comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cȩterorũ: Non enimsolũ uidere. s etiam audiresaliquis ho¬
minũ. qͥd alius nõ audiat: & aliuo aliqͥd qͦlibet alio sen¬
su qͥsquã sentire. quod alius nõ sentiat. Unde manifestũ est.
et tuũ ñ nͥ tuũ. ⁊ meũ sensũ. ñ eẽ nͥ meũ. A. Hoc idẽ respon¬
debis. de illo etiã sensu interiore. anali qͥd aliud:Co. Nich
sane aliud. Nam et ille utiq sensũ meũ sentit m̃s. ⁊tuũ
sentit tuus. Nam idõ plerunq in t̾rogor abeo qͥ aliquid
uidet. utrĩi hoc etiam ego uideam: qr ego me uidere aut
nõ uidere sentio. ñ ille qui int̾rogat. A. Qd ipsam rationem
nõ ne unus quisque nr̃m ht̃ suam. quandoquidẽ fieri potest
ut ego aliquid intelligam cũ tuio ñ intelligis. nec utrũ in¬
telligã tu scire possis. ego aut̃ sciam: cu. Alanifestũ est: etiã
rationales mentes singulos quoq nr̃m singłas habere.
Nũ etiã poteris dicere. singulos soles nos habere qͦs uidemꝰ

Expanded text:
um. Non enim solum videre, sed etiam audire potest aliquis hominum quod alius non audiat, et aliud aliquid quolibet alio sensu quisquam sentire quod alius non sentiat. Unde manifestum est et tuum nonnisi tuum, et meum sensum non esse nisi meum. A. Hoc idem respondebis de illo etiam sensu interiore? an aliquid aliud? E. Nihil sane aliud. Nam et ille utique sensum meum sentit meus, et tuum sentit tuus: nam ideo plerumque interrogor ab eo qui aliquid videt, utrum hoc etiam ego videam, quia ego me videre aut non videre sentio, non ille qui interrogat. A. Quid? ipsam rationem nonne unusquisque nostrum habet suam? quandoquidem fieri potest ut ego aliquid intelligam, cum tu id non intelligis; nec utrum intelligam tu scire possis, ego autem sciam. E. Manifestum est etiam rationales mentes singulos quosque nostrum singulas habere. 16. A. Num etiam poteris dicere singulos soles nos habere quos videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
quotiens ht̃ unu: hĩc illi nom̃ est. et totappellat᷑. unũ uͦ qͥs¬
quis uerissime cogitat: ꝓfecto inuenit corporis sensibus
qͣntulũ cunq illud corpusculũ sit. ht̃ certȩ aliam partẽ dex¬
tram. aliam sinistrã. aliam suꝑiorẽ.aliam inferiorẽ. aut ali¬
am ulteriorẽ. aliam citeriorẽ. aut alias finales. aliam medi¬
am: Hec enim necesse est quãlibet eriguo corporis modulo.
ineẽ fateam᷑: ⁊ꝓpterea nullũ corpꝰ uere purȩ qr unũ eẽ con¬
cedimꝰ. In qͦ tñ ñ possent tam multa numerari: nisi illiꝰ uniꝰ
cognitione discreta Cũ enim quero unũ incorpore⁊ me ñ
inuenire ñ dubito: noui utiq quid ibi querã. ⁊ qd nõ in

Expanded text:
quoties habet unum, hinc illi nomen est, et tot appellatur. Unum vero quisquoties habet unum, hinc illi nomen est, et tot appellatur. Unum vero quisquis verissime cogitat, profecto invenit corporis sensibus quantulumcumque illud corpusculum sit, habet certe aliam partem dexteram, aliam sinistram; aliam superiorem, aliam inferiorem; aut aliam ulteriorem, aliam citeriorem; aut alias finales, aliam mediam: haec enim necesse est quamlibet exiguo corporis modulo inesse fateamur; et propterea nullum corpus vere pureque unum esse concedimus, in quo tamen non possent tam multa numerari nisi illius unius cognitione discreta. Cum enim quaero unum in corpore, et me non invenire non dubito, novi utique q
Abbreviated transcription (Latin):
sensu corpori ꝑcipere potus. Heꝰt enĩ luce m̃tis resdio eũ
qͥsqͥs uł inaddendo uł iuretͣhendo dũ cõputat. falsam sũ¬
mam reñtiauerit. Et qͥd qͥd sensu corporis tango. uelut.:
hoc cȩlũ ⁊hec t̾ra ⁊ quȩcunq in eis alia corpora sentio
quãdiu fut᷑a sint nescio Septẽ aut̃ et tria: decẽ sĩt. Et
ñ solum nẽ: s etiam semꝑ: Neq ullomͦ aliqn septẽ: et tria ñfuer̃
decẽ: aut aliqͦn septẽ. ⁊ tria ñ erunt decẽ. Hanc gͦ incorrupti¬
bilẽ numeri naturã dixi. mͥ & cui libet rationanti ẽẽ cõmunẽ
A.Non resisto tͥ uerissima et certissima respondenti S ipsos qͥ¬
numeros. nõ ꝑ corporis sensus attractos eẽ facile ut debis: si co¬
gitaueris quẽlibet numerũ tot uocari. quotiens unũ habu¬
erit. uerbi grã sibis habuerit unũ. duo uotant᷑. Sit̃. tria. Et
si decies unũ hñt: tc̃ uocant᷑ decẽ. Et quilibet om̃inonumerꝰ

Expanded text:
su corporis percipere potui. Hac enim luce mentis refello eum, quisquis vel in addendo vel in retrahendo dum computat falsam summam renuntiaverit. Et quidquid sensu corporis tango, veluti est hoc coelum et haec terra, et quaecumque in eis alia corpora sentio, quamdiu futura sint nescio: septem autem et tria decem sunt; et non solum nunc, sed etiam semper; neque ullo modo aliquando septem et tria non fuerunt decem, aut aliquando septem et tria non erunt decem. Hanc ergo incorruptibilem numeri veritatem, dixi mihi et cuilibet ratiocinanti esse communem. 22. A. Non resisto tibi verissima et certissima respondenti. Sed ipsos quoque nuos non per corporis sensus attractos esse facile videbis, si cogitaveris quemlibet numerum tot vocari quoties unum habuerit: verbi gratia, si bis habuerit unum, duo vocantur; si ter, tria; et si decies unum babent, tunc vocantur decem: et quilibet omnino numerus
Abbreviated transcription (Latin):
nere qͥs dixerit: UMeministi enĩ ut opinor: qͥd desen¬
sib corporis paulo ante tͣctatũ sit. Ea scilicet. quȩ ocłoꝵł
auriũ sensu cõmunit tãgimꝰ. sicuti sunt colores ⁊ soni. qͦs
ego ⁊ tusimul uidemꝰ uł simłaudimꝰ. ñ ꝑtinere ad ocu-
re. nat᷑am: Duoꝵ enĩ ocłi qđ simul uident. nec huiꝰ nec illiꝰ
oculos eẽ poteris dicere: s aliqͥd t̃ciũin qͦd utrisq confe¬
rat᷑ aspectꝰ u.Aꝑtissimũ atq uerissimu est .A. Hancgͦ

