comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlis generationẽ aliquo malo dolo ñ uitent.
lis: ut etiã sterilitatis uenena ꝓcuret. ꝙ si
nichil ualu̾int: ꝯceptos fętus inter uiscera
aliqͦmͦ exstinguat. uł fundat. uolendo suã
ꝓlem prius interire: quã uiuere. Aut si
inutero uiuebat. occidi ante qͣm nasci. ꝓr
sus: si ambo tales sint: ꝯuiges ñ sunt. Wsi ab
initio tales fuerunt: ñ sibi ꝑ conubiũ. s
ꝑstuprũ potius: ouenerunt. Si uͦ ambo ñ
sunt tales: audeo dice̾. aut illa: qͦda modo¬
solet dehis qui ab ortũ ꝓcurant. qñ
uident᷑ homicide.: uel ñ. Tunc puerꝑiũ
adhomicidiũ ꝑtinet: qñformatũ est. & a

Expanded text:
prolis generationem aliquo malo dolo non vitent.prolis generationem aliquo malo dolo non vitent.lis, ut etiam venena sterilitatis procuret; et si nihil valuerint, conceptos foetus inter viscera aliquo modo extinguat vel fundat, volendo prolem suam prius interire quam vivere, aut si in utero sus si ambo tales sunt, coniuges non sunt; et si ab initio tales fuerunt, non sibi per conubium, sed per stuprum potius conuenerunt. si autem non ambo sunt tales, audeo dicere: aut illa est quodam modo quaeri solet de his qui abortum procurant, quando judicentur homicidae vel non. Tunc puerperium ad homicidium pertinet, quando formatum est, et a
Abbreviated transcription (Latin):
Icum masculusꝰ femina. nec ille ma¬
ritus: nec illa uxor alterius: sibimet ñ fi¬
bitus causa. copulant᷑: ea fide media: ut
nec illa cũ altero. nec ille cum altera faci¬
at id: utrũ nuptiȩ sint uocandȩ. Et pot̾
fortasse ñ absurde hoc appellari conubrũ:
siusq ad mortẽ alicuiꝰ eoꝵ: ul inter eos pla¬
cu̾it. & ꝓlis gene: rationẽ: quãus ñ ea
cã oiuncti sunt: ñ tam̃ uitauerint. ut
uł noluit ͥ nasci filios: uł etiã oꝑe¬
malo aliquo. agart: ne nascantur.
Cet̾m: si uł utrũq uł unũ hoꝵ desit: ñ
inuenio: quomͦ has nuptias appellare poᷤͤ¬
simus. Et enĩ si aliquã sibi ad tempus ad¬
hibu̾it. donec aliquã dignã honoribus
aut suis facultatibꝰ inue niat. quam
inꝯuigio ducat: animo ip̃o adult̾
ẽ. nec cum illa quã cupit inuenire: s
eũ ista eum qua sic cubat: ut cũ ea ñ¬
habeat maritale ꝯsortiũ. Fece coniuges di¬
cunt᷑: qui solius ꝯcubitꝰ cã oueniunt. si tñ:

Expanded text:
i cum masculus et femina, nec ille maritus, nec illa uxor alterius, sibimet non fibitus causa copulantur, ea fide media, ut nec illa cum altero, nec ille cum altera faciat id, utrum nuptiae sint vocandae. Et potest fortasse non absurde hoc appesi usque ad mortem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo agant, ne nascantur. ceterum si uel utrumque uel unum horum desit, non inuenio, quemadmodum has nuptias appellare possimus. etenim si aliquam sibi uir ad tempus adhibuerit, donec aliam dignam uel honoraut suis facultatibus inveniat, quam in conjugio adducat, animo ipso adulter est; nec cum illa quam cupit invenire, sed cum ista cum qua sic cubat, ut cum ea nohabeat maritale consortium. Ecce conjuges dicuntur, qui solius concubitus causa conveniunt, si tamen
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ fuerit baptiatus: in certũ est.
Constat gͥ sine baptismo aliquos iu¬
stificari & saluari. Unde ambiꝰꝵ: de
ualentiniano. Uentrẽ meũ doleo. ut
ꝓphetico utar eloquio. quia qͦm re¬
generaturus eram: amisi. Ille tam̃:
grãm quam poposcit: ñ amisit
Quȩ indentur obuiare p̃dictis.

Expanded text:
non fuerit baptizatus, incertum est. Constat ergo sine Baptismo aliquos justificari et salvari; unde Amb. de Valentiniano: Ventrem meum doleo, ut prophetico utar eloquio, quia quem regeneraturus eram, amisi; verumtamen gratiam quam ille poposcit, non amisit. 5. Quae videntur obviare p
Abbreviated transcription (Latin):
Mutrũ baptismus aꝑu̾it celũ: qđ ñ
aꝑuit circũcisio: dicimus: quia nec
baptismus nec circũcisio: aditũ regni
tpris homines eciam regnũ intrassent.
menti. Alios: sacramentũ & ñ rem. Ali¬
os: rem & ñ sacram̃tũ. Sacram̃tũ &. rẽ
simul suscipiunt: om̃es paruuli. qui
in baptismo aboriginali mundant᷑
peccato: quãuis quida diffiteantur:
illis qui ꝑituri sunt paruulis: in
baptismo dimitti peccata. innitentes
efficiunt qd figurant. ñ intelligentes.
illud ita accipiendũ esse. quia cũ in
illis efficiant remissionẽ pecc̃oꝵ: ñ eiꝰᷤ

Expanded text:
utrum Baptismus aperuit coelum, quod non aperuit circumcisio. Dicimus quia nec Baptismus, nec circumcisio regni temporis homines regnum intrassent. ementi, aliquos sacramentum et non rem, aliquos rem et non sacramentum. Sacramentum et rem simul suscipiunt omnes parvuli, qui in baptismo ab originali mundantur peccato; quamvis quidam diffiteantur illis qui perituri sunt parvulis, in baptismo dimitti peccata, innitentes efficiunt quod figurant; non intelligentes illud ita esse accipiendum, quia cum in aliis effician
Abbreviated transcription (Latin):
cio mersi estis: qͥ accepistis baptis¬
mũ in noĩe trinitatis. Recte tercio
mersi: qui accepistis baptismũ in
noĩe xp̃i. qui die tercia: resurrexit
a mortuis. Illa enim tercio repetita
dimersio: typũ dñce exprimit se¬
pulturȩ. Constat gͦ: baptĩandos.
tercio debere mergi. Et tam̃ si semel
tantũ mergant᷑: uerũ baptisma ac¬
cipiunt. Et qui semel immergit tm̃:
uel hoc modo tantũ debere fieri as¬
serat. Qñ circũeisio amisit ium suã
Dolet etiam queri:
si circũcisio amisit statũ: ab in¬
stitutione baptismi. Adhoc dicimus:
in xp̃i morte terminata legalia om̃ia.

