comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat arbitrium. ut examinata
ueritas panderet᷑. Neq enĩ mentie¬
bat᷑. & simpliciores collegas suos inu̾¬
bo capere cupiebat: ut cũ se diuersũ
sentire ꝓdidissent. tunc contra qua
ꝓmiserat ex comunicandos esse cense¬
ret. Absit ab anima tã scã. ista scelerata
ꝑfidia. Qui hoc de tali uiro quasicu
eius laude sentiunt: nichil aliud ꝙͣ
seipsos tales esse ꝓfitent᷑. Ego cipria¬
num catholicum ep̃m. catholicũ mar¬
tyrẽ & quantomagis magnus erat.
tanto se in om̃ibus humiliantẽ. ut
coram dño inueniret grãm: nullo ꝓri
modo crediderim in scõ p̃sertim con¬
cilio collegarum. aliud ore ꝓtulisse
quã corde gestabat: p̃sertim cum ad¬
dat &̃ dicat᷑. sed expectemus uniuersi
solus habet potestatẽ. & preponendi
nos in eccłiȩ suȩ gub̾natione & de ac-¬
tu nr̃o iudicandi. Sub tanti gͦ cõmemo¬
ratione iudicii uerum expectans au¬
dire a collegis: prior eis mentiendi p̃¬

Expanded text:
quaerendi arbitrium, ut examinata quaerendi arbitrium, ut examinata ueritas panderetur. neque enim mentiebatur et simpliciores collegas suos in uerbo capere cogitabat, ut, cum se diuersum sentire prodidissent, tunc contra quam promiserat excommunicandos esse censeret. absit ab anima tam sancta ista scelerata perfidia. qui hoc de tali uiro quasi cum eius laude sentiunt, nihil aliud quam se ipsos tales esse profitentur. ego Cyprianum, catholicum episcopum, catholicum martyrem et quanto magis magnus erat tanto se in omnibus humilantem, ut coram deo inueniret gratiam, nullo prorsus modo crediderim in sancto praesertim concilio collegarum aliud ore protulisse quam corde gestabat, praesertim cum addat et dicat: sed ex unus et solus habet potestatem, et praeponendi nos in Ecclesiae suae gubernatione, et de actu nostro iudicandi. sub tanti ergo commemoratione iudicii uerum expectans audire a collegis prior eis mentiendi pr
Abbreviated transcription (Latin):
potest: securos nos de iure catholic
cõmunionis facit ipse ciprianꝰ. Seqͥt
enĩ & dicit. Suꝑ est ut de hac ipsa sin¬
guli quid sentiamꝰ ꝓferamus: nemine
iudicantes. aut a iure cõmunionis ali¬
qũẽ si diuersum senserit amouentes.
Non solum ergo michi saluo uire
communonis adhuc uerũ querere
sed etiam diuersum sentire concedit
Neq enĩ quisqũa nr̃m inquit ep̃m¬
se ep̃orum constituit: aut tyrannico
terrore ad obsequendi necessitatẽ col¬
legas suos adigit. Quid mansuetus
Quid humilius:. Nulla nos certe at¬
terret auctoritas a quȩrendo quo
uerum sit: quando habeat inquit
statis suȩ arbitrium ꝓprium: tamq
iudicari ab alio non possit. qũa nat
ipse potest alterum iudicare. Opuac
utiq in his quȩstionibus: quȩ ndũ
eliquatissima ꝑspectione discussȩ st̃.
Nouerat enim quantã sacram̃ti ꝓfun¬
ditatẽ tunc omĩs ęccłia uaria dispu¬
tatione uersabat: liberũq quȩrendi

Expanded text:
potest, securos nos de iure catholicae potest, securos nos de iure catholicae communionis facit ipse Cyprianus. Sequitur enim et dicit: superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus, neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. non solum ergo mihi saluo iure communionis adhuc uerum quaerere sed etiam diuersum sentire concedit. neque enim quisquam nostrum, inquit, epscoporum constituit, aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit. Quid mansuetius? quid humilius? Nulla nos certe deterret auctoritas a quaerendo quid verum sit. Quando habeat, inquit, estatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit quam nec ipse potest alterum iudicare, opinor utique in his quaestionibus quae nondum eliquatissima perspectione discussae sunt. nouerat enim, quantam sacramenti profunditatem tunc omnis ecclesia uaria disputatione uersabat, liberumque faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
perunt. Nunc gͦ nos manentes exem¬
plo cipriam: consideremꝰ etiã conçili¬
um cipriani. Quid ait ciprianus: Au-¬
distis in quit collegȩ dilectissum. quid
sulens mediocritatẽ nr̃am de illicito
& ꝓfano hereticorum baptismo: qͥdq
ego ei rescripserim: censens scilicet quod
semel atq iterũ & sepe censuimꝰ. here¬
ticos ad eccłiam uenientes ȩccłiȩ bap¬
tismo baptizari & scĩficari oportere.
Itẽ lectȩ sunt uobis & aliȩ iuibaia¬
ni litterȩ: quibus ꝓ sua sincera & religi¬
osa deuotione ad epłam nrãm rescribeis:
non tantũ consensit. sed & instructum
se esse grãs egit. His uerbis beati cipria¬
ni accepimus eum a iubaiano esse con¬
sultum. & quod responderit consulen-¬
ti. & quod ille instructum se esse grãs
egit. Numqͥd iam ꝑtinaces existiman
debemꝰ. si considerare uoluerimꝰ ean¬
de ipsam epłam qua hoc iubaiano
ꝑsuasum ẽ: Donec enim ꝑfuadeat᷑ ꝙ
nobis si hoc ꝑsuaderi ueris rationis

