comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in quibus unius dei cultura cõmendatur: et omĩũ
idoloꝵ seruitus penitus interdicitur Centum
gͦ quia de leua numerum transfert in dexterã:
eternam beatitudinem ut dicimus merito desig¬
nat: Et dimisit abram suam liberam: cum car¬
nalium conuersationem quȩ timori semper ob¬
naria est. in libertatem gre̾ et securitatem carita¬
tis cdocendo exhortando atq bonis exemplis meli¬
orando ꝑducit: ut iam bona quȩ timore pena¬
rum ꝓ parte gerebat: in spe p̾mioꝵ et amore ip¬
suis boni ꝑfecte agere stuoeat: quia ut ioh̾es ait
timor qui penam habet non ẽ in caritate s ꝑfecda
caritas foras mittit timorem: Unde timidi seruoꝵ et
dilectione pleni liberoꝵ assimi lantur conoitioni: Et
defuncta est ac sepulta cum uiro suo in bethulia:
Defunctam ac sepultam dicit eccł̃am. ex parte mem¬
broꝵ euis. quȩ abinitio peccati protoplasti paren¬
tis nrͣi. usq ad finem mundi. mortis corporee uira

Expanded text:
in quibus unius Dei cultura commendatur et omnium in quibus unius Dei cultura commendatur et omnium idolorum servitus poenitus interdicitur. Centum ergo, quia de laeva numerum transfert in dexteram, aeternam beatitudinem, ut diximus, merito designat. 86 «Et dimisit abram suam liberam», cum carnalium conversationem, quae timore semper obnoxia est, in libertatem gratiae et securitatem caritatis docendo, exortando atque bonis exemplis meliorando perducit; ut iam bona, quae timore poenarum pro parte gerebat, in spe praemiorum et amore ipsius boni perfecte agere studeat. 87 Quia et Iohannes ait: Timor qui poenam habet non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem. Unde timidi servorum et dilectione pleni liberorum assimilantur conditioni. 88 «Et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethulia». «Defunctam ac sepultam» dicit ecclesiam ex parte membrorum eius, quae ab initio peccati protoplausti parentis nostri usque ad finem mundi mortis corporeae iura
Abbreviated transcription (Latin):
quod multis in usu ẽ. auoita euangłu lectione
discere: Non enim ad cornu altaris accedunt: qͥ
comunicationis gr̃a non replentur Hoc de isto
altare usuali ut michi iudetur competenter acci¬
pimus. quo corpus et sanguis dñi sollempni nobis
frequentatione largitur: illud uero altare ẽ ante cons¬
pectum dñi. ubi purificatis animis ꝑ contemplatio¬
nem ad sca iubemur acced̾e: ut in hac actuali sollem¬
pnitate illuo semꝑ debeamus inspicere: Mansit
autem in domo uiri sui annos centum quinq: &di¬
misit abram suam liberam: Domuͣ uiri. p̾sentem
mundum posumus acciꝑe. in quo sub estu tribula¬
tionum desudat eccła: quia postquam abdicauit
errori cui antea sub gentili conuersatione deser¬
uiebat: statim molestiȩ ꝑsecutionum ei adcreue¬
runt: Ubi annos centum quinq manebat: quia
sub lege dĩ militans. ꝓ eterna beatituoine adipis¬
cenda decertabat: Quinq gͦ libri legis diuinȩ sũt

Expanded text:
quod multis in usu est, audita evangelii lectione, quod multis in usu est, audita evangelii lectione, discedere; non enim ad cornu altaris accedunt qui communicationis gratia non replentur. 83 Hoc de isto altare visuali, ut mihi videtur, competenter accipimus quo corpus et sanguis Domini sollemni nobis frequentatione largitur. Illud vero altare est ante conspectum Domini, ubi purificatis animis per contemplationem ad sancta iubemur accedere, ut in hac actuali sollemnitate illud semper debeamus inspicere. 84 «Mansit autem in domo viri sui annos centum quinque, et dimisit abram suam liberam». «Domum viri» praesentem mundum possumus accipere, in quo sub aestu tribulationum desudat ecclesia, quia postquam abdicavit errori cui antea sub gentili conversatione deserviebat, statim molestiae persecutionum ei adcreverunt. 85 Ubi «annos centum quinque manebat», quia sub lege Dei militans pro aeterna beatitudine adipiscenda decertabat. Quinque ergo libri legis divinae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bilis ẽ. et ualde lauoabilis: quȩ postquã pom¬
pe diaboli etioolatrie abdicauerat: et iuxta
aplĩ sententiam mundus sibi crucifirus est ip
cioꝵ relabi: s lauacro sacre regenerationis abluta
atq renata. qd̃ reliquum ẽ temporis in fide uiuit
filii dĩ: Cui ꝑ paulum dr̃ Eratis enim aliquan
do tenebre. nũc autem lux indño: ut filii lucis am¬
bulate: Erat autem diebus festis ꝓcedens cum głã
magna: Festa xꝑiane religionis sunt quibus recor¬
datur temporis dñicȩ incarnationis. passionis.
resurrectionis. atq ascensionis ad cęlos. et aduentꝰ
atq triumphos. in quibus omnibus eccła ꝓceoit
cum magna gla: quia honesta conuersatione
et ꝓbis moribus atq lauoibus diuina incessabi¬
liter cõme morat sacramenta: quod. ꝓpħa nouo
popło hoc ẽ xp̃iano mandare iuoetur. inpsalte¬
rio ubi scriptum ẽ Constiturte diem sollempnẽ
berrima deuotione festiuaᷤ Quod uero aodidit.
usq ad cornũ altaris: ꝓhibentur aliqui forsitan

Expanded text:
bilis est et valde laudabilis, quae postquam pompae diaboli et idolatriae abdicaverat et, iuxta Apostoli sententiam, mundus sibi crucifixus est ipstiorum relabi, sed, lavacro sacrae regenerationis abluta atque renata, quod reliquum est temporis in fide vivit Filii Dei, cui per Paulum dicitur: «Eratis autem aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino, ut lucis filii ambulate. » « Erat autem diebus festis procedens cum gloria magna. » Festa Christianae religionis, quibus recordatur temporis Dominicae incarnationis, passionis, resurrectionis atque ascensionis ad coelos, adventus Spatque trumphos, in quibus omnibus Ecclesia procedit cum magna gloria; quia honesta conversatione et probis moribus atque laudibus divina incessabiliter commemorat sacramenta. Quod propheta novo populo, hoc est Christiano mandare videtur in Psalterio, ubi scriptum est: « Constituite diem solemnem berrima devotione festiva. Quod vero addit «usque ad cornu altaris», prohibentur aliqui forsitan,
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cum exisset ad illum. hoc ẽ deuotionem mentis suȩ
bona oꝑatione oftenderet: benedixerunt illam om̃s
una uoce dicentes Tu glã hierusalem: tu leticia isrł.
tu honorificentia popli nr̃i Benedicit gͦ ęccłam suã
dñs: cum eam gr̃arum suarum ubertate replet. & om¬
nibus lauoabilem esse demonstrat: Pro qua et ad pa¬
trem grͣ̃as agens. in eugłio ait: Confiteor tibi pater
dñe celi et terre. quia abscondisti hec a sapientibus
et prudentibus: et reuelasti ea paruulis: bł inc et

