comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adem: et om̃s qui cũ eis sunt sanctos. Salutate in¬
uicem in osculo sancto.Salutant uos õs eccłiȩ xp̃i.
Nogo autẽ uos fr̃s ut obseruetis eos qui dissensionẽ
et offendicula pret̾ doctrina quam uos didicistis
faciunt: et declinate ab illis. Hiuus modi enĩ xp̃o do¬
minotiro non seruiunt. s suo uentri. et ꝑdulces
sermones et benedictiones seducunt corda innocen¬
tium. Ura enĩ obedientia in omni loco diuulgata:
Gaudeo gͥ in uobis: s uolo uos sapienttes eẽ i bono.
et simplices in malo. Deus aut̃ pacis conteret sacha¬
nam subpedib ur̃is uelocit᷑. Gracia domini nũ ihũ¬
xp̃i. uobiscũ. Salutat uos cimotheus adiutor meus.
et lucius. et iason. et sosipat᷑ cognati mei. Saluto uos
eggo tercius. qui scripsi epłam in domino. Salutat
uos gaius hospes meus: et uniuersa eccłia. Salutat
uos erastus arcarius ciuitatis: et quartus fr̃ Gr̾a

Expanded text:
adem, et omnes, qui cum eis sunt, sanctos. Salutate inadem, et omnes, qui cum eis sunt, sanctos. Salutate invicem in osculo sancto. Salutant vos omnes Ecclesiae Christi. ogo autem uos, fratres, ut obseruetis eos qui discessiones et offendicula praeter doctrinam, quam uos didicistis, faciunt: et declinate ab eis. huiusmodi enim Christo domino nostro non seruiunt, sed suo uentri, et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. uestra enim oboedienGaudeo igitur in vobis; sed volo vos sapientes esse in bono, et simplices in malo. Deus autem pacis conterat Satan sub pedibus vestris velociter. Gratia Domini ni vobiscum salutat vos Timotheus adiutor meus et Lucius et Iason et Sosipater cognati mei saluto vos ego Tertius qui scripsi epistulam in Domino salutat vos Gaius hospes meus et universae ecclesiae salutat vos Erastus arcarius civitatis et Quartus frater
Abbreviated transcription (Latin):
scis. et assistacis ei in quocunq negocio ur̃i indigue¬
rit. Et enĩ ipsa qͦ asticit multis: et michi ipsi. Saluta
te priscam et aquilam. aduicores meos in xp̃o ihũ.
qui pro anima mea suas ceruices supposuert̃.⁊ quib
non solus ego gr̃as ago. s et cuncte eccłie gentiũ : et
domesticã eoꝵ eclesiã. Salutate ephenetũ dilectũ michi. qui :
cos et concaptiuos meos. qui sunt nobiles in apłis. qui et ante
rauit in uobis. Salutate ampliatũ. dileccissimũ inichi in
S alucate eos qui sunc ex aristoboli domo. Salutate he¬
rodionẽ. cognatũ meum. Salutate eos qui sunt ex
narcissi domo: qui sunt indomino. Salutate crifenã
et trifosam. quȩ laborant in domino. Salucate persy¬
dam karissimã: que mulcũ laborauit in domino. Salu¬
tate rufum electũ in domino. et macrẽ eius et meam.
Salutate asincritũ. flegontam. hermen. patrobam.¬
et hermã: et qui cum eis sunt fr̃s. Salutate filolo¬
gum et iuliam. nereum et sororẽ eius. et olimpi¬

Expanded text:
s, et assistatis ei in quocunque negotio vestri indiguerit. Etenim ipsa quoque astitit multis, et mihi ipsi. Salutate Priscam et Aquilam, adjutores meos in Christo Jesu, qui pro anima mea suas cervices supposuerunt; quibus non solus ego gratias ago, sed et cunctae Ecclesiae gentium et dometos et concaptivos meos, qui sunt nobiles in apostolis, qui et ante runt in Christo. Salutate Ampliatum dilectissimum mihi in Salutate eos, qui sunt ex Aristoboli domo. Salutate Herodionem cognatum meum. Salutate eos, qui sunt ex Narcissi domo, qui sunt in Domino. Salutate Tryphaenam et Tryphosam, quae laborant in Domino. Salutate Persidem clarissimam, quae multum laboravit in Domino. Salutate Rufum electum in Domino, et matrem ejus, et meam. Salutate Asyncritum, Phlegontem, Hermam, Patrobam, Hermen, et qui cum eis sunt, fratres. Salutate Philologum et Juliam; Nereum et sororem ejus, et Olympi
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ xp̃i: ñ enĩ uidicaui scire me aliquid
int̾ uos. nisi xp̃m ihm: et hunc crucifirũ. Et ego
in infirmitate et timore et tremore multo fui apud uoͬ.
et sermo meus et p̾dicatio mea ñ in persuasibilib huma¬
ne sapientię uerbis: s in ostensione sp̃c et uircutis.
ut fides ur̃a non sit in sapiencia hominũ. s in uir

Expanded text:
i. Non enim judicavi me scire aliquid inter vos, nisi Jesum Christum, et hunc crucifixum. Et ego in infirmitate et timore et tremore multo fui apud vos: et sermo meus et praedicatio mea non in persuasibilibus humanae sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus et virtutis: u
Abbreviated transcription (Latin):
sionem iusticiȩ eius in hoc tempore : ut sit ipse iustus. et iusti¬
ficans eum qui ex fide ẽ iħu xp̃i.. x.¬
Bi est gͦ głatio cua : E xclusa est. Per quã legem: faccoꝵ
nion. S per legem fidei. Arbitramur enim iustificari hoiẽ
ꝑ fidem: sine operib legis. An iudeoꝵ deus tantũ : Nonne et
gencium: Immo et gentium. Quoniamquidẽ unus deus. qui iꝰ¬
tificat curunrisionẽ ex fide: et preputiũ per fidem. Legenigͦ

Expanded text:
re ut sit ipse iustus et iustificans eum qui ex fide est Iesu ubi est ergo gloriatio exclusa est per quam legem factorum non sed per legem fidei arbitramur enim iustificari hominem per fidem sine operibus legis an Iudaeorum Deus tantum nonne et gentium immo et gentium quoniam quidem unus Deus qui iustificabit circumcisionem ex fide et praeputium per fidem legem
Abbreviated transcription (Latin):
Si ig̾ p̃puciũ iusticias legis custodiat: nonne p̃puciũ ulius
in crcuncisionẽ reputabit᷑. et udicabit quod ex natura ÷
pieputiũ legẽ cõsummans. te qui plittã et circuncisionẽ
p̃uaricator legis es: Nion enĩ qui in manifesto iudeus ÷.
neqo que in manifesto et in carne cͥcuncisio: s qui in ab sc̃

Expanded text:
 praeputium iustitias legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto Iudaeus est neque quae in
Abbreviated transcription (Latin):
ambos ueropopulos et scienter. et grauit̃. deliquisse.
debuerint uenerari.⁊ gloriã eius in manufacta mutaue¬
rint simulacra. U trosq etiã similiter ueniã consecu¬
tos. equales esse ueracissima tacione demonstrat: preser¬
tim cũ in eqademlege predictũ et uideos et gentes a d aͥ
fidem uocandos ostendit. Quã obre uicissim eos humi¬
lians: ad pacem et concorilia cohortatur.

