comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ix̃ autẽ dominꝰ ad iosue. Neti¬
meas neq formidas. Tolle tec̃
omnẽ multitudinẽ pugnatoꝵ: ⁊
consurgens ascende in oppidũ ahi.
Ecce tradidi in manu tua regẽ eiꝰ. ⁊
popłm: urbemq ⁊ t̾ram. facies q
urbi ahi ⁊ regi eiꝰ: sic̃ fecist iericho.
⁊ regi illius. Fredam uͦ ⁊ omnia ani¬
mantia diripietis uob̾: pone insidi¬
as urbi post eam. Surrexitq iosue
⁊ omnis excitus bellatoꝵ cum eo ut
ascendent in ahi. ⁊ electa.xxͣx. ii
lia uiroꝵ fortiũ misit noct̾e: p̃cepre¬
q eis dicens. Ponite insidias post ci
uitatẽ: nec longius recedatis. ⁊ eritis
om̃s parati. Ego aũ. ⁊ reliqua multitu¬
do q̃ mecum ẽ. accedemꝰ exaduerso con¬
tra urbẽ. ⁊cet᷑a. Qd̃ deus iub et loqueis
ad iesum. ut constituat sib retrorsum
insidias id est insidiantes bellatores
ad insidiandum hostib: hinc ãmo¬
nemͣ. ñ in iuste fieri ab his qui iustũ
bellum gerunt. ut nicħ hõ iustus
p̾cipue cogitare debeat inhis reb:

Expanded text:
em Dominus ad Josue: Ne timeas, neque formides: tolle tecum omnem multitudinem pugnatorum, et consurgens ascende in oppidum Ai. Ecce tradidi in manu tua regem ejus, et populum urbemque et terram. Faciesque urbi Ai, et regi ejus, sicut fecisti Jericho, et regi illius: praedam vero et omnia animantia diripietis vobis: pone insidias urbi post eam. Surrexitque Josue, et omnis exercitus bellatorum cum eo, ut ascenderent in Ai: et electa triginta millia virorum fortium misit nocte, praecepitque eis, dicens: Ponite insivitatem, nec longius recedatis, et eritis omnes parati. Ego autem et reliqua multitudo quae mecum est, accedemus ex adverso contra urbem, » etc. Quod Deus jubet loquens ad Jesum ut constituat sibi retrorsum insidias, id est, insiad insidiandum hostibus, hinc admonemur non iniuste fieri ab his qui iustum. bellum gerunt, ut nihil homo iustus praecipue cogitare debeat in his rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
ui ẽẽ dicim᷑: quod scͥptura ꝓnuntiat
dicens. uos aũ estis lapides iiiiii. qui¬
edificatis domos sp̃ales: hostias accep¬
nouimꝰ.⁊ hii quid̃ lapides qui ualidi¬
ores sĩrt & potentiores pͥmi infunda¬
menta ponunt᷑. ut ip̃is credi. ⁊ suꝑ¬
poni possit tocius edificii domꝰ: alii
uͦ qui sequentes sunt id ẽ paulo illis
inferiores. ꝓxiiii ilł qui infunda¬
mento sunt ordinant᷑. Qͥ uͦ plus in¬
feriores sunt paulo suꝑiꝰ a fundam̃to
Tc̃ deiñ incorꝑe lapidũ. qui infirmi¬
ores sunt insuꝑiorib & ꝓpe ip̃a iam
tect̾i fastigia collocant᷑. ita nunc intel¬
lige & de lapidib uiuis eẽ aliqͦs in-
fundam̃tis huiꝰ sp̃alis edificii. Qui
aũ sunt isti qui in fundam̃tis collo

Expanded text:
od Scriptura praenuntiat dicens: « Vos autem estis lapides vivi aedificati domus spiritalis, hostias accepnovimus, et hi quidem lapides qui validiores sint et potentiores primi in fundamenta ejiciantur, ut ipsis credi et superponi possit totius aedificii domus; alii vero qui sequentes sunt, id est paulo illis inferiores, proximi illis qui in fundamento sunt, ordinantur; qui vero plus inferiores sunt, paulo superius a fundamento; tum deinde in corpore lapidum, qui infirmiores sunt, in superioribus et prope ipsa jam tecti fastigia collocantur: ita nunc etiam intellige de lapidibus vivis aliquos esse in fundamentis hujus spiritalis aedificii. Qui autem sunt isti qui in fundamentis collo
Abbreviated transcription (Latin):
tendum. Longe aũ secretiore iusticia
iudicat deus qui potens ẽ ⁊̃ post me¬
tem qd homo ñ pot̾ uł lib̾are uł
ꝑdere. Uisibiles igit᷑ afflictiones ho¬
minũ siue mortes qm̃ his quib
ingerunt᷑. ⁊ obeẽ. ⁊ ꝓdẽẽ possunt
nouit dominus in occulto ꝓui¬
dentie sue. quemadm iuste qͥbꝰq
dispenset: & cum alioꝵ pecc̃a. in
aliis uidrͣ ulcise. Penas uͦ inuisibileᷤ
que ñ nͥ nocent. ⁊ ꝓdeẽ ñ possunt. ita
nlłs deo iudice ꝓalienis pecẽis luit
sic̃ homine iudice luere nullꝰ nͥ ꝓsua¬
culpa istas uisibiles debet. Hoc enĩ
p̃cepit homini iudici deus in his que
ad humanũ iudicium ꝑtinent uin¬
dicanda. quod in suo iudicio fac̃. tp̃e
qͦ potestas ñ aspirat bumana. Tolleis
Sitaq iosue achan filiũ zare: argen¬
tumq & palliũ. ⁊ aureã regłam. fili¬
Sosq cius et filias. boues ⁊ asmos. ⁊ oueᷤ
Sip̃mq tab̾nacłm. ⁊ cunct̾am supel¬

Expanded text:
tendum. longe autem secretiore iustitia tendum. longe autem secretiore iustitia iudicat deus, qui potens est etiam post mortem, quod homo non potest, uel liberare uel perdere. uisibiles igitur adflictiones hominum siue mortes, quoniam his quibus ingeruntur et obesse et prodesse possunt. nouit dominus in occulto prouidentiae suae quemadmodum iuste quibusque dispenset, etiam cum aliorum peccata in aliis uidetur ulcisci. poenas uero inuisibiles, quae nonnisi nocent et prodesse non possunt, ita nullus deo iudice pro alienis peccatis luit, sicut homine iudice luere nullus culpa istas visibiles debet. Hoc enim praecepit homini judici Deus in his quae ad humanum judicium pertinent vindicanda, quod in suo judicio facit ipse, quo potestas non aspirat humana. « Tollens itaque Josue Achan filium Zare, argentumque, et pallium, et auream regulam, filiosque ejus et filias, boves et asinos, et oves, ipsumque tabernaculum, et cunctam supel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ alio posse damnari: s in his tm re¬
bus hanc irrogari penam. q̃ finẽ fu¬
erant habiture. & si ñ eo mͦ finirent᷑
Simul &̃ ostendrͣ quanta conexa sit
in popło societate ip̃a uniu̾sitas: ut
ñ inse ip̃i singłi: s &̃ quam partes
rere qd cõmissum est. Simł &̃ signi¬
ficatum c̃. quantũ mali fieret: si uni¬
uersa illa congregatio peccasset: quan¬
do nec unꝰ quidem ita potuit iudi¬
cari. ut abeo possent cet̾i ẽẽ securi.
At uͦ si achan ab aliquo inuentꝰ. atq
comp̾hensus. ⁊ illius criminis reus
ad iudiciũ iltu fuisset adductꝰ. neqͣ¬
quam putandũ ẽ hominẽ iudicẽ
uł ꝓ illo uł cum illo. quemꝗͣ aliũ
qui societate facti eiꝰ minime tenẽt᷑
fuisse puniturũ. Neq enĩ ei man¬
datũ legis licebat̃ excede qd datume
hominib. ne iudicio suo qd̾ in hõiẽ
homini iussum siue ꝑmissum ẽt al¬
tum ꝓ alteriꝰ pecc̃o arbitret᷑ ẽẽ plec¬

