comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ite quoꝙ qui multis onib
uł uitulis aꝑud eum pluris
es. ademptum si reꝑetit. quis
inde miretur : si quidem.ñ
usurꝑat illam sibi ꝑfectionẽ.
de qua dicit᷑. Si quis abstule¬
rit tua: ne repetas. Repetebat
ergo suum: qui sua adhucte¬
nẽbat : Ac tu qui iam scłm
spreueras: secłarem sequi de¬
bebas: fugit oius tremebun¬
da: ueniente lupo. Abscon¬
dit se columba tremens: ac¬
cipit᷑ uis o. Secau̾nula sua
mus esuriens. exire ñ audet:
ambiente cacto. Ꝙ tu cum
uidebas furem. cͣrebas cum
eo: Nam quid aliud qmͣ fu¬
bem dixerim.: qui p̃ciosam
xp̃i margaritam id est ani¬
niam tuam furari ñ dubita¬
uerit: Uolebam sipossem illiuiꝰ
errorem dissimulate: ne ocdium
⁊ nullum fructum consequerer
exueritate. S ñ potui fateor. in
retinet a malo qd̾ potest. licet
qnͣdoq frustretur effectus. ñ
minus culpatur affectus. In
me certe feruorem nouiciumex¬
tinguere uoluit: s deo grãs ñ
ualuit. Alteroͥ quoq nepoti

Expanded text:
te quoque, qui multis ovibus te quoque, qui multis ovibus vel vitulis apud eum pluris es, ademptum si repetit, quis inde miretur? Siquidem non usurpat illam sibi perfectionem, de qua dicitur: Si quis abstulerit tua, ne repetas . Repetebat ergo suum, qui sua adhuc tenebat. At tu qui jam saeculum spreveras, saecularem sequi debebas? Fugit ovis tremebunda, veniente 9 lupo; abscondit se columba tremens, accipitre viso; de cavernula sua mus esuriens exire non audet, ambiente cato: et tu cum videbas furem, currebas cum eo? Nam quid aliud quam furem dixerim, qui pretiosam Christi margaritam, id est animam tuam, furari non dubitaverit? 3. Volebam, si possem, illius errorem dissimulare, ne odium et nullum fructum consequerer ex veritate. Sed non potui, fateor, intretinet a malo quo  al. quod, potest, licet quandoque frustretur effectus, non minus culpatur affectus. In me certe fervorem novitium exstinguere voluit; sed, Deo gratias, non valuit. Alteri quoque nepoti
Abbreviated transcription (Latin):
qui mortuus fueras uiuum.
s inquo inquis lesĩ.⁊ in quo cõ¬
tempsi: Audi. In eo ꝓcullubio
qd̾ te quem sinu suo. lacte nu¬
triendum mat̾no susceꝑat.
ante tempus ab lactasti: qd̾
exꝑtam lactis dulcedinem. in
quo posses crescere in salutem.
tã leuiter. tam celerit̾ ex susflas¬
ti. Opuer in sensate. ⁊oꝑuer
magis sensu ꝙͣetate quis te
fascinauit a bene inceptoiti¬
nere. tam cito discedere: Auun¬
cls inquies. Sic adam quon¬
damuxorem.uxor serpentem:
tamen. sue culpe dignam exce¬
pit sententiam Nolo de canũ
accuses: nolo te ꝑ illum excu¬
ses. In exculꝑabilis enim es.
Illius culpa: tuam ñ excusat.
Qliuid nam ille fecit: funqͥd
Texapuit: Nunquid nim in¬
tulit: Rogauit: ñ ligauit.
traxit. Quis te cogebat credere
blandienti: assentire actͣhen¬
ti: Ille sua nundum relique¬
rat. Q uid mirum site qui suus
eras. requirebat : s. agnum de
grege. utulum dearm̃to. cũ
ꝑdit. requirit. ⁊ nemo causat᷑.

Expanded text:
qui mortuus fuerat, vivum . 2. qui mortuus fuerat, vivum . 2. Sed in quo, inquis, laesi? in quo contempsi? Audi. In eo, procul dubio, quod te quem sinu suo lacte nutriendum materno susceperat, ante tempus ablactasti; quod expertam lactis dulcedinem, in quo posses crescere in salutem, tam leviter, tam celeriter exsufflasti. O puer insensate! o puer magis sensu quam aetate! quis te fascinavit a bene incoepto itinere tam cito discedere? Avunculus, inquies. Sic Adam quondam uxorem, uxor serpentem atamen suae culpae dignam excepit sententiam . Nolo decanum accuses, nolo te per illum excuses: inexcusabilis enim es. Illius culpa tuam non excusat. Quidnam ille fecit? Nunquid te rapuit? nunquid vim intulit? Rogavit, non ligavit; traxit. Quis te cogebat credere blandienti, assentire attrahenti? Ille sua nondum reliquerat; quid mirum si te qui suus eras, requirebat? Si agnum de grege, vitulum de armento cum perdit, requirit, et nemo causatur;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuectos. siue arguat inquietos:
diu̾sis diũsa exhibẽs. sicut fili¬
os diligitiniu̾sos. sum te argu¬
it. mitis ẽ: cum blanditur. sim¬
plex ẽ.Sie solet seuire:⁊ sine do¬
lo mulcere: ꝑatiẽter nouit iras¬
ci.⁊humilit̾ indignari. Ip̃a ẽq̃
hominum mater ⁊ angłorũ: ñ
solum q̃ int̾ris. s etiam queĩ
celo sũt ꝑacificauit. Ip̃a ẽ que
Am homini placans. hominẽ
deo reconciliauit. Ip̃a mi fulco. q̃
frẽs illos cum quib olum dulces
capiebas cibos: habitare facit u¬
nius moris indomo. Hec talis
tamqͣmͣ honorabilis mater. ate
se querit᷑ offensam: expostulat
lesam. Lesa tam̃ ñ ꝓ uocat. ẜ spre¬
ta. te reuocat: ostendens ⁊ inte. de
se ueracit̾ scͥꝑtum eẽ. karitas pa¬
tiens ẽ: benigna ẽ. Licet lesa. licet
offensa: si comu̾sus fueris ad illã.
obiuabit tͥ quasi mat̾ honorifi¬
cata. Contempus oblita suiru¬
et in amplexũ tui. ⁊ gaudens
quem ꝑdiderat ẽẽ inuentum:

Expanded text:
provectos, sive arguat inquietos; provectos, sive arguat inquietos; diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos! Cum te arguit, mitis est; cum blanditur simplex est. Pie solet saevire, sine dolo mulcere: patienter novit irasci, humiliter indignari. Ipsa est quae hominum mater et Angelorum, non solum quae in terris, sed etiam quae in coelo sunt, pacificavit. Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Ipsa est, mi Fulco, quae fratres illos, cum quibus olim dulces capiebas cibos, habitare facit unius moris in domo . Haec talis tamque honorabilis mater a te se queritur offensam, expostulat laesam. Laesa tamen non provocat: sed spreta te revocat, ostendens tibi in te de se veraciter scriptum esse, Charitas patiens est, benigna est . Licet laesa, licet offensa, si conversus fueris ad illam, obviabit tibi quasi mater honorificata. Comtemptus oblita sui, ruet in amplexum tui; gaudens quem perdiderat, esse inventum;
Abbreviated transcription (Latin):
de letari in adolescẽ¬
tia. unde insenectute ñpeniteat.
Non miror si mireris. s mi¬
ror siñ mireris. unde m̾ ut
ad te scribere uellem. cuiem
rusticul scosasticum monachus.
cum nulla hinetͥ occasio necessa¬
ria occurrat: nulla se ratio ꝑatẽs
ostendat. At si attenderis qd̾ scͥp¬
tum legis. sapientib ⁊ insiꝑien¬
tib debitorsum.& illud. caritas
ñ querit que sua sunt: forsitan
intelliges. quicquid illa iuscerit
ñ ẽẽ p̃sumptum. karitas enim
ad te obuirgandum me cõpu¬
lit. que tͥ condolet. qnͣntis ñ do¬
lenti: que tͥ miseretur. licet ñ
miserabili. ainde magis dolet.
quod cunisis dolenus ñ doles.
et inde magis miseretur. qd cũ
miser sid. miserabilis ñ es. Nec
frustra forsitan tͥ compatit᷑. dum¬
modo ꝑatient̾ tu auclias. unde
compatiat᷑. Uult te tuum senti¬
re dolorem. ut iam ñ habeas un¬
de dolere: uult te tuam scire mise¬
riam.ut incipias miser ñeẽ.
Obona mat̾ caritas.: que siue
foueat infirmos. siue exerreat