Expanded text:
ambos vero populos et scienter et graviter deliquisse: ambos vero populos et scienter et graviter deliquisse: debuerant venerari, gloriam ejus in manufacta mutaverint simulacra. Utrosque etiam similiter veniam consecutos, aequales esse veracissima ratione demonstrat, praesertim cum in eadem lege praedictum et Judaeos et gentes ad Christi fidem vocandos esse ostendat; quamobrem vicissim eos humilians, ad pacem et concordiam cohortatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq qui resistit pocestati: dei ordinationi resistit. Qui aut̃
resistunt. ipsi sibi dampnacionẽ adquirunt. Nam pͥncipes ñ
sunt timoriboni operis: sed mali Uis aut̃ non cimere po¬
testatẽ : Bonũ fac: et habebis laudẽ ex illa. Dei enĩ minis¬
t̃ ÷ tibi in bonũ. Si aut̃ malefeceris: cune. Non enĩ sine

Expanded text:
itaque qui resistit potestati, dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi i
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. per iħm xp̃m.Si aut̃ tu uideus cognominaris et re¬
quiescis in lege. et głaris in deo. et nosti uoluntatẽ eius.
et ꝓbas utiliora instructus per legem: confidis teipsum
ducẽ esse cecoꝵ. lumen eoꝵ qui in tenebris sunt: erudito¬
rẽ insipientium. magistrũ infantiũ. habentẽ formam
doces: Qui predicas non furandũ. furaris: Quidicis non
mechandũ. mecharis:. Qui abhominaris xdola sacrile¬
giũ facis: Qui in lege głaris: per p̃uaricationẽ legis de

Expanded text:
. » « Si autem tu Judaeus cognominaris, et requiescis in lege, et gloriaris in Deo, et nosti voluntatem ejus, et probas utiliora, instructus per legem, confidis teipsum ducem caecorum esse, lumen eorum qui in tenebris sunt, eruditorem insipientium, magistrum infantium, habendoces; qui predicas non furandum, furaris; qui dicis non mechandum, mecharis; qui abhominaris ydola, sacrilegium facis; qui in lege gloriaris, per prevaricacionem leg
Abbreviated transcription (Latin):
derauit corpus suũ emortuũ. cũ fere centũ annoꝵ esset: et
diffidentia: sed confortatiis : fide. dans głam deo: plenissime
sciens. quia quecũq ꝓmisit deus. pocens: et facere. Ideo et re¬
putatũ : illi ad iusticiã. Non ẽ aut̃ scripcũ cmñ ꝓpt̃ ipsum.
quia reputatũ ÷ illi ad iusticiã: s et ꝓpt̃ nos quib reputa¬
bit᷑ credencib in eũ qui suscitauit iħm xp̃m dñm nostrũ

Expanded text:
deravit corpus suum emortuum, cum fere centum annorum esset, et  sed confortatus ex fide dans gloriam Deo, plenissime sciens quia quaecunque promisit Deus, potens est et facere, ideo et reputatum est illi ad justitiam. Non est autem scriptum tantum propter ipsum, quia reputatum est illi ad justitiam, sed et propter nos, quibus reputabitur credentibus in eum. Qui suscitavit
Abbreviated transcription (Latin):
xit gͦ amplius ÷ uideo: aut quȩ utilitas cͥcuncisionis:¬
orultũ per omnẽ modũ. ł rimũ quidẽ: quia credita sunt
iliis eloquia dei. Quid enĩ si quidã illoꝵ non crediderit :
tlunquid incredulitas illoꝵ fidem dei euacuauit: ab sit. ẽ
autem deus uerax: omnis autẽ homo mendax: sicut scrip

Expanded text:
tilitas circumcisionisMultum per omnem modum. Primum quidem, quia credita sunt illis eloquia Dei. Quid enim si quidam illorum non crediderunt? Nunquid incredulitas illorum fidem Dei evacuavit? Absit! Est autem Deus verax, omnis autem homo mendax, sicut scri
Abbreviated transcription (Latin):
lis loquentẽ nobis a. uertimus. suiꝰ uor mouit cerramtinc.
nuuo autẽ reꝓmittit dicens. adhuc semel et ego mouebo ñso
lum t̾ram: s ⁊ celum. Quod autẽ ad huc semes dict. declarat
mobilium trans lationem tanquam faccoꝵ: ut maneant ea

Expanded text:
lis loquentem nobis avertimus. Cujus vox movit terram tunc: lis loquentem nobis avertimus. Cujus vox movit terram tunc: nunc autlum terram, sed et coelum. Quod autem, Adhuc semel, dicit, declarat mobilium translationem tanquam factorum, ut maneant ea
Abbreviated transcription (Latin):
torum: & lunulas & torques. & monilia: & armillas. ⁊ mits
discriminalia. & ꝑiscelidas & murenulas & olfactoriola. a¬
inaures & anulos. & gemmas in fronte pendentes. & muta¬
toria. & pallia. & lint̾eamina. ⁊ acus & specula & sindones
& uittas & theristra. Et erit pro suaui odore fetor. & ꝓ zona
funiculus: & ꝓ crispanti crine caluitiũ: & ꝓ fascia pectorali
cilicium. Pulcherrimi quoq uiri tui gladio cadent: &e for¬
tes tui in prelio. Et merebunt atq lugebunt portȩ eiꝰ. et
desolata in t̾ra sedebit. Et apprehendent septem mulieres ui

Expanded text:
torum, lunulas, torques atque monilia, armillas et mitras, discriminalia et periscelidas, murenulas et olfactoriola, inaures et anulos et gemmas in fronte pendentes et mutatoria et pallia et linteamina et acus et specula et sindones et vittas et theristra et erit pro suavi odore fetor et pro zona funiculus et pro crispanti crine calvitium et pro fascia pectorali cilicium pulcherrimi quoque viri tui gladio cadent et fortes tui in proelio et maerebunt atque lugebunt portae eius et desolat
Abbreviated transcription (Latin):
patruelis mei uineȩ suȩ. Uinea facta ẽ dilecto meo
ñ cornu filio olei Et sepiuit eam cr lapides elegit exilla. et
plantanit eam electã. & edificauit turrem in medio euis:
&e torculat extruxit inea: & expectauit ut facera uuas: &
fecit labruscas. Nunc gͦ habitatores ihrłm & uiri uida: uidi¬
cate int̾ me.& inter uineam meam. Quid ẽ qd̃ debui. ultra
facere uineȩ meȩ & ñ feci ei : An quod expectaui ut facer&
uuas & fecit labruscas: Et nunc ostendam uob̾. quid ego fa¬
ciam uineȩ meȩ. Auferam sepem eiꝰ: & erit in direptionem.
Diruam maceriam eiꝰ: & erit in conculcationẽ: & ponã eam
desertam. Non putabitur ⁊ ñ fodietur. & ascendent ueps
& spine: ꝙ nubib mandabo ne pluant suꝑ eam ymbrẽ. Ui¬
nea enim dñi exercituũ domus isrł est. & ur uida germen

