comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uertenti apud tharsum bello op¬
ponit. Nec pugne mora: omnes
ceca rabiȩ in ferrum ruunt. Ma¬
cedones tociens a se uictis hosti¬
bus animosi. nisi ꝑse uincant.
mori preoptantes. Raro inullo
prelio tantum sanguinis fusũ ẽ.
S darius cum uinci suos uideret:
mori in bello parat᷑. ꝑsuasione
suorum fugere compulsus ẽ. Hoc¬
in prelio asiȩ uires. & regnaꝯ
ciderunt. totusq oriens in po¬
testatem macedonici cessit imꝑii.
atq ita attrita ẽ in hoc bello
psarum omĩs fiducia. ut post
hoc nullus rebellare ausus sit:
pacientq ꝑse post imꝑium tot am¬
norum iugum seruitutis acceꝑint.
Aiexander .xxxiiii. continius diebꝰ
castrorum predam ꝑcensuit. ꝑ se¬
polim caput ꝑsici regni famosis¬
simam & confertissimam opib
totius orbis inuasit. Dariuĩ uero cũ
aꝓpinquis suis uinctum cõpedi¬
bus aureis teneri compedib ait¬
tuit. Itaq iusso ut subsequeret᷑
exercitus. ipse cum sex milib equi¬

Expanded text:
vertenti, apud Tharsum bello opvertenti, apud Tharsum bello opponit. Nec pugnae mora, omnes caeca rabie in ferrum ruunt. Macedones toties a se victis hostibus animosi: Persae nisi vincant, mori praeoptantes. Raro in ullo praelio tantum sanguinis fusum est. Sed Darius cum vinci suos videret, mori in bello paratus, persuasu suorum fugere compulsus est. Hoc praelio Asiae vires et regna conciderunt, totusque Oriens in potestatem Macedonici cessit imperii atque ita attrita est in hoc bello Persarum omnis fiducia, ut post hoc nullus rebellare ausus sit patienterque Persae post imperium tot annorum iugum seruitutis acceperint. Alexander xxxnn continuis diebus castrorum praedam percensuit; Persepolim, caput Persici regni, famosissimam confertissimamque opibus totius orbis inuasit; Darium uero cum a propinquis suis uinctum conpedibus aureis teneri conpetuit. itaque iusso ut subsequeretur exercitu ipse cum sex milibus equi
Abbreviated transcription (Latin):
num sine tributis eẽ mandaret:
concessit omĩa. Inde ad aliasur¬
bes profectus. Mrum urbem an¬
tiquissimam & forentissim ã fidu¬
tia karthaginensium sibi cogna¬
torum obsistentẽ oppressit & cepit.
Ex in syriam.rhodum. atq egyptũ.
ꝑtinaci furore ꝑuadit. Iñ ad tẽplũ
iouis hãmonis ꝑgit. ut mendatio
ad tempus composido. ignominiã
sibi patris in certi & infamiam
a dultere matͥs aboleret. Nam
accersitum ad se fani ipsius anti¬
stitem. ex occulto monuit qͥd s̃
tanquam consulenti responde¬
riuelit: sicut historici eorũ dicunt.
Ita certus alexander fuit. nobisq
ꝓdidit. diis ipsis surdis & mutis.
uel inpotestate ẽẽ antistitis quid
uelit fingere: uł inuoluntate cõ¬
sulentis. quid malit audire.Re¬
uertens abhammone ad t̃cium
ꝑsicum bellum: alexandriam
in egypto condidit. Darius uero
spe pacisamissa. quadraginta .iii.
milia peditum. & centũ milia
equitum. alexandro ab egipto re¬

Expanded text:
num sine tributis esse mandaret, omnia num sine tributis esse mandaret, omnia concessit. Inde ad alias urbes profectus, Tyrum urbem antiquissimam et florentissimam, fiducia Carthaginensium sibi cognatorum obsistentem, oppressit et cepit. Exin Syriam, Rhodum atque Aegyptum, pertinaci furore pervadit. Inde ad templum Jovis Hammonis pergit, ut mendacio ad tempus composito, ignominiam sibi patris incerti et infamiam adulterae matris aboleret. Nam accersitum ad se fani ipsius antistitem, ex occulto monuit quid sibi tanquam consulenti responderi velit, sicut historici eorum dicunt. Ita certus Alexander fuit nobisque prodidit, diis ipsis surdis et mutis, vel in potestate esse antistitis quid velit fingere; vel in voluntate consulentis, quid malit audire. Revertens ab Hammone ad tertium bellum Persicum, Alexandriam in Aegypto condidit. Darius vero, spe pacis amissa, quadringinta quatuor millia peditum, et centum millia equitum, Alexandro, ab Aegypto re
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat exercitum: & ꝑsarum tra¬
diturum potentiam. Ideoq nemi¬
nem alium in tali stola uidens: cũ
hunc enĩ animaduertissem. ha¬
bensuisionis & probationis no¬
cturnȩ memorrã salutaui Exiñ
arbitror diuino iuuamine dele¬
ctum clarumq uicisse. uirctitẽq
soluisse ꝑsarum: pretẽa & omnia
quȩ meo corde sꝑantur ꝓuentura
confido. Postquam parmenioni lo¬
cutus ẽ principem sacerdotum ho¬
norans. accurrentib reliqͥs sacerdo¬
tib ad ciuitatem usq ꝑuenit.
Ad templum ascendens sacrificauit
deo: scđdm sacerdoti sostensionem.
Ipsi autem principi sacer dotum
& reliquis sacerdotib. munificen¬
ter multa donauit. Oblato uͦ ei
uolumine danihelisin quo scͥptũ
erat quendam grecorũ ꝑdicurũ
ꝑsarum potentiã: arbitratus se ip¬
sum eẽ quem scͥptura significabat.
conuocans iudeos iussit petere
quasuellent acciꝑe donationis.
Principe uero petente ut liceret
patriisuti legib & septimũ an¬

Expanded text:
dicebat exercitum, et Persarum tradicebat exercitum, et Persarum traditurum potentiam: ideoque neminem alium in tali stola videns cum hunc animadvertissem, habens visionis et probationis nocturnae memoriam, salutavi; exinde arbitror me divino juvamine delectum, Dariumque vicisse, virtutemque solvisse Persarum. Praeterea et omnia quae meo corde sperantur proventura confido. Postquam Parmenioni locutus est, principem sacerdotum honorans, accurrentibus reliquis sacerdotibus, ad civitatem usque pervenit. Ad templum ascendens sacrificavit Deo, secundum sacerdotis ostensionem: ipsi autem principi sacerdotum et reliquis sacerdotibus munificenter multa donavit. Oblato vero ei volumine Danielis, in quo scriptum erat quemdam Graecorum perditurum Persarum potentiam, arbitratus seipsum esse quem Scriptura significabat, convocans Judaeos, jussit petere quas vellent accipere donationes. Principe ergo petente ut liceret patriis uti legibus, et septimum an
Abbreviated transcription (Latin):
stolis: reli ꝗuia multitudo cũ ue¬
stib albis occurrunt. Sic enim
pͥncipi sacerdotum consulenti.
dñs ꝑ somnium ostenderat. in¬
dignationem posse regis effuge.
Alexander uero solus adiit. & no¬
men dei quod inaurea lamina
erat scͥptum ad orauit. pͥncipẽ¬
q sacerdotum pͥmus ueneratꝰ ẽ.
Omnib uero iudeis una uoce alex¬
andrum salutantib & circũstan¬
tib regib syriȩ & reliquis. boc
facientem hoc stupuerunt. corrup¬
tamq regis mentem putauerunt.
Parmenius uero solus eum introga¬
uit dicens. cur eum omnib ado¬
rantib. ipse adorasset pͥncipem sa-¬
cerdotum gentis uidee. Cui ille.
Non hunc inquit adoraui: s dm̃
cuius principatu sacerdotii func¬
tus ẽ. Nam ꝑ somnium in huius¬
modi eum habitu conspexi:adhuc
in dio ciuitate macedonie consti¬
tutus. Dumq mecum cogitassẽ
posse asiam uincere:incitauit me
nequaquã negligere. s confident̃
transire. Nam se ꝑducturum meũ

