comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniuste iurauit. & qͥa facit qđ ñ debet:
Si est ꝑuirus si ñ facit qđ incaute iurant
ui uͦ mutat: utrũ ꝑuirus debeat
dici: solet queri. Beda: supra tale
iuram̃tũ. uocauit ꝑ iuriũ. Ioħs etiam
apocrysarius orientaliũ sediũ: dixit.
Sermo patris nr̃i sophronii sig̃cat: qd̃
melius est uirantẽ peierare: quam serua¬
re sacͤm̃tũ: infractione scãrũ ymaginũ.
ñ obseruatũ. & peierare: qui ñ implet:
qđ falsũ iurauit. ñ quia inde reus sit:
qđ ñ obseruat: s quia uirauit in ui¬
stũ. ex quo reus est : sic̃ ille qui peierat.
De eo qui u̾bor calliditate uirat.
oc etiam sciendũ est:

Expanded text:
uravit, et quia facit quod non debet. 9. Si est perjurus qui non facit quod incaute juravit. Qui vero mutat, utrum perjurus debeat dici, solet quaeri. Beda, supra, tale juramentum vocavit perjurium. Joannes etiam apocripharius orientalium sedium dixit: Sermo Patris nostri Sophronii significat quod melius est jurantem pejerare, quam servare sacramentum in fractione sanctarum imaginum. n observatum; et pejerare dicitur qui non implet quod falsum jurat, non quia inde reus sit quod non observat, sed quia juravit injustum, ex quo reus est, sicut ille qui pejerat. 10. De eo qui verborum calliditate jurat. Hoc etiam sciendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓuocat hominẽ adiurationẽ: & scit
eum falsũ nirare : uincit homicida. qͥa
homicida: corpus occisurus ẽ. ille: am¬
nͥ ꝓpace facienda: ut om̃es fideles ie¬
Septimũ est: ñ ocupisces domũ ꝓocii
tũ de ñ ocupiscendis rebus ꝓximi: unũ
esse cũ eo quo đr: ñ furaberis. & p̃ceptum
de ñ ocupiscenda uxore: unũ esse cũ eo:
qͦ dr: ñ mechaberis. Poterat enĩ p̃ceptũ
ñ furandi: in illa intelligi generalitate:¬

Expanded text:
Qui provocat hominem ad jurationem, et scit eum falsum jurare, vincit homicidam, quia homicida corpus occisurus est, ille anpro pace facienda, ut omnes fideles jeSeptimum est: Non concupisces domum proximi tum de non concupiscendis rebus proximi, unum esse cum eo quo dicitur: Non furaberis; et praeceptum de non concupiscenda uxore, unum esse cum eo quo dicitur: Non moechaberis. Poterat enim praeceptum non furandi in illa generalitate
Abbreviated transcription (Latin):
decalogus. qui ñ d̃r littera occidens. eo
qđ mala sit lex. s quia ꝓhibet peccatũ.
anget ocupiscentiã. & addit p̃uaricatio¬
nẽ: nisi liberet gr̃ã. quȩ gr̃a: ñ sic abun¬
cati. quȩ ꝓhibet: qđ sine gr̃a impleri ñ po¬
test. Grã autẽ deerat. & id̾o: littera occidenꝰ
erat. Distat autẽ eugłii littera: a legis lit¬
tera: quia diuersa sunt ꝓmissa. Ibi : t̾re¬
na. hic: cȩlestia : ꝓmittit. Diuersa etiam
saeram̃ta. quia illa: tantũ significant.
hȩc oferunt grãm. Precepta etiã diu̾sa:
quantũ ad cerimonialia. Nã quantũ ad
moralia: sunt eade. s plenius in eugłio
ꝯtinent᷑. Audistis .x. chordas psalterii.
utͥq sexui impositas. quȩ Karitate tan¬
gendȩ sunt: ut uicioꝵ ferȩ occidant᷑:¬

Expanded text:
Decalogus, qui non dicitur littera occidens eo quod mala sit lex, sed quia prohibens peccatum auget concupiscentiam, et addit praevaricationem nisi liberet gratia, quae gratia non sic abuncati quae jubet quod sine gratia impleri non potest. Gratia autem deerat, et ideo littera occidens erat. Distat autem Evangelii littera, a legis littera, quia diversa sunt promissa; ibi terrena, hic coelestia promittuntur. Diversa etiam sacramenta, quia illa tantum significabant, haec conferunt gratiam. Praecepta etiam diversa, quantum ad caeremonialia. Nam quantum ad moralia sunt eadem, sed plenius in Evangelio continentur. Audistis decem chordas Psalterii utrique sexui impositas, quae charitate tangendae sunt, ut vitiorum ferae occidant
Abbreviated transcription (Latin):
buit. & contra pollicitã fecit fidẽ: qđ
se sociat: quo ꝑdemonia uirauit. s bo¬
no pacto ȩius: quo fidem seruauit. &¬
deos falsos iurare ueraciter: quã ꝑdeũ
uerũ fallaciter Quanto enĩ ꝑ qđ iuratꝰ
magis sc̃m̃ est: tanto magis est penale

Expanded text:
buit et contra pollicitam fecit fidem, quose sociat, quo per demonia iuravit, sed bono pacto eius quo fidem servavit. deos falsos iurare veraciter, quam per deum verum fallaciter. Quanto enim per quod iuratur magis sanctum est, tanto magis penale
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. Cocqualibus cotidiana & leuia:
grauiora uͦ sacerdoti: pandamꝰ. &.
quanto usserit tempore: purgare
curemꝰ. quia sine ofessione em̃dati¬
onis: pecc̃a nequeunt dimitti sͦ
& grauiora coȩqualibus panden¬
da sunt: cum de est sacerdos &. ur¬
get ꝑiculũ. Uenialia uͦ: etiã sacerdo¬
tis oblata copia: licet ꝯfiteri coȩqͣli.
Tutius est cam̃ & ꝑfectius: itͥusq
generis pecc̃a sacerdotibus pandere.
ꝙ ꝯsiliũ medicinȩ ab eis querere: qͥ¬
bus ocessa ẽ potestas ligande &s sol¬
uendi Hic aꝑit qualiter p̃dicle
ducteeitates intelligendȩ sint.
Num gͥ erbis alusꝙ pluribꝰ cestimo¬
mis ꝑspicuũ fiat: & in dubitabili.¬
ter ostet: pecc̃a pͥmũ do. deinde sac̾¬
doti esse ꝯfitenda: & si ip̃e defu̾it: etiã

