comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UELORIGINE ACTIBOS QUE GENTIS ROMANO¬
Figilantiae urãe nobilissime frater uigili
gratias refero quod melonga pertempo¬
ra dormientem ur̃is tandem in terroga¬
tionibus excitastis. Dõmagno gratias
qui uos ita fecit sollicitos. ut non solum
uobis tantum quantum & aliis ugiletis macie
uirtuts & meriti Vis enim praes entis mundi aerũ¬
nas cognoscere: aut quando coepit uel quid adnos
us que perpessus est edoceri Ad dis praeterea ut
tibi quomodo romana res publica coepit & tenuit.
totumq pene mundum sub egit. & hactenus uel
imaginarse teneat exdictis maiorum flos cula car¬
pens breuiter referã. uel &iam quo modo regum
series a romulo & deinceps ab augusto octauia no
inaugustum uenerit iustinianum quãuis simpli¬
citer meo tamen tibi eloquio pandam Lic& nec
conuersationi meae quod ammones conuenire po¬
test nec peritiȩ tamen ne amici petitionibus obuiem:
quo quomodo ualuimus latesparsa collegimus. Et
prius ab auctoritate diuinarũ scripturarũ cui& in ser¬

Expanded text:
EL ORIGINE ACTIBVSQVE GENTIS ROMANOVigilantiae vestrae, nobilissime frater Vigili, gratias refero, quod me longo per tempore dormientem vestris tandem interrogationibus excitastis. deo magno gratias, qui vos ita fecit sollicitos, ut non solum vobis tantum. quantum et aliis vigiletis. mactae virtutis et meriti. vis enim praesentis mundi erumnas cognuscere aut quando coepit vel quid ad nos usque perpessus est, edoceri. addes praeterea, ut tibi, quomodo Romana res publica coepit et tenuit totumque pene mundum subegit et hactenus vel imaginariae teneat, ex dictis maiorum floscula carpens breviter referam: vel etiam quomodo regum series a Romulo et deinceps ab Augusto Octaviano in Augustum venerit Iustinianum, quamvis simpliciter, meo tamen tibi eloquio pandam. licet nec conversationi meae quod ammones convenire potest nec peritiae, tamen, ne amici petitionibus obviemus, quoquo modo valuimus, late sparsa collegimus. et prius ab auctoritate divinarum scripturarum, cui et inser
Abbreviated transcription (Latin):
mestũdiũ habere non denego. Itadoctorẽ
dicere non presumo Illud propheticũ
m&uens pec catori autem dixit ds̃ qua¬
retue narras iustitias meas & ad sumis testa men¬
tũ meũ ꝑ ostuum. Seddũte inter alios reueren¬
tissimos cocpiscopostuos ꝑ uenisse usq conslantino¬
polim peregrinȩ pro uintie coegiss& utilitatis & euu
litatis affectus : in notitiã conloquiũq ꝑuenimus
Tuautẽ moretuo illo nihilante quȩ sugti quam siquis ess&¬
a qui inter grecos diuinorũ lbrorũ sdidio intellegen¬
tiaq flagrar& Adhȩc ego respondi uicissene quen¬
da paulũ nomine persam genere qui apud syrorũ
scolas inmisibiurbe ess& edoctus pbi diuinalex ꝑ
magistros pubblicos sicur apudnos in mundanis
stulus gram matica & r&horiea oreline acregularis¬
ter traditur : Tunc diu quȩsitus siquid ex euis dicti
haberem : Dixi colligisseme regulas quas dam
quibus ille discipulorũ animos diuinarum scriptu¬
rarũ suꝑ ficie ãstructos prius quam expositionis

Expanded text:
me studium habere non denego, ita doctorem dicere non praesumo; illud propheticum metuens: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? Sed dum te inter alios reverendissimos coepiscopos tuos usque ad Constantinopolim peregrinae provinciae coegisset utilitas, ex civitatis affectu in notitiam colloquiumque pervenimus. Tu autem more illo tuo nihil ante quaesisti, quam si quis esset inter Graecos, qui divinorum librorum studio intelligentiaque flagraret. Ad haec ego respondi, vidisse me quemdam Paulum nomine, Persam genere, qui in Syrorum schola in Nisibi urbe est edoctus, ubi divina lex per magistros publicos, sicut apud nos in mundanis studiis grammatica et rhetorica, ordine ac regulariter traditur. Tunc diu quaesitus, si quid ex ejus dictis haberem, dixi quod legissem regulas quasdam quibus ille discipulorum animos, divinarum Scripturarum superficie instructos, prius quam expositionis
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudinem remouens. uite nr̃ae
negotia in ueritate constituit. & abiecto
fallendi affectu. simplicitatem loquendi p̃¬
scribit. ut quod est esse. quod non est
non esse dicamus
UNC est enim sermo noster. est
est. non. non. cum gemina ueritate cor¬
dis et oris affirmamus uel negamus.
tem pro dente. Ego autem
UA. iudei modum excedebant in
uindicta. ideo concessum est eis. ut
si omn̾ino condonare nollent malefacli¬

Expanded text:
consuetudinem removens, vitae nostrae negotia in veritate constituit, et abjecto fallendi affectu, simplicitatem loquendi praescribit ut, quod est, esse, quod non est, non esse dicamus. Tunc est enim sermo noster: Est, est; non, non, cum gemina veritate cordis et oris affirmamus vel negamus. tem pro dente. Ego autem Quia Judaei modum excedebant in vindicta, ideo concessum est eis, ut si omnino condonare nollent malefac
Abbreviated transcription (Latin):
ui cuius uocati:¬
o ad dm̃ ex pu ̃¬
blicanis acꝰtib
fuit. euangłiũ
ebreo sermone
in iudea primus
scripsit. duorum in generatione xp̃i prin¬
cipia presumens. unius cuius prima cir¬
cumcisio in carne. alterius cuius scđm cor
electio fuit. Sicq quaterdenario nume¬
ro triformiter posito: principium a creden¬
di fide in electianis teninis narritane. &.

