comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad minuta pcc̃a nouerit ꝑtinere. quotiens
plus loquitur quam oportet. plus tacet
quam expedit: quotiens pauperem ĩportu¬
ne petentem exasperat: quotiens cum sit¬
corpore sanus aliis ieumantibus praudere uo¬
luerit et sompno deditus tardius ad eccłiam
surgit. Quotiens excepto desiderio filiorum:
dus uisitauerit. Si disc ordes ad concordiã
reuocare neglexerit. si plus aut ꝓximum
aut uporem aut filium. aut sernum exas¬
perauerit quam oportet. si ampluis fuerit
blanditus quam expedit: si cuicumq maiori
ꝑsone. aut exuoluntate aut ex necessitate
adulari uoluerit. Si pauperibus osurien¬
de quibus in die iudicii rato reddenda est:
occupauerit. Si dũ incaute uiramus et cũ
hoc ꝑaliquam necessitatem implere non
poterimus utiq ꝑiuiramus : et cum omni
e acilitate uł te meritate maledicimus cum
scriptum sit. neq malediti regnum dei
possidebunt. Et cum temere aliquid suspi
credimus comprobatur sine ulla dubitacio¬

Expanded text:
ad minuta peccata noverit pertinere. Quoties ad minuta peccata noverit pertinere. Quoties plus loquitur quam oportet, aut plus tacet quam expedit. Quoties pauperem importune petentem exasperat. Quoties cum corpore sit sanus, aliis jejunantibus prandere voluerit; aut somno deditus tardius ad ecclesiam surgit. Quoties excepto desiderio filiorum udius visitaverit. Si discordes ad concordiam revocare neglexerit. Si plus aut proximum, aut uxorem, aut filium, aut servum exasperaverit quam oportet; si amplius fuerit blanditus quam expedit. Si cuicumque majori personae aut ex voluntate, aut ex necesadulari voluerit; si pauperibus esuriende quibus in die judicii ratio reddenda est, occupaverit. Si dum incaute juramus, et cum hoc per aliquam necessitatem implere non poterimus, utique perjuramus. Et cum omni facilitate vel temeritate maledicimus; cum scriptum sit, Neque maledici regnum Dei possidebunt . Et cum aliquid suspica, ut credimus, comprobatur, sine ulla dubitatio
Abbreviated transcription (Latin):
ledionem istam male intelligentes falsa se¬
securitate decipunt. dum credunt quod si
supra fundamentum xpĩ. cuimina capita
lia edificent peccata ipsa ꝑignem transi¬
torium possuit purgari et ipsi postea ad
uitam eternam ꝑuenire. Intellectus iste
fratres Rm̃i corrigendus est. quia ipsi se
seducunt qui sibi talis blandiuntur. Illo enĩ
transitorio igne de quo dixit a płs ipse autẽ
saluus erit. sio tñ qͣi ꝑ ignem: non capitalia
s minuta peccata purgantur. ¶Quamuis
apostolus capitalia plurima commemorari̾t
nos tñ ne desperationem facere uideamus
breuit̾ dioemus que illa suit. Sacrilegium.
homicidium. adulterium. falsum testimo¬
uium. furtum. rapina. superbia. In uidia.
auaricia : et silongo tempore teneatus
iracundia. Ebrietas si assidua fuerit. et¬
obtrectatio in eorum numero cõputatur. ¶¬
Quia longum est. ut omiia minuta poc̃a¬
replicentur ⁊ opus est. ut ex eis uel aliqua
nominemus. Quotiens aliquis aut in cibo
aut ĩpotu plus accipit quam necesse est

Expanded text:
lectionem istam male intelligentes falsa securitate decipiuntur, dum credunt quod si supra fundamentum Christi capitalia crimina aedificent, peccata ipsa per ignem transitorium possint purgari, et ipsi postea ad vitam perpetuam pervenire. Intellectus iste, fratres charissimi, corrigendus est; quia ipsi se seducunt, qui taliter sibi blandiuntur. Illo enim transitorio igne, de quo dixit Apostolus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem, non capitalia, sed minuta peccata purgantur. Et quamvisApostolus capitalia plura commemoraverit, nos tamen ne desperationem facere videamur, breviter dicimus quae sint illa: sacrilegium, homicidium, adulterium, falsum testimonium, furtum, rapina, superbia, invidia, avaritia; et, si longo tempore teneatur, iracundia; et ebrietas, si assidua sit, in eorum numero computatur. quia longum est ut omnia replicentur, opus est ut ex eis vel aliqua nominemus. Quoties aliquis aut in cibo aut in potu plus accipit quam necesse sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sanctorum: aucta est xp̃o nascente
non cepta. Et hoc magne pietatis sacua¬
mentum quo totus iam mundus impletꝰ
est. tã potens etiam in suns significationibris
finit: ut non minus ad epti sint qui in alud cre¬
didere promissum: quam qui suscepere donatũ.
Uii Exꝑguscere ħ̾o et dignitatem tue cognosae
nature. Recordare te factum adimaginem d̾i
que et si in adam corrupta in xp̃õ tñ est re¬
formata. ix. Gaudeamus quod ad loquen¬
dum diuine misericordie sacramentum
impares sumus et cum salutis nr̃e altitu
bonumꝰ ẽẽ quod iuncimur. Nlemo enim ad
cognitionem ueritatis magis ꝓpinquat
quam qui in telligit uireb diumis etiam¬
si multum ꝑficiat. semper sibi super ẽẽ qͦd

Expanded text:
ta sanctorum, aucta est, Christo nascente, ta sanctorum, aucta est, Christo nascente, non coepta, et loco magnae pietatis sacramentum quo totus jam mundus impletus est, tam potens etiam in suis significationibus fuit, ut non minus adepti sint, qui in illud credidere promissum, quam qui suscepere donatum.Expergiscere, o homo, et dignitatem tuae agnosce naturae. Recordare te factum ad imaginem Dei: quae etsi in Adam corrupta, in Christo tamen est reoris. Gaudeamus igitur quod ad eloquendum tantum misericordiae sacramentum impares sumus, et cum salutis nostrae altibonum esse quod vincimur. Nemo enim ad cognitionem veritatis magis propinquat, quam qui intelligit in rebus divinis, etiamsi multum proficiat, semper sibi superesse quod
Abbreviated transcription (Latin):
recognoscas pauentem. liber efficiaris
ex seruo de extraneo ꝓueharis infilium.¬
ut qui excormptibili carne natus es ex
dei spiritu renascaris. et obtineas ꝑ grãm
quod non habes ꝑnaturam .iii. Mita¬
bilis sacre uirginis partus uere humanã
uere diuinam una edidit ꝓle naturam
Quia non ita proprietates suas tenuit
creatoris assumpta est ut ille h̾itator et
cria eẽt habitaculum. Qita ut nature alteri
altera natura misceretur. Et quamuis alia
sit que suscipitur alia uero que suscipit
diuersitas: ut unus idem q sit filius qui se
et secundum quod uerus est homo. patre
dicit minorem: et secundum quod uerus
est deus. patri profitetur equalem. ¶ Uer
bi incarnatio hoc contulit facienda quod
facta et sacramentum salutisꝰ humane¬
in nulla umquam autiquitate cessauit:
Quod p̃dicauerunt a postoli: Hoc annun¬
ciauerunt prophete. Nec sero est imple¬
tum: quod semper est creditum. ¶Grã¬
dei qua semperꝰ uniuersitas est iustifica¬

