comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut astaret foris ante ostirm abicili. ⁊õbler¬
uaret. S̃tecitqꝵ iudith ante lectulum orane
cum lacͥmis. ⁊ labiorum motu in silentio dĩ¬
cens. Confirma me domine d̾e isił. ⁊ respite ĩ
hac hora ad oꝑa manuum meaꝵ ut sicut pro¬
misisti itłm cuntatem tuam erigas. flcq
credens ꝑ teposse fĩ cogitaui ꝑficiam. Et cũ
hoc dixiss. accessit ad colimpnam que er¬
at ad caput lectuli euis ⁊ pugionẽ enis qui
in ea ligatus pendebat: exsoluit. Cum eua¬
ginass illum. apphendit comã capitis eiꝰ
⁊ ait. Confirma me deus isrt in hachora. ⁊

Expanded text:
ut staret foris ante cubiculum et observaret. Stetitque Judith ante lectum orans cum lacrymis et labiorum motu in silentio dicens: Confirma me, Domine Deus Israel, et respice in hac-hora ad opera manuum mearum, ut sicut promisisti, civitatem tuam erigas, et hoc quod credens per te posse fieri, cogitavi, perficiam. Et cum haec dixisset, accessit ad columnam, quae erat ad caput lectuli ejus, et pugionem ejus, qui in ea ligatus pendebat, exsolvit. Cumque evaginasset illum, apprehendit comam capitis ejus, et ait: Confirma me, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
ccͣ te. qm̃ ħm dc̃a sunt perꝓuidentiam dei. ⁊¬
Et qm̃ irtus ẽ. eis d̾s ħ ip̃a missa sum nci¬
are tibi. Placueruntautẽ omnia ũbaħ co¬
tur ad sapĩam eis. ⁊ dicebant ałt ad alt̃m.
Nõ ẽ talis młier sr̃ t̾ram in aspectu. in pulchͣ¬
tudine. ⁊ in sensu ũborum. Et dixit ad ssiam
olofnes. Wñ fecit deus qui misit te añ ppłm u̾
des illum tu imanib nr̃is. Et qm̃ bona est
ien tuum nomiabr inuninisatm. X
dnc iissit eam introire ubi repo siti enã
ex hus que mn pcipis tribui: neuemat sr̃ me
offensio. Ehuis autem que metum detuli mã¬
ducabo Cui olofuesait. si defec̾ittibi istaq̃¬

Expanded text:
ec mihi dicta sunt per providentiam Dei et quoniam iratus est illis Deus hoc ipsa missa sum nuntiare tibi placuerunt autem omnia verba haec cotur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofernis bene fecit Deus qui misit te ante populum ut des illum tu in manibus nostris et quoniam bona esten tuum nominabitur in universa terra tunc iussit eam introire ubi repositi erant ex his quae mihi praecipis tribui ne veniat super me offensio ex his autem quae mihi detuli manducabo cui Holofernis ait si defecerint tibi ista
Abbreviated transcription (Latin):
e ⁊ iussit ut mitteret ituud in peram suam
Et exierunt due scdm ⁊suetudinẽ suã qͣi
ad orõnem. ⁊ tͥnsierunt castra. ⁊ gỹrantes
uallem. uen̾unt ad portam cuitatis. ⁊ dĩ
iudith alonge custedib muroꝵ. Aperite
portas qm̃ nobiscum ẽ. d̾e qui fecit mitutẽ¬

Expanded text:
et iussit ut mitteret illud in peram suam et exierunt duae secundum consuetudinem suam quasi ad orationem et transierunt castra et gyrantes vallem venerunt ad portam civitatis et dixit Iudith a longe custodibus murorum aperite portas quoniam nobiscum est Deus qui fecit virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾minati sunt p̃luis amttis nationio. et
płim eorum captimi aldudi sunt in t̾ram
nõ suam. Nuꝑautem reñsi sunit ad dñm de¬
um suum ex disꝑsione qua disꝑsi fuerant.
adimatisunt et ascend̾unt montana het
omnia. ⁊ iterum possident irłm ubi sunt
sc̃a sc̃orum. Numc ergo mi domine ꝑquire
si ẽ auquamiquitas eornm in cõspẽatu deie
ppłi huiꝰ coram deo suo: nõ potumis resistere
illis. qm̃ dens eorum deffendet ilło. ⁊ ermꝰ ĩ ob¬
ꝓb̾um unis̃se t̾re. Et fc̃m ẽ. cum cessass lo¬

Expanded text:
tis nationibus, et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam. Nuper autem reversi ad Dominum Deum suum, ex dispersione, qua dispersi fuerant, adunati sunt, et ascenderunt montana haec omnia, et iterum possident Jerusalem, ubi sunt sancta eorum. Nunc ergo, mi domine, perquire si est aliqua iniquitas eorum in conspectu Dei epopuli hujus coram Deo suo, non poterimus resistere illis: quoniam Deus eorum defendet illos: et erimus in opprobrium universae terrae. Et f
Abbreviated transcription (Latin):
que sit młtttudo eorum. uł quis rermilici
eeorum ẽ. aut qͣ re p̃ omuib qui hĩtantin
oriente isti cõntempsunt me. ⁊ ñ exierunt
obiam nob̾ ut susciꝑent nos cum ꝑace.
Eune achior dux omnum f̃iuoꝵ amon

Expanded text:
rum: vel quis rex militiae illorum: et quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon
Abbreviated transcription (Latin):
tu p̾dicasti ip̃e remuñator uibihane dabit
libertatem seruis suis. sit et domin̾ tecim
medio nr̃i. ut sicut placũt tibi. ira cum
tiue omnib comiseris. Tunc oriae finito
consilio silscepit eum in domũ suam. ⁊̃ fe

Expanded text:
tem praedicasti ipse tibi hanc dabit libertatem servis suis sit et tecum Deus in medio nostri ut sicut placuerit tibi ita cum tuis omnibus converseris tunc Ozias finito consilio suscepit eum in domum sua
Abbreviated transcription (Latin):
mini qͣi serui domim qui corripimur ad
emendatõem. ⁊ nõ ad ꝑditcẽm nr̃am eueniᷤ¬
se credamus. Et dixunt illi orias ⁊ p̃bri. Om¬
nia que locuta es uera sunt. ⁊ nõ est in sino¬
nib tuis ulla rep̾hensio. Amic gͦ ora ꝓ nobi
qm̃ tu mlier sc̃a es ⁊ timens deu̾m. Et dixit᷑
illis iudith. Sicut qd̾ loqui potm dei ẽẽ cegnos¬
citis: ita ꝙ fac̃e disposu ꝓbate si ex deo ẽ. tora¬
te ut firinũ faciat silium meũ d̾e. Stabitis
uos ad portam nocte ista. ⁊ ego exeam cuma¬
bra mea. ⁊ orate ut sicut dixiftis in dieb .u. res¬
ꝑiciat dommꝰ ppłm siuim isił̾ ues autẽ nolo
ut scrutemim actum meum. ⁊ us dum ren

