comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nationibus uͦ qͦtquot inuentifide¬
les sũt. adultos quidem fide ⁊ sa¬
crificiis credimus expiatos: par¬
nulis aũt etiam solam ꝓfuisse
muno e suffecisse parent᷑um fidẽ.
orro hoc ita usqͥ ad baptismi
temꝑa ꝑclurasse: qͦ uno substi¬
tulo uacasse oet̾a. Querimus itaq
baptismi tempus. ex quo ceꝑit.
Ex quo inqͥt pͥmum dictũ ẽ nisi
qui renatus fuerit. & cet̾a. Tene
gͦ firmit̾ lictũ hoc ad nichode¬
mum utiq amicum ih̃u. occul
tumq illud de nocte requisisse
colloquiũ. Qnͣta aũt putas
obisse int̾im ut gentib taceam
milia circumsisoꝵ: cũ neclum ĩ
lucem ꝓdierit qd̃ de baptismott̃
intenebris dicebat᷑: Quid ergoͤ
Dampnatos illos omnes lieg¬
mus qr baptizati ñ sunt. Fit gͦ
inuria antiquo illi deieque
mandato. si nouo alhue furti¬
subueniente. illud ita subito
euaniusse putetux: ut ꝓ deẽ de¬
inceps ñ ualeret. Et quidem ꝙͣ
longe pt᷑ putas publice p̃dica¬
tum &̃ clamatum suꝑ tecta fuisse:

Expanded text:
nibus vero, quotquot inventi sunt fideles, adultos quidem fide et sacrificiis credimus expiatos, parvulis autem solam profuisse, imo et suffecisse parentum fidem. Porro hoc ita quidem usque ad Baptismi tempora perdurasse: quo uno substituto, vacasse caetera. 5. Quaerimus itaque Baptismi tempus ex quo coeperit. Ex quo, inquit, primum dictum est: Nisi quis renatus fuerit, etc. Tene ergo firmiter dictum hoc ad Nicodemum, utique amicum Jesu, occult occultumque illud de nocte requisisse colloquium. Quanta autem putas obisse interim ut de gentibus taceam millia circumcisorum, cum necdum in lucem prodierit quod de Baptismo tunc in tenebris dicebatur? Quid ergo? damnatos illos omnes dicimus, quia baptizati non sunt? Fit ergo injuria antiquo illi Dei aeque mandato, si novo adhuc furtisubveniente, illud ita subito evanuisse putetur, ut prodesse deinceps non valeret. Et quidem quam longe post puta; publice praedicatum et clamatum super tecta fuisse:
Abbreviated transcription (Latin):
tim reputaret et nͨ penam nec p̃¬
miũ ea agere que insecreto tͣdebat
iudicaret. donec de medio fierẽt.
& ꝓclirent inlumine. Deniq
⁊ licebat. Qd̃ dico uob̾ intenebͥs.
dicite inlumine: ut merito iudl
iam audientib obedientie uel
meritũ ascͥberẽt ułꝯ temptũ. cũ
in medio ꝓferrent᷑. Item qui uos
auclit inqͥt me audit: & qui uos
sꝑnit mesꝑnit. Ac si dicẽt. Iucli¬
ciũ meum int̾ obeclientes ⁊ con¬
tempnentes: ñ de mea secreta tͣcli¬
tione. s de ur̃a publica p̃dicatio¬
ne pendebit. S forte aliquis
dicat eos quidẽ qui ñ audierũt.
nime põtuerũt. It uͦ quis nes¬
ciat ⁊ alia p̃tͥ baptismum cont᷑
oraginale ꝑccm. remesia antiqͥs
ñ defuisse temꝑibus: Abrahe qͥdẽ
⁊ semini eius. c̾cumsionis sacm̃tũ.

Expanded text:
terim reputaret; et nec poenam, nec prterim reputaret; et nec poenam, nec praemium ea agere quae in secreto tradebat, judicaret, donec de medio fierent, et prodirent in lumine. Denique et dicebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine ; ut merito videlicet jam audientibus obedientiae vel meritum adscriberet, vel contemptum, cum in medio proferrentur. Item: Qui vos audit, inquit, me audit; et qui vos spernit, me spernit: ac si diceret, Judicium meum inter obedientes et contemnentes, non de mea secreta traditione, sed de vestra publica praedicatione pendebit. 4. Sed forte aliquis dicat, eos quidem qui non audnime potuerunt. At vero quis nesciat et alia praeter Baptismum contra originale peccatum remedia antiquis non defuisse temporibus? Abrahae quidem et semini ejus, circumcisionis sac
Abbreviated transcription (Latin):
aut scienli incuria. aut liscen¬
didssicdia. aut u̾ecundia inqui¬
rendi. E quidem huius mͦi ig¬
norantia. ñ habet excusatione:
S nunquid forte tale ẽ hoc qd̃
inqͥsitum humano possit ad¬
clisci magistĩo: Nomo homi
quis poti̾t ĩ uestigare ꝯsilium.n
cui ip̃e uoluerit reuelare: Audi
deniq ip̃m. Si ñ uenissem ait
⁊ locunus eis ñ fuissẽ: peccatũ ñ
haberent. Non dicit simplicit̾
⁊ locutꝰ ñ fiussem. s int̾serens
eis ⁊ srentuseis inqͥr ñ fuisem ostẽ¬
dens sñ dubio. ñ ante censeri in ex¬
cusabiles de ꝯtemptu. qmͣ adip̃orũ
usq notitiam uissio ꝑueniret. Nã
silocutus quidem suisset. s ñ ais: ĩ¬
obedientie culpam. ignorantia
nchominꝰ excusaret. Nunc aũt
tionẽ ñ habent de peceato suon
de & aiebat. Ego palam locutꝰ sũ
mundoĩ et mocculto locutꝰ sum
nich. Non qd̃ suos domesticos
mult̾a inocculto p̾uatimq ñ do¬
cuerit᷑ s qd̃ tanqm nichilũ in¬

Expanded text:
aut sciendi incuria, aut discenaut sciendi incuria, aut discendi desidia, aut verecundia inquirendi. Et quidem hujusmodi ignorantia non habet excusationem. Sed numquid forte tale est hoc, quod inquisitum humano possit addisci magisterio? Homo hominis quis poterit investigare consilium, nisi cui ipse voluerit revelare? Audi denique ipsum. Si non venissem, ait, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent. Non dicit simpliciter. Et locutus non fuissem; sed interserens eis, et locutus eis, inquit, non fuissem: ostendens sine dubio non ante censeri inexcusabiles de contemptu, quam ad ipsorum usque notitiam jussio perveniret. Nam si locutus quidem fuisset, sed non eis; inobedientiae culpam ignorantia nihilominus excusaret. Nunc autemtionem non habent de peccato suo . Unde et aiebat: Ego palam locutus sum mundo, et in occulto locutus sum nihil . Non 627 quod suos domesticos multa in occulto privatimque non docuerit: sed quod tanquam nihilum in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scribet & his qui ñ audierãt
Ualde quippe inuste exigitur obe¬
ditio: uͥ ñ pces sit auditio. Neq
enun tale ẽ hoc. quod ⁊ ab̾so
ꝓmulgatione. naturalis lex ig¬
norare ñ sinẽt. qͣle u̾bi gr̃a illud
ẽ Quod tͥ ñ ius fieri: alii nefe¬
ceris. factitium enim magis
qͦdãm᷑ est ⁊ñ nat᷑ale mandatũ.
erit elem̃to. ͤ Sacͣm̃tum dĩ altis¬
simi ẽ suscipiendũ ñ cliscusci¬
endũ. uenerandum. ñ diuilican¬
dum. fide sortitum. ñ in natũ.tͣ¬
clitione sancitum. ñ ad inuentõ
ratione. Sorro fidẽ nece̾ẽ ẽ ut audi¬
tus p̃cesserit: dicente apło. Ergo
fides exauditu. Quod gͦ omino
audiret᷑ Uidẽ autẽ quomͦ huc
refugit apłs: & de solo audituꝯ
Aunquid ñ aucłierũt.: Ac si di¬
eat. Excusari poterãt: si ñ audis¬
sens. U bi enim ñ ẽ lex: nec p̃ua¬
ricatio. Aunc uͦ cum momruũ
toinexcusabilis ẽ ⁊ contemptus.
Qulta ꝓfecto scienda nesciunt᷑

