comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lati antiqͦ uerbo tnsuersi. Nam tͣnsuersa omĩa:
antiqui lunadicebant. a quo ⁊ limina ostioꝵ
ꝑqut foris uel intus itur. ⁊ limites: quod peos in
agros foris eatur. hinc ⁊ limus uocabulum aecep.
Cingulum. qͦ serui publici cingebant᷑. obliqua ̃¬
pura. Termini dicti: qd t̾re insuras distingunt att:
declarant. his enim. testimonia finium intelli
guntur. ⁊ agrorum ꝯtentio ⁊ certam̃ aufertur.
Limites maximi in agͥs duo s̃. cardo ⁊ clecumanꝰ.
cardo qͥ a septentͥone directus. a cardine celi÷.
nam sine clubio celum u̾titur: inseptentonali
orbe. Decumanꝰ : : qui aboriente in occicdentẽ
ꝑtͣnsuersum dirigitur. qui ꝓeo qd formas decẽ
faciat: decumanꝰ : appellatꝰ. ager enĩ bis diuisus:
figuram denarii numi efficit. arta: ab arcendo
uocata. fines enĩ agͥ custodit eosq adire ꝓhibet
T̃ rifinium dictum: eo qd̾ cͥum possessiontm fines
ad stringit. hinc ⁊ qͣdrifinium: qd̃ qͣtuor reliqui

Expanded text:
lati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia lati antiquoo verbo transversi, nam transversa omnia antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum accepit, cingulum quo servi publici cingebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim tesguntur, et agrorum contentio et certamen infertur. Limites maximi in agris duo sunt, cardo et decumanus. Cardo est qui a septentrione directus a cardine celi est: nam sine dubio celum volvitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat, decumanus est appellatus; ager enim bis divisus, figuram denarii numvocata: fines enim agri custodit eosque adire prohibet. Trifinium dictum eo quod trium possessionum fines adstringit. Hinc et quadrifinium, quod quattuor. Reliqui
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iam acu̾tura exierit. sicut ex ꝯsul: qd̾ a ꝯsula¬
tu discesserit. Uliginosus ager ẽ. semꝑ humidꝰ. Nã
ẽ naturalis. numꝗͣ ab ea recedens. Subsiciua s̃
ꝓͥe: que sator de mͣ p̃scidens: qĩ suꝑuacua abicit.
iñ ⁊ subsciui agri: quos imꝑtica diuisos recusat.
quasi stiles uł palustres. Itẽ subsi ciua: q̃ indiui¬
sura agͥ ñ efficiunt. Centurã.i. iugera ducentia.
arta dĩ. tabularũ equalitas. dicta aut̃ area: apla¬
nitie atq equalitate. Unde ⁊ ara. Alii aream
uocatam dñt qi ꝓtriturandis frugib eradatur.
ł qd ñ trit᷑entur in ea. h arida. Paratum : cuiꝰ fe¬
ni copia armenta tuentur. Cui uet̾es romani
nom̃ indiderunt: ab eo qd ꝓtinus sit paratum.
nec magnũ laborem culture cdesid̾et. Prata aiut̃
eẽ. que serar possunt. Paludes dicte: apale pasto.
rarum enim linee: int̾raꝵ particione tendunt᷑.
ut dimensionis eqͥtas teneatur. Limites appel¬

Expanded text:
quod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulaquod iam a cultura exierit; sicut exconsul, quod a consulatu discesserit. Uliginosus ager est semper uvidus. Naest naturalis, ab ea numquam recedens. Subseciva sunt proprie quae sutor de materia praecidens quasi supervacua abicit. Inde et subsiciva, agri quos in pertica divisos recusant quasi steriles vel palustres. Item subseciva quae in divisura agri non efficiunt centuriam, id est iugera ducenta. Area dicitur tabularum aequalitas. Dicta autem area a planitie atque aequalitate; unde et ara. Alii aream vocatam dicunt quod pro triturandis frugibus eradatur, vel quod non triturentur in ea nisi arida. Pratum est cuius feni copia armenta tuentur, cui veteres Romani nomen indiderunt ab eo quod protinus sit paratum, nec magnum laborem culturae desideret. Prata autem esse quae secari possunt. Paludes dictae a Pale pastorararum enim lineae in terrarum partitione tenduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appel
Abbreviated transcription (Latin):
aut pasciiis: qui herbis tm̃ & anmalib isa¬
cat. aut floreus. qd̾ sit orti apib ꝯgruentes ilo¬
secutis. Rtra ueteres incltos ꝗgros dicebass̃
id: siluas ⁊ pascua. agrum uͦ qui colebatur.
Nam rus÷: quo mel. qͦ lac. quo pecus hr̃i potest.
uñ ⁊ rusticris nominat᷑. hec. agrestium pͥma ⁊ oci¬
osa felicitas. Seges ẽ ager: in quo seritur. Uñ ⁊ uir
gilius. illa seges demũ uotis respondet auari agͥ¬
seges totosq ꝑagros: floret odoratis fra benigna
agroꝵ relictus :: ad pascendũ ꝯmunit̃ uricinis.
Alli ͥus ager ẽ: quẽ paulatim fluuiꝰ inagrum
recdlit. Artifimiũ ager dictus ÷ qr certis linearũ
menfuris ñ ꝯtinetur. s arcentur fines erus õb¬
iectu fluminuuii. arborum. Uñ ⁊ in ipsis agris:
nicħ subsienioꝵ int̾uenit. Noualis ager÷: pͥmũ
ꝓcisfus. siue qui alt̾nis annis uacat: nouandarũ
s uirium causa. Noualia enĩ. semel cũ fructu
erunt.⁊ semel uacua. Squalidꝰ ager: qĩ excolidꝰ

Expanded text:
aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut florus, quod sunt horti apibus congruentes et flosecutus est. Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur; unde et VergiliusGeorg. 1, 47: Illa seges demum votis respondet avari agseges, totosque per agros Floret odoratis terra benigna agrorum relictus est ad pascendum communiter vicinis. Alluvius ager est quem paulatim fluvius in agrum reddit. Arcifinius ager dictus est qui a certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines eius obiectu fluminum, montium, arborum; unde et in his agris nihil subsicivorum intervenit. Novalis ager est primum proscissus, sive qui alternis annis vacat novandarum sibi virium causa. Novalia enim semel cum fructu erunt et semel vacua. Squalidus ager quasi excolidus,
Abbreviated transcription (Latin):
ger latine appellari dicitur:
coquod ineo agatur aliqͥd. Alii agrum
exgreco noĩari manifestius crectunt. Uñ ⁊ uilli
grece: coragros dr̃. Uilla: auallo .i. aggere tre
mincupata. qd̾ ꝓlimite ꝯsticui solet. Pofsession.
sunt agri late patentes publici pͥuanq quos
initio ñ mancipacione.s quisq ut poruit &¬
cupauit atq posseclit. uñ ⁊ nuncupati fiudꝰ
dictus: qd̾ eo fundatur uł stabi hatur patͥ no¬
nim̃tum. fundꝰ aut̃. ⁊ urbanum edificiũ⁊ rid̃

