comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
PINITARELATIONE QUALITER UIRBEATUS IN SUÃ
trans latus fuerit basilicam. ne fastidio  forte lectori. pro¬
ractus in longum sermo. turbatamente rugam fronti
gerer&. Aliqua exscĩtatis eius indiciis. quȩ ipsius clares¬
centibus meritis ibidem posita manifestata fuisse perspexi¬
mus in calce huius conscriptionis strirtim ae succinete sub¬
iungere curauimus: Non utiq omnia quae uel ipsi facta
uidimus ł ab aliis ueraciter patrata ẽẽ comperimus. huic
opusculo inserentes: sed exmultis pauca atq: a nobis ꝓspecto
inunum colligere uolentes. Cuncta enim hȩc. facile enar¬
rari posse non credimus: Prȩsertim. cum in locis plurimis
non ad nos tantum sed ad alios quoq pertinentib que sa¬
cris cius pigneribus ditabantur. tam multa cotudie mifa¬
culorum signa effulserint : ut nec uerborũ facundia ꝓferri
nec stili instantia absq. labore ualeant comprehendi. Qua¬
propter his inter imomissis. ad ea nos tantum scribenda

Expanded text:
inita relatione qualiter vir beatus in suam translatus fuerit basilicam, ne fastidioso forte lectori protractus in longum sermo turbata mente rugam frontis ingereret, aliqua ex sanctitatis ejus indiciis quae ipsius clarescentibus meritis ibidem postea manifestata fuisse perspeximus, in calce hujus conscriptionis strictim ac succincte subjungere curavimus: non utique omnia quae vel ipsi facta vidimus, vel ab aliis veraciter patrata esse comperimus huic opusculo inserentes; sed ex multis pauca, atque a nobis perspecta in unum colligere volentes. Cuncta enim haec facile enarrari posse non credimus, praesertim cum in locis plurimis non ad nos tantum, sed ad alios quoque pertinentibus, quae sacris ejus pignoribus ditabantur, tam multa quotidie miraculorum signa effulserint, ut nec verborum facundia proferri, nec styli instantia absque labore valeant comprehendi. Quapropter his interim omissis, ad ea tantum nos scribenda
Abbreviated transcription (Latin):
ITA SCORUM. UIA SPES SALUSQ
Xẽẽ largitor probitatis Atq:
Conditor pacis. tibi uoce sensu
PANGIMUS YMNŨ

Expanded text:
ita sanctorum, via, spes, salusque, Christe, largitor probitatis, atque Conditor pacis, tibi voce, sensu Pangimus hymnu
Abbreviated transcription (Latin):
dum nocturnas uigilias p̃ueniens idem oratoriũ orandi
gratia quadã nocte fuiss& ingressus. totoq affectu p̃ci¬
bus insistens. ad altare direxiss& intuitũ. nescio quam
ad extris altaris inangelicȩ claritatis nitore. uidit stare
ꝑsonam. Sacerdotali quidem habitu p̃fulgentẽ: facie. aũ
adorientem uersa. gestu corporis intentissimȩ oratio¬
nis specimen exhibentẽ . Uestimenta uero ipsa tanti fuis¬
se nitoris asseruit. ut humanȩ in firmitatis reuerbera¬
rent obtutus: Cũq hȩc diu conspicer&. &utrũ ꝓpius deber&
edere anxia mentis hesitatione trutinar&. ꝑsona quȩ a¬
paruerat se subtrahens. eũ miraculo & stupore consternatũ
reliquit: Non ẽ igitur incredibile eundem uenerabilẽ ui¶¬
rũ uisione p̃sentiȩ suȩ de clarare uoluisse. digne circa trans¬
lationẽ suã fraternȩ deuotionis iteratã fuisse sollertiam.

Expanded text:
dum nocturnas vigilias praeveniens idem oratorium orandi gratia quadam nocte fuisset ingressus, totoque affectu precibus insistens ad altare direxisset intentum, nescio quam a dextris altaris in angelicae claritatis nitore vidit stare personam, sacerdotali quidem habitu praefulgentem, facie autem ad orientem versa, gestu corporis intentissimae orationis specimen exhibentem: vestimenta vero ipsa tanti fuisse nitoris asseruit, ut humanae infirmitatis reverberarent obtutus. Cumque haec diu conspiceret, et utrum propius deberet accedere anxia mentis agitatione trutinaret, persona quae apparuerat se subtrahens, eum miraculo et stupore consternatum reliquit. Non est igitur incredibile eumdem venerabilem virum praesentiae suae visione declarare voluisse, digne circa translationem suam fraternae devotionis iteratam fuisse solertiam.
Abbreviated transcription (Latin):
UODAM ETIAMTEMPOREADPIPPINŨREGEN
ueniens. honorifice susceptus est: & inter alia largita¬
tis eius beneficia. Ad necessitates frm̃ suorum sub leuandas
argenti libras Lxx percepit: Sed mox ut ad sua redir&

Expanded text:
uodam etiam tempore ad Pippinum regem veniens, honorifice susceptus est, et inter alia largitatis ejus beneficia, ad necessitates fratrum suorum sublevandas argenti libras septuaginta percepit. Sed mox ut ad sua redir
Abbreviated transcription (Latin):
Et dimisit eum cumpace: Ille sumptis quae donata fuerant : re¬
migando pelagus superauit: Dux autẽ scĩtatis eius tam mani¬
festo compunctus inditio: iussit arbonensi praefecto ut cumom
poposciss& aedificia iuxta uiri dĩ dispositionem construer&
Ienerabilis ergo pater post celeuma celebratum. cum arbo¬
nense castrum intrar&. fecit conuenire om̃s pauperes & ege¬
nos. & dona quae detulerat illis distribuit: Haec uidens qui¬
dam discipulus eius nomine magno aldus. dixit ad eum:
Pater habeo uas argenteum prȩciosum caelaturis in signe :
Siuis reseruabo illud ut sacri uasa ministerii exeo faciamus :
Ille respondit: Fili. memor sententiae beati p&ri apostoli
quam paralitico speranti pecuniam protulit. Argentum In¬
quiens & aurum non est mihi: Ne contrarius exemplo inue¬
niaris salubri. uas quod possides pauperibus conferre curato.
Nam praeceptor ms̃ beatissimus columbanus. Inuasis aeneis

