comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cisti.a. ad antiqm dignitatem reuerq. M at̾a
iunt isti reuerentes. qui & lo quunt̃. Mod̾
In pͥma parte ipsi reuertentes cum sua prius
exultatione lib̾atoris laudem describiuit. In se¬
cunda .p. potentiam reductoris: quȩ incipit.
spes omniũ finum t̾rę. Intentio est nos
ammonere ne desꝑemus de salute contra
sententiam philosophors. quib certũ erat pꝰ
mortẽ eternum habere supplicium apud infe¬
sione dicunt. O deus qui nr̃ redemptor es. te
necesse ẽ ut tu exaudias. quia ñ solȩ aĩȩ.
S omnis caro ueniet ad te. in iudicio. hic a¬
ꝑte ꝓpħa resurrectionem annuntiat. Et ne
tiam. p̃ualueriuit suꝑ nos. quia nos ĩ pec¬

Expanded text:
est, ad antiquam dignitatem reverti. Materia sunt ipsi revertentes, qui hic loquuntur. Modus: In prima parte ipsi revertentes cum sua prius exsultatione liberatoris laudem describunt. In secunda parte potentiam reductoris, quae incipit: spes omnium finium terrae. Intentio est nos admonere, ne desperemus de salute, contra sententiam philosophorum, quibus certum erat, post mortem aeternum habere supplicium apud infeltantes, dicunt: « O Deus » qui noster redemptor es, « tnecesse est ut exaudias, quia non solae animae, sed « omnis caro ad te veniet » in judicio. Hic propheta aperte resurrectionem annuntiat. Et necpraevaluerunt super nos » quia nos in pec
Abbreviated transcription (Latin):
stantia illis data. Et beue potes p̃parate. quia
qui habitant t̾minos. teriȩ. ꝙ hoc a signis
tes de aduersitate. scił non curantes ꝓspera
uel aduersa. Item ꝑ hoc turbabuntur gent
quia uisitasti.t̃. sic scił ꝙ inebriasti eam.
¶Et bene potiusti inebriare: quia flumd̃¬
.i. imiscłia eius. repletum ẽ aquis .i. donis
quȩ lauant sicut aqua. Ꝙ ñtm̃ inebriasti.
qui oritur. lecabit᷑ in stil. eius flumini.s.¬

Expanded text:
stantia illis data, et bene potes praeparare, quia qui habitant terminos » terrae et hoc « a signis tes de adversitate, scilicet non curantes vel prospera vel adversa. Item per hoc turbabuntur gentes, quia « visitasti terram » sic « et inebriasti eam »Et bene potuisti inebriare, quia « flumia ejus « est repletum aquis, » id est donis, quae lavant sicut aqua, et non tantum inebriasti, qui oritur, « laetabitur in stillicidiis
Abbreviated transcription (Latin):
peccatiun captiuarent᷑. & tandem in terram
ude exierant reuerterent᷑. Aggens iͦ uon
aphetatut captiuitatem. s successit ihercimiȩ
qui mortuus fuit. dum eeñt iudei in cap¬
tiuitate. & ipse aggeus ꝓphetauit reditũ.
et fuit in reditu. quia mortuo nabuchodo¬
nosor successit alius rex qui tunens dm̃
dimsit populum di. ꝑhanc captiuitatẽ
intellexerunt ipsi ꝓpħȩ captiuitatem hu¬
mani generis. qua tenent᷑ in babilonia .i.
in confusione peocatoꝵ. ꝑreditum uͦ eoꝵ

Expanded text:
ram unde exirent, reverterentur. Aggaeus vero non prophetavit captivitatem, sed successit Jeremiae, qui mortuus fuit, dum essent Judaei in captivitate, et ipse Aggaeus prophetavit reditum, et fuit in reditu, qui mortuo Nabuchodonosor successit alius rex, qui timens Deum dimisit populum. Per hanc captivitatem intellexerunt ipsi captivitatem humani generis, in qua tenentur in Babylone, id est, in confusione peccatorum. Per reditum
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt eum a discipulo tradi. & a pilato
iudicari. ⁊ sumilia. Postea dixerunt apud
seipsos. qmͣ bene ȩxcogitauimus. qͥs. iud.¬
nquisicrtuit. inquitates. uidel qͦmͦ me pos¬
seat in morte detinere. S ipsi serutantes nou
snied s scrutinio .i. assidua inquisctione. de¬
faqunt. qͥa non potueriuit me in morte re¬
accedet homo ut intelligat cord̾i .i. eius secicũ
consilium. Accedet ꝓprie dicit. quia nullus
Uel aut. Ipsi ddefecerunt. s tam̃ homo stultus¬
ille aeccdet ad cor altum. scił ut impleat al¬
tum consilium di. ut ine interficiat. ẜ tam̃¬
as exaltabit᷑. me resuscitando. Pot̃ legi. & cor
altum. qułauis scĩ patres ñ ponant sio. Ipsi
querunt mortẽ ineã. ac si ego iuuitus susti¬
neitm: s dominicus homo accedet uolunta

Expanded text:
fecerunt eum a discipulo tradi, et a Pilato judicari et similia: « et » postea « dixerunt » apud seipsos: Quam bene excogitavimus, « quinquisierunt « iniquitates » ut quomodo possent me in morte detinere, sed ipsi « scrutantes » non semel, sed « scrutinio, » id est assidua inquisitione « defecerunt, » quia non potuerunt me in morte deaccedet homo ut intelligat cor Dei, id est ejus secretum consilium. Accedet proprie dicit, quia nullus Vel aliter: Ipsi defecerunt, sed tamen homo ille stultus accedet ad cor altum, scilicet ut impleat altum consilium Dei ut me interficiat, sed Deus exaltabitur, me resuscitando. Potest ita legi, et cor altum, quamvis sancti patres non ponunt, sic ipsi quaerunt mortem meam, ac si ego invitus sustinerem, sed domi
Abbreviated transcription (Latin):
passus a gifiattus. Breuis emn tangit de passi¬
one sua. & głificatione. Modus. In pͥma parte
describit maliciã iudeoꝵ: & orãt lib̾ari abes.
& affirmat quod libabitur. In scd̾a parte quȩ
incipit. sagitte pariuiloꝵ: ponit irrisionem
studticiȩ eoꝵ. Intentio ẽ ammon̾e̾ uideos. ut ces¬
sent a maucia sua. Et sicut in ceteris psalmis
Exaudi d̾s orationẽ meã. de bonis obtitendis
cedam inunicis ꝓpt̃ timorem. ꝓtexisti. Focertꝰ¬
sum quod cripies. quia iam ꝓteristi a comientu
malignantium .i. a collectione de me male co¬
Quia. Enumerat nequicias uideoꝵ. Bene
dico oꝑantium iniquitatem: quia ipsi ęxacue
acuit᷑ ut magis incidat: ita ipsi acutissime
excogitabant quid peiꝰ possent dicere in eũ. ut
cũ dicẽnt erueisige ⁊ alia manifesta. & inten
quesicrunt quomͦ a discipulo traderct᷑. a uidice¬
labe peccati eram. & hoc in oocultis. quantũ
ad cognitionem eoꝵ. Subito. Intendunt
sciente quantum ad stultam opinionẽ eoꝵ.

