comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
namq nomine. recte mens ac¬
cipitur: quia sicut proles in
utero. sic cogitationes inmente
generantur: & sicut inuentre
cibi: ita & inmente cogitacio¬
nes continentur. fidelis namq
anima temptatiombus uari¬
is fatigata. merito se intus
forisue morte simili attritã
deplorat: quia foris ꝑsecuti¬
onibus. & inter angustiis la¬
cerari se ignorat. Sepe enim
intus uero carnalib fatiga.¬

Expanded text:
namque nomine recte mens accipitur, quia, sicut proles in utero, sic cogitationes in mente generantur; et sicut in ventre cibi, ita et in mente continentur. Fidelis enim anima tentationibus variis fatigata, merito se intus forisve morte simili attritam deplorat, quia foris persecutionibus, et intus angustiis lacerari se non ignorat. Saepe enim intus vero carnalibus fatigam
Abbreviated transcription (Latin):
anima tunc licet sero recordat᷑
omnium desiderabilium suoꝵ.
cum conspicit undiq ab un¬
mundis spiritib certatim in
manu hostili omnes affectus
stare securius uidebatur : omnia
sibi ꝓ uastitate demonum in
ne. Tunc quippe preuaricatio¬
nis facta omnia oocurrunt:
tunc afflictionis pessime. quȩ
ꝑ multa oberrauerat facinora
recordatio. non ad suffragium
consolationis: s ad augmentũ
penȩ occurrit: iuxta illũd qd̃
scriptura teste. impii sunt in
inferno dicturi. Prrauimus er¬
go a uia ueritatis. & iusticiȩ
non est nobis ortus: lassati su¬
mus a uia iniquitatis & ꝑditi¬
onis: ambulauimus uias dif¬
ficiles: uiam autem dñi ignora¬
uimus. Quid nobis ꝓfuit suꝑ¬
bia. aut quid diuitiarum opu¬
lentia contulit nobis ⁊ T̃ ransie¬
runt omnia illa: tanquam
umbra mortis. In malignitate
nr̃a. consumpti sumus. Nec du¬
bium quin derideant ipsi ma¬
ligni spiritus ocium: quod ne¬
gligentes inutiliter ducunt
ꝑ presentis uitȩ spacia. Ido seqͥtͣ
UideruN

Expanded text:
recordatur omnium desiderabilium suorum cum conspicit se undique ab immundis spiritibus arctari, et in manu hostili omnes affectus stare securius videbatur, omnia sibi pro vastitate daemonum in ae. Tunc quippe praevaricationis omnia facta occurrunt, tunc afflictionis pessimae, qua per multa oberraverat facinora, recordatio, non ad suffragium consolationis, sed 1328 ad augmentum poenae occurrit, juxta illud quod Scriptura teste impii sunt in inferno dicturi: Erravimus ergo a via veritatis, et justitiae non est ortus nobis: lassati sumus in via iniquitatis et perditionis: vias ambulavimus difficiles, viam Domini ignoravimus . Quid nobis profuit superbia, aut quid divitiarum opulentia contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra mortis, in mali gnitate nostra consumpti sumus. Nec dubium quin derident ipsi magni Spiritus otium, quod negligentes inutiliter ducunt, per praesentis vitae spatia. Idcirco Viderunt
Abbreviated transcription (Latin):
carnisq deside¬
ria. cum multos
conspiciat: in
manu inimicorum: quid esti¬
mas sponsa xp̃i uidens intus
tot miseriarum nr̃arum scelera.
& dampna. quanta in suis elec¬
tis ꝑ nobis adhibeat lamenta:
quantasq lacrimas : Deinde
cum recordatur caritate ꝑfusa.
omnium desiderabilium quȩ no¬
bis in celestib sunt data. omniũ
scõꝵ consortia. unde &e nos plabi¬
mur. & ipsa ꝑegrinatur. queso
quanto merore afficitur. cogita¬
re non pigeat: presertim cum
sollempnitates nr̃ȩ. atq sabba¬
ta festiuitatum. non minus uio¬
lantur a nobis: quam abhostib
ueridentur. nec non ubi. uel qͥs
it deue ñ requenter quetit᷑
Unde unus scõꝵ. fuerunt mi¬

Expanded text:
carnisque desideria. Cum multos onspiciat in manu hostium inimicorum, quid aestimas sponsa Christi inter tot miseriarum nostrarum scelera et damna, quanta in suis electis pro nobis adhibeat lamenta, quantasque lacrymas? Deinde cum recordatur, charitate perfusa, omnium desiderabilium quae nobis in coelestibus sunt data omnium sanctorum consortia, unde et nos prolabimur, et ipsa peregrinatur. Quaeso quanto moerore afficitur, cogitare non pigeat, praesertim cum et solemnitatis nostrae atque sabbata festivitatum non minus violantur a nobis, quam et ab hostibus deridentur; necnon ubi vel quis sit Deus noster, frequenter quaeritur. Unde unus sanctorum: Fuerunt, i
Abbreviated transcription (Latin):
&ł ea sequitur que carmis affectꝰ
peit.Undle necelle at cum se¬
pe decipi: qui cum presentes
solummodo delectationes con¬
siderat futuras amaritudines
non euitat. Hinc est quod tã
sepe moy ses ad tabernaculũ
recurrit. ut dominum con¬
sulat: quia nichil homo te¬
mers foris uel appetere uel de¬
clinare debet nisi prius intus.
quid dei uoluntati placitum
sit. iudicio mentis discernat.
ꝑuerse autem anime que asfec¬
tum carnis non iudicium m̃¬
tis ubiq sequitur. rec̾te hic.
ꝑ exprobrationem dicitur. ꝓ¬
phete eius non inuenerunt
uisionem a domino. Quia ille
ꝓfecto se in foueam ꝑ ditionis
precipitat. qui semper consi¬
derat. quid carni sue dulce
sit: & quid deo placeat non at.¬
tendit. Sederunt in terra:
contieuerunt¬

Expanded text:
et ea sequitur quae carnis affectus et ea sequitur quae carnis affectus probat. Unde necesse est eum saepe decipi: qui cum praesentes solummodo delectationes considerat, futuras amaritudines non evitat. Hinc est, quod tam saepe Moyses ad tabernaculum recurrit, ut Dominum consulat; quia nihil homo temere foris, vel appetere, vel declinare debet, nisi prius intus quid Dei voluntati placitum sit, judicio mentis discernat. Perversae aut animae, quae affectum carnis non judicium mentis ubique sequitur: recte hic per exprobrationem dicitur: Prophetae ejus non invenerunt visionem a Domino. Quia ille profecto se in foveam perditionis praecipitat, qui semper considerat, quid carni suae dulce sit, et quid Deo placeat, non attendit. Sederunt in terra, conticueru
Abbreviated transcription (Latin):
quia foris animum ad bene a¬
gendum mouent. Et referen.¬
dum est adhoc quod p̃miserat
ꝑdidit ⁊ contriuit uectes eius.
uidelicet reges & principes. id
est uirtutes ꝑdidit & contri¬
uit ingentib: id est ꝑuitia fran¬
gi & opprimi ꝑmisit. Hinc est
enim quod adiungit dicens.
Non est lex. Animus enim. le.¬
gem intrinsecus habere debet.
timorem uidelicet & amorem
dei: & ad legis iudicium huius¬
sensus suos foris regere. Timorẽ
uidelicet ne eum concupiscentia
carnis per lascuuam dissoluat.
Amorem uero ne inbono oꝑe
desidia torpentem reddat. Qd̃
si forte portas suas. idest sensus
suos animus interrenis oblecta¬
mentis defigit ipse sibi indicio
est quod contritis uectib. idest
adhue exprobando dicitur. ꝓ¬
phete eius non inuenerunt ui¬
sionem a domino. Postquam
enim animus amisso modera¬
mine mentis iudicium sensu¬
um sequi incipit: iam solum¬
modo ea refugit quȩ affectus
sensuum mala essc renuntiat.

