comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regib ⁊ pͥncipib qr decet
tos eẽ libales bone spẽi nõ ma¬
lign moris magnanimos et
misatuos. ¶ Sextũ ã uideh¬
b̾ales qr ccͣ naturã ag̾ent si
multitudinẽ diuiciaꝵ qr pol¬
len nõ implicarẽt indebitos ⁊
cet eos eẽ iuagnauimos qr ut
dicebat᷑ ĩ quodã capitulo de
magnauimitate inaxie mag¬
uanimitas ꝯpetit regib ⁊ pͥn¬
aipib qr eos inaxĩe decet mag

Expanded text:
regibus et principibus: quia decet esse liberales, bonae spei, non maligni mori, magnanimos, et miserativos. Sextum auteberales: quia contra naturam agerent, si multitudinem divitiarum qua pollent, non multiolicarent in debitos et cet eos esse magnanimos: quia ut dicebatur in quodam capitulo de magnanimitate maxime magnanimitas competit regibus et principibus, quia eos maxime mag
Abbreviated transcription (Latin):
epeditis tͥbus ꝑtibus
sum est ĩ quo reges
et pͥntipes suũ finẽ pon̾e debe¬
aut ⁊ quib nͥtutibus debeãt ẽẽ
ornati ⁊ quas passiones de bẽt
sequi. restat exequi de ꝑte qͣrͣ¬
ta iuidel quos mores debeant
cari post̾ ab etate ⁊ a fortuna
ab etate quidẽ qr alios mores
hũt inuenes alios senes ahos

Expanded text:
tibus sum est in quo reges et principes suum finem ponere debeant: et quibus virtutibus debeant esse ornati: et quas passiones debent sequi. Restat exequi de parte quarta. videlicet quos, mores debeant cari possunt. ab aetate, et fortuna. Ab aetate quidem: quia alios mores habent iuvenes, alios senes, alios
Abbreviated transcription (Latin):
poł. ÷ habũdare ĩ diuicus artifi¬
cialib si gͦ ars naturã p̾suppo¬
uit ⁊ ubi desinit oꝑatõ nature
ibi ĩcipit catõ artis ꝯgͥe post
tractatus de mñiuisui atib q̃ fũt
diuicie artificiales qr̃ si post po¬
ssessiones det̾umiãd̾ est de nũnus¬
matib postꝙͣ diximꝰ q̃ fuit ne¬
cessitas ĩnenire nũmisma et
pectumã. restat dic̾e quot sũt
spẽs ꝓectuuiatiue. distinguit

Expanded text:
Pol. est abundare in divitiis artificialibus. Si ergo ars naturam praesupponit, et ubi desinit operatio naturae ibi incipit operatio artis, congrue post tractatur de numismatibus, quae sunt divitiae artificiales. Quare si post possessiones determinandum est de numismatibus: postquam diximus quae fuit necessitas invenire numismata et pecuniam, restat dicere, quot sunt species pecuniativae. Distinguit
Abbreviated transcription (Latin):
misma per se loquendo plus ua¬
let in ꝓpͥa regione accidit gͦfor¬
te aliquos hrẽ aliqua iũnusma¬
ta q̃ nõ multũ app̾ciabantur in
regione sua eo ꝙ noueent pro¬
pria regioni illi illis gͦ casu eũ¬
tibus ad regiones illas quibus
illa nũiifiuata erant ꝓpͥs ⁊ por¬
tantib nĩnusmata ilła accidit
eos plus recipere ꝓ nũiuismati
su campsoria usi sunt. s ex hoc
casu ars sũpsit originem ut.
postea hoĩes artificialiter ꝯsi¬
derarent que uĩnusmata iu
quib ꝑtibus expendiuitur ut
postea cauipsoria artificialit̾
effcã eet̃ causa lucrandi peccu¬
dici non debet quia nec a re¬
bus naturalib incipit uet ad
naturalia t̾ĩatur s in ea s phi¬

Expanded text:
misma per se loquendo plus valet in propria regione. accidit ergo forte aliquos habere aliqua nimismata, quae multum appretiabantur in regione sua, eo quod non esset propria regioni illi. illis ergo casu euntibus ad regiones illas, quibus illa numismata erant propria, et portantibus numismata illa, accidit eos plus recipere pro numismatibsu campsoria usi sunt. Sed ex hoc casu ars sumpsit originem, ut postea homines artificialiter considerarent quae numismata in quibus partibus expenduntur, ut postea campsoria artificialiter effecta, esset causa lucrandi pecudici non debet; quia nec a rebus naturalibus incipit, nec ad naturalia terminatur. Sed in ea
Abbreviated transcription (Latin):
cus .mͦ .ii. ħ ars parere ⁊ gen̾are
deuarios. ꝙͣ nos ꝯmuni nomñe¬
quã .n. aliqua crescũt ĩ se ip̃ĩs
capite anni habeat .xx̃. hoc
est qr oues ille geu̾au̾ũt et
peꝑerũt. si quis gͦ ex .x. dena¬
rus post aliqd̾ tempus uult¬

Expanded text:
 ars parere et generare denarios, quam nos communi nomquam enim aliqua crescunt in se ipsis, capite anni habeat viginti, hoc est, quia oves illae generaverunt, et pepererunt. Si quis ergo ex decem denariis post aliquod tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ad denariũ quẽ recipit qr̾ ibi
deuarius fiuis ⁊ pͥncipiũ dici
debet ¶ ida spẽs pecciuuati¬
ue est obolostatita uł pond̾is
excessiua que forte sic nuen¬
ta fuit. nam si cut massa me¬
talli in denarios diuiditur.
et npriuitur ibi signũ pu¬
blicũ. sic aliquando aliqua ue¬
cessitate iuteruemente ut
pp̃ uasa fienda uł pp̃ aliquid a¬
liud denaru resoluũtur ĩ ma¬
ssam. accidit gͦ forte ex totidẽ
deuarus nũꝯ ꝯfici massã maio¬
ris põd̾is ex qͦ casu ars sũpsit ori¬
ginẽ ut oẽs deuaru põd̾arẽtur
⁊ qͥ eeñt maioris põd̾is resolue¬
rẽt᷑ iu massã ut ex ħ lucrũ hũ
poss ars gͦ ista obolostatica
si poud̾is excessina ex excessupõ¬
d̾is qui ĩuenit᷑ in denarus sũpsit
origniẽ ¶ qrͣta spẽs pecũatĩe dͦ¬

Expanded text:
ad denarium, quem recipit. quare ibi denarius, finis, et principium dici debet. Tertia species pecuniativae est obolostatica, vel ponderis excessiva: quae forte sic inventa fuit. Nam sicut massa metalli in denarios dividitur, et imprimitur ibi signum publicum; sic aliquando aliqua necessitate interveniente, ut propter vasa fienda, vel propter aliquid aliud, denarii resolvuntur in massam. Accidit ergo forte ex totidem denariis numero, confici massam maioris ponderis: ex quo casu ars sumpsit originem, ut omnes denarii ponderarentur, et qui essent maioris ponderis resolverentur in massam, ut ex hoc lucrum haberi posset. ars ergo ista obolostatica, sive ponderis excessiva, ex excessu ponderis, qui invenitur in denariis sumpsit originem. Quarta species pecuniativae d
Abbreviated transcription (Latin):
suã douiũ tãto tũ magis ħ spe¬
ctat ad reges ⁊ pͥucipes quã¬
to ex ĩcuria ꝑpͥe domus magis
pt̃ insurg̾e preiuidiciũ cauta¬
ti ⁊ regno ꝙͣ ex ĩcuria alioꝵ.¬
ẽ .u. ꝙ opor̃tet ĩ domo saltẽ du

Expanded text:
suam domum: tanto tamen magis hoc spectat ad reges et principes, quanto ex incuria propriae domus magis potest insurgere praeiudicium civitati et regno, quam ex incuria aliorum. Quod oportet in domo saltem du
Abbreviated transcription (Latin):
tus regmi rector uł ciuitatis
efficitur nisi se ⁊ suã faun¬
liã sciat dẽbite gub̾uare qr̃
si spãlit̾ spertat ad reges⁊
pͥncipes reg̾e regnũ ⁊ qui¬
tates specialit̾ spectat ad eos
ut sciant domũ ꝓpͥau guber¬
nare ⁊ tũc cognoscãt q̃ ⁊ quał

