comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intra eũ arcitoꝵ signa
inclusa ꝓspiciuntur. quȩ
anr̃is inursarũ speciẽ ficta
septentriones appellant᷑¬
ftellis in sereuolutis ro¬
tatur. nomen. ẽ. grecũ
quod latine dicitur ursa
Quȩ qua in modũ plaustri
uertitur : nr̃i eã septen¬
A re tofilax dic tus quod
arcton id. ẽ. elicen ur¬
sam sequitur. Eundem
& bocͦten dixerunt eo
quod plaustro hȩret. sig¬
nũ multis spec tabile᷑
stellis. int̃quas arc turus. ẽ.
men. ẽ. grecũ. quia ursa
grece arctos dicitur
ergo procellis septen¬
trionalib¬
Arcturus sydus. ẽ. post
caudam maioris ursae
posita insigno bootae
unde & arttus dictus¬

Expanded text:
intra eum arctorum signa inclusa perspiciuntur, quae a nostris in ursarum specie ficta septentriones appellantstellis in se revolutis rotatur. Nomen est Graecum, quod Latine dicitur Ursa; quae, quia in modum plaustri vertitur, nostri eam SeptenArctophylax dictus, quod Arcton, id est Helicem Ursam, sequitur. Eundem et Booten dixerunt, eo quod plaustro haeret: signum multis spectabile stellis, inter quas Arcturus est. men est graecum, quia ursa graece ἄρκτος dicitur. Ergo pro stellis septentrionalibArcturum stella est post caudam maioris ursae, posita in signo bootae, unde arcturus dict
Abbreviated transcription (Latin):
Architecti. cementarii
sunt qui disponunt in
fundamentis. Unde &
apł̃s de semet ipso. quasi
sapiens inquit archite¬
ctus fundamentũ posui

Expanded text:
Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in fundamentis; unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui
Abbreviated transcription (Latin):
Arcifinius agerdictus. ẽ. sy
quia certis linearũ men¬
suris non continetur. sed
arcentur fines eiꝰ obiectu
fluminũ. mon.aũ. arboꝵ.
Unde & in his agris nichilsubse¬
constat tetrametro bu¬
colico & trib trocheis
ut. ẽ. hoc. linea piscator
tibi condicit in ꝓfunda Ilsidr¬
ponti.

Expanded text:
Arcifinius ager dictus est, quia certis linearum mensuris non continetur: sed arcentur fines ejus objectu fluminum, montium, arborum. Unde et in his agris nil subsconstat tetrametro bucolico et tribus trochaeis, ut est hoc: linea, piscator, tibi concidit in profunda ponti.
Abbreviated transcription (Latin):
rchiep̃s greco uocabulo
quod sit summus ep̃oꝵ. Il
Tenet enĩ uicem apłicam.
& prȩsidet tam metropo¬
litanis quã ep̃is om̃ib¬

Expanded text:
scopus Graeco vocabulo, quod sit summus episcoporum, tenet enim vicem apostolicam, et praesidet, tam metropolitanis quam episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
r a rgitis. grecuila uitis ge¬
neris albi fertilis uastã
materiã & breuẽ.x latũ
foliũ mittens. Cuiꝰ fru¬
cͥ tũ niũ primo tempore
colligas. aut ad terram
decidi:. aut humore
putresc̾it

Expanded text:
 Argitis Graecula vitis, generis albi, fertilis, vastam materiam et brevem et latum folium mittens, cuius fructum nisi primo tempore colligas, aut ad terram decidit aut humore putrescit
Abbreviated transcription (Latin):
isđr A rea dicitur tabularum
ȩqualitas. Dicta autẽ
area aplanicie atq: ȩqua¬
litate unde & ara. Alii
aream uocatã dicunt
quod ꝓtriturandis fru
non triturentur in ea
nis̃ arida¬

Expanded text:
rum. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate: unde et ara. Alii aream vocatam dicunt, quod pro triturandis frugnon triturentur in ea, nisi arida
Abbreviated transcription (Latin):
Argentũ non longe agreca degłs
appellatione diftat. hoc ssidr¬
enĩ illi argirũ uocant
Cui mirũ inmodũ illud
ut dũ candidũ sit impres Iorosii A¬
sum corpori lineas ni¬
gras reddit
Argentũ inuum dictũ
quod excȩdat materias
inquib inicitur. Hoc &¬
liquidiĩ. quia ꝑcurrit.
Inuenitur specialit in
metallis siue in argenta¬
riis fornacib guttarũ
concre:tione tectis
inherens. Sepe eciã &
inftercore uecus tissimo degł¬
cloacarũ uł puteorum
neo imposito conculȩ
ferreȩ patena testea
suꝑposita: Iunc circũ¬
lito uasculo circundant᷑
carbons. sicq argentũ
uiuum exmineo distillat
Sine hoc neq: argentum
neq: aes inaurariꝰ potest
lantȩ aut̃ uirtutis. ẽ. ut
si suꝑ sextariũ argenti
uiui centenariũ saxum
suꝑponas: oneri statim
renstit. Sin uͦ auri scripu degb̃ Ar̃¬
lum. leuitatẽ eius raptim
sinu recipit. Ex quo intel¬
ligitur non pondus sed
naturam. ẽe. cui cedit
Seruatur aut̃ melius
inuitreis uasculis. Nam

Expanded text:
Argentum non longe a Graeca appellatione distat. Hoc enim illi ἄργυρον vocant. Cui mirum in modum illud inest, ut, dum candidum sit, impressum corpori lineas nigras reddat. 2. Argentum vivum dictum, quod excidat materias in quibliquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum neo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est ut, si super sextarium argenti vivi centenarium saxum superponas oneris, statim resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in vitreis vasculis; nam
Abbreviated transcription (Latin):
rdea. auis uocata. quasi
ardua id. ẽ. ꝓpt̃ altos
uolatus. Lũcanus. quoq
ausu uolare ardea: for¬
midat enĩ imbres. & supͣ
nubes euolat. ut ꝓcellas
nubiũ sentire nonpossit
Cũ aut̃ altius uolauerit.
significat tempestatẽ

Expanded text:
rdea vocata, quasi ardua, id est, propter altos volatus. Lucanus: quodque ausu volare ardea; formidat enim imbres, et super nubes evolat, ut procellas nubium sentire non possit: cum autem altius volaverit, sign
Abbreviated transcription (Latin):
isidori Alga nascitur in aquis stan¬
tib ita deniq nom̃ sump¬
sit abalgore aquȩ uł qđ
alliget pedes. quia crassa
ẽ. foliis aquã ex parte
superantib:¬

Expanded text:
s. 99. Alga nascitur in aquis stantibus. Ita denique nomen sumpsit ab algore aquae, vel quod alliget pedes, quia crassa est foliis aquam ex parte superantib
Abbreviated transcription (Latin):
Alȩ. in exercitu triginta. eẽ¬
equites dicunt᷑ Alȩ aut̃
equites obhoc dicti. quia
tegunt pedites alarũ uice
Alȩͦ sunt inquib pennȩ ꝑ
ordinẽ fixȩ uolandi ex hi¬
bent usum. Uocatȩ aut̃
alȩ. qđ his aues complexos
alant pullos ac foueant
A lȩ subbrachia sunt appel¬
latȩ. eo qđ ex eis in modũ
alarũ motus brachioꝵ in¬
choet. Quas quidã ascel¬
las uocant. quod ex his
brachia cellantur hoc. ẽ.

