comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menbris eccła que ÷ corpus xp̃i adunatur. Sacramentum ⁊ res. ipsũ cor¬
pus xp̃i ⁊ sanguis Res ꝗͣtum ad illas speties. quib sig̾catur. Hec res it̾m
sacmentũ ÷ alterius rei .s. unitatis capitis ⁊ menbroꝵ ꝙͣ efficit fides corꝑis
⁊ sanguinis dñi. ⁊ ista res sac̾menti uirtus appellatur. D̾r ⁊ spũalis caro xͥ¬
diuina de qua ipse dicit. Caro mea. uere ÷ cibus: uł caro que crucifixa ÷
sepulta. De hac spu̾ali carne dic̃ ihcͣ. Qui manducat carnem mea̾ in me
efficitur. Nec alienari ab illius panis calicis q ꝯsortio: ⁊ si an̾quã pane᷑ illũ
comedat de hoc scło migraui̾t. in unitate corporis xp̃i ꝯstitutus. Sacra¬

Expanded text:
membris Ecclesia, quae est corpus Christi, adunatur. Sacramentum et res, ipsum cormembris Ecclesia, quae est corpus Christi, adunatur. Sacramentum et res, ipsum corpus Christi et sanguis: res quantum ad illas species quibus significatur. Haec res iterum sacramentum est alterius, scilicet unitatis capitis et membrorum quam efficit fides corporis et sanguinis Domini; et ista res sacramenti virtus appellatur. Dicitur divina, de qua ipse dicit: Caro mea vere est cibus , vel caro quae crucifixa est et sepulta. De hac spirituali carne dicit Jesus: Qui manducat carnem meam, in me efficitur; nec alienari ab illius panis calicisque consortio, et si antequam illum panem comedat de hoc saeculo migraverit, in unitate corporis Christi c
Abbreviated transcription (Latin):
ment᷑um tantũ. alt̾m ꝙ ÷ sacramentũ ⁊ res sacramenti. t̾cium ꝙ ÷ res tantũ.
Sacramentũ ⁊ non res: ipse sp̾es inusibiles scł panis ⁊ ium. ⁊ ea que ibi uisibi¬
liter cebebrantur. ut fractio. depositio. eleuatio. Sacramentum N.⁊: sacra¬
te rei signum. Signum autẽ ÷: ꝙ p̃ter spetiem quam gerit. facit aliquid
in mente uenire. Hec autẽ uisibilia faciunt in mente: fideliũ uenire: mor¬
tem. uł sepulturam. uł ad celos ascensionem. ⁊ totum ordinem rei cuiꝰ sacͣ¬
menta sunt. In hoc ÷ speties panis ⁊ uni dñͣr sacramenta corporis ⁊ san¬
gunis dñi: qr sicut pane ⁊ uino pͣ om̃ib aliis cibis seu potibus corpus refi¬
citur. ita uero illo cibo. ueroq potu. anima ad ueram uitam nutritur.
Cum eccła qͦ sepissime in sacra scͥptura dicat corpus xpͣi. ⁊ huius corporis
panis ⁊ uinũ sacͣmenta eẽ leguntur. qr sicut panis ex multis granis¬
unus efficitur. uinũ ex multis acinis in uinum ꝯfluit. ita ex pluribus

Expanded text:
tantum. Sacramentum et non res, sunt species visibiles, id est panis et vini; et ea quae ibi visibiliter celebrantur, ut fractio, depositio, elevatio. Sacramentum enim est sacrae rei signum. Signum autem est quod praeter speciem quam ingerit facit aliquid in mentem venire. Haec autem visibilia faciunt in mentem venire mortem, vel sepulturam vel ad c species panis et vini dicuntur sacramenta corporis et sanguinis Dominici; quia sicut pane et vino prae omnibus aliis cibis sive potibus corpus reficitur, ita illo vero cibo veroque potu anima ad veram vitam nutritur. Cum Ecclesia quoque saepissime in sacra Scriptura dicatur corpus Christi, et hujus corporis panis et vinum sacramenta esse leguntur; quia sicut panis ex multis granis efficitur unus, vinum ex multis racemis in vinum confluit; ita ex plurimis
Abbreviated transcription (Latin):
rum errorem non silentio pͣterire nobis uisum ÷ : occasio̾s illoꝵ uerboꝵ
que xp̃c dixit. Non hoc corpiis ꝙ uidetis manducat᷑i estis. ⁊ bibituri illũ
sangume que fusuri sunt qui me crucifigunt. s sacmentũ aliꝙ uob̾
ꝯmendaui. Quidã ausi sunt dice̾ in altari nͣ ẽẽ ueritatẽ corꝑis xp̃i. s solũ
sacmentũ. ⁊ non rem ipsam. ⁊ ut dicut appellatur corpus xp̃i. sicut dictũ
tendit ꝙ a nobis eredenctum sit dicens. accipite hoc ÷ corpus meum. It amb̾a.
in libro de sac̾mentis. anteqͣ. ꝯsecretur ÷ panis. Ubi uerba autͣ xp̃i accosseriit.

Expanded text:
rum errorem non silentio praeterire nobis visum est. Occasione illorum verbrum errorem non silentio praeterire nobis visum est. Occasione illorum verborum quae Christus dixit: Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, et bibituri illum sanguinem quem fusuri sunt qui me crucifigent; sed sacramentum aliquod vobis commendavi; quidam ausi sunt dicere in altari non esse veritatem corporis Christi, sed solum sacramentum et non rem ipsam. Et ut dicunt, appellatur corpus Christi sicut dictum tendit quid a nobis credendum sit, dicens: Accipite, hoc est corpus meum . Item Ambrosius in libro De sacrament
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯficimus corpus ex uirgine ÷.⁊ ꝙ hic queris nature ordine̾ in xp̃i corpore.
cum pͣter naturam ipse sit domini partus ex uirgine : ⁊ qͣ uis non sit
posł ꝯsecͣtionem panis atq uinum ꝙ prius erat panis ⁊ uinum. sp̃es
irrideremur. si nos sanguinẽ sum̾e iud̾e̾nt. Iuerit᷑ ⁊ͣ in quo sint ille sp̾es
⁊ sapor ille. Nonn. possumus dice̾ ꝙ sit in sub̾a panis ⁊ uini cũ non sit ibi
h̾t corpus xpͣi rotundam figurã in se. s qualẽ in iuditio õs uisuri sumus.
S cui creare de nichilo ⁊ formatũ ⁊ formam fuit facile: mutare ⁊ ꝯseruare
teri ritũ. ad gustus suffragium remanent ista ꝑ se. subsistentia ad corpꝰ
dñi. qͦdãmodo obtegendũ ꝙ in forma ⁊ in nat᷑a sua sub illis uere ꝑsistit.
quidã dic̾e̾ p̃sup̾serut᷑. ⁊ qr clarius fit lumͣ ꝯꝑatio̾e tenebrarũ. illo¬

