comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
surge dnẽ iuidica causã meã. Desert̾ enĩ uideor. quia ñdũ accepi qđ pro¬
misisti et facte s̃ mihi lacrime meae panes die ac nocte. dũ dicitur mihi cot¬
tidie ubi ẽ dr̃tuus: Et quia ñ possũ ostendere dm̃ meũ quasi in ane sequar
tur mihi Nec paganꝰ tantũ uel iudeus. uel hereticus. sed et aliquan¬
do fr̃ ipse catholicus torquet os. quando ꝓmissa dĩ p̃dicantur. quando futu¬
ra resurrectio p̾nuntiatur. et adhuc et ipse quãuis iã tinctꝰ aqua salutis aet̃nȩ
portans sacram̃tũ xp̃i. forsitandic̃ Et quis huc surrex. et ñ audiui patrẽ
meũ desepulcro loquentẽ ex quo eũ sepeliui. Ds̃ dedit legẽ ad tẽpus seruis
suis ad qđ se auocarent: Nã quis redit ab inferis: et quid faciã talibus.
Ostendã qđ ñ uident. ñ possũ: Nenĩ pp̃t illos ds̃ uisibilis debet fieri. Iam

Expanded text:
surge, Domine; judica causam meam. Desertus enim videor, quia nondum accepi quod prosurge, Domine; judica causam meam. Desertus enim videor, quia nondum accepi quod promisisti: et factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte, dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Et quia non possum ostendere Deum meum; quasi inane sequar, insultatur mihi. Nec paganus tantum, vel Judaeus, vel haereticus; sed aliquando frater ipse catholicus torquet os, quando promissa Dei praedicantur, quando futura resurrectio praenuntiatur. Et adhuc et ipse, quamvis jam tinctus aqua salutis aeternae, portans sacramentum Christi, forsitan dicit, Et quis huc resurrexit? et, Non audivi patrem meum de sepulcro loquentem, ex quo eum sepelivi. Deus dedit legem ad tempus servis suis, ad quod se avocent: nam quis redit ab inferis? Et quid faciam talibus? ostendam quod non vident? Non possum: non enim propter illos Deus visibilis debet fieri. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
res et in opes ꝑtinere ad dm̃ sed pauperes spũ. qm̃ ipsorũ ẽ regnũ caelorũ. Qui
s̃ pauperesspũ  Humiles trem̃tes uerba dĩ c̃fitentes peccata sua ñ desuis me
boni dm̃ laudant. quando mali se accusant. Suꝑ quẽ requiescet sps ms̃ ait
propheta. nisi suꝑ humilẽ et quietũ et trem̃tẽ uerba mea. Iã ergo asaph
intellex̃ iã terrae ñ herit . iã ꝓmissa terrena exuetere testam̃to ñ expecit.
Mendicustius fact̃ ẽ pauꝑ tuus factꝰ ẽ fluuius tuus sitit quia sui siccatis
Quia ergo talis fact̾ ẽ ñ fraudet᷑ spe. Quaesiuit manib nocte corãte. ñ de¬
cipiatur.: Neauertatur humilis c̃fusus egenꝰ et in ops laudabt̃ nom̃ tuũ.
Confitentes peccata sua. laud abt̃ nom̃ tuũ.. Desiderantes a et̾na ꝓmissa
i et inflati. ñ ipsi Sed qui: Egenꝰ et in ops laudabt̃ nom̃tuũ. E¬

Expanded text:
res et inopes pertinere ad Deum; sed pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Qui res et inopes pertinere ad Deum; sed pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Qui sunt pauperes spiritu? Humiles, trementes verba Dei, confitentes peccata sua; non de suis merboni, Deum laudant; quando mali, se accusant. Super quem requiescet Spiritus meus, ait propheta, nisi super humilem, et quietum, et trementem verba mea ? Jam ergo Asaph intellexit; jam terrae non haeret, jam promissa terrena ex Veteri Testamento non expetit: mendicus tuus factus est, pauper tuus factus est; fluvios tuos sitit, quia sui siccati sunt. Quia ergo talis factus est, non fraudetur spe: quaesivit manibus nocte coram te; non decipiatur . Ne avertatur humilis confusus: egenus et inops laudabunt nomen tuum. Confitentes peccata sua, laudabunt nomen tuum; desiderantes aeterna promissa itia in superbiam elati et inflati, non ipsi; sed qui? Egenus et inops laudabunt nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
et facti s̃ puluis quẽ ꝓicit uent̾ a facie terrae. Repleti s̃ qui obscuratis̃ t̾rae
domorũ iniquorũ. At tendendo enĩ terrã obscuratis. de quib dictũ ẽ in¬
alio psalmo. obscurent᷑ oculi eorũ neuideant . et dorsũ illorũ s ẽ ꝑ incurua. Terra
ergo repletis̃ qui obscuratis terrae domorũ iniquarũ. quia corda habent iniqua
Dom̃ enĩ nr̃a sic̃ supra dexim̃. corda nr̃a s̃ ibi libent̃ habitam̃. siea ab iniquitate
mundem. ibi ẽ mala c̃scientia quae inde repellit hominẽ quo iubet ire. por¬
tans grabattũ suũ cui peccata dimissa s̃ dicente dñõ. tolle grabattũ tuũ et
uade indomũ tuã. Porta carnẽ tuã. et intra ad sanatã c̃scientiã tuã quõ
repletis̃ qui obscuratis terrae domorũ in iquarũ. Obscuratis. repleti sunt
terra. Ili obscurati quis: Qui corda iniqua habent. reddit illis dñs secundũ corsiũ
dabt̃ nom̃tuũ Videtis fr̃s quã debeat dulcis eẽ pauꝑtas. uidetis paupe¬

Expanded text:
et facti sunt pulvis quem projicit ventus a facie terrae . Repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum. Attendendo enim terram obscurati sunt, de quibus dictum ealio psalmo: Obscurentur oculi eorum ne videant et dorsum eorum semper incurva . Terra ergo repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum, quia corda habebant iniqua. Domus enim nostrae, sicut supra diximus, corda nostra sunt: ibi libenter habitamus, si ea ab iniquitate mundemus. Ibi est mala conscientia, quae inde repellit hominem quo jubetur ire portans grabatum suum, cui peccata dimissa sunt, dicente Domino, Tolle grabatum tuum, et vade in domum tuam : porta carnem tuam, et intra ad sanatam conscientiam tuam. Quoniam repleti sunt qui obscurati sunt terrae domorum iniquarum: obscurati sunt, repleti sunt terra. Illi obscurati, qui sunt? Qui corda iniqua habent: reddit illis Dominus secundum cor sdabunt nomen tuum. Videtis, fratres, quam debeat dulcis esse paupertas: videtis paupe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ infidelitatẽ fractis. reuocatis̃ quidã ꝑfidẽ. Nã et ipse a postolus paulus
ꝑ infidelitatẽ fact̾ erat. et ꝑfidẽ radici rescitutꝰ ẽ Ita plane populus in pru