Expanded text:
o alio posse damnari: sed in his tantum reo alio posse damnari: sed in his tantum rebus hanc irrogari poenam, quae finem fuerant habiturae, etiamsi non eo modo finirentur. Simul etiam ostenditur quanta connexa sit in populo societate ipsa universitas, ut non in se ipsi singuli sed tanquam partes rere quod commissum est. Simul etiam significatum est quantum mali fieret, si universa illa congregatio peccasset, quando nec uncari, ut ab eo possent ceteri esse securi. at uero, si Achar ab aliquo inuentus atque conprehensus et illius criminis reus ad iudicium Iesu fuisset adductus, nequaquam putandum est hominem iudicem uel pro illo uel cum illo quemquam alium, qui societate facti eius minime teneretur, fuisse puniturum. neque enim ei mandatum legis licebat excedere, quod datum est hominibus, ne iudicio suo, quod in hominem homini iussum siue permissum est, alterum pro alterius peccato arbitretur esse plec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̾ ostensus ẽ qui fec̾at nͨ solus occisꝰ
solet quomͦ iuste ꝓ alterius pecc̃is in
alios uindicet᷑. maxime quia in lege
dñs dixit. nec pr̃es ꝓfilioꝵ. nͨ filios
ꝓpatrum pec̃cis ẽẽ puniendos. An ilłd̃
iudicantib hominib ẽ p̾ceptum
ne quemquã ꝓ altero puniant: di
aũ ui dicia ñ sint eiusmͦi. qͥ alto
⁊ inuisibili consilio suo nouit:
quatenꝰ extendat &̃ temꝑalem hõi¬
um penã salubrẽq terrorẽ. Non enĩ
aliꝗͥ dirum quantũ adtinet ad uni¬
uersi mudi ãministrationẽ conting̃
mortalib cum moriunt᷑ quandoq
moritͣi. ⁊ tam̃ apd̾ eos quitalia metu¬
unt disciplina sancitur. ut ñ se solũ
quisq curet inppło. s inuicẽ sibi
adhibeãt diligentiã. ⁊ tanqͣm uniꝰ cor¬
poris. ⁊ uius hominis. alia ꝓ aliis sit̃¬
menbra sollicita. Ne tam̃ credendũ ẽ
& penis q̃ post mortẽ irrogant᷑ aliũ¬

Expanded text:
et quod ostensus est qui fecerat nec solus occisus, et quod ostensus est qui fecerat nec solus occisus, solet quomodo iuste pro alterius peccatis in alios uindicetur, maxime quia in lege dominus dixit nec patres pro filiorum nec filios pro patrum peccatis esse puniendos. an illud iudicantibus hominibus est praeceptum, ne quemquam pro altero puniant, dei autem iudicia non sunt eius modi, qui alto et inuisibili consilio suo nouit quatenus extendat etiam temporalem hominum poenam salubremque terrorem? non enim aliquid dirum, quantum adtinet ad uniuersi mundi administrationem, contingit mortalibus, cum moriuntur quandoque morituri. et tamen apud eos qui talia metuunt disciplina sancitur, ut non se solum quisque curet in populo, sed inuicem sibi adhibeant diligentiam et tamquam unius corporis membra sollicita. Nec tamen credendum est etiam poenis quae post mortem irrogantur, aliu
Abbreviated transcription (Latin):
riose uiuendo repetit: cum erroꝵ
dogmata uł gentilium fabulas
ueritati eccłiastice qua imbutus ẽ
quasi de bethel egrediens rumas
iericho resuscitat. Meri uo toq
tał coram domino male it: dictꝰ
⁊ pͥmũ filioꝵ ĩ fundatione nefa¬
rie ciuitatis. ⁊ nouissimũ inportaꝵ
positione amittit: quia & funda¬
menta fidei aquib bona edificia
in choare. ⁊ claustra bone act̾ionis
quib ꝑfici debuerat ꝑdit. .ix.¬
eiꝰ in om̃i terra uulgatũ ẽ.filii
au̾ isrł p̾uaricati sunt mandatũ
⁊ usurpauert̃ de anatħate. Nam
achan filiꝰ charmi. fili zabdi. filii
zare de tͥbu iuda: tulre aliqͥd de
anathemate. Iratusq dñs contra filioᷤ
isrł. Et cetera. In eo qd̾ factum ẽ ut
achan de tͥbu iuda furaret᷑ de anatbe¬
mate ciuitatis iericho contra p̾ceptũ
sum ẽ ĩo factum ẽẽ. qd̾ peccau̾at ppłs
minatus c̃ & deus. ñ se cum eis futͣm
nͥ abstulerint anathema de se ip̃is

Expanded text:
riose vivendo repetit, cum errorum riose vivendo repetit, cum errorum dogmata, vel gentilium fabulas veritati ecclesiasticae, qua imbutus est, quasi de Bethel egrediens, ruinas Jericho resuscitat. Meritoque talis coram Domino maledictus, et primum filiorum in fundatione nefariae civitatis, et novissimum in portarum positione amittit; quia et fundamenta fidei a quibus bona aedificia inchoare, et claustra bonae actionis quibus perfici debuerat, perdit. ejus in omni terra vulgatum est: filii autem Israel praevaricati sunt mandatum, et usurpaverunt de anathemate. Nam Achan filius Charmi, filii Zabdi, filii Zare, de tribu Juda, tulit aliquid de anathemate. Iratusque Dominus contra filios Israel, » etc. In eo quod factum est ut Achan de tmate ciuitatis Iericho contra praeceptusum est ideo factum esse, quod peccauerit populus, minatus est etiam deus non se cum eis futurum, nisi abstulerint anathema de se ipsis,
Abbreviated transcription (Latin):
poribꝰ regni achab. ita scͥptum est.
Indiebꝰ eiꝰ edificauit achiel de bethel
iericho: in abirã pͥmogenito suo
fundauit eã. ⁊ in segub nouissimo¬
suo posuit portas eiꝰ. Patet sensus
quia cũ p̾fate conditor urb̃ funda¬
menta illiꝰ pon̾e inciꝑet: pͥmoge¬
nitꝰ eiꝰ qͥ uocabat᷑ abiram mortuitᷤ
turũ iosue cũ eã destructã anathe¬
mati tradec imp̃cando p̾dixit.
Maledictus inquiens uir corã do¬
mino. qͥ suscitau̾it ⁊ edificau̾it
ciuitatẽ iericho. In pͥmogenito suo
fundam̃ta illiꝰ iaccat : & ĩ nouissi
mo lib̾oꝵ ponat portas eiꝰ. Quia
uͦ achiel uiuens deo. bethel inter¬
p̾tat᷑ domꝰ dei: achiel debethel de¬
structa a iosue. atq anathematira
iericho menia restaurat. cũ quis
eoꝵ qui in eccła habitum religionis
assũpserant adagenda sceła que
ei dominꝰ iħc indie baptifmnatis
donau̾at redit: quasq ip̃e anathe¬
matizau̾at diaboli pompas luxu¬

