comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad occasum uen̾it. ⁊ occeano se tinxerit.
ꝑ incognitas subt̾ra uias uias uadit. ⁊ rursꝰ
ad orientem recurrit.
uero pbseuram. ⁊ paulatim seu̾tendo diu̾sas
formas efficere. alii eꝯtra aunt lunam ñ
solum lum̃ hr̃e. s solis radiis illuminari.uñ
tilis. tercia dimidia. quarta plena.
Quinta: it̾m dimidia. ex maiore sexta it̃m sec¬
tilis. septimabicornis. Septima aut semiꝰ
⁊ uicesima sccda semis in suo orbe medie st̃.
nt᷑ tunum lune ÷ tempꝰ illd̾ int̾ deficientẽ
⁊ nascentem lunam. est aut̃.xxx. dies qd̃
paulatim ab eo recedentbo uidet᷑.
minis uicib menstrua spatia mod̾atur.
que iõ obliquo incetit cursu. ⁊ ñ recto
ut sol scilicet neuicidat incentrũ t̃rae.
⁊ freqnter spatiat᷑ ecsipsim. uicinꝰ : enĩ eiꝰ
circulus t̾re. crescensaut̃ orientem cormb̾
expectat. decrescens aut̃ occidentem. me¬
rito qd̾ occasura ⁊ amissura lumen.
una
tems uicinior ÷ quam sol. ⁊ in breuori or¬
be celerius ꝑ agit cursum suum. t lam sol

Expanded text:
ad occasum venerit, et Oceano se tinxerit, per incognitas sub terra vias vadit, et rursus ad orientem recurrit. vero obscuram, et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis illuminari. Unde tilis, tertia dimidia, quarta plena, quinta iterum dimidia ex majore, sexta iterum sectilis, septima bicornis. 2. Septima iterum semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae sunt; Interlunium lunae est tempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima diepaulatim ab eo recedendo videtur. minis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne iet frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim ejus circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat; decrescens, occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. una terris vicinior est quam sol. Inde et breviori orbe celerius peragit cursum suum. Nam iter q
Abbreviated transcription (Latin):
quã ferrum. Uñ inẽ illi duricia: cũ fri¬
res enĩ hoc cum uestib pellib q mictunt.
scda: ꝑtico. Neq alia genera ferriex me¬
ra acie temꝑantur. ceteris enĩ admiscet᷑
mollior complexus. Differentia ferri plu¬
rima. ⁊ uxta t̾re geniis. nam aliud molle:
plumboq uicinũ. rotarũq et clauorũ
usib aptum. aliud. fragile ⁊ oͣssuim. cul¬
ture t̾re conuemens. aliud. ureuitate sola
placet. clauisq caligariis. aliud. rubiginẽ
cełius sentit. stcture uocantur: hee om̃s. qd̾
non in aliis metallis. astͥngendo. apto uocabu¬
lo imposito. aquarum uͦ summa diffe̾ntia
ẽ. quib ferrũ canciens inm̾gitur. quo uti¬
lior fiat. sicu bilbilis in hispania. ⁊ tyrasso¬
nacomꝰ: in italia: in acuendo ferro. oleo delec¬
tatior fit acies. ⁊mn ⁊ tenuiora fertim̃ta: oleo
restingui mos ẽ. ne aqua m flagilitatem du¬
rentur: a ferro sanguis humanus sese ulcis¬

Expanded text:
quam ferrum; unde inest illi duritia cum friquam ferrum; unde inest illi duritia cum frires enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae vocantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulcis
Abbreviated transcription (Latin):
lissimum ẽ. ⁊ maxime po testatis. ⁊deo ⁊ aenea
debat aenis. erugo aeris: cathinia.⁊ calciare¬
tos. purgam̃ta aeris: cathinia ⁊ erugo. ⁊ eris
flos cathinia gignitur. in metalloꝵ aens atq
argenti for nacib insidente nitore. namq
ut᷑ ip̃ẽ lapis ex quo fit aescathinia uocatur:
sic rursus infornacib existit. et nominis sui
originem recipit. Eris flos fit seu gignit᷑. con-¬
flationib.resoluto atq relinquato aere.su¬
ꝑfusa frigida. repentina enĩ densione : tanquã
de spuma reparatur flos. Eruginẽ quoq es
creat. nam lamme erȩȩ suꝑuas aceti asꝑri¬
mi sermentis suꝑposite. atq ita distillantibꝰ.
frugum t̾re ꝯdiat. ⁊dem ⁊ calibs.: a
calibe flumine. uͥ ferrum optima acie tẽ
talla reꝑtus ẽ. Cuiꝰ post ea u̾sa mopprobriũ
speties. nam unde pͥdem tellus tractabat᷑.
inde mͦ cruor effunditur: nullũ aut̃ corpus:

Expanded text:
lissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea lissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea ardo stridebat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam lamminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque ita distillantibus, frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temptalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus t
Abbreviated transcription (Latin):
unũ: ad argenti nitorem accendens. alterum:
inqͦ ipsius auri fulua natura:. t̾cium. in quo
equał cunctoꝵ temꝑies. Coronariim: ex cluct̃i¬
li ere tenuatur in lammas. taurorumq felle
tinctum: spetiem auri in coronis histͥonũ p̃bet.
Uñ ⁊ appellatur: pẏropum: igneus color uocauit
Namq insingulas uncias aeris: additis auriscru¬
pulis seniꝰ: p̃tenius bratea ignescit. flammnasq
ab aliis ductile appellatur. quale. omẽ cipͥumẽ.
ductile aut̃ dr̃: eo qd̵ malleo ꝓducatur. sicut
fragile ẽ. siqͥdꝰ omẽ es diligentiꝰ purgatis igne
uiciis ex coctisq regulare efficr̃. Campanũqͦ
int̾ genera aeris uocat᷑. a campana scł ꝓuin¬
cia: que ÷ in italie partib. utensilibꝰ. ⁊ uasis
omĩb ꝓbatissimũ. aes omẽ. frigore magns¬
meliꝰ fundit᷑. rubiginẽ cełius trahit: nͥoleo
ꝑungat᷑. seruari id aut̃ optime: etiam in liqͥ¬
da pice tradunt. Int̃ omĩa metalla: aes uoca¬

