comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ.⁊ qui etiam si non ea facie fuit. quȩ nobis occurrit
de illo cogitantib & hoc penitus ignorantib : nouimus
tam̃ quid sit homo. Ut enĩ longe non eamus. hoc sunius:
& illũ hoc fuisse. & animã eius corpori copulatã mortalit̃
uixisse. manifestũ .ẽ. hoc ergo de illo credimus. qđ inuenimꝰ
in nobis. Eredimus iuxta speciem uł genus. quo humana om̃is
natura parit̃ continetur. Quid igitur de illa excellentia
trinitatis. suie spetialit̾ siue generalit̾ nouimus: quasi mul¬
tȩ sint tales trinitates. quarũ aliquas experti sumus. ut
ꝑ regulam simulitudinis imp̃ssam. uł specialẽ uł genera¬
lẽ notitiam. illam quoq talem . ex̃. credamus: atq ita rem
quã credimus & nondũ nouimus. exparilitate rei quã no¬
iumus diligamus: Qđ utiq non ita .t̃ An quẽa dmodũ diligonꝰ
ũquã resurrexisse uiderimus: Ita trinitatẽ quã non uidemus

Expanded text:
Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit Paulum. Qui etiam si non ea facie fuit quae nobis occurrit de illo cogitantibus, et hac penitus ignoramus, novimus tamen quid sit homo. Ut enim longe non eamus, hoc sumus: et illum hoc fuisse, et animam ejus corpori copulatam mortaliter vixisse manifestum est. Hoc ergo de illo credimus, quod invenimus in nobis, juxta speciem vel genus, quo humana omnis natura pariter continetur. Quid igitur de illa excellentia Trinitatis sive specialiter sive generaliter novimus, quasi multae sint tales trinitates, quarum aliquas experti sumus, ut per regulam similitudinis impressam vel specialem vel generalem notitiam, illam quoque talem esse credamus; atque ita rem quam credimus et nondum novimus, ex parilitate rei quam novimus diligamus? Quod utique non ita est. An quemadmodum diligimus unquam resurrexisse viderimus, ita Trinitatem quam non videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ouid sit aut̃ uirgo. & quid sit nasci. & quid sit nom̃ propriũ.
non credimus: sed ꝓrsus nouimꝰ Utrũ aut̃ illa facies mariȩ
fuerit. quȩ occurrit animo cũ ista loquimur aut recorlam.:
nec nouimus om̃mo nec credimus. Itaq inc. salua fide licet
dicere:ͥ forte talẽ habebat faciem. forte non talem: forte
aut̃ de uirgine natus .ẽ. xp̃s. nemo silua fide xp̃iana dixe¬
rit. Quã obrẽ. qm̃ trinitatis ȩt̾nitatẽ & ȩqualitatẽ & imita¬
tr̃. quantũ datur intelligere cupimus: prius quã in¬
telligamus credere debemus: uigilandũq nob̾ .x̃. ne ficta
sit fides nr̃a. Eadẽ quippe trinitate fruendũ.ẽ. ut brate
uiuanius. Si aut̃ falsũ de illa crediderimus. in anis erit
spes. & non casta caritas. Quomodo igitur eandẽ trinita¬
tem quã non nouimus credendo diligimus: an scđm spe¬
cialem generalẽue notitiam. scđm quã diliginius apłm

Expanded text:
Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium Quid sit autem virgo, et quid sit nasci, et quid sit nomen proprium non credimus, sed prorsus novimus. Utrum autem illa facies Mariae fuerit quae occurrerit animo cum ista loquimur aut recordamur, nec novimus omnino, nec credimus. Itaque hic salva fide licet dicere, Forte talem habebat faciem, forte non talem: Forte autem de virgine natus est Christus, nemo salva fide christiana dixerit. 8. Quamobrem quoniam Trinitatis aeternitatem, et aequalitatem, et unitatem, quantum datur, intelligere cupimus, prius autem quam intelligamus credere debemus, vigilandumque nobis est, ne ficta sit fides nostra: eadem quippe Trinitate fruendum est, ut beate vivamus; si autem falsum de illa crediderimus, inanis erit spes, et non casta charitas: quomodo igitur eam Trinitatem quam non novimus, credendo diligimus? An secundum specialem generalemve notitiam, secundum quam diligimus apostolum
Abbreviated transcription (Latin):
qua illȩ aiuro intacta. neq in ipso partu corrupea. mirabilit̃
natus. ẽ. Hec quib menbroꝵ linia mentis fuerit lazarus.
nec bethaniam. nec sepulchrũ. lapidẽq illuĩ quẽ remoueri
ussit cũ eũ resuscitaret uidimus: nec monumentũ nouũ ex¬
esũ ui petra. unde ipse resurrexit : nec montẽ oliuea un¬
de ascendit incelũ: neq omino scimus quicũq ista non ui¬
dimus. an ita sint ut ea cogitamus : imo uero ꝓbabilius
eaistimanus ita non .xx̃. Plamq cũ alicuuis facies. uł loci
uł hominis uł cuius libet corporis. eadem occurrerit ocu¬
us nr̃is quȩ occurrebat animo cũ eam priusquam uidere¬
mus cogitabamus non paruo miraculo mouemur Ita rro
& nenȩ nũquã accidit. & tamen ea firmissime credimus: qͥa
siundũ speciẽ generalẽq noticiã quȩ certa nobis. ẽ. cogitamꝰ.
Crecdimus enĩ dñm ił m  natũ de uirgine. quȩ maria uocabat᷑.

Expanded text:
qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter qua ille a viro intacta neque in ipso partu corrupta mirabiliter natus est. Nec quibus membrorum lineamentis fuerit Lazarus, nec Bethaniam, nec sepulcrum lapidemque illum quem removeri jussit cum eum resuscitaret, vidimus, nec monumentum novum excisum in petra unde ipse resurrexit, nec montem Oliveti unde ascendit in coelum: neque omnino scimus, quicumque ista non vidimus, an ita sint ut ea cogitamus, imo vero probabilius existimamus non esse ita. Namque cum alicujus facies vel loci vel hominis vel cujuslibet corporis eadem occurrerit oculis nostris, quae occurrebat animo, cum eam priusquam videremus cogitabamus, non parvo miraculo movemur; ita raro et pene nunquam accidit: et tamen ea firmissime credimus, quia secundum specialem generalemque notitiam quae certa nobis est, cogitamus. Credimus eni
Abbreviated transcription (Latin):
infide nr̃a quã de dño iħu xp̃ohabemus. illud salubre.ẽ. quod
sibi anius fingit. longe fortasse alit̃ quĩ res habet: sed illud
quod secundũ speciem de homine cogitamus. Habemus enĩ qua¬
si regularit infixam naturȩ humanȩ noticiam: scđm quam
quicquid tale aspicimus. statom hominẽ. eẽ. cognosciniꝰ. uł ho¬
& ad demonstratidã erga nos dilectionẽ dĩ. Hoc enĩ nob̾ prod ẽ.
credere. & firmũ atq in conuulsũ corde retinere. humilit¬
tũ qua natus .ẽ. ds̃ ex femina. & amortalib ꝑtantas contu¬
melias ꝑductus ad mortẽ. sũmũ ex̃. medicamentũ : quo suꝑbiȩ
qm̃ nouimus quid sit om̃ipotentia. de om̃ipotenti dõ credimꝰ
Et scdm̃ species & genera rerũ. uł natura insita uł eaperien¬
tia collecta de factis huiuscemodi cogitamiis: ut non ficta
sit fides nr̃a. Neq enĩ norumus faciem iurginis mariȩ. exc