Expanded text:
enim: Coaequalibus quotidiana et levia, enim: Coaequalibus quotidiana et levia, graviora vero sacerdoti pandamus, et quanto jusserit tempore purgare curemus, quia sine confessione emendationis, peccata nequeunt dimitti. Sed et graviora coaequalibus pandenda sunt, cum deest sacerdos, et urget periculum. Venialia vero, etiam sacerdotum oblata copia, licet confiteri coaequali, Tutius est tamen et perfectius utriusque generis peccata sacerdotibus pandere, et consilium medicinae ab eis quaerere, quibus concessa est potestas ligandi et solvendi. 6. Hic aperit qut. Cum ergo ex his aliisque pluribus testimoniis perspicuum fiat et indubitabiliter constet peccata primum Deo, deinde sacerdoti esse confitenda, et, si ipse defuerit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
utus inuenit. relictis solis petro &
lacobo. & ioħe. & patre &s matre pu¬
ellȩ. Inquibus figuraliter ꝯtinent᷑
sacerdotes eccłe. Quos autẽ extra in¬
uenit: aduertendũ ẽ quomͦ suscita¬
uit. Flebat enĩ turba post filium
riã secuta. In qͦ docem᷑: publice pec¬
ritũ. laboret gͥ penitens: in eccła ẽẽ.
ꝙ adeccłȩ unitatẽ tende. Nisi enĩ u¬
nitas ȩccłȩ succurrat: nͥ qđ de est pec¬
catdei sua oratione ꝯpleat: de manibꝰ
inimici: ñ eripiet᷑ anima mortu.
ẜ miscdĩe : succurrant recognos cen
sustineat unitas eccłȩ. Idđoq ñ pe¬
tat sacetdotes ꝑ aliquã culpã ab
unitate eccłe diuisos. Exhis satis a¬
ꝑitur & ab soluitur: p̃missȩ questio¬
nis articulus. Querendus enim est
sacerdos sapiens & discretus. qͥ cũ
potestate simul habeat iudiciuor
Qui si forte defu̾it. ꝯfiteri debet so¬
ꝙ mortaliũ distinguit. suꝑ illũ locũ.
Confitemini alterutrũ. pec .u. ait

Expanded text:
intus invenit, relictis solis Petro et intus invenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur sacerdotes Ecclesiae. Quos autem extra invenit, advertendum est quomodo suscitavit. Flebat enim turba post filium riam secuta. In quo docemur, publice pec. Laboret itaque poenitens in ecclesia esse, et ad ecclesiae unitatem tendere; nisi enim unitas ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua operatione compleat, de manibus inimici non eripietur anima mortui. et misericordiae succurrant recognoscentinon sustineat unitas Ecclesiae. Ideoque nemo petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate Ecclesiae divisos. Ex his satis aperitur et absolvitur praemissae quaestionis articulus. Quaerendus est sacerdos sapiens et discretus, qui cum potestate simul habeat judicium, qui si forte defuerit, confiteri debet sollum locum: Confitemini alterutrum peccata vestra. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
Unde aug̃. Qui uult oftcr pecea ut
inueniat grãm: querat sacerdotẽ qͥ sci¬
at ligare & solu̾e. ne cũ negligens eir¬
ca se extiterit: negligat᷑ ab illo: qͥ eum
misericorditer monet. & pecit neam¬
bo infoueã cadant. qͣm stultus euttã¬
re noluit. Tantaq uis ꝯfessionis ẽ. ut
si deest sacerdos: ꝯfiteatur ꝓrimo. De¬
pe enim otingit: qđ penitens ñ pot̾
uerecundar corã sacerdote. quẽ desi¬
deranti nec tempꝰ nec locus offert.ꝙ
si ille cui ꝯsitebitur. potestatẽ soluen
sacerdotis desiłio: qͥ crim̃ ꝯfitet᷑ socio
Mundati enĩ sunt lepsi: dũ ibanto
ad eos ꝑuenirent. Unde patet dm ad
meliori quã potest. ꝯficeat᷑. & si poc¬
catũ occultũ est. sufficiat referre i
noticiã sacerdotis. Nam in resurrecti¬
one puellȩ filiȩ archysinagogi: pau¬
ci interfuerunt: qui uiderent. Non¬
dũ enĩ erat sepulta. ñdũ extra por¬
tã delata. ñdum extra domũ in no¬
ticiã poetata. Intus resuscitauit: ꝗͣ

Expanded text:
ult confiteri peccata ut inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit quod poenitens non potest verecundari coram sacerdote, quem desideranti nec tempus, nec locus offert. Etsi ille cui confitebitur potestatem non sacerdotis desiderio, qui crimen confitetur socio. Mundati enim sunt leprosi, dum ibant ora ad eos pervenirent. Unde patet Deum ameliori quam potest confiteatur; et si peccatum occultum est, sufficiat referre in notitiam sacerdotis. Nam in resurrectione filiae archisynagogi puellae, pauci interfuerunt qui viderunt; nondum enim erat sepulta, nondum extra portam delata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ut miro & ineffabili modo: ñ fiat
preter ciuis uoluntatẽ: qd etiã sit contͣ
eiis uoluntatẽ. quia ñ fieret: si ñ sineret
nec utiq nolens: sinit. s uolens. nec si¬
malo posset face̾ bene. His uerbis eui¬
denter monstrat᷑: qđ uoluntas dei et̾na
semꝑ implec᷑ de homine. etiã. si faciat
hõ contra uoluntatẽ dei. S attenden¬
dũ est diligent. quomͦ insuꝑioribus
or̃: fieri aliquid contra dei uoluntatẽ:
qd tam̃: ñ fit p̃ter eã.  qualit̾ intelli¬
gendũ sit illud: quantũ ad se. fecerunt
qđ ds̃ noluit. Quantũ uͦ ad omĩpotũtu¬
am dei: nullomͦ id fac̾e ualuerunt. ui¬
dent᷑ enĩ ista suꝑioribus obuiare: ubi

Expanded text:
abili modo non fiat praeter ejus voluntatem quod etiam fit contra ejus voluntatem, quia non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec simalo posset facere bonum bene. His verbis evidenter monstratur quod voluntas Dei aeterna semper impletur de homine, etiamsi faciat homo contra Dei voluntatem. Sed attendendum est diligenter quomodo in superioribus dicitur fieri aliquid contra Dei voluntatem, quod tamen non fit praeter eam, et qualiter intelligendum sit illud. Quantum ad se, fecerunt quod Deus noluit; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere valuerunt. Videntur enim ista superioribus obviare
Abbreviated transcription (Latin):
Mest uoluntas hoĩs idem uolentis.
qđ ds̃ uult fieri. & aliqñ bona ẽ uo¬
luntas hominis. aliud uolentis qͣm
ds̃. U̾t enĩ bona sit hominis uoluntaᷤᷤ.
opcetet attendere: quid ꝯgruat ei uel¬
le & quo fine. Tantũ enĩ inter est int̾
uoluntatẽ dei: & uoluntatẽ hõĩs: ut
inquibꝰd̃a: aliud ꝯgruat deo uelle.
aliud: homini. Unde aug̃ menche
te homo uult aliquid: qđ ds̃ ñ uult.
bona multo amplius. multoq certiꝰ
uoluntate. Nam illuis mala uolun¬
tas esse nunꝗͣ pot̾. tamꝗͣ si bonus fi¬
lius patrẽ ulit uiuere: quẽ ds bona
uoluntate uult mori. Etrursũ fieri
potest: ut hoc uelit homo uoluntate
mala: qđ ds̃ uult bona. uelut. si ma¬
lus filius uelit mori patrẽ. uelit etiã
& tam̃: hone dei uoluntati pietas illiꝰ
potius consonat: quãius aliud uoles¬
tis: quam huiꝰ id̾e uolentis: impietas.
Multũ enĩ interest: quid uelle hoĩ
quid deo: congruat. & adquẽ finẽ
suã quisq referat uoluntatẽ: ut ap¬