Expanded text:
unum, ad argenti nitorem accedeunum, ad argenti nitorem accedein quod ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. 5. Coronarium ex ductili aere tenuatur in laminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet, unde et appellatum. 6. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris, additis auri scrupulis senis, praetenui bractea ignescit, flammasque ab aliis ductile appellatur, quale omne Cyprium est. 8. Ductile autem dicitur, eo quod malleo producatur, sicut fragile est. Siquidem omne aes, diligentius purgatis igne vitiis excoctisque, regulare efficitur. 9. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania provincia, quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. melius funditur. Aes rubiginem celerius trahit nisi oleo perunguatur; servari autem id optime etiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes voca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstitutiones scͥpte s̃. Ciprium es: incipro insu
quẽ cadmiamuocant. ⁊ ẽ duct̾ile. huc si addat᷑
plumbum: colore purpures fit. Auricalcum
dictum: qd̾ ⁊ splendorem auri. ⁊ duritiam aeris
possideat. Est aut̃ nom̃ compositum: ex lingͤ
latina et greca: es enim smone gͣcorum ealco
uocatur. fit aut̃ ex ere.:⁊ igne multo ac medi¬
caminib. ꝑducitur atl aureum colorem. Cori.¬
theum ẽ.: commixtio omĩum metalloꝵ. qd̾ eas
pͥmũ miscuit. corintho cum caꝑet᷑ incensa dlã
dum hanc annibal ciuitatem cepisset: om̃s
statuas eneas. ⁊ aureas.⁊ argenteas. in unũ
rogum congessit ⁊ eas incendit. Ita ex bac ꝯmix¬
tione:. fabri sustułunt.⁊ fec̾unt parapsides.
sic corinthea nata st̃: ex om̃ib in unũ. nec hoc
net illud. Uñ ⁊ usq in hodiernum diem:
siue exipsosiue ex imitatione: es corintheũ
uel corithea dicunt᷑. huiꝰ tͥa genera. candidũ

Expanded text:
constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insulconstitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insulquem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum
Abbreviated transcription (Latin):
dantu carbones. sicq argentum uiuum ex
minioistillat: sine hoc: neq argentum net
es in axari pot̃. tante aut̃ uirtutis ÷. ut si su¬
ꝑ serta rum argenti uniu. centenarium sxũ
fuꝑꝓoissi orti statim resistit. sim uͦ auriscru¬
rudũ: la̾intatłm eiꝰ raptim sin recipit. ex qͦ
intelligt᷑. ñ pondꝰ. s nacuram eiꝰ eẽ cui cedis ser¬
uatur ait̃ meliꝰ inuitreis uasculis. nam ceteras
mat̾ias porat potui aut̃ datum: int̾fecit uit̾fic̃
argentum: aput antiqͦs aut̃ pͥor eris quã
ferri cognitus usus. Aere qͥrpe pͥmi ꝓscindebant
t̾ram. ere certamina belli gerebant. Eratq inp̃¬
tio magis es. aurum u̾o ⁊ argentum. p̃p̃ inutilita¬
sũmo cessit honore. sic uoluenda etas cõnutat
tempora rerum.⁊ qd̾ fuit inp̃cio: fit nullo
demq honore. usus eris: postea tͣnsiit insimu¬
lacris. inuasis. inedificioꝵ structuris mnaxime:
ad ꝑpetuitatem monum̃toꝵ:⁊̃ publice ineis

Expanded text:
dantur carbones, sicque argentum vivum ex dantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam ceteras materias perforat. Potui autem datum interficit argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitasummum cessit honorem: sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis
Abbreviated transcription (Latin):
tis uenis infulit riuos cuiꝰcumq structure.
siue gͥ es illud fuerat. siue aurum: cũ in loca
t̃re deyssiora decurreret: sumpsit figuramĩ
piens lacuna formauerat. Qunrũ rerum syle¬
dore capti homines: cum legatas attollent mas¬
sas: uiderunt in eas t̃̾re uestigia figurata. hic¬
q excogitauerunt: liquefactas adomnem fe¬
mam posse deduei.
rgentum non longe a g̾ca appellatione dis¬
tat. hoc entinilli argirum uocant. Cui
miin in medum illd. ut dum candid̾ sit. inp̃ssũ
cquineas nigras redlit. Argentum uiuum
dicti: qd̾ excidat mat̾ias in quib inicit᷑. hoc et
liqui qr ꝑcurrit. Inuenitur spetialit̃. in me¬
talliiue in argentariis fornacib. gut carum
conciione: tectisinherens. sepe ⁊̃ ⁊ inst̃core ue¬
cussis cloacarum. uł puteoꝵ limo. Fit etiam
⁊ exnnio: imposito concule ferree. patena te¬
stea siposita. tam̃ circumlito uasculo: cnrtun¬

Expanded text:
tis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, tis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum, quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in piens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posse deduci. § 19 De argento. Argentum non longe a Graeca appellatione distat; hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circum
Abbreviated transcription (Latin):
pellata ẽ: quia monet. neqͣ fraus metao uel
pondere fiat. Numisma ÷. solidus areus uel
argenteus. uł aereus. qui iõ nunnima d̾t:
qr nominib pͥncipũ effigiisq signa ir. Prus.
nummꝰ argirꝰ mncupabatur. quiquã plu¬
runum exargento ꝑcutiebat᷑. Numi aut̃.
a niuna romanoꝵ rege uecatis. qui s pͥmum
apud latinos inaginib notauiti cumulo
titulo nominis sui p̃scͥpsit. folles diunt᷑ a sa¬
cuo quo conduntur. aꝯtinente. idid̃ ꝯtintur
appellatum. In monismate.ta qurunt metal¬
lum. figura. ⁊ pondus. si ex his aliauid defu̾̃it:
numsma nerit. Tria enim s̃ genea. argenti
⁊ auri. ⁊ aeris. signatum. factum. irfectum. sig¬
natumẽ: quod in nũmis ẽ. factum: qd̾ ÷ iua¬
sis ⁊ signis. infectum: quod in massis. qd̃ igt
ue. dr̃ .i. massa. Inͣticiam aut̃ formarum: me¬
talla ita uenerunt. dum enĩ quocũq cafu
ardentes silue ex quoquerentur: t̾ra calefac¬