Expanded text:
17 «Quae cum exisset ad illum», hoc est devotionem mentis suae 17 «Quae cum exisset ad illum», hoc est devotionem mentis suae bona operatione ostenderet, «benedixerunt illam omnes una voce dicentes: “Tu gloria Hierusalem, tu laetitia Israhel, tu honorificentia populi nostri”». Benedicit ergo ecclesiam suam Dominus cum eam gratiarum suarum ubertate replet et omnibus laudabilem esse demonstrat, 18 pro qua et ad Patrem gratias agens in evangelio ait: «Confiteor tibi, Pater, Domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et revelast
Abbreviated transcription (Latin):
oachim autem summus pontifex de hierusale
illam om̃s una uoce dicentes: Tu gła hierusalem
tu leticia isrł. tu honorificentia popłi nrͣi: quia fe¬
cisti uiriliter. et confortatum ẽ cor tuum. eo quod
castitatem amaueris. et post uirum tuum alterũ
nescieris: ideo et manus dñi confortauit te: et ido
eris benedicta ineternum: Et dixcit omnis po
ficem de hierusalem. nisi reoemptor nr̃ intelli¬
gitur. qui factus ẽ adõ nobis pontifex inet̾num
scdm ordinem melchisedech ꝑ quem habemus
accessum ad patrem. et spem uitȩ ęternę: quod
bene nominis eius inter pretatio exprimere
udetur: Interpretatur enim ioachim dñi resur¬
rusalem inbethuliam: cum de celis descendit
in uterum urginis. ex quo carnem adsumens
homo factus est ꝓ nobis: unoe elegit discipłos
quos ipse fr̃s suos in euangłio nominauit: qui
ut probaret scilicet ȩccłȩ suȩ fioem iconfessionem

Expanded text:
«Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem «Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem illam omnes una voce dicentes: “Tu gloria Hierusalem, tu laetitia Israhel, tu honorificentia populi nostri, quia fecisti viriliter et confortatum est cor tuum, eo quod castitatem amaveris et post virum tuum alterum nescieris. Ideo et manus Domini confortavit te et ideo eris benedicta in aeternum”. Et dixit omnis popficem de Hierusalem» nisi redemptor noster intellegitur, qui factus est a Deo nobis pontifex in aeternum secundum ordinem Melchisedech, per quem habemus accessum ad Patrem et spem vitae aeternae? Quod bene nominis eius interpretatio exprimere videtur: interpretatur enim Ioachim Domini resurrusalem in Bethuliam» cum de caelis descendit in uterum virginis, ex quo carnem adsumens homo factus est pro nobis. Unde elegit discipulos quos ipse fratres suos in evangelio nominavit, qui ut probaret scilicet ecclesiae suae fidem et confessionem.
Abbreviated transcription (Latin):
numerus in peccoribus. inuimentis. et uniuersis
mobilibus eoꝵ: ut aminimo usq ad magnum om¬
nes diuites fierent de p̾dationibus eoꝵ Intueri
oportet quod dicit eos qui infra ciuitatem reman¬
serant. assyrioꝵ abstulisse preoam: eos uͦ qui uicto¬
res de cede hostium reuersi sunt. pecoꝵ et iumen¬
toꝵ. et uniuersoꝵ mobilium tulisse multituoinẽ
quia licet inpar labor sit militũ xp̃i. una tamen
debet esse intentio et eadem deuotio: ut quicqͥd
de hostium iniqua posessione eripere possint.
adornatum et diuitias scȩ ecclȩ conuertant: hoc
ẽ aurum sapientie. argentum eloquentiȩ. gem¬
mas mortilitatis ac uirtutum. nec non & homi¬
nes carnali sensui deditos qui captiuati erant
idolatria et seruitute uitioꝵ obnoxii: quatenũ
hec omnia que suꝑbus assirius & princeps mun¬
di huius iniuste possidebat: ꝑ bellatores xp̃i re¬
ferantur ad honestatem diuini cultus:

Expanded text:
numerus in pecoribus, in iumentis et universis numerus in pecoribus, in iumentis et universis mobilibus eorum, ut a minimo usque ad magnum omnes divites fierent de praedationibus eorum». 12 Intueri oportet quod dicit eos, qui infra civitatem remanserant, Assyriorum abstulisse praedam, «eos vero qui victores» de caede hostium «reversi sunt, pecorum et iumentorum et universorum mobilium tulisse multitudinem». Quia licet inpar labor sit militum Christi, una tamen debet esse intentio et eadem devotio, ut quicquid de hostium iniqua possessione eripere possint, ad ornatum et divitias sanctae ecclesiae convertant 13 hoc est aurum sapientiae, argentum eloquentiae, gemmas moralitatis ac virtutum, nec non et homines carnali sensu deditos, qui captivati erant idolatria et servitute vitiorum obnoxii, quatenus haec omnia, quae superbus Assyrius et princeps mundi huius iniuste possidebat, per bellatores Christi referantur ad honestatem divini cultus. 14
Abbreviated transcription (Latin):
et uiribus animi indefectȩ. in militiam dñi
ao conterendos hostes eius conueniunt: Quod
p̾uidens in spũ ꝓpħa isaias ait: Ecce isti oelon¬
ge uenient: et ecce illi ab aquilone et mari: &
isti de terra australi: Auoite cęli. & exultet
terra: iubilate montes lauoem: quia consolatꝰ :
dñs popłm suum. et pauperum suoꝵ misere¬
bitur Et benedicitur quoo ꝑsecuti sunt eos in
ore gladii usq ad extremitatem finium suoꝵ:
quia non cito milex xp̃i debet securus ẽẽ. hoste
intra patriam manente: s toto nisu laborare
ut eum expellat de finibus conuersationis suȩ
cogitationis scilicet uerboꝵ et actuum: ne forte si ali
cubi concedit illi habitationem: subito eum confur¬
dat ac conterat: Cum autem ꝑactum fuerit bellũ.
tunc de hoste iam securus reportabit triumphũ:
Fł i uero qui uictores reuersi sunt ad bethuliam: omia
quȩ erant illoꝵ abstulerunt secum: ita ut non esset