Expanded text:
in fide nostra quam de Domino Jesu Christo habemus, illud salubre est quod in fide nostra quam de Domino Jesu Christo habemus, illud salubre est quod sibi animus fingit, longe fortasse aliter quam res se habet, sed illud quod secundum speciem de homine cogitamus: habemus enim quasi regulariter infixam humanae naturae notitiam, secundum quam quidquid tale aspicimus, statim hominem esse cognoscimus vel honstrandam erga nos dilectionem Dei. Hoc enim nobis prodest credere, et firmum atque inconcussum corde retinere, humilitatem qua natus est Deus ex femina et a mortalibus per tantas contumelias perductus ad mortem, summum esse medicamentum quo superbiae nis ejus, quoniam novimus quid sit omnipotentia, de omnipotente Deo credimus, et secundum species et genera rerum vel natura insita vel experientia collecta, de factis hujuscemodi cogitamus, ut non ficta sit fides nostra. Neque enim novimus faciem virginis Mariae, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qđ rarissime potest accidere:ͥ non hoc tamen fide ut te¬
neamus quicquam prod. ẽ. sed aliud aliquid utile. qđ ꝑ
hoc in sinuatur. Quis enĩ legentiũ uł audientiũ quȩ scripsit
apłs paulus. uł quȩ de illo scripta sunt. non fingat animo
& ipsius apłi faciẽ. & om̃iũ quoꝵ ibi nomina cõmemoran¬
t Et cũ in tanta hominũ multitudine quib illȩ litterȩ
noty̧ sunt. alius alit̃ liniamenta figurãq illoꝵ corpoꝵ
cogitet: quis ꝓpinquius & similius cogitet. utiq in cer¬
tũ .ẽ. Neq ibi occupatur fides nr̃a. qua facie corporis il
li homines : sed tantũ quia ꝑ dĩ grãm ita uixerunt:¬
& ea gesserunt quȩ scriptura illa testatur: hoc utile
est credere. & non desperandũ. & appetendũ. Nlam &
ipsius dũ facies carnis. innumerabiliũ cogitationũ diuersitate
uariatur & fingitur : quȩ tamen una erat. quecũq erat. Hec

Expanded text:
est, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teest, quod rarissime potest accidere: non hoc tamen fide ut teneamus quidquam prodest, sed ad aliud aliquid utile, quod per hoc insinuatur. Quis enim legentium vel audientium quae scripsit apostolus Paulus, vel quae de illo scripta sunt, non fingat animo et ipsius Apostoli faciem, et omnium quorum ibi nomina commemorantur? Et cum in tanta hominum multitudine quibus illae Litterae notae sunt, alius aliter lincamenta figuramque illorum corporum cogitet, quis propinquius et similius cogitet, utique incertum est. Neque ibi occupatur fides nostra, qua facie corporis fuerint illi homines; sed tantum quia per Dei gratiam ita vixerunt, et ea gesserunt quae Scriptura illa testatur: hoc et utile est credere, et non desperandum, et appetendum. Nam et ipsius Dominicae facies carnis, innumerabilium cogitationum diversitate variatur et fingitur, quae tamen una erat, quaecumque erat. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsi dm̃ uidebunt: nisi ꝑfidẽ diligatur : non po¬
terit cor mundari. quo ad eũ uidendũ sit aptũ & idone¬
um. Ubi sunt enĩ illa tria. ꝓpt̃q in animo ȩdificando.
om̃iũ diumoꝵ libroꝵ machinamenta consurgunt. fides. spes.
caritas. nisi in animo credente qđ nondũ uidet. & sperante
atq: amante qđ credit: Amatur ergͦ & qđ ignoratur :
sed tam̃ creditur. Nimirũ aut̃ cauendũ. ẽ: ne credens animꝰ
id qđ non uidet. fingat sibi aliquid qđ non .ẽ: & speret
diligatq quod falsũ. ẽ. Qđsifit: non erit caritas de corde
puro & conscientia bona & fide non ficta: quȩ finis p̃cep¬
ti .ẽ. sicut idem apłs dicit. Necesse .x̃. aut̃. cũ aliqua cor¬
poralia lecta uł audita quȩ non uidimus credimus: sibi
fingat animus. aliquid inliniamentis formisq corporũ. sic̃
occurrerit cogitanti: qđ aut uerũ non sit : aut etiã siuerũ

Expanded text:
quia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poquia ipsi Deum videbunt : nisi per fidem diligatur, non poterit cor mundari, quo ad eum videndum sit aptum et idoneum. Ubi sunt enim illa tria, propter quae in animo aedificanda omnium divinorum Librorum machinamenta consurgunt, fides, spes, charitas ; nisi in animo credente quod nondum videt, et sperante atque amante quod credit? Amatur ergo et qui ignoratur; sed tamen creditur. Nimirum autem cavendum est, ne credens animus id quod non videt, fingat sibi aliquid quod non est, et speret diligatque quod falsum est. Quod si fit, non erit charitas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, quae finis praecepti est, sicut idem apostolus dicit . 7. Necesse est autem, cum aliqua corporalia lecta vel audita quae non vidimus, credimus, fingat sibi aliquid animus in lineamentis formisque corporum, sicut occurrerit cogitanti, quod aut verum non sit, aut etiam si verum
Abbreviated transcription (Latin):
modo ex̃ debuerit: non conphendimus. Hoc ergͦ bonũ. ñ
longe positũ.ẽ. ab uno quoq nrm. i illo enĩ uuumus
& mouemur & sumiis
Ced dilectione. instandũ ẽ. ad illud. & inhȩrendũ illi:
Dut . p̃sente. ꝑfruamur a quo sumus: quo absente nec
tẽ. possemus. Cũ enĩ ꝑ fidẽ ad huc ambulamiis non ꝑfpecir̃:
nondũ. utiq uidemiis dm̃ sicuti. ẽ. aut faciȩ ad faciẽ.
quẽ tam̃ nisi nunt. iã diligamus. nũꝗ uidebimus. Sed
quis diligit qđ ignorat. ÷ Sciri enĩ aliquid & non di¬
ligi potest. Idiligi aut̃ qđ nescitur. quȩro utrũ possit:
quia si non potest. nemo.diligit dm̃ antequã sciat.
Et quid est dm̃ scire. nisi eũ mente conspicere: firmeq ꝑspicere:
Non enĩ corpus . ẽ. ut carneis oculis inquiratur. Sed & priusꝗ
ualeamus conspicere atq ꝑcipere dm̃. sicut conspici & ꝑcipi
potest. qđ mundis cordib licet.ͥbeati enĩ mundi cordes.

