comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
naudi: de huiꝰmodi accipiendũ dicũt.
Lam poꝰtquam precisi fueruit ⁊ dãp¬
nati iudicio eccli̾e: ius ordiuandi ⁊
consecrandi eis detractum asseruit
ut degradatis uł excõmunicatis. Alii
uͦ dicunt sacm̃ta ab hẽticis ⁊ p̃cisis
scd̃̾m formam eccłie celebrata uera
ẽẽ ⁊ rata: qr recedentes ab eccłia uis
daudi ⁊ consecrandi ñ ꝑdiderunt ⁊
qui sie ab hereticis ordinantur
cum redeunt iterum ordiuandi ñ
suut. Qui uͦ ab hereticis aliter qͣm ii
rentiam uarie de his locunt᷑ docto¬
res. Quidam uͦ dicunt cadem sacra¬
menta ab hereticis p̃cisis posse ce¬
lebrari q̃ acatholicis. si ab illis for
ta uera ẽẽ ⁊ rata qͣntum ad se. qͣntũ
uͦ ad effectum falsa ẽẽ ⁊ mania: ⁊ in
his qui male tractant. ⁊ in his qui
male suscipiunt. Idõ irrita ⁊ falsa:
qr qd̃ ꝓmittͥuut ⁊ cõnferre uidentur
ñ tribuunt. dampnanda ẽẽ diꝯtur.
qr illicite dantib ⁊ accipientib sũt
ni uidicium. Polluta ctiã dicũt᷑: ñ qnͣ

Expanded text:
nt, de hujusmodi accipiendum dicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati judicio Ecclesiae, jus ordinandi et consecrandi eis detractum asserunt, ut degradatis, vel excommunicatis. Alii vero dicunt sacramenta ab haereticis et praecisis secundum formam Ecclesiae celebrata, vera esse et rata, quia recedentes ab Ecclesia jus ordinandi et consecrandi non perdiderunt, et qui sic ab haereticis ordinantur, cum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam inrentiam varie de his loquuntur doctores. Quidam vero dicunt eadem sacramenta ab haereticis praecisis posse celebrari, quae a catholicis, si ab illis formta vera esse et rata, quantum ad se; quantum vero ad effectum falsa esse et inania, et in his qui male tractant, et in his qui male suscipiunt, ideo irrita et falsa, quia quod promittunt et conferre creduntur non tribuunt. Damnanda etiam dicuntur quia illicite dantibus vel accipientibus sunt in judicium. Polluta etiam dicuntur, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queritire si quod gerit
sacerdos. ꝓprie dicatur sacrifici
latus sit. Ad hoc breuit̾ dici pot̾. Il¬
lud qd̾ offertur consecratum a sacer¬
dote uocari pot̾ sacrificium ⁊ obla¬
tio. quia memoria est. ⁊ cõmemora¬

Expanded text:
ost haec quaeritur si quod gerit sacerdos proprie dicatur sacrificiulatus sit. Ad hoc breviter dici potest, illud quod offertur et consecratur a sacerdote vocari sacrificium et oblatio
Abbreviated transcription (Latin):
niolatur isacram̃to. Qd̃ sic intel¬
ligendum est:q in inanifestatio¬
ne corꝑis ⁊ distinctione membro¬
rum. semel tmñ in cruce pependit.
offerens se patri hostiam redemp¬
oblata est hostia: ad salutem po¬
tens. Quidgͦ uos: Nonne ꝑ singn¬
los dies offeri mus ⁊ si cotidie offe¬
iamus ad recordationem mortis eui
fit. ⁊ una est hostia ñ multe. Quomͦ
uma ⁊ ñ multe: Quia semel immo
id ip̃m semꝑ offertur: ꝓinde hoc ẽ
sacrificium. Alioquin qm̃ in mul
Sicut qd̾ ubiq offertur. unum est
corpris. ita ⁊ unum est sacrificium.
p̃c hostiam optulit: ip̃ãm offera¬
uius ⁊ nos: s qd̾ nos agimis ẽ recor¬
datio sacrificii. Nec causa sue infir¬
mitatis repetitur. qr ꝑficit hoĩem
s nr̃e quia cotidie peccamus. Ex his
colligitur sacrificum ẽẽ. ⁊ dici. qd̾
agitur in altari semel oblatum ⁊ co¬
tidie offerri: s aliter nũc aliter tune.
⁊ etiam q̃ sit iurtus huiꝰ sacram̃ti o¬

Expanded text:
molatur in sacramento. Quod sic intelligendum, quia in manifestatione corporis et distinctione membrorum semel tantum in cruce pependit, offerens se Deo Patri hostiam redempoblata est hostia ad salutem potens, quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Etsi quotidie offeramus, ad recordationem ejus mortis fit; et una est hostia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia semel immolidipsum offertur, proinde hoc idem est, sacrificium; alioquin dicetur, qusicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unum sacrificium. Christus hostiam obtulit; ipsam offerimus et nunc, sed quod nos agimus, recordatio est sacrificii Nec causa suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae, quia quotidie peccamus. Ex his colligitur esse sacrificium et dici quod agitur in altari; et Christum semel oblatum, et quotidie offerri, sed aliter tunc, aliter nunc. Et etiam quae sit virtus hujus sacramenti o
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt uoluntas ⁊ opus uolun¬
tatis. D̾s uoluntatẽ pensat. homo
opus iudicat. S sunt iterũ oꝑa alia oc¬
culta qr nesciuntur. alia dubia qr nõ
discernuntur. alia manifesta. idest uel
tta mala ut ñ ualeant abscondi. siue
tta bona ut de his ñ possit dubitari. Oo¬
culta ⁊ dubia diuino iudicto resernan¬
tur. Que aũ manifesta sunt. si bona ft̃
ꝑ aꝓpbationẽ iudicant᷑. s ꝑ retributõem
ñ iudicant᷑ qr p̾mium ⁊ m̾ces illoꝵ ĩ po¬
sterum resernatur. Mala uoluit d̾s hic
iudicari ⁊ punui ne si in posterũ illorũ
iudiciũ seruaret᷑. ñ ad correctionẽ s ad
dampnationẽ om̃e iudiciũ ex̾ceretur.
ꝓpt̾ea positi sunt homines iudices in¬
utice dei ut culpas subiectoꝵ examinã¬
do castigent ut in fine tum uenetit iudex
d̾s correctos saluare possit quos corri¬
gendos humano iudicto subiecit. Data
sunt gͦ iudicia ⁊ contͣ culpas diu̾sas ex¬
piandas correctionũ ⁊ sanffactionum
modus ac mensura rationabili diffiniti¬

