comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si distribuero omnẽ substantĩã
mea. & sitradidero corpus meũ
ut ardeã caritatẽ autẽ non ha¬
beã: nihil mihi ꝓdest: Si autẽ
sit sola caritas. non inueniat
qđ distribuat pauperib: dili¬
gat solũ calicẽ aquȩ frigidȩ
d& : Tantũ illi imputatur. quan¬
tum ⁊acheo: qui dimidiũ patrimo¬
nii. donauit pauperibus : Quare
hoc Illetam modicũ dedit. il
le tam multũ dedit: & tantum
illi imputatur : Iantũ plane:
Impar enim facultas: sed non
impar caritas:¬

Expanded text:
mnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus . Quare hoc? Ille tam modicum dle tam multum dedit, et tantum illi imputabatur, tantum plane. Impar enim facultas, sed non impar charitas
Abbreviated transcription (Latin):
debitũ reddat & alligatus es
vxori : ne quȩsieris solutionẽ:
Uenit inmentẽ. quia melior
ẽ illa uita. de qua dicit idem
apłs. uellẽ om̃s ẽẽ. sicut me ip¬
sum. Ad tendit eos qui hoc fe¬
cerunt : amat eos. & in ipsisim¬
pl& qđ in se non potest : Fortis
res dilectio: Ipsa ẽ uirtus nr̃a
Quia si in illa non fuerimus . ñi¬
hil ꝓ dest. quicquid aliudha¬
buerimus : Si linguis hominũ

Expanded text:
t, «Alligatus es uxori? ne quaesieris solutionem.» Venit in mentem quia melior est illa vita de qua dicit idem apostolus, «Vellem omnes esse sicut meipsum» . Attendit eos qui hoc fecerunt; amat eos, et in ipsis implet quod in se non potest. Fortis res est dilectio. Ipsa est virtus nostra; quia si in illa non fuerimus, nihil prodest quidquid aliud habuerimus. «Si linguis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fili d̃i: Scimus quisis: Si disper¬
tiant &iã ipsi substantiã suã pau¬
perib. sicut multi. nonsolũ in¬
eccła catholica. sed in diuersis
heresib faciunt: Si aliqua ingru¬
ente persecutione : tradant ad
flammas nobiscũ corpus suũ. ꝓ
fide quã pariter confitentur
Tamen quia separati hȩc agunt.
non sufferentes inuicẽ in dile¬
ctione: Neq ftudentes seruare
unitatẽ sp̃s inuinculo pacis.
Caritatẽ utiq non habendo.
&ĩa cũ illis omnib quȩ nihil eis
ꝓsunt: ad a& ernã salutẽ per¬
uenire non possunt
Iilectio fortis res fr̃s: dilectio
fortis res: Uultis uidere. quã
sit fortis dilectio: Quisquis ꝑ
aliquã necessitatẽ non potuerit
implere qđ iub& ds: a m& illũ
qui impl&: & in illo impl& in¬
tendat caritas ur̃a : Verbi gr̃a
VXorẽ hab& quã dimittere

Expanded text:
est Fili Dei; scimus qui sis? si disperest Fili Dei; scimus qui sis? si dispertiant etiam ipsi substantiam suam pauperibus, sicut multi non solum in catholica fide, sed in diversis haeresibus faciunt: si aliqua ingruente persecutione, tradant ad flammas nobiscum corpus suum pro fide, quam pariter confitentur; tamen quia separati hnon sufferentes inuicem in dilectione neque studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, caritatem utique non habendo, etiam cum illis omnibus quae nihil eis prosunt ad aeternam salutem perueniilectio fortis res, fratres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem ha
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: Dequa dicit apłs. Ad¬
uolumus imitari. ꝑ ipsã uia de¬
bemus currere : qua xp̃c & in
cruce pendens. dignatus ẽ am¬
bulare : Incruce enĩ fixuserat.
& caritatis uiã currens. ꝓsuis ꝑ¬
secutorib supplicabat: Deniq
sic dixit: Pater. ignosce illis. quia
nesciunt quid faciunt: Et nos
ergo. proomnib inimicis nr̃is.
hoc iugiter supplicemus. Ut
illis dñs. emendationẽ morũ
& indulgentiã tribuat peccatorũ:
aut cymbalũ tinniens. & c&¬
Quã multa & quã magna nihl
ꝓsint. siunũ quiddã defuerit.
Et uideant quid sit ipsũ unũ.
nec me inhoc audiant. sed apo¬
stolũ: Quid ergo eis prodest:¬
si & linguã insacris miiteris
habeant angelica: Et prophe¬
tiã : quẽ ad modũ caiphas &
saul: & aliquando ꝓph&ent:
quos fuisse damnabiles sc̃a
scriptura testatur: Si sac ram̃ta
non tantũ sciant. sed & habean.
sicut si mon magus habuit: Si
fidẽ. sicut dȩmonia confessa s̃
xp̃m: Neq enim non credebañ.
cũ dicerent: Quid nobis & tibi

Expanded text:
ritas, de qua dicit Apostolus, Adtum volumus imitari, per ipsam viam debemus currere, quam Christus et in cruce pendens dignatus est ambulare. In cruce enim fixus erat, et charitatis viam currens, pro suis persecutoribus supplicabat. Denique sic dixit: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Et nos ergo pro omnibus inimicis nostris hoc jugiter supplicemus, ut illis Dominus emendationem morum et indulgentiam aut cymbalum tinniens. quam multa et quam magna nihil prosint, si unum quiddam defuerit, et uideant quid sit ipsum unum, nec me in hoc audiant, sed apostolum: si et linguam in sacris mysteriis habeant angelicam, et prophetiam quemadmodum Caiphas et Saul, ut aliquando prophetent, quos fuisse damnabiles sancta Scriptura testatur? Si sacramenta non tantum sciant, sed et habeant, sicut habuit Simon Magus: si fidem, sicut daemonia confessa sunt Christum; neque enim non credebant cum dicerent, Quid nobis et tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ni. accendit eũ indilectione
dĩ & proximi: & ipse dilectio
ẽ: Non enĩ hab& homounde
diligat dm̃. nisi ex do: Propt̃¬
qđ dicit uos diligamus : qͣuia
ipse prius dilexit nos: Apłsqq
isto dĩ dono excellentius: So
lũ ẽ. qđ diuidit inter filiosre¬
gni a& erni & filios ꝑditio
tate nihil ꝓsunt: Nisi ergo
tantũ impertiatur cuiq sp̃s sc̃s:
amatorẽ: Asinistra non trans¬
feretur. ad dexterã: Nec sp̃s
proprie dicitur donũ: nisi ꝑ
dilectionẽ: Quã qui non ha¬
buerio : si linguis hominũ lo¬
quatur & angelorũ. sonans
aeramentũ ẽ: & cymbalum
tinniens: Et sihabuerit pro¬
ph&iã & scierit om̃a sacra¬
menta & omnẽ scientiã : &
habuerit omnẽ fidẽ. itaut mon¬
tes transferat: nihil ẽ: Et si
distribuerit omnẽ substantia
suã : & sitradiderit corpus suũ
ut ardeat: nihil ei prodest:
Quantũ ergobonum ẽ : sine
quo ad a&ernã uitã. neminẽ
bona tanta perducunt : Ipsa ue¬