Expanded text:
tio immersi estis, qui accepistis Baptistio immersi estis, qui accepistis Baptismum in nomine Trinitatis. Recte tertio immersi, quia accepistis Baptismum in nomine Christi, qui die tertia resurrexit a mortuis. Illa enim tertio repetita immersio, typum dominicae exprimit sepulturae. Constat ergo baptizandos tertio debere immergi; et tamen si semel tantum immergantur, verum Baptisma accipiunt. Et qui semel immergit tantuobsistat, vel hoc modo tantum debere fieri asserat. 10. Quando circumcisio amisit vim suam. Solet etiam quaeri si circumcisio amisit statim vim suam ab institutione Baptismi. Ad quod dicimus in Christi morte terminata esse legalia o
Abbreviated transcription (Latin):
in una: potest diuinitatis singłari¬
tas designari. Nos uͦ qui tercio tm̃¬
mergimus : etiam tͥduanȩ sepulturȩ
sacramentũ signamus. scđm hoc:¬
licet ñ mͦ ter. s etiã semel tantũ:
merg̾e. Ibi tam̃ dum taxat semel
mergere Licet: ubi osuetudo ȩccłȩ
talis existit. Siquis uͦ id facere inci
piat: ubi osuetudo talis ñ est: uel
semel tantũ mergendũ esse asserat:
rep̃hensibilẽ se ostituit. Unde haymo.
Insuo sensu abundabat cypͥanꝰ: cum
semel mergebat in baptismo paruu¬
los. qui qd̃ intelligebat: studiose im¬
plebat. bonis oꝑibus abundando.
licet in hoc nescius delinqueret.S
quia bonis oꝑibus abundabat: post¬
ea correptus a deo: abundauit altio¬
ri sensu. s. ter illos mergendo. Ecce
habemus: quia deliquit. qui semel
mersit. s hocid̾o: quia aliter se habe
rebat. De trina mersione aug̃ ait. Post
oedo baptismi duplici mysterii sig¬
nificatione celebrat᷑. Recte enĩ terꝰ¬

Expanded text:
in una potest divinitatis singulariin una potest divinitatis singularitas designari. Nos vero qui tertio immergimus, etiam triduanae sepulturae sacramentum signamus. Slicet non modo ter, sed et semel tantum mergere. Ibi tamen duntaxat semel mergere licet, ubi consuetudo Ecclesiae talis existit. » EPIpiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel mersit. Sed hoc ideo, quia aliter se habebrebat. De trina mersione Aug. ait, de Coordo baptizandi duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim ter
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ in aqua. ñ in alio aliqͦ li¬
quore. ut xp̃c ait. Nisi quis regene¬
unifoemit̾ id fieri in aqua p̃cipitur:
ut intelligat᷑: qđ sic̃ aqua sordes cor¬
poris ac uestes abluit: ita baptismus
maculas anime: sordesq uicioꝵ emun¬
Dando abstergit. Uł ido̾: ut nullũ in¬
opia excusaret. qđ posset fieri: si in ui¬
no uł in oleo fieret. & ut omunis ma¬
teria baptilandi inueniret᷑ apud oẽs.
Qđ aqua signauit: quȩ de latere xp̃i
manauit. sic̃ sanguis alterius sacra¬
menti signũ fuit. Non gͥ in aliqͦ li¬
quore pot̾ osecrari baptismus: nͥ in
aqua. De inimersione quotiens fieri
si queritur. quomͦ fieri debeat: p̃¬
cise respondemus. uel semel uel ter
trina imm̾sione baptismi. nil ueriꝰ
responderi pot̾: quã qđ uos ip̃isen¬
sistis. quia in una fide nichil officit
nim in tribus subsistentiis una sub¬
stantia est: rep̃hensibile ẽẽ nullatenꝰ
potest: infantẽ in baptismo uel ter.
uel semel: merg̾e.quia & in tribus

Expanded text:
alio liquore, ut ait Christus: Nisi quis renuniformiter id fieri in aqua praecipitur, ut intelligatur quod sicut aqua sordes corporis ac vestis abluit, ita Baptismus maculas animae, sordesque vitiorum emundando abstergit. Vel ideo, ut nullum inopia excusaret, quod posset fieri, si in vino vel oleo fieret, et ut communis materia baptizandi inveniretur apud omnes; quod aqua signavit quae de latere Christi manavit, sicut sanguis alterius sacramenti signum fuit. Non ergo in alio liquore potest consecrari Baptismus nisi in aqua. 9. De immersione, quoties fieri si quaeritur quomodo fieri debeat, praecise respondemus: Vel semel, vel ter, trina immersione Baptismi nil verius responderi potest quam quod vosipsi sensistis; quia in una fide nihil officit nim in tribus subsistentiis una substantia est, reprehensibile esse nullatenus potest infantem in Baptismo ter vel semel immergere; quia et in tribus
Abbreviated transcription (Latin):
affuit. S quibus inuisibilis affuit: ꝓ¬
fuit. nec tantũ ualet fides aliena par¬
uulo: quantũ ꝓpͥa adulto. Paruulis
enĩ ñ sufficit fides eccłȩ: sine sacram̃to.
qui si absq baptismo fuerint defuncti:
etiã cũ deferunt᷑ ad baptismũ: dãpna¬
tur. Ad qd̃ hoc unũ sufficiat: aug̃i fi
teris matrũ uiuere incipiunt: & ibi mo¬
riunt᷑ : uel de matͥbus nati sine sacͣm̃to
qui baptilant᷑: fideles uocant᷑. qui a
fideliũ ꝯsoctio ñ seꝑant᷑: eũ orat eccła
ꝓfidelibus defunctis. fideles gͥsunt. ñ
ꝓpt̾ initutẽ: s ꝓpt̾ fidei sacramentũ.
Unde aug̃. Paruulũ: & si ñ dũ fides illa
quȩ etiã incredentiũ uoluntate ꝯsistit:
iam tam̃ ipsius fidei sacram̃tũ .i. bap
tismus: fidelẽ facit. sic̃ credere respon¬
det᷑: ita etiam fidelis uocat᷑ ñ rem ip̃am
m̃te annuendo. s ipsius rei sacram̃tũ:
ꝑcipiendo.

Expanded text:
affuit; sed quibus invisibilis affuit, profuit; nec tantum valet fides aliena parvulo, quantum propria adulto. Parvulis enim non sufficit fides Ecclesiae sine sacramento, quia, si absque baptismo fuerint defuncti, etiam cum deferuntur ad baptismum, damnatur. Ad quod hoc unum sufficiat. Aug. ait,teris matrum vivere incipiunt et ibi moriuntur, vel de matribus nati sine sacramentqui baptizantur, fideles dicuntur, qui a fidelium consortio non separantur, cum orat Ecclesia pro fidelibus defunctis. Fideles ergo sunt non propter virtutem, sed fidei sacramentum. Unde Aug.: Parvulorum etsi nondum fides illa quae etiam in credentium voluntate consistit, jam tamen iptismus fidelem facit. Sicut respondetur credere, ita etiam fidelis vocatur: non rem ipsam mente annuendo, sed ipsius rei sacramentum percipiendo.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam id suadet. Si enĩ paruulis ñ ua¬
lentibus credere sufficit baptismus
multo magis sufficit fides adultis
uolentibus. s ñ ualentibꝰ baptilari.
Unde aug̃. Queris: qd̾ sit maiꝰ. fides:
an aqua. Non dubito: quin respon¬
deã. fides. Si gͦ qđ minꝰ ẽ scĩficare pot̾
Qui crediderit in me: etiã si mortuus
fuerit uiuet. Sed dic̃t aliqͥ. nullũ a¬
dultũ in xp̃m credere. uł caritatẽ ha¬
bere: sine baptismo. nͥ sanguinẽ fun¬
dat ꝓ dño. subdita introducentes testi
uatoe ait: niͦsi quis regen̾atꝰ. fu. ex.a.¬
sp̃u .s. &. c̾.: absq sacraniento baptismi:

Expanded text:
tiam id suadet. Si enim non valentibus credere parvulis sufficit Baptismus, multo magis sufficit fides adultis volentibus, sed non valentibus baptizari; unde Aug.: Quaeris quid sit majus, fides an aqua? non dubito quin respondeam, fides. Si ergo quod minus est sanctificare potest, qua Cfuerit, vivet. Sed dicunt aliqui, nullum adultum in Christum credere vel charitatem habere sine baptismo, nisi sanguinem fundat pro Domino, subdita introducentes testimvator dixit: Nisi quis renatus fuerit, etc., absque sacramento Baptismi,
Abbreviated transcription (Latin):
ficationẽ. De illis qͥ suscipiunt req
os ñ sacramentum.
unt & alii ut supra posuimꝰ: qͥ
suscipiunt rem: & ñ sacram̃tũ. Q
enim effundunt sanguinẽ ꝓ noĩe
ihũ: & si ñ sacram̃tũ : rem tam̃ ꝑcipi¬

Expanded text:
ficationem. 4. De illis qui suscipiunt rem et non sacramentum. Sunt et alii, ut supra posuimus, qui suscipiunt rem et non sacramentum. Qui enim effundunt sanguinem pro nomine Jesu, etsi non sacramentum, rem tamen accipi
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri de illis: qͥ iã scĩficati sp̃u:
cum fide & caritate adbaptismũ
accedunt: qͥd eis ꝯferat baptismus. Ni
cula peccati purgatos. & a debito ȩter-¬
nȩ penȩ absolutos.tam̃ ad huc teneri
satisfactione tẽporali: qua penitentes
ligant᷑ in eccła. cũ autẽ baptismũ ꝑci¬
piunt: & a peccatis siqua interius post
duersionẽ otraxer̃t: mundant᷑. & ab ex¬
teriori satisfactione absoluunt᷑. & gr̃a
peccati in eo ampliꝰ debilitat᷑. Ideo ieꝵ
dicit. qđ fides quȩ fideles facit: in aqͥs
baptismi dat᷑. uel nutrit᷑. quia ñ ha¬
benti: aliq̃n ibi datur. & iam haben¬
ti: ut plenius habeat᷑. O sic de aliis in¬
telligendũ est. Qui gͦ mundus accedit :
ibi fit mundior. & om̃i habenti ibi am¬

Expanded text:
 quaeri de illis qui jam sanctificati Spiritu cum fide et charitate ad Baptismum accedunt, quid eis conferat Baptismus. Nihcula peccati purgatos, et a debito aeternae poenae absolutos; tamen adhuc teneri satisfactione temporali, qua poenitentes ligantur in Ecclesia. Cum autem Baptismum percipiunt, et a peccatis, si quae interim post conversionem contraxerunt, mundantur, et ab exteriori satisfactione absolvuntur; et adjpeccati in eo amplius debilitatur. Ideo Hier. dicit quod fides quae fideles facit, in aquis Baptismi datur vel nutritur: quia non habenti aliquando ibi datur, et jam habenti ut plenius habeat datur, sic et de aliis intelligendum est. Qui ergo mundus accedit, ibi fit mundior, et omni habenti ibi am
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾is uitȩ: nouã ñ potest inchoare.
Abhac penitentia: cũ baptid̃ant᷑ so¬
li paruuli immunes sunt. His aliisq
sine fide & penitudine uera: in bap¬
tismo ñ ꝯferri gr̃ãm remissionis. qͥa
nec paruulis sine fide aliena: qͥ ꝓpͥã
habere nequeunt. dat᷑ in baptismo
remissio. Si quis gͦ ficte accedat. ñ ha¬
sine re accipit. Uidet᷑ tam̃ aug̃ dic̾e:¬
qđ ficte accedenti: qui cẽ hẽ odiuor
fraternũ: in ip̃o momento quo bap
tismũ mox redeant. S ñ hoc asseren¬
uo dicit. ĩmo: hano opinionẽ: & pre¬
missã sententiã: oferendo. Ait enim

Expanded text:
ae veteris, novam non potest inchoare. Ab hac poenitentia cum baptizantur soli parvuli immunes sunt, nondum sine fide et poenitentia vera in baptismo non conferri gratiam remissionis, quia nec parvulis sine fide aliena, qui propriam habere nequeunt, datur in baptismo remissio. Si quis ergo ficte accedit, non hasine re accipit. Videtur tamen Aug. dice ficte accedenti, qui etiam habet odium fraternum, in ipso momento quo baptt post baptismum mox redeant. Sed non hoc asserendo dicit, imo hanc opinionem et praemissam sententiam conferendo, ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
pa. &. fi. & sp̃cs. S hoc dixit eis post
resurrectionẽ. p̃cipiens eis de uocati¬
one gentiũ. quos ante passionẽ bi¬
nos os binos miserat ad p̃dicandũ
in iudeã. & ad baptidandũ dicens. Ii¬
uiã gentiũ ne abieritis. Iam gͦ insti¬
tutꝰ erat baptismꝰ. quia baptĩabãt
nẽ pot̾ intelligi fuisse tradita. licet
ñ sit scͥptũ. Non gͦ tẽ illam formã
xp̃c prius tradidit: cũ ad euangeli¬
zandũ gentibꝰ misit. s quã ante tra¬
diderat. mittens in uideã: post itera¬
uit cũ ad gentes misit. Comodiꝰ gͦ¬
tilatus est in iordane qđ dispensa¬
uit. ñ quia mundari uoluerit: cũ
sine pecc̃o fu̾it. s quia ꝯtactu mun¬
dȩ carnis sue uim regeneratiuã
tulit aquis. ut qui postea ĩmerge¬
rentur aquis in uocato noĩe trinita¬
tis: a peceatis pͣgarent᷑. Tc̃ gͥ institutꝰ

Expanded text:
piritus sancti. Sed hoc dixit eis post resurrectionem, praecipiens eis de vocatione gentium, quos ante passionem binos miserat ad praedicandum in Judaea et ad baptizandum, dicens, viam gentium ne abieritis. Jam ergo institutus erat Baptismus, quia baptizabant nem potest intelligi fuisse tradita, licet non sit scriptum. Non ergo tunc illam formam Christus prius tradidit, cum ad evangelizandum gentibus misit; sed quam ante tradiderat mittens eos in Judaeam, post iteravit cum ad gentes misit. Commoditizatus est in Jordane; quod dispensavit, non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia contactu mundae carnis suae vim regenerativam contulit aquis, ut qui postea immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis purgaretur. Tunc ergo invocato
Abbreviated transcription (Latin):
baptismi. & exuat eũ xp̃m ꝑnicies
fictionis. Nam redire dimissa peccata
cet in illo seruo: a quo dñs dimissũ
debitũ peciit: quia ille ꝯseruo dimit¬
tere noluit. Sic ñ impedit᷑ baptismi
gr̃a: quo minus omĩa pecẽa dimit¬
tant᷑. & si fraternũ odiũ in eiꝰ cui di¬
mittit᷑ animo ꝑseuerat. Soluit᷑ enim
hesternꝰ dies. & quicqͥd suꝑ est. Soluit᷑
etiã ip̃a hora. mom̃tũq ante baptis¬
mũ. & in baptismo. Deinceps auteo
Hoc autẽ ut p̃diximus. ñ sub asserti¬
one dixit. Qđ ostendit᷑ ex eo qđ ait in
eode libro. sic. Si adbaptismũ fictus
accedit: dimissa sunt ei pecc̃a: aut
ñ sunt dimissaꝰ Eligat qđ uoluerit.
Ecce aꝑte cernis: si tam̃ intendis: id
dixisse aug̃m: ñ asserendo. s queren¬
do. & alioꝵ opimonẽ reserando. Idem¬
salutẽ baptismus: eũ illa fictio uera¬
ci ꝯfessione recesserit. quȩ corde in
malicia ꝑseuerante: peocatoꝵ ab¬
lutionẽ ñ sinebat fieri. Non gͥficte

