comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aũ sachan ꝯtra isrł. ⁊ incitauit dł ut numeraret
isrł : dix̃q dd̾ ad ioab & ad pͥncipes ppłi. Ite. et
numerate isrł. a bersabee usq dan. et afferce mͥ
numerũ ut sciam. Responditq ioab. Augeat dñs
ppłm suum centuplũ ꝙ sunt. Nonne mi dñe rex
omnes seruitui sunt: Qͣre hoc querit dñs ieꝰ¬
rex qd̵ in peccatum repuret᷑ isrłi: S sermo regis
magis pͣualuit. Egressusq ioab. circuiuit isrłem¬
reputari isrłr cum p̾uaricatio ibi magiꝰ uideat᷑
ce regis ꝗͣ plebis: S peccatum mortẽ dicit.
que causa peccati pͥmum uenit in mundum. H
ergo in ppło grassata est tantum. At tam̃ sciendũ
qd̵ ꝓ qͣlitatib subditoꝵ disponunt᷑ acta regentiũ
ut sepe ꝓ malo gregis. etiã boni delinqͣt uita pastori.
Inflatꝰ. ipłm numerando peccauit: & tam̃ uindictã
ppłs. dd̾ peccante suscepit. Cur hoc : quia udelie:
scd̃m mĩtum plebiũ disponunt᷑ corda rectoꝵ. Iustus
uͦ iudex ex ipsoꝵ animaduersione corripuit peccãtiᷤᷤ

Expanded text:
autem Satan contra Israel: et incitavit David, et numeraret Israel. Dixitque David ad Joab, et ad principes populi: Ite, et numerate Israel a Bersabee usque Dan: et afferte mihi numerum ut sciam. Responditque Joab: Augeat Dominus populum suum centuplum, quam sunt; nonne, domine mi rex, omnes servi tui sunt? quare hoc quaerit dominus meus, quod in peccatum reputetur Israeli? Sed sermo regis magis preputari Israeli, cum praevaricatio ibi magis videatur esse regis, quam plebis? Sed peccatum mortem dicit, quae causa peccati primum venit in mundum . Ho tantum grassata est. Attamen sciendum quod pro qualitatibus subditorum disponuntur acta regentium, ut pro malo gregis etiam viri boni delinquat vita pastoris. inflatur, populum numerando, quod peccavit: et tamen vindictam populus, David peccante, suscepit. Cur hoc? Quia videlicet secundum meritum plebium disponuntur corda rectorum. Justus vero judex ex ipsorum animadversione corripuit peccantis
Abbreviated transcription (Latin):
uiide hebrei autumant intelligi aeb̾e in hac diuersitate
ex pͥmere locum altaris ubi obtulit holocausta. slicuͥ qł
significare totiꝰ templi. in quo salomon pꝰ ea templũ edifia¬
uit ⁊ atria eius. Et inuocauit dñm & gxaudunt cum i
igne de celo suꝑ altare holocausti. Sub moyse tantũ ⁊ do
ce salomon. et helia suꝑ altare desceitott ignis de celo. sub
manue aũ angłs de petra erupto in flamina. Repitꝙ dñi
qd̾ exaudiss eum añs in. area oruã ihebusc:. immolauit
ibi uictimas. Tab̾naculũ autem dñi qd̵ fecerat moyses in
descrto. ⁊ altare holocaustoꝵ. eadẽ tempestute eras in ex

Expanded text:
Unde Hebraei autumant intelligi debere, in hac diversitate exprimere locum altaris, ubi obtulit holocaustum: illud versignificare totius templi, in quo Salomon postea templum aedificavit et atria ejus. Et invocavit Dominum, et exaudivit eum in igne de coelo super altare holocausti. Sub Moyse tantum et David et Salomone et Elia super altare ascendit ignis e coelo . Sub Manue autem Angelus de petra erupit in flamma . Praecepitque id videns quod exaudisset eum Dominus in area Ornan Jebusaei, immolavit ibi victimas. Tabernaculum autem Domini, quod fecerat Moyses in deserto, et altare holocaustorum ea tempestate erat in
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dictã a domino domꝰ dei edificationẽ ꝓpt̾ inulti sanqr̃
effusionem. nͥ qd̃ demonstrat uideos ꝓpt̾ carnalẽ obserũatiũ
legis ac sanguinolenta oꝑa uictimarũꝙ corꝑalem mactato¬
uem nõ poisse sp̃alis edisttii templũ s. domuio deo spaiat :
dum eũ attenti appetebant t̾rena:. muiꝰ sollicti fueruitt ad
quereuda celestia. Siue eẽ signif᷑. ipo̾s iudeos qͥ pollutas menꝰ
habebant sanguine ꝓpħarum ac ipsrꝰ oñi non posse ꝓptor
fero ereatẽ cordis sui xp̃i agnoscere pietatem. aui uenit in
hunc mundũ peccatores saluos facere: ⁊ credentes in se ab
ouini labe peccati mundare: & fac̾e sib ppłi acceptabilem¬

Expanded text:
ei aedificationem propter multi sanguinis effusionem, nisi quod demonstrat Judaeos propter carnalem observantiam legis, ac sanguinolenta opera, victimarum corporalem mactationem, non posse spiritalis aedificii templum Domino reparare? Dum enim attenti appetebant terrena, minus solliciti fuerant ad quaerenda coelestia. Sive etiam significat ipsos Judaeos, qui pollutas manus habebant sanguine prophetarum ac ipsius Domini, non posse propter ferocitatem cordis sui Christi agnoscere pietatem, qui venit in hunc mundum peccatores salvos facere , credentes in se ab omni labe peccati mundare, et facere sibi populum acceptabilem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ in id ip̃m. & paulopost. Fat inqͥt pax in uicitte tua. et¬
h abundantia in turrib tuis. Preꝑauit ⁊ es: cum lectiones.
ecetie ꝯdite sunt. Preꝑauit et ligua cedrina. cũ iuros
ureutibus claros in ipsis seͥptis suis ad exemplũ fideliũ
inseruerunt qies fuerunt abel. enos. enoch. &e noeri habiã¬

Expanded text:
in idipsum . Et paulo post: Fiat pax in virtute tua, et abundantia in turribus tuis. Praeparavit et aes, cum lectiones sEcclesiae condita sunt. Praeparavit et ligna cedrina, cum viros virtutibus claros in ipsis Scripturis suis ad exemplum fidelium inserverunt: quales fuerunt Abel, Enos, et Enoch, et Noe, et A
Abbreviated transcription (Latin):
erntr qũẽ abrram ꝓ faio si c̃ p̾diximꝰ iumolauit. ꝯgregatis
ħ ꝯsituto. qͥa de t̾ra ecełie. artifices domus dei redemptor nie
aigi. qui inconditos mores hominũ sceuri scͥptinarum:
ua cront. & dolibro uabi dei eos poluent: qͣtenꝰ apte ĩ edifica¬
aint spͥuli s̃ibi inuicẽ ꝑ iuncturas diuersas fider ⁊ carteatis

Expanded text:
s tituit: quia de terra Ecclesiae artifices domus Dei Redemptor noster elegit, qui inconditos mores hominum securi Scripturarum caederent, et dolabra verbi Dei eos polirent, quatenus apte in aedificatione spirituali sibi invicem per juncturas diversas fidei et charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
alerat s &e peniamiuni: quia recenti ẽpi fr̾no gladio pene usegas
Diatro dñe aufer unqͥtatẽ serui tui: quia ĩsipienter eg.
u her diete añs. Euge ad̾ uolueris. aut tͥb annis pestilentiã.
ut crabꝰ mensi fugere te hostes tuos. ⁊ gladium eoꝵ non
post muadere : aut t̾bus dieb gladiũ dm̃. ⁊ mortẽ uersari
in tera. ce angt̾m dñi int̾sicere ũ niuersis finibꝰ isł. Nuc