Expanded text:
ni, accendit eum ad diligendum ni, accendit eum ad diligendum Deum et proximum, et ipse dilectio est. Non enim habet homo unde diligat Deum, nisi ex Deo dicit: Nos diligimus, quia ipse prior dilexit nos. Apostoluisto Dei dono excelum est quod dividit inter filios regni aeterni et filios perditiontate nihil prosunt. Nisi ergo tantum impertiatur cuique Spiritus samatorem, a sinistra non transfertur ad dexteram. Nec Spiritus proprie dicitur Donum, nisi propter dilectionem, quam qui non habuerit, si linguis hominum loquatur et angelorum, sonans aeramentum est et cymbalum tinniens; et si habuerit prophetiam et scierit omnia sacramenta et omnem scientiam et habuerit omnem fidem, ita ut montes transferat, nihil est; et si distribuerit omnem substantiam suam et si tradiderit corpus suum, ut ardeat, nihil prodest. quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam uitam neminem bona tanta perducunt? ipsa ue
Abbreviated transcription (Latin):
rũ rerũ. & posuit ante me: Et
dixi ei: Ostende mihi si forte hic in
excutere singula & dicere
Si linguis hominũ loquar &
angelorũ : Si habeã omnẽ scientliu¬
ita ut montes trans fera. Si dis¬
tribuero om̃a mea pauperib.
& tradidero corpus meũ ut
ardeã : Magnȩ uestes: Nondũ¬
ẽ tamen illa nuptialis: Iam
profer nobis nuptialẽ uestẽ
Quid nos apłe scẽ suspendis:
Proph&ia forte dĩ donũ ẽ.
qđ non habent boni & mali:
Si caritatẽ inquit non habeam.
nihilsũ nihil mihi ꝑdest Ec¬
ce uestis nuptialis: In duite
uos o conuiuȩ: ut securi discũ¬
batis: N olite dicere : ad istã
uestẽ habendã. pauperes sums:
Uestite : & uestimini: Hiemps
ẽ : uestite nudos: nudus ẽ xp̃c
currite. ipsũ rogate. Nouit
scĩ ficare fideles suos. nouit
uestire nudos suos ut possitis
uestẽ habentes nuptialẽ : non
timere tenebras exteriores.
uincula membrorum & ma¬
nuum & pedum
ex dõ: cũ datus fuerit homi¬

Expanded text:
rum rerum; exposuit ante me, et rum rerum; exposuit ante me, et dixi ei, Ostende mihi si forte hic illexcutere singula, et dicere: Si linguis hominum loquar et Angelorum, si habeam omnem scientiita ut montes transferam; si distribuero omnia mea pauperibus, et tradam corpus meum ut ardeam. Magnae vestes: nondum tamen est illa nuptialis. Jam profer nobis nuptialem vestem. Quid nos, Apostole, suspendis? Prophetia forte Dei donum est, quod non habent boni et mali. Si charitatem, inquit, non habeam, nihil sum, nihil mihi prodest . Ecce vestis nuptialis: induite vos, o convivae, ut securi discumbatis. Nolite dicere: Ad istam vestem habendam pauperes sumus. Vestite, et vestimini. Hiems est: vestite nudos: nudus est Chriillum currite, ipsum rogate: novit sanctificare fideles suos, novit vestire nudos suos. Ut possitis vestem habentes nuptialem non timere tenebras exteriores, vincula membrorum et manuum et pedumex Deo, cum datus fuerit homi
Abbreviated transcription (Latin):
inuenimus uestẽ nuptialẽ: In
donis dĩ quid ẽ: qđ commune
non habent boni & mali : Qđ
homines sumus. & pe cora non
sumus. di donũ ẽ: sed commune¬
ẽ hoc. cũ bonis & malis: Quod
nobis lux decȩlo oritur: de̾nu¬
be pluuiȩ descendunt. fontes
manant. agri fructificant. dĩ¬
dona sunt. sed bonis & malis¬
ȩque cõmunia Intremus ad
nuptias. Foris alios relinqua¬
mus qui non uenerunt uocati:
Insos conuiuas. id ẽ xp̃ianos.
consideremus : Baptismus.
donũ di ẽ. habent illũ boni & ma¬
li : Altaris sacramenta : simul
accipiunt boni & mali: Prophe¬
tauit saul iniquus: & uiro sc̃o
atq iustissimo infestus: Dũ eum
per sequer&ur. proph& auit:
Numquid dicentur credere
soliboni: Et demones credunt.
& contremiscunt: Quid facio
Excussiom̃a & aduestẽ illã
non dũ perueni : In uolucrum
meũ explicaui om̃a uelpene
om̃a consideraui: & aduestem
illã nondũ perueni: Quqdĩa
loquor : Paulus apłs attulit
mihi magnũ in uolucrũ magna¬

Expanded text:
mus vestem nuptialem. In donis Dei quid est quod commune non habent boni et mali? Quod homines sumus et pecora non sumus, Dei donum est: sed commune hoc cum bonis et malis. Quod nobis lux de coelo oritur, de nube pluviae descendunt, fontes manant, agri fructificant, dona sunt, sed bonis malisque communia. Intremus ad nuptias; foris alios relinquamus, qui non venerunt vocati. Ipsos convivas, id est, Christianos consideremus. Baptismus donum Dei est, habent illum boni et mali. Altaris Sacramenta simul accipiunt boni et mali. Prophetavit Saül iniquus, et viro sancto atque justissimo infestus; dum eum persequeretur prophetavit . Numquid dicuntur credere soli boni? Et daemones credunt, et contremiscunt . Quid facio? Excussi omnia, et ad vestem illam nondum perveni. Involucrum meum explicavi, omnia vel pene omnia consideravi, ad vestem illam nondum perveni. Quodam loco Paulus apostolus attulit mihi magnum involucrum magna
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Quã multa dixit Mul¬
timodis talib male usi: audient
infine: non noui uos & quid di¬
cturi sunt infine. qui audient
non noui uos: Dñe. nonne in¬
tuo nomine dȩmonia eiecimus:
& intuo nomine uirtutes mul¬

