comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Pulchritudo ut sit ex iguum caput &¬
siccum. pellem prope ossibus ad¬
herentem. aures breues & acutae
Oculi magni. nares patulae Frecta
ceruix. coma densa eicauda. ungu¬
larum soliditati fixa rotunditas.
Merito. ut sit animo audax. pedibus
a lacer. trementibus membris. quod
est fostitudinis indicium. quiq ex
summa qui&e facile concitetur: uel
excitata festinatione non difficile
tencatur. Motus autem equi in au¬
ribus intellegitur. uistus in mem¬
bris trementibus. Color aut̃ hic
p̃cipue ex pectandus. Badius.¬
Aureus. Roseus. Misteus Ceruinus
claucus. ciluus. Scutulatus. Canus.
Candidus. Albus. quitatus. Niger
Sequentia ũt ordine. uarius exnigro
badioq distinctus. Aeliquus uarius
color uel cinereus deterrimus.
B Adium aut̃ antiqui. uadium dicebant
quod in tercetera animalia fostius
uadat. ipse est & spadus quem fe¬
nicatum uocant & dictus spadus
acolore palmae. quam siculi spa
dicam uocant. Claucus uero est

Expanded text:
Pulchritudo, ut sit exiguum caput et Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badiaureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix adicam vocant. 50. Glaucus vero est,
Abbreviated transcription (Latin):
cumuicerint. Quidam hostes in bello
sentiunt. ad eo ut aduersarios morsu
p&ant. Ali qui &iam proprios dominos
recognoscunt. oblitimansu&udine
simutentur. Aliqui pr&er dominum
dorsonulld̃ recipiunt. Interfectis
uel morientibus dominis. multi
lacrimas fundunt. Solum enim
equum propter hominem lacri¬
mare & doloris affectum senti¬
re. unde incentauris. e quorum
& hominum natura permixtaẽ
Solent &iam exequorum. ł mesti¬
cia uel a lacritate euentum futu¬
rum dimicaturi colligere. Aetas
longeua equis. persicis. hunicis. &¬
pirotis. ac siculis. in annis. ultra .l.
licis. frequens opinio est. Ingenero¬
sis equis. ut aint ueteres. quatuor
expectantur. forma. pulchritudo.
meritum. atꝙ color. forma ut sit
ualidum corpus & solidum robori.
Conueniens altitudo. latus longum
substrictus. maximi etrotundiclu¬
nes : Pectus late patens. corpus om¬
ne musculorum densitate nodosum
Pedessiccos: & cornu concauos solidatos.

Expanded text:
cum vicerint. Quidam hostes in bello cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinqlicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus.
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur asinus ferus. Oñ. quip¬
pegreci asinum uocant agrianferũ.
Hos africa hab& magnos et indomitos
& in desesto uacantes: Singuli aut̃
feminarum grebus p̃sunt. Nascentib
mas culis zelant. & testiculos corũ
morsu detruncant quod cauentes
matres insecretis locis occultant.
Asinos arca dicos dictos. eo quod ab
archadia primum uecti sunt. magni
& alti: Minor aut asellus agroplus
necessarius ẽ quia et laborem tole¬
rat. & neglegentiam propemodum
non recusat. Equidicti eo quod
quando quadrigis iungebantur equa¬
bantur paresq forma & simi les cur¬
su copulabantur. Cauallus antea
cauodictus. propter quod gradiens
ungula impressa terram concauet.
quod reliqua animalia non habent
inde & sonipes quod pedibus son&.
Viuacitas equorum multa. Ex ultant
enim in campis. odorantur bellum . ex¬
citantur sono tubae ad proelium. uo¬
ce accensi adcursum prouocantur
dolent cum uicti fuerint. ex ultant

Expanded text:
pretatur asinus ferus. Ὄνον quippretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant
Abbreviated transcription (Latin):
tantum protensa. ut regis mensis
insigni capacitate ex eis gerulę̧
siue quod quando onerantur ut
breuiores ethumiliores fiantac¬
cubant. quia greci cami humile
& breuedicunt siue quia curuus
est dorso. Camur enim greco
uerbo curuum significat. hos lic&
& aliae regiones mittant. sedarabia
plurimos. differunt aut̃ sibi . Nam
a rabicibina tubera in dorsohabent.
reliquarum regionum singula:
Dromeda genus est camelorum.
minoris quidem staturae sedue¬
locioris. unde et nomen habent.
animal sicut bos & ouis & camelus
ruminat: Ruminatio aut̃ dicta ẽ
arum a cminente guituris paste
perquam dimissus cibus acestis re¬
uocatur animalibus. Asinus & asel¬
lus asedendo dictus. quasi a sedus.
Sed hocnomen quod magis t̾quis con¬
ueniebat ideo hoc animal sumpsit
quia prius quam e quos caperent
homines huic p̃sidere coeperunt
Animal quippe tardum & nullara¬
tione renitens. statim ut uoluit sibi
homo substrauit. Onager inter¬

