comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tre ei merens. Uñ prius dictum ẽ. Inpͥ¬
ncipio creauit ds̃ celu ⁊ t̃ra. Et posten
subditũ ẽ. õreit deus. Fiat lux. Et fr̃a est
lux. Quia primo agitur deciratõe sp̃uał
natiur ĩ formis postea deformatte eiusd̾
uł qui dñt angłos creatos fuisse malos.
ꝯdõ enim potuit crcator optimus auctoꝵ
erat.⁊ totũ bonũ erat qm̃exip̃o totum emt

Expanded text:
ctum est: In principio creavit Deus coelum et terram, et postea subditum: Dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux; quia in primo agitur de creatione spiritualis naturae informis, postea de formatione ejusdem.  dicunt angelos creatos fuisse malos. Non enim potuit Creator optimus auctor erat; et totum bonum erat, quoniam ex ipso totum erat.
Abbreviated transcription (Latin):
iiudꝰ.⁊ diabolus. ñ uoluntate depͣuatus.
His alusq testimonus utumitir: qui dñt
angłos qui ceciterut creatos fuifse malos et
sine mora corminsse. Eos uõ qui ꝑstiterunt.
ꝑfectos ⁊ beitos fore creatos astruũt. aucro¬
ntate aug̃i qui suꝑ genesim diucit ꝑcclum si¬
gnifican creaturã spnale. que abexordio ex¬

Expanded text:
us et diabolus, nec voluntate depravatus. His aliisque testimoniis utuntur qui dicunt angelos qui ceciderunt creatos fuisse malos, et sine mora corruisse; eos vero qui perstiterunt, perfectos et beatos fuisse creatos astruunt auctoritate Augustini, qui super Genes., dicit per coelum significari creaturam spiritualem, quae ab exordio
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ crrattem ⁊ lapsinm s ab iuo ꝯposta¬
tafie. alies uo creatos futi s ᷤ plene bratos
dm opinice̾m suam muriunt auctori¬
ceciditłe. nec cum sc̃s angłis pacatum a¬
liqn iuxifse ⁊ leatum. s mox apostatasse.
tatr ñ stetit. exuo ciratus ẽ. qui staret. si
stare uoluissi. Sd̾ meod̾.. Nõ frustra inquid¬

Expanded text:
inter creationem et lapsum, sed ab initio apostatasse; alios vero creatos fuisse plene beatos. Qui opinionem suam muniunt auctoricecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox apostatasse; itate non stetit ex quo creatus est, qui staret si stare voluisset. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
de quib plenius postea agemus. Data ẽ
ergo anglis qui ꝑstiterunt. co opas gra ꝑ
qua conusi sunt ut deuni ꝑfecte dilige¬
rent. Conu̾si ergo st̃ abono ꝙ. nabebant n̾
ꝑdito ad manis bonui ꝙ ñ salrbant. ⁊ ẽ
facta ista conu̾sio ꝑgnim cooꝑante librio

Expanded text:
de quibus postea plenius. Data est ergo angelis qui perstiterunt cooperans gratia, per quam conversi sunt ut Deum perfecte diligerent. Conversi ergo sunt a bono quod habebant non perdito ad majus bonum quod non habebant; et facta est ista conversio
Abbreviated transcription (Latin):
solet ñ eẽ ĩ putand̾ ilł qui adu̾si sunt. ⁊ no
ꝯu̾si. quia sinc grã conu̾ti ñ poterant. S. il¬
la ñ ẽ data. noc culpa illorum fuit ꝙ ñ ̾
tata: quia meis nulla culpa aduuc p̾cefs¬
ñ fuit exmentis corum. alioquin iamñ¬

Expanded text:
putandum illis qui aversi sunt et non conversi, quia sine gratia converti non poterant; sed illa non est eis data, nec culpa illorum fuit quod non est data, quia in eis nulla culpa adhuc praecessnon fuit ex meritis eorum, alioquin jam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ appõitu ut conu̾terentur. Hec ẽ ergo cõ¬
u̾sio ⁊ au̾sio qua diuisi sunt. qui natura
boni erãt. ut sint alu sup̃ illud bonũ. per
iusticia uoni. alii illo corrupto ꝑculpam
mali. Conu̾sio iustos fecit. ⁊ ausio ĩustos
utitiqi fuit uoluntatis ⁊ uolutas utiq li¬

Expanded text:
est apposita ut converterentur. Haec est ergo conversio et aversio, qua divisi sunt qui natura boni erant, ut sint alii supra illud bonum per justitiam boni, alii illo corrupto per culpam mali. Conversio justos fecit, et aversio injustos. Utraque fuit voluntatis, et voluntas utriusque li
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ibat carne uiuit. nõ põt iudicari. d̾
penitentia ad ducit. Paganus ẽ hodie. inteuᷤ
infiteł ẽ hodie. ħr̾ticus ẽ hodie. scismaticus ẽ
hodie. quid si cras amplectatur catholicam
pace ⁊ sequatur anholica uiͣtate. Quid si i¬
sti quos inquocũq gnͣe heroris notas ⁊ tñqͣ
desꝑatissimos dampnas: añt qua fimant
ista uitam agũt pẽitentia ⁊ ĩueniũt uenͣ¬

Expanded text:
ac carne vivit, non potest judicari. De patientia Dei adducit: paganus est hodie; judaeus infidelis est hodie; haereticus est hodie: schismaticus est hodie; quid si cras amplectatur catholicam fidem, et sequatur catholicam veritatem? Quid si isti quos in quocumque genere erroris notas, et tanquam desperatissimos damnas, antequam finiant istam vitam agant poenitentiam, et inveniant ve
Abbreviated transcription (Latin):
atui. Actu ẽ maliquo. du ip̃m ꝙ peccatu ẽ.
ut acc̃o uł uoluntas inpeccante ẽ. Reatu uõ.
c̃ ꝑ eo siue mansierit siue assit: mens hõis
polluta ẽ ⁊ corrupta totusq ħ̃ supplicus¬
ẽ obligatus ꝑpetius. Nec unqua ẽ ĩ aliquo
paratum actu p̾ter originale qum sit ⁊̃ iritu.¬

Expanded text:
atu. Actu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quia nec diabolus nec aliquis angłerũ
cius. ex quo inhane caligin̾e sũt retrusi bõa
potunt uł porẽit iesumere uolũtate quia si
possibile foret. humana natura posqua at̃o
au̾sa uonitat̾e ꝑdioit uoliuitatis ex se ip̃a
rursus eã hr̃e potuifs. multo possibilꝰ hoc
natura hr̃et angłica. Que quanto minus
grauatur tereni corporis pondere.tanto ma¬
ꝯangłs a se uolũtute bõam hẽe rãt. s malã¬