Expanded text:
Alae in exercitu triginta equites esse dicuntur; Alae autem equites ob hoc dicti, quia tegunt pedites alarum viceAlae sunt, in quibus pennae per ordinem fixae volandi exhibent usum. Vocatae autem alae, quod his aves complexos alant pullos ac foveantAlae subbrachia sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus brachiorum inchoet; quas quidam ascillas vocant, quod ex his brachia celluntur, id est
Abbreviated transcription (Latin):
enutriat partus suos do¬
nec incipiant adolescere
Nec mireris tam exiguũ
nutrim̃ti tempus. cũ ab¬
solutio fȩtuũ tam paucoꝵ
dierũ sit. Tantã aũ grãm
minuscula auis diumitus
indultã habet. ut hos .xiiii.
dies nautȩ prȩsũptȩ sẽre¬
nitati obieruent. quos &
alchionidas uocant. quib
nullus motus procellosȩ
tempestatis horrescat.

Expanded text:
enutriat partus suos, doenutriat partus suos, donec incipiant adolescere. nec mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dierum sit. tantam autem gratiam minuscula auis diuinitus indultam habet, ut hos quattuordecim dies nautici praesumptae serenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant.
Abbreviated transcription (Latin):
cinꝰ partus tertia die pul¬
lamina excluduntur.
timo uolatui ostenditur
lehion. pelagi uolucris
dicta quasi alescianea
eo qđ hieme instagnis
ocean nidos facit. pullosq
educit. Qua excubante
fertur extento ȩquore
pelagus silentib uentis
continua septẽ dierum
tranquillitate mitescere:
& eiꝰ foctib educandis
obsequiũ ipsa rerum
natura prebere
quȩ inlitorib sȩtus suos
edere solet. ita ut ini̾a¬
renis oua deponat me:¬
dio fere hiemis: Nam id
temporis fouendis habet
deputatũ partib quando
mixime insurgit mare. li¬
illiditur. quo magis repen¬
tinȩ placicutatis sollem¬
nitate aius hiuiꝰ eluceret
gr̃a. Nanq: ubi undosum
fuerit mare. positis oms
subito mitescit. & om̃s ea¬
dunt uentoꝵ ꝓcellȩ. fla¬
tuasq aurarũ mitescunt
ac placidũ uentis stat
mare. donec oua foueat
alchion sua. Septẽ aũ cdies
fȩtus sunt. quib decursis
ecucit pullos fȩtusq ab¬
soluit ilico. Alios quoq
septẽ adiungit dies quib

Expanded text:
ius ait. Tertio die pullamina excluduntur, timo uolatui ostendunturlcyon, pelagi volucris dicta, quasi ales cyanea, eo quod hieme in stagnis Oceani nidos facit, pullosque educit. Qua excubante fertur extento aequore pelagus silentibus ventis continua septem tranquillitate mitescere, et eius fetibus educandis obsequium ipsa rerum natura preberequae in litoribus fetus suos edere solet, ita ut in harenis oua deponat medio fere hiemis. nam id temporis fouendis habet deputatum partibus, quando maxime insurgit mare liinliditur. quo magis repentinae placiditatis sollemnitate auis huius eluceret gratia. namque ubi undosum fuerit mare, positis ouis subito mitescit et omnes cadunt uentorum procellae Batusque aurarum quiescunt ac placidum uentis stat mare, donec oua fouet alcyone sua. septem autem dies fotus sunt, quibus decursis educit pullos fetusque abaoluitabsoluit. ilico alios quoque septem adiungit dies, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
alexander magnus. cuiꝰ
nom̃ decinet. hanc enĩ
idem interminis africe &
egypti constituit. & caput
esse regionis egypti iussit.
Int̃ iacet aut̃ int̃ egyptũ
& mare quasi claustrum
importuosa. Hȩc . ẽ. urbs
egypti postea uersa in
alexandriam

Expanded text:
Alexander Magnus, cuius et nomen detinet. Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Alba aut̃ uocata ꝓpt̃
colorem suis. longa quia
longũ opidũ. ẽ. iuxta pli¬
xitatẽ collis in quo sita . ẽ.
Ex hac etiã urbe reges al¬
banoꝵ appellare ceper̃.¬
Albania a colore popłi nun¬
cupara. coqđ albo crine
nascant᷑. hȩc ab oriente
sub mare caspiũ surgens
ꝑ oram oceani septentri¬
onalis usq ad meotides
paludes ꝑdeserta & inculta extendit᷑
ic terrȩ canes ingentes sunt.
tanteq feritatis ut tau¬
ros premant & leones
posteros se iasonis credunt
albo crine nascuntur ab
asnduis nuib & ipsius
capilli color genti nom̃
lis id. ẽ.pi cta in est pu¬
pilla. adeo ut nocte plus
quam die cernant Al¬
bani aut̃ uicini amato¬
nis fuerunt

Expanded text:
vit. Alba autem vocata propter colorem suis; Longa, quia longum oppidum est, iuxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges m appellari coeperAlbania a colore populi nuncupata, eo quod albo crine nascantur: haec ab Oriente sub mare Caspium surgens, per oram oceani Septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis, ut tauros premant, leonesposteros se Iasonis credunt, albo crine nascuntur ab adsiduis nivibus; et ipsius capilli color genti nomenlis, id est picta, inest pupilla, adeo ut nocte plus quam die cernant. Albani autem vicini Amazonum fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sicubi eũ aliquis confrican¬
dũ putauerit. leo pardus
inde exilit nec resistit. &¬
cuiꝰ uenenata fera odorẽ
non potest sustinere. homo
ꝓcibo sumit. & uisceribus
infundit in ternis. Sed s̃i¬
medicator internis dolo¬
rib sumat᷑ ꝓmedicam̃to
non ꝓcibo. sumat᷑ ab egro¬
tantib non ab epulantib¬

