comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
int̃p̃tat᷑. ⁊ ctĩ deinceps int̾p̃tes s̃ secuti illa ł ma¬
ximȩ causa subintroducunt ut porpbirio respõ¬
deant blasphemanti qui pauli arguit ꝓcacitatẽ.
qd̃ pͥncipem apłorum petrũ aususẽ rep̃bende:
arguere infaciem. hacrd̃e constrngere qd̾ male
fecerit .i. in eo errore fuit in qͦ fuit ipse qui aliũ ar¬
guit delinquentem. quid dicam de ioħe qͥ du
librum. in qͦ origenis x. uettrum sententiã ẽ secutꝰ.
Sigͥ merep̾hendis errantem patere mequȩso erra¬
re cumtalib ⁊cũm erroris mei multos sotios ha.¬
b̾e ꝑsperens tuuentatiꝰ tuȩ saltemunũ astipula¬
torem ꝓferre debeb̾. hec de explanatione unius
tionem tuã niti testium numero ⁊ occasioẽ uiro¬
rumillustriũ subtersugere uĩtatem. nec manũ
audẽ ꝯserere: brenit̃ de scͥptuns exempla ꝓponã.
Inactib apłorum uox facta ẽ ad petiam dicens

Expanded text:
interpretatur, et ceteri deinceps interpretes sunt secuti, illa uel mainterpretatur, et ceteri deinceps interpretes sunt secuti, illa uel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem apostolorum Petrum ausus sit reprehendere et arguere in faciem ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit, in quo fuit ipse, qui alium -arguit delinquentem. quid dicam de Iohanne, qulibrum, in quo Origenis et ueterum sententiam est secutus? si igitur me reprehendis errantem, patere me, quaeso, errare cum talibus et, cum me erroris mei multos socios habere perspexeris, tu ueritatis tuae saltem unum adstipulatorem proferre debebis. haec de explanatione unius tionem tuam niti testium numero et occasione uirorum inlustrium subterfugere ueritatem nec manum audere conserere, breuiter de scripturis exempla proponam. in Actibus apostolorum uox facta est ad Petrum dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
hendat ꝙ ipse cominisit. Ex qͦostendi me ñ de
finte id defendẽ qd̾ ingrecis legerã s ea exp̃ssĩ¬
se quȩ legerã. ut lectoris arbitno berelinquerem
utrum ꝓbanda cẽnt aninꝓbanda. T̃ ugͥ neqd̾ e¬
⁊ petnisiure rep̃henderet᷑ qui pͥncep̃ cͥcumcisionis
idimꝑauit gentilib qđ soli qui ex iudeis erants
buerint obseruare. ħ si placet immo qi placr ut
quic̃q credunt ex uidis debitores sint legiꝰ facien¬
dȩ. tuut ep̃s in toto orbe notissimꝰ debes hãc pro¬
mulgare sententiã ⁊ inassensum tuũ onĩs coepõs
cre ñ audeo nͥ ħ ingenue confiten me maioꝵ scͥ¬
pta legere ⁊ in ꝯm̃tanis scdm omium ꝯsuetudi¬
unusquiq ꝙ uelit qd̾ quidẽ teputor in scłari
litteratura ⁊ indiuinis libris legisse phasse. hac̃
aut̃ expositionẽ quampͥmus origenes in decimo
stromatium libroubi epłam pauli adgalathas

Expanded text:
ehendat, quod ipse commisit\'. ex quo ostendi me non ex ehendat, quod ipse commisit\'. ex quo ostendi me non ex definito id defendere, quod in Graecis legeram, sed ea expressisse, quae legeram, ut . lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probanda essent an inprobanda. Tu igitur ne, quod eet Petrus iure reprehenderetur, qui princeps circumcisionis id imperauerit gentibus, quod soli, qui ex Iudaeis erant, debuerint obseruare. quicumque credunt ex Judaeis, debitores sint Legis faciendae: tu ut Episcopus in toto orbe notissimus, debes hanc promulgare sententiam; et in assensum tuum omnes coepiscoere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me majorum scripta legere, et in Commentariis sue, quod uelit. quod quidem puto te et in saeculari litteratura et in diuinis libris legisse et probasse. Hanc autem expositionem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi epistulam Pauli ad Galatas
Abbreviated transcription (Latin):
eusebium qͦ emissenum ⁊ theodorum erade¬
otẽ qui: ipsi ñnullos suꝑ hac re comm̃tanos
reliquerunt: equib ł si pauca. decerꝑem fie¬
ret aliquid ꝙ ñpenitus contempneret᷑. Itaq
ut simpliciter fatear legi hȩc omnia ⁊ ĩ m̃te
mea płima coacenians accito notano ł me
a ł aliena dictaui: nec ordinis nec uerboꝵ in¬
ꝑeant. ⁊ ñ placeant uit̃ extraneoᷤ quȩ placẽt
int̾ suos. Si quid gͥ repͣhensione dignũ puta¬
ueras in explanatione nrã eniditionis tuȩ
fuerat. querere utnum ea quȩ scͥpsimus ha¬
berentur ingreciᷤ ut sulli ñ dixissent tẽ meã
ꝓͥe sententiam ꝯdempnareᷤ. p̃sertim cũ lib̾e
in p̃facione confessus sim origenis ꝯm̃tanoᷤ¬
me eẽ secutum: ⁊ ł mea ł aliena dictas se: ⁊ in
fine euisdem capituli qd̾ rep̃hendis scͥpsenm.
Siciu iste ñ placisensus qͦ nec petius peccasse nec
paulus ꝓcaciter ostenditur arguisse maiorẽ. de¬
br exponere qua consequentia paulꝰ in altõ rep̃¬

Expanded text:
Eusebium quoque Emisenum et Theodorum Heracleotem, qui et ipsi nonnullos super hac re commentarios reliquerunt. e quibus uel si pauca decerperem, fieret aliquid, quod non penitus contemneretur, et, ut simpliciter fatear, legi haec omnia et in mente mea plurima coaceruans accito notario uel mea uel aliena dictaui nec ordinis nec uerborum inspereant et non placeant inter extraneos, quae placent inter suos. si quid igitur reprehensione dignum putaueras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere utrum ea, quae scripsimus; haberentur in Graecis, ut, si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares, praesertim cum libere in psse et in fine eiusdem capituli, quod reprehendis, scripserim: Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse nec Paulus procaciter ostenditur arguisse maiorem, debet exponere, qua consequentia Paulus in altero repr
Abbreviated transcription (Latin):
passione miscdiȩ ñ simulatione fallatie. fit ũ
tanquam eger qui ministrat egroto ñ cumt te
febres hab̾e nñitur s cum animo condolentis
cogitat quemad modum s serm uellet si ipse
egrotaret. Namutiq uideus erat. xanꝰ aut factꝰ¬