Expanded text:
praescriberet et his qui non audierant. praescriberet et his qui non audierant. Valde quippe injuste exigitur obeditio, ubi non praecessit auditio. Neque enim tale est hoc, quod et absque promulgatione naturalis lex ignorare non sineret, quale, verbi gratia, illud est: Quod tibi non vis fieri, alii ne feceris . Factitium magis quodammodo est, et non naturale mandatum. erit elemento? Sacramentum Dei Altissimi est suscipiendum, non discutiendum; venerandum, non dijudicandum; fide sortitum, non innatum; traditione sancitum, non adinventum ratione. Porro fidem necesse est ut auditus praecesserit, dicente Apostolo: Ergo fides ex auditu. Quod ergo omniaudiretur? Vide autem quomodo huc refugit Apostolus, et de solo auditu Nunquid non audierunt? ac si dicat: Excusari poterant, si non audissent. Ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Nunc vero cum in omnem to inexcusabilis est et contemptus. 3. Multa profecto scienda nesciuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
pium ded̾it adueniens ¶mi¬
me ꝓrsus id ego qͥppiam de xp̃o
assenserim quod magis abanti¬
Ixp̃o merito formidatur: quia
am inpharetra. ut sagittaret ĩ
obscuro rectos corde. Qnͣti namq
int̾im toto orbe ñ baptitati mori¬
unt: ꝓfcto ignorantes. quicumni¬
chodemo iħe noctu secretoq ꝯfa¬
bularet᷑. Quidgͦ: Necdũ lex pro¬
mulgatur. ⁊ am p̃uaricantes
tenentur: E qͦmͦ inquid credent
in eum quẽ ñ audirẽt: Quomͦ
uͦ audient sñ p̃dicante. Quomͦ
autem p̾licabunt ñmittantur.
Aecdũ iniuncta. necdũ uulgata.
necdũ audita p̾dicatio ẽ: & iuxta
pigri aut neꝙͣ serui seritentiam
tam durus ẽ dominus: ut necdũ
sata iam metẽ uelit & ñ sparsa
colligere: Ab sit. S auli magis
huius rei ueritatẽ. Qui unus
ẽ magister in celo & int̾ra. ei qui
magister tñ iniscł erat familia¬
ri p̾uatoq colloquio tͣclebat qd̾
tͣderet. docebat qd̃ doceret: ñ qd̃
exigeret ⁊ ab absentib. ñ unde

Expanded text:
pium dederit adveniens Minipium dederit adveniens Minime prorsus id 626 ego cuipiam de Christo assenserim, quod magis ab Antichristo merito formidatur, quia am in pharetra, ut sagittaret in obscuro rectos corde. 2. Quanti namque interim toto orbe non baptizati moriuntur, profecto ignorantes, quid cum Nicodemo Jesus noctu secretoque confabuletur? Quid ergo? necdum lex promulgatur, et jam praevaricantes tenentur? Et quomodo, inquit, credent in eum quem non audierunt? quomodo vero audient sine praedicante? quomodo autem praedicabunt nisi mittantur? . Necdum injuncta, necdum vulgata, necdum audita praedicatio est: et juxta pigri ac nequam servi sententiam tam durus est Dominus, ut necdum sata jam metere velit, et non sparsa colligere? Absit. Sed audi magis hujus rei veritatem. Qui unus est Magister in coelo et in terra, ei qui magister tantum in Israel erat, familiari privatoque colloquio tradebat quod traderet; docebat quod doceret, non quod exigeret et ab absentibus, non unde
Abbreviated transcription (Latin):
uer Eide et contrinone cerfis ex¬
peteret.ħ p̃uentus mortis articło
assequi quod cuꝑet ñ ualeret: tñ
omnino dampnari. Ubi pͥmode
temꝑis quidem p̃fixione durum
nimis austerũ q uidetur. ut iudł
noceat. ⁊ ante uidex feriat. qmͣmi¬
netur: quodq int̾im intenebris
loquit᷑ o in aure saluator. ñdum
quidem saluet quia nonlũ appa¬
ret.⁊ iam mundũ impleat ꝯdep̃¬
natis. Ita negͦ u̾bum salutis.
⁊p̃ceptum uite ñ pͥus uitam re¬
stituere ualuit qm mortẽ in flix¬
erit: idq eo innocentib qͦ ⁊ ne
scientib uoluntate domini sui
Nũ gentem ignorantẽ ⁊ iustã uͭcũ
echnnco loquamur. debuit inter¬
ficẽ d̾s ͤ Qius ita sapiat: Non eqͥ¬
dem uite ꝯcordat auctori. morte qͥdẽ
qmͣ ext̾minare uenerat uti mox
ininino uiaꝵ suaꝵ ad p̃idicium
scłi. celeste ad huc recentissimura
ignorantis edictum. Nefas ẽ pro¬
fecto sentire de oĩum largitore
bonorum: qd̾ tam malum pͥnci¬

