comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reddatis dehis qui uobis sunt subditi. Amat
ds̃ disciplinã. Peruersa aut̃ & falsa in nocen¬
tia ẽ. ab enas laxare petcatis. Ualde in utilit̃.
ualde ꝑnitiose sentiet filius patris lenitatẽ
ut postea dĩsentiat seueritatẽ. & hoc noliusset
cũ dissoluto patre suo. Quid enĩ supse ñ peccat.
&ñfacit qđ filius ciꝰ. ideo ñdebet ab ipsa neqͥ
tia phib̾e: an forte ut uideat᷑ filius cius. quia
& pat᷑ talia faceret nisi senuisset peccatũ
qđ tibi ñ displicet: infilio tuo delectat: Sedȩtas
deseruit : non cupiditas. Maxime fr̃s mei.
filios uros fideles attendite. quos fide duxis¬
tis ut baptiz arent᷑. Sed forte negligit malꝰ
filius monita patris. uł obiurgationẽ uł seue¬

Expanded text:
reddatis de his qui vobis sunt subditi. Amat Deus disciplinam. Perversa autem et falsa innocentia est, habenas laxare peccatis. Valde inutiliter, valde perniciose sentit filius patris lenitatem, ut postea Dei sentiat severitatem: et hoc non solus, sed cum dissoluto patre suo. Quid enim? Si ipse non peccat, et non facit quod filius ejus, ideo non debet ab ipsa nequitia filium prohibere? An forte ut videatur filio ejus quia et pater talia faceret, nisi senuisset? Peccatum quod tibi non displicet in filio tuo, delectat te; sed aetas deseruit, non cupiditas. Maxime, fratres mei, filios vestros fideles attendite, quos fidedixistis ut baptizarentur. Sed forte negligit malus filius vel monita patris, vel objurgationem, vel seve
Abbreviated transcription (Latin):
reddatis dehis qui uobis sunt subditi Amat
ds̃ disciplinã. Peruersa aut̃ & falsa in nocen¬
tia ẽ. ab enas laxare petcatis. Ualde in utilit̃
ualde pnitiose sentiet filius patris lenitatẽ:
ut postea dĩsentiat sẽueritatẽ. & hoc noliusset
cũ dissoluto patre suo. Quid enĩ : supse ñ peccat
Añfacit qđ filius ciꝰ. ideo ñdebet ab ipsa neqͥ
tia ꝓhib̾e. an forte ut uideat᷑ filius cius. quia
& pat̃ talia faceret nisi senuisset peccatũ
qđ tibi ñ displicet : infilio tuo delectit: Sed ȩtas
deseruit : non cupiditas. Maxime fr̃s mei.
filios uros fideles attendite. quos fide duxis¬
tis ut bapti ⁊ arent᷑. Sed forte negligit malꝰ
filius monita patris. uł obiurgationẽ. uł seue¬
ritatẽ: Tu imple ꝑsonã : ds̃ dete exiget sua¬

Expanded text:
reddatis de his qui vobis sunt subditi. Amat Deus disciplinam. Perversa autem et falsa innocentia est, habenas laxare peccatis. Valde inutiliter, valde perniciose sentit filius patris lenitatem, ut postea Dei sentiat severitatem: et hoc non solus, sed cum dissoluto patre suo. Quid enim? Si ipse non peccat, et non facit quod filius ejus, ideo non debet ab ipsa nequitia filium prohibere? An forte ut videatur filio ejus quia et pater talia faceret, nisi senuisset? Peccatum quod tibi non displicet in filio tuo, delectat te; sed aetas deseruit, non cupiditas. Maxime, fratres mei, filios vestros fideles attendite, quos fidedixistis ut baptizarentur. Sed forte negligit malus filius vel monita patris, vel objurgationem, vel severitatem: tu imple personam tuam; Deus de
Abbreviated transcription (Latin):
abrahȩ. filii hominis dĩ homines iniqui. Trahebant enĩ carnis genus. sed dege¬
neres facti erant : ñimitando fidẽ illius cuius filii erant. Audistis certeꝰ
dñm dicentẽ. scio quia filii abrahȩ estis: audite quiddicat postea. Ego
qđ uidi apud pat̾em meũ loquor: & uos quȩ uidistis apud patrẽ ur̃m facitis.
Ia. dixerat: scio quia filii ab rahȩ estis. Iuod aut̃ faciunt quodeis dix̃ quertas

Expanded text:
erant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeerant; filii hominis Dei, homines iniqui. Trahebant enim carnis genus, sed degeneres facti erant, non imitando fidem illius cujus filii erant. 2. Audistis certe Dominum dicentem, Scio quia filii Abrahae estis; audite quid dicat postea: Ego quod vidi apud Patrem meum, loquor; et vos quae vidistis apud patrem vestrum, facitis. Jam dixerat, Scio quia filii Abrahae estis. Quid autem faciunt? Quod eis dixit, Quaeritis
Abbreviated transcription (Latin):
entes : dedignati sunt fieri liberi cũ essent serui peccati. Ideo aut̃ se liberos esse
dixerunt : quia sem̃ eent abrahae. Suidergo eis adhȩc responderit dns: hodi¬
erna lectio cũ recitaret᷑ audiuimꝰ. Scio inquit quia filii abrahȩ estis: sed quęritis
ilii abrahȩ estis. sed scđm carnẽ: ideo inquit quaeritis me occidere. Sermo enĩ m̃s.
ñ capit in uobis. Si sermo m̃s caperetur : caperet. Si caperemini intra retia fidei :¬
tam quã pisces concluderemmi. Iuid est ergo ñ capit in uob: Noncapit co urm̃
quia non recipit᷑ acorde ur̃o. Sicest enĩ sermo dĩ. & sic eẽ deb& fidelib : tamquã
pisci : hamus. Tunc capit quando capit᷑: nec fit in iuria illis quicapiunt᷑. Ad salute
quippe : ñ ad pernitiẽ capiuntur. Unde dñs discipłis suis ait. Uenite post me
& faciã uos piscatores hominũ. Nonergo isti erant tales: & tam̃ filii enaint