Expanded text:
simulatione fallaci. fit enim tamquam aegrotus, qui ministrat aegroto, non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus erat, Christia
Abbreviated transcription (Latin):
nrĩ iħuxͥ eredimus saluari quemadmodũ ⁊ illi.
cacuit autem omnis multitudo. ⁊ insententiã eiꝰ
iacob apłs ⁊ omnes simul pb̃ri transier̃. Hec ñ de¬
pͥncipem ħꝰ fius se decreti legempꝰeugłium ñ eẽ
seiuandam. deniq tante petius auctoritatiᷤᷤ fuit
÷ paulus in epła sua scͥpsent. Demñ pꝰanno̾ tre ueni

Expanded text:
risti credimus saluari, quem ad modum et illi. tacuit autem omnis multitudo et in sententiam eius Iacobus apostolus et omnes simul presbyteri transierunt. Haec non deprincipem huius fuisse decreti legem post euangelium non seruandam. denique tantae Petrus auctoritatis fuit, ut Paulus in epistula sua scripserit: Deinde post annos tres ueni
Abbreviated transcription (Latin):
docere m̃dacium. s uniuersa quȩ scͥpta s̃ ita so¬
naie ut scͥptas. ad quȩ pͥmun respondeo de¬
go stultus aut temeranꝰ quid polliccarqs ille ñ
potuit : minime. quinpotiꝰ meomͥ uideor cau¬
tor atq timidior ꝙ inbecillitatẽ uiriũ meaꝵ
sentiens ongenis ꝯm̃tano sum secutꝰ. Scͥpsit
enim ille uir inepła pauli ad galathas ꝗnq
ꝓͥe uolumina ⁊ decimum stromatũ suoꝵ librũ
cõmatico suꝑ ex planationem eiꝰ sennone cõ¬
pleuit. cractatus qͦ uanos ⁊ excerpta: q̃ ł sola

Expanded text:
docere mendacium, sed uniuersa, quae scripta sunt, ita sodocere mendacium, sed uniuersa, quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. ad quae primum respondeo dego stultus aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? minime. quin potius in eo mihi uideor cauor atque timidior, quod inbecillitatem uirium mearum sentiens Origenis commentarios sum secutus. scripsit enim ille uir in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et decimum Stromatum suorum librum commatico super explanatione eius sermone compleuit; tractatus quoque uarios et excerpta,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi legisses quiiã defuncti eẽnt. Cum uͦ multo
memorarentur opuscula: miran te cur ei hũc
titulum imposuenm. Pitto intelligere prudẽ¬
tiam tuã ꝙ ex oꝑe ipso titulum potueriᷤ intelli¬
geͣ. legisti enim ⁊ grecos ⁊ latino qui uitaᷤᷤ iuroꝵ
illustrum descͥpserunt. qd̾ nunquam epytaphi¬
um huic oꝑi scͥpsennt. s de illustrib uinꝰ uerbi
grã. ducib philosophis. oratorib. hystoriciꝰ.
poetis. epxcis. tragicis. comicis. Epitaphiũ
aut̃ ꝓͥe scͥbitur mortuoꝵ: qd quid̃ indormitiõe
sc̃ẽ memoriȩ nepotiani pb̃ri olim fecisse me no
torib imꝑitis de auctorib dicatur inscͥptꝰ. Sed̾o
loco quens cur dixeum in ꝯm̃tariis epłe adgala¬
thas paulum id inpetͦ ñ potuisse rep̃hendẽ qd̾ ip¬
se fecerat. nec in alio arguere simulationẽ cꝰipse
tenebat᷑ reus. . asseris rep̃hensionem apłicam
ñ fuisse dispensatoriam s ueram ⁊ ine ñ debere

Expanded text:
ibi legisses, qui iam defuncti essent; cum uero multoibi legisses, qui iam defuncti essent; cum uero multomemorentur opuscula, mirari te, cur ei hunc titulum inposuerim. puto intellegere prudentiam tuam, quod ex opere ipso titulum potueris intellegere. legisti enim et Graecos et Latinos, qui uitas uirorum inlustrium descripserunt, quod numquam Epitaphium huic operi scripserint, sed De inlustribus uiris — uerbi gratia: ducibus, philosophis, oratoribus, historicis, poetis, epicis, tragicis, comicis —; Epitaphium autem proprie scribitur mortuorum, quod quidem in dormitione sanctae memoriae Nepotiani presbyteri olim fecisse me noutoribus inperitis De auctoribus dicatur inscriptus. Secundo loco quaeris, cur dixerim in commentariis epistulae ad Galatas Paulum id in Petro non potuisse reprehendere, quod ipse fecerat, nec in alio arguere simulationem, cuius ipse tenebatur reus, et adseris reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed ueram, et me non debere
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq tuuicenꝰ regouincam simeũ errorẽ
intellerero. ⁊ econtrano me uincẽte tu suꝑas: qr
ñ filii parentib s parentẽ filus thesaunrãt.
& in ꝑaly pomeñ lib ͦ legimꝰ qd fili is rł ad pugͣn¬
dum ꝓcesserint mente pacifica. inter ipsõ qͦ gla¬
dios & effusiones sanguinis ⁊ corꝑa ꝓstratoꝵ nõ
suam s paciꝰ uictoriam cogitante᷑. Respõdeamꝰ gͥ
adomnia: ac multiplices questiones breui sixͦ iusse¬
iit sermone soluamus. Preimitto salutationis
offitia. quib icũ demulces cap̃: taceo deblandici¬
is quib rep̃hensionemmeinittriᷤᷤ ꝯsolan adip¬
sas causas ueniam. dicis accepisse te librũ me¬
um aqͥdam frẽ quititulumñ hab̾ in qͦ scͥptorẽ
eccłasticos tam grecos quam latinoꝰ enumerauerĩ.
Cumq ab eo quereres ut tuis uerb̾ utar curlimi¬
nans pagina ñeẽt inscͥpta. ł qͦ censeret᷑ nomine:
rectȩ sic uocaret᷑. si eoꝵ tantum ł uitaᷤ ł scͥpta

Expanded text:
cumque tu uiceris, et ego uincam, si meum errorem intellexero, et e contrario me uincente tu superas, quia non filii parentibus sed parentes filiis thesaurizant. et in Paralipomenon libro legimus, quod filii Israhel ad pugnandum processerint mente pacifica inter ipsos quoque gladios et effusiones sanguinis et cadauera prostratorum non suam sed pacis uictoriam cogitantes. respondeamus igitur ad omnia et multiplices quaestiones breui, si Christus iusserit, sermone soluamus, praetermitto salutationes et officia, quibus meum demulces caput; taceo de blanditiis, quibus reprehensionem mei niteris consolari; ad ipsas causas ueniam. Dicis accepisse te librum meum a quodam fratre, qui titulum non haberet, in quo scriptores ecclesiasticos tam Graecos quam Latinos enumerauerim, cumque ab eo quaereres, ut tuis uerbis utar, cur liminaris pagina non esset inscripta uel quo censeretur nomine, ris, quod recte sic uocaretur, si eorum tantum uel uitas uel scripta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ bainabas uenissent antiochiã ⁊ congregata eccła
retulissent quanta fecisset ds̃ cumilł̾. ⁊ quia ape¬
ruiss ds̃ gentib hostium fidĩ. quidam descendẽ¬
tes de iudea docebant frẽs atq dicebant. Nisicͥ
fieri. Cõmotagͥ seditione ñminima aduersus
paulum ⁊ bamabam statuerunt ascende ⁊ ipsi
qui accusabant᷑ ⁊ bii qui accusabant ad apłos:
portet cͥcumcidi eõ. ⁊ p̃ciꝑe illis ut seruent legẽ
moysi .&. cum magna suꝑ ħ uerbo oriret̃ que¬
stio: petrus solita lib̾tate. uir inquit frẽs uos
scitis qͥm abantiqui dieb in nob̾ eleg̃ dõ ꝑ os