Expanded text:
perunt. Nunc ergo nos manentes in exemperunt. Nunc ergo nos manentes in exemplo Cypriani consideremus etiam concilium Cypriani. quid ait Cyprianus? Audistis, inquit, collegae dilectissimi, quid sulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed et instructum se esse gratias egit. his uerbis beati Cypriani accepimus eum a Iubaiano esse consultum et quod responderit consulenti et quod ille instructum se esse gratias egit. numquid iam pertinaces existimari debemus, si considerare uoluerimus eandem ipsam epistulam qua hoc Iubaiano persuasum est? donec enim persuadeatur et nobis, si hoc persuaderi ueris rationibus
Abbreviated transcription (Latin):
in affrica infamauerunt. & in transma¬
rino uidicio non conuicerunt. se ab
orbis terrarum commnunione separa¬
runt: cum etiamsi uera crimina obi¬
cerent. multo sunt maiora scelera he-¬
resum & scismatum. Unde sine bapti-¬
smo sicut sensit ipse uenientes. & in ca-¬
tholicam cõmunionẽ non ꝑ baptis-¬
mum recepti. non potuerunt macula-¬
re ciprianũ: neq in eo ipso in quo se
dicunt imitari ciprianũ inueniuñ
quid respondeant de recepto baptis¬
mo maximianistarum. cũ eis quos ex
eo numero quos concilio suo plena¬
rio damnatos. etiam terrenarũ pote
damnauerant reuocauerunt. Quap¬
pter si tẽporibꝰ cipriam ꝑdidit eccłiã
malorum cõmunio. non habent isti
suȩ cõmunionis eriginẽ. Si autẽ ñ
ꝑdidit. non habent suȩ p̃cisionis ali¬
quam defensionẽ insuꝑ nec exempłu
cipriani sectantes. quia unitatis uin-¬
culum disruperunt: nec ipsũ conciliũ.
quia maximianistarũ baptismũ rece-¬

Expanded text:
in Africa infamauerunt et in transmain Africa infamauerunt et in transmarino iudicio non conuicerunt, se ab orbis terrarum communione separarunt, cum etiam si uera crimina obicerent multo sunt maiora scelera haeresum et schismatum. unde sine baptismo sicut sensit ipse uenientes et in catholicam communionem non per baptismum recepti non potuerunt maculare Cyprianum. neque in eo ipso, in quo se dicunt imitari Cyprianum, inueniunt quid respondeant de - recepto baptismo Maximianistarum cum eis, quos ex eo numero, quos concilio suo plenario damnatos etiam terrenarum potesdamnauerant reuocauerunt. quapropter si temporibus Cypriani perdidit ecclesiam malorum communio, non habent isti suae communionis originem. si autem non perdidit, non habent suae praecisionis aliquam defensionem, insuper nec exemplum Cypriani sectantes, quia unitatis uinculum dirruperunt, nec ipsum concilium, quia Maximianistarum baptismum rece
Abbreviated transcription (Latin):
terra germinauit: De quo mari emer¬
fit: De quo cęlo cecidit: Nos itaq ut
dicere cȩperam in eius ȩccłiȩ cõmunio¬
ne securi sumꝰ. ꝑ tuius uniuersitatẽ
nunc id agit᷑. quod & ante agrippi¬
nũ & inter agrippinũ & cipͥanũ ꝑ eiꝰ
uniu̾sitatẽ similiteꝵ agebatur: & cu¬
ius uniuersitatẽ neq agrippinꝰ dese-¬
ruit neq ciprianus: neq illi qͥeis con¬
senserant. qũauis aliter quã cȩteri sa¬
perent: sed cum eis ipsis a quibus diuer¬
sa senserunt in eadem unitatis cõmu¬
mone manserunt. Ipsi autẽ considereñ
ubi sunt: qui neq unde ꝓpagati sunt
possunt dicere. si iam tunc ȩccłiam re-¬
cepti sine baptismo heretici & scisma¬
tici cõmunionis contagione ꝑdide-¬
rant neq ipsi cipriano consentiunt.
Ille enĩ cum receptoribꝰ hereticoꝵ &
scismaticoꝵ. ac ꝑ hoc etiam cũ ipsis re¬
ceptis manere incõmunione ꝓfeffus ẽ:
isti autẽ ꝓpt̾ nomen traditoꝵ quos

Expanded text:
terra germinauit, de quo mari emerterra germinauit, de quo mari emersit, de quo caelo cecidit? nos itaque, ut dicere coeperam, in eius ecclesiae communione securi sumus, per cuius uniuersitatem nunc id agitur, quod et ante Agrippinum et inter Agrippinum et Cyprianum per eius uniuersitatem similiter agebatur, et cuius uniuersitatem neque Agrippinus deseruit neque Cyprianus neque illi qui eis consenserant, quamuis aliter quam ceteri saperent, sed cum eis ipsis a quibus diuersa senserunt in eadem unitatis communione manserunt. ipsi autem considerent ubi sint, qui neque unde propagati sint possunt dicere, si iam tunc ecclesiam recepti sine baptismo haeretici et schismatici communionis contagione perdiderant, neque ipsi Cypriano consentiunt. ille enim cum receptoribus haereticorum et schismaticorum ac per hoc cum etiam ipsis receptis manere se in communione professus est, isti autem propter nomen traditorum,. quos
Abbreviated transcription (Latin):
tunc illam catholicam ȩccłiam fuisse
quia erant ibi pauci. uel si hoc putani
etiam multi qͥ baptismũ datum apud
hereticos imꝓbabant & baptirabant
eos qui inde ueniebant: quio gͦ ante
agrippinum aquo ista cȩpit quasi no¬
ua ratio aduersus consuetudinẽ dimi¬
cans. nũquid non erat ȩccłia: Quid
deniq post agrippinum: quando nͥ
ad pristinam consuetudinẽ reditum
esset. alterum moliri conciliũ non esset
necesse cipriano. nũquid non erat ȩccła.
quia talis ꝑ om̃ia consuetudo tenebat᷑.
ut baptismus xp̃i non nisi xp̃i baptis¬
mus haberet᷑ etiamsi apud hereticos
uel scismaticos datus fuisse ꝓbaret᷑. Qͦd si
erat etĩã eccłia. & hereditas xp̃i non in¬
terrupta perierat. sed ꝑ om̃s gentes au¬
gmenta capiens ꝑmanebat: tutissima
bat. Si autẽ non erat tunc ȩccłia. quia
sacrilegi heretici sine baptismo recipie¬
bant᷑ & hoc uniuersali consuetudine
tenebat᷑ unde donatꝰ apparuit: De qua