Expanded text:
per infidelitatem fractis revocati sunt quidam per fidem: nam et ipse apostolus Paulus per infidelitatem fractis revocati sunt quidam per fidem: nam et ipse apostolus Paulus per infidelitatem f
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o ingente sua : peccator est iste non nouimus unde sit: Nos moysen nouimus.
Illi locutus est ds̃. iste samaritanus est. ⁊ In imicus expbrauit dño. Et populus in
prudens ex acerbauit nomen tuum. ⁊ Populus in prudens: Tunc asaph. sed non intel
lectus a saphtunc. Quid dicitur insuperiore psalmo. Quasi pecus fact̾ sũ ate.
et ego sẽꝑ tecũ. Quia ñ ut adus et idol& gentiũ. Et si ñ cognouit ut pecus. ta¬
m̃ recognouit ut homo. Dix̃ enĩ sẽꝑ tecũ quasi pecus.. Et quid p̾ea ibi in ipso psal¬
mo ubi a saph Tenuisti manũ dexterae meae. in uoluntate tua dedixistime:
et cũ gloria assumsistime: In uo luntate tua ñ iniustitia mea.. Donotuo ñ
opere meo Ergo et hic inimicus exꝓbrauit dnõ. et populus in prudens exacer¬
bauit nom̃ tuũ. Omnes ergo perier̃. Absit : Etsi aliqui ex ramis fractis
manent tam̃ aliqui quo insereret᷑ olea st̃: Et radix manet et exipsis ramis

Expanded text:
o in gente sua, Peccator est iste; non novimus unde sit: nos novimus Moysen, illi locutus est Deus; iste Samaritanus est . Ipiens exacerbauit nomen tuum. ne tradas lectus Asaph tunc. Quid dicitur in superiore psalmo? Quasi pecus factus sum ad te; et ego semper tecum: quia non iit ad deos et idola Gentium. Etsi non cognovit ut pecus, tamen recognovit ut homo, dixit enim, Semper tecum, quasi pecus: et quid postea ibi in ipso psalmo, ubi Asaph? Tenuisti manum dexterae meae; in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me . In voluntate tua, non in justitia mea; dono tuo, opere meo. Ergo et hic, Inimicus exprobravit Domino; et populus imprudens exacerbavit nomen tuum. Omnes ergo perierunt? Absit. Etsi aliqui ex ramis fracti sunt, manent tamen aliqui quo insereretur oleaster ; et radix manet, et ex ipsis ramis
Abbreviated transcription (Latin):
sus hodiernam precem. pro illo fundite dño dõ nostro : Scimurenim & cer¬
ti sumus. quia oratio ur̃a delecom̃s impietates eius : Dñs uobis cũ.

Expanded text:
sus hodiernam precem pro illo fundite Domino Deo nostro. Scimus enim et cersus hodiernam precem pro illo fundite Domino Deo nostro. Scimus enim et certi sumus quia oratio vestra delet omnes impietates ejus. Dominus vobiscum.
Abbreviated transcription (Latin):
lebat fama deuitaeius . quando sic uobis et uidendus et mis erandus. offertur:
Nostis in actibus a postolorum scriptum ẽẽ. quia multi perierit idest talium as¬
tium homines & doctrinarum nefariarum sectatores : Siomnes codicessuos ad
a postolos attulerunt: Et in censi sunt libri tammulti. ut pertineret adscriptor ẽ
estimationem eorum facere & summam precuconscribere : hoc utiq propterglo¬
riam dĩ netales etiam perditi desperarentur abillo. qui nouit quȩrere quod
perierat : Penerat ergoiste nunc quȩ situs inuentus ad ductus est : Portat
secũ codices incendendos. perquor fuerat incendendus : ut illis inignemmissis
ipse trans cat ad refrigerium: Sciatis tam en eum fratres olimpulsare adede
et demendacio atq fallacia. dilatus est netemptaret . et aliquando tam̃ ad¬
mis sus est nepericulosius tempta recur : Orate pro illo perxp̃m: Pror¬

Expanded text:
lebit fama de vita ejus, quando sic vobis et videndus et miserandus offertur. lebit fama de vita ejus, quando sic vobis et videndus et miserandus offertur. Nostis in Actibus Apostolorum esse scriptum quia multi perditi, id est talium artium homines, et doctrinarum nefariarum sectatores, omnes codices suos ad Apostolos attulerunt; et incensi sunt libri tam multi, ut pertineret ad scriptorem aestimationem eorum facere, et summam pretii conscribere . Hoc utique propter gloriam Dei, ne tales etiam perditi desperarentur ab illo qui novit quaerere quod perierat . Perierat ergo iste; nunc quaesitus, inventus, adductus est: portat secum codices incendendos, per quos fuerat incendendus, ut illis in ignem missis, ipse in refrigerium transeat. Sciatis eum tamen, fratres, olim pulsare ad Eccet de mendacio atque fallacia, dilatus est ne tentaret; et aliquando tamen admissus est, ne periculosius tentaretur. Orate pro illo per Christum. Pror
Abbreviated transcription (Latin):
ritis mendacium : Modo sicut deillo credendum est. horruit menda cium. Et
multorum hominum interitum : sealiquando adiabolosensit in lectũ. conũ¬
titur addm̃ paenitens: Putamus fratres demagnotimore cordis accꝗdis se
si expagano conuerteretur mathemati¬
cus magnum quidemes set gaudium. sed tamen posset uideri quia sic con¬
uersus est. clericatum quaerere in ecdesia: Paenitens est non quaerit ni¬
si solam misericordiam : Commen dandus ergo est. etoculis. & cor dibus
ur̃is : Eumquem uidecis. cordibus amate. oculis custodite : Videte illum.
scitote illum. et quacumq illetrans. erit. fratribus caeceris. qui modo hicñ s̃.
ostendite illum : Et ista diligentia misericordia est neille seductor recrahat
cor. et obpugnet : Custoditeuos. non uos lateat conuersatio eius uia eius. uttes¬
timonouestro nobis confirmetur. uere illum ad dm̃ esse conuersum : Non enimsi¬