Expanded text:
sicubi alium aliquis confricandum putauerit, leopardus inde exilit nec resistit. cuius uenenata fera odorem non potest sustinere, id tu pro cibo sumis et tuis uisceribus infundis internis! sed medicatur interdum doloribus: sumatur pro medicamento, non pro cibo, sumatur ab aegrotantibus, non ab epulantib
Abbreviated transcription (Latin):
Alabastrites. lapis candidus
int̃tinctus uariis colorib
ex quo euangelici illius
unguenti uasculũ fuit
Cauant enĩ hunc aduasa
unguentaria. qm̃ optime
seruare incorrupta dicit᷑
Nascitur circa thebas egyp¬
tias & damascũ siriȩ cete¬
ris candidior: ꝓbatissimꝰ
uero mindia.
Ala pars multitudinum

Expanded text:
Alabastrites lapis candidus interdistinctus variis coloribus; ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit . Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare ea incorrupta dicitur: nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, caeteris candidior: probatissimus vero in India. AlabastAlabastrites lapis candidus
Abbreviated transcription (Latin):
Agnũ quãquã & greci uocent
apoto agno quãsi piũ. lati¬
ni aut̃ hocidõ nom̃ habe
putant eo qđ prȩ cȩteris ind̃i¬
animantib matrẽ agnos¬
cat. ad eo ut etiã simmag¬
no gregȩ errauent statĩ
balature cognoseat uocẽ
parentis. Et cũ eã repire
non possit. balatu frequenti
incitat ut responsurȩ uo¬
cem excitet. quo eiꝰ sono
errabunda replicet uestigia.
multis licet uersetur
inmilib: ouiũ. recognoscit
uocẽ parentis. festinat
ad matrẽ. lactis quoq
materni notos sibi fontes
requirit. quãuis cibi de¬
siderio detineat᷑ & potus
transcurrit tam̃ aliena
ubera grauida. licet hu¬
more lactis exundent.
solam matrẽ requirit.
solus sibi materni uberis
pauꝑes sucos significat d¬
abunclare . Illa quoq int̃
multa agniculoꝵ milia
solũ filium nouit. Vnus
plurimoꝵ balatus. eadẽ
species. sed illa tam̃ fetũ
suũ discernit acȩteris.
& solũ filiũ tacito pietatis
testimonio recognoscit.
Pastor errat indiscretione

Expanded text:
Agnum, quanquam Graeci vocent apo tou agnou, quasi pium: et Latini tamen hoc nomen habere putant, eo quod prae caeteris animalibus matrem agnoscat adeo, etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: illa tamen fetum num discernit a ceteris et solum filium tacito pietatis testimonio recognoscit. pastor errat in discretione
Abbreviated transcription (Latin):
latini certamina. greci
agonas uocant afrequen¬
tia qua celebrabantur
Siquidẽ & omnẽ cȩtũ atq
conuentũ agona dici alii
quod incirculis & quasi
agoniis id. ẽ. sine angulo
loci sederent nuncupa¬
tos agonas putant. Ago
ritia. standi patientia
ad citharã quoq ł tibis
incedendi geftus: De
morib: quoq: de forma
de cantandi modulatio¬
ne terrestris quoq belli
& naualis prȩlii ꝑpetien¬
dorũq suppliciorum
certamina.

Expanded text:
Latini certamina, Graeci ἀγῶνας vocant, a frequentia qua celebrabantur. Siquidem et omnem coetum atque conventum agona dici; alii quod in circulis, et quasi agonis, id est, sine angulo locis, ederentur, nuncupatos agonas putant. CAPUritia, standi patientia; ad citharam quoque, vel tibias incedendi gestus; de moribus quoque, de forma, de cantandi modulatione, terrestris quoque belli, et navalis praelii, perpetiendorumque suppliciorum certamina.
Abbreviated transcription (Latin):
Abũ natura. ẽ. candidum
studio siue cura. Albosgͦ
capillos ceram candidam
dicimus. Itẽ candidũ. ẽ
albũ uͦ qđ aurore  constat
esse uicinũ.¬

Expanded text:
Album natura est, candidum uero studio siue cura. Albos ergo capillos, ceram candidam dicimus. Item candidum est album uero quod aurorae constat esse uicinum.
Abbreviated transcription (Latin):
Alaicũ pentametrũ constat
duob trocheis. ut est hoc
carmen releat tedia
pec toris
Alaicũ tetrametrũ constat
duob dac tilis & duob
trocheis. ut.ẽ. hoc. Luna
rubens tephiros minat᷑¬
ululatũ ꝓprie significat.
sed ilłã magis ostendit
uocem quã belli tempore
exercitus clamorẽ cũ sono
tollens un animiter sese
cohortari ad prȩliũ solet.
tam̃ hic sermo inscripturis
iubilatio magis quã ulu¬
latus consueuit scribi. ut
ibi. iubilate dño om̃is terra.
& iterũ. beatus populus
qui scit iubilationẽ¬

Expanded text:
alcaico. alcaicum constat duobus dactylis, ut est hoc: carmen relaxat taedia pectoris. de alcaico. alcaicum constat duobus dactylis et duobus trochaeis, ut est hoc: luna rubens zephyros minatululatum proprie significat, sed illam magis ostendit vocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra ; » Et iterum: « Beatus populus qui scit jubilatione
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatus purpurȩo
aspec tu similis lste in
oriente igni liquat᷑. atq ad
usum uitri funditur
Alamandina dicta ab alaman¬
da asȩ regione cuiꝰ color lsidori¬
ad calcidoniũ uadit sed

Expanded text:
nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditurAlabandina dicta ab Alabanda Asiae regione, cujus color ad carchedoniam vadit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
nariis lineis ꝓpt̃ tẽpora
argumentantur Vnde
& tabulã ternis descrip¬
tã dicunt lineis: lac tus¬
quisq apud lusores uete¬
res anumero uocabatur
nio. postea appellatio
unionẽ canem. trionem
suppũ. quatrionẽ planũ
rarũ ita aperitis aleatorib
componit᷑. ut afferat qđ
uoluerit. ut puta senionẽ
qui eis iniac tu boni affert
ordine mouentur. partĩ
uage. Ideo alios ordina¬
rios. alios uagos appellant
At uͦ qui moueri om̃ino
non possunt incitos dicunt
Unde & egentes homines
inciti uocant᷑. quib ultras
ꝓcecdendi nulla restat.
claciũ atq ꝑiuriũ nunquã
ab est. postremo & odium
& damna rerũ. Unde & ali¬
quando ꝓpt̃ hȩc scelera
int̃dicta legib fuit