Expanded text:
stolis, reliqua multitudo cum vestolis, reliqua multitudo cum vestibus albis, occurrunt. Sic enim principi sacerdotum consulenti Dominus per somnium ostenderat indignationem posse regis effugere. Alexander autem solus adiit, et nomen Dei quod in aurea lamina erat scriptum, adoravit, principemque sacerdotum primus veneratus est. Omnibus vero Judaeis una voce Alexandrum salutantibus, et circumstantibus regibus Syriae et reliquis, hoc facientem stupuerunt corruptamque regis mentem putaverunt. Parmenius vero solus eum interrogavit dicens: Cur eum omnibus adorantibus, ipse adorasset principem sacerdotum gentis Judaeae. Cui ille, Non hunc, inquit, adoravi, sed Deum cujus principatu sacerdotii functus est. Nam per somnium in hujusmodi eum habitu conspexi, adhuc in Dio civitate Macedoniae constitutus. Dumque mecum cogitassem an possem Asiam vincere, incitavit me nequaquam negligere, sed confitenter transire. Nam se perducturum meum
Abbreviated transcription (Latin):
boreges & alexander & dariꝰ
uulnerantur. act̾am diu certa¬
men anceps fuit: quoadusq
fugeret darius. Ex in cedes ꝑ¬
sarum subseqruuta ẽ. Ibi tunc
peditum octoginta milia. eqͥtũ
ce cidere pedites centum tͥgin¬
ta: equites centum quinquagin¬
ta. In castris ꝑsarũ multũ auri
ceterarũq opum reꝑtum int̾
captiuos castrorũ mat̾ & uxor
eademq soror. & filie duȩ da-¬
rii fuere: quarum redemptio¬
nem darius cum etiam oblata
regni dimidia parte ñ impe¬
trauisset: tc̃io cunctis ꝑsarum
iurib sociorumq auxiliis con¬
tractis. bellum instaurat. Sed
dum hec darius agit. alexander
parmenionem adintiadendam
ꝑsicam classem cum copiismit¬
tit. ipse in syriam ꝓficiscitur: ubi
ex multis sibi regib cum infulis¬
ultro occurrentib a lios allegit:
alios mutauit. alios ꝑdidit. In de
dotum cum iacinti.na & aurea
stola habens etiam suꝑ caput cy¬
darim ac lãminam aureã. cȩteri
uero sacerdotes cum byssims

Expanded text:
bo reges et Alexander et Darius bo reges et Alexander et Darius vulnerantur: ac tam diu certamen anceps fuit, quoad fugeret Darius. Exinde caedes Persarum 183 secuta est. Ibi tunc peditum octoginta millia, equitucecidere pedites centum triginta, equites centum et quinquaginta. In castris Persarum, multum auri caeterarumque opum repertum est. Inter captivos castrorum, mater et uxor eademque soror et filiae duae Darii fuere: quarum redemptionem Darius cum etiam oblata regni dimidia parte non impetravisset, tertio cunctis Persarum viribus sociorumque auxiliis contractis, bellum instaurat. Sed dum haec Darius agit, Alexander Parmenionem ad invadendam Persicam classem cum copiis mittit, ipse in Syriam proficiscitur, ibi ex multis sibi regibultro occurrentibus alios allegit, alios mutauit, alios perdidit, Tyrum dos cum jachinctina et aurea stola, habens super caput cydarim et laminam auream, occurrivero sacerdotes cum byssinis
Abbreviated transcription (Latin):
tatur. obsessam expugnatamq
cepit:ac direptiom dedit. Inde¬
nuntiatur sibi cdarii cũ magnis
copiis aduentus. Tmens angustias
quib merat locorum. taurũ mon¬
tem mira celeritate transcendit:
& quingentis stadiis sub unadie
cursu transmissis tharsũ uenit.
Ibiq cum sudans in cidium ꝑfri¬
gidum amnem descendisset ob¬
riguit: contractuq neruorum
ꝓximus fuit morti. Interea da¬
rius cum trecentis milib pe¬
ditum. & centum milib equitũ.
in aciem ꝓcedie. Mouebat hec
multitudo hostium etiã alexan¬
drum. maxime respectu pauel¬
tatis sue: quamuis iam pridẽ
sexentis milib hostium eadẽ
paucitate suꝑatis non solũ ñ q¬
mere pugnam. s etiam uictoriã
suꝑare didicisset. Itaq cũ intͤ
iactum teli utq constitisset ex¬
ercitus. & intentos ad signum
belli populos. discurrentes pͥn¬
cipes uariis incitam̃tis accue-¬
rent. in gentib utrimq animis
pugna committit᷑. in qua am¬

Expanded text:
tatur, obsessam expugnatamque tatur, obsessam expugnatamque cepit ac direptionuntiato sibi Darii cum magnis copiis adventu, timens angustias quibus inerat locorum, Taurum montem mira celeritate transcendit, et quingentis stadiis sub una die cursu transmissis, Tarsum venit: ibique cum sudans in Cydnum praefrigidum amnem descendisset, obriguit, contractuque nervorum proximus morti fuit. Interea Darius cum trecentis millibus peditum et centum millibus equitum in aciem procedit. Movebat haec multitudo hostium etiam Alexandrum maxime respectu paucitatis suae, quamvis jam pridem sexcenta millia hostium eadem paucitate superatis non solum non timere pugnam, sed etiam victoriam sperare didicisset. Itaque cum intra jactum teli uterque constitisset exercitus, et intentos ad signum belli populos discurrentes principes variis incitamentis acuerent, ingentibus utrimque animis pugna committitur. In qua am
Abbreviated transcription (Latin):
lexancler uero macedonum¬
rex patͥ philippo successit
in regnum. Qui primam exꝑienti¬
am animi & uirtitis suȩ. comp̃ssis
celerit̃ grecorum motib dedit: qͥ¬
bus auctor. ut abimꝑio macedonũ
deficerent. demostenes orator. au¬
ro ꝑsarum corruptus extiterat.
Itaq atheniensib bellum dep̃can¬
iȩ & thessaliȩ uectigales fecit.yl¬
liricos & thracas translato mox
abhinc bello domuit. In de profec¬
turus ad ꝑsicum bellum: omnes
cognatos ac proximos suosinter¬
fecit. Inxxercitum eius fuerunt
peditum trigintã milia duo. e¬
clxxx. Hactam parua cũ manu.
uniuersum terrarum obem u¬
trum mirabilius ste quia uice¬
rit. an quia aggredi ausus fu¬
erit. incertum ẽ Primo eius
cum dario rege congressu. de.
milia ꝑsarum in acie fuere:
quȩ non minus arte alexandri
suꝑata quam iurtute mace¬
donum terga uerterunt.
Magna igitur cedes ꝑsarũ fuit.
in exercitu uero alexandri.cxx.
tes defuere. Deinde gordien frigie
ciuitatem que nunc sardis uoci¬

