comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩadũti potest. quis eoꝵ plus
peccainit adã .s. quł eua. Plus enĩ ui¬
det᷑ peccasse mulier. q̃ uoluit usur¬
pare diumitatis equalitatẽ et ni¬
mia p̾sumptione elatac̾didit ita eẽ
futurũ adã u̾o nec illud c̾didit. ⁊ de
ipcori morẽ gͤtñs. eiꝰ ꝑsuasioni ꝯsen¬
sit. nolens eã ꝯtristare. ⁊ a se alieͣtã
relinquere ne peritet. arbittatus
illud iłe niale ñ mortale delictũ. uñ¬

Expanded text:
nimadverti potest quis eorum plus peccaverit, Adam vel Eva. Plus enim videtur peccasse mulier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptione elata crediderit ita esse futurum. Adam vero nec illud credidit, et de uxoris morem gerens ejus persuasioni consensit, nolens eam contristare et a se alienatam relinquere, ne periret; arbitratus, illud esse veniale, non mortale delictum.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ utiq accipi pot̾. ut ĩ telligat᷑ nõ
qm eniͣ mulier seducta manducauit.
eiq dedit ut simł edẽt. noluit eam
contͥstare. qmͣ credebat sine suo sola¬
beniuolentia. qua płmq fit. ut offẽ¬
datur d̾s. ne offendat᷑ amitꝰ. ꝙ eum
fac̾e ñ debuisse: dĩne s̃m̃e uistus exi
tus indicauit.
deceptus ẽ. In expertus enĩ
diuine seueritatis. in eo falli potuit.
ut ueniale cred̾et eẽ ꝯmissũ. set
dolo illo serpentino. quo mulier
seducta ẽ: nullo modo arbitror il¬
lũ potuisse seduci.

Expanded text:
que ita accipi potest, ut intelligatur non quam enim mulier seducta manducavit, eique dedit ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat sine suo solabenevolentia, qua plerumque fit ut offendatur Deus, ne offendatur amicus: quod eum ftus indicavit. ceptus est. Inexpertus enim divinae severitatis, in eo falli potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arbitror illum potuisse seduci.
Abbreviated transcription (Latin):
mittat᷑. Iõ quidam ĩ p̾taratam
ꝓsiliunt audatiam dicentes cari¬
tatem a dampnandis ñ heĩ nec .
quo ꝙͣ hĩtam posse amitti quos rõ
imicit et auctoritas. Quidam e nĩ
ad tempus sunt bomi qui postea

Expanded text:
. Ideo quidam in praetaxatam prosilierunt audaciam, dicentes charitatem a damnandis non haberi, nec a quoquam habitam posse amitti; quos ratio vincit et auctoritas. Quidam enim ad tempus sunt boni, qui postea
Abbreviated transcription (Latin):
tas ẽ que in qͦo fu̾it radpe illier̃
que ardente sole aresc̾e ñ pot̾. sui¬
qd suꝑ eum descendit et manserit
sẽꝑ maneat ꝑtĩ rediturus seͤ pat
manet eñ apd̾ eos ut ⁊̃ bonis ĩsi¬
stant actib. Recedit uõ ad tempus
ne semꝑ ĩfirmos curandi mortuos
ut mirabiłr ip̃i uiuant. uenit ad tẽ¬
pus ut et̾ aliis ꝑ mitacłoꝵ signa qͣ¬
les sint intus effulgeant. ⁊t̃ ggͥ. ĩ¬

Expanded text:
tas est, quae in quocumque fuerit, radix illi erit; quae ardente sole arescere non potest; nuquod super eum descenderit et manserit semper maneat, partim rediturus secedat. Manet autem apud eos, ut bonis insistant actibus; recedit vero ad tempus, ne semper infirmos curandi, mortuosut mirabiliter ipsi vivant; venit ad tempus, ut etiam aliis per miraculorum signa quales sint intus, effulgeant. Item
Abbreviated transcription (Latin):
ait. caritas nũqmͣ excidet. aug̃ ⁊̾ in
quit. caritas que deseri pot̾ nũꝙͣ ue¬
rafint.t
Itẽ caritas est fons ꝓpͥus et singiłt
bonoꝵ cui non coĩcat alieiꝰ. auieni
sunt om̃s qui audituri spit. ñ no᷑¬
in uos. de hoc forte sc̾ptiłra ait. fõt¬
aque uue sit tibi ꝓpͥus et nemo ali¬
einꝰ coĩcet tibi. Si aũt abiem sunt
qui audituri sunt uocem illam: Nõ
gͦ puic fonti coĩcant dampnandi.
est caritas. securus esto nicħ mali
ꝓcede̾ potest. It̃ ggͣ. in moralibus.
Ualorẽ ut mors dilectõ. uͥtutieĩ
mortis duectio oꝑat᷑. qr inmirũ¬

Expanded text:
 Charitas nunquam excidit. August. etiam inquit: Charitas quae deseri potest, nunquam vera fuit. Item: Charitas est fons proprius et singularis bonorum, cui non communicat alienus. Alieni sunt omnes qui audituri sunt: Non novi vos . De hoc fonte Scriptura ait, aquae vivae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi. Si autem alieni sunt qui audituri sunt illam vocem, non ergo huic fonti communicant damnandi. est charitas, securus esto; nihil mali procedere potest. Item, Gregor. in Moralibus: Valida est ut mors dilectio, virtuti enim mortis dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
addid̾it. siam si illd̾ dic̾et. sibi ip̃e¬
ut suppleret que eoꝵ fidĩ deerãt.
s qui supplet. qd̾ minꝰ erat adg̾:
ñ qd̾ merat tollit. Qui ã pret̾g̾¬
ditͤ fidĩ regulã ñ accedit ĩ ina
s recedit a uia ad ilid̾ ã qd̾ de

Expanded text:
istis. Nam si illud diceret, sibi iput suppleret quae illorum fidei deerant. Sed qui supplet, quod minus erat addit; non quod inerat, tollit. Qui autem praetergreditur fidei regulam, non accedit in via, sed re
Abbreviated transcription (Latin):
dere dicit. saluator ĩquit qui et
et pacͥs ar bitͥo qr inse ꝑabił est
ip̃m qd̾ subsistit et loquiturꝰ a
a filio loquete que nescit cũ
cedens deus de deo sp̃ẽ ui̾tatis ꝓ¬
cedens a u̾tate ꝯsolator manẽs

Expanded text:
dere dicit. Salvator inquit, Joan. et Patris arbitrio, quia inseparabilitipsum quod subsistit et loquitur, a a Filio loquente quod nescit, cum procedens Deus de Deo, spiritus veritatis procedens a veritate, consolator manens
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓfecit set pociꝰ obsiu̾t obseruato¬
rib sins. sec usq ad oblationẽ uere
hostie potuit ꝓdesse. Si emĩañ pas¬
sionẽ legalia finem hũissent: ñ ea
ĩminente uetus pascha cũ discipu¬
lis ĩndindutassẽt. de causa institu
ausa uõ institutionis tioris¬
baptismm. est ĩnonitõ mẽtis.
ut homo qui ꝑ pcc̃m uetus fuerat.
ꝑ grãm baptismi renouet᷑. qd̾ fit
depositione uicioꝵ et collatõne uir¬
tutũ. Sic eĩ fit quisq nouiis hõ.
cũ aboutis peccatis ornat᷑ uͥtutib.¬
et abolitio pccõꝵ pellit feditatẽ. aꝑ¬
positio uͥtutũ affert decorẽ. et hec