Expanded text:
entes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse entes, dedignati sunt fieri liberi, cum essent servi peccati. Ideo autem se liberos esse dixerunt, quia semen Abrahae erant. Quid ergo eis ad haec respondit Dominus, audiamus: « Scio, inquit, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis Filii Abrahae estis, sed secundum carnem. Ideo, inquit, quaeritis me occidere: sermo enim meus non capit in vobis. Si sermo meus caperetur, caperet; si caperemini, intra retia fidei tanquam pisces concluderemini. Quid est ergo, non capit in vobis? Non capit cor vestrum, quia non recipitur a corde vestro. Sic enim est sermo Dei, et sic esse debet fidelibus, tanquam pisci hamus; tunc capit quando capitur. Nec fit injuria illis qui capiuntur: ad salutem quippe, non ad perniciem capiuntur. Unde Dominus discipulis suis ait: Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Non ergo isti erant tales: et tamen filii Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
talitatẽ. Tunc fiet sermo qui scriptꝰ est. Absorptaest mors inuictoria. U bi est
ut quiuiuunt inquitiã ñ sibi uiuant sed ei qui proipsis mortuus est & resurrexit.
Precem᷑ medicũ saucii portem᷑ instabulũ curandi. Ille.ẽ. enĩ qui promittit sanita¬
tẽ. quimiseratus ẽ. inuia semiuiuo alatronib: derelicto infudit oleũ & unũ. curauit
lnera. leuauit in ium̃tũ. ꝑdux̃ instabulũ: stabulario conm̃dauit. Cui
rio: Forte illi quidix : proxp̃o legatione fungim᷑. Dedit etiã duos nũmos: qui in¬
sed ipsi acccłe sursũ est hereditas possessoris. Tractatꝰ sc̃i aug ab eo loco
auo ait. scio quia filii abrahe estis. sed quȩritis me int̾ficere. usq
ad id quod scriptũ ẽ ꝓpt̾ea uos ñ auditis qr ex dõ ñ estis.
ñs nr̃ etiã in forma serui ñseruus: sed informa serui etiã dñs. Fuit quip¬
libertatẽ promisit credentibus in se. Iudȩi uero tamquã desua lib̾tate suꝑbi¬

Expanded text:
talitatem, tunc fiet sermo qui scriptus est, Absorpta est mors in victoriam. Ubi est, ut qui vivunt, inquit, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit . Precemur medicum saucii, portemur in stabulum curandi. Ille est enim qui promittit sanitatem, qui miseratus est in via semivivum a latronibus derelictum: infudit oleum et vinum, curavit vulnera, lli qui dixit, Pro Christo legatione fungimur . Dedit etiam duos nummos, qui imsed ipsi Ecclesiae sursum est haereditas possessoris. TRACTATUS XLII. Ab eo quod scriptum est, Scio quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere; usque anus in forma servi, non servus, sed in forma servi Dominus. Fuit quiplibertatem promisit credentibus in se. Judaei vero tanquam de sua libertate superbi
Abbreviated transcription (Latin):
uocationis dĩ in xp̃o iħu. Quot quot
ergo ꝑfecti hoc sapiamus. Perfec¬
tionẽ in hac uita dicit ñ aliud
quã ea quȩ retrosunt obli insci.
& in ea quȩ ante sunt extendi.
scđm intentionẽ. Tutissimaẽ enĩ
quȩ rentis uitentio. donec app̃hen¬
dat᷑ illud quo tendimus & quo ex¬
tendim᷑ sed ea recta intentio est
qua ꝓficim᷑ afide. Certa enĩfides
ut cũq inchoat cognitionem
Cognitio uͦ certa ñ ꝑficietꝰ. nisi post
hanc uitã cũ uidebimus facie ad
faciem. Hoc ergo sapiamus. ut
nouerinus tutiorẽ eẽ. affectũ
uera quȩ rendi. quã in cognita
ꝓcognitis p̃sum̃di. Sic ergo qua
ramus tãquã uiuenturi & sic in¬
ueniamus tãquã quȩsituri. Cũ
enĩ consũmauerit homo tunc
incipit. De credendis nulla in¬
fidelitate dubitemus de incelli¬
gendis nulla temeritate affir¬
memus. In illis auctoritas tenen¬
daẽ in his ueritas ex quirenda.
Qđ ergo ad istã quęstionẽ attinet

Expanded text:
vocationis Dei in Christo Jesu. Quotquot vocationis Dei in Christo Jesu. Quotquot ergo perfecti, hoc sapiamus . Perfectionem in hac vita dicit, non aliud quam ea quae retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumque inchoat cognitionem: cognitio vero certa non perficietur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem . Hoc ergo sapiamus, ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ereramus tanquam inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet
Abbreviated transcription (Latin):
RENDO
RINITATEM
CERTE QUERI¬
MUS N MALIBET
SED ILLAM TRINI¬
TATẼ quȩ dsẽ. uerusq ac
sumꝰ & solus ds̃. Expecta
ergo quis quis haec audis. ad huc enĩ
quȩrimus & alia. Quȩrentẽ nem̃d
iuste rep̃hendit. si tam̃ infide firmis¬
simus. quęrat qđ aut nosse aut eloqͥ
difficillimũ ẽ. Affirmantẽ uͦcito
iusteq rep̃hendit quis quis melius
uel uidet uel docet. Quȩrite in qͥt
dm̃ & uiuet anima ur̃a. Et ne qͥs quã
se tanquã app̃hendisse temere gau
scrre. ñdũ scit quẽ ad modũ scire
oporteat. Quis quis autẽ diligit
dm̃: hic cognitus ẽ. ab illo. Nee
sic quidẽ dixit cognouit illũ. quȩ
periculosa p̃suptio ẽ. sed cognitus ẽ.
abillo. Sic & alibi cũ dixisset. nunc
autẽ cognoscentes dm̃. statim cor¬
rigens immo cogniti in quit adõ
maximeq: illo loco. fr̃s inquit egonie
ipsũ non arbitror app̃hendisse.
Inũ autẽ quȩ retro oblitus. i ea
quȩ ante sunt extentus. scđm in¬
tentionẽ sequor ad palmã suꝑnȩ

Expanded text:
rendum. Trinitatem certe quaerimus, non quamlibet, sed illam Trinitatem quae Deus est, verusque ac summus et solus Deus. Exspecta ergo, quisquis haec audis: adhuc enim quaerimus, et talia quaerentem nemo juste reprehendit; si tamen in fide firmissimus quaerat, quod aut nosse aut eloqui difficillimum est. Affirmantem vero cito justeque reprehendit, quisquis melius vel videt vel docet. Quaerite, inquit, Deum, et vivet anima vestra . Et ne quisquam se tanquam apprehendisse temere gaudscire, nondum scit quemadmodum scire oporteat. Quisquis autem diligit Deum, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corrigens, imo cogniti, inquit, a Deo : maximeque illo loco, Fratres, inquit, ego me ipsum non arbitror apprehendisse: unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt extentus, secundum intentionem sequor ad palmam supernae
Abbreviated transcription (Latin):
rationi tuȩ ꝑfiliũ nr̃m condiaconũ
si seruat ri mea dispositio potuisset
essent ꝓfecta Et si easdem sententias
habentes multo tam̃ enodatiores atq
planiores: q̃uantũ rerũ tantarũ expli¬
candarũ difficultas. & facultas nr̃a pate¬
ret̾ Sunt autẽ qui primos quat¬
tuor. uel potius quinque etiã sine
pemis habent : & duo decom sine ex¬
trema parte non paruas Sedsi eis

