comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe: quam aliam quesou̾tutis ꝓ¬
lem potest ipsa gignere. nͥ ut discat
in adu̾sis patientiam habe: Isti ft̃
gad &e aser duofilii ⁊elphe: rigor
uideł abstinentiȩ & uigor patientie:¬
Gad itaq nascit᷑ pͥor: aser autem gig
toleranda mala aliena. Hec ẽ gemina
uͥtutum ꝓles. qͣm ⁊elpha qͥdẽ parit in
dolore ueruntñ ad magnã bitudinẽ
domine sue. ꝑabstinentiam siqͥde
uł patientiam. caro quidem affli¬
gitur: s ad magnam inde pacem
a tranquillitatem animus com¬
ponit᷑. Hinc ẽ. quod nato gad.lia
exclamat. dicens. felicit̾. Q it̾m
aser nascente: ꝓnunciat dicens.
Hoc ꝓbeatitudine mea. Mea in¬
quit. non sua. Unde enim sensua¬
litas ꝑ carnem ext̾ius atterit᷑: iñ
cordis affectio ad puritatis integͥ¬
tas pax cordis est uł tranquillteaᷤ.
nulla huiꝰ mundi oblectamenta.
concupiscere: nulla eiꝰ aduersa
formidare: Quorum unum per
gad adipiscit᷑: alt̾m ꝑ aser optinet᷑.

Expanded text:
accipere, quam aliam, quaeso, virtutis proaccipere, quam aliam, quaeso, virtutis prolem potest ipsa gignere, nisi ut discat in adversis patientiam habere? Isti sunt Gad, et Aser, duo filii Zelphae, rigor videlicet abstinentiae et vigor patientiaeGad itaque nascitur prior, Aser autem gignrtes simus ad toleranda mala aliena. Haec est gemina virtutum proles, quam Zelpha quidem parit in dolore, verumtamen ad magnam beatitudinem dominae suae. Per abstinentiam siquidem vel patientiam caro quidem affligitur, sed ad magnam inde pacem et tranquillitatem animus componitur. Hinc est quod, nato Gad, Lia exclamat, dicens: Feliciter; et iterum Aser nascendo pronuntiat, dicens: Hoc pro beatitudine mea . Mea, inquit, non sua. Unde enim sensualitas per carnem exterius atteritur, inde cordis affectio ad puritatis integritas pax cordis est, vel tranquillitas, nulla hujus mundi oblectamenta concupiscere, nulla ejus adversa formidare? Quorum unum per Gad adipiscitur, alterum per Aser obtinetur.
Abbreviated transcription (Latin):
de monte galaad. Dentes tui. sicut
greges tonsaꝵ: que ascenderunt de
lauacͦ. Nasꝰ tuus. sic̃ turris libani.
que respicit contra dasnascum:
caput tuum. sic̃ carmelus. Hec &
huiꝰ modi alia cum audiuntur
uł legunt᷑. iocunda ualde ẽẽ uident᷑:
& tamen in his omnib si solum litte
sensum sequim. nil in eis inuenimꝰ.
qͦd digne miremͣ. S forte in huius¬
modi dict̾s hoc ẽ qͦd tam libenter
amplectim᷑: quod ex iocunda qͥda
ut ita dicam littere fatuitate. ad
spĩalem intelligentiam confugere
coartam. Si gͦ dignȩ pensam iste nr
neptalim qͣm sit expeditꝰ in medita¬
tione: qm sit iocundus insermone:
citius adũtere licet. quam recte de
eo scͥptura ꝓnunciet. neꝑtalim cer¬
uus emissus. dans eloqͥa puilchritu¬
ta sufficere uolum: restat ñe ut de
filus zelphe aliquid loquamur.
⁊ idens itaq lia sororem suam ra
ꝓuocat᷑ & ipsa ancillam suam uiro
suo trade: ut possit & ipsa cum so¬
rore sua de filiorum adoptione
zelpham. sensualitatem debemus