Expanded text:
mini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus et dixerunt illi Ozias et presbyteri omnia quae locuta es vera sunt et non est in sermonibus tuis ulla reprehensquoniam mulier sancta es, et timens Deum. Et dixit illis Judith. Sicut quod potui loqui, Dei esse cognoscitis: ita quod facere disposui, probate si ex Deo est et orate, ut firmum faciat Deus consilium meum. Stabitis vos ad portam nocte ista, et ego exeam cum abra mea: et orate, ut sicut dixistis, in diebus quinque respiciat Dominus populum suum Israel. Vos autem nolo ut scrut
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑfectum rem faciet dominꝰ tecum. uiuitna
tum ẽ omni ppło scło qm̃ tu solus Iomus ⁊ potẽs
achior. nec iid ignoratr ꝙ einisseris eue¬
nre. Constat enim dm̃ nr̃m sicpec̾is ottensũ.¬
ut mandau̾it per ꝓpħas sus ad ppłm ꝙ tinde
fr̃ ip̃os ẽ. In sr̃ etiam fames inuasit ees. ⁊ ab a¬
riditate aque iaminter mortuo computã¬

Expanded text:
perfectam rem faciet Dominus tecum vivit entum est omni saeculo, quoniam tu solus bonus et potens Achior; nec illud ignoratur, quod ei jusseris evenire. Constat enim, Deum nostrum sic peccatis offensumut mandaverit per prophetas suos ad populum, quod super ipsos est insuper etiam fames invasit eos et ab ariditate aquae iam inter mortuos conputa
Abbreviated transcription (Latin):
pequirite ut faciatis omnia que placita sũt
iui. Et filiis ur̃is iandate ut faciant isti¬
cias ⁊ elemosmas ut sint memoree dei. ⁊̃bñdi¬
cant deum in omni tp̃r in u̾itate. ⁊ in tota
uirtute sua. Nunc gͦ filii audite me. ⁊ noli¬
te man̾e hic. D quocim die sepelieri t᷑ matrẽ
uĩam cura mem uno sepuschro. ex eo diri¬
gite gͥssus ur̃os ut exeatis hinc u̾ideo enim
qr iniquitas eisfinem dabit ei. fc̃m ẽ. autẽ
post obitum mr̃is suethobias abcessit exn
lumec in seu̾tute bona. ⁊ curam eorum ges¬
sit ⁊ ip̃e clansit cculos eorum. ⁊ omnẽ hedita¬
tem domus raguel ip̃e ꝑcepit. U iditq quintã
gn̾atõem filig filiorum suorum. Et comple¬
ts annis nonaginta ⁊ .ix. in timore domii
cum gaudio sepelierunt eum. Omnis aũ
satione ꝑmansit. ita ut accepti ẽent tam
deo qͣm hominib. ⁊ cuctishĩtantib t̾ram.¬

Expanded text:
t illi: et filiis vestris mandate ut faciant justitias et eleemosynas, ut sint memores Dei et benedicant eum in omni tempore in veritate, et in tota virtute sua. Nunc ergo, filii, audite me, et nolite manere hic sed quacumque die sepelieritis matrem vestram circa me in uno sepulchro ex eo dirigite gressus vestros ut exeatis hinc video enim quoniam iniquitas eius finem dabit ei factum est autem post obitum matris suae Tobias abscessit ex lumes in senectute bona: et curam eorum gessit, et ipse clausit oculos eorum: et omnem hatem domus Raguelis ipse percepit: viditque quintam generationem, filios filiorum suorum. Et completis annis nonaginta novem in timore Domini, cum gaudio sepelsatione permansit ita ut accepti essent tam Deo quam hominibus et cunctis habita
Abbreviated transcription (Latin):
relicto gentilitatxritu. credidit deo. ⁊ cir¬
cumcidit carnem spucii sui. ⁊ appositus est
ad ppłm isrł. ⁊ om̃nis successio gñis sui uᷤ¬
q in hodierium diem. Mox autem ut ortuꝰ
ẽ dies: suspend̾unt super muros caput olo¬
fernis. Accepttq uusquis uir arina sua¬
erant uenientes ⁊ aute ing̃ssum cubituli
ꝑstrepentes. excitandi gr̃a in quietudinem
arte moliebantur. ut nõ ab excitantib
s a sonantib olot̾n̾es euigilaret. Nulluei
audebat tab̾nacłm pncipisututi assirior
pulsando uł intndo aꝑirẽ. S cum uenisset᷑
euis duces. ⁊ tribimi et uniũsi malores exci¬
b suis. Guspicabatur en ĩ illum cum ius¬
dith dormire. e cum ulłm motum iacẽti᷑
sensu aurium ꝑciperet. accessit ꝓximanr
befactum iacere sr̃t̾ram. exclamauit uoce
magna cum fletu ⁊ scioit uestim̃ta sua. Et
ng̃ssus tab̾nacłm iudith nõ muenit eã.¬

Expanded text:
to gentilitatis ritu credidit Deo et circumcidit carnem praeputii sui et adpositus est ad populum Israhel et omnis successio generis eius usque in hodiernum diem mox autem ut ortus est dies suspenderunt super muros caput Holofernis accepitque unusquisque vir arma suaerant venientes et ante ingressum cubiculi perstrepentes excitandi gratia inquietudinem arte moliebantur ut non ab excitantibus sed a sonantibus Holofernis evigilaret nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire sed cum venissent duces eius et tribuni et universi maiores exercibus suis suspicabatur enim illum cum Iudith dormire sed cum nullum motum iacentis sensu aurium caperet accessit proximans befactum iacere super terram et clamavit voce magna cum fletu et scidit vestimenta sua et ingressus tabernaculum Iudith non
Abbreviated transcription (Latin):
trib nr̃ui. iniuste egnins. iniquitatem fẽ¬
cimiis. Tu qr puis es miser̃e nẽi. ⁊ in tuo fla¬
gello uindica imqnitates nr̃as ⁊ noli tra¬
dere. te ⁊ftreute : ꝓpło qui ignorat te ut nͣ¬
dicant inter gentes ubi ẽ.d̾ eorim. Et cum
fatigati hiis lamorsb ⁊ hus fletib lassa¬
ti siluissent: exurgene otias infusus lacmiᷤ
pectemus a domino mĩam. forsitan enĩ in¬
dignatõem suam ab scidet.⁊ dabit głiam
nõmini suo. Si aũ tͣnsattis .u. dieb nõ uen̾¬
it adutoruum: faciemꝰ ħ ĩsba q̃uelceuti esti
Tfc̃m ẽ cum audiss ħñla uditꝭ¬
uidua que erat filia merari filii ador.fi¬
Aũ lo seph. filii orie filii elay. filii iamor.
filii gedeon. filii raphomi. filu achitoth.
filu melchie. fili eman. filii matbame. fi¬
lii salathiel. fan sẜmeon. filii ruben. ⁊ uir
eius fuit in anasses qui mortuus est in dieb¬

Expanded text:
 iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noli tradere confitentes te, populo qui ignorat te, ut ndicant inter gentes: Ubi est Deus eorum? Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrymis, pectemus a Domino misericordiam forsitan enim indignationem suam abscidet et dat gloriam nomini suo si autem transactis quinque diebus non venerit adiutorium faciemus haec verba quae locuti estis et factum est cum audissvidua, quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchiae, filii Enam, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben, et vir eius fuit Manasses, qui mortuus est in dieb
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ charni. ⁊ uen̾unt ad illam. ⁊ d̾ixit it .ꝙ.
ẽ hec ũbum in quo consensit orias ut it̾a¬
dat quitatem assyruissi infra .r̃. dies ñ ue¬
u̾it aduitorium nõbis. Et qui estis us qui
⁊ furorem accendat. Posiustis ues tp̃c misera¬
teamus. ⁊ indulgenciam eiꝰ cum lacrim᷑
postulemus. Nõ enim qͣrimo sic deus com¬
minab̾r. neq sicut filius hominis ad nacũ¬
diam inflãmabr. Et ideo humiliemꝰ  aĩ
mas nr̃as. ⁊ in sp̃u contrito ⁊ humiliatoser¬
uentes illi. ⁊ dicamꝰ flentes domino ut scdm
uoluntatem suam sic faciat nõbistũ mĩã
sr̾bia eorum. ita etiam dehumilitate nr̃a¬

