comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui a tanto turo illidere p̃sũpsisset expauit. Om̃sq qui
cũ eo ad dei hominẽ ueniebant. terre consternati sunt.
Surgentes autẽ ad eũ ꝓpinquare minime p̃sũpserunt:
sed ad suũ regẽ reuersi nunciauerunt trepidi in quanta
minẽ accessit. Quẽ cũ longe sedentẽ cerneret: non ausus accede
sese interrã dedit. Cui cũ uir dei bis terq diceret surge. sed
ipse ante eũ deterra erigi non auderet: benedictꝰ iħuxp̃i dm̃
famulus ꝑsemet ipsũ dignatꝰ est accedere ad regem ꝓstratũ.
Quẽ de terra eleuauit. de suis actib increpauit: atq in
paucis sermonib cuncta que illi erant uentura p̃nuncia¬
uit dicens. Multa mala facis. multa mala fecisti: iam ali¬
quando ab iniquitate cõpesce. & quidẽ romã ingressurꝰ es:
mare transicurus. nouẽ annis regnabis: decimo morieris.
Quib auditis rex uehement̃ territꝰ. oratione petita recessit.

Expanded text:
quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui quia tanto viro inludere praesumpsisset, expavit. Omnesque qui cum eo ad Dei hominem veniebant; terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi, in quanta minem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedsese in terram dedit. Cui cum vir Dei bis terve diceret: Surge, sed ipse ante eum de terra erigi non auderet, Benedictus Christi Jesu famulus per semetipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit, et de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis. Quibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit,
Abbreviated transcription (Latin):
habere audisset. ad eius monasteriũ ꝑgens paulo longi
substitit: eiq se uenturũ. ẽẽ nunciauit. Cui dũ ꝓtinꝰ
mandatũ demonasterio fuisset ut ueniret: ipse sicut ꝑfidse
sua p̃buit. eũq induͥ regalib uestib fecit: quẽ quasi in
ꝑsona sua ꝑgere addei hominẽ precepit. in cuiꝰ obsequi
tres qui sibi p̾ceteris ad herere consueuerant comites misit
scilicet uulc ruderich. & blidin. ut ante uiri dei ocłos
ipsum ẽẽ regẽ totilã simulantes. eius lateri obambula¬
rent. Cui alia quoq obsequia atq spatarios prebuit.¬
ut tã exeisdẽ obsequiis quã ex purpureis uestib rex eẽ
putaret᷑. Cũq idẽ riggo decoratꝰ uestib. obsequentu
frequentia comitatꝰ. monasteriũ fuissec ingressus: uir
dei eminꝰ sedebat. Quẽ uenientẽ conspiciens cũ iam ab eo
audiri potuisset clamauit dicens. Pone fili pone: hoc
qͦd portas non ẽ. tuũ. Qui riggo ꝓtinꝰ interrã cecidit. &

Expanded text:
 audisset, ad eius monasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset, ut veniret, ipse, sicut perfidae sua praebuit eumque indui vestibus regalibus fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cuius obsequio tres, qui sibi prae ceteris adherere consueverant, comites misit, scilicet Vul, Ruderic et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum esse regem Totilam simulantes, eius lateri obambularent. Cui alia quoqut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum iam ab eo audire potuisset, clamavit, dicens: 'Pone, fili, pone; hoc quod portas non est tuum'. Qui Riggo protinus in terram cecidit et,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiando. excipiendo ⁊ accusã¬
do. Qñ cͥmen in mõd̾ denuncia cõis
cc̃ia. S cum in mod̾ accusatioĩs
obititur: oportet insc̾bi. q̃m ad
depõnem insttunit᷑ accusago. s ad
correcc̃onem ÷ deminciato sãtien¬
erit cͥmen obiectum: distinguend̾
÷ qͣre opponatur qñ. si n. obrict᷑
u̾ł ab̃ accõe ł destisitatione aliqͥs
repellatur⁊ ñ÷ insc̾binecc̃e S¬

Expanded text:
nuntiando, excipiendo et accusando. Quando crimen in modum denuntiationis cessaria; sed cum in modum accusationis objicitur, oportet inscribi, quoniam ad depositionem instituitur accusatio, sed ad correctionem est denuntiatio facienerit crimen objectum, distinguendum est quare opponatur et quando. Si enim objicitur ut ab accusatione vel testificatione aliquis repellatur, non est inscribi neces
Abbreviated transcription (Latin):
clotharius andegauis ueniens ⁊ u¬
ro dĩ ad monasteriũ se ire uelle
mandauit. Qui cũ a uiro dĩ ut
ueniret remandatũ fuiss&. paucis
secũ assũptis ire ꝑrexit. Cunq uenis¬
set: tradidit ad ipsum locũ fiscum
regiũ qui blazon nuncupatur. Uillã eciã que

