comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rget eam lacͥmis. ⁊ suspiratibus imis.
N equa s celet sed que sit nunde reuelet.
Quo sustentetur iuictu. qͥs eam comitet᷑.
Addit ⁊ ista pat̃̾. refer o sc̃issi ma mater.
Proderit audiri. uut ⁊ d̾s hec aꝑiri.
Hoc iter ille seni. suggessit. eo duce ueni.
Sue timere parũ dedit ĩ regione feratum.
Direx̃ gressum. firmauit robore fesfum.
Leniit algores. docuit tolerare uapores.
Qͥ s nisi iussisset d̾s. hec tam dura culisset.
Ad speciale boñi ueni ꝑ lustra leonum.
Inde reportet᷑ quo xp̃c glorificetus
Exeat a tenebris. hecfax. hec gẽma celebris.
Non uult abscondi d̾s inclita lumma mundi
Ad radios quor s laxatur hẏens anuor
Ergo qd̾ egisti refer in preconia xp̃i.

Expanded text:
Urget eam lacrymis et suspiratibus imis, Urget eam lacrymis et suspiratibus imis, Ne qua sibi celet, sed quid sit, ut unde revelet, Quo sustentetur victu, quis eam comitetur. Addit et ista Pater: Refer, o sanctissima mater! Proderit audiri, vult Christus haec aperiri. Hoc iter ille seni suggessit, eo duce veni: Ille timere parum dedit in regione ferarum, Direxit gressum, firmavit robore fessum, Leniit algores, docuit tolerare vapores. Quis, nisi juvisset Deus, haec tam dura tulisset? Ad speciale bonum veni, per lustra leonum; Inde reportetur, quo Christo glorificetur. Exeat e latebris haec fax, haec gemma celebris. Non vult abscondi Deus inclyta lumina mundi, Ad radios quorum laxatur hiems animorum. Ergo quid egisti refer in praeconia Chri
Abbreviated transcription (Latin):
eum quo raperis. qͥ agis pat̾. unde mouerisͤ
auis stupor hic mentis sͦ bñ sentio qd̾ male sentis.
In me peccasti dum me fantasma putasti.
Sum mulier misere sortis. rea plus muliere.
Sum caro mortalis. palpatica. mat̾ialis.
& que si nescis amia iuget. indiget eseis.
Tempore mutatur saniem cineresq minatuR.
Hoc quoq qd mͦ sum de me ꝓmutere possum.
S quod iudisti quod pene nimis stupiusti.
Non aseribat᷑ michi nam d̾s hec oꝑatus
Ex ope celestifit si quid habetur honesti.
E t uenit a superis. uł agas bñ uł mediceris.
Sos leuis umbra sumꝰ. nos actꝰ tiubine fumꝰ.
Sosagri fenum. pͥmum caro. pt̾ea cenum.
Eorma perit rerũ. datur altera qͥq dierum.
Dum sic mucatur taciti qͦ cestificatus
Quid res promittat. qͦ nos natura remittat.
Qdͥ sum᷑ aut erimꝰ. qͦ tendimus. unde uenimꝰ.
ostea nil cemere ⁊ osimas ratꝰ ex muliere.
culpã cognoscit. ueniã p̃ce supplice poscit.

Expanded text:
Hei mihi quo raperis? quid agis, Pater? unde moveris? Hei mihi quo raperis? quid agis, Pater? unde moveris? Quis stupor hic mentis? bene sentio quod male sentis: In me peccasti dum me phantasma putasti, Sum mulier miserae sortis, rea plus muliere, Sum caro mortalis, palpatica, materialis, Et quae, si nescis, anima viget, indiget escis, Tempore mutatur, saniem cineresque minatur. Hoc ego quod modo sum de me promittere possum: Sed quod vidisti, quod pene mutus stupuisti, Non ascribatur mihi, nam Deus hoc operatur. Ex ope coelesti fit, si quid habetur honesti, Et venit a superis vel agas bene, vel mediteris. Nos levis umbra sumus, nos actus turbine fumus, Nos agri fenum, primum caro, postea coenum. Forma perit rerum, datur altera quaque dierum: Dum sic mutamur, taciti quoque testificamur Quid res promittat, quo nos natura remittat, Quod sumus aut erimus, quo tendimus, unde venimus. l temere Zosimas ratus ex muliere, Culpam cognoscit, veniam prece supplice poscit:
Abbreviated transcription (Latin):
Plura suꝑ memorat. ea paret. st̾nitur. orat.
Astra subit mente grates agit ore silente.
Mens in secreto pulsat clamore qͥeto.
Signaq clamoris dat motꝰ ñ sonus ouis.
um sic orat᷑. Tosimas stupet ⁊ uenerat᷑.
ora. comas. uultum. pietatis habentia młtũ.
Pallentesq genas. iam fun̾is omine plenas.
Quicqͥd spectatur uirtutem testificatur.
Cuncta beator sunt argumenta laborꝙ.
ed subiere satis mirabiliora relatis.
Nam dũ multimodas diuini pectoris odas.
L ongius extendit. tanqͣm suspensa pependit.
Aere iam cota procul a tellure remota.
Ꝙ tan qͣm c̾re nollet contagia ferre.
Corpꝰ purgatum sursum culit inde leuatum.
Sic monacho coram suꝑum fuit hospes ad horã.
S tͣnum superis socianda caro mulieris.
¶Salib expauit ⁊osimas. fantasma putauuit.
Aut aliquid uere qd̾ dissonet a muliere.
S qd fanatur docet hȩc. fratremq lucratur.
Uui male curbatus redit ad sesic reuocatus.

Expanded text:
Plura super memorat; ea paret, sternitur, orat: Plura super memorat; ea paret, sternitur, orat: 1266 Astra subit mente, grates agit ore silente, Mens in secreto pulsat clamore quieto, Signaque clamoris dat motus, non sonus oris. Dum sic oratur, Zosimas stupet et veneratur Ora, comas, vultum, pietatis habentia multum, Pallentesque genas jam funeris omine plenas. Quidquid spectatur, virtutem testificatur Cuncta beatorum sunt argumenta virorum. Sed subiere satis mirabiliora relatis; Nam dum multimodas divini pectoris odas Longius extendit, tanquam suspensa pependit Aere, jam tota procul a tellure remota, Et tanquam terrae nollet contagia ferre. Corpus purgatum sursum stetit inde levatum. Sic monacho coram superum fuit hospes ad horam, Aeternum superis socianda caro mulieris. Talibus expavit Zosimas, monstrumque putavit, Aut aliquid vere quod dissonat a muliere. Sed quod fallatur docet haec, fratremque lucratur, Qui male turbatus redit ad se, sic revocatus:
Abbreviated transcription (Latin):
N am lic ignotꝰ fuerio. longeq remotꝰ.
N ec dictũ tͥ sit que uita qͥs ordo mͥsit.
Omĩa nouisti nom̃ qͦ ñ tacusti.
Ista docent qͣnti sis. ⁊ qͣm grata tonanti.
Cui sic gͦ places. hunc flectas. hunc mͥ placces.
Si petis ipse dabit. pete uotum uita iuuabit.
Uita beators uotis succurrit eors.
Hanc d̾s attendit ⁊ p̃mia digna rependit.
Nullus ei flexus uenit ex discrimine sexus.
Nec ꝓ persona dat᷑ aufertur ue corona.
Cr̾a uł meritum dat mumis cuiq petitũ.
His mulier cedit. lacͥmisq petentis obedit.
S urgit᷑. ⁊ paucis p̃missis illa requirit.
Que pax sc̃arum qͥs sit status eccłiar &.
Quo studio regũ tractetur sanctio legum.
Qua ppłs cura seruet mortalia iura.
Ille refert meritis eiꝰ p̃cib q beatis.
x p̃icolas letos. ⁊ festa pace quietos.
Q florere fidem. post hȩc persuadet eidem.
Ut que nc̃ floret ne quando marceat oret.
Antidotoq p̃cum ꝯfortet ⁊ excice equum.
In reuerendarum rectorib eccłiar.