Expanded text:
nariis lineis propter tempora nariis lineis propter tempora argumentantur: inde et tabulam ternis descriptam dicunt lineis. quisque apud lusores veteres a numero vocabatur, nio. Postea appellatio unionem CANEM, trionem SUPPUM, quatrionem PLANUM rarum ita a peritis aleatoribus componitur, ut afferat quod voluerit, ut puta senionem, qui eis jactu bonum affert. ordine moventur, partim vage. Ideo alios ordinarios, alios vagos appellant. At vero qui moveri omnino non possunt 413 incitos dicunt. Unde et egentes homines inciti vocantur, quibus spes ultra procedendi nulla restat. dacium, atque perjurium, nunquam abest, postremo et odium, et damna rerum, unde et aliquando, propter haec scelera, interdicta legibus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Alea id.ẽ. lusus tabulȩ in¬
uenta agrecis inocio troi¬
ani belli. a quodam milite
alea nomine. aquo & ars
nom̃ accepit. Tabula lu¬
ditur prrgo. calculis. tes¬
serisq Pyrgus dictus. qđ
ꝑeũ tesserȩ̨ ꝑgant. suie
quod turris speciẽ habeat
Nã greci turrem pyrgum
uocant. Calculi uocati.
qđ lenes sint & rotundi
Vnde & calculus dicitur¬
lapis breuis. qui sine mole¬
stia sui breuitate calcat᷑.
ltẽ calculi qđ ꝑuias ordina¬
les eant. quasi ꝑcalles Tes¬
serȩ uocatȩ qr quadrȩ sunt
ex om̃ib partib has alii¬
lepusculos uocant eoqđ
exiliendo discurrunt:
olim aut̃ tesserȩ iacula ap¬
pellabant᷑ aiaciendo Qui¬
dent᷑ phisiologice ꝑ alle¬
goriã hanc artẽ exercere.
& sub quadã rerũ simili¬
tudine fingere. Nã trib
tesseris ludere ꝑhibent.
ꝓpt̃ tria scłi tempora. p̃¬
sentia. prȩterita & futura
quia non stant sed decur¬
runt. Sed & ipsas uias
senariis locis distinc tas
ꝓpt̃ ȩtates hominis ter¬

Expanded text:
Alea, id est lusus tabulae, inventa a Graecis in otio Troiani belli a quodam milite Alea nomine, a quo et ars nomen accepit. Tabula luditur pserisque. Pyrgus dictus, quod per eum tessere pergant sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum vocant. Calculi vocati, quod leves sint et rotundi. Unde et calculus lapis brevis dicitur, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi quod per vias ordinales eant, quasi per calles. Tessere vocate, quia quadre sunt ex omnibus partiblepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant. Olim autem tesserae iacula appellabantur, a iaciendor phisiologice per allegoriam hanc artem exercere et sub quadam rerum similitudine fingere. Nam tribus tesseris ludere se perhibent, per tria seculi tempora, presentia, preterita et futura: quia non stant, sed decurrunt: sed et ipsas vias senariis locis distinctas propter etates hominum, tri
Abbreviated transcription (Latin):
Agri nomine non ca
tantũ. uerũ etiã municipia.
& coloniȩ solent uocari. ex¬
tra cunitatẽ quȩ caput & quasi
mater . ẽ. cȩterarũ. unde
metropolis appellat᷑¬

Expanded text:
 nomine non castella tantum. uerum etiam municipia et coloniae solent uocari extra ciuitatem, quae caput et quasi mater est ceterarum, unde metropolis appellat
Abbreviated transcription (Latin):
uł quia uncta ad aras
hostis metu id.ẽ. ȩqua¬
estimentur inquae
hostiȩ aut̃ dic tȩ ab eo qđ
ꝑ illas sacerdotes futura
nuntient. Unde etiam

Expanded text:
 quia uincta ad aras hostimento id est aequaaestimentur iniquae, hostiae dictae ab eo, quod per illas sacerdotes futura nuntient. Vnde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Allegoria ẽ. alieniloquiũ.
aliud enĩ sonat. & aliud
intelligit᷑. ut tres lito¬
re ceruos conspicit er¬
nica significant᷑ & in
bucolicis. aurea mala
plures sunt species exqͥb
eminent septẽ . yronia.
antifrasis enigma. cari¬
entismos. pardemia. sar¬
Allegoria . ẽ. tropus quo
aliud significatur quã
dicit᷑ ut ẽ. et iã tempus
equum fumantia soluere
colla hoc . ẽ. carm̃ finire
itẽ iurgilius sub persona
onentis didonis ita expres¬
sit dicens. Ter sese attol¬
lens. cubitoq ad nixa leua
bellauit & iucta. ẽ. Item
ad trepidũ exceptis in ma¬
nib effera dido. sangui¬
rentẽ carthaginem. Item
claudite iam riuos pueri.
gorice hoc dicit. id.ẽ. iã
cantare desinite. satiati
enĩ audiendo sumus. Itẽ
int̃ uicꝰ trices hederã tibi
umphos. Nã antea uicto¬
res buro. hedera corona¬
bant᷑ poetȩ Itẽ mantual
ue muerȩ nimiũ uicina.
chremone cantantes sub¬
lime ferent ad sydera cig
mantuanos poetas dicit.
qui quas̃ cigni cantantes

Expanded text:
Allegoria est alieniloquium, aliud enim sonat, aliud intelligitur; ut, tres littore cervos conspicit ernica significantur. Et in Bucolicis, Aurea mala plures sunt species, ex quibus eminent septem: ironia, antiphrasis, aenigma, charientismos, paroemia, sarallegoria est tropus, quo aliud significatur quam dicitur, ut «et iam tempus equum fumantia soluere colla», hoc est carmen finireitem Vergilius sub persona morientis Didonis ita expressit dicens: ter sese adtollens cubitoque adnixa leuaubellauit et uicta est. item: at trepida et coeptis inmanibus effera Dido / sanguirentem Kartaginem. item: claudite iam riuos, pueri, gorice hoc dixit, id est, iam cantare desinite, satiati enim audiendo sumus. item: inter uictrices hederam tibi umphos. nam antea uictores lauro, hedera coronabantur poetae. item: Mantua uae miserae nimium uicina Cremonae / cantantes sublime ferent ad sidera cygnMantuanos poetas dicit, qui, quasi cygni cantantes,
Abbreviated transcription (Latin):
negant. ẽẽ. unius naturȩ
existimant
Alantos appellat᷑ aueterib
eo qđ ñ exipso uestis fuerit
contexta. contra ignem
resistat. & igni imposita
non ardeat. sed splendore
accepto nitescat. & est
sciña luminis similis. uene¬
ficis resistens om̃ib specia¬
liter magis.¬

Expanded text:
negant esse unius nature existimantantos appellatus a veteribus, eo quod si ex ipso vestis fuerit contexta contra ignem resistat, et igni imposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat, et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter mag
Abbreviated transcription (Latin):
Alacer. gestiens. & rei no
uitate turbatus¬
Alacer. a uelocitate & cur lsidori¬
su quas̃ dixerit aliger
Alacer. fretus. animosus

Expanded text:
servare ea incorrupta dicitur: nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, caeteris candidior: probatissimus vero in India.
Abbreviated transcription (Latin):
harena alba mollissima pi¬
laq molaq: terebat᷑. deide
miscebat᷑ trib partib nitri
pondere uł m̃sura. ac liquata
in alias fornaces transfunde¬
brit᷑. quȩ massa uocabatur¬
hoc recoctũ fiebat uitrum ÷¬

