comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
signis siqua forte ignota coguntherese
lectorem: pacrtim linguarum notitia :
pacstim rerum in uestiganda sunt: Ali¬
quid enĩ adsimilitudinem ucd& &
procul dubio secr&um quiddam insi¬
nuat silo apiscina : ubi faciem laucre
iussus est cui oculos dñs luto desputo
facto inunxerat : quod tamen nomen:
linguȩ in cognite: nisi euaengelista
interp̃tatus ess& . tam magnus in tel¬
lectus later& sic &iã multa quȩ ab
auctoribus eorundem librorũ interp̃¬
tata non sunt nomina hebrea:
non est dubitandum habere non parucm
uim atque adiutorium adsoluenda enig¬
mata scripturarum. siquis ea possit in¬
terp̃tari: Quod ñ nulli eius dem linguȩ
peritiuiri: nonsane paruum beneficiũ
posteris contulerunt : qui separata de
scripturis eade mom̃a uerbo interp̃tati
sunt : Et quid sit adam. quideua : quid
abraham quid moyses : siue &iam
locorum nomina. quid sit hierus alem
uel sion: uel hiericho: uel libanus :
uel iordanis : & quaecumq: alia in illoc

Expanded text:
signis, si qua forte ignota cogunt haerere lectorem, partim linguarum notitia, partim rerum, investiganda sunt. Aliquid enim ad similitudinem valet, et procul dubio secretum quiddam insinuat Siloa piscina, ubi faciem lavare jussus est cui oculos Dominus luto de sputo facto junxerat; quod tamen nomen linguae incognitae nisi evangelista interpretatus esset, tamen magnus intellectus lateret. Sic etiam multa quae ab auctoribus eorumdem librorum interpretata non sunt nomina Hebraea, non est dubitandum habere non parvam vim atque adjutorium ad solvenda aenigmata Scripturarum, si quis ea possit interpretari. Quod nonnulli ejusdem linguae periti viri, non sane parvum beneficium posteris contulerunt, qui separata de Scripturis eadem omnia verba interpretati sunt; et quid sit Adam, quid Eva, quid Abraham, quid Moyses; sive etiam locorum nomina; quid sit Hierusalem, vel Sion, vel Jericho, vel Libanus, vel Jordanis, et quaecunque alia in illa lingua
Abbreviated transcription (Latin):
quid loquamini : dabitur enĩ uobis in illa
hora : quidlo quamini : Non enĩ uosestis
qui loquimini  sed ip̃u patris ur̃i quilo qui¬
non & in eis. qui tradunt discentibus xp̃m¬
cessarium sit prius quã p&ctis abeo : Siue
aũt apud populũ  uel apud quos lib&
iamq: dicturus: siue quia apud populum
dicendum uel ab eis qui uoluerint aut potue¬
rint legendum est dictaturus : Or& ut ds̃ ser¬
monẽ bonum d&inos eius : Sienĩ regina ora¬
uit hester prosuȩ gentis tẽporaria salute
locutura apud fegem : ut inos eius dr̃ congru¬
um sermonẽ dacr&: quanto magis orare de¬
b& : ut talem unus accipiat : qui pro a &er¬
na hominum salute in uerbo & doctrina labo¬
rat : Illi uero quiea dicturi sunt quȩ ab
aliis acceperunt : &ante quã accipicent.
orent ꝓeis aquibus accipiunt . ut eis deur
qđ ꝑ eos accipere uolunt : Etcũ acce¬
perint orent ut bene & ipsi ꝓferant: & illi
ad quos proferant sumant : & prospero exitu

Expanded text:
quid loquamini; dabitur enim vobis in ilquid loquamini; dabitur enim vobis in ilhora quid loquamini. Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri qui loquinon et in eis qui tradunt discentibus ecessarium sit, priusquam petatis ab eo . Sive autem apud populum vel apud quoslibet jamjamque dicturus, sive quod apud populum dicendum vel ab eis qui voluerint aut potuerint legendum, est dictaturus, oret ut Deus sermonem bonum det in os ejus. Si enim regina oravit Esther pro suae gentis temporali salute locutura apud regem, ut in os ejus Deus congruum sermonem daret, quantomagis orare debet, ut tale munus accipiat, qui pro aeterna hominum salute in doctrina et verbo laborat. Illi vero qui ea dicturi sunt quae ab aliis acceperunt, et antequam accipiant, orent pro ipsis a quibus accipiunt, ut eis detur quod per eos accipere volunt; et cum acceperint, orent ut bene et ipsi proferant, et illi ad quos proferant sumant; et prospero exitu
Abbreviated transcription (Latin):
genus adhibendum : & in terponendum est
temperatũ : In grandiergo genere inueni¬
unt locos suos duo c&era : & in suͥmisso simi¬
dus est incurrat : Uel quando ñ nulla quȩ or¬
nari possenti deo ñ ornantur : ut quibus dã
quasithoris ornamentorũ prebeant eminen¬
tiorẽ locũ sũmissum genurdicendi : silen¬
tes doc& & tẽperatũ genus delectatione
sua. ad clamationes audientiũ excitat
Grande aut genus plerumq: pondere suo uo¬
cesp̃mit : sed la crimas exprimit : & hoc
unde : nisi quia ueritas sic demonstrata
sic defensa: sic inuicta delectat: Iste ergo
ñr doctor & dictor : Magnopere curare deb&
ut non solum intellegenter : uerũ &iom
libenter & oboedienter audiatur : Idque
uerbis agat : ut ueritas pateat: ueritas
placeat : ueritas moueat : Qm̃ nec ipsa quȩ
p̃ceptifinis & plenitudo legis est caritas.
ullo modo recta eẽ potest: si ea quȩ dili¬
guntur non uera sed falsa sunt: Sicut aũt