Expanded text:
et viribus animi indefectae in militia Domini et viribus animi indefectae in militia Domini ad conterendos hostes ejus conveniunt, quos praevidens in spiritu Isaias ait: « Ecce illi de longe venient, et ecce illi ab aquilone et mari, et isti de terra australi. Audite, coeli, et exsultet terra: jubilate, montes, laudem, quia consolatus est Dominus populum suum, et pauperum suorum miserebitur . » Et bene dicitur quod persecuti sunt eos in ore gladii usque ad extremitatem finium suorum, quia non cito Christi miles debet securus esse, hoste intra patriam manente, sed toto nisu laborare, ut eum expellat de finibus conversationis suae, cogitationum scilicet, verborum et actuum, ne fcubi concedit illi habitationem, subito eum confundat ac conterat. Cum autem peractum fuerit bellum, tunc de hoste iam securus reportabit triumphum. 11 «Hi vero qui victores reversi sunt ad Bethuliam omniaque quae erant illorum abstulerunt secum, ita ut non esset
Abbreviated transcription (Latin):
Misitq orias nuntios. ꝑ om̃s ciuitates et regiones
ifrł. O mĩs itaq regio. om̃isq urbs. electam ui¬
uentutem misit armatam post eos: et ꝑsecuti
sunt eos in ore gladii quousq ꝑuener unt ad
extremitatẽ finium suarum: Reliqui autem
qui erant in bethulia ingressi sunt castra assyrioꝵ:
et predam quam fugientes assyrii reliquerant:
abstulerunt: et onustati sunt ualdȩ Orias qui
interpretatur robur dñi. nuntios per omnes ci¬
uitates et regiones isrł mutit. exhortans eos ue¬
nire adꝑsequendos hostes: cum strenuitas sc̃oꝵ
predicatoꝵ qui fide xp̃i confortati sunt. ꝑ uerb
eugłii omnes incitat contra hostes xp̃iane reli¬
gionis ut recte creoendo. et bene oꝑanoo. ini¬
micoꝵ studeant ꝓsternere multitudinem Unde
omĩs urbs et omnis regio electam iuuentutem
armatam pꝰ eos: quia ad p̾dicationem uerbi dĩ
ex singłis gentibus atq ꝓuintiis ꝓbate persone

Expanded text:
Misitque Ozias nuntios per omnes civitates et regiones Misitque Ozias nuntios per omnes civitates et regiones Israel. Omnis itaque regio, omnisque urbs electam juventutem armatam misit post eos, et persecuti sunt eos in ore gladii, quousque pervenirent ad extremitatem finium suorum. Reliqui autem, qui erant in Bethulia, ingressi sunt castra Assyriorum, et praedam, quam fugientes Assyrii reliquerant, abstulerunt, et onustati sunt valde. » Ozias, qui interpretatur robur Domini, nuntios per omnes civitates et regiones Israel mittit, et hortatur eos venire ad persequendos hostes, cum strenuitas sanctorum praedicatorum, qui fide Christi confortati sunt, per verbum Evangelii omnes incitat contra hostes Christianae religionis, ut recte credendo et bene operando inimicorum studeant prostituere multitudinem. Unde omnis urbs et communis regio electam juventutem armatam misit post eos; quia ad praedicationem verbi Dei ex gentibus atque provinciis probatae personae,
Abbreviated transcription (Latin):
pades. tulit atq in eis famosissimam uictoriam
de hostibus suis ꝑcepit: ut p̾figuraret futuros e¬
uangłii precones quibus colluctatio non erat ge¬
renda contra carnem & sanguinem. s aduersus
principes et potestates istius sclĩ. ad uersus mun¬
di rectores tenebrarum harum contra spiritalia
nequitiȩ in cęlestibus: uoce p̾dicationis et mira¬
culoꝵ fulgore magis quam armoꝵ conquassati¬
one. terrere atq suꝑare hostes uniuersos Et no¬
ta quod dicit assyrios non adunatos in fugam
isse precipites. filios autem isrł uno agmine eos¬
ꝑsequentes: quia paganoꝵ et hereticoꝵ et omiu
impioꝵ multiplices sunt errores. et uaria iniqͥ¬
tatum deuia. in quibus disꝑsi numquam se co¬
adunare in uia uisticiȩ possunt: Popłs autẽ
dei et ueri confessores xp̃i. uno agmine hoc est
uno fioei tenore ueritatis tramitem ꝑgunt: et
certam uictoriam de ꝑsecutorib suis capiunt:

Expanded text:
padestulit atque in eis famosissimam victoriam padestulit atque in eis famosissimam victoriam de hostibus suis percepit, ut praefiguraret futuros evangelii praecones, 4 quibus conluctatio non eratgerenda contra carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates istius saeculi, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus,voce praedicationis et miraculorum fulgore magis quam armorum conquassatione terrere atque superare hostes universos. 5 Et nota quod dicit «Assyrios non adunatos in fugam isse praecipites, filios autem Isrpersequentes; quia paganorum et haereticorum, et omnium impiorum multiplices sunt errores, et varia iniquitatum devia, in quibus dispersi nunquam se coadunare in via justitiae possunt. Populus autem Dei, et veri confessores Christi uno agmine, hoc est, uno fidei tenore veritatis tramitem pergunt, et certam victoriam de persecutoribus suis capiunt. «
Abbreviated transcription (Latin):
potentia. apuo eos qui contra dnm rebellare dis¬
ponunt sicut scriptum est Nonẽ pruoentia.
non ẽ sapientia. non ẽ consilium contra dnm̃:
Et hieremias non effugiet inquit uelo&. nec sal¬
uari se putat fortis: dies autem dñi exercituũ
sumet uindictam de inimicis suis: Deuorabit
gladius. et saturabitur: et inebriabitur sanguin
cenoentes clangentesq tubis & ululantes post
ipsos: & qm̃ assẏrii non adunati in fugam ibat
precipientes: filii autẽ isrł uno agmine perse¬
quentes. debilitabant om̃s quos inuenire po¬
tuissent: Eugientes aduersarios israhelite ꝑse¬
cuntur clangentes tubis et ululantes: quia p̾¬
dicatores sc̃i non armis carnalibus s tuba euar¬
gelica hostium fugant exercitum: et uictoriã
sumere certant de inimicis suis:. Unoe in libro
iudicum gedeon contra madianitas pugnaturus.
non hastam. clipeum aut gladium. s tubas et lam¬

Expanded text:
potentia apud eos qui contra Dominum rebellare dispotentia apud eos qui contra Dominum rebellare disponunt, sicut scriptum est: 6 «Non est prudentia, non est sapientia, non est consilium contra Dominum». Et Ieremias: «Non effugiet» inquit, «velox, nec salvari se putat fortis»; «Dies autem Domini exercituum sumet vindictam de inimicis suis, devorabit gladius et saturabitur, et inebriabitur sanguinentes illos, descendentes clangentesque tubis et ululantes post ipsos, et quoniam Assyrii non adunati in fugam ibant praecipites, filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenire potuissent». 2 «Fugientes» adversarios Israhelitae persequuntur «clangentes tubis et ululantes»; quia praedicatores sancti non armis carnalibus, sed tuba evangelica hostium fugant exercitum et victoriam sumere certant de inimicis suis. 3 Unde in libro Iudicum Gedeon, contra Madianitas pugnaturus, non hastam, clipeum aut gladium, sed tubas et lam
Abbreviated transcription (Latin):
& in duti armis cęlestibus id est scuto fidei. lorica
iusticie. galea salutis. gladio sp̃s. quod ẽ uerbũ
dĩ. non segniter s fortiter inimicoꝵ cuneum
ꝑsequantur At illi obedientes uoci magistrę
ꝑ omĩa sicut erant ed octi ita faciunt: Unde ex¬
territi duces aduersi exercitus ad principem
suum suscitandum ire coguntur: cum primi
ꝑsecutoꝵ uidentes scȩ ȩccłȩ unanimitatem. et
fidutiam contra se erectam. ad ioola sua falsa
numina concurrunt: ut eoꝵ munimine. ꝓte¬
gantur S cum ad eos cunfugerint. inuenient illos
feditate proprie nequitie ẽẽ spurcissimos: nec eis
aliquoo solatium conferre posse. cum ipsi omĩ
uirtute atq robore sint destituti: Unde fuge
p̃sidio se saluari sperantes relinquunt omĩa cum
quibis se temꝑaliter ceteris eacellere posse cre¬
debant: & ꝑ campoꝵ uias et semitas callium dis¬
ꝑguntur: quia non ẽ uirtus neq consilium. neq