Expanded text:
t Carmin et venerunt ad illam et dixit illis quod est hoc verbum in quo consensit Ozias ut tradat civitatem Assyriis si intra quinque dies non venerit vobis adiutorium et qui estis vos qui et furorem accendat posuistis vos tempus miserateamus, et indulgentiam ejus fusis lacrymis postulemus: non enim quasi homo, sic Deus comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino, ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum misericsuperbia eorum, ita etiam de nostra humilitate gl
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ex uob̾ pendetamma illorum ad escii¬
um nr̃m corda sllorum erigite. ut memore
sint qr temptati sunt patres nr̃i ut pbau̾et᷑
si uere cołent dm̃ suum. Memorss ẽẽ debent
tͥbulationes ꝓbatus. amicus dei effestus ẽ Sic
ysaie. sic iacob. sic moyses. ⁊ oñs qui placue¬
runt deo. per młtas tribulatdes transierũt
fideles. Illi autẽ qui temptationes nõ suscer¬
unt cum timore domini ⁊ iꝑaciam ĩuam. ⁊
inꝓperium mmationis sue contͣ dñm ꝑtule

Expanded text:
et ex vobis pendet anima illorum, ad eloquium vestrum corda illorum erigite, ut memores sint quia tentati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debentribulationes probatus Dei amicus effectus est sic Isaac sic Iacob sic Moses et omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles illi autem qui temptationes non susceperunt cum timore Domini et patientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
uentutis. Omnes pariterparaunt sead pni
gnam contra filio iscł. ⁊ uen̾unt percrepidi¬
nem montisus ad apicem qui respicit dot
thaym. aleco qm dicitur belmaus ad ceł¬
mon qui ẽ. contra esdrelon. filii autẽ isił nͥ
uiderunt mltitudmẽ slorum ꝓstrasnt se
sr̃ t̾ram mittentes cm̃em sr̃ capita sua una
det sẽ ppłm sinim. et assim̃te arma belli¬
ca sederunt plea que angusti itm̃is tͣmi¬
tem dirigu̾ut inter montuosa.⁊ erant cꝰ¬
dum c̃ruiret peͣ agros repperit qd̾ fons qui ĩ¬
fluetat aqueductum illorum aparte aus¬
trali extra cuntatem dirig̃et. ⁊ incidi prece¬
ꝑit a quedustum eorum. Erant tam̃ longe
amuris fontes ex quib fuitim indebantur
hanrire aqͣm ad refccisiandum pocuis qͣm a
ad potandum. S ⁊ filii amon ⁊ incab acdes

Expanded text:
entutis. Omnes paraverunt se pariter ad pugnam contra filios Israel, et venerunt per crepidinem montis usque ad apicem, qui respicit super Dothain, a loco qui dicitur Bolma, usque ad Chelmon qui est contra Esdrelon. Filii autem Israel ut viderunt multitudinem illorum, prostraverunt se super terram, mittentes cinerem super capita sua, unaderet super populum suum et adsumentes arma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa et erant cdum circuit per gyrum, repperit quod fons qui influebat in aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret; incidi praecepit aquaeductum eorum. Erant tamen non longe a muris fontes, ex quibus furtim videbantur haurire aquam ad refocilandum potius quam ad po
Abbreviated transcription (Latin):
bade ⁊ suade hebream iliam ut sponte ⁊sentia
hĩtare metum. fedmi ẽit. a ꝑd̾ assyrio si fe¬
mina irrideat uirum agendo ut ĩmunis ab¬
eo tͥnseat. Cunc intrauituagao ad iudith:
ditare. Cm iudith Rñdit. Que ego sum ut
contradicam dño meo. Oune qd̾ erit añ
cculos enis bonum ⁊ optimũ friciam. Quis¬
quid autẽ slu placũit: hoc in eut optimmi¬

Expanded text:
suade Hebraeam illam ut sponte consentiat habitare mecum foedum est enim apud Assyrios si femina inrideat virum agendo ut inmunis transeat ab eo tunc introivit Bagao ad Iudith editate cui Iudith respondit quae ego sum ut contradicam domino meo omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam quicquid autem illi placuerit hoc
Abbreviated transcription (Latin):
am qͣm putant montib positam suꝑari
nõ posse. Et plaruerunt ħ uerba coram o¬
lo ferne. ⁊ coram omnib satellitib ei. ⁊ con¬
stitint per gyrum centenariss per singło fon¬
tes. Cumq uta custedia perdies xoͣe. fuiss ex̃¬
pleta. defet̾unt ꝙ̃ st̾ne. ⁊ collectiones aqͣrum
omnib inhitantib bethuliam. ita ut nõ
ess intra cinitatem unde saciarentur uel
una uoce dix̾unt. Indiret dominꝰ int̾nor ⁊¬
te. ⁊ qm̃ fecisti in nes maia. nolens loqui
pacifide cum assyrue ⁊ sp̃ hoc uendidit noc
deus in manib eorum. ⁊ ideo nõ est qui
adinuet cum ꝓst̾namurañ cculos eoꝵ
in sitĩ in ꝑditionemagna. Et ñc cong̃ga¬

Expanded text:
ari non posse et placuerunt verba haec coram Holoferne et coram omnibus satellitibus eius et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta defecerunt cisternae et collectiones aquarum omnibus inhabitantibus in Bethuliam ita ut non esset intra civitatem unde satiarentur vel una voce dixerunt iudicet Dte, quoniam fecisti in nos mala, nolens loqui pacifice cum Assyriis, et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum. Et ideo non est qui adjuvet, cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna. Et n
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ex̃citib suis homines mermẽs ⁊ sine uirtu¬
te. ⁊ sme ꝑicia artis ꝓugne. ut gͦ agnossata¬
chior qm̃ fallitnos. asoendamus i monta¬
na. ⁊ cum capti fũmt potentes eorum tunc
cum eisdem gladio transuerbabitur ut se¬

Expanded text:
ne virtute et sine peritia artis pugnae ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos ascendemus in montana et cum capti fuerint potentes eorum tunc cum eisdem gladio transverberabitur ut sci
Abbreviated transcription (Latin):
nic.xi. duob ⁊ uidit fuio nepotum suoꝵ.¬
Completis ita annis.c. duob: lepultus est
Reliquum uero uite sue in gandio fuit. et
cum bono ꝓfectutimoris dei prexit in pace.
In lora autem mortis sue uecauit ad se tho¬
uyam filium suum. ⁊.uii. iuuenes filig euiꝰ
eiꝰ. nepotes suos. Dixitq eis ꝓpe erit interitus¬

Expanded text:
nta duobus, et vidit filios nepotum suoruCompletis itaque annis centum duobus, sepultus est Reliquum vero vitae suae in gaudio fuit, et cum bono profectu timoris Dei perrexit in pace. In hora autem mortis suae vocavit ad se Tobiam filium suum, et septem juvenes filios ejus nepotes suos, dixitq
Abbreviated transcription (Latin):
uidebar qͥdem uõbiscum manducare. ⁊ bib̾e.
s ego cibo muifibili. ⁊ pomiqui ab homini¬
b nderi nõ potest utor. Tempꝰ ẽ. gͦ ut reũtat
ad eum qm me misit: nos añ bñdicite deum
pestu eorum ablatus ẽ. nitra eum uidere
nõ potuerunt. Time ꝓstrati sunt ꝑ horas
tres in faciẽ bñdnunt᷑ dm̃. Et exurgentes
marraunt omna mirabilia eius. S¬