Expanded text:
recognoscas parentem, liber efficiaris recognoscas parentem, liber efficiaris ex serut qui ex corruptibili carne natus es, ex Dei spiritu renascaris, et obtineas per gratiam quod non habes per naturam. » Etbilis sacrae Virginis partus vere humanam vereque divinam una edidit prole naturam, quia non ita proprietates suas tenuit Creatoris assumpta est, ut ille habitator, et illa esset habitaculum; sed ita, ut naturae alteri altera misceretur. Et quamvis altera sit, quae suscipitur, altera vero quae suscipit,ue diversitas, ut unus idemque sit Filius, qui se et secundum quod verus est homo, Patre dicit minorem, et secundum quod verus Deus est, Patri profitetur aequalem. » Et  incarnatio hoc contulit faciendum, quod factum; et sacramentum salutis humanae nulla umquam antiquitate cessavit. Quod praedicaverunt apostoli, hoc annuntiaverunt prophetae; nec sero est impletum, quod semper est creditum. SaDei, qua semper est universitas justifica
Abbreviated transcription (Latin):
hendi. Ante tempora manens esse cepit
ex tempore. Uniuensitatis dominus seruilẽ
formam obumbrata maiestatis sue digni¬
tate suscepit. Impassibilis deus. nõ dedigna¬
tus est h̾o essẽ passibilis. et immortalis
mortis legibus subiacere. Noua autem na¬
tinitate genitus est conceptus auirgine
natus ex uirgine sine paterne carnis con
cupiscentia: sine materne integritatis
exactor: ineum qui nichil ipsius habebat
in surgerer. et dum uiciate origuns p̾uidicium
generale ꝑ sequitur. cirographum quo tene¬
batur excedit. ab illo iniquitatis exigens
penã in quo nullam ueperit culpam. solinitu
itaq lecifere pactionis male suasa conscrip¬
tio: et ꝑ iniusticiam plus petendi totuis
debiti scimma uacuatur. ¶ Quisquis xpĩa¬
no nomine pie et fidelicer glouaris : recõ¬
ciliacionis huuis gratiam iusto ꝑpende iu¬
truso aparadisi sedibus. tibi ꝑ exilia lon¬
ga morienti tibi incinerem. et puluerem
de longuiqͦ ad tuum reuertaris austorem.

Expanded text:
hendi; ante tempora manens, esse cepit hendi; ante tempora manens, esse cepit ex tempore; universitatis Dominus servilem formam, obumbrata majestatis suae dignitate, suscepit; impassibilis Deus non dedignatus est homo esse passibilis, et immortalis mortis legibus subjacere. Nova autem nativitate genitus est, conceptus a Virgine, natus ex Vicupiscentia, sine maternae integritatis exactor in eum qui nihil ipsius habebat insurgere, et dum vitiatae originis praejudicium generale persequitur, chirographum quo nitebatur excedit, ab illo iniquitatis exigens poenam, in quo nullam reperit culpam. Solvitur itaque lethiferae pactionis malesuasa conscriptio, et per injustitiam plus petendi, totius debiti. summa vacuatur. Fortis ino nomine pie et fideliter gloriaris, dispensationis hujus gratiam justo perpende jutruso e paradisi aedibus, tibi per exsilia longa morienti, tibi in cinerem et pulverem de longinquo ad tuum revertaris auctorem,
Abbreviated transcription (Latin):
quatur. uiii. Diues inopia est mentis humi¬
utas. In epte diuitie sunt: animorum enor¬
tutamen p̾atrie. ĩmunitas plebis munimen¬
tum gentis. cura langorum. gaudium ho¬
tinum. temperies aeris. serenitas maris.
terre fecunditas. solatium pauperum. he¬
reditas filiorum. et sibimet ipsi spes future
beaticudinis. xi Disciplina est: morum or¬
ditiata correctio: et maiorum p̃cedentium
regularum obseruatio. leo. pp̃. In nat̾ dnĩ.¬
alua propuetate utriusq sustantie. et
inunam coeunte ꝑsonam : suscipitus
imdiestate humilitas. a uirtute in firmitas.
ab eternitate mortalitas. et ad rependendũ
conditionis nr̃ẽ debitum. natura inuiolabl̾s
nature est imita passibili deusq uerus et
homo uerus inunitatem dni temperatur
ut quod nr̃is remediis congruebat. unus
et apaterna gloria non recedens: nouo or¬
dine. noua natiuitate generatus. Nouo or¬
dine quia inuisibilis insuis insibilis factus
est in nr̃is. In comprehensibilis uoluit cõpre¬

Expanded text:
tu. Nobilis ergo inopia est mentis humilitas, et ineptae divitiae sunt animorum enortutamentum patriae, immunitas plebis, munimentum gentis, cura languorum, gaudium hominum, temperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solatium pauperum, haereditas filiorum, et sibimetipsi spes futurae Dominus. disciplina uero est morum ordinata correctio et maiorum praecedentium regularum obseruatio. de qua diur proprietate utriusque substantiae, et in unam coeunte personam, suscipitur a majestate humilitas, a virtute infirmitas, ab aeternitate mortalitas: et ad dependendum nostrae conditionis debitum, natura inviolabilis naturae est unita passibili, Deusque verus et homo verus, in unitatem Domini temperatur; ut quod nostris reet a paterna gloria non recedens, novo ordine, nova nativitate generatus. Novo ordine, quia invisibilis in suis, visibilis factus est in nostris; incomprehensibilis voluit compre
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia non superdia ꝯtaminauit: quem nõ
mendacii non ꝑuirii calpa respersit. Illum
meditationis habuit lucem quem non conuer¬
satõ tenabrosa mutauit in noctem. ¶ Unusqͥsq¬
nt̃m in oꝑe d̾i studeat eẽ ꝓmptior. in oratione
frequentior. in lestione sollicttior. incastitate
sit p᷑ior. In sobrietate sit partioran lacrimarũ
laigitate ꝓfusior. in corpore honestior. in corde
sincerior. inira mitior. in mansuetudine mode¬
notior. inrisa rarior. incompunctione fernen¬
tior. in grantate fundatior in caritate iocun¬
dior. ¶ Nec impossione aliquid potuit impe¬
rare qui ustus est: nec dampnaturus est
hominem pro eo quod non potuit uitare qui

