comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
postoli missi inter p̃tantur. hoc enim eorum nom̃ina indicant
Nam sicut grece angeli. latinenuntii uocantur. ita grece a postoli
latine missi appellantur Ipsosenim misit xp̃s euangeliz are
ꝑ uniuersum mundum: ita ut quidam ꝑsos indosque penerarent
do centes gentes & facientes in nomine xp̃i magna & in credibilia mi¬
sacula ut ad testantibus signis & prodigus creder&ur illis. in his quȩ
dicebant & uide rant. Habent autem pleriq eorum ex his causassi¬
orum uocabulorum P&rus a p&ra nomen accepit hoc est a xp̃o sus
quem est fundata sc̃ã eeclesia Nonenim apero pera sed p&rus
P& ra enim erat xp̃s suꝑ quod funda mentum &iam ipse aedificatus
estperus caefas diius eo quod in capite sit conflitutus a postolorũ¬
cefalim̃ enim grece. caput dr̃ & ipsũd nomen in p&ro syrum est
Si mon bar iona in linguam nram̃ sonat filius colum bae & est nomen
syrum pariter & hebreum bar quippe srra lingua filius iona

Expanded text:
postoli missi interpretantur. Hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece angeli, Latine nuntii nuncupantur, ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam eorum Persas Indosque penedocentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen accepit, hoc est a Christo, super quem est fundata Ecclesia. Non enim a Petro petra, sed Petrus petra enim erat Christus, super quod fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Cephas dictus eo quod in capite sit constitutus Apostolorum; κεφαλή enim Graece caput dicitur, et ipsud nomen in Petro Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona
Abbreviated transcription (Latin):
excipiant & exeo noceantur : ut pulueris uelcuius cumq crassioris
grecidassiria uocant. Cilia sunt tegmina quibus cooperiuntur
oculi: & dista cilia quod caelent oculos. tegant᷑ que tut ac ustodia. Su¬
ꝑcilia dista. quia suꝑ posita sunt ciliis : quae id circopilis uestita sunt
ut oculis munimenta prȩtendant & sudorem acapite defluentẽ

Expanded text:
accipiant, et ex eo noceantur, ut pulveris vel cujuscunque crassioris accipiant, et ex eo noceantur, ut pulveris vel cujuscunque crassioris Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina, quibus cooperiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluente
Abbreviated transcription (Latin):
terea pupillae appellantur. nam par uuli pupillidicuntur. Hanc
pleriq pupulam uocant: uocatur autem pi pilla quod sit pura atq
in polluta: ut sunt puellae. fisicidicunt easdem pupillas quas in oculis
uidemus morituros ante triduum non habere : Quibus non uisis cesta
est de speratio Circulus uero quo ãpupilla albae pasts oculi separantur:¬
Discr&anigrsdine corona dr̃ : quod rotunditate sui orn& ambitum pu¬
pillae Pal pebrae sunt sinus oculorum apalpitatione diftac. quia semaro¬
ꝑ mouentur : concurrunt enim inuicem ut ad siduo motu reficiant
obtutum : munitae sunt autem uallo pilorum ut & aptis oculissiquid
inciderit repellatur & somno conibentibus tamquam: Inuoluti qui¬
escant latentes Insum mitate autem palphebrarum locis quibus
seut raeq clausae contingunt extant ad nͣotiordine seruatocapil¬
li. tutelam oculis ministrantes ne in ruenteᷤ sorde facile iniurias

Expanded text:
terea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc terea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur. Hanc plerique pupulam vocant: vocatur autem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantudiscreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum pupillae. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semr moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis minis
Abbreviated transcription (Latin):
Nam facies simpliciter accipitur : De unius cuiusq naturali aspestu :
uultus autem animorum qualitatẽ significat. Frons aboculorum fo¬
raminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentisq mo¬
tum specie sua ex primit: Dum uella&a ueltristis est. Oculi uocati.
siue quia eos ciliorum tegmina occulunt. nequa incidentis in iu¬
riae offensione lae dantur. siue quia occultum lumen habent id est
secr &um uel intus positum. Hii inter omnes sensus uiciniores ani¬
mae existunt. Inoculis enim omne mentis indicium est : Onde & a¬
nudȩ ꝑturbatio uel hilaritas. inoculis appar& Oculi autem
idem & lumina: & dista lumina quod ex eis lumen manat. uel quod
ex initio sui clausam teneat lucem. Aut extrinsecus acceptã uisui
praeponendo refundant Pupilla est medius punctus oculi In quo
uis est uidendi : ubi quia paruae imagines. a nobis uidentur. prop¬

Expanded text:
Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; vultus autem animorum qualitatem significat. Frons ab oculorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habeant, id est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, prop
Abbreviated transcription (Latin):
prodeunt : Sicut & pilum dr̃ ãpila ubi pigmentum contunditur. Caesa
ries acedendo uocata: Ideoq tantum uirorum est: uirum enim ton sum ẽẽ
dec& : mulierem nondec& Comae sunt propriae noncaesi capilli. & est¬
grecus sermo Nam comas greci caimos a secando nominant: unde &ci
r in tonderedicunt. Inde & cirriuocantur. quod &iam idem grecimal¬
lonem uocant Crines propriae mulierum sunt : disti autem crines eo
quod uittis discernantur. Vnde & dis crimi nalia dicuntur : quibus di¬
uisi religantur Tempora sunt quae caluariae dex traleuaq subiacent:
quae ideo sic nuncupantur quia mouentur: Ipsaq mobilitate quasitẽ¬
pora quibusdam inter uallis mutantur. Facies dicta abeffigiaȩ: Ibi est
enim tota figura hominis & unius cuiusq ꝑ sonae cognitio: uultus
uero diftus: eo quod ꝑ eum animi uoluntas ostenditur. Secundum uo¬
luntatem enim inuarios motos mutatur : unde & differunt sibi utraq:

Expanded text:
prodeunt; sicut et pilum dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. prodeunt; sicut et pilum dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. ries a caedendo vocata: ideoque tantum virorum est; virum enim tonsum esse decet, mulierem non decGraecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μαλλὸν vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum voluntatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque.
Abbreviated transcription (Latin):
& tangat & ꝑ omnia membra uigo remsensus asꝑgat. Nam tastu pro¬
bamus quic quid c&eris sensibus iudicare non possumus. Duo autemge¬
nera tastus esse : nam aut extrin secus uenit quodferiat. aut intus
in ipso corpore oritur ut sentiatur. Vnicuiq autem sensui pro priã
naturam datam Nam quod uidendum estoculis capitur : Quod au¬
diendum est auribus. mollia & dura tastu estimantur : sapor gustu
odor naribus ducitur Prima parscorporis caput. datumq illihoc
nomen eo quod sensus omnss& nerui inde initium capiant . atq. ex eo
omnis uigendi causa oriatur lbienim omnis sensus apparent : unde
ipsius animȩ quae consulit corpori quodam modo ꝑsonam gerit.
Veftix est eapars. quaca pilli capitis colliguntur & inquacae saries
uestitur unde & nuncupatur Caluaria ab ossibus caluis distaꝑ de
cati . quasi capitis pilifacti ut & decorem prȩstent & cerebrum aduersus

Expanded text:
et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu proet tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaricati, quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent, et cerebrum adversus
Abbreviated transcription (Latin):
quae presto sunt oculis. Visus est quiã philoso phis humor uitreus appel¬
latur Visum autem fieri quidam ad seuerant. aut extrema a& hera
luce. aut interno spũ lucido ꝑtenues uias a cerebro uenientes atq pe¬
n& rantis tunicis inaere exeuntes. & tunc conmixtione similis mate¬
riae uisumdantes. Visus dictus quodui uacior sit c&erissensibus de pre¬
stantior siue uelocior . ampliusq uigeat : quantum memoria interce¬
tera mentis officia. Uicinior est enim cerebro unde omnia manant: ex
quo fit ut ea quae ad alios ꝑtin& sensus uide dicamus. ueluticum dicimus.
uide quomodo sonat. uide quomodo sapit. sic & c&era. Auditus appellatus.¬
eo quod uoces hauriat: hoc est aere uerberato suscipiat sonos Odoratus
quasi aeris odoris ad tastus : tacto enim aere sentitur: sic & olfactus qͥuod
odoribus adficiatur Gustus agutture distus. Tastus eo quod ꝑtrast et

Expanded text:
quae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appelquae praesto sunt oculis. Visus est qui a philosophis humor vitreus appellatur. Visum autem fieri quidam adseverant aut externa aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc conmixtione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet
Abbreviated transcription (Latin):
semen est masculi : unde & animalium & hominum corpora con¬
cipiuntur. Hinc & parentes creatores uocantur Caro autem
ex quat tuor elementis conpasta est : Nam terra incarneest
Aer inalitu humor insanguine : Ignis incalore uitali Ha¬
bent enim in nobis elementa suã qubq pastẽ cui quid deb&ur osis¬
lit conpagoresoluta : caro autem & corpus diuersa significant. Incarne semꝑcor¬
pusest non semꝑ incorpore caro Nam caro est quae uiuit : Idem & corpus: cor¬
pus quod nonuiuit idem non caro Nam corpus dr̃ aut quod poftuitam est mor¬
tuum: aut sine uita est conditum Interdum & cum uitacorpus & noncaro :
ut herba &lignum. Sensus corporis quinq sunt uisus auditus odoratus gustus
& tasius ł x quibus duo aperiuntur & dauduntur. duo semꝑ patentes sunt
Sensus dicti quia ꝑeos anima subtilis sime totam corpus agitat uigore sen¬
tiendi: unde & p̃sentia nuncupantur quod sint p̃sensibus. sicut praeoculis

Expanded text:
semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid deb conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint prae sensibus; sicut prae oculis,
Abbreviated transcription (Latin):
excellit in anima mens uocatur. tam quam caput eius uł oculus:
unde & ipse homo secundum mentem imago dĩ dicitur . Ita aut̃
haec omnia ad iuncta sunt animae : ut una ressit: proefficientus
enim causarum diuersa nomina sostita estanima: Nam & me¬
moria mens est : unde & in memores amentes: dumergo uiuifi¬
cat corpus anima est : dumuult animus est : dũ scit mens est : Dũ
recolit memoria est: dũ rectum iudicat ratio est: dũ spirat sp̃s est:
dũ aliquid sentit sensus est Nã inde animus sensus dr̃ pro his quae
sentit Vnde & sententia nomen accepit. Corpus distumͤ eoquod
cor ruptum perit : solubile enim atq mortale est & aliquando sol¬
uendum. Caro autem acreando est appellata: crementum eni