Expanded text:
Et dimisit eum cum pace. Ille, sumptis quae donata fuerant, reEt dimisit eum cum pace. Ille, sumptis quae donata fuerant, remigando pelagus superavit. Dux autem sanctitatis eius tam manifesto compunctus indicio, iussit Arbonensi praefecto , ut cum poposcisset, aedificia iuxta viri Dei dispositionem construeret. Venerabilis ergo pater post celeuma celebratum, cum Arbonense castrum intraret, fecit convenire omnes pauperes et egenos et dona quae detulerat illis distribuit. Haec videns quidam discipulus eius nomine Magnoaldus, dixit ad eum: 'Pater, habeo vas argenteum pretiosum, caelaturis insigne; si vis, reservabo illud, ut sacri vasa ministerii ex eo faciamus'. Ille respondit: 'Fili, memor sententiae beati Petri apostoli, quam paralitico speranti pecuniam protulit: Argentum, inquiens, et aurum non est mihi, ne contrarius exemplo inveniaris salubri, vas quod possides pauperibus conferre curato. Nam praeceptor meus beatissimus Columbanus in vasis aeneis
Abbreviated transcription (Latin):
quo uadam : Illuc ait ubi tibi paratur in abrsso supplicium
sempiternum adnõ: Et statim uidentibus qui ad erant. exiuit
de ore puellae quasi auis nigerrima: & horrore terribilis:
Hora eadem sana surrexit : & auiro dĩ gaudens gaudenti red¬
IS ITA PATRATIS. DUX IUSSITII OFFERRI DONA
quae rex puellae trans miserat : & insuper ut apicem pon¬
tificalis gradus dignar&ur assumere postulauit: Ad quod uir
beatus ita respondit: Quiente dumino & patre meo columba¬
no. Inter dictum altaris officium non usurpabo: nisi ab illo ꝑ¬
missus: Quarẽ huius regiminis pondus quod offers. subire
non possum: Quod si hoc indubitantes fieri cupis: sustine in¬
terim donec mittam ȩpłam adabbatem meũ ad insinuandam
illi uoluntatem tuã: Et si cius permissum cognouero. tunc
demum oblatum curae pastoralis onus suscipiam: Et dux ad
illum. Bene inquit dixisti: fiat secundũ uerbum tuum

Expanded text:
quo vadam?' 'Illuc', ait, 'ubi tibi paratur in abysso supplicium quo vadam?' 'Illuc', ait, 'ubi tibi paratur in abysso supplicium sempiternum a Domino'. Et statim, videntibus qui aderant, exivit de ore puellae quasi avis nigerrima et horrore terribilis. Hora eadem sana surrexit et a viro Dei gaudens gaudenti redHis ita patratis, dux iussit ei offerri dona, quae rex puellae transmiserat, et insuper ut apicem pontificalis gradus dignaretur assumere postulavit. Ad quod vir beatus ita respondit: 'Vivente domino et patre meo Columbano, interdictum altaris officium non usurpabo, nisi ab illo permissus; quare huius regiminis pondus quod offers subire non possum. Quod si hoc indubitanter fieri cupis, sustine interim, donec mittam epistolam ad abbatem meum ad insinuandam illi voluntatem tuam; et si eius permissum cognovero, tunc demum oblatum curae pastoralis onus suscipiam'. Et dux ad illum: 'Bene', inquit, 'dixisti, fiat secundum verbum tuum'.
Abbreviated transcription (Latin):
cis suis intrauit: ut uider& quid uir dĩ e&̃ acturus: Ille
de dñi largitate certissimus: humiliter se pro sternens.
dignatus es : quiuentis & mari imperasti. diabolum &iam cal¬
liditatis suae fraudibus insistentem. r&ro ire iussisti : quique
passione tua mundum redimere. & libeftati restituere digna¬
tus es : iube hunc immundissimum sp̃m de puella hac ꝓtui
gloria nominis exire. ut plasma tuũ superbus inuasor de¬
serat : & tibi creatori suo creatura tua gaudens deseruiat:
Et tum surrexiss& ab oratione: apprehensa dextera eius.
alleuauit eam: Sp̃s enim malignus conturbauerat illam: Et im¬
mate dĩ. Et cum haec dixiss&: aperiens illa oculos respexit
in eũ : It sp̃s malignus his uerbis eum allocutus ẽ : Tune es
ait gallus. qui dehabitationibus me expulisti prioribus.
Ego plane obultionem iniuriae quam dux iste & sociis tuis
irrogauit filiam ipsius inuasi : & sic eicis me: Sihinc exiero

Expanded text:
cis suis intravit, ut videret, quid vir Dei esset acturus. Ille cis suis intravit, ut videret, quid vir Dei esset acturus. Ille de Domini largitate certissimus, humiliter se prosternens, dignatus es, qui ventis et mari imperasti, diabolum etiam calliditatis suae fraudibus insistentem retro ire iussisti, quique passione tua mundum redimere et libertati restituere dignatus es, iube hunc immundissimum spiritum de puella hac pro tui gloria nominis exire, ut plasma tuum superbus invasor deserat, et tibi, creatori suo, creatura tua gaudens deserviat'. Et cum surrexisset ab oratione, apprehensa dextera eius, allevavit eam; spiritus enim malignus conturbaverat illam. Et immate Dei'. Et cum haec dixisset, aperiens illa oculos, respexit in eum, et spiritus malignus his verbis eum allocutus est: 'Tune es', ait, Gallus, qui de habitationibus me expulisti prioribus? Ego plane ob ultionem iniuriae, quam dux iste tibi et sociis tuis irrogavit, filiam ipsius invasi, et sic eicis me? Si hinc exiero,
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq uir beatus recto ltinere perueniss& ad cellulam: re¬
quieuit ibi nocte illa cum fr̃ibus: Mane aut̃ sequenti sump¬
tis secum duob fr̃ibus perrexit ad castrum : Reperitq in ibi cum
prb̃ro ducis missum qui eos cum omni festinatione ire depos¬
cer&: Qui &iam indicauit puellam continuato iam triduo
sine alimonia perdurare: At illi nauicula conscensa totis nisi¬
bus ire festinantes : ligno natatili pro fundi terga sulcante. noc¬
te proxima peruenerunt adducem :
UM QUE DEUICTIS PROFUNDAE NOCTIS TENEBRIS.
solterris cum iocunditate serenum restituer& diem: iussit
is dux uenire incubiculum. In quo arreptitia seruabatur
Lacebat aut̃ tunc insinu matris suae oculis clausis. ore hianti:
Membra quoq eius ita erant disiecta. ut quasi mortua uider&ur:
Fo&or uero tam grauis oris prorupit exadito. ut sulphure
locus ipse aspersus putar&ur : Pater itaq cum domesti¬