Expanded text:
llebat; et Benjamin, quia recenti tempore fraterno gladio pene usque ad Obsecro, Domine, aufer iniquitatem servi tui, quia insipienter egi.  Dominus: Elige, quod volueris: aut tribus annis pestilentiam; aut tribus mensibus fugere te hostes tuos, et gladium eorum non posse evadere; aut tribus diebus gladium Domini et mortem versari in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
et manii. uno plusꝗͣ sol nat᷑a ꝯcessisse h ẽ senõ.
Sont᷑ quẽ unus de exereitu cdauid ionathas filiꝰ
sames pugnans. eo deuicto totiꝰ uictorie auctor ef¬
fectus: maxune głe culmen accepit. Nam e ille
palestinꝰ głabat᷑ se de ple gigantum existere.
certamina. Et notandũ qd̃ in parali pomenon
ta bella pͥncipalia dd̾ ẽotra philisteos scͥꝑcura
numerat. in Regum uͦ qͣtuor. qͥa ibi quartum

Expanded text:
manu, uno plus quam solet natura concessisse, hoc est, senos: contraque murum de exercitu David Jonathes filius Sames pugnans, eo devicto, totius victoriae effectus maximae gloriae culmen accepit. Nam et ille Palaestinus gloriabatur se de prole gigantum existere: certamina. » Et notandum quod in Paralipomenon tria bella principalia David contra Philistaeos Scriptura numerat, in Regum
Abbreviated transcription (Latin):
itiq a ecdarantib ał: qd̾ so ei rasceret᷑: supplicare
cepit eumq rogare ut apitiꝰ eẽt &e ueniã peceanti
concecleret. T̃ unc gͦ gad ꝓpħ am misit ad eum deus:
tres oupplicii ꝯditiones portantẽ. ut eoꝵ quam
ꝓbaret eligeretꝰ utrum uellet fanẽ in prouintia

Expanded text:
etur, supplicare coepit eumque rogare, ut propitius esset, et veniam peccati concederet. Tunc ergo Gad prophetam misit ad eum Deus, tres supplicii conditiones portantem, ut earum quam probaret, eligeret, utrum vellet famem in provincia
Abbreviated transcription (Latin):
dicantib nõ sołũ apłis. ⁊ pͥmis de udea eũgłis dis¬
pensatorib uerũ etiã & ipsis doctoribꝰ qͥ de gentium
ipło ad opus uerbi electi sunt. tales uiri ad uoticiam
etebie ꝑuenerunt ut eoꝵ documentis atq ereuip lic
uomias uei eocidie ex unus lapidib ꝯstrueret. & dixit
dd. Salomois filiꝰ meus paruulus puer ẽ et delicatusa

Expanded text:
 primis de Judaea Evangelii dispensatoribus, verum etiam ipsis doctoribus, qui de gentium populo ad opus verbi electi sunt, tales viri ad notitiam Ecclesiae pervenerunt, ut eorum documentis atque exemplis domus Dei quotidie ex vivis lapidibus construeretur. Et dixit David: Salomon filius meus parvul
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓeo. dintq dd. fãciam nuscd̾am cũ ãmon filio na¬
mon. qͥ mregũ scbit᷑. cũ q̃ pͥmũ saul indefens¬
sione iabes galaad pugnauit ⁊ uicit eũ. Quia gͦ
erat mimieꝰ saulis: id cͥ co gr̃am p̃stabat dd. siqͣn¬
doadeñ ueniebet. Mist. dd nũcios ad ꝯ solandũ
eũ suꝑ mortẽ patͥs sui. Qui cũ uenissẽt int̾ram filioꝵ am¬
mon. ut ꝯsolarent᷑ ã non: dixerũt pͥncipes filioꝵ ã mõ
adanon. ł u forsitan putas qd dd honoris causa in patrẽ
tuũ miserit qͥ ꝯsolorent᷑ te: nec n adu̾tis qd̾ ut eapłorarẽt
⁊ inuestige̾t ⁊ scrutent᷑ tr̃am tua uenerũt adte serui eiꝰ:
Igit᷑ ã non ꝑueros dd̃ decaluauit ⁊ rasit: ⁊ p̃cidit tuncaᷤ

Expanded text:
 sunt. Faciam misericordiam cum Anon filio Namon, qui in Regum scribitur, cum quo primum Saul in defensionem Jabes Galaath pugnavit, et vicit eum. Quia ergo erat inimicus Saul, idcirco gratiam praestabat Dios ad consolandum eum super morte patris sui. Qui cum pervenissent in terram filiorum Ammon, ut consolarentur Anon, dixerunt principes filiorum Ammon ad Anon: Tu forsitan putas, quod David honoris causa in patrem tuum miserit qui consolentur te: nec animadvertis, quod ut explorent, et investigent, et scrutentur terram tuam, venerint ad te servi ejus? Igitur Anon pueros David decalvavit, et rasit, et praecidit tunica
Abbreviated transcription (Latin):
dᵈ̾ decapite tulit. ⁊ sibimet inde cliadema formauit:
cũ redẽptor nr̃ excõtͣria potestate regni auferens. sibi¬
met insigne decorũ p̃ꝑauit. Que aũt meliꝰ corona ueri¬
Dd intelligit᷑. quã ꝯuẽtꝰ plebis eitholice que caput
nr̃m regẽ uiclelic&e xp̃m corde credulo nobilit̾ ambit:
men atq uictoria ad honbrẽ celestis regis refert᷑: qr

Expanded text:
David de capite tulit, et sibi diadema inde formavit, cum Redemptor noster ex contraria potestate regnum auferens, sibimet insigne decorum paravit. Quae autem melius corona David intelligitur, quam conventus populi catholici? quae caput nostrum, regem videlicet Christum, corde credulo nobiliter ambit men atque victoria, ad honorem coelestis regis refertur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rũt imnanꝰ dd̃̾ ⁊ seruoꝵ eiꝰ. Iudei qͦq hanc arapliã ma¬
tiẽ gigantũ. opłũ nurũ noemi ẽẽ arbitͣnt᷑. ĩc supͣos¬
tedimꝰ. Sed ⁊ aliud bellũ accidit ingeth. inqͦ fuit hõ
de amphi stupe generatꝰ fuerit. Inic blasfemauit isrł.
denuo cast᷑ posuer̾t cͥca ciuitatẽ que erat ñ longeali¬
nib hebreoꝵ. Cratq int̾ eos uir ꝓceritate qͥdẽ ser

Expanded text:
rapham matrem gigantum, Orpham, nurum Noemi esse arbitrantur: sicut supra ostendimus. Sed et aliud bellum accidit in Geth, in quo fuit homo de Rapha stirpe generatus fuerat. Hic blasphemavit Israel, denuo castra posuerunt circa civitatem, quae erat non longe a finibus Hebraeorum: eratque inter eos vir proteritate quidem
Abbreviated transcription (Latin):
diceret dd̾. itt ascenderet struerete altare año deo ĩ aream
ornam ihebusei ⁊ cet᷑. In regũ ꝙͦ ita scptum est. Erat ait̃
altt diunitas ab homine placari non potest. nisi in ardaes¬
sui ꝑ lumen recte fidei &e uere dilectionis altare illi deuote
humilitatis constituat in quo sacfitiũ pie intentionis ao
laudis deo acceptabile offerat. Qd̃ recte. ꝑ eundẽ ꝓpħam in

Expanded text:
d, ut ascenderet, exstrueretque altare Domino Deo in area Ornan Jebuzaei, etc. In Regum quoque ita scriptum est: Erat autem onjiciat quia aliter divinitas ab homine placari non potest, nisi in arca cordis, per lumen rectae fidei et verae dilectionis, altare illi devotae humilitatis constituat, in quo sacrificium piae confessionis ac laudis Deo acceptabile offerat. Quod recte per eumdem prophetam in
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ cernarsꝰ atꝙ qͣteruariꝰ possunt aptari. Tres
& suturum. similit̃ ⁊ iͦii. iucisfitudines. hoc ẽ
Ees aũ. iii. bella ista dd̾ et seruoꝵ eiuis contra
palestino significant᷑: nͥ bellũ xp̃i qd om̃i tore
astiꝰ uite in mentoris sius ꝯtͣ ꝑfidos asq istius
ceti. ⁊ cõtima spiritales neqͥtias incessant᷑ agcius
Licet eñi fastꝰ mundanꝰ uł ꝓt̾uicas malignorum¬
imꝑante ac p̾lia seruoꝵ suoꝵ disponente cedit.
ce om̃s adu̾saris uincunt᷑. ꝓst̾̃nuitt᷑ atq ad nichilũ
redigunt᷑. Unde psalmista ex ꝑsona eccłie ꝯfident̾¬