Expanded text:
Clotarius Andegavis veniens, viro Dei ad monasterium se ire velle mandavit. Cui cum a viro Dei ut veniret remandatum fuisset, paucis secum assumptis, ire perrexit. Cumque venisset, tradidit ad ipsum locum fiscum regium, qui blazon nuncupatur. Villam etiam quae
Abbreviated transcription (Latin):
casus em̃serint ĩ pͥmo feodum de¬
cedentis libis si mid̾is expedire
concedas. ac ĩ scd̾o filium ł ꝯsan¬
glimeum alienantis ĩueftiens
ĩtͥtio feod̃ alieiratum ei pot̾is li¬
ceat̃ conced̾e ꝑ quem ip̃m ecca

Expanded text:
casus emerserint, in primo feudum decedentis libere, si videris expedire, concedas, ac in secundo filium vel consanguineum alienantis investiens, in tertio feudum alienatum ei poteris licenter c
Abbreviated transcription (Latin):
nit. eiusq magisterio adherere quͣa redire
sime : & conuersatus illic absq offensione. Et
qui instruendus uenerat: plures ad imitadioni
sui edificabat. Sc̃s gͦ remaclus apđ se retractars
neforte ꝓhoc ipso eum dñs direxerit: non mͦ ne
abeo disceder& rogauit. ueruͣ ꝓptͣ disciplinam
fr̃ib malmundarii positis. utraq enĩ monaste¬

Expanded text:
venit, sed ejus magisterio adherere quam redire osissime, et conversatus illic absque offensione, et qui instruendus venerat, plures ad imitationem sui aedificabat. Sanctus vir apud se retractans, ne forte pro hoc ipso eum Dominus direxit, non modo ne ab eo discederet rogavit, verum propter disciplinam fratribus Malmundarii positis salva in o
Abbreviated transcription (Latin):
signũ crucis edidit: & uas qͦd longiꝰ tenebat᷑ eodẽ signo
rupit. Sicq confractũ est. ac si in illo uase mortis ꝓcru¬
ce lapidẽ dedisset. Intellexit ꝓtinꝰ uir dei quia potũ
mortis habuerat: qͦd portare non potuit signũ uitȩ.
Atq ilico surrexit: & uultu placido. mente tranquilla
omp̃s ds. Quare in me facere ista uoliustis: nunquid
ret: ite & iuxta mores urõs uobis patrẽ querite: quia¬
me post hec habere minime potestis. Tunc ad locũ

Expanded text:
signum crucis edidit, et vas quod longius tenebatur, eodem signo rupit: sicque confractum est, ac si in illo vase mortis, pro cruce lapidem dedisset. Intellexit protinus vir Dei, quia potum mortis habuerat, quod portare non potuit signum vitae: atque illico surrexit, et vultu placido, mente tranquilla atres, omnipotens Deus; quare in me facere ista voluistis? Nunquid ret? Ite, et juxta vestros mores Patrem vobis quaerite, quia posthac me habere minime po
Abbreviated transcription (Latin):
Sepultꝰ uero ẽ in oratorio beati baptiste iohannis. qd
destructa ara apollinis ipse construxit. Qui & in eo
specu inqͦ prius sublatꝰ habitauit: nunc usq si pecen¬
tium fides exigat miracłis choruscat. Nuꝑ namq
capta dũ sensũ funditꝰ ꝑdidisset: ꝑmontes & ualles.
siluas & cãpos. die noctuq uagabat᷑. ibiq tantũ mͦ
quiescebat. ubi hanc quiescere lassitudo coegisset.
Quadã uero die dũ uaga nimiũ erraret. ad beati ui¬
ti benedicti patris specũ deuenit. ibiq nesciens ing̃¬
sa mansit. facto autẽ mane ita sanato sensu egressa
est: ac si eã nunquã insania capitis ulla tenuisset.
Que om̃i uite suȩ tẽpore: in eadẽ quã acceꝑat salu¬

Expanded text:
Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod Sepultus vero est in oratorio beati Joannis Baptistae, quod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat. CAPUT capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. Mane autem facto ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem quam acceperat salu
Abbreviated transcription (Latin):
cens ut audita ꝑsilentiũ tegerent. absentib indicaus
qđ uł quale eis signũ fieret. quando eiꝰ anima de cor¬
pore exiret. Ante sextũ uero sui exitꝰ diẽ: aꝑiri sibi se¬
sexto die portari se inoratoriũ adiscipłis fecit: ibiq
exitũ suũ dñici corporis & sanguinis ꝑceptione mu
niuit. atq int̾ discipłoꝵ manus in becillia menbra
sustentans. erectis incęlũ manib stetit & ultunum
sp̃m inter uerba orationis efflauit. Qua scilicet die:
duob de eodẽmo uni incella cõmoranti. alteri aũ
longiꝰ posito. reuelatio uniꝰ atq indissimilis uisionis
apparuit. Uidert̃ nãq quia strata palliis atq innu.
meris chorusca lãpadib uia. recto orientis tramite ab
eius cella incelũ usq tendebat᷑. Cui uenerando habito
uir de suꝑ clarusassistens: cuiꝰ eẽt uia quã cernerent
Tunc it̾aq scĩ uiri obitũ sicut p̾sentes discipłi uidert̃.
ita absentes ex signo qđ eis p̃dictũ fuerat agnouert̃.