Expanded text:
Cumque vir beatus recto itinere pervenisset ad cellulam, reCumque vir beatus recto itinere pervenisset ad cellulam, requievit ibi nocte illa cum fratribus. Mane autem sequenti, sumptis secum duobus fratribus, perrexit ad castrum repperitque inibi cum presbytero ducis missum, qui eos cum omni festinatione ire deposceret; qui etiam indicavit, puellam continuato iam triduo sine alimonia perdurare. At illi, navicula conscensa, totis nisibus ire festinantes, ligno natatili profundi terga sulcante, nocte proxima pervenerunt ad ducem. 18. Cumque, devictis profundae noctis tenebris, sol terris cum iocunditate serenum restitueret diem, iussit eos dux venire in cubiculum, in quo arreptitia servabatur. Iacebat autem tunc in sinu matris suae, oculis clausis, ore hianti; membra quoque eius ita erant disiecta, ut quasi mortua videretur. Foetor vero tam gravis oris prorupit ex adito, ut sulphure locus ipse aspersus putaretur. Pater itaque cum domesti
Abbreviated transcription (Latin):
& mel inuasculis cum piscibus assis: Uir dĩ cum eum uenire
cognouiss&. gratias egit dõ gaudio plenus : Discubueruntque
tres conuiuȩ fidissimi. & cum gratiarũ actione dona dñi per¬
ceperunt : Inter haec uir sc̃s prb̃ro duc ait nobiscũ noctẽ
nstantem : & crastina die tecum dnõ uolente proficiscar
Cumq huicc̃sensum per suasioni prȩbuiss& : aduirum dĩ diaco¬
nus dixit: Mane primo diluculo huc ueniam & adducam
mulũ meum stratum. ut simul ire possitis : Ego uero cultor
ero speluncȩ: & eam cura diligenti custodiam: Sc̃s gallus re¬
spondit: Bene dixisti fili : Et ego quidem uia qua ueneram
per heremum regrediar ad cellulam meam & uisitabo fr̃s:
post modum uero quam citissime potuero. Ad castrum prope¬
rabo : Prb̃r uero aduratione ualida constrinxit eum. ut
aquam facer& contraria dictis. Et abscesserunt parit
io hannes quoq: accepta benedictione. rediit in domum suam.⁊

Expanded text:
et mel in vasculis cum piscibus assis. Vir Dei cum eum venire et mel in vasculis cum piscibus assis. Vir Dei cum eum venire cognovisset, gratias egit Deo gaudio plenus, discubueruntque tres convivae fidissimi et cum gratiarum actione dona Domini perceperunt. Inter haec vir sanctus presbytero: 'Duc', ait, 'nobiscum noctem instantem et crastina die tecum, Domino volente, proficiscar'. Cumque huic consensum persuasioni praebuisset, ad virum Dei diaconus dixit: 'Mane primo diluculo huc veniam et adducam mulum meum stratum, ut simul ire possitis. Ego vero cultor ero speluncae et eam cura diligenti custodiam'. Sanctus Gallus respondit: 'Bene dixisti, fili, et ego quidem via qua veneram per heremum regrediar ad cellulam meam et visitabo fratres; postmodum vero, quam citissime potuero, ad castrum properabo'. Presbyter ergo adiuratione valida constrinxit eum, ut nequaquam faceret contraria dictis. Et abscesserunt pariter; Iohannes quoque, accepta benedictione, rediit in domum suam.
Abbreviated transcription (Latin):
auit enim eum degallinatio dicere gallo: Et dum sp̃s nequ
pluribus eos uerborũ iniurus affeciss&. manserunt ibi tribus
tantum diebus: ac deinde Ad sua reuersi. nuntiauerunt omnia
quae gesta fuerant regi:
RESBITERUERO CUMSECUNDUM IUSSIONEM DUCIS¬
uirum dĩ fuiss& euestigio ꝑsecutus. reperit eum inspelunca
Animum suũ lectionis consolatione pascentem : Et accedens. salu¬
tauit humiliter & dixit ad eum: Ne timeas serue dĩ adducem ue¬
nire : Sub testificatione enim iuris iurandi promisit se nullam
tibi irrogaturum iniuriam : Sed & cum posueris manũ tuam
er raput puellae . siabea per orationes tuas sp̃s immundi
abscesserit. insede constantiensi pontificatus te sublimabit
honore: Dum dehuiuscemodi colloquium rebus haberent: su¬
per ueniens iohannes dia conus secundum consu& udinem
optulit ei panes . Arimos. & lagunculam uini. oleum & butrrũ

Expanded text:
Putavit enim, eum de gallinatio dicere gallo. Et dum spiritus nequam Putavit enim, eum de gallinatio dicere gallo. Et dum spiritus nequam pluribus eos verborum iniuriis affecisset, manserunt ibi tribus tantum diebus, ac deinde ad sua reversi, nuntiaverunt omnia quae gesta fuerant regi. 17. Presbyter vero cum secundum iussionem ducisvirum Dei fuisset e vestigio persecutus, repperit eum in spelunca, animum suum lectionis consolatione pascentem, et accedens, salutavit humiliter et dixit ad eum: 'Ne timeas, serve Dei, ad ducem venire; sub testificatione enim iurisiurandi promisit, se nullam tibi irrogaturum iniuriam. Sed et cum posueris manum tuam super caput puellae, si ab ea per orationes tuas spiritus immundus abscesserit, in sede Constantiensi pontificatus te sublimabit honore'. Dum de huiuscemodi colloquium rebus haberent, superveniens Iohannes diaconus, secundum consuetudinem optulit ei panes azimos et langunculam vini, oleum et butyrum
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit. uolens ep̃os interficere: Et cum id non poss& efficere :
sp̃s immundus uni eorum dixit: Si uolueras me sicut regi pro¬
misisti dehoc uasculo propulsare: Cur filiam tuam quam non na
illa dete concepit & genuit. non fecisti tecum uenire.
Deinde
adalterum : Et tu inquit cum tribus feminis fornicationem com
Urõ quidem imperio quod nullo scĩtatis merito robora¬
tur. num quam egrediar: Est uero quidam uir magnae a
dm̃ uirtutis nomine gallus qui me de tucconia ubi diu optata
qui&e potitus sum. potenter ciecit. domosq: meas audenter
de struxit: Post modum inueniens me apud brigantiũ commo¬
rantem. eadem uirtute exheredauit: Porro quia eum dux iste
de eodem expulit loco. In ultionem eius iniuriȩ puellam istam
arripui : Dequa possessione nisi ipse aduenerit nullatenus amouebor
Inus deinde pontificum dedit furenti alapam dicens: Obmu¬
tesce satanas. desertor ueritatis. falsitatis amator & auctor:

Expanded text:
abstulit, volens episcopos interficere; et cum id non posset efficere, abstulit, volens episcopos interficere; et cum id non posset efficere, spiritus immundus uni eorum dixit: 'Si volueras me, sicut regi promisisti, de hoc vasculo propulsare, cur filiam tuam, quam nonna illa de te concepit et genuit, non fecisti tecum venire?' Deinde ad alterum: 'Et tu', inquit, 'cum tribus feminis fornicationem commisisti'. 'Vestro quidem imperio, quod nullo sanctitatis merito roboratur, numquam egrediar. Est vero quidam vir magnae apud Deum virtutis nomine Gallus, qui me de Tucconia, ubi diu optata quiete potitus sum, potenter eiecit domosque meas audenter destruxit; postmodum inrantem, eadem virtitute exhaeredavit. Porro quia dux iste eum de eodem expulit loco, in ultionem ejus injuriae puellam istam arripui: de qua possesUnus deinde pontificum dedit furenti alapam dicens: 'Obmutesce, satanas, desertor veritatis, falsitatis amator et auctor'.
Abbreviated transcription (Latin):
adducẽ trans fr&auit : & quae circa hominẽ di facta fuerant
indicauit : Dux uero ut cito reuerter&ur illi imperauit:¬
& missis post uirum dĩ legatis. eum aduenire deuote rogar& :
Etadiciens. Si enim inquit per eius orationes filiã meam
dñs ademonio liberauerit. dabo illi pontificatum constanti¬
ensis ȩcłae : & insuper eum copiosis prae miorum muneribus
honorabo : Ille promittens se ut iubebatur acturum. sicubi
eum qui desiderabatur inuenire potuiss&: ratem p&ens. Ad
propria remeauit: Inter ea pontifices a rege trans missi ue¬
nerunt. & inuenerunt ipsam quidem puellam nimio laboran¬
tem furore : parentes aut̃ eius omnemq: familiam & propin¬
quos flentes super eam. & miserabili merore depressos
Tota enim domus una clade contabuit: Puella uexabatur
insania : ca&eritor quebantur tristitia: Post quam ergo
ingressi pontifices munera a rege directa prae sentarunt.
praeces in conspectu puellae fuderunt addnm̃.
Illa uero tenentium manibus se excutiens: uni eorum gladium

