comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊itro nec tutoris antoritate opus
ẽ inpupillis cũ ⁊ ignorantib adqͥ¬
ritur sius hrdibhrditas nec tutoriᷤᷤ
ꝯsensu adquiritur funoso. s ip̾o iure
Interd aut̃ l l potestate pris intẽpo¬
re mortis. suus hrs nõ fi̾nt tñ suus
ħrs ꝑenti effititur ueluti. Si abstib̾

Expanded text:
o nec tutoris auctoritate opus est in pupillis, cum etiam ignorantibus adquiritur suis heredibus hereditas: nec curatoris consensu adquiritur furioso, sed ipso iure. Interdum autem, licet in potestate mortis tempore suus heres non fuit, tamen suus heres parenti efficitur, veluti
Abbreviated transcription (Latin):
stułit postea uero affeccone ⁊ ib̃n ꝓce
dente ⁊ mipcialia ĩ strim̾ita cumea
fec̾it filios ꝙ uel filias hũit nõ solu
eos libos qui post dotem totem edi¬
ti sũt iustos ⁊ ĩpotestate dm̃s eẽ pris¬

Expanded text:
stulerit, postea vero affectione procedente etiam nuptialia instrumenta cum ea fecerit filiosque vel filias habuerit: non solum eos liberos qui post dotem editi sunt iustos et in potestate esse p
Abbreviated transcription (Latin):
costat ius ccditilloꝵ¬
prims lutius ientulus excinus
tet in asfricã scripsit coditillos ex¬
resto ꝯfirmatos quibꝰ ab arigusto
petut ꝑ fideicõ musũ ut fucet ad.¬
⁊ cũ dius angustus nolutate
eius in plessept deniceps reliqm
auctontatẽ ei̾s secuti fideicomi¬
sia p̾stabant ⁊ filia lentuli legata
que iure nõ debetut soluit. ¶ Dr¬
aut augustus ꝯuonsse prudente
int̾ quos trelatiũ ꝗuoq ciauc

Expanded text:
constat ius codicilloprimus Lucius Lentulus, ex cuiuderet in Africa scripsit codicillos testamento confirmatos, quibus ab Augusto petiit per fideicommissum ut faceret a cum divus Augustus voluntatem eius implesset, cuius deinceps reliqui auctoritatem secuti, fideicommissa praestabant, et filia Lentuli legata quae iure non debebat solvit, dicitur Augustus convocasse prudentes, inter quos Trebatium quoque, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ecs ques pr eoꝵ ad optart.i
gumei appellantur.itẽ siquis
ore gradu est. anque ad dpta
catur. setm int mascuos quid̃
agnationis uire hroitas ⁊ silon¬
capitur. Sand ad feminas uero¬
ꝑtinet ita placebat ut ip̃e ꝯsang¬
initatis iure tmcapiant hrdita¬
tes sisorores sint ultius nõ cupi¬

Expanded text:
 eos quos pater eorum adoptavit guinei appellentur: item si quisore gradu est, aliquem adoptatatur. Ceterum inter masculos quidem adgnationis iure hereditas etiam loncapitur. quod ad feminas vero ita placebat ut ipsae consanguinitatis iure tantum capiant hereditatem si sorores sint, ulterius non capi
Abbreviated transcription (Latin):
dũ que sp̾̃alit̾ ⁊ sigulatĩ ex p̃fate cõ¬
aritucionis tenore possũt colligia
ad suoꝵ nocabat successionẽ ⁊ iun
agnatoꝵ eos au̾ponebat nepotes
u̾o qui exfiliab natisũt ⁊ ꝓnepoteᷤᷤ
⁊neptib cognatoꝵ loco m̾ians po
agnatoꝵ uneam eam eos uocabat
ame su patne su mat̾ne succesiionez
Tiui aut̃ pãcipes nõ passi sut. talem
Õ iaturam ĩ uiriatu sine ꝯpetenti een¬
er datione relinquere.sz cũ ne potis
men ꝯmune ẽntrins quita exmat¬
cuus ꝙͣ ꝙ feminis desce̾dut ¶ Ideoi
ei ndẽ gradum ⁊ ordĩem successoms

Expanded text:
dum. quae specialiter et singillatim ex praefatae constitutionis tenore possunt colligi. ad suorum vocabat successionem, et iuri adgnatorum eos anteponebat: nepotes autem qui ex filiabus nati sunt et pronepotes ex neptibus cognatorum loco numerans, post adgnatorum lineam eos vocabat, e successionem. divi autem principes non passi sunt talem contra naturam iniuriam sine competenti emendatione relinquere: sed cum nepotis mmune est utrisque qui tam ex masculis quam ex feminis descendunt, ideo eundem gradum et ordinem successionis
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝯ filia ue tex alto filio nepos nep¬
tis ue exstañt parit̾ ad hrditatemi
uoatur. nec qui gradu ꝓrimorest
cedere pani ide ⁊ nepos neptis uesit
et silio ⁊ ex nepote ꝓ nepos ꝓneptis¬

Expanded text:
filius filiave et ex altero filio nepos neptisve extant, pariter ad hereditatem vocantur, nec qui gradu proximior est e et si nepos neptisue sit ex filio et ex nepote pronepos proneptis
Abbreviated transcription (Latin):
quis tesm facere nõ possit. tũ co¬
dicalos possit fac̾e post que tem¬
pora tũ ⁊ labeo codit llos fecisset:
iam nemini dubiũ erat quinco¬
dicilli iuix optims ad muterene¬

Expanded text:
quis testamentum facere non posset, tamen codicillos posset. post quae tempora cum et Labeo codicillos fecisset, iam nemini dubium erat quin codicilli iure optimo admitteren
Abbreviated transcription (Latin):
etiam singulas res
pfide comissii relĩq̃e
ueluti fund̾ hõm̃e
Dat nellegatarium ꝙ̃ms alegntario
iegari nõ possit pot̾ autẽ nosolum

Expanded text:
etiam singulas res per fideicommissum relinquere, veluti fundum, hominem, at, vel legatarium quamvis a legatario legari non possit. Potest autem non solum
Abbreviated transcription (Latin):
que int imꝑialet radiat sauccõeᷤᷤ
⁊õs lib̃tos nullo / nec etatis mͣm¬
missi. nec mnanumssoris dm nec
maĩmnssiomis moclo discrimĩe
hĩto sicuti antea obẜuabał cu̾m¬
tate romana donauimꝰ.młtis
modis ad ditis per quos possit

Expanded text:
quae inter imperiales radiat sanctiones, et omnes libertos, nullo nec aetatis manumissi nec dominii manumissoris nec in manumissionis modo discrimine habito, sicuti antea observabatur, civitate Romana donavimus: multis additis modis, per quos possit
Abbreviated transcription (Latin):
at placuit eũ qui naucitur lib¬
ẜ um nasci qr no debet calamita:
matris ei noc̃e qui uto e. ¶ Ex
his ⁊ illiro quesitũ est si antil¬
la p̃gnans manumissa sit de in¬
de antilla fĩa postea peperit lib¬
um an suũ pariat. ⁊ marcellus
probat libum nasci. sufficit enĩ
ei qui ĩuenire. lib̃ am matiem
rũ est. ¶ Cum aũt ĩgeniꝰ aliqͥs
natus sit. nõ officit illi ĩ ẜuitu¬
te fuisse. ⁊ p̾ ea mamimissũ esse
Sepissime enĩ costitutsi ẽ nata¬
lib nõ officere manumissionẽ¬