Expanded text:
ritis mendacium ? Modo, sicut de illo credendum est, horruit mendacium, et ritis mendacium ? Modo, sicut de illo credendum est, horruit mendacium, et multorum hominum illectorem se aliquando a diabolo sensit illectum; convertitur ad Deum poenitens. Putamus, fratres, de magno timore cordis accidisse. o converteretur mathematicus, magnum quidem esset gaudium; sed tamen posset videri quia si conversus esset, clericatum quaereret in Ecclesia. Poenitens est; non quaerit nisi solam misericordiam. Commendandus est ergo et oculis et cordibus vestris. Eum quem videtis cordibus amate, oculis custodite. Videte illum, scitote illum, et quacumque ille transierit, fratribus caeteris qui modo hic non sunt, ostendite illum: et ista diligentia misericordia est, ne ille seductor retrahat cor, et oppugnet. Custodite vos; non vos lateat conversatio ejus, via ejus; ut testimonio vestro nobis confirmetur vere illum ad Dominum esse conversum. Non enim si
Abbreviated transcription (Latin):
lla ecclesiae sitis. et iamistum quemuidecis. bibere uult. Simuletiam ut noueri¬
tis quammulti in commixtione xp̃i anorum . oresuo benedicant & cordes uo
maledicant : Iste ex chritiano et exfideli. paenitens redit : Etterritus pocesta¬
tedñ conuertitur admisericor diam dñi: Seductus enimabinimicocum ẽ& fi¬
delis. diu mathematicus fuit: Seductus seducens. deceptus. decipiens.
illexit fefellit : Multa mendacia locutur est contra dm̃. qui potestatem dedit
hominibus. faciendi quod bonum est et non faciendi quod malum est: Istedice¬
bat quia adulterium non uoluntas propria faciebat seduenus : Et homicidi¬
um non faciebat uoluntas propria. sed mars : etiustum non faciebat ds̃ sed
iouis : Et alia multa sacrilega non parua : Quam multis eum putatis xp̃i anis
nummos abstulirse : Quam multi ab illo emerunt mendacium: quibus diceba¬
mus. Filii hominum usque quo graues corde ut quid diligitis uanitatem. & quȩ¬

Expanded text:
lla Ecclesiae sitis etiam istum, quem videtis, bibere vult. Simul etiam ut noveritis quam multi in commixtione Christianorum ore suo benedicant, et in corde suo maledicant, iste ex christiano et fideli poenitens redit, et territus potestate Domini convertitur ad misericordiam Domini. Seductus enim ab inimico cum esset fidelis, diu mathematicus fuit; seductus seducens, deceptus decipiens, illexit, fefellit, multa mendacia locutus est contra Deum, qui dedit hominibus potestatem faciendi quod bonum est, et non faciendi quod malum est. Iste dicebat quia adulterium non faciebat voluntas propria, sed Venus; et homicidium non faciebat voluntas propria, sed Mars; et justum non faciebat Deus, sed Jovis: et alia multa sacrilega non parva. Quam multis eum putatis Christianis nummos abstulisse? Quam multi ab illo emerunt mendacium, quibus dicebamus: Filii hominum, usquequo graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
israhel ut pararent se ad captiuitatem. ducendosse esse in babiloniam
et non resisterent uoluntati dĩ. nec sperarent aliud nisiquia futuri
essent captiui: Videtur ergo inde coloratus titulus psalmi huius.
qui a patri oboedientes erant: ut intellegerent illi propter ease fiericap¬
tiuos. quia dõ oboedientes non fuerunt. ⁊ Accedit &iam quia ion adab
interpretatur dñi spontaneus : Quid hoc dñi spontaneus : Dõuolun¬
dam. laudes tibi : Quid est dñi spontaneus : uoluntarie sacrificaboti¬
bi: Sienim discipliena apostolica seruum monet ut homini domino
suo. nontamquam exnecessitate sed ex uoluntate seruiat. et libenter

Expanded text:
Israel, ut pararent se ad captivitatem ducendos esse in Babyloniam, Israel, ut pararent se ad captivitatem ducendos esse in Babyloniam, et non resisterent voluntati Dei, nec sperarent aliud, nisi quia futuri essent captivi. Videtur ergo inde coloratus titulus hujus psalmi, quia patri obedientes erant; ut intelligerent illi propterea se fieri captivos, quia Deo obedientes non fuerunt. Accedit etiam quia Jonadab interpretatur Domini Spontaneus. Quid est hoc, Domini spontaneus? Deo voluna, quae reddam laudis tibi . Quid est, Domini spontaneus? Voluntarie sacrificabo tibi . Si enim disciplina apostolica servum monet ut homini domino suo, non tanquam ex necessitate, sed ex voluntate serviat; et libenter
Abbreviated transcription (Latin):
filiorum ionadab. Eteorum qui primi capti¬
uiductisunt : Ionadab. homo fuit quidam: Commendatur nobis
et prophetia hieremiae quifiliis suis praeceperat utuinum
nonbiberent. neque indomibus residerent. sed in taber naculis
habitarent : praeceptum autem patris filiitenuerunt. et serua¬
perat. sed pater ipsorum : Sicautem hocacceperunt : tam quam p̃¬
ceptum adnõ dõ suo: Quia eesidñs non praeceperat ut non bibe
In ea ergo resola filius nondebet oboedire patrisuo. sialiquid pa¬
teripsius iusserit contra dnm dm̃ ipsius: Neque enim debet irasci
pater quando sic ei praeponitur ds̃: Vbi autem hoc iubet pater quod
contradnm nonsit: sic audien dus est quomodo dr̃. quia oboe¬
diri patriuissit ds̃ : Benedixit ergo ds̃ filios ionadab propter oboe¬
dientiam. eosque obiecit in oboedienti populosuo: ex probrans. Qui¬
acum filiqͥ ionadab oboedientes essent patrisuo. illinon oboedirent
dõsuo: Cum autem ageret ista hieremias. idagebat cumpopulo suo¬

Expanded text:
filiorum Jonadab, et eorum qui primi captivi ducti sunt. Jonadab homo fuit quidam, commendatur nobis ex prophetia Jeremiae, qui filiis suis praeceperat ut vinum non biberent, neque in domibus, sed in tabernaculis habitarent. Praeceptum autem patris filii tenuerunt et servaperat, sed pater ipsorum. Sic autem hoc acceperunt, tanquam praeceptum a Domino Deo suo: quia etsi Dominus non praeceperat, ut non biberIn ea ergo re sola filius non debet obedire patri suo, si aliquid pater ipsius jusserit contra Dominum Deum ipsius. Neque enim debet irasci pater, quando ei praeponitur Deus. Ubi autem hoc jubet pater quod contra Deum non sit, sic audiendus est, quomodo Deus; quia obedire patri jussit Deus. Benedixit ergo Deus filios Jonadab propter obedientiam, eosque objecit inobedienti populo suo, exprobrans quia cum filii Jonadab obedientes essent patri suo, illi non obedirent Deo suo. Cum autem ageret ista Jeremias, id agebat cum populo
Abbreviated transcription (Latin):
cui dicitur quem fructum habuistis in his inquibus nunc erubesci¬
tis: Quidergo fiet necon fundamur in aeternum : Accedite ad eum
etinlumimni. et uultus ur̃i non erubescant: Confusi estis inadam. rece

