comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uallela crimarum quos ꝑdidit qui antepeccauer̃ :
Dequibus non uult consolari : quia non sunt xp̃iani ⁊
Raghel: mater fuit beniamin : siue quia ibi mor¬
tua ẽ. & sepulta : ubi paruo lioccisisunt : De func¬
tisunt enim & reliqr.. Id eo sinedoche pastẽ prototo :
Venit inciuitatem natar& h. Idẽ flos mundiciȩ.
Aptum fuit ibi habitarequidix̃. : Ego sum floscam¬
pi: & lilium conualliũ : Archelaus: leo inuesti¬
gans: Narareus : sc̃s : Surgeaccipepuerum &
matremeius I. surgeatemax : qui terrena rel in¬
quid puerum : & postea matremiub& accipere.
pocius dm̃amare : postea proximũ : ⁊ Archelaus : here¬
teo signf̃. quiseputant ẽẽ quod non sunt : & cecisun
Indiebus illis Non aregem archelausdicendũ : sed .xv.
annotiberii. cesaris ⁊ Quia in ipso anno factum ẽ. uer¬
lucerna : antesolem : flos: antefructum. : Peniten¬
cia magite : & non operrmini : quia o pereforiscorporedi¬

Expanded text:
vallae lacrymarum, quos perdidit qui ante peccaverunt vallae lacrymarum, quos perdidit qui ante peccaverunt de quibus non vult consolari, quia non sunt Christiani, Rachel mater fuit Benjamin, sive quia ibi mortua est et sepulta, ubi parvuli occisi sunt, defuncti sunt enim et reliqua. Ideo synedoche, parte pro toto. Venit in civitatem Nazareth, id est flos munditiae, aptum fuit, ibi habitare qui dixit, ego sum flos campi et lilium convallium: Archelaus, leo investigans, Nazaraeus sanctus. Surge, accipe puerum et matrem ejus, primo surge a terra qui terrena relinquis, et puerum postea matrem jubet accipere, potius Deum amare, postea proximum: Archelaus, haeresis, qui se putant esse quod non sunt, et caeci sunt. In diebus illis, non ad regem Archelaus dicendum, sed a quinto decimo anno Tiberii Caesaris; quia in ipso anno factum est verlucerna ante solem, flos ante fructum, poenitentiam agite et non operamini, quia opera foras corpora di
Abbreviated transcription (Latin):
postea conuestite : & uinc&iseos: Xp̃s primus fugit
donecr&ro diabuilũ uicit.: Sic ioseph in egrpto domi¬
fuit : Aisquedũ dicamtibi : hic ostendit quod non sem¬
ꝑ fugiendum ẽ diabulũ ⁊ Vt paulus a postulus ait :
Resis tite diabulsͦ : & fugit a uobis. : Noctem hic: õsten¬
dit quod secessit littere t enebrelegis. apudiudeos
dendum : & non ꝑuenit usꝗ ad mostem herodes:
Indicat iudeos. quiadxom̃ueniunt :¬
terelegis : Exegpto uocaui filium meũ : Primus
monsen & aaron: posteauo cauit xp̃m : Tunc
heoder uidens quod inlusus e& : a magis : hic pro¬
ph&ia impl&ur : Dna co istequemformasti. adin¬
lu dedum: Et mitteꝰ occidit omnes pueros ⁊Uit
regemnatumin uenir& : hicplus inluditur : quos
extinctos putauit. uiuos inpara disomisit . ⁊ Abima¬
tu. & infrix : Idẽ ab anno p̃i &erito & sequenti
Voxinurma audita ẽ & reliqr ⁊ Rachel inter¬
tur excelsus : Rachel ecclesiam quȩ ploraet in

Expanded text:
postea convertite, et vincetis eos: Christus primus fugit postea convertite, et vincetis eos: Christus primus fugit donec retro diabolum vincit, sic Joseph in Aegypto domifuit: usque dum dicam tibi, hic ostendit quod non semper fugiendum est diabolum, ut Paulus apostolus ait: Resistite diabolo et fugiet a vobis; Noctem hic, ostendit quod secessit litterae tenebrae legis. Apud Judaedendum, et non pervenit usque ad mortem, Herodes indicat Judaeos, qui ad Christavi filium meum, primis Moysen et Aaron provocant Christum. Tunc Herodes videns, quod inclusus sit a magis, hic prophetia impletur, draco iste quem formasti ad inludendum eis, et mittit et occidit omnes pueros, ut regem natum inveniret, hic plus inluditur, quos extinctos putavit vivos in paradiso misit. A bimatu et infra, id est, ab anno praeterito et sequenti, Vox in rama et reliqua: Rachel interexcelsus, Rachel, Ecclesia qui plorat in
Abbreviated transcription (Latin):
nen: cogita ciosca: uerbumbonũ : & opusperfec¬
tũ ⁊ St ellasic & paruit in eius natiurtate : tantũ¬
sicui columba in baptismo Nanstella quando antece¬
debateos : non longeenet ater : &responso accepto
in somnis : roẽ oculis clausis ut dm̃ inuisibilem : & in¬
conprrehensibilem adonxrent : & uigiles non a perian¬
tur oculi adcreatunã : sed adcrextorẽ Nonredi¬
rent adherodem : idẽ. postpenitentiã addiabolum ⁊
Paliamuiam reuersi sunt in regionem suam: Regio.
panedisus ẽ : Ille ꝑ aliauiã regreditur : quito tamuitã
suamem emend& : & de prruitate : uenit ad sc̃itatẽ
Quicum recerissent : ecce angelus dñi & reliq Eabri
el fostitudo didicitur : Dignum erat ut infirmitatẽ
humanitatis: fostitudi confostar&: & alit̃ : quia
tunc angelus nobis ad propinquat : cumnos recesse¬
rimus  abhero  toẽ adibulo : Eiurt in egiptum fuga
uictoriamostendit .s. Sicut ihũ naue quando dix̃
Diuiditeuos : & ite in fugã: donec ciues fora s. ex eant :

Expanded text:
gitatio sancta, verbum bonum, et opus perfectum, stella sic apparuit tantum in ejus nativitate sicut columba in baptismo. Nam stella quando antecedebat eos, non longe a terra. Et responso accepto in somnis oculo clauso, ut Deum invisibilem, et incomprehensibilem adorarent, et vigiles non aperiantur oculi ad creaturas, sed ad creatorem. Ne redirent ad Herodem, id est, post poenitentiam ad diabolum. Per aliam viam reversi sunt in suam regionem. Regio paradisus est. Ille per aliam viam regreditur, qui totam vitam suam emendat, et de pravitate venit ad sanctitatem. Qui cum recessissent, ecce angelus Domiel fortitudo Dei dicitur, dignum erat, ut infirmitatem humanitatis, fortitudo Dei confortaret, et aliter: quia tunc angelus nobis appropinquat, cum nos recesserimus ab Herode diabolo. Fugit in Aegyptum, fugae victoriam ostendit, sicut Jesu Navae quando dixit: Dividite vos et ite in fugam donec cives foras exeant,
Abbreviated transcription (Latin):
sepius illi angelus in somnis uenit: Nonsemel : quia
misterium dĩ nonpo test cognosceresemel : Ios eph
fili dauid: Ioẽ proph&iamimpl&a : in ioseph
nolitmere : Idẽ donums ed dilige & gaude : Coniu¬
alio : sed despũ sco conceptum: Pari& filium : iõe
ut maior gaudium e& illidefilio sicut interhomines
mos ẽ. ⁊ Q uocabis nomeneius ihm̃: Itemut adl&i¬
populum suum : non dix̃ omnes populu̾s. nis iqui credunt
in eum : Apeccatis eor̃ : Idẽ . quod non potuit alius me¬
dicus facere. : Hoc autem totum factum . ẽ: idẽ.
quod angelus dix̃ ut adimpler& ur quod dictum ẽ¬