Expanded text:
vera fide et contritione cordis exvera fide et contritione cordis expeteret, sed praeventus mortis articulo assequi quod cuperet non valeret, tamen omnino damnari. Ubi primo de temporis quidem praefixione durum nimis austerumque videtur, ut videlnoceat, et ante judex feriat quam minetur; quodque interim in tenebris loquitur et in aure Salvator, nondum quidem salvet, quia nondum apparet, et jam mundum impleat condemnatis. Itane ergo verbum salutis et praeceptum vitae non prius vitam restituere valuit, quam mortem inflixerit; idque eo innocentibus, quo et ne scientibus adhuc voluntatem Domini sui? Num gentem ignorantem et justam ut cum etnicho loquamur debuit interficere Deus? Quis ita sapiat? Non equidem vitae concordat Auctori, morte nimirum, quam exterminare venerat, uti mox in initio viarum suarum ad praejudicium saeculi, coeleste adhuc recentissimum ignorantis edictum. Nefas est profecto sentire de omnium largitore bonorum, quod tam malum princi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nos. Sin autẽ: seruum clĩ tnũ
oportet latigare. s magis pati¬
entẽ eẽ ad om̃nes. Ideoq ñ queri¬
mus pugnas u̾boru. nouita¬
tes qͦ uocum iuxta apłicã doct᷑¬
nam euitamus. Patrũ tãtuop¬
ponimꝰ sententias. ac u̾ba ꝓfe¬
rimꝰ. ⁊ ñ nr̃a. Nec .n. sapientio¬
res sumꝰ. ꝙͣ patres nr̃i. Abun¬
det sane in suo sensu quiuult
qnͣtum uult: dum mͦ nos pa¬
tiat᷑ in sepͥturaꝵ⁊ sensib abun¬
dare qͦmͦ dicit apłs. Non quod
sufficientes simus cogitare aliqͥd
a nobis. tamꝙͣ ex nobis: s suffi¬
cientia nr̃a ex deo ẽ. Scͥbis itaq¬
qͦndam asserere nescio quem nã
ñ nominas. ex quo p̾mum dictũ
a domino legit᷑ nͥ quis renatus
fuerit aqua ⁊ spũ sc̃õ ñ intrabit
in regnum celoꝵ: ex eo neminẽ
absꝙ eodem ꝑcepto actualiter
uisibili sacͣmento aił eius uice.
martyrio ullatenus potuisse sal¬
uari. S ⁊ si forte illud qͣspiam cũ¬

Expanded text:
 nos. Sin autem, servum Dei tamen non  nos. Sin autem, servum Dei tamen non oportet litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Ideoque non quaerimus pugnas verborum; novitates quoque vocum juxta apostolicam doctrinam evitamus. Patrum tantum opponimus sententias, ac verba proferimus, et non nostra: nec enim sapientiores sumus quam patres nostri. Abundet sane in suo sensu qui vult quantum vult, dummodo nos patiatur in Scripturarum sensibus abundare, quomodo dicit Apostolus: Non quod sufficientes simus cogitare aliquid a nobis, tanquam ex nobis; sed sufficientia nostra ex Deo est quemdam asserere nescio quem nam non nominas ex quo primum dictum a Domino legitur: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, non intrabit in regnum coelorum , ex eo neminem absque eodem percepto actualiter visibili sacramento, vel ejus vice martyrio, ullatenus potuisse salvari; sed etsi forte illud quispiam cu
Abbreviated transcription (Latin):
i tibi uideor tardius re¬
scͥpsisse: scito me tarde qͦ
accepisse ad qͦd rescͥberẽ.
Nam qd̃ misers iñ continuo
ad me usq ꝑlatum ẽ. s ponti¬
maci diu dñretentum. Porro
uͥ accepi: moramminimẽ feci
in rescͥbendo. Tet̾mid breuius.
qmͣ tua forte deposcebat intẽ¬
tio: s ñ plane qmͣ mea occupa¬
tio sineret. Curaui tam̃ ne te
ut cumq lateret quicquid su¬
ꝑ int̾rogatis ego sentirem: tuo
Sane eadeni mea sensa ⁊ otio.
⁊ingenio plenius astruenda
relinquẽs suta oportere cog¬
noueris. Nec dubito ad m̃ a¬
num tͥ ẽẽ rationes certas. ⁊ ꝯ¬
gruas auctoritates: quibus
Raciłe ił possis Iͥs gͥ cuius me
respondere assertionib uibes.
⁊ nom̃ taces: tͥ noui̾t a me su¬
ꝑ consultis qd̃ sentio clictum.
ñ sibi contͣclictum: etiam si qͥd
aliter ab ip̃o sapimus. Nã
si uerum nos sapimus:ue¬
ritas ei contͣlicit ñ nos. S
.n. siñ confunclit᷑ acquiescẽ
ueritati: ⁊ ueritas cum eo sapit¬

Expanded text:
i tibi videor tardius rescripsisse, scito me tarde quoque accepisse ad quod rescriberem. Nam quod miseras, non continuo ad me usque perlatum est, sed Pontiniaci diu ante retentum. Porro ubi accepi, moram minime feci in rescribendo. Caeterum id brevius, quam tua forte deposcebat intentio: sed non plane quam mea occupatio sineret. Curavi tamen ne te utcunque lateret quidquid super interrogatis ego sentirem, tuo sane eadem mea sensa et otio, et ingenio plenius astruenda relinquens, si ita oportere cognoveris. Nec dubito ad manum tibi esse rationes certas, et congruas auctoritates, quibus facile id possis. Is ergo, cujus me respondere assertionibus jubes, et nomen taces, tibi noverit a me super consultis quod sentio dictum, non sibi contradictum, etiamsi quid aliter ab ipso sapimus. Nam si verum nos sapimus, veritas ei contradicit, non nos. Sed enim si non confunditur acquiescere veritati, et veritas cum eo sapit, et
Abbreviated transcription (Latin):
salutatoes tam deuotus s¬
nie regis nr̃e sunt ⁊ maxime il¬
la ꝙͣ dignant̾ expͥmitis de inua¬
sione imꝑii. Regis dedecus. reg¬
ni dimimtionẽ nunqͣm uolui :
uolentes odit anima mea. legi
quippe. Omĩs aĩa potestatib sb̃¬
limorib subdicasit. Q. Qͥ pote¬
stati resistit: dĩ ordinatõi resistit.¬

Expanded text:
salutationes tam devotus sniae Regis nostrae sunt, et maxime illa, quam dignanter exprimitis de invasione Imperii. Regis dedecus, regni diminutionem nunquam volui: volentes odit anima mea. Legi quippe: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: et, Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit
Abbreviated transcription (Latin):
b̾tale auquid credete possem: qͣle
uos sola de me fuspicione diuina¬
stis. De ceco̾ nouit ur̃a benignitas.
comitẽ theobaldũ nr̃as ꝓ humb̾¬
to littas iam recepisse: s nͨ dũ suo
mͥ rescripto quiceͣꝑ repondisse. Qͥd
suꝑ hoc uod̾ agendũ sit ipã uos me¬
lius pietas docebit: si pie hõis ĩ¬
uiste exulantis. miseriã pensare

Expanded text:
tale aliquid credere possem, quale vos sola de me suspicione divinastis. De caetero noverit vestra Benignitas, comitem Theobaldum nostras pro Humberto litteras jam recepisse, sed necdum suo mihi rescripto quidquam respondisse. Quid super hoc vobis agendum sit, ipsa vos melius pietas docebit, si pie hominis injuste exsulantis miseriam pensare
Abbreviated transcription (Latin):
in fine illarũ posuisse me memi¬
ni: si tñ eo a uob̾ ocło lege̾t᷑ quo
a me scciptũ fuit. Nam cũ denũ¬
ciatis mał q̃ ñ ĩmerito uob̾ me¬
pati melius ducitis qͣm illũ a
quid aliud uob̾ qͣm illa suꝑiora
dispensatorie ut ñ dicã simulato¬
rie a me ita scrip̾ta fuisse latentͤ
intimaui: Qd̃ uͦ scripsistis me
ꝑnuntiũ eidẽ monacho de que¬
renda si ad nos diu̾tiss. ip̃ius
absolutione pͥuatĩ insinuasse.
iu̾tatẽ testor Hoc uerũ ñ ẽẽ. E¬
go ne de notissimo mͥ monastĩ¬
me posse susciꝑe. ꝙ̃ nͨ uos quidẽ
puto sine gͣndi scandalo posse
retin̾e: S esto. In uidebã illũ
uob̾ ⁊ mn atͣchere. gestiens: aliqͥd
de eiꝰ optiuenda absolutione ma¬
chinari me posse sꝑabam siue
fingebã. S nũqͥd credendũ fuit
me hoc meũ consiliũ ip̃i nun¬
cio qd̃ utiq contͣ suũ monastĩ¬
ũ ex cogitauerã uoluisse pate¬
face̾s S iã ne qd̃ de nr̃a erga