Expanded text:
uo sunt, voluntas et opus voluntatis. Deus voluntatem pensat, homo opus judicat. Sed sunt iterum opera alia occulta quae nesciuntur, alia dubia quae non discernuntur, alia manifesta, id est vel ita mala ut non valeant abscondi sive ita bona, ut de eis non possit dubitari. Occulta et dubia divino judicio reservantur. Quae autem manifesta sunt si bona sunt per approbationem judicantur, sed per retributionem non judicantur, quia praemium et merces illorum in posterumrum illorum judicium servaretur, non ad correctionem, sed ad damnationem omne judicium exerceretur. Propterea positi sunt homines judices vice Dei, ut culpas subjectorum examinando castigent, ut in fine eum venerit judex Deus, correctos salvare possit, quos corrigendos humano judicio subjecit. Data sunt ergo judicia, et contra culpas diversas expiandas, correctionum et satisfactionum modus ac mensura rationabili definiti
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m canões apprio gradu decidant.
Symoniaci etiã symoniace a nõ
symoniacis ordinati: simili̾ ab of
ꝓ temꝑis necessitate ĩ officio ꝑmitti¬
mus ꝑmane̾. Quod intelligendũ ẽ
dehis qui ordinantur a syuioniacis:
ignorantes eos ẽẽ symoniacos. Hos
facit symoniacos ũ reatus criminis.
s ordiuatio symoniaci. Sii¬
ligendum ẽ. insi iuolent̃ quis attractꝰ
fui̾t. De his enim ⁊ aquib libet here¬
ticis uiolent̾ ordinatis dicit in nocen
tus qd̵ possunt hr̃e aliquẽ colorem
excusationis: si statim discedunt ab
eis. ⁊ pessimo eoꝵ conciliabulo reñti.¬
ant.
.De etate ordinãdoꝵ ita decre

Expanded text:
s canones, a proprio gradu decidant. Simoniaci quoque simoniace a non simoniacis ordinati, similiter ab opro temporis necessitate in officio permittimus permanere. Quod intelligendum est de his qui ordinantur a simoniacis, ignorantes eos esse simoniacos. Hos facit simoniacos non reatus criminis, sed ordinatio simoniaci. ligendum est; nisi violenter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis violenter ordinatis, dicit Innoc., 1, q. 1, quod possunt habere aliquem colorem excusationis, si statim discedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo renuntiant. 9. De aetate ordinandorum ita decre
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est ambigendum qͥn h̾eti
dationis ⁊ ordinant ⁊ consecrant:
⁊ licet symoniaci ꝓpe dicantur. qui¬
instar symonis magi imp̃ciabilẽ
n modum gyezi. gyezite uocan¬
di sunt: om̃s tñ ⁊ dantes ⁊ acci¬
pientes symoniaci dñr: ⁊utriq
eadem sententia ꝑ celluntur.
Differt tñ int̾ eos qui ordinant᷑
asymouiacis scienter. ⁊ eos qui
scient̾ a symomacis se ꝑmiserint
consecrari. imino execrari: eorũ.
consecratio omino ẽ irrita. Qui
uͦ ordinantur a symoniacis. qͦs

Expanded text:
n est ambigendum quin sint adationis, et ordinant et consecrant. Et licet simoniaci proprie dicantur quinstar Simonis magi impreciabilemin modum Giezi, Giezitae vocandi sunt; omnes tamen, et dantes et accipientes, simoniaci dicuntur, et utrique eadem sententia percelluntDiffert tamen inter eos qui ordinantur a simoniacis scienter, et eos qui scienter a simoniacis permiserint consecrari, imo execrari, eorum consecratio omnino irrita est. Qui vero ordinantur a simoniacis, quos,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore uita monachi qͣ¬
dragesime debet obserua¬
tionem habere. tamen quia pau-¬
corum est ista uirtus: ideo suademꝰ¬
istis dieb quadragesime oĩ pͣitate
uitam suam custodire omnespa
his dieb sanctis diluere. Quod t̾c
digne fit: si ab omnib uitnis tẽ¬
ꝑemus orationi cum fletibus. lectioni ⁊
compunctioni cordis atq abstuientie
oꝑam demus. Ergo his dieb augeamꝰ
nobis aliquid ad solitum pensum ser-¬
uinuitis nr̃e. orationes petuliares. ciborũ
et potus abstinentiam. ut unusquisq
suꝑ mensuram sibi indictam aliqiud
ꝓpria uoluntate cum gaudio sancti
spiritus offerat d̾o. idest subirahat cor¬
pori suo de cibo de potu. de sompno.de
loquacitare. de scurrilitate: ⁊ tũ spũa¬
lis tesiderii gaudio sanctũ pascha expͣ¬
ter. Hoc ipsum tamen quod unusqͥs¬
q offert. abban suo suggerat. et tum
euis fiat oratione et uoluntare. quia
quod sine ꝑmissione patris sp̃ũalis
fit: presumptioni deputabitur ⁊ ua¬

Expanded text:
tempore vita monachi Quadragesimae debeat observationem habere, tamen quia paucorum est ista istis diebus Quadragesimae omni puritate vitam suam custodire; omnes phis diebus sanctis diluere. Quod tunc digne fit, si ab omnibus vitiis temperamus, orationi cum fletibus, lectioni et comoperam damus. Ergo his diebus augeamus nobis aliquid ad solitum pensum servitutis nostrae orationes peculiares, ciborum et potus abstinentiam: unusquisque super mensuram sibi indictam aliquid propria voluntate cum gaudio sancti Spiritus offerat Deo. Id est, subtrahat corpori suo de cibo, de potu, de somno, de loquacitate, de scurrilitate: et cum spiritalis desiderii gaudio sanctum Pascha exspectet. Hoc ipsum tamen quod unusquisque offert, abbati suo suggerat, et cum ejus fiat oratione et voluntate. Quia quod sine permissione Patris spiritalis fit, praesumptioni deputabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
latorũ. In capło itaq in quo discreti
p̃ualet auctoritas prelati. nemo nis
uł de ordine querat: uł culpã suã
humilit̾ confiteat᷑. In hiis siquidẽ
seruandis summus ẽmedicus et
ꝑfecta meclicina: seueiꝰ magist̾ nõ
ctudelis: et rationabilis disciplina.
Si enim aliquis emendatoriani uin¬
dictam ferre recusauit. nec tantum
fratͦs s etiam magistrũ clamosus &
impudens contẽpserit. etiã si nõ abscẽ¬
serit de ur̃a societate ꝓmnat᷑. Non enĩ
ur ait beanuis angustimis hoc sit iru¬
delit̾ ħ misericordit̾. ne contagione de

Expanded text:
latorum. In capitulo itaque, in quo discreti latorum. In capitulo itaque, in quo discreti praevalet auctoritas praelati, nemo nisi vel de ordine quaerat, vel culpam suam humiliter confiteatur. In his siquidem servandis summus est medicus et perfecta medicina, severus magister non crudelis, et rationabilis disciplina. Si enim aliquis emendatoriam vindictam ferre recusaverit, nec tantum fratres sed etiam magistrum clamosus et impudens contempserit, etiam si non abscesserit, de vestra societate projiciatur. « Non enim, ut ait beatus Augustinus, hoc fit crudel
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ huiusmodi u̾ba simpliciores
frẽs t᷑bant᷑ discreti: habent iracũdi
locũ. ꝑu̾si tẽpꝰ loquendi. Conq̃rit᷑
marcha. respondet mania: qͥa ñ est
qui respondeat ꝓ ea. ubi enun nimia
simplicitas prelatoꝵ. ñ seruat pacẽ
claustraliũ. uł ñ increpat culpas mi¬
nistrantiũ: ubi nec martha conpe¬
scitur. nec manie silentiũ custodit᷑.
lego questũ marche s ñ lego respõ¬
sionẽ manie: lego tamen xp̃m pro
hac ad illam respondisse. In respon¬
sione siquidẽ xp̃i: doci̾ possunt p̃¬
lati. Hortanur enim martham lau¬
dat mariam: illam ne desistata bo-¬
na oꝑatione. istam ut ꝑseu̾et ĩ con¬
templatione. Pulcher ordo recte uiuẽ¬
nium: ut in capitulo turbato fratri
ñ respondeat. nisi quid scit. ⁊ qͥd de¬
beat. ⁊ quod deceat. In hiis trib ꝑso¬
nis. designati potest forma ꝑfecte re¬
ligionis. In martha ministrantiũ.
in maria c laustralium: in xp̃o pre-¬