Expanded text:
atruelis mei vineae suae vinea facta est dilecto meo in cornu filio olei et sepivit eam et lapides elegit ex illa et plantavit eam electam et aedificavit turrem in medio eius et torcular extruxit in ea et expectavit ut faceret uvas et fecit labruscas nunc ergo habitator Hierusalem et vir Iuda iudicate inter me et inter vineam meam quid est quod debui ultra facere vineae meae et non feci ei an quod expectavi ut faceret uvas et fecit labruscas et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae auferam sepem eius et erit in direptionem diruam maceriam eius et erit in conculcationem et ponam eam desertam non putabitur et non fodietur et ascendent vepres et spinae et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem vinea
Abbreviated transcription (Latin):
cuius sp̃s in narib euis: quia excelsus reputatus ẽ ipse. Eece enim
dñator dñs exercitirũ aufer& ab ihrłm & ab uda ualidũ ⁊ for¬
tem: omne robur panis & om̃e robur aquȩ: fortẽ & iurũ bella¬
torem iudicẽ & ꝓpħam. & ariolũ & senem: principem super
qͥnquaginta & honorabile uultuꝰ & consiliariũ sapientem de
architectis: & prudentẽ eloquii mystici. Et dabo pueros prin¬
cipes eoꝵ: & effeminati dominabunt᷑ eis. Et coruet popłs uir
ad uirũ: unusquisq ad ꝓximũ suũ. Tumultuabitur puer¬
contͣ senem: & ignobilis contra nobilem. Apprehendet enim
ur frẽm siũ: domesticũ patris sui. Uestimentũ tibi ẽ. pͥnceps
esto nr̃. Ruina aut̃ hec sub manu tua. Et respondebit in die

Expanded text:
a excelsus reputatus est ipse ecce enim Dominator Deus exercituum auferet ab Hierusalem et ab Iuda validum et fortem omne robur panis et omne robur aquae fortem et virum bellatorem iudicem et prophetam et ariolum et senem principem super quinquaginta et honorabilem vultu et consiliarium sapientem de architectis et prudentem eloquii mystici et dabo pueros principes eorum et effeminati dominabuntur eis et inruet populus vir ad virum unusquisqcontra senem, et ignobilis contra nobilem. Apprehendet enim vir fratrem suum domesticum patris sui: Vestimentum tibi est, princeps esto noster, ruina autem haec sub ma
Abbreviated transcription (Latin):
mee: noci e deficiens neq laborans in eo. Non adormitabit net doi¬
ameriieror soluet᷑ cingulũ renũ enis nec rumpet᷑ corrigia cadei¬
amenti eius. Sagitte eiꝰ acute. & om̃s arcus eiꝰ extenti. IIngule
equor eͥ iot silex & rote eiuis quasi impetus tempestatis. Rug¬
tustiꝰ ut leonis: rugi& ut catulus leonũ Et frendet a tenebit
predam ⁊ amplexabit᷑. & ñ erit qui eruat. Et sonabit suꝑ eũ in

Expanded text:
non est deficiens neque laborans in eo non dormitabit neque dormiet neque solvetur cingulum renum eius nec rumpetur corrigia calciamenti eius sagittae eius acutae et omnes arcus eius extenti ungulae equorum eius ut silex et rotae eius quasi impetus tempestatis rugitus eius ut leonis rugiet ut catuli leonum et frendet et tenebit praedam et amplexabit
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretem. Regant priꝰ. & postea despiciant: ne uideant᷑
non ex iudicio s ex odii presũptione ignorata dampnare. Pro¬
phetauit aut̃ ysaias in ihrłm & in iudea. necdũ decẽ tribu¬
bus in captiuitatẽ ductis: ac de utroq regno. nunc comixtim. nẽ
sepatim texit oraculũ. Et cũ interdũ ad p̃sentem respiciat hy¬
storiam: & post babilonid̃ captiuitatẽ reditũ ppłi significet in

Expanded text:
. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptione ignorata damnare. Prophetavit autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyl
Abbreviated transcription (Latin):
habitabitis soli uos in medio terre: In aurib meis sunt hec¬
dñi exercituũ: Nisi domus multe desertȩ fuerint grandes
&e pulchrȩ: absq habita tore. Decem enĩ ugera iunearũ fa-¬
cient lagunculam unam: & triginta modii sementis. facieN
modios tres. Ue qui consurgitis mane ad ebrietatẽ sectañ¬
dam & potandum usq ad uesꝑam: ut uino estuetis. Cycha¬

Expanded text:
eis sunt Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae, absque habitatore. Decem enim jugera vinearum facient lagunculam unam, et triginta modii sementis facient modios tres. Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem spectandam
Abbreviated transcription (Latin):
tu xp̃i ẽ. Quẽ qͣnto plus amatis o paula ⁊ eustochiũ: tanto
magis ab eo petite. ut ꝓ obtrectatione presenti qua me inde¬
sinent̾ emuli laniant᷑. ipse michi mercedẽ restituat infuto:
qui scit me ob hoc in peregrinȩ lingue eruditione sudasse.
ne udei de falsitate script̾arum ȩccłiis eiꝰ diutiꝰ insultaren.

Expanded text:
Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutius insultare
Abbreviated transcription (Latin):
atq indext̾a sedis dei sedet.
ecogitate enim eum qui talem sustimut apeccatorib adũ¬
Qsuis semetipsum contradicctionem: ut non fatigemeni anumiꝰ
uis deficientes. nondũ enim usq ad sanguinem restitistis ad¬
uersus peccatum repugnantes: et obliti estis consolationis qͣ

Expanded text:
atque in dextera sedis Dei sedet. Recogitate enim eum qui talem sustinuit a peccatoribus adversus semetipsum contradictionem, ut non fatigemini animis vestris deficientes. Nondum enim usque ad sanguinem restitistis, adversus peccatum repu
Abbreviated transcription (Latin):
oltuisse tum. demporis septuaginta int̾pretes fidei suȩ sacramta ꝙ¬
sꝑicue ethinicis prodere: ne sanctũ canib & margaritas porcis dã¬
rent sue cũ hanc editionẽ legeritis: ab illis animaduertetis ab¬
scondita. Net ignoro quanti laboris sit ꝓpħas intelligere: ec facile
quempiam posse iudicare de int̾pretatione nisi intellexit ante
quę legerit nosq patere morsib plurimoꝵ qui stimulante inui
dia quod consequi non ualent despiciunt. Sciens gͦ & pru¬
dens in flammam mitto manũ: & nichilominꝰ hoc a fastidiosi
lectorib precor: ut qͦmodo greci post septuaginta tnͣsiato¬
res aquilam & simmachũ & theodotionẽ legunt. uł ob stu¬
diũ doctrine suȩ. uł ut septuaginta magis ex collatione eoꝵ