Expanded text:
tus rector regni vel civitatis efficitur, nisi se et suam familiam sciat debite gubernare. Quare si specialiter spectat ad reges et principes regore regnum et civitates, specialiter spectat ad eos, ut sciant domum propria gubernare, et ut cognoscant quae
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cio libro plenuis ostendetur¬
¶ ad p̾sens ã fufficiat ĩ tm̃
tãg̾e de regno ⁊ crutate in¬
quãtũ ꝑ eoꝵ noticiam aliqͦ
modo deseruit ad cognoscen¬
dã domũ ⁊ ad sciend̾ qualit̾
sit regenda. nã ut suꝑiustã¬
gebatur in hoc so̾ uitenditur pͥn¬

Expanded text:
stendetur. Ad praesens autem sufficiat in tantum tangere de regno et civitate, inquantum eorum notitia aliquo modo deseruit ad cognoscendum domum, et ad sciendum qualiter sit regenda. Nam ut superius tangebatur in hoc secundo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ĩ ua gen̾a tõnis ⁊ tẽporis
aliqua uo ĩ ua ꝑfectõnis ⁊
ꝯpleuenti ut puer ÷ pͥorni¬
ro geu̾atõne ⁊ tempore qr ꝙͥ¬
us tẽpore aliquis generatus
⁊ efficit᷑ puer ꝙͣ efficit᷑ uir

Expanded text:
in via generationis et temporis: aliqua vero in via perfectionis et complementi. ut puer est prior viro generatione et tempore, qua prius tempore aliquis generatur et efficitur puer quam efficitur vir:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ seruicia corporalia quib
cotidie nidigemus. aliqua u̾o
cotidie ĩdigemus ut eupt̃o ⁊
uẽdito nã ⁊ si ali qui existen¬
tes ĩ aliqua dono ad sustenta¬
mus nõ .n. udentur se hre ut
ĩcole nec ut cines s magis ut
ꝑegͥmi ⁊ ut iuatores si ad sustẽ¬
tatõm uite euptõne uł uendi¬

Expanded text:
ta, et servitia corporalia, quibus quotitie indigemus. Aliqua vero quotidie indigemus, ut emptio, et venditio. Nam et si aliqui existentes in aliqua domo, ad sustentamus: non enim videntur se habere ut incolae nec ur cives, sed magis ut peregrini et ut viatores, si ad sustentationem vitae emptione vel vendi
Abbreviated transcription (Latin):
õ ꝯĩtatem domesticã siue do¬
iũ quid nͣle ẽẽ. reges gͦ et
pͥncipes decet scire guberna¬
te doiuestica ⁊ reg̾e familiã
sue domiũ nõ solũ ĩ quãtũ
ẽẽ debẽt uri sociales ⁊ politi¬
ci qr sic scire guberuatõm
domus ꝑtinet ad oẽs crues. s
spectat sp̃alit̾ ad reges ⁊ pͥu¬
cipes qr sic̃ regnũ ⁊ ciuitas p̾

Expanded text:
nitatem domesticam sive domum quid naturale esse. reges ergo et principes decet scire gubernare domestica, et regere familiam sine domum, non solum inquantum esse debent viri sociales et politici, quia sic scire gubernationem domus pertinet ad omnes cives: sed spectat specialiter ad reges et principes, quia sicut regnum vel civi
Abbreviated transcription (Latin):
donio. ut noĩat edificmũ ꝯ¬
structũ s det̾innare debet
liticũ deteriuinare de ordi¬
ci ⁊ de fabrica ciuitatis. ut or¬
dinãtur ad ꝯĩtatẽ ⁊ ad po¬
liticã cruiũ ĩ teudinnis gͦ os¬

Expanded text:
domo, ut nominat aedificium constructum: sed determinare debet liticum determinare de ordici, et de fabrica civitatis, ut ordinantur ad communitatem, et ad politiam civium. Intendimus ergo os
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ habitantẽ ĩ ipã dicimiis
.ni. aliqũ ciutatem aliquã
hoc fecisse nõ ꝙ muri uł e¬
dificia hoc egernit s qr ĩ¬
cole cniitatis fecerũt illud
sic aliquidit̾e ꝯsueuerũt
domios suas hoc oꝑatas eẽ.
nõ qr lapides illud eg̾nit.
s qr sui ꝓgenitores fecerũt
mus nũcupari pt̃ domus gͦ
de qua principalit̾ ĩten¬
ditur in morali negocio nõ
iestiçatõ domesticar ꝑso¬
naꝵ spectat .il. ad moralẽ

Expanded text:
tem habitantem in ipsa. Dicimus enim aliquando civitatem aliquam hoc fecisse, non quod muri vel aedificia hoc egerint, sed quia incolae civitatis fecerunt illud. Sic aliqui dicere consuerunt domos suas hoc operatas esse, non quia lapides illud egerint, sed quia sui progenitores fecerunt mus nuncupari potest. Domus ergo de qua principaliter intenditur in morali negocio non mmunicatio domesticarum personarum. spectat enim ad moralem
Abbreviated transcription (Latin):
molas ⁊ barbaricas. sic̃ erat
lex oliui apud g̾cos ꝙ poxtã¬
tes ferrũ ⁊ alia uietalla eue¬
ẽẽ stultas ut puta legẽ illam ꝙͣ
ut recitat ꝓħs q̃dã gẽs statuit
sus et aliquis ꝯsangumeus mor¬
tui ĩuad̾et aliꝙ̃ ciuẽ ⁊ ille p̾seu¬
tib aliquib fug̾et ab eo repu¬
tabatur fugiẽs reus homiadii
dicebat .n. logis lator ꝙ uõ fug̾et
bił siue nõ situueat uulu̾ari nͣle ÷¬

Expanded text:
malas et barbaricas: sicut erat lex olim apud Graecos, quod portantes ferrum, et alia metalla, emeesse stultas, utputa legem illam quam ut recitat Philos. quaedam gens statuit sus, et aliquis consanguineus mortui invaderet aliquem civem, et ille praesentibus aliquibus fugeret ab eo reputabatur fugiens reus homicidii: dicebat enim legislator quod non fugeret, bilis sive non, si timeat vulnerari,
Abbreviated transcription (Latin):
si occurrat post̾ionib aliquid
ta ĩ iuedicinali ãmota sũt iuł¬
ta pat̾na eloquia et ĩ sciã gu
gastica siue ni arte luctatiua
q̃ docet luctari. ut ñunt ꝓħs¬

Expanded text:
si occurrat posterioribus aliquid ta in medicinali amota sunt multa paterna eloquia, et in scinetia gymnastica, sive in arte luctativa quae docet luctari, ut innuit
Abbreviated transcription (Latin):
efficaciã hñt ex rõne s leges
ex duccͤuitate ⁊ ex assuefactõe¬
¶ Decet gͦ reges ⁊ pͥncipes obser¬
uare bouas ꝯsuetudines pͥnci¬
patus ⁊ regui ⁊ nõ ĩnouare pa¬
trias leges nͥ fu̾int recte rõm.
.c. xxxii. quid est aautas ⁊ quid
est reguũ ⁊ quilem oportet eẽ.