Expanded text:
 silentium tegerent; absentibus indicans quod vel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sesexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sbra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque imeris chorusca lampadibus via recto orientis tramite ab eius cella in caelum usque tendebatur. Cui venerando habito vir desuper clarus assistens, cuius esset via, quam cernerent, Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ans malum.: Rese. Creare se mala dñs dicit. cũ res bene con¬
ditas nob male agentib in flagella format. ut ea ipsa & ꝑ dolorẽ
qͦ feriunt delinquentib mala sint. & ꝑ naturã qua existant
bona. Unde & uenenũ mors qͥdẽ hõi ÷: sed uita serpenti. Bene
itaq dicitꝰ formans lucẽ & creans tenebras. qr cũ ꝑ flagella ex
hȩc quȩ bene sunt condita s& non bene concupita. in ea quȩ nob̃ st̃

Expanded text:
antur. Sed creare se mala Dominus indicat, cum res bene conditas, nobis male agentibus in flagellum format: ut ea ipsa et per dolorem, quo feriunt, delinquentibus mala sint, et per naturam qua existunt, bona. Unde et venenum mors quidem est homini, sed vita serpenti. Bene itaque dicitur: Formans lucem, et creans tenebras, quia cum per flagella exthaec quae bene sunt condita, sed non bene concupita, in ea quae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
frĩb cellã clausit: orationi in stanciꝰ quã solebat in¬
cubuit. Mira res. Hora eadẽ hunc in colum̃ atq ut pͥu
ualentẽ adeundẽ laborẽ iterũ misit: ut ipse parietem
cũ fr̃ib ꝑficeret. de cuiꝰ se interitu antiquus hostis be¬
nedicto insultare credidisset. Cȩpit uͦ int̾ ista uir dei¬

Expanded text:
fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat infratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT XII. ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
tius ȩdificarent: uir dei inorationis studio intra cellule
suȩ claustra morabat᷑. Cui antiquiis hostis insultans ap¬
paruit: & quia adlaborantes fres ꝑgeret indicauit. Qa
uir dei ꝑnuntiũ celerrime frĩb indicauit dicens. frẽs
caute uos agite: quia ad uos h ic malignꝰ sp̃s uenit.
Is qui mandatũ detulit uix uerba cõpleuerat: & mali.¬
gnus sp̃s eundẽ parietẽ qui ȩdificabat᷑ euertit. atq
unũ puerulũ monachũ cuiꝰdã curialis filiũ opprimen
ruina contriuit. Contristati om̃s ac uehement̃ afflicti: ñ
dãpno parietis s contritione frĩs. Qđ uenerabili patri
benedicto studuert̃ celerit̃ cũ graui luctu nunciare.
portare non nisi insago potuert̃. quia collisi saxa parietis¬
eiu.s non solũ menbra. sed etiã ossa contriuerant. Cũq
uir dei p̃cepit statim in cella sua. insyacio quod uulgo
matta dicit᷑ quoorare consueuerat ꝓici. Missisq foras

Expanded text:
tius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae tius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. ri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam ossa contriverant. Praecepitque vir Dei statim eum in cella sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, in quo orare consueverat, projici, missisque foras
Abbreviated transcription (Latin):
uenit orationẽ faciens benedictionẽ dedit: & tanta la¬
pis celeritate leuatꝰ est. acsi nullũ prius pondus ha¬
co eodẽ terram foderent. Quã dũ fodiendo altius pene¬
trarent: aereũ illic idolũ frẽs inuenerunt. Quo ad horã
casu incoquina ꝓiecto. exire ignis repente uisus ẽ: atq
incunctoꝵ monachoꝵ ocłis. quia om̃e eiusdẽ coquinȩ ȩdi¬
ficium consumeret᷑ ostendit. Cũq iaciendo aquã & ig¬
nem quasi extinguendo ꝑstreperent: pulsatus ab eodẽ
tumultu uir dnĩ aduenit. Qui eundẽ ignẽ inocłis
fr̃m. ẽẽ. in suis ueronon ẽẽ considans: caput ꝓtinus in
orationẽ flexit. & eos quos fantastico repperit igne de¬
ludi uocauit frẽs: ut oculos suos signarent monuit: ut
& sanũ illud coquinȩ edificiũ assistere cernerent. et
flãmas quas antiquuis hostis finxerat non uiderent.
ur sum dũ fres parietẽ quia res ita exigebat paulo al¬