Expanded text:
pellata est quia monet, ne qua fraus in metallo vel pellata est quia monet, ne qua fraus in metallo vel pondere fiat. 288 9. Nomisma est solidus aureus, vel argenteus, sive aereus, qui ideo nomisma dicitur quia nominibus principum effigiisque signabatur. Primus nummus ἅργυρος nuncupabatur, quiarimum ex argento percutiebatur. Nummi autem a Numa Romanorum rege vocati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nominis sui praescripsit. Folles dicuntur a sacculo quo conduntur, a continente id quod continetur appellatum. In nomismate tria quaeruntur: metallum, figura et pondus. Si ex his aliquid defuerit, nomisma non erit. Tria sunt autem genera argenti et auri et aeris: signatum, factum, infectum. Signatum est quod in nummis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod etur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefac
Abbreviated transcription (Latin):
nium: apd̃ antiqͦs peculium dicebat᷑ apecu¬
cnliariꝰ uocabatur quierat diues. nc̃ uero pe¬
cuniosus. Antiquissimi. nondũ auro argento
que iuuento: ere utebantur. ⁊lam pͥuserca
pecuna ĩusum fuit. Postea argentea. pꝰea au¬
fuit. ⁊ ip̃m sotum reꝯdebant᷑. auro argentoq
nondũ signato. Ex quorum metałł. quãuis pꝰea
fuisset facta pecunia: nom̃ tam̃ erarii ꝑmansit
ab eo metallo: uñ initium sumpsit. T hesau¬
i. apositione. hoc ẽ arepositonominatur. Nã
thesis positio dr̃. et ẽ nomenꝰ exgͥeo latinoq ser¬
mone compositum. nam tes greci. reposis¬
positum aurum. Auraria nom̃ hr̃ ab aure
criti nẽ ꝑ singula t̾ritoria sic aut̃ intrelitis
diuisum fuisse romanoꝵ ppłm ꝯstat: i a que
erant in singuł partib. tbuni clicerent. uĩ
dicta. Stipendium. a stipe pendenda mina¬
tũ. Antiqui enim appendere petrinm soli¬
ti erant: magis quam ad numerare. Morta ap¬

Expanded text:
nium apud antiquos peculium dicebatur a pecunium apud antiquos peculium dicebatur a pecucuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antque invento, aere utebantur; nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aufuit, et ipsum solum recondebatur, auro argentoque nondum signato: ex quorum metallis quamvis postea fuisset facta pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo, unde initium sumpsit. Thesau, a positione, hoc est, a reposito nominatur. Nam thesis positio dicitur: et est nomen ex graeco latinoque sermone compositum: nam thesis Graeci reposirepositum aurum. Auraria nomen habet ab ausicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat, ut erant in singulis partibus tribuni dicerentur. Unde uta, a vehendo dicta. Stipendium a stipe pendenda nominatum. Antiqui enim appendere pecuniam soliti erant magis quam annumerare. Moneta ap
Abbreviated transcription (Latin):
abstraherentur. ⁊ reueraq s iralsaui.¬
eius sit ea. ut ubi una uena apparuerit: ibi
sit spes alt̾iuis inguirendi. Septem funt aut̃
genera metalloꝵ. aurum. argentũ. aes. elec¬
qd̾ reꝑcusso aere: plus fulgurat. Uñ et
uirgilius. discolor iñ auri ꝑ ramos m̃ aura re¬
fulsit. ħt̃ splendor auri. nat᷑ale enĩ ÷: ut metal¬
aurarii dicti. quoꝵ fulgor splendidos fac̃. redd̃.
Obritum aurũ dictũ: qd obradiat splendore. ẽ enĩ
coloris optimi. qd̾ hebrei ophr. g̾ci cirron uo¬
cant. Bractea dr̃. tenulssima lamĩa.a tł it ast¬
de petudib ⁊ ꝓpͥetatem habebat. ⁊ nom̃. et
de corio enĩ pecud̾. nummi incidebant᷑ ⁊ sig¬
nabant᷑. Postea a saturno: ereꝰ mĩmꝰ inuẽtꝰ
ipẽ enĩ signare nũmos ⁊ scͥbi ꝯstituit. ꝓptea et
erarium saturno agentib ꝯsectum ẽ. Alii
ut suꝑiꝰ. pecuniam apecudibꝰ appellauer̃t.
sic̃ a uiuando. ium̃ta dicta s̃. O mẽ enim patͥmo¬

Expanded text:
abstraherentur. Et re vera, quia si vasa viabstraherentur. Et re vera, quia si vasa viejus ea sit, ut ubi una vena apparuerit, ibi spes sit alterius inquirendi. Septem autem sunt genera metallorum: aurum, argentum, aes, elecod repercusso aere plus fulgeat. Unde et Virgilius: Discolor inde auri per ramos aura refulsit, hoc est, splendor auri. Naturale enim est ut metalHinc et aurarii dicti, quorum fulgor splendidos reddit. 2. Obryzum aurum dictum, quod obradiet splendore; est enim coloris optimi, quod Hebraei ophax, Graeci κιῤῥὸν vocant. 3. Bractea dicitur tenuissima lamina, ἀπὸ de pecudibus et proprietatem habebat et nomen; de corio enim pecudum nummi incidebantur et signabantur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consecratum est. Alii, ut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
atq hec recocta: fiebat uitrum candidũ ⁊ pu¬
rum. Ingen̾e uitri.⁊ obsianus lapis adnum̾a¬
tur. Est aut̃ uirens int̃dum ⁊ niger. aliqͣndo:
⁊ translucidꝰ. crassiore uisu. ⁊ inspecuł parie¬
tum ꝓimagine umbras reddente. Gemmas:
multi ex eo faciunt hunclapidem:⁊ in india.
⁊ in italia. ⁊ ad occeanum.⁊ in hispania. nasci
tradunt. Ferunt aut̃ sub tybero cesare: quẽ¬
dam artificem excogitasse uitͥ temꝑam̃tum.
ut flexibileeet ⁊ ductile quidum admissus
fuisset ad cesarem: porrexit fialam cesari. qͣm
ille indignatus in pauim̃tum ꝓrecit: artifex
aut̃ substulit fialam de pauũto. que cõ¬
plicau̾at se tanquã uas eneum. deinde mar¬
culum de sinu ꝓtulit. ⁊ fialam correxit. hoc
facto: cesardixit artifici. mumqͥd alius scit
hanc ꝯdit᷑am ui̾rorum : Postquam ille iurats
negauit alt̾m hoc scire: iussit illum cesar
decollari. nedum hoc cognitum fiet aurũ