Expanded text:
baptismi, et exuat eum Christo pernicies fictionis. Nam redire dimissa peccata, cet in illo servo, a quo Dominus dimissum debitum petere noluit. Sic non impeditur baptismi gratia quominus omnia peccata dimittantur, etiamsi fraternum odium in ejus cui dimittuntur, animo perseveret. Solvitur enim hesternus dies, et quidquid superest; et solvitur etiam ipsa hora momentumque ante baptismum, et in baptismo. Deinceps autem Hoc autem, ut praediximus, non sub assertione dixit; quod ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cernis, si tamen attendis id dixisse Aug. non asserendo, sed quaerendo, et aliorum opinionem referendo. Idemsalutem baptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit; quae corde in malitia perseverante, peccatorum ablutionem non sinebat fieri. Non ergo ficte
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse ꝓdesse. nec tam̃ uisibile sacram̃¬
iisibilit̾ scĩficari ñ pot̾. Hinc corneliꝰ
& qui cũ eo erant: iam sp̃u scĩficati:
baptu̾ati sunt. nec suꝑflua iudican¬
in uisibilis p̃cessit. Sine uisibili gͦ: in

Expanded text:
sse, nec tamen visibile sacramevisibiliter sanctificari non potest. Hinc Cornelius et qui cum eo erant, jam Spiritu sanctificati baptizati sunt. Nec superflua judicaninvisibilis praecessit. Sine visibil
Abbreviated transcription (Latin):
sibiliter: cũ mysteriũ baptismi: ñ
ꝯtep̃tus religionis: s articulus nece ᷤᷤ¬
sitatis: excludit. & baptismus quidẽ
pot̾ etiam esse: ubi ouersio cordis
defuerit. Conu̾sio autẽ cordis potest
quidẽ in esse ñ ꝑcepto baptismo. s o¬
tempto baptismo ñ pot᷑. Nec ullo
mͦ dicenda est ꝯuersio coidis ad dm̃
cum dei sacram̃tũ ꝯtẽpnit᷑. Eoce hic
habes: ñ solũ passionẽ: s etiam fidẽ
& otritionẽ: ꝯferre remissionẽ: uͥnec
ꝯtẽpnitur sacram̃tũ. ut in latrone
illo ostenditur. qui ñ ꝑpassionẽ: s
ꝑfidẽ: saluatꝰ est sine baptismo. S di

Expanded text:
iter, cum mysterium Baptismi non iter, cum mysterium Baptismi non contemptus religionis, sed articulus necessitatis, excludit. Et Baptismus quidem potest esse ubi conversio cordis defuerit; conversio autem cordis potest quidem inesse non percepto Baptismo; sed contempto Baptismo non potest, nec ullo modo dicenda est conversio cordis ad Deum, cum Dei sacramentum contemnitur. Ecce hic habes non solum passionem, sed etiam fidem et contritionem conferre remissionem, ubi non contemnitur sacramentum, ut in latrone illo ostenditur, qui non per passionem, sed per fidem salvatus est sine Baptismo. Sed di
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ꝯfessione xxp̃i moriunt᷑: tantũ ua
let eis addimittenda pecc̃a: qͣntũ
si abluerent᷑ sacro fonte baptismi.
scepta: supplet uicẽ baptismi. nec
tm̃ passio uim baptismi implet:
s etiam fides & ꝯtricio. ubi necessi¬
tas excludit sacram̃tũ. Sic̃ aꝑte do¬
cet aug̃. dicens: baptismi uicẽ ali¬
quando implere passionẽ: de latro¬
ne illo cui ñ baptid̾ato dictũ est:
hodie mecũ eris inparadyso: Bea¬
tus cyprianus ñ leue docum̃tum
supplere. s etiam fidẽ & ouersionẽ
cordis. si forte ad celebrandũ myste¬
riũ baptismi: in angustiis tempoꝵ
suocurri ñ potest. Neq enĩ latro
ille ꝓ nomine xp̃i crucifixus ẽ. s
ꝓ meritis facinoꝵ suoꝵ. ñ quia cre¬
didit : passus est.s dum patitur.
eredit. Quantũ gͥ ualeat etiã sine
uisibili baptismi sacram̃to: qđ ait
apłs: corde creditur ad iusticiam.
ore aut̃ ꝯ fe. fit. in sał: in illo latrone
declaratũ est.S tẽ implet᷑ etiã in ui

Expanded text:
fessione Christi moriuntur, tantum eis valet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismi. ine suscepta supplet vicem Baptismi. Nec tantum passio vicem Baptismi implet, sed etiam fides et contritio, ubi necessitas excludit sacramentum, sicut aperte docet Aug, dicens Baptismi vicem aliquando implere passionem, de latrone illo, cui non baptizato dictum est, Hodie mecum eris in paradiso, beatus Cyprianus non leve documentum supplere, sed etiam fidem conuersionemque cordis, si forte ad celebrandum mysterium baptismi in angustiis temporum succurri non potest. neque enim latro ille pro nomine Christi crucifixus est, sed pro meritis facinorum suorum, nec quia credidit passus est, sed dum patitur credidit. quantum itaque ualeat etiam sine uisibili baptismi sacramento quod ait apostolus: corde creditur ad iustitiam, ore confessio fit ad salutem, in illo latrone d
Abbreviated transcription (Latin):
institutionis baptisii: ẽ innoua¬
tio mentis. ut homo qui ꝑpeccatũ ue¬
tus fuerat: ꝑ gr̃am baptismi renouet᷑.
qd̃ fit depositione uicioꝵ. & collatione
uirtutũ. Sic enim fit quisq nouus hõ:
cũ ab olitis peecatis: cenatur uirtutibꝰ
Abolitio pecẽoꝵ pellit: feditatẽ. Apposi¬
tio iurtutũ: affert decorẽ. Et hec estreᷤ
huiꝰ sacramenti .s. interior mundicia.

Expanded text:
itutionis Baptismi est innovatio mentis: ut homo qui per peccatum vetus fuerat, per gratiam Baptismi renovetur, quod fit depositione vitiorum et collatione virtutum. Sic enim fit quisque novus homo, cum abolitis peccatis ornatur virtutibus. Abolitio peccatorum pellit foeditatem: appositio virtutum affert decorem, et haec est res hujus sacramenti, scilicet, interior munditia.
Abbreviated transcription (Latin):
Nullũ cathecuminũ: quamuis in bo¬
nis oꝑibus defunctũ: uitã ȩt̾nã hab̾e
credimꝰ: excepto martyrio. uͥbaptismi
tis tm̃: iter esse salutis credimus. S qd̃
inhis minus dixit: in aliis capitulis
supra positis suppleuit. &. ideo hȩc sic
tentis benignitas: qđ sacram̃to defue¬
rat. Dum enim soluere pot̾: nͥ soluat
imputat ei dns. qui suã potentiã sacͣ¬
catio sine iusibili sacram̃to qͥbusdã in