Expanded text:
tantum protensa ut regiis mensis tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae fsive quod quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Καμουρo enim verbo Graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi; nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. Dromeda minoris quidem staturae, sed velocioris, unde et nomen habet, animal, sicut ovis, bos, et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a rumine eminente guttoris parte, per quam viam missus cibus a multis revocatur animalibus. CAP. lus a sedendo dictus, quasi aseddus: sed hoc nomen quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia phomines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager inter
Abbreviated transcription (Latin):
circum plectunt flex ibilitate quauo¬
lunt tergi duritia. Omne telum
respuunt inmiti feritate. Bouem
greci bo&i dicunt. hunc latinitrio¬
nem uocant. eo quod terram terat
moderatur rusticus. Cuius latitu¬
dopellium. amento adcrura pale¬
ariadicuntur apelle ipsa quasi pelle¬
aria quod est generositatis in boue
signum. Boum in sociis eximia pi¬
etas. Nam alter alterum inquirit
cum quo ducere collo aratra con¬
sueuit. & frequenti mugitu pium
testatur affectum si foste᷑ defecerit
Uacca dicta quasi boacca. est enĩ ex
qualitate mobilium nom inum. si¬
cutleo leena. draco dracena. uitu¬
lus uitula. auiriditate uocati sunt
id est abgate uiridi sicut uirgo.
Vitulamergo paruam eẽ & nondum
enixam. nam enix aiuiuenca est
autuacca. Bubaliuocati per diriua¬
tionem quod sint similes boum ad¬
coindomiti ut praeferitate iugum
ceruicibus non recipint. hos africa
procreat. Uri agrestes boues sunt
ingermania habentes cornua in

Expanded text:
circumflectunt flexibilitate qua vocircumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, moderator rusticus. Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in
Abbreviated transcription (Latin):
caniculi. eo quod canum indagine capi¬
antur uel excludantur abspeluncis.
Sus dicta eo quod pascua subigat. idẽ
terra subacta ęscas quaerat. Uerres
quod grandes habeat uires. Porcus
quasi spurcus. ingurgitatenim seceno
lato in mergit. limo inlinit. Oratius
& amica lutosus. Hinc &iam spurcitia
uel spurius nuncupatur. Porcorum
pilos setas uocamus. & setas asue dic¬
tas. a quibus & sutores uocantur quod
exsetis suant. id est consuant pelles
Aper. a feritate uocatur. ablata .f. li¬
tera. & subrogata . p. Vnde & apud
grecos siagros. id est ferus dicitur.
Omne enim quod ferum est & inmite
abusiue a greste uocamus: Iuuencus
dictus eo quodiuuare incipiat homi¬
num usus in excolenda terra. ł quia
apud gentiles ioui semper ubiq iu¬
uencus immolabatur. num quam
taurus. Nam inuictimis & iam ȩtas
considerabatur. Taurus grecum
nom en est sicutbos. Indicium tauri
color fuluus est. uolucris pernici¬
tas. pilis in contrarium uersis. caput

Expanded text:
caniculi, eo quod canum indagine capicaniculi, eo quod canum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, terra subacta, escas inquirat. 43 Verres, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se coeno, luto immergit, limo illinit. Horatius: Et amica luto sus; hinc etiam spurcitia, vel spurcus, nuncupatur. 26. Porcorum pilos sectas vocamus, et setas a sue dictas, a quibus et sutores vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. 27. Aper, a feritate vocatus, ablata f littera, et subrogata p. Unde, et apud Graecos σύαγρος, id est, ferus dicitur. Omne enim quod ferum est et immite, abusive agreste vocamus. 28. Juvencus dictus, eo quod juvare incipiat hominum usus in excolenda terra, vel quia apud gentiles Jovi semper ubique juvencus immolabatur, nunquam taurus. Nam in victimis etiam aetas consinomen est, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput
Abbreviated transcription (Latin):
cornua dicuntur. hiserpentium in i¬
mici. cumse grauatos infirmitate per¬
senserint. spiritunarium eos extra¬
hunt de cauernis. & superata perni¬
cie ueneni eorum pabulo reparantur
Dictã mum herbam ipsi prodiderunt
Nam eo pasti excutiunt. acceptas sagit¬
tas. Mirantur autem sibilum fistu¬
larum. erectis aurib Accute audiun
summissis nihil. Si quando in men¬
sa flumina uel maria. transnatant
capita clunibus p̃cedentium super¬
ponunt sibiq inuicem succedentes
nullum laborem ponderis sentiunt
Tragelasi a grecis nominati. quidum ea
dem specie sint ut cerui. uellosos
tamen habent armos uthirci. & men¬
ta promissis hirsuta barbis. qui non
a libi sunt quã circa fassidem: Enuli
cata. quod demanu effugiat. timidũ
nua ceruum. imbelles dammae quid:
nisi praeda sumus: Lepus. leuipes
quia uelociter currit. Unde & grecȩ
ꝓcursu lagos dicitur. Uelox est enim
animal& satis timidum. Cuniculi ge¬
nus agrestium animalium. dictiquasi