Expanded text:
saepius illi angelus in somnis venit. Non semel, quia saepius illi angelus in somnis venit. Non semel, quia mysterium Dei non potest cognosere semel: Joseph, fili David, id est, prophetia impleta in Joseph Noli timere, id est, dilige, et gaude conjualio, sed de Spiritu sancto conceptum. Pariet filium, id est, ut majus gaudium esset illi de filio, sicut inter homines mos est. Et vocabis nomen ejus. Item ad laetiopulum suum, non dixit omnes nisi qui credunt in eum a peccatis eorum: Id est, quod non potuit alius medicus facere, hoc autem totum factum est: id est, quod angelus dixit: ut adimpleretur quod dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
mos ẽ ut stella uiros ad postum ad ducit : sis equantꝰ
illam  Sic maria inmundo ubinatus ẽ xp̃s : qui
omnes aduitam duc̃ : si sequantur illum ⁊¬
quattuor causis : ut non lapidar&ur : ut adultera :¬
& ut in fugam haber& solacium : & genealogia xp̃i
ꝑ ioseph ut pastes celar&ur diabulo : Ante quã
conuenirent : Idẽ antequaifuis sent : In qua ha¬
bitacione inuenta ẽ. ab ioseph : in utero non in uul¬
suꝑ lignum : & euam deos sa adȩ : Ioseph autem
uir eius : id eo uir eius dicitur : & Ideo iustus
nealii humanitatis coniunc cionẽsuspicarent. ⁊No¬
luit eam tra ducere : Idẽ iniudicio nelegemt naen¬
siss& : qui asciebat eamuirginem : & utdiabulum
eius pastelater& : Haec autem eo cogitante : toẽ
dimittere : antenere cogitabat : hic proph& inim¬
pl&ur: adiutor in opostunitatibus : in tribulacion:¬
Eecce angelus dñi in somnis dix̃ : non in somno : quia

Expanded text:
mos est: stella viros ad portum adducit: si sequantur mos est: stella viros ad portum adducit: si sequantur illam, sic Maria in mundo ubi natus est Christus, qui omnes ad vitam ducit si sequantur illquatuor causis ut non lapidaretur ut adultera, et ut in fugam haberet solatium, et genealogia Christi per Joseph, ut partus caelaretur diabolo, antequam convenirent, id est, antequam fuissent in qua habitatione, inventa est ab Joseph in utero: non in vulsuper lignum, et Evam de ossa Adae Joseph autem vir ejus. Ideo vir ejus dicitur, et ideo justus, ne alii humanitatis conjunctionem suspicaverit: « Noluit eam traducere, » id est in judicio; ne legem transisset: quia sciebat virginem, ut diabolum partus ejus lateret. « Haec autem eo cogitante, » id est, dimittere an tenere cogitabat, hic prophetia impletur. Adjutor in opportunitatibus in tribulatione. Angelus Domini in somnis dixit: Non in somno, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fidem spem: & caritatem : Quidꝑ quat tu&r¬
decim : nisi ꝑ x uerbalegis: & ꝑo quãt tuor uiftu
Prima : prudentia : serui redõ non idolis : Secun¬
da : tempenentia : Non concupiscere : Testia :
iusticia : Non adultenxre: Quasta fostitudodimit¬
di : ꝑ uirum : ꝑmulierem : ꝑ lignũ : ꝓ serpentem :
notis rotundis qui eamuidebant sanabantur . Et
eleuauit illum in capudurgȩ : ut totiuiderent
eam & fugis sent aximalia desert. Prx &imore
rotarum & sicunus quis ꝗ sanatus ẽ siinspexerit
xpm̃ : Incapuduirge : Idẽ incrucem : Quattuor
rotȩ : quat tuor euangelistas signif : sic fugit diabo¬
lus euangeliũ : quandos : nat incaelũ : Xp̃i autem
generrcio sic eurt : Idẽ secundum carnẽ dixer̃: Ideo
xp̃s dicitur : ut ab ipso deriuatiuo uocabulo utcris¬
tiani uocentur : ꝑ & himo logiam : iterum xp̃s :
Idẽ unctus quia ꝑ ipsumpost lauacrũ crismounc¬
sonat stellamaris : quia stella dulcis ẽ mare
fuit ix terpeccato&r es. uel ut stella maris : Quia

Expanded text:
fidem, spem et charitatem? quid per quatuordecim nisi decem verba legis et quatuor virtutes Prima, prudentia, servire Deo, non idolis; secunda, temperantia, non concupiscere; tertia, justitia, non adulterari; quarta, fortitudo, dimitdi per virum, per mulierem, per lignum, per serpentem, et rotis rotundis qui eam videbant sanabantur, et elevavit illum in caput virgae ut toti viderent eam et fugissent animalia deserti, prae timore rotarum, et sic unusquisque sanatus est, si inspexerit Christum in caput virgae, id est in crucem; quatuor rotae, quatuor evangelistae significant: sic fugit diabolus Evangelium quando sonat in coelum. Christi autem generatio sic erat. Id est secundum carnem, dixerunt: Ideo Christi dicitur, ut ab ipso derivativo vocabulo Christiani vocentur: per ethimologiam iterum Christus, id est unctus, quia per ipsum post lavacrum crisme uncMaria stella maris; quia stella dulcis est, marfuit inter peccatores, velut stellae maris, quia
Abbreviated transcription (Latin):
maria matremei: : Ideo ostendit & excelsior pu¬
erum quam suam matrem ⁊ Eintnantes domum :¬
& reliqr : ut rumdomum an diuerscđr̃ ⁊ & proci¬
dentes adonruer̃ eum : Antestellã adonrbant : ces¬
sauit creatuur : dumcreator adourtor & apertis
tes aurissuis : & reliq: : Aurum regi thus
dõmeroo : sepulcrum : Vt rum unus aurũ:
alius thus : Testius mynixobtulit nonscitur. An
unusquis ꝗ titea obtulit dona⁊ Apeste nondicitur :
sed utrumꝗ in figuiu non discorda t. ⁊Quiatres fideles

