comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tatem discedunt. postero die Uercingetorix consilio conuo¬
cato id bellum se non suscepisse suarum necessitatu. sed cõ¬
munis libertatis causa demonstrat. Et quoniã sit fortune
caedendum ad utranq rem se. illis offerre. seu morte sua
Romanie satisfacere: seu uiuum tradere uelint. Mittun¬
tur de hie rebue ad Caesarem legati. lubet arma tradi. pͥn¬
cipes produci. Ipse inmunitione pro castris consedit. eo
duces producunt᷑ Uercingetorix deditur: arma proiici¬
untur. reseruatic heduis atq Aruernis. si ꝑ eos ciuitates
recuperare posset. Ex reliquis captiuis toto exercitui ca¬
pita singula prede nomine distribuit. Hi rebuc confe¬
ctis in heduos proficiscitur. ciuitatem recipit. Eo lega¬
ti ab Aruernis missi. quae imperat se facturos pollicẽ¬
tur. Imperat magnum numerum obsidum. legiones in
hiberna mittit. Captiuorum circiter uiginti millia.
heduis. Aruernisq reddit. T Labienum duabus cum

Expanded text:
tates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convotates discedunt. Postero die Vercingetorix concilio convocato id bellum se suscepisse non suarum necessitatium, sed communis libertatis causa demonstrat, et quoniam sit fortunae cedendum, ad utramque rem se illis offerre, seu morte sua Romanis satisfacere seu vivum tradere velint. Mittuntur de his rebus ad Caesarem legati. Iubet arma tradi, principes produci. Ipse in munitione pro castris consedit: eo duces producuntur; Vercingetorix deditur, arma proiciuntur. Reservatis Aeduis atque Arvernis, si per eos civitates reciperare posset, ex reliquis captivis toto exercitui capita singula praedae nomine distribuit. His rebus confectis in Aeduos proficiscitur; civitatem recipit. Eo legati ab Arvernis missi quae imperaret se facturos pollicentur. Imperat magnum numerum obsidum. Legiones in hiberna mittit. Captivorum circiter viginti milia Aeduis Arvernisque reddit. Titum Labienum duabus cum
Abbreviated transcription (Latin):
gnito quo insigni in praeliis uti consuerat: turmisqr eꝗ¬
tum et cohortibus uisic: quas se sequi uisserat: ut de locie
superioribus haec decliuia et deuexa cernebantur. hostes
prelium committunt. nostriq clamore sublato. Excipit
pursus ex uallo atq omnibus munitionibus elamor. Nose
omissis pilis ꝗladiis rem gerunt. repente post tergum eq¬
tatus cernitut. cohortes alie appropinquabant. Hostes tẽ¬
ga uertunt. fugientibus equites occurrunt. fit magna ce¬
des. Assedullus dux et princept Remus cum multis ocei¬
ditur. Uercassiuellaunus ãms unius in fuga comprehe¬
pauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Cõ¬
spicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salu¬
te copias ex munitiombus reducunt. Fit protinus hac re
audita excastrie gallorum fuga: quod ubi crebris subsidiis
missus equitatus nouissimum agmen consequitur.magnꝰ
numerus capitur atq interficitur. teliqui ex fuga in ciui¬

Expanded text:
gnito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equignito, quo insigni in proeliis uti consuerat, turmisque equitum et cohortibus visis quas se sequi iusserat, ut de locis superioribus haec declivia et devexa cernebantur, hostes proelium committunt. Vtrimque clamore sublato excipit rursus ex vallo atque omnibus munitionibus clamor. Nostri omissis pilis gladiis rem gerunt. Repente post tergum equitatus cernitur; cohortes aliae appropinquant. Hostes terga vertunt; fugientibus equites occurrunt. Fit magna caedes. Sedulius, dux et princeps Lemovicum, occiditur; Vercassivellaunus Arvernus vivus in fuga comprehepauci ex tanto numero se incolumes in castra recipiunt. Conspicati ex oppido caedem et fugam suorum desperata salute copias a munitionibus reducunt. Fit protinus hac re audita ex castris Gallorum fuga. Quod nisi crebris subsidiis missus equitatus novissimum agmen consequitur: magnus numerus capitur atque interficitur; reliqui ex fuga in civi
Abbreviated transcription (Latin):
locis. propter magnitudinem munitionum loca prerupta
ex ascensui temptant. Huc ea que parauerant conferunt
multitudine taelorum ex turtibus propugnantes deturbãt
aggere. et cratibus fossas explent. falcibus uallum adorti¬
iamꝰ rescindunt. Mutit primo Brutum adulescentem. eũ
cohortibus Caesar: post cum Alus. C Fabium legatum
postremo cum uehementius pugnaretur integros subsidio
adducit. Restituto prelio et repulsis hostibus eo quo labie¬
num miserat contendit. Cohortes quartuor ex proximo
castello deducit equitum partem sequi. partem cirouire ex¬
teriores munitiones. et abtergo hostes adoriri. Labienus
postcaꝙ̃ neq aggeres neq fossac uim hostium sustinere
poterant. coactis una sexaginta cohortibue: quac ex proxi¬
mis presidris deducta sore obtulit: Caesarem ꝑ nuntios
facit certiorem quid faciendum existimet. Accederat sae¬
sar ut prelio intersit. Eius aduentu ex colore uestitus co¬

Expanded text:
locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta locis propter magnitudinem munitionum loca praerupta ex ascensu temptant: huc ea quae paraverant conferunt. Multitudine telorum ex turribus propugnantes deturbant, aggere et cratibus fossas explent, falcibus vallum ac loricam rescindunt. Mittit primo Brutum adulescentem cum cohortibus Caesar, post cum aliis Gaium Fabium legatum; postremo ipse, cum vehementius pugnaretur, integros subsidio adducit. Restituto proelio ac repulsis hostibus eo quo Labienum miserat contendit; cohortes quattuor ex proximo castello deducit, equitum partem sequi, partem circumire exteriores munitiones et ab tergo hostes adoriri iubet. Labienus, postquam neque aggeres neque fossae vim hostium sustinere poterant, coactis una XL cohortibus, quas ex proximis praesidiis deductas fors obtulit, Caesarem per nuntios facit certiorem quid faciendum existimet. Accelerat Caesar, ut proelio intersit. Eius adventu ex colore vestitus co
Abbreviated transcription (Latin):
di conueniat. Cialli si non perfregerint munitiones deo
omni salute desperant Romani.si rem obtinuerint finẽ
laborum omnium expectant. maxime ad superiores mu¬
nitiones laborant. quo in loco Cassium Elmium missu
demonstrauimus. Iniquum loci ad declinitatem fastigiũ
magnum habet momentum: alii tela comiciunt alii testu¬
dine facta subeunt. defatigatis inuicem integri succedunt
Agger ab uniuersis in munitionem coniectus et ascensum
dat gallis. et ea que in terra occultauerant Romani con¬
tegit. nec iam arma nostris nec uires suppetunt ꝗhlis reby
cognitis Caesar. Labienum cum cohortibus sex subsidio
laborantibus mittit. Imperat si sustinere non possint de¬
ductis cohortibus eruptione pugnaret. Id nisi necessario
ne faciat. ipse adit reliquos cohortatus ne labori succumbat
omnium superiorum dimicatione fructum: in eo die atq
hora docer considere. Interiores desperatis campestribus