Expanded text:
ad ducem transfretavit, et quae circa hominem Dei facta fuerant, indicavit. Dux vero, ut cito reverteretur, illi imperavit, et missis post virum Dei legatis, eum advenire devote rogaret, et adiciens: 'Si enim', inquit, 'per eius orationes filiam meam Dominus a daemonio liberaverit, dabo illi pontificatum Constantiesiae et insuper eum copiosis praemiorum muneribus honorabo'. Ille promittens, se, ut iubebatur, acturum, sicubi eum qui desiderabatur invenire potuisset, ratem petens, ad propria remeavit. Interea pontifices a rege transmissi venerunt et invenerunt ipsam quidem puellam nimio laborantem furore, parentes autem eius omnemque familiam et propinquos flentes super eam et miserabili merore depressos. Tota enim domus una clade contabuit: puella vexabatur insania, ceteri torquebantur tristitia. Postquam ergo ingressi pontifices munera a rege directa praesentarunt, praeces in conspectu puellae fuderunt ad Dominum. Illa vero tenentium manibus se excutiens, uni eorum gladium
Abbreviated transcription (Latin):
sicq: lux ipsa decessit : Tum uero mirũ inmodum subplũ bo
cui papirus imponebatur. cerneres ignẽ eius unius digiti
mensurã ex oleo consumpsisse. & eidem plũbo suꝑse posito.
nil omnino dispendii ł lesionis intulisse. Ubi quid stupen¬
dum. quidue potius sit admirandum. non facile intelli gere
possum. hoc uidelic& quod lux ipsa ꝑse irradiata extitit. An
illud quod tam diu ardens nihil exliquore olei minorauit.
uel &iam id quod ignis ipse plumbi mollitiem suꝑ se positã.
caloris sui potentia non resoluit

Expanded text:
sicque lux ipsa decessit. Tum vero mirum in modum sub plumbo sicque lux ipsa decessit. Tum vero mirum in modum sub plumbo cui papyrus imponebatur, cerneres ignem ejus unius digiti mensuram ex oleo consumpsisse, et eidem plumbo super se posito nihil omnino dispendii vel laesionis intulisse. Ubi quid stupendum, quidve potius sit admirandum non facile intelligere possum: hoc videlicet quod lux ipsa per se irradiata exstitit, an illud quod tam diu ardens nihil ex liquore olei minoravit, vel etiam id quod ignis ipse plumbi mollitiem super se positam caloris sui potentia non resolvit
Abbreviated transcription (Latin):
ris resplendens. tota dominica die quasi ꝑsingula horarũ
spatia: maiori semꝑ luminis ꝑfundebatur ab undantia.
Prbr aũ cui illa cȩlestis administratio luminis primitus
mani festabatur . tanti signũ miraculi m&uens silentio op¬
primere. finita iam uesꝑtina sinaxi. c&eris hoc frĩbus in¬
dicauit . Ium multi nr̃orum lum̃ ipsũ cupientes uidere.
propius accedunt: & ꝓ ut illis uisum fuerat. ignem ipsum
qui quasi a medio noctis tempore ardere non destitit.
nihil omnino exliquore olei consumpsisse dep̃hendunt
einde cũ ipsa lucerna quasi uehementius ardere coi¬
s& : oleo paulatĩ decrescente. lux eadem semꝑ se ipsa ma¬
ior ex istens. Ac tota sequenti nocte uniuersam sc̃i galliba¬
silicã fulgoris sui immensitate ꝑfundens. incensionẽ sui
eccłȩ cernens eã ali quantulũ minorari : finitaiam missa
funẽ quo lucerna dependebat incaute laxando submisit.

Expanded text:
ris resplendens, tota Dominica die quasi per singula horarum ris resplendens, tota Dominica die quasi per singula horarum spatia majori semper luminis perfundebatur abundantia. Presbyter autem cui illa coelestis administratio luminis primitus manifestabatur, tanti signi miraculum metuens silentio opprimere, finita jam vespertina synaxi caeteris hoc fratribus indicavit. Tum multi nostrorum lumen ipsum cupientes videre propius accedunt, et prout illis visum fuerat, ignem ipsum qui quasi a medio noctis tempore ardere non destitit, nihil omnino ex liquore olei consumpsisse deprehendunt. Deinde cum ipsa lucerna quasi vehementius ardere coepisset, oleo paulatim decrescente lux eadem semper se ipsa major existens, ac tota sequenti nocte universam S. Galli basilicam fulgoris sui immensitate perfundens, incensionem sui ecclesiae cernens eam aliquantulum minorari, finita jam missa funem quo lucerna dependebat incaute laxando submittit,
Abbreviated transcription (Latin):
NPROXINO QUOQSABBATO. IDEST .IIII. DIE
ab eati uiri trans latione. scm̃ corpus post aram scĩ io¬
hannis baptistȩ interim collocatur: donec noua basilica
sub eius honore dedicanda ipsius habitationi aedificare¬
tur. Cadem ergo nocte dominica. eccłȩ custos cũ noctur¬
nȩ celebrationis uigilias consurgendo p̃uenir&: more so¬
lito basilicã ingressus. cunctu eius luminaria poene ex¬
tincta repperit. Cuius uestigia prbr quidam nr̃ȩ con¬
gregationis latenter sub secutus. cancellos basilicȩ egre¬
ditur : ibiq corã sacro corpore oraturus prosternitur.
Consurgens uero ab oratione : lucernã uitreã sponte sua
in ibi aspexit incensam: Quo uiso. attentius orationi in¬
cubuit : egressusq deoratorio. nemini luminis ipsius
administrationẽ. tam cito indicare decreuit. Decustodi¬
bus quoq eccłȩ . nullus eandẽ lucernã extinxit : quia alius
ab alio eam incensam eẽ existimauit . Illa uero clarius c&e.¬