Expanded text:
cornua dicuntur. Hi serpentium inicornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se gravatos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nominadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. Hinnuli cata, quod de manu effugiat: timidum nua cervum; inbelles damae quid nisi praeda sumus? Lepus, levipes, quia velociter currit. Unde et Graece pro cursu λαγώς dicitur; velox est enim animal et satis timidum. Cuniculi genus agrestium animalium dicti quasi
Abbreviated transcription (Latin):
est. ad eo ut ad amantem lapidem. quẽ
nec ignis. nec ferri domare ual& ma¬
teria solus huius cruor dissoluat¬
Maiores hirci. crnifudicuntur. a flu¬
uio cinife inlybia. ubi grandes nascunt᷑:
Capros & capras a carpendis uirgultis
quidam dixerunt. alii quod carpent
aspera. non nulli a crepitu crurum.
Unde eas capreas uocitatas quaes unt
agrestes caprȩ. quas grecipro eo quod
accutissime uideant OΞIAEER
Morantur enim in ex celsis montibus
& quam uis delonginquo. uident tam̃
omnes quiueniunt. Idem aut̃ & capreȩ
idestibices. quasi abices. co quod instar
uixhumanis optutibus pateant. Unde
& meridiana pars ibices aues uocat
quinili fluentis in habitant: Haec
itaq animalia ut diximus. in pctris
altissimis commorantur. Et siquando
ferarum uel hominum aduersitatem
persenserint. dealtissimis sax orum
cacuminibus sese praecipitantes. in
suis se cornibus inlȩsa suscipiunt.
idest a cornibus Kerata enim grece

Expanded text:
est, ut adamantem lapidem, quem est, ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus hujus cruor dissolMaiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Gracutissime videant, apo tou Morantur enim in celsis montibus, et quamvis de longe, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et caprae. Idem ibices, quasi abices, eo quod instar vix humanis obtutibus pareant. Unde et meridiana pars ibices aves vocat, qui Nili fluenta inhabitant. Haec itaque animalia ut diximus in petris altissimis commorantferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus inlaesa suscipiunt. id est a cornibus; κέρατα enim Graece
Abbreviated transcription (Latin):
Ex his quas dam bidentes uocant.
haeq inter octo dentes: duos altiores
habent. quas maxime gentiles
insacrificium offerebant Uerbix
uel auiribus dictus. quod ceteris ouib
sit fostior. uel quodsit uir. id est
masculus. uel quoduermem in capite
habeat. quorum excitati pruritu in¬
uicemse concutiunt. & pugnantes
cum magno imp&u feriunt: Aries
uocatus. Unde et apud nos ingregib¬
masculi. mares dicuntur. Siue quod
hoc pecus agentilibus. primum aris
est immolatum. Aries quod aris im¬
poner&ur. Vnde est illud. aries mac¬
tatur ad aram : Agnum quam quam
quasi pium. Latini aut ideo hocnomen
habere putant. eo quod p̃cȩteris ani¬
mantibus matrem agnoscat. Ad eo &iã¬
ut sunmagno grege errauerit . statĩ
balatu. recognoscat uocem parentis.
A edi ab edendo uocati. Paruienim pin
oblibidinem. intrans uersum aspici¬
unt. Unde & nom̃ traxit. Nam hir¬
cisunt oculorum anguli secundum
suonium. cuius natura calidissima

Expanded text:
Ex his quasdam bidentes vocant, Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Vervex vel a viribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior; vel quod sit vir, id est masculus; vel quod vermem in capite habeat, quorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. Aries vocatus: unde masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram. 40 12. Agnum, quanquam quasi pium, Latini tamen ideo hoc nomen habere putant, eo quod prae caeteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, parvi enim pingob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima
Abbreviated transcription (Latin):
apta utoues. & sues: autinusus homi¬
num sunt commoda ut equi & boues.
Diffest inter pecora & pecudes. Nam
u&eres communiter insignificatione
omnium Animalium pecora dixerunt :
Pecudes aut̃ tantum illa animalia quae
aeduntur. quasi pecuȩdes: Gene¬
raliter aut̃ omne animal pecus. apas
uelonus suo adutorio. insubuectando
uel arando iuuent. Nambos carben¬
ta trahit. & durissimas terrae gle¬
bas uomere uestit: Equus & asinus
postant onera & hominum ingradi¬
endo laborem temperant. Unde
& iumenta appellantur. ab eo quod
iuuent homines: Sunt enim mag
Sunt enim mag¬
narum uirium animalia: Idem quoq
armenta uel quod sint apta armis. idẽ
bello. uel quodhis in armis utimur.
Alii armenta tantum boues intellegunt
ab arando quasi aramenta: Discr&cio
Nam armenta. equorum & boum sunt.
Greges uero caprarum. &ouium:
Ouis molle pecus lanis. corpore inerme
animo placidum. ab oblatione dictum
eo quod apud ueteres. in initio. non tau¬
ri. sedoues insacrificio mactarentur:

Expanded text:
apta, ut oves et sues; aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. Differt autem inter pecora et pecudes: nam veteres communiter in significatione omnium animalium pecora dixerunt; pecudes autem tantum illa animalia quae eduntur, quasi pecuedes. Generaliter autem omne animal pecus a pascrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magsunt enim magnarum virium animalia. Item quoque armenta, vel quod sint apta armis, id est bello; vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves intellegunt, ab arando, quasi aramenta vel quod sinam armenta equorum et boum sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃parat aestate quod hieme come¬
dat. In messe aut̃ colligit triticũ.
or deum non tangit. Dum pluit ei
super frumentum. totum eicit.
Dicuntur in& hiopia eẽ formicae
ad formam canis. quae harenas au¬
reas pedibus eruunt quascusto di¬
unt . n equis auferat. Captantesq
ad necem persequentur. E.or mico¬
carum leo. uel ceste formica pari¬
ter & leo. Est enim animal paruum
formicis satis in festum. quod se inpul¬
uere abscondit. & formicas frumenta
gestantes interficit. Promde autem
leo & formica uocatur. quia aliis ani¬
malibus ut formica est. formicis aut̃
utleo est
DESER PENIBUS.