Expanded text:
de laetari in adolescentia, unde in senectute non poeniteat. 1. Non miror si mireris, sed miror si non mireris, unde mihi ut ad te scribere vellem, civem rusticus, scholaticum monachus, cum nulla hinc tibi occasio necessaria occurrat, nulla se ratio patens ostendat. At si attenderis quod scriptum legis, Sapientibus et insipientibus debitor sum ; et illud, Charitas non quaerit quae sua sunt : forsitan intelliges quidquid illa jusserit, non esse praesumptum. Charitas enim ad te objurgandum me compulit, quae tibi condolet, quamvis non dolenti: quae tibi miseretur, licet non miserabili. Et inde magis dolet, quod cum sis dolendus, non doles: et inde magis miseretur, quod cum miser sis, miserabilis non es. Nec frustra forsitan tibi compatitur, dummodo patienter tu audias unde compatiatur. Vult te tuum sentire dolorem, ut jam non habeas unde dolere: vult te tuam scire miseriam, ut incipias miser non esse. O bona mater charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑandũ: dõ quippe imꝑante contͣ¬
ria. Item. Maioꝵ insticutis mi¬
noꝵ ñ ẽẽ p̃ponenda aut cõmu¬
nib pͥuata ñ p̃iudicare imꝑia
quis dubitat. Nam ex regula
scĩ bñdicti hoc habemꝰ. possem qͥ¬
dem abbatẽ cist̾cientẽ ad mediũ
deduce̾: qui utiq suꝑiorillo. qͣn¬
tũ pat̾ filio. qͣntũ magist̾ disci¬

Expanded text:
perandum, Deo quippe imperante contrperandum, Deo quippe imperante contraria. Item majorum institutis, minorum non esse praeponenda, aut communibus privata non praejudicare imperia quis dubitat? Nam ex Regula sancti Benedicti hoc habemus. 7. Possem quidem abbatem Cisterciensem ad medium deducere, qui utique superior illo quantum pater filio
Abbreviated transcription (Latin):
illũd apũd ieremiam: qd̃ cũ do¬
lore quidẽ reminiscor obꝓbriũ.
Hec ẽ inqͥt gens. q̃ ñ audiuit uo¬
cem di sui. Dei eñĩ ꝓpͥe uox ẽ ista.
hostem suũ ꝓpͥo designantis ex of¬
fitio. ⁊ tanꝙͣ digito demonstͣntis:
ut simplices ab eiꝰ impio det̾reat
cõsectatu. Qui ñ estinqͥt mecũ:
disꝑgit. Ac si dicat. In hoc teiam
mecũ ñ e̾e intelligas: scq̃ris dis¬
ꝑsorẽ. Dõ gͦ clamante qui ñ col¬
ligit mecũ disꝑgit̾seqͥ uos opor¬
tuit disꝑsore. Deo inqͥt uos in¬
iuitante adcolligendũ: hõi potiꝰ
ad disꝑgendũ obseqͥ debebatis:
Magistros cõtennebat subditos
exponebat. socios cõturbabat: &¬
uos uidentes furẽ. currebatis cũ
eo: Silere de mortuo statueram:
s cõpulsus sũ fateor aliqͣntũ
p̃ter g̃di dum ñ potuit in ꝓbari
obeditio: si ñ reꝓba monstraret᷑
uisum ẽunam sine altera uel
approbari. uł respui. liq̃t tñ hu¬
uiscemͦi iussioni ñ fuisse obtem¬

Expanded text:
illud apud Jeremiam, quod cum dolore quidem reminiscor, opprobrium. Haec est, inquit, gens quae non audivit vocem Dei sui . Dei enim proprie vox est ista, hostem suum proprio designantis ex officio, et tanquam digito demonstrantis, ut simplices ab ejus impio deterreat consectatu: Qui non est, inquit, mecum, dispergit: ac si dicat, In hoc te jam mecum non esse intelligas, si sequeris dispersorem. Deo ergo clamante, 20 Qui non colligit mecum, dispergit; sequi vos oportuit dispersorem? Deo, inquam, vos invitante ad colligendum, homini potius ad dispergendum obsequi debebatis? Magistros contemnebat, subditos exponebat, socios conturbabat; vos videntes furem currebatis cum eo! Silere de mortuo statueram: sed compulsus sum, fateor, aliquantulum praetergredi, dum non potuit improbari obeditio, si non reproba monstraretur visum est unam sine altera vel approbari, vel respui. Liquet tamen hujuscemodi jussioni non fuisse obtem
Abbreviated transcription (Latin):
Ue illi ꝑ qũe scandalũ uenit.
ipsuis. clamore nichilominul
uehem̃ti. surdis licet texribilit
uerugiebat. Clamor eiꝰ euis ef¬
fusio. Esfusus quippe ꝓ disꝑłis fi¬
liͥs di. ut cos conqregaret iuiio¬
num : iuistefremebat in disꝑsores.
Oait nimirũ disꝑsores: quiño
nouit n collige. Magnus euis
csamor ec uehem̃s: qui corꝑade
sepulcris. animas ab inferis
exatauit. Terba celos cp tuba il¬
la cõnocanit inunũ quippe que
in tra et que in celis sunt paci¬
ficans. In omem terra exuitt
sonuis ille. et nr̃am ñ ualut is̃¬
pere suicditate: uox nempe illa
iniurtute. uox illa in magni¬
ficentia. Os qͥd elaat: Exure
ratqꝰ. et clissipent inimicieiꝰ.

Expanded text:
andalum venit! ipsius clamore nihilominus, vehementi, surdis licet, terribiliter irrugiebat. Clamor ejus, ejus effusio. Effusus quippe pro dispersis filiis Dei ut eos congregaret in unum, juste fremebat in dispersores. Odit nimirum dispersores, qui non novit nisi colligere. Magnus ejus clamor, et vehemens, qui corpora de sepulcris, animas ab inferis excitavit. Terram coelosque tuba illa convocavit in unum, quippe quae in terra et quae in coelis sunt, pacificans. In omnem terram exivit sonus ille, et vestram non valuit rumpere surditatem? Vox nempe illa in virtute; vox illa in magnificentia. Et quid clamat? Exsurgat Deus, et dissipentur inimici ejus :
Abbreviated transcription (Latin):
sortũ. Ait ⁊ enĩ. Non sedi cũ cõ¬
slio nauitatis: et cũ miqͣ gerẽ¬
tib ñ introrbo. Huic u̾siculo
concinit et subsequẽs. Odiui ĩ qui
eccłam maligñ᷑ et cũ impu̾s
obedieñdum: Oodiosa ꝑu̾sitas.
Obedientie uirtꝰ qͥ sẽꝑmilitat
iu̾gati: adu̾sus u̾itatẽ accingi¬
tͣ. felicẽ ego dixerĩ frĩs henrici
mobedientiam: cui cito resipis¬
centi ab errore et reu̾tenti ex
itinere talem contigit ñ exꝑi¬
ri obedientiã. Qͣm potiorẽ ñc̃
et dułciorẽ sue huiꝰm̃i inobe¬
dientie carpit. iã iamq degu¬
stat fiuctũ: bonam habens cõ¬

