comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯseq̃nt᷑. Aliud ẽ purissimã mende̾ ⁊ nulla recorda¬
tione pollutã deo uing̾e̾. aliuo meminisse ãplexꝰ
uiri fede ne cessitatis : qd̃ corpore ñ agas recorda
uͥginitatis erat beaticudini destinatꝰ. Et cũ om̃s cap¬
t sint uasa qͦq tẽpli babylonio uastante direpta.
iste solus lib̃ ab ostib ẽ. ⁊ capauitatis nescit inui¬
rias. ⁊ auictorib accep̃ stipendia. ⁊ nabuzardan
cui de scĩs scdrũ nabogodonosor non p̾ceꝑat p̃cep̃ de

Expanded text:
consequentur. Aliud est purissimam mentem et nulla recordatione pollutam Deo jungere, aliud meminisse amplexuum viri foedae necessitatis: et quod corpore non agas, recordavirginitatis erat beatitudini destinatus. Et cum omnes capti sint, vasa quoque Templi Babylonio rege vastante direpta, iste solus liber ab hostibus est, et captivitatis nescit injurias, et a victoribus accepit stipendia, et Nabuzardan, cui de Sanctis sanctorum Nabuchodonosor non praeceperat, praecepit de
Abbreviated transcription (Latin):
e: ñ reor idcirco tnͣslacũ enoch quod uxorẽ habu¬
erit. s qͦd pͥmꝰ inuocauerit dm̃. & crediderit in
plenissime docet. Porro noe qͥ qͣsi fecunda radix
humano geni seruabat᷑: utiq cũ uxore debuit & fi

Expanded text:
e, non reor idcirco translatum Enoch, quod uxorem habue, non reor idcirco translatum Enoch, quod uxorem habuerit; sed quod primus invocaverit Deum, et crediderit in plenissime docet . Porro Noe, qui quasi secunda radix humano generi servabatur, utique cum 267 uxore et fi
Abbreviated transcription (Latin):
it pͥꝰ plantare siluã. & crescere. ut ẽẽt qͦd deinceps
posset recidi. Simulq considera lus uerbi. Et reple¬
te terrã. Nupdiȩ terrã replent. uirginitas para¬
disum. S & hoc intuendũ dum taxat iuxta hebra¬
icã ueritatẽ quod cũ scͥpt᷑a in pͥmo et cerçio et
quarco & quinto et sexto diȩ expletis oꝑib̾ singłoꝵ
dixerit. & uidic deus quia bonũ ẽ. et in scd̃o die
hoc omnino subtraxit. nobis intelligentiã derelinquens
non ẽẽ bonũ duplicẽ numerũ qͥ ab unione diuidat et
p̃figuret federa nuptiarũ. Vnde & in archanoe omĩa
animalia quecũq bina ingrediunt᷑ in munda sunt¬
& aliud sacͣm̃tũ. Qd̃ ne in bestiis qͥ dẽ & inmundis a¬
uib digamia cõꝓbata sic. Bina enĩ & bina ingrediũ¬
tur inmunda. &ͦ septena q̃ munda sunt. ut hab̾et
noe pꝰ diluutũ qͦd impari numo statĩ d̃o posset of¬
ferre. Si aut̃ tͣnsfert᷑ enoch & seruat᷑ in diliuuo no¬

Expanded text:
it prius plantare silvam et crescere, ut esset quod postea posset excidi. Simulque consideranda vis verbi, replete terram. Nuptiae terram replent, virginitas paradisum. Sed et hoc intuendum dumtaxat juxta hebraicam veritatem, quod cum Scriptura in primo, et tertio, et quarto, et quinto, et sexto die, expletis operibus singulorum dixerit: Et vidit Deus quia bonum est, in secundo die hoc omnino subtraxit: nobis intelligentiam derelinquens, non esse bonum duplicem numerum, quia ab unione dividat, et praefiguret foedera nuptiarum. Unde in arca Noe omnia animalia, quaecumque bina ingrediuntet aliud sacramentum, quod ne in bestiis quidem, et immundis avibus digamia comprobata sit. Bina enim ingrediuntur immunda: et septena quae munda sunt, ut haberet Noe post diluvium, quod de impari numero statim Deo posset offerre. 17. Si autem transfertur Enoch, et servatur in diluvio No
Abbreviated transcription (Latin):
cursim celerit᷑q dictanci singula leuit᷑ ꝑstͥ̾ng̾e & incelli¬
ante dictus ẽ auses siue ut rectiꝰ habet᷑ in hebreo oseȩ .i.
saluator. Ipse enĩ scđm epistolã udȩ saluauit & edurit
popłm isrł de egipco. & int̾rã reꝓmissiois indux̃. hic iħe¬
ut uenit ad iordanen. aquȩ nuptiarũ q̃ sẽꝑ inlege flux¬
etant. are facte sunc. & stecert̃. & siccis pedib ac nudis
stappler haberemus pͥputiũ uel abicisa penipatest eram
nascenes reste seca curtucisio habet loct pellina auteror

Expanded text:
cursim celeriterque dictanti, singula breviter perstringere, et intellicursim celeriterque dictanti, singula breviter perstringere, et intelliante dictus est Ause, sive, ut rectius habetur in Hebraeo, Osee, id est, salvator. Ipse enim, secundum Epistolam Judae, salvavit, et eduxit populum Israel ex Aegypto, et in terram repromissionis induxit. Hicut venit ad Jordanem, aquae nuptiarum, quae semper in Lege fluxerant, arefactae sunt, et steterunt: et siccis pedibus ac nudis duplex haberemus praeputium, vel excisa pellicula iterum nasceretur, recte
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ confunde. eciã ad dauud fugientẽ ab achunelech
sacer doce dictũ. si mundi sunt pueri ab uxorib & ule oes¬
pondit ab heri &e nudius cercius. Panes enĩ ꝓposicionis qͣsi
ab uxorib u. idelicet quod ad munditias corꝑis xp̃i omĩs
uictueq condicio ẽ. quare alt̾a recipit᷑. attera repbatur.
& sacerdotał tudua in domo iubet᷑ sede patͥs sui. nec sed̾m
& mat̾s exeqͥas. ita add eã uibet᷑ accede. Si uͦ nupta sit qͣsi aliena
contẽptut᷑. Qui ixorẽ ctuxerit. & qͥ plantauit iunea. ueliit
utre muiciȩ seruus uxoris. De specuł mulierũ ieuinancũ
qͣsi de purissimis corꝑib uirginĩ lucer in tab̾nacło fundi¬
tur. & intͥnsecꝰ in scu̾̃ario tam cherubin quã ꝓpiciadoriũ c
archa testam̃ti & m̃sa ꝓposicionis & candelabra & curibu¬
lũ ex auro mundissimo sunt. Neq enĩ in sca sc̃oꝵ inferri
pocerat argencũ. Quid miror inmo si eũ mͥ ꝓpositũ sic