Expanded text:
a gaudere ejus. Ideo ostendit, et excelsiorem puerum, quam suam matrem. Et intrantes domum, et reliqua: utrum domum an diversorium? Et procidentes adoraverunt eum, ante stellam adorabant: cessavit creatura, dum creator adoratur. Et apertis thesauris suis, et reliqua: aurum regi, thus Deo, myrra sepulcrum. Utrum unus aurum, alius thus, tertius myrram obtulit: non scitur: an unusquisque tria obtulit dona, aperte non dicitur, sed utrumque in figura. Non discordant, quia tres fideles
Abbreviated transcription (Latin):
fructu uentris tui. ponesuꝑ sedem meam : De aburhã
dicriur : insemin&uo benedic&ur omnes gentes:
Ideo dauid ante abiox hams cribitur : quia propinqui¬
or est xp̃o deillius stirpenascendo : Iacob: ge¬
nurt iosepͥ: secundũ creacionem dix̃ : Lucas se¬
cundum legem dix̃ in filius haeliẽ&.: Io eo mulieres
ingenea logiax p̃isunt : qui aipsȩ aduiama uernã
ueniunt ut uiri. : Eideopeccatores. Ingenealo¬
giaxp̃i nominantur : quia ipsedix̃ : Nonueni uoca¬
reius tos sed peccatores: Lucas: dexp̃o adadã
dicens: ostendri quod ꝑxp̃ingenus ad aesoluitur
apeccato: siue quod dexp̃o exsunt: qui reuestuntur

Expanded text:
fructu ventris tui ponam super sedem meam. De Abraham fructu ventris tui ponam super sedem meam. De Abraham dicitur: In semine tuo benedicentur omnes gentes. Ideo David ante Abraham scribitur, quia propinquior est Christo de illo stirpe nascendo: Jacob genuit Joseph, secundum creationem dixit: Lucas secundum legem dixit ut filius Heli esset; ideo mulieres in genealogia Christi sunt quia ipse ad vitam aeternam veniunt ut viri: et ideo peccatores in genealogia Christi nominantur; quia ipse dixit: Non veni vocare justos, sed peccatores. Lucas de Christo ab Adam dicens, ostendit quod per Christi genus Adae solvitur a peccato sive quod de Christo exeunt qui revertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuor animalia : habent oculuͦs antea : & r&ro: ⁊¬
damantes sc̃s : .iiii. euangelistesunt : Item sub plan¬
lum teruicit : & subplamauit : Ita & nos debemus
subplanta re fra trem nrmn diabolum: tribus uicibus :¬
Ioẽ in cogitacione : In uerbo : & inopere. Ideo frx¬
ternoster ẽ : quia ds̃ illumcreauit : qui & noscreauit
unumpatrem habemus dm̃ : & bonumillũ creauit
sed ꝑ suum uicium. suꝑbiendo sepriuabit : Quat¬
tuor euangeliste : quid signf̃ matheus: faciem ho¬
mo ñtiscendo : urtulus immolando : leo surgen¬
do ÷ Aquila : ascendendo : Rota : inrota : legẽ in lege:
u&us. innouam: Quur quat tucr euangeliste :¬
Nonꝑquat tuor apostolos scribuntur : nis ꝑduos
discipulus & duos a postolos : quia fili ia cob:
deduabus liberis : & deduabus ancillis natisunt:
Natheus mel÷ Marcus : lac ÷ Lucas oleũ ⁊
Iohannis : uinum
⁊ ber generciones ihuxp̃i filiidauro : filii haburȩ
⁊deo duos patres nominat: quia dedauio dicriur : De

Expanded text:
quatuor animalia habent oculos ante et retro clamantia, Sanctus: quatuor evangelistae sunt. Item supplanipsum ter vicit et supplantavit: ita et nes debemus supplantare fratrem nostrum diabolum, treis vicibus, in cogitatione, in verbo, et in opere. Ideo frater noster est, quia Deus ipsum creavit, qui et nos, unum patrem habemus Deum: et bonum illum creavit, sed per suum vitium superbiendo se privavit. Quatuor evangelistae significant Matthaeus faciem homo nascendo, vitulus immolando, leo surgendo, aquila ascendendo. Rota in rota, lege in legem, vetus in novum. Cur quatuor evangelistquatuor apostolos scribuntur, nisi per duos discipulos, et duos apostolos, quia filii Jacob de duabus liberis, et duabus ancillis nati sunt. Matthaeus mel: Marcus lac: Lucas oleum: Joannes vinumber generationis Jesu Christi filii David, filii Abrahae. Ideo duos patres nominat, quia de David dicitur: De
Abbreviated transcription (Latin):
tuor euangelis tas omnes adfidem ueniuNT : Item
Inuno cubito consumata: significat ȩcclesiam : ꝑ quat¬
tuor euangelistas : Longitudo spes uite a &sernȩ ::
Latitudo caritas : Altriudo : fidestrinitas : Vinũ
cubitum : unumdm̃ colere : bitumina : Intus : &
fortͥ .s : caritatem dĩ : & proximi significat : Item :¬
arca testamenti: ubierent duȩ tabule lapidex :¬
& uirga a aron : quat tuor circulis aureispostabatio
& uestes ex auro coopertus : quattuor euangelistas sigs
Archa: ecclesiam ÷ uec tes dodtores ⁊ Sicut illicir¬
cumdati erent ab anulis : ita sacerdotes. deuetere
& denouo ⁊ estamento docq: Quat tuor euangeliste.
postantes ecdesiam : ab herese defendendo : ꝑuir¬
gamcrucem ostendit.⁊ & sicut quadur tum lig¬
num : inqua pasteuersumfuerit : firmũstat : Ita &¬
homo exquat tuor euangelistis : edoct s contia he¬
res :.m. & tribulacionem : firmus sta÷. : Itemmat¬
heus: donatis : marcus : donumexcelsum ⁊ Lucas

Expanded text:
tuor evangelistas omnes ad fidem veniunt. Item do triginta et uno cubito consummata, significat Ecclesiam; per quatuor evangelistas longitudo spes vitae aeternae, latitudo charitas, altitudo fides Trinitatis unum cubitum unum Dominum colere. Bitumina intus et foris charitatem Dei et proximi significat. Item arca testamenti ubi erant duae tabulae lapideae et virga Aaron, quatuor circulis aureis portabatur, et vectes ex auro cooperti quatuor evangelistas significant; arca Ecclesiam, vectes doctores, sicut illi circumdati erant ab annulis, ita sacerdotes de Veteri et Novo Testamento docti, quatuor evangelistae portant Ecclesiam ab haeresi defendendo; per virgam crux ostenditur; et sicut quadratum lignum in qua parte versum fuerit firmum stat: Ita homo ex quatuor evangelistis edoctus contra haeresim et tribulationem firmus fiat. Item Matthaeus donatus, Marcus donum excelsum: Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
quan ociosum inuenerit : Corpus enim labore fatiga¬
to : minus del&teur flagitio : Ocio &iam deditus
cito. luxoria subrepit uacante: luxoria : cito p̃occu¬
patur : Cȩsarius dixit : Contra reliqua uitia oport&
nos. omini iustute resistere: Contra libidinẽ uero :¬
pon & pedit repugare sed fugire : Inuitas patrum dic̃:
Castitatan giin& abstinatia gastrimargia aũt mate.
est in continentiae : Viride heba prope aqua nas¬
cens : &uitium libidinis inuisitationis mulierum:
Magis ad ꝓxima igni ardeiti : quã muliei iuueni cũ
& ipse sis iuuens : Nihil enm ual& eum mundum es¬
se corpore : qui pollutus est mente : pon enim aestur
presserit: XXII. Deperseuerantia¬
que in fuem hic saluus erit pauł apłsđ: Punc¬