Expanded text:
poribus regni Achab ita scriptum est: « poribus regni Achab ita scriptum est: « In diebus ejus aedificavit Ahiel de Bethel Jericho: in Abiram primogenito suo fundavit eat sensus, quod cum praefatae conditor urbis fundamenta illius ponere inciperet, primogenitus ejus, qui vocabatur Abiram, mortuus turum Josue, cum eam destructam anathemati traderet, imprecando praedixit: Maledictus, inquiens, vir coram Domino, qui suscitaverit et aedificaverit civitatem Jericho. In primogenito suo fundamenta ilmo liberorum ponat portas ejus. » Quia vero Ahiel vivens Deo, Bethel interpretatur domus Domini, Ahiel de Bethel destructa a Josue atque anathematizata Jericho moenia restaurat, cum quis eorum qui in Ecclesia habitum religionis assumpserant, ad agenda scelera, quae ei Dominus Jesus in die baptismatis donaverat, redit: quasque ipse anathematizaverat diaboli pompas, luxu
Abbreviated transcription (Latin):
adiecta eẽ drͣ domui isrł usq ĩ hodi¬
ernum diẽ: Nunꝗͥ ñ matͥ succes¬
sio post̾itatis adscribit᷑ ut uideat᷑
in sobolis reparatione seruari: An
mag̃ intelligendũ ẽ qd u̾e̾ isrł iũc¬
ta est ac sociata usq in hodiernũ
dhiẽ: Et si uis manifestiꝰ uide quomͦ
raab iungit᷑ isrł: intuere quomͦ ra¬
mus oleastri inserit᷑ in radicẽ bone
oliue: ⁊ intelliges quomͦ hii qͥ inser¬
tisunt fidei abrahe & ysaac & iacob
recte adpositi dinͣ ⁊ adiecti ad isrł
tsq in hodiernũ diem. quia ĩ illoꝵ
radice nos rami oleast̃ exgentib
adsumpti: qui aliquando m̾etͥca¬
bamus. lignũ & lapidem ꝓdo colen
pore illo imp̾catus est iosue dicens. Ma¬
ledictus uir coram domino. qui susci¬
Itauerit & edificauerit ciuitatẽ iericho.
In pͥmogenito suo fundam̃ta illiꝰ iaci¬
Iat: & in nouissimo liberoꝵ ponat
portas eiꝰ. Hanc imp̾cationẽ ĩple¬
tam eẽ temꝑibꝰ regum manifestũ
est: cũ in libro pͥmo malachĩ de tem¬

Expanded text:
r domui Israel usque in hodiernum diem? Nunquid non matri successio posteritatis ascribitur, ut videatur in sobolis reparatione servari? an magis intelligendum est quod vere Israeli juncta est ac sociata usque in hodiernum diem? Et si vis manifestius videre quomodo Raab jungitur Israeli, intuere quomodo ramus oleastri inseritur in radicem bonae olivae; et intelliges quo modo hi qui inserti sunt fide, Abrahae et Isaac et Jacob, recte appositi dicuntur et adjecti ad Israel usque in hodiernum diem: quia in illorum radice nos rami oleastri ex gentibus assumpti, qui aliquando meretricabamur, lignum et lapidem pro Deo colentani. « In tempore illo imprecatus est Josue dicens: Manquit, vir coram Domino, qui suscitauerit, & ædificauerit ciuitatem Iericho. In primogenito suo fundamenta illius iaceant, & in nouissimo liberorum ponat portas eitam esse temporibus regum manifestum est, cum in libro primo Malachim de tem
Abbreviated transcription (Latin):
gestoꝵ lum̃ choruscat. Quid tam̃
in his sp̃ał intellectus contineat᷑
requiramꝰ. Cum se anima humana
uerbo di sociau̾it. ñ debet dubitan
statim se inimicos habit᷑am. & eos
quos antea habuerat amicos in ad¬
uersarios eẽ u̾tendos: idq ñ solũ
pati se ab hominib sꝑet u̾m &̃ di¬
contrariis turtutib ⁊ sp̾alib ne¬
quitus id sͥ immin̾e ꝓcerto sciat.
Et ita fit. ut qͥ amicicias expetit ibͥi
inultoꝵ sibi sciat inimicicias do¬
lerandas. Audi & apłm paulũ ħ¬

Expanded text:
gestorum lumen coruscat. Quid tamen gestorum lumen coruscat. Quid tamen in his spiritalis intellectus contineatur requiramus. Cum se anima humana Verbo Dei sociaverit, non debet dubitare statim se inimicos habituram, et eos quos ante habuerat amicos in adversarios esse vertendos: idque non solum pati se ab hominibus speret, contrariis virtutibus et spiritalibus nequitiis id sibi imminere pro certo sciat. Et ita fit ut qui amicitias expetit Jesu, multorum sibi sciat inimicitias tolerandas. Audiat apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
lia postulantes. At ille diuino ꝑ¬
missu adẽ gabaonitis laturꝰ auxi¬
lium. Huͦ iam mirabilia celitus
ostendunt᷑. Dominꝰ desuꝑ saxa gra¬
ndinis pluit: & quinq regũ qͥ ad¬
u̾sum iħm pugnant ex̾citum ua¬
stat. Tuc̃ uidens iħc diuinã secũ
dextͥam p̾hantem. & ꝓspis succes
sib cuncta ꝓcede. nouã quandã et
mirã orationẽ extollit ad celũ diceis.
Stet sol suꝑ gabaon. & luna suꝑ ual¬
lem elon. donͨ expugnem popłm
istum. Et stetit sol & luna in loco
suo donec ꝑuicerit dominꝰ inimi¬
cos eoꝵ. Et stetit sol in medio. ⁊ ñ ẽ
ꝓgressus ad occasum infine uniꝰ diei.
Non fuit dies tał ante hoc. nec tra ex¬
audiuit deus hominẽ. quia dñs pug¬
nauit ꝓisrł. Et fugerunt illi.u. rx
ges. absconduntq se inspelunca
magedda. ħ secundũ historiã quid̃
gesta miracła diuine uirtutis uni¬
uersis secuł p̾dicant: nͨ int̾p̃tatio¬
ne extrinsecus indigent. in quib

Expanded text:
lia postulantes. At ille divino plia postulantes. At ille divino permissu adest Gabaonitis laturus auxilium. Ita vero jam mirabilia coelitus ostenduntur. Dominus desuper saxa grandinis pluit, et quinque qui adversus Jesum pugnant exercitum vastat. Tunc videns Jesus divinam secum desibus cuncta procedere, novam quamdam et miram orationem extollit ad coelum, dicens: Stet sol super Gabaon, et luna super vallem Elon, donec expugnem populum istum. Et stetit sol et luna in loco suo, donec pervinceret Dominus inimicos eorum. Et stetit sol in medio, et non est progressus ad occasum in fine unius dici. Non fuit dies talis ante hoc, nec ita exaudivit Deus hominem, quia Dominus pugnavit pro Israel. Et fugerunt illi quinque reges, absconderuntque se in spelunca Mageddam. Haec secundum historiam quidem gesta, miracula divinae virtutis universis saeculis praedicant, nec interpretatione extrinsecus indigent, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ad nocendum iurau̾at ñ feciss
quam si ꝑfecisset. .iii.¬
sit ergo adoni sedech rexierłm
ad ocham regem ebron: & ad
phiran regem hierimuch. ad iaphie
quoq regẽ lachis: ⁊ ad daber regem
eglon diceus. Ascendite ad me & fer¬
te p̾sidium: ut expugnemꝰ Gabaon.
quare transfug̾it ad iosue & ad filios
isrł. Congregati igit᷑ ascenderũt
quinq reges amorreoꝵ. rex ierłm.
rex hebron. rex ierimuth. rex lacbi
rex eglon. simł cum ex̾citib suis
& castra metati sunt cͥca gabaon
obpugnantes eam. Et cet̾a. Om̃s
illi qui pͥꝰ amicierant pꝰ amiciciaᷤ
⁊ familiaritatẽ filioꝵ isrł inimici
fiunt gabaonitis. qui a filiis isrł
fedus pacis acceꝑant. lebuseus rex
ierłm. inuitatis secũ.iiͦiͬi. aliis regi¬
bus. gabaonitas aggredit᷑ expugna¬
re: s gabaonite uidentes quinq
reges adu̾sum se in p̾liũ conspiras¬
se. nequaꝗͣ ꝓpriis uirib. copiisq
confidit̃t. s mittunt ad illm auxi¬