Expanded text:
conficimus corpus, ex Virgine est. Quid hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, conficimus corpus, ex Virgine est. Quid hic quaeris naturae ordinem in Christi corpore, cum praeter naturam ipse sit Dopost consecrationem panis, neque vinum quod prius erat panis et vinum; species irrideremur si nos sanguinem sumere viderent. Quaeritur in quo sit illa species et sapor ille. Non enim possumus dicere quod sint in substantia panis et vini cum non sit ibi habet corpus Christi rotundam figuram in se, sed qualem in judicio visuri sumus. Sed cui creare de nihilo et formatum et formam fuit facile, mutare formatum et conservare que ad mysterii ritum, ad gustus suffragium, remanent ista subsistentia ad corpus Domini quodammodo obtegendum, quod in forma et in natura sua sub illis vere persistit.quidam dicere praesumpserunt. Et quia clarius fit lumen comparatione tenebrarum, illo
Abbreviated transcription (Latin):
Tͣ dixit. qnͣ discipuł corpus ⁊ sanguinom suum dedit. dicens. Accipi¬
tẽ hoc ÷ corpus meũ. ⁊ c̃. ⁊ sicut tunc panem illum ⁊ calicem in uerum
corpiis. ⁊ in uerum sanguine̾ suo u̾bo ꝯmutauit: ita indubitant̃ credimus
u̾ba illa a sac̾dote eo ordine. ⁊ ea intentiõe dicta: panẽ ⁊ uinũ in uerũ corpꝰ
xpͣi. ⁊ in uerũ sanguine᷑ ꝯmutari. hec namq tria ad istũ sac̾mentũ ꝯficren¬
dum necessaria sunt. ordo. actio. intentio. Ordo ut sit sac̾dos. actio ut illau̾¬
aliud doceat. quomodo hoc factum sit : s non hñt tunc illam efficatiã. qr
non ad hoc dñr. Quãuis aut̃ sub̾a panis in corpus xp̃i uertatur: non tnͣ corpꝰ¬
ram patris ascendit. ⁊ quomͦ non augmentaretur illud in ꝙ transit. eius
uoluntati ⁊ potentie ascͥbatur. qui idem corpus de uirgͣ ⁊ sine uiri semine
prodire fecit. Ambuos uis. Pretͣ nature ordinem uͥgo generauit. ⁊ hoc qd̾¬

Expanded text:
 dixit, quando discipulis corpus et sanguinem dedit, dicens: Accipite, hoc est corpus meum , etc. Et sicut tunc panem illum et calicem in verum corpus et in verum sanguinem verbo suo commutavit, ita indubitanter credimus verba illa a sacerdote eo ordine et ea intentione dicta panem et vinum in verum corpus Christi et in verum sanguinem commutare. Haec autem tria ad istud sacramentum necessaria sunt. Ordo, actio, intentio. Ordo, ut sit sacerdos; actio, ut verba ialium doceat quomodo hoc facturus sit; sed non habent tunc illam efficaciam, quia non ad hoc dicuntur. Quamvis autem substantia panis in corpus Christi convertatur, non tamen corpuram Patris ascendit, et quomodo non augmentetur illud in quod transit, ejus voluntati et potentiae ascribatur qui idem corpus de virgine et sine viri semine prodire fecit. Ambrosius: Praeter naturae ordinem virgo generavit; et hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
ost legem moysi successit lex euu̾głii. de De baptismo.¬
baptico in aqua in penitentiam. Sola i. corpora abluebat: peccata uero ñ
tollebat. Ad ꝙ ergo utile: ut p̃pararet baptismum xp̃i. sicuti catheras¬
mus bapt̾ precedit. Qs̾ autem dicit se baptizare in penitentia sic potest
exponi .÷. docens penitentiam. Penitentes enim baptirabat. ⁊ ita licet ille¬
baptismus nuliam conferret remissionẽ: eis tamen ꝑ penitentiam et ꝑ¬
cireu̾cisionẽ q̃ adhuc habrbant statũ. poterant saluari. Uł ita exponi pot̾.
Baptizabat in penitentiã .i. in signum penitentie. Signaculum enim erat
penitentre baptismus ioħ̾is. qr sicut aqua abluebat corpora: ita penitentia
adhuc begalia haberent statum. s qi eius abolitio ibi cepit ostendi. Se s.
ante passionẽ legalia finem habuissent: non tunc dñs cum discipulis su¬
iohs. Non habemus de auctor it ate certum. tamen dicut᷑ quidã qđ in
nomine uenturi. It queritur qr non ꝯferebat remissionẽ. qr non ad hoc¬

Expanded text:
ost legem Moysi successit lex Evangelii, de baptizo in aqua in poenitentiam . Sola enim corpora abluebat, peccata vero non tollebat. Ad quid ergo utile? Ut praeparet ad baptisma Christi, sicuti catechismus baptismum praecedit. Quod autem se dicit baptizare in poenitentiam, sic potest exponi, id est docens poenitentiam. Poenitentes enim baptizabat. Et ita licet baptismus ille nullam conferret remissionem eis, tamen per poenitentiam et circumcisionem quae habebant, adhuc statim poterant salvari. Vel ita potest exponi: Baptizabat in poenitentiam, id est in signum poenitentiae. Signaculum enim erat poenitentiae baptismus Joannis; quia sicut aqua abluit corpora, ita poenitentia adhuc legalia haberent statum, sed quia ejus abolitio ibi coepit ostendi. Si enim ante passionem legalia finem habuissent, non tunc pderet baptismum, non habemus de auctoritate certum. Quidam tamen dicunt quod in nomine venturi. Item si quaeritur, quare non conferebat remissionem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
peccati solutus ÷. Quare nec a peccato plene uistificatus ÷ cunis debito
adhuc tenetur. s post susceptionẽ sacͣmenti plene mundatus ÷. ⁊ si mo¬
reretur tunc sine oĩ dilatione iret in głam. Si oppoitur qr nullum
pecc̾m inpunitũ: dicimus ꝙ ip̃a ꝯtricio cordis. mors qͦ ipsa ⁊ͣ̃ erubes¬
centia quã patitur dum nudus baptizatur. non relinqͥt pecc̾m impu¬
nituͣ. Si aliquis fidem hns cum dibectio̾e uelit baptizari. ⁊ non potͣ
articło necessitatis intͣueniente. c̾dimus ꝑ ineffabilem dĩ mĩam a pre
tentiã suã. ⁊ quãuis ꝑ sacramenta salutem dare decreuit : pot̾ tamen.
et dat sine eis salutem. Qui possint baptizare.

Expanded text:
peccati solutus, quare nec a peccato plene justificatus cujus debito adhuc tenetur. Sed post susceptionem sacramenti plene mundatus est; et si moreretur tunc sine dilatione iret in gloriam. Si opponitur quod nullum peccatum impunitum, dicimus quod ipsa contritio cordis, mors quoque ipsa etiam erubescentia quam patitur dum nudus baptizatur, non relinquunt peccatum impunitum. Sed si aliquis fidem habens cum dilectione velit baptizari et non potest, articulo necessitatis interveniente, credimus eum per ineffabilem Dei misetentiam suam; et quamvis per sacramenta salutemdare decreverit, potest tamen et dat sine eis salutem. CAP. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
decernuntur. Collatio qr in eo apłi omtͣm fidei integritatẽ ꝯtulerunt.
Discessuri .N. ab inuicem simbolum .i. totuis fidei collationem ediderunt.
Ista que p̃cedũt bapt̾ non ꝯferunt remissionẽ: ad qͥd gͦ ualet: Minuut
ync uidendũ ẽ de sacramento ꝯfirmationis. Dicunt auctores
ꝙ hoc sacͣmentũ a sac̾dotib suͣmis. tantũ dari deb&. sicut in
tẽpore apłoꝵ ab eis solũmodo cdatũ fuit: ⁊ si ab alio trad̾etur irritũ hab̾e¬
tur. Ex quo.i. qd̾ lib sacͣmentũ ꝯtra institutionẽ. celebratur. ĩ irritũ
deputatur. Eusebiis ꝑ manus impositiõis sacͣmentũ magna uenerati
one tenendũ ÷. ꝙ ab aliis ꝑfici non potͣ nisi a sũmis sac̾dotib: nec tẽpore
irritũ ⁊ uacuum habebitur. nec intͣ eccłastica repitabitur sacͦmen¬
ta. Queritur que sit efficatia sacramenti. huiꝰ .s. cũ in baptismo ple