Expanded text:
e etiam ad David fugientem, ab Achimelech sacerdote dictum: Si mundi sunt pueri ab uxoribus? Et ille respondit: Ab heri et nudiustertius . Panes enim propositionis, quasi ab uxoribus? videlicet quod ad munditias corporis Christi, omnis viduaeque conditio est, quare altera recipitur, altera reprobatur? Et sacerdotalis vidua in domac matris exsequias, ita ad eam jubetur incedere. Si vero nupta sit, quasi aliena contemnitur. Qui uxorem duxerit, et qui plantaverit vineam velut  qui servus est uxoris. De speculis mulierum jejunantium, quasi de purissimis corporibus Virginum. Luter in tabernaculo funditus, et intrinsecus in sanctuario tam Cherubim, quam propitiatorium et arca testamenti, et mensa propositionis et candelabrum et thuribulum ex auro mundissimo sunt: neque enim in Sancta sanctorum e sensuum. --Quid moror in Moyse, cum mihi propositum sit
Abbreviated transcription (Latin):
tatis infamis. aut certe ipsa turginitas ei parit suꝑbiã.
Et dũ sibi applaudit de sola corꝑis castitate. uͥcuteᷤ
cet̾as neglegit. Non fouet pauꝑes pecunie cupiti¬
or est. & uenit int̾dũ ut tͥstior uultꝰ. adductũ suꝑ¬
ciliũ. incessus põparũ fercłis simił offendat popu¬
lum: ⁊ qͥ nicħ ħt quod rep̾hendat in uita. habicũ
solũ odit & incessũ. Multi eligunt᷑ ñ amore sui. s
alt̾ius odio. in plerisq suffragiũ meret᷑ sola sĩpli¬
citas. ⁊ alt̾iꝰ prudentiȩ ⁊ calliditati qͤsi malicia op¬
ponit᷑. Non nũquã errat uulgi plebisq iudiciũ.
⁊ in sac̾ootibꝰ cõpband̃.Y. nꝰqͥsq suis moribꝰ fauet. ũ
ñ tãbonũ ꝗͣ sũi similẽ q̃rant p̃positũ. Cuenit ali
quociens ut mariti q̃ pars maior in popło ẽ ma.¬
ricis qͣsi sibi applaudant ⁊ in eo se arbicrent᷑.
minores ñ c̾ẽ uirginibꝰ si maritũ uͥgini p̃ferant.
ciencia ñ remordebit. lut̾dũ ħͥ ⁊ pontificũ uicio

Expanded text:
tas infamis, aut certe ipsa virginitas ei parit superbiam. Et, dum sibi applaudit de sola corporis castitate, virtutes caeteras negligit, non fovet pauperes, aut pecuniae cupidior est. Evenit interdum, ut tristior vultus, adductum supercilium, incessus pomparum ferculis similis offendat populum et qui nihil habet, quod reprehendat in vita, habitum solum oderit et incessum. Multi eliguntur non amore sui, sed alterius odio. In plerisque suffragium meretur sola simplicitas et alterius prudentiae et calliditati quasi malitia opponitur. Nonnumquam errat vulgi plebisque iudicium et in sacerdotibus comprobandis unusquisque suis moribus favet, ut non tam bonum quam sui similem quoties ut mariti, quae pars major in populo est, maritis, quasi sibi, applaudant; et in eo se arbitrentur minores non esse virginibus, si maritum virgini praeferant. « scientia non remordebit. Interdum hoc et pontificum vitio
Abbreviated transcription (Latin):
sic sint qͣsi ñ habentes: & manifesti de p̾conio castita
si parẽ ꝑctidit alt̃ ñ coniungat᷑. & intelligem digamã
eti ã a nucis auib repban. Scatiq curt̃ dic dadu¬
rẽ ficus ꝓculit gossos suos. Idẽ uetis legis pcepta ceci¬
dert & de tuglio Umes fiorentes dedert᷑ odore. una¬

Expanded text:
sic sint quasi non habeant ? Et manifestius de praeconio castitatsi parem perdiderit, alteri non jungatur; et intelligemus digamiam etiam a mutis avibus reprobari. Statimque turtur dicrem: Ficus protulit grossos suos , id est, veteris Legis praecepta ceciderunt, et de Evangelio vites fiorentes dederunt odorem. Un
Abbreviated transcription (Latin):
de u̾ginib. aũ p̃ceptũ dñi ñ habeo. Et cur inquies cͤaca
st̃ genitalia. ⁊ sic a conditores sapientissimo frabricati
sumꝰ. ut mutitũ nr̃m paciam̃ ardorẽ. ⁊ gestiamꝰ ĩn acͤalẽ
copłã: ꝑiclitam responsionis uerecundia. qͣsi int̾duoᷤ
ris ł cause naufragiũ sustinemꝰ. Si ad ꝓposita respon¬
deamꝰ. pudore suffundim᷑. Si pudor ĩꝑarit silentiũ. qͥsi
de loco uidebim᷑ cełe. adu̾sario feriendi occasionẽ dare.

Expanded text:
De virginibus autem praeceptum Domini non habeo . Et cur, inquies, creata sunt genitalia, et sic a conditore sapientissimo fabricati sumus, ut mutuum nostri patiamur ardorem, et gestiamus in naturalem copulam? Periclitamur responsionis verecundiaris, vel causae naufragium sustinemus. Si ad proposita respondeamus, pudore suffundimur; si pudor impetrarit silentium, quasi de loco videbimur cedere et adversario feriendi occasionem dare.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ apłos. ut quẽ fidẽ xͥ uͥgmẽ repꝑerat u̾go ꝑmansic.
petrꝰ qͥ uxorẽ habuerat int̾rogare ñ audet. illũ rogat
ut introget. et pꝰ resurrectionẽ nunciande masra
magdalene qd dñs resurrȩxisset. ut̾q currit ad sepiil¬
atum. s ule p̾uenit. Cũq e̾ent in naui & piscarent᷑ inlasu
genesarechiħs stabat in licore. nesciebant apłi que uii¬
derent. soł uͥgo uͥgine recognoscit.: dic petro. Uns est.
Hursũ pꝰ auditã sententiã qͦd abalio cingeneł ił̃ petu̾

Expanded text:
repererat, virgo permansit, Petrus, qui uxorem habuerat, interrogare non audet, illum rogat ut interroget. Et post resurrectionem, nuntiante Maria Magdalene quod Dominus resurrexisset, uterque cucurrit ad sepulcrum; sed ille praevenit. Cumque essent in navi et piscarentur in lacu Genezareth, Jesus stabat in littore, nec sciebant Apostoli quem viderent: solus virgo virginem agnoscit, et dicit Petro: Dominus est. Rursum post auditam sententiam, q
Abbreviated transcription (Latin):
tio. & ne uideret᷑ mulieris dura condicis que eã
in marici redigerit seruitutẽ. Legis recordat᷑ an¬
tiq & ad originale exẽplũ redit. quod adã pͥmꝰ
factꝰ sit de inde mulier ex costa eiꝰ & qͦd ada dia¬
bolus seduc̾e ñ poduit. s euã. & qd post offensã dñi
stacĩ uiro subiecta sit & ad maritũ ulliꝰ facta cor¬
Quodq aroiẽ ueterẽ illa que semel conubio copulata e
tam̃ si ipsos filios etudiret᷑ in fide & dulectione xp̃i &e¬

Expanded text:
t ne videretur mulieris dura conditio, quae eam in mariti redigeret servitutem, legis recordatur antiquae et ad originale exemplum redit: quod Adam primus factus sit, deinde mulier ex costa ejus: et quod Adam diabolus seducere non potuerit, sed Evam: et quod post offensam Dei statim viro subjecta sit, et ad maritum illius facta conquodque errorem veterem illa quae semel connubio copulata esret: Ita tamen, si ipsos filios erudiret in fide et dilectione Chri
Abbreviated transcription (Latin):
aliis apłis qd uxores habueruit. & cũ de uno scͥptũ
sit ac de cet̾is tacitũ indellig̾e debemꝰ eos sine uxori
bus fuisse de quib nichil t̃ale scͥpt᷑a sigificet. Etin