Expanded text:
modo esse debuerit non comprehendimus. Hoc ergo bonum non modo esse debuerit non comprehendimus. Hoc ergo bonum non longe positum est ab unoquoque nostrum: in illo enim vivimus, et movemur, et sumusSed dilectione standum est ad illud et inhaerendum illi, ut praesente perfruamur a quo sumus, quo absente nec esse possemus. Cum enim per fidem adhuc ambulamus, non per speciem , nondum utique videmus Deum, sicut idem ait, facie ad faciem : quem tamen nisi nunc jam diligamus, nunquam videbimus. Sed quis diligit quod ignorat? Sciri enim aliquid et non diligi potest: diligi autem quod nescitur, quaero utrum possit; quia si non potest, nemo diligit Deum antequam sciat. Et quid est Deum scire, nisi eum mente conspicere, firmeque percipere? Non enim corpus est, ut carneis oculis inquiratur. Sed et priusquam valeamus conspicere atque percipere Deum, sicut conspici et percipi potest, quod mundicordibus licet; Beati enim mundicordes,
Abbreviated transcription (Latin):
se faciendus. Hȩc est ueritas. & simplex bonũ. Non enĩ aliud
aliquid quã ipsũ bonũ: ac ꝑ hoc etiam sũmũ bonũ. Non enĩ
niui uł augeri bonũ potrst: nisi qđ ex alio bono bonũ . ẽ
Ad hoc se igitur conuertit animus ut bonus sit : aquo
habet ut sit animus. Tunc ergo uoluntas naturȩ congru¬
it. ut ꝑficiatur in bono animus: cũ illud bonũ diligitur
conuersione uoluntatis: unde .ẽ. & illud qđ non amit¬
titur nec auersione uoluntatis. Auertendo enĩse asũmo
bono. amitat animus ut sit bonus animus: non aut̃ amit¬
tit ut sit animus: cũ & hoc iam bonũ sit. corporr meluis.
hoc ergͦ amittit uoluntas. qđ uoluntas ad ipiscit᷑ lam
enĩ erat animus. qui conuerti ad id uellet aquo erat:
uidemus utrum ex̃. debuerit aut debeat. quic quid
eẽ debuisse aut debere conp̃hendimus : & ubi idemꝰ
ex̃. non potiusse. nisi. ẽẽ. debuisset. Quicquid etiã quo¬

Expanded text:
se faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud se faciendus. Haec est veritas, et simplex bonum: non enim est aliud aliquid quam ipsum bonum, ac per hoc etiam summum bonum. Non enim minui vel augeri bonum potest, nisi quod ex alio bono bonum est. Ad hoc se igitur animus convertit ut bonus sit, a quo habet ut animus sit. Tunc ergo voluntas naturae congruit ut perficiatur in bono animus, cum illud bonum diligitur conversione voluntatis, unde est et illud quod non amittitur nec aversione voluntatis. Avertendo enim se a summo bono, amittit animus ut sit bonus animus; non autem amittit ut sit animus, cum et hoc jam bonum sit corpore melius: hoc ergo amittit voluntas, quod voluntas adipiscitur. Jam enim erat animus, qui converti ad id vellet a quo erat: onum nostrum, ubi videmus utrum esse debuerit aut debeat, quidquid esse debuisse aut debere comprehendimus; et ubi videmus esse non potuisse nisi esse debuisset, quidquid etiam quo
Abbreviated transcription (Latin):
le bonũ. Cũ itaq auclis. bonũ hoc & bonũ illud. quȩ possunt
alias dici etiam non bona: si potueris sine illis quȩ partici¬
patione boni bona sunt ꝑspicere ipsũ bonũ cuius participa¬
tione boni bona sunt: simul enĩ & ꝓpsũ intelligis cũ audis
hoc aut illud bonũ. Si ergo potueris illis detractis. ꝑse
ipsũ ꝑspicere bonũ : ꝑ spexeris bonũ dm̃. Et si amore in he¬
feris: continuo lȩtificaberis. Pudeat aut̃ cũ alia non amen¬
tur nisiquia bona sunt: eis in herendo non amare bonũ
ipsũ unde bona sunt. Illud etiã qđ animus tantũ quia
est animus. etiam eomodo nudũ bonus quo se conuer¬
tit ad in cõmutabile bonũ fed ut doxi tantũ animus
cũ ita nobis placet. ut eũ om̃i etiã luci corporrȩ cũ bene intel¬
ligimus p̃feramus: non inse ipso nobis placet: sed alla arte
qua factus .ẽ. Inde enĩ approbatur factus. ubi uidetur fius¬

Expanded text:
le bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt le bonum. Cum itaque audis bonum hoc et bonum illud, quae possunt alias dici etiam non bona, si potueris sine illis quae participatione boni bona sunt, perspicere ipsum bonum cujus participatione bona sunt; simul enim et ipsum intelligis, cum audis hoc aut illud bonum: si ergo potueris illis detractis per se ipsum perspicere bonum, perspexeris Deum. Et si amore inhaeseris, continuo beatificaberis. Pudeat autem, cum alia non amentur nisi quia bona sunt, eis inhaerendo non amare bonum ipsum unde bona sunt. Illud etiam, quod animus, tantum quia est animus, etiam nondum eo modo bonus quo se convertit ad incommutabile bonum; sed, ut dixi, tantum animus, cum ita nobis placet ut eum omni etiam luci corporeae cum bene intelligimus, praeferamus, non in se ipso nobis placet, sed in illa arte qua factus est. Inde enim approbatur factus, ubi videtur fuis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eẽ uoluntate : non quia id ipsum qđ animus . ẽ. non . ẽ.
aliquid boni. Nam inde iam dicitur & uerissime dicitur.
corpore melior. Sed ideo nondũ dicitur bonus animus: quia
restat ei actio uoluntatis. qua sit p̾̃stantior. Quã si neglexerit.
uire culpatur. recteq dicitur nonbonus animus. Distat enĩ
abro qui hoc agit. bt quia ille laudabilis: ꝓfecto iste qui hoc
non agit. uituperabilis .ẽ. Cũ uero hoc agit studio. & fit bonꝰ
animꝰ : nisi se adaliquid conuertat qđ ipse non ẽ. non potest
hoc assequi. Qdo se aut̃ conuerait animus ut sit bonus animꝰ
nisi ad incõmutabile bonũ cũ hoc amat & appetit. & adipis¬
citur: Unde si se rursus auertat. fiatq non bonus hoc ipso qđ
se auertit abono: nisi maneat inse illud bonũ unde se auer¬
tit. non . ẽ. quo se iterũ si uoluerit emendare. conuertat
Qua ꝓpt̃ milla. eeñt. mutabilia bona: nisi eẽt in cõmutabi¬