Expanded text:
discernuntur; collatio, quia in eo apostoli omnem fidei integritatem contulerunt. discernuntur; collatio, quia in eo apostoli omnem fidei integritatem contulerunt. Discessuri enim ab invicem symbolum, id est totius fidei collationem ediderunt. Ista quae praecedunt baptismum non conferunt remissionem. Ad quid ergo valent? Minuunt  SEXTUS. DE SACRAMENTIS CONFIRMAquod hoc sacramentum a summis sacerdotibus tantum dari debet. Sicut in tempore apostolorum ab eis solummodo datum fuit; et si ab alio traderetur, irritum haberetur. Ex quo enim quodlibet sacramentum contra institutionem celebratur, irritum deputatur. Euone tenendum est: quod ab aliis perfici non potest nisi a summis sacerdotibus. Nec tempore irritum et vacuum habebitur; nec intra ecclesiastica reputabitur sacramenta. Quaeritur quae sit efficacia hujus sacramenti, scilicet cum in baptismo plen
Abbreviated transcription (Latin):
Aus̾ in libro ad clardanũ. Si usquã ad eo in illo puero acceleratus ÷ usus uo-¬
luntatis ⁊ ro̾nis. ut intra uiscera mat̾na iam posset agnosc̾e̾. cred̾e. qd̾ in
aliis paruulis etas ut possint expectatur: in miraculis ÷ habendũ. diui¬
ne potentie. non ad humane trahendum exemplum nature. Nam qnͣ deus
ua sanctificaui te. tñ illa sc̾ificatio qua efficimur templũ dei. non ÷ nͥ rena
nisi prius nascatur. Unde illa sc̾ificatio iheremie pot̾ scd̾m pͣdestinatio¬
neͣ non inꝯuenient᷑ intelligi. sicut filios appellat euu̾głium nondũ re
gen̾a̾tos. Ecce ꝙ ays̃ dubitanter loquitur inde. ⁊ nicħ inde asserit. Po¬
tuit .n. ẽẽ ut ab ut̾o a peccõ orig̾ mundarẽtur. s non ÷ de hoc in aliis re¬
gula tͣhenda. ꝙ in istis ꝑ miracłm ÷ factum. & hoc iu̾ similiꝰ. Uł lici non
Simbolum dr̃ signum uł collatio. Signum: qr eo fideles ab infidelibus

Expanded text:
Augustinus in Libro ad Dardanum: Si usque adeo in illo puero acceleratus est usus voluntatis et rationis ut intra viscera materna jam posset agnoscere et credere, quod in aliis parvulis ut possint aetas exspectatur; in miraculis est habendum divinae potentiae, non ad humanae trahendum exemplum naturae. Nam quando vva, sanctificavi te . Tamen illa sanctificatio qua efficimur templum Dei, non est nisi renatm . Non enim renascitur homo nisi prius nascatur. Unde illa sanctificatio Jeremiae potest secundum praedestinationem non inconvenienter intelligi, sicut filios appellat Evangelium nondum regeneratos. Ecce quod Augustinus dubitanter loquitur inde; et nihil inde asserit. Potuit enim esse ut ab utero a peccato originali mundarentur; sed non est de hoc in aliis regula trahenda quod in istis per miraculum est factum. Et hoc verisimilius est. Vel licet non Symbolum dicitur signum vel collatio: signum, quia eo fideles ab infidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
xi ⁊tu.r.i.p.m. Ite᷑ peccator quacũq hora ingemuerit saluus erit. S si ꝑ
ꝯfessione᷑ cordis ÷ solutus a peccato. in ꝯfessione oris non soluetur. Ad qͥd ergo
Simiłr dr̾ ligare .i. ligatum ostend̾e. ⁊ hoc uidentur. ꝓbare istis auctori¬
tatib. ait dñs in ꝓpħa. Ego solus deleo iniquitates ⁊ peccata ppłi. It amb̾ie
Ile solus dimittit peccata. qui solus ꝓ peccatis nr̃is mortuus ⁊÷. It ieronꝰ.¬
quidam non intelligentes aliquid sumut᷑ sibi de suꝑcilio pharifeoꝵ ut ue
dap̃nare innoxios uł solue̾ se putent noxios cum apud lm̃ ñ sententia
sac̾dotũ s reoꝵs uita querat᷑. Un in leiutico ostendere se sac̾dotibus
iubentur lȩꝑsi. quos illi non faciunt lepsos. s discernut᷑ qͥ mundi ⁊
mmnundi sit̃. ita ⁊ hic. cum ꝓ offitio suo sacerdos peccatoꝵ audierit uarieta¬
tes. scit qui ligandꝰ sit. qui soluendus sit. s illas auctoritates ita int̾preta¬

Expanded text:
eccator quacunque hora ingemuerit, salvus erit . Sed si per contritionem cordis solutus est a peccato, in confessione oris non solvitur; ad quid ergoicitur ligare, id est ligatum ostendere. Et hoc videtur probari istis auctoritatibus. Ait Dominus in propheta: Ego solus deleo iniquitates et peccata populi . Item Ambrosius: Ille solus dimittit peccata populi qui solus pro peccatis nostris mortuus est. Item Hieronquidam non intelligentes aliquid sibi sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios vel solvere se putent noxios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. Unde in Levitico ostendere se sacerdotibus jubentur leprosi ; quos illi non faciunt leprosos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt. Ita et hic cum pro officio suo sacerdos peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus sit, et qui solvendus. Sed istas auctoritates ita interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
bitantem ht. S scͥptum ÷ in libro sapͥ. spͣs .s. discipline effugiet fictũ. ut
non inhabitet in corpore subdito peccatis. Un̾ uidetur ꝙ iam sit munda¬
tus a peccatis. S si ꝑ fidem ⁊ cordis ueram ꝯpunctionem ⁊ ꝯtricionẽ
iam solutus ÷ a peccatis. ꝙ in bapt̾ ei postea remittitur: Uidetur i.
ꝙ in bapt̾ nicħ remittatur ei cum sint ei prius remissa peccata.
ad ꝙ pot̾ dici. ꝙ quamiuis iste de quo loquimur uam iustus sit.
qr non h̃t uoluntatẽ peccandi. ⁊ de p̃teritis dobi: tamen nͣdum plene iusti¬
ficatus ÷. cum adhuc debito peccati teneatur. Cum .n. uulnus ꝑ ꝯfessio¬
neͣ cordis iam ostensum sit medico: restat susciꝑe eius medicinam.