Expanded text:
Videbar quidem vobiscum manducare, et bibere: sed ego cibo invisibili, et potu, qui ab hominibus videri non potest, utor. Tempus est ergo ut revertar ad eum, qui me misit: vos autem benedicite Deum, pectu eorum ablatus est, et ultra eum videre non potuerunt. Tunc prostrati per horas tres in faciem, benedixerunt Deum, et exsurgentes narraverunt omnia mirabilia ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne chaldeorum ẽ. Hicprium in mesopo¬
thauia hitauit. qm̃ noluerut sequi deos
pr̃m suorum qui erant in t̾ra chaldeorum.
Desentes ita cerimonias pr̃m suorum. que
in inłrttudine deorum erant. imum deum
celi coluerunt qui ⁊ p̃cepit eis. ut exirentin¬
bium suarum in luto ⁊ latere subinga sł
egyptum plagis nariis. Eini eiecissentax

Expanded text:
nie Chaldeorum est hic primum in Mesopotamiam habitavit quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldeorum deserentes itaque caerimonias patrum suorum quae in multitudine deorum erant unum Deum caeli coluerunt qui et praecepit eis ut exirent inionibus urbium suarum in luto et latere subiugasset Aegypti plagis variis cumque eie
Abbreviated transcription (Latin):
cum hiis que excitib hiticent᷑ coprese eĩ
qͦ armenta. gregesq ouium quorum ñ eñt
numerus. fimĩntum ex omni sp̃ria intũsitu
tum dedomo regis assupsit młtum minis
et equitib. ⁊ sagntariis qui ccopnetunt ratie

Expanded text:
um his quae exercitibus sufficerent copiose boum quoque armenta gregesque ovium quorum non erat numerus frumentum ex omni Syria in transitu tum de domo regis adsumpsit multum nimis et equitibus et sagittariis qui
Abbreviated transcription (Latin):
niuerse t̃re. Tunqq gladine mslitie mee t¬
tͣnsiet per latera meatua. ⁊ ⁊ fixus cades ni¬
teruulnerates isił ⁊ nõ respunb̾ ultra:. donͥ
ext̃mineris cum clus. Porro autẽsi ꝓpħiant
tuam ueram existimas. nõ concid̾atuultus
ieris. ecce ex hac hoiappło illorum scciabis. nt¬

Expanded text:
niversae terrae: tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus erieris, ecce ex hac hora illorum populo
Abbreviated transcription (Latin):
miam in consrectu ur̃o. Hac decã cogitani
mecum dicens. uadam ad faciem prmcipis
holofiis ut indicem ei secreta illorum. ⁊ oftẽ¬
dam itu quo ad itu possit obtine ees itaut ñ
cadat uirimus de excitu eius. Et cumaudis

Expanded text:
iam in conspectu vestro hac de causa cogitavi mecum dicens vadam ad faciem principis Holofernis ut indicem illi secreta illorum et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audis
Abbreviated transcription (Latin):
tedirent ubi angustum iter eẽ poterat int̃
cilicus. ⁊ int̾ante ꝓ strau̾nt ccͣ faciem tẽpli
domini. ⁊ attare domini oꝑuerunt cuitio.
⁊ clamaũnt ad dñm istł imanimiter nẽ
darentur in p̃dam infantes eorum. ⁊ uuores
eorum in diuisionẽ. ⁊ cuntates eorum in ex¬
t̃minium ⁊ sc̃a eorum in pollutionẽ. eũc
elsachim sac̃dos domini magnus circuiuit
oniẽ isił. allocur᷑q ẽ. eor dicens. Ecttoteq ͦ¬
tes ꝑmanseritis in ieuimiis ⁊ oronib in
conspectu domini. Memores estote mop̃si
suis. ñ ferro ꝑugnando. s pcib sui sc̃ĩs or¬
ando deiecit. Dic ꝓstrati erunt umũsi pos¬

Expanded text:
todirent ubi angustum iter esse poterat inteciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini et altare Domini operuerunt cilicio et clamaverunt ad Deum Israhel unianimiter ne darentur in praedam infantes eorum et uxores eorum in divisionem et civitates eorum in exterminium et sancta eorum in pollutionibus tunc Heliachim sacerdos Domini magnus circuivit omnem Israhel adlocutusque est eos dicens scitote tes permanseritis in jejuniis et orationibus in conspectu Domini. Memores estote Moysi suis, non ferro pugnando, sed precibus sanctis orando, dejecit: sic erunt universi hos
Abbreviated transcription (Latin):
nrł. ⁊ accipientes eum sui olo t̾mis.⁊ fedti suit
ꝑ campestria. ẽ cum ꝯppmqͣssent᷑ admonit¬
na: exierunt contra eos fundibulami. Ienaet
diũtentes a latere montis. ligan̾nt achpor
ad atborem manib ac pedib. ⁊ sic uinctimui
de restib dimiserunt eum. ⁊ reñsi funt ad
lum statuentes ꝑcimictati sunt quid rerimeᷤᷤ¬
s qd illum uinctum assyri reliquissent. Iũ
dieb alis erant ituc ꝑincips orias fli mo¬
cha detribu symeon. ⁊ charmi qui ⁊ gothomel.
In medio ita seniorum. ⁊ in conspcatu oinõ¬

Expanded text:
accipientes eum servi Holofernis profecti sunt per campestria sed cum adpropinquassent ad montana exierunt contra eos fundibalarii illi autem divertentes a latere montis ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus et sic vinctum de restibus dimiserunt eum et reversi sulum statuentes percontati sunt quid rerum esset quod illum vinctum Assyrii reliquissent in diebus illis erant illic principes Ozias filius Micha de tribu Symeon et Carmi qui et Gothonihel in medio itaque seniorum et in conspectu omn
Abbreviated transcription (Latin):
care. fugientib hiis: deus celi mareapint᷑
ctaut hic inde a que qͣi muri solidarentur
ut isti pede sicco fundum maris pambillan¬
do tͣnsirent. In quo loco dumi ĩnumerabir
re. uł filius hominis requient. Itlie fontes
amari ołduicati sunt eis ad bibendum. ⁊ ꝑ
Ubicumq igͣssisunt sñ arcu ⁊ sagita. et
abs scuto ⁊ gladio. deus eorum pugnauity
eis ⁊ uicit. ⁊ nõ fuit qui insultaret ppło ifti.
isi qñ recesserit acultura domini deisui.
Quecienscumq autẽ p̃ter ip̃m dm̃ suum
alt̃m coluerunt: dati suntm p̃dam. ⁊ in gla¬
dnum. ⁊ in oppbrium. Quecienscumq autẽ
peninierunt se recessisse a cultura dei sui. de¬
ditei dens celi mitutem resistendi. Deniq
chananen regem. ⁊ iebuseum. ⁊ phereze¬
porentes in esebon ꝓstraũnt. ⁊ i̾ras eorum
⁊ ciitates eorum ip̃i possid̾unt. ⁊ uł dñ