Expanded text:
it observatoribus suis. Sed usque ad oblationem verae hostiae potuit prodesse. Si enim ante passionem legalia finem habuissent, non ea imminente vetus pascha cum discipulis manducasset. 11. De causa instituausa vero institutionis Baptismi est innovatio mentis: ut homo qui per peccatum vetus fuerat, per gratiam Baptismi renovetur, quod fit depositione vitiorum et collatione virtutum. Sic enim fit quisque novus homo, cum abolitis peccatis ornatur virtutibus. Abolitio peccatorum pellit foeditatem: appositio virtutum affert decorem, et haec
Abbreviated transcription (Latin):
peccasset.i. ñ ꝙ ille s ꝙ uoliit ip̃a
fecisset ⁊̃ ꝑ eandem creature uolũ¬
tatẽ qua fcm̃ est ꝙ c̾ator ñ uoluit.¬
ut impleret ip̃e qd̃ uoluit bene u¬
tens et malis tanqmͣ sũme bonus.
ad eoꝵ dampnationẽ quos nĩte
predestinanit ad penam. et ad eoꝵ
salutẽ quos inste p̾destiauit ad
głiam. Qnͣtum enĩ ad ip̃os acti¬
net qd̃ deus uoluit fec̾unt: qnͣtũ
u̾o ad oĩpotenciã dei nullo modo
id fat̾e ualuerũt. hoc quippe ip¬
so qd̃ contͣ enis uoluntatẽ fe
cerunt. de ip̃is facta est uolũtas
eius. pp̃ea namq magna . o.d. ex¬
in .uo .e. ut uliro et ineffabłi mo¬
do non fiat pret̾ eins uolunta¬
luntatẽ. qr non fieret si ñ sine¬
ret. nec utiq nolens sint. set
uolens. nec si sineret bonus fi
stratur ꝙ uoluntas dĩ eterua

Expanded text:
ille, sed quod voluit ipsa fecisset, etiam per eamdem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit feceruntvero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe ipso quod contra voluntatem Dei fecerunt, de ipsis facta est voluntas ejus. Propterea namque magna opeus, ut miro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntaluntatem, quia non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret bonus fiestratur quod voluntas Dei aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
ait. ꝓhibenius inquit c̾aturã non
eẽ dei filiũ audiuimꝰ enĩ in enuã¬
gelio dñm mandasse discipłis pee¬
dicare euigeliũ oĩc̾ature. quium¬
u̾sam creaturam dicit: nullã exci¬
pit. ot ubi sunt qui creaturam
xp̃m appellant. siam sicreatura
eẽt sibi mandaret euuͣgłium p̃di¬
cari. et subiectus eẽt uantitatrqr te¬
stante apło ois creatura uanitati
sec c̾ator qui doc̾e c̾ature disci¬
fateret᷑. ⁊õ efusa sunt arrii iusdera
atq crepuit medius ꝓstratus in faci¬
em ea quib xp̃m negau̾at feda ora
pollutꝰ ns aliis q płib testimoniis ĩ¬
struimur non deb̾e fat̾i simplicit̾¬

Expanded text:
« Probemus, inquit, creaturam non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dominum mandasse discipulis: Praedicate Evangelium omni creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, sibi mandaret Evangelium praedicari, et subjectus esset vanitati: quia testante Apostolo: Omnis creatura vanitati sed creator; qui docendae creaturae discifaceret. Ideo effusa sunt Arii viscera, atque crepuit medius, prostratus in faciem ea quibus Christum negaverat foeda ora pollutus. His aliisque pluribus testimoniis instruimur non debere fateri simplicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sufficientes simꝰ cogitare aliꝙͥ
ex nobis qpattendat ĩ qu̾id h et
ũba ip̃a ꝑpendant. qui putãt ex
nodis eẽ fid̾i ⁊ ceptũ. et ex deo eẽ
fidĩ supplementũ. ꝯmendans enĩ
merita.set efficit oĩa bona m̾ita.
ĩ quit. ñ ꝙ sufficientes simꝰ cogi¬
tare aliquid bom .s. ex nobis. qs¬

Expanded text:
 sufficientes simus cogitare aliquid quasi ex nobis. Attendant, inquit, hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Commendans enim merita, sed efficit omnia bona merita, inquit, non quod sufficientes simus cogitare aliquid boni, scilicet ex nobis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾a uoluntas. nͥ lib̾et eã gr̃ama per
legem ᷑ dĩ .i. ñ est lib̾a sine fide oꝑan¬
te ꝑ dilectionẽ. et illa sufficient̾ et
u̾e bona ẽ. non ẽ tructus bonus qͣd
caritatis tadice ũ surgit. Si u̾o as

Expanded text:
libera voluntas, nisi eam liberet gratia per legem fidei, id est, non est libera, sine fide operante per dilectionem; et illa sufficienter et vere bona est. Non est enim fructus bonus, qui de charitatis radice non surgit. Si vero a
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ oct᷑idit aĩam. nec om̃e mendaci¬
um isto p̾cepto ꝓbib̾i indet᷑. nec pre¬
missa descͥptione mendac iũ ioci in¬
cludi ubi cũ ꝑiculo erratut uel ñ
llud ⁊̃ sciend̾ est ꝙ in quibrdam
reb magno malo ĩ quibdã ꝑuo
ĩ quibrdã nullo fallimur. int̾ est. ĩ qui¬
bus reb nicħ int̾est ad ͤ apescendum
regnũ dei utrũ credant᷑ an nõ. ur
utrũ uera putent᷑ uł fła siue sint
siue non. In hiis errare uł aliud pro
alio putare ñ arbitrand̾ est ẽẽ pecta¬
tũ uł si est: mimimũ atq leuissimũ.

Expanded text:
titur occidit animam. Nec omne mendacium isto praecepto prohiberi videtur, nec praemissa descriptione mendacium joci includi. 4. Ubi cum periculo erratur, vel non. Illud etiam sciendum est quod in quibusdam rebus magno malo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; vel si est, minimum atque levissimum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniri. Et licz error maxĩa cura
cauendus sit nec mͦ ĩ maiorioz set
⁊̃ in minorib reb nec nͥ reꝵ igno¬
continuo erret quisquis aͥd nescit.
set quisquis se extimat scire qd̾ ne¬
scit. ꝓ uero enĩ qppbat fłm qd̾ est