Expanded text:
tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, tunc illam catholicam ecclesiam fuisse, quia erant ibi pauci uel, si hoc putant, etiam multi, qui baptismum datum aput haereticos inprobabant et baptizabant eos qui inde ueniebant, quid ergo? ante Agrippinum, a quo ista coepit quasi noua ratio aduersus consuetudinem dimicans, numquid non erat ecclesia? quid denique? post Agrippinum, quando, nisi ad pristinam consuetudinem reditum esset, alterum moliri concilium non esset necesse Cypriano, numquid non erat ecclesia, quia talis per omnia consuetudo tenebatur, ut baptismus Christi non nisi Christi baptismus haberetur, etiamsi aput haereticos uel schismaticos datus fuisse probaretur? quodsi erat etiam tunc ecclesia et hereditas Christi non interrupta perierat, sed per omnes gentes augmenta capiens permanebat, tutissima bat. si autem non erat tunc ecclesia, quia sacrilegi haeretici sine baptismo recipiebantur et hoc uniuersali consuetudine tenebatur, unde Donatus apparuit, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
uel ipse ciprianus. uel illi qui eis in
affrica consenserunt. uel si forte aliqͥ
ex transmarinis terris longeq discre¬
tis nullo quid̃e siue plenario siue sal-¬
tem regionali concilio. sed epłari col¬
loquio cõmoti sunt. ut hoc esse fa-¬
ciendum putarent quod & consuetu¬
do ȩccliȩ pristina non habebat. &¬
postea catholicus orbis terrarum ro¬
bustissima firmitate consensionis ex¬
clusit: ut quod ꝑ disputationes eius¬
modi in aliquoꝵ mentes irrepere
cȩꝑat. de salute ueniens unitatis po¬
tentior ueritas & uniuersalis medici¬
na sanaret. hunc itaq sermonẽ iude-¬
ant qũa securus aggrediar. Si assequi
& ostendere non potuero. quomͦ refel-¬
lant᷑ ea quȩ de concilio cipriani uel
epłis eius affirmant. xp̃i baptismũ ꝑ
hereticos dari non posse: in eccłia ma-¬
nebo securus. in cuius cõmunione cũ
cis qui sibi non consenserant mansit ip¬
se ciprianus. Quod si dicunt ꝓpterea

Expanded text:
uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in uel ipse Cyprianus uel illi, qui eis in Africa consenserunt, uel si forte aliqui ex transmarinis terris longeque discretis nullo quidem siue plenario siue saltem regionali concilio, sed epistulari conloquio commoti sunt, ut hoc esse faciendum putarent, quod et consuetudo ecclesiae pristina non habebat et postea catholicus orbis terrarum robustissima firmitate consensionis exclusit, ut, quod per disputationes eiusmodi in aliquorum mentes inrepere coeperat, de salute ueniens unitatis \'potentior ueritas et uniuersalis medicina sanaret. hunc itaque sermonem uideant quam securus adgrediar. si adsequi et ostendere non potuero, quomodo refellantur ea, quae de concilio Cypriani uel epistulis eius adfirmant, Christi baptismum per haereticos dari non posse, in ea ecclesia manebo securus, in cuius communione cum eis qui sibi non consenserant mansit ipse Cyprianus. Quodsi dicunt. propterea
Abbreviated transcription (Latin):
RBITROR Iam ma¬
nifestum esse om̃ibꝰ pose
auctoritatẽ beati cipsl¬
ani ad retinendũ un¬
culum pacis. nulloq
mͦ uiolandam unita¬
tis ȩccłiȩ saluberrima
karitatẽ. magis pro
nobis quã ꝓ donati¬
stis esse ꝓponendam.
Si enĩ cipriani exemplo uti uoluerint.
ad rebaptizandos catholicos. quia ille
censuit in catholica baptizandos he-¬
reticos. nos potius exemplo eius utim̃.
quo aꝑtissime statuit a catholica cõ¬
munione. idest a xp̃ianis toto orbe ter¬
rarum diffusis. etiã malis & sacrilegiis
admissis nullo modo ꝑ separationẽ cõ¬
munionis eẽ recedendum: quandoqͥ¬
de nec eos qui ut eidem uidebat᷑ non
baptizatos sacrilegos in cõmunionẽ
catholicam recipiebant. a iure cõmu¬
nionis uoluit amouere dicens: nemi¬
nẽ iudicantes. aut a iure communi¬
onis aliquem si diuersum senserit
amouentes. Uideo tamen quid ad¬
huc a me possit inquiri: uidelicet ut
respondeam ueri similibus illis ratio¬
nibus quibus uel ante agrippinus

Expanded text:
rbitror iam manifestum esse omnibus posse auctoritatem beati Cypriani ad retinendum uinculum pacis nulloque modo uiolandam unitatis ecclesiae saluberrimam caritatem magis pro nobis quam pro Donatistis esse proponendam. si enim Cypriani exemplo uti uoluerint ad rebaptizandos catholicos, quia ille censuit in catholica baptizandos haereticos, nos potius exemplo eius utimur, quo apertissime statuit a catholica communione id est a christianis toto terrarum orbe diffusis etiam malis et sacrilegis admissis nullo modo per separationem communionis esse recedendum, quandoquidem nec eos qui, ut eidem uidebatur, non baptizatos sacrilegos in communionem catholicam recipiebant, a iure communionis uoluit amouere dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. Uideo tamen quid adhuc a me possit inquiri, uidelicet ut respondeam uerisimilibus illis rationibus, quibus uel ante Agrippinus
Abbreviated transcription (Latin):
aliqua heresi uel scismate integñ
reperirent: approbarent potius qu
negarent. quicquid autẽ aliemĩn
roris illiꝰ uel dissensionis ꝓprumꝰ
ueraciter arguerent ꝙ sanarent li
ea quȩ ex illa epła quȩ ad uilum
scripta ẽ. consideranda remanstnto
ꝓpter huius uoluminis modu ab
alio quantũ opinor exordio suscipi¬
enda atq tractanda sunt

Expanded text:
aliqua haeresi vel schismate integrum aliqua haeresi vel schismate integrum reperirent, approbarent potius quam negarent: quidquid autem alienum, et erroris illius vel dissensionis proprium, veraciter arguerent et sanarent. Sed ea quae ex epistola illa quae ad Jubaianum scripta est, consideranda remanserunt, propter hujus voluminis modum, ab alio, quantum opinor, exordio suscipienda atque tractanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
effecit ut eoꝵ essent sacramenta. quȩ
non erant eoꝵ. sed di qui loquens
ad fornicariam. dicit illa om̃ia sua
esse. unde ipse dñs etiã quos munda¬
uit a lepra ad eade sacramenta misit
ut offerrent. ꝓse sacrificium sacerdo¬
tibꝰ quia nondũ successerat sacrisa¬
um quod ipse in ȩccłia post uslut
celebrari ꝓ illis om̃ibus. quia iult
om̃ibꝰ ipse prenuntiabat᷑: quantimo¬
gis nos sacram̃ta noui testam̃ti an
quosubet hereticos uł scismaticos
inuenientes non debemus ipsiss
buere. nec quasi non agnita repbin
sed quãuis apud fornicariã muliti
dona uiri legitii agnoscere ꝙ ui¬
bo ueritatis illam fornicationẽ em¬
dare quȩ propria ẽ unpudicȩ mu¬
lieris: non illa dona culpare quȩ p
sunt dñi miserantis: Harum ꝙ ta¬
lium rerum consideratione. patrs
nr̃i non solum ante ciprianũ ue
agrippinũ. sed etiã postea saluben
rimã consuetudinẽ tenuerunt it
quicquid diuinum atq legitimũ n