Expanded text:
cui dicitur: Quem fructum habuistis in his, in quibus nunc erubescicui dicitur: Quem fructum habuistis in his, in quibus nunc erubescitis . Quid ergo fiet, ne confundamur in aeternum? Accedite ad eum, et illuminamini, et vultus vestri non erubescent . Confusi estis in Adam: rece
Abbreviated transcription (Latin):
endo peccauit ⁊ Dictum est autem ab eodem apostolo quod et uerumẽ
quia omnes in adam moriuntur. Et in quo omnes peccauerunt: meri
to & primi ducti sunt captiui : quia primus homo de terra terrenus.
Sicut portauimus imaginem terreni. portemus et imaginem eius
qui decaelo est: Primos homo captiuos nos fecit: secundus homo nos
decaptiuitate liberauit.: Sicut enim in adam omnes moriuntur.
sic et in xp̃o omnes uiui ficabuntur . : Sed in adam omnes moriuntur
percarnis natiuitatem : In xp̃o liberantur ꝑcarnis fidem : Non
erat in potestate tua ut non nasceris exadam. Est in potestate
tua uttredas in xp̃m.: Quantum cumque ergo ad primum homi¬
nem ꝑtinere uolueris. ad captiuitatem ꝑtinebis: Etquid est ꝑ¬
tinere uolueris. autquid est ꝑtinebis : lam ꝑtines. exclama quis
meliberauit decorpore mortis huius : Audiamus ergo istum hoc
sussum uel non in aeternum .⁊ Quomodo enimnon est confusus

Expanded text:
endo peccavit. Dictum est autem ab eodem Apostolo, quod et verum est, endo peccavit. Dictum est autem ab eodem Apostolo, quod et verum est, quia « omnes in Adam moriuntur, in quo omnes peccaverunt » . Merito et « primiSicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem ejus qui de coelo est. » Primus homo captivos nos fecit; secundus homo nos de captivitate liberavit. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . Sed in Adam moriuntur per carnis nativitatem; in Christo liberantur per cordis fidem. Non erat in potestate tua ut non nascereris ex Adam; est in potestate tua ut credas in Christum. Qantumcumque ergo ad primum hominem pertinere volueris, ad captivitatem pertinebis. Et quid est, pertinere volueris? aut quid est, pertinebis? Jam pertines: exclama, Quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Audiamus ergo istum hoc  Jam confusus sum; vel non in aeternum! Quomodo enim non est confusus,
Abbreviated transcription (Latin):
domruentibus hostibus inbabyloniam. captiui ducti sunt ex hierusa¬
lem: Sed quid dicit psalmus: Quid. nisiquod audistis ab apostolo: Cõ¬
mendat nobis gratiam dĩ. Commendat nobis quianos pernos metip¬
sos nihil sumus:: Commendat nobis. qui aquicquid sumus. illius mi¬
sericordia sumus: Quicquid autem exnobissumus. malisumus: Qua¬
re ergocaptiui. et quare nomine captiuitatis commendatur
ipsa gratia liberatoris aperit: Ipsedicit apostolus. Condelector enĩ¬
legidĩ secundum interiorem hominem. uideo autem aliam legẽ
in membris meis repugnantem ligimentis meae. Et captiuum me
ducentem in lege peccati. qua est in membris meis : Eccehabes duci
captiuum. Quidergo commendat ipsepsalmus: quod sequitur
tum est quare captiui : Quantum arbitror ethocelucet. qnm in com¬
paratione filiorum ionadab omnis in oboedientia culpata est. Per
inoboedientiam autem captiui facti sumus. qui aipse adam non oboedi¬

Expanded text:
do, irruentibus hostibus, in Babyloniam captivi ducti sunt ex Jerusado, irruentibus hostibus, in Babyloniam captivi ducti sunt ex Jerusalem. Sed dicit Psalmus, quid, nisi quod audistis ab Apostolo? Commendat nobis gratiam Dei; commendat nobis, quia nos per nosmetipsos nihil sumus: commendat nobis, quia quidquid sumus, illius misericordia sumus; quidquid autem ex nobis sumus, mali sumus. Quare ergo, captivi? et quare nomine captivitatis commendatur ipsa gratia liberatoris? Aperit, ipse dicit Apostolus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem: video autem aliam legem in membris meis repugnantem ducentem in lege peccati, quae est in membris meis. Ecce habes duci captivum. Quid ergo commendat iste psalmus? Quod sequitur tum est, quare captivi. Quantum arbitror, et hoc elucet. Quoniam in comparatione filiorum Jonadab omnis inobedientia culpata est. Perinobedientiam autem captivi facti sumus, quia ipse Adam non obedi
Abbreviated transcription (Latin):
seruiendo se in cordeliberum faciat: quantomagisdõ tota etplena ecli¬
benti uoluntate seruiendum est. quiuidet ipsam uoluntatem tuam :
Nam si seruus tibi nonꝰ animo seruiat: manus eius. faciem eius. praesenti¬
am eius potes uidere. coreius non potes: Et tamen ait apostolus. non ado¬
culum seruientes : Et quid mon ad oculum.÷ Quid enim uisurus est dñs
meus quomodo illiseruiam. utdicas mihi non ad oculum seruientes: adie¬
cit. sed quasi serui xp̃i : Dominus homo non uidet . Sed dñs xp̃s uidet ⁊ Ex
tisunt ⁊ Talis fuit ionad ab. id est hoc nomen ipsius interprȩtatur .
Qui sunt ergo qui primi captiui ducti sunt qͣ Ducti sunt filii is rahel
captiui primi. et secundi. et tertii : Sed prohis psalmus. autde his
psalmus . qui primi ductisunt. non hoc sonat: Idem ipse psalmus
discussus. perscrutatus. interrogatus omnibus uerbissuis. aliudti¬
bidicit. non deillis seloqui. qui homines nescio quique nescio quan¬

Expanded text:
serviendo se in corde liberum faciat; quanto magis Deo tota, et plena, et libenti voluntate serviendum est, qui videt ipsam voluntatem tuam? Nam si servus tibi non ex animo serviat, manus ejus, faciem ejus, praesentiam ejus potes videre; cor ejus non potes: et tamen ait illis Apostolus, Non ad oculum servientes. Et quid est, Non ad oculum? Quid ergo, visurus est dominus meus quomodo illi serviam, ut dicas mihi: Non ad oculum servientes? adjecit: Sed quasi servi Christi. Dominus homo non videt; sed Dominus Christus videt. Ex Talis fuit Jonadab; id est, hoc nomen ipsius interpretatur. Qui sunt ergo qui primi captivi ducti sunt? Ducti sunt filii Israel captivi primi, et secundi, et tertii; sed pro his Psalmus, aut de his Psalmus, qui primi ducti sunt, non hoc sonat: idem ipse psalmus discussus, perscrutatus, interrogatus omnibus versibus suis aliud tibi dicit, non de illis se loqui, qui homines nescio qui, nescio quan
Abbreviated transcription (Latin):
hostes. quod clamas adillum cuiclamatum ẽ. abo. cultis meis mundame
dñe. Et abalienis parce seruotuo . : Ergosaluum mefac cumdicitur ab
egritudine tua dicitur interiore . idest ab ini qui tate tua: ab eaqua
captiuus es. ab eaqua ad primum hominem ꝑtines. ut interprimos cap¬
tiuos clames.⁊ Saluus autem factus abimquitate tua. Uideiam et de
iniquitatibus alienis interquos tibi necesse est uiuere. quousque in¬
ta ista finiatur: Et quousque: Eccefinitur tibi: Num quid finitur
ecclesiae. nisi infine saeculi. Iste autem unus homo unitas xp̃i clamat
hasuoces. Necesse est ergo utmulti exeuntes dehoccorpore fideles iam sint

