comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
set dehiistmñ qui int̾ ip̃a flageua
piñam eg̾unt credentes in deũ
hebͤdeoꝵ qmͣ et si breuẽ ⁊ momen¬
taneã. cam̃ non respuit d̾s. qd̾ ã. ma.
qui ꝑ temporalem flagelũ ñ cor¬
rigunt᷑ post et̾nalr pumantur:
ibid ostendit᷑ agens de fideli depre
S̾ diuturnis et nfq supplitiir
reser uariata inquiens q̃tat ħ
aliquis si fideł dep̾hensus ĩ adul¬
cerio decoller᷑ qd de eo postea si
sum. aut non puniet᷑ ⁊ optand̾
est adult̾is: ut hic u̾ui pena pu¬
niant᷑. et frustrent᷑ cruciatus
etͥnos ad qd respondemꝰ deũ ut
oĩum reꝵ ita supplicioꝵ qͦq sci¬
re mensuras. et ñ preueniri sẽ¬
tencia iudicis. nec illi ĩ pocõrẽ
ex̾cende de hinic pene auferri
potestatem. et magnũ pectatũ inag¬
nis et diut᷑nsq sui cruciatib.s.

Expanded text:
i inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit Deus. Quod autem qui per temporale flagellum non corriguntur, post aeternaliter puniantur, ibidem ostendit, agens de fideli deprehvero diuturnis aeternisque suppliciis reservari, ita inquiens: Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiasum; aut non punietur, et optandum est adulteris ut hic brevi poena puniantur, ut frustrentur in cruciatus aeternos. Ad quod respondemus, Deum ut omnium rerum, ita suppliciorum quoque scire mensuras; et non praeveniri sententia judicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem, et magnum peccatum magnis diuturnisque lui cruciatibus; si
Abbreviated transcription (French):
ꝑ punitionẽ ui et sidesit fi ꝯst̃t¬
des.ꝓenq satisfacit et releut.
n qͣne quonutimt᷑ dicentes si
is qui unũ pcc̾m ꝯfitet᷑. alt̾o¬
tacito satisfactionẽ a sac̾dote in¬
iunctã expleu̾it. stãquid et si pec¬

Expanded text:
 punitionem, ubi etsi fides desit, poena satisfacit et relevat. Ratione quoque utuntur dicentes: Si is qui unum peccatum confitetur, alttacito, satisfactionem a sacerdote injunctam expleverit; numquid et si con
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos qui ĩ captiuitatem ducti st̃
ꝑtimebant: in ius alienũ trãsire
potuerũt et tñ plene iusticie ẽ
ut eisdẽ de reu̾sis reformentur. Iõ¬
q si uiri post longam captinita¬
tem reu̾si ita in dilectione suaꝵ
redire cupiant ꝯsorciũ dimittẽ¬
dum est et inculpabile iudicand̾
qd̃ nccĩtas ĩtulit et restituend̾
ad legittimũ transire ꝯsorciũ. ine¬
rito sunt notande. ita ut eccłiasti¬
ca coĩone pͥuentͤ que de re excu¬
sabili ꝯtaminationẽ criminis ele¬
g̾unt. Redeant gͥ ĩ suũ statũ ꝯiu
gia. qr sic̃ mulieres que ad uiros
suos reu̾ti nolu̾int impie sunt

Expanded text:
em ducti sunt, pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenae justitiae, est ut eisdem reversis reformentur. Ideoque si viri post longam captivitatem reversi, ita in dilectione suarum redire consortium, dimittendum est, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum ad legitimum redire consortium, merito sunt notandae, ita ut ecclesiastica communione priventur, quae de re excusabili contaminationem criminis elegerunt. Redeant ergo in suum conjugia statum, quia sicut mulieres quae ad viros suos reverti noluerint, impiae
Abbreviated transcription (Latin):
tes iuiros suos int̾emptos ĩ captun¬
tate uł ab iniqua dãpnatõne nũ¬
sierunt. si illi qui putabantur ꝑis¬
se remeau̾int. utrũ eis reddi de¬
beant. et an scdi forncati sint ⁊
ip̃ẽ ree adult̾ii. De hoc leo papa
ait sic. Ncce est ut legittimaꝵ
fed̾a nupciaꝵ reintegrãda cre¬
damus. et remotis hiis q̃ hostili¬
tas intulit cuiq id legittime

Expanded text:
ros suos interemptos, vel in captivitate, vel ab iniqua dominatione nunsierunt: si illi qui putabantur periisse remeaverint, utrum eis reddi debeant, et an secundi fornicati sint, et ipsae reae adulterii. De hoc Leo papa sic ait: Necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus; et remotis his quae hostilitas intulit, cuique id legitime
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbrio male uoluntatis ¶et si qͥs
relicta ĩ patͥa sua uꝑcore in lon¬
ginqmͣ abiens regionẽ aliã du
mitt̾e uelit. asserens se aliã ha¬
binsse que uiuit. nec eccͣ ꝑmittat.¬

Expanded text:
probrio malae voluntatis. Sed si quis relicta in patria sua uxore in longinquam abiens regionem aliam ducmittere velit, asserens se aliam habuisse quae vivit, nec Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
que qd̃ ille asserit ignorat. queritͣ
an in hac scda copula sit ꝯiugiũ / sã¬
ne dici potest non ẽẽ ꝯuigiũ ⁊ mnu¬
lietem de crimine excusari ꝑ ig¬
noranciam uirũ adult̾ium ꝯmi

Expanded text:
quod ille asserit ignorat, quaeritur an in hac secunda copula sit conjugium. Sane dici potest non esse conjugium, et mulierem de crimine excusari per ignorantiam, virum autem
Abbreviated transcription (Latin):
ad ħ ꝓdest. ut ad ĩmundicia corpo¬
tali aliqũe tueat᷑. in hus ã canto
mimis peccat quisq cũ mentit᷑ qnͣ¬
to magis a pͥmo recedit. quicꝙͥ s uͦ a
liquod genus mendacii ẽẽ ꝙ peccatũ
non sit putau̾it. decipit se ip̃m tur¬
pit̾.cum honestum eẽ deceptorem
alioꝵ arbitret᷑. Om̃e gͦ genus men¬
dacii sũmo sꝑe fuge qr oẽ mendai¬
cuĩ non est a deo. Quid sit m̃daciũ

Expanded text:
ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum esse deceptorem aliorum arbitretur. Omne ergo genus mendacii summopere fuge, quia omne mendacium non est a Deo. 2. Quid sit mendaciu
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan sic̃ obstetͥces ñ remun̾ate
sunt qr m̃tite st̃. s qr infantes lib̾a
pp̃ lib̾ationem exploratoꝵ ꝓ qua fuit
uemale pccm. set ne putet quisq ĩ
cet̾is peccatis si pp̃ lib̾ationẽ hominũ
tiant ita posse ꝯcedi ueniam. Młta eĩ
mala detestanda talem sequnt᷑ erro¬
rem. possumus enĩ et furando alicui
ꝓdesse si pauꝑ cui dat ᷑ sentł ꝯmod̾:
et diues cui collit᷑ si sentit ĩꝯmodũ
appareat amando moritura ⁊ si uixe¬
rit.penitendo purganda. nec iõ pec¬
catum graue negabit᷑. Fale adult̾i¬