Expanded text:
m volentis quod Deus vult fieri, et aliquando bona est voluntas hominis aliud volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud homini; unde Aug., in Encte homo vult aliquid quod Deus non vult bona multo amplius multoque certius voluntate, nam illius mala voluntas esse nunquam potest: tanquam si bonus filius patrem velit vivere, quem Deus bona voluntate vult mori. Et rursus fieri potest ut hoc velit homo voluntate mala quod Deus vult bona: velut si malus filius velit mori patrem, velit etiam n Dei bonae voluntati pietas illius potius consonat, quamvis aliud volentis, quam hujus idem volentis impietas. Tantum interest quid velle homini, quid Deo congruat, et ad quem finem suam quisque referat voluntatem, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
stiũ: uł t̾restriũ usibiliũ uł inuisibiliũ.
cãm ñ esse: nͥ bonitatẽ c̾atoris. qui ẽ ds
unus. & uerus Cuiꝰ tanta est bonitas:
ut sũme bonus: beatitudinis sue qua
eternalit̾ beatis ẽ: alios uelit esse partici¬
pes: que uidr. & cõmunicari posse . &. nu¬
nui omino ñ posse. Illud gͥ bonũ qđ ipẽ
erat: & quo beatus erat. sola bonitate ñ
necessitate. aliis etiã cõmunicari uolu¬
it. quia sũme boni erat. ꝓdesse uelle.&
omĩpotentissimi: noceri sibi ñ posse.

Expanded text:
strium, visibilium vel invisibilium causam non esse nisi bonitatem Creatoris, qui est Deus unus et verus. Cujus tanta est bonitas, ut summe bonus beatitudinis suae qua aeternaliter beatus est, alios velit esse participes, quam videt et communicari posse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ quã os̃: omĩpotentis uoluntas sẽꝑ
inuicta ẽ. que mala esse nunqͣm pot̾.
reatur. siue ꝑudiciũ quẽ uult obdu¬
ret. nec inique aliquid facit. nͦ nͥ uo
lens quioqͣm facit. & omĩa qͥc̃q uult
facit. Sũmatim ꝑstringit. sententiã
p̃dictoꝵ. addens: quare ds̃ p̃cepit hõibꝰ
bonaface̾.⁊ mala uitare. cũ ñ uelichoc
inuicta ẽ. nec maliquo cassat᷑ s ꝑ
tio. siue ꝓhibitio. ñ ab omĩbꝰ implen¬
tur: quibꝰ ꝓposita & data sunt. Neq
ido p̃cent omibꝰ bona: uł ꝓhibuit
mala. uł ꝯsuluit optima: qđ uellet
ab omĩbꝰ bona. que p̃cipit fieri ud
mala que ꝓmibet: uitari. Si enĩ ud¬
let: utiq & fierent. quia innullo po¬
test ab homine suꝑari: uł impediri.
eiꝰ uoluntas s. ut iusticiã suã omĩbꝰ
ostenderet. & mali essent in excusa¬
biles. Deniq ut boni ex obedientia
głam. mali: ex inobedientia penã
Sortirent᷑. sicut utrisq ab et̾no p̃para¬
buit: a quibusda noluit fieri uelui¬

Expanded text:
tes quam Deus, omnipotentis voluntas Dei semper invicta est, quae mala esse nunquam potesreatur, sive per judicium quem vult obdurelens quidquam facit, et omnia quaecumque vult facit. 3. Summatim perstringit sententiam praedictorum, addens quare Deus praecepit omnibus bona facere et mala vitare, cum non velit invicta est, nec in aliquo cassatur, sed per ptio, sive prohibitio, non ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praeparabuit, a quibusdam voluit fieri vel vi
Abbreviated transcription (Latin):
nire: ut iusticie potentiã ꝯtumax ñe
uadat. Sic̃ alios abet̾no p̃parauit: ad pe¬
nã. alios p̃parauit: ad głam. Et hec sunt
magna oꝑa dñi. exquisita in om̃s uolius¬
tates cius. & tam sapient̾ exquisita: ut
cũ angłica & humana c̾atura peccasset.¬
i. ñ qđ ille. s qđ uoluit ip̃a fecisset: etiã
ꝑeande c̾ature uoluntatẽ. qua factũ ẽ.
qđ c̃ator ñ uoluit: impleret iꝑ̃e: qđ uo¬
luit. bene utens. & malis. tãꝗͣ sũme bo¬
nis. ad eoꝵ dapnationẽ: quos iuste p̃pa¬
rauit adpenã. &. adeoe salutẽ: quos be¬
nigne p̃destinauit adgłam. Quantũ e¬
ni adipõs attinet: qđ ds̃ noluit. fecert̃.
quantũ uͦ ad om̃ĩpotentiã di: nullomͦ

Expanded text:
potentiam contumax non evadat. Sicut alios ab aeterno praeparavit ad poenam, ita alios praeparavit ad gloriam; et haec sunt magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus . Et tamen sapienter exquisita, ut cum angelica et humana creatura peccasseta fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleretur illud quod voluit, bene utens, et malis tanquam summe bonis ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus voluit fecerunt. Quantum vero ad omnipote
Abbreviated transcription (Latin):
cit pater: quẽ ñ feocit ip̃e filius: ñ omĩa ꝑfi
liũ facta sunt. At omĩa: ꝑfiliũ facta sunt.
Ip̃e gͥfactus ñ est: ut cum patie faceret om¬
nia. que facta sunt. Idem in libro. lxxx.iiiiͦ.
questionũ. Dr̃ creatura: quicqͥd fecit pater
ds̃: ꝑfiliũ. qui ñ potest appellari ciratura:
qm̃ ꝑ ip̃m facta sunt omĩa. Ambiꝰꝵ in .iͦ.¬
libro de tͥnitate. P bemus inquit: creatu¬
ram ñ esse: dei filiũ. Audiuimus enĩ in eu¬
angelio: dñm mandasse disepłis: p̃di¬
cate eugliũ uniuerse creature. Qui uniu̾¬
sam creaturã dic̃: nullã excipit. & uͥft̃.
qͥ creaturã xp̃m appellant:: Nam si crea¬
tura eẽt: sͥ mandaret eugłm p̃dicari. &
subiectus eẽt uanitati: quia testante apło:
om̃is crcatura uanitati subiecta ẽ. Non gͥ¬

Expanded text:
em non fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt; at omnia per Filium facta sunt; ipse ergo factus non est, ut cum Patre faceret omnia quae facta sunt. Idem in lib. 83 Quaest.: Dicitur creatura quidquid fecit Deus Pater per Filium; qui non potest appellari creatura, quoniam per ipsum facta sunt omnia. Ambr. in libro 1 de Fide: Probemus, inquit, creaturam non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dominum mandasse discipulis: Praedicate Evangelium universae creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit, et qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, sibi mandaret Evangelium praedicari, et subjectus esset vanitati: quia testante Apostolo: Omnis creatura vanitati subjecta est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor eximiis uirtutibꝰ p̃dare .i. foeti¬
tudine. prudentia. tẽꝑantia. iusticia. qͦ
alit̾ in celisseruant᷑ ab angłis: & animabꝰ
scĩs: qͣm hic a fidelibꝰ. Et oseqͤnt̾ assignat
beda: usus illarũ uirtutũ. scd̃m p̃senteo
statũ & futurũ. imitans augustinũ: inp̃¬
missis assignationibꝰ
donis sp̃c scĩ agendũ est. ubi pͥus oside¬
xandũ est: an hec dona: uircutes sint. Sod̃o:
an infuturo desiturasint. uł om̃ia. uł hoꝵ
aliqua. deinde: an inxp̃o fuerint cuncta
hȩc dona. Hȩc dona uirtutes c̃ẽ: nec infu¬
turo desitura. ambrꝵ ostendit. ea: septẽ fo¬
re uirtutes dicens & in angłis ab undantiꝰ¬
sime ẽẽ sic Siuitas dei illa ierłem cęlestis:¬
ñ meatu alicꝰ fluuii terrestris abluit᷑. s
ui satiamur haustu: in illis celestibus spi¬
ritibus redundantiꝰ uidetur effluere. ple¬
no septẽ iurtutũ spiritualiũ feruens mea¬