Expanded text:
quem occisum invenerit. Corpus enim labore fatigaquem occisum invenerit. Corpus enim labore fatigatum minus delectatur flagitio. Otio enim dedito, cito luxuria subrepit. Vacans cito luxuria praeoccupatur. CAESARIUS. Contra reliqua vitia oportet nos omni virtute resistere: contra libidinem vero non expedit repugnare, sed fugere. EX VITIS PATRUM. Castitas gignit abstinentiam, gastrimargia autem mater est incontinentiae. Viridis herba prope aquam nascens, et vitium libidinis in visitationibus mulierum. Magis approxima igni ardenti quam mulieri juveni, cum et ipse sis juvenis. Nihil enim valet eum mundum esse corpore, qui pollutus est mente. Non enim aestus prehenderit. CAPUT XXII. De perseverantiaque in finem, hic salvus erit . PAULUS
Abbreviated transcription (Latin):
oculorum tor elanuit : Secunda ueborum sed qui ñ
capitur oculos potest uerbis ieistae: qui dil&tione
iefruiat libidino se suggetionis nontrans ad conssum
libidinis: Cito enim resist& operi quititilanti non ad
tio fornicationis: quam amor castitatis Ad hiuc in ho¬
minen paccatum regnat. certe si amplius del&tat pul¬
chritudo intime castitatis iam non renant p&cata : sed
sgnat iusticia: Omnis inmunda pollitio: fornicatiodi¬
citur: Ex del&tatione enim fornicandi uaria zinun¬
tur flagitia : quibus regnum dĩ clauditur homo separa¬
tur: sornicatio maxime et sceleris quia ꝑ carnir in¬
munditia templum dĩ uolat. & tollens membra xp̃i.
facit mee tricis membra : Luxoriosanamq: uita
carnen cito debilitat: fractamque celeiterducit
ad sen& tutem omnibus p&catis fornicatio maior est
Quia fornicatio uniuesa ante cedit mala: Meliur est
libi dinen maculari : Libido uero in infonum megt

Expanded text:
oculorum tela sunt, secunda verborum sed qui non oculorum tela sunt, secunda verborum sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Qui delectationem refrenat libidinosae suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti consctatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Omnis immunda pollutio, fornicatio dicitur: ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo separatur a Deo. Fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens membra Christi, facit membra meretricis. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. Omnibus peccatis fornicatio major est, quia forlibidine
Abbreviated transcription (Latin):
Tornicatio mulieris in &tolletia oculorum : & in palpe¬
brisillius amoscitur: Agustinus đ Siueo ẽ quia in
te ds̃ uiuit : fornicatio inte mostua est: Higonims dix̃
Ve illi qui tunc haburit teminum luxoriae : quando
uitae Luxoria in micadĩ ꝑditionen paternȩ haredita¬
tis substantiam: Fornicatio non solum conscientiam:
uoluptatum &iam ferreas mentes libido domat :
Difficile enim inter delitias seruatur pudicicia nitens
cutis sordidum: ostaidit Animum: & in sirico & in pan¬
bero frig& uaius : qui luxoriatur uiueis mostuur est
Ergo qui in ebriatur mostur. & seultur est: Gre¬
gorius đ Dum saci&ate ueter & tenditur: Acula
libi dinis &xcitatur : Hisidorus đ : Fornicatio carnis
ad ultirium est: fornicatio animȩ : seuitus idulo¬
rum est : Luxoria cornis: ideo notabilir omnib st
his duobus uicus diabulus humani generi domina¬
tur : Id est suꝑbia mentis : & lux oria carnis:
Haec eum duo uitia diabulurꝰ humanum genur possid&:¬

Expanded text:
llentia oculorum, et in palpebris illius agnoscitur . AUGUSTINUS. Si verum est quod in te vivit, fornicatio in te mortua est. HIERONYMUS. Vae illis qui tunc habuerunt terminum luxuriae, quando vitae. Luxuria inimica Deo, perditio paternae haereditatis, vel substantiae. Fornicatio non solum conscientiam fvoluptatum. Etiam ferreas mentes libido domat. Diffcutis sordidum ostendit animum; et in sericis et in panbido dominatur. Qui luxuriatur, vivens mortuus est, et qui inebriatur, mortuus et sepultus. » Gregorius: « Dum satietate venter extenditur, aculeus libidinis excitantur. ISIDORUS. Fornicatio carnis adulterium est. Fornicatio animae servitus idolorum. Luxuria vero carnis ideo notabilis hominibus his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. enim duo vitia diabolus humanum genus possid
Abbreviated transcription (Latin):
Sta intestamento tuo. & in illo conloquere. & iopee
mandatorum tuorum u&eresce : Higonimus đ: pon
quȩ runtur in xp̃i anis initia sed fines : Quia paulus ma¬
le concȩpit : sedbene finiuit : Iudȩ laudantur & ordia
sed finis ꝓditionis damnatur : Coepis se multorũ est
Ad culmen ꝑueus se paucorum : Gregorius đ : Nstus
boni operis ꝑseuerantia ẽ : In cassum quippe bonũ agitur
si ante teminum uitȩ deseratur: illebeie immolat
qui sacrificiũ boni operis usque insinan debite ꝑducit
actionis : Hisidorus đ ÷ Tunc mum plac& dõ nr̃a conue¬
satio : quando bonum quod inchoamus. ꝑseuo uiti sinen
conplenus: Bonum ergo p̃ coepisse: sed ꝑ f&cisse iurtus ẽ
Non inchoantibus p̃mium ꝓmittitur : sed ꝑseuerantibus
datur : Seꝑ inuita hominis sinis quȩ rondur est : quia¬
dr̃ non respicit quales antea fuerimus sed quales circa
sinem uitae ad st&erimus : Unum quanque aum dr̃ de
suo fine non deuita preterita iudicat: Ciprianur dix̃¬