Expanded text:
inter hujusmodi verba simpliciores inter hujusmodi verba simpliciores fratres, turbantur discreti, habent iracundi locum, perversi tempus loquendi. Conqueritur Martha, respondet Maria, quia non est qui respondeat pro ea. Ubi enim nimia simplicitas praelatorum non servat pacem claustralium, vel non increpat culpas ministrantium, ibi nec Martha compescitur, nec Mariae silentium custoditur. Lego questum Marthae, sed non lego responsionem Mariae; lego tamen Christum pro hac ad illam respondisse. In responsione siquidem Christi doceri possunt praelati. Hortatur enim Martham, laudat Mariam. Illam, ne desistat a bona operatione; istam, ut perseveret in contemplatione. Pulcher ordo recte viventium, ut in capitulo turbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantium, in Maria claustralium, in Christo prae
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰt culpam dilexit mariã. Amat xp̃e
confitentiũ humilitatẽ. ñ suꝑborũ
obstinatõem. qu declinant cor suũ
ĩ uerba malicie. ad extusandaᷤᷤ excusatõ¬
inet̾num. ñ declines cor meum ĩ uerba
malicie s iusticie. ustus enĩ in initõ
accusator ẽ sui. Quid ẽ quod celare
uelis illi quem lat̾e nichil potest: cui
omne cor ꝑatet. qui uidet ĩ absconso.
qͥ nouit cognationes hom̃m. Abscõ¬
dit se adam in paradyso p̃t culpam:
s abscondi ñ potuit. quia nudꝰ fuit.
Oculis enim ommpotẽtis. d̾i: nuda
et aꝑta sunt omnia. Solent etiam¬
q̃nq ex nimia simplicitate p̃lato¬
rum. uel ex ꝑuersitate subditorum.
in capitło lites multiplican: quiau¬
bi deest seui̾tas discipline. orunur
iurgia crescunt rixe. loquunt᷑ de ex¬
t̾iorib negotiis in domo confessiõis.
addicunt oues et boues in capitło:
ut ubi debet haberi sermo de aĩalꝰ.
habeat᷑ cura de bob. Commouent᷑

Expanded text:
post culpam dilexit Mariam? Amat Christus post culpam dilexit Mariam? Amat Christus confitentium humilitatem, non superborum obstinationem, qui declinant cor suum in verba malitiae ad excusandas excusatioor meum in verba malitiae , sed justitiae. Justus enim in initio accusator est sui . Quid est quod clare vis illi, quem nihil latet, cui omne cor patet, qui videt in abscondito, qui novit cogitationes hominum? Abscondit se Adam in paradiso post culpam, sed abscondi non potuit, qui nudus fuit . Oculis enim omnipotentis Dei nuda et aperta sunt omnia . Solent etiam ex nimia simplicitate praelatorum, vel perversitate subditorum, in capitulo lites multiplicari, quia ubi deest severitas disciplinae, oriuntur jurgia, crescunt rixae. Loquuntur de exterioribus negotiis in domo confessionis, adducunt oves et boves in capitulum, ut ubi haberi deberet sermo de animabus, habeatur cura de bobus. Commoventur
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͥ ꝓcessit deiectio indignitatẽ. Unde
subiectõ in potestate: Unde nirbatõ in
familiaritate: Unde tt̾m malũ ĩ angło:
cũ nec precessiss nec tunc ẽẽt. Uñ pecra¬
tum in pͥmo homine. cũ meliꝰ deberet
credere precepto creatoris. quã suggestõ¬
nib antiqui hostis : Caomͦ contigitit
iudas qui in tantum ei familiaris fu¬
erat: in malũ consensiss iudeis : Qua
det̾iorem:: Auo digredior : Coro ascẽdo:
Altioris enim est hoc oꝑis. et subtilioris.
suo tamen quia si uenissz sathan ad
capitulum confessionis. impetͣre poss
ĩ dulgẽtiã remissionis. S ne desꝑatet hõ
cũ audiret angłm tante dignitatis desꝑasse.
hoĩem tãte potestatiᷤ pͤcasse discipłm tãte
familiaritatis apostatasse. ostẽdit
nob̾ d̾s exempla quoꝵdã qͥ peccaue¬
tunt nec desꝑanerunt. s amiti d̾i fr̃i
sunt. An ignoras petͥ negationem:
an nescis thome dubitationẽ: Nõne

Expanded text:
Unde igitur processit dejectio, in dignitate; unde Unde igitur processit dejectio, in dignitate; unde subjectio in potestate; unde turbatio in familiaritate? Unde iterum malum in angelo, cum nec praecessisset, nec tunc esset? Unde peccatum in primo homine, cum melius deberet credere praecepto Creatoris, quam suggestionibus antiqui hostis? Quomodo contigit ut Judas, qui in tantum fuerat familiaris, in malum consenserit Judaeis? Quardeteriorem? Quo digredior? Quo ascendo? Altioris est enim hoc operis et subtilioris. Scio tamen quod si veniret Satanas ad capitulum confessionis, impetrare posset indulgentiam remissionis. Sed ne desperaret homo, cum audiret angelum tantae dignitatis desperasse, hominem tantae potestatis peccasse; discipulum tantae familiaritatis apostatasse, ostendit nobis Deus exempla quorumdam, qui peccaverunt, nec desperaverunt, sed amici Dei facti sunt. An ignoras Petri negationem? An nescis Thomae dubitationem? Nonne
Abbreviated transcription (Latin):
re uultus tui uesceris pane tuo. Det̾¬
cia: laqueo se suspendit. et crepuit
mecduis. His tͥb. tres claustraliũ or
dem p̃latõis qͣrunt. et illi qui ñ p̃esse
possut. nec obedue uolunt: alii uero
qui familiares magistris loculos portãt.
et in ocrulto detrahentes magistros cru¬
ciant. Qud : Nocet ne dignitas. potestiᷤ.
& familiaritas : Creatus intanta dige¬
nitate angelus. ut lunfer uocarenur:
ñ altendens dignitatẽ treationis casurꝰ
sedem q̃siuit elationis. Sic quidam
claustraltum dum genis nobilitate p̃¬
minentidum litt̾aꝵ scĩa pollent. dũ¬
fratres precellunt. elationis sedem pe¬
tunt: et qui exdono tanti muneris.
humiliores ẽẽ debetent: tontͣ debiliore
et illit̾atoł suꝑbi timiẽt. Nostis enã
potestatem primi hõis qui cũ in ho¬
nore eẽt ñ intellexit: s dum treatoꝵ¬
erat subditus fuit. Sic quidam qñq
alii obediant. ip̃i tam̃ obedire platis nolt̃