Expanded text:
lexander vero rex Macedonum patri Philippo successit in regnum, qui primam experientiam animi et virtutis suae, compressis celeriter Graecorum motibus, dedit. Quibus auctor ut ab imperio Macedonum deficerent, Demosthenes orator, auro Persarum corruptus, exstiterat. Itaque Atheniensibus bellum deprecaniae et Thessaliae vectigales fecit. Illyrios et Thracas, translato mox abhinc bello, domuit. Inde profecturus ad Persicum bellum, omnes cognatos ac proximos suos interfecit. In exercitu ejus fuerunt peditum triginta duo millia, e. Hac tam parva cum manu universum terrarum orbem, utrum mirabilius sit quia vicerit, an quia aggredi ausus fuerit, incertum est. Primo ejus cum Dario rege congressu, sexcenta millia Persarum in acie fuere, quae, non minus arte Alexandri superata quam virtute Macedonum, terga verterunt. Magna igitur caedes Persarum fuit. In exercitu vero Alexandri centutes defuere. Deinde Gordien Phrygiae civitatem, quae nunc Sardis voci
Abbreviated transcription (Latin):
in ordine. Hic uero uͥ ꝑsarũ reg¬
ni finem ostendunus. italiamq
romanorum seruitio subiectã.
finem presentis statui imponere
lbri:. qui continet inse areȩdi¬
ficatione templi iso ad interi¬
tum alexandri magniannos
Hextus narrationis qualit̃ ptholome¬
us philadelphus eleararum summũ sa¬
cerdotẽ iudeorũ honorauit munerib.
seniorib sapientissimis ad se uenire
fecit. & diuinas leges int̾pretari iussit.
De adiueris int̾ romanos & karthaginien¬
sesterra maric prelis. & innumera mł¬
titudine exut̾sq partib hoĩum int̃fec-¬
ta. quȩ continua miserorũ bella ꝑannos

Expanded text:
in ordine. Hic vero ubi Persarum regin ordine. Hic vero ubi Persarum regni finem ostendimus, Italiamque Romanorum servitio subjectam, finem praesenti statui imponere libro. Qui continet in se, a reaedificatione templi usque ad interitum Alexandri Magni, annos Textus narrationis, qualiter Ptholomaeus Philadelphus Eleazarum summum sacerdotem Judaeorum honoravit muneribus senioribus sapientissimis ad se venire fecit, et divinas leges interpretari jussit.De diversis inter Romanos et Carthaginenses terra marique praeliis, et innumera multitudine ex utrisque partibus hominum interfecta, quae continua miserorum bella per annos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdigiis etiam eo tempore diu̾sis
t̃rebatur. Nam && sanguinẽ tunc
t̃ra scaturiens emanauit. & de
fontib cruor fluxit. de cęlouͦ lac
in modum pluuie cecidit: t̾ra etiã
tremuit. cumromani adu̾suspy¬
centes in acie quantum iactus ẽ
teli constitissent. Quo etiamin
norum a tholomeo primũ romã
missi. amicitiam impetrauert̃.
Ariminus etiam & beneuentus ei¬
uitates ãromanis condite sunt.
Apius claudius cecus. romȩ clarus
habetur: qui aquam claudiam
induxit inurbem. & uiã apiã
strauit. Serapis ingressusẽ a¬
lexandriam. sostratus eniduis
forum etiam in alexandria con¬
struxit. seleuchus antiochiã.
laoditiam. seleuciã apamiam.
edessam. beroeã && pelamurbes
condidit. quarum antio chiã
.xii. anno regni sui extruxit.
orum. alexander magnus mace¬
do annis .u. regnauit. ex qͦ mo¬
narchiam orbis optinuit. An¬
ni uͦ precedentes .uii. quib reg¬
nauerat. antequã ꝑsarũ solũet
potentiam: non computant᷑

Expanded text:
prodigiis etiam eo tempore diversis prodigiis etiam eo tempore diversis terrebantur. Nam et sanguis tunc e terra scaturiens emanavit, et de fontibus cruor fluxit. De coelo vero lac in modum pluviae cecidit: terra etiam tremuit, cum Romani adversus Picentes in acie, quantum jactus est teli, constitissent. Quo etiam innorum a Ptholomaeo primum Romam missi amicitiam impetraverunt. Ariminus etiam et Beneventus civitates a Romanis conditae sunt. Appius Claudius Caecus Romae clarus habetur, qui aquam Claudiam induxit in urbem, et viam Appiam stravit. Serapis ingressus est Alexandriam, Sostratus Enidius forum etiam in Alexandria construxit. Seleucus Antiochiam, Laodiceam, Seleuciam, Apamiam, Edissam, Beroeam et Pelam urbes condidit, quarum Antiochiam duodecimo anno regni sui exstruxit. orum, Alexander Magnus Macedo annis quinque regnavit, ex quo monarchiam orbis obtinuit. Anni vero praecedentes septem quibus regnaverat antequam Persarum solveret potentiam, non computantur
Abbreviated transcription (Latin):
enses quamuis nondum hostes ad¬
iudicati: uinci tam̃ a romanis se
posse senserunt. Que resoccasi¬
onem tribuit belloꝵ atq certa¬
minum inter affricanos atq ro-¬
manos: que bella diu ꝓtracta.
acnimium seunssima. utq exꝑti
sunt popłi. quãuis demũ roma¬
n cumnimio sudore uictoresex¬
isterent. Post tarentinã uero cla-¬
dem picentes uicti. semꝓnio con¬
sule. salentint uero picentib additi
uicti sunt. Postremi italorũ infi¬
dem uulsini opulentissimi etrus¬
corum hac necessitate ꝑuenerunt:
implorantes opem ãromanis. ad¬
uer sus seruos quondam suos. qͥ
lib̾tatẽ a dñis data contra ipsos
se erexerant. tͣnslataq inse re¬
publica dñabantur. S hi quoq
ex consultu senatus. duce fabio
gurgite penas dederunt debitas.
Sic demum subiecta atq ã roma¬
nis dñata ẽ italia. Licet enĩ foris
gererentur hȩc que p̃misimus:
intus duturnis ac uariiscladib
populus affligebatur romanus.