Expanded text:
quia foris animum ad bene aquia foris animum ad bene agendum movent. Et referendum est ad hoc quod praemiserat, perdidit et contrivit vectes ejus, videlicet reges et principes, id est virtutes perdidit et contrivit in gentibus, id est per vitia frangi et opprimi permisit. Hinc est enim quod adjungit, dicens: Non est lex. Animus enim legem intrinsecus habere debet, timorem videlicet et amorem Dei, et ad hujus legis judicium sensus suos foris regere. Timorem videlicet, ne cum concupiscentia carnis per lasciviam dissolvat; amorem vero, ne in bono opere desidia torpentem reddat. Quod si forte portas suas, id est sensus suos animus in terrenis oblectamentis defigit, ipse sibi judicio est, quod contritis vectibus, id est adhuc exprobrando dicitur: Prophetae ejus non invenerunt visionem a Domino. Postquam enim animus, amisso moderamine mentis, judicium sensuum sequi incipit, jam solummodo ea refugit quae affectus sensuum mala esse renuntiat,
Abbreviated transcription (Latin):
duo reuelante inuenerunt. de¬
fixe sunt interra porte eius.
Quid ꝑ portas amime: nisi sen¬
sus corporis accipimus: Quod
uidelicet portas tuc interra
defigimus: quando ipsos sensus
nrõs adterrena desideria in¬
clinamus. S quia numquam
foris sensus turpib desideriis
succumbit: nisi prius interius
mentis custodia ꝑ negligentiã
facta et dissipata fuerit. recte
subinfertur eum dicttur: per¬
didit ce contrunt uectes eius.
uectes et enim ꝑdit: quando
sublato timore bono mentem
uagam & dissolutam relinqͥt.
uectes conterit: quando in¬
gredientib uitiis constantiã
mentis frangi & emolliri ꝑ¬
mittit. De quo sequitur. Re
ges et principes eius ingenti¬
bus. ꝑ gentes enim: uitia sig¬
nantur. Reges gͦ et pͥncipes
amme ingentib sunt: quando
ipla utia cip et conenlum domi¬
nari incipiunt. Uel per reges &
principes ipsas anmie uirtutes
per quas prius regebatur acci¬
pere possumus. Reges quia intꝰ
uoluntatib president: pͥncipes

Expanded text:
Domino revelante invenerunt. DeDomino revelante invenerunt. Defixae sunt in terra portae ejus. Quid per portas animae, nisi sensus corporis accipimus? Quas videlicet portas tunc in terra defigimus, quando ipsos sensus nostros ad terrena desideria inclinamus. Sed quia nunquam foris sensus turpibus desideriis succumbit, nisi prius interius mentis custodia per negligentiam fracta et dissipata fuerit, recte subinfertur, cum dicitur: Perdidit, et contrivit vectes ejus, vectes etenim perdit, quando, sublato timore bono, mentem vagam et dissolutam relinquit. Vectes conterit, quando ingredientibus vitiis constantiam mentis frangi et emolliri permittit. De quo sequitur: Reges ejus, et principes ejus in gentibus. Per gentes enim vitia signantur. Reges ergo et principes animae in gentibus sunt, quando ipsa vitia ei per consensum dominari incipiunt. Vel per reges, et principes ipsas animae virtutes, per quas prius regebatur, accipere possumus. Reges quia intus voluntatibus praesident; principes
Abbreviated transcription (Latin):
confiliati sunt xpm̃ occidere
ne terram ꝑderent. S uectes
ꝑdidit & contrunt: quia con¬
silium eoꝵ ad nichilum re¬
degit. Consilium ꝑditum est.
re non potuerunt. Consilium
contritum est: quia obhoc ter¬
ram perdiderunt: quod xp̃m
ocerderunt. Propter quod
subditur. reges eius. & prin
cipes eius in gentib fubaudi
per eos. Sic gͥ ꝑditi funt uec¬
tes & contriti: ut non solũ
regib gentium tribucum
soluerent: s etiam p̃fecti
& presides regum inter e¬
os habitarent. & eos oppri¬
merent tandemꝗ rebelles
aterra eicerent: & ꝑ totũ mun¬
dum dissiparent. De quib ad
hue. Non est lex scilicet apud
eos. Quia ce si libros legis ha¬
beant: & tamen ui xp̃m non cre¬
dunt: legem non obseruant.
uenturum promittunt: cont᷑
hoc recte respondetur: cum di¬
citur prophetȩ eius non inue¬
nerunt uisionem adomino.
Acsi diceretur. Quod de aduen¬
tu xp̃i falso sibi blandientes
predicunt. hoc a semet ipsis non

Expanded text:
consiliati sunt Christum occidere, consiliati sunt Christum occidere, ne terram perderent? Sed vectes perdidit et contrivit, quia consilium eorum ad nihilum redegit. Consilium perditum est, re non potuerunt. Consilium contritum est, quia ob hoc terram perdiderunt, quod Christum occiderunt. Propter quod subditur: Reges ejus, et principes ejus in gentibus, subaudper eos. Sic igitur perditi sunt et contriti vectes, ut non solum regibus gentium tributum solverent, sed etiam praefecti et praesides regum inter eos habitarent, et eos opprimerent, tandemque rebelles a terra ejicerent et per totum mundum dissiparent. De quibus adhuc subditur: Non est lex, scilicet apud eos, quia, etsi libros legis habeant, quia tamen in Christum non credunt, legem non observant. venturum promittunt, contra hoc recte respondetur, cum dicitur: Prophetae ejus non invenerunt visionem a Domino. Ac si diceret: Quod de adventu Christi falso sibi blandientes praedicant hoc a semetipsis, non a
Abbreviated transcription (Latin):
etiam suꝑtus dixerat: porte
eius destructe. Hic autem am¬
plius aliquid insinuare uo¬
lens ait. defixȩ sunt porte eiꝰ
gelio dominus dicit. Ue uob̾
scribe &e pharisei: quia tulis¬
tis clauem scientie: ipsi non
introistis: & alios intrare uo¬
lentes ꝓhibuistis. Dicatur gͦ.
Defixe̾ sunt uiterra porte eiꝰ.
Per terram enim. uel amor
terrenarum rerum. uel hu¬
manitas xp̃i. uel carnales
obseruantię legis intelligi
polsunt. Bene gͦ porte int̾ra
defixe dicuntur quia seribe
& pharisei doctores populi: ꝓp¬
ter hoc quod mentem interre¬
nis desideriis fixerant: non so¬
lum xp̃m recipere noluerunt.
immo etiam. ne terram amit
laqueum ꝑfidie inciderunt.
Uel interra defixi sunt: qr
translata spiritali intelligen¬
tia legis ad gentes: ipsi in
carnalib obseruantus reman¬
serunt. Unde bene subditur.
ꝑdidit et contriuit uectes eiꝰ.
Quid enim uectes. nisi occul¬
ta &e fortia consilia seribarũ
ꝙ phariseoꝵ designant: quib