Expanded text:
noluisse tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcis darent. Quae cum hanc editionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit, Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit. Nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stdia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel u
Abbreviated transcription (Latin):
ca cor popłi hinꝰ. & aures eiꝰ aggraua: & oculos eius daudeꝰ ne
forte uideat oculis. & aurib sius audiat & corde suo intelli¬
gat. & conu̾tatur: & sanet᷑ eum. Et dixi. Usquequo dñe :
& dixit. Donec desolent᷑ curitates absq habitatore: & domus
sine homine. Et terra relinquet᷑ deserta: & longe faciet dñs
homines. Et multiplicabitur quȩ derelicta fuerat in me¬

Expanded text:
 cor populi huius, & aures eius aggraua, & oculos eius claude: ne forte videat oculis, & auribus audiat, & corde intelligat, & conuertatur, & sanem et dixit donec desolentur civitates absque habitatore et domus sine homine et terra relinquetur deserta et longe faciet Dominus homines et multiplicabitur quae derelicta fuerat in me
Abbreviated transcription (Latin):
patri filius mecũ seruiuit in eugłio. hunc igitur spero memit¬
tere ad uos. mox ut uidero quȩ cirra me sunt. Confido autẽ
indomino: quod et iꝑse ueniam ad uoscito. .uiiii.¬
ecessariũ autẽ existimaui epafroditũ frem et cõmilitonẽ
et cooperatorẽ meum. ur̃m autẽ apłm et ministrũ neces

Expanded text:
patri filius mecum seruiuit in euangelio. hunc igitur spero me mitpatri filius mecum seruiuit in euangelio. hunc igitur spero me mittere, mox ut uidero quae circa me sunt. confido autem in domino, quoniam et ipse ueniam ad uos cito. necessarium autem existimaui Epaphroditum fratrem et cooperatorem et conmilitonem meu
Abbreviated transcription (Latin):
psentia mei tantũ.s multo magis nunc in absentia mea: cum
metu et tremore ur̃am salutem operamini. Deus ẽ enĩ qui
operatur in uobis et uelle et perficere : ꝓ bona uoluntate.
Omiua autẽ faate sine murmurationib et hesitaciouib: ut
sitis sine querela et simplices filii dei sine reprehensione. in medio
nationis prauȩ et peruersȩ.: inter quos lucetis sicut luminaria
in mundo uerbum uitȩ continentes ad głam meã in die xp̃i. qr
non in uacuum cucurri. neq in uacuum laboraui. S et si ĩmoloi
supͣ sacrificium ec obsequium fidei uix: gaudeo et congratulor
ominib uobis. Idipsum autem et uos gaudete. et congratulami
pero aut̃ in domino i ħu thimoteũ. uiii.nimid
cito me mit̾e ad uos. ut et ego bouo animo sim. cognitis q̃
circa uos sunt. Nemitẽ enim habeo tam unanimem: qui sincã
affectione pro uobis sollicitus sit. Omues enimsua querunt: ñ¬
q̃ st̃ xp̃i iħu. Experimentũ autẽ eius cognosate. qm̃ sicut

Expanded text:
esentia mei tantum, sed multo magis nunc in absentia mea, cum metu et tremore uestram salutem operamini. deus est enim qui operatur in uobis et uelle et perficere pro bona uoluntate. omnia autem facite sine murmurationibus et haesitationibus, ut sitis sineinter quos lucetis sicut luminaria in mundo, uerbum uitae continentes ad gloriam mihi in diem Christi, quia non in uacuum cucurri neque in uacuum laboraui. sed et si immolor supra sacrificium et ministerium fidei uestrae, gaudeo et congratulor omnibus uobis. id ipsum autem et uos gaudete et congratulamini mihi. spero autem in domino Iesu Timotheum cito mittere ad uos, ut et ego bono animo sim, cognoscens quae circa uos sunt. neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro uobis sollicitus sit. omnes enim sua quaerunt, nChristi Iesu. experimentum autem eius cognoscite, quoniam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
S. sicut eccłia subieta est. xp̃o. ĩta et mulieres uiris suis in omnib
Uir diligite uroresurãs sicut et x p̃t dilexit ecłiam .xxu.
et scipsum tradidit preca. ut illam sanctificaret. mundatis
lauacro aque in uerbo: ut ex hiberet ipse sibi gloriosam eccłiã.
non habentẽ maculam aut rugam aut aliquid eiusmodi : sed
ut sit sc̃a et immaculata. Ita et uiri debeat diligere uxores suas.
ut corpora sua. Qui suam uxorẽ diligit: seipsum diligit. Nemo
enim unquã carnem suam odio habuit.s nutrit ec fouet eã.siat

Expanded text:
suis in omnibus. uiri, diligite uxores uestras, sicut et Christus dilexit ecclesiam, et se ipsum tradidit pro ea, ut illam. sanctificaret, mundans lauacro aquae in uerbo: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid eiusmodi, sed ut sit sancta et inmaculata. ita et uiri debent diligere uxores suas ut corpenim unquam carnem suam odio habuit, sed nutrit et fovet eam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
necossarium est ꝓpter uos. Et hoc confidens: scio quia manebo et
permanebo omnib uobis ad profectũ urm. et gaudiũ fidei: ut gͣ¬
tulatio ur̃a abundet in xp̃o ibu inme per meũ aduentũ iter̃
ad uos. Tantum digne euangelio xp̃i conuersamitu. ut siue
cum uenero et uidero uos. siue absens. audiam de uobis qui asta¬
tis in uno sp̃u. unanimes. collaborautes fidei euangelii. Q
in nullo terreamini ab aduersatus.: quȩ÷ illis causa petdita¬
onis. uobis aut̃ salutis. Et hoc adeo: quia uobis donatũ et pxp̃o

Expanded text:
necessarium propter vos. Et hoc confidens scio, quia manebo, et necessarium propter vos. Et hoc confidens scio, quia manebo, et permanebo omnibus vobis, ad profectum vestrum, et gaudium fidei, ut gratulatio vestra abundet in Christo Jesu in me, per meum adventum iterum us: Tantum digne euangelio Christi conuersamini, ut siue cum uenero et uidero uos, siue absens audiam de uobis, quia statis in uno spiritu unanimes, conlaborantes fide euangelii, et in nullo terreamini ab aduersariis, quae est in illis causa perditionis, uobis autem salutis: et hoc a deo. quia uobis donatum est pro
Abbreviated transcription (Latin):
cire autẽ uos uolo fr̃s. quia quȩ cirea me sunt magis ad
ꝓfectũ uenerunt eugłii: ita ut uincula mea mani¬
festa fierent in ꝓp̃o. in omni p̃torio. et incet̾is omnibus.¬
dantius auderent sine timore uerbum dei loqui. iiii.¬
uidam quidem et ꝓpter inuidiam et contentionẽ: quidã autẽ
et proꝑter bonam uoluntatẽ xp̃m predicant. Quidam ex
caritate: scientes qm̃ in defensione eugłii positus sum. Quidã
autem ex contentione xp̃m annunciant nonsincere : existiman¬
tes pressuram se exsuscitare uinculis meis. Quidenim. dũ omn
modo siue per occasionẽ siue per ueritatẽ xp̃c antiunciatur : &
in hoc gaudeo : s et gaudebo. Scio enĩ qr hoc mͥ ꝓuetuet in salu
expectationẽ et spẽ meam. quia in nullo confundar: s in omnifi¬
ducia sicut semper et nunc magnificabitur xp̃c in corpore uie
eligam ignoro. soartor autẽ e duob desideriũ habens dissolui
et cum xp̃o eẽ: multomagis melius. Permanere autẽ in carne.

