comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hormisda papirsꝰ. constans. Iouianꝰ. Corpꝰ quoq sc̃i eu¬
charii. & reliquoꝵ ibidẽ sepultoꝵ: altiꝰ t̾rȩ infoderunt.
Idem fecerunt de aliis eirca urbem sepultis.
functo luduico imperatore. northinanni audita eꝰ morte
cũ om̃ib uirib exeuntes. urbẽ treberoꝵ nonas apͥlis diȩ
sacratissimo cȩnȩ dñi occupauerunt: bertholfo ep̃o cum
quib dam ciuib fuga lapso. In qua usq ad diẽ sc̃m pasche
fessa ab itinere corpora recreantes. om̃e territorium urbis
circũquaq usq ad solum demoliti sunt. om̃s quoq quos
intra & extra urbem repererunt gladio occidȩ̨runt. ipsã¬
q urbem & monasteria omia igne succendęrunt. Cũq
etiam monasterio sc̾i paulini igne̾ multocies iniecissent
sed diuintt extingneretur. cathenas ferreas quib sasi¬
chofagus esꝰ peudȩbat. confregerunt. sed tam̃ sarchofagũ
cathenis confractis. nequaqͣm altiꝰ terre insedit. s in aeri
pendens remansit: donec post multos annos a quib dam

Expanded text:
rmisda, Papirius, Constans, Jovianus. Corpus quoque sancti Eucharii et reliquorum ibidem sepultorum altius terrae infoderunt. Idem fecerunt de aliis circa urbem sepultis. 28. functo Ludowico imperatore, Nortmanni , audita ejus morte, cum omnibus viribus exeuntes, urbem Trebirorum Non. Aprilis, die sacratissimo coenae Domini, occupaverunt, Bertolfo episcopo cum quibusdam civibus fuga lapso. In qua usque an sanctum diem Paschae fessa ab itinere corpora recreantes, omne territorium urbis circumquaque usque ad solum demoliti sunt, omnes quoque quos intra et extra urbem reperierunt gladio occiderunt, ipsamque urbem et monasteria omnia igne succenderunt . Cumque etiam monasterio sancti Paulini ignem multotiens injecissent, sed divinitus extingueretur, catenas ferreas quibus sarcophagum ejus pendebat confregerunt; set tamen sarcophagum catenis confractis nequaquam altius terrae insedit, set in aere pendens remansit, donec post multos annos a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
ossa martyrũ. occultantes salubre inȩre consiliũ. ut scili¬
cet ablatis de parietib litteris. nomina eoꝵdem martyrũ
insuper qui fuerint. unde uerierint. qͦ modo. quando
a quo oceisi sint: in plu̾bea scriberet᷑ tabula. ubi qͣn¬
doq posset inueniri: & hoꝵ nominu̾ translationis
causã. & martyrũ nomina & merita. Talit̾ autẽ scrip¬
sert in plumbea tabula. In hac cripta lacent corpo¬
rͥa sc̃oꝵ. quoꝵ nomina hec sunt.palmatiꝰ marentius¬

Expanded text:
ossa martirum, salubre iniere consilium, ut sciliossa martirum, salubre iniere consilium, ut scilicet ablatis de parietibus litteris nomina eorundem martyrum, insuper qui fuerint, unde venerint, quando quomodo a quo occisi sunt, in plumbea scriberetur tabula, ubi quandoque possent inveniri, et horum nominum translationis causam et martirum nomina et merita. Taliter autem scripserunt in tabula plumbea: In hac cripta jacent corpora sanctorum quorum nomina haec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
northinanni qui ante cõplures annos exierant. et ciuitatẽ
fontes benediceret. cum clero suo trucidanerant. Andega¬
uis. nironis. pictauis. leodium. traiectum. tungrim. co¬
loniam. biinam. tulpiacum. iuliacum. musa. aquis. indã.
malmundariũ. stabulaus. s c̃i trudonis. prumiam. niuma¬
qo regnim castrum. igne & ferro ad nichilauerunt. Tre¬
berici ergo inito cum sapientiorib confslio. qͥequid in ciui¬
tate ecchastici census uel ornatus fuerat. in sub t̾raneis ocu¬
lunt specub. sarchofaga etiam scõꝵ altius t̾rȩ immergunt:
q in monasterio sc̃i paulini cripta. ubi cirea ipsirs sarcho
fagum ferreis catenis suspensum. & in qua tredecim iacȩ¬
bant corpora martyrum: quoꝵ nomina aureis litteris in
enis triptȩ parietib erant descripta. Religiosigͥ
qui tune erant xp̃iani. tim̃tes ne per hus fcripture indi¬
ciũ ludibrio ut dictũ est fierent hostib sarchofaga uel ipsa

Expanded text:
Nortmanni, qui ante complure annos exierant et civitatem NNortmanni, qui ante complure annos exierant et civitatem Nfontes benediceret, cum clero suo trucidaverant, Andegavis, Turonis, Pictavis, Leodium, Trajectum, Tungrim, Coloniam, Bunnam, Tulpiacum, Juliacum, Niusa, Aquis, Hindam, Malmundarium, Stabulaus, Prumiam, Numago, regium castrum, igne et ferro adnichilaverunt. Treberici ergo inito cum sapientioribus consilio, quicquid in civitate ecclesiastici census vel ornatus fuerat, in subterraneis occulunt specubus, sarcophaga etiam sanctorum altius terrae immergunt, que in monasterio sancti Paulini cripta, ubi circa ipsius sancti sarcophagum ferreis catenis suspensum 13 jacebant corpora martirum, quorum nomina aureis litteris in ejusdem criptae parietibus erant descripta. Religiosi igitur qui tunc erant Christiani, timentes, ne per hujus scripturae indicium ludibrio, ut dictum est, fierent hostibus sarcophaga vel ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ulterius nisi ab eo petita & concessa licentia pallio uten¬
tur. Cũq uualo apłicam auctoritatem p̾tenderet archi¬
ep̾s metropolitanoꝵ p̾uilegia defenderet: grandis utrĩꝙ
conflata est inimicitia. Hiemarus gͥ reuerentissimꝰ remor
archiep̾e & eloquentia clarus. audiens diffidentiam. epist¬
lam uualoni transmisit: sapienti ac sani consilii sale con¬
ditam. per quam ad inetropolitani sui instruxit obedien¬
tiam. & sic restituit amicitiam. Fuit iste bertholfus multũ
acer & impaciens in talib suffraganeoꝵ suoꝵ p̾sumptioni¬
b & suȩ eccłie pͥuilegium non passus est in aliquo teme¬
tari. Nam nec litteras romani pontificis. pro ead̾e uua
uoluntatem sibi transmissas suscipere uoluit. Anno ep̾a¬
tus esus duodecimo cȩlestis uindicta tienit suꝑ lotharigiam.
regnĩ lotharii supdicti regis adulteri & excõmunicati. Peuiꝙ