Expanded text:
at, placuit eum qui nascitur liberum nasci, quia non debet calamitas matris ei nocere qui in utero est. ex his et illud quaesitum est, si ancilla praegnans manumissa sit, deinde ancilla postea facta peperit, liberum an servum pariat? et Marcellus probat, liberum nasci: sufficit enim ei qui in ventre est liberam matremrum est. Cum autem ingenuus aliquis natus sit, non officit illi in servitute fuisse et postea manumissum esse: saepissime enim constitutum est, natalibus non officere manumissione
Abbreviated transcription (Latin):
natinã subititur. ¶ Serui aut̃
ex eo appellati sũt ꝙ inpatoreᷤ
captiuos uende iubent. ac per
hec ẜuare. nec occid̾e solent qui
etiam mantipia dictis qd̾ ho¬
finit autẽ iure gentiũ .i. ex cap¬
tinitate aut nure ciuili cũ hõ
liber maior .xx. annis ad pre¬
ciũ ꝑticipandũ sese uenũda

Expanded text:
naturam subicitur. Servi autem ex eo appellati sunt, quod imperatores captivos vendere iubent ac per hoc servare nec occidere solent: qui etiam manfiunt aut iure gentium, id est ex captivitate, aut iure civili, cum homo liber maior XX annis, ad pretium participandum sese venunda
Abbreviated transcription (Latin):
ent. ado nel uransitu maĩmitã¬
tur neluti cũ p̾tor aut ꝓconsu¬
lautꝰ p s ĩ balneum uel ĩtheatrũ
eat. ¶Libtinoꝵ aũt status trip¬
titus anti fiutnam qui maii¬
mutebantur modo maiorem ⁊
iustam libtatẽ cõsequebantr
⁊ fiebant ciues romam modou
minore. ⁊ iatim exlege intła nor¬
bana fiebant modo ĩferiore ⁊ fie¬

Expanded text:
ent, adeo ut uel in transitu manumittantur, ueluti cum praetor aut pro consule in balneum uel in theatrum eat. Libertinorum autem status tripertitus antea fuerat: nam qui manumittebantur, modo maiorem et iustam libertatem consequebantur et fiebant cives Romani, modo minorem et Latini ex lege Iunia Norbana fiebant, modo inferiorem et fie
Abbreviated transcription (Latin):
ex matre lib̃a nascatur pr̃e
autem lib̃̾am eẽ matrem eo
temꝑe quo nascitur. licet anci¬
ua cõceꝑit ⁊e cõtrario silib̾a
cocepit deinde antilla fc̃a pari

Expanded text:
ex matre libera nascatur, patrautem liberam fuisse matrem eo tempore quo nascitur, licet ancilla conceperit. Et econtrario si libera conceperit et post ancilla facta pari
Abbreviated transcription (Latin):
desiderans ĩdiabꝰ cõstitucombꝰ
hoc emẽdauit et ĩ pristinũ statũ
reduxit. qr ⁊ aprimis urbis rom
cunabulis una atq smplex lib̃¬
tas cõpetebat .i. eadem quam he¬

Expanded text:
iderans, in duabus constitutionibus hoc emendavit et in pristinum statum reduxit, quia et a primis urbis Romae cunabulis una atque simplex libertas competebat, id est eadem quam habe
Abbreviated transcription (Latin):
Cadu̾sus ĩficiantes ĩqͣbdam
titiiltur. uelucisi dampui ĩ¬
iune aut legatoꝵ locis uen̾a¬
bilib relictoꝵ uomũe agatur
statĩ aũt abiuitio płris qͣm
simpli ẽ accõ. ueluti furti ma

Expanded text:
adversus infitiantes ex quibusdam tituitur, veluti si damni iniuriae aut legatorum locis venerabilibus relictorum nomine agitur. statim autem ab initio pluris quam simpli est actio veluti
Abbreviated transcription (Latin):
rint ꝑpetrare tũc et pcco̾res et
hii qui opem ftagicio ded̾unt
eos puuit qui pecciñam nel
rem publicam sacram uł re¬
ligioiam furaci fuerint. s si qͥ¬

Expanded text:
rit perpetratus, tunc et peccatores et ii qui opem flagitio dederunt,eos punit, qui pecuniam vel rem publicam vel sacram vel religiosam furati fuerint. sed si q
Abbreviated transcription (Latin):
pacoe ꝑicidiĩ ꝯtiue̾ntur faca
iparauerit siũ lau siũ palam
id ausus fu̾it nec nõ hiis cuius
dolo malo id friũ erit uł ꝯcius
crimũs exstit̾it lic exrrauens
sic pena paricidii piu̾̃acur u¬

Expanded text:
parricidii continetur, fata properaverit, sive clam sive palam id ausus fuerit, nec non is cuius dolo malo id factum est, vel conscius criminis existit, licet extraneus sit, poena parricidii puniatur
Abbreviated transcription (Latin):
cansa ꝯpaca st̃ q̃dam retinẽ¬
de q̃dam recupaude adipiscen¬
comodatur bonoꝵ possessori
qd̾ applłatur quoꝵ bonoꝵ eiꝰ¬
qꝵ ius et pocestas hoc ẽ ut qd̾
exhis bonis quisq quoꝵ pos¬
sessio alicuidata ẽ ꝓherede.i
aut possessore is poitid ideitͣ
ciubonorum posso data ẽ resti¬
tu̾e debeat. ¶Pherede aut
posside idetur qui putat se
hedem eẽ et noẽ ꝑ possessore

Expanded text:
comparata sunt, quaedam retinendae, quaedam reciperandae. Adipiscencommodatur bonorum possessori, quod appellatur quorum bonorum, eiusque vis et potestas haec est, ut, quod ex his bonis quisque quorum possessio alicui data est, pro herede aut pro possessore possideat, id ei cui bonorum possessio data est restituere debeat. pro herede autem possidere videtur qui putat se heredem esse: pro possessore
Abbreviated transcription (Latin):
Nutari ꝑ speximus modo cõ¬
quies cere sanctunus ne dũ
de hiis alc̾atur ip̃ius nego¬
cii diceptatio proteletur᷑.
Nc̾dum euenit
ut exceptio que pri¬
ma fade iusta uideat᷑
inique noceat. Q intiũ¬

Expanded text:
nullo perspeximus modo, conquiescere sancimus, ne, dum de his altercatur, ipsius negotii disceptatio proteletur.Interdum euenit, ut exceptio, quae prima facie iusta uideatur, inique noceat act
Abbreviated transcription (Latin):
iut pene deporcationis sb̾iu̾gẽ¬
tur. ¶ Est int̾ publica indiaa
lex fama de plagitariis q̃ ĩt̾d̾
capitis penam ex sacris ꝯsti¬
citionib irrigat ĩtd̾ lemorẽ¬
¶ Sut p̾t̾ea publica iudicia
lex uilia de ambitu et lex in¬
lia repecãdaꝵ lex iilia de ano¬
na et lexuilia de residirs q̃ de
c̾tis capitur loꝯtur et aĩe qͣdẽ
ammussionẽ nõ irrogat aliis
au̾t penis eos sb̃icuit᷑ qͥ p̾cep¬
ta eaꝵ neglexerint. ¶S de
publicis mdiciis hec exposui¬
mus ut nob̃ possibile sit sũmo
digico et qͣi ꝑ indicẽ ea tetigisse
alioqͥn diligentior eoꝵ scĩa nob̾
exlatiorib digestoꝵ sen pãdecari¬
nͨ libris dõ ꝓp̾itio adilentina ẽ.¬