Expanded text:
ger Latine appellari dicitur ger Latine appellari dicitur eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece †coragros† dicitur. Villa a vallo, id est aggere terrae, nuncupata, quod pro limite constitui solet. Possessiones sunt agri late patentes publici privatique, quos initio non mancipatione, sed quisque ut potuit occupavit atque possedit; unde et nuncupati. Fundus dictus quod eo fundatur vel stabiliatur patrimonium. Fundus autem et urbanum aedificium et
Abbreviated transcription (Latin):
gusto finiant᷑ sicut ignis. pyr enum dr̃ igniᷤ.
hos egiptus habet: apudmaiores enĩ potentes:
aut submontib aut inmontib sepeliebant᷑. iñ
tractum ÷ ⁊ it suꝑ cadau̾a aut py ramides fierẽt
aut ingentes columpne collocarent᷑.¬
asa est ag̾ste habitaculũ.
palis. atq uirgultis. harundinib ꝙ ꝯtertũ
quib possint homines tueri aui frigoris: uł ca¬
loris iniuria. Tugurium cafula ÷ quam faciurt
sibi custodes uinearũ admunimen sui. qite¬
guriũ. siie ꝓpt̃ ardorem solis ⁊ radios declinĩ
lent natis frugib. abigant. hanc rustici cam¬
bãnam uocant. quod unũ tantum capiat. ẽ ese
tua: quidam putant ẽẽ tuguria. quidam locap¬
rupta ⁊ asꝑa. Magalia edificia mimidarũ agre¬
stium. oblonga. incuruis lat̾ib tecta. qĩ na¬
uium carine s̃. suue rotunda: in modũ furnorũ
et magalia dicta: qĩ magaria. qr magar. pum¬
ci nouã iullam clic̃t. una litera cõmutata.

Expanded text:
gusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. gusto finiantur sicut ignis; πῦρ enim dicitur ignis. Hos Aegyptus habet. Apud maiores enim potentes aut sub montibus aut in montibus sepeliebantur. Inde tractum est ut super cadavera aut pyramides fierent, aut ingentes columnae conlocarentasa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris, vel caloris injuria. 2. Tugurium casula est, quam faciunt sibi custodes vinearum ad tegimen sui, quasi tegurium, sive propter ardorem solis et radios declinandlent natis frugibus, abigant, Hanc rustici capannam vocant, quod unum tantum capiat. 235 3. Tesqua quidam putam esse tuguria, quidam loca praerupta et aspera. 4. Magalia aedificia Numidarum agrestium oblonga, incurvis lateribus tecta, quasi navium carinae sint, sive rotunda in modum furnorum. Et Maga lia dicta, quasi magaria, quia Magar Punici novam villam dicunt, una littera commut
Abbreviated transcription (Latin):
a similitudine paruuli aĩalis uolantis. qͥ maxi¬
mehabundant florentib maluis. Hee sunt a¬
uicule: que lumine accenso ꝯuenunt. ⁊ circa
a sepulto dictum. pͥus quisq indomo sua
sepeliebatur. Postea uetitum: legib. ne feto.¬
re ipso corpora uiuentium ꝯtac̾ta infic̾ent᷑
Monum̃tum iõ nuncupatur: eo qd m̃tem moneat
ad defunct̾i memoriam. Cum enim ñ uidis mo
riam te reducit: ut mortuum recordis: monu¬
m̃ta itaq ⁊ memorie: ꝓmentis ammonitione dic¬
te. Tumulus dictus: q̃i tumens tellus. Sarcofa¬
gum g̃tum ÷ nom̃. eo qd̾ ibi corpora absumant᷑.¬
sunt sepulchra. seumonim̃ta rgum. a mausoleo
rege egiptiorum dicta. Nam eo defuncto: eius
uior. mire magnitudinis ⁊ pulctudinis extru¬
cupentur. Ey ramidesgenus sepulchroꝵ qua¬
dratum.⁊ fastigiatum ultͣ omnem excelsitatẽ.
que fieri manu possunt. Uñ ⁊ m̃suram umb¬
rum egresse: ntillam hr̃e umbram dnͣr. tali aũ
edificio sinrgunt: ut a lato incipiant.⁊ man¬

Expanded text:
similitudine parvuli animalis volantis, quae maxime abundant florentibus malvis. Haec sunt aviculae quae lumine accenso conveniunt, et circa a sepulto dictum. Prius autem quisque in domo sua sepeliebatur. Postea vetitum est legibus, ne foetore ipso corpora viventium contacta inficerentur. Monumentum ideo nuncupatur eo quod mentem moneat ad defuncti memoriam. Cum enim non videris riam te reducit ut mortuum recorderis. Monumenta itaque et memoriae pro mentis admonitione dictae. Tumulus dictus quasi tumens tellus. Sarcophagus Graecum est nomen, eo quod ibi corpora absumantursunt sepulchra seu monumenta regum, a Mausoleo rege Aegyptiorum dicta. Nam eo defuncto uxor eius mirae magnitudinis et pulchritudinis extrucupentur. Pyramides genus sepulchrorum quadratum et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in an
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitates hominũ ⁊ mores p̃dicare conantur.
strononne ratio
modis plurimis ꝯstat. Desinit enĩqͥd sit
mundus. qͥd celum. quid pħe suus ⁊ cursus.
qͥd axes celi ⁊ poli. que sint climata celi. qui

Expanded text:
tivitates hominum et mores praedicare conantur. tivitates hominum et mores praedicare conantur. De Astronomiae ratmodis plurimis constat. Diffinit enimquid sit mundus, quid celum, quid spere situs et cursus, quid axis celi et poli, que sint climata celi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Strononna est astrorum lex
que cursus syd̾um ⁊ figuras et
habitudines stellarum. circa se
Astrologiam uͦ ⁊ natiuitatis obsuantiã:¬
primi chaldei doctierunt. abraham aut̃ in¬
stripcisse egiptios in astrologiam iosephus auc¬
tor asseruit. Greci aut̃ dicunt hanc artem ab
halante pͥus ex cogitatam. Ideoq dictus: sus¬
tinuisse celum. Quisqͥs aut̃ ille fuit. motu
tia mod̾ata ꝯsid̾auit dim̃siones quasdam ⁊ mi¬
meros. que definiendo ac secernendo in ordinẽ
nectens astͤlogiam repperit. Inutraq aut̃ lin
lumina. Int̾quos tñ ptolomeiis rex alexand̾e
aliquit differt. Nlam astronomia celi ꝯu̾¬
sionem orcus. obitus motusq syd̾um ꝯtinet.
ułquia excausa ita uocentur. Astrologia par
tim nalis partim suꝑsticiosa ÷. N laturalisdũ
exequitur soł ⁊ tune cursus uł stellarum certaᷤᷤ
thematici sequuntur qui instelł augurant᷑.
qͥ etiam duodecĩ celi signa ꝑsingła aĩe uel cor¬
poris membra disponunt syd̾umq cursuna¬