Expanded text:
t greges tonsarum, quae ascenderunt de lavacro . Nasus tuus sicut turris Libani quae respicit contra Damascum, caput tuum sicut Carmelus . Haec et hujusmodi alia cum audiuntur, vel leguntur, jucunda valde esse videntur, et tamen in his omnibus, si solum litterae sensum sequimur, nil in eis invenimus quod digne miremur. Sed forte in hujusmodi dictis hoc est quod tam libenter amplectimur, quod ex jucunda quadam, ut ita dicam, litterae fatuitate ad spiritualem intelligentiam confugere coarctamur. Si ergo pensamus, iste noster Nephtalim quam sit expeditus in meditatione, quam sit jucundus in sermone, citius advertere licet quam recte de eo Scriptura pronuntiet: Nephtalim cervus emissus dans eloquia pulchrituta sufficere volumus; restat nunc de filiis Zelphae aliquid loquamur. Videns itaque Lia sororem suam Race, provocatur et ipsa ancillam suam viro suo tradere, ut possit et ipsa cum sorore sua de filiorum adoptione ctum est, per Zelpham sensualitatem debemus
Abbreviated transcription (Latin):
bram trahens.ima omnino non
uus emissus. S qͦmͦ dans eloqͥa
pulchritudinis: fortassis hec per
re eloqͥa pulchritudinis: eloqͥa
suauitatis: plena decore. plena
dulcedine: qualia neptalim
formare consueuit. uł qualia eũ
formare conuenit: Oscłet᷑ me
inquit oscło oris sui. fulcite me
florib stipate me malis qͥi amore
langueo. fauus distillans labia tu¬
a: mel ⁊ lac sub lingua tua. ⁊ odor
uestimentorum tuoꝵ suꝑ oĩa aro¬
mata. Quid queso dulciꝰ huiusmodi
eloquuis. quid iocundiꝰ inuenit᷑: qͥd
talib eloquiis libentiꝰ quid auidius
audit᷑: Ista u̾ba. carnale aliquid sona¬
re uident᷑: & tam̃ sp̃ialia sunt quȩ ꝑ
ipsa descͥbuntur. Sic nouit neptalim
carnalia cum sp̃ualib ꝑmiscere᷑. ⁊ ꝑ
corporalia incorporea descb̾e: ut utͣ¬
ꝙ hominis nat᷑a. in eiꝰ dict̾is inuem¬
at. unde se mirabilit reficiat: qui ex
corporea ⁊ incorporea nat᷑a constat.
Hunic ẽ fortasse. quod homini tam fu¬

Expanded text:
bram trahens ima omnino non bram trahens ima omnino non vus emissus. Sed quomodo dans eloquia pulchritudinis, fortassis hoc per re eloquia pulchritudinis, eloquia suavitatis, plena decore, plena dulcedine, qualia Nephtalim formare consuevit, vel qualia eum formare convenit: Osculetur me, inquit, osculo oris sui . Fulcite me floribus, stipate me malis, quia amore langueo . Favus distillans labia tua, mel et lac sub lingua tua, et odor vestimentorum tuorum sicut odor thuris . Quid, quaeso, dulcius hujusmodi eloquiis, quid jucundius invenitur? Quid talibus eloquiis libentius, quid avidius auditur? Ista verba carnale aliquid sonare videntur, et tamen spiritualia sunt quae per ipsa describuntur. Sic novit Nephtalim carnalia cum spiritualibus permiscere, et per corporalia incorporea describere, ut utraque hominis natura in ejus dictis inveniat unde se mirabiliter reficiat qui ex corporea et incorporea natura constat. Hinc est fortasse quod homini tam su
Abbreviated transcription (Latin):
dr: quia ꝑ contemplatĩonis gra¬
tiam multa ꝑcurrere ualet:
& ꝓpt̾ contemplationis dulce¬
dinẽ. multum ei currere pla¬
cet̃. In tanta enim uelocitate
neptalim iste. contemplantis
aminum. in huiꝰ modi tamen
negotio aliquantum ex̾citatũ.
nẽ ad summa erigit. nunc ad
ima deponit: nc̃ ꝑ innumera rapit:
ut ipse animꝰ qui hec patit᷑. semet ip¬
sum sepe miret᷑. felici magistĩo edocꝰ¬
tus quam conueniẽt neptalim nr̃.
ceruus emissꝰ dicat᷑. Notandum
sane. qm recte non aui uolanti.s
ceruo currenti comparet᷑: nã auiꝰ
quidem uolando longe a terra
suspendit᷑: ceruus autem ad dan¬
dos saltꝰ. t̾re innitit᷑. s nec in ipsis
suis saltib longiꝰ a terra separat᷑.
Sic nimirum sic neptalim dum
ꝑrerum uisibilium formanire¬
rum inuisibilium nat᷑am querit:
qͦsdam saltꝰ dare. ñ aut̃ ad plenũ
uolatum conualescere confueuit.
qͥa in eo quod se ad summa erig̃:
rerum corporearum secum um¬