Expanded text:
me sunt, magis ad profectum venerunt Evangelii: ita ut vincula mea manifesta fierent in Christo in omni praetorio, et in caeteris omnibusdantius audere sine timore verbum Dei loqui quidam quidem et propter invidiam et contentionem quidam autem et propter bonam voluntatem Christum praedicant quidam ex caritate scientes quoniam in defensionem evangelii positus sum quidam autem ex contentione Christum adnuntiant non sincere existimantes pressuram se suscitare vinculis meis quid enim dum omni modo sive per occasionem sive per veritatem Christus adnuntiatur et in hoc gaudeo sed et gaudebo scio enim quia hoc mihi proveniet in salutecundum expectationem et spem meam quia in nullo confundar sed in omni fiducieligam, ignoro. Coarctor autem e duobus, desiderium habens dissolvi, et esse cum Christo multo melius; permanere autem in carne,
Abbreviated transcription (Latin):
i qua gͦ consolatio in xp̃o. si quod solatium caritatis. si qua so¬
si qua societas spiritus. si qua uiscera miserationis: implece
gaudium meum ut idem sapiatis: eandẽ caritatẽ habentes: una¬
mmes: idipsum sentientes. Nichil per conteutionẽ neq per ina¬
nem gloriam: s in humilitate. superiores sibi inuico arbitͣn¬

Expanded text:
i qua consolatio in Christo, si quod solatium caritatis, si <qua> societas spiritus, si qua viscera miserationis, implete gaudium meum, ut idem sapiatis eamdem caritatem habentes unanimes, idipsum sentientes, nichil per contentionem aut per inanem gloriam, sed in humilitate superiores <sibI> invicem arbitran
Abbreviated transcription (Latin):
late. fruccus enimlucis est in omnibonitate. et iusticia. et ueritate:
probantes quid sit beneplacitũ deo: & nolite cõmunicare oꝑib
infructuosis tenebrarum: magis autẽ redarguite. Quȩ enim fi
ne: manifestantur. omne quod in auifestatur : lumen ẽ. ꝓpt̃qͦd
dicit. Surge qui dormis. et exurge a morruis: et illuminabit tͥ

Expanded text:
itia et veritate: Probantes quid sit beneplacitum Deo. Et nolite communicare operibus infructuosis tenebrarum; magis autem redarguite. Quae enim in ne manifestantur. Omne enim quod manifestatur lumen est. Propter quod dicit: Su
Abbreviated transcription (Latin):
steno xp̃i. quod aliis gen̾ationib non ÷ agnitũ filus hominum. si
coheredes et concorporales. et conparticipes ꝓmissionis in xp̃o iħu:
ꝑ engłium cuius factus sum minister secundũ donũ grȩ dei quȩ
data est michi scđm operationẽ uirtucis eius. Michi omniũ sc̃õꝵ
minimo data ÷ gracia hec. in gentib eugłitare inuestigabiles di¬
uitias xp̃i: et inluminare om̃s quȩ sit dispensatio sacmenti abs¬
condici a seculis in deo qui omnia creauit: ut in notescat principi¬
b et pocestatib in cęlestib ꝑ eccłiam multiformis sapientia dei.

Expanded text:
stolus, Quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum, siccoheredes et concorporales et conparticipes promissionis in Christo Iesu per evangelium cuius factus sum minister secundum donum gratiae Dei quae data est mihi secundum operationem virtutis eius mihi omnium sanctorum minimo data est gratia haec in gentibus evangelizare ininvestigabiles divitias Christi et inluminare omnes quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo qui omnia creavit ut innotescat principibus et potestatibus in caelestibus per ecclesiam multiformis sapient
Abbreviated transcription (Latin):
mentes scutum fidei. in quo possitis omnia tela naquissimi
ignea extinguere. Et galeam salutis assumite. et gladiũ
sp̃c quod ẽ uerbum dei. Per omnẽ orationẽ et obserratione̾. oran¬
tes omni tempore in spn. et in ipso uigiliutes. in omi iis¬
tantia et obsec̃tione ꝓ omiub sanctis et ꝓme. ut detur mͥ ser¬
am ꝓut oporter me loqui. .xxxxi.¬

Expanded text:
itis omnia tela nequissimi ignea extinguere. et galeam salutis adsumite et gladium spiritus, quod est uerbum dei, per omnem orationem et obsecrationem orantes omni tempore in spiritu, et in ipso uigilantes in omni instantia et obsecratione pro omnibus sanctis, et pro me, ut detur mihi seram prout oportet me loqui. XXXV.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmundiciȩ omnis. in auaricia. xuii.
Uos aut̃ ñitadi¬
dicistis xp̃m: sitñ illum audistis. et in ipso edocti estis. ficut ẽ i̾u̾tas
iħu : deponere uos secundum pristinam conu̾sationẽ ueterẽ
hominem qui corrumpitur scđm desidia erroris. Renouami¬
ni autem sp̃u mentis ur̃ȩ : et induite nouum hominẽ. qui scdm

Expanded text:
inmunditiae omnis et auaritiae. uos autem non ita didicistis Christum: si tamen illum audistis et in ipso docti estis, sicut est ueritas in Iesu, deponere uos secundum pristinam conuersationem ueterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris. renouamini autem
Abbreviated transcription (Latin):
non ad oculum seruientes quasi hominib placentes. s ut seruixͥ.
facientes uoluntatẽ dei ex anuno: cum bona uoluntate seriuentes
sicut domino et non hominib : scientes qm̃ unusquisq quodc̃q fecͥit
bonũ. hoc recipiet a domino: siue seruus siue liber. . xxix.¬
t uos domini eadẽ facnt illis remutentes minas: scientes quuia
et illorum et ur̃ dominus est uicelis : et personarũ acceptio non ÷
apud dm. .xxxx. ec ccero fratit s confortaminindo¬
mino: et in pocentia uirtutis eus. Induite uos armaturamdĩ.