Expanded text:
nere quis dixerit? Meministi enim, ut opinor, quid de sensibus corporis paulo ante tractatum sit; ea scilicet quae oculorum vel aurium sensu communiter tangimus, sicuti sunt colores et soni, quos ego et tu simul videmus, vel simul audimus, non pertinere ad oculore naturam. Duorum enim oculi quod simul vident, nec hujus nec illius oculos esse poteris dicere, sed aliquid tertium in quod utriusque conferatur aspectus. E. Apertissimum atque verissimum est. 34. A. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
re ee̾. aliud scire se uiuere: satis didici. A. Qͥd gͦ tͥ hoꝵ duors
uidet᷑ eẽ p̃stantiꝰ : u. Qd putas nͥ scientiã uitȩ: A. meliorne tͥ¬
ui detͣ uitȩ scientia. quã ipsa uita: Anforte intelligis suꝑiorẽ
qͣndam & sinceriorẽ uitã eẽ scientiam. qm̃ scire ne mo potest
nͥ qͥ intelligit. intelligere aut̃ qͥd ẽ. nͥ ipsa luce m̃tis illustriꝰ ꝑ¬
fectiusq uiuere : Quare tu mͥ ni fallor. ñ uite aliud aliqͥd. s¬
cuidam uitȩ meliorẽ uitã p̃posuisti.M. Optime omino ⁊ cogno¬
uisti & explicasti setentiã meã. si tñ scientia mala eẽ nõquã potest.
A. Nullo modo arbitror: nͥ cũ tͥnslato u̾bo scientiam ꝓ experientia
dicimꝰ. experiri enĩ ñ sẽꝑ bonũ est: sicut exꝑiri supplicia. Illa uͦ
quȩ ꝓprie ac purȩ scientia nõiat᷑. qr ratione atq in telligentia

Expanded text:
vivere, aliud scire se vivere, satis didici. A. Quid ergo tibi horum duorum vivere, aliud scire se vivere, satis didici. A. Quid ergo tibi horum duorum videtur esse praestantius? E. Quid putas, nisi scientiam vitae? A. Meliorne tibi videtur vitae scientia quam ipsa vita? an forte intelligis superiorem quamdam et sinceriorem vitam esse scientiam, quam scire nemo potest, nisi qui intelligit? Intelligere autem quid est, nisi ipsa luce mentis illustrius perfectiusque viverecuidam vitae meliorem vitam praeposuisti. E. Optime omnino et cognovisti et explicasti sententiam meam: si tamen scientia mala esse nunquam potest. A. Nullo modo arbitror, nisi cum translato verbo scientiam pro experientia dicimus: experiri enim non semper bonum est; sicut experiri supplicia: illa vero quae proprie ac pure scientia nominatur, quia ratione atque intelligentia
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cuiuis apparet. qͥd aliud rectiꝰ quã rationẽ uocauerĩ: a. uide g¬
quã facile fiat deo ad uuante. qđ homines difficillimũ putãt.
Nam ego fateor tͥ questionẽ istam. quȩ ut intelligo t̾minata est
tam diu nos retenturã putauerã: quã fortasse omiã quȩ dictasũt
abipso nr̃e disputacionis exordio Quare: accipe iã ut deinde ratio
connectat᷑: Nam credo te non ignorare id quod scire dicimꝰ: nichil
eẽ aliud quã ratione habere ꝑreceptũ. u. Ita ẽ.A. Quigͦ scit se
iuiuere: ratione nõcaret.u. Consequens est. A.Uiuunt aut̃ besti¬
ȩ: & sicut iã emicuit. rationis expertes sunt . u. Manifestũ est.
A.Ecce gͥ iam nosti qđ te ignorare responderas. ñ om̃e qđ uiuit
scire se uiuere. quãquã om̃e qđ se uiuere sciat. uiuat neccessa¬
rio .u. Non mͥ est iã dubiũ. Perge qͦd intendas. Aliud enĩ uiue

Expanded text:
esse cuivis apparet; quid aliud rectius, quam rationem vocaverim? A. Vide esse cuivis apparet; quid aliud rectius, quam rationem vocaverim? A. Vide quam facile fiat Deo adjuvante, quod homines difficillimum putant. Nam ego, fateor tibi, quaestionem istam, quae, ut intelligo, terminata est, tamdiu nos retenturam putaveram, quam fortasse omnia quae dicta sunt ab ipso nostrae disputationis exordio. Quare accipe jam, ut deinde ratio connectatur: nam credo non te ignorare, id quod scire dicimus, nihil esse aliud quam ratione habere perceptum. E. Ita est. A. Qui ergo scit se vivere, ratione non caret. E. Consequens est. A. Vivunt autem bestiae, et sicut jam emicuit, rationis expertes sunt. E. Manifestum est. A. Ecce igitur jam nosti, quod te ignorare responderas, non omne quod vivit scire se vivere, quanquam omne quod se vivere sciat, vivat necessario 17. E. Non mihi est jam dubium; perge quo intenderas: aliud enim esse
Abbreviated transcription (Latin):
libet ĩmanis. uł feritate uł corpore uł &̃ sensu qͦlibet acerrima.
pari uice sibi hominẽ sub iugare conet᷑. cũ corpꝰ eiꝰ seu ui.seuclam
multȩ interimere ualeant: u. Nullo mͦ istuc fieri posse consen¬
tio: A. Bene sanȩ. S itẽ dic mͥ. cũ manifestũ sit uiribꝰ ceterisq offi¬
eiis corporis aplurimis bestiis hominẽ facile suꝑari. quę nã res
sit qͣ hõ excellit. ut ei nulla bestiarũ. ipse aũ mulris imꝑare possit.
Anforte ipsa ẽ quȩ ratio uel intelligentia dici solet. ui. Non inue¬
nio aliuo: qͦndoqͥdẽ in aĩo est id qđ beluis antecellimꝰ. Quȩ si ex ani¬
mes eẽnt: dicerẽ nos eo p̃stare qđ auimũ habelnꝰ. Nunc uͦ cũ & illa
sint animalia. id qđ eoꝵ animis ñ in est ut subdant᷑ nobis. in est
aũ nr̃is ut eis meliores simus. qm̃ neq nichil neq pariũi aliqͥd

Expanded text:
libet immanis vel feritate vel corpore, vel etiam sensu quolibet acerrima, libet immanis vel feritate vel corpore, vel etiam sensu quolibet acerrima, pari vice sibi hominem subjugare conetur, cum corpus ejus seu vi seu clam multae interimere valeant. E. Nullo modo istuc fieri posse consentio. A. Bene sane: sed item dic mihi, cum manifestum sit, viribus caeterisque officiis corporis a plurimis bestiis hominem facile superari, quaenam res sit qua homo excellit, ut nulla ei bestiarum, ipse autem multis imperare possit? an forte ipsa est quae ratio vel intelligentia dici solet? E. Non invenio aliud, quandoquidem in animo est id quo belluis antecellimus: quae si exanimes essent, dicerem nos eo praestare, quod animum habemus. Nunc vero cum et illa sint animalia, id quod eorum animis non inest ut subdantur nobis, inest autem nostris ut eis meliores simus, quoniam neque nihil, neque parvum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dic mͥ utrũ certissimũ tͥ sit uiuere te . u. Hoc uͦ qͥd certiꝰ respõ¬
derim: a. Qͥd illud. potesne dinoscere aliud eẽ uiuere. aliud
nosse se uiuere: u. Scio quidẽ neminẽ se nosse uiuere: nͥ ui¬
uentẽ. S utrũ om̃is uiuens nouerit se uiuere: ignoro .A. Qͣm
uellem ut credis. ita etiã stires: pecora carere ratione Cito no¬
stra disputatio abista questi one tͣnsiret. S qm̃ nescire te
dicis: longã sermocinationẽ moues Neq enĩ talis res est: qua
p̃t̾missa ꝑgere in ea quȩ intendimꝰ. tanta conexione rationiꝰ
quanta opꝰ eẽ sentio si nam᷑. Dic itaq mͥ. cũ sepe uiderimus
bestias ab hominib domitas. id est non corpꝰ bestiȩ tantũ sed et a¬
nimã ita homini subiugatã. ut uoluntati eiꝰ sensu qͥdamet con¬
suetudine seruiat: utrũ tͥ ullo mͦ fieriposse uideat᷑. ut bestia quȩ¬