Expanded text:
di conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de di conveniat: Galli, nisi perfregerint munitiones, de omni salute desperant; Romani, si rem obtinuerint, finem laborum omnium exspectant. Maxime ad superiores munitiones laboratur, quo Vercassivellaunum missum demonstravimus. Iniquum loci ad declivitatem fastigium magnum habet momentum. Alii tela coniciunt, alii testudine facta subeunt; defatigatis in vicem integri succedunt. Agger ab universis in munitionem coniectus et ascensum dat Gallis et ea quae in terra occultaverant Romani contegit; nec iam arma nostris nec vires suppetunt. His rebus cognitis Caesar Labienum cum cohortibus sex subsidio laborantibus mittit: imperat, si sustinere non posset, deductis cohortibus eruptione pugnaret; id nisi necessario ne faciat. Ipse adit reliquos, cohortatur ne labori succumbant; omnium superiorum dimicationum fructum in eo die atque hora docet consistere. Interiores desperatis campestribus
Abbreviated transcription (Latin):
uideretur. ad ea castra que supra demonstrauimuc con¬
tendit. Fodemq tempore ẽquitatus ad campestres muni¬
tiones accedere. et relique copiae pro castris se se ostendere
coeperunt. Uercingerorix. Ex arte Alesiȩ conspicatus su¬
os ex oppido eggreditur. castris lungurios musculos. fal¬
ces reliqua queq eruptionis causa parauerat. profert. Pu¬
gnatur uno tempore omnibus locis atq omnia tentantur.
Sue minima uisa pars firma est huc concurritur. Roma¬
norum manus tantis munitionibus detinet᷑ nec facile
pluribus locis occurrit multum ad terrendum nostros ua¬
let clamor qui post tergum pugnantibus extitit. qui suu
periculum in aliena uident salute constare. Omnia enu
plerunq que absunt. uehementius hominum mentes ꝑ¬
turbant. Caesar idoneum locum nactus quid qua ex ꝑte
geratur cognoscit. Laborantibus submittit Utrisq ad am¬
mum occurrit. unum illud tempus quo maxime conten¬

Expanded text:
videretur, ad ea castra quae supra demonstravimus convideretur, ad ea castra quae supra demonstravimus contendit; eodemque tempore equitatus ad campestres munitiones accedere et reliquae copiae pro castris sese ostendere coeperunt. Vercingetorix ex arce Alesiae suos conspicatus ex oppido egreditur; crates, longurios, musculos, falces reliquaque quae eruptionis causa paraverat profert. Pugnatur uno tempore omnibus locis, atque omnia temptantur: quae minime visa pars firma est, huc concurritur. Romanorum manus tantis munitionibus distinetur nec facile pluribus locis occurrit. Multum ad terrendos nostros valet clamor, qui post tergum pugnantibus exstitit, quod suum periculum in aliena vident salute constare: omnia enim plerumque quae absunt vehementius hominum mentes perturbant. Caesar idoneum locum nactus quid quaque ex parte geratur cognoscit; laborantibus summittit. Vtrisque ad animum occurrit unum esse illud tempus, quo maxime conten
Abbreviated transcription (Latin):
to repulsi Galli quid agant consulunt.locorum peritoe
adhibent. ex his superiorum castrorum situs munitio¬
nesq cognoscunt. Erat a Septentrione collis: quem pꝑ
magnitudinem circuitus opere complecti non potuerũt
Nostri necessario poene iniquo loco et leuiter decliui ca¬
stra fecerunt. Hic .c. Antistius Reginus. et.L. Catiue
Renillus legati cum duabus legionibus obtinebant. Co¬
gnitis per exploratores legionibus duces hostium sexa
ginta ex omni numero deligunt earum ciuitatum.
que maximam uirtutis opinionem habebant. quid q̃q
pacto agi placeat occulte inter se constituunt. adeundi
tempus defimunt. cum meridiei esse uideat. Hus copiis
Cassiuellaunum aruernum unum ex quattuor ducibus
propinquum Uercingentorigie praeficiunt. Ille ex castͥs
prima uigilia egressus prope confecto sub luce itinere
post mont̾em se occultauit. militesq ex nocturno labore
sese reficere iussit. Cum iam meridiee appropinquare

Expanded text:
to repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos to repulsi Galli quid agant consulunt; locorum peritos adhibent: ex his superiorum castrorum situs munitionesque cognoscunt. Erat a septentrionibus collis, quem propter magnitudinem circuitus opere circumplecti non potuerant nostri: necessario paene iniquo loco et leniter declivi castra fecerunt. Haec Gaius Antistius Reginus et Gaius Caninius Rebilus legati cum duabus legionibus obtinebant. Cognitis per exploratores regionibus duces hostium LX milia ex omni numero deligunt earum civitatum quae maximam virtutis opinionem habebant; quid quoque pacto agi placeat occulte inter se constituunt; adeundi tempus definiunt, cum meridies esse videatur. His copiis Vercassivellaunum Arvernum, unum ex quattuor ducibus, propinquum Vercingetorigis, praeficiunt. Ille ex castris prima vigilia egressus prope confecto sub lucem itinere post montem se occultavit militesque ex nocturno labore sese reficere iussit. Cum iam meridies appropinquare
Abbreviated transcription (Latin):
Antonius et C Trebomus legati: quibus he partes ad defẽ¬
dendum obuenerant: qua ex parte nostros premi intellexe¬
tant. his auxilio ex ulterioribus castellis deductos sum.¬
mittebant. Dum longius ad munitionem aberant Galli
plus multitudine taclorum proficiebant. posteaꝗͣ propiu
successerant: aut se stimuli inopinantec induebant. aut
in scrobee delati transfodiebantur: aut ex uallo turribus
traiecti pilic muralibus interibant. Multis undiq uuil¬
neribus acceptis. nulla munitione prerupta cum appetẽt
uerui ne ablatere aperto ex superioribus castris eruptioe
circumuenirent᷑ sed ad suos receperunt. acores
dum ea que a Uercingetorige ad eruptionem prȩparata
erant properunt priores fossas explent. diutiue in hic
rebus administrandis morati prius suo discessisse loco co¬
gnouerunt ꝗͣ munitionibus propinquarent. Ita re in¬
fecta in oppidum reuertuntur. Bis magno cum detrimẽ¬