Expanded text:
invidia, non superbia commaculavit; quem non invidia, non superbia commaculavit; quem non mendacii, non perjurii culpa respersit; qui pemeditationis habuit lucem, quem non conversatio tenebrosa mutavit in noctem. Illuvestrum in opere Dei studeat esse promptior, in oratione frequentior, in lectione sollicitior, in castitate sit purior, in sobrietate sit parcior, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior, in ira mitior, in mansuetudine moderatior, in risu rarior, in compunctione ferventior, in gravitate fundatior, in charitate jucunia nec impossibile aliquid potuit imperare qui justus est: nec damnaturus est hominem pro eo quod non potuit vitare, qui
Abbreviated transcription (Latin):
se conuicia. xxu Peculiariter ista ad ꝓfel¬
sionem uram ꝑtinent nichil in hac unta
consolationis requirere. nichil honorispti¬
sentium rerum solacia fugere. ad ꝓmissa
eterne remunerationis animum papa¬
rare. subiestione et abiectione gaudere
paupertatis studium querere: et non so¬
lum facultates s etiam ipsas uoluntas
inditm res necessitatis est. nichil autem eu¬
erus humilitas alteruis ꝯfumdit saꝑ biami
auis patientia ꝓximi extingutt iracundiam.
cuius obedientia pigritiam alteriuis tacite in¬
ccepat citius feruor inertiam alieni teporit
et in quietudo in corde seruetur. Si in habitatio
sit tumultus et collnstatõ passionum e si exte¬
rora nra serenitas teneat. et interiors nostra
tempestas. Solemus annos nrõs et spatia
Lon te fanat qui cumq ille es numerus dierũ
quos hic relicto corporaliter seculo consumpsisti.
alam tinĩ diem uixisse te computa in quo uo¬
regule transgressione duxisti. Illum diem
tuxisse te computa. quem non malicia non

Expanded text:
s illatas. peculiariter enim ista ad professionem nostram pertinent nihil in hac uita consolationis requirere, nihil honoris, praesentium rerum solacia refugere et ad promissa aeternae remunerationis praemia animum praeparare, subiectione et abiectione gaudere et paupertatem studio quaerere et non solum facultates, sed ipsas uoluntates. m habere interdum res necessitatis exigit, nihil autem cujus humilitas alterius confundit superbiam, cujus patientia proximi exstinguit iracundiam, cujus obedientia pigritiam alterius tacite increpat, cujus fervor inertiam alieni teporis et inquietudo in corde versetur? Quid, inquam, prsit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora tempestas? Solemus annos nostros, et tempNon te fallat, quicumque ille es, numerus dierum quos hic relicto corporaliter saeculo consumpsisti. Illum tantum diem vixisse te computa, in quo voregulae transgressione duxisti, illum diem vixisse te computa; quem non malitia, non
Abbreviated transcription (Latin):
santis suis cotidianam gratia duuna
uictoriam non aufert tñ dumicandi materiã
quia et hoc ipstim de miseri cordia ꝓtegentis
est. qui nature mutabili ne de confͤesto p̃lio
luꝑbiret semper uoluit super eẽ quod uin¬
tum: quam uelocitas festina ꝑdenũ.iiii. Obe
Nichil est efficatitis ad exorandum dm̃
quãm ut homo ipse seuidicet et nuraquam
desinat auenia postulanda: qui se sat numqmͣ
atura nostra non sic assumpta est ut
puus creata post assumeretur: s ut ip̃a
assumptione crearetur. Effrem lib̾ .i.
uiuenit institiu ante quam instituatus
ilios instituere cupit et docere aute qmͣ
disdat. Priusquam. erudiatur ꝓmulgare
uuls leges et ance quam discat ordines sil¬
labarum philosophari incipit. Priusquam.
maiorum uissis obtemꝑet: arripit iubentis
re ac monere usurpat. Si autem quis in¬

Expanded text:
sanctis suis quotidianam gratia divina victoriam, non aufert tamen dimicandi materiam: quia et hoc ipsum de misericordia protegentis est, qui naturae mutabili, 315 ne de confecto praelio superbiret, semper voluit superesse quod vintum, quam velocitas festina per devium. CAP. nihil est efficacius ad exorandum Deum quam ut homo ipse se judicet, et NUMQUAM desinat a venia postulanda, qui se scit numquam  nostra non sic assumpta est, ut prius creata post assumeretur, sed ut ipsa assumptione crearetur. Unde quod in ui venit institui, antequam instituatur, jam alios instituere cupit, et docere antequam discat. Priusquam erudiatur, promulgare vult legem: et antequam noscat ordinem syllabarum, philosophari incipiet. Priusquam seniorum jussis obtemperet, arripiet jubentis alios ac monere usurpat. Ideoque di
Abbreviated transcription (Latin):
sarcina cum portatur: non fatigatione
aninũ debiletat. s alacritate confortat.
Ipsa eniui csi onerat sublenat et miro modo
quem onerat non ꝑmitrit esprimi⁊ quem sub¬
lenat non sunt extolli. inuatali domini¬

Expanded text:
sarcina cum portatur, non fatigatione animum debilitat, sed alacritate confortat? Ipsa enim cum onerat, sublevat, et miro modo, quem onerat, non permittit comprimi, quem sublevat, non sinit extolli. Haec m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ adicir. ut res᷑. Ait. Nota. quod dic̃. dor¬
mit. quia sic̾ de lat̾e dormientis a de qui erat
foĩ futuri assumpta est costa de qua formata
est eua: Ita dormiuit xp̃c sompno mortis
cit de latere dormientis de quo ꝓ fluxerunt
sanguis et aqua. que sunt nr̃e redemptionis
sacramenta formaretur sibi sponsa eccͣ. Ad id̾¬

Expanded text:
n adjiciet ut resurgat. Et nota quod ait, dormit, quia sicut de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormivit Christus somno mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, formetur ei sponsa Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
pemanere qi ꝓ poĩtum castitatis inseculo
seruaturus : nichilominus ꝯsũmandum est
niatuimonium iam contractum. nisi uoto
se astrĩxerit ad obseruantiam regłarem in
quo casu cõpelli pot̾ ut relicto seaslo reli¬
gionis ꝓpoĩtum exequatur. ut. iͣ.e.t. Ex¬