Expanded text:
ed leges ex diuturnitate et assuefactione. Decet ergo reges et principes observate bonas consuetudines principatus et regni, et non innovare patrias leges, nisi fuerit rectae rationi ae. Quid est civitas, et quid est regnum, et qualem oportet esse
Abbreviated transcription (Latin):
uestiuiẽtũ est additũ corpori
rat lex illa qd̾ cues possent su
leges sint defectine. qr uõ ꝯple¬
coue det̾uuuãt ꝑticularia aga¬
bilia dato ꝙ occurrãt leges
iueliores⁊ uagis sufficientes
nõ ÷ assuescend̾ ĩnouare leges
pͦ q alũ ꝯtĩgit arca talia decipi
q̃ c̾dũt᷑ meliores q̃ sunt peiores
⁊e̾dũt᷑ magis susfficientes que
sũt unꝰ. dcto tũ ꝙ ĩ aliquo suffi¬
cientõres eẽt eeut̃ leges uouit̾
trie obsuãde. qr quãto ex una ꝑ

Expanded text:
est additum et adductum corpori rat lex illa, quod cives possent sualeges sint defectivae, quia non complete determinant particularia agibilia, dato quod occurrant leges meliores et magis sufficientes, non est assuescendum innovare leges contingit circa talia decipi, quia creduntur meliores quae sunt peiores, et creduntur magis sufficientes quae sunt minus. Dato tamen quod in aliquo sufficientiores essent leges noviter terne observandae, quia quanto ex
Abbreviated transcription (Latin):
copatũ ⁊ reguũ quãtũ a̾ malũ
sequit᷑ nõ obedire regib ⁊ legi
medicis nã medici ostẽdũt bonũ
corporis. uolũt .ii. corpora iiduc̾e
ad sauitatẽ s u̾i legis latores ⁊¬
uͥi reges pͥncipalit̾ ĩtẽdũt bonũ
aniie qr ĩtendũt ciues induc̾e
ad uͥtutẽ. Ut gͦ aꝑꝑeat quid te¬
uẽd̾ sit de q̃sito. sciend̾ ꝙ lex poĩ¬

Expanded text:
cipatum et regnum. Quantum autem malum sequitur non obedire regibus et legibmedicis. Nam medici intendunt bonum corporis: volunt enim corpora inducere ad sanitatem. Sed veri legislatores  intendunt bonum animae; quia intendunt cives inducere ad virtutem. Ut ergo appareat quid tenendum sit de quae sito, sciendum quod lex posi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdenciũ leges. lã alũ ꝯdentes le¬
le gͦ eẽt si post̾iores sapiẽtõres
nõ possent ĩnutare leges patͥas
ꝑ simpliciores. ꝯditas gͦ ĩ tali casu
uiutãde eẽnt pͥoꝵ leges ¶ Quar¬
ta ia sui᷑ ex ĩ det̾uiniatõe ꝑticła¬
riũ actuũ. uã agibilia ꝑticularia
iudet̾minata sunt et ꝑfcẽ ꝯp̾¬

Expanded text:
dentes lele esset, si posteriores sapientiores non possent immutare leges paternas per simpliciores conditas: ergo in tali casu mutandae essent priorum leges. Quarta via sumitur ex indeteriminatione particularium actuum. Nam agibilia particularis indeteminata sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
fiat unũ corpus realit̾ ita eẽ
alt̾ius existentib gͥ possõib¬
ꝯĩb oport̾et ciuħ distribui
q̃ requirũt᷑ ad supplendã indi¬
gẽciã corporalem ⁊ qr hõ nimis
deret se plus eẽ accepturn
ut dũ unus ans iudicaret se
meliorẽ alio uellet ẜꝰ dignita¬
tẽ suã ei fiꝰ retͥbutõm. hanc
a̾ equalitatẽ nõ de facili eẽt
possibile tefuari ĩt̾ anes abs
dissensione ⁊ lite qr quil decep¬
tus in iudicãdo de se ipõ app̾cia¬
tur se plus uałe quã ualeat.
ꝯuniuitas gͦ possessionũ quam
ordinabat socrates ad uitãdum
lites. pocius eẽt cã litigu quam
pacis. nã ut supͣ in so libͦ tetigimꝰ¬

Expanded text:
fiat unum corpus realiter; ita esalterius. existentibus ergo possibus oporteret cuilibet distribui quae requiruntur ad supplendam indigentiam corporalem: et quia homo nimis crederet plus esse accepturum: ut dum unus civis iudicaret se meliorem alio, vellet secundum dignitatem suam ei fieri retributionem. Hanc autem aequalitatem non de facili esset possibile reservari inter cives absque dissensione et lite, quia quilibet deceptus in iudicando de seipso, appreciatur se plus valere quam valeat. communitas ergo possessiones quam ordinabat Socrates ad vitandum lites, potius esset causa litigii quam pacis. nam ut supra in secundo libro tetigim
Abbreviated transcription (Latin):
quã fuerit dilectõ quã pone¬
bat socͣtes. modica .n. ꝯsãgui¬
intas si sit uota ⁊ c̾ta maĩorẽ
dilectõm cãt ꝙͣ filiatõ si sit
ponebat socͣtes nõ ÷ expediẽs
auitati. decet ã hoc reges ⁊
pͥncipes diligẽt adn̾t̾e ut scãt
sic ciuitatẽ ordinare ut expe¬
la seꝯtur si inciuitate uxores
⁊ filii ponantur ẽẽ ꝯuuinei

Expanded text:
quam ponebat Socrates. Modica enim consanguineitas si sit nota et certa, maiorem dilectionem causat, quam filiatio, si sit ponebat Socrates, non est expediens civitati, Decet autem hoc reges, et principes diligenter advertere, ut sciant sic civitatem ordinare, ut expela consequuntur, si in civitate uxores et filii ponantur esse commune
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ent eẽ ꝓpͥos filios ¶ t̾cia ui¬
a sic p naui suppoĩta ꝯĩtate
uxoꝵ nõ eẽt tãtus amor ĩ cuu¬
tate ut opinabat᷑ socrates.
nã modica ꝯĩctõ plus indu¬
cit de amore si fit t̾ta ⁊ no¬
ta quã uulta si sit ignota. ⁊
tris ad filiũ ꝙͣ patriu ad nepotẽ
plus tũ patriuis dilig̾et nepotẽ
pat̾ filiũ si rõnabilit̾ dubita¬
ret se eũ gemusse nã plus÷
modo de dilectõne ĩcuntate uͭ
ligit aliũ tãquã filiũ alius tã¬
obus fratͥb nati. alius u̾o dili¬
quã natũ ex eadem t̾ribm uł¬

Expanded text:
ent esse proprios filios. Tertia via sic patet. nam supposita communitate uxorum non esset tantus amor in civitate ut opinabatur Socrates: nam modica coniunctio plus inducit de amore, si sit certa et nota, quam multa, si sit ignota et tris ad filium, quam patrui ad nepotem: plus tamen patruus diligeret nepotem, pater filium, si rationabiliter dubitaret se eum genuisse. Nam plus est modo de dilectione in civitate, ligit alium tanquam filium, alius tanobus fratribus nati alius vero diliquam natum ex eadem tribu
Abbreviated transcription (Latin):
sotrates ordinauit nec seque¬
rentur illa bona q̃ opmiabatur
socrates. si sic ordinaret᷑ auitas
d̾e ꝙ hoc nõ expedit auitati pͦ
qr nõ cessarẽt litigia. sao quia

Expanded text:
Socrates ordinavit: nec sequerentur illa bona quae opinabatur Socrates, si sic ordinaretur civitadere, quod hoc non expedit civitati. Primo, quia non cessarent litigia. Secundo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓħos nẽo male utitur. dicit᷑
mͦ distingũt᷑ bona ut p ꝑ¬
bilia q̃dã utilia q̃ dã honesta
bona a̾ honesta sũt bona per
sta sint hñt ĩ se magnã de¬
lectatõm ⁊ ĩcludũt bonita¬
tẽ utiliũ bonoꝵ cũ gͥ ĩ hoc
libro itendatar quõ maie¬
stat regia fiat uͥtuosa ⁊ quõ
eos quos ht̃ reg̾e inducat ad
honestatem ⁊ u̾tutẽ maxia ẽ
utilitas in dicendis q eis ob¬
seruatis habebũt᷑ bona ma¬
utilitas indicendis qr ex̾ eis
nõ solũ quis lucrabitur maxi¬
ma bona s ⁊̃ lucrabit᷑ se ip̃m
est .ii. morale negotiũ ut plu¬
res taccũ ẽ. ut boni fiamꝰ. bo¬
nus a̾ uir se ipm ht̃ malus ã¬
a se ip̃õ caret sic .n. ẏmagi¬
uari debemꝰ ꝙ sic̃ ĩcuutate