Expanded text:
venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lavenit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus hadem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, aereum illic idolum fratres invenerunt. Quo ad horam casu in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas quas antiquus hostis finxerat, non viderent.ursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo al
Abbreviated transcription (Latin):
enim hunc uocabat ex nomine. Cui cũ uir dei minime
responderet: ad eius mox contumelias erumpebat.
Namcũ clamaret dicens benedic̃te benedicte. et eum
sibi nullo modo respondere conspiceret: ꝓtinus a¬
iungebat. Maledicte & non benedicte. quid mecũ ha¬
bes: quid me ꝑsequeris: Sediã nc̃ exspectanda st̃ contͣ
dei famulũ. antiqui hostis nouacertamina. Cui pugnas
quidẽ uolens intulit: sed occasionẽ uictoriȩ ministrauit
construerent: lapis in medio iacebat quẽ inedificium
leuare decreuerunt. Cũq eũ duo uel tres mouere non
possent: plures adiuncti st̃. Sed ita immobilis ꝑmansit
ac si radicitꝰ interra teneret᷑: ut palã daret᷑ intelligi
qͦd suꝑ eum ipse ꝑse antiquus hostis sederet. quem
tantoꝵ uiroꝵ manus mouere non possent. Difficulta¬
te igit᷑ facta ad uirũ dei misũ est. ut ueniret & orando
hostẽ repelleret: ut lapidẽ leuare potuissent. Qui mor

Expanded text:
enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium levare decreverant. Cumque eum duo vel tres movere non possent, plures adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet, quem tantorum virorum manus movere non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox
Abbreviated transcription (Latin):
rusticoꝵ popło apollo colebat᷑. Circũquaq etiã in
cultu demonũ luci succreuerant: inquib ad huc eo¬
dem tẽpore. infideliũ insana multitudo sacrificiis sa¬
crilegis insudabat. Ibi itaq uir dei ꝑueniens. contri¬
uit idolũ: subuertit arã. succidit lucos: atq in ipsotẽ¬
plo apollinis oracłm beati martini fecit. Ubi uero ara
continua ad fidẽ uocabat. Sed hȩc antiquus hostis ta¬
cite non ferens. non occulte uł ꝑ somniũ. s aꝑta uisio¬
ne eiusdẽ patris se ocłis ingerebat. & magnis clamo¬
rib uim se ꝑpeti conquerebat᷑: ita ut uocẽ illiꝰ etiam
frẽs audirent. quãuis imaginẽ minime cernerent.
Ut enim discipłis suis uenerabilis pater dicebat: corpo¬
ralib eiꝰ ocłis idẽ antiquus hostis teterrimꝰ & succensus
apparebat: qui ineũ ore ocłisq flãmantib seuire ui¬
debat᷑. Iam uero quȩ diceret audiebant om̃s. Prius

Expanded text:
rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infidelium insana multitudo sacrificiis sacrilegis insudabat. Illuc itaque vir Dei perveniens, contrivit idolum, subvertit aram, succendit lucos, atque in ipso templo Apollinis oraculum beati Martini, ubi vero ara one continua ad fidem vocabat. Sed haec antiquus hostis tacite non ferens, non occulte vel per somnium, sed aperta visione ejusdem Patris oculis sese ingerebat, et magnis clamoribus vim se perpeti conquerebatur, ita ut voces illius etiam fratres audirent, quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus oculis idem antiquus hostis teterrimus et succensus apparebat, qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius
Abbreviated transcription (Latin):
nomine: statim uenerabili patri benedicto qui adhuc a
loco eodẽ uix decẽ milib aberat. estimauit. ẽẽ. nunciandũ
dicens. Reuertere: quia presbiter quite ꝑsequebat᷑ ext̾in¬
ctus est. Quod uir ciei benedictꝰ audiens in grauib se se¬
lamentis dedit: uł quia inimicus occubuit. uł quia de
inimici morte discipłs exultauit. Qua de re factum est.
ut eidẽ quoq discipło penitentiã indiceret qͦd mandanᷤ
talia gaudere de inimici morte presũpsisset.
c̃s uir adalia demigrans loca: locũ non hostẽ iutauit.
Nam tanto post grauiora prelia ꝑtulit: quanto contͣ
se aꝑte pugnantẽ ipsum magistrũ miliciȩ inuenit.
Castrũ namq qͦd cassinũ dicit᷑. in excelsi montis late¬
Ire situm ẽ. Qui uidelicet mons distenso sinu hoc idẽ
castrũ recipit: sed ꝑtria milia in altũ se subrigens
uelut adethera cacuimen tendit. Ubi uetustissimũ
fanũ fuit: in quo exantiquoꝵ more gentiliũ a stulto