Expanded text:
dic mihi utrum certissimum sit tibi vivere te. E. Hoc vero quid certius respondic mihi utrum certissimum sit tibi vivere te. E. Hoc vero quid certius responderim? A. Quid? illud potesne dignoscere, aliud esse vivere, aliud nosse se vivere? E. Scio quidem neminem se nosse vivere, nisi viventem; sed utrum omnis vivens noverit se vivere, ignoro. A. Quam vellem ut credis, ita etiam scires pecora carere ratione; cito nostra disputatio ab ista quaestione transiret: sed quoniam nescire te dicis, longam sermocinationem moves. Neque enim talis res est, qua praetermissa pergere in ea quae intendimus, tanta connexione rationis, quanta opus esse sentio, sinamur. Dic itaque mihi, cum saepe viderimus bestias ab hominibus domitas, id est, non corpus bestiae tantum, sed et animam ita homini subjugatam, ut voluntati ejus sensu quodam et consuetudine serviat; utrum tibi ullo modo fieri posse videatur. ut bestia quae
Abbreviated transcription (Latin):
mines deriuauerint. Nam si popłs ille qͦdã tp̃r iustȩ honoreᷤ
est: qua sẽꝑ uistũ est gͣuẽ populũ honores dare. leuẽ ñ dare. An
tͥ alit̃ uidetꝰ᷑: ui. assentior. A. Ut gͥ breuit̃ ȩt̃nȩ legis notionẽ.
quȩ impressa nobis est: qͣntũ ualeo ũbis explicẽ: ea est quaui¬
stũ ẽ : omĩa sint ordinatissima. Tu si alit̾ existimas. ꝓme .u. Qđ
ł uera dicenti contͣdicã. nõ habeo. A. Cũ gͦ hecsit unalex: ex qͣ
illȩ om̃s temporales ad homines regendos uariant᷑. nũ idõ ipsa
uariari ullo mͦ potest: u. intelligo om̃ino nõ posse. Neq enĩ
ulla uis. ullus casus. ulla rerũ labes unqu̾ã effecerit: ut
iustũ ñ sit omĩa eẽ ordinatissima.A. age nc̃. uide amꝰ homo
ipse. qͦmͦ inse ipso sit ordinatissimꝰ. Nam ex hominibꝰ una lege
sociatis. populus constat. Quȩ lex ut dictũ est tẽporalis est. Et

Expanded text:
mines derivarint: nam si populus ille quodam tempore juste honores mines derivarint: nam si populus ille quodam tempore juste honores est, qua semper justum est gravem populum honores dare, levem non dare: an tibi aliter videtur? E. Assentior. A. Ut igitur breviter aeternae legis notionem, quae impressa nobis est, quantum valeo verbis explicem, ea est qua justum est ut omnia sint ordinatissima: tu si aliter existimas, prome. E. Quid tibi vera dicenti contradicam non habeo. A. Cum ergo haec sit una lex, ex qua illae omnes temporales ad homines regendos variantur, num ideo ipsa variari ullo modo potest? E. Intelligo omnino non posse: neque enim ulla vis, ullus casus, ulla rerum labes unquam effecerit ut justum non sit omnia esse ordinatissima. CAPUT VII. Homoipse quomodo in seipso sit ordinatissimus: nam ex hominibus una lege sociatis, populus constat; quae lex, ut dictum est, temporalis est. Et
Abbreviated transcription (Latin):
debuisse : .u. Nullo mͦ.a. Appellemꝰ gͦ istam legẽ si placet tẽpora¬
lem: que quanquã iustasit cõmutari tñ ꝑtp̃ra iuste potest.i.
appellemꝰ.a. Qd illa lex quȩ sũma ratio noĩ at᷑. cui sẽꝑ obtẽperan
dũ est. & ꝑ quã mali miserã. bonibeatam uitã merent᷑. ꝑ quã de¬
niq illa quã tẽporalẽ uocandã diximꝰ rectę fert᷑ recteq mutat᷑
potest necuipiam in telligenti: ñ in cõmutabilis ȩt̾naꝰ uideri:
an potest aliquando inuistũ eẽ. ut mali miseri. boni aut̃ beati
sint. aut ut modestꝰ & gͣuis popłs ipse sibi magistratꝰ creet. dis¬
solutꝰ uͦ & nequã ista licentia careat: u. Uideo hãc ȩt̾̃nã eẽ. atq
in cõmutabilẽ legẽ.A. Simul etiã te uidere arbitror. in illa tẽ¬
porali nichil ẽẽ iustũ atq legitimũi: qͦd ñ ex hac ȩt̾na sibi ho¬

Expanded text:
debuisse? E. Nullo modo. A. Appellemus ergo istam legem, si placet, temporadebuisse? E. Nullo modo. A. Appellemus ergo istam legem, si placet, temporalem, quae quanquam justa sit, commutari tamen per tempora juste potest. E. Appellemus. 15. A. Quid? illa lex quae summa ratio nominatur, cui sempetam vitam merentur, per quam denique illa quam temporalem vocandam diximus, recte fertur, recteque mutatur, potestne cuipiam intelligenti non incommutabilis aeternaque videri? An potest aliquando injustum esse ut mali miseri, boni autem beati sint; aut ut modestus et gravis populus ipse sibi magistratus creet, dissolutus vero et nequam ista licentia careat? E. Video hanc aeternam esse atque incommutabilem legem. A. Simul etiam te videre arbitror in illa temporali nihil esse justum atque legitimum, quod non ex hac aeterna sibi ho
Abbreviated transcription (Latin):
tissimꝰ custos. in qͦ unꝰ quisq minoris rẽ pͥuatã quã publicã pen¬
dat. nõ ne recte lex fertur. ꝗͥ huic ipsi populo liceat creare
sibi magistratꝰ. ꝑ quos suares idẽ publica administret᷑  Co.
Rectȩ ꝓrsus. A. Porro sipaulatĩ de pͣuatꝰ idẽ popłs. rem pͥuatã¬
an rei publice p̃ferat. atq habeat uenale suffragiũ. corrupiꝰ¬
q ab eis qui honores amant. regim̃ inse flagiciosis conscelera¬
tisq cõmittat: nõne itẽ rectȩ siqͥs tẽ extiterit uir bonꝰ. qͥ plu¬
rimũ possit. adimat huic popło potestatẽ dandi honores. & in
A.Cũ gͦ duȩ istȩ leges ita sibi uideant᷑ ee̾ contͣriȩ: ut una eaꝵ
honoꝵ dandoꝵ popło tribuat potestatẽ: auferat altera. & cũ
ista scđa ita lata sit ut nullo modo ambȩ in una ciuitate si mł
eẽ possint: nũ dicemꝰ aliquã earũ inustam ee. ⁊ ferriminims

