comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicta sufficiant. Nc̃ suꝑẽ de aliarũ
quoq rerũ c̾atione: ac p̃cipue de oꝑũ. ui
dierũ distinctione: ñnulla inmediũ ꝓ¬
ferre Cũ ds̃ insap̾ia sua angelicos con¬
didit sp̃e. etiã alia creauit. Sic̃ ostendit
huc confusã & informẽ. que agrecis dic¬
ta est chaos. & hoc fuit: ante omnẽ diẽ.
dedit. que ñsimul: ut quibusd̾a scõꝵ pa¬
trũ placuit: s ꝑ int̾ualla tẽpoꝵ. ac .ui. uo¬
lumina dierũ: ut aliis uisũ ẽ: formauit.
Qđ scĩ tractatores uidnr suꝑ hoc qͣi ad¬
uersa tradidisse. aliis dicentibus: oĩa si¬
mul fẽã in mat̾iaꝰ forma. aliis: ꝑ int̾ualla t̃¬
uid̾a nãq scõe patrũ: qͥ u̾ba dei. atq¬
& archana excellent̾ serutati sunt. suꝑ
hoc quasi aduersa scripsisse uident᷑. A¬
lii quidẽ tradideit̃: omĩa simmul in ma¬
teria & forma fuisse c̾ata. Qd aug̃ sensis¬
se uidr. Alii uͦ: hoc magis apꝓbaueit̃.
atꝙ asseruert̃: ut pͥmũ: materia rudiᷤ¬

Expanded text:
sufficiant. Nunc superest de aliarum quoque rerum creatione, ac praecipue de operum sex dierum distinctione, nonnulla in medium proferre. Cum Deus in sapientia sua angelicos condidit spiritus, alia etiam creavit, sicut ostendit huc confusam et informem, quae a Graecis dicta est chaos, et haec fuit ante omnem diem. dedit; quae non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum ac sex volumina dierum, ut aliis visum est, formavit. 2. Quod sancti tractatores videntur super hoc quasi adversa tradidisse, aliis dicentibus omnia simul facta in materia et forma, aliis per intervalla tuidam namque sanctorum Patrum qui verba Dei atque arcana excellenter scrutati sunt, super hoc quasi adversa scripsisse videntur. Alii quidem tradiderunt omnia simul in materia et forma fuisse creata, quod Aug. sensisse videtur. Alii vero hoc magis probaverunt ac asseruerunt, ut prima materia rud
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis. & signũ diuisionis. De oꝑe terciȩ
diei. qñ aque ꝯgregate sunt in unũ locũ.
equit᷑. Dix̃ ds. Congregent᷑ aque nu
nũ locũ. & appareat arida. Tercii dici
opus est: congregatio aquarũ. in unũ lo¬
cũ. Congregate enĩ gt̃ om̃es aque celo in¬
feriores: in unã matͥcẽ. ut lux. quȩ p̃terito
biduo aquas clara luce lustrauerat. in
puro aere clarior fulgeat. & appareat t̾ia.
que cooꝑta latebat. & que aquis limos a
erat. fieret arida. & germinibꝰ apta ẜodẽ
eni die. ꝓtulit terra herbã uirentẽ. lignũꝙ
faciens fructũ. Ubi ꝯgregatȩ sunt aquȩ:

Expanded text:
ritatis est, et signum divisionis. 5. De opere tertiae diei, quando aquae congregatae sunt in unum locum. Sequitur: Dixit Deus: Congregentur aquae in locum unum, et appareat arida. Tertiae diei opus est congregatio aquarum in unum locum. Congregatae sunt enim omnes aquae coelo inferiores in unam matricem, ut lux quae praeterito biduo aquas clara luce lustraverat, in puro aere clarior fulgeat, et appareat terra quae cooperta latebat, et quae aquis limosa erat fieret arida et germinibus apta. Eodem enim die protulit terra herbam virentem, lignumque faciens fructum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. quã ab ip̃a ꝯfirmatione ꝑ cepert̃. Ita
etiã dic̃t̃. eos: incaritate ñ ꝓfecisse. pꝰ ꝯfur¬
mationẽ. quia eoꝵ caritas postea ñ ẽ aue¬
ta. ꝙ sic dict̃: eos ñ ꝓfecisse inm̾itis.s. qͣn
tũ ad uim uł cãm merendi. s qͣntũ ad
numerũ m̾itoꝵ Plura enĩ bona fecert̃
postea: quȩ tẽ ñ fecerant S eoꝵ caritas ex
qua illa ꝓcessert̃: ñ est aucta. exqͣtantũ
meruert̾ anteqͣm ista adderent: qͣntuor
postea: his adiectis. Illud uͦ qd̾ alii suꝑiꝰ¬

Expanded text:
firmatione perceperunt. Ita etiam dicunt eos in charitate non profecisse post confirmationem, quia eorum charitas postea non est aucta; et sic dicunt eos non profecisse in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis. Illud vero quod alii su
Abbreviated transcription (Latin):
angłos inconfirmatione. banta dei¬
tatis dilectione atq noticia fuisse p̃ditos.
ut in his ulteriꝰ ñ ꝓfecerint. nec ꝓfecturi
sint. ꝑfecert̃ tam̃: insciã rerũ exterioꝵ. si¬
cut in cognitione sacͣm̃ti in carnationis.

Expanded text:
angelos in confirmatione tanta deitatis dilectione atque notitia fuisse praeditos, ut in his ulterius non profecerint nec profecturi sint. Profecerunt tamen in scientia rerum exteriorum, sicut in cognitione sacramenti Incarnationis
Abbreviated transcription (Latin):
Aquas autẽ: que suꝑ illud celũ sunt: di¬
cit uaporalit̾ trabi. & leuissimis suspen¬
di guttis. Siẽ aer iste nubilas: ex alatio¬
ne terre: aquas uaporalit trahit. & ꝑsub¬
tiles minutias suspendit.&. post corpulen¬
tius conglobatas: pluuialit̾ refundit. Si
gͦ potest aqua sicut uidemꝰ. ad tantas on¬
nutias ꝑuenire: ut ferat᷑ uaporalit̾ suꝑ
aerẽ: aquis naturalit̾ leuiorẽ. eur ñ cre¬
dam᷑: etiã stiꝑ illud leuiꝰ celũ. minutioribꝰ
guitis: & leuibꝰ ĩmanare uaporibus. s qͦqͦ
modo ibi sint: ibi esse ñ dubitamꝰ. Q ue¬
ueri etiã sit figura firmamenti.