Expanded text:
stronomia est astrorum lex, quae cursus siderum et figuras et habitudines stellarum circa se eAstrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios Astrologiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu tia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. De institutoribus lumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas tthematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu na
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ius qͥodam morib institutũ ꝙͣ ꝓlegesus¬
cipitur. cum deficit lex necdifert septiua
an tone ꝯssistat qͣn⁊ legem ratio ꝯindat
Iarro si rone lex ꝯsistat lexent om̃e tam qd̾
ratione ꝯstiterit. dum taxat qd religioni
ꝯgruat. q discipline ꝯueniat qd saluꝙ
sciat. uocata aut̃ ꝯfuetudo. qr in c̃onna¬

Expanded text:
dam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in commu
Abbreviated transcription (Latin):
cum nis qĩ indefinitam ꝯstitutionẽ in quapo¬
sita sit querit᷑. status gͦ tam rõnales quam le¬
gales aquib dam cercius .x.⁊ uiii. cõnume¬
ratis. ceterum scd̃m rethoricos tullii .x.⁊ ix.
reꝑrunt᷑. ꝓpt̾ea qd tͣnslacionẽ int̾ ronales pͥn¬
cipaalit̾. adfixit status. uñ se ip̃e ⁊̃ cicero rep̃¬

Expanded text:
uasi in definitiua constitutione in qua posita sit quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam certius XVIII connumerati sunt. Ceterum secundum Rethoricos Tullii XVIIII reperiuntur, propterea quia translationem inter rationales principaliter affixit status; unde se ipse etiam Cicero
Abbreviated transcription (Latin):
gienda ⁊ hiꝑbaita longiora que treri sn alioꝵ
sensuum ꝯfusione ñpossunt. Ambigiitis
Qoqͣntie ducti. qd̾itno aut duob u̾bis sig̾ea¬
re poterant. int̾positis manib uocib lon¬
ga ⁊ circumflexa amibage coneludt̃. Quod
ltium ꝑissologiam uocat᷑. cui contͣnum¬
necc̃aria u̾ba uersurari. fugienda s quo¬
que int̃ pͥma gͣmaticoꝵ studia cognoscunt᷑:
logia. macrologia. ꝑissologia. pleonasmos.
⁊ his similia. At ꝯtra or̾onem ex tollit. ⁊ exor¬
nat mergia. tum emphasis. que pliui qͥd dã
quam dix̾it intelligi facit. ut sidicas adełã
ꝑfiunem. Cum em̃dicit lapsi altitudinem¬
imaginis sugg̾it. hinc ꝯtͣria u̾tus: uerbis
et ornatur or̃o. etiam figuris u̾boꝵ¬
fatigationẽ atq stueluim tamdicentiꝗͣ
audienti creat flectanda÷.⁊ in alias u̾sanda
formas. Ut ⁊ dicentem reficiat. ⁊ ornatior fi¬
at. ⁊ iudicem diu̾so uultu habituq deflec¬
tat. equib płime suꝑius adonato in sce¬

Expanded text:
gienda etiam hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis significare poterant, interpositis inanibus vocibus, longa et circumflexa ambage concludunt, quod vitium perissologia vocatur. 3. Cui contnecessaria verba furari. Fugienda sunt quoquae inter prima grammaticorum studia cognoscuntur,logia, macrologia, perissologia, pleonasmos, et his similia. At contra orationem extollit et exornat energia, tum emphasis, quae plus quiddam quam dixerit intelligi facit, ut si dicas, ad glper funem. Cum enim dicit tapsi, altitudinem suggerit. Huic contraria virtus est verbis et ornatur oratio, etiam figuris verbofatigationem atque fastidium tam dicendi quam audiendi creat, flectenda est, et in alias versanda formas, ut et dicentem reficiat et ornatior fiat, et judicem diverso vultu audituque deflectat. E quibus plurimae superius a Donato in sche
Abbreviated transcription (Latin):
siculo littore ing̾dientes affricam classes
uideret. impossibile ÷ ut dodius insidias
est. tlamsi insidias fecit occidit. occisusẽ. ni
fecit insidias. hec distbutio in ꝯtrariũ refor¬
mata. catasceue ꝓderit. oportebit tñ pͥnci¬
pia sic ordinari. ut aut credend̾ eẽ ueterĩ
auctoritati. aut fabłis fidem ñ bñdam ẽẽ
dicamꝰ.⁊ ad id postremũ mana schena reqͥ¬
ramꝰ neqͥd aliud sigc̾are uoluerint qͥ ista sin¬
xerunt. ut scillam ñ marinam. s maritimã
feminã. nec succinctã eanib s rapacem
aliquã ⁊ inhospitalem itenientib extitisse.

Expanded text:
Siculo littore egredientes Africa classes Siculo littore egredientes Africa classes videre. 5. Impossibile est: « ut Clodius insidias ntrarium est: « Nam si insidias fecit, occidit. Occisus est, non fecit insidias. » Haec distributio in contrarium reformata catascevae proderit. Oportebit tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamus. 6. Et ad id postremum in anasceve recurramus, ne quid aliud significare voluerint qui ista finxerunt, ut si Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibus, sed rapacem aliquam et inhospitalem
Abbreviated transcription (Latin):
atesceua: est ꝯfirmatio
ꝓposite rei. anasceua aut̃ ꝯtraria
suꝑiorem. Reiincit enĩ ñ fuisse aut ñ eẽ
nitur. ut siqͥs chimeram neget fuisse.
aut fuisse ꝯfirmet. Int̾ hec ⁊ chesi. hoc
int̃ ÷ qd̾ thesis quamuis ⁊ ip̃a hãt disputa¬
tionenẽ: mutramq partem tn incerte
rei quasi quedam delib̾atio uł cohartio ẽ. Ca¬
thesceue aut̃ ⁊ anasceue in his reb queueri¬
similes ñ sunt. s ꝓuens ponunt᷑. płmqi u̾san¬
tur anaschetie pͦma diuisioẽ in ꝯueniens. et
m̃datium. In ꝯuenientis ĩ spẽs. qd̾ in honestũ
ẽ ⁊ qd̾ inutile. Item in honestram fetatur aut
indictis auit infact̾is. Indictis ut siqͥs indeco¬
ra. ⁊ ñ respondentia auctoritati. dixissedi¬
catur uelut si aliqͥs infamet catonem allai
censorinum. In uiuentutẽ allam adnedtiam
⁊ luxuriam cohartatum. In factis ut siqs ab¬
horrens aliqͥd̃ ad scĩmonia in noĩe suo fecisse
dicatur. ut ẽ fabula deadult̾io martis et¬