Expanded text:
aliis Apostolis, quod uxores habuerint; et cum de uno scriptum aliis Apostolis, quod uxores habuerint; et cum de uno scriptum sit, ac de caeteris tacitum, intelligere debemus sine uxoribus eos fuisse, de quibus nihil tale Scriptura significet. Et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
apłi & cephȩ & fr̃s dñi. uingat & illud qͦd in grecis uo¬
luminib eist. Nũqͥd ñ habemꝰ potestatẽ sorores muli¬
eres ł uxores circũ ducendi : Ex quo apparet de aliis
eũ sc̃ĩs dixisse mulierib quȩ uixta morẽ uidaicũ ma.¬
gistris de sua substantia ministrabrant sic̃ legimꝰ ip¬
so quoq dño factitatũ. Nam & ordo u̾boꝵ hoc sig̾ificat
Nũqͥd ñ habemꝰ podestatẽ manducandi & bibendi.
aut sorores mulieres circũducendi: Ubi de comedẽ¬
do et bibendo ac de ministͣcionis sup̃tu p̾mictit᷑ et de
gi debere s eas ut diximꝰ qͤ de sua subtantia mi¬
nistrabant. Quod & in ueteri lege de sonamite illa
scͥbit᷑. q̃ solita sit eliseũ reciꝑe: & pon̾e mensã & pa¬
nẽ & candelabrũ. Et cet̾. Aut̃ certe sit ynaikac uro.¬
res acciꝑe. ñ mulleres id quod addit᷑ sorores tollit uxo.
res & ostendit eas germanas in sp̃u fuisse ñ coniu¬
ges qͣꝗͣ excepto apło petro ñ sic manifeste reĩadũ de

Expanded text:
illud quod in Graecis codicibus est: Numquid non habemus potestatem sorores mulieres, vel uxores circumducendi? Ex quo apparet eum de aliis sanctis dixisse mulieribus, quae juxta morem Judaicum magistris de sua substantia ministrabant, sicut legimus ipsi quoque Domino factitatum. Nam, et ordo verborum hoc significat: Numquid non habemus potestatem manducandi, et bibendi, aut sorores mulieres circumducendi ? Ubi de comedendo et bibendo, ac de administratione sumptuum praemittitur, et de gi, sed eas, ut diximus, quae de sua substantia ministrabant. Quod et in veteri Lege de Sunamitide illa scribitur, quae solita sit Elisaeum recipere, et ponere ei mensam, et panem, et candelabrum, et caetera. Aut certe si γυναῖκας, uxores, accipimus, non mulieres, id quod additur, sorores, tollit uxores, et 278 ostendit eas germanas in spiritu fuisse, non conjuges. Quamquam, excepto Apostolo Petro, non sit manifeste relatum de
Abbreviated transcription (Latin):
ut introducet de filiis captiuitatis israbel & de
argum̃tat᷑. si de semine regio electi sunt daniel & cͣs
pueri de semine aut̃ regio eunuchos fore scͥpt᷑a p̃dir̾.
lios & filias lib̾are ñ posse. respondendu ẽ qd iux¬
ta ypothes in dictũ ẽ. Neq enĩ eotẽpore noe. & iob
erant. qͦs multis ante seculis fuisse cognouimꝰ. & est
sensus. Si tales & tales uiri fu erint in t̾ra peccatͥcȩ.
fiuios suos & filias suas lib̾are ñ poterunt. qr iusti¬
cia patͥs ñ lib̾abit filtũ. nec peccatũ alt̾ius aiceri

Expanded text:
ut introduceret de filiis captivitatis Israel, et de ut introduceret de filiis captivitatis Israel, et de argumentantur, si de semine regio electi sunt Daniel et tres pueri; de semine autem regio eunuchos fore Scriptura praedixit, lios et filias liberare non posse, respondendum est, quod juxta hypothesin dictum sit. Nec enim eo tempore Noe et Job erant quos multis ante saeculis fuisse cognovimus. Et est sensus: Si tales et tales viri fuerint in terra peccatrice, filios suos et filias liberare non poterunt; quia justitia patris non liberabit
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb dr̃. Tẽpꝰ breue e. suꝑ ẽ ut et q habent uxores. sic
sint qͣsin habentes. Aitu d ꝓcipi & uͥginitatẽ a saluia¬
memorari potest. qͣꝗͣ hoc ille iolita stolilitare ñ
uiderit. quod post itita recuꝑatã. & qͥnoecĩ annor
spatia ꝓłata dixerit amodo filios faciã. sciat in he¬
breis uoluminib ñ haberi. s legi ꝓ hoc pat̾ filũs
notã faciet u̾itatẽ tuã. Nec mirũ si holda itxor sei¬
lũ ꝓphetissa consul at᷑. ab iosia rege iudeȩ iã capa¬
uitade uicina & ira dñi stillante suꝑ hierłm. cũ
hec norma sit scͥptarũ ut deficientib uiris sc̃e mu¬
leres in uiroꝵ laudent᷑ opꝑbria. Suꝑfluũ ẽ aut̃
de danihele dicẽ. cũ hebre usq hodie aut tumẽt¬
& illũ & cres pueros fuisse eunuichos ex ula dei
sententia quã ysaras loquit᷑ ad hez echiã. et
de filiis cuis qͥ nascent᷑ ex te tollent & facient eu¬
nuchos in domo regis. Rursus q in daniele legi¬
mus. & dixit rex asphanezeth pncipi eunucorũ

Expanded text:
st, ut qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, aliud praecipi, et virginitatem a Salvamemorari potest, quamquam hoc ille solita stoliditate non viderit, quod post vitam recuperatam, et quindecim annorum spatia protelata, dixerit: Amodo filios faciam; sciat in Hebraeis voluminibus non haberi, sed legi pro hoc: Pater filiis notam faciet veritatem tuam. Nec mirum si Olda uxor Sellum prophetissa consulatur ab Josia rege Judae, jam captivitate vicina, et ira Domini stillante super Jerusalem: cum haec norma sit Scripturarum, ut 276 deficientibus viris sanctis, mulieres in virorum laudentur opprobria. Superfluum autem est de Danieet illum, et tres pueros fuisse eunuchos, ex illa Dei sententia, quam Isaias loquitur ad Ezechiam: Et de filiis tuis qui nascentur ex te, tollent et facient eunuchos in domo regis . Rursusque in Daniele legimus: Et dixit rex Asphanez principi eunuchorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ex pedit ut mola as miria liget circa collũ nr̃m.
et reierimus gehennȩ. & adulteriũ in solo nob̾ aspectu re¬
putabit᷑. T̃ransit ad salomonẽ. ꝑ quẽ se cecinit ipsa sapi¬
entia. Et cũ uxoriũ eũ dicat. atq in illiꝰ laudib ĩmoret mi¬
ror cur ñ iigat & illud de candicis canticor. Seragint&
sunt reginȩ & octogint̾a concubinȩ & adolescendulȩ qͥ¬