Expanded text:
nabas uenissent Antiochiam et congregata ecclesia rettulissent, quanta fecisset deus cum illis et quia aperuisset gentibus ostium fidei, quidam descendentes de Iudaea docebant fratres atque dicebant: Nisi fieri . Commota igitur seditione non minima adversus Paulum et Barnabam, statuerunt ascendere, et ipsi qui accusabantur, et hi qui accusabant, ad Apostoportet circumcidi eos et praecipere illis, ut servent Legem Moysi. Et cum magna super hoc verbo oriretur quaestio: Petrus solita libertate: Viri, inquit, fratres, vos scitis quoniam ab antiquis diebus in nobis elegit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
omino uenerando ꝙ. desidan
Quamuis existimem ante quam istã sumerẽ
uenisse imanus tuã littera mea quasꝑ dĩ
iamie arbitrdr rescͥptis tius uelut entelli¬
nĩ glandib atq acͥb cestib tanquã auda¬
cem darcta cipisse pulsan atq uersan.
nc̃ tam̃ eis ipsis respondeo lattenꝰ tiuis quã
mͥ ꝑ sc̃m filium nr̃m asterum mittere di¬
guates. in quib multa mine comꝑi tuebe
niuolentissimȩ cantatis ⁊ nirsus quedã ũ¬
nullꝰ a me tuiȩ offensioniꝰudicia. Itaq uͥ
mulcebar legens ibi continuo fenebar. s
sane ł maxime admiraus qd cum te dicas
exemplanb litteraꝵ meaꝵ ideo temere nõ
putasse credendum ne forte terespõdente
lesus uiste erpostularẽ qd̾ ꝓbare ante debuis¬
ses ineum ẽẽ scimonem⁊ sicreseͥb̾e postea ui¬

Expanded text:
omino uenerando et desideraQuamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari —, nunc tamen eis ipsis respondeo litteris tuis, quas mihi per sanctum filium nostrum Asterium mittere dignatus es. in quibus multa in me coniuolentissimae caritatis et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. itaque ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar hoc sane uel maxime admirans. quod, cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo temere non putasse credendum, ne forte te respondente laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, postea
Abbreviated transcription (Latin):
accedit quia etiam consulti hebrei p̾sunt aliud
respondere ut tu solus uecessarius uideanꝰ ꝗ ⁊
ipsos possis conuincẽ. S tñ qͦ uidice mir̃ si
potuenᷤᷤ inuenire. Nam quidam fr̃ ur̃ epẽcum¬

Expanded text:
accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud accedit, quia etiam consulti Hebraei possunt aliud respondere, ut tu solus necessarius uidearis, qui etiam ipsos possis conuincere, sed tamen quo iudice, mirum si potueris inuenire. Nam quidam frater
Abbreviated transcription (Latin):
tur astensei ut minimasetiam particulas orõis
indicent deeẽ codicib grecis. quȩ sunt inhebre¬
is ł cur in hac altera quȩ ex hebreis ẽ negligen¬
tus hoc curatum sit ut heed particule locis
nere: s mͥ adhoram coder defuit quiex hebreo ẽ.
uenuntamen quia p̃uolas ingenio ñ solum qͥd
dirermuerum etiam quid dicere uoluerm. sa¬
tis ut opinor intelligis ut causa reddita ꝙ moui
edisseras. ego sane te mallem grecas potius cano
o ꝑmultas eccłas firquentius ceꝑit lectitan ꝙ
a grecis eccłiis latinȩ eccłȩ dissonabunt. inaxime
quia facile contradictor conuincitur greco ꝑ lato
libro .i. linguȩ notissime. quisquis aut̃ in eoq
ex hebreo trans latum ẽ aliquo in solito ꝑmotuᷤ
fuerit ⁊ falsi crimenintendit uir aut nunquã
ad hebrea testimonia ꝑuenit᷑. quib defendat᷑
obicctum. qd̾ sictiam ꝑuentũ fuĩt tot latinaᷤ
⁊ grecas auctoritatẽ dampnan quid ferat: Huc

Expanded text:
tur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis tur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus Graecis, quae sunt in Hebraeis, uel cur in hac altera, quae ex Hebraeis est, neglegentius hoc curatum sit, ut hae eaedem particulae locis nere uolui, sed mihi ad horam codex defuit, qui ex Hebraeo est. uerum tamen, quia praeuolas ingenio, non solum quid dixerim, uerum etiam quid dicere uoluerim, satis, ut opinor, intedisseras. 4. Ego sane te mallem Graecas potius canon multas ecclesias frequentius coeperit lectitari, quod a Graecis ecclesiis Latinae ecclesiae dissonabunt, maxime quia facile contradictor conuincitur Graeco prolato libro, id est linguae notissimae. quisquis autem in eo, quod ex Hebraeo translatum est, aliquo insolito permotus fuerit et falsi crimen intenderit, uix aut numquam ad Hebraea testimonia peruenitur, quibus defendatur obiectum. quod si etiam peruentum fuerit, tot Latinas et Graecas auctoritates damnari quis ferat? huc
Abbreviated transcription (Latin):
re potuit qr ꝯtinuo dum ꝓficisci disponit epãtus
sartina detentꝰ ac deinde inbreui defunctus ẽ.
⁊̃ nunc mmiitere uoluint scias intua collo quia
quam olimin ardescam ⁊ quamiuim patiar qd
ame tam longe absunt sensus corꝑis tui. ꝑ qͦs
adire pꝰsit ad auimum tuũ animꝰ m̃s. mi fr̃ dul¬
cissime ⁊ in dominim̃brĩ honorande: In hac
iob ex hebreo ate int̃p̃tatũ cumiam quan¬
dam hab̾emus int̾p̃tationẽ tuam eis ꝓħe ex
greco eloquio uersamin latinum ubi tam̃ a¬
stenscĩ notasti que in hebreo s ⁊ greco desunt. obe¬
rabili diligentia ut quib daminlocis adueiba
singła stellas sigrantes uideamꝰ eadd uerba. eẽ
inbebreo. ingreco autemñ ẽe. Porro in hac poste¬
nore int̾p̃tatione quȩ uersa ẽ ex hebreo ñ eadẽ
uerborum fides occurit. nec parum turbat cogi¬
tantẽ. ł cur milla pͥma tanta diligentia figan¬