Expanded text:
dixit! quam multa dixit! Multi donis talibus male usi audient in fine, «Non novi vos.» Et quid dicturi sunt in fine, qui audient, «Non novi vos? Domine, nonne in nomine tuo daemonia ejecimus, et in nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Neforte & hoc diceres. credidi
ꝓdest. siñ habeat caritatẽ: Con¬
fitebant᷑ & dȩ mones xp̃m: Ergo
credendo. sed ñ diligendo Di¬
cebant : ꝗd nobis & tibi: Tidẽ
habebant. caritatẽ ñ habebant.
Ideo dȩmones erant: Noli de
fide gloriari : Adhuc de moni¬
b cõparandus es: Audiꝗd dic̃¬
apłs: Si distribuero om̃a mea
pauperib:. & tradidero corpus
meũ ut ardeã : caritatẽ aũ ñ ha¬
beã: Ecce qđ ñ habes Sitra di¬
dero inquit corpus meũ utar¬
quia sunt multi qui iactanter
illud faciunt ñ cũ caritate. Ideo
intempore ꝑsecutionis passis.
caritate fecer̃: Isti aũ detumo¬
re & de suꝑbia faciunt: Nã cũ
per secutor desit: se ipsos p̃cipi¬
tant : Ueni ergo ut habeas cari¬
tatẽ : Sed nos non habemus mar¬
tyres : Quos martyres : Non
sunt columbȩ: Ideo uolare cona

Expanded text:
ne forte et hoc diceres, Credidi, prodest si non habeat charitatem. Confitebantur et daemones Christum. Ergo credendo, sed non diligendo dicebant, Quid nobis et tibi ? Fidem habebant, charitatem non habebant: ideo daemones erant. Noli de fide gloriari; adhuc daemonibus comparandus es. Noli dicstribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut arquia sunt multi qui jactanter illud faciunt, non cum charitate, ideo,in tempore persecutionis passi sunt; charitate fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sunt columbae, ideo volare con
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nobis: Quis ergonomin&
patrẽ & filiũ : & non ibi intel¬
ligat caritatẽ patris & filii
Quã cum habere coeperit: sp̃m
sc̃m habebit: Quã si non habu¬
erit. sine sp̃u sc̃o erit : Et quo¬
modo corpus tuũ sine sp̃ũ qđ
ẽ anima tua si fuerit. mortuũ
ẽ: sic anima tua sine spũ sc̃o id
ẽ sine caritate si fuerit: mortua
de putabitur:¬
corde puro: Quando isto fine.
id ẽ huius rei contemplatione
fit mandatũ dĩ. tunc fit uere
opus bonũ: Et tunc leuantur
manus. quia supernũ ẽ quo leuan¬
tur : Propterea de ipsa caritate
eminentẽ uiã. uobis demonstro:
torũ dĩ. merces terrenȩ felicita¬
tis exp&itur: deponuntur ma¬
nus potius quã leuantur. Quia
terrena molumenta: quȩ non
sursũ sed deorsum sunt: illo
opere requiruntur:¬
Et omnib inquit nomina uo¬
cans: Ibi ẽ totũ prȩmiũ: ha¬
bemus nomina quȩ dã apud
d̃m: ut nouerit ds nomina nr̃a
Hoc optare debemus. hoc age¬
re. hoc satagere quantũ possu¬

Expanded text:
bis . Quis ergo nominet Patrem et Filium, et non ibi intelligat charitatem Patris et Filii? Quam cum habere coeperit, Spiritum sanctum habebit: quam si non habuerit, sine Spiritu sancto erit. Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima tua, si fuerit, mortuum est; sic anima tua sine Spiritu sancto, id est, sine charitate si fuerit, mortua deputabiturcid est, hujus rei contemplatione fit mandatum Dei, tunc fit vere opus bonum; et tunc levantur manus, quia supernum est quo levantur. Propterea de ipsa charitate eminentem viam vobis demonstro» : torum Dei merces terrenae felicitatis expetitur, deponuntur manus potius quam levantur; quia terrena emolumenta quae non sursum, sed deorsum sunt, illo opere requirunturEt omnibus,» inquit, «eis nomina vocans:» ibi est totum praemium. Habemus nomina quaedam apud Deum: ut noverit Deus nomina nostra, hoc optare debemus, hoc agere, hoc satagere, quantum possu
Abbreviated transcription (Latin):
nihil sum: Et si distribuero
om̃a mea pauperib. & tradi¬
dero corpus meũ ut ardeam
caritatẽ autẽ non habeã. nihil
mihi ꝓ dest: Quanta ẽ ergo ca¬
ritas: quȩ si desit. frustrahaben¬
tur c&era Si ad sit. habentur
om̃a : Ia men caritatẽ laudans
apł̃s paulus. copiosissime atq
uberrime : minus de illa dixit.
quã qđ ait breuiter apłs iohan¬

Expanded text:
ero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ait breviter aposto
Abbreviated transcription (Latin):
inquit moyses serpentem In
heremo: sic oport& exaltarifi¬
lium hominis : V tomnis qui
crediderit in eum non pereat.
sed habeat uitam aeternam:¬
afflictionẽ. uel affligentẽ. uel
comprimentẽ: sepe inimagine
pontur huuis sȩculi. A quo spi¬
ritaliter recedendũ ẽ: Nesi¬
mꝰ iugũ ducentes cũ in fidelibus:
Sic eniꝰ quisq herusalẽ caelestis fit¬
ciuis ldoneus: cũ primo hyic scło
ronuntiauerit : Quẽ ad modũ ille
populus it̾rã ꝓmis si onis indu¬
ci non potuit: nisi prius ab egyp
to receder&: Sicut ille non in
lta nemo corde ab hoc scło a¬
guratũ ẽ: hoc in isto fine scđi ⁊dẽ
in hac sicut beatus iohannes scri¬
bit hora nouissima: quo cot¬
tidianis eccłae actib In uno quo¬
ꝙ credente cõpl&ur: Audite
apłm doctorẽ gentium: docen¬
manifestũ ẽ non humana sus¬
pitione sed apostolico : Idẽ
diuino & donico magisterio.
Ds̃ enĩ loquebatur in cis: Et quã¬
uis decarneis nubib : tam̃ dñs