Expanded text:
Forsitan obstetrices non remuneratae sunt quia mentitae sunt, sed quia infantes liberaest propter liberationem exploratorum, pro qua fuit veniale peccatum. Sed ne putet quisque in caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentit incommodum. appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabitur tale adulteri
Abbreviated transcription (Latin):
dacioꝵ. Sunt enĩ mendacia quedã
ꝓ salute uł ꝯmodo alitusꝰ ñ malitra
set benigintate dicta quałr obstet᷑¬
tes mentite sunt. et rͥad ẽ et aliud
mendacii genus qd̾ fit ioco qd̾ ñ fal¬

Expanded text:
daciorum. Sunt enim mendacia quaedam pro salute vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta: qualiter obstetrices mentitae sunt et Raab. Est et aliud mendacii genus quod fit joco, quod non fal
Abbreviated transcription (Latin):
dacio tradit. que diligent̾ notãda
sunt. ut appareat qd̾ mendaciũ sit
ueniale et qd̃ dampnabile. primũ
capitale est m̃daciũ longeq fugi¬
sit alicui / Eciũ qd̾ iea ꝓdest alicui

Expanded text:
dacio, c. 14, tradit; quae diligenter notanda sunt, ut appareat quod mendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugisit alicui; tertium, quod ita prodest alteri
Abbreviated transcription (Latin):
erciũ est non mechab̾is .i. ne
hibitus debet intelligi. de quartoᷤ¬
facies ubi sacrilegiĩ e codũ.
et rapnia oĩs ꝓhibet᷑. Non eĩ tapinã
ꝑmisit qui furtum ꝓhibuit. set fur¬
ti noĩe bñ inteliigi uoluit oẽm illi¬
citam usurpationẽ reialiene. Ie R ex¬
sacrũ de sacro. uł sacrũ de ñ sacro
uñ iere. usuras quetere aut frauda¬
Comoda fr̃i tuo et accipe qd̾ erecħ.
dedisti et nicħ suꝑfluũ queras. quia
suꝑ hadundancia ĩ usura ꝯputat᷑.¬

Expanded text:
ertium est: Non moechaberis , id est ne hibitus debet intelligi. Qfacies, ubi sacrilegium et rapina omnis prohibetur. Non enim rapinam permisit, qui furtum prohibuit; sed furti nomine bene intelligi voluit omnem illicitam usurpationem alienae resacrum de sacro, vel sacrum de non sacro us: « Usuras quaerere vel fraudaCommoda fratri tuo et accipe quod dedisti, nihilque superfluum quaeras, quia superabundantia in usura computat
Abbreviated transcription (Latin):
iuibente ab egyptus mutuauerũt ua¬
sa aurea et argentea et uestes p̾cio¬
sas et asportau̾unt. utrũ furtũ ꝯmi¬
ierunt. dm̃s eos qui ut ꝑerent dõ iu¬
benti illud fec̾unt ñ fecisse furtum
nec oĩo peccasse. uñ aug̾ suꝑ exodꝰ. ys¬
raelite furtũ non fec̾unt set dõ iu¬
benti minist̾iũ prebuerũt. ħ erĩ d̾s
iussit qui legem dedit sic̃ munster
sine ꝑccõ occidit que lex p̾cipit. sec̾
si sua sponte faciat. homicida ẽ. ⁊̾ si
cum occid̾it qũe scit a uidice occidẽ

Expanded text:
ubente ab Aegyptiis mutuaverunt vasa aurea et argentea et vestes pretiosas, et asportaverunt, utrum furtum commiserint, dicimus eos qui ut parerent, Deo jubente, illud fecerunt, non fecisse furtum, nec omnino peccasse. Unde Augustinus: Israhelite furtum non fecerunt, sed deo iubente ministerium prebuerunt. Hoc enim deus iussit, qui legem dedit, sicut minister occidit quem lex praecipit; sed si id sponte faciat, homicida est etiam si eum occidat quem a judice occidend
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ñ insfĩ alii ne fec̾is qmͣ ueritas
scriplit ĩ corde hoĩs. et qr ñ legebat
ĩ corde it̾auit ĩ tabulis. ut uoce foeĩ¬
secus ad mota rediret ad cor ⁊ ibi ĩue¬
nret qd̃ extͣ leg̾et. hanc gͥ illi pre¬
uaricare uident᷑ s illo fcõ aliis faciẽ¬
tes qd̾ nolebant sibi fĩ. set ibi subin¬
telligend̾ est ĩ iuiste ut ñ alus ĩ iuste¬

Expanded text:
is. Quam Veritas scripsit in corde hominis; et quia non legebatur in corde, iteravit in tabulis, ut voce forinsecus admota rediret ad cor, et ibi inveniret quod extra legeret. Hanc ergo illi praevaricari videntur in illo facto, aliis facientes quod nolebant sibi fieri. Sed ibi intelligendum est injuste, ut non alii, s
Abbreviated transcription (Latin):
cũ creu̾it. sic̃ oĩb pompis diaboli
respondet᷑ ab renũciare. Quid si ñ
seruau̾it factus adult̾. tenebitur
tenũciabit: ⁊ sanã fidem tenebit
cuiꝰ tc̃ sacramentũ recipit. hac ã spõ¬
sione ꝑuulus ꝓ quo fit cenebit᷑ non
sponsor si Euͭ cautio implieat᷑ qnͣtũ
in se est et oꝑam dedit. qr exigitur
a patͥno ut sit diligens cͥca eum ꝓ
quo respondit sollicitudo. De hoc
aͥug ccisinm emisistiᷤ cautiont̾
qua renũciare pompis diaboli spo¬
pondistis. De cathecisiuo ⁊ exer

Expanded text:
 creverit, sicut et omnibus pompis diaboli spondetur abrenuntiare, quod si non servaverit factus adultus, tenebitur renuntiabit, et sanam fidem tenebit, cujus tunc sacramentum recipit. Hac autem sponsione parvulus pro quo fit, tenebitur, non sponsor, si tamen ut cautio impleatur, quantum in se est, operam dederit, quia exigitur a patrino, ut sit diligens circa eum pro quo spondit sollicitudo. De hoc Aug.: Certissimam emisistis cautionem, qua renuntiare pompis diaboli spopondistis. 8. De catechismo et exor
Abbreviated transcription (Latin):
fruar et non addiasset ĩ dño:
uideret finem dilectionis ac spẽ
constituisse ĩ eo. set qr illud addi¬
dit. in dũo. se finẽ posuisse eodẽ¬
q frm significauit. cum eĩ ut¬
id̾ auͣgͣ ait hoĩe in deo frueris.
deo pociꝰ qmͣ hoĩe frueris.