Expanded text:
tus ad nocendum iurauerat non fecisset tus ad nocendum iurauerat non fecisset quam si perfecisset. sit ergo Adonisedec rex Jerusalem ad Ocham regem Hebron, et ad Pharam regem Hierimoth, quoque regem Lachis et ad Dabir regem Eglon dicens ascendite ad me et ferte praesidium ut expugnemus Gabaon quare transfugerit ad Iosue et filios Israhel congregati igitur ascenderunt quinque reges Amorreorum rex Hierusalem rex Hebron rex Hieremoth rex Lachis rex Eglon simul cum exercitibus suis et castrametati sunt circa Gabaon obpugilli qui prius amici erant, post amicitias et familiaritatem filiorum Israel, inimici fiunt Gabaonitis, qui a filiis Israel foedus pacis acceperant. Jebusaeus rex Jerusalem, invitatis secum quatuor aliis regibus, Gabaonitas aggreditur expugnare. Sed Gabaonitae videntes quinque reges adversum se in praelium conspirasse, nequaquam propriis viribus copiisque confidunt, sed mittunt ad Jesum auxi
Abbreviated transcription (Latin):
runt: ñ tam̃ fallacit̾ deum timu¬
isse inpopło eiꝰ. ꝓꝓterea nͨ succen¬
suit dominꝰ iurantib. aut parcenti¬
bus. ut postea gabaonitas ipos tan¬
quã ppł sui homines de domo Sa¬
uł uindicauit sic̃ regnoꝵ ostendit
historia. Et qm̃ iuratio sic seruata
est. quamuis in omnib qͥ m̃titi s̃
ut adclementiã sententia flect̾et᷑
ñ displicuit deo. Nã si econtrario
iurassent aliquos se int̾fecturos
quos gabaonitas interra ꝓmissi¬
ouis eẽ putauissẽt. ⁊ postea didi¬
cissent eos eẽ ab illa terra extraneos
⁊ de longinquo ad se uenisse. nllomͦ
arbitrandum ẽ qd eos eẽnt de bel¬
laturi causa iurationis implende
cũ ꝓpt̾ ip̃am parcendi clem̃tiam
sãctus datud &̃ post uerba quib
se nabal int̾fecturũ ẽẽ iurau̾at
utiq sciens quem fu̾at int̾fecturꝰ
parcere maluit. nec in re duriore
implere iuram̃tum. Magis do
plac̾e existimans: si qd̾ tra ꝑturba¬

Expanded text:
runt, non tamen fallaciter deum timurunt, non tamen fallaciter deum timuisse in populo eius. propterea nec suscensuit dominus iurantibus aut parcentibus. ut postea Gabaonitas ipsos tamquam populi sui homines de domo Saul uindicauerit. sicut Regnorum ostendit historia. et quoniam iuratio sic seruata est quamuis in hominibus qui mentiti sunt, ut ad clementiam sententia flecteretur, non displicuit deo. nam si e contrario iurassent aliquos se interfecturos, quos Gabaouitas in terra promissionis esse putauissent et postea didicissent eos esse ab illa terra extraneos et de longinquo ad se uenisse, nullo modo arbitrandum est, quod eos essent debellaturi causa iurationis inplendae, cum propter ipsam parcendi clementiam sanctus Dauid etiam post uerba quibus se Nabal interfecturum esse iurauerat utique sciens quem fuerat interfecturus parcere maluit nec in re duriore inplere iuramentum magis deo placere existimans, si quod ira perturba
Abbreviated transcription (Latin):
iurationẽ seruandam ẽẽ credidint
hebrei Gabaonitis: quib ita ura¬
uerant. tanquã de longinqua t̾ra
uenientib. sic̃ illi mentiti fũant
Sciebant enĩ se de bellandos si cog
tenturi. Mentientib ergo qd de
longinqua t̾ra ad eos uenissent:
iurauerũt eis isrłite. Postquã u̾o
cognouerunt ibi eos habitare uͥ õs
quos inuenerant secundũ di p̾cep¬
tum debellare oꝑͦtebat: noluerc̃
tam̃ frang̾e iurationẽ. Et licet eos
m̃titos eẽ didicissent. parc̾e malu¬
erant causa iurationis: eũ possent
utiq dic̃e se tanquã ilł urasse qͦs
eos eẽ credidant .i. de longinquo
uenientes. Cum uͦ aliud cognoue¬
runt: p̃ceptum circa eos dñi im¬
plendum erat. ut sicuti cet̾ expug¬
narent᷑. Deus autẽ hoc approbauit
nec parcentib succensuit. qmuis
eum ñ int̾rogassent qui nã illi ẽẽnt
⁊ iõ eos illi falłe ualuissent. uñ ñ
importune utiq credendi sunt. &¬
si falle homines ꝓsua salute uolue¬

Expanded text:
iurationem seruandam -esse crediderint Hebraei Gabaonitis, quibus ita iurauerant tamquam de longinqua terra uenientibus, sicut illi mentiti fuerant. sciebant enim se debellandos, si cogtenturi. mentientibus ergo quod de longinqua terra ad eos uenissent, iurauerunt eis Israhelitae. posteaquam uero cognouerunt ibi eos habitare, ubi omnes quos inuenerant secundum dei praeceptum debellare oportebat. noluerunt tamen frangere iurationem et, licet eos mentitos esse didicissent, parcere maluerunt causa iurationis, cum possent utique dicere se tamquam illis iurasse, quos eos esse crediderant, id est de longinquo uenientes; cum uero aliud cognouerunt, praeceptum circa eos domini inplendum erat, ut sicuti ceteri expugnarentur. deus autem hoc adprobauit nec parcentibus suscensuit, quamuis eum non interrogassent quinam illi essent et ideo eos illi fallere ualuissent. unde non inportune utique credendi sunt, etsi fallere homines pro sua salute uolue
Abbreviated transcription (Latin):
taret᷑ accessu: qm̃ fidẽ sine oꝑib
mortuã hr̃e ꝓnuntiat iacob. ue¬
rumtam̃ sciend est. quantũ figu¬
raꝵ. ex huiꝰcemi adumbrationib¬
edocem᷑. quod si qui tales sunt in
nob̾. quoꝵ fides hoc tm̃m habet
ut ad eccłam ueniant. seq mneli¬
nent. officia exhibeant. seruos di
honorent. ad ornatum qͦ altaris
uł eccłe aliquid conferant. ñ tñ
hñt studium. ut &̃ mores suos
excolant. actus emendent. uicia
deponant. castitatem colant. ira¬
cundiã mitigent. auaritiã rep̾¬
mant. rapacitatẽ refrenent. ma¬
liloqͥa & stultiloquia. uł scurn¬
litates. ⁊ obtrect᷑ationum uenena
exore suo ammittant. sciant sib
qͥ tales sũt. qui emendare se nolut᷑
si in his usq ad senectutẽ ultimã
ꝑuen̾int p̾artem sortemq ab iħu
domino cum gabaonitis ẽẽ tͥbuendã
Tales igit᷑ tantũmͦ quasi quoddã sa¬
lutis signũ: intra eccłam temꝑałr
pͥncipes multitudinis in nõie dñi
derisrł. Murmurauit itaq om̃e