Expanded text:
proximo quoque sabbato, id est quarto die a beati viri translatione, sanctum corpus post aram S. Joannis Baptistae interim collocatur, donec nova basilica sub ejus honore dedicandi ipsius habitationi aedificaretur. Eadem ergo nocte Dominica, ecclesiae custos cum nocturnae celebritatis vigilias consurgendo praeveniret, more solito basilicam ingressus, cuncta ejus luminaria bene exstincta reperit. Cujus vestigia presbyter quidam nostrae congregationis latenter subsecutus, cancellos basilicae egreditur, ibique coram sacro corpore oraturus prosternitur. Consurgens vero ab oratione lucernam vitream sponte sua inibi aspexit incensam. Quo viso attentius orationi incubuit, egressusque de oratorio, nemini luminis illius administrationem tam cito indicare decrevit. De custodibus quoque ecclesiae nullus eamdem lucernam exstinxit, quia alius ab alio eam incensam esse existimavit. Illa vero clarius caete
Abbreviated transcription (Latin):
culus oboediens ad eccłam rediit : & ante quã illo ꝑuenir&. pa¬
nẽ quẽ apbro acceperat. manducando consumpsit. Ingressus
uero eccłam celeriter miraculo diuulgato. amultis nr̃orum
panẽ accepit . & corã scĩ uiri corpore sedens. satis auide come¬
dit . Qui huc usq apud nos constitutus. consu&ti hominũ
more. panẽ sine tedio manducat . Atq: hoc miraculũ diui¬
na pi&ate in se eẽ ꝑactum. uiua uoce proclamat
IUP AMPAUPERCILUS EXGALLORUM PROUIN CIA
genitus. qui siniftrũ genu cũ pede flaccido & insinistrã par¬
tẽ detorto. contractũ atq aterra sub leuatũ . Anatiuitatis
suae exordio. ponderi potius quã subsidio deportabat: du¬
bus sustentaculis interascellas suffultus. domos fidelii
elemosinã quȩ ritando circiure solebat: Hic itaq: eodẽ anno.¬

Expanded text:
erculus obediens ad ecclesiam rediit, et antequam illo perveniret, paerculus obediens ad ecclesiam rediit, et antequam illo perveniret, panem quem a presbytero acceperat, manducando consumpsit. Ingressus vero ecclesiam, celeriter miraculo divulgato, a multis nostrorum panem accepit, et coram sancti viri corpore sedens satis avide comedit. Qui hucusque apud nos constitutus, consueto hominum more panem sine taedio manducat: atque hoc miraculum divina pietate in se esse peractum viva voce proclamatidam pauperculus ex Gallorum provincia genitus, qui sinistrum genu cum pede flaccido et in sinistram partem detorto contractum atque a terra sublevatum a nativitatis suae exordio, ponderi potius quam subsidio deportabat, duobus sustentaculis inter ascellas suffultus, domus fidelium eleemosynam quaeritando circumire solebat. Hic itaque eodem anno
Abbreviated transcription (Latin):
contiguos ꝑ quos cripta intratur deuenir&. tanto pa¬
nis desiderio Anxiari coepit. ut continuo decripta re¬
diens. prbm quendã in ipso monasterio cõmorantẽ.
panẽ sibi dare deposcer&. Ide uero prbr cũ pro certo
scir& eũ antea panẽ ñ manducasse: basili cã paruulam
illiq: paruã primo frustulã. quasi probenedictione man¬
ducandã porrigit. Quã cũ illestans iuxta Altare deglu¬
tir& c̃festim cruentata deeius ore exiliens: post ostiũ ba¬
silicȩ in pauimentũ cecidit. Stupefactus uero prbr: quid
struer& ł cur panẽ eatenus sibi denegatũ manducare uel¬
l& interrogat. Et cũ primitus illũ iuxta corpus otmari
eius desiderio inuasũ ꝑdiscer&. porrecto sibipane. festi¬
nanter ait ad eũ: locũ tendito. in quo primũ paniscoepist
habere desideriũ. fortassis enĩ ds in illo loco sue pi&a¬
tis tibi c̃ferre dignabitur auxiliũ. Cuius p̃ceptis pauꝑ¬

Expanded text:
continguos per quos crypta intratur deveniret, tanto pacontinguos per quos crypta intratur deveniret, tanto panis desiderio anxiari coepit, ut continuo de crypta rediens, presbyterum quemdam in ipso monasterio commorantem panem sibi dare deposceret. Idem vero presbyter, cum pro certo sciret eum antea panem non manducasse, basilicam parvulam illique primo parvam frustulam, quasi pro benedictione manducandam porrigit. Quam cum ille stans juxta altare deglutiret, confestim cruentata de ore ejus exsiliens post ostium basilicae in pavimentum cecidit. Stupefactus vero presbyter quid strueret, vel cur panem eatenus sibi denegatum manducare vellet interrogat. Et cum primitus illum juxta corpus beati Othmari ejus desiderio invasum perdisceret, porrecto sibi pane festinanter ait: Ad eum locum tendito, in quo primum panis coepisti habere desiderium, fortassis enim Deus illo in loco suae pietatis tibi conferre dignabitur auxilium. Cujus praeceptis paup
Abbreviated transcription (Latin):
ficere. in iuste se egisse cognoscunt: & post uesperam
admonasteriũ redeuntes: ꝓstrati in ecclesia. suam sibi
stultitiam non imputari ueniã p̃ cando deposcunt
elisala progenitus. qui Anatiuitatis ex ortu. siue ut cau¬
tius loquar arecordationis suȩ tẽpore. num quã se pa¬
nẽ manducasse asseruit. ad monasteriũ deueniens. neq:
panẽ manducans. neq aliquid ex eo um quã degustans.
dimidiũ fere annũ ibidẽ ꝑmansit. Incibo quoq ł potu
si quippiam panis &iã nescius deglutiuit. statĩ cũ ad mix¬
ione sanguinis quod acceperat inuitus euomuit:
Hic ergo ab eati otmari festiuitate. octaua die basilicã so
galli ingressus. cũ orando altaria circuir&. Ad scm̃ otmarũ
ꝑueniens. eius suffragiis sese aduiuari tota intentione p̃¬
catur Ium uero nimi&ate frigoris inpectore c̃cutitur.
ac deinde in modũ ebrii. capitis grauitate nimioq
stupore circũ datur. Et cũ ad gradussa cro corpori