Expanded text:
excellit in anima, mens vocatur, tanquam caput ejus vel oculus. excellit in anima, mens vocatur, tanquam caput ejus vel oculus. Unde et ipse homo secunhaec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentit, sensus est. Nam inde animus sensus dicitur pro his quae sentit, unde et sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum eni
Abbreviated transcription (Latin):
homo corpus Anima autem agentilibus nomen accepit : eo quod
uentus sit : unde & grece uentus animos dicitur. quodore trahentis
aerem uiuere uideamur: sed ꝑ aꝑtissime falsum est : quia multo
prius gignitur anima quã concipi aer ore possit. quia
iam in gen&ricis ut ero uiuit. Non estigitur aer anima : quod
puta uerunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogi¬
tare naturam Spm idem esse quod animam euangelista pro
anima passionis tem pore memoratus euangelista: Ita protu
tere spm̃ nisi quod animam ponere : sed anima dicta proeo qđ
uiuit : Sp̃s autem uł pro sp̃italinatura. uel pro eo quod inspir&
in corpore. Item animum idem esse quod animam: sedanima
uit xest. animus consilii. Vnde dic unt philo sophi &iam sine
animo uitam manere. & sine mente animam durare: unde &
Amentes Nam mentem uocari ut sciat: animam ut uelit Mens
Autem uocata quod emineat in animam : uel quod meminit in aniũ¬

Expanded text:
homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod homo corpus. Anima autem a gentilibus nomen accepit, eo quod ventus sit. Unde et Graece ventus ἄνεμος dicitur, quod ore trahentes aerem vivere videamur: sed apertissime falsum est, quia multo prius gignitur anima quam concipi aer ore possit, quia iam in genetricis utero vivit. Non est igitur aer anima, quod putaverunt quidam qui non potuerunt incorpoream eius cogitare naturam. Spiritum idem esse quod animam Evangelista pronanima passionis tempore memoratus Evangelista ita protultere spiritum nisi quod animam ponere? Sed anima dicta propter quod vivit: spiritus autem vel pro spiritali natura, vel pro eo quod inspiret in corpore. Item animum idem esse quod animam; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, quod emineat in anima,
Abbreviated transcription (Latin):
atura dista: abeo quod nascialiquod faciat: gignendi enim
& faciendi potens est: hanc quidam dm̃ esse dixerunt: & quo
omnia creata sunt & existunt. Genus agignendo dictum :
cui diriuatiuum nomen a terra ex qua omnia gignuntur:
uim teneat nascendi atq crescendi. unde & arbores uitam habere
dicunt ur . quia gignuntur & crescunt. Ho modictus quia ex humo
est factus sicut & ingenesi dicitur: & creauit ds̃ hominem dehumo
terrae. abusiue autem pronuntiatur ex utraq substantia totus
homo: idest ex soci&ate animae & corporis Nampro prie homo ab
humo: greciautem hominem antropum appella uerunt eo quod
sursum aspectet sub leuatus ab humo ad contem plationem astifi¬
tant animaliac& era terramꝰos hominis̃ sublime dedit. caelumq
uidere lussit. & erestos ad sideratollere uultus. Quiideo erestus
caelum aspicit ut dm̃ quae rat: nonut ter ram intendat ueluti pe¬
cora quae natura prona & uentri oboedientia finxit Duplex est
Autem homo : interior & exterior Interior homo anima : exterior

Expanded text:
Natura dicta eo quod aliquid nasci faciat. Gignendi enim  faciendi potens est. Hanc quidam Deum esse dicebant, a quo omnia creata sunt et existunt. Genus a gignendo dictum; cui quidam derivant nomen a terra, ex qua omnia gignuntur, vim teneat nascendi atque cdicuntur, quia gignuntur et crescunt. Homo dictus, quia ex humo est factus, sicut et in Genesi dicitur 2,7: 'Et creavit Deus hominem de humo terrae.' Abusive autem pronuntiatur ex utraque substantia totus homo, id est ex societate animae et corporis. Nam proprie homo ab humo. Graeci autem hominem ἄνθρωπον appellaverunt, eo quod sursum spectet sublevatus ab humo ad contemplationem artifitant animalia cetera terram, os homini sublime dedit caelumque videre iussit, et erectos ad sidera tollere vultus. Qui ideo erectus caelum aspicit, ut Deum quaerat, non ut terram intendat veluti pecora, quae natura prona et ventri oboedientia finxit. Duplex est autem homo: interior et exterior. Interior homo anima, et exterior
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo autem faeminae sub uiri potestate consistunt quialeuitatẽ
animi plerumq decipiuntur Vnde & equum erat eas uiri aue¬
toritate reprimi. Pro inde & u&eres uolue r̃ faeminas innup¬
tas quamuis ꝑfeftae a&atis essent. propter ipsam animileui¬
tatem intutela consistere EXPLICIT UBER NONOS