Expanded text:
effecit, ut eorum essent sacramenta quae effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit, ut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum eis successerat sacrIficium, quod ipse in ecclesia post uoluit celebrari pro illis omnibus, quia in illis omnibus ipse praenuntiabatur: quanto magis nos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam primam consuetudinem tenuerunt, ut quidquid divinum atque legitimum in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicat de auro meo & de argen¬
do meo. ꝙ de ueste mea uersicoloria.
& oleo meo. & incenso. & panibus me-¬
is.&. cȩtera. An quia illi errantes eoꝵ
esse ista putant a quibus seducunt᷑.
ꝓpterea non debemus agnoscere cuiꝰ
sint. cum ipse dicat. ꝙ̃ hȩc non co-¬
gnouit quod ego ei dederim frumen-¬
tũ. &. uinum. S oleum. & pecuniam
multiplicaui illi : Non enim dixit.
eam non habuisse ista quia fornica¬
ria erat. sed habuisse dicitur ꝙ non
sua. nec amatoꝵ suorum: sed dĩ cuius
unius ista sunt. Qũaus ergo habue¬
rit fornicationẽ suam: illa tamen qͥbꝰ
eandẽ fornicationem ornabat uel se¬
ducta uł sectucens. non erant eius sed
dĩ. Si hȩc de uidȩa gente figuraban¬
tur. ubi scribȩ & pharisei reiciebant
mandatum dĩ ut traditiones suas con¬
stituerent. ut dm̃ plebr relinquente
sic quodamͦ fornicarent᷑. nec tamen
talis illius temporis in popło forni¬
catio quam dñs arguendo ꝓdebat

Expanded text:
dominus dicat \'de auro meo et de argendominus dicat \'de auro meo et de argento meo et ueste mea uersicoloria et oleo meo et incenso et panibus meis\' et cetera. an, quia illi errantes eorum esse ista putant a quibus seducuntur, propterea non debemus agnoscere cuius sint, cum ipse dicat: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habuisse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suorum, sed dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius, sed dei. si haec de Iudaea gente figurabantur, ubi scribae et Pharisaei reiciebant mandatum dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe deum relinquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter sacram̃ta. & scripturas quas
denent ad speciem non ad salutẽ.
Ideoq & ꝑ iezechihełẽ eidẽ fornicariȩ
dieitur. Et ꝓtulisti de uasis głȩ tuę
de auro meo &̃ de argento meo. ex
quibus dedi tͥ: & fecisti imagines ma¬
sculinas. & fornicata es in eis. Et ac¬
cepisti uestem meã uersicoloriam. q
coopuisti idola tua: & oleum meũ.
ꝙ̃ incensum meũ posiusti ante faciẽ
idolorum tuorum. & panes meos
quos dedi tibi: & similagine & mel¬
le ꝙ. oleo cibaui te. & posuisti hȩc
ante faciem idolorum tuoꝵ in odorẽ
bene olentẽ. & ꝑfecisti hȩc. Ad ima¬
ginem enĩ fantasmatũ suoꝵ cum qͥ-¬
bus uolutari declarat᷑ carnalis ani¬
ma. conuertit omĩa sacramenta &.
uerba scõꝵ libroꝵ nec tamen quia
illȩ imagines falsȩ sunt: & doctrinȩ
sunt dȩmoniorum in ypocrisi men¬
daciloquoꝵ. ꝓpterea & illa sacramen¬
ta q̃. diuina eloquia sic ex honoranda
sunt: ut eorum illa ẽẽ deputent᷑: cum

Expanded text:
propter sacramenta et scripturas quas propter sacramenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti de uasis gloriae tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepisti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante faciem idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similagine et melle et oleo cibaui te, et posuisti haec ante faciem idolorum tuorum in odorem bene olentem; et perfecisti haec. ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus uolutari delectatur, carnalis anima conuertit omnia sacramenta et uerba sanctorum librorum. nec tamen, quia illae imagines falsae sunt et doctrinae sunt daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum, propterea et illa sacramenta et diuina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deputentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
uirum meum pristinũ. quia bene tunc
michi fuit qũa nunc. Deinde ne ipsoꝵ¬
putent᷑ illa quȩ seductores habent in-¬
tegra. & de ueritatis doctrina uenien¬
tia. ꝑ quȩ ducunt ad falsitates dogina¬
tum & dissensionum suarũ: ne illa gͦ
quȩ habent integra ipsoꝵ putent᷑. ad¬
didit continuo. Et hȩc non cogno
uit quod ego ei dederim frumentũ
pecuniam ei. ipsa uero fecit aurea
ꝙ argentea bahal. Dixerat enĩ suꝑuis.
ibo post amatores meos qui dant mͥ
panes meos & cȩdera: non utiq intelli¬
gens hȩc dĩ esse non hominũ. quȩcũq
etiã seductores integra & legitima te-¬
nent. Nec ea sibi etiam ipsi arrogareñ.
& quasi ꝓpria uindicarent: nisi aple¬
bibus seductis uicissim seducerentur.
cum eis creditur: & tales honores
deferuntur. ut ꝑ eos habeant pote¬
statẽ talia dicendi. & sibi talia uin¬
dicandi. ut error eoꝵ ueritas appel¬
letur. & scelus eoꝵ iustitia putet᷑.

Expanded text:
uirum meum pristinum, quia bene tunc uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductores habent integra et de ueritatis doctrina uenientia, per quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur, addidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum ultiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, non hominum, quaecumque etiam seductores integra et legitima tenent. nec ea sibi etiam ipsi arrogarent et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum ueritas appelletur et scelus eorum iustitia putetur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ comparantur fornicanti mulieri .ꝙͣ
ꝓpħa commemorat dicentẽ. Ibo post
amatores meos. qui michi dant panes
meos ꝙ aqũã meam. uestes meas &e lin¬
teamina mea. & oleum meum. & uni¬
uersa quȩ michi condecent. Sic enim
fiunt hereses & scismata: cum dicit
plebs carnalis quȩ in caritate di fun-¬
data non ẽ: ibo post amatores meos:
cum quibꝰ utiq siue ꝑ fidei corruptio¬
nẽ. siue ꝑ elationẽ suꝑbiȩ turpiter for¬
nicatur: sed ꝓpter eos qui passi diffi-¬
cultates & angustias. & interconelu¬
siones inanis rationationis eoꝵ a qui-¬
bus seducuntur. compunguntur ti¬
moribus & redeunt ad uiam pacis
& querendum sinceriter dm̃. Ideo seqͥ¬
tur & dicit. Propterea ecce ego sepio su¬
dibꝰ uiam illius. & ȩdificabo in uia ip¬
siꝰ spinas &̃ tramitẽ suum non inueni¬
et. Et ꝑsequet᷑ amatores suos: nec eos ap¬
prȩhendet. O requiret eos. nec inueni-¬
et illos. Et dicet. Ibo & reuertar ad