Expanded text:
rationi tuae per filium nostrum condiaconum rationi tuae per filium nostrum condiaconum si seruari mea dispositio potuisset, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. sunt autem, qui primos quattuor uel potius quinque etiam sine prooemiis habent et duodecimum sine extrema parte non parua. sed si eis
Abbreviated transcription (Latin):
uerus . ẽ. libros iuuenis inchoaui:
senex edidi: O miserã quippe hoc
opus postea quam cõperi p̃reptos
michi esse siue subreptos ante quã
eos absouerẽ : & retractatos ut mea
dispositio fuerat expolirẽ: Non
enĩ singillatĩ sed om̃s simul edere ea
ratione decreuerã : q̃uoniã p̃cedentib
consequentes in quisitione ꝓficiente
nectuntꝰ: Cũ ergo ꝑ eos homines qui
prius qu̾a uellẽ ad quosdã illorũ ꝑue¬
nire potuer. dispositio mea nequiuis¬
set ompleri : interruptã dictationẽ
reliquerã cogitans hoc ipsum mnaliqͥb
scriptis meis conqueri. ut scirent
qui possent non ame fuisse eosdem
libros editos sed ablatos prius qruã mͥ
editione mea digni uiderent᷑: Uerũ
multorũ fratrũ uehem̃tissima postu¬
latione & maxime tua iussione com¬
pulsus opus tã laboriosũ ad iuuante
dño terminare curaui : eosque enĩdatos
non ut uolui sed ut potui. ne ab illis
qui subrepti iã inmanus hominũ exi¬
erant pluronũ discreparent Uene¬

Expanded text:
uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreueram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione proficiente nectuntur. cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant, plurimum discreparent, uene
Abbreviated transcription (Latin):
LEITES INREB
AUE EACTE SURIT
ad cognoscendũ eũ aquo facꝰ¬
te sunt exercere lectorẽ iam
ꝑuenimꝰ ad eius imaginem
qđ est homo in eo quo cȩteris anima¬
lib ante cellit. id est ratione uel in¬
telligentia & quic quid aliud deani¬
ma rationali uel in tellectuali dici
potest. qđ ꝑtineat ad eã rem quae
mens uocat᷑. uel animus. Iuo nõe
non nulli auctores linguȩ latinȩ
id qđ excellit in homine e ñẽ. inpe
quẽ querimus. ad iuuabit ut spero
ne sit infructuosus labor nr̃. & in¬
telligamus quẽ ad modũ dictũ sit
inpsalmo sco. Lȩtet᷑ cor quȩrentiũ
dñm quȩ rite dñm & confirmami¬
ni. quȩrite faciem eius femp. ITI

Expanded text:
lentes in rebus quae factae sunt ad cognoscendum eum a quo factae sunt, exercere lectorem, jam pervenimus ad ejus imaginem, quod est homo, in eo quo caeteris animalibus antecellit, id est ratione vel intelligentia, et quidquid aliud de anima rationali vel intellectuali dici potest, quod pertineat ad eam rem quae mens vocatur vel animus. Quo nomine nonnulli auctores linguae latinae, id quod excellit in homine, et non est in pequem quaerimus adjuvabit, ut spero, ne sit infructuosus labor noster, et intelligamus quemadmodum dictum sit in Psalmo sacro: Laetetur cor quaerentium Dominum: quaerite Dominum, et confirmamini; quaerite faciem ejus semper
Abbreviated transcription (Latin):
cultus eius est quȩ uno nomine
nr̃i sicut iã cõmemorauimꝰ uolentes
& ipsi uno nomine int̃ p̃tari. pie¬
tatẽ dixerunt. cũ pietas apud gre¬
cos ensebia usitatius nuncupetur.
hominis sapientiã qđ & induo decono
huiꝰ operis uolumine iã posuimus.
scripturȩ scãe auctoritate monstrat᷑.
nlibro serui dĩ iob ubi legit᷑ dĩ sapi¬
entia dixisse homini. ecce pietas est
sapientia abstinere autẽ amalis
scientia. Siue etiã ut ñ milli de
ciplina est. quȩ utiq ad iscendo
nom̃ accepit. Unde & scientia dici
potest. Ad hoc enĩ quȩq resdiscit᷑
ut sciat᷑. quã uis alia notione in
his quȩ ꝓpeccatis suis mala quisq
patit᷑. ut corrigat᷑. dici soleat disci

Expanded text:
us est, quae uno nomine nostri, sicut jam commemoravimus, volentes et ipsi uno nomine interpretari, pietatem dixerunt, cum pietas apud Graecos εὐσέβεια usitatius nuncupetur: hominis sapientiam, quod et in duodecimo hujus operis volumine jam posuimus , Scripturae sanctae auctoritate monstratur, in libro Dei servi Job, ubi legitur Dei sapientiam dixisse homini, Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis, scientia ; sive etiam, ut non nulli de ciplina quae utique a discendo nomen accepit, unde et scientia dici potest. Ad hoc enim quaeque res discitur, ut sciatur. Quamvis alia notione, in iis quae pro peccatis suis mala quisque patitur ut corrigatur, dici soleat disci
Abbreviated transcription (Latin):
rationi tuȩ ꝑfiliũ nr̃m condiaconũ
siseruatri mea dispositio potuisset.
essent ꝓfecto Et si easdem sententias
habentes multo tam̃ enodatiores atq
planiores. q̃uantũ rerũ tantarũ expli¬
candarũ difficultas. & facultas nr̃a pate¬
ret᷑:. Sunt autẽ qui primos quat¬
tuor. uel potius quinque etiã sine
pemiis habent : & duo decim sine ex¬
trema parte non parua Sedsi eis

Expanded text:
rationi tuae per filium nostrum condiaconum rationi tuae per filium nostrum condiaconum si seruari mea dispositio potuisset, essent profecto etsi easdem sententias habentes multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra pateretur. sunt autem, qui primos quattuor uel potius quinque etiam sine prooemiis habent et duodecimum sine extrema parte non parua. sed si eis
Abbreviated transcription (Latin):
uerus ẽ. libros iuuenis inchoaui:
senex edidi: O miserã quippe hoc
opus postea quam cõperi preptos
michi essẽ siue subreptos ante quã
eos absouerẽ : & retractatos ut mea
dispositio fuerat expolirẽ: Non
enĩ singillatĩ sed om̃s simul edere ea.
ratione decreuerã : quoniã p̃cedentib
consequentes in quisitione ꝓficiente
nectunt᷑: Cũ ergo ꝑ eos homines qui
prius qũa uellẽ ad quosdã illorũ ꝑue¬
nire potuer. dispositio mea nequiuis¬
set impleri: interruptã dictationẽ
reliquerã cogitans hoc ipsum mnaliqͥb
scriptis meis conqueri. ut scirent
qui possent non ame fuisse eosdem
libros editos sed ablatos prius qruã mͥ
editione mea digni uiderent᷑: Uerũ
multorũ fratrũ uehem̃tissĩma postu¬
latione & maxime tua iussione com¬
pulsus opus tã laboriosũ ad iuuante
dño terminare curaui : eosque emĩdatos
non ut uolui sed ut potui. ne ab illis
qui subrepti iã inmanis hominũ exi¬
erant plurynũ discreparentꝰ Uene¬