Expanded text:
hostes: quo clamas? Ad illum, cui clamatum est: Ab occultis meis munda me, hostes: quo clamas? Ad illum, cui clamatum est: Ab occultis meis munda me, Domine; et ab alienis parce servo tuo . Ergo, Salvum me fac cum dicitur, ab aegritudine tua dicitur interiore, id est ab iniquitate tua; ab ea qua captivus es, ab ea qua ad primum hominem pertines, ut inter primos captivos clames. Salvus autem factus ab iniquitate tua, vide jam et de iniquitatibus alienis, inter quos tibi necesse est vivere, quousque vita ista finiatur. Et quousque? Ecce finitur tibi: numquid finitur Ecclesiae. nisi in fine saeculi? Iste autem unus homo, unitas Christi, clamat has voces. Necesse est ergo ut multi exeuntes de hoc corpore fideles, jam sint
Abbreviated transcription (Latin):
in mobilem aduersus omnes temptationes inimici: Sed ibi est ethuma¬
na fragilitas. ibi est adhuc prima captiuitas: Ibi est lex & in membris
repugnans legimentis. Etcaptiuum uolens ducere in lege peccati: Ad huc
corpus quod corrum pitur ad grauat animam: quantum libet firmus
sis ex gratia dĩ. quamdiu ad huc portas terrenum uas in quo theaurus
est dĩ. aliquid etiam deipso uase fictili formidandum est. Ergo firma¬
mentum meum estu: ut firmussim inisto saeculo. aduersus temptationes :
Sed simultae sunt. et turbant me. refugium meum tues. : Ad hoc enim
confitebor infirmitatem meam : utsim timidus tam quam lepus. qui a¬
aspinis plenus tamquam ericius: Etut in alio psalmo dicitur. petraẽ
iste. qui decaptiuitate iam liberan dus est. istequiiam clamat. infe¬
lix ego homo quis me liberauit decorpore mortis huius. gratiadĩ per
ihm̃xpm̃ dñm nr̃m. ⁊ In tus est hostis. lex illa mn mem bris: Sunt etforis

Expanded text:
immobilem adversus omnes tentationes inimici. Sed ibi est et humaimmobilem adversus omnes tentationes inimici. Sed ibi est et humana fragilitas, ibi est adhuc prima captivitas, ibi est et lex in membris repugnans legi mentis, et captivum volens ducere in lege peccati : adhuc corpus quod corrumpitur, aggravat animam . Quantumlibet firmus sis ex gratia Dei; quamdiu adhuc portas terrenum vas, in quo thesaurus est Dei, aliquid etiam de ipso vase fictili formidandum est . Ergo firmamentum meum es tu, ut firmus sim in hoc saeculo adversus omnes tentationes. Sed si multae sunt, et turbant me, refugium meum tu es. Ad hoc enim confitebor infirmitatem meam, ut sim timidus tanquam lepus, quia spinis plenus tanquam ericius. Et, ut in alio psalmo dicitur, Petra est iste qui de captivitate jam liberandus est; iste qui jam clamat: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei perinum nostrum ? Intus est hostis, lex illa in membris; sunt et foris
Abbreviated transcription (Latin):
sidiabitur etperuenet adte ÷ Nescio quisdicitur demontis uertice
clamasse cum imperator transiret: non deceloquor. respexisse ille
dicitur et dixisse. necego dete: Contem serat imperatorem cum in¬
signibus armis ctexercitus potestate .: Vnde deloco munito : Si secu¬
rus ille in alta terra. quomodo tuineo. a quo factum est caelum & ter¬
ra: Estomihi ergo indm̃ protectorem. Et in locum munitum ut saluum
mefacias: Egosimihi alium locum eligero: saluus esse non potero : Eli¬
gecerte homo sunueneris munitiorem : Non estergo quo fugiatur ab illo
nisi adillum : Siuis euadere iratum fuge ad placatum: Qnm firma¬
mentum meum etrefugium meum estu ⁊ Firmamentum meum etrefugi¬
ummeum quid est: pertesum firmus. Et extesum firmus: Qñm firma¬
mentum meum etrefugium meum tues. ut fiam firmus: exte: sicubi fue¬
ro infirmatus in me . refugiam adte: firmum enim tefacit gratia xp̃i et

Expanded text:
sidiabitur, et perveniet ad te? Nescio quis dicitur de montis vertice sidiabitur, et perveniet ad te? Nescio quis dicitur de montis vertice clamasse, cum imperator transiret, Non de te loquor: respexisse ille dicitur et dixisse, Nec ego de te. Contempserat imperatorem cum insignibus armis, et exercitu potente. Unde? De loco munito. Si securus ille in alta terra; quomodo tu in eo a quo factum est coelum et terra? Esto ergo mihi in Deum protectorem, et in locum munitum, ut salvum facias me. Ego si mihi alium locum elegero, salvus esse non potero. Elige certe, homo, si inveneris, munitiorem. Non est ergo quo fugiatur ab illo, nisi ad illum. Si vis evadere iratum, fuge ad placatum. Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu. Firmamentum meum, quid est? Per te sum firmus, et ex te sum firmus. Quoniam firmamentum meum, et refugium meum es tu: ut fiam firmus ex te, sicubi fuero infirmatus in me, refugiam ad te. Firmum enim te facit gratia Christi, et
Abbreviated transcription (Latin):
non ad me iacula inimici prouemiant. Ego enim me protegere non
possum: It parum est in protectorem: addidit. Et in locum mu
mihi esto Tuesto
locusmunitus meus : Vbi est quod ab illo fugiebas adam. Ette inter para di¬
si ligna abscondebas: Vbi est quod eius faciem formidabas: adquem gau¬
dere consueueras: Ab isti. et peristi: Captiuatus es. et ecce uisitaris. Et
ecce non dimitteris : Etecce dimit tuntur non aginta nouem oues in
montibus. et queritur ouis perdita. Etecce dicitur deinuenta: mortu¬
userat etreuixit. Perierat et inuentus est .: Ecce ipseds̃ factus est lo¬
cus refugutui. qui in primo erat metus fugae tuae. In locum munitum
inquit esto mihi. ut saluum mefacias: Nonero saluus inisunte : Nisitu fu¬
eris requies mea . sanari non poterit egritudo mea : Leuame a terra.
inte iaceam:. ut surgam in locum munitum , Quidmunitius cum ad il¬
lum locum confugeris : Dic mihi quos aduersarios formidabis. Quis in¬