Expanded text:
re vultus tui vesceris pane tuo . De tere vultus tui vesceris pane tuo . De tertia: Laqueo se suspendit, et crepuit medius . His tribus tres claustralium assdem praelationis quaerunt; et illis qui nec praeesse possunt, nec obedire volunt, alii autem, qui familiares magistris loculos portant, et in occulto detrahentes magistros cruciant. Quid? nocetne dignitas, potestas et familiaritas? Creatus in tanta dignitate angelus ut Lucifer vocaretur, non attendens dignitatem Creatoris, casurus sedem quaesivit elationis. Sic quidam claustralium dum generis nobilitate praeeminent, dum litterarum scientia pollent dufratres praecellunt, elationis sedem petunt et qui ex dono tanti muneris humiliores esse deberent, contra debiliores et illitteratos superbi tument. Nostis etiam potestatem primi nore esset non intellexit , sed dum suo Creatoerat subditus fuit. Sic quidam ex datalii obediant, ipsi tamen obedire praelatis nolunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiantib pcc̃o affinis est egẏpto: se¬
cunda domus ꝑficientib in bono. ꝓ¬
xima ẽ deserto ⁊ t̾cia delectantib in do¬
mino coniuncta ẽ parachyso. Esto
ꝙͥ humilis: ut sis in paradyso subli¬
mis. Noli queso ẽẽ in capitulo sicut
sathan in celo uł sicut adam ĩ para¬
dẏso unus enĩ desꝑat alt̾ excusat.
Tsanto autem sathan det̾or. quanto
desꝑatior. An nescis sachan expul¬
sum a capitulo celis adam a captilo
paradisi: uidam a capitulo xp̃i: Pri¬
mum capitłm fuit in celo. scõm ĩ para¬
diso t̾cium in horto. Inuno quoq pre
in secndo inobedientie: in tectio aua-¬
meam ad aquilonẽ et ero similis al¬
tissimo. De scd̾o dicit᷑ de ligno sciente¬
boni et mali necomedas. De t̾cio dicit᷑.
et retulit triginta argenteos. et pierit
in templo. Eena prime culpe casus. se¬
cunde labor tercie laqueus. De prima
dicitur : iudi sathanam qͣi fulguiꝰ
de celo cadentem. De serunda: in sudo¬

Expanded text:
tiantibus peccato affinis est Aegypto. Setiantibus peccato affinis est Aegypto. Secunda domus, proficientibus in bono proxima est deserto. Tertia delectantibus in Domino conjuncta est paradiso. Esto igitur humilis, ut sis in paradiso sublimis. Noli quaeso, esse in capitulo, sicut Satan in coelo, vel sicut Adam in paradiso. Unus enim desperat, alter excusat. Tanto autem Satan deterior, quanto desperatior. An nescis Satan expulsum a capitulo coeli; Adam a capitulo paradisi; Judam a capitulo Christi? Primum capitulum fuit in coelo, secundum in paradiso, tertium in horto. In unoquoque tamin secundo, inobedientiae; in tertio avameam ad aquilonem, et ero similis Altissimo . De secundo dicitur, de ligno boni et mali ne comedas . De tertio dicitur, et retulit tringinta argenteos, et projecit in templo . Poena culpae primae, casus; secundae, labor; tertiae, laqueus. De prima dicitur: Vidi Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . De secunda: In sudo
Abbreviated transcription (Latin):
¶irtuiui t̾ram: et ꝑambulau cam.
Hocenim solent ꝑuersi fratres fat̃e.
officinas. parentum domos. uicinas
eccłias nagando iuitnire. S cñ sacbã
a facie domini exit. beato iob et sub¬
stantie eiꝰ molestus fuit: quia qui¬
dam fraires ꝑu̾si et cũ ꝑmanent in
claustris. ⁊ cũ exeunt. bene uiuentibꝰ
int᷑ et ext̾ius molesti siũt. Scito tam̃
quod quicquid int̾uis ⁊ ext̃iuis delin¬
quit᷑. ĩ capitło ꝑ confessionẽ relaxa¬
tur. Hec est domus uitma paradyso.
De domo enim confessionis. fit tran¬
situs ad beautudinẽ eterne pacis.
Tres sunt itaq domꝰ inquib hospi¬
tam᷑ egressi de cartere antiqui hostis.
domus udelicet miscł̾ie. domꝰ obedi¬
entie. domus indulgentie. In docgo
miscłie apud patrem suscipimur ꝑ
pietatem uisitati: in domo obedien¬
tie apud filium ꝑ passionẽ redẽpti:
in domo indulgentie apud spiriũ
sanctum ꝑ gratiam a peccati
ingo liberati. Prima domus renun¬

Expanded text:
Circuivi terram, et perambulavi eam ; Circuivi terram, et perambulavi eam ; hoc enim solent perversi fratres facere, officinas, parentum domos, vicinas ecclesias vagando circuire. Sed cum Satanas a facie Domini exiit, beato Job, et substantiae ejus molestus fuit; quia quidam fratres perversi et cum remanent in claustris, et cum exeunt, bene viventibus intus et exterius molesti fiunt. Scio tamen, quod quidquid intus et exterius delinquitur, in capitulo per confessionem relaxatur. Haec est domus vicina paradiso. De domo etenim confessionis fit transitus ad beatitudinem aeternae pacis. Tres sunt itaque domus, in quibus hospitamur egressi de carcere antiqui hostis, domus scilicet misericordiae, domus obedientiae, domus indulgentiae. In domo misericordiae, apud Patrem suscipimur per pietatem visitati; in domo obedientiae, apud Filium per passionem redempti; in domo indulgentiae, apud Spiritum sanctum per gratiam a peccati jugo liberati. Prima domus, renun
Abbreviated transcription (Latin):
legimus sp̃m sanctũ. Sic eniã ad spi¬
ritum sanctum: ꝓpͥe ꝑtinet remis¬
sio p̾catorum. Duierse ꝑsone. idem d̾s¬
eadem essentia. et id̾o sccłm diu̾sitatẽ
ꝑsonaꝵ. diu̾sa diu̾sis assignantur
officia. Consideratur etenim ĩ patre
ꝓprietas miserationis: in filio affectꝰ
redemptõis: in spũ scõ benignitas
remissionis. Motus siquidem pat̾
pietate misit filiũ ut relim̾et: pro
dimitteret. uides ne quomodo ꝑtinet
ad patrem potestas mittentis. ad fi¬
lium humilitas obedientis ad sp̃m
sanctũ remissio penitentis : Est gͥ
capitulũ officina sp̃c sancti: in quo
filii d̃i congregantur ut ei reconci¬
qui fratres suos contiirbat qͥ fr̃ĩb
detͣhit et eiꝰdem maliuolus insidiat᷑.
Sathan aduersariuis int̾pretatur.
Et sathan ẽ: qui magist̾ stͣ̃dicit
et frantib adn̾sat᷑. Qd quem ditit᷑.
undeuenis: De eo querrtur unde ue¬
niat qui nunꝙͣ est stabilis. s semꝑ
instabilitatẽ amat. Unde et subdit᷑.

