comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ derelinques animã meã i infernũ: et his
atq: huiusmodi scãrũ scripturarũ testimo¬
niis iĩ resistant: fate anturq : xp̃m ñ tantũ
carnẽ sedanimã quoq: humanã uerbo uni¬
ac ꝑ hoc xp̃s uerbũ animaacaro: &icleo sic in¬
tel legendus geminẽ substantiȩ luunȩ sci¬
lic& et humane: ut ipsa humana ex anima consto
& carne: aut sieo. nouent᷑ quodscriptũ ẽ: uerbũ
caro factũe st nec illi anima nominataẽ: in¬
tellegant carne ꝓhiomine posita: a parte
totũ signi ficantẽ locutionis modo sic utiẽ : acl
teomnis caroueniet: Itẽ & operibus legisi ĩ
iustificabit omnis caro. qd aꝑtius aliolococlir
ex legenemo iustificabit: Itẽq: alios non iusti¬
ficabit᷑ homo &operib legis: htaergo dirit
omnis caro. acsidicer&: omnis homo sic itaq
dictũ ẽ. uerbũ caro factũ est: acsi dicerdus: uer¬
bũ homofactumẽ: uerbũ tamen isti cũ eissolã
humanã carnẽ uel intellegihominẽ xpm: neq

Expanded text:
n derelinques animam meam in inferno . Et his atque hujusmodi sanctarum Scripturarum testimoniis non resistant, fateanturque Christum, non tantum carnem, sed animam quoque humanam Verbo uniac per hoc Christus Verbum anima et caro. Et ideo sic intelligendus geminae substantiae, divinae scilicet et humanae, ut ipsa humana ex anima constet et carne. Aut si eo moventur quod scriptum est, Verbum caro factum est ; nec illic anima nominata est: intelligant carnem pro homine positam, a parte totum significante locutionis modo; sicuti est, Ad te omnis caro veniet : item, Ex operibus Legis non justificabitur omnis caro . Quod apertius alio loco dixit, Ex Lege nemo justificabitur : itemque alio, Non justificatur homo ex operibus Legis . Ita ergo dixit, Omnis caro; ac si diceret, Omnis homo. Sic itaque dictum est, Verbum caro factum est; ac si diceretur, Verbum homo factum est. Verumtamen isti cum ejus solam humanam carnem velint intelligi hominem Christum; non
Abbreviated transcription (Latin):
suo here dẽ: Sibieñ coere dẽ facere dignatꝰ ẽ
ut qe minus acceperat innatura plus haber&
inhonora: hec dicentes hoc uolunt intellegi
quoes humanã carnẽ sine humana anima xp̃s
assũ prerit: q: ꝓpria heresis apollinaristarũ ẽ
Secd&iã istos idẽ arrianos ineorũ disputationib
ñ solũ trinitatis diũsas essenaturas sed& iã hoc
sentire ele p̃hendimꝰ quod animã ñ habeat xp̃s
humanã: uerũ iel in huuis disputationis conse¬
quentibus euielentius appare bit : nuncael
heceoꝵ uerba quȩ ꝓ poscimus hocres pone¬
mus ut reco lant inepystolaqr ael hebreos ẽ¬

Expanded text:
eredem, sibi enim cohaeredem facere dignatus est; ut quod minus acceperat in natura, plus haberet in honore. Haec dicentes, hoc volunt intelligi, quod humanam carnem sine humana anima Christus assumpserit. Quae propria haeresis Apollinaristarum est: sed etiam istos, id est, Arianos, in eorum disputationibus, non solum Trinitatis diversas esse naturas, sed etiam hoc sentire deprehendimus, quod animam non habeat Christus humanam Verum id in hujus disputationis consequentibus evidentius apparebit. Nunc ad haec eorum verba quae proposuimus hoc respondemus, ut recolant in Epistola quae ad Hebraeos e
Abbreviated transcription (Latin):
ptio corporis. ita & in morte ipsius ñ fuit
passio & defectio ealitatis ipsius fed separatio
carnis eius. Sic̃ enĩ quiin dum̃tũ conscindit in¬
duto fac̃ miuriã: It a & qui carnẽ ipsius cruci¬
fixerunt diuinitati ipsius contum eliã intuler̃:
ecoe in quib: uerbis suis omnino manifestant : ne¬
tatẽ tantũ moio confiteri: quando quide
manũ spm : quoed ẽ anima merito in ista ipsa
clis putatione superius ubi uoluer̃ intellegi xp̃m
patris uoluntatẽ fecis sensuã : hinc eũ mino¬
ris aelq cliũse putantesse naturȩ: Illud cõ¬
memor auerunt quodait: pat̾ transeat
ame calix iste: rĩ tam̃ ut ego uolo seisic tuuis
Illu daũ noluer quod ait: tristis ẽ animame a
usq: ad morte : Audiant ergo ista cõmemo¬
rantibus nobis: tristis ẽ animameausq: acl
mortẽ : potestatẽ habeo ponendi animã
meã: maiorẽ hanc caritatẽ nemo habet ꝙ

Expanded text:
psius non fuit passio et defectio dealitatis ipsius, sed separatio carnis ipsius. Sicuti enim qui indumentum conscindit, induto facit injuriam; ita et qui carnem ipsius crucifixerunt, divinitati ipsius contumeliam intulerunt. Ecce in quibus verbis suis omnino manifestant netatem tantummodo confiteri. Quandoquidem manum spiritum, quod est anima. Merito in ista ipsa disputatione superius, ubi voluerunt intelligi Christum Patris voluntatem fecisse, non suam, hinc eum minoris atque diversae putantes esse naturae, illud commemorarunt quod ait, Pater, transeat a me calix iste; non tamen quod ego volo, sed quod tu vis: illud autem noluerunt quod ait, Tristis est anima mea usque ad mortem . Audiant ergo ista commemorantibus nobis: Tristis est anima mea usque ad mortem; Potestatem habeo ponendi animam meam ; Majorem hac charitatem nemo ha
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ mortẽ aũ exucis: Flis testimoni¬
is scarũ scripturarũ quid ꝑsuadere conant̃
nisi propt̃ ea patris & filii ediuersas esienaturas.
quia obediens patri aistenditur filius q̃d tam̃
de hominibus ñ utiq: clicerent: neq: enĩ si ho¬
in ofilius homini patrisuosit hobediens: leleo

Expanded text:
s testimoniis sanctarum Scripturarum quid persuadere conantur, nisi propterea Patris et Filii diversas esse naturas, quia obediens Patri ostenditur Filius? Quod tamen de hominibus non utique dicerent: neque enim si homo filius homini patri suo sit obediens, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
enelo uoluntatẽ suã ñ eius a quo factus ẽ uniũ sũ
genus humanũ ꝓpagine uitiata culpȩ & poene
fec obnoxiũ unde & contrario ꝑ quẽ liberaneli
fueramus ñ fec̃ uoliitatẽ suã sedeius a quo
missurẽ: Ita quippe hoc loco dicit᷑ uoluntas
sua utinte llegatur esse ꝓpria: contra uolun¬
tatẽcłi: neq: eñ cũ obedimus dõ eaque obe¬
dientia dic imur eius uoluntatẽ nolentes ies fa¬
cimus seel uolentes: Ac ꝑ hoc s̃ĩ uolentes idfa¬
cimus: quo mnodo uoluntatẽ nostrã ñ facinius:
ñ habuit xp̃s ut in illo uiueremus: Oenatura quip¬
pe humana hocrecte dicipotẽ : hi qua extitit ꝑ in¬
obedieitiã uoluntas propria: quȩ cłi uoluntatiẽ
aclũsa: C&erũ qeđ attinet aed diuinitatẽ filii una
eandẽq uoluntasẽ patris. & filii. nec potẽ ullo
modo essediũsa: ubi ẽ natura trinitatis inmiuta¬
bilis uniuersa: utaũ mediator si & hominũ ho

Expanded text:
endo voluntatem suam, non ejus a quo factus est, universum genus humanum propagine vitiata culpae et poenae fecit obnoxium. Unde a contrario, per quem liberandi fueramus, non fecit voluntatem suam, sed ejus a quo missus est. Ita quippe hoc loco dicitur voluntas sua, ut intelligatur esse propria contra voluntatem Dei. Neque enim cum obedimus Deo, eaque obedientia dicimur ejus facere voluntatem, nolentes id facimus, sed volentes, ac per hoc si volentes id facimus, quomodo voluntatem nostram non facimus, non habuit Christus, ut in illo viveremus. De natura quippe humana hoc recte dici potest, in qua exstitit per inobedientiam voluntas propria, quae Dei voluntati esset adversa. Caeterum quod attinet ad divinitatem Filii, una eademque voluntas est Patris et Filii: nec potest ullo modo esse diversa, ubi est natura Trinitatis immutabilis universa. Ut autem Mediator Dei et hominum ho
Abbreviated transcription (Latin):
deo incarne cõplecũ ẽ suo tẽ pore hi qua
cane ascendit incȩlũ quide cȩlo ñ recessit
&iã cũinde descendit & inqua sedet aes
dexterã patris brachiũ patris & inqua
uolunt uidere potestatẽ: quid iniussudi¬
ctus ẽ descensurus : sed querendũ ẽ ab eis iussu
cuius sĩ patris int̃roganedi sunt : Iterũ quib:
tẽ poralibus uerbis uibeat pat̃ et̃ nosuo uer¬
bo ut descendut de çelo: siquide psacdi
iussio quȩ fiet intempore suo iã erat ante om¬
nia tẽpora in ipso di uerbo: quodsifilius cdi
ꝑ hoc quod filio hominis ẽ descendit clecelo

Expanded text:
ompletum est suo tempore. In qua carne ascendit in coelum, qui de coelo non recessit etiam cum inde descendit; et in qua sedet ad dexteram Patris brachium Patris; et in qua volunt videri Filii potestatem, quia in jussu dictus est descensurus. Sed quaerendum est ab eis, jussu cujus. Si Patris, interrogandi sunt iterum, quibus temporalibus verbis jubeat Pater aeterno suo Verbo ut descendat de coelo. Siquidem ipsa Dei jussio quae fiet in tempore suo, jam erat ante omnia tempora in ipso Dei Verbo. Quod si Filius Dei per hoc quod filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ & inequalitatẽ naturȩ patris & filii uale¬
reqẽs e ix̃ : pat̃ maior ne ẽ: sed adillut potius
quod in forma serui ꝓpt̃ infirmitatẽ in qua&
misit cis filiũ suũ natũ &muliere: ipse & uo¬
luntate carnẽ suscepit. Ipse & uoluntate &
p̃cepte ipsius incorpore conũ satus ẽ sicut ip̃se
ait: Descench clecȩlo ñ ut faciã uoluntatẽ meã
s uoluntatẽ eius quimemisit: Ipse uoluntate
patris trignita annorũ bapticatus uoce & testi
monio patris manifestatus: uoluntate & p̃¬
cepto patris euangeliũ regnicȩlorũ prȩdi¬
cabat sic̃ ipseait: Et aliis ciuitatibus oport&
me euangłm prȩdicare in hoc eninissus
sũ : & ipsemihi manedatũ eledit: ꝗed dicã aut
quiel loquar: et sic uoluntate & p̃cepto patrs
ael passionẽ & admortẽ ꝓperauit: gic̃ ipse

Expanded text:
sitatem et inaequalitatem naturae Patris et Filii valere quod dixit, Pater major me est ; sed ad illud potius quod in forma servi propter infirmitatem, in qua misit Deus Filium suum natum ex muliere » . Ipse qui voluntate Patris carnem suscepit, ipse et voluntate et praecepto ipsius in corpore conversatus est, sicut ipse ait: « Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit » . Ipse et voluntate Patris trmonio Patris manifestatus , voluntate et praecepto Patris Evangelium regni coelorum praedicabat, sicut ipse ait, « Et aliis civitatibus oportet me Evangelium praedicare; in hoc enim missus sum » ; et, « Ipse mihi mandatum dedit quid dicam, aut quid loquar » . Et sic voluntate et praecepto Patris ad passionem et morte
Abbreviated transcription (Latin):
ełi & patrisscu ante omnia sẽ claconstitutũ
cogunt᷑ conficeri filiũ patri eẽ coet̃nũ: siẽ
aliquanedo pat̾ sine filio fuit erat antefiliũ
aliqq̃ tẽpus: qđ pat̃ sine illo solus fuit & quo¬
modo erit ante om̃a scła filius ante quẽ fuit
tẽpus: quosine illo erat pat̃ porro siante
onĩa tẽporafilius erat iñ eñĩ alit̃ intellegendũ
ẽ. in principio erat uerbum & omnia ꝑipsũ
factasunt. quia & temp: sinealiꝗb creaturȩ motib:
ñ potest eẽ &ideo ꝑ illum facta confitom᷑ & tempora
ꝑque facta sunt om̃a. Proculdubio coet̃nus ẽ patrifi¬
lius. Seduoluntate patris dicunt c̃stitutũ nolentes di¬
cere dicerȩ dm̃ dedõ. Aqualẽ genitũ atq: et̃nũ
Nusquã aũ legunt uoluntate patris filiũ ante o m̃a

Expanded text:
 ante omnia saecula constitutum, coguntur confiteri Filium Patri esse coaeternum. Si enim aliquando Pater sine Filio fuit, erat ante Filium aliquod tempus, quo Pater sine illo solus fuit. Et quomodo erat ante omnia saecula Filius, ante quem fuit tempus quo sine illo erat Pater? Porro, si ante omnia tempora Filius erat non enim aliter intelligendum est, In principio erat Verbum; et, Omnia per ipsum facta sunt ; quia et tempus sine aliquibus creaturae motibus non potest esse, et ideo per illum facta confitemur et tempora, per quem facta sunt omnia, procul dubio coaeternus est Patri Filius. Sed voluntate Patris dicunt constitutum, nolentes dicere Deum de Deo aequalem, genitum atque coaeternum. Nusquam autem legunt volun
Abbreviated transcription (Latin):
ORUM PRẼ CE DENTIDIS¬
putatione hac disputione respondeo
cunt deos. diuerse disparisq: nature : unĩ
uerũ alterũ ñ uerũ: contra illul qeđ scri¬
ptũ ẽ. audi isrł dñs els̃ tuus chĩs unus ẽ¬

Expanded text:
orum praecedenti disputationi hac disputatione respondeo,cunt deos diversae disparisque naturae; unum verum, alterum non verum: contra illud quod scriptum est, Audi, Israel; Dominus Deus tuus
Abbreviated transcription (Latin):
tuos & uiuificat sic & filius quos uult uiui¬
ficat: & honorificent filiũ quomodohori¬
ficat patrẽ: cũ ergo eadẽ tibi imagoẽ
potestas. e adẽ libertas e adẽ uoluntas:
Icdem honor & omnia omnino quȩ patris sunt
tua sunt: quia & quȩ tua sunt patrissunt :
Quomodo ergo clicis pat̃ maior me ẽ: cũn
omnibus quȩ sunt clĩ tatis es qualis & pat̾¬
loquatur a postolus paulus in quo xp̃s loq¬
bat᷑ secundũ ipse ait: an ex perim̃tũ queritis¬
eius qui in me loquit᷑ xp̃s quid dic̃ aposto¬
lus: quicũ informa dĩ esset constitutus. ñ

Expanded text:
 sic et filius, quos vult, vivificat, et ut honorificent filium, sicut honorificant patrem . Cum ergo eadem tibi imago est, potestas, eadem libertas voluntatis, idem honor, et omnia omnino quae patris sunt, tua sunt, quia quae tua sunt, patris sunt; quomodo dicis, Pater major me est, cum in omnibus quae sunt deitatis, talis es qualis et patLoquatur apostolus Paulus in quo Christus loquebatur, secundum quod ipse ait: An experimentum quaeritis, qui in me loquitur Christi ? Quid dicit Apostolus? qui cum in forma Dei esset consti
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ suũ uerbũ iub&: aut aliuel erit uerbũ ꝑ qed
iubeatur unico uerbo : & miror siiã illucdun¬
cũ erit si& aliuderit facie : sunt quidẽ patris
ad filiũq: dã &iã tẽporalit̃ uoces si cut denu¬
be sonuit: tuẽs filius meus dilectus : ñ tam̃
ut filics unugenit ꝑillas aliesies discer&:
sed i potius quos ita oportebat audire:
ac phoc etia ille tran seuntiũ uerborũ
sonus ñ sine filio factus ẽ filio alioquin
no n omnia ꝑ ipsũ facta sunt: sednũ quies cũ ube¬
bitur ut descendit decȩlo: talibus sonis &
uocibus opuserit quibus filius pat̃nã norie¬
rit uoluntat ẽ: absit hoc creclere: quic¬
ꝗd ergo illuderit : quod fierio portuit aes
filiũ non faciet pat̃nisi ꝑeundẽ filiũ ad ipsũ
scilicet quia filius hominis ẽ & factus ẽ int̃o
mnia. ꝑ ipsũ aũ quia filius cłĩ ẽ & ꝑillũ fiunt
a patre omnia: siaũ quod dictũ ẽ miussu
inuoce archangeli ipsius archangli ius¬
sũ uolunit intellegisic̃ uerba ipsa uident᷑

Expanded text:
per suum Verbum jubet: aut aliud erit Verbum per quod jubeatur unico Verbo. Et miror si jam illud unicum erit, si et aliud erit. Factae sunt quidem Patris ad Filium quaedam etiam temporaliter voces, sicut de nube sonuit, Tu es Filius meus dilectus : non tamen ut Filius unigenitus per illas aliquid disceret; sed hi potius quos ita oportebat audire. Ac per hoc etiam ille transeuntium verborum sonus non sine Filio factus est Filio: alioquin non omnia per ipsum facta sunt. Sed numquid, cum jubebitur ut descendat de coelo, talibus sonis et vocibus opus erit, quibus Filius paternam noverit voluntatem? Absit hoc credere. Quidquid ergo illud erit quod fieri oportebit ad Filium, non faciet Pater nisi per eumdem Filium. Ad ipsum scilicet, quia Filius hominis est et factus est inter omnia. Per ipsum autem, quia Filius Dei est et per illum fiunt a Patre omnia. Si autem quod dictum est, In jussu, in voce archangeli; ipsius archangeli jussum volunt intelligi, sicut verba ipsa videntur
Abbreviated transcription (Latin):
uobis Pilius ꝓnobis int̃pellat patrẽ : sp̃s ꝓno
bis postulat filium: totus bonitatis & sa¬
pientiȩ & uirtutis patris uiuet uera ꝓpria &
condigna imago ẽ filius. totus sapientiȩ &
nec portio patris filius sed ꝓprius & dilectis¬
simus: ꝑ fectus & plenus unigenitus filius
Ñ ẽ pars nec portio filii s p̃s: sed primũ & p̃¬
cipuũ opus unigenit đi p̃c&eris uniũ sis
pat̃ maior ẽ filiosuo:
filius in quo parabi lit̃ maio se melior ẽ sp̃itui

Expanded text:
us pro nobis interpellat Patrem: Spiritus pro nobis postulat Filium. 22. Totius bonitatis et sapientiae et virtutis Patris viva et vera, propria et condigna imago est Filius: totius sapientiae et t pars nec portio Patris Filius, sed proprius et dilectissimus, perfectus et plenus unigenitus Filius. Non est pars nec portio Filii Spiritus, sed primum et praecipuum opus unigeniti Dei prae caeteris universis. 24. Pater major est Filio suo: Filius incomparabiliter major et melior est Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus ut homo: humiliau se ipsum factus
hobe diens usq: ad ortẽ : & tam̃ quȩ ẽ inhis
eliminutio diuinitatis: Sil amput andã in ho¬
minibus arrogantiã ipse non sibi arrogans lo¬
quer&ur: mentior siñ hoc ipsum testimoniũ icleo
posuit a postolus ut ad humilitatẽ saluatoris
& emplo singulos ꝓuocar&: hoc ita inuenies
si eandẽ ȩpr̃stolam ꝗ scribit ad philipenses
suntentius legeris: Se dsi heg&ici nolunt
hoc sacramentũ & aniti dĩ. ꝑ acceptionẽ for nȩ
seruilis eẽ dictũ. pat̃ maior me est: Dicamui
& nos patrẽ maiorem desolo sacram̃to genera¬
tionis & hunc eñĩ piũ sensũ non nulli catholici
enĩ ninus ex segenuit ꝗ ipse est ꝑfectus enĩ &¬

Expanded text:
actus obediens usque ad mortem: et tamen quae est in his diminutio ejus divinitatis, si ad amputandam in hominibus arrogantiam ipse non sibi arrogans loqueretur? Mentior, si non hoc ipsum testimonium ideo posuit apostolus Paulus, ut ad humilitatem Salvatoris exemplo singulos provacaret. Hoc ita invenies, si eamdem Epistolam quam scribit ad Philippenses, intentius legeris. Sed et haeretici nolunt ob sacramentum exinaniti Dei per acceptionem formae servilis esse dictum, Pater major me est. Dicamus et nos patrem majorem de solo sacramento generationis: et hunc enim pium sensum nonnulli catholici enim minus ex se genuit, quam ipse est: perfectus enim e
Abbreviated transcription (Latin):
est si diligendus est pat̃: sed clamat idem
io hannes nolite diligere mundũ: num ꝗel¬
nam tam le uis ẽ io hannes ut ipse sibi
contraria p̃dicaret. absit hȩc impietas ut di¬
cat᷑ iohannes repugnantia n biloquit᷑ qui in
sc̃o spũ lo que batur iscit substantia facti
capitulo tractaretur: et id co nĩut factu
e factura uoluis sec intellegi: sciens mul¬
tos factos esse &nihilo: sed singulariter
ponens: desolo uero filio posuit dicens qđ
expatre natus ẽ quia uere ipsẽ solus ex pa¬
trenatuest: Ceteriaũ om̃ homines facti
st auerat mortẽ ꝗd mirũ si ꝓomnibus &mi¬
homo factus nullo ꝓprio peccato teneatur
obnoxius. Et uide quo mo elo hoc ipsũ qõ mino¬
ratus ẽ ꝓpt̃ passionẽ mortis & quod gratiadĩ

Expanded text:
est, si diligendus est pater. Sed clamat idem est, si diligendus est pater. Sed clamat idem Joannes: Nolite diligere mundum . Numquid tam levis est Joannes, ut ipse sibi contraria praedicaret? Absit haec impietas, ut dicatur, Joannes repugnantia sibi loquitur, qui in sancto Spiritu loquebatur. Scit distantiam facti lo tractaretur: et ideo non ut facturest, facturam voluisset intelligi, sciens multos factos esse ex nihilo; sed singulariter ponens, de solo vero filio posuit dicens, quod ex patre natus est, quia ipse solus ex patre natus est, caeteri autem omnes facti stavit mortem, quid mirum si pro omnibus et mihomo factus, nullo proprio peccato tenebatur obnoxius. Et vide quomodo hoc ipsum, quod minoratus est propter passionem mor
Abbreviated transcription (Latin):
hic suspicio ẽ creaturȩ infilio edĩ ubi quicre¬
diderit quod filius clĩ est xp̃s ȩt̃nã uit ani
possidet nalit quã innomine eius: qui
utiq non est creaturaseed creator & non
adoptione filius seduerus filius dr̃ino¬
mine enĩ creaturȩ nec quidẽ uitã tẽpo¬
ralẽ potẽ quis ad seꝗ: nisialiquis eã naufẽ¬
rendo prestare dicatur: Derhilo inquit fe¬
cit sibiels filium: prȩt̃ ea multatestimoni¬
a loquit᷑ iohannes xp̃i clñi dilectione ꝑspi¬
cuus: scribens eprstolã ait. om̃ qui dili¬
git patrẽ diligit eũ qui ex eo natus est : nũꝗ&¬
dixit diligit᷑ eũ quẽ ds̃ fec̃ &nihilo: secinec
patrem omnino nominas sec nisiscis s& de
eo natum filiũ: et facnunc quia ita intel¬
legendũ: ut tueretice int̃p̃taris quo el sci¬
licet abeo factus sit exnihilo. quẽ &x patre
natũ dc̃ iohannes & quero nũ quiel secundũ
te solus xp̃s factus ẽ exnihilo nonne ut ta

Expanded text:
hic suspicio est creaturae in filio Dei, ubi, qui crehic suspicio est creaturae in filio Dei, ubi, qui crediderit quod filius Dei est Christus, aeternam vitam possidet, et non aliter quam in nomine ejus? qui utique non efilius Dei: in nomine enim creaturae ne quidem vitam temporalem potest quis assequi, nisi si aliquis eam non auferendo praestare dicatur. X. De nihilo, inquit, fecit Deus sibi filium. Praetereo multa testimonia: loquatur Joannes Christi Domini dilectione perspicuus. Scribens Epistolam ait: Omnis qui diligit patrem, diligit eum qui ex eo natus est : numquid ait, diligit eum quem fecit Deus ex nihilo? sed nec patrem omnino nominasset, nisi scisset de eo natum filium. Et fac nunc, quia ita intelligendum est, ut tu, haeretice, interpretaris; quod scilicet ab eo factus sit ex nihilo, quem ex patre natum dicit Joannes: et quaero, numquid secundum te solus Christus factus est ex nihilo? Nonne, ut tac
Abbreviated transcription (Latin):
supra pectus chũ: causas scriptis euan¬
gelii referens posuit & dixit: multa qui¬
dẽ & alia signa fecit iHls coram discipu¬
lis suis quȩ ñ sunt scripta in libro hoc. Hȩc
aũ scripta sunt ut cre elatis qũo ins est xps¬
filius diuiui: & credentes uitã et̃nã habe¬
atis in nomine eius estne ad huc aptius
scribi poterant infinita rerũ copia: tam̃ hȩc
ipsa ideo scripta sunt ut cre danius quod
qd iñs est xp̃s filius cłi & ut fidẽ singuloꝵ ꝓuo¬
car& ostendit prȩmiũ dicens : ut credentes uitã
ȩt̃ ia habeatis innonune eius: si uerȩ adopti¬
onis esse filius đi &ñ natura sisola nuncupatio¬
ne et ñ &iã quod innuncupationis intellegentn᷑e
nus ꝗ magis hocipsũ &planass& quã inultimo
scriptionis. ne fides inambiguo derelicta uitã
gelista qui a hoc positus est ut habens gratiã
scĩ xp̃i: Illamiaxime lucidius pander& quȩ
guo clausit euangeliũ sed inanifesta Epi¬

Expanded text:
supra pectus Domini, causam scripti Evansupra pectus Domini, causam scripti Evangelii referens posuit, et dixit: Multa quidem et alia signa fecit Jesus coram discipulis suis, quae non sunt scripta in libro hoc: haec autem scripta sunt, ut credatis, quoniam Jesfilius Dei, et ut credentes vitam aeternam habeatis in nomine ipsius . Estne opus adhuc apertius scribi poterat infinita rerum copia; tamen haec ipsa ideo scripta sunt, ut credamus, quod Jesus est Christus filius Dei; et ut fidem singulorum provocaret, ostendit et praemium dicens: ut credentes vitam aeternam habeatis in nomine ejus. Si vere adoptione esset filius Dei, et non natura, si sola nuncupatione, et non etiam quod in nuncupationi intelligentia est; nusquam magis hoc ipsum explanasset, quam in ultimo scriptionis, ne fides in ambiguo derelicta, vitamgelista, qui ad hoc positus est, ut habens gratiam sancti Spiritus illa maxime lucidius panderet, quaguo clausit Evangelium, sed manifestissime expr
Abbreviated transcription (Latin):
onis agnosceres. nũ ꝗ aduersũ filiũ t im¬
pias cõponeres questiones: quas quipiȩ m̃¬
tis est ꝑ illaquȩ supra cliximus intellegit
absolutas: sedadhuc reliquã partẽ ꝓposi¬
titestimonii uide amus ut tuȩ frontis inpuden¬
tia multo pressius obteratur: nã cũ lixis¬
s&: sic enĩ dilexit mundũ ds̃ it aut filium
suum unigenitũ claret ꝓse quitur & elic̃¬
ut omnis qui credit in eũ ñ pereat p̃ habe¬
us unigenitus quomo doqui credit ineũ
ineeat urasit diuinitatis offensio: Respi¬
ce adapostolum paulũ & consiclera quȩ
opꝓbria quas abscenitates dehis referat:
qui ut ipse ait cõmutauerunt ueritatẽ di
inm̃dacium & coluerunt & seruierunt cre¬
ꝗ creatori. Adoptione inquit xp̃s. filius hĩ
est & ñ uerus filius: Omnia leguntur euan¬
gelia : &nus ꝗ scriptũ est quo l xp̃s adopti¬
one filius ẽst & ñ uerus filius : & bene q̃el
iohannes. Ille iohannes recumbens

Expanded text:
onis agnosceres, numquam adversus filium Dei imonis agnosceres, numquam adversus filium Dei impias componeres quaestiones; quas qui piae mentis est, per illa quae supra diximus, intelligit absolutas. Sed adhuc reliquam partem propositi testimonii videamus, ut tuae frontis impudentia multo pressius obteratur. Nam cum dixisset: Sic enim dilexit Deus mundum, ut filium suum unigenitum daret, prosequitur, eui credit in eum, non pereat, sed habeus filius: quomodo qui credit in eum, in creaturam, sit Divinitatis offensio? Respice ad apostolum Paulum; considera, quae opprobria, quas obscenitates de his referat, qui, ut ipse ait, commutaverunt veritatem Dei in mendacio, et coluerunt et servierunt cres quam creatori. Adoptione, inquit, Christus filius Dei est, et non verus filius. Omnia leguntur Evangelia, et nusquam scriptum est, quod Christus adoptione sit filius, et non verus filius. Et bene, quod Joannes, ille Joannes recubans
Abbreviated transcription (Latin):
nem mortem crucis pater&ur. occulta interim
sempiẽna & in uiolabili diuinitate eius quȩ illi
unacũ patre est: uide dilectionẽ ut ꝓmun¬
cli salutem dñs iaiestatis crucifiger&ur
interra quis efilium dĩ credentibus uit ã¬
&̾nã prestat incȩlis otẽ beatissimũ patri¬
archã abrahã cuius maxima dilectio incłm
nonnisi in explicabilis diuinȩ dilectionis
inundatione submnergitur: et nescio si
non hoc tantũ ꝓrespectu tuȩ dilectionis
& fidei ds̃: impio prest̃it munlo tibienĩ
& seminituo ꝓmiserat ds ut heres es sesinun¬
di ꝑiustitiam fidei: sicut docet a postolus
paulus: ẜsatis tardo si hunc locũ uoluero
plenius &x sequi: Adte conuertar her&ice
cõmonens ut intendas quomodo ds̃ di¬
ligens mundũ : dehit unigenitũ filiũ suũ
uelut ait aposto lus: quomo elofilios uo¬
n pepercit sed ꝓnobis omnibus tradidit eũ: Si
sãcramentũ istius in effabilis eliuinȩ dilecti¬

Expanded text:
nem, mortem crucis pateretur, occultata interim nem, mortem crucis pateretur, occultata interim sempiterna et inviolabili divinitate ejus, quae illi una est cum patre ejus. Vide dilectionem, ut pro mundi salute Dominus majestatis crucifigatur in terra qui se filium Dei credentibus vitam aeternam praestat in coelis. O te beatissimum, patriarcha Abrabam, cujus maxima dilectio in Deum non nisi inexplicabilis divinae dilectionis inundatione submergitur: et nescio si non hoc totum pro respectu tuae dilectionis et fidei Deus impio praestitit mundo. Tibi enim et semini tuo promiserat Deus, ut haeres esses mundi per justitiam fidei , sicut docet apostolus Paulus. IX. Sed satis tardo, si hunc locum voluero plenius exsequi: ad te convertar, haeretice, commonens, ut intendas quomodo Deus diligens mundum, dedit unigenitum suum filium, vel, ut ait Apostolus, quomodo suo filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. Si sacramentum istius ineffabilis divinae dilecti
Abbreviated transcription (Latin):
mori. Iam ne intellegis quã inenar rabilit᷑
prȩcellat dilectio dĩ: ubi ẽ ueritatis exp̃s¬
sio & quãminor sit dilectio abrahe ubi figu¬
ra signata est: non hoc dico quasi non multum
dilexerit abraham: immo tantũ elilexit dm̃
quantũ potuit quantũ nemo exnatis mulierũ
suꝑ gredi potest sed imnultũ lic& dilexerit &
detoto corde & detotis uiribus animę suȩ
dilexerit tam̃ in enarrabili suꝑ eminenti¬
a cliuinȩ dilectionis inclifinitũ superatur:
Qius erũ possit &plicare dilectionẽ quã
ds̃ mundo prestitit: ds unigenitũ filium
suũ ita ut homo nascer&ur qui ẽ ds Et habe¬
r& secundũ carnẽ humanã sortemimtiũ
patre uerũ &iã angelis immo & honnb
nescio sinonꝰ multum infraseruo quoq: cõpa¬
ratus. & postremo ut secundũ natura sus¬
ceptȩ humanȩ aniȩ. usq: ad mortẽ tristi¬
tiã pater&ur. qui totus gaudium est: non
tit ergo mundo unigenitũ filiũ suum ut ꝗ
uera uitaẽ : pendens inligno secundũ car¬

Expanded text:
i. Jamne intelligis quam inenarrabiliter praecellat dilectio Dei ubi est veritatis expressio, et quam minor sit dilectio Abrahae ubi figura signata est? Non hoc dico quasi non multum dilexerit Abraham; immo tantum dilexit Deum quantum et potuit, quantum nemo ex natis mulierum supergredi potest. Sed licet multum dilexerit Deum, et de toto corde et de totis viribus animae suae dilexerit: tamen inenarrabili supereminentia divinae dilectionis in infinitum superatur. Quis enim possit explicare dilectionem quam Deus mundo praestitit, dans unigenitum filium suum ita, ut homo nasceretur qui Deus est; et haberet secundum carnem humana sorte initium patre, verum etiam angelis, immo et hominibus, nescio, si non et multum infra, vermis quoque comparatione; et postremo, ut secundum naturam susceptae animae, usque ad mortem tristitiam pateretur, qui totus gaudium est, non tit ergo mundo unigenitum filium suum, ut qui vera vita est, pendens in ligno secundum car
Abbreviated transcription (Latin):
filius hȩce loꝗt᷑. filius adorat honorat pa
cente: pat̃ ego te honorificaui suꝑ terram:¬
xiiiiii. opus qđ de clistimihi consũmaui: Et elespũ
sc̃o ait: Ille me honorificauit quia deneo ac¬
cipiet & achuntiauit uobis: Filius ase ñ po¬
test facere quic ꝗ s in omiubus patris & spe¬
ctonutu: sps ad se ñ loquit᷑ sedinõnib: xp̃i

Expanded text:
itur. 19. Filius adorat et honorat Patcente, Pater, ego te honorificavi super terram, opus quod dedisti mihi consummavi : et de Spiritu sancto ait, Ille me honorificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis . 20. Filius a se non potest facere quidquam , sed in omnibus Patris exspectat nutum. Spiritus a se non loquitur, sed in omnibus Chri
Abbreviated transcription (Latin):
inhis omnibus ꝓpt̃ duriciã & cecitatẽ cor¬
dissui credere noluerint sed aus ĩ fuerint
dicere qđ hec omnia humilitatis c̃ausã
fiunt pꝰcosũmationẽ secłinisĩsenatur a
& uoluntate scir& subiectũ & oboedent ẽ
ut ꝗd sehumiliar&. ubi ꝓp̃t hominer hu¬
militas necessariañ ẽ Quodaũ & postcon¬
sũ mationẽ scłi quando illi omnia fuerint
subiecta: quia modo natura quidẽ õnia sunt
subiecta ut creatura creatori: uoluntate
aũ ꝓpt̃ liberũ arbitriũ non om̃a illis ubiecta
uidemus: tunc uero in die iudicii quando
in nomine il isuomne geriuflectit᷑ cȩle¬
stiũ terrestriũ & infernorũ : &omnis lingua
confitebitur quia dñs nost ihs xp̃s adgloriã
cłi patris omnia sine fine & uoluritate &
natura illi erunt subiecta & ipse postõ¬
niũ sibi subiectione in ea subiectione & ca¬
ritate manens in qua sẽꝑ & ipse ut filius
sub iectus erit ei qui illi sub dilit om̃a: nul¬

Expanded text:
in his omnibus propter duritiam et caecitatem corin his omnibus propter duritiam et caecitatem cordis sui credere noluerint, sed ausi Tuerint dicere quod haec omnia humilitatis causa fiunt, post consummationem saeculi, nisi se natura et voluntate sciret subjectum et obedientem, utquid se humiliaret, ubi propter homines humilitas necessaria non est? Quod autem et post consummationem saeculi, quando illi omnia fuerint subjecta : quia modo natura quidem omnia sunt subjecta, ut creatura Creatori; voluntate autem, propter liberum arbitrium, non omnia illi subjecta videmus: tunc vero in die judicii, quando in nomine Jesu omne genu flectetur, coelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis lingua confitebitur, quiDei Patris , omnia sine fine, et voluntate et natura illi erunt subjecta: et ipse post omnium sibi subjectionem in ea subjectione et charitate manens, in qua semper, et ipse ut Filius subjectus erit ei qui illi subdidit omnia: nul
Abbreviated transcription (Latin):
m̃titus ẽ qd absit : & siuerit as m̃tit᷑ qd in¬
possibile ẽ ubi quis qyrat ueritatẽ: Sed
ueritas nec m̃titur nec uariat: quiad hoc
uenit ut ueritatẽ docer&: qui non est igno¬
rantiȩ doctor sedueritatis magist̃: ut ipse
dic̃: nolite uo bis uocare magistros suꝑ terrã
unus ẽ enĩ magist̃ uest̃ xp̃s: Siaũ dixerint
q de subiectione filii inscriptura sunt po¬
sita de his quȩ in euangłioaguntur: Sienĩ
ꝓpt̃ homines supterrã sehumiliabat &
non ut oboediens & subiectus filius cũ in¬
cor porabili lile ctione & gratiarũ actione
patrisuo obseq bat: quia quantũ subli¬
mis ẽ inpotestate taitũ humilis ẽ in ob¬
sequio: Ante quã carnẽ susciper& quare ius¬
sus obaudit: & modo sedens adelexterã di
inter pellat ꝓnobis : Et incorpore consti¬
tutꝰ suꝑ t̃rã : incȩlo se patrẽ rogatiũ ꝓ¬
mitte bat dicens:. & egorogo patrẽ meũ
& aliũ aeluocatũ clabit uobis: & sia& huc

Expanded text:
titus est, quod absit; et si veritas mentitur, quod impossibile est, ubi quis quaerat veritatem? Sed veritas nec mentitur, nec variatur, qui ob hoc venit ut veritatem doceret; qui non est ignorantiae doctor, sed veritatis magister, ut ipse dixit: Nolite vobis vocare magistros super terram, unquae de subjectione Filii in Scripturis sunt posita, de iis quae in Evangelio aguntur. Si enim propter homines super terram se humiliabat, et non ut obediens et subjectus filius cum incomparabili dilectione et gratiarum actione Patri suo obsequebatur; quia quantum sublimis est in potestate, tantum humilis est in obsequio: antequam carnem susciperet, quare jussus obaudivit, et modo sedens ad dexteram Dei interpellat pro nobis , et in corpore constitutus super terram in coelo se Patrem rogaturum promittebat, dicens, Et ego rogabo Patrem meum, et alium advocatum dabit vobis ? Et si adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
cet reddidit quantum reddere potuit:
Ds aũ mundũ liligit ꝓnulla sibi conlata
gratia: uides quia multum cõmenda¬
bilior est̃. dĩ quȩ ñ & debito prestat̾: quã il¬
la abrahe quȩ prestatur & debito: Sediuele
ad huc suꝑ eminentiã dilectionis quads̃ elili¬
git mundum: Nsolum sibi quẽ condidit nul¬
lo merito iustitiȩ cõmendatum: uerum &iã
peccatorem & adũ sũ se impium mundũ ergo
dilexit els̃ pec catis &impietatibus reuin:
ñ quia peccata & impietates dilexerit mun¬
di sed dilexit mundũ ut de pec catis &im¬
pi&atibus mundus ipse liber&ur: & audi a po¬
stolũ ꝑhȩc mire cõmenlantẽ di chlectionẽ
cũ scribit romanis: ut quid eñĩ xp̃s cũ alhuc

Expanded text:
cet reddiderit quantum reddere potuit. cet reddiderit quantum reddere potuit. Deus autem mundum diligit pro nulla sibi data ab eo gratia. Vides quia multo est commendabilior dilectio Dei quae non ex debito praestatur, quam illa Abrahae quae praestatur ex debito. Sed vide adhuc supereminentiam dilectionis qua Deus diligit mundum, non solum sibi, qui eum condidit nullo merito justitiae commendatum, verum etiam peccatorem et adversum se impium. Mundum ergo dilexit Deus peccatis et impietatibus reum, non quia peccata et impietates dilexerit mundi, sed dilexit mundum, ut de peccatis et impietatibus mundus ipse liberetur. Et audi Apostolum per haec mire commendantem Dei dilectionem, cum scribit ad Romanos: Ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
amina quid ds̃ prestiterit: filium suum p̃¬
stitit unigenitum gum ñ sero ex alicuius ad¬
eptus es gratia: se dsẽ ꝑ sine initio: expro¬
priecate naturȩ natum lese qualis & ipse
pater est qui eũ genuit in uisibilẽ. in estima¬
bilem sempiternũ in passibilem in mor¬
talem & omni potentem: sicut ipse pat̾
est : & postremo ꝑ omnia secundũ hoc q̃el
ds̃ ẽ equalem ei qui eum genuit: uides
qualem dedit filium pater: ecce iães
inestimabilit̃ superior inuenitur infilio
et nunc considera quod hunc talem unige¬
nitum filium promundi dilectione prȩ¬
stiterit & expende nunc quidnam sit mun¬
dus. ⁊itiq creatura est : Similiter & ds̃ quicl
sit expende. utique creator: et nunc iã cõpa¬
ra quȩ dilexerit abrahiam: et quȩ dilexerit
ds̃. Abrahã clilexit quidem dm̃. p̃recense
quanta els̃ abrahe prȩstiterit: et in uenies
quod habra ham multominus dõ dilecti¬
onis debitum rededidit quã debebat: Li¬

Expanded text:
amina quid Deus praestiterit: filium suum praeamina quid Deus praestiterit: filium suum praestitit unigenitum, quem non sero ex alicujus adeptus est gratia, sed semper habet sine initio ex proprietate naturae natum de se talem, qualis et ipse pater est qui eum genuit, invisibilem, inaestimabilem, sempiternum, impassibilem et immortalem et omnipotentem, sicut ipse pater est, et postremo per omnia, secundum hoc quod Deus est, aequalem ei qui eum genuit. Vides qualem dedit filium pater. Ecce jam Deus inaestimabiliter superior invenitur in filio: et nunc considera, quod hunc talem unigenitum filium pro mundi dilectione praestiterit: et expende nunc, quidnam sit mundus; utique creatura est: similiter et Deus quid sit, expende: utique creator est: et nunc jam compara, quem dilexerit Abraham, et quem dilexerit Deus. Abraham quidem Deum. Sed recense quanta Deus Abrahae praestiterit, et invenies, quod Abraham multo minus Deo dilectionis debitum reddidit quam debebat, li
Abbreviated transcription (Latin):
cũ offeret filiũ ueritas aũ in cło patrecũ
tradielit filium: quidais doctor impie¬
tatis: ubi maior uis uersari de bet infi¬
gura: an inueritate sine dubio in ueri¬
tate: Et quomodo tuminorẽ exhibes
ueritatem pleniorẽ uero figuram:
plenior est enĩ figura ubi uerus fi¬
lius offertur: et minor est uerit as ubi
secundum teuerus filius traditur
Sed plane maior ẽ ueritas & minor est
figura: Hoc siuis probari crede uerum
unigenitũ filiũ dĩ: et intelle ges quod
multo plus quã abraham ges sit ds̃ dans
filium suum unigenitum ꝓmundi clile
di dilectione obtulit cui quic ꝗd obtuleris ñ
ȩquas ad quod dignũ est. et obtulit filium quẽ
postea pernaturam habere non potuit. per
dm̃ contranaturam adeptus eoptulit ergodo
quod ei contra spẽ nccturȩ els̃ dederat: et ob¬
tulit filium. facit ad causam: si dixero esse
minorem : & sine illa condicione presenti quan¬
doq: mortali: lege moriturum contra &¬

Expanded text:
cum offerret filium; veritas autem in Deo patre, cum tradidit filium: quid ais doctor impietatis? ubi major vis versari debet, in figura, an in veritate? sine dubio in veritate. Et quomodo tu minorem exhibes veritatem, pleniorem vero figuram? plenior enim est figura, ubi verus filius offertur: et minor est veritas, ubi secundum te, non verus filius traditur. Sed plane major est veritas, et minor est figura. Hoc si vis probari, crede verum unigenitum filium Dei; et intelliges, quod multo plus quam Abraham, gessit Deus, dans filium suum unigenitum pro mundi dilDei dilectione obtulit, cui quidquid obtuleris, non aequas ad quod dignus est; et obtulit filium, quem posteaquam per naturam habere non potuit, per Deum tamen contra naturam est adeptus: obtulit ergo Deo, quod ei contra spem naturae dederat Deus, et obtulit filium. VII. Facit ad causam, si dixero se minorem, et sine illa conditione praesenti quandoque mortalitatis lege moriturum: contra, ex
Abbreviated transcription (Latin):
patus: Et ipso reuelante ab omnibus xp̃ia¬
nis eds̃ & pat̃ unigenitiłi ẽ cognitꝰ & magnoma¬
ior & bonomelior ẽ manifestus et quiã oMo¬
rCIΛNI licunt sal uatorẽ nostrũ humilita¬
tis gratia hȩc omiua de patris p̃scientia & ele
sua subiectione esselocutũ: dicimus & ꝓbamꝰ
hendunt᷑: Sieni se humiliauit ipsa humilitas
eius obe dientiã ostendit: ipsa uero oboe elientu
aliũ supraeminentẽ : Aliũ subsistenitẽ & sub¬
iectũ eleclarat: sicut ait a postolus: humili¬
auit se oboediens factus patriusq ad mortẽ
& ipsa humilitas eius ueritas ẽ ñ falsitas:
quis enił quando sapiens content᷑ ẽ se
humi lidre nisi habeat maiorẽ & melorẽ
cuifestinet ꝑ humilitatẽ placere & egom quit
quȩ placita sunt ei facio sẽp: Semel eñi ante om¬
nia sȩcła uoluntate cłinatus acluo luntatẽ

Expanded text:
patus; et ipso revelante, ab omnibus Christiapatus; et ipso revelante, ab omnibus Christianis Deus et Pater unigeniti Dei est cognitus, et magno major et bono melior est manifestatus. 34. Et quia Homousiani dicunt Salvatorem nostrum humilitatis gratia haec omnia de Patris praescientia, et de sua subjectione esse locutum, nos vero henduntur. Si enim se humiliavit, ipsa humilitas ejus obedientiam ostendit: ipsa vero obedientia alium supra eminentem, alium subsistentem et subjectum declarat, sicuti ait Apostolus, Humiliavit se, obediens factus Patri usque ad mortem . Et ipsa humilitas ejus, veritas est, non falsitas. Quis enim vel quando sapiens contentus est se humiliare, nisi habeat majorem et meliorem cui festinet per humilitatem placere? Et ego, inquit, quae placita sunt ei facio semper . Semel enim ante omnia saecula vo
Abbreviated transcription (Latin):
Inpossibile ergo e unũ eundẽq esse patrem
& filiũ gerantẽ & nascentẽ cui testimoniũ
ꝑ hibetur & eũ quit estimoniũ ꝑ hib& maiorẽ
& qui cũ maiorẽ confitetur eũ quiad dexte¬
rã sedet & stat& eũ quise dis de edit honorẽ eũ
qui missus ẽ et eũ quimisit nec cliscipulũ
& doctorem ut ipse docuit elicens Sicutic lo¬
adlit. & eũ qui gratias agit ei qui bene dic̃
eũ quisuscipit manlatũ & eũ quide dit man¬
datũ & ministrũ p̃cipienti: suplicẽ eminentio
subditũ superiori: primo genitũ sẽpiternum
uni genitũ ingenito sacer dotẽ dõ unũ atq: eun¬
cum dẽ eẽ: Sed & ds̃ sine principio prescius erat
seunigeniti dĩ puerisui: patrẽ futurũ: chñ
aũ sefut urũ nũ ꝗ prȩsciuit. quia ingenitus
ẽ. & nũ quã coepit nec prescire necscire :¬
ꝗd ẽ aũ p̃scientia nisi fut urorũ scientia:
pat̃ aũ generando filiũ ab ipso filio ẽ nuncu¬

Expanded text:
Impossibile ergo est unum eumdemque esse Patrem Impossibile ergo est unum eumdemque esse Patrem et Filium, generantem et nascentem, cui testimonium perhibetur et eum qui testimonium perhibet, majorem et eum qui majorem confitetur, eum qui ad dexteram sedet et stat et eum qui sedis dedit honorem, eum qui missus est et eum qui misit; nec discipulum et doctorem, ut ipse docuit dicens, Sicut doexaudit; eum qui gratias agit, et qui benedicit, eum qui suscepit mandatum, et eum qui dedit mandatum, et ministrum praecipienti, supplicem eminenti, subditum superiori, primogenitum sempiterno, unigenitum ingenito, sacerdotem Deo unum atque eumdem esse. 33. Sed et Deus sine principio praescius erat se unigeniti Dei pueri sui patrem futurum: Deum autem se futurum nunquam praescivit, quia ingenitus est, et nunquam coepit nec praescire, nec scire. Quid est autem praescientia, nisi futurorum scientia? Pater autem generando Filium, ab ipso Filio est nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s scĩ opus: & diligentia ẽ scĩ ficare & scõs
custodire & ñ solũ rationabilia ut quidã pu¬
tant: sed & inrationabilia plur a scĩ ficare
& eos qui ce ciderunt ꝓpt suã neglegentiã
ad pristinũ statũ reparare : Ignor antes
elocere: obliuis centes ammonere: pec¬
cantes arguere pigros hortaride salute
sua cogitare & sollic ite agere: errantes
aduiã ueritatis deducere: infirmos cu¬
rare & fragilitatẽ corporis. ꝑ a lacritatẽ
animȩ continere & ad amorẽ pietatis &
castitatisq̃ confirma rectũ nes inluminare:
quoq: & diligentia. et ꝓsinceritate simplici¬
tatẽ mentis: promens ura fidei & merito conũ¬
sationis gratiã ad uti litatem eliuielere. & unus¬
quisq: in quo opere & ꝓposito fuerit habilis in
ipso ordinare: Aliũ esse afilio & natura & or¬
dine gradu & affectu elignitate & potestute
uirtute & operatione: Sicuti & filius natura
& or dine gradu& affectuediuina elignitate
& potestate unigenitus eds̃: alius ẽ ab ingenito elo

Expanded text:
s sancti opus et diligentia est sanctificare, et sanctos custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum reparare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari, de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; quoque et diligentia, pro sinceritate et simplicitate mentis, pro mensura fidei et merito conversationis gratiam ad utilitatem dividere, et unusquisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. 31. Alium esse a Filio, et natura et ordine, gradu et affectu, dignitate et potestate, virtute et operatione: sicut et Filius natura et ordine, gradu et affectu, divina dignitate et potestate, unigenitus Deus alius est ab ingenito Deo. 32.
Abbreviated transcription (Latin):
hobe diens usq ad mortẽ mortẽ aũ cru¬
cis: iã talis dicat pat̾ maios me ẽ: Ñ inpugnat
ȩ quali tatẽ dignit atisse  designat sac ram̃tũ¬
sus cepte humilitatis. ꝑ hoc quod sem& ipsũ
sit me: pat̃ mandatũ mihi dedit ꝗd dicãaut
ꝗd loquar & descendi decȩ lo ñ ut faciã uolun¬
tatemeam secduo luritatẽ eius quime misit: osten¬

Expanded text:
 mortem autem crucis. Jam talis est si dicat, Pater major me est: Non impugnat aequalitatem divinitatis, sed designat sacramentum humanitatis per hoc quod semetipsum sit me Pater, mandatum mihi dedit, quid dicam, et quid loquar ; et: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
sed de positio sicut erũ generatio eius &uirgi¬
ne non fuit corruptio de alitatis ipsus. sed
susceptio corporis. ita & inmorte ipsius ñ fuit
passio & defectio elealitatis ipsius sed separa¬
tio carnis eius: Sicut enĩ qui indum̃tũ conscin¬
edit ineluto facit iniuriam: ita & quicarnẽ

Expanded text:
o corporis. Sicuti enim generatio ejus ex virgine non fuit corruptio dealitatis ipsius, sed susceptio corporis; ita et in morte ejus non fuit passio et defectio dealitatis ipsius, sed separatio carnis ejus. Sicuti enim qui indumentum conscindit, induto facit injuriam; ita et qui carnem
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ assũptã habitauit in nobis: habita
posu nequis filiũ dĩ lemutabilẽ credat.
cũ leget & uerbũ carofactũ ẽ Dicit ergo
pat̃ ma ior me ẽ: pea ꝗ uerbũ caro factũ est
suscepit officiũ minis trantis: uenit eñ ĩmini¬
strari si ministrare: pat̃maior meẽ : quicd
dis ueritas quo modo dicis patrẽ tibi es se ma¬
iorem: certe una tibi & patri imago est secũ dũ
morsen: eadẽq forma secundũ a postolũ paulũ
quime etĩa docuit: quodsi splenedor gloriȩ
& figura & p̃ssa substantiȩ eius sed & tu ipse
dociisti dicens. quime uidet uidet & patre:¬

Expanded text:
carnem assumptam habitavit in nobis: habitatcarnem assumptam habitavit in nobis: habitatrposui, ne quis filium Dei demutabilem credat, cum legit: Et Verbum caro factum est. Dicit ergobum caro factum est, suscepit officium ministrantis. Venit enim nstrari, sed ministrare. Pater major me est . Quid ais deitas? quomodo dicis patrem te esse majorem? certe una tibi et patri imago est secundum Moysen, eademque forma secundum apostolum Paulum, qui me etiam docuit, quod sis splendor gloriae et character substantiae ejus . Sed et tu ipse docuisti dicens: Qui me vidit
Abbreviated transcription (Latin):
multis filus ingloria aed ductis. ducẽ salu¬
tis eorũ ꝑpassionẽ consũ mare: uidens quã
pulchru: quãq lecorũ nr̃ȩ salutis sacram̃tũ:
ineo quod filius ẽ minoratus ostendit: quo¬
modo ergo acdoffuscandã diuinitatẽ eius
in ꝓperas quod ex quiritur ad deeorũ pat̃
maior me ẽ : Hoctunc dixit p̾ea ꝗ uerbũ
caro factũ ẽ & habitau̾i innobis: et uidene
demuta bilẽ credas: quasi desierit᷑ uerbũ:
postea quã caro factũ ẽ. sed manens sẽꝑ ũbũ
cls̃ & caro quoq factumẽ: et sieñi dixit & uerbũ
caro factũ ẽ expressius loqui uoluit ne quis
in eo ñ uerã cr ederet Si quidẽ et positã & p̃s¬
sam locutionem ñ de sunt quielicant carnẽ
illũ habuisse putatiuã: ut aũ mani festũ sit
uerbũ carnẽ factũ ñ demutatione diuinȩ
substantiȩ sel sus ceptione carnis humanȩ
Intende quoed se ꝗt. & habitauit in nobis: Ñ
ergo int̃ceptũ ẽ uerbũ lemutatione q̃đ ꝑ

Expanded text:
lutis eorum per passiones consummare . Vides quam pulchrum, quamve decorum nostrae salutis sacramentum in eo, quod filius est, minoratus ostenditur. Quomodo ergo ad offuscandam divinitatem ejus improperas, quod exsequitur ad decorem? Pater major me est: hoc tunc dixit, postea quam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. II. Et vide ne demutabilem credas, quasi desierit esse Verbum, postea quam caro factum est; sed manens semper Verbum Deus, et caro quoque factum est. Etsi enim dixit, Et Verbum caro factum est, pressius loqui voluit, ne quis in eo non veram carnem crederet. Siquidem et post tam pressam locutionem non desunt qui dicunt, carnem illum habuisse putativam. Ut autem manifestum sit Verbum carnem factum, non demutatione divinae substantiae, sed susceptione carnis humanae, intende quid sequitur: Et habitavit in nobis. Non ergo interceptum est Verbum demutatione, quod per
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ habuerit diem exitus sui ante
oculos. & festinauerit in illa hora
paratus eẽ: et sine aliquo timore pec¬
cati: uel prauae conscientiae inueniri.
Beatus qui inuenerit fiduciam in illa
hora exitus sui . quando anima sepa¬
ratur acorpore:: Cum magno nam qi
metu. magnisq dolorib: separatur
Uenient enim angeli assumere ani¬
mam. et separare eam acorpore : et ꝑ¬
ducere eam ante tribunal in mortalis :¬
& metuendi iudicis Atilla memorans

Expanded text:
semper habuerit diem exitus sui ante oculos, et festinaverit in illa hora paratus et sine aliquo timore peccati vel pravae conscientiae inveniri. Beatus qui invenerit fiduciam in illa hora exitus sui, quando anima separabitur a corpore: cum magno namque metu magnisque doloribus separatur. Venient enim angeli assumere animam, et separabunt eam a corpore, et perducent ante tribunal immortalis et metuendi judicis. At illa memorans