Expanded text:
quatuor eximiis virtutibus praeclaraequatuor eximiis virtutibus praeclaraetudine, prudentia, temperantia, justitia, quae aliter in coelis servantur ab angelis et animabus sanctis, quam hic a fidelibus. Et consequenter assignat Beda usus illarum virtutum secundum praesentem statum et futurum, imitans August. in praemissis assignationibus.ritus sancti agendum est; ubi prius considerandum est an haec dona virtutes sint; secundo, an in futuro desitura sint, vel omnia, vel horum aliqua; deinde, an in Christo fuerint cuncta haec dona. Haec dona virtutes esse, nec in futuro desitura Ambrosius ostendit, ea septem fore virtutes dicens, et in angelis abundantissime esse, sic linon meatu alicujus fluvii terrestris abluitur; ses nos brevi satiamur haustu, in illis coelestibus spiritibus redundantius videtur effluere, pleno septem virtutum spiritualium fervens mea
Abbreviated transcription (Latin):
esse subdͥitũ: iusticie est. &. ido ĩmorta¬
lis est omino iusticia. Nec in illa beatitu¬
Uine esse desinet. s talis ac tanta erit: ut
ꝑfectior & maior esse ñ possit. fortassis: &
aliȩ tres iurtutes prudentia: sine ullo iã
ꝑiculo erroris. fortitudo: sine molestia to
lerand&ꝵ. maloꝵ. tẽꝑantia: sine repugnan¬
tia libidinũ: erunt in illa felicitateᷤ. ut
prudentiȩ ibi sit: nullũ bonũ do p̃pone¬
re uł ȩquare. Fortitudinis: ei firmissime
coherere. Tẽꝑantiȩ: nullo defectu noxio
uendis insidiis: qđ fortitudo inꝑferen¬
dis molestiis: qđ tẽꝑantia incohercen¬
dis delectationibus prauis: ñ erit ibi om¬
nino: ubi nichil mal erit. Ista gͥ uirtu¬
tũ oꝑa: huic mortali uitȩ necessaria: sic̃
fides: ad quã referenda sunt: inp̃t̾ius
p̃dicdȩ uututes infuturo erunt. s alios
usus tc̃ habebunt: qͣm mͦ. Cui beda oscu¬
tit suꝑ exodũ. ita dicens. Colũpnȩ ante
quas appensũ est uelũ: potestates geli st̃.

Expanded text:
esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortlerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate; ut prudentiae ibi sit, nullum bonum Deo praeponere vel aequare; fortitudinis, ei fircohaerere fortitudinis; nullo defectu noxio vendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in coercendis delectationibus pravis, non erit ibi omnino, ubi nihil mali erit. Ista ergo virtutum opera huic mortali vitae necessaria, sicut fides ad quam referenda sunt, in praeteritis dictae virtutes in futuro erunt, sed alios usus tunc habebunt quam modo. Cui Beda assentit super Exodum, c. 26, dicens: Columnae ante quas expansum est velum, potestates coeli sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
me fuerunt. & sunt. de cuiꝰ plenitudine
nos accepimꝰ. In quo habuerunt usus eoᷤ¬
dẽ. qͦs in patria habent. & etiã qͦsdã uiȩ.
uerũtam̃: an heȩ uirtutes: cũ &. ip̃e in
animo ẽẽ incipiant: qui cum sine illis
pͥus eẽt. tam̃ animꝰ erat: desinant esse
cũ adȩt̾na ꝑduxerint: ñ nulla qͤstio ẽ.
Quibusdã uisũ est: ẽẽ desituras. & de tͥbꝰ
quidẽ: prudentia.s. fortitudine. tẽꝑan¬
tia. cum hoc dr: ñ nichil dici uidet᷑. Iu¬
sticia enim ĩmortalis est. & magis t̃e ꝑfi¬
ciet᷑ in nobis: quã ẽẽ cessabit. cũ beate ui¬

Expanded text:
me fuerunt et sunt, de cujus plenitudine nos accepimus; in quo habuerunt usus eosdem quos in patria habent, et quosdam etiam viae. Verumtamen an hae virtutes, cum et ipsae in animo esse incipiant, qui cum sine illis prius esset, tamen animus erat, desinant esse cum ad aeterna perduxerint, nonnulla quaestio est. Quibusdam visum est eas esse desituras; et de tribus quidem, prudentia scilicet, fortitudine et temperantia cum hoc dicitur, nonnihil dici videtur. Justitia enim immortalis est; et magis tunc perficietur in nobis quam e
Abbreviated transcription (Latin):
lam angłoꝵ naturã: effusione quada
scĩfic̃oniꝰ ubertate letificat: deinde scĩfica¬
tiones exponens: subdit. His autẽ scĩfica¬
tionibꝰ: sigc̃at᷑ plenitudo septẽ spiritua¬
liũ uirtutũ. quas enumerat ysaias. di¬

Expanded text:
am angelorum effusiore quadam sanctificationum ubertate laetificat. Deinde sanctificationes exponens, subdit: His sanctificationibus, signatur plenitudo septem spiritualium virtutum, quas enumerat Isaias , di
Abbreviated transcription (Latin):
de .iiiͬi. uirtitibus pͥncipalibus.
ost p̃dida: de quatuoe uirtutibus
quȩ pͥncipales uł cardinales uo¬
cantur: disserendum ẽ. quȩ sunt iusti¬
cia. foctitudo. prudentia. temꝑantia.
insidiis. fcetitudo: inꝑferendis mole¬
stiis. Temꝑantia: in coerceadis delec¬
tationibus prauis. De his dr inlibro

Expanded text:
E QUATUOR VIRTUTIBUS PRINCIPALIBUS. 1. Post praedicta, de quatuor virtutibus quae principales vel cardinales vocantur, disserendum est, quae sunt justitia, fortitudo, prudentia, temperantia. insidiis; fortitudo, in perferendis molestiis; temperantia, in coercendis delectat
Abbreviated transcription (Latin):
est dei sp̃c. suȩ libertatis arbiter. omĩa
ꝓsuȩ auctoritate uoluntatis diuidens
singlis. Hic ecp̃sse tiaditũ est. sept̃ dona
&e untutes esse: scĩficationesq fideliũ m̃¬
tium: & infuturo ñ desitura: cũ sint