Expanded text:
r. Et licet error maxima cura cavendus sit nec modo in maioribus, sed eciam in minoribus rebus, nec sine rerum ignouens, ut continuo erret, quisquis aliquid nescit, sed quisquis se existimat scire, quod nescit; pro vero enim approbat falsum, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
unt quid ibi sacͣmen ⁊ re¬
tum sit. et quid restiudea¬
mus. Sacͣramentũ est iuubilis gͣ¬
cͣie iisibͥu forma. forma gͦ panis
uł uini que ibi uidet᷑. est sacramẽ¬
tum .i. signũ sacre rei. q pret̾ spẽm
qũã ingerit sensib aliud aͥd facit
in cognitionẽ uenire. tepet᷑ gͦ spes
uotabula reꝵ que ante fuerũt .s.
tera significata ⁊ ñ ꝯtenta. Res cõ¬
tenta et significata ẽ caroxpi qũa
de uͥgine extraxit ⁊ sangitis ꝙ̃ ꝓ
nobis fudit. res ã siguificata ⁊ nc̃
ꝯtenta est unitas eccłie ĩ p̾destina¬
tis uocatis iuͦsti ficat u et glificͤ᷑atis
hec est duplex caro xp̃i et sanguis. unĩ¬

Expanded text:
unc quid ibi sacramentum sit, et quid res, videamus. Sacramentum est invisibilis gratiae visibilis forma. Forma ergo panis et vini quae ibi videtur, est sacramentum, id est, signum sacrae rei; quia praeter speciem quam ingerit sensibus, aliquid aliud facit in cognitionem venire. Tenent ergo species vocabula rerum quae ante fuerunt, scitera significata et non contenta. Res contenta et significata est caro Christi, quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Res autem significata et non contenta est unitas Ecclesiae in praedestinatis, vocatis, justificatis, et glorificatis. Haec est duplex, caro Christi, et sanguis. Un
Abbreviated transcription (Latin):
iũ qũ sr̃ẽs ꝯt̃uenti moui
animũ ꝯiugiũ tam̃ donum ẽ
qr uita mala uł intentio ꝑũsa ali¬
cuius. sacramentum ñ ꝯtaminat.
habuit aũt ꝯiugiũ marie ⁊ ioseph
uiri sustent aret᷑et ut diatolo par¬
tus celaret᷑ ut ioseph eẽt testis ca¬
stitatis defendeus eã ab infamia
suspitionis. ne ut adult̾a damp

Expanded text:
entis movet animum, conjugium tamen bonum est, quia vita mala vel intentio perversa alicujus sacramentum non contaminat. Habuit autem conjugium Mariae et Joseph viri sustentaretur, et ut diabolo partus celaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera dam
Abbreviated transcription (Latin):
tuta gign̾e filiũ ⁊ an ħ̾ sit aliqͣ
potentia que sit ĩ filiosad qd̾ dm̃s
qr nõ est potens nͥ natura. eiꝰ enĩ
potencia natura ẽ uł ceũcia sat in¬
quiñt illisi potẽs est gignere. hc̃
gͦ potenciã gignendi. filiꝰ aũt ñ
ht̃ potenciã gignendi si ñ potest
gign̾e. habet gͦ pat̾ aliqũa po
tentiã qũa non ht̃ filiꝰ. ñ sequit᷑.
Candẽ enĩ potenciã penitus ht̃¬
filiꝰ qmͣ et pat̾ qua pat̾ potuit
gignere et filiꝰ potuit gigni.
Ead̾ enĩ potenꝰ ẽ ĩ filio qua po¬
tuit gignique ẽ ⁊ in pr̃e qua
potuit gigne̾ ¶ S contͣ ħ oppoĩt᷑
Aliud ẽ posse gign̾e. aliud ẽ pos
gigni. hic distinguend̾ est. Si
enĩ cum dr̃ aliud est posse gig¬
nere et aliud posse gigni aliã
significes potẽtiã qua pat̾ po¬
tens est gigu̾e ⁊ aliã qua filiꝰ
potẽs est gigni: falsus ẽ intellec¬
tus. Si aut̃ dicas prẽm eẽ posse
hr̃e aliã apͥetatẽ siũ notitionẽ
qua genitore̾ et filiũ aliã qua

Expanded text:
an hoc sit aliqua potentia quae sit in Filio? Ad quod r non est potens nisi natura; ejus enim potentia natura est vel essentia. At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gignere; habet ergo aliquam po quam non habet Filius. Non sequitur; eamdem enim potentiam habet penitus Filius, quam et Pater, qua Pater potuit gignere, et Filius gigni potuit. Eadem enim potentia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est possgigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor
Abbreviated transcription (Latin):
bus meritis ab illo accepit natu
ꝑ suam legem atq doctrmã ut dis¬
camus que fac̾e et que sperare de¬
faciamus ac ꝑ ħ duitus dari¬
cia pellit᷑. caritatem ã neganit di¬
tate inflat᷑: et non sit donũ dĩ ip̃a
caritas que ut scĩa ñ infͤlet edifi¬
tͥat᷑. Destruunt eͥnĩ orõnes quas fa
cit ecta siue ꝓ infidelib ⁊ doctrine
dĩ resistentib ut ꝯu̾tant᷑ d deum:
sine pro fidelibi ut augeat᷑ eis fides ⁊¬
tate dicentes. ẜm merita ña dari. ⁊̃¬
ꝑuulos sine ullo pcc̾i orignalis uin¬
culo asserunt uasci. hic poit e a
quibus suũ ꝯfirmant errorẽ u̾bis
augustini contͣ ip̃m utentes.
d̾ u̾o dicunt sine grã hoiẽm

Expanded text:
bus meritis ab illo accepit nostrte per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere, et quae sperare defaciamus. Ac per hoc divinitus tia pellitur; charitatem autem negant diine charitate inflat; et non sit donum Dei ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificat. Destruunt etiam orationes qcit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad eum, sine pro fidelibus, ut augeatur in eis fides tate, dicentes secundum merita nostra dari. Parvulos etiam sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci. 2. Hic ponit ea quibus suum confirmant errorem, verbis Augustini contra ipsum utentes. Quod vero dicunt, sine gratia hom
Abbreviated transcription (Latin):
.s. an actuale. et si de originali ĩtlb̾¬
gat᷑ ꝯsequẽt̾ quid sit originale pec¬
catũ et qr̃ dicat᷑ originale et qũo
ꝑtransierit. uł ꝑtranseat ĩ omnes
diligent̾ inuestigand̾:. G
Quibda płacuit¬

Expanded text:
 an actuale; et si de originali intelligatur, consequenter quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale; et quomodo pertransierit vel pertranseat in omnes, diligenter investigandum est. Quibusdam placuit
Abbreviated transcription (Latin):
ductione origĩs. s siłitudine preua¬
ricatõnis. om̃sq in illo uno peccasse
dicunt᷑. qr oĩb ille unus peccandi
exemplum exstitit.
quidam h̾etici qui dcĩ sunt pelagi¬
mide quib aug̃ in li de᷑ baptismo
ti sunt pelagian dixisse pccm̃ pͥ¬
me transg̾ssionis in alios hõies ĩ
ꝓpagatõne s inuiitatõne tnͣsisse.
Uñ et in ꝑuulis. uolunt credere ꝑ
baptismũ solui originale peccatũ