Expanded text:
 fuerim, longeque remotus, Nec dictum tibi sit quae vita, quis ordo mihi sit, Omnia novisti, nomen quoque non tacuisti. Ista docent quanti sis, et quam grata Tonanti. Qui sic ergo places, hunc flectas, hunc mihi places: Si petis, ipse dabit; pete, votum vita juvabit. Vita beatorum votis succurrit eorum: Hanc Deus attendit, et praemia digna rependit. Nullus ei flexus venit ex discrimine sexus Nec pro persona datur auferturve corona; Gratia vel meritum dat munus cuique petitum. His mulier cedit, lacrymisque rogantis obedit. Surgitur, et paucis praemissis, illa requirit: Quae pax sacrarum, quis sit status Ecclesiarum, Quo studio regum tractetur sanctio legum, Qua populus cura servet mortalia jura? Ille refert meritis ejus precibusque beatis, Christicolas laetos et festa pace quietos, Et florere fidem. Post haec persuadet eidem, Ut quae nunc floret, ne quando marceat, oret; Antidotoque precum confortet et excitet aequum In reverendarum rectoribus Ecclesiarum.
Abbreviated transcription (Latin):
turbabat᷑. Increpato itaq di¬
abolo. & in uͥtute xp̃i expul¬
so. homini imꝑat ut loqua¬
tur. Iurgatꝰ homo intrat
eccłiam. intest sacͣmentis.
crucis signo se munit. au¬
dit eugłia. confitet᷑ & orat:
& cetera sane mentis officia
d̾o reddit & consecrat.

Expanded text:
turbabatur. Increpato itaque diturbabatur. Increpato itaque diabolo, et in virtute Christi expulso, homini imperat ut loquatur. Purgatus homo intrat ecclesiam, interest sacramentis, crucis signo se munit, audit Evangelia, confitetur et orat, et caetera sanae mentis officia Deo reddit et consecrat.
Abbreviated transcription (Latin):
euntib. ip̃e uno tantũ ꝑse¬
quente eccłiam ingreditur.
& tota nocte illa orationi
uacans. obtinuit a dño qd
petebat: & impetrata muli¬
eri sanitate. iubet eam se¬
curã reuerti ad ꝓpria. Sed
cũ illa reditũ ad se diaboli
sicut ĩa exꝑta fuerat formi¬
daret: collo eiꝰ alligari car¬
tulam hec u̾ba continentẽ
precep̃. In nomine dñi nr̃i
ihu xp̃i p̃cipio tibi demon:
ne hanc amodo mulierem
p̃sumas conting̾e. Qd̃ man¬
datum sic expauit diabolꝰ
ut mulieri regressȩ ad ꝓpͥa.
nunqũa deinceps appropin¬
quare p̃sumpserit.
rat etiam in eadem ciui.¬
tate demoniacꝰ qͥdam. cu¬
ius passio multos ad risũ
mouebat: cũ alii qͥ seuerio¬
ris animi erant. clementissi¬
mo ei compat̾ent᷑ affectu. ħ
ita latrabat. ut si audires nͨ
uideres. ꝑsonam: canem cre¬
deres. Quẽ sibi exhibitũ uir
dĩ cũ latrantẽ audisset inge¬
muit: qͥ comͦ latrabat. qͦ so¬
lent ꝑcussi uł obruti canes

Expanded text:
euntibus, ipse uno tantum proseeuntibus, ipse uno tantum prosequente ecclesiam ingreditur, et tota nocte illa orationi vacans, obtinuit a Domino quod petebat: et impetrata mulieri sanitate, jubet eam securam reverti ad propria. Sed cum illa reditum ad se diaboli, sicut jam experta fuerat, formidaret, collo ejus alligari chartulam haec verba continentem praecepit: « In nomine Dominii praecipio tibi, daemon, ne hanc amodo mulierem praesumas contingere. » Quod mandatum sic expavit diabolus, ut mulieri regressae ad propria nunquam deinceps appropinquare praesumpserit. 23. Erat etiam in eadem civitate daemoniacus quidam, cujus passio multos ad risum movebat, cum alii qui severioris animi erant, clementissimo ei compaterentur affectu. Hic ita latrabat, ut si audires, nec videres personam, canem crederes. Quem sibi exhibitum Vir Dei cum latrantem audisset, ingemuit: qui eo modo latrabat, quo solent percussi vel obruti canes
Abbreviated transcription (Latin):
tra locutus. orante attentiꝰ
uiro cłi. nequissimꝰ ille uictꝰ
ab̾cessit. et mulier sͥ reddita.
quantas pocuit gr̃as egit.
Reuertitur gͥ uir cum mu¬
liere. et ꝑ totam uiam inco¬
lumitati eius congaudens:
expectantib amicis domui
sue redditur. Letabant᷑ om̃s
qui ordinem rei geste audi¬
erant: s repente gaudium
uertitur inmerorem: quia
uͥ limina domus sue mu¬
lier attigit. rursus intrat
diabolus. & infestior solito
miseram discerpit attrotiuᷤ
Quid faceret miser maritꝰ.
quo se uerteret nesciebat.
Cohabitare cũ demoniaca
molestissimũ: relinquere ĩ¬
pium uidebat᷑. Surgit gͥ. &
assumpta secum muliere.
rursum papiã reu̾tit᷑. Ubi
cũ uixum d̾i ñ inuenisset :
usq cremonã ꝓseqͥt᷑ abeun¬
tem. Indicat quid factũ sit:
& ut gr̃am inueniat lacri¬
mabilit deprecat᷑. Nec de est
pie petitioni abb̃is clem̃tiã.
s p̃cipit ut eccłam ciuitatis
memnor ꝓmissi. circa noctis
crepiscłm. ceteris dormitũ

