo ꝗdẽ tẽpore qͦuel aduersa patiunt᷑
uł contumelias audiunt. nullo dolore pulsent᷑: Et sic pa¬
tientiã exhibeant. ut custodire etiã cordis innocentiã
ñ omit tant. Sed cũ post paululũ hec ipsa que ꝑtulerint
ad memoriã reuocãt. igne se doloris inflãmant. argum̃ ta

Expanded text:
 vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides ? Pertubatio quippe impatientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummata nequitia pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de. Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute: et tunc alios de impatientiae levitate reprehende; ne dum non studes simulationem vincere, pejus tientibus solet ut eo quidem tempore quo vel adversa patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam non omittant; sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
peccatur. tanto de terior culpa doloris fiat. quanto sibi
ante homines uirtutis speciem uindicat. Bicendũ itaꝙ
est patientib ut studeant diligere. quoꝰ sibi necesscest to¬
lerare. ne si patientiã dilectio ñ seꝗt̾. in de teriorem
culpã hodi uirt̾ ostensa uertat̃. Unde paulus cũ diceret.
sartas patiens est. Nico ad iun&̃. Benigna est. Uide¬
licet ostendens ꝗa quos expatientia tolerat. amare
etiã ex benignitate ñ cessat. Unde idẽ doctor egre¬
gisis cũ patientiã discipłis sua deret dicens. Om̃is ama¬
ritudo et ir. et indignatio. et clamor. et blasphemia
tollat᷑ auob̃. Quia sicunctis ex terius iã bene cõpo¬
sitis ad interiora conuertit᷑. dũ sub iungit. Cũ om̃i
malitia. Q uta nimirũ frustra indignatio. clamor
et blasphemia. ab ex teriorib tollit̃. si interiorib uiti¬
oꝵ mat̃ malitia dominat̃. et in cassũ foras neꝗtia ex

Expanded text:
peccatur, tanto deterior culpa doloris fiat, quanto sibi peccatur, tanto deterior culpa doloris fiat, quanto sibi ante homines virtutis speciem vindicat. Dicendum itaque est patientibus, ut studeant diligere quos sibi necesse est tolerare; ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Unde Paulus cum diceret: Charitas patiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat, amare etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor egregius cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis , quasi cunctis exterius jam bene compositis ad interiora convertitur, dum subjungit: Cum omni malitia ; quia nimirum frustra indignatio, clamor et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur; et incassum foras nequitia ex
Abbreviated transcription (Latin):
sin pus ama aratione possidet᷑. Custo dẽ igeł oditionus
nĩe patientiã dñs esse monstrauit. ꝗ iipła nos posi¬
dere nos met ipsos docuit. Quanta ergosit in pauentiȩ
culpa cognoscim ꝑ quã ethoc ipsũ amit tuñ possi dese
qd sumꝰ. Audiant inpatientes qd ꝑsalomonẽ rursu
dicit̃. Io tũ sp̃m suũ ꝓfert stultus. Sapiens aũt diffect
te Agit᷑. ut totꝰ foras sp̃s ꝓferat᷑. Qũ iocirco epien
ꝑt̾batio eicit: ꝗa nulla interius disciplina sapienttiȩ
cirtũ dudit. Sapiens aũt differt et reseruat in poste¬
rũ. Lesus enũ inpsens se ulcisci ñ desiderat. ꝗaetiã to¬
lerans parci optat. Sed tam̃ iuste uindicari om̃ia ex¬
tremo iudicio. ñ ignorat. It contra ãmonendisunt
patientes. ne in os qd ex terius portant. iiterius do¬
leant ne tante uirtutis sacrificiũ qd̃ itegrũ foras
immolant: int̾ malitiȩ peste corrũpant. et cũ ab ho¬
minib ñ agnoscit᷑. sed tam̃ sub di uina eraminatione