Expanded text:
genus adhibendum et interponendum est genus adhibendum et interponendum est temperatum. In grandi ergo genere inveniunt locos suos duo caetera, et submisso simidus est, incurrat; vel quando nonnulla quae ornari possent, ideo non ornantur, ut quibusdam quasi thoris ornamentorum praebeant eminentiorem locum. Summissum genus dicendi silentes docet; et temperatum genus delectatione sua acclamationes audientium excitat; grande autem genus plerumque pondere suo voces premit, sed lacrymas exprimit: et hoc unde, nisi quia veritas sic demonstrata, sic defensa, sic invicta delectatur? Iste ergo doctor noster et dictor magnopere curare debet, ut non solum intelligenter, verum etiam libenter et obedienter audiatur; idque verbis agat ut veritas pateat, veritas placeat, veritas moveat: quoniam nec ipsa quae praecepti finis et plenitudo legis est charitas, ullo modo recta esse potest, si ea quae diliguntur, non vera sed falsa sunt. Sicut autem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est enĩ quod genus cui generi int̃ponatur
uel adbeatur certis & necessarus locis : Nam
quod ꝓlixa est in uno genere minus d&in&
auditorem : Cũ uero fit in aliud ab alio
transitus &iam si longus e at . decentius pro¬
cedit oratio : Ingrandi ergo genere semper
aut pene semꝑ tẽperata dec& esse princi¬
pia.  & in potestate est eloquentis : ut di¬
cantur ñ nulla sum misse : &iam quȩ pos¬
sent granditer dici. Ut ea quae dicuntur
granditer : ex illorũ fiant conparatione
grandiora : Et eorũ tã quã umbris lumino si¬
ora reddantur : In quocumq: aũt genere
aliqua questionũ uincula soluenda sunt.
A cumine opus est quid sibi sũmissum genus ꝓpne
uindicat. Acꝑ hoc eogenere utendũ est : & in¬
aliis duobus generibus quando eis ista incidunt:
Sicut.ẽ: laudandum aliquiduel ui tuperan¬
dum : ubi ne damnatio cuius quã : ne libera¬
tio : nec ad actionẽ quã lib& assensio requi¬
ritur : In quocũq: alio genere occurrerit

Expanded text:
est enim quod genus cui generi interponatur vel adhibeatur certis et necessariis locis. Nam quando prolixa est in uno genere, minus detinet auditorem. Cum vero fit in aliud ab alio transitus, etiam si longius erret, decentius procedit oratio. In grandi ergo genere semper, aut pene semper, temperata decet esse principia; et in potestate est eloquentis ut dicantur nonnulla submisse, etiam quae possent granditer dici: ut ea quae dicuntur granditer, ex illorum fiant comparatione grandiora, et eorum tanquam umbris luminosiora reddantur. In quocunque autem genere aliqua quaestionum vincula solvenda sunt, acumine opus est, quod sibi summissum genus proprie vindicat. Ac per hoc eo genere utendum est et aliis duobus generibus, quando eis ista incidunt: sicut est laudandum aliquid vel vituperandum, ubi nec damnatio cujusquam, nec liberatio, nec ad actionem quamlibet assensio requiritur, in quocunque alio genere occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
Eprimum conposuerunt duobus
chors alter natim concinnentibus.
quasi duo syraphim duoq testam̃ta
inuicem sibi conclamantia. Apud
lectinos aũt  primus idem bectissi¬
mus ambrosius. antifonas instituit
grecorũ exemplum imitatus :
Eechinc in cunctis occiduis regionibus
earũ usus increbruit: Di
DeRESp̃oN

Expanded text:
primum composuerunt, duobus choris alternatim concinentibus, quasi duo seraphim duoque Testamenta invicem sibi conclamantia. Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius antiphonas constituit, Graecorum exemplum imitatus. Ex hinc de cunctis occiduis regionibus earum usus increbruit. De respon
Abbreviated transcription (Latin):
legitur p̃posuissefidem bcptis mecti : Cũ
ita dixit : Qui crediderit & bcptigatur
fuerit : saluus erit : qui uero ñ credident
condempnabitur. & io hanne teste prius
ipse ihs̃ cecinati oculos luto exsputo facto
suꝑliniuit : & sicada quecs siloe misit.
Quia prius deb& baptitandus fide in car¬
nationis xp̃i instrui : & sic ad bacptis mum
iam credulus admitti Vt sciat cuius gratiȩ
in eo est paerticeps &cuiiam debitor fiaat de¬
inceps:

Expanded text:
legitur praeposuisse fidem baptismati cum legitur praeposuisse fidem baptismati cum ita dixit: « Qui crediderit et baptizatus fuerit salvus erit: qui vero non crediderit condemnabitur : » et Joanne teste, prius ipse Jesus caeci nati oculos luto ex sputo facto superlinivit, et sic ad aquas Siloe misit, quia prius debet baptizandus fide incarnationis Christi instrui, et sic ad baptismum jam credulus admitti, ut sciat cujus gratiae in eo est particeps, et cui jam debitor fiat deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
tabile & inuisibile inpender&ur ele¬
mentum : suꝑ qđ &iã in principio fereba¬
tur sp̃s sc̃s: Nam & sicut oleum nactu¬
rali pondere suꝑfertur omnili quore:
ita in principio suꝑferebectur sp̃s scr aquis:
Sicut aqua purgat exterius corpus ita
cato enĩ dõ descendit sp̃s sc̃s decaelis & me¬
dicatis aquis sc̃ificat eas dese m&ipso : & ac¬
cipiunt uim purgationis ut in eis caro &
anima delictis inquinata mund&ur : Utrũ¬
que enĩbaptizando necesse est adhibey:
dĩ: Sed ante baptismũ cathezitandi
deb& in hominem p̃uenire officium. fidei
primũ cathecuminus accipictru dim̃tũ:
Namin euangelio secundũ matheũ legit᷑
quod postre surrectionẽ dñs a postolis p̃cepe¬
rit : It in nomine pactris & filii & sp̃ssc̃i do¬
cerent & baptiz crent om̃s gentes. idest
prius fidem dĩillis insinuarent. & sic cre¬
dentes insemissionẽ peccatorũ. baptiza¬
rent : Hinc est qđ secundũ marcũ idest dñs

Expanded text:
tabile et invisibile impenderetur eletabile et invisibile impenderetur elementum, super quod etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. Nam sicut oleum naturali pondere superfertur omni liquore, ita in principio ferebatur Spiritus sanctus aquis. Sicut aqua purgat exterius corpus, itacato enim Deo descendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis, sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis inquinata mundetur. Utrumque enim baptizando necesse est adhiberi,in regnum Dei. Sed ante baptismum, catechizandi debet in hominem pervenire officium, ut fidei primum catechumenus accipiat rudimentum. Nam in Evangelio secundum Matthaeum legitur quod post resurrectionerit, ut in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti docerent et baptizarent omnes gentes, id est prius fidem Dei illius insinuarent, et sic credentes in remissionem peccatorum baptizarent. Hinc est quod secundum Marcum idem Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
rimum aũt sacram̃torũ est baptis¬
mũ quiaante quã scõ hris mate ungua¬
tur. aliquis autcorporis &sanguinis xp̃i
particeps existit. sacra regeneratione
purgari deb&. ac deinde adc&era rite
accedere : Baptismum grecelatine
tinctio int̃ptatur : quȩ ñ tantum obhoc
qđ homo in aquã mergitur tinctio dr̃ : sed
quia sp̃ugratiȩ tunc ibi in melius in muta¬
tur : & longe aliud quã erat efficitur
primũ homines foedi eramus deformita¬
te peccatorum in ipia tinctione pulchri
scribitur canticorũ: quȩ est istaquȩ ascen¬
dit quasi dealbata : Cuius mysteriũ : non
aliter nisi subtrinitatis designatione.
doce te om̃s gentes boqiti zantes eos in nomi¬
ne patris & filii & sp̃s scĩ : Sicutenĩ intrib:
testibus stat omne uerbũ : ita sacram̃tum
confirmaet ternacrius numerus nominũ
diuinorũ : Quodaũt ꝑ aquã baptis mũdatur
hȩc ratio est. Voluit enĩ dñs utres illa in ui¬
sibilis ꝑ congruentiã sed ꝓfecto in contrec¬

