comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& recordatus qd a cleto trenereusi ue id faceret apłica aue¬
toritate sibi interdictũ. ne forte adu̾sus eum exinde potus¬
ssent qndoq idonee accusationes consurgere. congrã
duxit. super hoc litteras mittere romano pontifici: in
guib a meminit depulsionis ab ep̃atu herimanni supra¬
diet mettensis ep̃i. & sibi iniunctȩ reconciliationis. ut ui¬
delicet ipsiꝰ interuentione herimanũ loco suo restituere¬
tur: qd̾ licet satis laborauerit. ñ t̾n t̾e s postea oꝑtin̾e po¬
tur. Latt̾arũ autẽ qͣs mittebat hic erat modꝰ Gregorio sũ¬
mo pontifici carissimo dũo. reuerentissimo patri: theo¬
dericꝰ uredunensis ep̃c. qualiscimꝙ tnsiis. dsleeti¬
onẽ quam patri filiꝰ: subiectionẽ quã p̾la¬
to sub ditus. seruitutem quã dn̾o seruus. Posse tibi obe¬
diee tuaxima ẽ mͥ iocunditas: posse seruire ñ parua hi¬

Expanded text:
et recordatus, quod a clero Treverensi ne id faceret apostolica aucet recordatus, quod a clero Treverensi ne id faceret apostolica auctoritate sibi interdictum fuisset, ne forte adversus eum exinde potuissent quandoque idoneae accusationes consurgere, congruum duxit super hoc litteras mittere Romano pontifici, in quibus et meminit depulsionis ab episcopatu Herimanni supradicti Mettensis ac sibi injunctae reconciliationis, ut videlicet ipsius interventione Herimannus loco suo restitueretur; quod, licet satis laboraverit, non tamen tunc sed postea obtinere potuit. Litterarum autem quas mittebat hic erat modus . Gregorio summo pontifici karissimo domino reverentissimo patri Theodericus Virdunensis episcopus qualiscumque tamen suus, dilectionem quam patri filius, subjectionem quam praelato subditus, servitutem quam domino servus. Posse tibi obedire maxima est michi jocunditas, posse servire non parva hi
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ. domnꝰ ille quid agat scire ũ euramꝰ. sed qͦd tu moni¬
isti libent̾ ne nobis dãpuum faciat ꝓuidebimꝰ. De saxoni¬
bi uero & de salrburgense archiep̾o. de comite adelber¬
to & de aliis ad nos redire uolentib id tibi respondemꝰ.
quia confiliis tuis libenter acquiescimꝰ: ut tantũmodo
pax uera fiat in nr̃is temporib uidelicet ut fideles sint
cum ad nos redierint. bu autem si ñ grauaris facere qͥs
uolumus augustam ad nos uenire post festũ apłoꝵ pe¬
tri & pauli rogamꝰ: quia d̾o fauente in festiustate e¬
oꝵ radispone uilla erimꝰ. Studeas gͦ ad nos uenire:
ut tuo aduentu possis nos letifieate. Insuper mandat tibi
apłicus nr̃ elemeus. & imperitor hemricꝰ. ut sicut nos di¬
set. noluit quidẽ qͦd petebatur libenter ad implȩre: sed at¬
touitꝰ rerũ magnitudine ñ potint in eorde fuo eredereita
se om̃ia habere ficut seriptura referente cognouerat. Sed

Expanded text:
sumus. Domnus ille quid agat, scire non curamus, sed quod tu monusumus. Domnus ille quid agat, scire non curamus, sed quod tu monuisti, libenter, ne nobis dampnum faciat, providebimus. De Saxonibus vero, de Salzburgense archiepiscopo, de comite Adalberto et de aliis ad nos redire volentibus id tibi respondemus, quia consiliis tuis libenter acquiescimus, ut tantummodo pax vera fiat in nostris temporibus, videlicet ut fideles sint, cum ad nos redierint. Tu autem si non gravaris facere quod volumus, Augustam ad nos tri et Pauli rogamus, quia, Deo favente, in festivitate eorum Radisponae erimus. Studeas ergo ad nos venire, ut tuo nos adventu possis laetificare. Insuper mandat tibi apostolicus Clemens et imperator Heinricus, ut sicut nos diset, noluit quidem quod petebatur libenter adimplere, sed attonitus rerum magnitudine, non posuit in corde suo credere, ita se omnia habere sicut scriptura referente cognoverat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Su̾mo nãq gaudio nos intrantes recȩperunt. su̾mo
studio secum manentes adiuert̾. sũmo triumpbo & fide
ab eis recȩdentes ꝓsecuti sunt nos. In tantum ut in dn̾o fi¬
ducialit̾ dicamꝰ. qui tota roma in manti nr̃a est. excepto
illo castello in qͦ inclusus est hildebratth. seslicet indomo
crescentii. Quem hildebrandum legali omĩum cardina¬
lium ac totius popłi romani iudicio seias abiectũ. & ele¬
ctum paꝑam nr̃m clem̃tem. in sede aplĩca subliniatum.
om̃ium romanoꝵ acclamatione. nosq a papa clem̾̃te or¬
dinatum. & eonsensu omͣium romanoꝵ conseeratum in
diȩ sc̃o pasche in imꝑatorẽ. totiꝰ romani popłi exultatiõ.
his ita factis. benedictione di̾ ꝙ beati petri om̾sum gau¬
dio a roma recessimꝰ: & quauto oitiꝰ possumꝰ ad has partes
ꝓperamꝰ. & in uia reditus inuenit nos tuus nuriitiꝰ. G au¬
deant qui uelint. doleant qͥ uelint. nos d̾o propicio as¬

Expanded text:
runt. Summo namque gaudio nos intrantes receperunt, summo runt. Summo namque gaudio nos intrantes receperunt, summo studio secum manentes adjuverunt, summo triumpho et fide ab eis recedentes prosecuti sunt nos, in tantum ut in Domino fiducialiter dicamus quia tota Roma in manu nostra est, excepto illo castello, in quo inclusus est Hildebrant, scilicet in domo Crescentii. Quem Hildebrandum legali omnium cardinalium ac totius populi Romani judicio scias abjectum, et electum papam nostrum Clementem in sede apostolica sublimatum omnium Romanorum acclamatione, nosque a papa Clemente ordinatum et consensu omnium Romanorum consecratum in die sancto paschae in imperatorem totius populi Romani exultatione. His ita factis benedictione Dei et sancti Petri omnium gaudio a Roma recessimus, et quanto citius possumus ad has partes properamus, et in via reditus invenit nos tuus nuntius. Gaudeant qui velint, doleant qui velint, nos Deo propicio as
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qd̾ in margine epłe tuȩ de nomano negotio nobis mã¬
dasti in pͥmis dicimꝰ tibi. Romam in diȩ sc̃i benedieti int᷑¬
limꝰ. qualit̾ aute̾ a romanis recepti simꝰ. qualit̾ cũ roma¬
lis steterimꝰ. qualit̾ a romanis recesserimꝰ. ab aliis multis
te audisse credimꝰ. tũ etiã litteris nr̃is tibi indicamꝰ quas te
t̾idum uidisse credimꝰ. sed mallemꝰ alio quã nr̃o ore te rescis¬
se quȩ nobis fecit ans. In credibile enim iudetur qͦd uerissi¬
tnũ ꝓbatur. qͦd factũ est in roma. ut ita dicam cũ decẽ ho¬
minib in nobis oꝑatꝰ est dñs. qͦd antecessores nr̃i si fecissent
eũ decẽ milib miraculũ esset om̃ib. Nam eũ in tentonicas
partes de acquirenda roma iam desperantes redire uelle¬
mꝰ. ecce romani missis legatis ut romam intraremꝰ. rogniȩ¬
rt̃. seq in om̃ib nobis obedituros ꝓmiserunt quod & fece¬