Expanded text:
 ternarius atque quaternarius possunt aptari. Tres et futurum. Similiter et quatuor vicissitudines, hoc est, Quid quatuor bella ista David et servorum ejus contra Palaestinos significant, nis: bellum Christi, quod omni teae in membris suis contra perfidos quosque istius saeculi, et contra spiritales nequitias incessanter agitur? Licet enim fastus mundanus, vel protervitas malignorumimperante, ac praelia servorum suorum disponente, cedit, et omnes adversarii vincuntur, prosternuntur atque ad nihilum rediguntur. Unde Psalmista ex persona Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
hebreis. Iue uͭ i anxietatẽ hiius electionis om̃iũ rerũ
pessimarum uieuireus tͥbidabat᷑: et uehement᷑ anuimo
uidebatur esse confusus. Sũꝙ ꝓpba diceret hoc õiunodiᷤ
ĩminere: ⁊ responsum uelocit᷑ ȩtigeret: ut electam
as es ꝯditionẽ reniuitiaret deo. exgitans nex. quia si
famem el igeret. contͣ alios hoc fac̃e uideret᷑. quando
ipe qͥdem ħ abens inutta frumenta nõ pateret᷑ ĩopĩã.
reliqs ueis eẽt angustia. Itẽ si eligeret tum ĩnsiũ
uictorñ ħostium. ipse qͥdẽ aũs habens cirea se uirõ
Fottissimos et eustodes nichil om̃ino metuerea neci
ineidere. ħaudiens ꝓpha. renuntiabat deo. E morbum &e
interitũ. misit in exeieitũ hebreoꝵ. Sdoriebaut̃.i. ñ uno¬

Expanded text:
xietatem hujus electionis omnium rerum pessimarum incurrens, tribulabatur et vehementer animo videbatur esse confusus. Cumque propheta diceret, hoc omnimodo imminere, et responsum velociter exigeret, ut electam ab eo conditionem renuntiaret Deo, cogitans rex quia, si famem eligeret, contra alios hoc facere videretur, quando ipse quidem habens multa frumenta non pateretur inopiam, reliquis vero esset angustia; item si eligeret trium mensium victoriam hostium, ipse quidem habens circa se viros fortissimos, et custodes, nihil omnino metueret, neci incidere. Haec audiens propheta renuntiabat Deo: qui morbum et interitum misit in exercitum Hebraeorum. Moriebantur en
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ langoꝵ occasionib ⁊ que non possent cognosci facile
ꝑibant. Aliꝰ eñ suꝑ alium moriebat᷑. & lacent̾ ĩminuenz
malum ueloctt̃ ferebat interitũ. Alii siqͥdẽ ꝑiere cum
ueheinentib doloribꝰ ⁊ amaro gemitu aninã relinquebar̃.
abii uero ipsis passionib marcescebant. ita ut neꝙ corꝑib
repentinis tenebris eoꝵ conatꝰ airipientib suffocati ꝓtinꝰ
expirabant. Alii suꝑ mortuos qs sepeliebant. ip̃i quoꝙ
moriebant᷑: imꝑfectas relinquento s epulturas. Incipi¬
ente itaꝙ pestifero langort eos ab hora matutina ꝑimẽ¬
hic capita tantũmͦ plebis. & seniores numerati sunt:
Eeterũ de om̃i ppło tot milia int̾fecta hebrei affirinats.

Expanded text:
o languorum occasionibus, et quae non possent cognosci facile, peribant. Alius enim super alium moriebatur, et latenter imminens malum velociter ferebat interitum. Alii siquidem perire cum vehementibus doloribus et amaro gemitu animam relinquebant. Alii vero ipsis passionibus marcescebant, ita ut neque curam ei autem repentinis tenebris eorum conatus arripientibus suffocati, protinus exspirabant. Alii super mortuos, quos sepeliebant, ipsi quoque moriebantur, imperfectas relinquentes sepulturas. Incipiente itahic capita tantummodo plebis, et seniores numerati sunt. Caeterum de omni populo tot millia interfecta Hebraei affirmant,
Abbreviated transcription (Latin):
ut dñantes inclero: s ut forma faeti gregis. Et susa
scͥba. ẜananias uͦ filiꝰ iorada: suꝑ legiones cerethi ⁊ phe¬
lethi. Susa sebit᷑ inꝑaliponeñ. qͥ inregũ saraia no
Cerethi aũt ext̃minatores.⁊ pherethi ad mirabiles uł
dices loco coꝵ substitutos qͦs moyses inh̾emo p̃cipi¬
ente dño delegerat. Alii uͦ dicũt ceretheos ad hoc de¬
putatos ẽẽ ut penã ireis eisoluerẽt. pheletheos aũt
in sontes ab op̃ꝑsiorib eoꝵ defenderẽt. Poro filii dd̃.
pͥmi ad manũ rogis. hine ĩregũ scͥptũ ẽ. qd̵ filii dd̾

Expanded text:
ut dominantes in clero, sed ut forma facti gregis . Et Susa scriba, Banaias vero filius Joiada super legiones Cerethi et Phelethi. Susa scribitur in Paralipomenon, qui in Regum Saraia nomCerethi autem, exterminatores, et Phelethi, admirabiles et dices loco eorum substitutos, quos Moyses in eremo praecipiente Domino, delegerat . Alii vero dicunt, Ceretheos adhuc deputatos esse, ut poenam in reis exsolverent: Pheletheos autem, ut insontes ab oppressoribus defenderent. Porro filii David primi ad manum regis. Hinc in Regum scriptum est quod filii
Abbreviated transcription (Latin):
philistinori ad dd uenerat. diaclema diripuerit decipit
melchon. ut liceret regi hebreo. demanu hominis ca¬
ꝑe. qd̾ decapite idoli nͣlicebat. Uictoria au̾t hec dd̃ mam¬
manitis quã dux suus bellando inchoauit s rex ipse
ꝑfecit. qͥd signifc̾. nͥregis nr̾i uictoriã incũctis gentib
nis ⁊ triũphꝰ belli ad regẽ xp̃m solu̾mͦ defert᷑: qr ipsi
om̃is potestas ⁊ potẽta regni adscbitur. d̾s: enĩ sccd̃m

Expanded text:
Philisthinorum ad David venerat, diadema diripuerit de capite Melchom, ut liceret regi Hebraeo de manu hominis capere, quod de capite idoli non licebat. Victoria autem haec David in Ammonitis, quam dux suus bellando inchoavit, sed ipse rex perfecit, quid significat, nisi regis nostri victoriam in cunctis gentibus? nis et triumphus belli ad regem Christum solummodo defertur: quia ipsi omnis
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰanni cͥculũ. eo tẽꝑe quosolent reges ad bella peeclere.
ꝯgregauit ioab ei̾citũ ⁊ robur milicie. ⁊ uastauit trai
filioꝵ anmon. In hebreo ita legit᷑. Cotẽꝑe qͦ reges ad
bella ꝓcesserãt. hos reges dic̃. qͥ ꝓcesserũt ꝯtͣ d̾d̃ in pi¬
gnã. Seilicce regẽ ioob. ⁊ istob. ⁊ soba. ⁊ maacha qͥm
q regessre fuerũt. ⁊ pugnare uoluerĩt cõducti mer¬
ioab ꝑceussit rabba ⁊ destrurit eã. ł ulit aũt dd̃ corom̃
melchon decapite eiꝰ. ⁊ inuenit mea aun pondo talentũ¬