Expanded text:
Non ad me jacula inimici perveniant, ego enim me protegere non Non ad me jacula inimici perveniant, ego enim me protegere non possum. Et parum est, in protectorem; addidit, et in locum munmihi esto; tu esto locus munitus meus. Ubi est quod ab illo fugiebas, Adam, et te inter paradisi ligna abscondebas? Ubi est quod ejus faciem formidabas, ad quem gaudere consueveras ? Abiisti, et periisti: captivatus es, et ecce visitaris, et ecce non dimitteris; et ecce dimittuntur nonaginta novem oves in montibus, et quaeritur ovis perdita; et ecce dicitur de inventa ove: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Ecce ipse Deus factus est locus refugii tui, qui primo erat metus fugae tuae. In locum munitum, inquit, mihi esto, ut salvum facias me. Non ero salvus nisi in te: nisi tu fueris requies mea, sanari non poterit aegritudo mea. Leva me a terra; in te jaceam, ut surgam in locum munitum. Quid munitius? Cum ad illum locum confugeris, dic mihi quos adversarios formidabis? quis in
Abbreviated transcription (Latin):
nus es : quod alter malus est: Demque quid ad didit. ÷ in iusti rapto¬
res. adulteri. sicut et publicanus iste : Hociam non est exaltare : sed
insultare : ille autem captiuus necoculos ad caelum audebat leuare.
sed ꝑcutiebat pectus suum dicens: Dñe propitius esto mihi peccato¬
ri ⁊ Parum itaque est ut illud quod inte est bonum agnoscas quod adõ
sit. Nisi etiam inde non te extollas super illum quinon dum habet :
qui fortasse cum acceperit transiette : Quando enim erat saulus
stephani lapidator. quam multierant xp̃iani. quorum erat ille
persecutor: Tamen quando conuersus est: omnesquise praeces serant
superauit: Ergo dicdõ quod audis inpsalmo. Intesperaui dñe. non
confundar in aeternum: Intua iustitia non in mea erueme. etex ime
me : Inclina adme aurem tuam: Ethaec confessio est humilitatis:
qui dicit inclina adme: confitetur quia iacet. tamquam ȩ ger pro¬
stratus medi costanti: Denique uide quia ȩger loquitur: inclinaad

Expanded text:
nus es, quod alter malus est? Denique quid addidit? Injusti, raptores, adulteri, sicut et Publicanus iste. Hoc jam non est exsultare, sed insultare. Ille autem captivus nec oculos ad coelum audebat levare; sed percutiebat pectus suum, dicens: Domine, propitius esto mihi peccatori . Parum itaque est, ut illud quod in te est bonum agnoscas quod a Deo sit, nisi etiam inde non te extollas super illum quid nondum habet; qui fortasse cum acceperit, transiet te. Quando enim erat Saulus Stephani lapidator , quam multi erant Christiani quorum erat ille persecutor! Tamen quando conversus est, omnes qui se praecesserant superavit. Ergo dic Deo quod audis in Psalmo: In te speravi, Domine; non confundar in aeternum: in tua justitia, non in mea, erue me, et exime me. Inclina ad me aurem tuam. Et haec confessio est humilitatis. Qui dicit, Inclina ad me, confitetur quia jacet tanquam aeger prostratus medico stanti. Denique vide quia aeger loquitur: Inclina ad
Abbreviated transcription (Latin):
cum occidisti. quem occidendo ꝑderenon potiusti: Tamen quantum ad teꝑtinuit.
occidisti. Ex maledicto &mendatio adnuntiabuntur consummationes.: Fecisti
quod ad maledictum ꝑtinebat.: Oiudaei. maledictus enimomnis quipendit in ligno

Expanded text:
cum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum ad te pertinuit, cum occidisti, quem occidendo perdere non potuisti: tamen quantum ad te pertinuit, occidisti. Ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes. Fecistis quod ad maledictum pertinebat, o Judaei: Maledictus enim omnis qui pendet in ligno
Abbreviated transcription (Latin):
lationum extoller&ur. Eccequamtimendus ẽ serpens suꝑbiae.: Quid itaq fac¬
tumẽ istis. Inpeccatosuo comprehensi sunt. quia xpm̃ occiderunt. & de ipsa mag¬
nitudine peccati plus humiliati sunt. Et maiore humilitate erigi meruerunt. hoc
est comprehendantur insuꝑbia sua.. Et exmaledicto & mendatio ad nuntiabuntur
consummationes .: Idẽ ideomagis ꝑficientur. quia in maledicto & mendacio comp̃hes¬
si sunt.: Suꝑbia quippe eos non ꝑmittebat ꝑficifacinus Abstulit superbiam. per
eorum confessionem.: In dulgentia deleuit facinus ꝑ dĩmiserationẽ: Et ex male¬
dicto &mendatio adnuntiatae sunt consummationes. Idẽ dictum ẽ homini. Uidisti
quidsis. Sensistiquidsis. Errasti excȩcatus es. peccasti lapsus es Agnouisti in firmi¬
tatem tuam: supplicamedico. nolitibi uideri sanus. Nbiẽ frenesis tua .: Eccemedi¬

Expanded text:
lationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! Quid itaqlationum extolleretur. Ecce quam timendus est serpens superbiae! Quid itaqtum est istis? In peccato suo comprehensi sunt, quia Christum occiderunt, et de ipsa magnitudine peccati plus humiliati sunt, et majore humilitate erigi meruerunt: hoc est, Comprehendantur in superbia sua. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes: id est, ideo magis perficientur, quia in maledicto et mendacio deprehensi sunt. Superbia quippe eos non permittebat perfici: facinus abstulit superbiam per eorum confessionem; indulgentia delevit facinus per Dei miserationem, et ex maledicto et mendacio annuntiatae sunt consummationes: id est, dictum est homini, Vidisti quid sis, sensisti quid sis, errasti, excaecatus es, peccasti et lapsus es, agnovisti infirmitatem tuam; supplica medico, noli tibi videri sanus. Ubi est phrenesis tua? Ecce medi
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. Ut ꝑdat totum qđ proficit.: Deniq omniauitia in malefactis timenda sunt:
Suꝑbia: inbenefactis plus m&uendaest. Nonitaq: mirum quia sic ẽ humilis
apostolus ut dicat. quando infirmor tunc fostissum.: Nam & hoc uitio ne et ipse
temptar&ur. quale sibi medicamentum dic̃ appositum contratumorem. a medicol
quiscir& quid curaret : Nemagnitudine in quit reuelationum extollar. Datus
est mihistimulus carnismeȩ. angelus satanȩ quime colaphizet.: Propter quod ter
idete quae sint consummationes.: A Postolus doctor gentium pater fidelium per
euangelium saccepit stimulum carnis a quo cola fizaretur: quis nr̃m hoc dicere au¬
der&. nisi ille confiteri non erubes cer&. ⁊ Sienim dixerimus hoc non passum fuisse
paulum Cum ei quasi deferimꝰ mendacem facimus.: Sed quia ueraxẽ &uerum
dixit: O post& ut credamus datum illi esse angelum satanȩ. Ne magnitudinereue¬