Expanded text:
Ideo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate Ideo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas viri auctoritate reprimi. Proinde et veteres volueruut feminas innuptas, quamvis perfectae aetatis essent, propter ipsam animi levitatem in tutela consistere. Liber 10: DE
Abbreviated transcription (Latin):
fluxae nec stabiles . Propriae autem fribola uocantur fictilia uaso
mutilia. Trss autem ob causis ducitur uxor Prima est causa pro¬
plicamini Secunda causa adiutorii dequaibi ingenesi dr̃ Non
sestia causa in continentiae. unde dicit apostolus: ut qui se non con¬
tin& nubat Ineligendo marito quattuorexspestari solent : uir¬
tus genus pulchritudo sapientia. Ex his sapientia potentior est
ad amoris effectum Refent haec quattuor uirgilius de ȩnea qđ
his dido inpulsa est in amore eius: pulchritudine: quam sese ore
ferens. Viftute : quam fosti pectore & armis: oratione : Heu qui¬
bus ille iastatus fatisq̃ bella excͥausa canebat: genere c̃redo e qui¬
dem nec uana fides genus esse deorum. Item in elagenda
uxore quat tuor res inpellunt hominem adamorem Pulchri¬
tudo genus diuitiae mores Melius t᷑amensi inea mores quã
pulchritudo quaeratur Nunc autem illae quaeruntur: quas
aut diuitiae. Aut forma nonquas probitas morum commende

Expanded text:
fluxae, nec stabilis. Proprie autem frivola vocantur fictilia vasa inutilia. Tribus autem ob causis ducitur uxor: prima est causa proplicamini': secunda causa adiutorii, de qua ibi in Genesi diciturium simile': tertia causa incontinentiae, unde dicit Apostolus, ut1 Cor. 7, 9: 'Qui se non continet, nubat.' In eligendo marito quattuor spectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapientia potentior est ad amoris affectum. Refert haec quattuor Vergilius de Aenea, quod his Dido inpulsa est in amorem eiusAen. 4, 11-14: Pulchritudine: Quam sese ore ferens! Virtute: Quam forti pectore et armis! Oratione: Heu quibus ille iactatus fatis, quae bella exhausta canebat! Genere: Credo equidem, nec vana fides, genus esse deorum. Item in eligenda uxore quattuor res inpellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genus, divitiae, mores. Melius tamen si in ea mores quam pulchritudo quaeratur. Nunc autem illae quaeruntur, quas aut divitiae aut forma, non quas probitas morum commendat.
Abbreviated transcription (Latin):
labrorũ efficiuntur : & uocate consonantes quia ꝑse non sonant. sediunstae
uocalibus consonant: hae induabus pastibus diuiduntur in senii uocalibus & in
mutis Semiuocales dillae: eo quod quiddam semis deuocalibus habeant: ab s

Expanded text:
labrorum efficiuntur. Et vocatae consonantes quia per se non sonant, sed iunctis labrorum efficiuntur. Et vocatae consonantes quia per se non sonant, sed iunctis vocalibus consonant. Haec in duabus partibus dividuntur: in semivocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
lit terae apudeos numeros habent: latini aut̃ numeros adlitteras non conputam
sed sola uerba conponunt: exceptis i & x littera. quae infigura crucẽ significat
italis tradidit: Carmentes aut̃ dista : quia carminibus futura canebat Ce¬
terum proprie uocat᷑a nicostrata: litterae aut communes sunt aut libetales:
Communes distae : quia multi eas in commune ut untur ut scribere & legere
Liberales : quia eds tantum illi nouerunt qui libros conscripserunt resteq
loquendi distandiq rationẽ nouerunt. lit terarum duplex modus est: diui¬
duntur enim principalit̃ induas pastes: in uocales & consonantes. Vocales
sunt quae diredo hiatu faucium sine ulla collisione uarie emittuntur: & diste
uocales quod perse uocem impleant. & perse syllabam faciant nulla adhȩ¬
rente consonante: Consonantes sunt : quae diuerso motu linguae uel in p̃ssione

Expanded text:
litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, litterae apud eos numeros habent. Latini autem numeros ad litteras non conputant, sed sola verba componunt, excepto I et X littera, quae et figura crucem significat Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales sunt quae directo hiatu faucium sine ulla conlisione varie emittuntur. Et dictae vocales, quod per se vocem inpleant, et per se syllabam faciant nulla adhaerente consonante. Consonantes sunt, quae diverso motu linguae vel inpressione
Abbreviated transcription (Latin):
nebant ad eorum nomina : quos supplicio afficiebant: & dicitur thoa
signũ dequa quidam omultum ante alias infelx. Lit tera thora.
esta taũ. figuram de monstrans dominicae erucis Vnde & hebraice
signum inter pr&atur : de quadistum est ine rechieds̃. Angelo: transi per
mediam hieru salem: & signataũ infrontes uirorum gementium &
dolentium. Reliquas uero duas sum mam & ultimam sibi uindicat xp̃s
pse enim principiũ ipse finis dicens: ego sum alfa & .cu. Concur¬
rentibus enim inse inuicem alsa adio. usq de uolaitur & tursus .u.¬
ad alfa replicatur : ut ostender& in sedñs & initudecur sum ad finem & finis de¬
cursum adinitium. Omnes autem litterȩ apud grecos & uerba componunt: & nu¬
meros faciunt. Nam alfa lit tera. apud eos uocatur in numeris unum ubi autem¬
scribunt b&a: uocatur duo libi scribunt gamma: uocatur innumeris ipsorum
tria : ubi scribunt delta : uocdtur innuieris ipsorum quat tuor: & sic omnes