Expanded text:
nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinus: Quod vir Dei Benedictus audiens se in gravibus lamentis dedit, vel quia inimicus occubuit, vel quia de inimici morte discipulus exultavit. Qua de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia gaudere de inimici interitu praesumpsisset.s vir ad alia demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto
Abbreviated transcription (Latin):
animas accendit: ita ut in orto cellȩ cui benedictus in¬
erat ante eoꝵ ocłos nudas septẽ puellas mitteret.
quȩ corã eis se inuicẽ manus tenentes & diutius lu¬
dentes. ut illoꝵ mentes ad ꝑuersitatẽ libidinis inflã¬
marent. Quod sc̃s uir de cella conspiciens. lapsũq
adhuc inteneriori b discipłis ꝑtimescens: idq pro
sui solius fieri ꝑsecutione ꝑtractans. inuidiȩ locum
dedit: atq oratoria cuncta que construxerat sub sta¬
tutis p̾positis adiunctis fr̃ib ordinauit. & paucis se¬
cum monachis ablatis habitationẽ mutauit loci.
Moxq uir dei eius odia humilit̾ declinauit: sed hunc
om̃ps deus terribilit̾ ꝑcussit. Nam cũ p̃dictꝰ presbit̃
stans in solario benedictũ discessisse cognosceret & exul¬
taret. ꝑdurante immobilit̾ tota domus fabrica. hoc
ipsum in quo stabat solariũ cecidit: & benedicti hosti
conterens extinxit. Quod uiri dei discipulus maurus

Expanded text:
animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inanimas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus
Abbreviated transcription (Latin):
cepit: sedeũ quȩ pestis lateret in pane non latuit
Ad horã uero refectionis illius ex uicina silua coruus
uenire consueuerat: & panẽ de manu ei accipere. Qui
cum more solido uenisset. panẽ quẽ presbit tnsmiserat
pice ubi anullo homine possit inueniri. Tunc coruuᷤ
apoe ore expansis alis circa eundẽ panẽ cępit dis¬
currere atoi crocitare: ac si aꝑte diceret & obȩdire se
uelle. & tamen iussa implere non posse. Cui uir dei
ato ibipice ubi inueniri non possit. Quẽ diu de.¬
moratꝰ quandoq coruus momordit: leuauit &e reces¬
sit. Post triũ uero horarũ spaciũ abiecto pane redũt.
& de manu hominis dei annonã quã consueuer
accepit. Uenerabilis autẽ pater contra uitã suam in¬
ardescere sacerdotis animum uidens: illi magis quã
sibi doluit. Sed p̃dictus florentiꝰ quia magistri cor¬
pus necare non potuit. se adextinguendas discipłoꝵ

Expanded text:
cepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. cepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiseprojice, ubi a nullo hominum possit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui vir Domiatque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et recessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
is iurtutis bonum qͦd ipsi habere non appetunt: ui¬
cine eccliȩ presbiter florentius nomine. huius ñri
subdiaconi florentii auus.antiqui hostis malicia per¬
cussus. scĩ uiri studiis cȩpit emulari: eiꝰ quoq conuer.¬
satione derogare. quoscũq etiã posset abillius uisi.¬
tatione cõpescere. Cũq iã se conspiceret eiꝰ ꝓuectib
obuiare non posse: & conuersationis illius opinionẽ
crescere. atq multos adstatũ uitȩ melioris ipso qͦq
opinionis eius p̃conio indesinent̾ uocari: inuidiȩ
fa tib magis magisq succensus deterior fiebat: quia
conuersationis illius habere appetebat laudẽ. sed
habere laudubbilẽ uitã nolebat. Qui eiusdẽ inuidię
tenebris cȩcatꝰ. ad hoc usq ꝑductꝰ est: ut seruo om̃i
potentis dñi infectũ ueneno panẽ quasi ꝓbenedictio¬
ne ttansmitteret. Quẽ uir dei cũ gratiarũ actione sus¬

Expanded text:
is virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, viis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fiebat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo omi infectum veneno panem quasi pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione sus
Abbreviated transcription (Latin):
trũ apłm inusitatã. Benedictione & enĩ postulata atq
ꝑcepta. ad patris sui imꝑium concitꝰ prexit maurus.
se ire existimans suꝑ aquã cucurrit: eumq ꝑcapillos
tenuit. rapido quoq rediit᷑. Qui mox ut terram te¬
tigit ad se reu̾sus post tergũ respexit: & quia suꝑ aqͣs
cucurisset agnouit & qͦd presumere non potuisset
ut fieret: miratꝰ extremuit factũ. Reuersus adpatrẽ:
rem gestam retulit. Uir autẽ uenerabilis benedictꝰ
hoc non suis meritis: s obȩdientiȩ illius deputare
cepit. At contra maurus ꝓsolo eius imꝑio factũ di¬
cebat: seq consciũ in illa uirtute non. ẽẽ. quã nes¬
ciens fecisset. Sed in hac humilitatis mutue amica
contentione: accessit arbiter puer qui ereptꝰ est. Nã
iħu xp̃i longe lateq feruescerent: scłarẽ uitã mul¬
ti relinquerent. & subleni redẽptoris iugo ceruicem
cordis edomarent. sicut mos prauoꝵ est inuidere ali¬