Expanded text:
Antonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defenAntonius et Gaius Trebonius legati, quibus hae partes ad defendendum obvenerant, qua ex parte nostros premi intellexerant, his auxilio ex ulterioribus castellis deductos summittebant. Dum longius ab munitione aberant Galli, plus multitudine telorum proficiebant; posteaquam propius successerunt, aut se stimulis inopinantes induebant aut in scrobes delati transfodiebantur aut ex vallo ac turribus traiecti pilis muralibus interibant. Multis undique vulneribus acceptis nulla munitione perrupta, cum lux appeteret, veriti ne ab latere aperto ex superioribus castris eruptione circumvenirentur, se ad suos receperunt. At interiores, dum ea quae a Vercingetorige ad eruptionem praeparata erant proferunt, priores fossas explent, diutius in his rebus administrandis morati prius suos discessisse cognoverunt, quam munitionibus appropinquarent. Ita re infecta in oppidum reverterunt. Bis magno cum detrimen
Abbreviated transcription (Latin):
Alexia processerant maesti: prope uictoria desperata se in op¬
pidum receperunt Uno die intermisso Gialli atq hoc ma¬¬
gno spacio cratium scalarum arpagonum numero effecto.
media nocte scilentio ex castris egressi ad campestras muni¬
tiones accedunt. subito clamore sublato qua significatione
qui in oppido obsidebantur. de suo aduentu cognoscere pos¬
sent crates proucere. fundis. sagittis lapidibus. nostros de
uallo perturbare. Reliqua queq ad oppugnationem pẽti¬
nent. parant administrare. Fodem tempore clamore exau¬
dito dat tuba signum Uercingetorix atq ex oppido edu¬
citur. Nostri ut superioribus błiebus ut cuiq erat locus
attributus ad munitionem accedunt. Fundis. Librilibus
sudibusq quas in opere disposuerat gallos glandibus pro
tẽrẽt. Prospecto tenebris adempto multa u̾trinq uulnera
accipiuntur complura tormentis taela conuciunt᷑. At M

Expanded text:
Alesia processerant maesti prope victoria desperata se in opAlesia processerant maesti prope victoria desperata se in oppidum receperunt. Vno die intermisso Galli atque hoc spatio magno cratium, scalarum, harpagonum numero effecto media nocte silentio ex castris egressi ad campestres munitiones accedunt. Subito clamore sublato, qua significatione qui in oppido obsidebantur de suo adventu cognoscere possent, crates proicere, fundis, sagittis, lapidibus nostros de vallo proturbare reliquaque quae ad oppugnationem pertinent parant administrare. Eodem tempore clamore exaudito dat tuba signum suis Vercingetorix atque ex oppido educit. Nostri, ut superioribus diebus, ut cuique erat locus attributus, ad munitiones accedunt; fundis librilibus sudibusque quas in opere disposuerant ac glandibus Gallos proterrent. Prospectu tenebris adempto multa utrimque vulnera accipiuntur. Complura tormentis tela coniciuntur. At Marcus
Abbreviated transcription (Latin):
g̾nae euentum expectabant. Calli inter equites ratos
sagittarios expeditos. Leuis armature interiecerant: qui
suis caedentibus auxilio succurrerent. nostrorum equitũ
impetum sustinerent. ab his complures de improuiso uul¬
nerati prelio excedebant. Cum suos pugna Cialli superio.¬
res esse confiderent: et nostros premi multitudine uide¬
rent. ex omnibus partibus et ii qui munitionibus conti¬
nebant᷑. et ii qui ad auxilium conuenerant elamore et ulu¬
latu suorum animos confirmabant: quod in conspectu om¬
et laudis cupiditas et timor ignominie ad uirtute incita¬¬
bat. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia uictoĩa
pugnaretur. germani una in parte cum ferreis turis in
hostes impetum fecerunt eosq propulerunt.Quibus in
fugam coniectis sagittarii circumuenti interfectiq sunt
Item ex reliquis partibus nostri cedentes usq in castra inse¬
cuti sui colligendi facultatem non dederunt. At hi qui ab

Expanded text:
gnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros gnae proventum exspectabant. Galli inter equites raros sagittarios expeditosque levis armaturae interiecerant, qui suis cedentibus auxilio succurrerent et nostrorum equitum impetus sustinerent. Ab his complures de improviso vulnerati proelio excedebant. Cum suos pugna superiores esse Galli confiderent et nostros multitudine premi viderent, ex omnibus partibus et ei qui munitionibus continebantur et hi qui ad auxilium convenerant clamore et ululatu suorum animos confirmabant. Quod in conspectu ompoterat, utrosque et laudis cupiditas et timor ignominiae ad virtutem excitabant. Cum a meridie prope ad solis occasum dubia victoria pugnaretur, Germani una in parte confertis turmis in hostes impetum fecerunt eosque propulerunt; quibus in fugam coniectis sagittarii circumventi interfectique sunt. Item ex reliquis partibus nostri cedentes usque ad castra insecuti sui colligendi facultatem non dederunt. At ei qui ab
Abbreviated transcription (Latin):
terea Comius reliquiq duces: quibus summa imperii per¬
missa erat: omnibus copiis ad Alexiam peruenerunt. Et
colle exteriore occupato non longe mille passibus ab nost̾s
munitionibus considunt. Postremo die equitatu e castri
copias paulum ab eo loco aditas in locis superioribus con¬
stituunt. Erat ex oppido Alexia despectus in campum. cõ¬
currunt his auxilus uisis. fit gratulatio inter eos. atq õs
animi ad laeticiam excitantur. Itaq productis copiis ante
oppidum considunt. et proximam fossam cratibus integrãt
atq aggere explent: seq ad cruptionem adq omnes calus
comparant. Caesar omni exercitu ad utranq partem muni¬
tionum disposito. ut si usuc ueniat suum quisq locũ te¬
neat. et monere equitatu ex castris educi et prelium com.¬
mitti. Erat ex omnibus cascris: que summum undiq iu¬¬
gum tenebant despectus.atq omnes milites intenti pu¬