Expanded text:
nebant ad eorum nomina, quos supplicio afficiebant. Et dicitur Theta ἀπ mortis signum. De qua quidam: O multum ante alias infel9. Tertia T, figuram demonstrans Dominicae crucis: unde, 6 et Hebraice SIGNUM interpretatur; de qua dictum est, in Ezechiele, angelo: Transi per mediam Jerusalem, et signa thau in frontes virorum gementium, et dolentium. Reliquas vero duas, summam, et ultimam sibi vindicat Christus. Ipse enim principium, ipse finis, dicens: Ego sum alpha et ω: concurrentibus enim in se invicem alpha ad ω usque devolvitur, et rursus ad alpha replicatur: ut ostenderet in se Dominus, et initii decursum ad finem, et finis decursum ad initium. 10. Omnes autem litterae apud Graecos et verba componunt et numeros faciunt. Nam alscribunt Beta, vocatur duo; ubi scribunt Gamma, vocatur in numeris ipsorum tres; ubi scribunt Delta, vocatur in numeris ipsorum quattuor; et sic omnes
Abbreviated transcription (Latin):
solaris dies xi. quos aegiptii adiciunt unde & adiestiones uocant᷑:
absq: his non inuenies. Aunã quotasit in quolib& anno & mense
& die Istȩ epaste semꝑ undecimo leł aprelis repperiuntur. In
eadem luna qua fuerit eodie:. Continentur autemcirculo decen¬
nouenali. Sed cum ad xx nouem epastas ꝑuenerit qui est circu¬
lus nonus decimus: lam sequenti anno non addes suꝑ uiginti nouẽ.
undecim ut ad nunties de tractis xxx. sed inde reuesteris ut undecim

Expanded text:
solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur: absque his non invenies luna quota sit in quolibet anno et mense et die. Istae epactae semper XI Kal. April. reperiuntur in eadem luna quae fuerit eo die. Continentur autem circulo decemnovenali; sed cum ad viginti novem epactas pervenerint, qui est circulus nonus decimus, iam sequenti anno non addes super viginti novem undecim, ut decem adnunties detractis triginta, sed inde reverteris, ut undecim
Abbreviated transcription (Latin):
los annos quasta pars assis. at ubi quasto anno assem
compleuerit . bis sextum annum facit dictus autem bis sextus quiabis
sexies dustus assem facit quod est unus dies. sicut & qua drantem propt̃
quater dustum quod est bissextus. quem suꝑdierum cursum in annũ
sol facit siue quodne queat annum sub introduci. nisi bissexto nonas
mastias conputa ueris. hoc est & primo die sextononas mastias. &
adponitur. atq inde detra hitur Inter calares autem dies id circo
uocantur quia interponuntur ut ratio lunae solisq conueniat.
calare enim poneredicitur. Inter calare interponere. Epastas.
greciuo cant. latini ad iestiones annuas lunares quãe ꝑ undenariũ
numerum usq: adtricennarium inse reuoluuntur quasideo ȩo¬
aegiptii adiciunt ut lunari emensio rationi sols aequ&ur. Luna
enim iuxta cursum suum xx nouem  semis dies lucere di noscitur.
& fiunt in annum lunares dies .ccc liiii. remanent adcursũ anni

Expanded text:
los annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem los annos quarta pars assis. At ubi quarto anno assem everit, bissextum unum facit. Dictus autem bissextsexies ductus assem facit: quod est unus dies, sicut et quadrantem propter quater ductum, quod est bissextus, quem super dierum cursum in annum sol facit. sive quod nequeat anno suo introduci, nisi bis sextum nonas Martias conputaveris, hoc est et primo die sexto nonas Martias et, adponitur atque inde detrahitur. Intercalares autem dies idcirco vocantur, quia interponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni
Abbreviated transcription (Latin):
dominico incurrerit. scm̃ pascha celebrant Huius modier
dis sensio inter ut rosq paschalem regulam turbat Communis
annus dicitur quiduodecim tantum lunas hoc est dies cceł iii
hab& distus autem communis quia sepe duo ita con iunsti ia¬
dunt ut inuicem se in paschali solemnitate sequantur Nn
embo lis mus annus semꝑ solus est . Embolismus annus est qutre¬
decim menses lunares id est ccclxxxiui dies habere mon¬
Aratur. Ipse est annus sco morsi diuinitus reuelatus inquo
iubentur hu qui longius habitabant in secundo mense pascra
celebrare. Embolismus autem nomen grecum est quod inter¬
pr&atur latine su ꝑ augmentum eo quod expleat numeri
annorum communium quibus xi lunares dies de esseceriu
Embolis mi autem anni & communłs sic inueniuntur. Sienin
Embolis mus annus est: siccc liui. communis Bissextus eRi
ꝑ annos quattuor unus dies ad iestus: crescit enim ꝑ singi¬