Expanded text:
etiam superius dixerat: Portae etiam superius dixerat: Portae ejus destructae. Hic autem amplius aliquid insinuare volens, ait: Defixae sunt in terra gelio Dominus dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei, quia tulistis clavem scientiae. Ipsi non introistis, et alios intrare volentes prohibuistis . Dicatur ergo: Defixae sunt in terra portae ejus. Per terram enim vel amor terrenarum rerum, vel humanitas Christi, vel carnales observantiae legis intelligi possunt. Bene ergo portae in terra defixae dicuntur, quia Scribae et Pharisaei doctores populi, propter hoc quod mentem in terrenis desideriis fixerant non solum Christum recipere noluerunt, imo etiam, ne terram illamlaqueum perfidiae inciderunt. Vel in terra defixi sunt, quia translata spirituali intelligentia legis ad gentes, ipsi in carnalibus observantiis remanserunt. Unde bene subditur: Perdidit et contrivit vectes ejus. Quid enim vectes nisi occulta et fortia consilia Scribarum et Pharisaeorum designant, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
rectȩ incedendi ꝑ bonam ope¬
rationem exemplum fiunt. Rec
re gͦ ꝑportas iherusalem scri¬
bas ꝙ phariseos: doctores iuide¬
orum intelligere possumus.
De quib hie dicitur. defixe st̃
in terra porte eius. Porte siqͥd̃ẽ
trcte e olidos uetes hben¬
tes pro tempore: claudi & aꝑi¬
ri possunt. Claudi uidelicet᷑
autem solutȩ auectib suis &
ablate: aditum quidem. non
muniunt: s tamen intrare
uolentib non obsistunt. Porte
uero que contritis uectib int̾ra
defixe sunt: munimentum ñ
impediunt. Quid gͦ sunt por¬
te erecte nsi doctores celestia
predicantes: que bene inuecti¬
bus pendent. quia de consilio
cordis firmatur uerbum pre¬
dicationis. Et qui sunt porte
destruetȩ & ablate. nsi precli¬
catores negligentes & tepidi.
quos dominus ꝑ ꝓpħam in¬
crepat dicens: canes muti ñ
ualentes latrare: & alibi. non
ascendistis indie domini ex
aduerso. ut poneretis uos
murum ꝓ domo isrł. De qͥb

Expanded text:
recte incedendi per bonam operecte incedendi per bonam operationem exemplum fiunt. Recte ergo per portas Jerusalem Scribas et Pharisaeos doctores Judaeorum intelligere possumus. De quibus hic dicitur: Defixae sunt in terra portae ejus. Portae, si quidem erectae et solidos vectes habentes pro tempore claudi et aperiri possunt, claudi videlicet autem solutae a vectibus suis, et ablatae, aditum non muniunt, neque intrare volentibus obsistunt. Portae vero, quae contritis vectibus in terra delixae sunt, munimentum quiimpediunt. Quid ergo sunt portae erectae, nisi doctores coelestia praedicantes, quae bene in vectibus pendent, quia de consilio cordis firmatur verbum praedicationis? Et quae sunt portae destructae, et ablatae, nisi praedicatores negligentes et tepidi, quos Dominus per prophetam increpat, dicens: Canes muti non valentes latrare? Et alibi: Non ascendisti in die Domini ex adverso, ut poneretis vos murum pro domo Domini . De quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ingentib subauditur ꝑ didit
dominus: hoc est disꝑsit et
contriuit: idest innichilum re¬
degit. Quo merito etiam hoc e¬
uenerit: subinfert. Non est inde
licet lex apud eos: quia legem
domini non custodiunt: & pro¬
phete eius non inuenerunt ui¬
sionem adomino.Cum amari¬
tudine. ꝓmintiandum est. pro¬
phetȩ eius. Ac si diceret. Illos
magis dilexit: qui suo spiritu
falsa ꝓphetabant: quam illos
qui adomino uisionem inue¬
nerunt. Defixe sunt interra
porte eius. & cetera. Quid per
portas & uectes eiuitatis. inisi
prelatos populi accipere de¬
bemus : Idem namq & porte
sunt ꝑ uerbum. & uectes per
consilium. & uie ꝑ exemplum.
ꝑuerbum disertum. porte exee
ꝑconsilium firmum. uectes
ferrei: ꝑ exemplum bone uie
plane. Porte enim sunt: quan¬
do extra positos ꝑ uerbum predi¬
cationis ad fidem introducũt.
Uectes sunt quando intus ꝑfi
dem constitutos. ꝑ consilium
salutis confirmant & dirig̃t.
Uia sunt. quando incipientib

Expanded text:
in gentibus subauditur, perdidit in gentibus subauditur, perdidit Dominus, hoc est dispersit et contrivit, id est in nihilum redegit. Quo merito etiam hoc evenerit subinfert: Non est lex, videlicet apud eos, quia legem Domini non custodiunt: et prophetae ejus non invenerunt visionem a Domino. Cum amaritudine pronuntiandum est, prophetae ejus. Ac si diceret: Illos magis dilexit, qui suo spiritu falsa prophetabant, quam illos qui a Domino visionem invenerunt. Defixae sunt in terra portae ejus, etc. Quid per portas, et vectes civitatis, nisi praelatos populi accipere debemus? Idem namque et portae sunt per verbum, et vectes per consilium, et viae per exemplum. Per verbum disertum, portae aereae; per consilium firmum, vectes ferrei; per exemplum bonum, viae planae. Portae enim sunt, quando extra positos per verbum praedicationis ad fidem introducunt. Vectes sunt, quando intus per fidem constitutos per consilium salutis confirmant et dirigunt. Viae sunt, quando jam incipientibus,
Abbreviated transcription (Latin):
oritq ante murale: et murus
pariter dissipatus est. Si per
murum ut dictum est. uirtutes
anime designantur: recte ꝑ
antemurale opera uirtutum
accipimus. Quid est ergo qͦd
dõ innos uindicante ante mu¬
rale luget et murus dissipatt᷑.
nisi quia eius grã recedente:
et uirtus tollitur: & oꝑa uirtu¬
tis infatuatur: Tunc enĩ oꝑa
nostra bona lugent: quando
amissa iurtute: & si ad tempus
maneant: meritum tamen
non habent. Sunt qui uirtutũ
opera. ꝑ antemurale. fidem ae¬
cipere uolunt. Et bene fides
destructis oꝑib bonis. lugere
dicitur: quia absq bono opere
apud dm̃ fides non approba¬
tur. Befixe sunt interra porte
eius: ꝑdidit et contriuit uec¬
tes eius. Inportis sublimitas
regni: in uectib fortitudo no¬
tatur. Porte gͦ eius interra de¬
fixe sunt: sublimitas humi¬
liata ꝙ directa. Uectes ꝑditi
et contriti: fortitudo amissa
atq comminuta. Quod q̃ͣlit̃
saicdum sit adluingit diens
Regesenis & principes eius