Expanded text:
ulterius, nisi ab eo petita et concessa licentia, pallio uterulterius, nisi ab eo petita et concessa licentia, pallio uteretur. Cumque Walo apostolicam auctoritatem praetenderet, archiepiscopus metropolitanorum privilegia defenderet, grandis utrimque conflata est inimicitia. Hincmarus igitur reverentissimus Remorum archiepiscopus et eloquentia clarus, audiens dissidentiam hanc, epistolam Waloni transmisit sapientiae ac sani consilii sale conditam, per quam eum ad metropolitani sui instruxit obedientiam, et sic restituit concordiam. Fuit enim iste Bertolfus multum acer et inpatiens in talibus suffraganeorum suorum praesumptionibus, et suae ecclesiae privilegium non passus est in aliquo temerari. Nam litteras Romani pontificis pro eadem Walonvoluntatem ordinatione sibi transmissas suscipere noluit.--Anno episcopatus ejus 12 coelestis vindicta venit super Lotharingiam, regnum Lotharii supradicti regis adulteri et excommunicati. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
a io h̃e papa cum litteris docentib quib hoc festis fora
usurus. Bertholfus uero metropolitanus audiens uualoni̾
in scd̃o diȩ paschȩ cum pallio ꝓdere. missis litteris trebe
in aurib omium quod sibi apapa transmissum fuerit. de
usu pallii pͥuilegium asseruit non se primum sed quintũ
fuisse. quem aplĩca sedes hoc honore dignata sit sublima¬
re. salua tamen in om̃ib in etropolitani subiectione. pͥmũ
urbitium. scdm̃ pippini regis ex sorore nepotem rodegan¬
dum. tercium angilramnum. quartũ drugonem karoli
magni imꝑatoris filium. B ertholfus his assertionibus
ñ satisfactus. capitulo ranonum lecto. quo asseritur nul¬
li suffraganeoꝵ nouum. & quod ñ ab om̃ib in eccli̾a sua
p̾decessorib non habebatur. absq metropolitani sui con¬
silio. & licencia p̾sum endum: interdixit ei ꝑ scãm quam
im om̃ib eccħasticis negociis sibi dęberet obȩdientiam ni

Expanded text:
a Johanne papa cum litteris docentibus quibus hoc festis foret a Johanne papa cum litteris docentibus quibus hoc festis foret usurus. Bertolfus vero metropolitanus audiens Walonem in die sancto paschae cum pallio procedere, missis litteris Treberin auribus omnium qui aderant quod sibi a papa transmissum fuerit de usu pallii privilegium, asseruit, non se primum set quintum fuisse, quem apostolica sedes hoc honore dignata sit sublimare, salva tamen in omnibus metropolitano subjectione, primum Urbitium, secundum Pipini regis ex sorore nepotem Crodegangum tertium Angelramnum, quartum Druogonem, Karoli Magni imperatoris filium. Bertolfus his assertionibus non satisfactus, capitulo canonum lecto, quo asseritur nulli suffraganeorum novum et quod non ab omnibus in ecclesia sua praedecessoribus non habebatur, absque metropolitani sui consilio et licentia praesumendum, interdixit ei, per sanctam quam in omnibus ecclesiasticis negotiis sibi deberet obedientiam, ne
Abbreviated transcription (Latin):
gunthero & suis om̃ib uita pͥuatus est. Lotharius amꝑa¬
tor apud placentiam diuinitus ꝑcussus morit᷑. Cum quo
pariter totum regnum qd̾ ex eius nomine lotharingium
appellatur corruit. Castellum etiam lotharii non longe
a treberis suꝑ saroam ex illo tempore desertum est. Anno
octauo. Bertholf abbas mediolacensis fit ep̾c treberis:
consanguineus auentii tunc temporis metrensis ep̃i. Qui
auentis cũ lotharium regẽ. in placentia mortuũ cognouiss. Narolũ
frẽm eiꝰ qui in ꝓuintia regnabat. mettis euocatum. ad iun¬
cto sibi cum aliis ep̾is hiemaro remensi archiep̾o. regẽ loth¬
aringie a ꝓuinciȩ consecrauit: cognatoq suo bertholfo ut¬
ut daret archiep̾atum optinuit. hic uillam quȩ dicitur mar¬
tia de manu regia comꝑauit. Anno quinto bertholfi mo¬
ritur auentius mettensis ep̾s: Uualo ei substituitur. cui
ordinationis suȩ anno scd̃o transmissum est pallium

Expanded text:
Guntero et suis omnibus vita privatus est. Lotharius imperaGuntero et suis omnibus vita privatus est. Lotharius imperator apud Placentiam divinitus percussus moritur . Cum quo pariter totum regnum, quod ex ejus nomine Lotharium appellatur, corruit. Castellum etiam Lotharii non longe a Treberis super Saroam ex illo tempore desertum est. Anno Bertolfus abbas Mediolacensis fit episcopus Treberis consanguineus Adventu, tunc temporis Mettensis episcopi. Qui Adventius cum Lotharium regem in Placentia mortuum cognovisset, Karolum fratrem ejus, qui in Provincia regnabat, Mettis evocatum, adjuncto sibi cum aliis episcopis Hincmaro Remensi archiepiscopo, regem Lotharingiae et Provinciae consecravit cognatoque suo Bertolfo ut daret archiepiscopatum obtinuit. Hic villam quae Martia dicitur de manu regia comparavit. Anno 5 Bertolfi moritur Adventius Mettensis episcopus. Walo ei substituitur; cui ordinationis suae anno 2 transmissum est pallium
Abbreviated transcription (Latin):
num assumere. Quod eum iudicio ep̃oꝵ ad eptus fuisset. thiet¬
gaudus & guntherus a papa nicholao romam ꝓ his cau¬
sis enoeati sunt: ibiq om̃i ecchastica dignitate p̾i̾ati. de po¬
siti sunt. Eũq it̾m & tercio sȩdem aplicam restitutionis
ꝗr̾a adissent. & non ꝓfecissent. nouissime nicholao de fun¬
cto adrianus successit: cuiꝰ liberalitate thietgandus in
monasterio sc̃i gregorii mansionem suscepit. Eui sc̃s grego¬
rius apparens in somnis monuit semel & iterum ut recȩ¬
deret. & mansionem sc̃i non ꝑturbaret: quod qm illicttn
esset ipse gregorius exposuit ut desineret. Et cum hoc fa¬
cere thietꝗaudus dissimularet: tercio est correptus de in¬
pbedientia. & de fatigatione apłica. App aruerat enim huic
s patria cum suis omib priuaretur. Quod cum om̃ib qͥb
potuit reuelaret. & aliud hospicium a pontifice umpetra¬
re non potuisset: apud sabiuos secedens eodem atitio cum