Expanded text:
ficere, injuste se egisse cognoscunt; et post vesperam ficere, injuste se egisse cognoscunt; et post vesperam ad monasterium redeuntes, prostrati in ecclesia suam sibi stultitiam non imputari, veniam precando, deposcuntElisazia progenitus, qui a nativitatis exortu, sive ut cautius loquar a recordationis suae tempore nusquam se panem manducasse asseruit, ad monasterium deveniens, neque panem manducans, neque aliquid ex eo unquam degustans, dimidium fere annum ibidem permansit. In cibo quoque vel potu si quidpiam panis etiam nescius deglutivit, statim cum admistione sanguinis, quod acceperat, invitus evomuit. Hic ergo a B. Othmari festivitate octava die basilicam S. Galli ingressus, cum orando altaria circumiret, ad S. Othmarum perveniens ejus suffragiis sese adjuvari tota intentione precatur. Tum primo nimietate frigoris in pectore concutitur, ac deinde in modum ebrii capitis gravitate nimioque stupore circumdatur. Et cum ad gradus sacro corpori
Abbreviated transcription (Latin):
EOTAQUOQ ERM CONGREGATIO IUSSIONIB
ep̃i obtemperans. cũ di laudib: insistendo. nocturnalis
officii solemnia decenter ꝑ ager&. diemq: ipsũ om̃s
infra monasterium constitutos. in honore scĩ otmari
feriare decerner& . ex ministerio cellararii tres lignorũ
opifices qui in artis huius periua c&eris &iam uideban¬
tur eẽ prȩstantiores. exp̃ceptoris sui iusso. in cellam
quȩ ẽ supra monasteriũ constructa. laboraturi succe¬
dunt: ibiq doliũ quoddam u&ustate & incuria dissolu¬
im coniungere incipiunt. Collectis uero in unũ ta¬
lis cũ primo fundum illius satisdifficileco adunarent. eas¬
dem tabulas diligentes ad signatas . in circuitu erigere
coeperunt. nec ullo penitus ingenio ꝑtotã fere diem la¬
borantes eas constabilire p̃ualuerunt : Mirũ q in modũ
semꝑ astationis suȩ loco resilire. omnẽq: artificiosȩ ma¬
nus copulationẽ uidebantur respuere: Tum ipsi opi¬
fices inclinata iam die uidentes laborẽ suũ innullo pro¬

Expanded text:
trum congregatio, jussionibus episcopi obtemperans, cum Dei laudibus insistendo nocturnalis officii solemnia decenter perageret, diemque ipsum omnes infra monasterium constitutos in honore S. Othmari feriari decerneret, ex ministerio cellarii tres lignorum opifices qui in artis hujus peritia caeteris etiam videbantur esse praestantiores, ex praeceptoris sui jussu in cellam quae est supra monasterium constructa laboraturi succedunt, ibique dolium quoddam vetustate et incuria dissolutum conjungere incipiunt. Collectis vero in unum tabulis cum primo fundum illius satis difficile coadunarent, easdem tabulas diligenter assignatas in circuitu erigere coeperunt, nec ullo penitus ingenio per totam fere diem laborantes eas constabilire praevaluerunt: mirumque in modum semper a stationis suae loco resilire, omnemque artificiosae manus copulationem videbantur respuere. Tunc ipsi opifices, inclinata jam die, videntes laborem suum in nullo pro
Abbreviated transcription (Latin):
OSTHUIISOSTENSIONEM MIRACULI. ADUENIEN¬
te depositionis eius festiuitate. uesꝑtinȩ celebritatis uigili¬
as. solem niter ꝑagere studuimus. Quibus rite ꝑactis : qui¬
dam deministris eccłȩ coronã. quȩ ob eiusdem festiuitatis
gaudia. corã scõ corpore incendebatur extinxit. Et cum
lucernã quȩ in medio ipsius coronȩ pendebat. iterato uell&
incendere . sponte sua subito eã aspexit eẽ irradiatã. Quod
multi non solũ ex nr̃a familia. uerum &iam exscolasticis atq¬
hospitibus. qui tunc tẽporis monasteriũ adierunt. se ui¬
se testati sunt. Cuius in censionẽ luminis. in hoc &
cȩlitus administrari Apparuit : quia cũ nullus mortaliũ
eã reficer&. tamen ante alterius noctis medi&atẽ. Acceptȩ
lucis gram̃. moderate ardendo non amisit

Expanded text:
ost hujus ostensionem miraculi, adveniente depositionis ejus festivitate, vespertinae celebritatis vigilias solemniter peragere studuimus. Quibus rite peractis, quidam de ministris ecclesiae coronam, quae ob ejus festivitatis gaudia coram sancto corpore incendebatur, exstinxit. Et cum lucernam quae in medio ipsius coronae pendebat iterato vellet incendere, sponte sua subito eam aspexit esse irradiatam. Quod multi non solum ex nostra familia, verum etiam ex scholasticis atqhospitibus qui tunc temporis monasterium adierunt, se vidisse testati sunt. Cujus incensionem luminis in hoc etiam coelitus administrari apparuit, quia cum nullus mortalium eam reficeret, tamen ante alterius noctis medietatem acceptae lucis gratiam moderate ardendo non amisit
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ loci excubiis fidei deuotione trans egit
OST ALIQUANTUM TEMPORIS PVELLA QUE¬
dam iam multos ꝑ annos manus aridae & curuatȩ. pondus
ens inutile. ad monasteriũ cũ matre peruenit. Cumq pio
uoto manui tor penti globulum lini suꝑ ponens. ad altare scĩ
confessoris acceder&. Impositura quod attulit. continuo ma¬
nus ipsa reftituta ẽ sanitati
RMPORE UERO ALIO RUSTICUS QUDAMINEADĨ
beati patris basilica. caerȩ pasticulam suis aptandam usib
ab altari occulte diripuit. Inde regressus adhospitiũ dumd
sinu cȩram ad quod lib& opus exea faciendum ꝓtraher&. indu¬
ritiã lapidis conuersam inuenit. Continuoq recurrens ad
edam loco suo quod abstulerat restituit : & asstantib suã salu¬
briter confessus ꝓteruiam. quod factum fuerat indicauit. Qui
rei nouitate stupefacti . dum inter admirationẽ eandem pasticu¬
lam certius rem cognituri. tollerent ab altari : mirum dictu.
in pristinam suae naturae mollitiem reperere mutatam

Expanded text:
i loci excubiis fideli devotione transegit. 39. Post aliquantum temporis puella quaedam, iam multos per annos manus aridae et curvatae pondus ferens inutile, ad monasterium cum matre pervenit. Cumque pio voto manui torpenti globulum lini superponens ad altare sancti confessoris accederet, impositura quod attulit, continuo manus ipsa restituta est sanitati. 40. Tempore vero alio rusticus quidam in eadem beati patris basilica cerae particulam suis aptandam usibus ab altari occulte diripuit. Inde regressus ad hospitium, dum de sinu ceram ad quodlibet opus ex ea faciendum protraheret, in duritiam lapidis conversam invenit; continuoque recurrens ad ecclesiam, loco süo quod abstulerat restituit, et asstantibus suam salubriter confessus proterviam, quod factum fuerat indicavit. Qui rei novitate stupefacti, dum inter admirationem eandem particulam certius rem cognituri tollerent ab altari, mirum dictu! in pristinam suae naturae mollitiem reperere mutatam
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannicã eorum p̃sumptionẽ ex posuit. pariter protes¬
tatus. graue eum crimen incursurum. sieorũ actibus consen¬
tiendo fauer&: Qua pro causa beniuolus princeps. utrumq:
conueniens. interminatus ẽ cis. gratia sua illos omnimodis
carituros : si non ecdesiis dĩ quae in iuste abstraxerant. absq:
re crastinatione restituerent: At illi patriam rep&entes. uitio
ra pacitatis infecti. & bestiali seuitia efferati. iussionẽ. regiam
exerunt. Uirum &iã đi otmarum cũ prohacre iterun
principẽ ad ire uell&. missis clanculum post eum militibus.
uinculis in iectũ ꝑuim reduci fecerunt: nec non & lantꝑtũ
quendam qui fratrib eius professione connumeratus erat.
non uitȩ scĩtate ꝑ sua serunt. ut ei ficta quadã machinatio¬
ne luxuriȩ: crimen impinger&. id elaborantes ut scĩtate
eius huius modi suspitionibus infamata. de ponendi cum
occasionem inuenirent:¬
t: Qua causa plurimi tam dolosae

