comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liqua. quo plus interse patebunt ex hac parte. ubi
habebant media cubita triginta. quam ex illa paste
ubi habebant media cubita uiginti. Ita illa decem cu¬
bita capillaciorũ uelorũ. quod erat dimidium ab un¬
dantis longitudinis. quȩ proficiebat posteriori pasti
tabernaculi . hoc ẽ occidentalis. sicut alia decem pro¬
ficiebant priori pasti. idest orientali. quinis cubitis
complebant tecturam illorũ quȩ grece plagia dic¬
ta sunt. Inde quinq: & hinc quinq quȩ sidefuis sen
dena cubita. tegerentur in eisdem lateribus. & quina
nuda essent Itaq quantum mihi uid&ur. melius
intellegitur hinc esse dictũ cubitum ex hoc & cubi¬
tũ ex hoc. ex eo quod superat uelis delongitudine
ueloꝵ tabernaculi. non qui erant cũ hinc & inde qui¬
na essent. sed quia ex illa longitudine redundabuN.
IN quabinis cubitis erant auleis capillacia longiora
ex quibus duob cubitis unius cuiusq ueli cubitum.

Expanded text:
liqua, quoniam plus inter se patebant ex hac parte, ubi liqua, quoniam plus inter se patebant ex hac parte, ubi habebant media cubita triginta, quam ex illa parte, ubi habebant media cubita uiginti. ita illa decem cubita capillaciorum uelorum, quod erat dimidium abundantis longitudinis, quae proficiebant posteriori parti tabernaculi, hoc est occidentali, sicut alia decem proficiebant priori parti, id est orientali, quinis cubitis conplebant tecturam laterum illorum, quae graece irXaYta dicta sunt, inde quinque et hinc quinque. quae si defuissent, dena cubita tegerentur in eisdem lateribus et quina nuda essent. itaque, quantum mihi uidetur. melius intellegitur hinc esse dictum: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum tabernaculi, non quia erant, cum hinc et inde quina essent, sed quia ex illa longitudine redundabant, in qua binis cubitis erant aulaeis capillacia longiora, ex quibus duobus cubitis uniuscuiusque ueli cubitum
Abbreviated transcription (Latin):
rint Acsic exlinea recta posterioris taberna cu¬
li idest a parte occidentis. quȩ linea cum habuiss&
occo columnas. pertinentes ad interius tabernacu¬
lum . decem habere coepit. Additis laterib atru ex¬
terioris. Et cum habuiss& cubita quadraginta:
Adocto culumnas ꝑtinaentia. quinquaginta habere
coepit incolũnis decem Ex hac ergo linea cũ tecti
fuerint uelis capillaciis denicubiti : ab utroq angulo
uenientes. restabunt inmedio triginta. non tecta
uelis capillacus : sed illis tantũ modo auleis. in quoꝵ
triginta cubitoꝵ medio. per quod lib& cubita tende¬
rentur. erat ostium tabernaculi. Pro inde illa latera ter
quibus sibi iungebantur postȩ atrii . patebant inter
secubitis uiginti. quia tantum habebat posta quȩ illa
latera dirimebat . ex alus autem finibus hȩrebant poste¬
riori illȩ lineȩ tabernaculi . dequa locuti sumus. habe¬
bant interse cubita triginta. procul dubio erant ob¬

Expanded text:
rint. ac sic ex linea recta posterioris tabernacurint. ac sic ex linea recta posterioris tabernaculi, id est a parte occidentis — quae linea cum habuisset octo columnas pertinentes ad interius tabernaculum, decem habere coepit additis lateribus atrii exterioris, et cum habuisset cubita quadraginta ad octo columnas pertinentia. quinquaginta habere coepit in columnis decem — ex hac ergo linea cum tecta fuerint uelis capillaciis dena cubita ab utroque angulo uenientia, restabunt in medio triginta non tecta uelis capillaciis, sed illis tantummodo aulaeis, in quorum triginta cubitorum medio, per quotlibet cubita tenderentur, erat ostium tabernaculi. proinde illa latera ternquibus iungebantur portae atrii, patebant inter se cubitis uiginti, quia tantum habebat porta quae illa latera dirimebat, ex aliis autem finibus, quibus haerebant posteriori illi lineae tabernaculi, de qua locuti sumus, habebant inter se cubita triginta, procul dubio erant ob
Abbreviated transcription (Latin):
bita uiginti : Et columnas quattuor. quinquaginta com¬
plent cubita & columnas decem: Hȩc latera existis suis
finibus inmedium posuerunt atru postam. ex illis aũt
ostium tabernaculi . interpostam atrii & ostium taber¬
naculi spacium iac&. quantũ cubita illa concludunt
uiginti aporta & dextra leuaq quindena: in eospa¬
um tabernaculi . labrum aereum. ubi sacerdotes ma¬
nus & pedes lauabunt. Diligenter autem mensuris
ex aminatis. fostas se in istis lateribus ternarũ colum¬
narum quȩ plagia grece dicta sunt. non nulla &iam
obliquitas inuenitur. Ut non frustra quidam inter¬
pretes nostri . obliqua interpretarentur . quȩ ingre¬
coplagia reppererunt. Non enim uela capillacia.
quindenis cubitis suis pos sunt tegere quindena cu¬
bita tentoriorum in illis lateribus. nisi posteriorib:
pastib: tabernaculi. ante quã adilla latera deplec¬
tentur . non am plius quamdena cubita impende¬

Expanded text:
bita viginti et columnas quatuor, quinquaginta combita viginti et columnas quatuor, quinquaginta complent cubita et columnas decem. Haec latera ex istis suis finibus in medio posuerunt atrii portam, ex illis autem ostium tabernaculi: inter portam atrii et ostium tabernaculi spatium jacet, quantum cubita illa concludunt viginti a porta, et dextra laevaque quindena. In eo spaum tabernaculi labrum aereum, ubi sacerdotes manus et pedes lavabant. Diligenter autem mensuris examinatis, fortasse in istis lateribus ternarum columnarum, quae icXayia graece dicta sunt, nonnulla etiam obliquitas inuenitur, ut non frustra quidam interpretes nostri "obliqua" interpretarentur, quae in graeco rcXcqua repererunt. non enim uela capillacia quindenis cubitis suis possunt tegere quindena cubita tentoriorum in illis lateribus, nisi posterioribus partibus tabernaculi, antequam ad illa latera deflectantur, non amplius quam dena cubita inpende
Abbreviated transcription (Latin):
dine ueloꝵ tabernaculi. erit contegens suꝑ latera taber¬
naculi : grecus hab& plagia quȩ latini non nulli. non latera
sed obliqua interpretati sunt Merito mou&: quia & si
nihil hic uideatur obliquum. ubiomnes angeli quattuor
laterum rectisunt : plagiatamen dici latera illa non pos¬
sunt. quoꝵ unum ẽ infaciȩ. alterum r&ro. Id est orien¬
tale & occidentale. Sed plagia dicipossunt adextro &
sinistro: Idest aquilonium & australe: Cum ergo nonsint
ca plagia quȩ habent cubita quin quaginta. quib laterib
tegendis proficere potiusse diximus. superantem longitu¬
dinem capillacioꝵ. uelorũ : quomodo erit uerum. cubitum
ex hoc & cubitũ ex hoc. exeo quod superat uelis. delon
gitudine uelorũ tabernaculi. erit contegens suꝑ latera
tabernaculi Sed nimirũ de illis latrib tegendis loqui¬
tur : quȩ &iam dorsa appellat. quindenoꝵ cubitorũ.
columnarumq ternarũ. quȩ cum posta atrii habente cu¬

Expanded text:
dine uelorum tabernaculi erit contegens super latera taberdine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi, graecus habet TrXcqua, quae latini nonnulli non "latera" sed "obliqua" interpretati sunt, merito mouet, quia etsi nihil hic uideatur obliquum, ubi omnes anguli quattuor laterum recti sunt, rcXcqua tamen dici latera illa non possunt, quorum unum est in facie, alterum retro, id est orientale et occidentale, sed TrXafia dici possunt a dextro et sinistro, id est aquilonium et australe: cum ergo non sint ea ttXafia, quae habent cubita quinquagena, quibus lateribus tegendis proficere potuisse diximus superantem longitudinem capillaciorum uelorum, quomodo erit uerum: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc ex eo quod supegitudine velorum tabernaculi, erit contegens super latera tabernaculi? Sed nimirum de illis lateribus tegendis loquitur, quae etiam dorsa appellat quindenorum cubitorum columnarumque ternarum, quae cum porta atrii habente cu
Abbreviated transcription (Latin):
& interioribus darent. Id est cubita centena quȩ fi¬
unt ducenta: sed quia lateribus orientis & occiden¬
tis. sufficerent latera qua dragena. sitantum modo
interius tabernaculum uelis capillaciis cinger&ur:
Ad ditis aũt lateribus atrii. creuit tabernaculi lati¬
tudo. Ut tegendis lateribus orientali & occidentali.
Iam non quad ragena sed quin quagena cubita sint ne¬
cessaria: adea tegenda ꝓficere potuit capilla cioꝵ
uelorũ longitudo amplior quam auleorum. ut non
ambo cubita quibus binis longiora sunt. ex una partae
inpenderentur : Sed cubitũ ex hoc & cubitũ ex hoc.
ac sic haberet ex ipsa super abundantia: Latus orien¬
tale cubita decem. & occidentale alia decem: Uiginti
enim fiunt bina decem. qui uel undecim cubita triginta
duplicatione & sub tectione. ab hoc ambitu trahuntur
Sed quõ id quod latine interpr&atum ẽ. cubitum ex hoc
& cubrtum ex hoc: Ex eo quod superat uelis delongitu¬

Expanded text:
et interioribus darent, id est cubita centena, quae fiet interioribus darent, id est cubita centena, quae fiunt ducenta. sed quia lateribus orientis et occidentis sufficerent latera quadragena, si tantummodo interius tabernaculum uelis capillaciis cingeretur, additis autem lateribus atrii creuit tabernaculi latitudo, ut tegendis lateribus orientali et occidentali iam non quadragena, sed quinquagena cubita sint necessaria, ad ea tegenda proficere potuit capillaciorum uelorum longitudo amplior quam aulaeorum, ut non ambo cubita, quibus binis longiora sunt, ex una parte inpenderentur, sed: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc, ac sic haberet ex ipsa superabundantia latus orientale cubita decem et occidentale alia decem. uiginti enim sunt bina -decem, quia ueli undecimi cubita triginta duplicatione et subtectione ab hoc ambitu detrahuntur. Sed quoniam id quod latine interpretatum est: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc ex eo quod superat uelis de longitu
Abbreviated transcription (Latin):
unt trecenta. quib cooperiendis. capillaciorum tre¬
centa sufficiunt. Hoc ẽ quod ait cubitum ex hoc &
cubitum ex hoc. idest distributio duoꝵ cubitorum.
quib unum quodꝙ uelum capillacium longius est
hoc est ex eo quod superat uelis delongitudine ue¬
loꝵ erit contegens suꝑ latera tabernaculi. illa
scilic& exteriora. quȩ ad atrium pertinent hinc
atque hinc. ut operiat. nec illa ipsius atru quȩ centenis
cubitis & uicenis columnis tenduntur. Ipsa enim non sunt fa¬
cta longiora. quam illa interioris tabernaculi. Quȩ
decem auleis tenduntur. & uicenas &iam ipsas colum¬
nas habent : Nam sicut interioris tabernaculi duo latera.
ab aquilone & austro centenis cubitis porriguntur.
Ita & exterioris atrii : Non ergo ad ipsa exteriora totidẽ
columnarum latera tegenda capillaciorum uelorum ꝓ¬
ficit longitudo. quam longitudinem superant auleoꝵ
Tantum enim dant exteriorib lateribus. quantũ

Expanded text:
unt trecenta, quibus cooperiendis capillaciorum treunt trecenta, quibus cooperiendis capillaciorum trecentena sufficiunt. hoc est quod ait: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc, id est: distributio duorum cubitorum, quibus unumquodque uelum capillacium longius est. hoc est ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum erit contegens super latera tabernaculi, illa scilicet exteriora, quae ad atrium pertinent, hinc atque hinc ut operiat, nec illa ipsius atrii, quae centenis cubitis et uicenis columnis tenduntur; ipsa enim non sunt facta longiora quam illa interioris tabernaculi quae decem aulaeis tenduntur et uicenas etiam ipsa columnas habent. nam sicut interioris tabernaculi duo latera ab aquilone et austro centenis cubitis porriguntur, ita et exterioris atrii. non ergo ad ipsa exteriora totidem columnarum latera tegenda capillaciorum uelorum proficit longitudo, qua longitudinem superant aulaeorum. tantum enim dant exterioribus lateribus, quantum
Abbreviated transcription (Latin):
cubita restant octoginta. que duobus reliquis lateribus
breuioribus. orientali quod non habet ordinem colum¬
narum. & occidentali. ubi erant colum nȩ octo qua¬
dragena distribuantur: Proinde in capillaciis. quo¬
detractis triginta cubitis. trecenta restabant: Sitre¬
centis cubitis capillaciorũ uelorum. ducenta octoginta
cooperiantur auleorum : ita supererunt uiginti. ut ñ sit qd
exeis tegatur Proinde duo illa cubita quȩ singula capilla¬
cia plus habent. ex quibus summaxx cubitoꝵ collec¬
ta est sic diftrienda sunt cubitum ex hoc. & cubitum
ex hoc : idest ne omnia inunam pastem cogantur. Ut
ꝓficiant operiendis lateribus taberna culi. sed ex¬
terioris atrui. Idẽ omnia illa trecenta cubita ueloꝵ
capillaciorum. ex trinsecus tabernaculum cingant
Adiunctis quippe lateribus atru ex terioris centum
cubitorũ : Idest australi & aquilonis. quin quagena
cubita suꝑ sunt. orientis & occidentis. quȩ omnia fi¬

Expanded text:
cubita; restant octoginta, quae duobus reliquis lateribus cubita; restant octoginta, quae duobus reliquis lateribus brevioribus, orientali quod non habet ordinem columnarum, et occidentali ubi erant columnae octo, quadragena distribuantur. Proinde in capillaciis detractis triginta cubitis trecenta restabant, si trecentis cubitis capillaciorum uelorum ducenta octoginta cooperiar.tur aulaeorum, ita supererunt uiginti, ut non sit quod ex eis tegatur. proinde duo illa cubita, quae singula capillacia plus habent, ex quibus summa uiginti cubitorum collecta est, sic distribuenda sunt: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc; id est, ne omnia in unam partem cogantur, ut proficiant operiendis lateribus tabernaculi, sed exterioris atrii, id est omnia illa trecenta cubita uelorum capillaciorum extrinsecus tabernaculum cingant. adiunctis quippe lateribus atrii exterioris centenum cubitorum. id est austri et aquilonis, quinquagena cubita supersunt orientis et occidentis, quae omnia fi
Abbreviated transcription (Latin):
ut cubitũ inde auferat. parsista. et cubitũ illa: Ita de singulis
cubitis suis habebit parsista cubita decem. et illa de suis singu¬
lis decem qũo decem uela binis cubitis longiora iuiginti cubito
longitudinẽ faciunt : quia uidentur superare serie sua seriẽ
auleorum: deinceps uidendum ẽ. haec uiginti cubita quȩ
superant delongitudine uelorum. cui spatio cingen¬
do proficiant. Si enim uelis capillaciis interius taber¬
naculum circum tegitur. Ita superant. ut quid ex
eis cooperiatur non sint ommino. Unde restat
etiam ipsa subtegi. & subtegendo de trahi.
Nod scriptura non dicit. Aulea quippe decem
quae habent cubita uicena & octona. quibus
INterius tenditvr tabernaculum. circum¬
plectuntur spatium. quantum possunt
circum plecti. cubita ducenta octoginta
Unde latera illa longiora. australe
& aquilonium. habentia uicenas
colum nas. Auferuntor. ex his
cubita cen te na
cubita
ceN te na

Expanded text:
ut cubitum inde auferat pars ista et cubitum illa; ita de singulis ut cubitum inde auferat pars ista et cubitum illa; ita de singulis cubitis suis habebit pars ista cubita decem et illa de suis singulis decem, quoniam decem uela binis cubitis longiora uiginti cubitorum longitudinem faciunt, qua uidentur superare serie sua seriem aulaeorum? Deinceps uidendum est haec uiginti cubita. quae superant de longitudine uelorum, cui spatio cingendo proficiant. si enim uelis capillaciis interius tabernaculum circumtegitur, ita superant, ut quid ex eis cooperiatur non sit omnino. unde restat etiam ipsa subtegi et subtegendo detrahi. quod scriptura non dicit. aulaea quippe decem, quae habent cubita uicena et octona, quibus interius tenditur tabernaculum, circumplectuntur spatium quantum possunt circumplecti cubita ducenta octoginta: unde latera illa longiora, australe et aquilonium, habentia uicenas columnas auferunt ex his cubitis centena cubitacentena
Abbreviated transcription (Latin):
parti comparatur. & alter alteram superare inuenitur. Illa
scilica quȩ uela sex hab& illam quȩ uela quinq: hab&: quȩ ambȩ
ut sibim& aequarentur. a facie taber naculi: facta ẽ unius ueli
duplicatio a tergo dimidii subtectio: sed ipsa uela capillacia
comparata auleis ex quibus decem iussit. fieri interius taber¬
naculũ quattuor coloribus textis. longiora reperiuntur. cu¬
bitis binis: ea enim erant aulea singula cubitorũ uigintiocto
contegens super latera tabernaculi : nisi quia illa longitudo
in qua binis cubitis uela capillacia longiora sunt auleis singulis
singula non tota in unam par tem cogenda ẽ. Idest. ut quic¬
quid superat. aposteriore tabernaculi colligatur. sed distri¬
buatur exaequo: tantumq eius ad priora tabernaculi . quan¬
tum ad posteriora tabernaculi tribuatur: idẽ quõ duo cubita
insingulis uelis eandem quȩ superat longitudinẽ faciunt.

Expanded text:
parti comparatur et altera alteram superare inuenitur: illa parti comparatur et altera alteram superare inuenitur: illa scilicet, quae uela sex habet, illam, quae uela quinque habet. quae ambae ut sibimet aequarentur, a facie tabernaculi facta est unius ueli duplicatio, a tergo dimidii subtectio; sed ipsa uela capillacia comparata aulaeis, ex quibus decem iussit fieri interius tabernaculum quattuor coloribus textis, longiora reperiuntur cubitis binis. ea enim erant aulaea singula cubitorum uiginti octo, contegens super latera tabernaculi , nisi quia illa longitudo in qua binis cubitis uela capillacia longiora sunt aulaeis singulis singula non tota in unam partem cogenda est, id est ut quidquid superat, ad posteriora tabernaculi colligatur, sed distribuatur ex aequo tantumque eius ad priora tabernaculi quantum ad posteriora tribuatur; id est, quoniam duo cubita in singulis uelis eandem quae superat longitudinem faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
de traherentur. sicut illa itidem quindecim a facie tabernaculi
unius ueli duplicatione de tracta sunt : Eo ꝙ modo centũ quin¬
quaginta cubitis quinq: uelorum occurrerent. exalia partecentu
quinquaginta cubita sex uelorum. triginta scilic& cubitis ducen¬
tumoctoginta de tractis a facie tabernaculi uelo duplicato. & a pos¬
terioribus tabernaculi dimidio uelo sub tecto Iamillud qđ sequitu
aliudẽ. &ailum quȩstionẽ infert. propter. quã maxime huius
loci expositionẽ differendã putaui. ut prius & forma constituen¬
di tabernaculi : & deatrio circumponendo qđ scriptumẽ uidems.
dine uelorũ tabernaculi egͣit contegens ad super latera taber¬
naculi hinc atq: hinc ut operiat: aliud ẽ qđ su perauit una pars
ex uelorum aliam partem quinq: uelorum propter ampliorẽ
uelorum numerum. Unde lamdiximus aliud qđ superauit de
longitudine uelorũ. unde nunc dictum ẽ. Ita enim nunc pars

Expanded text:
detraherentur, sicut illa itidem quindecim a facie tabernaculi detraherentur, sicut illa itidem quindecim a facie tabernaculi unius ueli duplicatione detracta sunt, eoque modo centum quinquaginta cubitis quinque uelorum occurrerent ex alia parte centum quinquaginta cubita sex uelorum: triginta scilicet cubitis de centum octoginta detractis a facie tabernaculi uelo duplicato et a posterioribus tabernaculi dimidio uelo subtecto. Iam illud quod sequitur aliud est et aliam quaestionem infert, propter quam maxime huius loci expositionem differendam putaui, ut prius et formam constituendi tabernaculi et de atrio circumponendo quod scriptum est uideremus. dine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi, hinc atque hinc ut operiat. aliud est quod superabit una pars sex uelorum aliam partem quinque uelorum propter ampliorem uelorum numerum, unde iam diximus; aliud quod superabit de longitudine uelorum, unde nunc dictum est. ita enim non pars
Abbreviated transcription (Latin):
tricena. acꝑhoc duplicato exeis uno uelo sicut iussumẽ. secundũ
faciẽ tabernaculi minuebantur. in ea duplicatione cubita quin¬
decim. quibus de tractis. centũ sexaginta quinq remanebant :¬
& ideo postcentũ quinquaginta cubita. quibus illi parti quinꝙ
Velorũ etiamista parssex uelorũ aequabatur. superabant atꝙ
Abundabant cubita quindecim Illic enim erant a parte quinꝙ
Uelorũ cubitacentũ quinquaginta : Hinc aua pirte sex uelorũ
duplicato uno uelo secundũ faciẽ tabernaculi. erant cubita centõ
sexaginta quinq Pusergo habebat parsista cubita quindecim:
hoc didicit dimidiũ ueli qđ iub& subtegi post tabernaculũ ut quia
illuda facie duplicatumẽ. hoc dimidiũ redundans a pos teriore paste
tabernaculi ñduplicaretur sed sub tegeretur. Idest om̃a ipsa quin¬
decim cubita sub termissa tegerentur: acsic &ipsa illi longitudi

Expanded text:
tricena; ac per hoc duplicato ex eis uno uelo, sicut iussum est, secundum tricena; ac per hoc duplicato ex eis uno uelo, sicut iussum est, secundum faciem tabernaculi minuebantur in ea duplicatione cubita quindecim: quibus detractis centum sexaginta quinque remanebant. et ideo post centum quinquaginta cubita, quibus illi parti quinque uelorum etiam ista pars sex uelorum aequabatur, superabant atque abundabant cubita quindecim. illinc enim erant a parte quinque uelorum cubita centum quinquaginta; hinc autem a parte sex uelorum duplicato uno uelo secundum faciem tabernaculi erant cubita centum sexaginta quinque. plus ergo habebat pars ista cubita quindecim. hoc dicit dimidium ueli, quod iubet subtegi post tabernaculum. ut, quia illud a facie duplicatum est, hoc dimidium redundans a posteriore parte tabernaculi non duplicaretur, sed subtegeretur, id est omnia ipsa quindecim cubita subtermissa tegerentur, ac sic et ipsa illi longitudini
Abbreviated transcription (Latin):
abundat ut uelis tabernaculis subteges : Post tabernaculũ hoc
totũ qđ dictũ ẽ unũ sensũ bab& . quia dimidiũ ueli qđ supera¬
uerit. hocẽ id qđ abundauerit de uelis tabernaculi subtegendũ ẽ
post tabernaculũ . Quomõdo ergo super& Idest abund& arest&
dimidiũ ueli exilla serie conexorũ uelorũ oport& inquirere
qũo quinq inse & sex inse conecti uoluit sicut superius loquit u:
dixerat sextũ uelũ a facie tabernaciili duplicandũ. Idest aborienẽ
Toties enim posteriora tabernaculi apar te occidentiẽẽ signifi¬
cauit idest ad mare. Quodigitur facies tabernaculi. nisi parsilla
intellegenda ẽ quȩ ẽ ad orientẽ. Parsergo illa qua uela quinque
conexa sunt. hab& cubita centũ quinquaginta. hoc ẽ quinquies
tricena: tricenorũ enĩ cubitorũ erant singula. sicut eads fieri
lusserat. Illa uero pars inqua erant nonquinq sed sex uela sibim&
similiter nexa. cubita habebant centũ octoginta. Idest sexies

Expanded text:
undat in uelis tabernaculi subteges post tabernaculum. hoc totum, quod dictum est. unum sensum habet quia "dimidium ueli quod superauerit, hoc est id quod abundauerit de uelis tabernaculi. subtegendum est post tabernaculum." quomodo ergo superet, id est abundet et restet dimidium ueli, ex illa serie conexorum uelorum oportet inquirere, quoniam quinque in se et sex in se conecti uoluit, sicut superius loquens dixerat, sextum uelum a facie tabernaculi duplicandum, id est ab oriente. totiens enim posteriora tabernaculi a parte occidentis esse significauit, id est ad mare. quid igitur facies tabernaculi nisi pars illa intellegenda est, quae est ad orientem? pars ergo illa, qua uela quinque conexa sunt, habet cubita centum quinquaginta, hoc est quinquies tricena — tricenorum enim cubitorum erant singula, sicut ea deus fieri iusserat — illa uero pars in qua erant non quinque, sed sex uela sibimet similiter nexa, cubita habebat centum octoginta, id est sexies
Abbreviated transcription (Latin):
tur. locutione apaste totũ. quia omna fuerant pro
peccatis
Cum ager& demosticinis inmundorũ animalium & omne
uas fictile inquit in quo ceciderit ex eis intus. quȩ¬
cumq sunt in tus immunda erant. & illud conter&ur.
id est ipsum uas & omnis cibus quimanducatur. Inquẽ¬
cumq uenerit super illum aqua. inmundus erit uobis.
Non quȩ cumq: aqua intellegenda ẽ quȩ suꝑuenerit
cibo fecit eum inmundum. sed d& ex illo uase quod
factum ẽ immundum demorticinis inmundis. & si forte
ipsum uas habuit aqua¬
nstruere filios israhel inter uiuificantia quȩ mandu¬
cantur . & inter uiuificantia quȩ non manducantur:
interp̃tari maluerunt. Quid aut cumq hoc uerbũ
noster usus recepit . quam facere nouum insolitum.
sidici poss&. Uiui gignentia: non enim quȩ uiuificant
idest uiuere faciunt. sed quȩ uiuos fo&us gignunt.
id ẽ non oua. sed pullos. dicuntur. ⁊oogonunta

Expanded text:
tur, locutione a parte totum, quia omnia fuerant pro tur, locutione a parte totum, quia omnia fuerant pro peccatis. Cum ageret de morticinis inmundorum animalium, et omne uas fictile, inquit, in quo ceciderit ex eis intus quaecumque sunt intus inmunda erunt, et illud conteretur, id est ipsum uas. et omnis cibus qui manducatur in quemcumque uenerit super illum aqua inmundus erit uobis. non quaecumque aqua intellegenda est, quae si superuenerit cibo, facit eum inmundum, sed ex illo uase, quod factum est inmundum de morticinis inmundis, si forte ipsum uas habuit aquanstruere filios Israhel inter uiuificantia quae manducantur et inter uiuificantia quae non manducantur. interpretari maluerunt, quia utcumque hoc uerbum noster usus recepit. quam facere nouum insolitum, si dici posset "uiuigignentia". non enim quae uiuificant. id est uiuere faciunt, sed quae uiuos fetus gignunt, id est non oua sed pullos, dicuntur CwoYovoovta
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis offerenda essent. ab initio dñs loquens. uitu¬
lum offerri iusserit propeccato sinagogę̧. sicut ꝓpec¬
tangenda cornua altaris incensi precepit inferri. &
quȩ causa fuerit . ut propeccato aaron & moyses uitu
lum offerr&. & ipse a aron alterum uitulum sicut ꝓ
peccato sacerdotis. secundum dĩ preceptũ offerri opor¬
tebat: propeccato autem populi nonurtulus. sed precep¬
tum fuerat sed hircus potius offer&ur. quod nos com
mouer&. Uisum est nobis ut supra diximus. quod non
solus hircus propeccato populi. sed aries & uitulus of¬
ferri uissus ẽ ut adista tria sub audiatur propeccato.
quia & principes erant inpopulo. proquib hircus fuerat
offerendus. & singuli quiq: habere propria peccata po¬
tuerunt. pro quib aeris inunum aliquod peccatum. om¬
nes proquibus uitulus sicut abinitio preceptum fuerat
propeccato uniuersȩ sinagogȩ uitulum offerri oposte¬
bat:. Ideo autem cum immolata sunt. hicum tantum¬
modo nominatum. ut alia &iam tacita intellegeren¬

Expanded text:
peccatis offerenda essent ab initio Dominus loquens, vitulum offerri jusserit pro peccato synagogae, sicut pro pectangenda cornua altaris incensi praecepit inferri : et quae causa fuerit, ut pro peccato Aaron, lum offerret et ipse Aaron alterum uitulum, sicut pro peccato sacerdotis secundum dei praeceptum offerri oportebat, pro peccato autem populi non uitulus, sicut praeceptum fuerat, sed hircus potius offerretur. quod nos cum moueret, uisum est nobis, ut supra diximus. quod non solus hircus pro peccato populi sed et aries et uitulus offerri iussus est, ut ad ista tria subaudiatur "pro peccato", quia et principes erant in populo, pro quibus hircus fuerat offerendus, et singuli quique habere propria peccata potuerunt, pro quibus aries, et unum aliquod peccatum omnes, pro quibus uitulus; sicut ab initio praeceptum fuerat, pro peccato uniuersae synagogae uitulum offerri oportebat. ideo autem, cum immolata sunt, hircus tantummodo nominatur, ut alia etiam tacita intellegeren
Abbreviated transcription (Latin):
cerui & siquid huiusmodi Quod tamen non diceretur. nisi
alicuius significationis gratia : Nam si quod attin& ad p̃¬
cepta quae hominibus data sunt. de bubus cura nonẽ dõ
quod non sic intellegitur tamquam non ipse pascat ea qua
nec seminant nec metunt . neq congregant Inhorreum.
sed quia ei cure non ẽ precepto monere hominem. quomodo
boui suo consulat. quanto minus ei cura ẽ de feris bestus preci¬
pere. quomodo illis ab hominibus consulatur: cum eas ipse
pascat diuitus nature. usquequaq fructiferȩ. qui eas etiã

Expanded text:
cerui et si quid huius modi? quod tamen non diceretur nisi cerui et si quid huius modi? quod tamen non diceretur nisi alicuius significationis gratia. nam si, quod adtinet ad praecepta, quae hominibus data sunt, de bubus cura non est deo — quod non sic intellegetur, tamquam non ipse pascat ea quae nec seminant nec metunt neque congregant in horreum, sed quia ei curae non est praecepto monere hominem, quomodo boui suo consulat — quanto minus ei cura est de feris bestiis praecipere, quomodo illis ab hominibus consulatur, cum eas ipse pascat diuitiis naturae usquequaque fructiferae, qui eas etiam
Abbreviated transcription (Latin):
perabunt. edent ferae bestia. sic facies uineam tuam
& oliuetum tuum Quaeri potest. quid colligant paupe¬
res si septimo anno ltã parcit terrae. ut nec semine tur
quidem Nonenim Aduineam &oliuetum pestin& quod
dictum ẽ edent pauperes gentis tuae. quia de terra
non seminata nihil possunt sumere. ubi sege tes nasciñ
possunt De uinea enim &oliueto postea dicit similiter
eẽ faciendum . Ac per hoc illud de aruis intellegitur. quae
frumentis seruiunt. Ac sic accipiendum sex annis semi¬
nabis terram tuam & colliges fructum eius. hoc ẽ. sea
annis seminabis &colliges. septimo uero non colliges. Vt
intellegatur seminabis &iam si dictum non ẽ. ut ad sex annos
seminare &colligere pestineat. ad septimum uero dimitte¬
re quod fuerit seminatum Nam quid inde habebunt
pauperes. quorum residuum etiam feris bestuis dedit . eis
videlic& quȩillis frugibus uesci possunt. sicut sunt apri &

Expanded text:
perabunt edent ferae bestiae. sic facies uineam tuam perabunt edent ferae bestiae. sic facies uineam tuam et oliuetum tuum. quaeri potest quid colligant pauperes, si septimo anno ita parcit terrae, ut nec seminetur quidem — non enim ad uineam pertinet et oliuetum quod dictum est: edent pauperes gentis tuae — quia de terra non seminata nihil possunt sumere, ubi segetes nasci non possunt. de uinea autem et oliueto postea dicit similiter esse faciendum; ac per hoc illud de aruis intellegitur, quae frumentis seruiunt. an sic accipiendum: sex annis seminabis terram tuam et colliges fructum eius, hoc est: sex annis seminabis et colliges; septimo uero non colliges, ut intellegatur "seminabis," etiamsi dictum non est, ut ad sex annos seminare et colligere pertineat, ad septimum uero dimittere quod fuerit seminatum? nam quid inde habebunt pauperes, quorum residuum etiam feris bestiis dedit, eis uidelicet quae illis frugibus uesci possint, sicut sunt apri et
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽe preceptum. neforte cum ludicamus. uideamus iusti¬
tiam eẽ prodiuite contra pauperem. & nobis recte facere
uideamur : si contra iustitiam pauperi faueamus. causa
misericordiae Bona est ergo misericordia. sed non de¬
b& eẽ contra iudicium Iudicium sane illud appellat scri¬
ptura. quod iustum ẽ Nequis autem propter istam sen¬
tentiam dm̃ putar& misericordiam prohibere. quod se¬
quitur : opor tunissime sequitur. Si autem obuia ueris
boue: in imici tui. aut subiugali eius errantibus . reduceas
reddes ei . ut scias non te prohibitum facere misericordiam
fac et lam erga inimicos tuos. cum potestas ẽ Aludicando
libera Non enim cum reducis errantem bouem Inimici tui¬
& reddis. Inter. aliquos ludex resides LXXVIIII.
ex annis seminabis terram tuam. &colliges fructumens.
septimo autem anno remissionem facies & requiem da¬
his illi. &edent pauperes gentis tuae Quae autem su¬