Expanded text:
uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreueram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione proficiente nectuntur. cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant, plurimum discreparent, uene
Abbreviated transcription (Latin):
ON itaq uelut absentẽ se
quȩrat cernere. sed p̃sentẽ se
curet discernere. Hec quasi
ñ nouerit cognoscat. sed ab eo qđ alterũ
nouit dinoscat. Ipsũ enĩ qđ audit.
cognosce te ipsa. quomodo agere cu¬
rabit sinescit aut qͥdsit cognosce

Expanded text:
on itaque velut absentem se quaerat cernere, sed praesentem se curet discernere. Nec se quasi non norit cognoscat, sed ab eo quod alterum novit dignoscat. Ipsum enim quod audit, Cognosce te ipsam, quomodo agere curabit, si nescit, aut quid sit, Cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
ad candẽ referant᷑ fidẽ. Nonalit̃
uere poterunt eẽ. uirtutes. quȩ tam̃
in hac uita ñ ualent tantũ. ut ali¬
quando ñ sit hic necessaria. qualiũ¬
cũq remusio peccatorũ quȩ non fit
nisi ꝑeũ qui sanguine suouicit prin¬
cipẽ peccatorũ. Ex hac fide & tali
uita quȩ cũq notiones sunt in animo
fidelis hominis cũ memoria ẽtoient᷑.
& recordatione inspiciunt᷑ & uoluntati
placent. reddunt quandã suigeneris
trinitatẽ. Sed imago dĩ dequa in
eiꝰ ad iutorio post loquem᷑ ñdũ iN
ipsaẽ. Qđ tunc melius apparebit.
cũ demonstratũ fuerit ubi sit qđ
in futuro uolumine lector expectet¬

Expanded text:
ad eamdem referantur fidem: non enim aliter poterunt verae esse virtutes. Quae tamen in hac vita non valent tantum, ut aliquando non sit hic necessaria qualiumcumque remissio peccatorum; quae non fit nisi per eum qui sanguine suo vicit principem peccatorum. Ex hac fide et tali vita quaecumque notiones sunt in animo fidelis hominis, cum memoria continentur, et recordatione inspiciuntur, et voluntati placent, reddunt quamdam sui generis trinitatem. Sed imago Dei, de qua in ejus adjutorio post loquemur, nondum in ipsa est: quod tunc melius apparebit, cum demonstratum fuerit ubi sit: quod in futuro volumine lector exspectet
Abbreviated transcription (Latin):
UGENTIUS QUANTUM
distulimus. utrũ & soigula quȩq
intrinitate ꝑsona possit & ꝑ se
ipsam ñ cũ ceteris duab dicids
aut magnus. aut sapiens aut uer
aut omp̃s aut iustus & siquid
aliud dedõ dici potest ñrelatiue
sed ad se ipsũ: an uero ñ dicantꝰ

Expanded text:
ligentius, quantum distulimus: Utrum et singula quaeque in Trinitate persona possit et per se ipsam non cum caeteris duabus dici Deus, aut magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an
Abbreviated transcription (Latin):
EQUE id posse rite offerri nisi
ꝑsacerdotẽ sc̃m & iustũ. nec nisi
ab eis accipiat᷑ qđ offert᷑ ꝓ quib offert᷑
atq id sine uiciosit. ut ꝓuiciosis nun¬
dandis possit offerri. Hoc certe om̃s

Expanded text:
eque id posse rite offerri, nisi per sacerdotem sanctum et justum: nec nisi ab eis accipiatur quod offertur, pro quibus offertur, atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes
Abbreviated transcription (Latin):
quanto plures exitus patent ad eoꝵ
laqueos euitandos: Sed ea quae ad¬
huc consideranda sunt: ab alio iam

Expanded text:
quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda sunt, ab alio jam
Abbreviated transcription (Latin):
posse ranarũ serpentiũq creatores
angłos malos ꝑ quos magi phara¬
onis tunc illa fecerunt.
DECAUSIS ORIGINALIBUS CRCA

Expanded text:
posse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharaonis tunc illa fecerunt. CAPUT X. De causis originalibus crea
Abbreviated transcription (Latin):
mus ubi sit qͣi ꝙdã hoĩs ex¬
fioris int̾iorisq consiuiũ.
Quidquid eĩ hñis ĩ aĩo cõ¬
mune cũ pecore recte ad¬
huc dicit᷑ ad ext̾iorẽ hoĩ¬
nem ꝑtiuere. Nõ eĩ solũ corꝰ homo ext̾ior
deputabit᷑ s ad unicta quadã uita sua
qua cõpages corꝑis ⁊ om̃s sensus iungẽt
quibꝰ in structꝰ est ad ext̾iora sentienda
Quoꝵ sensoꝵ miagnies infix̾e in memo¬
ria. cũ recordando remsunt᷑. Nes ad huc
agit᷑ ad ext̾iorẽ hoĩem ꝑtinẽs. atq in hiis
Ñ ꝓni s erecti sumus. erua nre ad mo¬
ueniur ab eo qui nos fecit. ne meliore
quibꝰ corꝑis erectõne distamꝰ. ñ ut mea
Nam uel intalibꝰ quietẽ uolutatis appe¬
tere. ꝓst̾nere ẽ amitiũ. Sed sic̃ corꝰ ad ea
ẽ ñ elatõne suꝑie. s pietate iusticie. co¬

Expanded text:
mus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea est, non elatione superbiae, sed pietate justitiae. C
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilĩbus et̾nitatem. ĩtatem. beatitydi¬
uem quereremꝰ. Nec mori enĩ nec falli. nͣ per¬
curbari uolumꝰ. Missa sunt nobis incongiia
dum. uñ nisi perderemꝰ hic ea non querere¬
mus ac pͥmũ nob̾ ꝑ suadendum fuit qͣntũ uos
dilig̃et nos deus. ne desperatõne non audere¬
mus erigi iueum. Quales autẽ dilex̾it ostẽ¬
di oportebat. ne tamqmͣ de mn̾ntis mĩs suꝑbi¬
ad insionẽ u̾o nimerꝰ ꝑtinere. Quia lic
mnmerabilis sit multiplicitas taliũ
uisionũ. Singulis tũ in memoria p̃scci¬
ptus ẽ intrausg̾ssibilis modꝰ mensuta
gͥ in memoria. ĩ uisiomibꝰ numerꝰ apꝑ a¬
ret sic̃ in ip̃is corꝑibꝰ insibilibꝰ mensu¬
ra quedã est cui imerossissime co ap