Expanded text:
atque haec recocta fiebat vitrum purum et candatque haec recocta fiebat vitrum purum et candidum. In genere vitri et obsianus lapis adnumeratur. Est autem virens interdum et niger aliquando et translucidus, crassiore visu et in speculis parietum pro imagine umbras reddente; gemmas multi ex eo faciunt. Hunc lapidem et in India et in Italia et ad Oceanum in Hispania nasci tradunt. Ferunt autem sub Tiberio Caesare quendam artificem excogitasse vitri temperamentum, ut flexibile esset et ductile. Qui dum admissus fuisset ad Caesarem, porrexit phialam Caesari, quam ille indignatus in pavimentum proiecit. Artifex autem sustulit phialam de pavimento, quae conplicaverat se tamquam vas aeneum; deinde marculum de sinu protulit et phialam correxit. Hoc facto Caesar dixit artifici: 'Numquid alius scit hanc condituram vitrorum?' Postquam ille iurans negavit alterum hoc scire, iussit illum Caesar decollari, ne dum hoc cognitum fieret, aurum
Abbreviated transcription (Latin):
xisse riuos. ⁊ hanc fuisse originem uitrrmox
ut ẽ ingemosa sollercia. non fuit ꝯtenta solo nitͤ
tro. ꝯtinuisq fornacib: ut es liquat᷑. masseq fiũt.
Postea exmassis. rursius funditur inofficmnis. et
aliud. flatu figurat᷑. ⁊ aliud: torno teritur. aliud.
argenti mͦ celatur. Tinguit᷑ etiam multism᷑is.
ita ut iacinctos saphirosq uirides initet᷑. ⁊ o¬
nices. uł aliarum geminaꝵ colores. neq ẽ alia¬
speties speculis aptior materia. uł picture accõ¬
modatior. maximus tam̃ honor. incandido iutro
ꝓximaq incristalli similitudine. Uñ ⁊ adpotan¬
dum. argenti metalla ⁊ auri pepulit: uitrum.
olim fiebat ⁊ in italia.⁊ ꝑ gallias. ⁊ hispaniaᷤ.
harena alba mollissima: pila molaᷤ terebatur.
De hinc miscebatur łͥb partib nitri pond̾e uł
mensura ac liquata: in alias fornaces transfun¬
debatur. que massa: uocabatur ad monitrũ.

Expanded text:
xisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, xisse rivos: et hanc fuisse originem vitri. Mox, ut est ingeniosa sollertia, non fuit contenta solo nitro, tro continuisque fornacibus ut aes liquatur, massaeque fiunt. Postea ex massis rursus funditur in officinis, et aliud flatu figuratur, aliud torno teritur, aliud argenti modo caelatur. Tinguitur etiam multis modis, ita ut iacinthos sapphirosque et virides imitetur et onyches vel aliarum gemmarum colores; neque est alia speculis aptior materia vel picturae adcommodatior. Maximus tamen honor in candido vitro, proximoque in crystalli similitudine; unde et ad potandum argenti metalla et auri pepulit vitrum. Olim fiebat et in Italia, et per Gallias et Hispaniam arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus, nitri pondere vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabatur ammonitrum;
Abbreviated transcription (Latin):
bet similatum ⁊ arguat: sic ⁊ alia alio atq
alio modo. icq si ne est fraude ulla uica mortali¬
um. Om̃s autem ñ tnͣsluc idas geminas. cecas ap¬
pellari. eo qd̵ densitate sua obscurentur.
ꝑspicuitate tͣnslticeat: in aliis enim me¬
tallis. quuqͥd intͥnsecus ꝯtinetur absꝯditur. ini¬
tro uero: quilibet liquor icł spities: quał est in¬
teriꝰ: talis exteriꝰ declaratur. ⁊ qͦdam mͦ claulus
patet: cuiꝰ origo hec fuit. In parte syrie que feni¬
cis uocatur finitima iudee. circaradicẽ montiᷤᷤ
carmeli palus ÷. ex qua nascitur belus annis.
qͥnq milium passinim spatio: in mare fluẽs.
uixta tolomaidem. cuiꝰ harene de torrente
fiuentesordib eluunt᷑. hic famaẽ: pulsa na¬
ue mercatoꝵ utri. cum sparsim ꝑlitus epulas
pararent: nec eẽnt ꝓactollendis uasis lapides glebas
nitͥ naui subdiderunt. quibꝰ accensis ꝑmixta
harena litoris tͣns lucentis. noui liquoris flu¬

Expanded text:
bet simulatum et arguat; sic et alia alio atque bet simulatum et arguat; sic et alia alio atque alio modo. Neque est sine fraude ulla vita mortalium. Omnes autem non translucidas gemmas caecas appellari, eo quod densitate sua obscurentur. perspicuitate transluceat. In aliis enim metallis quidquid intrinsecus continetur absconditur; in vitro vero quilibet liquor vel species qualis est interius talis exterius declaratur, et quodammodo clausus patet. Cuius origo haec fuit. In parte Syriae, quae Phoenice vocatur, finitima Iudaeae circa radices montis Carmeli palus est, ex qua nascitur Belus amnis, quinque milium passuum spatio in mare fluens iuxta Ptolomaidem, cuius arenae de torrente fluctu sordibus eluuntur. Hic fama est pulsa nave mercatorum nitri, cum sparsim per litus epulas pararent, nec essent pro adtollendis vasis lapides, glebas nitri e nave subdiderunt; quibus accensis permixta arena litoris, translucentes novi liquoris flu
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles insuꝑsticionib qͥbdam utuntar l¬
ꝑ area suffia. om̃s bestias euocari cͣcdunt. as¬
titide. in idromantia demonũ imagine se¬
oculis iene bestie inuenitur. qui si sub lin¬
gua boinis subditus fu̾it. futura eiu p̃cinere
dicuns: ⁊ corallus. tempestati ⁊ grandini resi¬
sttre fetur. Pontica ÷ gemmaquedam. liuore
ꝑlucici habens stelas rubeas. int̾dum ⁊ aure¬
as. dñt eam int̾rogan demones: ⁊ frigari: inqͥ¬
busdanreminarũ gen̾ib ueras a falsis discerne¬
re: magn difficultas ẽ quippe cum inuentum
fuent. siexuno genere alteriꝰ inaliaᷤ falsas tͣns¬
aducere. ⁊ sardonices. que t̾renis glutinantur
gemmnisita. ut dep̃hendi ñ possit. fingunt enĩ
eas ex diu̾o genere: nigro. candido. minioq colore.
Nam ⁊ plaride preciosissimo smaragdo qͥdam ui¬
trum art inficiunt.⁊ fallit oculos subdole:
quedam tlsa uiriditas. quo adusq ñ÷ qui pro