Expanded text:
xitque antemurale, et murus xitque antemurale, et murus pariter dissipatus est. Si per murum, ut dictum est, virtutes animae significantur, recte per antemurale opera virtutum accipimus. Quid est ergo quod Deo in nos vindicante antemurale luget et murus dissipatur, nisi quod, ejus gratia recedente, et virtus tollitur, et opera virtutis infatuantur. Tunc enim opera nostra bona lugent, quando amissa virtute, et si ad tempus manent, meritum tamen non habent. Sunt qui per murum opera, per antemurale fidem accipere volunt, et bene fides destructis operibus bonis lugere dicitur, quia absque bono opere apud Deum fides non approbatur. Defixae sunt in terra portae ejus; perdidit et contrivit vectes ejus. In portis sublimitas regni; in vectibus fortitudo notatur. Portae ergo in terra defixae sunt, sublimitas humiliata et dejecta. Vectes perditi et contriti, fortitudo amissa atque comminuta. Quod qualiter factum sit, adjungit dicens: Reges ejus et principes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quitas funiculus dei dicitur.
quia innobis inuenit unde li¬
gamut. Propter quod necesse
est. semꝑ solliciti simus: ne
nos ꝑ accepta dona uirtutũ.
aut suꝑbia eleuet: aut negli¬
gentia dissoluat: quia fortassis
dum nos male securi. acceptã
grãm custodire negligimus.
quam horrendum sit quod
de nobis inuisibilis udex eo¬
gitet ignoramus. Qui quam¬
uis peccantes nos dissimulans
quidem non ignorans diu pa¬
diatur: scire tamen debemus
quod ubi longa deliberatio
precedit: grauis animaduer¬
sio sequitur: quemadmodũ
cernimus: qui quanto quis¬
grauius. attentius ic̾tum ui¬
brat.: tanto periculosius ia¬
eulatin. Unde hubruingitue.
Non auertit manum suam aꝑ
ditione. Ac si aꝑte diceretur.
Quantomagis prius paciendo
sustinuit: tanto minus nime
feriendo pareit: quia ꝓ fecto
iustum ualde est: ut si manus
nrãs dum possumus ab illicito
opere non retrahimus: dĩ qͦq
manus inulciscendo aꝑditione
non auertatur. Sequitur. lu¬

Expanded text:
quitas funiculus Dei dicitur, quitas funiculus Dei dicitur, quia in nobis invenit unde ligamur. Propter quod necesse est ut semper solliciti simus, ne nos per accepta dona virtutum, aut superbia elevet, aut negligentia dissolvat, quia fortassis, dum nos male securi acceptam gratiam custodire negligimus, quam horrendum sit quid de nobis invisibilis judex cogitet ignoramus: qui quamvis peccantes nos dissimulans quidem, non ignorans diu patiatur, scire tamen debemus quod ubi longa deliberatio praecedit, gravis animadversio sequitur, quemadmodum cernimus quod quanto quis attentius ictum vibrat, tanto periculosius jaculatur. Unde subjungitur: Non avertit manum suam a perditione. Ac si aperte diceretur: Quanto magis prius patiendo sustinuit, tanto minus nunc feriendo parcit, quia profecto justum valde est, ut si nos manus nostras, dum possumus, ab illicito opere non retrahimus, Dei quoque manus in ulciscendo a perditione non avertatur. Sequitur: Lu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde recte nunc dicitur. Cogi
nipotens d̾s cos quos iam per
fidem & grãm. spiritalium do¬
norum. inuiscerib eccłȩ suȩ
in filios adoptauerat: propt̃
praua oꝑa. postmodum rep¬
bans. ipsis etiam quas iam
tribuerat uirtutib priuat.
S quia nobis peccantibus
minquam tam grauiter. ira¬
sei solet: nisi nostris prius
inquitatib dui ꝓuocatus
num quam recte nunc dicit᷑.
Cogitauit dominus dissipare
nnuirum filie syon. Ac si dicere¬
tur. deliberat priusquam feri¬
at: nec cito ꝓfeit sententiam.
quousq subtili consideratio¬
ne examinet culpam. Quod
etiam euidentius explanatur
cum dicitur. Tetendit funiculũ
suum. Quid est enim funculũ
tendere: nisi subtiliter mensu¬
ram peccati examinare: Uel
funiculum tendere est: diu
inpeccato ꝑseuerantes tolerare.
non quod ipse faciendo iniqui¬
tatem augeat: s quod iusto
iudicio suo. uel non corrigen¬
do. uel non pumendo innobis
ꝓlongari permittat. Que ini¬

Expanded text:
Unde recte nunc dicitur: CogitUnde recte nunc dicitur: Cogitnipotens Deus eos, quos jam per fidem et gratiam spiritualium donorum in visceribus Ecclesiae suae in filios adoptaverat, propter prava opera postmodum reprobans, ipsis etiam quas jam tribuerat virtutibus privat. Sed quia nobis peccantibus nunquam tam graviter irasci solet, nisi nostris prius iniquitatibus diu provocatus fuerit, recte nunc dicitur: Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Ac si diceretur: Deliberat prius quam feriat, nec cito profert sententiam, quousque subtili consideratione examinet culpam. Quod etiam evidentius explanatur, cum dicitur. Tetendit funiculum suum. Quid est enim funiculum tendere, nisi subtiliter mensuram peccati examinare? Vel funiculum tendere est diu in peccato perseverantes tolerare, non quod ipse patiendo iniquitatem augeat, sed quod justo judicio suo, vel non corrigendo vel non puniendo in nobis prolongari permittat; quae ini
Abbreviated transcription (Latin):
duoꝵ parietum ex diuerso in
uno concurrentium caput fac¬
tus est. Quod autem dixit
murali dissipatus sit. Neu¬
trum enim. a sana intelligen¬
tia discordat. Nam quod ipse
etiam human genetis redenap¬
tor cum fidelib ceteris. illius
populi ꝑfidiam & dissipationẽ
fleuerit euuangelium mani feste
declarat: ubi dicittur. Cum ap¬
propinquaret dominus iheru¬
salem uidens ciuitatem fleuit
suꝑ eam & ait quia si cognouis¬
ses & tu: quia uement dies in
te. et circumdabunt te. & co¬
angustabunt te undiq & ad
terram ꝓsternent te. Item quod
societas scõꝵ cum ipso suo ca¬
pite abeis dissipata sit: aꝑte
inactib apłoꝵ ostenditur: ubi
enarratur quomodo gens uda¬
noluit: etiam fideles illius. a
siuis finib eiecit. Cogitauit do¬
minus. & cetera. Quid est quod
dominus ante factum cogitare
dicitur: nisi quia d̃s peccatores
prius ꝑpacientram du tolerat.
ut districtius postmodum ꝑ
iusticiam culpam exquirat:

Expanded text:
duorum parietum ex diverso in duorum parietum ex diverso in unum concurrentium, caput factus est. Quod autem dixit, murali dissipatus sit. Neutrum enim a sana intelligentia discordat. Nam quod ipse etiam humani generis Redemptor cum caeteris fidelibus illius populi perfidiam et dissipationem fleverit, Evangelium manifeste declarat ubi dicitur. Cum appropinquaret Dominus Jerusalem, videns civitatem flevit super eam et ait: Quia si cognovisses, et tu, quia venient dies in te, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te . Item quod societas sanctorum cum ipso suo capite ab eis dissipata sit, aperte in Actibus apostolorum ostenditur, ubi narratur quomodo gens Judanoluit, et fideles illius a suis finibus ejecit. Cogitavit Dominus, etc. Quid est quod Dominus ante factum cogitare dicitur, nisi quod Deus peccatores prius per patientiam diu tolerat, ut districtius postmodum per justitiam, culpam exquirat.
Abbreviated transcription (Latin):
te humanitatis quasi murus no¬
bis factus est: quia quos per fidẽ
inse eredentes recepit. contra im¬
pugnationem malignorum spi¬
rituum defendendo custodit.
S quia scĩ patres etiam ad cus¬
todiendam ecclesiam dei iugit̃
predicatione & exemplo spiri¬
talib excubiis inuigilant:
quasi ante murale in ciuitate
dei foris stant. Dicat gͦ. luxit
ante murale: &e murus parit̃
dissipatus est: quia inde omĩs
prioꝵ patrum multitudo dolu¬
it: quod ꝑfidus iudeoꝵ ppłs
saluatorem ad se nussum non
recepit. Quod autem dicitur
murus dissipatus est: tantum ad
eos dictum est: a quib ablatus ẽ.
Dissipatus est iudeis ut edifiea¬
retur gentibus: quia per hoc fi¬
des eius ad gentes transut: quod
iudea illam in ꝑfidia manens
reprobrauit: sicut per psalmis¬
tam dicitur. Lapidem quem re¬
probrauerunt edificantes: hic
factus est incaput anguli. pro
hoc namq quod aꝑfidis iude¬
is reprobatus est: gentium pa¬
riter & iudeoꝵ fidelium quafi

Expanded text:
tae humanitatis, quasi murus notae humanitatis, quasi murus nobis factus est; quia quos per fidem in se credentes recepit, et contra impugnationem malignorum spirituum defendendo custodit. Sed quia sancti Patres etiam ad custodiendam Ecclesiam Dei jugiter praedicatione et exemplo spiritualibus excubiis invigilant, quasi antemurale in civitate Dei foris stant dicatur ergo: Luxit antemurale, et murus pariter dissipatus est; quia inde omnis priorum Patrum multitudo doluit quod perfidus Judaeorum populus Salvatorem ad se missum non recipit. Quod autem dicitur, murus dissipatus est, quantum ad eos dictum est a quibus est ablatus. Dissipatus est Judaeis, ut aedificaretur gentibus, quia per hoc fides ejus ad gentes transiit, quod Judaea illam in perfidia manens reprobavit, sicut per Psalmistam dicitur: Lapidem, quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Per hoc namque quod a perfidis Judaeis reprobatus est gentium pariter, et Judaeorum fidelium, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ommnes gentes dilatatur. Qͥa
uero illuminationem gentiũ
precessit excecatio iudeoꝵ: rec¬
te subinfertur cum dicitur.
Et non auertit manum suam
aꝑdicione. Quasi enim fumeu¬
lum tendens manum a ꝑditio¬
ne auerteret: si gentes colligens
uideos non reꝓbraret. Hinc est
quod ysaras ꝓpheta. eum fidẽ
gentium. & futuram ꝑ spm̃ cer¬
neret excecationem iudes rum
ait. Multiplicasti gentem: non
magnificasti leticiam. Multi¬
plicata quippe gente. Letieia
magnificata non est: quia
priores patres quamuis qui¬
dem letarentur. de futura sa¬
lute gentium. simul tamen
doluerunt de ꝑditione indeoꝵ.
Unde &e hic quoq recte sub¬
iungitur. Luxitq ante murale:
& murus pariter dissipatus est.
Quid namq in hoc loco ante¬
murale. nisi priores patres.
et quid murus. msi ipsum
mediatorem dei & hominum
designat: Sicut ꝑ ysaram
dicitur. Urbs fortitudinis
nr̃e syon: saluator ponetur
in ea murui: & ante murale.
Ipse enim scd̾m formam assump¬

Expanded text:
omnes gentes dilatatur. Quia omnes gentes dilatatur. Quia vero illuminationem gentium praecessit excaecatio Judaeorum, recte subinfertur cum dicitur: Et non avertit manum suam a perditione. Quasi enim funiculum tendens manum a perditione averteret, si gentes colligens Judaeos non reprobaret. Hinc est quod Isaias propheta cum fidem gentium, et futuram per spiritum cerneret excaecationem Judaeorum, ait: Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam . Multiplicata quippe gente, laetitia magnificata non est, quia priores patres, quamvis quidem laetarentur de futura salute gentium, simul tamen doluerunt de perditione Judaeorum. Unde, et hic quoque recte subjungitur: suxitque autemurale, et murus dissipatus est. Quid namque in hoc loco antemurale, nisi priores patres; et quid murus, nisi ipsum Mediatorem Dei et hominum designat. Sicut per Isaiam dicitur: Urbs fortitudinis nostrae Sion, Salvator ponetur in ea murus et antemurale . Ipse enim secundum formam assump
Abbreviated transcription (Latin):
emm suꝑ delinquentes funieu¬
lum tendere: nisi prius modũ
et quantitater delicti. diligen¬
ter examinare: acdeinde se¬
cundum mensuram culpe.
mensuram moderari uindic¬
te: Prepter quod subditur.
Et non auertit manum suam
a perdicione. Ac si diceret. Ne¬
minem excepit a pena: quia
neminem inuenit liberum
a culpa. Quod legi etiam ali¬
ter potest. Cogitauit dominꝰ¬
& oecera. Per cogitationem qͥp¬
pe dei occulta. dispensatio in¬
carnationis eius intelligi po¬
dest. Et quia incarne ueniens
occulto quodam consilio. iu¬
deos reppulit: ut gentes ad
fidem colligeret: quasi priꝰ
murum filie syon dissipa¬
uit: idest ꝓtectionem suã
a perilo uedlerumn astalit
ac sic deinde funculum here¬
ditatis ur̃e. super populum gen¬
tium dilatauit. Quasi enĩ con¬
tractus erat. funiculus eius.
quando de populo iudeorum
tantum dicebatur iacob. funi¬
culus hereditatis eius: s tunc fu¬
niculus tenditur: quando ut
dictum est. sors hereditatis suꝑ