Expanded text:
num assumere. Quod cum judicio episcoporum adeptus fuisset, Tietnum assumere. Quod cum judicio episcoporum adeptus fuisset, Tietgaudus et Gunterus a papa Nicolao Romam pro his causis evocati sunt, ibique omni ecclesiastica dignitate privati depositi sunt. Cumque iterum atque tertio sedem apostolicam restitutionis gratia adissent et non profecissent , novissime Nicolao papa defuncto, Adrianus successit, cujus liberalitate Tietgaudus in monasterio sancti Gregorii mansionem suscepit. Cui sanctus Gregorius in somnis apparens, monuit semel et iterum, ut recederet et mansionem sancti perturbare, quod illicitum esse ipse Gregorius disposuit, desineret; et cum hoc facere Tietgaudus dissimularet, tertio correptus de inobedientia et de fatigatione apostolica--apparuerat enim sibi te liberaretur, set patria cum suis omnibus privaretur. Quod cum omnibus quibus potuit revelaret, et aliud ospitium a pontifice inpetrare non potuisset, apud Sabinos concedens , eodem anno cum
Abbreviated transcription (Latin):
tauit. Dicunt eum quidam res eccliarum sc̃i eucharii & sq̾
liutͥbuini pͥncipib suis in beneficium tradidisse. Post tri¬
ginta annos sui sacerdocii obiit. & sepultus est. in mona¬
sterio sc̃i eucharii. ante altare sc̃i ioh̾is baptistȩ in abside
aquilonari. Ad cuius dexteram in altera abside requie¬
scit. magni germinis nobilitate clarus uir nomine roth¬
quinquagesimo pͥmo: cathedram hecti thietgaudus
optinuit Hic simplex seductus est a lothario imꝑatore
& adult̾o. & gunthero coloniensi archiep̾o & consensit in
deiectione thiethberge uxoris eiusdem lotharii falso aceu¬
satȩ. immo diffiniuit in sinodo quod scilicet ipsa firisset con¬
fessa: semet ipsam fr̃is germatii incestuoso pollutã fuisse con¬
cubitu. Hanc enim falsam infamiam lothariꝰ cum his ep̾is
composuerat cupiens hoc modo reginam abicere: & uual¬
dradam quam ipse adolescens concubinam habuerat in reg¬

Expanded text:
tavit. Dicunt eum aliqui res ecclesiarum sancti Eucharii et sancti tavit. Dicunt eum aliqui res ecclesiarum sancti Eucharii et sancti Liutwini principibus suis in beneficium tradidisse. Post 30 annos sui sacerdotii obiit, et sepultus est in monasterio sancti Eucharii ante altare sancti Johannis baptistae in absida aquilonali; ad cujus dexteram in altera absida requiescit vir magne in germinis nobilitate clarus, nomine Ruoationis 851 847 cathedram Hetti Tietgaudus obtinuit. Hic simplex seductus est a Lothario imperatore et adultero et Guntero Coloniensi archiepiscopo, et consensit in dejectione Tietbergae uxoris ejusdem Lotharii falso accusatae ; immo definivit in sinodo, quod scilicet ipsa fuisset confessa semetipsam fratris germani incestuoso pollutam fuisse concubitu. Hanc enim falsam infamiam Lotharius cum his episcopis composuerat, cupiens hoc modo reginam abjicere et Waldradam , quam ipse adolescens concubinam habuerat, in reg
Abbreviated transcription (Latin):
no pippini filio. quod qui scire uoluerit. inuenire poterit.¬
Eo mortuo richoldus ordinatur ep̃c. deinde wizo. post quẽ
amularius fortimatus cardinalis romanus: qui librũ
officioꝵ conscripsit. Hic missus est a carolo magno constan¬
tinopolim: ꝓpter pacem cum michaele imperatore firmã¬
dam. Qui carolus multum marmor & museum plurimũ
de treberis ad aquis palatium uexit: & beato petro ad ui¬
cissitudinem munera dedit. Post fortunatum treberis hec
ti p̃fuit: abbas mediolacensis. Hic ammonitꝰ in uisu a sc̃o
materno in uicesimo tercio anno ludouici imꝑatoris as¬
portauit corpus sc̃i castoris de loco qui dicitur cardena ad
confluentiam ad monasterium quod ipse construxerat: &¬
pridie idus decembris consecrauit in honore sc̃i castoris &
om̃tum confessoꝵ. & post consecrationem sc̃m corpus in ec¬
clesia recondidit: ibiq ludouicus imꝑator multa dona p̾sen¬

Expanded text:
no, Pipini filio; quod qui scire voluerit invenire poterit.--no, Pipini filio; quod qui scire voluerit invenire poterit.--Eo mortuo Richbodus ordinatur episcopus; deinde Wazzo ; post quem Hamularius Fortunatus cardinalis Romanus , qui librum officiorum conscripsit . Hic missus est a Karolo Magno Constantinopolim propter pacem cum Michahele imperatore firmandam. Qui etiam Karolus multum marmor et museum plurimum de Treberi ad Aquis palacium vexit, et beato Petro ad vicissitudinem munera dedit .--Post Fortunatum Trebirorum ecclesiae Hetti praefuit , abbas Mediolacensis. Hic ammonitus in visua sancto Materno, in 23o anno Ludowici imperatoris asportavit corpus sancti Castoris de loco qui vocatur Cardena ad Confluentiam ad monasterium quod ipse construxerat, et 5 Idus Decembris consecravit in honore sancti Castoris et omnium confessorum, et post consecrationem sanctum corpus in ecclesia recondidit, ibique Ludowicus imperator multa dona praesen
Abbreviated transcription (Latin):
tulit: cum aliis trecentoꝵ martyrum corporib. a rictioua¬
ro passoꝵ. Quem locum & sua suppellectile ditatum. &
fundis. & cenobitis replȩtum: cẽtenum numerum mona¬
choꝵᷤ constituit Quȩ uidelicet cella in fundo sc̃i petri
constructa. ep̃oꝵ treberensium tempore multo iuri sub¬
lacuit. donec unus eoꝵ adulatione dampnabili. cuidam
reginȩ ad nuptias eandem cellam cum castello quod
dicitur sericum dedit dono: & sic deinceps a regib deten-¬
ta est hic itaq post aliquod annos ep̾atum suum relin-¬
quens. in saltu uosagi cellam sibi construxit: in qua cõ
requiescit. Cun successit wiemadus. Hic cellam sc̃i goaris
ad ius sc̃i petri tͣnsferre conatus est: sed iuolentia pippini
regis conatus eius impeditus est. Preceptum tamen regie
auctoritatis ab eodem pippino suꝑ eccłiam sc̃i maximini
& aliis reb eccłiȩ treberensis optimiit: & a carolo mag¬