Expanded text:
es ad bella procedere, congregavit Joab exercitum et robur militiae, et vastavit terram filiorum Ammon. In Hebraeo ita legitur: Eo tempore quo reges ad bella processerant. Hos reges dicit, qui processerunt contra David in pugnam: scilicet regem Roob et Istob et Soba et Macha, qui utique reges Syriae fuerunt et pugnare voluerunt conducti merJoab percussit Rabba, et destruxit eam. Tulit autem David coronam Melchom de capite ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
tione euangłi decorũ effẽc̃ auxiliũ. Ciũ subnerua¬
unt om̃s eqͦs curruũ exceptis.c. qͣdrigis qͣs reserua¬
uit sibi. qr om̃e qd̃ sibi rebelle suꝑbia m̃tis ⁊ subli¬
mitate humane sapiẽtie inea ꝯspecr resecando:
głice destudiis eiꝰ ẽe iudicauit. sibi reseruauit.
Suꝑuenit au̾t ⁊ fytꝰ damascenꝰ ut auriliũ p̃berte
a dadezer regi soba. S ⁊ hiuiꝰ ꝑcussit do. xx̃. unori
nicis eolẽ uocabulo quo ⁊ maseth ancilla abraam
filiꝰ appellatꝰ ẽ. Et damascꝰ int̾p̃tat᷑ humilis uł hu¬
mecta. Et bene q̃ priꝰ humecta libidine. suꝑbia
sp̃u sanguinẽ humanũ ineiplebilit̃ siciebat: nũe
mũcdita baprismate xͥ. sublimis ꝓfectu untutũ san¬
guinis poculũ desiclerat ꝑciꝑe. ł ulit qͦq ds̾ pharerͣs
nureis quas habuerãt serui adaclexer: ⁊ attulit eaci
ihrł̃m. Puretre auree nifallor significare possũt dog¬
ma gentiliũ: inqͥb testimonia philosophie humane

Expanded text:
 auxilium. Cujus subnervavit omnes equos curruum, exceptis centum quadrigis, quas reservavit sibi. Quia omne quod sibi rebelle per superbiam mentis, et sublimitatem humanae sapientiae in ea conspexit, resecando, cationis de studiis ejus esse judicavit, sibi reservavit. Supervenit autem et Syrus Damascenus, ut auxilium praeberet Adadezer, regi Soba. Sed et hujus percussiniciae, eodem vocabulo quo et Meseth ancillae Abraham filius appellatus est: et Damascus interpretatur sublimis, sive humecta. Et bene quae prius humecta libidine, superba spiritu, sanguinem humanum inexplebiliter sitiebat: nunc mandata baptismate Christi, sublimis Tulit quoque David pharetras aureas, quas habuerant servi Adadezer, et attulit eas in Hierusalem. Pharetrae aureae, ni fallor, significare possunt dogmata gentilium, in quibus testimonia philosophiae humanae,
Abbreviated transcription (Latin):
edificintes enti. Cuiꝰ domꝰ cũ uen̾it ultima dedicatio.
locũ ppło mõ isł. ⁊ płantabo illũ. ⁊ inhabitabit scorsũ¬
eũ sic̃ abinitio. adieb qͥb ꝯstitui iudices suꝑ ppłm me¬
ũ isił. Hoc tam bonũ magnũ. qͥs qͥs inhoe scło ⁊ in huc
tra sꝑat. insipiẽt᷑ sapit. An neqͥs piã putabit inpace salo¬
monis id ẽe ꝯpletũ : paeẽ qͥppe illã scpt᷑a inumbꝰ futuri
excellenti p̃dicmione am̃dat. Qui suspitioni uigilint᷑¬

Expanded text:
edificant eam . » Cujus domus cum venerit ultima dedicatio, locum populo meo Israel, et plantabo illum et inhabitabit seorsumudices super populum meum Israel. Hoc tam magnum bonum quisquis in hoc saeculo et in hac terra sperat, insipienter sapit. Anne quispiam putabit in pace Salomonis id esse completum? Pacem quippe illam Scriptura in umbra futuri excellenti praedicatione commendat. Cui suspicioni vigilant
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾ hic aliũ aliquẽ reqͥramꝰ. siẽ earnales iudĩ. Nã ⁊ipsi
usq adeo filiũ que loconsto regi dd ꝓmissũ legũt. in¬
telligũt ñ fuisse salomonẽ: ut eo qͥ ꝓmissusẽ. tanta
iã manifestatione cleclarato. ad hue mirabili cecitate
aliu̾ sꝑare sedicãt. Facta qͥde̾ ñ nulla ĩmago rei fu¬
ture etiã in salomone. ineo qd̾ tẽplũ ecdificiuit. ⁊ pa¬
cẽ babuit sccłm nom̃ suũ. Salomon qͥpe: pacifieꝰ:

Expanded text:
 sicut carnales Judaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi David promissum legunt, intelligunt non fuisse Salomonem, ut eo qui promissus est, tanta jam manifestatione declarato, adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificavit, et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe pacificus est
Abbreviated transcription (Latin):
ppło mnõ isre. Plantabit ⁊ habitabit ineo ⁊ ultͣ ñcõ¬
mouebit᷑. nec filñ iniqͥtatis atterent eos sic̃ apͥnei¬
liaui uniu̾sos mnimicos tuos. Annũcio gͦ tͥ. qd̾ edi¬
fieaturꝰ st domũ tͥ dñs. Cũq inpleueris dies tuos
ut uadas adpat̾s tuos. suscrtabo sem̃ tuũ p̃te qd̃

Expanded text:
populo meo Israel: plantabitur, et habitabit in eo, et ultra non commovebitur: Nec filii iniquitatis atterent eos, sicut a princiliavi universos inimicos tuos. Annuntio ergo tibi, quod aedificaturus sit domum tibi Dominus: Cumque impleveris dies tuos, ut vadas ad patres tuos,
Abbreviated transcription (Latin):
hec enĩ duo nõia ꝓ alterutro inseͥptura ponũt᷑: qr ĩ
greco aulen. atriũ dicit᷑. ł uẽ reu̾a dñs ad oarit᷑. qn¬
do fuen̾t hostie portate qͣs suꝑiꝰ intimauit: ut supplici¬
tio cõfitentis mereat᷑ idaures ꝑuenire creatoris. Hec
ud atͥum catholire dũ tarit eccłe ꝑuenit᷑. ubi eiꝰ potẽ¬
tia maiestaitis adorit᷑. Seqͥt᷑. Cõmouert᷑ afacie eiꝰ uni¬

Expanded text:
Haec enim duo nomina pro alterutro in Scriptura ponuntur, quia et in Graeco aulen, atrium dicitur. Tunc revera Dominus adoratur, quando fuerint hostiae portatae, quas superius intimavit: ut supplicatio confitentis mereatur ad aures pervenire Creatoris. Nec ud atrium catholicae duntaxat Ecclesiae pervenitur, ubi ejus potentia majestatis adoratur. Sequitur: Commoveat
Abbreviated transcription (Latin):
stauerit: iosephꝰ ostedit dice̾s. Audiens aũt dam¬
sci syrie rexadab. qd̃ dd̾ expugnasset acdrazarũ. tãqͣ
amicꝰ ad eiꝰ solatia cũ maximo uenit ex̾citu: eũ siẽ
sꝑabat ab opp̃ssione lib̾at᷑us. Et ꝯgressus denuo apd̾
eufraten ꝯtͣ dd bello deuictꝰ:. Ceciderũt eñĩ fenen¬