Expanded text:
care fugientibus his Deus caeli mare aperuit ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent in quo loco dum innumerabilis it vel filius hominis requievit illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum et peubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta et absque scuta et gladio Deus eorum pro eis pugnavit et vicit et non fuit qui insultaret populo isti nisi quando recessit a cultura Domini Dei sui quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium quotienscumque autem paenituerunt se recessisse a cultura Dei sui dedit eis Deus caeli virtutem resistendi denique Chananeum regem et Iebuseum et Ferezepotentes in Esebon prostraverunt et terras eorum et civitates eorum ipsi possederunt et usque
Abbreviated transcription (Latin):
Qui facunt pcc̃m ⁊ miquitatem: hostes sũt
anime sue. Manifesto ergo uob̾ ũitatem. ⁊
nõ ab scondam a uob̾ ecultim sermonẽ. Ø ͣ¬
qr accẽptus eras deo ncc̃e fuit ut temptanio
ꝓbarette. Et ñc misĩt medominꝰ ut curarem

Expanded text:
 faciunt peccatum, et iniquitatem, hostes sunt animae suae. Manifesto ergo vobis veritatem, et non abscondam a vobis occultum sermonem. Quaquia acceptus eras Deo, necesse fuit ut tentatio probaret te. Et nunc misit me Dominus, ut curarem
Abbreviated transcription (Latin):
ded irei tyrogͣphum suum. ⁊ recepit ab eo pe¬
timiam om̃ne. Indicauito ei de thobia fili¬
othobieomnia que gesta sunt. fecitoꝵ eñ ⁊
secum uenix ad nptias. Cum ing̃ssus
ess dom̃ raguelis: iuenitq thoblam disc̃¬
uentẽ. ⁊ exiliens oscłati sunt se ad inuicem.
⁊ flenit gabelus. bñdixitq deum ⁊ dix̃. Ibe

Expanded text:
rographum suum, et recepit ab eo omnem pecuniam. indicavitque ei de Tobia filio Tobiae, omnia quae gesta sunt: fecitque eum secum venire ad nuptias. Cumque ingressus esset domum Raguelis, invenit Tobiam discumbentem: et exsiliens, osculati sunt se invicem: et flevit Gabelus, benedixitq
Abbreviated transcription (Latin):
meas in ꝯspectu suo admiserit.⁊ credo qm̃ fec̾¬
tur cognationi sue. scd̃m legem moysi. Et ñe
noli dubium gere. qd̾ tͥeam tradam. Et app̃¬
hendens decteram filiesne: dextere thobie tradi¬
dit dicene. Deus abraham. ⁊ deus ysaie. ⁊ de̾ ia¬

Expanded text:
meas in conspectu suo admiserit. Et credo quonmeas in conspectu suo admiserit. Et credo quontur cognationi suae secundum legem Moysi: et nunc noli dubium gerere quod tibi eam tradam. Et apprehendens dexteram filiae suae, dextrae Tobiae tradidit, dicens: Deus Abraham, et Deus Isaac, et
Abbreviated transcription (Latin):
Agssi sunt autẽ ad ragnelem. ⁊ suscepit r¬
ees raguel cum gaudio. Intuens thobiamũa¬
guel: dixit anneuxori sue. Qͣm snmilis estu
uems iste consobrmo meo: Et cum lec dixi¬
set: ait. unde estis uenes fr̃s nr̃i. At fisi dire¬
runt. Extribu neptalim sumꝰ. ex captuutrate
ninine. Dixit illis raguel. Nostie thobiam
fr̃em meñ: Qui dixunt. Nouimꝰ. Cumm mł¬
ta bona loq̃rentir de eo: dixit angł qd ra¬
guelem. Thobias de quo int̾rogas. pr hinẽ¬
sit tͥ fili mi. qr boni ⁊ optimi uiri es filius. Et
retur eos discumb̾e ad pͣndium. thobias ait.
Hic ego hedie nõ manducabo n bibam nisi
pͥus petitõem in eã confiries. ⁊ ꝑmittasmn dare
saram filiamtuam. Quo audito ũbo ragnel
expauit. sciens quid eueñit illis .uii. uiris et
tim̃e cepit. ne forte huic simłr accid̾e̾t. Et cum
nitaret. ⁊ nõ daretuslum petenti nñsum: di¬
xit ei angłs. Noli tim̃e dare eam isti. qm̃ huic¬
guel. Non dubito qd̾ deus p̃ces meas ⁊ lacͥmaᷤ

Expanded text:
ssi sunt autem ad Raguelem, et suscepit eos Raguel cum gaudio. Intuensque Tobiam Raguel, dixit Annae uxori suae: Quam similis est juvenis iste consobrino meo! Et cum haec dixisset, ait. Unde estis, juvenes fratres nostri? At illi dixerunt: Ex tribu Nephthali sumus ex captivitate Ninive. Dixitque illis Raguel: Nostis Tobiam fratrem meum? Qui dixerunt: Novimus. Cumque multa bona loqueretur de eo, dixit angelus ad Raguelem: Tobias, de quo interrogas, patesit tibi, fili mi, quia boni et optimi viri filius es. Et retur eos discumbere ad prandendum Tobias dixit hic ego hodie non manducabo neque bibam nisi prius petitionem meam confirmes et promittas mihi dare Sarram filiam tuam quo audito verbo Raguhel expavit sciens quid evenerit illis septem viris et timere coepit ne forte et huic similiter accideret et cum nutaret et non daret ullum petenti responsum dixit ei angelus noli timguel: Non dubito quod Deus preces, et lacrymas
Abbreviated transcription (Latin):
el nomine uir ꝓꝑ inquus detͥbutua. t̃hicba¬
bet filiam nomine saram. s n mascłmmi
bit tibi eam urorem. Tunc rñditthobias et
tun sunt. s ⁊ hoc audiu qd̾ demonium occid̾
illos. ẽ mieo gͦ ne forte ⁊hec in eueniant. et
cum miicꝰ sim parentĩb in eis: deponam senͤ¬
tutẽ illorum cum rusticia ad infeur. Cune ã¬
qngłs raphael dixitei. Audime ⁊ostendam t

Expanded text:
el nomine, vir propinquus de tribu tua, et hic habet filiam nomine Saram, sed neque masculum, bit tibi eam in uxorem. Tunc respondit Tobias, et tui sunt, sed et hoc audivi, quia daemonium occidit illos. Timeo ergo, ne forte et mihi haec eveniant: et cum sim unicus parentibus meis, deponam senectutem illorum cum tristitia ad inferos. Tunc angelus Raphael dixit ei: Audi me, et ostendam tibi
Abbreviated transcription (Latin):
iet̾num ⁊ i omnia scła regnum tnum.
Imtu flagellas ⁊ saluas. dedutis ad in fos ⁊
reducis ⁊ nõ ẽ. qui effugiat manum tuam.
Confitemi domino filii isrł. ⁊ in ⁊spectu
gentium landate eum qm̃ ideo dispsitno:
intergͥs que ignorant eum ut uesͣ enaire¬
tis mirabilia eius. ⁊ faciatis scire eos. quia