Expanded text:
in fine illarum posuisse me memiin fine illarum posuisse me memini, si tamen eo a vobis oculo legeretur, quo a me scriptum fuit. Nam, cum denuntiatis malis quae non immerito vobis mepati melius ducitis, quam illum quid aliud vobis quam illa superiora dispensatorie ut non dicam, simulatorie a me ita scripta fuisse latenter intimavi? 2. Quod vero scripsistis, me per nuntium eidem monacho de quaerenda, si ad nos divertisset, ipsius absolutione privatim insinuasse; veritatem testor, hoc verum non esse. Egone de notissimo mihi monasterme posse suscipere, quem nec vos quidem puto sine grandi scandalo posse retinere? Sed esto. Invidebam illum vobis et mihi attrahere gestiens, aliquid de ejus obtinenda absolutione machinari me posse sperabam sive 47 fingebam. Sed nunquid credendum fuit, me hoc meum consilium ipsi nuntio, quod utique contra suum monasterium excogitaveram, voluisse patefacere? Sed jam, ne quod de nostra erga
Abbreviated transcription (Latin):
hugoni albi. fr̃.B. de claraua¬
lle. idẽ qd̾ sibi. In nr̃is pͥori¬
b lictis. aut ego qͣntũ ex ur̃is ꝑ¬
pendit᷑. minꝰ aꝑte scripsi qd̾ uolur.
aut uos alit̾ illas intellexistis ꝙͣ
debuistis. Si q̃dem q̃ uob̾ de mo¬
nachi illuis susceptione euent᷑a
denunciaui : ueracit̾ ita timui.
⁊ adhuc tumeo. ut scripsi. Non tñ
ad hoc illa uob̾ p̃dice̾ studui. qd̾̃
uł suaderẽ. uł consulerẽ. uł certe
ut scribitis. censerẽ illũ debe̾ red¬
di: quippe qͥ ip̃iꝰ iam dudũ fer¬
uentissimũ desideriũ noui. ⁊ei
potius qd̾ nc̃ illud ad impleui̾t
debeo cõgratulari. S cũ familia¬
rissimo nob̾ abbe̾ eius ⁊ ab archi¬
dũ illũ uehem̃t̾ exigerent᷑. ut
a me si fieri poss om̃em depelle¬
rẽ suspicionẽ.tales ꝓ ut sciuidi¬
ctare curaui. quib ⁊ ipĩs satis¬
facem. ⁊ uos contͣ eorundem im¬
minentes calũpnias. uob̾ illa
ñ cacendo. p̃munire. Hec me ita
in illis littis sensisse urãm saga

Expanded text:
de Clara-Valle, idem quod sibi. 1. In nostris prioribus litteris aut ego, quantum ex vestris perpenditur, minus aperte scripsi quod volui; aut vos aliter illas intellexistis quam debuistis. Siquidem quae vobis de monachi illius susceptione eventura denuntiavi, veraciter ita timui, et adhuc timeo, ut scripsi. Non tamen ad hoc illa vobis praedicere studui, quo vel suaderem, vel consulerem; vel certe ut scribitis, censerem illum debere reddi: quippe qui ipsius jamdudum ferventissimum desiderium novi, et ei potius, quod nunc illud adimpleverit, debeo congratulari. Sed cum a familiarissimo nobis abbate ejus, et ab archidum illum vehementer exigerentur; ut a me, si fieri posset, omnem depellerem suspicionem, tales, prout scivi, dictare curavi, quibus et ipsis satisfacerem, et vos contra eorumdem imminentes calumnias, vobis illas non tacendo, praemunirem. Haec me ita in illis litteris sensisse vestram sagaci
Abbreviated transcription (Latin):
cont᷑ pietatem ñ ẽ ꝓpt̾ multi¬
tudinẽ adu̾santium. ꝙͣuis
iusta ⁊ scã desideria ꝑ aucoꝵ
plerumq ñ ꝑfici gͦic aaron
sceleratis nimultuantis ppłi
ꝯtͣ uoluntatẽ suã clamorib
cessit: sic samuel eidẽ ppło
in ordinate regẽ petenti in¬
uitus saulem inunaat: sie
daud cum uellet d̾o ꝯstruere
templum. ꝓpt̾ infestantiũ
tñ bella inimiooꝵ⁊ quia uir
pat̾ uen̾ande ꝯlulimus. ut tñ
qͣtinus ad tempus ꝓpositi tui
tibiꝙ ꝯsentientium rigorem
lic temꝑes: ut infirmoꝵ sa¬
lutem non negligas. Inuitã¬
di quiꝑpe sũt ad artionem
uitã ñ cogendi: quib utiq se¬
mel mordine illo clumacẽsi
p̃esse consensisti. Illis aũt qͥ
altius uiu̾e desid̾ant. aut ꝯ¬
descende̾ imbecilliorib excari¬
tate qͣnͣtum sñ ꝑcc̃o possunt.
suadendum ẽ. aut ibidẽ tenere
quod cupiunt ꝑ mutendũ. si
absꝙ utrũꝙ partiũ scandalo
fieri potest: aut certe de congre¬
gatione liberos dimitti. fr̃ĩbꝙ

Expanded text:
atem non est, propter multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir pater venerande, consulimus, ut tamen quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregatione liberos dimitti, fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ intelligimus sanum fide¬
lit̾ exhibemius. Cauis .n. sñ
anxietate uideat petrõ de mediĩ
Qudtibꝰ brachia tendentem. sñ
dolore audiat columbã xͥ ñcã¬
tantem s gem̃tẽ tanꝙͣ qͦ dicat
qͦmodo cantabimus canticũ
dñi int̾ra aliena : Eluis inꝙͣ

Expanded text:
quod intelligimus sanum, fideliter exhibemus. Quis enim sine anxietate videat Petrum de mediis fluctibus brachia tendentem? sine dolore audiat columbam Christi non cantantem, sed gementem, tanquam quae dicat: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena? Quis, i
Abbreviated transcription (Latin):
Nmulta infirmitate corꝑi.
⁊ corclis auxietate cłs scit. di¬
ctaui ista ad uos. homo miser.
pellatore ad uram unanimi¬
tatem. qui impͥmat pectorib
ur̃is calamitatẽ qmͣ patior:
qui imaginẽ met tͥstem ac su¬
pplice̾ sic̃ est fr̃nis affectib re