Expanded text:
inquit, Moses serpentem in inquit, Moses serpentem in heremo, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat nitam aeternamAfflictio, vel Affligens, vel Comprimens, saepe in imagine ponitur hujus saeculi; a quo spiritualiter recedendum est, ne simus jugum ducentes cum infidelibus . Sic enim quisque Jerusalem ccivis idoneus, cum primum huic saeculo renuntiaverit, quomodo ille populus in terram promissionis induci non poto recederet. Sed sicut ille non inde xilio; sic nemo corde ab hoc saeculo aguratum est, hoc in isto fine saeculi, in hac, sicut beatus Joannes scribit, hora novissima , quotidianis Ecclesiae fetibus in unoquoque credente completur. Audite Apostolum doctorem Gentium docenmanifestum est non humana suspicione, sed apostolico, id est divino et dominico magisterio; Deus enim loquebatur in eis, et quamvis de carneis nubibus, tamen Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
introdux̃ intellectũ: Uienim
p&ra xp̃c propt̃ firmitatẽ . cur
panis uiuus qui decaelo descendit :
quo uere qui uescuntur. spirita¬
dit & illud spiritalit̃ intelligi in
xp̃o Sicut & potũ cur spirita¬
lem dixiss& : aperuit cũ sub iunx̃.
p&ra aũ erat xp̃c: Quo a perto
tatẽ nram̃ Per noctẽ lucens.
ꝑdiem ñlucens. Ut qui ñ uident
uideant : & quiuident. caecifiant :
Rub& & mare rubrum: Baptis¬
mus utiq xpi sanguine con¬
secratus: Hostes sequentes ater¬
go moriuntur Peccata p̃teri¬
ta: Ducitur populus ꝑdesertũ:
Bapti lati om̃s : nondũ ꝑfruen¬
tes ꝓmissa patria : ẜ quod ñ¬
xlisdo uident: sperando & ꝑpatientiã
expectando : tãquã inde serto
sunt : Itillic laboriosȩ & pericu¬
losȩ temptationes : nere uertan¬
tur corde in aegyptũ: Nec ibi
tamen xpc̃ deserit : Nam & illa
colũna : non recedit: Emorsus
mortiferi serpentiũ. ex alta¬
to & respecto aeneo serpente :¬
sanantur: Quod ũbis ipsius
dñi dedaratur : Sicut exaltauit

Expanded text:
ectum. si enim petra Christus propter firmitatem, cur panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur, spiritat, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autem erat Christus; quo aperto tatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non recedit. emortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit,
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ scriptũ ẽ : In itiũ omnis¬
peccati superbia: Sed &iam hoc
ibi legitur : Initiũ suꝑbiȩ ho¬
minis. apostatare adõ: Non
ergo sibi uiuat quisq sed xpo. fa¬
ciens ñ suã. sed ipsius uoluntatẽ.
& manens in eiꝰ caritate: Sic̃ & ipse
fec̃ uoluntatẽ patris. & man& in eiꝰ
caritate : Hȩc quippe nos admonens
& exemplo suo exhortans. in euange¬
lio suo locutꝰ ẽ : Siaũ ipse cũ infor¬
ma dĩ ȩqualis e&̃ patri: tam̃ ꝑformã
serui quã ꝓpt̃ nos accepit. ñ suã uo¬
luntatẽ. sed patris se facere cõmen¬
dauit : quantomagis nos ꝓpria priua
Adillud cõmune lum̃ ut illuminem᷑:
&uultus nr̃i ñ erubescant. debemꝰ ac¬
cedere. qđ illuminat omnẽ hominẽ
uenientẽ in hunc mundñ. ut inima

Expanded text:
tantum scriptutantum scriptupeccati superbia, sed etiam hoc ibi legitur: Initium superbiae homines apostatare a deo. non ergo sibi uiuat quisque sed Christo faciens non suam sed ipsius uoluntatem et manens in eius caritate, sicut et ipse fecit uoluntatem patris et manet in eius caritate. haec quippe nos admonens et exemplo suo exhortans in euangelio suo locutus est. si autem ipse, cum in forma dei aequalis est patri, tamen per formam serui, quam propter nos accepit, non suam uoluntatem sed patris se facere commendauit, quanto magis nos propria priuatad illud commune lumen, ut inluminemur et uultus nostri non erubescant, debemus accedere, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, ut anima
Abbreviated transcription (Latin):
Caritatis erga nos dĩ : tantũ ap¬
paruit atꝙͣ eluxit indicium.
ut filiũ suum unigenitum mit¬
ter& : qui pro nobis morer&ur
Restat ergo ut fiat quod a posto¬
lus ait. Propterea mortuum
ẽẽ xx̾ii. ut qui uiuunt iã ñ sibi
uiuant. sed ei qui ꝓipsis mor¬
tuus ẽ & resurredeit:¬
se deficere . in xr̃o proficere :
Ut qui uiuit iam non sibi ui¬
uat. sed ei qui pro omnib: mor¬
tuus est & resurrexit: Et di¬
cat unus quisq nrm qđ dicit
łtanima inquit mea. ipsi uiu&:
Ipsi utiq non sibi. sic̃ suꝑborũ
priuato suo bonb la&antium.
& a commum omniũ bono qđ
ds̃ ẽ. in ani elatione resilientiũ
Noc utiq deuitemꝰ: & communi
potius uero omniũ bono ꝑfrui.
quã priuato nr̃o gaudere queramꝰ:
Ut qui uiuit. iã ñsibi uiuat. sic̃
ait apłs. sed ei qͥ ꝓipsis mortuus ẽ
& resurrexit : Per hoc enĩ mediator
effectus ẽ. Ut nos reconcili& dõ
ꝑ humilitatẽ. a quo ꝑ impiã suꝑbiã
longe recesseramꝰ : Neq enĩ illud

Expanded text:
caritatis erga nos dei tantum apparuit atque inluxit indicium, ut filium suum unigenitum mitteret, qui pro nobis moreretur? restat ergo, ut fiat, quod apostolus ait, propterea mortuum esse Christum, ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit,se deficere, in Christo proficere; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est et resurrexit : et dicat unusquisque nostrum quod dicit anima, inquit, mea ipsi uiuit; ipsi utique, non sibi sicut superborum priuato suo bono laetantium et a communi omnium bono, quod deus est, inani elatione resilientium. hoc utique deuitemus et communi potius uero omnium bonorum perfrui quam priuato nostro gaudere quaeramus, ut, qui uiuit, iam non sibi uiuat, sicut ait apostolus, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. per hoc enim mediator effectus est, ut nos reconciliet deo per humilitatem, a quo per impiam superbiam longe recesseramus. neque enim illud
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : tenere nos uoluerit sed transire.
Ne rebus tẽporalibus. quam uis
ab illo ꝓsalute nr̃a susceptis. &
gestis: hȩreamus infirmitatibus
sed ꝑ eas potius curramus a lacri¬
ter: ut ad eũ ipsũ qui nr̃am na¬
turã atemporib liberauit. &
collocauit addexteram patris.
prouehi atq prouehi mereamur:

Expanded text:
est, tenere nos uoluerit, sed transire, est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexteram patris, prouehi atque peruehi mereamur
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: tamen ait apostolus.
IT sI No ueramus xpiet oym
secundum carnem: sed nunc
iam non nouimus: Ille
quippe. qui pon solum per¬
uenientibus possessionem
sed &iam uiam se prebere
uoluit uenientibus ad prin
cipium uiarum . uoluit carnẽ¬
assumere : Inde est &iam illud
Pñs creauit me in principio uiarũ
suarũ. Ut inde inciperent. qui
vellent uenire: A postolus igit᷑
quã uis adhuc ambular& inuia
& ad palmã suꝑnȩ uocationis se¬
queret᷑ uocantẽ dm̃. tam̃ ea quȩ
r&ro s̃ obliuiscens. & in ea quae
ante sunt extentus. lã principiũ
uiarũ transierat. Hoc ẽ eo non
indigebat : A quo tam̃ aggredien¬
dũ. & exordiendũ iter ẽ omni¬
bus . qui adueritatem ꝑuenire
& inuita aderna ꝑmanere de¬
siderant : Sic enim ait. Ego sũ
uia. ueritas. & uita Hoc est ꝑ
me uenitur . Adme ꝑuenitur
git᷑: quia nulla res inuia tenere
nos debeat: quando nec ipse dñs.
inquantũ uia nr̃a eẽ dignatus

Expanded text:
nobis, tamen ait apostolus: nobis, tamen ait apostolus: etsi noueramus Christum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit ueniencipium viarum, voluit carneassumere: unde est etiam illud, Dominus creavit me in principio viarum suarum ; ut inde inciperent, qui vellent venire. Apostolus igitur quamvis adhuc ambularet in via, et ad palmam supernae vocationis sequeretur vocantem Deum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum transierat, hoc est eo non indigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus, qui ad ueritatem peruenire et in uita aeterna permanere desiderant. sic enim ait: ego sum uia et ueritas et uita, hoc est "per me peruenitur, ad me peruenitur, gitur, quia nulla res in uia tenere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus
Abbreviated transcription (Latin):
Certe iã punc uiuis appar& ꝓpt̃
resurrectionẽ xũi. hoc dixisse
apostolum: Quando quidem
ista uerba illud p̃cessit. Ut qui
uiuunt iã non sibi uiuant᷑ sed
ei qui pro ipsis mortuus est &
resurrexit : Quid est enim ali¬
ud Non sibi sed illi uiuant᷑: Ni¬
si ut secundum carnem Ui¬
uant. inspe terrenorũ &cor¬
ruptibiliũ bonorũ: sed scđm
sp̃m inspe resurrectionis
quȩ iam exipsis in xp̃o facta est:
Itaq eorum proquibus xpe
mortuus est & resurrexit. &¬
qui iam non sibi sed illi uiuunt.
neminẽ scđm carnẽ apłs nouerat.
propter spem futurae Immor¬
talitatis. Incuius exspectatione
uiuebant : Quȩ in xp̃o iam ñ
spes. sed res erat: Et quia omnes
in illo: & si nondũ re: iam tamen
spe hoc sumus: Sequitur &dicit
Si qua igit᷑ inxr̃o. noua creatura.
U&era transierunt: & ecce facta
sunt noua: Omnia autem ex
dõ. qui reconciliauit nos sibi
Uide quem ad modum cũ
ipsa ueritas . & uerbum. per
quod facta sunt omnia: Caro
factum est. Ut habitar& in

Expanded text:
certe iam nunc cuiuis adparet propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quandoquidem ista uerba illud praecessit: ut qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuant, nisi ut non secundum carnem uiuant in spe terrenorum et corruptibilium bonorum, sed secundum spiritum in spe resurrectionis, quae iam ex ipsis in Christo facta est? itaque eorum, pro quibus Christus mortuus est et resurrexit et qui iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem apostolus nouerat propter spem futurae inmortalitatis, in cuius expectatione uiuebant; quae in Christo iam non spes, sed res erat. quin illo, etsi nondum re, iam tamen spe hoc sumus, sequitur et dicit: si qua igitur in Christo, nona creatura; netera transierunt, ecce facta sunt omnia noua; omnia autem ex deo, qui reconciliauit nos sibi ide quemadmodum, cum ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in
Abbreviated transcription (Latin):
te excessimꝰ. dõ Siue tem peran¬
tes sum. uobis : Caritas enmxp̃i
compellit nos: Iudicantes nos.
quia unus ꝓomiib mostuus est
Quo modo erm paratꝰ ess& im¬
pendi proan mab eorũ. sieũ pi¬
ger& inclinari adaures eorum :
Hinc ergo factus ẽ paruulus in
medio pr̃m. tamquã putrix fo¬
uens filios suos Num enimde¬
lectat nisiamor inuit&. decur¬
tata & mutilata uerba inmur¬
dielino murare. & tam̃ optant homnes
uuhabere infantes : quib: id exhibe¬
ant : Etsuauius ẽ matri: mnutu
mansa inspuere paruulo filio.
quã ipsã mandere ac deuorare
grandiora: Nonergo recedat
depectore: &iã cogitatio galli¬
nȩ illius: Quȩ languidulis plu¬
ms teneros foedus operit : &¬
susurrantes pullos confracta
uoce aduocat: Cuius blandas
Alas refugientes suꝑbi: p̃da fiuNt
alitib: Si enim intellectꝰ delec¬
tat inpene trabilib: sincerissins.
hoc &iã intellegere delect&. quo¬
modo caritas: quanto officiosius

Expanded text:
te excessimus, Deo; sive temperante excessimus, Deo; sive temperantes sumus, vobis: charitas enicompellit nos, judicantes hoc, quia unus pro omnibus mortuus est . Quomodo enim paratus esset impendi pro animabus eorum , si eum pigeret inclinari ad aures eorum? Hinc ergo factus est parvulus in medio nostrum, tanquam nutrix fovens filios suos . Num enim delectat, nisi amor invitet, decurtata et mutilata verba immurmurare? Et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant: et suavius est matri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat; cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt alitibus . Si enim intellectus delectat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectat, quomodo charitas, quanto officiosius
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ. dõ: Siue temperantes
sumꝰ: uobis : Quidẽ temperan¬
tes sumꝰ : sic loquim᷑. ut capere
possitis: Quia & xẽc talem se
fecit nascendo & patiendo: ut
possent deillo homnes loqui
Quia dehomine. facile homo¬
loquit᷑. Dedõ homo quando
loquit᷑ sic quomodo ẽ ds̃. Ho¬
moaut̃ dehomine. facilelo¬
quitur: U tergo magnidescen¬
derent ad paruos. & non illis
tamen loquerentur pisimagnũ.
ipse quimagnus erat factus ẽ
paruus. ut deillo magni paruis
nobis p̃rogatũ sit ab illo: qui
demonstraũ nobis exemplum.
ut sequam uestigia eius : Qan¬
tum uis enim differat asticulatu
uox nr̃a. ab intelligentiȩ nr̃ȩ
uiuacitate. longe differenti¬
or ẽ mostalitas carnis: ab ȩqua¬
litate dĩ: Et tam̃ cũm ea dẽ
forma ess&. sem & ipsũ exinan¬
uit. formã serui accipi&. & c&̃¬
usq: admostem crucis: Quã ob
causam  nisi quia factũs ẽ in fir¬
ms. infirmus. utin firmos lucri¬
facer& : Audi eius imtatorem
alibi &iã dicentẽ: Siue enimmen¬