Expanded text:
is angelorum ejus, ex quo in hanc caliginem sunt detrusi, bonam potuit vel poterit resumere voluntatem; quia si possibile foret, ut humana natura postquam a Deo aversa bonitatem perdidit voluntatis, ex seipsa rursus eam habere potuisset, multo possibilius hoc natura haberet angelica, quae quanto minus gravatur terreni corporis pondere, tanto maangelus a se voluntatem bonam habere potest, sed mala
Abbreviated transcription (Latin):
las diffiitt̾e. uolens a nolente discerñet᷑.¬
⁊ sic adillos irferetur untento qui inꝑidi¬
so ficerunt origine̾ mali nullo cgente p
s ficret. ñ coegit. Nlam qua nesiens perca¬
uit. ñ congrent᷑ nolens poccasse dici põt.
qũauis ⁊ite qui nesciens fecit. uolens tam̃

Expanded text:
hac definitione volens a nolente discerneretur, et sic ad illos referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem , non coegit. Nam qui nesciens peccavit, non incongruentur nolens peccasse dici potest, quamvis et ipse quod nesciens fecit, volens tamen
Abbreviated transcription (Latin):
eisd̾ obititur. s iunu tm̃ illa duo pecc̃a s
cum quis uolũtate mala prius ꝯcepta. d̾¬
ñ opus pattuit. ñ paliquo reus est. nͥ ꝓ
quo añ opus reus eit. cum adhuc ĩ sola
uoluntate peccatu ꝯsistebat. lullus em̃
aliud ñ ẽ admissu actẽt: qua pͥus admis¬
su erit uoluitate. Nlõ igitur paliquo alio
iste sit dampnabił actu peceanto. quã añ
fuerat ẽ sola uolu̾tate telinquebat. Ad ħ ⁊̃
illi respondent dicentes: ꝑꝑ poe quid̾ tm̃ fu
re iru ꝯnitui. Et quarnis eius uolu̾̃tas.
⁊ acco unu sint pecc̃m. ꝓ alio tñ reus fc̃s est
actu pacando. quã prius erat sola uolunta¬
te delinquento. quia pactu qui ẽ alius qũa
uoluntas licet ñ aliud peccatu. Alia ad¬
alio em mandato legis phibetur. ict̃o fur

Expanded text:
eisdem objicitur: Si unum tantum illa duo peccatum sunt, cum quis voluntate mala prius concepta deinde opus patraverit, non pro aliquo reus est, nisi pro quo ante opus reus erat, cum adhuc in sola voluntate peccatum consistebat; nullus enim aliud non est admissum actione, quam prius admissum erat voluntate. Non ergo pro aliquo alio iste fit damnabilis actu peccando, quam ante fuerat, cum sola voluntate delinquebat. Ad hoc etiam et illi respondent, dicentes propter peccatum qui, et quamvis ejus voluntas et actio unum sint peccatum, pro alio tamen reus factus est actu peccando, quam prius erat sola voluntate delinquendo, quia pro actu, qui est aliud quam voluntas, licet non aliud peccatum. 3. Alia ad sunt. Alio enim mandato legis prohibetur actio fur
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. .p. ⁊f. ⁊ benignitas qua sc imuce ⁊ nꝰ dilig̾t.
que tanta ẽ cuiꝰ finis nõ c̃. kate ergo in sp̃m
ter suꝑarr putant. ⁊ ĩo penitentia ñ afsimĩt
⁊ ꝯ miquitati tã ꝑtinaci m̃te inlerẽt. ut eã
nũquam relinquere pponãt ⁊ ad bonitare¬

Expanded text:
et Filii, et benignitas qua se invicem et nos diligunt; quae tanta est, cujus finis non est. Recte ergo in Spiritem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinaci mente inhaerent, ut eam nunquam relinquere proponant, et ad bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate. quia pami inscriptum freq¬
ter atribuit potentia. pxcratui infiliumm
quod fit ꝑ ignorantiã. quia sapientia filio atͥ¬
buitur. Tertiu expõitu ẽ. Qui ergo peccat
ꝑ infirmitate ur ꝑignorantiã. fucile nemã
adipiscitur. s ñ ille qui parat insp̃m sc̃m.
Cu au̾t una sit potentia. sapientia. ⁊ bõntas
est p̃tc̃a. ꝯsideratõe dignu accurit a dõ¬
b̾̃. Pntant quida potentia iecte agendi no¬
u̾ cẽ at̾o. potentia nõ peccandi ñ adõ s̃ a no¬
bis. uł adiabolo eẽ. sicut mala uolũtas ñ
at̾o nob̾ ẽ. s a nob̾ ⁊ adiabolo. Bõa aũt adõ no¬

Expanded text:
a Patri Scriptura frequenter attribuit potentiam; peccatum in Filium, quod fit per ignorantiam, quia sapientia Filio attribuitur; tertium expositum est. Qui ergo peccat per infirmitatem vel per ignorantiam, facile veniam adipiscitur, sed non ille qui peccat in Spiritum sanctum. Cum autem una sit potentia, sapientia, bonitas trone dignum occurrit bis. Putant quidam potentiam recte agendi nobis esse a Deo; potentiam vero peccandi non a Deo, sed a nobis vel a diabolo esse; sicut mala voluntas non a Deo nobis est, sed a nobis et a diabolo, bona autem a De
Abbreviated transcription (Latin):
r ei. diligenter.mimadũte. Nũquit ẽ alia
sic una ĩ una. S siquis corporis sp̃e decep¬
tus humani remissius aliquid sentit d̾ xͣ
carne qua dignu ẽ. ñt culpa. ꝯlõ ẽ mm̃
exclusus auenia. Siquis uõ sc̃i sp̾e dignita¬

Expanded text:
r ei, diligenter adverte. Numquid alia est sic una injuria. Sed si quis corporis specie deceptus humani remissius aliquid sentit de Christi carne quam dignum est, habet culpam, non est tamen exclusus a venia. Si quis vero sancti Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ sibonu ẽ ꝙfacit. Hic enim dicit bonũ
fieri. s ñ uene᷑. ab illo qui carit̾e nõ ħ̃t. u
enim ẜuiłr timet. caritate uatinis ẽ. Dx
quo tñ hic dicit. quia bonũ facit. s nõ be¬
nit nidu sibi ubi reponat pullos suos.

Expanded text:
 si bonum est quod facit. Hic enim dicit bonum fieri, sed non bene, ab illo qui charitatem non habet. Qui enim serviliter timet, charitate vacuus est; de quo tamen hic dicit, quia bonum facit, sed non benit nidum sibi, ubi ponat pullos
Abbreviated transcription (Latin):
titfana distinctõe actuu faciũt opa cũc.¬
ta q̃ adnature subsidiu fiuĩt. seꝑ lma ẽe
astriuit. S̾ ꝙ aũg mala cẽ dicit. si mala
la sint. s quia poccant ⁊ mali sũt qui ca
malo fine agunt. It̃ ⁊illut. aluit .s. bo¬
nu opus intentõ facit. ⁊ intentõe ficge
diugit. te ĩmumãt dicentes ibi tonu uo