Expanded text:
e deportationis subiugantur. Est et inter publica iudicia lex Fabia de plagiariis, quae interdum capitis poenam ex sacris constitutionibus irrogat interdum leviorem. Sunt praeterea publica iudicia lex Iulia ambitus et lex Iulia repetundarum et lex Iulia de annona et lex Iulia de residuis, quae de certis capitulis loquuntur et animae quidem amissionem non irrogant, aliis autem poenis eos subiciunt qui praecepta earum neglexerint. Sed de publicis iudiciis haec exposuimus, ut vobis possibile sit summo digito et quasi per indicem ea tetigisse. alioquin diligentior eorum scientia vobis ex latioribus digestorum sive pandectarum libris deo propitio adventura e
Abbreviated transcription (Latin):
udicia ħ st̾ lex uilia maiestatis
publicam ãd molici st̾ suũ nigo¬
sionem suitiu et memoria rei
et post mortẽ dãpnacur. ¶Item
lex iulia de ad ult̾iis cohcendis
q̃ uõ solum tem̾atores alieuaꝵ
nuptiarum gladio punit s q̃
eos qui cũ masculis netandã
libidinem ex̾cere hũs audent.¬
stupri flagicium pu̾t cũ quis
siue muł uirginem uł uiduã¬

Expanded text:
iudicia hec sunt: Lex Iulia maiestatis publicam aliquid moliti sunsionem sustinet et memoria rei etiam post mortem damnatur. Item lex Iulia de adulteriis coercendis, que non solum temeratores alienarum nuptiarum gladio punit, sed etiam eos qui cum masculis nefandam libidinem exercere audent.stupri flagitium punit, cum quis si
Abbreviated transcription (Latin):
quid̾ uste fiuidus ꝯmodeirg o¬
nib diisionẽ surripiat ꝑces
eius suiguł adindicare d. Et
siuuius p̾s grauare uidebitur
is ĩuicẽ cerca ꝑecciña alt̾iꝯdep¬
nandus ẽ¶Edsi ꝯmode diuidi
u̾o possint uł homo forte aui
nuslus erit de quo accũ erit tuc
totus un adiudicandꝰ ẽ et is¬

Expanded text:
fundus commode regionibus divisionem recipiat, partes eius singulis adiudicare debet et, si unius pars praegravare videbitur, is invicem certa pecunia alteri condemnandus est: quodsi commode dividi non possit, vel homo forte aut mulus erit de quo actum sit, uni totus adiudicandus est et is
Abbreviated transcription (Latin):
aut. ¶ S si quid armatanis
arguatur deportacõ ei ex lege
uilia de in publica irrogatur
si no sine annis ĩt̾ciã ꝑtem
bonoꝵ publicacõ impõit.¬

Expanded text:
erint. sed si quidem armata vis arguatur, deportatio ei ex lege Iulia de vi publica irrogatur: si vero sine armis, in tertiam partem bonorum publicatio imponit
Abbreviated transcription (Latin):
sucꝰ culleo cũ caue et gallo
gallin̾cio cũ ẽt inꝑa etꝰ sũmia
Et int̾eas ferales angustias
mamiuẽ ꝓicatur ut oĩ elemen¬
toꝵ usus inis car̾e incipiat et
ei celum suꝑstici et t̾ra mortuo
anfferatur. ¶ Si qͣs aũc alias
iunctas ꝑsonas necau̾it pe¬
nam legacornelie d̾ siccariis

Expanded text:
sutus culleo cum cane et gallo gallinaceo et vipera et simia et inter eius ferales angustias in amnem proiciatur, ut omni elementorum usu vivus carere incipiat et ei caelum superstiti, terra mortuo auferatur. si quis autem alias iunctas personas necaverit, poenam legis Corneliae de sicariis
Abbreviated transcription (Latin):
aut possessore possid ex eã he-¬
dicate aut cum nib eiqui in
agitur. aut lib̾tum cui patronꝰ
oꝑam udic̾e uelit aut cũ parẽ¬
ti lib̾os qui ĩ ptãte eius st̃ ¶ Sũ¬

Expanded text:
 possessore possidet ex ea hereditate, aut cum iubet ei qui vi agitur, aut libertum cui patronus operas indicere velit, aut parenti liberos qui in potestate eius sunt. su
Abbreviated transcription (Latin):
c̾tn agatur ueluti infra
eotempore non inpeclitur ac¬
tor rem exequi. Ergohii qͣb¬
tibus obicitut exceptio aut
pacti cõuenci anc alia simul
differre debent acrionem et
post tempus ag̾e. Iõ eĩ iste
et dilacorie exceptiones ap¬
pellantur alioqͣu si incͣtempꝰ
eg̾int obiecta q sit exceptio.

Expanded text:
mpus ageretur, veluti intra eo tempore non impeditur actor rem exsequi. ergo hi quibtibus obicitur exceptio aut pacti conventi aut alia similis, differe debent actionem et post tempus agere: ideo enim et dilatoriae istae exceptiones appellantur. alioquin, si intra tempus egerint obiectaque sit exceptio,
Abbreviated transcription (Latin):
cuy. ¶Oycarqi aut̃ applłautur
asica ꝙ aguificat ferreũ ciltrũ.¬
¶ Cadeui lege et uenefici capite
dampnãtur qui artibus odio¬
sis tam ueneius qͣm susurris
magicis hom̃es occidũc ł mala
m̃dicamta publice uendid̾unt¬
¶ Alia dem l aspuum crimẽ
noua pena ꝑsequicur que pou

Expanded text:
 sicarii autem appellantur a sica, quod significat ferreum cultrum. eadem lege et venefici capite damnantur, qui artibus odiosis, tam venenis quam susurris magicis homines occiderunt vel mala medicamenta publice vendiderunt. Alia deinde lex asperrimum crimen nova poena persequitur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
gatorib possid̾e et ut̾ pet̾e
debeat. ¶Iamq insi explo¬
racum funit aña utͣus eoꝵ
possõ ut non põt pecitoris ac¬
tio institui qr et ciuilis et nͣ¬
turał id̾ facit ut alius pos¬
sideat alius apossidẽte pect¬
¶ Et qr longe ꝯmolius est
posside pociis quam pecere
ingeus existit ꝯt̾entio de ip̃ã
possõne. ¶Comingdũ aut̃
possidendi in coẽ qd̾ etiã eiꝰ¬
si res non sit qui possidet a
si modo aũ nõ potuent suã
eẽ ꝓbare. remaneat suo locop¬

Expanded text:
idere et uter petere debeat. namque nisi ante exploratum fuerit, utrius eorum possessio sit, non potest petitoria actio institui, quia et civilis et naturalis ratio facit ut alius possideat, alius a possidente petat. et quia longe commodius est possidere potius quam petere, ingens existit contentio de ipsa possessione. commodum autem possidendi in eo est, quod, etiamsi eius res non sit qui possidet, si modo actor non potuerit suam esse probare, remanet suo loco
Abbreviated transcription (Latin):
modo nec in. nec cdam nec
p̾cario nactus fu̾it ab adu̾sa¬
uo possõnem eciam si aliũ
ui expułat ut lam arupue¬
rat alieuam possõnem aut p̾¬
cario rogau̾at aliq̃m ut sibi
dcõ is uuicebat qui ingiori
liec p̾cario ab adu̾sario pos¬
sidebat. hodie tũ ałr obeua¬
tur. ¶Nam utriusq inc̾dci
pocestas quantum ad possõ¬
liem ptinet exeqͥ ata est.⁊
ut ille uiucat et inremso¬
li et iure mõbili qui possõnẽ
uec ii. nec clam ne pͥrecanio
ab adu̾sario litis ꝯcesta coͣnis
tempore reciuz. ¶ Possideie
tprẽ possidec si eius nomine¬
Quał ẽ colonus et inquili¬
nus ꝑeos quoq apud qͦs
depon̾nt quis auc quĩb uo
comodau̾it ip̃e possid̾e uidẽc᷑