Expanded text:
275 viderimus, expedit ut mola asinaria ligetur circa collum nostrum, et rei erimus gehennae, et adulterium in solo nobis aspectu reputabitur. Transit ad Salomonem, per quem se cecinit ipsa sapientia: et cum uxorium eum dicat, atque in illius laudibus immoretur, miror cur non jungat et illud de Cantico canticorum: Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae: et adolescentulae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
it cdagh. saach genuit aminadab. aminaciab genu¬
ut core. Core genuit aser. aser genuit chou. thou ge¬
nut heleana. helcana genuit sub. sub genuit helui.
helcana genuit samuelẽ. Nulliq dubiũ ẽ sacerdos de
aaron & eleatar & finees stirpe generatos. Quicũ & ip̃si ux¬
ores habuerint. recte nob opponerent᷑ si etrore en c̾titar
tucti condendemꝰ mat̾monia repbanda. et ñ eẽt ponti¬
aieneados etoc ħ ẽ sine nupciis. ec reu̾a magñ fructus
ex libis samuel cap̃ ut qͥ ipse placuit deo tales genuerit
ĩ deo displice̾nt. Quod si boor & ruth nob obicad cõ.¬
pandã digamia sciat in eugłio obes pũ ȩccłȩ c̃e rabab
meretce in ordinẽ maiorẽ ani enumata porro qa da
ducentis p̃pritiis emisse iactat uxorẽ. nou̾i̾t illũ &
alias habuisse ꝗͣ plures & michol filiã saul ꝗͣ fater
alt̾ĩ tlidat postea recepisse. & iã senẽ synamicis puel

Expanded text:
it Caath, Caath genuit Aminadab, Aminadab genuit Chore, Chore genuit Assir, Assir genuit Helchana, Helchana genuit Sub, Sub genuit Tou, To Helchana, Helchana genuit Samuelem. Nullique dubium est sacerdotes de Aaron et Eleazar et Phinees stirpe generatos. Qui cum et ipsi uxores habuerint, recte nobis opponerentur, si errore Encratitarum ducti, contenderemus, matrimonia reprobanda: et non esset nostαλόγητος, hoc est, sine nuptiis. Et revera magnos fructus ex liberis Samuel capit: ut quia ipse placuit Deo, tales genuerit, qui Domino displicerent. Quod si Booz et Ruth nobis objicit ad comprobandam digamiam, sciat in Evangelio ob typum Ecclesiae, etiam Raab meretricem in orducentis praeputiis emisse jactat uxorem, noverit, illum et alias habuisse quamplurimas: et Michol filiam Saul, quam pater alteri tradiderat, postea recepisse; et jam senem Sunamitidis pu
Abbreviated transcription (Latin):
dixeric. ñ ꝑmanebit sp̃c meus in hominib uli
qͥancaro sunt. Quã obrẽ & moyses moriens plan
te icipcoronari. Samson quoq ꝓduc̃ in mediũ nec
decaluatũ qͦnddã dñi nazareũ a muliere considat. Qui
ucet tͣ ꝓũ ceneat saluatoris qͥd meretcẽ ex gentib ad¬
amarit excdia & multo plures hostuĩ moriens qͣ lieus
oriderit. tam̃ conrugat pudicicie exeplañ pbet. &e certe

Expanded text:
dixerit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia caro sunt . Quamobrem et Moyses moriens plangEncratitarum. --Samson quoque producit in medium, nec decalvatum quondam Domini Nazaraeum a muliere considerat; qui licet typum teneat Salvatoris, quod meretricem ex gentibus adamarit Ecclesiam; et multo plures hostium moriens, quam vivus occiderit: tamen conjugalis pudicitiae exempla non praebet. Et certe
Abbreviated transcription (Latin):
tiuus tenebat᷑ inbabilone qͥ tẽpestatẽ ab aqͥlone ue¬
nientẽ uid̾at. ⁊tͦbinẽ cunta rapientẽ ait. Mordu a
queret᷑. ⁊ ñ taceret apliꝰ Diligent̃ adtende donec
uxor uiu̾et ñ habebat liotatẽ popłm comonendi.
Morit᷑ uiror. ⁊ coniugale uincdm soluit᷑. ⁊ absq ul¬
la crepidatione semꝑ in officio ꝓpħali ẽ. Qui
enĩ liber uocatꝰ ẽ uere seriuis eͥ xp̃i. Hon ego
beadas ẽẽ uiduas. quȩ pꝰ baptismũ ita mansert̃. Nec illa¬
uũ detho meritũ quȩ cũ uiris in casticate ꝑourant s.
ł p̃ferri. Si enĩ illos sera pudicitia pꝰ despumatas cor¬
poris uoluptates erigit ꝯtͣ maritatas. cur ñ infra

Expanded text:
estatem ab Aquilone venientem viderat, et turbinem cuncta rapientem, ait: Mortua queretur, et non taceret amplius. Diligenter attende, donec uxor viveret non habebat libertatem populum commonendi. Moritur uxor, et conjugale vinculum solvitur, et absque ulla trepidatione semper in officio Prophetali est. Qui enim liber vocatus est, vere est servus Christi. Non nego beatas esse viduas, quae ita post baptismum manserint: nec illarum detraho merito, 290 quae cum viris in castitate perdurant; tatem sibi praeferri. Si enim illas sera pudicitia post despumatas corporis voluptates erigit contra maritatas , cur non infra
Abbreviated transcription (Latin):
uiq dubiũ ẽ in utroq destimonio moy sen legẽ signi¬
ficare Sicut ergo legimꝰ qͦd moyses .i. lex habuerit uxo¬
te ostende mͥ iħm naue uel ixorẽ habuisse ⁊ filios. &
cũ. morit᷑q ñ in uicenario num̾o. qui sẽꝑ in scͥptis in¬
fãstus ẽ. in quo serutuit iacob & uenditꝰ ẽ ioseph.
at quẽ diligit esau accipiens in eo q̃da mun̾a.s in
decimo de cuius laude crebro diximus. sepelit᷑q in
mero oꝑimenti noui. ut uͥginũ significare greges
saluatoris auxilio cooꝑtos. in monde ephraim. hẽ
in monte frugifero ab aqitilone mondis gaes. qͥ iic̃
ciuitas magni regis. quȩ opposita seꝑ inuidiȩ ẽ
eius appeliabat᷑ expletus sit rursũ inudicuam
uolumine quasi uiuens resurgens q descbit᷑¬

Expanded text:
ue dubium est, in utroque testimonio Moysen Legem significare. Sicut ergo legimus quod Moyses, id est, Lex habuerit uxorem, ostende mihi, Jesum Nave vel uxorem habuisse, vel filios: et cum, moriturque, non in vicenario numero qui semper in Scripturis infaustus est: in quo servivit Jacob, et venditus est Joseph, et quem diligit Esau, accipiens in eo quaedam munera; sed in decimo, de cujus laude crebro diximus: sepeliturque in mero operimenti novi: ut virginum significaret greges, Salvatoris auxilio coopertos in monte Ephraim, hoc est in monte frugifero, ab aquilone montis Gaas Mss. Gaecivitas regis magni , quae opposita semper invidiae est, ejus appellatur, expletus sit; rursum in Judicum volumine, quasi vivens resurgensque descri
Abbreviated transcription (Latin):
re in terra deserta quã cũ uroie muliere litigiosa & iricun¬
da. Quã rarũ sit uxrorẽ sine his uitiis inueniri. nouit ille
qͥdurit uxorẽ. Uñ pulcre uarus geminus sublimis orator.
Qui ñ inqͥt lidigat celebs ẽ. Miaius ẽ habitare in angło
tecti quã cũ uxore maledica in domo cõmuni. Si domꝰ
cõmunis mariti & uxouis erigit uxorẽ in supbiã. & con¬
uieliã u facit. quanto magis si dicior uxor fuerit & in
domo eiꝰ manserit : Incip̃eiũ ñ uxor eẽ s u̾ia. & uiro
si offenderit migͣndũ ẽ.Scillicidia eiciunt hominẽ in
diȩ hiemalide domo sua. simłr & muller maledica
de ꝓpͥa domo. assiduis qͥppe uirgiis & cotidiana gar¬
rulitate. fac̃ ꝑplue domũ eiꝰ. & eicit eũ de edib fius .i.¬