Expanded text:
alibus aeternitatem, veritatem, beatitudinem quaereremus nec mori enim, nec falli, nec perturbari volumus; missa sunt nobis divinitus visa dum, unde nisi penderemus, hic ea non quaereremus. Ac primum nobis persuadendum fuit, quantum nos diligeret Deus, ne desperatione non auderemus erigi in eum. Quales autem dilexerit, ostendi oportebat, ne tanquam de meritis nostris superbiad visionem vero numerus pertinere. Quia licet innumerabilis sit multiplicitas talium visionum, singulis tamen in memoria praescriptus est intransgressibilis modus. Mensura igitur in memoria, in visionibus numerus apparet: sicut in ipsis corporibus visibilibus mensura qu
Abbreviated transcription (Latin):
pͥminit᷑. quedã mensura est. Iu ipĩs amũt
nisionibꝰ numenꝰ uoluntas u̾o q̃ ista ꝯũ¬
git ⁊ ordinat ⁊ q̃dã mutate copulat. nͨ
Sentiendi aut cogitandi. tangendi appe¬
titum. nͥ inhiis rebus unde isiones for¬
bnĩm. Nũc int̾im uoluntatẽ copulat̾cẽ
rei in sibił atq insionis qͣi ꝑentis ⁊ ꝓlis. si¬
ne insentiendo suis in cogitando. n ͨͤ ꝑ en¬
tẽ n ͨ ꝓlem dici posse quomodo ualui et
quibꝰ ualui demõstraui. unde tempꝰ ad¬
monet hanc eandẽ t̾nitatẽ in interiore
homine requirere. Atq abisto dequo tam¬
diu locutꝰ sum aĩali atq caruali qui ext̾i
Q dr̃ untororsus tend̾e ubi sꝑamꝰ ĩ nenire
nos posse scd̾m t̾ntatẽ ymagiẽ dĩ coga¬

Expanded text:
dam mensura est: in ipsis autem visionibus, numerus. Voluntas vero quae ista conjungit et ordinat, et quadam unitate copulat, nec sentiendi aut cogitandi appetitum nisi in his rebus unde visiones forbaverim. Nunc interim voluntatem copulatricem rei visibilis atque visionis quasi parentis et prolis, sive in sentiendo, sive in cogitando, nec parentem nec prolem dici posse, quomodo valui et quibus valui demonstravi. Unde tempus admonet, hanc eamdem trinitatem in interiore homine requirere, atque ab isto de quo tamdiu locutus sum animali atque carnali, qui exterior dicitur, introrsus tendere. Ubi speramus invenire nos posse secundum trinitatem imaginem Dei, cona
Abbreviated transcription (Latin):
ofsunt aũt ⁊ pecora ⁊ sentire ꝑ
corꝑis sensus extͥnsecus ꝑcorꝑ¬
ali ⁊ ea memorie sira reminis¬
ci. atq inbeis appetẽ conducibi¬
lia fugẽ incomoda u̾i ea notare. ac nõ
iamꝙ labentia recordando atq cogitan¬
do rirosus inpͥmere. ut ꝙ admod̾ ex eo qd̾
gĩt memoria cogitatio format᷑. Sic ⁊ hoc

Expanded text:
ossunt autem et pecora et sentire per corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non jamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
gentẽ. Mediocrẽ u̾o illũ re familiari pu
atq suctincta sibi sufficientẽ. lzm̃ suis c
Egaudentẽ¬

Expanded text:
ntem; mediocrem uero illum re familiari parua adque succincta sibi sufficientem, carissimum sgaudente
Abbreviated transcription (Latin):
dmis se sensus nõ aude¬
ret obsist̾e. s doctrine
salubri langnorẽsuũ
tamqͣm sbmedĩe sb̾de¬
rit donec d̾mo adutosio fidei pietatis
ĩpetͣnte sanaret᷑. Nõ młto ẜmone opus
eẽt ad ꝯuincend̾ quẽ l uane opĩacõis
errorem. hiis qui recte sentiũt. ⁊ senei
abis sufficientib explitant  Ntũt u̾o am̃¬
iuo est maios ⁊ rectio insipientiũ mo¬
rib aĩoꝵ quo irrõnabiles motuc suos
⁊ͥ post rõm plene redditam qͣnta hõi
ab hõie redebet᷑. sũ ninia cecitate
qua net aꝑta c̾mint᷑. siue obstinatisi¬
ma ꝑuitatia qua ⁊ ea que c̾mute ñ
ferint᷑ tamqͣm ip̃am rõm u̾itateaꝵde
fendunt. sit ncc̃tas copiosuis dicendr
płmq rec claras ułud eas nõ sp̃tantib
disceptandi funcerit. ⁊ loq̃ndi modus

Expanded text:
dinis sensus non auderet obsistere, sed doctrine salubri languorem suum tamquam medicine subderet, donec divino adiutorio fide pietatis inpetrante sanaretur, non multo sermone opus esset ad convincendum quemlibet vane opinacionis errorem hiis, qui recte senciunt et sensum verbis sufficientibus explicant. Auguille est maior et taetrior insipientium morbus animorum, quo inrationabiles motus suos, etiam post rationem plene redditam, quanta homini ab homine debetur, siue nimia caecitate, qua nec aperta cernuntur, siue obstinatissima peruicacia, qua et ea quae cernuntur non feruntur, tamquam ipsam rationem ueritatemque defendunt, fit necessitas copiosius dicendi plerumque res claras, uelut eas non spectantibus disceptandi finis erit et loquendi modus
Abbreviated transcription (Latin):
suabit odorem. testa diu apͦ ht̃ gͦ u̾giliũ
nẽpeuno induc᷑. ĩ festa troians colonẽ¬
toꝵ regi adu̾sus eos irritandos dr̃e. gens
ñunca mͥ tyrrenũ naiigat equos. illam
ĩ ytaliã portans inctosq penates. Ita ut
istis penatib uictis romã ne uint̾et᷑ pru¬
ne illd̃ irata rułr quid loq̃ret᷑ ignorans