Expanded text:
em actuum faciunt, opera cuncta quae ad naturae subsidium fiunt, semper bona esse astruunt. Sed quod Aug. mala esse dicit, si malasla sint, sed quia peccant et mali sunt qui ea malo fine agunt. Item illud aliud, scilicet bonum opus intentio facit, et intentionem fides dirigit, determinant, dicentes i
Abbreviated transcription (Latin):
illorum malũ sit qui fide nõ uñt. Si eni
fides initentõe dirigit. ⁊ intent̃o opus boñ
facit. ubi ñ est fites nec intent̾o bona. nec
bonũ opus ce̾ uitetur. Quod aquibdam
ñ mrato̾abiłr astruitur: qui dñt om̃s. ac¬
tões.⁊ uoluntates hõĩs. sine fide malas eẽ. q̃
fide ħ̾ita bõe existunt. uñ apłs art. Om̃e qr¬

Expanded text:
it, qui fidem non habent. Si enim fides intentionem dirigit, et intentio bonum opus facit, ubi non est fides, nec intentio bona, nec opus bonum esse videtur. Quod a quibusdam non irrationabiliter astruitur, qui dicunt omnes actiones et voluntates hominis sine fide malas esse, quae fide habita bonae existunt; unde Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
tendunt. Mali nõ simpliciter dici debent.⁊
a ffectus nius. oꝑi tuo nom̃ imponit. Et añc
suꝑ psał. xxx. i. nemo ꝯputet bõa oꝑa sua añ
fide. Ita enim mͥ uitentur eẽ ut magne u¬
res ⁊ cursus celerimus p̃t̾ mia. quia ubi fide̾

Expanded text:
tendunt; mali vero simpliciter dici debent quAffectus tuus operi tuo nomen imponit. Et August. super psal. 31: Nemo computet bona opera sua ante fidem. Ita enim videntur mihi esse ut magnae vires
Abbreviated transcription (Latin):
incuritate. ftus ẽ om̃iu reus. Qui gͦ fide
⁊ caritate ñ ut. omĩs eius actõ pect̃m ẽ. qa
adcaritate ñ refertur. Quod enri ad carita¬
te ñ refcitur. ut s̃ meminit aug. ñ fit que¬
ad modu ficti oportet. Iõ q malũ ẽ. łi sͥ
te n ulũ mandatoꝵ custoditur. Uñ aut̃ sĩ
epłam ad galatus ait. Custodit̾e legis dicit
ad bonos mores ꝑtinena. que nisi curitate
fide ⁊ spe inpłi ñ possũt. Nullu ergo impl¬

Expanded text:
te, factus est omnium reus. Qui ergo fidem et charitatem non habet, omnis ejus actio peccatum est, quia ad charitatem non refertur. Quod enim ad charitatem non refertur, ut supra meminit Aug., non fit quemadmodum fieri oportet, ideoque malum est. Non ergo te nullum mandatorum custoditur; unde Aug. super Epistolam ad Gal., ait: Custoditionem legis dicit ad bonos mores pertinentia, quae sine charitate, fide, et spe, impleri non possunt. Nullum ergo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ falsariu qui alienu corru̾pit testam̃tu.
ut his ee̾t hr̃s qui faceret helimofinas lar¬
gas. nõ ille qui nullas.⁊ eu qui se fecisse
ad ulteriu ostendit. ut ꝑilla cumqua fecit
ior ẽ em qui ꝯcupiscendo qua qui miẜen¬
to furatur. S si fuitu om̃e. pet̾em ẽ. ab õi fũ
to abstinendũ ẽ. Nuis enim dicat ẽe pocc̾ad̃.
⁊ si aliud sit gramus. aliud leuiꝰ pect̾mi: Nc̃
aũt querimus quis actus pec̃c sit uł no.¬
le hñt ex̾citato̾e. ⁊ dignoscos quis actus sit
quia sunt ñ nulli actus. qui ⁊ si uo̾a cãm na
lrant. tum̾ pec̾ca sũt. ut supͣ põitum ẽ. Ex qͦ

Expanded text:
et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, ior est enim, qui concupiscendo quam qui miserando furatur; sed si furtum omne peccatum est, ab to abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc autem quaerimus quis actus peccatum sit vel nolem habent exercitationem; et dignosces quis actus sit quia sunt nonnulli actus qui etsi bonam habeant causam, tamen peccata sunt, ut supra positum est. E
Abbreviated transcription (Latin):
sine p̾uaricatõe ficn neqͣueũt. Quidã dñt
ħ p̃ dc̃a non posse ficri bono fine.
ue tami quida ꝯtendũt nũqua hr̃e bõam
cãm. Qui eium aliena furtitur ut pauꝑib
trbuat. ñ ꝓbono ut aiunt furatur. ꝗon
eni bonu ẽ. iliena pauꝑib dare. Qui em̃
derapina sacrifitiu dõ offert. utait aucto¬
ritas: ide facit. ac si filiu in ꝯspectu pate
uictimet. uł sacrificiu carnis do offent.

Expanded text:
sine praevaricatione fieri nequeunt. 4. Quidam dicunt praedicta non posse fieri bono fine. Quae tamen quidam contendunt nunquam habere bonam causam. Qui enim aliena furatur ut pauperibus tribuat, non pro bono, ut aiunt, furatur. Non enim bonum est aliena pauperibus erogare. Qui enim de rapina sacrificium Deo offert, idem facit, ut ait auctoritas, Eccl. 34, ac si filium in conspectu patris victimet, vel sacrificium carnis Deo offerat.
Abbreviated transcription (Latin):
bonas uł malas nũc sunt bona nc̃ sunt ma¬
la. q̃ n̾ sunt ꝑse ip̃a pecc̃a sunt. sicut uictũ
ta fite. ⁊ ꝯcubitus ꝯiugalis qñ fit cã gnͣandi
si ca fide fiat ut gignant᷑ regn̾andi. et
rursus mala sunt. si malas habãt cãs. ueld̾
si iaccantie cã pascitur paup aut lasciue cã
cũ uxore ꝯcubitur. aut filũ gnantur ñ ut a
sũt. ut furta stupra blasplemie. quis dicat
dicat furemur diuitib ut hẽamus quid
demꝰ pauꝑib aut falsa restimonia pfciamꝰ¬
ut m̃ innocentes ñ ledantur. s poai salu̾ctur.
Duo enu bõa hic sunt. ut inops alatut ⁊ ĩ no¬
cens ñ puniatur. aut quis dicat ad ulteri¬
tricib que ditant stupͣtores ipiat diuiciaᷤ
uir bonus ut indigentib eas largiatur. c̃
cat. nisi qui res humanas moresq cõat᷑
⁊ leges subutere: Qd̾ enii facimus. ñ dicat᷑¬
recte posse ficri nͥ impune tm̃. umͣ ⁊̃ głose
ut ineo ñ timeatur suppliciu s sꝑetur ⁊ prc¬

Expanded text:
bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum ta fide: et concubitus conjugalis quando fit causa generandi, si ea fide fiat, ut gignantur regenerandi. Haec rursus mala sunt, si malas habeant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, er se peccata sunt, ut furta, stupra, blasphemiae, quis dicat dicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulteritricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cumcat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicaturut in eo non timeatur supplicium, sed speretur et pra
Abbreviated transcription (Latin):
Et qr utiu om̃ia oꝑi hoĩs ex affectũ fĩne sĩt bõa
actus c̾e indifferentes. ut nec boni nec mali
ꝑse sint. s cxuntenta̾r uona. bonus exmala
malus sit oĩs actus. ẜ quos quilibet actus
põt ẽt bonus.siboã intentẽe genitur. Aliis
g̃i ꝯfirmant. qui dicit bonui aliqn̾ ñ bene fĩ.
d̾ emi quisq inuitus uł necessitate facit.
ñ bene facit. quia ñ bõa intentt̾e facit. ut ait