Expanded text:
enim super delinquentes funicuenim super delinquentes funiculum tendere, nisi prius modum et quantitatem delicti diligenter examinare; ac deinde, secundum mensuram culpae, mensuram moderari vindictae? Propter quod subditur: Et non avertit manum suam a perditione. Ac si diceret: Neminem excepit a poena, quia neminem invenit liberum a culpa. Quod legi etiam aliter potest. Cogitavit Dominus, etc. Per cogitationem quippe Dei, occulta dispensatio incarnationis ejus intelligi potest. Et quia in carne veniens, occulto quodam consilio Judaeos repulit, ut gentes ad fidem colligeret, quasi prius murum filiae Sion dissipavit, id est protectionem suam a populo Judaeorum abstulit, ac sic deinde funiculum haereditatis suae super populum gentium dilatavit. Quasi enim contractus erat funiculus ejus, quando de populo Judaeorum tantum dicebatur: Jacob funiculus haereditatis ejus ; sed tunc funiculus tenditur, quando, ut dictum est, sors haereditatis super
Abbreviated transcription (Latin):
manus immici traduntur:
quando subiecta sibi ꝑ consen¬
sum iniquitatis anima. etiam
summis uirtutib aduersarius
dominatur. De quo recte subin¬
fertur. Uocem dederunt in do¬
mo domini. Tune enim in do¬
mo domini inmiei uocẽ dant.
quando maligni spc̃. intra con¬
scientiam amissi: non iã foris
pulsantes: renitenti peocatũ
suadent. s intus presidentes
consentienti imperant. Unde
pulent plimlitudinem iuo¬
infertur eum dicitur: sicut in
die sollempni. lunc qui ppe
Diabolus plene exultat: quan¬
do nichil innobis imienit. quod
eius noluntati contradicat. Co¬
guauit dominus. ⁊ cetera. Ds
quasi homo ante fac̾tum cogita¬
re dicitur: nequid temere et
absq deliberatione facere cre¬
datur. Deliberatio autem dei.
nil aliud est quam pacientia &
iusticia eius. pacientia: quasi
delinquentes ut corrigantur
diutolerat. Iusticia: qua ꝑseue¬
rantib digna meritis recompen¬
sat. Unde subiungitur. Teten¬
dit funiculum suum. Quidest

Expanded text:
manus inimici traduntur, manus inimici traduntur, quando, subjecta sibi per consensum iniquitatis anima, etiam summis virtutibus adversarius dominatur. De quo recte subinfertur. Vocem dederunt in domo Domini. Tunc enim in domo Domini inimici vocem dant, quando maligni spiritus intra conscientiam admissi, non jam foris pulsantes renitenti peccatum suadent, sed intus praesidentes consentienti imperant. Unde pulchre per similitudinem subinfertur: Sicut in die solemni. Tunc quippe diabolus plene exsultat, quando nihil in nobis invenit quod ejus voluntati contradicat. Cogitavit Dominus, etc. Deus quasi homo factum cogitare dicitur, ne quid temere et absque deliberatione facere credatur. Deliberatio autem Dei nihil aliud est quam patientia et justitia ejus. Patientia, qua delinquentes, ut corrigantur, diu tolerat; justitia, qua perseverantibus digna meritis recompensat. Unde subjungitur: Tetendit funiculum suum. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ est: descendat nunc
de cruce: & credimus ei. Un¬
de bene adiungitur: sieut in
generalis & communis est: festi¬
uitas. Quasi ergo indie sollemp¬
ni uocem dant: qui impleto gau¬
dio nichil iam desideriis suis
suꝑesse exultant. Reppulit do¬
minus altare suum. Altare dei
innobis fides nr̃a est: supra quã
sacrificium boni oꝑis immolamꝰ.
Quod uidelicet altare tune re¬
pellitur: quando fides nr̃a bo¬
nis oꝑib nudata a dõ reꝓbat᷑.
Dequa adhuc subditur. Male¬
dixit scĩficatiom sue. Scĩficatur
quippe fides nostra: quando ei
ꝑ inorementa uirtutum. meri¬
ta augentur. S sc̃ificatio male¬
dicitur: quando amissis uirtu¬
tibus fides ipsa prauis actioni¬
bus uiolatur. Unde adhuc sub¬
ditur. Tradidit in manus ini¬
miei. muros turrium eius.
Quid enim muri turrium. i¬
si eminentiores uirtutes signifi¬
cant: que & solide sunt ꝑ forti¬
tutlinem: & erecte ꝑ curcũspec¬
tionem: Muri gͦ turrium. in

Expanded text:
Filius Dei est, descendat nunc Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Unde bene adjungitur, sicut in generalis et communis est festivitas. Quasi ergo in die solemni vocem dant, qui impleto gaudio nihil jam desideriis suis superesse exsultant. Repulit Dominus altare suum. Altare Dei in nobis fides nostra est, supra quam sacrificium boni operis immolamus. Quod videlicet altare tunc repellitur, quando fides nostra bonis operibus nudata, a Deo reprobatur. De qua adhuc subditur: Maledixit sanctificationi suae. Sanctificatur quippe fides nostra, quando ei per incrementa virtutum merita augentur; sanctificationi maledicitur, quando amissis virtutibus, fides ipsa pravis actionibus violatur. Unde adhuc additur: Tradidit in manus inimici muros turrium ejus. Quid enim muri turrium, nisi eminentiores virtutes significant, quae et solidae sunt per fortitudinem, et erectae per circumspectionem? Muri ergo turrium in
Abbreviated transcription (Latin):
penam expiandam imposuit.¬
ac deinde nos areatu maledicti¬
onis absolutos. scĩficationis ipsiᷤ
participes fecit. Sequitur. Tra¬
didit inmanus inimici muroᷤ
turrium eius. Muri turrium
qui inciuitate eminentiores st̃.
apłos designant: qui tune in
sca eccła. & dignitate eminenti¬
ores. & constantia fortiores fuer̃.
S isti quoq inmanus inimici
traditi sunt: quia cum xp̃m
mori cernerent: quodammodo
ꝑ infidelitatem corruerunt.
Sequitur. Uocem dederunt in
domo domini. sicut indie sol¬
lempni. Domus domini: eccła
intelligitur. Uocem ergo exulta¬
: hertionis inimiei in domo domini¬
x I dederunt: quando ipso pastore
mortuo. & disꝑsis ouib omni¬
no se preualuisse głati sunt.
Uel ꝑdomum domini. ipsum
cep̃m accipere possumus: sic̃
dum reconcilians sibi. Indomo
itaq domini uocem inimici
dederunt: quando ipsi ineru¬
oe pendenti. insultabant dicen¬
tes. Alios saluos fecit. seip fũ
non potest saluum facere: si