Expanded text:
gentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Lgentiles in superstitionibus quibusdam utuntur. Liparea suffita omnes bestias evocare tradunt. Anancitide in hydromantia daemonum imagines eoculis Hyaenae bestiae invenitur, qui si sub lingua hominis subditus fuerit, futura eum praecinere dicunt. Sed et corallium tempestati et grandini resistere feperlucida, habens stellas rubeas, interdum et aureas. Dicunt per eam interrogare daemones et fugare. In quibusdam gemmarum generibus veras a falsis discernere magna difficultas est, quippe quum inventum sit ex vero genere alterius in alia falsa transducere, ut sardonices, quae ternis glutinantur gemmis, ita ut deprehendi non possint. Fingunt enim eas ex diverso genere, nigro, candido minioque colore. Nam et pro lapide pretiosissimo smaragdo quidam vitrum arte inficiunt, et fallit oculos subdole quaedam falsa viriditas, quoadusque non
Abbreviated transcription (Latin):
luti oculi pupilla int̃ nitens. Arabica ex pat
dicta. aspectu eburnea ⁊. ẜ ffestitis: peculin¬
turam ht̃ in recddendis imaginib quamꝗͣ ni¬
tilet. exꝑimentum ẽ: si feruente aqua statimad¬
dita refrigerat. aut si soli oppositaẽ ardamre¬
teriam accendat. nascitur incoricho. Ostracitẽ
lapidosus colore testatio. durior altera aebatis
milis. nisi qd̃ achates politura puiguescit. dni¬
ori tanta inẽ uis: ut alie gemine sculpant᷑ siq¬
celo cadere. cui ñ modicam magi tͣbuunt pocti¬
tem nã ex eo lunares motus excitari purane
sunt et quedam gemmnarũ grnera: cognonti¬
ta abanimalib. E citesuiꝑtas maculas gre
cartinꝰ. marini cancri coloris÷ Scorpi scorpita
⁊ colore ⁊ effigie refert. Mirmititis. toemice si¬
tantis effigiem imitatur. pa os pauoni ẽ q̃te
hieratit᷑is. accipit̾s coloris. etitis aquile. le
ocoloꝵ ex rutilo sanguinea In medio: m
candida cing̃. ũ luporum oculos. Meoł

Expanded text:
luti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria luti oculi pupilla internitens. Arabica ex patria dicta aspectu eburnea est. Hephaestitis speculi naturam habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco. Ostracites lapidosus colore, testacio durior. Altera achatae similis, nisi quod achates politura pinguescit. Duritiae tanta inest vis ut aliae gemmae sculpantur fracaelo cadere. Cui non modicam magi tribuunt potestatem; nam ex eo lunares motus excitari putant. Sunt et quaedam gemmarum genera cognominata ab animalibus: echites vipereas maculas exprimit; carciniae marini cancri color est; scorpitis scorpionem et colore et effigie refert; myrmecitis formicae reptantis effigiem imitatur; taos pavoni est similis; hieracitis accipitris colore, aetitis aquilae; aeor colorum, ex rutilo sanguinea, in medio nigrum candido cingit, ut luporum oculi; meconites
Abbreviated transcription (Latin):
pectu iocundꝰ. rapacissimꝰ igniũ. ⁊ si iuxta fu¬
erit: celerrime ardescens. Crisolamsis: ex ig¬
ne ⁊ auro uocata. aurea t÷ die. ⁊ noctu ignen.
hanc ethiopia gignit. Amocrissus. harenis au¬
ro int̾mixtis. nc̃ brateaꝵ. nc̃ pulueris habet
quadrulas. gignitur inꝑsida. Leo crisus. colore
a ureo. int̾ueniente candida uena. Melocͥsis
ce eruunt aurum. ẽ aut̃ auro similis. ⁊ ht̃
bens stiginata aurea. Andro mada: argenti ni¬
torem ht̃. ⁊ pene ad amas qͣdrata semꝑ tesse
tudinem: mediam secante flammea uena. dc
ritis. a contemplatione ferri nic ħ dissonac.
maleficiis qͦ mͦ inferatur. discordias excitat.
us dactilus: ex insula cretea ẽ. ferrei oloris. õ
nominis eiꝰ quia pollicẽ humanũ egͥmit. łch¬
opicus. ferrei coloris ÷. qui dũ teritur. nigrũ fuc̃
emictit. Milanciꝰ. in eufratis alireo legitur: ꝓce¬
nesio marmori simił. medio colore glaucr tut¬