Expanded text:
et conparantur fornicanti mulieri, quam et conparantur fornicanti mulieri, quam propheta commemorat dicentem: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae mihi condecent. sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in caritate dei fundata non est: ibo post amatores meos, cum quibus utique siue per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter eos, qui passi difficultates et angustias et interclusiones in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendum sinceriter deum, ideo sequitur et dicit: propterea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad
Abbreviated transcription (Latin):
domo non tantũ aurea uasa sunt
uel argentea: sed & lignea & fictilia.
Et alia quidẽ sunt in honorem. alia
uͦ in contumeliam. Siquis ergo emun-¬
dauerit semetipsum ab istusinodi:
erit uas in honorem scificatum. utile
dño. ad omne opus bonũ paratum.
Quid est autẽ mundare semetipsum
a talibus: nisi quod pauloante dixit.
recedat ab iniustitia omĩs qui nomi¬
nat nomen dñi : Et nequisꝗͣ putaret
tamqũa in una domo magna perire
se posse cum talibꝰ. uigilantissime p̃dixit.
nouit dñs qui sunt eius. eos uidelicet
qui recedendo ab iniquitate se mundant
a uasis factis in contumeliam. ne cum
ipsis pereant. quos in domo magna
tolerare coguntur. Oali ergo & facino¬
rosi. carnales. animales. diabolici. a se¬
ductoribus suis sibi dari arbitrant᷑.
quȩ non nisi munera di sunt siue sacra¬
menta: siue sp̃uales aliquas oꝑationes
circa p̃sentẽ salutẽ. Non autẽ habeni
isti caritatẽ in dm̃: sed circa eos occu¬
pati sunt: quorum suꝑbia seducunt᷑.

Expanded text:
nt uel argentea, sed et lignea et fictilia. et-alia quidem sunt in honorem, alia uero in contumeliam. si quis ergo emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honorem sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum paratum. quid est autem mundare semet ipsum a talibus nisi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. Mali ergo et facinerosi carnales animales diabolici a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera dei sunt, siue sacramenta siue spiritales aliquas operationes circa praesentem salutem. non autem habent isti caritatem in deum, sed circa eos occupati sunt quorum superbia seducuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
mo magna eos fuisse significat sed
tamꝗͣ uasa in contumeliam. Credo
quod nondum foras exierant. Aut
si iam exierant: quomodo eos dicit
in eadem magna domo cũ uasis ho¬
norabilibus: nisi forte ꝓpter ipsa sac¬
menta quȩ separatis etiam hereticoꝵ
conuenticulis ñ mutata sunt. ad m
magnã domũ dicit om̃s sed diu̾si
ritis ꝑtinere: alios in honorem. alio
in contumeliã: Sic enĩ loquit᷑ ad tino¬
theum scribens. Profanas autẽ uerba
nouitates euita: multũ enim ꝓficient
ad impietatẽ. & sermo eorum sicut
cancer serpit. ex quibꝰ ẽ hymeneus.
filetus. qui circa ueritatẽ ab erraueru
dicentes resurrectionẽ iam factam ese.
ꝙ fidem quorumdam sub uertunt. hit

Expanded text:
mo magna eos fuisse significat, sed mo magna eos fuisse significat, sed tamquam uasa in contumeliam, credo quod nondum foras exierant. aut si iam exierant, quomodo eos dicit in eadem magna domo cum uasis honorabilibus, nisi forte propter ipsa sacramenta, quae separatis etiam haereticorum conuenticulis non mutata sunt, ad unam magnam domum dicit omnes, sed diuersis meritis pertinere, alios in honorem, alios in contumeliam? sic enim loquitur ad Timotheum scribens: novitates evita; multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit. Ex quibus est Hymenaeus, et Philetus, qui circa veritatem aberraverunt, dicentes resurrectionem jam factam esse, et fidem quorumdam subverterunt
Abbreviated transcription (Latin):
ptismo aliud sentiens non tam̃ dn¬
reret unitatẽ. & esset dñica in unt
radicatum sarmentum fructuosum.
quod etiam ferro passionis purgarit
cȩlestis agricola. ut maiorem fructi
daret. Huius autẽ fr̃nȩ caritatis in¬
mici. siue aꝑte foris sint. siue intꝰ esse
uideant᷑. non pseudo xp̃iani sunt
sed antixp̃i. In uentis enim occasion¬
bꝰ foras exeunt. sicut scriptũ ẽ. Occas¬
ones querit. qui uult discedere ab ami¬
cis: Sed etiãsi occasiones desint̾ cũ int̾
uident᷑. ab illa inuisibili caritatis c̃¬
page separati sunt. Unde ioħs dicit
Ex nobis exierunt sed non erant e
nobis. Nam si fuissent ex nobis. mu¬
sissent utiq nobiscum. Non ait quos
exeundo alieni facti sunt: sed quod ali¬
ni erant. ꝓpter hoc eos declarauit ensi
Dicit & apłs de quibuscła qui cura
ueritatẽ ab errauerant. ꝙ. fidẽ qu¬
dam subuertebant. quorum serm
ut cancer serpebat. Quos cum en¬
tandos esse diceret: in una tam̃ do¬