Expanded text:
enses, quamvis nondum hostes adenses, quamvis nondum hostes adjudicati, vinci tamen a Romanis se posse senserunt. Quae res occasiones tribuit bellorum atque certaminum inter Africanos atque Romanos. Quae bella diu protracta ac nimium saevissima utrique experti sunt populi, quamvis demum Romani, cum nimio sudore victores exstiterint. Post Tarentinam vero cladem, Picentes victi Sempronio consule, Sallentini vero Picentibus additi victi sunt. Postremi Italorum in fidem Volsci opulentissimi Etruscorum hac necessitate pervenerunt, implorantes opem a Romanis adversus servos quondam suos qui libertate a dominis data, contra ipsos se erexerant, translataque in se republica dominabantur. Sed hi quoque ex consultu senatus, duce Fabio Gurgite, poenas dederunt debitas. Sic demum subjecta atque a Romanis domita est Italia. Licet enim dum foris gererentur haec quae praemisimus, intus diuturnis morbis ac variis cladibus populus affligebatur Romanus,
Abbreviated transcription (Latin):
tina uictoria ostendit populi ro¬
mani fortitudinẽ. senatus sapi¬
entiam. ducum magnitudinẽ.
nec alius pulchrior. inurbem
auc speciosior tͥumphus intͣuit.
Ante hunc diem. nichil pret̾ peco¬
ra uulscorum greges sabinorum.
carpenta gallorũ. fracta samnitũ
arma uiderunt. Tum aut̃ si cap¬
tiuos aspiceres. molosi thessales ma¬
cedones. bracius. apulus atq lu¬
canus si põpam. aurũ. purpurã.
signa. tabulȩ. tarentineq deliciȩ.
s nichillibentius popłs romanꝰ
aspexit. quã illas quastimuerat
cum turrib suis beluas. que ñ
sine sensu captiuitatis. submissis
ceruicib uictores equos seq̃bant᷑.
Pyrrusgͥ. quarto demũ anno qͦ
uenerat abitalia: uictus refugit.
tissimã spartani regni auiditate
seductus. ictu saxi in prelio occu¬
buit. Tarentini pyrri morte cõꝑta:
it̾m noua aduersus romanos aR¬
ma sollicitant. Karthaginienstũ
auxilia poscunt ꝑlegatos atq ac¬
cipiunt. Conserto p̃lio uicerunt
romani: ubi iam tunc kartagini¬

Expanded text:
tina victoria ostendit populi Romani fortitudinem, senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. Nec alius paut speciosior triumphus intrauit. Ante hunc diem nihil praeter pecora Volscorum, greges Sabinorum, carpenta Gallorum, fracta Samnitium arma uidisses: tum si captiuos aspiceres, Molossi, Thessali, Macedones, Bruttius, Apulus atque Lucanus; si pompam, aurum, purpura, signa, tabulae Tarentinaeque deliciae. Sed nihil libentius populus Romanus aspexit quam illas, quas timuerat, cum turribus suis beluas, quae non sine sensu captiuicervicibus, victores equos sequebantur. Pyrrhus igitur quarto demum anno quo venerat ab Italia victus refugit: tissimam, Spartani regni aviditate seductus, ictu saxi in praelio occubuit. Tarentini Pyrrhi morte comperta, iterum nova adversus Romanos arma sollicitant. Carthaginensium auxilia poscunt per legatos, atque accipiunt. Conserto praelio, vicerunt Romani. Ubi jam tunc Carthagin
Abbreviated transcription (Latin):
brie quondam & apuliȩ totiusq
lucanie caput. diuitiis. magni¬
cam ex lacedemoniis conditoribꝰ
cuutatem uindicaturus. cũ totis
urib epyri. thessalie. macedonie
incognitisq in id tempꝰ elephan¬
tis. mari. t̾̃ra. uiris. equis. armis.
ad dito insuꝑ ferarum terrore.
mitate & nouo odore simul acstri¬
cum in cognitas sibi beluas ampliꝰ
quam erant suspicarent᷑. fugam
stragemq late dederunt. Hoc¬
bellum in apulla. deinde inascu¬
lo melius dimicatum ẽ. curio fabͥ¬
cioq consulib. Iam quippe tror
beluarum exoleuerat. & gauismi
nutius quartȩ legionis hastatus.
uuius promoscide abscisa. mori
posse beluas ostenderat. Itaq inip.¬
saspyla congesta sunt. & intur¬
res uibrate faces tota hostiũ ag¬
mina ardentibꝰ ruinis oꝑuert̃.
nec alius cladis finis fuit. quã
nox dirimeret: postremusq fugi¬
entium rex ipse a satellitib hu¬
meros aucitis in armis siuisruit.¬

Expanded text:
bryae quondam et Apuliae totiusque bryae quondam et Apuliae totiusque Lucaniae caput, tum magnicam ex Lacedemoniis conditoribus civitatem vindicaturus cum totis viribus Epyri Thessaliae Macedoniae incognitisque in id tempus elefantis mari terra viris equis armis, addito insuper ferarum terrore rmitate et nouo odore simul ac stricum incognitas sibi beluas amplius quam erant suspicarentur, fugam stragemque late dederunt. In Apulia deinde apud Asculum melius dimicatum est Curio Fabricioque consulibus. Iam quippe terror beluarum exoleuerat, et Gaius Numicius quartae legionis hastatus unius proboscide abscisa mori posse beluas ostenderat. Itaque in ipsas pila congesta sunt, et in turres uibratae faces tota hostium agmina ardentibus ruinis operuerunt: nec alius cladi finis fuit quam nox dirimeret, postremusque fugientium rex ipse a satellitibus umero saucius in armis suis
Abbreviated transcription (Latin):
tempore tarentini romanam
forte classem pretereuntẽ & spe¬
ctaculo theatri uidentes. retra¬
cta & ꝓfligata ẽ ab eis. quã in
portum affuctam ꝑtraxerunt. Pre¬
fecti nauium trucidati. om̃s bello
utiles cesi. reliqͥ p̃cio uendit sunt.
hisnamq causis. bellum ingens exor¬
tum ẽ inter romanosatq tharen-¬
tinos. ultima hec necessitas ad egit
romanos. ꝓletariosquoq in arma
cogere.hoc ẽ eosquun urbe semꝑ
sufficiendȩ prolis causa uacabant.
militie ascͥbere. quippe cũ frustra
de ꝓle cura ẽ. nisi reb p̃sentib con¬
sulatur. Itaq irruit in uniuersos
tarentinorũ fines cum emilio con¬
sule romanꝰ exercitus. igni ferroq
uastat omĩa. plurima expugnat
oppida. iniuriam insolent̃ accep-¬
tam crudelit uindicat. Continuo
tarentinos plurimis finitimorum
p̃sidiis fultos. maxime pyrrusauxit.
qui etiam in se obmagnitudinẽ
uirium consiliorũq summam
belli nom̃q transduxit. Tarentꝰ
uero lacedemoniorũ opus. cala¬

Expanded text:
tempore Tarentinis Romanam forte classem praetereuntem, ex spectaculo theatri videntibus, retracta et profligata est ab eis. Nam in portum afflictam pertraxerunt. Praefecti navium trucidati sunt, omnes bello utiles caesi, reliqui pretio venditi sunt. His namque causis bellum ingens exortum est inter Romanos atque Tarentinos. Ultima haec necessitas adegit Romanos proletarios quoque in arma cogere, hoc est, eos qui in Urbe semper sufficiendae prolis causa vacabant, militiae ascribere: quippe cum frustra de prole cura est, nisi rebus praesentibus consulatur. Itaque irruit in universos Tarentinorum fines cum Aemilio consule Romanus exercitus, igni ferroque vastat omnia, plurima expugnat oppida, injuriam insolenter acceptam crudeliter vindicat. Continuo Tarentinos, plurimis finitimorum praesidiis fultos, maxime Pyrrhus auxit, qui etiam in se ob magnitudinem virium consiliorumque summam belli nomenque transduxit. Tarentum – Lacedaemoniorum opus, Cala
Abbreviated transcription (Latin):
Eo cempore parthi aiugo macedonũ reces¬
serunt. romani ꝑ anni spaciũ pacifice si ne
bello deguerunt: qd̾ eis non contigerat ꝑ
annorũ spactũ. ccccl .i. a tẽpore numȩ regis.
hinc secutit᷑ ingentia & grauia bella. que
int̃ romanos & gallos at histros. hilli