Expanded text:
dicitur, quia per contemplationis gradicitur, quia per contemplationis gratiam multa percurrere valet, et propter contemplationis dulcedinem, multum ei currere placet. In tanta enim velocitate Nephtalim iste contemplantis animum in hujusmodi tamen negotio aliquantulum exercitatum nunc ad summa erigit, nunc ad ima deponit, nunc per innumera rapit, ut ipse animus, qui haec patitur, semetipsum saepe miretur felici magisterio edoctus quam convenienter Nephtalim noster cervus emissus dicatur. Notandum sane quam recte, non avi volanti, sed cervo currenti comparatur: nam avis quidem volando longe a terra suspenditur, cervus autem ad dandos saltus, terrae innititur, sed nec in ipsis suis saltibus, longius a terra separatur. Sic nimirum, sic Nephtalim, dum per rerum visibilium formam, rerum invisibilium naturam quaerit, quosdam saltus dare, non autem ad plenum volatum convalescere consuevit, quia in eo quod se ad summa erigit, rerum corporearum secum um
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. ¶ item. quia assiduȩ ut
dictum ẽ. comparatione utitur:
rect̾e nicħominus neptalim.i.
contemplationis genus qd̃
in pura intelligentia uersatur:
huius modi specłatione que per
neptalim designat᷑. quanto sub¬
tilius. tantominirum excellentrus
ẽẽ cognoscit᷑. Habet tamen huius
speculatio aliquid singłare. ualde¬
q notabile. Est enim p̃eet̾is rudi¬
bus qͥdem adhuc mentib minꝰq
ex̾citatis. & ad intelligendum fa¬
cilior: & ad audiendum iocundi¬
or. Siqͥdem hec meditanti faciliꝰ
occurrit: & audiendem dulcius
afficit. Est plane &e ꝓmptior in
meditatione: & affabilior in ser¬
mone. Uñ ⁊ ꝑ iacobde neptalim
dr. Neptalim ceruus emissus:
dans eloquia pulchritudinis.
Ceruus nanq dr ꝓpt̾ currendi¬
facilitatem: emissus ꝓpt̾ curren¬
di auiditatem. Ceruus. aĩal
uelox nimis. multum eurrere
potest: & multum currere eu¬
pit qͥ emissus ẽ. Recte gͦ ni fal¬
lor neptalim ceruus emissus

Expanded text:
accepit. Et item quia assidue, ut accepit. Et item quia assidue, ut dictum est, comparatione utitur, recte nihilominus Nephtalim, id est contemplationis genus, quod in pura intelligentia versatur, hujusmodi speculatione, quae per Nephtalim designatur, quanto subtilius, tanto nimirum excellentius esse cognoscitur. Habet tamen hujusmodi speculatio aliquid singulare valdeque notabile. Est enim prae caeteris rudibus quidem adhuc mentibus, minusque exercitatis, et ad intelligendum facilior, et ad audiendum jucundior. Siquidem haec meditanti facilius occurrit et audientem dulcius afficit. Est plane et promptior in meditatione, et affabilior in sermone. Unde et per Jacob de Nephtalim dicitur: Nephtalim cervus emissus, dans eloquia pulchritudinis . Cervus nafacilitatem; emissus, propter currendi aviditatem. Cervus animal velox nimis multum currere potest, et multum currere cupit, qui emissus est. Recte ergo, nisi fallor, Nephtalim, cervus emissus
Abbreviated transcription (Latin):
latione: q̃nrerum uisibilium ꝙͣ¬
libet descͥptionem transfert ad
rerum inuisibilium significatio¬
nem Ubigr̃a. Audit in scͥpturis
nominari lucem: sic̃ de deo scͥp¬
tum ẽ.ꝙ habitat lucem inac-¬
cessibilem. Querit gͦ que sit lux
ista incorporea. quam inhabitat
ininsibilis & incorporea dei natura:
& inuenit ꝙ lux ista est ipsa dei sa¬
pientia: quia ipsa ẽ. lux uera. Sic̃
enim lux ista ext̾ior illuminat o¬
culos corporum: ita illa absq du¬
bio illuminare consueuit ocłos
cordium. Ecce qͦmͦ neptalim ꝑ re¬
rum uisibilium qualitatem: sur¬
git ad rerum uruisibilium cogni¬
tionem̃. Patet gͦ. quam recte scdm
utramq int̾pretationem nepta¬
lim dicat᷑. Neptalim nanq com¬
paratio uel contisio interpretat᷑.
Solet nanq cognitam quamlibae
rerum uisibilium naturam. con¬
uertere ad spialem intelligentiã
Qa gͦ pene quicquid scͥptum re¬
perit ad spalem intellectum con¬
uertit: recte conusionis nomen

Expanded text:
latione, quando rerum visibilium latione, quando rerum visibilium descriptionem transfert ad rerum invisibilium significationem. Verbi gratia: Audit in Scripturis nominari lucem, sicut de Deo scriptum est: Quia habitat lucem inaccessibilem . Quaerit ergo quae sit lux ista incorporea quam inhabitat invisibilis et incorporea Dei natura, et invenit quia lux ista est ipsa Dei sapientia, quia ipsa est lux vera. Sicut enim lux ista exterior illuminat oculos corporum, ita illa absque dubio illuminare consuevit oculos cordium. Ecce quomodo Nephtalim per rerum visibilium qualitatem surgit ad rerum invisibilium cognitionem. Patet ergo quam recte secundum utramque interpretationem Nephtalim dicatur. Nephtalim namque comparatio vel conversio interpretatur. Solet namque cognitam quamlibet rerum visibilium naturam convertere ad spiritalem intelligentiam. Quia ergo pene quidquid scriptum reperit, ad spiritualem intelligentiam convertit, recte conversionis nomen
Abbreviated transcription (Latin):
nitudine colligit illa fut̾ȩ uite
gaudia quot uł quanta ẽe possint.
Uerbi gr̃a. Inspecta sepe solis claritate.
corporeo uideł lumine. considerat
quanta futura erit lux illa sp̃ialis:
si tantatamq mirabilis est lux ista
corporalis. Quanta nanq putas erit
lux illa. q̃ erit nob̃ cominunis cum
angłis: si tanta est ista qmͣ habemus
commnunem cum bestiis: Qualis
erit lux fut᷑a beatorum. si talis est p̃¬
sens luxista miseroꝵ: Item multi¬
plicitatem bonoꝵ inuisibilium:
conicit ex multitudine bonorum
uisibilium. Quot gͦ putamus ea ẽẽ:
S qͥs ea possit dinumerare: Quot
sunt oblectamenta ocłorum: quot
oblectam̃ta aurium.cȩt̾oꝵq sensuũ:
Quot sunt colores: quot odores:
qͦt sapores: Sigͦ tot sunt deliciȩ
corpoꝵ: quot ert̾ delicie sp̃iuim:
Si tanta possidemꝰ in tempore: qͣn¬
ta sunt que expectamꝰ in et̾nitate:
Inhẽ gͥ modumutit᷑ comparatiõe:
utit᷑ nicħominꝰ ut dictum ẽ. tͣns¬