Expanded text:
 cujus vocatio ad Deum ex publicanis actibus fuit, Evangelium Hebraeo sermone in Judaea primus scripsit, duorum in generatione Christi principia praesumens: unius, cujus prima circumcisio in carne; alterius, cujus secundum electio fuit. Sicque quaterdenario numero triformiter posito, principium a credendi fide in electionis tempus por
Abbreviated transcription (Latin):
GLPIO
ERAI.
UERBU.
Et uerbum erat apud
dm̃. et ds̃ erat uerbum
Hoc erat in principio a¬
pud dm̃. U erbum idest
Sapientia nata. disponens
omnia: erat in principio
rerum scilicet creandarũ.
antequam aliquid fieret.
In hoc uidelicet eternali.¬
ter erat uerbum. ut eẽt
principium. idest origo &
causa futurorum. quod
quidemi ipsum de semet¬
ipso ait. Ego principiũ.
qui et loquor uobis Ac
si dicat. Ego sum illa suꝑ¬
na sapientia. in cuius dis¬
positione omnia prius con¬
duntur mente. quam
compleantur oꝑe. Unde
et scriptum est. Qui fe¬
cit que futura sunt. Et
alibi. Omiia in sapienti.¬
a fecisti. Hoc autem uer¬
bum a quo natum sit.
idest cuius sapientia sit.
det̾minat eugłista dicens.¬

Expanded text:
pio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Verbum, id est sapientia nata, disponens omnia, erat in principio, rerum scilicet creandarum, antequam aliquid fieret. In hoc videlicet aeternaliter erat Verbum, ut esset principium, id est origo et causa futurorum; quod quidem ipsum de semetipso ait: Ego principium, qui et loquor vobis . Ac si dicat: Ego sum illa superna sapientia, in cujus dispositione omnia prius conduntur mente, quam compleantur opere. Unde et scriptum est: Qui fecit quae futura sunt. Et alibi: Omnia in sapientia fecisti . Hoc autem Verbum a quo natum sit, id est cujus sapientia sit, determinat Evangelista, dicen
Abbreviated transcription (Latin):
CUM. TRAN STRET
inde ir̃c: uidit hominem
sedentem ad theloneum
matheum nomine. et ait
illi. Sequere me. Et surgens relictis
omnib secutus est eum. Beda in marcũ.
Nelos grece. latine uectigal nomi¬
natlipd. Ad theloneum. id est
dus

Expanded text:
transiret inde Jesus, vidit hominem sedentem ad telonium, Matthaeum nomine, et ait illi: Sequere me, et surgens, relictis omnibus, secutus est eum. BEDA in Marcum.  Telos Graece, Latine vectigal nominatur. Ad telonium, id est dis
Abbreviated transcription (Latin):
Liȩ essentiȩ uel substantiȩ capi Ta pł. nͦ¬
unt accidentia. quib in eis fiat mutatio:
non est diuersa substantia. quia hec non
scdm substantiam dicuntur. sed scdmi rela¬
tiuuor. Quod tamen relatiuum non est
accidens. quia non est mutabile. Ideo

Expanded text:
liae essentiae vel substantiae capiunt accidentia, quibus in eis fiat mutatio, non est diversa substantia, quia haec non secundum substantiam dicuntur, sed secundum relativum. Quod tamen relativum non est accidens, quia non est mutabile. » Idem
Abbreviated transcription (Latin):
& finem. aꝑit loħes dicens. Hec autem
scripta sunt ut credatis quia iãc est xp̃c¬
filius di: & ut credentes uitam habeatis
in nomine eius. Finis enĩ idest finalis
causa euangłii est sane credere. ꝑfecte di¬
ligere. sacramentis insigniri. & horũ triũ
finalis causa est uita eterna. Ad hec qͥppe
adipiscenda fuit intentio euangelica pre¬
dicare et sribere
ync de excellentia & differentia euan¬
gelii dicamus. Augustinꝰ de concordia
tates. euangelium merito excellit. Quod
enĩ lex & propħe futurum prenuntiauert̃.
hoc redditum atq completũ in euangelio
demonstratur. Ex libro differentia

Expanded text:
em scripta sunt, ut credatis quia Jesus est Filius Dei, et ut credentes vitam habeatis in nomine ejus . Finis enim id est finalis causa Evangelii est sane credere, perfecte diligere, sacramentis insigniri; et horum trium finalis causa est vita aeterna. Ad haec quippe adipiscenda fuit intentio evangelica praedicare et scribere. Nunc de excellentia et differentia Evangelii dicamus. Augustinus de concordiactoritates Evangelium merito excellit. Quod enim lex de prophetae futurum praenuntiaverunt, hoc redditum atque completum in Evangelio demonstratur. Ex lib. Differentia
Abbreviated transcription (Latin):
CEL¬
LEN¬
TI A
& differentia ipsius ad legem̃. de figuris
euangłistarum. & eoꝵ modo scribendi.
de materia euangelii. intentione. fine. &
ad quas partes philosophiȩ spectet: dictat
ratio prescribere.
Ateria euangłii sunt. sc̃e triuitatis

Expanded text:
cellentia et differentia ipsius ad legem, de figuris evangelistarum et eorum modo scribendi, de materia Evangelii, intentione, fine et ad quas partes philosophiae spectet, dictat ratio praescribere. Materia Evangelii sunt sanctae Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
urta hebreos n̾ inter apoc̾fas s int̾ eccliasticaᷤ
numerandũ historias. Nam & ipsi saerȩ sepͥturȩ
int̾preti iheronimo uisum ẽ exeo pleraq testi¬
monia usurpare. & ipsum in latinũ gcum q
sermonẽ transferre. Falsa uͦ eugłia lucas insua
p̾fatione refellit

Expanded text:
raei, non inter apocryphas, sed inter ecclesiasticas numerandum historias: nam ipsi sacrae Scripturae interpreti Hieronymo visum est ex eo et pleraque testimonia sumere, et ipsum in Latinum Graecumque sermonem transferre. Falsa vero Evangelia Lucas in sua praefatione refellit.
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor euange¬
listarum dictis
euangelium claro
studio composuit
am moriiys alex¬
andrinus. qui ca¬
nonum quoq euan¬
gelii fertur inuentor. Hoc eusebius

Expanded text:
quatuor evangelistarum dictis Evangelium, claro studio composuit Ammonius Alexandrinus, qui canonum quoque Evangelii fertur inventor. Hoc Eusebius
Abbreviated transcription (Latin):
dicam tibi. Futurum est enim. ut
herodes querat puerum ad ꝑdendũ ei
Ota quod angelus Hy larius
cum mariae desponsate uirginita¬
tem commendaret. diait ad ios eph
oli timere accipere mariam coniuigẽ¬

Expanded text:
dicam tibi. Futurum est enim, ut Herodes quaerat puerum ad perdendum eum. Nota quod angelus cum Mariae desponsatae virginitatem commendaret, dixit ad Joseph: oli timere accipere Mariam conjuge
Abbreviated transcription (Latin):
e predictis & quam plurib alii
sc̃oꝵ patrum sanccitis. sunt qui
dicunt patris nomine designari.
diuine maiestatis potentiam: qua
quecumq uelit efficere possit. Non enim
potest in iusta facere d̾s. quia ipse sũma &¬
iustitia & bonitas est. Bilii uͭ seu uerbi
uocabulo. sentiunt significari sapientiã
dĩ. qua sic cuncta discernere ualet. ut in
nullo penitus decipi queat. Appellati¬
one autem sp̃s sc̃i ipsa dĩ caritas uel be¬
nignitas intelligitur. qua scilicet om¬
nia uult optime fieri ac disponi. Est
itaq descriptio summi boni cuiu