Expanded text:
Catasceva est confirmatio proposite rei. Anasceva autem contraria superiori est: revincit enim non fuisse, aut non esse, ponitur; ut si quis Chimeram neget fuisse, aut non fuisse confirmet. Inter has et thesin hoc interest, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incerte rei quasi quedam deliberatio vel cohortatio est. Catasceva autem et anasceva, in his rebus que verisimiles non sunt, s Anasceuae prima divisio est inconveniens et mendacium. Inconvenientis species sunt, quod inhonestum est et quod inutile. Item inhonestum tractatur aut in dictis aut in factis. In dictis, ut si qui indecora et non respondentia auctoritati dixisse dicatur; velut si aliqui infamet Catonem illum Censorium, iuventutem illum ad nequitiam et luxuriam cohortatum. In factis, ut si qui abhorrens aliquid a sanctimonia et nomine suo fecisse dicatur; ut est fabula de adult
Abbreviated transcription (Latin):
qd absente ꝑ nont̾m in hoĩem quam in ipsum
apud rethores dicitur ea res inqua cã¬
ꝯsistit .i. ꝯstitutio. g̾ciaut̃ statum causaꝵ acon¬
tentione stasin dict̃. Latim aut̃ ñ solũ apugni
ꝑquam expugnent ꝓpo̾em aduersarii s. qd
ineo pars utraq ꝯfistat. fit aut̃ ex intentio¬
ne ⁊ dep̾ssione. Status aut̃ causarĩ s̃ duo. rom¬
lis ⁊ legał. de ronali oriunt᷑ comectura. finis
qualitas. tͣnslatio. De fine uditiał ⁊ negotial
de iuditiali absoluta ⁊ ab sumpttua. Deassitp̃¬
tiua ꝯcessio remotio criminis. relatio cminis
cõpensatio. De concessione: purgatio ⁊ dep̃ca¬
tio. Comiecturał status:. cum factum qd̾ alic̃
obicitur: ab alio ꝑnegatur. Definitiius stat
ẽ cũ id qd̾ obict̃ ñ hoc eẽ ꝯtenditur. s quid illb̾
sit adhibitis diffinitionib approbatur. qitali
tas: dum qlis sit res querit.⁊ quod de ui ⁊ gene
negotii ꝯtrou̾sia agitur ꝯstitutio generał appe¬
latur. T̃ ranslatio ẽ cum causa ex eopendet qd ñ¬

Expanded text:
 absente persona non tam in hominem quam in ipsum apud rhetores dicitur ea res in qua cast constitutio. Graeci autem statum a contentione στάσιν dicunt. Latini autem non solum a pugna, per quam expugnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat. Fit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum factum, quod alio obicitur, ab alio pernegatur. Definitivus status est, cum id, quod obicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit adhibtas est, dum qualis sit res quaeritur; et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. 4. Translatio est, cum causa ex eo pendet, quod au
Abbreviated transcription (Latin):
ipã ex se nicħ dat firmi adrecusationẽ foris aũ
aliqͥd defensionis assumit. concessio: cũ reus
onĩs ũ id qd̵ factum ÷ defendit. s ut ignoscatur
postulat. quod nos adpenitentes ꝓbauimꝰ. ꝑtin̾e.
Remotio cͥminis: cum idcͥmen qd̾ infeit᷑ aͥ se.⁊a
sua culpa ui ⁊ potestate in alium reus demo¬
Comp̃nsatio ẽ cum aliud aliqͥd alt̾ius factum
cum fẽm quid ꝯcedit. s culpa remouetur
hec. partes ht̃ tres. in prudentiam casum neces¬
sitatem. Dep̃catio: cum ⁊ peccasse ⁊ c̃sulto pec¬
casse reus confitetur. ⁊ t̾n ut ignoscatur postu¬
iat. qd genus ꝑ raro pͭ accid̾e. Item ex legali sta¬
tii hec oriunt᷑ .i. scͥptum ⁊ uoluntas. leges
ꝯtrarie ambiguitas. collatio. siue r̾ocinatio.
disc̃pare nos̃cuntur. Ambiguitas: cũ id qd scp¬

Expanded text:
ipsa ex se nihil dat firmi ad recusationem, foris autem aliquid defensionis assumit. Concessio est cum reus non id quod factum est defendit, sed ut ignoscatur postulat; quod nos ad paeniteRemotio criminis est cum id crimen, quod infertur ab se et ab sua culpa, vi et potestate in alium reus demoConparatio est, cum aliud aliquod alterius factum cum factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres: inprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est, cum et peccasse et consultu peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat. Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id, quod sc
Abbreviated transcription (Latin):
tio est que reb non ctubiis captat adefensio¬
ne eiꝰ cui instituta ẽ. siue int̾ philosophos. si¬
ue int̾ rethores. siue int̾ s̃mocinantes. ꝓpositio
inductionis ẽ que similitudines ꝯcedende rei
nec̾io uniꝰ induc̃. aut plurium. Illatio in¬
ductionis ÷. que ⁊ asfũptio dr̃ que rem deqͣ
ꝯtendit᷑. ⁊ cuiꝰ cause similitudinis habite st̃

Expanded text:
tio quae rebus non dubiis captat assensionem eius cum quo instituta est, siue inter philosophos siue inter rethores siue inter sermocinantes. Propositio inductionis est quae similitudines concedendae rei necessario unius inducit aut plurium. Illatio inductionis est, quae et assumptio dicitur, quae rem de qua contenditur, et cuius causa similitudines habitae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
hec sunt enim que ñ solum moratore s inuno qͦ
hoĩe artifice expectant᷑ ut aliqͥd efficiat.
enera causaꝵ tͥa sunt
Delib̾atiuum demonstͤttuum. iudicia
b uite quid aut debeat aut ñdebeat fieri:
tum aut̃ iudiciale. eo qd̾ uidicet hoĩem ⁊ sentẽ¬
tia sua ostendat: utrũ laudabił pmio dignus
sit. aut certe reus condempnari lib̾ariq sup¬
eliberatiuum genꝰ uocatur. eo qd de
una quaq re: in eo delib̾abr᷑ huius
gen̾is duplex: suasio ⁊ dissuasio .⁊. de facien¬
Suasoria aut̃ int̾li mis diuidit᷑. honestoutili.
⁊ possibili. hec differt aliqͥd ad delib̾atiua qd
suasoria eget alt̾a ꝑsona. delib̃atiua intdũ
apd seagit᷑. In suasoria aut̃ duo s̃ que plusua¬
bent spes ⁊ metus. Demostrat̾m dictum qd unã¬
quãꝙq rem. aut laudando. aut uituꝑando
demonstrat. qd genꝰ duas ht spes. laudem ⁊ ui¬
semꝑ honos. nom̃q tuũ laudes manebt̃. pari or¬

Expanded text:
Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifienera causarum tria sunt: deliberativum, demonstrativum, judicialutilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tum autem judiciale, eo quod judicet hominem, et sententia sua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supDeliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, iSuasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili, et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. Demonstrativum dictum, quod unamquamque rem aut laudando aut vituperando demonstrat. Quod genus duas habet species: laudem et visemper honos nomenque tuum laudesque manebunt. Pari or
Abbreviated transcription (Latin):
alrqd laudat uł uituꝑet. gͣndit᷑. c um ad qus¬
onem adũsos aiõs ꝓuocat. utenda cam̃ uemi
enx sutmisso gn̾e fufficientia. Intemꝑato sp̃leai¬
dentia. Ingrandi: uehem̃tia.
omponit᷑ autem
inferturq om̃is or̾o uerbis. cõmat
colon et ꝑiodon. Comma: particula: senta¬
tie. colon. membrũ. ꝑiodꝰ ambitꝰ uł eͥcuitus
fit aut̃ ex coniunctione uboꝵ cõma. Ex coma¬
finitio ut puta. ⁊ si u̾eor iudices. ecce umi
cõma. Seqͥtur ⁊ aliud cõma ne turpesit
or̾o. sicque de inde pturib membris fit ꝑi¬
odus. idẽ ex trema sententie clausisia. Ita
uet̾em indiciorẽ moꝵ requinint. Piodus
aut̃ longior eẽ ñdebet. quã ut unospũ ꝓft
reterea purum
et honestum oratoris eloquium care¬
re debet. omĩb uitiis. tam tnluteris. quã
in uerbis. quã ⁊̃ insententiis. In luteris
uit iunctura apta ⁊ ꝯueniens sit. ⁊ sit ob¬
seruand̾ ne p̃cedentis u̾bis extrema uocał

Expanded text:
aliquid laudat vel vituperat, granditer cum ad conversaliquid laudat vel vituperat, granditer cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in submisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia.omponitur autem, instruiturque omnis oratio commate, colo et periodo. Comma particula est sententiae; colon, membrum; periodus, ambitus vel circuitus. Fit autem ex conjunctione verborum comma, ex commajuncturae finitio, ut puta, et si vereor, judices, ecce unum comma; sequitur et aliud comma, ne turpe sitoratio; sicque deinde ex pluribus membris fit periodus, id est, extrema sententiae clausula, ita: veterem judiciorum morem requirunt. Periodus autem longior esse non debet, quam ut unoeterea purum et honestum oratoris eloquium carere debet omnibus vitiis, tam in litteris quam in verbis, quam etiam in sententiis. 2. In litteris, ut junctura apta et conveniens sit, et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis
Abbreviated transcription (Latin):
da castis. nec leuiagͣuib. nec lasciua seriis
nec tstib ridicula misceantur. Latineaut̃
⁊ ꝑspicue loquendũ. latine aut̃ loquit᷑
qͥ uerba rerum uera ⁊ natalia ꝑsequitur.
nec asermone atq cultu p̾sentis temporis
discrepat. huic ñsit satis uid̾e qͥddicat. ñ id¬
icenda sunt quoq sum missa leuit̃
incitata gͣuiter. inflȩxa mod̾ate. hoc
est enĩ illd tmodũ genꝰ dicendi. humile.
medium gͣndilocum. Cũ enim magnadi¬
cinus gndit᷑ ꝓferenda sunt. Cum parua
dm̃s subtilit᷑. Cũ mediocͥa temꝑate. ⁊am
in parius causis nichil gͣnde. nicħ sublime
dicendũ t. sed leue ac pedest̾ more loqñdũ.
Incausis aut̃ maiorib u̾ dedõ uł hot̃uimsa¬
lute referimus. plus magnificentie ⁊ fulg.¬
tor. tune utrimq mod̾ate dicend̾ :. s et qui¬
iuis demagnis reb qͥsq dicat. ñ tam̃ gͣndit ꝙ¬
cere debet.s sũmisse cũ docet temꝑate c

Expanded text:
da castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, da castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, niDicenda sunt quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate. Nam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoitor, inter utrumque moderate dicendum est: sed et quamvis de magnis rebus quisque dicat, non tamen  submisse cum docet, temperate cum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊cetera. sic ⁊ montes. ⁊ flumina uł arbores
loq̃ntes inducimꝰ ꝑsonam imponentes ri
Nam cũ pnate ꝑsona suscipr̃ audax. abruta.
temeraria erit or̾o. c̃ femine s̃mo simulatur
sexui ꝯuenire debet or̃o. Iam uͦ ad olescentis.
⁊ senis. ⁊ militis. ⁊ imꝑatoris. ⁊ ꝑasiti.⁊ rustici.
⁊ philosophi. diu̾sa orͣo dicenda ÷. Alit̾ eñ loqr
gaudio. affectus. alr̾ uuln̾atus. Inquo gen̾e
dictionis illa s̃ maxime cegitanda. qͥs loq̃tur
et apud quẽ. ⁊ de quo.⁊ ubi. ⁊ quo tp̃r. qͥd eg̾it.
qͥd acturꝰ sit. aut quid pati possit. si hec ꝯsulta
neglexerit.
est finitum alt̾m infinitum. finitũ
y potesis g̾ce latine causa dr̃. uͥcum certa ꝑso¬
na ꝯtͦuersia ÷. Infinitum qd̾ g̾ce thesis lati¬
ne ꝓpositum noĩatur. hoc ꝑsonam ñ ht̃ cer¬
tam. nec in÷ aliqua certa cͥca instantia .i. nec
oportebit. ut res. locus. tp̃s. ꝑsona. audientiᷤ
efflagitat. ne ꝓfana religiosis. nec ini̾ecun¬

Expanded text:
tur: nam montes et flumina et arbores loquentes inducimus, personam imponentes reiNam cum pirate persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum femine sermo simulatur, sexui convenire debet oratio. Iam vero adolescentis et senis, militis et imperatoris; rustici et philosophi diversa oratio dicenda est, aliter etiam loqgaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda: quis loquatur, et apud quem, et de quo, et ubi, et quo tempore; quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neglexerit. est finitum, alterum infinitum. Finitum hypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec oportebit, ut res, locus, tempus, 89 persona audientis efflagitat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ic sabaa ꝑsyn luteram scͥbitur in he¬
breo. Ille aut̃ suꝑior sabaa. ꝑsamech.
aquo appellatos sabeos. int̃pretat᷑ aut̃ nc̃ sa¬
baa arabia. dadan: aquo gens÷ ethiopie. in
occidentali plaga.
abyn aquo libii. qm̃ qͦndam putei uo¬
cabantur. Cesloini.aquo philistini. quos
ueteres allofilos. nos mͦ corrupte palestinos
bello ethiopico subu̾se usq ad obliuionem
p̃teritorum nominum ꝑuenerunt.
neorum decem gentes. quoꝵ tram his
expulsis iudei possederunt. quoꝵ pͥmus genitꝰ¬
est sẏdon. a quo sydones. ũ ⁊ urbs eoꝵ infen¬
ce sydon uocatur. Scds eth. aquo ethei. Ter¬
cius iebus. a qͦ iebusei. quorum fuit ierłm.
quartus amorreus aquo amorrei. qͥntꝰ gerges¬
seus aqͦ gergessei. Sextus heueus aquo he¬
uei. ip̃si s̃ gabaonite aciuitate gabaon. qͥ sup
libani situm. Oc tauus asseneus aquo assenei.
Nonus aradius. aquo aradu ĩ. qui sanadũ infu¬
lam possederunt. augusto ferto afenicis luto¬

Expanded text:
ic Saba per Sin litteram scribitur in Hebraeo; ille autem superior Saba per Samech, a quo appellatos Sabaeos: interpretatur autem nunc Saba Arabia. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga.a quo Libyi, qui quondam Phuthaei vocabantur. Casloim, a quo Philistiim, quos veteres Ἀλλοφύλους, nos modo corrupte Palaestinos bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum perveneruntnaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs eorum in Phoenice Sidon vocatur. Secundus Cheth, a quo Chetaei. Tertius Iebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supLibani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Aradii sunt, qui Aradum insulam possiderunt angusto fretu a Phoenicis lito
Abbreviated transcription (Latin):
delinq̃re. ut nec fame nec ꝑiculi sui respec¬
tum hr̃e ꝑmittant. Iraque uindictam cu¬
pit. cupiditas quedesid̾at opes. libido que
appetit uoluptates. que iõ fure appellantur
qd̾ stimulis suism̃tem feriant. ⁊ quietam
tam eẽ nonsinant. N ymphas deas aquarũ
putant. dictas anibib. Nam exmibib aq̃
nymphas. nec ĩm̾ito. Nam aque motus. mu¬

Expanded text:
delinquere, ut nec famae, nec periculi sui respecdelinquere, ut nec famae, nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes; libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant, quietam esse non sinant. 96. Nymphas deas aquarum putant dictas a nubibus; nam ex nubibus aquae, nymphas, nec im
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutabilit̾ ÷ locutus. sicut nouit incõmu¬
tabilit̾ omĩa que futura s̃.⁊ que ip̃e facturꝰ :
T̃ria aut̾ fata fingunt ẽẽ. in colo ⁊ fuso digitis¬
quod in fuso iam nexum atq inuolutum ÷. p̃¬
sens qd̾ int̃ digitos nentis tͣhitur. fũturum ĩ
ties eẽ uoluerunt. unãq̃ uitam hoĩs ordiat᷑.
alcam que contexat. t̃ciam que rumpat. Inci¬
pimus enĩ cum nascim᷑. sumꝰ cum uiuimꝰ.
desimuis cũ int̾imus. fortunam a fortuitis
nom̃ hr̃e dicunt. qĩ deam qͦndam res huma¬
nas uariis casib ⁊ forruitis ludentem. unde
⁊ cecam appellant. eo qd̾ passim in qͦs libet ĩ¬
currens. sine ullo examine m̾itorum.⁊ ad bo¬
nos ⁊ ad malos uenit. fatum aut̃ ⁊ fortunam
seꝑant. ⁊ fortunãqi sit inhis q̃ fortuitu ueniũt.
nulla palam cã. fatum uͦ: appositum singuł
⁊ statutum auunt. aiunt ⁊ tres fririas femi¬
nas cͥnitas spentib p̃p̃ tres effectus q̃ in aĩs

Expanded text:
incommutabiliter est locutus, sicut novit incommuincommutabiliter est locutus, sicut novit incommutabiliter omnia, quae futura sunt, et quae ipse facturus est. 92. Tria autem fata fingunt in colo, et fuso, digitisquod in fuso jam netum atque involutum est; praesens, quod inter digitos neentis trajicitur; futurum, in tres esse voluerunt, unam, quae vitam hominis ordiatur: alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur; sumus, cum vivimus; desinimus, cum interimus. 94. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quamdam res humanas variis casibus et fortuitis illudentem, unde et caecam appellant, eo quod passim in quolibet incurrens sine ullo examine meritorum, et ad bonos, et ad malos venit. Fatum autem a Fortuna separant, et Fortunam, quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; Fatum vero appositum singulis et statutum aiunt. 95. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus, propter tres affectus, 393 qui in animis
Abbreviated transcription (Latin):
archa inaqua mortuus ponit᷑. quã sarcopha¬
pultum ceꝑunt. pͥusꝗͣ templum eiꝰ eẽt sinstuc¬
littera cõmutata serapys dictus: apys fuita¬
pud egyptios taurꝰ serapy ꝯsecratus. ⁊ ab eo ita
cognominatꝰ quẽ egiptus instar numinis cole¬
bat eo qd̾ de futuris daret quedam manifestasi¬
na. apparebat enĩ in memphys. quẽ centum an
ꝯsulebatur apaganis et responsa illis ñ signis
lib̾is. Uñ et geniales lecti dicebant᷑ agentib qui
nouo marito stnebantur hec et alia sunt gen¬
ctilium fabulosa figm̃ta. que int̃pretata sic
habentur. ut ea ñ intellect̾a dãpnabilit̾ tam̃
adorent. fatum aut̃ dñt eẽ quicqͥd diu fantur.
quicqͥd iupit̾ fatur. a fando gͥ fatum dicũt.i.
corda hominum uolumꝰ inclinare. rationabili¬
ter possemꝰ a fando fatum appellare. ñ enĩ ab¬
nuere possumꝰ ẽẽ scͥptum inlut̾is sc̃is. semel lo¬
cutus: ds̃ duo hec audiui. ⁊ c̃. Qd enĩ dictũ
ẽ semel locutus: intelligit᷑ inmobilit̾. hoc : ĩ

Expanded text:
arca, in qua mortuus ponitur, quam sarcophapultum coeperunt, priusquam templum ejus esset instruclittera commutata, Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Memphis, quem centum antconsulebantur a paganis, et responsa illis non signis, liberis. Unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intellecta damnabiliter tamen adorentur. Fatum autem dicunt esse, quidquid dii fantur, quidquid Jupiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possemus a fando fatum appellare: non enim abnuere possumus esse scriptum in litteris sanctis: Semel locutus est Deus, duo haec audivi, etc. . Quod enim dictum est, semel locutus est, intelligitur immobiliter, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
fech.xxxi. Decam .xxiiii. desem que funt
lxxiii. uł potius ut creatio declarat. lxxii.
cotidemq lingue que ꝑfras eẽ ceꝑunt. que
crescendo ꝓuincias ⁊ insulas impleuert᷑.
aquo elamite. pͥncipis ꝑsidis. Scd̾s as¬
sur. aquo assirioꝵ pullulauit imꝑium. t̃ ciꝰ
arfaxat. aquo gens caldeoꝵ ex orta÷. qͦrtus lu¬
di. aquo ludii. quintꝰ aram aqͦsyri. quoꝵ me¬
tropolis fuit damascus.
conditor. qui int̾ palestinam et coelem¬
siriam tenuit pͥncipatum. Uñ fuit iob scdm qd̾
scͥptum ẽ uir erat int̾ra us. Scđs u. a qͦ ar¬
menii. Tercius geter. aquo carmeni. siue carie.
quartꝰ mesa. aquo sunt hii qͥ uocantur meones.
a quo hebrei. gett̾am filius
heber. aquo indoꝵ orta ÷ gens. Sale filius ge¬
tan aqͦ bactriani. licet eos alii scitarum exu¬
les sufpicentur. Ismael filius abraham acͦ
his maelite. qͥ nc̃ corrupto nomine sarraceni.
qĩ asatur. ⁊ agaͣreni abagar. Nab et filius
ismahel. a quo nabatei. qͥ ab eufrate in ma¬

Expanded text:
phet, XXXI de Cham, XXVII de Sem, quae fiunt LXXIII, vel potius, ut ratio declarat, LXX duae, totidemque linguae per terras esse coeperunt, quae crescendo provincias et insulas impleverunt.a quo Elamitae principes Persidis. Secundus Assur, a quo Assyriorum pullulavit imperium. Tertius Arphaxat, a quo gens Chaldaeorum exorta est. Quartus Lud, a quo Lydii. Quintus Aram, a quo Syri quorum metropolis fuit Damascus. conditor, quae inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum: unde fuit Job, secundum quod scriptum est: Vir erat in terra Hus . Secundus Hul, a quo Armenii. Tertius Gether, a quo Arcananii sive Curiae. Quartus Mesa, a quo sunt hi qui vocantur Meones. a quo Hebraei: Jectan filius Heber, a quo Indorum orta est gens; Sale filius Jectan, a quo Bactriani, licet eos alii Scytharum exsules suspicentur. Ismael filius Abraham a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Sarraceni, quasi a Sarra. et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismael, a quo Nabathaei, qui ab Euphrate in ma
Abbreviated transcription (Latin):
ilii chus sabaꝰ eiula. sabata regina. sab¬
bna cura. sabba. a quo ꝓgeniti ⁊ appel
in partẽ remotioris affrice heremo coherenteᷤᷤ.
s abbata aquo sabbateni. qͥ nc̃ astabri uocant᷑.
regina uͦ ⁊ sabaa ⁊ cuta. paulatim antiqua

Expanded text:
ilii Chus: Saba et Hevila, Sabatha, Rhegma, Seba, Cuza. Saba, a quo progeniti et appellin parte remotioris Africae heremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Rhegma vero et Seba et Cuza paulatim anti
Abbreviated transcription (Latin):
tore accipere.c. Cum aut̃ om̃iũ linguaꝵ scĩa
difficilis sit cuiꝗͣ nemotam̃ tam desidiosust auit
in suagente positus linguã sue gentis nesciat
nam qͥd aliud putand̾: nͥ animalium det̾ic sit
ille det̾ior qui ꝓpͥe lingue. caret noticia. Cuiꝰ mͦ
aut̃ lingua locutus : deus in p̾ncipio mundi
dum diceret. fiat lux. inuenire difficile÷. Nõ
dum erant lingue. Item qua lingua in sonuit.
minẽ loquens. uł ad ꝓpħas uł dum coeporalit̃
sonuit uox dicentis dĩ. tu es filius meus di¬
lectus uͥ aqͥb dam creditur illa lingua uma
⁊ sola que fuit añquam eẽt linguarum diũ¬
sitas. In diu̾sis quippe gentib credit᷑ qd̾ ead̾
linguaᷤ d̃s loquat᷑ qua ip̃i homines utuntur.
ues ab eis intelligitur. loqͥtur aut̃ ds̃ homimb

Expanded text:
tore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia tore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandum est, nisi animalium brutorum iste deterior qui propriae linguae caret notitiam. Cuiusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret: 'Fiat lux,' inveniri difficile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit minem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: Tu es filius meus dilectus; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur, quod eadem lingua illis Deus loquatur, qua ipsi homines utuntur, ut ab eis intelligatur: loquitur a
Abbreviated transcription (Latin):
salsoq constat. Iõ aut̃ uen̾em uulcani dñt u¬
xorem: qr uenerũ officium ñ nͥ calore ꝯsistit
uocatum ferunt pp̃amorem ẽ enĩ demon for¬
nicationis. qͥ iõ alatus pingit᷑. ꝙ nicħ aman¬
tib leuiꝰ. nicħ mutabiliꝰ inuenit᷑. Puer pi¬
gitur q stult̾:. ⁊ in rationabił amor. sagutã
et facem tenere fingitur: sagittam: qr amor q
uulnerat. facem: qr inflãmat. Pan dant gͥci. lar¬
ni siluanum dm̃ rusticoꝵ. quẽ in nature sini
enĩ cornua in similitudine radiorum solis ⁊ ui¬
ne. distictam maculis. ht̃ pellem pp̃ celi sra
Rubet eiꝰ facies adsimilitudinẽ etheris. fistula
septem calamorum gestat: ip̃ armoniam celi
pars eiꝰ infenior ÷ fetida. p̃p arbores. ⁊ feras et pe¬
cudes. capͥnas ungulas ht̃. ut soliditatem tent
ostendat. quẽ uolunt renin et tociꝰ natẽam̃
Unͣ ⁊ pan. qĩ omĩa dñt. Ysis lingua egiptiorum
t̾ra appellacur. quã ysin uolunt ẽẽ fuit eni
ysis regina egiptiorum machi regis filia. que

Expanded text:
o autem Venerem Vulcani dicunt uxorem, quia venereum officium non sine calore consistit; vocatum ferunt propter amorem. Est enim daemon fornicationis, qui ideo alatus pingitur: quia nihil amantibus levius, nihil mutabilius invenitur. Puer pingitur, quia stultus est et irrationabilis amor. Sagittam et facem tenere fingitur; sagittam quia amor cor vulnerat, facem quia inflammat. Pan dicunt Greci, Latini Sylvanum, deum rusticorum, quem in nature similcie, habet enim cornua in similitudine radiorum solis et lune. Distinctam maculis habet pellem, propter celi sydera. Rubet eius facies, ad similitudinem etheris. Fistulam septem calamorum gestat, propter harmoniam celi, pars eius inferior feda est, propter arbores et feras et pecudes. Caprinas ungulas habet, ut soliditatem terre ostendat, quem volunt rerum et totius nature deum; unde et Pan, quasi omnia dicunt. Isis lingua Egyptiorum terra appellatur, quam Isin volunt esse. Fuit autem Isis regina Egyptiorum Inachi regis filia, que
Abbreviated transcription (Latin):
stia corpora gerebant. Lapsi uͦ inaenam qͣli¬
tatem ꝯuersi sunt. Net aeris illiꝰ pͣiora spatia.
s. ista caliginosa tenere ꝑmissis̃. qui eis qĩ car¬
pͥncepst. Diabolus hebraice dr̃ deor sum flu¬
ens. quia qutenis inceli culmine stare cõ-¬
tempsit. s suꝑbie pondere deorsum corru¬
ens cecilit. Grece uero diabolus eͥminator ap¬
pellatur qd̃ uel cͥmina quib ipse ilicit ad
deum referat. uel qui electorum innocenti¬
am cͥminib fictis accusat. Uñ et in apocalip¬
nr̃i die ac noct̾e. Sathanas in latinũ ꝯsonat
aduersarius. siue tnsgressor. ipse ẽ enim adu̾sa¬
rius qui ẽ u̾itatis inimicꝰ. s semꝑ sc̃orum uir¬
tutib ꝯfͤire uititur. ipse̾ et transgresior. qr p̃¬
uaricator effectus. in u̾itate qua conditꝰ: ñste¬
tit. Id̃ et temptator. qr temptandam ustoꝵ ĩ no¬
centiam postulat. sicut in iob scͥbitur. Antix

Expanded text:
stia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualistia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatia, sed ista caliginosa tenere permissi sunt, qui eis quasi carest. 18. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero DIABOLUS criminator vocatur, vel quod crimina in quae ipse inlicit ad Deum referat, vel quia electorum innocentiam criminibus fictis accuset; unde et in Apocalypnostri die ac nocte.' Satanas in Latino sonat adversarius, sive transgressor. Ipse est enim adversarius, qui est veritatis inimicus, et semper sanctorum virtutibus contraire nititur. Ipse et transgressor, quia praevaricator effectus in veritate, qua conditus est, non stetit. Idem et temptator, quia temptandam iustorum innocentiam postulat, sicut in Iob scribitur. Antichristus
Abbreviated transcription (Latin):
uehi dicitur. quia ip̃e est t̾ra que pendet in
aere. Qd̃ sustinetur rotis. qr mrundꝰ rotatur et
uolubilis ÷. qd leones ibi subitiunt mansue¬
tos. ut ostendant nullum genus terre. tamfe¬
rum qd̃ subigi ñ possit aut suꝑari abea. Quod
incapite turritam gestat coronam: ostendit
suꝑ positas t̾re ciuitates. qĩ insignita turri¬
b constare. qd̾ sectes fingunt᷑ cca eam: qr cũ
omĩa moueatur ipsam ñmou̾i. ꝗ coriban¬
tes enis ministri cum stͥctis gladiis eẽ fingunt᷑
ut significetur om̃s ꝓtra sua debere pugnare.
Quod gallos huic dee ut seruirent fecernt: sig¬
nificat qd semine indigeant. t̾ram seqͥ oport̾e.
in ea quippe omĩa repꝑire. ꝙ se apud eam iac¬
tant. p̃cipitur inqͥunt. ut qͥ t̃ram colunt ne
secleant. suꝑ enĩ ẽẽ qd agant. Cimbalũ aut ereoꝵ
sonitus ferram̃toꝵ c̃pitus incolendos agͦs. et iõ

Expanded text:
vehi dicitur, quia ipsa est terra quae pendet in vehi dicitur, quia ipsa est terra quae pendet in aere. Quod sustinetur rotis, quia mundus rotatur et volubilis est. Quod leones illi subiciunt mansuetos, ut ostendant nullum genus esse tam ferum quod non subigi possit aut superari ab ea. Quod in capite turritam gestat coronam, ostendit superpositas terrae civitates quasi insignitas turribus constare. Quod sedes finguntur circa eam, quia cum omnia moveantur, ipsam non moveri. Quod Corybantes eius ministri cum strictis gladiis esse finguntur, ut significetur omnes pro terra sua debere pugnare. Quod gallos huic deae ut servirent fecerunt, significant qui semine indigeant, terram sequi oportere; in ea quippe omnia reperire. Quod se apud eam iactant, praecipitur, inquiunt, ut qui terram colunt ne sedeant; semper enim esse quod agant. Cymbalorum autem aereorum sonitus, ferramentorum crepitus in colendo agro: sed ideo
Abbreviated transcription (Latin):
et tͥuiam eo qd trib fingatur figuris. dequa
na ead̃ diana. ead ꝓserpina uocatur s cum
subcincta iacet calamos latonia uirgo: cũ
subnixa sedet soli platonia ꝯiunx. latonia
aut̃ dẏana: eo qd̃ lacone fu̾it filia. Cererem
.l. t̾ram. a creandis frugib asserunt dictam.
appellantes eamplurib nominib. Dicunt eti¬
am. et eam et opem. qd oꝑe melior fiat t̾ra. ꝓ¬
serpinam qd̃ ex ea ꝓserpiant fruges. uestam
qd̃ uanis herbis. uł uariis uestita sit reb. uł
aui sua stando. Eandem ⁊ tellurem ⁊ matrem
magnam fingunt turritã cum tẏmpdno et
gallo et strepitu cymbaloꝵ. Matrem uocatam
qd plurima pariat magna: qd̃ cibum gignat.
Almam: qr umiu̾sa animalia fructib suisa¬
lit. E st enĩ alim̃toꝵ nutrix t̾ra. qd̾ simuilachiũ
eius cum claui fingitur. q tellus hyeme dau¬
ditur. u̾e aꝑitur. ut fruges nascantur. qd̾ tym¬
panum ht̃. sigcare uolunt orbem t̃re. qd eurru

Expanded text:
et Triviam, eo quod tribus fungatur figuris. De quaet Triviam, eo quod tribus fungatur figuris. De quana, eadem Diana, eadem Proserpina vocatur. Sed cum subcincta iacit calamos, Latonia virgo est: cum subnixa sedet solio, Plutonia coniux. Latonia autem Diana, eo quod Latonae fuerit filia. Cererem, id est terram, a creandis frugibus adserunt dictam, appellantes eam nominibus plurimis. Dicunt etiam eam et Opem, quod opere melior fiat terra: Proserpinam, quod ex ea proserpiant fruges: Vestam, quod herbis vel variis vestita sit rebus, vel a vi sua stando. Eandem et Tellurem et Matrem magnam fingunt, turritam cum tympano et gallo et strepitu cymbalorum. Matrem vocatam, quod plurima pariat; magnam, quod cibum gignat; almam, quia universa animalia fructibus suis alit. Est enim alimentorum nutrix terra. Quod simulacrum eius cum clavi fingitur, quia tellus hieme clauditur, vere aperitur ut fruges nascantur. Quod tympanum habet, significare volunt orbem terrae. Quod curru