Expanded text:
dit, dicens: « Audiens autem Damasci Syriae rex Addus, quod David expugnasset Adaeazarum, tanquam amicus ad ejus solatia cum maximo venit exercitu, eum, sicut sperabat, ab oppressione liberaturus; et congressus denuo apud Euphraten contra David, bello devictus est. Ceciderunt enim, ferien
Abbreviated transcription (Latin):
ut offerrẽt holocausta clño suꝑ altare holocausto¬
Alii emĩ clicũt qd̃ tab̾nacłum dm̃ p̃qͣm filii isł in¬
tͣuerũt iiti̾a chanaã. pͥmũ fuerit insilo. de indem
obe. pꝰea ingabaon. adertrenũ qͦq in syon. Artaq
collocasse. Galuon eñi int̃p̃tat᷑ collis. Cocelsũ añt: ꝓp̃t
sublimitatẽ dium cultꝰ dictũ extimãt. Ceter̃ in libͦ
uitatẽ heueoꝵ. ceciditq insortẽ tͥb beniamin. ⁊ nũc
ostedit᷑ iulla ineodẽ noĩe inqͣito miliario bethelis
contͣ oecidentalẽ plagam uirta ramaꝰ rẽmon: ubi sa¬
lomon hostiis ĩ molatis. diuinũ menut oraculum
ft aũt ⁊ ipsa seꝑata leuitis. Reu̾susq ẽ om̃is ppłs indo¬
aũ siuã. ⁊ dd̾ ut benedic̾et etiã domui sue. Benediẽe hic

Expanded text:
Domino super altare holocaustomatis jugiter mane et vespeAlii enim dicunt quod tabernaculum Dei, postquam filii Israel intraverunt in terram Chanaan, primum fuerit in Silo, deinde in Obe, postea in Gabaon, ad extremum quoque in Sion: arca collocasse. Gabaon interpretatur collis: excelsum autem propter sublimitatem divini cultus dictum existimant. Caeterum ivitatem Aeneorum, ceciditque in sortem tribus Benjamin. Et nunc ostenditur villa in eodem nomine in quarto milliario Bethelis contra occidentalem plagam, juxta Rama et Remmon, ubi Salomon hostias immolans divinum meruit oraculum. Fuit autem et ipsa separata Levitis. Reversusque est omnis populus in domum suam, et David, ut benediceret etiam do
Abbreviated transcription (Latin):
cos. ⁊ telleret geth ⁊ filias eiꝰ demuiꝰ pͥbilistum: ꝑcute¬
retq moab. ⁊ fierent moabite serui dd̾ offe̾ntes ei
mun̾a. Filias get̾h dic̃ ciuitates minores que ame¬
thropolim hane ꝑtinebãt. Siqͥdẽ.u. erãt eiunateᷤᷤ
insignes philistinoꝵ: hoc ẽ arotꝰ. gaza. ascalon. geth.
⁊ accaron. que qr inti̾a reꝓmissionis erãt sorte filiis
isrł deputate fuera̾t. s ab eis usq ad dd̾ minime po¬
ssesse. Iinmo ipse frequẽt᷑ isrł sibi tͥbutariũ facie¬
bant. Sorro dd̾ humiliauit eas: ⁊ u̾sa uice que ante

Expanded text:
Geth et filias ejus de manu Philisthiim, percuteretque Moab, et, fierent Moabitae servi David offerentes ei munera. Filias Geth dicit civitates minores, quae ad Metropolim pertinebant. Siquidem quinque erant civitates insignes Philisthinorum: hoc est, Azotus, Gaza, Ascalon, Geth et Acaron. Quae quia in terra repromissionis erant, sorte filiis Israel deputatae fuerant: sed ab eis usque ad David minime possessae. Imo ipsae frequenter Israel sibi tributarium faciebant. Porro David humiliavit eas, conversa vi
Abbreviated transcription (Latin):
non habuit. qͥ xł. regnauit annos. Nam sub eo iudiee
nonis tẽꝑa in hac ꝓmissione ꝓmissa eẽ eredant᷑. Multõ
mnꝰ itaq euilibet regis alt̾ius. Nõ eñi qͥsq eoꝵ intãti.
qntia ille pace regnauit: nec om̃ino gens illa ita regnũ
mut ut sollicita ñ fuerit ne hostib subd̾et᷑ q intata
mitabilitate rerũ humanarũ nulli aliqͣndo ppło ꝯcessa
ĩtanta securitas. ut huic uite hostił ñ formidaret᷑ inẽ

Expanded text:
nta regnauit annos; nam sub eo iudice,monis tempora in hac promissione praedicta esse credantur; multo minus itaque cuiuslibet regis alterius. Non enim quisquam eorum in tanta, quanta ille, pace regnauit; nec umquam omnino gens illa ita regnum tenuit, ut sollicita non fuerit ne hostibus subderetur; quia in tanta mutabilitate rerum humanarum nulli aliquando populo concessa est tanta securitas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
riis debitis in iusti t̾bicti nos astͥngebat. Cũ au̾t uerꝰ
es in nob regnũ accpit. subito tͥbuti exictores facti
sũt tͥbutarii: ⁊ qͥc qͥd ĩña carne rebelle fuit. spͣs imꝑio
uitutis sibi reddere. dũ singłe q̃q natiões inno̾is
eiꝰ ꝯffessione adumate. deuote cẽsũ bonoꝵ oꝑm illi
exsoluũt. Codẽ tẽꝑe ꝑcussit db etñ adaderer re

Expanded text:
riis debitis injusti-tributi nos astringebant. Cum autem verus David in nobis regnum accepit, subito tributi exactores facti sunt tributarii; et quidquid in carne nostra rebelli fuit, spiritus imperio vitutis sibi reddere, dum singulae quaeque nationes, in nominis ejus confessione adunatae devote censum bonorum operum illi exsolvunt. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
tĩorib eic̾et nationes afacie eĩ quã de egipto lib̾at᷑: ⁊
posiusti ppłm tuũ is ł tibi in ppłm usq inet̃nũ :
hoc in loco licet uideat᷑ pͥoris ppłi eg̃ssũ deegipto. ⁊ co¬
llocationẽ eiꝰ int̾ra repmisionis commemorare: tam̃
maiore dignitate ppłi fideł lib̾tio desꝑitali egipto:

Expanded text:
nationes a facie ejus, quem de Aegypto liberat? Et posuisti populum tuum de Israel tibi in populum usque in aeternum. Hoc in loco licet videatur prioris populi egressum de Aegypto, et collocationem ejus in terra promissionis commemorare, tamen majori dignitate populi fidelis liberatio de spiritali Aegypto,
Abbreviated transcription (Latin):
tãt. qͣsi rigida ext̃iꝰ uenustate palliant᷑. Et st̃ ñ nulli qͥui
les uideri ab hominib appetu̾t. atq ꝑ om̃e qd st̃. deiectoᷤᷤ¬
se exhibendo cotẽpnũt s tam apud se intronꝰ qͣsi exipso
merito ost̾ese uilitatis intumescũt. Et tãto magis incor¬
de elati st̃: qͣnto ampliꝰ inspetie elanonẽ p̃mũt.
Que utqͣ unĩ elationiꝰ  bella. magna dd cͥeũspectiõe¬

Expanded text:
qui viles videri ab hominibus appetunt, atque omne quod sunt, se dejectos exhibendo, contemnunt; sed tamen apud se introrsus, quasi ex ipso merito ostensae vilitatis intumescunt, et tanto magis in corde elati sunt, quanto amplius in specie elationem premunt. Quae utraque unius elationis bella, magna David circums
Abbreviated transcription (Latin):
ati aũt federis dm̃i sub pellib ẽ. Et ait nathmn. Dĩa
que meorde tuo sũt fae: ds̃ em̃ tecũ ẽ. Igͥ nocte illa fue
tis sermo dñi adnathan dicẽs. Uade loquere dd ser¬
nom̃o. hec diẽ dñs. Nõ edificabis rum domũ ad babi¬
tidũ. Neq em̃ mansi indomo ereo t̃ꝑre qͦ eduxi i srł¬
decgipto usq ad haĩe diẽ. s fui semꝑ mut᷑as loca tab