Expanded text:
 fidem sine operibus mortuam haberi pronuntiat Jacobus . Verumtamen sciendum est quantum figurarum ex hujusmodi adumbrationibedocemur, quod si qui tales sunt in nobis quorum fides hoc tantummodo habet ut ad ecclesiam veniat, seque inclinent, officia exhibeant, servos Dei honorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in his usque ad senectutem ultimam pervenerint, partem sortemque ab Jesu Domino cum Gabaonitis esse tribuendam. Tales igitur tantummodo quasi quoddam salutis signum intra ecclesiam temporprincipes multitudinis in nomine Domini Dei Israel. Murmuravit itaque omne
Abbreviated transcription (Latin):
ad lesum ꝑtinent
impugnari a U quinq regib
dicunt᷑. S tamen gabaonite. nõ
derelinquunt᷑ uł sꝑnunt᷑ ab illu.
s infirmitati eoꝵ auxilium feruis.
Aut ñ tͥ uidrͣ hocagere in nob̾. hoc
lamini pusillanimes sustinete infir¬
mos. patientes estote ad omnes. Et
it̾m. uos potentiores in becillitates
infirmoꝵ sustinete. Ascenditq io¬
sue de galgał. ⁊ omnis ex̃citus bella¬
toꝵ cum eo uiri fortissimi. Dix̃q
dominꝰ ad iosue. Ne timeas eos. in

Expanded text:
ad Jesum pertinent, impugnari a quinque regibus dicuntur. Sed tamen Gabaonitae non derelinquuntur et spernuntur ab Jesu, sed infirmitati eorum auxilium ferunt. An non tibi videtur hoc agere in nobis, et lamini pusillanimes, sustinete infirmos, patientes estote ad omnes ; » et iterum: « Vos potentiores, imbecillitates infirmorum sustinete . » « Ascenditque Josue de Galgalis, et omnis exercitus bellatorum cum eo, viri fortissimi. Dixitque Dominus ad Josue: N
Abbreviated transcription (Latin):
Dicimꝰ quid̃ uiris fortib fortẽ tra¬
eccłam. ñ hñtem maculam aut
rugam: aut aliquid hoꝵ. Eos uͦ
quos in mulierũ uł infantum. uł
ꝓselitoꝵ appellatione se cernit:
intelligamꝰ hos eẽ aliquos qͥ adhuc
lacte indigent. aut & uelut infir¬
mi. ut sunt mulieres. ołib uescun¬
tur. Si uͦ simł om̃is accipiat᷑ eccła
uiri quidẽ intelligunt᷑ ẽẽ illi qͥ
in om̃ib ꝑfect̾ionem norunt &¬
armati inced̾e. ad u̾sum astutias
diaboli. Mulieres u̾o ill qui non¬
dum ex semetipĩs. ea que irtilia
sunt gerunt. s imitando meliores
⁊ eoꝵ exempla sectando: ex qͥb
& capt̃ hr̾e dicunt᷑. Infantes uͦ
erunt: qui nuꝑ fide suscepta lac¬
te eu̾głii nutͥunt᷑. ꝓseliti autẽ
cathecumini uisdebunt᷑. uł hii
qui iam sociari se fidelib studẽt.
gulis quibꝰq etatib ꝓpͥa queq gesta
discernit. uerumtam̃ iħm uob̾ reci¬
tantem legem & reuelantẽ cordib

Expanded text:
Dicimus quidem viris fortibus fortem traDicimus quidem viris fortibus fortem traEcclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid horum . » Eos vero quos in mulierum, vel infantium, vel proselytorum appellatione secernit, intelligamus hos esse aliquos qui adhuc lacte indigent, aut etiam velut infirmi, ut sunt mulieres, oleribus vescuntur. Si vero simul omnis accipiatur Ecclesia, viri quidem intelliguntur esse illi qui in omnibus perfectionem norunt, et armati incedere adversum astutias diaboli; mulieres vero illi qui nondum ex semetipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, ex quibus et caput habere dicuntur. Infantes vero erunt qui, nuper fide suscepta, lacte Evangelii nutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student.gulis quibusque aetatibus propria quaeque gesta discernit. Verumtamen Jesum vobis recitantem legem, et revelantem cordibus
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ dicendum ẽ qd̾ sc̃ptum docem᷑:
quia sermo hic arguit nos. qd non
om̃s qui audimꝰ legem eccła suinꝰ
filioꝵ ifrł. siñ continuo si ẽ aliqua
differentia inter auditores legis et
eccła infilioꝵ isrł. atiditor excludi¬
tur a salute. Attendite ergo diligen¬
tius uerb̾ scripture dicentis Non
dite mulierib & infantib. & ꝓseli¬
tis. Nouit dominꝰ iħe eẽ alias aures
p̃ter istas carnales quas adaudientiã
legis requirit. Uñ & in eu̾głio postea¬
quã de singuł que oportebat edo¬
cuit. addit & dic̃. Qui ht̃ aures
audiendi audiat. Qd utiq si de
aurib dixiss carnalib suꝑfluũ
uideret᷑. Nemo enĩ ñ bñs aures
Sad uerbã eiꝰ audienda conuenerat
Sed qm̃ sciebat in aurib interioris
hominis id est intellectu cordis
recipi deb̾e que dicta sunt. quia
nicħ ꝑdest audire sermonẽ. si ñ
retineat᷑. & seruetͣ in corde iccͥco
aures ab auditorib exposcebat.

Expanded text:
tamen dicendum est, quod scriptum docemur, tamen dicendum est, quod scriptum docemur, quia sermo hic arguit nos, quod non omnes qui audimus legem, Ecclesia sumus filiorum Israel, si non continuo: si est aliqua differentia inter auditores legis et Ecclesiam filiorum Israel, auditor excluditur a salute. Attendite ergo diligentius verbis Scripturae dicentis: « Non dite mulieribus et infantibus et proselytis. Novit Dominus Jesus esse alias aures praeter istas carnales quas ad audientiam legis requirit; unde et in Evangelio posteaquam de singulis quae oportebat edocuit, addit et dicit: « Qui habet aures audiendi audiat ; » quod utique si de auribus dixisset carnalibus, superfluum videretur. Nemo enim non habens aures ad verba ejus audienda convenerat. Sed quoniam sciebat, in auribus interioris hominis, id est, intellectu cordis, recipi debere quae dicta sunt quia nihil prodest audire sermonem, si non retineatur et servetur in corde, idcirco aures ab auditoribus exposcebat.
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ hoc ppło suo faciat. ostende
ñ mͥ uidrͣ ociosum. Ego quid̃ arbi¬
tror qd̾ siquando legitur nob̾ moy¬
ses. ⁊ ꝑ gr̃ãm domini uelamen lit¬
tere remouetͣ. ⁊ incipimꝰ intellig̾e
quia lex sp̃alis est. ⁊ quia u̾bi cau
sa dic̃ lex. ñ infrenab̾ os boui tri¬
dix̾it. ⁊ rursum cũ in lege dr᷑. qͥa
abraham duos filios habuit.
unũ de ancilla: & unũ de lib̾a. ego
in his intelligo duo testam̃ta eẽ &¬
duos ppłos. Istam nob̾ legem. q̃ sic
intelligit᷑. quã sp̃alem nominat pau¬
bus hec totiꝰ popłi recitat. p̾cipiens nob̾
ne sequam᷑ occidentẽ litt̾am: s teneamꝰ
sp̃m uiuificantẽ. Legit ergo nob̾ iħe le¬
gem. cum nob̾ legis ieuelat archana.
Non emm nos qui de eccła sumꝰ catho¬
lica sꝑnimꝰ legem moysi. s suscipimꝰ
eam. si tam̃ eam nob̾ ille legerit. Sic
enim recte pot̾imꝰ intellig̾e legẽ. si eã
nob̾ iħc legat. ut ip̃o legente nos sen¬
sum eiꝰ intelligñtia capiamus. Sed