Expanded text:
nullum catechumenum, quamuis in bonis operibus defunctum, uitam aeternam habere credamus, excepto martyrio ubi tota baptismi tis iter tantum salutis esse credimus. Sed quod in his minus dixit, in aliis capitulis supra positis supplevit. Et ideo haec sic itentis benignitas quod sacramento defuerat. Dum enim solvere potest, nisi solvat, imputat ei Deus, qui suam potentiam sacrcatio sine visi
Abbreviated transcription (Latin):
x his aꝑte intellexisti: in noĩe
xp̃i uerũ baptisma tradi. Ubi ni¬
chilominꝰ in sinuari uidr: uerũ bap¬
tisma dari posse in nomine patris
nitas in quolibet hoꝵ nominũ intel¬
ligitur. Si autẽ aliquis ꝑuerse creden ᷤ:
& errorẽ induce̾ intendens: de tͥbus
tantũ unũ nuncupet. ñ impleuit
mysteriũ. Qđ uͦ ait: nominatis tribꝰ
uacuũ esse mysteriũ: si baptũans
minuat potestatẽ patris. uel filii.
tentia alicuiꝰ eoꝵ: ñ credens unam
potentiã triũ. intelligendũ est hoc
suꝑ eum. qui ñ intendit nec cre¬
dit baptidare. qui ñ tantũ caret

Expanded text:
x his aperte intellexisti in nomine Christi verum Baptisma tradi: unde nihilominus insinuari videtur verum Baptisma dari posse in nomine Patris t, quae Trinitas in quolibet horum nominum intelligitur. Si autem aliquis perverse credens, et errorem inducere intendens, unum de tribus tantum nuncupet, non complet mysterium. Quod vero ait, nominatis tribus vacuum esse mysterium, si baptizans minuat potestatem Patris vel Filii vetentia alicujus horum, non credens unam potentiam trium, intelligendum est hoc super eum qui non intendit nec credit baptizare; qui non tantum c
Abbreviated transcription (Latin):
fit ꝑ aquã. & sp̃m sc̃m: ñ saluabitur.
Illa autẽ regeneratio fit: ñ tantũ
ꝑ baptismũ: s etiam ꝑpenitentiã
& sanguinẽ. Unde auctoritas dicit.
ido apłm pluralit̾ dixisse fundam̃¬
tũ baptismatũ: quia est baptismus
in aqua. in sanguine. in penitentia.
Hoc autẽ ñ ido dicit: qđ baptismi sa¬

Expanded text:
. Illa autem regeneratio fit non tantum per baptismum, sed etiam per poenitentiam et sanguinem. Unde auctoritas dicit, ideo Apostolum pluraliter dixisse fundamentum baptismatum, quia est baptismus in aqua, in sanguine, in poenitentia. Hoc autem non ideo dicit, quod sa
Abbreviated transcription (Latin):
tRauit in sp̃u. Questio ambrosii.
utrũ sicut in nomine xp̃i legi¬
mus. baptismi plenũ esse sacram̃
pato: nichil desit ad mysterii pleni¬
tudinẽ. Rationẽ sequamur. Qui unũ
quo unctus ẽ. designasti. Scͥptũ est
unxit d̾s sp̃u sc̃o. Et si patrẽ dicas:
filiũ eiꝰ: & sp̃m oris eius: parit̾ indi¬
cas. si tam̃: id eciã in corde cõp̃hen
cupasti. Unde: ut rationi copuletur
stendit: nos recte posse baptizare in

Expanded text:
ritu. 4. Quaestio Ambrosii. utrum sicut in Christi nomine legimus Baptismi plenum esse sacramenpato nihil desit ad mysterii plenitudinem. Rationem sequamur: Qui unum quo unctus est designasti. Scriptum estunxit Deus Spiritu sancto. Et si Patrem dicas, Filium ejus et Spiritum oris ejus pariter indicas, si tamen id etiam corde comprehendcupasti. Unde, ut rationi copuletur indicat nos recte posse baptizari in
Abbreviated transcription (Latin):
steriũ trinitatis teneatur: & una ꝑ¬
sona tantũ nominet᷑: plenũ esse sa¬
cram̃tũ. & econuetso: si tres nomi¬
nent᷑: & ñ recte de aliquo illoꝵ sen¬
ciat᷑: uacuũ fieri mysteriũ. Ait enĩ¬
sic. Ubi ñ est plenum baptismi sa¬
cramentũ: nec pͥncipiũ: nec aliqͣ
sp̃es baptismi estimat᷑. Pienũ autẽ
Si unum neges: totum subrues.
Et sic̃ si unũ in sermone cõp̃hendaᷤᷤ:
de autẽ nec patrẽ nec filiũ. nec spi¬
ritũ. s. ab neges: plenũ est fidei sacͣ¬
mentũ. Ita etiam: licet patrẽ & fili¬

Expanded text:
sterium Trinitatis teneatur et una persona tantum nominetur, plenum esse sacramentum; et, e converso, si tres nominentur et non recte de aliquo illorum sentiatur, vacuum fieri mysterium Trinim non est plenum baptismatis sacramentum, nec principium, nec species aliqua baptismatis aestimatur. Plenum autem earis, si unum neges, totum subrues. Et quemadmodum si unum in sermone comprehendas, de autem nec Patrem, nec Filium, nec Spiritum sanctum abneges, plenum est fidei sacramentum: ita etiam, licet Patrem, et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
discpłis. Ite docete om̃es gentes bap¬
tu̾antes eos: in nomine p̾atris. & fi¬
lii. &. sp̃e sc̃i. Inuocatio gͦ trinitatis:
uerbũ dr: quo baptisma osecratur.
& hȩc est forma u̾boꝵ: sub qua tra¬
ditur baptisma. Unde: bonefacio
cunq sine inuocatione trinitatis
mersue fuisset: qđ sacramentũ re¬
generationis ñ haberet. Qđ omino
uerũ est. qđ si mersus inbaptismi
fonte quis fuerit sine inuocatione
trinitatis: ꝑfectus xp̃ianus ñ est. nͥ
in nomine patris. & fi. & sp̃c .s. fue

Expanded text:
entes, baptizantes eos in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Invocatio igitur Trinitatis verbum dicitur quo Baptisma consecratur; et haec est forma verborum sub qua traditur Baptismus. Unde Bonifacio cumque sine invocatione Trinitatis mersus fuisset, quod sacramentum regenerationis non haberet, quod omnino verum est; quod si mersus in fontem Baptismi quis fuerit sine invocatione Trinitatis, perfectus Christianus non est, nisi in nomine Patr
Abbreviated transcription (Latin):
ne quis ex iudeis: uł gentibus: pu¬
taret aquã sine sp̃u sc̃o adsalutem
posse suffic̾e. De hoc etiã amb̃ꝵꝵQui
cũ baptizatos se dicerent ioħis bap¬
ñ in suo baptilauit nomine. Isti gͦ.
tio corporis exterior facta: sub for¬
ma uerboꝵ p̃scͥpta. Si enim fiat ab¬
lutio sine uerbo: ñ est ibi sacram̃tũ.
lutio facta in elemento. Unde aug̃.
bũ. & quid ẽ aqua nͥ aqua.ꝰ aocedit
u̾bũ ad elem̃tũ: os fit sacram̃tũ. Unde
est hȩc tanta uirtus aquȩ: ut corpus
tangat: & cor abluat. nisi faciente
uerbo: ñ quia di. s quia credit᷑. Nã
& in ip̃o uerbo: aliud est sonus trans¬
iens. aliud ẽ urtus manens. Induo¬
decorẽ sacram̃ti instituta sunt: ñ id̾o
bum sit ibi & elem̃tũ. Nam & in hoc
sacram̃to: & in aliis: quȩda solent fi¬
eri ad decorẽ & honestatẽ sacram̃ti.
quȩda: ad sub̃am & cãm sacram̃ti:
ꝑtinentia. De sub̾a huiꝰ sacram̃ti s̃t:
uerbũ. & elem̃tũ. Cȩtera: ad sollẽpni¬