Expanded text:
arena alba mollissima pila molaque terebatur. Dehinc miscebatur tribus partibus nitri pondere, vel mensura, ac liquata in alias fornaces transfundebatur, quae massa vocabaturhaec recocta fiebat vitrum
Abbreviated transcription (Latin):
sem̃ dicit᷑. edor quondã ap¬
pellatũ ab edendo. quia eo
primo usi sunt homines.
nue qr insacrificio ipsius ge¬
neris panis adaras offere

Expanded text:
semen dicitur. Ador quondam appellatum ab edendo, quia eo primo usi sunt homines, sive quia in sacrificio ipsius generis panis ad aras offereb
Abbreviated transcription (Latin):
palã infiliũ.
Adoptiuus filius. ẽ. qͥ apatre de¬
iusto aut auo aut ꝓauo alicuiꝰ
potestatis ꝑemancipationẽ
est traditus in alienã pote¬
statẽ. qr utriusq fert nom̃ cicẽr
ut fabius emilius ł scipio paulus¬

Expanded text:
. Adoptivus filius est, qui aut patre justo aut avo aut proavo cujus potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Emilius, vel Scipio Paul
Abbreviated transcription (Latin):
.F. orfices scđm ehimologiã.
sidefilo dicunt᷑: f. ponitur :
ut forfices quȩ st̃ sartorũ
Si apilo: .p. ut forpices quȩ
st̃ tonsorũ. Si ab accipiendo :
.ci ut forcipes eo qđ formã
capiant : quȩ st̃ fabrorum. Iisic̃¬
Foruũ enĩ dixer̃ antiqui cali-¬
dũ : unde & formosus eo qđ¬

Expanded text:
. forfices secundum ethimologiam si a filo dicuntur f ponitur, ut forfices, quae sunt sartorum; si a pilo per p, ut forpices, quae sunt tonsorum; si ab accipiendo per c, ut forcipes, eo quod formum capiunt, quae sunt fabrorum. formum enim dixerunt antiqui calidum, unde et formosus.
Abbreviated transcription (Latin):
guitur. Fodere est : tantũ
sollicitare terrã. Effodere :¬
hoc ipsũ faciendo aliquid
ex ea eruere. Cui contrariũ. ẽ.
infodere

Expanded text:
. Fodere est tantum sollicitare terram, effodere hoc ipsum faciendo aliquid eruere uel inuenire, cui contrarium est infodere.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdr f ormȩ uerboꝵ inde dictȩ:
eo qđ nos adunã quãq rem
informent. ꝑhas enĩ osten¬
dimꝰ quid agamus nam
meditatiua dicta ẽ. amedi¬
tantis sensu : ut lecturio:
id .ẽ. legere uolo Inchorti-¬
ua. post meditationẽ : ab in-¬
choantis indicio : ut calesco
Frequentatiua. Asȩpius fre-¬
quentando : ut lectito cla-¬
mito. Formȩ enĩ sensum
tenent : modi declinationẽ.
ã nescis quid sit declinatio :
nisi prius didiceris. quid sit
quȩ maiora suis audet uirib
Neq seruitio adoperandũ cogi¬
tur: sed spontanee ꝓposito
subsidia sibi prȩstruit. Hȩc

Expanded text:
 Formae verborum inde dictae eo, quod nos ad unamquamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sitae maiora suis audet uiribus neque seruitio ad operandum cogitur, sed spontaneae proposito subsidia sibi praestruit. c
Abbreviated transcription (Latin):
Crates dicunt᷑. in quib lutũ.
pro laterib crudis porta scic¬
re solent. Sunt enĩ cone¬
xiones cannarũ dictae
id ẽ. qđ se inuicẽ teneaN

Expanded text:
crates dicuntur, in quibus lutum pro eisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti id est, quod se invicem tenean
Abbreviated transcription (Latin):
Cleros & clericos hinc
primũ ꝑ apłos legimus
ordinatũ. Cleros enim
grece sors uł hereditas
tem habent: Generalit̃
aut̃ clerici nuncupant᷑ depł
seruiunt quoꝵ gradus
& nomina hȩc sunt
ostiarius. psalmista.
lector. exorcista. acco¬
litus subdiaconus. dia Nnđi¬
quod insorte heredita Idegł¬
tis dñi dentur. uł pro
eo quod ipse dñs sors eoꝵ
sit. sicut de eis scriptum
est loquente dño Ego
hȩreditas eoꝵ¬

Expanded text:
Cleros et clericos hinc primum per apostolos legimus ordinatum. Cleros enim Graece, sors vel haereditas tem habent. Generaliter autem clerici nuncupantur deserviunt. Quorum gradus et nomina haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus. Diaquod in sorte haereditas Domini dantur; vel pro eo quod ipse Dominus sors eorum sit, sicut de eis scriptum est, loquente Domino: Ego haereditas eo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ multitudo. societa¬
tis uinculo adunata.
dicta aciuib id.ẽ. ab
ipũs in colis urbis. peo
quod plurimoꝵ con¬
sciscat. & contineat
uitas. Nã urbs ipsa mȩ
societates. familiarum.
urbiũ. gentiũ. Ciuitates
aut̃ aut coloniȩ. aut
municipia. aut̃ uici.
aut castella. aut pagi
appellant᷑. Ciuitas pro¬
prie dicitur quã non
aduenȩ. sed eodẽ nati
solo condiderunt. idõ¬
quia urbes aꝓpriis ciuib:
conditȩ ciuitates non
coloniȩ nuncupantur

Expanded text:
num multitudo societatis vinculo adunata, dicta a civibus, id est ab ipsis incolis urbis pro eo quod plurimorum consciscat et contineat vitas. Nam urbs ipsa moenisocietates: familiarum, urbium, gentium. Urbsautem, aut colonie, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advene, sed eodem nati in solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus condite, civitates non colonie nuncupantur
Abbreviated transcription (Latin):
Citharȩ ac psalterii reꝑ
creditur. Forma citha¬
rȩ inicio similis fuisse
traditur pectori huma¬
no. qđ uti uox epectore.
ita exipsa cantus edere¬
tur. appellataq eadem
decauia. Nã pectus do¬
rica lingua citharam
uocari. Paulatim aut̃ PIAC
plures eius species exti sdegł¬
terunt. ut psalteria
pec tides. & quȩ dicunt᷑ ¶U
indicȩ. & feriuntur
aduob his simul ltem
aliȩ atq: aliȩ & quadra¬
Cordarũ etiã numerus
multiplicatus & com¬
mutatũ genus. Uete¬
res aut̃ citharam fidi¬
culam uł fidicẽ nomi¬
nauerunt : quia tam Ide¬
concinnunt inter sẽ
cordȩ eius. quã bene
conueniat interquos
fides sit. Antiqua aut̃
cithara septẽ cordis erat.
discrimina uocũ. Discri¬
mina aut̃ idõ qđ nulla
corda uicine cordȩ si¬
milẽ sonũ reddat. Sed
totã uocẽ implent.
uł quia septẽ monadib
sonat cȩlũ. Cordas aũ
dictas acorde. qr sicut¬
pulsus . ẽ. cordis inpecto¬
re. ita pulsus cordarũ
incithara: has primus

