comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ca. Et it̾ũ honora dm̃ tuũ extota ũtu
& honorifica sac̃dotes eiꝰ. Quoꝵ p̃ceptoꝵ
memor beatꝰ paulꝰ. cũ sac̃doti. nesciens
eũ sac̃dotẽ ẽẽ maledic̾&. & ei diceret᷑ sic
insilis ĩ sac̃dotẽ maledicendo : statĩ culpã
agnouit. & qr noxã ex ignorantia cͣre¬
nt. asseruit dicens. nesciebã fr̃s qr pon¬
tifex eẽt. Scriptũ ẽ enĩ. Pncipẽ popłi
tui ñ maledices. Et alibi dic̃. N ẽ potestis
nͥ adõ. Et qͥ resistit potestati : diuinę
ordinacioĩ resistit. & qͥ resistunt: ipsi

Expanded text:
 Honora Deum tuum ex tota anima tua, et honorifica sacerdotes ejus . Quorum praeceptorum memor, B. Paulus, cum sacerdoti, nesciens eum sacerdotem esse, malediceret, et ei diceretur: Sic insilis in sacerdotem maledicendo? statim culpam agnovit: et quia noxam ex ignorantia contraxerit, asseruit dicens: Nesciebam, fratres, quia pontifex esset. Scriptum est enim: Principem populi tui non maledices . Et alibi dicit: Non est potestas nisi a Deo. Et qui resistit potestati, divinae ordinationi resistit; et qui resist
Abbreviated transcription (Latin):
cruce iã positꝰ ꝓilł pociꝰ orauit qͥ eũ gla¬
ũbi occider. Sigͥ lingue pusitas ñ restri¬
git᷑: ñ multũ pdest siceta mala corrigant᷑
h abes enta huius modi delinquentes & n
uetĩ & innouo testam̃to diuma consilu&
p̃cepta. cum dñs ds̃ indeut̃onomio dicat.
&hõ qͥcũq fecerit insuꝑbia ut ñ exaudat
sacerdotẽ aut iudicẽ: qͥcũq fuert hõ ille
moriet᷑. Et oĩs popłs cũ audierit timebt
& ñ aget impie ne moriatur. Et ut sciamus
hanc dei uocem cum uera & summa maiesta¬
te eius pcessisse ad honorandos & uindicandos
sacerdotes qui m eus loco stant aut de eiꝰ
loco cadunt cũ aduersus a aron sacerdotẽ
tres deministris chore. dathan & ab iron
ausi st̃ suꝑbire. hiatu t̾rȩ absorti. ac deuo¬
rati penas statĩ sacrilegȩ audaciȩ ꝑsoluer̃.
Nec illi soli ged & cȩtĩ ducenti quinquagin¬
ta qͥ eoꝵ comites ad audaciã fuer̃ prũpen-¬
te ad ño igne c̃sũpti st̃. Unde uera ꝓposi¬

Expanded text:
cruce jam positus pro illis potius oravit, qui eum glai igitur linguae perversitas non restringitur, non multum prodest, si caetera mala corrigantur. Habes circa hujusmodi delinquentes, et in Veteri et in Novo Testamento, divina consilia et praecepta, cum Dominus Deus in Deuteronomio dicat: Et homo quicunque fecerit in superbia ut non exaudiat sacerdotem aut judicem, quicunque fuerit homo ille morietur, et omnis populus cum audierit, timebit, et non aget impie, ne moriatur . Et ut sciamus hanc Dei vocem cum vera et summa majestate ejus processisse, ad honorandos et vindicandos sacerdotes, qui in ejus loco stant, aut de ejus loco cadunt cum adversus Aaron sacerdotem tres de ministris Core, Dathan et Abiron ausi sunt superbire, hiatu terrae absorpti ac devorati poenas statim sacrilegae audaciae persolverunt. Nec illi soli, sed et caeteri ducenti quinquaginta, qui eorum comites ad audaciam fuerunt, prorumpente a Domino igne consumpti sunt . Unde vera proposi
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Hȩc diuini adhuc ignara mysterii pnꝰ
quidẽ peccando  minime cecidiss&. Iuȩ enĩ
e iuncula peccatoꝵ ñ relaxaret. fusa suꝑpe.
des saluatoris sc̃arũ inundatio lacrimarũ :
Cuiꝰ plagã criminis ñ sanaret. illa cũ tanta
deuotione cȩlebrata capitis unctio redẽp¬
toris: Oquã pura quã ꝓuida extitit huiꝰ
pęnitentis intentio. cui licet piꝰ dñs qͥcqͥd
deliquerat dimisiss&. quasi odisset ꝓpͥã
deinceps ꝑsecuta est carnẽ. continuis
castigans eã ieuiniis: & lõga orationũ &
uigiliarũ assiduitate fatigatã. legim̃¬
tis ac rationis diligent̃ subiciens. Nonqr
sc̃a caro sp̃iui repugnaret: s sic agebat ut
de sua carne ñ cotidianã dico s assiduã hostiam
suidis suo ꝓpiciatori offerret. Oquã uenerabilis
discipła ueritatis quȩ post ꝑcepcã ad ño iħuxp̃o

Expanded text:
vit. Haec divini adhuc ignara mysterii, prius vit. Haec divini adhuc ignara mysterii, prius quidem vincula peccatorum non relaxaret fusa super pedes Salvatoris sanctarum inundatio lacrymarum? Cujus plagam criminis non sanaret illa cum tanta devotione celebrata capitis unctio Redemptoris? O quam pura, quam provida exstitit hujus poenitentis intentio, cui licet pius Dominus quidquid deliquerat, dimisisset, quasi odisset, propriam deinceps persecuta est carnem, continuis castigans eam jejuniis, et longa orationum et vigiliarum assiduitate fatigatam legi mentis ac rationis diligenter subjiciens. Non quia sancta caro spiritui repugnaret, sed sic agebat, ut de sua carne non quotidianam dico, sed assiduam hostiam laudis suo propitiatori offerret. O quam venerabilis discipula veritatis, quae post perceptam a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
nib reũ despare ñ patit᷑: si tantũ admis¬
soꝵ pęniteat. & corde ad dñm conu̾tat᷑.
Hȩc p̃terea ñ ignorat humanã fragilita.¬
tem: ꝓqua diui nã pietatẽ in cessanter
exorat. Hanc specialit̃ post dñm & eius
sc̃issimã matrẽ mirabilẽ & in cõparabilẽ
uirginẽ lacrimis potiꝰ imploremꝰ quã uerb:
ut quȩ dño ꝓpitiante suoꝵ ueniã lacrimis
optinuit delictoꝵ. scã int̾cessione suum
ꝓpiciatorẽ nob̵ peccatoribus ꝓpiciũ reddat ꝗ
peccatoꝵ remissione ꝑcepta. nos intraianua
recipiat paradysi. illiꝰq diuino conspectui
scõs & inmaculatos exhibeat. Hȩc spetialite
ut diximꝰ a nob̾ est in uocanda. Hȩc ut nob
patrocinetur humilit̃ & frequent̃ dep̃can¬
da: nã quid sit magis necessariũ peccato¬
ribus exꝑim̃to didic̃. quomͦ ꝑ se ruit huma¬
na fragilitas. quomͦ exdiuino auxilio re¬
surgit : quicqͥd est in tꝰ. & qͥc qͥd extra cogno¬