Expanded text:
ne quis ex Judaeis vel gentibus putaret aquam sine Spiritu sancto ad salutem posse sufficere. De hoc etiam Amb. in prcum baptizatos se dicerent bapnon in suo baptizavit nomine. Isti ergotio corporis exterior, facta sub forma verborum praescripta. Si enim ablutio fiat sine verbo, non est ibi sacramentum; lutio facta in elemento. Unde Aug. tbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. U ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud est virtus intus manens. In duodecorem sacramenti instituta sunt, non ideo rbum sit ibi et elementum. Nam et in hoc sacramento et in aliis quaedam solent fieri ad decorem et honestatem sacramenti, quaedam ad substantiam et causam sacramenti pertinentia. De substantia hujus sacramenti sunt verbum et elementum, caetera ad solemni
Abbreviated transcription (Latin):
baptilatos asseritis. & quid inde a¬
gendũ sit osulitis. hii ꝓfecto si inno¬
mine sc̃ȩ trinitatis: uel in nomine
xp̃i: sicut in actibus apłoꝵ legimisᷤ:
baptidant᷑: baptidati sunt. Unũ enĩ
idemq ẽ: ut sc̃s exponit ambiꝵ.¬
Si inn̾oĩe patͥs tm̃ uł sp̃c. possit

Expanded text:
baptizatos asseritis, et quid inde agendum sit consulitis; hi profecto si in nomine sanctae Trinitatis, vel in nomine Christi, sicut in Actibus apostolorum legimus, baptizantur, baptizati sunt: unum enim idemque est, ut exponit Ambrosi
Abbreviated transcription (Latin):
an sacram̃tũ fu̾it: satis pot̾ ocedi. ex
eo sensu: quo legalia signa dicunt᷑
sacramenta.Significabat enĩ baptis¬
mus iohannis. rem sacram: s. baptiᷤ¬
mũ xp̃i. qui ñ tantũ est penitentię.
s remissionis peoc̃oꝵ De forma bap¬
tismi ioħis⁊ de bapticatis ab eo.
ic ꝯsiderandũ est. si baptiiati a
iohanne: iterũ baptidandi sint
baptismo xp̃i. & qua forma u̾boꝵ
usus sit iohannes. Illi qui baptilati
ac spem ponentes. in illius baptis¬
mo: postea baptidati sunt baptis¬
mo xꝑi. Baptismus autẽ ioħis: ui
nomine uenturi tradebat᷑. Unde

Expanded text:
an sacramentum fuerit, satis potest concedi, ex an sacramentum fuerit, satis potest concedi, ex eo sensu quo legalia signa dicuntur sacramenta. Significabat enim baptismus Joannis rem sacram, scipoenitentiae, sed et remissionis peccatorum. 6. De forma baptismi Joannis, et de baptizatis ab eo. Hic considerandum est si baptizati a Joanne iterum baptizati sunt Baptismo Christi, et qua forma verborum usus sit Joannes. Illi qui baptizati ac spem ponentes in illius baptismo, postea baptizati sunt Baptismo Christi. Baptismus autem Joannis in nomine venturi tradebatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
suo baptismo p̃nuntiabat. qui pͥ¬
mus baptidasse legit᷑. s in aqua. ñ
in sp̃u. sicut ip̃e ait. Ego baptilo uoᷤᷤ
in aqua: in penitentiã. Sola enĩ cor¬
pora abluebat. a peccatis uͦ ñ mun¬
dabat. Daptismus iohannis erat
in penitentiã: ñ in remissionẽ. bap¬
tismus uͦ xp̃i: in remissionẽ. Quia¬
iobs baptiuans: homines ad peni
tentiã uocabat: & quos bapticabat:
penitere docebat. seđ̾m illud. Nenie¬
bant adiohannẽ in ioedanẽ. ꝯfitentes¬
pecc̃a sua. S in baptismo iohannis
ñ dabat᷑ peccatoꝵ remissio: quȩ da¬
ta est in xp̃i baptismo.
Quid utilitatis habu̾it baptismꝰ ioħis
d quid gͦ utilis erat baptismus
i oħis. Quia homines usu bapti¬
Landi p̃parabat ad baptismũ xp̃i.S¬
Quia ibi ioħis oꝑatio: tantũ uisibilis
erat: exterius lauantis. ñ inuisibilis
gr̃a dei interius oꝑantis. S tam̃: &
illa ioħ̃is oꝑatio a deo erat. & baptiᷤᷤ¬
bat᷑: qđ ñ ageret homo. Si uͦ querit᷑:

Expanded text:
suo baptismo praenuntiavit; qui primus baptizasse legitur, sed in aqua, non in Spiritu, sicut ipse ait: Ego baptizo vos in aqua, in poenitentiam. Sola enim corpora abluebat, a peccatis vero non mundabat. Baptismus Joannis erat in poenitentiam, non in remissionem; Baptismuo baptismo praenuntiavit; qui primus baptizasse legitur, sed in aqua, non in Spiritu, sicut ipse ait: Ego baptizo vos in aqua, in poenitentiam. Sola enim corpora abluebat, a peccatis vero non mundabat. Baptismus Joannis erat in poenitentiam, non in remissionem; Bapta est in Christi Baptismo. 5. Quid utilitatis habebat baptismus Joannis. Ad quid ergo utilis erat baptismus Joannis? Quia homines usu baptizandi praeparabat ad Baptismum ChristQuia ibi Joannis operatio tantum visibilis erat exterius lavantis, non invisibilis gratia Dei interius operantis. Sed tamen et illa Joannis operatio a Deo erat, et baptisbatur quod non ageret homo. Si vero quaeritur
Abbreviated transcription (Latin):
& locũ: c̾aturã corporalẽ. ut eo mo¬
tu: naturas quas condidit: ãmimi¬
stret. Cum gͦ talcaliquid agit: ñ de¬
tẽporibus locisq mutabilẽ. siue ꝑtẽ¬
pora & ꝑloca. mobilẽ. cum sit ip̃e. &
interior om̃i re: quia inip̃o sunt oĩa.
& exterior om̃ire: ꝙ ip̃e est suꝑ omĩa
&s antiquior om̃ĩbꝰ: quia ip̃e estan¬
te omĩa. & nouior om̃ibꝰ: quia ip̃e
idẽ est post omĩa.s. post omĩũ pͥti¬

Expanded text:
 locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas, quas condidit, administret. Cum ergo tale aliquid agit non detemporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse et interior omni re, quia in ipso sunt omnia; et exterior omni re, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse est ante omnia; et novior omnibus, quia idem ipse est post omnia, scilicet post omnium i
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝑfectũ. seđ̾m tempꝰ. & est ꝑfectũ. se¬
cundũ naturã. Et est:. unius alit̾ ꝑfec¬
tũ. S ed̾m temꝑus ꝑfectũ est: qd halla¬
quicquid tempus requirit. & ꝯuente.
scd̃m tempꝰ haberi. Et hoc modo: ange¬
li erant ꝑfecti. ante confirmationẽ uł
bet quicqͥd debitũ est. uł expedit na¬
ture sue: ad glorificationẽ. Et boc mo¬
do. ꝑfecti fuert̾ angłi. post confirma¬