Expanded text:
Citharae ac Psalterii repecreditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quod uti vox de pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellataque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocatur. 3. Paulatim autem plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, pectides, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae, atque aliae, et quadraordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septemchordis erat. discrimina vocum. Discrimina autem ideo, quod nulla corda vicine chorde similem sonum reddat. Sed totam vocem implent, vel quod septem motibus sonat celum. Chordas autem dictas a corde, qpulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus
Abbreviated transcription (Latin):
Eueus filius canaan: a quo
uitate gabaon: qͥ suplices
Euforbiũ. dictũ : qđ eius sucus.
oculoꝵ acuat iusũ. Cuius uis
tanta est : ut duris carnibus
suꝑ adiecta. citius coqui cõpellat.
Nascitur inmultis locis: sed
plurima in mauritania.

Expanded text:
EVEUS, filius Canaan a quo d, de civitate Gabaon, qui supplices Euphorbium dictum quod eius sucus oculorum acuat visum. Cuius vis tanta est ut duris carnibus superadiecta citius coqui conpellat. Nascitur in multis locis, sed plurima in Mauretania.
Abbreviated transcription (Latin):
Caracter. ferrũ caloratũ
quo notȩ pecudib in¬
uruntur: Caracter aũ
grece. latine forma dr̃¬
melos qui moderatus
adeos qui ualidus intel¬
ligitur

Expanded text:
aracter est ferrum caloratum, quo note pecudibus inuruntur. Character autem grece, latine forma dimesos, qui moderatus, adros, qui validus intellegitur
Abbreviated transcription (Latin):
Capus. itala lingua clicit᷑¬
acapiendo hanc nos fal¬
conẽ uocamus qđ incur¬
uis digitis sit¬
Carra ciuitas mesopotamiȩ
& crassus dux captus

Expanded text:
Capus Itala lingua dicita capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sitarran, civitas Mesopotamiae citus, et Crassus dux captus
Abbreviated transcription (Latin):
Consobrini uocati qui aut
exsorore aut ex fr̃e aut
ex duab sororib sunt
nati quasi consoroni
Consuere. suere. & ad suere¬
adsuere corium¬

Expanded text:
Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororiconsuere, suere et adsuereadsuere cori
Abbreviated transcription (Latin):
thanorũ rege conditã¬
post aut̃ aconstantino
xp̃iano principe inmaus
aucta. & constantino¬
polis dicta. gloriosissimũ
impii sedes & cotus ca¬
put orientis ẽ. Nam¬

Expanded text:
tanorum condita,m a Constantino, Christiano principe, in majus aucta et Constantinopolis dicta, gloriosissimi nunc imperii sedes et totius caput Orientis est.
Abbreviated transcription (Latin):
Cons tructio. ẽ. laterũ
& altitudinis ȩdificatio
Cons tructio aut̃ uł in¬
structio uocata eo quod
instringat & cohȩrere
faciat: ut lapides luto.
cem ñbi Nam & intin¬
ctio ferri maqua instru¬
ctura. ẽ. Nnii enĩ candens
tinguatur. instringi &
coherere ñ potest ferrũ
itẽ com tructio amultitu¬
dine lapidũ & lignorum
dicta unde & strues Ali¬
ud. ẽ. enĩ ȩdificatio. aliud
instauratio. Nã ȩdificatio
noua constructio. ẽ. in¬
stauratio uͦ qđ reparatur
adinstar prioris. Nam
instar ueteres ꝓsimilitu¬
dine ponebant. inde & in¬
staurare dicebant. Con¬
stat aut̃ constructio
fundamenti lapidibus
calce. harena & lignis

Expanded text:
Constructio est laterum et latitudinis edificatio. Constructio autem vel instructio votata, eo quod instringat et cohererfaciat, ut lapides luto cem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta; unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis
Abbreviated transcription (Latin):
Cons tantinopolim urbẽ
ex nomine suo initituit
solã romȩ mentis & poten Uirgl¬
tia adequatã hanc con¬
ditam primũ apicusinio
rege sparthanorũ. & uoca¬
tam bizanciũ. uł quod
tantũ patet int̃ adria¬
ticũ mare & ꝓpontidẽ.
uł quod sit reptaculũ Cici¬
terrȩ marisq caspi. Unde
& eã constaritinus aptis¬
simã condere iudicauit.
ut & receptaculũ sibi
terra mariq fieret
Unde & nunc romani im¬
perii sedes & totius ca¬
put. ẽ. orientis. sicut
roma occidentis.

Expanded text:
Constantinopolim urbem ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Spartanorum, et vocatam Byzantium, vel quod tantum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii sedes et totius caput est orientis, sicut et Roma occidentis.
Abbreviated transcription (Latin):
tinus multas gentes
diuersis prȩluis subegit.¬
hanc urbẽ nominis sui
romanorũ regũ uł pri¬
mus uł solus instituit
quȩ sola exꝑsidolorũ
ad hoc breiis simotem Igl̃s¬
porũ condita axp̃iano
imꝑatore ꝓuec ta est.
ut sola rõmȩ forma¬

Expanded text:
terea multas 540 gentes diversis praeliis subegit. Urbem nominis sui Romanorum regum vel primus vel solus instituit. Quae sola expers idolorum, ad hoc, brevissimo tempore, condita a Christiano imperatore, provecta est, ut sola Romae, to
Abbreviated transcription (Latin):
Consors dictus eoquod
rũ Nam sortẽ ueteres
ꝓparte ponebant. Con¬
sors gͦ qđ sit cõmunis
sorte. sicut dissors disũ¬
milis sortis

Expanded text:
Consors, eo quod rum; nam sortem veteres pro parte ponebant. Consors ergo, quod sit communis sorte, sicut dissors dissimilis sortis
Abbreviated transcription (Latin):
conectit. conglobat
glomerat. coagulat¬
̃ Conserti. congregati. con¬
Conseiti. conglobati. con¬
ferti constipati

Expanded text:
conectit. coaceruat. git. coagulat. construit. constringit. conconquirit. congregat. condensat. constipat.
Abbreviated transcription (Latin):
Consonantes litterȩ sunt
quȩ diuerso motu linguȩ
ilł impressione labiorũ
efficiunt᷑. Et uocatae
consonantes. qr ꝑse non
sonant sed iunc te uo¬
calib consonant. hae idegłi
induab: partib: diuidun¬
tur. insẽmiuocalib & slacd
Consonantes litterȩ iđo
habentur. qr interdũ
habent posł se uocales scicer̃¬
in endẽ hyllabis consti¬
tutas. ut ianus. uates.
a habent᷑ ꝓconsonantib¬