Expanded text:
minibus placentes, sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo, cum bona voluntate servientes, sicut Domino, et non hominibus: scientes quoniam unusquisque, quodcumque fecerit bonum, hoc recipiet a Domino, sive servus, sive liber. Et vos, domini, eadem facite illis, remittentes minas: scientes quia et illorum, et vester Dominus est in coelis: et personarum acceptio non est apud eum. De caetero, fratres, confortamini in Domino, et in potentia virt
Abbreviated transcription (Latin):
pax nr̃a. qui fecit ut̃q unũ : et mediũ parietẽ inachetiȩ
soluens. inimicitias in carne sua. legẽ mandatoꝵ decre¬
tis euacuans. ut duos condat in semetipsum. in unũ nouum
hominem faciens pacem: et reconaliet ambos in uno corpore
deo. per crucẽ interficiens immiciciã in semec ipso: et ueniens
eugłi⁊ auit pacem uobis qui longe fiustis. et pacem ins qui ꝓ

Expanded text:
cheriae solvens inimicitias in carne sua, legem mandatorum decretis evacuans ut duos conderet in semetipsum, in unum novum hominem faciens pacem et reconciliat ambos in uno corpore Deo per crucem, interficiens inimicitias in semetipso. Et veniens, evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, e
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ apłoꝵ et ꝓpħarum: ipso sumtno angulari lapide xp̃o
iħu. in quo omnis edifscacio constructa: crescit in tẽplũ sc̃m
in domino. In quo et uos coedificamiiin habitaculũ dei : in
uius rei gracia ego paulus. uiiii.¬
unctus xp̃i iħu ꝓ uobis gentib. sitam̃ audistis dispensaci¬
onẽ gracię deique data ẽ michi inuobis: quoniã secundũ reue

Expanded text:
summo angulari lapide Christo Iesu in quo omnis aedificatio constructa crescit in templum sanctum in Domino in quo et vos coaedificamini in habitaculum Dei in Spiritu huius rei gratia ego Paulus vincturisti Iesu pro vobis gentibus si tamen audistis dispensationem gratiae Dei qu
Abbreviated transcription (Latin):
tantum ne libertatem in occasionẽ decis carnis: s per
mnis enim lex : in uno sermone impletur. diliges
proximum tuum: sicut teipsum. Quod si inuicẽ
mordetis et comeditis: uidete ne ab inuicẽ consuma
et desideria carnis non ꝑficietis. Caro enim concupis¬
cit aduersus sp̃m. sp̃c autẽ aduersus caruem. Nec enĩ¬

Expanded text:
tantum ne libertatem in occasionem carnis detis, sed per omnis enim lex in uno sermone inpletur: diliges proximum tuum sicut te ipsum. quod si inuicem mordetis et comeditis, uidete ne ab inuicem consumamini. et desideria carnis non perficietis. caro enim concupiscit aduersus sp
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑauinus in xp̃o. Inquo et uoscum audissetis uerbũ u̾itatis.
eugłium salutis ũte: in quo et ardentes signati estis sp̾ũ
ꝓmissionis sancto. qui ÷ pignus ħeditatis nr̃ȩ .: in redẽp¬
nonis ad quisitionis. in laudem głȩ ipsius..u.¬
ropt̾ea et ego audiens fidem uram quȩ ÷ in dño iħu.
et dilectionẽ in om̃s sanctos. non cesso gratias a gens
ꝓ uobis. memoria uri faciens in orationib meis. ut

Expanded text:
cum audissetis verbum veritatis evangelium salutis vestrae in quo et credentes signati estis Spiritu promissionis Sancto qui est pignus hereditatis nostrae in redemptionem adquisitionis in laudem gloriae ipsius propterea et ego audiens fidem vestram quae est in Domino Iesu et dilectionem in omnes sanctos non cesso gratias agens pro vobis memoriam vestri faciens in orationibus meis ut
Abbreviated transcription (Latin):
cundum ysaac ꝓmissionis filii sumus.S quomͦ tunc qͥ
secundum carnẽ natꝰ fuerat ꝑsequebatur eũ qui seđ̾in spi¬
ritum: ita et nẽ .S quid dicit scriptura : Eice ancillã:
et filium eius. Non enĩ hereserit filius ancille: cum filio
iugo seruitutis contineri.. xxiiii.¬
cce ego paulus dico uobis: quoniam si circunci dami¬
tu. x p̃c uobis nichil ꝓderit. Testificor autẽ rursũ
omi homini arcuncidenti se: quoniam debitor ÷ uiuu̾¬
sȩ legis faciende. Euacuati estis a xp̃o. Qui in lege uis¬
tificamini: a gratia exoidistis. tios enim spiritu exfi¬
do sp̃e iusticię exspectamus. xxu.¬
am in xp̃o iħu neq circuncisio aliquid ualet neq
prepiciuim: sed fides que per caritatẽ operat᷑ .xxui.
obedire : Nemini consenseritis: persuasiourã ñẽ ex eo¬
qui uocat uos. Modicum fermentũ. totãm assam corrũ.¬
pit. Ego confido inuobis in dño: quod nichil aliud sapie¬
tis. Quiautem conturbat uos. portabit uidiciũ qui c̃

Expanded text:
ac promissionis filii sumus, sed quomodo tunc is qui secundum carnem natus fuerat, persequebatur eum qui secundum spiritum, ita et nunc. Sed quid dicit Scriptura? "Ecce ancilla et filium eius, non enim heres erit filius ancille cum filio jugo servitutis contineri. Ecce ego Paulus dico vobis: quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit. Testificor autem rursus omni homini circumcidenti se, quoniam debitor est universae legis faciendae. Evacuati estis a Christo, qui in lege justificamini: a gratia excidistis. Nos enim spiritu ex fide, spem justitiae exspectamus. Nam in Christo Jesu, neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium: obedire? Nemini consenseritis. Persuasio haec noqui vocavit vos. Modicum fermentum totam massam corrumpit . Ego confido in vobis in Domino quod nihil aliud sapietis. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
r̃s: obsecro uosichil ie lesistis. Scitis autem quia per
infirmitatẽ carnis eugłi⁊ aui uobis iam pridem: et tẽpta¬
cionem ur̃am in carne mea non sp̾ustis. neq respiustis : sed
sicut angelum excepistis me: sicut xp̃m iħm. Ubi ẽ gͦ bea
titudo ur̃a : ł estimoniũ enĩ perhibeo uobis: quia si fieripos
uobis factus sum. uerum dicens uobis. xxii.¬
mulantur uos nonbene: s excludere uos uolunt. ut il
ilioli mei quos iterum parturio : donec formet᷑ & p̃c
ĩn uobis. Uellem autẽ eẽ apud uosmodo: et mutare uocen
meam: qm̃i confundor in uobis. Dicite michi qui sub lege¬
uulcis cẽ: legem non legistis : Seriptũ est enĩ. quoniã abra¬
ham duos filios habuit: unũ de ancilla. et unum de libera:

Expanded text:
res, obsecro vos, nihil me laesistis. Scitis autem quia per infirmitatem carnis evangelizavi vobis jampridem et tentationem vestram in carne mea non sprevistis, neque respuistis; sed sicut angelum Dei accepistis me, stitudo vestra? Testimonium enim perhibeo vobis, quia si fieri potvobis factus sum, verum dicens vobis? Aemulantur vos non bene, sed excilioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis. Vellem autem esse apud vos modo, et mutare vocem meam: quoniam confundor in vobis. Dicite mihi qui sub legevultis esse, legem non legistis? Scriptum est enim, quoniam Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera
Abbreviated transcription (Latin):
domini nr̃i iħu xp̃i : ꝑ quẽmͥ mundus orucifirus est.¬
aliquid ualet. neq prepucium: s noua creatura. & qui¬
cuenq hanc regulam secuti fuerint: pax suꝑ illos et mi¬
sericordia : et super isrł dei . xxxuii. De ceto:
nemo michi molestus sit. Ego enim stiginata domini iħu