Expanded text:
tatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; tatur, ut perdat totum quod profecit. Denique omnia vitia in malefactis timenda sunt; superbia in benefactis plus metuenda est. Non itaque mirum quia sic est humilis Apostolus, ut dicat: Quando infirmor, tunc fortis sum. Nam hoc vitio ne ipse tentaretur, quale sibi medicamentum dicit appositum contra tumorem, a medico qui sciret quid curaret? Ne magnitudine, inquit, revelationum extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae, qui me colaphizet. Propter quod ter idete quae sint consummationes. Apostolus, doctor gentium, pater fidelium per Evangelium, accepit stimulum carnis a quo colaphizaretur. Quis nostrum hoc dicere auderet, nisi ille confiteri non erubesceret? Si enim dixerimus hoc non passum fuisse Paulum; cum ei quasi honorem deferimus, mendacem facimus. Sed quia verax est, et verum dixit; oportet ut credamus datum illi esse angelum satanae, ne magnitudine reve
Abbreviated transcription (Latin):
apud hominem iudicem ageretur causa nr̃a quem possit fallere criminationib
falsis: non multum ager& ut peccaremus. quia iudicem fallendo. & innocentes
possit opprimere. & circumuentos adsetranducere. et secum condemnari facere :
N unc uero quia scit talem iudicem qui fallinon possit. Et quia scit eum iustum ꝑso¬
nas accipere non posse. Tales ei uult ꝑducere. Eos quos necessesit ut damn& quia
iustus est: Dat itaq operam ut peccemus sola inuidentia: Quae in uidentiae
Necesse ẽ ut comitetur superbia. Hocergo malum suꝑbia ẽ Impediens perfec¬
tionem Iactet ergosequisque dediuitus lactet depulcritudine. et deuirib
corporis. Ista ceste omnia mostalia sunt.: Ridendi sunt qui sedemostalibus
iactant. a quib rebus plerumq aut uiui deseruntur aut mostui. eas necess eẽ
ut deserant: Illud ẽ uitium capitale. quod cumquisq bene proficerit: suꝑbia temp¬

Expanded text:
apud judicem hominem ageretur causa nostra, quem posset fallere criminationibus apud judicem hominem ageretur causa nostra, quem posset fallere criminationibus falsis; non multum ageret ut peccaremus; quia judicem fallendo, et innocentes posset opprimere, et circumventos ad se traducere, et secum condemnari facere: nunc vero quia scit talem judicem qui falli non possit, et quia scit cum justum personas accipere non posse; tales ei vult reos perducere, quos necesse sit ut damnet, quia justus est. Dat itaque operam ut peccemus sola invidentia, quae invidentia ecesse est ut comitetur superbiam. Hoc ergo malum superbia est, impediens perfectionem. Jactet ergo se quisque de divitiis, jactet de pulchritudine et de viribus corporis: ista certe omnia mortalia sunt; ridendi sunt qui se de mortalibus jactant, a quibus rebus plerumque aut vivi deseruntur, aut mortui eas necesse est ut deserant. Illud est vitium capitale, quod cum quisque bene profecerit, superbia ten
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfici est.: Aliud est consummari. aliud consumi. : Consummat᷑ qđ sic finitur ut
Consummat᷑ qđ sic finitur ut
perficiatur: Consumitur : quod sicfinit᷑ ut non sit .:
Suꝑbia non ꝑmittebat homi¬
nem perfici nihil sic impedit ꝑfectionem.: Intendat quippe caritas ura paulu¬
lum adid quod dico. & uid&emalum nimis molestum . nimis cauendum.: Quale
malum putatis : quam diu ex aggerem quid m alum sit in suꝑbia: diabolus in de
solum puniendus est : Ceste princeps ẽ omnium peccatorum. ceste seductor ad¬
peccatum. Non ei imputabitur adulterium. Nonuinolentia. non fornicatio.
non rapina rerum alienarum. sola suꝑbia lapsus ẽ. & quoniam suꝑbiae comes
c̃ inuidentia: fierinon potest ut superbus non inuideat se
hominem ne ille leuar&ur unde ille de iectus ẽ.: Et ideo satagit uera ꝑsua¬
dere peccata. quia talem iudicem habemus. ubi obicere falsa non possit.: Namsi

Expanded text:
fici est. Aliud est consummari, aliud consumi. Consummatur enim quod sic finitur utfici est. Aliud est consummari, aliud consumi. Consummatur enim quod sic finitur utConsummatur enim quod sic finitur ut perficiatur: consumitur quod sic finitur ut non sit. Superbia non permittebat hominem perfici; nihil sic impedit perfectionem. Intendat quippe Charitas Vestra paululum ad id quod dico; et videte malum nimis molestum, nimis cavendum. Quale malum putatis? Quamdiu exaggerem quid mali sit in superbia? Diabolus inde solum puniendus est. Certe princeps est omnium peccatorum, certe seductor peccandum: non ei imputatur adulterium, non vinolentia, non fornicatio, non rapina rerum alienarum; sola superbia lapsus est. Et quoniam superbiae comes est invidentia, fieri non potest ut superbus non invideat: exhominem, ne illo levaretur unde ille dejectus est. Et ideo satagit vera persuadere peccata, quia talem judicem habemus ubi objicere falsa non possit. Nam si
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm indemisisse . & eos quiin illum crediderantim pleuisse : Et in uenerunt
se & nihildamnasse & nihil fecisse: Factum eorum in irritum uenit. peccatũ
remansit.: Quia ergo factum euacuatum est. peccatum autem remansit super
facientes : conprehensi sunt in suꝑ bia sua. Uiderunt se sub iniquitate sua. Re¬
stabat ergo ut confiterentur peccatum: Et ille ignoscer& qui peccantib cesserat
et mostem suam donar&.: Occisus a mostuis : Et uiuificans mostuos. Comprehen¬
si sunt ergo insuꝑbia sua. Et ex maledicto &mendatio adnuntiabuntur in con¬
summationes. In ira consummationis & non er̃. Et hoc difficile intellegitur
Et hoc difficile intellegitur
quo coniungatur. nonerunt.: Quid noner̃: Uideamus ergo superiorem textũ
comprehensi fuerint in superbia sua. adnuntiabunt̃ exmaledicto & mendacio
consummationes. ⁊ Quaesunt consummationes: Perfectiones: Consummarie ñi¬