Expanded text:
Consonantes sunt quae diverso motu linguae vel impressione labiorum efficiuntur. Et vocatae consonantes, quia per se non sonant, sed junctis vocalibus consonant. 4. Hae in duabus partibus dividuntur: in semivocalibus, et Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis constitutas, ut 'Ianus', 'vates', et habentur pro consonantib
Abbreviated transcription (Latin):
Consanguinei uocati. eo qđ
exuno sanguine .id .ẽ. ex
uno patris semine nati
sunt Nã semen uiri sp̃u¬
ma. ẽ. sanguinis ad instar
aquȩ in scopulos collisẽ.
quȩ spumã candidã facit.
calice agitatũ spumam Icicer̃¬
albentem reddit

Expanded text:
Consanguinei vocati, eo quod ex uno sanguine, id est, ex uno patris semine nati sunt; nam semen viri spuma est sanguinis, ad instar aquae in scopulos collisae, quae spumam candidam facit, calice agitatum spumam albentem re
Abbreviated transcription (Latin):
ompensatio. ẽ. cũ aliud
aliquod alterius factũ
honestũ aut utile con¬
tenditur. quod ut fie¬
ret. illud qđ arguitur
dicitur. ẽe. cõmissum

Expanded text:
omparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod, ut fieret illud quod arguitur, dicitur esse commissum
Abbreviated transcription (Latin):
ł caria. in sula una decicladib:
quȩ icario mari nom̃ dedit.
hȩc int̃ samũ & miconũ ꝓcur¬
rentib saxis in hospitalis est :¬
& nullis finib: portuosa: dici edesit¬
tur aũ icar ũ cretensẽ ibi nau-¬
fragio interisse: & deexitu ho-¬
minis impositũ nomen loco:
Icinus. maritimũ animal:
aterrestri icino nom̃ traxit: Iđ̃g¬
quẽ uulgus ericiũ uocat Cuiꝰ¬
testula duplex spinis aculeata :¬
in modũ castanearũ. quando
adhuc oꝑtȩ dearborib caduN
C aro eiꝰ mollis: & minio similis:¬

Expanded text:
caria insula una de Cycladibus, quae Icario mari nomen dedit. Haec inter Samum, et Myconum procurrentibus saxis inhospitalis est, et nullis sinibus portuosa. Dicitur autem Icarum Cretensem ibi naufragio interiisse, et de exitu hominis impositum nomen loco. Icinus, marinum animal, a terrestri Icino nomen traxit, quem vulgus Ericium vocat.# ERItestula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis
Abbreviated transcription (Latin):
acinctus ex nominis sui ful¬
gore uocatuf. Hic inȩthiopia
inuenitur. ceruleũ habens
colorẽ optimũ :÷ qui nec rarus
est. nec densitate obtunsus:
sed exutroq tẽperamento
luce purpuraq refulgens:
Hic aũ non rutilat ȩqualiter:
sereno enĩ ꝑspicuus atq gra¬
tus. ẽ: Nubilo. corã oculis
euanescit : atq marcescit:
Inos missus frigidus ẽ : insculp¬
turis durissimus: nec tamen
inuictus. Nã ad amante &¬
scribitur & signatur
Lacintizonta indicus est:
iacintũ prope referens Qui¬
dã aũ eoꝵ cristalli similes:
capillamentis int̃currentib:
obscurantur : ex quo eciã uitio. Idgłs
illorũ nom̃ est.

Expanded text:
acinthus ex nominis sui flore vocatur. Hic in Aethiopia invenitur, caeruleum colorem habens. Optimus qui nec rarus est, nec densitate obtusus, sed ex utroque temperamento luce purpuraque refulgens. Hic autem non rutilat aequaliter, sereno enim perspicuus est atque gratus, nubilo coram oculis evanescit atque marcescit, in os missus frigidus est, in scalpturis durissimus, nec tamen invictus: nam adamante scribitur, et signatur. 4. Hyacinthizon Indicus est Hyacinthum prope referens. Quidam autem eorum crystallis similes, capillamentis intercurrentibus obscurantur, ex quo etiam vitio nomen illorum est.
Abbreviated transcription (Latin):
on. saxũ est: qui humanȩ lagłs
uocis sonũ captans: etiã uerba liurgł¬
loquentiũ imitatur: Icon aũ
grece. latine imago uocatur:
eo qđ aduocẽ respondens. alie¬
ni efficit᷑ imago sermonis : li libro¬
cet hoc quidẽ & locorũ natu ldgłs¬
ra euenit᷑. ac plerũq: conualliũ:¬

Expanded text:
on saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convalliu
Abbreviated transcription (Latin):
mari ualeant: & piscib: tan.¬
tũ alantur: hi post indos mon¬
tanas regiones tenent: quos
subactos alexander magnus.
piscib uesci ꝓhibuit.

Expanded text:
mari valeant, et piscibus tantum alantur. Hi post Indos montanas regiones tenent, quos subactos Alexander Magnus piscibus vesci prohibuit.
Abbreviated transcription (Latin):
die ambulat: quȩrens aut
mortuos pisciculos aut cada
ã inaqua in gredi timet. quia
natare nescit : nec dat operã
ut discat : dũ mortuis cadaue.¬
rib delectat᷑. Ideo non potest
in altitudinẽ aquȩ ingredi.
ubi mundi pisciculi demoran.¬
tur: ut inde sibi capiat cibũ:
sed semꝑ deforis oberrans cir¬
cuit: refugiens puriores &
altissimas aquas : unde possit Lđ¬
mundius uiuere.
bis auis nili fluminis quȩ
semet ipsã purgat rostro:
manũ aquã fundens: Haec
serpentiũ ouis uescitur : gra-
deportans.