Expanded text:
a quae in corde tuo sunt, fac: Deus enim tecum est. Igitur nocte illa factus est sermo Domini ad Nathan, dicens: Vade, loquere David servo meo: Haec dicit Dominus: Non aedificabis tu mihi domum ad habitandum; neque enim mansi in domo eo tempore quo eduxi Israel usque ad diem hanc, sed fui semper mutans loca tab
Abbreviated transcription (Latin):
laudes dñi subsequent᷑ ad ninx̃: qr gratior diei
splendior. cũ nox obscura p̃cesserit. Cõfessio ⁊
magnificẽtia coram eo: ⁊ fortitudo ⁊ gauliũ in
loco eiꝰ. Generalitati. quã instituit admon̾e. uti¬
litatẽ eatholice religionis ostentlit. dic̃ eñi quẽ¬
ad modũ magnifici redł int᷑: qͥ adindulgentiã
peccntoꝵ ꝑuenire potueñt. Cõfessionẽ siqͥdẽ bene
seqͥt᷑ magnificẽtia: qr nemo potest ẽẽ magnifiẽ. nͥ

Expanded text:
laudes Domini subsequenter adjunxit: quia gratior diei laudes Domini subsequenter adjunxit: quia gratior diei splendor est, cum nox obscura praecesserit. Confessio et magnificentia coram eo: fortitudo et gaudium in loco ejus. Generalitate quia instituit admonere, utilitatem catholicae religionis ostendit. Dicit enim quemadmodum magnifici reddantur, qui ad indulgentiam peccatorum provenire meruerunt. Confessionem siquidem bene sequitur magnificentia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽtia dicẽs. Sapientia huiꝰ mu̾di: stultiera ap̃t
dm̃. Unde necesse ÷ ut hic scientes. ꝓñ intelligẽ¬
tib habenñ. Demon ẽ gͥ ado qͥdẽ sic̃ ⁊ bonoꝵ
angłor. eicellens homines treata substãtia.
que ꝓpͥa faciente suꝑbia eo usq ꝑuenit: ut na¬
turali dignitate deposita malis oꝑib semꝑ insi¬
stat. hec sũt demonia que alios ꝑdũt: ⁊ seipsa
decipiũt. hoc sũt utiq dii gẽtiũ: qͥꝑ infruetuo¬
p̃stigii festinãt animas deciꝑe cõluclentiũ. Se¬
qt᷑. Dñs aũt celos fecit. Cece reuera dñi digna
laudatio. Nam eũ dicit celos fecit: om̃s impsis fac¬
tas cieatas sufficient̃ oste̾dit. Sic enĩ inmaiorib
minora cõplectit᷑. cũ dicimꝰ eiuitatẽ edificat᷑ã do
mũ cõstructã. Ibi enĩ reliq partes cõyhendũt᷑:
ubi gen̾ale nom̃ dr̃. Et respice quo tendat. dñs
tare ꝓmerent᷑. Siue celos apłos ⁊ sc̃õs uipos si¬
gnifieit: qui demonib imꝑare dñi munere

Expanded text:
tentia, dicens: Sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum . Unde necesse est ut hic scientes pro non intelligentibus habeantur. Daemon est ergo a Deo quidem, sicut et bonorum angelorum excellens homines creata substantia, quae propria faciente superbia, eo usque pervenit, ut, naturali dignitate deposita, malis operibus semper insistat. Haec sunt daemonia quae alios perdunt, et seipsa decipiunt. Hoc sunt utique dii gentium qui per infructuopraestigia festinant animas decipere consulentium. Sequitur, Dominus autem coelos fecit. Ecce revera Domini digna laudatio. Nam cum dicit, coelos fecit, omnes in ipsis factas creaturas sufficienter ostendit. Sic enim in majoribus minora complectimur, cum dicimmum obstructam: ibi enim reliquae partes comprehenduntur, ubi generale nomen dicitur. Et respice quo tendat Dominus tare promerentur. Sive coelos apostolos et sanctos viros significat, quae daemonibus imperare Domini munere
Abbreviated transcription (Latin):
rati. Nõ abillo ligno ꝑaclisi uncle cliabol gen̾ huma¬
nũ uidebat᷑ ten̾e captiuũ: s abisto scił ligno. unde
ib̾tas caput extulit ⁊ uita surrexit. In illo sicͥlẽ moiᷤ
nisgressionis pependit: inisto ficdes ꝯfessionis emi¬
aut. Inud ꝑ cluxit ad inferos: istud mitit ad celos. Re¬
grauit aũt intelligamꝰ innotuit: qͣndo mũdo dñs
eliator aparuit. Nam qͣndo ille ñ regnauit. qͥ sẽꝑ
cũpatre ⁊ sp̃u scõ potestate sue om̃ipotẽtie ꝑseuerat:
aligno qͥd̾ẽ alii ñ habent tͣnslatoreᷤ. s nob̾ suffiẽ erd̃¬

Expanded text:
lo ligno paradisi, unde diabolus genus humanum videbatur tenere captivum; sed ab isto scilicet ligno unde libertas caput extulit, et vita surrexit. In illo siquidem ligno mors transgressionis pependit, in isto fides confessionis emicuit: illud perduxit ad inferos, istud mittit ad coelos. Regnavit autem, intelligamus innotuit, quando mundo Dominus Salvator apparuit. Nam quando ille non regnavit, qui semper cum Patre et Spiritu sancto potestate suae omnipotentiae perseverat? A ligno
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd mimagna discretione ꝓpħa abrahe sem̃ seruos ap¬
pellat filios iacob electos dñ ẽẽ cõmemorãs. Indi eñ
cotumaces qͦs hic mauult intelligi. carnis abrahe sẽ¬
m tuenĩt. qͥ m̃ito deruos dicit. q̃m ꝑfidia faciẽte
filii ẽẽ noluerũt. Qub ipse dñs dicit. Uos sifilii abrahe

Expanded text:
in magna discretione propheta Abrahae semen, servos appellat, filios Jacob electos Domini esse commemorans. Judaei enim contumaces quos hic mavult intelligi, carnis Abrahae semen fuerunt; quos merito servos dicit, quoniam perfidia faciente filii esse noluerunt, quibus ipse Dominus di
Abbreviated transcription (Latin):
sũ xp̃m dñm exhibebat. Unde quedĩ de illo ita sc̃ͥp¬
ta st̃. qͣsi de ipso ista p̃dicta sint: dũ scpt᷑a scã̾reb ges¬
tis ꝓpħans qͦdam᷑ ineo fig̾am declinat fit᷑oꝵ. Nã p̃t
libros diuine historie ubi regnasse narrat᷑: psalmꝰ
ulta dicũt᷑ que om̃ino ꝯuenire ei ñ possũt. dño aũt
xp̃o aptissima ꝑspicuitate ꝯueniu̾̃t: ut eiudent᷑ ap¬
pareat. qd̾ in illo fig᷑a qͣliscũq ad umbͣta sit. inisto
au̾t ipsa ueritis p̃sentata. Notũ ẽ enĩ qͥb t̃minis
regnũ ꝯclusũ fuerit salomionis. ⁊ tim̃ ineo psalmo
legit᷑ ut alia taceã dñabit᷑ imari usq admare. ⁊i
flumine usq ad r̾minos orb̾ tire. Qd̾ in p̃o uidemꝰ

Expanded text:
um, non exhibebat. Unde quaedam de illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint, dum Scriptura sancta etans, quodammodo in eo figuram deliniat futurorum. Nam praeter libros divinae historiae, ubi regnasse narrat? Psalmus multa dicuntur, quae omnino ei convenire non possunt: Domino auto aptissima perspicuitate conveniunt, ut evidenter appareat, quod in illo figura qualiscumque adumbrata sit, in isto autem ipsa veritas praesentata. Notum est enim quibus terminis regnum conclusum fuerit Salomonis: et tamen in eo psalmo legitur, ut alia taceam, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae ; qu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ erponẽdo qd̾ intenlebat significat u b̾rime:
decłarauit ñ cõphendẽdo qd uoluit. Secͥt᷑. Orri¬
bilis ẽ suꝑ om̃s d̾os. hic debemꝰ dõs ad u̾tere: qͦs si¬
digentilitas impra p̃sũptione cõposuit. Nam eosĩ
sequenti usu manisestat. Qm̃ ꝗͣuis illi stultis m̃ti¬
bus adoabiles ⁊ metuẽcli ẽẽ uidemt᷑. multo t̃r¬
bilioi ẽ dñs ciũ nec nec multitudo miracłoꝵ ꝑot̃
nteligi. nec plenitudo maiestatis agnosci. Om̃s eñ
dñ gentiũ idola: dñs aũt celos fecit. In psalt̾io aũt
igit᷑: om̃s dĩi gentiũ demonia. dñs aũt celos sec̃.
Orribilit̃ ꝑ qͥntã speciẽ diffinitionis que grece eata