Expanded text:
 induti armis caelestibus, id est scuto fidei, lorica  induti armis caelestibus, id est scuto fidei, lorica iustitiae, galea salutis, gladio spiritus quod est verbum Dei,non segniter sed fortiter inimicorum cuneum persequantur. 4 At illi obedientes voci magistrae per omnia, sicut erant edocti ita faciunt. Unde exterriti duces adversi exercitus «ad principem suum suscitandum» ire coguntur, cum primi persecutorum, videntes sanctae ecclesiae unanimitatem et fiduciam contra se erectam, ad idola sua et falsa numina concurrunt ut eorum munimine protegantur. 5 Sed cum ad eos confugerint invenient illos foeditate propriae nequitiae esse spurcissimos, nec eis aliquod solatium conferre posse, cum ipsi omni virtute atque robore sint destituti. Unde, fugae praesidio se salvari sperantes, relinquunt omnia cum quibus se temporaliter ceteris excellere posse credebant, et per camporum vias et semitas callium disperguntur; quia non est virtus neque consilium neque
Abbreviated transcription (Latin):
Iiarit autem iuoith ad omnem popłm Auoite
me fr̃s: Suspendite caput hoc suꝑ muros nr̃os:
et erit cum exierit sol. accipiat unusquisq arma
sua et exite cum impetu: ut non descendatis de¬
orsum: s quasi impetum facientes Tunc explorato¬
ores necesse erit ut fugiant ad principem suũ exci¬
tandum ad pugnam: Cumq duces eoꝵ cucurre¬
rint ad tabernacłm olofernis. et inuenerint eum
truncum in suo sanguine uolutatum: decioet suꝑ
eos timor Cumq cognoueritis fugere illos: ite
post illos securi. qm̃ dñs conteret eos sub pedibus
ur̃is: et relirua: Docet eccłã materno affectu atq
magisteriali auctoritate. filios suos qualiter hos¬
tem spiritalem insequantur: scilicet ut cum exi¬
erit sol suspendant caput inimici sui suꝑ muros
suos: hoc est cum serenitas diuine placationis
et suꝑni solatii illis resplenouerit. mox contri¬
tam suꝑbiam hostis antiqui doctrna ęuangłica
qua muniuntur credentes omnibꝰ patefaciant.¬

Expanded text:
ixit autem Iudith ad omnem populum: “Audite me, fratres, suspendite caput hoc super muros nostros. Et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu, non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes. Tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam. 2 Cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum, decidet super eos timor. Cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi, quoniam Dominus conteret eos sub pedibus vestris”» et reliqua. 3 Docet ecclesia materno affectu atque magisteriali auctoritate filios suos qualiter hostem spiritalem insequantur, scilicet ut «cum exierit sol suspendant caput inimici sui super muros suos»; hoc est cum serenitas divinae placationis et superni solatii illis resplenduerit, mox contritam superbiam hostis antiqui doctrina evangelica qua muniuntur credentes omnibus patefaciant, et
Abbreviated transcription (Latin):
eum contra nos bellum disponere ñ diffidam᷑:
uigilate: quia aduersarius ur diabolus tam¬
quam leo rugiens circuit querens quẽ deuoret.
cui resistite fortes fioe: Hinc et paulus ait: Non
quod iam acceperim aut iam perfectus sim: se¬
quor autem si comp̾hendam in quo et conp̾hen
conp̃hendisse adhuc: unum autem que quioem
retro sunt obliuiscens. ad ea uero quȩ sunt priora e&¬
tendens me. ad destinatum ꝑsecor brauium suꝑne
uocationis dĩ in xp̃o iħ̃u Quicumq. gͦ perfecti su
do girat: qui humilitatẽ in omni actu suo seruat:
hic ꝑuenit ad portam ciuitatis: quia ille ꝑtingit
ad introitum regni cęlestis: Unde ipse qui hu¬
militatis et obedientie sumine exemplar nobis
a dõ factus ẽ. per quem uitȩ ȩternę habemus
aditum qui mneuangelio ait. Eg̾o sum ostiũ
ꝑ me si quis introierit ingredietur et egredie¬
tur et pascua inueniet: ipse alibi ait: Uenite

Expanded text:
eum contra nos bellum disponere non diffidamuseum contra nos bellum disponere non diffidamusvigilate, quia adversarius vester diabolus tamquam leo rugiens circumit quaerens quem devoret, cui resistite fortes fide». 11 Hinc et Paulus ait: «Non quod iam acceperim aut iam perfectus sim, sequor autem si conprehendam in quo et conprehenconprehendisse; adhuc unum autem, quae quidem retro sunt obliviscens, ad ea vero quae sunt priora extendens me, ad destinatum persequor, ad bravium supernae vocationis Dei in Christo Iesu. Quicumque ergo perfecti sumdo «gyrat» qui humilitatem in omni actu suo servat; hic «pervenit ad portam civitatis» quia ille pertingit ad introitum regni caelestis. Unde ipse, qui humilitatis et obedientiae summae exemplar nobis a Deo factus est, per quem vitae aeternae habemus aditum, qui in evangelio ait: 13 «Ego sum ostium; per me si quis introierit, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet», ipse alibi ait: «Venite
Abbreviated transcription (Latin):
tos inplicare contendit: Sicq truncum hostis
corpus euoluit. cum ipsum inimicum ex omĩ
parte infirmum et debilem ẽẽ ostendit: ut eo
facilius bellatores xp̃i confioant. hostem nequis¬
simum se uincere posse: quo eum pleniter ediscunt
fragilem et suꝑabilem fore: Et post pusillum
exiuit. et tradioit caput olofernis ancillȩ suȩ: et
ussit ut mitteret illud in peram suam Et exiert᷑
due scđm consuetudinem suam quasi ad orationẽ:
et transierunt. et girantes uallem uenerunt ad
portam ciuitatis: Et dixit uidith a longe custo
qui fecit uirtutem in israhel Quid ẽ quod iudith
ancille suȩ tradidit capud olofernis ut mitte¬
ret illuo in peram suam: nisi quoo scã ȩccła au¬
ditoribus suis recoroationem confecti belli. non
uult labi a cogitatione mentis. s sollicite serua¬
ri in memoria cordis: Ita enim de triumpho
hostis quando eum ꝑ diuinam gratiam in ali¬
quo suꝑamus. gauoere debemus: ut iterum