Expanded text:
Aquas autem quae super illud coelum sunt diAquas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam super illud levius coelum minutioribus guttis et levioribus emanare vaporibus; sed quoque modo ibi sint, ibi esse non dubitamus. 3. Quae sit figura firmamenti.
Abbreviated transcription (Latin):
fluide. & inima labiles: suꝑ celũ pos¬
sint consistẽ. de d̾o scͥptũ eẽ meminerit.
Qui ligat aquas innubibꝰ suis. Qui enĩ
infra celũ ligat aquas ad tempꝰ: uapo¬
ribus nubiũ retentas: potest etiã suꝑ
celi sperã: ñ uaporali tenuitate: s gla¬
tioli soliditate aquas suspende. ne la¬
bant᷑. Quales autẽ & adquid condite
sint: ip̃e nouit qui condidit Ecce. oster¬
sum ẽ bis ubis. qđ celũ factũ sit .s. illud.
& de qua materia .s. de aquis. & quales
sint aque: que suꝑ illud celũ sunt . s. ut
glacies solidate sunt: Alii putant: celũ
illud ẽẽ ignee naturę. qͥbꝰ ꝯsentit aug̃.
ignee nature eẽ dic̃t. asserentes. suꝑ
aerẽ. purũ ignẽ esse. qui dr ẽẽ celũ. deqͦ
igne sẏd̃a: & luminaria: facta esse conux
mine firmam̃ti. celũ qd excedit aerẽ. an
ip̃e aer. hic intelligat᷑. ide aug̃ querit n
Soluit. Magis tam̃ apꝓbare uidr. celuor
illud hic accipi. qđ spacia aeris excedit.

Expanded text:
fluidae et in ima labiles super coelum possint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad tempus vaporibus nubium retentas, potest etiam super coeli sphaeram non vaporali tenuitate, sed glaciali soliditate aquas suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est his verbis quod coelum factum sit, scilicet et de qua materia, scilicet de aquis, et quales sunt aquae quae super illud coelum, scilicet ut glacies soliditate. 2. Alii putant coelum illud esse igneae naturae, quibus consentit Augustigneae naturae dicunt, asserentes super aerem purum ignem esse qui dicitur esse coelum; de quo igne mine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit.
Abbreviated transcription (Latin):
ea: quã ante. Si uͦ querit᷑. quid deilla
luce factũ sit: cũ mͦ ñ appareat: pot̾
dici: aut deea corpus solis formatũ.
aut inea parte celi esse: inqua solẽ:
ñ qđ ip̃a sit sol.s sic ei unita: ut diᷤ¬
cerni ñ ualcat. Quomͦ accipiendũ
sit illud: dixit ds: an sono uocis id ds¬
reterea dixerit: an aliter.
inuestigandũ est: quomͦ accipien¬
dũ sit: qđ ait. Dix̃ des. utrũ tempoealit̾.
uł sono uocis: illud dixerit. an alio
poralit̾: nec sono uocis: d̾m locutũ fu¬
isse. quia si tẽpcealit̾: & mutabilit̾. & si
corporalit̾ dicat᷑ sonuisse uox dei: nec
lingua erat qua. loqueret᷑ nͦ
erat quẽ oportera au¬
dire. & intellig̾e. Bene gͦ: uox dei ad
naturã uerbi ꝑ qd omĩa facta sunt.

Expanded text:
ea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce ea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed sic ei unita ut discerni non valeat. 7. Quomodo accipiendum sit illud: Dixit Deus, an sono vocis id Deus dixerit, an aliter.investigandum est quomodo accipiendum sit quod ait: Dixit Deus, utrum temporaliter, vel sono vocis illud dixerit, an alio poraliter, nec sono vocis Deum locutum fuisse; quia si temporaliter, et mutabiliter. Et si corporaliter dicatur sonuisse vox Dei, nec lingua erat qua loqueretur, nec erat quem oportet et audire et intelligere. Bene ergo vox Dei, ad naturam Verbi, per quod omnia facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. quia homo aluce: ꝑpeccatũ
corruit. intenebras ignorantie. & pec
nc̃ autẽ lux indño. Primꝰ itaq dies ñ
ab aurora: s aplena luce incipiens: &
piens: mane sequentis diei expletꝰ est.
Unde beda. Oceidente luce paulatĩ. &¬
post spaciũ diurne longitudinis iifę.¬
riores partes subeunte. factũ ẽ uesꝑe.sic̃
nc̃ usitato cursu solis. fieri solet. factũ
est autẽ. mane: eade suꝑ t̾rã redeunte: &
aliũ diẽ inchoante. & dies expledꝰ ẽ unꝰ¬
xx.iiiͦiͬ. horarũ. Fuitq nox illo triduo:
omĩno tenebrosa. que: post creata syd̃a
aliqua luce cdlaruit. Cur sol factus ẽ. si¬
olet autẽ lux illa sufficiebat.
faciendo diei fufficiebat. Ad qđ dicipo¬
test. qm̃ lux illa forte suꝑiores partes il¬
lustrabat. & ad illuminatione inferioꝵ.
solẽ fieri oportebat uł potiꝰ ido: quia
facto sole diei fulgor auctus est Ampli¬
ori enĩ multo luce radiauit dies post¬

Expanded text:
debeat, quia homo a luce per peccatum debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae et pecnunc autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a plena luce incipiens, etpiens mane sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus est un horarum. Fuitque nox illo triduo omnino tenebrosa, quae post creata sidera aliqua luce claruit. 6. Cur sol factus est, si lux illa sufficiebat. faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies post
Abbreviated transcription (Latin):
habet. Mane gͦ pͥmꝰ dies ñ habuit. qͥa
nec dies p̃cesserat: qui seqͤntis diei n¬
itio t̾minaret᷑. & eo p̃cipue: quia luce
apparente: mox suꝑ terrã plenus atq
p̃clarus dies extitit. qͥ ñ ab aurora: s
a plena luce inchoauit: & in mane se¬
quentis diei: ꝯsũmatꝰ est. Unde beda suꝑ
genesym. DOecebat ut dies aliice incipe¬
ret. & inmane seqͣntis diei. tẽ deret᷑. ut
oꝑa dei a luce inchoasse: & inluce cõ¬
pleta esse sigc̃arent᷑. Reliqͥ autẽ dies:
mane habuert̃. & uesꝑã. quoꝵ quisq
a suo mane incipiens: usq ad alt̾ius
diei mane ꝓtendebat᷑. De naturali or¬
t hic ẽ naturalis ordo distinctioniꝰ.
dierũ. ut distinguat᷑. atq cõpute¬
tur dies: a mane: usq ad mane. Post¬
ea uͦ: in mysterio factũ ẽ: ut dies cõ¬
iungat᷑ dies: p̃cedenti nocti: incõpu¬
tatione. cũ iuxta naturalẽ ordinẽ p̃¬
cedens dies: seqͤnti nocti adiungi