Expanded text:
sortium. Ait etenim: Non sedi cum concilio vanitatis, et cum iniqua gerentibus non introibo. Huic versiculo concinit et subsequens: Odivi, inquit, ecclesiam malignantium, et cum impiis obediendum? O odiosa perversitas! Obedientiae virtus quae semper militat veritati, adversus veritatem accingitur. Felicem ego dixerim fratris Henrici inobedientiam, cui cito resipiscenti ab errore, et revertenti ex itinere, talem contigit non experiri obedientiam. Quam potiorem nunc et dulciorem suae hujusmodi inobedientiae carpit, jamjamque degustat fructu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abb̃is cist̾ciencis. nam utͥq de¬
bitor erat licentia ꝓficissi: qd̾ uti¬
q ñ nullos de illo comitatu. sic
crelidisse incredibile ñ ẽ: nr̃a ħ¬
illos si tangit rep̃hensio: dũmͦ
ubi cõꝑetint sñ mora reg̃diant᷑.
Igit᷑ adu̾sus illos tm̃. iltono pro
illis sermo ẽ nob̾. qui scientes ce
prudentes. miser̃tmanꝰ in ignẽ
qui cõscii p̃sũptionis. secuci sũt
p̃sumptorẽ: ñ aũdienoes apłm¬

Expanded text:
et abbatis Cisterciensis nam utrique deet abbatis Cisterciensis nam utrique debitor erat licentia proficisci quod utique nonnullos de illo comitatu sic credidisse incredibile non os non tangit reprehensio, dummodo ubi compererint, sine mora regrediantur. Igitur adversus illos tantum, imo pro illis sermo est nobis, qui scientes et prudentes miserunt manus in ignem, qui conscii praesumptionis secuti sunt praesumptorem; non audientes Ap
Abbreviated transcription (Latin):
qd ñ debuit nequaqͣm ẽẽ parẽ¬
dum suꝑiori pate fecit. disputa¬
tio. Qsi res ꝑ se iam satis eluces¬
cat: tam̃ ꝓpt̾ quosdã qui q̃rũt
occasione ubi racio ñ suppeditat.
clarũ faciam breuit̾: et ita clar̃
ut omuis dubietatis umbra dis¬
pareat qd̾ nec purũ uec mediũ
bonũ. s p lanepurũ fuerit ma¬
lum sic obedisse: sic ur̃m mon as¬
terium reliqͥsse. Q quidem taceo
de mortuo. qui suũ ⁊ solũ iam ui¬
dicem hc̃ dm̃: et uere nc̃ suo dño.
aut stat aut caclit. ne forte indig¬
nans. et merito indignans clicat
d̾s. Tulert hoĩes a me iuditium.
Tam̃ ad correctionẽ uiuentiũ.
ñ qͥdem qd̃ gessit. s q̃d̾uissit dis¬
cutio: utrũ uidelicet illa iussio
iu habe debuerit: qͣtmꝰ in scan¬
Dalũ multoꝵ ei fuerit obseq̃ndũ.
Q p̃mitcendũ qd̾ si q̃ simplicit᷑
nichilq suspicantes mali. ma¬
le licet ꝓficiscentẽ secuti sunt.
putantes eum ep̃i lingonensis.

Expanded text:
quod non debuit, nequaquam esse parenquod non debuit, nequaquam esse parendum, superior patefecit disputatio. Et si res per se jam satis elucescat, tamen propter quosdam qui quaerunt occasionem, ubi ratio non suppeditat, clarum faciam breviter, et ita clarum ut omnis dubietatis umbra dispareat; quod nec purum, nec medium bonum, sed plane purum fuerit malum sic obedisse, sic vestrum monasterium reliquisse. Et quidem taceo de mortuo, qui suum et solum jam judicem habet Deum, et vere nunc suo domino aut stat aut cadit: ne forte indignans, et merito indignans dicat Deus: Tulerunt omnes a me judicium. Tamen ad correctionem viventium, non quidem quod gessit, sed quod jussit discutio; utrum videlicet illa jussio vim habere debuerit, quatenus in scandalum multorum ei fuerit obsequendum. Et praemittendum, quod si qui simpliciter, nihilque suspicantes mali, male licet proficiscentem secuti sunt, putantes eum episcopi Lingonensis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fieri. Adu̾sus huiꝰm ñ est lex.
Nullius qͥppe ꝓhibitio ualet ob¬
uiare p̃ceptis: nulliꝰ iussio p̃iu¬
dicare ꝓhibitis. Sunt deinde mne
his asubditis obediri. Ex his sũt
inexempli grãm ponam. ieuina¬
re. iugilare. legere et q̃cunꝙ̃ ta¬
lia. Sciendũ uero: quia media q̃¬
dam inpuroꝵ plerũq bonoꝵ seu
maloꝵ transeunt rationẽ. Nam
coniuigiuĩ cum et fieri liceat ⁊ ñ
fieri . factũ iam solui ñ licet. Qd̾
gͦ añ nuptias mediũ ẽẽ liq̃bat:
in iã cõuigatis puri boni uim
optinet. Item ꝓpͥa possidere scła¬
ri quidem hõi medium ẽ. qm̃
oe ñ possidere: licet: monacho
uͦ quia possidere ñ licet. purum
nis conueniat. Si puris aptandũ
bonis: ꝓbabile ẽ Si puris malis
deputañdũ. utuꝑabile ẽ Sin uͦ
collocañdũ int̾media: uia quidẽ
excus ari forsitan potest ꝓpt̾ obe¬
dientiam mora uͦ penitꝰ ñ pocest.
q̃ ñ fit ꝑobedientiã. Nam mor¬
tuo iam albi. siquid añ uissit

Expanded text:
non fieri. Adversus hujusmodi non est lex. Nullius quippe prohibitio valet obviare praeceptis: nullius jussio praejudicare prohibitis. Sunt deinde medihis a subditis obediri. Ex his sunt, ut exempli gratia ponam, jejunare, vigilare, legere, et quaeque talia. Sciendum vero quia media quaedam in purorum plerumque bonorum seu malorum transeunt rationem. Nam conjugium cum et fieri liceat, et non fieri, factum jam solvi non licet. Quod ergo ante nuptias medium esse liquebat, in jam conjugatis puri boni vim obtinet. Item propria possidere, saeculari quidem homini medium est, quoniam et non possidere licet: monacho vero quia possidere non licet, purum nis conveniat? Si puris aptandum bonis, probabile est: si puris malis deputandum, vituperabile est: sin vero collocandum inter media: via quidem excusari forsitan potest propter obedientiam, mora vero penitus non potest, quae non fit per obedientiam. Nam mortuo jam abbati, si quid ante jussit
Abbreviated transcription (Latin):
conugs̃i ad se ip̃os: quoꝵ quippe
ds copulã ⁊ ñ ħo. inuuolabili liga¬
uit sacram̃to. loquente saluatore:
ͦ Qd̃ ds comunxie: ho ñ separeti A¬
pło aũtasserente solutam c̃ẽ mu¬
lierẽ a lege uiri mortuo illo: tute
abbis existimas defuncti legetene¬
ti et hoc contͣ legem q̃ sanctior ẽ
legem uidelicet caritatis: ¶ hoc
dixi. ñ qd putẽ uos uł uiuenti in
hoc paruisse debe: aut uel dicendã
ẽẽ obedientiã sic ꝑuisse. Alioquin:
generalis de huimͦi illa sententia
est. Doclinantes aũt in obligatio¬
nes:. adducet dñs cum oꝑantib
iniquitatẽ Ac ne forte quis ab
bm̃ ⁊̃ in malo obedientiam abhͦ
maledicto liberam ẽẽ contendat:
audi alibi aꝑtius.Filius ñ porta¬
bit iniquitatẽpatris: et pater ñ
portabit iniquitat̃e filii. Exhis
gͥ li qͥdo apparet mala inꝑancib
ñ eẽparendũ. p̃sertim dũ pͣms ob¬
temꝑans imꝑiis. in quo hõi uidis
obediens. do̾ plane qui om̃e qd̃ ꝑ¬