Expanded text:
ma a ratione possidetur. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit, qui in ipsa nos possidere nosmetipsos docuit. Quanta ergo sit impatientiae culpa cognoscimus, per quam et hoc ipsum amittimus possidere quod sumus. Audiant impatientes quod per Salomonem rursum dite agitur, ut totus foras spiritus proferatur. Quem idcirco citius perturbatio ejicit, quia nulla interius disciplina sapientiae circumcludit.-- Sapiens autem differt et reservat in posterum. Laesus enim, in praesens se ulcisci non desiderat, quia etiam tolerans, pati optat, sed tamen vindicari omnia extremo judicio non ignorat. At contra admonendi sunt patientes, ne in eo quod exterius portant, interius doleant, ne tantae virtutis sacrificium quod integrum foras immolant, intus malitiae peste corrumpant; et cum ab hominibus non agnoscitur, sed tamen sub divina examinatione
Abbreviated transcription (Latin):
rit᷑ acsi aꝑte dicat. Quos corrigere nequeo qͥsi suꝑ im¬
positũ onꝰ porto. Non nulla aũt sunt subtilit occulta
ꝑscrutanda. ut ꝗbdã signis erũpentib rector in sub¬
ditorũ m̃te. om̃ei ꝗd clansũ latet inueniat. et inter¬
ueniente correptionis articulo ex minimis maiora cogno¬
scat. Unde recte ad ezechielũ dicit̾. Fili hominis fode
parietẽ. Ubi moxr hisdẽ ꝓpha sub iuncae. Et cũ ꝑfodissẽ
parietẽ apparuit hostiũ unũ. Et diocit ad me ingre

Expanded text:
ritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimritur, ac si aperte dicat: Quos corrigere nequeo, quasi superimpositum onus porto. Nonnulla autem occulta subtiliter sunt perscrutanda, ut quibusdam signis erumpentibus, rector in subditorum mente omne quod clausum latet, inveniat, et interveniente correptionis articulo, ex minimis majora cognoscat. Unde recte ad Ezechielem dicitur: Fili hominis, fode parietem . Ubi mox idem propheta subjungit: Et cum fodissem p
Abbreviated transcription (Latin):
indicanda nt cã delinquens. et dep̃hendisse cogno¬
scit: et ppeti. Has quas inse tacite toleri considerat.
augere culpas erubescas. seque se iudice puniat quẽ
sibi apuose rec toris patientia clem̃t̃ excusat. Quasci¬
dicit. Mentitaes et mei ñ es recordata. neq cogitasti
tẽ tacuit. et hoc ipsũ tam̃ ꝗa tacuerit dixit. Non nulla
aũt uł aꝑte cognita mature toleranda sunt cũ uidelicet
rerũ minime oportunitas congruit. ut apte corrigant᷑.
Nã secta in mature uulnera deterius inferuescunt. et
nisi cũ tẽpore medicam̃ta conueniant. constat ꝓculdubio¬
d medendi officiã amit tant. Sed cũ tẽpꝰ subditis ad cor¬
reptionẽ querit̃. sub ipso culparũ pondere patientia
p̃solis exercet̾. Unde hene ꝑ psalmistã dicit᷑. Supͣ dot¬
iũ meũ fabricauer̃ peccatores. In dorso ꝗppe honera su¬
stinemꝰ. Supͣdorsũ meũ igit̾ suũ fabricasse peccatores que¬

Expanded text:
indicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoindicanda; ut cum delinquens et deprehendi se cognoscit et perpeti, has quas in se tacite tolerari considerat, augere culpas erubescat, seque se judice puniat, quem sibi apud se rectoris patientia clementer excusat. Qua scidicit: Mentita es, et mei non es recordata, neque cogitasti tem tacuit, et hoc ipsum tamen quia tacuerit dixit. Nonnulla autem vel aperte cognita, mature toleranda sunt, cum videlicet rerum minime opportunitas congruit, ut aperte corrigantur. Nam secta immature vulnera deterius infervescunt, et nisi cum tempore medicamenta conveniant, constat procul dubio quod medendi officium amittant. Sed cum tempus subditis ad correptionem quaeritur, sub ipso culparum pendere patientia praesulis exercetur. Unde bene per Psalmistam dicitur: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores . In dorso quippe onera sustinemus. Supra dorsum igitur suum fabricasse peccatores que
Abbreviated transcription (Latin):
uelocitatis efficacia. atꝙ agendi tarditas grauita¬
tis consiliũ putat̃. Unde necesse est ut rector am̃a
uirtutes ac uitia uigilanti cura discernat. Ne aut ci¬
cor tenacia occupetꝰ. et partũse uideri Indispensatio¬
nibs erultet. aut cũ effuse ꝗd ꝑdit̾ largũ se qͥsi mi¬
serando glorietur. aut remit cendo qd ferire debuit
etrieireina supplicia subditos ꝑtrahat. aut immanit᷑
feriendo qd delinꝗt᷑. ipse grauius delinquat. authoc
po agit rec te ac grauit potuit immature p̃ueniers
leuiget. aut bone̾ ac tionis meritũ disserendo at
deteriora permutet. xi.¬
CIENDUM QUOQUΕ ΕST QUOS ALIQUANDO SUE¬
ec Io uitia prudentẽ dissimu landa sunt. sed qa
dissimu lant̃ indicanda aliqͣndo et apte cognita
mature toleranda: Aliqͣndo uõ sub tilit̃ et occulta
psgrutanda: Aliqͣndo leniter arguenda Ali qͥndo aũt
uehemter increpanda Non nulla ꝯppe ut diximu
prudenter dissi mulanda sunt. sed ꝗa dissimulantur