Expanded text:
tum, Spiritum sanctum inde misisse, et eos qui in illum crediderunt implevisse ; et invenerunt tum, Spiritum sanctum inde misisse, et eos qui in illum crediderunt implevisse ; et invenerunt se et nihil damnasse, et nihil fecisse. Factum eorum in irritum venit; peccatum remansit. Quia ergo factum evacuatum est, peccatum autem remansit super facientes; comprehensi sunt in superbia sua, viderunt se sub iniquitate sua. Restabat ergo ut confiterentur peccatum, et ille ignosceret qui peccantibus cesserat, et mortem suam donaret occisus a mortuis, et vivificans mortuos. Comprehensi sunt ergo in superbia sua. 5. Et ex maledicto et mendacio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et nonEt hoc difficile intelligitur, quo jungatur et non erunt. Quid non erunt? Videamus ergo superiorem textum: cum comprehensi fuerint in superbia sua, annuntiabuntur ex maledicto et mendacio consummationes. Quae sunt consummationes? Perfectiones: consummari
Abbreviated transcription (Latin):
delicta oris corum. & sermones labiorum eorum et comp̃hendantur insuꝑbia sua
Quid est comp̃hendantur in suꝑbia sua quia frustra inruer fostes: Et qua si cessit
fostes. uelut potentes. uelut p̃ualentes. uelut leo paratus ad praedam. uelut taur
pingues: Sic̃ eos alio loco commemorat. Tauripingues obseder̃ me. Quid aut̃ fe¬
cer̃ in xpm. non uitam sed mostem occider̃. Ex tincta quippe moste inmoriente:
Et resurgentae uita demoste auiuente : & enim et ipse se suscitauit. quia erat in
illo & quodmorino potuit. Quid fecer̃: Audiquid fecer̃: Soluerunt templum:
Quid uero ipse fec̃: Triduo suscitauit illum: Perhocergo occisa sunt delicta oris
eorum & sermo labiorum eorum Et quidiam factum est in his qui conuersi sunt᷑.
& comprehendantur in suꝑbia sua: Dictum ẽ enim illis. quia ille quem occiderunt

Expanded text:
delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. 4. Et comprehendantur in superbia sua. delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. 4. Et comprehendantur in superbia sua. Quid est, comprehendantur in superbia sua? Quia frustra irruerunt fortes, et quasi cessit fortes, velut potentes, velut praevalentes, velut leo paratus ad praedam, velut tauri pingues, sicut eos alio loco commemorat: Tauri pingues obsederunt me . Quid autem fecerunt in Christo? Non vitam, sed mortem occiderunt. Exstincta quippe morte in moriente, et resurgente vita de morte in vivente, etenim et ipse se resuscitavit, quia erat in illo et quod mori non potuit, quid fecerunt? Audi quid fecerunt: solverunt templum. Quid vero ipse fecit? Triduo resuscitavit illud . Per hoc ergo occisa sunt delicta oris eorum, et sermo labiorum eorum. Et quid jam factum est in his qui conversi sunt? Et comprehendantur in superbia sua. Dictum est enim illis quia ille quem occiderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tectorms̃ dñe. Et continuo intulit delicta oris eorum. sermonem labiorum
eorum. hoc ẽ illum occide non occides.: Nonergo occideris eos nequando obli¬
uis cantur legis tuae.: Sed est quod in illos occidas ut impleas qđ supra dictum
est. Nom miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Disꝑge ergo illos & de¬
duc eos: Id est noli deserere cumdisꝓgis: qui non deserendo habes quod in illis agas
cum ipsos non occidis: Quid ergo occidis. Delicia oris eorum sermonem labiorũ
eorum: Quid in illis occidis: crucifige crucifige quod clamauer̃ nõ quicda¬
mauerunt: Illi enim xpm̃ delere. interimere ꝑdere uoluer̃: Tu aut̃ resus¬
citando xpm̃ quem ꝑdere uoluer̃. Occidis delicta oris eorum. sermonẽ lubiorũ
eorum .: Quippe quem ꝑdendum clamauer̃ uiuere ex pauescant. Et quem in t̃¬
ra contempser̃. In caelo ad orari ab omnib gentib: admirantur: Si occidantur

Expanded text:
tector meus Domine: et continuo intulit, Delicta oris eorum, sermonem labiorum tector meus Domine: et continuo intulit, Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum, hoc est, illum occide, non ipsos. Non ergo occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae: sed est quod in illis occidas, ut impleas quod supra dictum est, Non miserearis omnium qui operantur iniquitatem. Disperge ergo illos, et deduc eos: id est, noli deserere, cum dispergis; quia non deserendo habes quid in illis agas, cum ipsos non occidis. Quid ergo occides? Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quid in illis occides? Crucifige, crucifige ; quod clamaverunt, non qui clamaverunt. Illi enim Christum delere, interimere, perdere voluerunt: tu autem resuscitando Christum quem perdere voluerunt, occidis delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Quippe quem perdendum clamaverunt, vivere expavescunt; et quem in terra contempserunt, in coelo adorari ab omnibus gentibus admirantur: sic occiduntur
Abbreviated transcription (Latin):
labiorum eorum: Et comprehendantur in suꝑbia sua : Et ex maledicto & menda
tio adnuntiabuntur consummationes. in ira consummationis & non er̃ : Hoc obs¬
scurum &iam heri dixeramus. &ideo adrecentiores mentes urãs expositionẽ dis¬
tuleramus: Nunc itaq quõ nondum fatigiti estis in audiendo : erigite corda
ut adiuuetis me intentione: Ne foste in obscuritate & ꝑplexitate. aliquantum
sermonoster non sufficiat intentioni urãe: & debetis uobis aliquid offerre:
ut quodicendo non impleuerimus : Intellegendo suppleatis.: Sic ergo posita est
ista sententia inmedio. Ut quo iungatur. non facile uideamus: Delicta oris
eorum sermonẽ labiorum eorum.: Recurramus ergo adsuperiora. qm̃ dixe¬
rit neoccidas eos. Nequando obliuis cantur legis tuae: Quos tamen dixerat ini¬
micos adiunxit duos uersiculos. Disꝑge eos inuistutetua. & destrue eos pro¬

Expanded text:
labiorum labiorum cio annuntiabuntur consummationes, in ira consummationis, et non erunt. Hoc obscurum etiam heri dixeramus, et ideo ad recentiores mentes vestras expositionem distuleramus. Nunc itaque, quoniam nondum fatigati estis in audiendo, erigite corda ut adjuvetis me intentione; ne forte in obscuritate et perplexitate aliquantum sermo noster non sufficiat intentioni vestrae: et debetis aliquid et a vobis afferre, ut quod nos dicendo non impleverimus, intelligendo suppleatis. Sic ergo posita est ista sententia in medio, ut quo jungatur non facile videamus: Delicta oris eorum, sermonem labiorum eorum. Recurramus ergo ad superiora. Quoniam dixerat, Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae, quos tamen dixerat inimicos; adjunxit duos versiculos, Disperge eos in virtute tua, et deduc eos, pro