Expanded text:
hominis ex affectu et fine sint bona actus esse indifferentes, ut nec boni nec mali per se sint, sed ex intentione bona bonus, et ex mala malus sit omnis actus. Secundum quos quilibet actus potest esse bonus, si bona intentione geratur. Aliis gustini confirmant, qui dicit bonum aliquando non bene fieri. Quod enim quis invitus vel necessitate facit, non bene facit; quia non bona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ bonum ẽ intentoe ñ uõa. Iõ afẜunt illi q̃¬
da oꝑa ẽẽ talia que sic bõa sunt ꝙ mala cẽ
ñ possunt quocũq m̾o fiant. sicut etonuso
q̃da sic sũt mala. ut ñ possĩnt eẽ bona qͣcũ¬
que ex c̃a fiant alia aũt ce̾ oꝑa q̃ exfine uł¬

Expanded text:
 bonum est intentione non bona. Ideo asserunt illi quaedam opera esse talia, quae sic bona sunt, quod mala esse non possunt, quocumque modo fiant; sicut e converso, quaedam sic sunt mala, ut non possint esse bona, quacumque ex causa fiant. Alia autem esse
Abbreviated transcription (Latin):
it. Omĩs ꝑturbato passio ẽ. oĩs uõ cupioi¬
tas. ꝑturlato. dĩs igitur cupiditas patłio.
Om̃is nõ passio cum ẽ in nob̾. ip̃a pafsice̾
patanur. Omĩs igitur cupiditas cum ẽ in
nob̾. ip̃a cupiditate patimur. ⁊ ĩ quantu
ut sĩ patimur timore. io ñ sit peccatum.
quia multa it pecc̾a q̃ pariinur. s ñ ĩqͣn¬
tum patimur cis. Qd̾ ub̾ ang̾i premi flis

Expanded text:
it: Omnis perturbatio, passio; omnis cupiditas, perturbatio. Omnis ergo cupiditas, passio. Omnis vero passio cum est in nobis, ipsa passione patimur. Omnis ergo cupiditas cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum, quia multa sunt peccata quae patimur, sed non in quantum patimur eis. 8. Quod verbi
Abbreviated transcription (Latin):
iustu ẽ hec pena ⁊ ꝓpeccato aliquo ĩpendit᷑.
ꝯdõ cnum quisqua ĩ iuste dñati aut sub¬
riꝑe hoĩc potuit uelut ignoranti dõ: autex¬
torguere inuito tanqua ĩ ualidiori ut ho
ergo ut ħ peua iusta. de dãpnat̃r hõis ueni¬

Expanded text:
est et pro peccato aliquo penditur. non enim quisquam iniustus dominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito tamquam inualidiori uel teergo, ut haec poena iusta de damnatione hominis ueni
Abbreviated transcription (Latin):
guens int̃ sub̾as siue naturas.⁊ bonas ac¬
tces siue malas. Aꝑiens enim qu̾o intel¬
ligend̾ sit. quid da mł d̾ nã resigio̾e ab
eo traditu ait. ħꝯ desub̾antiis atq nami¬
ris dictum ẽ. Iñ eni disputabatur ñ de
mẽs relicta suꝑiorum lege subict se pecc̃is.
eis q oblectatur. Iste motus ut aiunt añ qͣ¬

Expanded text:
guens inter substantias sive naturas, et bonas actiones sive malas. Aperiens enim quomodo intelligendum sit quiddam in lib. de vera Religione ab eo traditum, ait: Hoc de substantiis atque naturis dictum est. Inde enim disputabatur, non demens relicta superiorum lege subjicit se peccatis, eisque oblectatur. Iste motus, ut aiunt, antequ
Abbreviated transcription (Latin):
catui ꝑ ꝙ fit. s ĩo peccatu or ut p̾missu
ẽ. quia ꝑ pec̾c illico ut peccat hõ. fit ĩ hoĩe
illa corrũptõ. q̃ tñ fit acõ auctore. Illa eñi
pena siic passio que ẽ boni cormuptio adõ ẽ.
Illius tam̃ ut sic dicam matena ⁊ cã ẽ rec¬

Expanded text:
uod fit; sed ideo peccatum dicitur, ut praemissum est, quia per peccatum, illico ut peccat homo, fit in homine illa corruptio, quae tamen fit Deo auctore. Illa enim poena sive passio, quae est boni corruptio, a Deo est. Illius tamen, ut sic dicam, materia et causa est pec
Abbreviated transcription (Latin):
cauteq locutu ubi ait. ea q̃ ꝯstat eẽ pactata
nullo qi bono fine. nulla uelut bõa intentõe
facienda. No̾ enim simplicit̃ dixit bono fi¬
ne ⁊ lon̾i intentõe. s ad droit qĩ. ⁊ uelut. quia
talia ñ fiũt beno finc. ⁊ lõa intentc̃e. s ĩ tẽ¬
tõe que iidentur uona. ⁊ fine qui putatur

Expanded text:
 constat esse peccata, nullo quasi bono fine, nulla velut bona intentione facienda. Non enim simpliciter dixit bono fine et bona intentione, sed addidit quasi et velut; quia talia non fiunt bono fine et bona intentione, sed intentione quae videtur bona, et fine qui putatur
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ qua ꝑ istuad uolo hr̃e uita. Et alia ꝗde
ẽ qua pauꝑi subuenire uolo. s ista adillã
refemur. ꝯłam ⁊ si hoc ita placet. ut meo c̃
aliqua delactater uoluntas ad quiescat.
nõdum tñ ẽ illud quo tenditur. s hoc ad
illud refeitur. ut illud deputetur ranꝗͣ
patia cun̾ istud uõ tanqua refect̃o uł m̃a
no uiaious. Et su̾t iste uoluntates affer¬
tus siue motus m̃tis: quib quasi gressib
uł passib tenditur ad pacria. Sicut eigo al¬
tem ẽ uoluntas indendi fenestras. ut gͣ do¬
cente aug̾o didicimus. altera q̃ crista nec¬

Expanded text:
re vitam. Et alia quidem  qua pauperi subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiescat, nondum est tamen illud quo tenditur, sed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refectio vel ma 6. Et sunt istae voluntates affectus sive motus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nec
Abbreviated transcription (Latin):
narura pãt ẽ. tũc mala ẽ natura.ut. Queso
ut si põt rendeit. Manifestumẽ cruolũtute
mala taqua exirbore mala ficri oĩa opa ma¬
la tanquar fiuctus malos. S ip̃m malam
uoluntate. uñ dicit exortai. nsi crlono. Si
cnm exingło. quid ẽ angłs msi borau opu̾