Expanded text:
conjugum ad se ipsos, quorum quippe conjugum ad se ipsos, quorum quippe Deus copulam, et non homo, inviolabili ligavit sacramento, loquente Salvatore: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Apostolo autem asserente, solutam esse mulierem a lege viri mortuo illo ; tu te abbatis existimas defuncti lege teneri, et hoc contra legem quae sanction est, legem videlicet charitatis? 3. Et haec dixi, non quod putem vos vel viventi in hoc paruisse debere, aut vel dicendam esse obedientiam sic paruisse. Alioquin generalis de hujusmodi illa sententia est: Declinantes autem in obligationes adducet Dominus cum operantibus iniquitatem . At ne forte quis abbatum etiam in malo obedientiam ab hoc maledicto liberam esse contendat, audi alibi apertius: Filius non portabit iniquitatem patris, et pater non portabit iniquitatem filii . Ex his ergo liquido apparet, mala imperantibus non esse parendum, praesertim dum pravis obtemperans imperiis, in quo homini videris obediens, Deo plane, qui omne quod p
Abbreviated transcription (Latin):
cato mecũ iam cõspirati scandali
consilio. ac diligent̾ mutua colla¬
tione discusso. int̾ nos conuenerit.
In quosi ꝑmansisses et dete illud
ñ incongu̾e diceret. Beatus iix qͥ
ñ abiit inconsilio impioꝵ. S este.
Debiustis obedire filii patri:ma¬
gistrũ scqͥ discipli. licuerit certe
abb̾i monachos sues duce̾ quo libu¬
erit ⁊ docẽ qd̾ noluecit: s quam¬
dui ui xit. Nũt uͦ mortuo illo. quẽ
uł audire doctorem. uł seq̾ ducem
cogimini: qͦ adhuc tã graue scan¬
dalum emendare cunctemini:
cantem audire: Aitenu. Nun¬
qͥd qui cecidit ñ resurget aut qui
au̾sus est ñ reu̾tet᷑.: An ce ille mori¬
ens inter dixit. ne uel post casum
temptetis resurgere: post au̾sionẽ
inutire audeatis dereu̾sione. Ita ne
etiã defuncto necesse ẽuos obedire
ce obedire contͣ caritatẽ: obedire ĩ
ur̃e ip̃oꝵ salutis ꝑiclm: B arbitor
qd̾ neqͥq in firiius seutenaciꝰ dices
eẽ uincl̾m abbm̃ adsubditos qͣm

Expanded text:
cato mecum jam conspirati scandali cato mecum jam conspirati scandali consilio, ac diligenter mutua collatione discusso, inter nos convenerit. In quo si permansisses, et de te illud non incongrue diceretur: Beatus vir qui non abiit in concilio impiorum . Sed esto. Debuistis obedire filii patri, magistrum sequi discipuli. Licuerit certe abbati monachos suos ducere quo libuerit, et docere quod voluerit: sed quandiu vixit. Nunc vero mortuo illo, quem vel audire doctorem, vel sequi ducem cogimini, quo adhuc tam grave scandalum emendare cunctemini? cantem audire? Ait enim: Nunquid qui cecidit, non resurget? aut qui aversus est non revertetur? An et ille moriens interdixit, ne vel post casum tentetis resurgere, post aversionem mutire audeatis de reversione? Itane etiam defuncto necesse est vos obedire, et obedire contra charitatem, obedire in vestrae ipsorum salutis periculum? Sed arbitror quod nequaquam firmius seu tenacius dices esse vinculum abbatum ad subditos, quam
Abbreviated transcription (Latin):
agendo ñ peꝑcistis. nͨ ꝑcitis scindẽ¬
tesunitatem. rũpentes uincłm
pacis: Ponendũ est gͦ munꝰ qdcũ¬
q offerre ꝑatis: et prius habenci ad¬
uersum uos ñ fr̃i s fr̃m multitu¬
dini reconciliandũ. Ecce nimirũ
umũse fr̾nitatis unitas adu̾sum
urãm paucitatẽ quodam ueluti
ut̃i discessus gladio sauciata conq̃¬
rit᷑: quasi que plangens misera¬
bilit̾ dicat. Filii mattis mee pug¬
nauerũt contͣ me. E merito. Q
enu ñ est cum illa: contͣ illamẽ.
Putas sine gemitu tam uistũ filie
gemitũ. pia possitmat̾ caricas au¬
dire  dõ et ip̃a nr̃is lacrimis ingeis
suas: ait deuobis. filios enutriui
et exaltaui ipsi aũt spreuer̃t me.
Caritas ip̃e cls est. Pax nr̃a xp̃c: qui
fecit utͣq unum. Intͥnitate: unitas
maxime cõm̃dat᷑. Cuigͦ caritas.
pax ⁊ unitas. irata cognoscit᷑: qͥd
debuumꝰ. Scis quidem ñ forte obli¬
tus sis. quid quadam clie cõmumi¬

Expanded text:
agendo non pepercistis nec parcitis, scindenagendo non pepercistis nec parcitis, scindentes unitatem, rumpentes vinculum pacis? Ponendum est ergo munus quodcumque offerre paratis, et prius habenti adversum vos, non fratri, sed fratrum multitudini reconciliandum. Ecce nimirum universae fraternitatis unitas adversum vestram paucitatem, quodam veluti vestri discessus gladio sauciata conqueritur, 18 quasi quae plangens miserabiliter dicat: Filii matris meae pugnaverunt contra me . Et merito: qui enim non est cum illa, contra illam est. Putas sine gemitu tam justum filiae gemitum pia possit mater charitas audire? Ideo et ipsa nostris lacrymis jungens suas, ait de vobis: Filios enutrivi et exaltavi, ipsi autem spreverunt me . Charitas ipse Deus est. Pax nostra Christus, qui fecit utraque unum . In trinitate unitas maxime commendatur. Cui ergo charitas, pax et unitas irata cognoscitur, quid debuimus? Scis quidem, nisi forte oblitus sis, quid quadam die, communi
Abbreviated transcription (Latin):
i maneres incaritate quam
in te olan aut nouumꝰ. aut pu¬
taiumꝰ. caritatis ꝑfecto dã¬
na sentires: queutiq sunt scanda¬
la pusilloꝵ. Nec enĩcaritas carita¬
tem offenderet. aut contemueret.
cũ sentiret offensam. Nam se ĩpãm
ñ potest negare: nec enim in se di¬
uisa ẽ. Nouit potius in se cluusa
conuingere: coniuncta diuidere
nescit. Pindeut clixi si maneree
in te: ñ sileret. ñ quiescẽt ñ dissi¬
mularet gemens et estuans: ⁊ int
pium pectus tuũ ꝓcul dubto sub¬
mmurans illud. Quis scandali¬
zat᷑: et egoñ uror : Si quidem be¬
nigna est. Pacem diligit.: cõgau¬
dec unitati. Sola quippe ẽ queil¬
lam generat. colligat solidat⁊ cõ¬
seruat ubicunq seruari cognos¬
cit᷑ inuincłõpacis. Infensa gͦ auo¬
bis hac tam honorabili matre u¬
nitatis et pacis: quo pacto q̃so ur̃m
p̃sumitis. cũ absq illa nͨ martiriũ¬
ũ quidẽ aliqͥdẽe pucet apls Aut
quaratione uobis forte infensam