Expanded text:
tyrannicam eorum praesumptionem exposuit, pariter protestyrannicam eorum praesumptionem exposuit, pariter protestatus grave eum crimen incursurum si eorum actibus consentiendo faveret. Qua pro causa benevolus princeps utrumque conveniens, interminatus est eis gratia sua illos omnimodis carituros si non ecclesiae Dei quae injuste abstulerant, absque recrastinatione restituerent. At illi patriam repetentes, vitio rapacitatis infecti et bestiali saevitia efferati, jussionem regiam neglexerunt: virum etiam Dei Othmarum, cum pro hac re iterum principem adire vellet, missis post eum clanculum militibus, vinculis injectum per vim reduci fecerunt; necnon et Lambertum quemdam, qui fratribus ejus professione connumeratus erat, non vitae sanctitate, persuaserunt ut ei ficta quadam machinatione crimen luxuriae impingeret, id elaborantes ut, sanctitate ejus hujusmodi suspicionibus infamata, deponendi eum occasionem invenirent. Qua causa plurimi tam dolosae
Abbreviated transcription (Latin):
GITURCUMIAM DNSUERITIS HIS.DIGNA
pendere decreuiss& . callidus uniuersȩ bonitatis inimi¬
cus. bonis eius actibus in uidens. eiusq exemplis aliorum
uitã dolens proficere. qui&em quã in xp̃i seruitio lic& ñ
parũ laborando possedit. ꝑturbare contendit: Sed quã¬
uis flatib: temporariȩ: aduersitatis pulsata. radicem pe¬
trae ueritatis habens infixam. paradysi cȩdrus. in conuul¬
sa ꝑ mansit . Nam uuarinus &ruad hardus. qui tunc tẽ¬
poris totius a lamanniȩ curã administrabant. diabo lo
suadente immanissimo auaritiȩ morbo p̃uenti. res ecclȩ¬
siarũ sub sua potestate sitarũ. magna exparte in propri¬
etatis suȩ dominium ꝑuim contraxerunt: Qui cum sibi de
possessionib beatigalli ꝑ plura eodem uiolentiae ausu
vendicassent : uir dĩ otmarus non possessionib terrenis in¬
hians. sed: coenobialis uitȩ in eodem loco.rerum ingruente
penuria defectũ prȩ m&uens. pippinum regem adiit. ipsiq:

Expanded text:
gitur cum jam Dominus meritis ejus digna rependere decrevisset, callidus universae bonitatis inimicus bonis ejus actibus invidens, ejusque exemplis aliorum vitam dolens proficere, quietem quam in Christi servitio licet non parum laborando possedit, perturbare contendit. Sed, quamvis flatibus temporariae adversitatis pulsata, radicem petrae veritatis habens infixam, paradisi cedrus inconvulsa permansit. Nam Warinus et Ruadhardus, qui tunc temporis totius Alamanniae curam administrabant, diabolo suadente, immanissimo avaritiae morbo praeventi, res ecclesiarum sub sua potestate sitarum magna ex parte in proprietatis suae dominium per vim contraxerunt. Qui cum sibi de possessionibus B. Galli perplura eodem violentiae ausu vindicassent, vir Dei Othmarus non possessionibus terrenis inhians, sed coenobialis vitae in eodem loco rerum ingruente penuria defectum praemetuens, Pippinum regem adiit, ipsique
Abbreviated transcription (Latin):
in eadẽ lauar& ecłã. alius quidã ibi incaute de ambulans. cũ se alio
repente uestiss& . quasdã iuxta positas ueste attactas. pauimento
deiecit. ita ut uiolento eiusdẽ deiectionis impulsu. usq In ȩłãe can¬
cellos ferrent᷑. Simro diuinȩ operations modo absq lesione reꝑtȩ suis
continuo ñ sine admiratione. restitutae sunt locis

Expanded text:
in eadem lavaret ecclesia, alius quidam ibi incaute deambulans, cum se alio in eadem lavaret ecclesia, alius quidam ibi incaute deambulans, cum se alio repente vertisset, quasdam iuxta positas veste attactas pavinento deiecit, ita ut violento eiusdem deiectionis impulsu usque in ecclesiae cancellos ferrentur. Sed miro divinae operationis modo absque laesione repertae, suis continuo non sine admiratione restitutae sunt locis
Abbreviated transcription (Latin):
LIO QUO QUE TEMPORE FR QUIDAM QUI IN EADEM
ȩcła custodis fungebatur officio. cum farũ quae ante altare scĩ
galli pendebat. ꝓ incendendis luminarib: ad inferiora deponere debuiss&
incaute funẽ quo ipsa farus dependebat r&raxit. Qui statim emanu
dilapsus. paxillũ cui insertus erat. depari&e extraxit. Cũq: eadẽ fars
subnimia celeritate solo aꝑꝓpiass&. repente substitit: & absq ullo
humanȩ r&inaculo artis. inaere suspensa remansit. Custos igitur
miraculi stupore perculsus. allato igni. lampades om̃s accendit
lurimis hoc factũ cernentib:. absq pinguedinis effusione . s
diminutione iucernarũ. altius ipsam farum quã pendere solebat
r&raxit. Dõ itaq: laudes acunctis. gratiae referuntur ab om̃ib:
qui addeclaranda patris eximii merita. stupendi nouitate mira¬
culi. lumen scĩs aptatũ usib uel adhorã loco uenerabili de eẽ
non passus ẽ¬
DEM FR̃ DUM ALIO TEMPORE LUCERNAS UITRIAS

Expanded text:
lio quoque tempore frater quidam, qui in eadem ecclesia custodis fungebatur officio, cum farum quae ante altare sancti Galli pendebat, pro incendendis luminaribus ad inferiora deponere debuisset, incaute funem quo ipsa farus dependebat retraxit. Qui statim e manu dilapsus, paxillum cui insertus erat de pariete extraxit. Cumque eadem farus sub nimia celeritate solo appropiasset, repente substitit et absque ullo humanae retinaculo artis in aere suspensa remansit. Custos igitur miraculi stupore perculsus, allato igni, lampades omnes accendit, et plurimis hoc factum cernentibus, absque pinguedinis effusione seu diminutione lucernarum altius ipsam farum, quam pendere solebat, retraxit. Deo itaque laudes a cunctis, gratiae referuntur ab omnibus, qui ad declaranda patris eximii merita stupendi novitate miraculi lumen sanctis aptatum usibus vel ad horam loco venerabili deesse non passus esIdem frater dum alio tempore lucernas vitreas
Abbreviated transcription (Latin):
tutinale conuenirent officiũ. Inuenerunt in oratorio cereos ar¬
dentes & duos iuuenes stantes. unũ ad caput &alterũ ad pedes.
distendentes inter se pallam. quae pridẽ fuerat ignis attacta.
uaporib: Hoc uiso timore nimio ẽ territi cum cleritate egres¬
si ad lectulos redicrunt: Cumq se collocarent. ecłãe cam panũ
in sonuit: Et auditi sunt duo chori incredibili alternantiũ
personarũ dulcedine perstrepentes: Igitur dic illa nequa quã
ausi sunt oratoriũ introire.: Dic aut̃ sequenti ante ostium eius una¬
nimiter conglobati. prostrauerunt se in orationẽ: Etcũ surrexis¬
sent cũ magnotimore intrantes. Inuenerunt pallam quam pastim
ignis absumpserat super lectũ expansam sicut prius expandi so¬
lebat nulla imminitionis habentẽ inditia : sed potius latitudinem
ł longitudinẽ eius trium auctam eẽ magnitudine cubitorum :
Huius ꝑspicuitate miraculi hilares facti benedixerunt dño: qui