Expanded text:
fruar, et non addidisset in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui significavit. Cum enim homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris.
Abbreviated transcription (Latin):
se diligend̾ est. ĩ eo ꝯstituit᷑ bea¬
ta uita cuiꝰ ⁊̾ spes hoc tempore
ꝯsolatͤ. In hoĩe aũt spes ponẽda
non est qr maledictus ẽ qui ħ fͤaẽ.
gͦ si liquide adu̾tas nec se ip̃o qͥsꝙͣ

Expanded text:
se diligendum est, in eo constituitur beata vita, cujus etiam spes hoc tempore nos consolatur. In homine autem spes ponenda non est, quia maledictus est qui hoc facit . Ergo si liquide adverta
Abbreviated transcription (Latin):
lai de illo agit qui iexorisue debitũ
git./ Alie u̾o auctoritates de illo a¬
gunt cuiꝰ uxor postqmͣ a uiro su¬
o d̾elinquit᷑ illiꝰ ꝯmat̾ efficitur
nec post ꝯpat̾nitatẽ a uiro suo
cognoscit᷑ uł de illo potiꝰ agu̾t
cusꝰ uxor ante defungit᷑ qmͣ ab
eo cognoscat᷑. Si u

Expanded text:
lai de illo agit, qui uxori suae debitum extitit. Aliae vero auctoritates de illo agunt cujus uxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur quam ab eo cognoscatur. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ai. uͥtutẽ eẽ et in magnis mune¬
rari bonis. de usu int̾iori intelligt᷑
et u̾tutes incħ aliud eẽ ꝙͣ tonos
affectus uł motus m̃tis et̃ asser̃t.
quos deus i hoĩe facit non hõ qr
lic illi motus sint li. ar. ñ tamen¬

Expanded text:
irtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet illi motus sint liberi a
Abbreviated transcription (Latin):
cum et ad pr̃em et ad filiũ refert᷑.
relatio non apparet inͥnoie. ap¬
paret aũt cum ds donũ dei. donurr
est enĩ prĩs et filii qr et a patre
ꝓcedit et a filio. Quiꝰ nt spẽ sanctꝰ

Expanded text:
cum et ad Patrem et ad Filium refertur,relatio non apparet in hoc nomine; apparet autem cum dicitur donum Dei : donum enim est Patris et Filii, quia et a Patre procedit
Abbreviated transcription (Latin):
ecñciam alũ significet. supͣ
x dictis augͥ aꝑte ostendimus. Qd̾
ũo ꝓ ypostasi atq ꝓpͥetate accipi¬
uideam᷑. De hoc soꝰ in expõne fide i
erõs ita ait. Non est proesus aliquis
in trinitate gradus nicħ qd̾ inferiꝰ
superius ue dici possit. s cota diuini¬
tas. sui ꝑftõne equał est ut exceptis
ꝑsonaꝵ. quicquid de una ꝑsona dr̃
de crib dignissime possit intelligi.
atq ut ꝯfutantes arriũ. unã ean¬
unum in trib ꝑ sonis fatem̃ deum.
Ita inpietatem sabelludeclinantes.
tres ꝑsonas exp̾ssas sub ꝓpͥetate
distinguimus. sion ip̃m sibi prẽm.

Expanded text:
essentiam aliquando significet, supra ex dictis Aug. aperte ostendimus. Quod vero pro hypostasi atque proprietate accipivideamur. De hoc Hieron. in Expositione fidei  ita ait: Non est prorsus aliquis in Trinitate gradus, nihilque quod inferius superiusve dici possit; sed tota divinitas sui perfectione aequalis est, ut exceptis nt, quidquid de una persona dicitur, de tribus dignissime possit intelligi; atque ut confutantes Arium unam eamunum in tribus personis fatemur Deum: ita impietatem Sabellii declinantes, tres personas expressas sui proprietate distinguimus; non ipsum sibi Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
reticos eo praue usos oñdit. cõtra
quos cautela opus erat ĩ distinc¬
tione significationis. alioqum si¬
bi contradiceret qui supͥ tresĩpo¬
stases confitet᷑. de ꝓpͥe tatib ꝑsc̃aꝵ
amus que ⁊ notiones siue relatio¬
nes in scͥptura płmq dicuntur.
In illa trinitate scã que iõ a no¬
bis repetit ᷤ᷑ ut nr̃o cordi tenatius
infigat᷑. sicut ait aug̾ in li. de side ad

Expanded text:
reticos eo prave usos ostendit; contra reticos eo prave usos ostendit; contra quos cautela opus erat in distinctione significationis; alioquin sibi contradiceret, qui supra tres hypostases conquae etiam notiones sive relationes in Scriptura plerumque dicuntur, in illa sancta Trinitate; quae ideo a nobis repetitur, ut cordi nostro tenacius infigatur. Ait Augustinus in libro de Fide ad
Abbreviated transcription (Latin):
tu ꝯmemoraunnus aliquid nos lo
qui oport. Set primũ audiamus
qͥd de hoc noĩe .s. ypostasis ieꝵ dicit
non erat hoc nom̃ ita apd̾ catholi¬
cos uulgatum. uec ita enis signi¬
ficatio det̾minata ut mͦ. ⁊ iõ ieiꝵ
scribens de fide catholica ad da¬
mascum papam ab arrianoꝵ p̾¬
sule. ꝯpostascon nouellũ norten
a me hoĩc romano exigit ᷑.: Int̾rogamꝰ
quid res ypostases arbitrent᷑ incelli¬
gitres ꝑsonas subsistentes aiunt.
Rendemus ita nos credere. non suffit̾
eis sensus ap̃m nomen efflagitãt.
qr nescio quid ueneni in siuiabis la¬
tet. clamamus si quis tres yposta¬
confitetur. a nathema sit. Si quis
aũt ypostasim usyam intelligens
non trib ꝑsonis unam ypostasim
turas conat᷑ asserere. sufficiat no¬
suspicionis est cũ in eod̾ u̾bo sen¬
sus dissenciũt. aut si rectũ puta
tis tres ẜpostases cum int̾preta¬
cõnid sus deb̾e nos docere ñ ne¬
gamus. set mͥ credite. uenenum¬
tendum eĩe noĩe ypostasis. set he¬

Expanded text:
memoravimus, aliquid loqui nos oportet. Sed primum audiamus quid de hoc nomine hypostasis Hieron. dicit: non erat hoc nomen ita apud Catholicos vulgatum, nec ita ejus significatio determinata ut modo. Et scribens de fide catholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres hypostaconfitetur, anathema sit. Si quis autem hypostasim usiam intelligens, non tribus personis unam hypostasim turas conatur asserere. Sufficiat no bonae suspicionis est, cum in eodem verbo sensus dissentiunt. Aut si rectum tis tres hupostases cum interpretationibus suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, uenenumtendum esse nomine hypostasis, sed hae
Abbreviated transcription (Latin):
tiua sunt. et ad se muicem dicũtͭ
qr uotant relationes que non
sunt deo accidentales s in ip̃is ꝑ¬
sonis ab et̾no sunt ĩmutadiliter.
ut nõ mͦ appłiationes sint relatĩe.
set ⁊̃ ipẽ relaciones siue notiones