Expanded text:
rimum autem sacramentum est baptismus, quia antequam sancto chrismate ungatur aliquis aut corporis et sanguinis Christi particeps existat, sacra regeneratione purgari debet, ac deinde ad caetera rite accedere. Baptismus Graece, latine tinctio interpretatur; quae non tantum ob hoc quod homo in aquam mergitur tinctio dicitur, sed quia spiritu gratiae ibi in melius immutatur, et longe aliud quam erat efficitur. Primum homines foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione pulchri scribitur canticorum: « Quae est ista quae ascendit quasi dealbata ? » Cujus mysterium non aliter nisi sub Trinitatis designatione, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Sicut enim in tribus testibus stat omne verbum, ita sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est: voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentiam, sed profecto incontrec
Abbreviated transcription (Latin):
ligio : cũ inmense eodem die sc̃ȩ moriȩ
plebs uniuersa cũ sacerdo tibus acminis¬
as. ꝑque congrua urbis loca p̃cedit : Datasq:
apontifice cuncticere as inmanibus ges¬
tant ardentes : Non utiq: inlustrationem
terrestris imperii quinquennem : sed in
pennem regni caelestis memoriam.
Quando iuxta parabolam uirginũ pruden¬
tium: om̃s eleeti lucentibus bonorũ ope¬
rum lampadibus : obuiam sponso ac regi
suo uenientes: moxcũeo ad nuptias
suꝑnȩ ciuitatis intrabunt

Expanded text:
ligio, cum in mense eodem, die sanctae Mariae, ligio, cum in mense eodem, die sanctae Mariae, plebs universa cum sacerdotibus ac minisr ecclesias, perque congrua urbis loca procedit, datosque a pontifice cuncti cereos in manibus gestant ardentes: non utique in lustrationem terrestris imperii quinquennem, sed in perennem regni coelestis memoriam, quando juxta parabolam virginum prudentium, omnes electi lucentibus bonorum operum lampadibus, obviam sponso ac regi suo venientes, mox cum eo ad nuptias supernae civitatis intrabunt
Abbreviated transcription (Latin):
acillud inseprimo ostender& qđ scriptũ est :
Quanto magnus es humilicte in omnibus:
obuios habuit grandeuum symeonẽ & annã
multorũ annorũ uiduam : Et c&eras ꝑsonas¬
quas nec esse erat in hoc sacro ministerio ad¬
fuisse : Benedixerunt & glorificauerunt
dm̃: & multa de eo uaticinauerunt : ut sa¬
cer euangelii textus luculento sermone
demonstrat : Obhanc quippe causam eadem
festiuitas ypapanti nuncupantur : qui a
predictȩ ꝑsonȩ adtẽ plũ obuiam xp̃o ad¬
uenerunt deuoto corde & obsequio.: Ypa¬
pantis enĩ
greco sermone dicitur:
quod obui¬
are latine int̃p̃tatur :
est quoq: festiuitas hȩc purificationis in¬
cipiente februario mense : quia februo :
id est plutone qui lustrationũ potens agen¬
tilibus credebatur: ita uocatus est
Lustrariq: eo mense apud romanos
ciuitatem consu&udo erat.: utiusta
diis manibus soluerentur: Sed hanc lustran¬
di consu&udinẽ bene mutauit : xp̃iana se¬

Expanded text:
ac illud in se primo ostenderet, quod scriptum est: ac illud in se primo ostenderet, quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te in omnibus . Obvios habuit grandaevum Simeonem, et Annam multorum annorum viduam, et caeteras personas in hoc sacro ministerio affuisse, quae benedixerunt et glorificaverunt Deum, et multa de eo vaticinavere, sacer Evangelii textus luculento sermone demonstrat. Ob hanc quippe causam eadem festivitas Hypante, ὑπαντὴ nuncupatur, quia praedictae personae ad templum obviam Christo advenerunt, devoto corde et obsequio, hypantao enim Graeco sermone ὑπαντάω dicitur, quod obvio Latine interpretatur. Est quoque festivitas haec Purificationis incipiente Februario mense, qui a Februo, id est, Plutone, qui lustrationum potens a gentibus credebatur, ita vocatus est, lustrarique eo mense apud Romanos civitatem consuetudo erat, ut justa diis Manibus solverentur. Sed hanc lustrandi consuetudinem bene mutavit Christiana re
Abbreviated transcription (Latin):
diebus maner& in sanguine purificatio¬
nis suȩ : Omne sc̃m ñ tanger& : nec ingre¬
dereur scũ ariũ  donec implerentur di¬
es purificationis eius. Sin aũt feminam
parer&  inmunda e&. duabus ebdoma¬
in sanguine purificationis suȩ: Cumq: expl&u
eent dies purgationis eius ꝓfilio siue ꝓfilia
deferr& agnũ anniculum in holo caustum :¬
& pullũ columbȩ siue turturem ꝓpeccato
Quodsi non potuerit agnũ offerre.: sume¬
r& duos turtures: uel duos pullos colũbȩ:
unũ in holo caustum & alterũ ꝓpeccato:
r&ur : Hac ergo de causa statuta est in ec¬
clesia festiuitas hae : quiamatrẽ dñi
secundũ legem in hacdie constabat pur¬
gari : Sed nonideo quod ali qua legalipur¬
gationeindi guent.
gestabat legis: sed
quia ib̃s
non uenit legem soluere
sedadim¬
plere:. Venit ergo maeterdñi ad tẽplũ
secundum legem: ducens secum pu¬
erum ac deferens hostias quȩ lex p̃¬
cepit : ut in nullo patribus fier& dis¬
similis:

Expanded text:
sanguine purificationis suae omne sanctum non tanget nec ingredietur sanctuarium donec impleantur dies purificationis eius sin autem feminam pepererit inmunda erit duabus ebdomain sanguine purificationis suae. Cumque impleti essent dies purgationis ejus, pro filio sive filia deferret agnum anniculum in holocaustum, et pullum columbae, sive turturem pro peccato. Quod si non potuerit agnum offerre, sumeret duos turtures vel duos pullos columbae, unum in holocaustum, et alterum pro peccato, retur . Hac ergo de causa statuta in Ecclesia festivitas haec, quia matrem Domini secundum legem in hac die constabat purgari; sed non ideo, quod aliqua legali purgatione indiguerit, gestabat legis, sed quia Jesus non venit legem solvere, sed adimplere. Venit ergo mater Domini ad templum secundum legem, ducens secum puerum, ac deferens hostias quae lex praecepit, ut in nullo patribus fieret dissimilis,
Abbreviated transcription (Latin):
Surificationis ergo matris dñitẽpus. post
quia exlegis p̃cepto : hoc tempus statutũ
est parientibus feminis: quo purificari de¬
berent : Scriptum est enĩ in libro leuitico:
qđ dñs ꝑ moỹsenmanda uerit is raheli : ut
mulier si suscepto semine pacrer& masculũ ÷

Expanded text:
urificationis ergo matris Domini tempus, post quia ex legis praecepto hoc tempus statutum est parientibus feminis, quo purificari deberent. Scriptum est enim in libro Levitico, quod Dominus per Moysen mandaverit Israel, ut mulier quae in suscepto s
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse uel dicere ueraci p̃dicatione laudant᷑:
quieñ eloquent̃ dicunt suauiter qđ sccpien¬
ter sic lubriter audiuntur : Sunt ergo ecle¬
si astici uiri quii diuina eloquia ñsolum sapi¬
enter sed &eloquenter &icm tractauerunt
quibus legendis magis. ñsufficit tẽpus:
quod auc tores canonicorum laBro¬
Rum & sapientes & eloquentes fue

Expanded text:
ixisse, vel dicere veraci praedicatione laudantur. Qui enim eloquenter dicunt, suaviter; qui sapienter, salubriter audiuntur. Sunt ergo ecclesiastici viri, qui divina eloquia non solum sapienter, sed et eloquenter tractaverunt; quibus legendis magis non sufficit tempus, t. CAPUT XXIX. Quod auctores canonicorum librorum, et sapientes et eloquentes fue
Abbreviated transcription (Latin):
gimini populoꝵ ac cõmodatisunt. &iã si scientiae uacare elegerint
suscipiant experientiã tẽptationũ curarũ quoq sarcinasputili¬
tate cõmuni ne ipsa doctrina sapientiae cuiuacare statuerant.
blasphemaur neq ad ipiscint̃ ab imperitiorib: populis existima¬
tionẽ bonã qđ illa poma significant. & qđ necessariũ ẽ. exorta¬
tionẽ discentiũ. Sed plane ut hanc curã suscipiant. ui coguntur
satis & hoc significatũ .ẽ. qđ cum uenerit de agroiacob occur

Expanded text:
gimini populorum accommodati sunt, etiam si scientiae vacare diligerent, gimini populorum accommodati sunt, etiam si scientiae vacare diligerent, suscipiant experientiam tentationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa doctrina sapientiae, cui vacare statuerant, blasphemetur; neque adipiscatur ab imperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. Sed plane ut hanc curam sussatis et hoc significatum est, quod cum ueniret de agro Iacob, occur
Abbreviated transcription (Latin):
dis ecclesiastis curis aptũ & idoneũ initio d&ineat nec guber natio¬
nẽ cõmunis utilitatis imꝑtit. Propt̃ ealia sorori suae dicit. Paruum
est tibi qđ uirũ meũ accepisti insuꝑ & mandragoras filii mei uis
accipere. Perunũ uirũ significans eos om̃s quicũ sint agendi uirtu¬
te habiles & digni. Quib regim̃ ȩclesia cõmittat᷑ ad dispensendũ
fidei sac ram̃tum illi accensistudio doctrinȩ atq inda gandae &
contempland& sapientiae se ab omnab: act onũ molestus remo uere
atq in otio discendi. aut docendiuolunt consedere. Ita ergo dictũ
.ẽ. paruũ ẽ tibi qđ accepisti uirũ meũ. insuꝑ & mandragoras filii
mei uisaccipere. Acsi dicer& Paruũ ẽ qđ homines ad laborẽ rerũ
gerendarũ necessarios inotio d&in& uita studiorũ. Insuꝑp & po¬
pularẽ gloriã requirit. Proinde ut cã iuste compar&. imptitra¬
chel uirũ sorori suae illa nocte ut scilic& quiuirtute laboriosare¬

Expanded text:
dis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationem communis utilitatis impetit. Propterea Lia sorori suae dicit: Parum est tibi quod virum meum accepisti, insuper et mandragoram filii mei vis accipere ? Per unum virum significans eos omnes, quia cum sint agendi virtute habiles, et digni quibus regimen Ecclesiae committatur ad dispensandum fidei sacramentum, illi accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis removere, atque in otio discendi aut docendi volunt considere. Ita ergo dictum est: Parum est tibi quod accepisti virum meum, insuper et mandragoras filii mei vis accipere, ac si diceretur: Parum est quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet vita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit. Proinde, ut eam juste comparet, impertit Rachel virum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui virtute laboriosa re
Abbreviated transcription (Latin):
dio segor ciuitas quae fugientẽ salu& & infirmũ. quia uide¬
lic& cũ sibi ꝑ incontinentiã miscentur coniuges. & lapsossce¬
leris fugiunt. & tamen uenia saluant᷑. Quasi paruã quippe
ciuitatẽ inueniunt In qua ab igneb defendant᷑ quia coniuga¬
lis haec uita non quidẽ inuirtutib mira ẽ. sed tn a supplicus
secura. Undeisdẽ loth adangelũ dicit. Est ciuitas haec iuixta¬
ad quã possũ fugere parua. & saluabor in ea. Num quid non
ad salutẽ tuta ꝑhibet᷑: quia coniugas uita nec amundo lon¬
ge .ẽ. diuisa. nec tam̃ agaudio salutis aliena. Dedtunc in ac¬
tione hac uitã suã coniuiges quasi in parua ciuitatẽ custodi¬
unt : quando ꝓse assiduis dep̃cationib int̾cedunt: Vnde rec¬
te ꝑ angelũ ad eundẽ loth dicit᷑. ecce &iã in hoc suscepi. p̃ces