Expanded text:
tuo, et in illo colloquere, et in opere mandatorum tuorum veterasce . HIERONYMUS. Non quaeruntur in Christianis initia, sed finis; quia Paulus male coepit, sed bene finivit. Judae laudantur exordia; sed finis perditionis damnatur. Coepisse multorum est, ad culmen venisse paucorum. GREGORIUS. Virtus boni operis perseverantia est. Incassum quippe bonum agitur si ante terminum vitae deseratur. Ille bene immolat qui sacrificium boni operis usque in finem debitae producit actionis. ISIDORUS. Tunc enim placet Deo nostra conversatio, quando bonum quod inchoamus perseverantissime complemus. Bonum est ergo non coepisse, sed perfecisse virtus est. Non inchoantibus praemium promittitur, sed perseverantibus datur. Semper in vita hominis finis quaerendus est: quia non respicit quales antea fuerimus Deus, sed quales circa finem vitae exstiterimus. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. CYPRIANUS. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus ad illam sine intermissione p̃paremur:
Hisidorus đ Neque iustus desua iustitia confidat: pe¬
que p&ccator dedi misi cordia disper& : sed habeat
incorde span pariter &m&um: Sic sper& misgicor¬
diam : ut iustitiã m&uat: Sic spes indulgentiae erigat:
ut m&us gehaine semꝑ affligat: Quãuis quisq: sit
iustus num quam necesse est : ut in hac uita sit s&curus
quamuis sc̃orum conuesatio ꝓbabilis sit : incꝗtum
tamen hominibus ẽ quix sint sine distinati: pulla¬
te .res. dep&catis s&uro faciat: Quam uis paniten¬
tantum pensatur iudicio non humano: neq: oum
cit : hisidorus .đ : Incestum namq: est unius cuius que
uitȩ tenpus: &ideo festinandum neforte dubitan¬
tan: mors repeitina preuenat: Cȩsarius. đ: quantũ
sumus s&uridẽ terexis : tantum simus solliciti de
futuris : Omnia eum p& cata uel crimina : cito ad nor
reuestuntur : si non cotidie bonis operibus &pugnan

Expanded text:
non possumus, ad illam nos sine intermissione praeparemus. non possumus, ad illam nos sine intermissione praeparemus. ISIDORUS. Neque justus de sua justitia confidat, neque de Dei misericordia desperet, sed habeat in corde spem pariter et metum: sic speret misericordiam, ut justitiam metuat; sic sit spes indulgentiae, ut metus affligat. Quamvis quisque sit justus, nunquam necesse est ut in hac vita sit securus. Quamvis sanctorum conversatio probabilis sit, incertum tamen hominibus est quo sint fine destinati. Nulla res de peccato securum faciat, quamvis poentantum pensatur judicio, non humano. Neque cit. ISIDORUS. Incertum namque est uniuscujusque vitae tempus, et idcirco festinandum est, ne forte subito mors repentina praeveniat. CAESARIUS. Quantum sumus securi de praeteritis, tantum simus solliciti de futuris. Omnia enim crimina vel peccata cito ad nos revertuntur, si non quotidie bonis operibus expugnen
Abbreviated transcription (Latin):
principium : Hieonimus đ : cauendum ẽ nequod in nob̵
optimum ẽ labatur inuitium : Ideo nõb̵ dñs tenpus sui
cȩlauit ad uartum ut penduli sp&taotionis incesto sẽpe¬
ꝑ iudican pr̃m credam eẽ uenturum : quȩ quando uer¬
turus sit ignoramus: Omis uita sapiatis: meditatio¬
mostir est: Gregorius đ : Siqua est p̃saitis temporir
la&itia ita est aerda ut munquam amaritudo seua¬
tis iuditia recedat: Amemoria: pleorq: eum hostis
callidus mentem cum p&cato subplantat cumderui¬
na afflicta respicit securitatir petifere bladitus
seducit: Qui litur mente s&urur ẽ: deꝑp&ratir in i¬
qui tatibur ipse sibi testis est : quia in nocens non est:
Cum que mens secura redditur incorpose animus
laxatur : Cum bona fratres agitis senꝑ ad memoriam
mala acta reuocate : Ut dum caute culpa cognosci¬
tur : nun quam debono opere in caute animus l&etur
Horauero ultima dñs nr̃t id circo nobis uoluit eẽ in cor¬
nitac: ut sanꝑ possit. eẽ susp&ta : Ut dum illa uidox

Expanded text:
interitus . HIERONYMUS. Cavendum est ne quod in nobis optimum est labatur in vitium. Ideo nobis Dominus temporis sui celavit adventum, ut penduli ob exspectationis incertum, semper judicem nostrum credamus esse venturum, quem, quando venturus sit, ignoramus. Omnis vita sapientis meditatio est mortis. Si qua est praesentis temporis laetitia, ita est agenda, ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria. Plerumque enim hostis callidus mentem cum peccato supplantat: et cum de ruina afflictam respicit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Qui igitur mente securus est perpetratis iniquitatibus, ipse sibi testis est quia innocens non est. Cumque mens secura redditur in corpore, animus laxatur. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam mala acta revocate. Ut cum caute culpa agnoscitur, nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Horam vero ultimam Deus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam videre
Abbreviated transcription (Latin):
in absconsopater reddat tibi inpalam: n ꝗ das labore ꝓpt̃
humanam gloriam : neque futuram &t̃nam gloriã tra¬
das ꝓparius & tenporalem gloriã. Gloria enĩ humana
in puluere redig&ur : & honor qus & tingu&ur suꝑterrã
Cloria autem uistutum glorifsicat in s&ula :
XI. DEFOR PI CATIONE¬
cernȩ ardentes in manibus ur̃is : P&rus apłsđ In i

Expanded text:
in absconso Pater, reddat tibi in palam. Non perdas labores propter in absconso Pater, reddat tibi in palam. Non perdas labores propter humanam gloriam, neque futuram aeternam gloriam tradas pro parva et temporali gloria. Gloria enim humana in pulverem redigitur, et honor ejus exstinguitur super terram. Gloria autem virtutum glorificat in saecula. CAPUT XXI. fornicationecernae
Abbreviated transcription (Latin):
donum dĩ quod meruit : in sualaude conuestit : ꝓcul
dubio uistutem in uitio trans fet: pon declinat de&x¬
tram qui non sibi sed dõ tribuit bona que agit : Inde se
non nulli eẽ. iustos confidunt : unde maxime sꝙbatur:
Amator uanȩ gloriae eunde pos sit s ẽꝑ laudari : agere
non qui escit : Ile autan deb& publica re bonum quod
agit : qui ꝑfatam humilitatem sundatur: & nulla ela¬
tionẽ contingitur: Cum aum causa lastantiae pauꝑ
pascitur &iam ipsud mirgi cordiae opus inp&catum conuo¬
titur : frauden facimus dõ quotiens debono opeenro nor¬
solerte ꝓspicit : nebonum intempe anter agat : & deuistu¬
te inuicium transeat : Inuit as patrum dic̃: Uana gloria
uitium .ẽ: sinon ratione &omni operibono inserit se: Ia¬
pis mis sus ponꝑgit ad celum : & oratio hominis placenti ñ
as ceidit addm̃ : Noli plicare sar&am abstinaitiam neq
ostendas eam quasi in lumine multis testibus : ut quiuidit