Expanded text:
 non traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. quidam haeretici, qui dicti sunt Pelagiani; de quibus Aug., in libro de Baptismo ti sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere per baptismum solvi o
Abbreviated transcription (Latin):
sula ĩ ꝑadiso carnali copula ꝯuenis¬
sent. et eẽt ibi thoriis ĩmacͥulatns
ut ibi nullũ motũ ilicitũ sẽtirent
et sic̃ alia menbra corporis aliis admo¬
uentus. ut manũ ori sine artore ii¬
bidĩs ita genitalib ut̾ent᷑ iiẽteis
sine aliquo pruritu carnis. ħ eni
letalis egtitudo menbris hũanis
et pcc̃o ihesit.: genussent itaꝵ
filios in padiso ꝑ coitũ ĩmaculatũ¬

Expanded text:
macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
pruritu ut unt̃. Incredibile enim ñ
est deũ talia fecisse illa sꝯpora ut si ñ
peccassent illis menbris sic̃ pedibus
iꝑarent. nec cum ardore seminatẽt
uł cum dolore parerent. s pot pec¬
catũ motũ illũ incurterũt. quem
nupcie ordinant ꝯtinencia cohib
infirmitas enĩ ꝓna ad ruiã tur¬

Expanded text:
pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim
Abbreviated transcription (Latin):
ĩcelligit᷑ tanto plemus habet᷑. fec̃
deus rõnalem c̾aturã que sũmum
bonũ intellig̾et et intelligẽdo ama¬
ret et amando possid̾et. ac possidẽ
ce ꝑmaneret nec corpori uniret᷑

Expanded text:
elligitur, tanto plenius habetur, fecit Deus rationalem creaturam quae summum bonum intelligeret, et intelligendo amaret, et amando possideret, ac possidendaneret, nec corpori uniret
Abbreviated transcription (Latin):
It̾ hermes. Si ur scierit uxorem
mulier. sec ꝑman ĩ foruicatõe
sua et uiuit cũ illa. iut reus er̃
et ꝑticeps poc̃i eiꝰ. qd̾ si mulier
dimissa eg̾it pni̾am et uolu̾it
ad uirũ reu̾ti. deb recipere pet¬
catͥcẽ que pnĩam egit s ũ sepe.

Expanded text:
is: Si vir scierit uxorem mulier, sed permanet in fornicatione sua, et vivit cum illa, vir reus erit et particeps peccati ejus. Quod si mulier dimissa egerit poenitentiam et voluerit ad virum reverti, debet recipere peccatricem quae poenitentiam egit, sed non saepe.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ crudeł et miqꝰ est qui
castam dimictit: sic fatuus est et
migꝰ qui retinet meretͥtẽ. pͥatͦ¬
nus enĩ turpitudĩs est qui celat
unam carnẽ in aliam diuiiserit
et se fornicatione a marito dura
nec uirũ qͦ sub maledcõ faciat
dicente stͥptura qui tenet adul
quadam que uiro suo uiuente
alii nupserat: sic ait. rem nouã

Expanded text:
Sicut crudelis et iniquus est, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat unam carnem in aliam diviserit, et se fornine virum quoque sub maledicto faciat, dicente scriptura: Qui tenet adulquadam, quae viro suo vivente alii nupserat, sic ait, 34, q.
Abbreviated transcription (Latin):
delere. qd̃ si uir scient̾ patiti:
ꝯsentire uidet᷑. Si enĩ in adul¬
t̾io ꝑseuerare elegit. patronꝰ
turpitudĩs et lenocimi reꝰ ma¬
post adult̾iũ recontiliet᷑ ꝯiũx.
si fides assit: non erit dinib cur
enim adhuc deputamus adulteros
⁊ post patrata et purgata adul¬
teria reconciliatõ ꝯiugii ubi per
claues regni celoꝵ ñ dubitatur
fĩ remissio pocõꝵ. nonut pꝰt u¬
ri diuorciũ adult̾a teuocet᷑. set
ut post xp̃i ꝯsoreiũ adult̾a ñ no¬

Expanded text:
delere. Quod si vir scienter patitur, consentire videtur . Si enim in adulterio perseverare elegit, patronus turpitudinis, et lenocinii reus mapost adulterium reconcilietur conjux, si fides adsit, non erit durum. Cur enim adhuc deputamus adulteros, etiam post patrata et purgata adulteria reconciliatio conjugii, ubi per claves regni coelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum; non ut post viri divortium adultera revocetur, sed ut post Christi consortium adultera n
Abbreviated transcription (Latin):
n inde huc cͣnsmeare. quid
illud chaos int̾ bonos et malos ni¬
si hinit iusticia inde iniquitas q̃ nlła¬
passione ad reꝓbos trãsire ualeaut
uiala ꝓ eis int̾ scõs fiat int̾cessio.
Qũo gͦ inde uolũt aliqui transite
ad illos set non possũt: qr si iustici¬
a dei admitt̾et. ñ fieret eis mole¬
sta lib̾atio illoꝵ. uł ita dñt᷑ uelle
et ñ posse. ñ qr uelint et ñ possĩt
set qr et si uellent ñ possent eos

Expanded text:
neque inde huc transmeare . Quid est illud chaos inter bonos et malos, nisi hinc justitia, inde iniquitas, quae nullapassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. Quomodo ergo inde volunt aliqui transire ad illos, sed non possunt? Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent, non po
Abbreviated transcription (Latin):
malos ĩ torm̃tis uideant ñ¬
ne aliqua ꝯpassione erga eos mo¬
uent᷑. sõne eos de tormͣtis li¬
berari cupiũt: Recole ilid̾ eũ¬
gelicũ qd̾ abrahã diuiti tñdit.¬

Expanded text:
malos in tormentis videant, nonne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham diviti
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitatem dicimus solum deũ quͣ¬
uis semꝑ sit cum spititib ⁊ aĩab
scĩs. set solum dicimus. qr ñ aliud
qm ip̃a cͥnitas deus ẽ. Non enĩ ibli
cũ illa deus sunt. uł aliqua alia. s
ip̃a tͥnitas tm̃ non illi uł alia deꝰ ẽ.

Expanded text:
Trinitatem dicimus Deum solum, quamvis semper sit cum spiritibus et animabus sanctis; sed solum dicimus, quia non aliud quam ipsa Trinitas Deus est. Non enim illi cum illa Deus sunt, vel aliqua alia; sed ipsa Trinitas tantum, non illi vel alia Deus est.
Abbreviated transcription (Latin):
solus deus beͣtꝰ¬
potens. sapiẽs inuisibił. Unde aug̃
i eod̾. cum unus deus sit trinitas.
hec sit nobis solutio qõnis. ut in¬
telligamus solum deum sapientẽ

Expanded text:
solus Deus, beatpotens, sapiens, invisibilis; unde Aug. in eodem: Cum unus Deus sit Trinitas, haec sit nobis solutio quaestionis, ut intelligamus solum Deum sapientem,
Abbreviated transcription (Latin):
dici solus deus atq hic solum. in
ꝑte subiecti tm̃ accipere quidam
uolunt. ĩ ꝑte u̾o p̾dicati si sit ꝯce¬
dunt ꝙ pater est solus deuisiz ex u̾s
augͥ uidetur ostendi ꝙ ꝓprie solus
dens dici debeat tota trinitas. et
enĩ hec de solo pre accipienda sunt
ut ꝯtendebat maximinus et alii h̾e¬
ht̃ inmortali