Expanded text:
 in omnia saecula regnum tuum, quoniam tu flagellas et salvas: deducis ad inferos, et reducis: et non est qui effugiat manum tuam. Confitemini Domino, filii Israel, et in conspectu gentium laudate eum: quoniam ideo dispersit vos inter gentes, quae ignorant eum, ut vos enarretis mirabilia ejus, et faciatis scire eos, quia
Abbreviated transcription (Latin):
elum senectutis ñe. solacium uite ñre spẽ
post̾itatis nr̃e. Omnia simł in tenno hũte̾.
te nõ debuim̾ dmuttere ire a nob̾. Cuidice¬
bat thobias. Tace ⁊ nõli turbari. samus ẽ. ftlĩ
ñi. Satis fidelis ẽ. uir iuecum quo misims
om̃s perquas spes remeandi uidebatur ut ꝓ¬
ciil uideret eim si fieri poss uenientem. At
u̾ ragnel dicebat ad generum sium. Maneb:
⁊ ego mittam nuntiũ salutis dete ad thobi¬
am patrem tuum. Cui thobias dix̃. Ego no¬
ui qd̾ p̃r m̃s.⁊ m̃r mea mͦ dies computant ⁊
cruciatur sp̃c eorum in ip̃is. Cum ũbie mł
rõne ueslet audire: tradidit ei saram etdi¬
midiam partem omnis sub̾e sue. in pũis. in
misit eum a se dicens. Angłe domim sẽs sitm¬
itine ur̃o pdncatq nosin columes ⁊ mueniati
omnia recta arca parentes ur̃ex. ⁊ uideant ccłi
mei frior uros pͥusqͣm moriar. Et app̾henden¬
tes parentes filiam suam. Osciiati sunt eam
⁊ diisenunt ue. moñtes eam honorare scceno

Expanded text:
ctutis nostrae solacium vitae nostrae spem posteritatis nostrae omnia in te uno habentes te non debuimus dimittere ire a nobis cui dicebat Tobias tace et noli turbari sanus est filius noster satis fidelis est vir ille cum quo misimusomnes per quas spes remeandi videbatur ut procul videret eum si fieri possit venientem at vero Raguhel dicebat ad generum suum mane hic et ego mittam nuntium salutis de te ad Tobiam patrem tuum cui Tobias dixit ego novi quia pater meus et mater mea modo dies conputant et cruciatur spiritus eorum in ipsis one vellet audire, tradidit ei Saram, et dimidiam partem omnis substantiae suae in pueris, in misit eum a se, dicens: Angelus Domini sanctus sitcatque vos incolumes, et inveniatis omnia recte circa parentes vestros, et videant oculi mei filios vestros priusquam moriar. Et apprehendentes parentes filiam suam, osculati sunt eam, et dimiserunt ire: monentes eam honorare soceros,
Abbreviated transcription (Latin):
mi mensis fc̃m ẽ ubum in domo nabu¬
chod̾. regis assyriorum ut defend̾et se. uocau̾¬
q ad se om̃s maiores natu. omnes duces :
bellatores suos. ⁊huit cum eis mist̾ium. ⁊ silii
sui. Dixitq cogitationẽ suam in eo ẽẽ utõe

Expanded text:
m est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se. Vocavitque omnes majores natu, omnesque duces et bellatores suos, et habuit cum eis mysterium consilii sui. Dixitque cogitationem suam in eo e
Abbreviated transcription (Latin):
Et admraiit ragnel thobiam ut duas ebdo¬
madas moraietũr ap ᷤᷤ eimi. De omnib autẽ¬
que possi debat raguel dimidiam paitem de
dommio deueniret.Ao¬
hommẽ estimarat. Dixitq ei. Azaria fr̃:
peto ut ascisite ũba mea. Si meip̃m tradam
tibi seruum: nõ ero ⁊dignus ꝓuidentietue
Tam̃ ob secto te ut assumes ⁊ anrmalia suͥ

Expanded text:
adjuravit Raguel Tobiam, ut duas hebdomadas moraretur apud se. De omnibus autequae possidebat Raguel, dimidiam partem deddominio deveniret.hominem existimabat, dixitque ei: Azaria frater, peto ut auscultes verba mea. Si me ipsum tradam tibi servum, non ero condignus providentiae tuae. Tamen obsecro te, ut assumas tibi animalia sive
Abbreviated transcription (Latin):
bi p̃cedamꝰ. ⁊ lento gradu seqͣnturiter nr̃m
familie simłcum ꝯigetua. ⁊ cum anma¬
lib. Qumq ħ placinss ut irent: dixit rapn¬
el ad thobiam. Tolle tetum ex felle piscie: er̃
enĩ nccm. Tulitita thobias ex felle illo. ⁊ ab¬
ierunt. Amia autẽ sedebat seciis inam cofidie

Expanded text:
damus, et lento gradu sequantur iter nostrum familiae, simul cum conjuge tua, et cum animalibus. Cumque hoc placuisset ut irent, dixit Raphael ad Tobiam: Tolle tecum ex felle piscis: erit enim necessarium. Tulit itaque Tobias ex felle illo, et abierunt. Anna autem sedebat secus viam
Abbreviated transcription (Latin):
bñdnͣtes deum. uocauitq ad seraguel annã ix¬
orem suam ⁊ p̃cepit ei ut ppararet att̃m cubit¬
culum. et intirdipitin il i d̾ saram fliam ĩnã
⁊ lac̾mnata ẽ. Dixitq ei. fẽrti ammo esto filia
mi. Pomm̾ de celidettibi gaudium ꝓ tedio
punt uiuenem ao eam. Q¬

Expanded text:
dicentes Deum vocavitque ad se Raguhel Annam uxorem suam et praecepit ei ut praepararet alterum cubiculum et introduxit in eum Sarram filiam suam et lacrimata est dixitque ei forti animo esto filia mi Dominus caeli det tibi gaudium pro taedio runt iuvenem ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
Cum adorassent deum. ⁊ gr̃as egissent: conse¬
d̾ut. Tune sumens thobias de felle ꝑiscie: lii¬
uit oculos pr̃ie sui. ⁊ sustimit qͣi dmudiam fe¬
re horam ⁊ cepir asbugo ex oulis eins qͣi mẽ¬
brana oui egredi. Qͣm app̃hendens thobias tra¬
xitab cculis eius: statimq usum recepit. Et
gsificabant dm̃ ip̃e indelicet ⁊ uxor eie. tom̃ẽs
qui sciebant eum. Dicebatq thobias. Bñdico te

Expanded text:
 consederunt tunc sumens Tobias de felle piscis linivit oculos patri suo et sustinens quasi dimidiam fere horam coepit albugo ex oculis eius quasi membrana ovi egredi quem adprehendens Tobias traxit ab oculis eius statimque visum recepit et glorificabant Deum ipse videlicet et uxor eius et omnes qui sciebant eum dicebatque Tobias benedico te
Abbreviated transcription (Latin):
dun eum. Quẽ erpanescens thobias clã¬
mauit uece magna dicens. Domine ĩua¬
dit me et dixit angłs .ei. app̾hendebran¬
chiam eius ⁊ trahe eum ad te. Q cum fe¬
ciss: actraxit eum in siccum ⁊ palpitare eẽ¬
ne tibi. Sunt enĩ ħ nccͣia ad medicam̃ta
utilit᷑. Q cum feciss assauit carnes eius
⁊ secum sustułunt in uia. ceta sałuerũt
que suffic̃ent eis in ina. qͦus ꝑuenirent
ad rages ciuitatem medorumꝰ. Timc int᷑¬
rogauit thobias angłm. ⁊ dixit ei. Ob secro
bunt ista que depisce suari iussisti. Endẽs
angłs dixit ei. Cordis eius paiticłam si su
ꝑ carbones ponas: fumꝰ euis extricat omne