Expanded text:
passus et glorificatus: breviter enim tangit de passione et glorificatione. Modus: In prima parte describit malitiam Judaeorum, et orat liberari ab eis, et affirmat quod liberabitur. In secunda parte, quae incipit: Sagittae parvulorum, ponit irrisionem stultitiae eorum. Intentio est, admonere Judaeos, ut cessent a nequitia, et sicut in caeteris psExaudi, Deus, orationem meam » de bonis obtinendis,cedam inimicis propter timorem. « Protexisti mesum quod eripies, quia « protexisti me a conventu maligantium » id est a collectione de me male coQuia. » Enumerat nequitias Judaeorum. Bene dico, operantium iniquitatem, « quia » ipsi « exacueus acuitur ut magis incidat, ita acutissime cogitabant quid pejus possent dicere in eum, ut cum dicerent: Crucifige eum, et alia manifesta. Et « intenquaesierunt quomodo a discipulo traderetulabe peccati eram, et hoc « in occultis » quantum ad cogitationem eorum. « Subito. » Intendunt me scilicet nesciente, quantum ad stultam opinionem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
intitulauit sic psalmũ istum. canticum
psalm resurretionis.i. agens de resurrectio¬
ne hunis mundi. Titulus ꝓcedit ex figitra
illa ubi in recitatione psalmors p̃cedebat
psalmus in melodia cordariĩ. quȩ melodia
significabat oꝑationem. & post illam sequȩ¬

Expanded text:
intitulavit hunc psalmum, canticum psalmi resurrectionis, id est, agens de resurrectione. Hujusmodi titulus procedit ex figura illius, ubi de recitatione psalmorum praecedebat psalmus in melodia chordarum, quae melodia, significabat exsultationem. Non enim suffic
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in exał. s. sSagittȩ. Incipit scd̃a paro. Sn¬
quia sicut sagitte paruuloꝵs ñ nocent. sic
nec mala quȩ michi faciunt. Ꝙ lingue.e.s.¬
ifir. q c̃ añ resurrect̾ionẽ ñ tã ꝓt̾ue locuti st̃.¬
ne nobsuam resurrect̾ionẽ innuit.S Cot¬
turbati sunt. Aali sic defecerunt. & tunc
sunt conturbat ad fidem suscipiendam.
om̃s qui udebant cos scił aliqui de omui
tatis intellererunt. Et hic notat᷑ quod pͥus¬
uiu mysterium di tractat᷑: qm intelligat᷑ :
Ubi dicit alios considerantes malicia eors
bit᷑. Diri conturbati sunt. & de hac contur

Expanded text:
 Deus. « Sagittae. » Incipit de secunda parte. Ben» quia sicut sagittae parvulorum non nocent, sic nec mala quae mihi faciunt: « et linguaee locuti sne, suam resurrectionem nobis innuit. Conturbati sunt. Mali sic defecerunt, et tunc « sunt conturbati » ad fidem suscipiendam « omnes qui videbant eos » scilicet aliqui de omni tandem « intellexerunt: » et hic notatur, quod prius mysterium Dei diu tractetur quam intelligatur, ubi dicit alios considerantes malitiam eorum bitur. » Dixi conturbati sunt, et de hac conturb
Abbreviated transcription (Latin):
in qua fideles ⁊ pͥores iusti qui adhuc ꝑculpã
um iustorũ sub ueti testamento. ꝑ qđ patet
q illi .ui. precedentes gradus ad homines ue¬
teris testam̃ti sp̾aliter dirigunt᷑. Intendit ꝓ¬
pheta inuitare hoĩes uet̾is testam̃ti. ut uiad

Expanded text:
in quo fideles et priores justi, qui adhuc per culpam ium justorum sub Veteri Testamento: per quod patet quod alii sex praecedentes gradus ad homines Veteris Testamenti specialiter diriguntur. Intendit propheta invitare homines Veteris Testamenti, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gno sciȩ boni ⁊ mali ne comedas: ꝙ in qͣcũq¬
redibunt ad uitam terrenam ⁊ cuitum t̾rȩ.
post centum mille annos. siert ougenes et
auii heretici putauerunt :
rincipes. Hic bñ p̃scubit᷑. seꝵ. qͥd intͥprecat᷑ suꝑ
uulnꝰ. qͥa hic fideł qͥ pauloañ suã ostendit
humuitatẽ. ostendit᷑ gratas acciꝑe tribulatioes¬

Expanded text:
gno scientiae boni et mali ne comedas, et in quocunqredibunt ad vitam terrenam et cultum terrae post centum millia annorum, sicut Origenes et alii haeretici putaverunt. Sin. « Principes. » Hic bene praescribitur Sin, quod interpretatur super vulnus; quia hic fidelis, qui paulo ante suam ostendit humilitate
Abbreviated transcription (Latin):
dissent: s tñ ĩõ ꝑpret̾itum enuntiat. qr certꝰ
erat ꝑm̾ita patriarcharũ ⁊ ꝓpħarũ ⁊ aliorum
iustorum. quod ipsi in aduentu mediatoris
ẽẽut ascensuri ad illam celestem ierłm. Fł̃t ue̾
ascendert̃. qr etiã ibi uidices constituti st̃. Ii ẽ.¬
qr illic .i. inhabit̾one illa sedert̃ quasi iudices
uita. Sedebunt dico in udicio fut᷑o ut nip̃i
iudicent .s. consentiendo diuine sententie.
Iudicabt̃ enĩ scĩ nationes. Iudicabt̃ quidẽ:¬

Expanded text:
ideo per praeteritum annuntiat quia certus erat, per merita patriarcharum et aliorum justorum, quod ipsi in adventu mediatoris essent ascensuri ad illam coelestem Hierusalem. Et vere ascenderunt, quia et ibi etiam judices constituti sunt; n illa habitatione « sederunt » quasi judices,vita: sedebunt, dico « in judicio » futuro, ut ipsi judicent, scilicet consentiendo divinae sententiae; judicab
Abbreviated transcription (Latin):
dte leuaui. Sic̃ in aliis dictũ est. in hoc
premisso p̾smo ostendit se fidelis loqui
inter molestias huius uitȩ. In pͥma .p. osten¬
dit se oculos ad dm̃ dirigere. In scd̾a q̃ incip̃.¬
hortari adhunc gradũ. ⁊ sp̃aliter in pͥmis istiᷤ.
UII loqͦr de uet̾i testam̃to. Quasi ita diceret.
dueiam ponit. Ostendit quomͦ oculos dirigat

Expanded text:
 meos. » Sicut in aliis dictum est, et hoc praemisso psalmo ostendit se fidelis loqui inter molestias hujus vitae. In prima parte, ostendit oculos ad Deum se dirigere. In secunda phortari ad hunc gradum, et specialiter in primis istis septem loquitur de Veteri Testamento. Quasi ita diceret: duciam ponit. Ostendit quomodo oculos dirigat
Abbreviated transcription (Latin):
in quo apparet eiꝰ auxiliũ eẽ ualens ⁊⁊ forte ad
mea ille qui custodit te .l. ds̃ euius auxiliũ sc̃is¬
in cõmgtionẽ ut cõmouearis ad aliqua illici
ꝑmittit nos negligent̃ oꝑari. sicuti dñs dormi¬
tauit in naui iłł negligentibꝰ ꝯ securis ꝓtran¬
quillitate maris. Motis aut̃ ilł clam andbꝰ
tẽ pestate maris euigilauit dñs ⁊ diligentes
custoditut. u̾e tͥ ñ dormitabit neq dormi

Expanded text:
in quo apparet ejus auxilium esse valens et forte ad mea, ille « qui custodit te, » id est Deus, cujus auxiin commotionem » ut non commovearis ad aliqua illicitpermittit nos negligenter operari. Sicut Dominus dormivit in navi , illis negligentibus et securis pro tranquillitate maris: motis autem illis et clamantibus tempestate maris, evigilavit Dominus, et diligenter eos custodivit. Vere tibi non dormitabit
Abbreviated transcription (Latin):
gerent. ho.i.n. Nc̾. In principio defecissemus.
bulationũ absorbuisset nos .i. in reꝑabiliter sibi
rentẽ .i. impetuosã tribulationem. Ego dico
dño auxiliante aĩa nr̃a ꝑtransiuit: Et forstan
dice̾t aliquis qđ sine auxilio dñi aĩan. ꝑtran

Expanded text:
ent nos. » In principio defecissemus, bulationum, « absorbuisset nos, » id est irreparabiliter sibi rentem, » id est impetuosam tribulationem. Ego dico, Domino auxiliante, anima nostra pertransivit, et « forsitan » diceret aliquis quod sine Domini auxilio « an
Abbreviated transcription (Latin):
Postꝗͣ ex audiũ eũ dñs npecc̃a dimittendo ⁊ab
amore terrenorũ retrahendo. qr uidet sibi
multa inminere quȩ tt̾m possunt eũ ad pꝰ¬
posita impelłe. uelut linguã dolosã quȩ ip̃m
pͥnũ parentẽ deiecit a sua ꝑfectione: p̃catur
dm̃ ut lib̾et eũ. ne amͦ retrahat᷑ ad peccandũ.