Expanded text:
os nemo male utitur: diciturmodo distinguuntur bona, ut pbilia, quaedam utilia, quaedam honesta. Bona autem honesta, sunt bona per sta sint, habent in se magnam delectactionem, et includunt bonitatem utilium bonorum. Cum ergo in hoc libro intendatur, quomodo maiestas regia fiat virtuosa, et quomodo eos, quos habet regere, inducat ad honestatem et virtutem: maxima est utilitas in dicendis, quia, eis observatis, habebuntur bona mautilitas in dicendis, quia ex eis non solum quis lucrabitur maxima bona, sed etiam lucrabitur seipsum. Est enim morale negocium ut plures tactum est ut boni fiamus: bonus autem vir seipsum habet, malus autem seipso caret. Sic enim imaginari deb
Abbreviated transcription (Latin):
dñatur hus q̃ sunt ĩ hoĩe hõ
nõ dñatur sibi ip̃i nec regͭ
t̾cio lucratur alios. nã & hoc
gnus ÷ ut efficiatur rector
⁊ dñs alioꝵ. nõ iugens pru¬
dẽcia ⁊ aluis uͥtutibus inorali¬
bus de quib ĩ hoc libro tra¬
ctabitur digns ẽ pͥncipari
ꝙ̾ si hac careat dato ꝙ ꝑ cnu¬

Expanded text:
natur iis quae sunt in homine, homo non dominatur sibi ipsi, nec regit Tertio lucratur alios: nam ex hocgnus est, ut efficiatur rector, et dominus aliorum. Nam vigens prudentia, et aliis virtutibus moralibus, de quibus in hoc libro tractabitur, dignus est principari, quod si hac careat, dato qu
Abbreviated transcription (Latin):
res fuut beniuoli ꝓf̾entibus
serniones faciles ⁊ suꝑficiales
appetitus. In morali tũ nego¬
tõ ubi modus rei requirit.
traditõmi figuralem ⁊ gros¬
saui nõ est corruptus appetit᷑
s magis est ordo rectus et
debitus. In huꝰ gͦ arte ex fa¬
cilitate tradendi redditur.
auditoꝵ beniuolus s ex ꝯr¬
dine dicẽdoꝵ redditur audi¬
quis maxĩe efficitur docilis
.I. habilis ad capiẽdã doctri¬
nam si ei ditenda quodã se¬
rio ⁊ ordiue pponantur. ex
utilitate ã dicendoꝵ reddit᷑
auditor attentus. ña qͥl at
tẽte audit si sꝑat se utilia
auditurũ. ex dicõdis aut̃ si
recte cognoscãt᷑ ⁊ obsuẽtur
debite obsuentur ꝯseq̃tur.
maiestas regia ꝙͫ ad p̾sens
lucrabit᷑ maxnua bona. sȯ.
lucrabitur se ip̃m. t̾cio lu¬
crabitur alios. quarto ꝯse¬
quitur. ut hãt ip̃m deũ ⁊
felicitatẽ et̾nã. distingũt᷑
quidem uno mͦ ipã bona.
qr q̃dam sunt bona uininua
quedã sunt media q̃dã maxi¬

Expanded text:
res sunt benivoli proferentibus sermones faciles, et superficiales. appetitus, in morali tamen negocio, ubi modus rei requirit traditionem figuralem et grossam, non est corruptio appetitus, sed magis est ordo rectus et debitus. In huismodi ergo arte ex facilitate tradendi redditur auditor benivolus: sed ex ordine dicendorum redditur dquis maxime efficitur docilis idest habilis ad capiendum doctrinam, si ei dicenda quadam serie, et ordine proponantur. ex utilitate autem dicendorum redditur auditor attentus, nam quilibet attente audit, si sperat se utilia auditurum. Ex dicendis autem, si recte cognoscantur, et debite observentur, consequitur maiestas regia quantum ad praesens lucrabitur maxima bona. Secundo lucrabitur seipsum. Tertio alios. Quarto consequetur, ut habeat ipsum Deum, et felicitatem aeternam. Distinguuntur quidem uno modo ipsa bona: quia quaedam sunt bona minima, quaedam media, quaedam maxi
Abbreviated transcription (Latin):
istud suscepimꝰ grã e
ruditõnis pͥncipũ
tũ nũquã aliquis plene eru¬
diatur nisi sit beniuolus do¬
cibilis ⁊ attẽtus. postquã ĩ
pͥmi capło reddidimꝰ regi¬
aui maiestatẽ beninolã ostẽ¬

Expanded text:
istud suscepimus gratia eruditionis principum: cum nunquam quis plene erudiatur, nisi sit benivolus, docilis, et attentus: postquam in primo capitulo reddidimus regiam maiestatem benivolam, oste
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑ ꝯñs est uocius qr sunt nob̾
nota ꝯfusa magis. quãto .n.
aliquid est ułuis tãto ẽ ĩtelle¬
ccin nr̃o nocuis ⁊ pͥus cadit in
spãlem tãto płes defectus ꝯtͣ¬
hũt ⁊ ĩ płib casib nõ sint ob¬
seruãde ⁊ maiorẽ suscipiũt iun

Expanded text:
ns est notius: quia sunt nobis nota confusa magis. Quanto enim aliquid est universalius, tanto est intellectui nostro notius, et prius cadit in specialem, tanto plures defectus contrahunt, et in pluribus casibus non sunt observandae, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
lierib quas c̾dũt anucas eẽ reue¬
laut sec̾ta iuroꝵ. c̾ dñt .ii. ex hoc
eẽ iquadã excellençia ⁊ lauda¬
ri apnd eas si sciant referte ni¬
roꝵ sec̾ta. nã qr uidentur a suis
niris diligi si sciant sec̾ta ip̃oꝵ
cũ glorientur si possint se lauda¬
ri ꝙ a sins maritis diligãt᷑ appe¬
tẽtes quãdã uanẽ gloriam ⁊ quã¬
dã laudem de facili reuelant se¬
creta muroꝵ ex hoc ⁊̃ de facili
aꝑꝑet qualit̾ uiri suis ꝯiigibus
debeant reuelare secreta. nã
cũ dicimꝰ hos ẽẽ mores iuuenum
hos mulieꝵ. hos senũ nõ ẽ intes¬
ligend̾ talia ncc̃itatẽ iupon̾e s¬

Expanded text:
dunt amicas esse, revelant secreta virorum. Credunt enim ex hoc esse in quadam excellentia, et laudari apud eas; si sciant referre virorum secreta. Nam quia videntur a suis viris diligi; si sciant secreta ipsorum; cum conglorientur, si possint se laudari quod a suis maritis diligantur, appetentes quandam inanem gloriam, et quandam laudem, de facili revelant secreta virorum. Ex hoc autem de facili apparet, qualiter viri suis coniugibus debeant revelare secreta. Nam cum dicimus hos esse mores iuvenum, hos mulierum, hos senum. non est intelligentum talia necessitatem impone
Abbreviated transcription (Latin):
hoc idẽ smͦ ex mollicie cordis nã
qr iulieres ut płimũ sũt mol¬
les ⁊ ducribiles statĩꝯ aliqua
ꝑsona eis applandet ⁊ ridet in
facie eaꝵ c̾dũt ipam eẽ anncam
⁊ reuelant sibi oĩa sec̾ta cordis

Expanded text:
hoc idem, sumitur ex molicie cordis. Nam quia mulieres ut plurimum sunt molles et ductibiles, statim cum aliqua persona eis applaudet, et ridet in facie earum, credunt ipsam esse amicam, et revelant ei omnia secreta cordis.
Abbreviated transcription (Latin):
illud qr̃ ꝯpon̾e aliquid ĩ secreto
sit ꝓhib̾e ue dicatur illud ex ip̃a
mulieres gͥ eo ꝙ ab usu rõius de¬
ficiant uec possunt sic refrena¬
re ꝯcupiãs sunt magis ꝓpalatnne
secretoꝵ quã suit mares nã si ꝑ¬