Expanded text:
dici solus Deus, atque hic solum in parte subjecti tantum accipere quidam volunt; in parte vero praedicati si sit, cdunt quod Pater est solus Deus. Sed ex verbis Aug. videtur ostendi quod proprie solus Deus dici debeat tota Trinitas. Et enim de solo Patre haec accipienda sunt, ut contendebat Maximinus et alii haehabet immortali
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ refertur. et tunc refugiũ ñm
fit cum ad eum refugimus. Nũqͥd
tunt fit aliquid in eius natura ꝙ
In nobis gͦ fit aliqua mutatõ qͥ
ad eum refugiendo efficim᷑ meli¬
sic et pater noster ne dicit᷑.¬
eẽ incrpit cũ ꝑ eius grãm
regn̾am᷑ qui dedit nobis potesta¬
tur ĩ melius. cum filii eiꝰ efficim᷑
siłr et ille pr̃ nr̃i esse incipit set
qd̾ antea non dicebat᷑. in anife¬
stum est relatiue dici. non cam̃

Expanded text:
enim refertur: Et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus: Nunquid tunc fit aliquid in ejus natura, In nobis ergo fit aliqua mutatio, qui ad eum refugiendo efficimur meliSic et pater noster esse incipit, cum per ejus gratiam regeneramur, qui dedit nobis potestatur in melius, cum filii eius efficimur, simul et ille pater noster esse incipit, sedquod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ex pena in aeriã qualitatẽ qua
possiint ab igne pati. Caligmosa
tñ aeris tenẽ tm̃ ꝑmissi sunt qui
eis qĩ carter sit usq ad tempꝰ ui¬
dicii. Ecce hiis u̾bis udet᷑ aug̃¬

Expanded text:
ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum permissi sunt, qui eis carcer sit usque ad tempus judicii. Ecce his verbis videtur Aug
Abbreviated transcription (Latin):
tempus exp̾ssusut cũ uir dicit.
ego te accipio ĩ meã nõ dnãm
ũ ancillã s ꝯiugẽ. qr enĩ nõ an¬
cilla uł dña dat᷑. Iõ nec de sum¬
mo nec de uio a pͥncipio for¬
mata ẽ set de latere uiri ob cõ¬
iugalem societatẽ. Si de sũmo
fieret ut de capite: uideretur
ad dominationẽ creata. Si uo de i¬
mo ut de pedib uid̾et᷑ ad seruitu¬
tẽ subiciendam S qr nec ĩ dnãm
nec in ancillam assuuts fcã est de
meã ꝯiugem. et dicat mulier. ac¬
cipio te ĩ meũ uirũ. hiis u̾bis ilł a¬
lisidem significantib expͥmilur
ꝯsensus ñ copule carnalis seruł co

Expanded text:
dicit: Ego accipio te in meam, non dominam, non ancillam, sed conjugem. Quia enim non ancilla vel domina datur, ideo nec de summo, nec de imo a principio formata est, sed de latere viri, ob conjugalem societatem. Si de summa fieret, ut de capite, videretur ad dominationem creata; si vero de imo, ut de pedibus, videretur ad servitutem subjicienda. Sed quia nec in dominam, nec in ancillam assumitur, facta est de meam conjugem; et dicat mulier: Accipio te in meum virum, his verbis vel aliis idem significantibus exprimitur consensus, non copulae carnalis ve
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritͤ cũ ꝯsensus de pre¬
ius rei ꝯsensus sit ille. an carnar
copule an cohĩtationis anutͥus¬
q: Si cohĩtationis ꝯsensus matͥ¬
noniũ facit. tc̃ fr̃ cũ sorore. pat̾
c̾um filia pot̾ ꝯtrah̾e matͥ moni¬
un. si carnalis copule. tc̃ inter
mariam et ioseph ñ fuit ꝯiugi¬
um. ꝓposuerat enĩ maria ĩ uir¬
ginitate ꝑman̾e nͥ deus aliter

Expanded text:
ic quaeritur, cum consensus de praejus rei consensus sit ille, an carnalis copulae, an cohabitationis, an utriusque. Si cohabitationis consensus matrimonium facit, tunc frater cum sorore, pater cum filia potest contrahere matrimonium. Si carnalis copulae, tunc inter Mariam et Joseph non fuit conjugium. Proposuerat enim Maria in virginitate manere, nisi Deus aliter
Abbreviated transcription (Latin):
se uult ẽẽ simł deo ut diabolꝰ qui
noluit sub eo eẽ. et hõ qui ut seruꝰ
noluit teneri p̾cepto. s uoluit ut
nullo sibi dtiante eẽt qiͣ deus. ¶cẽ¬
arbitratus ẽ se ẽẽ equalem deo. qr
non usurpauit qd̃ suũ non esset.
ut diabolus et pͥmus hõ quoꝵ¬
dam est suia ꝙ ad am ambierit
ambierit eẽ sic̃ deus. non tñ credidit
id fĩ posse. et iõ fł̾m eẽ qd̾ diabolus ꝓ¬
iittebat cognouit. et lic diuim
a deo exarsit. nec tanta est affectꝰ
ambicõne. sic̃ mnulier. que illud pos¬
se putauit. et iõ magis illd̾ ambi¬
endo suꝑbunt. uirum aũt forte ali¬
qua ambitionis surreptio mouit.
set non ita ut illud putaret u̾m

Expanded text:
se vult esse similis Deo; ut diabolus, qui noluit sub eo esse; et homo, qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset quasi Deus. Itearbitratus est se esse aequalem Deo; quia non usurpavit quod suum non esset ut diabolus et primus homo. 7. Quorumdam sententia, quod Adam ambierit ambierit esse sicut Deus, non tamen crediderit id fieri posse; et ideo falsum esse quod diabolus promittebat cognovit. Et licet divinadeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis illud ambiendo superbivit. Virum autem aliqua forte ambitionis surreptio movit; sed non ita, ut illud verum
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. filiatio ꝓcessio uł gignere
ypostases significant. siue hr̃e filiũ¬
lationẽ notamus et diuiã ypo¬
stasim significamus ut sit intel¬
ligencia tał. deus uł dĩna eeñcia
est pat̾ .i. ille qui genuit .s. ypos¬
tasis que habet filiũ. Similit̾
deus est filius .i. ẏpostasis genita
tasis ꝓcedens ab ut roq siue ille qui
ꝓcedit. cum u̾o noĩa relationũ pom¬
mus in predicatis. notiones ip̾as tm̃
significamus. ñ ypostases. Quid ĩtel

Expanded text:
rnitas, filiatio, processio, vel gignere, hypostases significant, sive haberlationem notamus, et divinam hypostasim significamus; ut sit intelligentia talis: Deus vel divina essentia est Pater, id est, ille qui genuit, id est, hypostasis quae habet Filium. Similiter, Deus est Filius, id est, hypostasis genita  procedens ab utroque, sive ille qui procedit. Cum vero nomina relationum ponimus in praedicatis, notiones ipsas tantum significamus, non hypostases; ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
illi quib dominꝰ p̾cepit ut ostẽ¬
d̾ent se sac̾dotib ĩ itiere añ¬
qmͣ ad sac̾dotes uenirẽt mum¬
dati sunt. Ex quo insituat᷑
peccati mũdam᷑. Lazarus ⁊̃ fi prius
de monumento est eductus ⁊ post
ꝯfessionẽ. stemo enĩ pot̾ confiteri
nͥ suscitatꝰ. qr a mortuo uelud ille¬
qui non ẽ perit ꝯfessio. Nullus gtͦ¬