Expanded text:
re potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus re potuit, quia continuo, dum proficisci disponit, episcopatus sarcina detentus ac deinde breui defunctus est, etiam nunc mittere uolui, ut scias, in tua conloquia quam olim inardescam et quam uim patiar, quod a me tam longe absunt sensus corporis tui, per quos adire possit ad animum tuum animus meus, mi frater dulcissime et in domini membris honorande. In hac Iob ei Hebraeo te interpretatum, cum iam quandam haberemus interpretationem tuam eius prophetae ex Graeco eloquio uersam in Latinum, ubi tamen asteriscis notasti, quae in Hebraeo sunt et Graeco desunt, oberabili diligentia, ut quibusdam in locis ad uerba singula stellas significantes uideamus eadem uerba esse in Hebraeo, in Graeco autem non esse. porro in hac posteriore interpretatione, quae uersa est ex Hebraeo, non eadem uerborum fides occurrit nec parum turbat cogitantem, uel cur in illa prima tanta diligentia figan
Abbreviated transcription (Latin):
Ex qͦ cepi adte scb̾e aut tuascͥpta de¬
siderare. nunquam inichi melior. occ̃nt occasio.
quamut perdei senium ac minis tum fidelssi¬
mummicniq percanss umum mea tibi afferre¬
tur epła qual ẽ filius nr̃ ey pͥanus diaconꝰ. ꝑhũc
certe ita sꝑo litteras tuas: ut certius in ħirrũ gnẽ
memorato filio nit̃ deciit: noc grã in ꝓmerendi̾nee
diligentia meustodiendis. nec alaciitas in ꝑferc̃dis.
nec fides mreddendis tantũ si aliqͦmꝰ merear: ad uu
dominꝰ ⁊ assit cordi tuo ⁊desidio meo ut frat̃nam uo¬
luntatẽ nulla maior uoluntaᷤ impediat. qi gͦ du¬
as iam epłas misimillam autem tuam pꝰearecepi.
easd ipsas nirsus mittẽ nolui tredens eas ñ ꝑuenise.
te si forte reseruatas. Sinminꝰ. rursumdicta. q
legam dumtamen his responde negrauenꝰ: qs
iam diuẽ ut expecto. Primas ⁊̃ quas ad te ad huc
pb̃r litterã p̃paraueram mittendã ꝑquendam
iam ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse ꝑfer¬

Expanded text:
Ex quo coepi ad te scribere ac tua scripta desiderare, nunquam mihi melior occurrit occasio, quam ut per Dei servum ac ministrum fidelissimum, mihique charissimum mea tibi afferretur epistola, qualis est filius noster Cyprianus diaconus. Per hunc certe ita spero litteras tuas, ut certius in hoc rerum gememorato filio nostro deerit, nec gratia in promerendis, nec diligentia in custodiendis, nec alacritas in perferendis, nec fides in reddendis: tantum si aliquo modo merear, adjuvet Dominus, et adsit cordi tuo et desiderio meo, ut fraternam voluntatem nulla major voluntas impediat. 2. Quia ergo duas jam epistolas misi, nullam autem tuam postea recepi, easdem ipsas rursus mittere volui, credens eas non pervenisse.te, si forte seruata sunt; sin minus, rursus dicta, quod legam, dum tamen his respondere ne graueris, quod iam diu est ut expecto. primas etiam quas ad te adhuc presbyter litteras praeparaueram mittendas per quendiam ex hac uita migrauit nec eas tunc ipse perfer
Abbreviated transcription (Latin):
meam frat̾na cantas indicit. sn sioctupatones
tuȩ sinunt om̃ium ħeticorum diuesa dogmata
quirectitudinem fidĩ rͥane usq ad ħ tempꝰ ł̃ im¬
pudentia ł ꝑuicatia deprauare conatis uno in
bello breuiter digesta etas innotitiam coꝵ q uib
aut ñuacat ꝑꝑ alia negotia aut ñualent ꝑp̃ alie¬
nam lingnam tã multa legerr atq cog̃scere: Dui
te rogarem ñ ħ soleret ẽẽ indicium minꝰ decam¬
tate p̾sumentis. Punc intera paulum fr̃m¬

Expanded text:
meam fraterna caritas indicit —, ut, si occupationes meam fraterna caritas indicit —, ut, si occupationes tuae sinent, omnium hereticorum-peruersa dogmata, qui rectitudinem fidei Christianae usque ad hoc tempus uel inpudentia uel peraicacia deprauare conati sunt, uno libello breuiter digesta edas in notitiam eorum, quibus aut non uacat propter alia negotia aut non ualent propter alienam linguam tam multa legere atque cognoscere. diu te rogarem, nisi hoc soleret esse indicium minus de caritate praesumentis. hunc interea Paulum fr
Abbreviated transcription (Latin):
uere m̃datio. De origene autem qd iescbe dignat᷑ es
um scicbam ñ tantum ineccłasticis itters s inois
recta ruera que inueuenmus appiobareatq: lauda¬
re. falsauero⁊ praua imꝓbareatq rep̃hendauꝰ.
illud deprudentia locinaq tua. Sesidacums: ad¬
in libro ⁊̃ qͦ cunctos quorum meminis e pooutti
scͥptores eccłasticos: eorum sẽpta commemorasti
comedius ut arbitror fieret sinominati ei s he¬
siotas eẽ nosti. qñ neipsos quidem puinittere uo¬
luenꝰ subiungeres etiam inquib cauendi eẽntio
silio factunsit. Ant sullud uolum̃ forte bone¬
rare noliusti ut commemoratis ẜeticis ñ addere
in quib eos catholica dampnaret auctorita. qso
ne graue sit litteratorio labori tuo q̃ ñ mediocitter.
ꝑdomini dĩmi gram inlatina lingua sc̃orum sto¬
dia ⁊ accendisti ⁊ adiuiusti. id qs t̃ ꝑhumiitatẽ

Expanded text:
fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam et adin libro etiam, quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, commodius, ut arbitror, fieret, si nominatis eis, quos heresiotas esse nosti — quando ne ipsos quidem praetermittere uolueris —, subiungeres etiam, in quibus cauendi essent: silio factum sit. aut si illud uolumen forte onerare noluisti, ut commemoratis hereticis non adderes, in quibus eos catholica damnarit auctoritas, quaeso, ne graue sit litterario labori tuo, quo non mediocriter per domini nostri gratiam in Latina lingua sanctorum studia et accendisti et adiuuisti — id
Abbreviated transcription (Latin):
compatientis affectu : S coipso loco gnalit itu¬
it. factꝰ sum infiniꝰ infum: ut in sumo uctica¬
rẽ. ut scquens ꝯclusio omnib orinla factum
ut omnes lucficarẽ ad ħ referenda intelligatꝰ
ut aͦs. infirmitatẽ tanquam inscipso miseratꝰ
appareat. Nlon enim ⁊ cum diceret quis infumã
E rego ũ in fuor. infmnitatẽ altenuis simulaa¬
se potius quam condoluisse uolebat intelligi
Pista enimfortiꝰnnĩmartire᷑ adũsus hane sodo¬
mã quamꝓilla illibero es aduer sumtroiam
dimicauenint. Neq ego hideo dico ut ocłos
cordis reipias quos absit ut amisen.s. unt anici¬
tã qͦs cum habea sano: iugile. nestio qua dissimu¬
latione aũtistiut ñ intendes quȩ consequantao
uersa sisemel creditum fuĩt pse honeste a ccnpisẽ¬
aliter sentiꝰ uerumq tusentis namnisi uesũ sit me¬
liꝰ eẽ ñ pot᷑. ut ñdicam nulla cete ñ magna custo
mõ error uĩtati fauet sirecte inqͥquam iutã por a