Expanded text:
multa infirmitate corporis et cordis anxietate, Deus scit, dictavi ista ad vos, homo miser, rpellatorem ad vestram unanimitatem, qui imprimat pectoribus vestris calamitatem quam patior; qui imaginem mei tristem ac supplicem, sicut est, fraternis affectibus re
Abbreviated transcription (Latin):
am pauꝑtatẽ: miseriã dicit Ieui¬
nia. ingilias. silentium. ma̾nuũq
laborẽ: uocat insaniam. Eł contͣ
ociositatem. cõtemplatõnẽ nun¬
cuꝑat. ed acitatẽ. loquãtitatẽ. cu¬
riositatem. cũctam deniq intempe¬
rantiã. nominat discretionẽ. Qnͣ¬
do inquit delectatur ds cruciatib
nr̃is. U̾bi p̃cipit scͥptura. qũepiã
sese int̾ficere: Qualis uͦ religio est
fodere t̾ram. siluã excidere. ⁊ sterco¬
razomportare:: Nũquid ñ sentẽti¬
aueritatis ẽ. miscdĩa iuolo⁊ ñ¬

Expanded text:
am paupertatem, miseriam dicit; jejuam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, stercora comportare? Nunquid non sententia Veritatis est, Misericordiam volo,
Abbreviated transcription (Latin):
et qd̃ sanson fortitulini obiua¬
tum. Q ꝓthoplastũ dolo captũ.
expulit᷑ depatria felicitatis.⁊ qͥd
mirum si tenero subripuit ado¬
lescentulo ĩ loco horroris et uaste
solitudinis: Huc accedit quod
nec sicut illos babylonicos se¬
nes. species deceꝑit eum: nec sic̃
gieri. pecunie amor:. ⁊ nec hono¬
ris ambitio. sicut uilianũ apos¬
tatam: s fefellit illum scĩtas.⁊
seduxit religio. ꝑ didit auctori¬
tas semorũ. Queris quomodo:
Primo quidẽ missus ẽ magnꝰ
quidam p̾or ab ip̃o pͥncipe pͥ¬
orum. ⁊ foris quidem apparens
inuestim̃tis ouium: intrinsecus
aũt lupus rapax. Deceptis ꝙ
custodib. estimantib quippe ouẽ
eẽ. ueue admissus ẽ solus ad so¬
lam: supus ad ouicułã. Nec resu¬
git ouiculsa supumꝰ: quem ip̃a
putabat ouem. Qd ꝑlura. Attra¬
hit allicit. blandit᷑. ⁊ ꝙͣ noui eugłii
p̃dicator. cõmendat crapulã: par¬
simoniam damꝑnat. Uoluntari¬

Expanded text:
, quod Samson fortitudini obvia, quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctoritas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntari
Abbreviated transcription (Latin):
aliter temptaret. Et uere quis a¬
lius. ñ magis discuteret reatũ.
et incuteret metum.  ñ aͦꝑͦpoue¬
ret uotum. ⁊ ꝓponeret uidiciũ.
⁊ ñ argueret in obedientie. ñ in¬
dignaret᷑ apostasie. qd̾ detu¬
nicis adpellicias deolerib ad deli¬
cias. qd̾ deniq ad diuitias de
pauꝑtate tnͣsieris: S ego noui
animum tuũ: qui facilius pos¬
sit amore flecti qmͣ timore cõꝑelli.
Beniq quid necesse ẽ. bis pungẽ¬
ñ retasam̃tem. ualde timictũ
magis ext̾rere. Sꝑse sans erubes¬
centem. confunde̾re amplius:
cui sua ratio magister.⁊ ciu ꝓpͥa
conscientia. uirga. ⁊ ingenitaue¬
recundia. lex liscipline ẽ: Qd̃
sicui mirum uidet᷑. quomodopu¬
et uercundus. simplex. timora¬
tus. ausus fuerit contͣ uolun¬
tatem fr̃m. magistri imꝑium
regłare decretum suum deserere
et uotum et locum. ⁊ miret᷑ etiam
qd̃ ⁊ dauid scĩtati subreptum sit.
qd̃ sapientie salomonis illusum:

Expanded text:
aliter tentaret. Et vere quis aaliter tentaret. Et vere quis alius non magis discuteret reatum, et incuteret metum; non oppoponeret votum, et proponeret judicium; non argueret inobedientiae, non indignaretur apostasiae; quod de tunicis ad pelliceas, de oleribus ad delicias, quod denique ad divitias de paupertate transieris? Sed ego novi animum tuum, qui facilius possit amore flecti, quam timore compelli. Denique quid necesse est his pungern recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ nimis indulges. qui tuam
culꝑam ⁊ agnoscis et dissimulas:
aut mͥ nimis immisericors es.
cui nec satisfacienti ignoscẽdũ
putas Iam si recsire recusas aliam
quere occasionem. unde falso blan¬
cliaris conscientie tue: quia ñerit
ult᷑ quod formidare debeas de rigore
districtionis mee. Noq enim foemi¬
dandum ẽ. qd̃ futurus sim p̾senti
formi dolosus: cui adhuc absenti
astrictus iuscerib. Humilitatem
ex hibeo. caritatem ꝓmitto. et tu
times: In trepidus ueni. quote
uocat humilitas: ꝑtrahit caritas.
Securus accede: talib p̃uentus ob-¬
sidibus. fugisti seuum: reu̾tere ad
mansuetum. Reuocet te mea leni¬
tas: cuius seueritas effugauit.
uide fili qmͣ te cuꝑiam duci. ñ spũ
seruitins iterũ intimore.s spũ
ad oꝑtionis filioꝵ. in quo clamare
et ñ confundaris abba ꝑat̾. et cau¬
sam utiq tanti doloris mei. ñ mi¬
nis apud te. s blandim̃tis: p̃cib.
ñ t̾rorib agens. Alius forsitan

Expanded text:
tibi nimis indulges, qui tuam tibi nimis indulges, qui tuam culpam et agnoscis, et dissimulas; aut mihi nimis immisericors es, cui nec satisfacienti ignoscendum putas. 3. Jam si redire recusas, aliam quaere occasionem unde falso blandiaris conscientiae tuae: quia non erit ultra quod formidare debeas de rigore districtionis meae. Neque enim formidandum est quod futurus sim praesenti formidolosus, cui adhuc absenti adstrictus visceribus. Humilitatem exhibeo, charitatem promitto: et tu times? Intrepidus veni quo te vocat humilitas, pertrahit charitas. Securus accede, talibus praeventus obsidibus. Fugisti saevum, revertere ad mansuetum: revocet te mea lenitas, cujus severitas effugavit. Vide, fili, quam te cupiam duci, non spiritu servitutis iterum in timore, sed spiritu adoptionis filiorum, in quo clamare et tu non confundaris, Abba, Pater : causam utique tanti doloris mei non minis apud te, sed blandimentis; precibus, non terroribus agens. Alius forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
flagellat aut̃ omnem filium quẽ
recipit. & illud. Utiliora sũt u̾ bea
amici: qmͣ oscula inimici. S fue¬
rit ut dixi mee culpe quod disces¬
sisti: ne dum de reatus ꝑ petrarõ¬
ne contenditur. emendatõ retłade¬
tur. At uero uel hinc ꝓculdubio
incipiet ẽẽ ⁊ tue. si ñ parcas pena¬
tenti. indulgeas donfitenti:quia
potui quidẽ aliqnͣdo in aliquib
fuisse erga tẽ in discertus. s certe
ñ maliuolus. Quod si et infutu¬
ro hanc ip̃am indiscretionem me¬
ãm suspectam habes.⁊ nou̾is me
niess quẽ ante metuebas magis¬
trum: comitem amplectẽ securus.
Itaq siue mea culꝑa recesseris ut
tu putas et ego ñ excuso. siue tu¬
a ut multiputant ⁊ si ego ñ ac¬
cuso. suie mea simulz tua qd̃
ego magis puto: ex hoc iam si re¬
dire renueris. solus ꝓfecto in excu¬
sabilis exis. Uis ab om̃i culꝑa li¬
ber eẽ ͤ Reuert̾e. Si tuam agnos¬
cis: ignosco. Ignosce et tu mͥ: ubi
meam agnosco. Alioquin. aut