Expanded text:
nitudine colligit illa futurae vitae nitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia: Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonorum visibilium. Quot ergo putamus ea esse? Sed quis ea possit dinumerare? Quot sunt oblectamenta oculorum, quot oblectamenta aurium caeterorumque sensuum? Quot sunt colores, quot odores, quot sapores? Si ergo tot sunt deliciae corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemus in tempore, quanta sunt quae exspectamus in aeternitate? In hunc igitur modum utitur comparatione: utitur nihilominus, ut dictum est, trans
Abbreviated transcription (Latin):
gitationem pulsat. in iudicium ad¬
ducere: diligent discutire: dep̃¬
hensum damnare. ⁊ deceptoriam
cogitationem. ex alia considatiõe
ꝑcutere: & temptantia mala. ex tor¬
mentorum recordatione extingue.
uides iamut arbit᷑r. qm recte hic fi¬
lius. dan .i. iudicium uocet᷑: de qͦ
solo dubitat᷑ utrumnam popłm
suum iudicare habeat: cum solus
si fieri possit ne ceteri habeant qͥd
iudicent. ñ solum assidue. s ⁊ distͥcꝰ¬
te iudicare debeat. S sic̃ ad offm̃¬
dan spectat. ꝑ rep̾sentationem penȩ.¬
expͥmere exurgentia uitia: sic ad
neptalim ꝑtinet ꝑ considationẽ
ỹmiorum. inflammare desidia
bona. Mirabilit̾ enim animum
nr̃m neꝑtalim. ad eoꝵ desidium
accendit: qͦtiens ȩt̾noꝵ bonorum
imaginem ante mentis ocłos ad¬
ducit: qͦd tam̃ duob modis facere
consueuit. Utit᷑ nanq aliquando
translatione: aliq̃n aut̃ compara¬
tione. Comparatione: qñ ex p̃sen¬
tium bonoꝵ multitudine łmag¬

Expanded text:
gitationem pulsat in judicium adgitationem pulsat in judicium adducere, diligenter discutere, deprehensum damnare, et deceptoriam cogitationem ex alia consideratione percutere, et tentantia mala ex tormentorum recordatione exstinguere. Vides jam, ut arbitror, quam recte hic filius Dan, id est judicium, vocetur, de quo solo dubitatur utrumnam populum suum judicare habeat, cum solus, si fieri posset, ne caeteri habeant quid judicent, non solum assidue sed et districte judicare debeat. CAPUT Dan spectat per repraesentationem poenae reprimere exsurgentia vitia; sic ad Nephtalim pertinet per considerationem praemiorum inflammare desideria bona. Mirabiliter enim animum nostrum Nephtalim ad eorum desiderium accendit, quoties aeternorum bonorum imaginem ante mentis oculos adducit, quod tamen duobus modis facere consuevit. Utitur namque aliquando translatione, aliquando autem comparatione. Comparatione, quando ex praesentium bonorum multitudine vel mag
Abbreviated transcription (Latin):
ci sunt. qͥ se ipsos duudicent de mor¬
dinata cogitatione. S qi ꝑfectiurri
hoc faciunt: & face eos oportet. qui ꝑ¬
fecti ẽẽ uolunt: iccirco iacob p̃dicit
et ut in cętis tͥbub raro inueniatur.
qͦd iure damnari debeat. Mens &¬
enim que statim in ipsa suggestio¬
ne p̃cidit illecebrosam cogitatio¬
nem. ñ facile rapit᷑ in prauam de¬
lectationem: sic̃ &e culpa que cobi¬
bet᷑ ante prauum consensum. nũ¬
quam tͣnsit in actum. Debet gͦ
te absq lite & disceptatione uiuere.
Semꝑ inueniet dan in sua tͥbu qͦd
examinare debeat: qͦd iustȩ rep̾hen¬
dat: quamuis in aliis possit fieri.
ut aliquando aliqua eaꝵs sine cul¬
pa ualeat inueniri. Aliarum nãq
culpa. est in uoluntate: huiꝰ autẽ
ex ordinatiosepe ẽ. in necessitate.
Munqͣm enim malum approbo:
nunqͣm malo consentio. nun qͣm
malum ꝑticio nisi iple uoluero:
malum autem ꝑ cogitationem occͣ¬
rere pot̃. &ẽ inuito. S ad dan ꝑtinoe.
exurgens malum statim cum ꝑ co¬