Expanded text:
racunda . Quam rarum sit uxorem sine his vitiis inveniri, novit ille qui duxit uxorem. Unde pulchre Varius Geminus sublimis Orator, Qui non litigat, inquit, coelebs est. Melius est habitare in angulo tecti, quam cum uxore maledica in domo communi . Si domus communis mariti et uxoris erigit uxorem in superbiam, et contumeliam viro facit: quanto magis si ditior uxor fuerit, et in domo ejus vir manserit! Incipit enim non uxor esse, sed domina; et viro si offenderit, migrandum est. Stillicidia ejiciunt hominem in die hiemali de domo sua, similiter et mulier maledica de propria domo . Assiduis quippe jurgiis et quotidiana garrulitate facit perfluere domum ejus, et ejicit eum de aedibus
Abbreviated transcription (Latin):
dor uestiũ sẽpitnꝰ uͥginitatis ẽ puricas. In matutino
seminauimꝰ sem̃ nr̃m. ꝙ ad uesꝑũ ñ cessemꝰ. Qui ser¬
putat ẽẽ ꝓnuptiis. uͥginicatis contin̾e sacram̃ta
monstrabo. Audianus qͥđ loquat᷑ sponsa anquã
spons eiꝰ ad t̾ras ueniat. patiatur. inferos penetret.
ac resurgat. Similitudines auri faciemꝰ tͥ cũ dis¬
anc̾tionib argendi. qͦ adusq rex in recubitu suo
babebat aurii sponsa s similicudines auri. an¬
gentũ autẽ qđ in nupciis se habe pollicet᷑ habe¬
uat uariũ atq distinctu. in uiduis concinencib
ac maritis. Deinde sponsus respondet ad sponsã. et
docet eã qͦd uet̾is legis umbra tͣnsierit & ueritas eu¬
umba mea qm ecce hiemps tͣnsuit pluuia habuet sib¬

Expanded text:
dor vestium sempiternus, virginitatis est puritas. In matutino dor vestium sempiternus, virginitatis est puritas. In matutino seminavimus semen nostrum, et ad vesperam non cessemus. Qui serputat esse pro nuptiis, virginitatis continere sacramenta monstrabo. Audiamus quid loquatur sponsa, antequam sponsus ejus ad terras veniat, patiatur, inferos penetret, ac resurgat. Similitudines auri faciemus tibi cum distinctionibus argenti, quoadusque rex in accubitu suo habebat aurum sponsa, sed similitudines auri. Argentum autem quod in nuptiis habere se pollicetur, habebat varium atque distinctum in viduis, continentibus, ac maritatis. Deinde sponsus respondet ad sponsam, et eam docet, quod veteris Legis umbra transierit, et veritas Evuoniam ecce hiems t
Abbreviated transcription (Latin):
iueni. Legam pncipiũ geneleos ae inueniemur adam
hominẽ hoc est tam uirũ quã feminã nuncupari. Cũ gͦbo
nicreati si mus & recti a deo. ipsi uitio nr̃o sumꝰ ad peiora
delapsi. Et qđ in paradiso rectũ in nobis fuerat. egredtien¬
tib de paradiso depͣuatũ ẽ. Quod si obieceris anꝗͣ pec¬
carent sexũ uiri & feminȩ fuisse diuisũ & absq pecca¬
to eos pocuisse coniungi. qͥd futͣm fuerit incertũ ẽ. Neq
enĩ possumꝰ dei scire uidicia. & ex nr̃o arbitͥo illã sencen
tiȩ p̾iudicarȩ. Hoc qͦd factũ ẽ inꝓpatulo ẽ. Quod qͥ in
paradiso uͥgines ꝑmansert̃. eiecti de paradiso copu¬
lati sunt. aut qͥd nocebat si para disus nuptias rece
radiso eos ande sociari: etiunt᷑ de paradiso & qͦd ibi
ñ fecerunt in t̾ra faciunt. ut statĩ a pͥncipio condicio¬
nis humanş uͥginitatẽ paradis & t̾ra nuptias dedica¬
uerit In omui cẽpore sint uestim̾̃ta tua candida. Can¬

Expanded text:
inveni. Legamus principium Geneseos, et inveniemus Adam, hoc est, hominem, tam virum quam feminam nuncupari. Cum ergo boni creati simus et recti a Deo, ipsi vitio nostro sumus ad pejora delapsi: et quod in paradiso rectum in nobis fuerat, egredientibus de paradiso depravatum est. Quod si objeceris, antequam peccarent, sexum viri et feminae fuisse divisum, et absque peccato eos potuisse conjungi. Quid futurum fuerit incertum est. Neque enim Dei possumus scire judicia, et ex nostro arbtiae praejudicare. Hoc quod factum est, in propatulo est, quod qui in paradiso virgines permanserunt, ejecti de paradiso copulati sunt. Aut quid nocebat, si paradisus nuptias recipradiso eos ante sociari? Ejiciuntur de paradiso: et quod ibi non fecerunt, in terra faciunt, ut statim a principio conditionis humanae, virginitatem paradisus, et terra nuptias dedicaverit. In omni tempore sint vestimenta tua candida . Can
Abbreviated transcription (Latin):
rerpihs putem eqͣnda Meliora sunt dicens nouissima
qͥes sosti e quia dis pores meliores culnt qua hi. Sua non
posteriores meliores sunt quã pͥores. Quia bonae en¬
quis. napientia cũ hereditate. in lege eni sapientiã car¬
rens mors seqtiebat̾ occidens. in euglio sapientiã sp̃s he¬
redicas ex pertat et̾na. Eece hinueni dixit eccliastes ho¬

Expanded text:
nuptiis putemus aequandam. Meliora sunt, dicens, novissima est, quia dies priores meliores erant, quam hi. Quia non posteriores meliores sint quam priores: quia bona, inquit, est sapientia cum haereditate. In Lege enim sapientiam carnis, mors sequebatur occidens: in Evangelio sapientiam spiritus, haereditas exspectat
Abbreviated transcription (Latin):
sinis. Et id circo ȩtas p̾scribit᷑ ut ille tancũ accipiant
pauꝑũ cibos quȩ iã laborarare ñ possunt. Simulq
consida qđ que duos habuit uiros etiã si anꝰ est &
decrepita et egens ȩccłȩ stipes ñ meret᷑ acciꝑe.Si aut̃
panis illi collit᷑ ȩlemosinȩ quanto magis ille panis
qui de cȩlo des̃cendit: quẽ qͥ indigne comederit. reuꝰ
timonia que supͣ posui in qͥb uiduis concedit᷑ ut
si uelint dienuo nubant. Quidã int̾p̃tant᷑ suꝑ his
uiduis quas amissis maritis sic inuenerit fides .xͥ.
sextus et reliquis norest enĩ accidere ut infelicixate qͣ¬
dã uiel iudicio dei succidenas nuptias repotitas. adu¬
lescentula plures niat uiros. & anꝰ pͥmo marito in
extrema ȩtate uiuuat᷑. PIrimꝰ adã monogamꝰ. scds a¬
gamꝰ. Qui digamiã ꝑbant. exhibeant terciũ adã diga¬
mem quẽ sequant᷑. Herii rac ut concesserit ꝑ nuiꝰ scđa