Expanded text:
endebat, significat uberrime: et declaravit nec comprehendendo quod voluit. Sequitur: Horribilis est super omnes deos. Hic debemus deos advertere, quos sibi gentilitas impia praesumptione composuit. Nam eos in sequenti versu manifestat. Quoniam quamvis illis stultis mentibus adorabiles et metuendi esse videantur, multo terribilior est Dominus, cujus nec multitudo miraculorum potest intelligi, nec plenitudo majestatis agnosci. Omnes dii enim gentium idola, Dominus autem coelos fecit. In psalterio autem legitur: Omnes dii gentium daemonia, Dominus autem coelos fecit . Mirabiliter per quintam speciem diff
Abbreviated transcription (Latin):
ncũẽ apłos ⁊ ppħas ⁊ reliqͦs fideles. qͦs liuina maies¬
&s tanq̃m celũ noscit᷑ insicdere. ł erra uͦ indicat pee¬
ades: qͥ tam̃ satisfitionis beneficio ad gr̃am dñi redi
emeruerũt. Ipsa eñi tr̃a exultire potest in aduentu sui¬
scitoris ⁊ iudicis: que se apeccatis ꝓpͥis intelligit ab¬
sdutã. dicite ĩnationib: qi clñs regnauit. In psaltio ad
aitũ ẽ. dlñs regnabit aligno. Illos amonet reu̾enda ox¬

Expanded text:
ivina majestas, tanquam coelum, noscitur insidere: terra vero indicat peccatores, qui tamen satisfactionis beneficio ad gratiam Dei meruerunt redire. Ipsa enim terra exsultare potest in adventu judicis sui, quae se a peccatis intelligit absolutam. Dicite in nationibus: Dominus regnavit. In psalterio vero additum est: Dominus regnavit a ligno. Illos admonent reverenda my
Abbreviated transcription (Latin):
asfenĩt nac głam nõi eiꝰ: qui deuotionis stuclio
cõmutant᷑ in meliꝰ. ⁊ cõsubstãtialẽ sibi tͥnitatẽ atq
om̃ipotẽtem ꝑ om̃a cõfitent᷑: ꝑsonis tantũ ñ nature dũ¬
sitite discreti. Quod aũt dicit tollite hostris ⁊ int̾ite m
atͥa eiꝰ: hostas ñ uictimas pecudũ dic̃. s cõscientie pin
libamini. Unde singuis currit: s pie lac̾me defliuam
Iste sũt hostie. qͣs in .lͫ. psalmo dieit: cor contͥtũ ⁊hum

Expanded text:
tudio commutantur in melius, et consubstantialem sibi Trinitatem atque omnipotentem per omnia confitentur, personis tantum, non naturae diversitate discretam. Quod autem dicit: Tollite hostias, et introite in atria ejus, hostias non victimas pecudum dicit, sed conscientiae pura libamina, unde non sanguis currat, sed piae lacrymae diffluant. Istae sunt hostiae
Abbreviated transcription (Latin):
bi aliqͣndo succedit in qͦ om̃iũ ꝓmissoꝵ cõpleta
ꝑfectio. dicẽs tibi dabo trã chanaã. funicłm he¬
reditatis ur̃e. Chanaam intp̃tat᷑ humił. Ergo
humiliũ t̾ram : cõueniẽt ip̃ianos accepturos ẽẽ
accipit᷑. ut et̾no mun̾e teneat᷑. funicubꝰ aũt he¬
reditatis: mũdi signific̃ tortuosas angustias qͣs
dñs ꝓsalute cũctoꝵ sua passione dissoluit. Illiꝰ
eñi susceptione cirnis. nĩa pbat᷑ hereditas. inꝗͣ et̾na pat¬
monia uite celestis accipimꝰ: si eã fixe atq integerrime c̃¬
dere meren᷑. Nam isti cõꝑatio abeis tͣetis: qͥb acposses

Expanded text:
 aliquando succedet, in quo est omnium promissorum completa perfectio. Dicens: Tibi dabo terram Chanaan, funiculum haereditatis vestrae. Chanaan interpretatur: humilis. Ergo humilium terram convenienter Christianos accepturos esse accipitur, ut aeterno munere tueatur. Funiculus autem haereditatis, mundi significat tortuosas angustias, quas Dominus pro salute cunctorum sua passione dissolvit: illius enim susceptio carnis nostra probatur haereditas, in qua aeterna patrimonia vitae coelestis accipimus, si ea fixe atque integerrime credere mereamur. Nam ista comparatio ab eis tracta es
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ipse clñs. cõmonet illũ intelligi debere: quẽ ppłiiu¬
doꝵ erucifigendũ ẽẽ decreuerũt. Sed qͥ hĩc uocẽ ñ adu̾¬
tũt. ipsi se spetialit̾ apatͥarchis alienos ẽẽ ꝓfitent᷑. Recor¬
damini insẽpit̾nũ pactiei: sermonis quẽ mandauit ĩ
mille gen̾ationes. Recordari p̃cepit: hocz ut nulla ob
m̃ti sui ꝓpħarũ signifiẽ p̃dicationes qͣs deu̾bi in car¬
natione p̃dixeru̾̃t. Seqͥt᷑ qd̾ mandauit. Mnidare:.¬

Expanded text:
llum intelligi debere, quem populi Judaeorum crucifigendum esse decreverunt. Sed qui hanc vocem non advertunt, ipsi se specialiter a patriarchis alienos esse profitentur. Recordamini in sempiternum pacti ejus, sermonis quem mandavit in mille generationes. Recordari praecipit, hoc est, ut nulla oblmenti sui prophetarum significat praedicationes, quas de Verbi incarnatione p
Abbreviated transcription (Latin):
similimͦ de ysaac cõstat effectũ. Qua ꝓpt̃ eiudẽter &s¬
tendit᷑ diuina ꝓtectione eos fuisse munitos. Unde scu¬
tandũ qͦmͦ supͣ memoratos patͥarchas xp̃os appellut
delegerit: cũ ad huc ñ fuerit unctio celebrata. Asaul
enĩ: hec res sũpsit iniciũ. S qm erãt insp̃u xp̃i. eis

Expanded text:
simili modo de Isaac constat effectum . Quapropter evidenter ostenditur divina protectione eos fuisse munitos. Unde scrutandum est quomodo supra memoratos patriarchas christos appellare delegerit, cum adhuc non fuerit unctio celebrata: a Saul enim haec res sumpsit initium . Sed quoniam erant in spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ asꝑos iracũclia: s mansueta lenitate plenissimoᷤᷤ¬
ł ũe lauclabũt ligna saltꝰ corã dño: qi uenit iudica¬
undũ. ligna siluarũ. ꝑse amaros ⁊ st̾iles infer̾ut fruct᷑
S cũ fuerint insita duleissima ub̾tate pinguescunt.
Sic gentes que priꝰ fuera̾t uelut ligna siluarũ adcul¬
turĩ fiuctiferam ꝓlucte: ante faciẽ dñi magno gau¬
dio letature st̃. S cũ dic̃ om̃ia ligna: illã partẽ uult
ntelligi. que inseri bonis oꝑib potuit ac mutari.
ui dixerat erecdentes ẽẽ letat᷑os. ñ cdic manguli.
ñ insecretis⁊s ante faciẽ iudicis. qͣndo inestimabi¬
lis ⁊ copiosa letitia ÷: qͣnlo p̃mia tͥbuunt᷑ ⁊ securitas