Expanded text:
tulit cum aliis 300 martirum corporibus a Rictiovatulit cum aliis 300 martirum corporibus a Rictiovaro passorum. Quem locum et sua suppelectile et fundis ditatum et coenobitis repletum centenum numerum monachorum constituit. Quae videlicet cella in fundo sancti Petri constructa, episcoporum Treberensium multo tempore juri subjacuit, donec unus eorum adulatione damnabili cuidam reginae ad nuptias eandem cellam, cum castello quod dicitur Sericum, dono dedit, et sic deinceps a regibus detenta est. Hic itaque post aliquod annos episcopatum suum relinquens, in saltu Vosagi cellam sibi construxit, in qua et requievit.--Cui successit Wiomadus. Hic cellam sancti Goaris ad jus sancti Petri transferre conatus est , set violentia Pipini regis conatus ejus inpeditus est. Praeceptum tamen regiae auctoritatis ab eodem Pipino super cellam sancti Maximini et aliis rebus ecclesiae Treberensis obtinuit, et a Karolo Mag
Abbreviated transcription (Latin):
autem lapide. serpens mirȩ magnitudinis exiuit de sar¬
chofago: corpus autem caroli non est ibi inuentum. In
his diȩb dñs zacharias papa audiens fidem & doctri¬
nam dñi bonefacii: constituit eum archiep̾m mogontinȩ
ȩccliȩ. Nam antea mogontini ep̾i & colonienses suffraga¬
nei erant uuormaciensium ep̃oꝵ. Mslo igitur tyrannus
his ita ꝑactis. uenationi inseruiens ab apro ꝑcussus
moritur. in uilla quȩ dicitur irano. pͥmo a treberi mi¬
liario: ubi & sepultus est. post quadraginta annos sue
tyrannicȩ inuasionis. Pippinus uero rex ex suggestione
elexi. & plebis trebericȩ hildolfum claro neruioꝵ genere
ortum. in regens burch autem enutritũ: treberice metro¬
poli constituit ep̾m. Hic construxit ecch̃am inhonore sc̃i
ioh̾is euuãgeliste iuxta cellam sc̃i hilarii. In campo mar¬
tio. in qua uorpus sc̃i marimini de cella sc̃i eucharii tͣns¬

Expanded text:
autem lapide, serpens mirae magnitudinis exivit de sarautem lapide, serpens mirae magnitudinis exivit de sarcophago, corpus autem Karoli non est illi inventum. In his diebus domnus Zacharias papa audiens fidem et doctrinam domni Bonifacii, constituit eum archiepiscopum Mogontinae ecclesiae. Nam antea Mogontini episcopi et Colonienses suffraganei erant Wormaciensium episcoporum. Milo igitur tirannus, his ita peractis, venationi inserviens, ab apro percussus moritur in villa quae dicitur Arno primo a Treberi miliario, ubi et sepelitur post 40 annos suae tirannicae invasionis.--Pipinus vero rex suggestione cleri et plebis Trebericae Hildolfum, claro Nerviorum genere ortum, in Regenesburch autem enutritum, Trebericae metropoli constituit episcopum. Hic construxit ecclesiam in honore sancti Johannis evangelistae, juxta cellam sancti Hilarii in campo Martio, in quam corpus sancti Maximini de cella sancti Eucharii trans
Abbreviated transcription (Latin):
trauena: ecrlia sc̃i simphoriani a beato modorualdo
constructa: eccłia in honorem sc̾e crucis iussu beate helent
condita. eccli̾a sc̃i remigii ad litus mosellȩ. eccłia ad palati¬
tia: eccli̾a sc̃i stephani extra castrum andernachi. forũ qͥ
quod erat ante portam mediam constititm. & frequentia
comprouincialium. satis celebre. & famosum: orta inter
ctues & negociatores graui simultate. ex eo loco in urigasa¬
tiam translatum est. Et de his hactenus. Lacharias papa
beatum Bonefacium doctrina & oꝑatione clarum. treberen¬
si & remensi ecclie uisitatorem. & spu̾alium negotioꝵ pro¬
iusorem constituit: cum milo tyrannus res utrarunꝙ te¬
neret. Interea carolus eccłiarum destructor morit᷑.
De quo nocte quadam reuelatum est sc̃o eucherio au¬
relianensi ep̃o: quia esset in inferno inferiori. Qui ac¬
cito dño bonefacio romane sedis uicario. aliisq boni te¬
stimonii uiris: sepulchrum caroli aperuit. Sublato

Expanded text:
Tavena , ecclesia sancti Simphoriani a beato Modowaldo Tavena , ecclesia sancti Simphoriani a beato Modowaldo constructa, ecclesia in honore sanctae Crucis jussu beatae Helenae condita , ecclesia sancti Remigii ad litus Mosellae, ecclesia ad palacisia sancti Stephani extra castrum Andernacum. Forum quoque, quod erat ante portam Mediam constitutum et frequentia comprovincialium satis celebre et famosum, orta inter cives et negotiatores gravi simultate, ex eo loco in Wagasatiam translatum est. Et de his actenus. 25. Zacharias papa beatum Bonifacium, doctrina et operatione clarum, Treberensi et Remensi ecclesiis visitatorem et spiritualium negotiorum provisorem constituit , cum Milo tirannus res utrarumque teneret. Interea Karolus ecclesiarum destructor moritur . De quo nocte quadam revelatum est sancto Eucherio Aurelianensi episcopo, quia esset in inferno inferiori. Qui accito domno Bonifacio, Romanae sedis vicario, aliisque boni testimonii viris, sepulchrum Karoli aperuit. Sublato
Abbreviated transcription (Latin):
tempore bella grauia & intestina parricidalia in hac pro¬
uincia exorta sunt: quando carolus tirannus laicis ep̃isco¬
patus donauit: & episcopos nullam potestatem habere per¬
misit. Cum hoc carolo milo supradictus ad bellum ꝓfectus
est: sola tonsura iam clericus habitu & morib irreligiosus.
Et post uictoriam ep̾atib treberoꝵ & remoꝵ ab eodem cam¬
lo donatus est. Cuius infelici tempore. his de eccłiis multa st̃
ablata. & res ab episcopiis diuisȩ. domꝰ religiosoꝵ destructȩ ȩe¬
clesiastica disciplina dispertita est. adeo ut clerici. sacerdotes. mo¬
indebita haberent. Patet huius calamitatis indicium in plu¬
rib treberensis parrochiȩ eccłis in quib singulis singuls̨
fuerant olim congregationes. que tam a p̾fato milone. qm
ab aliis tẏrannis ne dicam ep̾is. reb spoliate. uix unum p̾s¬
biterum sustentare possunt. sicut sunt eccłia sc̃i medardi que

Expanded text:
tempore bella gravia et intestina parricidalia in hac protempore bella gravia et intestina parricidalia in hac provintia orta sunt, quando Karolus tirannus laicis episcopatus donavit, et episcopos nullam potestatem habere permisit. Cum hoc Karolo Milo supradictus ad bellum profectus est, sola tonsura jam clericus, habitu et moribus inreligiosus laicus, et post victoriam episcopatibus Trebirorum et Remorum ab eodem Karolo donatus est. Cujus infelici tempore de his ecclesiis multa sunt ablata, et res ab episcopiis divisae, domus religiosorum destructae, ecclesiastica disciplina dispertita, adeo ut clerici, sacerdotes moindebita haberent. Patet hujus calamitatis indicium in plurimis Treberensis parrochiae ecclesiis, in quibus singulis singulae fuerant olim congregationes, quae tam a praefato Milone quam ab aliis tirannis, ne dicam episcopis, rebus spoliatae, vix unum presbiterum possunt sustentare, sicut sunt ecclesia sancti Medardi quae
Abbreviated transcription (Latin):
post & ipse migrauit ad dñm: & in eadem ecclia iixta eã
sepultus est. Huic successit numerianus: cui basinus: ꝑost
quem liuthuuinus basini ex sorore nepos. Nic pͥmo bel¬
gice galliȩ dux. om̃ia monasteria huiꝰ urbis largissimis
honorauit donariis & p̾diis auxit. postea super fluuium
saroam in propͥo suo congregationem instituit: ubi & ipse¬
habitum monastice uite suseepit. Nefuncto auuuctilo suo
basino ep̃o. successit ȩlectus. Hic etram remensib & laudu¬
uensib p̾fuit: in quib duob uno diȩ deo p̾stante sacroꝵ or¬
dinum consecrationem celebrauit. Remis obiit & a milo¬
ne filio & treberensib relatus: diumo dato indicio ad me¬
diolacum sepultus est. Post quem milo filius eius sacerdo¬
tali functus est officio. apud treberos & remos. pͥmo qui¬
dem imitator patris: deinde tirannꝰ effectꝰ ẽ. nichilq in eo
de clericali honore uel uita nisi sola tonsura enituit. Eo eñi