Expanded text:
ptismo aliud sentiens non tamen deseptismo aliud sentiens non tamen desereret unitatem et esset in uite dominica radicatum sarmentum fructuosum, quod etiam ferro passionis purgaret caelestis agricola, ut maiorem fructum daret. huius autem fraternae caritatis inimici, siue aperte foris sint siue intus esse uideantur, pseudochristiani sunt et antichristi. inuentis enim occasionibus foras exeunt, sicut scriptum est: occasiones quaerit qui uult discedere ab amicis. sed etiam si occasiones desint, cum intus uidentur, ab illa inuisibili caritatis conpage separati sunt. unde Iohannes dicit: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum. non ait, quod exeundo alieni facti sunt, sed quod alieni erant, propter hoc eos exisse declarauit. dicit et apostolus de quibusdam, qui circa ueritatem aberrauerant et fidem quorundam subuertebant, quorum sermo ut cancer serpiebat, quos cum euitandos esse diceret, in una tamen do
Abbreviated transcription (Latin):
catrice uidȩoꝵ gente uelint intellige¬
re: sed tamen quos alios imitantur
pseudo xp̃iani. hoc enĩ sunt heretici
om̃s & scismatici. nisi pseudo isrłitas.
Erant enĩ & ueri isrłite. sicut ipse dñs
nathanaheli ꝑhibet testimoniũ diceis.
Ecee uere isrłita. in quo dolus non ẽ.
Qui sunt autẽ uere xp̃iani. nisi de
quibus dñs dicit: qui diligit me man¬
data mea custodit: Quid est autẽ cu¬
stodire mandata eiꝰ: nisi in dilectione
ꝑsistere: Unde etiam dicit. Mandatũ
nouum do uobis: ut uos inuicẽ dili¬
gatis. W iterum. In hoc scient om̃s. qr
discipłi mei estis: si uos inuicẽ dilexe¬
ritis. Quis autẽ dubitet non eis soliᷤᷤ
dictum qui tunc per eius carnẽ uer¬
ba p̾sentis audie bant: sed & eis
qui nunc ꝑ euangłm sedentis in cȩ-¬
lo uerba cognoscunt: Iue eñi uent
non legẽ soluere. sed ad implere.
Plenitudo autẽ legis caritas: qua
multum uiguit ciprianus. ut de ba¬

Expanded text:
catrice Iudaeorum gente intellegecatrice Iudaeorum gente intellegere. sed tamen quos alios imitantur pseudochistiani — hoc enim sunt omnes haeretici et schismatici — nisi pseudoisrahelitas? erant enim et ueri Israhelitae, sicut ipse dominus Nathanaheli perhibet testimonium dicens: ecce uere Israhelita, in quo dolus non est. qui sunt autem ueri christiani nisi de quibus idem dominus dicit: qui diligit me, mandata mea custodit? quid est autem custodire mandata eius nisi in dilectione persistere? unde etiam dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis, et iterum: in hoc scient omnes quia discipuli mei estis, si uos inuicem dilexeritis. quis autem dubitet non eis solis dictum, qui tunc per eius carnem uerba praesentis audiebant, sed et eis, qui nunc per euangelium sedentis in caelo uerba cognoscunt? ille enim uenit non legem soluere, sed implere. plenitudo autem legis caritas, qua multum uiguit Cyprianus, ut de ba
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ apud aliquem cognoscimꝰ. nullo
modo ei concedamus ut suum pro¬
prium esse arbitret᷑. Ipse certe ds
zelans. fornicanti a se feminȩ figura
p̃uaricatricis plebis exꝓbrat: & dicit.
quod ea quȩ ipsius essent dabat ama¬
toribus suis. & ab eis rursus accipie¬
bat quȩ non illorum. sed ipsius erañ.
Inter adulteram feminã. & ad ulte¬
ros amatores dona sua tamen ds tã-¬
quam zelans iratus agnoscit: & nos
hereticorum esse baptismũ dicimus.
uerbis euangłicis consecratum. cum¬
moti factis eorum etiã quȩ dĩ sunt eis
tribuere uolumꝰ: quasi ea contamina¬
re potuerunt. aut ꝓpterea sua facere
quȩ dĩ sunt. quia ip̃si dĩ esse noluerunt.
Quȩ est illa mulier adultera qua oseẽ
ꝓpħa designat. quȩ dixit. ibo post ama¬
tores meos qui michidant panes meos
& aquam meã. uestes meas. & linteami¬
na mea. & uinuersa quȩ michi conde-¬
cent: Licet quidam hoc & de pręuari-¬

Expanded text:
ejus apud aliquem agnoscimus, nullo ejus apud aliquem agnoscimus, nullo modo ei concedamus ut suum proprium esse arbitretur. Ipse certe Deus zelans fornicanti a se feminae in figura praevaricatricis plebis exprobrat, et dicit quod ea quae ipsius essent, dabat amatoribus suis, et ab eis rursus accipiebat, quae non illorum, sed ipsius erant. Inter adulteram feminam et adulteros amatores, dona sua tamen Deus tanquam zelans iratus agnoscit: et nos haereticorum esse Baptismum dicimus verbis evangelicis consecratum, commoti factis eorum etiam quae Dei sunt eis tribuere volumus, quasi ea contaminare potuerint, aut propterea sua facere quae Dei sunt, quia ipsi Dei esse noluerunt? 26. Quae est illa mulier adultera, quam Osee propheta designat, quae dixit: Ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et aquam meam, uestes meas et linteamina mea et uniuersa quae mihi condecent? licet quidem hoc et de praeuari
Abbreviated transcription (Latin):
nec solui. uͥ non opb sit qͥ aut ligare poᷤ¬
sit aut soluere s soluit᷑ qͥ cũ colũba fecerit
pacẽ. & ligatur qui cũ colũba ñ habet pacẽ.
siue aꝑte foris sit. siue intus esse uideat᷑.
ficandi licentiã usurpare conati sunt
contra unitatẽ popłi di. & filii aaron
qui alienum ignem altari imposue¬
runt: nouimus quod impune non
fecerint. Nec nos talia scelera dicimꝰ
impunita remanere nͥ se tales corre¬
xerint: si patientia di ad pęnitentiã
adducens. tempꝰ corrigendi largitur.
Illi sane qui ꝓpterea dicunt non esse
iterandum baptismum: quia manus
tantũmodo imposita ẽ eis. quos phi¬
lippus diaconus baptitauerat: nichil
ad rem ꝑtinens dicunt. Absit. ut cũ
uerũ querimꝰ. talibꝰ argumentis uta¬
mur. Quaꝓpter magis hereticis non
cedimus. si quod habent de xp̃i ȩccl̃a
non esse dicamꝰ ipsorum: nec ꝓpter
scelera desertorum. imperatoris nr̃i
signa nolimus agnoscere. Magis qr