Expanded text:
pectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fupectu iucundus, rapacissimus ignium, et, si iuxta fuerit, celerrime ardescens. Chrysolampis ex auro et igne vocata; aurea est enim die, et noctu ignea. Hanc Aethiopia gignit. Ammochrysus harenis auro intermixtus nunc brattearum, nunc pulveris habet quadrulas. Gignitur in Persida. Leucochrysus colore aureo interveniente candida vena. Melichrysucae eruunt aurum. Est autem auro similis et habet bens stigmata aurea. Androdamas argenti nitorem htudine, mediam secante flammea vena. 11. Sideritis a contemplatione ferri nihil dissonat; verum maleficus, quoquo inferatur, discordias excitat. 12. Idaeus dactylus, ex insula Creta, est ferrei coloris; causa nominis eopicus ferrei coloris est, qui dum teritur, nigrum sucum emittit. Zmilanthis in Euphrate alveo legitur Proconnesio marmori similis, medio colore glauco, ve
Abbreviated transcription (Latin):
eruitur. que nͥ uiuenti abscisa fuerit: ñ ingem¬
mascit. Unde ⁊ eam magi dormientib drachoni¬
bus amputant. Audaces enim uiri: explorant
drachonim pecus. spargunt ibigͣmina medica¬
ta: adincitandũ drachonis soporem. atq ita
sompno sopitis capita desecant.⁊gemmas de¬
trahunt. sunt aut̃ candore translucido usu
earum orientis reges p̃cipue głantur. Crisopͣ¬
sus: ethiopicus÷. quem lapidem lux celat. ꝓdit
obscuritas. nocte enĩ igneus÷. die. aureus.
Flogites. ex ꝑsida ẽ. ostentans intͣ seqĩ flammas
canie. color eius croceus intus stellas ꝯtinens
elanguidas.⁊ sub nuibilo fur entes. Ermisci¬
on: inter gͣtissimas aspicit̃. exigrio colore radi¬
ans. auro portante secum in extremitatibꝰ:
candidam lucem.
metallorum uł lapidum cognominata.
similiss. cum manm coloris similitudine. hc̃
et ethiopia gignit. Crisilectrus simił auro.s
incolorem electri urgens. matutino tantũ as¬

Expanded text:
eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemeruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibita ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant, et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum Orientis reges praecipue gloriantur. 8. Chrysoprasus Aethiopicus est, quem lapidem lux celat, prodit obscuritas. Nocte enim igneus est, die aureus. 9. Phlogites ex Persida est, ostentans intra se quasi flammas caniae. Color ejuscroceus, intus stellas continens elanguidas, sub nubilo renitentes. 11. Hormesion inter gratissimas aspicitur, et igneo colore radians auro portante secum in extremitatibus candidam lucem. metallorum, vel lapidum cognominata. similis est cum et Aethiopia gignit. Chryselectrus similis auro, sed in colorem electri vergens, matutino tantum as
Abbreviated transcription (Latin):
ree guite. Constat int̾ om̃s. quantus numerꝰ
stellarum accedit: tantum ⁊ p̃cium accedere.
Lignis. ex eodemgenere ardentium ẽ appella¬
ta: a luceruarum flagnͣtia. gignit᷑ in multiᷤᷤ
locis. s ꝓbatissima apud indos: quidam eã
remissiorem carbunculũ dixerunt eẽ. huiꝰ
duplex facies. una: qͥpinpura radiat. altera. qͥ
cõci rubore. a sole calefacta: aut digitoꝵ atni¬
ti. paleas ⁊ cartarum fila ad se rapere dr̃.
sculpturis resistit: ac si qndo scułpta :: dũ
signa inpͥmit. qĩ quodam animał morsu:
partem cere retemptat gen̾a eius. quatuor
Calcedonia. hoc qd̾ ⁊ lignis facere dr̃ quãquã
multum uilior p̃dictis. nascitur: apud nasa¬
monas. in breue ut ferunt diuino. Inueni̾.
ad reꝑcussum lune plene. Omiã aut̃ gen̾a:
sculture resistunt. Alabandina dicta: ab ala¬
banda asie regione cui color ad calcedonium
uadit.s rarus. Dracontides. ex cerebro drachenis

Expanded text:
reae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus reae guttae. Constat inter omnes, quantus numerus stellarum accedit, tanto et pretium accedere. Lychnis ex eodem genere ardentium est, appellata a lucernarum flagrantia: gignitur in multis locis, sed probatissima apud Indos. Quidam eam remissiorem carbunculum esse dixerunt. Huius duplex facies; una quae purpura radiat, alia quae cocci rubore. A sole excalefacta aut digitorum adtritu paleas et chartarum fila ad se rapere dicitur; sculpturis resistit, ac si quando sculpta est, dum signa inprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Genera eius quattuor. Carchedonia hoc quod et lychnis facere dicitur, quamquam multo vilior praedictis. Nascitur apud Nasamonas imbre, ut ferunt, divino: invenitur ad repercussum lunae plenae. Omnia autem genera sculpturae resistunt. Alabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cuius color ad carchedoniam vadit, sed rarus. Dracontites ex cerebro draconis
Abbreviated transcription (Latin):
ni sexangulatadicta: ex argimm̃to iris. Nam
subto ꝑcussa sole. spẽs. ⁊ colores arcus celestis
inꝓrimos parietes imitatur. astrion. ex india
eristallo ꝓprnqua. meuiꝰ centro stela lucet.
fulgore lune plene: sumpsit autem nom̃:
qd astris imposita fulgorem rapit. ac regenit
E lectria quasi electoria inuentculis gallinacus
inuenitur. cͥstallina spetie. magnitudine. fabe
hac incertaminb inuictos fieri magi uolunt:
si credimus. E nidros: ab aqua uocata. exun¬
dat enim aquã. ita: ut claͬsam in ea putes
bunculus aut̃ dictus. qd̾ sit ignit᷑ ut carbo.
cuiꝰ fulgor:nec nocte uincr̾. Lucet enim in
tenebris. ad eo: ut flammas ad oculos uibret.
sit ⁊ ip̃e coloris ignei. ut carbunculꝰ. s can.¬
igni: uelud int̃ mortuos extinguit᷑. at ꝯtra
aquis ꝑ fusus: exardescit. Sandafirus nascit᷑
in indis: loco eiusdem nominis spẽs eius. qd̾
ueluti intra lucidum ignem. intꝰ fulgent au¬