Expanded text:
quomodo hoc populo suo faciat, ostendere non mihi videtur otiosum. Ego quidem arbitror quod si quando legitur nobis Moyses, et per gratiam Domini velamen litterae removetur, et incipimus intelligere quia lex spiritalis est; et quia, verbi causa, lex dicit: « Non infrenabis os bovi tridixerit. Et rursum cum in lege dicitur quia « Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , » ego in his intelligo duo esse Testamenta et duos populos. Istam nobis legem quae sic intelligitur, quam spiritalem nominat Pauauribus totius populi recitat, praecipiens nobis ne sequamur occidentem litteram, sed teneamus spiritum vivificantem. Legit ergo nobis Jesus legem, cum nobis legis revelat arcana. Non enim nos, qui de Ecclesia sumus catholica, spernimus legem Moysi, sed suscipimus eam, si tamen eam nobis Jesus legerit: sic enim recte poterimus intelligere legem, si eam nobis Jesus legat, ut ipso legente nos sensum ejus intelligentia capiamus. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
na fuit. mirus tͥ sermo fortasse. ⁊ nouus
uidr᷑ qd dico: crux qd̾ gemina fuit. hoc
est gemina ratione constat & duppliq:
quia uisibiłr quid̃ filiꝰ dei incarne cru¬
cifixus ẽ: intusibiłs uͦ in hac cruee di¬
abolus cũ pͥncipatib ⁊ potestatib
adfixus ẽ cruqi. Nontͥ hoc uidrͣ u̾m
si tͥ hoꝵ testem ꝓdux̃o apłm paulũ.
Audigͦ de his quid ip̃e ꝓmuntiat. ⁊
qd erat inquit contrariũ nob̾. tulit
illum emedio. affigens cruci sue :
exuens pͥncipatus ⁊ potestates. tra¬
duxit lib̾e tͥumphans eos in liguo
crucis. Licet ⁊ maliis exemplarib
habeat᷑ tͥumphans eos insem⁊ ip̃o:
s apud grecos habet᷑ in ligno. In ligno
ergo duplex ratio est dominice crucis.
crucifixus reliqͥt nob̃ exemplum. Et
hec secunda crux illa tropheũ de di¬
abolo fuit. in quo crucifixus est ⁊ tri¬
umphatus. Ideo deinq apłc paulus
dicebat. Michi aũ absit głari nͥ in¬

Expanded text:
na fuit. Mirus tibi sermo fortasse et novus na fuit. Mirus tibi sermo fortasse et novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici; quia visibiliter quidem Filius Dei in carne crucifixus est; invisibiliter vero in hac cruce diabolus cum principatibus et potesta tibus affixus est cruci.si tibi horum testem produxero apostolum Paulum? Audi ergo de his quid ipse pronuntiat: « Et quod erat, inquit, contrarium nobis, tulit illum e medio, affigens cruci suae, exuens principatus et potestates traduxit libere, triumphans eos in ligno crucis . » Licet et in aliis exemplaribus habeatur, « triumphans eos in semetipso. » Sed apud Graecos habetur, in ligno. In ligno ergo duplex ratio est Dominicae crucis: d Christus crucifixus reliquit nobis exemplum. Et haec secunda crux illa tropaeum de diabolo fuit, in quo crucifixus est et triumphatus. Ideo denique apostolus Paulus dicebat: « Mihi autem absit gloriari
Abbreviated transcription (Latin):
posterior uͦ popłs qui exgentib congre¬
gat᷑. quiq ex insꝑato uenientes. quis i
speraret saluari. acrius post tergum ad¬
tiersarios cedunt. ⁊ sic ut̾q popłs medi¬
am turbam demonum sternit & uinc̃
S fortassis dicis mͥ. quomͦ gͦ quasi fugicis
ponit᷑. ppłs pͥor. ⁊ uelut consequentes
fugeret: & enĩ liberi st̃ qui sequunt᷑ iħm
a legalib oñb ⁊ p̾ceptis. ab obseruati¬
one sabb̾i. acͥcumcisione carnis: aiugu¬
latione hostiaꝵ. S it̾m ñ fugit: quia
secutus est iħm. ꝑfectionẽ ⁊ plenitudi¬
nẽ legis. Post omnia au̾his &̃ rex ahi.
in ligno gemino drͣ ẽẽ suspensus. Hoc
in loco mist̾ium tegitur quã płimos la¬
tens s orantib uob̾ temptabimꝰ ħ oĩa
ñ nr̃is opinionib. s scͥpte᷑ diuine testi¬
moniis aꝑtre. Insuꝑiorib diximꝰ regẽ
ahi. diabolo posse conferri: ħ quomͦ lig¬
no gemino crucifixus ẽ oꝑe p̾cium est
noscere. Crux domininr̃i iħu xͥ gemi¬

Expanded text:
posterior vero populus, qui ex gentibus congregatur, quinque ex insperato venientes quis enim speraret gentes salvari? acrius post tergum adversarios caedunt. Et sic utique populus mediam turbam daemonum sternit et vincit. Sed fortasse dicis mihi: Quomodo ergo quasi fugiens ponitur populus prior, et velut consequentes fugeret? Etenim versi sunt qui sequuntur Jesum a legalibus oneribus et praeceptis, ab observatione sabbati, a circumcisione carnis, a jugulatione hostiarum. Sed iterum non fugit, quia secutus est Jesum, perfectionem et plenitudinem legis. Post omnia autem is etiam rex Ahi in ligno gemino dicitur esse suspensus. Hoc in loco mysterium tegitur quamplurimos latens, sed orantibus nobis tentabimus hanostris opinionibus, sed Scripturae divinae testimoniis aperire. In superioribus diximus regem Ahi diabolo posse conferri, hic quomodo gemino ligno crucifixus est, operae pretium est noscere. Crux Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
in ligno. ⁊ inligno erucis sue inter¬
emptis his regnoq depulsis. tunc
efficit᷑ anima in parte dei tũc ierłm
regnum dei efficit᷑. ⁊ templũ in ea
domino construit᷑. Aut ñ hoc de
semetip̃o sentiebat ille qui dicebat
quia eramꝰ ⁊ nos aliquando insensa¬
ti. ineredul. errantes. ⁊ seruientes
desid̾iis. ⁊ uoluptatib uariis : Non
enĩ aliud est hoc quod ierłm aliqñ
iesus int̾ficit inimicos. ñ crudelitatẽ
docens ꝑ hoc sic̃ ħetici putant: s
fut᷑a in his que gerunt sacramenta
designans. ut cum int̾emerit iħc
eos reges. qui regnum pec̃ci tenent
seruire iniquitati adiniquitatẽ:
ita nunc exhibeamꝰ m̃bra nr̃a ser¬
uire iusticie ad iustificationẽ. Qd
ergo est quod ab eis hoc loco tielut
crudele culpat᷑: Hoc inquit sc̃pt̃
ẽ. Ponite pedes ur̃os suꝑ colla eoꝵ
⁊ int̾ficite eos. Namq hoc ñ crude