Expanded text:
Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Huiusmodi ergo Dominico incurrerit, sanctum pascha celebrant. Huiusmodi ergo dissensio inter utrosque paschalem regulam turbat. Communis annus dicitur, qui duodecim tantum lunas, hoc est dies CCCLIV habet. Dictus autem communis quia saepe duo ita coniuncti incedunt ut invicem se in paschali sollemnitate sequantur. Nam embolismus annus semper solus est. Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id est CCCLXXXIV dies habere monstratur. Ipse est annus sancto Moysi divinitus revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim embolismus annus est; si CCCLIV, communis est. Bissextus est per annos quattuor unus dies adiectus. Crescit enim per singu
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege testium sub gratia: ubi iam manifestatum est
sacramentum Prius oe cultum in pro pho& ico enigmate: Ideo &
propter hacetria scłi tempora resur restio dñi tridua naes q
uero a quasta decima luna usq aduicesimam primam ꝓddesEg
paschalis dies quaeritur propter ipsum numerum sep tena ssim
quo uniuersitatis significatio sacpe figuratur. qui & iam ipsi
ecele siae tribuitur propter instar uni uersitatis Ende &L
ad hue inista mostalitate carnis constituta propter ipsam nn¬
bilitatem lunae nomine inscripturis significatur. uara utt
obseruantia opinionum paschalis festiuitatis interdũer iori
gignit latini namq a toftio nonas mastias usq in tefbonons
aprilis primi mensis lunam inquirunt Et si quinta de cima
luna die dominico prouenerit. in alis dominicð pascha pro¬
trahunt. Greci primi mensis luna ab oftauo iđ mastias uso
indiem nonas aprilis obseruant. Et si quinta decima luna st

Expanded text:
sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sub lege, tertium sub gratia; ubi iam manifestatum est sacramentum prius occultum in prophetico aenigmate: ideo et propter haec tria saeculi tempora resurrectio Domini triduana est. Quod vero a quarta decima luna usque ad vicesimam primam per dies septem paschalis dies quaeritur, propquo universitatis significatio saepe figuratur, qui etiam ipsi Ecclesiae tribuitur propter instar universitatis. Unde et adhuc in ista mortalitate carnis constituta, propter ipsam mutabilitatem, lunae nomine, in scripturis significatur. Varia autem observantia opinionum paschalis festivitatis interdum errorem gignit. Latini namque a tertio Nonas Martii usque in tertium Nonas Aprilis primi mensis lunam inquirunt: et si quinta decima luna die Dominico pervenerit, in alio die Dominico pascha protrahunt. Grin diem Non. Apr. observant; et si decima quinta luna die
Abbreviated transcription (Latin):
unc recłpit cum passus est. siue quod postea eadem hora qua
resurrexit ad iudicandum uenturus est Eo autem modo agi¬
nis pascha ut non solum mostem & resur redionem xp̃i in me¬
noriam reuocemus sed &iam c&era quaecirea eum adtes¬
tantur ad sacramentorum significationem inspiciamus
Propter in itium aictem nouae uitae. & propter nouum ho¬
minem quem iubemur induere & exitre u&erem. Expurgan¬
tes u&us fermentum ut simus noua consparsio. qͥm̃ pase ha
nrm̃ immolatus est xp̃s: p̃ ropter hanc ergo uitae noui¬
iatem. primus mensis nouorum in annimensibus cele¬
bratione paschali mystice adtributus est: quod uero ter¬
tiae ebdo made die pas cha celebratur. ideqͥ dies occurre¬
rituꝑ aquinta decima in uice simam primam: Hoc signi¬
ficat quia in toto tempore scłi qͦdi septinario dierum
numero cagitur. nuno tefuũ tempus hoc sacra mentum
app&ruit. Primum enim tempus est ante legem. secundũ

Expanded text:
tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem Christi in memoriam revocemus, sed etiam cetera, quae circa eum adtestantur, ad sacramentorum significationem inspiciamus. Propter initium enim novae vitae et propter novum hominem, quem iubemur induere et exuere veterem, expurgantes vetus fermentum, ut simus nova consparsio, quoniam pascha nostrum inmolatus est Christus. Propter hanc ergo vitae novitatem primus mensis novorum in mensibus anni celebrationi paschali mystice adtributus est. Quod vero tertiae hebdomadae die pascha celebratur, id est qui dies occurrit a quarta decima in vicesimam primam, hoc significat quia in toto tempore saeculi, quod septenario dierum numero agitur, nunc tertium tempus hoc sacramentum aperuit. Primum enim tempus est ante legem, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Nost cuius expl&ionem ad primum ȩxordium estre currendum̃: Acon¬
Atione mundi usq ad hunc nouissimum cieli anñ conputantur¬
us u dccce xx. Antiquitus ecclesia pascha quasta decima lun
um iudeis caelebrabat quo cumqidie occur rer&. quemritũ scĩ
patres innicena sinodo prohibuerunt: Confatuentes non solum
unam paschalem & mensem in quirere. sed &iam & diem resurrec¬
unis dominicae obseruare & ob hoc pascha a quarta decima luna
isq  uicensimam primam extenderunt. ut dies dominicus non
qitter&ur. Paschae autem uocabulum non grecum sed haebreũ
hebreo uerbo pascha appellatã est eo quod tunc populus dĩ
ex aegipto transierit : Vnde & mneuangelio Cumuidis s& inquit¬
his quia uenit eius hora ut transir& demundo ad patrem: cuius
nexideo ꝓuigilia &citur propter aduentum regis acđi noftri ut
iempus resur rectionis eius. nos non dormientes seduigilantes
inueniant cuius noftis duplex ratio eft ÷ Siue quod in eað&: uitã