Expanded text:
tutinale convenirent officium, invenerunt in oratorio cereos artutinale convenirent officium, invenerunt in oratorio cereos ardentes, et duos juvenes stantes, unum ad caput et alterum adistendentes inter se pallam, quae pridem fuerat ignis attacta vaporibus. Hoc viso, timore nimio conterriti, cum celeritate egressi, ad lectulos redierunt. Cumque se collocarent, ecclesiae campanum insonuit, et auditi sunt duo chori, incredibili alternantium personarum dulcedine perstrepentes. Igitur die illa nequaquam ausi sunt oratorium introire. Die autem sequenti ante ostium eius unanimiter conglobati prostraverunt se in orationem, et cum surrexissent, cum magno timore intrantes, invenerunt pallam, quam partim ignis absumpserat, super lectum expansam, sicut prius expandi solebat, nulla imminutionis habentem indicia, sed potius latitudinem vel longitudinem eius trium auctam esse magnitudine cubitorum. Huius perspicuitate miraculi hilares facti, benedixerunt Domino, qui
Abbreviated transcription (Latin):
centes. Gallus abba nos hab& ligatos : Et cum hac criminum
misera commemoratione suorum. uitam in.feliciter ducentes
flebiliter finiuerunt:
officio : quadã uespera incensam oratorio inferens candelã.
posuit super candelabrum luxta beati uiri sepulchrum.: Qua e
arectitudine status uergens in partem. ardens cecidit suꝑ arcã
sepulchri. Cuius ardoris uiolentia unam comprehendens pallã.
usq ad medi&atẽ exussit. & ita restincta ẽ: nihil lecto nihilba¬
culo qui in eo pendebat. uel alus linteaminib: super sepulchrum
expansis inferens lesionis : Qua exre colligitur addedarationẽ
uistutũ beatiuiri potius quã ad damnũ rebus eius inferendum
idem cuenisse incendium : Quia ut in sequentib appar& pallam quã
lenis flamma diminuit. uistus manifesta restituit: Mane itaque
facto fr̃s oratoriũ ingressi quod factũ fuerat ꝑuiderunt. & ad¬
miratione ñ minima sunt perculsi. Lestia uero dic cũ ad ma¬

Expanded text:
centes: Gallus abbas nos habet ligatos. Et cum hac criminum centes: Gallus abbas nos habet ligatos. Et cum hac criminum misera commemoratione suorum, vitam infeliciter ducentes flebiliter finierunt CAofficio, quadam vespera incensam oratorio inferens candelam, posuit eam supra candelabrum juxta beati viri sepulcrum; quae a rectitudine status vergens in partem, ardens cecidit super aram sepulcri. Cujus ardoris violentia unam comprehendens pallam, usque ad medietatem exussit, et ita restincta est, nihil lecto, nihil baculo qui in eo pendebat, vel aliis linteaminibus super sepulcrum expansis inferens laesionis. Qua ex re colligitur ad declarationem virtutum beati viri potius quam ad damnum rebus ejus inferendum idem evenisse incendium. Quia, ut in sequentibus apparet, pallam quam levis flamma diminuit, virtus manifesta restituit. Mane itaque facto, fratres, oratorium ingressi, quid factum fuerat perviderunt, et admiratione non minima sunt perculsi. Tertia vero die, cum ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
OST MULTUM UERO TEMPORIS. MISIT PIPPINUS MA¬
ior domus exercitum copiosum ad deuastandam a lamannoꝵ¬
prouinciam: & iterato franchorum ditioni sub iugandam.
Cumq: tota terra hostili conterer&ur incursu : auidi. prȩdones¬
arbonensem pagum per currentes. ad cellam uiri dĩ uenerunt
Et quoscumq ibidem inuenerunt. nam multi illuc confugerant
sperantes indĩ misericordia & patrociniis scĩ illius duxere cap¬
tiuos: Quinq aut̃ supra memorati principis satellites ingressi
oratorium. repererunt ibi quasdam ancillas eiusdem loci cumpar¬
uulis carum : & quae eeñt per contati sunt: Quac dumsȩ de fami¬
lia ipsius scĩ cẽ ꝑlamarent: hoc a predonib: audicrunt : Exite egre¬
dimini : scm̃ quem dicitis ignoramus : Et abduxerunt eas capti¬
uas infranciam : Codem uero anno amalignis spiritibus arrepti.
& amentis effecti. nudi circum quaque discurrebant: Et ubi cũq
urbes ł uicos ingressi sunt. cruciatus sui causas r& exebant di¬

Expanded text:
ost inultum vero temporis misit Pippinus maior domus exercitum copiosum ad devastandam Alamannprovinciam et iterato Francorum ditioni subiugandam. Cumque tota terra hostili contererArbonensem pagum percurrentes ad cellam viri Dei venerunt, et quoscunque ibidem invenerunt nam multi illuc confugerant sperantes in Dei misericordia et patrociniis sancti illius duxere captivos. Quinque autem supra memorati principis satellites ingressi oratorium, repererunt ibi quasdam ancillas ejusdem loci cum parvulis earum, et quae essent percontati sunt. Quae dum se de familia ipsius sancti esse proclamarent, hoc a praedonibus audierunt: Exite, egredimini; sanctum quem dicitis ignoramus. Et abduxerunt eas captivas in Franciam. Eodem vero anno, a malignis spiritibus arrepti et amentes effecti, nudi circumquaque discurrebant; et ubicunque urbes vel vicos ingressi sunt, cruciatus sui causas retexebant, di
Abbreviated transcription (Latin):
MBEAT TUTRT CORPUS¬
culum ab accessu popularis turb e
remotum. in oratorio principis apo¬
stolorum permulta annorũ spatia
qui escer&: plurimis signorũ osten¬
si onib manifesta scĩtatis eius indicia.
cirta eius tumu lum. frequent̃ ostensa

Expanded text:
beati viri corpusculum, ab accessu popularis turbae remotum, in oratorio principis apostolorum per multa annorum spatia quiesceret, plurimis signorum ostensionibus manifesta sanctitatis ejus indicia circa ejus tumulum frequenter ostensa