Expanded text:
in ligno; et in ligno crucis suae interin ligno; et in ligno crucis suae interemptis his, regnoque depulsis, tunc efficitur anima in parte Dei, tunc Jerusalem regnum Dei efficitur, et templum in ea Domino construitur. An non hoc de semetipso sentiebat ille qui dicebat, « quia eramus et nos aliquando insensati, increduli, errantes, et servientes desideriis et voluptatibus variis? » Non enim aliud est hoc quod Jerusalem aliJesus interficit inimicos, non crudelitatem docens per hoc, sicut haeretici putant, sed futura in his quae gerunt sacramenta designans: ut cum interimeret Jesus eos reges qui regnum peccati tenent servire iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibeamus membra nostra servire justitiae ad justificationem . » Quid ergo est quod ab eis hoc loco velut credule culpatur? Hoc, inquit, scriptum est: Ponite pedes vestros super collum eorum, et interfici
Abbreviated transcription (Latin):
quos supra exposuimꝰ sensus cum se
terrenis act̾ib incorꝑe posit dem̾serĩt
⁊ uich ad opꝰ dei. s totum ad mini¬
sterium corꝑis egerint: inspeluncas
confugisse dicunt᷑. Sciendum tñ est
qd̾ ista ip̃a regna quoꝵ nunc reges
uincunt᷑ ab iħu. ⁊ confugiunt ad spe¬
luncas. postiodum insortẽ ueniut᷑
scõꝵ. ⁊ pars domini appellant᷑. sic̃ reg¬
quo hoc arbitror indicari. qd̾ & isti
quinq sensus quos supra exposuimꝰ
in corꝑe positi. etm ꝑ iħm fu̾int de¬
uict. ita ut infidelitas abeis & incre¬
dulitas depellat᷑. ⁊ cõmoriant᷑ pec¬
cato: in eo qd desinunt aministĩo
regnabat & pessimus. postmodum
in ea regnet dauid potens manu.
tił pacificus salomon. Ad sedent
etenim ip̃is &̃ quos supͣ diximꝰ cor¬
poralib sensib hominũ maligne
iurtutes. q̃ eos ad malas concupiscen¬
tias. & feda minist̾ĩa anime p̾bendo .P¬
sollicitent: quas malignas uirtutes

Expanded text:
quos supra exposuimus sensus, cum se quos supra exposuimus sensus, cum se terrenis actibus in corpore positi demerserint, et nihil ad opus Dei, sed totum ad ministerium corporis egerint, in speluncas confugisse dicuntur. Sciendum tamen est quod ista ipsa regna, quorum nunc reges vincuntur ab Jesu et confugiunt ad speluncas, postmodum in sortem veniunt sanctorum, et pars Domini appellantur, sicut regquo hoc arbitror indicari quod etiam isti quinque sensus quos supra exposuimus, in corpore positi, cum per Jesum fuerint devicti, ita ut infidelitas ab eis et incredulitas depellatur, et commoriantur peccato, in eo quod desinunt a ministeriregnabat et pessimus, postmodum in ea regnet David potens manu, et pacificus Salomon. Assident etenim ipsis etiam, quos supra diximus, corporalibus sensibus, hominum malignae virtutes, quae eos ad malas concupiscentias et foeda ministeria animae praebendo sollicitent: quas malignas virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sus carnem & sanguinẽ gerit᷑.
his qui adhuc carnalib uiciis. & fra¬
gilitatib inpugnant᷑. qd &̃ in hoc
loco indicari puto. Et enim Gabdo¬
nitis indictum ẽẽ. aquinq regib
diximꝰ bellum: quors figuram dix
ẽẽ in his qui imꝑfecti sunt. Isti ergo
a qumq regib impugnant᷑. Qͥ no
autem reges. quinq sensus corpore
indicant. uisũ. auditũ. gustũ. tac¬
tum. odoratũ. Paliquẽ & tnĩ hor
untuquẽq necesse ẽ decide inpei¬
catum. Quinq sensus quinq ilł
carnales homines impugnant.
fugerunt enĩ quinq reges ⁊ se absc̃¬
derunt in spelunca urb̃ maceda.
Nuntiatumq ẽ iosue qd inuenti
ẽent quinq reges latentes in spelui¬
ca maceda. Qui p̾cepit socus & art
oluite saxa ingentia ad osspelunce ⁊
ponite iiros industos qui elausos eu¬
stodiant. Et cet̾a. Qd autẽ dicunt᷑ in
spelunce loco confugisse pot̾ hoc fortas¬
se indicari. quia spelunca locus est in
ꝓfundum terre defossus. Igit᷑ &̃ ist

Expanded text:
s carnem et sanguinem geritur, his qui adhuc carnalibus vitiis et fragilitatibus impugnantur, quod etiam in hoc loco indicari puto. Etenim Gabaonitis indictum esse a quinque regibus diximus bellum, quorum figuram dixi esse in his qui imperfecti sunt. Isti ergo a quinque regibus impugnantur. Quinque autem reges quinque sensus corporeos indicant: visum, auditum, gustum, tactum, odoratum; per aliquem etenim horum unumquemque necesse est decidere in peccatum. Quinque sensus quinque illis carnales homines, impugnant. « Fugerunt enim quinque reges, et se absconderunt in spelunca urbis Maceda. Nuntiatumque est Josue quod inventi essent quinque reges latentes in spelunca Maceda. Qui praecepit sociis, et ait: Volvite saxa ingentia ad os speluncae, et ponite viros industrios qui clausos custodiant, » et caetera. Quod autem dicuntur in speluncae loco confugisse, potest hoc fortasse indicari, quia spelunca locus est in profundum terrae defossus. Igitur etiam isti
Abbreviated transcription (Latin):
teronomiũ legis.
moysi qd̾ ille di¬
gesserat coram
filiis isrł. Scͥp¬
sit inquit iħc su¬
per lapides alta¬
ris deut̾onomium legem moysi. ⁊ scͥp¬
sit incõspectu filioꝵ ifrł. Quomͦ scͥp¬
sit. Et quomͦ potuit tunc filiꝰ naue
suꝑ lapides altaris legẽ totam descbe:
Ergo ꝓut uoluit typum adumbrauit.
ut̾onomiũ. qd̾ secunde legis latio
dr᷑. Si ergo uis uide. quomͣ pͥma
lege infirmata. secundã legẽ sc̃bat
iħo: audi eum ineccłiis dicentẽ. Dic¬
tum ẽ antiquis. Non occides. Ego
aũ dico uob̃: quia om̃is qͥ irascit᷑
fr̃i suo: homicida est. Et it̾m dict̃