Expanded text:
dio Segor civitas, quae fugientem salvet et infirmum; quia videdio Segor civitas, quae fugientem salvet et infirmum; quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, tamen per veniam salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt, in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde et idem Loth ad angelum dicit, Est ciad quam possum fugere parva et salvabor in ea numquid non ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam suam conjuges, quasi in parva civitate custodiunt: quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde recte per angelum ad eumdem Loth dicitur: Ecce etiam in hoc suscepi preces
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas uxta . Irł. iuxta igit᷑ dicit᷑ & tanĩ dsalutẽ tuta ꝑhib&ur
quia actualis uita nec amundi curaͥs. ex toto discr&a ẽ nec tam̃¬
GG agaudio a&ernae salutis aliena. Alit̃. Ardentem sod omã fu
gere .ẽ. in licita carnis incendia declinare. Altitudo e. mon¬
tiũ mundia continentiũ: uł cerce qua sun monte sunt qui
&iã carnali copulȩ inhaerent. sed tamen extra suscipiendae
plis admixtionẽ debitã. nulla carnis uoluntate soluuntur.
inmonte quippe stare .ẽ. fructũ ꝓpaganis in carne non
quaerere Inmonte stare ẽ carnalit̃ non adhere. ded quia
multi sunt qui scelera quidẽ carnis deser̃. nec tamen in c̃¬
iugio positi usus solũ modo debiti iura conseruant. Exiit
quidẽ loth desodoma. sed tamen mox admontana ñꝑue¬
nit quia iam damnabilis uita relinquit᷑. sed adhuc celsitu¬
do coniugalis continentiae subtiliter nonten&ur. Est inmͥe¬

Expanded text:
ima mea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, ima mea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia actualis vita nec a mundi curis ex toto discreta est, nec tamea gaudio aeternae salutis aliena. Sequitur. gere est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium est munditia continentium. Vel certe quasi in monte sunt, qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare est fructum propaginis in carne non quaerere; in monte stare est carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conjugio positi usus solummodo debiti jura conservent, exiit quidem Lot Sodoma, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in me
Abbreviated transcription (Latin):
H& uisus ẽ eis qua siludens loquiꝰ Et locutus e inquit adgene¬
ros suos qui acceperant filias eius quia postea duae filiae loth
uirgines fuisse dicunt᷑ de quib: & ipse dudũ ad sodo mesnos
dexerat. Eccedua filix mea quae non cognouer̃ uirũ & nunc
scriptura cõmemorat eũ habuisse generos non nulli arbitrant᷑
illas q iuros habuer̃ in sodomis remansisse. & eas exissccũ patre
qua uirgines fuerint qđ cũ scriptura nondicat. hebrea uer¬
tas exponenda .ẽ in quascribit᷑ egressus ẽ. loth & locutus ẽ
ad sponsos qui acepturi erant filias eiꝰ nec dũ ergo uirgines fi¬
liae matrimonio fuerant copulatae: Cũq eẽt mane cogebant
scis int̃ iniquos atq impios gemit. quoꝵ factis non consentit.
Sodoma quae int̃p̃tat᷑ cacitas. mundana exprimit desideria
Atitudo montiũ speculatio .ẽ. ꝑfectoꝵ. Exiuit quidẽ desodo¬
quidẽ in lecebras fugiunt : sed tam̃ in actione positi conteplatio¬

Expanded text:
 visus est eis quasi ludens loqui. Et locutus est, inquit, ad generos suos qui accepturi erant filias ejus. Quia postea duae filiae Lot virgines fuisse dicuntur de quibus et ipse dudum ad Sodomaeos dixerat: Ecce duae filiae meae, quae non cognoverunt virum , et nunc Scriptura commemorat eum habuisse generos; nonnulli arbitrantur illas, quae viros habuerunt, in Sodomis remansisse, et eas exisse cum patre, quae virgines fuerunt. Quod cum Scriptura non dicat, Hebraea veritas exponenda est, in qua scribitur: Egressus est Lot, et locutus est ad sponsos, qui accepturi erant filias ejus. Necdum igitur virgines filiae matrimonio fuerant copulatae. 334 Et dixitsanctis et nunc inter iniquos atque impios gemit, quorum factis non consentit, Sodoma, quae interpretatur caecitas, mundana exprimit desideria, altitudo vero montium, speculatio est perfectorum? Sed quia quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi contemplatio
Abbreviated transcription (Latin):
u eius : Quarit᷑ quare cũ primũ fugȩ montis. segor p̃tulerit
& eã in habita culũ suũ uoluerit liberari: nunc desegor rur¬
sũ ad montẽ migr& Respondebimus uerã esse illã hebreoꝵ
ciecturã desegor qđ frequent̃ t̾rae motu obruta. Bale
primũ & postea salisa appellata sit. limuitq lothdicens
Sicũ c&erȩ adhuc urbesstarent ista sȩpe subuersa ẽ. quan¬
comagis nunc in cõmune ruina ñ poterit liberari. & hanc
occasionẽ infidelitatis. &iã infilias coitus dȩ̃disse principi¬
ũ. Qui enĩ c& eras uiderat subruit ciuitates. & hanc stae: se¬
q dĩauxilio erutũ . utiq deeo qđ sibi concessũ audierat. am¬

Expanded text:
us. - Quaeritur quare eum primum fugae montis Segor praetulerit, et eam in habitaculum suum voluerit liberari: nunc de Segor rursum ad montem migret. Respondebimus veram esse illam Hebraeorum conjecturam de Segor, quod frequenter terrae motu subruta, Bale primum, et postea Salisa appellata sit: timueritque Lot, dicens, Si cum caeterae adhuc urbes starent, ista saepe subversa est: quanto magis nunc in communi ruina non poterit liberari? Et ob hanc occasionem infidelitatis, etiam in filias coitus dedisse principium. Qui enim caeteras viderat subrui civitates, et hanc stare, seque Dei auxilio erutum: utique de eo, quod sibi concessum audierat, am
Abbreviated transcription (Latin):
Nã necta ipsũ tacuit xp̃s dicens. Mem̃ tote uxoris loth. Scili¬
c& ut nostãquã sale condir&. ut non tãquã fatui neglexeri¬
mus sed prudentes cauere mus. hoc enĩ & illa ammonuit
AGgionis illius usque in quib: habitauerat. Cõmendat scrip¬
tura. meritis magnis abrȩ liberatũ eẽ. loth: ut intellega¬
mus iustũ loth dictũ secundũ quẽdã modũ. Maxime qđ