Expanded text:
Postquam exaudivit eum Dominus, et peccata dimittendo, et ab amore terrenorum removendo, quia vidit sibi multa imminere quae iterum possent eum ad postposita impellere, veluti linguam dolosam, quae ipsum primum parentem dejecit a sua perfectione, precatur Deum ut liberet e
Abbreviated transcription (Latin):
Et licet ad presens ꝑmittat eos tribulari tam̃
reuera ẽ in circuitu eiꝰ. qm̃ ñ reluquent fide¬
les suos in potestate inimicoꝵ. ne ip̃i cõpellan¬
tur peccare. Ihoc ẽ. Quia ñ reli. uirgã .i. pote¬
statem hab̾ent. iustos exnecessitate peccare cõ¬
angustia peccare coguntur. Istis bnfaciet dñs.

Expanded text:
Et licet ad praesens permittat eos tribulari, tamen revera est in circuitu ejus, quia non relinquet fideles suos in potestate inimicorum, ne et ipsi compellantur peccare; et hoc est, « quia non relinquet Dostatem haberent, justos ex necessitate peccare comangustia peccare coguntur. Istis bene faciet Dom
Abbreviated transcription (Latin):
herib. ut ineo sexu futura saluatio intel¬
ligatur. ꝑ mulieres quȩ naturalit̾ fragił st̃
corꝑis accipimus ñ solũ feminas. s ȩtiã ali¬
quos fragiles uiros. It̾m inter uiros accipi¬
nicuiq faciens scđm suã possibilitatẽ. Uñ¬

Expanded text:
intelligatur: per mulieres, quae naturaliter fragilis sunt corporis, accipimus non solum feminas, sed etiam aliquos fragiles viros: iterum inter viros accipinicuique faciens secundum suam possibilitatem: un
Abbreviated transcription (Latin):
ne seducaris lingua dolosa : Ecce quid dat᷑ tͥ.
Sagittȩ acutȩ .i. diuina p̃cepta quȩ cito tͣns¬
figunt corda hõinũ dant᷑ eis arma ꝯtͣ lui¬
guã dolosã. Sagite dico potentis .i. ip̃ius dĩ.
ꝑ hoc innuit qd̾ iste sagitȩ faciant hoĩes poten

Expanded text:
ne seducaris lingua dolosa. Ecce quid datur tibi: « sagittae acutae, » id est divina praecepta, quae cito transfigunt corda hominum, dantur ei arma contra linguam dolosam: sagittae dico « Potentis, » id est ipsius Dei: r hoc innui
Abbreviated transcription (Latin):
nos impellere ad illicitos actus. s potiꝰ iati¬
one illumuiata. fomes pecc̃i compͥmat᷑. Idõ
sic dicit nulla dominet᷑. qͥa intelligit dm̃ suf
ficere ad dampnationẽ. si una iiusticia do¬
minet᷑. qnͣtũ si om̃s dominent᷑. Dico gͥssuᷤᷤ

Expanded text:
nos impellere ad illicitos motus, sed potius ratione illuminata, fomes peccati comprimatur; ideo sic dicit « nulla dominetur, » quia intelligit tantum valere ad damnationem, si una injustitia dominetur quantum si omnes do
Abbreviated transcription (Latin):
topation. Toparnis p̾tiosus iapis ẽ. cuiꝰ natutae
ut semꝑ attrahat uisĩ inspicienti ᷤ nec oculias¬
picientium possunt intuitu eiꝰ satiari. ꝑ qͦo
intelligimꝰ omne pulerũ uisu hꝰ secli. Et qͥa
dirigebar semꝑ ad omnia mandata tua. ĩplen¬
da. ꝙ econtrario omnẽ uiã iniqmͣ odio halii.
uirta ȩũglul. ñi potestiᷤ dõ seruire ⁊ mammone.
irabilia.t.. Huuic occonario
uñ p̃scribit᷑ phe. qͦd uiterp̃tat᷑ ertor. qͥa in
hac .p. fideł qui ioquit᷑ ostrudit se dolere de er
ꝙ ostendit eis conuemient̾ legem dñi ñ dissi
seruatores suos tales efficiunt. qͥ cecos illium¬
neut. mortuos resuscitent. ⁊ hꝰmodi alia: ꝙ ido
scrutata ẽ ea auima mea. Anima scrutat᷑. ꝙ¬

Expanded text:
azius pretiosus lapis est, cujus natura est ut semper attrahat visum inspicientium, nec oculi inspicientium ejus possunt intuitu satiari: per quod intelligimus omne pulchrum visu hujus saeculi. Et quia us ab opere, sed « dirigebar » semper ad omnia mandata tua implenda, et econtrario, « omnem viam iniquam odio habui » juxta Evangelium: « Non potestis Deo servire et mammonae. Huic octonario bene praescribitur Phe, quod interpretatur error, quia in hac parte fidelis qui loquitur ostendit se dolere de erre, et ostendit eis convenienter legem Domini non dissipservatores suos tales efficiunt quod caecos illuminent, mortuos resuscitent, et hujusmodi alia; et « ideo scrutata est ea anima mea.
Abbreviated transcription (Latin):
captiuitatẽ nr̃am. dicent aliqui inter gentes
hoc magnific̾. dñs .i. magnifice disposu̾it fa¬
apecc̃is lib̾ent᷑ cognoscent eos dĩ filios. eẽ. et
tandem angłicis manib in ꝑꝑetuã requiẽ
deportandos: ipsi dicent magnificauit dũs
fac̾e̾ c̃ eis. nec in hoc sunt fatui uł insipientes. qr
ꝑueniamus adcursum bone oꝑationis. Ita
conuerte. sicut gorrens qui ẽ ligatus frigore
hiemis conuertitur in austro inuento illoca¬

Expanded text:
ivitatem nostram, « dicent » aliqui « inter gentes » hoc « magnificavit, » id est magnifice disposuit  liberentur, cognoscent eos esse Dei filios, et tandem in angelicis manibus in perpetuam requiem deportandos. Ipsi dicent: « Magnificavit Dominus facere cum eis, » nec in hoc sunt fatui vel insipientes, quia perveniamus ad cursum bonae operationis: ita converte « sicut torrens » qui est ligatus frigore hiemis, convertitur « in austro, » in vento illo ca
Abbreviated transcription (Latin):
mundo renunciauit. osteudit se ad scõs inten¬
sibi auxiliũ adquirat. quo factus iustus contra
omĩa gen̾a tempt̾onũ resistat. Intndit ꝓpħa ꝑsu¬
um exemplũ alios inuitare. ut ꝑ eosdem gradꝰ
ascendãt. In pͥma .p. leuans ocłos ad scõs petit
auxiliũ. ⁊ ostendit qͥd sibi ualeat. Acsi ꝓpħa ita
de ocłos ur̃os int̾iores ad scõs dĩ ut ꝑ eorũ itt̃¬
cessionẽ auxiliũ dĩ rccipiatis. ⁊ ħ exemplomei.¬