Expanded text:
synis. Et idcirco aetas 264 praescribitur, ut illae tantum accipiant synis. Et idcirco aetas 264 praescribitur, ut illae tantum accipiant pauperum cibos, quae jam laborare non possunt. Simulqconsidera, quod quae duos habuit viros, etiamsi anus est, et decrepita, et egens, ecclesiae stipes non meretur accipere; si autem panis illi tollitur eleemosynae, quanto magis ille panis, qui de coelo descendit, quem qui indigne comederit, reus timonia quae supra posui, in quibus viduis conceditur, ut si velint, denuo nubant, quidam interpretantur super his viduis, quas, amissis maritis, sic invenerit fides Chris mortuo, accipiatur sextus, et reliqui? Potest enim accidere, ut infelicitate quadam, vel judicio Dei succidentis nuptias repetitas, adolescentula plures accipiat viros, et anus primo marito in extrema aetate viduetur. Primus Adam monogamus: secundus agamus. Qui digamiam probant, exhibeant tertium Adam digamum, quem sequantur. Verum fac ut concesserit Paulus secunda
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ enĩ uirginib ꝓꝑ fornicationis ꝑicłm conce¬
dit nuptias. & excius abile facit quod ꝑ se ñ appe
tit᷑ ita eadẽ fornicatio concedit uiduis scda matͥ¬
monia. Meliꝰ enĩ ẽ licet alterũ & terciũ unũ uirũ
nosse quãplurimos. I ẽ collerabiliꝰ ẽ homini uni eẽ
ꝓsticudã quã muitis. Si qͥdẽ et illa in euangłio sa
maritana sextũ maricũ habere se dicens. arguit᷑ a do¬
unã uxorẽ uersa ẽ. & erunt duo inqͥt incarnȩ ina. N
tres neq quatuor. alioqͥn iã ñ duo si plures. Pͥmꝰ lamech
sanguinariꝰ & homicida. unã carnẽ in duas diuisit
uxores. Fratͥcidũ &digamiã eadẽ catadysim pęna dele¬
uit. De altero sepscies. de altero septuagies septies ui¬
dicatũ ẽ. Quancũ distat in numo tantũ & in cͥmine.
Quã sc̃a sit digamia. h ostendit᷑ qđđ iligamꝰ in clerũ
eligat᷑ sexaginta annoꝵ que fuit uniꝰ uiri uxor. Hic
omne p̾ceptũ de his ẽ. uiduis que eccliȩ pascunt᷑ elemo¬

Expanded text:
Quomodo enim virginibus ob fornicationis periculum concedit nuptias, et excutitur, ita eadem fornicatio concedit uiduis secundamatrimonia. meliusestenim, licetalterum et tertium, unum uirum nosse quam plurimos, id \' est: tolerabse, quam multis. Siquidem et illa in Evangelio Joannis Samaritana, sextum se maritum habere dicens, arguitur a Dounam uxorem versa est. Et erunt, inquit, duo in carne una : non tres, neque quatuor, alioquin jam non duo, si plures. Primus Lamech sanguinarius et homicida, unam carnem in duas divisit uxores: fratricidium et digamiam, eadem cataclysmi poena delevit. De altero septies, de altero septuagies septies vindicatum est. Quantum distant in numero, tantum et in crimine. Quam sancta sit digamia, hinc ostenditur, quod digamus in clerum inus sexaginta annorum, quae fuerit unius viri uxor . Hic omne praeceptum de his est viduis, quae Ecclesiae pascuntur eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiis ꝓuiginitate sentue garis. Nãsi saluat nidi
ur addid it si ꝑmauserint filii in fide & caritate ꝙ scĩti¬
catione cũ casticate. Tunc eigo saluabit᷑ mulier si ullos
gen uerit filios qͥ ugmes ꝑmansuri sunt. si qd ipsa ꝑdi¬
dit adquirat in liberis & dapnũ radicis & carien. Ro¬
re cõpenset & pomis. Supͣ intͣnsitu uͥ nob adu̾sarĩ ꝓposu¬
eisai salomonẽ multinuibũ qͥ tẽplũ dei instruxit. sttti
responderã ut ꝑ questiones reliqs currem nc̃ ne clami¬
res & hune & alios in lege patarchas. ꝓpħas & scõsiti¬
est. Loquit᷑ gͦ in ꝓuerbiis. Mulier insipiens & audax.

Expanded text:
nuptiis, pro virginitate sentire cogaris. Nam si salvatur muliematrum est, cur addidit, si permanserint filii in charitate et sanctificatione cum castitate? Tunc ergo salvabitur mulier, si illos genuerit filios, qui virgines permansuri sunt: si quod ipsa perdidit, acquirat in liberis, et damnum radicis et cariem, flore compenset et pomis. Viterat Salomonem multinubum, qui Templum Dei exstruxit, strictim responderam, ut per quaestiones reliquas currerem. Nunc ne clamitet, et hunc et alios in Lege patriarchas et prophetest. Loquitur ergo in Proverbiis: Mulier insipiens et audax,
Abbreviated transcription (Latin):
sed uir. similit̃ & uir corꝑis sui non habet pocestatẽ sedđ uror
Omnis hec quęstio de his est qui in matrimonio sunt. an eis liceat
urores dimittẽ. Quod et dñs in euangłio ꝓhibuit. Vnde & apłs. bonũ
est ait homini mulierẽ non tang̾e. Sed quia qui semel duxerit uro¬
rem nisi ex consensu se non ualet abstinẽ. nec dare repudiũ ñ peccã¬
ti reddlat conugi debitũ quia sponte se alligauit ut redđde coget᷑.
Oeo te quale ilud boni est quod orare ꝓhibet. quod corpꝰ xͥ accipꝑe¬
non ꝑmittit: Quã diu impleo mariti officiũ ñ ĩpleo continentis. iũ¬
bet idẽ apis in auo loco. ut semꝑ oremꝰ. Si sẽꝑ orandũ ẽ nũquã eigo
coniugio seruiendũ qm qͦtiens cũq uxori debitũ recdo orare ñ possii.

Expanded text:
sed uir; similiter et uir corporis sui non habet potestatem, sed uxor, sed uir; similiter et uir corporis sui non habet potestatem, sed uxor, haec subiunximus: omnis hic quaestio de his est, qui in matrimonio sunt, an eis liceat uxores dimittere, quod et dominus in euangelio prohibuit. unde et apostolus: \'bonum est\', ait, \'homini mulierem non tangere\', sed quia, qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abstinere nec dare repudium non peccanti, \'reddat coniugi debitum\', quia sponte se alligauit, ut reddere cogs orationi'. Oro te, quale illud bonum est, quod orare non permittit? quando inpleo mariti officium, non inpleo continentis. iubet idem apostolus in alio loco, ut semper oremus. si semper orandum est, numquam ergo coniugio seruiendum, quoniam, quotienscumque uxori debitum reddo, orare non possum.
Abbreviated transcription (Latin):
bit quis in sinu ignẽ & ñ coburet᷑: Aut ambulabit suꝑ carbones ig¬
ri tactus & femine sentit nat᷑am suã & diu̾sitatẽ sexus incelle-¬
Sit. Narrant & gentiliũ fabule mithrã et erictoniũ uel in lapi-¬
de uel in cerra de solo estu libidinis ẽẽ gn̾atos. Unde & nr̃ ioseph
quia tang̾e illũ uolebat egiptia fugit e manibus eiꝰ. & quasi
ad moisũ rapidissimi carnis. ne paulisꝑ uirus serꝑet. palliũ qđ
uxorẽ. Aloquin hac excusatione libidinis frena laxasti. ut
quoties cũq uxor morit᷑ tociens ducenda sit alia ne fornicẽ.
s unusqͥsq uxoiẽ suã habeat. Suã inqͥt habeat. sua utat᷑ ꝗͣ
habebat ante quã credẽt. Quã bonũ erat non tange̾. & post
fide xp̃i sororẽ tantũ in ẽẽ non coniugẽ. nisi fornicatio tactũ
eius excusabilem faceret: Uxor ꝓpru corpis non habet potestatem