Expanded text:
ttMoysi, quod ille digesserat coram filiis Israel. » Scripsit, inquit, Jesus super lapides altaris Deuteronomium legis Moysi, et scripsit in conspectu filiorum Israel. Quomodo scripsit et quomodo potuit tunc filius Nave super lapides altaris legem totam describere? Ergo prout voluit typum adumbravit. uteronomium, quod secundae legis latio dicitur. Si ergo vis videre quomodo, prima lege infirmata, secundam legem scribat Jesus, audi eum in ecclesiis dicentem: « Dictum est antiquis: Non occides; ego autem dico vobis quia omnis qui irascitur fratri su
Abbreviated transcription (Latin):
datus: Isti ergo sunt lapides uiui ex
quib dominꝰ nr altare construxit.¬
ex lapidib integris. quib ferrũ ñ ẽ
imectum: ut offerat suꝑ eos holo¬
causta ⁊ sacͥficium salutis. Ego pu¬
to qd isti tales lapides integri & in¬
sint. Om̃s simł unũ altare facienteᷤᷤ¬
ꝓpt̾ unanimitatẽ atq concordiã.
Sic enĩ reserunt᷑ om̃s simł unanimit᷑
orantes & aꝑientes ossuũ dixisse.
Tu domine qui corda omrum nost.
Isti ergo qui poterunt unammes
una uoce atq spũ orare. ip̃i fortas¬
se dignisunt. qui debeant simł õs
unu altare construere. suꝑ qd iħc
sacͥficium offerat prͣi. Tam̃ & nos
temptemꝰ dare oꝑam. ut eadem
dicamꝰ. om̃s unanimes. unũ senti¬
entes: nicħ ꝑ contentionẽ. neq ꝑ
inanem głam gerentes: s muno
sensu. atq in eadem sententia ꝑma¬
nentes: si forte possimꝰ &̃ nos apti
effici lapides ad altare. ñ enĩ dese¬
rit nos dominꝰ deus nr̃. Explicit

Expanded text:
datus? Isti ergo sunt lapides vivi, ex datus? Isti ergo sunt lapides vivi, ex quibus Dominus noster altare construxit lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum, ut offerat super eos holocausta et sacrificium salutis. Ego puto quod isti tales lapides integri et insint, omnes simul unum altare facientepter unanimitatem atque concordiam. Sic enim referuntur omnes, simul unanimiter orantes et aperientes es suum, dixisse: « Tu, Domine, qui corda omnium nosti . » Isti ergo qui poterunt unanimes una voce atque spiritu orare, ipsi fortasse digni sunt qui debeant simul omnes unum altare construere, super quod Jesus sacrificium offerat Patri. Tamen et nos tentemus dare operam, ut eadem dicamus omnes, unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerentes; sed in uno sensu atque in eadem sententia permanentes; si forte possimus etiam nos apti effici lapides ad altare: non enim deserit nos Dominus Deus noster.
Abbreviated transcription (Latin):
tħc. Beati gͦ qui suꝑ istud nobile
fundam̃tum edificant. Religiosa
⁊ sc̃a construx̾int oꝑa. s in hoc edi¬
ficio eccłi eẽ oꝑͦtet altare. Uñ gͦ ar¬
bitror. qd quicunq ex uob̾ lapidibꝰ
uiuis aptisunt in hoc & ꝓmpti ut
orationib uacent. ut die noctuq
obsecrationes offerant deo & suppli¬
cationũ uictimas ĩmolent: ip̃i sunt
ex quib edificat iħc altare. S intu¬
ere qͥd laudis ip̃is lapidib altaris
adscribit᷑. Sic̃ dixit inquit legisla¬
tor moyses: edificate altare ex lapi¬
dib integris. quibꝰ ferrũ ñ ẽ miee¬
tum. Quid putas sunt isti integri
lapides. Nouit uniꝰcuiꝰq conscientia
quis sit integer: ⁊ quis sit incorruptꝰ
immaculatꝰ in carne & sp̃u. Iacula
maligni ignita concupiscentie ñ reci¬
pit: s scuto ea fidi restrinxit & repu¬
lit. Uł quis ẽ ille. qui ferrum pugne
ferrum belli. ferrum liciũ nunquã
recepit. s semꝑ pacificus fuit. semꝑ
quietus & mitis. ⁊ xͥ humilitate fun¬

Expanded text:
ud nobile fundamentum aedificantes, religiosa et sancta construxerint opera. Sed in hoc aedificio ecclesiae esse oportet altare; unde ego arbitror quod quicunque ex vobis lapidibus vivis apti sunt, in hoc et prompti, ut orationibus vacent, ut diu noctuque obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus aedificat Jesus altare. Sed intuere quid laudis ipsis lapidibus altaris ascribitur? Sicut dixit, inquit, legislator Moyses: Aedificate altare ex lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum. Quid putas sunt isti integri lapides? Novit uniuscujusque conscientia quis sit integer, et quis sit incorruptus, immaculatus in carne et spiritu. Jacula maligni ignita concupiscentiae non recipit, sed scuto ea fidei restrinxit et repulit. Vel quis est ille qui ferrum pugnae, ferrum belli, ferrum litium nunquam recepit; sed semper pacificus fuit, semper quietus et mitis, et Christi humilitate fun
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥs contra imꝓbos legunt᷑ ꝓlate. uͥ
gehenna ignis. ⁊ pena eis p̾dicit᷑ ꝑpe¬
tua. Hoc gͦ mͦ iħc. cum ducib & ur¬
tutib suis ad est his qui ꝓnomine
suo contrariis uirtutib obpugnant᷑
⁊ ñ solum auxiliũ prestat in bello
cia lucis ꝓtelans aduentũ discutit
noctis. uñ sequit᷑. Tunc locutꝰ est
iosue dño in die qua tradidit amor¬
reum in conspectu filioꝵ isrł: dix̃q
coram eis. Sol contra gabaon ne
mouearis. ⁊ luna contra uallem
Stetit itaq sol immedio ceh: & ñ
festinauit occumb̾e spacio umꝰ dies
Non fuit ante. & postea tam longa di

Expanded text:
leguntur prolatae; ubi gehenna ignis et poena eis praedicitur perpetua. Hoc ergo modo Jesus cum ducibus et virtutibus suis adest his qui pro nomine suo contrariis virtutibus oppugnantur: et non solum auxilium praestat in bello, tia lucis protelans, adventum discutit noctis; unde sequitur: « Tunc locutus est Iosue Domino in die qua tradidit Amorreum in conspectu filiorum Israhel dixitque coram eis sol contra Gabaon ne movearis et luna contra vallem stetit itaque sol in medio caeli et non festinavit occumbere spatio unius diei non fuit ante
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ studet ac festinat impłe q̃ sc̃pta sc̃
Certum ẽ enĩ nobiliores ẽẽ illos qͥ bom
ip̃iꝰ desid̾io. ⁊ benedictionũ amore
qd̾ bonũ ẽ agunt. quã illos qͥ ꝓ mali
metu bonũ sect̾ant᷑. Solus ergo iħc
qui pot̾ ex om̃i ppło huimͦi mentes
animosq discerñe: hos in montẽ ga¬
rrã ad bñdictõnes: alios uͦstaruere ĩmõtẽ ge¬
bal. ñ ut maledictiones accipiant
s ut intuentes p̾scͥptas maledictio¬
nes & penas pecc̃oꝵ constitutas in¬
curre caueant eas. Post ħ legit oĩa
uerba benedictionis. & maledictio¬
nis. ⁊ cunct̾a q̃ scͥpta erant in legis
uolumine. Nicħ ex his q̃ moyses
iusserat reliquit intactum: s um¬
uersa replicauit corã om̃i ml̾titu¬
dine isrł. mulierib ac paruuł.
I⁊ aduenis qui int̾ cos morabant᷑.¬

Expanded text:
et studet ac festinat implere quae scripta sunt: et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi mentes animosque discernere, hos in monte Garizim ad benedictiones, alios vero statuere in montem Ebal, non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones et poenas peccatorum constitutas, incurrere caveant eas. « Post haec legit omnia verba benedictionis et maledictionis et cuncta quae scripta erant in legis volumine nihil ex his quae Moses iusserat reliquit intactum sed universa replicavit coram omni multitudine Israhel mulieribus ac parvulis et advenis qui inter eos morabant