Expanded text:
 sanctus disciplinae effugiet fictum; et non habitabit in corpore subdito peccatis . Unde videtur quod jam sit mundatus a peccatis. Sed si per fidem et cordis veram contritionem jam solutus est a peccatis, quid in baptismo ei postea remittitur? Videtur enim quod in baptismo nihil remittitur ei, cum prius sint ei remissa peccata. Ad hoc potest dici quod quamvis iste de quo loquimur jam justus sit, ia non habet voluntatem peccandi et de praeteritis dolet, tamen nondum justificatus est, cum adhuc debito peccati teneatur. Cum enim vulnus per confessionem cordis jam ostensum sit medico, restat ejus recipere medicinam.
Abbreviated transcription (Latin):
tur inuisibilit᷑ misterium bapt̾. cũ non ꝯteptus religionis: s articulus
necessitatis excludit. S dicunt quidam hoc retractasse augustinũ: ꝙ fal¬
sum ÷. Non N. sententiã retractauit: s exemplum ꝙ de latrone induxe¬
rat. Aus̃ in libro retͣctationis. Cum dicerem uicem baptismi passionẽ
posse hab̾e. non satis idoneum posui ȩxemplum illius latronis: quia
utrũ non fui̾t baptizatus incertum ÷. magisq baptitatum fuisse
credendum ÷. Ambrosius de ualentiniano. Uentrẽ meũ doleo ut pro¬
phetico utar exemplo. qr quẽ regenaturͦ eram amisi. Ille tn grãm ꝗͣ
poposcit non amisit. Istis auctoritatib patet. ꝙ suffic̃ fides sine sacmen¬
to non habentib tempus: ꝙ ⁊ ratio ꝓbat. Sicut .i. bapt̾ sine ꝓpria fide
ual paruulis non ualentib hab̾e fidem: ita fides non ualentib hab̾e sacͣ

Expanded text:
sibiliter mysterium baptismi, cum non contemptus religionis sed articulus necessitatis excludit. Sed dicunt quidam hoc retractasse Augustinum: quod falsum est. Non enim sententiam retractavit, sed exemplum quod de latrone induxerat. Augustinus in libro Retractationum: Cum dicerem vicem baptismi passionem posse habere, non satis idoneum posui exemplum illius latronis; quia utrum non fuerit baptizatus incertum est, magisque baptizatum fuisse credendum est. Ambrosius de Valentiniano: Ventrem meum doleo, et prophetico utar exemplo, quia quem regeneraturus eram amisi, ille tamen gratiam quam poposcit non amisit. Istis auctoritatibus patet quod sufficit fides sine sacramento non habentibus tempus, quod et ratio probat. Sicut enim baptismus sine propria fide valet parvulis non valentibus habere fid
Abbreviated transcription (Latin):
do ÷ scͥpture det̾minare p̾cedentia ꝑ sequentia. Dic̃ it alibi. Qui ꝑdide¬
rit animam suam ppͣ me inueniet eam. Itẽ qui me ꝯfessus fuerit
ticulo necessitatis non possunt sacramentum susciꝑe: queritur utruͣ
saluentur an non. Qd̃ ipsi saluentur. auctoritas ⁊ ratio satis uidentur
approbare. In euu̾głio dic̃ dñs. Qui credid̾it in me si nͣ mortuus fuerit
uiuet. & alibi. Sic .N. dilexit ds̃ mundum ut unigenitum .f.s. d. ut

Expanded text:
do est Scripturae determinare praecedentia per sequentia. Dicit enim alibi: Qui perdiderit animam suam propter me inveniet eam . Item: Qui me confessus fuerit ticulo necessitatis non possunt sacramenta suscipere, quaeritur utrum salventur an non. Quod ipsi salvantur auctoritas et ratio videntur approbare. In Evangelio dicit Dominus Qui crediderit in me, etiamsi mortuus fuerit, vivet . Et alibi: Sic enim dilexit m
Abbreviated transcription (Latin):
rus de sũmo bono. Si a pena pͣsenti homines lib̾arentur ꝑ bapt̾̃. ipsum¬
bapt̾ putarent p̾cium. non illud et̃num. Ergo soluto peccati reatu: ma¬
net tam̃ quedam tẽporalis pena ut illa uita frequentius queratur:
adhiic in utero matris sit. Ysidorus qui in matͣnis ut̾is sunt. ideo cum¬
xp̃m nasci non potest. Neq.N. dicipot᷑ regeneratio in eum. in quẽ. gn̾atio
non p̃cessit. Ays ad cdardanum. Nec renascitur qͥsq anquã natus sit. S op¬

Expanded text:
rus de summo bono: Si a poena prus de summo bono: Si a poena pipsum putarent baptismi pretium, non illud aeternum. Ergo soluto reatu peccati, manet tamen quaedam temporalis poena, ut illa uita feruentius requiratur adhuc in utero matris sit. Isidorus: Qui in maternis uteris sunt, ideo bapcundum Christum nasci non potest. Neque dici enim regeneratio in eum potest, in quem generatio non praecessit. Augustinus ad Dardanum.: Nec renasci quisquam potest
Abbreviated transcription (Latin):
tatis baptizatur filius. utrũ a uiro deber& seꝑari. Us̃dedit romanus pon-¬
tifex dicit seꝑandam ẽẽ. alioꝵ decreta negant. quib magis credimus. Ut
nus respondeat. uolo. Certum ÷ ꝙ non in sua ꝑsona respondet. It cũ q̃rit
credis in dm̃. ⁊ c̾. ⁊ patrinꝰ respondeat credo. si in ꝑsona pueri responcri non
uidetur eẽ uerũ. cum puer nondum c̾dat. si autͣ dicatur sub tali sensu
ꝙ ꝓuer credit .i. sac᷑mentum fidei suscipit. Aus̾ ad bonifaciũ episcopũ.
Itaq paruulũ ⁊ si nondum fidem illam que in credentium uoluntate
ꝯsistit hãt : iam tñ ipsuis fidri sac̾mentum fidelem facit. Nam sicut
cred̾e respondentur. ita ⁊̃ fideles uocantur. non rem ipsam mente
annuendo: s ipsius rei sac̾mentum ꝑcipiendo. ¶ Cum homo in bap¬
tismo lib̾rtur ab om̃i peccato. sob queri cur non ⁊ apena peccati. Ysido¬

Expanded text:
tatis baptizatur filius, utrum a viro debet separari, Deusdedit Romanus pontatis baptizatur filius, utrum a viro debet separari, Deusdedit Romanus pontifex dicit separandam esse. Aliorum decreta negant: quibus magis credimus. Utinus respondeat: Volo; certum est quod non in sua persona respondet. Item cum quaerit: Credis in Deum, et patrinus respondeat: Credo; si in persona pueri responderet non videtur verum cum puer nondum credat. Si autem dicatur sub tali sensu:quod puer credit, id est sacramentum fidei suscipit. Augustinus ad Bonifacium episcopum: Itaque parvulum, etsi nondum fides illa quae in credentium voluntate consistit, jam tamen fidei sacramentum fidelem facit. Nam sicut credere respondetur, ita etiam fideles vocantur, non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo. Cum homo in baptismo liberetur ab omni peccato, solet quaeri cur non et a poena peccati. Isido
Abbreviated transcription (Latin):
nomeis trinitatis. s qr baptitare non intendunt: non: Baptesmp . An
oi sac̃mento duo sunt necessaria ut forma sac̾menti feruetur: et in¬
are inaqua tñi baptismus fiat. Haumo suꝑ epłam ad romanos.
suerit aliqͥs quare in aqua solummͦ ⁊ non aliquando in umo bap
⁊ ꝯsecratur. Eui respondit beatus amb̃r icerrco uniformit a lal freit
i aqua intelligatur. q sicut aqua sordes corporis aut urestis abbiredditti
bat maclas anime. sordes q uitioꝵ emundando abstengito Aulsred dit
xp̃i latere aqua manauit. E Si de aliquo dubitatur utrũ baptizatus sit.¬
si baptirari debet. Non .N. ut dicunt sancti iteratum iudicatur: ꝙ nescitur
factum. S queritur si sccło ꝯferat ei baptismus remissionem. ꝙ non ⁊ ꝯced̾n¬
dum. qr si illud fieret: sepe baptirandus ẽẽt. ¶Si a matre causa necessi¬