Expanded text:
tiva sunt, et ad se invicem dicuntur, quia notant relationes quae non sunt Deo accidentales, sed in ipsis personis ab aeterno sunt immutabiliter; ut non modo appellationes sint relativae, sed etiam relationes sive notiones
Abbreviated transcription (Latin):
dicat ᷑. In deo aũt icħ quid̃ sed̃m
accidens dr̃. qr nicl in eo mutabłe
ẽ. aut amissibile. nec tñ omne qd̃
dr᷑ .ẜm sub̃am dr̃. dicit᷑ enĩ ad aͥd.
sic̾ pat̾ ad filiũ et filius ad prẽm ꝙ
non est accidens. qr et iue semper
pater et ille semꝑ filius. et ita sꝑ:
qr semper natus est filius. nec ce¬
pit unqmͣ ẽẽ filius. qd̃ si alĩ eẽ ce¬
pisset aut alã desmeret ẽẽ filuus
scd̃m accidens dic̾et᷑. et q pater
non dr̃ pat̾ usi ex eo qd̾ estͣ fuiꝰ.

Expanded text:
dicatur. In Deo autem nihil quidem secundum accidens dicitur, quia nihil in eo mutabile est aut amissibile, nec tam dicitur enim ad aliquid, sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem, quod non est accidens; quia et ille semper est Pater, et ille semper est Filius, et ita semper, quia semper natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando desineret esse Filius, secundum accidens diceretur. Et quia Pater non dicitur Pater nisi ex eo quod est ei
Abbreviated transcription (Latin):
dicari qr ad ꝯspectũ dĩm iudicii
cũ aꝑta dampnatione sue infide¬
litatis accedent. qui u̾o ꝓfessionẽ
fidĩ siue oꝑib hsit. iudicabunt᷑¬
et pibunt .i. redarguent᷑ ut peãt.
qui uoͣ fidei sacram̃ta tenuerunt
increpationẽ iudicuis in se fĩ non
audient qr infidelitatis sue tene¬
bris p̾idicati eiꝰ qũe despex̾ant ĩ¬
uectione redargui ñ merentur.
illi saltẽ u̾ba iudicis audient. qͥ
eiꝰ fidẽ saltem u̾bo tenuerũt. ili
ĩ dampnatione sua et̾m iu atũ¬
dicis nonͣ u̾ba percipiunt m̃dit

Expanded text:
dicari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae infidelitatis accedent. Qui vero professionem fidei sine operibus habent, judicabuntet peribunt, id est, redarguentur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in se fieri non audient, quia infidelitatis suae tenebris praejudicati, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi autem saltem verba judicis audient, qui ejus fidem saltem verbo tenuerunt. Illi autem in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipient
Abbreviated transcription (Latin):
cong̾gate ini scõs esꝰ. minist̾io
angeloꝵ illa impleri dubitand̃
ñ est. dño enĩ ueniente ad iudi¬
ciuĩ precedet ante eũ ignis quo
ꝯburet ᷑ facies mundi huius et
ꝑibit celũ et terta. ñ ẜm sb̾am¬

Expanded text:
Congregate illi sanctos ejus; ministerio angelorum illa impleri dubitandum non est. Domino enim veniente ad judicium, praecedet ante eum ignis, quo comburetur facies mundi hujus; et peribit coelum et terra, non s
Abbreviated transcription (Latin):
legis ꝑfectionis uͥtute transcem¬
dunt. qr ñ ħ solũ qd̾ lex p̃cipit
implere ꝯtenti sunt: set et ꝙ
ad ꝑfectionẽ ꝯsulit᷑ implere
sponso sequens ait. nobit ⁊ por

Expanded text:
anscendunt, quia non hoc solum quod lex praecipit, implere contenti sunt, sed et quod ad perfectionem consulitur, implere sponso loquens ait, Pr
Abbreviated transcription (Latin):
ei sede in trono meo metũ sic̃ et
ego uiti et sedi cũ patre meo in
trono eiꝰ. unicens dominꝰ cũ pre
ĩtrono sedit. qr post passioneis
c̾tamen et resurrectionis pal
claruit. ⁊̃ nobis uͦ in trono filii se¬
dere ex eiusdẽ fulii potestate uidi¬
care. qr enĩ iudicandi pͥncipa¬
cabunt potestate. ⁊ qt̃ quidã di¬
cunt᷑ iudicandralii ũ iudicãdi.¬

Expanded text:
 in throno meo: sicut et ego vici, et sedi cum Patre meo in throno ejus. Vincens Dominus, cum Patre in throno sedit, quia post passionis certamen et resurrectionis palmis omnibus claruit. Nobis vero in throno Filii sedere, est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicandi principacabunt potestate; et quare quidam dicuntur judicandi, alii non judicandi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut non auctor set ꝑmissor maloꝵ
um bonor dicens oĩa ꝑ ip̃m facta
sinit: ꝯñter maloꝵ auctorem eẽ
negat dicens. et sine ip̃o fem̃ est
te et inuito. set tm̃ sine eo .i. sine
eiꝰ uoluntate qr non eiꝰ uolũtate
fit pcc̃m. sioͣn gͦ deo uolente uel
nolente set ñ uolente. fuĩt mala.
qr non subest deiuoluntati ut ma¬
lum fiat uł nion fiat. s ut fr̾sinat.
qr bonum est sinere mala fĩ ⁊ u
tiq uolens stnit. ñ uolens ma¬
la. set uolens sinere ut ip̃a fiant
qr mala non sunt bona.nec ea fie
ilid̾ augͥ mala fieri bonum est.

Expanded text:
ut non auctor, sed permissor maloruum bonorum dicens: Omnia per ipsum facta sunt, consequenter malorum auctorum esse negat dicens: Et sine ipso factum est te et invito, sed tantum sine eo, id eate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fierigendum sit illud Aug.: Mala fieri bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nec alienari ab illiꝰ pauis ca¬
licisq ꝯsorcio. ⁊̃ si ante qmͣ illũ
panem edat et calicẽ bibat de
hoc seculo ĩ unitate corꝑis tp̃i
constitutus abscedat. qr illsꝰ sacͣ
corpus et sanguinẽ suũ nob̾
ꝯmendauit. qd et feͣcit nos¬
ipõs. Nam et nos corpus ip̃iꝰ fcĩ