Expanded text:
servabit odorem Testa diu: apud hunc ergo Virgilium nempe Juno inducitur infesta Trojanis, Aeolo ventorum regi adversus eos irritando dicere: Gens inimica mihi Tyrrhenum navigat aequor, Ilium in Italiam portans, victosque penates. Itane istis penatibus victis Romam, ne vinceretur, pru, velut irata mulier, quid l
Abbreviated transcription (Latin):
loriosissimã ciuitatẽ
siue ĩ hoc tẽpoꝵ cursu
ex fide uinens. su in
illa stabilitate sedis e
de inceps accepta ꝑ excelłiam uictora al¬
tima ⁊ pace ꝑft̃a hot oꝑe ad te ĩstituto¬

Expanded text:
loriosissimam civitatem Dei, sive in hoc temporum cursu, ex fide vivens , sive in illa stabilitate sedis ae, deinceps adeptura per excellentiam victoria ultima et pace perfecta, hoc ope
Abbreviated transcription (Latin):
Omino et sincerissima ca¬
titate uenenerando scõ frĩ t
consacerdoti pape auribano
augustinꝰ in domino salutẽ.
De triuitate que dens sum¬
mus et uerꝰ est libros inne¬
iis inchoaui: senex edidi.
Diuiserã quippe ħ opus
postea quam cõperi preptos inchil eẽs iue re¬
ptos ante qͣm eos ab soluerem ⁊ reciactatos uit
niea dispõ fuerat expolirem. Nonenim sie¬
głatim sed omnes simul edere ea rõne decre¬
ueram. quomam precedentibus consequẽ¬
res in quistõne proficiente neguntr. Euni
g ꝑeos homines qui prisquã nuellem adqͣs¬
dam ĩllorũ peruenire potuerũt disposi cionie¬
a nequisset mipleri interruptam dictiomẽ
eosdẽ libros editos. S ablatos prissͣmm᷑ e
dicõne mea digni inderent᷑. Uerũ młtorim
fm̃i uiehementissima postulatõe ⁊ madĩetu¬
& iussione compłsus opustam laboriosnm
adinante domino terminare curam. Etsꝙ
omendatos non ut uoluis ut potui. ne ab̾
illis qui sb̾ repti iam in man̾s hominũ exieram

Expanded text:
MO ET SINCERISSIMA CARITATE VENERANDO SANCTO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO AUGU- STINUS 1N DOMINO SALUTEM. De trinitate, quae deus summus et uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreueram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione proficiente nectuntur. cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant,
Abbreviated transcription (Latin):
płr̃mũ discreparẽt: eneratõm tue ꝑ filium
urn cõdiacõum carissimũ misi ⁊ cuncũq au
diendos. descrbendos. legendos ꝙ ꝑiisi. Ind
buis di d̾uar mea disposicio potiuis eeñt ꝓfecho
Et Sieasdem siñas hñtes. mistto tñ eno enoda¬
cores etq plamores. qͣntũ rerum tantarũ expł¬
caondarum disticłtas. et facitas mã pat̾etm pt̃¬
hemus hñt et dnodecim sine extrema ꝑte nõ
pirna s si eis ħ edicõ pot̾int ĩ nocests. omnia s
boluut ⁊ eualunt emendabũt. Peto saueũ
hãt eplam seorsum quid̾. s tñ ad capd̃ eorñd̾

Expanded text:
plurimum discreparent, uenerationi tuae per filium plurimum discreparent, uenerationi tuae per filium nostrum condiaconum carissimum misi diendos, describendos, legendosque permisi: in quibus si servari mea dispositio potuisset, essent profecto, etsi easdem sententias habentes, multo tamen enodatiores atque planiores, quantum rerum tantarum explicandarum difficultas et facultas nostra poemiis habent, et duodecimum sine extrema parte non parva: sed si eis haec editio potuerit innotescere, omnia si voluerint et valuerint, emendabunt. Peto sane ut hanc epistolam, seorsum quidem, sed tamen ad caput eorumdem
Abbreviated transcription (Latin):
Omino et sincerissima ca¬
ritate uenenerando scõ frĩ ⁊
consacerdoti pape augilrano
angustinꝰ in domino salutẽ
De triuitate que deus sinu¬
nus et uerꝰ est libros inne¬
nis inchoaui. senex edidi.
Diuiserã quippe ħ opus
postea quam cõpen preptos nichil ẽẽ s ine re¬
ptos ante qm eos ab soluerem ⁊ recractatos ut
mea dispõ fuerat expolirem. Non enim sin¬
głatim sed omnes simul edere ea rõne decre¬
ueram. qomam precedentibus consequẽ¬
tes in quisitõne proficiente nectuntur. Cum
gͦ ꝑ eos homines qm priuisquã nellem ad qͣs¬
dam illorũ peruenire potuerũt disposiciomie¬
a neqͥmiset impleri interruptam dictionẽ
eosdẽ hibros editos. s ablacos prissrmmͥ e
dicõne mea digni inderent᷑. Uerũ młtorum
qim uehementissima postulatõe ⁊ marĩe tu¬
s inssione compłsus opustam laboriosim
adiunante domino terminare curam. Eosq
emendatos non ut uoluis unt potui. ne ab
illis qui c̃repti iam in man̾s hominũ exierant

Expanded text:
MO ET SINCERISSIMA CARITATE VENERANDO SANCTO FRATRI ET CONSACERDOTI PAPAE AURELIO AUGU- STINUS 1N DOMINO SALUTEM. De trinitate, quae deus summus et uerus est, libros iuuenis inchoaui, senex edidi. omiseram quippe hoc opus, posteaquam comperi praereptos mihi esse siue subreptos, antequam eos absoluerem et retractatos, ut mea dispositio fuerat, expolirem. non enim singillatim sed omnes simul edere ea ratione decreueram, quoniam praecedentibus consequentes inquisitione proficiente nectuntur. cum ergo per eos homines, qui, priusquam uellem, ad quosdam illorum peruenire potuerunt, dispositio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus opus tam laboriosum adiuuante domino terminare curaui eosque emendatos, non ut uolui, sed ut potui, ne ab illis, qui subrepti iam in manus hominum exierant,
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃arum mentiũ rõcinatõnes. Oũm em̃ dei
essencia quia᷑ nichil ht̃ mutabile. nec inet̾m¬
tate. nec inueritate. nec in uoluntate. ꝙ ecer¬
na ĩbi est ueritas. eternitas. centat. et uera
ĩbi est cautas. Ua eternitas. Et cara ĩbiẽ e¬
t̾nitas. cara u̾itas