Expanded text:
hoc quod in margine epistolae tuae de Romano negocio nobis manhoc quod in margine epistolae tuae de Romano negocio nobis mandasti, inprimis dicimus tibi. Romam in die sancti Benedicti intravimus; qualiter autem a Romanis recepti simus, qualiter cum Romis steterimus, qualiter a Romanis recesserimus, ab aliis multis te audisse credimus, tum etiam litteris nostris tibi indicavimus, quas te nondum vidisse putamus, sed et mallemus alio quam nostro ore te rescisse quae nobis fecit Dominus. Incredibile enim videtur, quod verissimum probatur, quod factum est in Roma; ut ita dicam, cum decem hominibus in nobis operatus est Dominus, quod antecessores nostri si fecissent cum decem milibus, miraculum esset omnibus. Nam cum in Theutonicas partes, de acquirenda Roma jam desperantes, redire vellemus, ecce Romani missis legatis ut Romam intraremus rogaverunt, seque in omnibus nobis obedituros promiserunt; quod et fece
Abbreviated transcription (Latin):
regi innotuisset qͥ sub ipso tẽpore roma rediens multa sbi
cȩde ƿatrata. & papa gregorio fugato. qͦ certȩ nichil indiȩ¬
b illis celebriori fama ora ꝯm̾ium adimplebat. secus alpes
morã faciebat. directis epłis ad supͣdictũ uirdunensẽ ep̃m.
Qͥ ei sũma familiaritate adherebat. petiuit quatmꝰ tre¬
uerensẽ metropolitanũ quantociꝰ consecrare studeret.
Quarũ eplarum exemplar hic inserere ñ uidet᷑ ab re:
que habent hunr moctũ. Rex hepxicꝰ dĩ gr̾a romanoꝵ
Imꝑator ꝙ augustus. theoderico ep̃o dilectione̾ nullima¬
iorem. In pͥmis te seire uolumꝰ. quia nulli meliꝰ quã tibi
considimꝰ. nec ep̃m traiectensẽ fiłi monitorẽ. sed ad hono¬
tẽ regni tractandum tͥ misisse cooꝑatorẽ. Deinde ad singu¬
la que mandasti negocia singula damꝰ responsa. sed breuis¬
sima: guia infinita tibi reseruamꝰ ore ad osdicenda. Siqͥdem

Expanded text:
regi innotuisset, qui sub ipso tempore Roma rediens, multa ibi regi innotuisset, qui sub ipso tempore Roma rediens, multa ibi caede patrata et papa Gregorio fugato, quo certe nichil in diebus illis celebriori fama ora omnium adimplebat, secus Alpes moram faciebat, directis epistolis ad supradictum Virdunensem episcopum, qui ei summa familiaritate adhaerebat, petivit, quatinus Treverensem metropolitanum quantocius consecrare studeret. Quarum epistolarum exemplar hic inserere non videtur ab re, quae habent hunc modum: 12. Rex Heinricus Dei gratia Romanorum imperator et augustus Theoderico episcopo dilectionem nulli majorem. Inprimis te scire volumus, quia nulli melius quam tibi confidimus, nec episcopum Trajectensem fidei monitorem, sed ad honorem regni tractandum tibi misisse cooperatorem. Deinde ad singula quae mandasti negocia singula damus responsa, sed brevissima, quia infinita tibi reservamus ore ad os dicenda. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
płi treuerensis. Lex gͦ nil moratꝰ iuuestuit eu̾ dans ei
anulũ & baculũ: sub diȩ octauo idꝰ ianuarii. anno dñice
uͦ herimannꝰ tnettensis. & bibo tullensis. ꝙ residitus olerᷤ
& popłs qͣntũ in ipsis erat ñ assensert: q̾m ipsi tã idone
asꝑsonas exhibueriit: resistere t̾n regis uoluntati ñ po¬
tuert̃. Uerũptam̃ clerꝰ & popłs multũ molestȩ ferentes.
irroga sibi uiolentiã. dep̾cabant᷑ eos qͥ p̾sto erant ep̃os &
cũ int̾mninatione auctoritatis apłicȩ int̾dirert̃. ne ipfã
conseerarent antistitem. cõmonentes canonii ilħꝰ oe¬
ereti. qͦ p̾cipit᷑ ut nullus in ep̃m nisi canonicȩ electꝰ conse¬
cret. Quo cirea ep̃is in sua redeuntib. egilbertꝰ benedictiõe
ñ ꝑcepta remansre. & erat cupiens consetrari. nec potuit
quã plurimis impetrare. Trib gͥ annis fere tͣnsactis. cũ res

Expanded text:
puli Treverensis. Rex ergo nil moratus investivit eum, dans ei puli Treverensis. Rex ergo nil moratus investivit eum, dans ei anulum et baculum sub die octavo Idus Januarii anno dominicae vero Herimannus Mettensis et Bibo Tullensis et residuus clerus et populus, quantum in ipsis erat, non assenserunt, quoniam ipsi tam idoneas personas exhibuerunt ; resistere tamen regis voluntati non potuerunt. Verumptamen clerus et populus multum moleste ferentes irrogari sibi violentiam, deprecabantur eos qui praesto erant episcopos, et cum interminacione auctoritatis apostolicae interdixerunt, ne ipsum consecrarent antistitem, commonentes eos canonici illius decreti, quo praecipitur ut nullus in episcopum nisi canonice electus consecretur. Quocirca episcopis in sua redeuntibus, Egilbertus benedictione non percepta remansit, et erat cupiens consecrari, nec potuit isset, diebus quam plurimis impetrare. Tribus igitur annis fere transactis, cum res
Abbreviated transcription (Latin):
impensa sepius regi seruitute. hunc ei honorẽ posse sue¬
cedere. Q uod & factum est. Sed qualit̾ ad id uentum fu¬
erit ignaros docebimꝰ. Porro cũ imꝑator iusfisset ut quẽ
sibi placere cognoscerent. hunc epm eligerent. & clexus
unum post unum ex ipso eoꝵ consortio hoc utiq honore
dignissimos ex hiberent. rex autẽ quotquot nominassent.
nullum eoꝵ sibi placere dixisset. nullus enĩ eoꝵ beniuo¬
lentiam eius digna taxatione p̾uęnerat. iamq in eligendo
a d̾o chrigi uia hominis qui culpa sua meruit ab ecclẽ cõ¬
munione suspendi. uenit: & facta oratione sua locutꝰ est
regi de his quȩ habȩbat in mandatis. Quib finitis dix¬
it rex. Quam din in eligendo ep̃o concordare ñ ꝑ osfumꝰ: sal¬
tem in hune conueniamꝰ. Et consensit ei ex ep̃is qui elec¬
Nionis causa aduenerant. solus theo dericꝰ uirdunensis
ep̃c. qui cognom̾̃to magnꝰ uocabatur. & pars aliqua ps¬

