comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tib: exhalationib: & nostro in conuenientib sen¬
sui: Id enĩ ẽ quod inputore sentitur : donec
mundi conueniat elementis & ineorũ pacem
paulatĩ particulatimq discedat: Nullo modo
tamen inde aliquid legib: summi illius creato¬
ris ordinatorisq subtrahitur : a quo pax uni¬
uersitatis administratur: Quia & sica daue¬
re maioris animantis animalia minuta nas¬
cantur. eadem lege creatoris quȩq: corpuscula
insalutis pace suis animulis seruiunt : Etsimor¬
tuorũ carnes ab aliis animalib: deuorentur.
casdẽ leges ꝑcuncta diffusas ad salutẽ gene¬
ris cuiusq mortaliũ congrua congrus pacifi¬
cantes quaqua uersũ trahantur : & reb: quibus¬
cũq: iungantur & res quas lib& conuertantur
& commutentur: Inueniuntur¬

Expanded text:
tibus exhalationibus et nostro inconuenientibus sentibus exhalationibus et nostro inconuenientibus sensui id enim est quod in putore sentitur, donec mundi conueniat elementis et in eorum pacem paulatim particulatimque discedat. Nullo modo tamen inde aliquid legibus summi illius creatoris ordinatorisque subtrahitur, a quo pax uniuersitatis administratur; quia, etsi de cadauere maioris animantis animalia minuta nascantur, eadem lege creatoris quaeque corpuscula in salutis pace suis animulis seruiunt; etsi mortuorum carnes ab aliis animalibus deuorentur. easdem leges per cuncta diffusas ad salutem generis cuiusque mortalium congrua congruis pacificantes, quaqua uersum trahantur et rebus quibuscumque iungantur et in res quaslibet conuertantur et commutentur, inueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
ista ꝑuersitas. &ideo molesta ẽ: Verũ tamen
anima corpori suo pacata ẽ : & ꝓeius salute
satagit : &ideo ẽ quidoleat: Quȩ simolestiis eius
exclusa discesserit : Quã diu cõpago mẽbrorũ
man&. Non est sine quadam partiũ pace.
quod reman&. &ideo ẽ adhuc quipendeat :
Etquod terrenũ corpus interra nititur : &uin¬
culo quo sus pensum ẽ renititur. Insuȩ pacis or¬
dinẽ tendit & locũ quo requiescat: quodã modo
uoce ponderis poscit : Iamq exanime acsine
ullo sensu: a pace tamen naturali sui ordinis
non recedit : uel cũ ten& eã uel cũ fertur ad
eam: Sienĩ adhibeantur medicamenta : atq
curatio quȩ formã cadaueris dissolui dilabiq
nonsinat : ad huc pax quȩdã partes partib iun¬
git : totãq molẽ applicat. terreno & conuenien¬
ti ac perhoc pacato loco: Siautẽ nulla adhi¬
beatur cura condiendi sed naturali cursui re¬
linquatur : tam diu quasi tumultuatur dissiden¬

Expanded text:
ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen ista peruersitas et ideo molesta est: uerum tamen anima corpori suo pacata est et pro eius salute satagit, et ideo est qui doleat: quae si molestiis eius exclusa discesserit, quamdiu conpago membrorum manet, non est sine quadam partium pace quod remanet, et ideo est adhuc qui pendeat. Et quod terrenum corpus in terram nititur et uinculo quo suspensum est renititur, in suae pacis ordinem tendit et locum quo requiescat quodam modo uoce ponderis poscit, iamque exanime ac sine ullo sensu a pace tamen naturali sui ordinis non recedit, uel cum tenet eam, uel cum fertur ad eam. Si enim adhibeantur medicamenta adque curatio, quae formam cadaueris dissolui dilabique non sinat, adhuc pax quaedam partes partibus iungit totamque molem adplicat terreno et conuenienti ac per hoc pacato loco. Si autem nulla adhibeatur cura condendi, sed naturali cursui relinquatur, tamdiu quasi tumultuatur dissiden
Abbreviated transcription (Latin):
do consentiant: Sic enĩ superbia peruerse
imitatur dm̃: Odit nãq: cũ sociis ȩqualitatẽ
sub illo: sedimponere uult socus dominatio¬
nẽ suã : Pro illo ergo odit iustam pacẽ dĩ.¬
& amat iniquã pacẽ suam : Non amare tamen
qualẽ cũq pacẽ nullo modo potest: Nullius
quippe uitiũ ita contra naturã ẽ: ut natu¬
rȩ deleat &iã extrema uestigia: Itaq pacẽ
iniquorũ in pacis comparatione iustorũ : ille
uid&. nec pacẽ esse dicendã : qui nouit prȩ¬
ponere recta prauis: & ordinata peruersis:
Quod autẽ ꝑuersum ẽ : &iã hoc necesse ẽ ut
in aliqua & exaliqua & cũ aliqua rerũ parte
pacatũ sit : In quib ẽ uel ex quib constat: alio¬
quin nihil ess& omnino: Velut siquis quam
capite deorsum pendeat ꝑuersus ẽ utiq situs
corporis &ordo membrorũ : quia id quod de su
esse¬
ꝑ natura postulat subter ẽ : & quod illa subter uult
eẽ desuper factũ ẽ : : Conturbabit carnis pacẽ

Expanded text:
do consentiant? Sic enim superbia peruerse imitatur Deum. Odit namque cum sociis aequalitatem sub illo. sed inponere uult sociis dominationem suam pro illo. Odit ergo iustam pacem Dei et amat iniquam pacem suam. Non amare tamen qualemcumque pacem nullo modo potest. Nullius quippe uitium ita contra naturam est, ut naturae deleat etiam extrema uestigia. Itaque pacem iniquorum in pacis conparatione iustorum ille uidet nec pacem esse dicendam, qui nouit praeponere recta prauis et ordinata peruersis. Quod autem peruersum est, etiam hoc necesse est ut in aliqua et ex aliqua et cum aliqua rerum parte pacatum sit, in quibus est uel ex quibus constat; alioquin nihil esset omnino. Velut si quisquam capite deorsum pendeat, peruersus est utique situs corporis et ordo membrorum, quia id, quod desuper esse natura postulat, subter est. et quod illa subter uult esse, desuper factum est; conturbauit carnis pacem
Abbreviated transcription (Latin):
RAETER HAEC AUTEM MALAHUIUS UITAT
bonis malisq communia. habent in ea iusti ctiã
ꝓprios quosdam labores suos: quibus aduer¬
sus uitia militant: & intalium proeliorum
ttmptationibus. periculisq uersantur. Ali¬
quando enim concitatius. aliquando remissius.
non tamen desinit caro concupiscere aduersus

Expanded text:
raeter haec autem mala huius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃. & sp̃s aduersus carnem : ut non ea quȩ uo¬
lumus faciamus: omnem malam concupiscen¬
tiam consumendo : sed eam nobis quantum diui¬
nitus aditi possumus: non ei consentiendo sub¬
damus : uigiliis continius excubantes: ne opinio
ueri similis. fallat: nedecipiat sermo uersutus.
ne se tenebrȩ alicuius erroris. offundant: ne
quod bonum est malum: aut quod malum est bo¬
num esse credatur. ncabhis quȩ agenda sunt.
metus reuocet: neinea quȩ agenda non sunt cu¬
pido prȩcipitet: ne suꝑ iracundiam sol occidat
ne inimicitiȩ ꝓuocent. ad retributionem mali
promalo: neabsorbeat in honesta ueliimode¬
rata tristitia: neimn ꝑtiendorum benesitiorum.
ingerat mens in grata torporem: ne maledicis
rumoribus. bona conscientia fatigetur : neteme

Expanded text:
spiritus aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus bona conscientia fatigetur, ne teme
Abbreviated transcription (Latin):
taretur : saluus effectus est: & liberatus
utraque molestia: tamquam mali nihil
habuisset in corpore: defonte regeneratio
nis ascendit.⁊ Quis hoc prȩter curubĩ no¬
uit : et prȩter rarissimos aliquos. qui hoc
ubi cumq audire potuerunt. ⁊ Nos autem
cum hoc conperissemus. iubente scõ episco¬
po aurelio: etiam utueniret carthaginem
fecimus: quam uis atalius prius audien

Expanded text:
aretur, saluus effectus est et liberatus utraque molestia, tamquam mali nihil habuisset in cnis ascendit. Quis hoc praeter Curubim novit, et praeter rarissimos aliquos qui hoc ubicumque audire potuerunt? Nos autem cum hoc comperissemus, jubente sancto episcopo Aurelio, etiam ut veniret Carthaginem fecimus: quamvis a talibus prius audieri
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt : ut in apertam in oboedientiam la¬
berentur: Nonenim ad malum opus ꝑue¬
niretur. nisi p̃cessiss& uoluntas mala: Por¬
ro malae uoluntatis initium. quid potuit
esse niꝰsuꝑbia: Initium enim omnis peccati
supbia est: quid est autem suꝑbia. nisi per¬
uersae celsitudinis appecitus. Peruersa enĩ

Expanded text:
eperunt, ut in apertam inoboedientiam laberentur. Non enim ad malum. opus perueniretur, nisi praecessisset uoluntas mala. Porro malae uoluntatis initium quae potuit esse nisi superbia? Initium enim omnis peccati superbia est. Quid est autem superbia nisi peruersae celsitudinis adpetitus? Peruersa eni
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando impetrat utnihil retribuat᷑ peccato
Nam quicũq &iam non ꝑcepto. regenerationis
lauacro: ꝓxp̃i confessione moriuntur. tan¬
tum cis ual& ad dimitenda peccata quantũ
si abluerentur sacro fonte baptismatis.
Qui enim dixit: nisi quis renatus fuerit ex aqua
& spũ scõ. non in trabit in regnum cęlorum:
alia sententia istos fecit exceptos. ubi non mi¬
nus generaliter ait: Quime confessus fuerit
coram hominibus: confitebor eum coram
patremeo. qui incelis ẽ : Etalio loco: quiper¬
diderit animam suam propter me inueni¬
& eam: Hinc ẽ quod scriptum ẽ. preciosa
in conspectu dñi mors scõrum eius: Quid
enim pretiosius quam mors: perquam fit ut ei
delicta omnia dimittantur: & merita cumu¬
lantius augeantur : neque enim tanti sunt me¬
riti: qui cum mortem differre non possent.
baptizati sunt: deletisq omnib peccatis ex
hac uita emigrarunt : quanti sunt hi quimor¬
tem cum possent. ideo non distulerunt quia

Expanded text:
aliquando inpetrat, ut nihil retribuatur peccatoaliquando inpetrat, ut nihil retribuatur peccatoNam quicumque etiam non percepto regenerationis lauacro pro Christi confessione moriuntur, tantum eis ualet ad dimittenda peccata, quantum si abluerentur sacro fonte baptismatis. Qui enim dixit: Si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum, alia sententia istos fecit exceptos, ubi non minus generaliter ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus confitebor et ego eum coram Patre meo qui in caelis est; et alio loco: Qui perdiderit animam suam propter me, inueniet eam. Hinc -est quod scriptum est: Pretiosa in conspectu Domini moenim pretiosius quam mors, per quam fit ut et delicta omnia dimittantur, et merita cumulatius augeantur? Neque enim tanti sunt meriti, qui, cum mortem differre non possent, baptizati sunt, deletisque omnibus peccatis ex hac vita emigrarunt, quanti sunt hi qui mortem, cum possent, ideo non distulerunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quam uis sit lex bonum: & boni bene
moriantur : quam uis sit mors malum
qua propter quod attin& ad corporis mor¬
tem idest separationem animae acorpore.
cum eam patiuntur qui morientes appella¬
tur nulli bona ẽ: hab& enim asperum sen¬
sum & contra naturam uis ipsa quautrum¬
q diuellitur. quod fuerat inuiuente con¬
iunctum atq consertum quam diu mo¬
ratur donec omnis adimatur sensus qui
ex ipso inerat animae carnisq complexu.
Quam totam molestiam : nonnumquam unus ic¬
tus corporis uel animae raptus intercip̾it:
nec eam sentiri prȩueniente celerttate per¬
mittit: Quicquid tamen illud est inmorien¬
tib quod graui sensu adimit sensum pie fide¬
uterq: tolerando: aug& meritũ patientiae
non aufert uocabulum poenȩ: Ita cũ & ho¬
minis primiꝑ p&ua  ꝓpagine ꝓculdu bio
sit mors poena nascentis. tamen siꝓpi&a¬
te iustitiaq pendatur. fit gloria renas¬
centis: Et cũ sit mors peccati r&ributio

Expanded text:
tur, quamuis sit lex bonum, et boni bene tur, quamuis sit lex bonum, et boni bene moriantur, quamuis sit mors malumQuapropter, quod attinet ad corporis mortem, id est separationem animae a corpore, cum eam patiuntur qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra naturam uis ipsa, qua utrumque diuellitur, quod fuerat in uiuente coniunctum adque consertum, quamdiu moratur, donec omnis adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque conplexu. Quam totam molestiam nonnumquam unus ictus corporis uel animae raptus intercipit nec eam sentiri praeueniente celeritate permittit. Quidquid tamen illud est in morientibus, quod cum graui sensu adimit sensum, pie fideliterque tolerando auget meritum patientiae, non aufert uocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine procul dubio sit mors poena nascentis. tamen si pro pietate iustitiaque pendatur, fit gloria renascentis; et cum sit mors peccati retributio,
Abbreviated transcription (Latin):
di questionem: Itaq inquit lex quidem scã:
& mandatum scm & iustum & bonum: Quod
ergo bonum est inquit: mihi factum ẽ mors:
absit: Sed peccatum. ut appareat peccatũ
perbonum mihi operatum est mortem: ut
fiat supermodum peccator aut peccatu
ꝑ mandatum. super modum dixit : quia
&iam prȩuaricatio additur: cum peccar¬
di aucta libi dine: &iam lex ipsa contem¬
nitur. Cur hoc commemorandum puta¬
uimus : quia scilic& sicut lex non est malũ.
quando aug& peccantium concupiscenti¬
am. ita nec mors bonum est. quando aug&
patientium gloriam: Cum uel illa pro
iniquitate deseritur. & efficit prȩuarica¬
tores: uel ista pro ueritate suscipitur & ef¬
ficit martyres: Ac perhoc lex quidem bo¬
na est. quia prohibitio ẽ peccati: mors aũ
mala. quia stipendium ẽ peccati: Sed
quem ad modum in iustitia maleutitur.
non tantum malis sed &iam bonis. ita ius¬
titia bene non tantum bonis sed &iam ma¬
lis: Hinc fit: ut & mali male lege utan¬

Expanded text:
di quaestionem: Itaque, inquit, lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. Quod ergo bonum est, inquit, mihi factum est mors? Absit. Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat super modum peccator aut peccatum per mandatum. Super modum dixit, quia etiam praeuaricatio additur, cum peccandi aucta libidine etiam lex ipsa contemnitur. Quur hoc commemorandum putauimus? Quia scilicet, sicut lex non est malum, quando auget peccantium concupiscentiam, ita nec mors bonum est, quando auget patientium gloriam, cum uel illa pro iniquitate deseritur et efficit praeuaricatores, uel ista pro ueritate suscipitur et efficit martyres. Ac per hoc lex quidem bona est, quia prohibitio est peccati; mors autem mala, quia stipendium est peccati; sed quem ad modum iniustitia male utitur non tantum malis, uerum etiam bonis: ita iustitia bene non tantum bonis, sed etiam malis. Hinc fit, ut et mali male lege utan
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuisse colligitur : ac ꝑ hoc intellegendũ
ẽ more suo scripturã redisse ad tempus qđ
iam narratio illa transierat Sicut supe iptura¬
rius cum filios filiorũ noe commemorasset :
dixit illos fuisse inlinguis et ingentibus
suis: et tamenp̾ea quasi hoc etiã in ordine
temporũ sequeretur : et erat inquit omis
terra labiũ unum : et uox una omnibus.
Quomodo ergo secundũ suas gentes. et secun¬
dum suas linguas erant siuna erat omnib
nisi quia adiliud quodiam transierat re¬
capitul ando ẽ reuersa narratio : Sicergo
et hic cũ dictum esset : et fuer̃ diesthare
in charra quinque et ducenti anni: et mor¬
tuus ẽ thara incharra: Deinde scriptura
redeundo ad id. quod ideo p̃ter miserat : ut
prius dethara id qđ inchoatũ fuerat comple¬
retur:
Et dix̃ inquit dns̃ ad abram. Exi
deterra tua: et cȩtera. Postquȩ di uerba
subiungitur : et exut abraham quem ammo¬
dũ locutus est illi dñs. et ab ut cũ eo loth.

Expanded text:
tus fuisse colligitur. Ac per hoc intellegendum tus fuisse colligitur. Ac per hoc intellegendum est more suo scripturam redisse ad tempus, quod iam narratio illa transierat; sicut superius, cum filios filiorum Noe commemorasset, dixit illos fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea, quasi hoc etiam in ordine temporum sequeretur: Et erat, inquit, omnis terra labium unum et uox una omnibus. Quo modo ergo secundum suas gentes et secundum suas linguas erant, si una erat omnibus, nisi quia ad illud quod iam transierat recapitulando est reuersa narratio? Sic ergo et hic cum dictum esset: Et fuerunt dies Tharae in Charra quinque et ducenti anni, et mortuus est Thara in Charra, deinde scriptura redeundo ad id, quod ideo praetermiserat, ut prius de Thara id quod incohatum fuerat conpleretur: Et dixit, inquit, Dominus ad Abram: Exi de terra tua et cetera. Post quae Dei uerba subiungitur: Et exiit Abram, quem ad modum locutus est illi Dominus, et abiit cum eo Loth.
Abbreviated transcription (Latin):
ammodũ locutus ẽ illi dñs: et ab ut cũ eo
loth. Abraham aũ erat quinq et septu¬
aginta annorũ cumexisset decharra: Quo
modo potest hoc eẽ uerũ : si p̾mortẽ patris
sui exut decharra :: cum enim esset thara
septuaginta annorũ. sicut supra intimatum
ẽ genuit abraham : cuinumero additis septu¬
aginta quinq annis. quos a gebat abraham:
quando egressus ẽ decharra: fiunt anni .c.
do exiit abraham de illa mesopotamiȩ ciui¬
tate.⁊ Agebat enim annũ aetatis suae.
septua gesimũ quintum. Ac per hoc pat̃
eiꝰ qui eũ septua gesimo anno suo genuerat:
agebat ut dictum ẽ centesimum quadra¬
gesimum et quintum. Non ergo inde
pꝰmortem patris idẽ post ducentos quinq:
annos. quib pater eĩ uixit egressus est :
sed annus deillo loco profectionis eiꝰ : quõ
ipsius septua gesimus quintur erat. procui
dubio patris eiꝰ qui eũ septua gesimo suo an no
genuerat : centesimus quadragesimus quin¬

Expanded text:
ad modum locutus est ei Dominus, et abiit cum eo ad modum locutus est ei Dominus, et abiit cum eo Loth. Abram autem erat quinque et septuaginta annorum. cum exiit ex Charra. Quo modo potest hoc esse uerum, si post mortem patris sui exiit de Charra? Cum enim esset Thara septuaginta annorum, sicut supra intimatum est, genuit Abraham; cui numero additis septuaginta quinque annis, quos agebat Abraham, quando egressus est de Charra, fiunt anni centdo exiit Abraham de illa Mesopotamiae ciuitate; agebat enim annum aetatis suae septuagensimum quintum, ac per hoc pater eius, qui eum septuagensimo anno suo genuerat, agebat, ut dictum est, centensimum quadragensimum et quintum. Non ergo inde post mortem patris, id est post ducentos quinque annos, quibus pater eius uixit, egressus est; sed annus de illo loco profectionis eius, quoniam ipsius septuagensimus quintus erat, procul dubio patris eius, qui eum septuagensimo suo anno genuerat, centensimus quadragensimus quin
Abbreviated transcription (Latin):
ibi compleuerit Alioquin nesciretur quot
et absurdum ẽ exirtimare inista serie ge¬
nerationum : ubi diligenter commemorat᷑
quot annos quisq uixerit. huiuis solius nume¬
rũ annorum uite commendatum esse me
moriae: Quod enim quorundam quos eadẽ
scriptura commemorat tacentur anni : non
sunt in hoc ordine: in quo temporũ dinume¬
ratio decessione gignentium : et genitorum
successione contexitur. Iste aũ ordo qui
dirigitur ab adam usq: ad noe : et inde usq
ad abraham: sine numero annorũ uitȩ suae :¬
neminẽ continet. Quoduero commemora
ta morte thare patris abraham deindele¬
gitur : Et dix̃ dñs ad abraham : exideter¬
ra tua. et de cognatione tua. et dedomo pu¬
tristui et cȩtera: Nonquia hoc sequitur
in sermone libri. hoc etiam in rerũ gestarũ
tempore sequi existimandum ẽ ⁊ Erit quip¬
pe siita ẽ in solubilis questio.: Posthȩc enĩ
uerba dĩ quȩ adabraham facta sunt. scrip¬
tura sic loquitur Etexut abraham quẽ

Expanded text:
ibi compleverit; alioquin nesciretur quot et absurdum est existimare in ista serie generationum, ubi diligenter commemoratur, quot annos quisque vixerit, hujus solius numerum annorum vitae non commendatum esse memoriae. Quod enim quorundam, quos eadem scriptura commemorat, tacentur anni, non sunt in hoc ordine, in quo temporum dinumeratio decessione gignentium et genitorum successione contexitur. iste autem ordo, qui dirigitur ab Adam usque ad Noe et inde usque ad Abraham, sine numero annorum uitae suae neminem continet. ta morte Tharae, patris Abraham. deinde legitur: Et dixit Dominus ad Abram: Exi de terra tua et de cognatione tua et de domo patris tui et cetera, non, quia hoc sequitur in sermone libri, hoc etiam in rerum gestarum tempore sequi existimandum est. Erit quippe, si ita est, insolubilis quaestio. Post haec enim uerba Dei, quae ad Abraham facta sunt, scriptura sic loquitur: Et exiit Abram, quem
Abbreviated transcription (Latin):
oculum lapsum atq pendentem. locosuo re¬
uocatum. ligauit orario: nec nisi post septẽ
dies. putauit esse soluendum: Quod cum fe¬
cisset : sanissimum inuenit.⁊ Sanati sunt illic¬
& alii dequibus dicere longum est.: Ipponi¬
ensem quandam uirginem scio: cum se oleo
ꝑunxisset : cui proilla orans presbster. in¬
stillauerat lacrimas suas mox ademonio
fusse sanatam.: Scio enim epm. semel pro

Expanded text:
oculum lapsum adque pendentem loco suo reuocatum ligauit orario nec nisi post septem dies putauit esse soluendum. Quod cum fecisset, sanissimum inuenit. Sanati sunt illici, de quibus dicere longum est. Hipponiensem quandam uirginem scio, cum se oleo perunxisset, cui pro illa orans presbyter instillauerat lacrimas suas, mox a daemonio fuisse sanatam. Scio etiam episcopum semel pro
Abbreviated transcription (Latin):
VAPROETER : VUT CETERATAMUULIA EAETEA EAM
sicut nunc in xp̃o uidemus impleri quod pro¬
misit abrahae dicens: in semine tuo benedi¬
centur omnes gentes : ita quod eidem semini
eius promisit implebitur. ubi ait ꝑprophe¬
tam: Resurgent qui erant immonumen¬
tis: Etquod ait : erit cęlum nouum et ter¬
ra noua: & non erunt memores priorum. nec
ascendet in cor ipsorum: sed letitiam & ex¬
ultationem inuenient in ea. Ecce ego fa¬
ciam hierusalem exultationem: & populum
meum inlȩtitiam: & exultabo iniherusalẽ :¬
& lȩtabor inpopulo meo: &ultra non audi¬
etur in illa uox fletus. Et palium pro

Expanded text:
apropter, ut cetera tam multa praeteream, sicut nunc in Christo uidemus impleri quod promisit Abrahae dicens: in semine tuo benedicentur omnes gentes, ita quod eidem semini eius promisit implebitur, ubi ait per prophetam: resurgent qui erant in monumentis, et quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. et per alium pro
Abbreviated transcription (Latin):
tis propt̃ pulchritudinẽ corporis: qđ bonũ
dĩ quidẽdonũ ẽ : sed propter ea idlargit᷑
etiã malis : nemagnũ bonũ uideat bonis
Peserto itaq bono magno : et bonorũ pprio :¬
lapsus ẽ factꝰ ad bonũ minimũ : non bonis
ꝓpriũ sed bonis malisq: cõmune. Ac sic
filii dĩ filiarũ hominũ amore s̃ capti : atq
ut eis coniugib fruerent᷑ inmores societa¬
tis terrigenȩ defluxer̃ deserta pietate.
quã in scã societate seruabant⁊ Sic enĩ

Expanded text:
tis, propter pulchritudinem corporis. Quod bonum tis, propter pulchritudinem corporis. Quod bonum Dei quidem donum est; sed propterea id largitur etiam malis, ne magnum bonum uideatur bonis. Deserto itaque bono magno et bonorum proprio lapsus est factus ad bonum minimum, non bonis proprium, sed bonis malisque commune; ac sic filii Dei filiarum hominum amore sunt capti, adque ut eis coniugibus fruerentur, in mores societatis terrigenae defluxerunt, deserta pietate, quam in sancta societate seruabant. Sic eni
Abbreviated transcription (Latin):
Ut ex ipsa etiã comparatione uasorũ irae.
suꝑna ciuitas discat: quae peregrinatur in
terris : ñ fidere libertate arbitrii sui: sed
speret inuocare nomen dñi di. Quõ uo¬
luntas innatura: quȩ factaẽ bona adõ bo¬
no: sed mutabilis abͥ mmutabili : quia ex
nihilo et abonopotest declinare ut faciat
malũ : qđ fit delibero arbitrio : et amalo
ut faciat bonũ : qđ non fit sine diuno adi¬
bitrio. genere humano ꝓgrediente atq cres¬
cente : facta ẽ permixtio. et iniquitate par¬
ticipata. quȩdã utriusq confusio ciuitatis.
qđ malũ a sexu femineo causã sursus
inuenit : Non quidẽ illo modo quo ab
initio. Non enim cuius quã etiã tunc
fallacia. seducte illȩ feminȩ: ꝑ suaserunt
peccatũ uiris.: sed ab initio quȩ prauis mo¬
rib fuer̃ in terrena ciuitate: id ẽ int̾rige¬
narũ societate: amate s̃ a filus dĩ: ciuibus
peregrinantis in hoc saeculo alterius ciuita¬

Expanded text:
ut ex ipsa etiam conparatione uasorum irae ut ex ipsa etiam conparatione uasorum irae superna ciuitas discat, quae peregrinatur in terris, non fidere libertate arbitrii sui, sed speret inuocare nomen Domini Dei. Quoniam uoluntas in natura, quae facta est bona a Deo bono, sed mutabilis ab inmutabili, quia ex nihilo, et a bono potest declinare, ut faciat malum, quod fit libero arbitrio, et a malo, ut faciat bonum, quod non fit sine diuino bitrio genere humano progrediente atque crescente, facta est permixtio, et iniquitate participata quaedam utriusque confusio civitatis. Quod malum a sexu femineo causam rursus invenit: non quidem illo modo quo ab initio; non enim cujusquam etiam tunc fallacia seductae illae feminae persuaserunt peccatum viris: sed ab initio quae pravis moribus fuerant in terrena civitate, id est in terrigenarum societate, amatae sunt a filiis Dei, civibusperegrinantis in hoc saeculo alterius ciuita
Abbreviated transcription (Latin):
speret inuocare nomen dnĩ dĩ.: Fam quip¬
pe societatẽ hominũ p̃figurat. quȩ dicit .⁊
Ego aũ sicut oliua fructifera in domodĩ: spe¬
raui in miseri cordia dĩ Uanas glorias
ficmosi interra nominis. non requirat: be¬
atus ẽ enimuir cuius ẽ nom̃ dnĩ spes eius.
et non respex̃ inuanitates et insanias falsas.
Propositis itaq duab ciuitatib ũna inre huius
saeculi : altera inspedĩ : tamquã ex communi
quae a perta ẽ in adã. ianua mortalitalitatis
egressis : ut ꝓcurrant et excurrant. addiscre¬
tos ꝓprios ac debitos fines : Incipit dinume¬
ratio temporũ. inqua et aliȩ generationes
adiciunt᷑ facta recapitulatione ex adam.
excuius origine damnata ueluti massa una.
merito etiã dãnationi tradita: fac̃ ds̃ aliu
in c̃tumelia uasa irae : alia in honore uasa
misericordiae : illis reddens qđ deberet᷑
in poena: istis donans qđ non debet᷑ ingratiu

Expanded text:
speret inuocare nomen Domini Dei; eam quipsperet inuocare nomen Domini Dei; eam quippe societatem hominum praefigurat quae dicit: Ego autem sicut oliua fructifera in domo Dei speraui in misericordia Dei; uanas autem glorias famosi in terra nominis non requirat; beatus est enim uir, cuius est nomen Domini spes eius, et non respexit in uanitates et insanias mendaces. Propositis itaque duabus ciuitatibus, una in re huius saeculi, altera in spe Dei, tamquam ex communi, quae aperta est in Adam, ianua mortalitatis egressis, ut procurrant et excurrant ad discretos proprios ac debitos fines, incipit dinumeratio temporum; in qua et aliae generationes adiciuntur, facta recapitulatione ex Adam, ex cuius origine damnata, ueluti massa una meritae damnationi tradita, facit Deus alia in contumeliam uasa irae, alia in honorem uasa misericordiae, illis reddens quod debetur in poena, istis donans quod non debetur in gratia;
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitates : unã ꝑ homicidã usq ad homicidã :¬
Nã et lamech duab uxorib suis ppetrasse ho¬
micidiũ confitetur : alterã per eũ. qui spe¬
rauit inuocare nom̃ dñidĩ.⁊ Hoc ẽ quippe
in hoc mundo peregrinantis ciuitatis dĩ.
totũ atq summũ in hac mortalitate nego¬
tiũ : qđ ꝑunũ hominẽ. quẽ sane occisi resur¬
rectio genuit commendandũ fuit: Homo
quippe ille unus. totius suꝑnȩ ciuitatis ẽ unitas.
nondũ quidẽ completa: sed p̃missa ista ꝓphe¬
tica p̃figuratione cõplenda filius ergo
cain. hoc ẽ filius possessionis. cuius. nisi ter¬
renae. habeat nom̃ inciuitate terrena quiu
in ei nomine condita ẽ.: De his ẽ enim de quib
cantat᷑ inpsalmo : inuocabt̃ nomina eorum
interris ipsorum : Propt̃ qđ sequitur eos
qđ in alio psalmo scriptum est .÷ Iñe inciui¬
tate tua: imaginẽ eorum ad nihilũ rediges.
Filius aũ seth: hoc ẽ filius resurrectionis.

Expanded text:
ciuitates, unam per homicidam usque ad homicidam ciuitates, unam per homicidam usque ad homicidam nam et Lamech duabus uxoribus suis se perpetrasse homicidium confitetur, alteram per eum, qui sperauit inuocare nomen Domini Dei? Hoc est quippe in hoc mundo peregrinantis ciuitatis Dei totum adque summum in hac mortalitate negotium, quod per unum hominem, quem sane occisi resurrectio genuit, commendandum fuit. Homo quippe ille unus totius supernae ciuitatis est unitas, nondum quidem conpleta, sed praemissa ista prophetica praefiguratione conplenda. Filius ergo Cain, hoc est filius possessionis, cuius nisi terrenae? habeat nomen in ciuitate terrena, quia in eius nomine condita est. De his est enim, de quibus cantatur in psalmo: lnuocabunt nomina eorum in terris ipsorum; propter quod sequitur eos quod in alio psalmo scriptum est: Domine, in ciuitate tua imaginem eorum ad nihilum redige. Filius autem Seth, hoc est filius resurrectionis,
Abbreviated transcription (Latin):
nerationes enumeraretur: cõmemorato ante
cȩteros posteros eius illo. incuius nomine con¬
dita ẽ ciuitas. idẽ enoch: c̃texti sunt cȩteri.
usq ad illũ finem dequo locutus sũ: donec il¬
rat᷑ fuisset enos : nondũ usq ad diluuium
additis cȩteris: articulus quidã int̾ponit᷑:
et dicitur. ⁊ Hic liber natiuitatis homi¬
nũ quadie fecit ds̃ adam: adimaginẽ dĩ fec̃
illũ. masculũ et feminã fec̃ illos: et benedix̃
illos. et cognominauit nom̃ eorũ ad am qua
die fec̃ illos Quod mihi uidet᷑ ad hoc in¬
t̃positũ ut hinc rursũ inciperet : et ab ipso
adã dinumeratio tẽporũ quã noluit face¬
re. qui hȩc scripsit inciuitate terrena: tã¬
quã eam ds̃ sic cõmemoraret: ut non cõputaret:
Sed quare hinc reditur ad istã recapitulatio¬
nẽ . post ȩa quã commemoratꝰ est filius sech
homo qui sperauit inuocare nomen dnĩ dĩ.
nisi qui a soportebat istas duas proponere

Expanded text:
ur, commemorato ante caeteros posteros ejus illo in cujus nominecondita est civitas, id est Enoch, contexti sunt caeteri usque ad illum finem, de quo locutus sum, donec ilratus fuisset Enos, nondum usque ad diluvium additis caeteris, articulus quidam interponitur et dicitur, Hic liber nativitatis hominum, qua die fecit Deus Adam, ad imaginem Dei fecit illum. Masculum et feminam fecit illos, et benedixit illos, et cognominauit nomen eorum Adam, qua die fecit illos. Quod mihi uidetur ad hoc interpositum, ut hinc rursus inciperet ab ipso Adam dinumeratio temporum, quam noluit facere, qui haec scripsit, in ciuitate terrena; tamquam eum Deus sic commoneret, ut non conputaret. Sed quare hinc reditur ad istam recapitulationem, postea quam commemoratus est filius Seth, homo qui sperauit inuocare nomen Domini Dei, nisi quia sic oportebat istas duas proponere
Abbreviated transcription (Latin):
futuros : quod c̃fitentes incilicio ꝓstermm:
nario numero finit᷑ quo peccatũ significat᷑.
et ipse numerus femina claudit : a quo sexu¬
initiũ factum ẽ peccati ꝑ qđ omnes morim᷑ :
cõmissũ ẽ autem : ut et uoluptas carnis quȩ
spiritui resisteret. sequeretur .: Nã et ipsa
filia lamech noemma. uoluptas int̃p̃tatur.
Persethaũ ab adã usq ad noe denari¬
us insinuat᷑. legitimus numerus : cui noe
duo benedicunt᷑ apatre : ut remotoreprobo.
et probatis filiis ad numerũ additis: etiam
duo denarius numerus intimet᷑ : qui et in pa¬
triarcharũ et apostolorũ numero insignis ẽ.
pp̃ter septe narii partes alterã ꝑ alteram
multiplicatas Nam ter quaterni. uel
quater terni ipsum faciunt. : His ita se
habentibus : uideo considerandũ et comme¬
morandũ. ista utraq progenies quȩ distinctis
generationibus duas insinuat ciuitates : unã
terrigenarũ. alterã regeneratorũ : quomo¬

Expanded text:
futuros. Inde ergo confitentes in cilicio prosternuntur, futuros. Inde ergo confitentes in cilicio prosternuntur, dam, undenario numero finitur, quo peccatum significatur; et ipse numerus femina clauditinitium factum est peccati, per quod omnes morimur. Commissum est autem, ut et uoluptas camis, quae spiritui resisteret,. sequeretur. Nam et ipsa filia Lamech Noemma uoluptas interpretatur. Per Seth autem ab Adam usque ad Noe denarius insinuatur legitimus numerus. Cui Noe tduo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis filiis ad numerum additis etiam duodenarius numerus intimetur, qui et in patriarcharum et in apostolorum numero insignis est, propter septenarii partes alteram per alteram multiplicatas. Nam ter quaterni uel quater terni ipsum faciunt. His ita se habentibus uideo considerandum et commemorandum, ista utraque progenies, quae distinctis generationibus duas insinuat ciuitates, unam terrigenarum, alteram regeneratorum, quo mo
Abbreviated transcription (Latin):
remansisset sed quo modo sehabeat :
siue ꝑ primogenitos. siue preges. ex cain
generationũ ordo decurrens: illud mihi nul¬
lo pacto p̃tereundũ silentio uidetur: qđ
cũ lamech septimus ab adã fuisset inuentꝰ.
tot eiꝰ adnumerati sunt filii : donec unde¬
narius numerus impleret᷑. quo significat᷑
peccatũ.: Addunt enim tres filii et una
filia Uxores aũ aliud possunt signi¬
ficare: non hoc quod nunc cõmendandũ
uidetur.
Nunc enim de generationib
loquimur: illȩ uero unde sint genitae.
tacitum est.: Quõ ergo lex denario nu¬
mero p̃dicat᷑ : unde ẽ memorabilis ille
decalogus. profecto numerus undenari¬
us. quõ trañgredit᷑ denariũ : trans gressionẽ
legis: ac per hoc peccatũ significat .
Ninc est. quod in ta bernaculo testimonii.
quod erat initinere populi dĩ: uelut te¬
plũ ambulatoriũ : undecim uela cilicĩnu
fieri p̃ceptu sunt. Incilicio quippe. re
cordatio ẽ peccatorũ : propt̃ ȩdos ad sinistra

Expanded text:
remansisset. 4. Sed quoquo modo se habeat, sive per primogenitos, sive per reges, ex Cain generationum ordo decurrens, illud mihi nullo pacto praetereundum silentio videtur, quod cum Lamech septimus ab Adam fuisset inventus, tot ejus annumerati sunt filii, donec undenarius numerus impleretur, quo significatur peccatum. Adduntur enim tres filii, et una filia. Uxores autem aliud possunt significare, non hoc quod nunc commendandum videtur. Nunc enim de generationibus loquimur: illae vero unde sint genitae, tacitum est. Quoniam ergo Lex denario numero praedicatur, unde est memorabilis ille Decalogus; profecto numerus undenarius, quoniam transgreditur denarium, transgressionem legis, ac per hoc peccatum significat. Hinc est quod in tabernaculo testimonii, quod erat in itinere populi Dei velut templum ambulatorium, undecim vela cilicina fieri praecepta sunt . In cilicio cordatio est peccatorum, propter haedos ad sinistram
Abbreviated transcription (Latin):
non nullu utuolunt de corpore facientium.
quae alu nullo modo possunt. etaudita uix
credunt: Sunt enim qui & aures moueant:
uel singulus. uel ambas simul. Sunt qui
totam cesariem capite immoto quantum ca¬
pilli occupant deponunt ad frontem : reuo¬
cantq cum uolunt.: Sunt qui eorum quae
deuorauerint: incredibiliter plurimu &uu¬
ria. paululum precordus contrectatis: tã quã
desacculo quo placuerit integerrimum pro¬
ferunt.: Quidam uoces auium peccorumq
& aliorum quorum lib& hominum sic imitan¬
tus atq. exprimunt : utnisi uideantur: dis¬
cerni omnino non possint.⁊ Non nulli ab

Expanded text:
nonnulla ut uolunt de corpore facientium, nonnulla ut uolunt de corpore facientium, quae alii nullo modo possunt et audita uix credunt. Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas simul. Sunt qui totam caesariem capite inmoto, quantum capilli occupant, deponunt ad frontem reuocantque cum uolunt. Sunt qui eorum quae uoratterint incredibiliter plurima et uaria paululum praecordiis contrectatis tamquam de sacculo quod placuerit integerimum proferunt. Quidam uoces auium pecorumque et aliorum quorumlibet hominum sic imitantur adque exprimunt, ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab
Abbreviated transcription (Latin):
mollissimi uiscerum. et ob hoc antro pec¬
toris communiti: ad spm̃ ducendum. ac re¬
mittendum: uocemq emittendam. seu modi¬
ficandam: sicut folles fabrorum uel organo¬
rum. flantis. respirantis. loquentis claman¬
tis. cantantis: seruiunt uoluntati. O mitto
quod animalibus quibusdam naturaliter in¬
ditum ẽ: ut tegmen quo corpus omne uesti¬
tur. siquid in quo cumq loco eius senserint.
abi gendum. ibi tantum moueant. ub isenti¬
unt: nec solum insidentes muscas. uerũ etiã
herentes hastas cutis tremore discutiant.
Numquid quia id non potest homo: Ideo
creator quibus uoluit animantibus donare
tuit᷑. Sic ergo &ipse homo potuit.
oboedientiam etiam inferiorem habere mẽ¬
brorum : quam sua in oboedientia perdi¬
dit.: Neq enim dõ difficile fuit sic illũ
condere: utin eius carne etiam illud non ni¬
si eius uoluntate moueretur: quod nunc ni¬
si libidine non mouetur: Nam & hominũ
quorundam naturas nouimus. multum ce¬
teris dispares. et ipsa raritate mirabiles.

Expanded text:
mollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris communiti, ad spiritum ducendum ac remittendum uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis seruiunt uoluntati. Omitto quod animalibus quibusdam naturaliter inditum est, ut tegmen, quo corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco eius senserint abigendum, ibi tantum moueant, ubi sentiunt, nec solum insidentes muscas, uerum etiam haerentes hastas cutis tremore discutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus uoluit animantibus donare non potuit? Sic ergo et ipse homo potuit oboedientiam etiam inferiorum habere membrorum, quam sua inoboedientia perdidit. Neque enim Deo difficile fuit sic illum condere, ut in eius carne etiam illud non nisi eius uoluntate moueretur, quod nunc nisi libidine non mouetur. Nam et hominum quorundam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles
Abbreviated transcription (Latin):
iximus iam insuperibus libris ad
humanum genus. non solum na¬
turae similitudine sociandum.
uerum etiam quadam cognationis
necessitudine in unitatem concordem pa¬
cis uinculo conligandum: ex homine uno
dm̃ uoluisse homines instituere. neq
hoc genus fuisse insingulis quibusq mori¬
turum : nisi duo primi quorum creatus est
unus ex nullo : alter & illo. id in obedientia
meruissent: aquibus ad missum est tã gran¬
de peccatum : utinde terius eonatura muta¬
retur humana: etiam in posteros obliga¬
tione peccati & mortis necessitate transmis¬
sa.: Mortis autem regnum in homines us¬
q. ad eo dominatum est: utomnes in secundã
quoque mortem cuius nullus est finis poe¬
na debita precipites ager&: Nisi in dequos¬
dam in debita dĩ gratia liberar&. Ac per
hoc factum est. ut cum tot tantȩq gentes ꝑ
terrarum orbem diuersis ritibus moribq
uiuentes multi plici linguarum. armorum.
uestium. sint uarietate distinctae: non tam̃

Expanded text:
iximus iam superioribus libris ad humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis uinculo conligandum ex homine uno Deum uoluisse homines instituere, neque hoc genus fuisse in singulis quibusqturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inoboedientia meruissent, a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in posteros obligatione peccati et mortis necessitate transmissa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cuius nullus est finis, poena debita praecipites ageret, nisi inde quosdam indebita Dei gratia liberaret. Ac per hoc factum est, ut, cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctae, non tam
Abbreviated transcription (Latin):
partipes eius : ex quorum in omnibus genti¬
b: unitate atq: concordia fit ista regina: sic̃
in alio psalmo deilla dicitur : ciuitas regis
magni : ipsa ẽ sion spĩ taliter: quod nomen

Expanded text:
participes eius, ex quorum in omnibus gentibus unitate adque concordia fit ista regina, sicut in alio psalmo de illa dicitur: Ciuitas regis magni. Ipsa est Sion spiritaliter; quod nomen
Abbreviated transcription (Latin):
b tuis nati sunt tibi filii: constitues princi¬
pes suꝑ omnem terram: memores erunt
ita desipere uthic aliquã mulierculam p̃¬
dicari credat. atq describi: coniugẽ uideli¬
c& illius cuidictum ẽ : Sedestua ds̃ in słm scđi:¬

Expanded text:
bus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos princibus tuis nati sunt tibi filii; constitues eos principes super omnem terram. Memores erunt ita desipere, ut hic aliquam mulierculam praedicari credat adque describi; coniugem uidelicet illius, cui dictum est: Sedes tua, Deus, in saec
Abbreviated transcription (Latin):
prȩfiliis hominum : quadam tanto magis
amanda atq miranda quan tominus corpo¬
reapul chritudine : quis gladius eius. quȩ
sagittȩ : cetera isto modo non ꝓpries edtro¬
piceposita: iam sub ditus ei qui regnat ꝓpt
ueritatem & mansuetudinem et iustitiam.
inquiret ex otio: Deinde aspiciat eius ec¬
clesiam: tanto uiro suo. spĩtali conubio et
diuino amore coniunctã : Dequa dicitur
in his quȩ secuntur. Adstitit regina ad ex¬
tris tuis in uestitu deaurato circum a mic¬
ta uarietate: Audi filia et uide & incli¬
na aurem tuam & obliuis cerepopulum
tuĩ & domũ patris tui: quõ concupiuitrex
speciẽ tuam : quia ipse est dñs ds̃ tuus: & ado¬
rabunt eum filiȩ tyri inmunerib uultũ tuũ
deprecabuntur diuites plebis : omnis gloria
eius filiȩ regis intrinsecus: infimbriis aure¬
is circum amicta uarietate: Afferenturre¬
gi uirgines posteam proximȩ eius afferen¬
tur tibi: afferentur in lȩtitia et exultati¬
one adducentur intemplum regis: Propatri

Expanded text:
prae filiis hominum, quadam tanto magis amanda adque miranda, quanto minus corporea pulchritudine, quis gladius eius, quae sagittae, et cetera isto modo non proprie, sed tropice posita iam subditus ei, qui regnat propter ueritatem et mansuetudinem et iustitiam, inquirat ei otio. Deinde adspiciat eius ecclesiam tanto uiro suo spiritali conubio et diuino amore coniunctam, de qua dicitur in his quae sequuntur. Adstitit regina a dextris tuis in uestitu deaurato, circumamicta uarietate. Audi, filia, et uide et inclintuum, et domum patris tui. Quoniam concupivit rex speciem tuam, quia ipse est Dominus Deus tuus. Et adorabunt eum filiae Tyri in muneribus: vultum tuum deprecabuntur divites plebis. Omnis gloria ejus filiae regis intrinsecus, in fimbris aureis, circumamicta varietate. Afferentur regi virgines post eam, proximae ejus afferentur tibi. Afferentur in laetitia et exsultatione: add
Abbreviated transcription (Latin):
prauitate illa distinguitur: quam predicauer̃
angeli dicentes : Pax interra hominibus bo¬
nȩ uoluntatis: Nam ex abundantia additũ ẽ
bonȩ siesse non potest nisibona. Quid autẽ
magnum incaritatis laudibus dixiss& a posto¬
lus : quod non gaudeat suꝑ iniquitate: Nisi
quiu ita malignitas gaud& &apud aucto¬
res saecularum litterarum : talis istorũ uerbo¬
rum in differentia repperitur.⁊ Ait autem
cicero orator amplissimus : Cupio patres
conscriptime esse clementẽ : Quiu id uerbũ
in bono posuit: Quis tam ꝑuerse doctus ex¬
istat : qui non eum cupio. sed uolo potius dice¬
redebiusse contendat :: Porro apudte ren¬
tium. flagitio sus adulescens insana flagrans
cupidine : Nihil uolo aliud inquit nisi feu¬
menam: Quam uoluntatem fuisse libidinẽ.

Expanded text:
prauitate illa distinguitur, quam praedicauerunt prauitate illa distinguitur, quam praedicauerunt angeli dicentes: Pax in terra hominibus bonae uoluntatis. Nam ex abundanti additum est bon.ae\\ si esse non potest nisi bona. Quid autem magnum in caritatis laudibus dixisset apostolus, quod non gaudeat super iniquitate, nisi quia ita malignitas gaudet? Et aput auctores saecularium litterarum talis istorum uerborum indifferentia reperitur. Ait enim Cicero orator amplissimus: Cupio, patres conscripti, me esse clementem. Quia id uerbum in bono posuit. quis tam peruerse doctus existat, qui non eum \'Cupio\', sed \'Volo potius dicere debuisse contendat? Porro aput Terentium flagitiosus adulescens insana flagrans cupidine:. Nihil nolo aliud, inquit, nisi Philumenam. Quam uoluntatem fuisse libidine
Abbreviated transcription (Latin):
tati resultare non est : ibi sunt intellegen¬
da ubi rectus sensus alium exitum non po¬
test inuenire : sicut ista sunt: quae exem¬
pli gratiu partim exꝓphetu partim
ex euangelio commemorauimus: Quis enĩ
nescit impios exaltari laetitia : & tamen.
non est gaudere impiis dicit dñs Vnde
nisi quia gaudere aliud ẽ : quando propri¬
e signi ficateq: hoc uerbum ponitur.
Item quis negarit non recte pcipi homini¬
bus ut quaȩcumq ab aliis sibi fiericupiunt:
haec eis & ipsi faciant. nec se inuicem tur¬
pitudine inlicitae uoluptatis oblectent: et
tamen saluberrimum uerissimumq p̃cep¬
tum est: quaecumq uultis ut faciant uobis
homines: eadem &uos facite illis & hoc un¬
de: nisi quia hoc loco modo quodam propri¬
o uoluntas posita est: quae in malo accipiñ
potest. Locutione uero usitatiore quã fre¬
quentat. maxime consuetudo sermonis non
utiq diceretur : Noli uelle mentire omne
mendatium : nisi ess& &uoluntas mala: acuius

Expanded text:
tati resultare fas non est, ibi sunt intellegendae, ubi rectus sensus alium exitum non potest inuenire; sicut ista sunt, quae exempli gratia partim ex propheta, partim ex euangelio commemorauimus. Quis enim nescit inpios exultare laetitia? et tamen: Non est gaudere inpiis, dicit Dominus. Unde, nisi quia gaudere aliud est, quando proprie signateque hoc uerbum ponitur? Item quis negauerit non recte praecipi hominibus, ut quaecumque ab aliis sibi fieri cupiunt, haec eis et ipsi faciant; ne se inuicem turpitudine inlicitae uoluptatis oblectent? et tamen saluberl\'imum uerissimumque praeceptum est: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, eadem et uos facite illis. Et hoc unde, nisi quia hoc loco modo quodam proprio uoluntas posita est, quae in malo accipi non potest? Locutione uero usitatiore, quam frequentat maxime consuetudo sermonis, non utique diceretur: Noli uelle mentiri omne mendacium, nisi esset et uoluntas mala, a cuius
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim fit peccatum nisi ea uolunta¬
te qua uolumus ut bene sit nobis: uel
nolumus ut male sit nobis. Ergo mendaciũ
est quod cum fiat ut benesit nobis. hinc poti¬
us male est nobis: uelcum fiat ut melius sit
nobis. hinc potius peius est nobis. Vnde hoc
nisi quia dedõ potest bene esse homini quẽ
delinquendo deserit: non deseipso secundũ
quem uiuendo delinquit: Quod itaq dixi¬
mus hinc extitisfe duas ciitates diuersas
interse atq contrarias quod alii secundum
carnem. alii secundum spm̃ uiuerent: potest
&iam isto modo dici quod alii secundum
hominem. alii secundum dm̃ uiuant: Aper

Expanded text:
Non enim fit peccatum nisi ea uoluntaNon enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis. Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel cum fiat ut melius sit nobis, hinc potius peius est nobis. Unde hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaque diximus, hinc extitisse duas ciuitates diuersas inter se adque contrarias, quod alii secundum carnem, alii secundum spiritum uiuerent: potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem, alii secundum Deum uiuant Aper