Expanded text:
nostrarum mentium ratiocinationes. Omnino enim Dei nostrarum mentium ratiocinationes. Omnino enim Dei essentia, quae nihil habet mutabile, nec in aeternitatem, nec in veritatem, nec in voluntatem. Quia ibi est veritas, aeterna charitas. Et vera ibi est charitas, vera aeternitas. Et chara ibi est aeternitas, chara veritas
Abbreviated transcription (Latin):
cientiam cerrestuũ
celestiumq rerũ magmi estimare
solet genus humamim. In quo
profecto meliores sunt qui huiti
scienciencie p̾ponũt nosce semet¬
sp̃os. Laudabiliorq est animꝰ cui nota ẽ ilł x
infumitas sua qmͣ qui ea non respecta ⁊
uias siderum scrutatur etiam coguiturs
aut qui iam cognitas tenet ignorans ip̃e qͣ
in g̾diatur ad salutem ac fumitatem suam
Qui u̾o iam enigilaut in deum spt scĩ ex
luit atq eum intrare uolens nec ualens
eoq sibi lucente aitendit in se inuenitq se
suamq egritudinẽ illius mũdicie contẽpa¬
ri non posse cognouit. flere dulce habet ⁊ eñ
precari. ut eciam atq etiam misereatur do¬
net exuatur tota miseria ⁊ precari cum fidu¬
cia iam gratuito pagnore salutis accepto ꝑ¬
tantũ licet nuitabilis haurio. in qnͣtũ in ea aͣ¬
uichil uuitabile iudeo. nec locis ⁊ temporib
sicut corꝑa. nec sołum temꝑĩb ⁊ qiͣ locis sic
bus. et nulla uł ymagine locoꝵ sic̃ quedam

Expanded text:
cientiam terrestrium coelestiumque rerum magni aestimare solet genus humanum: in quo profecto meliores sunt qui huic scientiae praeponunt nosse semetipsos; laudabiliorque est animus cui nota est vel infirmitas sua, quam qui ea non respecta, vias siderum scrutatur etiam cogniturus, aut qui jam cognitas tenet, ignorans ipse qua ingrediatur ad salutem ad firmitatem suam. Qui vero jam evigilavit in Deum, Spiritus luit, ad eumque intrare volens nec valens, eoque sibi lucente attendit in se, invenitque se, suamque aegritudinem illius munditiae contemperari non posse cognovit; flere dprecari, ut etiam atque etiam misereatur, donec exuat totam miseriam, et precari cum fiducia jam gratuito pignore salutis accepto tantum licet mutabilis haurio, in quantum in ea nihil mutabile video, nec locis et temporibus, sicut corpora; nec solis temporibus et quasi locis, sicbus ex nulla vel imagine locorum, sicut quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
Et icm̃ aliud hoñium genus eoꝵ qͥ uniũsã ꝙͥ¬
dẽ creaturã que ꝙ fecto imitabił est intũur
grauati cñ ⁊ indei nolũt scire quod nesdroit
et q uolĩt stire non possunt opsittõnes opimi¬
suã nõ corrig̾e ꝑu̾sam qͣm nutare defensam.

Expanded text:
Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur raegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt, et quod volunt scire non possunt; psuam non corrigere perversam, quam mutare defensam.
Abbreviated transcription (Latin):
ptura ꝑuulis ꝯgruẽs nłłius genens reꝵ
uerba nituauit. ex quib gradatim ad diui
bus sumptis usa estcũ de d̾o loãret᷑. uelut
me. Et de sp̃nali creatura młta tͣnstulit
quib sigͥficaret illud ꝙ ita ñ eẽt. sedita
diti opns eet̃ siciti est ego sũ d̾ elanset
penrtet me hoĩem fecisse. De rebusautẽ
ꝯur õno nõ sc nõ traxit aliqͣ uocabula qͥbꝰ
u figuraret locutt̃es uł spirar enigma.
Un ꝓnciciosius ⁊ manius euanescunt
qui tertio illo erroris gen̾e oueritate ser¬
aucruntur. Hoc siupicando dedo. ꝙ Map.

Expanded text:
ptura parvulis congruens, nullius generis rerum verba vitavit, ex quibus quasi gradatim ad divinbus sumptis usa est, cum de Deo loqueretur, velut me . Et de spirituali creatura multa transtulit, quibus significaret illud quod ita non esset, sed ita dici opus esset; sicuti est, Ego sum Deus zelans ; et, Poenitet me hominem fecisse . De rebus autem quae omnino non sunt, non traxit aliqua vocabula, quibus vel figuraret locutiones, vel spissaret aenigmata. Unde perniciosius et inanius evanescunt, qui tertio illo genere erroris a veritate secluduntur, hoc suspicando de Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
ais adintorio ꝑceꝑinit ad res ĩcorporeas ⁊ sp̃ua¬
les tͣnsfere conant᷑. ut ex hiis illa meuri at
opnimi uelint Sunt itiñ ali qui sed̾m aq̃e
huimam natuiñ uł asfectũ deꝰ eo sentũt. si q̃d
sentiunt. ⁊ exhos errore cumide dꝰ disprstant
sennoni suo distortas ⁊ fallaces regłas fing̃.
Est itm̃ aliud hom̃um genus eoꝵ qͥ uniũsã ͥ¬
dẽ creatiurã que ꝓ fecto mitabił estꝰ intũiu
granati cñ ⁊ ĩude i nolũt scire quod nesciit
et ꝙ uolit scire non possunt opsntõnes opmi¬

Expanded text:
djutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur aegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt, et quod volunt scire non possunt; p
Abbreviated transcription (Latin):
unt refellendi sunt de ẽẽ huic offõ nõ
debemꝰ. ut refutatis ĩ piis ꝯͣ dc̃onib xro¬
uirib quat deus imꝑciet asseramꝰ cuui¬
datẽ doi damq rietatẽ ⁊ dei cultũ ĩ quo
itaq modꝰ sit hꝰ uoluminis deinceps¬

Expanded text:
unt, refellendi sunt, deesse huic officio non debemviribus, quas Deus impertiet, asseramus civitatem Dei, veramque pietatem, et Dei cultum, in quo itaq
Abbreviated transcription (Latin):
de ipso parady sõ. et de
peccato atq supplicio
multi multa senser̃. multa dixer̃ multa litte¬
ris mandauer̃: nos quoq scđm scripturas sc̃as
disputationes. quȩ plurib intexendȩ sunt
uoluminib. quã hoc omis tr̃misdenoseit : ađ¬

Expanded text:
de ipso paradiso et de peccato adque supplicio multi multa senserunt, multa dixerunt, multa litteris mandauerunt. Nos quoque secundum scripturas sanctas disputationes, quae pluribus intexendae sint uoluminibus, quam hoc opus tempusque deposcit,
Abbreviated transcription (Latin):
¶detes¬
Etificatio¬
ne dĩ adabra¬
hã. qua eidem
seni de sterili sa
ra filiũ spond&
sacramto circũ¬
cisionis ob sig

Expanded text:
De testificatione Dei ad Abraham, qua eidem seni de sterili Sarra filium spondetsacramento circumcisionis obsig
Abbreviated transcription (Latin):
dea sed donũ dĩ. & ideo
nullũ dm̃ colendũ esse
ab hominib nisi qui po¬
¶ test eos facere¬
Efelices⁊ unde S si illa dea. eẽt
sola colenda merito diceret᷑. iã conse-¬
quent̃ uideamꝰ. qua causa ds̃ qui potest¬
& illa bona dare quȩ hab̾e posst̃ etiam
ñ boni. ac ꝑhoc etiã ñ felices: romanum
imꝑiũ tã magnũ. tãq diuturnũ esse
uoluerit. Quia enĩ hoc deoꝵ falsorũ
illa quã colebant multitudo ñ fecit.