Expanded text:
ctum secundum naturam, et est universaliter perfectum. Secundum tempus perfectum est quod habquidquid tempus requirit, et convenit secundum tempus haberi, et hoc modo angeli erant perfecti ante confirmationem vel bet quidquid debitum est, vel expedit naturae suae ad glorificationem, et hoc modo perfecti fuerunt angeli post confirma
Abbreviated transcription (Latin):
quia sic̃ ñ ante ꝓcedit apatre qͣm afilio.
ita ñ magis: uł plenius ꝓcedit apatre:
Non frustra inquit inhac trinitate: ñ
dr̃ uerbũ dei: nͥ filius. nec donũ dei: nͥ¬
quo ꝓcedit principalit̾ spc̃ sẽs: nͥ ds̃ pat̾.
continuo ex quo sensu dixerit: aꝑit sub¬
dens. ¶ Ieoq addidi principaliter.: qr
ti. & ñdũ habenti. s quicqͥd unigenito
uerbo dedit: gignendo dedit. Sic gͦ eũ
genuit: ut etiã de illo donũ cõmune
Sc̃s ꝓcedat apatre. ñ: quia prius uł ma¬
gis ꝓcedat apatre qͣm afilio: s quia: cũ
sp̃m scm̃: uerũ dm inuenimus inscͥp¬
tura. & de patre eẽ ꝓpͥe. Et item depatre:¬

Expanded text:
quia sicut non ante procedit a Patre quam a Filio; ita non magis vel plenius procedit a Patre Non frustra, inquit, in hac Trinitate non dicitur Verbum Dei, nisi Filius; nec donum Dei, niquo procedit principaliter Spiritus sanctus. continuo de quo sensu, dixerit aperit, diens: Ideo addidi principaliter, quiati, et nondum habenti; sed quidquid unigenito Verbo dedit, gignendo dedit. Sic ergo eum genuit, ut etiam de illo donum commune ter procedat a Patre, non quia prius vel magis procedat a Patre quam a Filio, sed quia cum Spiritum sanctum verum Deum invenimus in Scriptura, et de Patre esse proprie. Et item: De
Abbreviated transcription (Latin):
sus. cum uterq sit ubiq: tanqͣm d̾s. Nã
uterq inquit aus̃: legitur missus. Despi¬
ritu enĩ ecõ legit᷑. Quẽ ititet pater in
nomine meo. Itẽ. Si abiero: mittã cũ ad
uos. & filius: desedic̃ Eixiuii a patre. &
ueni in mundũ. & apłs dic̃. Misit d̾s fili

Expanded text:
sus, cum uterque sit ubique tanquam Deus, nam uterque, inquit Augustinus legitur missus. De Spiritu sancto enim legitur, quem mittet Pater in nomine meo . Et item: Si abiero, mittam eum ad vos . Et Filius de se dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum. Et Apostolus dicit: Misit Deus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃. & effuderit. inquo: utraq natura
monstrata est. humana .s. & diuina
Accepit quippe: ut hõ. effudit: ut ds Hoᷤ
autẽ accipere quide hoc donũ possumꝰ.
ꝓmodulo nr̃o. effundere uͦ suꝑ alios:
ñ utiq possumus. S ut hoc fiat: dm¬

Expanded text:
 effuderit: in quo utraque natura monstrata est, humana scilicet et divina. Accepit quippe ut homo, effudit ut Deus. Nos autem accipere quidem hoc donum possumus pro modulo nostro; effundere vero super alios non utique possumus, sed ut hoc fiat, D
Abbreviated transcription (Latin):
rexisset xp̃c amoetuis: & aparuisset
discipłis. insufflauit. & ait. Accipite sp̃m
sc̃m. ut eum etiã dese ꝓcede ostenderet.
& ip̃e est uirtus: que de illo exibat: ut
legit᷑ in euangłio: sanabat om̃s. Et ut
ostenderet hanc ꝓcessionẽ sp̃c sc̃i: ñ ẽẽ
aliud quã donationẽ ipĩus sp̃c. addit.
ritũ scm̃. semel interra: ꝓpt̾ dilectionẽ
primi. & it̾m de celo: ꝓpt̾ dilectionẽ dei.

Expanded text:
rexisset a mortuis, et apparuisset discipulis suis, Insufflavit et ait: Accipite Spiritum sanctum , ut eum etiam de se procedere ostenderet. Et ipsa est virtus, quae de ilegitur in Evangelio, et sanabat omnes . Et, ut ostenderet hanc processionem Spiritus sancti non esse aliud quam donationis ipsius spiritus, addit: ritum, videlicet semel in terra propter dilectionem proximi, et iterum de coelo propter dilectionem Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ suꝑme. ꝓpt̾qd unxerit me: euange¬
lilare pauꝑibus. misit me. p̃dicare cap¬
tuus remissionẽ: c̃. Qd cũ delibro ysaie
legeret: ait ineugłio. Hodie completa ẽ
hec scͥptura mnauribus urĩs. ut de se dic¬
tum esse sigc̃aret. Bene autẽ dix̃: suꝑ me.
quia quasi filius hominis: & unctus ẽ.
& missus. ad p̃dicandũ Nam sed̾m di¬

Expanded text:
unxerit me; evangelizare pauperibus misit me, praedicare captivis remissionem, etc. Quod cum in libro Isaiae legeret, ait in Evangelio: Hodie completa est haec Scriptura in auribus vestris , ut de se dictum esse significaret: Breviter autem dixit: super me, quia quasi Filius hominis et unctus est et missus ad praedicandum, nam secundum di
Abbreviated transcription (Latin):
filius: ostenditur grã datus: trinitatis.
ut etiã ipe filius sedederit. Ecce hic dic̃:
qd filius se dedit. quia trintas: eũ de¬
dit.Si autẽ filius a sedatus ẽ: a se gͥmis¬
sus ẽ. a se ꝓcessit. Et hoc utiq uerũ est.¬
& concedi oportet. cũ eius missio: sit

Expanded text:
Filius, ostenditur datus gratia Trinitatis, ut etiam ipse Filius se dederit. Ecce hic dicit quod Filius se dedit, quia Trinitas eum dedit. Si autem Filius a se datus est, a se ergo missus est, et a se processit. Et hoc utique verum est, et concedi oportet, cum ejus missio sit
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ siĩ. fcm̃ ex muliere. Ubi satis osten¬
oit: eo ip̃o missũ filiũ. quo fem exmu¬
liere. P inde: mitti a patre. sine sp̃us cõ
ñ potuit. quia pater intelligit᷑ eũ misis
se: cũ fec̃ exfemiã. Qd utiq ñ fecit. sine spũ
sc̃o Cece: hic dic̃ filiũ: apatre missũ:
missus: ut ait auõ in eod. auctoritatibꝰ¬

Expanded text:
Filium suum, factum ex muliere; ubi satis ostendit eo ipso missum Filium, quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, quia Pater intelligitur misisse eum cum fecit ex femina; quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit Filium missum missus, ut ait Aug. in eodem, auctoritatib
Abbreviated transcription (Latin):
des in nobis. E oce: euidenter dic̃. setͥ¬
buisse sp̃m. S intelligendũ est: dixis¬
se hoc apłm: ñ quia haberet potesta
abapło: p̃dicata est eis fides. inqua p̃di
rant. sicut illo tempore: innouitate in¬
uitationis ad fidẽ: etiã sensibilibus mi¬
raculis: p̃sentia scĩ sp̃c aparebat. ut in

Expanded text:
es in vobis. Ecce evidenter dicit se tribuisse Spiritum. Sed intelligendum est hoc dixisse Apostolum, non quia haberet potestatAb Apostolo praedicata est eis fides; in qua praerant, sicut illo tempore in novitate invitationis ad fidem, etiam sensibilibus miraculis praesentia Spiritus sancti apparebat, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
dem sp̃m sc̃m datũ: cum insufflassec iħc:
ñ debemus. Ip̃e est gͥ. qui etiã decelo datus
est die pentecostes. Q uomͦ gͦ ds ñ est: qͥdat
sp̃m scm̃: Immo quantus est cłs qui dat
dm̃. Ecce. his uerbis aꝑte dic̃. sp̃m scm̃ ip̃m