Expanded text:
hoc esse praeceptum, ne forte cum hoc esse praeceptum, ne forte cum tiam esse pro diuite contra pauperem et nobis recte facere uideamur, si contra iustitiam pauperi faueamus causa misericordiae. bona est ergo misericordia, sed non debet esse contra iudicium. iudicium sane illud appellat scriptura, quod iustum est. ne quis autem propter istam sententiam deum putaret misericordiam prohibere, quod sequitur, oportunissime sequitur: si autem obuiaueris boni inimici tui aut subiugali eius errantibus, reducens reddes ei, ut scias non te prohibitum facere misericordiam, fac etiam erga inimicos tuos, cum potestas est a iudicando libera. non enim cum reducis errantem bouem inimici tuit reddis, inter aliquos iudex resides. Sex annis seminabis terram tuam et colliges fructum eius; septimo autem anno remissionem facies et requiem dabis illi, et edent pauperes gentis tuae; quae autem su
Abbreviated transcription (Latin):
grecus habet non dices male An secundum illud accipi¬
endum ẽ quod apostolus ait Nam & si sunt qui di¬
cuntur dii. siue Incaelo. siue interra. sicuti sunt du
multi et domini multi Addendo enim sicuti sunt. deos
intellegi uoluit. qui digne etiam dicuntur: Ita sane
ut latria quae dicitur grece. Interpretatur latine ser¬
uitus. sed ea quae adreligionem ꝑtinere Intellegitur.
non debeatur nisi uno dõ uero qui nobis ẽ ds̃ Alli aũ
qui dicuntur dii. etiam siqui sunt ubi merito dicuntur:
prohibiti sunt maledici. non iuissi sunt sacrificus. uel¬
Vllis latriae obsequiis honorari
dat . quia cũ pluribus fecit. Aut ldeo put& non eẽ peccatum
iudicio. magna ess& quaestio: sed intellegendum ess&
etiam siscriptũ non ess& Supra enim dixerat. non
Apponeris cum multitudine cum pluribus. ut declines
iudicium: Ac per hoc et pauperis non misereberis. posset
Intellegi inudicio: sed cum additum ẽ. nulla quaestio ẽ

Expanded text:
graecus habet, non dices male. An secundum illud accipigraecus habet, non dices male. An secundum illud accipiendum est, quod Apostolus ait, Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicuti sunt dii multi et domini multi ; addendo enim, sicuti sunt, deos intelligi voluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane ut λατρεία quae dicitur graece, et interpretatur latine servitus, sed ea quae ad religionem pertinere intelligitur, non debeatur nisi uni Deo vero, qui nobis est Deus? Illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt qui merito dicuntur, prohibiti sunt maledici, non jussi sunt sacrificiis velllis latriae obsequiis honorari.dat, quia cum pluribus fecit, aut ideo putet non esse peccatujudicio, magna esset quaestio. Sed intelligendum esset, etiamsi scriptum non esset. Supra enim dixerat: Non apponeris cum multitudine cum pluribus, ut declines judicium, ac per hoc et pauperis non misereberis, possit intelligi, in judicio. Sed cum additum est, nulla quaestio est
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem perfodiens inuentus fur: & percussus mortuus
fuerit. non ẽ illi homicidium.¬
Si autem orietur sol suꝑ
eum. reus ẽ. ꝓmorte morietur: Intellegitur ergo tunc¬
non pertinere adhomicidium . si fur noc turnus occiditur.
iautem diurnus. pertinere. Hoc ẽ enim quod uit. si orie¬
tur sol super eum Ioterat quippe discerni. quod ad furan¬
dum non adoccidendum ueniss&. &ideo non deber&
occidi Hoc et inlegibus Antiquis saecularibus. qui¬
bus tamen ista ẽ antiquior. Inuenitur. Impune
occidi nocturnum furem quo quomodo. diurnum
autem sise telo defenderit: lam enĩ plusẽ quã fur
plo. nisi quia uult ds̃ aliquando signo dato ꝓdere
eos non maledices. Quaeritur. quos dixerit deos. vtrum
principes qui iudicant populum. sicut dictum ẽ moxsi.
quod datus fuerat ds pharaoni. vtper expositionem sit
dictum quod sequitur. uelut ostendendo quos dixerat
deos. ubi ait. & principem populi tui non maledices quod

Expanded text:
? Si autem perfodiens inuentus fuerit fur et percussus mortuus ? Si autem perfodiens inuentus fuerit fur et percussus mortuus fuerit, non est illi homicidiumSi autem orietur sol super o morte morietur. Intelligitur ergo tuncnon pertinere ad homicidium, si fur nocturnus occiditur: si autem diurnus, pertinere. Hoc est enim quod ait, si orietur sol super eum. Poterat quippe discerni quod ad furandum, non ad occidendum venisset, et ideo non deberet occidi. Hoc et in legibus antiquis saecularibus, quibus tamen ista est antiquior, invenitur, impune occidi nocturnum furem quoquo modo, diurnum autem si se telo defenderit: jam enim plus est quam fuplo; nisi quia vult Deus aliquando signo dato proderIb. XXII, 28. Deos non maledices. Quaeritur quos dixerit deos; utrum principes qui judicant populum, sicut dictum est de Moyse, quod datus fuerat deus Pharaoni : ut per expositionem sit dictum quod sequitur, velut ostendendo quos dixerit deos, ubi ait, Et principem populi tui non maledices: quod
Abbreviated transcription (Latin):
imatur . & quod de tauro positum ẽ. a parte totum
intellegendum ẽ. quicquid inpecoribus vsui humano
subditum. infeftum ẽ hominibus. sed si necesse ẽ occidi.
numquid lapidariꝰ : Quid inter est enim. animal quod
Auferendum ẽ. qua morte Auferatur. Deinde quod
addidit : carnibus eius non eẽ vescendum. quo pertin&.
nisi omnia iftu significent aliud. quod scriptura maxime
sola intueri
i autem cornu percusserit alicuius taurus taurum
proximi. & mortuus fuerit. uendent taurum uium.
& partientur prẽtium eius. & taurum qui mortuus
fuerit dispertientur: Numquid insolo tauro haec
iustificatio seruanda ẽ : & non de omnibus pecoribus tali
casu: proinde a parte totum in hoc intellegendum ẽ: sed
hoc de carnibus occisi pecoris fieri ñ potest. quȩ ñ vescantur.
uae iustificatio ẽ. ut ꝓuitulo uno quinq: reddantur. pro
oue aũ quattuor. nisi aliquid significare intellegatur

Expanded text:
imatur. et quod de tauro positum est, a parte totum imatur. et quod de tauro positum est, a parte totum intellegendum est, quidquid in pecoribus usui humano subditis infestum est hominibus. sed si necesse est occidi, numquid lapidari? quid interest enim animal, quod auferendum est, qua morte auferatur? deinde quod addidit carnibus eius non esse uescendum, quo pertinet, nisi omnia ista significent aliquid, quod scriptura maxime solet intueri i autem cornu percusserit alicuius taurus taurum proximi et mortuus fuerit, uendent taurum uiuum et partientur pretium eius et taurum qui mortuus fuerit dispertientur. numquid in solo tauro haec iustificatio seruanda est et non de omnis pecoris tali casu? proinde a parte totum et hoc intellegendum est: sed hoc de carnibus occisi pecoris fieri non potest, quae non uescuntur. Quae iustificatio est, ut pro uitulo uno quinque reddantur, pro oue autem quattuor, nisi aliquid significare intellegatur
Abbreviated transcription (Latin):
quidem fuerit. sed adhuc quodammodo informiter ani¬
mato. qũo magna deanima quaestio. non ẽ prȩcipitanda
indiscussae tęmeritate sententiae : Ioeo lex noluit adho¬
micidium pestinere. quia nondum dici potest anima niua
in eo corpore quod sensu car&. si talis ẽ Incarne nondum
formata. & toeo nondum sensibus praedita Quod autẽ
dixit. & dabit cum postulatione. quod maritus mulie¬
ris informi exclus o dandum constituerit. non est in
promptu intellegere:. Ad animam quippe quod gre¬
cus hab& pluribus modis. Intellegitur. Et tolerabilias
cum postulatione dictum ẽ. quam si aliud diceretur
Fortassis enim postulabit ut d&. ut eo modo satis dõ faciat.¬
etiam si maritus mulierem non expetat¬
iautem cornu percusserit taurus virum aut muliert᷑.
& mortuus fuerit. lapidibus lapidatur. taurus. & non
manducabuntur carnes eius .: dominus autẽ in nocenserit
Adlustitiam pertin&. Ut animal hominis noxium per¬

Expanded text:
quidem fuerat, sed adhuc quodam modo informiter aniquidem fuerat, sed adhuc quodam modo informiter animatum — quoniam magna de anima quaestio non est praecipitanda indiscussae temeritate sententiae — ideo lex noluit ad homicidium pertinere, quia nondum dici potest anima uiua in eo corpore quod sensu caret, si talis est in carne nondum formata et ideo nondum sensibus praedita. quid autem dixit: et dabit cum postulatione, quod maritus mulieris informi excluso dandum constituerat, non est in promtu intellegere. aiiwjia quippe, quod graecus habet. pluribus modis intellegitur et tolerabilius "cum postulatione" dictum est quam si aliud diceretur. fortassis enim postulabit ut det, ut eo modo satis deo faciat,etiamsi maritus mulierue non expetatautem cornu percusserit taurus uirum aut mulierem et mortuus fuerit, lapidibus lapidabitur taurus et non manducabuntur carnes eius; dominus autem tauri innocens erit. ad iustitiam pertinet, ut animal hominibus noxium per
Abbreviated transcription (Latin):
ne animatum quidem possit intellegi. & Ideo non sit
homicidium. quia nec exanimatum dici potest. si adhuc
Animam non habeat Cequitur enim &dicit. Si aũ
formatum fuerit. dabit animam pro anima
Vbi
quid aliud intellegitur: nisi ut ipse moriatur: Nam
hoc & incȩteris ex hac occasione lam prȩcepit. oculum pro
oculo. dentem prodente. manum promanu. pedem ꝓpede
Combustionem ꝓ combustione. Uulnus ꝓuulnere. liuorem
pro liuore. talionis videlic& aequitate. Qae lex Ioeo
constituit. Ut demonstrar& quae vindicta debextur
Nisi enim ꝑlegem sciretur quid vindictae deberetur.
Vnde sciretur quid uenia relaxaret. ut dici posset. dimit¬
te nobis debita nr̃a. sicut & nos dimittimus debitoribus
nr̃is Debitores igitur lege monstrantur. ut quando lg¬
noscitur. Appareat quid dimittatur: Neq enim debita
dimitteremus nisi quid nobis deberetur. lege indice
disceremus Si ergo illud informe puerperium lam

Expanded text:
nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit homicanimam non habebat. sequitur enim et dicit: si autem formatum fuerit, dabit animam pro anima. ubi quid aliud intellegitur nisi" et ipse morietur?" nam hoc et in ceteris ex hac occasione iam praecipit: oculum pro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, conbustionem pro conbustione, uulnus pro uulnere, liuorem pro liuore, talionis uidelicet aequitate. quae lex ideo constituit, ut demonstraret quae uindicta debeatur. nisi enim per legem sciretur quid uindictae deberetur, unde sciretur quid uenia relaxaret, ut dici posset: <et> dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris? debitores igitur lege monstrantur, ut quando ignoscitur adpareat quid dimittatur. neque enim debita dimitteremus, nisi quid nobis deberetur lege indice disceremus. si ergo illud informe puerperium iam
Abbreviated transcription (Latin):
iquitate punitur Non enim quia ds̃ proprio filio non
pepercit. sed pro omnibus tradidit illum . Ideo Rdas excu¬
satus ẽ. qui eundem admortem tradidit xp̃m LXx.
iautem litigabunt duo uiri. &percus serit mulierem Inute¬
rohabentem. & exierit infans eius non deformatus. de tri¬
mentum patietur . quantum indixerit uir mulieris.
& dabit cum postulatione Mihi uidetur significatio¬
nis alicuius causa dici haec magis. quam scriptura circa
huius modi facta occupata Nam si illud attender& ne
pregnans mulier percussa in abortu compelleretur
non poierit duos litigantes viros. cum possit & ab uno
hoc admitti. qui cum ipsa muliere litigauerit. uel etĩa
non litigauerit. sed alienae posteritati nocere uolendo
io fecerit. Quod uero non formatum puerperium
noluit adhomicidium ꝑtinere. profecto nec hominẽ
deputauit. quod tale inutero geritur: Hic de anima
quaestio sol& agitari. utrum quod formatum non est.

Expanded text:
iquitate punitur. non enim quia deus proprio filio non iquitate punitur. non enim quia deus proprio filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. ideo ludas excusatus est, qui eundem ad mortem tradidit Christum. Si autem litigabunt duo uiri et percusserint mulierem in utero habentem, et exierit infans eius non deformatus, detrimentum patietur; quantum indixerit uir mulieris, et dabit cum postulatione. mihi uidetur significationis alicuius causa dici haec magis quam scriptura circa huius modi facta occupata. nam si illud adtenderet, ne praegnans mulier percussa in abortum conpelleretur, non poneret duos litigantes uiros, cum possit et ab uno hoc admitti, qui cum ipsa muliere litigauerit uel etiam non litigauerit, sed alienae posteritati nocere uolendo id fecerit. quod uero non formatum puerperium noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputauit quod tale in utero geritur. hic de anima quaestio solet agitari, utrum quod formatum non est
Abbreviated transcription (Latin):
morte moriatur. Si aũt nolens. sed ds̃ tradidit
in manus cius. dabo tibi locũ inquem fugi at
Quaeritur hic quomodo dictum sit. si autem nolens. sed ds̃
tradidit inmanus eius. quasi & si uolens occiderit. poss&
occidere . nisi ds trader& inmanus eius Intellegitur. ergo
tantum modo dm̃ fecisse. cumquisque occiditur anolente.
& prohoc tantum modo ds iofecit dictum ẽ. sed ds̃ tradi¬
dit inmanum eius. Cum uero uolens occidit. & ipse oc¬
cidit et dstradidit inmanum eius Hoc ergo inter est quod
illic tantum dsfecit. hic autem &ds et homo. propter uo¬
luntatem facientis. sed non sicut ds̃ homo Ds̃ enim non¬
nisi iuste. homo autem poena dignus. non quia illum
occidit quem ds noll& occidi. sed quia periiquitatem
Non enim ministerium dõ lubenti praebuit. sed suae malignȩ
cupiditati seriuiuit. In uno igitur eodemq facto. & os
de occulta aequitate laudatur. & homo de propria in¬

Expanded text:
morte moriatur; qui autem nolens, sed deus tradidit morte moriatur; qui autem nolens, sed deus tradidit in manus eius, dabo tibi locum in quem fugiat. quaeritur hic quomodo dictum sit: si autem nolens, sed deus tradidit in manus eius, quasi etsi uolens occiderit, posset occidere, nisi deus traderet in manus eius. intellegitur ergo tantummodo deum fecisse, cum quisque occiditur a nolente; et pro hoc, quod tantummodo deus id fecit, dictum est: sed deus tradidit in manus eius. cum uero uolens occidit, et ipse occidit et deus tradidit in manus eius. hoc ergo interest, quod illic deus tantum fecit. hic autem et deus et homo propter uoluntatem facientis, sed non sicut deus homo. deus enim nonnisi iuste, homo autem poena dignus: non quia illum occidit quem deus nollet occidi, sed quia per iniquitatem. non enim ministerium deo iubenti praebuit, sed suae malignae cupiditati seruiuit. in uno igitur eodemque facto et deus de occulta aequitate laudatur et homo de propria in
Abbreviated transcription (Latin):
uda. species delectauit te . & illa concupiscentia
euertit cortuum Sic enim faciebatis filiabus israhel
sed illȩ timentes. ad quiescebant uobis Grecus aũt̃
ex uerbo dici. loquebantur uobis. quo significa r& ur
concubitus Iam ubi dicitur. subqua arbore con
nificatur concubitus Quod ergo dehac dequa
agitur adiungit scriptura & dicit: Si aũt tria hȩc
non fecerit ei. exibit gratis. hoc intellegitur: si eam
ipse concubitu non humili auerit. Neꝙ filio suo con¬
iunxerit. neq aliam filio suo ductam. iftam cieccrit
abibit gratis. id est suffici& ei nonteneri inseruitu¬
tem. Abibit enim nihil accipiens. ut seruus hebrȩ¬
us Non enim lic& domino eius copulare illã uiro
non hebreo. quam nonlic& exte rȩ genti tradi
Si aut̃ seruo hebreo eam copula uerit. hoc utiq in¬
tellegitur quod cum eo gratis ex ibit nequa qua m¬
a marito separata
Siquis percusserit aliquem & mortuus fuerit.

Expanded text:
Iuda, species delectauit te et illa concupiscentia Iuda, species delectauit te et illa concupiscentia euertit cor tuum; sic enim faciebatis filiabus Israhel, sed illae timentes adquiescebant uobis. graecus autem e uerbo dici "loquebantur uobis," quo significaretur concubitus. iam ubi dicit: sub qua arbore conpnificatur concubitus. Quod ergo de hac de qua agitur adiungit scriptura et dicit: si autem tria haec non fecerit ei, exibit gratis, hoc intellegitur: si eam ipse concubitu non humiliauerit neque filio suo coniunxerit neque alia a filio suo ducta istam eiecerit, abibit gratis, id est sufficiet ei non teneri in seruitute; abibit enim nihil accipiens ut seruus hebraeus. non enim licet domino eius copulare illam uiro non hebraeo, quam non licet exterae genti tradi. si autem seruo hebraeo eam copulauerit, hoc utique intellegitur, quod cum eo gratis exibit nequaquama marito separata. Si quis percusserit aliquem et mortuus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
nens ei : deinde adiungit. Quod sialiam adiungit
ei. id est nonistam deputauit uxorem filio suo. sed aliã
accipi& ei. quȩ opus sunt . & uestem & conuersatio¬
nem eius non fraudabit ei. simililege quȩ cõp&un.
quo non mansit ux or filio eius. quemad modum ei da¬
r& si eam ibi nona nominass&. & tamen concũbu endo
humiliass& Quod aũt nos diximus conuersationem non
frauda buit grecus hab&. omilian id est locutionem Quo
nomine intellegitur: scriptura honestius appellare concu¬
bitum Quid est aũt concubitum non frauda bit. nisi
proconcubitu mercedem dabit. Namq: apud danidẽ
contra susannam falsum testimonium dicentes seniores.
uenit inqui unt ad eam adolescens quierat in latenti
abs conditus & concubuit cũ ca: Da niel aũt de hoc ipso
interrogans ait: Sub qua arbore uidistis eos loquentes
quod illi dixerant concubuit cumea Deinde alterũ
arguens atq conuincens dixit. Semenchanaan & non

Expanded text:
nens ei. deinde adiungit: quodsi aliam accipiet nens ei. deinde adiungit: quodsi aliam accipiet ei id est non istam deputabit uxorem filio suo, sed ei aliam accipiet — quae opus sunt et uestem et conuersationem eius non fraudabit, dabit ei simili lege quae conpetunt, quoniam non mansit uxor filio eius, quemadmodum ei daret, si eam sibi non adnominasset et tamen concumbendo humiliasset. quod autem nos diximus: conuersationem non fraudabit, graecus habet ὁμιλίαν, id est "locutionem," quo nomine intellegitur scriptura honestius appellare concubitum. quid est autem "concubitum non fraudabit" nisi "pro concubitu mercedem dabit?" namque apud Danielem contra Susannam falsum testimonium dicentes seniores, uenit, inquiunt, ad eam adulescens, qui erat in latenti absconditus, et concubuit cum ea. Daniel autem de hoc ipso interrogans ait: sub qua arbore uidistis eos conloquentes? quod illi dixerant: concubuit cum ea. deinde alterum arguens atque conuincens dixit: semen Chanaan et non