Expanded text:
et praeparat aestate quod hieme comeet praeparat aestate quod hieme comedat. In messe autem elegit triticum, hordeum non tangit: dum pluit ei super frumentum, totum ejicit. Dicuntur in Aethiopia esse formicae ad formam canis, quae arenas aureas pedibus eruunt, quas custodiunt ne quis auferat, captantesque ad necem persequuntur. carum leo, vel ceter et leo. Est enim animal parvum formicis satis infestum, quod se in pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit. Proinde autem leo et formica vocatur, quia aliis animalibus ut formica est, formicis autem ut leo est. De serpentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mum egerit. & radices subter fru¬
gibus comedit. quam greci asfalaca
uocant. Clires dicti sunt quia pingues
eos efficit somnus. Namgliscere dici¬
mus crescere. Hieme enim totador¬
miunt. et immobiles quasimostui
iacent. Tempore estiuo. reuiues¬
cunt. Iricium animal spinis coopestũ
quodex indedicitur nominatum.
eo quod subrigit se quando spinis
suis clauditur. quibus undique
protectus est contra insidias. Nam
statim ut aliquid p̃senscrint. primũ
se subrigit. atq: inglobum conuersus
insua se arma recolligit. Buius
prudentia quaedam est Namdum
absciderit uuam deuite sese sopi
nus uolutat super eam. et sic eam̃
ex hib& natissuis. Grillus. nom̃
a sonouocis hab&. hic r&ro ambulat
terram terebrat. strid& noctibus.
uenatur eum formica circum liga¬
ta capillo. in cauernam eius conieo¬
ta. a flato prius puluere nese ab¬
scondat. ita formice complexib
trahitur. Formica dicta ab eo.
quod ferat micas farris. Cuius soler¬
tia multo prouid& enim infuturo

Expanded text:
mum egerit, atque radices subter frugibus comedit, quam Graeci ἀσφάλακα vocant. 6. Glires dicti sunt, quia pingues eos efficit somnus. Nam gliscere dicimus crescere. Hieme enim tota dormiunt, et immobiacent, tempore aestivo reviviscunt. Ericium animal spinis coopertum, quod exinde dicitur nominatum, eo quod subrigit se quando spinis suis clauditur, quibus undique protectus est contra insidias. Nam statim ut aliquid praesenserit, primum se subrigit, atque in globum conversus in sua se arma recolligit. Huius prudentia quaedam est; nam dum absciderit uvam de vite, supinus sese volutat super eam, et sic eam exhibet natis suis. a sono vocis habet. Hic retro ambulat, terram terebrat, stridet noctibus. Venatur eum formica circumligata capillo, in cavernam ejus conjecta, afflato prius pulvere, ne se abscondat: ita formicae complexibus trahitur. Formica dicta ab eo, quod ferat micas farris, cujus solertia multa. Providet enim in futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
Genera eius quinq S affirus.
cerulcus est cum purpura. ha¬
bens pulueres aurcos sparsos.
Optimus aput medos. nus quam
tamen ꝑlucidus. Iacinctus e
nominis sui flore uocatus. Hic
in & hiopia inuenitur. ceruleũ¬
ũ colorem habens. Optimus quinec
rarus est. net densitate obtun¬
sus. sed exutraq tem peramento
lucet. purpuraq refulgens. Hic
bilo coram oculis euanescit xtii.
marcescit. In os missus. frigidus
est. in sculpturis durissimus. nec
tamen inuictus. Namadamante
scribitur & signatur. Iacintizonta
indicus est. iacinctum prope
referens. Quidam aũ eorum cris¬
tallis similes. capillamentis int̾¬
currentib obscurantur. e quo
&iam uitio illorum nomenest.
Ametistizontas. appellatus. quia
eius extremus igniculus. in ame¬
tisti uiolam exit. Celedonia
exirundinum colore uocatt¬
& duorum est generum. Quarũ
una ex altera parte purperea.
& alia purpurec nigris interue¬
nientib maculis. Cyanea scithi¬
ae gemmna. cerulco nitore co¬

Expanded text:
genera eius quinque. Sapphirus genera eius quinque. Sapphirus caeruleus est cum purpura, habens pulveres aureos sparsos; optimus apud Medos, nusquam tamen perlucidus. Iacinthus ex nominis sui flore vocatus. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus, qui nec rarus est nec densitate obtunsus, sed ex utroque temperamento lucet purpuraque refulgens; hic bilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in sculpturis durissimus, nec tamen invictus. Nam adamante scribitur et signatur. Iacinthizonta Indicus et iacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystalli similes capillamentis intercurrentibus obscurantur; ex quo etiam vitio illorum nomen est. Amethystizontas appellatus quia eius extremus igniculus in amethysti violam exit. Chelidonia ex hirundinum colore vocata; et duorum est generum, quarum una ex altera parte purpurea, et alia purpurea nigris intervenientibus maculis. Cyanea Scythiae gemma caeruleo co
Abbreviated transcription (Latin):
tedȩ̨ nidorem flagrat. nascitur
aut̃ in insulis oceani septemtrio¬
nalis. sicut gummi. Den saturq:
ut cristallus rigore ł tepore.
Exea fiunt decoris gratia agresti¬
um feminarum monilia. uoca¬
ri aũt aquib dam arpaga. eo
quod xttritu digitorum accepta
caloris anima. folia paleasq
& uestium fimbrias rapixt. sic̃
magnes ferrum. Quocumq
aũ modo libeat. tinguitur.
Namancusȩ radice concilioq
inficiuntur. Ligurius uocatus.
quod fiat exurina lyncis bestię.
tepore indurata. Est aũ sicut &¬
sucinum fulua. at trahens spũ
folia adpropin quantia.
UIIII. DE PUR PU REIS
nter pur pureas gemmas. princi¬
patum ametistus indicus ten&.
a metistus purpureus ẽ. admix¬
tus uiolatio colore. & quasi rosȩ
nitor. leniter quas dam flam mu¬
las fundens. Alterum eius genus
descendens alacynctis. Causam
nominis eius adserunt. quia sit
quid dam inpurpura illius non
extoto igneum. sed uinicolorem
habens. Est aũ sculturis facilis.