Expanded text:
conpatientis affectu? sicut eo ipso loco generaliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, infirmitatem alterius simulasse potius quam condoluisse uolebat intellegi. pro ista enim fortius nostri martyres aduersus hanc Sodomam quam pro illa illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, stas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scrialiter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in quoquam ueritas potest
Abbreviated transcription (Latin):
omnia accipientes scutum fidĩ in qͦ pꝰsitiᷤᷤ uniuer¬
sa tela maligni ignita extinguere: ⁊ galeã salu¬
tis accipite ⁊gladium spc̃ qd̾ ẽ uerbum dĩ. his
quondam telis rex dd aimatus ꝓcedebat ad p̃liũ
⁊ quinq lapides detorrente accipiens leuigatos
nicħ asꝑitatis ⁊ sordium int̾huius scłi turbineᷤ
uisensib suis eẽ monstrabat. bibens de torrente
inuia. ⁊ idcͥco exaltatus cap̃ suꝑbissimum goli¬
am suo potissimum mucne truncaũ ꝑcuciens ĩ
fronte blasphemum. ⁊ in ea parte corꝑis uulne¬
rans in qua: p̃sumptor sacerdotii orias lepͣ per
suꝑ nos lum̃ uultus tui dñe. dicamꝰ gͦ⁊ no. pa

Expanded text:
omnia accipientes scatum fidei, in quo possitis uniueromnia accipientes scatum fidei, in quo possitis uniuersa tela maligni ignita extinguere, et galeam salutis accipite et gladium spiritus, quod est uerbum dei. his quondam telis rex Dauid armatus procedebat ad proelium et quinque lapides de torrente accipiens leuigatos nihil asperitatis et sordium inter huius saeculi turbines in sensibus suis esse monstrabat bibens de torrente in uia et idcirco exaltatus caput superbissimum Goliam suo potissimum mucrone truncauit percutiens in fronte blasphemum et in ea-parte corporis uulnerans, in qua et praesumptor sacerdotii Ozias lepra persuper nos lumen uultus tui, domine. dicamus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tum potueris p̃sentiam tuã.¬
augustinum.
omino uere scõ ꝙ. beatissimo pa¬
pe augustino: ieronimus salu
pi. diuersas ut tu nomina questionẽut ego
sentio rep̃hensionẽ meors opusculoꝵ ꝯtinentẽ.
Ad quas sirespondere uoluero: librimagnitudi¬
ne opꝰerit. Tam̃ conabor quantum facere possum
modumũ egredi epłȩ longioris. ⁊ festinanti frĩ mo¬
ram ñ facere. quia ante tiiduum quam ꝓfecturͦ
erat a me epłas flagitauit: ut pene in ꝓcinctu ħ
qualiacumq s̃ efficere compellar: tumultuario
respondẽ sermone ñ matuntate scͥbentis. s dictan¬
tis tementate. q̃ plenuimq ñ indoctͥnam s in casũ
uertit᷑: ut fortissimos qͦ milites subita bella ꝯt̾bat᷑.¬
tio quiscͥbit ad ephesisᷤ. assumite anna dĩ ut poᷤ¬
sitiᷤᷤ resistere in diemalo. &. nirsũ. State succine¬
ti lumbo̾ urõs inuitate ⁊ induti lorica iustitiȩ¬
⁊ calciati pedes in p̃paratione engłii paciᷤᷤ super

Expanded text:
tum potueris, praesentiam tuam.tum potueris, praesentiam tuam.AUGUSTINUM. OMINO VERE SANCTO ET BEATISSIMO PAPAE AUGUSTINO HIERONVMUS IN pi diuersas, ut tu nominas, quaestiones, ut ego sentio, reprehensiones meorum opusculorum continentes. ad quas si respondere uoluero, libri magnitudine opus erit; tamen conabor, quantum facere possum. modum non egredi epistulae longioris et festinanti fratri moram non facere, qui ante triduum, quam profecturus erat, a me epistulas flagitauit, ut paene in procinctu haec, qualiacumque sunt, effutire compellar et tumultuario respondere sermone non maturitate scribentis sed dictantis temeritate, quae plerumque non in doctrinam sed in casum uertitur, ut fortissimos quoque milites subita bella conturbant etio, qui scribit ad Ephesios: Adsumite arma dei, ut possitis resistere in die malo; et rursus: State succincti lumbos uet calciati pedes in praeparatione euangelii pacis super
Abbreviated transcription (Latin):
ne momnib nulla offensio ẽ cumscͥpturã grecã
contulermꝰ Unde siquisquam ueten falsitati ẽ¬
tentiosus fauent ꝓlaticollatĩq codicib ł docet᷑
facillime ł refellitur. ꝙ si quedamranosima me¬
rito mouent. quis tamdurꝰ ẽ qui labori tamutili
ñ ignoscat. ciuiuicem laudi refene ñ suffic̾  qͥt
tͥ aũt̃ uideatur cur inmultis aliter se habeat
pondꝰ habr illa quȩ sic meruit diffamari ⁊ qͣ uso̾
apłos ñsolumres ipsa indicat s etiam te a resta¬
tum ẽẽ memini. Ac ꝑhoc płimũ ꝓfuenꝰ si eam
scͥpturam grecã quam.lxxͣ.oꝑati s̃ latine uĩta
ti reddidĩs. quȩ indiuersis codicib itauana ẽ
ut tolleran uix pꝰsit: ⁊ ita suspecta ne ingrecoa¬
luid inueniat᷑ ut inde aliquid ꝓferre aut ꝓba¬
redubitet᷑. Breuem putabam futurã hac epi¬
stolam: s nescio qͦmͦ itamͥ dulce factũ ẽ in ea ꝑ¬
gredi ac si cecum loquerer. S obsecꝰ te ꝑ c̾ñ̾m
ne re pigeat ad omnia respondẽ. ⁊ p̃stare mͥ qͣn¬

Expanded text:
n omnibus nulla offensio est, cum scripturam Graecam contulerimus. unde si quisquam ueteri falsitati contentiosus fauet, prolatis conlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissima merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ac per hoc plurimum profueris, si eam scripturam Graecam, quam sti reddideris, quae in diuersis codicibus ita uaria est, ut tolerari uix possit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur,\' ut inde aliquid proferre aut probare dubitetur. breuem putabam futuram hanc epistulam, sed nescio quo modo ita mihi dulce; factum est in ea progredi, ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et praestare mihi, quan
Abbreviated transcription (Latin):
quisquam mag̃ te idoncus quio pꝰ illud em̃det.
Neq enim ame docendus es quomͦ intelligatur
qd̾ idem dic̃. factus sumiudeis tanquamiuds̃
ut uideos lucͥfacerem. ⁊ cetera q̃ ibi dicunt᷑ cõ
passione miscłiȩ ñ simulatione fallaciȩ. fit
enim tanquam egrotus quiministrat egroto.¬
ñ cum se febres hab̾e mentit᷑. s cum animo cõ¬
dolentis cogitat quemad modum sͥ serum uel¬
l supse egrotaret. Nam utiq uideus erat. xͥa