Expanded text:
em tempore Parthi a jugo Macedonum recedunt, Romani per anni unius spatium pacifice sine bello degerunt: quod eis non contigerat per annorum spatium 450, id est, a tempore Numae regis. Hinc sequuntur ingentia et gravia bella, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
secutus. cum togatam galliam re¬
geret. placentiȩ obuit. Iam sexto
uolumini finem inponere decreui.
rit bella tam romanorũ curilia &
ext̃nis ubiq ꝑmixta quamq etiam
iudeorum que dicta sunt. uel etiã
que se cuntur. qui sic s
continuatim seriȩ temporum & ma¬
lis sequacib coheserunt. uibri saltĩ
termino separentur. Erplis libun
uor hyrcanus atq eius fã aristobolus
dẽ potestate regni confligunt. pomptium
iudicem ꝓuocant. ex quo romanis subduntͥ¬
Qualiter erassus spoliauerit templũ. ii.¬
& parchico bello mox ẽ extinctus. de patit
etiam & matre herodis. & fr̃ib atq soro¬
re & aliter affricanus historiographus
quam iosephus de eodem patre horo¬
dis sentiret. iii.¬
Ne lucullo qui mitridatẽ & tigranembel¬
lo uicit. & de pompeio euis successore. qui

Expanded text:
secutus, cum Togatam Galliam resecutus, cum Togatam Galliam regeret, Placentiae obiit. Nunc sexto volumini finem imponere decrevi, ut bella tam Romanorum civilia et externis ubique permixta, quam etiam Judaeorum, quae dicta sunt, vel etiam quae sequuntur, quia si sibi continuatim serie temporum et malis sequacibus cohaeserunt, libri saltem termino separentur. LIBER Cum Hircanus atque ejus frater Aristobolus de regni potestate confligunt, Pompeium judicem provocant: ex quo Romanis subduntQualiter Crassus spoliaverit templum, et Parthico bello mox est exstinctus. De patre etiam matreque Herodis, et fratribus atque sorore. Et quod aliter Africanus historiographus quam Josephus de eodem patre Herodis sentiret. De Lucullo, qui Mithridatem et Tigranem bello vicit. Et de Pompeio, ejus success
Abbreviated transcription (Latin):
intercipientes nauium comineatus.
s etiam insulas ꝓuitiasq uastan¬
tes: impunitate sceleris & auidita¬
te prede uulgo sese associantibus
inimmensum augebantur. quos¬
gneus pompeius post multã qui¬
dem uastationem quam
terra mariq diu egerant. mira
tamen celeritate compressit. Fodẽ
tempore cretam insulam ꝑ bienniũ
metellu s euertit. diuturnoq
bello domitam in potestadem redegit.
legesq minois romanis legib ꝑmu¬
uicta armenia ac mesopomia. ac ni¬
sibin capta. sẏria in romanam diti¬
onem cessit: quȩ hucusq ꝑ reges
macedonum ab alexandro possessa
fuerat. Quo in tempore oratius
flaccus. satiricus poeta. libtino pa¬
tre uenosi nascitur. apollodoruis uͦ
ꝑgamenus grecusorator preceptor
calidii & augusti clarus habetur.
Igitur que de catilina & lentulo si¬
ue cycerone salusturs scribit. hoc
gesta sunt tempore. Marcus etiam
callidus orator clarus habetur. qͥ
bello ciuili postea cȩsarianas partes

Expanded text:
intercipientes nauium commeatus intercipientes nauium commeatus sed etiam insulas prouinciasque uastantes, inpunitate sceleris et auiditate praedae uulgo sese adsociantibus inCn. Pompeius 378 post multam quidem vastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate compressit. Eodem tempore Cretam insulam per biennium Metellus evertit, diuturnoque bello domitam in potestatem redegit, legesque Minois Romanis legibus permuvicta Armenia ac Mesapotamia, ac Nisibin capta, Syria in Romanam ditionem cessit, quae hucusque per reges Macedonum ab Alexandro possessa fuerat. Quo in tempore Horatius Flaccus satyricus poeta libertino patre Venusi nascitur. Apollodorus vero Pergamenus, Graecus orator, praeceptor Galidii et Augusti, clarus habetur. Igitur quae de Catilina et Lentulo, sive Cicerone, Salustius scribit, hoc gesta sunt tempore. Marcus etiam Callidus orator clarus habetur, qui bello civili postea Caesarianas partes
Abbreviated transcription (Latin):
erat. expilatam atq incensam reli¬
querunt. Lucullus miserorum
hostium in testina clade ꝑmotꝰ:
celeri occursu inmissum restrin¬
xit incendium. Ita misera ciuitas
uersa uice hostium sociorumq.
unde defendenda disꝑdita. & uñ
disꝑdenda. seruata ẽ. At uͦmarcus
lucullus qui curioni in macedonia
successerat. totam bessenorum gentẽ
bello appetitam. indedi tionem
recepit. Preterea lucullus transgressꝰ
enfraten & tẏgrin. apud tigranocer¬
tam urbem cum mitridate & tigra
ne congressus. paruissima suorum
manu magnum hostiũ numerum
occidit. Nam triginta mitia homi¬
num in eo bello cesa referuntuR.
aufugit. diademate & thiara ne
agnosceretur abiectis. Tunc ad
lucullum totius pene orientis sup¬
plices uenere legati. Imminente hy¬
eme. ꝑ armeniam in mesopotami¬
am regressus. nisibin urbem illis
tunc locis inclitam expugnauit.
& cȩpit. Hisdem dieb pirate ꝑ oĩa
sparsi maria. & iam non tantum

Expanded text:
erat, expilatam atque incensam relierat, expilatam atque incensam reliquerunt. Lucullus, miserorum hostium intestina clade permotus, celeri occursu immissum restinxit incendium. Ita misera civitas, versa vice, hostium sociorumque, unde defendenda, disperdita; et unde disperdenda, servata est. At vero M. Lucullus, qui Curioni in Macedonia successerat, totam Bessorum gentem bello appetitam, in deditionem recepit. Praeterea Lucullus, transgressus Eufratem et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mitridate ne congressus paruissima suorum manu magnum hostium numerum occidit; nam triginta milia hominum in eo bello caesa referuntur. aufugit diademate et tiara ne agnosceretur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices uenere legati; imminente hieme per Armeniam in Mesopotamiam regressus Nisibin urbem illis tunc locis inclitam expugnauit et cepit. Isdem diebus piratae per omma sparsi maria et iam non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ad ortus uicit. fugauitq in quo
prelio plus quam undecim milia
marianorum militum in t̾fecta
referuntur. Lucullus postea cũ
eodem mario nauali prelio con¬
gressus: triginta duas nauesre¬
gias. & complures onerarias
aut demersit. aut cȩpit. Mul¬
ti ibi exhis quos silla conicpse¬
rat interempti sunt. Marius po¬
sera die de spelunca ubi latebat ex¬
dractus. meritas hostilis animi pe¬
nasluit. Fodem uero lucullus im¬
petui appamiam uastauit. & sub
monte o lympo prius admunitis¬
simam ciuitatem captam expug¬
natamq diripuit. Mitridates ad¬
uersus bizantiũ instructa classe na¬
iugans. tempestate correptus. octo¬
ginta rostratas naues ꝑdidit. Ipse
cum quassa iam naui mergeretur.
inmeoparonem seleuci piratȩ ipso
pirata iubente transiliuit. in de
senopen ac post annison cũ ma¬
gna difficultate ꝑuenit. ILncul¬
los senopen expugnaturus obse¬
derat. Hac seleucus archipira. &
dechares spado. qui p̃sidii causa p̃¬