Expanded text:
ec vi nec clam nec precario nanctus fuerat ab adversario possessionem, etiamsi alium vi expulerat aut clam abripuerat alienam possessionem aut precario rogaverat aliquem, ut sibi rdicto is vincebat, qui maiore nec precario ab adversario possidebat. hodie tamen aliter observatur; nam utriusque interdicti potestas, quantum ad possessionem pertinet, exaequata est, ut ille vincat et in re soli et in re mobili, qui possessionem nec vi nec clam nec precario ab adversario litis contestationis tempore detinet. Possidere ipse possidequalis est colonus et inquilinus: per eos quoque apud quos deposuerit quis aut quibus commodaverit ipse possidere videtur:
Abbreviated transcription (Latin):
qd ieusu caret hoc quidem ad
um saeudum ẽ edilicio edicto
ꝓhib̾i nos cãuẽ uerrẽ aprum
ursum leonem ibi ħre que it̾
sit uulgo et si adu̾sus eam fac¬
condempneticet̾arum rerũ
qͣnti dampnum datum sic
duplis Poter has aũt eclilicias
nem aut suo nomie aut aliene
¶Alie uo ueluti ꝓcuratorio
tucorio curatorio. ¶ Qu olim in
usu fuiss alt̾ius noĩe ag̾e non
fuiti agr eoꝵ uomũe qui apd̾
no nonnne n ag̾e n excipe
acrionem licẽbas ceꝑunt ho¬
mines ꝑ ꝓcuratores littigare
¶Iam q et morib et ecas et
inpedim̃to sunt. quo niuus
rẽ suam ipĩ ꝑ sequi possint¬
¶ Procurator u c̾cis nͥbis ner
p̾sente ad u̾sario inmo ⁊ płim¬
in ignorante eo ꝯstituitur
Cuicmq i ꝑmisens rẽ tu¬
am ag̾e. aut de fend̾e is ꝓcurͣ¬
tor intelligitur. ¶ Tutores et
curatores ꝙ ad modum ꝯstitu¬
antiquitati pla¬
cuit. alium nouitas ꝑtiũ
amplexa ẽ otim eu̾i si ĩ rem
agebatur satudare posses seo
compellebatur. ut si uictus es¬

Expanded text:
haec quod ad um sciendum est aedilitio edicto prohiberi nos canem verrem aprum ursum leonem ibi habere, qua vulgo iter fit: et si adversus ea faccondemnetur, ceterarum rerum, quanti damnum datum sit, dupli. praeter has autem aedilicias et aut suo nomine aut alieno. alieno veluti procuratorio, tutorio, curatorio, cum olim in usu fuisset, alterius nomine agere non furti agere eorum nomine qui apud no nomine neque agere neque excipere actionem licebat, coeperunt homines per procuratores litigare: nam et morbus et aetas et pedimento sunt quo minus rem suam ipsi exsequi possint. Procurator neque certis verbis neque praesente adversario, immo plerumque ignorante eo constituitur: cuicumque enim permiseris rem tuam agere aut defendere is procurator intellegitur. Tutores et curatores quemadmodum constituantiquitati placuit, alium novitas per usum amplexa est. Olim enim si in rem agebatur, satisdare possessor compellebatur, ut, si victu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s accões que ĩ aliquẽ aut
ipo uure conpetunt aut p̾tore
dautur et inheredeme que cõ¬
petunt aut dar solent. est eĩ
c̾tusima uris regũla ex male¬
ficiis peuales acciones inhere¬
acnones competunt nec dene¬
gantur excepta ĩuniaꝵ accc̃e

Expanded text:
em actiones, quae in aliquem aut ipso iure conpetunt aut a praetore dantur, etiam in heredem aeque conpetunt aut dari solent. est enim certissima iuris regula ex maleficiis poenales actiones in hereactiones competunt nec denegantur, excepta iniuriarum actione
Abbreviated transcription (Latin):
bitor deferente creditore uira¬
u̾t in se dare oporte re adhuc
obligatus ꝑmanet. s qr iuiqu¬
um est de ꝑiuno queri de fendi¬
tur tũ ꝑerceꝑtionem mris in¬
raudi. ¶In hiis quoq accoĩb
quibus in remi agitur equei
ueccłe sunt exceptiones ueluti
si pecuore deffereure possessori
iutau̾it eam rem suam eẽ uichꝰ¬

Expanded text:
bitor deferente creditore iuraverit nihil se dare oportere, adhuc obligatus permanet, sed quia iniquum est de periurio quaeri, defenditur per exceptionem iurisiurandi. in his quoque actionibus quibus in rem agitur aeque necessariae sunt exceptiones: veluti si petitore deferente possessor iuravent, eam rem suam e
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ cũ relegacoe ¶Itrmn lex
coruelia de siccariis q̃ homicidi¬
as iucore terro ꝓsequicur uel
eos qui homĩs occidend cã cũ
id applłatur qd̾ ab aitu micit᷑.

Expanded text:
tionem cum relegatione. Item lex Cornelia de sicariis, quae homicidas ultore ferro persequitur vel eos, qui hominis occidendi causa cum id appellatur quod ab arcu mittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
latione scuta et gladios et ga¬
leas sigiaficari uclligiuis
S et sustes et lapides. ¶Qcia
oĩa resticutoria aut exhibito¬
ria. Naui accor est qui deside¬
rat aut exib̃i auc restitui reꝰ¬
est is a quo desid̾atur ut resti
conatur ¶ Duplicia st̃ uti pos¬

Expanded text:
lum scuta et gladios et galeas significari intellegemus, sed et fustes et lapides. Tertia ia restitutoria aut exhibitoria: namque actor est qui desiderat aut exhiberi aut restitui reus is a quo desideratur ut restitconatur: duplicia sunt veluti uti pos
Abbreviated transcription (Latin):
luci si quis totũ legͣcum.
pecerit post deĩ prolati
fuerint codicilli quib uit
par legati a empta sit
aut quibdam aliis legat᷑
daci sint que esticiebalit
ut plus peusse uid̾ecur pe¬
legi falcitia legata uiunie

Expanded text:
luti si quis totum legatum petierit, post deinde prolati fuerint codicilli, quibus aut pars legati adempta sit aut quibusdam aliis legata data sint, quae efficiebant ut plus petisse videretur pelege Falcidia
Abbreviated transcription (Latin):
te suut sĩ morte parentis ił
einan cipatione sue potatis d¬
annm ue. sĩ hat eos adhuc
inpõtate siũ emancipauit
Od̾ iõ senatus ꝓspexit quia¶ ⁊¬
cepe honoratiere alieno cre¬
ma admonendi sumus id
directo quoq posse apatre
domino ne ꝯdici tam quam
pͣncipałr cum ip̃o negociũ:
gestum ess. ¶E quoq qui.
excitoria uł institoria accõne

Expanded text:
unt, sive morte parentis vel emancipatione suae potestatis eavumve, sive habeat eos adhuc in potestate sive emancipaverit. quae ideo senatus prospexit, quia saepe onerati aere alieno crein summa admonendi sumus id, directo quoque posse a patre dominove condici tamquam si principaliter cum ipso negotium gestum esset. ei quoque qui vel exercitoria vel ins
Abbreviated transcription (Latin):
nã post eius resritutionem
⁊̃ estimitionẽ reidare iĩ pas¬
io compellitur ¶Qui aut̃
tenecur lege iulia dein. pri¬
nata. aut de in. publica. s
fec̾it sĩ au̾c cũ armis eũ de

Expanded text:
na, post eius restitutionem etiam aestimationem rei dare vim passo compellitur. qui autemtenetur lege Iulia de vi privata aut de vi publica: sed de fecerit, sin autem cum armis eum de
Abbreviated transcription (Latin):
ulla clubitatio est qͣn aĩo so¬
łꝯ possõnem adipisci neo pt̾¬
¶ Recupande possõis cã solet
sessione fũdi uł edium in de¬
ieccus sũit ¶Nam̃ ei ꝓpoĩtur
deiecit cogitur ei restituere
possõnemine is abeo qui de
possideat d ex sacris ꝯstitucõ¬
nib ut.ꝯͣ diximꝰ siq̾s rẽ per