Expanded text:
inpensa saepius regi servitute hunc ei honorem posse sucinpensa saepius regi servitute hunc ei honorem posse succedere; quod et factum est. Sed qualiter ad id ventum fuerit, ignaros docebimus. Porro cum imperator jussisset ut quem sibi placere cognoscerent hunc episcopum eligerent, et clerus unum post unum ex ipso eorum collegio, hoc utique honore dignissimos, exhiberent, rex autem, quotquot neminassent, nullum eorum sibi placere dixisset --nullus enim eorum benivolentiam ejus digna taxatione praevenerat,--jamque in eligendo a Deo dirigi via hominis qui culpa sui meruit ab ecclesiae communione suspendi--venit, et facta oracione sua, locutus est regi de his quae habebat in mandatis. Quibus finitis dixit rex: Quia jam diu in eligendo episcopo concordare non possumus, saltem in hunc conveniamus. Et consensit ei ex episcopis qui electionis causa advenerant solus Theodericus Virdunensis episcopus, qui cognomento Magnus vocabatur, et pars aliqua po
Abbreviated transcription (Latin):
modi adinuicẽ collatis. cũ uidisset eum ep̃s incorrigi¬
bilt̾t symoniace parti & nichil penitus eccllastice assenti¬
re iussit eum a cõmunione eccłiȩ alienũ existere: usq du̾
uniuersali papȩ p̾sentatus unitati eccłiȩ ꝑ ipsum meruerit
sociari. Proinde cum diutius hesitasset. itra se. demum uo¬
luntas ei romam ꝓficiscendit. incidit. ueruntam̾ rege in¬
consulto ire illo noluit. a quo rege in quam accepta ad eu̾
quem superpositũ pape diximꝰ mandata detulit. & ab tini¬
uersali penitus declinariit. Et factum est. dum rediret.
adimpletis negocus pro quib a rege missus fuerat. in
redeundo audiuit udonem fideli dignum memoria. tre¬
uerensem archiepͤm uita decessisse: & bb hoc regem tre¬
uerim adͥisse. ut alium in locum eiꝰ debuisset substitue¬
re. Y hac famã comperta quãplurrmum it̾ accelerauit.
Intra se cogitans. si eo forte maturius posset peruenire. ꝓ

Expanded text:
smodi ad invicem collatis, cum vidisset eum episcopus incorrigismodi ad invicem collatis, cum vidisset eum episcopus incorrigibiliter symoniacae parti et nil penitus ecclesiasticae assentire, jussit eum a communione ecclesiae alienum existere, usque dum universali papae praesentatus, unitati ecclesiae per ipsum meruerit sociari. Proinde cum diutius intra se haesitasset, demum voluntas ei Romam proficiscendi incidit, verumptamen rege inconsulto ire illo noluit; a quo rege, inquam, accepta ad eum, quem superpositum papae diximus, mandata detulit, et ab universali penitus declinavit. Et factum est, dum rediret adimpletis negociis pro quibus a rege missus fuerat, in redeundo audivit Uodonem, fideli dignum memoria Treverensem archiepiscopum, vita decessisse, et ob hoc regem Treverim adivisse, ut alium in locum ejus debuisset substituere. Et hac fama comperta, quam plurimum iter acceleravit, intra se cogitans, si forte eo maturius potuisset pervenire, pro
Abbreviated transcription (Latin):
theniatis. C onstat eni testimoniũ ꝑhibente apso de fautoribͥ
quia facientes & consentientes una sunt sententia plectendi.
Iile uero consentit. qui & si renuere ñ ualeat: fauendo tam̾
q̃ntum in ipso est malefacientis oꝑib cõmunseat. Heebat eni
impatori licere nec iccireo eccłiȩ consortiu̾ amitt̾e. siñ sp̃na¬
lias tegalia sua gratis p̾cioue cui uoluerit impendat: quę
uitiꝙ sua si iuxta romanã consuetudinẽ regalia beati pet
uel eceħ̾e potiori iure possunt appellari. Sed utinam qui
ad ecesiastice dignitatis eulmen uenire desiderant ñ am¬
bitiose qd̾ iinime decet se ingerant. neq artificios eolo¬
Ee cõmenti. symoniaçe hereseos sibi machinam̃ta conqn¬
Sant asserentes se ñ sp̾u̾alia sed t̾rena t̾renis acquirere.
cusicut tempore. sic ꝙ in eoꝵ mente pͥmum sit animale
qua honorẽ tẽporalem. Muitis itaꝙ sermonib ꝓ huiꝰ¬

Expanded text:
thematis. Constat enim, testimonium perhibente apostolo, de malefactoribus, thematis. Constat enim, testimonium perhibente apostolo, de malefactoribus, quia facientes et consentientes una sunt sententia plectendi . Ille vero consentit, qui etsi rennuere non valeat, favendo tamen, quantum in ipso est, malefacientis operibus communicat. Dicebat autem imperatori licere, nec idcirco ecclesiae consorcium amittere, si non spiritualia sed regalia sua gratis preciove cui voluerit inpendat. Quae utique non sua, sed juxta Romanam consuetudinem regalia beati Petri vel ecclesiae pociori jure possunt appellari. Sed utinam qui ad ecclesiasticae dignitatis culmen venire desiderant, non ambiciose, quod minime decet, se ingerant, neque artificiosi colore commenti symoniacae hereseos sibi machinamenta confingant, asserentes se non spiritualia sed terrena terrenis acquirere, cum sicut tempore, sic et in eorum mente primum sit animale,quam honorem temporalem! Multis itaque sermonibus pro huju
Abbreviated transcription (Latin):
celeritate italiam adiit. uuiebertum quendã rauenne
ciuitatis ep̃m. in una ciuitatum italiȩ pro gregorio
papam fecit. quẽ & clementem nominauit. Porro si qͣn¬
do gregoriꝰ eausa cuͦlibet rei agendȩ romam fuisset
egressus. iste subintrabat. illo reuertente iste fugiebat:
illi eccliastica maior uidelicet pars. isti cesariana pars
p̃sidio erat. Sed quid ad nos ista pertinent: potius in
sualoea abeant. nos antẽ ꝓpositi nr̃i seriem ꝓsequamur.
ꝑ idem tempus fuit in ciuitate batauia de optimatib
baioariȩ ex elero quidam p̃positꝰ maioris eccli̾ȩ & seola¬
stieus. nomĩne egilbertus. qui uice quadam cum ep̃e lo¬
ci illius sient & aliarum eruitatũ epi ex p̾᷑ cepto romani pontificiᷤ
supmemoratum decrȩtum in eccłia sua pronintiaret.
ausu temerario illi in faciem restitit: palam daus ounetis in¬
telligere qm & ipse cum hemricianis iunculo teneretur ana¬