Expanded text:
tra locutus, orante attentius tra locutus, orante attentius Viro Dei, nequissimus 1101 ille victus abscessit, et mulier sibi reddita quantas potuit gratias egit. 22. Revertitur igitur vir cum muliere, et per totam viam incolumitati ejus congaudens, exspectantibus amicis domui suae redditur. Laetabantur omnes qui ordinem rei gestae audierunt; sed repente gaudium vertitur in moerorem: quia ubi domus suae limina mulier attigit, rursus in eam intrat diabolus, et infestior solito miseram discerpit atrocius. Quid faceret miser maritus, quo se verteret, nesciebat. Cohabitare cum daemoniaca molestissimum, relinquere, impium videbatur. Surgit igitur, et assumpta secum muliere, rursum Papiam revertitur: ubi cum Virum Dei non invenisset, usque Cremonam prosequitur abeuntem. Indicat quid factum sit: et ut gratiam inveniat, lacrymabiliter deprecatur. Nec deest piae petitioni Abbatis clementia; sed praecipit ut ecclesiam civitatis memor promissi, circa noctis crepusculum, caeteris dormitum
Abbreviated transcription (Latin):
ad abbatis hospicium: gar¬
riende ꝑ os eius diabolo et
dicente. Non me syrulus eici¬
et: ñ expellet bernardinus.
Ad hec seruus di respondit.
te mulieris dño supplicabat.
ori imꝓbitate mutata. quã
libens inquit egrederer ab
hac canicula grauit moles¬
tatus in ea: quã libens egre¬
derer. s ñ possum. Int̾rogatꝰ
causam: quia nec dum uult
magnus dñs ait. Cui sc̃s.
Ꝙ quis est magnꝰ dñs: Et
ille. Iħ̃c nazarenꝰ. Ad quem
rursũ uir di. Unde enĩ ih̾m
nosti: aut si unqͣm uidisti
eum: uidi inquit. ubinam
eum uidisti: In gła.  tu in
gła fuisti: fui quidem. W qͦ¬
mͦ inde existiͦ Cum lucifero
inquit. multi cecidimꝰ. hec
aũt om̃ia uoce lugubri per
os uetule audientib om̃ib
loquebatur. Respondente
aũt abbate scõ. nunquid ñ ĩ
illam redire głam uelles. et
restitui in gradum pͥstinũ ͦ
Rursũ uoce mutata. et mi¬
ro modo cachinnans: hoc in¬

Expanded text:
ad Abbatis hospitium, garad Abbatis hospitium, garriente per os ejus diabolo, et dicente: « Non me Syrulus ejiciet, non expellet Bernardulus. » Ad haec servus Dei respondit: te mulieris Domino supplicabat. ori improbitate mutata: « Quam libens, inquit, egrederer ab hac canicula, graviter molestatus in ea, quam libens egrederer! sed non possum. » Interrogatus causam: « Quia necdum vult magnus Dominus, » ait. Cui Sanctus: « Et quis est magnus Dominus? » Et ille: « Jesus Nazarenus. » Ad quem rursum Vir Dei: « Unde enim Jesum nosti, aut si unquam vidisti eum?--Vidi, » inquit. « Ubinam eum vidisti?--In gloria.--Et tu in gloria fuisti? --Fui quidem.--Et quomodo inde existi?--Cum Lucifero, inquit, multi cecidimus. » Haec autem omnia voce lugubri per os vetulae audientibus omnibus loquebatur. Respondente autem Abbate sancto: « Nunquid non in illam redire gloriam velles, et restitui in gaudium pristinum? » rursum voce mutata, et miro modo cachinnans: « Hoc, » in
Abbreviated transcription (Latin):
diolano secutus eum ftierat
uxorem demoniacã secũ ad¬
diicens: quã ante pedes eius
lacrimabili uoce intrinse¬
cas ꝓtestans anxietates de¬
posuit. Nec mora in contu¬
melias abbatis ꝑ os misere
mulieris diabolus locutus
est: o irridens seruum d̾i.
non inquit me de canicła
mea bic porrulos edens: et
brasicas deuorans pellet. Mul¬
ta in hunc modum in ui¬
rum di iaculabat᷑ conuicia.
ut blasphemiis ꝓuocatꝰ. im¬
patient̾ ferret obprobria:
et confunderetur in p̃sentia
ppłi.cum indignis se audi¬
ret sermonib lacessiri.Sed
uir di astum eius intelligeis
irrisorem irrisit. & ultionẽ
non ip̃e expetens. s ad dm̃
remittens: ad eccłiam sc̃i syri
demoniacam duci precepit.
Uoluit quippe curationis
illius głam dare sc̃o: et pri¬
micias oꝑationum uirtũti
eius ascribi. At uͦ sc̃s syrus
ad hospitem suum remisit
negotium. nec in eccłia sua
quippiam gͥ deferens: ĩtactũ
opus redici uoluit ad abba¬
dem. Reducitur gͥ mulier

Expanded text:
diolano secutus eum fuerat, diolano secutus eum fuerat, uxorem daemoniacam secum adducens, quam ante pedes ejus lacrymabili voce intrinsecas protestans anxietates deposuit. Nec mora, in contumeliam Abbatis per os miserae mulieris diabolus locutus est, et irridens servum Dei: « Non, » inquit, « me de canicula mea hic porrulos edens et brassicas devorans pellet. » Multa in hunc modum in Virum Dei jaculabatur convicia, ut blasphemiis provocatus, impatienter ferret opprobria, et confunderetur in praesentia populi, cum indignis se audiret sermonibus lacessiri. Sed Vir Dei astutias ejus intelligens, irrisorem irrisit, et ultionem non ipse expetens, sed ad Deum remittens, ad ecclesiam sancti Syri emoniacam duci praecepit. Voluit quippe curationis illius gloriam dare Martyri, et primitias operationum virtuti ejus ascribi. At vero sanctus Syrus ad hospitem suum remisit negotium, nec in ecclesia sua quidpiam sibi deferens, intactum opus reduci voluit ad Abbatem. Reducitur igitur mulier
Abbreviated transcription (Latin):
ita exosam lucem habebat
ut semꝑ clausis palpebris.
etiam brachium opponeret
occłis. ne aliquomodo aliqͣ
lucis particła se ei ing̾eret.
Auellebant᷑ aliquando oppo¬
sita brachia iiolenter. et cũ
se ei lumen infunderet.cla¬
mabat et flebat : et erat ei
claritas pro cruciatu. & lux
uisa quasi aculeos eius cere¬
bro infigebat. benedicit in¬
fantule uir d̃i. et signacłm
crucis faciens suꝑ eam tran¬
quilliorem dimiitit: et dũ
domum referretur. ultro a¬
perit ocłos: et pedes sñ uec¬
dore ipsa reuertit᷑. Et ipso
in loco mulieri a demonio
uexate multis astantib: a
patre miscd̃arum idem sc̃s
obtinuit sanitatem.
am papiam aduenerat. et
fama uirtutum aduentum
eus p̃cesserat: et cũ debito
gaudio et apparatu tande
głe uirum ciuitas letabun¬
da suscepit. Et ne dui ppłi
desiderium dilatio suspen¬
deret: qui sicut mediolani
miracła facta audierat.sig¬
num ab eo optabat uidere:
aduenit repente post eum
rusticus quidam. qui de me¬

Expanded text:
ita exosam lucem habebat, ita exosam lucem habebat, ut semper clausis palpebris etiam brachium opponeret oculis, ne aliquo modo aliqua lucis particula se ei ingereret. Avellebantur aliquando opposita brachia violenter, et cum se ei lumen infunderet, clamabat et flebat, et erat ei claritas pro cruciatu, et lux visa quasi aculeos ejus cerebro infigebat. Benedicit infantulae Vir Dei, et signaculum crucis faciens super eam, tranquilliorem dimittit: et dum domum referretur, ultro aperit oculos, et pedes sine vectore ipsa revertitur. Et ipso in loco mulieri a daemonio vexatae, multis astantibus, a Patre misericordiarum idem Sanctus obtinuit sanitatem. am Papiam advenerat, et fama virtutum adventum ejus praecesserat, et cum debito gaudio et apparatu tantae gloriae Virum civitas laetabunda suscepit. Et ne diu populi desiderium dilatio suspenderet, qui sicut Mediolani miracula facta audierat, signum ab eo optabat videre; advenit repente post eum rusticus quidam qui de Me
Abbreviated transcription (Latin):
comẽderat: ep̃c ministro
familiari seruandam tradi¬
dit: et precepit ut seorsum
reconditam cũ om̃i diligen¬
tia custodiret. Elapsis exin¬
de aliquib dieb: ep̃cidem
febrium uehementi ardoie
corripit᷑. Ꝙ recordatꝰ homĩs
dĩ: familiarem iubet accer¬
siri ministrum. Discũ in qͥt
abbatis quem nuꝑ tͥ tradi¬
di conseruandum: huc ad¬
uehere ne cuncteris.Cumq
ille obtulisset allatum. in¬
funde inquit aquam t̃ eo:
et panis exiguas bucellas
concide. Quod cum factum
esset. confidens in dño: et
abbatis precib se cõmendais:
comedit et bibit.⁊ absꝙ
ulla dilatione conualuit.
ugebatur aduentanti¬
um numerus. ⁊ miri¬
fica oꝑa ad se ppłos inuita¬
bant: nec usquã uiro d̾i
dabatur requies: dũ ex
eius lassitudine alii sͥ requi¬
em ꝓcurarent. Abeuntib oc¬
currebant aduenientes : et
succedebant sibi bñficia men¬
dicantes. Int̾ quos miles qui¬
dam in ulnis suis puellula
ad uirum dĩ attulit: que