Expanded text:
natura peccatum est, tunc mala est natura. Quaeso ut, si potest respondeat. Manifestum est ex voluntate mala, tanquam ex arbore mala fieri omnia opera mala tanquam fructus malos; sed ipsam malam voluntatem unde dicet exortam, nisi ex bono? Si enim ex angelo, quid est angelus nisi bonum o
Abbreviated transcription (Latin):
bu apłi ñ enim ꝙ uolo illud ago. s ꝙ nolo
illũ facio. Dicit e̾ ꝙ homo subiectus pec̾co fac̃
ꝙ ñ uult. quia natinałr uult bonu. S uo¬
luntas ħ semꝑ caret effectu. nisi gr̾̃a dei
adinuer ⁊ liberet. Si homo subiectus ẽ poct̾o¬

Expanded text:
 Non enim quod volo, illud ago, sed quod nolo, illud facio. Dicit enim quod homo subjectus peccato facit quod non vult, quia naturaliter vult bonum. Sed voluntas haec semper caret effectu, nisi gratia Dei adjuvet et liberet. Si homo subjectus pec
Abbreviated transcription (Latin):
pͥec̃c ꝙ penitentia ñ diluitur. suo pondere
mox ad aliud trahit. uñ fit ut ñ solum
pec̾t sit. s ⁊cã peccati. Exillo quippe culpa
oritur. ñ solũ pect. ũ ⁊ pena poccati ẽ. quia
iusto iuditio ds̃ cor peccantio obnubilat.
ut p̃cedentis peccani merito ⁊̃ inalia catat.
oue eniz lib̾are noluit. teserendo potus

Expanded text:
poenitentia non diluitur, suo pondere mox ad aliud trahit. Unde fit ut non solum peccatum sit, sed et causa peccati. Ex illo quippe culpa oritur, non solum peccatum, sed et poena peccati est, quia justo judicio Deus cor peccantis obnubilat, ut praecedentis peccati merito, etiam in alia cadat. Quem enim liberare noluit, deserendo
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis ẽ delectato bona uł mala ad
qua nititur quisq ꝑuenire. uñ aũg.
suꝑ illu locu psalmĩ scrutans cortu tre¬
nẽs aut sic. ds solus scrutatur corta. ⁊q
tet. quia finis cure ⁊ coitatoĩs ẽ delecta¬
tõ. ad qua cum ⁊ cogitatõe nititur qa¬

Expanded text:
ad quam nititur quisque pervenire. Unde August. super illum locum psal.: Scrutans corda et renes, sic ait: Deus solus scrutatur corda, id etet; quia finis curae et cogitationis est delectatio, ad quam cura et cogitatione nititur q
Abbreviated transcription (Latin):
pit. alon ittiqr ħ p̾statur iubap̃to. nisi for¬
te muriculo ĩ eff̾abili creatoris. ut lex poct̾i q̾
c̃ ĩ m̃bris prsus extinguatur ⁊ ñ sit. s ut ꝗc¬
quid mali abhoi̾t factum uł dictu cogitatũ¬
lemir. Ip̃a uõ ꝯcupiscentia soluto reatus iũ¬
culo. quo ꝑillar diabolus aĩam retinebat ⁊a
suo ciratore seꝑabat. maneat inc̾tamine.¬

Expanded text:
it. Non itaque hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili Creatoris, ut lex peccati, quae est in membris prorsus exstinguatur et non sit; sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatuvero concupiscentia, soluto reatus vinculo quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in certamine
Abbreviated transcription (Latin):
nu. Qua di itaq natura corrũpitur ĩ¬
ẽ ei bonu quo priuetur. ac ꝑ hoc nullum
ẽ. q̃ dicitur malu.si nullu sit bonũ. s
bonu om̃io malo carens. integru bonũ
ẽ. Cũ nõ inẽ malu. uitiatu uł uitio su
bonu ẽ. nec malu unꝗͣ põt ce̾ ullũ. ubi

Expanded text:
num. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur. Ac per hoc, nullum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum est. Cum vero inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ub
Abbreviated transcription (Latin):
uit imi. Alie atq alie uoluntates. suos ꝓpͥos
finoe hñt. qui tñ referuntur ad fine illius
uoluntatis qua uolumus teate uiu̾e ⁊ ad̃
eam ꝑuenire uitam q̃ ñteferatur ad aliudsi
amanti ꝑ se ip̃am sufficiat. quẽ ad modũ uo

Expanded text:
ue aliae tales voluntates suos proprios fines habent, qui referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam quae non referatur ad aliud, sed ama
Abbreviated transcription (Latin):
lui locum psalmi. luii. suꝑ cecidit igͥs
nͣ uicerunt sole ut. Ignis suꝑbie. ⁊ cõcupi¬
scenitic. ⁊ire intelligitur. Istas peas pauci
cata s̃ ⁊ pc̃a pocti. Ite. Int̾ primu ẽ pecc̃m
apoitasie ⁊ ultima penai igns et̃n. me¬
suꝑ eghechiele ait. Contempnenti qui non
pecc̃m ⁊ pena pecci. aut pect̾m simul ⁊ cã ⁊pe
na poc̾ci. uñ moyses. ꝯdꝯ̃dum st̾ ꝯpleta per¬

Expanded text:
ps. 57: Supercecidit ignis, et non viderunt solem, ait: Ignis superbiae et concupiscentiae et irae intelligitur. Istas poenas pauci cata sunt, et poena peccati. Inter primum enim apostasiae et ultimam poenam ignis aeterni, mesuper Ezech. ait: Contemnenti qui non peccatum et poena peccati, aut peccatum simul et causa et poena peccati. Unde Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ uo mali actus ñ sint nature: aũg̃ uide¬
tur notare in pͥa responsicẽ contra pellagia¬
nos ita dicens. ꝯpcra diaboli que uitia di¬
de fectu boni. Quaz obre q. natura ñ ẽ. d̾s
ñ fecit: quia natura ẽ õe ꝙ fecit. Itemom̃e¬

Expanded text:
Quod vero mali actus non sint naturae, August. videtur notare in prima responsione contra Pelagianos ita dicens: Opera diaboli quae vitia diex defectu boni. Quamobrem quod natura non est, Deus non fecit; quia natura est omne quod fecit. Item
Abbreviated transcription (Latin):
senteunaru uiditiu prutentis lectoris. au
uirius q e sentrutie noticia plenariam
declimus arbitno reliuiquimus. ad ea que
ad huc nob̾ suꝑ sũt tractanda festinantes.
Qd̾ de pecc̃o ñ de pena intelligitur c̃ dr̾ d̃c ñ ẽ¬

Expanded text:
rum judicium prudenti lectori, cui utriusque sententiae notitiam plenarie dedimus, arbitrio relinquimus, ad ea quae adhuc nobis supersunt tractanda festinantes. 5. Quod de peccato non de poena intelligitur, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃m fc̃a ñ ẽ. quia inquitas ñ ẽ sub̃a. In
illo hymio triu puerorum. unuu̾sa cream¬
ra laudans dm̃ ꝯmemoratur. Laudũt en
om̃ia dm̃. s que fecit ds. Laudat ibi dm̃ ẜ
ta sunt. s ñ aliqua uicia. uicia etum exno¬
U̾ ⁊ exnost ra uoluntate habemus. ⁊ ñ sũt