Expanded text:
tur; nec alienari ab illius panis calicisque consortio, etiamsi antequam illum panem edat et calicem bibat, de hoc seculo in unitate corporis Christi constitutus abscedat, quia illius sacorpus et sanguinem suum nobis commendavit, quod et fecit nosipsos. Nam et nos corpus ipsius facti
Abbreviated transcription (Latin):
riconsensu uoueratis ambo
ꝑseu̾anter redde debustis a qͦ
ꝓpoito si lapsus ẽ ille tu saltẽ ꝑseue¬
ra. ñ qr parit̾ temꝑabatis aꝯmixti¬
one carnali iõ maritus tius ẽẽ des¬
titerat. ĩmo u̾o tanto sanctiꝰ coniu¬
ges manebatis. finͣto sanctiora cõ¬
cordit̾ placita seruabatis. ꝑfectũ
fuit marie et ioseph ꝯiugnum in

Expanded text:
consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in
Abbreviated transcription (Latin):
Sũt ⁊ et alie cause minus honeste
re inflãmatos sepe impellit mi¬
re ꝯiugiũ ut ualeant suũ explẽ
desid̾ium. Eluestus q et diuiciaꝵ
alia multa que cuiq diligentiã
stas contrahit᷑. ꝯstat enĩ ex pre¬
bis de p̾senti exp̾sso ꝙuis amor
Ad hoc e attrat̾it. cuiꝰ rei docu¬
mentum p̾stat iatob qͥ rachel
decoram facie et uenusto aspec¬
tu amauit. eamq diligens ait.
Seruiam tibi ꝓ rachel .uii. an¬

Expanded text:
Sunt enim et aliae causae minus honestaere inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum alia multa quae cuique diligentiam stas contrahitur. Constat enim ex praerbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachel decoram facie et venusto aspectu amavit, eamque multum diligens ait: Serviam tibi pro Rachel septem an
Abbreviated transcription (Latin):
te spũ intellig̾et ꝙ uͥginitatẽ ser¬
uare uellet nͥ d̾s alr inspirarz set
illã uoluntatẽ u̾bis non expresse¬
rant. Postea u̾o̾ ñ exp̾sserũt ⁊ in
u̾ginitate ꝑmanserũt. ꝯsensit
g ͦ maria ĩ maritalem societatem
set ñ in carnalẽ copulã nͥ de cadem

Expanded text:
cto, intelligeret quod virginitatem servare vellet nisi Deus aliter inspiraret; sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem
Abbreviated transcription (Latin):
tib xp̃i. fides. ꝓles. sacramentũ.
ꝓlem cognoscimtꝰ ip̃m dnm. fidẽ
qr nullũ adult̾iũ. Sacramentũ q
nullũ diuorciũ. Solus ibi nupciał
ꝯcubitus ñ fuit. qr in carne pcti
fĩ non pot̾at sine pudenda cõcu¬
piscencia carnis que accidit ex poc¬
cato sine qua ꝯtipi uoluit qui smĩ
pcc̃o futurus erat. et lic ñ inter

Expanded text:
sacramentum Prolem cognoscimus ipsum Dominum; fidem, quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium: solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui sine peccato futurus erat. Et licet non inte
Abbreviated transcription (Latin):
rum dei uolinitas. qr ista signa st̃
diuine uoluntatis. ꝙ̃ ad mod̾ et
signa ire dicunt᷑ ita et dilectio¬
nis signa dilectio m ꝓuat᷑. ⁊ dicit᷑
iratus ostendit᷑ ira ip̃tꝰ noĩant᷑ ⁊
est figura dicendi ẜm qmͣ non ẽ
tropi nubilo obumbrat᷑. et ẜm
hos tropos diu̾se uoluntates dei

Expanded text:
m Dei voluntas, quia ista sunt signa divinae voluntatis: quemadmodum et signa irae dicuntur ira, et dilectionis signa dilectio appellantur; et dicitur iratus ostenditur, ira ipsius nominantur. Et est figura dicendi secundum quam tropi nubilo obumbratur. Et secundum hos tropos diversae voluntates Dei
Abbreviated transcription (Latin):
homo uniat qu̾o uult. Non enĩ ibi
liolet male uiu̾e aut uolet aͥd qd̃ de¬
aderit. om̃e qd̃ ibi erit bonum erit
et sũmus deus sũmũ bonũ erit ⁊ qd̾
est oĩo beatissimũ. et ita semꝑ fore
certum erit beatos eẽ ã se uelle oĩ¬
um hominum est beatos ẽẽ se uel¬
le om̃s in corde suo uident nec tñ
oĩum est fides qua ad beatitudinẽ
ꝑuenit᷑. Si quis de dõ cognoscit aͥs¬
aliquid de deo cogno telligat¬
scat aliquis magis meritꝰ ut om̃s.
petrus qd̾ ñ cognostat aͥs minꝰ me¬
de deo ad beatitudmẽ spectancia
oẽs coi̾t̾ electi cognoscunt. s dif¬
ferent̾ . Nticħ enĩ in deo noscible̾ ma¬
ius dignius q uider ͭ qmͣ eũ intel¬
lig̾e tͥnim et unũ. ħ aũt eẽs tũc
ꝑ spẽm cognoscent. Uñ sequit ᷑ nt
non sit aliquid beatitudini ꝑti¬
uens incognitũ alicui beatoꝵ. õt
gͥ cuncta illa uidebunt quoꝵ cog̾¬
nitio beatitudini seruit set pͣ¬
modo udendi different. aliꝰ en ũ

Expanded text:
homo vivat quomodo vult. Non enim ibi volet male vivere, aut volet aliquid quod deaderit. Et omne quod ibi erit, bonum erit, et summus Deus summum bonum erit: et quod est omnino beatissimum, ita semper fore certum erit. Beatos autem esse se velle, omnium hominum est. Beatos se esse velle, omnes in corde suo vident, nec tamen omnium est fides, qua ad beatitudinem pervenitur. 3. Si quid de Deo cognoscit aaliquid de Deo cognoscat aliquis magis meritus, ut Petrus, quod non cognoscat aliquis minus mede Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et unum. Hoc autem omnes tunc per speciem cognoscent. Unde sequitur ut non sit aliquid beatitudini pertinens incognitum alicui beatorum. Omnes ergo cuncta illa videbunt, quorum cognitio servit beatitudini; sed in modo videndi different. Ali
Abbreviated transcription (Latin):
qitid̾ ħ uidet᷑ abfurdũ. tale est eĩ
ac si dicamꝰ qui ñ uult beate ui¬
uere beate uiu̾e uult: Ista repug¬
nancia quis audiat: quis ferat:
angustus nos potuerit eruere
Si dicamꝰ nich eẽ beate uiiere
nͥ ui̾e ẜm delectationẽ suã et io̾
luit. qr om̃s ita uolunt ut queq
delectat: set id qͥd̾ fłm ẽ. uelle enĩ
qd̃ non deceat est eẽ miserrum̃.
nec tam miserũ est ñ adhipisti ꝙ
uelit: qmͣ adipisti uele qd̃ ñ opor¬
tet. quis ita sit cetus ut dicat ali¬
quem iõ beatũ qr uiuit ut uult.
tate uł sola miser quisq efficit᷑.
set miserior cũ desid̾iũ male uolũ¬
ardentissimo amore appetãt. ⁊ pp̃
potest amare ꝙ oĩo quid uł quale
sit nescit. Nec pot̾ nescire quid sit
ꝙ se uelle siͨt. sequit᷑. ut om̃s bea¬
tam uitam sciatit. oñis aũt beati