Expanded text:
bit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carbones igbit quis in sinu ignem, et non comburetur? aut ambulabit super carbones igri tactus et feminae sentit naturam suam, et diversitatem sexus intelligit. Narrant et gentilium fabulae 247 Mithram et Erichthonium, vel in lapide, vel in terra, de solo aestu libidinis esse generatos. Unde et noster Joseph, quia tangere eum volebat Aegyptia, fugit ex manibus ejus, et quasi ad morsum rabidissimae canis, ne paulatim viruuxorem; alioquin hac excusatione libidini frena laxasset, ut quotiescumque uxor moritur, toties ducenda sit alia, ne fornicemur; sed unusquisque uxorem suam habeat. Suam, inquit, habeat, sua utatur, quam habebat antequam crederet, quam bonum erat non tangere, et post fidem Christi sororem tantum nosse, non conjugem, nisi fornicatio tactum ejus excusabilem faceret. Uxor proprii corporis non habet potes
Abbreviated transcription (Latin):
homini. mulierẽ non tang̾e̾. Si bonũ est mulierẽ non tang̾e. malũ ẽ
ergo tang̾e. Nidi il enĩ bono contͣriũ est nisi malũ. Si autẽ maliĩ est:
& agnoscit᷑. ideo concedit᷑ ne malo quid det̾us fiat. Quale aut̃ illud
bonũ est quod condicione deterioris conceãit᷑: Nũquã enĩ subie¬
cisset unus quisq uxorẽ suã habeat. nisi p̃misisset ꝓ pt̾ forncatio¬
nes autẽ: Polle fornicationes. & non dicet᷑ unus quis que uxorẽ su¬
am habeat. Uelut siqͥs definiat. Bonũ est tͥticeo uesci pane: & ede
purissimã similã. Tamen ne quis cõpulsus fame. comedat stercus
bibulũ. concedo ei ut uescat᷑ & ordeo. Nũ id circo frumentũ non
habebit puritatẽ suã. si fimo ordeũ p̾ferat᷑ : bonũ illud est nat᷑ałr
quod cõparationẽ ñ ht̃ mali quod pͣlatione alt̾ius ñ obumbrat᷑.
tactu ꝑicłm sit: quasi qui illã tetigerit ñ euadet. que uirorũ p̃¬
ciosas animas capit. que facit adolescẽtiũ euolare corda. Alliga¬

Expanded text:
em non tangere. Si bonum est mulierem non tangere, malum est ergo tangere: nihil enim bono contrarium est, nisi malum. Si autem malum est, et ignoscitur, ideo conceditur, ne malo quid deterius fiat. Quale autem illud bonum est, quod conditione deterioris conceditur? Numquam enim subjecisset, unusquisque uxorem suam habeat, nisi praemisisset, propter fornicationem autem. Tolle fornicationem, et non dicet, unusquisque uxorem suam habeat. Velut si quis definiat: Bonum est triticeo pane vesci, et edere purissimam similam. Tamen ne quis compulsus fame comedat stercus bubulum, concedo ei, ut vescatur et hordeo. Num idcirco frumentum non habebit puritatem suam, si fimo hordeum praeferatur? Bonum est illud naturaliter, quod comparationem non habet mali, quod pratactu periculum sit: quasi qui illam tetigerit, non evadat, quae virorum pretiosas animas rapit, quae facit adolescentium evolare corda: Alliga
Abbreviated transcription (Latin):
Porto qͥ uxorẽ non hñs credidit. & liber aseriutute con¬
facilitas non uxoris seruũ ẽẽ s xp̃i. non carni seruire. sed
spiritui. Qenĩ adheret dño. unus sp̃s est. Ac ne forsitan
in eo quoqi supra dixerat. seruus uoçatus es non sit tͥ
curȩ. s et si potes liber fieri. magis ut̾e suggilasse conti¬
nentiam uideretur et infamulatum tradidisse nos comugum.
nore y sopi õmẽ piciutam noxie uoluptacis excussimus. quibris
rut sum egyptũ querimꝰ. & post manna angelorũ cibos. allia &
cȩpe. pepones. & carnes uarias suspiramus: Maricorũ & con

Expanded text:
Porro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute conPorro qui uxorem non habens, credidit, et liber a servitute confelicitas, non uxoris servum esse, sed Christi; non carni servire, sed spiritui! Qui enim adhaeret Domino, unus spiritus est . Ac ne foin eo quod supra dixerat: Servus vocatus es, non sit tibi curae, sed etsi potes liber fieri, magis utere , suggillasse continentiam videretur, et in famulatum nos tradidisse conjugum, rore hyssopi omnem impetum noxiae voluptatis excoximus. Quibus rursum Aegyptum quaerimus? et post manna, angelorum cibo, allia et cepe et pepones et carnes varias suspiramus? Haec Hieronymus:
Abbreviated transcription (Latin):
catus est. ac ꝑ hoc non tam uirgines cogit ut nubant qͣ
repuisia phibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentia di¬
nictendi. sic uirgiibus nibendi amputat facultatẽ. Seruus
bitum et non habes dui corpis potestatẽ atq ut manifestiꝰ
loquar seruus uxoris es. noli pꝑ hoc habere tristiciã. nec de
amisa dur einitate suspires. s etiam si poces causas aliquas
iuenire discidi ut libertate puditiciȩ ꝑfruaris. nob ĩ sa¬
lutem tuam cum alteruis intericu quȩrere. Habeto paułꝑ
uxorem nec precurras morantem expecta dũ sequit᷑. Si e¬
circo precipio ut in xp̃m de gentilitate credentes ĩita ante
fidem matrimonia non relinquant. quia qui uxorẽ hñs
credidit non tanto dei seruitio detinet᷑. quanto uirgines
et in nuptȩ. s quodã mͦ est liberior. & seruitutis illi trena
laxant᷑. Et dũ uxous ẽ seruus. ut ita dicã libertus ẽ dm̃.