Expanded text:
 12, suae libertatis arbiter, omnia pro auctoritate voluntatis dividens singulis. Hic expresse traditum est septem dona et virtutes esse sanctificationesque fidelium mentium, et in futuro non desitura, cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
nit. quia ad ministeriũ applicant᷑. Po¬
nit eis orariũ.i. stolã suꝑ leuũ humerũ.
ut ꝑ hoc intelligant: se accepisse ugũ
dñi suaue. qͦ: adsinistrã ꝑtinentia: diui¬
no timori subiciant. Accipiunt & textũ
eugłii: ut intelligant se esse p̃cones eu¬
angelii xp̃i.Hii autẽ antequã ordinent᷑:
ꝓbent᷑. ut docet apłs. & sic ministrent.
nullũ crim̃ habentes. Hoc officio usus

Expanded text:
nit, quia ad ministerium applicantur. Ponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis orarium, id est stolam, super laevum humerum, ut per hoc intelligant se accepisse jugum Domini suave; quo ad sinistram pertinentia, divino timori subjiciant. accipiunt et textum Evangelii, ut intelligant se esse praecones Evangelii Christi. Hi autem antequam ordinentur, probentur, ut docet Apostolus, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Hoc officio usus
Abbreviated transcription (Latin):
apłm. Nam sic̃ lectoribus uetus te¬
stam̃tũ : ita dẏaconibꝰ nouũ p̃dica¬
re p̃ceptũ est. Ad ip̃m etiã ꝑtinet: of¬
ficiũ p̃cum. & recitatio cathecumi¬
noꝵ nominũ. Ip̃e p̾monet aures ha¬
bere ad dm̃. ip̃e donat pacẽ. & ip̃e
annuntiat. Qd autẽ huic ordini a
moyse statutũ est: hoc etiã in nouo
testam̃to rep̃sentat᷑: cũ dẏacono suꝑ
leuũ humerũ stola ponitur. q casu¬
la in diebus ieuinii oplicat᷑. quia
quicqͥd laboris &s sustinentiȩ in hac
uita tolerat᷑: quasi in leua portat᷑.
donec in dextera .i. in ȩt̾nitate reqͥes
habeatur. Hic ordo: ab apłis ẽ cele
elegerunt. & oratione p̃missa: manꝰ eis
imposuerunt. Unde os osuetudo in ole¬
uit.: ut in om̃i matͥce ȩccła .uii. dyaco¬
nes circa ap̃i aram. quasi.uii. colũpnȩ
assistant. H ii sunt.uii. angłi tuba ca¬
nentes in apocalypsi. qͥ quales esse debe¬
ant: apłs docet tymotheo scribens. hii
cũ cedinant᷑. solus ep̃c manus eis impo¬

Expanded text:
Testamentum, ita diaconibus novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum etiam pertinet officium precum, et recitatio catechumenorum nominum. Ipse praemonet aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic ordini a Moyse statutum est, hoc etiam in novo Testamento repraesentatur, cum diacono super laevum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in laeva portatur, donec in dextera, id est, in aeternitate, requies habeatur . Hic ordo ab apostolis celebelegerunt, et oratione praemissa manus eis imposuerunt. Unde et consuetudo inolevit, ut in omni matrice ecclesia septem diacones circa Christi aram, quasi septem columnae, assistant. II sunt septem angeli tuba canentes in Apocalypsi, qui quales esse debeant Apostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum impo
Abbreviated transcription (Latin):
& linteo tersit: De dyaconis.
iaconoꝵ ordo
sextũ tenet locũ. ꝓpt̾ senarii ꝑfe¬
ctionẽ. Hic ordo: in ueteri testam̃to a
tȩ. Precepit quippe dñs moysi : ut post
cedinationẽ a aron &e filioꝵ eiꝰ rursus
tribꝰ leui addiuini eultꝰ ministeria¬

Expanded text:
De diaconis. Diaconorum ordo sextum tenet locum, propter senarii perfectionem. Hic ordo in veteri Testamento a tae. Praecipit quippe Dominus Moysi ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, prorsus tribus Levi ad divini cult
Abbreviated transcription (Latin):
naculo. ip̃iq gestarent archã. & taber¬
naculũ. & omĩa uasa eiꝰ. & in circui¬
tu tab̾naculi excubarent: & in taber¬
rent. rursũq oponerent. A uiginti
uͦ qͥnq annis &s supra: iussi sunt ser¬
uire intab̾naculo. qͣm regłam in
nouo testam̃to seĩ patres ꝯstituerunt.
quia hȩc ȩtas adferenda onera ẽ ro

Expanded text:
naculo; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus; et in circuitu tabernaculi excubarent, et in transporrent, rursumque componerent . A viginti quoque annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo, quam regulam in novo Testamento sancti Patres constituerunt, quia haec aetas ad on
Abbreviated transcription (Latin):
est eugłm. uł sacrificiũ offerendũ. Tõ
enĩ accendunt᷑ luminaria. o depor¬
tant᷑ ab eis. ñ ad effugandas aeris te¬
nebras: cũ sol eo tempore rutilet. s
ostendat᷑: de qua legitur. Erat lux
Ad acolitũ ꝑtinet: p̃paratio lumina¬
riũ insacrario. Ip̃e cereũ portat. ip̃e
p̃parat. hii cũ ordinant᷑: cũ edocti
fuerint abep̃o. qualiter in officio
suo agẽ debeant: ab archydia cono
accipiunt candelabrũ cũ cereo. & urce
mã illi gerebant in ueteri testam̃to: qui
lucernas candelabri ꝯponebant. & ac¬
cendebant igne glesti: adilluminandaᷤ
uocantur: quos nos subdiacones dici¬
mus. qui id̾osic appellant᷑: quia subia¬
cent preceptis & officiis leuitarũ. Oblati¬
ones enĩ intemplo afidelibus suscipiunt.
aconũ ꝑtinet: calicẽ: & patenã ad alta¬
re xp̃i deferre. & leuitis tradere. eisq mi¬
p̃bere. His: lex otinentiȩ imponit᷑. qͥa al¬
tari ꝓpinquantes: uasa corporis ⁊ sangui¬
nis dñi portant. Unde illud implere de¬

Expanded text:
endum vel sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria et deportantur ab eis non ad effugandas aeris tenebras, cum sol eo tempore rutilet, sedostendatur, de qua legitur: Erat lux Ad acolytum pertinet praeparatio luminarium in sacrario. Ipse cereum portat, ipse praeparat. Hi cum ordinantur, cum edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio suo agere debeant, ab archidiacono accipiunt candelabrum cum cereo, et urcemam illi gerebant in veteri Testamento, qui lucernas candelabri componebant et accendebant igne coelesti, ad illuminandas cantur, quos nos subdiacones dicimus, qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo a fidelibus suscipiunt, aconum pertinet calicem et patenam ad altare Christi deferre, et levitis tradere, eisque mipraebere. His lex continentiae imponitur, quia altari propinquantes, vasa corporis et sanguinis Christi portant. Unde illud Isai. 62 implere de
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. De leui enĩ leuite exorti sunt.
A quibꝰ intemplo mystici sacram̃ti.
mysteria explebant᷑. Hii grece: dia¬
sic̃ in sacerdote osecratio: ita in dia¬
cono ministerii dispensatio habet᷑.