Expanded text:
dea, sed donum Dei, et ideo nullum deum colendum esse ab hominibus, nisi qui potest eos facere felices; unde si illa dea esset, sola colenda merito diceretur: jam consequenter videamus, qua causa Deus, qui potest et illa bona dare, quae habere possunt etiam non boni, ac per hoc etiam non felices, Romanum imperium tam magnum tamque diuturnum esse voluerit. Quia enim hoc deorum falsorum illa, quam colebant, m
Abbreviated transcription (Latin):
tate laudandi sunt. Quanquã siratio¬
nem diligentiꝰ consulas: nec ipsa qͥdem
animi magnitudo recte nominatur
ubi quisq ñ ualendo tolerare uł quȩq
aspera uł aliena peccata. se ipse int̾eme¬
rit. Magis enĩ mens infirma dep̃hen
ditur quȩ ferre ñ potest uł durã sui corpo¬
ris seruitutẽ uł stultã uulgi opimonem:
Maiorq animꝰ merito dicendus est qͥ uitã¬
erumnosã magis potest ferre quã fugere.
& humanũ iudiciũ maximeq uulgare
qđ plerũq caligine erroris inuoluitur
pre conscientiȩ luce ac puritate contem nere

Expanded text:
tate laudandi sunt. Quanquam si rationem diligentius consulas, nec ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non valendo tolerare, vel quaeque aspera, vel aliena peccata, seipse interemerit. Magis enim mens ditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑiorib: libris. ad
humanũ genꝰ ñ solum
naturȩ similitudine
sociandũ. uerũ etiam
quadã cognationis ne

Expanded text:
ioribus libris ad humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis ne
Abbreviated transcription (Latin):
sciret qđ hȩreseiꝰ. eẽt dix̃ illi ds̃. Accipe mich
iuuencã trimã & caprã trimã & arietem
trimũ : turturẽ & columbã. Accepit aũ ille
hȩc om̃ia : & diuisit illa media: & posuit ea
contͣ faciem alterũ alteri: aues aũ ñ diuisit
Et descender̾ sic̃ scriptũ. ẽ. aues suꝑ corpora
quȩ diuisa erant: & consedit illis abram. Cir¬
ca solis aũ occasũ : pauor irruit suꝑ abram. lt
ecce timor tenebrosus magnꝰ incidit ei: & dic¬
tũ .ẽ adabrã. Sciendo scies qr ꝑegrinũ erit
aũ cui seruierint. iudicabo ego Post hȩc uero
exibunt huc cũ suppellectile multa: tu au
ibis ad patres tuos cũ pace. nutritus in sene¬
ctute bona Quarta uͦ generatione. conũ-¬
tent fe huc. Nondũ enĩ impleta sunt pec¬
cata amorreoꝵ: usq adhuc. Cũ aũ iã soliret¬

Expanded text:
sciret, quod heres eius erit, dixit illi Deus: Accipe mihi sciret, quod heres eius erit, dixit illi Deus: Accipe mihi iuuencam trimam et capram trimam et arietem trimum et tuhaec omnia, et divisit illa media, et posuit ea contra faciem alterum alteri: aves autem non divisit. Et descenderunt, sicut scriptum est, aves supra corpora quae divisa erant, et consedit illis Abram. Circa solis autem occasum pavor irruit super Abram, et ecce timor tenebrosus magnus incidit ei: et dictum est ad Abram, Sciendo scies, quia peregrinum erit autem, cui seruierint. iudicabo ego. Post haec uero exibunt hoc cum supellectili multa. Tu autem ibis ad patres tuos cum pace nutritus in senecta bona. Quarta uero generatione conuertent se hoc. Nondum enim inpleta sunt peccata Amorrhaeorum usque adhuc. Cum au
Abbreviated transcription (Latin):
ñualent: quia nec om̃s eas uideri posse cre-¬
dendũ. ẽ: Nã quanto quisq acutius intuetur:
tanto plures uidet. Unde &acerrime intuentib¬
siue cernentib aliquas occultas. eẽ. merito ex¬
istimat᷑. exceptis eis syderib. quȩ malia parte
orb a nob̵ remotissima. oriri &occide ꝑ hiben¬
tur. Postremo quicũq uniũsũ stellarũ nume¬
rũ cõp̃hendisse & conscripsis se iactantur sic̃
aratiis uł eudoxius. uł siqali st̃ cos libri huius
contempnit auctoritas. Hic sane illa senten¬
tia ponit᷑: cuiꝰ apłs meminit ꝓpt̃ dĩ grãm
cõm̃dandã. Credidit abrahã dõ: & reputatũ
incircũcisas ad fidẽ xp̃i nollet admitti: hoc
enĩ quando factũ ẽ ut credenti abrahȩ de¬
cũcisus: In eodẽ uisu q̃ loqueret᷑ ei ds: eciã
hoc ait adillũ Ego ds qui eduxi te de regione
chaldȩoꝵ: ut dem tibi terrã hanc. ut heres
sis eiꝰ. Ubi cũ in t̾rogasset abra hã. scđm quid

Expanded text:
non ualent, quia nec omnes eas uideri posse crenon ualent, quia nec omnes eas uideri posse credendum est. Nam quanto quisque acutius intuetur, tanto plures uidet. Unde et acerrime cernentibus aliquas occultas esse merito existimatur, exceptis eis sideribus, quae in alia parte orbis a nobis remotissima oriri et occidere perhibentur. Postremo quicumque uniuersum stellarum numerum conprehendisse et conscripsisse iactantur, sicut Aratus uel Eudoxus uel si qui alii sunt, eos libri huius contemnit auctoritas. Hic sane illa sententia ponitur, cuius apostolus meminit propter Dei gratiam commendandam: Credidit Abraham Deo, et deputatum incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti. Hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deceretur. In eodem uisu cum loqueretur ei Deus, etiam hoc ait ad illum: Ego Deus, qui eduxi te de regione Chaldaeorum, ut dem tibi terram hanc, ut heres sis eius. Ubi cum interrogasset Abraham secundum quid