Expanded text:
flagellat autem omnem filium quem flagellat autem omnem filium quem recipit ; et illud: Utiliora sunt verbera amici, quam oscula inimici . Sed fuerit, ut dixi, meae culpae quod discessisti: ne dum de reatus perpetratione contenditur, emendatio retardetur. At vero hinc vel procul dubio incipiet esse et tuae, si non parcas poenitenti, induigeas confitenti: quia potui quidem aliquando in aliquibus fuisse erga te indiscretus, sed certe non malevolus. Quod si et in futuro hanc ipsam indiscretionem meam suspectam habes; noveris me nies, et quem ante metuebas magistrum, comitem amplectere securus. Itaque sive mea culpa recesseris, ut tu putas, et ego non excuso; sive tua, ut multi putant, etsi ego non accuso; sive mea simul et tua, quod ego magis puto: ex hoc jam si redire renueris, solus profecto inexcusabilis eris. Vis ab omni culpa liber esse? revertere. Si tuam agnoscis, ignosco: ignosce et tu mihi, ubi meam agnosco. Alioquin aut
Abbreviated transcription (Latin):
te uiuo: ꝓ quo mori. mͥ uiuere ẽ.
sine quo uiuere mori. Non igit᷑
quero cur abieris: s quodiam ñ
redieris. querce. Non causas clisces¬
sionis: s moras causor regressionis.
Ueni itẽtũ. ⁊ ꝑax erit. Reu̾terez
satisfadum ẽ. Redi inquam redr:
et letus cantabo. Mortuus fuerat
et reuix: ꝑierat et inuentus est.
fuerit certe mee culpe quod dis¬
cessisti. delicato quippe adolescen¬
tulo. austerus extiteram: et tene¬
rum. durus nimis inhumane
tractaui. Hinc enim et p̃sens quõ¬
dam adu̾sum me. ꝙͣtum me¬
mini murmurare solebas: hinc
⁊ nunc sicut audiui. etiam ab¬
senti derogare ñ cessas. Non tibi
imputet᷑. Possem forsitan excusa¬
re et dicerẽ. quia sic lasciui ꝑue¬
titie motus cohercendi erant. ac
rudibus annis debebant᷑ asꝑa
illa discipline districtioris inicia.
scriptura attestãte que ait. ꝑcute
filium tuum uirga: et liberabis a¬
nimam eius amorte.Q rursum.
Qͥs enim diligit dominus corripite

Expanded text:
te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; te vivo, pro quo mori, mihi vivere est; sine quo vivere, mori! Non igitur quaero cur abieris, sed quod jam non redieris queror; non causas discessionis, sed moras causor regressionis. Veni tantum, et pax erit: revertere, et satisfactum est. Redi, inquam, redi, et laetus cantabo: Mortuus fuerat, et revixit; perierat, et inventus est . 2. Fuerit certe meae culpae quod discessisti. Delicato quippe adolescentulo austerus exstiteram, et tenerum durus nimis inhumane tractavi. Hinc enim et praesens quondam adversum me, quantum memini, murmurare solebas; 2 hinc et nunc, sicut audivi, etiam absenti derogare non cessas. Non tibi imputetur. Possem forsitan excusare et dicere, quia sic lascivi pueritiae motus coercendi erant; ac rudibus annis debebantur aspera illa disciplinae districtioris initia. Scriptura attestante, quae ait, Percute filium tuum virga, et liberabis animam ejus a morte ; et rursum: Quos enim diligit Dominus, corripit;
Abbreviated transcription (Latin):
nem. ⁊ ñ metuit dignitatis dam¬
num. legi ñ obtemꝑat. iudicio
ñ acquiescit.⁊ modum ignorat et
ordinem. id omnimo et solum mo¬
do satagente animo. quo uł careat
qd̾ se dolet habere: uel habeat qͦ Re
dolet carere. It inquis: nec lesi
quem piam. nec spreui: s spretus
potius ego. ac multipharie lesus.
tantum fugi malefactorem meũ.
Cui iniuriam feci: si iniurias fu¬
gi᷑ An non expedit cedere ꝑ secu¬
tori. qmͣ resistere:⁊ fugere ferientẽ.
qmͣ referire: Recte. assencio Non
ut contenderem ceꝑi hec: s ut con¬
tentionem dirimerem. fugere ꝑ¬
secutionem ñ est culꝑa fugientis:
s ꝑsequentis. Non contracdito. O¬
mitto quod factum ẽ. ñ requiro
cur. uel quomodo factum ẽ: culpas
ñ discutio. ñ retracto causas: ñ re¬
cordor iniurias. Solent enun hec
magis instigare: qmͣ mitigare dis¬
corcłias. Solum quod mͥ magis ẽ
cordi. loquor ahe miserum quod
te careo. quod te ñ uideo. quod sine

Expanded text:
nem, non metuit dignitatis damnem, non metuit dignitatis damnum; legi non obtemperat, judicio non acquiescit, modum ignorat et ordinem: id omnimodo et solummodo satagente animo, quo vel careat, quod se dolet habere; vel habeat, quo se dolet carere. At, inquis, nec laesi quempiam, nec sprevi; sed spretus potius ego, ac multifarie laesus, tantum fugi malefactorem meum. Cui injuriam feci, si injurias fugi? An non expedit cedere persecutori, quam resistere? fugere ferientem, quam referire? Recte: assentio. Non ut contenderem coepi haec, sed ut contentionem dirimerem. Fugere persecutionem non est culpa fugientis, sed persequentis. Non contradico. Omitto quod factum est, non requiro cur, vel quomodo factum est: culpas non discutio, non retracto causas, non recordor injurias. Solent enim haec magis instigare, quam mitigare discordias. Solum quod mihi magis est cordi, loquor. Me miserum, quod te careo, quod te non video, quod sine
Abbreviated transcription (Latin):
suasione deceptꝰ. cluuiacũ sẽse
frẽm statuit ꝑ eplãm renocare.
bat epłam. Erant aũt ãbo ꝑi-¬
ter sub diuo sedentes. Subito au¬
tem ĩopinatꝰ imber erup̃. ⁊ is
qui scribebat sicut ip̃o refen̾te
didicimꝰ cartã repone̾ uoluit.
scribe̾ ne timeas. Scͥpsit gͦ epłam
ĩ medio ymbre sñ ymbre. Cum
Atis et plus ꝙͣ
sacis sustinui cli¬
lectissime . R. li for fili
te dei pietas et tu¬
ani ꝑ se. et ineam
ꝑte animam clig¬
naret inuisere: tibi scilicet inspirã¬
do salutarem comꝑũctionem: m̃q
de tua salute leticiam. Sed qm̃ usq
adhuc frustratum me cerno ab ex¬
pectatione mea: iam ñ ualeo tegere
dolorem meum.⁊ anxietatẽ repͥme¬
re: dissimulare tristiciam. Unde et
contra iuris orclinem cogor reuoca¬
re lesus eum qui me lesit: spretus
require cõtemptorẽ. ⁊ inuiriã ꝑas¬
sus. iniuriatori satisfacere: roga¬
re deniq. aquo rogari debueram.
Dolor quippe nimius ñ deliberat.
et ñ uerecundat᷑. ñ consulit ratõ¬