Expanded text:
velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitavelocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur, largum se quasi miserando glorietur; aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora permutet. endum quoque est quod aliquando subjectorum vitia prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur, indicanda; aliquando et aperte cognita, mature toleranda, aliquando vero subtiliter et occulta perscrutanda; aliquando leniter arguenda, aliquando autem vehementer increpanda. Nonnulla quippe, ut diximus, prudenter dissimulanda sunt, sed quia dissimulantur,
Abbreviated transcription (Latin):
qũa libet recta denuntians p̃dicator ꝗñ diligit᷑
libent̃ audiat̃. Debet ergo ꝗpest et studere se di¬
ligi qͣ tenꝰ possit audiri. et tam̃ amorẽ suũ ꝑsemet¬
ipso ñ querere. neinueniat̾ ei cui seruire ꝑofficiũ¬
ceruitꝰ: Occulta cogitationis tyrannide resiltant
uoo bene paulus insinuat cũ sui nob stndit octtalta
manifestat dicens. Sicut et ego ꝑ om̃ia om̃ib plicco
Qu tam̃ rursus dicit. Siao huc hominib placere uelle¬
np̃i seruus ñ essẽ. Placet ergo paulus et ñ placetqa
meo ero placere appetit. ñ se sed serse hominibus
placere ueritatẽ querit. cap̃. xx.
CIRE ETIAM RECTOR DEBET QUOD PLEÑ¬
q uitia uirtutes se esse m̃ti unt̾. Nã sepe sub
parsimonie nomine se tenacia palliat contra¬
quese effusio sub appellatione largitatis occultat
Sepe in ordinata remissio piȩtas credit̃. et effrenata
ua spiritalis reli uirt̾ estimat̃. Sepe p̃citata actio

Expanded text:
etiam quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur etiam quamlibet recta denuntians praedicator qui non diligitur libenter audiatur. Debet ergo, qui praeest, et studere se diligi, quatenus possit audiri. Et tamen amorem suum pro semetipso non quaerere, ne inveniatur ei cui servire per officiucernitur, occulta cogitationis tyrannide resultare. Quod bene Paulus insinuat, cum sui nobis studii occulta manifestat, dicens: Sicut et ego per omnia omnibus placeo . Qui tamen rursus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem . Placet ergo Paulus, et non placet, quia in eo quod placere appetit, non se, sed per se hominibus placere veritatem quaerit. CAPUT IX cire etiam rector debet quod plerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam saepe sub parcimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio
Abbreviated transcription (Latin):
contra ueritatẽ parci. Hinc et eni petrus in cre¬
pationẽ pauli libent̃ accepit. Hinc dauid correp¬
tionẽ subditi humilit̃ audiuit. Quia rectores boni
dũ pͥuato diligere amore se nesciunt libere pu¬
ricatis uerbũ a subditis obseꝗũ humilitatis creduis
Sed int̾ hec necesseest ut cura regiminis tanti mo¬
deraminis arte tẽperet᷑. qͥtenꝰ sub ditoꝵ mens cũ que¬
dã recte sentire potuerit. sic in uocis libertatem
ꝓdeant. ut tam̃ libertas in suꝑbiã ñ erũpat. Nedũ
fortasse in moderatius lingua eis libertas conce¬
dit̃ uite. ab his humilitas amit tat᷑. Sciendũ qͦꝙ
qd oporteat ut rectores boni placere hominib
appetant. sednt suȩ estimationis dulcedine
parimos in affectũ ueritatis trahant. Non ut se ama¬
ri desiderent. sed ut dilecti onẽ suã qͦsi qndam
uiã faciant. ꝑ quã corda audientiũ ad amorẽ
conditoris introducant. Disficile ꝗppe est ut