Expanded text:
tissimus custos, in quo unusquisque minoris rem privatam quam publicam pentissimus custos, in quo unusquisque minoris rem privatam quam publicam pendat; nonne recte lex fertur, qua huic ipsi populo liceat creare sibi magistratus, per quos sua res, id est publica, administretur? E. Recte prorsus. A. Porro si paulatim depravatus idem populus rem privatam rei publicae praeferat, atque habeat venale suffragium, corruptusque ab eis qui honores amant, regimen in se flagitiosis consceleratisque committat; nonne item recte, si quis tunc exstiterit vir bonus, qui plurimum possit, adimat huic populo potestatem dandi honores, et inA. Cum ergo duae istae leges ita sibi videantur esse contrariae, ut una earum honorum dandorum populo tribuat potestatem, auferat altera; et cum ista secunda ita lata sit, ut nullo modo ambae in una civitate simul esse possint; num dicemus aliquam earum injustam esse, et ferri minime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ legẽ istam. quȩ popłos in hac uita cohibet. male facta ulciscen¬
hoc ego: infinitũ puto. A. Immo ad esto aĩo: & rationis uias pi¬
etate frȩtꝰ ingredere. Nichil ẽ. enĩ tã arduũ atq difficile: qͦd ñ
dõ ad iuuante planissimũ. atq expeditissimũ fiat. In ipsũ itaq
suspensi. atq ab eo auxiliũ de p̃cantes: qđ instituimꝰ queramꝰ: &
priꝰ responde mͥ utrũ ista lex quȩ litteris ꝓ mulgat᷑. hominibꝰ
hãc uitã uiuentibꝰ opitulet᷑. u. Manifestũ est. Nam ex his hõibꝰ
utiq popłi ciuitatesq consistunt.A. Qd ipsi hoĩes & popłi. eiꝰ¬
dem ne generis rerum sũt. ut interire mutariue ñ possũt. ęt̾ni¬
q: om̃ino sint. anuͦ mutabiles temporibꝰq subiecti sũt :u. Mu¬
tabile planȩ atq tẽpori obnoxiũ hoc genꝰ eẽ qͥs dubitet: a. Ergo
si popłs sit bene moderatꝰ & gͣuis. cõmunisq utilitatis diligen.¬

Expanded text:
per legem istam quae populos in hac vita cohibet, malefacta ulciscenper legem istam quae populos in hac vita cohibet, malefacta ulciscenhoc ego infinitum puto. A. Imo adesto animo, et rationis vias pietate fretus ingredere. Nihil est enim tam arduum atque difficile, quod non Deo adjuvante planissimum atque expeditissimum fiat. In ipsum itaque suspensi atque ab eo auxilium deprecantes, quod instituimus, quaeramus. Et prius responde mihi, utrum ista lex quae litteris promulgatur, hominibus hanc vitam viventibus opituletur. E. Manifestum est: nam ex his hominibus utique populi civitatesque consistunt. A. Quid? ipsi homines et populi, ejusdemne generis rerum sunt, ut interire mutarive non possint, aeternique omnino sint? an vero mutabiles temporibusque subjecti sunt? E. Mutabile plane atque tempori obnoxium hoc genus esse quis dubitet? A. Ergo, si populus sit bene moderatus et gravis, communisque utilitatis diligen
Abbreviated transcription (Latin):
istos defendam qͥ int̾ficiunt. non inuenio.u. Multo minegoin uenire
possũ: cur hoĩbꝰ defensionẽ queras. qͦs reos nulla lex tenet.A. Nulla
fortasse: s earũ legũ quȩ apparent. ⁊ ab hoĩbꝰ leguntꝰ. Nam nesci¬
o utrũ nõ aliqua uehementiore ac secretissima lege teneant᷑: si ni¬
chil rerũ ẽ qđ nõ ad ministret diuina ꝓuidentia. Quomͦ enim
apud eam sunt isti peccato liberi qui ꝓhis rebus qͦs conteriam opor¬
tet humana cȩde polluti sunt: u. Uidetꝰ gͦ mͥ. & legẽ istã quȩ
populo regendo scribit᷑. rectę ista ꝑmittere. & diuinã ꝓuiden¬
tis sint concili andȩ paci hominibꝰ imperitis: & qͣnta possunt ꝑ
hominẽ regi. Illȩ uͦ culpȩ alias penas aptas habent: aqͥbꝰ sola
mͥ uidet᷑ posse liberare sapientia. Laudo & ꝓbo istã quãuis inchoa¬
tam minꝰq ꝑfectã. tñ fidentẽ & sublimia quȩdã petẽtẽ. distinctio¬
nẽ tuam. Uidetꝰ enĩ tͥ lex ista quȩ regendis ciuitatibꝰ fertꝰ. multa

Expanded text:
endam qui interficiunt, non invenio. 13. A. Multo minus ego invenire possum, eur hominibus defensionem quaeras, quos reos nulla lex tenet. E. Nulla fortasse, sed earum legum quae apparent, et ab hominibus leguntur: nam nescio utrum non aliqua vehementiore ac secretissima lege teneantur, si nihil rerum est quod non administret divina providentia. Quomodo enim apud eam sunt isti peccato liberi, qui pro iis rebus quas contemni oportet, humana caede polluti sunt? Videtur ergo mihi et legem istam, quae populo regendo scribitur, recte ista permittere, et divinam providentis sint conciliandae paci hominibus imperitis, et quanta possunt per hominem regi. Illae vero culpae alias poenas aptas habent, a quibus sola mihi videtur posse liberare sapientia. A. Laudo et probo istam, quamvis inchoatam minusque perfectam, tamen fidentem et sublimia quaedam petentem distinctionem tuam. Videtur enim tibi lex ista, quae regendis civitatibus fertur, multa
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tutamꝰ adid qđ uolumꝰ. nͥcertis manifestisq docum̃tis.
alanifesta enĩ sunt: sensu corporis sentiri corporalia. E und
aut̃ sensũ. hoc eode sensu nõ posse sentiri. Sensu autẽ
interiore. et corporalia ꝑsensũ corporis sentiri: & ipsũ corpo¬
ris sensũ: Ratione uero. ⁊ illa omĩa.⁊ eandẽ ipsam notam
fieri: ⁊ scientia contineri. Antibi ñ uidet᷑.: uu.uidetꝰ sanȩ
Mage nc̃ responde unde sit questio. ad cuiꝰ solutionẽ ꝑuenire cupi¬
entes. iã diuista molim᷑ uia .u. Quantũ memini triũ illarũ qͤsti
onum quas paulo ante ad contexendũ ordinẽ huiꝰ disputati¬
onis posuimꝰ : nc̃ pͥma uersat᷑. id est qͦmͦ manifestũ fieripossit.
quanuis tenacissimȩ firmissimȩq credendũ sit dm̃ eẽ. A. Re¬
cte hoc tenes. S etiam illud diligent̃ tenere te uolo. cũ de te¬
ipso quererẽ utrũ eẽ te noueris: ñ solũ hoc. s alia etiam duo¬

Expanded text:
non nitamur ad id quod volumus, nisi certis manifestisque documentis. non nitamur ad id quod volumus, nisi certis manifestisque documentis. Manifesta enim sunt, sensu corporis sentiri corporalia; eumdem autem sensum hoc eodem sensu non posse sentiri; sensu autem interiore et corporalia per sensum corporis sentiri, et ipsum corporis sensum: ratione vero et illa omnia, et eamdem ipsam notam fieri, et scientia contineri: an tibi non videtur? E. Videtur sane. A. Age, nunc responde unde sit quaestio, ad cujus solutionem pervenire cupientes, jam diu istam molimur viam. CAPUT onum quas paulo ante ad contexendum ordinem hujus disputationis posuimus, nunc prima versatur, id est, quomodo manifestum fieri possit, quamvis tenacissime firmissimeque credendum sit, Deum esse. A. Recte hoc tenes: sed etiam illud diligenter tenere te volo, cum de teipso quaererem utrum te esse noveris, non solum hoc, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. qđ non utiq aliquo illoꝵ quinq sentit. Qđ si ad huc
obscurũ est: elucescet si animaduertas quod exẽpli gra sat
est: in uno aliqͦ sensu. uelut inuisu. Nãq aperire oculũ ⁊
mouere aspiciendo adid quod uidere appetit. nullo mͦ
posset: nͥ oculo clauso. uel nõ ita moto. seid nõ nõ uidere
sentiret. Si aut̃ sentit se nõ uidere dũ ñ uidet: necesse
ẽ etiam sentiat se uidere dũ uidet. qr cũ eo appetitu ñ
mouet oculũ uidens. quo mouet ñ uidens: & indicat se
utrũq sentire. S utrũ et se ipsam hȩc uita sentiat. qͣ se cor¬
poralia sentire sentit. ñ itaclarũ est: nͥ qđ se qͥsq intꝰ in¬
terrogans. inuenit omẽm rẽ uiuentẽ fugere mortẽ.Quȩ
cũ sit uitȩ contͣria: ne cesse est ut uita etiã se ipsam sentiat
quȩ contͣriũ suũ fugit. Qđ si ad huc nõliquet. omitat᷑. ut