Expanded text:
nec solvi, ubi non sit qui aut ligare posnec solvi, ubi non sit qui aut ligare possit aut solvere: sed solvitur qui cum columba fecerit pacem, et ligatur qui cum columba non habet pacem, sive aperte foris sit, sive intus esse videatur.tiam sacrificandi usurpare conati sunt contra unitatem populi Dei, et filii Aaron qui alienum ignem altari imposuerunt, novimus quod impune non fecerint . Nec nos talia scelera dicimus impunita remanere, nisi se tales correxerint, si patientia Dei ad poenitentiam adducens tempus corrigendi largitur. CAPUT XIX.--25. Illi sane qui propterea dicunt non esse iterandum Baptismum, quia manus tantummodo imposita est eis quos Philippus diaconus baptizaverat , nihil ad rem pertinens dicunt: et absit ut cum verum quaerimus, talibus argumentis utamur. Quapropter magis haereticis non cedimus, si quod habent de Christi Ecclesia, non esse dicamus ipsorum, nec propter scelera desertorum Imperatoris nostri signa nolimus agnoscere: magis qui
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo. sed eadẽ caritatis lege. ꝙ
unitatis uinculo liberant᷑. Nam si
non nisi in ȩccłiȩ p̃positis. & euan¬
głica lege ac dñica ordinatione fun-¬
datis licet baptizare: nũquid tales
erant qui fundos insidiosis fraudi-¬
bꝰ rapiebant. & usuris multiplican-¬
tibꝰ fenus augebant: Arbitror enim
quia illi dñica ordinatione fundati
sunt: quibus cum formã daret apłs.
ait. Non auarum. non turpilucru.
Tales tam̃ ipsius cipriani temporibꝰ
baptizabant: quos coepõs suos fuisse
cum magno gemitu confitet᷑: & cum
magna tolerantiȩ mercede ꝑpetitur.
remissam tamen peccatoꝵ ñ dabañs.
quȩ ꝑ orationes scõꝵ id est ꝑ colũbȩ
gemitus datur. quicũq baptizaret.
ni ad eius pacẽ illi ꝑtinent quibꝰ dat᷑.
Non enim raptoribꝰ & feneratoribus
diceret dñs. sicui dimiseritis peccata.
dimittent᷑ illi: sicui tenueritis. tene¬
bunt᷑. Fõris quid̾e nec ligari aliqͥd pot̾

Expanded text:
Baptismo, sed eadem charitatis lege et Baptismo, sed eadem charitatis lege et unitatis vinculo liberantur. Nam si non nisi in Ecclesia praepositis, et evangelica lege ac dominica ordinatione fundatis licet baptizare; numquid tales erant qui fundos insidiosis fraudibus rapiebant, et usuris multiplicantibus fenus augebant? Arbitror enim quia illi dominica ordinatione fundati sunt, quibus cum formam daret Apostolus, ait, Non avarum, non turpilucrum . Tales tamen ipsius Cypriani temporibus baptizabant, quos coepiscopos suos fuisse cum magno gemitu confitetur, et cum magna tolerantiae mercede perpetitur. Remissam tamen peccatorum non dabant; quae per orationes sanctorum, id est, per columbae gemitus datur, quicumque baptizet, si ad ejus pacem illi pertinent quibus datur. Non enim raptoribus et feneratoribus diceret Dominus, Si cui dimiseritis peccata, dimittentur illi; si cui tenueritis, tenebuntur. Foris quidem nec ligari aliquid potest
Abbreviated transcription (Latin):
sed secundum arbitriũ di. et orationes
scõrum sp̃ualium: qui om̃ia uidi¬
cant ipsi autt̃ a nemine udicant᷑.
Detra enim tenet. petra dimitcit. so¬
lumba tenet colũba dimitat. Uni¬
tas tenet. unitas dunittit. Pax autẽ
huiꝰ unitatis. in solis bonis ẽ. uel iã
spualibꝰ. uel ad sp̃ualia concordi
obȩdientia ꝓficientibus. in malis au-¬
tẽ non ẽ. siue foris tumultuent᷑. siue
intus cum gemitu tolerent᷑. & bap¬
tizent & baptizent᷑. Sicut autẽ isti
qui intꝰ cum gemitu tolerantur qũa-¬
uis ad eandẽ colũbȩ unitatẽ. & ad
illam głosam ȩccłiam non habentẽ
maculam aut rugam aut aliquid
huiusmodi non ꝑtineant. tamen si
accessisse fateantur non rebaptiran¬
tur. sed incipiunt ad colũbam ꝑti¬
nere ꝑ cuiꝰ gemitꝰ peccata soluunt᷑.
a cuius pace alienati tenebant᷑: sic ꝙ̾
qui aꝑtrus foris sunt. si eadem sacra¬
menta sũpserunt. cum correcti ad
eccłiȩ ueniunt unitatẽ. non iterato

Expanded text:
sed secundum arbitrium dei et orationes sed secundum arbitrium dei et orationes sanctorum spiritalium, qui omnia iudicant, ipsi autem a nemine diiudicantur. petra enim tenet, petra dimittit; columba tenet, columba dimittit; unitas tenet, unitas dimittit. pax autem huius unitatis in solis bonis est uel iam spiritalibus uel ad spiritalia concordi oboedientia proficientibus; in malis autem non est, siue foris tumultuentur siue intus cum gemitu tolerentur et baptizent et baptizentur. sicut autem isti, qui intus cum gemitu tolerantur, quamuis ad eandem columbae unitatem et ad illam gloriosam ecclesiam non habentem maculam aut rugam aut aliquid eiusmom accessisse fateantur, non rebaptizantur, sed incipiunt ad columbam pertinere, per cujus gemitus peccata solvuntur, a cujus pace alienatis tenebantur: sic et qui apertius foris sunt, si eadem Sacramenta sumpserunt, cum correcti ad Ecclesiae veniunt unitatem, non iterato
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑ orationes eoꝵ. cũ quisq ab hertsi
uel scismate ad pacẽ catholicã uenit
eius peccata soluunt᷑: Sacram̃ti autẽ
integritas ubiq cognoscit᷑. sed ad pec¬
catorum illam in reuocabiłẽ remissi¬
onẽ extra unitatẽ eccłiȩ non ualebis
nec in heresi aut scismate constitu¬
cum. scõrum orationes idẽ illius
unicȩ colũbȩ gemitus poterunt ad¬
uiuare: sicut nec intꝰ positũ posst̃.
si aduersũ se ipse ꝑ uitã pessimã
teneat debita peccatorum. ñ solũ
si ꝑaccipitrẽ sed etiam si ꝑ ipsius co¬
lumbȩ pium mysterium baptiretur.
Sicut misit me inquit pater. & ego
mitto uos. Hoc cũ dixisset. inspira¬
uit & ait illis. Accipite sp̃m sc̃m.
Si cuiꝰ remiseritis peccata remitten¬
t̾ illi. sicuiꝰ tenueritis tenebuntur illi.
Ergo si ꝑsonã gerebant ȩccle. & sic eis hoc
dictũ ẽ tanꝙͣ ipsi ecclẽ diceret᷑ pax ecclȩ di¬
mittit peccata. & ab eccle pace alienatio te-¬
net peccata. non scd̾m̃ arbitrium hominũ.