Expanded text:
contra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increcontra veritatem parci. Hinc etenim Petrus increpationem Pauli libenter accepit. Hinc David increpationem subditi humiliter audivit. Quia rectores boni dum privato diligere amore se nesciunt, liberae puritatis verbum a subditis obsequium humilitatis credunt. Sed inter haec necesse est, ut cura regiminis tanta moderaminis arte temperetur, quatenus subditorum mens cum quaedam recte sentire potuerit, sic in vocis libertatem prodeat, ut tamen libertas in superbiam non erumpat, ne dum fortasse immoderatius linguae eis libertas conceditur, vitae ab his humilitas amittatur. Sciendum quoque, quod oporteat, ut rectores boni placere hominibus appetant, sed ut suae aestimationis dulcedine proximos in affectum veritatis trahant, non ut se amari desiderent, sed ut dilectionem suam, quasi quamdam viam faciant, per quam corda audientium ad amorem conditoris introducant. Difficile quippe est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dio głe tẽporalis timent. Nã quos nil contra seualere
conspiciunt. hos nimirũ asperitate sẽꝑ rigide in¬
uectionis p̃ munt. Nũ quã dem̃ter ãmonent. sed pa¬
storalis mansue tudinis obliti iure dominationis
terrent. Quos recte ꝑ ꝓpħam diuina uo& increpat
dicens. uos aũt cũ obsteritate imperabatis ess
et cũ potentia. Plus eñĩ se suo auc tori diligentes
iac tanter erga sub iec tos erigunt neꝗo agere
debeant. sed ꝗd ualeant adtendunt. Nil de subse¬
quenti in dicio metuunt. imꝓbe de tẽporali pote¬
state gloriant᷑. Libet ut licent̾ et inlicita faciant
sub ditoꝵ nemo contͣdicant. Quiergo et pͣua stu¬
de agere. et tam̃ adhȩc cȩteros tacere ipse sibi¬
met testis est. ꝗa plus ueritate se appetit diligi
qua contrase ñ uuł defendi. Nemo ꝗꝓpeest ꝗ ua
uiuat ut aliqͣtenꝰ ñ delin quat. Ille ergo se ipso am¬
plius ueritatẽ desiderat amari: ꝗ sibi anullo uult

Expanded text:
dio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere dio gloriae temporalis timent. Nam quos nil contra se valere conspiciunt, hos nimirum asperitate rigidae semper invectionis premunt, nunquam clementer admonent, sed pastoralis mansuetudinis obliti, jure dominationis terrent. Quos recte per prophetam divina vox increpat, dicens: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum potentia . Plus enim se suo auctore diligentes, jactanter erga subditos se erigunt, nec quid agere debeant, sed quid valeant attendunt; nil de subsequenti judicio metuunt, improbe de temporali potestate gloriantur; libet ut licenter et illicita faciant, et subditorum nemo contradicat. Qui ergo et prava studet agere, et tamen ad haec vult caeteros tacere, ipse sibimet testis est, quia plus veritate se appetit diligi, quam contra se non vult defendi. Nemo quippe est qui ita vivat, ut aliquatenus non delinquat. Ille ergo se ipso amplius veritatem desiderat amari,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo hanc inordinate ad mollitiem aliqͣndo uõ ad
Asperitatẽ rapit. Ex amore et enĩ suo mens rectoris
in mollitiem uertit᷑. ꝗa cũ peccantes subditos respi¬
cit ne erga hunc eor dilectio torpeat. corripere
ñ p̃sumit. Non nũ quã uõ errata a subditoꝵ quȩ in¬
crepare debuerat ad ulationib de mulcet. Unde
om̃i cubito manꝰ. et faciunt ceruicalia sub capite
uni uerse xtatis ad capiendas amãs. Tul uillas ꝗppe
sub om̃i cubito manꝰ est ponere. cadentes asua recti¬
tudine am̃as atq inhuiꝰ mundi se delectatione
reclinantes blanda Adhulatione refouere. Quasi
enĩ pul uillo cabitũ uł ceruicalib capito iacentis
excipit᷑. cũ correptionis duritia peccanti subtra¬
hitur. eiq mollities faboris adhibet᷑. ut inherro¬
re molliter iaceat quẽ nulla asperitas contradic¬
tionis pulsat. Sed hec rectores ꝗ semet ipsos diliguñ
his ꝓculdubio echibent aꝗb se noceri posse instu¬