Expanded text:
s: de Levi enim levite exorti sunt, a quibus in templo Dei mistici sacramenti ministeria explebantur. Hii grece diasicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
crepantes uocantur. Inuocant enĩ
suꝑ cathecuminos: &s suꝑ eos qui
habent sp̃m ĩmundũ: nom̃ dñĩ ad¬
iurantes ꝑ eum. ut egrediat᷑ ab eis.
A dexorcistas ꝑtinet: exoreismos me¬
morit̾ retin̾e. manusꝙ suꝑ energu¬
minos & cathecuminos in exordi¬
rando imponere. debet autẽ sp̃m
quẽ expellit de corde alieno. ne medi¬
cina quã alii facit. sibi ñ ꝓsit. & dicat᷑
ei. Medice cura te ip̃m . Hii. cũ oedi¬
nant᷑. accipiunt de manu ep̃i librũ
exorcismoꝵ. & dr eis. Accipite q habe
dote potestatẽ imponendi manꝰ suꝑ in¬
erguminos &. cathecuminos. Hoc offi¬
cio usus est dns: qñ saluia sua tetigit
nos spũaliter deb̾e aꝑire aures p̃coedioꝵ
hominũ. adintelligendũ. & ora ad ofi¬
tendũ. ut pulso demone: sp̃e sẽs uas
suũ recipiat. Hoc ctiã officio usus ẽ xp̃e:
cũ demoniacos multas sanauit. Hie
ordo: a salamone uidr dec̾endisse. qui
quȩnda modũ exordidandi inuenit. qͦ
demones aduuati: ex obsessis coeporib

Expanded text:
ntur. Invocant enim super catechumenos, et super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. Debet autem haberquem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Luc. 4. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exotote potestatem imponendi manus super energumenos, vel catechumenos. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit nos spiritualiter debere aperire aures praecordiorum hominum ad intelligendum, et ora ad confitendum, ut, pulso daemosuum recipiat. Hoc etiam officio usus est Christus, cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ est: quia semꝑ cum patre fuit. & nun¬
quã eũ ut eẽt: uoluntas pat̾na p̃cessit.¬
o ille quide. natura filiꝰ ẽ. nos uͦ adopti¬
one. Ille: nunqͣm filius ñ fuit. nos ante¬
quam eẽmus: p̃destinati sumꝰ. & tẽ spõ¬

Expanded text:
tum est, quia semper cum Patre fuit, et nunquam eum, ut esset, voluntas paterna praecessit. Ille quidem natura filius est, nos vero adoptione; ille nunquam filius non fuit, nos antequam essemus, praedestinati sumus; et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsona: mouere potest lectorẽ. sic̃ & illud
qd̾ aug̃ dicit in libro. iͦ. de trinitate. Quia
forma dei: formã serui acceꝑit: utrũq
õs̃: utrũq homo. s utrũq d̾s ꝓpter
accipientẽ d̾m. & utrũq homo: ꝓpt̾
acceptũ hominẽ. Et illud qđ idem ait.
in libro de bono ꝑseuerantiȩ. Qui fide¬
lis ẽ: in eo uerã naturã humanã credit
suscipiente deo uerbo ita sublimatã
ut qui suscepit: & qđ suscepit: una eẽc
intrinitate ꝑsona. assup̃tione illa in¬
effabilit̾ faciente: ꝑsone unius indeo.
& hominẽ: ueritatẽ. Si autẽ qui suscepit.
& qd̃ susceꝑit: una est ꝑsona: gͦ huma¬
S hec omĩa extali sensu dicta fore tra¬
dunt: ut utrũq dicatur ẽẽ xp̃c. & una
cum suscipiente dr una ꝑsona: qͥa
susceptũ suscipienti ẽ sociatũ in uni¬
mansit. ñ ita: ut caro & anima. sint

Expanded text:
rsona, movere potest lectorem, sicut et illud quod August. dicit in 1 lib. de Trin., cap. 24: Quia forma Dei formam servi accepit, utrumque Deus, utrumque homo. Sed utrumque Deus propter accipientem Deum, et utrumque homo propter acceptum hominem. Et illud quod idem ait in lib. de Bono perseverantiae: Qui fidelis est, in eo veram naturam humanam credit suscipiente Deo Verbo ita sublimatam, ut qui suscepit et quod suscepit una esset in Trinitate persona, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in Deo et in homine veritatem. Si autem qui suscepit et quod suscepit una est persona, ergo natuSed haec omnia ex tali sensu dicta fore tradunt, ut utrumque dicatur esse Christus et una cum suscipiente dicitur una persona, quia susceptum suscipienti est sociatum in uniermansit, non ita ut caro et anima sunt
Abbreviated transcription (Latin):
cit pater: quẽ ñ feocit ip̃e filius: ñ omĩa ꝑfi
liũ facta sunt. At omĩa: ꝑfiliũ facta sunt.
Ip̃e gͥfactus ñ est: ut cum patie faceret om¬
nia. que facta sunt. Idem in libro. lxxx.iiiiͦ.
questionũ. Dr̃ creatura: quicqͥd fecit pater
ds̃: ꝑfiliũ. qui ñ potest appellari ciratura:
libro de tͥnitate. P bemus inquit: creatu¬
ram ñ esse: dei filiũ. Audiuimus enĩ in eu¬
angelio: dñm mandasse disepłis: p̃di¬
cate eugliũ uniuerse creature. Qui uniu̾¬
sam creaturã dic̃: nullã excipit. & uͥft̃.
qͥ creaturã xp̃m appellant:: Nam si crea¬
tura eẽt: sͥ mandaret eugłm p̃dicari. &
subiectus eẽt uanitati: quia testante apło:
om̃is crcatura uanitati subiecta ẽ. Non gͥ¬

Expanded text:
em non fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt; at omnia per Filium facta sunt; ipse ergo factus non est, ut cum Patre faceret omnia quae facta sunt. Idem in lib. 83 Quaest.: Dicitur creatura quidquid fecit Deus Pater per Filium; qui non potest aprimo de Trinitate: « Probemus, inquit, creaturam non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dominum mandasse discipulis: Praedicate Evangelium omni creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, sibi mandaret Evangelium praedicari, et subjectus esset vanitati: quia testante Apostolo: Omnis creatura vanitati subjecta est. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Si gͦ grã filius uirginis ẽ: adoptiuus filiꝰ
ẽẽ uidet᷑. ut idem sit naturalis filius pats.
& ad optiuus filius uirginis. Ad qđ: dici
potest. xp̃m filiũ uirginis cẽ: & natura:
uł naturaliter: & gr̃a. nec tam̃: adopti¬
uus filius uirginis ẽ. qͥa ñ ꝑ adoptionẽ

Expanded text:
Si ergo gratia filius hominis est, adoptivus filius esse videtur; ut idem sit naturalis Filius Patris, et adoptivus filius Virginis. Ad quod dici potest Christum filium virginis esse et natura, vel naturaliter, et gratia, nec tamen adoptivus
Abbreviated transcription (Latin):
xͦp̃c gͦ : ñ dei: nec hominis: ẽ adoptius
filius. s dei: naturalit̾. & hominis: natu¬
raliter. & grã: filius. Q uͦ naturalit̾ sit
hominis filius: aug̃ ostendit in libro de
fide. adpetrũ. Ille. scił deus: factus ẽ natu¬
raliter hominis filiꝰ: qui ẽ naturalit̾ filiꝰ
unigenitꝰ dei patris. Qđ autẽ ñ sit adop¬
tiuus filius: & tam̃ grã sit filius: ex sub¬