Expanded text:
donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul donum Dei quod meruit, in suam laudem convertit, procul dubio virtutem in vitium transfert. Non declinat ad dexteram qui non sibi, sed Deo tribuit bona quae agit. Inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. Amator vanae gloriae, unde semper possit laudari, agere non quiescit. Ille autem debet publicare bonum quod agit, qui perfecta humilitate fundatus, nulla elatione contingitur. Cum enim causa jactantiae pauper pascitur, etiam ipsum opus in peccatum convertitur. Fraudem facimus Deo, quoties de bono opere nostro nosr discretio prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat. EX VITIS PATRUM. Vana gloria vitium est, sine ratione et omni bono inserit se. Lapis emissus non pergit ad coelum, et oratio hominis sibi placentis non ascendit ad coelum. Noli applicare secretam abstinentiam, neque ostendas eam quasi in lumine, testibus multis: ut qui videt
Abbreviated transcription (Latin):
ludem cominodes : I regoriur dix̃ : Sc̃i non solum gloriam
supra modum suum omnino pon app&unt : sed &iam hoc
ipsud refugunt quod sese habere sciunt : Tunc ueracito
hic quod ait homobonus est: quando ei conplacere con¬
cupiscit aquo ẽ: qui bona agere iuid&ur & ꝑ hoc pondõ
sed hominibus placere desiderat inuanũ laborat :
Mamur ergo unurquisq: &se studeat : sed tamei ali quo
modo eẽ se nosciat. pedum sibi magitudinem arrogan¬
te tribuit amittat: Bono opee dum laus humana
obuiat: maitis opeantis inmutat. ꝑ hoc quod agimus
lauda &terius non queramus sic aũt sit opus inpub: li¬
co : quatenus intentio manat in occulto: Qui eñ accep¬
to qualib& gratia uinissuis laudibus nitorem gloriae
offerunt: quasi oleum iuindunt : In pinguat ego capud
oleum p&catoris cum de mulcit mentem fauor adu¬
lantis: hysidorus đ : Qui ȩlymosinam uanȩ gloriae
causam in ꝑtit: & ustute uicium facit: Qui ali quod

Expanded text:
laudes comedas. GREGORIUS. Sancti non solum gloriam laudes comedas. GREGORIUS. Sancti non solum gloriam supra modum suum omnino non appetunt, sed etiam hoc ipsum refugiunt quod se habere sciunt. Tunc veraciter hoc quod agit homo bonum est, quando ei placere concupiscit a quo est. Qui bonum agere videtur, et per hoc non Deo, sed hominibus placere desiderat, in vanum laborat. Magnus ergo unusquisque esse studeat, sed tamen aliquo modo esse se nesciat, ne dum si sibi magnitudinem arroganter tribuit, amittat. Bono operi dum laus humana obviat, mentes operantes immutat. Per hoc quod agimus, laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico, quatenus in tentatione maneat in occulto. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. Impinguat caput oleo peccatoris, cum demulcet mentem favor adulationis. ISIDORUS. Qui eleemosynam vanae gloriae ex causa impertit, ex virtute vitium facit. Qui aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
Arege cathe dram honoris : non lauder uirum insp&iȩ
sua: peq sꝑnas hominem in uiso suo: Nonte iustifices
ante dm̃ : qm̃ agnitor cordis ipse est : In uestitu neglo¬
rieris umquam : n& indie honoristui & tollaris ante
morten : Ne lauder hominem quem quam : qm̃ infilus
sus agnoscitur uir: Inuanitate adp̃henditur p& cã¬
tor & suꝑbus: Ante semonen non conlaudes uirum¬
ha enĩ teptatio ẽ hominũ penes regan: noli uelle uide¬
risapieis: Curam habere debono pomine. hoc aũma¬
gis permanebit tibi : quam ille thesauri magni preciosi:
Bonȩ uitae numerus dierum: Bonum autan nomei : per¬
manebit in a&ernum : hieronimus đ: ponquȩras glo¬
riam & non dolebis cum ingloriosur sucis Qui lauden
non apperit : non contumelias sentit: Non ideo tebo¬
num existimes sibonus prȩdiceris : neno magis scire po¬
test qui sis sicut tu: qui conscius tibi es
Quid enim ꝓdest dum malus es sibonus p̃dicaris : Cauene
rumus culur hominum aut opere ne offensur dm̃ populoꝵ

Expanded text:
on laudes virum in specie sua, neque spernas nominem in visu suo . Non te justifices ante Dominum, quoniam agnitor cordis ipse est . In vestitu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris . Ante mortem non laudes nominem quemquam, quoniam in filiis suis agnoscitur vir . In vanitate apprehenditur peccator et superbus . Ante sermonem non  hominum . Penes regem noli velle videri sapiens . Curam habe de bono nomine, hoc enim magis proderit tibi, quam mille thesauri magni et pretiosi . Bonae vitae numerus dierum, bonum autem nomen permanebit in aeternum. HIERONYMUS. Non quaeras gloriam, et non dolebis cum ingloriosus fueris. Qui laudari non appetit, nec contumeliam sentit. Non ideo te bonum aestimes, si bonus praediceris. Nemo magis scire potest qui sis, sicut tu qui conscius tibi es. Quid enim tibi prodest dum malus es, si bonus praediceris? Cave ne rumusculis hominum eleveris, ne offensus Deo, populorum
Abbreviated transcription (Latin):
ÑS dicit in euangelio: Uiglate ego quia nesci¬
tis quahora dñs ueste uenturus ẽ omnibus di¬
couigilate : p&rus apłs đ : Stote itaque prudei
te augilate in orationibur: pał apł d . Cum eum dixe¬
rint hominer .pax & s&uritas tunc repatinus ds supe¬

Expanded text:
 Vigilate ergo, quia nescitis qua hora Dominus vester venturus est . Omnibus dico, vigilate . PETRUS. Estote itaque prudentes, et vigilate in orationibus . PAULUS. Cum enim dixerint homines, Pax et securitas, tunc repentinus eis supe
Abbreviated transcription (Latin):
tibi unde & dñs qui habet auies audiendi audiat : id est quiha¬
b& intellestum intellegendi: intellegat Nam & dñs surdum
& mutum ad prehendens de curba seor sum misit digitor suos
in auriculas prima salutisianua est in firmum ad piehen¬
dente dño seor sum deturba educere: id est de conuerrati¬
one gentili adfidẽ ꝓuocare. Digitos in auriculas mittit
cum ad suscipienda & intellegenda ꝑdona sc̃i sp̃s uerba sa¬
lutis auris cordis aperitur : Nares &iam tanguntur
ut ꝑ inuocauone sc̃i sp̃s odorẽ bonorũ operum reiectis
operibus putribilibus & fetidis ꝑcipiant & delestatione
florum uistitũ ad spinente dñ o frui mereantur unde
ad caticuminũ faciendum p̃ces funduntur ia A periei dñe
ianuam miseracionistuȩ & signo sapientiȩ tuȩ inbutos omnium
capiditatum fetoribus careat : adque ad suam odõrem p̃cep
torum tucrum letitibi in ecclesiatua deseruiat & effesti¬