Expanded text:
absurdum. Tale enim est ac si dicamus: Qui non vult beate vivere, vult beate vivere. Istam repugnantiam quis audiat? quis ferat? angustiis poterit nos eruere, si dicamus nihil esse beate viveresecundum delectationem suam; et ideo lint, quia omnes ita volunt ut quemque delectat? Sed id quidem falsum est. Velle enim quod non deceat, est esse miserrimum. Nec tam miserum est non adipisci quod velis, quam adipisci velle quod non oporteat. Quis ita caecus sit, ut dicat aliquem ideo beatum, quia vivit ut vult? tate sed sola miser quisque efficitur; sed miserior, cum desiderium malae volunardentissimo amore appetant, et propotest amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit quod velle se scit; sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati
Abbreviated transcription (Latin):
te uolunt. Quid sit beatus.
uult et nicħ̾ uult maleille qͥire
beate uiuit qui uiuit ut nult. n ͤ
nale aliquid uult. Eum gͥ ex hiis
duob constet beata uita lic ĩ ma¬
lis sit aliquis bonꝰ ñ tũ nͥ finitis
oĩb malis ẽ beatus. Cũ u̾oex hat
uita qui mn hiis miseriis fidelis et
bonus est uem̾it ad beatã. ttͣ erit

Expanded text:
te volunt. Beatus vult, et nihil vult male. Ille quippe beate vivit, qui vivit ut vult, nec male aliquid vult. Cum ergo ex his duobus constet beata vita, licet in malis sit aliquis bonus, non tamen nisi finitis omnibus malis est beatus. Cum ergo ex hac vita, qui in his miseriis fidelis et bonus est, venerit ad beatam vit
Abbreviated transcription (Latin):
aug̾. in li .xiii. de cri ita disserit.
uolinitas una sit oĩum. uñ tan¬
ta existat de ip̃a bĩtudĩe rutsus
diu̾sitas uoluntatũ. non qd̾ eã
aliquis nolit.s ꝙ non oẽs eam
ñ ab aliis putaret᷑ cẽ in uͥtute am¬
mi. ab aliis ĩ uoluptate corporis. ab
alus atq aliis alibi atq alibi. quo
gͥ om̃s amant qd̃ non om̃s sciũt:
quis pot̾ amate qd̾ nescit: sic̃ supͣ
duputaui.cur gͦ bĩtudo amat᷑ ab
sciunt om̃s que ip̃a scit. s om̃s udi

Expanded text:
. 4, ita disserit: voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas voluntatum; non quod eam aliquis nolit, sed quod non omnes eam non ab aliis putaretur esse in virtute animi, ab aliis in voluptate corporis, ab aliis atque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes
Abbreviated transcription (Latin):
future nͥon p̾stirent᷑ a deo: ñ tñ
iõ presciunt᷑ qr future sunt. Si
enim ħ eẽt:tunc enuis qd̾ et̾nĩ est
aliqua existeret cã ab eo alienũ
ab eo diu̾sum. et ex creaturis pẽ¬
deret p̾scĩa catoris. et creatũ cã

Expanded text:
rentur a Deo, non tamen ideo praesciuntur quia futurae sunt. Si enim hoc esset, tunc ejus quod aeternum est aliquid existeret causa, ab eo alienum, ab eo diversum, et ex creaturis dependeret scientia Creatoris, et creatum causa
Abbreviated transcription (Latin):
et illud cñ prescitũ est fĩ. non iõ
tñ potest falli dei p̾scĩa. qr si illud
non fier nec a deo p̾scitũ esset
fi. ¶ses aohuc urgent qõnem di¬
centes. Aut alit̾ pot̾ fĩ qmͣ deus
p̾scunt. aut non alit̾. Si nõ ałr:¬

Expanded text:
et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes: Aut aliter potest fieri quam Deus praescivit, aut non aliter: si non a
Abbreviated transcription (Latin):
non uera ille p̾scunt. set q illius
p̾scĩa falli non pot̾ sine dubio nõ
alius. set ip̃i peccant quos deus
peccaturos eẽ prescunt. et iõ si
non malũ set bonum fac̾e uolu¬
issent nõ malum facturi preua¬
de̾ntur ab eo qui nouit qͥd sic

Expanded text:
non vera ille praescivit; sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit: et ideo, si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo qui novit quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
iõ qr p̾scunt ad pctm̃ infidelita¬
tis eos coegit. nec p̾scisset uł p̾¬
dpcisset eoꝵ mala nͥ eeñt ea ha¬
bicuri. unde aug̾. suꝑ iohamiẽ
ꝓpħ̾am p̾dixit infidelitatẽ iuide¬
oꝵ. set non fecit n p̾scisset ma¬

Expanded text:
ia praescivit ad peccatum infidelitatis eos coegit, nec praescisset vel praedixisset eorum mala nisi essent ea habituri. Unde Aug., super Joan.: praedixit infidelitatem Judaeorum, sed non fecit; neque praescisset ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ bñplacito ac dispõne. Sic gͦi
bi accipit᷑ dĩ cognitõ ut non mͦ
uoticiam set ⁊ bñplacitum dei
significet ¶Mala u̾o seit deus et
p̾scit añqmͣ fiant s sola notiti¬
a ñ bñplacito. p̾scit enĩ deus et
p̾dicit ⁊̃ que non est ip̃e facturꝰ.

Expanded text:
 beneplacito ac dispositione. Sic ergo ibi accipitur Dei cognitio, ut non modo notitiam, sed etiam beneplacitum Dei significet. Mala vero scit Deus et praescit antequam fiant, sed sola notitia, non beneplacito; praescit enim Deus et praedicit etiam quae non est ipse facturus,
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. et ꝙ pat̾ et filius cũ spũ
stõ simul oĩa sciunt ⁊ uident. sic̃
gͦ non potest aug̃i nec minui
diuina eẽncia .Ita nec dĩna scĩa.
et tñ ꝯcedit ᷑ posse scire qd̾ ñ scit.
et posse non scire qd̃ scit. qr pos¬
set aliquid eẽ stibiectũ eius scĩe.
qd̃ non ẽ. et posset non eẽ sb̾m