Expanded text:
terea Commius reliquique duces quibus summa imperi perterea Commius reliquique duces quibus summa imperi permissa erat cum omnibus copiis ad Alesiam perveniunt et colle exteriore occupato non longius mille passibus ab nostris munitionibus considunt. Postero die equitatu ex castris copias paulum ab eo loco abditas in locis superioribus constituunt. Erat ex oppido Alesia despectus in campum. Concurrunt his auxiliis visis; fit gratulatio inter eos, atque omnium animi ad laetitiam excitantur. Itaque productis copiis ante oppidum considunt et proximam fossam cratibus integunt atque aggere explent seque ad eruptionem atque omnes casus comparant. Caesar omni exercitu ad utramque partem munitionum disposito, ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat et noverit, equitatum ex castris educi et proelium committi iubet. Erat ex omnibus castris, quae summum undique iugum tenebant, despectus, atque omnes milites intenti pu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatibusq considere. atq his aeternam iniungere setꝰ.¬
uitutem: neq enim ulla alia conditione bella gesserunt.
Quod si ea quę in longinquis nationibus gerantur ignora.¬
tis. respicite finitimam Galliam que in prouinciamꝰ re¬
dacta iure et legibus commutatis seribus subiecta ꝓpetua
premit seruitute. Sententiis dictis constituunt. et hi qui
ualitudine aut aetate inutiles sunt bello. oppido excedant:
atq omnia prius experiantur. ꝙͣ a Critognati sententia di¬
scedant. Illo tamen tempore potius utendum consilio: si rec
cogat atq auxilia morentur. ꝙͣ aut deditionis aut pacis
subeundam conditionem. Mandubii qui eos oppido recepe¬
rant cum liberis atq uxoribus exire coguntur. Hi cum ad
munitiones Romanorũ accessissent. flentes omnibus pre¬
cibus orant: ut se in seruitutem receptos cibo iuuarent. At
Caesar dispositis in uallo custodibus recipi prohibebat. In¬

Expanded text:
civitatibusque considere atque his aeternam iniungere sercivitatibusque considere atque his aeternam iniungere servitutem? Neque enim ulla alia condicione bella gesserunt. Quod si ea quae in longinquis nationibus geruntur ignoratis, respicite finitimam Galliam, quae in provinciam redacta iure et legibus commutatis securibus subiecta perpetua premitur servitute." Sententiis dictis constituunt ut ei qui valetudine aut aetate inutiles sunt bello oppido excedant, atque omnia prius experiantur, quam ad Critognati sententiam descendant: illo tamen potius utendum consilio, si res cogat atque auxilia morentur, quam aut deditionis aut pacis subeundam condicionem. Mandubii, qui eos oppido receperant, cum liberis atque uxoribus exire coguntur. Hi, cum ad munitiones Romanorum accessissent, flentes omnibus precibus orabant, ut se in servitutem receptos cibo iuvarent. At Caesar dispositis in vallo custodibus recipi prohibebat. In
Abbreviated transcription (Latin):
animos in illis ultimis munitionibue sine causa quot¬
tidie exerceri putatis : Si illorum nunciis confirmari nõ
potestis. omni aditu presepto. his utimini testibus appro¬
pinquare corum aduentum: cuius rei timore exterriti.
diem noctemq in opere uersantur. Quid ergo mei consi¬
lii est facere: quod nostri maiores nequaꝙͣ priore bello Cum¬
brorum scutonumq fecerunt: qui in oppida compulsi
atq simili inopia subacti. eorum corporibus qui ȩtate ad
bellum inutiles uidebantur: uitam tolerauerunt. neq se
hostibus tradiderunt. Cuius rei si exemplum non habere¬
mus: tum libertatis causa instruit. et posteris prodi pul¬
cherrimum iudicarem. Ostendam quid illi syllȩ bello fuit
depopulata Ciallia Cimbri magnaq illata calamitate.fi.¬
nibusq quidem nostric aliquando excesserunt. atq alia
transpetierunt. iura. leges. agros. libertatem nobic relique¬

Expanded text:
s in illis ulterioribus munitionibus animine causa cots in illis ulterioribus munitionibus animine causa cotidie exerceri putatis? Si illorum nuntiis confirmari non potestis omni aditu praesaepto, his utimini testibus appropinquare eorum adventum; cuius rei timore exterriti diem noctemque in opere versantur. quid ergo mei consili est? Facere, quod nostri maiores nequaquam pari bello Cimbrorum Teutonumque fecerunt; qui in oppida compulsi ac simili inopia subacti eorum corporibus qui aetate ad bellum inutiles videbantur vitam toleraverunt neque se hostibus tradiderunt. cuius rei si exemplum non haberemus, tamen libertatis causa institui et posteris prodi pulcherrimum iudicarem. nam quid illi simile bello fuit? Depopulata Gallia Cimbri magnaque illata calamitate finibus quidem nostris aliquando excesserunt atque alias terras petierunt; iura, leges, agros, libertatem nobis relique
Abbreviated transcription (Latin):
sensu pristine residere uirtutis memoria uidetur. Ani¬
mi est ista molestia non uirtutis paulisper inopiam ferre
non posse. Qui se ultro morti offerunt faciliuc reperian¬
tur : ꝙͣ qui dolorem patienter ferant. At quando ego hãc
sententiam probarem. tantum apud me dignitas potest:
si nullam preterꝙͣ uite iacturam ficri uiderem. Sed in cõ¬
silio capiendo omnem Cialliam respicia: quam ad nostrũ
auxilium concitauimus. Quid hominum millibus no¬
naginta uno loco interfectis propinquis con sanguineilq
nostris animi fore existimatis. Si poene in ipsis Cadaue¬
ribus praelio decertare cogerentur. Nolite hos nostro au¬
xilio expoliare: qui nostre salutis causa suum perieulũ ne¬
ꝯlexerunt: ne stulticia et temeritate nostra aut animi ĩ¬
becillitate omnem Galliam prosternere. et perpetue ser¬
uituti subucere. An quod ad diem non uenerunt. de eorũ
fide constantiaq dubitatis:Quid ergo Romanorum¬