Expanded text:
. Sic etiam ad Spiritum sanctum proprie pertinet remissio peccatorum. Diversae personae, idem Deus, una essentia, et ideo secundum diversitatem personarum, diversa singulis assignantur officia. Consideratur etenim in Patre pietas miserationis, in Filio affectus redemptionis, in Spiritui sancto benignitas remissionis. Motus siquidem Pater pietate misit Filium ut redimeret, prodimitteret. Videsne quomodo pertinet ad Patrem potestas mittentis, ad Filium humilitas obedientis, ad Spiritum sanctum remissio poenitentis? Est igitur capitulum officina Spiritus sancti, in qua filii Dei congregantur, ut ei reconciqui fratres suos conturbat; qui fratribus detrahit, et eisdem malevolus insidiatur. Satan, adversarius interpretatur. Et Satan est, qui magistro contradicit, et fratribus adversatur. Ad quem dicit: Unde venis? De eo quaeritur unde veniat, qui nunquam est stabilis, sed semper instabilitatem amat. Unde et subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ signat animi. Camelũ partĩ mũdũ
aĩal qͥa ruminat. partĩ ĩmundũ qͥa un¬
gulam non diuidit. bonas t̾renorum
dispensationes dicit: quas dẏabolus Mͦ.
torpenti modo p̃cipitata actione ferit.
modo pigra uł immoderata lotutione
camelos rapiunt. qñ illicita oꝑatione.
suꝑflua lotutione. inordinata togitatõ¬
ne turas dispensatorũ confundunt. Se-¬
pe aũ quid sibi quid proximo debeat
atcendit nec ꝑ immoderauonẽ sollui¬
tudinis aliorum se negligit. nec ꝑ sui
curam alienam post pont. s cñ hec u¬
traq sollert̾ agit. aliqua subito causa
emergit que omnes cirtunspectiones
obruit: et sic sola discretio animo dãp¬
na nuntiat. et qͣi dñm ad lamenta
puer qui euasit: idest puritas discretõ¬
nis quid nuntiet menti. Audi dãpna
camelor & casum pu̾oꝵ. Hii capũit᷑.
illi morĩt᷑. Auferũt᷑ enĩ ce dispẽsatõnõ.

Expanded text:
onem designat animi. Camelus partim mundum onem designat animi. Camelus partim mundum animal, quia ruminat, partim immundum, quia ungulam non dividit, bonas terrenorum dispensationes innuit, quas diabolus modo torpenti, modo praecipitata actione ferit, modo pigra vel immoderata locutione camelos rapiunt, quando illicita cogitatione, superflua operatione, inordinata locutione curas dispensatorum confundunt. Saepe autem quid sibi, quid proximis debeat, attendit, nec per immoderationem sollicitudinis aliorum se negligit, nec per sui curam, aliorum postponit; sed, cum haec utraque solerter agit, aliqua subito causa emergit, quae omnes circumspectiones obruit; et sic sola discretio animo damna nuntiat, et quasi Dominum ad lamenta puer, qui evasit, id est puritas discretionis quid nuntiet menti. Audi damna camelorum, et casum puerorum. Hi rapiuntur, illi moriuntur. Auferuntur curae dispensationum,
Abbreviated transcription (Latin):
licet. sapientia. intellectꝰ. ꝯsiliũ. foru¬
tudo. scientia. pietas et timor. qui¬
tamen morumtur qñ a suis contra¬
riis feriuntur. Obrugtur enim sap̃ia
ꝑ stulticiam. intellettus ꝑ ebitudinẽ.
consiliũ ꝑ precipitationem. fortitudo
ꝑtimorem. scientia ꝑ ignorantiam.
pietas. ꝑ duriciã. timor ꝑ suꝑbiam.
Sed ab hac ruina puer euadit qͥ beato
iob nuntiet. idest discretiq mentis que
cũ animo agit: ut quod ꝑdere ceperat.
penitendo conseruet. Hii sunt rumores
claustraliũ: ad quos non ꝑtinent bella
pͥncipum seculariũ: s pugne tẽpta¬
ñ ext̾iorib. Nenãt et alins nunciuͤ
ãd beatũ iob̾: qui diteret. Cal dei
fererunt tres turmas: et inuaser̃t
camelos & tulerunt eos. necnon. et
pueros ꝑcusserunt gladio: & effugi
ego solus ut nuntiarem tͥ. Chaides
feroces. idest demones: cameli bonas ter¬
renorũ dispensationes: piũ custodes.
sollicitaᷤ cutũ spͥtões: nũtiꝰ qͥ euadit discͤcõ¬

Expanded text:
ilicet sapientia, intellectus, consilium, fortitudo, scientia, pietas et timor moriuntur, quando a suis contrariis feriuntur. Obruitur enim sapientia per stultitiam, intellectus per hebetudinem, consilium per praecipitationem, fortitudo per timorem, scientia per ignorantiam, pietas per duritiam, timor per superbiam. Sed ab hac ruina puer evadit, qui beato Job nuntiet, id est discretio mentis, quae cum animo agit, ut quod perdere coeperat, poenitudo conservet. Hi sunt rumores claustralium, ad quos non pertinent bella principum saecularium, sed pugnae tentanon exterioribus. Venerat et alius nuntius ad beatum Job, qui diceret: Chaldaei fecerunt tres turmas, et invaserunt camelos, et tulerunt eos, necnon et pueros occiderunt gladio, et effugi ego solus, ut nuntiarem tibi . Chaldaei feroces, id est daemones; cameli, bonas terrenarum rerum dispensationes, pueri custodes, sollicitas circumspectiones, nuntius qui evadit discreti
Abbreviated transcription (Latin):
Quos enĩ saul nisi suꝑbos in ecclia
prelatos significat: qui ab hum̾o
et sursum emin̾e sibi uident᷑ super
uniu̾sũ populũ. Qui in monte gel¬
dum in monte suꝑbie posita. ꝑ eR
diuersa carnis desideria mens
fluxa decuanit. Super saul
ut eum occideret amalechites
stetit: quia animus cui dele-¬
ctatio carnis dominatiuz. cito
perit. Sed tu karissime pre¬
cipe uni de puetis tuis. idest.
spiaitui pure discretionis¬
ut int̾ficiat in te amalechitam: qͥ
ausus est manũ mittere enã nũc
tam nocent plats: amor sulicet ꝓpͥe
excellentie et uoluptas tarnis. Andi¬
re uelles forsitan carissime ruco¬
res patis ñ belli: concordie ñ distor¬
die. Regina saba nouit rumores hu¬
uismocli. que audita fama salocio¬
nis ingressa iherłm locuta est ei u¬
niu̾sa que habebat in corde suo: et