Expanded text:
tivus filius, sed Dei naturaliter, et hominis naturaliter, et gratia filius. » Quod vero naturaliter sit hominis filius, Augustinus ostendit in libro De fide ad Petrum. Ille, scilicet Deus factus est naturaliter hominis filius, qui est naturaliter Filius unigenitus Dei Patris. Quod autem non sit adoptivus filius, et tamen gra
Abbreviated transcription (Latin):
dimus: & in ip̃o: ui sibilit̾ inuisibilẽ ho¬
minibꝰ apparuisse. In ip̃o: int̾ homines
ouersatũ fuisse. In ip̃o: ab hominibꝰ hu¬
mana ꝑtulisse. In ip̃o: homines docuisse.
Hylarius quoq in x ͦ. libro detrinitate
ait. Quomͦ dei filius natus ex matre est:
nisi qđ uerbũ caro factũ est: scił. qd̾ filiꝰ
dei: cum infornia dei eẽt: formã serui ac¬
ceꝑitꝰ Unũ tam̃ eund̾eq: ñ dei defecti¬
one. ẜ hominis assũptione: ꝓfitemur.
in forma dei: ꝑnatiurã diuinã. comfe
minis habitũ fuisse reptũ. Non fuit ha¬
bitus ille tam̃ hominis: s ut hoĩs. neq
sos: positas sententias. & ꝓsingłis: induc
testioniis: intelligentias ꝓpositarũ lo¬
cutionũ cxeqͥt᷑. scđm singłas senten

Expanded text:
dimus, et in ipso visibiliter invisibilem hodimus, et in ipso visibiliter invisibilem hominibus apparuisse, in ipso inter homines conversatum fuisse, in ipso ab hominibus humana pertulisse, in ipso homines docuisse. » Hilarius quoque in libro De Trinitate ait: « Quomodo Dei Filius natus ex Maria est, nisi quod Verbum caro est, scilicet quod Filius Dei, cum in forma Dei esset, formam servi accepit, unum tamen eumdem, non Dei defectione, sed hominis assumptione, profitemur in forma Dei per naturam divinam, et in minis habitum repertum fuisse. Non fuit habitus ille tantum hominis, sed ut hominis; neque sos positas sententias, et pro singulis inductTESTIMONIIS, INTELLIGENTIAS PROPOSITARUM LOCUTIONUM EXEQUITUR SECUNDUM SINGULAS SENTEN
Abbreviated transcription (Latin):
facta sit: ip̃m uerbũ dei dico carnẽ factũ.
idẽ hominẽ factũ. Non tam̃ in hoc qd̾ factũ
est: conuersũ atq mutatũ. s carne: ut ear¬
nalibus congruenter appareret.: indutũ.
Ita sane factũ: ut ibi sit: ñ tantũ uerbũdi:
& hominis caro: s etiã rationalis hominiᷤ
anima. atq hoc totũ ut ds dicat᷑ ꝓpr̾ đm¬
ꝙ homo ꝓpt̾ hominẽ. Qd si difficile intel¬
ligit᷑: mens fide pͣgetur: a peccatis abstines¬
do: & bona oꝑando. Difficilia enim sunt
hȩc Ide in libid defide ad petrũ. Dei filius:
cum sit d̾s eternus: & ueruis: ꝓ nobis factus
ẽ homo uerus. & plenus. In eo uerus qͥa
uerã habetꝰ d̾s ille humanã natuiã. In eo
na: ẽ inxp̃o. substantia diuina. scił. &
humana. Idem in libro contra maxi¬
minũ. Cum essec ꝑseip̃m inuisibilis.
uisibilis in homine apparuit: qͣm de fe¬
xp̃m dñm: uerũ hominẽ suscepissẽ cre¬

Expanded text:
facta sit, ipsum Verbum Dei dico carnem factum, facta sit, ipsum Verbum Dei dico carnem factum, id est hominem factum, non tamen in hoc quod factum est, conversum atque mutatum; sed carne, ut carnalibus congruenter appareret, indutum. Ita sane factum, ut ibi sit non tantum Verbum Dei et hominis caro, sed etiam rationalis hominis anima. Atque hoc totum et Deus dicatur  homo propter hominem. Quod si difficile intelligitur, mens fide purgetur a peccatis abstinendo, et bona operando; difficilia enim sunt haec. Idem in lib. de Fide ad Petrum, cap. 2: Dei Filius cum sit Deus aeternus et verus, pro nobis factus est homo verus et plenus. In eo verus, quia veram habet Deus ille humanam naturam: in eo na est in Christo substantia, divina scilicet et humana minum: « Cum esset per seipsum invisibilis, visibilis in homine apparuit quem de fem Deum verum hominem suscepisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
missa in ꝯmutabili stabilitate. s insimi¬
litudine hominũ factus ẽ ip̃e susceptor.
uerũ hominẽ suscipiendo. & habitu u¬
uentus est ut homo. id ẽ habendo hoĩeo:
inuentꝰ est ut homo. ñ sibi: s eis qͥbꝰ inho¬
minẽ apparuit. Qd̾ autẽ dicit. ut homo:
ueritatẽ expͥmit. Nomine gͦ habitus: Sa¬
tis sig̃cauit apłs: qualit̾ dixerit. insimi¬
litudinẽ hominũ factũ. qͥa ñ tͣnsmigͣci¬
one in hominẽ: s habitu factus ẽ: cum
indutꝰ est hominẽ. quẽ sͥ uniens qͦd̾ amͦ :
atq confoemans: immortalitati et̾nita¬
tiq sociaret. Non gͦ oportet intelligi: ou¬
tatũ eẽ uerbũ susceptione hominis sic̃
nec menbra: ueste induta: mutant᷑ qͣm¬
uis illa susceptio: ineffabilit̾ susceptũ. sus¬
cipienti copularet. His u̾bis insinuare
uid̾r aug̃. dm dici eẽ hominẽ. sodm habi¬
tũ. qui etiam ip̃iꝰ incarnationis modũ uo
lens expͥmere querentibꝰ: inqͣrto libro de
tͥnitate ait Si querit᷑ ip̃a incarnatio qc̾

Expanded text:
sa incommutabili stabilitate, sed in similitudinem hominum factus est ipse susceptor, verum hominem suscipiendo habitu inventus est ut homo, id est, habendo hominem inventus est ut homo, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit. Quod autem dicit ut homo, veritatem exprimit. Nomine ergo habitus satis significavit Apostolus qualiter dixerit in similitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est hominem, quem sibi uniens quodammodo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret. Non ergo oportet intelligi mutatum esse Verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur: quamvis illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copularet. His verbis aperte innuere videtur August. Deum dici factum hominem secundum habitum. Qui etiam ipsius Incarnationis moddum exprimere quaerentibus in quarto libro De Trinitate ait: « Si quaeritur ipsa incarnatio quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
endũ quia inxp̃o terra est .i. caro. qͦsi
ne impietate adoeat᷑. Suscepit enĩ de t̾¬
ta: terram. quia caro de terra ẽ. & de
etate: a uerbo dei assũpta: ad orat᷑ a nobis.
quia nemo carnẽ eiꝰ manducat: nͥ pͥus
adoret. S qui adorat: ñ tertã intuet᷑. sed
illũ potius: euiꝰ scabellũ ẽ. ꝓpt̾quẽ adorat.
His auctoritatibꝰ: p̃misse inuestigationis
absolutio: explicatur An xp̃c seđm qđ¬