Expanded text:
habet. Mane ergo primus dies non habuit, quia habet. Mane ergo primus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur; et eo praecipue, quia luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus esGenesim: « Decebat, ut dies a luce inciperopera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a suo mane incipiens usque ad alterius diei mane tendebatur. » Hic est naturalis or Hic est naturalis ordo distinctionis dierum, ut distinguantur atque computentur dies a mane ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies comjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi
Abbreviated transcription (Latin):
rũ oꝑatione sepiꝰ illustrent᷑. qͥ in ꝓfun¬
dũ mersi. misso exore oleo: aquas sibi
illustrant. que multo rariores fuert̃
inpͥncipio: qͣm mͦ sint. quia ñdũ eon¬
gregate fu̾ant in uno loco. Facta gͦ lux
suo circũagitata: noctẽ diẽq discer¬
nebat. Ibi gͦ pͥmũ lucẽ apparuisse ui¬
simile ẽ: uͥ sol cottidiano cursu cir¬
cũuectus apparet. ut eod̃ tͣmite lux
circũ cͣrens: ac pͥmo adoccasũ desces¬
dens: uesꝑã faceret. dem̃ reuocata
adortũ: aurorã .i. mane illustraret.
Et ita diuisit ds̃ lucẽ actenebras. & ap¬
pellauit lucẽ diẽ. & tenebras noctẽ.
lux illa: que illo tͥduo tenebras illumi¬
nabat. & di. dies: illuminatio ip̃a acris.
accipit᷑: cũ ait: factũ est uesꝑe & ma¬
ne dies unꝰ. Qđ ita distinguendũ el fac¬
tũ est uesꝑe pͥus. & postea mane. & ita
& in itiũ sequentis diei. qd̃ est aurora.
que nec plenã lucẽ: nec omĩno tenebͤs

Expanded text:
rum operatione saepius illustrentur, qui in profunrum operatione saepius illustrentur, qui in profundum mersi, misso ex ore oleo aquas sibi illustrant, quae multo rariores fuerunt in principio quam modo sunt, quia nondum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ergsuo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendens, vesperam faceret; deinde revocata ad ortum, auroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem. lux illa quae illo triduo tenebras illuminabat; et dicitur dies illuminatio ipsa aeris. Factum est vespere et mane dies unus. Quod ita distinguendum est: Factum est vespere prius, et postea mane; et ita et initium sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
prius tenebre: & postea lux fuit. quia
prius habuit informitatẽ. & imꝑfecti¬
onẽ. deinde: foemationis ꝑfectionẽ. &
ita diuisit d̾s lucẽ ac tenebras. Nã ut
ate aug̃ suꝑ genesim: huiꝰ c̾ature infoe¬
mitas. & imꝑfectio fuit: anteqͣm formare¬
ĩ amore conditoris. Formata uͦ ẽ: qñ che
corporabilt ꝯuersa est ad in cõmutabi¬
le lum̃ uerbi Si uͦ corpoealis fuit illa
lux: qđ utiq ꝓbabile ẽ: corpus lucidã
fuisse intelligit᷑. uelut lucida nubes.
qd ñ denichilo: s dep̃iacenti materia
formalit factũ est: ut lux eẽt. & ium
lucendi habet. cum qua: dies pͥma.
exorta ẽ. quia ante lucẽ nec dies fuit
nec nox. licet tempus fu̾it. Quare lux
illa facta est. uͥ sol apparet. qͦ int̾ aqͦs
I autẽ querit᷑. lucere poterat.
ubi est facta lux illa: cũ abyssus
õmnẽ terre altitudinẽ tegeret: dici
ꝑ otest. In illis partibus facta: quas nc̃
illustrat solis diurna lux. Nec ẽ mirũ

Expanded text:
prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem et imperfectionem, deinde formationis perfectionem; et ita divisit Deus lucem a tenebris. Nam, ut it Aug. super Genes.: Hujus creaturae informitas et imperfectio fuit antequam formarein amore Conditoris. Formata vero est quando conversa est ad incommutabile lumen Verbi. Si vero corporalis fuit lux illa, quod utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuerit. 3. Quod lux illa facta est ubi sol apparet, quae in aquis lucere poterat. Si autem quaeritur ubi est facta lux illa, cum abyssus omnem terrae altitudinem tegeret, dici potest in illis partibus facta quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ dilexi uos. Quid enĩ nͥ dm̃ dilexit in
nobis: Non: quẽ habebamꝰ: s ut habe
git: nͥ salutẽ quã cupit. reuocare: ñ mor¬
bũ quȩ̃ uenit expellere Sic & nos. in¬
uicẽ diligamꝰ. ut quantũ possumꝰ: inui¬
cẽ ad habendũ in nobis dm: exdileti¬
onȩ attrabamꝰ: Quȩ cartate diligenda

Expanded text:
Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in Sicut dilexi vos . Quid enim nisi Deum dilexit in nobis, non quem habebamus, sed ut habergit nisi salutem, quam cupit utique revocare, non morbum quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ait, quantum possumus invicem ad habendum Deum in nobis curam dilection
Abbreviated transcription (Latin):
nemo habeat: Quia ñ recte currit᷑. si qͦ
crendũ est nesciat᷑. Quomͦ autẽ sciret᷑. si
nullis p̃ceptis ostenderetur: Goce habes:
cur illud p̃ceptũ est: qđ hic penitꝰ im¬
cirentis. alia ꝑuenientis. facit hoc man¬
datũ. ut cuizor: qui dm ante om̃ia: &s
p̃omibꝰ diligit. nec tam̃ omĩno ꝑficit
Qđ alterũ mandatũ in altero ẽ
um autẽ duo sint p̃cepta caritatis:
ꝓ utͦq sepe unũ ponit᷑ slec ĩmerito.
quia nec ds̃ sine ꝓximo: nec ꝓximꝰ sine
deo: diligi pot̾. Unde apłs: om̃e manda¬
tam legis dicit instaurari .i. otiueri: s
impleri: in hoc uerbo. Diliges ꝓximuor
tuum sic̃ teip̃m. Et xp̃e disectionẽ ꝓoei¬
mi: specialius cõmemorat. dicens. Man
datũ dilectionis dei: uidet᷑ p̃termissum.
s bene intelligentibus: utrũꝙ inuenit᷑
in singłis. Quia qui diligit dm̃: ñ potest
diligit primũ: quid in eo diligit. ñ do
tione discreta. Quã distinguens dñs. aitt.

Expanded text:
recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Ecce habes cur illud praeceptum est quod hic penitus imcurrentis, alia pervenientis. Facit hoc mandatum ut cursor, qui Deum ante omnia et prae omnibus diligit, nec tamen omnino perficit. 8. Quod alterum mandatum in altero est. Cum autem duo sunt praecepta charitatis, pro utroque saepe unum ponitur; nec immerito quia nec Deus sine proximo, nec proximus sine Deo diligi potest. Unde Apostolus, omne mandatum legis dicit instaurari, id est, contineri et impleri in hoc verbo: Diliges proximum tuum sicut teipsum. Et Christus dilectionem proximi specialius commemorat dicens, Joan.datum dilectionis Dei videtur praetermissum; sed bene intelligentibus utrumque invenitur in sidiligit proximum, quid in eo diligit nisi Detione discreta, quam distinguendo Dominus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗit matrẽ. nec mat̾: negat᷑. quȩ eciã de
eruce agnoscit᷑. s religiosiores monstian¬
tur copulȩ orentiũ: quam corpoꝵ. Uerũ¬
tam̃. latebrosa qͦstio ẽ: hȩc. nec a nobis
plene ab soluenda: ad alia ꝓperantibus.¬

Expanded text:
git matrem, nec mater negatur, quae etiam de git matrem, nec mater negatur, quae etiam de cruce agnoscitur; sed religiosiores monstrantur copulae mentium quam corporum. Verumtamen latebrosa quaestio est haec, nec a nobis plene absolvenda, properantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ferat᷑. s ad bonũ: qđ eis optat᷑. quia carita¬
te omĩbus optare debemꝰ: ut paria bo
ribus: ꝑfectio maioꝵ. ut ip̃i fiant ꝑfecti.
& sic parẽ mereant᷑ beatitudinẽ. uł pa¬
ri dilectione: i. eade dilectione: om̃es
diligendi sunt. Item. Qđ ait: ut tantũ
diligamus fr̃es: qͣntũ nos: ita intelligi
potest .i. ad tantũ bonũ diligamꝰ frẽs. ad
quantũ nos. ut tantũ bonũ eis optemus.
in ȩt̾nitate: quantũ nobis. &si ñ tanto af¬
fectui. Uł ibi: quantũ: similitudinis ẽ: ñ
quantitatis Q uestio de parentibꝰ ma
filii: uł frẽs: an magis uł minus diligen¬
di sint: aliis bonis: hac rõne nobis ñ co¬
pulatis. Nidr: qđ magis sint diligendi
boni: qui nobis carne ñ sunt ouincti:
quã mali carne diuncti. quia nobis
ꝯiuncti gunt corde: glutino caritatis:
Sanctior enim est copula cordiũ: qͣm cor¬
dñi faciunt: ait. Non in uiriose: negli¬

Expanded text:
feratur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitaferatur, sed ad bonum quod eis optatur, quia charitate omnibus optare debemus, ut paria bonribus perfectio majorum, ut ipsi fiant perfecti, et sic parem mereantur beatitudinem. Vel pari dilectione, id est, eadem dilectione omnes diligendi sunt. Item quod ait, ut tantum diligamus fratres, quantum nos, ita intelligi potest, id est, ad tantum bonum diligamus fratres, ad quantum nos; ut tantum bonum eis optemus in aeternitate, quantum nobis, etsi non tanto affectu. Vel ibi quantum, similitudinis est, non quantitatis. 6. Quaestio de parentibus bofilii, vel fratres, an magis vel minus diligendi sint aliis bonis, hac ratione nobis non copulatis. Videtur quod magis sint diligendi boni, qui nobis carne non sunt conjuncti, quam mali carne conjuncti, qui nobis sunt conjuncti corde glutino charitatis. Sanctior est enim copula cordium quam corui verbum Dei faciunt, ait: Non injuriose negli
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis diligimꝰ dm̃. Echoc: os p̾mis¬
sis testimoniis aug̃i: asserunt: om̃esho¬
mines pariter diligendos a nobis. & t̃m:
qͣntũ nos. dm̃ autẽ : plus qͣm nos. Corpꝰ
uͭ nr̃m: minꝰ quam nos. uł ꝓximos. Nec
in enumeratione p̃missa quatuor dili¬
gendoꝵ: ordinẽ diligendi assignari di¬
cunt. s tantũ: quȩ sunt diligenda.
Scd̾m alios: ñ pari affectu om̃s¬
erum: diligendi sunt.
quia p̃missa uerba ambrosii: ordinẽ
diligendi scd̾m affectũ: magis quã scd̃m
effectũ: diligenter intuentibꝰ explicare
uident᷑: ñ indocte alii dicunt: ñ mͦ in
exhibitione oꝑis: s etiam in affectu cari¬
tatis: cedinẽ differentẽ ẽẽ statutũ. Ut
ante om̃ia: diligamꝰ d̃m. Sed̃o: nos Ter¬
cio: parentes. Quarto: filios uł fr̃ẽs. & huiꝰ¬
modi. Postea: domesticos. Demũ: inimi¬
parit̾ om̃es esse diligendos: & pa¬
ri dilectione om̃ibꝰ uitã optanda: tra
accipi pot̾: ut paritas: ñ ad affectũ re¬

Expanded text:
to magis diligimus Deum. Ex hoc et praemissis testimoniis August. asserunt omnes homines pariter esse diligendos a nobis, et tantum quantum nos, Deum autem plus quam nos, corpus vero nostrum, minus quam nos vel proximos. Nec in enumeratione praemissa diligendorum, ordinem diligendi assignari dicunt, sed tantum quae sunt diligenda. 5. Secundum alios non pari affectu omnes diligendi suntdinem diligendi secundum affectum magis quam secundum effectum, diligenter intuentibus explicare videntur, non indocte alii dicunt non modo in exhibitione operis, sed etiam in affectu charitatis ordinem differentem esse statutum; ut ante omnia diligamus Deum; secundo, nos; tertio parentes; quarto filios vel fratres, et hujusmodi, postea domesticos, demum inimiter omnes esse diligendos, et pari dilectione omnibus vitam optandam, ita accipi potest, ut paritas non ad affectum re
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ đm: carus quoq pat̾ diligat᷑. &
diligendi expͥmens oedinẽ: suꝑ illud ca¬
pitulũ canticoꝵ: oedinauit in me cari¬
Primo: deus diligendus ẽ. Scđo: paren¬
tes. Inde: filii. post: domestiq. Qui sibo¬
ni sunt: malis filiis p̃ponendi sunt. Se
cundũ hoc: in eugłio. ad cuiꝰq dilectio¬
nẽ: ꝓpͥũ ponit. Diliges dñm dm̃ tuũ:
ex toto corde tuo. & ex omĩbꝰ uiribꝰ tuis.
& ꝓprimũ cuũ: sic̃ te ip̃m. & in imicos:

Expanded text:
patrem Deum, carnis quoque pater diligatur, et diligendi exprimens ordinem super illud Canticorum: Ordinavit in me charium, Primo Deus diligendus est, secundo parentes, inde, filii, post domestici; qui si boni sunt, malis filiis praeponecundum hoc in Evangelio ad cujuscunque dilectionem, proprium ponit. Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et proximum tuum sicut teipsum . Inimi
Abbreviated transcription (Latin):
scdo os quarto: .i. de dilectione nr̃i. &
corporis nr̃i: nulla p̃cepta danda esse:
ita esse intelligendum .s. specialia odi¬
uisa. Quia in illo uno: totum otinet᷑.
Et quia: id qđ sumꝰ: & qđ infra nos ẽ:
ad nos tantum ꝑtinens: naturȩ lege
diligimꝰ. quȩ in bestiis etiã est. Id̾̃oqͦ
&s de illo ꝗđ supra nos est: o de illo
qđ iuxta nos est: diuisa p̃cepta sũp¬
simꝰ. In quoꝵ altero : eiꝰ qd̾ sumus.: &e
illius qđ infra nos est: dilectio otinet᷑:¬

Expanded text:
lectione nostri, et corporis nostri, nulla praecepta danda, ita esse intelligendum, scilicet specialia et divisa, quia in illo uno totum continetur; et quia id quod sumus, et quod infra nos est, ad nos tamen pertinens, naturae lege diligimus, quae in bestiis etiam est. Ideoque et de illo quod supra nos est, et de illo quod juxta nos est, divisa praecepta sumpsimus. In quorum altero, ejus quod sumus, et illius quod infra nos est dilectio continet
Abbreviated transcription (Latin):
mus. E cce: exp̃missis aꝑte insinuat᷑: qͤ
in affectu caritatis: distinctio sit haben¬
da. ut differenti affectu: ñ pari: hoĩes
diligamꝰ. & ante om̃ia dm̃. Scd̃o: nos¬
ip̃os. tercio: parentes. Inde: filios & frẽs.
Post: domesticos. demũ: inunicos dili¬
gamus. Sed inqͥunt illi: quȩ de ordine
dilectionis supra dicunt᷑ esse referenda.
ad oꝑũ exhibitionẽ. quȩ different̾: ꝓri¬
mis exhibenda sunt. primo: parentibꝰ.
inde: filiis. post: domesticis. demũ: in¬
imicis. Dm̃ uͦ: tam affectu: quã exbibi¬
Qđ aliqͥ eorunde tradunt tm̃ ꝓximos

Expanded text:
mus. Ecce ex praemissis aperte insinuatur quae in affectu charitatis distinctio sit habenda: ut differenti affectu, non pari, homines diligamus, et ante omnia Deum: secundo nosipsos, tertio parentes, inde filios et fratres, post domesticos, demum inimicos diligamus. Sed inquiunt illi, quae de ordine dilectionis supra dicuntur, esse referenda ad operum exhibitionem, quae differenter proximis exhibenda sunt. Primo parentibus, inde filiis, post domesticis, demum inimicis. Deum vero tam affectu quam obseqQuod aliqui eor
Abbreviated transcription (Latin):
naturã est diuina substantia: p̃ceptũ
dilectionis dei: a ꝓximi dilectione di¬
stinctũ est. Idoq licet omĩa d̾s nobis
impendat beneficia: ñ tam̃: nõĩe ꝓri¬
mi: includit᷑ in illo p̃cepto. qͣm ñ sic̃
nos dilig̾e debemꝰ. s plus qͣm nos. toto
corde & anima. Xp̃m uͦ: in quantũ hõ
est: sic̃ nos dilig̾e debemꝰ. eiꝰq scđm ho¬
minẽ dilectio: illo otinet᷑ mandato.
quȩ̃ etiã scdm hominẽ: magis qͣm noᷤᷤ:
s ñ qͣntũ d̃m: debemꝰ dilig̾e̾. qͥa in qͣn¬
Done pͥmȩ natiuitatis. spe ou̾sionis. ꝓ¬
pinquitate cognationis. rõne benefi
quid pͥus. quid posteriu.
ost p̃dicta: de cedine
caritatis agendũ est. qͥa dicit spor
sa. Introduxit me rex incellã uinan

Expanded text:
bstantia, praeceptum dilectionis Dei a proximi dilectione distinctum est. Ideoque licet nobis Deus omnia impendat beneficia, non tamen nomine proximi includitur in illo praecepto; quem non sicut nos diligere debemus; sed plus quam nos, toto corde et anima. Christum vero in quantum homo est, sicut nos diligere debemus, ejusque andato; quem et secundum hominem, magis quam nos, sed non quantum Deum debemus diligere, quia in quanione primae nativitatis, spe conversionis, propinquitate cognationis, ratione beneficQUID PRIUS, QUID POSTERIUS. 1. Post praedicta de ordine charitatis agendum est, quia dicit sponsa, Cant. 2: Introduxit me
Abbreviated transcription (Latin):
diligenda sunt. s ea sola: quȩ uł nobis¬
cũ societate quada referunt᷑ ind̾m: sic̃
est homo. uł angłs. uł ad nos relata. be¬
neficio dei ꝑ nos indigent. ut corpus.
qd̃ ita p̃cipiendũ est diligi: ut ei oedi¬

Expanded text:
a sunt; sed ea sola quae vel nobiscum societate quadam referuntur in Deum, sicut est homo vel angelus; vel ad nos relata, beneficio Dei per nos indigent, ut corpus: quod ita praecipiendum est diligi, ut ei ordi
Abbreviated transcription (Latin):
De modo diligendi đm.
ilectionis autẽ dei modus insinuat᷑:
mente.i. memoeia. Ut om̃es cogitatio¬
nes. & omnẽ uitã. & omnẽ intellectũ u
dicens: nullã partẽ uitȩ nr̃e reliqͥt: qͦ
uacare debeat. S quicqͥd uenerit in an¬
mũ: illuc rapiat᷑: quo dilectionis impe¬
gendi dđm ẽ. Et sunt isfi: duo modi di¬
ligendi dm̃: ut quibꝰd̾a placet:
de impletione illius mandati
llud aut̃ p̃ceptũ ñ penitꝰ implet᷑ ab
hoĩe: inbac mortali uita. s exparte. ñ
ex toto. Quia exparte diligimꝰ: siẽ ex
parte cognoscimus. Infuturo autẽ: im¬
plebit᷑ ex toto. Unde aug̃. Cum ad huc
est aliquid carnalis ꝯcuͦpiscentiȩ: ñ om¬
nimͦ ex tota anima diligit᷑ ds̃. Caro ta¬
liter anima ocupiscit. Cum autẽ uene¬
rit qđ ꝑfectum est. ut destruat᷑ qđ ex
to: caritas ñ auferet᷑. s augebit᷑ &. im¬
plebit᷑. In qua plenitudimeꝰ ilud p̃oꝙ¬

Expanded text:
De modo diligendi Deum. Dilectionis autem Dei modus insinuatur mente, id est, memoria, ut omnes cogitationes, et omnem vitam, et omnem intellectum in dicens, nullam partem vitae nostrae reliquit quae vacare debeat; sed quidquid venerit in animum, illuc rapiatur quo dilectionis impediligendi Deum, et sunt isti duo modi diligendi Deum, ut quibusdam placet. 6. De impletione illius mandati. Illud autem praeceptum non penitus impletur ab homine in hac mortali vita, sed ex parte, non ex toto, quia ex parte diligimus, sicut ex parte cognoscimus. In futuro autem implebitur ex toto. Unde August. Cum adhuc est aliquid carnalis concupiscentiae, non omni modo ex tota anima diligitur Deus. Caro auliter concupiscit. Cum autem venerit quod perfectum est, ut destruatur quod to, charitas non auferetur, sed augebitur et implebitur. In qua plenitudine illud p
Abbreviated transcription (Latin):
pus. quia coepus ꝑ animã uiuit: qͣfrui¬
mur do Audisti aliqua de cedine cari¬
tatis. ubi exp̃ssũ est: nos amplius uło¬
debere diligere: quã om̃s homines. uł
nos ipõs. Et ampliꝰ animũ alius hõĩs:
qͣm corpus nr̃m. In ehumeratione etiao

Expanded text:
um, quia corpus per animam vivit, qua fruimur Deo. Audisti aliqua de ordine charitatis; ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes homines vel nos ipsos, et amplius animam alicujus hominis quam corpus
Abbreviated transcription (Latin):
etiam mori. S nunquid mox ut nascit᷑
iam ꝓrsus ꝑfecta ẽ: Immo ut ꝑficiat᷑
nascit᷑. cum fu̾it nata: nutritur. Cum
fu̾it nutrita: roborat᷑ Cum fu̾it robora¬
ta: ꝑficitur. Cum ad ꝑfectionẽ ꝑuenerit:
aꝑte ꝓgressus & ꝑfectio caritatis insinu-¬
atur. Quã ꝑfactionẽ etiã om̃dat u̾itas