Expanded text:
comederat, episcopus ministro comederat, episcopus ministro familiari servandam tradidit, et praecepit ut seorsum reconditam cum omni diligentia custodiret. Elapsis exinde aliquot diebus, episcopus idem febrium vehementi ardore corripitur: et recordatus 1100 Hominis Dei, familiarem jubet accersiri ministrum. « Discum, » inquit, « Abbatis, quem tibi nuper tradidi conservandum, huc afferre ne cuncteris. Cumque ille obtulisset allatum: « Infunde, » inquit, « aquam in eo, et panis exiguas buccellas conscinde. » Quod cum factum esset, confidens in Domino, et Abbatis precibus se commendans, comedit et bibit, et absque ulla dilatione convaluit. 20. Augebatur adventantium numerus, et mirifica opera ad se populos invitabant; nec usquam Viro Dei dabatur requies, dum ex ejus lassitudine alii sibi requiem procurarent. Abeuntibus occurrebant advenientes, et succedebant sibi beneficia mendicantes. Inter quos miles quidam in ulnis suis puellulam ad Virum Dei attulit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
diuit: tu ne claudas uiscera
miscie. quin potius tu o¬
bedi: & uirtute obedientie.
me iubente astrictus. fac
quod postulat. largire qd
petit: et confidens in erus
uirtute per quem expetit
santatem. postula et impe¬
trabis: ut nos de di mime¬
re. et ille de optata głetur
bas apprehensa pueri manu
inuocauit dñm et exaudi¬
uit eum: et signo crucis edi¬
to nerui qui obriguerant
extensi sunt: et caro quam
redeunte sospitate ignita mo¬
bilis facta est. et flexibilis. &
dicto citius languidum diu
membrũ conualuit. Obstu¬
puit ep̃c. tam repentine uir¬
tutis ammirans effectũ: et
ampliori ꝙ̃ extẽ ueneratio¬
ne uirum d̾i coluit: et mi¬
racłoꝵ illius ip̃e testis exti¬
tit et relator. Compulit aũt
eum ut ibidem ea nocte ce¬
naret. Cuius rei assensum
cum magna difficultate
obtinuit: ea duntgxat ra¬
dõne suasum: quod intole¬
rabilis undiq ppłs expecta¬
ret: nec sine ꝑicło posse egre¬
di uideretur. Int̾ cenandum
uͦ parapsidem in qua abbas

Expanded text:
divit, tu ne claudas viscera misericordiae: quin potius tu obedi, et virtute obedientiae me jubente astrictus, fac quod postulat, largire quod petit; et confidens in ejus virtute, per quem expetit sanitatem, postula, et impetrabis; ut et nos de Dei munere, et ille de optata glorietbas, apprehensa pueri manu, invocavit Dominum, et exaudivit eum; et signo crucis edito, nervi qui obriguerant, extensi sunt, et caro quam redeunte sospitate ingenita, mobilis facta est et flexibilis, et dicto citius languidum diu membrum convaluit. Obstupuit episcopus tam repentinae virtutis admirans effectum, et ampliori etiam extunc veneratione Virum Dei coluit, et miraculorum illius ipse testis existit et relator. Compulit autem eum, ut ibidem ea nocte coenaret. Cujus rei assensum cum magna difficultate obtinuit, ea duntaxat ratione suasum, quod intolerabilis undique populus exspectaret; nec sine periculo posse egredi videretur. Inter coenandum vero paropsidem, in qua Abbas
Abbreviated transcription (Latin):
gua maledica: uerinib ex ea
scatentib et diffiuentib. doto
ore blasphemo. Quos ꝑseptem
ferme dies incessant̾ uomens:

Expanded text:
gua maledica, vermibus ex ea scatentibus, et diffluentibus toto ore blasphemo: quos per septem ferme dies incessanter vomens
Abbreviated transcription (Latin):
numerum hominum uerbo et ex¬
emplo traxit de scło. ñ solum ad
conuersionem. s ad ꝑfectionẽ. Quan¬
tas ex eis ꝑ totum xp̃ianum orbem
constituit domos. seu ciuitates re¬
fugii: ut qͥcumq peccauerint ad
mortem. et et̃ne mortis rei iudica¬
ti fuerint. reminiscant᷑ et conu̾tait᷑
ad dñm: ce confugiant ad eas ce sal¬
uent᷑ in eis. Que scismata eccłie non
sedauit: quas non confundit here¬
ses. quam pacem int̃ dissidendes ec¬
clesias & ppłos ñ restituit: & hec qͥd̾
communia sunt. Ceterum que bo¬
na mnumis hominib sigillatim
prestitit. ꝓ causa. ꝓꝑsona. ꝓ loco. pro
tempore. qͥs enumeret: Porro si ni¬
mietas in eo rep̃hendit᷑ sc̃ĩ feruoris.
habet certe apud pias mentes exces¬
sus iste reuerentiam suam: q qͥꝯq¬

Expanded text:
numerum hominum verbo et exnumerum hominum verbo et exemplo traxit de saeculo non solum ad conversionem, sed ad perfectionem? Quantas ex eis per totum Christianum orbem constituit domos seu civitates refugii, ut quicunque peccaverint ad mortem, et aeternae mortis rei judicati fuerint, reminiscantur et convertantur ad Dominum, et confugiant ad eas, et salventur in eis? Quae schismata Ecclesiae non sedavit? quas non confudit haereses? quam pacem inter dissidentes ecclesias et populos non restituit? Et haec quidem communia sunt. Caeterum quae bona innumeris hominibus singillatim praestitit pro causa, pro persona, pro loco, pro tempore, quis enumeret? 41. Porro si nimietas in eo reprehenditur sancti fervoris, habet certe apud pias mentes excessus iste reverentiam suam; quia q
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. siue discipline claustral necessi¬
tate. ꝯuentui eum fr̃m aliqñ oporte¬
bat int̾esse. Et hec fuit tristis illa neces¬
sitas: qua primo sc̃a illa frat̾nitas. scẽ
illiꝰ pat̾nitatis iugi consortio carere
posse coacta est.In quo dolemꝰ qͥdem &
plangimꝰ infirmitatis eiꝰ t̾stem effec¬
tum: s sc̃i desiderii & sp̃uał feruoris
affectum uen̾amur. Quanqͣm nͨ in¬
firmitatis eius effectus usq quaq
plangendꝰ sit & dolendꝰ. Quid eñi si
uoluit sapientia dei. ꝑ infirma po¬
tius hominis illius. tot tantaꝙ con¬
fundere fortia mundi huiꝰ: Quid uͦ
aliquando pro qualibet infirmitate
eius remansit infectum: qd ꝑ eum
scd̾m datam sͥ gr̃am fieri oporteret᷑.
Quis eñi nr̃a ȩtate quantũ uis ro¬
busti corporis et accurate ualitu¬
dinis tanta aliquando fecit: quan¬
Ta iste fecit. et facit moribundus
et languidꝰ. ad honorem d̾̃i ꝙ sc̃ȩ
eccłie utilitatem. Quantum postra