Expanded text:
uibus Dominus praecepit ut ostenderent se sacerdotibus, in itinere, antequam ad sacerdotes venirent, mundati sunt. Ex quo insinuaturpeccati mundamur. Lazarus etiam non prius de monumento est eductus, et posconfessionem. Nemo enim potest confiteri, nisi suscitatus, quia a mortuo, velut qui non e
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuteus est ꝓfunditas miquitatis
ĩqua si cecid̾is ñ claudet suꝑ te os
suũ. si tu non clandis os tuũ. Gõ¬
fitere et dic de ꝓfundis clamar
ad te dũe et c̾. et euades. claudit
suꝑ illũ qui in ꝓfundo ꝯtẽpuit
aquo mortuo uelut qui nõ sit
aꝑit ꝯfessio. Idem nullus debite
grauioris pene accipit ueniã in¬
si qualemc̾q et si longe mino¬
dem qmͣ debeat solu̾it penã. Ita
em̃ imꝑtit᷑ a deo largitas mĩe
Qi pcçõr est plangat delicta apͥ¬

Expanded text:
Puteus est profunditas iniquitatis, in quam si cecideris, non claudet super te os suum, si tu non claudis os tuum; confitere ergo et dic: De profundis clamavi ad te, Domine, etc., et evades. Claudit super illum, qui in profundo contemnit; a quo mortuo, velut qui non sit, perit confessio. Item, nullus debitae gravioris poenae accipit veniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debeat, solverit poenam. Ita enim impartitur a Deo largitas miseror est, plangat delicta p
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ querit᷑ utrũ absq sa¬
tisfactione et oris ꝯfessione per
solam cordis ꝯtͥcionẽ pocm̃ alicͥ
dimittat᷑. Scd̃o an alũ sufficiat
ꝯfit̾i deo siue sac̾dote. t̾cio an la¬
icofideli facta ualeat confessio.
tradidisse uident᷑ doctores. dñt
enĩ quidam scĩ sine ꝯfessione oris
et satisfactione oꝑis nemniẽ
a pcc̃o mũdari si tempus illa fa¬
alii u̾o aute oris confessionẽ et
satisfactionẽ ĩ cordis ꝯtͥtione pec

Expanded text:
enim quaeritur utrum absque satisfactione et oris confessione, per solam cordis contritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis neminem a peccato mundari. si tempus illa faante oris confessionem et sa
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ aug̃. agite pnĩam qualis agit᷑
go apd̾ deũ ago. souit deus qui
mͥ ignoscit qr ĩ corde ago. gͦ sine
cã dictũ est que solu̾itis ĩ terra so
luta erunt ĩ celo. gͦ sine causa cla¬
ues date sunt. frustramꝰ u̾bũ der
Iob dicit. Si erubm in conspectu
pplĩ peccata mea ꝯfit̾i. It̃ ambrosiꝰ
ueniał est culpa qmͣ sequit᷑ ꝓfes¬

Expanded text:
nitentia. Agite poenitentiam, qualis agiturgo, apud Deum ago, novit Deus, qui mihi ignoscit , quia in corde ago. Ergo sine causa dictum est: Quae solveritis in luta erunt in coelis? Ergo sine causa claves datae sunt? Frustramus ergo verbum Christi. Job dicit: Si erubui in conspectu populi peccata mea confiteri. Item Ambr.: Venialis est culpa, quam sequitur confes
Abbreviated transcription (Latin):
Quod qui negant eas peccatum¬
cunt. Ait enĩ domnus ꝑ ysayam
aĩam lib̾at. confessio aꝑit gesic̃¬
ꝑadisũ. confessio spem salutis tri¬
buit qr ñ meret iustificari qui
ĩ uita sua non uult pcc̃a confit̾i.
illa confessio nos lib̾at que fit
cũ pnĩa. pͥenitentia ẽ uera do¬
lor cordis et amaritudo aĩe pro
malis que quisq cõmisit. Iohes¬

Expanded text:
quod qui negant, eas detcunt. Ait enim Dominus per Isaiam:nimam liberat, confessio aperit paradisum, confessio spem salutis tribuit, quia non meretur justificari, qui in vita sua non vult peccatum confiteri. Illa confessio nos liberat, quae fit cum poenitentia. Poenitentia vera est dolor cordis, et amaritudo animae pro malis quae quisque commisit. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
penam. Nõde ext̾iori pena accipi¬
enda sunt. et ad ꝯtempnentes
uł negligentes refe̾nda. sic̃ illud.
Nemodicat occulte ago et c̃. Nõ¬
nullienĩ in uita peccata ꝯfiteri
negligũt uł erubescunt et iõ ñ
meremt᷑ iustificari. Sic̃ enĩ p̃cep¬
ta est nobis int̾ior pnĩa: Ita et
oris ꝯfessio. et ext̾ior satisfactio
si assit facultas. uñ nec uẽ penitẽs
est qui ꝯfessionis uotũ non habr
et sic̃ peccati remissio munus dĩ
ẽ : Ita pnĩa et ꝯfessio ꝑ qũa pec¬
catũ delet᷑ non pot̾ eẽ nͥ a deo.
confitet᷑ et penitet. qr ñ potest
eẽ ꝯfessio pcc̃i et ꝯpũctio ĩ ho¬
mine ex se ip̃o. Cum enĩ irasci¬
tur sibi quisqmͣ et displic sine
dono sp̃e stĩ non est. Oporcet gͥ

Expanded text:
poenam, vel de exteriori poena accipiendum est, et ad contemnentes vel negligentes referendum, sicut illud: Nemo dicat: Occulte ago, etc. Nonnulli enim in vita peccata confiteri negligunt vel erubescunt, et ideo non merentur justificari. Sicut enim praecepta est nobis interior poenitentia, ita et oris confessio, et exterior satisfactio, si adsit facultas. Unde nec vere poenitens est, qui confessionis votum non habet. Et sicut peccati remissio munus Dei est, ita poenitentia et confessio per quam peccatum deletur, non potest esse nisi a Deo, confitetur et poenitet, quia non potest esse confessio peccati et compunctio in homine ex seipso. Cum enim irascitur sibi quisque et displicet, sine dono Spiritus sancti non est. Oportet ergo
Abbreviated transcription (Latin):
siñe potiꝰ consenciet. dnnisit¬
¶ Quid gͦ suꝑ hus senciend̾ sit quid
tenend̾. Sane dici pot̃ ꝙ sine ꝯfes¬
sione oris et solutione pene exte¬
rioris peccata delent ᷑ ꝑ ꝯtͥcionẽ
et humilitatem cordis. Ex quo eĩ
ꝗponit mente ꝯpuncta se cõfes¬
surum. deus dimittit qr ibi ẽ con¬
fessio cordis et si ñ oris ꝑ qũa aĩa
int̾iꝰ mundat᷑ a macula et ꝯta¬
gione pcc̃i missi et debitũ et̾ne
mortis relaxat᷑. Illagͦ que suꝑi
dicta sunt de ꝯfessione ⁊ pña¬