Expanded text:
e temperantes sumus vobis» . Quid est, «temperantes sumus?» Sic loquimur, ut capere possitis. Quia et Christus talem se fecit nascendo et patiendo, ut possent de illo homines loqui: quia de homine homo facile loquitur. De Deo homo quando loquitur sic, quomodo Deus est? Homo autem de homine facile loquitur. Ut ergo magni descenderent ad parvos, et non illis tamen loquerentur nisi magnum; ipse qui magnus erat, factus est parvus, ut de illo magni parvis nobis praerogatum sit ab illo qui demon-strauit nobis exemplum, ut sequamur uestigia eius. quantumuis enim differat articulata uox nostra ab intellegentiae nostrae uiuacitate, longe differentior est mortalitas carnis ab aequalitate dei; et tamen, cum in eadem forma esset, semet ipsum exinaniuit formam serui accipiusque ad mortem crucis ; quam ob causam nisi quia « factus est infirmis infirmus ut infirmos lucrifaceret . » Audi ejus imitatorem alibi etiam dicentem: « Sive enim men
Abbreviated transcription (Latin):
O port& enĩ corruptibile hoc indu¬
ere incorruptionẽ. & mortale hoc
induere immortalitatem¬
Iam scđm id quod carnẽ non ipsam
corporis. substantiamq: sed ipsa
corruptionẽ mortalitatis appellat.
Ñ erit utiq: caro: quia corruptionẽ
mortalitatis mutatã non habebit
Scđm aũ ipsius substantiȩ corporisq
originẽ : eadẽ caro erit : quia ipsa
resurg&. & ipsa mutabit᷑: Quia &
illud uerũ ẽ qđ ait dñs pea quam
resurrexit : Palpate & uid&e. quia
sp̃s ossa & carnẽ ñ hab&. sic̃ me uide¬
tis babere : Et hoc uerũ ẽ quod an
apłs. Caro & sanguis regnũ dĩ possi¬
dere ñ possunt: Illud enĩ dictũ ẽ
scđm ipsã substantiã : quȩ &iã tunc
erit. quia ipsa mutabit᷑: Hoc aũ
dictũ ẽ scđm carnalẽ corruptionis
qualitatem : quȩ tunc iã nonerit.
quia mutata caro ñ corrũ p&ur:

Expanded text:
ortet enim corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatemiam secundum id quod carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia. corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate et uidete quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere, et hoc uerum est quod ait apostolus: caro et sanguis regnum dei non possidebunt. illud enim dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non corrumpetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nã si xp̃c ideo non habuit carnem.
quia dix̃ apłs.nunc iã non se nosse
carnem : de quib. in eodem loco di¬
cit: Itaq nos amodo neminẽ noui¬
mus scđm carnem: Sed inqͦ lari
illorũ secũ uitã futurã tamquã
p̃sentẽ med itabat᷑: qui resurgentes
commutabunt᷑ : Amodo in quit
neminẽ nouimꝰ scđm carnem :
Id est tã certã spẽ tenem futurȩ
nr̃ȩ in corruptions & in mortali¬
tatis. Ut amodo iã inpsa notitia
gaudeamus: Inde alio loco dicit:
Si aũ resurrexistis cũ xp̃o. quȩ fursu
s̃ querite ubi xũc ẽ addexterã dĩ
sedens. Quȩ sursũ s̃ sapite. ñ quȩ

Expanded text:
i Christus ideo non habuit carnem, quia dixit Apostolus, nunc jam non se nosse abuerunt carnem, de quibus in eodem loco dicit, Itaque nos amodo neminem novimus secundum carnem, sed quia illorum secum uitam futuram tamquam praesentem meditabatur qui resurgentes commutabuntur: amodo, inquit, neminem nouimus secundum carnem, id est: tam certam spem tenemus futurae nostrae incorruptionis et immortalitatis, ut amodo iam in ipsa notitia gaudeamus. unde alio loco dicit: si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram dei sedens; quae sursum s
Abbreviated transcription (Latin):
iam resurrexit : & morsei ultra
non dominabitur: Quem &si no¬
ueramus secundum carnem cũ
ad huc morituris ess&. In erat
quippe in eius corpore illa
mortalitas. quam proprie car¬
nem appellat apostolus : sed
im nunc non nouimus:
llud enim eius mortale: lam in¬
duit in mortalitatẽ In de
secundum pristinam morta¬
litatem: iã caro appellari p̃
possit: Itaq ipsius loci con
gis eluceat: Caritas inquit xũi
compellit nos . Iudicantes hoc.
Ergo om̃s mortui s̃. & ꝓomnibus¬

Expanded text:
it et mors ei ultra non dominabitur. quem etsi noueramus secundum carnem, cum adhuc moriturus esset — inerat quippe in eius corpore illa mortalitas, quam proprie carnem appellat aposto-. lus — sed iam nunc non nouimus; illud enim eius mortale iam induit inmortalitatem, unde secundum pristinam mortalitatem iam caro appellari non possit. Itaque ipsius loci contgis eluceat. caritas, inquit, Christi conpellit nos iudicantes hoc, pro omnibus mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs &iã pꝰ resurrectionẽ suã carnẽ
appellans dicens.: palpate & uid&e.
quia sp̃s ossa & carnẽ ñ hab&. sic̃ me
uid &is habere: sed corruptionẽ mor¬
talitatẽq carnis uult intellegi
Quȩ tunc ñerit in nob̾. sic̃ iã inxepo ñ ẽ¬

Expanded text:
 suam carnem appellat dicens: pal pat e et uidete quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere - sed corruptionem mortalitatemque carnis uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, sicut iam in
Abbreviated transcription (Latin):
Ca ipsa circũ stantia scripturȩ loci erꝰ
satis ostendit quid loquat᷑ apłs:
S uo quippe more : uitã nr̃am futurã.
quȩ iã in ipso homine mediatore xp̃o
inṽ capite nr̃o resurgente compl&a
ẽ: Ita spe certa mediator. tãquã iã
adsit p̃sensq teneat᷑: Quȩ utiq uitu

