comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tunitatẽ nũcui defuisse. Quas enĩ nũc pͥmũ legis: ietm du¬
dũ crede dictatas. S ut dixi ꝓpter latoris inopiã tardam
mitte̾. quod scrib̾e nõ tardam Legi itaq in tuis luteris te
illã quã grauiter ferebas cure pastoralis sarcinã deposuisse.
licentia quidẽ ab ep̃o urx impetrata. mumno extorta tua un¬
portunitate et hoc nõ aliter nͥ ut in eius ep̃atu quotũq
alibi manens. ab eius subiectione nõ recedes. Tu uͦ ꝯ tibi
hoc nõ plac̾et . archiep̃m adiens. ⁊ ab ip̃o tanꝙͣ suꝑiori au¬
ctoritate securitatẽ accipiens. ad pͥorẽ locũ. et ad tuum
abbatẽ reuersus es . Tbi post hec qualiter iuere debeas
a me doteri flagitas. egregio utiq doctore. et magr̃o ĩcom¬
ꝑabili. qui ꝯ ceꝑo dotere quod uescio. uł tunt incipiet sciri
ꝙͣ nichil scio. Itane lanã querit ouis a capra. aquã mo¬
lendinũ a furno. uerbũ sapiens a stulto: Deinde ꝑ totare

Expanded text:
tunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdutunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopiam tardavi mittere, quod scribere non tardavi. Legi itaque in tuis litteris, te illam, quam graviter ferebas, curae pastoralis sarcinam deposuisse, licentia siquidem ab episcopo vix impetrata, imo extorta tua importunitate: et hoc non aliter, nisi ut in ejus episcopatu, quocunque alibi manens, ab ejus subjectione non recederes. Tu vero cum tibi hoc non placeret, archiepiscopum adiens, et ab ipso tanquam superiori auctoritate securitatem accipiens, ad priorem locum, et ad tuum abbatem reversus es. Ubi qualiter post haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coepero docere quod nescio, vel tunc incipiet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a capra, aquam molendinum a furno, verbum sapiens a stulto? Praeterea per totam
Abbreviated transcription (Latin):
militarẽ. uł curia pͥncipẽ clericũ pͥncipẽ nõ cõtempnit.
Et acrius ista ⁊ multiplicius incultare uoluerã at fortassis
debueram: nͥ epistolaris breuitas suꝑsedendũ indiceret
Marimeq qr te offend̾e ueritus sum. peꝑti homini quippe
quẽ t̾ auĩt familiaribus iam olim amicitiis esse deuractũ.
S nollem te hab̾e contͣ ueritatẽ amitũ. Si tamen ꝑ¬
sistis. uerũ te amitũ ꝓba: et da oꝑam quomͦ et ip̃e am¬
cus sit uentatis. Tunt demũ uere erunt amitine: si ue¬
ritatis fuerint federate consortio. Qꝵ si ille nõ acqͥen̾it
tibi. tene tu qͦd tenes. hostieq caudã iũge capiti. ac
nil ꝓderit. si quod absit nõ ꝑseuerare contigerit. Et hit sit
eple finis: ubi tu de fine boni cõmonitus es. E .b̾. ad ogge¬
plectendo frĩ ogerio canonito. fr̃ b̾nardus monachꝰ
s pct̃or digne cõuersari deo usq in finem. Si tibi ad tu¬
as litteras tardius iuudeor rescripsisse. noueris potius opor¬

Expanded text:
militem, vel curia clericum principem non contemnit. 13. Et acrius ista et multiplicius inculcare volueram, ac fortassis debueram, nisi epistolaris brevitas supersedendum indiceret; maximeque quia te offendere veritus sum, peperci homini, quippe quem tibi aiunt familiaribus jam olim amicitiis esse devinctum. Sed nollem te habere contra veritatem amicum. Si tamen persistis, verum te amicum proba, et da operam quomodo et ipse amicus sit veritatis. Tunc demum verae erunt amicitiae, si veritatis fuerint foederatae consortio. Quod si ille non acquieverit tibi, tene quod tenes, hostiaeque caudam junge capiti, ac nil proderit, si quod absit! non perseverare contigerit. Et hic sit epistolae finis, ubi tu de fine boni commonitus es. EPISTOLA plectendo fratri OGERIO canonico, frater BERNARDUS monachus, sed peccator, digne Deo conversari usque in finem. 1. Si tibi ad tuas litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius oppor
Abbreviated transcription (Latin):
fiãt ⁊ nouissuna tua hoꝵ similia. O ꝙͣ p̃ciosa est ĩ ton¬
spectu dñi mors scõꝵ eius. fuge queso: in uia pit̃oꝵ ne
steteris. Quomͦ uiuere potes ubi mori nõ audes: Cum
panibus occurre̾ fugienti. paratos nos esse confidito. E¬
Ilecto b. ad magim henricũ muidach .c uiiͣ.¬
suo henrico murdach. beruardus dictus abbas de
claraualle. salutẽ ⁊ nõ in uia. Quid mirũ si int̾ ꝓsꝑa
Fluctuas ⁊ adũsa: qui necdũ statiusti supͣ petrã pedes
tuos. At si iures et statuas custodire udicia iusticie
Et quid dicã: Oculus deus nõ uidit absq te: q̃ pparasti
diligentibus te. S tu fraten qui ut audu ꝓphetas le¬
gis:ͥ putas intelligis q̃ legis. Nam si intelligis. sentis
utiq sensũ ꝓpħice lectionis eẽ xp̃m. Quẽ uidelicet si app̃¬
hend̾e cupis: citius illũ sequendo ꝙͣ legendo cõsequi potes.
Quid queris uerbũ in uerbo: quod iam caro factũ p̃sto
est oculis: Iam enĩ de latibulo ꝓph̾arũ egressꝰ est ad ocu¬

Expanded text:
a tua horum similia. O quam pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus! Fuge, quaeso; in via peccatorum ne steteris. Quomodo vivere potes, ubi mori non audes? Cum panibus occurrere fugienti paratos nos esse confidito. EPISTOLA CVI. AD MAGISTRUM HENRICUM MURDACH. BERNARDUS abbas dictus de Clara-Valle, salutem, et non in via. 1. Quid mirum si inter prospera fluctuas et adversa, qui necdum statuisti supra petram pedes tuos? Ac si jures et statuas custodire judicia justitiaet quid dicam! Oculus, Deus, non vidit absque te, quae praeparasti diligentibus te . Sed tu, frater, qui, ut audivi, Prophetas legis, putas intelligis quae legis? Nam si intelligis, sentis utique sensum propheticae lectionis esse Christum. Quem videlicet si apprehendere cupis, citius illum sequendo, quam legendo consequi potes. Quid quaeris verbum in Verbo, quod jam caro factum praesto est oculis? Jam enim de latibulo prophetarum egressus est ad ocu
Abbreviated transcription (Latin):
eos qͥ tumentes dũm glorificãt suspicandũ ẽ de oleo pitõ¬
ris: quo tuũ qͦndã caput impinguare solebant. Laudamꝰ
te. quĩ tu facis unde. Non nos sane adulami᷑: s in te dei
nunẽ adimpletͤ quod psallis. Qui timent te uidebunt
me t letabunt᷑ : qr ĩ uerbo tuo sus suꝑsꝑaui. Et item
Collaudabũt multi sapĩam eius. En tuã ꝙͣplures p̃di¬
tant sapieutiã: s qui p̾orẽ detestati st insipientiã U olo
te taliũ p̃coniis delectari: qui tam timebant palpare
uicia. ꝙͣ detrectare uirtutibus. Ueri isti st̃ laudatores: qͥ
ita bona laudare soleant. ut lactare ĩ malis nõ nouerit.
Sũt enĩ ficti laudatores. ueri autẽ detractores: quos
scͥptura cõmemorat dicens. Uaui filii hominiũ mendei¬