Expanded text:
celeritate Italiam adiit, Wicbertum quendam Ravennae celeritate Italiam adiit, Wicbertum quendam Ravennae civitatis episcopum in una civitatum Italiae pro Gregorio papam fecit ; quem et Clementem nominavit. Porro si quando Gregorius causa cujuslibet rei agendae Romam fuisset egressus, iste subintrabat; illo revertente, iste fugiebat. Illi ecclesiastica, major videlicet pars, isti caesariana pars praesidio erat. Sed quid ad nos ista pertinent? pocius in sua loca abeant. Nos autem propositi nostri seriem prosequamur. 11. Per idem tempus fuit in civitate Batavia de optimatibus Bajoariae ex clero quidam praepositus majoris ecclesiae et scholasticus nomine Egilbertus, qui vice quadam, cum episcopus loci illius, sicut et aliarum civitatum episcopi, ex praecepto Romani pontificis supra memoratum decretum in ecclesia sua pronunciaret, ausu temerario illi in faciem restitit, palam dans cunctis intelligere, quoniam et ipse cum Heinricianis vinculo teneretur ana
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ obsequium sibi plaertum impendisset. regia p̾ficieba¬
tur uiolentia uoluisset. At uero tibi rex eiusq consen¬
tanei pͥncipes. non eo minus omittebant. sed uetitam
uenditionẽ magis o magis instituȩbant: p̾fatꝰ paꝑa non
ueritꝰ sententia auathematis om̃s conclusit: & quicu̾ꝙ
uoluisset in catholicoꝵ consortio numerari. faciebat
sib huisꝰmodi uerba conscribi. Anathematizo omemhe¬
resim heinrici dicti regis & omĩum cõplictũ eius. & om̃em
qui enm regio nomine uel honore ueneratur. hemricum
inquam nominis huiꝰ quartũ regem. Quam excõmiti¬
cationẽ ubiad aures imꝑatoris detulit. egrȩ ad modum
ferens. & peccatũ ꝑ eccato superaddiciens. conuocato suȩ
partis ep̃oꝵ abbatum & alioꝵ grad̾uum concilio. statu¬
it ut gregoriꝰ nulli eoꝵ deinceps apostolicꝰ esset. nec de¬
creta enis quisquam reciperet. Et hoc facto ipse sub om̃i

Expanded text:
que obsequium sibi placitum inpendisset, regia praeficiebaque obsequium sibi placitum inpendisset, regia praeficiebatur violentia ubi voluisset. At vero ubi rex ejusque consentanei principes non eo minus omittebant, sed vetitam venditionem magis et magis instituebant, praefatus papa non veritus sententia anathematis omnes conclusit, et quicumque voluisset in catholicorum consortio numerari, faciebat sibi hujusmodi verba conscribi: Anathematizo omnem heresim Heinrici dicti regis et omnium complicium ejus et omnem qui eum regio nomine vel honore veneratur, Heinricum inquam nominis hujus quartum regem. Quam excommunicationem ubi fama ad aures imperatoris detulit, aegre admodum ferens et peccatum peccato superadjiciens, convocato suae partis episcoporum abbatum et aliorum graduum concilio, statuit, ut Gregorius nulli eorum deinceps apostolicus esset, nec decreta ejus quisquam reciperet. Et hoc facto, ipse sub omni
Abbreviated transcription (Latin):
beret amitreret. Ub hoc uerbum palam factu̾ est: in
cordib eoꝵ qui ñ sed̾m d̾m incȩdȩbant magnam suscrta¬
uit inuidiam. Propt̾ea inter regnũ & sacerdotiu̾ partes
exorte sunt. N hinc in de ꝑmarime initidiȩ succreueritt.
& eeusq dissensionis huiꝰ & inimicitiaru᷑ inuicem fomes
inualuit. ut si etii cesarianoꝵ occurrisset guispiam ec¬
elesiasticoꝵ. qui forsitan pro amore patriȩ cęlestis scłm
reliquisset. carnem macerasset. quẽq aligua corporis
molestra atte¬
tteamasset. siue ut qui tirne mo¬
ris erat barbã
in signũ religiouis enutris¬
set. quasi regii honoris. ꝓditores conturmeliis afficiebãt
Insultanter eos eccłanios appellantes. Nullus enĩ tune in
subrogandis pontificib tiel aliis eccłiasticis dignitatibus
canonice sanctionis ordo seruabatur: sed qui tantum
regis uel pͥncipis manum implesset. seu alnd qualecũ¬

Expanded text:
beret amitteret. Ubi hoc verbum palam factum est, in beret amitteret. Ubi hoc verbum palam factum est, in cordibus eorum qui non secundum Deum incedebant magnam suscitavit invidiam. Propterea inter regnum et sacerdocium partes exortae sunt, et hinc inde permaximae inimicitiae succreverunt, et eo usque dissensionis hujus et inimicitiarum in invicem fomes invaluit, ut si cui caesarianorum occurrisset quispiam ecclesiasticorum, qui forsitan pro amore patriae coelestis seculum reliquisset, carnem macerasset, quemque aliqua corporis molestia attenuasset, sive qui, ut tunc moris erat, barbam quasi in signum religionis enutrisset, quasi regii honoris proditores contumeliis afficiebant, insultanter eos ecclesianos appellantes. Nullus enim tunc in subrogandis pontificibus vel aliis ecclesiasticis dignitatibus canonicae sanctionis ordo servabatur, sed qui tantum regis vel principis manum implesset seu aliud qualecum
Abbreviated transcription (Latin):
rabilis fuit: faciȩ uenustus. ore facundus. statura ꝓcerꝰ.
cuiꝰ merito humeris sustentari posset tanti moles regi¬
minis. Nic opera a decessorib suis incepta. sesticet mona-¬
audaciam compescuit. Hic in expeditione regis in obsidi¬
one castri alamannoꝵ qͦd turingia dicit᷑ obiit: relatꝰq
a treberensib in monasterio sc̃i petri sepultꝰ est. Cui egil
tũper edicere. Tempore illo eũ gregoriꝰ qui ꝙ hiltdebnͣth
romani pontificatus ira disponeret. hoc decrȩtũ anti¬
quit quidẽ ꝓmulgatum. nunc autem innouatũ est. ut
se nt decet cohiberent: aut officio cessarent. Simul etrã
ne quis euiꝰcunq ordinis laicꝰ uidelicet siue elȩricꝰ ep̃atꝰ
abbatias. seu alias quaslibet spũalium donoꝵ dignitates
uel ꝑse. uel per int̾positam ꝑsonam emere. uel uendere p̾¬
sumeret: quod siquis infringeret. honorẽ quencunq ha¬

Expanded text:
rabilis fuit, facie venustus, ore facundus, statura procerus, rabilis fuit, facie venustus, ore facundus, statura procerus, cujus merito humeris sustentari posset tanti moles regiminis. Hic opera a decessoribus suis incepta, scilicet monalitum audaciam et tirannidem compescuit. Hic in expeditione regis in obsidione castri Alamannorum quod Tuingia vocatur obiit , relatusque a Treberensibus, in monasterio sancti Petri sepultus est. Cui succrumper edicere. 10. Tempore illo cum Gregorius, qui et Hildebrand, Romani pontificatus jura disponeret, hoc decretum antiquitus quidem promulgatum, nunc autem innovatum est, ut se ut decet cohiberent, aut ab officio cessarent. Simul etiam ne quis cujuscumque ordinis, laicus videlicet sive clericus, episcopatus, abbacias seu alias quaslibet spiritualium donorum dignitates, vel per se vel per interpositam personam, emere sive vendere praesumeret; quodque si quis infringeret, honorem quemcumque ha
Abbreviated transcription (Latin):
cantes. subito circumueniunt. Qui cont᷑bati. adueni¬
entis sonitr multitudinis. postquã hostes ad esse sen¬
serunt. fugam in pedum celeritate saltuumq densita¬
te ꝓut quisq potuit sibi elegit. Sic eos discurrentes
hostes inuaserunt: multisꝙ captis. cõplurib saucia¬
tis. omĩb eoꝵ reb ingenti p̾da potiti sunt. Ipse dñs cu¬
no incidit in manus hominuͦ impioꝵ qui eum neqͥ¬
orib custodiendum donec uiderent quo res uergeret.
nis temerariũ p̾ualȩret arbitrium. de rupe p̃cipitan¬
tes in kalendis iunii miserabili mor te perȩmerunt.
Qua de causa rege ualde cõ¬
moto. cruita¬
temq trebericam se desolaturũ cõminante: tandẽ d̾o
donante a sapientib furore erus sedato electione clȩxi
& popłi udo intronizatur ep̃c. Hic ex alamannoꝵ ꝓsa¬
pia oriundus patre eberhardo comite. matre ida ensd ẽq
cenobii quod dicitur seafuse fundatorib uir ualde uene¬