Expanded text:
nomen Trinitatis; sed quia baptizare non intendunt non est baptismus. Innomen Trinitatis; sed quia baptizare non intendunt non est baptismus. In sacramento ista duo necessaria sunt, ut forma sacramenti servetur et interia baptismi. Quare in aqua tantum baptismus fiat, Haimo super Epistolam ad Romanos: Quaerit aliquis quare in aqua solummodo et non aliquando in vino baptismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius idcirco uniformiter id fieri in aqua, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis aut vestis abluit, ita baptismus maculas animae sordesque vitiorum emundando abstergit. Augustinus reddit Christi latere aqua manavit. Si de aliquo dubitatur utrum baptizatus sit, baptizari debet. Non enim, ut dicunt sancti, judicatur iteratum quod nescitur factum. Sed quaeritur an secundo conferat ei baptismus remissionem? Quod non est concedendum; quia si illud fieret, saepe baptizandum esset. Si a marre causa necessi
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscimits. ideo cypͥano meliores sumus: sicut nec petro qr gentes ite
charias pp bonifacio. Cetulerunt michi nuntii tui ꝙ sacerdor
fuit in eadem ꝓuintia. qui latinam linguam penitus ignorabat: ⁊ dum
baptirara. nesciens loqui latine fringens linguam diceretisTis rebap¬
trrare. S si ille qui baptirauit non errorem introducens ant siere sup
trlans dixis:. non possumus ꝯsentire ut denuo baptitentuti Iroer
quers de illo qui ꝓ ludo seu inimice ꝯmemoratione thatatis unmer¬
gitur si rebaptiandiis sit. Ayb̾ inde nicħ diffirit. Nc mde laqu tenrs uer
totũ iudicre ⁊ inmice ⁊ ioculatorie agitur. utrũ aꝓprobandus er̃e ap¬
tismꝰ qui sic daretur. dumum mraculum implorandum ẽẽ censerem
S non uidetur sapientib ꝙ debeat bapt̾ dici. ubi non⁊ intentio bapt¬
⁊anci sicut i mulieres qñ in balneum inmergunt pueros: inuocant

Expanded text:
agnoscimus ideo Cypriano meliores sumus; sicut nec Petro, quia gentes jagnoscimus ideo Cypriano meliores sumus; sicut nec Petro, quia gentes jcharias papa Bonifacio: Retulerunt mihi nuntii tui quod fuerit sacerdos in eadem provincia qui latinam linguam penitus ignorabat, et dum baptizaret nesciens Latine loqui, infringens linguam diceret: rater, si ille qui baptizavit, non errorem introducens aut heresim, stizans dixisset, non possumus consentire, ut denuo baptizentur; qui pro ludo vel mimice, commemoratione tamen Trinitatis immergitur, si rebaptizandus sit. Augustinus inde nihil definit, sic tamen loquens: Si totum ludicre, mimice, joculatorie agitur, utrum approbandus esset baptismus qui sic daretur, divinum oraculum implorandum esse censerem. Sed non videtur sapientibus quod debeat baptismus dici ubi non est intentio baptizandi; sicut et mulieres quando in balneum immergunt pueros, invocant
Abbreviated transcription (Latin):
nitur eis ut ostendatur errorem detestari. Illi uͦ qui ab heticis bapti¬
dantur.⁊ non in nomine trinitatis cum ad eccłam ueniunt baptirari de¬
bent : nec dicitur it̾atio. qr prius bapt̾ xp̃i non susceꝑunt. Eyprianus
tñ ⁊ quidã alii dicut heticos non posse bapt̾ xp̃i tradere. ⁊ eos qut ab he¬
ticis bapticantur rebaptirandos esse. Cyprianus. Oportae sanctificari
aquam pruis a sac̾dote. ut possit baptismo sua peccata abluere quomͦ¬
munda erunt. Nuis aut̾ pot̾ dare ꝙ ipse non babet: aut quomꝰ potest
qui uere non tradunt baptismum xp̃i.: uł ex ignerantia hoc dixer iuiis qi
nosc̾e dum eos nimiũ detestaretur. tanta eius merita usq ad dr̃i¬
umphum martirii ꝯsecuta sunt. ut ⁊ caritatis que excellebat lucs fob¬
imbratio illa fugaretur: ⁊ ut si ꝙ habebat purgandum passionis faloe
nitima tolleretur: nec nos qri baptismi u̾itatem ⁊ in h̾eticoꝵ iniquitate

Expanded text:
nitur eis, ut ostendatur error detestari. Illi vero qui ab haereticis baptinitur eis, ut ostendatur error detestari. Illi vero qui ab haereticis baptizantur et non in nomine Trinitatis, cum ad Ecclesiam veniunt rebaptizari debent; nec dicitur iteratio, quia prius baptisma Christi non susceperant. Cyprianus tamen et quidam alii dicunt haereticos non posse baptismum Christi tradere; et eos qui apud haereticos baptizantur rebaptizandos esse. Cyprianus: Opportet sanctificari aquam prius a sacerdote, ut possint baptismo suo peccata abluere. Quommunda erunt . Quis autem potest dare quod ipse non habet? aut quomodo potesqui vere non tradunt baptismum Christi; vel ex ignorantia hoc dixerunt, quod bat cognoscere, dum eos nimium detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii consecuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur; et ut si quid habebat purgandum passionis falce ultima tolleretur. Nec nos quia baptismi veritatem in haereticorum iniquitate
Abbreviated transcription (Latin):
fructus asfert. It̾ si nos dicimus uistos ee̾ oportet tanti uidicis minis tͦs.
muistrs lũsti si uoluerint. si autͣ noluerint ẽe. usti. qui in cathedra
sedent moysi: securũ me facit magister meus. de quo dicit eiꝰ spiritꝰ.
hic ÷ qui bapt̾. Iueta auctoritates pͥdictas indubitanter dicimiis. ꝙ per
quẽtũq cdetur bapt̾ si ibi seruata fui̾t sac̾menti forma .i. si in nomine sce̾
trmitatis traditur. ñ sunt rebaptizandi: qr sac̾mentum baptismi hnt:
Rem uͦ sacramenti non hnt. si errori eoꝵ ꝯsentiunt:⁊ id̾o cum ad eccłam
Manus impositio aliqn unctione crismatis fit. aliqnͣ sine crismate. ora¬
tione dicta suꝑ homine᷑. De illis qui ab heticis baptirantur nescientes
eos hereticos esse. niͣ nullo erpori eoꝵ ꝯsentientes. potͣ dici ꝙ sac̾mentũ
⁊ rem sac̾menti suscipiunt: ⁊ t̾n cum ad eccłam ueniunt. manuis suꝑ impo¬