Expanded text:
taedae nidore fragrat. Nascitur taedae nidore fragrat. Nascitur autem in insulis Oceani septentrionalis sicut gummis, densaturque ut crystallum rigore vel tempore. Ex ea fiunt decoris gratia agrestium feminarum monilia. Vocari autem a quibusdam harpaga, eo quod adtritu digitorum accepta caloris anima folia paleasque et vestium fimbrias rapiat, sicut magnes ferrum. Quocumque autem modo libeat tinguitur; nam anchusae radice conchylioque inficiuntur. Lyncurius vocatus quod fiat ex urina lyncis bestiae tempore indurata. Est autem, sicut et sucinum, fulva, adtrahens spiritu folia propinquantia. § 9 De purpureis. Inter purpureas gemmas principatum amethystus Indicus tenet. Amethystus purpureus est permixto violacio colore; et quasi rosae nitor, et leniter quasdam flammulas fundens. Alterum eius genus descendit ad iacinthos. Causam nominis eius afferunt quia sit quiddam in purpura illius non ex toto igneum, sed vini colorem habens. Est autem sculpturis facilis:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Genera eius. quinq. Sardo¬
nix ex luorum nominum soti&a¬
te uocata. Est enim exonicis can¬
dore & sardo. Constat aũ tribus
colorib subterius nigro. medio
candido. superius mineo. Rep
detecta torrentib Genera eiquinq
ł mathites. rubore sanguincus
ac propterea emathites uocatus
Emath quippe sanguis ẽ. Gig¬
nitur in & hiopia quidẽ. sed prin¬
cipalis in arabia & africa inuenit᷑
Dequa promittunt magi quod dã¬
aliquid adco arguendas barba¬
rorum insidias. Sucinus quã greci
tiq coloris. fertur arboris eẽ¬
sucus. & obid sucinum appel¬
lari. Flectrum aũ uocari fabu¬
iasa argumentatio dedit. Namq
phetonte fluminis ictu inter¬
empto. sorores eius. luctumutatas
in arbores populos. lacrimis elec¬
trum omnib annis fundere iux¬
ta eridanum amnem. Et electrum
appellatum. quõ sol uocitatus sit
elcctor plurimi po&e dixere. con¬
stat aũt cum nonessesucum populi
sed pimi arboris. Nam accensus.

Expanded text:
nis. Genera eius quinque. Sardonis. Genera eius quinque. Sardonyx ex duorum nominum societate vocata; est enim ex onychis candore et sardo. Constat autem tribus coloribus; subterius nigro, medio candido, superius mineo. Haecdetecta torrentibus. Genera eius quinque. Haematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorum insidias. Sucinus, quem appelque coloris, fertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat autem eum non esse sucum populi, sed pineae arboris; nam accensus
Abbreviated transcription (Latin):
melli similis. Coaspites a flumine
ꝑsarum dictaẽ exuiridi fulgoris aurei.
DERU BRIS GEM MIS
orallius gignitur inmari. forma
ramosus. colore uiridis. & ma¬
xime rubens. Bace eius candidȩ
subaqua & molles. Detractus con¬
festim duratur & rubescit. tactuq
protinus lapidescit. Itaq aucupa¬
ri euelliq retib sol&. aut acro
ferramento precidi. Qua decausa
corallius uocitatur. Quanto aũt
apuđ nos margaretum indicum
precio sumest. tanto aput indos.
corallius. Hunc magi fulminib
resistere adfirmant. si creditur
Sardius dictu eo qđ reꝑtasit
primum asardis. Haec rubrum
hab& colorem. marmorib prȩstans
sed inter gemmas uilissima. Gene¬
ra eius quinq: Onix appella¬
ta quod habeat inse ꝑmixtum
candorem. insi militudine un¬
guis humanȩ. Greci enim un¬
quem. onichendicunt. Hanc in¬
dia ł arabia gignit. Distant
autem inuicem. nam indica ignicu¬
los hab&. albescentib tonis
rabica aũt nigris cumcandinis zo¬