Expanded text:
post et ipse migravit ad Dominum, et in eadem ecclesia juxta eam post et ipse migravit ad Dominum, et in eadem ecclesia juxta eam sepultus est.--Huic successit Numerianus; cui Basinus; post quem Liutwinus, Basini ex sorore nepos. Hic primo Belgicae Galliae dux, omnia monasteria hujus urbis largissimis honoravit donariis et praediis auxit. Postea super fluvium Saroam in proprio suo congregationem monachorum inshabitum suscepit. Defuncto avunculo suo Basino episcopo successit, electus etiam a Remensibus et Laudunensibus praefuit; in quibus duobus uno die, Deo praestante, sacrorum ordinum consecrationem celebravit. Remis obiit, et a Milone filio et Treberensibus relatus, divino dato indicio, ad Mediolacum sepultus est. Post quem Milo, filius ejus, sacerdotali functus est officio apud Trebiros et Remos, primo quidem imitator patris, deinde tirannus effectus est, nichilque in eodem de clericali honore vel vita nisi sola tonsura enituit. Eo enim
Abbreviated transcription (Latin):
uualdus episcopatum susceꝑit: tempore dagoberti regis.
qui uidelicet dagobertus plurima beneficia treberensi
ȩccłiȩ contulit: & beato modouualdo. Idem enim pontifer
in palacio dagoberti quod uocatur horreum eccliam constru
sta filiȩ dagoberti. Itemq aliam in palatio antiquo in sub¬
urbio sito congregationem instituit: quib matrem basilis¬
sam prefecit: & eccli̾am sc̃i martini in pago megine. Item
construxit ecclłiam sc̃i simphoriani. ad litus mosellȩ ibiq
congregationem uirginum instituit: quarum matrem so¬
rorem suam seueram nomine instituit. Huiꝰ temporib pau¬
lus inclusus supradictus migrauit ad theologiam. quam
p̃fatus dagobertus rex in suo propͥo construrerat. ibiq a¬
liquantulum mansit: postea uero ecche uirdunensis curam
sororem suam beatam seueram celesti sponso eam uocante obe¬
untem in ecch̾a sc̃i simphoriani tradidit sepulturȩ paulo

Expanded text:
waldus episcopatum suscepit temporibus Dagoberti . waldus episcopatum suscepit temporibus Dagoberti . Qui videlicet Dagobertus plurima beneficia Treberensi ecclesiae contulit et beato Modowaldo . Isdem enim pontifex in palacio Dagoberti, quod vocatur Orreum, ecclesiam in hosta, filiae Dagoberti. Itemque aliam in palacio antiquo in suburbio sito congregationem constituit, quibus matrem Basilissam praefecit; et ecclesiam sancti Martini in pago Megine . Item construxit ecclesiam sancti Simphoriani ad litus Mosellae, ibique congregationem virginum constituit, quarum matrem sororem suam Severam nomine instituit. Hujus temporibus Paulus inclusus supradictus migravit ad Theolegiam , quod praefatus Dagobertus rex in suo proprio construxerat, et ibi aliquantulum mansit; postea vero ecclesiae Virdunensis curam sororem suam beatam Severam, coelesti sponso eam vocante obeuntem, in ecclesia sancti Simphoriani tradidit sepulturae, paulo
Abbreviated transcription (Latin):
abbatem urbis lemonicine. Gui successit magnericus
discipulus eiusdem mcetii Cuius temporib in parrochi¬
a treberoꝵ magne sc̾itatis uiri claruerunt. uidelicet pau¬
lus super montem cebenuam. qui erus nomine hactenus
pauli mons uocatur. ingobertus. disibotus. Wandelinus.
carilelfus. & quidam langobardus nomine W olfi la icus
& p̾sbiter bantus. eiusq germanus nomine & opere be¬
atus. aliiq quam plurimi heremiticam uitam ducȩbant.
hic magnericus ep̾c templa antiqua di. in priscum reno¬
uauit honorem. & in honorem beati martini eccłiam con¬
struxit. unam in monte. in pago uabrensi. alt̾am in uilla
que cara domus dicitur. terciam in ipsa urbe. in qua & ipse
post expletum uite suȩ cursum tumulatus est. Cui successit
gaugerieus discipulus eius: qui in castro treberoꝵ fuerat
educatus. ħ oc quoq mortuo. Sabaudus poutificatum
subiit: post quem seuerinus eccłiam rexit. Deinde modo¬

Expanded text:
abbatem urbis Lemovicinae .--Cui successit Magnericus , abbatem urbis Lemovicinae .--Cui successit Magnericus , discipulus ejusdem Nicetii. Cujus temporibus in parrochia Trebirorum magnae sanctitatis viri claruerunt; videlicet Paulus super montem Cebennam, qui ex ejus nomine hactenus Pauli mons vocatur, Ingobertus, Disibodus, Wandelinus, Carilelfus, et quidam Longobardus nomine Vulfilaicus, et presbiter Bantus, ejusque germanus nomine et opere Beatus, aliique quam plurimi heremiticam vitam ducebant. Hic Magnericus episcopus templa antiqua Dei in priscum renovavit honorem, et in honorem beati Martini ecclesiam construxit, unam in monte in pago Vabrensi , alteram in villa quae Carta domus dicitur, terciam in ipsa urbe, in qua et ipse post expletum vitae suae cursum tumulatus est.--Cui successit Gaugericus, discipulus ejus, qui in castro Trebirorum fuerat educatus. Hoc quoque mortuo, Sabaudus pontificium subiit. Post quem Severinus ecclesiam rexit.--Deinde Modo
Abbreviated transcription (Latin):
representant: a quo uenerabiliter excipitur. Rex de exitu in¬
felicis filiȩ conqueritur. Ine uero confisus in dn̾o orationi tota
nocte incumbit: deinde missis in os puellȩ digitis nequam
spm a corpore abegit obsesso. Quod miraculum. imperator cer¬
nens: immensos auri argentiq eumulos sacerdoti sacro of
fert. Quos ille refutans. optinuit hoc ut aruenna ciuitas quȩ
tributaria in speciȩ triticea ac uinaria dependebat: in auro
solueret. quia cum graui penuria. inferebantur imperiali¬
Eo tempore theodericus rex ex enib auernis clericos multos
adduxit: quos trebericȩ eccli̾e ad reddendum dño famulatum
iussit assistere. Beatum uero gallum nequaquam passus est
a se separari. Pefuncto uero aponoculo ep̾o: congregati tre¬
berici clerici sc̃m gallum petebant ep̃m. Iuib ille ait. Ite¬
& alium requirite: gallum enim diaconum alibi habeo
destinatum. Tunc eligentes sc̾m nicetium ep̃m statuer̾ t