Expanded text:
iavit; ostendit se ad sanctos intensibi auxilium acquirat, quo factus justus contra omnium tentationes resistat. Intendit propheta per suum exemplum alios invitare, ut per eosdem gradus ascendant. In prima parte, levans oculos ad sanctos, petit auxilium, et ostendit quod sibi valeat. Acsi propheta ita te oculos vestros interiores ad sanctos Dei, ut per eorum intercessionem auxilium Domini recipiatis, e
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ .i. quȩ tu facis ꝑusticiã tuã. Ille custodit
iuidicia qͥ ⁊ si habeat adu̾sitates ñ frangit᷑. sed
iudicio d̾i sͥ dari intelligit. si autẽ habeat ꝓs
sat. ¶Dico iuraui custodire: ꝙ etiã custodire¬
statui .i. sic̃ delibaui. ita stabilit̾ compleui. Et¬
qͥa statui custodire. ido sũ humiliatꝰ .i. afftictꝰ¬
usq qͣ .i. ex omni parte ⁊ om̃i gene̾ afflictionus.
qͥa stabilit̾ obseruabam iudicia ⁊ testimonia
liatione obtuli tͥ sacrificia oris mei .i. laudos q̃
erant oris mei. qͥa qͦd dicebam ore ad unplebã

Expanded text:
am justitiam. Custodit ille judicia, quia si habeat adversitates non frangitur, sed judicio Dei sibi dari intelligit. Si autem prosperitasat: dico custodire, juravi etiam custodire, id est sicut deliberavi, ita stabiliter complevi. Quia statui custodire, ideo « sum humiliatus, » i id est ex omni parte et omni genere afflictionis, quia stabiliter observabam judicia et testimonia liatione obtuli tibi sacrificia « oris mei, » id est laudes quae erant oris mei: quia quod dicebam ore, complevi op
Abbreviated transcription (Latin):
nec tm̃ hec. s etiam seruaui mandata.t.¬
git hic testimonia cũ mnandatis. ut o¬
stendat se utrumq testamentũ uetꝰ ⁊ no¬
uum parit̾ obseruare. Ideo seruaui: quia
Oꝑa nulla dicunt᷑ eẽ in conspectu dei:
enim tustꝰ iste qͥ suꝑus iegem di se tm̃¬
custodisse ostendit. consisiminationẽ p̃¬
cat᷑ ut oratio sua ad doniun conspectũ
ꝑueniat. ⁊ ut ipse ds̾ ꝑ carnem asstĩptã
factus. pastor suus se ouem cõmisso
pͥmi parentis. in deserto errantẽ. ad ue¬
rum & ꝑpetiĩ ouile reducat. Ordo qͦ
congruus. Postqmͣ enĩ beatꝰ nomo ad
hoc ꝑductus ẽ. ut tribulationes sͥ nie¬
aliud restat. nͥ ut ad ꝓmissuni premi¬
ũ ꝑuenire contendat. Contuiuatio. Qa
dilexi ⁊ seruaui maudata. ideo odnẽ dep̃.¬

Expanded text:
ntum hoc, sed et « servavi mandata t « testimonia » cum mandatis, ut ostendat se utrumque Testamentum, Vetus et Novum, pariter observare: ideo servavi « quianspectu Dei eenim justus iste, qui superius legem Dei se custodisse ostendit, consummationem precatur, ut oratio sua ad Dei conspectum perveniat, ut et ipse Deus per carnem assumptam factus Pastor suus, se ovem, commisso primi parentis in deserto errantem, ad verum et perpetuum ovile reducat. Ordo quoque congruus est: postquam enim beatus homo ad hoc perductus est ut tribulationes sibi mealiud restat nisi ut ad promissum praemium pervenire contendat. Continuatio: Quia dilexi et servavi mandata, ideo, o « D
Abbreviated transcription (Latin):
auectionẽ p̃mittit. inquitat̾e odio habii. &¬
etiam abhomiuatꝰ sum .i. exectabile cam hũi.
dilexerim: ꝑ hoc apparet qͥa in die .i. in inea il¬
titis ad inemoriã sp̃o septiformis. Ego dico in¬
tendeus suꝑ iudicia.iꝰ.t. recognoscenᷤᷤ om̃s illaᷤ¬

Expanded text:
ilectionem, praemittit: « iniquitatem odio habui, et abominatus sum, » id est exsecrabilem eam habui, dilexerim per hoc apparet, quia « in mea iltutis ad memoriam septiformis Spiritus, ego dico, intendens « super judicia
Abbreviated transcription (Latin):
latione. qͥa hic iali ꝑ multa flagella uolunt mea
bono retrahere. & ħ dicit. Qͥa faccꝰ sũ sicut ut̾ in
pruina. Comꝑans se utri qͦd ẽ coriũ mortui aĩał
mortificet. Et sic̃ iter bñ retinet infusũ liquorẽ.
contrahit᷑ ꝙ siccat᷑ ut iam liquorẽ commnissum
conseruare ĩ possit. ita fideł iste positꝰ int̾ ma¬
ios frigore infidelitatis. ⁊ turpis uitȩ macuł a¬
strictos. multis ꝑsequitionib cogit᷑ dimit̃e¬
⁊ effundẽ liquore diuini u̾bi sͥ comnissi. Et
licet ita sim factꝰ sic̃ ut̃ in priuna. tam̃ iusti¬
ficationes tuas .i. p̃cepta tua quib homines iusti¬

Expanded text:
tione, quia hic mali per multa flagella me volunt a bono retrahere; et hoc dicit: « quia factus sum sicut uter in pruina: » comparans se utri, quod est corium mortui animalis, mortificet: et sicut uter bene retinet infusum liquorem, contrahitur et siccatur, ut jam liquorem commissum conservare non possit, ita fidelis iste positus inter malos, frigore infidelitatis et turpis vitae maculis astrictos, multis persecutionibus cogitur dimittere et fundere liquorem divini verbi sibi commissi: et licet ita sim factus « sicut uter in pruina, » tamen « justificationes tuas, » id est praecepta tua, quibus homines justi
Abbreviated transcription (Latin):
um.i. scd̃mn ꝓmissionẽ tuam qͥ dixisti u
eugłio. Qui fecerit ea qtiȩ ego precipio
manifestabo ei meip̃m. Dico da intelle¬
ctum: ꝙ cum docueris me iustificatios
tuas .i. cum dab̃ intellectũ. labia .m.eru

Expanded text:
um promissionem tuam, qui dixisti in Evangelio: « Qui fecerit ea quae ego praecipio, manifestabo ei meipsum. » Dico « da intellectum, » et « cum docueris me justificationes tuas, » id est cum dabis intellectum, « eru
Abbreviated transcription (Latin):
aliis qui se exposuerunt morti ꝓdefensione
eccłie. sit abundantia uirtutũ uł acquisitoꝵ
p̃dicatione sua. ut cũ multis filiis dõ se p̃sen¬
tent iniudicio. Non tm̃ p̃cor ut sit pax ⁊a
nec ad tuam tranquillitatẽ inquietos ⁊ sine pa¬
ee uera hic uuentes posse ꝑuenire. Et hoc

Expanded text:
anctis apostolis et aliis qui se exposuerunt morti pro defensione Ecclesiae, « sit abundantia » virtutum vel acquisitorum praedicatione sua, ut cum multis filiis Deo se praesentent in judicio. Non tantum precor ut sit pax et nec ad tuam tranquillitatem inquietos, et sine pace vera hic viventes posse pervenire: et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵs tuoꝵ suꝑ sꝑaui. Nel fic hoo fructu peto ut
catore iustificttũ. & facti muitutores mei letabunt᷑.
Idco etiam peto ut des mͥ intellectũ. qͦ possimꝰ re¬
uͥti ad nr̃m principitini: qͥa ego cognosco paties
nĩts ⁊ nos filios ꝑ mobedientiã ab illa dignitate
tuo ut consoiet᷑ me in miseriis. ⁊ ħ peco sedm¬

Expanded text:
borum tuorum supersperavi. Vel, si hoc fructu peto ut catore justificatum, et facti imitatores laetabuntur. Ideo peto ut des intellectum, quo possimus reverti ad nostrum principium, quia cognosco patres et nos filios per inobedientiam ab illa dignitate tuo, ut consoletur me » in miseriis: et hoc pe
Abbreviated transcription (Latin):
& icħ iniquũ uł inhonestũ p̃cipientia. ⁊ du
dium. clamorẽ suum dirigit ad dñi. Ordo ꝙͦ
congruus ẽ. qͥa pꝰ passionem erroris accepta con¬
solatione cũ a malis circumcdudat᷑. nicħ aliud
restat. nͥ ut clamorẽ suum ad dm dirigat. Con¬
tinuatio. Qa tͥbulatio ⁊ angustia inuenert̃ me.