Expanded text:
em expavescens Tobias clamavit voce magna, dicens: Domine, invadit me. Et dixit ei angelus: Apprehende branchiam ejus, et trahe eum ad te. Quod cum fecisset, attraxit eum in siccum, et palpitare coene tibi sunt enim haec necessaria ad medicamenta utiliter quod cum fecisset assavit carnes eius et secum sustulerunt in via cetera salierunt quae sufficerent eis quousque pervenirent in Rages civitatem Medorumrrogavit Tobias angelum, et dixit ei: Obsecro bunt ista, quae de pisce servare jussisti? Et respondens angelus, dixit ei: Cper carbones ponas, fumus eius extricat omne
Abbreviated transcription (Latin):
dixitq ei. Quid possumi dare upo isti
pr̃i suo. pater iniqͣm mñcedem dabimꝰ ei. aut
quid dignum poterit ẽẽ bñficus eĩ Medu¬
rit ⁊ reduxit sanum. pecuniam agabelo ĩe
fuscepit. uxorem ip̃e me hr̃e fecit. ⁊ demoni¬
um ab ea ip̃e compescuit. gaudium parenti
b eius fecit. meip̃m a deuoratione piscis eri
⁊ rogare eum cepunt ut dignaretur dnndiã
dixit eis cccuite. Bñdicite deum celi. ⁊coram
omnio uiuentib confitemini ei. qr fecit uo

Expanded text:
isti patri suo: Pater, quam mercedem dabimus ei? aut quid dignum poterit esse beneficiis ejus? Me duxit et reduxit sanum, pecuniam a Gabelo ipse recepit, uxorem ipse me habere fecit, et daemonium ab ea ipse compescuit, gabus eius fecit me ipsum a devoratione piscis eripet rogare coeperunt ut dignaretur dimidiam dixit eis occulte benedicite Deum caeli et coram omnibus viventibus confitemini illi quo
Abbreviated transcription (Latin):
a młta nimis uxoris. o ⁊ alia pecuia q̃m
receperat agabelo. Et namint parentib su¬
is omnia bnficia dei que feciss cura eum per
hommẽ qui eum duxerat. Uen̾untq achap¬
or. ⁊ nabath consobrmi thobie gandentes
ad thobiam congͣtulantes ei deꝯmnb bo

Expanded text:
a multa uxoris; sed et illa pecunia, quam receperat a Gabelo: et narravit parentibus suis omnia beneficia Dei, quae fecisset circa eum per hominem qui eum duxerat. Veneruntque Achior et Nabath consobrini Tobiae, gaudentes ad Tobiam, et congratulantes ei de omnibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
o dicens. Ecce uenit filius tinis. Dixitq ipba¬
el ad thobiam. Atubi intioieris dom̃ tuam:
statim adora dñm dm̃ tium. ⁊ gr̃as agensei.
accede ad patrem tn ⁊ oscłareeum. statĩ
limi suꝑ ccłde enis exfelleisto ꝑiscis ꝙͣ portac̾
tetuiꝰ. Ecias enĩ qm moxaperientur ociliei
⁊ uidebit pr̃ tuus lumen celi.⁊ in aspectu tno
gandebit. Tunc pcutͣrit canis qui simł fũat

Expanded text:
 dicens: Ecce venit filius tuus: Dixitque Raphael ad Tobiam: At ubi introieris domum tuam, statim adora Dominum Deum tuum: et gratias agens ei, accede ad patrem tuum, et osculare eum. Statimque lini super oculos ejus ex felle isto piscis, quod portas tecum. Scias enim quoniam mox aperientur oculi ejus, et videbit pater tuus lumen coeli, et in aspectu tuo gaudebit. Tunc praecucurrit canis, qui simul fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
dogina ꝑuersum intesligit qd̾ uidet. nͥut
amens lequitur. nͨ more insamentium fe¬
quis ex uoluntate reticet. ⁊ alii lecum da
ad loq̃ndum posse. ⁊ lequi. ⁊ tacerecum
uelit. Qui autẽ mectasi .i. inuitus lequi¬
tur. nͥ tace nͨ loqui in sua potestate hab.
Illud quor disce qd̾ semel ame uiosenter
ad altiora intenti. historiam tibi int̾pre¬
regem chaldeorum. ut qͣmado pͥor ꝓpħa. na¬

Expanded text:
dogma perversum intelligit quod videt: nec ut amens loquitur, nec in morem insanientium feum quis voluntate reticet, et alteri locum dat ad loquendum, posse et loqui et tacere cum velit. Qui autem in ecstasi, id est invitus loquitur, nec tacere nec loqui in sua potestate habet. Illud quoque disce quia semel a me violenter ad altiora nitenti, historiam tibi interpreregem Chaldaeorum: ut quomodo prior propheta Na
Abbreviated transcription (Latin):
iusticie ꝓ uocare. ⁊ dr̃e et cͣ in reb human
is ⁊ mundi istius pomꝑa tanta uerum
u̾satur iquitas. U sqͦ domine clamabo
et nõ exandies. uociferbor ad te mmpa¬
tiens. ⁊ nõ saluab̾. Quare ostendisti i¬

Expanded text:
liber editus est: de Zacharia et Malachia, si vita comes fuerit, disseretur. Nunc Abacuc habemus in manibus, qui vel ex eo quod amabilis Domini est, vocatur amplexatio: vel quod in certamen
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ ⁊ scit ꝙ qui ꝑseu̾ aũit us in finem:
hic saliuis erit. ⁊ głiatur in labore ⁊ dol¬
ore. Et cũ ieremia dicit. tribulatõem et
uictus ad ex̃cendumse ⁊ ꝓbandum. tͥbi¬
latõem ⁊ miseriam inuenire desiderat.

Expanded text:
t scit quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et gloriatur in labore et dolore. Et cum Jeremia dicit: Tribulationem, evictus, ad exercendum se et probandum, tribulationem et miseriam venire desideret.
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Et quo si egrotus ẽ. ⁊ estuans febri¬
b aqͣm frigid̃am postulet. ⁊ dicat adi
medicum. um patior. crucior exami¬
nor. usqͦ medice clamato ⁊ ñ exaudie᷑:
tissimus medicus. scio quotemꝑe debeã
pondera atq insuras int̃dum nõ exaud̾
claniantem. ut eumꝰ ꝓbet ⁊ magis ꝓ uoc¬
eum ad rogand̾. ⁊ qͣi igne excectum. nisti¬
orem. ⁊piorem faciat. Qd̾ intlłigens apꝰ¬

Expanded text:
is. Si enim aegrotus et aestuans febribus aquam frigidam postulet, et dicat ad medicum: Vim patior, crucior , exanimor, usquequo, medice, clamabo, et non exaudies? tissimus medicus: Scio quo tempore debepondera atque mensuras, interdum non exaudit clamantem, ut eum probet, et magis provocet ad rogandum, et quasi igne excoctum, justiorem et puriorem faciat. Quod intelligens Ap
Abbreviated transcription (Latin):
subñsa sunt. ⁊ ut scias eo tempore fuisse
bacuch quo lam due tribꝰ que uocabantur
uida. ducte erant in captutatem. Danp̃¬
el docere te pot̾itad q̃m in lacum leo num a¬
bacuch cum prandio mitatur. Qmqͣm ap̃
hebress ħ ip̃anõ legatur hystoria. Igitar si¬
ue quis recipit scͥpturam illam siue ñ reci¬
pit. utrumq ꝓ nob̾ est. Aut enim recipit.¬