Expanded text:
 non facta est, quia iniquitas non est substantia. In illo hymno trium puerorum universa creatura laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnia Deum, sed quae fecit Deus. Laudat ibi serpenta sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et
Abbreviated transcription (Latin):
õt ⁊̃ queri ab eiod̾ cum peccatu sit ut supͣ
dictum ẽ priuatõ. uł corrupt̃o uomi. ⁊ oĩ
actus malus sit peccatu. utru sit priuato
uel cormptõ uomi inquantũ peccatu ẽ. uł
ñ. Si enim inquantu peccatu ẽ corruprõ
na sit homini. inquãtu igitur pec̾cm ẽ.
pena ẽ. Qd̃ si ẽ. tunc inquantũ ẽ pecc̃m.¬

Expanded text:
tiam quaeri ab eisdem, cum peccatum sit, ut supra dictum est, privatio vel corruptio boni, et omnis actus malus sit peccatum; utrum sit privatio vel corruptio boni in quantum peccatum est; vel non. Si enim in quantum peccatum est, corruptio na sit homini; in quantum ergo peccatum est, poena est. Quod si est, tunc in quantum pecc
Abbreviated transcription (Latin):
malos c̾e int̾du ñ inꝓle asẜant. Memgn̾t
quim int̾du quis malu ut faciat. ⁊ queiͣt
intelligere uum.ut sciat ĩ pugnare. fece
quałr soluitur p̾missa questio abhis qui
breuiꝰ iendent. dicentes actu uoluntatis ñ
e̾e denaturalib. s iu ip̃a potentiar uolen¬

Expanded text:
malos esse interdum non improbe asserant. Memorat enim interdum quis malum ut faciat, et quaerit intelligere verum ut sciat impugnare. Ecce qualiter solvitur praemissa quaestio ab his quibrevius respondent, dicentes actum voluntatis non esse de naturalibus; sed vim ipsam et potentiam volen
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ homicidiu. ⁊ his similia ĩ quantũ sũt.
bona sunt.⁊ nature s̃. ⁊ dõ uolenite fumt.
Qd̾ si ẽ. tunc illi qui facuĩt illa. bona agũt.
ꝙ penitus ab surcdu ẽ. His noͣ illi sic ix sp̃o¬
dent. Dñt ꝯuite ad ulteriu. ⁊ romicioium
⁊ huiꝰ moĩ ñ simplicit̃ actus denotare. s ⁊ ac
tuñ uicia. Actus quocu ip̃os adulteru. ⁊ homi¬
cidu. in quantu s. uł inquantur actus sũt.
at̾o eẽ. ⁊ bonas naturas cẽ. s ñ inquantum
adulieriu. ⁊ homicidiu st̃. ⁊ ĩo ñ sequi dñt. si
Si aliquid. ñ ẽ malu ꝙ ñ sit natura. uł res
bona. quõ igitur peccata s̃ ñ credere indm̃.
ñ ur ad eccna ⁊ huius moĩ. cum ista ñ sĩt
nature. ĩmo oĩo ñ sut. ꝯdõ ẽ eti aliquid

Expanded text:
homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium, et hujusmodi, non simplvitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si Si aliquid non est malum quod non sit natura vel res bona, quomodo ergo peccata sunt non credere in Deum, non ire ad ecclesiam, et hujusmodi, cum ista non sint naturae, imo
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ nullo uitõ corporis ĩ peclitus. uñ
ergo illa suba que ad eo parna fuit ĩ ortu.
sicut costa te qua fr̃a ẽ mułr. ⁊ sicut paẽs
euangłici. ꝯlõ inficiamur tñ. quin ci¬
bi ⁊ humores incare ⁊ sanguine se tͣnͣ¬
scant. s ñ inueritate humane nature
q̃ aprimis cescendit parentib. Que sola
mres roctõe erit. Reliqua uõ caro ĩ qũã a¬
bi tiauseũt tanqua suꝑflua inreẜirctõe
te ponectur. que tñ aiborum ⁊ aliaru reꝵ

Expanded text:
 nullo vitio corporis impeditus. Unde ergo illa substantia quae adeo parva fuit mortua, Sicut costa de qua facta est mulier, et sicut panes evangelici. Non inficiamur tamen quin cibi et humores in carnem et sanguinem transeant; sed non in veritate humanae naturae, quae a primis descendit parentibus, quae sola in resurrectione erit; reliqua vero caro in quam cibi transeunt, tanquam superflua in resurrectione deponetur, quae tamen ciborum aliarumque rerum
Abbreviated transcription (Latin):
o isto que absconde. ꝯp̾hensus ẽ pos eoru
dicit. Pes aĩe. amor ẽ. qui si prapus ẽ. dr̃
cupidiras. uł libido. s mctus di caritas.
Eo mouctur aĩa qiͣ adlocum quo tendit
.i. ad delectatõem bonam uł mala quo se
ꝑuenisse ꝑ amore letatur. Finis ergo
uolu̾tatis ut p̾missu ẽ dicnur ⁊ illud ꝙ

Expanded text:
nsus est pes eorum, dicit: Pes animae amor est, quia si pravus est, dicitur cupiditas vel libido; si rectus, dicitur charitas. Eo movetur anima quasi ad locum quo tendit, id est, ad delectationem bonam vel malam, quo se pervenisse per amorem laetatur. Finis ergo voluntatis, ut praemissum est, dicitur et illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
ch̾. insiniat. P̾ ossurt inquit intelligi p¬
lum poccata ĩ una transgressicẽ ade. si in
sua quasi n̾ibra diuidatur. ꝯlam ⁊ suꝑbia
ẽ illic. quia hõ insua pocius c̾ẽ ꝗͣ d̾i pote¬
state dilexit. Et satilegiu qui at̃o ñ crx¬
dit. Et homicidiui quia se ĩ morte p̃cipita¬

Expanded text:
 insinuat. Possunt, inquit, intelligi plura peccata in una transgressione Adae, si in sua quasi membra dividatur. Nam et superbia est illic, quia homo in sua potius esse quam Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se in mortem praecipita
Abbreviated transcription (Latin):
est. nõ euntis ꝯtemptus significatur .i. uo
luntas mala. uł ꝓpoĩtu. Hoc ẽ enu declĩa¬
ir abono.⁊ ĩo malũ eͣ. sicut ec mũso declina¬
re amalo bonum ẽ. Sicut igitur declinatõ
q. oĩo nicħ ẽ. ita deiliatõ abono. aliquid

Expanded text:
gnificatur, id est, voluntas mala vel propositum; hoc est enim declinare a bono, et ideo malum est; sicut, e converso, declinare a malo, bonum est. Sicut ergo declinatio quod omnino nihil est, ita declinatio a bono quod
Abbreviated transcription (Latin):
lui mod̾ ht̃. Caret eni oĩ bono. At modus
iliquid uoni ẽ. ꝯdõ igitur ẽ. quia nulla
sp̃c ꝯtinetur. totu q ħ nom̃ mali. d̾sp̾ei
sticis dr̃. malu uł malicia ñ ce ad̾o creat̃a
si adiabolo muetam: qui ⁊ ip̃s bonus creatũ
nisi inueritatis p̾ceptis. uł imp̃a ueritate
errare: quod si ñ uoluntute faciũt pocca to¬
rec ĩ utste iudicatur. Qiud gͥ in hac tanta ua¬
netate tenend̾. ⁊iuid dicendu. Uera snĩa s̃¬