Expanded text:
iae potius consentiendum sitd ergo super his sentiendum sit, quid tenendum? Sane dici potest quod sine confessione oris et solutione poenae exterioris peccata delentur per contritionem et humilitatem cordis. Ex quo enim aliquis proponit mente compuncta se confessurum, Deus dimittit, quia ibi est confessio cordis, etsi non oris, per quam anima interius mundatur a macula et contagio peccati commissi, et debitum aeternae mortis relaxatur. Illa ergo quae superius dicta sunt de confessione et p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥnunciat ꝓmittit se ꝓnũcia¬
turũ et deus dimittit qr ħ ip¬
sum dit̾e qd̾dam ꝓnĩciare est
siũdum ẽ uox ĩ ore ut hõ audiat
ꝯfessionẽ ⁊ deus audit. It̃ sac̾fici¬

Expanded text:
pronuntiat, promittit se pronuntiaturum, et Deus dimittit; quia hoc ipsum dicere, quoddam pronuntiare est st vox in ore ut homo audiat confessionem, et Deus audit. Item: Sacrifici
Abbreviated transcription (Latin):
dicis eo ip̃o maior est pater
filio qr de nulio pater genitus. ge¬
nunt tñ equalem. ad qd̾ cito respõ¬
debo. Inmo iõ nou est maioe pater
silio qr equalem genuit. originis
enĩ qõ est ista quis de quosit equa¬
lita̾s anͣ qualis au qnͣtus sit. qd̾ est
dice̾. ad originem ꝑtinet qõ qua
dẽ quis de quo sit. ad equalitatem
uo ilia qua quericur. quał aut qnͣ¬
tus quis sit. Nec cum dr̃ filius a pa¬
pͥor eẽt alt̾o. set quo alt̾ est ex al¬
tero. Non gͦ ẜ m hoc qd̾ pat̾ genu¬

Expanded text:
dicis: Eo ipso Pater est major Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem. Ad quod cito respondebo: Imo ideo non est Pater major Filio, quia aequalem sibi genuit. Originis enim quaestio ista est, quis de quo sit, aequalitatis autem, qualis aut quantus sit, quod est dicere: Ad originem pertin quis de quo sit; ad aequalitatem vero illa qua quaeritur quis aut quantus quis sit. Nec cum dicitur Filius a Paprior esset altero, sed quo alter est ex altero. Non ergo secundum hoc quod Pater genu
Abbreviated transcription (Latin):
iis ꝯͣcupĩam pct̾m trahit. ptc̃m
itaq originale culpa ẽ ꝙ om̃s con¬
cupiscentiałr ꝯcepti trahunt. uñ
in eccłiastitis dogmatib scͥptum
est firmissime tene et mullatenꝰ
dubites oẽm hoĩem qui ꝑ ꝯcubi¬

Expanded text:
iscentiam, peccatum trahit. Peccatum itaque originale culpa est, quam omnes concupiscentialiter concepti trahunt. Unde in eccles. Dogmatibus scriptum est: Firmissime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui
Abbreviated transcription (Latin):
nale qd̃ cum non sit actuale non ẽ
actus siue motus aĩe uł corporis. Si
enĩ actus est aĩe uł corporis actuale
uti poc̃m est. s actuale ñ est non
est gͥ actus uł motꝰ. quid gͥ orig̾ pec¬
catum dt̃ fomes pcc̃i .s. ꝯcupiscen¬

Expanded text:
um non sit actuale, non est actus sive motus animae vel corporis. Si enim actus est animae vel corporis, actuale utique peccatum est; sed actuale non est, non est ergo actus vel motus. Quid ergo originale peccatum dicitur? Fomes pec
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ñ est ꝑuctenda regnare sũt
et eius desid̾ia que sunt actuales
ueniunt ex langore nature. san¬
gor ant᷑ iste tyrãpnus est qui mo¬
uet mala desid̾ia si g ͦ uis eẽ uictor
ĩuenire. non obedias ꝯcupiscencie

Expanded text:
n est permittenda regnare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor invenire, non obedias concupiscenti
Abbreviated transcription (Latin):
natret ex carins delectatõne cõcep¬
ti. cłꝑam originalem cͥout uni
nbbis. uñ et uoluntate nr̃a pecca¬
tͣis implicam᷑. ecce culpam origina¬
lem dicit nos trah̾e unde constat ori¬
gnale pecm̃ culꝑam eẽ. aug̃ quoq

Expanded text:
lectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, unde et voluntate nostra peccatis implicamur. Ecce culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale peccatum culpam esse. August. quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
efficeris beatus et in quo spem
ponis ut ad id ꝑuenias de hoc a¬
qł idim ait ĩ si de doͣt. xp̃iana.¬
est tm̃ qua efficim̃ beati. cet̾is
Frui cum delectatione uti. cũ
enĩ adest qd̾ diligit᷑ ⁊̃ delec̾tionẽ
secũ gerit si tñ ꝑ eam transiens

Expanded text:
efficeris beatus, et in quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc idem ait in lib. 1 de Doct. christ.antum qua efficimur beati; caeteris frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transie
Abbreviated transcription (Latin):
ec gͦ que sibi ꝯtͣdic̾e uidẽ¬
tur sic det̾miuamꝰ. dñtes
spem ur debimꝰ quo fruemun hac
au̾t dumͥ spe ambulamꝰ fruim̃
quid̾. s non adeo plene. unde ĩ

Expanded text:
ergo quae sibi contradicere videntur, sic determinamus, dicentes, speciem videbimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo plene, unde in
Abbreviated transcription (Latin):
aug̾. in libro .x. deͣ tti. ꝙ supͣ
alit̾ qnĩ supra accipiens uti ⁊ ftur.
sic dicit. uti est assinn̾e aliquid in
facultatem uoluntatis. frui ã est
uti cum gaudio non adhuc spei
s iam rei. Iõq oĩs qui fruit᷑ utit̃.
assumit ᷑ aliquid in facultatem
uoluntatis aliquid cum sine de¬
lecticõs non aũt oĩs qui ut it᷑
uidet᷑ aug̃ dic̾e illos fruitm̃ qͥ ⁊̃
re gaudent ñ iam in spe. et ita
ĩ hac uita non indem̃ fru s trã
uti ubi gaudemꝰ ĩ spe. cum sup
dem̃ sit ftu eẽ amore inherete
alicui rei pp̃se quałt ⁊̃ hic młti

Expanded text:
Aug. in libro 10, de Trin. c. 11, aliter quam supra accipiens uti et frui, sic dicit: Uti est assumere aliquid in facultatem voluntatis. Frui autem est, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei; ideoque omnis qui fruitur, utitur; assumit enim aliquid in facultatem voluntatis cum fine delectationis. Non autem omnis qui utitur, videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus in spe; cum supra dictum sit, frui esse amore inhaerere alicui rei propter se: qualiter eti
Abbreviated transcription (Latin):
Set ꝙ̃admod̾ si statua cuiꝰ solubił
lius mat̾ra et qnͣtitate reꝑare. ni¬
chil int̾ esset ad eiꝰ integͥtatẽ que
ꝑticula mat̾ie cui menbro statue
redderet᷑. dũ tam̃ totũ ex quo sta¬
tuta fu̾at restituta resum̾et. ita¬
ut deus mirabiłr atq meffabiłr
artifex de toto quo caro nr̃a exti
reintegrationẽ utrũ capilli ad ca¬
pillos redeant ⁊ ungues ad ũgues
an quitquid eoꝵ ꝑierat mittetur