Expanded text:
illud, quare cum ponere aliquid in praecepto, sit prohibere, ne dicatur illud ex ipsa Mulieres igitur eo quod ab usu rationis deficiunt, nec possunt sic refraenare concupiscentias, sunt magis propalativae secretorum, quam sint viri. Nam si p
Abbreviated transcription (Latin):
regnue tẽpore belli. ¶Sciẽd̾
gͥ ꝙ sic̃ tẽpore belli defendenda est
cutas ꝑarma sic tẽpore pacis gub̾¬
nãda est ꝑ leges uistas et ꝑ ꝯfuctudi¬
nes appbatas q̃ iumlegũ oꝑtinẽt in¬

Expanded text:
ne tempore belli. Sciendum igitur, quod tempore belli defendenda est civitas per arma; sicut tempore pacis gubernanda est per leges iustas, et per consuetudines approbatas, q
Abbreviated transcription (Latin):
nã ad hoc ꝙ per leges recta gubuatẽ
habeatur quatũ ad pͥseus spectat .iiiiͦ
reqͥrũt᷑. primo nt leges ꝑ sapĩam
sint recte iudicata. quarto et ulti¬
nio ut pp̃pacificũ statũ ppłi q̃ tradũ¬
tar ni legib suit debite obseruata
beue ã custodire leges ꝑ aulem po
ip̃a statuta legalia leges q̃dã dici.
post bene qͥdẽ inuenire leges ꝑ sapi¬
enciã spectat ad ꝯfiliũ decet .ii. pͥu¬
cipes adeo sapiẽtes ꝯsiliar ios hr̃e
ut debite ĩueĩre possint q̃ ppłi obsꝰ¬
uentas ꝑ ꝯsilarios ⁊ custoditas ꝑ
acta cuñĩ iudicare debẽt s bene
obseruare leges spectat ad cẽs
cues fũ ad totũ pepubũ. qr̃ si ꝯsi¬
dereutur q̃ requirũt᷑ ad hoc ꝙ
tẽpore pacis ꝑ leges bene guber¬

Expanded text:
nam ad hoc quod per leges recta gubernatio habeatur, quantum ad praesens spectat, quatuor requiruntur. Primo ut leges per sapientiam sint recte iudicata. Quarto et ultimo ut propter pacificum statum populi quae traduntur in legibus sint debite observata. Bene autem custodstatuta ipsa legalia leges quaedam dici possunt. Bene quidem invenire leges per sapientiam spectat ad consilium: decet enim princeps adeo sapientes consiliarios habere, ut debite invenire possint quae populus obseer consiliarios, et custoditas per acta civium iudicare debent. Sed bene obsaervare leges spectat ad omnes cives, sive ad totum populum. Quare si considerentur quae requiruntur ad hoc quod tempore pacis
Abbreviated transcription (Latin):
naꝵ sic gͦ instruendi sunt iu¬
uenes coͣ uestitũ ut nõ uinus
sollicitati ccͣ molliciero uestiũ
ad utilitatẽ coxporis¬
secute iue uili maxĩe cauẽta
sit parua societag

Expanded text:
iuvenes circa vestium, ut non nimis soliciti sint circa molliciem vestium, ad utilitatem corporisaetate iuvenili maxime cavenda sit prava societa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sic ꝑcipit nͣles ipet᷑ uec
sic agit ex nͣli iustinctu. ut
aues ⁊ bestie. aues .n. ⁊ alia
ałia ex nͣli ĩstiuitu agẽcia nõ
sic indigent disciplina. ut
hõ qui utit᷑ rõue ⁊ ĩtelleciu
sinficienter inclinatur ex nͣ
disciplina a̾ q̃ est dãda ii gesti¬
bus ẽ ut qd̾l mẽbrũ ordune¬
tur ad oppus sibi debitũ. hõ.
frustra gͦ ꝯ quis uult audi¬
realiũ retinet os aꝑtũ sic
⁊̃ hõ nõ loquit᷑ pedib nec
manib nec spaculis s ore
sit̃ gͦ hñt in disciplinatos
gestus. qui ꝯuolunt alios

Expanded text:
non sic percipit naturales impetus, nec non sic percipit naturales impetus, nec sic agit ex naturali instinctu, ut aves et bestiae. Aves enim et alia animalia ex naturali instinctu agentia non sic indigent disciplina, ut homo, qui utitur ratione et intellectu; sufficienter inclinatur ex natura. Disciplina autem, quae est danda in gestibus, est, ut quodlibet membrum ordinetur ad opus sibi debitum. Homo Frustra ergo, cum quis vult audire alium, retinet os apertum. Sic etiam homo non loquitur pedibus, nec manibus, nec spatulis, sed ore. Sicut ergo habent indisciplinatos ge
Abbreviated transcription (Latin):
pt̃ sꝑ requiesc̾e ĩ fine. adep¬
to. ⁊ qr alũ quis ꝯstituit sibi
finẽ ĩ quo diulaborat aũquã
ꝯsequatur illũ. ĩo o int̾pon̾e
aliquos ludos ⁊ aliquas dele¬
ctatõnes ne deficiat a ꝯseoi¬
tõne finis. sic gͦ instruendi
sunt pn̾i erga ludos ut non
oĩo ꝓhibeautur a ludis. s ut
moderate habeãt ludos hone¬
stos ⁊ lib̾ales. nã ludi turpes
⁊ eloquia turpia ⁊ deductõ¬
nes inhoneste ꝓhibende sũt
poł ¶ Usso qualit̾ iniuenes
sehrẽ debent cͣcͣ ludos. ⁊estat
iud̾e qualit̾ sehrẽ debeant
cta gestus. gestus a̾ duͦr qͥlib
motus membroꝵ ex quib iu¬
cari possunt motus aĩe. uide¬
uius .n. prudentes ⁊ bonos ha¬
bere gestus ordinatos ⁊ ho¬
nestos cohibent .i. tales sua
inembra ne aliquẽ motum
habeant ex quo quis ꝯiectu¬
rari possit elatõm aĩ uł ĩsi¬
appetitus. est .ii. hõi nccͣia dis¬
ciplina ingestib nã qr ipẽ in¬
tẽtus ÷̃ cͥca rõm ⁊ ĩtellectum

Expanded text:
test requiescere in fine adepto, et aliquando quis constituit sibi finem, in quo diu laborat, antequam consequatur illum, ideo oportet interponere aliquos ludos, et aliquas delectationes, ne deficiat a consecutione finis. Sic ergo instruendi sunt pueri erga ludos, ut non omnino prohibeantur a ludis: sed ut moderate habeant ludos honestos, et liberales. Nam ludi turpes, et eloquia turpia, et deductiones inhonestae prohibendae sunt  Viso qualiter iuvenes se habere debeant circa ludos. Restat videre, qualiter se habere debeant circa gestus. Gestus autem dicuntur quilibet motus membrorum, ex quibus iudicari possunt motus animae. Videmus enim prudentes et bonos habere gestus ordinatos et honestos: cohibent enim sua membra, ne aliquem motum habeant, ex quo quis coniecturari possit elationem animi, vel insidisciplina in gestibus. Nam quia ipse intentus est circa rationem et intellectum,
Abbreviated transcription (Latin):
ideb ad deleccatõm utili¬
tatẽ ⁊ honorẽ. oẽ .n. bonũ
uł est delectabile uł utile
uł houestũ siue honorabile¬
.
bonũ .n. honestũ tonũ honorabi¬
honoris status ¶si gͦ uestimẽ¬
ta q̃rũtur pp̃ bonũ delectabile
sic q̃rũtur delicata ⁊ molłia
s p̃p ntile. sic q̃rũtut calida ad
repellend̾ frigus tẽpore yema¬
li uł nõ calido tẽpore estiuo si
u̾o q̃rãtur pp̃ bonũ honorabile
sic q̃rũtur pulcra ⁊ decora ĩde