Expanded text:
il iniquum vel inhonestum praecipientia et ducdium, clamorem suum dirigit ad Deum. Ordo quoque congruus, quia post passionem erroris accepta consolatione, cum a malis circumdatur, nihil aliud restat, nisi ut clamorem suum ad Dominum dirigat. Continuatio: Quia tribulatio et angustia invenerunt me,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥ uistꝰ ẽ iustificet᷑ adhue. Et opus ẽ ut uiu¬
sices qͥa ꝑ sequetites & occidentes me appropinqͣ¬
mauert̃. ⁊ cam mͥ ꝑsuaserunt. a lege autẽ tua
gis a dõ ꝙ di lege fit remotior. Ipsi appropin
autẽ placet lextua. Et hoc ẽ. om̃s uie.t.u. sũt

Expanded text:
ut « qui justus est, justificetur adhuc. » Et opus est ut vivifices, quia « persequentes » et occidentes « me appropinqumaverunt, et eam mihi persuaserunt: « a lege autem tua gis a Deo Deique lege fit remotior. Ipse appropinqautem placet lex tua; et hoc est: « et
Abbreviated transcription (Latin):
repellendas calumpinas iniquoꝵ. ⁊ ad legẽ
dei defendendã cont᷑ eos. Quȩ sagacita ͤ ci
iusto necessaria eiat. Mali enun qͦs odio ha¬
bebat multas ui eũ calumpinas ꝙ cͥmina¬
tiones inferebant. Contõ. Quia dileri testi¬
monia dua. ⁊ alios reputaui p̃uaricatores.⁊
pnus eoꝵ succumbere. qͣs muttas mͥ infert̃
qͥa p̾uaricatores reputani. ꝙ ine ab cis sepa¬
deserendo malũ secritꝰ suo boniun. ¶Ne tͣdas
calumpiantib. & si impulerint in aliqͦd¬
calumpnient᷑ me suꝑbi. Et debes suscipe.¬
qͥa mei oculi inti̾ores defecerunt ab omni ap¬
pentu t̾reuoꝵ. tendentes in salutare tuum .i.
in saluationem tuã. & ut ad illud ꝑueniam

Expanded text:
repellendas calumnias iniquorum, et ad legem Dei defendendam contra eos: quae sagacitas et justo necessaria erat. Mali enim quos odio habebant, multas in eos calumnias et criminationes inferebant. Continuatio: Quia dilexit testimonia tua, et alios reputavi praevaricatores, niis eorum succumbere, quas multas mihi inferunt: quia praevaricantes reputavi, etiam me ab aliis sepadeserendo malum, secutus sum bonum. « Ne tradas calumniantibus; » et si impulerint in aliqcalumnientur me superbi. » Et debes suscipeerunt ab omni appetitu terrenorum, tendentes « in salutare tuum, » id est in salvationem tuam; « et » ut ad illud perveniam
Abbreviated transcription (Latin):
testamentũ intelligitur. qr lex illa octauam
diem.i. ȩternã requiem ñ dabat nec de ea
agebat. s desig̃cone illiꝰ quietis. un hoc erat
totus finis eoꝵ qr lex precipiebat salbo feri¬
ari. qđ erat signũ future quietis. ꝑocto nouũi
testamentũ accipimus.qr in ipso iam requiẽ

Expanded text:
Testamentum intelligitur. Lex enim illa octavam diem, id est aeternam requiem, non dabat, nec de ea agebat, sed de significatione illius quietis: et in hoc erat totus finis, quia lex praecipiebat in sabbato feriari , quod erat signum futurae quietis. Per octo, Novum Testame
Abbreviated transcription (Latin):
ascendisse. nec tñ de se solo dic̃. s de similib sͥ.
Intendit aut̃ alios inuitare ut exemplo sui
conscendant istos gradus. Duas partes facit
⁊ deplorat se tã diu int̾ malos ꝑegrinũ ⁊ inco¬
lam ẽẽ. desi ita dic̾et. fr̃s ẽ uos tribulamini mul¬
tiplicitate pecc̃oꝵ clamare addnm̃n. ⁊ ipse uos

Expanded text:
ascendisse: nec tantum de se solo dicit, sed et de similibus sibi. Intendit autem alios invitare, uti exemplo sui conscendant istos gradus. Duas partes in hoc deplorat se tandiu inter malos peregrinum et incolam esse. Acsi ita diceret: Fratres, cum vos tribulamini in multiplicitate peccatorum, clamate ad Dominum, et ipse vos
Abbreviated transcription (Latin):
Cont̃o. Ideo bonum ẽ qͦd humiliasti me. ut ꝑ hoc
itũtar ad principiũ in quo mecitasti.⁊ hoc ẽ. O
i plas mauert᷑ me. qñtũ ad corpꝰ. Licet ds̃ oĩa fecis¬
set. ciratio tam̃ hominis attribuit᷑ manib dei
⁊ pt̃ dignitatẽ. Et qͥa me fecisti: cũ ñ statim possim
redire ad illam ꝑfeccionẽ in qͣ me creasti.da m̃
interun intellectũ .i. illumina rationẽ meam.
cipti. Idco debes illuminare intellectũ: qͥa qͥ

Expanded text:
nuatio: Ideo bonum est quod humiliasti, ut per hoc revertar ad principium in quo me creasti; et hoc est: Oet plasmaverunt me, » quantum ad corpus. Licet Deus omnia fecisset, creatio tamen hominis attribuitur manibus Dei propter dignitatem: et quia me fecisti, cum non statim possim redire ad illam perfectionem in qua me creasti, « da mihi intellectum, » id est, illumina rationem meam, cipii. Ideo debes illuminare intellectum, quia « qui
Abbreviated transcription (Latin):
sim defendere contͣ hereticos. qͥa ipsi dissipa¬
uerunit male intelligendo ⁊ hereses inducet¬
do ⁊ cetis aliis modis legẽ tuã corrumpendo.
Uel cibi dño opus ẽ facieudi. ut dos mͥ intelle¬
etũ ad defensionẽ legis .t. Et qͥa alii dissipaue¬
runt iegẽ tuam: ideo ego acccnsus zelo d̾i. dile¬
xi mandata tua. ad defendendum ea. suꝑ aurũ.¬

Expanded text:
sim defendere contra haereticos, quia illi « dissipaverunt, » male intelligendo, et haereses inducendo, et caeteris aliis modis, « legem tuam » corrumpendo. Vel tibi Domino opus est faciendi, ut des mihi intellectum, ad defensionem legis tuae: et quia alii dissipaverunt legem tuam, « ideo » ego accensus zelo Dei, « dilexi mandata tua » ad defendendum ea, « super auru
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui abinitio ab abel .s. ⁊ ab aliis iusts.
in quib udi xp̃m futurũ: ⁊ ȩccłiam suam
immutabilit̾ fundaturum:
ide humilitatẽ. Hic p̾notat᷑ Res .i. caput.
Hic enim de humilitate agit᷑ quȩ ẽ cap̃
⁊ custodia uirtutũ qmͣ seruat iustꝰ ab hostib
conclusus. ut serpens caput seruat. corpore
ictib exposito. Sic̃ cnĩ serpens dum capt̃ tb
seruat. etiam si cet̾a m̃bra truncant᷑ ñ inte¬
rit: sic homo humilitate seruara ꝗͣruis corpꝰ