Expanded text:
gratia, sive disciplinae claustralis necessigratia, sive disciplinae claustralis necessitate, conventui eum fratrum aliquando oportebat interesse. 49. Et haec fuit tristis illa necessitas, qua primo sancta illa fraternitas sanctae illius paternitatis jugi consortio carere posse coacta est. In quo dolemus quidem et plangimus infirmitatis ejus tristem effectum; sed sancti desiderii et spiritualis fervoris affectum veneramur. Quanquam nec infirmitatis ejus effectus usquequaque plangendus sit et dolendus. Quid enim, si voluit sapientia Dei per infirma potius hominis illius tot tantaque confundere fortia mundi hujus? Quid vero aliquando pro qualibet infirmitate ejus remansit infectum, quod per eum secundum datam sibi gratiam fieri oporteret? Quis enim nostra aetate, quantumvis robusti corporis, et accuratae valetudinis, tanta aliquando fecit, quanta iste fecit, et facit moribundus et languidus, ad honorem Dei, et sanctae Ecclesiae utilitatem? Quantum postea
Abbreviated transcription (Latin):
sue. & appeticui competere testaretur.
Sic aũt affectus & confectus. a cõmuni
fr̃m labore. seu diur̃no seu noctur no
iuix se aliqñ paciebat᷑ eẽ excusatum:
seu ab occupatõnib &e laborib mini¬
sterii sui.Uidebant eum &ȩ conuer¬
satõnem eiꝰ homines medici. & mi¬
rabantur: tantamq uim eũ ĩseip̃o
causabantur inferre nature. acsiag¬
nus ad aratrum alligatꝰ arare cogeret᷑.
Nam cum crebra illa ex corruptione
stomachi ꝑ os eius indigeste crudita¬
tis eruptio. aliis inciꝑet esse molesti-¬
or. maxime aũt in choro psallentiũ.
ñ tam̃ ilico collectas frm̃ deseruit: s
iuxta locum stationis sue ꝓcurato
ac defosso in t̃ra receptacło. doloris illiꝰ
sic aliquandiu ꝓut potuit necessita¬
tem illam transegit. At ubi ne hoc qͥd̃
ꝑmisit intolerantia rei. tunc demũ
collectas deserere. & seorsum secum ha¬
bitare compulsus est: nͥ quantum
siue collocutionis siue consolatõnis

Expanded text:
suae et appetitui competere testaretur. suae et appetitui competere testaretur. Sic autem affectus et confectus, a communi fratrum labore, seu diurno seu nocturno, vix se aliquando patiebatur esse excusatum, seu ab occupationibus et laboribus ministerii sui. Videbant eum et conversationem ejus homines medici, et mirabantur, tantamque vim eum in seipso causabantur inferre naturae, ac si agnus ad aratrum alligatus arare cogeretur. Nam cum crebra illa ex corruptione stomachi per os ejus indigestae cruditatis eruptio aliis inciperet esse molestior, maxime autem in choro psallentium, non tamen illico collectas fratrum deseruit; sed juxta locum stationis suae procurato ac effosso in terra receptaculo, doloris illius sic aliquandiu, prout potuit, necessitatem illam transegit. At ubi ne hoc quidem permisit intolerantia rei, tunc demum collectas deserere, et seorsum secum habitare compulsus est, nisi quantum sive collocutionis, sive consolationis
Abbreviated transcription (Latin):
tem. omnib in om̃ib aliis obedientissi¬
mum: s de seipso uix aliq̃n seu carita¬
ti seu potestati obedientem. Semꝑeñĩ
priora sua nulla reputans. maiora mo¬
liebat᷑. ad non parcendum corpori. Ad
studiis spualib robur addend̃u: corpꝰ
suum uariis infirmitatib per se atte¬
nuatum. ieruniis insuꝑ et ugiliis sñ
int̾missione atterendo. Orabat stans die
noctuq donec ienua eiꝰ infirmata aie¬
iunio: ce pedes eiꝰ a labore inflati. corpꝰ
sustinere nonpossent. Multo tempore
ce quandru occultum ẽẽ poturit cilitio
ad carnem usus est: uͥ uͦ sciri aduenit
continuo illud abiciens. ad communia
se conuertit. Cib eiꝰ cum pane lac. uł
aqua decoctionis leguininum: uel
pultes quales infantib fieri solent. Ce¬
tera uel eiꝰ infumitas non recipiebat:
uł parsimonie studio ipse recusabat.
Uino siquando utebat᷑: raro &e nimis
modico. cum mag̃ aquã &. infirmitati

Expanded text:
tem; omnibus in omnibus aliis obedientissitem; omnibus in omnibus aliis obedientissimum, sed de seipso vix aliquando seu charitati, seu potestati obedientem. Semper enim priora sua nulla reputans, majora moliebatur ad non parcendum corpori, ad studiis spiritualibus robur addendum, corpus suum variis infirmitatibus per se attenuatum, jejuniis insuper et vigiliis sine intermissione atterendo. 39. Orabat stans die noctuque, donec genua ejus infirmata a jejunio, et pedes ejus 1079 a labore inflati, corpus sustinere non possent. Multo tempore, et quandiu occultum esse potuit, cilicio ad carnem usus est: ubi vero sciri advertit, continuo illud abjiciens, ad communia se convertit. Cibus ejus cum pane lac, vel aqua decoctionis leguminum, vel pultes, quales infantibus fieri solent. Caetera vel ejus infirmitas non recipiebat, vel parcimoniae studio ipse recusabat. Vino si quando utebatur, raro et nimis modico, cum magis aquam et infirmitati
Abbreviated transcription (Latin):
carissima ualle illa sp̃ualium
ris discipline: om̃ia eo facien
dum exemplar qd ei in mon¬
de ostensum ẽ: cum in solitu¬
dine cist̾ciensi ẽ d̃o ĩ nube ha¬
bitaret. Et utinam post ru¬
ounenta pͥme conu̾sationis.
postquam didicit aliqͣtenus
et consueuit homo c̃ hom̃ib
esse. et indelligere suꝑ egenum
et pauperem. compatiendo in¬
firmitatib bominum: utinã
se circa semet ip̃m talem exhi¬
buisset. qualem erga ceteros.
tam benignum. tã discretũ.
tam sollicitũ. Sed conti¬
nuo cum ab anmie illiꝰ obe¬
dientie uincło solutꝰ. et sui
iuris effectus ẽ. uelut arcus
distentꝰ ad pͥstinum rigorẽ.
et sicut correns Detentꝰ et
dimissus ad pͥoris cursus con¬
suetudinem reu̾sus ẽ: qͣsi repe¬
dens a semet ipso penas dius
laboris int̾missi. Uideres ho¬
minem inbecillem et lan¬
guidum conari &e aggredi quecumq
uellet. mnus considerare quid posset:
sollicitum ꝓ om̃ib. circa se ip̃m negligen¬