Expanded text:
uasione deceptus, Cluniacum sese fratrem statuit per epistolam revocare. bat epistolam. Erant autem ambo pariter sub dio sedentes: tem inopinatus imber erupit: et is qui scribebat sicut ipso referente didicimus chartam reponere voluit. scribe, ne timeas. » Scripsit ergo epistolam in medio imbre sine imbre. Cum Satis et plusquam satis sustinui, dilectissime fili Roberte, si forte Dei pietas, et tuam per se, et meam per te animam dignaretur invisere: tibi scilicet inspirando salutarem compunctionem, mihique de tua salute laetitiam. Sed quoniam usque adhuc frustratum me cerno ab exspectatione mea, jam non valeo tegere dolorem meum, anxietatem reprimere, dissimulare tristitiam. Unde et contra juris ordinem cogor revocare, laesus, eum qui me laesit; spretus, requirere contemptorem; injuriam passus, injuriatori satisfacere; rogare denique, a quo rogari debueram. Dolor quippe nimius non deliberat, non verecundatur, non consulit ratio
Abbreviated transcription (Latin):
i causa dĩ fõs es ex comite mi¬
les ⁊ pauꝑ ex diuite: in hoc
ꝓfecto tͥnt uistũ est gratu¬
lam. ⁊ in te dm̃ głificamꝰ. scientes
quia h ẽ mutatio dext̾e excelsi.
Cetm̃ qd̃ tua iocũds p̃sentia no¬
bis ita nescio qͦ d̾i est subtͣcta ui¬
dicio. ut ne interdũ quidẽ te ui
de̾ ualeamꝰ. sine qͦ nũ qͣm si fue¬
fateor ñ portamꝰ. Quid enĩ ͤ pos¬

Expanded text:
i causa Dei factus es ex comite miles, et pauper ex divite, in hoc profecto tibi, ut justum est, gratulamur, et in te Deum glorificamus, scientes quia haec est mutatio dexterae Excelsi. Caeterum quod tua jucunda praesentia nobis ita nescio quo Dei est subtracta judicio, ut ne interdum quidem videre te valeamus, sine quo nunquam, si fiefateor, n
Abbreviated transcription (Latin):
uixta tuum ouidliũ. qͣndo egoñ
timuigͣuiora ꝑicła ueris: Eoqͥppe
suspectus omnia quo incertus
de omnib. ueram sepe defalsis
tristiciam conthere cogor. Mens
si quidem qmͣ semel affecexit ca¬
ritas: sui iuris eẽ ñ sinit᷑. Metu¬
it q̃d̾ nescit dolet qd̾ ñ oportet: sol¬
Q quia uides fili nec meam me¬
tiełosam inclust̾am. nec tuam pi¬
am prudentiam in hac parte
ꝓdesse mͣ: iam queso noli celare
que circa te aguntur ne unde
te mͥ parce ꝑutas. magis affli¬
gas. Opuscula mea que habes:
da oꝑam cũ oportune potueris
ut habeam.

Expanded text:
juxta tuum Ovidium . Quando ego non juxta tuum Ovidium . Quando ego non timui graviora pericula veris? eo quippe suspectus omnia, quo incertus de omnibus, veram saepe de falsis tristitiam contrahere cogor. Mens siquidem quam semel affecerit charitas, sui juris esse non sinitur. Metuit quod nescit, dolet quod non oportet, solEt quia vides, fili, nec meam meticulosam industriam, nec tuam piam prudentiam in hac parte prodesse mihi, jam, quaeso, noli celare quae circa te aguntur, ne unde te mihi parcere putas, magis affligas. Opuscula mea quae habes, da operam, cum opportune potueris, ut habeam.
Abbreviated transcription (Latin):
complector affectu. Hec ergo ꝓti¬
tuli causa. Iam uͦ ut ad reliqua
epłe tue respondeam: eandem ꝙͣ
tu de mei possem ⁊ ego uicissim
qnͣdo ego te comitem mͥ kinum
osissimum in inquirendis. in
ꝯferrendis utilissimum ꝓmꝑ¬
tissimum ĩ rememoranclis: ꝑa¬
terer longe fieri ame. si ñ eẽt
xp̃c incausa: Beati si sit ꝑmã¬
serunus usq infinem: semꝑ ⁊
ubiꝙ querentes ñ que nr̃a sũt.¬
s que iħu cristi.
me ꝑcepturum mee
ꝓte sollicitudinis
remedium: si tuatr uõ
inclicante nescirem
memini me ad te sic inter cetera
scͥpsisse. Et si inqm michi ꝑium
ẽ nullas tuas angustias clisimu¬
lare : tͥ tñ clurum est sic affecto
cunctas indicare. S ecee unde
meas mͥ curas credidi leuigari:
inde fateor amplius gͣuari me
sentio. Nam ante quidem sola
que te inotescente ꝑceꝑ am: aut
dolebam. aut metu̾ebam. Nũc
autem quid unꝙͣ mali euenire
potest. qd̃ ego ñ metuam. Immo