Expanded text:
trum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque trum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus;  per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis meritis, sed illius obedientiae deputare coepit. At econtra Maurus pro solo ejus imperio factum dicebat: seque conscium in illa virtute non esse, quam nesciens fecisset. Sed in hac mutuae humilitatis amica contentione accessit arbiter puer qui ereptus est; nam isti longe lateque fervescerent, saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere ali
Abbreviated transcription (Latin):
iam ẽẽt. Itaq ferro ꝑdito tremebundus ad maurũ
monachũ eucurrit gothus: dapͥnum qͦd fecerat nun¬
ciauit. & reatus sui egit penitentiã. Quod maurus
quoq monachus. mox benedicto dei famulo curauit
indicare. Uir igit᷑ dñi benedictus hȩc audiens. acces¬
didit : dicens. Ecce labora: & noli contristari.
uadã uero die dũ idẽ uenerabilis benedictꝰ in cel¬
la consisteret: p̃dictus placidus puer scĩ uiri monachꝰ
ad hauriendã de lacu aquã egressus. ẽ. Qui uas quod
tenebat inaquã incaute submittens: ipse quoq ca¬
dendo secutuᷤᷤ ẽ. Quẽ mox unda rapuit: & pene in
unius sagittȩ cursum aterra introrsus traxit. Uirau¬
tẽ dei intra cellã positꝰ hoc ꝓtinꝰ agnouit: & maurũ
festine uocauit dicens. frater maure curre. quia pu¬
er ille qui ad hauriendã aquã ꝑrexerat in lacũ ceci¬
dit. iãq eũ longius unda traxit. Res mira & post pe¬

Expanded text:
jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens accesdidit, dicens: Ecce labora, et noli contristari.uadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella consisteret, praedictus Placidus puer sancti viri monachus ad hauriendam de lacu aquam egressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Pe
Abbreviated transcription (Latin):
ut uobis laborẽ tanti itineris dignet᷑ auferre. Qui
euntes. rupẽ montis quã benedictꝰ p̃dixerat. iã sudan¬
cem inuenert̃. Cũq inea concauũ locum fecissent
statim aqua repletꝰ est: quȩ tam sufficient̃ emanauit
uit nunc usq ubertim defluat. atq ab illo montis ca¬
cumine usq ad inferiora diriuet᷑. Alio quoq tẽ
pore gothus quidã pauꝑ sp̃u ad conuersionẽ uenit:
quẽ uir dñi benedictꝰ libentissime susc epit. Q uadã
uero die dari ei ferramentũ uissit. quod ad falcis simi¬
litudinẽ falcastrũ uocat᷑ ut de loco quodã uepres
abscideret: quatinꝰ illic fieri ortus debet. Locus au¬
iem ipse quẽ mundandũ gothus susceperat. suꝑ ipsã
laci ripã iacebat. Cũq gothus idẽ densitatẽ uepriũ
potius iurditis adnisu succideret. ferrũ de manubtio
psiliens in lacũ cecidit: ubi scilicet tanta erat aqua.¬
rum ꝓfunditas. ut spes requirendi ferram̃ti nulla

Expanded text:
ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derpore Gothus quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla
Abbreviated transcription (Latin):
cendere ut aquã haurire debuissent. maxime qiua ex
deuero montis latere erat graue descendentib. steti¬
more ꝑicłm. Tunc collecti fres exeisdẽ trib monasterios.
adaei famulũ benedictũ uenerunt dicentesesc eborio¬
sum nobisẽ propt̃ aquã cotidie usq adlacũ descendere:
&e recureo necesse ex eodẽ loco monasteria mutare. & uoi
blande consolatos: dimisit. Et nocte eadẽ cũ paruo pue¬
rulo nomine placido. cuius suꝑius memoriã feci eiusolẽ
montis ascendit rupẽ: ibiq duitius orauit. & oratione
cõpleta tres petras in loco eodẽ ꝓsigno posuit: atq
ad suum cunctis illic nescientib monasteriũ redũt
Cũꝙ die alio ad eũ ꝓnecessitate aquȩ p̃dicti frẽs re¬
dissent: dixit. Ide & rupẽ illã in qua tres suꝑ inuicẽ
positas petras inueneritis in modũ cauate. ualet enĩ
om̃ps deus etiã in illo montis cacumine aquã ꝓducere

Expanded text:
cendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e cendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere,
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei uenisset meodẽ monasterio & constiita hora
expleca psalimodia sese fres morationẽ dedissentiotse¬
non poterat᷑. quidã niger puerulus ꝑuestienit rsm¬
bciam foras trahebat. Tunc eidẽ patri monasterũ pom¬
peiano nomine & mauro dei famulo secredo dlixto.
Nunquid non aspicitis quis ẽ qui istũ monachũ foras
trahit. Qui respondentes dixert̃. Non. Quibiaui
Orem ut uos etiã uideatis: quẽ iste monachꝰ sequit᷑
Cũq ꝑbiduũ eẽt oratũ. maurus monachus uielnoi
pompeiañ autẽ eiusdẽ monasterii pater uidere nori
potuit. Die igit᷑ alia expleta oratione uir dei oratori
egressus. stantẽ foras monachũ repperit:. quẽ pcecisa¬
te cordis sui uirga ꝑcussit. Qui ex illodie nichil ꝓsu¬
asionis ulteriꝰ anigro iam puerulo ꝑtulit. s. aͥ oratis¬
onis studiũ immobilis mansit. Sicꝙ antiquus hrostes
ieodẽ loco construxerat tria sursum in rupe mordis
erant : a ualde erat fr̃ib laboriosũ semꝑ adlacu ddese¬