Expanded text:
permanere quasi propositum castitatis in Seculo servatura, nichilominus consummandum est conjugium jam contractum, nisi se voto constrinxerit ad observantiam regularem, in quo casu compelli, ut relicto seculo religionis propositum exequatur. Datum II.
Abbreviated transcription (Latin):
Sacerdos añ omnia caueat ne de hiis
qui sibi ꝯfitentur pcc̃a sua alicui recitet¬
traneis. neq quod absit ꝑ aliquo scanda¬
lo. nam si hoc fecerit de pͥonatur et omĩb
diebus uite sue ignominiosus ꝑegrinando
aut signo aut alio quouis modo ꝑdat
aliquatenus ꝑcc̃orem s si prudentior ꝯsi¬
lio indiguerit illud absq ulla expressio¬

Expanded text:
s ante omnia caveat, ne de his, qui ei confitentur peccata, alicui recitettraneis, neque, quod absit, pro aliquo scandalo. Nam, si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando vel signo vel alioquolibet modo prodant aliquatenus peccatorem set si prudentiori consilio indiguerint illud absque ulla expressione perso
Abbreviated transcription (Latin):
quod commune ÷ Nam plusquam suffi¬
ceret sumptu iuolent᷑ obtentum est
Esurientium panis est quem detines
nudorum indumentum quod recludis
miserorum redemptio: pecunia quam¬

Expanded text:
quod est commune, quod plus quam sufficeret sumptum etiam violenter obtentum estgare. Esurientium panis est, quem tu detines; nudorum indumentum est, quod tu recludis; et miserorum redemtio est et a
Abbreviated transcription (Latin):
ontempnere p̃sentia et que ob lectamẽto
sunt. et spe futurorum in pressura non
Ideo urginalis uterus electus est ad partũ
dnĩcum ut insancitate differret capo dnĩa
De eadem enĩ substantia carius non eandem
retur: quale fuit a de ante pecratum. ¶ Di¬
lestionem firmi xpĩani nulla uincunt cor¬
menta. Amantis enim plus incitatur caritas
si eum cuius sensit beneficia prohibeatur
ger inconuersatione diuina sine spe est.
Ideo subienit spũ feruentes. hoc est in exer¬
citio diuim operis aut legis non sit te¬
pidus sicut dicit in apocalipsi iohannis. Qm̃
tepidui es inquit euomã te de ore meo. Co¬
tidiana enim meditatõ tollit stuporem. et

Expanded text:
ontemnere enim praesentia, et quae oblectamento sunt, et in pressura non irginalis uterus electus est ad partum Dominicum, ut in sanctitate differret caro Domini quia de eadem substantia carnis, non eamdem retur, quale fuit Adae ante peccatum; lectionem firmi christiani nulla vincunt tormenta. Amantis enim plus incitatur charitas, si eum cujus sensit beneficia, prohibeatur  in conversatione divina sine spe est; ideo subjecit: Spiritu ferventes. Hoc est, ut in exercitio divini operis aut legis non sit tepidus, sicut dicit in Apocalypsi Joannis, quoniam tepidus es, inquit, evomam te ex ore meo . Quotidiana enim meditatio tollit stuporem et soporem, et
Abbreviated transcription (Latin):
sibertatem arguendi amitnt et pͤcat
qui abeo accipit qui ideo dat ne corri¬
piatur. ¶ Si quis potestatem non habet
quem scit reum abicere aut probare tion
ualet. immunis est. et indicis non est sine
accusatore dampnare. Quia et dominus uidã
cũ fur eẽt quia non est accusatus minime
abienit. ¶Peccatum unius quod cognitum.¬
non arguitur: multos contaminat. Inimo on¬
nes qui norunt et non deuitant: aut cũ
possint arguere dissimulant. Non enim
sibi uidetur peccare: quando a nullo cormipi¬
gui aquo accipitur maxime cum id̾o ꝓmptꝰ
sit ad daudum ut sibi humliet p̃poĩtum
¶Quia caro empti sumus propensius
domino nostro seuuire debenius ne ost̾ensus
aqua nos redemit morti nos reddat. Me¬
deriis agi uel uinci. Cum enim uoluntas
calori carnis consentit: uritur. Nam desi¬
deria pati et non uinci illustri iuuiri est et

Expanded text:
ibertatem arguendi amittit et peccat, qui ab eo accipit, qui ideo dat ne corriia: Si quis potestatem non habet, quem scit reum, abicere, aut probare non valet, immunis est; et iudicis non est sine accusatore dampnare, quia et dominus Iudam, cum fur esset, quia non est accusatus, minime abiecit. non arguitur, multos contaminat; immo omnes qui norunt, et non devitant, aut cum possint arguere, dissimulant. Non enim sibi videtur peccare, quando a nullo corripigui a quo accipitur, maxime cum ille promptus sit ad dandum, ut sibi humiliet praepositumio empti sumus, propensius Domino nostro servire debemus; ne offensus, a qua nos redemit, morti nos reddat. deriis agi vel vinci; cum enim voluntas calori carnis consentit, uritur: nam desideria pati, et non vinci, illustris viri est et
Abbreviated transcription (Latin):
ulla res uetus inquit comicus tam
facilis est: que non difficilis fiat. si¬
eam inuitus facias. ¶ Qui scribit mul
tnͣscendens totiens interra non gris: quo¬
tiens terrena despexoris. ¶ Nemo in

Expanded text:
ulla res vetus inquit Comicus tam facilis est, quin difficilis fiat, si invitus facias. Quod si ilconscendens, toties in terra non eris, quoties terrena despexeris. Eadem n
Abbreviated transcription (Latin):
collo pendeat nepos. licet sꝑso crme et
scssis uestib ubera quibus te nuttierat
mnt̃ oftendat. licet in limẽ pater iaceat: ꝑ cal¬
catum ꝑge piẽm sicris oculis ad uexillum cru¬
cis euola. Solum pietatis genus est ⁊ in hac
re ẽẽ crudelem. ¶Giadium tenet hostis ut
me ꝑimat. et ego dematris lacrimis cogita

Expanded text:
collo pendeat nepos: licet sparso crine et scissis vestibus, ubera quibus re nutrierat, mater ostendat: licet in limine pater jaceat: per calcatum perge patrem, siccis oculis ad vexillum crucis evola. Solum pietatis genus est in hac re esse crudelem. Gladium tenet hostis, ut me perimat: et ego de matris lacrymis cogita
Abbreviated transcription (Latin):
cem. Discat de tractor dum te uidet non
libent̾ audire: non facile de trahere.
desiam fraudare sacrilegium est. Accrpis¬
se quod pauꝑibus erogandum est et esu¬
bientibus plurimis uł cautum ẽẽ uelle
uł timidum: aut quod a ꝑtissimi scele¬
uis est aliquid ex ide subtrahere om¬
niũ p̃donum crudelitatem superat.