Expanded text:
bitatio est quin animo solo possessionem adipisci nemo potest. Reciperandae possessionis causa solet sessione fundi vel aedium vi deiectus fuerit: nam ei proponitur deiecit cogitur ei restituere possessionem, licet is ab eo qui vi possidebat. sed ex sacris constitutionib
Abbreviated transcription (Latin):
tum solii sac̃datioĩs sollemp¬
nes stipulationes firmate.
uł exͣ indiqium sat̾dacõnem
expou̾e ꝑ quam ipẽ sui ꝓcu-¬
ratoris fideiuissor exstitit pro
omĩib indicatũ solui sat̾da¬
coĩs clausulis uͥ et de ypo
ip̃e qͣm hedes si obligentur
alia in suꝑ cancala uł sat̾ dacp¬

Expanded text:
tionis sollemnes stipulationes firmare vel extra iudicium satisdationem exponere, per quam ipse sui procuratoris fideiussor existit pro omnibus iudicatam solvi satisdationis clausulis. ubi et de hypotipse quam heredes eius obligentur: alia insuper cautela vel satisda
Abbreviated transcription (Latin):
quis cum reo fu̾it placuit ꝓ¬
inde succurrendum es se per
exceptionem pacti ꝯuenti ilł
c̾clitor exꝑitur defendicur ꝑ
exceptionem si bonis cessent
me ꝓspicit ut cum facultati¬
b iius lapsus fint debitor pos¬
sit ab his quos ꝓeo obliglut
siuimi consequi.
centur. Eraut antͣ ine dcã for¬
me atq conceptiones u̾borĩ
quib p̾tor aut iubebat aͥd fi̾
xime̾ faciebat cum de possessio¬
ne aut quasi posses ioue ut
aliquos ꝯtendebatur. ¶Oum¬
qd̾ ant ꝓhibitoria st̃ aut resti

Expanded text:
quis cum reo fuerit, placuit, proquis cum reo fuerit, placuit, proinde succurrendum esse per exceptionem pacti conventi ilcreditor experiatur, defenditur per exceptionem ‘ nisi bonis cesseritme prospicit, ut, cum facultatibus lapsus fuerit debitor, possit ab his quos pro eo obligavit suum consequi. rcentur. erant autem interdicta formae atque conceptiones verborum, quibus praetor aut iubebat aliquid  quod tum maxime faciebat, cum de possessione aut quasi possessione inter aliquos contendebatur. Sumquod aut prohibitoria sunt aut re
Abbreviated transcription (Latin):
pactus ẽ aliquis cum debi¬
tore suo ne ab eo peccuniam
petat de inde postea inq̃riũ
piat debitor ut iͣ demũ ꝯdep̃¬
netur si n̾õ ꝯueu̾it ne illã
peccuniam creditor petat
noc ei exceꝑtio. Cõuenit
cci sunt is qr iuiquũ ẽ credi¬
torem exdudi. replicatio ei
dabitur expost̾iore pacto cõ¬
uenco. ¶ Rurium int̾clum
euei̾t ut replicatio q̃ pͥm̃ fa¬
cie iusta iudeatur inique no¬
ccat quod cum accid̾it alia
allegacione opus est ad iu-¬
nandi rei grã que duplica¬
tio nocatur et si rursus ea
pͥma facie iita uideatur.
d ꝓot̾ aliquam causam ĩiq̃
accori noceat rursus allega¬
tione opus ẽ alia qua accoꝵ
diixinis uariecas ssoioꝵ
introduxit quas om̃s aꝑtius
exlatiore digestoꝵ nolumine
quibus debitor defendicur ple¬
rumq accomodar solent ̃
fidenisisoribus eius et rectesꝰ
qr qd̾ ab his petitur id ab ip̃o ⁊¬
debito re peti ur᷑ qr mandati
uiditio recłncurus ẽ eis ꝙ u̾ol¬
de petenda peccuma pactus

Expanded text:
pactus est aliquis cum debitore suo, ne ab eo pecuniam petat, deinde postea in contrapiat debitor, ut ita demum condemnetur, si non convenerit, ne eam pecuniam creditor petat, nocet ei exceptio; convenit cti sunt. sed quia iniquum est creditorem excludi, replicatio ei dabitur ex posteriore pacto convento. Rursus interdum evenit, ut replicatio, quae prima facie iusta sit, inique noceaectione opus est adiuuandi rei gratia, quae 'duplicatio' uocatur. Et si rursus si ea prima facie iusta uideatur, sed propter aliquam causam inique actori noceat, rursus ea adiectione opus est, qua actor diximus varietas negotiorum introducit: quas omnes apertius ex latiore digestorum volumine  autem, quibus debitor defenditur, plerumque accommodari solent etiam fideiussoribus eius: et recte, quia, quod ab his petitur, id ab ipso debitore peti videtur, quia mandati iudicio redditurus est eis quonon petenda pecunia pactus
Abbreviated transcription (Latin):
dempñtione ꝯtinentur insi
fu̾it ꝓuocatum. ¶ Si nõ reus
p̾stõ ex qͣcumq causa nõ fu̾it
et alius nelit defensionem sb̾
c̾e ita cum ut sat̾ dationera in¬
dicatum solui p̾st ꝓlitis estimͣ¬

Expanded text:
emnatione continentur nisi fuerit provocatum. Si vero reus praesto ex quacumque causa non fuerit et alius velit defensionem subicere, ita tamen ut satisdationem iudicatum solvi pro litis
Abbreviated transcription (Latin):
suut ꝯtestate et h̾edib dant᷑
et ꝯ̃ h̾edes tͣnseunt. ¶ Suꝑ est
ut admoneanius. ¶ Qd̾si au̾
rem iudicatam. is cũ quo accũ
est sacisfãciat actori officio in¬
dicis ꝯuenit eum ab soluilic
iudicii accipiendi tempore in
ea cauia fuiss ut dampnari
debeat et hoc ẽ. Qd̾ aut nulgo
uidebatur oĩa iudicia absolus
ut de exceptio¬
nibus dupicia
eoꝵ grã cum quib agitur. Se¬
pe eiñ accidit ut lic ipã ꝑsecu¬
tio qua actror exꝑicur susta
sit tnͣ iniqua sit adu̾sus eum
cum quo agitur u̾bi gr̃a si me¬
tu coactus aui dolo inductus
uł ertore lapsus scipũlanti sti¬
tio ꝓmisisti qd non debebas

Expanded text:
testatae, et heredibus dantur et contra heredes transeunt. Superest ut admoneamus, quod si ante rem iudicatam is cum quo actum est satisfaciat actori, officio iudicis convenit eum absolvere, licet iudicii accipiendi tempore in ea causa fuisset, ut damnari debeat: et hoc est, quod ante vulgo dicebatur, omnia iudicia absolutout de exceptionibus dispiciameorum gratia cum quibus agitur: saepe enim accidit, ut, licet ipsa actio qua actor experitur iusta sit, tamen iniqua sit adversus eum cum quo agitur. Verbi gratia si metu coactus aut dolo inductus aut errore lapsus stipulanti Titio promisisti, quod non debueras
Abbreviated transcription (Latin):
solui facile eit incllig̾e. Nam¬
si stipulabatur quis ut solu̾e¬
tur sibi qd̾ fu̾t idicatum.
Multo magis is qui ĩrẽ accc̃e
ꝯueĩebatur satisdare cogeba¬
tur si alieno nomine iudiciũ
accipiebat. ¶pe aut̃ qͥ ĩrem
agebat. si suo nomĩe pecebat
satisdare nõcogebatur¶ꝓ
curator u̾osi ĩ iem agebat sat̾¬
dare indebatur ratam remdo¬
muiũ habicurum ꝑiculum
cũ erat ne it̾um donnus
de eadem re exꝑiretur. ¶Cu¬
tores et curatores code inquo