Expanded text:
melli similis. 16. Choaspites a flumine melli similis. 16. Choaspites a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. De rubris gemmis . Corallius gigniramosum, colore viride, et maxime rubens; venae ejus candidae sub aqua et molles, detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus reSardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus praestans, sed inter gemmas vilissima. Genera eius quinque. Onyx appellata quod habeat in se permixtum candorem in similitudinem unguis humanae. Graeci enim unguem ὄνυχα dicunt. Hanc India vel Arabia gignit; distant autem invicem; nam Indica igniculos habet albis cingentibus zonis, Arabica autem nigra est cum candidis zo
Abbreviated transcription (Latin):
in arabia. E liotro pia uiridi
colore & nubilo. ftillis puniceis
suꝑ sparsa. cum sanguineis
uenis. causa nominis deeffectu
lapidis est. Nam deiecta in
labris aeneis. radios solis mutat
san guineo reꝑcusso. Extra aquã
aũ speculi modo. solem excipit
dep̃hen ditque. Defect̾is eius sub¬
eun. tem lunam ostendens ma¬
gorum impudentię manifestisi¬
mum. In hoc quoq exemplum est
quod admixta herba eliotropio.
quib dam additis precantatio¬
nib gerentem conspici negent.
Cignitur incipro & africa. sed
melior in & hiopia. Sagda gẽ¬
ma pras inicoris.. apud chaldeos
Cuius tanta uisest. ut ꝑmeantes
naues eprofundo petat. & cari¬
nis ita tenaciter adhereat. ut
nisi abrasa parte ligni. uix sepa¬
r& ur. Myrrites dictae quod
in co myrre colorẽ. Com pres¬
sus aũ usq ad colorem nardi.
Spirat suauitatem a romatis. Rep¬
peritur in arabiał aȩ gypto mir¬
rȩ coloris & odoris. unde & no
ex una parte uiridis ex altera

Expanded text:
in Arabia. Heliotropia viridi in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in eo myrrhae color est. Compressus autem usque ad calorem, nardi spirat suavitatem. Aromatites reperitur in Arabia, vel Aegypto myrrhae coloris, et odoris, unde et noex una parte viridis, ex altera
Abbreviated transcription (Latin):
uiride. ꝑ inarin gemma dicitur
Est aũ smaragdo subsimilis. sed
crassicoloris. Species eius .x.&uii.
mam. & gratiae & tutele esse
gestantibus. Quod credere non
fidci. sed suꝑ sticionis est
Toparion exuirenti genere est
o mniq colore resplendens
Inuenta primum in arabiȩ insula
inqua trogo ditae predones. fame
& tempestate fessi. cum herbarũ
radices effoderent. eruerunt.
Quȩ insula postea quȩ sita nebulis
cooꝑta. tandem anauigantib
inuentic. sed obhoclocus & gem¬
ma. nomen excausa accepit
Dam topazim. trogo ditarum lingua.
significationem hab& querentis.
E st aũ amplissima gem marum.
eadem sola nobilium limamsentit.
Cenera eius duo. Gallaica colore
uiridis & pallens. &nimis crassa.
Nihil iocundius. auro decens. Unde
ł germania in rupib. geliđ.
Oculi modo extuberans. Molo¬
cides. spissius uirens & crassior
quam sma ragdus. acolore ma¬
luȩ nomen accepit. in redden¬
dis laudatic signis. Nascitur

Expanded text:
viride, pinasin gemma dicitur. viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et mam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod cfidei, sed superstitionis est. 9. Topazion ex virenti genere est, omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Troglodytae praedones fame, et tempestate fessi, cum herbarum radices effoderent, eruerunt. Quae insula post ea quaesita, nebulis cooperta, tandem a navigantibus inventa est. Sed ob hoc locus, et gemma nomen ex causa accepit. Nam τοπάξειν Troglodytarum lingua significationem habet quaerendi. Est autem amplissima gemmarum, eadem sola nobilium limam sentit. Genera ejus duo. 10. Callaica colore viridis, sed pallens, et nimis crassa, nihil jucundius 267 aurum decet, unde vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
aere aut plumbo. ł lapillamentis.
ł salis similes notas habent
Smaragdi aũt mero & uiridi pro¬
fitiunt oleo. quam uis natura im¬
tie quod uiridem sit & turbida
aeris uenis. Hȩc in egypto łcipro
insula nascitur. Prasius pro
uiriditatis colore dictus. sed
uilis. Cuius alterum genus . san¬
guineis punctis ab horr&.
Tertium diftictum uirgulis trib
candidis. Berillus in india
gignitur. gentis suae lingua nomen
habens. uiriditate similis smarag¬
do. sed cum pallore. Politur aut̃
abindis insex angulas formas ut
hebetudo coloris reꝑcusso angu¬
lorum excitetur. Aliter politus
non hab& fulgorem. Generacius
n Criso berillus dictus co
quodpallida eius uiriditas in aureũ
colorem resplendeat. Et hunc india
mittt. Criso prassus indicus est
colore porri sucum referens. aure¬
is interuenientib guitis. unde
& nomen accepit. quem qui dam
ber illorum generis iudicauerunt:
Ias pis degreco in latinum uiridis
gemma interpretatur. las quippe

Expanded text:
aere, aut plumbo, aut capillamentis, aere, aut plumbo, aut capillamentis, vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura imta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe
Abbreviated transcription (Latin):
UII DE UIRI DIORI BI GEM MIS
mnium gem marum uirentiũ
smaragdus principatum hab&. cui
u& cres tertiam post margaretus
& uniones tribuunt dignitatem.
Sma ragdus animi a uiriditate
uocatus. Omne enim satis uiride
smaradũ dicitur. Nullis enim
gemmis ł herbis maior quam
huic austeritas est. Nam herbas
uirentes frondesq ex superat.
inficiens cutase uiriditate reꝑ¬
cussum aerem. Sculpentib quoq
gemmas. nulla gratior oculorũ
refectio est. Cuius corpus si exten¬
tum est. sicut speculum itte
imagines red d&. Ouippe nero cȩsar
gladiatorum pugnas in smara gdo
spectabat. Genera eius xii. sed
nobiliores serthici qui inscithi¬
ca gente repperiuntur. Sccun¬
dum locum. tenent bactrianus.
Colliguntur enim in com mis suris
saxorum. flante aquilone. Tunc
enim tellure deoꝑta int̾micant.
qui a his uentis arenae maxime
mouentur. Tertium egyptii habent.
reliqui in metallis aerarus inue¬
niuntur. sed uitiosi. Nam aut