Expanded text:
mihi, unde et Dominus: Qui habet aures audiendi, audiat, id est, qui hamihi, unde et Dominus: Qui habet aures audiendi, audiat, id est, qui habet intellectum intelligendi, intelligat, Nam et Dominus surdum et mutum apprehendens de turba seorsum misit digitos suos in auriculas. Prima salutis janua, est infirmum, apprehendente Domino, seorsum de turba educere, id est, de conversatione gentili ad fidem provocare. Digitos in auriculas mittit, cum ad suscipienda et intelligenda per dona sancti Spiritus verba salutis, aures cordis aperit. Nares etiam tanguntur, ut per invocationem sancti Spiritus odorem bonorum operum, rejectis operibus scurrilibus et fetidis, percipiant, et delectatione florum virtutum, aspirante Domino, frui mereantur. Unde et catechumenum faciendum preces funduntur ita: Aperi ei, Domine, januam misericordiae tuae, et signo sapientiae tuae imbutus, omnium cupiditatum ftorum tuorum laeti tibi in ecclesia deserviant; et
Abbreviated transcription (Latin):
inomnibus bonis. Eatecitxcur quidis cit catecizat quidoc et:
tis mum ꝑ ducatur. Dñs autem q̃n cecũ anatiuitate in lumina¬
uit expuit inter nrm & fecit lutum desaliua sua & inunxit
oculos ceci & misit illum ad piscinam & lauit &uidit quando
inunxit. augustino dicente : Caticuminum fecit qñ lauit
baptizatus est in xp̃o In unctus erat & non uidebat. lauit & ui¬
dit quando enim inse ipso quo dam modo baptizauit : tunc in lu¬
minauit. Sputum enim quod ex capite suo edescendit dnstre
commiscuit : ut diuinam eius natura mque exdõ estatq
humanamq: ex hominibus ad sũpta est design& ut uerlum
caro factũ est & habitauit in nobis tanguntur autem narer
& auies digito ut dona scĩ sp̃s hi quia uia ueritatis aber Nc ue¬
ibent audient : & corde ꝑcipiant : & ꝑcepta quã audierunt
infide ꝑdurent ut dicere possint in obauditu auris obediui

Expanded text:
in omnibus bonis. Catechizatur qui discit, catechizat qui docet. in omnibus bonis. Catechizatur qui discit, catechizat qui docet. tismum perducatur; Dominus autem quando caecum a nativitate illuminavit, exspuit in terram, et fecit lutum de saliva sua, et unxit oculos caeci, et misit illum ad piscinam, et lavit, et vidit. « Quando inunxit, Augustino dicente, catechumenum fecit. Quando lavit, baptizatus est in Christo. Inunctus erat, et non videbat: lavit, et vidit. Quando enim in seipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit: sputum enim, quod ex capite suo descendit, Dominus terrae commiscuit, ut divinam ejus naturam, quae ex Deo est, atque humanam, quae ex hominibus assumpta est, designet, ut Verbum caro factum est et habitavit in nobis. » Tanguntur autem nares et aures digito, ut dona sancti Spiritus, hi qui a via veritatis aberraverant, audiant, et corde percipiant: et percepta, quam audierunt, in fide perdurent, ut dicere possint: In auditu auris obedivit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ut discedat & relin quat quem tenebat. Sicut in
tacħ ꝓpheta mani festatur dicendo Ostendit ihm̃ sacerdo¬
tem stantem conrm angelo dñi & satanas stabat ad dextris
eius Et dix dñs adratan. In crep& dñs inte satan: qui
elegit hierũs hoc est ex orcismum increpare & coniurre
non enim creaturadĩ in illis qui non s̃t baptizati ex orcita¬
tur sed malignus sp̃s ut relinquat đi enrtunem
DEEXSUFFLATIONE.
Ideo enim & ex sufflatur non homo ille subtiuo se omnes
qui cum peccato nascuntur quia ipse est auctor mali & prin¬
ceps peccatorũ Peste enim ex sufflatur & ꝓiciturtã quam
puluis a faciȩuenti confusus &dis ꝑsus insua nequicia
di abulus ut eo fugato homo renouandus & uiuificandus
cale factus flatu diuino ꝑducatur ad gractiam xp̃i
cizare enin est docere uel castigare unde & apostulus.
Cõmunic& autem his qui ca tecizatur uerbum ei quise catecit at

Expanded text:
 diabolum dictum: ut discedat, et relinquat quem tenebat, sicut in  diabolum dictum: ut discedat, et relinquat quem tenebat, sicut in Zacharia propheta manifestatur dicendo: Ostendit Jesum sacerdotem stantem coram angelo Domini, et Satanas stabat a dextris ejus, et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, qui elegit Hierusalem: hoc est, exorcismus, increpare et conjurare. Non enim creatura Dei in illis, qui non sunt, exorcizatur, sed malignus spiritus, ut relinquat Dei creaturam. De exsufflatione. Ideo enim et exsufflatur, non homo, sed sub quo sunt omnes qui sub peccato nascuntur, quia ipse est auctor mali et princeps peccatorum. Recte enim exsufflatur et projicitur, tanquam pulvis a facie venti, confusus in sua nequitia diabolus, ut eo fugato homo renovandus, et vivificandus, calefactus flatu divino perducatur ad gratiam Christchizare enim est docere, vel castigare, unde et Apostolus: Communicet autem is qui catechizatur verbum ei qui se catechizat
Abbreviated transcription (Latin):
sal tribuitur ut relicta uanitate ex qua infideles liberos
suos ꝑ ignem luraitentes de monibus offerebant: ad aquã
iegenenctionis ꝑ dusti ablati que dõ ac consecnati infi¬
suscipiant dicente ipso. salẽ habete in uobis id ẽ. pacem
& uos estis sal terre bene autem conuenit quod sacer dotes
dĩ quist̃ condimenta populi sal ad officium xp̃i ancaatis
adponunt : ut uicis exclusis paruulos sale sapientiȩ bene
conditos: dõ pacificos offerent EXORCITATTR
SIUE CATECIEATUR INTANS
Int Ex orcismum cuius linguaest & quid in p̃tatur &
quid ẽ catecitare R̃ Ex or cismum grece latine con¬
iuntio siue increpatiodicitur increpatio nec te late rata¬
nas inminere tibi poenas &r̃ł. Coniuratio simul & incirpa¬
tio dam nate & damnande. Dahonore łõ uiuo dahonorem
iħr xp̃o dahonorẽ sp̃ui sc̃o & recede ab hoc uel ab hac famula

Expanded text:
sal tribuitur, ut relicta vanitate, ex qua infideles liberos sal tribuitur, ut relicta vanitate, ex qua infideles liberos suos per ignem lustrantes daemonibus offerebant, ad aquam regenerationis perducti oblatique Deo ac consecrati, infiax vera, suscipiant, dicente ipso: Sal habete in vobis, id est, pacem. Et: Vos estis sal terrae. Bene autem convenit quod sacerdotes Dei, qui sunt condimentum populi, sal ad officium Christianitatis apponant, ut vitiis exclusis parvulos sale Sapientiae bonae conditos Deo pacificos offerant. Exorcizatur, sive catechizatur infans. INTER. Exorcismus cujus lingua est, et quid interpretatur? et quid catechizare? RESP. Exorcismus Graece, Latine conjuratio sive increpatio dicitur. Increpatio, Nec te latet, Satana, imminere tibi poenas, et reliqua. Conjuratio simul et increpatio damnati et damnandi: Da honorem Deo vivo, da honorem Jesu Christo, da honorem Spiritui sancto, et recede ab hoc et ab hac famula
Abbreviated transcription (Latin):
& appetitũ in omnibus cibis facit ex illo enĩ totus uictus delec¬
aci & suauior efficitur gustui hominis congruenter
autẽ sal ad officium xp̃i anitatis ad sumitur demateria
enim aq: conficitur. &unde cumq sit in aqua resolui potẽ
Sicut enim in lege mel in sacrificus prohib&ur offerri.
& salꝑomnia iub&ur ita oblaturido & hostia effecturi
cionis sine ad olatione mellis semꝑ habeant ideo &iam orica¬
tieum misale corpor eũ sacerdos in ponit ut signific& sale
diuine sapientiȩ fluxa acuo luptuosa eius pec cata ab illo
depelli & omnia enis eloquia condita esse acꝑornata
paulo atestante qui ait. sermoues̃t in grrtia sale sit condi¬
tus ut sciaas quomodo oporteat uos unicuiq res pondere Sal
ergo inigne exilit nã quam uis sit igneum: ignem tamen
fuit naturem enim sequitur quia ignis & a qua inimica
sibi st bene autem baptigandis & abigne ȩterno elapsis