Expanded text:
Quos enim Saul, nisi superbos in Ecclesia Quos enim Saul, nisi superbos in Ecclesia praelatos significat? qui ab humero et sursum eminere sibi videntur super universum populum. Qui in monte Geldum in monte superbiae posita, per diversa carnis desideria mens fluxa decurrit. Super Saul ut eum occideret, Amalechites stetit; quia animus, cui carnis delectatio dominatur, cito perit. Sed tu, charissime, praecipe uni de pueris tuis, id est spiritui purae discretionisut interficiat in te Amalechitam istum, qui ausus est manum mittere etiam nunc tum nocent praelatis, amor scilicet propriae excellentiae, et voluptas carnis. Audire forsitan velles, charissime, rumores pacis non belli, concordiae non discordiae. Regina Saba novit rumores hujusmodi, quae, audita fama Salomonis, ingressa Jerusalem, locuta est ei universa quae habebat in corde suo, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd affurmãt aut negãt. Si aũ de regibꝰ
sermo est. docet lectio claustri regum
certamina casus et euent᷑ bellorum:
quomͦ moriat᷑ saul: quis eiꝰ mortẽ
nuntiauit dauid. Cum enĩ reu̾teret᷑
dauid a cede amalech. et man̾et ĩ si¬
celech: ueiit homo de castris saul ad
dauid. Dix̃q ad eũ dauid. Unde uenis:
De castris inquit isrł fugi. ¶wod est
Saul et ionathas filii euis int̾ierũt.
Unde scis inquit qd mortui sunt
Et ait adolescens. Casu ueni ĩ mon¬
tem gelboe: et saul incumbebat suꝑ
hastam suam. et conuersus post ter¬
gum suum uidensq me uocauit.
Cumq respondissẽ ad sum: dix̃ mͥ.
Quisnam es tu : Et aio ad eum.
Amalechites ego sũ. Sta inquit sr̃ me
eum. Hii sunt rumores ruminandi
claustralib. Cum enim reuerteretur
dauid a cede ama lech uenit ad eum
homo de castris saul: quia p̾t mortifi¬
cationẽ uitiorum. iterum carnis ap¬
petit᷑. ñ tantum proprios lapsus ñ
tatem carnis inclinet mentes alioꝵ.

Expanded text:
 affirmant. Si autem de regibus sermo est, docet lectio claustri regum certamina casus et eventus bellorum, quomodo moriatur Saul, quis ejus mortem nuntiaverit David. Cum enim reverteretur David a caede Amalech, et maneret in Siceleg, venit homo de castris Saul ad David, dixitque ad eum David: Unde venis? De castris Israel, inquit, fugi. Quod est Saul et Jonathas filius ejus interierunt. Unde scis, inquit, quod mortui sunt? Et ait adolescens: Casu veni in montem Gelboe, et Saul incumbebat super hastam suam, et conversus post tergum suum, vidensque me vocavit. Cumque respondissem: Adsum, dixit: Quisnam es tu? Et aio ad eum: Amalechites ego sum. Sta, inquit, super me, eum . Hi sunt rumores ruminandi claustralibus. Cum enim reverteretur David a caede Amalech, venit ad eum homo de Castris Saul, quia dum post mortificationem vitiorum iterum carnis appetitus non tantum proprios lapsus nun voluptatem carnis inclinet mentes aliorum.
Abbreviated transcription (Latin):
confabulationi: in capitulo extursa¬
tion: in eccl̃ia uane modulationi.
eisdẽ qñq ꝓpt̾ necessitatẽ corporis:
uł ad doctrinã ordinis. seu ad edifi¬
cationẽ mentis. Notest hoc ostium
appellari licentia loquendh: que
aptarr et claudit᷑. cũ danir aut negat᷑.
ꝑhoc ostiumi sepe introeunt qui ostiũ
mais frangunt: fascinatio enĩ nu¬
gationis seducit cor. Cauendũ est ta¬
men ne hoc ostium pateat uento ue-¬
nienti a regione deserti: ne domus qͣ¬
mor angulis concussa subi̾atur. et
filii iob oppressi moriant᷑. Desecti re-¬
gio ẽ demonum sen ꝑuersorum fra¬
trum a deo derelicta mulittudo a qͣb
ueniens uent᷑. idest granis temptatõ
irruit. que a tranquillitate conscien¬
tic̃ subuernt. Domus uͦ mentis q̃ qua¬
tuor angulis. idest temꝑantia. prudẽ¬
tia. fortrnidine. et uistina constituit᷑¬

Expanded text:
confabulationi, in capitulo excusaconfabulationi, in capitulo excusationi, in ecclesia vanae modulationi. eisdem propter necessitatem operis, vel ad doctrinam ordinis, seu ad aedificationem mentis. Potest hoc ostium appellari licentia loquendi, quae aperitur, aut clauditur, cum datur aut negatur. Per hoc ostium saepe introeunt, qui ostium mentis frangunt, fascinatio enim nugacitatis seducit cor. Cavendum est tamen, ne hoc ostium pateat vento venienti a regione deserti, ne domus quatuor angulis concussa subvertatur, et filii Job oppressi moriantur . Deserti regio, est daemonum seu perversorum fratrum a Deo derelicta multitudo, a quibus ventus venit, id est, gravis tentatio irruit, quae a tranquillitate conscientiam subvertit. Domus vero mentis, quae quatuor angulis, id est prudentia,
Abbreviated transcription (Latin):
orunt aliqͥ qͥa affluentiam
ciboꝵ comitari soleat inun¬
demo uerboꝵ. Norunt etiã mulg
qd̃ sauiritatẽ ueniͥs seqͥtur leuitas
oꝑis & uanitas mentis. Scriptũ ẽ
enim. Sedit ppłs manducare ⁊ bi¬
bere: et surrexerunt ludere. Hodece
inquit ñ legere. Sunt enim qui¬
dã qui pt᷑ delicati cibi diu̾sa fercula
cum in clanstro sedeant. ñ lection
et silentio. s rumorib et curiositag
uacant: qui locum et tempꝰ tacen¬
di et loquendi nusquam et nunꝙ̃.
seruant: s instabiles et occiosi nũc
hos nunc illos ad colloquendũ uo¬
cant. Sone inquit dauid custodiã
ori meo: et ostium crrcunstantie
labiis meis. Ostium dixit ñ muꝵꝵ.
Si enim murꝰ pon̾etur. loquendi li¬
centia om̃ino negari uideret᷑. s osti¬
um ponitur qd̾ tempore ⁊ loco clao¬
ditur ⁊ aꝑitͣ. Est tempus et locus
tacendi et loquendi. Aꝑitur itaq
ostiũ in claustro hora constituta le-¬
ctioni. in capitulo confessioni: in
eccłia oranioni. Clauditur ĩ claustro

Expanded text:
orunt aliqui, quod affluentiam ciborum comitari solet inundatio verborum. Norunt etiam multi quod saturitatem ventris sequitur levitas operis, et vanitas mentis. Scriptum est enim: Sedit populus manducare, et bibere, et surrexerunt ludere . Ludere, inquit, non legere. Sunt enim quidam qui, post delicati cibi diversa fercula, cum in claustro sedeant, non lectioni et silentio, sed rumoribus et curiositati vacant, qui locum et tempus loquendi et tacendi nusquam et nunquam servant, sed instabiles et otiosi nunc hos, nunc illos ad colloquium vocant. Pone, inquit Psalmista, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Ostium dixit, non murum. Si enim murus poneretur, loquendi licentia omnino negari videretur. Sed ostium ponitur, quod tempore et loco clauditur et aperitur. Est tempus et locus loquendi et tacendi. Aperitur itaque ostium in claustro hora constituta lectioni, in capitulo confessioni, in ecclesia orationi. Clauditur iterum in claustro
Abbreviated transcription (Latin):
di penitenne remedia. Atcende gͥ ĩ sa¬
maritano p̃latũ. in stabło capttulum.
ĩ ĩfusione uini et olei. fomentũ conso¬
lationis. et asꝑitatẽ correptõis. In hoc
capitulo ẽ etiam piscina compunctõ¬
nis. inqͣ sanatus ẽ infirmus pͣt com¬
motionẽ uere confessionis. Nec tamẽ
sanabatur nisi unus. Nisi enim assit
unitas: de est sanitas. Qui gͥ amant li¬
tem: destruunt unitatẽ. Intolerabilis
ẽ gͥ hec abusio: ut ibi litiges ubi te
ip̃m accusare debes. ut ibi augeatur
culpa ubi deleri potest: ut ibi contẽp¬