Expanded text:
dum, quod non utique aliquo illorum quinque sentit. Quod si adhuc dum, quod non utique aliquo illorum quinque sentit. Quod si adhuc obscurum est, elucescet, si animadvertas quod exempli gratia sat est in uno aliquo sensu, velut in visu. Namque aperire oculum, et movere aspiciendo ad id quod videre appetit, nullo modo posset, nisi oculo clauso vel non ita moto se id non videre sentiret. Si autem sentit se non videre dum non videt, necesse est etiam sentiat se videre dum videt; quia cum eo appetitu non movet oculum videns, quo movet non videns, indicat se utrumque sentire. Sed utrum et se ipsam haec vita sentiat, quae se corporalia sentire sentit, non ita clarum est, nisi quod se quisque intus interrogans, invenit omnem rem viventem fugere mortem; quae cum sit vitae contraria, necesse est ut vita etiam seipsam sentiat, quae contrarium suum fugit. Quod si adhuc non liquet, omittatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam nͥ se ipsa idest ratione cõprehendit: Analit̾ scires te hab̾e
rationem. nisi id ratione ꝑciꝑes: u. Uerissimũ est.A. Qm̃ gͦ
cũ colorem sentimꝰ nõ itidem sensu ipsonos sentire etiam
sentimꝰ: neq cũ audimꝰ sonũ nr̃m etiam audimꝰ auditũ
neq cũ olfacimꝰ rosam. olet nobis aliquid ⁊ int̾ olfactus ne¬
q quicquã gustantibꝰ sapit inore ipse gustus. nec tangen¬
tes aliquid ipsũ etiã tangendi sensũ possumꝰ tangere:
manifestũ est qͥnq istos sensus. nullo eoꝵ sensu posse sen¬
tiri. quãuis eis corporalia quȩq sentiant᷑.u. Manifestũ
orem nõ ea tantũ sentire quȩ accepit aquinq sensibꝰ cor¬
poris: s. etiam ipsos ab eosentiri: Non enĩ alit̾ bestia moue.¬
ret se uł appetendo aliqͥd uł fugiendo: nͥse sentire senti¬
ret.ñ ad sciendũ: nã hoc rationis est. s tantũ ad mouen¬

Expanded text:
ipsam nisi seipsa, id est ratione comprehendit? an aliter scires te habere ipsam nisi seipsa, id est ratione comprehendit? an aliter scires te habere rationem, nisi id ratione perciperes? E. Verissimum est. A. Quoniam ergo cum colorem sentimus, non itidem sensu ipso nos sentire etiam sentimus; neque cum audimus sonum, nostrum etiam audimus auditum; neque cum olfacimus rosam, olet nobis aliquid et ipse olfactus; neque quidquam gustantibus sapit in ore ipse gustus; nec tangentes aliquid, ipsum etiam tangendi sensum possumus tangere: manifestum est quinque istos sensus nullo eorum sensu posse sentiri, quamvis eis corporalia quaeque sentiantur. E. Manifestum orem non ea tantum sentire, quae acceperit a quinque sensibus corporis, sed etiam ipsos ab eo sentiri. Non enim aliter bestia moveret se, vel appetendo aliquid, vel fugiendo, nisi se sentire sentiret; non ad sciendum, nam hoc rationis est, sed tantum ad moven
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ unde uideas alia duo. Non enĩ ea posses nõ uisa disce¬
nere .&. Nescio quid aliud eẽ scio nichil ampliꝰ. A. Nescis
gͥ utrũ iam ipsa sit ratio. anilla uita sit quã sensũ inte¬
riorẽ uocamꝰ p̃cellentẽ sensibꝰ corporis. an aliqͥd aliud:
u. Nescio. A. Illuo tñ scis ea diffiniri. nͥ ratione ñ posse. neq
rationẽ id facere: nͥ dehis quȩ sibi examinanda offerũt᷑.
u Certũ est.A. Quic qͥd est gͥ aliud quo sentiri potest om̃e qͥ
scimꝰ: ministeriũ rationis est cui offert ⁊ reñtiat quicqͥd
attingit. ut ea quȩ sentiunt᷑ discerni sius finibꝰ possint.
& nõ sentiendo tantũ. s etiam sciendo cõp̃hendi. C. Ita
ẽ.A. Qd ipsa ratio quȩ ministros suos et eaquȩ suggerũt
discernit ab inuicẽ.⁊ itẽ qͥd int̾ hȩc & se ipsã distet agno¬
scit. seq illis pre potentiorẽ esse confirmat. Nũ alia re se¬

Expanded text:
ergo unde videas alia duo; non enim ea non visa posses disceergo unde videas alia duo; non enim ea non visa posses discernere. E. Nescio quid aliud; esse scio, nihil amplius. A. Nescis igitur utrum jam ipsa sit ratio, an illa vita sit quam sensum interiorem vocamus praecellentem sensibus corporis, an aliquid aliud? E. Nescio. A. Illud tamen scis, ea definiri nisi ratione non posse; neque rationem id facere, nisi de iis quae sibi examinanda offeruntur. E. Certum est. A. Quidquid igitur est aliud quo sentiri potest omne quod scimus, ministerium rationis est, cui offert et renuntiat quidquid attingit, ut ea quae sentiuntur discerni suis finibus possint, et non sentiendo tantum, sed etiam sciendo comprehendi. E. Ita est. A. Quid? ipsa ratio quae ministros suos, et ea quae suggerunt, discernit ab invicem, et item quid inter haec et seipsam distet, agnoscit, seque illis praepotentiorem esse confirmat; num alia re se
Abbreviated transcription (Latin):
latim definiunt᷑ et dinumerant᷑ co. Hullo mͦ.A. Quid ista
ratio poss&. hȩc quatuor discernere ab inuicẽ.:⁊ definitionibꝰ t̃¬
minare. nͥ ad eam referret᷑ & color ꝑiͦculorũ sensũ. et ipse
rursus ꝑ illũ interiorẽ qui ei p̃sidet. & idẽ interior ꝑse ipsũ
si tñ iam nichil aliud int̾̃ positũ est :io. Nõ uideo qͦmͦ aliter
posset.A. Qͥd hoc. ui des ne sensu oculor colorẽ sentiri. eunđ̾
aut̃ sensũ eodem sensu nõ sentiri: Nõ enĩ quosensu colorẽ
uides: hoc eodẽ uides etiam ipsũ uidere.u. Non om̃ino.
A.Enitere etiã ista diiuidicare. Nam credo te ñ negare ali¬
ud colorẽ eẽ. ⁊ aliud colorẽ uidere: ⁊item aliud etiam cũ
color ñ subest habere sensũ. quoui deri posset si sub eẽt.
u. Discerno & ista: ⁊ int̾ se differre concedo. A. Nũ hoꝵ tri¬
um quicquã uides oculis. nͥ colorẽ: G. Nichil aliud. A. Dic