Expanded text:
 praedictis et quampluribus aliis sanctorum Patrum sancitis, sunt qui dicunt Patris nomine designari divinae majestatis potentiam, qua quaecunque velit efficere, possit. Non enim potest injusta facere Deus, quia ipse summa justitia et bonitas est. Filii vero seu verbi vocabulo sentiunt significari sapientiam Dei, qua sic cuncta discernere valet, ut in nullo penitus decipi queat. Appellatione autem Spiritus sancti ipsa Dei charitas vel benignitas intelligitur, qua scilicet omnia vult optime fieri ac disponi. Est itaque descriptio summi boni, cuju
Abbreviated transcription (Latin):
Icit iacob Infirmatur quis in uobis.
inducat presbiteros eccłe. & orent
suꝑ ipsum. unguentes eum oleo in no¬
mine dñi. Et si in peccatis sit: dimit¬
tentur ei. Unde pacet ab ipsis apostolis
hunc sc̃ȩ eccłe morem ẽẽ contraditum.
ut pontificali benedictione consecrato
oleo ꝑungantur egroti.
Txbilis itaq unctio sacramentum
est : Res uͦ sacramenti remissio. que
sp̃uali unctione gr̃e confertur anime.

Expanded text:
irmatur quis in vobis? inducat presbyteros Ecclesiae, et orent super ipsum, ungentes eum oleo in nomine Domini: et si in peccatis sit, dimittentur ei . Unde patet ab ipsis apostolis hunc sanctae Ecclesiae morem esse contraditum, ut pontificali benedictione consecrato oleo perungantur aegroti. Visibilis itaque unctio, sacramentum est; res vero sacramenti, remissio, quae spirituali unctione gratiae confertur animae.
Abbreviated transcription (Latin):
CUM CONSUMMASSET
IH̃C PRECIGIENS DYODECIM
DISCIPULIS SUIS. TRANSIIT IN DE
ut doceret et predicaret in ciuitatibus
eorum. Ciuitates discipulorũ dicit.
in quib erant uel nati uel eruditi. Predi¬
cans itaq uideis. non samaritanis noN
gentib. fecit quod docuerat. ut sedm̃ ꝓ
missa prius offeratuꝵ iudeis salutis
ISuntes autem discipuli predica¬
bant ut penitentiam agerent. et
demonia multa eiciebant. ꝙ ungebant

Expanded text:
cum consummasset Jesus praecipiens duodecim discipulis suis, transiit inde, ut doceret et praedicaret in civitatibus eorum. Civitates discipulorum dicit, in quibus erant vel nati vel eruditi. Praedicans itaque Judaeis, non Samaritanis, non gentibus, fecit quod docuerat, ut secundum promissa prius offeratur Judaeis salutis xeuntes autem discipuli, praedicabant ut poenitentiam agerent: et daemon
Abbreviated transcription (Latin):
uirta hebreos ñ inter a poc̾fas s int̾ eccliasticaᷤ
numerandũ historias. Nam & ipsi saerȩ sepͥturȩ
int̾preti iheronimo uisum ẽ ex eo pleraq testi¬
monia usurpare. & ipsum in latinũ gcum q
sermonẽ transferre. Falsa uͦ eugłia lucas insua
p̾fatione refellit

Expanded text:
i, non inter apocryphas, sed inter ecclesiasticas numerandum historias: nam ipsi sacrae Scripturae interpreti Hieronymo visum est ex eo et pleraque testimonia sumere, et ipsum in Latinum Graecumque sermonem transferre. Falsa vero Evangelia Lucas in sua praefatione refellit
Abbreviated transcription (Latin):
Uredis inqͥt
in dm̃ patrẽ
om̃i potentem:
In dõ natura in¬
nascibilis. in pa¬
tre ingeniti ue¬
ritas. in om̃ipo¬
tente plenicudo
uirtutis osten¬
dit᷑. Est nãq ꝑ
ingenitam
deitatem
om̃ipo¬
tens.
⁊ per
omnipo¬
tentiam
pater.

Expanded text:
redis, inquit, in Deum Patrem omnipotentem. In Deo natura innascibilis, in Patre ingeniti ueritas, in omnipotente plenitudo uirtutis ostenditur. Est namque per ingenitam deitatem omnipotens et per omnipotentiam Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
o ad dm̃ ex pu¬
blicanis actib
fuit. euangłiũ
ebreo sermone
in iudea primus
scripsit. duorum in generatione xp̃i prin¬
cipia presumens. unius cuius prima cir¬
cumcisio in carne. alterius cuius scđm cor di¬
electio fuit. Sicq quaterdenario nume

Expanded text:
o ad Deum ex publicanis actibus fuit, Evangelium Hebraeo sermone in Judaea primus scripsit, duorum in generatione Christi principia praesumens: unius, cujus prima circumcisio in carne; alterius, cujus secundum cor electio fuit. Sicque quaterdenario nume
Abbreviated transcription (Latin):
Ssignata precursoris natiuitate qͥ
prius nascitur. prius predicat prius
moritur. apte subiungitur saluatoris
generatio. et natiuitas scdm carnem.¬
diuini¬
tatis autem generatione. dicit ysa
Generationem eius quis enarra¬
bit¬
DBER. GENERATIONIS. IÑU

Expanded text:
ssignata praecursoris nativitate, qui prius nascitur, prius praedicat, prius moritur, apte subjungitur Salvatoris generatio et nativitas secundum carnemdivinitatis autem generatione dicit Isaias: Generationem ejus quis enarrabitiber generationis Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
Nter legem et
euangelium hoc interest: quod in lege lit¬
tera. in euangelio gr̃a. Illa habuit umbrã
ista imaginem. Illa data est ꝓpt̾ transgreᷤᷤ.¬
sionem. ista ꝓpter iustificationem. Ila
ignoranti demonstrat peccatum. ista
agnitum iuuat ut uitetur. Illa flagi¬
stiis

Expanded text:
nter legem et euangelium hoc interest, quod in lege littera, in euangelio gratia. Illa habuit umbram, ista imaginem. Illa data est propter transgressionem, ista propter iustificationem. Illa ignoranti demonstrat peccatum, ista agnitum adiuuat, ut uitetur. Illa flagitiis
Abbreviated transcription (Latin):
dictis Au̾G. ex decalogi expositione
Adotificatio nulla diuina & uera est:
nisi a sp̃u sc̃o. Non enim frustra dicitur
proprie sp̃s sc̃s. cum sit et pater sc̃s et
filius sc̃s. Nomen proprium hoc sp̃s acce¬
pit. ut tertia in trinitate ꝑsona sp̃s sẽs

Expanded text:
dictis Augustini ex Decalogi expositione: « Sanctificatio nulla divina et vera est, nisi a Spiritu sancto. Non enim frustra dicitur proprie Spiritus sanctus, cum sit et Pater sanctus, et Filius sanctus. Nomen proprium hoc Spiritus accepit, ut tertia in Trinitate persona Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ separari omnino non possunt. Sol
splendor calor. Tria etiam habet ignis
indiuisibilia. motum. lucem. et feruoreo
Si gͦ creaturam heretice diuidere non
potes: quomodo poteris diuidere creato¬
rem: In psalmo habes. Uerbo dñ cȩli fir¬
mati sunt. et sp̃u oris eius omnis uirtꝰ
eorum. Item contra arriuoy
Ntelligamus dm̃ quantum possumus
sine qualitate bonum. sine quantitate ma¬
gnum: sine indigentia creatorem. sine si
tempore sempiternum. sine cõmutatione
sui mutabilia facientem nichil patientẽ
Quod si quis ita dm̃ cogitat. & nondum
potest inuenire quid sit tamen pie caueat
quantum potest aliquid sentire de illo.
quod non sit

Expanded text:
quae separari omnino non possunt, sol, splendor, calor. Tria etiam habet ignis indivisibilia, motum, lucem et fervorem. Si ergo creaturam haeretice dividere non potes, quomodo poteris dividere Creatorem? in Psalmo habes: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Idem contra Arium: « Intelligamus Deum quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia Creatorem, sine sittempore sempiternum, sine commutatione sui mutabilia facientem, nihil patientem. Quod si quis ita Deum cogitat, et nondum potest invenire quid sit, tamen pie caveat, quantum potest, aliquid sentire de illo quod non sit
Abbreviated transcription (Latin):
ENS. et amor & notitia eius. tria
sunt. Et hec tria unum sunt. Et eum
ꝑfecta sunt: equalia sunt. Nec amor
et cognitio tanquam in subiecto insunt
menti. sed substantialiter etiam ista suns
sicut et mens. quia mens cum se totam
nouit ꝑfecte nouit: & cum se perfecte
amat. per totum eius est amor eius
Idem in sermone de scͥpt᷑is uet̾ib ⁊

Expanded text:
ens et amor et notitia ejus tria sunt. Et haec tria unum sunt. Et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Nec amor et notitia seu cognitio tanquam in subjecto insunt menti, sed substantialiter etiam ista sunt sicut et mens, quia mens cum se totam novit, perfecte novit; et cum se perfecte amat, per totum ejus est amor ejus. » Idem in sermone de scripturis veterib
Abbreviated transcription (Latin):
Icut solum patrem semꝑ & sine uutio in¬
genitum nouimus. ita filium semꝑ et
sine initio ex patre genitum confitemur.
Nec aliud facit diuisionem ꝑsonarum:
nisi quod pater ingenitus est filius ge¬
nitus. ille pater. iste filius. Idem libro
cedere. quod apłs ait. Nisit ds̃ sp̃m filii
sui in corda nr̃a. Et cum resurrexisset &
apparuisset discipulis. insufflauit et di
ne uel duos patres in illa trinitate. uel
duos qui non sunt de alio quispiam suspi¬
nomine sapientiȩ cum sit et sp̃s sẽs et
pater sapientia. ita sp̃s sc̃s proprie nun¬
cupatur uocabulo caritatis. cum sit pa¬
ter & filius caritas. Rectissime sp̃s sc̃s uo¬

Expanded text:
icut solum Patrem semper et Sine initio ingenitum novimus, ita Filium semper et sine initio ex Patre genitum confitemur. Nec aliud facit divisionem personarum, nisi quod Pater ingenitus est, Filius genitus; ille Pater, iste Filius. » Idem, libcedere, quod Apostolus ait: Misit Deus spiritum Filii sui in corda nostra . Et cum resurrexisset et apparuisset discipulis, insufflavit et aitne vel duos patres in illa Trinitate, vel duos qui non sunt de alio, quispiam suspinomine sapientiae, cum sit et Spiritus sanctus et Pater sapientia, ita Spiritus sanctus proprie nuncupatur vocabulo charitatis, cum sit Pater et Filius charitas. Rectissime Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine non teneri.
ota quia uiso miraculo de captura
piscium. tanquam firmius credenteᷤ
qui uocabantur. non solum retib. sed &
omnib relictis secuti sunt iũm ad pex¬
manendum cum illo. Naues autem
iccirco subduxerunt ad terram. licet
non postea redituri ad propria. ut sic
cautius seruarentur ad usum. quousq
in alicuius possessionem transirent. De¬
cebat enim apłos quos ds̃ formã uere
religionis toti mundo constituebat.
non suꝑbe non minus caute mundum
contemnere. quod legimus philosophoᷤᷤ
fecisse. Crathes enim thebanus ut
ait ieronimus ad iouinianum. proiecto
in mare non paruo auri pondere. abite
inquit pessum male cupiditates ẜgo
uos mergam. ne ipse mergar a uobis.

Expanded text:
consuetudine non teneri. consuetudine non teneri. Nota quia viso miraculo de captura piscium, tanquam firmius credentes, qui vocabantur, non solum retibus, sed et omnibus relictis, secuti sunt Jesum ad permanendum cum illo. Naves autem idcirco subduxerunt ad terram, licet non postea redituri ad propria, ut sic cautius servarentur ad usum, quousque in alicujus possessionem transirent. Decebat enim apostolos, quos Deus formam verae religionis toti mundo constituebat, non superbe, non minus caute mundum contemnere, quod legimus philosophos fecisse. Crates enim Thebanus, ut ait Hieronymus ad Jovinianum, projecto in mare non parvo auri pondere: Abite, inquit, pessum, malae cupiditates; ego vos mergam, ne ipse mergar a vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
actione. tunentes non posse pati regimen
eorum. & tainen eos maxime honorant.
licet ab eis morib & factis dissentiant.
Honorificentiam significauit petrus.
cadens ad pedes dñi. Mores autem
dissimiles. in eo quod ait. exi a me qui¬
a homo peccator sum dñe. Dñs tamen
non recessit ab eo. quod significat sp̃ua¬
les uiros non debere commoueri pecca¬
tis turbarum. ut deserant munus
eris capiens. Carnales confortandi
sunt a sp̃ualib. ne de conscientia cul¬
pe sue timentes. et alioꝵ innocentia
stupentes. sc̃itatis iter formident ag¬
gredi. Quod autem sequitur ex hoc
iam homines eris capiens. ad petrum
specialiter ꝑtinet. cui dñs exponit
quod captura piscium significabat cap¬
turam hominum per eum. A x xiii.
t. crediderunt in eum discipuli
T.subductis ad terram nauib. Reli¬
ctis omnib secuti sunt illum. Gr
chil amare studuerunt Hylariuᷤᷤ
This docemuꝵ xp̃m sequi. & secula¬
ris uite sollicitudine ac paterne domꝰ

Expanded text:
actione, timentes non posse pati regimen actione, timentes non posse pati regimen eorum: et tamen eos maxime honorant, licet ab eis moribus et factis dissentiant. Honorificentiam significavit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem dissimiles in eo quod ait: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Dominus tamen non recessit ab eo: quod significat, spirituales viros non debere commovere movere peccatis turbarum, ut deserant munus mines eris capiens. Carnales confortandi sunt a spiritualibus, ne de conscientia culpae suae timentes, et aliorum innocentiam stupentes sanctitatis iter formident aggredi. Quod autem sequitur: Ex hoc jam homines eris capiens, ad Petrum specialiter pertinet, cui Dominus exponit, quod captura piscium significabat capturam hominum per eum. A. 18X Et crediderunt in eum discipuli Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt illum. GRhil amare studuerunt. In his docemur Christum sequi, et saecularis vitae sollicitudine, ac paternae domus
Abbreviated transcription (Latin):
pisces nequissimi. & anamas et saphi.¬
ra. et multi alii abierunt retro. ante¬
quam barnabas et paulus ad gentiũ
apostolatum fuissent segregati. Et
uenerunt et impleuerunt ambas na¬
uiculas. ita ut pene mergerentur.
Hec impletio. usq in finem scłi
crescit. Merguntur. hoc est in sub¬
mersione premuntur. non enim sunt
submerse sed periclitate. Unde apłs
In nouissimis dieb erunt tempora pe-¬
riculosa. et homines seipsos amantes.
Mergi ergo naues. est homines in se¬
culum relabi. quos petrus adbuc in in¬
firmitate positus demonstrat his uer¬
UOD. cum uideret symonpetrus. ꝓ.
cidit ad genua iũu dicens. Exi a me
quia homo peccator sum dñe. Stupor
enim circumdederat eum. et omnes
qui cum illo erant in captura piscium
quam cȩperant. Similiter autem ia¬
cobum et iohannem filios zebedei. qui
erant socii symonis. Carnales in ec¬
clesia regimen sp̃ualium in quib maxi.
me xp̃i ꝑsona eminet. a se quodammo¬
do repellunt. non lingua sed morib &

Expanded text:
pisces nequissimi, et Ananias et Saphira, et multi alii abierunt retro antequam Barnabas et Paulus ad gentium apostolatum fuissent segregati. « Et venerunt et impleverunt ambas naviculas. ita ut pene mergerentur. » Haec impletio usque in in finem saeculi crescit. Merguntur, hoc est in submersione premuntur. Non enim sunt submersae, sed periclitatae. Unde Apostolus: « In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et homines seipsos amantes . » Mergi ergo naves est homines in saeculum relabi, quos Petrus adhuc in infirmitate positus demonstrat his veruod cum videret Simon Petrus, ocidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo peccator sum, Domine. Stupor enim circumdederat eum, et omnes qui cum illo erant, in captura piscium, quam coeperant. Similiter autem Jacobum et Joannem filios Zebedaei, qui erant socii Simonis. Carnales in Ecclesia, regimen spiritualium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt, non lingua, sed moribus et
Abbreviated transcription (Latin):
id quod bonum est nobis etiam bonum
uideatur. Assecutum quidem se non
pauca dicit. sed omnia. idest multa. de
quib quȩ ad fidem legentium confrꝵ¬
mandam crederet idonea scripsit. The¬
ophilus interpretatuꝵ amans dm̃. uel
amatus a dõ. Quisquis gͦ amat dm̃. si¬
ue a dõ se desiderat amari: obediat eugło
tanꝙͣ sibi scripto. Heretici noua promit¬
tunt. sed theophilo uerborum de quib
eruditus est ueritas exprimenda pro¬
MIT T I T URI

Expanded text:
id quod bonum est, nobis etiam bonum id quod bonum est, nobis etiam bonum videatur. Assecutum quidem se non pauca dicit, sed omnia, id est multa, de quibus, quae ad fidem legentium confirmandam crederet, idonea scripsit. Theophilus interpretatur amans Deum, vel amatus a Deo. Quisquis ergo amat Deum, sive à Deo se desiderat amari, obediat Evangelio tanquam sibi scripto. Haeretici nova promittunt, sed Theophilo verborum, de quibus eruditus est, veritas exprimenda promittitur.
Abbreviated transcription (Latin):
es ueritatem.
ULt non tam numerositate quam
heresum diuersitate ut basilides et
apelles temeraria presumptione conati
sunt scribere de reb nr̃e salutis. quȩ in
nobis a dõ completȩ sunt & redundant.
Quod redundat nulli deficit. & de com¬
pleto nemo cdubitat. cum fidem esfectuᷤ
astruat. Itaq completum euangelium
redundat. ꝑ uniuersum mundum men¬
tes fidelium rigans et confirman.
Conatur autem qui incipit nec ꝑficit.
qui suis uirib non gr̃e dĩ quȩ irrigat
confidit. Non conatur. qui diuino sp̃u
res & dicta ministrante cepta complet.
¶ui ab initio tam corporeo quam mentiꝰ
intuitu. uiderunt Res factas a dño. et
ministri fuerunt sermonis. uerbo et exem¬
plo docendo: tradiderunt nobis.Bed a.¬
ON. solum marcus & lucas auditu
didicerunt quȩ scriberent. sed etiã
iohes et matheus. multa de infantia. pu-¬
eritia. genealogia saluatoris aliis nar¬
uisum est inquit michi scribere. sp̃u sc̃o
scilicet instigante cuius gr̃a gerituꝵ. ut

Expanded text:
es, veritatem. Multi non tam numerositate quam haeresum diversitate, ut Basilides et Apelles, temeraria praesumptione conati sunt scribere de rebus nostrae salutis, quae in nobis a Deo completae sunt et redundant. Quod redundat, nulli deficit; et de completo nemo dubitat, cum fidem effectus astruat. Itaque completum Evangelium redundat per universum mundum, mentes fidelium rigans et confirmans. Conatur autem, qui incipit nec perficit, qui suis viribus, non gratiae Dei, quae irrigat, confidit. Non conatur, qui divino Spiritu res et dicta ministrante coepta complet. Qui ab initio tam corporeo quam mentis intuitu viderunt res factas à Domino, et ministri fuerunt sermonis verbo et exemplo, docendo tradiderunt nobis. Non solum Marcus et Lucas auditu didicerunt quae scriberent, sed etiam Joannes et Matthaeus multa de infantia, pueritia, genealogia Salvatoris aliis narsum est et mihi scribere, Spiritu sancto instigante, cujus gratia geritur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia unus est. In quo euangelio utile
est desiderantibus dm̃ sic prima uel me¬
dia uel perfecta cognoscere. ut & uo¬
lectionem dĩ in carne nascentis per uni¬
uersa legentes intelligant. atque id
in eo in quo apprehensi sunt & apprehen