Expanded text:
fixus estaliquid valet: neque prepucium: sed nova creatura. Et quicunque hanc regulam secuti fuerint: pax super illos: et misericordia et super Israel Dei. De cetero: nemo mihi molestus sit: ego enim stigmata Domini Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
serpentẽ tortuosũ. & occidet cȩtũ qui in mari ẽ. In die illa ui¬
nea meri cantabit ei. Ego dñs qͥ seruo eam: repente ꝓꝑinabo ei:
ne forte iusitetur contͣ eam. nocte & die seruo eam. Indignatio
ñ ẽ mͥ. Quis dabit me spinã. ⁊ ueprem: In prelio gradiar suꝑ
eã: succendã eã parit̾. An potius tenebo fortitudinẽ meã: faci&¬
pacẽ mͥ: pacẽ fãciet mͥ. Qui ingrediunt᷑ impetu ad iacob. flore¬
bit & germinabit isrł. & implebunt faciẽ orbis semine. Nunqͥd
iuxta plagam ꝑcutientis se ꝑcussit eũ: aut sic occidit int̾fectos
eiꝰ sic occisus ẽ: In mensura cont̾ mensurã cũ abiecta fuerit iu¬
dicabis eam: meditatus ẽ in sp̃i suo duro ꝑ diẽ estus. Iccirco super
hoc dimit tet᷑ iniquitas domui iacob et iste om̃is fruct ut aufe¬
rat᷑ peccatũ eiꝰ cũ posuerit om̃s lapides altaris sic̃ lapides ciners
allisos. ñ stabunt luci &e delubra. Ciuitas enĩ munita desolata ent.

Expanded text:
mari est: In die illa vinea meri cantabit ei. Ego Dominus qui servo eam, repente propinabo ei: ne forte visitetur contra eam, Nocte et die servo eam. Indignatio non est mihi: Quis dabit me spinam et veprem in praelio? gradiar super eam, succendam eam pariter. An potius tenebit  Apacem mihi pacem faciet mihi qui egrediuntur impetu ad Iacob florebit et germinabit Israhel et implebunt faciem orbis semine numquid iuxta plagam percutientis se percussit eum aut sicut occidit interfectos eius sic occisus est in mensura contra mensuram cum abiecta fuerit iudicabis eam meditata est in spiritu suo duro per diem aestus idcirco super hoc dimittetur iniquitas domui Iacob et iste omnis fructus ut auferatur peccatum eius cum posuerit omnes lapides altaris sicut lapides cineris adliso
Abbreviated transcription (Latin):
audierĩt de tyro. Tranfite maria: ululate qui habitatis in
msula. Nunqͥd ñ hec ur̃a ẽ. quȩ głabatur a dieb pristinis in
antiquitate sua: Ducent eam pedes su longe ad ꝑegrinandĩ
Quis cogitauit hoc suꝑ tyrum quondã coronatam: eiuus
negotiatores pͥncipes. institores eĩ inditi t̾rȩ: .iĩi.¬
Dñs erercituũ eogitauit hoc ut detraheret suꝑbiã omnis
gle: &x ad ignomimã deduceret uniu̾sos inclitos terrȩ Transi
t̾ram tuã quasi flumen filia maris: ñ ẽ cingulũ ultra tͥ
Manũ sua extendot suꝑ mare. conturbauit regna. Dñs man¬
dauit aduer sũ chana an ut contereret fortes eiꝰ: ⁊ dir. Nlos
adicies ultra ut głeris. calumniã sustinens uirgo filia sydo¬
nis. In che thim consurgens transfireta ibi qua ñ erit reqͥes
tibi. Coce t̾ra chaldeoꝵ: talis ppłs ñ fuit. Assur fundauit

Expanded text:
yro: Transite maria, ululate qui habitatis in insula: Numquid non haec vestra est, quae gloriabatur a diebus pristinis in antiquitate sua? ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum. Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam, cujus negotiatores principes, institores ejus inclyti terrae? Dominus exercituum cogitavit hoc ut detraheret superbiam omnis gloriae et ad ignominiam deduceret universos inclitos terrae transi terram tuam quasi flumen filia maris non est cingulum ultra tibi manum suam extendit super mare conturbavit regna Dominus mandavit adversum Chanaan ut contereret fortes eius et dixit non adicies ultra ut glorieris calumniam sustinens virgo filia Sidonis in Cetthim consurgens transfreta ibi quoque non erit requies tibi ecce terra Chaldeorum talis populus non fuit Assur fundavi
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris oꝑa: & dicunt. Quis uidet nos. auͣt quis nouit nos :¬
ꝑuersa ẽ hec ur̃a cogitatio. quasi silutũ cont̾ figulũ cogitet.:
& dicat opꝰ facłori suo ñ fecisti me: et figm̃tum dicat fictori
suo ñ intelligis. Nonne adhuc in modico ⁊ in breui. conũtet᷑
libanꝰ in chermel. & chermel in saltũ reputabit᷑: Et audieÑ¬

Expanded text:
tenebris opera, et dicunt: Quis videt nos, et quis novit nos? Perversa est haec vestra cogitatio: quasi si lutum contra figulum cogitet, et dicat opus factori suo: Non fecisti me: et figmentum dicat fictori suo: Non intelligis. Nonne adhuc in modico et in brevi convertetur Libanus in Chermel, et Chermel in saltum reputabitur? Et audien
Abbreviated transcription (Latin):
tes et terentes subtilia. Et erunt irrigua eiꝰ flaccentia: om̃s
qui faciebant lacunas ad capiendos pisces. Stulti prncipes
taneos: sapientes consiliarii phardo dederunt consiliũ insi¬
piens. Quomꝰ dicȩtis pharaoni filiꝰ sapientiũ ego. filiꝰ regũ
antiquoꝵ: Ubi sunt nunc sapientes tui: Annuntient tͥ ⁊ in¬
dicent. qͥd cogitauerit dñs exercituũ suꝑ egyptũ. Stulti facti
st pͥncipes taneos: emarcuerunt pͥncipes mempheos: dece¬
perunt ȩgyptũ angulũ popłoꝵ eiꝰ. Dñs miscuit in medio eiꝰ
sp̃m uertiginis: & errare fecerunt egyptũ in om̃i opere suoͬ
sic errat ebrius ⁊ uomens. Et ñ erit egypto opus qͦd faciat. ca¬
put & caudam. incuruantẽ & refrenantẽ. In die illa erit egypt̃
quasi mulieres. & stupebunt ⁊ timebunt a facie cõmotionis
manꝰ dñi exercituũ quã ipse mouebit suꝑ eã. Et erit t̾ra uida¬
egypto in formidinẽ. Om̃is qui illiꝰ fuerit recordatꝰ pauebit a