Expanded text:
poenam expiandam imposuit,poenam expiandam imposuit,ac deinde nos a reatu maledictionis absolutos sanctificationis illius participes fecit. Sequitur: Tradidit in manus inimici muros turrium ejus. Muri turrium, qui in civitate eminentiores sunt, apostolos designant, qui tunc in sancta Ecclesia et dignitate eminentiores, et constantia fortiores fuerunt. Sed isti quoque in manus inimici traditi sunt, quia, cum Christum mori cernerent, quodammodo per infidelitatem corruerunt. Sequitur: Vocem dederunt in domo Domini sicut in die solemni. Domus Domini Ecclesia intelligitur. Vocem ergo exsultationis inimici in domo Domini dederunt, quando, ipso pastore mortuo, et dispersis ovibus, omnino se praevaluisse gloriati sunt. Vel per domum Domini ipsum Christum accipere possumus, sicut dum reconcilians sibi . In domo itaque Domini vocem inimici dederunt, quando ipsi in cruce pendenti insultabant, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si
Abbreviated transcription (Latin):
peccati consuetudine obdurat᷑.
Ds ergo nos dissipat: nos de¬
molitur: inobliuionem. in obp¬
brium. in indignationem trade¬
re dicitur: quia afflicta mens
hoc quasi adeo fieri conquerit᷑.
quod ab ipso iusto dei iudicio suo
ꝑmittente non impeditur. Per¬
mttit enim ut nos dissipemur.
ut dissipati eius obliuiscamur
ut obliti eius in obprobrium &
in indignationem ueniamus.
Sequitur. Reppulit dominus
altare suum. Supra de exceca¬
tione iudeoꝵ. locutus fuit: nc̃
quo ordine. eadem facta sit.
subiungit dicens. Reppulit
dominus altare suum. Quod
mano generi. ds placatus red¬
ditur: quasi propiciationis
nostre sacrifictum suꝑ ipsũ
dõ offertut. Hoc altare deus
pater reppulit: quando xp̃m
usq ad erueis patibulum in
manib plequentum udeotũ
in passione dereliquit. Scĩficati¬
oni quoq sue ds̃ pater maledix̃.
quia ipsi quem singulariter scĩ¬
ficauerat. & ad sc̃ificandos nosmi¬
serat: prius maledictionis nr̃e

Expanded text:
peccati consuetudine obduratur. peccati consuetudine obduratur. Deus ergo nos dissipat, nos demolitur: in oblivionem, in opprobrium, in indignationem tradere dicitur, quia afflicta mens hoc quasi a Deo fieri conqueritur, quod ab ipso, judicio suo permittente, non impeditur. Permittit enim ut nos dissipemur ut dissipati ejus obliviscamur, ut obliti ejus in opprobrium, et in indignationem veniamus. Sequitur: Repulit Dominus altare suum. Supra de excaecatione Judaeorum locutus fuit; nunc quo ordine eadem facta sit subjungit, dicens: Repulit Dominus altare suum. Quod mano generi Deus placatus redditur, quasi propitiationis nostrae sacrificium super ipsum Deo offertur. Hoc altare Deus Pater quasi repulit, quando Christum usque ad crucis patibulum in manibus persequentium Judaeorum in passione dereliquit. Sanctificationi quoque suae Deus Pater maledixit, quia ipse quem singulariter sanctificaverat, et ad sanctificandos nos miserat, prius maledictionis nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
rat: scilicet dissipauit tentoriũ
suum: & demolitus est taberna¬
culum suum. Adhec duo respõ¬
dere uidetur. ac si diceret. Quia
dissipauit tentorium suum: ideo
obliuioni tradidit dominus¬
festiuitatem: quia uero demoli¬
tus est tabernaculum suum.
i deo obliuioni tradidit sab¬
batum. Nam quanta sit inter¬
ni gaudii dulcedo non memi¬
nit: quisquis in laudib homi¬
num. & in reb transitoriis gau¬
dium querit: & nequaquam
uera pace. intus mens fruitur.
cum per incentiua uitiorũ
& affectus carnalium deside¬
riorum conturbatur. Seqͥt᷑.
nobꝓbrium & inindignationẽ.
debet ẽẽ & sacerdos. Rex: quia re¬
gere debet carnem suam. Sacer¬
dos: quia dõ iugiter offerre de¬
bet ddeuotionem suam. S rex
in obꝓbrium traditur: quando
anima carni suȩ subiecta. tur¬
pib desideriis famulatus.
Sacerdos inindignationem
traditur: quando ab illa qͥ
erga dm̃ habere consueuerat.
deuotione. obstinata mens. &

Expanded text:
rat scilicet, dissipavit tentorium rat scilicet, dissipavit tentorium suum, et demolitus est tabernaculum suum. Ad haec duo respondere videtur. Ac si diceret: Quia dissipavit tentorium suum, ideo oblivioni tradidit festivitatem. Quia vero demolitus est tabernaculum suum, ideo oblivioni tradidit sabbatum. Nam quanta sit interni gaudii dulcedo, non meminit quisquis in laudibus hominum et in rebus transitoriis gaudium quaerit; et nequaquam vera pace intus mens fruitur, cum per incentiva vitiorum et affectus carnalium desideriorum conturbatur. Sequitur: In opprobrium et in indignationem debet esse et sacerdos. Rex, quia regere debet carnem suam. Sacerdos, quia Deo jugiter offerre debet devotionem suam. Sed rex in opprobrium traditur, quando anima carni suae subjecta turpibus desideriis famulatur. Sacerdos in indignationem traditur, quando ab illa quam erga Deum habere consueverat devotione obstinata mens ex
Abbreviated transcription (Latin):
dioia conscientie. illicita de¬
lectatione larenter corrumpi¬
tur. Et recte dicitur dissipa¬
uit quasi ortum tentorium
suum. In hoc enim quisq ste¬
rilis esse incipit: quod de bo¬
no opere suo. in oculis homi¬
num gloriari querit: ut ĩa
de reliquo aabeneoperandum.
tutela di indignus sit: quia ger¬
minis sui fructum idest oꝑis sui
mercedem apud dm̃ non eusto¬
dit. hoc etiam intentorio notare
possumus: quod sicut tentoriã
primum funib extenditur. de¬
incle ipsi funes palis affixis ter¬
re retinentur: ita quoq bona
operatio ꝑ intentionis ꝑseue.¬
rantiam tendi debet ne rela¬
exetur: & ipsa intentio ne apro¬
posito suo lenteseat. ꝑ spem
eternȩ remunerationis quasi
palis quib dam soliditati t̾re
affixis confirmari. Sequitur.
Obliuioni tradidit dominus
in syon. festiuitatem & sabba¬
tum. Quid ꝑ festiuitatem. nifi
gaudium internum: & quid ꝑ
sabbatum. nisi quies mentis ac¬
cipitur: Duo enim supra dixe¬