Expanded text:
dum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est dum esse voluntate; non quia idipsum quo animus est, non est aliquid boni; nam unde jam dicitur, et verissime dicitur corpore melior? sed ideo, nondum dicitur bonus animus, quoniam restat ei actio voluntatis, qua sit praestantior; quam si neglexerit, jure culpatur, recteque dicitur non bonus animus. Distat enim ab eo qui hoc agit: et quia ille laudabilis, profecto iste qui hoc non agit, vituperabilis est. Cum vero agit hoc studio, et fit bonus animus, nisi se ad aliquid convertat quod ipse non est, non potest hoc assequi. Quo se autem convertat ut fiat bonus animus, nisi ad bonum, cum hoc amat et appetit et adipiscitur? Unde se si rursus avertat, fiatque non bonus, hoc ipso quo se avertit a bono, nisi maneat in se illud bonum unde se avertit, non est quo se iterum, si voluerit emendare, convertat. 5. Quapropter nulla essent mutabilia bona, nisi esset incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is boni. Neq enĩ in his om̃ib bonis. uł quȩ cõmemor aui
uł quȩ. alia. cernuntur siue cogitantur. aliud dicere
mus alio melius. cũ uere dicinus. hisi. eẽt. nob̾ impressa
notio ipsius boni: secuncdũ quod bonũ. & ꝓbaremus aliqͥd.
& aliud alii ꝓponeremus. Sic amandus ds̃. non hoc &
illud bonũ. sed ipsũ bonũ. Querendũ enĩ bonũ animȩ.
non cui suꝑuolitet iudicando: sed cui hereat amando.
Bt quid hoc nisi ds̃ : Non bonus animus. aut bonus an¬
głs. aut bonũ celũ. sed bonũ. bonũ. Sic enĩ forte facilius¬
iduertitur. quid urlim dicere. Cũ enĩ audio uerbi grã quod dicit̃
animus bonus: sicut duo uerba sunt: ita exeis uerbis duo quȩ¬
dam intelligo:ͥ aliud quo animus est. aliud quo bonus. Et
quidem ut animus eẽt: non egit ipse aliquid. Non enĩ iam
yrat : qui ageret ut eẽt. Ut aut̃ sit bonus animus. uideo agen¬

Expanded text:
omnis boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemoravi, omnis boni. Neque enim in his omnibus bonis, vel quae commemoravi, vel quae alia cernuntur sive cogitantur, diceremus aliud alio melius cum vere judicamus, nisi esset nobis impressa notio ipsius boni, secundum quod et probaremus aliquid, et aliud alii praeponeremus. Sic amandus est Deus, non hoc et illud bonum, sed ipsum bonum. Quaerendum enim bonum animae, non cui supervolitet judicando, sed cui haereat amando: et quid hoc, nisi Deus? Non bonus animus, aut bonus angelus, aut bonum coelum; sed bonum bonum. Sic enim forte faciliusadvertitur quid velim dicere. Cum enim audio, verbi gratia, quod dicitur animus bonus, sicut duo verba sunt, ita ex eis verbis duo quaedam intelligo: aliud quo animus est, aliud quo bonus. Et quidem ut animus esset, non egit ipse aliquid; non enim jam erat quod ageret ut esset: ut autem sit bonus animus, video agen
Abbreviated transcription (Latin):
planitiȩ cãpoꝵ: & bonũ p̃diũ amȩnũ ac fertilȩ: & bona
domus. parib m̃bris disposita. & ampla. & lucida. Et bona
animalia. animata. corpora .: Et bonus aer modestus & salu¬
bris: & bonus cib. suauis atq aptus ualitudini. Et bona ua¬
litudo. sine dolorib: & lassitudine : & bona facies hominis
dimensa parilit̃. & affecta hilarit̃. & luculenta & colorati:
& bonus animus amici. consensionis dulcedine. & amoris
fide: & bonus uir. uistus: & bone diuitiȩ. quia facile eape¬
dunt. Et bonũ cȩlũ. cũ sole & luna & stellis suis & boni¬
angłi. scã obȩdientia: & bona loquutio suauit̃ docenis. &
congruent̃ mouens audientẽ : & bonũ carmen canorĩnu¬
meris. & sententiis graue. Quid plura & plura: Bonũ
hoc: & bonũ illud. Tolle hoc & illud. & uide ipsũ
bonũ. si potes. Ita dm̃ uidebis. non alio bono bonũ. sed bonu

Expanded text:
planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona planitie camporum, et bonum praedium amoenum ac fertile, et bona domus paribus membris disposita et ampla et lucida, et bona animalia animata corpora, et bonus aer modestus et salubris, et bonus cibus suavis atque aptus valetudini, et bona valetudo sine doloribus et lassitudine, et bona facies hominis dimensa pariliter et affecta hilariter et luculenter colorata, et bonus animus amici consensionis dulcedine et amoris fide, et bonus vir justus, et bonae divitiae, quia facile expediunt, et bonum coeluAngeli sancta obedientia, et bona locutio suaviter docens et congruenter monens audientem, et bonum carmen canorum numeris et sententiis grave. Quid plura et plura? Bonum hoc et bonum illud: tolle hoc et illud, et vide ipsum bonum, si potes; ita Deum videbis, non alio bono bonum, sed bonum
Abbreviated transcription (Latin):
ficillimũ .ẽ. Ecce uide si potes.õ anima p̃grauata corpori
qđ corrũpitur : & onusta t̾renis cogitationib multis
& uariis. ecce uide si potes: Ds̃ ueritas.ẽ. Hor enĩ scriptũ
.ẽ. qm̃ ds̃ lux .ẽ. Non quomodo ifti oculi uident: sed quomo¬
do uidet cor. cũ audit ueritas. ẽ: noli quȩrere quid sit ue¬
ritas. Statim enĩ se opponunt caligies imaginũ corpora¬
liũ. & nubila phantasmatũ : l& ꝑ turbabunt serenitatem
que primo ictu diluxit tibi : cũ dicerẽ ueritas. Ecce in ipso pri¬
mo ictu quo uelut coruscatione p̃stringeris cũ dico ueritas:
mane si potes. Sed non potes. Relaberis mista solita atq t̾re¬
na. Quo tandẽ pondere queso relaberis: nisi sordiũ contrac¬
tarũ cupiditatis uisco. & perygrinationis errorib: IIII. co¬
cor iterũ uide si potes. Non amas certe. nisibonũ: quia
bona .ẽ. t̾ra altitudine montiũ. & tẽperam̃to colluĩ &