Expanded text:
tes et texentes subtilia. Et erunt irrigua ejus flaccentia: omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces. Stulti principes Taneos; sapientes consiliarii Pharaonis dederunt consilium insipiens. Quomodo dicetis Pharaoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum? Ubi sunt nunc sapientes tui? annuntient tibi, et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. Stulti facti sunt principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos, deceperunt Aegyptum, angulum populorum ejus. Dominus miscuit in medio ejus spiritum vertiginis: et errare fecerunt Aegyptum in omni opere suo, sicut errat ebrius et vomens. Et non erit Aegypto opus, quod faciat caput et caudam, incurvantem et refrenantem. In die illa erit Aegyptus quasi mulieres, et smanus Domini exercituum quam ipse movebit super eam et erit terra Iuda Aegypto in festivitatem omnis qui illius fuerit recordatus pavebit a
Abbreviated transcription (Latin):
contͣephraim. & uolabunt in hum̃os phylistum: ꝑ mare simł
predabunt᷑ filios orientis. Iadumea & moab p̃ceptũ manus eoꝵ:
& filii ammon obedientes erunt. Et desolabit dñs linguã maris¬
ꝑcutiet eũ in septem riuis: ita ut tran seant ꝑ eum calciati. Et
erit uia residuo popło meo qui relinquet᷑ ab assyruis. sic̃ fuit isrłi
indie qua ascendit de t̾ra egypti. Q dices in die illa.

Expanded text:
t volabunt in humeros Philisthiim per mare, simul praedabunt filios orientis. Idumaea et Moab praeceptum manus eorum, et filii Ammon obedientes erunt. » Philisthiim interercutiet eum in septem rivis, ita ut transeant per eum calceati. Et erit via residuo populo meo, qui relinquetur ab Assyriis: sicut fuit Israeli in die, qua ascendit de terra Aegypti. Et dices in
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ eiꝰ seret gith& ey minũ sparget: & ponet triticũ ꝑor
dinẽ ⁊ hordeum ⁊ miliũ ⁊ uiciam infinib sius: Et erudiet
ilum in iudicio: ds̃ suus docebit illũ. Non enĩ inserris tricura¬
bitur gith. nec rota plaustri suꝑ eyminũ circũet: s in uirga
excutiet᷑ gitd. ⁊ cyminũ inbaculo. Panis aut̃ cõminuetur: lie¬
rũ ñ in ꝑpetuũ triturans triturabit illum: neq uerabit eum
rota plaustri: nec in ungulis sius cõminuet eũ. Et hoc a dño deo
erercituũ exiuit: ut mirabile fac̾e̾t consiliũ &x magnificaret ui¬
sticiam. Ue aribel arihel ciuitas quã expugnauit daius Addit
ẽ annus ad annũ. sollẽpnitates euolutȩ st̃. ẜ circũ uallabo a¬
rihel: & erit tristis & merens. Et erit mͥ quasi aribel. &r circunda¬
bo quasi speram incircuitu tuo: & iaciã cont̾ te aggerem: et
munimĩta ponã in obsidionẽ tuam. Humiliaberis: de t̾ra loqͣri
co de humo audiet᷑ eloquium tuũ. Et erit quasi phytonis de

Expanded text:
seret gith, et cyminum sparget, et ponet triticum per ordinem, et hordeum et milium, et viciam in finibus suis? Et erudiet illum judicio, Deus suus docebit illum. Non enim in ferris triturabitur gith, nec rota plaustri super cyminum circuibit, sed in virga excutietur gith, et cyminum in baculo: Panis autem comminuetur: Verum non in perpetuum triturans triturabit illum, neque vexabit eum rota plaustri, nec in ungulis suis comminuet eum. Et hoc a Domino Deo exercituum exivit ut mirabile faceret consilium et magnificaret iustitiam vae Arihel Arihel civitas quam circumdedit David additus est annus ad annum sollemnitates evolutae sunt et circumvallabo Arihel et erit tristis et maerens et erit mihi quasi Arihel et circumdabo quasi spheram in circuitu tuo et iaciam contra te aggerem et munimenta ponam in obsidionem tuam humiliaberis de terra loqueris et de humo audietur eloquium tuum et erit quasi pythonis de
Abbreviated transcription (Latin):
repleti st̃ lumbi mei dolore: angustia possedit me sic angustia
parturientis. Corriu cũ audire.: conturbatꝰ sũ eũ uiderem.
Cemarcuit cor meũ. tenebre stupefecerunt me. Babylon dile¬
cta mea posita ẽ mͥ inmiraculũ. Pone mensam: contemplare in
specula. Comedentes & bibentes surgite: pͥncipes arripite clipe¬
um. Hȩc eni dix mͥ dñs. Nade & pone speculatorẽ: & qd̃ cunq

Expanded text:
tia parturientis: Corrui cum audirem, conturbatus sum cum viderem. Emarcuit cor meum, tenebrae stupefecerunt me: Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum. Pone mensam, contemplare in specula comedentes et bibentes. Surgite, principes, arripite clypeum. Haec enim mihi D
Abbreviated transcription (Latin):
dederint. scienti literas: dicent. Lege istũ. Et respondebit. Non
possũ. Signatus ẽ enĩ. Et dabit᷑ liber nescienti litteras: diceturq
ei. Lege. Et respondebit. Nescio luteras.
t dixit dñs. Eo qd̾ appropinquat popłs iste ore suo & labus suiᷤᷤ
głificat me. cor aut̃ eiꝰ longe ẽ ame: & timuerunt me mandato
hominũ ⁊ doctrinis: idõ ecce ego adiam ut ammirationẽ fa¬
ciam. popło huic grandi miraculo ⁊ stupendo. Fibit enĩ sapi

Expanded text:
 ei: Lege istud: respondebit: Non possum, signatus est enim. Et dabitur liber nescienti litteras: diceturque ei: Lege, et respondabit: Nescio litteras. Et dixit Dominus: Eo quod appropinquat populus iste ore suo, et labiis suis honorificat me, cor autem ejus longe est a me, et timuerunt me mandato hominis et doctrinis: Ideo ecce ego addam admirationem, faciam populo huic miracul
Abbreviated transcription (Latin):
Et̃ erit iñ die illa ꝑcutiet adñs ab alueo fluminis usq ad torremte egypti. &
uos cong̾gabimini unꝰ & unus filii isrł. Et erit inde illa clanget
in tuba magna: et uenient qui perditi fuerant de terra
assyriorum. et qui eiecti erart de tẽrra egypr.
briis ephraim: & flori decidenti głȩ exultationis eiꝰ qui erant
in uertice uallis pinguissimȩ errantes a uino. Ecce ualidꝰ ⁊ for

Expanded text:
rit in die illa percutiet Dominus ab alveo Fluminis usque ad torrentem Aegypti et vos congregabimini unus et unus filii Israhel et erit in die illa clangetur in tuba magna et venient qui perditi fuerant de terra Assyriorum et qui eiecti erant in terra Aegypti briis Ephraim et flori decidenti gloriae exultationis eius qui erant in vertice vallis pinguissimae errantes