Expanded text:
CAPUT VII. De viridioribus gemmis. CAPUT VII. De viridioribus gemmis. 1. Omnium gemmarum virentium Smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Scalpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cujus corpus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imagines reddit. Quippe Nero Caesar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta intermicant, quia iis ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi. Nam aut
Abbreviated transcription (Latin):
lus consul nomen dedit. Quidelec¬
tatus illo primus romam inuexit.
solumq pens hoc marmor ab a¬
matore nomen accepit. Est & li¬
niensis. appellatus acalore cine¬
ris. Cuius lapidis alligatio contra
serpentes laudatur. Ebur ab arro
barris
DEGEM MIS.
ost marmorum genera gem¬
Quȩ multum
auro decorem tribuunt. uenusta¬
te colorum. Primordia cius
arupe caucasea. Fabulȩferunt
prom& heum primum fragmenta
saxi cius inclusisse ferro. ac digi¬
to circum dasse. Hisq inicus.
coepisse anulum xtq. gem mam
Genera gem marum. Innumerabi¬
lia cẽ traduntur. Equib nos
ea tantum quę principalia sunt
siue notissima ad notauimus
Cem mȩ uocate quod instar gum mi
trans luceant. Pretiosi lapides
ideo dictisunt. quia care ualent
Siue ut auilib discerni possint
seu qđ rari sint. Omne enim quod¬
rarum est. magnum & preciosum
uocatur. Ut insa muelis uolumi¬
ne legitur. & sermo dñi precio sus
erat in isił. hoc estrarus.

Expanded text:
lus consul nomen dedit, qui deleclus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Luias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur a barro, barris? De gemmis . Post marmorum genera gemae multum auri decorem tribuunt venustate colorum. Primordia eius a rupe Caucaso. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi eius inclusisse ferro ac digito circumdasse, hisque initiis coepisse anulum atque gemmam. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus nos ea tantum quae principalia sunt sive notissima adnotavimus. Gemmae vocatae quod instar gummi transluceant. Pretiosi lapides ideo dicti sunt quia care valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu qrarum est, magnum et pretiosum vocatur, sicut et in Samuelis volumine legitur: E sermo Domini pretiosus erat in Israel, hoc est, rarus.
Abbreviated transcription (Latin):
uitri funditur. Thebaicus inter¬
tinctus aureis guitis. Inuenitur in
parte egyptia. asscripta cuticulis.
adterenda colliria. quadam utilita¬
te naturali conuem ens ienites circa
sienem ł thebas nascitur. trabes exeo
fecere reges. Marmora aũ quȩ
in officinis. rupib que. gignuntur
ex quib itasius diuersi coloris maculis
distinctus. cuius primum usum in¬
sule ciclade dederunt. esbius
liuidior est paulohuic. sed & ipse
diuersi coloris maculas habens.
Corintheus amoniacae guttȩ similis.
cum uari&ate diuersorum colorũ
Corintho primum reꝑtus est. Exeo
columnȩ ingentes liminaq fiunt
actrabes. Caristeum uiridem
optimum. nomen ab aspectu
habens. eo quod gratus sit his
qui gem mas sculpunt. eius enim
uiriditas reficit oculos. Numici¬
dium marmor. numidiamittit
ad cutem sucum dimituit croco
similem. unde & nomen accepit.
non crustis sed in massam & liminũ
usu aptum. ILuculeum marmornas¬
citur. Intheo. insula. cui lucul¬

Expanded text:
vitri funditur. Thebaicus intersvitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, quae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho primum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucul
Abbreviated transcription (Latin):
rubens. & candidis inter ueni entib
punctis. nominis eius causa. quod ru¬
beat: intpurpura. Basanites fer¬
rei coloris siue duritia. unde & no¬
men ei datum ẽ. Inuentus in ȩgypto
& & hiopia. Alab astrites labis can¬
didus intertinctus uanis colorib
& quo euangelici illius uasculum
unguenti fuit. Cauant enim hunc
ad uasce unguentaria. quõ opti¬
me seruare incorrupta dicitur.
Nascitur circathebas egyptias. &
damascum syriȩ. ceteris candidi¬
or. Probatissimus uero in india.
Parius. candoris eximu ligdinus
cognomento. Hic apud paron
insulam nascitur. Unde & pari¬
us nuncupatur. Magnitudo eius
quȩ lances craterasq non excedat
Unguentis & ipse aptus. Cora liticus
in asia reꝑtus. mensura non ultra
cubita bina. Candore proximo
eboris ad quandam similitudine.
ediuerso & niger. Alabandicus
terrę suae nomine nuncupatus est.
Purpore aspectu similis. Iste in ori¬
ente igni. liquatur. atq adusum