Expanded text:
tem. discat detractor, dum te uiderit non tem. discat detractor, dum te uiderit non libenter audire, non facile detrahere: clesiam fraudare, sacrilegium est. Accepisse quod pauperibus erogandum est, et esurientibus plurimis, vel cautum esse velle, vel timidum; aut quod apertissimi sceleris est, aliquid inde subtrahere, omnium praedonum crudelitatem superat.
Abbreviated transcription (Latin):
¶T antum tibi ieiuorum imꝑone modi
quantum ferre potes. Sint tibi pura. cas¬
ca sumnplicia moderata. et non suꝑsticiosa
ieuima. Quid prodest oleo non uesci et mo¬
lestias quasdam: difficultates q ciborui
querere. ¶ Fortissimum ieuiniũ a qua et
panis. S quia gloriam non ht̃ et omues
pane ⁊ aqua uiuimus quasi publicum
et ꝯmune ieuiniũ non putatur. Caue
ne hominum rumusculos aucuperis:
ne offensam d̾i populorum laude ꝯmutes
Ai ad huc inquit a postolus hominibus
placerẽ: pͥ seruus non eẽm. Desunt placere
hominib et seruus factus est xpĩ: ꝑ bo¬
nam famam et malam a dextris et a si¬
nistris: ꝓpĩ miles graditur. Nec laude ex¬
tollitur. nec utuꝑatione frangitur. non
diuitis tumet. non contrahitur ꝑ auper¬
tate. et leta contempnit et tristitia. ¶¬
as prurientes. idẽ. ne aut ipse aliis de¬
trahas. aut alios audias detrahentes.
¶Ramo inuito auditori libentes
re fert. Sagita in lapidẽ nunquam
figitur: int̾dum resiliens ꝑ cutit dirigẽ¬

Expanded text:
Tantum tibi jejuniorum modum impone, quantum ferre potes. Sint tibi pura, casta, simplicia, moderata, et non superstitiosa jejunia. Quid prodest oleo non vesci, et molestias quasdam difficultatesque ciborum quaerimus. fortissimum ieiunium est aqua et panis; sed, quia gloriam non habet et omnes pane et aqua uiuimus, quasi publicum et commune ieiunium non putatur. Caue, ne hominum rumusculos aucuperis, ne offensam dei populorum laude commutes. si adhuc, inquit apostolus, hominibus placerem, Christi seruus non essem; desiuit placere hominibus et seruus factus est Christi. per bonam et malam famam a. dextris et a sinistris Christi miles graditur, nec laude extollitur nec uituperatione frangitur, non diuitiis tumet, non contrahitur paupertate, et laeta contemnit et tristia. as prurientes, id est, ne aut ipse aliis detrahas, aut alios audias detrahentes.mo inuito auditori libenter refert. sagitta in lapide numquam figitur, interdum resiliens percutit dirigen
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. ¶Inter eum qui decem uxit
annos ⁊ illum qui nille post quam
sdẽ finis uite aduenerit. et ir recusabłis
mortis necessitas : transactum om̃e tantũdẽ
est. nͥ quod magis senex onustus pecratoꝵ

Expanded text:
m inter eum qui decem uixit annos et illum qui mille, postquam idem uitae finis aduenerit et irrecusabilis mortis necessitas, transactum omne tantundem est nisi quod magis senex onustus peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quicquid ꝑsonuerit. quicquid increpuerit
culpa ei propria semper occurrit. Quicqͥd
fuerit didtum aut lestum: inse dictum putat
Omnia gͥ aduersa ht : qui sibi ip̃e displi¬
cet. Ipse sibi accusator ipse sibi testis est.
Nec inuenit quo fugiat qui se ipẽ ꝓurget
et stimulat: S hoc bone mentis est uulnus
sentite põn. Nam qui expertes sunt dolors
non sentiunt uulneris acerbitatem quod
est in medicabilis egritudinis ¶Sapiens
si epuletur. sicogitet. si oret ac de p̾cetus
añ oculos eins sꝑ error est proprius et mo¬
mentis omnibus culpa pulsat ꝯscientiam
nͨ quiescere nͨ obliuisci sinit: uelut gnauis
censor exagitat se terrore perpetuo. i

Expanded text:
quidquid personuerit, quidquid increpuerit, quidquid personuerit, quidquid increpuerit, culpa ei propria semper occurrit: quidquid fuerit dictum aut lectum in se dictum putatomnia igitur aduersa habet qui ipse sibi displicet, ipse sui accusator, ipse sui testis est, nec inuenit quo fugiat qui ipse se perurget et stimulat. sed hoc bonae mentis est uulnus sentire peccati. nam qui expertes doloris sunt non sentiunt uulneris acerbitatem, quod est inmedicabilis aegritudinis: qui si epuletur, si cogitet, si oret ac deprecetur, ante oculos eius semper error est proprius et momentis omnibus culpa pulsat conscientiam nec quiescere nec obliuisci sinit. uelut grauis censor exagitat se terrore perpetuo.
Abbreviated transcription (Latin):
oc est eẽ diuitem habere quod satis uolunta¬
tisit. Mensuram enĩ frugalitas habet
census non habet cuius modus in arbitrio
querentis est. ¶Nulla spacia possunt sacis¬
eẽ discordibus. quietis et pacificis etiam an¬
gusta habundant. Dissonis moribus etiam
spatiosa artanur. Detradendis Basilicis.
duersus arma milites gothos quoq:
la crune mee arma sunt. Talia enin
munimẽta sunt sacerdotis: alit̾ nͨ debeo nͦ
possũ resistere. ¶Non metuit arma. non¬
barbaros : qui mortem non tumet qui nulla
carnis uoluntate retinetur. De dauid lib̾ .i.¬
undat sernio diunis. mundat nr̃a con¬
fessio. Illedĩ auditur: ista duni ꝓ ritus
Mundat bona cogitatio. mundat bona oꝑatõ
lectatur errorib suis et nouis uetera oburbñ¬
do pocĩs se estimat adiuuari. ideoq exultat
incrimine. At uero sapiens aduersum se
indicat ẽẽ delistum suum. et tanquam hosti¬
les acies ita lapsus culparum suarum ad¬
uersantium sibi modo aubitratur obsistere.