Expanded text:
rum orationes, cum quisque ab haeresi aut schismate ad pacem catholicam uenit, eius peccata soluuntur? sacramenti autem integritas ubique cognoscitur, sed ad peccatorum illam inreuocabilem remissionem extra unitatem ecclesiae non ualebit nec in haeresi aut schismate constitutum sanctorum orationes, id est illius unicae columbae gemitus, poterunt adiuuare, sicut nec intus positum possunt, si aduersum se ipse per uitam pessimam teneat debita peccatorum, non solum si per accipitrem, sed etiam si per ipsius columbae pium ministerium baptizetur. Sicut misit me, inquit, pater, et ego mitto uos. hoc cum dixisset, inspirauit et ait illis: accipite spiritum sanctum. si cuius remiseritis peccata remittentur illi, si cuius tenueritis tenebuntur illi. ergo si personam gerebant ecclesiae et sic eis hoc dictum est, tamquam ipsi ecclesiae diceretur, pax ecclesiae dimittit peccata et ab ecclesiae pace alienatio tenet peccata non secundum arbitrium hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
gister. B eati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃
indebunt. Sed utrũ etĩa corporalib ibi
oculis uideatur: hoc in ista quęstione uer¬
samus. Illud enĩ quod scriptũ est. & ude¬
bit om̃is caro salutare di: sine ullius nodo
difficultatis sic intelligi potest. ac si dictum
fuerit. & uidebit omius homo xp̃m dĩ: qͥ
utiq incorpore uisus est. & incorpore uide¬
bitur quando uiuos & mortuos iudicabit.
Quod autẽ ipse sit salutare dĩ: multa st̃
& alia testimonia scripturarũ: sed eui-¬
dentius uenerandi illius senis sy meonis
uerba declarant. Qui cum infant̾e xp̃m
accepisset in manus suas: nunc inquit di¬
mittis dñe seruũ tuũ sedm̃ uerbũ tuũ in
pace: qm̃ uiderunt oculi mei salutare
tuũ. Illud etĩa quod ait supra memioratꝰ
iob. sicut in exemplarib que ex hebreo
sunt inuenitur. & incarne mea udebo
dm̃: resurrectionẽ carnis sine dubio pro¬
phetauit: non tamen dixit ꝑ carnem

Expanded text:
gister: beati mundicordes, quoniam ipsi deum gister: beati mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. sed utrum etiam corporalibus ibi oculis uideatur, hoc in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: et uidebit omnis caro salutare dei, sine ullius nodo difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: "et uidebit omnis homo Christum dei, qui utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando uinos et mortuos iudicabit. quod autem ipse sit salutare dei, multa sunt et alia testimonia scripturarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui cum infantem Christum accepisset in manus suas: nunc, inquit, dimittis, domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Illud etiam, quod ait supra memoratus Iob, sicut in exemplaribus, quae ex Hebraeo sunt, inuenitur: Et in carne mea uidebo Deum, resurrectionem quidem carnis sine dubio prophetauit, non tamen dixit: Ter carnem
Abbreviated transcription (Latin):
incęlo habere. & interra aliam: sed totus
incelo est. totus interra. ñ alternis tempo¬
rib sed utrũq simul: quod nulla natu¬
ra corporalis potest. Uis itaq prepollenti¬
oroculorũ erit illoꝵ: non ut acrius uide¬
ant quã quida ꝑhibentur uidere serpen¬
tes & aquile. quantalibet enĩ acrimonia
cernendi eade quoq animalia nichil ali¬
ud possunt uidere quã corpora: sed ut ui¬
deant & incorporalia. Et fortasse ista uir¬
tus magna cernendi data fuerit ad hor̃ã
etiã inisto mortali corpore oculis sci uiri
iob. quando ait addm̃: in obauditu auris
audiebam te prius. nunc aut̃e oculus m̃s
uidet te ꝓpt̾ea despexi memetipsũ. & distabui
& estimaui me terram & cinerem: quamuis
nichil hic ꝓhibeat oculum cordis intelligi.
de quib oculis ait apłs illuminatos oculos
habere cordis ur̃i. Ipsis autẽ uideri dm̃
cum uidebitur. xp̃ianus ambigit nemo:
qui fideliter accipit quod ait d̾s ille ma¬

Expanded text:
in caelo habere et in terra aliam; sed totus in caelo habere et in terra aliam; sed totus in caelo est, totus in terra, non alternis temporibus, sed utrumque simul, quod nulla natura corporalis potest. uis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae — quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora — sed ut uideant et incorporalia. et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad deum: in obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et aestimaui me terram et cinerem; quamuis nihil hic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: inluminatos oculos habere cordis uestri. ipsis autem uideri deum, cum uidebitur, christianus ambigit nemo, qui fideliter accipit quod ait deus ille ma
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ etiã illi oculi corporei officiũ suũ. &
corpus. Neq eñĩ & ille ꝓpħa quia non eis
indiguit ut uideret absentem: non eis usus
est aduidenda presentia. quȩ tamen spũ
uidere posset etiam si illos clauderet. sicut
uidit absentia ubi cũ eis ipse non erat. Ab¬
sit ergo ut dicamus illos scõs in illa uita
dm̃ clausis oculis non uisuros: quem spũ
semꝑ uidebunt. Sed utrũ uidebunt & ꝑ
oculos corꝑis cum eos aꝑtos habebunt: inde
questio est. Si enĩ tantũ poterunt incorꝑe
spũali eo modo utiq etĩa ipsi oculi spũales
quantũ possunt isti quales nunc habemus:
ꝓculdubio ꝑ eos ds uideri non poterit. Lon¬
ge itaq alterius erunt potentiȩ. si ꝑ eos ui¬
debitur incorporea illa natura. que non con¬
tinetur loco. sedubiq tota est. Non enim
quia dicimus dm̃ & incęlo ẽẽ & interra. ip¬
se quippe ait ꝑ ꝓphetam cȩlũ & terrã ego
impleo: aliam partẽ dicturi sumus eum

Expanded text:
tamen etiam illi oculi corporei officium suum et tamen etiam illi oculi corporei officium suum et corpus. neque enim et ille propheta, quia non eis indiguit, ut uideret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis, cum eos apertos habebunt, inde quaestio est. si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos deus uideri non poterit. longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. non enim quia dicimus deum et in caelo esse et in terra — ipse quippe ait per prophetam: caelum et terram ego impleo - aliam partem dicturi sumus eum