Expanded text:
ea ipsa circumstantia Scripturae loci ejus satis ostendit quid loquitur Apostolus, suo quippe more vitam nostram in futuram, quae jam in ipso homine mediatore Christo Jesu capite nostro resurgente complexa est, ita spe certa mediatatur, tanquam jam adsit praesens quae teneatur, quae utique vita
Abbreviated transcription (Latin):
Et pomnib mortuus ẽ ut & qui
uiuunt lam non sibi uiuant: sedei
qui pipsis mortuus ẽ & resurrexit :
Om̃s itaꝙ mortui sunt in peccatis.
nemine sus excepto siue orrigina¬
libus siue &iã uoluntate additis
uel ignorando uel sciendo nec facien¬
do. quod iustum ẽ: Et pomnib mor¬
tuis viuuis mortuus ẽ unus : Idẽ
Nullũ habens omnino peccatũ Vt

Expanded text:
uus est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut,
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ poterat: De qua dicit
quodaudiuit ineffabilia uer¬
ba quȩ ñlic& homn loqui: Sed
tibi illa loqui ñ poss&. Ipseaũ
uidere illa ut cumq poss&.
quȩ tibi loqui ñposs&: Itaq
sisemꝑ manere uell& in eo ꝗđ
uidebat &lo qui Ñpoterat. te
p̃leuar&. ubi & tu posses uidere:

Expanded text:
quantum poterat, de qua dicit quia audivit ineffabilia verba quae non licet homini loqui . Sed tibi illa loqui non posset: ipse autem videre illa utcumque posset, quae tibi loqui non posset. Itaque si semper manere vellet in eo quod videbat, et loqui non poterat, te non levaret ubi et tu posses
Abbreviated transcription (Latin):
igitur falluntur : qui defide mor¬
tua sibi uitã ꝑp&uã pollicentur.
Qua propt̃. diligent̃ oport& at¬
tendere : quomodo accipienda sit
apłi pauli illa sententia : plane
ad intellegendũ difficilis. ubiait
Fundam̃tum enĩ aliud nemo po¬
test ponere. pra&er id quod po¬

Expanded text:
igitur falluntur, qui de fide morigitur falluntur, qui de fide mortua sibi uitam perpetuam pollicentur! Quapropter diligenter oportet adtendere, quo modo accipienda sit apostoli Pauli illa sententia, plane ad intellegendum difficilis, ubi ait: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod po
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ut & in omnib epłis. loquens
in eis dechis : Inquib sunt quaedã¬
difficilia Intellectu: quae indo¬
cti & instabiles ꝑuertunt .: sicut
& c&eras scripturas. ad pro¬
priũ suum interitũ: Nos igitur
amantissimi: praescientes ca¬
u&e : Nein faustorũ errore se¬
ducti. decidatis a corrobora¬
tione ur̃a Crescite uero in gr̃a.
uehem̃ter infensus ẽ eis. quisa¬
piunt fidẽ sine operib ualere
ad salutẽ : ut illos & iã daemonb
compar& dicens : Iucredis qm̃
unus ẽ ds: bene facis : & dȩmones
credunt. & contremiscunt :
Quid breuius. uerius. ue hemen¬
tius dici potuit : Cũ & In euan¬
gelio legamus. hoc dixisse dȩ¬
monia. cũ xp̃m filiũ dĩ confite¬
rentur : & ab illo corriperen¬
tur : quod inpari confessione
laudatũ ẽ: Quid ꝓderit ait ia¬
cob fr̃s mei: si fidẽ dicat se quis¬
habere : opera aũ non habeat :
Num quid poterit fides salua¬
re eũ : Dicit &iam: quia fides
sine operib mortua ẽ : Quousq

Expanded text:
bis, ut et in omnibus epistulis loquens in eis de his, in quibus sunt difficilia intellectu, quae indocti et instabiles peruertunt sicut et ceteras scripturas ad proprium suum interitum. uos igitur, amantissimi, praescientes cauete, ne infaustorum errore seducti decidatis a corroboratione uestra, crescite uero in gratiauehementer infestus est eis, qui sapiunt fidem sine operibus ualere ad salutem, ut illos etiam daemonibus conparet dicens: tu credis quoniam unus est deus? bene facis; et daemones credunt et contremescunt. quid breuius, uerius, uehementius dici potuit, cum et in euangelio legamus hoc dixisse daemonia, cum Christum filium dei confiterentur et ab illo corriperentur, quod in Petri confessione laudatum est? quid proderit, ait Iacobus, fratres mei, si fidem habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides salvare eum? Dicit etiam, Quia fides sine operibus mortua est. quousque
Abbreviated transcription (Latin):
Neq illud ẽẽ poterit. in quo ñ nulli
Perignẽ quippe qui a &ernuserit :
transituros arbitrantur eos: quib
ꝓpt̃ fidem mortuã : ꝑ ignẽ ꝓmit¬
tunt salutẽ : utuidelic&. ipse igns
a&ernus sit: combustio uero eoꝵ.
hoc ẽ operatio ignis. ñsit in eis a &er¬
na: Cũ & hoc p̃uidens dñs tam quã
dñs. sententiã suã ita concluserit
dicens: Sic ibunt illi Incombustio¬
Prit ergo a &erna combustio. sic̃
ignis : Eteos in illã ituro sueritas
dix̃ : quoꝵ ñ fidem sed bona opera.
de fuisse declarauit: Proculdu¬
bio igitur: in illa apłisententia:
alius requirendus ẽ intellectus.
ats in his deputanda ẽ. quae pe¬
trus dix̃ . ẽẽ inscriptis eius quae¬
dam difficilia intellectu: Quã
ñdebent homines ꝑuestere. ad
ꝓpriũ suũ interitum :. Vt contra
euidentissima testimonia scriptu¬
rarũ: securos faciant deꝑcipienda
salute nequissimos. Nequitiae suȩ
ꝑtinacissime cohȩrentes . Nec em̃¬

Expanded text:
Neque illud dici hic poterit, in quo nonnulli Neque illud dici hic poterit, in quo nonnulli per ignem quippe, qui aeternus erit, transituros arbitrantur eos quibus propter fidem mortuam per ignem promittunt salutem; ut videlicet ipse ignis aeternus sit, combustio vero eorum, hoc est operatio ignis, non sit in eos aeterna: cum et hoc praevidens Dominus, tanquam Dominus, sententiam suam ita concluserit, dicens, Sic ibunt illi in combustioErit ergo aeterna combustio, sicut ignis; et eos in illam ituros Veritas dixit, quorum non fidem, sed bona opera defuisse declaravit. bio in illa Apostoli sententia alius requirendus est intellectus, atque in his deputanda est, quae Petrus dicit esse in scriptis ejus quaedam difficilia intellectu, quae non debent homines pervertere ad proprium suum interitum , ut contra evidentissima testimonia Scripturarum securos faciant de percipienda salute nequissimos, nequitiae suae pertinacissime cohaerentes, nec eme
Abbreviated transcription (Latin):
lo & angelis eius: Quib ñ incre¬
pitat. quia ineũ noncredider̃
sed quia bona opera ñ fecerunt :
Nã ꝓfecto. nesibi quisquã defide
quaesine operib mortua ẽ . uitã
ꝓmittat a &ernã : ꝓpterea om̃s
gentes segregaturũ se dix̃. qua
ꝑmixtae eisdẽ pascuis uteban¬
tur : Utappareat eos illidictu¬
ros: Dñe. quando te uidimus il¬
la & illa patientẽ: & ñministra¬
uimꝰ tibi : quia in eũ crediderant:
sed bona operari Ñcurauerant :
Tam quã deipsa fide mortua: ad
uitã ꝑ uenir&us a& ernã: AN
forte ibunt inignẽ a &ernum:
qui opera misericordiȩ
aliena rapuerunt : uel corrũ¬
pendo inse templũ dĩ. inse ipsos
immisericordes fuerunt : Quasi
dilectione: dicente apło: Si distribuã
om̃a mea pauperib: caritatem
aũ non habeã. nihil mihi ꝓd ẽ:
Aut diligat quisq ꝓximum sic̃
se ipsũ: qui ñdiligit se ipsũ. Quieñ
diligit iniquitatẽ. odit animã suã