Expanded text:
cantes subito circumveniunt. Qui conturbati advenicantes subito circumveniunt. Qui conturbati advenientis sonitu multitudinis, postquam hostes adesse senserunt, fugam in pedum celeritate saltuumque densitate prout quisque potuit sibi elegit. Sic eos discurrentes hostes invaserunt, multisque captis, compluribus sauciatis, omnibus eorum rebus ingentique praeda potiti sunt. Ipse domnus Cuono incidit in manus hominum impiorum, qui eum nequioribus custodiendum, donec viderent quo res vergeret, nis temerarium praevaleret arbitrium, de rupe praecipitantes, in Kal. Junii miserabili morte peremerunt. Qua de causa rege valde commoto civitatemque Trebericam se desolaturum comminante, tandem Deo donante a sapientibus ejus furore sedato, electione cleri et populi Uodo intronizatur episcopus. Hic ex Alamannorum prosapia oriundus, patre Everhardo comite, matre Ita, eisdemque coenobii quod dicitur Scafuse constructoribus, vir valde vene
Abbreviated transcription (Latin):
.puisorem regni & tutorẽ filii heinrici. heinricꝰ imꝑator mo¬
riens religuerat. sprȩto treberoꝵ consilio & electione. adhi¬
bita regis adhuc pueri inuestitura & confirmatione:
nepotẽ suu̾ cimonẽ cum magna ambitione & manu
militari. si sic necesse foret uersus treberim direxit. Quȩ
inconsiderata ꝓuectio sicut illi beate mortis oceasio fuit¬
martyrii: sic treberensib exercende crudęlitatis auda¬
ciam & mat̾iam dedit. Nec mora deniq p̾sidẽ suum the¬
odericũ cum aliis p̾ncipib suis euoeatum. ad uleiscen¬
dã tanti contemptus ĩiuriam clamosis instigant uo¬
cib. si colonienses hac molitione p̾ualeant. actũ hoc
omĩum successoꝵ suoꝵ esse dedecꝰ & ad infamiam Quid
multa: Eoacto quippe exereitu. frondesq arboꝵ ne ar¬
ma ꝓderentur p̾̃ferentes. nocte clara obuiã ꝑgunt.:
eosq in pago bedonico quiescentes. nichilq tale suspi¬

Expanded text:
tutorem regni ettutorem regni etriens reliquerat, spreto Treberorum consilio et electione, adhibita regis adhuc pueri investitura et confirmatione, nepotem suum Cuononem cum magna ambitione et manu militari, si sic necesse foret, versus Treberim direxit. Quae inconsiderata provectio sicut illi beato mortis occasio martyrii fuit, sic Treberensibus exercendae crudelitatis audaciam et materiam praebuit . Nec mora, denique praesidem suum Theodericum cum aliis principibus evocatum ad ulciscendam tanti contemptus injuriam clamosis vocibus instigant: si Colonienses hac molitione praevaleant, actum hoc omnium successorum suorum esse dedecus et infamiam. Quid multa? coacto quippe exercitu, frondesque arborum, ne arma proderentur, praeferentes, nocte clara obviam pergunt, eosque in pago Bedonico quiescentes nichilque tale suspi
Abbreviated transcription (Latin):
uestim̾ta sacerdotalia a militib direpta. pallium disͦͦs¬
sum. corpꝰ dñicũ uiolatum. & in t̾ra ꝓiectum. erisma u̾c¬
rionis effusum est: ep̃c ad liscelemburch in custodiam
delatus. Treberi nichil eoꝵ quȩ ad dniinu̾ officiũ perti¬
nent celebrare uoluerunt: donee romanũ pontificem
de hac re per internuntios interpellarent. Int̾im con¬
radus comes cõpulsꝰ a plurimis ep̃m dimisit. Romanꝰ
pontifex conradum ex cõmunicauit: & eberhardo absol¬
uendũ cõmisit. Qui tandem penirens treberim uenit. & hu¬
milit̾ a su̾mo pontifice absolutionẽ petiit. & impetrauit:
& ad satisfactionẽ quȩdam bona sc̃o petro contradidit. Co
tempore hemricꝰ imperator corpꝰ sc̃i ualȩxii de treberis tͣns¬
tulit ad goslar. & econtra curtim uilmar sc̃o euchario tra
Ic̃.sacrario sicut paratus erat obiit: sepultusꝙ in monaste¬
rio sc̃i paulini. Quo defuncto antio coloniensis ep̾e que̾

Expanded text:
vestimenta sacerdotalia a militibus direpta, pallium discisvestimenta sacerdotalia a militibus direpta, pallium discissum, corpus Dominicum violatum et in terram projectum, crisma unctionis effusum est, episcopus ad Lucelenburch in custodiam delatus est. Treberi nichil eorum quae ad divinum officium pertinent celebrare voluerunt, donec Romanum pontificem de hac re per internuncios interpellarent. Interim Cunradus comes compulsus a plurimis episcopum dimisit. Romanus pontifex Cunradum excommunicavit et Eberhardo absolvendum commisit. Qui tandem penitens Treberim venit, et humiliter a summo pontifice absolutionem petiit et inpetravit, et ad satisfactionem quaedam bona Sancto Petro contradidit. Eo tempore Heinricus imperator corpus sancti Valerii de Treberis transtulit ad Goslar, et econtra curtim Vilmar Sancto Euchario tradsacrario, sicut paratus erat, obiit. Sepultus est in monasterio sancti Paulini. 33. Quo defuncto, Anno Coloniensis episcopus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
mina: rogat ad elbertũ susciꝑe dilectionis mixn era.
diȩ de hamis exiliunt. gladios stringunt. fortit̾ undi¬
ꝙ feriunt. ipsumq adelbertum obtruncant: ceteros
edituos crudelit̾ mactant. castellum in solitudinem
redigunt. Silo a popone ꝓ trictoria benefieiis illustra¬
tus est. hic popo eccli̾am sc̾i petri. iam collapsam re¬
parauit: & in honore sc̃i mat̾ni tͣnslatis in ea partim
reliquiis eius dedicauit. turrimq ibidem construyit
Sc̃o euchario quedam bona delegauit: guedã ablata
restituit. Sẽs sẏmeon solitarius suꝑ nigram portam
portam treberis claruit. ubi & requieseit. Popo a rchi
dus successit. Nic p̾uilegia eccħe suȩ apud papam reno¬
uauit: ipsum treberis cu̾ honore suscȩpit multa p̾dia
acquisiuit ꝓ quib redimendis ampliꝰ quã mille ta-¬
lenta de sacrario tulit. hic aliquando dũ dioceseos
circuiret. a conrado comite de lurelemburch captus est.