Expanded text:
dem Spiritum sanctum datum cum insufflasset Jesus, non debemus. Ipse est ergo qui etiam de coelo datus est die Pentecostes. Quomodo ergo Deus non est qui dat Spiritum sanctum, imo quantus est Deus qui dat Deum? Ecce his verbis aperte dicit Sp
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate ꝑsona: nobis detur: nr̃isq in¬
fundat᷑ atq illabat᷑ mentibus: aꝑte osten¬
dit ambꝵ. in .iͦ. li. despũ sc̃o dicens. Lica.
multi dicant᷑ sp̃c: quia legitur. qui fac̃¬
sic̃ etiã uas electionis: dic̃. quia unũ sp̃m
potauimus. quasi eũ qui ñ queat scindi
s infundat᷑ animis. & sensibus illabat᷑.
ut scłaris sitis restringat ardoeẽ. qui spẽ¬

Expanded text:
Trinitate persona, nobis detur, nostrisque infundatur atque illabatur mentibus, aperte ostendit Ambr. in lib. 1 de Spiritu sancto, dicens: Licet multi dicantur spiritus, quia legitur, psaSic etiam Vas electionis dicit, quia unum spiritum potavimus , quasi eum, qui non queat scindi, sed infundatur animis, sensibus illabatur, is suis sitis restringat ardorem, qui Spir
Abbreviated transcription (Latin):
detri. dicit: qđ se ip̃ĩn dat. Sicut inqͥt
ccepus carnis: nichil est aliud qͣm caro:
sc̃s. Intantũ gͦ donum dei ẽ: inquantũ
datur eis: quibus dat᷑. Apud se autẽ: d̾s
ẽ. & si nemini datur. quia d̾s erat patri
& filio coet̾nus: antequã ciuqͣm daret᷑.
nec quia illidant: & ip̃e dat᷑: ideo mi¬
nor est illis. Ita enĩdatur. sic̃ dei donũ:
ut etiam seip̃m det: sicut đs Non enim
dici potest: ñ eẽ sue potestatis: de quo
dictum est. Sp̃c ubi uult spirat. Ecce:

Expanded text:
9, dicit quod seipsum dat. Sicut, inquit, corpus carnis nihil est aliud quam caro, s. In tantum ergo donum Dei est, in quantum datur eis quibus datur. Apud se autem Deus est, etsi nemini datur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus antequam cuiquam daretur; nec quia illi dant et ipse datur, et ideo minor est illis. Ita enim datur, sicut Dei donum; ut etiam seipsum dat sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est: Spiritus ubi vult spirat. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
tũ his u̾bis. Sp̃ẽ sc̃s: pater ñ est.s in ge¬
nitus. atq infectus. Pater ñ est: qͥa pa¬
tris est. & inpatre ẽ. P cessionẽ habet ex
patre: & ñ natiuitatẽ. filius ñ est. quia
genitus ñ est. Eoce: his u̾bis dr sp̃c sc̃s.¬

Expanded text:
ater non est, sed ingenitus atque infectus. Pater non est, quia Patris est, et in Patre est: processionem habet ex Patre, et non nativitatem. Filius autem non est, quia genitus non est. Ecce his verbis dicitur S
Abbreviated transcription (Latin):
infiliũ. & defilio. ꝓcedit ad scĩficanda e̾¬
aturã. s simul deutroꝙ ꝓcedit. qͣmiuis
hoc filio pat̾ dederit. ut sic̃ dese: ita eciã
de illo: ꝓcedat: De temporali ꝓcessione¬
me post ascensionẽ: ita loquit᷑. Cũ sp̃c̃

Expanded text:
ilium, et de Filio procedit ad sanctificandam creaturam; sed simul utroque procedit, quamvis hoc Pater Filio dederit ut sicut de se, ita etiam de illo procedat. De temporali imae post As
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendũ: quasi a patre ꝑfiliũ mino¬
rẽ. mittat᷑. uł sit. s quia expatre & filioẽ.
& mittit᷑ ab utroq d hoc ip̃m: habet filiꝰ
onẽ faciens in locutione. ut ostenderet
inpatre eẽ auctoritatẽ. Inde ẽ. etiã. qd
ueritas ostendens patrẽ auctorẽ ẽẽ ꝓcessi¬
onis: qua. ꝓcedit sp̃c a filio: dic̃ in eugłio.¬
let ad eũ referre: etiã qđ ip̃ius ẽ. de qͦa pp̃e¬
qui misit me. Si gͥhic intelligit᷑ eius doc¬
trina: quã tam̃ ñ dix̃ suã. s patris. qͣn¬
tomagis illic intelligendus ẽ sp̃e sc̃s.
ut ñ diceret: de nie ñ ꝓcedit: Aquo aut̃
habet filius ut sit ds: est enĩ dedeo ds
abillo habet utiq: ut etiã de illo ꝓcedat

Expanded text:
minorem mittatur vel sit, sed quia ex Patre et Filio est et mittitur ab utroque, sed hoc ipsum habet Filius stinctionem faciens in locutione, ut ostenderet in Patre esse auctoritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens Patrem esse auctorem processionis, qua let ad eum referre etiam quod ipsius est, qui misit me . Si igitur sic intelligitur ejus doctrina, quam tamen dicit non suam, sed Patris, quanto magis illic intelligendus et de ipso prout non diceret: De me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus, est enim de Deo Deus, ab illo habet utique, ut etiam de illo procedat
Abbreviated transcription (Latin):
ñ. sine uita existenti iã filio: uitã patrẽ
dedisse: s ita eũ sine tempore genuisse. ut
uita quam pater filio gignendo dedit: co¬
ȩcerna sit uite patris qui dedit. Intelligat
Ita gͦ dictũ est. sp̃m sc̃m depatre ꝓced̾e
ut intelligat᷑. qđ etiã ꝓcedit defilio: de
patre eẽ. filio. Si enĩ quicqͥd habet. depa¬
tre habet filius: depatre habet utiq ut
pora cogitentur. que habet pͥus & poste¬
rius. quia ibi omĩno nulla sunt. Ere spẽ .s.¬

Expanded text:
non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita, quam Pater Filio gignendo dedit, coaeterna sit vitae Patris qui dedit: intelligat, ita dictum Spiritum sanctum de Patre procedere, ut intelligatur, quod etiam procedit de Filio, de Patre esse Filio. Si enim quidquid habet de Patre, habet Filius, de Patre habet utique, upora cogitentur, quae habent prius et posterius, quia ibi omnino nulla sunt. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a patris: cur ñ dicat᷑ eẽ natus. s po¬
tius. ꝓcedẽ: & cur ñ dicat᷑ filius. Quare
utiq filius diceret᷑. qđ absurdissimũ est.
filius quippe nullus ẽ duoꝵ: nͥ patris
.& matris. Absit autẽ: ut interdm patrẽ:
s d̾m filiũ: tale aliqͥd sus picemͣ. Absurdis¬
sime gͦ filius diceret᷑ amboꝵ. id est patͥs.

Expanded text:
substantia Patris, cur non dicatur esse natus, sed potius procedere; et cur non dicatur Filius. Quare utique Filius diceretur: quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid suspicemur. Absurdissime ergo Filius diceretur am