Expanded text:
cognovi ab « initio, » ab Abel et aliis justis, in quibus vidi Christum futurum, et Ecclesiam suam incommutabiliter fundaturum. Res. « Vide humilitatem. » Hic praenotatur Res, id est caput: hic enim de humilitate agitur, quae est caput et custodia virtutum, quam servat justus ab hostibus conclusus, ut servat serpens caput, corpore ictibus exposito. Sicut enim serpens, si caput servat, etsi caetera membra truncantur, non interit: sic
Abbreviated transcription (Latin):
huic fideli qui loquit᷑ iocunde st̃ tͥbulatio¬
nes que inferunt᷑. Uel unccip̃tat᷑ exclusio.
Hic enĩ excludit fidelis qͥ loquit᷑ ꝑ suã pati¬
entiam omnẽ tristiciam. Et congruo osdine
ꝓcedit. Postqmͣ enĩ aliqͥs in spem ẽ constitutꝰ.
⁊ ad ꝑueniendũ ad rem sꝑatam inpiger¬
⁊ sollicitꝰ. restat ut quecũq mala eueniant.
patient̃ sustineat. Contõ. Ideo secure dico.
doce iustificationss. qͥa tu iam cepisti. Et hoc

Expanded text:
uic fideli jucundae sunt tribulationes quae inferuntur. Vel interpretatur exclusio: hic autem excludit fidelis qui loquitur, per suam patientiam, omnem tristitiam, et congruo ordine procedit: postquam enim aliquis in spe est constitutus, et ad perveniendum ad rem speratam sollicitus, restat ut quaecunque mala eveniant, » patienter sustineat. Ideo secure dico, « doce me justificationes, » quia tu jam coepisti: et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ assumptã carnẽ. Sicut enĩ in luc̾na habet᷑
lum̃ ⁊ testa. ita iii.xͦ diuinitas lum̃ ẽ. humani¬
tas qͣi testa contiuens lum̃. Que lue̾na illumi¬
nat pedes in eos .i. ꝓmouet ad hoc ut possun
iam. bñ uelle. Et idem uerbũ est factũ luiñ. sin.

Expanded text:
umptam carnem. Sicut enim in lucerna habetur lumen et testa, ita in Christo divinitas lumen est, humanitas quasi testa continens lumen: quae lucerna illuminat pedes meos, id est promovet ad hoc, ut possim jam bene velle: et idem verbum est factum lumen semiti
Abbreviated transcription (Latin):
bulationes habeam. Et cum ñ possent gͣ me
fabulationib suis ꝓfic̾e̾. ipsi unqͥ sunt me ꝑse¬
quuti ꝑ multa mala illata. ut saltẽ ꝑ hoc me
ine in t̾ra .i. ꝑ fecte reddid̾unt me ui amorem
lo minꝰ consũmauert̃ me .i. fere interfecerũt.

Expanded text:
bulationes habeam: et cum non possint erga me fabulationibus suis proficere, ipsi « iniqui sunt me persecuti » multa mala inferendo, ut saltem per hoc me unt in terra, » id est perfecte reddiderunt me in amorem lo minus consummaverunt, id est fere interfecerunt me, «
Abbreviated transcription (Latin):
tiqui uͦ patres expectauert̃ pͥmũ aduentum
eiꝰ. Nisi enĩ expectaremꝰ eum scdo uenturiun:
neq legẽ diligetemꝰ. neq iniquitatẽ odio
haberemꝰ. Expectaui ⁊ mandata tua .i. p̃
cepta moralia. ut ñ oceides. ñ mechaberi.

Expanded text:
um adventum ejus: nisi enim exspectaremus eum secundo venturum, neque legem diligeremus, neque iniquitatem odio haberemus, exspectavi; « et mandata tua, » id est praecepta moralia, ut « non occides, non furaberis, »
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uiterp̃tat᷑ consolatio. qͥa iustꝰ ille qͥ pau¬
lo aute ostendebat se dolere de ialoꝵ erro¬
re. Hic iam ostendit consolationẽ dupplicem
se habere ex iusto iudicio di.Cum enĩ se
iudicio di uluminatũ eoguoseit. magnã
ht̃ consolationẽ ad mala sustiuenda. ⁊ spe¬
randa celestia. Itemdũ malos iusto diui
dicio excecitos ⁊ rȩꝓbatos aminaduertit. &¬
in eisde qͦ consolat᷑ iutelligens se ꝑ ilos ex¬
aminaudũ ⁊ ꝓbandum. Qd̾ enĩ facit for¬
nax auro. uma ferro: hoc facit impiꝰ pio.
Contõ. Hactenus dolui.⁊ fudunt lacrimas
oeuli mei: siam ñ doleo. s potius in hoc
ligis ⁊ uiuinuias. alios reꝓbas ⁊ excecas. ħ
iusto uidicio facis. ⁊ in hoc apparet qͦd rec¬
tum sit iudiciũ tuũ. qͥa mnaudata quȩ
nob ꝓponis facis a quibꝰdam recipi oi a
.i. solam equitatem p̃cipientia.⁊ iu̾tatem

Expanded text:
retatur consolatio, quia justus ille, qui paulo ante ostendebat dolere se malorum errore, hic jam ostendit consolationem duplicem se habere ex justo judicio Dei. Cum enim Dei judicio se illuminatum agnoscit, magnam habet consolationem ad mala sustinenda et coelestia speranda. Item dum malos justo Dei judicio excaecatos et reprobatos intelligit, in eisdem consolatur, intelligens se per eos examinandum et exprobrandum. Quod facit fornax auro, lima ferro, facit impius pio. Continuatio: Hactenus dolui, et fuderunt lacrymas oculi mei; sed jam non doleo, sed potius consolor ligis et illuminas, alios reprobas et excaecas, hoc justo judicio facis. In hoc apparet quod rectum sit judicium, quia mandata quae nobis proponis, facis a quibusdam recipi et a id est, solam aequitatem praecipientia; « et veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
e etiam disciplinam .i. mitte tͥbulationes ad
meã correctionẽ. ut illam suscipiam canqm̃ di¬
intelligã. doce ꝙͣ scientiã .i. cogntion̾e utilũ ieĩ.¬
ut intelligam me eẽ in peccĩs corruptibile et
miserũ. & ñ posse ab iis malis libari. nͥ ꝑ dis¬
cipliuam tuam. Et ponunt᷑ ista retͦgrado ordi¬
ne. Priꝰ enĩ ẽ scientia. dem̃ disciplina ex qua ꝓ¬
celit bonitas. Ideo dico doce: qͥa.in .t. cͦ. in qͥto¬
bonitas ⁊ scicntia & alia hmodi ꝓ mitiunt᷑. Ido
pͥcor doce discipliña. qͥa ego deliqui. a qͦ delicto
ñ potera uibari nisi ꝑ disciplinã. Deliqͥ dico.