Expanded text:
complector affectu. Haec ergo pro ticomplector affectu. Haec ergo pro tituli causa. 5. Jam vero ut ad reliqua epistolae tuae respondeam, eamdem, quam tu de mei, possem et ego vicissim quando ego te comitem mihi charosissimum in inquirendis, in conferendis utilissimum, promptissimum in rememorandis, paterer longe fieri a me, si non esset Christus in causa? Beati si sic permanserimus usque in finem, semper et ubique quaerentes non quae nostd quae Jesu Christi.me percepturum meae pro te sollicitudinis remedium, si tua te non indicante nescirem memini me ad te sic inter caetera scripsisse: « Et si, inquam, mihi pium est nullas tuas angustias dissimulare, tibi tamen durum est sic affecto cunctas indicare . » Sed ecce unde meas mihi curas credidi levigari, inde fateor amplius gravari me sentio. Nam ante quidem sola quae te innotescente perceperam, aut dolebam, aut metuebam; nunc autem quid unquam mali evenire potest, quod ego non metuam? Imo
Abbreviated transcription (Latin):
duob munire sueui uersicłi̾s: con¬
contͤ maliuolos quidem pͥorem.
au̾tant᷑ͣ retrorsum et erubeseãt
qui uolũt michi mala. contͣ be¬
niuolos autem ꝓferens sequẽ¬
tem. au̾tant᷑ statim erubescen¬
tes. qui dieunt mͥ euge euge. Cũ
ergo ut ad te reu̾tar. exemplo apłi
tue religiositati ñ dominari. s
congͣtulari tantum debeam.⁊
iuxta u̾bum domini unus sit
pater nr̃ incelis. nos aũt om̃s
frẽs simus. ñ in merito domini
patͥsq celsa nomina. quibus
me honorandum. s ñ oneran¬
dum putasti scuto a me ueri¬
tatis repu si : ꝯgruentius ꝓ his
me frẽm nominans ⁊ conser¬
uum: tũ ꝓpt̾ eandem hereditatẽ.
tum ꝓpt̾ equam ꝯditionem: & ne
siforte qd̾ dei ẽ usurpͥuero michi.
audiam ab ip̃o. Si ego dominus.
uͥ ẽtimor mñs: Si ꝑater: ubi ẽ ho¬
nor m̃s: Et patris quidem habẽ
me erga te affectum ñ nego: sed
auctoritatem renuo. Nec enim
te minore ut estimo: qmͣ pat̾no

Expanded text:
duobus munire consuevi versiculis: conduobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi mala, contra benevolos autem proferens sequentem: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. 4. Cum ergo, ut ad te revertar, exemplo Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum debeam, et juxta verbum Domini unus sit pater noster in coelis, nos autem omnes fratres simus, non immerito domini patrisque celsa nomina, quibus me honorandum, sed non onerandum putasti, scuto a me veritatis repuli, congruentius pro his me fratrem nominans et conservum, tum propter eamdem haereditatem, tum propter aequam conditionem, et ne, si forte quod Dei est usurpavero mihi, audiam ab ipso: Si ego Dominus, ubi est timor meus? si Pater, ubi est honor meus? . Et patris quidem habere me erga te affectum non nego, sed auctoritatem renuo. Nec enim te minore, ut existimo, quam paterno
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego Au̾tantur ergo inqm statĩ
crubescentes: qui dicunt mͥ euge
euge. Quod tam̃ ne putetur in
quos cumq adu̾sarios a meqnͣ¬
doq intorta maledictio. uł imp̃ca¬
tio: exponere debeo qͣliter intelligã.
Precor nimirum ut quicũq esti¬
mant de me supͣ id qd̃ uident
in me aut aufunt asiquid ex me:
au̾tantur idẽ alaudib meis ĩqͣs
ignari nimie ferunt᷑ resiliant.⁊
pedem retrahant. Quomodo. Qndaꝙ
immoderatius laudant: ⁊ ꝯseqũet᷑
crubescentes uł suum errorem. uł
amici dep̃hensam inutilitatem.
E hoc modo utrũq nocentium ge¬
nus. ⁊ illi scił qui uolunt mͥ mala.
et me adulatorie cõmendant᷑ ⁊ hi
qui licet innocent̃ tamen nocẽt
lum beni uole quidem s nimie
laudant: au̾tantur retrorsum ⁊
erubescant. Hoc ẽ. tam uilis eis ⁊ ab¬
iectus appaream. qͣtinus pudeat
eos talem ita laudasse: ⁊ sic desinãt
iam incliscerte laudare. Igitur ad¬
u̾sus utrosq laudatores. illis me

Expanded text:
Et ego: Avertantur ergo, iuquam, statim Et ego: Avertantur ergo, iuquam, statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoqimmoderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me
Abbreviated transcription (Latin):
Ped portabiliorem facit. Onus
oñi acllitur:⁊ minus onerat. Sic
&e oneri gͣuissimo legis. accedens
qͣdriga ewãglii. ⁊ auxit ꝑfectionẽ
⁊ difficultatem minuit. Uelociter
ait currit sermo eius. Sermoutiq
ante notus inuidea tantum. nec
se p̃ sui quidem gͣuedine ualens
ult᷑ extendere. quippe qui ut ip̃ius
moysi manus. suo pondere p̃ gra¬
uatas dimittẽt. lerugatus ꝑ gra¬
tiam. ⁊ rotis ewãgłicis suꝑpositꝰ
uelocit̾ in omnem t̾ram exiuit:
et infines orbis t̾re celerrime ꝑ¬
uolauit. S longe nimis digreli
or Tu itaq dilectissime. cessa iam
indebitis me honorib magis
obruere qmͣ attollere. Alioquin:
cetui te inunicantium mͥ ami¬
ca licet uoluntate cõmisces. Ip̃i st̃
de quibus soleo soli deo ita conqueri
inorationib. E qui laudabant
me adu̾sum me uirabant. Ad ꝙͣ
meam q̃rimoniam: deum auclio
respondentem mox. ⁊ attestantẽ
quod uerax sit. uere in quid qͥ te
beatificant: in errorem te mittũt

Expanded text:
 portabiliorem facit. Onus  portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, ait, sermo ejus . Sermo utique ante notus in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ipsius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas demitteret, levigatus per gratiam, et rotis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alioquin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatificant, in errorem te mittunt .
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. Num uere leue ẽ quod
portantẽ ñ gͣuat s leuat: Oxd
eo leuius onere: qd̾ ñ solũ ñ
onerat s ⁊ portat omẽm cuipor¬
tandũ imponit᷑: Hoc onus u¬
gͣuare ñ potuit. Hoc onꝰ ip̃sa qͥ¬
b se p̃buit sustentandũ. sem
symeonis brachia fustenta¬
bat. Hoc ⁊̃ paulũ. ingͣui licet
⁊ corruptibili corꝑe positũ: ra¬
piebat usq adc̾ciũ celũ. Que¬
ro ĩ reb si qͥd forte hinc exo¬
neranti oneri simile inueniã:
⁊ occͣrit mͥ depennis aiiũ qd̃
dł singlari mͦ. ⁊ corpulentiorẽ
reddũt sub̃am ⁊ agiliorẽ. Mi¬
rũ opꝰnat᷑e. Uñ groscessit ma¬
ti̾a. inde sarcina leuigat᷑: et
qͣntũ crescit. in massa. tantũ
decrescit impondere. Hoc pla¬
ne inpenns xͥ onetis expͥmit
similitudinẽ: qd̾ ⁊ ip̃e ferunt
a qͥb ferunt᷑. Quid ⁊ de quadri¬
ga dicã: Hec nimirũ ad mo¬
ta im̃to: sarcinã q̃ ab ip̃o mo¬
ueri ñ poterat auget qͣdem:¬

Expanded text:
ritatis. Num vere leve est, quod ritatis. Num vere leve est, quod portantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui portandum imponitur? Hoc onus pgravare non potuit. Hoc onus ipsa, quibus se praebuit sustentandum, senis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum, rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod et singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi oneris exprimit similitudinem, quod et ipsae ferunt a quibus feruntur. Quid et de quadriga dicam? Haec nimirum admota jumento, sarcinam quae ab ipso moveri non poterat, auget quidem,