Expanded text:
adortus uicit fugauitque: in quo adortus uicit fugauitque: in quo proelio plus quam undecim milia Marianorum militum interfecta referuntur. Lucullus postea cum eodem Mario navali praelio congressus, triginta et duas naves regias et complures onerarias, aut demersit aut cepit. Multi ibi ex his quos Sylla proscripserat, interempti sunt. Marius, postera die de spelunca ubi latebat extractus, meritas hostilis animi poenas luit. Eodem vero Lucullus impetu Apamiam vastavit, et sub monte Olympo, Prusam, munitissimam civitatem, captam expugnatamque diripuit. Mitridates adversus Bizantium instructa classe navigans, tempestate correptus, octoginta rostratas naves perdidit. Ipse cum quassa jam navi mergeretur, in meoparonem myoparonem Seleuci piratae, ipso pirata juvante, transilivit. Inde Senopem ac post Anison cum magna difficultate pervenit. Lucullus Senopem expugnaturus obsederat. Hanc Seleucus archipirata et Cleochares spado, qui praesidii causa prae
Abbreviated transcription (Latin):
siam ꝓfugerunt. atq iñ meoniã
digressi. in colles camposq ma¬
renos in ciderunt. ubi non solum
montes usti. uel saxa quasi quadam
fuligine offuscata cernuntur: uerũ
etiam campi ambusto solo squalidi.
ꝑquinquaginta milia passuum
sine ullo ignis uł fornacis inditio. &
pendulo in ꝓfundum cinere putres
iacent. Trib etiam locis torride uo¬
ragines ostenduntur. quas greci
physasuocant. in quib diuober¬
rantes inopinatis tandem ꝑiculis
exempti sunt. & clam in regis
castra uenerunt. Diodarus rex
gallo greciȩ. prefectos regis bello
trucidauit. Interea mitridates apd̾
cyricum eadem mora qua obside¬
bat obsessus. in magnampenur.¬
am pestilentiamq exercitum su¬
um coartauit. Nam plus quam
trecenta milia hominum fame
& morbo in eadem obsidione ami¬
sisse fertur. Ipse cum paucis
arrepta naui clam fugit ecastris.
Lucullus in cruento milite specca¬
tor cladis aliene. nouum genus uic¬
torie a deptus est. Mlox marium

Expanded text:
siam profugerunt atque inde in Maeoniam siam profugerunt atque inde in Maeoniam digressi in colles camposque Inarimos inciderunt. ubi non solum montes usti uel saxa quasi quadam fuligine ob-\' fuscata cernuntur, uerum etiam campi ambusto solo squalidi per quinquaginta milia passuum sine ullo ignis uel fornacis indicio et pendulo in profundum cinere putres iacent; tribus etiam locis torridae uoragines ostenduntur, quas Graeci physas uocant. in quibus diu oberrantes inopinatis tandem periculis exempti sunt et clam in regis castra uenerunt. Deiotarus rex Gallograeciae praefectos regis bello trucidauit. Interea Mithridates apud Cyzicum eadem mora, qua obsidebat, obsessus in magnam penuriam pestilentiamque exercitum suum coartauit. nam plus quam trecenta milia hominum fame et morbo in eadem obsidione amisisse fertur; ipse cum paucis arrepta naui clam fugit e castris. Lucullus, incruento milite spectator cladis alienae, nouum genus uiotoriae adeptus est; mox Marium
Abbreviated transcription (Latin):
breui ducem fecit. in locum ar¬
chelat: qui se adsyllam cũ uxore
liberisq contulerat. Marius &
eumachus duces ã matridate ad¬
uersus lucullũ missi. magno ex¬
ercitu breui congregato cum
publico rutilio apud calchedonã
congressi sunt. cũq plurima ex¬
ercitus ipsius parte ceciderunt.
Lucullusmitridatem cizicenos obsi¬
dentem fossa cinxit. eumq quod
faciebat pati compulit. atq ad ipsos
cizicenos ut bono animo eẽnt. nun¬
tium misit unum ex militib nan¬
di peritum. qui duob utrib susp̃n¬
sus. mediam ipse regulam tenens
plantisq subremigans septẽ milia
passuum transm eauit. Mitrida¬
tes inopla laborans. partem copia¬
rum instructam armis domum
abire precepit. quam lucullus ex¬
cipiens uniuersam disꝑdidit. Nã
amplius quam quindecĩ milia
hominum tunc interfecisse nar¬
ratur. Tunc etiam fannius qui se
mitridati uinxerat. & mechrofa¬
nes regius precor amamerco uicti.
cum duob milib equitum in me¬

Expanded text:
breui ducem fecit in locum Arbreui ducem fecit in locum Archelai, qui se ad Sullam cum uxore liberisque contulerat. Marius et Eumachus duces a Mithridate aduersus Lucullum missi, magno exercitu breui congregato cum P. Rutilio apud Chalcedonam congressi sunt eumque cum plurima exercitus ipsius parte ceciderunt. Lucullus Mithridatem Cyzicenos obsidontem fossa cinxit eumque quod faciebat pati conpulit atque ad ipsos Cyzicenos, ut bono animo essent, nuntium misit unum ex militibus nandi peritum: qui duobus utribus suspensus mediam ipse regulam tenens plantisque subremigans septem milia passuum transmeauit. Mithridates inopia laborans partem copiarum instructam armis domum abire praecepit: quam Lucullus excipiens uniuersam disperdidit, nam amplius quam quindecim milia hominum tunc interfecisse narratur. tunc etiam Fannius, qui se Mithridati iunxerat, et Metrophanes regius praetor a Mamerco uicti, cum duobus milibus equitum in Moe
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu. mitridatis filium exasia
ad militopolim fugat. stationẽq
regis inuadit. ipsumq ꝑgamo pel¬
lit. fugientemq insecutus. apud
pitanam obsedit. & ꝓfecto cepis¬
ser. si lucius luculus eiuilib di̾cor¬
diis curam rei publice pretulisset.
eumq mari coartare obiecta.
classe uoluisset. In de fimbria ili¬
ensib iratus. a quib pro syllanȩ
partis studio obiectu portarum
repulsusuidebatur. ipsamurbẽ
ilium. antiquam illam romȩ pa¬
rentem funditus cede incendioq
deleuit. s eam sylla continuo re¬
formauit. Idem fimbrta apd̾ thiati¬
ram cum exercitu sylle obfide¬
tetur: desperatione ad actus.
in templo esculapii manu sua in¬
terfectus ẽ. fanius & marius de
exercitu fimbriȩ profugi. mitrida¬
ti sese adiunxerunt: quoꝵ horta¬
tu mitridates cum sertorio ꝑ lega¬
tos in hispaniam missos fedus
pepigit. Sertorius ad eũ marcũ
marium firmandi fȩderis causa
misit. quem rex apud se retentũ