Expanded text:
i maneres in charitate, quam in te olim aut novimus aut putavimus, charitatis profecto damna sentires, quae utique sunt scandala pusillorum. Nec enim charitas charitatem offenderet aut contemneret, cum sentiret offensam. Nam se ipsam non potest negare, nec enim in se divisa est. Novit potius in se divisa conjungere: conjuncta dividere nescit. Proinde, ut dixi, si maneret in te, non sileret, non quiesceret, non dissimularet, gemens et aestuans, et intra pium pectus tuum procul dubio submurmurans illud: Quis scandalizatur, et ego non uror? Siquidem benigna est, pacem diligit, congaudet unitati. Sola quippe est quae illam generat, colligat, solidat, et conservat ubicunque servari cognoscitur in vinculo pacis. Infensa ergo vobis hac tam honorabili matre unitatis et pacis, quo pacto, quaeso, vpraesumitis, cum absque illa nec martyrium quidem aliquid esse putet Apostolus? Aut qua ratione vobis forte infensam
Abbreviated transcription (Latin):
multis opꝰ ñ habeas: qͥppe cui
sit et ingenuu uelox ad intel¬
ligendũ qd̃ dicit᷑: et uolunta
agilis. ad eligendũ qd̾ utilit̾
suadet᷑. S licet specialit qͥdem
ad te: ñ tñ t̃a multa. ꝓpt̾ te sc̃¬
benda putaui. Hec itaq qͥb¬
ut᷑ meũ iam olim familiaris¬
simũ paucis et cũ om̃i fiducia
moneo: ueiã diuciꝰ aĩas desi¬
derantiũ te intue quidẽ aĩe
horrendũ ꝑiculũ. tui expecta¬
tione suspendas. En tua eoꝵ¬
ꝙ nifallor qui tetũ sũt. ⁊ mors
⁊ uita in manu tua ẽ. Arbitra¬
mn enĩ qͥcquid feceris tu aut
uolueris. illos ẽẽ faĩturos A¬
lioqͥn. aꝑte denuntia illis. q̃a
qui renuerit morient᷑. ad bru
beas. Qus hoo mortaliũ diffi¬
nre p̃sumat. Es forfitã uoeat:
quis audeat dissuad̾e. Forte ñ uo¬
cat᷑. quis appinqͣre cõsulat. Utẽ
u uocatõ dei sit anñsit. quis sci¬
re possit: excepto spũ q̃ scrutat᷑¬

Expanded text:
multis opus non habeas; quippe cui sit et ingenium velox ad intelligendum quod dicitur, et voluntas agilis ad eligendum quod utiliter suadetur, sed licet specialiter quidem ad te, non tamen tam multa propter te scribenda putavi. Haec itaqut meum jam olim familiarissimum, paucis et cum omni fiducia moneo, ne jam diutius animas desiderantium te, in tuae quidem animae horrendum periculum, tui exspectatione suspendas. En tua eorumque ni fallor qui tecum sunt, et mors, et vita in manu tua est. Arbitramur enim quidquid feceris tu aut volueris, illos esse facturos. Alioquin aperte denuntia illis, quiaqui renuerint, morientur. 26 beas. Quis hoc mortalium definire praesumat? Deus forsitan vocat: quis audeat dissuadere? Forte non vocat: quis appropinquare consulat? Utrum vero vocatio Dei sit, an non sit; quis scire possit, excepto Spiritu qui scrutat
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m sensum sententie p̃scribe
magistroꝵ. In his om̃ino p̃latoꝵ
nec uissio nͣ ꝓhibitio cõtẽpnenda.
uideamꝰ ne forte tale fuerit quod
arguimꝰ inuobis: et obhoc forsi¬
tan argui ñ debuerit. Qd̃ euidenti¬
us elucebit: si p̃misse diuisionis
exempla subiecero. Fides.spes.ca¬
ritas. et cetã huuꝰm pura sũt bo
na: quia male ñ possunt uł iu¬

Expanded text:
m sententiae praescribere magistrorum: in his omnino praelatorum nec jussio, nec prohibitio contemnenda. Videamus ne forte tale fuerit quod arguimus in vobis; et ob hoc forsitan argui non debuerit. Quod evidentius elucebit, si praemissae divisionis exempla subjecero. Fides, spes, charitas, et caetera hujusmodi, pura sunt bona: quae quia male non possunt vel ju
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ iubente constat ñ ẽẽ obedientĩa:
s potus in obedientiã. Sane hoc
adu̾teñdũ. q̃d̾ q̃dam sũt pura bo¬
na. q̃dam puira mala. ⁊ in his nłbã¬
lans deberi hoĩb obẽdientia: qm̃
nec illa omittenda st̾ ⁊̃ cũ ꝓhibẽ¬
t᷑. nͨ ista. uł cũ uibent᷑ cõmrttenda.
Porroint̾ ħ st̃ media q̃dam. q̃ pro

Expanded text:
 jubente, constat non esse obedientiam, sed potius inobedientiam. 4. Sane hoc advertendum, quod quaedam sunt pura bona: quaedam pura mala, et in his nullam deberi hominibus obedientiam: quoniam nec illa omittenda sunt, etiam cum prohibentur; nec ista, vel cum jubentur, committenda. Porro inter haec sunt media quaedam, quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
me ius odiosũ face̾ multis mi¬
one ñ nr̃o conu̾santes more.
tñ aut scẽ uiuunt. aut beate
defuncti sũt: Num ignoro esd
reliq̃rit sibi d̾s septẽ milia ui¬
roꝵ: qui ñ curuauert̃ genua
sua añ baal: Audi gͦ emule.¬
calũpniator ausculta. Dixi
cur de aliis monasteriis adnr̃a
uenientes recipiendos censu¬
erum. Nũq̃d ñ uenientes dãp¬
naui: Excuso islos: ñ istos ac¬
cuso. Soli sunt inuidi. quos ex¬
cusare ñ uolo nͨ ualeo. Quib
exceptis. siquis ceceroꝵ ad re¬
gule cupiat tnsire puricatẽ.
s ꝓpt̾ scandalũ ñ audeat. aut
certe⁊ obcertã corꝑis infirmi¬
tatẽ: puto qr ñ peccat. dũ tñ
in suo studeat loco. sobrie.et iu¬
ste. et pie cõu̾sari. Nam si qua
ex more monasterii. minꝰ for¬
te dist̾cte qͣm regła cõstituisse
uidet᷑. ob seruare cõpellit᷑: excu¬
sabit hoc forsitã aut illa cari¬
tas qͣ coͣnctat᷑ migͣre ad meliꝰ.
ꝓpt̾ scandalũ iuxta illud. cari¬

Expanded text:
me vis odiosum facere multis mime vis odiosum facere multis mione non nostro conversantes more, tamen aut sancte vivunt, aut beate defuncti sunt? Non ignoro quod reliquerit sibi Deus septem millia virorum, qui non curvaverunt genua sua ancalumniator, ausculta. Dixi cur de aliis monasteriis ad nostra venientes, recipiendos censuerim. Nunquid non venientes damnavi? Excuso illos, non istos accuso. Soli sunt invidi, quos excusare nec volo, nec valeo. Quibus exceptis, si quis caeterorum ad Regulae cupiat transire puritatem, sed propter scandalum non audeat, aut certe etiam ob certam corporis infirmitatem; puto quia non peccat, dum tamen in suo studeat loco sobrie, et juste, et pie conversari. Nam si qua ex more monasterii minus forte districte, quam Regula constituisse videtur, observare compellitur; excusabit hoc forsitan aut illa charitas, qua cunctatur migrare ad melius propter scandalum, juxta illud, Chari
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus hoĩem q̃ rentẽ salutẽ suã:
respondebit ꝓ eo salutis aue¬
tor. Nonne ocłs tuꝰ neqͣm ẽ.
quia ille bonꝰ: Oqͥs qͥs es. qui
saluti inuides aliene: ꝑcito uł
tue. An nescis. qd̃ mindia di¬
aboli intͣuit mors in orbem t̃¬
rarũ: Actende itacꝑ tͥ. Si enĩ
uͥ inuidia. ibi mors: ꝓfecto ñ
potes simł ⁊ inuĩde et uiuere.
Quid molestus es frĩ tuo. qm̃
satagit ꝙ̃ ad modũ q̃ ꝓcessert
de labiis sius. ñ faciat irrita:
eũ debitorẽ teneres: cucuire
oogeres mare ⁊ aridam. don᷑
usq ad nouissimũ qͣorantẽ
debitũ redderet umiu̾sũ. Qͥd
re illũ potius ñ unitatis oipe:
uidelicet ꝑsoluendo qd̃ debes:
Putas ne ⁊ tuũ ñ requiret᷑ de¬
bitũ. An potiꝰ ꝓpt̾ hoc magis ir¬
titas impie deum. quia dicis
in cordetuo ñ requiret. Quid
inqͥs. Om̃s gͦ dampnas. qui
similit̾ ñ faciũt. Nlon. S au¬
di. quid ⁊ de ipĩs sentiam: et
noli frustͣ calũpniari. Quid