Expanded text:
ce « disciplinam, » id est, mitte tribulationem ad meam correctionem: « et » ut illam suscipiam diintelligam, doce me « scientiantelligam in peccatis me esse corruptibilem et miserum, et non posse ab his malis liberari, nisi per disciplinam tuam: et ponuntur ista retrogrado ordine: prius enim est scientia, deinde disciplina, ex qua procedit bonitas. Ideo dico « doce, quia in mandatis tbonitas, et scientia, et alia hujusmodi promittuntur. Ideo, precor, doce disciplinam, quia « ego deliqui, » a quo delicto non poteram liberari nisi per disciplinam: « deliqui » dico «
Abbreviated transcription (Latin):
datũ. factum ẽ luc̾na .i. illuminatio qua
possim mͥ a laqueis diaboli cauere. qͦs mͥ
dendit in tenebris hꝰ uite. Luc̾na dico
qͥa nec bñ uelle possumꝰ nͥ gia d̃ĩ illiuntnem
Uoluntati nr̃ȩ ẽ uerbũ lucͥ̾na. semitis u meis¬

Expanded text:
datum, est factum « lucerna, » id est illuminatio qua possum mihi a laqueis diaboli cavere, quos mihi tendunt in tenebris hujus vitae. Lucerna dico quia nec bene velle possumus, nisi gratia Dei illuminemur. Voluntati nostrae est verbum lucerna,
Abbreviated transcription (Latin):
in.t. Et non declinaui a rudicus tius. quia
iam cciã ita custodiu qͦd in nullo deuiarem
& etiã aliis annuntiaui in qͦ fuerunt elo¬
nite fuerunt dulcia. Dulcia dico suꝑ mel .o.m.
t᷑. ostendit auctoritatẽ p̃ceptoꝵ di. cũ dicit.
a mandatis tius odñe. hoc intellexi. quia
uiam uriqͥtatis odire debeam. ⁊ ido odiui:
de humilitate qͥa ostendit se iustꝰ qͥ loqͥt᷑¬
bonȩ uoluntatis. ⁊ ideo p̾scribit᷑ Nrn. qͦd¬

Expanded text:
» et « non declinavi a judiciis tuis, » quia ita etiam custodivi, quod in nullo deviarem , et aliis annuntiavi, in quo fuerunt « elonite fuerunt dulcia: dulcia dico « super mel ortur, ostendit auctoritatem praeceptorum Dei, cum dicit: « a mandatis tuis, » o Domine, hoc « intellexi » quod viam iniquitatis odire debeam, et ideo odivide humilitate, quia ostendit se justus qui loqubonae voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
uomꝰ dilexi. Men. In hoc occonario ostẽ¬
dit᷑ fideł ilie qui loquit᷑. intimo amore
legem̃ di diligere. ꝙ ideo suꝑ oñs inunicos
quantũcũq astutos se in lege dñi intellectũ
habere. Et ideo bñ p̃sebit᷑ huic parti mer
Ordo q bomis ẽ. Postqm euĩ aliquis factꝰ¬
ẽ habens cor seruititis. si uitimũ amorem
tam̃ quedã indicia suȩ dilectionis. eũ dicit to
meditatione hũi: ideo fecisti me prudentẽ¬
de mandato tuo suꝑ inimicos meoᷤ.i. plus
intellexi de lege tua. qmͣ in unici mei.
Ideo dico suꝑ immicas: qͥa mandatũ tuũ¬

Expanded text:
o dilexi. » In hoc octonario ostenditur ille fidelis qui loquitur, intimo amore legem Dei diligere, et ideo super omnes inimicos quantumcunque astutos se in lege Domini intellectum habere, et ideo praescribitur huic parti Mem.Ordo quoque bonus est. Postquam enim aliquis nactus cor servitutis, si intimum amorem tamen quaedam indicia suae dilectionis, cum dicit: « meditatione habui, ideo « fecisti me prudentem mandato tuo super inimicos meos » id est plus intellexi de lege tua quam inimici: ideo dico super inimicos, « quia » mandatum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a lex tua ꝑmanet a generatiõe ni generatio¬
nẽ .i.a principio usq ad finẽ mundi. sic̃ in
abel ꝙ in alus scĩs uiris. fundasti t̾ram .i. stabi¬
ta. s etiã dies .i. sapientiores uiri & ulustrio¬
res in ȩccłia qͥ alios illuminare possunt. ꝑse¬

Expanded text:
et a generatione in generationem, id est a principio usque ad finem mundi: sicut in Abel et in aliis sanctis viris « fundasti, » id est, stabita, sed etiam « dies, » id est sapientiores viri, et illustriores in Ecclesia, qui alios illuminare possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qccernũ dñe. In ħ occonario
ostendit᷑ qͦd iustꝰ iie qͥ mͦ ostendit se afflictum.
cũ intellig̃ dm̃ nũdñ uelle eũ ꝑduce̾ adieqiuiem
dit. Et ideo p̃sebit᷑ huc occonario lamech. quod
inter p̃tat᷑ cor seruitutis. Contõ. Ideo debeo beue
custodire testimonia tua dñe. qͥa u̾bũ tuum¬

Expanded text:
ernum, Domine. » In hoc octonario ostenditur quod justus ille, qui modo ostendit se afflictum, cum intelligit Deum nondum velle perducere ad requiem dit: et ideo praescribitur huic octonario Lamed, quod interpretatur cor servitutis. Continuatio: Ideo bene debeo custodire testimonia tua, Domine, qu
Abbreviated transcription (Latin):
noro ut origuialia: uł ea quȩ in puenitia feci.
¶ Delicta ne memincris. s potiꝰ. tudo. in . in .i.
s ꝓꝑt̃ bonitatẽ .t. quia tu solus es bonus.
Bene dico ẽẽ bonũ dñm: quia ipse e dulcis
alicui cognoscenti. sic̃ eyb gustanti. Q hec
uia .i. in hac uita. legem .i. correptionẽ. Plegẽ
ideo correptionẽ accipimꝰ. qͥa sicuti lex & timo¬
rem incutit & a malo cessare facit. ita qͦ cor¬
reptio. Uel ꝑ uiã maudata possumꝰ acciꝑe: qͥ
autẽ extra hanc uiam sunt. his d̾s nullã le¬
gem dat. Cum d̾s punit peccatoros iuste a¬
git. qd̾ punire habemuᷤ. cũ dicit legem dat.
Quod cum facit hoc in uia .i. in hac tuta.
miscdit agit: quia in hac sola uita ẽ locus
coreptionis. Dene dicit sinul duscis ⁊ iectus
quia alterum temꝑat alterũ. Dulcedo namq
de miscdia dĩ ñ desꝑare nos ammonet: iusti¬
cia uͦ negligentiam aufcit. Dominꝰ dabit legẽ
ciunt᷑ non reꝑcutiunt. si maledicunt᷑. ñ inaledict̃.

Expanded text:
noro, ut originalia, vel ea quae in pueritia feci. « Delicta ne memineris, » sed potius « tu, Domine, to mei, » quia tu solus es bonus. Bene dico bonum esse Dominum, quia ipse « dulcis » alicui cognoscenti, sicut cibus gustanti: et haec ac vita « legem, » id est, correctionem. Per legem ideo correctionem accipimus, quia sicut lex et timorem incutit, et a malo cessare facit, ita quoque correctio. Vel per viam mandata Domini possumus accipere; qui autem extra hanc viam sunt, his Deus nullam legem dat. Cum Deus punit peccatores, juste agit: quod punire habemus cum dicit legem dat. Quod facit hoc in via, id est, in hac vita, merito agit: quia in hac vita sola est locus correctionis. Bene ponit simul, « dulcis et rectus, » quia alterum temperat alterum. Dulcedo enim de misericordia Dei non desperare nos admonet, justitia vero negligentiam aufert. « Dominus dabit legem, » tiuntur non repercutiunt, si maledicuntur non maledicunt: «
Abbreviated transcription (Latin):
tio eiꝰ. h.i. faciet eum heteditare: t̾ram uiuen¬
tium. & hoo erit in communi refectione:
Contra hoc qd̾ aliquis diceret. neminẽ pos¬
se ꝑseuerare in bono ꝓpt̃ mobilitatẽ naturȩ.
et idõ amitt̾e illud bonun: dicit. Dñs. ẽ. fir
no timori. Humanus etũ timoꝵ diffidenti¬
am tͥbuit: duunꝰ autẽ ẽ firmamentũ spei