Expanded text:
e ambulat, quaerens aut mortuos pisciculos aut aliquNam in aquam ingredi timet, quia natare nescit; nec dat operam ut discat, dum mortuis cadaueribus delectatur. Ideo non potest in altitudinem aquae ingredi, ubi mundi pisciculi demorantur, ut inde sibi capiat cibum; sed semper foris oberrans circuit, refugiens puriores et altissimas aquas, unde possit mundus uiuere.Ibis, avis Nili fluminis, quae semetipsam purgat, rostro in anum aqua fundens. Haec serpentium ovis vescitur, ex deportans.
Abbreviated transcription (Latin):
istũ ianũ quasi in principio
ũt t̃minũ posuer : ut unũ
annũ finire. alterũ incipere
crederetur Et hinc. ẽ. quod¬
antiqui idoloꝵ cultores. ipsi
iano duas facies figurarunt
unã ante ipsũ: aliã post ipsu
unã quȩ prȩceritũ annũ uide¬
retur aspicere : aliã quȩ fu-¬
turũ. Ac sic oms insipientes
duas ei facies deputando:
dũ eũ dm̃ facere cupiunt: mon liurgł¬
strũ esse fecerunt.
mundi uł cęli. uł mensiũ ianu.¬
am: duas iano facies faciunt
ꝓpt̃ orientẽ & occidentẽ: Cũ
uͦ faciunt eũ quadrifrontẽ.
& inũ geminũ appellant:
ad .iiiͦͬ. mundi partes hoc
siue tẽpora: Sed dũ hoc fin-¬
gunt : monstrũ non dm̃ faci

Expanded text:
istum Janum quasi in principio istum Janum quasi in principio ac termino posuerunt, ut unum annum implere, alterum incipere diceretur. Et hinc est, quod Idolorum cultores ipsi Jano duas facies figurarunt; unam ante ipsum, alteram post ipsum; unam quae praeteritum annum videretur aspicere, alteram quae futurum: ac sic homines insipientes duas ei facies deputando, dum eum deum facere cupiunt, monstrum esse fecerunt. mundi, vel coeli, vel mensium januam: duas Jani facies faciunt, propter Orientem et Occidentem. Cum vero faciunt eum quadrifrontem, et Janum geminum appellant, ad quatuor mundi partes hoc sive tempora. Sed dum hoc fingunt, monstrum non deum faci
Abbreviated transcription (Latin):
anuarius mensis auano dictus ÷
gitur : ut introitus anni &
exitus demonstretur
anuarius mensis dicitur : auano
deo consetratus. lanus enim
princeps deorũ : quis mundi
uł cęli. uł siderũ. uł mensut̃
ianua: Qui est ce bifrons. ae
tẽpora : uł cardines mundi
Hunc quidã iouẽ. quidĩ solẽ. eẽ.
credider̃ : quia limes & ianua
sit anni:
homine ꝑdito ac sacri¬
lego nomen accepit: lanus aũ
iste. dux quondã & princeps
hominũ paganoꝵ fuit : quẽ
imperia homines & rustici.
quasi dũ regẽ metuunt: uelut
enĩ ei inchrͣtũ honorẽ : dũ in
eo expauescunt regiã potesta¬
tẽ Homines quippe stulti &
ignorantes dm̃. illos tunc maxi.¬
me deos existimabant : quos
int̾ homines. sublimiores esse
cernebant : & sic factũ est ut
unius ueri dĩ nom ad multoꝵ
deorũ uł potius dȩmoniorũ
diuinos honores conferre cu-¬
piebant : & finẽ unius anni
& alterius initiũ deputarenł
Et quia apđ illos. ualendȩ ia-
alterũ incipere dicebantur :

Expanded text:
anuarius mensis a Jano dictus, gitur ut introitus anni et exitus demonstreturanuarius dicitur mensis Iano deo sacratus. Ianus est enim princeps deorum quasi mundi uel caeli uel siderum uel mensium ianua. Qui est et bifrons et qtempora uel cardines mundi. Hunc quidam Iouem, quidam Solem esse crediderunt, quia limes et ianua sit anni. homine perdito ac sacrilego nomen accepit. Janus autem iste dux quidam et princeps hominum Paganorum fuit: quem imperiti homines et rustici dum quasi regem metuunt, colere enim ei illicitum honorem, dum in eo expavescunt regiam potestatem. Homines quippe stulti et ignorantes Deum, illos tunc maxime deos existimabant, quos inter homines sublimiores esse cernebant. Ac sic factum est ut unius veri Dei cultus ad multa deorum vel potius daemoniorum mini divinos honores conferre cupiebant, et finem unius anni et alterius initium deputarunt. Et quia apud illos januariae alterum incipere dicebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tia . ẽ: qđ ianua ẽ aditus primꝰ
indomo: ostiũ in quolibet loco
st̃: sed fores quȩ foris uertun¬
& duplices. multiplices cõpli¬
cabilesq st̃ Portȩ uͦ proprie
aratro designabantur quando¬

Expanded text:
tium. Janua est aditus primus in domum, ostium in quemlibet locum sunt, sed fores quae foras vertun duplices, multiplices, complicabilesque sunt. Portae vero proprie aratro designabantur  A
Abbreviated transcription (Latin):
Lanua. aiano quodã appel-¬
latur : cui gentiles omnẽ
introitũ uł exitũ sacrauerunł
Vnde lucanus. Ferrea bellige¬
ri. conspectat limina rani:
Est aũ primus domus ingrestus:
cȩtera intra ianuã ostia uo-¬

Expanded text:
anua a Iano quodam appellatur, cui gentiles omne introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus 1, 62: Ferrea belligeri conpescat limina Iani. Est autem primus domus ingressus; cetera intra ianuam ostia vo
Abbreviated transcription (Latin):
Ibices uocati. quasi auices ⁊ eo
qđ adinstar auiũ. ardua &
excelfa teneant. & insublime
in habitent: ita ut desublim¬
tate. uix humanis obtutib
pateant. Vnde & meridiana
pars ibices aues uocat : quȩ
nili fluenta in habitant: Hȩc
itaq: animalia ut diximus:
in petris altissimis cõmorant᷑
Et siquando ferarũ uł hominũ
aduersitatẽ ꝑsenserint : de
altissimis saxoꝵ cacuminib:
se precipitantes : in suis cor¬
nib illesa suscipiuntur.

Expanded text:
ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altisese praecipitantes, in suis cornibus illaesa suscipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
meridianis partib: immorat᷑.
Tunc enĩ sol longius ab est :
terra q rigescit gelu atq
ut hibernis flatib: nimia uis
niuiũ pluuarũq fundatur.

Expanded text:
meridianis partibus immoratur, tunc enim sol longius abest, terraque rigescit gelu, atquut hibernis flatibus nimia vis nivium, pluviarumque fundatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Celia acalefaciendo appelsogł¬
lata. Est enĩ potio ex Idegł¬
suco tritici partẽ con abe¬
fecta. Suscitat᷑ enĩ ignea
illa uis cernimus made¬
factȩ frugis ac deinde
sccatur & post in farinã
redacta molli suco ad¬
miscetur quo ferm̃tato
sapor aut̃ austeritatis
& calor ebrietatis adicit᷑
quȩ fit in partib spaniȩ
cuiꝰ ferax uini liquor
non. ẽ.¬

Expanded text:
elia a calefaciendo appellata; est enim potio ex suco tritici per artem confecta. Suscitatur enim igne illa vis germfacte frugis, ac deinde siccatur et post in farinam redacta, molli succo admiscetur, quo fermentato, sapor austeritatis et calor ebrietatis adiicitur, que fit in his partibus Hispanie, cuius ferax vini locus non e