Expanded text:
repraesentant; a quo venerabiliter recipitur. Rex de exitu inrepraesentant; a quo venerabiliter recipitur. Rex de exitu infelicis conqueritur filiae. Ille vero confisus in Domino, orationi tota nocte incumbit, deinde missis in os puellae digitis, nequam spiritum a corpore abegit obsesso. Quod miraculum imperator cernens, immensos auri argentique cumulos sacro offert sacerdoti. Quos ille refutans, obtinuit hoc, ut Arverna civitas, quae tributaria in specie triticea ac vinaria dependebat, in auro solveret, quia cum gravi labore penui inferebantur imperialiEo tempore Theodericus rex ex civibus Arvernis clericos multos adduxit, quos Trebericae ecclesiae ad reddendum Domino famulatum jussit assistere. Beatum vero Gallum nequaquam passus est a se separari. Defuncto vero Aponoculo episcopo, congregati clerici Treberici et alium requirite, Gallum enim diaconum alibi habeo destinatum. Tunc eligentes sanctum Nicetium episcopum statuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
beatum agricium delegatum. sed suo iam tempore rome dȩlȩ-¬
tum a romano pontifice rescribi fecit: & honorem priscũ suȩ
quem miletus eccli̾am rexit. post modestus. deinde maximianus:
post quem fibicnus. cui su cressit ab runculus. deinde rusticus. hic
primo rep̾hensibilis sed postea per beatum goarum correctus. in
ecelia beatȩ mariȩ. que uocatur litus ad martires septem annis
reclusus penitentiam gessit. Quo decedente aponoculus successit
Qunus temporib auernensi eccliȩ illidius sacerdos extrtit. Cuius
fama cum ꝑiiuersos eecłiȩ ęuehitur ascensus: etiam uicina¬
rum urbium fines penetrauit. Unde factum est. ut hec gła
cum treberici imperatoris aures attingeret. euius filia a sp̃u
immimdo uexabatur. & non inueniȩbatur a quo posset erui:
beatum illidium fama detexit. Et dicto eitius ab imperato¬
re directi pueri. scm̃ senem auernis repertum. treberis regi

Expanded text:
beatum Agricium delegatum, set jam suo tempore Romae delebeatum Agricium delegatum, set jam suo tempore Romae deletum, Romano pontifici rescribi fecit, et honorem priscum suae quem Miletus ecclesiam rexit; post Modestus; deinde Maximianus; post quem Fibicius, cui successit Abrunculus; deinde Rusticus. Hic primo reprehensibilis, set postea per beatum Goarem correctus, in ecclesia beatae Mariae quae vocatur Litus ad martires 7 annis reclusus poenitentiam gessit . Quo decedente, Aponoculus successit; cujus temporibus Arvernensis ecclesiae Illidius sacerdos exstitit. Cujus fama cum per diversos ecclesiae evehitur ascensus, etiam vicinarum urbium fines penetravit. Unde factum est ut haec gloria cum Trebirici imperatoris aures attingeret, cujus filia a spiritu immundo vexabatur, et non inveniebatur a quo posset erui, beatum Illidium fama detexit. Et dicto citius ab imperatore directi pueri sanctum senem Arvernis repertum Treberis regi
Abbreviated transcription (Latin):
sa trebere. captam etiam coloniam franei cȩpere. Sic finitum
est nomen & regnum galloꝵ: a germanoꝵ: & ortum est fran¬
coꝵ. Post obitum sc̃i felicis. ut ad id redeamus. a quo paudlulum
recessimus: mauricius treberoꝵ p̾sul efficitur. Post quem sc̃s le¬
germano parisioꝵ ep̃o. & lupo trecassino: in britannia
pelagianam heresim destrurit. Cui successit beatus cirillus.
Nic cellam sc̃i eucharii incensam & deserertam reparauit.
monasteriumq non longe a priori loco constituit: & illuc
corpora sc̃oꝵ eucharii & successoꝵ eius transtulit. iuxta qͦs
& ipse requiescit. Eirillum iamnerius. iamnerium e meriꝰ
subsecittus. qui marum post se constituit. qui monasteriu̾
scĩ paulini a barbaris p̾dictis urbis uastatorib dȩsolatum. re¬
parauit: ubi & ipse sepultus requiescit. Eui successit uolusia¬
nus. hic priuilegium dudum a papa siluestro huic urbi per

Expanded text:
sa. Treberi capta, etiam Coloniam Franci cepere . Sic finitum sa. Treberi capta, etiam Coloniam Franci cepere . Sic finitum est nomen et regnum Gallorum et Germanorum, et ortum est Francorum. 23. Post obitum sancti Felicis, ut ad id redeamus a quo paululum recessimus, Mauricius Trebirorum praesul efficitur. Post quem sanctus Leum beato Germano Parisiorum episcopo et Lupo Trecassino in Brittania Pelagianam heresim destruxit. Cui successit beatus Cirillus. Hic cellam sancti Eucharii incensam et desertam reparavit, monasteriumque non longe a priori loco constituit, et illuc corpora sanctorum Eucharii et successorum ejus transtulit; juxta quos et ipse requiescit. Cirillum Jamnerius , Jamnerium Emerus subsecutus, Marum post se constituit: qui monasterium sancti Paulini a barbaris cum praedictis urbis vastationibus desolatum reparavit; ubi et ipse sepultus requiescit . Cui successit Volusianus. Hic privilegium dudum a papa Silvestro huic urbi per
Abbreviated transcription (Latin):
te mario captus & in uinculis constrictus. per cunctas ci¬
uitates galliarum quas uastauerat ductiis: impiam uitam
digna morte finiuit. Paulopost regnante theodosio tni¬
minore. attila hunoꝵ rex ciuitatem treberoꝵ bello opti¬
nuit: eamq grauiter depopulatus est. Post mortem autẽ
ualentiniani qui post theodosium cum martiano imꝑau̾.
auitus suscepit imperium: sub quo ciuitas treberoꝵ. ludi¬
brio patuit francoꝵ. Erat in urbe senator nomine lucius.
qui habuit urorem pulcherrimam: in quã deperiit auitus
amore turpi. Simulans qͥ infirmitatem: prȩcȩpit. ut om¬
nes senatrices urbis eum uisitarent. Uenit iuter alias ur¬
or lucii. & ab eo stuprata silenter domum rerisit marit. In
erastino surgens auitus dixit ad lucrum. pulchras habes
termas: sed frigido lauas. hinc lucus indignatus urbem
prodidit francss. in quib direpta est: multisq necatis. & incen¬