Expanded text:
id est, faciet eum haereditare « terram » viventium, et hoc erit in communi resurrectione. Contra hoc quod aliquis diceret, neminem posse perseverare in bono propter mobilitatem naturae, et ideo amittere illud bonum dicit: « Dominus est firno timori. Humanus enim timor diffidentiam tribuit, divinus autem firmamentum spei.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatum. ꝓ batum ostendit ds̃ iob dͥ. quia cog¬
nouit se muita posse pati. & aliis etiã. demo¬
nib. qui eũ leui tribulatione posse deuora¬
in renib neq in cogiationib aliquid mali
tempta. et ego hoc sustinebo bene. qm̃ mĩa
ra uentas fuit.  Bene dico complactu in ue¬
ritate: quia & mala uitaui ⁊ bona sequitoꝰ
sum. Et qd̾ mala dimisisset: ostend̾ cũ dic̃:
terrena. ꝑ concilium. eo ᷤ qui dant ratioẽs
enĩ quidam hec eẽ appetenda. quia ꝓpt̾ ho
ut uł mala cum ilł agam. uel consensũ

Expanded text:
probatum. Probatum ostendit Deus Job sibi , quia cognovit se multa posse pati: et aliis, etiam daemonibus, qui eum Levi tribulatione posse devorain renibus, neque in cogitationibus aliquid mali tenta, » et ego hoc sustinebo bene, « quoniamra veritas fuit. Bene dico, « complacui in veritate tua, » quia mala vitavi, et bona secutus sum, et quod mala dimisisset, ostendit cum dicitterrena, per concilium eos qui dant rationes enim quidam haec esse appetenda, quia propter ut vel mala cum illis agam, vel assensum
Abbreviated transcription (Latin):
tu dñe. ne.p.a.mi. cũ mał. Et maloꝵ ponit
duas partes. impio ᷤ et uiros sanguinũ. Per
impios accipimus hereticos. ꝙ om̃s qͥ contͣ
diuinam teligionem nitunt᷑: ꝑ iuro ᷤᷤ sangui¬
num. homicidas. Uel uiroᷤᷤ sanguinũ coᷤ uo¬
ste rogat ne anitna ipsiꝰ ꝑeat in udicio. cũ
quib hic ñ fuit aliqua accionis communio
Dicendo ne ꝑdas. tantũ ualet ac si affirma¬
ret. nĩ ꝑdes. Et ꝑ hoo maxime hortat᷑. ut se¬

Expanded text:
 animam meam cum malis, » et malorum ponit duas partes, impios et viros sanguinum. Per impios accipimus et haereticos, et omnes qui contra divinam religionem nituntur: per viros sanguinum, homicidum vel viros sanguinum voste rogat, ne anima ipsius pereat in judicio, cum quibus hic non fuit aliqua actionis communio. Dicendo, « ne perdas, » tantum valet, ac si affirmaret ne perdes: et per hoc maxime hortatur ut se
Abbreviated transcription (Latin):
enar̃.ii.i .t. Non qđ omnia enariet. s quȩ¬
cũq narrabit. mirabilia sunt. Quod iustꝰ dicit¬
se circiundare altare: ⁊ uniu̾sa muabilia nar¬
rare: ꝑ simile dictum ẽ. Sicut pontifex in uet̾
testam̃to introibat ad altare int scã scõrum. et
audito diuino responso popło referebat. sicut

Expanded text:
 » non quod omnia enarret, sed quaecunque enarret mirabilia sunt. Quod justus se dicit circumdare altare, et universa mirabilia narrare, per simile dictum est. Sicut pontifex in Veteri Testamento introibat ad altare in Sancta sanctorum, et audito divino responso, populo referebat: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Sͥ reddam. Et si ipsi nolunt conu̾q. erue me ⁊̃
erueres. tunc de spe mea erubescetem. Erus
rent᷑.⁊ hoc ẽ quia ĩnocentes .i. qui aliis mala
ñ inferunt. ⁊ re .i. qui bona faciunt. ad he¬
serunt mͥ. scił in unione uoluntatis conformeᷤᷤ
mͥ facti sunt. Ideo ad heserunt. quia sustinui
libet ꝑfeccissimus. qui relicto consortio maloꝵ.
ad heret consortio iustors. Ip se idem iustuᷤ ẽ.
hic mati̾a. hoo mͦ petens duo udicia scdm̃ sua
mĩta. unum in hac utca. aliud in futura :
Intentio ẽ ammonete: ut relictis impiis ad¬
heteamus uistis: quia si hic seꝑarati fucri¬
mus a mał. in iudicio separabit noᷤ ds ab
eisłẽ. Et incipit a peticione iuidicii huiꝰ

Expanded text:
m reddant: et si ipsi nolunt converti « erue me te, » quia nisi tu erueres, tunc de spe mea erubescerem. Erue rentur. Et hoc est, quia « innocentes, » id est, qui aliis mala non inferunt: « et recti » qui bona faciunt « adhaeserunt mihi, » scilicet in unione voluntatis conformes mihi facti sunt: ideo « adhaeserunt, quia « sustinui libet perfectissimus, qui relicto consortio malorum adhaeret consortio justorum. Ipse idem justus est hic materia, hoc modo petens duo judicia secundum sua merita, unum in hac vita, aliud in alia vita. Intentio est admonere ut, relictis impiis, adhaereamus justis: quia si hic separati fuerimus a malis, in judicio separabit nos Deus ab eisdem malis. Et incipit a petitione judicii hujus
Abbreviated transcription (Latin):
animã.m.i. mentẽ meã. ad te contuendum
malitate. Et quia cognoscit se eẽ mobiliᷤ
natiure: que ꝑ seip̃am non posset erecta con¬
dono inocpto. neq alii tetrahent me. ꝑ quod
tum si diceret ñ irridebunt. Ꝙ uere ñ eru¬
bescam neq utioebor. cum leuata anima
in te confidam: quia ita est inomnib. ⁊ h
bescentiam de aliquo. Sustiuentes ñ confun¬
dent᷑ s omnes iniqui confundent᷑. tum
quia iniq agunt. tum qͥa suꝑuacue. Et ħ
ed oce .i. bñ dicit doce: quia ad eas cognos¬
cendas ñtiñ demonstratio. s doctrina maxi¬
ma ẽ adhibenda. Et quia posset demonstrͣe
uias & docere semitas. ⁊ parum tam̃ ꝓdesset.
nͥ eum ads recte ire faccret ꝑ illas: addit. Dñe
fiuiꝰ dociuit. ubi sola ueritas ẽ. Et cũ bona
fecero. docem. ut ipse intelligam. & quȩ fe¬
ci. ⁊ que credo. Prius enim credit homo
& dirigere .s. quia credit eum saluatorem
suũ eẽ. ꝙ quia sustinet eum. ⁊ hoc ẽ. tu es¬

Expanded text:
id est, mentem meam ad te contuendum malitate deprimi. Et quia cognoscit se mobilis naturae, quae per seipsam non possit erecta conbono incepto. Neque alii retrahent me, per quod tum si diceret, non irridebunt, et vere non erubescam neque irridebor, cum levata anima in te confidam, quia ita est in omnibus. Et hoc bescentiam de aliquo. Sustinentes non confundentur, sed omnes iniqui confundentur, tum quia inique agunt, tum quia supervacue. Et hoc  Bene dicit, « doce » , quia ad eas cognoscendas non tantum demonstratio, sed doctrina maxima est adhibenda. Et quia posset demonstrare vias, et docere semitas, et tamen parum prodesset, nisi eum Deus recte ire faceret per illas, addit: Domine,Filius docuit, ubi sola veritas est. Et cum bona fecero, « doce me » ut ego intelligam et quae feci, et quae credo. Prius enim credit homo et dirigere, quia credit eum salvatorem esse suum, et quia sustinet eum: et hoc est