Expanded text:
tos inplicare contendit, sicque «truncum hostis tos inplicare contendit, sicque «truncum hostis corpus evolvit», cum ipsum inimicum ex omni parte infirmum et debilem esse ostendit, ut eo facilius bellatores Christi confidant hostem nequissimum se vincere posse, quo eum pleniter ediscunt fragilem et superabilem fore. 8 «Et post pusillum exivit et tradidit caput Holofernis ancillae suae, et iussit ut mitteret illud in peram suam; et exierunt duae secundum consuetudinem suam quasi ad orationem, et transierunt et gyrantes vallem venerunt ad portam civitatis. Et dixit Iudith a longe custDeus qui fecit virtutem in Israhel”». 9 Quid est quod Iudith «ancillae suae tradidit caput Holofernis ut mitteret illud in peram suam», nisi quod sancta ecclesia auditoribus suis recordationem confecti belli non vult labi a cogitatione mentis, sed sollicite servare in memoria cordis? Ita enim de triumpho hostis, quando eum per divinam gratiam in aliquo superamus, gaudere debemus, ut iterum
Abbreviated transcription (Latin):
et abstulit conopeum eius a columpnis: et euoluit
corpus eius truncum: Columna que erat ao capt̃
lectuli olofernis significat duritiam praui corois:
quȩ errorem genuit male fioe securitatis: G ladius
qui in ea ligatus pendebat: malitia ẽ inique in¬
tentionis Coma capitis: elatio suꝑbe mentis:
Ceruix uͦ: contumatia inique actionis: Et conope¬
um hoc ẽ rete muscarum: insidias significat do¬
lose cogitationis Commendat ꝙͦ uidith nr̃a pu¬
elle suȩ ostioꝵ custodiam: quia scã ȩccła unicuiq
fidelium catholice fidei precipit habere obser¬
uantiam Orat ipsa cum lacrimis: quia suꝑnũ
auxcilium poscit. intima deuotione corois: Acce¬
dit ad columnam: et exsoluit pugionem᷑ quem
hostis nequissimi amputet caput: cum denudata
malitia duri corois. abscidit. ab hoste occasionẽ
ꝓterue temptationis: Aufert et conopeum: qr
fraudes eius detegit. quibus simplices et incau¬

Expanded text:
et abstulit conopeum eius a columnis et evolvit et abstulit conopeum eius a columnis et evolvit corpus eius truncum». 5 «Columna, quae erat ad caput lectuli» Holofernis, significat duritiam pravi cordis, quae errorem genuit malefidae securitatis. Gladius, «qui in ea ligatus pendebat», malitia est iniquae intentionis; «coma capitis» elatio superbae mentis; «cervix» vero contumacia iniquae actionis; et «conopeum», hoc est rete muscarum, insidias significat dolosae cogitationis. 6 Commendat ergo Iudith nostra «puellae suae» ostiorum custodiam, quia sancta ecclesia unicuique fidelium catholicae fidei praecipit habere observantiam. «Orat ipsa cum lacrimis», quia supernum auxilium poscit intima devotione cordis. «Accedit ad columnam et exsolvit pugionem», per quem hostis nequissimi amputet caput; cum denudata malitia duri cordis abscidit ab hoste occasionem protervae temptationis. 7 «Aufert et conopeum», quia fraudes eius detegit quibus simplices et incau
Abbreviated transcription (Latin):
dracronum uinum eoꝵ: et furor aspidum insa¬
nabilis. Hoc gͦ uino debriatus hostis ȩccłȩ iace¬
bat in lecto nefande securitatis. qua se inpune
posse peccare confioebat. uixta illud: impius
cum in profundum maloꝵ uenerit. contẽpnit
s semet ipsum fallebat. quia ad ꝑditionẽ ꝑpe¬
tuam inprouidis tendebat: Dixitq uidit᷑
ꝓuelle suę. ut staret foris an te cubiculum.
et obseruaret Stetitq ui
orans cum lacrimis. et lab ioꝵ motu: in silen¬
tio dicens: Confirma me dñe ds̃ isrł: et respi¬
&e in hac hora ad oꝑa manuum mearum: ut sic̃
ꝓmisisti. hierusalem ciuitatem tuam erigas:¬
et hoc quoo creoens ꝑte posse fieri cogitaui. ꝑ¬
ficiam. Et hec cum dixisset: accessit ad colũnã
que erat ad caput lectuli eius: et pugionem
eiis qui in ea ligatus penoebat. exrsoluit: Cũq
euaginasset illum: ad prehendit comam capitis
Et ꝑcussit bis in ceruicem eiuus. et abscioit caput eiꝰ:

Expanded text:
draconum vinum eorum, et furor aspidum insadraconum vinum eorum, et furor aspidum insanabilis». 2 Hoc ergo vino debriatus hostis ecclesiae iacebat in lecto nefandae securitatis, qua se inpune posse peccare confidebat, iuxta illud: «Impius, cum in profundum malorum venerit, contemnit»; sed semetipsum fallebat quia ad perditionem perpetuam inprovidus tendebat. 3 «Dixitque Iudith puellae suae ut staret foras ante cubiculum et observaith ante lectum orans cum lacrimis et labiorum motu in silentio dicens confirma me Domine Deus Israhel et respice in hac hora ad opera manuum mearum ut sicut promisisti Hierusalem civitatem tuam erigas hoc quod credens per te posse fieri cogitavi perficiam et haec cum dixisset acquae erat ad caput lectuli eius et pugionem eius, qui in ea ligatus pendebat, exsolvit. Cumque evaginasset illum, adprehendit comam capitis ac hora”; et percussit bis in cervicem eius et abscidit caput eius,
Abbreviated transcription (Latin):
non coinquinata est cibisuel potu gentilium: s ea
manducauit et bibit que sibi prẽparauerat an¬
cilla eius: quia eccła inter gentes habitans. nullo
modo polluitur idolatria aut suꝑsticione genti¬
litatis. s his uti tur quȩ uictui suo iudicãt eẽ
De quo cibo ipsa ueritas in euangłio ait: O perami¬
ni cibum non qui perit: s qui ꝑmanet in uitan
eternam Et alibi discipulis rogantibus eum
ut manoucaret: respondit: Ego cibum habeo
manducare quem uos nescitis. m̃s enĩ cibus ẽ
ut faciam uoluntatem eius qui misit me: ut ꝑ¬
auino Eratq uidith so¬
la incubiculo, Porro ol¬
ofernes iacebat in lecto. nimia ebri etate sopi
inum olofernis et satellitum eius. illuo erat. aqͦ
apls credentes conpescuit dicens Nolite inebri¬
ari uino inquo ẽ luxuria: Et incantico de ute¬
ro nomii de huiuscemodi uino scriptum ẽ Uua
eoꝵ uua fellis: et botrus amarituoinis: furor