Expanded text:
 esse divitem, habere quod satis voluntati sit. Mensuram enim frugalitas habet, census non habet, cujus modus in arbitrio quaerentis est. Erat aesse discordibus: quietis et pacificis etiam angusta abundant: dissonis moribus etiam spatiosa arctantur. Et quia a principio dversus arma, milites Gothos quoque lacrime mee mea arma sunt. Talia enim munimenta sunt sacerdotis, aliter nec debeo nec possum resistere, barbaros, qui mortem non timet, qui nulla carnis voluptate retinetur. 7. Certe si undat sermo divinus, mundat nostra confessio; ille dum auditur, ista dum promitur; mundat bona cogitatio, mundat honesta operatio, lectatur erroribus suis et nonis uetera obumbrando peccatis se existimat adiuuari ideoque exultat in crimine. at uero sapiens aduersum se iudicat esse delictum suum et tamquam hostiles acies ita lapsus culparum suarum aduersantium modo sibi arbitratur obsistere.
Abbreviated transcription (Latin):
est sinon ita egit ut mereretur exire nich
leditur iueo quod non recto iuditio ab homi¬
nibus uidetur expulsus. Et ita fit ut inter¬
dumn ille qui foras mittitur uitus sit et ille

Expanded text:
est, si non ita egit ut mereretur exire, nihil laeditur in eo, quod non recto judicio ab hominibus videtur expulsus, et ita fit ut interdum ille qui foras mittitur, intus sit, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
cile sit ex aliqͣ iusta cã quod ad ip̃m exꝯmai¬
nicatorem ab soluendus accedat. ꝯceditur
ĩ dulgentia uiris ut p̃stita iuxta formam
eccͤ uratoria cautione quod ex ꝯmunicatoris
mandato parebit. a suo ab soluatur ep̃o uel

Expanded text:
cile sit ex aliqua justa causa quod ad ipsum excommunicatorem absolvendus accedat, concedimus indulgendo ut, praestita juxta formam Ecclesiae cautione quod excommunicatoris mandato parebit, a suo absolvatur episcopo vel
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sunt ħ. Sistinguimus utrum qui
ꝯmunicat ex ꝯmunicatis inuitus. sit ꝑ coac¬
tionem attractus. aut ꝑmetũ ĩ ductus. In pri¬
mo casu talẽ non credints ex ꝯmunicatione
teneri. c̃ magis pati ꝙͣ age̾ ꝯuicatur. In scdo
licet metus culꝑam attenuet quia tã nõ eã¬
prorsus epclud̾ cum pro nullo metu debeat
quis mortale peccatum incurpere exꝯmuns¬
cationis labe credimus inqͥnari. exͣ. quod metꝰ¬

Expanded text:
us III: Distinguimus utrum is qui communicat excommunicatis, invitus sit per coactionem attractus aut per metum inductus. In primo casu talem non credimus excommunicatione teneri, cum magis pati quam agere convincatur. In secundo, licet metus culpam attenuet, non tamen prorsus excludit, cum pro nullo metu debeat quis mortale peccatum incurrere, excommunicationis labe credimus inquinari . IT
Abbreviated transcription (Latin):
ba.Gẜ. uii.xi.q.iii. Quoniam multos
nimia simplicitate. partim timore partim
ꝑamus aplĩca itaq auctoritate ab ana¬
thematis uinculo hos subtrahimus uidelicet
Upores. filios. seruos. ancillas seu mancipia.
eorum ꝯsilio scelera ꝑpetrentur. et eos qui
ignorant̃ exꝯmunicatis ꝯmunicant. siue
grinus aut uiator int̾ram exꝯmunicatoꝵ
de uenerit ubi non possit emere. u non ha¬

Expanded text:
cret. Gregor. VII. Quoniam multos, nimia simplicitperamus. Apostolica itaque auctoritate ab anathematis vinculo hos subtrahimus, videlicet uxores, filios, servos, ancillas, seu mancipia, eorum consilio scelera perpetrentur et eos qui ignoranter communicant excommunicatis, sive grinus, aut viator in terram excommunicatorum devenirit, ubi non possit emere, vel
Abbreviated transcription (Latin):
deus impossibilia iubet s iubendo admonet
et facere quod possis et petere quod non pos¬
sis. ¶ Omnia fuint fatilia caritati. cui uni
pp̃i sarina leuis est. aut ea nna est sarcina
ipsa que leuis est Scd̾m hoc dcm̃ est. et pre¬
cepta eius gͣma non sunt. ut cui grauia st̾
consid̾et non potuis se dunitus dici gͣuia nõ
sunt nͥ quia potest eẽ cordis affestus eui
gͣuia non sunt et petat quo destituitur: ut
extota anima sua mandatum d̾i non hadebͤ¬
gͣue. Quomodo est enini gͣue cum sit dilectio¬
nis mandatum. Aut enim quisq non diligit
et id̾o graue est: aut diligit et graue ẽẽ non

Expanded text:
Deus impossibilia jubet, sed jubendo admonet, et facere quod possis, et petere quod non posippe fiunt facilia caritati, cui uni Christi sarcina leuis est aut ea una est sarcina ipsa quae leuis est. secundum hoc dictum est: et praecepta eius grauia non sunt, ut cui grauia sunt, consideret non potuisse diuinitus dici: grauia non sunt, nisi quia potest esse cordis affectus cui grauia non sunt. et petat quo destituitur, ut ex tota anima sua mandatum dei non habebue. quomodo est enim graue, cum sit dilectionis mandatum? aut enim quisque non diligit, et ideo graue est, aut diligit, et graue esse non
Abbreviated transcription (Latin):
et horrenda cum in ꝯsuetudinem uenerint
aut parua. aut nuilla ẽẽ creduntur usq a des
ut non solura nõ occaltanda uerum ⁊̃ p̾dicã¬
hom̃i q̃ solum inusitata exhorrescumis. U¬
sitata uero pro quib ab luendis filii d̾i sangns
effusus est. qmuis tam magna sint ut omĩno
clandi contra se faciãt regnum d̾i sepe uiden¬
do omaia tollare sepe colerando nõ nulla ⁊̃ fac̾e
cogimur atq utunam o domine ñ omnia q̃ ñ
tõ nͥ uͥ salus nullo dolore corrumpitur. U aut̃
in felix mori nõ sinitur tit ita dicam mors ip¬
sa ñ moritur. et ubi dolor ꝑpetuus ñ int̾mnt
s affligit ipsa corruptio ñ fintur. ħ ur scĩs
scriptrris sod̾a mors dicitur .xcu. Mitissima¬

Expanded text:
et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva, aut nulla esse creduntur, usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiahominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non tio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur. Haec in sanctis Scripturis, secunda mors dicitur . CAPUT XCIII. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
r̃t .eii. Cuius uult miseretur deus ⁊ quẽ nult
obdurat. Mhiseretur sciliez magna bonitate
obdurat nulla iniquitate. ut nͦ liberatus de
stus m̃tis glorietur nͨ dampnatus nͥ de suis
meritis ꝯqueratur. Sola enim gratia redemp¬
tos discernit aꝑditis quos in una ꝑditionis
cteaũat massa ab origine ducta cã ꝯmunis