Expanded text:
 ad delectationem, utilitatem, et honorem. Omne enim bonum vel est delectabile, vel utile, vel honestum sive honorabile. Bonum enim honestum, bonum honorabihonoris status. Si ergo vestimenta quaeruntur propter bonum delectabile: sic quaeruntur delicata, et mollia. Si propter utile: sic quaeruntur calida ad repellendum frigus tempore hyemali, vel non calida tempore aestivo. Si vero quaerantur propter bonum honorabile: sic
Abbreviated transcription (Latin):
sun iuouent brachia uł eri¬
gũt hu̾os uł faciũt alia que
ad locutõm nichil deserui¬
ũt sic gͦ disciplinãdi sũt
iuenes ut habeãt tales
gestus ⁊ ut sic utãt᷑ motibꝰ
mẽbroꝵ ut desetunĩt ad
motus mẽhroꝵ age nõ de¬
seruentes oꝑi intẽto uł
ꝓcedit ex insipiẽtia nien
aliquo alio nitõ ¶hus iu¬
sis restat exsequi de t̾cio
qd ꝓponebatur ni pͥncipio

Expanded text:
ia, vel erigunt humeros, vel faciunt alia, quae ad locutionem nihil deserviunt. Sic ergo disciplinandi sunt iuvenes, ut habeant tales gestus, et ut sic utantur motibus membrorum, ut deserviant ad motus membrorum non deservientes operi intento, vel procedit ex insipientia mentis, aliquo alio vitio. Hiis visis, restat exequi de tertio, quod p
Abbreviated transcription (Latin):
tudiuis qr ne sollicitem᷑ ctͣ ali¬
qua illicita ⁊ ut iutemꝰ delecta¬
illi ludi ⁊ q̃ sũt ille deductõues
cca quas debent natari pm̾n ĩfra
dicetur. ¶saua ad ostendẽd̾
hoc idem sin᷑ͦ exadeptõne finis
ĩtenti. nã nõ sꝑ statim quis ha
ꝯtinuos labores deficiat a ꝯsecu¬
tõne sinis expedit aliquos ludos
⁊ aliquas deductõnes int̾pon̾e
suis giris. ut ex hoc aliquã re¬
quie recipientes magis posset̃
laborare in ꝯsecutõne fiis. uñ¬

Expanded text:
tudinis. quare ne solicitemur circa aliqua illicita, et vitemus delectailli ludi, et quae sunt illae deductiones, circa quas debent vacare pueri, infra dicetur. Secunda via ad ostendendum hoc idem, sumitur ex adeptione finis intenti. Nam non semper statim quis hab propter continuos labores deficiat a consecutione finis, expedit aliquos ludos et aliquas deductiones interponere suis curis, ut ex hoc aliquam requiem recipientes, magis possint laborare in consecutione finis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯplexiones tẽpora ⁊ etates nã
habentes ꝯplexiones magis
dẽsas ⁊ inius porosas nõ sic
ledũtur a calore ⁊ frigore sic̃
habentes ꝯplexiones raras.
uñ ⁊ mulieres quia sunt ma¬
gis fleumatice ⁊ habentes ꝯ¬
plexionẽ deusã ⁊ nimꝰ poro¬
sam ꝙ p ex carẽcia piloꝵ mi
nus offendũt᷑ a calore ⁊ frigo¬
re quã uiri sic̃ ⁊̃ distinguen¬
dũ est inter tempora nã tẽ¬
poribus srigidis et flante bo

Expanded text:
complexiones, tempora, et aetates. Nam habentes complexiones magis depressas et minus porosas, non sic laeduntur a calore et frigore, sicut habentes complexiones raras. Unde et mulieres, quia sunt magis phlegmaticae, et habentes complexionem densam et minus porosam, quod patet ex carentia pilorum; minus offenduntur a calore et frigore, quam viri. Sic etiam distinguendum est inter tempora: nam temporibus frigidis, et flante bor
Abbreviated transcription (Latin):
stenso quõ unienes debẽt̃
ẽẽ abstinẽtes ĩ cibo sobrũ
nni potu temꝑati ĩ uen̾eis
gͣhendo ꝯnigiũ ĩ etate debita et
modeste sehrẽ ꝯuyore iã ducta
restat ostend̾e quõ cͥta ludos cͥ¬
ca gestus ⁊ c̾ca uestitũ debeant

Expanded text:
uvenes debent esse abstinentes in cibo, sobrii in potu, temperati in venereis, contrahendo coniugium in aetate debita, et modeste se habere cum uxore iam ducta. Restat ostendere, quomodo circa ludos, circa gestus, et circa vestitum debeant
Abbreviated transcription (Latin):
sticiã oꝑatur gͦ magnani¬
faciet excellent᷑. nã cũ ho¬
nor ĩt̾ ext̾iora bona sit bo¬
nũ excen̾eus faciẽs oꝑa uͥ¬
tutũ ĩ ꝙͥͫ sũt honore digna
excellentõri mͦ facit ea qm
si ag̾et talia oꝑa qr dele¬
ctaretur ĩ illis. recte gͦma¬
gnaninutas dicitur oẽs iua

Expanded text:
ustitiam. Operatur ergo magnanifaciet excellenter. Nam cum honor inter exteriora bona sit bonum excellens, faciens opera virtutum, inquantum sunt honore digna, excellentiori modo facit ea, quam si ageret talia opera, quia delectaretur in illis. Recte ergo magnanimitas dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
pes decet eẽ magiuficos et
lib̾ales. sic decꝰ eos ẽẽ mag¬
nauninos ⁊ honoris amati¬
uos. reges .i. ⁊ pͥncipes decꝰ
honores dilig̾e modo quo di
piant fac̾e oꝑa q̃ fũt hono¬
re digna .uiͦ .ii. honoris ama¬
tiua se hrẽ ad magnauinti¬
tatẽ sic̃ formositas corpora¬
lis se h ad pulcͥtudinẽ. par¬
iii .n. si hñt mẽbra bñ ꝓpor¬
tõuata ⁊ ꝯformia formosi st̃
nõ tũ fũt pulcri qr pulcritu¬
do nõ est nisi ĩ magno cor¬
pore sic facientes oꝑa iue¬
diocri honore digna dicũt᷑
sũt magnaunui qũ agũt o¬
ꝑa magno honore digna.
Ut gͦ reges ⁊ pͥncipes necĩ
negotus ardius nec ĩ medi¬
ocrib faciant aliꝙͥ turpe
s ut sꝑ agãt oꝑa honore di¬

Expanded text:
ificos, et liberales: sic decet eos esse magnanimos, et honoris amativos. reges enim et principes decet honores diligere modo quo dicpiant facere opera, quae sint honore digna. Videtur enim honoris amativa se habere ad magnanimitatem, sicut formositas corporis se habet ad pulchritudinem. Parvi enim si habent membra bene proportionata, et conformia, formosi sunt: non tamen pulchri, quia pulchritudo non est nisi in magno corpore. Sic facientes opera mediocri honore digna, dicuntur sunt magnanimi, quando agunt opera magno honore digna. Ut igitur reges et principes nec in negociis arduis, nec in mediocribus faciant aliquid turpe; sed ut semper agant opera honore di
Abbreviated transcription (Latin):
honore suo ⁊ rursus qr intu¬
ꝑamus aiubitõsos laudaimis
nõ curãtes de honore fuo.
curare gͥ de ꝓpͥo honore uno
mͦ ẽ laudabile⁊ alio intuꝑa¬
bile. nã uõ curare de honore
qr nõ uult face̾ oꝑa honore
digna. uituꝑabile est nobis
gͥ debet eẽ cure de honore.
na. oꝑa a̾ honõre digna du¬
pliciter ꝯsid̾ari possũt uł
ut sũt ꝓportõnat nobis uł
ut dign̾a magno honore sic̃
.ni. cͥca sũptꝰ sũt due uͥtutes
uidelicet lib̾alitas q̃ respi¬
cit sup̃tus ut sũt medio¬
rcres ⁊ ut sũt ꝑporcõuati no¬