Expanded text:
ur, facile est intellegere. namque stipulabatur quis, ut solveretur sibi quod fuerit iudicatum. multo magis is qui in rem actione conveniebatur, satisdare cogebatur, si alieno nomine iudicium accipiebat. ipse autem qui in rem agebat, si suo nomine petebat, satisdare non cogebatur. procurator vero si in rem agebat, satisdare iubebatur ratam rem dominum habiturum: periculum enim erat, ne iterum dominus de eadem re experiatur. tutores et curatores eodem mo
Abbreviated transcription (Latin):
O lon ad¬
mouendi su¬
mus eas quidẽ
acciones que ex lege senacꝰ¬
ne ꝯsultosine ex iacus consti¬
tutiouibus ꝓficiscũtur ꝓpetuo
solere antiquitus conpetere
donec sacre ꝯstitutiones tam
ĩ rem qͣm inꝑͣlib actionibus
c̾tos fines ded̾ut. ¶ Eas n̾oͣ

Expanded text:
Hoc loco admonendi sumus, eas quidem actiones quae ex lege senatusve consulto sive ex sacris constitutionibus proficiscuntur, perpetuo solere antiquitus competere, donec sacrae constitutiones tam in rem quam personalibus actionibus certos fines dederunt: eas vero
Abbreviated transcription (Latin):
Qũ aĩalia si noxe dedantur
ta si equus calsitrosus calse
pcusserit aut bos coru pet̾e
ritas cessat deuiq si ursus fugl
a domino et sic nõcuit nou pot᷑
quõdam dominus queniti qͥ

Expanded text:
quae animalia, si noxae dedantur, ta si equus calcitrosus calce percusserit aut bos cornu peterritas, cessat. Denique si ursus fugit a domino et sic nocuit, non potest quondam dominus conveniri, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cimi illo incipit actio eẽ. at
si inamimułus fu̾it diretͣ¬
to ipẽ tenetur et extingnit᷑
uoxe dedicõ. ¶ Ex diu̾so quo¬
q directa accõ noxalis eẽ in¬
cipit. Nam si lib̾ honio uoxi¬
ceꝑit qd̾ casibus quibdam
effici pͥmo libro tradidimus
incipit ẽẽ tecum noxał accio
q̃ aua directa fuiss. ¶Si ser¬
nus domino noxiam ꝯuus¬
it accio nulla nascicur. Nam¬
et int̾ dum̃ et eum qui iu:
eius potestate ẽ milla obligͣ¬
ip̃o m cimi eo cuiꝰ uic in po¬
testate sit agi põt. Uñ si alie¬
nus ẜuus noxiam tͥ ꝯmiẜit
potuit Iõq lic exient᷑ dẽ poꝰ
testate tua ag̾e non potes. Qm¬
admodum si dũs inseruũ suũ

Expanded text:
cum illo incipit actio esse, aut si manumissus fuerit, directo ipse tenetur et extinguitur noxae deditio. ex diverso quoque directa actio noxalis esse incipit: nam si liber homo noxicoeperit quod casibus quibusdam effici primo libro tradidimus, incipit tecum esse noxalis actio, quae ante directa fuisset. Si servus domino noxiam commiserit, actio nulla nascitur: namque inter dominum et eum qui in eius potestate est nulla obligae cum eo cuius nunc in potestate sit, agi potest. unde si alienus servus noxiam tibi commiserit potuit: ideoque licet exierit de tua potestate, agere non potes, quemadmodum si domi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam obimpensas inres dota¬
les fcãs marito qͣi recẽtio ꝯcesa
est qr ip̃o uire necessariis supͣti¬
bus dos minuicur si quis exla¬
c̾e liceat ¶S si quis aim parente
suo patronone agat. It̾ si socius
cum sotio ĩiudiciosodetatis a¬
gat non plus accor consequit᷑
qͥuam adu̾sarius eius facere
põt. ¶ Idem est si quis ex dona¬
cione sua cõueĩatur. Compensa¬
tiones quoq oppoĩte plerum
efficiunt ut minus quisq ꝯse¬
qͣtur quam ei debeatur. Nlam¬
q et bono et equo ħ̃ita rõne eiꝰ
qd̾ ĩuicem accorem exeadem
causa prare oporc̾et. Iurelicum¬
em̃ eum cum Quo accum ẽ con¬

Expanded text:
nam ob impensas in res dotanam ob impensas in res dotales factas marito retentio concessa est, quia ipso iure necessariis sumptibus dos minuitur, sicut ex lacere licet. Sed et si quis cum parente suo patronove agat, item si socius cum socio iudicio societatis agat, non plus actor consequitur quam adversarius eius facere potest. idem est, si quis ex donatione sua conveniatur. Compensationes quoque oppositae plerumque efficiunt, ut minus quisque consequatur, quam ei debeatur: namque ex bono et aequo, habita ratione eius quod invicem actorem ex eadem causa praestare oporteret, in reliquum eum cum quo actum est con
Abbreviated transcription (Latin):
U. dare opoit̾e intend̾it aut ai
totus fiuidus enis ess ꝑtẽ dimi¬
diam eius ẽẽ ꝑecierit ũne piculo
agit. ¶ In reliquũ em̃ uichoĩs
uidex adu̾sarium in eodem in¬
dicio ei ꝯdempuat ex ꝯstitucõue
diue meuiorie zeuonis. siqͥs
ĩ eodem iuditio cognita u̾itate
erroremn sium corrig̾e ei ꝑmit¬
tinius. ueluti si is qui homem
stichum pet̾e d erodem pecient
aue siquio extestamento sibi
dan oport̾e intendit qd̾ scipula¬
tu debetur. ¶Sunt p̾t̾ea quedã
Sacciones quib non solidum qd̾
ue agamus. ¶ Nam si nõ min¬
in solidum p̃r dommius ꝯdepͣ¬
eate̾nus ꝯdempnat eũ iudex.
qͣtenus inpeccilio sit. Suẽ ad¬
modum aut̃ pecculium ĩ telli¬
gi debeat suo ordine ꝓponemus
Item si de docẽ iudicium młr
agat placet eatenus maricum
dampnan deb̾e qͣtenus facere
possit .i. quate nus facultates eiꝰ
paciuntur ita ꝙ sidocis q̃nticͣci
ꝯcurrant facultates eius ĩ solid̾
dampnacur. Sinmus ĩ tautũ
nem. docis repeticio minuitur.