Expanded text:
vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, asnon poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum des
Abbreviated transcription (Latin):
manducandũ inuitauerat: & cũ eo ieiunꝰ ad huc ꝑgere
id modicũ consensit. Cumq & iter longius agerent. &¬
ẽos tardior hora fatigaret: ambulandes in uenerunt initi¬
nere pratũ & fontẽ. & quȩq poterant ad reficiendũ corpͥ
delectabilia uidere. Tunc conuiator ait. Eece aqua ecce pra¬
tum. ecce amenus locus in quo possumus refici & parum
quiescere: ut ualeamꝰ iter nr̃m post modũ incolumes ex
uesptina uero hora: ꝑuenit adcellã. Prẽsentatꝰ autẽ ue.¬
nerabili benedicto patri sibi orationẽ petiit: sed mox ei
est. semel tibi ꝑsuadere non potuit: scđo non potuit. tͣ
cio ꝑsuasit: & te adhoc qđ uoluit suꝑauit. Tunc ille rea¬
tum infirmȩ suȩ mentis agnoscens. eius pedib ꝓuolutꝰ
tanto magis cepit culpã deflere & erubescere: quanto se
cognouit etiam absentẽ in benedicti patͥs ocłis deliquise¬

Expanded text:
manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere manducandum invitaverat, et cum eo jejunus adhuc pergere ad modicum consensit. Cumque iter longius agerent, et eos tardior hora fatigaret ambulantes, invenerunt in itinere pratum et fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes expvespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei est, semel tibi persuadere non potuit, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquis
Abbreviated transcription (Latin):
pe peꝑcit ꝑpendens quod in eiꝰ absentia ultra non facereil.
quem p̃sentẽ sibi. ẽẽ in spũ sentirent. Frat̃ quoq ualen
timan eiꝰ monachi cuuis suꝑius memoriã feci: uir erat
laicus. s religiosus. Qui ut serui dei orationẽ ꝑciperet
& germanũ fr̃em uideret: annis singłis de locosuo adcel¬
lameiꝰ ieuinus uenire consueuerat. Quadã igit᷑ die dũ
iter ad monasteriũ faceret. sese illi alt̃ uiator adiunxit:
qͥ sumendos initinere portabat cibos. Cũq iam hora tar¬
dior excreuisset: dixit. Ueni frat̾ & sumamꝰcibũ: ne lassem̃
inuia. Cui ille respondit: absit frat̾ non facio: quia ad
uenerabilẽ patrẽ benedictũ ieuinus semꝑ uenire consue¬
ui. Quo responso ꝑcepto. ad horã conuiator conticuit.
s cũ post hec aliquantulũ itineris spacium egissent. rur¬
sus admonuit ut manducarent. Consentire noluit: qui
ieuinus semꝑ uenire decreuerat. Tacuit quidẽ qui ad

Expanded text:
pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, pepercit, perpendens quod in ejus absentia ultra non facerent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent. CAPUTe fuit, ut quoties tiniani ejus monachi, cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hoc non faciam, quia ad venerabilem Patrem Benedictum jejunus semper pervenire consuementimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non Sed cum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducarent. Noluit consentire qui jejunus pervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
sentia nunciare. Mos & eñ cellȩ fuit: ut quociens
adresponsũ aliqͦd egrederent᷑ fr̃es. cibũ potũq extra
cellã minime sumerent. Cũq hoc de usu regulȩ sollicite
seruaret᷑: quadã die ad responsum frẽs egressi st̃. in quo
tardiori cõpulsi st̃ hora demorari. Qui manere uixta
religiosam feminã nouerant: cuius ingressi habitacłm
sũpserunt cibũ. Cũ q iã tardiuis adcellam redissent:
benedictionẽ patris ex more petierunt. Quos ille ꝓti¬
uus ꝑcunctatꝰ est dicens. Ubi comedistis: Qui respon¬
derunt dicentes. Nusquã. Quib ille ait. Quare itã
mentimini: nũquid ulliꝰtalis feminȩ habitacłm non
intrastis: nunqͥd hos atq illos cibos non accepistis: nunqͥd
cot calices ñbibistis: Cũq eis uenerabilis pat̾ & hospitium
mulieris. & genera ciboꝵ & numerũ potionũ diceret. reco¬
gnoscentes cuncta quȩ egerant ad eius pedes tremefacti
ceciderunt: se deliquisse confessi st̃. Ipse autẽ ꝓtinus cul