Expanded text:
quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. quisquam te magis idoneus, qui opus illud emendet. Neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: factus sumludaeistamquamludaeus, ut Iudaeos lucrifacerem, et ceterordiae, non simulatione fallaciae. Fit enim tanquam aegrotus qui ministrat aegro: non cum se febres habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat quomodo sibi serviri vellet si ipse aegrotaret. » U
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferretur. cꝰ ponde contennose falsitati subru¬
atur imꝓbitaᷤᷤ : Statim enim ut ꝓtułis si aliter
sapit qui contranitit᷑ die illud qd̾ platũ crit
honesto aliqͦ offitio scͥptorem fuisse m̃titum.
U bi enim ħ ñpotent: sipotent in ea narratione
quam erorsus apłs ait. quȩ autem scͥbo uob̾ecte
coram dõ qr ñmentior credi affirmariq m̃titus
eo loco uͥ dix̃ de petͦ ⁊ bainaba cum uiderem qi
ñ recte ingrediebantur aduentatẽ eũgłii :Si
enim recte illi ingrediebant᷑. ĩste m̃titus ẽ. Si au¬
tem ibim̃titus ẽ ubi uerum dix̃ : An ibi uerũ di
sensum lectoris aliꝗd occurrerit offitioso m̃daci¬
odeputabiturꝰ: Non enim decẽ poterunt cau¬
se cur existimetur ñ solum potuisse uerum̃
debuisse m̃tiri. si huic regule ꝯceditur locꝰ. si
opus ẽ hanc causam multis uerbagere p̃sertun
dono aureum mei oboł ditare comendã: lecẽ

Expanded text:
proferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteproferetur, cuius pondere contentiosae falsitatis obteratur inprobitas? statim enim ut protuleris, si aliter sapit, qui contra nititur, dicet illud, quod prolatum erit, honesto aliquo officio scriptorem fuisse mentitum. ubi enim hoc non poterit, si potuit in ea narratione quam exorsus apostolus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, credi adfirmarique mentitus eo loco, ubi dixit de Petro et Barnaba: cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii? si enim recte illi ingrediebantur, iste mentitus est; si autem ibi mentitus? est, ubi uerum dixit? an ibi uerum dixum uero contra sensum lectoris aliquid occurrerit, officioso mendacio deputabitur? non enim deesse poterunt causae, cur existimetur non solum potuisse, uerum etiam debuisse mentiri, si huic regulae conceditur locus. non opus est hanc causam multis uerbis agere praesertim dono aureum meis obolis ditare contendam, nec est
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iudes cam. Si autemtͥ ñ ob aliud notus es nͥqr no¬
sti animum tuum. ⁊ nõ eum ñ medioerit᷑ noui¬
mꝰ inlittenꝰ tuis in quib benedicimꝰ dñm ꝙ tͥ:¬
nob̾ omnibq frĩb quitua legunt tetalem ded
lib̾ quidem tuus int̾cetera ñ diuẽ qd uenit ĩmanꝰ
nrãs ⁊ quȩ sit eiusinscͥptio nescimus adhuc. N u
ħ codex ipse ut assol in liminan pagina p̃tende¬
lat. Spitaphium tamen appellan dicebat fr̃ap̃
quem inuentus ẽ. qd̾ ei noment᷑ placuisse ut ui¬
deret̃ cird̾cmnus: si corum tantum ł uitaᷤ ł scͥpta
ibi legissemus qui iam defuncti ẽent. Cum uero
multoꝵ ⁊ eo tempore qͦ scͥbebatur ⁊ nẽ usq uiuen¬
tiũ ibiꝯmeinorent᷑ opꝰscula: miram̃ curhunc ei
titulum ł imposuens. ł imposuisse credariᷤ: ta¬
m̃ utilit̃ a te consc̾ptum eund̃ librum. satis appio
Sienum ad scͥpturas scãs ad missa fuerit uelut
offitiosa m̃dacia. quidineis remanebit aucto¬
ritatis: quȩ tandem de scͥptunillis sententia

Expanded text:
non vides eam. Si autem tibi non ob aliud notus es, nisi quia nosti animum tuum: et nos eum non mediocriter novimus in litteris tuis, in quibus benedicimus Domnobis omnibusque fratribus, qui tua legunt, te talem dedit. Liber quidam tuus inter cetera non diu est ut uenit in manus nostras. quae sit eius inscriptio, nescimus adhuc; non enim hoc codex ipse, ut adsolet, in liminari pagina praetendebat. \'epitaphium\' tamen appellari dicebat frater, apud quem inuentus est. quod ei nomen tibi placuisse ut inderetur, crederemus, si eorum tantum uel uitas uel scripta ibi legissemus, qui iam defuncti essent; cum uero multorum et eo tempore, quo scribebatur, et nunc usque uiuentium ibi commemorentur opuscula, miramur, cur hunc ei titulum uel inposueris uel inposuisse credaris. sane utiliter a te conscriptum eundem librum satis adprobasi enim ad scripturas sanctas admissa fuerint uelut officiosa mendacia, quid in eis remanebit auctoritatis? quae tandem de scripturis illis sententia
Abbreviated transcription (Latin):
senmus. Poss autem oportune minꝰq ꝑieu¬
lose demonstrari sicoram int̃ nos colloquere¬
mur. Hoc gͦ iudeorum paulus dimiserat ꝙ
malum habebant. & in primis illud qb̵ igno¬
rantẽ dĩ iustitiã ⁊ suã iustitiã uolent ꝯstituere.
iustitie dĩn s subiecti. dem qs ppaosione ⁊resur¬

Expanded text:
serimus; posset autem oportune minusque pericuserimus; posset autem oportune minusque periculose demonstrari, si coram inter nos conloqueremur. Hoc ergo Iudaeorum Paulus dimiserat, quod malum habebant, et in primis illud, quod ignorantes dei iustitiam et suam iustitiam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiecti; de
Abbreviated transcription (Latin):
quiea uellent sicut a parentib ꝑ legemacceꝑant
aduenerat.: Id eoq gentib qd insueto a fide
reuocarent onere graui ⁊ ñ necessano nullo mͦ
imponenda eẽ censebat: quapꝑ ñ ideo petrũ
em̃dauit ꝙ pateinas traditiones obseruaret.
qd̾ si facere uellet nec m̃daciter nec incongru¬
e faceret. quamuis enim iam suꝑflua. tam̃ so¬
ltta ñnocerent: s qm gentes cogebat iudai¬
zare ꝙ nullomͦ poss nisi ea sicagerer tanquã
ad huc etiam pꝰ domini aduentum uecessar¬
a salitti forent: qd̾ uehementer ꝑ apłatũ pau¬
li uertaᷤᷤ dissuasit. nec apłs petius hoc igno¬
rabat : s id faciebat timens eos qui ex cͥcumci¬
sione erant: ta rpse uere correptus ẽ ⁊ paulꝰ
uera narrauit: ne scã scͥptura quȩ ab fidem
postenis edita ẽ ad missa auctoritate m̃dacii.
tota dubia nutet ÷ fluctuet. Non enim pot̃
aut oportet littens explican quanta ⁊ quam
in explicabilia mala ꝯsequantur siħ conces¬