Expanded text:
et appetitum in omnibus cibis facit. Ex illo enim totus victus delecet appetitum in omnibus cibis facit. Ex illo enim totus victus delectatior et suavior efficitur gustu hominis. Congruenter autem sal ad officium Christianitatis assumitur, de materia enim aquae conficitur, et undecunque sit, in aqua resolvi potest. Sicut enim in lege mel in sacrificiis prohibetur offerri, et sal per omnia jubetur; ita oblaturis Domino, et hostia effecturistionis sine oblatione mellis semper habeant. Ideo et ori catechumeni sal corpore vere sacerdos imponit, ut significet sale divinae Sapientiae fluxa ac voluptuosa ejus peccata ab illo depelli, et omnia ejus eloquia condita esse ac perornata, Paulo attestante, qui ait: Sermo vester in gratia Dei sale sit conditus, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere: Sal ergo in igne exsilit: nam quamvis sit in eum, ignem tamen fugit, naturam enim sequitur; quia ignis et aqua inimica sunt sibi. Bene autem baptizandis, et ab igne aeterno elapsis
Abbreviated transcription (Latin):
nomine eius Inter rogem eum manduca s carnẽ filuho¬
minis & bib̵ sanguinem filii hominis nescit quid dicimus
quia iħs non se credit ei:. DECONPETENTT
Iñt int caticuminũ & conpetentẽ que differentia est. RDe
caticumino quid sit satis superius dictũ est : sed de conpe¬
tente quid sit breuiter ẽ. dicendu conpetens est qui diligen¬
ter in structus fide: & attente decredulitate inbutus
posttroc ditã sibi doctrinã xp̃i annitatis & mis terium
symboli & trchtionẽ onrtionis dominice petit & rogat
& particeps fieri sc̃e ecclesiȩ & inseruicio cum fidelibus esse
xp̃i unde & apetendo conpetentes uocant. DESALE
Iñt Cur caticuminus accepit salẽ .R. adhibeturergo sal
& mittitur in oroe caticuminũ uidelic& sal condimentũ omnib
escis p̃b&. pulmentis fatuitatem expellit auiditatẽ excitat

Expanded text:
nomine ejus. Interrogemus eum: Manducas carnem filii honomine ejus. Interrogemus eum: Manducas carnem filii hominis, et bibis sanguinem filii hominis? nescit quid dicimus, quia Jesus non se credit eis. » De competente. INTER. Inter catechumenum et competentem quae differentia est? RESP. De catechumeno, quid sit, super satis dictum est: sed de competente, quid sit, breviter est dicendum. Competens est qui diligenter instructus de fide, et attente de credulitate imbutus, post traditam sibi doctrinam Christianitatis, et mysterium Symboli, et traditionem orationis Dominicae, petit et rogat am Christi, et particeps fieri sanctae Dei Ecclesiae, et in servitio cum fidelibus esse Christi: unde a petendo competens vocatur. De sale. INTER. Cur catechumenus accipit sal? RESP. Adhibetur ergo sal, et mittitur in ora catechumenorum, videlicet sal condimentum omnibus cibis praebet pulmentum, fatuitatem expellit, aviditatemque excitat,
Abbreviated transcription (Latin):
opus deputates int. scilic& speci alit̃ quattuor st̃ ꝑsone se¬
cundũ numerũ librorũ .iiiiI. euangeliorũ unde paulo su¬
perius mentio factaẽ : exceptis subdiaconibus reliquis¬
ns infantũ acolitus subdiaconi : ac pres biteri: Caticumi¬
nus enim ministeriũ fidei iã accipiens signaculum crucis in fron¬
tepostans in xp̃m se credere ꝓsiterur . Sed non dũ lauacri
unda regeneratus corpus & sanguinẽ dñi mereneur ꝓcpere
Vnde benebetus augustinus in rermone euangelico exuer¬
bis dñi adnico demũ ait. Amen amen dico abi nisi quis re¬
natus fuerit denuo non potest uidere regnũ dĩ. ipses ego
secredit ihs̃ qui nati fuerint denuo excȩilli qui ciedider
in eũ : & iħs non secredebat eis. tales sunt omnes cati cumini
dat & intellegat caritas ur̃e. Sidixerimus caticuno cre¬
dis in xp̃m. respondit credo & signat se iã crucem xp̃ipostas
infronte & non erubescit decruce dñi sui: eccecredit in

Expanded text:
putatae sunt, scilicet specialiter: quatuor sunt personae, secundum numerum librorum quatuor Evangeliorum, unde paulo superius mentio facta est, exceptis subdiaconibus, reliquisres infantum, acolythi, subdiaconi ac presbyteri. Catechumenus enim mysterium fidei jam accipiens, signaculum crucis in fronte portans, in Christum se credere profitetur, sed nondum lavacri unda regeneratus, corpus et sanguinem Domini meretur percipere. Unde bene beatus Augustinus in sermone evangelico ex verbis Domini ad Nicodemum ait: « Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Ipsis ergo se credit Jesus, qui nati fuerint denuo. Ecce illi qui crediderant in eum, et Jesus non se credebat eis; tales sunt omnes catechumeni.dat et intelligat charitas vestra. Si dixerimus catechumeno: Credis in Christum? respondet, Credo, et signat se, jam crucem Christi portans in fronte, et non erubescit de cruce Domini sui: ecce credit in
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotis iterũ ad nunciat diactinus. state cũ silentio
audientesq: intendite Rlegatur euañg̃ secundũ marcũ
usq ad locũ ubi dicit : Ego uos baptizo aqua: illeuero bapti
sicut fecit demat heo: Post hȩc iterum ad nunci& diaconus
sicut supite. & legat iniciũ sc̃ĩ euang secũ lucam usq pa¬
ntre dño plebẽ ꝑ fectã : &faciat sacerdos uerbum deluca

Expanded text:
sacerdotis, iterum annuntiet diaconus: State cum silentio, sacerdotis, iterum annuntiet diaconus: State cum silentio, audientesque intendite, et legatur Evangelium secundum Marcum, usque ad locum ubi dicit: Ego vos baptizo aqua, ille vero baptisicut de Matthaeo. Post haec iterum annuntiet diaconus sicut supra, et legat, Initium sancti Evangelii secundum Lucam, usque, parare Domino plebem perfectam; et faciat sacerdo