comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne usq ad finẽ: qͥd relin quit᷑ extra qͦ attingere ñ possit. quȩ totũ pe¬
netrat & cõplectit᷑ totũ: Girũ celi circiuui & influctib maris

Expanded text:
ne usque ad finem, quid relinquitur extra quo attingere non possit, quae totum pene usque ad finem, quid relinquitur extra quo attingere non possit, quae totum penetrat et complec
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens oculos ħt illuminatos. Ergosapĩa illuminat: ꝙ si stultꝰ nicħ
undet gͦ stulticia excecat. ⁊ Ia sapiã lux ÷ & illuminat: si habueris
acłos quosilla attingat. Si aũ ocłos habes ubilux ñ÷: oculos habes sed
ncħ uides. Ꝙ quid ꝓdest hoc: Sint gͦ oculi tui ubi lux est: ne efficia¬
ris quasi oculos ñ habens. silucẽ ñ habes. Ubiaũ est lux: Sursum
st iux: ubi est saꝑĩa. Nam sapĩa sursũ est. & lux sursũ. & om̃is lux
qe sursũ uenit: & sicut deorsũ tenebrȩ sine luce: ita sursũ lux sine
itnebris. in medio uͦ post lucẽ tenebrȩ. & post tenebras lux. Apt̾ea
sunt dies egli quos tenebrȩ ñ diuidunt. neq obscurũ int̃polat. &
dus terrȩ sunt quib tenebrȩ succedunt. quia uͥsapĩa semꝑ est semꝑ
sap̃ta nimqũã est. nimquã lux est. Ergo lux est qͦ attingit sapĩa: & qͦ
ñ attingit sapĩa lux ñ est. Eẜ qͦ ñ attingit sapĩa: Si attingit afi¬

Expanded text:
t, ergo sapientia illuminat. Et sit stultus nihil videt, ergo stultitia excaecat. Nam sapientia lux est, et illuminat. Si habueris oculos quo illa attingit; si autem oculos habes ubi lux non est, oculos habes, sed nihil vides. Et quid prodest hoc? Sint ergo oculi tui ubi lux est, ne efficiaris quasi oculos non habens, si lucem non habes. Ubi autem est lux? Sursum est lux ubi est sapientia. Nam sapientia sursum est; et lux sursum, et omnis lux de sursum venit. Et sicut deorsum tenebrae sunt sine luce, ita sursum lux sine tenebris. In medio vero post lucem tenebrae, et post tenebras lux. Propterea sunt dies coeli quos tenebrae non dividunt, neque obscurum interpolat. Et dies terrae sunt quibus tenebrae succedunt. Quia ubi sapientia nunquam est, nunquam lux est. Ergo lux est quo attingit sapientia, et quo non attingit sapientia, lux non est. Et quo non attingit sapientia, si attingit a fi
Abbreviated transcription (Latin):
uisibile cȩlũ ocłis corporeis suspitiendũ existimet. sed m̃te qͦ & cordis
uisione supͣ cȩlũ usq ad inusibilia cęli & spũalia uirtutũ ocłos int̾iores
paulus usq ad t̾ciũ cȩlũ raptũ se głat᷑. qͥ ad sũmũ om̃iũ m̃te ꝑuen̾at.
& ñ solũ hoc uisibile cȩlũ qͦd & humana cogitatio suꝑare pot̃ tnͣsierat.
sed ea qͦ quȩ inuisibilia suꝑ hoc uisibile totũ creata sunt. om̃ia tͣn g̃ssus
ad pͥmũ pͥncipiũ & ȩt̃nitatis capud inspiciendũ eleuatꝰ erat. hoc ẽ t̾ciũ

Expanded text:
visibile hoc coelum oculis corporeis suspiciendum existimet, sed mente quoque et cordis visione supra coelum usque ad invisibilia coeli, et spiritalia virtutum, oculos interiores  ad summum omnium mente pervenerat: et non solum visibile coelum, quod et humana cogitatio superare potest transierat, sed ea quoque, quae invisibilia super hoc visibile totum creata sunt omnia transgressus ad primum principium, et aeternitatis caput inspiciendum elevatus erat. H
Abbreviated transcription (Latin):
a tenebris ad lucẽ uenit ut uideat ꝑ lucẽ & tenebras & lucẽ. ñ ꝑ
tenebras tenebras. & ꝑ lucẽ lucẽ : sed tenebras & lucẽ ꝑ sołaluc̃e.
Nemo ad tenebras uadit. ut tenebras uideat: sed ad lucẽ uenit
ut uideat ꝑ lucẽ ñ sołu luc̃ẽ sed & renebras & lucẽ. Qui gͦ uide uult
trnebras suas recedat ab eis ne in tenebris sit ipse. & nichil uideat
s tͣnsit ad lucem ut ꝑ lucẽ tenebras parit̃ & lucẽ uideat. Recte
eiam contemplaturꝰ atq ipsã uenit quasi ad luc̃e ut impsa uidtat
Aul uidet quod ñ ipsa: sapĩa: o tam̃ sapĩam uiadere &s errores a

Expanded text:
ris ad lucem venit, ut videat per lucem, et tenebras, et lucem; non per tenebras tenebras, et per lucem lucem, sed tenebras et lucem per solam lucem. Nemo ad tenebras vadit, ut tenebras videat; sed ad lucem venit ut videat per lucem non solum lucem, sed et tenebras et lucem. Qui ergo videre vult tenebras suas, recedit ab eis, ne in tenebris sit ipse, et nihil videat: et transit ad lucem ut per lucem, et tenebras pariter et lucem videat. Recte tiam contemplaturus ad ipsam venit, quasi ad lucem, ut in ipsa videat,  videt quod
Abbreviated transcription (Latin):
ix ipso & ꝑ ipsum. o in ppsosunt omĩa: Ubi est. quia habes qͦ
ñ accepisti: Si aũ accepisti: ut qͥd głaris quasi ñ acceperis:
Nam si ostendere suũ est tuũ sequi. iam aliqd habes qͦd ñ accepisti.
neq ex ipso & ꝑ ipsũ & in ipso sunt omĩa: sed quȩdã hominissũt
quȩ ex poso nonsunt. sialigua potest̾ homo ꝑse quȩ ꝑ ipsũ nonsunt. Sa
non ad hoc illiminat sapĩa ut sic sentiat homo. aut sic dicit quasi e ei
bere aliqͥel possit homo: qui neq hoc a se habere potuit quo& est honoi
gͦ dicit: Quid est homo ut sequi possit regẽ factorem simũ: Qũaln¬
ge enĩ putas homo est ado: ut ꝑtingat uͦoi ille est . & qͥa ÷ deus ar

Expanded text:
Ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Ubi est: Quid habes, quod Ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Ubi est: Quid habes, quod non accepisti? Si autem accepisti, ut quid gloriaris, quasi non acceperis? Nam si ostendere illius est, tuum sequi: jam aliquid habes, quod non accepisti; neque ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia, sed quaedam hominis sunt quae ex ipso non sunt, si aliqua potest per se homo quae per ipsum non sunt. Sed non ad hoc illuminat sapientia, ut sic sentiat homo; aut si dicat quasi ex se aliquid habere possit homo, qui neque hoc a se habere potuit, quod est homo. Quid ergo dicit: Quid est homo, ut sequi possit regem factorem suum? Quod longe en
Abbreviated transcription (Latin):
rex quia gubernat. in eo qͦd creauit & dirigit ad qͦd creauit. Cre¬
uuit enĩ in magno bono: & dirigit ad suminũ bonũ. Quid est ho¬
io qui sequitur factorẽ suũ. Qui uiuit ut factus est. qͥ incedit se¬
um qͦd iustitutꝰ est: qui seruat bonũ quod creatus accepit. & qͦd
atura contulit impollutum custodit. Iste sequitur factorem
s qͥni festinat ꝑuenire qͦ inuitatur: qͥ legib bene p̃sidentis obtem¬
pat. qͥ uibentis imꝑio spontanea se ad omĩa uoluntate dirigit. Iste
sequit᷑ regem suũ. Sed quis est honio qui respondere dopossit:
Quis sufficiens inuenit᷑ reddere uicẽ do:Supse p̃cedit. tu seque¬
ris: gͦ aliud suũ est. aliud tuũ. Immo si ipse bonũ in choat. tu consũ
ndo. tusubsequeris ꝑficiendo: iã ñ solũ ȩqualis do. sed maior inue¬
mris. Sed force ipse precedit ostendendo: tu sequeris imitando.

Expanded text:
rex, qui gubernat in eo quod creavit, et dirigit ad quod creavit. Crerex, qui gubernat in eo quod creavit, et dirigit ad quod creavit. Creavit enim in magno bono, et dirigit ad summum bonum. Quis est qui sequitur factorem suum? Qui vivit, ut factus est. Quis incedit secundum quod institutus est? Qui servat bonum quod creatus accepit, et quod natura contulit impollutum custodit. Iste sequitur factorem ; qui festinat pervenire quo invitatur; qui legibus bene praesidentis obtemperat; qui jubentis imperio spontanea se ad omnia voluntate inclinat. Iste sequitur regem suum. Sed quis est homo qui Deo respondere possit? Quis sufficiens invenietur reddere vicem Deo? Si ipse praecedit, et ut sequeris: ergo aliud illius est, aliud tuum. Imo si ipse bonum inchoat, tu consummecedit bonum inchoando, tu subsequeris perficiendo; jam non solum aequalis Deo, sed major inveneris. Sed forte ipse praecedit ostendendo, ut sequeris imitando.
Abbreviated transcription (Latin):
pusqͣm ad contempland̾a ipsam tͣnsiret. qͣm cecus fuerit satis sup
iudistis. qñ ire putauit ubi homii uia ñ erat. querere & inuestigare
imniu̾sa quȩ erant subsole. & magnũ aliqͥd ẽẽ credidit illoꝵ inuestiga¬
n naturã. quȩ extͣ hominis naturã consistunt: que a seiant᷑ qͣntũ
mipsis est nec salutẽ conferre possunt. neq si uesciant᷑ auferre. Ibi
cecus fuit ñ uidendo neq cognoscendo in se quod potuit: nec ꝓse ap¬
do dignitatẽ. ed cognoscendo infirmitatẽ. Quid÷ homo:
nĩ est homo. Non aliqͥa tale est homo. ut sufficiens sit᷑ ad hoc.
iqͥd: Ut sequi possit regẽ factorẽ suũ. Sienĩ ñ potest conseqiuui
cturã: multomagis factorem ñ potest sequi. Si ñ potest inue¬
stigare quod factũ est: eũ qui fecit quomͦ potest ꝯp̃hendere: Q d
st homo ut sequi possit regem factorem suum: Regem suum: &
fctorẽ suũ. Idem ipse qui rex ÷ factor est: factor est qui creauit.

Expanded text:
psam contemplandam transisset; quam caecus fuerit, satis supra audistis, quando ire putavit ubi homini via non erat; quaerere et investigare universa quae erant sub sole; et magnum aliquid esse credidit illorum investigare naturam, quae extra hominis naturam consistunt; quae, etsi sciantur quantum in ipsis est, nec salutem conferre possunt, neque si nesciantur, auferre. Ibi ergo caecus fuit, non videndo neque cognoscendo in se quod potuit, nec pro se apdo dignitatem, sed cognoscendo infirmitatem. Quid est homo? nihil est homo. Non aliquid tale est homo, ut sufficiens inveniatur ad hoc. Ad quid? Ut sequi possit regem factorem suum. Si enim non potest consequi facturam multo magis factorem sequi non potest. Si non potest investigare quod factum est, eum qui fecit, quomodo potest comprehendere? Quid est homo ut sequi possit regem factorem suum? Regem suum et factorem suum. Idem ipse qui rex est, factor est. Factor est, quia creavit;
Abbreviated transcription (Latin):
bitistemꝑantiãñ deserere: facit ñ ꝓsutura seruare. Inde multipli.¬
eatis diuitiis suꝑbia sequit: dũ id qͦd̾ quesitũ÷ ꝑ ambitioniẽ. adelatõne

Expanded text:
bitis temperantiam non deserere, facit non profutura servare. Inde multiplibitis temperantiam non deserere, facit non profutura servare. Inde multiplicatis divitiis superbia sequitur, dum id quod per ambitionem quaesitum e
Abbreviated transcription (Latin):
nitate inhebrias anim̃a tuã: Ninqͥd ita querit᷑ sapientia: Exisse illic
uidebaris: qͦmͦ tã cito reu̾sus es: Quomͦ. nͥ quia ineireuitu ambulasti.
& inuoluta semita tua: & reduxit te parsimonia uͥgula ꝓstrauerat:
Eece it̾m in uoluptatẽ corriusti: & captuiꝰ factꝰ es uanitatis. Quomͦ huc
uenisti: nͥ qr audisti uocẽ eiꝰ. & abscondisti te: hec ÷ enĩ umbra uanita¬
tis sub qua lates: ne uideas u̾tatẽ. Quomͦ gͦ huc uenisti: N onne debu¬
licentiꝰ in omnẽ se lasciuã & suꝑstitionẽ ꝑ in ꝯtinentĩa ocłoꝵ effudit.
Et eo nequiꝰ nc̃ in toto corrũpit᷑ : qua in parte qͣntulacũq correcta
uidebat᷑. Priꝰ eñĩ corrũpebaris & humiliabaris qm̃ uidisti & intel¬
lexisti quȩ paciebaris: nc̃ sub sp̃e uirtutũ uicioꝵ p̃da factꝰ es. Iniͣt
auarieia sub optentii parsimoniȩ. & dũ ꝑsuaaet animo in reb ha¬

Expanded text:
nitate inebrias animam tuam? Nunquid ita quaeritur sapientia? Exisse illic nitate inebrias animam tuam? Nunquid ita quaeritur sapientia? Exisse illic videbaris, quomodo tam cito reversus es? Quomodo? nisi quia in circuitu ambulasti, et involuta fuit semita tua, et reduxit te parcimonia ubi gula prostraverat. Ecce iterum in voluptatem corruisti, et captivus factus es vanitatis. Quomodo huc venisti, nisi quia audisti vocem ejus et abscondisti te? Haec est enim umbra vanitatis sub qua lates, ne videas veritatem. Quomodo ergo huc venisti? Nonne debulicentius in omnem se lasciviam et superstitionem per concupiscentiam oculorum effudit; et eo nequius nunc in toto corrumpitur, quo magis in parte quantulacunque correcta videbatur. Prius enim corrumpebaris et humiliabaris; quoniam vidisti et intellexisti quod patiebaris, nunc sub specie virtutum, vitiorum praeda factus es. Intra avaritia sub obtentu parcimoniae, et dum persuadet animo in rebus ha
Abbreviated transcription (Latin):
nã ꝯtier teris  Quare: nͥ quia mens tua foris eiecta ÷. & ad uaga & ꝓfuga
effecta suꝑ trã: idoq stare ñ pot̃. quia inu̾itate fixa ñ ÷:Iecirco inquis
feci hortos. & ꝯseui ea cuncti geni̾s arborib: & ex truximͥ piscinas a¬
quarũ. ut irrigarẽ siluã lignoꝵ germinantiũ. hoc est quod dixi:
extra queris qͦd intꝰ ꝑ didisti. Magnificas oꝑa tua: quia intenet ipso
minoratꝰ es. Edificas domos. quia ꝓiectꝰ es de habitaculo ꝯscientiȩ tuȩ.
plantas uineas. & facis ortos. quia germina sapĩȩ in corde tuo aruer̃t.
extrius piscinas qͥ fontẽ uitȩ intꝰ salientẽ ñ habes. Siluã lignorũ
irrigas germinantiũ: quia umbrã queris luce u̾itatis amissa. Quid
tibi cũ istis delectationib infelix: & bonoꝵ tuoꝵ oblite. Ubi est nẽ qͦa
paulo ante ꝓposiusti animo abstrahe carnẽ tuã. qui mͦ om̃i lascuria & ua-¬

Expanded text:
nam converteris? Quare? nisi quia mens tua foras ejecta est, et vaga ac profuga nam converteris? Quare? nisi quia mens tua foras ejecta est, et vaga ac profuga effecta super terram. Ideoque stare non potest, quia in veritate fixa non est. Idcirco, inquis, cti generis arboribus, et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium. Hoc est quod dixi. Extra quaeris quod intus perdidisti. Magnificas opera tua, quia in temetipso minoratus es. Aedificas domos, quia projectus es de habitaculo conscientiae tuae. Plantas vineas et facis hortos, quia germina sapientiae in corde tuo aruerunt. Exstruis piscinas, qui fontem vitae intus salientis non habes. Silvam irrigas lignorum germinantium, quia umbram quaeris luce veritatis amissa. Quid tibi cum istis delectationibus infelix, et bonorum tuorum oblite? Ubi est nunc quod paulo ante proposuisti a vino abstrahere carnem tuam: qui modo omni lascivia et va
Abbreviated transcription (Latin):
ritate queris. totꝰ quere. totꝰ aecede. totꝰ intra quia ueritas intꝰ
Quare tamdiu queris. & ñ inuenis quĩa queris: Quia male queris qͥu
ibi queris uͥ ñ  qͦd queros. Tueñi foris queris: & qͦd queris intꝰ÷. Iaco
male queris. ꝙ iđo intienire ñ potes qͦa queris: & ꝓpterea ñ ibiteqͥt̃
uruenire pot̾is ubies: quia ueritas ibi ñ÷ uli es. Ubies: Sudum¬
latet. Quȩ ÷ umbra: Spẽs rerũ uisibiliũ umbra est: & tu antm̃a
tuam in ea effudisti: & absconaisti te sub foliis ut lateres. Q qͦmͦ luc̃e qͣ¬
ris. tenebras intrans:In fructu uanitatẽ ꝯpexisti: & in foliis u̾itatẽ ẽẽ
putas.Si t̾rena omĩa ad fruendũ uana sunt: quomͦ ad uidendũ mul¬
tomagis uana ñ suit. Si enĩ fi uentib uerũ bonũ ñ ꝯferunt: possĩ¬
dentib nec fruentib ꝯferre quid possunt: Quare gͦ post bonũ ppositu o¬
ꝯtinentiȩ & querendę sapientiȩ studiũ. tam cito it̾m ad occupationẽ ua-¬

Expanded text:
veritate quaeris, totus quaere, totus accede, totus intra; quia veritas intus est. Quare tam diu quaeris, et non invenis quod quaeris? Quia male quaeris, quia ibi quaeris ubi non est quod quaeris. Tu enim foris quaeris, et quod quaeris intus est. Ideo male quaeris, et ideo invenire non potes quod quaeris, et propterea non ibi requiem invenire poteris, ubi es? quia veritas ibi non est ubi es. Ubi es? Sub umlatet. Quae est umbra? Species rerum visibilium umbra est, et tu animam tuam in eas effudisti, et abscondisti te sub foliis ut lateres. Et quomodo lucem quaeris tenebras intrans: in fructu vanitatem conspexisti, et in foliis veritatem esse putas? Si terrena omnia ad fruendum vana sunt: quomodo ad videndum multo magis vana non sunt? Si enim fruentibus verum bonum non conferunt, possidentibus nec fruentibus conferre quid possunt? Quare ergo post bonum propositum continentiae, et quaerendae sapientiae studium, tam cito iterum ad occupationem va
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi fines istos cõmemoret.Si ascencło inqͥt psalmista incȩlũ tu il¬
le es: si descencło ad infernũ ades. Ergo cȩlũ & infernũ duos fines con¬
in inferno illic es: sed si ascendo in cęlũ tu illic es. sidescendo adinfer¬
nũ ades. G incȩlo est. in inferno ad est: in inferno adueniens in cȩlo
utꝰbiq es. & ubi es & uͥ ades ꝑtingens a fine usq ad fmẽ. a fine uͥ es.
ad finẽ uͥ ades. fortit̃ & disponens om̃ia suauit̃. Ecce mͦ distinximꝰ
finis: finis iste non capud sed tantũ finis. Capud ÷ ille fuus qͥa ab ip¬
so & ñ supͣ. finis ÷ qͥa usq ad ipsũ & ñ ultͣ. Aliꝰ aũ finis caput non÷.
qͥa ab ipso nichil secd tantũ finis: qr qͥeqͥd usq ad ipsũ ñ ultra ipsũ. Ille gͥ
finis qͥ sursũ est quasi pͥncipiũ & origo ÷ supͣ quẽ nichil: finis uͦ qͥ deor¬

Expanded text:
alicubi fines istos commemoret? Si ascendero, inquit Psalmista, in coelum, tu ilalicubi fines istos commemoret? Si ascendero, inquit Psalmista, in coelum, tu illic es; si descendero ad infernum, ades . Ergo coelum et infernum duos fines conin inferno, illic es. Sed, si ascendero in coelum, illic es; si descendero ad infernum, ades. Ergo in coelo est, in inferno adest; in coelo utrobique es, et ubi es, et ubi ades, pertingens a fine usque ad finem. A fine ubi es, usque ad finem ubi ades, fortiter, et disponens omnia suaviter. Ecce modo distinximus finis. Finis iste non caput, sed tantum finis. Caput est ille finis, quia ab ipso, et non supra; finis est, quia usque ad ipsum, et non ultra. Alter autem finis, caput non est; quia ab ipso nihil: sed tamen finis, quia quidquid usque ad ipsum, non ultra ipsum. Ille igitur finis qui sursum est, quasi principium et origo est, supra quem nihil. Finis vero qui deor
Abbreviated transcription (Latin):
neat. & diuisionẽ lucis & tenebrarũ. uͥ finiunt᷑ lup os tenebit
os t̃minũ uniꝰcuiꝰq usq qͦ ipsa sapĩa &. qͥd ipsa. os qͥs extra ipsam
& quid sine ipsa. Primũ quia duos fines auduuimꝰ. alt̾m aqͦ. &
altm̾ usq ad quẽ se extendit sapĩa. attingens afine usq ad fiĩ
fortit̾. & disponens omĩa suauit᷑. Ee nonctũ adhuc ista cogno
istos aluid aliqͥd est qͦ ñ attingit sapĩa. Ꝙ si est qͦmͦ fines sunt
sapĩa a fine usq ad finẽ fortit᷑. & disponit omiã suauit̃. Pri¬
mũ gͦ auo sunt fines rerũ omĩuo. Ait̾ ẽ finis suꝑ qũe nichibꝰ
& alt̾ sub qͦ nichil. finis supͣ quẽ nichil ẽ. sumnũ om̃iuorẽ: fmis sub qͦ
nichil ẽ imũ. Itaq duo sunt fines om̃ium summũ os inũ: & qͥcqͥd inimi¬
qͣntonagis discedit ab alt̾o. tantomagis accedit ad alt̾m: siue asũmo
ad imũ. siue ab imo ad sumniũ. Uis nosse si forte scͥptura manifest iꝰ

Expanded text:
finiuntur lux et tenebrae, et terminum uniuscujusque. Usquequo ipsa sapientia, et quid ipsa, et quid extra ipsam, et quid sine ipsa. Primum, quia duos fines audivimus, alterum a quo et alterum usque ad quem se extendit Sapientia, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Et nondum adhuc cognoistos aliud aliquid sit, quo non attingit sapientia. Et si est, quomodo fines sunt it a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter. Primum ergo duo sunt fines rerum omnium. Alter est finis supra quem nihil, et alter sub quo nihil. Finis supra quem nihil, summum omnium est. Finis sub quo nihil, infimum. Itaque duo sunt fines omnium, summum et infimum. Et quidquid in uniquando magis discedit ab altero, tanto magis accedit ad alterum, sive a summo ad infimum, sive ab infimo ad summum. Vis nosse si forte Scriptura manifestius
Abbreviated transcription (Latin):
uad aliqͥt latens sub sp̃ẽ illiꝰ. Quȩ ÷ enĩ sapientia in imbrafolioꝵ Hã
umbra folioꝵ delectatio est. & ioꝯditas in sp̃e & pulchritudiue rerũ
tnsitoriarũ: & habet ista sapientiã suã. Sio homines uocant sapi¬
entiam qua ista reguies. & tranquillitas ista carnis callide & astute
querit. & prudent̃ ꝯseruat᷑: & ista : sapientia qua fllii huiꝰ secłi. &. fi

Expanded text:
ud aliquid latens sub specie illius. Quae est enim sapientia in umbra foliorum? Nam ud aliquid latens sub specie illius. Quae est enim sapientia in umbra foliorum? Nam umbra foliorum delectatio est, et jucunditas in specie et pulchritudine rerum transitoriarum. Et habet ista sapientiam suam. Sic enim homines vocant sapientiam qua ista requies, et tranquillitas ista carnis callide et astute quaeritur, et prudenter conservatur. Et ista est sapient
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. argentũ. substantiȩ regũ ac ꝓuinciarũ. lẏrȩ. cẏtharȩ. tẏbię.
organa. sciphi. & urcei & uasa p̃ciosa.ciuitiȩ & pompȩ &s gła. omia ħ
folia sunt. Quare folia: Q uia uana. qͥa cactuca. qa tnsitoria sunt:
ido folia sunt. Uirent qͥde modico. tẽ pore: & cito areseunt & cadunt.
Sed tam̃ dũ stant umbrã faciunt. & habent refrigeriũ sirũ: sed est
obscura umbra. & inimica lumini. Carni quide ad tempiis refrigeri¬
ũ prare uidr̾ sed ocłos caligare facit. Iocirco suspectã hab̾e debeniꝰ
umbrã: nec facile crede his quȩ udent᷑ in umbra. fallunt eñi oclos
imagines: quia & ipsa umbra ymago ñ u̾tas. Iło dixi ut suspectã
habeas umbrã: qͥ te subfoliispositũ ꝯst̾teris. Subfoliises. in umbraes:
a sapiãm uixta te uides. Uide diligent̃ ne forte ñsit sapĩa.: sed ali¬

Expanded text:
rum, argentum, substantiae regum et provinciarum; lyrae, citharae, tibiae, rum, argentum, substantiae regum et provinciarum; lyrae, citharae, tibiae, organa, scyphi, et urceia vana, quia caduca, quia transitoria: ideo folia. Virent quidem modico tempore, sed cito arescunt et cadunt. Sed tamen dum stant, umbram faciunt et habent refrigerium suum; sed est obscura umbra et inimica lumini. Carni quidem ad tempus refrigerium praestare videtur, sed oculos caligare facit. Idcirco suspectam habere debemus umbram, nec facile credere iis quae videntur in umbra. Fallunt enim oculos imagines; quia et ipsa umbra imago est, non veritas. Ideo dixi ut suspectam habeas umbram, qui te sub foliis positum confiteris. Sub foliis es, in umbra es, et sapientiam juxta te vides. Vide diligenter ne forte non sit sapientia, sed ali
Abbreviated transcription (Latin):
in ihrłm : Sapĩa qͦ ꝑseu̾auit mecũ. Grandis fiducia. Ido secure peccasti
Ido ꝯfident̃ effudisti cortuũ indelicias uoluptatis: & suꝑ illecebras pulchri¬
re enĩ tu intꝰ positã quereres: si foris psa uagũ ñ reliqͥt.: Quȩ tam̃ est
ista sapĩa: quȩ ita dtiscursus amat. & secreta fastidit: Uide ne forte si¬
militudo fallat te: o ñ sit sapĩa quod sapientia ẽẽ uidet᷑. Caue ne in
umbra folioꝵ decipiaris: uͥ latuit pat̃ tius qͥ u̾itatẽ uid̾e ñ potuit.
Umbra eñĩ obscurũ facit: & si requiẽ hab̾e uidr. lum̃ ñ ħt. Caue gͦ¬
ne & tu du sub umbra folioꝵ queris inoipias pati calignẽ. ne possis in
umbra positꝰ olare discernere quia imago quȩ apparet umbra sola
est. ñ u̾itas. Hanꝰgͦ umbrã folioꝵ suspectã habe ne decipiaris. Quȩ sunt
folia. Spẽs rerũ uisibiliũ folia sunt: quȩ mͦ qͥde pulera os inrentia
apparent. sed cadent subito cũ tꝰbo apparuerit. Quȩ sunt folia: Domꝰ

Expanded text:
ia quoque perseveravit mecum. Grandis fiducia. Ideo secure peccasti. Ideo confidenter effudisti cor tuum in delicias voluptatis, et super illecebras pulchrinim tu intus positam quaereres; si ipsa foris vagum non reliquit? Quae tamen est ista sapientia quae ita discursus amat, et secretum fastidit? Vide ne forte similitudo fallat te, et non sit sapientia quod sapientia esse videtur. Cave ne in umbra filiorum decipiaris, ubi latuit pater tuus qui veritatem videre non potuit. Umbra enim obscurum facit; et si requiem habere videtur, lumen non habe foliorum requiem quaeris, incipias pati caliginem. Nec possis in umbra positus clare discernere; quia imago quae apparet umbra, sola est, non veritas. Hanc ergo umbram foliorum suspectam habe, ne decipiaris. Quae sunt folia? Species rerum visibilium folia sunt; quae modo quidem pulchra et virentia apparent, sed cadent subito cum turbo exierit. Quae sunt folia? Domus
Abbreviated transcription (Latin):
a for tasse ipsa sapia hoc caput÷. quã qͥ sapiens est eunctis p̃ponit. quȩ ꝙ¬
cupiscendũ aliqͥd hab̾e uident᷑. & i eiꝰ comparatõne despicit uniu̾sa. CẼ
sipiens est abipsa sapiã est. & qͦd ẽẽ cupit sapiens totũ in ipsa est. Quappt
upit sapientis ñ aliua rectiꝰ accipit᷑ qͣm ipsa sapia: q̃m ab ipsa bonitatiᷤᷤ¬
om̃iũ est. Sumiũ gͦ bonũ caput ẽ: q& summũ malũ finis ÷ Duo eñ
sint. simimũ bonũ. & sũmũ malũ. altͥnsecus ex adu̾so ꝯstituta: o&s de me¬
dio uniu̾sa bona .&. mala adistosduos fines ꝯcurrunt. Om̃e bonũ adsũ¬
nũ bonũ: ꝙ om̃e malũ ad sũmũ malũ. Non est enĩ uerũ bonũ nͥꝯdu

Expanded text:
nctis praeponit, quae concupiscendum aliquid habere videntur, et in ejus comparatione despicit universa. Et sapiens est, ab ipsa Sapientia est, et quod esse cupit, sapiens totum in ipsa est. Quapropter caput sapientis non aliud rectius accipitur, quam ipsa Sapientia; quoniaomnium est. Summum ergo bonum caput est, et summum malum finis. Duo enim sunt summum bonum, et summum malum, altrinsecus ex adverso constituta, et de medio universa bona, et mala ad istos duos fines recurrunt. Omne bonum ad summum bonum, et omne malum ad summum malum. Non enim est verum bon
Abbreviated transcription (Latin):
nitatũ. uanitas uanitatũ: & omĩa uanitas. Sed nundũ ista cognou̾as
&pt̾ea sensu tuo & sapĩa tua quȩ apud ipsã stulticia÷. infiatꝰ magis qͣns
liciꝰ obniti conabaris: & existimasti te aliqͥd facturũ cũ nicħ ẽes. Temo¬
cadis & rius & impelłis. appetis nec ꝯsequeris: palpando & ñ uidendo a
ex adu̾so incedis querens u̾itatẽ uͥ ñ ÷. Et tuu̾es: Iua uitꝰ ÷. & tu foria¬

Expanded text:
anitatum: vanitas vanitatum et omnia vanitas . Sed nondum ista cognoveras. anitatum: vanitas vanitatum et omnia vanitas . Sed nondum ista cognoveras. Propterea sensu tuo et sapientia tua, quae apud ipsam stultitia est, inflatus magis quam solidus, obniti conabaris, et existimasti te aliquid facturum cum nihil esses. Tentcadis et ruis, et impelleris; appetis nec consequeris. Palpando et non videndo frustra ex adverso incedis, quaerens veritatem ubi non est. Et tu ubi es? Illa i
Abbreviated transcription (Latin):
uideas quod tͥ querendũ ẽẽ uides. qͦd deẽe uides licet hoc qͥdsit ñ
uideas. Ginu̾itate uides querendũ tͥ eẽ. qͦd in u̾itatẽ ẽẽ ñ uides.
Quare hoc: Quia absconctitꝰ es. Nã si absconditꝰ ñeẽs. nicħ p̃t̾ u̾i̾tatẽ
ris qͦd ñ uides. Iđo dr tͥ adam ubies: ut ad u̾itatẽ redeas & inueni¬
as u̾itatẽ. Noluisti stare inueritate. mͦ redi aa u̾itatẽ: quia stare ñ
potes u̾itatẽ. Uagus & ꝓfugꝰ ꝙ in stabilis eris om̃ib diebꝰ quibꝰ
cũ ipsa & in ipsa ñ fueris. nec uiueniet cor tuũ uͥ requiescat. sim ipsa
illa noluerit: quia nec stabit extra ipsan ut querat. nec inueni
os pt̃ ipsam ut reqiuescat. Sursũ. deorsũ. louge. & ꝓpe. qͦuis ꝑgat.
ñ inueniet requĩẽ donec ilła inuemet. Quia tumultuaris infelix: Rian
finsti: in afflictione miser exis. Quidampliꝰ tͥ ꝯferre potitt. Wauitas u¬

Expanded text:
videas quod tibi quaerendum esse vides, quod deesse vides, licet hoc quid sit, non videas quod tibi quaerendum esse vides, quod deesse vides, licet hoc quid sit, non videas. Ergo in veritate vides quaerendum tibi esse quod veritatem esse non vides. Quare hoc? quia absconditus es. Nam si absconditus non esses, nihil praeter vides. Ideo dicitur tibi: Adam, ubi es? ut ad veritatem redeas, et invenias veritatem. Noluisti stare in veritate; modo redi ad veritatem, quia stare non potes extra veritatem. Vagus, et profugus, et instabilis eris omnibus diebus quibus cum ipsa et in ipsa non fueris, nec inveniet cor tuum ubi requiescat, si in ipsa stare noluerit; quia nec stabit extra ipsam ut quaerat, nec inveniet praeter ipsam ut requiescat. Sursum, deorsum, longe et prope, quovis pergat: n inveniet requiem, donec illam inveniet. Quid tumultuaris, infelix? Rides, oluptate stultus fuisti, in afflictione miser eris. Quid amplius tibi conferre poterunt? Vanitas v
Abbreviated transcription (Latin):
sti ne habeas. & ꝑdidisti ne requiras. Nam si uides quid ñ habeas:
intelligas qͥd reqͥras. Nunc aũ longe es & exulas a ueritate: ut
ñ possis uidere uñ uen̾is: & qͦ tͥ redeunaũ sit. ꝓpt̾ea queris qͥd que¬
rere debeas: quia qͥd amisisti ignoras. Queris quid sit utile filiis
hominũ : quo facto opꝰ est sub sole numo dierũ uite suȩ. Oquã sci¬
re hoc debiusti. Sed nc̃ absconditꝰ es au̾itate. latens sub umbra
ignorantiȩ tuȩ: quia recessisti longe. & noliusti cũ illa ẽẽ sine qua
ẽẽ ñ potes̃. Nam quia sine illa ẽẽ ñ potes. ido queris. & quia au̾sus
es & absconditꝰ. ꝓpt̾ea nescis qͥd querere debeas: cũ t̃n hoc abscondi¬
hoc dͥeẽe tͥ qͦd queras. Intellige gͦ uł in hoc ꝓrsus ñ ẽẽ absconditũ
quia illa fugientẽ sequitur. atq au̾so ingerit. ac querenda do¬
cet cuise uidenda ñ prebet. Quãuis & hoc ipsũ extra u̾itatẽ non

Expanded text:
sti ne habeas, et videre desisti ne requiras. Nam si vides quod non habeas, sti ne habeas, et videre desisti ne requiras. Nam si vides quod non habeas, intelligis quid requiras. Nunc autem longe es et exsulas a veritate, ut non possis videre unde veneris et ras. Quaeris quid utile sit filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae! Oh! quam scire hoc debuisti! sed nunc absconditus es a veritate, latens sub umbra ignorantiae tuae; quia recessisti longe et noluisti cum illa esse, sine qua esse non potes. Nam, quia sine illa esse non potes, ideo quaeris; et quia aversus es et absconditus, propterea nescis quid quaerere debeashoc deesse tibi quod quaeras. Intellige ergo te vel in hoc prorsus non esse absconditum; quia illa fugientem sequitur atque averso se ingerit, ac quaerendam docet cui se videndam non praebet. Quamvis et hoc ipsum extra veritatem non
Abbreviated transcription (Latin):
d̾em qͥd ẽẽt utile filiis hominũ. qͦ facto opus est sub sole num̾o
dierũ uitȩ suȩ. O cor humanũ ubi es. qͦmͦ huc uenisti ut hoc nes¬
cias qͥd utile sit filiis hominũ. qͦ facto opus est sub sole: num̾o dio¬
rũ uitȩ suȩ: ubi es ut hoc ignores: Ubies ada. ubi es: Audiui in¬
quid uocẽ tuã: & abscondime. O abscondite: cui abscondistite
Dabscondite ubies: Quã longe es. & quã ꝓpe es. Qũã longets ab illo: ꝙ
quã ꝓpe es illi: apt̾ea ubies:ꝰ Pece querit᷑ te deus tuiis. & clamat uͥ es:
tu te auertis ut lateas. & elaudis oculos tuos ne uidearis. Ille aũ non
uidentẽ uidens. & ido ñ uidentẽ quia ñ uideri cupientẽ. ꝓpt̃ tuũ
affectũ ñ ꝓpt̾ suũ defectũ. olamat & dicit adam ubies. Querit gͣ te
ut tu ipsum inuenias. & querit te ut & tu ipsũ queras. o dicas dñe
ubies: Tu gͦ quid facis. Nam ipse si ꝑdidit. cũ querit. Si ꝑdidit
ñ totũ ꝑdidit. quia uidet qͦd ꝑdidit. Non enĩ quereret: nͥ uideret.¬

Expanded text:
em quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. O cor humanum, ubi es? quomodo huc venisti, ut hoc nescias quid utile sit filiis hominum, quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae? Ubi es ut hoc ignores? Ubi es Adam, ubi es? Audivi, inquit, vocem tuam et abscondi me . O abscondite, cui abscondisti te? O abscondite, ubi es? Quam longe es, et quam prope es? Quam longe es ab illo, et quam prope es illi? Propterea ubi es? Ecce quaerit te Deus tuus et clamat: Ubi es? Tu te avertis ut lateas; et claudis oculos ne videas. Ille autem non videntem videns, et ideo non videntem; quia non videri cupientem: propter tuum affectum, non propter suum defectum clamat et dicit: Adam ubi es? Quaerit ergo te ut tu ipsum invenias, et quaerit te ut et tu ipsum quaeras et dicas: Domine, ubi es? Tu vero quid facis? Nam ipse si perdidit, tamen quaerit; si perdidit, non totum perdidit, quia videt quod
Abbreviated transcription (Latin):
contemplancłos errores & stulticiam contemplanda transit ad
sapiãm transit : quẽ admotũ qui ad contemplanda sapiãn tͣn¬
sit ad sapĩam transit. cũ tam̃ aliud id errores q stulticiã ut o¬
templet᷑ fugiat. ad alud uͦ hoc est ad sapĩam hoc est ut ẽã cont̾e¬
pletur accedat. quia utrũq sapĩa non est. sed utrũq contẽplan
sapĩa est: quis ad utrumq contemplandi tͣnsit ñ aliud quan¬

Expanded text:
contemplandam transit, ad sapientiam transit; quemadmodum, qui ad contemplandam sapientiam transit, ad sapientiam transit. Cum tamen altera id est errores et stultitiam contemplatur ut fugiat; ad alteram vero, hoc est ad sapientiam, ut eam contempletur, accedat; quia utrumque sapientia non est, sed utrumque contemplari sapientia est, et qui ad utrumque contemplandum transit, non ad aliud qua
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ ꝯuenienter iste post tantã rerũ om̃iũ affluentiã. usũq uolup¬
tatũ ꝯuersũ sedicit ut intelligeret ueuitatẽ suã: quia cũ exꝑiri
ceꝑit qͦd felicẽ facere ñ pot̾ant habita. tũc agnouit quia multomag̃
miserũ fecerant casso labore quesita. Cũ inquit me conu̾tissem
ad uniu̾sa oꝑa quȩ fecerant manꝰ meȩ. uidelicet respiciens qualis frueᷤ¬
tus tantos labores sequi potuisset : tunc ait inueni ũ ȩqua lance re¬
compensari fructũ laboꝵ meoꝵ. idoq frustra mne laborasse uidica-¬
ui. respitiens labores in quib frustra sudauerã. In om̃ib enĩ ua¬

Expanded text:
Unde convenienter iste post tantam rerum omnium affluentiam, usumque volupUnde convenienter iste post tantam rerum omnium affluentiam, usumque voluptatum; conversum se dicit, ut intelligeret vanitatem suam. Quia cum experiri coepit, quod felicem facere non poterant habita, tunc agnovit quod multo magis miserum fecerant casso labore quaesita. Cum, inquit, me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae; videlicet respiciens qualis fructus tantos labores sequi potuisset; tunc, ait, inveni non aequa lance recompensari mihi fructum laborum meorum, ideoque frustra me laborasse judicavi respiciens labores in quibus frustra sudaveram. In omnibus enim va
Abbreviated transcription (Latin):
presentiũ dũ in se totã anini intentionẽ conuerteret. ꝙ in eoꝵ quę
uidebant᷑ fallacisp̃ẽ ꝑ cariis aspectũ ug̃ssus. cordis qͦ ocłos occuparit
simulas p̃t̾itoꝵ memoriam abstulit: & futurorũ ꝓuidentiã abscon¬
dit. Unde factũ est. ut dũ ad ea quȩ uidebant᷑ sola respic̾e̾t. in ipsis
quoq ueritatẽ agnoscere ñ ualeret. simulq insuis oꝑib o conu̾sus
quȩ concupisceret᷑ uidi̾t spẽm: & au̾sus quȩ caueretur ñ agnosce¬
ret uauitatẽ. fit aũ nonnunqͣm ut temporalia bona ottius
uanaẽẽ dep̃hendant᷑. cũ magis habundare ceꝑint. quȩ seꝑe cũ ñ
habentur prodesse potuisse existimant᷑ siaffuerinit. Cũ uͦ habita
mentis in opiã nec in sua affluentia expellere ualeant: tunc pͥm̃s
exꝑienti quã exiguũ prose laborantib fructũ p̃beant manifestant.

Expanded text:
praesentium, dum in se totam animi intentionem converteret, et in eorum, quae praesentium, dum in se totam animi intentionem converteret, et in eorum, quae videbantur fallaci specie per carnis aspectum ingressus cordis quoque oculos occuparet, simul et praeteritorum memoriam abstulit, et futurorum providentiam abscondit. Unde factum est, ut dum ad ea quae videbantur sola respiceret, in ipsis quoque veritatem agnoscere non valeret, simulque in suis operibus, et conversus, quae concupisceretur videret speciem; et aversus, quae caveretur non agnosceret vanitatem. Fit autem nonnunquam ut temporalia bona tunc citius vana esse deprehendantur, cum magis abundare coeperint, quae saepe cum non habentur prodesse potuisse existimantur, si adfuerint. Cum vero habita, mentis inopiam, nec in sua affluentia expellere valeant; tunc primum experienti, quam exiguum pro laborantibus fructum conferunt manifestant.
Abbreviated transcription (Latin):
& ad labores in qͥb frustra sudauerã: uidi in om̃ib uanitatẽ & affuctio¬
nẽ anuni. & nichil ꝑmanere sub sole. hoc itaq in pͥncipio questionẽ nob̾
ud hactenꝰ fecisse uideat᷑. quã his reb intentioñẽ aahibuisse & stuaiũ.
Quando magnificauit oꝑa sua. & fecit domos. plantauit utueasas or¬
tos fecit. & pomeria atq piscinas extruxit. seruos & aueillas habuit.
arm̃ta & g̃ges. argentũ & aurũ. substantias regũ q ꝓumciarũ. &
delicias filioꝵ homniũ. qͣndo deniq ñ solũ oꝑe sed os mñte qͦ rerũ se su¬
arũ amori & uoluptati tantũ inmerserat: ut hane partẽ suã existi¬
maret. neq ob aliud quodamͦ se factũ crederet. quã ut oblectaret se
in his om̃ib quȩ parauerat: nunquid ñ uidebat. qͦd faciebat. Sed
uidit spẽm: ñsuidit corruptionẽ. Uidit quod t̃e uidebant᷑ quȩ
stabant: sea ñ attendit qͥd facta fuissent quȩ perierant. Amor enior

Expanded text:
ad labores in quibus frustra sudaveram, vidi in omnibus vanitatem, et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Hoc itaque in principio quaestionem nobis ud hactenus fecisse videatur, quam his rebus intentionem adhibuisse, et studium? Quando magnificavit opera sua, aedificavit domos, plantavit vineas, et hortos fecit, et pomaria, atque piscinas exstruxit, servos et ancillas habuit, armenta et greges, argentum et aurum, substantias regum et provinciarum, et delicias filiorum hominum. Quando denique non solum opere, sed et mente quoque rerum se suarum amori, et voluptati tantum immerserat, ut hanc partem suam existimaret; neque ob aliud quodam modo se factum crederet, quam ut oblectaret se in his omnibus, quae paraverat: nunquid non videbat quod faciebat? Sed vidit speciem, non praevidit corruptionem. Vidit quid esse videbantur, quae stabant, sed non attendit quid facta fuissent, quae perierant. Amor enim
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ponsunit. Et u eist hoc: In sinib tͣrȩ. Ergo ꝓcul sunt tetebuꝰ
qo lum̃ ꝓpe est. Quare gͦ faciliꝰ tenebras inueniniꝰ qͣm lucẽ. Port
quia nos longe ñ sumꝰ a finib t̾rȩ. ꝙ habitamꝰ uixta ppłm ten¬
brarĩ. neq preximꝰ adhuc afinib tr̃ȩ ad audiendã sapĩani sali¬
monis ulum̃. iceroeo impingimꝰ in tenebras. & caligamꝰ a lide.
psa tam̃ lux ꝓpe ÷. &d ingerit se: sea lipientes o. si fuscũ amant.
& conuertunt᷑ in tenebras. Ergo ꝓpe est lix. nosaũ longe sun
& tenebrȩ longe sunt. & nos ꝓpmquamꝰ ad illas. Ubiau sunta

Expanded text:
n possunt. Et ubi est hoc? In finibus terrae. Ergo procul sunt tenebrae, et lumen prope est. Quare ergo facilius tenebras invenimus quam lumen? Forte, quia nos longe non sumus a finibus terrae et habitamus juxta populum tenebrarum, neque perreximus adhuc a finibus terrae ad audiendam sapientiam Salmen est: idcirco impingimus in tenebras et caligamus a luce. Ipsa tamen lux prope est et ingerit se; sed lippientes oculi fuscum amant, et converterunt in tenebras. Ergo prope est lux, nos autem longe sumus; et tenebrae longe sunt, et nos propinquamus ad illas. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
sta uid̾e ñ possunt. Quia cñi ad sola cõmoda carnis respicunt. act¬
menta animȩ ñ attendunt: & quia cauti ẽẽ uolunt ubi timendũ ñ:.
nñtũ. Tã quȩ est sapientia carñe fouere. & anĩa negligere: Quȩ
est sapientia ia qͥde qͦd modico tempore molestũ est carnitota inten¬
tione fugere: & id qͦd amnȩ semꝑ exitiale constat esse ñ cauere.
hec est sapientia de qua iste głat᷑ sub umbrafolioꝵ iacens. O folia
& umbra: qualis est fructꝰ tuus:Uide adam qualia sint folia
tua: ꝙ qualis est fructꝰ tuus. Abscondistite & folia tua umbracłm
pribuerunt: ut tectus ñ uideres ueritatẽ. Manducasti. & fruetꝰ
tius cibũ prestitit: ut corruptus edulio ꝑderes inmortalitatem.
bies & qualis factus es. Conu̾tere de umbra. ad claritatẽ luminis: ut
ñ solũ u̾ba audias. sed faciem uideas ueritatis.

Expanded text:
sta, videre non possunt. Quia enim ad sola commoda carnis respiciunt, detrimenta animae non attendunt, et quia cauti esse volunt ubi timendum non eimentum. Nam quae est sapientia, carnem fovere et animam negligere? Quae est sapientia id quidem, quod modico tempore molestum est carni, tota intentione fugere; et id quod animae semper exitiale esse constat, non cavere? Haec est sapientia de qua iste gloriatur sub umbra foliorum jacens. O folia, et umbra qualis est fructus vester? vide Adam qualia sunt folia tua, et qualis est fructus tuus? Abscondisti te, et folia tua umbraculum praebuerunt ut tectus non videres veritatem. Manducasti, et fructus tuus cibum praestitit, ut corruptus edulio perderes immortalitatembi es et qualis factus es. Convertere de umbra ad claritatem luminis, ut non solum verba audias, sed etiam faciem videas veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
magnꝰ uidi. introrsus aũ uacuus & inanis ẽẽ ñ timet. Possedi inqͥt seruos
&s ancillas: multãq familiã ħui. Quid multa familia sine possessione multa
&s pecunia multa. atq habundantia sũptuũ fac̾e potuisset: Apt̾ea adinũ

Expanded text:
magnus videri. Introrsus autem vacuus et inanis esse non timet. Possedi, inquit, servos magnus videri. Introrsus autem vacuus et inanis esse non timet. Possedi, inquit, servos et ancillas, multamque familiam habui. Quid multa familia sine possessione multa; et pecunia multa, atque abundantia sumptuum facere potuisset? Propterea adjunxit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmĩtis uerũ bonũ extͣ estunat inueniendũ: ñ quasi ꝑea quȩ foris funt uerĩ
bonũ nitꝰ querentũ sit. sed quasi ineis consistat. Iccireo sine modestia aud acꝰ¬
ter ꝑ om̃ĩa se diffudit. & quȩ iabstinentia carnis affuctionẽ inuen̾a̾t.
alio aditu reꝑto ꝑ ꝯcupiscentiã ocłoꝵ carnalt affectũ multipliciꝰ pascit.
Neq enĩ lascunenti sufficit ut in reb quȩ adhumaña delectationẽ q̃ io
dominetur. hocẽ qͣuod post cȩteras & inter cȩteras supersticionesuis
adiunxit dicens.
ossedi seruos oo ancillas: multãq familiã habui. Dñs factꝰ: homi¬
nũ: qͥ seruus erat uicioꝵ. Quanto meliꝰ ibi adñs: & hic sociꝰ. N ã illic dñari
regnantis forst ꝓbitas: hic uͦ dñari ñ regnantis ꝓbitas est. sed p̃mentis
mniqͥtas. & patientis utilitas. Sed głe animal spem attendit exu̾us. mor¬
bũ int̾us ñ attendit. Putat magnũ ẽẽ qͦd inflatũ est. & ido gaudet ext̾uis

Expanded text:
tis verum bonum extra existimat inveniendum, non quasi per ea quae foris sunt, verum bonum intus quaerendum sit, sed quasi in eis consistat. Idcirco sine modestia audacter per omnia se diffundit; et quae in abstinentia carnis afflictionem invenerat, alio aditu reperto per concupiscentiam oculorum, carnalem affectum multiplicius pascit. Neque enim lascivientis sufficit, ut indominetur. Hoc est enim quod post caeteras et inter caeteras superstitiones suas adjungit, dicens. Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui. Dominus factus est hominuregnantis foret probitas. Hic vero dominari, non repugnantis probitas est, sed prementis iniquitas, et patientis utilitas. Sed gloriae animal speciem attendit exterius, morbum interius non attendit. Putat magnum esse quod inflatum est, et ideo gaudet exterius
Abbreviated transcription (Latin):
ducat homini: qualis homo ipse fuerit sibi. Nam scd̾m aliquid
omĩa hoc tibi ẽẽ incipiunt. qͦd tu ipse tibi fueris. Si te ipsũ non
uides: nichil bene uides. Si in tul iudicio ũ falleris: facile dirige¬
ris in alibno. Sicut hic quoq ꝯu̾sus & directꝰ cũ de suis oꝑib sub¬
uinxisset. uidi in om̃ib uauitatẽ &s afflictionẽ animi. statĩ quasi
in ꝓpͥis eruaitꝰ aliena iuidicare incipit: & de iudicio suoꝵ oꝑm
sententiam format uniu̾soꝵ dicens. Et nichil ꝑmanere sub
ligere nouerit: subumxit &s ait.
ransiui ad ꝯtempland̾a sapiãm. hebreus transiens int̃pretat᷑
hebreus gͦ factꝰ: iste: ad contemplandam fapientiã Et erat qu¬
de ipse ꝙ̃ prius hebreus scđm carñẽ : sed hebreus ñ fuit scđm u̾itatẽ

Expanded text:
ducat homini nosse qualis homo ipse fuerit sibi. Nam secundum aliquid ducat homini nosse qualis homo ipse fuerit sibi. Nam secundum aliquid omnia hoc tibi esse incipiunt, quod tu ipse fueris tibi. Si teipsum non vides, nihil bene vides. Si in tui judicio non falleris, facile dirigeris in alieno. Sicut hic quoque conversus, et directus cum de suis operibus subjunxisset: Vidit in omnibus vanitatem et afflictionem animi; statim quasi in propriis eruditus, aliena dijudicare incipit, et de judicio suorum operum sententiam format universorum, dicens: Et nihil permanere sub ligere, quis noverit; subjunxit, et ait: ransivi ad contemplandam sapientiam. Hebraeus transiens interpretatur. Hebraeus ergo factus est iste ad contemplandam sapientiam. Et erat quidem ipse etiam prius Hebr
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatẽ afflic̾tio: & in uanitate afflictio. & ante uanitatẽ afflictio
& totũ uanitas. & totũ afflictio. Uana qͥppe sunt uniu̾sa quȩ suis
dilectorib & cũ sunt ñ ex hibent qͦd ꝓmittunt: & cũ teneri eristi¬
mant᷑ ꝑtranseunt. Sed pot̾at fortassis tolerabile uideri sisola ua-¬
nitas ẽẽt. & afflictio ñ ẽẽt. Nunc aũ & ante uauitatẽ afflictio. ꝙ
in uanitate afflictio. & post uanitatẽ afflictio: qm̃ nec sine labore
ad qͥri possint. nec sine sollicitudinȩ conseruari. nec sine dolore
possunt quȩ cũ amore possidebant᷑ adiuitti: idoq & totũ uani-¬
tas. & totũ afflictio. Et ꝓpt̃ hoc recte conu̾sus ait. Uidi mom̃ib¬
uanitatẽ & affuctionẽ anii: & nichil ꝑmanere sub sole. Erudntꝰ
namq in ꝓpͥis cõ alieua uidicare cepit: & qͦd in parte cognou̾at
ueracit̃ de toto ꝓnuntiabat dicens. nicħ ꝑmanere sub sole. Hinc
uͦ colligi potest qͣntũ in rebus aliis siue adbonũ siue ad malũ con¬

Expanded text:
tio; et ante vanitatem afflictio; et in vanitate afflictio; et totum vanitas, et totum afflictio. Vana quippe sunt universa, quae suis dilectoribus, et cum sunt, non exhibent, quod promittunt; et cum teneri existimantur pertranseunt. Sed poterat fortassis tolerabile videri, si sola vanitas esset, et afflictio non esset. Nunc autem, et ante vanitatem afflictio, et in vanitate afflictio, et post vanitatem afflictio, quoniam nec sine labore acquiri, nec sine sollicitudine conservari, nec sine dolore amitti possunt, quae cum amore possidebantur. Ideoque et totum vanitas, et totum afflictio; vanitatem, et afflictionem animi: et nihil permanere sub sole. Eruditus namque in propriis, etiam aliena judicare coepit; et quod in parte cognoverat, veraciter de toto pronuntiabat, dicens: Nihil permanere sub sole. Hinc vero colligi potest, quantum in rebus aliis, sive ad bonum sive ad malum con
Abbreviated transcription (Latin):
est sapĩa. & pͥma sapĩa: quia &s octisse malũ bonũ amasse est. a
gatur. & quod ipsa ñ est. sed ꝑ ipsam manifestatũ est ut odiatur
O quã bonus tͣnsitꝰ iste est: & quam felicit̾ migrat qui ad contẽ¬
platida sapiãm migrat. Quid mirũ ÷ sideus hebreoꝵ añs deus
est: qui tales transitores facit. & ad talia tnsire faeit. Transite

Expanded text:
est sapientia; et prima sapientia, quia odisse malum, bonum amasse est; et gatur; et quod ipsa non est, sed per ipsam manifestum est, ut odiatur. O quam bonus transitus iste est; et quam feliciter migrat, qui ad contemplandam sapientiam migrat! Quid mirum est si Deus Hebraeorum Dominus Deus est, qui tales transitores facit, et ad talia transire facit? Transite
Abbreviated transcription (Latin):
aut ahsaomiã lu erat oi abscondendote. ut ñ uides a qͣ uidebaris. Qũ ee¬
Ał figere potuisti. sed effugere ñ potinsti: quia cũ nee absconditꝰ lato¬
st Aot̾ea quȩ sitꝰ uiuentꝰ es. quia latens absconditꝰ ñes. Tuuͦ malitia
qua stini saugis e it̾m fugis. & inueniris ꝙ fugis: & semꝑ fugis añeffu¬
gisꝰhabit᷑ fugis quesitꝰ fugis. reqͥsitꝰ uificiaris. Propt̾ea quesitꝰ inueni

Expanded text:
ditus. Hoc enim lucratus es abscondendo te, ut non videres a quo videbaris. Quem quidem fugere potuisti, sed effugere non potuisti; quia eum nec absconditus latuisti. Propterea quaesitus inventus es, quia latens absconditus non es. Tu vero malitia tua iterum fugis, et iterum fugis, et inveniris et fugis; et semper fugis, et non effugi
Abbreviated transcription (Latin):
sa tanit ũ ex cessiuiꝰ fecerumꝰ. Uideamꝰ ur̃m adam antiquũ illũ. & nonũ ad¬
huc tanta itata malitia. Uideamꝰ e ĩi uet̾a adhuo studia ƿenouantẽ.
a ensfugã u̾tatis umbrã ac latebras & tegmina folioꝵ reqͥrentẽ. un¬
lectabilis est usu: ꝙ suauis ad uridendũ. & aꝑuit fauees ꝙ ait. Uada &s
astmã aeliciis: & fruar bonis. Q eece post tergũ eiꝰ sapĩa & u̾itas clama¬
uit & dixit. Adam ubi es: Iue uͦ audiens uocẽ eiꝰ. & ꝯuictꝰ a u̾itate intꝰ
claniante. negare ñ potuit u̾tatẽ. & ait: auduu dñe uocẽ tuã. & uidi
uere quod hoc eẽt uanitas. & ido reputaui errorẽ. & gaudio dixi quid
frustra deciꝑeris: Ecce hominẽ audientẽ ueritatẽ. confitentẽ uerita¬
tẽ. Quid putas iste est:Magnꝰ uidet᷑ om̃ino & appropinqͣns ueritati:
qͥsic ꝓfitet᷑ u̾tatẽ. Uere magnꝰ: si ñ absconditꝰ. Audit enĩ & ñ uidet

Expanded text:
adhuc iterata malitia. Videamus eum vetera adhuc studia renovantem, et transfugam veritatis umbram, ac latebras et tegmina foliorum requirentem, unlectabilis est visu, et suavis ad vescendum ; et ia et veritas clamavit et dixit: Adam, ubi es? Ille vero audiens vocem ejus, et convictus a veritate intus clamante, negare non potuit veritatem, et ait: Audivi, Domine, vocem tuam; et vidi vere quod hoc esset vanitas, et ideo risum reputavi errorem, et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Ecce hominem audientem veritatem, et confitentem veritatem. Quis putatis iste est? Magnus videtur omnino, et appropinquans veritati, qui sic profitetur veritatem. Vere magnus, si non absconditus. Audi