Expanded text:
t, cujus vult miseretur, et quem vult obdurat. Miseretur scilicet magna bonitate, obdurat nulla iniquitate; ut nec liberatus de suis meritis glorietur, nec damnatus nisi de suis meritis conqueratur. Sola enim gratia redemptos discernit a perditis, quos in unam perditionis concreverat massam ab origine ducta caus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sequitus atq moratione ningendum si¬
cut et nos dimittimus debitoribus nostris
Neq enim sicut millis duob primis hominib
ꝑsonam suam quisq portabat et ido u sola
mulier cibum edisset illicitum sola utiq mor.
tis suplicio plecteretur: ita dici potest in hor̃e
uno si delestatiomibus illicitis aquib se con¬
tumo deberet auertere cogitatio libent̾ sola
pascaiuir nec facienda decernantur mala:
s tantum suauit̾ in recordatione teneantur
qͣi mulierem sine uiro posse dampnari ab sit
hoc cred̾e. hec quippe una ꝑsona est unus
homo est cotusq dampnabitur: nisi hec que
sine uolluitate oꝑandi. s tñ cum uoluntate
animum talib oblectandi soluis cogitationis
sentiuntur eẽ poc̾a ꝑmediatoris gratiam re¬

Expanded text:
quod sequitur, atque in oratione jungendum, siquod sequitur, atque in oratione jungendum, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Neque enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset itis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se deberet avertere, cogitatio libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credere . Hic quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur; nisi haec, quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata, per mediatoris gratiam re
Abbreviated transcription (Latin):
luntates omnes sibimet religate si bona
est illa quo cuncte referuntur. si autem p᷑ua
est praue sunt omnes. et id̾o rectaꝵ uolun¬
catum conuexio. iter est quoddam ascen¬
maꝵ mintissimis nisib repit ⁊ sic lubricus
deficiendi motus. negligentes munutatim
occupat. et incipiens aꝑuerso appetitu si¬
mlitudinis d̾i: ꝑuenit ad similitudinem
gicandum suauit̾. uerum etiam efficaciter
ꝑpetrandum mente det̾m: nisi et illa mentis
itentio penes qmͣ sumina potetas estinenb ͤ
in opus mouendi. uel ab oꝑe cohibendi male
actioni cedat : et sermat. nec sane cum sola
cogitatione mens oblestatur illicitis non qui¬
dem dec̾iens esse facienda tenens tñ et uoluens
libent̾ que statim ut attigerunt animum res¬
pui debuerunt. negandum est ẽẽ peccatum
s longe minus: quam si et oꝑe statuatur mi¬
plendum et id̾o de talib qͦq cogitationib
uenia petenda est pectusq ꝑcutiendum atq
dicendum dunttte nob̾ de bita nostra: faciẽdũq

Expanded text:
luntates et omnes sibimet religatae, si bona est illa quo cunctae referuntur: si autem prava est, pravae sunt omnes. Et ideo rectarum voluntatum connexio iter est quoddam ascenmarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu similitudinis Dei, pervenit ad similitudinem gitandum suaviter, verum etiam efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, Dimitte nobis debita nostra: faciendumque
Abbreviated transcription (Latin):
atq orat uerum ⁊̃ in eo ꝙ corripit et aliqua
em̃datoria pena plectit ele̾am dat : quia
misericordiam p̾stat. Micita enim bona p̾s¬
tantur inuitis. qn̾ eorum ꝯsulitur utilitati
ñ uoluntati qͣ ipsi sibi inueniurtur ẽẽ inimi¬
ci. lxxiii. Ea ełea nicħ est maius qͣ ex corde
dumnittimus ꝙ in nos quisq peccauit. Minꝰ
enim bonum est erga eum esse beniuolum
siue ⁊̃ bñficũ qui tibi nicħ mali fecerit illud
multo grandius et magnificentissime bonita¬
tis est ut tuum quoq ininuicum diligas ⁊ ei
qui tibi malum uult. ⁊ si potest facit tu bo¬
num semper uel faciasq ꝙ possis lxxuini
Qui uult ordinate dare eseam. a se ipso
debet inciꝑe et eam sͥ pruum dare. Est

Expanded text:
que orat, verum etiam in eo quod corripit et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam dat, quia misericordiam praestat. Multa enim bona praestantur injustis, quando eorum consulitur utilitati, non voluntati, qua ipsi sibi inveniuntur esse inimicis. Sed ea nihil est majus, qua ex corde dimittimus, quod in nos quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum, sive etiam beneficum, qui tibi mali nihil fecerit: illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audi vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere, et eam sibi primum dare. Est
Abbreviated transcription (Latin):
ame. qͣtriduanos mortuos suscitare: s ait.
Discite ame quia mitis sum et humił corde.
potentior est enim et tutior solidissima hu¬
militas: quam uõtossissima celsitudo et id̾o
sequitur dicens et inuenietis requiem ani¬
mab ur̃is diłctio enĩ ñ inflatur. et deus diłctio
est: et fideles in dilcõne acquiescent illi. Re¬
uocat astrepitu. qui foris est ad gaudia silen¬
tia. ecce deus dilestio est. ut quid mmus et cur¬
rimus insubluma celorum et ima terraꝵ. q̃¬
rentes eum qui est apudnos. si nos uelimus
ĩuenturi: et sic ĩueniamꝰ tanqm᷑ q̃situri. Eũ
q cõsũmau̾it homo: tuno ĩcipit. De credendis
nulla infidelitate dubitemꝰ: de ĩtelligẽdis nulla
tem adiuuat : s corrumpit fruentem. ⁊ ib̾¬

Expanded text:
a me quia quatriduanos mortuos suscito; sed ait, Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Potentior est enim et tutior solidissima humilitas, quam ventosissima celsitudo. Et ideo sequitur dicens: Et invenietis requiem animabus vestris . Dilectio enim non inflatur : et Deus dilectio est : et fideles in dilectione acquiescent illi , revocati a strepitu qui foris est ad gaudia silentia. Ecce Deus dilectio est: utquid imus et currimus in sublimia coelorum et ima terrarum, quaerentes cum qui est apud nos, si nos velimus inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla tem adjuvat, sed corrumpit fruentem.
Abbreviated transcription (Latin):
qui hominis uoluntatem bonam ⁊ p̃ꝑat
adiuuandam ⁊ adiuuat p̃ꝑatam. Precedit
.i2. bona uoluntas hominis multa d̾i dona
s ñ omnia Que autem ñ p̾cedit ip̃a in eis ẽ
et ipsa. Nam utrumq legitur in sanais elo
sub sequitur ne frustra uelit . lxu. In actione