Expanded text:
charissima valle illa spiritualicharissima valle illa spiritualiris disciplinae, omnia eo facientdum exemplar quod ei in monte ostensum est, cum in solitudine Cisterciensi cum Deo in nube habitaret. Et utinam post rudimenta primae conversationis, postquam didicit aliquatenus et consuevit homo cum hominibus esse, et intelligere super egenum et pauperem, compatiendo infirmitatibus hominum; utinam se circa semetipsum talem exhibuiset qualem erga caeteros, tam benignum, tam discretum, tam sollicitum! Sed continuo, cum ab annuae illius obedientiae vinculo solutus, et sui juris effectus est, velut arcus distentus ad pristinum rigorem, et sicut torrens detentus et dimissus, ad prioris cursus consuetudinem reversus est, quasi repetens a semetipso poenas diutilaboris intermissi. Videres hominem imbecillem et languidum conari et aggredi quaecunque vellet, minus considerare quid posset; sollicitum pro omnibus, circa seipsum negligen
Abbreviated transcription (Latin):
monem ad eos aggressus. ad
eum finem ꝑduxit: ut om̃em
hominem quicunq donadei
recusauerit ꝓpt̃ gr̃am d̃i. mi¬
micum eẽ gr̃e di. et sp̃ui sc̃o
resistere pronunciaret. Adducta
siquidem hystoria de helyseo
ppħa. et filiis ppħarũ cum eo
in desertis locis uitam heremi¬
ticam ducentib. quomͦ cũ
aliqͣndo ad horam refectioĩs
uentum esset. amaritudo qui¬
dam mortis in olla decoctioĩs
eoꝵ inuenta: per uirtutem
di et ministerium ꝓpħe. per
infusionẽ farinule dulcora¬
olla uestra est. nil in se nisi
amaritudinem habens. fari¬
na uͦ. amaritudĩem indulce¬
ẽ in uobis. Sumite gͦ securi
& cũ gr̾arum actione: quod
cum naturalit minus aptũ
fuerit usib humanis. ad hoc
per grãm d̾i uris est usib ap¬
tatum:. ut utamini et come¬
datis. In quo si inobedientes et
increduli permanetis. resisti¬
ti estis. Hec gͦ fuit intempore
illo sub albade bernardo et ma¬
gisterio eius in clarissima et

Expanded text:
monem ad eos aggressus ad monem ad eos aggressus ad eum finem perduxit, ut omnem hominem, quicunque dona Dei recusaverit propter gratiam Dei, inimicum esse gratiae Dei, et Spiritui sancto resistere pronuntiaret. Adducta siquidem historia de Eliseo propheta, et filiis Prophetarum cum eo in desertis locis vitam eremiticam ducentibus, quomodo, cum aliquando ad horam refectionis ventum esset, amaritudo quaedam mortis in olla decoctionis eorum inventa, per virtutem Dei et ministerium prophetae, per infusionem farinulae dulcoraolla vestra est, nil in se nisi amaritudinem habens: farina vero amaritudinem in dulceest in vobis. Sumite ergo securi, et cum gratiarum actione, quod cum naturaliter minus aptum fuerit usibus humanis, ad hoc per gratiam Dei vestris est usibus aptatum, ut utamini et comedatis. In quo si inobedientes et increduli permanetis, resisti erat. Haec ergo fuit in tempore illo sub abbate Bernardo et magisterio ejus in clarissima et
Abbreviated transcription (Latin):
impossibilia prius uideban
ne. s & cum ingenti delecta¬
tione : ip̃a delectatio aliam in
eis pepererat murmuratio¬
nẽ. eo pericłosiorem. qͦ eam
estimabant quasi remotiorẽ.
a carne. sp̃ui ꝓpinquorẽ. Per¬
suasum quippe habentes. et
quasi c̃ testimonio conscien¬
de sue memorie fidelit ꝯmen¬
datum. inimicam ẽẽ anime
om̃em delectatioẽm carnis:
quicquid carnem c̃ qualibet
uelectatione nutrire uĩd̾e¬
tur. fugiendum arbit᷑ban¬
tur. Quasi enim ꝑ aliam uiãre¬
duci se putabant in regioẽm
suam: cum predulcedine amo¬
ris interioris. amara cque ac
dulcia delectabilit̃ edendo.
delectabilius uiuere sibi uiden¬
tur in heremo. qͣm pͥus uixis¬
sent in scło. Cunq in hoc sus¬
pectam aliquatenꝰ hab̾ent
sp̃ualis patris cotidianam
correctionem. quasi carni eoꝵ
plusquam sp̃ui deferentem:
aliquando ad iudiciũ prefati
cathalaunensis ep̃i qui tunc
forte aderat res delata ẽ. Sup
quo uir ille potens in uerbo. ser¬

Expanded text:
possibilia prius videbantpossibilia prius videbantne, sed etiam cum ingenti delectatione: ipsa delectatio aliam in eis pepererat murmurationem, eo periculosiorem, quo eam aestimabant quasi remotiorem a carne, spiritui propinquiorem. Persuasum quippe habentes, et quasi cum testimonio conscientiae suae memoriae fideliter commendatum, inimicam esse animae omnem delectationem carnis, quidquid carnem cum qualibet delectatione nutrire videretur, fugiendum arbitrabantur. Quasi enim per aliam viam reduci se putabant in regionem suam, cum prae dulcedine amoris interioris, amara aeque ac dulcia delectabiliter edendo, delectabilius vivere sibi viderentur in eremo quam prius vixissent in saeculo. 37. Cumque in hoc suspectam aliquatenus haberent spiritualis Patris quotidianam correptionem, quasi carni eorum plus quam spiritui deferentem, aliquando ad judicium praedicti Catalaunensis episcopi, qui tunc forte aderat, res delata est. Super quo vir ille potens in verbo, ser
Abbreviated transcription (Latin):
tiam eiꝰ ac solitũdinis formã
aliquam habere uideren¬
tur. Omnes quippe &̃ ĩ mul¬
titudine solitarii ibi erant.
Uallem nanq illam plenã
caritas ordinata. singłis soli
lus est. ipse sibi turba est. sic
ibi unitatem sp̃c. et regłaris
lege silentii. in multitudine
hominum ordinata. solitudi¬
nem cordis sui singłis ordo
tus inhabitantium ꝑsimilis¬
erat. Panis ñ tam furfureuꝰ
qͣm t̾reus uidebatur. duris
frm laborib uix de t̾ra de¬
serti illius sterili productus:
cetera quoq cibaria que
uix erant aliquid saporis ha¬
bentia. pret̃ quem fames. seu
amor dĩ faciebat. Sed et ip¬
sum. nouicii feruoris simpli¬
citas sibi tollebat: cum qͣsi
uenenum arbitrantes quic¬
quid comedentem ut cumq
delectaret.recusarent dona
dei. ꝓpt̾ gr̃ãm qua ineis sen¬
tiebant. Cum enum circa om¬
ne genus carnalis toleran¬
tie cum adiutorio gr̃e di stu¬
effecisset. ut plurima que
homini in carne constituto¬