Expanded text:
carnis. Igitur in Evangelio perutile est desiderantibus Deum, sic prima vel media vel perfecta cognoscere, ut lectionem Dei in carne nascentis per universa legentes intelligant, atque in eo id, in quo apprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
thamar. Phares autẽ ge¬
nuit efrom: esrom autem
genuit arã. Arã autẽ ge¬
nuit aminadab amina¬
dab autẽ genuit naasson
Naasson autẽ genuit sal¬
mon: salion autẽ genu¬
it boor de rachab. Booz
autẽ genuit obed exruth:
obed autẽ genuit iesse.
Iesse autẽ genuit dauid
regẽ: dauid autẽ rex ge¬
nuit salomonẽ ex ca que
fuit urię. Salomon autẽ

Expanded text:
Phares autem genuit Esron. Esron autem genuit Aram. Aram autem genuit Aminadab. Aminadab autem genuit Naasson. Naasson autem genuit Salmon. Salmon autem genuit Booz de Rahab. Booz autem genuit Obed ex Ruth. Obed autem genuit Jesse. Jesse autem genuit David regem. David autem rex genuit Salomonem ex ea quae fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ouum opus me facere cogis
ex uetere. ut post exem¬
plaria scripturarum toto
orbe dispersa quasi qui-¬
dam arbiter sedeam. &
quia inter se uariant: quȩ sint illa que
cum greca consentiant ueritate discer¬
nam. Pius labor. sed periculosa prae¬
sumptio: iudicare de ceteris ipsum ab
omnibus iudicandum. senis mutare
linguam. & canescentẽ mundum ad

Expanded text:
ovum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad
Abbreviated transcription (Latin):
re instrumento post septuaginta int̾¬
pretes emendare quid licuit. nec in no¬
uo profuit emendasse: cum multarũ
gentium linguis scriptura ante trans¬
lata doceat falsa ẽẽ que addita sunt
Igit᷑ hec presens p̃fatiuncula pollicet᷑
quattuor tantum euangelia quorum
ordo iste est: Matheus. marcus. lucas.
lohannes. codicum grecorum emenda¬
ta collectione sed & ueterũ. Quȩ ne
multum a lectionis latine consuetudi¬
ne discreparent: Ita calamo imperaui¬
mus ut his tantum que sensum uideban¬
tur mutare correctis. reliqua manere
pateremur ut fuerant. Canones quoq
quos eusebius cesariensis ep̃s alexandri¬
num secutus ammonium in decẽ nume¬
ros ordinauit. sicut in greco habentur
expressimus. Quod si quis de curiosis
uoluerit nosse quȩ in euangeliis uel ea¬
dem uel uicina uel sola sint : eorum
distinctione cognoscet. Magnus siqui¬
dem hic in nr̃is codicibꝰ error moleuit
dum quod in eadem re alius euange¬

Expanded text:
ri Instrumento post Septuaginta Interri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evange
Abbreviated transcription (Latin):
tas requirenda ẽ de pluribus. cur
non ad grecam originem reuerten¬
tes ea quȩ uel a uitiosis interp̾tibus
male edita uel a presumptoribꝰ im¬
peritis emendata ꝑuersius uel a li¬
brariis dormitantibꝰ aut addita aut
mutata sunt. corrigimus: Heque
uero ego de uetere disputo testam̃to.
quod a septuaginta senioribꝰ in gre¬
cam lingua uersum. tertio gradu
ad nos usque peruenit. Non quero
quid aquila. quid simmachus sapiaNt.
quare theodotion inter nouos & ueteres
medius incedat. Sit illa uera int̾preta¬
tio quam apłi probauerunt. De nouo
nunc loquor testamento. qđ grecum ẽẽ
non dubium est. excepto apło matheo
qui primus in iudea euangeliũ xp̃i
hebraicis litteris edidit. Hoc certe qđ
in nr̃o sermone discordat. & diuersos
riuulorum tramites ducit: uno de
fonte querendum est. Pret̃mitto ros
codices quos a luciano & esicio nuncu¬
patos paucorum hominũ asserit ꝑuer¬
sa contentio. quibus utiq nec in uete¬

Expanded text:
tas est quaerenda de pluribus: cur tas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in vete
Abbreviated transcription (Latin):
ouum opus me facere cogis
ex uetere. ut post exem¬
plaria scripturarum toto
orbe dispersa quasi qui-¬
dam arbiter sedeam. &
quia inter se uariant: quȩ sint illa quȩ
cum greca consentiant ueritate discer¬
nam. Pius labor. sed periculosa prae¬
sumptio: iudicare de ceteris ipsum ab
omnibus iudicandum. senis mutare
linguam. & canescentẽ mundum ad
initia retrahere paruulorum. Quis
enim doctus pariter uel indoctus
cum in manus uolumen assumpserit
& a saluia quam semel inbibit uide¬
rit discrepare quod lectitat. non statĩ
erumpat in uocem. me falsarium. me
clamans esse sacrilegum. qui audeã
aliquid in ueteribus libris addere
mutare. corrigere: Aduersus quã
inuidiam duplex causa me consolat᷑.
quod & tu qui summus sacerdos es fi¬
eri iubes. & uerum non eẽ quod uari¬
at etiam maledicorũ testimonio cõ¬
probatur. Si enim latinis exemplari¬
bus fides est adhibenda: responde¬
ant quibus. Tot sunt exemplari a
pene quot codices. Sin autem ueri¬

Expanded text:
ovum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veri
Abbreviated transcription (Latin):
Reducunt quippe semꝑ admemoriam qui sint &unde uene¬
rint i exradice fragilis & peccatoris hominis. neuidelic&
ex accepto caelestis gratiae dono extollantur: Hlinc iete¬
chi hel sepe contuens caelestia mysteria filius hominis uocatus
Et abra ham loquar ad dñm meũ cum simpuluis &cinis Et psal¬
mista Memento dñe quia puluis sumus. Beneaũt iste lapis.¬

Expanded text:
Reducunt semper ad memoriam qui sint et unde veneReducunt semper ad memoriam qui sint et unde venerint, scilicet ex radice fragilis et peccatoris hominis, ne videlicet ex accepto coelestis gratiae dono extollantur. Hinc Ezechiel saepe contuens coelestia mysteria, filius hominis vocatur; et Abraham: Loquar ad Dominum meum cum sim pulvis et cinis . Et Psalmista: Memento, Domine, quia pulvis sumus, homo si
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m sibi rapiunt qui : lapisptiosus Et sicut dñs designatur ꝑ hanc
lapidem ita & electi quorumfides nũ quã marcescit Nam & ipsi
infundamento ecđae ponuntur quia alios & exemplo & doctrina
erudiunt & inxp̃idoctrina confortant Quintus sardonix Gas¬
donix compositumẽ ex sardio etonice Cuius genera plurimast̃
sed p̃tiosior tribus coloribus distinguitur in modũ unguinis.
tiã xp̃i semꝑ splendore fidei irradiantus. ad eo ut sinecessitas
Ingruerit etiam ꝑcaritatis officium ꝓpriũ sanguinẽ rãsolũ pro
amicis uerũ &iam proipsis fundere non metuant inimicis. quod.
significatur ꝑ colorem rubeum . Hinc incantitis canticorum
pitur: tamen interior. renouatur dedie indiem. Sextus sar¬
dius Sardius lapis terrae rubrae speciem habe Ideoq: sig¬
nificat scõs qui lic& ad sublimia intellegenda & contuenda
ducant᷑ tamen suam semꝑ student recognoscere fragilitatem
recor dantes se ẽe filios ad aequi terra rubra inter p̃tatur

Expanded text:
 sibi rapiunt, qui est lapis pretiosus. Et ut Dominus designatur per hunc lapidem, ita electi, quorum fides nunquam marcescit. Nam et ipsi in fundamento Ecclesiae ponuntur, quia alios et exemplo et doctrina erudiunt, et in Christi doctrina confortant. Quintum sardonyx. Sardonyx compositum est ex sardio et onyche, cujus genera plurima sunt, sed pretiosior tribus coloribus distinguitur in modum unguinis, atiam Christi, semper splendore fidei irradiantur ab eo, ut si necessitas ingruerit, etiam per charitatis officium proprium sanguinem non solum pro amicis, verum etiam pro ipsis fundere non metuant inimicis, quod significatur per colorem rubeum. Hinc in Canticis canticorum pitur, tamen interior renovatur de die in diem . Sextum sardius. Sardius lapis terrae rubrae speciem habet, ideoque significat sanctos, qui, licet ad sublimia intelligenda et contuenda ducantur, tamen suam semper student recognoscere fragilitatem, recordantes se esse filios Adae, qui terra rubra interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo eł uII. quitetigert cidauer hominset prorter hoc fuert̃ imun¬
dus uii dieb aspergatur ex hocaqua dietertia etseptima e sic mundabi¬
cur: b elebatione autem xaxͣ dierum suffulti sumus mnorsietaarong
eum filuis rahel incã pestrib: moab xxxi diebus Inimundus prtcada¬
uerhominis pollutã anmnũ significat mortuis operib: Purgatio mortui ho¬
minis ꝑ sacrificiũ iacerdotis .iii. die & .vii: congrait naturȩ humanȩ ꝓpt̃ pecca
confitendo offerimus sacrificium dõ tertia die. ut abhis peccatis purget᷑. Simili¬
ter peccatũ qđ percorpꝰ gessit : cupimꝰ purgari in quarto die port tertium diem .i.
dis cõ muittit᷑ om̃e peccatu. Aut faciendo eaquȩ nondebuimꝰ facere : Aut Amittendo ea

Expanded text:
ptimo: Qui tetigerit cadaver hominis, et propter hoc fuerit immundus, septem dies aspergetur ex hac aqua, die tertia et septima, et sic mundabitur . In celebratione triginta dierum suffulti sumus Moysis et Aaron eum filii Israel in campestribus Moab triginta diebus . Immundus propter cadaver hominis pollutam animam significat mortuis operibus. Purgatio mortui hominis per sacrificium sacerdotis tertia die et septima congruit naturae humanae. Constat homo confitendo offerimus Deo tertia die, ut ab his peccatis purgetur. Similiter peccatum quod per corpus gessit, cupimus purgare in quarto die post tertium diem, id est  aut faciendo ea quae non debuimus facere, aut omittendo ea
Abbreviated transcription (Latin):
capitulo e UII. quitetigenit cidauer homiinis etprorter hoc fuert̃ immun¬
dus uii dieb aspergatur ec hoc aqua diecertia etseptima etsicmundabi¬
cur:ihocedebratione autem xax dierum suffulti suinus morsietaaronꝗ
lebrratione. ita scriptumest in eodem libro capitulo L om̃is qutem multitu¬
do uidens occubuisse aaron fleuit suꝑ eum uex diebus percunctas fami¬

Expanded text:
ptimo: Qui tetigerit cadaver hominis, et propter hoc fuerit immundus, septem dies aspergetur ex hac aqua, die tertia et septima, et sic mundabitur . In celebratione triginta dierum suffulti sumus Moysis et Aaron celebratione. Ita scriptum est in eodem libro, capitulo primo: Omnis enim multitudo videns occubuisse Aaron, flevit super eum triginta diebus per cunctas fami
Abbreviated transcription (Latin):
apertum de manu angłi stantis supͣ
mare. et supra t̾ram. Et abũ ad augłm
dicens ei uit daret michi librum. et.
dirit michi. accipe et deuora illum
et faciet amaricari uenire in cuum
set in ore tuo erit dulce tanciͣm mel
Et accepi librum de manu angłi et¬
deuoraui eum. et erat in hore meo
oportet ut it̾m ꝓpħare popłis et gn̾¬
tib et lĩguis. et regib multis. Et da¬

Expanded text:
apertum de manu angeli stantis supra mare et supra terram et abii ad angelum dicens ei ut daret mihi librum et dicit mihi accipe et devora illum et faciet amaricare ventrem tuum sed in ore tuo erit dulce tamquam mel et accepi librum de manu angedevoravi eum et erat in ore meo Oportet te iterum prophetare populis, et gentibus, et linguis, et regibus multis. Id
Abbreviated transcription (Latin):
gens se .i. uidebunt res¬
picientes eos qui sũt fuͣ
lebant d̾ ip̃o corm̾to:
ꝙͣ qd̾ repellent᷑ a tali ꝯ¬
sortio.

Expanded text:
gent se, id est dolebunt respicientes eos, qui super eum lebunt ipso tormento, quam quod repellentur a tali consortio,
Abbreviated transcription (Latin):
in bellum. et habebant caudas suni¬
les scorpionum. et aculei erant in cau¬
mensib quinque. et habebant suꝑs
se regem angłm abissi. cui nomen

Expanded text:
in bellum, et habebant caudas similes scorpionum, et aculei in caumensibus quinque. Et habebant super se regem angelum abyssi, cui nomen
Abbreviated transcription (Latin):
aureus ex dulcedine contẽplatõis etherens
qͥs simł dolorib angi. ⁊ tͣnaliulla m̃te celi
gaudia intueri. bł si polis qͣr si dignitatib
scłi honorans eos ⁊ ornans obscuras. q cõ¬
uem ordines. Dicunt qͥdam ꝙ oĩuim lapidũ

Expanded text:
hereus, quis simul doloribus attingi, et tranquilla mente coeli gaudia intueri. Vel si polis, quod si dignitatibus saeculi honoras eos, et ornas, obscuras: quia conrum sunt novem ordines. Dicunt quidam quod omnium lapidum
Abbreviated transcription (Latin):
Non̾ ceparius quo rarior eo p̾ciosior. ⁊ ħt
duos colores ex auro ⁊ et herea claritate max¬
nnc lucens. cum speld̾ore solis tangit᷑ suꝑans
omiũm gẽmaꝵ claritates in aspͤctum suũ
singularit᷑ ꝓuocans. aspicientes. quem si po¬
lis obscuritas si nat᷑e relinqͥs clariorem. ⁊ nͥ¬
ẽ eo caris regib uit̾ diuicias. Contempłat¬

Expanded text:
 lapis, quia rarior et pretiosior, et habet duos colores ex auro et aetherea claritate, maxime lucens cum splendore solis tangitur, superans omnium gemmarum claritates, in aspectum suum singulariter provocans aspicientes, quem si plus polis, obscuras: si naturae relinquis, clarior est: et nihil est charius regibus inter divitias. Contemplat
Abbreviated transcription (Latin):
colore. uole ⁊ rosee qͣsdam flamulas
de se effundens. purpureus color sig¬
inficat celestis regni habit᷑us. ⁊ angłice
societatis pͥncipatum ad qͦm uent᷑ st̃
scĩ. uiola humilem scõꝵ u̾ecundiam
cum odore bone oꝑatõis. Rosa p̾ciosã
ad ininucos ⁊ ꝑsecutores flaminas ca¬
ritatis emittunt. sig̃cat g ametistus
celestis regni. semꝑ menioriã in cordib
humilium. ⁊ illam egregiam uircutẽ
ut ⁊̃ ꝓ inimicis orent ⁊ de salute eoꝵ
curent. q̃ est uirtꝰ uirtutum. Coloꝵ¬
est uarietas uirtutum multiplici

Expanded text:
colore violae et rosae quasdam flammulas de se effundens. Purpureus color, significat coelestis regni habitus, angelicae societatis principatum ad quem venturi sunt sancti. Viola humilem sanctorum verecundiam cum odore bonae operationis. Rosa pretiosam ad inimicos et persecutores flammas charitatis emittunt. Significat igitur amethistus coelestis regni semper memoriam in cordibus humilium, et illam egregiam virtutem, ut etiam pro inimicis orent, et de salute eorum curent, quae est virtus virtutum. Colorum varietas virtutum multiplici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ultͣ illd̾ ꝙ fuit post bap̃m ut
filios isrł usq ad flum̃ iordanis
⁊ ih̾unaue qui de flimime ior¬
danis durit it̾ram promilli¬
onis.

Expanded text:
 ultra, illud quod fuit post baptismumfilios Israel usque ad flumen Jordanis, et Jesu Nave qui de flumine Jordanis duxit eos in terram promissionis.
Abbreviated transcription (Latin):
uanum de capitib suis quasi occi¬
sum in mortem. et plaga mortis¬
eius. curata est. et amirata est uni¬
uersa c̾ra post bestiam. et adoraue¬
runt diaconem. quia dedit potesta bestie et ad orauerunt

Expanded text:
unum de capitibus suis quasi occim in mortem et plaga mortiseius curata est et admirata est unierra post bestiam et adoraveunt draconem quia dedit potestatem bestiae et adoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
istos q nõ prositietis qr
sũt. id cib suauis. or¬
deũ minores ĩ eod̾ gñe
nõ ita excocti acres tñ
ĩ se.⁊ alios ad bnoꝑand̾
sũt nõ alios inebrian¬
tes. s puris orõnib un¬
gñtes.

Expanded text:
istos, quia non proficietis, sunt, Deo cibus suavis. Hordeum sunt minores in eodem genere. non ita excocti, acres tantum in se, et alios ad bene operandum sunt non alios inebriantes, sed prius orationibus ungentes.
Abbreviated transcription (Latin):
nam. sciens qd̃ modicum tempꝰ
ht. et post qmͣ uidit draco qd̃
proiectꝰ est in t̾ra ꝑsecutus est
mulierem que peꝑit masculum
et date sunt mulieri due ale aqͥle
magne ut uolaret in desertum in
locum suum ubi alitur ꝑ tempis

Expanded text:
modicum tempus habet. Et postquam vidit draco quod projectus esset in terram, persecutus est mulierem quae peperit masculum, et datae sunt mulieri alae magnae, ut volaret in desertum in locum suum; ubi alitur per tempus
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq ce. adam si ĩ obedi¬
rupti sunt ut iam uat᷑ale
sit. lenia cactu. sapãa cañd
odo̾ifera. uisu pulcͣ q̃rere.
hoĩes. diabolus in puericia
regit. qr ip̃e fuit cã qͣre

Expanded text:
unt. Adam, si in obedirupti sunt, ut jam naturale sit lenia tactu, sapida gustu, nare odorifera, visu pulchra quaerere. per quos diabolus in pueritia regit, quia ipse fuit causa quare
Abbreviated transcription (Latin):
erem iesabel que se dicit pph̾am
docere & seducere seruos meos¬
fornicari. et manducare de ido¬
lotitis et dedi illĩ tempis ut pe¬
nitentiam ag̾et. & non uult pe¬
nit̾e a fornicatõne sua. et ecce

Expanded text:
erem Gezabel: que se dicit prophetam docere: et seducere servos meosnicari: et manducare de idolotitis. Et dedi illi tempus ut penitentiam ageret: et non vult penitere a fornicatione sua. Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
et fortes. et om̃is seruus. etͣ liber¬
absconderunt se inspeluncis. et
petris montium et dicunt. Mon
tib et petris cadite suꝑ tos. et ab¬
scondite nos a facie se dũtis suꝑ

Expanded text:
t fortes, et omnis servus, et liberabsconderunt se in speluncis, et in petris montium; et dicunt  Ms. tibus, et petris: Cadite super nos, et ascondite nos a facie se