Expanded text:
qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant,  significabatur, aduenerat. ideoque gentibus, quod insuetos a fide reuocarent onere graui et non necessario, nullo modo inponenda esse censebat. Quapropter non ideo Petrum emendauit, quod paternas traditiones obseruaret — quod si facere uellet, nec mendaciter nec incongrue faceret; quamuis enim iam superflua, tamen solita non nocerent —, sed quoniam gente cogebat iudaizare, quod nullo modo posset, nisi ea sic ageret, tamquam adhuc etiam post domini aduentum necessaria saluti forent; quod uehementer per apostolatum Pauli ueritas dissuasit. nec apostolus Petrus hoc ignorabat, sed id faciebat timens eos, qui ex circumcisione erant. ita et ipse uere correctus est et Paulus uera narrauit, ne sancta scriptura, quae ad fidem posteris edita est, admissa auctoritate mendacii tota dubia nutet et fluctuet. non enim potest aut oportet litteris explicari, quanta et quam inexplicabilia mala consequantur, si hoc conces
Abbreviated transcription (Latin):
sedididisti. s breuiorem multũ quam exte uele
sumere taliuiro. a quo temꝑa quantalib occu¬
p nulus sermo ꝓlixus ẽ. quanquã itaq no̾ ne¬
gotiorum alienorum eorumq scłanum cuiꝰ cir¬
cum stemur ingentib. tam̃ epłȩ tue breuitati
facile ni gͦscerem ñ cogitarẽ quam paucioribus
uenb meiꝰ redderet᷑. qr̾ aggrede queso istã no¬
bcum litteranam collocutionẽ. nec multuĩ ad
nos disiungendoᷤ liceat absentiȩ corꝑali quãꝗ

Expanded text:
reddidisti sed breuiorem multo, quam ex te uellem sumere tali uiro, a quo, tempora quanta libet occupet, nullus sermo prolixus est. quamquam itaque nos negotiorum alienorum eorumque saecularium curis circumstemur ingentibus, tamen epistulae tuae breuitati facile non ignoscerem, nisi cogitarem, quam paucioribus uerbis meis redderetur. quare adgredere, quaeso, istam nobiscum litterariam conlocutionem, ne multum ad nos disiungendos liceat absentiae corporali, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
sennocinacioib tuis misisse me gaudeo: ꝙ. tam̃
quantũ uellẽ nec ipse ꝙ. eus pace dixenm forsi¬
tan cap̃ quaniquã innichilo me illip̃tulerĩ. ego
enim me fateor tuicapatiorẽ s. ipsum uideo fi¬
en pleniorẽ qͦ me sine dubitatiõe antecedir.
.u. postea quamredient qd̾ dño adiuuante ꝓ¬
sꝑato fiat cursu cumeiꝰpectori abste cumula¬
ti particep̃ fucro ñ ert impleturꝰ qd̾ in me ad huc
uacuument atq auidum sensuũ tuoꝵ. ltafr
ut ego etiã tc̃ egentiorsim ille copiosior. Sane
idemfr̃ aliqua scͥptanrã fert secum quib le¬
gendis si dignationẽ adhibuenꝰ: ⁊̃ sincerã fra¬
ĩnamq scuentatẽ adhibea queso. sĩ enĩ alit
intelligo qd scͥptum ẽ. Smñdabit me iustus in
nans quam adulatorungens cap̃. Ego aũt dif¬
ficillunȩ bonꝰ uidex lego qd̾ scͥpsenm: s aut ti¬
midior recto aut cupidior. Uideo etiaminter¬
dumuitia mea. s camalo audire a meliorib.

Expanded text:
sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. et tamen, sermocinationibus tuis misisse me gaudeo. et tamen, quantum uellem, nec ipse — quod eius pace dixerim — forsitan capit, quamquam nihilo me illi praetulerim. ego enim me fateor tui capaqiorem, sed ipsum uideo fieri pleniorem, quo me sine dubitatione antecellit, et posteaquam redierit, quod domino adiuuante prosperatum hi spero, cum eius pectoris abs te cumulati particeps fuero, non est inpleturus, quod in me adhuc uacuum erit atque auidum sensorum tuorum. ita fiet, ut ego etiam tunc egentior sim, ille copiosior. sane idem frater aliqua scripta nostra fert secum, quibus legendis si dignationem adhibueris, etiam sinceram fraternamque seueritatem adhibeas quaeso. non enim aliter intellego, quod scriptnans, quam adulator ungens caput. EGO AUTEM difficillime bonus judex lego quod scripserim; sed aut timidior recto, aut cupidior. Video etiam interdum vitia mea; sed ea malo audire a melioribus:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃datio.S ħ uitelligentiȩ tuȩ relinqͦ. Ad mo¬
ta enim lectiomi diligentiori ꝯsidatione. inł¬
to id fortasse facilius uideb̾ quã ego. Ad hac̃
aut̃ consicłationẽ coget te pietaᷤᷤ qua cogͦ sciꝰ
si semel fuent ꝑsuasum aliqua illo uirõ ꝑ¬
qͥs nob̾ ħ ministiata s̃ inscͥptunꝰ sui offitiose po¬
tusse m̃tiri nͥ forte regła quasdaindaturꝰ esqͥb
nouenmus ubi oporteat m̃tir ⁊ ubi ñ oporteat.
qd si fien pot̾ nullomͦ iñdaciis dubusq rõib id
explices queso nec me honerosum aut impuden¬
temiudice̾ ꝑ humanitatẽ ueraciss imam dĩm̃.¬
slamut ñclicam nulla certe innagna culpa mis er¬
ror uitati faui. sirecte inteuĩtã pot̾ fauere m̃da¬
tio. Multa alia cum sincenssimo corde tuo loqui
cuperẽ ⁊ de xͥano studio conferre. s huic desid̾io
in eonulla epła satis c̃. Ub̾ius idpossum ꝑ frẽm
quemmiscendũ ⁊ alendum dulcib atq utilib

Expanded text:
mendacio. Sed hoc intelligentiae relinquo tuae. Admomendacio. Sed hoc intelligentiae relinquo tuae. Admota enim lectioni diligentiori consideratione, multo id fortasse facilius videbis quam ego. Ad hanc autem considerationem coget te pietas, qua cognoscis si semel fuerit persuasum aliqua illos viroministrata sunt, in scripturis suis officiose potuisse mentiri; nisi forte regulas quasdam daturus es, quibus nouerimus, ubi oporteat mentiri et ubi non oporteat. quod si fieri potest, nullo modo mendacibus dubiisque rationibus id explices quaeso nec me onerosum aut inpudentem iudices per humanitatem ueracissimam domut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in te potest ueritas fauere mendacio. Multa alia cum sincerissimo corde tuo loqui cuperem et de Christiano studio conferre, sed huic desiderio meo nulla epistula sat est. uberius id possum per fratrem, quem miscendum et alendum dulcibus atque utilibus
Abbreviated transcription (Latin):
nũ adgalathã cumenodare uellẽ uenitinmanꝰ
locꝰ ille qͦ apłs petrus aꝑnitiosa simulatione re¬
uocat᷑. Ibi patͦcinũ m̃dacii susceptũ eẽ ł ateta
diocit̃ dolẽo donec refellantur si forte refelli
pꝰsunt ea q̃ me mouent. M enĩ uiditur exitiosĩ¬
c̃ scͥpta aliqͥd inlibrĩ suᷤᷤ fuisse m̃titos. alia qͥppe