Expanded text:
 dari oportere intenderit, aut cum totus fundus eius esset, partem dimidiam suam esse petierit, sine periculo agit: in reliquum enim nihilo minus iudex adversarium in eodem indicio condemnat ex constitutione divae memoriae Zenonis. Si quis in eodem iudicio cognita veritate errorem suum corrigere ei permittimus, veluti, si is qui hominem Stichum petere deberet Erotem petierit, aut si quis ex testamento sibi dari oportere intenderit, quod ex stipulatu debetur. Sunt praeterea quaedam actiones, quibus non solidum quodve agamus: nam, si non minin solidum pater dominusve condemeatenus condemnat iudex quatenus in peculio sit. quemadmodum autem peculium intellegi debeat, suo ordine proponemus. Item si de dote iudicio mulier agat, placet, eatenus maritum condemnari debere quatenus facere possit, id est quatenus facultates eius patiuntur. itaque si dotis quantitati concurrant facultates eius, in solidum damnatur: si minus, in tantum e dotis repetitio minuitur:
Abbreviated transcription (French):
omꝰ õbligatło durat et iõ ip̃o
nre postra decadem re adisus
te agi pot̾. o debes excepcie rei
iudit  te aduuaril hes exẽpli
cumus a ieculisie sufficiet alioq¬
cansis exceptiones neccłe sũt
exlatiorib digestor librio:

Expanded text:
 ob id actio durat et ideo ipso iure postea de eadem re adversus te agi potest: sed debes per exceptionem rei iudicatae adiuvari. Haec exempli causa rettulisse sufficiet. alioqcausis exceptiones necessariae sint, ex latioribus digestorum
Abbreviated transcription (Latin):
mino qui ue in potestatẽ s̃¬
sisnio deducitur ex pecuilio
eius uõ dedugatur¶ Cet̾uin du
culio deq eo ꝙ uirem domini
erit u̾sum agrre possic si ert
stultissimus si omissa actione
qua fallusime solidimi ex ꝯͣctũ
ꝯsi qui pessit ad diticultatem
plucat se ꝓbandum ĩrem dm̃¬

Expanded text:
 qui in potestate sit, non deducitur ex peculio, eius non deducatur. Ceterum dubculio deque eo quod in rem domini versum est agere possit: sed erit stultissimus, si omissa actione qua facillime solidum ex contractu consequi possit, se ad difficultatem perducat probandi, in rem d
Abbreviated transcription (Latin):
atus peccinãm creditorib eius¬
ficia mentia filsic aut familie
frumentum em̾it uł ⁊̃ sundum
aut quamlib aliam rẽ necessa¬
riam u̾cacus erit itaq siex .x.
ut puca aureis quos xuus ttius
atitio mutuos accepit creditori
tuo .u. aureos solu̾it reliquos u̾o
nus inpecculio sit. Ex quo .s ap¬
paret. Si toti .C. auiti in re suã
cum ꝯsequi posse liez n uua

Expanded text:
atus pecuniam creditoribus eiusficia ruentia fulserit, aut familiae frumentum emerit, vel etiam fundum aut quamlibet aliam rem necessariam mercatus erit. 4b. Itaque si ex decem utputa aureis, quos servos tuus a Titio mutuos accepit, creditori tuo quinque aureos solverit, reliquos vero nus in peculio sit. ex quo scilicet apparet, si tota HS - X in rem tuam consequi posse; licet enim una
Abbreviated transcription (Latin):
di cã pecciiaꝵ sipulatus
pe timiam ate pete posse cum
cim ẽ dare ciũ te oporcet cun
exstipulatione tenearis. Set
qr iuiquim ẽ eo noĩe te ꝯdepͣ¬
temꝑa scłm qd̾ iani suꝑiorib

Expanded text:
ndi causa pecuniam stipulatus pecuniam a te petere posse eum certum est: dare enim te oportet, cum ex stipulatu tenearis: sed quia iniquum est eo nomine te condemnte
Abbreviated transcription (Latin):
rent dampuũ ĩ iuria datũ
hac ꝑte useditatur¶ si quid
eiũ u̾stum aut ruptũ ant
frauetum fint actio ex hoc.
capite constituitur q̃ͣm ꝙͣ po¬
t̾it sola rupti applło ĩ om̃s cãs
istas sufficers Ruptum eĩ ĩtel¬
ligitur quoni coriuptũ sit.
¶Uude no solum fractauł usta.¬

Expanded text:
rent, damnum iniuria datum hac parte vindicatur. si quid enim ustum aut ruptum aut fractum fuerit, actio ex hoc capite constituitur: quamquam potuerit sola rupti appellatio in omnes istas causas sufficere: ‘ ruptum ’ enim intellegitur quoquo modo corruptum. unde non solum
Abbreviated transcription (Latin):
do pete quo idipulatus ẽ ¶ p̾¬
cea si quis generalit hoĩnem
stipulatus su̾it et spãlit̾ s¬
cuni petat aut geualit̾ ui¬
lit̾ campanum pecat uł ut gen̾¬
alit̾ purpuram inpulatus sit de
lit cui stpulationis ur̾ lib̾ũ fuit
aliud solu̾e qͣm qd̾ pec̾etur. Qͥn
etiam lic ulissimũ sit qd̾ quis
pecat uich̃oiꝰ plus pec̾e ncłłr. qr

Expanded text:
do peteret, quo stipulatus est. praeterea si quis generaliter hominem stipulatus sit et specialiter Stichum petat, aut generaliter viliter Campanum petat, aut generaliter purpuram stipulatus sit, delit, cui stipulationis iure liberum fuit aliud solvere quam quod peteretur. quin etiam licet vilissimum sit quod quis p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuidencia hoc iuduximꝰ
¶In bone fidei uidicuis at¬
lib̾a potestas ꝑmitti uide¬
tur uiclici ex bono et equo
extimandi quantum ac¬
tori restitui debeat in quo
et illud concinetur ut si qͣd
umicem actorem prare
porteat eo compensato in
reliquum is eicum quor
actum ẽ condempnari de¬
beat. Sec et iustuccis indi¬
cus ex rescripto diui marci
oppoĩta doli mali excepcoe
conpensatio inducebatur
s nostra consticutio eas
conpeusationes que iuire
aptonitũcur lacius intro¬
duxit ut acciones ip̃o uire
minnant sme in rem siũ
inꝑsonam siue in aliasqͣs¬
cum q excepta sola depoi¬
ti accione cui aliquid conpẽ¬
sationis nomine opponi
satis impium esse credim¬
us ne sb precextu compẽ¬
sationis depoĩtarũ rerũ
quis exaccione defranda¬
turs p̾cerea quasdam ac¬
tiones arbitranas .iexar¬
bitrio iudicis pendentes
applłamus. ¶Inquibus¬
uͥ arbitro iudicis is cum
quo agitur accori satis fa¬
ciat ueluti rem restituat
uoxali causa seruum de¬

Expanded text:
ia hoc induximus. In bonae fidei autem iudiciis libera potestas permitti videtur iudici ex bono et aequo aestimandi, quantum actori restitui debeat. in quo et illud continetur, ut, si quid invicem actorem praestare oporteat, eo compensato, in reliquum is cum quo actum est condemnari debeat. sed et in strictis iudiciis ex rescripto divi Marci opposita doli mali exceptione compensatio inducebatur. sed nostra constitutio eas compensationes quae iure aperto nituntur latius introduxit, ut actiones ipso iure minuant, sive in rem sive personales sive alias quascumque, excepta sola depositi actione, cui aliquid compensationis nomine opponi satis impium esse credidimus, ne sub praetextu compensationis depositarum rerum quis exactione defraudetur. 3 Praeterea quasdam actiones arbitrarias id est ex arbitrio iudicis pendentes appellamus, in quibus nisi iudicis is cum quo agitur actori satisfaciat, veluti rem restituat noxali causa servum de
Abbreviated transcription (Latin):
molis pecitur re tp̃re loco.
reis qui ei dehebanulr .xx.
pecierit aut si iscir ꝯ ex ꝑte
res ẽ totam eam uł moiore
ex ꝑce sua esse incand̾it. tẽ
pore ueluti si quis añ diem
Quaroẽ eñi qui tarlinoi
eademi rõẽ qui p̃ macure pe¬
cit plus petere in detir lgco
plits petitur ueluti cum qͥs.
id qd̃ cto loco sibi scipulacꝰ ẽ
alio loco petit siũ ꝯuiemoracõ¬
ne illius loci in quo sibi daru
ita scipulatus tuit effessi da¬
re spondes. Rome pure iutẽ¬
dat dar sibi oport̾e. Iõ aũt plꝰ
pecere intelligitur. qr ucilita¬