Expanded text:
sensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Anisensu pristinae residere virtutis memoria videtur. Animi est ista mollitia, non virtus, paulisper inopiam ferre non posse. Qui se ultro morti offerant facilius reperiuntur quam qui dolorem patienter ferant. Atque ego hanc sententiam probarem tantum apud me dignitas potest, si nullam praeterquam vitae nostrae iacturam fieri viderem: sed in consilio capiendo omnem Galliam respiciamus, quam ad nostrum auxilium concitavimus. Quid hominum milibus LXXX uno loco interfectis propinquis consanguineisque nostris animi fore existimatis, si paene in ipsis cadaveribus proelio decertare cogentur? Nolite hos vestro auxilio exspoliare, qui vestrae salutis causa suum periculum neglexerunt, nec stultitia ac temeritate vestra aut animi imbecillitate omnem Galliam prosternere et perpetuae servituti subicere. An, quod ad diem non venerunt, de eorum fide constantiaque dubitatis? Quid ergo? Romano
Abbreviated transcription (Latin):
tante multitudinie sustinere posse arbitrarentur.prae¬
sertim ancipiti prelio cum exoppido eruptione pugne¬
retur foris tante copie equitatus peditatusq cenerent
At hi qui Alexiae obsidebantur preterita die: qua auxilia
suorum expect auerant: consumpto omni frumento. in¬
scu quid in heduis gereretur: concilio coacto de exitu su¬
arum fortunarum consultabant. ac uariis dictis senten¬
tlis. quarum pars deditionem:. pars dum uiree suppete.¬
rent cruptionem censebat: non pretereunda oratio Cirto¬
gnati uidetur propter eius nefarriam et singularem cru-¬
delitatem. Hic summo in Aruernis natus loco. et magnę
habitus auctoritatis. Nihil inquit de eorum sententia di¬
cturus sum. qui turpissimam seruitutem deditionis nõĩe
appellant. neq habendos ciuium loco. neq ad consilium
adhibendos censeo: cum hic minime intersit: qui erup¬
tionem probant. quorum in consilio omniu nostru. con¬

Expanded text:
tantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praetantae multitudinis sustineri posse arbitraretur, praesertim ancipiti proelio, cum ex oppido eruptione pugnaretur, foris tantae copiae equitatus peditatusque cernerentur. At ei, qui Alesiae obsidebantur praeterita die, qua auxilia suorum exspectaverant, consumpto omni frumento, inscii quid in Aeduis gereretur, concilio coacto de exitu suarum fortunarum consultabant. Ac variis dictis sententiis, quarum pars deditionem, pars, dum vires suppeterent, eruptionem censebat, non praetereunda oratio Critognati videtur propter eius singularem et nefariam crudelitatem. Hic summo in Arvernis ortus loco et magnae habitus auctoritatis, "Nihil," inquit, "de eorum sententia dicturus sum, qui turpissimam servitutem deditionis nomine appellant, neque hos habendos civium loco neque ad concilium adhibendos censeo. Cum his mihi res sit, qui eruptionem probant; quorum in consilio omnium vestrum con
Abbreviated transcription (Latin):
monstrauimus fideli atque utili superiotibus anms erat
usus in Britannia Cacsat. Quibus ille pro meritis ciui¬
tatem eius immunẽ esse iusserat:. iura legesq reddidetat
ipsiq Morinos atrribuetat. Tamen tanta uniuerse gal¬
lie consensio fuit libertatie uindicande et pristine belli¬
ceͣ laudis recuperande: ut neq benificiis: neq amicici
memoria moueretur: omnesq et animo et opibus in
id bellum incumberent. Coactis equitum octo millia. et
peditum circiter ducenta quadraginta. haec in heduoru
finibus recensebantur. numerus inibatur. prȩfecti consti¬
tuebantur. Commio attrebati Uiridomaro. et Epore digi
heduis Uercasianeumo. Aruerno consobrino Uercinge¬
torigis sumia imperii traditur: us delecti ex ciuitati¬
bus attribuunt᷑. quorum consilio bellum administra¬
retur. Omnes alacres et fiducie pleni ad Alesiam profi¬
ciscuntur. Neq erat omnium quisꝙͣ. qui aspectum modo

Expanded text:
monstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat monstravimus, fideli atque utili superioribus annis erat usus in Britannia Caesar; quibus ille pro meritis civitatem eius immunem esse iusserat, iura legesque reddiderat atque ipsi Morinos attribuerat. Tamen tanta universae Galliae consensio fuit libertatis vindicandae et pristinae belli laudis recuperandae, ut neque beneficiis neque amicitiae memoria moverentur, omnesque et animo et opibus in id bellum incumberent. Coactis equitum VIII milibus et peditum circiter CCL haec in Aeduorum finibus recensebantur, numerusque inibatur, praefecti constituebantur. Commio Atrebati, Viridomaro et Eporedorigi Aeduis, Vercassivellauno Arverno, consobrino Vercingetorigis, summa imperi traditur. His delecti ex civitatibus attribuuntur, quorum consilio bellum administraretur. Omnes alacres et fiduciae pleni ad Alesiam proficiscuntur, neque erat omnium quisquam qui aspectum modo
Abbreviated transcription (Latin):
confusa. nec moderari. nec discernere suos. nec frumen
tationem habere possent. Imperat heduis atq eoru cli¬
entibus. Segutianis. Ambluacetis. Aulercis. Brannoni¬
cibus. Blannouiis millia trigintaquinq. Parem nuroerũ
aruernis adiunctis Heluetetis. Cadurcis. Gaballis. Uella¬
niis. qui sub imperio Aruerniorum esse consueuerunt.
Senonis. Sequanis. Biturigibus. Santonis. Rucenis. Car¬
nutibus xii millia. Bellouacis decem. Totidem Lemouicibus
Octona pictonibus et Turonis et parisiis et heluetiis. Se¬
nis. Niciobrogibue quinal millia. Aulercis. Cenomanis.
aulercis Eburombus trina. Rauracis et Bouio triginta
consuetudine. Armorice appellantur quo sunt ĩ numero
contulerunt: quod se suo nomine atque arbutio cum Ro¬
manis bellum gestutos dicebant: neq cuiusꝙͣ impetio ob¬
temperaturos. Rogati tamen a Cominio pro eius hospitio
duo millia miserunt Huius opeta Cominii ut antea de¬