Expanded text:
endum quia in Christo terra est, id est caro, quae sine impietate adoratur: suscepit enim de terra terram, quia caro de terra est; et de etate, a Verbo Dei assumpta, adoratur a nobis; quia nemo carnem ejus manducat; nisi prius adoret: sed qui adorat, non terram intuetur, sed illum potius cujus scabellum est propter quem adorat. » His auctoritatibus, praemissae quaestionis absolutio explicatur. Si autem q
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m hominẽ: est filiꝰ dei. nͥ forte: scd̾mꝰ. u¬
nitatis ꝑsone sit exp̃ssiuũ. ut sit sensus.
Ip̃e qui est hõ. est deifiliꝰ. ut autẽ ip̃e: ens
homo sit dei filius: ꝑ grãm habet. S si cã
notet᷑: falsũ est. Non enim quo homo ẽ:
eo dei filius est. An xp̃e sit adoptiuus¬
filiꝰ. seđ̾m qđ homo: itł aliqͦ modo.
i uͦ querit᷑. an xp̃c sit adoptiuus filiꝰ.
Iscd̾m qđ homo: uł alio modo: respon
ad optionis grã. Non autẽ sic dr filiꝰ natu¬
ra: ut dr: ds̃ natura. Non enim: eofiliꝰ
est: quo ũs̃ est. quia ꝓp̾etate natiuitatis fi¬
lius. natura diuinitatis: dcus ẽ. & tam̃¬

Expanded text:
inem est Filius Dei, nisi forte secundum unitatis personae sit expressivum, ut sit sensus: Ipse qui est homo, est Dei Filius; ut autem ipse ens homo sit Dei Filius, per gratiam habet: sed si causa notetur, falsum est, non enim quod homo est, eo Dei Filius est. 4. ilius secundum quod homo, vel alio modo. Si vero quaeritur an Christus sit adoptivus filius secundum quod homo, sive alio modo, respondadoptionis gratia. Non autem sic dicitur Filius natura, ut dicitur Deus natura. Non enim eo Filius est quo Deus est, quia proprietate nativitatis Filius, natura divinitatis Deus est, et tam
Abbreviated transcription (Latin):
scđm qđ homo: sit ꝑsona. uł etiã sit
aliquid. Ex utraq parte huiꝰ questionis
argumenta ꝯcurrunt. Qđ enim ꝑsonasit:
his edisserunt rationibus. Si sed̾m qd̾ hõ
aliquid est: uł ꝑsona. uł substantia. uł
aliud est. S aliud: ñ. G ꝑsona: uł sub̾a.¬
S si substantia ẽ: uł rationalis est. uel ura¬
tionalis. S ñ est irrationalis sub̾a. Gͣ estra¬
tionalis. Si uͦ scd̾m qđ homo: est rationa¬
lis substantia: gͦ ꝑsona. quia hec ẽ diffini¬
tio ꝑsone. Substantia rationalis indiui¬
due nature. Si gͦ scđm qd homo. ẽ aliqͥd:

Expanded text:
m quod homo, sit persona vel etiam sit aliquid. Ex utraque parte hujus quaestionis argumenta concurrunt. Quod enim persona sit, his edisserunt rationibus: Si secundum quod homo aliquid est, vel persona, vel substantia, vel aliud est. Sed aliud, non ergo persona vel subvel substantia est, vel rationalis, vel irrationalis; sed non est irrationalis substantia, ergo rationalis. Si vera secundum quod homo est rationalis substantia, ergo persona, quia haec est definitio personae. Substantia rationalis individuae natu
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt heretici: filiũ: ñ natura eẽ d̾m:
s creatũ. Quibus respondendũ est. qͥa si
filius ñ est deus natura: s ereatura: nec
colendus est omĩno. nec ut ds adorandꝰ.
dicente apło. Coluerunt coseruicrunt po¬
tius ercature: quam creatori. S illi: ad
hec replicabunt & dicent. Quid ẽ: qd
carnẽ eiꝰ: quã creaturã esse ñ negas: si¬
mul cũ diuinitate ad oras: & ei ñ minꝰ
tẽ: ido adoro: qđ adiuinitate suscepta:
&e deitati unita ẽ. ut ñ aliũ & aliũ:
s unũ. eund̾eq: d̾m & hominẽ: filiũ¬
dei esse: confitear. Deniq: si hominẽ se
nabit᷑ ad orare. Cum uͦ ea rex fu̾it indu¬
tus: ꝑiculũ mortis incurrit: si ea cũ re
dño. humanitatẽ: ñ solam: uł nudã:

Expanded text:
dicunt haeretici, Filium non natura esse Deum, sed creatum. Quibus respondendum est, quia si Filius non est Deus natura, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori . Sed illi ad haec replicabunt et dicent: Quid est quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, et ei non minus terea adoro, quod a divinitate suscepta, atque deitati unita est: ut non alium atque alium, sed unum eumdemque Deum et hominem Dei Filium esse confitear. Denique si hominem sepnabitur adorare? Cum vero ea rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea simul cDomino humanitatem non solam aut nudam,
Abbreviated transcription (Latin):
se: s ꝓpt̾ illũ: cuiꝰ scabellũ ẽ. cui uni
hoc facit: ydolatriȩ reus iudicari po¬
test. quia nec soli ereature: nec ꝓpter
ip̃ãm: s creatori cũ humanitate. &
in humanitate sua: seruit. De hoc io¬
ratione & modo differcntes Unite
oratione: cum incontaminata car¬
ne cius. Non in adorabilẽ carnẽ eiꝰ¬
dic̾entes. A dorat᷑ enĩ: in una uerbi
ypostasi. que ỹpostasis: genciata:̃
ñ creature uenerationẽ p̃bentes. Nonemĩ:
ut nũda̾ carnẽ adoramꝰ. s ut unitã dei¬
tati. in unã ypostasim dei u̾bi: duabus
reductis naturis. Timeo carbonẽ tangere:
ꝓpt̾ ligno copulatũ ignẽ. Adoro xp̃i mei
Non enu quartã appono ꝑsonã: intri¬
nitate. s unã ꝑsonã ꝯfiteor: uerbi & car¬
nis eiꝰ. His uerbis insinuari uid̾r. xp̃i bu¬

Expanded text:
sed propter illum cujus scabellum est, cui est hoc facit idololatriae reus judicari potest, quia nec soli creaturae, nec propter ipsam, sed Creatori cum humanitate et in humanitate sua servit. De hoc, Joratione et modo differentes, unitae oratione cum incontaminata carne ejus, non inadorabilem carnem dicentes. Adoratur enim in una Verbi hypostasi, quae hypostasis generata est, non creaturae venerationem praebentes. Non ergo ut nudam carnem adoramus, sed ut unitam deitati in unam hypostasim Dei Verbi duabus reductis naturis. Timeo carbonem tangere propter ligno copulatum ignem. Adoro Christi Dei mei Non enim quartam appono personam in Trinitate, sed unam personam confiteor Verbi et carnis e