Expanded text:
ficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore ficillimum est. Ecce vide, si potes, o anima praegravata corpore quod corrumpitur, et onusta terrenis cogitationibus multis et variis; ecce vide, si potes: Deus Veritas est . Hoc enim scriptum est, Quoniam Deus lux est : non quomodo isti oculi vident, sed quomodo videt cor, cum audis, Veritas est. Noli quaerere quid sit veritas; statim enim se opponent caligines imaginum corporalium et nubila phantasmatum, et perturbabunt serenitatem, quae primo ictu diluxit tibi, cum dicerem, Veritas. Ecce in ipso primo ictu quo velut coruscatione perstringeris, cum dicitur, Veritas, mane si potes: sed non potes; relaberis in ista solita atque terrena. Quo tandem pondere, quaeso, relaberis, nisi sordium contractarum cupiditatis visco et peregrinationis erroribus? Cce iterum vide, si potes. Non amas certe nisi bonum, quia bona est terra altitudine montium et temperamento collium et
Abbreviated transcription (Latin):
rerit : non putetur ds̃. Ron enĩ parua notitiȩ pars.ẽ. cũ de
ꝓfundo isto i illã sũmitatẽ respiramus: si anteꝗ scire possi¬
mus quid sit ds̃. possimus iam scire quid non sit. Nonẽ. enĩ cer¬
te nec terra nec cȩlũ. nec quasi t̾ra & celũ: nec tale aliqͥd
quale uidemiis incȩlo: nec quicquid tale non uidemꝰ: & ẽ.
fortassis incȩlo. Uec si augeas imaginatione cogitationis lucẽ
solis quantũ potes. siue quo sit᷑ maior. sue quo sit m¬
clarior. milies tintũ aut innumerabilit̃: neq hoc . ẽ. ds̃.
Nec sic̃ cogitantur angłi mundi sp̃s : celestia corpora inspi¬
rantes. atq ad arbitriũ quo seruiunt dõ mutantes atq
uersantes. ꝑlec si om̃s cũ sint milia miliũ munũ collati.¬
unũ unũ fiant. Anec tale aliquid ds̃. ẽ. Necsi eosdẽ sp̃s
sine corporib cogites: quod quidẽ carnali cogitationi dif¬

Expanded text:
rerit, non putetur Deus. Non enim parvae notitiae pars est, cum de rerit, non putetur Deus. Non enim parvae notitiae pars est, cum de profundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit. Non est enim certe, nec terra, nec coelum, nec quasi terra et coelum, nec tale aliquid quale videmus in coelo, nec quidquid tale non videmus et est fortassis in coelo. Nec si augeas imaginatione cogitationis lucem solis, quantum potes, sive quo sit major, sive quo sit clarior, millies tantum, aut innumerabiliter, neque hoc est Deus. Nec sicut cogitantur Angeli mundi spiritus coelestia corpora inspirantes, atque ad arbitrium quo serviunt Deo mutantes atque versantes, nec si omnes, cum sint millia millium , in unum collati unus fiant, nec tale aliquid Deus est. Nec si eosdem spiritus sine corporibus cogites, quod quidem carnali cogitationi dif
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sit necesse .ẽ. In corporib aut̃. fieri potest ut ꝑquȩ urrũ
sit hoc aurũ. atq illud. fed maius boc sit quã illud: quia
non taclem ibi . ẽ. magnitudo. quȩ ueritas. Aliudq ibi. ẽ.
ic & inanimi natura. scđm quod dicitur magnus
hanimus: non sed̃m hoc dicitur uerus animus:¬
Animũ enĩ uerũ babet. &iam qui non .ẽ. magnanimus : quan¬
doquidem corporis & animi essentia. non est ipsius urritatis es¬
sentia : sicuti .ẽ. trinitas ds̃. unus solus. magnus. uerus. uerax.
ueritas. Quẽ si cogitare conamur . quantũ sinit & donat:
nullus cogitaxetur ꝑlocoꝵ spatia contractus. aut cõplexus
quasi triũ corpoꝵ: nulla conpago iuncturȩ: sic̃ tricorporẽ
gerionẽ fabulȩ ferunt. Sed quicquid animo tale occurre¬
rit ut mauis sit intrib quã in singulis: minusq in uno quã
induob : sine ulla dubitatione respuatur.lta enĩ respuet᷑
om̃e corporeũ. Inspiritalib aut̃. om̃e mutabile quod occur¬

Expanded text:
us est veritas. In corporibus autem fieri potest ut aeque verum sit hoc aurum atque illud, sed majus hoc sit quam illud, quia non eadem ibi est magnitudo quae veritas; aliudque illi est et in animi natura, secundum quod dicitur magnus animus, non secundum hoc dicitur verus animusAnimum enim verum habet etiam qui non est magnanimus: quandoquidem corporis et animi essentia, non est ipsius veritatis essentia, sicut est Trinitas Deus unus, solus, magnus, verus, verax, veritas. Quem si cogitare conamur, quantum sinit et donat, nullus cogitetur per locorum spatia contactus aut complexus, quasi trium corporum; nulla compago juncturae, sicut tricorporem Geryonem fabulae ferunt: sed quidquid animo tale occurrerit, ut majus sit in tribus quam in singulis, minusque in uno quam in duobus, sine ulla dubitatione respuatur: ita enim respuitur omne corporeum. In spiritualibus autem omne mutabile quod occur
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnitate ꝓfundit. Itẽ cũ arcũ pulcdirȩ & equabilit pitortũ
que uidi uerbi gr̃a charthagini animo reuoluo. ris quedã
menti nuntiata ꝑ oculos memorieq trans fusa imagaparlũ
conspectũ facit ⁊ fed aluid mente conspicio. scđm erđ muli
opus illud placet. Unde etia. si displiceret. cornsigerem. Itaq
de ftis scđm ilam uidicamus ⁊ & illam cernimus ratiorralis
mentis intuitu: ista urero aut prȩsentia sensu corporis
tangimꝰ. aut imagoies absentiũ fixas mmemoria rrecorclao¬
muis & ere earũ similitudinie talia fingimꝰ. qualia nos rosi
Nuellemꝰ atq possemus. ⁊tiam oꝑe moliremur. Alit figuran¬
tes animo magines corpoꝵ aut ꝑ corpus corpora uicdeir¬