Expanded text:
latim definiuntur et dinumerantur? E. Nullo modo. A. Quid? ista latim definiuntur et dinumerantur? E. Nullo modo. A. Quid? ista ratio posset haec quatuor discernere ab invicem et definitionibus terminare, nisi ad eam referretur et color per oculorum sensum, et ipse rursus per illum interiorem qui ei praesidet, et idem interior per seipsum, si tamen jam nihil aliud interpositum est? E. Non video quomodo aliter posset. A. Quid? hoc videsne, sensu oculorum colorem sentiri, eumdem autem sensum eodem sensu non sentiri? Non enim quo sensu colorem vides, hoc eodem vides etiam ipsum videre. E. Non omnino. A. Enitere etiam ista dijudicare: nam credo te non negare aliud colorem esse, et aliud colorem videre, et item aliud etiam, cum color non subest, habere sensum quo videri posset, si subesset. E. Discerno et ista, et inter se differre concedo. A. Num horum trium quidquam vides oculis, nisi colorem? E. Nihil aliud. A. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ ut dixi: hoc ipsũ tñ rationẽ uocare ñ possũ. qm̃ ec besti¬
is in eẽ manifestũ ẽ.A. agnosco istuc qͥdqͥd ẽ: & eum in reriorẽ
sensũ appellare ñ dubito. S nͥ et istũ tͣnsear qͦd ad nos refer¬
tur asensibus corporis: ꝑuenire ad scientiam nõ potest. Qt̃ qͥd
enĩ scimꝰ: idratione cõprehensũ tenemꝰ. Scimꝰ aut̃ ut de ce¬
teris taceam: nec colores auditii. nec uoces ui su. porłe senti¬
ri: Et cũ hoc scimꝰ: nec oculis nec auribꝰ scimꝰ. neq illo sensu
interiore quo nec bestiȩ carent. Nonenĩ credendũ ẽ eas nosse
nec auribus sentiri lucẽ. nec oculis uocẽ. qm ista ñ nisi rationali
animaduersione ⁊ cogitatione discernimꝰ. u. Non possũ dice¬
re. hoc me habere ꝑceptũ. Qd sienĩ sensuillo interiore qͦ eas
ñ carere concedis. hoc quoq di iudicant nec oolores auditu
nec uisu uoces posse sentiri : A. Nũ etiam putas eas posse

Expanded text:
mus, ut dixi, hoc ipsum tamen rationem vocare non possum; quoniam et bestimus, ut dixi, hoc ipsum tamen rationem vocare non possum; quoniam et bestiis inesse manifestum est. 9. A. Agnosco istud quidquid est, et eum interiorem sensum appellare non dubito. Sed nisi et istum transeat, quod ad nos refertur a sensibus corporis, pervenire ad scientiam non potest. Quidquid enim scimus, id ratione comprehensum tenemus. Scimus autem, ut de caeteris taceam, nec colores auditu, nec voces visu posse sentiri. Et cum hoc scimus, nec oculis, nec auribus scimus, neque illo sensu interiore, quo nec bestiae carent. Non enim credendum est eas nosse, nec auribus sentiri lucem, nec oculis vocem; quoniam ista nonnisi rationali animadversione et cogitatione discernimus. E. Non possum dicere hoc me habere perceptum. Quid si enim sensu illo interiore, quo eas non carere concedis, hoc quoque dijudicant, nec colores auditu nec visu voces posse sentiri? A. Num etiam putas eas posse
Abbreviated transcription (Latin):
cu. Nullomͦ: s quodã interiore ista diuidicant᷑. A. Num forta
ipsa est ratio qua bestiȩ carent. Namut opinor ratione ista
cõp̃hendimꝰ: et itase habere cognoscimꝰ .u. Magis nos arbitror
ratione cõp̃hendere᷑ etiã interiorẽ quendã sensũ. adquẽ ab
istis quinq notissimis cuncta referant᷑: nãq aliuo est qͦuid&
bestia. et aliuo qͦ e a qͤ uidendo sentit. uł uitat. uł appetit. Ille
enim sensus in oculis est: ille aut̃ inipsa intꝰ anima. Quo nõ
solũ ea quȩ uident᷑. s etiam eaquȩ audiunt᷑. queq ceteris ca¬
piunt᷑ corporis sensibꝰ. uł appetunt aĩalia delectata ⁊ assumt̃
uł offensa de uitant et respiciunt. Hic aut̃ nec uisus. nec au¬
ditis. nec olfatus. nec gustatꝰ. nec tactꝰ. dicipotest: s̃ nescio qͥd
aliud. qđ om̃ibꝰ cõminuter p̃sidet. Qđ cũ ratione cũp̃henda¬

Expanded text:
E. Nullo modo, sed quodam interiore ista dijudicantur. A. Num fortasse E. Nullo modo, sed quodam interiore ista dijudicantur. A. Num fortasse ipsa est ratio, qua bestiae carent? nam, ut opinor, ratione ista comprehendimus, et ita sese habere cognoscimus. E. Magis nos arbitror ratione comprehendere esse interiorem quemdam sensum, ad quem ab istis quinque notissimis cuncta referantur. Namque aliud est quo videt bestia, aliud quo ea quae videndo sentit, vel vitat vel appetit: ille enim sensus in oculis est, ille autem intus in ipsa anima; quo non solum ea quae videntur, sed etiam quae audiuntur, quaeque caeteris capiuntur corporis sensibus, vel appetunt animalia delectata et assumunt, vel offensa devitant et respuunt. Hic autem nec visus, nec auditus, nec olfactus, nec gustatus, nec tactus dici potest, sed nescio quid aliud quod omnibus communiter praesidet. Quod cum ratione comprehenda
Abbreviated transcription (Latin):
te noueris. uidendi ⁊ audiendi. ⁊ olfaciendi. & gustandi. itagẽ di.
u. Noui.A. Qd putas ꝑtinere aduidendi sensũ. id est qͥd putas
nos uidendo sentire: u. Quȩcunq corporalia.A. Nũ etiam dura
& mollia uidendo sentimꝰ : Non .A. Qd gͦ ꝓprie ad ocłos ꝑtinet
qđ ꝑ eos sentimꝰ : io. Color .A. quid ad aures: u. Sonꝰ . A. qͥd adol¬
factũ: u. Odor .A. Quid adgustatũ : u. Sapor. A. Quid ad tactũ:
io. molle uł durũ. lene uł asꝑum: et multa talia. A. Qͥd corpoꝵ
formas. magnas. breues. quadras. rotundas. & si qͥd huiꝰ mõi
est: ñ ne et tangendo. ⁊ uidendo sentimꝰ Et idõ nec uisui
ꝓpriȩ. nec tactui tribui possunt: s utriq u. Intelligo. A. In¬
telligis gͦ quedam singulos sensus habere ꝓpͥa. de quib renũ¬
tient: & quedã quosdã hab̾re cõmunia. c. Et hoc in telligo.A.
Quid gͥ ad quẽq: sensũ ꝑtineat. et qͥd int̃se uł om̃s uł quidam
eoꝵ cõmunit̃ habeant: nõ possumꝰ ullo eoꝵ sensu diidicare.