Expanded text:
ditia conscientiae illicita deditia conscientiae illicita delectatione latenter corrumpitur. Et recte dicitur: Dissipavit quasi hortum tentorium suum. In hoc enim quisque sterilis esse incipit, quod de bono opere suo in oculis hominum gloriari quaerit, ut jam de reliquo ad bene operandum tutela Dei indignus sit, quia germinis sui fructum, id est operis sui mercedem apud Deum non custodit. Hoc etiam in tentorio notare possumus: quod sicut tentorium primum funibus extenditur, deinde ipsi funes palis affixis terrae retinentur, ita quoque bona operatio per intentionis perseverantiam tendi debet, ne laxetur: et ipsa intentio, ne a proposito suo lentescat, per spem aeternae remunerationis, quasi palis quibusdam soliditati terrae affixis, confirmari. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem, et sabbatum. Quid per festivitatem, nisi gaudium internum; et quid per sabbatum, nisi quies mentis accipitur? Duo enim supradixe
Abbreviated transcription (Latin):
conspectum meum: quis quesi¬
uit hec de manib meis: Et per
psalmistam. Non accipiam in¬
quit de domo tua uitulos: neq
de gregib tuis hyrcos. Immola
dõ sacrificium laudis: ꝙ red¬
de altissimo uota tua. Si autẽ
ea quȩ supradicta sunt. ad mo¬
ralem sensum conuertimus.
ꝑtentorium non incongruȩ
accipere possumus bonam ac¬
tionem que foris ad decorem
panditur: ꝑ tabernaculum
uero conscientiam. inqua qͥsq
familiari quadam & domes¬
tica conuersatione secum mo¬
ratur. Nam quod tabernacu¬
lum conscientiam significet.
psalmista manifestat cum di¬
citur. Uox exultationis & sa¬
lutis: in tabernaculis iustoꝵ.
Iusti namq quasi intabernacu¬
lis sius ꝑferunt: quia de bonis
actib suis intus inconscientia
soli deo innotescere uolunt.
Quasi ergo tentorium dissipa¬
tur: quando boni oꝑis nitor
a statu rectitudinis. uento ad¬
ulationis conquassatus i¬
pellitur.Tabernaculum au¬
tem demolitur: quando mun¬

Expanded text:
conspectum meum, quis quaesiconspectum meum, quis quaesivit haec de manibus vestris? Et per Psalmistam: Non accipiam, inquit, de domo tua vitulos, neque de gregibus tuis hircos. Immola Deo sacrificium laudis, et redde altissimo vota tua . Si autem ea, quae supradicta sunt ad moralem sensum convertimus, per tentorium non incongrue accipere possumus bonam actionem, quae foris ad decorem panditur. Per tabernaculum vero conscientiam, in qua quisque familiari quadam et domestica conversatione secum commoratur. Nam quod tabernaculum conscientiam significet, Psalmista manifestat cum dicit: Vox exsultationis et salutis in tabernaculis justorum . Justi namque quasi in tabernaculis vocem proferunt, quia de bonis actibus suis intus in conscientia soli Deo innotescere volunt. Quasi ergo tentorium dissipatur, quando boni operis nitor a statu rectitudinis vento adulationis conquassatus impellitur. Tabernaculum autem demolitur, quando mun
Abbreviated transcription (Latin):
nagogam quia fructum iusti¬
cie. non habebat : quasi ortum
sterilem dissipauit. Mater er¬
go xp̃i. hoc est synagoga: or¬
tus est dissipatus. Soror xp̃i.
idest ecclesia: ortus conclusus.
Sequitur. Obliuioni tradidit
dominus in syon festiuitatem
& sacerdotem. Legales enim ob¬
seruantie umbre quedam fu¬
erunt futuroꝵ: & ideo postquã
ipsa ueritas uenit: iam ultra
ds ad cultum suum priora
non admittit. Quasi enim
oblitum diem: quia amplius
illa sibi exiberi non precipit.
Sequitur. In obpbrium & inin¬
dignationem furoris sui regẽ
& sacerdotem. subauditur tra¬
didit. his duab personis rege¬
batur populus ille: regali sci¬
licet &r sacerdotali. Et conueni¬
entia sunt uerba. honor ad
regem. deuotio ꝑtinet ad sa¬
cerdotem: nunc autem contra
honorem obꝓbrium. contra
deuotionem indignatio poni¬
tur: quia sacrificiis eoꝵ ũs ñ
placatur s irascitur: sicut per
ysaiam dicitur. Sanguinem
nolui: incensum abhomina.
et miehi. Cumuemreal ante

Expanded text:
nagogam, quia fructum justinagogam, quia fructum justitiae non habebat, quasi hortum sterilem dissipavit. Mater ergo Christi, hoc est Synagoga, hortus est dissipatus. Soror Christi, id est Ecclesia, hortus conclusus. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem, et sabbatum. Legales enim observantiae umbrae quaedam fuerunt futurorum; et ideo postquam ipsa Veritas venit, jam ultra Deus ad cultum suum priora non admittit. Quasi enim oblitum dicit, quia amplius illa sibi exhiberi non praecipit. Sequitur: In opprobrium et indignationem furoris sui regem et sacerdotem. Subauditur, tradidit. His duabus personis regebatur populus ille, legali scilicet et sacerdotali. Et convenientia sunt verba: Honor ad regem, devotio pertinet ad sacerdotem; nunc autem contra honorem opprobrium, contra devotionem indignatio ponitur. Et sacrificiis eorum Deus non placatur, sed irascitur. Sicut per Isaiam dicitur: Sanguinem nolui: incensum abominatio est mihi. Cum veniretis ante
Abbreviated transcription (Latin):
sipasset captiuitatis uindicta.
Et uidete qua simi litudine ten¬
torium dissipatum dicat. Qua¬
si inquit ortum. Sicut ortus dis¬
sipatur quando collectis ex eo
frrictib sepis destruitur: et
eustodia remouetur: sic ille
populus. postquam fructũ
iusticie ferre desiit: statim
eustodia & tutela dei. abeo
recessit. scd̾m uaticinium ysa¬
ie dicentis. Derelinquetur filia
sẏon ut umbraculum inuinea.
q sicut tugurium incucume¬
rario. Et ipse dominus in euan¬
gelio: iudeis loquitur dicens.
Auferetur a uobis regnum dĩ
&e dabitur genti facienti fruc¬
tum eius. Ortus enim sterilis
& non faciens fructum: idest
sẏnagoga iudeoꝵ dissipatur.
& ortus fructum faciens. idest
ecclesia gentium munitur atꝙ
concluditur: sicut in cantico
canticoꝵ dicitur. Ortus conelu¬
sus soror mea: ortus conelusus¬
cons sigranuil Oene auten se¬
rorem uocat: quam ortum con¬
dusum nominat: quia ecclesia
gentium ꝑ fidem de synagoga
sumpsit. s tamen eandem sy¬

Expanded text:
sipasset captivitatis vindicta. sipasset captivitatis vindicta. Et videte qua similitudine tentorium dissipatum dicat: quasi hortum, inquit. Sicut hortus dissipatur, quando, collectis ex eo fructibus, sepis destruitur, et custodia removetur; sic ille populus, postquam fructum justitiae ferre desiit, statim custodia et tutela Dei ab eo recessit; secundum vaticinium Isaiae dicentis: Derelinquetur filia Sion sicut umbraculum in vinea, et sicut tugurium in cucumerario. Et ipse Dominus in Evangelio Judaeis loquitur, dicens: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Hortus enim sterilis, et non faciens fructum, id est Synagoga Judaeorum, dissipatur; et hortus fructum faciens, id est Ecclesia gentium, munitur atque concluditur, sicut in Cantico canticorum dicitur: Hortus conclusus, soror mea, hortus conclusfons signatus . Bene autem sororem vocat, quam hortum conclusum nominat, quia Ecclesia gentium per fidem de Synagoga sumpsit: sed tamen eamdem Sy