Expanded text:
fructus affert. Item nos dicimus: Justos esse oportet tanti Judicis ministros. fructus affert. Item nos dicimus: Justos esse oportet tanti Judicis ministros. Sint ministri justi si voluerint; si autem noluerint esse justi qui in cathedra sedent Moysi, securum me fecit magister meus de quo dicit ejus Spiritus: Hic est qui baptizat . Juxta auctoritates praedictas indubitanter dicimus quod per quemcunque detur baptismus si ibi servata forma fuerit sacramenti, id est in nomine sanctae Trinitatis traditur; non sunt rebaptizandi, quia sacramentum baptismatis habent, rem vero sacramenti non habent si errori eorum consentiunt. Et ideo cum ad Ecclesiam um sanctum. Manus impositio aliquando unctione chrismatis fit, aliquando sine chrismate oratione dicta super hominem. De illis qui ab haereticis baptizantur nescientes eos haereticos esse, et in nullet rem sacramenti suscipiunt; et tamen cum ad Ecclesiam veniunt, manus superimpo
Abbreviated transcription (Latin):
abnegantes. ideo eccła eos non relptitat. qr in nomine sc̃e trinitatis bap¬
tiati sunt. ipsa ꝓfecto sac̾menti forma. ayb̃ in libro de fide ad petrum.
Si i sihe si quacumq uł scismate qͥsquam in nomine patris. ⁊f. ⁊ .s.s. bap
uirtus ÷ sacramenti non habebit. si extra eccłam catholicam ipsum sa
ille in cuius potestats᷑ datur. non qualis ille ꝑ ciniꝰ ministeriui datur
Id ÷ potestas baptismi in nullum transit: s ministerium transit ĩ bonõ.¬
⁊ in malos. Non ȩxorreat columba ministium maloꝵs. s respiciat dñi potes¬
tatem. Qd tibi facit ministͣ malus ubi bonus ÷ dñs: Neq qui plantat¬
neq qui rigat ÷ aliqͥd. s qui incrementũ dat ds̃. Si suꝑbus fui̾t minist᷑
cũ diabolo ꝯputatur:: s non ꝯtaminatur donum xp̃i. Qd ꝑ illum fluit
purũ ÷. ꝙ ꝑ illum transit liquidũ ÷. Item ꝑ lapideũ canalem transit
aqua ad areolas. in canali lapideo nicħ fructificat. s hortus plurimos

Expanded text:
abnegantes : ideoque Ecclesia non eos rebaptizat, quia in nomine sanctistizati sunt, ipsa profecto sacramenti forma. Augustinus in libro De fide ad Petrum: Si in haeresi quacunque vel schismate quisquam in nomine Patris, et Filii, et Spivirtus est sacramenti non habebit, si extra Ecclesiam catholicam ipsum sacille in cujus potestate datur; non qualis est per cujus ministerium datur. Idem: Potestas baptismi in nullum transit; sed ministerium transit in bonoet in malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; respiciat Domini potestatem. Quid tibi facit minister malus, ubi bonus est Dominus? Quid trigat est aliquid; sed qui incrementum dat Deus . Si superbus fuerit minister, cum diabolo computatur; sed non contaminatur donum Christi. Quod per illum fluit purum est, quod per illum transit liquidum est. Item: Per lapideum canalem transit aqua ad areolas. In canali lapideo nibil generat; sed hortus plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate aliqui expaganis intͣficerentur pueri. utrum saluarentur an
non: oũ ꝓ xp̃o ciuus patres eoꝵ sut̃ cultores int̾ficerentur. De qͦ nich
occisos lib̾auit. uͭt istos non despiceret. si ideo occid̾entur: s qr ñ habemꝰ
fide ⁊ dilectio̾e ⁊ corde ꝯtrito ad bapt̾ accedunt: queritur utrũ ante
ipsum bapt̾ iustificati sunt. ꝙ uidetur illa auctoritas uelle. Peccator

Expanded text:
civitate aliqua a paganis interficerentur pueri utrum salvarentur, an civitate aliqua a paganis interficerentur pueri utrum salvarentur, an non, cum pro Christo cujus patres eorum sunt cultores occiderentur? De quo nihil occisos liberavit, et istos non despiceret, si ideo occiderentur; quia fide et dilectione corde contrito ad baptismum accedunt, quaeritur utrum ante baptismum justificati sint? Quod videtur illa auctoritas velle: Pec
Abbreviated transcription (Latin):
nari. In caritate it. nullus dap̾natur S dicut non posse rẽ ut aliquis h̾at
fidem ⁊ caritate᷑. ⁊ moriatur sine baptismo. Nonn. ut dicut ꝑmitte̾t eum
dñs mori sine bapt̾: s ut mͥ uidet᷑ cum ipsi non sint ꝯsiliarii dei. stultũ et
temerariũ ÷. eos hoc affirmare. Item qui hoc dicunt .s. nullum saluari sũ
bapt uł martirio: auctoritates nobis non apponunt. Ays̃ de fide ad petrũ
I.ĩ.r.d. absq sacmento bapt̾: p̃ter eos qui in eccła catholica sine bapt̾. san¬
ex dictis ays ep̃i. Cathecuminum qͣuis in bonis oꝑibus defunctum uitam̃
hab̾e non credimus. excepto dum taxat nisi martirio sacmentũ ꝯpleat.¬
s hec ⁊ similia de ꝯtepͣnentib dicta sunt. Si quis .it. ꝯtepͥnit sacͤmentum
baptismi: ceta̾ non sufficiunt. Utrũ paruuli sine baptismo saluentur.
ueritur de paruulis qui sine bapt̾ moriuntur. non ex ꝯtẽptu religi¬
onis. s qr non potͣ eis succurri necessitate aliqua: utrum saluentur.

Expanded text:
ri. In charitate enim nullus damnatur. Sed dicunt non posse esse ut aliquis habeat fidem et charitatem et moriatur sine baptismo. Non enim, ut dicunt, permitteret eos mori sine baptismo. Sed, ut mihi videtur, cum ipsi non sint consiliarii Dei, stultum est et temerarium eos hoc affirmare. Item qui hoc dicunt, scilicet nullum salvari sine baptismo vel martyrio, auctoritates nobis opponunt: Augustinus De fide ad PetDei; absque sacramento baptismi praeter eos qui in Ecclesia catholica sine baptismate sanex dictis Anselmi episcopi: Catechuminum quamvis in bonis operibus defunctum vitam habere non credimus, excepto duntaxat nisi sacramentum maim contemnit sacramentum baptismatis, caetera non sufficiunt. CAP. VI. Utrum parvuli sine baptismo salventur. Quaeritur de parvulis qui sine baptismate moriuntur, non ex contemptu religionis, sed quia non potest succurri eis necessitate aliqua: utrum salventur?
Abbreviated transcription (Latin):
re sac̾menti suscipiunt paruuli. ubicũq ⁊ a quibcũq baptirent᷑ in noi̾e
sancte tͥnitatis: in quib non requiritur ꝓpria fides. Adulti qͦ si ꝓpͥa fide
accedunt. ⁊ sacramentũ ⁊ rem sacmenti habent. In istis ꝓpͥa fides requiri¬
tur. sine qua nullã remissionẽ ꝯsequuntur. Sacramentum et non rem.
nisi peniteat ueteris uite: nouam inchoare non potest. Ab hac peni¬
tentia cum baptizantur paruuli soli inmunes sunt: nondũ it possͣ¬
uti lib̾o arbitrio. Petrus quoq in actib apłoꝵ sic loquit᷑ ad uideos dicnͣs.
agite penitentiam. ⁊ baptiretur unus qͥsq ur̃m. S supͣdictis opponit᷑¬