Expanded text:
quando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad quando hanc inordinate ad mollitiem, aliquando vero ad asperitatem rapit. Ex amore etenim suo mens rectoris in mollitiem vertitur; quia cum peccantes subditos respicit, ne erga hunc eorum dilectio torpeat, corripere non praesumit; nonnunquam vero errata subditorum quae increpare debuerat, adulationibus demulcet. Unde ia sub capite universae aetatis ad capiendas animas . Pulvillos quippe sub omni cubito manus ponere, est cadentes a sua rectitudine animas, atque in hujus mundi se delectatione reclinantes, blanda adulatione refovere. Quasi enim pulvillo cubitus, vel cervicalibus caput jacentis excipitur, cum correptionis duritia peccanti subtrahitur, eique mollities favoris adhibetur, ut in errore molliter jaceat, quem nulla asperitas contradictionis pulsat. Sed haec rectores, 28 qui semetipsos diligunt, his procul dubio exhibent, a quibus se noceri posse in stu
Abbreviated transcription (Latin):
recidant᷑ citius ne in moderatius ex crescant. Dũ igit̃ et ꝑ
aministratã exteriorẽ ꝓuidentiã corporũ uita ꝓtegit᷑:
Et rursus ꝑ moderatã cordis intentio ñ impedit᷑: Capilli
in capite sacerdotis et seruant᷑ ut cutẽ cooperiant. et re¬
sȩcant᷑ ne oculos claudant. Cap̃. xuiiii.¬
MTER QUE NEC NECeSSE EST UT RECIOR SOL¬
PLerter in uigilet nehunc cupido placendi hominib¬
U pilset. necũ siudiose interiora penetrat cu ꝓuide
exteriora sub ministrat. se magis a subditis diligi.
quã ueritatẽ querat. necũ bonis ac tib fultus amun¬
do uidetꝰ alienꝰ: Hunc auc iori reddat extraneũ
Amor suus. hostis nãꝙ redep̃toris est. ꝗ ꝑ recta
opera quȩ facit eiꝰ uicę ab eccła amari concupisca.
Quia Adulterine cogitationis reus est siplacere
puer sponge oculis appetit ꝑquẽ spons dona trans misit.
Qui nimirũ amor ꝓprius cũ rectoris m̃tẽ cȩperit ali¬