Expanded text:
post cuius expletionem ad primum exordium recurrendum. A conditione mundi usque ad hunc novissimum cyclum conputantur anni. Antiquitus Ecclesia pascha quarta decima luna cum Iudaeis celebrabat, quocumque die occurreret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae observare; et ob hoc pascha a quarta decima luna usque ad vicesimam primam extenderunt, ut dies Dominicus non omitteretur. Paschae autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeum Hebraeo verbo pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto transierit. Unde et in Evangelio Ioans quia venit hora ut transiret de mundo ad Patrem.' Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam
Abbreviated transcription (Latin):
eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit cuius altũ iustumq iuas
si fofie inpugnante diabalo aliquod peccatum in repserit huius sais¬
fatione purg&ur Satis fastio autem est causas peccatorum & sug¬
gestiones excludere & ultra peccatum noniterare. Reconciliatio
uero est quae post conplementum paenitentiae adhib&ur Namsic̃¬
re concilia murdõ quando primum agentilitate conuestimur. itarecon¬
ciliamur quando posi peccatum paenitendo regredit᷑ur. Exo molirsis

Expanded text:
Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque judicium Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque judicium atio est, ut si forte, impugnante diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus satisfactione purgetur. Satisfactio autem est causas peccatorum et suggestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est, quae post conplementum poenitentiae adhibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis G
Abbreviated transcription (Latin):
ad ministrat disciplinam Unde & milites numquam in me mores
sacramenti magis stationibus parent. discernunt autem quidã
inter ieiunium & stationẽ Nam ieiunium est indifferenter cuius¬
lib& diei abstinentia. non secundum legem sed secundum pro¬
priam uoluntatem. Statio autem est. obseruatio statuto rum
dierum ut temporum dierum ut qua fiȩ feriae & sextae feriae
ie iunium ex u&eri lege p̃ceptum: De quastatione ineuangelio
em porum autem qu ae legalibus ac pro ph&icis institutionibus
terminatis temporibus statuta sunt : ut ieiunium quałti quinti
sus. uł sicut obseruatio quadra gensimae s in uniuerso orbe inflitutione
a postolica obseruatur. circa confinium dominicae passionis Hifcenũ
utantur Paenitentia appellata quasi punientia : eo quod ipse hono
inse pęnitendo punit quod male admisit Nam nihil aliud agunt quo
ueraciter penit& nisiut id quod male fecerunt in punitũ es se non sinor

Expanded text:
administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores administrat disciplinam; unde et milites numquam inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriae ieiunium ex veteri lege praeceptum: de qua statione in Evangelio rta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium quarti, quinti, sus; vel sicut observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione Apoutantur. 71. Poenitentia appellata, quasi punitentia, eo quod ipse homo in se puniat poenitendo quod male admisit; nam nihil aliud agunt, quos veraciter poenitet, nisi ut id quod male fecerunt impunitum esse non sinant.
Abbreviated transcription (Latin):
patris & filii & sp̃s sc̃i: exceptis utiq: aliis legitimis orationibus quae
sine ulla ad monitione debentur ingressus lucis. ac nostis. siue uigili¬
arum sed &cibum non prius sumere quam inter posita oratione Pri
oraenim habenda sunt sp̃s refrigeria : quia priora sunt caelestia
quam terrena. Qui autem uult orationem suam uolare addm̃
faciat illiduas alas. ieiunium & elemo synam & ascendet caelerit᷑.
dex auditur leiunium est parsimonia uistus abstinentiaq ciborũ
cui nomen est inditum ex quadam paste uiscerum tenui semꝑ & ua
cua quod uulgo ie iuniũ uocatur: unde ie iunii nomen creditur di¬
riuatum : quod sui inedia uiscera uacua & exinanita ex sistant
le iunium autem & fiatio dicitur: statio autem demilitariexemplo
nomen accepit: proeo quod nulla la&itia obueniens castris stati¬
onem militum rescindit Nam la&itia libentius tristitia sollicitius

Expanded text:
Patris et Filii et Spiritus sancti. Exceptis utique et aliis legitimis orationibus, quae Patris et Filii et Spiritus sancti. Exceptis utique et aliis legitimis orationibus, quae sine ulla admonitione debentur in ingressu lucis ac noctis sive vigiliarum: sed et cibum non prius sumere, quam inora enim habenda sunt spiritus refrigeria, quia priora caelestia quam terrena. Qui autem vult orationem suam volare ad Deum, faciat illi duas alas, ieiunium et eleemosynam, et ascendet celeriter et exaudietur. Ieiunium est parsimonia victus abstinentiaque ciborum, cui nomen est inditum ex quadam parte viscerum tenui semper et vacua, quod vulgo ieiunum vocatur. Unde ieiunii nomen creditur derivatum, quod sui inedia viscera vacua et exinanita existant. Ieiunium autem et statio dicitur. Statio autem de militari exemplo nomen accepit, pro eo quod nulla laetitia obveniens castris stationem militum rescindit. Nam laetitia libentius, tristitia sollicitius
Abbreviated transcription (Latin):
custodibus orabant. & canebant dõ Detem pore uero dictum est
sine inter missione orate. sed hoc: singula ribus. Nam est ob¬
seruatio quarundam horarum communium. quaediei inter¬
inter spatia signant: Testia. Sexta nona : similiter & nostis Sed
deo haec orandi orae diuisae sunt: ut si fofte aliquo fuerimus opere
a&enti ipsũd nos ad officium tempus admoneat. quae tempora in
scripturis inueniuntur Primũ enim sp̃s sc̃s congregatis discipulis
hora teflia in fusus est P&rus qua die uisionem communicationis
in illo uasculo expertus est: Sexta hora orandi gratia a scenderat:
dem &iam cum io hanne hora nona templum adit: quan do pa¬
raliticum sanitati pristine reformauit s ed & danihelẽ legimus
haec tem pora in oratione obseruasse. Et utiq ex is ra helis disciplina
ut neminus quamter indie adoremus: debitores enim sumustriũ.