Expanded text:
mina, rogat Adelbertum suscipere dilectionis munera. mina, rogat Adelbertum suscipere dilectionis munera. diae de hamis exiliunt, gladios stringunt, fortiter undique feriunt, ipsumque Adelbertum obtruncant, ceteros aedituos crudeliter mactant, castellum in solitudinem redigunt. Sicko a Poppone pro victoria beneficiis illustratus est .--Hic Poppo ecclesiam sancti Petri jam collapsam reparavit, et in honore sancti Martini, translatis in eam partim reliquiis ejus, dedicavit, turrimque ibidem construxit ; Sancto Euchario quaedam bona delegavit, quaedam ablata restituit. Sanctus Symeon solitarius super nigram portam Treberis claruit; ubi et requievit. Popo archiepdus successit. Hic privilegia suae ecclesiae apud papam renovavit, ipsum papam Treberis cum honore suscepit , multa praedia acquisivit, pro quibus redimendis amplius quam mille talenta de sacrario tulit. Hic aliquando dum dioeceses circuiret, a Cunrado comite de Lucelenburch captus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ginta hamas p̃parat. in quib singulis singulos mi¬
utes electos loricatos. & galeatos ensib ꝙ p̾cinctos
collocat: & desuper linteis oꝑtas. funes guib uectes ad
portandas eas insererent. cõponit. deinde sexaginta ui-¬
ros nichilominꝰ electos & plebeia ueste amictos. ensib q
eoꝵ in hamis reconditis. gestatores constituit: nullosꝙ
hominũ huiꝰ fraudis p̾ter p̾dictos uiros conseios fecit.¬
Ipse silo citm his & aliis ꝙ aueis militib uallatus: ad
castellũ tendit. fores ꝙ pulsauit. Seruo scisertante quis
sit & quid uelit. dic ait dño tuo me sibi uinũ magne
Aslectionis gr̃a olim ꝓmissum deferre: quando ipsũ ñ
piguit mͥ siscienti poculu̾ dirigere. Seruo p̾nuntiante:
adelbertus iussit uiros intromitti. Quib ingressis
& hamas coram adelberto in terram simisl ponenti¬
b. post eos siko subiutrat. lubet auferri linteoꝵ uela¬

Expanded text:
pore, 30 hamas praeparat, in quibus singulis singulos mipore, 30 hamas praeparat, in quibus singulis singulos milites electos loricatos et galeatos ensibusque praecinctos collocat, et desuper lintheis opertas funes, quibus vectes ad portandum eas insererentur, componit. Deinde 60 viros nichilominus electos et plebeia veste amictos, ensibusque eorum in hamas reconditis, gestatores constituit, nulloque hominum hujus fraudis praeter praedictos viros conscio, ipse Sicko cum his et aliis paucis militibus vallatus ad castellum tendit; fores pulsavit. Servo sciscitante quis sit et quid velit: Dic, ait, domino tuo, me sibi vinum magnae dilectionis gratia olim promissum deferre, quando ipsum non piguit mihi sitienti poculum dirigere. Servo renuntiante, Adelbertus jussit viros intromitti. Quibus ingressis et hamas coram Adelberto in terram simul ponentibus, post eos Sicko subintrat, jubet auferri linthearum vela
Abbreviated transcription (Latin):
curiã ep̃i: quicguid ibi ad eiꝰ obsequiũ parabat᷑ uri olen¬
ter auferens ab ducebat. Cuiꝰ rei ignominia confusus
ep̾c. udelicet qͥ hostẽ cotidianu̾ sibi tam ꝓrimũ ob mu¬
nitionẽ castelli ñ posset debellare. multis ad amicos
suos chabitis querimoniis: ad huiꝰmodi infamiã de¬
pellendam consilũ & auxiliũ cepit inqͥrere. Erat in ex¬
ercitu eius uir potens diuiciis & uirib fortis nomi¬
ne siko. qui ꝓ misit se temptaturu̾. si qͦmodi
congratulante. egreditur. ille: cupiens quę spo¬
ponderat attemptare. Quadam die pergit ad portã
castelli pulsans fores: rogat sibi ab ad elberto ad ri¬
focillandũ poculũ mitti. Quod eum celerit allatum
fuisset & ebibisset. nuntium alloquit᷑. Dn̾o tuo ait
ex mea parte magnas grates nuntiato.pariter a
hec uerba narrare curato: qd̾ iita sospite hoc po
dictis abiit. Captato deinde consilio oportuno. tri¬

Expanded text:
curiam episcopi, quidquid ibi ad ejus obsequium parabatur violencuriam episcopi, quidquid ibi ad ejus obsequium parabatur violenter auferens abducebat. Cujus rei ignominia confusus episcopus, videlicet quod hostem cottidianum sibi tam proximum ob munitionem castelli non posse debellare, multis ad amicos suos habitis querimoniis, ad hujuscemodi infamiam depellendam consilium et auxilium coepit inquirere. Erat in exercitu ejus vir potens divitiis et viribus fortis, nomine Sicko, qui promisit se temptaturum, si quo modcongratulante, egreditur ille cupiens quae spoponderat adtemptare. Quadam die pergit ad portam castelli, pulsans fores, rogat sibi ab Adelberto ad refocilandum poculum mitti; quod cum celeriter allatum fuisset et ebibisset, nuncium alloquitur: Domino tuo, ait, ex mea parte magnas gratias nunciato, pariter et haec verba narrare curato, quod vita sospite hoc sibdictis abiit. Captato deinde oportuno tem
Abbreviated transcription (Latin):
benheroth educatum ad offensam ad elberonis p̾sulẽ
constituit. ita dicens. Talem uirum debeo dirigere:
qui tue uesaniȩ sufficiat. refistere. Igit᷑ ad elbero tande̾
sera penitentia tactus. nec ualens uires poponis suf¬
ferre suplex eidem factꝰ palatium & sua eastella. & om¬
nia sua contradidit: & deinde in monasterio sc̃i pauli¬
ni usq ad finẽ uitȩ suȩ ꝑmansit. heiricꝰ uͦ ĩꝑator
magnitudine: ad satiffaciendũ sc̃o petro direxit.
poppo archiep̾s treberoꝵ ordinat᷑. Hic sepiꝰ ꝯecu¬
patꝰ in expeditione & ꝓcinctu militũ quȩdã de sc̾o pan¬
adelberonis a p̾donib defensum destruxit: aliud ꝙͥ
castellũ adelberti cuidam tyranni qͥ dicȩbat᷑ suira ad
t̾ram deiecit. Qui uidelicet ad elbertꝰ castellũ treberis
quondã in honore sc̃ȩ crucis constructũ possidebat. In¬
de freguent̾ cum multitudine militũ erumpens ad