Expanded text:
etiam mori. Sed numquid mox ut nascitur, etiam mori. Sed numquid mox ut nascitur, jam prorsus perfecta est? imo ut perficiatur, nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, aperte progressus et perfectio charitatis insinuatur, quam perfectione
Abbreviated transcription (Latin):
ta uirtute. & ꝓxrimũ: sic̃ te. Non ait: ex
tota iurtute. ut ostendat ꝓocunuĩ minus
te inunicos. nec addit: extota uirtute. nͨ:
sic̃ te ip̃m. s simpłr. Sufficit enĩ. qđ diligi¬
mus. & ñ odio habemꝰ .i. sufficit dicere: ut
diligamus. & ñ odio habeamꝰ. ñ: quin eoᷤᷤ
diligẽ debeamꝰ: sic̃ nos: quia ꝓximi sunt.
s sufficit si eos minus diligimus: qͣm ali¬
os ꝓarimos. Qđ: dictionis genus innuit.
Aug̃ in libro retractationũ. qͦstio¬
ueri eciã solet: cur dñs p̃ceꝑit dilig̾e
Sinimicos: cũ alibi p̃ceꝑit: odio ha
Et parentes gͦ inquantũ mali sunt: odi¬
endi sunt. & inimici diligendi: in qͣn¬
tũ homines. Diligamꝰ in imicos gͦ: lu¬
crandos regno dei. & odiamus inppin¬
quis: si impediunt a regno dei: & in
om̃ibꝰ ꝯmunit̾: naturã diligamꝰ qͣm ds
fecit De gradibꝰ caritatis. Aug̃ suꝑ¬
diuersos esse gradus caritatis. Est e¬
nim karitas: incipiens. ꝓficiens. ꝑfecta.

Expanded text:
tua, et proximum sicut teipsum; non ait, ex tota virtute, ut ostendat proximum dilige6: Diligite inimicos: nec addit ex tota virtute, nec sicut teipsum, sed simpliciter. Sufficit enim quod diligamus, et non odio habeamus; id est, sufficit dicere ut diligamus, et non odio habeamus; non quin eos diligere debeamus sicut nos, quia proximi sunt; sed sufficit si eos minus diligimus quam alios proximos, quod locutionis genus innuit.ro Retractationum. Quaeri etiam solet cur Dominus praeceperit diligere inimicos, cum alibi praecipiat odio habEt parentes ergo in quantum mali sunt, odiendi sunt: et inimici diligendi, in quantum homines. Diligamus ergo inimicos lucrandos regno Dei, et odiamus propinquos si impediunt nos a regno Dei; et in omnibus communiter naturam diligamus, quam Deus fecit. 8. De gradibus charitatis. Sdiversos esse gradus charitatis: est enim charitas incipiens, proficiens, perfecta,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta danda erant .s. ut diligeremꝰ
nos. uł corpus nr̃m. Precipit᷑ autẽ ds
diligi & ꝓximꝰ. Ut autẽ quisꝙ se dili¬
gat: p̃cepto ñ est opus. Quantũlibet
enĩ homo excidat a ueritate: remanet
quia nemo unqͣm carnẽ suã odio ha¬
buit. Nam uiri iusti: qui coepus su¬
um crueiant: ñ coepus suũ: s coerup¬
tiones eiꝰ: & pondus: oderunt. Hic ui¬
det᷑ aug̃ tradere: qđ exp̃cepto ñ tene¬

Expanded text:
anda erant, scilicet ut diligeremus nos vel corpus nostrum; praecipitur autem Deus diligi et proximus. Ut autem quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet quia nemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suum cruciant, non corpus, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Hic videtur August. tradere quod ex praecepto non tene
Abbreviated transcription (Latin):
illud p̃ceptũ legis: de diligendis
aliter illud preciperet᷑. de parentibus:
nͥ maicei dilectione forent diligendi:
exhibitionẽ. inqua: p̃ponendi sunt pa¬
rentes. Unde: boncea: dix̃. ñ. dilige. Ob.

Expanded text:
llud praeceptum legis de diligendis aliter illud praeciperetur de parentibus, nisi majori dilectione forent diligendi? exhibitionem, in qua praeponendi sunt parentes. Und
Abbreviated transcription (Latin):
de angłis questio. utrũ: ad illud
p̃ceptũ dilectionis ꝓximi: etiã dilec¬
tio ꝑtineat angłoꝵ. Nam qđ nullũ
hominẽ exceperit: qui p̃cep̾it ꝓui¬
mũ diligendum: dñs inparabola
semiuiui ꝰ relidi ostendit. eũ dicens
ꝓoimũ : qui erga illum extitit mise¬
ricors. deinde subdit. Uade. & tu fac
similiter. Ut eum ꝓximũ intelliga¬
mus. cui: uł exhibendũ est offm mi¬
sericcediȩ: si indiget: uł exhibendũ
ẽẽt. si indigeret. Nullũ uͦ exceptũ¬
esse: cui miscdiȩ negandũ sit officiũ:
qͥs ñ uideat: cum usq ad inimicos por¬
rectũ sit: dño dicente: diligite mimicoᷤᷤ
urõs. benefacite his qui oderunt uos:¬

Expanded text:
 utrum ad illud praeceptum dilectionis proximi, etiam dilectio pertineat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extitit misericors. Deinde subdit: Vade, et tu fac similiter. Et eum proximum intelligamus, cui vel exhibendum est officium misericordiae si indiget, vel exhibendum esset si indigeret. Nullum vero exceptuesse cui misericordiae negandum sit officium, quis non videat, cum usque ad inimicos etiam porrectum sit Domino dicente: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt
Abbreviated transcription (Latin):
cis suis. Qđ utiq dictũ est: de oꝑe dilecti¬
onis. quia maior dilectionis modus effec¬
tus ñ est: quam pone̾ animã ꝓaliis. Nec
te moueat: qđ ait. ꝓamcis. Qui enĩ po¬
nit animã ꝓ amicis: ponit: & ꝓinimi¬
cis. adhoc: ut & ip̃i fiant amici

Expanded text:
cis suis. Quod utique dictum est de opere dilectionis, quia major dilectionis effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te moveat quod ait: Pro amicis; qui enim ponit animam pro amicis, ponit et pro inimicis, ad hoc ut ipsi fiant amici
Abbreviated transcription (Latin):
tũ caritatis implebit᷑. Diliges dm dñm
tuũ ex toto coede tuo. &c. T unc erit iustꝰ
sine peccato. quia nulla erit lex: repug¬
nans menti. Tunc ꝓrsus: toto corde. toꝰ¬
ta anima. tota mente diliges dđm. qđ
est sũmũ p̃ceptũ. Questio de precepti¬

Expanded text:
tum charitatis implebitur: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde, etc. Tunc erit justus sine peccato, quia nulla erit lex repugnans menti. Tunc prorsus toto corde, tota anima, tota mente, diliges Deum, quod est summum praeceptum. 7. Quaestio de praecept
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ sit: qui diligit iniqͥtatẽ: odit
animã suã. S speciale de boc p̃ceptũ
ñ erat dandũ. nec speciali p̃cepto opꝰ
eiat id tradi: ut quisq se. uł corpus
suũ: diligeret. qͥa boc millo p̃cepto o¬
tinet᷑: diliges ꝓximũ tuũ. sic̃ te ip̃m. Ibi¬

Expanded text:
psal. 10: Qui diligit iniquitatem, odit animam suam? Sed speciale de hoc praeceptum non erat dandum, nec speciali praecepto opus erat id tradi, ut quisque se vel corpus suum diligeret, quia hoc in illo praecepto continetur: Diliges proximum tuum sicut teip
Abbreviated transcription (Latin):
rũlibet rerũ opoetunitatibꝰ: ostrictius tͥ:
quasi quada soete. nungunt᷑. P soete enim
habendũ est: quo qͥsq tibi tempoealiter
colligatͥus adheret. ex quo: legis potiꝰ illi
pari dilectione uita ȩterna optanda ẽ
si ñ om̃ibꝰ: eadẽ possint exhiberi dilectio¬
nis officia. quȩ fr̃ĩbꝰ maxime sunt exhibe¬
da. quia sunt inuicẽ menbra: qui habent

Expanded text:
arumlibet rerum opportunitatibus, constrictius tibi, quasi quadam sorte junguntur. Pro sorte enim habendum est quo quisque tibi temporaliter colligatius adhaeret; ex quo eligis potius illi pari dilectione vita aeterna optanda est, etsi non omnibus eadem possunt exhiberi dilectionis officia; quae fratribus maxime sunt exhibenda, quia sunt sibi invicem membra, qui habent
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ oportet intelligi. quia nemo
est: cum quo sit oꝑandũ male. Qui gͦ
amat hoĩes: uł quia iusti sunt: uł ut
iusti sint: amare debet. Hoc est in deo.
uł ꝓpt̾ dm. Sic enĩ. & se ip̃m amare de
uł ut iustus sit. Qui enĩ aliter se diligit:
in iuste se diligit. quia ad hoc se diligit :
ut sit in iustus. Ad hoc gͦ: ut malus sit.
Non gͦ iam se diligit. Qui enĩ diligit

Expanded text:
hominem oportet intelligi, quia nemo hominem oportet intelligi, quia nemo est cum quo sit operandum male. Qui ergo amat homines vel quia justi sunt, vel ut justi sint, amare debet: hoc est, in Deo vel propter Deum. Sic enim et seipsum amare devel ut justus sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Qui enim diligit
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ una eadẽq caritas est dei &. ꝓxi¬
mi: quare dr̃ gemina: ałpter duo
caritas: duo tamen diuersa: ea diligun¬
etiam: & duo sunt mandata. quia cum
nobis duo p̃cepta caritatis. scił. dei & ꝓ¬
ximi. Una est caritas: & duo p̃cepta.¬
& unus sp̃c: os duo data. quia alia ca¬
ritas ñ diligit ꝓccimũ: nͥ illa: quȩ di¬
ligit d̃m. Quia gͦ caritate ꝓximũ dili¬
gimꝰ: ip̃m d̃m diligimꝰ. s̃ quia aliuo
est d̾s: aliud ꝓorimꝰ: &si una caritate di¬
ligunt᷑: ido forte duo p̃cepta dicunt᷑. &
motus: qui in mente gerunt᷑. dũ ds di¬
ligit᷑ & ꝓximꝰ. Mouct᷑ en̾im mens: ad di¬
ligendũ dm̃. Mouet᷑: & ad diligendũ ꝓ¬
ximũ. Et multo magis erga dm: qͣm erga
pocimũ. De modo diligendi.
Lon seqͦͣnt̾ modũ utusq dilectionis ad¬
uertamꝰ. Hȩc regła dilectionis ut ait
aug̃ diuinitꝰ ostituta est: ut dm ꝓpt̾ se.
os toto corde: & ꝓorimũ diligas sicut te
ig̾e debes. In bono gͦ diligendus est ꝓximꝰ ñ

Expanded text:
 una eademque charitas est Dei et proximi, quare dicitur gemina? Propter duo na sit charitas, duo tamen diversa ea diligunetiam duo sunt mandata, quia cum nobis duo praecepta charitatis, scilicet Dei et proximi. Una est charitas, et duo praecepta; unus spiritus, et duo data; quia alia charitas non diligit proximum, nisi illa quae diligit Deum. Qua ergo charitate proximum diligimus, eadem Deum diligimus. Sed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, ideo forte duo praecepta dicuntur, et motus qui in mente geruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum proximum; et multo magis erga Deum, quam erga proximum. 4. De modo diligendi. Consequenter modum utriusque dilectionis advertamus. Haec regdivinitus constituta est, ut Deum propter se ex toto corde, et proximum diligas sicut teiligere debes, in bono ergo diligendus est proximus, non
Abbreviated transcription (Latin):
tate & modo. & ordine diligendi dm̃.
& ꝓarimũ. Quid sit Raritas.
aritas est dilectio: qua diligit᷑ ds̃:
indeo. Hec habet: duo mandata. Unũ:
ꝑtinens ad dilectionẽ dei. qd̾ est maxi¬
mũ ilege mandatũ. Et alterũ ꝑtinenᷤᷤ
ad diligendũ ꝓrimũ. illi simile. Primũ
est: diliges dm extoto corde tuo. & exto¬
ta mente tua. ex tota anima tua. qđ scͥp¬
tum est in deuteronomio. Scdm est: di

Expanded text:
tate, et modo, et ordine diligendi Deum et proximum. 2. Quid sit charitas. Charitas est dilectio qua diligitur Deus in Deo. Haec habet duo mandata: unum pertinens ad dilectionem Dei, quod est maximum in lege mandatum; et alterum pertinens ad diligendum proximum, illi simile. Primum est: Diliges Deum ex toto corde, ex tota mente, et ex tota anima, quod scriptum est in Deu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptis p̃termissũ est. Cum enĩ p̃cur¬
rat dilectio dei: eiꝰq dilectionis modꝰ
p̃scͥptus appareat: ꝙ sequat᷑ dilectio ꝓ¬
ximi: de tua dilectione nichil dictum
iudet᷑. S cum dictum est: diliges ꝓxi
mũ sicut te ip̃m: simul & tui: abste di¬
lectio p̃termissa ñ est. Eoce: hic aꝑte di¬

Expanded text:
t. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, et sequatur dilectio proximi, de tua dilectione nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum, simul et tui abs te dilectio praetermissa non est . Ecce hic aperte di
Abbreviated transcription (Latin):
gendũ: dm̃ om̃e illud fieri uelle: qd̾
cuic̾q p̃cepit. uł ñ fieri: qd ꝓhibuit.
Precepit enĩ abrahe: inmolare filiũ.
nec tam̃ uoluit. Nec id̾o p̃cepit: ut id
fieret.s ut abrahe ꝓbaretur fides. Et
in eugłio p̃cepit sanato: necui dicer&s
Ille autẽ: p̃dicauit ubiq. intelligens:
dm̃ ñ ido ꝓhibuisse: quin uellet opꝰ
suũ p̃dicari. s ut daret formã hõi. lau¬
dem humanã declinandi. De ꝑmissi¬
one ⁊ oꝑatione uͥ dicant᷑ dĩ uoluntas.
ermissio quoq dei: & oꝑatio: uoliri

Expanded text:
lle quod cuicumque praecipit, vel non fieri quod prohibuit. Praecepit enim Abrahae immolare, filium nec tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini laudem humanam declinandi. 11. De permissione et operatione, ubi dicantur Dei voluntas. Permissio quoque Dei et operatio vol
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ d̾s possit plura scire qͣm scit.
tem aquibusda dr. ds̃ posse plura
scire: quã sciat. quia potest scire om̃ia
que scit. & potest aliqua face̾: que
nunꝗͣ crunt. & illa potest scire. Non
enĩ aliqua incognita fac̾e̾ potest. Si uͦ
omĩa eẽnt quȩ mͦ sunt: & alia qued̾a fa¬
ceret que ñsunt: nec erunt: & illa omĩa
sciret: ꝓfecto plura sciret: qͣm mͦ sciat
nec tam̃: eius sciã augeri potest. qͥa
hoc totũ fieri posset: sine mutabilitate
scĩe. Constat gͦ. dei scĩam omĩnoesse ĩ¬
mutabilẽ. nec augeri posse uł minui.
s ei subiecta. Quid uideat᷑ adu̾sũ illi

Expanded text:
scit. Item a quibusdam dicitur Deus posse plura scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei s
Abbreviated transcription (Latin):
ri .s. qđ diuina scia possit augeri. uł
mutari: hoc modo ꝓbat᷑. Quia ds pot̾
scire: qđ nunꝗͣ scit. Est enĩ aliqͥs: qͥ
ñ est lecturꝰ hodie. & tam̃ pot̾ esse.: ut
legat hodie. Potest enĩ hodie lege Ni
chil autẽ pot̾ficri: ꝗd ñ possit adeo
sciri P otest gͦ ds. scire: hunc lecturũ
hodie. Pot̾ gͥ aliqͥd scire: qđ ñ scit. G po¬
test eius seiã augeri. uł mutari. Cadeq
uid̾r posse minui. Est enĩ aliquis ho¬
die lecturus: quẽ ds seit lecturũ At po¬
test esse: ut ñ legat. Sͣ potest ds ñscire.
hc̃ lecturũ. Potest gͥ ñ scire aliquid: qd̾
scit. Gͣ potest minui eius scĩa: uł mutari.
quia deiscĩa: omĩno ĩmutabilis ẽ. nec
Sapĩa: est ip̃a eẽntia. siue sub̾a dei. qͥa
milliꝰ nature simplicitate mirabili. ñ
quȩ nouit pater. s ei: nosse de patre est.
sic̃: esse. Nosse enĩ: & esse: ibi unũ est. &
ido: patri: sicut esse ñ est afilio: ita: nec
nosse. Pinde: tanꝗͣ se ip̃m dicens: pat̾

Expanded text:
im divina scientia possit augeri vel mutari, hoc modo probatur: quia potest Deus scire quod nunquam scit. Est enim aliquis qui non est lecturus hodie, et tamen potest esse ut legat hodie: potest enim hodie legere. Nihil autem potest fieri, quod non possit a Deo sciri. Potest ergo Deus scire hunc lecturum hodie; potest ergo aliquid scire quod non scit, ergo potest ejus scientia augeri vel mutari, eademque videtur posse minui; est enim aliquis hodie lecturus quem Deus scit lecturum. At potest esse ut non legat; ergo potest Deus non scire hunc lecturum; potest ergo non scire aliquid quod scit; ergo potest minui ejus scientia vel mutari. quia Dei scientia omnino immutabilis est, nec Sapientia est ipsa essentia sive substantia Dei, quia in illius naturae simplicitate mirabiliquae novit Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ uidet: & simul: uidr obuiare:
qd ait ieꝵꝵ in exp̃one abacuc. Absur¬
dũ est inquit. ad hoc deducẽ dei ma¬
iestatẽ: ut sciat ꝑmomĩta singła: qͦt
culices nascant᷑. quot ue moriantur.
quota culicũ & muscarũ sit multi¬
tudo. quot ue pisces natent in aqͥs:
& similia. Non simꝰ tã fatui adulatoreᷤ
dei: ut dũ ꝓuidentiã eiꝰ etiã adima
retrudimꝰ: in nos ip̃os iniuriosi simꝰ
eandẽ irrationabiliũ &s rõnabiliũ ꝓ¬
uid̾ntiã esse: dicentes. Hic uidr iesꝑ

Expanded text:
semper videt et simul, videtur obviare quod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit, ad hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulatores Dei, ut dum providentiam ejus etiam ad ima retrudimus, in nos ipsos injuriosi simus, eamdem irrationabilium et rationabilium providentiam esse dicentes. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e qđ pot̾ face̾. & potest face: qd
nunquã fiet. Pocest gͥ scire uł p̃scire.
qđ nunqͣm fiet. nec est. nec fuit. nͨ
illud scit. uł sciuit. neq p̾scit. uł p̾sci¬
uit. quia scĩa eiꝰ: ñ est nisi dehis: que
ñ est: nͥ defuturis. & licet possit scire:
uł p̃scire: qđ nunqͣm est nec erit. ñ
tam̃ potest aliquid scire uł p̾scire. ex
tempore. pot̾ utiq scire uł p̃scire: qd̾
nunqͣm est nec erit. nec illud: scitũ
uł p̃scitum ẽ ab eg̾no. nec tam̃ pot̾
inciꝑe scire. uł p̃scire illud. S ita po¬
test mͦ scire uł p̃scire: sic̃ potest sciuis¬
se uł p̃sciuisse ab ęt̾no. Si enĩ dicas:
cũ mͦ posse scire uł p̃scire: qđ ab et̾no

Expanded text:
omne quod potest facere, et potest facere quod nunquam fiet. Potest ergo scire vel praescire quod nunquam fiet, nec est, nec fuit; nec illud scit vel scivit, neque praescit vel praescivit, quia scientia ejus non est nisi de his quae non est nisi de futuris. Et licet possit scire vel praescire quod nunquam est vel erit, non tamen potest aliquid scire vel praescire ex tempore. Potest utique scire vel praescire quod nunquam est nec erit, nec illud scitum vel praescitum est ab aeterno; nec tamen potest incipere scire vel praescire illud, sed ita potest modo scire vel praescire, sicut potest scisse vel praescisse ab aeterno. Si enim dicatur eum modo posse sc
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ pater &filius cũ sp̃u scõ: simul
omĩa sciunt & uident.Sicut gͦ ñ po¬
test angeri. uł minui diuina eẽntia:
ita nec diuina scĩa. & tañ: ꝯcedit᷑: poᷤᷤ¬
sescire qđ ip̃e ñscit. & posse ñ scire
qd scit. quia posset aliqͥd esse subrec¬

Expanded text:
Filius cum Spiritu sancto simul omnia sciunt et vident. Sicut ergo non potest augeri vel minui divina essentia, ita nec divina scientia; et tamen conceditur posse scire quod non scit, et posse non scire quod scit; quia posset aliquid esse subjec