Expanded text:
custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: custodibus, orabant et canebant Deo. De tempore vero dictum est: Sine intermissione orate . Sed hoc in singularibus. Nam est observatio quarumdam horarum communium, quae dieinterspatia signant: tertia, sexta et nona: similiter et noctis. Sed ideo hae orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsum nos ad officium tempus admoneat. Quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est ; et Petrus qua die visionem communicationis in hoc vasculo expertus, sexta hora orandi gratia ascenderat . Idem etiam cum Joanne hora nona templum adiit , quando paralyticum sanitati pristinae reformavit. Sed et Danielem legimus haec tempora in oratione observasse. Et utique ex Israelis disciplina docemur, ut ne minus, quam ter, in die adoremus. Debitores enim sumus trium,
Abbreviated transcription (Latin):
tem coram angelodnĩ. & satana stabat addextris eius ut aduersa¬
r&ur ei : Et dixit dñs ad satan. Increp& dñs inte satan & in crepet
dñs inte quie legit iherusalem: hoc est exorcis mum: increpare.
e Adiurare aduersus diabolum unde sciendum. quod non crea¬
tura dĩ. in in fantibus exorcizatur: Aut ex sufflatur sed ille sub
quo sunt om̃s qui cum peccato nascuntur est enim princeps pecca¬
torum Simbolum ꝑlinguam grecam signũ uł cognitio inter¬
p̃tatur. discessuri enim apostoli ad cuangelizandum in genibus
hoc sibi p̃dicationis signum uł indicium posuerunt. contin& aut̃
ani dogmatis sac ramentũ : quod simbo lum fidei & spei nrãe non
constat autem oratio loco & tem pore. Loco quia non ubiq cũ
pro hibeamuraxp̃o in publico orare: sed ubi opostunitas de¬
derit aut ne cessitas im postauerit. Neq enim contra praeces¬
tum reputatur aba postolis fastum : qui in carcere audientib

Expanded text:
tem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversatem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satan, et increpet in te Dominus, qui elegit Hierusalem.' Hoc est exorcismus increpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evanghoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem et omne Christiani dogmatis sacramentum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique: cum prohibeamur a Christo in publico orare: sed ubi opportunitas dederit, aut necessitas importaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere, audientibus
Abbreviated transcription (Latin):
onem scĩ ficatio sp̃ĩ ad hib&ur : & hoc depristina desciplina qua
ungui in sacer dotium & in regnum solebant : Ex quo & aaron a morse
unstus est : quae dum carnaliter fit. spiritaliter proficit : quo modo
& in ipsa bapti smigratia. ui sibilis actus : quod in aqua mergit᷑ur sea
spiritalis effectus. quod de listis mundamur. Hoc significat illud
unguentum quod peccatrix mulier suꝑ pedes & ea quae dicitur non
fuisse peccatrix suꝑ caput ihũ fudisse scribuntur. Manus in posi¬
tio ideo fit. ut ꝑ benedictionem aduocatus inuit &ur sps sc̃s. Tuno
enim ille paraclitus post mundata & benedita corpora libensam
tre descendit & quasi suꝑbaptis miaquam tam quã suꝑ pristinan
sedem recognoscens quiescit Namlegitur quod in principio aqus
suꝑ fere batur sp̃s sc̃s Exorcismus grece. latine coniuratio siue
sermo increpationis est aduersus diabolum ut discedat. si cut est

Expanded text:
onem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua onem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus inpositio ideo fit, ut per benedictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus post mundata et benedicta corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebatur Spiritus sanctus. Exorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est i
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit de albata : cuius misterium non aliter nisi subtrinitatis de
signationem. idest patris & filii & sp̃s scĩ cognominatione conpl&ur
omne uerbum: ita hoc sacramentum confirmat ternarius nu¬
merus nominum diuinorum: Quod autem ꝑ aquã baptismum
datur: haec ratio est Voluit᷑ dñs ut res illa inuisibilis ꝑ congru¬
entem & profeflo contrasta bilẽł: & uisibile inpender&ur & elem̃tũ :
suꝑ qđ &iam in principio ferebatur sp̃s sc̃s̃ Nam sicut a qua pur¬
gatur exterius corpus. ita latenter eius miflerio ꝑ spm̃ scm̃ puri
ficatur &animus : cuius sc̃ificatio ita eft. Inuocato enim dõ des¬
cendit sp̃s sc̃s decaelis & medicatis aquis. sc̃ĩficat eas dese m &ipso
& accipiunt uim purgationis ut in eis & caro & anima delistis in¬
quinata mund&ur. Chrisma grece latine unctio nominatur¬
Nam sicut in baptismopeccatorum remis siodatur. i ta punsti¬

Expanded text:
ascendit dealbata?' Cuius mystascendit dealbata?' Cuius mystsignatione, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognitione completur, omne verbum, ita sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est: voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. Nam sicut aqua purgatur exterius corpus, ita latenter eius mysterio per Spiritum sanctum purificatur et animus. Cuius sanctificatio ita est. Incendit Spiritus sanctus de coelis, et, medicatis aquis, sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis inquinata mundNam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per uncti