Expanded text:
non coinquinata est cibis vel potu gentilium, sed ea non coinquinata est cibis vel potu gentilium, sed ea manducavit et bibit quae sibi praeparaverat ancilla ejus: quia Ecclesia inter gentes habitans nullo modo polluitur idololatria aut superstitione gentilitatis, sed his utitur quae victui suo judicat esse cDe quo cibo ipsa Veritas in Evangelio ait: « Operamini cibum, non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. » Et alibi discipulis rogantibus eum, ut manducaret, respondit. « Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis; meus enim cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me et pa vino, eratque Iudith sola in cubiculo. Porro Holofernis iacebat in lecto nimia ebrietate sopitus». Vinum Holofernis et satellitum eius illud erat a olus credentes conpescuit dicens: «Nolite inebriari vino, in quo est luxoria». Et in cantico Deuteronomii de huiuscemodi vino scriptum est: «uva eorum, uva fellis et botrus amaritudinis; furor
Abbreviated transcription (Latin):
cat ad libidinis luxum: ista se paratam testatur
ad celestis imꝑii ussum Ornat se suis uestũ¬
tis: quia cultum exhibet uere pietatis: Stat
ante faciem principis. quia eum resurgere hor¬
tatur aruina impietatis S ue illi qui bonarũ
rerum usum pessimum habere appetit: Qui
enim ad exemplum olofernis. uirtutes spiri¬
tales ad carnales reflectere uult concupiscentias.
ꝑ uitȩ ministrum: mortis sibi ad quirit casum:
Hinc paulus ait: Deo autem gratias qui semper
triumphat nos in ap̃o iħũ. et odorem no¬
titie
suȩ manifestat per nos in
omni
loco: quia axp̃i bonus ocdor
sumus
deo in his qui salui fiunt. et inhis
aliis quidem odor uite inuitam: Et dixxit ad eam
olofernes Bibe nunc. et acumbe in iocunditate:
qm gram inuenisti coram me Et dixcit udith
omnibus diebus meis Et accepit et manoucauit
et bibit coram ipso: ea que parauerat illi ancilla eiꝰ:
Nota quod uidith apud holofernem conuersans

Expanded text:
cat ad libidinis luxum, ista se paratam testatur cat ad libidinis luxum, ista se paratam testatur ad caelestis imperii iussum. «Ornat se suis vestimentis», quia cultum exhibet verae pietatis. «Stat ante faciem» principis, quia eum resurgere hortatur a ruina impietatis. 11 Sed vae illi qui bonarum rerum usum pessimum habere appetit! Qui enim ad exemplum Holofernis virtutes spiritales ad carnales reflectere vult concupiscentias, per vitae ministrum mortis sibi adquirit casum. 12 Hinc Paulus ait: «Deo autem gratias qui semper triumphat nos in Christo Iesu et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus Deo in his qui salaliis quidem odor uitae in uitam, aliis autem oquoniam gratiam invenisti coram me. Et dixit Judith: omnibus diebus meis. Et accepit et manducavit, et bibit coram ipso omnia quae paraverat illi ancilla ejus. » Nota quod Judith apud Holofernem conversans,
Abbreviated transcription (Latin):
catum. eterno reatu obnaxium dampnant:
Et ita mater ęccłã. in nocentes ab iniqua ꝑsecu¬
tione et iniusta oppressione. grã dĩ opitulante
liberat: ac triumphum de hoste nefanoo ad
cuia es suos rediens glosissime secũ reportat:
C unc introiuit uagao ad uidith: et dixit Non uereat᷑
bona puella introire ad dm̃n meum. ut honorifice¬
tur ante faciem euis: et manducet cum eo. et bibat
uinum in iocunditate Qui responoit: Que ego
sum ut contradicam dño meo: O me̾ quod erit
ante oculos eius bonum & optimum faciam:
Q uicquio autem illi placuerit: hoc michi erit op¬
timum in omĩbus diebus uite meȩ Et surre¬
xit et ornauit se uestimento suo: et ingressa ste¬
tit ante faciem euis: Cor Iautem holofernis
concussum ẽ: erat enim ar dens in concupis¬
centia euus Que uagao uidith ꝑsuadet. ad illi¬
citas ꝑtinet uoluptates: quȩ autem uidith res¬
pondit boni animi ostendit uirtutes Iue. prio¬

Expanded text:
catum, aeterno reatu obnoxium damnant. 7 catum, aeterno reatu obnoxium damnant. 7 Et ita mater ecclesia innocentes ab iniqua persecutione et iniusta oppressione, gratia Dei opitulante, liberat, ac triumphum de hoste nefando ad cives suos rediens gloriosissime secum reportat. 8 «Tunc introivit Vagao ad Iudith et dixit: “Non vereatur bona puella introire ad dominum meum ut honorificetur ante faciem eius, et manducet cum eo et bibat vinum in iucunditate”. Cui respondit: 9 “Quae ego sum ut contradicam domino meo? Omne quod erit ante oculos eius bonum et optimum faciam. Quicquid autem illi placuerit, hoc mihi erit optimum in omnibus diebus vitae meae”. Et surrexit et ornavit se vestimento suo, et ingressa stetit ante faciem eius. Cor autem Holofernis concussum est: erat enim ardens in concupiscentia eius». 10 Quae Vagao Iudith persuadet ad inlicitas pertinet voluptates; quae autem Iudith respondit boni animi ostendit virtutes; ille provo
Abbreviated transcription (Latin):
ciosissimus ẽ cordis Ibi uidith typica manet: quia
sc̃a eccła stabiliter ꝑmanet: S conqueritur holo¬
fernes uidith uictualia que secum ad portauit de¬
ficere: et querit si quo modo possit sui conuiuii.
eam participem efficere Cum apud gentilium
principes aliquando despectus et uilis ẽẽ uidet᷑
cultus religionis xp̃iane et executores eius stu¬
dent ad inmunditiam idoloꝵ. seu ad illecebras
carnalium uoluptatum ꝑtrahere: s illi fido ani
leriter subueni re diuinam: Insistunt pre¬
cibus tota nocte istius mundi. et lacrimarum
fonte se baptizant: lauant cum psal mista ꝑsin¬
gulas noctes lectum cordis sui. ac stratum cogi¬
tationum suarum piis fletibus rigant: Sicq
triouo catholice confessionis ꝑfioem spem et
caritatẽ orationem suam explentes: quarto tan¬
dem die hoc ẽ eugłii choruscante luce. uicto¬
riam sibi de hoste preparant: ipsumq mortis
ac tenebrarum auctorem propria malitia ce¬