Expanded text:
te noveris, videndi, et audiendi, et olfaciendi, et gustandi, et tangendi. E. Novi. A. Quid putas pertinere ad videndi sensum? id est, quid putas nos videndo sentire? E. Quaecumque corporalia. A. Num etiam dura et mollia videndo sentimus? E. Non. A. Quid ergo proprie ad oculos pertinet, quod per eos sentimus? E. Color. A. Quid ad aures? E. Sonus. A. Quid ad olfactum? E. Odor. A. Quid ad gustum? E. Sapor. A. Quid ad tactum? E. Molle vel durum, lene vel asperum, et multa talia. A. Quid? corporum formas, magnas, breves, quadras, rotundas, et si quid hujusmodi est, nonne et tangendo et videndo sentimus, et ideo nec visui proprie, nec tactui tribui possunt, sed utrique? E. Intelligo. A. Intelligis ergo et quaedam singulos sensus habere propria, de quibus renuntient, et quaedam quosdam habere communia? E. Et hoc intelligo. A. Quid igitur ad quemque sensum pertineat, et quid inter se vel omnes vel quidam eorum communiter habeant, num possumus ullo eorum sensu dijudicare?
Abbreviated transcription (Latin):
exaliqͣ sua nat᷑a. s exhis rel qͥs sensu corporis attingimiꝰ
imp̃ssos eẽ animos nr̃o quasi quasdã imagines quorũq
uisibiliũ qͥd respondere᷑ antu quoq id putas : u. Nui¬
lo mͦ id putauerĩ. Nõ enĩ sisensi corporis ꝑcepinume

Expanded text:
ex aliqua sua natura, sed ex iis rebus quas sensu corporis attingimus, ex aliqua sua natura, sed ex iis rebus quas sensu corporis attingimus, impressos esse animo nostro quasi quasdam imagines quocumque visibilium; quid responderes? an tu quoque id putas? E. Nullo modo id putaverim:
Abbreviated transcription (Latin):
nec inusũ eoꝵ quib p̃sto est cõmutet᷑ quasi cib aut potio.
s incorruptũ integrũ ꝙ ꝑmaneat. siue illiuideant siue
ñ uideant. An forte nichil huiꝰmodi eẽ arbitraris u. smn¬
mo multa eẽ uideo Equibꝰ unũ cõmemorari satisest. qͥ
ratio ⁊ ueritas numeri. om̃ib ratiocinantib p̃sto est. ut
om̃is eã cõputator sua quisq ratione ⁊ intelligentia co¬
net᷑ app̃hendere Et alius id facilsꝰ. alĩ difficilitꝰ possit:. aliꝰ
om̃ino ñ possit. cũ tñ ipsa ȩqualit̾ se om̃ib p̃beat ualentib¬
eam eam caꝑe. Nec cũ eam quisq ꝑcipit. insin ꝑceptoris
quasi alim̃tũ uertat᷑ atq mutetur. nec cũ inea quisq fal¬
lit᷑ ipsa deficiat. S ea uera et integra ꝑmanente.: ille in
errore sit tanto ampliꝰ. qͥnto minꝰ eam uidet.A. Recte sa¬
ne. S uideo te tanquã ñ rudem harũ rerũ. cito inueniᷤᷤ.¬
se qđ diceres. Tam̃ si tͥ ali qͥd dicerer. numeros istos ñ

Expanded text:
to est commutetur, quasi cibus aut potio, sed incorruptum integrumque permaneat, sive illi videant, sive non videant: an forte nihil hujusmodi esse arbitraris? E. Imo multa esse video; e quibus unum commemorari satis est, quod ratio et veritas numeri omnibus ratiocinantibus praesto est, ut omnis eam computator sua quisque ratione et intelligentia conetur apprehendere; et alius id facilius, alius difficilius possit, alius omnino non possit: cum tamen ipsa aequaliter omnibus se praebeat valentibus eam capere; nec cum eam quisque percipit, in sui perceptoris quasi alimentum vertatur atque mutetur; nec cum in ea quisque fallitur, ipsa deficiat, sed ea vera et integra permanente, ille in errore sit tanto amplius, quanto minus eam videt. 21. A. Recte sane; sed video te tanquam non rudem harum rerum cito invenisse quod diceres: tamen, si tibi aliquis diceret numeros istos non
Abbreviated transcription (Latin):
contitui potest. Non aut̃ ulciseit᷑ peccatũ. cũ amant᷑ ista: s.
cũ aliis ꝑ imꝓbitatẽ auferunt᷑. Quã obrem uide utrũ iã ꝑ¬
uentũ sit: ad id qđ infinitũ putabas. Institueramꝰ enĩ que¬
rere quatenꝰ habeat ius ulciscendi ealex. qua populi t̾reni
ciuitatesq guber nant᷑. u. Uideo ꝑuentũ. A. Uides gͦ etiam
illud. quod pena noneẽt siue quȩ ꝑ iniuriã. siue quę ꝑtalẽ¬

Expanded text:
constitui potest. Non autem ulciscitur peccatum cum amantur ista, sed constitui potest. Non autem ulciscitur peccatum cum amantur ista, sed cum aliis per improbitatem auferuntur. Quamobrem vide utrum jam perventum sit ad id quod infinitum putabas. Institueramus enim quaerere, quatenus habeat jus ulciscendi ea lex qua populi terreni civitatesque gubernantur. E. Video perventum. 33. A. Vides ergo etiam illud, quod poena non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ etne ad herentiũ. S eam nc̃ libertatẽ cõmemoro: qͣ se libe¬
ros putant qͥd ños hoĩes ñ hñt. & quã deserant hi qͥ adĩs ho¬
minib manumittiuolunt. De inde parentes. fr̃s. coniunx
libi. ꝓpinq. affines familiares: ⁊ qͥcunq nob̃ aliqͥ necessitu¬
dine ad uinctisũt. Ipsa deniq ciuitas quȩ parentis loco ha¬
extremũ: pecunia. Quo uno noĩe continent᷑ omĩa. quoꝵ iu¬
re dñi sumꝰ. & quoꝵ uendendoꝵ aut donandoꝵ habere po¬
testatẽ uidem᷑. Hoꝵ om̃iũ quẽ ad modũ lexilla sua euiq distri
statẽ inuidicando: quã ut hȩc uel aliqͥd hors adimat atq au¬
ferat eiquẽ punit mętu. Coercet gͦ. & adid q uult torquet
acretorquet. miseroꝵ animos: quib regendis a cõmodata ẽ.
Dũ enĩ hȩc amutere timent: tenent in his utendis qͦndã mo¬
dum aptũ uinculo ciuitatis. qualis ex huiꝰ cemodi hominibꝰ

Expanded text:
ernae adhaerentium: sed eam nunc libertatem commemoro, qua se libeernae adhaerentium: sed eam nunc libertatem commemoro, qua se liberos putant qui dominos homines non habent, et quam desiderant ii qui a dominis hominibus manumitti volunt. Deinde parentes, fratres, conjux, liberi, propinqui, affines, familiares, et quicumque nobis aliqua necessitudine adjuncti sunt. Ipsa denique civitas, quae parentis loco haextremum pecunia, quo uno nomine continentur omnia quorum jure domini sumus, et quorum vendendorum aut donandorum habere potestatem videmur. Horum omnium quemadmodum lex illa sua cuique distribstatem in vindicando, quam ut haec vel aliquid horum adimat atque auferat ei quem punit. Metu coercet ergo, et ad id quod vult, torquet ac retorquet miserorum animos, quibus regendis accommodata est. Dum enim haec amittere timent, tenent in his utendis quemdam modum aptum vinculo civitatis, qualis ex hujuscemodi hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ eẽ posse abęterna liberos: unde omĩa quȩ iusta sunt iusteq ua¬
riant᷑. ex pͥmi diximꝰ. Eos uͦ qui legi ȩternȩ ꝑbonã uoluntatẽ he¬
rent. temporalis legis nõ indigere: satis ut apparet intelligis.
u. Teneo qdđ̃ dicis .A. Iubet gͥ et̾na lex auertere amorẽ atẽporalib̾ꝰ
& eũ mundatũ ad ȩterna conuertere. u. Iubet uͦ.A. Qd de¬
inde censes tẽporalẽ iubere. nͥ ut hȩc quȩ ad tẽpꝰ nr̃a dici possũt
quado eis hoĩes cupiditate inherent: eo iure possideant. qͦ pax
& societas humana seruet᷑. qͥnta inhis rebꝰ seruari potest: ẜa
sunt aut̃. Primo: Hoc corpꝰ. & eius quȩ uocãt᷑ bona. ut integra
uali tudo. acum̃ sensuũ. uires. pulchritudo. & si qͦ sũt cetera
partim necessaria bonis artibꝰ. & idõ pluris pensanda: partĩui¬
lora. De inde. libertas. Que quidẽ nulla uera ẽ: nͥ beatoꝵ & le