Expanded text:
benberch educatum ad offensam Adelberonis praesulem benberch educatum ad offensam Adelberonis praesulem constituit, ita dicens: Talem virum debeo dirigere, qui tuae vesaniae sufficiat resistere. Igitur Adelbero tandem sera poenitentia tactus, nec valens vires Popponis sufferre, suplex eidem factus, palatium et sua castella et omnia sua contradidit, et deinde in monasterio sancti Paulini usque ad finem vitae permansit. Heinricus vero imperator magnitudinis ad satisfaciendum Sancto Petro direxit. 31. Poppo archiepiscopus Trebirorum ordinatur. Hic saepius occupatus in expeditione et procinctu militum, quaedam de Sancto PauAdelberonis praedonibus defensum destruxit, aliud quoque castellum Adelberti cujusdam tyranni, quod dicebatur Sckiva ad terram dejecit. Qui videlicet Adelbertus castellum Treberis quondam in honore sanctae crucis constructum possidebat. Inde frequenter cum multitudine militum erumpens ad
Abbreviated transcription (Latin):
clauserunt. om̃sq qui irruperant missis ab arce la¬
pidib alios occideritnt. alios grauiter sauciaue¬
runt: reliquos cȩperunt. Tunc imꝑator ex materia
domoꝵ urbanarũ machinas eirea palatium usq
ad arces p̾cepit erigi: quo facilius palatinos posset¬
ex ipsa machinarum ȩqua palatio altitudine angu¬
stare. he quoq palatinis fortib repugnantib. igne
ĩmisso uel succensȩ uel domitȩ sunt. Cesar ergo cũ ne¬
quaguam ꝓficeret iu eius expugnatione. ad kalen¬
das septembris.ꝓfectus ponte̾ deici iussit. quẽ custo¬
diȩ adelberonis optinuerant: & meingaudo ep̃atum
confirmauit. qui usq ad finem uitȩ suȩ in castello con¬
fluentia ep̃atum administra uit. ad elbero¬
ne supͣdicto inuasore maximã ep̃ii familiam retinente.
Tandem circa finem uitę graui infirmitate dep̾ssus :
om̃ia meingaudo reddidit. sed palatium retinuit.¬
Obeunte meingaudo heinricꝰ imperator poponẽ in ba¬

Expanded text:
clauserunt,, omnesque qui irruperant, missis ex arce laclauserunt,, omnesque qui irruperant, missis ex arce lapidibus, alios occiderunt, alios graviter sauciaverunt, reliquos ceperunt. Tunc imperator ex materia domorum urbanarum machinas circa palatium usque ad arces praecepit erigi, quo facilius posset palatinos ex ipsa machinarum aequa palatio altitudine angustare. Hae quoque, palatinis fortiter repugnantibus, igne inmisso vel succensae vel dirutae sunt. Caesar ergo cum nequaquam proficeret in ejus expugnatione, ad Kal. Septemb. profectus, pontem dejici jussit, quem custodiae Adelberonis optinuerant, et Megingaudo episcopatum confirmavit. Qui usque ad finem vitae suae in castello Confluentia episcopatum administravit. Adelberone supradicto invasore maximam episcopii familiam retinente. Tandem circa finem Megingaudi, gravi infirmitate depressus, omnia Megingaudo reddidit, sed palatium sibi retinuit.--Obeunte Megingaudo , Heinricus imperator Popponem in Ba
Abbreviated transcription (Latin):
niuit. heinric̃ autem imꝑator meingauido p̃posito ee
tentiȩ ad elberonis resistere. octo genta mansos de re¬
b sc̃i martini rauengeo de maldeberch. & oldelb̾¬
to de stalle in beneficium dedit: nec tamen p̾ualuit.
Tunc hernricꝰ imꝑator eum exercitu treberim ue¬
nit: & palatium obsedit a dn̾ica post albas usq
ad kalendas septembris. Qua obsidione non solu̾
solitudinem est redacta. Non solu̾ deniq obsessores
sed ipsi palatini obsessi. frequentib eruptionib ip¬
sos obsessores & finitima palatii popłabantur. na
die de uertice iurani montis multitudo boum & otu¬
ũ ad seruitiũ imperatoris deducta. eũ p̃sidio militũ
descendit: quod palatini ex arce ꝓspicientes. erupti¬
oue subrto facta boues & oues eoꝵ p̾sidio fugato an¬
te se in palatium compulerunt. Quos cesariani mi¬
lites ꝑseciti apertis portis simul cum illis palatium
irruperunt. Nec mora palatini ex abdito portas

Expanded text:
nivit. Heinricus autem imperator Meingaudo episcopatum dnivit. Heinricus autem imperator Meingaudo episcopatum dtentiae Adelberonis resistere, 80 mansos de rebus Sancti Martini Ravengero de Madelberch et Udelberto de Stalle in beneficium dedit, nec tamen praevaluit. Tunc Heinricus imperator cum exercitu Treberim venit et palatium obsedit a Dominica post Albas usque ad Kal. Septembris . Qua obsidione non solum solitudinem est redacta. Non solum denique obsessores, set et ipsi palatini obsessi frequentibus eruptionibus ipsos obsessores et finitima palatii populabantur. Una die de vertice Jurani montis multitudo boum et ovium ad servitium imperatoris adducta cum praesidio militum descendit. Quod palatini ex arce prospicientes, eruptione subito facta, boves et oves praesidio eorum fugato, ante se in palatium compulerunt. Quos Caesariani milites persecuti, apertis portis simul cum illis palatium irruperunt. Nec mora, palatini ex abdito portas
Abbreviated transcription (Latin):
lempnia a fr̃ib obuixe peteretur. cibi potusq ca¬
ritatem sumere. ne eis onerosum fortasse existeret si
tanta comitatus ambitione ibidem reficeretur. cȩpit
urbem maturare. Cũq uenisset ad fluuium oleuia: cȩ¬
pit infirmitate graui deficere. Nec mora ad suam sȩ¬
dem ueniens diem clausit extremum. Sepultus est
ibidem in parua eccłia. qm ipse construxerat in hono¬
re sc̃i andreȩ. Huic successit liudolfus. Eo pontificante
p̾fuit in monasterio sc̃i paulini p̃positus nomine ad¬
elbero. de lucelemburch ortus. uir ꝑ otens & diues:
habens castra hec. sareburch. berencastel. & ritiche.
Qui inito cũ liudolfo archiep̃o prano consilio. eccliam
sc̃i simphoriani quȩ abbatib sc̃i martini subiacebat.
partim ui.partim dono sibi uendicauit. ep̃o ꝓh dolor
in sua sacram̃ta iurare coegit. Palatium qͦd sitũ est in
eadem urbe occupauit: pontem qͦ mosellę t̾rib mu¬