Expanded text:
honore suo, et rursus quia vituperamus ambitiosos laudamus non curantes de honore suo. Curare igitur de proprio honore, uno modo est laudabile, et alio vituperabile. Nam non curare de honore, quia non vult agere opera honore digna, vituperabile est. Nobis igitur debet esse curae de honore, na. Opera autem honore digna dupliciter considerari possunt. Vel ut sunt proportionata nobis. Vel ut sunt digna magno honore. Sicut enim circa sumptus sunt duae virtutes. videlicet, liberalitas, quae respicit dumptus, ut sunt mediocres
Abbreviated transcription (Latin):
ctorẽ nõ est a̾ ĩ potestate filioꝵ
elig̾e sibi patrem s ex nͣli ori¬
giue filu ꝓcedũt a ꝑentibus
nõ .ii. sic filu sibi eligũt patres
ut uxores iuros. qr̃ cũ reganẽ
tis aũt regalit̾ Etciũ uͦ regi¬
uen ꝙ ẽ in domo ut regnuen
quo regitur faiilia cet̾a assi¬
uulatur regaumi dnãtiuno¬
¶ Dũs aut sic ostensis maxĩe et

Expanded text:
iliorum eligere sibi patrem, si ex naturali origine filii procederent a parentibus. Non enim sic filii eligunt sibi patres, ut uxores viros. Quare cum regimen tis autem regaliter. Tertium autem regimen quod est in domo, vel regimen quo regitur familia caetera, assimilatur regimini dominativo. His ergo sic ostensis, manifest
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ uaturã ad hiiꝰ siłia sit dilectõ
ex ip̃o ordiue uͣli arguere pos¬
sumꝰ pat̾nũ reginien ĩ amore
fũdari ⁊ ex amore a oriri sicut
tudinẽ ct eos. est gͦ hic uł ordo¬
ꝙ regimen ⁊ sollicitudo pat̾ua
simut origẽ ex amore ¶sa ma
ad innestigãd̾ hoc idem sui es
ipã ꝑfectõne patris . nã unũꝙa¬

Expanded text:
 naturam ad huiusmodi similia sit dilectio, ex ipso ordine naturali arguere possumus, paternum regimen in amore fundari, et ex amore oriri. Sicuttudinem circa ipsos. Est ergo hic natur regnum, et solicitudo paterna sumat originem ex amore. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ex ipsa perfectione patris. Nam unu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ .ui. poł. ait ꝙ egenis nc̃ce est
uti iuulierib ⁊ filus tãquã ser¬
uis .e. iiii. ꝙ amor qui debet eẽ.
uiter patrem et filiũ sufficiẽ¬
t̾ iudicat patres debẽt filios re¬
g̾e ⁊ filios debe patribus

Expanded text:
 6. Polit. ait, quod egenis necesse est uti mulieribus et filiis, tanquam servis. Quod amor, qui debet esse inter Patrem et filium, sufficienter inducat patres debere filios regere, et filios debere patribus
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatib ⁊ castris assiłant ur tͥa
regnuna reꝑta ĩ una douio.
nã reginiẽ ꝯuigale assiłat᷑ regi¬
uimi politico qr uxori ut ĩ p̾h̾i¬
tis tã gebatur nõ quis debet p̾
debet ut requirũt leges iuatͥ¬
monu ⁊̃ ut postulant pacta de¬
bita ⁊ honesta q̃ int̾ueniant
t̾uale assiłatur regnimu rega¬
li uã filus p̾est pat̾ ex arbitͥo

Expanded text:
itatibus et castris, assimilantur tria regimina reperta in una domo. Nam regnum coniugale assimilatur regimini politico: quia uxori ut in praehabitis tangebatur non quis debet praei praeesse debet ut requirunt leges matrimonii, et ut potius per pacta debita et honesta, quae interveniunt ternale assimilatur regimini regali. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uia post tractatũ de regi¬
est de regnnine pat̾ua¬
li indend̾ ⁊̃ unde sumit originẽ
regnuẽ pat̾nũ ⁊ quo regauen
regendi sunt filu. ¶ Sciend̾ gͥ¬
ꝙ tripleꝵ ẽ reginiẽ nẽ oĩs regẽs¬

Expanded text:
uia post tractatum de regiest de regimine paternali: videndum est, unde sumit originem regimen paternum, et quo regimen regendi sunt filii. Sciendum ergo triplex esse regine. Nam o
Abbreviated transcription (Latin):
magnificẽtia ꝙ magna faci¬
ens erit gͦ lib̾alitas in ꝯcupis¬
cibili magnifitẽcia u̾o rõ¬
ne arduitatis erit ĩ irascibili
si u̾o illud bonũ sit honestũ
siue honor. tũc honor ille uł
est mediocris ⁊ tũc ẽ q̃dã uͥtus

Expanded text:
magnificentia quod magnificens. erit igitur liberalitas in concupiscibili, magnificentia vero ratione arduitatis erit in irascibili. Si vero illud bonum sit honestum, sive honor: tunc honor ille vel est mediocris, et tunc est quaedam virtus,
Abbreviated transcription (Latin):
honores. est a̾ honoris aniati¬
ua in ꝯcupiscibili. maguam¬
possuut hr̃e rõm ardui sic̃ uti¬
lia ⁊ honesta. l tã ex bonis uti¬
lib quã ex honestis sumãtur
due ututes quaꝵ una ẽ ĩ ꝯcu¬
piscibili alia in irascibili. ex bo¬
nis tr̃ delectabilib nõ sinuitur
nisi una uͥtus q̃ ẽ ĩ ꝯcupisabili
ut tẽꝑantia. Si u̾o huiꝰ uͥtutes¬

Expanded text:
honores. Erit autem honoris amativa in concupiscibili, Magnanpossunt habere rationem ardui sicut utilia, et honesta, licet tam ex bonis utilibus quam ex honestis sumantur duae virtutes, quarum una est in concupiscibili, alia in irascibili: ex bonis tamen delectabilibus non sumitur, nisi una virtus, quae est in concupiscibili, ut Temperantia. Si vero huiu
Abbreviated transcription (Latin):
dine ad aliũ tͥpͣ possunt ꝯsid̾a¬
ri uł ut desi̾uũt nobis ad ma¬
nifestatõm ⁊ sic ẽ u̾itas uł ad
nitã ⁊ sic ÷ affabilitas. uł ad
ludñ ⁊ sic ẽ entrapelia . ostẽ¬
sum ẽ gͦ quot sunt huiꝰ uͥtutes¬

Expanded text:
dine ad alium tripliciter possunt considerari: vel ut deserviunt nobis ad manifestationem, et sic est veritas: vel ad vitam, et sic est affabilitas: vel ad ludum, et sic est Eutrapelia. Ostensum est ergo, quot sunt huius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥdẽcia. In uolũtate iusticia. ni
nascibili ÷ fortitudo. mãsuetudo
magnaniniitas. ⁊ magnificẽtia
q̃ sic accipũt᷑ qr fortitudo ⁊ mã¬
suetudo suut ctͣ passiones oxtas
ex iualis ut fortitudo est cͥta
passiones ortas ex malis futͦis
mãsuetudo cͥca passiones ortas
ex malis p̾sentib. magnifitẽcia
uo ⁊ magnauimitas sũt ctͣ bo¬
ccͣ magnos sũptus. magnauiiui
tas ccͣ magna bona honesta ut
ctͣ magnos houores In ꝯcupis¬
cibili aut̃ sũt sex uͥtutes uidel
tẽꝑãcia. lib̾alitas honoris auia¬
tiua. u̾itas. affabilitas ⁊ ent᷑pelia
q̃ sic acaipnĩtur qr tres haꝵ ut
tẽꝑancia lib̾alitas et honoris
minis in se alie uotres ẜ bo¬