Expanded text:
confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi confusa nec moderari nec discernere suos nec frumentandi rationem habere possent. Imperant Aeduis atque eorum clientibus, Segusiavis, Ambivaretis, Aulercis Brannovicibus, Blannoviis, milia XXXV; parem numerum Arvernis adiunctis Eleutetis, Cadurcis, Gabalis, Vellaviis, qui sub imperio Arvernorum esse consuerunt; Sequanis, Senonibus, Biturigibus, Santonis, Rutenis, Carnutibus duodena milia; Bellovacis X; totidem Lemovicibus; octona Pictonibus et Turonis et Parisiis et Helvetiis; Suenis, Nitiobrigibus quina milia; Aulercis Cenomanis tAulercis Eburovicibus terna; Rauracis et Boiis bina; XXconsuetudine Armoricae appellantur, quo sunt in numero compleverunt, quod se suo nomine atque arbitrio cum Romanis bellum gesturos dicebant neque cuiusquam imperio obtemperaturos; rogati tamen ab Commio pro eius hospitio duo milia una miserunt. Huius opera Commi, ut antea de
Abbreviated transcription (Latin):
nos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris Lili¬
um appellabant. Ante haec salie pedem longe ferreis ha¬
mis infixe tote in terram fodiebantur. Mediocribusꝙ
intermissis spaciis omnibuo locie disserebantut: quoc sti¬
mulos nominabant.Elic rebus perfectic regiones secutus
quod potuit aequissimas pro loci natura quattuordecim
millia passuum complexus pari eiusdem generis munitio¬
nes diuersas ab his contra exteriorem hosbem prefecit: ut
ne magna quidem multitudine si ita accideret eius disces¬
su. munitionum presidia circumfundi possent: aut cum
periculo e castris egredi cogatur. Dierum triginta pabu.¬
lum frumentumq habere omnes conuectum iubet. Dui
haec apud Alesiam geruntur. galli concilio principum in¬
dicto. non omnes hos qui arma ferre possent: ut censuit
Uercingetorix conuocandos statuunt. sed certum nume¬
rum cuiq ex ciuitate imperandum. ne tanta multitudiẽ

Expanded text:
nos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilinos inter se pedes distabant. Id ex similitudine floris lilium appellabant. Ante haec taleae pedem longae ferreis hamis infixis totae in terram infodiebantur mediocribusque intermissis spatiis omnibus locis disserebantur; quos stimulos nominabant. His rebus perfectis regiones secutus quam potuit aequissimas pro loci natura quattuordecim milia passuum complexus pares eiusdem generis munitiones, diversas ab his, contra exteriorem hostem perfecit, ut ne magna quidem multitudine, si ita accidat, munitionum praesidia circumfundi possent; ac ne cum periculo ex castris egredi cogatur, dierum triginta pabulum frumentumque habere omnes convectum iubet. Dum haec apud Alesiam geruntur, Galli concilio principum indicto non omnes eos qui arma ferre possent, ut censuit Vercingetorix, convocandos statuunt, sed certum numerum cuique ex civitate imperandum, ne tanta multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
ltaq truncis arborum aut ad modum firmis ramis abscissis
atq horum dolobratis ac preacutis cacuminibus perpetue
fossae: quinos pedes alte ducebantur. Huc illi stipites di¬
missi: et ab infimo reuincti: ne reuelli possent ab ramis eim¬
nebant: quin ordines coniuncti interse atq impliciti. quo
quiq in trauerant se ipsi a cutissimie uallie induebant. hoc
cippos appellabant: quibus obliquis ordinibus in quincun¬
cem dispositis: scrobes tres in altitudinem pedes fodiebant᷑.
paulatim angustiore ad infimum fastigio. huc terretes stipi¬
tes semis crassitudine ac summo preacuti et prȩusti di¬
mittebantur. ita ut non amplius quattuor digitis ex teͣ¬
ra eminerent. Simuil cotfirmandi ac stabiliendi causa
singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur.reliqua
pars scrobis ad occultandas insidias uiminibus ac uin¬
culis impediebat᷑. Huius generis ottoni ordines uincti ter¬

Expanded text:
Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis Itaque truncis arborum aut admodum firmis ramis abscisis atque horum delibratis ac praeacutis cacuminibus perpetuae fossae quinos pedes altae ducebantur. Huc illi stipites demissi et ab infimo revincti, ne revelli possent, ab ramis eminebant. Quini erant ordines coniuncti inter se atque implicati; quo qui intraverant, se ipsi acutissimis vallis induebant. Hos cippos appellabant. Ante quos obliquis ordinibus in quincuncem dispositis scrobes tres in altitudinem pedes fodiebantur paulatim angustiore ad infimum fastigio. Huc teretes stipites feminis crassitudine ab summo praeacuti et praeusti demittebantur, ita ut non amplius digitis quattuor ex terra eminerent; simul confirmandi et stabiliendi causa singuli ab infimo solo pedes terra exculcabantur, reliqua pars scrobis ad occultandas insidias viminibus ac virgultis integebatur. Huius generis octoni ordines ducti ter
Abbreviated transcription (Latin):
aut noctu admunitiones. hostium multitudo aduolaret. a
interdui taela in nostros operi destinatos comicere possent. Hoc
intermisso spacio duac fossas quindecim pedes latac eadez al¬
titudine perduxit: quam cum interiorem campestribue ac
dimissis locis aqua ex flumine deriuata compleuit. post
cas aggerem ac uallum duodecim pedum extruxit. huic lo¬
ricam pennasq adiecit. qrandibus ceruic eminentibue aq
cominissurae pluteorum atq aggeres. qui ascensum hosti¬
um tardarent. Et turres toto operi circumdedit: quac pe¬
des octoginta inter se distarent. Erat eo tempore et mace¬
riari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse De¬
minutis nostris copiis quod longius a castris progredie¬
bantur: et nonnunꝙͣ opera nostra galli temptare atqͦ ecup¬
tionem ex oppido pluribus portis facere summa ui conabã¬
tur. Qua re ad hec rursus opera adendum caesar putauit
quo minore numero militum d muntiones defendi possent