Expanded text:
otissimus est cordis. Ibi Judith typica manet, quia otissimus est cordis. Ibi Judith typica manet, quia sancta Ecclesia stabiliter permanet. Sed conqueritur Holofernes Judith victualia, quae secum apportavit, deficere, et quaerit si quo moeam participem efficere, cum apud gentilium principes aliquando dispectus et vilis esse videtur cultus religionis Christianae, et exsecutores eius student ad inmunditiam idolorum seu ad inlecebras carnalium voluptatum pertrahere. 5 Sed illi fido animleriter subvenire divinam, insistunt precibus tota nocte istius mundi et lacrimarum fonte se baptizant; lavant cum psalmista per singulas noctes lectum cordis sui ac stratum cogitationum suarum piis fletibus rigant; 6 sicque triduo catholicae confessionis per fidem, spem et caritatem orationem suam explentes, quarto tandem die, hoc est evangelii choruscante luce, victoriam sibi de hoste praeparant, ipsumque mortis ac tenebrarum auctorem, propria malitia cae
Abbreviated transcription (Latin):
querere fingit: nequaquam ad eius glę consp¬
ectum. letabundus se ꝑtingere gaudebit: s suȩ
miquitatis condignas penas in fine luere dolebi
unc uissit eam introire ubi repositi erant thes¬
auri eiusꝰ et iussit illic manere eam: et constitu¬
it quid daretur illi de conuino suo Eui resp¬
ondit uidith & dixit: Hunc non potero man¬
ducare ex his que mͥ precipis tribui: ne ueniat
suꝑ me offensio: Ex his autem que michi me¬
cum detuli manducabo Cui holofernes ait:
i defecerint tibi ista que tecum detulisti: quio
faciemus tibi : Et dicit uidith Uiuit ani¬
ancilla tua. donec faciat ds̃ in manu mea om¬
holofernes iuoĩth ibi manere precepit. ubi sui
thesauri erant repositi: nisi quod pͥncipatus
sclĩ huius. predicatoribus euangłii apudeos
plerumq consentit habere locum. qui mentẽ
habent intelligibilem. et sane fidi receptricem:
ntentio enim bone uoluntatis. chesaurus pre¬

Expanded text:
quaerere fingit, nequaquam ad eius gloriae conspquaerere fingit, nequaquam ad eius gloriae conspectum laetabundus se pertingere gaudebit, sed suae iniquitatis condignas poenas in fine se luere dolebit. XII 1 «Tunc iussit eam introire ubi repositi erant thesauri eius et iussit illic manere eam et constituit quid daretur illi de convivio suo. Cui respondit Iudith et dixit: “Nunc non potero manducare ex his quae mihi praecipis tribui, ne veniat super me offensio. Ex his autem quae mihi detuli, manducabo”. 2 Cui Holofernis ait: “Si defecerint tibi ista quae tecum detulisti, quid faciemus tibi?”. Et dixit Iudith: “Vivit anitua, donec faciat Deus in manu mea Holofernes Judith ibi manere praecepit, ubi sui thesauri erant repositi, nisi quod principatus saeculi hujus praedicatoribus Evangelii apud eos plerumque consentit habere locum, qui mentem habent intelligibilem, et sanae fidei receptricem. Intentio ergo bonae voluntatis thesaurus p
Abbreviated transcription (Latin):
dixit ad illam holofernes Bene fecit ds̃ qui misit
te ante popłm: ut des illum tu in manibus nrĩs:
salutis fuit gentibus. ministros uerbi dĩ ac
p̾dicatores euangłii gratanter reciꝑe. et eoꝵ
dictis fidem prebere: sicq paulatim ꝑ eoꝵ doctri¬
nam. ad agnitionem ueritatis ꝑuenire: Unde
dñs in euangelio discipłis suis precepit dicers
Inquamcumq ciuitatem aut castellum intra¬
ueritis: interrogate quis in ea dignus sit: et
ibi manete donec exreatis: Intrantes autem in
mui: Et si quidem fuerit domis digna: ue¬
niet pax ura suꝑ eam. Si autẽ non fuerit
digna: pax ur̃a ad uos reuertetur Iudith gͦ¬
nr̃a quia aditum deuote susceptionis aput gentes
inuenit: ad effectum suȩ uoluntatis ꝑuenit. Unde
beatus ẽ qui non prauo animo s sincero cordis aff¬
ectui. legatum ueritatis suscipit: quia qui ꝑu̾sa
intentione cum oloferne atq cum herode dm̃ se

Expanded text:
dixit ad illam Holofernes: Benefecit Deus, qui misit dixit ad illam Holofernes: Benefecit Deus, qui misit te ante populum, ut des illum tu in manibus nostris, salutis gentibus ministros verbi Dei aut praedicatores Evangelii gratanter recipere, et eorum dictis fidem praebere, sicque paulatim per eorum doctrinam ad agnitionem veritatis pervenire. Unde Dominus in Evangelio discipulis suis praecepit dicens: in quamcumque ciuitatem aut castellum intraueritis, interrogate, quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. intrantes autem in quidem fuerit domus digna, ueniat pax uestra super eam: sin autem non fuerit digna, pax uestra ad uos reuertetur. et ra, quia aditum devotae susceptionis apud gentes invenit, ad effectum suae voluntatis pervenit. Unde beatus est qui non pravo animo, sed sincero cordis affectu legatum veritatis suscipit; quia qui perversa intentione cum Holoferne atque cum Herode Deum se
Abbreviated transcription (Latin):
tebat: simul et ꝓ sue unusquisq uitȩ incerto De¬
niq aliquanti supra eos quos sepeliebant. animas
emisere: multi etiam dum ꝓsecuntur funera. pͥ¬
usquam ad sepulcrum ueniretur efflabant: Si
nec planctus e& more defunctis exhibebatur
aut luctus: quia hoc sibi totum uendicauerat
fames: s nec ariditas in edie. humorẽ cuiquam
reliquerat lacrimarum: Oosederant ciuitatẽ
ꝓfunda silentia: et no& plena mortis. cuncta
contexerat: In quibus malis omnibus grauiores¬
soli uigebant preoones: qui ne se pulcra quioem
diripere. et spoliare cadauera. illicitum ducebant.
non tam predam petentes. quam scelus irri̾one cu¬
mulantes: et aciem gladioꝵ suoꝵ. incadauerum
obtruncatione. ꝓbantes. Placuerunt autem omĩa
uerba hec coram holoferne et coram pueris euis:
et mirabantur ad sapientiam euis. et dicebant alt̃
ad alterutrum: Non est talis mulier suꝑ terram:
in aspectu. in pulcritudine et in sensu uerboꝵ. Et