Expanded text:
tiam ejus ac solitudinis formam tiam ejus ac solitudinis formam aliquam habere viderentur. Omnes quippe etiam in multitudine solitarii ibi erant. Vallem namque illam plenam aritas ordinata singulis solitlus est, ipse sibi turba est; sic ibi unitate spiritus, et regularis lege silentii, in multitudine hominum ordinata, solitudinem cordis sui singulis ordo tus inhabitantium perserat. Panis non tam furfureus quam terreus videbatur, duris fratrum laboribus vix de terra deserti illius sterili productus: caetera quoque cibaria quaeque vix erant aliquid saporis habentia, praeter quam quod fames seu amor Dei faciebat. Sed et ipsum novitii fervoris simplicitas sibi tollebat, cum, quasi venenum arbitrantes quidquid comedentem utcunque delectaret, recusarent dona Dei propter gratiam quam in eis sentiebant. Cum enim circa omne genus carnalis 1078 tolerantiae, cum adjutorio gratiae Dei, stueffecisset ut plurima, quae homini in carne constituto
Abbreviated transcription (Latin):
sum montis. d̾s in domib
eius cognos cebat᷑: c̃ insim¬
plicitate et humilitate edifi¬
cioꝵ. simplicitatem et humi¬
litatem inhabitantium pau-¬
perum xp̃i. uallis muta loq̃¬
retur. Deniq in ualle illaple¬
na hominib in qua nemi
ni ociosum eẽ licebat. om̃ib
laborantib et singłis circa in¬
iuncta occupatis. media die.
medie noctis silentium a suꝑ¬
uenientib inueniebatur: p̃t̾̃
iaboꝵ sonitus. uł si fũs ĩ lau¬
dib dei occuparent᷑. Porro si¬
lentii ipsius ordo et fama.
tantam &̃ apud scłares hoĩes
suꝑuenientes sui faciebat re¬
uerentiam: ut et ipsi non
dicam praua uel ociosa. s ali¬
quid ꝙ̃ quod ad rem altin̾et
ibi loqui uererent᷑. Ioci uͦ ipiꝰ soli¬
tudo. int̃ opaca siluaꝵ et uici¬
noꝵ hinc inde montium an¬
gustias. in quo seruidei la¬
debant. speluncam ilła sc̃i b̾n¬
tabat. ĩ qua aliqͣndo apasto¬
rib inuentꝰ est: ut cuiꝰ imi¬
tabant᷑ uitam. habitatioĩse¬

Expanded text:
sum montis. Deus in domibus sum montis. Deus in domibus ejus cognoscebatur, cum in simplicitate et humilitate aedificiorum simplicitatem et humilitatem inhabitantium pauperum Christi vallis muta loqueretur. Denique in valle illa plena hominum, ni otiosum esse licebat, omnibus laborantibus et singulis circa injuncta occupatis, media die mediae noctis silentium a supervenientibus inveniebatur, praeter laborum sonitus, vel si fratres in laudibus Dei occuparentur. Porro silentii ipsius ordo et fama tantam etiam apud saeculares homines supervenientes sui faciebat reverentiam, ut etiam ipsi, non tantum prava vel otiosa, sed aliquid etiam quod ad rem attineret, ibi loqui vererentur. Loci vero ipsius solitudo inter opaca silvarum, et vicinorum hinc inde montium angustias, in quo servi Dei latebant, speluncam illam santabat, in qua aliquando a pastoribus inventus est; ut cujus imitabantur vitam, habitationis e
Abbreviated transcription (Latin):
cis dieb: quocumq ocłos
uertebam. mirans quasi cȩ¬
los me usdere nouos. et trã
nouam: et antiquoꝵ egypti¬
oꝵ monachoꝵ patrũ nr̃orũ
antiquas semitas : et in eis
nr̃i temporis hominum re¬
centia uestigia. Erat enim
tunc temporis uidere clare¬
uallis aurea scła. cum uiriur¬
tutis olim diuites ĩ scło. ⁊ ho¬
norati. tunc in pauꝑtate xp̃i
gloriantes. eccłiam dei plan¬
tarent in sanguine suo. in
labore et erumnis. ĩ fame et
siti. in frigore et nũditate. In
persecutionib et contumelis.
et angustiis multis p̃paran¬
des clareualli eam qͣm hodie
habet sufficientiam et pacem.
Neq enim se tam sibi qͣm xp̃o
et fr̃ib inibi d̾o seruituris ui¬
uere estimantes. ꝓ nichilo ha¬
bebant quicquid sibi deessec
dum relinquerent post se
quod illis sufficeret: et ad
subsidium necessitatis. et
ad aliquã conscientiam uo¬
luntarie pro xp̃o pauꝑtatis.
Primaq facie ab introeun¬
tib claramuallem ꝑ descen¬

Expanded text:
cis diebus, quocunque oculos cis diebus, quocunque oculos vertebam, mirans, quasi coelos me videre novos, et terram novam, et antiquorum Aegyptiorum monachorum patrum nostrorum antiquas semitas, et in eis nostri temporis hominum recentia vestigia. 35. Erat enim tunc temporis videre Clarae-Vallis aurea saecula, cum viri virtutis, olim divites in saeculo et honorati, tunc in paupertate Christi gloriantes, Ecclesiam Dei plantarent in sanguine suo, in labore et aerumna, in fame et siti, in frigore et nuditate, in persecutionibus, et contumeliis, et angustiis multis; praeparantes Clarae-Valli eam quam hodie habet sufficientiam et pacem. Neque enim se tam sibi quam Christo et fratribus inibi Deo servituris vivere aestimantes, pro nihilo habebant quidquid sibi deesset: dum relinquerent post se quod illis sufficeret et ad subsidium necessitatis, et ad aliquam conscientiam voluntariae pro Christo paupertatis. Primaque facie ab introeuntibus Claram-Vallem per descen
Abbreviated transcription (Latin):
ces et guitur ei refrigera¬
bat. Sic gͦ tunc eum ĩueni.
et sic habitabat in illa solitu¬
oine sua: uir ille dei. Sed ñ
erat solus. cum quo erat deu.
et custodia et consolatio scoꝵ
stis indiciis demonstratũ est.
Nocte enĩ quad̃a solito atten¬
trus orando effuderat suꝑ se
animam suam: cũ tenuiter
soporatus. uoces audiuit tan¬
quã transeuntis multitudi¬
nis copiose. Euigilans autẽ
et easdem uoces pleniuis au¬
diens. cellam quoq in qua
lacebat egreditur: et prose¬
quitur abeuntes. Haud ꝓcul
aberat locus densis adhuc
spinaꝵ uepriumq frutectis
abundans: s nunc longe
mutatꝰ ab illo. Suꝑ hunc
aliquandiu stabant uelut
alt̾nantes chori. hinc in de
dispositi: et uir sc̃s audiebat
et delectabatur. Cuiꝰ tñ mys¬
terium uisionis ñ prius ag¬
nouit. quam translatis post
aliqͦt annos edificiis monaᷤᷤ¬
terii. eodem in loco positũ
oratorium cerneret: ubi uo¬
ces illas audisset. Mansi au¬
dem indignus ego cũ eo pau¬