Expanded text:
lum modum habet; caret enim omni bono. At modus aliquid boni est; non igitur est, quia nulla specie continetur, totumque hoc nomen mali de speciei icitur malum vel malitiam non esse a Deo creatam, sed a diabolo inventam, qui et ipse bonus creatus nisi in veritatis praeceptis vel in ipsa veritate errare? Quod si non voluntate faciunt, peccatores injuste judicantur. Quid ergo in hac tanta varietate tenend
Abbreviated transcription (Latin):
tce d̾ actuali poccato agitur. ⁊ mortali n̾ut
niali. Exprima descriptõe ostenditur pec̾e
eẽ uoluntas mala siue locutõ ⁊ oꝑato pra
ua .i. actus malus tam interior qua exte¬
nor. Exalton uõ. tantu ostenditur eẽ actꝰ
interior. uoluntas enĩ ut ĩ suꝑiorib dic

Expanded text:
atione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse voluntas mala, sive locutio et operatio prava, id est, actus malus tam interior quam exterior; ex altera vero, tantum ostenditur esse actus interior. Voluntas enim, ut in superioribus dic
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃n omĩa agenta nec cum ip̃o mercede
tp̃ralez meclitand̾a. ita intelligendu est.
ut ñ appetento meditemur cui regno
xita ꝑꝑ ulud. sicut ip̃e decet. Sienim pe¬
timũs uita et̾na. petimusq ⁊̃ ip̃ralia
ditamur. s ꝑꝑ regnu d̾i. ut sit leua sũ
capite. ⁊ dextera ĩ amplexit. Alioquin si

Expanded text:
m omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno  ista propter illud, sicut ipse docet. Si enim petimus vitam aeternam, petimusque etiaditamur, sed propter regnum Dei, ut sit laeva sub capite, et dextera in amplexu, Cant. 2. Alioqui si
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝙ illi respontent. pect̾m sic dici pen̾a pec̃ai.
quia ꝑ pect̾m in quot merito p̾cedentis poc¬
cati łs labitur. deserente do̾ cortu̾pitur uona
natura. sicut ignis et̾nus dicitur penama¬
loꝵ quia ea cruciantur. nec tñ ip̃e cruciatꝰ

Expanded text:
illi respondent peccatum sic dici poenam peccati, quia per peccatum in quod merito praecedentis peccati homo labitur deserente Deo, corrumpitur bona natura. Sicut ignis aeternus dicitur poena malorum, quia eo cruciantur; nec tamen ipse cruciatus
Abbreviated transcription (Latin):
tur ulla mala natura.nisi ex angłi ⁊ hoĩs
natura uõa. uñ pͥmitus orta ẽ uoluntas
mala. Epilogiũ fac̾ ad alia transiturus.
inuestigand̾. s. que fui̾t origo mali.⁊ in qua
Opph̃ia quie ait. ueis qui dñt uonui ma

Expanded text:
tur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis tur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transiturus. investde prophetia quae ait: Vae his qui dicunt bonum ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quia hõ natura ẽ. P orro si hỹ aliꝙ uonu
ẽ. quia natura ẽ. quid aliuo ẽ malus hõ in¬
si malũ uonũ. T̃ am̃ cũ ista duo discermmꝰ
ĩuenimus nec i̾o malu quia lp̃ ẽ. nec ĩo¬
benũ qr iniquus ẽ. s uonu quia uõ. malũ
quia iniquus. Oĩs itaq natura ⁊̃ si uitiosa
sit. inquantũ natura ẽ. hõa ẽ.ĩ quantũ uin¬
osa ẽ. mala ẽ. Nd̾ regła dialeticoꝵ d̾ ꝯ̃riis fal
tuanis que mala ⁊ uona uocantur. illa dia¬
leticoꝵ regła defficit. qͣ dñt nulli rei duosi¬
mul mẽe contraria. Nullus e potus aut
çib simul dultis ẽ ⁊ amatus. ꝯullũ simul
uͥ album ẽ ibi ⁊nigrũ. Et ħ inmultis ac pe
ne moĩb repꝑitur contrarus ut ĩunare si¬
mul ẽẽ nõ possũt. Cum aũt uoa ⁊ inala nul¬
lus ãbigat eẽ ꝯͣria: ñ solu simul eẽ posst̃.
posst̃. Et ħ duo contꝑaria ita simul sũt. ut
nͥ in boĩs nõ sñt. ꝯl ec fuit prsus uñ orire¬

Expanded text:
num est, quia natura est, quid aliud est malus homo, nisi malum bonum? Tamen eum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum, quia homo est; nec idebonum, quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Omnis itaque natura, etiamsi vitiosa sit, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. 6. Quod regula dialecticorum de contrariis falquae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt, nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim potus aut cibus simul dulcis est, et amarus. Nullum simul corpus ubi album, ibi et nigrum; et hoc in multis ac pene in omnibus reperitur contrariis, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, non solum simul esse possunt, possunt. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde ori
Abbreviated transcription (Latin):
nu ẽ. nec malu ẽ nisi ꝙ bonu ẽ. Hac cõ¬
tertione euitent᷑ insinuatur. malu no
posse cẽ. nsi inre bona. uͥ ⁊̃ licet ab ẜdu
uideatur. manifeste dicitur eẽ malũ ꝙ
bonui ẽ. Quid exp̾missis sequitur .s. ꝙ¬

Expanded text:
bonum est, nec malum esse nisi quod bonum est. Hac connexione evidenter insinuatur malum non posse esse nisi in re bona; ubi etiam, licet absurdum videatur, manifeste dicitur esse malum, quod bonum est. 5. Quod ex praemissis sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
inquiõs. Inhis atq hus mõi ub̾ meis.
quia giti dei ꝯmanorata ñ ẽ. dequa tũc
n agebatur: putant pelagiani. suar nos
uoluntas quippe ẽ. qua pacratur ⁊ rectr
gr lib̾etur. ⁊ ut uicia  nperet aduiuetur.
recte amor talib uiui nõ põt. ¶ Ecce aꝑ¬
it det̾minat erquo sensu illa dixeat. i¬
Imiłr ⁊̃ intebatur pelagnis u̾ b̾ aug̃i. ꝯ̃¬

Expanded text:
ia. In his atque huius modi uerbis meis, quia gratia dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani uel putareuoluntas quippe, qua et peccatur et recte gratia liberetur, et ut vitia superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, iSimiliter et innitebatur Pelagius verbis Aug
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tñ inilla uita meruerũt ad paradisu re¬
uocan. Sic ⁊ caro peccati. ⁊̃ temisłis ptt̃is.
sihõ meam iuste uirerit. ñ ꝯtinuo mere¬
tur ea morte ñ ꝑpeti. quam traxit ap
ꝑpagine poctati. s s̾ peccata parentũ uisi¬
tantur infilios: ꝙ ñ sunt ad usa q̃ dc dicit¬