Expanded text:
lo et angelis eius? quibus non increlo et angelis eius? quibus non increpitat, quia in eum non crediderunt, sed quia bona opera non fecerunt. nam profecto ne sibi quisquam de fide, quae sine operibus mortua est, uitam promittat aeternam, propterea omnes gentes segregaturum se dixit, quae permixtae eisdem pastoribus utebantur, ut adpareat eos illi dicturos: domine, quando te uidimus illa et illa patientem, et non ministrauimus tibi? qui in eum crediderant, sed bona operari non curauerant, tamquam de ipsa fide mortua ad uitam perueniretur aeternam. an forte ibunt in ignem aeternum, qui opera misericordiae aliena rapuerunt uel corrumpendo in se templum dei in se ipsos inmisericordes fuerunt? quasi dilectione dicente apostolo: si distribuam omnia mea pauperibus, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest, aut diligat quisquam proximum sicqui non diligit se ipsum? Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam .
Abbreviated transcription (Latin):
qm qui talia agunt. regnũ dĩ non
possidebunt : Falsa erunt᷑ haec
Sienĩ tantũ modo credant & bap¬
rent. salui erunt ꝑ ignẽ : Atq
ideo inxp̃o baptizati : &iã qui
talia agunt. regnũ dĩ possidebuNT
Frustra aũ dr̃: haec quidẽ fuistis.
sed abluti estis: quando & abluti
haec sunt: In aniter &iam illud
a p&rodictũ uidebitur: Sic &
uos simili forma baptisma sal¬
uos facit. Non carnis depositio
sordiũ. sed conscientiae bonae
interrogatio: Siquidẽ & haben¬
tes pessimas conscientias : omniũ
flagitioꝵ & scelerũ plenas. nec
eoꝵ maloꝵ poenitentia mutatos. Tam̃
baptisma saluos facit : Illud ꝗq
ñuideo cur dñs dixerit : siuis ue¬
nire aduitã. serua mandata : &
cõmemorauit ea quae ad bonos
mores ꝑtinent : si &iam his non
seruatis ad uitã ueniri potest
ꝑsolã fidẽ. quae sine operib
mortua ẽ : Illud deinde quo mo¬
douerũ erit: quod eis quos ad si¬
nistrã positurus ẽ dic&. Ite inig¬
nẽ a &ernũ. qui paratus ẽ diabo¬

Expanded text:
m qui talia agunt, regnum dei non possidebunt. falsa erunt haec. si enim tantummodo credant et baprent, salui erunt per ignem, atque ideo in Christo baptizati etiam qui talia agunt, regnum dei possidebunt. frustra autem dicitur: haec quidam fuistis, sed abluti estis, quando et abluti haec sunt. inaniter etiam illud a Petro dictum uidebitur: sic et uos simili forma baptisma saluos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio, siquidem et habentes pessimas conscientias omnium flagitiorum et scelerum plenas nec eorum malorum paenitentia mutatas tamen baptisma saluos facit; propter non uideo, cur dominus dixerit: si uis uenire ad uitam, serua mandata, et commemorauit ea, quae ad bonos mores pertinent, si etiam his non seruatis ad uitam ueniri potest per solam fidem, quae sine operibus mortua est. illud deinde quomodo uerum erit, quod eis, quos ad sinistram positurus est, dicet: ite in ignem aeternum, qui paratus est diabo
Abbreviated transcription (Latin):
rapinaeq: molir&ur : aut earũ
minuendarũ uel amittendarũ
m&u. in aliqđ facinus flagitiũue
liber&ur : alio quin iam se isto mo¬
do. ab illius fundam̃ti stabilitate
subtraher&: Sed ꝓpt̃ carnalem
ut dixi quẽ in eis habebat affectũ.
quo talib bonis sine dolore care¬
re ñ poss& : aedificar& suꝑ funda¬
mentũ illud. ligna foenũ. stipulã :
Maxime si& uxorẽ sic haber&:
ut &iã ꝓpt̃ ipsam cogitar& eu
quae sunt mundi: quo modo place¬
r& uxori: Haec igitur. q̃m affe¬
ctudilecta carnali . Ñsine dolore
amittuntur: ꝓpterea qui ea sic
habentur. ut habeant infundam̃¬
to fidẽ quae ꝑdilectionẽ operat᷑.
Neq huic ista ulla ratione uel cu¬
piditate p̃ponant : In eoꝵ amissi¬
one passi d&rim̃tum : ꝑ ignẽ quen¬
dam doloris ꝑueniunt adsalutẽ:
A quo dolore atq d&rim̃to : tan¬
to ẽ quisq securior: quanto ea uel
minus amauerit : uel tam quam
ñ habens habuerit: Qui uero ꝓpt̃

Expanded text:
rapinaeque moliretur aut earum rapinaeque moliretur aut earum minuendarum uel amittendarum metu in aliquod facinus flagitiumue laberetur — alioquin iam se isto modo ab illius fundamenti stabilitate subtraheret —, sed propter carnalem, ut dixi, quem in eis habebat affectum, quo talibus bonis sine dolore carere non posset, aedificaret super fundamentum illud ligna, fenum, stipulam, maxime si et uxorem sic haberet, ut etiam propter ipsam cogitaret ea, quae sunt mundi, quomodo placeret uxori. haec igitur quoniam adfectu dilecta carnali non sine dolore amittuntur, propterea qui ea sic habent, ut habeant in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, neque huic ista ulla ratione uel cupiditate praeponunt, in eorum amissione passi detrimentum per ignem quendam doloris perueniunt ad salutem. a quo dolore atque detrimento tanto est quisque securior, quanto ea uel minus amauerit uel tamquam non habens habuerit. qui uero propter