Expanded text:
rubens, candidis intervenientibus rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rut purpura. Basanites frei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
CEANUM ET GRECI ET LA¬
tini ideonominant. eo quod incir¬
culi modum. ambiat orbem. siue
aceleritate. quod cicius currat:
Item. quiaut caelum purpureo co¬
lore nit&: Oceanus quasi ciane¬
us iste est quioras terrarum amplec¬
titur. alternisq aestibus accedit
atq recedit: Respirantib enim
inprofundum uentis. Aure mou&
maria. autresorb&: Quique aꝓxi¬
mis regionibus diuersa uocabula
sumpsit. Ut gallicus. germanicus.
scithicus. caspius. ir canus. athlan
ticus. Nam gaditanum fr&um.
aga dibus dictum. ubi primum ab
oceano maris magni lunen a pe¬
ritur. Vnde &ertules. cumga¬
dibus perueniss&. columnas ibi
posuit. sperans illiceẽ orbis
terrarum finem.
DEME DITERRANEO MARI.

Expanded text:
ceanum Graeci et Latini ideo nominant eo quod in circuli modum ambiat orbem. Sive a celeritate, eo quod ocius currat. Item quia ut caelum purpureo colore nitet: oceanus quasi κυάνεος. Iste est qui oras terrarum amplectitur, alternisque aestibus accedit atque recedit; respirantibus enim in profundum ventis aut revomit maria, aut resorbet. Quique a proximis regionibus diversa vocabula sumpsit: ut Gallicus, Germanicus, Scythicus, Caspius, Hyrcanus, Athlanticus, Gaditanus. Nam Gaditanum fretum a Gadibus dictum, ubi primum ab Oceano maris Magni limen aperitur; unde et Hercules cum Gadibus pervenisset, columnas ibi posuit, sperans illic esse orbis terrarum finem. De mediterraneo mari
Abbreviated transcription (Latin):
nari minime creditur.
agrecis dictum. quod sit fructus
eius pomorum omnium rotundissi¬
mus. Unde & haec sunt uera mala
quȩ ue hementer rotunda sunt.
ala maciana. aloca uocata unde
prius aduecta sunt. Nam multȩ
arbores. nomina ex prouinciisł
ciuitatib dequib allatę sunt
quid ex malo quęri soleat ostendit.
Mala cidonia nomen sumpsit ab
oppido quod est in insula cretu.
Dequa greci dicere solent urbium
cretensium matrem cidoniam
Decuius pomao. cidonetum confit̾it᷑.
fit quoq ex ea uinum quo languen¬
tułm desideria falluntur. Nam spe¬
cie & gustu. &odore. cuius lib&
uini ueteris imaginem rep̾sentat.
Ualo mellum adulcedine appellatie.
quod fructus eius mellis saporem habeat.
uel quod in melle seruetur. Unde
cidonia melle. ponantur dicas.
hȩc meli mella placent.
Malũ

Expanded text:
nari minime creditur. Malum a Graecis dictum quod sit fructus eius pomorum omnium rotundissimus: unde et haec sunt vera mala quae vehementer rotunda sunt. Mala Matiana a loco vocata unde prius advecta sunt. Nam multae arbores nomina ex provinciis vel civitatibus, de quibus adlatae sunt,quid ex malo quaeri soleat ostendit. Mala Cydonia nomen sumpsit ab oppido qui est in insula Creta; de qua Graeci dicere solent urbium Cretensium matrem Cydoniam; ex cuius pomo cydonitum conficitur. Fit quoque ex ea et vinum quo languentium desideria falluntur: nam specie et gustu et odore cuiuslibet vini veteris imaginem repraesentat. Malomellum a dulcedine appellata, quod fructus eius mellis saporem habeat, vel quod in melle servetur; unde Cydonia melle ponentur, dicas: Haec melimela placent. Malu
Abbreviated transcription (Latin):
ines dicti eo quod agri funiculis
sint diuisi. Mensurarum enim lineȩ
Linterrarum partitione tenduntur.
ut dimensionis aequalitas teneatur.
Limites appellati antiquo uerbo. trans¬
uersi. Nam trans uersa omnia. antiqui
lima dicebant. a quo & limina ostiorũ.
ꝑ quȩ foris ł intus it᷑. Et limites quodꝑ
eos in agros foris eatur. Hinc & limus¬
Cingulum quo
serui publici cingebantur obliqua
purpura. Termini dicti quod terȩ
mensuras distingunt atq declarant. His
enim testimonia finium intelleguntur.
& agrorum intentio. & certamen aufert᷑.
Limites maximi in agris duo sunt. cardo
& decumanus. Cardo. qui a septentrio¬
ne directus. a cardine cȩli est. Nam si¬
ne dubio cȩlum uertitur inseptentrio¬
nali orbe. Decumanus ẽ. qui aborien¬
te in occidentem ꝑtrans uersum dirigit᷑
qui pro eo quod formas .x. facit. decuma¬
nus est appellatus. Ager enim bis di¬
uisus. figuram denarii numri efficit.
Arta. ab arcendo uocata. fines enim
agri custodit. eosq adire prohib&.

Expanded text:
ines dicti eo quod agri funiculis sint divisi. Mensurarum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limusngulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim teset agrorum contentio et certamen infertur. Limites maximi in agris duo sunt, cardo et decumanus. Cardo est qui a septentrione directus a cardine celi est: nam sine dubio celum nali orbe. Decumanus est, qui ab Oriente in Occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat, decumanus est appellatus. Ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. 5. Arca ab arcendo vocata. Fines enim agri custodit, eosque adire prohibet.