Expanded text:
ci sunt qui seipsos dijudicent de inordinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet qui perfecti esse volunt, idcirco Jacob praedicit et ut in caeteris tribubus raro inveniatur quod jure damnari debeat. Mens enim quae statim in ipsa suggestione praecidit illecebrosam cogitationem, non facile rapitur in pravam delectationem, sicut et culpa quae cohibetur ante pravum consensum, nunquam transit in actum. Debet ergte absque lite et disceptatione vivere. Semper inveniet Dan in sua tribu quod examinare debeat, quod juste reprehendat, quamvis in aliis possit fieri ut aliquando aliqua earum sine culpa valeat inveniri. Aliarum namque culpa est in voluntate, hujus autem exordinatio saepe est in necessitate. Nunquam enim malum approbo, nunquam malo consentio, nunquam malum perficio, nisi ipse voluero; malum autem per cogitationem occurrere potest etiam invito. Sed ad Dan pertinet exsurgens malum statim, cum per co
Abbreviated transcription (Latin):
abstinentie & patientie. ad contemp¬
tum uoluptatis. uł ad tolerantiam
tͥbulationis animasset: Duo enimft̾.
que solent ꝑfectionem obedientie p̃¬
pedire:i. ne cogam. uł amata dese¬
rere. ul asꝑa tolerare. S si semel ani¬
mus amore abstinentie ł patientie
ꝑfecte incalu̾it: ꝓtinꝰ rubenad om̃ẽ
obedientiam absq ulla condradicti¬
one se subdit. Qui enim tam adu¬
sa ꝑpeti qͣm in ꝓsꝑis non delectaꝵ⁊
apud semet ipsum sta tuit: que
diffrcultas eiꝰ obedienti amultꝰ
minuere pot̾it: Si enim dura ⁊ as
ipsum appe to: cur non magis
hec ex adiune ta obedientia. ad
maioris meriti gloriam tolero:

Expanded text:
abstinentiae et patientiae ad contempabstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patientiae perfecte incaluerit, protinus Ruben ad omnem obedientiam absque ulla contradictione se subdit. Qui enim tam adversa perpeti quam in prosperis non delectari apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et asipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero
Abbreviated transcription (Latin):
tis itaq gad & aser. iam tps instat. qͦ
ruben mandragoras inueniat: si tñ
eum foras exire non pigeat. S cur
eum uelle exire dubitemꝰ: quem iã
ad exeundum uł introeundumi¬
doneum ẽẽ cognoscimꝰ: Credendũ
ẽ enim cum post tot natos matͥssue.
post tot libos bale ł zelphe. iam ad¬
ultum: & posse & uelle ad patͥs siuim¬
ꝑium exire & intrare. S si ꝑruben
ut suꝑiꝰ dictum ẽ. timorem dei acci¬
pimus: qͥd ꝑ eiꝰ intͦitum ł exitum ac¬
cipere debemꝰ: Q de̾ eum uel intꝰ eẽ
uł foras exire: Ruben intꝰ ẽ: qͣndo
in secto cordis. in conspectu d̃. de nr̃a
conscientia trepidam: ruben tunc fo
ad omnem obȩdientiam inclinamꝰ:
Timere itaq dm̃ ꝓpt̾ se ipsum. homineᷤᷤ
autem ꝓpt̾ dm̃: ẽ ruben nẽ intꝰ mora¬
ri nc̃ foris inueniri. Exit gͦ ruben
tp̃r messis tͥticee: qñ ex imꝑio obȩdi¬
entie. exercet se in oꝑib iusticie. S q̃n
putas ruben ad ꝑfectam obedientiam
conualescet : nͥ eum gad ⁊ aser .i. amor

Expanded text:
tis itaque Gad et Aser, jam tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum idoneum esse cognoscimus? Credendum est enim eum post tot natos matris suae, post tot liberos Balae vel Zelphae, jam adultum, et posse et velle ad patris sui imperium exire et intrare. Sed, si per Ruben, ut superius dictum est, timorem Dei accipimus, quid per ejus introitum vel exitum accipere debemus? Quid est eum vel intus esse, vel foras exire? Ruben intus est, quando in secreto cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidamus. Ruben tunc forad omnem obedientiam inclinamus. Timere itaque Deum propter seipsum, homines autem propter Deum est Ruben nunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obedientiae exercet se in operibus justitiae. Sed, quando putas Ruben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑies aeris. serenitas maris. terre
fecunditas. solatium pauꝑum. here¬
ditas filioꝵ: & sibimetipsi spes fut᷑e
beatitudinis. At tam̃ sciat quodsicut
in throno hominum pͥmꝰ constitutus
est: sic ⁊ in penis. si iusticiam ñ fecerit
pͥmatum habiturꝰ ẽ. Omnis nanq qͦs¬
cumq peccatores subse in p̃senti ha-¬
la futura uita habebit. De decimo