Expanded text:
ni, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam ni, sexangulata, dicta ex argumento iris. Nam sub tecto percussa sole species et colores arcus caelestis in proximos parietes imitatur. Astrion ex India est, crystallo propinqua, in cuius centro stella lucet fulgore lunae plenae. Sumpsit autem nomen quod astris opposita fulgorem rapit ac regerit. Electria, quasi alectoria: in ventriculis enim gallinaciis invenitur, crystallina specie, magnitudine fabae. Hac in certaminibus invictos fieri magi volunt, si credimus. Enhydros ab aqua vocata; exundat enim aquam, ita ut clausam in ea putes bunculus autem dictus quod sit ignitus ut carbo, cuius fulgor nec nocte vincitur; lucet enim in tenebris adeo ut flammas ad oculos vibret. d sit et ipse coloris ignei ut carbunculus, sed canigni velut intermortuus extinguitur, at contra aquis perfusus exardescit. Sandasirus nascitur in Indis, loco eiusdem nominis. Species eius quod veluti in tralucido igne intus fulgent au
Abbreviated transcription (Latin):
multis ictib ferri ꝑfrangitur: cuiꝰ fragm̃tis:
sculptores ꝓgemmis in signendis. ꝑforandis¬
ꝙ utuntur. hic aut̃ dissidet: cum magnete la¬
pide. intantũ ut iuxta positus: ferrum ñ pati¬
atur abstrahi amagnete: siautem ad motus
magne ferrum comp̃hend̾it: rapit attaufert.
fertur quoq inelectn simili tudine uenena
dep̃hend̾re. metus uanos expellere. ac malefi¬
cis resistere artib. genera eiusui. Galatia:¬
re suum frigus dnt̃. Cerauineorũ. duo genera
funt. Unum quẽ germania mitit: c̃stallosi¬
milẽ. splendor tam̃ ceruleo. ⁊ si sub diuo positꝰ
fuerit. fulgorem rapit sid̾um. cerauneũ
alterum hispania in lusitanis litorib gignit.
cit colo pyropo rubenti. ⁊ qualitas ignis ut
hec adu̾sus ium fulgurum opitulari fertur:
si creditur. dicta autẽ ceraunea: qd̾ alibi nõ
inuenitur quã in loco fulminis ictiu ꝓximo
biam inmari rubro nascitur. coloris estalli¬

Expanded text:
multis ictibus ferri perfrangitur. Cujus fragmenta multis ictibus ferri perfrangitur. Cujus fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum, ut juxta positus ferrum non patiatur abstrahi a magnete: aut si admotus magnes comprehenderit, rapit atque aufert. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficis resistere artibus. Genera ejus sex. Sit suum frigus. 5. Cerauniorum duo genera sunt: Unum quod Germania mittit crystalli similem, splendet tamen caeruleo; et si sub divo positus fuerit, fulgorem rapit siderum. Ceraunium alterum Hispania in Lusitanis littoribus gignit, cui color e pyropo rubenti, et qualitas ut ignis. Haec adversus vim fulgurum opitulari fertur, si credimus. Dicta autem Ceraunia, quoniam alibi non inveniuntur quam biam in mari Rubro nascitur, coloris crystalli
Abbreviated transcription (Latin):
citur aut̃ inlibia: apud trogoditas. Munu
apud parthos gignitur. s p̃cipua ingermans
humorem subt̃ra putant colore densatum
⁊ nom̃ sumpsit: uarietas enis: candoremꝙ .s¬
celesti arcu spectantur: cuiꝰ ꝯtraria causatea¬
et aquosus colore traditir. qd̃ sit gͥbs
durata ꝑannos. Uñ ⁊ nom̃ eig̾ci dedenint &s¬
dit błis ad eo rapit flaminam: tit aridis fungiis
nel filiis ignem p̃beat: usus etiam eiꝰ ad pocula
destinatur. nicħ aut̃ aliud quam frigidum pa¬
ti porest: adamas. indiciis lapis paruus. ⁊ indeco¬
rus. ferrugineum h̃iscolorem. ⁊ splendorem cͥstal¬
linum: numquã aut̃ ultra magnitudinẽ miclei
auellant: reꝑtus. hic millicedit mat̾ie. nec fer¬
ro quid̾. nec igͥni. nec unꝗͣ incalescit. Uñ ⁊ nom̃
int̃pretatione g̾ca indomita uis. accepit.s dumsit¬
inuictus. ferri ignisq ꝯtemptor: hyrcino rũ¬
pitur sanguine recenti ⁊ calido macerat᷑. sicq

Expanded text:
Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud Parthos gignitur, sed praecipua in Carmania. Humorem sub terra putant calore densatum; unde et nomen sumpsit. Varietas eicoelesti arcu spectantur. Cujus contraria causa crystalet aquosus colore traditur, quod nix sit glacie durata per annos. Unde et nomen ei Graeci dederunt. Gidiis solis adeo rapit flammam, ut aridis fungis, vel foliis ignem praebeat. Usus ejus etiam ad pocula destinatur. Nihil autem aliud quam frigidum pati potest. 2. Adamas Indicus lapis parvus, et indecorus, ferrugineum habens colorem, et splendorem crystalli. Nunquam autem ultra magnitudinem nuclei avellani repertus. Hic nulli cedit materiae, ne ferro quidem, nec igni, nec unquam incalescit, unde et nomen interpretatione Ginvictus, ferri ignisque contemptor, hircino rumpitur sanguine recenti, et calido maceratur, sicque
Abbreviated transcription (Latin):
cceũ. Dyonisia. nigris myxtis rubentib nott
ex aquatrita: uinum flagłãt. ⁊ odore suo tbrt¬
constans. uñ ⁊ nominatus. Olca. barbr¬
rĩ nominis. ex fuluo nigro inridiq ⁊ candide:
Miridax sole ꝑcussa colorib micat uariis ꝓg̃t¬
tur inꝑsida. Droselitus uarius. nominis ciuẽ
qͥi ad ignem adplicetur: uelut sudorem mitͥ
Opalus distinctus diu̾sarum colore gemine
ẽ enim in eo: carbunculi tenuuior ignis. anõo¬
sti: fulgens purpura. smaragdi:. nitens um¬
ditas. ⁊ cunct̾a pariter subquadã uarietate luca¬
tia. nom̃ ht̃ expatͥa. sola enim eum parturit i¬
cendia. Sontice a ponto dicuntur. genere duis
nunc sanguineis. nc̃ aureitis guitis micantesa
lie. hñtes stellas. alie. longis colorum ductib lirs¬
ate. Ex ocontalitus: inparua magnitudine mnc̃¬
color. uñ ⁊ hoc sibi nomen ad optauit: tamdiu
enim notis sparsus ĩ: ut sexaginta genine
colores inparuo orbiculo eics dep̃hendemt ae