Expanded text:
nibus reum desperare non patitur, si tantum admisnibus reum desperare non patitur, si tantum admissorum poeniteat, et corde ad Dominum convertatur. Haec praeterea non ignorat humanam fragilitatem, pro qua divinam pietatem incessanter exorat. Hanc specialiter, post Dominum et ejus sanctissimam matrem, mirabilem et incomparabilem Virginem, lacrymis potius imploremus quam verbis, ut quae, Domino propitiante, suorum veniam lacrymis obtinuit delictorum, sancta intercessione suum propitiatorem nobis peccatoribus propitium reddat, et, peccatorum remissione percepta, nos intra januam recipiat paradisi, illiusque divino conspectui sanctos et immaculatos exhibeat. Haec specialiter, ut diximus, a nobis est invocanda; haec, ut nobis patrocinetur, humiliter et frequenter deprecanda. Nam quid sit magis necessarium peccatoribus experimento didicit, quomodo per se ruit humana fragilitas, quomodo 396 ex divino auxilio resurgit, quidquid est intus, et quidquid extra cogno
Abbreviated transcription (Latin):
obsequia quȩ sc̃a fęmina illi exhibuit li¬
cet uniu̾so sit mundo notissimũ irrelgi.¬
domo symonis cȩnaturꝰ recũberet: hec
ad illũ mulier accessit. atq pro ut bene
consueuerat unguentũ detulit. & qđ
ipsi apłi minime p̃sũpsissent: suꝑ caput
ipsius illud cũ magna deuotione effudic. Oꝗͣ
beata mulier. quȩ humilis peccatrix antea
cũ timore dñi pedes unxit. & post modũ ñ
minꝰ quã ipse petrꝰ sui creacoris ardens di¬
lectione caput eiꝰ ungere meruit. Illum
si quidẽ petrus negat quẽ mulier p̃dicat:
& qr deus est uniu̾soꝵ mistica unctione
designat. Hȩc est inquã illa bona femi¬
na quȩ pͥma cũ purȩ dilectionis studio
admonumtũ uenit: hȩc est illa ueracit᷑
quȩ ibi beatas lacrimas fleuit. huic xp̃e
surgens amortuis primũ apparuit: & hȩc
illũ surrexisse apłis pͥma nuntiauit. hȩc
est peccatorib forma pęnitentiȩ. spes
ueniȩ . quȩ peccatorẽ etiã multis crimi¬

Expanded text:
obsequia, quae sancta femina illi exhibuit, licet universo sit mundo notissimum, irreligidomo Simonis coenaturus recumberet, haec ad illum mulier accessit, atque, prout bene consueverat, unguentum detulit, et, quod ipsi apostoli minime praesumpsissent, super caput ipsius illud cum magna devotione effudit. O quam beata mulier, quae humilis peccatrix antea cum timore Domini pedes unxit, postmodum non minus quam ipse Petrus, 395 sui Creatoris ardens dilectione, caput ejus ungere meruit! Illum siquidem Petrus negat quem mulier praedicat, et quia Deus est universorum mystica unctione designat. Haec est, inquam, illa bona femina, quae prima cum purae dilectionis studio ad monumentum venit; haec est illa veraciter, quae ibi beatas lacrymas flevit. Huic Christus surgens a mortuis primum apparuit; et haec illum surrexisse apostolis prima nuntiavit. Haec est peccatoribus forma poenitentiae, spes veniae; quae peccatorem etiam multis crimi
Abbreviated transcription (Latin):
nant᷑ In libro qͦq regnoꝵ cũ samuel sac̃dos
ãpopło c̃tẽpneret᷑. exclamauit dñs & dix̃.
ri te fpreuer̃ s me. Et ut hoc ulcisceret᷑
ut contẽptꝰ sacerdos ulcione diuina uin¬
dicaret᷑. Dauid sc̃s cũ orã clamidis sauł
ab sc̃idiss qd factũ paruissimã contͣ
doctorẽ musitationẽ significat. mag¬
na cordis contricioẽ se correxit. quia
ipeccatore p̃posito dĩ potestatẽ ꝗͣ uenerarl
buiss & auctoritatẽ agnouit. quȩ nec muior

Expanded text:
ibro quoque regnorum, cum Samuel sacerdos a populo contemneretur, exclamavit Dominus, et dixit: Non te spreverunt, sed me . Et ut hoc ulciscereturut contemptus sacerdos ultione divina vindicaretur. David sanctus, cum oram chlamidis Saulis abscidisset, quod factum parvissimam contra doctorem musitationem significat; magna cordis contritione se arrexit, quia in peccatore praeposito Dei potestatem, quam venerari debuisset, et auctori
Abbreviated transcription (Latin):
De illia qui in capitulo moid
aliis incapitulo clamores faciunt. &
nes nascant᷑. ꝓpt̃ hoc maxime quod bi
qui accusant᷑. modũ responsiõĩs & hiqͥ
accusant. modũ accusacioĩs ignorant.
N ã cũ ex odio peccati. & exdilectiõe frĩs
culpã tãtũ notificare debeant qͥ accus¬
ant. ñ ita faciunt. s minant᷑ & increp¬
ant. Illi autẽ qͥ mnerepant᷑ cũ pacienciã

Expanded text:
DE ILLIS QUI IN CAPITULO INORDINATE aliis in capitulo clamores faciunt, etnes nascantur, propter hoc maxime, quod hi qui accusantur, modum responsionis, et hi qui accusant, modum accusationis ignorant. Nam cum ex odio peccati et ex dilectione fratris culpam tantum notificare debeant qui accusant, non ita faciunt, sed minantur et increpant. Illi autem qui increpantur, cum patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
Isͦ qͥ accusatꝰ fuent adũsꝰ suũ accusato¬
sat᷑ soli abbi ł eiꝰ pͥori humilit̃ atq
ueracit̾ respondeat. Lioeat unicuiq
qͥ aecusat᷑ aut humilit culpã agnoscere.
ł siculpabił minime fuerit. se ñ audact
s pacient excusare. Ordinacionẽ istã adõ
pociꝰ ꝗͣ a nob̾ ꝓpace & qͥete animarũ &¬

Expanded text:
tosatur soli abbati, vel ejus priori humiliter atque veraciter respondeat. Liceat unicuique qui accusatur aut humiliter culpam agnoscere, vel si culpabilis minime fuerit, se non audacter, sed patienter excusare. Ordinationem istam, a Deo potius quam a nobis pro pace et quiete animarum
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ .G. dilecto c̃frĩ ãblardo lemouicensi
abbati. sic frĩ tͥ cõmissos diligere. ne ates
rũ diligant᷑ errores. Plectis lit̃s cus qͥs
de monacho tuo c̃q̃uestꝰ es agnoumꝰ e m
memor eccłastici iugoris & honcris &o s¬
cu ac ministeru sui oblitus lingue aosã
te exacerbare p̃sumpserit. Lingia ddc
scđm iacobũ inqͥetũ malũ ẽ. modicuia&
mẽbrũ s magnã siluã incendit qr & uax¬

Expanded text:
ridus, dilecto confratri Amblardo Lemovicensi abbati, sic fratres tibi commissos diligere, ne a te eorum diligantur errores. Perlectis litteris tuis, quibus de monacho tuo conquestus es, agnovimus quod immemor ecclesiastici vigoris, et honoris, et officii ac ministerii sui oblitus, linguae aculeis te exacerbare praesumpserit. Lingua quidem secundum Jacobum, inquietum malum est, modicumque membrum, sed magnam silvam incendit, quia a
Abbreviated transcription (Latin):
demoniũ fiat ag̾e audaciȩ suȩ penitĩtũ.
& honorẽ dĩ s̃sacdote etiã alit̾ agente as¬
noscere. & tota cord̃ & corporis supplici¬
tiõe suo p̃posito satisfacere. Quod si sin¬
b extit̾it. Exerce ĩ eũ honoris tui pod.¬
tatẽ ut tãꝗ homicida ab oĩ ordine de¬
positꝰ. ł sic agnoscat eocłastioȩ censure
rigorẽ. Nã si ds̃ supł angłis ñ peꝑcit.
cidarũ uͦ tria genera ẽẽ clem̾is sc̃s disci¬
płs beati pet & successor eiꝰ ĩccilio
residens asseruit. & pęnã coꝵ parilẽ
fore nos docuit. Sic̃ enĩ ĩtfectores frm ita &
detͣctores eoꝵ. eosq odientes. homicidas ap¬
pellaũ. Quia & qͥ occidit & qͥodit frẽm suũ
& qͥ dethit homicida ẽ. qm̃ decͣctio etiã si
cũ ueritate nisceat᷑. exodio surgit. Optare
tamen debes magis ĩ iurias odienciũ pie¬
tate & paciencia uincere : ꝗͣ c̃cessa tͥ
licencia & auctoritate uindicare. Uale

Expanded text:
audaciae suae poenitentiam, et honorem Dei in sacerdote etiam aliter agente agnoscere, et tota cordis et corporis supplicatione suo praeposito satisfacere. Quod si superbus exstiterit, exerce in eum honoris tui potestatem, ut tanquam homicida, 195 ab omni ordine depositus, vel sic agnoscat ecclesiasticae censurae rigorem; nam si Deus superbis angelis non pepercit, cidarum vero tria genera esse Clemens sanctus, discipulus B. Petri et successor ejus, in consilio residens asseruit, et poenam eorum parilem fore nos docuit. Sicut enim interfectores fratrum, ita et detractores eorum, eosque odientes, homicidas appellavit, quia et qui occidit, et qui odit fratrem suum, et qui detrahit, homicida est, quoniam detractio, etiam si cum veritate misceatur, ex odio surgit. Optare tamen debes magis injurias odientium pietate et patientia vincere quam concessa tibi licentia et auctoritate vindicare. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
parit & timeãt᷑. Subtił gͦ uia tenenda
pansubdits. recticudinis & humilitatiᷤᷤ.
ut rep̃ hensibilia magistroꝵ facta. nec
placeant nec tam̃ eõꝵ iñtes aseruanda
magistroꝵ reuerencia recedant. Qd bñ
noe debrrato expͥmit᷑. cuiꝰ nudata uere¬
cundiora boni filii aũsi uemiendo texer̃.
Quid ẽ qͦd fili ueretundiã patͥs suꝑiecto
dorsis pallio at̃ si uenientes oꝑiunt. n qͦd
bonis subditis sic p̃positoꝵ suoꝵ mala
displicent ut tam̃ hec ab aliis occultent:
diu sutotti arectoꝵ suoꝵ rep̃hensiõe tepare
sc negligunt usq adrephensionẽ ipsiꝰ con-¬
ditoris excedunt. cuiꝰ suꝑna disposiciõe p̃¬
liti st̃ Nã si oꝑa hõiũ iniusta uident᷑. potestas.¬

Expanded text:
meantur. » Subtilis ergo via tenenda est a subditis rectitudinis, et humilitatis, ut reprehensibilia magistrorum facta nec placeant, nec tamen eorum mentes a servanda 194 magistrorum reverentia recedant. Quod bene Noe debriato exprimitur, cujus nudata verecundiora boni filii aversi veniendo texerunt . Quid est quod filii verecundiam patris superjecto dorsis pallio aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent ut tamen haec ab aliis occultent? Si vero subditi a rectorum suorum reprehensione temperare se negligunt, usque ad reprehensionem ipsius conditoris excedunt, cujus superna dispositione praelati sunt. Nam si opera homi
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis testificans ueritatẽ. mansit usq ad
exicũ uite. in hac ueritatis assertione ꝑseue¬
rans. Hȩc sc̃a mulier corrigendis hominib:
prebuit correctionis docum̃ tũ : & correctis
uirtutis ex eplũ. Huiꝰ oratio est medicina pec¬
cati eiꝰ lingua pia ostiaria facta cęli. Omĩ
ꝑfecte penitenti ianuã aꝑit : nullus ab ea
peccator excludit᷑. nͥ qui impenitens in tra.¬
re noluerit. Huic igitur multũ głosȩ fȩmi¬
nȩ fr̃s mei animas & corpora nr̃a tota inten¬
tione ac uirtute cõmdemꝰ: quatinꝰ eiꝰ suf¬
fragiis & int̾cessionib intͣ illã beatitudinis
ianuã recipi ualeamꝰ. & ad ipsũ adquẽ iã

Expanded text:
testificans veritatem. Mansit usque ad exitum vitae, in hac veritatis assertione perseverans. Haec sancta mulier corrigendis 397 hominibus praebuit correctionis documentum, et correctis virtutis exemplum. Hujus oratio est medicina peccati, ejus lingua pia ostiaria facta coeli. Omni perfecte poenitenti januam aperit, nullus ab ea peccator excluditur, nisi qui impoenitens intrare noluerit. Huic igitur gloriosae feminae, fratres mei, animas et corpora nostra tota intentione ac virtute commendemus, quatenus ejus suffragiis et intercessionibus intra illam beatitudinis janua
Abbreviated transcription (Latin):
n baptismate ꝑ sp̃m scm datur remissio
in habitet : muniat & defendat. Ipsi eciã
onem peccatoꝵ. Acceꝑunt iterũ sp̃m¬
scm̃ & in die pentecostes: ad tociꝰ uirtu¬
tis & scienciȩ ꝑfectionẽ. Hec gͥultima
confirmacio fieri iubetur ab ep̃is. ad
tociꝰ ꝑfectionis similitudinẽ. Quȩ id err.¬
co fieri iubet᷑ infronte : quia ꝑfectoꝵ
est ñ mocculto s in manifesto xp̃i no¬
men seꝑ hab̾e. Apłi utiq anteꝗ hac
unctione ungerent᷑. & sco sp̃u confir¬
marent᷑. ñdũ ꝑfecti erant: ad huc
timebant. & non dũ xp̃i nom̃ infron¬
te gerebant. Inunctioe autẽ infirmoꝵ
desit xp̃ianis xp̃i misericordia. In ꝑ¬
cepciõe corporis & sanguinis dñi ani.¬

Expanded text:
atur remissio inhabitet, muniat et defendat. Ipsi etiam onem peccatorum. Acceperunt iterum Spiritum et in die Pentecostes, ad totius virtutis et scientiae perfectionem. Haec igitur ultima confirmatio fieri jubetur ab episcopis, ad totius perfectionis similitudinem. Quae idcirco fieri jubetur in fronte, quia perfectorum est, non in occulto, sed in manifesto Christi nomen semper habere. Apostoli utique, antequam hac unctione ungerentur et sancto Spiritu confirmarentur, nondum perfecti erant, adhuc timebant, et nondum Christi nomen in fronte gerebant. In unctione autem infirmorum desit Christianis Christi misericordia. In perceptione vero corporis et sanguinis Domini ani
Abbreviated transcription (Latin):
uenit obsecrari. & disciplinȩ seueritas qua su-¬
ꝑbos & immites corrigi necesse est & increpara.
Correctio quidẽ nr̃a uł increpatio ñ cũ ira &
indignatione fieri debet.s cũ tranquillitate.
Licet enĩ extrinsecus disciplina sȩuiat: cor
semꝑ plenũ sit caritate. Sciendũ tam̃ est
quia delinquentib aliquando irasci possu¬¬
mus & in dignari. Sed iterũ ñ obliuioni
tradendũ est quia ira nr̃a uł indignatio
ultionis executio. eẽ. non debet. sed ma.¬
gis absolutionis oꝑatio. Ad hoc nãq irasci¬
&r indignari debemꝰ. ut eos qui delinquun⁊
ad sadiffactionẽ ñ ad desꝑationẽ prouocem̃.
Non enĩ indestructionẽ sicut ait apłs: sed in
adificationẽ missi sumꝰ. Cuncta gͦ fr̃s quȩ
agimus iusta pietate & pia seueritate parit̃ faci¬
amus: ut & cȩtera quȩ de cab naculo dicta st
nichilominꝰ retinentes sc̃m & ĩmaculatũ cab¬

Expanded text:
venit obsecrari, et disciplinae severitas, qua supvenit obsecrari, et disciplinae severitas, qua superbos et immites corrigi necesse est et increpari. Correctio quidem nostra vel increpatio non cum ira et indignatione fieri debet, sed cum tranquillitate. Licet enim extrinsecus disciplina saeviat, cor semper plenum sit charitate. Sciendum tamen est, quia delinquentibus aliquando irasci possumus et indignari. Sed iterum non oblivioni tradendum est quia ira nostra, vel indignatio, ultionis exsecutio esse non debet, sed magis absolutionis operatio. Ad hoc namque irasci, indignari debemus, ut eos qui delinquunt ad satisfactionem, non ad desperationem provocemus. Non enim in destructionem, sicut ait Apostolus, sed in aedificationem missi sumus . Cuncta ergo, fratres, quae agimus, justa pietate et pia severitate pariter faciamus, ut et caetera quae de tabernaculo dicta sunt, nihilominus retinentes, sanctum et immaculatum tab
Abbreviated transcription (Latin):
tas uerboꝵ cõpositione colorari non poterit.
Ibi nulli se excusare uł qͥcquã occultare li¬
cebit. ubi de ipsa conscientia accusator ꝓ¬
cedet & testis. Ibi certe semel accusari nichil
erit aliud quã ȩternalit̃ condẽpnari.
Cande labrũ adhonorẽ tab naculi fabricamꝰ:
cũ bonȩ intentionis manifestis oꝑib aliis
bonitatis exẽpla monstramꝰ. Collocamus
etiã intab̾naculo archã. quando ad ea quȩ
dĩ sunt nr̃am ap̃plicamꝰ menioriã. Idcirco
arta de lignis septĩ quȩ imputribilia sunt
dr̃ fabricata qr memoria nr̃a corruptionis
uł cuilibet turpitudinis locus esse ñ debet.
s toti munditiȩ armariũ & castitatis sigil¬¬
lum. Arta quoq intͣ se legẽ perhibetur con-¬
cinere : quia nr̃a mens & memoria diuna
mandata assidue debet obseruare. Manna
prȩterea in arca continetur & uirga. Nam
memoriȩ nr̃ȩ & pietas in esse debet qua humi¬
les & mansuetos ut in meliꝰ proficiant con¬

Expanded text:
itas verborum compositione colorari non poterit, itas verborum compositione colorari non poterit, ubi nulli se excusare vel quidquam occultare licebit, ubi de ipsa conscientia accusator procedet et testis. Ibi certe semel accusari nihil erit aliud quam aeternaliter condemnari. Candelabrum ad honorem tabernaculi fabricamus, cum bonae intentionis manifestis operibus aliis bonitatis exempla monstramus. Collocamus etiam in tabernaculo arcam, quando ad ea, quae Dei sunt, nostram applicamus memoriam. 297 Idcirco arca de lignis setim, quae imputribilia sunt, dicitur fabricata, quia memoria nostra corruptionis, vel cujuslibet turpitudinis locus esse non debet, sed totius munditiae armarium, et castitatis sigillum. Arca quoque intra se legem perhibetur continere, quia nostra mens et memoria divina mandata assidue debet observare. Manna praeterea in arca continetur et virga; nam memoriae nostrae et pietas inesse debet, qua humiles et mansuetos, ut in melius proficiant, con
Abbreviated transcription (Latin):
nia fuerit oꝑis fortitudo. In ȩdificio tab naculi
lapides prȩtiosos ponimꝰ & cõponimꝰ. cũ uerba
sc̃ȩ exhortationis ad inuicẽ proponimꝰ atq
exponimꝰ. Debet enĩ alt̾ alteri exponendo
proponere ubi fuit. ubi est. ubi non est. &¬
ubi erit. Ubi fuit. uidelicet in paradyso.
inbeacitudinis loco. ubi omi mundicia abun¬
dabat ac sc̃ĩtate. & ꝑpetua nisi primꝰ homo
peccasset fruebat᷑ immortalitate. Ubi est c̃¬
Utiq in hoc mundo. sub iugo aspe condicionis
ubi cocidie in lacu miseriȩ uersatur. & in lu¬
to fecis. Ui non est : In ea scilicet m̃tis de¬
uotione qua beati apłi. marcyres & confes¬
sores. scẽq uirgines dm̃ ac dñm nr̃m mul¬
tum benignũ iłm dilexer̃. & proeiꝰ amore
mundũ cũ suo flore penitꝰ contẽpser̃. Ubi
eritt In illo inquã ualde trem̃do die iudicĩ
ubi uerb adloquendũ cõpositis. nemo altum
ꝓtegere uł quasi tueri p̃sũpserit. ubi iniqͥ¬

Expanded text:
nia fuerit operis fortitudo. In aedificio tabernaculi nia fuerit operis fortitudo. In aedificio tabernaculi lapides pretiosos ponimus et componimus, cum verba sanctae exhortationis ad invicem proponimus atque exponimus. Debet enim alter alteri exponendo proponere ubi fuit, ubi est, ubi non est, et ubi erit. Ubi fuit, videlicet in paradiso, in beatitudinis loco, ubi omni munditia abundabat ac sanctitate, et perpetua, nisi primus homo peccasset, fruebatur immortalitate; ubi est utique, in hoc mundo, sub jugo asperae conditionis, ubi quotidie in lacu miseriae versatur, et in luto fecis ubi non est, in ea scilicet mentis devotione, qua beati apostoli, martyres et confessores sanctaeque virgines Deum ac Dominum nostrum multum benignum Jesum dilexerunt, et pro ejus amore mundum cum suo flore penitus contempserunt; ubi erit, in illo, inquam, valde tremendo die judicii, ubi verbis ad loquendum compositis nemo alterum protegere, vel quasi tueri praesumpserit, ubi iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
ñas ab omĩ contagione peccati & criminis mun-¬
damus. Sed ubi. & cui. & quando confessio ipsa
fiat scire debemꝰ. Ubi: Non apud bereticos sicut
sepe solet fieri s in ȩccłia catholica unũ quẽq
rep̃ianũ necesse est confiteri. Cuis Suo pastori
prȩcipuę. sitam̃ talis est ille qui sua & aliena
uulnera curare sciat germana caritate. non
ꝑsuꝑbiã decegere & publicare. Quando : Dũ
salus corporis manet. dũ sua quisq utit᷑ potes¬
tate. Non debent homines ut confiteant᷑ expec¬
tare suȩ uitȩ extremũ diẽ. qm̃ qui usq infinẽ
confessionẽ differunt: uix aut nunquã ꝑue.¬
niunt ad salutẽ. De talib enĩ dicit᷑ in spsalmo.
Cũ d̾̃s occideret eos: tunc quęrebant eũ. Esetiã
in tab naculo cũ auro & argento solidamꝰ. si in
fide & confessione xp̃i fortes usq ad finẽ huiꝰ
uite ꝑseueramꝰ. Multo quippe prȩciosior est
fides atq confessio. sicũ ipsis contra adu̾sa om¬

Expanded text:
nostras ab omni contagione peccati et criminis mundamus. Sed ubi, et cui, et quando confessio ipsa fiat, scire debemus. Ubi? non apud haereticos, sicut saepe solet, fieri sed in Ecclesia catholica unumquemque Christianum necesse est confiteri. Cui? suo pastori praecipue, si tamen talis est ille, qui sua et aliena vulnera curare sciat germana charitate, non per superbiam, detegere et publicare. Quando? dum salus corporis manet, dum sua quisque utitur potestate. Non debent homines, ut confiteantur, exspectare suae vitae extremum diem, quoniam qui usque in finem confessionem differunt, vix aut nunquam perveniunt ad salutem. De talibus enim dicitur in psalmo: Cum Deus occideret eos, tunc quaerebant eum . Aes etiam in tabernaculo cum auro et argento solidamus, si in fide et confessione Christi fortes usque ad finem hujus vitae perseveramus. Multo quippe pretiosior est fides 296 atque confessio, si cum ipsis contra adversa om
Abbreviated transcription (Latin):
tãquã infirmis porrigitur medicina remedia
do intelligamꝰ collata nobis diuinȩ dilectionis
& gr̃ȩ munera prȩciosa. & peccatis nr̃is ꝑfecto
odio renuntiemꝰ. ꝑfecto odio peccatis renuitiare
est: se qualẽ illũ ds̃ fec̃ diligere. & qualẽ se ipse
peccando fec̃ odisse. Ponamꝰ ante faciẽ animȩ nr̃ȩ
& in memoria fixũ teneamꝰ quã admirabili gr̃a
antequã essemꝰ ds̃ nos condidit. de quanta mi-¬
seria & quanta eiꝰ miscđia libati postea sumꝰ &
illũ qui hodie de sua sc̃issima uirgine matre
gloriosa maria natꝰ est nobis totis uiscerib dili¬
gamus qui nos licet reos & diligit & nr̃os odit
reatꝰ. quos ipse suȩ pietatis grã mundare digne.¬

Expanded text:
tanquam infirmis porrigitur medicina, remedia tanquam infirmis porrigitur medicina, remedia do intelligamus collata nobis divinae dilectionis et gratiae munera pretiosa, et peccatis nostris perfecto odio renuntiemus. Perfecto odio peccatis renuntiare est, se qualem illum Deus fecit 328 deligere, et qualem seipse peccando fecit, odisse. Ponamus ante faciem animae nostrae, et in memoria fixum teneamus quam admirabili gratia, antequam essemus, Deus nos condidit; de quanta miseria, et quanta ejus misericordia liberati postea sumus; et illum, qui hodie de sua sanctissima virgine matre gloriosa Maria natus est nobis, totis visceribus diligamus. Qui nos, licet reos, et diligit, et nostros odit reatus. Quos ipse suae pietatis gratia mundare digne
Abbreviated transcription (Latin):
si patri suo prȩces propitiationis prosalutẽ
hominis exibet: qui hõ fieri uoluit: ne ho
periret. Non de dignatur piꝰ dñs incelũ as¬
suptus honunẽ iuuare interris : quẽ & apec¬
cato mundare uult & secũ regnare in celis
Illũq tanto amore amplechit᷑. ut si eũ ad huc
pro illo mor iusticiȩ iura erigerent. pietuuas
sibi uiscera non de efsent. Non debet hõ des¬
pare de propͥo lapsu. cui deus cõparit᷑ tantẽ
dilestonis affectu. Nec teru sine timore spare
ne sumat occasionẽ peccandi demagnitudine
miscdie. Culpabilis est ualde homo ille ille inꝗͣ
omino culpabilis qui de pietate saluatoris se fac
impiũ. & eius beneficiũ dilectionis uerait miniqͥ¬
tatis augm̃tũ. Xp̃ianȩ fidei obiuat & derogat
pietati. qui p̾sunens de miscdia dei securiꝰ pec¬
cat. uł spe agende penitentiȩ peccata cumulat.
Diuina enĩ miscđia & penitentia quȩ ab illa nob̾

Expanded text:
si Patri suo preces propitiationis pro salute si Patri suo preces propitiationis pro salute hominis exhibet, qui homo fieri voluit, ne homo periret. Non dedignatur pius Dominus in coelum assumptus, hominem juvare in terris, quem et a peccato mundare vult, et secum regnare in coelis, illumque tanto amore amplectitur, ut si eum adhuc pro illo mori justitiae jura exigerent, pietatis sibi viscera non deessent. Non debet homo desperare de proprio lapsu, cui Deus compatitur tantae dilectionis affectu, nec iterum sine timore sperare, ne sumat occasionem peccandi de magnitudine misericordiae. Culpabilis est valde homo ille, ille, inquam, omnino culpabilis, qui de pietate Salvatoris se facit impium, et ejus beneficium dilectionis vertit in iniquitatis augmentum. Christianae fidei obviat, et derogat pietati, qui praesumens de misericordia Dei securius peccat, vel spe agendae poenitentiae peccata cumulat. Divina enim misericordia, et poenitentia, quae ab illa nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tus non solũ illi paradysũ reddidit: sed con¬
tulit cȩlũ. In carnatio itaq redẽptoris nr̃i.
naciuitas mors. & resurrectio. nr̃e salucis oꝑa¬
tio fuit: & diabolicȩ artis destructio. Sua
prȩterea in carnatione benignꝰ iħs nobis
humilitatis exẽplũ ꝓposuit. natus appareis
mundo & loquens hominib sapientiȩ suȩ doc¬
trina nos instruxit. morte sua nos dociut
peentiã. resurrectione inuitauit ad głam.
Igitur dilectissimi fr̃s quȩ sursũ sunt diliganꝰ
non quȩ suꝑ terrã. & sc̃is oꝑibus redẽptorem
nr̃m sequam᷑ ad gaudia ȩcernȩ felicitatis q
nos ipse in carne nr̃a p̃cessit & uocat sedensid
dexterã patris. Ipsũ etiã pronob apud patrẽ
intercedere toto corde credamus. qi nͥ eiꝰ sc̃is
non ualemꝰ resistere qui uires suas mutauitꝰ
quidẽ ñ amuisit deiectus. Uere orat ꝓnobis dñs:
in carne quã assũpsit ꝓ nobis. Nec mirandũ

Expanded text:
tuis non solum illi paradisum reddidit, sed contuis non solum illi paradisum reddidit, sed contulit coelum. Incarnatio itaque Redemptoris nostri, nativitas, mors, et resurrectio, nostrae salutis operatio fuit, et diabolicae artis destructio. Sua praeterea incarnatione benignus Jesus nobis humilitatis exemplum proposuit. Natus apparens mundo et loquens hominibus, sapientiae suae doctrina nos instruxit, morte sua nos docuit patientiam; resurrectione, invitavit ad gloriam. Igitur, dilectissimi fratres, quae sursum sunt diligamus, non quae super terram; et sanctis operibus Redemptorem nostrum sequamur ad gaudia aeternae felicitatis, quo nos ipse in carne nostra praecessit, et vocat sedens ad dexteram Patris. Ipsum etiam pro nobis apud Patrem intercedere toto corde credamus, quia, nisi ejus non valemus resistere, qui vires suas mutavit 327 quidem, non amisit dejectus. Vere orat pro nobis Dominus in carne quam assumpsit pro nobis. Nec mirandum,
Abbreviated transcription (Latin):
plangere cepit conu̾sus ad lacrimas. Geme¬
bat hõ reus sub onere reacus. nec sius laeni.¬
mis apeccato ualebat ablui. qr lacrimas illiꝰ
miseri suꝑabat magnitudo peccati. Sed ds̃
reũ saluare uolens & dãpnare reatũ. nun-¬
tiante angło. & suꝑueniente sp̃u sc̃õ in ute¬
rũ uirginis descendit. & in qua pro homiẽ
pateretur carnẽ assũpsit. Ostupenda &
fidei ac dilectionis brachiis amplectenda
assuptio ꝑ quã factura factori. natura cre¬
ata untur creatori. Ds̃ pro homine hõ.
misericors efficit᷑ pro misero. iustus ꝓpec¬
catore dãpnatur pius proimpio. O mesti.¬
mabił diuinȩ pietatis miseratio. ꝑ quam
natus dei filiꝰ mundo apparuit. & cũ eẽt.
dñs omniũ. ut amorte seruũ redimeret
ĩmortalis mortẽ suscepit. Sed qr beatȩ uitȩ
mors dominari nequiuit : die tertia dñs
resurrexit. Morte sua saluator nr̃ hominẽ
suscitauit peccato mortuũ. resurgens amor.¬

Expanded text:
plangere coepit conversus ad lacrymas. Gemeplangere coepit conversus ad lacrymas. Gemebat homo reus sub onere reatus, nec suis lacrymis a peccato valebat ablui, quia lacrymas illius miseri superabat magnitudo peccati. Sed Deus reum salvare volens et damnare reatum, nuntiante angelo, et superveniente Spiritu sancto, in uterum Virginis descendit; et in qua pro homine pateretur, carnem assumpsit. O stupenda, et 326 fidei ac dilectionis brachiis amplectenda assumptio, per quam factura Factori, natura creata unitur Creatori, Deus, pro homine homo, misericors efficitur pro misero, justus pro peccatore damnatur, pius pro impio! O inaestimabilis divinae pietatis miseratio, per quam natus Dei Filius mundo apparuit; et cum esset Dominus omnium, ut a morte servum redimeret, immortalis mortem suscepit; sed, quia beatae vitae mors dominari nequivit, die tertia Dominus resurrexit. Morte sua Salvator noster hominem suscitavit peccato mortuum, resurgens a mor
Abbreviated transcription (Latin):
ad penã deus deputauit eternã censura usti¬
tiȩ. & hominẽ reuocauit ad głiam incuitu
nuscdiȩ. Prouida nãq & rationabili dei dis¬
pensatione actũ est ut cuiꝰ gradus fuerat
altior. cius casusfieret grauior. & qui nullo
alio nisi se ipso suadente uł decipiente nec
carnẽ portabat humanã de qua forsitã licet
iniustȩ materiã peccandi posset: concrahere
sed sola iniquitate suꝑbiȩ suȩ ꝑditionis factor
fuit & alterius culpe.dũ in illo suꝑbia cȩpit
initiũ. eiꝰ careret fine suppliciũ. Nec ulla
deinceps ratione ei liceret hab̾e spe ueniȩ qͥ
inuentor extitit & manet auctor tancȩ ne¬
quitiȩ. hõ uͦ in excusabił qr peccauit ꝑ mo¬
bȩdientiã : & in terrogatꝰ culpã conficeridis¬
tulit. deiectionẽ meruit & ruinã. Et qui
ante in paradyso solã beatitudinẽ nouerat:
cũ se ꝑpecatũ diabolo mancipatũ cerneret.
& diuersas in mundo exꝑiretur miserias. ni¬
mia infelicitate cõpulsus amissam felicitatẽ

Expanded text:
tavit aeternam censura justitiae, et hominem revocavit ad gloriam intuitu misericordiae. Provida namque et rationabili Dei dispensatione actum est ut cujus gradus fuerat altior, ejus casus fieret gravior; et qui, nullo alio, nisi seipso, suadente vel decipiente, nec carnem portabat humanam, de qua forsitan, licet injuste, materiam peccandi posset contrahere, sed, sola iniquitate superbiae, suae perditionis factor fuit et alterius culpae, dum in illo superbia cepit initium, ejus careret fine supplicium, nec ulla deinceps ratione ei liceret habere spem veniae, qui inventor exstitit et manet auctor tantae nequitiae. Homo vero inexcusabilis, quia peccavit per inobedientiam, et interrogatus culpam confiteri distulit, dejectionem meruit et ruinam. Et qui ante in paradiso solam beatitudinem noverat, cum se per peccatum diabolo mancipatum cerneret, et diversas in mundo experiretur miserias, nimia infelicitate compulsus amissam felicitatem
Abbreviated transcription (Latin):
enter deuitat. qui egẏpto prȩsenti
scilicet scło renuntiat. & suũ legis laco¬
ram xp̃m eiꝰ in herendo mandatis dilec¬
tione amplectitur. neq ampliꝰ audit uo¬
cem alienoꝵ malignoꝵ uidelicet sp̃uũ.
s suã quã dicit. qͥ mͥ ministrat me seqt᷑.

Expanded text:
enter devitat. Qui Aegypto, praesenti enter devitat. Qui Aegypto, praesenti scilicet saeculo renuntiat, et suum legislatorem Christum, ejus inhaerendo mandatis, dilectione amplectitur, neque amplius audit vocem alienorum malignorum videlicet spirituum, sed suam, qua dicit: Qui mihi ministrat, me se
Abbreviated transcription (Latin):
est quȩ & auob̾ possint intelligi. & uite ur̃e
conuenient̃ aptari Igitur post hebreoꝵ
de egypto ꝓfectionẽ. post maris rubri
transitũ. post egyptioꝵ extinctionẽ. quid
dñs ꝑ moysen ad suoꝵ utilitatẽ p̃ceꝑit
diligent̃ audiendũ est atq memoriter
retinendũ. Dicit itaq moyses ad uniu̾sũ
popłm ut unus quisq ꝓuirib conferens
faceret tab̾naculũ. Collatio quidẽ illa ñ
debint fieri qualibet coactione: s sponta.¬
nea uoluntate. Ait nãq ds ad morsen: ut
unꝰ quisq sicut uisũ fuerit cordi suo
offerat : quȩ ad construendũ tabnaculũ
sunt necessaria. In pͥmis quidẽ de hebre.¬
atĩ aimino necessariũ duxi. Iuã uis enim
neale . fuesint hec om̃a. latent tam̃ in
ipsĩ myesterior p̃ciosa monilia. Pego ocũ
patur huiꝰ principis infelicisimũ dña¬
tũ hebreus ꝑͥ quẽ signat̃ fidelis popłsꝓ.
fisciscendo idẽ ꝓficiendo moyse duce sapi¬

Expanded text:
est quae et a vobis possint intelligi, et vitae vestrae est quae et a vobis possint intelligi, et vitae vestrae convenienter aptari. Igitur post Hebraeorum de Aegypto profectionem, post maris Rubri transitum, post Aegyptiorum exstinctionem, quid Dominus ad Moysen ad suorum utilitatem praeceperit, diligenter audiendum est, 292 atque memoriter retinendum. Dicit itaque Moyses ad universum populum, ut unusquisque pro viribus conferens faceret tabernaculum. Collatio quidem illa non debuit fieri qualibet coactione, sed spontanea voluntate. Ait namque Deus ad Moysen, ut unusquisque, sicut visum fuerit cordi suo, ea offerat quae ad construendum tabernaculum sunt necessaria . In primis quidem de Hebraeutile, imo necessarium duxi. Quamvis enim realiter fuerint haec omnia, latent tamen in ipsis mysteriorum pretiosa monilia. Per Aegyptnatur. Hujus principis infelicissimum dominatum Hebraeus, per quem signatur fidelis populus, proficiscendo, id est proficiendo, Moyse duce sapi
Abbreviated transcription (Latin):
dilectis in xp̃o discipuł hamelino &
Añoreȩ bona principia sorte meliori ter¬
minare. Multis ac diuersis actibus sełi
deditus frib quos meȩ in ꝑfectioni diui¬
na pacientia regendos cõmisit loqui uł
scribere quȩ debeo ñ possũ. Iustũ tamen
est uelle magis prodesse quã preesse nec
pastorẽ ȩccłie decet minꝰ de salute ani¬
marũ quã de rerũ ad ministratione
esse sollicitũ. Unde licet animꝰ meus pro.
sua consuetudine circa alia uersaret᷑.
Tuobis quos spetialit̃ diligo quȩdã ad consolatio¬
nen ur̃am religiosũ credidi non tacere. Et
qm̃ de consolatione ur̃a proposui. uossalubrꝰ
consolari uł edificare ñ ualeo quã si pauca
deplurib quȩ inueteri lege facta memo¬
rant᷑. ur̃e humilitati studeã reuelare. De
his aut̃ quȩ palã sunt & ualde omĩb trita
disserere suꝑfluũ estimaui.qr & fastidiũ
auditorib generant: & eosculpabiles exi¬
bent decontẽptii. Illa tam̃ ꝓferri necesse

Expanded text:
dilectis in Christo discipulis Hamelino et Andreae, bona principia sorte meliori terminare. Multis ac diversis actibus saeculi deditus, fratribus, quos meae imperfectioni divina patientia regendos commisit, loqui vel scribere quae debeo non possum. Justum tamen est velle magis prodesse quam praeesse; nec pastorem Ecclesiae decet minus de salute animarum quam de rerum administratione esse sollicitum. Unde, licet animus meus pro sua consuetudine circa alia versaretur, vobis, quos specialiter diligo, quaedam ad consolationem vestram religiosum credidi non tacere. Et quoniam de consolatione vestra proposui, vos salubrius consolari, vel aedificare non valeo, quam si pauca de pluribus, quae in veteri lege facta memorantur, vestrae humilitati studeant revelare. De his autem quae palam sunt, et valde omnibus trita, disserere superfluum aestimavi, quia et fastidium auditoribus generant, et eos culpabiles exhibent de contemptu. Illa tamen proferri necesse
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabilis & uniu̾salis regina angłoꝵ
& hominũ uirgo maria. quẽ uerbo concepit
angelico. clauso utero natum mundo edi¬
dit saluatorẽ. Ocũ gaudio & fide admiranda
natiuitas. Ecce mulier sine coitu concipit.
grauida sine grauitate efficitur. parit sine
dolore. Uirgo scã ante partũ. in partu uirgo
sanctior. scisima uirgo post partũ. hec sola
leticiã matris simul optinere meruit & głiã
iurginitatis. de cuiꝰ castis uiscerib deus homo
factus ad nos uenit in sinu iurginis matris
beata ub̾a quib pie nutriebatur filiali diles¬
tione appetere ñ dedignans. Et nostrsder

Expanded text:
venerabilis et universalis regina angelorum et hominum virgo Maria, quem verbo concepit angelico, clauso utero natum mundo edidit Salvatorem. O cum gaudio et fide admiranda nativitas! Ecce mulier sine coitu concipit, gravida sine gravitate efficitur, parit sine dolore, virgo sancta ante partum, in partu virgo sanctior, sanctissima virgo post partum, haec sola laetitiam matris simul obtinere meruit, et gloriam virginitatis: de cujus castis visceribus, Deus homo factus ad nos venit, in sinu Virginis matris beata ubera quibus pie nutriebatur 324 filiali dilectione appetere non dedignans. Et nos, fr
Abbreviated transcription (Latin):
te xp̃i sanguine consetrat᷑. & in lacrima.¬
bili pęnitentia aliquando usq ad sangui¬
ne ocułoꝵ ñnũquã aut̃ usq ad carnis
macerationẽ peruenit̃. In hoc itaq mari
aduersarii nr̃i egyptii suffocãt᷑ qr & per
baptismũ & ꝑpęnicentiã lacrimarũm
peccata & crimina nr̃a quȩ inter nos &
dm̃ separant mortificant᷑: Tabnaculũ
unde loqui maxime cȩpi pellib & cilicus
excrinsecꝰ fuisse cooꝑtũ. intrinsee uͦ auro
& argento. ere atq: lapidib p̃ciosis mul¬
tisq aliis de quib dicendũ ꝑ singula
necessariũ mͦ ñ arbicror legimꝰ ad ornia.¬
tum. In tab̾ naculo etiã erat candelabrũ
& arcba de lignis septĩ fabricata . & int᷑
arcã ut legitur lex & manna & uirga
aaron continebant᷑. Tab̃ naculũ signi¬
ficat ȩccłiam: congregationẽ uidelicet
iustoꝵ. Pelles & cilicia quib ex trinsecus
tegebatur: mortificationẽ indicant
uicioꝵ. Paurũ fides. ꝑ argentũ confes¬

Expanded text:
e consecratur, et in lacrymabili poenitentia aliquando usque ad sanguinem oculorum, nonnunquam autem 293 usque ad carnis macerationem pervenitur. In hoc itaque mari adversarii nostri Aegyptii suffocantur, quia et per baptismum, et per poenitentiam lacrymarum peccata et crimina nostra, quae inter nos et Deum separant, mortificantur. Tabernaculum, unde loqui maxime coepi, pellibus et ciliciis extrinsecus fuisse coopertum, intrinsecus vero auro et argento, aere atque lapidibus pretiosis, multisque aliis, de quibus dicendum per singula necessarium modo non arbitror, legimus adornatum. In tabernaculo etiam erat candelabrum, et arca de lignis setim fabricata; et intra arcam, ut legitur, lex, et manna, et virga Aaron continebantur . Tabernaculum significat Ecclesiam, congregationem videlicet justorum; pelles et cilicia, quibus extrinsecus tegebatur, mortificationem indicant vitiorum; per aurum, fides, per argentum, confes
Abbreviated transcription (Latin):
dãpnauerat: ab eo seductũ hominẽ miscditer
respexit. Peccauit angłs & adõ in ȩternũ dãpnat᷑.
Peccauit hõ & ds̃intantũ illi cõpatitur. ut non
solũ pro illo incarnari & nasci dignaret᷑: sedmori.
Omira &inenarrabił circa hominẽ dñi pietas.
Oualde districta s onĩino usta contra arigłm
dei seueritas. Iustus itaq & pius dñs & contra

Expanded text:
damnaverat, ab eo seductum hominem misericorditer damnaverat, ab eo seductum hominem misericorditer respexit. Peccavit angelus, et a Deo in aeternum damnatur: peccavit homo, et Deus in tantum illi compatitur, ut non solum pro illo incarnari et nasci dignaretur, sed mori. O mira et inenarrabilis circa hominem Domini pietas! O valde districta. sed omnino justa contra angelum Dei severi
Abbreviated transcription (Latin):
teserultemꝰ: qr hȩc dei & dñi nr̃i natiuitas
ꝑdicũ uite remediũ hominib reddidit. nouũ
intulit cęlo gaudiũ. reparatio generis humani
facta est mors peccati. diaboli confusio. expoliatio
inferni. hȩc in quã ineffabił. cara angłis. homi¬
nibus necessaria dei natiuitas hominẽ primũ
seruũ diaboli per mobedientiȩ peccatũ liberũ
fecit. eũq unde cecidat redux̃ ad paradysũ non
minꝰ głie optinentẽ quã antequã peccass& ha¬
buerat. Ad deiciendũ hominẽ potens fuit in o-¬
bedientiȩ culpa. s ad illũ erigendũ dñicȩ na-¬
tiuitatis potentior extitit gr̃a. Ualuit equidẽ
inficere antiqui serpentis uenenosa astutia.
sed infectũ curauit nati saluatoris prȩpocens
medicina. Inimicus dei & hominis diabolus mi-¬
seriȩ inuentor excitit. s deus factor miscđię.
Ille sua fraude hominẽ miserũ reddidit. ds̃com.¬
patiens misero.ne miser in miseria remaneret
miscdiam fecit. & qui priꝰ peccantẽ angłm iuste

Expanded text:
ec Dei et Domini nostri nativitas perditum vitae remedium hominibus reddidit; novum intulit coelo gaudium. Reparatio generis humani facta est mors peccati, diaboli confusio, exspoliatio inferni. Haec, inquam, ineffabilis, chara angelis, hominibus necessaria Dei nativitas hominem, primum servum diaboli per inobedientiae peccatum, liberum fecit; eumque, unde ceciderat, reduxit ad paradisum, non minus gloriae obtinentem, quam antequam peccasset, habuerat. Ad dejiciendum hominem potens fuit inobedientiae culpa, sed ad illum erigendum Dominicae nativitatis potentior exstitit gratia. Valuit equidem inficere antiqui serpentis venenosa astutia, sed infectum curavit nati Salvatoris praepotens medicina. Inimicus Dei et hominis diabolus miseriae inventor exstitit, sed Deus factor misericordiae. Ille sua fraude hominem miserum reddidit; Deus compatiens misero, ne miser in miseria remaneret, misericordiam fecit, et qui prius peccantem angelum juste
Abbreviated transcription (Latin):
& concupiscentuis mortificamꝰ: ut cor nos¬
trũ qd tab naculũ dĩ dicit᷑ eiꝰ illecebris
minime corrũpat᷑. Ornamꝰ tabnaculũ
auro: si pura & in tegra fides est in corde
nr̃o. fides aut pura & incegra hȩc est:
nature. uniꝰ solꝰ substantiȩ atq essenciȩ Ecne
increatrice om̃ium ereaturarũ trinitate qiu
niehil est impossibile aliquid hiuic fidei conti¬
riũ sentiamus. in humanis etiã oradu iseor
quȩ dicta sunt similitudinẽ habent̃ Inipso
&enĩ creaturis quedã inueniunt᷑ quȩ licethũ

Expanded text:
et concupiscentiis mortificamus, ut cor noset concupiscentiis mortificamus, ut cor nostrum, quod tabernaculum Dei dicitur, ejus illecebris minime corrumpatur. Ornamus tabernaculum auro, si pura et integra fides est in corde nostro. Fides autem pura et integra haec est, naturae, unius solius substantiae atque essentiae. Et ne in creatrice omnium creaturarum Trinitate, cui nihil est impossibile, aliquid huic fidei contrarium sentiamus, in humanis etiam creaturis eorum, quae dicta sunt, similitudinem habemus. In ipsis etenim creaturis quaedam inveniuntur, quae l
Abbreviated transcription (Latin):
tentionis manifesta oꝑatio incelligit᷑
Parchã memoria. pligna sesti mundi¬
cia. ꝑ legẽ mandata dĩ signantur
Manna uͦ pietatis dulcedinẽ dicimꝰ. s uir¬
ga disciplinȩ seueritatẽ. Prxcipit benig.¬
mus dis̃ in lege sua pro nr̃a utilitate. ñ
pro sua necessitate ut cab naculũ. id est
sẽificationis habitationẽ eifaciamꝰ. Ubi uͦ
habitatio ista facienda uł construenda sit.
seripcura in sinuat cũ dicit. Preparate
corda ur̃a dño. Corda utiq nr̃a dño prȩ.¬
paramus : si sibi ea receptacula munda
quȩ digne inhabitare possic exhibemꝰ
hec etiã receptacula non uult sibi exhibi
cũ aliqͣ difficultate. s cũ omi deuotionis
uelut importunꝰ exactor a nob̾ exigit
quȩ ñ habemꝰ. nec eiꝰ iussionos sibi cogit
offerre qd debeat. eẽ. contrariũ cordi nr̃o.
P̾ellib siquidẽ & ciliciis tabnaculũ ex trin¬
secus bene tegimꝰ. cũ exteriꝰ & inferius
nr̃m. carnẽ scilicet nr̃am ita cũ uitiis

Expanded text:
ntionis manifesta operatio intelligitur. Per arcam memoria, per ligna setim munditia, per legem mandata Dei signantur. Manna vero pietatis dulcedinem dicimus: sed virgam, disciplinae severitatem. Praecipit benignus Deus in lege sua, pro nostra utilitate, non pro sua necessitate, ut tabernaculum, id est sanctificationis habitationem, ei faciamus, Ubi vero habitatio ista facienda sit vel construenda, Scriptura insinuat, cum dicit: Praeparate corda vestra Domino . Corda utique nostra domino praeparamus, si sibi ea receptacula munda, 294 quae digne inhabitare possit, exhibemus. Haec etiam receptacula non vult sibi exhiberi cum aliqua difficultate, sed cum omni devotionis inus, non velut importunus exactor, a nobis exigit quae non habemus, nec ejus jussio nos sibi cogit offerre quod debeat esse contrarium cordi nostro. Pellibus siquidem et ciliciis tabernaculum extrinsecus bene tegimus, cum exterius et inferius nostrum, carnem scilicet nostram, ita cum vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
eũ legatus eo cẽpore cons¬
polim aduenerat cõpul
est ut librũ beati iob multis
uolitũ mysterus enodaret
epille negare potuit opus
i quomodo iuxta litterã intel¬

Expanded text:
um legatus eo tempore Constantinopolim advenerat, compulsus est ut librum beati Job multis involutum mysteriis enodaret. Nec ille negare potuit opus,brum quomodo juxta litteram intellig