Expanded text:
et Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina scientia; et tamen conceditur posse scire quod non scit, et posse non scire quod scit; quia posset aliquid esse subjectum ejus scientiae, quod non est, et posset non es
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa possit aug̾i uł minin. hoc mo¬
do ꝓbatur. qr potest deus scire qd̾
nũqmͣ scit. est enim aliquis qui ñ
est lecturus hodie et tamen potest
eẽ ut legat hodie. potest enĩ hodie
leg̾e. Nicħ aũt potest fĩ qd̾ ñ pos¬
sit a deo sciri. Potest gͦ deus stire
hunc lecturum hodie. potest gͥ
aliquid scire qd̾ non scit. gͦ pot̃
eius scia aug̾i uł mutari. eadẽ¬
q uidet᷑ posse minii. est eñ ali¬
quis hodie lecturus que deꝰ scit
lecturum. at potest ẽẽ ut nõ le¬
gat. gͦ potest deus non scire hc̃
lecturũ. potest gͥ non scire aliqͥ
qd̃ scitur. gͦ potest minui eiꝰ scĩa¬

Expanded text:
ia possit augeri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus sci
Abbreviated transcription (Latin):
mus prescĩam dei non ẽẽ causã
maloꝵ que prescit. qr nõ ea pre¬
scit tanqmͣ facturus nec tanꝙͣ
sua set illoꝵ qui sunt ea factu¬
riuł habituri. Prescit gͦ illa
sola noticia ñ bñplacito auctori
ea que facturus est ut in illa pre¬
sciendo simul sint eius noticia
et auctoritatis bñplacitũ. Cõtͥ¬

Expanded text:
m Dei non esse causam malorum quae praescit; quia non ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctoritea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritatis beneplacitum.
Abbreviated transcription (Latin):
lumina distincti formata. alus
poꝵ fcã sint set simi ita formata
adeẽ ꝓdierũt. qd̾ aug̾̃. suꝑgen᷑.
płib modis intit᷑ ostend̾e dicẽs
Elem̃ta .iiiͣ. ita formata sic̃ mo¬
do apparent ab inicio extitige
et celũ syd̾i̾b ornatũ fuisse. q̃ dã
u̾o non formalit̾ s mat̾ialit̾ cũc
ftã fuisse. que ꝑ temporis accessis
formałr dist incta sunt ut herbe
arbores et forte alia. Oĩa gͦ in
ip̃o temporis iuicio fcã ẽẽ dicũt.
set quedam formalit̾ ⁊ ẜni spẽs¬
quas hr̃e c̾nimus ut maiores mundi
ut dñt᷑ moyses loqũes tudi et car¬
nali ppło locutionis modũ temꝑa¬
uit de deo loquens a siłi hoĩs quiꝑ
moras tempoꝵ operasira ꝑficit cũ
ip̃e simł oꝑa sua fec̾it. unde augͣ.
õ inquit moyses diuisim refert
deum uia oꝑa fetisse qr ñ potuit
simul ab hoĩe dici qd̾ a deo simul
potuit fi̾. Item potuit diuide̾
script ura loquendi temporibus

Expanded text:
lumina distinctim sint formata. § Aliis porum facta sint; sed simul ita formata, ad esse prodierunt. Quod Aug. suplumina distinctim sint formata. § Aliis ibus modis nititur ostendere, dicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam formaliter et sequas habere cernimus, ut majores mundi ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ałiũ maxĩe mortuoꝵ nascũt᷑. cũ
aĩalib c̾ata non fu̾int. nͥ potencia¬
lit̾ uł mat̾ialit̾. Ea uo que ex t̾ra
uł ex aquis nascũt᷑ uł ex eis que
terra germinante orta st̃.tunc
creata fuisse non ĩꝯgrue dici pot̃.¬

Expanded text:
rum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante orta sunt, tunc creata fuisse non incongrue dici pot
Abbreviated transcription (Latin):
cat ñ noui quid diligã. diligat
frẽm et diligat eandẽ dilectio¬
nẽ. Magis enĩ nouit dilectionẽ
qͣm diligit ꝙͣ fr̃em que diligit
Ecce iã pot̾ nociorẽ d̾m ctionẽ
que omes bonos angłos et oẽt dĩ
seruos coꝑsociat uinculo sc̃itatis.¬
Qñ gͥ samores sumus qnͣto a tͥimo¬
sumus dilectione plemores. et
quoꝰ ñ deo plenus ẽ qui plenus
ẽ dilectione . his u̾bis satis ostẽ¬
dit aug̃ ꝙ dilectõ ip̃a qua diligi¬
raus deũ ⁊ ꝓximũ deus ẽ. s adhͨ¬

Expanded text:
cat: "non noui quod diligam". diligat fratrem et diligat eandem dilectionem. magis enim nouit dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatisQuanto ergo saniores sumus a tumosumus dilectione pleniores: et quo nisi Deo, plenus est, qui plenus est dilectione? His verbis satis ostendit Aug. quod dilectio ipsa qua diligimus Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uit et a fomite peccati fuit mun¬
nitus euacuando ut quibrdã plac
uł sic et̃enuando et debilita̾do ut ei
post mos peccandi occasio nulla exti¬
terit potenciam qͦq gn̾andi abs¬
q iuri semine uͥgii p̾parauit. Ica
enĩ u̾ba euuangelii edocent ubi an¬
gelus uͥgniẽ alloquens ait. spc̃ .s. suꝑ

Expanded text:
it, et a fomite peccati etiamnitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba Evangelii docent, ubi Angelus
Abbreviated transcription (Latin):
facta est in ut̾o sic̃ nr̃a. est enĩ scĩfi¬
cata in ut̾o et nata sine peccato et
nec ip̃e in illa ũqm̃ peccauit. ⁊ pena
gͦ simił est nr̃e ñ in qualitate pecca¬
ti qr pononem que ex ꝯcupĩe mo

Expanded text:
cta est in utero sicut nostra. Est enim sanctificata in utero, et nata sine peccato, et nec ipse in illa unquam peccavit. In poena ergo similis est nostrae, non in qualitate peccati; quia pollutionem quae ex c
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ eam ip̃e solus sine patre ac filio fe¬
cerit. set quia spẽ sanctus est caritas
et donum prĩs et si et ineffabili dei
caritate u̾bum dĩ caro stm̃ est et in¬
ex̾tiiaibili dĩ dono filius dĩ sibi imi¬
uit formam serui. Non gͥ denunci

Expanded text:
quod eam ipse solus sine Patre ac Filio fecerit; sed quia Spiritus sanctus est charitas et donum Patris et Filii, et ineffabili Dei charitate Verbum Dei caro factum est, et inaestimabili Dei dono Filius Dei sibi univit formam servi.
Abbreviated transcription (Latin):
spe̾ sc̃i sanctificata et a reliqua sepa¬
rata fuit u̾bo dĩ cũ qi aĩa imuretur
ut ꝑfectus et uerus deus eẽt ꝑfec¬
tus et uerus homo. set qr menbroꝵ
illius dominici corporis dist inctõ i
ip̃o momento ꝯceptionis ⁊ innoms