Expanded text:
Nam nec ipsum tacuit Christus dicens, Mementote uxoris Lot : sciliNam nec ipsum tacuit Christus dicens, Mementote uxoris Lot : scilicet ut nos tanquam sale condiret, ut non tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa monuit, ione urbium in quibus habitaverat. Commendat Scriptura meritis magis Abrahae liberatum esse Loth, ut intelligamus justum Loth dictum secundum quemdam modum, maxime quod
Abbreviated transcription (Latin):
Go cuncta terra uirentia : quid in sulphure nisi foctor & quid
ꝑignẽ nis ardor desiderii carnalis exprimitus. Cumergo habi¬
tantiũ sod omis uł gomorra. carnis scȩlera punire dñs decre¬
uiss& in ipsa qualitate ultionis in notuit maculã criminis
Duphur quippe fo&orẽ hab& ignis ardorẽ : quiitaq ad
ꝑuersa desideria excarnis fo&ore arserant: dignũ fuit. ut
simul sulphure perirent &igne. quatenus exiusta poena
discerent exiniusto desiderio quid fecissent.
piciensq uxor illius post se uersa .ẽ. instatuã salis:
oraut̃ eius eoꝵ scilic& genus figurauit . quiꝑ gratiã dĩuocati
r&ro respiciunt. & ad ea quae reliquerant. redire conten¬
dunt. De quib: ipse dñs. Nemo in quit mittens manũ suã sup
aratrũ & respiciens r&ro aptus .ẽ. regnodĩ. Unde & illi ꝓhiben
t̃ r&ro respicere : ꝑ qđ ostender& non esse redeundũ adue te¬
ẽ : exemplũ prestat ad condim̃tũ fideliũ unde alii salientur

Expanded text:
 cuncta terrae virentia. Greg. Quid in sulphure nisi fetor carnis, et quid per ignem nisi ardor desiderii carnalis exprimitur? Cum ergo habitantium Sodomis vel Gomorrhae carnis scelera punire Dominus decrevisset, in ipsa qualitate ultionis innotuit maculam criminis. Sulphur quippe fetorem habet, ignis ardorem. Qui itaque ad perversa desideria ex carnis fetore arserant, dignum fuit ut simul sulphure perirent et igne, quatenus ex justa poena discerent ex injusto desiderio quid fecissent. espiciensque uxor illius post se, versa est in statuam salis. Uxor autem ejus, eorum scilicet genus figuravit qui, per gratiam vocati Dei, retro respiciunt, et ad ea quae reliquerant redire contendunt, de quibus ipse Dominus, Nemo, inquit, ponens manum suam super aratrum, respiciens retro, aptur retro respicere, ut per id ostenderet non esse redeundum ad veteest, exemplum praestat ad condimentum fidelium, unde alii salientur.
Abbreviated transcription (Latin):
calamitate t̾bati. ulterius ostiũ non re quirerent : hac a orasia
&illi ꝑcuni sunt quipꝰcusi sunt heliscũ. Hanc & illi habuer
qui dnm̃ postresurrectionẽ cuillo ambulantes inuia non
cognouert̃ : quã uis ñsit ibi hoc uerbũ positũ. sed res ipsa intelle¬
adm̃tẽ reuertit᷑ & in ꝑtritus man& Dod omitȩ aut̃ uiri. In
domo loth: inuenire ostiũ nequeunt quia cocruptores men¬
tiũ contra uitã iusta nullũ accessionis aditũ dep̃hãndunt
ꝑcumi catitate quisi domũ circũcunt qui inuidũntes facta
dictaq ꝑserutant᷑. Sed quia cius đeuita iusti fortis undiquẽ
adaudabilis actio obuiat: errantes nihil aliud quampariã¬

Expanded text:
calamitate turbati, ulterius ostium non requirebant. Hac aorasia calamitate turbati, ulterius ostium non requirebant. Hac aorasia illi percussi sunt, qui quaerebant Helisaeum. hanc et illi habuerunt, qui dominum post resurrectionem cum illo ambulantes in uia non cognouerunt, quamuis ibi non sit hoc uerbum positum, sed res ipsa intellead mentem revertitur, et imperterritus manet? Sodomitae autem viri in domo Loth invenire ostium nequeunt, quia corruptores mentium contra vitam justi nullum accusationis aditum deprehenduntPercussi caecitate quasi domum circumeunt, qui invidentes facta dictaque perscrutantur. Sed quia ejus de vita justi fortis undique ac laudabilis actio obviat, errantes nihil aliud quam pari
Abbreviated transcription (Latin):
parco c&eris Addex aggerandũ & de monstrandũ qd nec u¬
Vr. Qđ occurrit loth angelis & ad orauit in faciẽ. uid&
intellexisse qđ angeli essent. Sedrursus cũeos ad refectionẽ
corporis inuitat quȩ mortalib: necessaria .ẽ. Vid&ur putas¬
lias suas in conpensatione: ut uiri hospites eius nihil a sodomis¬
tis talepaterent᷑ utrũ ammit tenda sit cõpensatio flagitioꝵ
uel quoꝵq peccatoꝵ. ut nos faciamus malialiquid. nealius gra¬
uius malũ faciat: An potius ꝑturbationeͥ loth non consilio
tribuendũ sit. ꝙ hocdixerit merito quȩritur : & nimirum
periculo sissime ammittit᷑ hac cõpensatio. Diaut̃ ꝑturbatio¬
ni humana tribuit᷑. & menti tanto malo ꝑmota. nullo modo
aorasia qđ magis significat sidici poss& auidentia: quae fa¬
cit non uideri no nomnia sed qđ non opus .ẽ. Nã merito mo¬
u& quomodo potuer̃ deficere querendo ostiũ. Ditali erant
cęcitate ꝑ cussi ut omnino nihiluiderent. Hoc enĩ modo sua