Expanded text:
eos qui timentes Dominum glorificant, suspicandum est de oleo peccatoeos qui timentes Dominum glorificant, suspicandum est de oleo peccatoris, quo tuum quondam caput impinguare solebant. Laudamus te, quoniam tu facis unde non nos sane adulamur; sed in te Dei munere adimpletur quod psallis: Qui timent te, videbunt me, et laetabuntur, quia in verbo tuo supersperavi ; et item: Collaudabunt multi sapientiam ejus . En tuam quam plures praedicant sapientiam, sed qui priorem detestati sunt insipientiam. 8. Volo te talium praeconiis delectari, qui tam timeant palpare vitia, quam detrectare virtutibus. Veri isti sunt laudatores, qui ita bona laudare soleant, ut lactare in malis non noverint. Sunt enim ficti laudatores, veri autem detractores, quos Scriptura commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ malũ et malũ bonũ: atq ita quẽcunq beatificant.¬
ĩ errorẽ inducũt. Blanda et ꝑiculosa laus: ꝯ laudat᷑ pcc̃or
in desideriis anime sue. ⁊ iniquus bñdicit᷑. Noster qͣliscũq
fauor de caritate ꝓcedit. ⁊ ueritatis limitẽ ꝓut sapimus
nõ excedit. Securꝰ głatur qui ĩ dño gloriat᷑: hoc est in
ueritate. Nos nõ malũ bonũ: s malũ diximꝰ qͣd malũ
erat. Uerũ si malis audacter ꝯ uidimꝰ oblatrauimus:
nũc ꝯ ad bona uentũ est silere debemus. ⁊ nõ magis te¬
stimoniũ ꝑhibere bono: Alioqͥn corrosores fuisse cõuinti¬
mur. nõ correctores: et mord̾e ꝙͣ emendare maliumus:
si bouis obmutescimꝰ. qͥ ĩ tantũ reclamauimꝰ malis. Ĩ ust
corripit ĩ miscd̃ia. pit̃or adulat᷑ in impietate: ille ut cu¬
ret. iste ut occultet quod erat curandũ. Nichil tͥ apud

Expanded text:
bonum malum, et malum bonum , atque ita quemcumque beatificantbonum malum, et malum bonum , atque ita quemcumque beatificantcator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Noster qualiscumque favor de charitate procedit, et veritatis limitem, prout sapimus, non excedit. Securus gloriatur qui in Domino gloriatur, hoc est in veritate. Nos non malum bonum, sed malum diximus quod malum erat. Verum si malis audacter, cum vidimus, oblatravimus, nunc, cum ad bona ventum est, silere debemus, et non magis testimonium perhibere bono? Alioquin corrosores fuisse convicimur, non correctores, et mordere quam emendare maluimus, si bonis obmutescimus, qui in tantum reclamavimus malis. Justus corripit in misericordia, peccator adulatur in impietate: ille, ut curet; iste, ut occultet quod erat curandum. Nihil tibi apud
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣm qua cura quo ue tripudio intersunt cantãtib assũt
orantibus. insũt meditantibus. suꝑsũt quiescentibꝰ oidi¬
uantibus ⁊ ꝓcurantibus p̃sunt. Aignoscũt nuimirũ suꝑne
potestates contiues suos. et ꝓ his qui h̾editatẽ capiũt salu¬
tis sollicite cõgaudent: confortant. instruñt. ꝓtegũt. ꝓui¬
dentq oĩbus. oñis in omĩbus felicẽ ego meꝰ dixerimꝰ qui
adhuc uiuã. ista ⁊ si nõ uide̾ qm̃ absens sum. certe uł au¬
dire. Ceterũ uos frẽs longe feliciores: quibus ea datũ est ⁊¬
actitare. Porro suꝑ om̃s bñdictus. quẽ tanti pͥmatu boni.
totius auctor boni dignatus est: de qua merito p̃rogatiua
tͥ p̃cipuc biñe cõgratulamur ꝓ quẽ utiq totũ est qͦd mira¬
mur. Grauaris forsitan laudibus nr̃is: s nõ oportet. Nil
quippe simile habet qͦd loqͥmur illoꝵ blandiciis qui dicũt

Expanded text:
inquam, qua cura quove tripudio intersunt cantantibus, adsunt inquam, qua cura quove tripudio intersunt cantantibus, adsunt orantibus, insunt meditantibus, supersunt quiescentibus, ordinantibus et procurantibus praesunt. Agnoscunt nimirum supernae postestates concives suos, et pro his qui haereditatem capiunt salutis, sollicite congaudent, confortant, instruunt, protegunt, providentque omnibus omnes in omnibus. Felicem ego me dixerim qui adhuc vivam, ista etsi non videre, quoniam absens sum, certe vel audire. Caeterum vos, fratres, longe feliciores, quibus ea datum est et actitare. Porro super omnes benedictus, quem tanti primatu boni totius auctor boni dignatus est; de qua merito praerogativa charissime, congratulamur, per quem utique totum est quod miramur. 7. Gravaris forsitan laudibus nostris: sed non oportet. Nil quippe simile habet quod loquimur, illorum blanditiis qui dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
stodit᷑. Qxͣ leta mrͣes aure quoꝵ ꝑmaxima locũ ip̃m tur¬
ba ꝑnobilitat. hoꝵ clamores pueroꝵ strepitusq ꝑcipiũt:
quibus ł uicissim nõ minori utiq sue affectionis clamore
respondent. Laudate puen dñm: laudate nomen dñi.
Et rursũ posallite deo nr̃o psallite: psallite regi nostro
psallite. Dũ manibus pectora. genib pauimenta tundũ¬
tur: uotis ⁊ deuotis p̃cibus altania cumulant᷑. sordent
gene lacͥmis. gemuitibus atq suspiriis mugiuĩt diu̾soriaͤ
⁊ ꝓ forensib causis cãticis spĩtalibus sacra tecta resul¬
tant: nl suꝑnis cinibus magis spectare libet. nl regi
sũmo iocũdius exibetur. Quid enĩ aliud est quod ait:
sacrificiũ laudis honorificabit me: O si quis haberet
oculos aꝑtos quos orando ꝓpheta puero reuelauit: uid̾e̾t
ꝓtuldubio quẽadmodũ p̃ueniunt pͥncipes cõiuncti psal¬
lentibus ĩ medio uiuencularũ tympaniariaꝵ. Mideret

Expanded text:
stoditur. Quam laeta martyres aure, quorum permaxima locum ipsum turstoditur. Quam laeta martyres aure, quorum permaxima locum ipsum turba nobilitat, horum clamores puerorum strepitusque 80 percipiunt! quibus et vicissim non minori utique suae affectionis clamore respondent: Laudate, pueri, Dominum; laudate nomen Domini ; et rursum, Psallite Deo nostro, psallite; psallite regi nostro, psallite . 6. Dum manibus pectora, genubus pavimenta tunduntur, votis et devotis precibus altaria cumulantur, sordent genae lacrymis, gemitibus atque suspiriis mugiunt diversoria, et pro forensibus causis, canticis spiritualibus sacra tecta resultant, nil supernis civibus magis spectare libet, nil Regi summo jucundius exibetur. Quid enim aliud est quod ait: Sacrificium laudis honorificabit me? O si quis haberet oculos apertos, quos orando propheta puero revelavit! videret procul dubio quemadmodum praeveniunt principes conjuncti psallentibus, in medio juvencularum tympanistriarum . Videret,
Abbreviated transcription (Latin):
rescunt. ꝯ fuerunt mala comꝑata pͥoribus. Similia ex
similibus innotescunt: s ex contrariis contraria. aut
placent amplius aut displicent. Iunge ingra tandidis:
et mutua collatione in ꝓpͥo queq colore distuctius enites¬
cunt. Sic feda admota pulchris pulchriora reddũt: ma¬
gis feda reddunt᷑. Ne qua tñ offensionis uł cõfusionis sb̾¬
reꝑat octasio: replicamꝰ ⁊ nos uobis illud apłi. Et hoc
quidem fiustis: s abluti estis. s sc̃ĩficati estis. Iam nullꝰ
scłaribus ĩ domũ dei patet aditus: nullꝰ ad sancta curio¬
sus accessus. Nulla iam cũ ociosis cõfabulatio ꝑmiscetur:
solitus pueroꝵ aut puellarũ strepitus nõ auditur. Solis
pueris xp̃i de quib dicitur ecte ego ⁊ pueri mei metũ. lo¬
cus sauctus ꝑuius. expositus diuinus tm̃ laudibus: at sa¬
cris soluendis uotis debita sollicitudine ⁊ reuerentia cu¬

Expanded text:
rescunt, cum fuerint malis comparata prioribus. Similia ex rescunt, cum fuerint malis comparata prioribus. Similia ex similibus innotescunt, sed ex contrariis contraria aut placent amplius, aut displicent. Junge nigra candidis, et mutua collatione in proprio quoque colore distinctius enitescunt. Sic foeda admota pulchris, pulchriora reddunt, magis foeda redduntur. Ne qua tamen offensionis vel confusionis subrepat occasio, replicamus et nos vobis illud Apostoli: Et hoc quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis . Jam nullus saecularibus in domum Dei patet aditus, nullus ad sancta curiosis accessus. Nulla jam cum otiosis confabulatio permiscetur, solitus puerorum aut puellarum strepitus non auditur. Solis pueris Christi, de quibus dicitur, Ecce ego et pueri mei mecum , locus sanctus pervius et expositus, divinis tantum laudibus ac sacris solvendis votis, debita sollicitudine et reverentia cu
Abbreviated transcription (Latin):
fructꝰ: futuroꝵ bonoꝵ qͦ oꝑatur desidenũ quod nõ frustrabi¬
rẽ. Tedĩ ł accidiã: ꝓculpellit sc̃aꝵ uarietas obsernatio¬
nũ . Et hec reteximus ad laudẽ ⁊ gloriã dei: tanꝙͣ omni¬
ũ auctoris. nõ tñ sine nr̃a. tanꝙͣ ip̃ius coaduitoris ĩ oĩbꝰ
Potuit quidẽ ea ip̃e age̾ sine nobis : s maluit uos oꝑum
habere consortẽ . ut hab̾et et gl̾e . Increpabat saluator qͦs¬
dã ꝙ orõnis domũ speluncã latronũ facerent. Habebit
gͦ sinc dubio cõmendatũ qui eregione oꝑam dedit uendica¬
re scm̃ a canibus: a porcis margaritã.: cꝰ studiũ ⁊ industͥa
nulcam officina studiis idetur mancipata celestibus.
iimo sua deo habitatio reddita. et in id potius quod ante
fuit ex synagoga sathane restituta. Sane nõ ad confusionẽ
cuiuspiam siue imꝓperiũ p̃terita mala reteximꝰ.ͥ s ut
ex comꝑatione ueterum. nouitatis decus gratius uenu¬
stiusq appareat : qr tũt recentia iocundius bona cla¬

Expanded text:
rum quoque bonorum operatur desiderium, quod non frustrabirem . Taedium et acediam procul pellit sanctarum varietas observationum. Et haec reteximus ad laudem et gloriam Dei, tanquam omnium auctoris; non tamen sine vestra, tanquam ipsius coadjutoris in omnibus. Potuit quidem ea ipse agere sine vobis; sed maluit vos operum habere consortem, ut haberet et gloriae. Increpabat Salvator quosdam, quod orationis domum speluncam latronum facerent . Habebit ergo sine dubio commendatum, qui e regione operam dedit vindicare sanctum a canibus, a porcis margaritam; cujus studio et industria Vulcani officina studiis videtur mancipata coelestibus, imo sua Deo habitatio reddita; et, in id potius quod ante fuit, ex synagoga Satanae restituta. 5. Sane non ad confusionem cujuspiam sive im properium praeterita mala reteximus, sed ut, ex comparatione veterum, novitatis decus gravius venustiusque appareat, quia tunc recentia jucundius bona cla
Abbreviated transcription (Latin):
aut clerici certe deiectio regio cõtulisset honori: ut uerbi
grã si nobilis aliqͣ mulier uiro nubat plebeio. illa quidem
minuit᷑ ex illo. s ex illa crescit ille: si ita inqͣm uł rex ee
clerico. uł clericus ex rege ꝓfic̾e̾t. malũ qͦd ex ꝑte fuisset
ut tũq forsitan tolerari debuerat. Nũc autẽ ꝯ utruislibet
diminutio nentrũ ꝓuehat. s sue potius alterutrũ płimũ
detrahant dignitatis. qñ nec clericũ decet regis ut dictũ
est esse uotariue dapiferũ: et nichilominꝰ regẽ nͥ ĩ ma¬
nu utiq fortiũ regni gub̾nacula possid̾e: mirũ ualde ꝯͦmͦ

Expanded text:
aut clerici certe dejectio regio contulisset honori ut verbi aut clerici certe dejectio regio contulisset honori ut verbi gratia, si nobilis aliqua mulier viro nubat plebeio, illa quidem minuitur ex illo, sed ex illa crescit ille; si ita, inquam, vel rex ex clerico, vel clericus ex rege proficeret, malum, quod ex parte fuisset, utcumque forsitan tolerari debuerat. Nunc autem, cum utriuslibet diminutio neutrum provehat, sed suae potius alterutrum plurimum detrahant dignitatis, quando nec clericum decet regis, ut dictum est, esse vocarive dapiferum, et nihilominus regem, nisi in manu utique fortium, regni gubernacula po
Abbreviated transcription (Latin):
plexar stertora. ⁊ ꝓ tuchilo hab̾e eiũt terrã desiderabilem.
Confundit penitus ordines. ⁊ utroq officio delitate satis ab¬
utitur: dũ ⁊ hinc eũ delectat pompa nõ militia secularis. et
illuic questus. nõ cultus religionis. In quo quis facile tion
adu̾tat qͣntũ sit dedecoris. nõ minꝰ utiq regno ꝙͣ sacendrio:
Ut enĩ clericalis constat nõ esse dignitatis. regũ stipeadiis
militare. sic nec regie maiestatis rem fortiũ ãmunistiare
ꝑ clericos. Deniq qͥuisnã regũ suc umꝙ̃ milicie clencum
p̃fecit imbellem: et nõ magis quẽpiam ex fortissinus mili¬
gestat in capite signũ: plus regius decet fastus ꝙͣ famulatꝰ.
Itẽq regale fastigiũ: magis armis ꝙͣ psalmis innititur.
Sane si alteri forte ut assolet accessiss quod detrahit᷑ alteri.
qͥ uł regis iudelicet humiliatio clericũ amplius sublimasset:

Expanded text:
plexari stercora, et pro nihilo habere terram desiderabilem! plexari stercora, et pro nihilo habere terram desiderabilem! Confundit penitus ordines, et utroque officio delicate satis abutitur, dum et hinc eum delectat pompa, non militia saecularis, et illinc quaestus, non cultus religionis. In quo quis facile non advertat quantum sit dedecoris, non minus utique regno quam sacerdotio? Ut enim clericalis constat non esse dignitatis regum stipendiis militare, sic nec regiae majestatis, rem fortium administrare per clericos. Denique quisnam regum suae unquam militiae clericum praefecit imbellem, et non magis quempiam fortissimum ex miligestat in capite signum, plus regius decet fastus, quam famulatus; itemque regale fastigium magis armis, quam psalmis innititur. Sane si alteri forte ut assolet accessisset quod detrahitur alteri, quo vel regis videlicet humiliatio clericum amplius sublimasset,
Abbreviated transcription (Latin):
quo uas electionis admodũ głatur: et cõfũdit᷑ uderi clem¬
cus: magisq honorabile ducit putari se militẽ. curiã eccle¬
sie p̃fert. mensã regis altari xp̃i. ⁊ calici diuĩ caliceͫ demõ¬
nioꝵ. Quod plane credibilius et eo uidetur. qr ꝯ honores
nõ paucos. s quãtos net canones nͥ inuiti patiũtu. tene¬
at i eccłia uni ꝰ tñ quẽ ⁊ in palatio assecutus ẽ. magis uc
aiunt gloriatur ex noĩe ꝙͣ ceteroꝵ quolibet appellari. Dit
S noua ⁊ exosa puersitas. Itane plus decet hoĩs ꝙͣ dei fa¬
niulũ nominaꝵ: at terren ꝙͣ telestis dici regis officialẽ.
altioris ducit᷑ dignitatis: Qui clero mlitia. forũ antep¬
arthidyaconũ : Est equidem. s laico nõ clerico. militi nb
dyacono. Mira s ceca ambitio. magis unis ꝙͣ sũmis delecta¬
ri. ⁊ cui funes cetiderũt in p̃claris. insacitibili desiderio am¬

Expanded text:
quo Vas electionis admodum gloriatur ; et confunditur videri clerquo Vas electionis admodum gloriatur ; et confunditur videri clericus, magisque honorabile ducit putari se militem; curiam Ecclesiae praefert, Regis mensam altari Christi, et calici Domini calicem daemoniorum. Quod plane credibilius ex eo videtur, quia, cum honores non paucos, sed quantos nec canones nisi inviti patiuntur, teneat in Ecclesia, unius tamen, quem et in palatio assecutus est, magis, ut aiunt, gloriatur ex nomine, quam caeterorum quolibet appellari. CumqO nova et exosa perversitas! itane plus decet hominis quam Dei famulum nominari? ac terreni, quam coelestis Regis dici officialem, altioris ducitur dignitatis? Qui clero militiam, forum anteparchidiaconum? Est equidem, sed laico, non clerico; militi, non diacono. 12 Mira, sed caeca ambitio, magis imis quam summis delectari; et cui funes ceciderant in praeclaris, insatiabili desiderio am
Abbreviated transcription (Latin):
andes nasũ cont᷑ pessimũ ꝑutorẽ ꝓpͥa munire manu. Qurꝰ
enĩ cor nõ indignatiu. c uł clam lingua nõ submunnu¬
it. dẏaconẽ contͣ eunͣgeliũ deo ⁊ mãmone ꝑit̾ minu¬
strantem: sit quippe sublimatũ honorib ecclesiasticis.
ut nec ep̃is minor uideatiui sit implicatũ militarib ne¬
gociis ut p̃feratur ⁊ ducibus: Rogo quid hoc est mon¬
ari. ut ꝯ et clericus ⁊ miles simul uderi uelit:ͥ nentiũ
sit: Par satis utrobiq abusio: suie ꝙ dẏaconus mense
regie deputetur ministerio. siue ꝙ regis dapifer minist̾iis
altaris inseruat. Quis sanc nõ miret᷑. immo ⁊ deteste¬
tui. uniꝰ esse ꝑsone. ⁊ armatũ armatã duc̾e militiam
et alba stolaq indutũ in medio ⁊ eccłie ꝓuũciare eunͣge¬
lũ. tuba uidic̾e bellũ militibus: et iussa ep̃i ppłis intima
re Unsi forte quod intollerabiliꝰ est. erubescit euaͣg elitu. de

Expanded text:
audeo nasum contra pessimum putorem propria munire manu. 11. Cujus audeo nasum contra pessimum putorem propria munire manu. 11. Cujus enim cor non indignatur, cujus vel clam lingua non submurmurat, diaconum contra Evangelium Deo et mammonae pariter ministrantem, sic quippe sublimatum honoribus ecclesiasticis ut nec episcopis inferior videatur, sic implicatum militaribus officiis ut praeferatur et ducibus? Rogo quid hoc est monstri, ut, cum et clericus et miles simul videri velit, neutrum sit? Par satis utrobique abusio, sive quod diaconus mensae regiae deputetur ministerio, sive quod Regis dapifer mysteriis altaris inserviat. Quis sane 82 non miretur, imo et detestetur, unius esse personae et armatum armatam ducere militiam, et, alba stolaque indutum, in medio ecclesiae pronuntiare Evangelium; tuba indicere bellum militibus, et jussa episcopirubescit Evangelium, de
Abbreviated transcription (Latin):
Potest eciã face̾ deus: ut citius ⁊ suꝑ altera cõsolemur
Quã sanc odiosam admodũ nouitatẽ ⁊ uereor ꝓfene
ĩ mediũ: ⁊ p̃t̾mitte̾ grauor Urget quippe lingnam in
uerba dolor: s timor linguã ligat. Timor dũtaxar ne
quẽ offendã si palã fecero quod me mouet. qñ ueritas.
ita me fudio cõsolantẽ. Necesse est ait: Ut ueniant scanda¬
la Nͥet me ut estimo. tangit õio quod sequit᷑. De au¬
tẽ hoĩ illi: ꝑ quẽ scandalũ nenit. Cũ enĩ carpũtur uitia ⁊
inde scanda lũ oritur ip̃e s scandali causa est qui fecit quod
argui debeat: nõ ille qui arguit. Deniq nec cautior sure¬
sum in uerbo. nec cirtũspectior in sensu. illo qui ait. Me¬
lius est ut scandaluĩ oriatur: ꝙͣ ueritas relinquat᷑. Qͥmꝙͥ
nescio quid ꝓsir si qͦd mũdus clamat ego tacuero: oĩ ñ q
passim naribus imieito fetore. solus dissimulo pestemin

Expanded text:
Potest etiam facere Deus ut citius et super altera consolemur. Potest etiam facere Deus ut citius et super altera consolemur. Quam sane odiosam admodum novitatem et vereor proferre in medium, et praetermittere gravor. Urget quippe linguam in verba dolor, sed timor ligat. Timor duntaxat ne quem offendam, si palam fecero quod me movet, quoniam veritita me audio consolantem: Necesse est, ait, ut veniant scandala. Nec me, ut aestimo, tangit omnino quod sequitur: Vae autem homini illi per quem scandalum venit . Cum enim carpuntur vitia et inde scandalum oritur, ipse sibi scandali causa est qui fecit quod argui debeat, non ille qui arguit. Denique nec cautior sum in verbo, nec circumspectior in sensu, illo qui ait: « Melius est ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur. » Quanquam nescio quid prosit si quod mundus clamat ego tacuero, omniumque passim naribus injecto fetore solus dissimulo pestem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
abscondisti tuentib te. Impletũ est ꝓfecto desiderium
nr̃m . Olim enĩ ꝯ dolens cernerẽ tanta te auiditate de la¬
biis adulantiũ. mortis escã. pitĩ sug̾e fomitẽ. optans tͥ¬
⁊ gemens intra me aiebam. Quis mͥ det te fr̃em meñ¬
mͥ sugentẽ ub̾a matris mee: Sunt ꝓcul iam a te blan¬
di ac fraudulenti lactatores: qui ꝯ te in faciẽ bñdic̾ent.
ꝓbris oĩum atq ludibriis exponebant. ⁊ eoꝵ p̃sens euge
orbis tibi fabulã pariebat. unmo te fabulã orbi. Si
musitant: etiã nũc dicito illis. Si adhuc uobis place¬
rem: xp̃i seruus non essem. Quibus ĩ malis placiumͣ ͥ
eque et in bonis plac̾e nõ possumus: nͥ forte mutati
pͥus incipiant et ip̃i odisse quod fuimus. et sic demum
cõmeniorem. tua est illa pͥstine cõuersatioĩs insolentia
S hec aucore deo emendata est : ip̃i ad głam. tibi
ad coronã ad gaudiũ nobis. om̃ibus ad exemplum.

Expanded text:
abscondisti timentibus te! . Impletum est profecto desiderium abscondisti timentibus te! . Impletum est profecto desiderium nostrum. Olim enim, cum dolens cernerem tanta te aviditate de labiis adulantium, mortis escam, peccati sugere fomitem, optans tibi et gemens, intra me aiebam: Quis mihi det te fratrem meum sugentem ubera matris meae? . Sint procul a te jam blandi ac fraudulenti lactatores, qui, cum in faciem te benedicerent, probris omnium atque ludibriis exponebant et eorum praesens Euge orbis tibi fabulam pariebat, imo te fabulam orbi. Si mussitant etiam nunc, dicito illis: Si adhuc vobis placerem, Christi servus non essem . Quibus in malis placuimus, aeque et in bonis placere non possumus; nisi forte, mutati, prius incipiant et ipsi odisse quod fuimus, et sic demum commemorem tua est illa pristinae conversationis insolentia. Sed haec auctore Deo emendata est, ipsi ad gloriam, tibi ad coronam, ad gaudium nobis, omnibus ad exemplum.
Abbreviated transcription (Latin):
ue quidẽ. s uenenosũ. s mortiferũ. Molliti st̾ inquit
insolentis infundat uulneribus. Siqͥdẽ dolentis ⁊ quã
re tusticiã. Tbi corripit uinũ infundit: oleũ ꝯblan¬
ditui. Etquidẽ uinũ absq odio: oleũ sinc dolo. ꝓm¬
de nõ oĩs laus adulatio. sicut net oĩs rep̃hensio de
animi rancore descendit. Heatus qui dic̾e potest
Corpiet me iustꝰ ĩ miscd̾ia. ⁊ increpabit me: oleũ
autẽ ꝓctoris nõ impinguet caput meũ. Quod ubi
bus lac mortis emulgeant: quos blandis mulceant fa¬
uoribus. ac flãnus nutriant sempiterius. Nam eccl̾ie
alumpnus ex uberib sapientie lactis mollioris exꝑtus dul¬
cedinem . iã in eo cepit tresc̾e in salutẽ . iã ex eo satiatus
eructat dicens. Meliora st̃ ubera tua uino: fraglantia
uuguẽtis optimis. Et hoc ad matrẽ. Uerũ itẽ gustato
ꝙͣ ꝓbato ꝙͣ suauis est dñs: ut uere patrẽ dulcissimum
ait̃ ad ip̃m. Qͣ magna multitudo dulcedinis tue: quam

Expanded text:
ve quidem, sed venenosum, sed mortiferum. Molliti sunt, inquit, insolentis infundat vulneribus. Siquidem dolentis, et qure tristitiam. Ubi corripit, vinum infundit; oleum, cum blanditur: et quidem vinum absque odio, oleum sine dolo. Proinde non omnis laus adulatio, sicut nec omnis reprehensio de animi rancore descendit. Beatus qui dicere potest: Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum ; quod ubi bus lac mortis emulgeant, quos blandis mulceant favoribus ac flammis nutriant sempiternis. Nam Ecclesiae alumnus ex uberibus sapientiae, lactis melioris expertus dulcedinem, jam in eo coepit crescere in salutem; jam et ex eo satiatus eructat, dicens: Meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis . Et hoc ad matrem. Verum item gustato, ac probato quam suavis est Dominus, ut vere patrem dulcissimum, ait ad ipsum: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam
Abbreviated transcription (Latin):
gelista qui hoc de ꝓpħ̾a sumit. nõ tam ad conceptioniẽ ꝙ̃ ad
educationẽ referri satis euidenter ostendit: ꝙ illo uidelie
ex egẏpto reportatus fuerit illcq nutritus. Deniq iudei
nõ surgit. Et quidẽ scienti legẽ loq̃bantur. ⁊ qui magr̃ erat
in isrl nichilq facile ignoraret ex oĩbus. eitamen tota fidu¬
cia instabant. mõstrantes sc̃pturas nõ loqui xp̃m uenire
a galylea. tꝰ nazareth tiuitas esse cognoscitur Plus sane
ad manũ fuit eis testimoniũ de ꝓpheta. ex quo regi lotũ scisci¬
tanti natiuitatis: incunctanter bethleem responderunt.

Expanded text:
gelista, qui hoc de propheta sumit, non tam ad conceptionem, quam ad educationem referri satis evidenter ostendit, quod illo videlicet ex Aegypto reportatus fuerit, illicque nutritus. Denique Judae Galilaea non surgit . Et quidem scienti legem loquebantur, et qui magister erat in Israel, nihilque facile ignoraret ex omnibus: et tamen tota fiducia instabant, monstrantes Scripturas non loqui Christum venire a Galilaea, cujus Nazareth civitas esse cognoscitur. Plus sane ad manum fuit eis testimonium de propheta, ex quo Regi locum sciscitanti nativitatis, incunctanter Bethlehem responderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Porrd autẽ si dyabolus eis nec post cõceptionẽ agnouit.
ioseph utiq desponsatione deceptus. credi potest ⁊ sanctis an¬
gelis uł aute minime ĩnotuisse ꝙ ip̃a iudelicet esset dei
mater futura. Sane etenĩ reꝓbi sp̃c ⁊ si destituti st̾ ꝑtici¬
patione gr̃e spiritalis: nõ tã uiuacitate naturalis industric.
Midesne in qͣntis salua fide ⁊ u̾itate scͥpturaꝵ diuinũ an¬
geli cõsiliũ poterant ignorasse :  p̃sertim ut hoꝵ reuelan¬
doꝵ p̃rogatiua matri uirgini i seruaretur: Pruũ eqͥdẽ
ẽ tempus. scd̾m locus. tertiũ modus. qͣrtũ electio ꝑsone
u̾ginalis. Noc responde fr̃ibus qui me rep̃hendũt. ꝙ
dixerun ad laudẽ uirginis. ideo positũ esse a deo. ne cui for¬
te uł beatoꝵ angeloꝵ suũ consiliũ deꝰ pͥusꝙͣ b̾gimi reue¬
lasse putet᷑. excepto dũtaxat archãgelo gabriele. Suũ

Expanded text:
Porro autem si diabolus eam nec post conceptionem agnovit, Porro autem si diabolus eam nec post conceptionem agnovit, Joseph utique desponsatione deceptus; credi potest et sanctis Angelis vel ante minime innotuisse, quod ipsa videlicet esset Dei mater futura. Sane etenim reprobi spiritus, etsi destituti sunt participatione gratiae spiritualis, non tamen vivacitate indusVidesne, in quantis, salva fide et veritate Scripturarum, divinum Angeli consilium poterant ignorasse, praesertim ut horum revelandorum praerogativa matri Virgini servaretur? Primum equidem est tempus, secundum locus, tertium modus, quartum electio personae virginalis. Hoc responde fratribus, qui me reprehendunt quod dixerim ad laudem Virginis, ideo positum esse a Deo, ne cui forte vel beatorum Angelorum suum consilium Deus priusquam Virgini, revelasse putetur, excepto duntaxat archangelo Gabriele. Suum
Abbreviated transcription (Latin):
ligenter adũtimus. Respondeno quippe sp̃t sauitꝰ supue¬
niet in te. nõne aꝑte mittit ad magisteriũ sp̃c sc̃ĩ. cuiꝰ un¬
ctione doceat᷑ de omibus. quaꝵ ip̃e sͥ nõ p̃sumit scientiã
et discat exꝑiendo. quod audiendo nõ poterat: Deniq
subiuĩgit. ⁊ uirtꝰ altissimi obumbrabit tͥ. exp̃ssius ꝓfe¬
ito significans modũ secretissimũ arthani ĩcomp̃hensibi¬
lis ⁊ ineffabilis sacramenti. quo quasi ĩ unbra cũ sola ⁊
ĩ sola uirgine. sola trinitas cõceptũ fuerat oꝑatura diui¬
nũ. qld hoc qͦ inuestigandũ mysteriũ minꝰ se idoneũ con¬
fitetur magnus ille ioh̾es: ꝙ se indignũ ꝑhibet soluere
coirigiã calciamenti. S ip̃am u̾ginẽ rogo unde ꝓbabit᷑¬
ex noĩe uł ex facie ante cognitã angelis ꝙ ip̃a uidelic
ess quã elegerit ĩ matrẽ sͥ. excepto dũtaxat archange¬
lo tui ⁊ seruanda ab mnitio tradita fuisse credenda est

Expanded text:
ligenter advertimus. Respondens quippe, Spiritus sanctus supeligenter advertimus. Respondens quippe, Spiritus sanctus supeniet in te; nonne aperte mittit ad magisterium Spiritus sancti, cujus unctione doceatur de omnibus, quorum ipse sibi non praesumit scientiam, et discat experiendo quod audiendo non poterat? Denique subjungit: Et virtus Altissimi obumbrabit tibi ; expressius profecto significans modum secretissimum arcani incomprehensibilis et ineffabilis sacramenti, quo quasi in umbra cum sola, et in sola Virgine, sola Trinitas conceptum fuerat operatura divinum. Ad hoc quoque investigandum mysterium minus se idoneum confitetur magnus ille Joannes, cum se indignum perhibet solvere corrigiam calceamenti. Sed et ipsam Virginem, rogo, unde  ipsa videlicet esset quam Deus elegerit in matrem sibi, excepto duntaxat archangelo, cui et servanda ab initio tradita fuisse credenda est!
Abbreviated transcription (Latin):
uł nichodemo. ꝑ quid siue galylcam siue nazareth ad xp̃i ad¬
uentũ undecũq ꝑtinere doteret. Sic quoq nathanahel doctꝯ
⁊ ip̃e in lege. philippo nũcianti iħm filiũ ioseph a nazareth:
mor sub interrogatione admirando respondit.  nazareth it¬
qͥt potest aliquid boni esse : Ninurũ admirans ꝙ a naza¬
reth ep̃t nũciaret᷑. qͦd ex nulla penitꝰ scripturti recoleret.
Aut si nõ interrogando quidẽ. s magis affurmando illud res¬
pondisse contenditur. memor utiq p̃fati testimonii qm̃ na
ht̃ cũ agnouisse constabit: ꝯ multe alie cause occurr̾e po¬
tussent cur illud ꝓpħ̾a p̃dixerit. Potuit gͦ ⁊ de conceptio¬
nis loco. Ut ꝓphas sic ⁊ angelos diuimĩ latuisse cõsiliũ.
Modũ deinde illũ tam incomp̃hensibilẽ quẽ ⁊ uugo solli¬
cita requisiuit: unde queso doceri queam angelis fu¬
isse p̃coguitũ: M uͦ udetur ne ip̃i quidẽ ut pace eius dixe¬
sim qui nũciabat. Quod ⁊ ip̃e fatetui: si eius uerba di¬

Expanded text:
Galilaeam, sive Nazareth ad Christi adventum undecunque pertinere doceret 20. Sic quoque Nathanael, doctus et ipse in lege, Philippo nuntianti Jesum filium Joseph a Nazareth, mox sub interrogatione admirando respondit: A Nazareth, inquit, potest aliquid boni esse? Nimirum admirans quod a Nazareth Christus nuntiaretur, quod ex nulla penitus Scriptura recoleret. Aut si non interrogando quidem, sed magis affirmando illud respondisse contenditur, memor utique praefati testimonii, quoniaJesus, cum agnovisse constabit; cum multae aliae causae occurrere potuissent, cur illud propheta praedixerit. Potuit ergo et de conceptionis loco, ut Prophetas, sic et Angelos divinum latuisse consilium. 635 21. Modum deinde illum tam incomprehensibilem, quem et Virgo sollicita requisivit, unde, quaeso, doceri queam Angelis fuisse praecognitum? Mihi vero videtur, ne ipsi quidem ut pace ejus dixerim qui nuntiabat: quod et ipse fatetur, si ejus verba di
Abbreviated transcription (Latin):
ne.In nõ liquido certus erat deo pollicente moyses siqͥ¬
dẽ ꝑisset ppłs cui p̃erat: se nõ solum ꝑiter ꝑiturũ nõ
esse. s insuꝑ ⁊ missũ iri in gentẽ magnam : Ettamen qͦ
affectu. quo studio. quibus pietatis iuscerib uritantibus
subuenit. obiuat irascenti: Deniq et se obiciens ꝓ delin¬
quẽtibus. ait. Si dimittis dimitte: sinautẽ dele me de libͦ
tuo quẽ scͥpsisti. fidelis aduocatus. qui qm̃ nõ querit que
sua st̃: facile optinet om̃e quod querit. Plane benignus.
qui tanꝙͣ caput unitũ menbris. genti sue firma cartate
cohens: aut illã saluabit secũ. aut nõ potest idem nͥ idem
suis. s affectu compassionis nõ cõtentioĩs assensu. p̃ cõmu¬
ni exilio ⁊ seruitute cõtempsit natale solũ ac ꝓpͥa uolin
liberũ fuit: s maluit captiuus abduci cũ ppło. cui se forte
dio spũ optans anathema esse eciã ab ip̃o xp̃o ꝓ frĩbus:¬

Expanded text:
ne? An non liquido certus erat Deo pollicente Moyses, si qune? An non liquido certus erat Deo pollicente Moyses, si quidem perisset populus cui praeerat, se non solum pariter periturum non esse, sed insuper et missum iri in gentem magnam? Et tamen quo affectu, quo studio, quibus pietatis visceribus irritantibus subvenit, obviat irascenti? Denique et se objiciens pro delinquentibus ait: Si dimittis, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo quem scripsisti . Fidelis advocatus, qui, quoniam non quaerit quae sua sunt, facile obtinet omne quod quaerit. Plane benignus, qui tanquam caput unitum membris, genti suae firma charitate cohaerens, aut illam salvabit secum, aut non potest nisi idem suis, sed affectu compassionis, non contentionis assensu, prae communi exsilio et servitute contempsit natale solum ac propriam liliberum fuit; sed maluit captivus adduci cum populo, cui se foredubio spiritu optans anathema esse ab ipso etiam Chris
Abbreviated transcription (Latin):
stat. in p̃lio fortiter dimicat. ⁊ inter cruentos gl̾adios
ꝑ medias acies hac illacq discurens: uoce ⁊ ense terret
quantũ ualet aduersarios. anuimat suos. Ubi acrius insift̾e̾
bostẽ. sociisq grauius comꝑit imminere ꝑiculũ. ibi adẽ
Emiurrit ferienti succurrit ꝑeunti: eo quippe mon pa¬
ratus ꝓ singulis: quo desꝑatus de uiuuersis. Nt uͦ dũ pau¬
lisꝑ retentare ⁊ retardare nititur insequentes. suos uero
quos ualet engit coriuentes. reuocat fugientes: fit ple¬
rũq ut in manu forti tam gratã ꝙͣ inopinatã optineat
salutẽ suis. hostibus cõfusionem: fugant tandẽ quos fu¬
giebant. suꝑant quos pene sustinebãt uictores. Et qui
prius ꝑiclitabant᷑ de uita: postmodũ exultant ⁊ de uicto¬
ria. S quid nos tam religiosũ. tã fortẽ factũ sclarib
comꝑanus. quasi exempla nobis de ip̃a desint religio¬

Expanded text:
stat in praelio, fortiter dimicat, et inter cruentos gladios stat in praelio, fortiter dimicat, et inter cruentos gladios per medias acies hac illacque discurrens, voce et ense terret quantum valet adversarios, animat suos. Ubi acrius insistere hostem, sociisque gravius comperit imminere periculum, ibi adest. Occurrit ferienti, pereunti succurrit, eo quippe mori paratus pro singulis, quo desperatus de universis. At vero, dum paulisper retentare et retardare nititur insequentes, suos vero quos valet, erigit corruentes, revocat fugientes; fit plerumque ut in manu forti tam gratam quam inopinatam obtineat salutem suis, hostibus confusionem. Fugant tandem quos fugiebant, superant quos pene sustinebant victores; et qui prius periclitabantur de vita, postmodum exsultant de victoria. 2. Sed quid nos tam religiosum, tam forte factum saecularibus comparamus, quasi exempla nobis de ipsa desint de religio
Abbreviated transcription (Latin):
xiit sermo bonus in terrã nr̃am in bonũ sine du¬
bio bonis cooꝑaturus ad quoscũq ꝑuenerit. Eñuͦ
audientes om̃s qui timent deũ qͣnta fecit anime tue.
gaudent ⁊ stupent suꝑ tanta et tam subita mutatione
dextere excelsi. Ubi in dño laudatur anima tua. audiũt
mansueti et letant᷑. et nurant᷑ eciã qui te nõ nouerũt
s tm̃ andiũt qualis de quali factus es. atq in te deun
glorificant. Iuget uͦ gaudiũ et miraculũ ꝑiten. ꝙ salu¬
tis consiliũ celitus infusũ tibi. ꝓtinꝰ tuis refunde atq
ita implere sategisti quod legitur. Qui audit dicat uemi
Et illud. Quod dico uobis in tenebris. dicite in lumine:
et quod in aure auditis p̃dicate suꝑ tecta. Sic strenuus
in bello miles. ĩmo sic pus ac fortis nulitũ dux. ubi suos
forte conspexerit in fugam uersos. iamq hostili passum
gladio trucidari. ⁊ si sc uł solũ iudeat euad̾e̾ posse. liber
tũ mori magis cũ illis. sine quibus iuuere pudet. Pinde

Expanded text:
xiit sermo bonus in terram nostram, in bonum sine dubio bonis cooperaturus, ad quoscumque pervenerit. Enim vero audientes omnes qui timent Deum, quanta fecit animae tuae, gaudent et stupent super tanta et tam subita mutatione dexterae Excelsi. Ubique in Domino laudatur anima tua, audiunt mansueti et laetantur; et mirantur etiam qui te non noveruntm audiunt qualis de quali factus es, atque in te Deum glorificant. Auget vero gaudium et miraculum pariter, quod salutis consilium, coelitus infusum tibi, protinus tuis refundere, atque ita implere sategisti quod legitur: Qui audit, dicat: Veni ; et illud: Quod dico vobis in tenebris, 78 dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sic strenuus in bello miles, imo sic pius ac fortis militum dux, ubi suos forte conspexerit in fugam versos, jamque hostili passim gladio trucidari, etsi se vel solum videat evadere posse, libet tamen mori magis cum illis, sine quibus vivere pudet. Proinde
Abbreviated transcription (Latin):
s nõ eciã deo q̃ dei st̾ ꝑsoluebant᷑ eque fideliter. Quod audi¬
uimꝰ: nõ quod uidimus loqͥmut. Claustrũ ip̃m monast̾ii
frequent̾ ut aũt stipari militibus: urgeri negotiis: iur¬
giis ꝑsonare: patere interdũ ⁊ feminis. Quid int̾ hec ce¬
leste. quid diuinũ. quid spũale poterat cogitari: Nñc uͦ
uacatur inibi deo. studetur cõtinentie. discipline inugilat᷑
lectioĩb scĩs intendit᷑. Iuge quippe silentiũ. ⁊ ab om̃i strepi¬
tu scłariũ ꝑpetua quies: cogit celestia meditari. Porro con¬
tinentie labor. ⁊ rigor discipline: psalmoꝵ hymnoꝵq dulcedi¬
ne releuant᷑. Pudor de p̃teritis: noue cõuersatioĩs temꝑat au

Expanded text:
sed non etiam Deo quae Dei sunt persolvebantur aeque fideliter. Quod audised non etiam Deo quae Dei sunt persolvebantur aeque fideliter. Quod audivimus, non quod vidimus, loquimur: claustrum ipsum monasterii frequenter, ut alunt, stipari militibus, urgeri negotiis, jurgiis personare, patere interdum et feminis. Quid inter haec coeleste, quid divinum, quid spirituale poterat cogitari? Nunc vero vacatur inibi Deo, studetur continentiae, disciplinae invigilatur, lectionibus sanctis intenditur. Juge quippe silentium, et ab omni strepitu saecularium perpetua quies cogit coelestia meditari. Porro continentiae labor et rigor disciplinae psalmorum hymnorumque dulcedine revelantur. Pudor de praeteritis novae co
Abbreviated transcription (Latin):
lũpnie. Te inqͣm mutato. mox oĩs tumultꝰ cõcid̾et: qͥesce̾t
strepitus Solũq ac totũ erat quod nos mouebat. tuus
ille scilicet habitus ⁊ apparatus ꝯͥ ꝓced̾es. qͦd paulo insolẽ¬
tior appareret. Deponeres fastũ. habitũq mutares: ⁊ fa¬
cile oĩum quiest̾e poterat indignatio. Ceterũ tu ⁊ fecisse
satis causantibus ⁊ abiecisti. qͦd merito collaudemꝰ. Quid
enĩ iam ĩ humanis oꝑibus iure laudabit᷑⁊ si hoc sũma
admiratione ⁊ laude dignissimũ nõ habetur: Qmqͣm nõ
humanũ s diuinũ ꝓfecto sit opus: tantoꝵ simul ⁊ tam
repentina᷑ mutatio dexti. In celestibus magnũ suscitat gau¬
diũ uniꝰ pit̃oris cõuersio: quid totius cõgregationis: Muid
⁊ istius: Locus quippe ab antiquo nobilis ⁊ regie dignita¬
tis extiterat: palatii tausis. regũq ex̃citibus deseruire so¬
lebat. Sine cunctatione ⁊ fraude sua cesari reddebantur:

Expanded text:
lumniae. Te, inquam, mutato, mox omnis tumultus concideret, quiesceret lumniae. Te, inquam, mutato, mox omnis tumultus concideret, quiesceret strepitus. Solumque ac totum erat quod 79 nos movebat, tuus ille scilicet habitus et apparatus cum procederes, quod paulo insolentior appareret. Denique deponeres fastum, habitumque mutares, et facile omnium quiescere poterat indignatio. Caeterum tu et fecisti satis causantibus, et adjecisti quod merito collaudemus. Quid enim jam in humanis operibus jure laudabitur, si hoc summa admiratione et laude dignissimum non habetur? Quanquam non humanum, sed divinum profecto sit opus, tantorum simul et tam repentina immutatio. In coelestibus magnum suscitat gaudium unius peccatoris conversio; quid totius congregationis? quid et istius? 4. Locus quippe ab antiquo nobilis, et regiae dignitatis exstiterat; palatii causis regumque exercitibus deservire solebat. Sine cunctatione et fraude, sua Caesari reddebantur;
Abbreviated transcription (Latin):
mors dilectio: dura sicut inferus emulatio. Uidetis qͦꝵ
uos imuitatorẽ ꝓbaueritis: S addo adhut quẽ pene p̃tet¬
miseram et scm̃ dauid: qui cernens dolensq ppłi stragem.
angelo ꝑcutienti festinꝰ occurrit: et in se potius domũq
patris sui diunã transferri flagitat ułtionẽ. Qiuis hãc
tͥ ꝑfectionẽ ꝓponebat: Ego tanta fateor audire de te. ⁊ si
desiderabã: nõ tamen sꝑabam. Quis nempe te cred̾e̾t sal¬
tu ut ita dicã repentino sũmam occupare uirtutũ: sublunia
meritoꝵ attinge̾: S absit ut ꝓ nostre fidei spei ne ãgustiis
umensa dei pietas estimetur ⁊ qui qͦd uult in quo nult oꝑa¬
tur: accelerans opus. alleuans onus. Quid enĩ: Tua certe
nõ ⁊ tuoꝵ errata. scõꝵ carpebat zelus. tuis nõ ip̃oꝵ excessi¬
bus succensebant: solãq in ꝑsonã tuã nõ etiã ĩ abbatiam
fraternũ susuriũ murmurabat. Solũ deniq te ĩ tausã uo¬
cauerant. Tu te corrig̾es: et nil residuũ quod pateret ca¬

Expanded text:
dura sicut infernus aemulatio . Videtis quorum vos imitatores probaveritis? Sed addo adhuc quem pene praetermiseram et sanctum David, qui, cernens dolensque populi stragem, angelo percutienti festinus occurrit, et in se potius domumque patris sui divinam transferri flagitat ultionem . 3. Quis hanc tibi perfectionem proponebat? Ego tanta fateor audire de te, etsi desiderabam, non tamen sperabam. Quis nempe te crederet saltu, ut ita dicam, repentino summa occupare virtutum, sublimia meritorum attingere? Sed absit ut pro nostrae fidei speive angustiis immensa Dei pietas aestimetur, qui quod vult, in quo vult operatur, accelerans opus, et allevans onus! Quid enim? tua certe, non et tuorum errata, sanctorum carpebat zelus; tuis, non ipsorum excessibus succensebant, solamque in personam tuam, non etiam in abbatiam fraternum susurrium immurmurabat. Solum denique te in causam vocaverant. Tu te corrigeres, et nil residuum quod pateret ca
Abbreviated transcription (Latin):
cainis assumpte de scdo legitur respondisse: nõ est inqͥens
urm nosse tempora et momenta q̃ pater posuit in sua pote¬
stati. Que me rursũ cred̾e compellat necessitas. angelos iã
ante adu̾tisse cuutatẽ nazareth. ꝙͣ illo cernerẽt taissũ ei¬
changelũ uirginẽ salutare. et partũ nũciare diuinũ: Si¬
quidẽ ꝙ p̃electa fuerit bechlecm natitati. ihrłm passioni:
eciã sic aꝑte scitũ et p̃dictũ est a ꝓphetis. o autẽ ⁊ naga¬
reth ꝓuisa ẽ similit̾ conceptioni. nõ tũ similiter ut arbitior

Expanded text:
carnis assumptae de secundo legitur respondisse: Non est, inquiens, carnis assumptae de secundo legitur respondisse: Non est, inquiens, vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate? Quae me rursum credere compellat necessitas, Angelos jam ante advertisse civitatem Nazareth, quam illo cernerent missum archangelum Virginem salutare, et partum nuntiare divinum? Siquidem quod praeelecta fuerit Bethlehem nativitati, Jerusalem passioni; etiam sic aperte praescitum et praedictum est a Prophetis. Quod autem et Nazar
Abbreviated transcription (Latin):
s quod potissimũ tempis. quẽ ue lotũ uł modũ. p̃cipueq quã
u̾ginẽ ad implendũ ꝓpositũ suũ elegiss deus: si inquã hoc
dei consiliũ nõ de oꝑe s de temꝑe. loco. modo. atq ꝑsona. eciã
sc̃os ignorasse angelos senserim ⁊ scripserim : ꝓfecto nõ di¬
deo cur intredibile uideat᷑. Sane ibi unusquisq in suo sensu
securus habundat. ubi aut certe rationi. ã nõ cõtempnende
auctoritati qͦd sentit᷑ nõ obuiat. Quenã enĩ me ratio siue
auctoritas sentire cogat eciã tempus illud ad antiqͥ angłis
ĩnotuisse. de quo apłs. postꝙͣ uenit inqͥt plenitudo temporio
misit deus filiũ suũ. factũ ex muliere. factũ sub lege: Credi¬
bilius magis fortasse uidetur. ut sicut futuri aduentꝰ dnĩ
po teste diẽ ꝓrsus ignorant: ita qͦ pͥoris tempus nequaqͥ
p̃scierint. Quis scit enĩ si modo illo spĩtali dei sapientia de
pͥmo aduentu suo ⁊ angelis illud locura sit. quod apłis pos

Expanded text:
tissimum tempus, quemve locum, vel modum, praecipueque quam virginem, ad implendum propositum suum elegisset Deus; si, inquam, hoc Dei consilium non de opere, sed de tempore, loco, modo, atque persona, etiam sanctos ignorasse Angelos senserim et scripserim; profecto non video cur incredibile videatur. Sane ibi unusquisque in suo sensu securus abundat, ubi aut certae rationi, aut non contemnendae auctoritati quod sentitur non obviat. 19. Quaenam enim me ratio sive auctoritas sentire cogat, etiam tempus illud ab antiquo Angelis innotuisse, de quo Apostolus: Postquam venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege? Credibilius magis fortasse videtur, ut sicut futuri adventus Domini, ipso teste, diem prorsus ignorant ; ita quoque prioris tempus nequaquam praescierint. Quis scit enim, si modo illo spirituali Dei Sapientia de primo adventu suo et Angelis illud locuta sit, quod Apostolis per os