Expanded text:
aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut aut noctu ad munitiones hostium multitudo advolaret aut interdiu tela in nostros operi destinatos conicere possent. Hoc intermisso spatio duas fossas quindecim pedes latas, eadem altitudine perduxit, quarum interiorem campestribus ac demissis locis aqua ex flumine derivata complevit. Post eas aggerem ac vallum duodecim pedum exstruxit. Huic loricam pinnasque adiecit grandibus cervis eminentibus ad commissuras pluteorum atque aggeris, qui ascensum hostium tardarent, et turres toto opere circumdedit, quae pedes LXXX inter se distarent. Erat eodem tempore et materiari et frumentari et tantas munitiones fieri necesse deminutis nostris copiis quae longius ab castris progrediebantur: ac non numquam opera nostra Galli temptare atque eruptionem ex oppido pluribus portis summa vi facere conabantur. Qua re ad haec rursus opera addendum Caesar putavit, quo minore numero militum munitiones defendi possent.
Abbreviated transcription (Latin):
ta frumentum. Sed paulo longius etiaz tolerari posse pꝰar¬
cendo. Hic datis mandatis: qua opus erat intermissum:
secunda uigilia scilentio equitatum emittit. Frumentu
omne ad se referri iubet. poenam capitie us qui non pa¬
ruerint constituit. Pecus cuius magna erat copia ab
Mandubiis compulsa uiritim distribu̾it. frumentum o¬
parce et paulatim metiri instituit. Copias otnes quas pro
oppido collocauerat in oppidum recepit. iis rationibus aux¬
lia galliae expectare et bellum administrare parat. Quibuc
rebus cognitis ex perfugis et captiuis. Caesar haec genera
munitionis instituit. Fossam pedum uiginti direcdis late¬
ribus duxit: ut eiue fossae solum tantsm pateret. quãtu
summȩ fosse labra distarent. Reliquas omnes munitiones
ab ea fossa pedes quadringentos reduxit. In hoc concilio quo¬
niam tantum esset necessario spacio complexus. ne facile to¬
tum corpus militum corona cingeretur: ut de improuiso

Expanded text:
habere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parhabere frumentum, sed paulo etiam longius tolerari posse parcendo. His datis mandatis, qua opus erat intermissum, secunda vigilia silentio equitatum mittit. Frumentum omne ad se referri iubet; capitis poenam eis qui non paruerint constituit: pecus, cuius magna erat copia ab Mandubiis compulsa, viritim distribuit; frumentum parce et paulatim metiri instituit; copias omnes quas pro oppido collocaverat in oppidum recepit. His rationibus auxilia Galliae exspectare et bellum parat administrare. Quibus rebus cognitis ex perfugis et captivis, Caesar haec genera munitionis instituit. Fossam pedum viginti directis lateribus duxit, ut eius fossae solum tantundem pateret quantum summae fossae labra distarent. Reliquas omnes munitiones ab ea fossa pedes quadringentos reduxit, id hoc consilio, quoniam tantum esset necessario spatium complexus, nec facile totum corpus corona militum cingeretur, ne de improviso
Abbreviated transcription (Latin):
nes Caesar quor pro uallo constituerat promoueri iubet. No
minus qui intra munitiones erant perturbabantur. Galli
uenire ad se confestim existimantes ad arma conclamant.
nonmilli perterriti in oppidũ irrumpunt. Uercingetorix iu¬
bet portac claudi ne castra nudentur. Multis inter fectis
compluribus equis captis Ciermani sese recipiunt Uercinge¬
torix priusꝙͣ munitiones ab Romanis perficiantur consisi¬
um capit omnem a se equitatum nocte dimittere. Disceden¬
tibus mandat ut suam quisq eorum ciuitatem adeat: om¬
nesq qui per actatem arma ferre possent ad bellum cogant.
Sua in illos merita proponit. obtestaturq ut sue salutic ra¬
tionem habeant neu se optime de communi libertate meri¬
tum hostibus in cruciatum dedant. Quod si indulgentio¬
res fuerint millia hominum delecta octuaginta u̾na secũ
interitura demonstrat. Ratione inita exigit dierũ trigin

Expanded text:
nes Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non nes Caesar quas pro vallo constituerat promoveri iubet. Non minus qui intra munitiones erant perturbantur Galli: veniri ad se confestim existimantes ad arma conclamant; nonnulli perterriti in oppidum irrumpunt. Vercingetorix iubet portas claudi, ne castra nudentur. Multis interfectis, compluribus equis captis Germani sese recipiunt. Vercingetorix, priusquam munitiones ab Romanis perficiantur, consilium capit omnem ab se equitatum noctu dimittere. Discedentibus mandat ut suam quisque eorum civitatem adeat omnesque qui per aetatem arma ferre possint ad bellum cogant. Sua in illos merita proponit obtestaturque ut suae salutis rationem habeant neu se optime de communi libertate meritum in cruciatum hostibus dedant. Quod si indiligentiores fuerint, milia hominum delecta octoginta una secum interitura demonstrat. Ratione inita se exigue dierum triginta
Abbreviated transcription (Latin):
cireuitus undecim millium passuum tenebat. Castra op¬¬
portunis locis erant posita ibiq castella uiginti tria facta ĩ
quibus castellis interdiu stationes ponebantur. ne qua subito
eruptio fieret. hec eadem noctu excubitoribus ac firmis pre¬
sidus tenebantur. Opere instituto fit equestre praelium in
ea planicie quam intermissam collibus iria millia passuum
in longitudine patere supra demonstrauimus. Summa ui
ab utrisq contenditur. Laborantibus nostris Caesat ger¬
manos subiittit. legionesq pro castris constituit: ne qua
subito cruptio ab hostium peditatu fiat. Presidio legionũ
adito nostris animis augetur. hostes in fugam coniecti se
ipsi multitudine impediu̾nt. atq angustioribus portis reli¬
ctis coartantur. sum geriani acrius usq ad munitionem
sequuntur. Fit magn̾a caedes. non mulli relictis equis fos.¬
sam transire et materiã transcende conantur. Paulum legio¬