Expanded text:
unt parvuli ubicunque et a quibuscunque baptizantur in nomine sanctae Trinitatis, in quibus non requiritur propria fides Adulti quoque, si propria fide accedunt, et sacramentum et rem sacramenti habent. In istis proptia fides requiritur, sine qua nullam remissionem consequuntur. Sacramentum et non rem nisi poeniteat veteris vitae, novam inchoare non potest. Ab hac poenitentia cum baptizantur parvuli soli immanes sunt; nondum etiam uti possunt libero arbitrio. Petrus quoque in Actibus apostolorum sic loquitur ad Judaeos, dicens: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisqu
Abbreviated transcription (Latin):
nos uisus. nec fallitur. ꝙ e̾e̾t si cred̾e̾tur. sic frangitur ut uidetur. nec illu¬
sio ÷ ꝙ ad utilitatẽ ⁊ non ad deceptionẽ fit. sicut nec istud ꝙ xp̃c se ostnͣ¬
dit duob discipłis in forma ꝑegrini. Alii dicunt ꝙ sicͣ spes panis ÷ ibi. ⁊
ñ ÷ alicuiꝰ rei que ibi sit. s panis qui fuit ⁊ non ÷. ita fractio ⁊ ibi. s nor
⁊ alicuiꝰ rei que ibi sit. s fractio panis cũ t̾n non sit ibi panis. ⁊ hoc uidet᷑

Expanded text:
nos visus nec fallitur. Quod esset si crederetur sic frangi ut videtur. Nec illusio est quod ad utilitatem et non ad deceptionem fit, sicut nec illud quod Christus ostendit se duobus discipulis in forma peregrini. Alii dicunt quod sicut species, panis est ibi et non est alicujus rei quae ibi sit, sed panis qui fuit, et non est; ita fractio est ibi, sed non est alicujus rei quae ibi sit, sed fractio panis cum tamen ibi non sit panis. Et hoc videtur
Abbreviated transcription (Latin):
estis qͥ accepistis bapt̾ in nomine xpͣi ihu: qr tͣcia die resurrexit ipse a
bapt̾. nicħ ueriꝰ respondĩ pot̃. quam ipsi sensistis. Quia in una fide nicħ
offic̃ eccłt ꝯsuetudo diu̾sa. qr cum in trib subsistentiis una sub̾a ÷. repre¬
hensibile nullatenus ee̾ potͣ infantẽ in bapt̾. uł tͣ. uł semel m̾gere: quin
trib m̾sionib ꝑsonarũ trinitas. ⁊ in una potͣ diuinitatis singularitas
designari. Ecce ꝙ ex ista auctoritate licet semel merge̾ tantũ. nobis
t̾n indetur ꝙ magis sit usus eccłȩ seqndus. Haino suꝑ epłam ad romanosi
qr ꝙ intelligebat s t ucliose implebat: bonis oꝑib habundando. lici in ħ nescius
delinquerett: qr bonis oꝑib habundabat. postea correptus a dõ habundaũ
altiori sensu: tͣ illos m̾gendo. De susceptione sacramenti.¬

Expanded text:
quia accepistis Baptismum in nomiquia accepistis Baptismum in nomibaptismi: Nihil verius responderi potest quam quod ipsi sensistis, quod in una fide nihil officit Ecclesiae consuetudo diversa, quia cum tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile nullatenus potest esse infantem in baptismate, vel ter vel semel tintribus mersionibus personarum Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas designari. Ecce quod ex ista auctoritate licet semel mergere tantum, nobis tamen videtur quod magis sit usus Ecclesiae sequendus. Haimo super Epistolam ad Romanos: quod intelligebat, studiose adimplebat, bonis operibus abundando, licet in hoc facto nescius delinqueret. Sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Domino, abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Non est ergo de haereti
Abbreviated transcription (Latin):
da. Hic pot̾ appellari sac᷑mentũ ipͣa aqua sanctificata. Ays. de cathezis¬
mo. debetis scire cur uirtus illius aque.⁊ aie ⁊ corꝑi ꝓsit. Non .i. õis aqͣ¬
accedit u̾bum ad elementũ ⁊ fit sacͥmentũ. Res huiꝰ sacͤmenti interior
ablutio ÷. Ipsa ⁊ͣ trina inmersio. sacͤmentũ dr̾. uł tͥnitatis. uł sepulture
triduane. ⁊ alia multa sacͤmenta. in hoc sacͤmento ꝯcurrunt. ut insufflatio.
inuocatio tͥnitatis. que sunt partes huius sacͣmenti. quoꝵ singłm non
appellatur sacͣmentũ bapt̾ : s in eo ꝯtinentur. Qͥa sit baptisina.
aptisma ÷. inm̾sio facta inuocatio̾e tͥnitatis. alia .Ni. que pͣcedunt.
ad decorem sunt ⁊ ad reuerentiã. S non ÷ in eis uis ipsius sac̾men¬
ti. bapt̾.N. intͣpretatur unctio. Potͣ ⁊̃ bapt̾ appellari ipsum elementũ.
sci̾ficatum. ħ non ita ꝓprie. In hoc loco dicendũ ÷. ꝙ tͣcio deb fieri
enim mersi estis qͥ accepistis bapt̾ in noĩe tͥnitatis. Lecte .ir. tͣcio mersi

Expanded text:
. Hic potest appellari sacramentum ipsa aqua sanctificata. Augustinus De catechismo: Debetis scire cur virtus illius aquae et animae prosit et corpori. Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Res hujus sacramenti est interior ablutio. Et ipsa trina immersio sacramentum dicitur vel Trinitatis, vel sepulturae triduanae. Et alia multa sacramenta in hoc sacramento occurrunt, ut insufflatio, invocatio Trinitatis, quae sunt partes hujus sacramenti; quorum singula non appellantur sacramentum baest immersio facta cum invocatione Trinitatis. Alia enim quae praecedunt ad decorem sunt et ad reverentiam; sed non est in eis vis ipsius sacramenti. Baptismus enim interpretatur unctio. Potest enim baptismus appellari ipsum elementum sanctificatum; sed non ita proprie. In hoc loco dicendum est quod tertio debet fieri r. Recte enim tertio immersi estis, qui accepistis Baptismum in nomine Trinitatis. Recte tertio immersi,
Abbreviated transcription (Latin):
eiugelium o̾i c̾ature. ⁊ c̃: ꝙ fuit posł resurroctione̾. hic opponitur ꝙ illa
duo sac̾menta .s. circũcisio. ⁊ bapt̾. cum idem ꝯferrent. non debuerut simul
habe statum. Pot᷑ dici ꝙ non habuerunt simul statum. ꝗͥtum ad eosdem
tasse apłes in nomine xp̃i. In quo sicut dicit ambrosuis. tota trinitas i¬
telligitur. In hoc nomine intelligitur qui unctus ÷ .s. filius. ⁊a quo unctus ẽ¬

Expanded text:
Evangelium omni creaturae ; quod fuit post resurrectionem. Sic opponitur quod illa Evangelium omni creaturae ; quod fuit post resurrectionem. Sic opponitur quod illa duo sacramenta, scilicet circumcisio et baptisma, cum idem conferrent, non debuerunt simul habere statum. Potest dici quod non habuerunt simul stastum quantum ad eosdem.zasse apostolos in nomine Christi ; in quo, sicut dicit Ambrosius, tota Trinitas intelligitur. In hoc enim nomine intelligitur qui unctus est, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
quã accessit uitas: figure cessaurrunt: Ideo ÷̃ cessare debuerunt. ut duo
pplłi m unum iingentur. abhorrebant itgentiles uideoꝵ. cerimonias. et
ides ut uidei ⁊ gentiles unus ppłs fieret:. necesse erat remouẽ causam iri
as legis mandatoꝵ: decẽtis euacuans. Circu̾ciionis ⁊ sacramentũ inꝑfectũ
erat qr solis uiris ꝯgruebat. S qui legem uenit adimplere. ꝑsectum uolui¬
it tradere sacramentum. ⁊ qui dolores nostros portauit. ab huiuiscemodi ddolo¬
re nos uoluit lib̾are: ⁊ suauissimũ ꝯferre sacramentum bapt : ꝙ nulliꝰ abher¬
toꝵ nuntiata erat. ⁊ ab eis ꝯdita ⁊ recepta. In aliis adhuc habebat slatum:
ꝯferebat eis remissionem. usq ad illud tempus quo ipsa ueritas ꝑ apos tobos
ubiq p̾dicari ⁊ manifestari cepit: qñ .s. dictum ⁊ eis. Ite predicate¬
Edictum ÷ eis. Ite predicate