Expanded text:
Spiritus sanctificata, et a reliqua separata fuit, Verbo Dei cum anima uniretur, ut perfectus et verus Deus esset, perfectus et verus homo; sed quia membrorum illius Dominici corporis distinctio in ipso momento conceptionis et unionis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumpserũt oñi eorporis formã
tot dieb ad mod̾ alioꝵ corpoꝵ ꝑfectam
et menbroꝵ lineam̃tis distinctã ⁊ mgx
u̾bum dĩ unisse sibi carnem ⁊ aĩam.
et hoc modo dicunt illũ nũm ꝑfes¬
tiomi dominici corporis ꝯuenire sẽt
alia tõ illius dicti extitit ex quasara
oritur intelligencia ũbi. Non .n. ĩo ĩ

Expanded text:
praesumpserunt Dominici corporis formam tot diebus ad modum aliorum corporum perfectam et membrorum lineamentis distinctam; et mox Verbum sibi unisse carnem et animam: et hoc modo dicunt illum numerum perfectioni Dominici corporis convenire. Sed alia ratio illius dicti exstat, ex qua sana oritur
Abbreviated transcription (Latin):
abraham tamꝙͣ i mat̾iali cã.¶m̃
a ea detimnatione sic̃ abraham
minor melchise dech ostenditur
cui ꝑsonali decinas soluit.Ita et le¬
minalem erat et ex eo ꝑ ꝯcupiscen¬
ciam carnis descendit. xp̃caũt nõ
est decintatus qr lic ibi fũit ẜm car¬

Expanded text:
Abraham, tanquam in materiali causa; quia ea decimatione sicut Abraham minor Melchisedech ostenditur, cui personaliter decimas solvit, ita et Leminalem erat, et ex eo per concupiscentiam carnis descendit. Christus autem non est decimatus, quia, licet ibi fuerit sec
Abbreviated transcription (Latin):
to aĩata rõali et incellectuuo¶
u̾bi simul ꝯceptam et assumptam
ficatã ein colata ẽ potencia more
nouo gn̾andi ut sine cortu uiri si¬
ne libidine ꝯcipientis in ut̾o uir¬
ginis celebraret᷑ ꝯceptus deiet
hoĩs. Nla enĩ caro qm̃ deus ex uir¬
gine sibi unite dignatus ẽ sine
uicio ꝯcepta sine pcc̾̃o nata ẽ. hãt
tam̃ carnem ñ celestis ñ aerie ñ
alt̾nis cinusqmͣ putes eẽ nature
set eius cuius est oĩm homiui

Expanded text:
ntellectiva. erbi simul conceptam et assumptam;ficatam. Cui collata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusque putes esse naturae; sed ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ gen. sic̾ adam petcante qui ĩ lũ¬
bis eius erant peccauerũt: sic abra¬
ham dante decimas qui ĩ lũbis erãt
decimati sunt. set ħ non sequitur
in xp̃o lic in lumbis ade et. abrahe fu¬
ciam inde descendit. cũ gͦ leuet¬

Expanded text:
ut in Adam peccante, qui in lumbis ejus erant peccaverunt, sic Abraham dante decimas, qui in lumbis ejus erant, decimati sunt. Sed hoc non sequitur in Christo, licet in lumbis Adae et Abrahae futiam
Abbreviated transcription (Latin):
pus et aĩam intellectualera et hoꝵ
ỹdiomata. totum euim totus assup¬
sit meut totit mͥ salutẽ gratisica¬
ret. qd̾ enim ĩ assumptibile est in¬
curabile ẽ.
carnem mediante aĩa unitũ est
carni ꝑ medium intellectũ u̾bum
dĩ tante enĩ subtilitatis atq sĩpli¬
citatis est dĩna eẽncia ut coepori de
lino t̾re formato uniri ñ ꝯgruerit

Expanded text:
pus et animam intellectualem, et horum idiomata. Totus enim totum assumpsit me, ut toti mihi salutem gratificaret. Quod enim inassumptibile est, incurabile est. carnem, mediante anima: unitum est enim carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae, inquit, subtilitatis, atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo t
Abbreviated transcription (Latin):
et spũ aduemente mox ũbum ĩ ut̃o
inꝗx intra ut̾um u̾bum caro. De¬
u̾bi an prius qmͣ con ca est¬
Eiperet᷑ obligata fuerit peccatoet
antał assimpta fu̾it a ũto. pot̾ dici
sane et credi oportet uixta scõꝵ at¬
ciam. ip̃am prius pccõ fuisset obno¬
xiam sic̃ reliqua u̾ͥginis caro. s spc̃s.¬

Expanded text:
bum in utero, mox intra uterum Verbum caro facrbi, an prius quam conciperetur, obligata fuerit peccato. Et an talis assumpta sit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam, sicut reliqua Virginis caro; sed Sp
Abbreviated transcription (Latin):
t qr in hoĩe tota hũana nat᷑a
uicio corrupta erat: totam
ut totam curaret et scĩficaret . ꝙ
aũt hũan ẜhatur ssiue humanitas
uocabulo. aĩa et caro intelligi de be¬

Expanded text:
t quia in homine tota humana natura vitio corrupta erat, totam ut totam curaret et sanctificaret. Quod autem humanae naturae sive humanitatis vocabulo anima et caro intelligi debe
Abbreviated transcription (Latin):
credid̾unt. nec tñ in xp̃m credid̾unt.¬
est cred̾e uera eẽ que loquit᷑ qd̾ et
mali faciunt. et nos credimꝰ hoĩ
set non in holem. Cred̾e deũ est cre¬
dere ꝙ ip̃e sit deus qd̾ et mali faci¬
unt. Crede in deũ est credẽdo ama

Expanded text:
crediderunt, nec tamen in Christum crediderunt.est credere vera esse quae loquitur, quod et mali faciunt, et nos credimus homini, sed non in hominem. Credere Deum, est credere quod ipse sit Deus, quod etiam mali faciunt. Crede
Abbreviated transcription (Latin):
umu̾sa c̾dit que ronus xp̃ianus.
accedente caritate remaneat ⁊
fiat uͥtus. an ip̃a eliminet᷑ ⁊ alia
qualitas suctedat que uͥtus sit¬
utrũlib sine ꝑicło dici pot̾. Michi tam̃
uidet᷑ ꝙ ila qualitas q̃ penis erat re

Expanded text:
versa credit quae bonus Christianus, accedente charitate remaneat et fiat virtus, an ipsa eliminetur, et alia qualitas succedat quae virtus situtrumlibet sine periculo dici potest. Mihi tamen videtur quod illa qualitas
Abbreviated transcription (Latin):
mat̾ est oĩum uͥtutũ que oẽs ĩfor¬
mat sine qua nulla uera u̾tus est.
fides gͦ oꝑnns ꝑ dilcõnem uͥtus est
qua non uisa credũt᷑. ħ est fundam̃¬
tum qd̾ mutari ñ pocest ut ait apłs
que poĩta in fundam̃to nemmem

Expanded text:
er est omnium virtutum, quae omnes informat, sine qua nulla vera virtus est. Fides ergo operans per dilectionem, virtus est, qua non visa creduntur. Haec est fundamentum quod mutari non potest, ut ait Apostolus, quae posita in fundamento neminem