Expanded text:
tebat, simul et pro suae unusquisque vitae incerto; detebat, simul et pro suae unusquisque vitae incerto; denique aliquanti supra eos quos sepeliebant, animas emisere. Multi etiam dum prosecuntur funera, priusquam ad sepulchrum veniretur, efflabant. Sed nec planctus ex more defunctis exhaut luctus, quia hoc totum sibi vindicaverat fames; sed nec ariditas inediae humorem cuiquam reliquerat lacrymarum. Obsederant civitatem profunda silentia, et nox plena mortis cuncta contexerat, in quibus malis omnibus soli graviores vigebant praedones, qui nec sepulcra quidem diripere et spoliare cadavera illicitum ducebant, non tam praedam petentes, quam scelus irrisione cumulantes et aciem gladiorum suorum in cadaverum truncatione probantes. « Placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris ejus, et mirabantur ad sapientiam ejus, et dicebant alter ad alterum: Non est talis mulier super terram in aspectu, in pulchritudine et in sensu verborum. Et
Abbreviated transcription (Latin):
salutare xp̃m dñi cruentis manibus et sacrile¬
gis uocibus uiolauerant: in ipsis diebus uelut
in unum carcerem omnis multitudo conclusa:
feralis pene exitium quod merebatur excipet:
Harrat quidem preter hec idem historicus in quunto
historiarum suarum libro. quantam famemquan¬
tamq ꝑnitiem seditionis. iudeoꝵ gens antequam
urbs capetur ꝑtulerat: ita ut amiseris omnis spes
excluderetur salutis: et inualescens acerbitas fa¬
mis. domos simul et familias gentemq uastaret:
Iam cum in penetrabilibus strata iacerent mulie¬
rum paruuloꝵq cadauera. ꝑ plateas uͦ infeliciũ
senum corpora fame magis quam etate consũpta:
uiuenes uero atq omĩs etas robustior uelut simu¬
lacra quedam in uiis et egressibus loci oberrabãt:
corruentes quocumq loco gressum subruisset in¬
edia: Sepelire autẽ cadauera proximoꝵ nec de¬
functoꝵ multitudo. nec uirium debilitas ꝑmit¬

Expanded text:
salutare, Christum Domini, cruentis manibus et sacrilesalutare, Christum Domini, cruentis manibus et sacrilegis vocibus violaverant, in ipsis diebus velut in unum carcerem omnis multitudo conclusa, feralis poenae exitium quod merebatur exciperet. Narrat quidem praeter haec idem historicus in quinto historiarum suarum libro quantam famem quantamque pernitiem seditionis Iudaeorum gens, antequam urbs caperetur, pertulerat, ita ut a miseris omnis spes excluderetur salutis, et invalescens acerbitas famis domos simul et familias gentemque vastaret. 10 Nam cum in penetrabilibus strata iacerent mulierum parvulorumque cadavera, per plateas vero infelicium senum corpora fame magis quam aetate consumpta; iuvenes vero atque omnis aetas robustior velut simulacra quaedam in viis et egressibus loci oberrabant corruentes, quocumque loco gressum subruisset inedia. 11 Sepelire autem cadavera proximorum nec defunctorum multitudo nec virium debilitas permit
Abbreviated transcription (Latin):
mero. et absq discretione trucidati sint: quȩ etiã
diu̾sarum urbium obsidiones. s et ipsius mag¬
nifice et famosissime ciuitatis iherusalem quan¬
ta uastitas. et quanta fuerit diuersoꝵ mortium
strages. quis ue ꝑ hec singula belloꝵ extiterit mo¬
dus: et ut scđdm id quod ꝓpħe p̾direrant. ab o¬
minatio desolationis in ipso quonoam dĩ famo¬
sissimo collocata sit templo᷑ ut ꝙ. ad ultimum
cuncta ignis populatꝰ sit & flamma consũpse¬
rit: si quis plenius nosse uult. historias iosephi
relegat Nos uero ex his ea tantum quȩ ad expla¬
nationem suscepti oꝑis sufficiunt ad sumemus:
et in quibus refert quod ex omĩ uoea popłi in
die sollepni pasche hierosolimam uelut exiti¬
ali quadam manu cogente conuenerant: quos
tricies centena milia hominum dicit fuisse:
iusto scilicet dei iudicio tempore hoc ultionis
electo. ut qui in diebus paschȩ saluatorem suũ et

Expanded text:
mero et absque discretione trucidati sint, quae etiam mero et absque discretione trucidati sint, quae etiam diversarum urbium obsidiones, sed et ipsius magnificae et famosissimae civitatis Hierusalem quanta vastitas et quanta fuerit diversorum mortium strages, 6 quisve per haec singula bellorum exstiterit modus, et ut, secundum id quod prophetae praedixerant, abominatio desolationis in ipso quondam Dei famosissimo collocata sit templo, utque ad ultimum cuncta ignis populatus sit et flamma consumpserit; si qui plenius nosse vult, historias Iosephi relegat. 7 Nos vero ex his ea tantum quae ad explanationem suscepti operis sufficiunt, adsumemus. Et in quibus refert quod ex omni Iudaea populi in die sollemni Paschae Hierosolimam, velut exitiali quadam manu cogente, convenerant, quos tricies centena milia hominum dicit fuisse; 8 iusto scilicet Dei iudicio, tempore hoc ultionis electo, ut qui in diebus Paschae Salvatorem suum et
Abbreviated transcription (Latin):
consumere quȩ nec manibus deberent contin¬
gere Ergo qm hec faciunt: certum ẽ quod in
ꝑditionem dabuntur: Quoo ego ancilla tua
cognoscens. fugi ab illis: et misit me dñs hec
ipsa nuntiare tibi et reliqua Scriptum ẽ enĩ
in ecclastica historia. quoo instante tempore
uastationis hierosolimoꝵ apłi quioem ab illis
pꝰ fugati omnem locum disꝑsi ꝑgerent in uir¬
tute xp̃i qui eis p̃ceperat dicens: euntes bap
congregata. responso ad eo accepto emigrare ui¬
betur. et transire ad oppidum quooam̃ pellã
nomine transioroanen: quo ablatis e& urbe
scĩs et iustis uiris. uindicte cȩlesti fieret locus.
tam de urbe sacrilega quam de popło impio
pexcidium patriȩ euersionemq sumende
Quantis gͥ malis: gens tunc uniuersa multato
sit: utq ipsa uideȩ terra bello. fame. igni ceoibꝰq
uastata sit: quanta popłoꝵ milia. patres simul
cum conuigibus ac par uulis & liberis absq nu¬

Expanded text:
consummere quae nec manibus deberent continconsummere quae nec manibus deberent contingere. Ergo quoniam haec faciunt, certum est quod in perditionem dabuntur. Quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis, et misit me Dominus haec ipsa nuntiare tibi”» et reliqua. 3 Scriptum est enim in ecclesiastica historia quod, instante tempore vastationis Hierosolimorum, apostoli quidem, ab illis prius fugati, per omnem locum dispersi pergerent in virtute Christi, qui eis praeceperat dicens: «Euntes baptcongregata, responso a Deo accepto emigrare iubetur et transire ad oppidum quoddam Pellam nomine trans Iordanen; quo ablatis ex urbe sanctis et iustis viris, vindictae caelesti fieret locus tam de urbe sacrilega quam de populo impio, per excidium patriae eversionemque sumendae. 5 Quantis ergo malis gens tunc universa multata sit, utque ipsa Iudae terra bello, fame, igni caedibusque vastata sit; quanta populorum milia, patres simul cum coniugibus ac parvulis, liberis absque nu