comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ao laborem. ut colligat botros. de ui¬
neis engaddi. ñ de uinea sodomoꝵ: de
uinea sorech: ñ de suburbanis gomorre:
ut int̾ ubera sua comportet myrre fas¬
ciculos: ut in agro boor. recipiat spicas.
q̃ messoꝵ manꝰ effugerant. De uincis en¬
gaddi. ⁊ de uinea sorech. animus botroᷤ
colligit: cũ fructus penitentiũ. uel e¬
lectoꝵ p̃mia requirit. Engaddi fons edi:
sorech: electa uel optima interp̃tantur.
In hoc fonte qui descendunt hedi: as¬
cendunt agni nouelli. In fonte ⁊ enĩ cõ¬
punctionis. abluuntur sordes carnis:
abluitur fetor hedi. id est uoluptas
peceati: edi petulentia. idest carnis
luxuria. Ex uineis engaddi. uinum
bonum: ex uinea sorech. iunum optimũ.
illo mebriantur cari: isto Rm̃i. Illud aqua
mixtum: istud uͦ purum. Illud adhue tur¬
batur fece naturali. idest uoluptate carna¬
li: istud uͦ non turbatur etiã qualibet tri¬
bulatione temꝑali. Illud ueterum uasoꝵ

Expanded text:
ad laborem, ut colligat botros de viad laborem, ut colligat botros de vineis Engaddi , non de vinea Sodomorum; de vinea Sorec, non de suburbanis Gomorrhae: ut inter ubera sua comportet myrrhae fasciculos, ut in agro Boos recipiat spicas, quae messorum manus effugerant . De vineis Engaddi, et de vinea Sorec animus botros colligit, cum fructus poenitentium vel electorum praemia requirit. Engaddi, fons haedi; Sorec electa interpretatur. In hunc fontem qui descendunt haedi, ascendunt agni novelli. In fonte etenim compunctionis abluuntur sordes carnis, abluitur fetor haedi, id est voluptas peccati, haedi petulantia, id est carnis luxuria. Ex vineis Engaddi vinum bonum, ex, vineis Soreth vinum optimum; illo inebriantur chari, isto charissimi. Illud aqua mistum, illud est purum. Illud adhuc turbatur faece naturali, id est voluptate carnali; istud vero non turbatur etiam qualibet tribulatione temporali. Illud veterum vasorum
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ: ut te ꝑ diem non urat sol: neq li¬
fecit qͦd docuit. O dor uͦ fructus illius. est
suauis: idest fama bone oꝑationis. Sub
umbra enim quam desiderat sedet ani¬
mus: qui uult ẽe quietus. S qͣndoq se¬
det suꝑ fenum: quandoq super scabel¬
lum: quandoq suꝑ scaminum: quando¬
q suꝑ eathedram. Suꝑ fenum sedet: cũ
carnem subic̃. Suꝑ scabellum: cũ subicit
mundum. Uñ beatus iheronimꝰ. Magna ĩ¬
quit exultatio est anime: mundũ hab̾e
sub pedibus. Cũ uͦ sedet suꝑ scamnum. ⁊¬
nouissimũ eligat locum: ut audiat ami¬
ce ascende suꝑuis: ne cum rubore descen¬
dat ⁊ audiat: da huic locũ. Qͥ humi li¬
tatem sequitur. ad suꝑiora uocat᷑: qͥuo
suꝑbiã eligit: ad inferiora descendit. Su¬
ꝑ cathedram sedent. ñ iusticie. s pesti¬
lentie: de qͥb dicitur. Que dicunt faci¬
te: que autem faciunt facere nolite. Ptꝰ
pausationis quietem iterũ surgit animꝰ

Expanded text:
vitiorum, ut per diem non urat sol, neque luvitiorum, ut per diem non urat sol, neque luFecit quod docuit . Odor vero fructus illius est suavis, id est, fama bonae operationis. Sub umbra igitur, quam desiderat, sedet animus, qui vult esse quietus. Sed quandoque sedet super fenum, quandoque super scabellum, quandoque super scamnum, quandoque super cathedram. Super fenum sedet, cum carnem subjicit; super scabellum, cum subjicit mundum. Unde beatus Hieronymus: « Magna, inquit, exsultatio est animae, mundum habere sub pedibus. Cum vero sedet super scamnum, novissimum eligat locum, ut audiat: Amice, ascende superius , ne cum rubore descendat et audiat: Da huic locum . Qui humilitatem sequitur, ad superiora vocatur; qui vero superba eligit, ad inferiora descendit. Super cathedram sedent non justitiae, sed pestilentiae, de quibus dicitur: Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite . Post pausationis quietem iterum surgit animus
Abbreviated transcription (Latin):
id est rudes ⁊ tardi: ad ꝑcipienda docum̃¬
ta. curie xꝑi. Sunt enim quidam claustͣ
les. curiales: qͥdam u̾õ uillani. idẽ.
inordinati: qui ñ querunt edificationẽ m̃uis.
s repletionem uentris: t̾renis inhiant: t̾re¬
na sapiunt. Inhis gͥ necẽe ẽ: faciamꝰ morã:
ꝑ doctrinam. ꝑ disciplinam. Mane. sur¬
gamꝰ ad uineas. Qͥ enini uolunt alios. ut
marum: oportet ut surgant mane. id est ñ
pigre: s p̃cedant exemplo ⁊ oꝑatione. Ui¬
deamus si floruit uinea: si flores fructus
parturiunt: id est uidere faciamus. si bo¬
nis cogitationib animus floreat: si boni
oꝑis fructum gignat. Qͥde Nonne int
oꝑa quiescendum᷑ Dicat gͥ animꝰ. Sic̃
malꝰ int̾ ligna siluarũ: sic dilectus mͦs
int̾ filios. Subumbra illius quẽ desi¬
deraueram sedi. S Tria sunt in malo
consideranda: udelicet umbra grat a.
fruetꝰ bomis. odor suauis. Dat eni xꝑc
umbram p̃ceptoꝵ ⁊ quȩ defendit ab estu

Expanded text:
id est rudes et tardi ad percipienda documeid est rudes et tardi ad percipienda documenta curiae Christi. Sunt enim quidam claustrales quasi curiales, quidam vero villani, id est inordinati, qui non quaerunt aedificationem mentis, sed repletionem ventris, terrenis inhiant, terrena sapiunt. In his necesse est ut faciamus moram per doctrinam, per disciplinam. Mane surgamus ad vineas. Qui enim volunt succidere marum, oportet ut surgant mane, id est, non pigre, sed praecedant exemplo et operatione. Videamus an floruerit vinea, an flores fructus parturierint, id est, videre faciamus, an bonis cogitationibus animus floreat, an boni operis fructus gignat. Quid? Nonne inter opera quiescendum? Dicat igitur animus: Sicut malus inter ligna silvarum, sic dilectus meus inter filios. Sub umbra illius quem desideravi, sedi . Tria sunt in malo consideranda, videlicet umbra grata, fructus bonus, odor suavis. Dat enim Christus umbram praeceptorum, quae defendit ab aestu
Abbreviated transcription (Latin):
flos natiuitatis: quid maturitas passio¬
nis: nisi sequeretur fructus sꝑate ro.¬
sut rectionis: Egͥditur iterum animus. ut
circumfodiat ficulneam: ut q̃ sterilis erat.
fructum ferat. ut cophinũ stercoris mittat:
id est ut memoriam peccati ferentẽ reddat.
Intrat ⁊ inuineã ut cireũ fodiat eã⁊ ut suc¬
cidat sarmenta. idest suꝑfluitatis inc̾m̃ta:
ut quod luxuriat inpalmitib. habundꝙ̧
infructibꝰ. Uñ in canticis canticoꝵ dr̃. Ueni
dilecte mi: ⁊ eg̾diamur in agrũ: ꝯmoremꝰ᷑
inuillis: mane surgamꝰ ad uineas: uideamꝰ
si floruerit uinea: si floies fructꝰ parturi¬
unt. Egrediamur inquit in agrũ. Eg̾dit᷑
animꝰ a contemplatione. ad sui circũ spec¬
tionem: egditur a cura sui. ad agendam
curam ꝓximi: ut ꝯsolet᷑ pusillanimes: cor.¬
ripiat inquietos: ut fiat ager uirtutũ: qͥ
fuerat pꝰ ueprium ⁊ spinarũ. Commore¬
mur in qͥt inuillis: id est in illis qͥst̃ uillani.

Expanded text:
flos nativitatis, quid maturitas passioflos nativitatis, quid maturitas passionis, nisi sequeretur fructus speratae resurrectionis? Egreditur iterum animus, ut circumfodiat ficulneam, ut quae sterilis erat, fructum ferat , ut cophinum stercoris mittat, id est, ut memoriam peccati fetentem reddat. Intrat et in vineam, ut circumfodiat eam, ut succidat sarmenta, id est, superfluitatis incrementa, ut quod luxuriat in palmitibus, redundet in fructibus. Unde in Canticis canticorum: Veni, dilecte mi, egrediamur in agrum, commoremur in villis, mane surgamus ad vineas; videamus etiam si floruerit vinea, si flores fructus parturiunt . Egrediamur, inquit, in agrum. Egreditur animus a contemplatione ad sui circumspectionem, egreditur a cura sui ad agendam curam proximi, ut consoletur pusillanimes, corripiat inquietos, ut fiat ager virtutum qui prius fuerat veprium et spinarum. Commoremur, inquit, in villis, id est in illis qui sunt villani,
Abbreviated transcription (Latin):
pͦt pluuiam clarior surgit. sic xp̃c pꝰt ir.¬
rigationem lacrimarũ benignior appar&e:
extendens radios sue cogiutionis: illuminãs
corda u̾bo consolationis. Exierat maria mag¬
dalene. ad sepulchrũ. qͦͣsi in ortũ. ut plan¬
taret ⁊ rigaret: inuenit eum qui dat incri¬
mentum. ⁊ audit. Mulier qͥd ploras : Quẽ
queris : E cce pꝰt pluuiam compunctionis.:
irradiat claritas consolationis. Atilla au¬
dito quid quereret: estimans quia ortola¬
nus esset. ait. Domine situ sustulisti eum.
dicito mͥ uͥ pofiusti eũ. ⁊ ego eũ tollã. Des¬
ꝑabat maria defructu laboris: quia du¬
hitabat de uitate resurrectionis. Un dicit᷑.
qͥa conu̾sa est retrorsum. Conu̾titur retror¬
sum: q̃ in dnũ faciem ꝑ dubitationẽ mise¬
rat dorsum. Plantauerat maria ꝑ amorẽ.
s de fructu resurrectionis dubitabat.
ꝓpt̃ resurrectionis dilationem. Dũ aut̃
cognoscit xꝑm: colligit fructũ
Qͥd enim ꝓdeet semen conceptionis: qͥd

Expanded text:
post pluviam clarior fulget: sic Christus post irrigationem lacrymarum benignior apparet, extendens radios suae cognitionis et illuminans corda verbo consolationis. Exierat Maria Madalene ad sepulcrum quasi in hortum, ut plantaret et irrigaret; invenit eum qui dat incrementum, et audit: Mulier, quid ploras? Quem quaeris? Ecce post pluviam compunctionis irradiat claritas consolationis. At illa, audito quid quaereret, existimans quia hortulanus esset, ait: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi ubi posuisti eum, et ego tollam eum . Desperabat Maria de fructu laboris, quia dubitabat de veritate resurrectionis. Unde dicitur quod conversa est retrorsum . Convertitur retrorsum, quae in Domini faciem per dubitationem miserat deorsum. Plantaverat Maria per amorem, sed de fructu resurrectionis dubitabat propter resurrectionis dilationem. Cum autem cognoscit Christum, colligit fructum. Quid enim prodesset semen corruptionis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
co psalmiste uocib in disciplinate ple¬
bi p̃dicatur. App̃hendite disciplinã
nemuando irascatur dominaul. disci¬
plina uͦ est. moꝵ ordinata correctio: ⁊ maio¬
rum p̃cedentiũ regularum obseruatio.
uobisoffert se ds̃. Qd si extra disciplinam
estis. cuius participes facti sunt õs: gͦ ad¬
ulteri. ⁊ non filii estis. Qͥ gͦ adult̾ sunt
sine disciplina sunt: ⁊ celestis regni heredi¬
tatem ñ capiunt. filii autem pat̾ne disci¬
pline correctionem ferunt: ⁊ heredita
tem quandoq reciꝑe posse ñ desperant.
De qͣ etiam disciplina: ysaias indiscipli¬
nate plebi p̃dicat dicens. Qͥ escite agere
ꝑuse: discite bene fac̾e. Et eadẽ psalmiᷤ¬
ta. consona uoce. ꝓsequitur dicens. Decli¬
na amalo: ⁊ fac bonum. Infelix gͦ ẽ: qui
abicit disciplinam. Fudet enĩ extͣ mi¬
lites aliquid. qͥ dominũ crucifigentes
ñ consciderunt tuncam: quia eccłe xp̃i
scindit disciplinã. Sic̃ eni tunica totũ
corpꝰ preter caput degit: ita disciplina

Expanded text:
plebi praedicatur, Apprehendite disciplinam, ne quando irascatur Dominus . Disciplina vero est morum ordinata correctio, et majorum praecedentium regularum observatio: uobis offert se Deus. quod si extra disciplinam estis, cuius participes facti sunt omnes, ergo adulteri et non filii estis. qui ergo adulteri et sine disciplina sunt, et caelestis\'regni hereditatem non capiunt: filii autem paternae disciplinae correcttem quandoque recipere posse non desperant. De qua etiam disciplina Isaias indisciplinatae plebi praedicat dicens: quiescite agere peruerse, discite bene facere. et ad eandem psalmista consona uoce compsallit dicens: declina a malo et fac bonum. infelix ergo est qui abicit disciplinam. audet enim extra milites aliquid, qui Dominum crucifigentes non consciderunt tunicam, qui ecclesiae Christi scindit disciplinam. sicut enim tunica. totum corpus praeter caput tegitur, ita disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
num illis cõmittit ⁊ qͥb regni t̾rarũ par
ticipationem abstulit: ut ipse diues
in celi sede appareat.⁊ qͥ int̾ra penitꝰ
nicħ ꝓcurat. Cauendum uͦ pauꝑib
est. ne dum ꝑ necessitatẽ t̾re regnũ ꝑ¬
dunt: ꝑ mentis imprudentiã etiã celo¬
rum regna ꝑdant. Cũ enĩ di dispensa¬
tione pauꝑtatem necessariã acceꝑint.
in ip̃oꝵ arbitͥo pendet: utrũ pauꝑes

Expanded text:
num illis committit quibus regni terrarum parnum illis committit quibus regni terrarum participationem inter mortales abstulit, ut ipse diues in caeli sede appareat qui in terra penitus nihil procurat. cauendum uero pauperibus est, ne dum per necessitatem terrae regnum perdunt, per mentis imprudentiam etiam caelorum regna amittant. cum enim Dei dispensatione paupertatem necessariam acceperint, in ip
Abbreviated transcription (Latin):
unus est enim pat̾ ur̃ qui incelis est: om̃s
autem uos fr̃s estis. Q b ad supplican.¬
noster qui es incelis: scĩficet᷑ nom̃ tuũ. frus¬
tra autem patrem contendit in t̾ra: qui
patrem.⁊ patriam. ꝓfitẽt hab̾e se in celo.
Cuius possessor nemo efficitur: nͥ qͥ de tͥ¬
rene patͥe contentione securus habe tͣ.
qui nichil habens in suꝑbiam extollit
cum econtrario diuitib scł. ñ suꝑbe¬
int̾ra abiectũ. extremũ. ⁊ humilẽ incede.
⁊ contͥstari debuerat: suꝑcilioso suꝑbie
tumore inflammatã m̃tẽ contra dm̃ exi¬
gere: ꝑ qͦd uitium lapsi corruerunt: qͥ
summo cẽli conditi erant culmine. Qͥd
gͦ uult quasi potens int̾ra suꝑbire.⁊ qͥ
p̃omnib hominib debuerat humił ap¬
parere: S ne de pauꝑtate sua tͥsticiã ha¬
beant. qͥa dõ accepturi sunt. pauꝑes at¬
tendant: ipse enim inqͥt. Beati pauꝑes¬
spũ: qm̃ ipõꝵ est regnũ celoꝵ. Recta nã¬
q dispensatione misericors d̾s celi. reg¬

Expanded text:
unus est enim pater uester qui in caelis est. omnes enim uos fratres estis. quibus ad supplicannoster qui in caelis es sanctificetur nomen tuum. frustra ergo patrem contendit in terra qui patrem et patriam profitetur habere se in caelo: cuius possessor nemo efficitur, nisi qui de terrenae patriae contentione securus habetur. qui nihil habens in superbiam extollitur, cum e contrario diuitibus saeculi non supein terram abjectus, extremus et humilis incedere et contristari debuerat, supercilioso superbiae tumore inflatam mentem contra Deum erigere? Per quod vitium lapsi corruerunt, qui in summo coeli conditi erant culmine. Quid ergo vult quasi potens in terra superbire, qui prae omnibus hominibus debuerat humilis apparere? Sed ne de paupertate sua tristitiam habeant, quid a Deo recepturi sunt pauperes attendant: ipse enim inquit, Beati paupeuoniam ipsorum est regnum «aelorum. recta namque dispensatione misericors caeli reg
Abbreviated transcription (Latin):
qui tali ordine expulsus fuerit: ab altero
ratione episcopus ad eos quib inspeculati¬
one positus ẽ. ẽẽ oporta. Ceterum uͦ quał
insemetipso ẽe debeat. paulus apłs expo¬
nit: ut gradũ ep̃i p̃ueniens. sit sobriꝰ. pru¬
dens: castꝰ. sapiens modestꝰ. hospitalis ⁊
filios habens subditos: cũ omni castitate.
Testimonium habens bonum abhis qui
foris sunt: ꝓferens doct̾narum fidelẽ ser¬
monem: ante ep̾atum. non plures habes
uxores. ꝙͣ unam. Nonꝑcussor. ñ bilingͥs.
ñ ebͥosus. ñ neophitus. ⁊ pͥꝰ illud semꝑ ipe
ostendat oꝑe: qͦd allos docet insermo¬
ne doctrine. Caueant gͦ negligentes ep̃i.
ppłm meũ: ⁊ ñ pascebant pastores gregẽ
s potius ꝓeurent quod constituit dñs
supra familiam suam. dare illis ey¬
bum. intempore suo m̃suram ⁊ͥtici: pu¬
ram scilicet. & ꝓbatam doctͥnam: qͣti¬
nus ueniente dnõ. mereantur audire.
Euge bone serue ⁊ fidelis: quia supra
pauca fuisti fidelis: supra multa de

Expanded text:
qui tali ordine expulsus fuerit, ab alio alratione episcopum ad eos quibus in speculatione positus est, esse oportet. Caeterum vero qualis in semetipso esse debeat, Paulus apostolus exponit, ut ad gradum episcopi veniens sit sobrius, prudens, castus, sapiens, modestus, hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testimonium habens bonum ab his qui foris sunt, proferens doctrinae fidelem sermonem, ante episcopatum non plures habens uxores quam unam; non percussor, non bilinguis, non ebriosus, non neophytus, ut per haec ipse ostendat in opere, quod alios docet in sermone doctrinae . Caveant ergo negligentes episcopi qpopulum meum, et non pascebant gregem sed potius procurent hi quos constituit Dominus super familiam suam, dare illis cibum in tempore suo mensuram tritici, puram scilicet et probatam doctrinam, quatenus veniente Domino mereantur audire: Euge, serve bone et fidelis, quia supra pauca fuisti fidelis, supra multa te
Abbreviated transcription (Latin):
gitur &p̃ianus nominis xp̃i similitu¬
dinem tenet: moꝵ quoq similitudinẽ
hr̃e debꝙ. xp̃ĩanꝰ enĩ recte nemo dicit᷑:
er meus quem elegi: electus meus. cõpla¬
cuit sibi in illo anima mea. Ponã sp̃m̃
meũ suꝑ eum: ñ contendet. neq clama¬
bit: neq audiet aliqͥs inplateis uocẽ eiꝰ.
Ecce xp̃e ñ contendit: neq clamauit.
Et tu si morib xp̃i similitudinẽ reti¬
nere cupis. ñ contendas: ne abusiuius

Expanded text:
igitur Christianus qui nominis Christi similituigitur Christianus qui nominis Christi similitudinem tenet morum quoque similitudinem habere debet. Christianus enim recte nemo dicitur,er meus quem elegi, electus meus, conplacuit sibi in illo anima mea: ponam spiritum meum super eum. non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis uocem eius. ecce Christus non contendit neque clamauit: et tu si morum Christi similitudinem retinere cupis, ne contendas, ne abusiuus i
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quemadinodũ oculi celũ parit̃ et
t̾ram: numꝙͣ ꝯspiciunt. S requirendũ ẽ.
siuere inmundo aliqͥd sit quod amari
debeat: ⁊ qͥs sit ille mundꝰ. quẽ diligi di¬
uina eloqͥa uetant. Terra gͥ cum nascen¬
tib ex ea. ⁊ metallis. ⁊ animantib. ⁊ pul¬
chritudine uestium. ⁊ oblectationib eoꝵ
facta sunt: amari iubetur. Hec enĩ omĩa
p̃dicta. uelut ñ mansura: ad celestẽ patͥ
amꝑgentes. comitari neq̃unt. ꝓximii uͦ
uelut mansuri reges coh̃edes: sem& ip̃oᷤᷤ
licent̾ inuicem diligunt. Qͥd gͦ semꝑ im
mundo ñ manet. ⁊ cũ mundo parit defi¬
ciet: ip̃e miicdꝰ ñ amari imꝑatur. ꝓxi¬
mus autem. qͥ ẽ. pars regni cęlestis: int̾ra
intim. a regni celoꝵ appetitoribꝰ ñ ĩ ꝯ gru¬
e amat᷑: dũ insumma illa patͥa inet̾nũ
coheres habebitur. Propterea uͦ mundꝰ
p̃sens diligi ñ imꝑat᷑: ne a dĩ dilectione
alienus. scłi amator qͥsq efficiat᷑. Non
gͦ debet contendi: qͦd ñ licet amari.

Expanded text:
sunt, quemadmodum oculi caelum pariter et terram nequaquam conspiciunt. sed requirendum est, si uere in mundo aliquid sit quod amari debeat et quis sit ille mundus quem diligi diuina eloquia uetant. terra ergo cum nascentibus ex ea et metallis et animantibus et pulcritudine uestium et oblectationibus facta sunt amari iubetur. haec enim omnia praedicta uelut non mansura ad caelestem patriam pergentes comitari nequeunt. proximi uero uelut mansuri regis coheredes semet ipsos licenter inuicem diligunt. quod ergo semper in mundo non manet et cum mundo pariter deficiet et ipse mundus non amari imperatur: proximus autem qui est pars regni caelestis in terra interim a regni caelorum appetitoribus non incongrue amatur, dum in summa illa patria in aeternum coheres habebitur. propterea uero mundus praesens non diligi imperatur, ne a Dei dilectione alienus saeculi dilector quisque efficiatur. non ergo debet contendi quod non licet amari.
Abbreviated transcription (Latin):
o fili serpentis. minister diaboli.
cͥmina ꝑpetrasti: adult̾ium utiq ⁊ sacri¬
legium : Sacͥlegium plane: ubi uas xpo¬
oblatum. dño dedicatũ. dementi tem̾itate
palluisti. Balthasar rex ille. qͥ inuasis dñi
eius ablata. bibere cũ suis amicis ⁊ ꝯeu¬
binis usurpauit: ip̃a nocte angłica manu
ꝑcussus. crudeli morte ꝑcussus ẽ. Qͥd de
te arbitraris ꝑdite pariter ⁊ ꝑditor: qui
uas rationabile consecratum crp̃o. scĩfica¬
tum spũi scõ. impie temerasti: polliusti
sacͥlege⁊ tui ꝓpositi immemor. ⁊ iudicii
diuim contemptor: Meliꝰ fuerat omnino

Expanded text:
O fili serpentis, minister diaboli, crimina perpetrasti, adulterium utique et sacrilegium. Sacoblatum, Domino dedicatum, dementi temeritate polluisti. Balthasar rex ille Persarum, qui in ejus ablata, bibere cum suis amicis et concubinis usurpavit; ipsa nocte angeli manu percussus crudeli morte punitus est : quid de te arbitraris, perdite pariter et perditor, qui vas rationabile consecratum Christo, sanctificatum Spiritui sancto, impie temerasti, polluisti sacrilege, et tui propositi immemor, et judicii divini contempior? Melius fuerat omnino
Abbreviated transcription (Latin):
eleuat de stercore pauꝑem: ⁊ sede facit
cum pͥncipib ppłi sui. Deponit poten¬
tes de sede. ⁊ exaltat humiles: ut subditꝰ
Qͥ cum participationẽ nominis xp̃i ꝑfi
⁊ꝓpositum. mundi caduca delectam̃ta
diligit. Omne de quo contendit᷑. aut
ꝓpter ꝓͥam eiꝰ rei dilectionẽ. de qͣ agit᷑.
aut ꝓpter alterius amorẽ que sub odi¬
osa specie latet: appetit᷑. Qũead modũ
u̾bi grã bellũ animoso compugnantiũ
conflictu cũ odiosa res fit: ꝓpt̃ amo¬
rem uictorie. ⁊ lib̾tatis ꝑ agitur. Et mul
te alie species sub odioso labore. uel for¬
midine: satis contentiose expetunt᷑. Uñ
ꝓpt̾ dilectionem subsequentẽ: scilicet
amabilem remunerationẽ. Q gͥ ob mũ¬
dum p̃sentem ex quacũq causa ꝯten¬
dit: ꝑ spicue ostenditur mundũ dilige̾¬

Expanded text:
elevat de stercore egenum, et sedere facit cum principibus populi sui, et deponit potentes de sede, et exaltat humiles; ut subditusqui, cum participationem nominis Christia et propositum mundi caduca delectamenta diligit. omne enim quod contenditur aut propter propriam eius rei dilectionem de qua agitur aut propter alterius amorem quae sub odiosa specie latet appetitur. quemadmodum uerbi gratia bellum animoso conpugnantium conflictu cum odiosa res sit, propter amorem uictoriae et libertatis peragitur, et multae aliae dilectae species sub odioso labore uel formidine satis contentiose expetuntur. unde opter dilectionem subsequentem scilicet amabilem remunerationem. qui igitur mundum praesentem ex quacumque causa contendit, perspicue ostenditur mundum dilige
Abbreviated transcription (Latin):
corpore tuo immundo. aninia illa tenebro¬
sa uet sat᷑ ⁊ remedium tͥ necessitauis ad qͥre
semper ante oculos habens apłi sententi¬
tͥbunal xp̃i: ut referat unus qͥsq ꝓͥa corꝑiᷤ¬

Expanded text:
corpore tuo immundo anima illa tenebrocorpore tuo immundo anima illa tenebrosa versatur, remedium tibi in die necessitatis acquire, semper ante oculos tuos habens Apostoli sententitribunal Christi, ut referat unusquisque pr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solum uigilantẽ. tam̃ nequid a pasto¬
re ouium morbide uel moriture medi¬
caminis denegatũ sit: do consiliũ. Petas
ult᷑ carcerem penitentie: obstͥngas cathe¬
nis uiscera: animã tuã gemitib. ieiumis¬
q crucies: scõꝵ petas auxiliũ: iaceas sub
pedib electoꝵ : ut ñ tͥ cor impenitens
Nec te ineoꝵ numerum ꝯstituas qͦs lu¬
ge paulus: qͥ ante peccauerunt: ñ ger¬
pententiam suꝑ immundicia ⁊ fomieatio¬
ne. ⁊ libidinib que gesserunt. Nec tͥ de multi¬
tudine peccantium similiũ blandiaris ⁊ di¬
cas: non solus ego hoc egi. multos habeo so.¬
cios: s recogita quia multitudo socioꝵ im¬
punitatem ñ facit cͥminum. Nam sodoma
& gomorra. in totis quinq eiuitatib. innu¬
merabiles utiq habitabant ppłi. ⁊ om̃s pari¬
ter qͥ libidinose corpora sua tractauerunt:
pitudine se alienum p̾stiterat. Exclude gͦ
uel nunc infelix de corde tuo blandim̃ta
serpentis. ⁊ luctũ. ⁊ flecũ continuũ. dũ in

Expanded text:
non solum vigilantem; tamen ne quid a pastore ovi morbidae, vel moriturae medicaminis denegatum sit, do consilium. Petas ultro carcerem poenitentiae, obstringas catenis viscera, animam tuam gemitibus jejuniisque crucies; sanctorum petas auxilium, jaceas sub pedibus electorum; ut non tibi cor impoenitens Nec te in eorum numerum constituas, quos luget Paulus: Qui ante peccaverunt, eenitentiam super immunditia et fornicatione et libidinibus quas gesserunt . Nec tibi de multitudine peccantium similium blandiaris, et dicas: Non solus hoc ego egi, multos habeo socios: sed recogita, quia multitudo sociorum impunitatem non facit criminum. Nam in Sodoma et Gomorrha et in totis quinque civitatibus innumerabiles utique habitabant populi, et omnes pariter qui libidinose corpora sua tractaverunt, rpitudine se alienum praestiterat. Exclude ergo vel nunc, infelix, de corde tuo blandimenta serpentis, et luctu, et fletibus continuis, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
admonenti tam̃ seniori. ab adolescentib obe¬
dientia p̃benda erit. Quomͦ enim honoratꝰ
in senectute apparebit. ⁊ qui discipline labo¬
rem. in adolescentia ñ suftinuerit: Qͦ dẽq
⁊ enĩ hõ laborauerit. hoc ⁊ metet. Om̃is nã¬
ꝙ: disciplina imp̃senti ñ uidetur ẽẽ gau¬

Expanded text:
admonenti tamen seniori ab adolescentibus obeadmonenti tamen seniori ab adolescentibus obedientia exhibenda erit. Quomodo enim honorandus in senectute apparebit, qui disciplinae laborem in adolescentia non sustinuerit? Quodcunque etenim homo laboraverit, hoc et metet . Omnis namque disciplina i
Abbreviated transcription (Latin):
ris ñ ꝑuenit: obedient̾ ministrationẽ
parentib suis exibuit. Sic̃ gͦ in sen ib
sobͥetas. ⁊ moꝵ ꝑfectio requiritur: ita ⁊ in
adolescentib obsequiũ. ⁊ subiectio. ⁊ obe¬
dientia. rite debetur. Qua ꝓpt̃ ⁊ inman¬
datis legis. pͥmum que ad homines ꝑti¬
nent patris ⁊ matͥs honor imꝑatur: qͥa ꝙͣ¬
uis carnalis pater ñ suꝑuixerit. aut indig¬
is p̃bendus ẽẽ ostenditur. Quatuor et¬
enim modis ꝑ scͥpturas diuinas patres
uocantur. hoc ẽ. natura. gente. admo¬
nitione. etate. De patre nãq natura li¬
ter: iacob ad laban loqͥt᷑. Nisi timor
patͥs mei ysaac affuisset: tulisses om¬
nia que mea sunt. Gente uͦ pat̃ dicit:
quando dominꝰ ad moysen. de rubo lo¬
quebatur. Ego sũ inqͥens ds̃ patrũ tuoꝵ.
ds abraham. ds ysaac. d̾s iacob. Etate
autem pater dicitur: ⁊ admonitione
pat̃ dicitur: cũ moyses in cantico de¬
uteronomii loquitur. In erroga patrẽ
pater suꝑstes non fuit. aut in dignꝰ ⁊̃ fuit:

Expanded text:
it, oboedienter ministrationem parentibus suis exhibuit. sicut ergo in senibus sobrietas et morum per fectio requiritur, ita in adulescentibus obsequium et subiectio et oboedientia rite debetur. quapropter et in mandatis legis primum in his quae ad homines pertinent patris et matris honor imperatur, quia quamuis carnalis pater non superuixerit aut indigis praebendus esse ostenditur. quattuor etenim modis per scripturas diuinas patres uocantur, hoc est natura gente admonitione aetate. de patre namque naturali Iacob ad Laban loquitur : nisi timor patris mei Isaac adfuisset, tulisses omnia quae mea sunt. gente uero pater dicitur, quando Dominus ad Moysen de rubo loquebatur, ego sum, inquiens, Deus patrum tuorum, Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Iacob. aetate autem pariter et admonitione pater dicitur, cum Moyses in cantico Deuteronomii loquitur: interroga patrem , pater superstes non fuerit, aut indignus exstiterit;
Abbreviated transcription (Latin):
pigre loquitur. qͦdeũq cor machina¬
ri senserit. Caueat gͦ senilis etas. ne
iste iuuenescentes particule. totam
armoniam decipiant: ⁊ ꝑ res ineptas
reliqui copis grauitatẽ illuciant. Unicui¬
q namq considerantum est. qͥd etat e¬
minentia dignum est: ut hoc agat qͦd¬
nec uitam. nec etatem. nec ministeriũ ui
adolescens sine obedientia: qͦ
mundus arecto rationis ordine depra¬
uatur. Qualit̃ namq in senec̃tute. mi¬
nistrari sibi ille sꝑabit: qui in adolescen¬
tia seniorib obedientiam exibere ꝯtemp¬
nit: Uñ ⁊ inꝑu̾bio apud uetẽs habetur.
cui seruitutẽ prebe denegat. ꝓpt̾ qͦd
⁊ dominus iħc. intemꝑib ad olescentie¬

Expanded text:
pigre loquitur quodcumque cor machinapigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. Caveat ergo senilis aetas, ne istae juvenescentes particulae totam sui harmoniam decipiant, et per res ineptas reliqui corporis gravitatem illudant. Unicuique namque considerandum est, quid aetate eminenti dignum sit: ut hoc agat, qnec uitam nec aetatem nec ministerium uiladulescens sine oboedientia, quo mundus a recto rationis ordine deprauatur. qualiter namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, qui in adulescentia senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in prouerbio apud ueteres habetur, cui seruitutem praebere denegat. propter quod et Dominus I
Abbreviated transcription (Latin):
uentutis deserit: ⁊ tam̃ in sui corꝑis senec¬
tute bonoꝵ oꝑm maturos fructus. ꝓfer¬
re pariupendit. Qͥd gͦ stolidius fieri
potest. si mens ad ꝑfectionem festinare
non contendat: quanto totius corꝑis ha¬
bitus senectute confectus hõ. ad int̾itũ
pꝑat.: dũ ocłi caliginant. aures grauit
uuidiunt. capilli fluunt. facies impal¬
lorem mutatur. dentes lapsi numero
muniunt᷑. cutis arescit. flatꝰ ñ suauit̾
olet: pectus suffocat᷑. thussis cachinnat.
genua trepidant. talos⁊ pedes tumor
inflat: homo int̾ior qui non seneseit.
his omnib aggrauatur⁊ hec omnia
tat: Iuuenib enĩ incertus huius uite
tminus instat: senib uͦ cunctis matu¬
rior ex hac luce. recessus Cquende sũt
gͦ homini due particule. quȩ in illius
całne. ñ ueterescunt. ⁊ totũ hominẽ ad
peccandum ꝑtrahunt. ⁊icor uidelicoe ⁊
lingua: quia cor nouas semꝑ cogitati¬
ones machinari ñ desinit: lingua im¬

Expanded text:
ventutis deseruit, et tamen in sui corporis senecventutis deseruit, et tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferre parvipendit. Quid enim stolidius fieri potest, si mens ad perfectionem festinare non contendat, quando totius corporis habitus senectute confectus ad interitum properat? Dum oculi caligant, aures graviter audiunt, capilli fluunt, facies in pallorem mutatur, dentes lapsi numero minuuntur, cutis arescit, flatus non suaviter olet, pectus suffocatur, tussis cachinat, genua trepidant, talos et pedes tumor inflat; etiam homo interior qui non senescit, his omnibus aggravatur. Et haec omnia tat? Juvenibus enim incertus hujus vitae terminus instat, senibus vero cunctis maturior ex hac luce recessus. Cavendae ergo sunt homini duae particulae, quae in illius carne non veterascunt, et totum hominem secum ad peccatum pertrahunt, cor videlicet et lingua: quia cor novas semper cogitationes machinari non desinit, lingua im
Abbreviated transcription (Latin):
ori uindicte subiaceant: si płimoꝵ ꝑditi¬
onis occasionem. habundantius presten᷑.
Nam ⁊ salomon dũ multe sapientie tͣns
gressionem incurrit: totiꝰ isrłitice plebis
regni disꝑsionem. solo suo mĩto prestitit.
Qͥb gͦ ꝯmittuntur multa. maiora ꝑdũt:
si non recte dispensauint. largitoris sui
munera que ꝑceꝑunt. Cui enĩ plꝰ cõmit¬
titur: plꝰ abeo exigitur. Et seruus qui
uoluntatem domini sui intelligens
pulabit.
ed̾s abusionis gradus ẽ: si sine
teligione senex mueniat᷑. Cui cũ m̃bra ex¬
terioris hominis ueterascunt: uires animi .i.
interioris hoĩs m̃bra increm̃ta roboris ñ ea¬
piunt. plꝰ enim om̃ib religioni oꝑam da¬
te sen ib conuenit: qͦs p̃sentis scł florida
etas tͣnsacta deserit. Siẽ namq inlignis
ipsa repba arbor comparet. que pꝰt flo¬
res. fructus obtimos cultori suo ñ exib&
sic: in hominib ip̃e reꝑb est. quẽ flos iu¬

Expanded text:
ori uindictae subiaceant, si plurimorum perditiori uindictae subiaceant, si plurimorum perditionis occasionem abundantius praestent. nam et Salomon dum gressionem incurrit, tocius Israhelitice plebis regni dispersionem solo suo demerito prestitit. Quibus ergo committuntur multa, maiora perdunt, si non recte dispensaverint rectoris sui munera, que perceperunt. Cui / enim ‹plus cominittitur›, plus ab eo exigitur. Et servus, qui voluntatem domini sui intelligens pulabit. ndus abusionis gradus est, si sine religione senex esse inueniatur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis membra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit quos praesentis saeculi florida aetas ipsa reproba arbor comparet, quae post flores fructus optimos cultori suo non exhibet: sic et in hominibus ipse reprobus est, quem flos ju
Abbreviated transcription (Latin):
Rimꝰ abusionis gradꝰ. si sine bonis
oꝑib sapiens. ⁊ p̃dicator fuit: qͥ qͦd
sermone docet: actib explere negligit.
Auditores enim doct᷑ne dicta ꝯtempnuis:
cũ p̃dicatoris oꝑa. ap̃dicationis u̾bis dis.¬
crepare conspictunt. Nũꝙͣ enĩ fit efficax
p̃dicantis auctoritas: nͥ eã effectu oꝑis cor¬
di affixerit audientis: p̃sertim cũ ⁊ ipse
doctor. inuitioꝵ amorẽ delapsus sit:⁊ al¬
terius doctoris medicam̃tũ. suis uuln̾ib
ad hib̾e paruipendat. Uñ ⁊ ip̃e dñs in euũ¬
gło de doctͥna pariter. ⁊ bono oꝑe disci.¬
pulos instruere uolens: qͣlem inhis cau¬
telam hab̾ent: admonebat dicens. Si sal
euanuerit: in qͦ salietur: Hoc est si doctor
errauerit: a qͦ iterũ doctore emendab tͦ:
Et si lum̃ qͦd inte est. tenebre sunt. ipse te¬
nebre qͣnte erunt: Si nãq ocłs a uidendi
officio desiuerit.:quis amanu. aut pede.
tiel areliquo corꝑe. illud ministi̾ũ exigo
Qua ꝓpter lectores cogitent. ne ampli¬

Expanded text:
rimus abusionis gradus est, si sine bonis operibus sapiens et praedicator fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere negligit. Audicum praedicatoris opera a praedicationis uerbis discrepare conspiciunt: numquam enim fit efficax praedicantis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi adfixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in uitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis uulneribus adhibere paruipendat. unde et ipse Dominus in euangelio de doctrina pariter et bono opere discipulos instruere uolens qualem in his cautelam haberent ammonebat dicens: si sal euanuerit, in quo salietur? hoc est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uidendi officio desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerium exiget? quapropter doctores cogitent ne ampli
Abbreviated transcription (Latin):
celo tͥbuitur. ⁊ integrat. De qͣ dñs cũ ad
patrem ascendisset. pꝰtꝙͣ surrexiss a
mortuis: ad apłos suos loquebatur. Uos
autem sedete hic inciuitate: quo adus¬
q induamini uirtute ab excelso. Tunica
ergo corꝑis xꝑi: disciplina eccłe ẽ. Q
autem extͣ disciplinam est: alienꝰ ẽ. a
amur de illa. Non soluamus qͥcꝗͣ de
mandatis xp̃i: s unusquisq inquo uo¬
catus est: in eo ꝑmaneat apud dm̃. De xͦii.

Expanded text:
caelo tribuitur et integratur. de qua Dominus cum ad patrem ascendisset, postquam resurrexit a mortuis, ad apostolos suos loquebatur: uos autem sedete in ciuitate, quoadusque induamini uirtute p b excelso. tunica ergo corporis Christi disciplina ecclesiae est: qui autem extra disciplinam est alienus est a m, sed sortiamur de illa, non soluamus quicquam de mandatis Christi, sed unusquisque in quo uocatus est in eo permaneat apud Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
abusiua scłi. Hoc est sapiens si¬
ne oꝑib senex sine religione.⁊ adoles¬
cens sine obedientia: diues sine elemo¬
sina⁊ femina sine pudicicia: dñs sine
rex iniquus: episeopꝰ negligens: plebs
sine cliseplina. pplo sine lege: sie suftoca¬
tur iusticia. Hec sunt duodecim abusiua

Expanded text:
saeculi. hoc est: sapiens sine operibus, senex sine religione, adulescens sine oboedientia, diues sine eleemosyna, femina sine pudicitia, dominus sine rex iniquus, episcopus neglegens, plebs sine disciplina, populus sine lege. sic suffocatur iustitia: haec sunt duodecim abusina
Abbreviated transcription (Latin):
nis est legis: qui sine lege sunt. sine xp̃o
fiunt. Igitur ppłs sinc lege: ppłs sine
głii. ppłm fieri sine xꝑo: quando apłis
in cunctis gentib licentia p̃dicationis
data est: quando thonitruũ euuangłii
ꝑ cunctas scłi partes intonuit: qͣndo
facti sunt ꝓpe in sanguine xp̃i. Qͥ ali¬
quando ñ ppłs: nunc autem ppłs sc̃s
in xp̃o: quando est tẽpꝰ acceptabile. &
dies salutis : & tempora refrigerii in
cons pectu altissimi. Quando una queq
gens. habet testem resurrectionis: qͦmͦ¬

Expanded text:
nis est legis, qui sine lege sunt sine Christo nis est legis, qui sine lege sunt sine Christo fiunt. igitur populus sine lege populus sine gelii populum fieri sine Christo, quando apostolis in cunctas gentes licentia praedicationis data est, quando tonitruum euangelii per cunctas saeculi partes intonuit, quandofacti sunt prope in sanguine Christi, qui aliquando non populus, nunc autem populus sin Christo; quando est tempus acceptabile, et dies salutis, et tempora refrigerii in conspectu Altissimi; quando unaquaeque gens habet testem resurrectionis; q
Abbreviated transcription (Latin):
tationes diu̾sas ad sccretum cordis qͣndoq
conuocat: ut incorrigibiles eiciat⁊ corrigat
inquietas: negligentes emundet. instruat
simpliciores: mitiget iracundas. uoltptuo.¬
sas restͥngat: pigras excitet: ꝯsolet᷑ pusil¬
lanimes: doceat indiscretas. In hoc sp̃itali
capitulo. abb̃is locũ ratio possidet.⁊ ꝯscien¬
dia culpas accusat: ꝑusitas excusat: suꝑ¬
bia reatum defendit: innocentia ꝯfitet᷑ ÷
humilitas seipsam iudicat: arrogantia
des obediunt. Seipsas tam̃: quandoq uir¬
tutes inuicem accusant. Accusat enĩ mi¬
scdia usticiam: iusticia miscdiam: hu¬
usq ad erudelitatẽ extendit: qͦd iracun¬
die uba ꝓtulerit: qͦd mansuetudinis uul

Expanded text:
tationes diversas ad secretum cordis quandoque tationes diversas ad secretum cordis quandoque convocat, ut incorrigibiles ejiciat, corripiat inquietas, negligentes emendet, erudiat simpliciores, mitiget iracundas, voluptuosas restringat, pigras excitet, consoletur pusillanimes, doceat indiscretas. In hoc spirituali capitulo abbatis locum ratio possidet, conscientia culpas accusat, perversitas excusat, superbia reatum defendit, innocentia confitetur, humilitas seipsam judicat, arrogantia tes obediunt, seipsas tamen quandoque virtutes invicem accusant. Accusat enim misericordia justitiam, justitia miseriusque ad crudelitatem extenderit, quod iracundiae verba protulerit, quod mansuetudi
Abbreviated transcription (Latin):
uuln̾ib illius qͥ incidit in latͦnes. sama¬
scilicet designans seu̾itatẽ districtionis.
noles u molliciũ pietatis. Nñ ꝑ beatũ gͥgo¬
rium dicitur. faciendum ẽ. inquit qͦddam
ex utroq temꝑamentũ. ut neq multa as¬
ꝑitate exulcerent᷑ subditi: neq nimia be¬
ingnitate soluantur. Sic ⁊ in archa taber¬
naculi. uirga simul ⁊ manna erant: idest
uirga districtionis. ⁊ manna dulcedinis.
hinc ⁊ psalmistã. Uͥga tua ⁊ baculꝰ tuus:
ip̾a me ꝯsolata sunt. Uͥga enĩ ꝑcutim᷑. ba¬
culo sustentamur. Hec est uirga directio.¬
nis ꝑ correctionẽ: hic est baculꝰ sustenta¬
tionis ꝑ consolationem. S ut suꝑiꝰ dixi
mus. plus amari a subiectis p̃lati appe¬
tant quam timeri ane seu̾itatis numiȩ uul¬
tus eliminet: quos ꝯpassionis benignitaᷤᷤ
titudo. ut errata corrigat. statutis horis
ad capitulum confluit. sic m̃tis ratio. cogi¬

Expanded text:
et vulneribus illius, qui incidit in latrones, Samaet vulneribus illius, qui incidit in latrones, Samascilicet designans severitatem districtionis, in oleo vero mollitiem pietatis. Unde per beatum Gregorium dicitur: « Faciendum est quoddam ex utroque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. » Sed et in arca tabernaculi virga simul et manna erant , id est, virga districtionis, et manna dulcedinis. Hinc Psalmista: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Virga enim percutimur, baculo sustentamur. Haec est virga directionis per correptionem, hic est baculus sustentationis per consolationem. Sed, ut superius dictum est, plus amari a subjectis praelati appetant quam timeri, ne severitatis nimiae vultus eliminet, quos compassionis benignitas titudo, ut errata corrigat, statutis horis ad capitulum confluit, sic mentis ratio cogi
Abbreviated transcription (Latin):
gͥgorius. Iacentem inqͥt ñ erigit: nͥ qͥ ftatũ
sue rectitudinis ꝑ compassionem flectit. Ta¬
les qͣndoq erigunt᷑ ꝑ amorẽ: quandoq uͦ
ꝑ timorem. S qͥ ꝑ timorẽ discipline erigit᷑.
quasi ꝑ se. surgere cogit᷑. Qͥ uͦ ꝑ amoris dul¬
cedinẽ trahit᷑: quasi ꝑ cõpassionẽ bbandien¬
tis adiuuat᷑. Amor erigit: trahit. ⁊ susten¬
tat: timor cogit. s cruciat. Ad hoc ꝑtin&.
qͦd ꝑ beatum augustinũ ad p̃latos de sub¬
ditis dicitur. Priꝰ inqͥt a uobis amari ap¬
petant: quã timeri. Nec tam̃ nimiũ parcat
amor: nec nimiũ t̾reat timor. S sic amorem
timor comitet᷑.: ut nec timor odiũ pariat:
nec amor negligentiã patiat᷑. Hinc ꝑbea¬
tũ iob dicitur. Cũ sederẽ qͣsi rex cͥcũstan¬
te exercitu: erã tam̃ merentiũ consolatoꝵ
Ecce timor ex auctoritate regiminis: amor
autem ex dulcedine consolationis. Sic

Expanded text:
Gregorius: « Jacentem, inquit, non erigit, nisi qui statum Gregorius: « Jacentem, inquit, non erigit, nisi qui statum suae rectitudinis per compassionem flectit. » Tales quandoque eriguntur per amorem, quandoque vero per timorem. Sed qui per timorem disciplinae erigitur, quasi per se surgere cogitur; qui vero per amoris dulcedinem trahitur, quasi per compassionem blandientis adjuvatur. Amor erigit, trahit et sustentat; timor cogit, erigit, sed cruciat. Ad hoc pertinet quod per beatum Augustinum ad praelatos de subjectis dicitur: « Plus, inquit, a vobis amari appetant, quam timeri. Nec tamen nimium parcat amor, nec nimium terreat timor; sed sic amorem timor comitetur, ut nec timor odium pariat, nec amor negligentiam patiatur. » Hinc per beatum Job dicitur: Cum sederem quasi rex circumstante exercitu, eram tamen moerentium consolator . Ecce timor ex auctoritate regiminis, amor autem ex dulcedine consolationis. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tres. quosdam delinq̃ntes recipun.
quos fr̃s despiciunt. ⁊do mũ com¬
passiomis intrare dedignantur. ⁊ sic
extra morantur: ⁊ qͥ frĩb compati de¬
buerun aerudeliores p̃latis fiunt
Ouem ꝑcitam xp̃c ad caulas uiolenta ima¬
nu ĩ redux̃: s humeris ꝓͥis impositã repor¬
tauit. S ⁊ angłi suꝑ uno peccatore: peniten¬
tor. ⁊ frat̾ fr̃i dedignatur compati: dũ spĩ
Descendit samuel de excelso in oppidum:
ut in regem saul ungeret. Descensus sa-¬
mueł: exemplum designat ꝯdescensiois.
Punctionem uͦ demonstrat᷑: ut qͥ descen¬
dit misereatur ⁊ ut qͥ p̃bet effectum cõpas¬
sionis: ungat blandiens oleo consolatiois.
Descendit suꝑior ad inferiorem. ut sub¬
limet ad honorem: ut qͥ seq̃batur asinas.
regat animas: id est qͥ carnis affectus. q̃¬
rebat irrationahises: eligat᷑. ut cosdẽ re¬
gat. ⁊ obtineat sp̃itales. Qͥ iacet ñ erigitur:
nisi qͥ iacentem erigit inclinet᷑. Uñ beatꝰ

Expanded text:
tres quosdam delinquentes recipiunt, tres quosdam delinquentes recipiunt, quos fratres despiciunt, qui domum compassionis intrare dedignantur; et sic extra morantur, et qui fratribus compati debuerunt, crudeliores praelatis fiunt. Ovem perditam Christus ad caulas violenta manu non reduxit, sed humeris propriis impositam reportavit. Sed et angeli super uno peccatore poenitentor et frater fratri dedignatur compati, dum paterDescendit Samuel de excelso in oppidum, ut in regem Saulem ungeret . Descensus Samuelis exemplum designat condescensionis; per unctionem vero demonstratur, ut qui descendit misereatur, ut qui praebet effectum compassionis, ungat blandiens oleo consolationis. Descendit superior ad inferiorem, ut sublimet ad honorem, ut qui sequebatur asinas, regat animas, id est, qui carnis affectus quaerebat irrationabiles, eligatur ut eosdem regat et obtineat spiritales. Qui jacet, non erigitur, nisi qui jacentem erigit, inclinetur. Unde beatus
Abbreviated transcription (Latin):
occidit uitulũ. carnis mortificationẽ p̃¬
dicando: choꝵ ordinat. symphoniam
tangit: moꝵ concordiam. ⁊ unitatẽ ẽ¬
docendo. Inuitat gͥ pietas desꝑantẽ:
tͣhit caritas inuitum: iratũ mĩa pacifi¬
cat. hylarit.s securũ reddit: affabili¬
tas familiaritatẽ: familiaritas secre¬
tum aꝑit: aꝑ tio sec̃toꝵ. amicitiã ser¬
uat : p̃dicario instruit. moꝵ ꝯcordia
fac̃ amicũ ꝑximo: humilitas dõ. Sed
dũ hec fiunt: timeo ne frat̾ ille suꝑue
numquã dedisti mͥ hedũ. ut cũ amici ᷤ
meis epularer: s pꝰtquã filiꝰ tuus hic.
qui deuorauit substantiã suã. cũ me¬
retͥcib uenit. occidisti ei uitulum sagi¬
natum. Reuera ille ẽẽ dicit᷑. extͣ domũ
compassionis: qͥ nesciuit beneficium
consolationis: quitantum nouit in¬
crepare. non obsecrare. Sic tamen
temꝑanda est miscdia regentis: ne
impunita remaneat culpa delin¬
quentis. Sic quandoq spitales pa¬

Expanded text:
occidit vitulum, carnis mortificationem praeoccidit vitulum, carnis mortificationem praedicando; chorum ordinat, symphoniam tangit, morum concordiam et unitatem docendo. Invitat igitur pietas desperantem, trahit charitas invitum, iratum misericordia pacificat, hilaritas securum reddit, affabilitas familiarem, familiaritas secretum aperit, apertio secretorum amicitiam servat, praedicatio instruit, morum concordia facit amicum proximo, humilitas Deo. Sed dum haec fiunt, timeo ne frater ille, qui nunquam dedisti mihi haedum, ut cum ameis epularer . Sed postquam hic filius tuus, qui devoravit substantiam suam cum meretricibus, venit, occidisti ei vitulum saginatum. Revera ille dicitur esse extra domum compassionis, qui nescit beneficium consolationis, qui tantum novit increpare non obsecrare. Sic tamen temperanda est misericordia regentis, ne impunita remaneat culpa delinquentis. Sic quandoque spiritales pa
Abbreviated transcription (Latin):
nantib in regione longinqͣ. cũ ad clau¬
strum anime redierint: aꝑtis miscđie
ianius patce. Hospitũ siquidẽ domꝰ:
mens ꝯpatiens appellari potest.
Uñ beatus ambrosius. Mens inqͥt
sapientis: hospitalis deboe e̾e. Meis
eñ hospitalitati officio fungit᷑: dum
delinq̃ntium frm culpis. benigne
compatimur. Habet ħ domꝰ iinnstͦs
suos: qui hospitib seruiant. Pulsan
tum affabilitas detinet: esurientẽ
collatio pascit. fesso humilitas ser¬
uit. hec hospiti debentur: hec re¬
uertenti filio qui luxuriole uiuendo
partem substantie disfipauerat: pat̾ fa¬
milias ex soluit. Alonge enim uenientem
uidet: occurrit. amplectitur: occidit ui¬
tulum saginatũ: ordinat choꝵ sympho¬
nam tangit. Sic ⁊ sp̃italium patrũ pi¬
etas. que quasi pat̾no affectu p̃sidet sub¬
iectis. delinquentem discipulũ. cũ per
penitentiam redierit. longe uenientẽ
uidet compatiendo: occurrit indulgen¬
do. amplectitur. familiarẽ sibi faciendo:

Expanded text:
ginquam, cum ad claustra animae redierint, apertis misericordiae januis patet. Hospitum siquidem domus, mens compatiens appellari potest. Unde Ambrosius: « Mens, inquit, sapientis hospitalis esse debet. Mens enim hospitalitatis officio fungitur, cum delinquentium fratrum culpis benigne compatitur. » Habet haec domus ministros suos, qui hospitibus serviant. Pulsanttum affabilitas detinet, esurientem collatio pascit, fesso humilitas servit. Haec hospiti debentur, haec reverenti filio, qui luxuriose vivendo partem substantiae dissipaverat, paterfamilias exsolvit . A longe enim venientem cum videret, occurrit, amplectitur, occidit vitulum saginatum, ordinat chorum, symphoniam tangit. Sic et spiritualium patrum pietas, quae quasi paterno affectu praesidet subjectis, delinquentem discipulum cum per poenitentiam redierit longe venientem videt compatiendo; occurrit indulgendo, amplectitur familiarem se illi faciendo;
Abbreviated transcription (Latin):
riam: qͥ fugit luxuriã. Ueñ inbersabeȩ iu¬
da. t̾ram ꝯfessionis: ⁊ pueros suos ibi di¬
mittit: qui pueriles actus deserens. ad ui¬
riles ascendit: ꝑgit in desertũ uia uniꝰ
diei: qͥ seruata unitate ꝯmunis uite. mũ¬
danis renuntians. spitalia querit. Sub¬
der unam iunꝑum sedet: qui nolens.
aculeos pecoati sustinet ñ apłs. Con¬
Delector legi dĩ. scdm int̾iorem hoiẽm:
uideo autem aliã legẽ inm̃bris meis.
dormiuit: cum ab amore suꝑni luminis
defieiens infomite peccati. quasi subũb
umpi requieseit: ab angło exitatur: quando
a sermone di. qui media nocte aregalib sedib
uenit. suscitatur. Et ecce ad caput eius subei¬
nericius panis. Caput m̃tis: ratio ẽ. Ibi succi¬
uericius panis inuenit᷑: dũ mens a memoria
enim omnia suffert. i om̃a sustinet: ⁊ usq
ad altitudinem diuine ꝯtemplationis ani¬

Expanded text:
riam, qui fugit luxuriam. Venit in Bersabaee Juda terram confessionis, et puerum suum ibi dimisit, qui pueriles actus deserens, ad viriles ascendit; pergit in desertum viam unius diei, qui servata unitate communis vitae mundanis renuntians, spiritualia quaerit. Subter unam juniperum sedet, qui, nolens aculeos peccati sustinet. Unde Apostolus: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem, video autem aliam legem in membrdormivit, cum ab amore superni hominis deficiens, in fomite peccati quasi sub umbra juniperi requiescit. Ab angelo excitatur quando a sermone Dei qui media nocte a regalibus sedibus venit suscitatur. Et ecce ad caput ejus subcinericius panis. Caput mentis, ratio est. Ibi subcinericius panis invenitur, quia nondum mens a memoria enim omnia suffert, omnia sustinet , et usque ad altitudinem divinae contemplationis ani