Expanded text:
exercitu Mitridatis filium ex Asia exercitu Mitridatis filium ex Asia ad Militopolim fugat, stationemque regis invadit, ipsumque Pergamo pellit, fugientemque insecutus, apud Phitanam obsedit. Et profecto cepisset, si Lucius Lucullus civilibus discordiis curam reipublicae praetulisset, eumque mclasse uoluisset. inde Fimbria Iliensibus iratus, a quibus pro Sullanae partis studio obiectu portarum repulsus uidebatur, ipsam urbem Ilium, antiquam illam Romae parentem, funditus caede incendioque deleuit. sed eam Sulla continuo reformauit. idem Fimbria apud Thyatiram cum ab exercitu Sullae obsideretur, desperatione adactus in templo Aesculapii manu sua interfectus est. Fannius et Magius de exercitu Fimbriae profugi Mithridati sese adiunxerunt: quorum hortatu Mithridates cum Sertorio per legatos in Hidpaniam missos foedus pepigit. Sertorius ad eum M. Marium firmandi foederis causa misit: quem rex apud se retentum
Abbreviated transcription (Latin):
tridates. lectissima septuaginita
milia militum archelao in sub¬
sidium misit ex asia. Sedõ prelio
diogenes archelai filius trucidat᷑
est. Tercio bello. om̃s copiȩ. quas
archelaus habebat: extincte sun
Nam .xx. milia militum eiusinpa¬
ludem pulsa. cum sylle fidemim¬
plorarent: in saciabili uictorisira
interfecta sunt. tandemq alia
influmen coacta ac necata reliqͥ
miserorum passim trucidati sunt.
Porro mitridates. in asia nobilissi¬
marum urbium princi pesocriðe
bonaq eorum publicare animo
intenderat. Cumq iam mille
sexcentos ita inter fecissent ephe¬
si exemplum uerentes. excluso p̃¬
sidio eius portasobiecerunt. simi¬
liter smyrnei. sardi. colophonii.
trallianiq fecerunt. ꝑturbatus
mȩtridates. ꝑ archelaum ducem
suum cum sylla pacem pepigit.
Interea fimbria marianorũ scele¬
rum satelles. homo omniũ auda¬
cissimus. flaccum consulem cui
legatus erat apud nichomediam
occidit. ac mox arrepto arrepto

Expanded text:
tridates lectissima septuaginta tridates lectissima septuaginta millia militum Archelao in subsidium misit ex Asia. Secundo praelDiogenes, Archelai filius, trucidatus est. Tertio bello omnes copiae quas Archelaus habebat exstinctae sunt. Nam viginti millia militum ejus in paludem pulsa, cum Syllae fidem implorarent, insatiabili ira victoris interfecta sunt: totidemque alia in flumen coacta ac necata, reliqui miserorum passim trucidati sunt. Porro Mitridates in Asia nobilissimarum urbium principes occidere, bonaque eorum publicare animo intenderat. Cumque jam mille et sexcentos ita interfecisset, Ephesini exemplum verentes, excluso praesidio ejus, portas objecerunt. Similiter Smyrnei, Sardi, Colophonii Trallianique fecerunt. Perturbatus Mitridates per Archelaum ducem suum cum Sylla pacem pepigit. Interea Fimbria, Marianorum scelerum satelles, homo omnium audacissimus, Flaccum consulem, cujus legatus erat apud Nicomediam, occidit: ac mox arrepto
Abbreviated transcription (Latin):
niam simili exitu afflixit. pulsis ex
ea philemene & nichomede regib.
Cumuenisset ephesum crudeli pre¬
cepit edicto. ut ꝑtotam asiam qui¬
cunq inuenti eẽnt ciues romani sub
una die omnes necarentur. & factũ
est. nec explicari aut comprehendi
ullomodo uerbispotest. quȩ tunc
multitudo romanoꝵ ciuiũ cesa sit.
quismeror plurimarum ꝓuinciarũ.
quis gemitus occidendorum parit̃
atq occidentium fuerit. cum sin¬
guli quiq aut prodere innocen¬
tes hospites & amicos. aut ipsipi¬
clitari pena hospitium cogeren᷑.
Archelaus quoq dux mitridatis
cum centum uiginti milib pedi¬
tum atq equitum. in achaiam
premissiis. athenas cunctamq
tione obtinuit. Sylla cui pꝰ con¬
sulatum mitridaticum bellũ ob¬
uenerat. archelaum apud pyreũ
atheniensium portum septempli¬
ci muro communitum diuobse¬
dit. ipsam atheniensium urbẽ cepit.
postea iusto prelio cum archelao
chelai interfecta. uix mille suꝑfu

Expanded text:
niam simili exitu afflixit, pulsis ex niam simili exitu afflixit, pulsis ex ea Philomene et Nicomede regibus. Cum venisset Ephesum, crudeli praecepit edicto ut per totam Asiam quicunque inventi essent cives Romani, sub una die omnes necarentur. Et factum est. Nec explicari aut comprehendi ullo modo verbis potest quae tunc multitudo Romanorum civium caesa sit. Quis moeror plurimarum provinciarum, quis gemitus occidendorum pariter atque occidentium fuerit, cum singuli quique aut prodere innocentes hospites et amicos, aut ipsi periclitari poena hospitum cogerentur. Archelaus quoque, dux Mitridatis, cum centum viginti millibus peditum atque equitum in Achaiam praemissus, Athenas cunctamquetione obtinuit. Sylla, cui post consulatum Mitridaticum bellum obvenerat, Archelaum apud Pyreum Atheniensium portum, septemplici muro communitum, diu obsedit, ipsamque Atheniensium urbem vi cepit; postea justo praelio cum Archelao chelai interfecta, vix decem millia
Abbreviated transcription (Latin):
cepit. In de prius quam ipsum spar¬
tagum ad caput silari fluminis
castra metantem bello ad grederet᷑.
gallos auxiliatores eius germanos¬
q suꝑauit. equib triginta tria
milia hominum cum ipsis ducib
occidit. Nouissime ipsum sparta¬
gum disposita acie congressum
maximasq cum eo fugiquorũ
copias ꝑculit. Nam sexaginta mi¬
lia eorum cȩsa. sex milia capta refe¬
runtur tͥa milia ciuiũ romanoꝵ recep¬
ta sunt. Ceteri qui ex hoc bello lapsi
oberrabant. ꝑ complures ducesfre¬
quenti indagine contriti sunt.
Gitur mitridates rex ponti atq ar¬
menie. postquam nichomedem by¬
thinie regem amicũ populi romani
regno priuare molitus ẽ atq a sena¬
tu monitus si facere temptaret bel¬
lum sibi ãpopulo romano inferen¬
dum fore: iratus capadotiam con¬
tinuo ꝑuasit. atq expulso ab ea
ariobargane rege. cunctam proum¬
tiam igni ferroq uastauit. bithiniã
deinde pari clade corripuit.paflago¬