Expanded text:
ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietconstans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis micantes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ⁊ nom̃ ht̃. ex eberius: spetiosa ⁊ candida qua
aurifices aurum poliunt
eiusoem nominis. postea plurimis int̾ris.
Est autem nigrahabens in medio: circu los nigros
⁊ albos. iunctos ⁊ uariatos. simił ematiti: magi:
sufirti earum si creditur. tempestates auertũt.
flumina sistunt. absictos nigra ⁊ pond̾osa. dis¬
tincta uenis rubentib. hec ex calefacta igni: sep¬
tem dieb calorem tenet. Egiptilla nigra ẽ radice.
cerulea facie. ex egipto ubi inuenitur: uocata:
media. nigra ẽ. a medea illa fabulosa inuenta.
ht̃ uenas erei coloris. sudorem reddit croci saporẽ
uini. Uegentana italica gemmaẽ ab eis n
gra facie. albis int̃imicantib notis. Baripta.
ẽ tum sanguineis ⁊ albis notis. mero melasngn
enis. nigerrimi nitoris. continens inse spt̃mui
crinis. T̃ rixuluꝰ ex aftrica nigra. s tres succos
dit. ab radice: nigrum. emedio. sainguintũ ⁊ fi

Expanded text:
unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt.eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Bariptos nigra est cum sanguineis et albis notis. Mesomelas nigreris crines nigerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summo
Abbreviated transcription (Latin):
cundat ub̃a. infantumqͦ collo suspensa sali¬
uam facere fertur. Inore aut̃ liquescere.⁊ me¬
moriam adimere: mutunt eam nilus. ⁊ athelo¬
lis. annes. sunt qͥ smaragilum albis uenis cir¬
cumligatũ. galactitẽ uocant. Galathias gͣndi¬
nis ⁊ candorẽ p̃fert ⁊ figuram. duriciam qͦ: ut¬
adamans: ⁊̃ in igne posita. manere suum frigꝰ¬
aiunt. Solis gemina: candida ÷ traxitq noñqd̃
ad spetiem soł inorbem fulgentes sparsit radi¬
os. Seientes: translucet candido molleoq ful
sum astri ipsiꝰ ꝑhibent indies singulos minui.
atq augeri. nascitur inꝑsida. Cimedia. inure¬
intur incerebro piscis enisdem nominis. can¬
dida. ⁊ oblanga. p̃sagire his ferunt magi. sig¬
na tranquillitatis ueltempestatis. Belloculꝰ
albicans: pupillam cing̃ nigram: emedio au¬
lo dicatam. Uñ ⁊ appellata. epymelas dicitur:
cum incandida genina suꝑne ng̾scat color.

Expanded text:
cundat ubera; infantium quoque collo suspensa salicundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia qu in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet candido melleoque fulsum astri ipsius perhibent in dies singulos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio au regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color;
Abbreviated transcription (Latin):
quod in concuł maris hocgeniis lapidis inuenia.¬
tur. inẽ enim incarne conclet calculus natus
sicut incerebro piscis lapillus: gignitur autẽ
decelesti rore. quẽ certo anm tempore coclee a
haurrunt. ex quib margaritis quidam unioneᷤ
unus. numꝗͣ duo uł plures simul reꝑiant᷑.
Meliores aut̃ margante candide quamque fra.¬
uescunt: illas enim aut iuuentus. enit matiti¬
ni roris ꝯceptio: reddit candidas. has senectis:
uł uesꝑtmꝰ aer: reddit obscuras. Pedoros scd̃a
post margaritum gẽmarum candidarum. deqͤ
queritur: in quo colore debeat nimerari. tocieis
iactati ꝑalienas pulcͥtuãmes nominisadeo:
ut decoris p̃rogatiua. uocabulo factasit. Asteri¬
tes: candida ÷. inclusam lucem ꝯtinens: uelud
stellam intꝰ ambulantem. reclditq solis candi¬
dicantes radios. unde ⁊ nom̃ inuenit. Galactitis
lacteus ÷. qui ad tritus reddit fucum aldum.⁊
lact is faperem semins mit̾entib illigataife¬

Expanded text:
quod in conculis maris hoc genus lapidum inveniaquod in conculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de coelesti rore, quem certo anni tempore cochleae hauriunt: ex quibus margaritis quidam uniones unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtritus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fe
Abbreviated transcription (Latin):
timus: qui nec rarus ÷ nec densitate obtonsus.
s exutroq temꝑam̃to luce purpuraq refulgẽs.
hic aut̃ non rutilat equalit. sereno enim: ꝑ spicuiꝰ
⁊ gratus÷. nubilo: coram oculis euanescit: attp
marcescit: in os missus frigidus:. in sculpturis
durissimus nec tam̃ uiuictus. nam ab adaman¬
te scͥbitur ⁊ signatur. Iacinctizoniaᷤᷤ. indicus ÷. ia¬
cinctum ꝓpe referens: quidam aut̃ eoꝵ cͤstalli
similes. capillam̃tis int̾currentib obscurantur.
qr eius extremus igniculus in ametisti uiolam
exit. Celedonia: exyrundinum colore uocata.
⁊ duoꝵ: generum: quaꝵ una. ex altera parte pur¬
purea. ⁊ alia. purpura. nigͥs int̾uenientib ma¬
culis. Cianea sciciegemia: cerubeo coruscans
nitore. pura int̾clum.⁊ macłis int̾micantib
auratis puluiscuł uarians. Rotidis: rosea ẽ.
et exeo nom̃ accepit.
argarita pͥma gemmnarum candidarum.
quam itleo margaritum aunt uocatũ:

Expanded text:
timus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, timus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic autem non rutilat aequaliter. Sereno enim perspicuus atque gratus est, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ppellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo coruscans nitore, pura, interdum et punctulis intermicantibus auratis pulvisculis varians. Rhoditis rosea est; et ex eo nomen accepit. argarita, prima candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam,