comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tnsuertut᷑. Alii autẽ nt põpam de se faciant. explicant ea: ⁊ qͣtũ poss¬
ut latiꝰ extendut᷑. Alii tenentes cor rugata in unũ colligit᷑: alii ꝯtorqͣn¬
tes ⁊ ꝯplectentes inuoliuiͣt. Alii toto conamine stringentes ⁊ fundentes ea
onria corꝑis sui liniamenta inuere condissima quadã turpitudine aspici¬
entib ueneranda exponut. Alii iactando ⁊ uentilando pannos suos. Re¬
uitatẽ mentis sue ex ipsa sui habitus mobilitate ostendit᷑. Alii inceden¬
tes sinuoso syrmate tͣram uerrut: ⁊ lũbis dependentib ĩmo retro ꝯse¬
quentib caudis. in similitudinẽ uulpiũ uesłigia sua obducat. Bene
ꝓfecto ut postꝗͣ. ꝑtͥnsierit᷑ ꝑeat memoria eoꝵ: ne sint amplius in
recordatione in t̾ra uiuentiũ. Iui ut ostendat᷑ de numero illoꝵ se
ẽẽ. de qͥb psalmista dic̃. ñ sic ĩpii ñ sic: s tãꝙͣ puluis que̾ ꝓicit uentꝰ

Expanded text:
transvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum posstransvertunt, alii autem ut pompam de se faciant, explicant ea, et quantum possunt, latius distendunt. Alii temere corrugata in unum colligunt, alii contorquentes et complectentes involvunt. Alii toto conamine stringentes et findentes ea, omnia corporis sui lineamenta, inverecundissima quadam turpitudine aspicientibus numeranda exponunt. Alii jactando et ventilando pannos suos, levitatem mentis suae ex ipsa habitus sui mobilitate ostendunt. Alii incedentes sinuoso syrmate terram verrunt et limbis dependentibus, imo retro consequentibus caudis in similitudinem vulpium vestigia sua obducunt. Bene profecto, ut postquam pertransierint, pereat memoria illorum, ne sint amplius in recordatione in terra viventium. Qui ut ostendant de numero illorum se esse, de quibus Psalmista dicit: Non sic impii non sic, sed tanquam pulvis quem projicit ventus
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis forma ꝑ ꝯsuetudinẽ mentis inpͥmitur. que foris ꝑ disciplinã in
habitu corporis ꝯseruatur. Ecce uidimꝰ ꝗͣ tũ ualeat disciplina. nc̃ qualiter
custodiri debeat ꝯsideremus. Quatuor sit̃ p̃cipue in quib ꝯseruanda
⁊ disciplina. In habitu. in gestu. in locutio̾e. in mensa. id: comestione.
scił: ne sint uestimenta nr̃a nimis pͣtiosa. In qualitate: ne nimis sint sub¬
tilia. ⁊ mollia. In colore: ne nimis sint nitida. sie quolib alio mͦ supra
quã disciplina ⁊ ꝓpositũ religiose ꝯu̾sationis expetit fuscata. In formatio¬
ne: ut sint dec̾enter ⁊ religiose ꝯposita. ⁊ huilitatis signũ habentia.
id ÷̃ ñ nimis magna aut dependentia. aut fluxa. aut nimis stricta. srae
ꝑtim. Nlani sut quidã stulti. qͥ sł ultis plac̾e cupientes: qͦdĩ artificio
uestimenta sua circa se ꝯponut᷑. Alii uͦ maiori scurrilitate ridiculose

Expanded text:
virtutis forma per consuetudinem menti imprimitur, quae foris per disciplinam in virtutis forma per consuetudinem menti imprimitur, quae foris per disciplinam in habitu corporis conservatur. Ecce vidimus quantum valeat disciplina, nunc qualiter custodiri debeat consideremus. Quatuor sunt praecipue in quibus servanda est disciplina, in habitu, in gestu, in locutione, in mensa, id est comestionscilicet ne sint vestimenta nostra nimis pretiosa. In qualitate, ne nimis sint subtilia vel mollia. In colore, ne nimis sint nitida, sive quolibet alio modo supra quam proposito religiosae conversationis expetit fuscata. In formatione, ut sint decenter et religiose composita, et humilitatis signum habentia, id est non nimis magna aut dependentia, aut fluxa, nec nimis stricta, sive pertinet, nam sunt quidam stulti qui stultis placere cupientes, quodam artificio vestimenta sua circa se componunt. Alii vero majori scurrilitate ridiculose
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ salomonẽ dicit᷑. Homo apostata uir inutilis graditur ore ꝑu̾so: annu¬
it ocłis. terit pede. digito loquitur. prauo corde machinatur malũ. et
in om̃i tẽpore uirgia seminat. Propt̾ea hũc talem quẽ de disciplina:
discordia parit᷑ notare uoluit. prius apostatã nominauit: qr nisi prius
intus a conspectu ꝯditoris aduersio̾e mentis cadera. foris posł modum
ad inꝯstantiã ⁊ semmanda uirgia non uenir&. Liganda gͦ sũt foris
ꝑ disciplinã menbra corporis. ut intrinsecus solidetur status mentis.
quatmꝰ lũ undiq exterior custodia interiori mobilitati cohercende op¬
ponit᷑: tandẽ mens ad pacẽ s tabilẽ insemet ipsa colligatur. Om̃ñ nãq
uitioꝵ motus disciplina cohercet. ⁊ ꝗͣ tũ mala desideria foris cohercendo
ꝯpͥmit. tantũ ꝑ eã bonũ desideriũ interiꝰ ꝯualescit. paulatĩq eadem

Expanded text:
per Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuper Salomonem dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo corde machinatur malum, et in omni tempore jurgia seminat . Propterea enim hunc talem quem de indisciplina et discordia pariter notare voluit prius apostatam nominavit, quia nisi prius intus a conspectu Conditoris aversione mentis caderet, foris postmodum ad inconstantiam et seminanda jurgia non veniret. Liganda ergo sunt foris per disciplinam membra corporis, ut intrinsecus solidetur status mentis, quatenus dum undique exterior custodia interiori mobilitati coercendae opponitur, tandem mens ad pacem in semetipsa colligatur. Omnium namque vitiorum motus disciplina coercet, et quantum mala desideria foris coercendo comprimit, tantum per eam bonum desiderium interius convalescit. Paulatimque eadem
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis qͥd sit disciplina. Nuc̃ attendite ꝗͣ utilis ⁊ ꝙͣ necessaria sit. Uiscipli.
na ꝯpes cupiditatis. moloꝵ desiderioꝵ circer. frenũ lascie. elitionis rugum.
mentis atq illicitos appetitꝰ suffocat. Sic̃ enĩ de inst̾antia mentis nascitur
inordirata motio corꝑis: ita qͦ dũ corpus ꝑ disciplinã s tringit᷑. animus ad ꝯs¬
tantiã solidatur. Et paulati intrinsecus mrens ad quietem ꝯponitur: cũ
ꝑ discipline cus todiam mali motus foris fluere ñ sinunt᷑. Integritas ergo
uirtutis ÷: qͣndo ꝑ int̾nam mentis custodiã ordinate regunt᷑ menbra corpo¬
ris. Interior nãq custoda ẽ: que ordinate seruat exteriꝰ corꝑis menbra.
S qui statũ mentis ꝑdit. subsequent᷑ foras ĩ in constantiã motionis defluit.
atq ext̾iori mobilitate. indicat. ꝙ nulla interuis radice subsistat. Unde

Expanded text:
Audistis quid sit disciplina, nunc attendite quam utilis et quam necessaria sit. Disciplina Audistis quid sit disciplina, nunc attendite quam utilis et quam necessaria sit. Disciplina est compes cupiditatis, malorum desideriorum carcer, frenum lasciviae, elationis jugum, mentis atque illicitos appetitus suffocat. Sicut enim de inconstantia mentis nascitur inordinata motio corporis, ita quoque dum corpus per disciplinam stringitur, animus ad constantiam solidatur. Et paulatim intrinsecus mens ad quietem componitur, cum per disciplinae custodiam mali motus ejus foras fluere non sinuntur. Integritas ergo virtutis est, quando per internam mentis custodiam ordinate reguntur membra corporis. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius corporis membra. Sed qui statum mentis perdit, subsequenter foras in inconstantiam motionis defluit, atque exteriori mobilitate indicat quod nulla interius radice subsistat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mane quando surg̾e̾ deb&e ꝯsid̾at qͥd egerit ꝑ noctẽ. in uesꝑa qͣndo cubitũ
uadit ꝯsid̾at qͥd egerit ꝑ diem: ꝗ tũ ad bona agenda solito alacͥor. ꝗͣtum ad
mala uincenda solito ꝯstantior. si qͥd ex his que agenda erant neglexerit.¬
mimici supplantatus sit. qualit᷑ demũ ꝑ inditiũ tͣnsacte deceptiõ̾i̾s. futu¬
rã illius fraudẽ caue̾ possit. quatinꝰ eum nec suꝑueniens teptacio in¬
ꝓuidũ ad malũ opus deiciat. neq in discretũ in bono oꝑe pͣsens negligen¬
tia falat. Qsqͥs cor suũ in huiꝰmodi studio ex̾cet. estimo ꝙ cito ad illam bonã
n salubre̾ scientia ꝑueniat: ꝙͣ. sicut supͣdiximꝰ ad seruandam disciplinã et bo¬
nitatẽ psalmista sibi dari postulabat. Lestat gͥ nuc ut ea qͦ q̃ de disciplina
uobis demons tranda sut ꝓferamꝰ. Iocebimꝰ gͦ uos primũ qͥd sit disciplina.
m̃broeꝵ om̃iũ motiis ordinatus. ⁊ dispositio decens: in om̃i habitu ⁊ actione.

Expanded text:
siderat quid egerit per noctem; in vespere quando cubitum vadit, considerat quid egerit per diem, quantum ad bona agenda solito alacrior, quantum ad mala vincenda solito constantior. Si quid ex iis quae agenda non erinimici supplantatus sit, qualiter demum per indicium transactae deceptionis futuram illius fraudem cavere possit, quatenus eum nec superveniens tentatio improvidum ad malum opus dejiciat, neque indiscretum in bono opere praesens negligentia fallat. Quisquis cor suum in ejusmodi studio exercet, existimo quod cito ad illam bonam et salubrem scientiam perveniat, quam, sicut supra diximus, ad servandam disciplinam et bonitatem psalmista dari sibi postulabat. Restat igitur nunc ut ea quoque, quae de disciplina nobis demonstranda sunt, proferamus. Docebimus ergo vos primum quid sit disciplina, membrorum omnium motus ordinatus, et dispositio decens in omni habitu et actione.
Abbreviated transcription (Latin):
in lectis argenteis. qui loquitur u̾bum in temport suo. habet gͦ om̃e
uerbũ tempus siuĩ qͣndo ꝓferri debeat: ⁊ qͣndo taceri. Quandõ autem
loquendum sit melius ostendemus: si prius quando tacendum sit de¬
mons tremus. Tempus enĩ tacendi. tempus loquendi debet pͣcedere
qr prius ꝑ silentiũ tempore tacendi discitur. ꝙ postea ꝑ uerbum tempore
loquendi ꝓferatur. Propt᷑ea ñ ait salomon tempus loquendi et tempꝰ
forma loquendi sumittr. qui postmodum loquendi tempore in uoce te¬
neatur. Aliquando tace̾ debemus ꝓpt̾ea qd̾ alter prior loqui cepit. ne for¬
⁊ eos qui auduit pariter offendamꝰ. Aliqͣndo tacendũ ÷ ꝓpte̾r multiloqͥ¬
ipsos ꝯgruam loquendi formam inuenimus. qr ꝓfecto auersis auditoꝵ
magis offenditur. si sermo qui edificare deb ꝯfusus ⁊ inordinatus ꝓ-¬
feratur. Aliqͣndo tacendũ ÷ ꝓpterea ꝙ ad id ꝙ dicere uoluinus: animos

Expanded text:
teis, qui loquitur verbum in tempore suo . Habet igitur omne verbum tempus suum quando proferri debeat, tempus quando taceri. Quando autem loquendum sit, melius ostendemus, si prius quando tacendum sit demonstremus. Tempus enim tacendi tempus loquendi debet praecedere, quia prius per silentium tempore tacendi discitur, quod postea per verbum tempore loquendi proferatur. Propterea non ait Salomon: Tempus loquendi et tempusforma loquendi sumitur, quae postmodum tempore loquendi in voce teneatur. Aliquando tacere debemus propterea quod alter prior loqui coepit, ne foret eos qui audiunt pariter offendamus. Aliquando tacendum ipsos congruam loquendi formam invenimus, quia profecto animus auditorum magis offenditur, si sermo qui aedificare debet, confusus et inordinatus proferatur. Aliquando tacendum est propterea quod ii
Abbreviated transcription (Latin):
um ꝓpham arguit dicens. Descende sede in pulu̾e̾ uirgo filia babilonis.
sede in tͣra non ÷ solui filie chaldeoꝵ: qr nͣ uocaberis mollis et tenera.¬
tolle molã mole farinã. denuda turpitudinẽ tuã. discooꝑi humerũ.
reuela crura tͣnsi flumina: ⁊ posł pauca. Sede tace intra tenebras
filia chaldeoꝵ: qr non uocaberis ultra dña regnoꝵ. Que ergo descendere
p̃cipitꝰ : de ꝓcaci gestu ⁊tipo arrogantie increpatur. Unde ⁊ bene sub¬
uingit᷑. Non ÷ soliũ filie chaldeoꝵ: qr sepe homo aput alios tantomagis
de spectus iac&. qͣntomagis apud semet ipsũ ꝑ tumorẽ arrogantie ex¬
tollit᷑: ut impleat᷑ illa sententia ueritatis qua dicit᷑. Om̃is qui se ex

Expanded text:
r Isaim prophetam arguit, dicens: Descende, sede in pulvere, virgo filia Babylonis, sede in terra, non est solium filiae Chaldaeormolam, mole farinam, denuda turpitudinem tuam, discooperi humerum, revela crura, transi flumina . Et post pauca: Sede, tace, intra in tenebras, filia Chaldaeorum, quia non vocaberis ultra domina regnorum . Quae ergo descendere praecipitur, de procaci gestu et typo arrogantiae increpatur. Unde et bene subjungitur, non est solium filiae Chaldaeorum; quia saepe homo apud alios tanto magis despectus habetur, quanto magis apud seipsum per tumorem arrogantiae extollitur, ut impleatur illa
Abbreviated transcription (Latin):
a custodia sua soluit᷑. menbra foris d omue̾ actũ inordinate ꝯmouentur.
⁊ uelud corpꝰ ꝑalitici motũ qͥdẽ ht s officia menbroꝵ in suis actionib ser¬
uare ñ ualet᷑. sic iste ĩpacrentia quidẽ ⁊ fluctuatio̾e mentis ad que libet
p̃ceps ĩpellitur: s in omĩb que agit nullo rationis mod̾amine guberrat᷑.
S sciendũ ÷ ꝙ in his uiciosis gestibus quidã ad inuice̾ ꝯcordiam ꝑu̾sitatis
obseruant: sic̃ simibes sut ge̾stꝰ mollis ⁊ ꝓcax. dissolutiis et tardus. citatꝰ
⁊ turbidus. ⁊ uicia ipsa int̾ se similia sut: sicut ÷ lasciuia ⁊ iactantia. negli¬
gentia ⁊ pigritia. inqͥetudo ⁊ ĩpacientia. ꝓpt̾ea om̃s isti mordinati gestus.
qr de interiorib anime ꝓdeut᷑ corruptionib: i multis scͥpturaruĩ locis
gͣuit᷑ argui. ⁊ rep̃hendi inuenuitur. que ⁊si ꝑ singła enumerare nͣ pos

Expanded text:
moventur. Et velut corpus paralytici modum quidem habet, sed officia membrorum in suis actionibus servare non valet, sic iste impatientia quidem et fluctuatione mentis ad quaelibet praeceps impellitur, sed in omnibus quae agit nullo rationis moderamine gubernatur. Sed sciendum est quod in his vitiosis gestibus quidam inter se similesobservant; sicut similes sunt gestus mollis et procax, dissolutus et tardus, citatus et turbidus, quia et vitia ipsa inter se similia sunt, sicut et lascivia, et jactantia, negligentia et pigritia, inquietudo et impatientia. Propterea omnes isti inordinati gestus, quia de interioribus animae prodeunt corruptionibus, in multis Scripturarum locis graviter argui et reprehend
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cognoscit. in quo prius sibi animus de uirtute. falso blandiebatur.
diligentius facta sua cͥcũspiciens se ipsũ cotidie in ꝓficiendo suꝑare conat᷑.
Cum sollicite attendit qͥd agat. qͥd age̾ debeat. si id ꝙ faciendũ ÷ faciat. si¬

Expanded text:
esse dignoscitur, in quo prius sibi animus falso de virtute blandiebatur. esse dignoscitur, in quo prius sibi animus falso de virtute blandiebatur. diligentius facta sua circumspiciens, seipsum quotidie in proficiendo superare conatur, cum sollicite attendit quid agat, quid agere debeat, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiudus. ⁊ cotidiana discussione eogitacioe̾s. locutiones. parit᷑ ⁊ facta sua apud
semet ipsum examinet. Sapientes qͥppe semꝑ agendo discunt: ⁊ ꝑ excituum
bonoꝵ oꝑm cotidianis ꝓfectib in maiorẽ uirtutis cognitionẽ excrescũt. Per
exꝑirntiã naͣq eoꝵ que faciut : ad ea que pꝰmodũ agenda fueritͣ cautiores
fiunt. Uident enim qr sepe opus ꝙ bona intentiõe: inchoari creditur: tanto
citius homine̾ in deceptionis laqueũ pͣcipitat. ꝗͣto de intentioi̾s sue pͥncipo
securus fine̾ actionis ñ obseruat.⁊ inprudens quasi uia plana ad foueam cur¬
rit: qr uidet qͥd faciat s qͥd factũ suu̾ sequi debeat non attendit. Itẽ. Consi¬
derat ꝙ nũnũꝙͣ euenire sol&. ut affectus animi ita ambigiuis sit.: ut nisi
ex fint oꝑis discernere non possit homo qualitatẽ sur intentiõis. Si uͦ dili
gent᷑ ad quẽ fit̃ tendit mentis intentio ꝑspexerit. tc̃ iam plane uiciũ

Expanded text:
providus, quotidiana discussione cogitationes, locutiones pariter et facta sua apud semetipsum examinet. Sapientes quippe semper agendo discunt, et per exercitium bonorum operum quotidianis profectibus in majorem virtutis agnitionem excrescunt. Per experientiam namque eorum quae faciunt, ad ea quae postmodum agenda erunt, cautiores fiunt. Videt enim quod saepe opus quod bona intentione inchoari creditur, tanto citius hominem in deceptionis laqueum praecipitat, quanto de intentionis suae principio securus finem actionis minus observat, et imprudens quasi via plana ad foveam currit, quia videt quid faciat, sed quid factum suum sequi debeat, non attendit. Item non considerat quod nonnunquam evenire solet, ut affectus animi ita ambiguus sit, ut nisi ex fine operis discernere non possit homo qualitatem suae intentionis. Si vero diliet ad quem finem tendat mentis affectio, tunc jam plane vitium
Abbreviated transcription (Latin):
assidue ꝯuersari ꝯcupiscit. depͣuatũ se ẽe demons łrat. Et ideo cũ maloꝵ
ꝯsortiũ appetẽ nolumuis: duplex nobis utilitatis fructus ꝓuenit. qr ⁊ culpã
fugimꝰ. ⁊ innocentie nrͣe testimoniũ ꝑhibemus. Cotidiana igitur ⁊ frequens
ꝯu̾satio nr̃a cũ mediis ⁊ equalib nobis esse debet: ita ut intͣ eos ⁊̃ qͦscũq in
bono oꝑe feruentiores cernimꝰ. eoꝵ societatẽ atq familiaritate̾. auidius
appetamus. Cũ his uͦ tanta nobis pacis ⁊ ꝯcordie seruande diligentia sit:
ut ĩ nullo ũquã negotio ꝗͣtũ in nobis ÷ fratna dilectio ꝑturbet᷑. Studea¬

Expanded text:
assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum assidue conversari concupiscit, depravatum se esse demonstrat. Et ideo cum malorum consortium appetere nolumus, duplex nobis utilitatis fructus provenit, quia et culpam fugimus, et innocentiae nostrae testimonium perhibemus. Quotidiana igitur et frequens conversatio nostra cum mediis et aequalibus nobis esse debet, ita ut inter eos etiam quoscunque in bono opere ferventiores cernimus, eorum societatem atque familiaritatem avidius appetamus. Cum his vero tanta nobis pacis et concordiae servandae diligentia sit, ut in nullo, inquam, negotio quantum in nobis est, fraterna dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quasi de longe ꝯsid̾are : ut tnͣ ꝯsortium cooꝑandi nũꝗͦ. pͣsumamꝰ expet̾e̾.
quatinus dũ eis ubiq cedimꝰ. facile ex nra modestia clareat: quã humilia
de nob̾. ⁊ ꝙͣ. sublimia de nob̾ sentiamus. Negligentes uͦ ⁊ maxime eos quoꝵ
oꝑa uł studia rep̾hensiõe digna apparent. tali nos cautela declinare oport&.
ut et fugiamus ꝙ facuit᷑. ⁊ tñ udicare ñ pͣsumamꝰ ꝙ sutͣ. Cogitemꝰ in eius¬
modi nobis neq dari exemplũ. neq ꝑmitti iuditium: qr hoc in eis fortassis
ignorantia. siue infirmitas excusat. ꝙ si a nob̾ fieret excusatione̾ ñ hab̾et.
Itaq necesse ÷ ut sic̃ ꝑfectoꝵ societatẽ ꝓpt̾ reuerentiã appete̾ ñ pͣsumimus.:
ita qͦ: istoꝵ ꝯsortium ꝓpt̾ cautelã fugiamus. Iuos honorando. qr talib sociari
digni ñ sumus: istos cauendo qr talib sociati facile corrũpi possumus. ꝑt̾ea

Expanded text:
 et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere,  et a longe considerare, ut tamen consortium cooperandi nunquam praesumamus expetere, quatenus dum eis ubique cedimus, facile ex nostra modestia clareat, quam humilia de nobis, et quam sublimia de illis sentiamus. Negligentes vero et maxime eos quorum opera vel studia reprehensione digna apparent, tali nos cautela declinare oportet, ut et fugiamus quod faciunt, et tamen judicare non praesumamus quod sunt. Cogitemus in ejusmodi, nobis neque dari exemplum neque permitti judicium, quia hoc in eis fortassis ignorantia aut infirmitas excusat, quod si a nobis fieret, excusationem non haberet. Itaque necesse est ut sicut perfectorum societatem propter reverentiam appetere non praesumimus, ita quoque istorum consortium propter cautelam fugiamus, illos honorando, quia talibus sociari digni non sumus, istos cavendo, quia talibus sociati facile corrumpi possumus. Praete
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ nos ⁊ : quã uenerari qͥdẽ ⁊ ãmirari possumꝰ. imitari ñ ualemus.
pete. ꝑ imitacionẽ tñ nͣ ualeat coequare. Illoꝵ ꝯuersatio qͣsi par nob̾
÷: quoꝵ oꝑa ita nr̃is uirib ꝯtẽꝑantur: ut in eis nicħ sit ꝙ possibi¬
litatẽ nr̃am excedat. ⁊ tñ deuotio nr̃a satis in eis ꝙ imitari possit
inueniat. Illoꝵ ꝯu̾satio qͦsi inferior nobis ÷: qui uł tanta nequeunt
ꝗͣta nos face̾ possumꝰ. uł talia facuit qualia nos imitari ñ debemus.
ꝓ inde in his talis habenda ÷ discretio: ut suꝑiorib quidem in om̃i
loco. ⁊ in om̃i oꝑe uł sermone exhib̾e studeamꝰ. reuerentiã et qͥcqͥd egerint.
uł ubicũq fuerit ñ pͣsumanius ĩpudent᷑ eis nos quasi coequando inger̾e̾:
Sic nãq debemꝰ in eiusmodi uirtutis exẽplũ ꝙ imitem᷑ qͦdammͦ taciti¬

Expanded text:
supra nos est, quam venerari quidem et admirari possumus, imitari autem non valemus. supra nos est, quam venerari quidem et admirari possumus, imitari autem non valemus. petere, per imitationem tamen non valet coaequare. Illorum conversatio quasi par nobis est, quorum opera ita nostris viribus contemperantur, ut in eis nihil sit quod possibilitatem nostram excedat, et tamen devotio nostra satis in eis quod imitari possit inveniat. Illorum conversatio quasi inferior nobis est, qui vel tanta nequeunt, quanta nos facere possumus, vel talia faciunt qualia nos imitari non debemus. Proinde in his, talis habenda est discretio, ut superioribus quidem in omni loco et in omni opere vel sermone exhibere studeamus reverentiam, et quidquid egerint aut ubicunque fuerint, non praesumamus impudenter eis nos quasi debemus in ejusmodi virtutis exemplum quod imitemur, quodammodo taciti
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiorẽ eis locũ tribue̾. ⁊ si qͣndo fortassis in aliqͦ negotio eos pͣire cogam᷑
tate subiecti obedire. Inferiorib semꝑ beneficiũ ⁊ auxiliũ ĩpende.
nũqͣ. inꝓperare. sine ꝯtu melia corriꝑe. sine suꝑbia gub̾nare. sine
crudelitate castigare. cũ pietate fouere. Uenerationẽ ñ exigere.
societate᷑ atq equalitate᷑ amare. Maiorib ꝑ timorẽ subdi. eqͣlib ꝑ carita¬
tẽ obseqͥ. iuniorib ꝑ humilitatẽ coequari. Precipientib ꝑati. obedien¬
tib modesti. maledicentib taciti. laudantib uererũdi. Item scd̾m
ꝯu̾sationẽ alios nobis qͣsi suꝑiores: alios qͦsi equales. alios quasi inferio¬
que sic nr̃e infirmitati ꝯtẽꝑata ÷̃: ut ⁊ uirtutis exempla p̾beat.⁊ cooꝑ¬
andi facilitate in ꝯsortium nos sue ex̾citaciois admittat. Illoꝵ ꝯu̾sacio

Expanded text:
superiorem eis locum tribuere. Et si quando fortassis in aliquo negotio eos praeire cogamsuperiorem eis locum tribuere. Et si quando fortassis in aliquo negotio eos praeire cogamtate subjecti obedire. Inferioribus semper beneficium et auxilium impendere, nunquam improperare, sine contumelia corripere, sine superbia gubernare, sine crudelitate castigare, cum pietate fovere. Venerationem non exigere, societatem atque aequalitatem amare, majoribus per timorem subdi, aequalibus per charitatem obsequi, minoribus per humilitatem coaequari, praecipientibus parati, obedientibus modesti, maledicentibus taciti, laudantibus verecundi. Item secundum conversationem alios nobis quasi superiores, alios quasi aequales, alios quasi inferioquae sic nostrae infirmitati contemperata est, ut et virtutis exemplum praebeat, et cooperandi facilitate in consortium nos suae exercitationis admittat. Illorum conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
amor inpendat᷑: sic tñ ut honor istoꝵ sit uoluntarius. ⁊ illoꝵ amor ueneran¬
duis. Reuerentia enĩ sint amort magis seruilis ÷: ⁊ amor sine reuerenta
puerilis uidicari debet. Cum tanta gͥ humilitate ⁊ reuerentia melioribus
exhibendũ beneficiũ dilectionis. ut illis quasi ex necessitate uideamur esse
subiecti. ⁊ cũ tanto affectu atq hẏlaritate suꝑiorib soluendũ ÷ obsequium
subiectionis: ut solo potiꝰ dilectionis debito illis credam᷑ astricti. Istis sic
reddamus sua qͦsi nrm ĩpenderimꝰ: illis sic exhibeamꝰ nr̃a quasi suũ reddȩ¬
derimꝰ. Sex deniq modis discretionẽ ꝑsonarũ habendam ex his colligimꝰ.
suꝑiores sũt: alii equales. alii inferiores. Suꝑiorib obedientiam. timorẽ.
obsequiũ. ⁊ ueneratione̾ exhib̾e̾ debemus: cũ equalib pacẽ ⁊ ꝯcordiã cus¬
todire. inuicẽ obsequio. beneficio. honore. pͣuenire : ut om̃i actio̾e u̾bo

Expanded text:
amor venerandus. Reverentia enim sine amore magis servilis est, et amore sive reverentia puerilis judicari debet. Cum tanta igitur humilitate et reverentia melioribus exhibendum est beneficium dilectionis, ut illis quasi ex necessitate videamur esse subjecti, et cum tanto affectu atque hilaritate superioribus solvendum est obsequium subjectionis, ut solo potius dilectionis debito illis credamur astricti. Istis sic reddamus sua quasi nostrum impenderemus; illis sic exhibeamus nostra, quasi suum redderemus. Sex denique modis discretionem personarum habendam ex his colligimus, orem, obsequium et venerationem debemus exhibere, cum aequalibus pacem et concordiam custodire, invicem obsequio, beneficio et honore praevenire, in omni actione et verbo
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s si assidue uolueritis cogitare. scretis cito ⁊ intelligetis que sit uia
discipline: que nos ꝑ ex̾citium boni oꝑis ducat ad ꝯsũmationẽ bonitatis.
S n si forte ad hec inuestiganda atq discernenda ꝗͣtũ expedit ꝑ uos
minus sufficitis: habebitis dño adiuuante doctrinam ⁊ exẽpla bonorũ.
uͥ ⁊ facienda audietis. ⁊ facta uidebitis. Et ne in hac ñ parte uob̾ minis¬
teriui̾ nr̃e exhortaciõis desit: ostendã breuit᷑ nc̃ quales uos ad ꝑcipien¬
dam doctriã. uł ad imitanda exempla bonoꝵ exhibere debeatis. Qd̃ ꝑ¬

Expanded text:
fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis quae sit via fratres, si assidue volueritis cogitare, scietis et cito intelligetis quae sit via disciplinae, quae vos per exercitium boni operis ducat ad consummationem bonitatis. Sed et si forte ad haec investiganda atque discernenda quantum expedit per vos minus sufficitis, habebitis Domino adjuvante doctrinam et exempla bonorum, ubi et facienda audietis et facta videbitis. Et ne in hac etiam parte vobis ministerium nostrae exhortationis desit, ostendam nunc breviter quales vos vel ad percipiendam doctrinam, vel ad imitanda exempla bonorum exhibere debeatis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut udelic&. sibi iuice̾ de successu uirtutũ inuideat᷑. ⁊ obhoc in ex̾cendo
oꝑt tantũ ne inferiores uideant᷑ alterutrũ sese pͣuenire ꝯtendant. tanto
nos discretiõis mod̾amine ꝯtinere. necesse ÷: ut oꝑam nrãm sic̃ dictum est
neq ingeramꝰ nolentib. neq petentib subt᷑hamiis: qi in utroq liuoris
suspicio ẽe potͣ. Si qͦndo autẽ in aliqͦ forte negotio laborantib oꝑẽ ferre
cupimus. tanta hoc humilitate ⁊ mansuetudine faciendũ ÷: ut isde ipsis
manifes tũ sit. ꝙ ñ excellentiã oꝑis. s ꝯsortiũ queramiis laboris. Ceterum
ꝗͥ tũ ꝑtinet ad nos sũmoꝑe nitendũ ÷ ne quando uł in labore minus paci¬
entes. uł in obedientia ꝑͣceptoꝵ minus alacres. uł in caritatis oꝑibus exe¬
quendis minus inueniamur feruentes. qͣtinus bona ꝯu̾satio nr̃a eisdẽ
p̃beat incitamentũ uirtutis. aqͥb formã ⁊ exẽplũ sup̃sit boni oꝑis. Ista

Expanded text:
ut videlicet sibi invicem de successu virtutum invideant, et ob hoc in exercendo bono opere tantum ne inferiores videantur, alter alterum praevenire contendant, tanto nos discretionis moderamine continere necesse est, ut operam nostram, sicut dictum est, neque ingeramus nolentibus, neque petentibus subtrahamus, quia in utroque livoris suspicio esse potest. Si quando autem in aliquo forte negotio laborantibus opem ferre cupimus, tanta hoc humilitate et mansuetudine faciendum est, ut iisdem ipsis manifestum sit, quod non excellentiam operis, sed consortium quaeramus laboris. Caeterum quantum pertinet ad nos summopere nitendum est, nequando vel in labore minus patientes, vel in obedientia praeceptorum minus alacres, vel in charitatis operibus exsequendis minus inveniamur ferventes, quatenus bona conversatio nostra eisdem praebeat incitamentum virtutis, a quibus formam et exemplum sumpsit boni operis. Ista,
Abbreviated transcription (Latin):
omem głam atq decorẽ quasi stercora reputatis. Intrate uiã eiꝰ ⁊ currite
sum: sunt screntia. disciplina. bonitas. ꝑ screntiã: itur ad disciplinam.
ꝑ disciplina̾: itur ad bonitatẽ. ꝑ bonitatẽ. itur ad beatitudineni. hec ÷¬
rimũ igitur scire debetis. ꝙ hanc sctentiã que ad institutionem
recte ⁊ honeste uiuendi ꝑtinet multis modis hominẽ collige̾. ⁊ ꝯꝑare sibi

Expanded text:
omnem gloriam atque decorem quasi stercora reputatis. Intrate viam ejus, et currite omnem gloriam atque decorem quasi stercora reputatis. Intrate viam ejus, et currite sum sunt scientia, disciplina, bonitas; per scientiam itur ad disciplinam, per disciplinam itur ad bonitatem, per bonitatem itur ad beatitudinem. Hoc endi scientia. Primum igitur scire debetis quod hanc scientiam quae ad institutionem recte et honeste vivendi pertinet multis modis hominem
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. Ideo docẽ me debes. qͣlit̾ tibi seriure debeo: qr p̾ceptis tuis iam ꝑ ꝯtu¬
matiã ñ resisto. Credo bonũ ẽẽ ꝙ pͣcipis: credo uerũ esse ꝙ ꝓmittis. Ad¬
quieui iã ꝓpt᷑ te mea relinquere: ⁊ idcͥco qͣso ꝑ te merear tua bona obtin̾e.
uenire ad ipsum. Credidistis mandatis eius dicentis. Si uis ꝑfectiis e̾ẽ
uade ⁊ uende om̃ia que habes. ⁊ ueni sequere me: ⁊ habebis thessaurum
incelo. fecistiᷤᷤ ꝙ pͣcepit. sꝑastiᷤ ꝙ ꝓmisit: petite ab eo nc̃ ꝙ ad id optinendũ
expetdit. Nullus iam carnalis affectus a ꝑcipienda gr̾a eius uos impedit.
reliqͥstis patrẽ.⁊ matrẽ. fr̾s ⁊ sorores. cognatos ⁊affines: pͣcinexistis uos
ad currendam uiã eiꝰ. Nicħ iã amori illius pͣponitis. illũ solũ queritis pro
qͦ lucͥficando omĩa huiꝰ mundi blandimenta quasi absinthiũ amara. et

Expanded text:
Deo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contuDeo. Ideo docere me debes qualiter tibi servire debeo, quia praeceptis tuis jam per contumaciam non resisto; credo bonum esse quod praecipis, credo verum esse quod promittis; acquievi jam propter te mea relinquere, et idcirco quaeso per te merear tua bona obtinere, « venire ad ipsum. Credidistis mandatis ejus dicentis: « Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et veni, sequere me petite nunc ab ipso quod ad id obtinendum expedit. Nullus jam carnalis affectus a percipienda gratia ejus vos impedit, reliquistis patrem et matrem, fratres et sorores, cognatos et affines, et praecinxistis vos ad currendam viam ejus. Nihil jam amori illius praeponitis, illum solum quaeritis pro quo lucrificando omnia hujus mundi blandimenta quasi absinthium amara, et
Abbreviated transcription (Latin):
Disciplina nãq dñi in fine̾ corrigit: qr plene ⁊ ꝑfecte hominẽ reformans.
ꝑ uirtutẽ ad beatitudine᷑ ꝑdicit. Hanc uiã ⁊ hanc patrũ tc̃ ⁊̃ uiderat :¬
cũ dicebat. Bonitatẽ ⁊ disciplinã ⁊ scientiã doce me: Consid̾auit nãq qđ
ꝑ bonitatẽ uenit᷑ ad beatitudinẽ: atq ideo bonitatẽ doceri se petiit: qr ꝑ
hanc ad illam ꝑtinge̾ ꝯcupiuit. S qr rursus uidit. ꝙ ad bonitatẽ obtinendam
disciplina e̾et necessaria: adiunxit ⁊dixit. Disciplinã doce me. Paratus enim
erat disciplinã seruare. ⁊ ñ solũ ad illam seruandam spontaneũ obtulit se: s¬
uare posse disciplinã boni oꝑis qͥ nͣ hat scientiã uere discretio̾is : hanc qͦ sibi
cdari quasi ꝙdã fundamentũ ⁊ pͥncipiũ sc̾e ꝯu̾satiõis postulauit. Bonitatem
inqͥt ⁊disciplinã ⁊ scientiã doce me. Et ut se idoneum ad hec dicenda osten¬
der&. nouissime secutus adiunxit: qr mandatis tuis credidi. Ac si diceret

Expanded text:
hominem reformans, per virtutem ad beatitudinem perducit. Hanc viam et hanc patriam tunc etiam viderat cum dicebat: « Bonitatem et disciplinam et scientiam doce me . » Consideravit namque quod per bonitatem venitur ad beatitudinem, atque ideo bonitatem doceri se petit, quia per hanc ad illam pertingere concupivit. Sed quia rursum vidit quod ad bonitatem obtinendam disciplina necessaria esset; adjunxit et dixit: « Disciplinam doce me. » Paratus enim erat disciplinam servare, et non solum ad illam servandam spontaneum se obtulit, sed vare posse disciplinam boni operis, qui non habeat scientiam vere discretionis, hanc quoque sibi dari quasi quoddam fundamentum et principium sanctae conversationis postulavit. « Bonitatem, inquit, et disciplinam, et scientiam doce me. » Et ut se idoneum ad haec discenda ostenderet, novissime secutus adjunxit: « Quia mandatis tuis credidi , » ac si diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
desiderium scm ꝯu̾si estis. ⁊ ad ipsum qui uos fec̾ tota mentis in¬
tentione ac uoto redire disponitis: oport& uos ipsam uiã discere ꝑ quam
possitis ad illũ queͣ queritis ꝑuenire. Ipse ÷ uera ⁊ sempit᷑na uita. extra
queͣ sicut nemo felicit᷑ uiu̾e̾ potͣ. ita quicũq in ipso ⁊ cũ ipso uiuit bea¬
tus ÷. Siigit᷑ dm̃ qͣritis ĩmo qr qͣritis: uerã ꝓfecto ac ꝑpetuã beatitudine̾

Expanded text:
sanctum conversi estis, et ad ipsum qui fecit vos tota mentis intentione ac voto redire disponitis, oportet vos nunc ipsam viam discere per quam possitis ad illum quem quaeritis pervenire. Ipse est enim vera et sempiterna vita, extra quem sicut nemo vivere potest, ita quicunque in ipso et cum ipso vivit, beatus est. Si igitur Deum q
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Seda peticio ÷ ꝯtra inuidiã qua dicit᷑. adueniat regnũ tut R es¬
spoctiẽ. Qui ergo petit ut regnum dei adueniat. ille ꝓfecto salutẽ que¬
rit homiui. ac ꝑ hec dũ ꝓ ꝯmuni om̃iũ salute postusat. luoris irit eñ se
n benignitatẽ illud accendat: quatinꝰ ad eandem homo et̃ne herelitatis pis¬
sessione aliquã alios ꝑuenire cupit. ipse ꝑuenaat. Tercia petacio eoni dt̃¬

Expanded text:
at regnum tuum. Regrendo per speciem. Qui ergo petit, ut regnum Dei adveniat ille profecto salutem quaerit hominum; ac per hoc dum pro communi omnium salute postulat, livoris vitium se  veniens, ad benignitatem illud accendat: quatenus ad eamdem homo aeternae haereditatis possessionem, ad quam alios pervenire cupit, ipse perveniat. Tertia petitio est
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e honũ ÷ ꝗͣtũ de suo ꝑu̾se extollit᷑ tanto grauiꝰ de bono alterius torqͥt᷑
Sue gͥ elationi ius łissime deputata ÷ pena ipsa quã de se gignit ĩuidia.
ꝓfecto aliene felicitatis successus non urera. si illũ in quo om̃e bonui:
plemorẽ possideret. Nec enĩ alienũ udicar& bonũ alt̾m. si suũ ibi dilige̾t.
creatorẽ: tantũ ꝑ liuorem in ꝓximo cadit. ⁊ quãtũ ibi fallacit᷑ erigitur:
tantũ hic ueracit᷑ pͣcipitat᷑. S neq hic desistere pot̾ semel suscepta cor¬

Expanded text:
o de suo perversius extollitur, tanto gravius de bono alterius torquetur. Sua igitur elationi justissime poena deputata est, ipsa quam de se gignit invidia: fecto alienae felicitatis successus non ureret, si illum in quo omne bonum est, per amorem possideret. Nec enim alienum a se judicaret bonum alterius, si suum ibi diligeret, tantum per livorem sub proximo cadit; et quantum ibi fallaciter erigitur, tantum hic veraciter praecipitatur. Sed neque hic sistere potest semel coepta cor
Abbreviated transcription (Latin):
liatũ flagellat. auaritia flagellatũ eicit᷑. Gula eiectũ seduc̃. Luxuria se
ductum seruituti subicit. Nũc reu̾tentes singula ꝑ ordinẽ explicemus.
Diximꝰ ꝙ suꝑbia aufert homini dm̃. Suꝑbia namq ÷ amor ꝓprie excellen¬
tie. quando mens bonũ ꝙ habet singularit᷑ diligit. id ÷ sine eo a quo
ditiont̃ dilige̾. ut qͥ partẽ boni ꝙ ab illo datũ ÷ ꝑuerse sibi uendicat. to
tũ bonũ ꝙ in illo ÷ amittat. Sic q fiat ut nec id ꝙ habet. utilit᷑ hab̾e
possit. dum illud i eo a qͦ habet non diligit. Sic̃ enim om̃e bonũ iteracit᷑¬
adeo ÷: ita nullũ bonũ ext dm̃ utilit̾ haberi pot̃. Nonne uͦ ꝑ hoc ip̃sum ꝙ ha¬

Expanded text:
llat spoliatum, avaritia flagellatum ejicit; gula ejectum seducit, lductum servituti subjicit. Tunc revertentes, singula per ordinem explanemus. Diximus, quod superbia aufert homini Deum: superbia namque est amor propriae excellentiae, quando mens bonum, quod habet, singulariter diligit, id est sine eo, a quo datorem diligere, ut qui partem boni, quod ab illo datum est perverso sibi vindicat tud etiam quod habet amittat? Sicque fiat ut nec id quod habet utiliter habere possit, dum illud in eo a quo habet non diligit. Sicut enim omne bonum veracitDeo est ita nullum bonum extra Deum utiliter haberi pot
Abbreviated transcription (Latin):
aut dissolutus. aut tardus. aut citatus. aut ꝓcax aut turbidus. Mollis sig¬
nificat lasciuiã. dissolutus negligentiã. tardus pigritiã. citatus inꝯstan¬
tiam. ꝓcax suꝑbiam. turbidus iracũdiã. Nam ꝙ in eidinati motus corrup¬
tioni se corꝑis ⁊ dissolutionẽ indicent mentis: suꝑus um demons tratũ
÷. ubi salomonis testimonio uirũ apostatã exteriorib inditiis animi¬

Expanded text:
ut dissolutus, aut tardus, aut citatus, aut procax, aut turbidus. Mollis sigut dissolutus, aut tardus, aut citatus, aut procax, aut turbidus. Mollis significat lasciviam, dissolutus negligentiam, tardus pigritiam, citatus inconstantiam, procax superbiam, turbidus iracundiam. Nam quod inordinati motus corporis, corruptionem et dissolutionem indicent mentis superius jam demonstratum est; ubi Salomonis testimonio virum apostatam exterioribus indiciis aver
Abbreviated transcription (Latin):
qui foris ad tempus inher&. głam quere̾: ⁊ corruptionis putredinẽ que ĩ nob̾
strare qua̾tũ ipsi trena despiciant: nec carne̾ que moritura ÷ cułtu suꝑsti.¬
cioso excolere s poͣpe indumentoꝵ moꝵ ornamenta ante ferre. Uest imͣta
plus uilia ꝗͣ p̃ciosa. plꝰ grossa ꝗͣ subtilia. plꝰ asꝑa quã mollia. plꝰ fusca ꝙͣ. nitida.
plꝰ neglectͥe ꝗͣ accurate ꝯposita. uł ad aptata amare. quatinus si non possunt
in uestimentis suis ꝑ omĩa ꝯmoditatẽ abscide. nũꝙͣ. tam̃ p̃sumat eis utiad
ostentacione̾. Poterant hec fortassis bene uolentibus ad eruditionẽ mode¬
stie ⁊ humilitatis suffic̾e̾: S sc̃io duros ac rebelles animos nͥ adhuc mordati¬
õib lupat is frenati fuerit᷑: ñ facile: auia pͥstini erroris declinare. Qs qͥdẽ
oportet in cunctis obseruantiis usq ad ungue̾ stringe: & ut nullꝰ deui¬
andi locus t̃giu̾satiõi relinquatur ad singula uestigia detͣminatis pͣcepti¬

Expanded text:
qui foris ad tempus adhaeret, gloriam quaerere, et corruptionis putredinem, quae in nobstrare quantum ipsi terrena despiciant, nec carnem quae moritura est cultu superstitioso excolere, sed pompae indumentorum, morum ornamenta anteferre. Vestimenta plus vilia quam pretiosa, plus grossa quam subtilia, plus aspera quam mollia, plus fusca quam nitida, plus neglecte quam accurate composita vel adaptata amare, quatenus si non possint in vestimentis suis per omnia commoditatem abscindere, nunquam tamen praesumant eis uti ad ostentationem. Poterant haec fortassis benevolis ad eruditionem modestiae et humilitatis sufficere, sed scio duros et rebelles animos, nisi ad haec mordacioribus lupatis frenati fuerint, non facile a via pristini erroris declinare. Quos quidem oportet in cunctis observationibus usque ad unguem stringere, et ut nullus deviandi locus tergiversationi relinquatur, ad singula vestigia determinatis praecepti
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃c ergo sapientie cor sua dulcedine tangens ⁊ foris ꝯcupiscentie ardore.
tẽꝑat. ⁊ sopita ꝯcupiscentia intus pacẽ curat. quatinus dũ mens tota ad intͣ¬
scͥptũ ÷. Beati pacifici: qm̃ filii dei uocabuntur. Ecce frat᷑ peticionẽ tuã
ñ qualit᷑ debui: s qualit᷑ interĩ potui adimpleui.

Expanded text:
Spiritus ergo sapienter cor sua dulcedine tangens, et foris concupiscentiae ardorem Spiritus ergo sapienter cor sua dulcedine tangens, et foris concupiscentiae ardorem temperat, et sopita concupiscentia intus pacem creat, quatenus dum mens tota ad intescriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Ecce, frater, petitionem tuam non qualiter debui, sed qualiter interim potui, adimplevi.
Abbreviated transcription (Latin):
Contra uitiũ gͥ gule. remediũ opponit᷑. sp̃c intelligentie. Ex spũ autem¬
intelligentie: mundicia cordis nascit᷑. Mundicia uͦ cordis uisionẽ dĩ ꝓmere¬
tur. sic̾ut scͥptũ ÷. Beati mundo corde. qmͣ ipsi dm̃ uidebut᷑. Septim̾a peti¬
cio ÷ cont᷑ luxuriã: qua dicit᷑ lib̾a nos amalo. Conuenientissime. seruus
adiutus eriadat. Sapientia nãq a sapore dicit᷑. cũ mens gustui inter nẽ dul¬
cedinis iuincta: totã se ꝑ desideriũ intus colligit. nec foris tã eneruit᷑ ĩ carnĩ
uoluptatẽ dissoluit᷑. qr totũ intus possidet in quo delectatur. Congrue igit᷑
contra ext̾iorem uoluptatẽ interior dulcedo opponit᷑: ut qͣto illa plus sapere
⁊ place̾ incłꝑit. qͣto pł liberiꝰ atq libentius ista ꝯtep̾natur. tande̾ q ĩ semet¬
ipsa pacificata mens. dũ nicħ ÷ ꝙ foris appetat. tota ꝑ amorẽ intus reqͥescat.

Expanded text:
Contra vitium gContra vitium gMunditia vero cordis visionem Dei promeretur; sicut scriptum est: « Beati munde corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Septima petitio est contra luxuriam, qua dicitur. « Libera nos a malo. » Convenienter sane servus aluit, per gratiam adjutus evadat. Sapientia namque a sapore dicitur, cum mens gustu internae dulcedinis tacta, totam se per desiderium intus colligit, nec foris jam enervata in carnis voluptate dissolvitur, quia totum intus possidet in quo delectatur. Congrue igitur contra exteriorem voluptatem interior dulcedo opponitur, ut quanto plus illa sapere et placere incoeperit, tanto liberius atque libentius ista condemnat, tandemque in semetipsa mens pacificata, dum nihil est foris quod appetat, tota per amorem intus requiescat.
Abbreviated transcription (Latin):
bestiarũ domari posse asserit. linguã uero pestẽ ee̾ indomabilẽ que u¬
niu̾sam rotã natiuitatis nr̃e ĩflãmat: ⁊ obhoc ꝑfectũ ee̾ uirũ qͥ in lingua
non offendit. Nlam qr rixe ⁊ ꝯtentiones u̾boꝵ de pestifera semꝑ radice
oriant᷑. dubtnͣ nou ẽ: qũi nͥ cor prius intͥnsecus ꝑ elationẽ intumescer&. neqͣꝗͥ.
lingua forisacus todia humilitatis sue in ꝯtumeliã u̾boꝵ se relaxaret . s.
aum suꝑbe. ꝙͣaliis saptentes tuderi uolumus. erubescimus uł nrãm igno¬
rantiã ab alis argui. uł alioꝵ sapientiã qͣsi ad nrãm depͥssionẽ approbari.

Expanded text:
bestiarum domari posse asserit: Linguam, pestem esse indomabilem, quae ubestiarum domari posse asserit: Linguam, pestem esse indomabilem, quae universam rotam nativitatis nostrae inflammat, et ob hoc perfectum esse virum qui in lingua sua non offendit . Nam quin rixae et contentiones de pestifera semper radice oriantur, dubium non est, quoniam nisi cor prius intrinsecus per elationem intumesceret, nequaquam lingua foris a custodia humilitatis suae in contumeliam verborum se relaxaret. Sed dum superbe prae aliis sapientes videri volumus, erubescimus vel nostram ignorantiam ab aliis argui, vel aliorum sapientiam quasi ad nostram depressionem approba
Abbreviated transcription (Latin):
scire debetis ꝯtentiones u̾boꝵ nullomͦ deinceps ad uosꝑtin̾e̾. quia
spiritalis doctrine studiũ ñ litigantes s auscultantes requirit: sic̃ ꝑ mos¬
sen ppło in lege dĩ erudiendo dicitur. dudi isrł.⁊ tace. Et sicͣ iacobus apłs
loquendum ⁊ tardus ad iram. Et uidete ꝙͣ. ꝯuenient᷑ pꝰꝙͣ. inultiloquium
ꝓhibuit: ⁊ de cauenda ira pͣceptũ subiunxit dicens. Tardus ad loqͥndũ et
tardus ad iram: ut patent᷑ ostenderae. qr qͥ linguã suam a multiloqͥo non
uult ꝯpesce̾. ñ pot̾it dui animũ suũ a furore iracundie illesum custodi¬
re. Multiloquiũ enĩ ꝯtentiones generat. ꝯtentiones uͦ ad iurgia uł maledi¬
cta linguã excitant. maledicta aute̾ ad iracundiã ⁊ ꝙadhuc grauiꝰ ÷ ad frat᷑¬
nũ odiũ animu inflamant. ꝓpterea scͥptura dic̃. In multiboquio peccatũ non
deerit. ⁊ mmultiloquio peccatũ non effugies. Et iacobus apłs. om̃e genus

Expanded text:
scire debetis contentiones verborum nullo modo deinceps ad vos pertinere, quia spiritualis doctrinae studium non litigantes, sed auscultantes requirit, sicut per Moysen populo in lege Dei erudiendo dicitur: Audi Israel et observa ut facias dus ad iram . Et videte quam convenienter postquam multiloquium prohibuit, etiam de cavenda ira praeceptum subjunxit, dicens: tardus ad loquendum, et tardus ad iram, ut patenter ostenderet quod qui linguam suam a multiloquio non vult compescere, non poterit diu animum suum a furore iracundiae illaesum custodire. Multiloquium enim contentiones generat; contentiones vero ad jurgia et maledicta linguam excitant; maledicta autem ad iracundiam et quod adhuc gravius estimum inflammant. Propterea Scriptura dicit: In multiloquio peccatum non deerit et in multiloquio peccatum non effugies . Et Jacobus apostolus omne genus
Abbreviated transcription (Latin):
inde qͣrto loco succedut septe̾ uirtutes. Prima pauꝑtas spͣs. id ÷ humilitas.
Scda mansuetudo. sure benignitas. Tca ꝯpunctio. sure dolor. Quarta esutri¬
es iusticie. siue desideriũ bonũ. Quinta miscdia. Sexta cordis munditia. Seꝑ.¬
tima pax. Nouissimo uͦ loco. disponunt᷑ septẽ beatitudines. Prima. regnũ celoꝵ
Scda possessio tͣre uiuentiũ. Ecia. ꝯsolacio. Quarta. iusticie sacietas. Qͥnta.
miscłia. Sexta. uisio dĩ. Septima. filiatio dĩ. Hoc ita pͥmo loco disł ingue ut
intelligas ipsa uitia. quasi qͦsclã anime e̾e languores: siue uulnera inte¬
rioris hominis. Ipsum uͦ homint᷑ quasi egrotũ. dm̃ medicũ. dona sp̃s sc̃i anti.
capitalia uitia sure pͥncipabia: ⁊ ex his uniu̾sa uiciã uł mala oriuntur. hii
sutͣ fontes abẏssi magne ⁊ tenebrose. de quib flumina babylonis exeunt:
⁊ in omne̾ t̾ram deducta flumina iniquitatũ diffundunt᷑. de qͥb flumi¬

Expanded text:
inde quarto loco succedunt quatuor virtutes. Prima, paupertas spiritus, id est humilitas; secunda, mansuetudo, sive benignitas; tertia, compunctio, sive dolor; quarta, esuries justitiae, sive desiderium bonum; quinta, misericordia; sexta, cordis munditia; septima, pax. Novissimo vero loco disponuntur septem beatitudines. Prima, regnum coelorum; secunda, possessio terrae viventium; tertia, consolatio; quarta, justitiae satietas; quinta, misericordia; sexta, visio Dei; septima, filiatio Dei. Haec ita primo loco distingue, ut intelligas ipsa vitia quasi quosdam animae languores, sive vulnera interioris hominis; ipsum vero hominem, quasi aegrotum; medicum, Deum; dona sancti vitia capitalia, sive principalia, et ex his universa mala oriuntur. Hi sunt fontes et abyssi tenebrosae, de quibus flumina Babylonis exeunt, et in omnem terram deducta, stillicidia iniquitatis diffundunt. De quibus flumi
Abbreviated transcription (Latin):
ta dm̃r scd̾ etͣnitatẽ dĩ accipienda sut. ap̃ quẽ iam facta sut᷑ q̃ futura sunt.
Sexta regła ÷ de recapitulatio̾e. Lecapitulation. ÷ dũ scͥptura redit ad illud
cuiꝰ narratio iam tͣnsierat. sic̃ cũ filios filiarũ noe scͥptura ꝯmemorasse dix̃
illos fuisse ĩ linguis ⁊ gentib suis. ⁊ tn postea qͦsi hoc ⁊ͣ in hoc ordie. tẽporũ
ad illud qr iam tͦnsierat recapitulando ÷ reu̾sa narratio. Septima regła est
Sepe uͦ uident᷑ eius dicta m̃broꝵ ⁊ ñ nisi capiti ꝯgruũ. Ex noĩe qͥppe corꝑis:
intelligit᷑ cap̃. Ut ÷ illud m eiu̾igłio. dexizaniis tͥtico admixtis dicente dñ
inimicus homo hoc fecit. Homine̾ ip̃m diabolũ uocans ⁊ ex noĩe corꝑis caput
pe angłs om̃iũ cap̃ ÷ iniquoꝵ. ⁊ huiꝰ capitis corpus sut om̃s iniqui. sicq c̃ mͣbris

Expanded text:
 Dei aeternitatem accipienda sunt, apud quem jam omnia facta sunt, quae futura sunt. Sexta regula est de recapitulatione. Recapitulatio est enim, dum Scriptura tendit ad illud, cujus narratio jam transierat, sicut cum filios filiorum Noe Scriptura commemorasset , dicit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Septima regula est Saepe vero videntur esse dicta membrorum, et non nisi capiti congruunt. Ex nomine quippe corporis intelligitur caput, ut est in Evangelio de zizaniis tritico admistis, dicente Domino: Inimicus homo hoc fecit ; hominem ipsum diabolum vocans, et ex nomine corporis caput pe angelus omnium caput est iniquorum, et hujus capitis corpus sunt omnes iniqui; sicque cum membris
Abbreviated transcription (Latin):
uł ñ nat᷑ali tarditate. siue ⁊ͣ doctoꝵ raritate. qr aut non inueniunt᷑ qͥ doceãt.
yisqͥs ad diuinã lectionẽ erudiendꝰ accessit.
pͥmũ qualis fructꝰ eus agnoscat. Nichil enim sine causa appeti debet.
uł scientia erudit. uł morib ornat. Ioc& ꝙ scire delectet ⁊ ꝙ imitari expedi¬
at. Quorum alterum .i. scientia magis ad hystoriam. ⁊ allegoriam. alterum
.i. instructio moꝵ ad tropologiam magis respicit. Omĩs diuina scriptura
refertur ad hunc finem. Sanr quãus expediat magͣ iustũ ꝗͣ sapientẽ esse:
scio tñ plures in studio sacri eloquii magis scientiam querere quã uirtutẽ.
Ego auteni qmͣ neutrum imꝓbandum s utrumq necessaruĩ. ⁊ laudabile
ẽẽ. scio. qͥd eiusq intentioni ꝯpetat paucis ab soluã. ⁊ primũ qd de eo qui
moralitatis gratiam amplectitur expediam.

Expanded text:
vel naturali tarditate, sive etiam doctorum raritate; quia aut non inveniuntur qui doceant, vel naturali tarditate, sive etiam doctorum raritate; quia aut non inveniuntur qui doceant, isquis ad divinam lectionem erudiendus accesserit, primum qualis sit fructus ejus agnoscat. Nil enim sine causa appeti debet, vel scientia erudit vel moribus ornat. Docet quod scire delectet, et quod juvari expediat. Quorum alterum, id est scientia magis ad historiam et allegoriam; alterum, id est institutio morum ad tropologiam magis respicit. Omnis divina Scriptura refertur ad hunc finem. Sane quamvis expediat magis justum esse, quam sapientem, scio tamen plures in studio sacri eloquii scientiam quaerere quam virtutem. Ego autem quoniam neutrum improbatum, sed utrumque necessarium et laudabile esse censeo: quid cujusque intentioni competat paucis absolvam. Et primum quidem de eo qui moralitatis gratiam amplectitur, expediam.