Expanded text:
peries aeris, seperies aeris, sefecunditas, solatium pauperum, haereditas filiorum, et sibimetipsi spes futurae beatitudinis. Attamen sciat quod sicut in throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si justitiam non fecerit, primatum habiturus est. Omnes namque quoscunque peccatores sub se in praesenti hala futura poena habebit. »
Abbreviated transcription (Latin):
tio eiꝰ in idipsum. Congregentur
aque que sub cȩlosunt in locum
unum: noli sinere eas fluere deor¬
sum. An nescis. quia qͥ dimitat a¬
quas suas. caput est iurgiorum:
Qͥd ꝑ ima desidia deflius: quid tͥ
cum bonis ꝑituris. gaudiisq lu¬
gendis: An nescis qͥa omnis aqͣ
que deorsum currit. in mare des¬
cendit: Omnia siquidem flumi¬
na intrant in mare: & omnis in¬
fima delectatio desinit in dolore.
Risꝰ enim dolore miscebit᷑: &e ex¬
trema gaudii luctus occupant: eo
quod omnis dulcis aqͣ in mare de¬
cendat. & dulcedinem amittat.
Transit enim mundꝰ. & concupis¬
centia eiꝰ. Et scimꝰ quia sine dolo¬
re ñ relinquit᷑: quod eum amore
possidet᷑. Quanto gͦ meliꝰ est. que
sursum sunt saꝑe. que sursum
sunt querere:& iordanis fluen¬
ta insuum fontem retorquere:
ut audeamꝰ & nosillam congra¬
tulationis uocem inustim nr̃e cõ¬
fessionis assumere. Qͥd ẽ tͥ mare
quod fugisti: & tu iordanis qͥa¬

Expanded text:
tio in idipsum. Congregentur tio in idipsum. Congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, noli sinere eas fluere deorsum. An nescis quia qui dimittit aquas suas caput est jurgiorum? Quid per ima desideria defluis? Quid tibi cum bonis perituris, gaudiisque lugendis? An nescis quia omnis aqua quae deorsum currit, in mare descendit? Omnia siquidem flumina intrant in mare, et omnis infima delectatio desinit in dolore. Risus enim dolore miscebitur, et extrema gaudii luctus occupant, eo quod omnis dulcis aqua in mare descendat, et dulcedinem amittat: transit enim mundus, et concupiscentia ejus. Et scimus quia sine dolore non relinquitur, quod cum amore possidetur. Quanto ergo melius est quae sursum sunt sapere, quae sursum sunt quaerere, et Jordanis fluenta in suum fontem retorquere, ut audeamus et nos illam congratulationis vocem in usum nostrae confessionis assumere? Quid est tibi, mare, quod fugisti; et tu, Jordanis, q
Abbreviated transcription (Latin):
otandum autem qͦmͦ mare
hoc debeat iuxta aliquid ꝑ
mortuum ẽeͬ nam semꝑ nec esse
est de ꝑpetratis malis penitere.
odio ⁊ detestatione ꝑseqͥ &e ꝑ¬
horrescere: non tamen illa sẽꝑ
deflere & trepidare: sed post
dignam satisfactionem et
concupiscentiam edomitam.
consolationem reciꝑe:⁊ ad spẽ
ueniȩ securitatisq quiete in animũ
reformare.Ouere felix multumq
beatꝰ: cui datum ẽ cordis ꝑturba¬
tiones. & tͥsticie tempestates cõpesce¬
re: & magnas illas & mirabiles ela¬
tiones maris ad tranquillitatem
componere. Unum scio nec dubi¬
tare audeo: qͥa qmdui amor ad
multa spargit᷑. & ad ima deriua¬
tur: nunquam ad plenam pacem
ꝑducit᷑: nunquam ad uerȩ secu¬
ritatis tnquillitatem serenatur.
Oanima infelix & misera usq qͦ
sollicita es & turbaris erga pluri¬
ma: Porro cum unum sit neces¬
sarium:.tandem aliquando fige
desiderium: dilige unum. felices
illiꝰ ciuitatis ciues: euiꝰ participa¬