Expanded text:
te Mario captus, et in vinculis constrictus, per cunctas cite Mario captus, et in vinculis constrictus, per cunctas civitates quas vastaverat ductus, impiam vitam digna morte finivit--Paulo post, regnante Theodosio minore, Attila rex Hunorum civitatem Trebirorum bello optinuit, eamque graviter depopulatus est. Post mortem autem Valentiniani, qui post Theodosium cum Martiano imperavit, Avitus suscepit imperium; sub quo civitas Trebirorum ludibrio patuit Francorum. Erat in urbe senator nomine Lucius, qui habuit uxorem pulcherrimam, in quam deperiit Avitus amore turpi. Simulans igitur infirmitatem, praecepit ut omnes senatrices urbis eum visitarent. Venit inter alias uxor Lucii, et ab eo stuprata, silenter domum revisit mariti. In crastino surgens de stratu Avitus, dixit ad Lucium: Pulchras habes termas, set frigido lavas. Hinc Lucius indignatus, urbem prodidit Francis, a quibus direpta est, multisque necatis et incen
Abbreviated transcription (Latin):
appetens. consilio matris neqͥssimo utens. dutm dixisset ei. si
nouam rem uis facere: & nomen acquitere: quȩ alii edificauȩ¬
runt cuncta destrue. & popłm quem suꝑas interfice. Nã nec edi¬
ficia meliora ac p̾ciosiora facere potes: neꝙ pliis rem magnã
per quam nomen tuum ȩleues. Qui rhenum apud magon¬
tiam ponte ingenioso transiens. primum ipsam ciuitate̾ cũ
popłõ eius deleuit: deinde cunctas quasq ciuitates germaniȩ
uallans mettis ꝑuenit: ubi murus ciuitatis diuino nutu ru¬
ens. capta est qiuitas a uuandalis. Deinde urbem treberoꝵ
uix iam a persecutione grecoꝵ respirantem. pari obsidione
uallatam cepit: & magna eiꝰ edificia ad solũ deiecit. Ciuium pars
aliquanta in argna qiuitatis. idest in amphitheatro. quam
munierant lberata est. Post hec cunctas cĩuitates galliarũ
crocus peruagans arelatum obsȩdit: Ubi a quodam mili¬

Expanded text:
appetens, consilium matris nequissimum utens, dum ei dixisset: Si appetens, consilium matris nequissimum utens, dum ei dixisset: Si novam rem vis facere et nomen adquirere, quae alii aedificaverunt cuncta destrue, et populum quem superas interfice. Nam nec aedificia meliora ac preciosiora facere potes, neque plus rem magnam, per quam nomen tuum eleves. Qui Renum apud Mogonciam ponte ingenioso transiens, primum ipsam civitatem cum populo ejus delevit, deinde cunctas quasque civitates Germaniae vallans, Mettis pervenit; ubi murus civitatis divino nutu ruens, capta est civitas a Wandalis. Deinde urbem Trebirorum, vix jam a persecutione Grecorum respirantem, pari obsidione vallatam cepit, et magna ejus aedificia ad solum dejecit. Civium pars aliquanta in harena civitatis, id est in amphiteatro, quam munierant, liberata est. Post haec cunctas civitates Galliarum Crocus pervagans, Arelatum obsedit, ubi a quodam mili
Abbreviated transcription (Latin):
beroꝵ cũ copiis ex toto regno adunatis de frigia detulerat:
facta cripta in eodem monasterio. medio criptae cum ferreis
catenis suspendit. Ipse post annos duodecim sacerdocii sui.
in dextro comu eiusdem eccłiȩ sepultus est. fodem tempore
sub theodosio maiore franci eum ducib suis sunnone & gun¬
debaudo. in germaniam prorumpentes. pagosq depopilan-¬
tes: etiam coloniȩ metum incussere. Quod treberis cum per¬
latum fuisset: Manneus & quintinus quos supͣdtxiinus qͥ-¬
b infantiam fili. & defensionem galliarimm maximꝰ cõmi¬
serat. collecto exercitu francos de germania erecȩrunt: & apud
carbonariam siluam magna strage eos uicȩrunt. Hinc ortum
est odium francoꝵ contra treberos: & ex hoc deinceps theno trans¬
misso. In terra treberorum hiemare non p̾sumpserunt.¬
ost hec qͥ temporsb honorii imꝑatoris. crocus rex uuandalo¬
rum cum sueuis & alamannis egressus de sedib suis gallias

Expanded text:
birorum cum copiis ex toto regno adunatis de Frigia detulerat, birorum cum copiis ex toto regno adunatis de Frigia detulerat, facta cripta in eodem monasterio, medio criptae cum ferreis catenis suspendit. Ipse quoque post annos 12 sacerdotii sui in dextro cornu ejusdem ecclesiae sepultus est.--Eodem tempore sub Theodosio majore Franci cum ducibus suis Sunnone et Gundebaudo in Germania prorumpentes pagosque depopulantes, etiam Coloniae metum incussere. Quod cum Trebereos perlatum fuisset, Namneus et Quintinus, quos supra diximus, quibus infantiam filii et defensionem Galliarum Maximus commiserat, collecto exercitu Francos de Germania ejecerunt, et apud Carbonariam silvam magna strage eos vicerunt. Hinc ortum est odium Francorum contra Trebiros, et ex hoc deinceps Reno transmisso in terra Trebirorum hiemare praesumpserunt.--Post haec igitur temporibus Honorii imperatoris Crocus rex Wandalorum cum Suevis et Alanis egressus de sedibus suis, Gallias
Abbreviated transcription (Latin):
eis molesti essent. Tunc cȩperunt flere. & pie illis gratulati st̃.
& cõmendauerunt sȩ orationib eoꝵ. & reuersi sunt in palati¬
um. Illi autem manserunt in eodem loco. Habebant enĩ am¬
bo sponsas. que postea quam hoc audiert etiam ipse uirginitatẽ
suam d̾̃o dicarunt. Maximꝰ imꝑator de treberi cum magno ex¬
ercitu se mouens. uictorem sirum filium infantili ȩtate imꝑa¬
torem constituit: eiq tutores. quintinũ & natineum pͥncipes
treberoꝵ reliquit. Ipse uero deinde a theodosio in italia per¬
emptus est. filius quoq eius gladio in gratie theodosii oc¬
essus est Iam nunc aliquid de sc̃o felice dicamus. Hic fecit
basilicam grandem iu honorem dĩ genitricis in campo mar¬
ti latitudinis in qua corpora martirum a rictiouaro passo¬
rũ adusq sua tempora disiecta & incomposita. honorifice tu¬
inulauit. Corpus quoq sc̃i paulini qͦd suo tempore popłs tre-¬