Expanded text:
est prudentia. In voluntate iustitia. In irascibili est Fortitudo, Mansuetudo, Magnanimitas, et Magnificentia, quae sic accipiuntur: quia Fortitudo, et Mansuetudo sunt circa passiones ortas ex malis, ut Fortitudo est circa passiones ortas ex malis futuris, Mansuetudo circa passiones ortas ex malis praesentibus. Magnificentia vero, et Magnanimitas sunt circa bocirca magnos sumptus: Magnanimitas vero circa magna bona honesta, ut circa magnos honores. In concupiscibili autem sunt sex virtutes; videlicet, Temperantia, Liberalitas, Honoris amativa, Veritas, Affabilitas, et Eutrapelia: quae sic accipiuntur, quia tres harum, ut Temperantia, Liberalitas, et Honoris minis in se. aliae vero tres,
Abbreviated transcription (Latin):
ius ꝓpͥũ nomen respectu uͥ
deficiẽtis ⁊ dͦ mãsuetudo. erit
irascibili siniũtur cͥca passio¬
nes q̃ oriũtur ex malo ut for¬
titudo ẽ ccͣ passiones ortas ex
malo futuro. mãsuetudo u̾o
sinuãtur uͥtutes ccͣ passiones
q̃ orũctur ex bono. tũc distu¬
hoĩs iise ꝙdã u̾o est bonũ eiꝰ
leccabile ut cibi ⁊ potus ⁊ talia
stũ .n. ab ip̃o honore sunut o¬
rigiãe. est .n. honestũ.q. ho¬
noris status cͥca passiones qr¬
tas ex bono delectabili non
simnt᷑ ͦ nͥ una uͥtus ut tem

Expanded text:
mus proprium nomen respectu huideficientis, et dicitur Mansuetudo. Erit irascibili, sumuntur circa passiones, quae oriuntur ex malo. ut fortitudo est circa passiones ortas ex malo futuro: mansuetudo circsumantur virtutes circa passiones, quae oriuntur ex bono, tunc distinis in se, quoddam vero est bonum eius,  est delectabile, ut cibi, et potus, et talia: stum enim ab ipso honore sumit originem, est enim honestum quasi honoris status. Circa passiones ortas ex bono delectabili, non sumitur, nisi una virtus, ut Tem
Abbreviated transcription (Latin):
illas ẽẽ cͥca passiones quas per
gũt alie⁊ alie passiones accipi
pot̾ũt alie ⁊ alie nͥtutes. ꝑut
in illis passionib ł ordinem.
passiones tanor ⁊ audaciati¬
mor cũ ab eo refugimꝰ. quda¬
cia ꝯ illud agg̾dim᷑. Int̾ has
ã duas passiones suutur.
erit gͦ fortitudo q̃ ẽ medietas
trnoris ⁊ audacie in irascibi

Expanded text:
illas esse circa passiones: quas per gunt aliae, et aliae passiones, accipi poterant aliae, et aliae virtutes, prout in illis passionibus secundum opassiones, timor, et audacia: timor cum ab eo refugimus, audacia cum illud aggredimur. inter has autem duas passiones sumutur erit ergo fortitudo quae est medietas timoris, et audaciae in irascibi
Abbreviated transcription (Latin):
lis uł ẽ in ĩtellectu ut pͣdeu¬
cia. uł in uolũtate nt iusticia
uł in appetitu sensitiuo ut ille
hee urtutes nã uͥtutes sunt
medietates q̃dã ⁊ nõ hñt fiꝰ
nisi cͥca ea q̃ sũt ĩ potestate.
nrã ĩ quib decet nos pou̾e me¬
dietatem uł equalitatem siue
deratas ⁊ oꝑacõnes ex̾iores eqͣ¬

Expanded text:
intellectu, ut Prudentia: vel in voluntate, ut Iustitia, vel in appetitu sensitivo, ut ille hae virtutes. nam virtutes sunt medietates quaedam, et non habent fieri, nisi circa ea quae sunt in potestate nostra, in quibus decet nos ponere medietatem, vel aequalitatem, sive deratas, et operationes exteriores aequ
Abbreviated transcription (Latin):
uiriatores alioꝵ depͥdãtur
sacta esspoliãt ppłm cẽm in¬
iusticiã e̾xcẽt. uñ ⁊ ualerius
maxiꝰ de dẏomsio ciciliauo
tecitat qͥ cũ eẽt tyrãnꝰ ⁊ a
mator ppͥi ꝯmodi deppłabat
urbes e xspoliabat ciuitates
⁊ cep̾dabatur sari sacra.
¶Uiso quõ reges ⁊ ⁊ pͥncipes
hrẽ debeãt adamorem qr
pͥucipalit̃ tebent auiore bo¬
nũ diuinũ ⁊ ꝯẽ de facili ꝑa

Expanded text:
ores aliorum, depraedant sacra, expoliant populum, omnem iniustitiam exercent. Unde et Valerius Maximus de Dionysio Ciciliano recitat, qui cum esset tyrannus, erat amator proprii commodi, depopulabat urbes, expoliabat civitates, et depraedabat sacra. Viso quomodo reges et principes se habere debeant ad amorem, quia principaliter debent amare bonum divinum et commune: de facili pa
Abbreviated transcription (Latin):
p̾t̾itoꝵ ꝓuidenciã futuroꝵ
ut sit̃ ex ꝑtꝰ cantus ⁊ ut ha¬
beat oĩa que ad pͥdẽciã re¬
quirñtur ꝑ quã possit me
ꝓͥdencia polleat quãto maior
prudencia requirit᷑ ad cu¬
¶erit gͦ pͥdens sic⁊̃ erit
instus qr bonũ ꝯẽ potissime
nore digna ĩ que magna¬
nimꝰ tẽdit erit magnifitꝰ¬

Expanded text:
identiam futurorum, ut sit expertus, cautus, et ut habeat omnia quae ad prudentiam requiruntur, per quam possit melprudentia polleat, quanto maior prudentia requiritur ad cuergo prudens, si etiam erit iustus: quia bonum commune potissime  magno honore digna, in quae magnanimus tendit. Erit magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnato bono ¶so hoc idem
ornatos. sic̃ .n. detestabilius
ẽ ĩ magistro car̾e sciã quã
ĩ discrpulo qr magist ẽ ĩ sta¬
tu ĩ quo debet sciãm alus
trad̾e. sic decestabilius est

Expanded text:
ato bono. Secundo hoc idem ornatos. Sicut enim detestabilius est in magistro carere scientia quam in discipulo, quia magister est in statu in quo ipso debet scientiam aliis tradere: sic detestabilius
Abbreviated transcription (Latin):
toto ut brachiũ se expouit
ccu ꝗsm quis uult ꝑcuti ne
nulu̾entur mẽbra a quibus
pͥncipalit̾ dependet salus cor¬
poris ⁊ ne totũ coxpus ꝑeat
brachiũ ꝑiculo se exponit.
sic ⁊̃ antiquitus si ꝑs peximꝰ
ciutatẽ aliquã duãri ⁊ teu̾e
ionarchiam hec erat qr cuies
ꝑre publiea nõ dubitabãt se
morti erpon̾e. dilectõ .n. quã
habebãt romam ad rẽpubli

Expanded text:
ut brachium es exponit ctu cum quis vult percuti, ne vulnerentur membra a quibus principaliter dependet salus corporis, et ne totum corpus pereat, brachium periculo se exponit. Sic etiam antiquitus si perspeximus civitatem aliquam dominari et tenere monarchiam: hoc erat, quia cives pro Rep. non dubitabant se morti exponere. Dilectatio enim quam habebant Romani ad R
Abbreviated transcription (Latin):
tose hũt regnũ ⁊ tẏranm¬
des aĩ modus amoris tỹran¬
nici fit ut bonũ pͥuatũ p̃po¬
nat bouo ꝯĩ. modus amoris
regii ẽẽ debet ut bonũ ꝯẽ.
p̾ponat pͥnato bono. Innuo
pãs ÷ ninust̾ dei ⁊ ꝑsona pu¬

Expanded text:
to se habent, Regnum, et tyrannides: cum modus amoris tyrannici sit ut bonum privatum praeponat bono communi, modus amoris regis esse debet ut bonum commune praeponat privato bono. immo pans est minister Dei et persona pu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ eẽt bonũ nr̃m deus. uñ uel¬
hõ so diumo auxilio possit
se t bonũ fac̾e . nł se ĩ bonita¬
mãgis deũ diligat quã se ipĩ¬
deo ⁊ excellentius reseruat᷑ in

Expanded text:
tum esset bonum nostrum, Deus unde velhomo sine divino auxilio possit seipsum bonum facere, vel se in bonitamagit diligat Deum quam seipDeo, et excellentius reservatur in