Expanded text:
modis petitur: re, tempore, loco, reis, qui ei debebantur, viginti petierit, aut si is cuius ex parte res est, totam eam vel maiore ex parte suam esse intenderit. 33b. Tempore: veluti si quis ante diem qua ratione enim qui tardius eadem ratione qui praemature petit plus petere videtur. 33c. Loco plus petitur, veluti cum quis id quod certo loco sibi stipulatus est alio loco petit, sine commemoratione illius loci in quo sibi dari ita stipulatus fuerit ‘ Ephesi dare spondes? ’, Romae pure intendat dari sibi oportere. ideo autem plus petere intellegitur, quia utilita
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis agens incentione
sua plus complexus suerit
qͣm adeum ꝑtiueat cansa
cadebat .i. rem ⁊ uicte bat
nec facile ĩ integrum⁊ pe¬
tore tesrauebatur ũ minor
ĩ aliis causa cognica succar¬
rebatur si lapsus iuuẽtute
fu̾at ita et in hac causa suc-¬
anri ei solitum erat. ¶ Sa¬
ne si tam magna cã insti

Expanded text:
inquit agens in intentione sua plus complexus fuerit quam ad eum pertineat, causa cadebat, id est rem amittebat, nec facile in integrum restituebatur nisi minor is causis causa cognita succurrebatur si lapsus iuventute fuerat, ita et in hac causa succurri solitum erat. sane si tam magna causa iusti
Abbreviated transcription (Latin):
tione dism̃buatur. et qr ip̃i dũo
distubutionem ꝑmitcit si qui.
excredicorib queratur quasui
nus eicributum sit qm oportue¬
rit hanc ei accionem accomoda
iurem eius u̾sum su̾it iotocim
prare debeat siũ quid nõ sit in
rem eius u̾sñ id eatenus prare de¬
beat quatuus pecculiũ paticur

Expanded text:
one distribuatur. et quia ipsi domino distributionem permittit, si quis ex creditoribus queratur, quasi minus ei tributum sit quam oportuerit, hanc ei actionem accommodat, in rem eius versum fuerit, id totum praestare debeat, sive quid non sit in rem eius versum, id eatenus praestare debeat quatenus peculium patitur
Abbreviated transcription (Latin):
nem in ꝑsonam serui dĩi q
idem intelłcturi lib̾is quoq
et parentib quoꝵ in potestate
sunc. ¶Nam si quid inhiis ꝓ¬
prie obẜnacur seꝑacim ostenͣ¬

Expanded text:
nem in personam servi dominique, idem intellecturi de liberis quoque et parentibus, quorum in potestate sunt. nam si quid in his proprie observetur, separatim osten
Abbreviated transcription (Latin):
pore plus fu̾it peticum ꝙͣ statim
oportet zenoiis diue imorie
petitum om̃e si quid forte damp¬
num ut insportulis ex hac can¬
sa accid̾it ei ꝯͣ q̃m plus fu̾it pe¬
titum cominissa cripliꝯdemp¬
natione sic̃ supͣdixilus puui¬
atur. ¶ Si uimus intencione cõ

Expanded text:
pore plus fuerit petitum, quid statui oportet Zenonis divae memoripetitum, omne si quid forte damnum, ut in sportulis, ex hac causa acciderit ei contra quem plus petitum fuerit, commissa tripli condemnatione, sicut supra diximus, punia
Abbreviated transcription (Latin):
uiuctum erat sne inter
bone fidei indicia ꝯminie¬
eam eẽ bone fidei disposu¬
it. ¶Fuerat au̾a et rei u¬
xore actio una ex bone fi¬
dei iuuidiciis. s cum pleui¬
orem esse exstipulatu accõ¬
nem ĩuenientes ouĩe ius
qd̾ res uxoria au̾a h̾ebat
cum multis diuisiombꝰ
in exstipulacu arionem
que de dotibus digendis
merico reiuxorie actione
sũblata accio exscipulatu
que ꝓ ea introduicta ẽ nat᷑¬
ami bone fidei iudiciitant
in ex accõe dotis m̾nt ut
bone fidei sit s et tacitam

Expanded text:
r bonae fidei iudicia connumeeam esse bonae fidei disposuit. Fuerat antea et rei uxoriae actio ex bonae fidei iudiciis: sed cum, pleniorem esse ex stipulatu actionem invenientes, omne ius quod res uxoria ante habebat cum multis divisionibus in ex stipulatu actionem, quae de dotibus exigendis merito rei uxoriae actione sublata, ex stipulatu, quae pro ea introducta est, naturam bonae fidei iudicii tantum in exactione dotis meruit ut bonae fidei sit. sed et tacitam
Abbreviated transcription (Latin):
corrupti a cec̾is de quibus
siutlocuti sumius eo diẜ¬
fert qtͣ hee acciones oĩmo¬
do dupli st̃ at ille .⁊ dap̾
ni ĩuine ex lege aquilia
et int̾dum depoiti infa¬
tiatione duplicatur inꝯͥ¬
ficentem aũt insimplũ
dantur. ¶ S illa que de
hiis competit relicta uen̾

Expanded text:
corrupti a ceteris, de quibus corrupti a ceteris, de quibus simul locuti sumus, eo differt, quod hae actiones omnimodo dupli sunt: at illae, id est damni iniuriae ex lege Aquilia et interdum depositi, infitiatione duplicantur, in confitentem autem in simplum dantur: sed illa quae de his c
Abbreviated transcription (Latin):
fuiti nec mauifesti dap̾¬
ni ĩuine ex legẽ aquilia.
depoĩti in quibdam casi¬
bus. ¶Item serui corru¬
pti que competit iueum
ciꝯ ortatu qulio ue ser¬
mus alicinus fugerit an
contumax adu̾sus dimũ
fcũs est aut luxuriose ni¬
u̾e ceꝑit. aut deuiq quo¬
lib modo det̾ior fcũs ẽ. In
quam accione etiam ea¬
rum rerum quas fugien¬
do seruus abitulit ext̾imͣ¬
tio deducitur. Iteni ex le¬
gato qd̾ ueu̾abilibus lo¬
cis resictum ẽ scłm ea q̃
supͣdiximus. ¶ Trpli
u̾o cum quãdam maiorẽ
ue estimationis qͣutitatẽ
iulibesso conuentionis ĩ¬
serint ut exhac causa uia¬
tores .i. executores licim
ampliorem sinumam
sportularumm nomine exi¬
pp̃ eorum causam damp
plum abactore ꝓsequet᷑.
ut in hoc triplo et simplũ
codice fulget quam ꝓcul
sit deq ea peccunia que
in hoc data sit ut is cui da
¶Item ex lege condititi᷑
q̃ uram consaicutionis nor¬
inam areis quicqͣm exe¬
gerint. ¶ S et furci quid̾
liec manifesti accio et ẜm

Expanded text:
furti nec manifesti, damni iniuriae ex lege Aquilia, depositi ex quibusdam casibus: item servi corrupti, quae competit in eum cuius hortatu consiliove servus alienus fugerit aut contumax adversus dominum factus est aut luxuriose vivere coeperit aut denique quolibet modo deterior factus sit in qua actione etiam earum rerum quas fugiendo servus abstulit aestimatio deducitur: item ex legato quod venerabilibus locis relictum est, secundum ea quae supra diximus. Tripli vero, cum quitatem in libello conventionis inseruit, ut ex hac causa viatores, id est exsecutores litium, ampliorem summam sportularum nomine exipropter eorum causam damnutriplum ab actore consequetur, ut in hoc triplo et simplum,codice fulget, ex qua sit, deque ea pecunia quae in hoc data sit ut is cui datitem ex lege condicticiacontra nostrae constitutionis normam a reis quidquam exegerint. Sed furti quidem nec manifesti actio et servi