Expanded text:
catus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam catus est. Ac per hoc non tam virgines cogit, ut nubant, quam repudia prohibet. Et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic virginibus nubendi amputat facultatem. Servus bitum, et non habes tui corporis potestatem; atque ut manifestius loquar servus uxoris es, noli propter hoc habere tristitiam, nec de amissa virginitate suspires. Sed etiam si potes causas aliquas invenire dissidii, ut libertate pudicitiae perfruaris, noli salutem tuam cum alterius interitu quaerere. Habeto paulisper uxorem, nec praecurras morantem: exspecta dum sequitur. Si ecirco ait: Praecipio, ut in Christum de gentilitate credentes inita ante fidem matrimonia non relinquant: quia qui 255 uxorem habens credidit, non tanto Dei servitio detinetur, quanto virgines et innuptae; sed quodammodo est liberior, et servitutis illi frena laxantur: et dum uxoris est servus, ut ita di
Abbreviated transcription (Latin):
supiori sensui co aptent᷑ & de ancecetentibꝰ pendeant sirtũci¬
sus auquis uocatus ẽ non adeucat p̃puciũ. eo inquit tempoe
quo uocatas es & credidisti in xp̃m. si eirtũcisus uocat es po
upore & celebs eras noli ducere ixorẽ. hoc ẽ noli aaduce p̾puci¬
um. ne circumcisionis ⁊ pudiciciȩ libertatẽ onetes sarcina nup¬
tiarũ. Pursum si in p̃pucio quis uocatus est non circucioatr¬
habebas inquit uxorẽ. cũ credidisti. noli fidem ⁊i. causam pre¬
care discidii quia mpace uocauit nos deus. dircumcisio ni¬
chu ẽ. s p̃putiũ nichil ẽ s obseruatio mandatorũ des. sic¬
enĩ ꝓdest absq opibus celibatus & nuptiȩ cum etiam fioes
que ppriȩ xp̃ianorum est si oꝑa non habuerit mortua ce
dicatur et hac lege urgines quoq uestȩ et iu nonis ant¬
ure in sanctarum queant ordine numerari. Inusquisq in qͣ
uocatione uocatus est: in ea ꝑmaneat. Quando credidit si¬
ue habebat siue ñ habebat uxorem. in ea ꝑmaneat quo us¬

Expanded text:
superiori sensui coaptentur, et de antecedentibus pendeant. Circumcisus aliquis vocatus est, non adducat praeputium. Eo, inquit, tempore quo vocatus es, et credidisti in Christum, si circumcisus vocatus es ab uxore, et coelebs eras: noli ducere uxorem, hoc est, noli adducere praeputium, ne circumcisionis et pudicitiae libertatem oneres sarcina nuptiarum. Rursum si in phabebas, in.quit, uxor, cum credidisti; noli fidem Christi causam putare discidii, quia in pace nos uocauit deus. \'circumcisio nihil est et praeputium nihil est, sed obseruatio mandatorum deenim prodest absque operibus coelibatus, et nuptiae, cum etiam fides, quae proprie Christianorum est, si opera non habuerit, mortua esse dicatur; et hac lege virgines quoque Vestae, et Junonis univirae in Sanctarum queant ordine numerari. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat . Quando credidit, sive habebat, sive non habebat uxorem, in eo permaneat, in quo vo
Abbreviated transcription (Latin):
ommino fieri phibuit. Quod discipuli considerantes. dixert̃
ei. Si talis est catisa hominis cũ uxore. non expedit nubere.
Quib ile respondit. Non omnes capiunt uerbũ istud s qͥb
datum est. Sunt enĩ eunuchi qui de utero matris ua n¬
ti sunt. & sunt eunuchi qui eu nuchitati sunt ab hominib¬

Expanded text:
ittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ittere, omnino fieri prohibuit. Quod discipuli considerantes, dixerunt ei: Si talis est causa hominis cum uxore, non expedit nubere. Quibus ille respondit: Non omnes capiunt verbum, sed quibus datum est. Sunt enim eunuchi, qui de utero matris ita nali sunt; et sunt eunuchi, qui ab hominib
Abbreviated transcription (Latin):
Noli ixitur admirati. si inter citillationes carnis et incenti¬
uoi consuium datur. offerentis arbitrium est. Ubi pceptiom
necessitas seruitucis. p̃ceptum inquit dñi uon habeo. con¬
sauim autem ddo. camqua mscłiam consecucus a lño.
Sinon habes ꝑceptũ dñi quare audes dare consilua de qͦ
nonhiabes iussione: Respondebit m apie ertus ut ego ua¬
beam qtiod dñs obculit pocius quã precepie. Iue cteatoi
et sigulus sciens fragulitate uasculi quod oꝑatus e. dor¬
ꝯinicacẽ in audientis pocestate dimnisit. Et ego doctor
gentiũ qui omnib omnia factus sum ut omnes lurufa¬
cerem onuis ppȩcuȩ casticatis stacĩ ipncipio credentui imponã
cetuncib infirmorũ. Discant prius ferias nuptiarũ uacent ad
tempuis orationi. Ut accepto gustu prudigtie semꝑ habere
desiłent quo ad modicũ delectati sunt. Dominus a phari¬

Expanded text:
Noli igitur admirari, si inter titillationes carnis, et incentiNoli igitur admirari, si inter titillationes carnis, et incentiur. Quia ubi consilium datur, offerentis arbitrium est: ubi praeceptum, necessitas est servientis. Praeceptum, inquit, Domini non habeo; consilium autem do, tamquam misericordiam consecutus a Domino . Si non habes praeceptum Domini, quare audes dare consilium, de quo non habes jussionem? Respondebit mihi Apostolubeam, quod Dominus obtulit potius, quam praecepit? Ille creator et figulus sciens fragilitatem vasculi, quod operatus est, virginitatem in audientis potestate dimisit, et ego Doctor Gentium, qui omnibus omnia factus sum , ut omnes lucrifacerem, onus perpetuae castitatis statim in principio, credentium imponam cervicibus infirmorum? Discant prius ferias nuptiarum, vacent ad tempus orationi, ut accepto gustu pudicitiae, id semper habere desiderent, quo ad modicum delectati sunt. Dominus tentatu
Abbreviated transcription (Latin):
tione grassaretur. hoc uelut fortissimo ariete unginnca¬
non habere p̾ceptũ. & qui cũ autoritate de maritis et uxorib
icisserat. non audet impare quod dñs non p̃cipit. Et recte. Quod
enĩ p̃cipit᷑. imꝑat᷑. quod imꝑat᷑. nece̾ẽ est fieri. Quod necesse ẽ¬
fieri. nͥ fiat pena ħt. ft̃ustra enĩ iubet᷑. quod in arbitrio eius¬
ponit᷑ cui iussũ est. Si uirginitatẽ dñs imꝑasset. uidebat᷑ nup¬
tias condempnare. & hominum auferre seminarũ. uñ & ip¬
sa uirginitas nascit᷑. Si p̃edisset radicẽ quomͦ fruges quȩre̾t
nisi atite fundamenta iecisset: Qua racione ȩdificium ex¬
diueret. & optorũ cunta desuꝑ culmen inponeret: Muico la¬
bore fossorum subtiertuntur montes terrarum. Pene in¬
reina penecrant᷑. ut inueniatur aurũ. sumq de granis
minutissimis pruꝰ conflatione fornacis. de in callida ar¬
tificis manu suerit monile compactũ non ille uocatur beat
qui de luto exereuit aurũ sed qui auri ucic᷑ pulcͥtuoie

Expanded text:
tione bacchatur: hoc velut fortissimo ariete, virginitanon habere praeceptum: et qui cum auctoritate de maritis et uxoribus jusserat, non audet imperare quod Dominus non praecepit. Et recte. Quod enim praecipitur, imperatur: quod imperatur, necefieri, poenam habet. Frustra enim jubetur, quod in arbitrio ponitur, cui jussum est. » 256 Si virginitatem Dominus imperasset, videbatur nuptias condemnare, et hominum auferre seminarium, unde et ipsa virginitas nascitur. Si praecidisset radicem, quomodo fruges quaereret? Nisi ante fundamenta jecisset, qua ratione aedificium exstrueret, et operturum cuncta desuper culmen imponeret? Multo labore fossorum subvertuntur montes: terrarum pene inferna penetrantur, ut inveniatur aurum. Cumque de granis minutissimis prius conflatione fornacis, deinde callida artificis manu fuerit monile compactum; non ille beatus vocatur, qui de luto excrevit aurum, sed qui auri utitur pulchritudine.