Expanded text:
ternitate perfundit. Item cum arcum pulchre ac aequabiliter intortum, ternitate perfundit. Item cum arcum pulchre ac aequabiliter intortum, quem vidi, verbi gratia, Carthagine, animo revolvo, res quaedam menti nuntiata per oculos, memoriaeque transfusa, imaginarium conspectum facit. Sed aliud mente conspicio, secundum quod mihi opus illud placet; unde etiam, si displiceret, corrigerem. Itaque de istis secundum illam judicamus, et illam cernimus rationalis mentis intuitu. Ista vero aut praesentia sensu corporis tangimus, aut imagines absentium fixas in memoria recordamur, aut ex earum similitudine talia fingimus, qualia nos ipsi, si vellemus atque possemus, etiam opere moliremur: aliter figurantes animo imagines corporum, aut per corpus corpora viden
Abbreviated transcription (Latin):
uł in ani auiditate laudis humane: statim amor ille
quo in eũ ferebar offensus & quasi reꝑcussus atq ab in¬
digno homine ablatus. in ea forma ꝑmanet. ex qua
rũ talem credens amauerã. nisi forte ad hoc amo iami urlta¬
lis sit . cũ talem non.cł. cõperero. At in illo homi ne niehi
mutatũ. ẽ. Mutari tamen potest. ut fiat qđ ximi
iam. et̃. credideram. In mente aut̃ mea. mutata. t̃ utiq
ipsi existimatio. quȩ de illo alit̾ se habebat. & alic̃ habin:
idemq amor. ab intentione ꝑfruendi adintentionẽ consu¬
lendi incõmutabili desuꝑ iustitia iubente defleocus ẽchose
urro forma i concussȩ ac stabilis ueritatis & iqua fruie¬
rer homine bonũ eũ credens & inqua consulo ut bonussit.
oieadẽ luce in corruptibilis sincerissimeq rationis: derpe
mentis aspectũ & illam phantasiꝑ nubem quã desuꝑ cerno
cũ eundem hominẽ quẽ uderam cogito. imꝑturbabili de¬

Expanded text:
vel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, vel inani aviditate laudis humanae: statim amor ille, quo in eum ferebar, offensus, et quasi repercussus, atque ab indigno homine ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdem hominem quem videram cogito, imperturbabili ae
Abbreviated transcription (Latin):
tib accidere solet. int̾ utrũq aere libero fruens: & se¬
renissimã lucẽ supra. & densissimas nebulas subt̾ aspiciã.
Nam unde inme fr̃ni amoris inflãmatur ardor. cũ audio
uirũ aliquẽ ꝓfidei pulchritudine & firmitate acriora
torm̃ta tolerasse : & si michi digito ostendatur ipse ho.¬
mo. studeo michi coniungere: notũ facere. amicitia col¬
ligare. Itaq si facultas detur. accedo. alloquor. sermonẽ
confero. Affectũ meũ millũ quib uerbis possũ exprimo.
ucissmq ineo fueri quem inme habeat. atq exprim uolo.
spiritalẽq conplexũ credendo molior: quia ꝑuestigare
tam cito & cernere pȩnitus eius interiora non possũ. Amo
itaq fidelẽ ac fortem iuirũ. amore casto atq germano
Qđ si michi int̾ nr̃as loquelas fateatur. aut incautus a¬
liquomodo sese indicit. qđ uł dedõ credat in congrua:
errore illa ꝑtulerit. uł insperatȩ pecuniȩ cupiditate:

Expanded text:
tibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et setibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulchritudine et firmitate acria tormenta tolerasse? Et si mihi digito ostendatur ipse homo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. Itaque si facultas datur, accedo, alloquor, sermonem confero, affectum meum in illum quibus verbis possum exprimo, vicissimque in eo fieri quem in me habeat atque exprimi volo, spiritualemque complexum credendo molior, quia pervestigare tam cito et cernere penitus ejus interiora non possum. Amo itaque fidelem et fortem virum amore casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat incongrua, errore illa pertulerit, vel speratae pecuniae cupiditate,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ corporis sensus haustas & quodãmodo infusas memortȩ:
exquib etiam ea quȩ non uisa sunt fic tophantas mate¬
cogitantur siue alit̃ quã sunt. siue fortuito sicuti sunt. aliis om̃i¬
no regulis supra m̃tẽ nr̃am in cõmutabilit̃ manentib uł aꝓ¬
bare apud nosmet ipsos uł improbare conuincimur: cũ rec¬
te aliquid approbamꝰ aut improbaniꝰ. Nam & cũ recolo cartha¬
ginis mȩnia quã uidi: & cũ fungo alexandriȩ quȩ ñ uicli eas¬
demq: imaginarias formas. quaslam quib: dã p̃ferens ratio¬
nabilit̾ p̃fero: uig& & claret desuꝑ iudiciũ ueritatis: ac sui
iuris in corruptissimis regulis firmũ. ẽ. Et si corporaliũ ona¬
ginũ quasi quodã nubilo subtegitur:ͥ non tam̃ in uoluitur
atq confundit᷑ : sed int̾. ẽ. utrũ egosubilla uł in illa caligi¬
ne. tãꝗ acȩlo ꝑspicuo secludar. An sic̃ in altissimis mon¬

Expanded text:
per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, per corporis sensum haustas, et quodam modo infusas memoriae, ex quibus etiam ea quae non visa sunt, ficto phantasmatecogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdam quibusdam praeferens, rationabiliter praefero; viget et claret desuper judicium veritatis, ac sui juris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis mon
Abbreviated transcription (Latin):
nitione definit. Itaq cũ mihi che sua ꝓpria loquit᷑ utrũ in¬
telligat hoc aut illud. an non intelligat: & utrũ uelit an
nolit hoc aut illud. credo. Cũ uero de humana specialit̾ aut
generalit̃ uerũ licit. agnosco & approbo. Unde manifes¬
tũ .x̃. aliud unũ quẽq uidere inse. qđ sibi alius dicenti cre¬
dat. non tam̃ uideat: Aliud aut̃ in ipsa ueritate. qđ alius quisq
possit intueri . quoꝵ alterũ mutari ꝑtẽpora. alterũ in con¬
mutabili xt̾ntate consistere. Neq enĩ oculis corporeis mul¬
tas m̃tes uidendo. ꝑsimilitudinẽ colligimꝰ generalẽ uł spͥe¬
cialẽ mentis humanȩ notitiã : fed iituemur iniuolabilẽ
ueritatẽ: exqua ꝑfecte quantũ possumus definimus. Ilon
qualis sit unuis cuiusq hominis mens: sed qualis. ẽẽ. sempit̾nis
rationib: debeat. Unde etiã phantasias rerũ corporaliũ

Expanded text:
nitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum innitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemque videre in se, quod sibi alius dicenti credat, non tamen videat; aliud autem in ipsa veritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tempora, alterum incommutabili aeternitate consistere. Neque enim oculis corporeis multas mentes videndo, per similitudinem colligimus generalem vel specialem mentis humanae notitiam: sed intuemur inviolabilem veritatem, ex qua perfecte, quantum possumus, definiamus, non qualis sit uniuscujusque hominis mens, sed qualis esse sempiternis rationibus debeat. 10. Unde etiam phantasias rerum corporalium
Abbreviated transcription (Latin):
rius. ẽ. Et noticia mentis se scientis & amantis. inm̃te atq inamo¬
re euis. ẽ. quia scientẽ se amat. & amantẽ se nouit. Ac ꝑ hoc &
bina sunt insingulis.: quia mens quȩ se nouit & amat. cũ sua
noticia . ẽ. in amore . & cũ suo amore innoticia. Amor quoq ip¬
amat & totã nouit: & totũ amorẽ suũ nouit. totãq: amat
noticiã suã. quando ista tria. adse ipsa ꝑfecta sunt. miro itaq
modo. tria ista inseparabilia sunt asemet ipsis. & tam̃ eoꝵ
singulũ quidq substantia. ẽ: & simul om̃a una substantia. uł¬
una essentia. cũ & relatiur dicant᷑ adinincem .Ui. oocccoo
ed cũ se ipsam nouit humana mens. & amat se ipsam. ñ
aliquid in conmutabile nouit & amat. Alit̃q unusqͥsq
homo loquendo enuntiat m̃tẽ suã. quid insemet ipso agatur
xttendens . alit̃ aũ humanã mentẽ speciali aut generali cog¬