Expanded text:
quam accessit veritas, figurae cessaverunt. Ideo etiam cessare debuerunt, ut duo quam accessit veritas, figurae cessaverunt. Ideo etiam cessare debuerunt, ut duo populi in unum jungerentur. Abhorrebant enim Gentiles Judaeorum caeremonias; et ideo, ut Judaei et Gentes unus populus fierent, necesse erat removere causam inias, legem mandatorum decretis evacuans . Circumcisionis etiam sacramentum imperfectum erat, quia solis viris congruebat; sed qui legem venit adimplere, perfectum voluit sacramentum: et qui dolores nostros portavit, ab hujusmodi dolore nos voluit liberare, et suavissimum conferre sacramentum baptismi quod nullus abhortorum nuntiata erat, et ab eis credita et recepta; in aliis adhuc habebat statum, et conferebat eis remissionem usque ad illud tempus quo ipsa veritas per apostolos ubique praedicari et manifestari coepit, quando scictum est eis: Praedicate
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ efficatiam ex insł itutione. Iohanne enim baptizante. uenit ad eũ. xͦ.
ut bapticaretur ab eo in iorcdane. non ꝙ ipse egeret qui sine pecco erat:
s ut aquas sanctificar&. Ibi.N. collata ÷ aque illa efficatia. ut quicũq poslea
mergeretur in ea. inuocato nomine scẽ trinitatis: ꝯsequeretur remifi
cuius p̃sentia ibi apparuit. spiritus in columba. filius in homine. pater in uoce.
De his qui a iohanne: baptitati erant: quidam tt̾m baptitati sut. Bapt̾ Aͥaalis
S sob queri quare isti iterum baptirati:⁊ non ali. Picunt qͥuidam q de hapt
qr spm̃ .s. nesciebant qui ioħ̾is bapt̾ acceꝑunt. Item baptitati sunt ne. quis
Institutio. causa insłitutionis. forma bapt̾̃. qͥd sit sacramentum: quid res
sacramenti. Institucio sicut diximiis facta fuit. qñ xp̃c ad baptismum
apud nos : pot᷑ queri quare cessent illa ⁊ hec succedant. Unde apłs ꝯmunẽ
ponit solutionẽ cum dicit. ħ om̃ia in figura ꝯtingebant illis. Itaq posł¬

Expanded text:
institutione. Joanne baptizante venit ad cum Christus ut baptizaretur ab eo in Jordane; non quod ipse egeret qui sine peccato erat, sed ut aquas sanctificaret. Ibi enim collata est aquae illa efficacia ut quicunque postea mergeretur in eam invocato nomine Trinitatis, consequeretur remissicujus praesentia ibi apparuit: Spiritus in columba, Filius in homine, Pater in voce. De his qui a Joanne baptizati erant, iterum quidam sunt baptizati baptisSed solet quaeri quare isti iterum baptizati, et non illi. Dicunt quidam quod de baptismo  sanctum nesciebant qui Joannis baptismum acceperant, iterum baptizati sunt, ne quis  consideranda sunt: institutio, causa institutionis, forma baptismi, quod sacramentum, quid res sacramenti. Institutio, sicut diximus, facta fuit quando Christus ad baptismum  sacramenta apud nos, potest quaeri quare illa cessant et illa succedant. Unde Apostolus communem ponit solutionem, cum dicit: Haec omnia in figura contingebant illis. . Itaque, post
Abbreviated transcription (Latin):
uirat: ds̾ tc̃ ur̾ sic accipit. ut ille qui inuste decipitur intelligit. Si aut̃
aliqͥs ꝓ uitando ꝑicło non ut ꝓximũ ledat. s ut se uł aliũ lib̾& a necessi¬
set soror .i. cognata. ⁊ si illud iurasset non peccasset. ẜ Sextũ pͣceptum.
ñ ꝯcupisces urorem ꝓximi tui. Decimũ ñ ꝯcupisces rem ꝑximi tui. Hic op¬
po̾itur de hoc ꝙ dñs in euu̾głio eũ suppleret illud pͣceptũ ñ mechab̾is dic̃.
dictũ ÷ antiquis non mechab̾is. ego aut̃ dico uobis qͥ uid̾it mulierẽ᷑ ad .c.
e.i.i.s.x. ĩ.c.s. S hoc non fuit suꝑ add̾e cũ idem in lege ꝓhibeatur.
ut in ħ p̃cepto. ñ ꝯcupisces rem ꝓximi tui. hic i. ꝯcupiscentia ꝓhiberi

Expanded text:
jurat: Deus tunc vere sic aspicit. ut ille qui injuste decipitur intelligit. Si autem aliquid pro vitando periculo non ut proximum laedat, sed ut se vel alium a necessiset soror, id est cognata; et si illud jurasset non peccasset. CAP.Non concupisces uxorem proximi tui . Septimum: Non concupisces rem proximi tui . Hic opponitur de hoc quod Dominus in Evangelio, cum suppleret illud praeceptum: Non moechaberis , dicit: Dictum est antiquis: Non moechaberis. Ego autem dico vobis: Qui viderit mulieest eam . Sed hoc non fuit superaddere, cum in lege idem prohibeatur, ut in hoc praecepto: Non concupisces uxorem proximi tui. Hic enim concupiscentia prohiberi
Abbreviated transcription (Latin):
gellari. ⁊ mori ꝓ nr̃a redemptiõe: ita necessaria ÷ tota ista p̾senti uita eiꝰ pre¬
sentia. eo mͦ quo posset paniᷤᷤ uuius qui de celo descendit manducari. Unde
guine a peccatis mundaret: ⁊ modo usq ad finem scłi talem se exhibet. qͥ
possit in sac̾mento manducari. ut euis participatione menbra sua suo¬
⁊ humanũ dicimus ꝓpter infirmitatem. Cum i. idem corpus ꝙ in cruce
pependit. in sepulcro iacuit. indubitanter fateamur in altari eẽ: ⁊ tantũ
he. qͥtum ⁊ ibi fuit. ⁊ modo ⁊ ad dexteram patris. non ÷ dubium ipsũ corpꝰ

Expanded text:
gellari, mori pro nostra redemptione; ita necessaria est in tota ista praesenti vita ejus praegellari, mori pro nostra redemptione; ita necessaria est in tota ista praesenti vita ejus praesentia, eo modo quo posset panis vivus qui de coelo descendit manducari. Unde guine mundaret: et modo usque ad finem saeculi talem se exhibet qui possit in sacramento manducari, ut ejus participatione membra sua , humanum dicimus propter infirmitatem. Cum enim idem corpus quod in cruce pependit, in sepulcro jacuit, indubitanter fateamur esse in altari; et tantum hic quantum et ibi fuit, et modo est ad dexteram Patris, non est dubium ipsum corpus