Expanded text:
qui hominis voluntatem bonam praeparat ad adjuvandum, et adjuvat praeparatam. Praecedit enim bona voluntas hominis multa Dei dona, sed non omnia: quae autem non praecedit ipsa, in eis est et ipsa: nam utrumque legitur in sanctis eloqsubsequitur ne frustra velit. Cur enim admone
Abbreviated transcription (Latin):
nec id̾o tamen sue liberationis oblita ut
liberatori suo. non sit in grata ¶ Uacabimꝰ¬
et ilidebimus iudebunus et amabimus : A¬
mabunus et laudabimus. Ecce quod erit
ddiscendum quod opus est. nulla michi e¬
tas sera uideri potest. Qͥa et si senes magis
decet docere. quam discere: magis tamen
discere. quam quid doceant ignorare .ii.
est diligitur. Hec in aliis maior in aliis
minor: in aliis nulla est. plenissima uero
que iam non possit angeri : quam diu hic homo
uiuit innemine. quam du auten augeri po¬
test. profecto illud quod minus est quam de¬
furenti frenetico ⁊ et pater in disciplinato filio
Ille ligando: ille cedendo: s ambo diligendo.
Si autem illos  negligant et ꝑ ire ꝑmit¬
tant: ista potius falsa mansnetudo crudelis est
¶Cogunt multas inuenire medicinas: mul¬
torum exꝑinenta morborm. Uerum in huiꝰ¬
modi cansis. ubr ꝑ graues dissensionum sassu¬
ras. non huins aut illuis hominis ꝑieulum.

Expanded text:
nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata: quantumet videbimus, videbimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit ad discendum, quod opus est, nulla mihi aetas sera uideri potest, quia, etsi senes magis decet docere quam discere. magis tamen discere quam, quid doceant, ignorare. est, diligitur. haec in aliis maior in aliis minor in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri. quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest, profecto illud, quod minus est, quam defurenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant. ista potius falsa mansuetudo crudelis eatCogunt multas invenire medicinas multorum experimenta morborum. Verum in huiusmodi causis, ubi per graves dissensionum scissuras non huius aut alius hominis est periculum,
Abbreviated transcription (Latin):
bi cumq sit paradisus. quisq beatorunt
ibi est cum illo ibi est : qui ubiq est.¶i
plĩ : eundemq hominis filium. quo maior
est pater. et ubiq totum p̾sentem eẽ non
dubites tanquam dñ et in eodem templo d̾i
esse tanquam in habitantem deum et in loco
aliquo celi propter ueri corꝑis modum.
rem ⁊ c̾. Ista ꝯdelectatio legis dei scd̃m int̾io¬
rem hommem ⁊ de magna nobis uenit gratia
dei. In ea quippe interior homo noster reno¬
uat᷑ de die indiem. cum uiea ꝓ ficit ꝑ seuerantꝰ
non enun est timor toiquens set amor li bens
Ibi sumus ueracit̾ lib̾i: ubi non delectamur
Timore saltem frenetur concupiscentia: si amo¬
re nõ elig aur continentia. Si .n. ubi est tunor
oꝑetur labor ⁊ ubi erat laborerit ⁊ amor.
Lon enu confidendum est denostris uiribz
s oratio ad iungenda conatib: ut impleat
bonis: qui det̾ret a malis. Contra aduersari
plus iuincitur: quia tanto est infi̾or: quanto
det̾ior. et id̾o necesse est ut qui malum alteri

Expanded text:
 ergo sit paradisus, quisquis beatorum ibi est, cum illo ibi est, qui ubique est. 8. patri eundemque hominis filium, quo maior est pater, et ubique totum praesentem esse non dubites tamquam deum et in eodem templo dei esse tamquam inhabitantem deum et in loco aliquo caeli propter ueri corporis modum. ris meis. ista condelectatio legi dei secundum interiorem hominem de magna nobis uenit gratia dei. in ea quippe interior homo noster renouatur de die in diem, cum in ea proficit perseueranter. non enim timor est torquens, sed amor libens. ibi sumus ueraciter liberi, ubi non delectamur timore saltem frenetur concupiscentia, si amore non eligitur continentia. Si enim ubi est timor, operetur labor; ubi erat labor, erit et amor. Non enim confidendum est de nostris viribus; sed oratio adjungenda conatibus, ut impleat bonis, qui deterret a malis. CAPUT XIplus vincitur; quia tanto est inferior, quanto deterior. Et ideo necesse est, ut qui malum alteri
Abbreviated transcription (Latin):
onus nec temporalidz bonis extollitur nec
malis frangitur. Malus autem ic̾o huus¬
cemodi infelicitate punitur quia felicitate
speculatores. hoc est populorum prepositi cõ¬
stituti sunt in ecclesiis: ut non ꝑcant obuir¬
gaudo peccata. Nec id̾o tamen ab huinsinodi
calpa penitus alienus est. qui licet p̾positus
nõ sit. ineis tñ quid uite huius necessitate
conuingitur multa monenda. uel arguenda
nouit et negligit deuitans eornm offensio¬
nes propter iͥl a quib in hac uita non ude¬
bitis utitur. s plus quam debuit delectatur
xi. Mala mors putanda ñ est: quam bona
uita p̾cessit. Neq enim facit malam mortẽ
uel pene omns eius laude moueatur hu¬
mana natura: nec usq adeo sit turpitudi¬
ne uitiosa. ut totum amittat sensum hones¬
tatis .iiii. Ca .iii. Bonus etiam. si seruiat
lib̾ est : malus autem si regnet seruus est
neo uuis hominis s quod est gramus
tot dñorum quot uitiorum. lib̾ .x. ca. itii.¬

Expanded text:
onus temporalibus nec bonis extollitur nec malis frangitur; malus autem ideo huiusce modi infelicitate punitur, quia felicitate speculatores, hoc est populorum praepositi, constituti sunt in ecclesiis, ut non parcant obiurgando peccata. Nec ideo tamen ab huius modi culpa penitus alienus est, qui, licet praepositus non sit, in eis tamen, quibus uitae huius necessitate coniungitur, multa monenda uel arguenda nouit et neglegit, deuitans eorum offensiones propter illa quibus in hac uita non indebitis utitur, sed plus quam debuit delectatur. Mala mors putanda non est, quam bona uita praecesserit. Neque enim facit malam mortem, vel pene omnis ejus laude moveatur humana natura, nec usque adeo sit turpitudine vitiosa, ut totum amittat sensum honestutis examen. Proinde bonus etiamsi seruiat, liber est; malus autem etiamsi regnet, seruus est, nec unius hominis, sed, quod est grauius, tot dominorum quot uitiorum. De quibus uitii