Expanded text:
non asperos iracundia, sed mansueta lenitate planissimoicamundum. Ligna silvarum per se amaros et steriles inferunt fructus; sed cum fuerint insita, dulcissima ubertate pinguescunt. Sic gentes, quae prius fuerant, velut ligna silvarum, ad culturam fructiferam productae, ante faciem Domini magno sunt gaudio laetaturae. Sed cum dicit: Omnia ligna illam partem vult intelligi, quae misceri bonis operibus potuit ac mutari. Quae dixerat credentes esse laetaturos, non dicit in angulis, non in secretis, sed ante faciem judicis, quando inaestimabilis et copiosa laetitia est; quando praemia tribuuntur, et securit
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ÷ futura ꝓpħare. Inmille gen̾ationes. finitũ
ꝓ infinito positũ ÷. qd̃ tam̃ scli istiꝰ fine cõ eludit᷑.
Ubi gen̾atio humana sequẽti sibi etate succedit
Quod pepigit cũ abraham. ⁊ iuram̃ti illiꝰ cũ ysa¬
ac: ⁊ cõstituit illud iacob inp̃ceptũ. ⁊ isrł in pac¬
tũ sẽꝑit̃nũ. Ad illud respõdce. qd̾ suꝑꝰ dix̃: testam̃¬
ti sui. Illa eni q̃ inuet̾i testam̃to abrahe ⁊ ysaae ꝑa¬
tarchis ꝓmissa st̃. uł iuirata statuit ea. id firma¬
uit ia cob ⁊ isrł: in nouo scił testam̃to qd̾ et̃num.¬

Expanded text:
datum est futura prophetare. In mille generationes. Finitum pro infinito positum est, quod tamen saeculi istius fine concluditur, ubi generatio humana sequenti sibi aetate succedit. Quod pepigit cum Abraham, et juramenti illius cum Isaac, et constituit illud Jacob in praeceptum, et Israel in pactum aeternum. Ad illud respondet quod superius dixit testamenti sui. Illa enim quae in Veteri Testamento Abrahae et Isaac patriarchis promissa sunt vel jurata, statuit ea, id est firmavit Jacob et Israel, in Novo scilicet Testamento quod e
Abbreviated transcription (Latin):
ite: nũc licit aficie ipsiꝰ amatores scłi amouẽdos.
Nõ eñĩ dixit. cõmoueat᷑ ante faciẽ eiꝰ uniu̾sa tr̃a: s¬
a facie eiꝰ. Quod hodieq illis dicimꝰ: qͦs acõspectu
nĩo redelimꝰ alienos. Qui bene tr̾a dicti sũt: qiter¬
rena uitia ñ relinqu̾̃t. ꝗͣ uis hoc alii in partẽ bonã ac¬

Expanded text:
movendos. Non enim dixit: Commoveatur ante faciem ejus universa terra. Quod hodieque illis dicimus, quos a conspectu nostro reddidimus alienos. Qui bene terra dicti sunt, quia terrena vitia non derelinquunt. Quamvis hoc alii in partem bonam ac
Abbreviated transcription (Latin):
sert: ut plebs deuota possit adu̾tere nullũ clño ina¬
ni deuotione seruisse. Dirabilia itaq ꝑtinẽt addi¬
uisionẽ maris rubr: ꝓ digia ad plagat qͣs misit ĩ
egiptũ. Iudicia oris eiꝰ. qm̃ cũcta cõpleuit que moy¬
si suo famulo ꝓmisisse dinoseit᷑. Sic imo u̾siculo
que subt̃ latĩ dicturꝰ erat: ꝓpositionis loco breuit᷑
ante p̾fat᷑:. hoc tam̃ totũ sentiri mauult de dñoxͦ.¬

Expanded text:
fert; ut plebs devota possit advertere, nullum Domino inani devotione serviisse. Mirabilia itaque pertinent ad divisionem maris Rubri; 355 prodigia ad plagas quas misit in Aegyptum; judicia oris ejus, quoniam cuncta complevit quae Moysi suo famulo promisisse dignoscitur. Sic in uno versiculo quae subter latius dicturus erat, propositionis loco breviter ante praefatus est. Hoc tamen totum sentiri mavult de
Abbreviated transcription (Latin):
infittura uita. Ibi gͦ fortitudo. ⁊ gaucdiũ. qd¬
ibi inmortalitas ⁊ bentitudo ꝑpetua. Afferte dño
mino głam nõi eiꝰ. Leuate sacrificiũ. ⁊ uenite
in cõspectu eiꝰ: ⁊ ad orate dñm inclecore sc̃o. P osqͣm
magnalia dñ ⁊ beatoꝵ dona p̃dicauit: in scdã par¬
te studiosus cõmonet gentes. ut om̃i cunctatione

Expanded text:
in sua vita. Ibi ergo fortitudo est et gaudium: qibi immortalitas ac beatitudo perpetua. Afferte Dominmino gloriam nomini ejus; levate sacrificium, et venite in conspectu ejus, et adorate Dominum in decore sancto. Postquam magnalia Domini, et beatorum dona praedicavit, in secunda parte studiosius commovet gentes, ut omni cunctatione
Abbreviated transcription (Latin):
occłis m̃is. Ac si aꝑte dicat. Qualẽ me exteri despitiẽs me¬
exhbeo: talẽ me interꝰ ad tẽdo. Quid gͦ actur st̃ qͦs doct᷑¬
na eleuat si dd̾ excarne sua uẽturũ rede̾ptore nouerat
eiꝰq gaudia ꝓpħãdo nũciabat. ⁊ tam̃ insemetipso cerui¬
cẽ cordis ualida discretionis calce. depͥmebat dicẽs. eroq

Expanded text:
me exterius despiciens exhibeo, talem me interius attendo. Quid ergo acturi sunt quos doctrina elevat? si David ex carne sua venturum Redemptorem noverat, ejusque gaudia prophetando nuntiabat, et tamen, in semetipso cervicem cordis, valida discretionis calce deprimebat, dicens: « Eroque
Abbreviated transcription (Latin):
cõfortat᷑: pͥncipat᷑ eoꝵ. Et itẽ. Constitues inqͥt pͥncipeᷤ
suꝑ om̃ẽ tr̃am: memores erũt nõis tui dñe in om̃i ge¬
neratione ⁊ ꝓgeme. Post hec. modũ laudationis quẽ
dd̾ ipse cõposuit: scͥptor hnistoue inseruit dicẽs. Contemi¬
̃i dño ⁊ inuocate nom eiꝰ. Cuĩ psalmi titub alleliua
Et merito qr totꝰ indi laudib explicat᷑. Hhoc qͥde ũbi
decꝰ inpsalt̾i̾o ap̃senti psilmo fecit initiũ. nec anteaa
⁊ hieronimꝰ in expositione eiꝰde ꝑsalmi euidẽt᷑ designe
⁊ qd eũ in hebraicis fontib credimꝰ inuenisse. Et ideo
ubicũq se locꝰ attulerit: ad octissimo uiro p̃firam re
bilẽ significat dñi: qd unũ ex decẽ nõĩb ẽe di in epła
ad marcellã ieronimo tͣclit᷑ eiꝑonẽte. qͥ dix̃. Primũ no

Expanded text:
cipes super omnem terram; memores erunt nominis tui, Domine, in omni generatione et progenie . Post haec, modum laudationis quem David ipse composuit scriptor historiae inseruit, dicens: Confitemini Domino et invocate nomen ejus. Cujus psalmi titulus est: Alleluia. Et merito, quia totus in laudibus Dei explicatur. Hoc quidem verbi decus in psalmo a praesenti psalmo fecit initium: nec antea a  Hieronymus in expositione ejusdem psalmi evidenter designat, quod eum in Hebraicis fontibus credimus invenisse. Et ideo ubicunque se locus attulerit, a doctissimo viro praefixam rbilem significat Deum; quod unum ex decem nominibus esse Dei, in epistola ad Marcellam Hieronymo