Expanded text:
emadmodum si statua cujuslibet solubilis lius materia et quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statdderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerit resumeret: ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constitredintegrationem utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues, an quidquid eor
Abbreviated transcription (Latin):
cidat magnitudo qmͣ nonͦ hũit hic
nonͤ erat hĩturum diu uiuẽdo nec
niaiora corpora redigenda sũt ad
sit capilus. ut ait dominꝰ capillus¬
deo t̾rena mat̾ies de qua
mortaliũ creat᷑ caro set in qũel
pulu̾em cinerem ue soluatur. in
quosl alitus aurasq diffugiat.

Expanded text:
i magnitudo, quam nec habuit hic, nec erat habiturus diu vivendo; nec majora corpora redigenda sunt ad sit capillus, ut ait Dominus, Lurena materies, de qua mortalium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯecturas cordis sin inscrutabilẽ
altitudinẽ iudicioꝵ dĩ cogitare
conantes. in fabulas uanitatis
abierũt dicentes. qr aĩe sursum

Expanded text:
ecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod animae sursum
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ fit nͥ uolentib nobis. gͦ ⁊ me¬
ritũ fid̾i de mĩa dei uenit. Nõ gͦ
pp̃ fidem uł aliqua merita ele¬
git deus aliquos ab et̾no ut ap¬
posuit gr̾am iustificatiors ĩ¬
tempore. s gratuita bonitate sud
elegit. ut lom eeñt. uñ aug̃. in li
turos nos tales eẽ prestiuit. iõ e¬
legit. s ut eẽmus tales ꝑ ip̃am añ¬
electionem gr̃e sue quagrati¬
ficauit nos in dilecto filio suo.
Ihis uidet᷑ ꝯtrariũ qd̾ alibi a

Expanded text:
n fit nisi volentibus nobis, ergo et meritum fidei de misericordia Dei venit. Non ergo propter fidem vel aliqua merita elegit Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationitempore, sed gratuita bonitate sua elegit, ut boni essent. Unde Aug., in lituros nos tales esse praescivit, ideo elegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto Filio suo. 3. His videtur contrarium quod alibi a
Abbreviated transcription (Latin):
tus eẽt iam non ex gr̃a ẽẽ elec¬
tõ. Non gͦ iõ electus ẽ a deo qr ta¬
lis futurus erat set ex electõne ca¬
lis factus est ita dicens. disputãs
quid eleg̾it deus ĩ nũdum nato
cui dixit seruiturũ ẽẽ maiorẽ.
et quid in eod̾ inaiore siłr nũd̾
nationẽ ut dr̃em ñ gͦ elegit
deus oꝑa cuꝰquͣ in p̾scĩam que
ip̃e daturus est s fidem elegit in
p̾scĩa et qũe sibi c̾diturũs eẽ p̾¬
ret ut bona o ꝑando ⁊ eternam
intam ꝯseq̃ret᷑. Ette hic aꝑte dic̾
non pp̃ opera eum elegiste set pp̃
fidem qua eum p̃scunt c̃diturũ.
Set qr et in fide meritũ est sicu¬
ti ec in operib ħ retractauit di¬
cens. Nñdum diligenciꝰ qͣsiuerã

Expanded text:
 electio. Non ergo ideo electus est a Deo, quia talis futurus erat, sed ex tali electione talis est tactus; ita dicens: Disputans ergo quid elegerit Deus in nondum nato, cui dixit serviturum esse majorem, et quid in eodem majore similiter nondum nationem, ut dicerem: Non ergo elegit Deus opera cujusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia; et quem sibi crediturum esse prret, ut bona operando, etiam vitam consequeretur. Ecce hic aperte dicit non propter opera eum elegisse, sed propter fidem qua eum praevidit crediturum. Sed quia et in fide meritum est, sicuti et in operibus, hoc retractavit dicens: Nond
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cedit ĩ aliis poc̃orib quo digni
dẽc̃ ꝙ et ip̃a dĩ uoluntas qua ali¬
reꝓbate. et ꝙ ꝓ meritis aliis ap¬
ponitur gr̃a iustificatõnis. aliis
ñ. unde obtũ dũt᷑. S quid ĩtelli¬
gere uoluerit ignorat᷑. nͥ forte
dicat᷑ hoc ĩtellexisse ꝙ supͣ dixi¬
mus eum retractasse. Nam ibid̾¬
⁊ quedam alia ꝯtinue subdit.
que i li. retractacõnis aperte
retractat. qd̾ utr̃q legenti patebit.
unde uerissile est in premissis ⁊̃ ħ
retractasse ¶Potest cam̃ ex eo sẽsu
accipi fore dcm̃ non qr aliquis p̾de¬
stmnet᷑ ꝓ meritis. uł iustificationis
głãm mereat᷑. sec qr aliqui nõadͦ
inali sunt ut mereant ͤ sibi grãm
ñ imꝑtiri. Nullus enĩ dei graciam
iereri pot̾. ꝑ quam iustificat᷑. Po¬
test tam̃ mereri ut ñ apponat ur
ut penitus abiciat᷑. Et quidẽ ali¬
qui ĩ tantum ꝓfundum unqͥta¬
tis deuenerunt. ut i mereant᷑.
ut ħ digni sint. alii u̾o ita inuũt
ut si non mereantͤ grãm iustifi¬

Expanded text:
digni d et ipsa Dei voluntas qua alireprobare; et quod pro meritis aliis apponitur gratia justificationis, aliis non, unde obtunduntur. Sed quid intelligere voluerit, ignoratur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia continue subdit, quae in lib. 1 Retract., c. 23, aperte tractat; quod utrumque legenti patebit. Unde verisimile est in praemissis etiam hoc retractasse. Quidam tamen ex eo sensu accipiunt fore dictum, non quia aliquis praedestinetur pro meritis, vel justificationis gratiam mereatur, sed quia aliqui non adeo mali sunt, ut mereantur sibi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut non apponatur, ut penitus abjiciatur. Et quidem aliqui in tantum profundum iniquitatis devenerunt, ut hoc mereantur, ut hoc digni sint; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justifi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc naturã sũmi boni simpli
tas sine subsistencia ꝑsonaꝵ. si¬
cut sabelliani putauerũt. s iõ
ram dr̃. nec est ip̃a. siam utiq
pat̾ ht̃ filiũ ad qũe relatiue
dr̃. nec tñ est filiꝰ. et filius ht̃

Expanded text:
hoc naturam summi boni simplictas, sine substantia personarum, sicut Sabelliani putaverunt; sed ideram dicitur, nec est ipsa. Nam utique Pater habet Filium, ad quem relative dicitur, nec tamen est Filius; et Fili