Expanded text:
versus hominem quaerentem salutem suam; versus hominem quaerentem salutem suam; respondebit pro eo salutis Auctor: Nonne oculus tuus nequam est, quia ille bonus? O quisquis es qui saluti invides alienae, parcito vel tuae. An nescis quod invidia diaboli intravit mors in orbem terrarum . Attende itaque tibi. Si enim ubi invidia, ibi mors; profecto non potest simul et invidere, et vivere. Quid molestus es fratri tuo, quoniam satagit quemadmodum quae processerunt de labiis suis, non faciat irrita? eum debitorem teneres, circuire cogeres mare et aridam, donec usque ad novissimum quadrantem debitum redderet universum. Quid are illum potius non imitaris, et ipse videlicet persolvendo quod debes? Putasne et tuum non requiretur debitum? An potius propter hoc magis irritas impie Deum, quia dicis in corde tuo, Non requiret? 19. Quid inquis? omnes ergo damnas qui similiter non faciunt? Non: sed audi quid et de ipsis sentiam; et noli frustra calumniari. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
gistrũ. ut neqͣꝙͣ a regłe ꝙͣ teste
ip̃o iuraui et statu custodire
de uiẽ magisterio. Occurram
breuit᷑ q̃stioni. q̃ a latere nob̾
surge posse iudet᷑: ⁊ sic iam ni¬
mis longã finiamꝰ epłam. ui¬
deor nẽpe cõtraria loqͥ rei qͣm
facio. Queri ⁊ enĩ a me potest
sios dãpno qͥ abbis sui ñ solũ
consensu. s ⁊ iussu. suũ mona¬
steriũ desecũt. qͥ pacto illos ⁊
recipiam et retineã. qͥ de alii
monastiis fracto stabilitatis
uoto ⁊ cõtempto senioꝵ ĩꝑio.
ad nr̃m or̃dinẽ uenuĩt. Ad
qd̾ quidem breius respõsio.
sed ꝑiculosa. uereor nãq dis¬
ꝑlicere quib̾dã. qd̃ dicturus sũ.
Tecm̃ mͥ magis uerendũ pu¬
to: ne tacendo ueritatẽ illũ usi¬
clm ñ ueracit̾ cantẽ. Iusticiam
tuam ñ abscondi in corde meo:
si uota labioꝵ suoꝵ q̃ in locis
lius rupte stabilitatis dãpna.
celiqͦꝵ regłariũ p̃ceptoꝵ inte¬
gra obseruatõe cõpensẽt Si
cui displicet hoc ⁊ mmurat ad¬

Expanded text:
 a Regulae, quam teste ipso juravi et statui custodire, deviem magisterio. 18. Occurramus breviter quaestioni, quae a latere nobis surgere posse videtur, et sic jam nimis longam finiamus epistolam. Videor nempe contraria loqui rei quam facio. Quaeri etenim a me potest, si hos damno, qui abbatis sui non solum consensu, sed et jussu suum monasterium deseruerunt, quo pacto illos et recipiam, et retineam, qui de aliis monateriis, fracto stabilitatis voto, et contempto seniorum imperio, ad nostrum Ordinem veniunt. Ad quod quidem brevis responsio, sed periculosa. Vereor namque displicere quibusdam quod dicturus sum. Caeterum mihi magis verendum puto, ne tacendo veritatem, illum versiculum non veraciter cantem: Justitiam tuam non abscondi in corde meo:si vota labiorum suorum, quae in locis lius ruptae stabilitatis damna reliquorum regularium praeceptorum integra observatione compensent. Si cui displicet hoc, et murmurat ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdes om̃s qui locunt᷑ m̃datiũ.
⁊ q̃ͥa unꝰ qͥsq ons suũ portabit.
⁊ unꝰ qͥsq ꝓ serationẽ reddet.
Alioquin qua fronte psallam
m̃tieris in cospec̃tu di et angło¬
rũ: ilłud depsalmo: reddam
tͥuota mea. q̃ distinxert̃ la¬
bia mea. uiderit deniq abbas
mĩs. quid s̃ faciẽdũ ꝓu̾tet. de
eo qd̃ ex regła ad ip̃m specia¬
lit̾ clirigitur. ut p̃sentẽ regła¬

Expanded text:
des omnes qui loquuntur mendacium ; et quia unusquisque onus suum portabit , et unusquisque pro se rationem reddet . Alioquin qua fronte psallam mentiens in conspectu Dei et angelorum illud de Psalmo: Reddam tibi vota mea, quae distinxerunt labia mea? Viderit denique abbas meus, quid sibi faciendum putet de eo quod ex Regula ad ipsum specialiter dirigitur, « Ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
unmunda labia habentis ego
habito. Redarguit añt dixefi
ñ quia cũ malis habitaret: s
quia mala ñ redarguerit. Sic
it᷑ Quid enĩ etiã dauid: Nonne
alieni cõtagione ꝓcc̃i se senserat
inquinari posse cũ dice̾t cũ ho¬
minib oꝑantib inquitatẽ.
et ñ cõmunicabo cũ elec̾tis eoꝵ
Deniq ⁊ orat dicẽs. Ab occultis

Expanded text:
immunda labia habentis ego immunda labia habentis ego habito. Redarguit autem se dixerim, non quia cum malis habitaret, sed quia mala non redarguerit. Sic it? Quid enim etiam David? nonne alieni contagione peccati se senserat inquinari posse, cum diceret, Cum hominibus operantibus iniquitatem, et non communicabo cum electis eorum? denique et orat di
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uidex ceste ñ indiget. u̾bi
ueritas discutit intentiones. i¬
bi inqͥsitio culparũ ꝑtingit ad
abdica cordis. ũ deniq secretissi¬
mos recessus m̃tiũ diuinꝰ ille in¬
uestigat intuitꝰ. et adsubitũ il¬
lũ solis iusticie fulgorẽ aĩarum
expansi sinus. cuncta siue bona
siue mala euoniũt q̃ cesebrant:
Ibi fr̃ adam. facientes et cõsenti¬
entes. pari pena punient᷑. Ibi fu¬
res. et socii furũ. similem st̃ excep¬
turi sententiã. Ibi par subibũt
usditiũ: et qui lactant et qͥ lac̾tã¬
tͣ pcc̃ores. ꝑge gͥ iã dicẽ quid ad me
ille uiderit. Tange picẽ ⁊ dic ñ sũ
inquinatꝰ ab ea. Absconde ignẽ
in sinu tuo: et te iactato ñ adu¬
ri. Pone denie portionẽ tuam ẽ
adulteris nichilq tua int̾esse
putato. Non ita ysaias. Redargu¬
it enĩ sc ip̃m. ñ solũ quia ip̃e in¬
inuñdꝰ. s et qd̾ socuis sit inmun¬
doꝵ: quia inquiens iur pollutus
labiis ego sum. et in medio ppłi