Expanded text:
Notandum autem quomodo mare Notandum autem quomodo mare hoc debeat juxta aliquid pemortuum esse: nam semper necesse est de perpetratis malis poenitere, odio et detestatione persequi et perhorrescere, non tamen illa semper deflere et trepidare, sed post dignam satisfactionem et concupiscentiam edomitam, consolationem recipere, et ad spem veniae securitatisque quietem animum reformare. O vere felix multumque beatus, cui datum est cordis perturbationes et tristitiae tempestates compescere, et magnas illas et mirabiles elationes maris ad tranquillitatem componere! Unum scio, nec dubitare audeo, quia quandiu amor ad multa spargitur et ad ima derivatur, nunquam ad plenam pacem perducitur, nunquam ad verae securitatis tranquillitatem serenatur. O anima infelix et misera, usquequo sollicita es, et turbaris erga plurima? porro cum unum sit necessarium, tandem aliquando fige desiderium, dilige unum. Felices illius civitatis cives, cujus participa
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsam seuire uidet᷑. Puto quia
huiꝰmodi ꝑturbatio &e tumultu¬
atio. uehemensq fluctuatio. non
facit mare mortuum: s uiuum.
s ualidum. s inqͥetum. S pꝰqmͣ
ceꝑint inferiores aque decurre
atq deficere. & infimarum dele¬
ctationum fluxus languescere
atq euanescere: incipit &e consei¬
entia parit̾ ad pacem & tnquilli¬
tatem se ipsam paulatim compo¬
nere: fut᷑ iudicii metum magisma¬
gisq deponere: & illos p̾t̾itȩ indi¬
gnationis & anxietatis estuatio¬
nes amittere: ad mortui simili¬
tudinem. trepidationis ce ꝑtur¬
bationis motum ñ habe. In hunc
itaq modum. carnalis uolupta¬
tis ꝓfluuium exhaustum atq
exsiccatum. pęnit᷑q absumptũ.
facit mare inualidum. &e infir¬
mum. ce tranqͥllum: & qͦd iure
debeat dici mortuũ. Uides certe
ut arbitror quam recte mare
suum nom̃ mutauit. mortuiq
nomen acceptt: in quo inferior
decursꝰ aquarum decidit atq
cordis ꝑturbationes delere.

Expanded text:
seipsam saevire videtur, puto quia seipsam saevire videtur, puto quia hujusmodi perturbatio et tumultuatio, vehemensque fluctuatio non facit mare mortuum, sed vivum, sed validum, sed inquietum. Sed postquam coeperint inferiores aquae decurrere atque deficere, et infimarum delectationum fluxus languescere atque evanescere, incipit et conscientia pariter ad pacem et tranquillitatem seipsam paulatim componere, futuri judicii metum magis magisque deponere, et illas praeteritae indignationis et anxietatis aestuationes amittere, ad mortui similitudinem trepidationis et perturbationis motum non habere. In hunc itaque modum carnalis voluptatis profluvium exhaustum atque exsiccatum, penitusque absumptum facit mare invalidum, et infirmum, et tranquillum, et quod jure debeat dici, mortuum. Vides certe, ut arbitror, quam recte mare suum nomen mutavit, mortuisque nomen concepit, in quo inferiorum decursus aquarum decidit atquecordis perturbationes delere.
Abbreviated transcription (Latin):
mans. & multum exestuans: &
quasi ad commnotionis ce inquie¬
tationis sue iniuriam. uehement̃
indignans. S pꝰquam cȩpit influ¬
ens inundatio deficere. & commo¬
tionis causa ꝑire: cȩpit &e ipsumma¬
re ab illa sua ꝓcellosa exagitatiõe
qͥescere: & quasi mortuum. motum
pͥstine inquietationis amittere c
nom̃ mutare. Die nimirum sic tor¬
rens uoluptatis carnalis. & uehe¬
mens impet̾ carnis quamdiu ui¬
get: solet ẽẽ causa timoris & in¬
dignationis. Solet sane conscien¬
tiam totam turbare: amaritudiniˢ
fluctus exagitare: & ꝓfundissimã
illam humani cordis abyssum
ab imo eu̾tere: & magnum ullud
mare. magnis tempestatibus a¬
gere. Mens siquidem cȩlesti desi¬
derio feruens. puritati studens.
& ad ꝑfectionem tendens. quam¬
diu turpes delectationes ex car¬
nis impetu sentire cogit᷑: necesse
ẽ infimis desidus & ad ima flu¬
entibus reluc̃tet᷑. Hinc est quod s̾
irascit᷑: quod sͥ indignat᷑: & adu̾sꝰ