Expanded text:
lempnia a fratribus obnixe peteretur cibi potusque kalempnia a fratribus obnixe peteretur cibi potusque karitatem sumere, ne eis onerosum fortasse existeret si tanta comitatus ambitione ibidem reficeretur, coepit urbem maturare. Cumque venisset ad fluvium Oleviam, coepit infirmitate gravi deficere, nec mora ad suam sedem veniens, diem clausit extremum. Sepultus est ibidem in parva ecclesia, quam ipse construxerat in honore sancti Andreae . 30. Huic successit Liudolfus . Eo pontificante, praefuit in monasterio sancti Paulini praepositus nomine Adelbero, de Lucelenburch ortus, vir potens et dives, habens castella haec: Sarburch, Berencastel et Rutiche ; qui inito cum Liudolfo archiepiscopo pravo consilio, ecclesiam sancti Simphoriani, quae abbatibus sancti Martini subjacebat, partim vi, partim dolo sibi vendicavit, episcopo, proh dolor!in sua sacramenta jurare coegit, palatium quod situm est in eadem urbe occupavit, pontem quoque Mosellae turribus mu
Abbreviated transcription (Latin):
ris eccłis sepeliuit. Priuilegia suȩ eccłȩ renouauit &
auxit: romȩ cellam quatuor coronatoꝵ eum om̃sb ap¬
pendiciis furis sibi suisq successorib in perpetuum ac¬
quisiuit. Stb eo regulares canonici in eccłia sci petͥ
esse desierunt Sepultus est in cimiterio sc̃i eucharii.¬
Cui successit eterne memoriȩ elebertus. nobilitate &
noꝵ rapina exinanitam. largissima lib̾alitate ditauit:
aureis & argenteis crucib. plenariis casulis. dalmati¬
cis. tunicis. palliis. cappis. uelis. cortinis ꝙ possessionibus
auxit. M on asteria urbis rapina compuincialium p̾diis
cepit. Ieumium in sua parro chia tercia post pascha eb¬
domada fieri p̾cepit. Corpus sc̃i celsi confessoris in cimite¬
rio sc̃i eucharii reperit. Adueniente quadam festiuitate
st̾s eucharii. tpse pro celebrando ibidem dinino officio. ad
enus monasterium ꝑprexit. Cunq post expleta missarũ sol¬

Expanded text:
ris ecclesiae sepelivit; privilegia suae ecclesiae renovavit et ris ecclesiae sepelivit; privilegia suae ecclesiae renovavit et auxit .. Romae cellam quatuor Coronatorum cum omnibus appendiciis suis sibi suisque successoribus in perpetuum acquisivit . Sub eo regulares canonici in ecclesia sancti Petri esse desierunt. Sepultus est in cimiterio sancti Eucharii .--Cui successit aeternae memoriae Eckebertus , nobilitate et ristianorum rapina exinanitam, largissima liberalitate ditavit, aureis et argenteis crucibus, plenariis, casulis, dalmaticis, tunicis, palliis, cappis, velis cortinisque et possessionibus auxit; monasteria urbis, rapina comprovincialium praediis cepit. Jejunium in sua parrochia tercia post pascha ebdomada fieri praecepit, corpus sancti Celsi confessoris in cimiterio sancti Eucharii repperit . Adveniente quondam festivitate sancti Eucharii, ipse pro celebrando ibidem divino officio ad ejus monasterium perrexit. Cumque post expleta missarum sol
Abbreviated transcription (Latin):
dialogoꝵ legitur. de italia transtulit. qͦo ꝑ mosellȩ ftimi¬
nis aluenn. diino famulante nauclero tͣns uectũ.
in loco qui hattonis portꝰ dicit᷑ appulit. ubi a fr̃ib de mo¬
nasterio sc̃i martini de pago nomine megine. fusceptus:
ce in eodem monasterio honorificȩ conditꝰ est. Post ruoth¬
bertũ hemricꝰ eccłiȩ p̃fuit. qui regulares officinas & clau¬
strum circa maiorem eccłiam construxit: & rigorem re¬
gularis conuersatiotiis ibidem decreuit exercere. foru̾
in loco quo nune esse uidȩtur instituit. Affuit romȩ cũ
ottone in dampnando magũ non papam iohannem
Idem otto abbatiam supͣ dictam potestate de hac eccłia tu¬
lit. & aliam quȩ dicitur horrea quasi sua esset ꝓ masetrech
huic eccłiȩ delegauit: cum ad eum nichil pertinuerit.
herrieꝰ ep̃e in italia moritur. Cui theo dericꝰ successit: qͥ
corpꝰ p̾decessoris sui. treberim relatum in cimiterio maio¬

Expanded text:
dialogorum legitur, de Italia transtulit, quod per Mosellae flumidialogorum legitur, de Italia transtulit, quod per Mosellae fluminis alveum, divino famulante nauclero, transvectum, in loco qui Hattonis portus dicitur appulit, ubi a fratribus a monasterio sancti Martini de pago nomine Megine susceptus et in eodem monasterio honorifice conditus est.--Post Rutpertum Heinricus ecclesiae praefuit ; qui regulares officinas et claustrum circa majorem ecclesiam construxit, et vigorem regularis conversationis ibidem exercere decrevit, forum in loco quo nunc esse videtur instituit. Affuit Romae cum Ottone in damnando magum, non papam Johannem. Item Otto abbatiam supradictam potestate de hac ecclesia tulit, et aliam quae dicitur Horrea, quasi sua, esset, pro Mastreth huic ecclesiae delegavit, cum ad eum nichil pertinuerit. Heinricus episcopus in Italia obiit .--Cui Theodericus successit; qui corpus decessoris sui Treberim relatum in cimiterio majo
Abbreviated transcription (Latin):
infidęlib dep̾ssum subsedit. ñ sine uindicta in eos trans¬
fusa. Quicunq enim huic sacrilegio manib deseruiert
singulas infirmitatum plagas suscȩperunt. Igit᷑ north¬
man tii ciuitate om̃i exusta. & desolata: mettiᷤ
properare disponunt. Quod eum comꝑisset eiꝰ urbis an¬
tistes uualo. adiuncto sibi bertholfo epͤo treberensi. & ad¬
elardo comite. ad renuche. ultro illis obuiam ad pugnã
ꝓcedunt. Inito cereamine northinanni uicerunt. Uualo
ep̃c ibi cecidit. bertholfus cum cet̾is fugit. Eodem anno ber
in ediolacu. uenerabilis antistes: &e eode̾ anno rubertum
in mettis ep̾m consecrauit. Hic acquisiuit abbatiam bi
seruatii quȩ dicitur masetreh. ab arnulfo imperatore.
Deinde a ludouico imꝑatore hec castella oꝑtinuit. serieum
& horcesinuelth: cũ uillis sibi subiacentib Deinde ruotb¬
ꝑtus ep̃c extitit qui corpꝰ scĩ seueri de quo in pͥmo libro

Expanded text:
infidelibus depressum subsedit, non sine vindicta in eos transinfidelibus depressum subsedit, non sine vindicta in eos transfusa. Quicumque enim huic sacrilegio manibus deservierunt, singulas infirmitatum plagas susceperunt. Igitur Nortmanni, civitate omni exusta et desolata, Mettim properare disponunt. Quod cum comperisset ejusdem urbis antistes Walo, adjuncto sibi Bertolfo episcopo Treberensi et Adalardo comite, ad Remiche ultro illis obviam ad pugnam procedit. Inito certamine, Nortmanni vicerunt, Walo episcopus ibi cecidit, Bertolfus cum ceteris fugit. Eodem anno 883de Mediolaco, venerabilis antistes , et eodem anno Robertum in Mettis episcopum consecravit. Hic adquisivit abbatiam sancti Servatii quae dicitur Mastreth ab Arnolfo imperatore, deinde etiam a Ludowico imperatore haec castella obtinuit, Sericum et Orkesvels cum villis sibi subjacentibus. 29. Deinde Rutpertus extitit ; qui corpus sancti Severi, de quo in libro