Expanded text:
ubi judex teste non indiget, ubi ubi judex teste non indiget, ubi veritas discutit intentiones, ubi inquisitio culparum pertingit ad abdita cordis, ubi denique secretissimos recessus mentium divinus ille investigat intuitus, et ad subitum illum Solis justitiae fulgorem, animarum expansi sinus, cuncta sive bona, sive mala evomunt quae celabant? Ibi, frater Adam, facientes et consentientes pari poena punientur. Ibi fures et socii furum similem sunt excepturi sententiam. Ibi par subibunt judicium et qui lactant, et qui lactantur peccatores. Perge igitur jam dicere, Quid ad me? ille viderit. Tange picem, et dic: Non sum inquinatus ab ea. Absconde ignem in sinu tuo, et te jactato non aduri. Pone denique portionem tuam cum adulteris, nihilque tua interesse putato. Non ita Isaias: redarguit enim se ipsum, non solum quia ipse immundus, sed et quod socius sit immundorum: Quia, inquiens, vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi
Abbreviated transcription (Latin):
sti. iniustr em̃ seqͣndo illũ. obse¬
quendo illi. ñne utiliꝰ urcta p̃¬
missam ueritatis sententiam.
molam asinariã collo eius sus¬
pendẽs.⁊ sic eũ demgẽs inpro¬
fundũ maris: Qd̃ gͦ : Tu ille
obedientissimꝰ discipłs. illum
patrẽ et p̃ceptorem tuũ quẽ
ne puncto quidẽ tẽꝑis. uł tͣns¬
uixit passus es elongari. ita
ut infoueã ꝙͦ post eũ. ñ quidẽ
cecis. s aꝑtis more balaam ocłis.
cad̾e̾ ñ cunc̾tatꝰ sis: tune inꝙͣ
illũ tuo ita beandũ putasti ob¬
sequio: ut morte illi grauiore
exbibueris obecdientiã: Rene¬
ra nc̃ exꝑior. ꝙͣ uera sit illa
sententia. Inimici hõis. dome
sic cõsciꝰ ip̃ẽ tͥ: ñ ne si sapis gemis.
et si ñ destpis. tremis. quippe cuiꝰ o¬
peior inuenta ẽ homicidio.Si hec
ñ ignoras: quom ñ crepidas. Qd̾̃
si trepidas: quomͦ ñ em̃dare fe¬
stinas: Alioqͥn. qͣlem bĩc ad illd̾
tribunal t̾rificũ cõscientiã porta.

Expanded text:
isti? juvisti enim sequendo illum, obseisti? juvisti enim sequendo illum, obsequendo illi. Nonne utilius, juxta praemissam Veritatis sententiam, molam asinariam colle ejus suspenderes, et sic eum demergeres in profundum maris? Quid ergo? Tu ille obedientissimus discipulus, illum patrem et praeceptorem tuum, quem ne puncto quidem temporis, vel transvixit, passus es elongari, ita ut in foveam quoque post eum, non quidem caecis, sed apertis more Balaam, oculis cadere non cunctatus sis: tune, inquam, illum tuo ita beandum putasti obsequio, ut morte illi graviorem exhibueris obedientiam? Revera nunc experior, quam vera sit illa sententia: Inimici hominis, domessic conscius ipse tibi, nonne, si sapis, gemis; et si non desipis, tremis? Quippe cujus opejor inventa est homicidio. 13. Si haec non ignoras, quomodo non trepidas? quod si trepidas, quomodo non emendare festinas? Alioquin qualem hinc ad illud tribunal terrificum conscientiam portas,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nil iuberi dep̃hendit᷑. diui¬
nis cõtrariũ instititis: s nece¬
ssariã assero ⁊ prudentia. qͥ ad¬
u̾tat᷑. siqͥd adu̾satur: et liberta¬
tẽ. qua ⁊ ingenue cõtempnat᷑
Cetm̃ iste nichil inquit habeo
interrogare: uidecit ille quid
usserit. Dic q̃so. si dato in ma¬
nus gladio. suũ tearmari ius¬
siss in iugulũ: acqeuisses . Aut
si se tuo uoluiss impulsu in
ignẽ uł inaqͣm p̃cipitẽ dari:
obtemꝑasses: Nonne etiam
ab his non ꝓhibere cũ possis.ĩ
crim̃ tͥ reputat᷑ omicidui : Age gͦ:
uĩde ne forte subp̃textu obedien¬
tie inquippiam et qͣuiꝰ inserui¬
eris.Non iguoias certe qui dix¬
erit nã mͥ hĩc fortasse ñ crede̾s:
expedire scandala facientib
demergi potiꝰ in ꝓfundũ maris.
Cur hoc dixit: nͭ quia significa¬
re uoliut tam qͣuia illos in po¬
stetũ man̾e torm̃ta. ut eis com¬
ꝑata mors tẽꝑalis. nepenalis
Qui gͦ eum scandala face̾ inm¬

Expanded text:
ubi nil juberi deprehenditur diviubi nil juberi deprehenditur divinis contrarium institutis: sed necessariam assero et prudentiam, qua advertatur si quid adversatur; et libertatem, qua et ingenue contemnatur. Caeterum iste, Nihil, inquit, habeo interrogare: viderit ille quid jusserit. Dic, quaeso, si dato in manus gladio, suum te armari jussisset in jugulum, acquievisses? aut si se tuo voluisset impulsu in ignem vel in aquam praecipitem dari, obtemperasses? Nonne etiam ab his non prohibere cum possis, in crimen tibi reputatur homicidii? Age ergo, vide ne forte sub praetextu obedientiae in quidpiam ei gravius inservieris. Non ignoras certe quis dixerit nam mihi hinc fortasse non crederes expedire scandala facientibus demergi potius in profundum maris . Cur hoc dixit, nisi quia significare voluit tam gravia illos in posterum manere tormenta, ut eis comparata mors temporalis, nec poenalis Quid ergo eum scandala facere juv
Abbreviated transcription (Latin):
qm ẜ disꝑsis coiuigendis ef̃¬
trsus ẽ. De si enis uocẽ tun
audis : aucdit eam de cuiꝰ late
manauit. Quomͦ nãq ꝓpͥum
n audit: qui abel sangume
Aucdiebat. S qũid ad memgͥs¬
Ille uderit: cuim̃ contradic̃e
Ras ñ erat. Non ẽ discipulus
suꝑ magistrũ. Doceñdus ũ
docturus:eius lateri aclhere¬
bam. Sequi debui. ñ p̃ire. p̃¬
ceptorẽ auditor. O istorum tem¬
poꝵ paule simplex. si tñ et ille
alterũ se cibi exhibuiss anto¬
nium. ut qͥcqͥd uel leuit̾ de la¬
biis eius ꝓcederet necesse ñ ha¬
beres discutere: eł sine cunctati¬
one ad omĩa nichil hesitaus o¬
belires. O monachũ obeclientis¬
simũ: cui ex qͥb libet semorũ uer¬
bulis. neunũ quidẽ iota p̃teruo¬
lec. Non atcendit quale sit qd̃
mora. Si ita oportet: sine causa
legit᷑ in eccłia om̃ia ꝓbate. qd̾
bonũ ẽtenete. Si it᷑a oportee:
deleamꝰ iam de libro eirͣgłii. estote
prudentes sicut serpentes: suffici
data p̃positoꝵ ẽẽ diiuidicanda.