Expanded text:
ejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amoejus est; et notitia mentis se scientis et amantis in mente atque in amore ejus est, quia scientem se amat, et amantem se novit. Ac per hoc et bina in singulis, quia mens quae se novit et amat, cum sua notitia est in amore, et cum suo amore in notitia: amor quoque iptotam novit, et totum amorem suum novit, totamque amat notitiam suam, quando tria ista ad se ipsa perfecta sunt. Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis, et tamen eorum singulum quodque substantia est, et simul omnia una substantia vel essentia, cued cum se ipsam novit humana mens et amat se ipsam, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisque homo loquendo enuntiat mentem suam, quid in se ipso agatur attendens; aliter autem humanam mentem speciali aut generali cog
Abbreviated transcription (Latin):
mens dicitur: quãuis noscens uł nota uł noscibilis. ⁊ ad suã no¬
tidiã relatiue dicat᷑: amans quoq: & amata uł amabilis. ad amo¬
rẽ referatur qđ se amat. bt notitia quãius referatur ad mente
cognoscentẽ uł cognitã: tam̃ & adse ipsam nota & noscens.
dicit᷑. Non enĩ sibi. ẽ. in cognita notitia: qua se mens ipsi cog¬
noscit. Et amor quãus referat᷑ ad mentẽ amantẽ. cuius a¬
mor .x̃: tam̃ & ad se ipsũ . ẽ. amor. ut sit etiam inse ipso: quia
& amor amatur. Mec alio nisi amore amari potest. id .ẽ.
se ipso. lta sunt hȩc singula inse ipsis. In alt̾nis aut̃ ita sunt:
quia & mens amans in amore. ẽ: & amor in amantis noti¬
CIA. & notitia inmente cognoscente. Singula inbinis ita
sunt : quia mens quȩ se nouit & amat in amore & noticia
sua.̃: & amor amantis mentis feseq scientis. imente notiqu

Expanded text:
mens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam nomens dicitur: quamvis noscens, vel nota, vel noscibilis ad suam notitiam relative dicatur; amans quoque et amata vel amabilis ad amorem referatur, quo se amat. Et notitia quamvis referatur ad mentem cognoscentem vel cognitam, tamen et ad se ipsam nota et noscens dicitur: non enim sibi est incognita notitia, qua se mens ipsa cognoscit. Et amor quamvis referatur ad mentem amantem, cujus amor est; tamen et ad se ipsum est amor, ut sit etiam in se ipso: quia et amor amatur, nec alio nisi amore amari potest, id est se ipso. Ita sunt haec singula in se ipsis. In alternis autem ita sunt, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente. Singula in binis ita sunt, quia mens quae se novit et amat, in amore et notitia sua est; et amor amantis mentis seseque scientis, in mente notitiaque
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. mens uł amata uł nota sit. Unͥis ergͦ eiusdẽq essentiȩ.
necesse. ẽ. hȩc tria sint. Et ideo si tarꝗ conmixtione confusa
reñt. nullomodo eeñt tria. nec referri adinuicẽ possent:
Quẽad modũ si exuno eodẽq auro tres anulos similes facias.
quamuis conexos sibi. referunt᷑ ad inuicẽ qđ similes sunt
Omis aut̃ similis. alicui simili similis .ẽ. Et trinitas anuloꝵ .ẽ.
& unũ aurũ. At si misceantur sibi. & ꝑ totã singuli massã
suã conspar Egantur: int̾cidet illa trinitas : & om̃ino non
erit. Ac non solũ unũ aurũ dicet᷑. sic̃ in illis trib anulis di¬
cebatur : sed iam nulla aurea tria .U.¬
trontas. mens. amor. & noticia . & nulla conmixtio¬
ne confunditur: Quã uis & singula soit inse ipsis:⁊ & inucẽ
dota intotis: siue singula inbinis. suir bina insingulis łtaq
om̃a in omĩb. Nam & mens .x̃. utiq inse ipsa. qm̃ ad se ipsĩ

Expanded text:
rum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae rum mens vel amata vel nota sit. Unius ergo ejusdemque essentiae necesse est haec tria sint: et ideo si tanquam commixtione confusa essent; nullo modo essent tria, nec referri ad invicem possent. Quemadmodum si ex uno eodemque auro tres annulos similes facias, quamvis connexos sibi, referuntur ad invicem, quod similes sunt; omnis enim similis alicui similis est; et trinitas annulorum est, et unum aurum: at si misceantur sibi, et per totam singuli massam suam conspergantur, intercidet illa trinitas, et omnino non erit; ac non solum unum aurunt dicetur, sicut in illis tribus annulis dicebatur, sed jam nulla aurea tria. CAPtrinitas, mens, amor, notitia; et nulla commixtione confunditur: quamvis et singula sint in semetipsis, et invicem tota in totis, sive singula in binis, sive bina in singulis. Itaque omnia in omnibus. Nam et mens est utique in se ipsa, quoniam ad se ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ se totã nouit. hoc .ẽ. ꝑfecte nouit. ꝑ totũ eius .ẽ. no¬
titia eius. Et cũ se ꝑfecte amat totã se amat. & ꝑto
tũ eius .ẽ. amor eius. Nũ ergo. sic̃ ex uino & aqua &
melle una fit potio . & singula ꝑ totũ sunt. & tam̃ tri¬
a sunt: Mulla enĩ pars .ẽ. potionis. quȩ non habeat bec
tria. ꝑlon enĩ se iuincta. uelut si aqua & oleũ essent :
sed om̃ino conmixta sunt. & sub stantiȩ sunt om̃s: &
totus ille liquor. una quȩdã .ẽ. ex trib confecta sub¬
stantia. Pale aliquid arbitrandũ.ẽ. ex̃. simul hȩc tria.
mentẽ. amorẽ. notitiam. Sed non unius substantiȩ sunt
aqua. uinũ. & mel : quãuis exeoꝵ commxtione fiat
una substantia potionis. Quomodo aut̃ illa tria. non
sint eiusdem essentiȩ ñ uideo: cũ mens ipsa fe am&. atq ipsa
fe nouerit: latq ita sint hȩc tria. ut non alteri alicui re¬