Expanded text:
ces et guttur ei refrigerabat. 34. Sic ergo tunc eum inveni, et sic habitabat in illa solitudine sua vir ille Dei. Sed non erat solus, cum quo erat Deus, et custodia et consolatio sanctstis indiciis demonstratum est. Nocte enim quadam solito attentius orando effuderat super se animam suam, cum tenuiter soporatus voces audivit tanquam transeuntis multitudinis copiosae. Evigilans autem et easdem voces plenius audiens, cellam quoque in qua jacebat egreditur, et prosequitur abeuntes. Haud procul aberat locus densis adhuc spinarum vepriumque frutetis abundans, sed nunc longe mutatus ab illo. Super hunc aliquandiu stabant velut alternantes chori hinc inde dispositi, et Vir sanctus audiebat, et delectabatur. Cujus tamen mysterium visionis non prius agnovit quam, translatis post aliquot annos aedificiis monasterii, eodem loco positum oratorium cerneret, ubi voces illas audisset. Mansi autem indignus ego cum eo pau
Abbreviated transcription (Latin):
tur: loquetur adhuc. ce suoꝵ con¬
fessionem faciet delictoꝵ. diuina
quoq suscipiet sacramienta deuo¬
tus. Mirant᷑ om̃s. letat᷑ filius. fa¬
milia omnis exultat: quicqͥd pre¬
cipit homo dĩ firmit ei ꝓmitit᷑
ce impletur. Ccc̃um fr̃ eiꝰ gerardus
& galdricus auuncłs non parum¬
territi et turbati: secretiꝰ cũ super
tali ꝓmissione conueniunt: duriꝰ
arguunt. acrius inuehunt᷑. Quib
breuit̃ simplicit̃q respondens. fa¬
cile inquit facere potest ds̃: qd̃
difficile credere uos potestis. Itaꝙ
post secretam orationem: ad obla¬
tionem sacrificii immortał acce¬
dit. Quo offe̾nte. nuncius suꝑue
uit. qui indicaret p̃fatum iosb̾¬
tum libere iam loquentem. roga¬
re obnixiꝰ ut uir dĩ festinaret
ad eum. Cui cẽ post oblatum
sacrificium uenienti. cum lacri¬
mis & gemitu pecc̃a confessus. di¬
iuiua sacramenta suscepit: et

Expanded text:
tur; loquetur adhuc, et suorum contur; loquetur adhuc, et suorum confessionem faciet delictorum, divina quoque suscipiet Sacramenta devotus. » Mirantur omnes, laetatur filius, familia omnis exsultat; quidquid praecipit Homo Dei, firmiter ei promittitur et impletur. Verum frater ejus Girardus et Galdricus avuncterriti et turbati, secretius eum super tali promissione conveniunt, durius arguunt, acrius invehuntur. Quibus breviter simpliciterque respondens: « Facile, » inquit, « facere potest Deus, quod difficile credere vos potestis. » Itaque post secretam orationem, ad oblationem sacrificii immortalis accedit. Quo offerente nuntius supervenit, 1081 qui indicaret praefatum Josbertum, libere jam loquentem, rogare obnixius ut Vir Dei festinaret ad eum. Cui etiam post oblatum Sacrificium venienti cum lacrymis et gemitu peccata confessus, divina Sacramenta suscepit: et
Abbreviated transcription (Latin):
dior sapientie et scientie. c̃ gr̃a ꝓphe¬
tulationes sanitatũ. Quorũ que¬
dam que certa narratione di¬
dici qua fide afidelib mͥ uiris as¬
signata sunt: eadem ẽt ip̃e legen¬
dib resigno.
Munũ gͦ signum hoc fuit: qd
in manu serui sui mundo
delebre. xp̃c effecit. Cum aliquan¬
plesset: contigit uirum nobile¬
pinquum. iosbertum de firmi
Qui subito preocupatꝰ: amisit
penitꝰ incellectum parit̾ & loque¬
lam. Unde ce filius eius iosbertꝰ
iunior. & om̃s simul amici eo
mag̃ affligebant᷑ dolore: quõd
sine confessione & uiatico. uir
magnificꝰ ce magnifice hono¬
ratus obiret. Cucurrit nunciꝰ
ad abbatem: neq enĩ tunc in
monasterio erat. Uenit &e inue.¬
nit eum iam triduo sic iacen
mul lugentium cet̾oꝵ. confisus¬
est de miscdia di: & sermonem
pauꝑes. offendit d̃m̃. Si mͥ cre¬
ditis. ut eccłiis restituant᷑ ablata.
ce usurpate ingrauamem pau¬
perum consuetũdines dimuttan¬

Expanded text:
dior sapientiae ac scientiae cum gratia prophedior sapientiae ac scientiae cum gratia prophetulationes sanitatum. Quorum quaedam quae certa narratione didici, qua fide a fidelibus mihi viris assignata sunt, eadem et ipse legentibus resigno.mum ergo signum hoc fuit, quod in manu servi sui mundo celebre Christus effecit. Cum aliquanplesset, contigit virum nobileropinquum, Josbertum de FirmitQui subito praeoccupatus, amisit penitus intellectum pariter et loquelam. Unde et filius ejus Josbertus junior et omnes simul amici eo magis affligebantur dolore, quod sine Confessione et Viatico vir magnificus et magnifice honoratus obiret. Cucurrit nuntius ad Abbatem; neque enim tunc in monasterio erat. Venit, enit eum jam triduo sic jacentmul lugentium caeterorum, confisus de misericordia Dei, sermonem pauperes, offendit Deum. Si mihi 1250 creditis, ut ecclesiis restituantur ablata, et usurpatae in gravamen pauperum consuetudines dimittan
Abbreviated transcription (Latin):
corporis cogeret᷑. et sicut dictum
est necessitas infirmitatis. et ordo
necessitatis. a communi eũ conũ¬
satione conuentꝰ. plus solito seqͦst᷑¬
ret: hec pͥma cepit ẽẽ occasio. ut
quasi hominib de scło expositus
quoꝵ iam ad eum multitũdo
magna confluebat. ipse &̃ p̃sen¬
tiam suam liberius eis aclibera¬
lius commodans. uerbum uite
p̃dicaret. Cunq &e longiꝰ aliquan¬
do a monast̾io ꝓ causis eccłe com¬
munib obedientia traheretur:
et quocunq ueniret undecunq
locuturus de deo silere ñ posset.
et agere que di sunt ñ cessaret:
sic in breui ap̃d̾ homines inno¬
tuit. ut eccła di tam utili men¬
bro incorpore suo reꝑto. utiad qd̃¬
cunq oportebat non dissimulã¬
ret. Sed & licet apͥmo flore ineun¬
tis etatis fructib sp̃c semꝑ abun¬
dauerit. ab hoc tam̃ tp̃i copiosiꝰei ad¬
dita est sicut apłs dicit maniststa¬
dio sp̃c ad utilitatem. sermo. s. fecun¬

Expanded text:
corporis cogeretur, et, sicut dictum corporis cogeretur, et, sicut dictum est, necessitas infirmitatis, et ordo necessitatis a communi eum conversatione conventus plus solito sequestraret, haec prima coepit esse occasio ut, quasi hominibus de saeculo expositus, quorum jam ad eum multitudo magna confluebat, ipse etiam praesentiam suam liberius eis ac liberalius commodans, verbum vitae praedicaret. Cumque et longius aliquando a monasterio pro causis Ecclesiae communibus obedientia traheretur, et quocunque veniret, undecunque locuturus, de Deo silere non posset, et agere quae Dei sunt non cessaret, sic in brevi apud homines innotuit, ut Ecclesia Dei tam utili mebro in corpore suo reperto uti ad quodcunque oportebat non dissimularet. Sed et licet a primo flore ineuntis aetatis, fructibus Spiritus semper abundaverit, ab hoc tamen tempore copiosius ei addita est, sicut Apostolus dicit, manifestatio Spiritus ad utilitatem ; sermo scilicet fecun