Expanded text:
di poenitentiae, remedia. Attende igitur in Sadi poenitentiae, remedia. Attende igitur in Samaritano praelatum; in stabulo capitulum, in infusione vini et olei, fomentum consolationis, et asperitatem correptionis. In hoc capitulo est etiam piscina compunctionis, in qua sanatus est infirmus post commotionem verae confessionis. Nec tamen sanatur nisi unus. Nisi enim adsit unitas, deest sanitas. Qui igitur amant litem, destruunt unitatem. Intolerabilis igitur haec abusio, ut ibi litiges, ubi te ipsum accusare debes; ut ibi augeatur culpa, ubi deleri potest; ut ubi contemm
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ affectũ: uid̾e ꝑ cognitõem nͥ ꝓbet ꝑ effc̃m.
Tũ enĩ uidec ĩ domo ꝯu̾siõis bona ꝯͥtẽplatõ¬
nis : et recogitat in se ea q̃ audierat. ad-¬
huc in seculo positus de bonis actiue
uite oꝑa scilicet misccłie. benignitagĩ
et concordie. pondꝰ laboris afflictionẽ
carnis. uilitatẽ cibi. qͥetẽ silentii. et
it̾m attendit ꝑ cõtemplatõem future
nite p̃mia ⁊ ubi erit iustis et̾na bo¬
nitas. felix et̾nitas. gaudiuĩ sine dolore:
quies sine labore. Cũ aũ hec uidet
dicit. Media pars mͥ nuntiata non
fuit. An nescis quia mania meliorẽ
partem elegit. que ñ auferet᷑ ab ea
Quanto meliorẽ et longiorẽ: tanto
maiorẽ. In actiua siquidẽ uita. finis est
in labore: in contemplatiua uͦ. nͨ defect᷑
omp̃c p̃r benigne ꝓuidens: in eccliis
constituit tria. scilicet medicos. loca. ⁊̃¬
remedia. Hec tͥa designantur ꝑ sama-¬
ritanum. ꝑ stabulũ ꝑ uinũ ⁊ oleum.
Medici sunt p̃lati. loca capitula. mo¬

Expanded text:
 affectum, videre per cognitionem, nisi probet per effectum. Cum enim videt in domo conversionis bona contemplationis, et recogitat in se ea, quae audierat adhuc in saeculo positus de bonis activae vitae, opera scilicet misericordiae, benignitatis et concordiae, pondus laboris, afflictionem carnis, vilitatem cibi, quietem silentii, et iterum attendit per contemplationem, futurae vitae praemia, ubi erit justis aeterna bonitas, felix aeternitas, gaudium sine dolore, quies sine labore, cum, inquam, haec videt, dicit: Media pars mihi nuntiata non fuerat. An nescis, quia Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea? Quanto meliorem et longiorem, tanto majorem. In activa siquidem vita finis est in labore, in contemplativa vero nec defectus Deus benigne providens, in Ecclesiis instituit tria, scilicet medicos, loca, remedia. Haec tria designantur per Samaritanum, per stabulum, per vinum et oleum. Medici sunt praelati; loca, capitula; mo
Abbreviated transcription (Latin):
tionis ꝓpͥinant unum cõpunctionis.
Attendit etiam holocausta que offe¬
runtur in ara cordis contribulanS
cum hec uidet aniinus nouit̾ conu̾sꝰ
dicit᷑ de eo qd̃ sequit᷑. et ñ habebat ultͣ
spiritum. Habebat et ñ hãbebat. Ha

Expanded text:
tionis propinant vinum compunctionis. tionis propinant vinum compunctionis. Accendit etiam holocausta, quae offeruntur in ara cordis contribulati. Sed cum haec videt animus noviter conversus, dicitur de eo quod sequitur, et non habebat ultra spi
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Maior ẽ sap̃ia tua ⁊ oꝑa tua ꝙͣ ru¬
mor q̃ auliui. Sabba captiua:
ł ut qͥdã uolunt ꝯu̾sio uł incensio
int̾pretatur. Dum enim aliquis
sub lege peccani adhuc in seculo po¬
sit᷑ tenetur. audita fama salomo¬
nis ꝑ u̾bũ p̃dicationis ad dñm
conuertitur: conu̾sus igne carita¬
tis incenditur. Et ingressa ihrłem
cũ incipit diligẽ pacem. locuta est
ei uniuiersa que habebat in corde
suo ꝑ confessionẽ: et ille docet oĩa
uerba que ꝓposuerat si penireat
habere remissionem. Uidet regina
saba sapĩam ueri salomonis. ꝙ.
ostendit nobis ꝑ humilitatẽ fili.
uidet et domum ecclie: quã coti¬
die edificat ꝑ granam sp̃i sancli ui¬
uidet ordinem ministrantiũ: idest
statuta rede uiuentiũ. Considerat
enã uestes: martyꝵe scilicet ⁊ confeˢ¬
soꝵ sarnes. Has purpureas tubore seł¬
ꝓpͥi sanguinis: illas uͦ nigras ex̾titio
laboris. seu pallidas mortificatõe tarmꝰ.
uidet et ꝑincernas: qui tum cibo p̃dica¬

Expanded text:
it. Major est sapientia, et opera tua, quam rumor, quem audivi . Saba, captiva, vel, ut quidam volunt conversio vel incensio interpretatur. Dum enim aliquis sub lege peccati adhuc in saeculo positus tenetur, audita fama Salomonis per verbum praedicationis ad Dominum convertitur; conversus, igne charitatis accenditur. Et ingressa Jerusalem cum incipit diligere pacem, locuta est ei universa, quae habebat in corde suo per confessionem, et ille docet omnia verba, quae proposuerat, si poeniteat, habere remissionem. Videt regina Saba sapientiam veri Salomonis, quam ostendit nobis per humilitatem filii; videt domum Ecclesiae, quam quotidie aedificat per gratiam Spiritus sancti, viorum, videt ordinem ministrantium, id est statuta recte viventium. Considerat etiam vestes, martyrum scilicet et confessorum carnes, has purpureas rubore proprii sanguinis, illas vero nigras exercitio laboris, seu pallidas mortificatione carnis. Videt princernas, qui cum cibo praedica
Abbreviated transcription (Latin):
lo. Cũ dicis fr̃s te ip̃o det̾ioreᷤ.: det̾ior fc̃s es.
lato iudicatũ : An nescis regem celi
a militib in t̾ra flagellatũ: Tulit xp̃c
crucẽ pro pcc̃is nr̃is non suis ꝙ tu uir¬
gam renuis: flagellari ñ erubuit corã
populo: et tu declignaris spoliari corã
tientie: accusaris et tu et litigas:. ut
sis exemplũ fratrib ꝑuersitatis
et malicie ⁊ Quare gͦ resistis spũi scõe
Spũi sancto resistunt. qui obdura¬
ta mente penitere nolunt:qui u̾ta¬
ti contradicunt. et humilitatẽ con¬
fessionis sꝑnunt. Si in hoc ꝑse¬