Expanded text:
uerunt ad paradisum revocari; sic et caro peccati, etiam remissis peccatis, si homo in ea juste vixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. 9. Quod peccata parentum visitantur in filios, et quod non sunt adversa quae De
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad patre suũ ꝓgn atõnib sius quis¬
q us succedit. ñ in menito disceptan põt.
utru oĩum malis actib ⁊ multiplicatis
delictis originalib qui nascitur ĩ plicetur.
ut tanto peuis. quanto posteriꝰ. quisque na¬
scatur. An ꝑpea d̾s int̾tia ⁊ quarta gn̾ati¬
oẽm de poccaͣtis parentu posteris eoꝵ ꝯmi¬
netur. quia irm sua quantũ ab ꝓgnͣato¬
n culpas ñ extendit ulterius moteratõe
miẜatõnis suc. ne illi quib regn̾atõnis
gr̾a ñ ꝯfertur. nimias sarcina ĩ ip̃a et̃na
dampnatẽs p̾mer̾ẽtur.si cogerentur ab ip̃o
init̾o gn̾ͣatõis humane. oĩui p̾cedentiu pa¬
rentu suoꝵ originałr pecc̾a ꝯtrahere ⁊ peas
ꝓcis debitas pendere. An aliquid aliud de
spicuu fit lectori aũg. suꝑiora dixisse ñ
afẜendo. s diu̾soꝵ opinicẽs referendo. Ostẽ¬

Expanded text:
usque ad patrem suum pro generationibus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest utrum omnium malis actibus, et multiplicatis delictis originalibus, qui nascitur implicetur, ut tanto pejus, quanto posterius quisque nascatur. An propterea Deus in tertiam et quartam generationem de peccatis parentum posteris eorum comminetur, quia iram suam, quantum ad progeneratorum culpas, non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab ipso initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere. An aliquid de spicuum fit lectori Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo. 5. Osten
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inteniore inquantu ẽ bonum cẽ. quia ñ
cẽt actus malus. nisi cẽt res bone. quia ñ
ẽ aliqua res mala nisi aider ros bona sit. uñ
bonu. Qd̾ cum dici uideatur ab sintle. cone¬
xio tam̾ ratõcinatõis ꝯpellit. nos hoc dicere.
Exp̃ccĩs testimonus asẜunt. Emĩs actus in
quantu s̃. eẽ res bonas. nec aliquid ẽẽ mã¬

Expanded text:
vel exteriorem, in quantum est, esse bonum, quia non esset actus malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem res bona sit. Unde bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid esse ma
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oĩs tał ẽ. quale eam fecit d̃s. As̃ enum
ca uona fecit. ⁊ bo̾i̾tate ei sine corruptr̃e
ididit. Et dr̃ illa naturał uonitas. qua
inc̾atõe aconditore suscep̾ qua uonitatẽ¬
ꝑ pec̃s penitus ñ amisit. s uiciata uu̾it.
qua d̾s tñ sine uit̾o fecit. Si eni res bõi
ñ eẽt aĩa.mea malu c̾e̾ nequiret. cũ ño
possit malu ce. nisi in bono. ut postea dice
creara. Sicut quis pollutas ht manus. ñ
Llud quoq ñ mogine queri solet. utrũ og
aĩe ercreatõe equales sint. an alie alus ex¬
cellentiores. pͥlurib ñ iatõnabiliter ui¬
tetur. qd̾ exip̃a creatr̃e. alix aliis excellãt
ĩnaturalib bonis ut meẽntia. alia alus
sit subtilior ⁊ ad intelligend̃ memora̾dũ¬
qr abilior. ut pote acurori ingenio ⁊ ꝑspi¬
catõr intellectu p̃dita. Qd̾ nĩ in ꝓbabilit᷑
dr. cu ĩ angłis ia fursse ꝯ star. Et licet ã¬

Expanded text:
no talis est qualem eam Deus fecit. Deus enim bonam eam fecit, et bonitatem ei sine corruptione indidit. Et dicitur illa naturalis bonitas, quam in creatione a conditore suscepit; quam bonitate peccatum penitus non amisit, sed vitiatam habuit; quam Deus tamen sine vitio fecit. Si enim res bona non esset anima, in ea malum esse nequiret, cum non possit malum esse nisi in bono, ut post diceturcreata. Sicut quis pollutas habens manus,Illud quoque non incongrue quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationabiliter videtur quod ex ipsa creatione aliae aliis excellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutiori ingenio et perspicaciori intellectu praedita. Quod non improbabiliter dicitur, cum in angelis ita fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
catum dr corrupt̃o uł priuatõ actiue ñ ps¬
siue. Nim ideo malu nł peccatu dr̃ cortup¬
t̃o uoni.quia natura uona qualicũq priuat
bono. ꝯlam si ñ priuat aliquo bono. ñ nocet.
ut sͣ aũg .ait. ꝯccet añt. adimit gͥ bonum.
tum pec̃cm ẽ. priuat bono. Itaq inquãtur

Expanded text:
citur corruptio vel privatio active, non passive. Nam ideo malum vel peccatum dicitur corruptio boni, quia naturam bonam qualicumque privat bono. Nam si non privat aliquo bono, non nocet, ut supra Aug. ait. Nocet autem; adimit ergo bonum. antum peccatum est, privat bono. Itaque in quantum
Abbreviated transcription (Latin):
ar̃a cẽ ren illius pecc̾i licet mũda ad̾o su
creata. quia ami infunditur ꝯpõi ꝯdelec¬
tatur carni ex quo pecc̾m trahit. Qd̃ sĩ eẽt
iam ñ orig̾. s actuale diceretur. Pocius gͦ
ꝙ excorruptõe corꝑis menitabiłr trahit

Expanded text:
animam ream esse illius peccati, licet munda a Deo sit creata, quia cum infunditur corpori, condelectatur carni, ex quo peccatum contrahit. Quod si esset, jam non originale, sed actuale diceretur. Potius ergo quod ex corruptione corporis inevitabi
Abbreviated transcription (Latin):
obtenebrãtur. ⁊ uiciantur. ꝑ pec̾t ⁊̃ priuat᷑
illo bono. auus participatõe cetera bona sũit.
quo tanto mag̾ priuatur.quanto mag̾ se
ab eo clongat. Quałr hõ se clongat ad eo.
aliquis longe̾ fit adeo. s meo longe fit ꝙ
ib eius silitudine recedit. ⁊ tanto longius
quanto fit dissimilior. Illa aũt ut ait. nĩg.

Expanded text:
obtenebrantur et vitiantur. Per peccatum etiam privatur illo bono, cujus participatione caetera bona sunt; quo tanto magis privatur, quanto magis se ab eo elongat. 13. Qualiter homo se elongat a Deo, aliquis longe fit a Deo; at in eo longe fit, quod ab ejus similitudine recedit; et tanto longius, quanto fit dissimilior. Illa autem, ut Aug.