Expanded text:
parco caeteris; ad exaggerandum et demonstrandum quod nec u Quod occurrit Loth angelis, et adoravit in faciem, videtur intellexisse quod angeli essent; sed rursus cum eos ad refectionem corporis invitat, quae mortalibus necessaria est, videtur putaslias suas hac compensatione, ut uiri hospites eius nihil a Sodomitis tale paterentur, utrum admittenda sit compensatio flagitiorum uel quorumque peccatorum, ut nos faciamus mali aliquid, ne alius grauius malum faciat, an potius perturbationi Loth, non consilio- tribuendum sit quia hoc di- xerit, merito quaeritur. et nimirum periculosissime admittitur haec compensatio. si autem perturbationi humanae tribuitur et menti tanto malo permotae, nullo modo aopao-q, quod magis significat, si dici posset, "auidentia", quae faciat non uideri non omnia, sed quod non opus est. nam merito mouet quomodo potuerunt deficere quaerendo ostium, si tali erant caecitate percussi, ut omnino nihil uiderent; hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩ ñfieri Et ideo quidẽ filius iudȩ. sed cum thamar¬
maritum non acceperat quia erat ea demtribus iuda sed
iam inpopulo indenemo regnabat. Vnde & nom̃ eĩ id ÷ se¬
la in t̃p̃tat᷑ dimissio eiꝰ. Non ꝑtin& sane adhanc significati¬
onẽ uiriscĩ & iusti quilic& illo tẽpore fuer̃: ad nouũ tamen
ꝑtinent testam̃tũ quiꝓph&ando scient̾ utiles fuerunt
qualis dauid fuit. Eosane temp equo iã iudȩa coeperat
reges extribuiuda non habere. non ẽ. cõputandus hero¬
des maior in regib: eius tãmaritus maritus thamar erat
enim alienigena. nec sacram̃to illi mystice unctionis tã¬
quã coniugali foedere cohȩrebat sedtãquã extraneus
dominabat᷑ quã potestatẽ a romanis & acesare accepe¬
rat. Sic& ei filii tetrarchȩ . quorũ unus erat ero des. pa¬
tris nomine appellatus qui cumpilato in passione dnĩ
concordatus. Istȩ ergo alienigenȩ usq: ad eo non depu

Expanded text:
uda non fieri. Et ideo erat quidem filius Judae, sed eum martum Thamar non accipiebat: quia erat eadem tribus Juda, sed jam in populo inde nemo regnabat. Unde et nomen ejus, id est, Sela interpretatur Dimissio ejus. Non pertinent sane ad hanc significationem viri sancti et justi, qui licet illo tempore fuerint, ad novum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere, non est computandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non depu
Abbreviated transcription (Latin):
ten& inuinculis. beniamin auferetis in me haec mala om̃ã
recider̃. Cui respondit ruben. Duos filios meos int̃fice
siñ reduxero illũ tibi. trade in manumea. & ego eũ tibi¬
restituã. Atille non descend& inquit filius ms̃ uobcũ.
Erat̃ eiꝰ mortuus : ipse solus remansit. siquid ei aduersi
acciderit int̾ra adquã ꝑgitis deduc&is canos meos.
num quia cũ tristitia. an &iam siabess& tristitiatã quã¬

Expanded text:
tenetur in vinculis Beniamin auferetis in me haec mala omnia reciderunt cui respondit Ruben duos filios meos interfice si non reduxero illum tibi trade in manu mea et ego eum restituam at ille non descendet inquit filius meus vobiscum frater eius mortuus est ipcontigerit in terra ad quam pergitis, deducetis canos meos num, quia cum tristitia? an etiamsi abesset tristitia, tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
obtulerq ei munera tenentes in manib: & ad orauer̃ eũ ꝓni
in t̾ra. atille clement̃ resalutatis eis in t̾rogauit dicens. sal¬
uuisne ÷ pat̃ uester senex de quo dixeratis mihi adhucuiuit
Qui responder̃ sospes . ẽ. seruus tuus pat̃ nr̃ adhuc uiuit
& incuruati ad orauer̃ eũ. At tollens aut̃ oculossuos ui

Expanded text:
Obtuleruntque ei munera tenentes in manibus, et adoraverunt proni in terra. At ille clementer resalutatis eis, interrogavit dicens: Salvusne est pater vester senex de quo dixeratis mihi: adhuc vivit? Qui responderunt. Sospes est servus tuus pater noster, adhuc vivit, et incurvati ad
Abbreviated transcription (Latin):
parsarabiȩ .ẽ. Nã & familiȩ eoꝵ oppidaq & pagi acminuta¬
castella & trib horũ appellatione celebrant᷑. Ab uno ex hiscedar
in deserto & duma alia regio. & theman adaustrũ & c& hema ado¬
rentẽ plagã dicit̃. Qđ aut̃ in extremo huius capituli uxtal xc
legimus contra faciẽ omnium frm̃ suoꝵ habitabat. uerius est il¬
lud qđ nos posuimus corã omnib: fratrib: suis occubuit id in ma¬
nib: omniũ filioꝵ suoꝵ mortuus .ẽ. suꝑtitib liberis & nullo pri¬
us morte prarepto. Ers aut̃ ꝓfiliis appellari. ia cobquoq ad laban
demonstrat dicens. qđ ẽ. peccatũ meũ quia ꝑͥsecutus espostme
& quia scrutatus om̃a uasamea. quid inuenisti de uniuersis
uasis domus tua. ponat̃ corã fratribus meis & fribustius & di¬
iudicent contranos. nec enim possumus credere ut scriptura cõ¬
memorat qđ ia cob exceptis liberis secũ frs aliquos habuerit

Expanded text:
pars Abrahae est. Nam et familiae eorum oppidaque et pagi, ac minutapars Abrahae est. Nam et familiae eorum oppidaque et pagi, ac minutacastella et tribus, eorum appellatione celebrantur ab unoquoque ex his, Cedar in deserto, et Duma alia regio: et Thema ad austrum, et Cedma ad orientalem plagam dicitur. Quod autem in extremo hujus capituli juxta Septuaginta legimus contra faciem omnium fratrum suorum habitabit, verius est illud, quod nos posuimus, Coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus liberis et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque Laban demonstrat, dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me, et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis, et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemorat, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit
Abbreviated transcription (Latin):
argar & ismahel significauer̃ carnales u& eristestamenti. sic
tũ nouũ existimant. ꝑtinere: Sedutraq c̃cubinȩ dicuntur saꝰ
rũ iđ carnaliũ sed non ꝑueniunt ad regnũ ꝓmissũ necher&ici
nec iudei quia carnalia lucra sectantur. Praet̃ isaac enĩ nullus
ẽ. heres. utiq quia non filii carnis. sed filu ꝓmissionis. deputan¬
tur insemine.
Et mortuus .ẽ. abrahã. usq & collectus est
ficiens mortuus. ẽ. abrahã quia non conuenit abrahae deficere
& imminui. illud quoq qđ non posuimus insenectutebona. se¬
nex & plenus in grecis codicib ponit᷑ plenus dierũ: qđ cũ sensũ
uideat᷑ exponere. eo qđ luce & diei operib plenus occubuerit
ta magis AΑΛΝΑΡΩCTIN facit si simplicit̃ ponat᷑ plenus
Ithaec nomina filioꝵ isma hel.us.q in conspectu omnium¬
Equib: primogenitus fuit naba ioth. Aquo omnis regio ab
eufrate usq ad marerubrũ nabathena usq hodie dr̃. quae