Expanded text:
recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum igitur et per recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum igitur et per administratam exteriorem providentiam corporum vita protegitur, et rursus per moderatam cordiin capite sacerdotis et servantur, ut aurem cooperiant, et resecantur, ne oculos claudant . 7. Necesse est ut rector solerter invigilet, ne hunc cupido placendi hominibus pulset, ne cum studiose interiora penetrat, cum provide exteriora subminquam veritatem quaerat; ne cum, bonis actibus fultus, a mundo videtur alienus, hunc auctori reddat extraneum amor suus. Hostis namque Redemptoris est, qui per recta opera quae facit, ejus vice ab Ecclesia amari concupiscit, quia adulterinae cogitationis reus est, si placere puer sponsae oculis appetit, per quem sponsus dona transmisit. Qui nimirum amor proprius cum rectoris mentem ceperit, ali
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: sub certa necesseest m̃sura teneat᷑. Unde bene ec¬
ad exechielẽ dicit̃. Sacerdo tes caput suũ ñradent. neq
coma nutrient: sed tondentes ad tondant capita sua. Sa
cerdotes nãq iure uocatisunt: ꝗ ut sacrũ ducatũ p̃beant
fidelib p̾sunt. Capilli uõ incapite exteriores sunt cogita
curas uitę p̾sentis designant. quȩ exsensu neglegenti
ꝗa inportune aliqͣndo ꝓdeunt. qͥsi nob ñ sentientib ꝓce¬
dunt. Quia igit̾ cunc ti ꝗ p̾sunt. habere ꝗdẽ sollicitudines
exteriores debent: Nec tam̃ eis uehem̃t̃ incũbere: sacerdo¬
tes recte et capuo ꝓhibent̾ radere. et comã nutrire: ut co¬
gitationes carnis deuita subditoꝵ nec ase funditus ampu¬
tent: Nec rurs adcrescendũ nimis rela.ẽt. Ubi et bene
dicit̃. Iondentes tondant capita sua. Ut uidelicet cure
tẽporalis sollicitudinis. et quantũ necesseest ꝓdeant. et tam̃

Expanded text:
ditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant ccerdotes jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, exteriocuras vitae praesentis designant; quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt, habere quidem sollicitudines exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere, sacerdotes recte et caput prohibentur radere, et comam nutrire; ut cogitationes carnis de vita subditorum nec a se funditus amputent, nec rursum ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua ; ut videlicet curae temporalis sollicitudinis et quantum necesse est prodeant, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ris suaderet. aperuit cñ ꝓtinus ad iunc.x̃. q uidentes
nonoo acto sed spontaneȩ scd̃m dm̃. Neq turpis lucri
gra fed uo luntarie Quib ꝓfecto uerb: instoribus
piȩ p̃caneti nedũ sub iectoꝵ inopiã satiant. se mu¬
cronorambitionis occidant: Nledũ ꝑ eos carnis sub¬
sidi is ꝯeficiuntur ꝓdecimi : ipsi remaneant aiusticie
pane ieiuni. loanc pastorũ sollicitudinẽ paulus excitat
dicens. Qui suoꝵ et maxime domesticoꝵ curã ñhabet.
fidẽ negauit. et est infideli deterior. Inter hȩc itaq:
metuendũ sẽꝑest. et uigilanter intuendũ. nedũ cura
ab eis exterior agit᷑ ab interna intentione mergant᷑.
lerũꝙ enĩ ut p̾diximꝰ corda rectoꝵ dũ tẽporali solli¬
citudini in caute deseruiunt ab in timo amore frigescuñ.
et foras fusa obli uisci ñ metuunt. ꝗa am̃a regimina su¬
sceperunt ssollicitudo ergo que subditis et exterius impen¬

Expanded text:
ris suaderet aperuit, cum protinus adjunxit: Providentes ris suaderet aperuit, cum protinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agitur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impen
Abbreviated transcription (Latin):
quentiũ facta corripiunt. sed tam̃ eis necessaria p̃sentis
uite ñ tribuunt: Nequaqũa libent̃ audiunt̃ egentis
et eni m̃tẽ doctrine. sermo ñ penetrant: sihunc apuo
facile germinat: quando hoc in audientis pec tore
pietas p̃dicantis rigat. Unde rec torẽ necesseest ut
interiora possit infundere: cogitatione in noria
etiã exteriora ꝓuidere. Sic itaꝙ pastores erga in¬
teriora studia sub ditoꝵ suoꝵ ferueant. quatenus
ineis exterioris qͦq uite ꝓuidentiã ñ relin quãt.
Na quasi iure ut diximꝰ apcipienda p̃dicatione gre¬
gis animꝰ frangitur. sicure exterioris subsidĩ a
pastore neglegatur. Unde et pͥmꝰ pastor sollicite
ammoneti dicens. Seniores ꝗ in uobsunt obseero con¬
senior et testis xp̃i passionũ. ꝗ et eiꝰ q̃ in futuro r¬
uelanda estꝰ gła cõmunicator. pascite ꝗin uob est
gregẽ đi Quihox in loco pastionẽ cordis an corpo¬

Expanded text:
quentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis quentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apudfacile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura exterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in loco pastionem cordis an corpo