Expanded text:
eis molesti essent. Tunc coeperunt flere, et pie illis congratulati sunt, eis molesti essent. Tunc coeperunt flere, et pie illis congratulati sunt, et commendaverunt se orationibus eorum, et reversi sunt in palacium; illi autem manserunt in eodem loco. Habebant enim ambo sponsas, quae, posteaquam hoc audierunt, etiam ipsae virginitatem suam Deo dicarunt. 22. Maximus imperator de Treberi cum magno exercitu se movens, Victorem filium suum in infantili aetate imperatorem constituit, eique tutores Quintinum et Namneum principes Trebirorum reliquit. Ipse deinde a Theodosio in Italia peremptus est, filius quoque ejus gladio in gratiam Theodosii occisus est.--Jam nunc aliquid de sancto Felice dicamus. Hic fecit basilicam grandem in honore Dei genitricis in campo Mar20 latitudinis, in qua corpora martirum a Rictiovaro passorum, ad usque sua tempora disjecta et incomposita, honorifice tumulavit. Corpus quoque sancti Paulini, quod suo tempore populus Tre
Abbreviated transcription (Latin):
lii duo uenerunt ad cellam sc̃i eucharii ubi habitabant serui
d̾i pauperes. qualium est regnum celoꝵ. & inuęnerunt codi¬
cem in quo scripta erat uita antonii. Quam unus eoꝵ cȩpit
socium suum ait illi. Dic queso te si non uidȩtur tibi esse me-¬
lius huic deo seruire. qui talem habet famulum: qm regi mor¬
tali inaniter militare: Dixit hoc. & turbidus parturitione
nouȩ uitȩ. reddidit oculos paginȩ. & legebat: & mutabatur
intus. & exuębatur inundo mens eius. Nam dum legeret.
infreminit & ait amico suo. Ego iam abrupi ine ab illa spe
nr̃a. & d̾o seruire statui: & ex hac hora in hoc aggredior. Te si
piget imitari: noli aduersari. Tunc ille respondit. Ad herebo s
ego tibi: nec ultra te in tali militia deseram. Tunc pontiañ
redirent. eo qͦd iam decliuasset dies. Et illi narrauerunt
qualis eis esset orta uoluntas. atq fortuna: & petierunt ne

Expanded text:
lii duo venerunt ad cellam sancti Eucharii, ubi habitabant servi lii duo venerunt ad cellam sancti Eucharii, ubi habitabant servi Dei pauperes, qualium est regnum coelorum, et invenerunt ibi codicem, in quo scripta erat vita Antonii. Quam unus eorum coepit lsocium suum, ait illi: Dic, quaeso te, si non videtur tibi esse melius huic Deo servire, qui talem habet famulum, quam regi mortali inaniter militare. Dixit et hoc turbidus parturitione novae vitae. Reddidit et oculos paginis, et legebat, et mutabatur intus, et exuebatur mundo mens ejus. Nam dum legeret, infremuit, et ait amico suo: Ego jam abrupi me ab illa spe nostra, et Deo servire statui, et hoc ex hac hora in hoc loco aggredior; te si piget imitari, noli aversari. Tunc illo respondit: Adhaerebo et ego tibi, nec ultra te in talem militiam deseram. Tunc Pontianus redirent, quod jam declinasset dies. At illi narraverunt eis qualis eis voluntas orta esset atque fortuna, et petierunt ne
Abbreviated transcription (Latin):
liori tempore sacerdos fieret. Huiꝰ diei cõmunionem martmꝰ
iniit: satius estimans ad horam cȩdere quam perituris non
& hoc ordine sẽs felix episcopatum suscepit. Erant etiam eo
tempore apud treberos multi nobiles & ecchastici uiri il¬
le uidȩlicet p̃sbiter Iheronimꝰ de bethleem. & ausoniꝰ bur¬
degalensis. aliiq plurimi. Quoꝵ sheronimus prolixũ ual¬
de de sinodis librum sc̃i hilarii ibidem conscripsit. ausomꝰ
uero libellum qui dicitur mosella metricȩ composuit: &
postea reuersus in patriam grande uolumen composuit.
ad honorem huius patriȩ: qͦd quiscire uoluerit. in burde¬
gala reperire poterit. Quadam diȩ maximinus imperator
ad spectandos ludos circenses: ad amphiteatrum egressus
est. Tunc quidam ex militantib palatio nomine pontianꝰ.
cum aliis trib contubernialib suis exiuit deambulatum in
hortos muro contiguos. Illic forte uno eoꝵ subsistente. a¬

Expanded text:
liori tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Martinus liori tempore sacerdos fieret. Hujus diei communionem Martinus iniit, satius aestimans ad horam cedere, quam perituris non r, et hoc ordine sanctus Felix episcopatum suscepit. Erant etiam eo tempore apud Trebiros multi nobiles et ecclesiastici viri, ille videlicet presbiter Iheronimus de Bethleem et Ausonius Burdegalensis aliique quam plurimi. Quorum Iheronimus prolixum valde de synodis librum sancti Hilarii ibidem conscripsit, Ausonius vero libellum qui dicitur Mosella metrice composuit, et postea reversus in patriam grande volumen composuit ad honorem hujus patriae, quod qui scire voluerit in Burdegala reperire poterit. 21. Quadam die Maximus imperator ad spectandos ludos circenses ad amphiteatrum egressus est. Tunc quidam ex militantibus palacio, nomine Pontianus, cum aliis tribus contubernalibus suis exivit deambulatum in hortos muri contiguos. Illic forte uno eorum secum subsistente, a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidi rectoris coniuge. & latronia. feliciffimo & iulianõ. mul¬
tisq aliis erroris sui consortib Ad hane heresim dampnan¬
dã. concilium ep̃oꝵ famosum. iussu maxini treberis congͦ¬
gatum est: inter quos erant martinus turonensis. & am¬
nicabant ei. & qui aliquos deuios licet a fide. idest p̾scilli¬
anistas hereticos. ad necem petebant. ubi & maritnꝰ peceauit
cõmotus eis. iussit ambrosium sine mora ingredi. Ipse uero
libenter. & si eum plurimi insidias euasurum non crede¬
rent. intus ingressus est: hoc solo dolore ꝑcitus. qd̾ imsri¬
um ep̃m senem in exilium cõꝑit duci. Maximꝰ imperator cũ
noete palacim irrupit: spondet se cõmimi caturum si tribum.
ad hispanias missi. renocarentur. Nec mora intercessit. maximꝰ
indulget omĩa. Post tridie felicis ep̃i treberoꝵ post briconẽ
ordinatio parabatur: sc̃issimi sanȩ uiri. & plane digni qͥ me¬

Expanded text:
Delfidi rectoris conjuge et Latroniano, Felicissimo et Juliano mulDelfidi rectoris conjuge et Latroniano, Felicissimo et Juliano multisque aliis erroris sui consortibus. Ad hanc heresim condempnandam concilium episcoporum famosum jussu Maximi Treberis congregatum est; inter quos erant Martinus Turonensis et Ambrosius Mediolanensis. Amnicabant ei, et qui aliquos, devios licet a fide, id est Priscillianistas hereticos, ad necem petebant, ubi et Martinus peccavit, commotus eis, jussit Ambrosium sine mora regredi. Ipse vero libenter, etsi eum plerique insidias evasurum non crederent, iter ingressus est, hoc solo dolore percitus, quod Iminium episcopum senem in exilium duci comperit. Maximus imperator cum nocte palacium irrupit, spondet se communicaturum, si tribuni ad Ispanias missi revocarentur. Nec mora intercessit; Maximus indulget omnia. Posttridie Felicis episcopi Trebirorum post Brittonem ordinatio parabatur, sanctissimi sane viri et plane digni qui me