Expanded text:
sentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum aliquod egrederentur fratres, cibum potumque extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisse confessi sunt. Ipse autem protinus culpam
Abbreviated transcription (Latin):
solitudine uirtutib signisq succresceret. multi ab
eo in loco eodẽ ad om̃ĩpotentis dei st̃ seruitiũ eongre¬
gati: ita ut illic duodecĩ monasteria cũ om̃ipoten¬
tis iħu xp̃i dñi opitulatione construeret. in quib
statutis patrib duodenos monachos deputauit.
Paucos uero secũ retinuit: quos adhuc in sua p̃sentia
aptius erudiri iudicauit. Cȩperunt etiã tẽ ad eũ ro¬
manȩ urbis nobiles & religiosi concurrere: suosq ei
filios om̃ipotenti dño nutriendos dare. Tunc quoq ui
bonȩ spei suas soboles euitius maurũ: tetͣtullus uero
patricius placidũ tradidit. Equib maurus uinior
cũ bonis polleret morib magistri cepit adiutor
existere : placidus uͦ ꝓuerilis adhuc indolis annos ge¬
construxerat. quidã monachus erat qui adorationem
stare non poterat: sed mox ut se frẽs adstudiũ oratio¬
nis inclinassent ipse egrediebat᷑ foras. & mente uaga
terrena aliqua & transitoria agebat. Cũq ab abbate

Expanded text:
solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis geconstruxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate
Abbreviated transcription (Latin):
ieis. multosere pabruta uicioꝵ cerneret. &quẽ
qeasi mingressumundi posuerat retiarit pedeme
me si qid descientia eiꝰ aitingeret. ipse quoq: post¬
modum inimmane p̃cipitiũ totus iret. Despectos itaq
biaceat q̃ esiudro relieta domo reb ꝙ patnos y soli leo
placere desiderano. sc̃e conuersationis habitũ quesi

Expanded text:
a vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanc
Abbreviated transcription (Latin):
fendebat. Cumq sibi sub eo conspicerent illicita non
licere. & se dolerent assueta relinquere.: durũq ẽẽt qͦd
inmente ueteri cogebant᷑ noua meditari: sicut pra¬
uis morib semꝑ grauis. ẽ. uita bonoꝵ. tractare de eius

Expanded text:
fendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non fendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relin mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gravis est vita bonorum, tractare de eius
Abbreviated transcription (Latin):
ecedente igit᷑ tẽptatione: uir dei quasi spinis eru¬
tis exculta terra de uirtutũ segete feratiꝰ fructũ de¬
dit. Preconio itaq eximiȩ conuersationis: celebre no¬
men eꝰ habebat᷑. Hon longe autẽ monasteriũ fuit:
cuius congregationis pater defunctꝰ est. Om̃ĩsq ex illo
congregatio ad eundẽ uenerabilẽ benedictũ uenit: &
magnis p̃cib ut eis pre ẽẽ deberet petiit. Quod diu
negando distulit. suos illoꝵ q frm mores conuenire¬
non posse p̃dixit: sed uictus quandoq p̾cib assensũ
dedit. Cumq in eodẽ monasterio regularis uitȩ cu¬
stodiã teneret. nulliq ut priꝰ ꝑ actus illicitos in dex¬
terã leuãq partẽ deflectere a conuersationis itinere
liceret: suscepti fres in sane seuientes semet ipsos prius
accusare cecepert̃. quia hunc sibi preẽe poposcerant.
quoꝵ scilicet tortitudo in norma eius rectitudinis of¬

Expanded text:
ecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis eruecedente igitur tentatione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumque fratrum morit: sed victus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis of
Abbreviated transcription (Latin):
toq igne serui dei animũ in speciẽ illius accendit
ut se in eius pectore amoris flãma uix caꝑet: et iã
pene deserere heremũ uoluptate uictus delib̾aret.
Cũ subito suꝑnȩ gr̃ȩ respectu ad semet ipsum re¬
uersus est: atq urticarũ & uepriũ uixta densa suc¬
crescere frir tecta conspiciens. exutꝰ indumento
nudũ se iillis spinarũ aculeis & urticarũ incendi¬
is ꝓiecit. Ibiq dui uolutatꝰ toto ex eis corpore uulne¬
ratus exiit: & ꝑ cutis uulnera eduxit a corpore uulnꝰ
intꝰ. Uicit itaq peccatũ: quia mutauit incendium.
Ex quo uidelicet tẽpore sicut post discipłis ipse ꝑhibe¬
bat ita in illo. ẽ tẽptatio uoluptatis edomita: ut ta¬
le inse aliquid minime sentiret. Cȩperunt post modũ
multi iam mundũ relinquere: atq ad eiꝰ magisteriũ
festinare. Liber quippe atẽptationis uicio: iure iam
beant: ab anno uͦ qͥnqͣgesimo custodes uasoꝵ fiant.

Expanded text:
toque igne servi Dei animum in specie illius accendit, toque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus t. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus mago, jure jam beant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant.