comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Credo tamen qd̾ si rap¬
tor fuit uel usuraritis
qui multa de aliero ha¬
buerat. aut misltos dãp¬
inficau̾at ⁊ quia nestie¬
bat quib facienda eẽt
restitutõ. uouit qd illa
expenderet in suitursũ
terre ste. Nõ potest sũ
sp̃ali licentia pp in ali¬
os usus illa comũtere. lz
ꝑ ingressum religionis
tp̃o uire absolutus sit a
labore ꝑegͥnationis Si
pt̾ ingrediens mona¬
st̾ĩm alr̾ de illis dispo¬
nẽ ⁊ in alios pios usus
erogare cũ consllio ep̃i
Uel penatentiarii sui.
medictribus ꝑsonis sñ
dubio uerum ẽ qd̾ ꝑ ĩ¬
gressum religionis libe
te aligno impotente ex
quo pendet totus ex̾ci¬

Expanded text:
Credo tamen quod si raptor fuerit vel usurarius, qui multa de alieno habuerat aut multos damnificaverat et, quia nesciebat quibus facienda erat restitutio, vovit quod illa expenderet in succursum terre sancte, non potest sine speciali licentia pape in alios usus illa convertere, licet per ingressum religionis ipso iure absolutus sit a labore peregrinationis. Si potest ingrediens monasterium aliter de illis disponere et in alios pios usus erogare cum consilio episcopi vel penitentiarii sui. mediocribus personis sine dubio verum est, quod per ingressum religionis liberte aliquo prepotente, ex quo pendet totus ex
Abbreviated transcription (Latin):
pture. Item in redẽ
tus. cruce signatoꝵ ⁊
de cuiꝰ absentia. desolabi¬
tur. Quid ⁊ si uouit qd̃
toto temꝑe uite sue. uel
usq ad tͥenniium uł sep¬
tennium militabit int̾¬
ram scãm ⁊ tenebit se¬
cum mille uel duo mi¬
lia militum. Rꝰ uͥ pro

Expanded text:
tie Item in redemptus cruce signatorum et de eius absentia desolabitur? Quid si vovit quod toto tempore vite sue vel usque ad triennium vel septennium militabit in terra sancta et tenebit secum mille vel duo millia militum? Respo
Abbreviated transcription (Latin):
alia uota. quia de nototerre sancte redimẽ¬
do conmnutando. uel differendo nuillus potest se introriitere nͥ papa
bel alus de sp̃ali mandato. ⁊ hoc łine opimone. In aliis autẽ notis
redimendis conimutandis. uel differendis. Licet quidam aliter di¬
xerint. ⁊ alii dubitauerint. Dico qd̾ sinis diocesanus ep̃. consi¬

Expanded text:
alia vota, quia de voto terre sancte redimendo, commutando et differendo nullus potest se intromittere nisi papa vel alius de suo speciali mandato. In aliis autem votis redimendis commutandis vel differendis, licet quidam aliter dixerint et alii dubitaverint, dico quod suus diocesanus episco
Abbreviated transcription (Latin):
liqͥd retmnet te bonis q̃ añ
ta ẽ tũ inro p̾cat. nͥ de ex¬
p̃ssa nobuntate iri hoc
faciat. qui qnͣtum ad ħ
pr̃ sibi p̾udicare. ⁊ iuri
consuetudinario reñcia

Expanded text:
d retinet de bonis que ante ata est cum viro, peccat, nisi de expressa voluntate viri hoc faciat, qui quantum ad hoc potest sibi preiudicare et iuri consuetudinario renuncia
Abbreviated transcription (Latin):
canus ñ miles extipit᷑
ñ agritola ñ urbanił
diues panꝑ. Omnes in
cõmue admonẽt᷑. ut
posita perfecte forma
uirtutis ne uestimen¬
tis alim̃tisq suis ꝑtant.

Expanded text:
canus, non miles excipitur, non agricola uel urbanus, diues et pauper, omnes in conmune admonentur, ut posita perfectae forma uirtutis, ne uestimentis alimentisque suis parcant.
Abbreviated transcription (Latin):
augꝰ. cuidam cõingate.
Nich̾ detua neste. Nichi
de auro uł argento uł̾
quatumq p̾ciũa. uel
reb ullis terrenis tuis
sine arbitͥo turi cui fa¬
tere debuisti.
Ibi uiris feminas stib¬
ditas ⁊ pene famulas.
lex ẽẽ uolut uxores.
uiro ħ est capiti suo eiꝰ¬
dem criminis rea ẽ. cuiꝰ
⁊ uir si ñ stio capiti sb̾i¬

Expanded text:
us cuidam coniugate: Nil de tua veste, nil de tuo auro vel argento vel quacumque pecunia vel rebus ullis terrenis tuis, sine arbitrio viri tui facere debuisti. us: Viris feminas subditas et pene famulas lex esse voluit uxores. viro, id est capiti suo, eiusdem criminis rea est cuius et vir, si non suo capiti subii
Abbreviated transcription (Latin):
de fcõrib taxilloꝵ sta¬
corum scararioꝵ ale
arum ⁊ de facientibꝰ
serta de florib. ⁊ max
ni dieb festis. Numqͥd
om̃s tales sunt ĩ statu
saluandoꝵ cũ talia nõ
uideant᷑ ntilia ad aliꝙ̃
bonũ usum. s tm̃ initẽ¬

Expanded text:
de factoribus taxillorum, schacorum, schacariorum et alearum et de facientibus serta de floribus et maxime in diebus festis; numquid omnes tales sunt in statu salvandorum, cum talia non videantur utilia ad aliquem bonum usum, sed tantum incen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑafernalia de ꝯsuetidie
ip̃o q̾ uir ducit uxorem
omĩa q̃ ht̃ uxoractipit in
totẽ. ⁊ licet forte omĩa mo¬
bilia que hũt inspecta
oĩ ad mĩstratõem soltis

Expanded text:
ernalia de consuetudine ipso quod vir duxit uxorem, omnia que habet uxor, accipit in dotem. Et licet forte omnia mobilia que habent, inspecta omnium administrationem solus
Abbreviated transcription (Latin):
petere ur restitu̾e expensas. Item cũ red¬
ditur estimatio rei ñ est tantũ osiderandũ
tempus in quo res fuit sb̾repta. nͨͦ tẽpꝰ in
quo ꝑiit. s ⁊̃ totũ tempꝰ medium ⁊ fiet es¬
tumatio scd̃m illd̾ tempꝰ in quo płi ualoris

Expanded text:
petere vel retinere expensas. Item cum redditur estimatio rei, non est tantum considerandum tempus in quo res fuit surrepta, nec tempus in quo periit, sed etiam totum tempus medium et fiet estimatio secundum illud tempus in q
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ñ solum cum subditus. Uerum ⁊̃ cum
prelatus exredit st ꝑ clamorem ⁊ fama
ad aures suꝑioris ꝑuenerit non qudͥdam
a maliuolis et maleditis. sed a proidil ⁊
honestis. nec semel tantum. sed sepe ꝙ cla¬
mor ĩnuit ⁊ diffamatio manifestat deb
toram ecc̃e semorib ueritatem diligentiꝰ
perscrutari.Ut si rei poposcerit qualttas
canonca districtio culpani feriat delimquẽ¬

Expanded text:
d non solum cum subditus, verum etiam cum prelatus excedit, si per clamorem et famam, ad aures superioris advenerit, non quidem a malevolis et maledicis, sed a providis et honestis, nec semel tantum, sed sepe, quod clamor innuit et diffamatio manifestat, debet coram ecclesie senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinqu
Abbreviated transcription (Latin):
malum nntit fornitatõem. Uinciturantẽ
ab incestu. Peius est enĩ tũ mr̃e qmͣ tñ alie¬
hoc ñ ocesso uoltũt uti. Usus entra natra¬
lis. si ultra mod̃ prolabitur. in uxore sa
ueniale est in meretrice dampnabile. Ie
qui est contra naturam dampuabiliter
fit in meretrite. sed exsecr abiltus inuas

Expanded text:
malum vincit fornicationem, vincitur autem ab incestu. Peius est enim cum matre quam cum aliead hoc concesso voluerit uti. Usus enim naturalis, si ultra modum prolabitur, in uxore quidem est veniale, in meretrice damnabile. Iste qui contra naturam est, execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius in
Abbreviated transcription (Latin):
zatum ꝑ sacri ordinis sit¬
sceptõem. uel expressio¬
potest aliquis uel aliqua
fieri monachus. Uel mo¬
nacha in domo propria
faciant notum de non
habento proprio ⁊ de ser¬
uanda continentia. ⁊ sup¬
ponat se regile monãta¬
exigit᷑ qđ̵ se supponat a¬
qui uoluit ⁊ istituit
qs frẽs su obedirontabyr. ¶ Sed auis sunt
res quas hart hł monachus. aui est sine abbate ut
sunt corum qui debent et succedere ab intestato
Si tñ tranfferat se ad aliqm ectam fingeretur
Numqm fuisse illorum ⁊ erunt ecclie illirs ad
quam se transtulit. Si aũt nec se tranferat ne
habeat tales successores succedet in illis rebus
eccłia. Cum hiꝰ monaichus ꝑsona sit etcliastica. Eũ
autem aliauis del aliqua emittit uotum continẽ¬
cie iñ manui pusbłice persone. Credo sine preuidi¬
tio. sd tale uotum imped it ⁊ dirimit mat̾mõiũ
post mod tontrabend̾. Licet sit uouens ñ retipi

Expanded text:
rdinis susceptionem vel professiopotest aliquis vel aliqua fieri monachus vel monacha in domo propria?faciet votum de non habendo proprium et de servanda continentia et supponat se regule monachaexigetur quod se supponat aqui voluit et instituit, quod fratres sui obedirent abbati. Sed cuius sunt res quas habet huiusmodi monachus qui est sine abbate vel eorum sunt qui debent ei succedere ab intestato. Si tamen transferat se ad aliquam ecclesiam, fingentur nunquam fuisse illorum et erunt illius ecclesie ad quam se transtulit. Si autem nec se transfert nec habeat tales successores, succedet in illis rebus ecclesia, cum huiusmodi monachus persona sit ecclesiastica. Cum autem aliquis vel aliqua emittit votum continentie in manu publice persone, credo sine preiudicio quod tale votum impedit et dirimit matrimonium postmodum contrahendum, licet sic vovens
Abbreviated transcription (Latin):
tinentie intelligaᷤ
Cum distinctone
quia aut inter ni¬
rum ⁊ uxorem ẽ
sequnta carnał
copula aut non.
In primo casu si
uult uxor religi¬
onem intrare po¬
test si maritus si¬
militer intret et
econuerso. Uel si
est uetus uxor. ⁊
non est suspecta
de incontinencia
licentiet uirum ⁊
prortitat ĩ ma¬
nu uel presencia
episcopi continẽ¬
ciam. ⁊ sic poterit
emiserant uotum qd̾ contracto mr̃imo¬
mo nund̃ compleuerãt. Um̃ ẽ ⁊̃ hoc. si incore
de osensu uiri emiserat tale uotũ. ⁊ postea
uir prohibeat. quia debet ei obedire uxor
et nullo modo pectat ipsa ei obediendo 
peccet iuir ideo qd̃ consenserat prohibendo

Expanded text:
tare, intelligas cum distinctione. Quia aut inter virum et uxorem est secuta carnalis copula, aut non. In primo casu, si vult uxor religionem intrare, potest, si maritus similiter intret et econverso. Vel si est vetus uxor et non est suspecta de incontinentia, licentiet virum et promittat in manu vel presentia episcopi continentiam. Et sic poterit emiserant votum, quod contracto matrimonio nondum compleverant. Verum est etiam hoc, si uxor de consensu viri emiserat tale votum et postea vir prohibet, quia debet ei obedire uxor et in nullo peccat uxor obediendo, licet peccet vir id quod consenserat prohibendo
Abbreviated transcription (Latin):
trari tempus infra quod ipsa ingrediat᷑
Quo elapso Si non fuit ingressa cogatur
illo termino elapso illa ingrederetur in¬
chilominus i teneret ingressus. Du¬
modo aute carnalem copulam ar extͣ.¬
¶Poterit aliam dut̾e

Expanded text:
trari tempus infra quod ipsa ingrediatur; quo elapso, si non fuerit ingressa, cogatur i termino elapso illa ingrederetur, nihilominus teneret ingressus, dummodo ante carnalem copulam.fuerit trari tempus infra quod ipsa ingrediatur;
Abbreviated transcription (Latin):
Quid si anteqm com¬
pellaturaut et equat᷑
huiꝰnodi ꝓpositũ suie
uotum uoluntaria cog¬
uoscatur amarito.
Nurmqiid consumatum
Aisi itei astrinxlt sead
cuseruantiam regula¬
rem qd̃ fecit pro feslĩo¬

Expanded text:
Quid si antequam compellatur vel exequatur huiusmodi propositum sive votum, voluntaria cognoscatur a marito, nunquid consummatur nisi ita astrinxerit se ad observantiam regularem, q
Abbreviated transcription (Latin):
contrahere si sic remã¬
serit usq ad mortent ul¬
rem uiuente marito
debet compelli intrare
monasterũ uel saltez
uouere ꝑpetuam ꝯtiñtiã
qd̾ satis Credo. Si igna¬
ra fuit ip̃a uirts. ał nõ
credo qd compellẽda sit
s poꝰ reuotare maritũ
debebit. si induci ñ pos¬
sit illa ad intrandum
monastlum qñ est sus¬
pesta. uel ad ꝑpetua m

Expanded text:
 si remansit usque ad mortem vio, vivente marito debet compelli intrare monasterium vel saltem vovere perpetuam continentiam. Quod satis credo, si ipsa ignara fuit iuris, alias non credo quod compellenda sit, sed potius revocare maritum debebit, si induci non possit illa ad intrandum monasterium, quando est suspecta, vel ad vovendam
Abbreviated transcription (Latin):
rabants. Considerand̾ est ꝙ ditit unnisũ de¬
bitum quia ñ solũ pcc̃a q̃ post bap̃m hõ egit
reputabuntur ei ad penam. Um̃ etiam pct̃a
augꝰ. Si uidas teneret illud ad qd̾ uocatꝰ est
mislo modo ad eum sna pret̾ita uel pentum

Expanded text:
tc. Considerandum est, quod dicit: universum debitum, quia non solum peccata, quae post baptismum homo egit, reputabuntur ei ad poenam, verum etiam peccata das teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum
Abbreviated transcription (Latin):
seram replicabo tibi Id̾
tu diuini beneficii obiitus suas utndicare uultĩ¬
iurias ñ solum de futuris pccis nenuam ñ mereb⁊¬
tur. Sed preterita que tam sibi dunissa credebat¬
ei ad uindcam replicabuntur. Item Heda. Reũtar
Indomum ⁊ c̃. Timendus est uersiculus iste nõ
exponendus ne culpa qnͣt in nob̾ extinctam crede¬
banius ꝑ incuriam nos uotantes oppͥmat. Item

Expanded text:
seram replicabo tibi. ui divini beneficii oblitus suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non meretur, sed etiam praeterita quae sibi dimissa credebat, ad vindictam replicabuntur. » Idem rurin domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non exponendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos vacantes opprimat. Item:
Abbreviated transcription (Latin):
pectata sua alicui
pro aliquo scandalo
Nam si hoc fecĩt depo¬
natur. ⁊ omnibz di¬
ebus uite sue igno¬
miniosus ꝑegrinã¬

Expanded text:
peccata, alicui pro aliquo scandalo. Nam, si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinan
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ funt demintiati
nihłomunꝰ pot̾unt
absolu a suis epĩs
Quidã tñ dix̾unt. qd̾
⁊ istia solo ppͣ absoltiẽ¬
di sũt sic̃ intendiarii

Expanded text:
am sunt denunciati, nihilominus poterunt absolvi a suis episcopis. Quidam tamen dixerunt, quod et isti a solo papa absolvendi sint, sicut incendiarii
Abbreviated transcription (Latin):
malitũ enorma cõmittit
in ecc̃a diruendo altare
uł frangendo trutem
uł enormiter tractando
iure est excoĩcatꝰ. l nõ

Expanded text:
multum enormem committit in ecclesia, diruendo altare vel frangendo crucem vel enormiter tractando iure est excommunicatus, licet non
Abbreviated transcription (Latin):
omines hñtur ex¬
coĩcati in quibꝰdã
ꝑtib. Ut intento¬
dinis. qm papa
scit ⁊ tolerat. Utr̃
aut̃ sola ꝯsuetndo
possit fac̃e qd̃ as
reuera sit extõĩca¬
tus disputatõmi

Expanded text:
omnes habentur excommunicati in quibusdam partibus, ut in Teutodinis, quam papa scit et tolerat. Utrum autem sola consuetudo, possit facere quod quis revera sit excommunicatus, disputationi
Abbreviated transcription (Latin):
ductus. In primo
si quidem casu talẽ
catiõem ñ teneri cũ
magis pati qm agẽ
conuncatur. In Ro
uero licet metꝰ cul¬
pam attenuet quia
tamen ñ eam pror¬
sus excludit tum ꝓ
nullo metu debeat
quis mortale ꝑcc̃m
incurrere. Talemex
coĩs labe credimus

Expanded text:
ductus. In primo siquidem casu talem unitione teneri, quum magis pati quam agere convincatur. In secundo vero licet metus attenuet culpam, quia tamen non eam prorsus excludit, quum pro nullo metu debeat quis mortale peccatum incurrere, talem excommunicationis labe credimus
Abbreviated transcription (Latin):
uidei baptm̃ postulantes debent .xͣl die¬
dei. Item põt quis taies attrahere ad fide
promisionib ⁊ mun̾ib ⁊ etiam ꝑ gra¬
uiorem actõem exactõem pensionum fa¬
ciendam. In principio locationis .xxiii.q.¬

Expanded text:
iudei baptismum postulantes, debent XL die. Item potest quis tales attrahere ad fidem promissionibus et muneribus et etiam per graviorem exactionem et pensionem faciendam in principio locationis. Gui
Abbreviated transcription (Latin):
clulent̃ pͤcuniam ꝓ elcõne mea ut postea qͣssa¬
retur electio. ⁊ ego remanerem infars. Aliuᷤ
si me inuito ⁊ expresse contradicente aliqͥs
latenter declit uel promisit peccuniam ep̃o
nolenti confirmare elcõnem uel collaterali¬
uerum effe nsi forte postea consenserim pet¬
cuniam.Soluendo promissam. aut reddendo
utrum confuetudines circa procurandos con¬
uentus post receptionem: uł ccͣ. exactiones. uł
extorsiones quas pleriq facuint inconsecra¬
tionibus ep̃oꝵ. benedictionibus abbatum
et ordinationibus cdericorum dicentes. Tan¬
tum est dandum scrxptori. Tantum porta¬

Expanded text:
dulenter pecuniam pro electione mea, ut postea cassaretur electio et ego remanerem infamis. Alius, si, me invito et expresse contradicente, aliquis latenter dedit vel promisit pecuniam episcopo nolenti confirmare electionem vel collateraliverum esse, nisi postea forte consenserim, pecuniam solvendo promissam aut reddendo utrum consuetudines circa procurandos conventus post receptionem vel circa exactiones vel extorsiones quas plerique faciunt in consecrationibus episcoporum, benedictionibus abbatum et ordinibus clericorum, dicentes tantum est dandum scriptori, porta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ habendo beneficio pec¬
cuma illa debet refundi
in utilitatem prebende
uel ecclie quam sic emͣ.
ipso amoto ab illo hene¬
ficio ni si forte dedisset
illam petruniam aucͥ
collegio seculari ꝓ hñda
ibi prebenda In qͦ casu
cunia qid̃ supradictum
est de petturua data ab¬
batti ⁊ mortacho is. Si¬
ñ habebat beneficiũ et¬
cdlestasticum illa petciũa
debet cedere illi cathedͣ¬
li eccłie in cuius igno¬
miniam data est Si
aũt habebat beneficiũ
ad cuius titulum debe¬
bat ordiuari gratis
aut si dedit petrimiã
ꝓ benesitio obtinendo
ab ep̃o. uel alio p̃lato
uel prebende comparate¬
parten pettunia debet

Expanded text:
 habendo beneficio, illa debet refundi in utilitatem prebende vel ecclesie quam sic emit, ipso amoto ab illo beneficio, nisi forte dedisset illam pecuniam alicui collegio seculari pro habenda ibi prebenda, in quo casu cunia quod supra dictum est de pecunia data abbati et monachis. n habebat beneficium ecclesiasticum, pecunia debet cedere illi cathedrali ecclesie, in cuius ignominiam data est. Si autem habebat beneficium, ad cuius titulum ordinari gratis debuit aut si dedit pecuniam pro beneficio obtinendo ab episcopo vel alio prelato vel prebende comparate, pecunia debet
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a. Pone qd̾ datur abbati
sponteo. Ubi abbas uel to¬
tum collegium est ĩ cul¬
pa ñ debet petcunma rema¬
nere penes illd̾ monaste¬
riur quia illa peccunia
se fecit indignum sed dã¬
da est pauꝑibus ꝑ dispo¬
sitionem suꝑioris. Si aũt¬

Expanded text:
sibus Pone quod datur abbati spondeo: ubi abbas et totum collegium est in culpa, non debet pecunia remanere penes istud monasterium, quia illa pecunia se fecit indignum, sed danda est pauperibus per dispendationem superioris. Si
Abbreviated transcription (Latin):
bas. Solus uel aliquis de collegio delictum persone¬
non debet tuncredimdare indampnum ecc̃e. Unde
posset ecclia illa sine possessto remanere penes illud
monasterium. Presertim cum in eus inuiriã data
sit. Ita tñ qd̾ illi qui fuerunt in culpa. que posset si¬
eri alitiu essent a conmodo illius peccume uel pos

Expanded text:
um persone redundare in damnum ecclesie. Unde pecunia illa sive possessio remanere debet penes illud monasterium, presertim cum in eius iniuriam data sit, ita tamen quod illi qui fuerunt in culpa, quantum posset fieri, alieni essent a commodo illius pecunie. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Cum erum in ueterilege in qua non minus pre¬
ceptum domini obligabat qmͣ uotum obli¬
get hodie m ectłia ꝑrim egenita que dommo¬
mandabantur offerri quedam domino red¬
derentur. ut primogenta leuitaru. Q
dam teclimerentur Ut aliaꝵ trabitum. E¬
dam tonmntarentur in alinid sint prmogent a ã fie qu̾

Expanded text:
Cum igitur in lege veteri in qua non minus prceptum Domini obligabat quam votum get in Ecclesia primogenita, que Dommandabantur offerre, quaedam redmino, ut primogenita Levitarum, dam redimerentur, ut aliarum tribuum, quaedam commutarentur in aliud, sicut primogenitum asini, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tuni. ¶Item utrum habeant causam tẽ¬
poralem. uel perpetuam. Ut in primo casu ĩ¬
dulgeatur diatio. In secundo redemptõ. Su-¬
perioris auctoritas exigitur. qr nemini l¬
auctoritate ꝓpria redimere. uel cõmutare.
st tamen differer cia

Expanded text:
t causam telem vel perpetuam, ut in primo casu,dulgeatur dilatio, in secundo redemptio. Sperioris auctoritas exigitur, quia nemini lauctoritate propria redimere vel commutare. tamen differentia
Abbreviated transcription (Latin):
In ore clnoꝵ Uel trium stet omne uerbum
plures casus in casibus quib plures te¬
stes requiruntur. Item potest dispensare
contra apłm ⁊ ominem hoĩem qͣntũ cumq
que illi de fidei artitulis dixerunt ꝟ gr̃a. In¬

Expanded text:
In ore duorum vel trium stet omne verbum, t enim plures casus in quibus plures testes requiruntur. Item potest dispensare contra apostolum et omnem hominem quantumcunque que illi de fidei articulis dixerunt. I
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Si simplex litet talis qui sic nouit stin¬
plicites peccet mortaliter matrimontum cõ¬
trahendo. Si tñ contra xint ⁊ ꝑ uerba de presẽ¬
ti tenet matrimonnim ⁊ ipse debet agere ⁊ e¬
nitentiam de fractione noti. extra qui clera
uitur matrimonium ꝑ religionis ing̾llim

Expanded text:
tum, sed simplex, licet talis qui sic vovit simpliciter, peccet mortaliter matrimonium contrahendo. Si tamen contraxerit et per verba de presenti, tenet matrimonium et ipse debet agere penitentiam de fractione voti, sicut matrimonium per religi
Abbreviated transcription (Latin):
tis situt tustodia casti¬
tatis adeo est arnexare¬
gule monachali ut contͣ
eam nͨ suntinꝰ pontifex
possit licenciã
indulges .e.

Expanded text:
tis, sicut et custodia castitatis, adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus pontifex possit licentiam indulgere.
Abbreviated transcription (Latin):
iis ista sit pp̃ adulterii crren ⁊ stoe
inscriptõe. Item licet tam sed̾ra canis¬
qma scõm leges quilz bone fame adu¬
tatur ad accusatõem adutt̾ii cũ ad u¬
nam agitur legalem uel canonicant inflgens

Expanded text:
iam ista sit propter adulterii crimen et inscriptione. Item licet tam secunquam secundum leges, quilibet bone fame adatur ad accusationem adulterii, cum ad penam agitur legalem vel canonicam infligendam,
Abbreviated transcription (Latin):
mane ui casus Inquibus aliquis punitus cotidie infte aic litite
aue atãpa. sed ñ fine causa unde ystis. Paupertas. odium fanor ⁊ ut¬
ai scaus ordo. personas spolias ⁊ loca uire suo. propter pauꝑ¬
atem ecclesia que consueuit habere episco pum perdit ipstum xui¬
tractum ex eo qd occiderunt duos ep̃os ꝓpͥos
ex suscessiue. uel forte ex alia simili tra enor¬

Expanded text:
sex casus, in quibus aliquis punitur quotidie licite ac iuste sine culpa, sed non sine causa. Unde versus: Paupertas, odium, favor et vitium, scelus, ordo Personas spoliant et loca iure suo. Propter paupertatem ecclesia que consuevit habere episcopum perdit ipsumtractum, ex eo quod occiderunt duos episcopos os successive vel forte ex alia simili ca
Abbreviated transcription (Latin):
atia debet pena incipere ab excommina¬
tione minori. deinde trescente contumatia debet anathematran
deinde deponi. Ubi non punitur pro crimine ⁊ crimen exigitad
primo deponi ⁊ non est ultra si est corrigibilis. Si uero est cor¬
bilis poit depositionem debet excommunicari minori excomnnus¬
tione deinde trestente contumatia a nathematizari si hoc non ꝑ
ex inde ꝑ setularem compellendus est potestatem ita qd̃ et depͥnto
exiltũ. Uel alia pena legittima inferatur. Iste est ordinarius pratis¬
nͥ ubi crimien esset ad eo enorme qd̾ ñ sufficẽt u̾na pena. Ttinc ail
imponerentur fintuldue. uel plures. Uts¬

Expanded text:
acia, debet pena incipere ab excommunicatione minori. Deinde crescente contumacia debet anathematizari, deinde deponi. Ubi vero punitur pro crimine et crimen exigit, debet primo deponi et non ultra, si est corrigibilis. Si vero est incorrigibilis, post depositionem debet excommunicari minori excommunicatione, deinde crescente contumacia anathematizari. Si hoc non prodest, exinde per secularem compellendus est potestatem, ita quod ei deputetur exilium vel alia pena legima inferatur. Iste est ordinarius processus, nisi crimen esset adeo enorme, quod non sufficeret una pena. Tunc enim imponentur simul due vel plures. U
Abbreviated transcription (Latin):
Uui dicit. i Concubitum qͥ
ñ fit causa prolis nup¬
tre ñ cegunt fieri s u¬
petrant ignosti. Si tͣ
nĩ sit ita minis u̾t u¬
pediat tempora or̃onus¬

Expanded text:
sic dicit: Concubitum qui non fit causa prolis, nuptiae non cogunt fieri; sed impetrant ignosci: si tamen non ita sit nimius ut impediat tempora qu
Abbreviated transcription (Latin):
iniquus est ⁊ qui castã
dnnittit ita fatuus est
et iniquus qui retinet
meretritem ⁊ ꝙ patroaꝰ
est turpitrdinis qui celat

Expanded text:
iniquus est, qui castam dimittit, sic fatuus est et iniquus qui retinet meretricem. Patronus autem turpitudinis est, qui celat
Abbreviated transcription (Latin):
tam gño esficitꝰ panꝑior
il qͣtenꝰ renelatur as ho¬
ne alende filie s debitor
ñ sit panꝑior recipiẽdo
mutuum a creditore ux

Expanded text:
tem genero efficitur pauperior, nisi quatenus relevatur ab onere alende filie. Sed debitor non fit pauperior recipiendo mutuum a creditore,
Abbreviated transcription (Latin):
de artate canoĩca licet de
subtilitate uiris ciuilis
alr᷑ forte possit dici. Si
añt ꝓbabili ignorãtia
ductus est qi ñ tredebat
solidum retipere Litet pꝰͦt¬

Expanded text:
equitate canonica, licet de subtilitate iuris civilis aliter forte posset dici. Si autem probabili ignorantia ductus est, quia credebat solidum recipere, licet p
Abbreviated transcription (Latin):
onem faciendam. cer¬
erogare tale lucruz
dum mͦ ñ ut carius uendat sed negens
fame peat. exemplo ⁊oseph. ⁊ credẽm tal̾
nephandas beluas detestestandos quiean¬
tentione emũt aureos uł alias monetas
uel res uenales. ⁊ p̃cipne uictualia. ut de
talib caristiam inducant. Cont᷑ tales.¬

Expanded text:
onem faciendam cererogare tale lucrum dummodo non ut carius vendat, sed ne gens fame pereat, exemplo Joseph. Guillelmus nefandas belluas detestandos, qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel res venales et precipue victualia, ut de talibus caristiam inducant. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
toẽm. om̃i appllaci.
riꝰ repetat ab alio
usuras repellitur ꝑ
exceptõem donͤ ip̃e
restitĩt ustras qͣs ab aliis maleaccepͭ

Expanded text:
em, omni appellatione rius repetat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit
Abbreviated transcription (Latin):
Ut postea tarius uen¬
dat siue annonã siue
aliud ñ audeo dicẽ ẽẽ
mortale. Csicus si rẽ
alliquã emat ut eã ꝑ
suam indust̾am me
lioratã. uł mutata for
ut si pullũ emat eqͥ mĩ
mad ⁊ iñ faciat ymagi᷑¬

Expanded text:
s vendat, sive annonam sive aliud, non audeo dicere esse mortale. Clericus etiam si rem alienam emat, ut eam per suam industriam melioratam vel mutata formut si pullum emat equi mat et inde facit imagi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rem ⁊ p̾ciũ. ¶Cura pignora sepe oritur
q̃o tał. Creditor accipit puĩam uult om̃ł¬
fructꝰ ꝑceptos bona fide de ductis expẽsis
ꝯputare in sortem. S si quid residum fui̾t
de sorte postuiat debitor ẽ pelli ad sołonẽ.¬

Expanded text:
e Circa pignora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnerceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad so
Abbreviated transcription (Latin):
el ad alia agenda nr̃a nsi ꝑ uoluntatẽ
ip̃ius cuiꝰ boscus illo fu̾it ¶ Nos non te¬
nebimꝰ tenam illoꝵ qui cõuicti fuerint
uotatur pretipe in capite non fiat ali¬
ꝑ totũ regnũ m̃m / ⁊ una menfura c̾uisie

Expanded text:
vel alia agenda nostra nisi per voluntatem ipsius cujus boscus ille fuerit Nos non tenebimus terras illorum qui convicti fuerint vocatur precipe de cetero non fiat aliper totum regnum nostrum et una mensura cervisie
Abbreviated transcription (Latin):
Militarᵈ̃ nos non hẽbimꝰ custo diaui
hered nec tene sue que est de feodo
alt̾ius occõnor illius ferdi firme uel soca¬
gii. uel burgagii. net hẽbimꝰ custo diam
issius ferdi firme uel socag̾ uel burgag̾
nisi ĩpa ferdifirma debeat nob̃ s̾inc̾ mi
tie quam tenet de nob̃ ꝑ s̾iuciũ redden¬
di nob̃ cultelt̃ uel sagittãs uel hꝰ.
Simplici loquela sua sine testib fidelib
ad hoc iductis. ¶ Nullus lis homo
capiatuir aut imprisonet᷑ aut diseisi

Expanded text:
militare nos non habebimus custodiam heredis nec terre sue que est de feodo alterius occasione illius feodifirme vel sokagii vel burgagii nec habebimus custodiam illius feodifirme vel sokagii vel burgagii nisi ipsa feodifirma debeat servicium militanterie quam tenet de nobis per servicium reddendi nobis cultellos vel sagittas vel hujusmodi simplici loquela sua sine testibus fidelibus ad hoc inductis Nullus liber homo capiatur vel imprisonetur aut disseisi
Abbreviated transcription (Latin):
constabularius distrigat aliquẽ miłite
ad dand̾ deñ ꝓ custodia castri si eam¬
fac̾e colu̾t᷑ in ppria ꝑsona sua uel ꝑ ałiu
ꝓbum homine si ip̃e eam fac̾e nõ possit
ꝓpt̾ rr̃nahilõ causam. Et si nos acdug̾¬
mius oeͥ miserimꝰ eum in exceratũ. et
nmetus de custodia scd in qͣntitate tem¬
poris quo ꝑ nos finit̃ in exceratu de ferd¬

Expanded text:
constabularius distringat aliquem militem ad dandum denarios pro custodia castri si faam illam in propria persona sua vel per alium probum hominem si ipse eam facere non possit propter racionabilem causam et si nos duxerimus vel miserimus eum in exercitum erit quietus de custodia secundum quantitatem temporis quo per nos fuerit in exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
tentes de sinnonicõs nr̃a de debito
bona ⁊ catassa defũcti muenta in saico
moueat᷑ donec ꝑsoluat᷑ nob̃ debitũ quod
rib ad faciend testamentu defunctiᷤ
Et si nichis debeatur nob̾ ab ip̃o om̃ia
catassa cedant defucto Sasis Wĩ eius

Expanded text:
tentes de summonicione nostra de debito are catalla defuncti inventa in laico moveatur donec persolvatur nobis debitum quod ribus ad faciendum testamentum defuncti et si nichil nobis debeatur ab ipso omnia catalla cedant defuncto salvis uxori
Abbreviated transcription (Latin):
mortem mariti sun statim ⁊ sine diffi¬
ditatẽ suam nec aliquid det ꝓ dote
Sua. nec ꝓ maritag̾ suo uel ꝓ heredita¬
te sua quam h̃editatẽ maritus siuis
⁊ ĩpa tenuerunt simus die obitꝰ ip̃ius

Expanded text:
mortem mariti sui statim et sine diffiditatem suam nec aliquid det pro dote sua vel pro maritagio suo vel hereditate sua quam hereditatem maritus suus et ipsa tenuerint die obitus ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla coidua distringatur ad so ma¬
ritand dum uolun̾t uiuere sine ma¬
rito ita tamen qd securitatẽ saciat
qd so non maritabit sine assensu nr̃o
Si de nob tem̾nt uel sine assensũ dm̃
balli nr̃i non seisiem terram aliqͣmͣ uel
redditũ ꝓ aliguo debito qmidiu catalla
debitoris p̾sencia sufficũit ad debĩtũ
Satiffac̾e. Nec plegii ip̃is debitoris
distringantun qmͣdu ip̃e capit̾ debitor
sufficit ad solutõem ip̃ius debiti. et Si
capit̃ debitor defec̾it in solut̃oe debiti
de debito ⁊ si coluerint ħẽant teras
⁊ redditus debitoris quouscꝑ sit eis
satissc̃m de debito quod antea ꝓ eo sol¬
uerit se inde esse quietum ersꝰ eosd

Expanded text:
Nulla vidua distringatur ad se maritandum dum voluerit vivere sine marito ita tamen quod securitatem faciat quod se non maritabit sine assensu nostro si de nobis tenuerit vel sine assensu dominballivi nostri seisiemus terram aliquam nec redditum pro debito aliquo quamdiu catalla debitoris sufficiunt ad debitum c plegii ipsius debitoris distringantur quamdiu ipse capitalis debitor sufficit ad solucionem debiti et si capitalis debitor defecerit in solucione debiti et si voluerint habeant terras et redditus debitoris donec sit eis satisfactum de debito quod ante pro eo solverit se esse quietum inde
Abbreviated transcription (Latin):
nos ab en capiemꝰ emend̾as ⁊ ten a cõmit¬
tatur duob leg ⁊ discretis hominib
de ferdo illo qui de de exitib ten e illiꝰ¬
nobͣ respondeant cuel alii cui illos assig¬
leg̃ ⁊ discretis hominib de fendo ilło
qui nob similit̾ respondeant sicut
p̾dcm est. ¶ Custos autẽ qmͣdiu
tet domos/ ꝑtos uinarra stagna molen¬
d̾ina ⁊ cet̾a ad t̾ram illam ꝑt̾menc̾ia
de exitib t̾ie einsdem ⁊ ieddat heiedi
cum ad plenam etatem ꝑuen̾it t̾ram
ilsam totam instauratam ut de carucis

Expanded text:
nos ab illo capiemus emendam et terra committatur duobus legalibus et discretis hominibus de feodo illo qui de exitibus respondeant nobis vel ei cui eos assiglegalibus et discretis hominibus de feodo illo qui similiter nobis respondeant sicut predictum est Custos autem quamdiu tet domos parcos vivaria stagna molendina  ad terram illam pertinencia de exitibus terre ejusdem et reddat heredi cum ad plenam etatem pervenerit terram suam totam instauratam de carucis
Abbreviated transcription (Latin):
suas ¶Nullus distringatur ae ra¬
ciend maius c̾ inc̃u de feodo miltca¬
ri net de aluruo lib̃o ten qmͣ inder
debetur. ¶ Cõmuna płita nõ seqn¬
tur cũ ñr̃am. S teneant᷑ in aliquo

Expanded text:
um Nullus distringatur ad faciendum majus servicium de feodo militis nec de alio libero tenemento quam inde debetur Communia placita non sequantur curiam nostram set teneantur in aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
Et si tales suit de tena contͣ nos
tores tene nr̃e tractent᷑ qui tũt inue¬
mant᷑ͦ in t̾ra contͣ nos guerma. Et
asirua escaeta sicut de honore Wa
⁊ si sint Barome⁊ ⁊ obierit. heres
enuis nondet asiud pesemiũ nec facistia

Expanded text:
et si sint de terra contra nos tores terre nostre tractentur qui tunc invenientur in terra contra nos gwerrina et aliqua eskaeta sicut de honore Walra et sunt baronie et obierit heres ejus non det aliud relevium nec faciat
Abbreviated transcription (Latin):
patriarcha in ablactatione filii quẽ ex ꝓmissione
a d̾o suscepit. grande c̃uiuiũ fecit: merito pat̾ ce¬
lestis sc̃ȩ matris eccłe filiis. in istius ablactatatione
c̃uiuiũ fecit grande : inuitans cos huimodi uoce.
bebat confortari: ut in mensa altaris xp̃i uelud ad
celeste conuiuiũ qͣndoq c̃sistens. posset in tẽpore suo
tritici mensurã dare conserus suis. Incipiebat enim
rẽ parentibꝰ deferre: lasciuitatẽ declinare: ac in
qͣntũ possibile erat tali adhuc ȩtati. in corporis
motu. gestu. incessu. foris ostendere. qualis forma
dĩ grãm in eo fulgere. cõm̃dauerunt eũ in monaste¬
riũ sc̃i balli. fr̃ibꝰ religiosis: ut eox magisterio. tã sclaris
litterarũ studiis quã cȩlestibꝰ instrueret᷑ disciplinis. Ubr
in t̃ egregios regularis magistros dulces theoriȩ carpebat diss
fructꝰ cũ uerba quȩ in sacris codicibꝰ legebat. mox in opa
uertebat. Iã sũmitatẽ illius iacob scalȩ uirtutũ gradibꝰ

Expanded text:
patriarcha in ablactatione filii, quem ex promissione a Deo suscepit, grande convivium fecit. Merito Pater coelestis sanctae matris Ecclesiae filiis in istius ablactatione convivium fecit grande, invitans eos hujusmodi voce: bebat confortari, ut in mensa altaris Christi, velut ad coeleste convivium quandoque consistens, posset in tempore suo tritici mensuram dare conservis suis. Incipiebat enim orem parentibus deferre, lasciviam declinare, ac, in quantum possibile tali adhuc erat aetati, in corporis motu, gestu, incessu, foris ostendere, qualis habitus tantam Dei gratiam in eo fulgere, commendaverunt eum in monasterium sancti Galli fratribus religiosis, ut eorum magisterio tam saecularium litterarum studiis, quam coelestibus instrueretur disciplinis; ubi, inter egregios regularis disciplinae magistros, dulces theoriae carpebat quotidie fructus, cum verba, quae in sacris codicibus legebat, mox in opera vertebat. Jam summitatem illius Jacob scalae virtutum gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
sacrorũ libroꝵ cãpos ceu prudentissima apes flores senten¬
tiarũ carpens. ac in pectoris sui alueario condens. suma
cepit ope niti. ut spuali posset melle conficere. quȩ pꝰ¬
mođi in ppłos illũ deceret eructare: iuxta illud psalmiste
qͣm dulcia faucib meis eloqͥa tua dne. suꝑ mel ⁊ fauũ ori
meo : et qđ de p̃dicatoribꝰ dicit᷑: memoriã habundantiȩ¬

Expanded text:
sacrorum librorum campos, seu prudentissimae apes, flores sententiarum carpens, ac in alveario pectoris sui recondens, summa coepit ope niti, ut spiritualia posset mella conficere, quae postmodum in populos illum deceret eructare, juxta illud Psalmistae: « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua, super mel et favum ori meo! » Et q
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupata : quȩ die noctuq ieiniis. orationibꝰ ac uigi¬
ius uacans castũ in arthano pectoris sui đno p̃parabat
tẽplũ in quo gratũ creatori omniũ mactauit sc̃ꝑ holo¬
caustũ: dicens cũ psalmista. In me sunt ds uota tua: quȩ
redđã laudationes tͥ. Huic đii sc̃s adolescens desiderii¬
sui secretũ panderet. illa rẽ ado querenda statuit: ac
triũ dierũ inducias suꝑ hoc postulauit. Post triduũ uͦ
spũ instructa diuino. huimodi usa est responso. Non inqͥt¬
uir religiose diuinȩ ẽ uoluntatis. ut in hoc loco detine¬
aris. s ẽ in plaga orientali locus. ubi qͥda fluuius duas
diuidit regiones. in quo do iubente episcopalis apicẽ.
dignitatis. debes conscendere. Et licet multa tã a paga¬
nis qͣm a malis xp̃ianis sis passurus aduersa : tu tam̃ in
uniuersa : dicens cũ psalmista. Inđo faciemꝰ uirtutẽ : et
ipse ad nihiłu deducet inimicos nr̃os. Fec auditu ꝑci¬

Expanded text:
nuncupata, quae die noctuque jejuniis, orationibus ac vigiliis vacans, castum in arcano pectoris sui Domino praeparabat templum, in quo gratum Creatori omnium mactavit semper holocaustum, dicens cum Psalmista: « In me sunt, Deus, vota tua, quae reddam laudationes tibi. » Huic sanctus adolescens dum sui desiderii secretum panderet, illa rem a Deo quaerendam statuit, ac trium dierum inducias super hoc postulavit. Post triduum vero, Spiritu instructa divino, hujusmodi usa est responso: Non, inquvir religiose, divinae est voluntatis ut hoc in loco detinearis; sed est in plaga Orientali locus, ubi quidam fluvius duas dividit regiones, in quo, Deo jubente, episcopalis apicem dignitatis debes conscendere. Et licet multa tam a paganis quam a malis Christianis sis passurus adversa, tu tamen, couniversa, dicens cum Psalmista: « In Deo faciemus virtutem, et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. » Haec auditu perci
Abbreviated transcription (Latin):
ablacdatꝰ ñ poterit ẽc̃ saluus. sũq semel ac scđo ãmouiti:⁊
minꝰ tanti p̃conis dicta uellent exequi: t̾tia demũ die
cũ p̃dictũ ac sepe dicendũ infantulũ. adhibita aure. ꝑ¬
sensisset adhuc infirmiorẽ: hanc p̾sagã corã om̃ibꝰ in¬
tulit uocẽ. Sciatis ꝓcerto: qđ nͥ continuo a lacte fuerit
suspensus hac nocte erit moriturus. At uͦ si eo quo diri
ordine morti subtractꝰ fuerit: magnꝰ in futurũ corã
dđno erit. Huius ꝓphetiȩ misteria: qualit̃ sint adim¬
pleta ñ nr̃i stili eget officio. designari: qđ tã assidue

Expanded text:
ablactatus, non poterit esse salvus. Cumque semel ac secundo admoniti ablactatus, non poterit esse salvus. Cumque semel ac secundo admoniti minus tanti praeconis dicta vellent exsequi, tertia demum die, cum praedictum ac saepe dicendum infantulum adhibita aure persensisset adhuc infirmiorem, hanc praesagam coram omnibus intulit vocem: Sciatis pro certo quod, nisi continuo a lacte fuerit suspensus, hac nocte erit moriturus. At vero si eo, quo dixi ordine, morti subtractus fuerit, magnus in futurum coram Domino erit. Hujus prophetiae mysteria qualiter sint adimplenda, non nostri styli eget officio designari: pote
Abbreviated transcription (Latin):
GRIGIUS XP̃I COΠETESOR ΘUAILICuS. ex alamannoꝵ
ꝓsapia extitit oriundus: cuius parentes. Nupaldus
scilicet ac Teotbirga. ambo quidem scđm huius scłi dig
nitatẽ. clari et nobiles: s. fide atq diuina religione.
multo clariores atq nobiliores. Qui talis ac tantę
ꝓlis fecunditate. diuinitus ditati: mox eandẽ cuidã
fideli. ad alenđu ut mos est. cõmendauerunt nutrici.
Ubi int̾ ipsa natiuitatis pͥmordia. celestia ñ defuere
auspicia. Nã licet blando nutriret᷑ affectu : feda tam̃
macies queda apparebat in uultu. Qua ex causa di
nimiũ tristes eius efficerent᷑ parentes. ac in anquiti
illoꝵ pectoribꝰ curę uersarent᷑ ingentes: quida hos¬
pes peregrinus. officio clericus. scđm qđ illoꝵ hostiũ
seme uiatori patuit. benigne ab eis suscipit᷑: ꝑ aliquod
tẽporis spaciũ humane tractat᷑. Uũ interĩ quadã die
int̾ uagitus uocẽ emittentẽ: Ex qua ꝓuidus futuroꝵ:
tale edidit oraculũ. Hisi inqͥt infans iste celerius fuerit

Expanded text:
gregius Christi confessor Udalricus ex Alamannorum prosapia exstitit oriundus. Cujus parentes, Hupaldus scilicet ac Teotbirga ambo quidem secundum saeculi hujus dignitatem clari et nobiles, sed fide atque divina religione multo clariores atque nobiliores. Qui talis ac tantae prolis fecunditate divinitus ditati, mox eamdem cuidam fideli ad alendum, ut Moysen, commendaverunt nutrici. Ubi inter ipsa nativitatis primordia coelestia non defuere auspicia, nam licet blando nutriretur affectu, feda tamen macies quaedam apparebat in vultu. Qua ex causa dum nimium tristes ejus efficerentur parentes, ac in angustis illorum pectoribus curae versarentur ingentes, quidam hospes peregrinus, officio clericus, secundum quod illorum ostium semper viatori patuit, benigne ab ipsis praecipitur, per aliquod temporis spatium humane tractatur: dum interim quadam die inter vagitus vocem emittentem. Ex quo, providus futurorum, tale edidit oraculum. Nisi, inquit, iste infans celerius fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
cens: eũ qui ad nuntiandã eiꝰ mortẽ sibi. intrauerat. p̃ueniendo dixit.
Scio qͥa ad elbo mortuus ẽ.: festina ⁊ fac uehiculũ p̃parari. ut possi¬
mꝰ illũ augustã deferre. Morabat᷑ aũt tc̃ tẽporis. in castello qđ̃
ieccła scẽ afrȩ ẽ humatũ. Int̾ cetera miscdĩȩ bona. quȩ ꝓ requie
animȩ sui nepotis agebat. etiã abbatiã uitenburra dictã . ꝙ̃ ille
ipsius studio donata ẽ lib̾tatis pͥuilegio. Quada aũt die sc̃õ¬

Expanded text:
cens, eum, qui ad annuntiandum mortem sibi intraverat, praeveniendo dixit: Scio, quid Adalbero mortuus est. Festina, et fac vehiculum praeparari, ut possumus illum Augustum deferre. Morabantur autem tunc temporis in castello, quod iae est humatum. Inter caetera misericordiae bona, quae pro requie animae sui nepotis agebat, etiam abbatiam, Uttenbura dictam, quam ille, ipsius studio donata est libertatis privilegio. CAP. XXI.--Die
Abbreviated transcription (Latin):
ciens aut scire nolens a salemone sapientissimo dictũ. hereditas ad qͣm
in pͥncipio festinat᷑ in nouissimo benedictione carebit: milites ep̃i
totãq familiã statĩ sacram̃to sibi subiciebat: ac uirgã pastorase pub¬
lice manu gestabat. Qđ ceteri ep̃i indigne ferentes. ambos ad syno
nis: qđ dno suo adhuc suꝑstite. talia ñ ꝑtimuisset usurpare. at ille
dũ de obiectis sibi criminibꝰ se uellet purgare : ab om̃ibꝰ inuentũ ẽ id
maret se nescisse heresim fuisse. qđ talia p̃sũpsisset facere . Q uibꝰ om̃ib
ue ad hoc ꝑtinebant negociũ. expletis. in sua redierunt ambo. ep̃c
ep̃o. nullus alius e̾et ordinandus nͥ ipse ad elb̾o . S: ñ est sapientia. ñ¬
ẽ prudentia: ñ ẽ c̃siliũ contra dm. Nã eodẽ anno pꝰ aliqt menses du

Expanded text:
ciens, aut scire nolens, a sapientissimo Salomone dictum: Haereditas ad quam ciens, aut scire nolens, a sapientissimo Salomone dictum: Haereditas ad quam in principio festinatur, in novissimo benedictione carebit: milites episcopi, totamque familiam statim sacramento sibi subjiciebat, ac virgam pastoralem publice manu gestabat. Quod caeteri episcopi, indigne ferentes, ambos ad synodesumptionis quod, domino suo adhuc superstite, talia non pertimuisset usurpare. At ille dum de objectis sibi criminibus se vellet purgare, ab omnibus inventum est, imaret se nescisse haeresin fuisse, quod talia praesumpsisset facere. Quibus omnibus quae ad hoc negotium pertinebant expletis, in sua redierunt ambo episconullus pro eo alius esset ordinandus, nisi ipse Adalbero. Sed non est sapientia, nest prudentia, non est consilium contra Dominum. Nam eodem anno
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Quẽ ut c̃s̃pexit: miscai̾a motꝰ. ei denariũ dari iussit dicens.
In nomine ãni accipe: ⁊ uade in pace. Qui mox elemosynã accipi¬
poris spaciũ. sospitati redderet᷑ ad integrũ. Ide etiã pꝰ mortẽ uiri
di aliis iterũ p̃occupatꝰ infirmitatũ generibꝰ. ad sepulchrũ eiꝰ ueni¬
ens. sanari meruit : sic̃ lector in suis locis plenius scriptũ inuenire
mundi fastidire : t̾renarũ rerũ lucra xp̃i amori pꝰponere: licet hic
retineret᷑ corpore : celestibꝰ tam̃ c̃ũsabat᷑ m̃te : ut merito in illo cen
Unde zelũ dĩ habens. licet ñ scđm scientiã. cepit tam̃ apud t̾renas
potestates totis uiribꝰ agere. ut quida dericus ad elbo nomine. suȩ soro¬
ris filius. totius eꝑatꝰ curã susciperet. ipse aũt sub monachicȩ religi¬
onis habitu. soli do uacaret. Qđ ⁊ impetrauit. S ille miserandus nes¬

Expanded text:
vit. Quem ut conspexit, misericordia motus, ei denarium dari jussit, dicens: vit. Quem ut conspexit, misericordia motus, ei denarium dari jussit, dicens: In nomine Domini accipe, et vade in pace. Qui mox eleemosynam accipiporis spatium sospitati redderetur ad integrum. Idem etiam post mortem viri Dei, aliis iterum praeoccupatus infirmitatibus, ad sepulcrum ejus veniens, sanari meruit, sicut lector suis locis plenius scriptum invenire mundi fastidire, terrenarum rerum lucra Christi amori postponere: et, licet hic retineretur corpore, in coelestibus tamen conversabatur mente: ut merito in illorum cUnde zelum Dei habens, licet non secundum scientiam, coepit apud terrenas potestates totis viribus agere, ut quidam clericus Adalbero nomine, suae sororis filius, totius episcopatus curam susciperet: ipse autem sub monachicae religionis habitu soli Deo vacaret, quod et impetravit. Sed ille miserandus nes
Abbreviated transcription (Latin):
manere deuota: ⁊ licet litterarũ scientia minꝰ instructa. tam̃ ad
exteriora ꝓuidenda satis erat idonea. Unde sorores ei uoluert̃
officiũ cellerariȩ cõm̃dare : s illa noluit c̃sentire. Tc̃ res ad epͣm
defert᷑. Qui cũ eidẽ iuberet. obedire noluit : s ĩ obstinatione m̃¬
tis ꝑduraũ. Sequenti uͦ nocte: hui modi uerbis corripit᷑ in somnis.
Quia in qͥt ñ obedisti ep̃i p̃ceptis: tãdui abulandi usu carebis. qͦusq
ab illo absolui merearis. Exꝑgefacta: om̃ino ꝑmansit debilis ⁊clau¬
da. Quȩ reuertente ad ciuitatẽ ep̃o. ante eiꝰ p̾sentiã ĩ lec̾tulo ẽ de¬
portata : a qͦ de in obedientia ẽ correpta parit᷑ ⁊ sanata. Ipsa aũt
ut se sensit sanatã. currendo anteꝙ̃ ep̃c ꝑueniret ad eccłam. p̃cessi
eũ: laudans ac benedicens dm̃ Quodã gͥ tẽpore. dũ omp̃is dĩ
habuit qui uentris sui interiora foris ꝓ lapsa insimi gesta¬

Expanded text:
manere devota: et licet litterarum scientia minus instructa, tamen ad manere devota: et licet litterarum scientia minus instructa, tamen ad exteriora providenda satis erat idonea. Unde sorores ei voluerunt officium cellariae commendare, sed illa noluit consentire. Tunc res ad episcopum defertur. Qui cum eidem juberet obedire, noluit, sed in obstinatione mentis perduravit. Sequenti vero nocte hujusmodi verbis corripitur in somnis: Quia, inquit, non obedisti episcopi praeceptis, tandiu ambulandi usu carebis, quousque ab illo absolvi mereberis. Expergefacta, omnino permansit debilis et clauda: et revertente ad civitatem episcopo, ante ejus praesentiam in lectulo est deportata: a quo de inobedientia pariter correpta est et sanata. Ipsa autem, ut se sensit sanatam, currendo antequam ad ecclesieum laudans et benedicens Deum. Quodam tempore dum omnipotentis Dei um, obvium habuit, qui ventris sui interiora foris prolapsa, in sinu gesta
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃s natauerat. uiro dĩ cũ suis egrediente. ñ potuit dutius suꝑ aqͣs¬
manu tenuerat. qͣnͣdo uir dĩ cũ suis ĩ ea manebat. Itẽ alia uice uir
dĩ romã ꝑgere desiderans. uenit ad fluuiũ tar. nominatũ: quẽ tã
periculose repperit inundatione refusũ. ut nec equo nec nauio
ipsius fluminis ripa. missarũ sollẽ pniis celebratis. p̃dictũ fluuiũ
tnsuadaũ cũ in colomitate om̃iũ suox. In diebꝰ illis. electus dĩ pon
tifex. sacrȩ religionis studio incitatꝰ. ac diuini amoris igne succen¬
sus. cepit in eccła beati stephani ꝓtomartyris xp̃i quȩ extͣ urbis
menia sita ẽ. religiosas feminas c̃gregare : qͣtinꝰ in scõ ꝓposito tan
liberius ibidẽ dõ seruirent: qͣnto longius a mundane actionis
labore distarent. Ad qđ monasteriũ . du queda matrona ad c̾ũsi¬
onẽ ueniret.⁊ a c̃gregatione fuisset suscepta. cepit ĩ dĩ seruitio.

Expanded text:
aquas nataverat, viro Dei cum suis egrediente, non potuit diutius qaquas nataverat, viro Dei cum suis egrediente, non potuit diutius qmanu tenuerat quando vir Dei cum suis in ea manebat. Item alia vice vir Dei Romam pergere desiderans venit ad fluvium Tar nominatum, quem tam periculosa reperit inundatione effusum, ut nec equo nec navigiipsius fluminis ripa missarum solemniis, praedictum fluvium transvadavit cum incolumitate omnium suorum. CAP. XIris igne succensus, coepit in ecclesia sancti Stephani protomartyris Christi, quae extra urbis moenia sita est, religiosas feminas congregare: quatenus in sancto proposito tanto liberius ibidem Deo servirent, quanto longius a mundanae actionis labore distarent. Ad quod monasterium dum quaedam matrona ad conversionem veniret, et a congregatione suscepta fuisset, coepit in Dei servitio