Expanded text:
cum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est nocum se totam novit, hoc est perfecte novit, per totum ejus est notitia ejus; et cum se perfecte amat, totam se amat, et per totum ejus est amor ejus. Num ergo sicut ex vino et aqua et melle una fit potio, et singula per totum sunt, et tamen tria sunt nulla enim pars est potionis, quae non habeat haec tria; non enim juncta, velut si aqua et oleum essent, sed omnino commixta sunt; et substantiae sunt omnes, et totus ille liquor una quaedam est ex tribus confecta substantia; tale aliquid arbitrandum est esse simul haec tria, mentem, amorem, notitiam? Sed non unius substantiae sunt, aqua, vinum, et mel, quamvis ex eorum commixtione fiat una substantia potionis. Quomodo autem illa tria non sint ejusdem substantiae, non video; cum mens ipsa se amet, atque ipsa se noverit; atque ita sint haec tria, ut non alteri alicui re
Abbreviated transcription (Latin):
utq caput ẽ. & relatiur ad sedicuntur. quãuis &iam sub¬
stantiȩ sint. ꝑlam & caput corpus .ẽ. & capitatim. Et snon
sit corpus. nec capitatũ erit. Sed hȩc p̃cisione ab inuicem
separari possunt: illa non possunt. Qđ si sunt aliqua cor¬
pora. quȩ secari onĩmo & diuidi nequeant: tam̃ nisi par¬
tib siuis constarent: corpora non. ẽẽnt. Pars ergͦ ad
totũ relatiue dicitur. quia om̃is pars. alicuius totius
pars ẽ. & totũ om̃b partib totũ .ẽ. Sed qm̃ & pars cor¬
pus. ẽ. & totũ : non tantũ ista relatiue dicuntur: sed
&um substantialit̃ sunt. Fortassis ergͦ. mens totũ. ẽ: &
euis quasi partes. amor quase amat. & scientia qua se
nouit. Quib duab partib illud totũ constat An tres
sunt ȩquales partes. quib totũ unũ conplectitur. Sed
nulla pars. totũ cuiuus pars. ẽ. conplectitur. Mens uero

Expanded text:
utique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam subutique caput est, et relative ad se dicuntur, quamvis etiam substantiae sint: nam et caput corpus est, et capitatum; et si non sit caput, nec capitatum erit. Sed haec praecisione ab invicem separari possunt, illa non possunt. 7. Quod si sunt aliqua corpora quae secari omnino et dividi nequeunt; tamen nisi partibus suis constarent, corpora non essent. Pars ergo ad totum relative dicitur; quia omnis pars alicujus totius pars est, et totum omnibus partibus totum est. Sed quoniam et pars corpus est, et totum; non tantum ista relative dicuntur, sed etiam substantialiter sunt. Fortassis ergo mens totum est, et ejus quasi partes amor quo se amat, et scientia qua se novit, quibus duabus partibus illud totum constat? An tres sunt aequales partes, quibus totum unum completur? Sed nulla pars totum, cujus pars est, complectitur: mens vero
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ duo amici. etiam duo sunt honunes. quȩ sunt substan¬
tiȩ cũ homines non relatiue dicantur. amici aut̃ rela¬
tiue. Sed item. quãuis substantia sit amans uł scirns &
substantia sit scientia. & substantia sit amor: sed amans
& amor. aut sciens. & screntia. relatiur ad se dicantur sic̃
amici: mens uero & sp̃s non sint relatiua. sicut nec ho¬
mines relatiua sunt: non tam̃ sic̃ amici homines possunt
seorsũ. ẽẽ. ab inuicem : sic amans & amor. aut sciens & sci¬
entia. Quãquã & amici. corpore uidentur separari
posse non animo. inquantũ amici sunt: uerũtam̃ fueri
potest. ut amicꝰ anucũ etiã odisse incipiat. & eo ipso
amicus. ẽe. desinat. nescuente illo & ad huc amante. Amor
uit̃ quo mens se amat. si.ẽx. desinat: simul & illa desinit
ux̃. amans. Itẽ noticia qua se mens nouit si. eẽ. desinat: si¬
mul & illa nosfe se desinet : sicut caput capitati alicuiuss

Expanded text:
sicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substansicut duo amici etiam duo sunt homines, quae sunt substantiae; cum homines non relative dicantur, amici autem relative. 6. Sed item quamvis substantia sit amans vel sciens, substantia sit scientia, substantia, sit amor, sed amans et amor, aut sciens et scientia relative ad se dicantur sicut amici; mens vero aut spiritus non sint relativa, sicut nec homines relativa sunt: non tamen sicut amici homines possunt seorsum esse ab invicem, sic amans et amor, aut sciens et scientia. Quanquam et amici corpore videntur separari posse, non animo, in quantum amici sunt: verumtamen fieri potest ut amicus amicum etiam odisse incipiat, et eo ipso amicus esse desinat, nesciente illo, et adhuc amante. Amor autem quo se mens amat, si esse desinat, simul et illa desinet esse amans. Item notitia qua se mens novit, si esse desinat, simul et illa nosse se desinet. Sicut caput capitati alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
lui. ut sentiantur & dinumerentur substantialit̃. uelit
ita dicam essentialit̃: non tanꝗ in subiecto. ut color & fi¬
gura incorpore : aut ulla alia qualitas. aut quantitas.
Iuicqͥd enĩ tale ẽ : non excedit subiectũ inquo .ẽ. Non enĩ
color iste. aut figura huius corporis : potest. ex̃. & alterius
corporis. Mens aut̃: amore quo se amit. potist amare &
aliud p̃ter se. Itẽ. non se solam cognoscit mens. sed & alia mul¬
ta. Quã obrem. non amor & cognitio tanꝗ insubiecto in¬
sunt menti : sed substantialit̃ etiã ista sunt ficut ipsa mens.
Quia & si relatiur dicunt᷑ ad inuicẽ. mͥsua tam̃ sunt sin¬
gula quȩq substantia. Ilon enĩ sicut color & coloratũ.
relatiux ita dicuntur ad muicẽ. ut color insubircto co¬
lorato sit. non babens inse ipso ꝓpriam substantiã: ͥ qm̃ co¬
loratũ corpus. substantia .ẽ ille aut̃ insubstantia. Srd

Expanded text:
lvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut lvi ut sentiantur et dinumerentur substantialiter, vel, ut ita dicam, essentialiter, non tanquam in subjecto, ut color, aut figura in corpore, aut ulla alia qualitas aut quantitas. Quidquid enim tale est, non excedit subjectum in quo est. Non enim color iste aut figura hujus corporis potest esse et alterius corporis. Mens autem amore quo se amat, potest amare et aliud praeter se. Item non se solam cognoscit mens, sed et alia multa. Quamobrem non amor et cognitio tanquam in subjecto insunt menti; sed substantialiter etiam ista sunt, sicut ipsa mens: quia et si relative dicuntur ad invicem, in sua tamen sunt singula quaeque substantia. Nec sicut color et coloratum relative ita dicuntur ad invicem, ut color in subjecto colorato sit, non habens in se ipso propriam substantiam; quoniam coloratum corpus substantia est, ille autem in substantia: sed