Expanded text:
subversa sunt. Et ut scias eo tempore fuisse Abacuc, quo jam duae tribus quae vocabantur Judas, ductae erant in captivitatem, Daniel docere te poterit, ad quem in lacum leonum Abacuc cum prandio mittitur : quamquam apud Hebraeos haec ipsa non legatur historia. Igitur sive quis recipit Scripturam illam, sive non recipit, utrumque pro nobis est: aut enim recipit
Abbreviated transcription (Latin):
mare: per ratem liberati sunt. S ab initi
natiuitatis que manutua erat gub̃nata.
Uñdẽm ẽ. enim lignum ꝑ ꝙ fit iufticia: ꝑ¬
manꝰ aũ ꝙ fit ĩdolum maledcm ẽ. ⁊ ip̃m. et
qui fecit sud̾. qr ille quidem oꝑatus ẽ. sllud a
cum ess fragile deus cognominatus est.
Gimłr aũ edio sunt deo impiꝰ ⁊ iꝑietas eui᷑
ctenii ꝙ fcm̃ ẽ cum illo qui fecittormẽta
patietur. ꝓptͣhec et in iͥdolis nationum ñ er̃
respͥtus. qͥm̃ creature dei in edium fcẽsunt.¬

Expanded text:
mare per ratem liberati sunt sed ab initiomare per ratem liberati sunt sed ab initionativitatis quae manu tua erat gubernata benedictum est enim lignum per m, quod fit idolum, maledictum est et ipsum, et qui fecit illud: quia ille quidem operatus est: illud autem cum esset fragile, Deus cognominatus est. Similiter autem odio sunt Deo impius, et impietas ejus. Etenim quod factum est, cum illo, qui fecit, tormenta patietur. Propter hoc, et in idolis nationum erit non respectus: quoniam creaturae Dei in abomin
Abbreviated transcription (Latin):
.aũis figuet illud ⁊ assimuet᷑ stlud yma¬
gmi hominis. autalicui ex animalib uls̾
c̾omparet pliniens rubrita ⁊ rubitund̾o fa¬
ciens fuscõ colorem illius. ⁊ omnẽ maciclã
que inulo ẽ. ꝑimiens tra. ⁊ faciat ei dignã
hitatõem.⁊ inꝑiete pone illd̃ ⁊ ꝯfirmanᷤ
pot adiuuare se ymago enim ẽ. ⁊ opꝰ ẽ illi a¬
ad uitorium. ⁊ de suba fua. ⁊ de filiis luis. et
de miptus uotum faciens inquirit. None¬
rubescit loqui cum illo qui sñ amma ẽ ⁊p
sanitate quidẽ infirmum dep̃catur. et pͥr
uita rogae mortuum. ⁊ maduitorumm
utilem muecat. ⁊ ꝑ itiñe petitab eo qd̾ ã¬
ambulare ñ pot᷑. ⁊ de acquirendo. ⁊ de oꝑan
Serum alius nanigare cogitans. ⁊ perferes
se. fragilius lignum iuocat. silud emm c
clipiditas acquirendi exogitauit. ⁊ artifex
iudentia. qm̃ dedistiin mariuiam. ⁊ inter
fluctus semitam firmissimã ostendens qm̃
potens es ex omnib sanare. ⁊̃ si sine rate a¬
dunt homines animas suas ⁊ transeuntes

Expanded text:
artis figuret illud, et assimilet illud imagini hominis, aut alicui ex animalibus illud comparet, perliniens rubrica, et rubicundum faciens fuco colorem illius, et omnem maculam quae in illo est, perliniens; et faciat ei dignam habitationem, et in pariete ponens illnim est, et opus illi adjutorium. Et de substantia sua, et de filiis suis, et de nuptiis votum faciens, inquirit. Non erubescit loqui cum illo, qui sine anima est; et pro sanitate quidem infirmum deprecatur, et pro vita rogat mortuum, et in adjutorium inutilem invocat; et pro itinere petit ab eo, qui ambulaerum alius navigare cogitans et per feros se fragilius lignum invocat illud enim cupiditas adquirendi excogitavit et artifex uoniam dedisti et in mari viam et inter fluctus semitam firmissimam ostendens quoniam potes ex omnibus sanare etiam si sine rate adunt homines animas suas et transeuntes
Abbreviated transcription (Latin):
enim luctii dolens pr̃. cito sbi raptifilis fecit
ymaginiem ⁊ illum qui fecit tunc qͣi lomo
mortuus fuerat. nunc tanqͣm dm̃ cõsere ce¬
pit. ⁊ ⁊stituit int̾ seruos suos sacra ⁊ sacficai
ꝯsuetudine. hic errortanqͣm lex estedis ᷤ
ẽ. ⁊ tyrannorum imꝑio cosebantur fignẽ¬
ta. Las quos m palam homine lonorareũ
q̃m honorare uolebant. fecuntut uluq
aberat tanqͣm p̃sentem cosent sua soluci¬
tudine. ꝓuexitantẽ ad horum culturam. i
hos qui ignorabant artificis eximia dinaẽ¬
cĩa. Ille enim uoiens plus plad̃e słli quiseaᷤ¬
sumpsit. elaborauit arte sua ut sunlitud¬
nem in meluis figaret. Multitudo autem
hominum alducta per sp̃em oꝑis eum qui¬
ante tp̃c tanqͣm homo honoratns fũat: nr̃ic
tes homimes incõmunicabile nom̃ lapidib
⁊lignis imposuerunt. Et nõ suffecenat erraᷤ¬
se eos circa dei scĩam. s et in magno uiuẽ¬
tes in sc̃ie bello tot ⁊ tam magna mala pa¬
cem appłłant. aut enim filios suos satiifican¬

Expanded text:
enim luctu dolens Pater, cito sibi rapti Filii fecit Imaginem, et illum qui tunc quasi homo mortuus fuerat, nunc tanquam Deum colere cepit, et constituit inter seruos suos sacra et sacrifisuetudine, hic error tanquam lex custoditus est, et tyrannorum imperio colebantur figmenta. Et hos quos in palam homines honorare noquem honorare volebant, fecerunt: ut illum qui aberat, tanquam praesentem colerent sua sollicitudine. Provexit autem ad horum culturam, et hos, qui ignorabant, artificis eximia diligentia. Ille enim volens placere illi qui se assumpsit, elaboravit arte sua, ut similitudinem in melius figuraret. Multitudo autem hominum aante tempus tamquam homo honoratus fuerat nunc tes homines incommunicabile nomen lapidibus et lignis inposuerunt et non sufficerat errasse eos circa Dei scientiam sed et in magno viventes inscientiae bello tot et tam magna mala pacem appellant aut enim filios suos sacrifican
Abbreviated transcription (Latin):
dola nationum dees estimaũnt. Quib
n oculorum iusus ẽ. ad indendum. neq
nares ad ꝓcipiendum sp̃m. n aures ad
audiendu.n digiti manuum ad ts¬
tandum. d ⁊ pedes corum pigui ad amb¬
ulandum. Homo enum fecitillos ⁊ qui spi¬
ritum mutuatus ẽ. is finxit illes. Nemo
enim sibi similẽ homo pofit deum fing̃e.
Cum sit enim mortalis: mortuum fingit
mortalis. iuautẽnumꝙͣ. d et animali¬
a miserrimi colunt. Insensata enm cõ
pata hũe. illis sunt detiora. S nͥ aspeatua¬
liquid ex hiis animalib bona potest cõ¬
spicere. Esfugunt autẽ dei landem. ⁊ ben e¬
diftionem eus.

Expanded text:
 quibus neque oculorum visus est ad videndum neque nares ad percipiendum spiritum neque aures ad audiendum nec digiti manuum ad tractandum sed et pedes eorum pigri ad ambulandum homo enim fecit illos et qui spiritum mutuatus est is finxit illos nemo enim sibi similem homo poterit deum fingere cum sit enim mortalis mortuum fingit mortalis illi autem numquam sed et animalia miserrima colunt iparata his, aliis sunt deteriora. Sed nec aspectu aliquis ex his animalibus bona potest conspicere. Effugerunt autem Dei laudem, et benedictionem ejus.