Expanded text:
cepit. inde priusquam ipsum Sparcepit. inde priusquam ipsum Spartaoum ad caput Silari fluminis castGallos auxiliatores ejus Germanosque superavit, e quibus triginta tria millia hominum cum ipsis ducibus occidit. Novissime ipsum Spartagum disposita acie congressum, maximasque cum eo fugitivorum copias perculit. Nam sexaginta eorum millia caesa, sex millia capta referuntur; tria millia Romanorum recepta sunt; caeteri, qui ex hoc bello lapsi oberrabant, per complures duces frequenti indagine contriti sunt. Igitur Mitridates, rex Ponti atque Armeniae, postquam Nicomedem Bithyniae regem amicum populi Romani regno privare molitus est, atque a senatu monitus, si id facere tentaret, bellum sibi a populo Romano inferendum fore: iratus, Cappadociam continuo pervasit, atque expulso ab ea Ariobarzane rege cunctam provinciam igni ferroque vastavit. Bithyniam deinde pari clade corripuit. Paflago
Abbreviated transcription (Latin):
legerunt. Nam chrixo decẽ mili¬
um multitudo. spartago autẽ
triplex tunc numerus fuisse
fertur. Ynomaus enim iam in
suꝑiore bello fuerat occisus. Ita¬
q cum cedib incendus. rapinis.
stuprisq omnia miscerent: in ex¬
equiis captiue matrone quȩ se
dolore uiolati pudoris necauerant.
militum pͥncipes ediderunt. Denide
confules gelius & lentulus aduersũ
eos cum exercitu missi. quorũ gelius
acerrime pugnantem prelio crixũ¬
oppressit. lentulus asparthago su¬
ꝑatusaufugit. Post etiam colla¬
tis frustra ambo consules copiis ac¬
cepta graui clade fugerunt. Dehinc
gaium cassium proconsulem. id est
sparthagus oppressum bello int̾fecit.
Itaq exterrita ciuitate non ininore
prope modometu quam subhan¬
nibale circa portas fremente trepi¬
dauerat: senatus crassum cum legi¬
onibus consulem nouoq supplem̃
to militum misit. Is mox ut fugia¬
uorum pugnam miit: sex milia
eorim interfecit. nonaginta uero

Expanded text:
legerunt. nam Crixo decem mililegerunt. nam Crixo decem milium multitudo, Spartaco autem triplex tunc numerus fuisse refertur. Oenomaus enim iam in superiore bello fuerat occisus. itaque cum caedibus incendiis rapinis stuprisque omnia miscerent, in exsequiis captiuae matronae, quae se dolore uiolati pudoris necauerat, militum principes, ediderunt. deinde consnles Gellius et Lentulus aduersum eos cum exercitu missi, quorum Gellius Crixum acerrime pugnantem proelio oppressit, Lentulus a Spartaco superatus aufugit. post etiam conlatis frustra ambo consules copiis, accepta graui clade, fugerunt. dehinc C. Cassium proconsulem idem Spartacus oppressum bello interfecit. itaque exterrita Ciuitate non minore propemodum metu, quam sub Hannibale circa portas fremente trepidauerat, senatus Crassum cum legionibus consulum nouoque supplemen to militum misit. is mox ut fugitiuorum pugnam iniit, sex milla eorum interfecit, nongentos uero
Abbreviated transcription (Latin):
& pamphiliam crudelissime ad¬
ortus. dum subdere studet pene
deleuit. Lyciam & urbes ens ob¬
sessas obpressasq cepit. Preterea
olimpum montem ꝑuagatus.
fasidem euertit. coricum diruit.
tauri quoq montis latera inci¬
liciam uergentia ꝑscrutatus. isau¬
ros bello fractos in dedicionem
redegit. Primus romanorum ꝑ
taurum duxit exercitum. ac li¬
mitem itineris fecit. Triennio
emenso quo bellum gestum ẽ.
is aurici nomen assumpsit. Cosco¬
nus ꝓconsule sortitus ylliricum.
ꝓtrita subactaq dalmatia. salo¬
nasurbem florentissimam post
bicnnium tandem expugnauit
iiiͬi. capue a ludo gnei lentuli disfu¬
gerunt. qui continuo ducibus
chrixo & ynomao gallis. & spar¬
thago trache. uesubium montem oc¬
cupauerunt. unde erumpentes
clodii pretoris qui eos obsidione
cinxerat castra expugnauerunt.
ipsoq in fugam acto. cunctam
predam auerterunt. Inde ꝑcon¬
sentiam & mecapontum circum¬
ducti: ingentia breui agmina col¬

Expanded text:
et Pamphyliam crudelissime adet Pamphyliam crudelissime adortus dum subdere studet, paene deleuit. Lyciam et urbes eius obsessas oppressasque cepit. praeterea Olympum montem peruagatus Phasidem euertit, Corycum diruit, Tauri quoque montis latera in Ciliciam uergentia perscrutatus Isauros bello fractos in dicionem redegit; primus Romanorum per Taurum duxit exercitum ac limitem itineris fecit. triennio emenso, quo bellum gestum est, Isaurici nomen adsumpsit Cosconius proconsule sortitus Illyricum, protrita subactaque Delmatia Salonas, urbem florentissimam, post biennium tandem expugnauit quattuor Capuae a lude Cn. Lentuli diffugerunt : qui continuo ducibus Crixo et Oenomao Gallis et Spartaco Thrace Vesuuium montem occupauerunt; unde erumpentes Clodii praetoris, qui eos obsidione cinxerat, castra expugnarunt, ipsoque in fugam acto cuncta in praedam auerterunt. inde per Consentiam et Metapontum circumducti, ingentia breui agmina col
Abbreviated transcription (Latin):
minutus ẽ. postremo ipse sertorius
ac sine mora. ꝑdeditionem recepit.
aut euertit. Interea macedonicum
bellum claudius sortitus. uarias gen¬
tes quȩ rhodopeis montib circum¬
fuse sunt. ac tunc macedoniam
crudelissime populabantur. nã int̃
cȩtera dictu audituq horrida. que
in captuios agebant. raptiscum po¬
culo opus eẽt humanorum capitũ
ossib cruentis capillatisq adhuc
ac ꝑ interiores cauernas male esfosso
cerebro oblitis. auide ac sine hor¬
rore tanquam ueris poculis ute¬
bantur. quarum cruentissimi
atq immanissimi scordiscierant.
Hasitaq ut dixi claudius pellere
macedoniȩ finib attemptauit.
magnisq se malorum molibus
obiecit. Unde cum animo eger
& curis circum septus. morbo in¬
suꝑ correptus eẽt: in deriit. huꝰ
successor scribonius attemptata¬
rum suꝑiore bello gentium um
declinans. in dardaniam arma
conuertit. eamq suꝑauit. Publi¬
us uero seruilius ex consule. ciliciã

Expanded text:
minutus est. postremo ipse Sertorminutus est. postremo ipse Sertorac sine mora per deditionem recepit ac evertit. Interea Macedonicum bellum Claudius sortitus, varias gentes, quae Rhodopeis montibus circumfusae sunt, ac tunc Macedoniam crudelissime populabantur, subegit. Nam inter caetera dictu audituque horrida quae in captivos agebant, captis, cum poculo opus esset, humanorum capitum ossibus, cruentis capillatisque adhuc, ac per interiores cavernas male effosso cerebro oblitis, avide ac sine horrore tanquam veris poculis utebanatque immanissimi Scordisci erant — has itaque, ut dixi, Claudius pellere Macedoniae finibus bello adtemptauit magnisque se malorum molibus obiecit: unde cum animo aeger et curis circumsaeptus, morbo insuper correptus esset, interiit. huius successor Scribonius adtemptatarum superiore bello gentium uim declinans, in Dardaniam arma conuertit eamque superauit. Publius uero Seruilius exconsule Ciliciam