Expanded text:
 dispersis colligendis effusus est. Et si ejus vocem tu non audis, audit eam de cujus latere manavit. Quomodo namque proprium non audit, qui Abel sanguinem audiebat? . 12. Sed quid ad mei contradicere fas non erat. Non est discipulus super magistrum. Docendus, non docturus, ejus lateri adhaerebam. Sequi debui, non praeire praeceptorem auditor. O istorum temporum Paule simplex, si tamen et ille alterum se tibi exhibuisset Antonium, ut quidquid vel leviter de labiis ejus procederet, necesse non haberes discutere, sed sine cunctatione ad omnia nihil haesitans obedires? O monachum obedientissimum, cui ex quibuslibet seniorum verbulis ne unum quidem iota praetervolet! Non attendit quale sit quodmora. Si ita oportet, sine causa legitur in Ecclesia: Omnia probate, quod bonum est tenete . Si ita oportet, deleamus jam de libro Evangelii, Estote prudentes sicut serpentes, sufficiedata praepositorum esse dijudicanda,
Abbreviated transcription (Latin):
b sic̃ dr adheretis: iuxta illd̾
ꝓphe. Si uidebas furẽ curre¬
bas cũ eo. ⁊ cũ adulteris por¬
tionẽ tuã ponebas. Quasiñ
satis ꝑ uosmala face ualea¬
tis. Non silebo qd̃ illicitũ il¬
lud maledictũq iuram̃tũ ĩ¬
ꝯsultissime usurpatũ a uob̾.
ꝯtͣ bicuricẽsem eccłiam ꝓ quo
heu tot ⁊ tanta mala iam me
rito ꝓuenert̃. nẽ ita tandẽ
corrigitis. ut xͥ ouib apiso
chatͤalaunũ pastor ẽ ꝓ fict ñ
riisq domos epãles. cõtra
uis ⁊ fas inħabitandas. ⁊ res
eccłie in hui̾mͦi nefarios usꝰ
ꝓfligandas. audact̾ nimiũ
exponitis. Dico u ob̾ ñ erit diu
tis: si forte iã ferire parantis
manũ. niniuite reges exẽplo.
penitẽtia ⁊ humilitate p̾ueni¬
re possitis. Dure loqͦr. qr duri¬
ora uobis formido: s mem̃tote
a sapiente dictũ. meliora ẽẽ u̾¬
b̾a amici. ꝙͣ fraudulenta oscu¬
la inimici.A¬

Expanded text:
adhaeretis, juxta illud Prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas ; quasi non satis per vos mala facere valeatis. Non silebo quod illicitum illud maledictumque juramentum inconsultissime usurpatum a vobis contra Bituricensem Ecclesiam pro quo, heu! tot et tanta mala jam nunc merito provenerunt non ita tandem corrigitis, ut Christi ovibus apud Catalaunum pastorem praefici non riisque domos episcopales contra jus et fas habitandas, et res Ecclesiae in hujusmodi nefarios usus profligandas audacter nimium exponatis. Dico vobis: non erit diu tis, si forte jam ferire parantis manum, Ninivitae regis exemplo, poenitentia et humilitate praevenire possitis. Dure loquor, quia duriora vobis formido: sed mementote a Sapiente dictum, Meliora esse verbera amici, quam fraudulenta oscula inimici
Abbreviated transcription (Latin):
sib ꝓuocatꝰ dico uob̾ incipio
penitẽ sr̃ in sipientia mea pͥ¬
ori. qua plus iusto ur̃e adoleᷤ¬
ꝓ mea exiguitate ñ deero ue¬
ritati. Non tacebo qd̾ cũ ex cõ¬
municatis iterato fedus ⁊ so¬
cietatẽ in ire sacagitis. qd̃ in

Expanded text:
s provocatus, dico vobis, incipio poenitere super insipientia mea priori, qua plus justo vestrae adolespro mea exiguitate non deero veritati. 4. Non tacebo quod cum excommunicatis iterato foedus et societatem inire satag
Abbreviated transcription (Latin):
ra ualle. sał ⁊ orat̾. Hec mu¬
liercula. qm ecce iã multis anni.
multis ⁊ ꝑplexis p̾catoꝵ nodis sa¬
chauas alligauit. sr̃ statu salu¬
cis sue. nr̃e parutatis ꝯstliũ
expetiit. et tale accepte: ut pꝰt
multũ uidł ac diutͦnũ erratũ.
uicłã recurreret: qui utiq eo
citiꝰ ac sollicitiꝰ in opi ferret opẽ.
missa. agno qͥ ꝓ ip̃a mortuꝰ
est. nouit redditurũ rationẽ.
Nẽm fuit deuiantẽ corrigere.
ur̃m sit pͦcacͥcem ñ despicere.
immo penicentẽ suscipere
Q si uera ẽ sue ꝙͣ nob̾ exposu¬
it infelicitatis hẏstoria. aut
uiro suo pͥori si adħuc uiuit
recõciliare: aut si ille nolue¬
rit siccit hanc innuptã. sic
illũ cogere absqꝑ uxore ma¬

Expanded text:
. Haec muliercula, quam ecce jam multis annis, multis et perplexis peccatorum nodis Satanas alligavit, super statu salutis suae, nostrae parvitatis consilium expetiit: et tale accepit, ut post multum videlicet ac diuturnum erratum, vicula fidenter recurreret: qui utique eo citius ac sollicitius inopi ferret opem, missa, Agno qui pro ipsa mortuus est, redditurum rationem. Nostrum fuit deviantem corrigere; vestrum sit peccatricem non despicere, imo poenitentem suscipere: et si vera est suae, quam nobis exposuit, infelicitatis historia; aut viro suo priori, si adhuc vivit, reconciliare; aut, si ille noluerit, sicut hanc innuptam, sic illum cogere absque uxore ma
Abbreviated transcription (Latin):
dõ illi inspirante mũdũ relin¬
quere ꝑsuasimꝰ: si tñ homo se¬
nex ⁊ pouꝑ. in aliquo se recipi
cu. ur̃o optin̾e potui̾t int̾uentu.
Plenũ uos dierũ suscipiat di¬
es una: illa melior in atͥis dnĩ
suꝑ milia. scẽ ac uenerabił pat̾.¬

Expanded text:
Deo illi inspirante mundum relinDeo illi inspirante mundum relinquere persuasimus: si tamen homo senex et pauper in aliquo se recipi tu, vestro obtinere potuerit interventu. Plenum vos dierum suscipiat dies una illa melior in atriis Domini super millia, sancte ac venerabilis Pat
Abbreviated transcription (Latin):
euendo pat̾ dño ricuino. grͣa
huic. ꝙ̃ ad nos pec̃ores. ob aĩesue
cõsilium. ur̃a ut ip̃e ꝑꝰibuit di¬
rigere curauit dignatio. nicħ
ad p̃sens saniꝰ cõsulere ĩ ꝓmptu
habuimꝰ. qm̃ ut ad sinũ pat̾¬
ne pietatis rediret: ⁊ ex ore sac¬
dotis legem reqͥreret: Nos enĩ
nr̃e paruitatis ⁊ officii m̃surã
attendentes. ñ nos ultͣ nos extẽ¬
dentes.darepenicentiã maxi¬
me inc̾minalib nulli hoĩm
p̃suniẽ om̃ino solemꝰ. ñ solis
qͦs in nr̃am curã suscepimꝰ.
Qua nãcy temeritate tctanda
a. pcc̃ores ⁊ imꝑiti suscipiemꝰ:
qui ip̃i quoq sicut ⁊ ceteri ho¬
minũ. qͥciens gͣuior aliqͣ causa
int̾ nos oboritur. qm ꝑ nos
diffinire aut nescimꝰ. aucne¬
dignũ est sentẽcie reseruame
⁊ nisi sũmi pͥus sac̾dotis uł
iuditio uł cõsilio cõfirmati. se
pastore qͥ canones ñ ignorat. ꝯ¬
grua penitentie medicina:
sangͥnem eius de manu ur̃a
sũmus pastor req̃rat. Uetũ nos

Expanded text:
erendo patri, domino RICUINO, gratia huic, quem ad nos peccatores ob animae suae consilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda a, peccatores et imperiti suscipiemus, qui ipsi quoque, sicut et caeteri hominum, quoties gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nedignum est, sententiae reservamus: et nisi summi prius Sacerdotis vel judicio vel consilio confirmati, secpastore, qui canones non ignorat, congrua poenitentiae medicina: sanguinem ejus de manu vestra summus Pastor requirat. Verum nos