Expanded text:
Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris TestAgar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testtum Novum existimant pertinere. Sed utraque concubina, sola rum, id est carnalium; sed non perveniunt ad regnum promissum haeretici, vel Judaei, quia carnalia lucra seest haeres, utique quia non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine. Et mort mortuus est: quia non convenit Abrahae deficere, et imminui. Illud quoque quod nos posuimus, in senectute bona senex et plenus: in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus occubuerit: tamen magis ad anagogen facit, si simpliciter ponatur plenus. 345 Et haec nomina filiorum Ismael in nominibe quibus primogenitus fuit Nabajoth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie d
Abbreviated transcription (Latin):
thura natifilii abrahã iuxta historicos hebrȩoꝵ occupauerunt
usq ad maris rubri t̃minos. Dicit᷑ aut̃ unus exposteris abraha
qui appellabat᷑ afer. duxisse aduersũ libiã exercitũ & uictis
hostib: consedisse . eius. posteros ex nomine ataui a fricã nun¬
cupasse. Qđ aut̃ ait & filii dadan. fuerint amrim & lato¬
sim & loommĩ. Assurĩ innegotiator es trans ferriputant.
Latosim eris ferriq m& alla cudentes. La omin uõ filar¬
cus id .ẽ. princeps multarũ tribuũ atq populoꝵ & aln abho
assurim uocatos srros. eẽ contendunt & aplerisq filiis¬
IS abraha exc&hura occupatas indiae regiones. Quid ẽ qđ
abrahã post obitũ sarae c&hurã duił ux orẽ: Num quid ob
in continentiã dũ ess& a&ate grandaeuus: absit. an ꝓpt̃ fili¬
oꝵ ꝓcreationẽ. duilli sem̃ quasi stela caeli exisa ac filio ꝓmit¬
ter&ur. Nonergo. Quid sibi uult ista c&hura. Nisiquia sic̃

Expanded text:
tura nati filii Abraham juxta historicos Hebraeorum, occupaverunt tura nati filii Abraham juxta historicos Hebraeorum, occupaverunt usque ad maris Rubri terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae qui appellatur Apher duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi, Africam nuncupasse. Quod autem ait: Et filii Dadan fuerunt, Assurim, et Latusim, et Laomim, Assurim in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Laomim vero φύλαρχος id est, princeps multarum tribuum atque populorum. Alii ab hoc Assurim vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis AbrahAbraham post obitum Sarae, Ceturam duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit. An propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae coeli ex Isaac filio promitteretur? Non. Ergo quid sibi vult ista Cetura, nisi quia sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ eã qua exꝑditione si nagogae accedere potuit tristitiam¬
det̃sit. Dũenĩ rebecca coniungit᷑ dolor dematris morie amputa¬
tur quia dũ scã eccła ex gentilitate ueniens usq adthoꝵ conte¬
plationis ꝑducit᷑ iudȩa pnihilo hab&ur. Ousint ptari ipsa eoꝵ¬
celestis sit gaudii contẽplatione suspensa hab& tam̃ adhuc qđ
triste demortalis carnis pondere toler& Ira ac uõ & rebecca itꝰ
tũ ẽ. Opeaũt gaudentes intribulatione patientes. Uthanc& ꝓ
spera de contẽplatione l&ificent & adhuc aduersa de tribula¬
copulata int̃p̃tat᷑. aut uincta. Quã ob causa suspicant᷑ hebrȩi
mutato nomine eandẽ eẽ agar. qua rra mortua de concubina
transierit in uxorẽ. Etuid &ur depositiiã abrahae excusa iae¬
tas nesenex post mortẽ ux oris u&ulae nouis arguat᷑ nuptus
lasciuisse. Nos qd incertũ .ẽ. relinquentes hocdicimus qđ de ce¬

Expanded text:
noster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiamnoster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiamdetersit; dum enim Rebecca conjungitur, dolor de morte matris amputatur, quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo habcoelestis sit gaudii contemplatione suspensa, habet tamen adhuc quod triste de mortalis carnis pondere toleret. Isaac vero et Rebecca ctum est: Spe autem gaudentes, in tribulatione patientes , ut hanc et prospera de contemplatione laetificent, et adhuc adversa de tribulacopulata interpretatur aut conjuncta. Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Ce
Abbreviated transcription (Latin):
dit̾ & quia ꝑuerse egerit uerecundat̃. Palliose cooperire cura¬
uit quia uiso dño infirmitatẽ suae actionis erubuit. Etilla quae
prius in camelo libere gestabat᷑. decendens postmodũ uerecun¬
diategit᷑. Unde eidẽ ȩccłae apriore elatione conuersa ꝑapos¬
tolicã uocẽ quasi rebeccae de camelo descendenti. sibiq palli¬
ũ suꝑ ducenti dicit᷑. Qu ẽ enĩ fructũ habuistis tunc in illis in qͥb
nunc erubescitis Quã isa ac in tab naculũ suũ matris introdu¬
cit atq uxorẽ accipit quia loco sinagogȩ dñs ex qua ꝑcarnẽ
natus ẽ scam̃ ȩccłam diligit eãq sibi inamore & contẽplatio¬
ne coniungit. ut quae prius ꝓximus ex cognatione id .ẽ. cog¬
nita pp̃distinationẽ fuerat pꝰmodũ iã c̃iuncta inamore conti¬
nuo uxor fiat. Quã intantũ dilexit. ut dolorẽ qui ex morte
matris accesserat tẽperar&. quia exlucro scaẽ ecđae redeptor

Expanded text:
ditur, et quia perverse egerit, verecundatur; pallio se operire curaditur, et quia perverse egerit, verecundatur; pallio se operire curavit, quia viso Domino, infirmitatis suae actiones erubuit, et illa quae prius in camelo libere gestabatur, descendens postmodum verecundia tegitur. Unde eidem Ecclesiae a priore electione conversae per apostolicam vocem, quasi Rebeccae de camelo descendenti, sibique pallium superducenti dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis ? Quam Isaac in tabernaculum suae matris introduxit, atque uxorem accepit, quia loco Synagogae Dominus, ex qua per carnem natus, sanctam Ecclesiam diligit, eamque sibi in amore et contemplatione conjunxit: ut quae prius proxima ex cognatione, id est, cognata ex praedestinatione fuerat, postmodum jam conjuncta in amore continuo uxor fuit. Quam in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat temperaret, quia ex lucro sanctae Ecclesiae Redemptor