Expanded text:
nam ad Galatas, cum enodare velles, venit in manus locus ille, quo Apostolus Petrus a perniciosa simulatione revocatur. Ibi patrocinium mendacii susceptum esse, vel abdiocriter doleo, donec refellantur si forte refelli possunt ea quae me movent. Mihi enim videtur exitiosisconscripta, aliquid in suis libris fuisse mentitos. Alia quippe
Abbreviated transcription (Latin):
tuent: inmo uͦ ñ alia s nulla questio ẽ. Admi̾so
enim seniel intantũ auctoritatiᷤᷤ fastigiũ offito¬
so aliquo m̃datio nulla illorum libroꝵ particła
remanebit q̃ ñ ut cuiq uidebit᷑ ł admorcꝰ diffi¬
cił ł ad fidem incredibił. ead̃ ꝑniciosisima re¬
gła adm̃tientiᷤ auctori ꝯsilium offitiũq refe
tiũ deliniret qͥd respodebimꝰ cũ exsurrexerint
niorum iure firinãdo loquutꝰ ẽ ꝓpt̾ homine̾ ꝗ
dilectione ꝯuigum tumłtuari poterãt fuiꝰsem̃
uersitaᷤᷤ : ñ opꝰẽ multa ꝯmemorare. Poss iuidĩ¬

Expanded text:
t; immo uero non alia, sed nulla quaestio est. admisso enim semel in tantum auctoritatis fastigium officioso aliquo mendacio nulla illorum librorum particula remanebit, quae non, ut cuique uidebitur uel ad mores difficilis uel ad fidem incredibilis, eadem perniciosissima regula ad mentientis auctoris consilium officiumque refeium deliniret. Quid respondebimus, cum exsurrexerint niorum iure firmando locutus est, propter homines, qui dilectione coniugum tumultuari poterant, fuisse mueršitas? non opus est multa commemorare. possu
Abbreviated transcription (Latin):
qualem me ñ nosset quiputauiss et: sleq̃qͣm
gͦ ita ꝓ laberenᷤ ut te ñ rescͥbente qͦ lederer.
me tamen existimare̾ nimis insipientẽ etiã
meas eẽ illas litteras nosses. atq ita qi ñc̃do
QSiniuste me ledendũ putare̾ suꝑẽ ut agno¬
scam pecratumncũ qd̾ prior te illis lutens
lescrm quas mea̾ eẽ negare ñ possũ. Cur itaq
conor eõ flumini tractum ac ñ potiꝰueniã pe

Expanded text:
qualem me non nosset, qui putauisset? nequaquam qualem me non nosset, qui putauisset? nequaquam ergo ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laederer, me tamen existimares nimis insipientem etiam meas esse illas litteras nosses. atque ita, quia non credo, quod iniuste me laedendum putares, superest, ut agnoscam peccatum meum, quod prior te illis litteris laeserim, quas meas esse negare non possum. cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam pe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ isic ledẽ : Nisienim rescbendo lesistes. d¬
yo uiste ex postulare ñ p̾sem. inde cumita
resebis ut ledas quis locus nob relinquit indĩ¬
putatione scͥpturaꝵ sine ullo rancore uersã¬
di : Ego quidẽ ab sit ut ledar sim̾certa rõe
uoluenrꝰ: potuen̾ demonstrare illud ax epła
ñ cum grarum accõe lucͥs meis deputẽ si fue¬
io te docente instructus aut em̃dante correpͥ
Nullo enimmꝰ id de te opinatus fuero qd̃ te
ñ arbitran ꝰ lesum sitam̃ rescbis ut ledas. a¬
ut site ñ sicresebente ego ꝓpt̃ nimiam stulti¬
tiam meam ledipꝰse putatus sum: ħ ipso le¬
sisti plane qđ de me ita sensisti. S nullo mͦ
tume quem nunquam talem exꝑtuses te¬
mere talem crederes qui literaꝵ meaꝵ exem¬
plarib etiam cumstilum meum nõses temẽ
credẽ no liusti. Si enumũ inmĩto uidistime
uuste expostulatuꝵ fuis se sitemere crederes
ẽẽ lureras meas quȩ ñ eẽnt meȩ. quanto iustiꝰ
expostularem ineipsumtemere putatũ talẽ

Expanded text:
e? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistnon cura gratiarum actione lucris meis deputem, si fuero te docente instructus aut emendante correctunullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus, etiam cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem\' me ipsum temere putatum talem,
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Erat autem filius illius senior mnagro. Huc¬
usq de ꝑ scã filii iuniori disputatũ ẽ quẽ se¬
cundum p̃sentem ꝑ abolam inpublicaniꝰ: peo¬
catorib qui ad nõ ad pęnitentiam ꝓuocant᷑
debenius acciꝑe. Scdiministicos aut̃ intellectꝰ
de futura qͦ uocatione gentium ꝓħari. Nẽ¬
autem ad semorem filium sermo trãs gredit᷑.
quem multi simplicit̃ ad om̃ium scõr ꝑsonã.
multi ꝓͥe adiudeos refer̃.ꝙ. de scĩs quid̃ ñ dif¬
tuũ p̃terimi. lic illud uideat᷑ obsiste qd̾ re¬
uersioni frĩs inuideat. Inuidĩs autem cum
liuor infrĩs salute conueniat hec repugnat
qd̾ nunquã sedicat eiꝰ preteris se mandatũ.
de quib quid nob̾ uideat᷑: suis loci̾ conabi¬
in explanare. Erat aũt̃ filius illius senior in
agro int̾renis oꝑib labore de sutãs. longe

Expanded text:
28. « Erat autem filius illius senior in agro. » Hucusque de persona filii junioris disputatum est, quem secundum praesentem parabolam, in publicanis et peccatoribus, qui a Domino ad poenitentiam provocabantur, debemus accipere: secundum mysticos autem intellectus, de futura quoque vocatione Gentium prophetari. Nunc ad seniorem filium sermo transgreditur, quem multi simpliciter ad omnium Sanctorum personam, multi proprie ad Judaeos referunt. Et de Sanctis quidem non diftuum praeteriui, licet illud uideatur obsistere, quod reuersioni fratris inuideat. in Iudaeos autem cum liuor in fratris salute conueniat, hoc repugnat, quod numquam se dicat eius praeterisse mandatum; de quibus quid nobis uideatur, suis locis conabimur explanare. erat autem filius illius senior in agro, in terrenis operibus labore desudans, longe