Expanded text:
teipso deteriores, deterior factus es. lato judicatum? An nescis regem coeli a militibus in terra flagellatum? Tulit Christus crucem pro peccatis tuis, non pro suis, et tu virgam renuis? Flagellari non erubuit coram populo, et tu dedignaris spoliari coram lum patientiae; accusaris et tu, et litigas, ut sis exemplum fratribus perversitatis et malitiae. Quare ergo resistis Spiritui sancto? Spiritui sancto resistunt, qui obdurata mente poenitere nolunt, qui veritati contradicunt, et humilitatem confessionis spernunt. Si in hoc perse
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec sciendun est sacram̃¬
tum bapĩ abonis uł amalis
ministris dari sicut abonis ⁊ amał̾
smnitur. noc melior ẽ bap̃s qui ꝑ
melioreni datur. nec mnus bonꝰ
quiꝑ minus bonum datur. uͨ ma¬
lus quiꝑ malũ dattrr. uec maius
munus datur in bapõ abonio dato
nec niuꝰ in bap̃o dato a malos e
ñ qualis ẽ ille ꝑ cuiꝰ ministeriuĩ dat᷑.¬
Item. Prorsus fieri potest. ut aliqui
ueruim habeant bapm̃: ⁊ ñ habeant
ueram fidem. Item. Si inter bo
nos ministros. cũ sit aluis alio
melior. ñ est melior bap̃s. qui ꝑ
ꝑ ministros dispares dei munus
datum ẽ. unum est: nec impar
ꝓpter impares mninistros. s par ⁊
equale ꝓpter hoc. ħ ẽ qui baptizat.

Expanded text:
ost haec sciendum est sacramentum Baptismi a bonis et a malis ministris dari, sicut a bonis et a malis sumitur. Nec melior est Baptismus qui per meliorem datur, nec minus bonus qui per minus bonum datur, nec malus qui per malum datur, nec majus munus datur in Baptismo dato a bono, nec minus in Baptismo dato a malo, sed qualis ille  Prorsus fieri potest, ut aliqui verum habeant Baptismum, et non habeant veram fidem. Inos ministros, cum sit alius alio melior, non est melior baptismus qui per per ministros dispares Dei munus datum est, unum est, nec impar propter impares ministros, sed par et aequale propter hoc, hic est qui baptizat.
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑib malorum quomodo
migne ardeant ⁊ ñ ꝯsumantur: aug̾
ignib ea ardere ⁊ ñ consumi illa com¬
bustione sicut animꝰ cuiꝰ p̃sentia cor¬
pus uiuit:⁊ dolorem pati pot̾ ⁊ mori

Expanded text:
oribus malorum, quomodo in igne ardeant et non consumantur, Augusignibus ea ardere, et non consumi illa combustione, sicut anima cujus praesentia corpus vivit, et dolorem pati potest, mori
Abbreviated transcription (Latin):
ram secundam plenani lectioni
uacent. Hora secunda agatur t̾¬
cia. et usq ad nonam omnes in o¬
pus suum laborent qd̃ eis inium¬
gitur. Facto aũ primo signo hore
none: disiungantur ab oꝑe suo
singuli. et sint parati dum secun¬
dum signum pulsauit. Post refe¬
ctionem autem uacent lectionibus

Expanded text:
ram secundam plenam lectioni ram secundam plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia; et usque nonam omnes in opus suum laborent quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae, disjungant se ab opere suo singuli; et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem, vacent lectionibus
Abbreviated transcription (Latin):
est anime. Et id̾o cerus tẽ¬
porib occupari debent fraires ĩ labo¬
re manuum. certis it̾m horis ĩ lectõ¬
ne diuina. Td̾oq hac dispositione.
credimus utraq tempora ordinari.
idest ut a pascha usq ad kalendas
octobris a mane exeuntes. a prima
usq ad horam pene quartam labo¬
rent quod necessatium fuit: ab ho¬
ra autem quarta usq ad horam
quasi sextam lectioni uacent. Post
sextam autem surgentes a mensa
pausent in lectis suis cũ omni silen¬
tio aut forte qui uoluerit legere sic
legat. ut alium ñ inquietet. Agat᷑
nona temꝑuis mediante octaua¬
hora. et iterum quod faciendum
est oꝑentur usq ad uesꝑam. Si
aũ necessitas loci aut pauꝑtas exe¬
gerit ut ad fruges colligendas ꝑ se
occupentur. ñ contristentur: quia ĩt
ueri monachi sunt si labore manu-¬
um suaix uiuunt. sicut et patres
nr̃i & apostoli. Omnia tamen mẽ¬
surate fiant propter pusillanimeᷤ.
Akalendis autem octobris usq ad
saput quadragesime. usq in ho-¬

Expanded text:
est animae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum, certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari: id est, ut a Pascha usque ad Kal. Octobris a mane exeuntes a prima usque ad horam pene quartam laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cum silentio: aut forte qui voluerit legere sic legat, ut alium non inquietet: Agatur nona temperius mediante octahora; et iterum quod faciendum est operentur usque ad vesperam. Si autem necessitas loci aut paupertas exegerit ut ad fruges colligendas per se occupentur, non contristentur, quia tunc vere monachi sunt, si labore manuum suarum vivunt, sicut et patres nostri et apostoli. Omnia tamen mensurate fiant propter pusillanimes. A calendis autem Octobris usque ad caput Quadragesimae, usque in ho
Abbreviated transcription (Latin):
aũt dicitrir qͥa consonat: qui aũt
ñ consonat. nec concinit concentor
ñ etit. Hus bieiuiter tractatis am¬
De uate
sicut excellunt ordinis dignitate. i ta
p̃cellant uite sãĩtate. ut plebs eis com¬
missa eoꝵq disciplinis edocta. gra¬
tanter eis obediat: imittatione de
sollempnia audiunt. Missa autẽ
dicitur. qr missa ẽ hostia: cuiꝰ cõme¬
moratio fit in illo officto. Uñ d̾r.
ite missa ẽ .i. sequimini hostiam:
que missa est ad celestia tendentes
consecrandum dnĩcũ corpus ꝑ quem
ad altare celeste defertur hostia: unde
dicitur. ite missa est.

Expanded text:
autem dicitur, quia consonat. Qui autem autem dicitur, quia consonat. Qui autem non consonat nec concinit, concentor non erit. His breviter tractatis adi sunt sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de sarum solemnia audiunt. Missa autem dicitur, vel quia missa est hostia, cujus commemoratio fit in illo officio: unde dicitur: Ite missa est, id est: Sequimini hostiam quae missa est ad coelestia, tendentes consecrandum dominicum corpus, per quem ad altare coeleste defertur hostia. Unde et dicitur: Missa est.