Expanded text:
circuitus XI milia passuum tenebat. Castra opcircuitus XI milia passuum tenebat. Castra opportunis locis erant posita ibique castella viginti tria facta, quibus in castellis interdiu stationes ponebantur, ne qua subito eruptio fieret: haec eadem noctu excubitoribus ac firmis praesidiis tenebantur. Opere instituto fit equestre proelium in ea planitie, quam intermissam collibus tria milia passuum in longitudinem patere supra demonstravimus. Summa vi ab utrisque contenditur. Laborantibus nostris Caesar Germanos summittit legionesque pro castris constituit, ne qua subito irruptio ab hostium peditatu fiat. Praesidio legionum addito nostris animus augetur: hostes in fugam coniecti se ipsi multitudine impediunt atque angustioribus portis relictis coacervantur. Germani acrius usque ad munitiones secuntur. Fit magna caedes: nonnulli relictis equis fossam transire et maceriam transcendere conantur. Paulum legio
Abbreviated transcription (Latin):
duabus legionibus presidio relictie: secutus quantum die
tempus est passu circiter tribue millibus hostium ex
nouissimo agmine interfectie ad Alexiam castra fecit
Prospecto urbis situ perterritisq hostibus: quod equitatu
quo maxima parte exercitus confidebant erant pulsi:
Adhortatus ad laborem militec Alexiam circumualla¬
re inscituit. Ipsum erat oppidum in colle sumtno ad¬
modum aedito loco: ut nisi obsidione expugnari non pos¬
se uideretur: cuius collis radices duo duabue ex parti¬
bus flumina subleuant. Ante id oppidum planicies cit¬
citer millia passuum tria in longitudine patebat. Re¬
liquie ex omnibus partibus colles mediocri intẽiecto
spacio pari altitudinis fastigio oppidum cingebat sub
muro. que pars collis ad orientem spectabatͤ solem.¬
Hune om̃nem locum copiae gallorum compleuerant
fossamq et materiam sex in altitudite pedum preduxe¬
rant. Fiusq muntionis. quę ab Romanis instruebatur.

Expanded text:
duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei duabus legionibus praesidio relictis, secutus quantum diei tempus est passum, circiter tribus milibus hostium ex novissimo agmine interfectis altero die ad Alesiam castra fecit. Perspecto urbis situ perterritisque hostibus, quod equitatu, qua maxime parte exercitus confidebant, erant pulsi, adhortatus ad laborem milites circumvallare instituit. Ipsum erat oppidum Alesia in colle summo admodum edito loco, ut nisi obsidione expugnari non posse videretur. Cuius collis radices duo duabus ex partibus flumina subluebant. Ante id oppidum planities circiter milia passuum tria in longitudinem patebat: reliquis ex omnibus partibus colles mediocri interiecto spatio pari altitudinis fastigio oppidum cingebant. Sub muro, quae pars collis ad orientem solem spectabat, hunc omnem locum copiae Gallorum compleverant fossamque et maceriam sex in altitudinem pedum praeduxerant. Eius munitionis quae ab Romanis instituebatur
Abbreviated transcription (Latin):
legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare:
aut grauius premi uidebantur: eo signa inferri Caesar aci¬
emq constitui iubebat: quȩ res it hoster ad insequendum
nacti. hostec loco depellunt. fugientes usq ad flumen. ubiꝰ
Uercingetorix cum pedestribus copiis consederat. persequũ.
riti se fugę mandant: omnibus locis fit caedes. Tres nobilis¬
simi hedui capti ad Caesarem producuntur: Cottue prȩfe¬
ctus cquitum: qui controuersiam cum Conuictolitabi pro¬
ximis comicus habuerat: et Cauarilluc qui post defectiõe
Li tauici pedestribus copus prefuerat et Eporedorix: quo
duce ante aduentum Caesaris hedui tum sequanis bello cõ¬
tenderant. Fugato omni equitatu Uercingetorix. copias¬
quas ut pro castris collocauerat reduxit. protimisq Ale¬
xiam: quod est oppidum Mandubrorum iter facere coepͭ.
celeriterq impedimenta ex castris educi ut se subsequi ius¬
sit. Caesar impedimentis in proximum collem deductic

Expanded text:
legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare legiones recipiuntur. Si qua in parte nostri laborare aut gravius premi videbantur, eo signa inferri Caesar aciemque constitui iubebat; quae res et hostes ad insequendum nacti hostes loco depellunt; fugientes usque ad flumen, ubi Vercingetorix cum pedestribus copiis consederat, persecunturriti se fugae mandant. Omnibus locis fit caedes. Tres nobilissimi Aedui capti ad Caesarem perducuntur: Cotus, praefectus equitum, qui controversiam cum Convictolitavi proximis comitiis habuerat, et Cavarillus, qui post defectionem Litavicci pedestribus copiis praefuerat, et Eporedorix, quo duce ante adventum Caesaris Aedui cum Sequanis bello contenderant. Fugato omni equitatu Vercingetorix copias, ut pro castris collocaverat, reduxit protinusque Alesiam, quod est oppidum Mandubiorum, iter facere coepit celeriterque impedimenta ex castris educi et se subsequi iussit. Caesar impedimentis in proximum collem deductis,
Abbreviated transcription (Latin):
atq in eo morentur iter facere non posse. si id quod magis
futurum posse confidebat: relictis impedimentio suae salu¬
ti consulant. et usu rerum necessariarum et dignitate spo¬
liatum iri. Nam de equitibus hostium: qui nemo eorũ pro¬
gredi modo extra agmen audeat. et ipsos quidem non debe
dubitare. Id quo maiore faciant am̃mo copias se omnes
pro castris habiturum et terrori hostibus futurũ. Concla¬
mant milites sanctissimo iureiurando confirmari oportẽ
ne recto tecipiantͣ ne ad liberos. ne ad parentes ad uxorem
aditum habeat: qui non bis per agmen hostium perequitas¬
set. probata re atq ommibus iureurando adactie: postera
die in tres partes distributo equitatu due se acies ab duobus
la teribue ostendunt. Una primo agmine iter impedite
coepit. Qua re nuneiata Carsar sua quoq equitatum tri¬
partito diuisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una¬
in ominbus parribus. constitit agmen. impedimenta inte

Expanded text:
atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis atque in eo morentur, iter facere non posse; si, id quod magis futurum confidat, relictis impedimentis suae saluti consulant, et usu rerum necessariarum et dignitate spoliatum iri. Nam de equitibus hostium, quin nemo eorum progredi modo extra agmen audeat, et ipsos quidem non debere dubitare, et quo maiore faciant animo, copias se omnes pro castris habiturum et terrori hostibus futurum. Conclamant equites sanctissimo iureiurando confirmari oportere, ne tecto recipiatur, ne ad liberos, ne ad parentes, ad uxorem aditum habeat, qui non bis per agmen hostium perequitasset. Probata re atque omnibus iureiurando adactis postero die in tres partes distributo equitatu duae se acies ab duobus lateribus ostendunt, una primo agmine iter impedire coepit. Qua re nuntiata Caesar suum quoque equitatum tripertito divisum contra hostem ire iubet. Pugnatur una omnibus in partibus. Consistit agmen; impedimenta intra