Expanded text:
non esse posse ab aeterna liberos; unde omnia quae justa sunt, justeque vanon esse posse ab aeterna liberos; unde omnia quae justa sunt, justeque variantur, exprimi diximus: eos vero qui legi aeternae per bonam voluntatem haerent, temporalis legis non indigere, satis, ut apparet, intelligis. E. Teneo quod dicis. 32. A. Jubet igitur aeterna lex avertere amorem a temporalibus, et eum mundatum convertere ad aeterna. E. Jubet vero. A. Quid deinde censes temporalem jubere, nisi ut haec quae ad tempus nostra dici possunt, quando eis homines cupiditate inhaerent, eo jure possideant, quo pax et societas humana servetur, quanta in his rebus servari potest? Ea sunt autem: primo, hoc corpus, et ejus quae vocantur bona, ut integra valetudo, acumen sensuum, vires, pulchritudo, et si qua sunt caetera, partim necessaria bonis artibus, et ideo pluris pensanda, partim viliora. Deinde libertas, quae quidem nulla vera est, nisi beatorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsistit . A. Opinor te dicere diuitias. honores. uoluptates. & puleri¬
tidinẽ corporis. ceteraq omĩa quȩ possunt & uolentes ñ ad ipisci&
amittere inuiti .u. Ista ipsa st̃. A. Nũ hec ȩterna eẽ censes. eũ tp̃ris
uolubilitati uideas obnoxia: u. Qͥshoc uł dem̃tissimꝰ senserit:
A.Cũ gͥ manifestũ sit alios eẽ hoĩes amatores rerũ ȩt̾narũ alios tẽ¬
porali ũ. cũq duas leges eẽ conuenerit. unã et̾nã. aliã tẽporalẽ. si
qͥd equitatis sapis. qͦs istoꝵ uidicas ȩt̃nȩ legi. quos tẽporali ẽẽ sub¬
dendos: u. Puto in ꝓmtu eẽ qđ queris. Nambeatos illos ob amorẽ
ipsors ȩ ternoꝵ sub ȩt̾na lege agere existimo: miseris uͦ tẽpora¬
lis imponit᷑. A. Rectȩ iudicas. dũ mͦ illud in concussũ teneas. qđ
aꝑtissimȩ iam ratio demonstrauit: eos qui tẽporali legi seruiũt

Expanded text:
persistit. A. Opinor te dicere divitias, honores, voluptates, et pulchripersistit. A. Opinor te dicere divitias, honores, voluptates, et pulchritudinem corporis, caeteraque omnia quae possunt et volentamittere inviti. E. Ista ipsa sunt. A. Num haec aeterna esse censes, cum temporis volubilitati videas obnoxia? E. Quis hoc vel dementissimus senserit? A. Cum igitur manifestum sit alios esse homines amatores rerum aeternarum, alios temporalium, cumque duas leges esse convenerit, unam aeternam, aliam temporalem; si quid aequitatis sapis, quos istorum judicas aeternae legi, quos temporali esse subdendos? E. Puto in promptu esse quod quaeris: nam beatos illos ob amorem ipsorum aeternorum sub aeterna lege agere existimo; miseris vero temporalis imponitur. A. Recte judicas, dummodo illud inconcussum teneas, quod apertissime jam ratio demonstravit, eos qui temporali legi serviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uitis miseria sequat᷑ necesse est. Quare nõ repugnat suꝑiorira¬
tioni : qđ uolunt om̃s beati eẽ nec possunt. Nõ enuĩ om̃s uolunt
rectȩ uiuere cui uni uoluntati uita beata debetꝰ: nͥ qͥd habes ad¬
pͥus utrũ qͥ rectȩ uiuere diligit. eoq ita delectat᷑ ut nõ solũ ei re¬
ctumsit. s etiam dulce atq iocundũ: amet hãc legẽ. habeat ¶ ca¬
rissimam. qua uidet tributã eẽ bonȩ uoluntati. beatã uitã ma¬
le miserã.V. Amat omino. ac uehem̃ter. Nam istã ipsã seq̃ns. ita
uuit.A. Qd cũ hãc amat. mutabile aliqͥd amat. ac tẽporale: ansta¬
bile ac sempiternũ : u. Aet̃nũ sanȩ: atq incõmutabile.A. Qͥd illi qͥ
in mala uoluntate ꝑseuerantes nchilominꝰ beati ẽẽ cupiunt. poᷤ¬
sũt ne amare istã legẽ. qua talibꝰ hõibꝰ miseria merito rependit᷑:
u. Nullomͦ arbutor. A. Nichilne amãt illud : u. Immo plurima.
Ea scilicet: in quibꝰ ad ipiscendis uł retinendis mala uoluntas illa.

Expanded text:
vitis miseria sequatur necesse est. Quare non repugnat superiori rationi, quod volunt omnes beati esse, nec possunt; non enim volunt omnes recte vivere, cui uni voluntati vita beata debetur: nisi quid habes adprius, utrum qui recte vivere diligit, eoque ita delectatur, ut non solum ei rectum sit, sed etiam dulce atque jucundum, amet hanc legem, habeatque charissimam, qua videt tributam esse bonae voluntati beatam vitam, malae miseram? E. Amat omnino ac vehementer: nam istam ipsam sequens ita vivit. A. Quid? cum hanc amat, mutabile aliquid amat ac temporale, an stabile ac sempiternum? E. Aeternum sane atque incommutabile. A. Quid illi qui in mala voluntate perseverantes, nihilominus beati esse cupiunt? possuntne amare istam legem, qua talibus hominibus miseria merito rependitur? E. Nullo modo, arbitror. A. Nihilne amant aliud? E. Imo plurima; ea scilicet in quibus adipiscendis vel retinendis mala voluntas illa
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ & eas que secunt᷑ int̾sit: qntũq illa p̃stent ñ mͦ inuesti¬
gationis sagaritate. s etiam maiestate rerũ & clarissima luce
ueritatis: Pietas tantũ assistat: ut nos diuina ꝓuidentia cur¬
sum quẽ instituimꝰ tenere & ꝑficere ꝑmittat.u. Credo uolu¬
tati tuȩ & ei meam iudicio & uocolibentissimȩ ad iungo.

Expanded text:
tationem, et eas quae sequuntur intersit, quantumque illae praestent, non modo investitationem, et eas quae sequuntur intersit, quantumque illae praestent, non modo investigationis sagacitate, sed etiam majestate rerum, et clarissima luce veritatis: pietas tantum adsit, ut nos divina providentia cursum quem instituimus, tenere et perficere permittat. E. Cedo voluntati tuae, et ei meam judicio et voto libent