Expanded text:
mans et multum exaestuans, et mans et multum exaestuans, et quasi ad commotionis et inquietationis suae injuriam vehementer indignans. Sed postquam coepit influens inundatio deficere, et commotionis causa perire, coepit et ipsum mare ab illa sua procellosa exagitatione quiescere, et quasi mortuum motum pristinae inquietationis amittere, et nomen mutare. Sic nimirum, sic torrens voluptatis carnalis et vehemens impetus carnis, quandiu viget, solet esse causa tumoris et indignationis. Solet sane conscientiam totam turbare, amaritudinis fluctus exagitare, et profundissimam illam humani cordis abyssum ab imo evertere, et magnum illud mare magnis tempestatibus agitare. Mens siquidem coelesti desiderio fervens, puritati studens, et ad perfectionem tendens, quandiu turpes delectationes ex carnis impetu sentire cogitur, necesse est infimis desideriis, et ad ima fluentibus reluctetur. Hinc est quod sibi irascitur, quod sibi indignatur, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuani amoris defectum. mentis ꝑ¬
turbationes deficiunt.
Ied quid queso hoc sͥuult. qͦd
uocatur mare mortuum.in quo
contigit tam celebre factum: Qͥd
queso tale nom̃ accepit: Nam qͦd
priꝰ non habu̾it: ex eo scͥptura satis
innuit qͦait. Mare solitudinis qͦd
omne mare solitudinis. nec oĩs
amaritudo desolationis. immo
hoc ipsum mare de quo mͦ loqͥm᷑.
haud digne ta li noĩe censetur.
nec debet dici mortuum: nͥ forte
in illo contingat p̃dictum mira¬
culum. Scim quia qͦd mortuum
est: omniose mouere ñ potest. for¬
te hoc mare pꝰquam incidens un¬
da defecit. postquam influentẽ
& impellentem gurgitem ñ habu¬
it. a suo feruore defecit: & tum̃tes
illas atq ebullientes fluct̾uatio¬
num suarum ꝓcellas amisit. Im¬
petus siqͥdem influentis iordaniᷤ.
cursq rapidissimꝰ. illapsu suoue¬
hementissimo ipsum impellebat
atq exagitabat: & tͣnquillum &
quietum ẽẽ pęnitꝰ non sinebat.
Ibat gͦ tẽ temporis tumens & spu¬

Expanded text:
ani amoris defectum mentis perturbationes deficiunt. Sed quid, quaeso, hoc sibi vult quod vocatur mare Mortuum, in quo contigit tam celebre factum? Quid, quaeso, tale nomen accepit? Nam, quod prius non habuerit ex eo Scriptura satis innuit, quo ait: Mare solitudinis, quoomne mare solitudinis, nec omnis amaritudo desolationis, imo hoc ipsum mare de quo modo loquimur haud digne tali nomine censetur; nec debet dici mortuum nisi forte in illo contingat praedictum miraculum. Scimus quia quod mortuum est omnino se movere non potest, forte hoc mare postquam incidens unda defecit, postquam influentem et impellentem gurgitem non habuit, a suo fervore defecit, et tumentes illas atque ebullientes fluctuationum suarum procellas amisit. Impetus siquidem influentes Jordanis cursusque rapidissimus illapsu suo vehementissimo ipsum impellebat atque exagitabat, et tranquillum, et quietum esse penitus non sinebat. Ibat ergo tunc temporis tumens et spu
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m. ut tot simul cohabitent qui
ordinate uiuere possint. ne uel ex¬
causante paucitate irreglartter ui¬
uant: uł ꝓ magnitudine cohabi¬
tantium necessitati eorum illicita
querant. Qui enim multos cong̾¬
gant. necesse est ut eoꝵ uictui mul¬
ta querant. S dum querunt plu¬
rima. crescit ext̾iorum cura. spar¬
guntur ꝑ diu̾sas regiones eccłiȩ
bnficia. spargunt᷑ &e fr̃s. soli inter
scłares habitant: nolentes pati fray¬
dem. s iudicio contende parati. Qi
uͦ ꝑcellulas duo uł tres. uel etiam
.iiii. aut qͥnq simul habitant. clas¬
strali non coartant᷑ lege. loquunt᷑
tamen siue illoꝵ uitam accusõ. sed
quid in utͥsq ꝑicł lateat annuncio.
In his autem qͥdam monachi qͦs he¬
redes beati benedicti nouimꝰ ẽẽ. dis c̃¬
tionem seruant. ut sifr̃m suꝑabun¬
det numerus. & det᷑ eis possessioĩs
locꝰ remotior. non minꝰ qm duode¬
cim fr̃s transmittunt: ne religioĩs
opꝰ pauertatis negligentia corrum¬
patur.

Expanded text:
fratrum, ut tot simul habitent, qui ordinate vivere possint, ne vel excusante paupertate irregulariter vivant, vel pro multitudine cohabitantium, necessitati eorum illicita quaerant. Qui enim multos congregant, necesse est, ut eorum victui multa quaerant. Sed dum quaerunt plura, crescit exteriorum cura, sparguntur per diversas regiones ecclesiae beneficia, sparguntur et fratres, soli inter saeculares habitant nolentes pati fraudem, sed judicio contendere parati. Qui vero per cellulas duo, vel tres, vel etiam quatuor, aut quinque simul habitant, claustrali non coarctantur lege, loquunturtamen, sive illorum vitam accuso. sed quid in utrisque periculi lateat, annuntio. In his autem quidam monachi, quos haeredes beati Benedicti novimus esse, discretionem servant, ut si fratrum superabundet numerus, et detur eis possessionis locus remotior, non minus quam duodecim fratres transmittunt, ne religionis opus paucitatis negligentia corrumpatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Intali cubicło. rachel totiens querit᷑.
qͦtiens in lectione saera spialis intel¬
ligentia indagat᷑. S quandiu ad¬
huc ad sublimia penetranda mini¬
me sufficimꝰ: diu cupitam. diligent̃
quesitam rachel ñdum inuenimꝰ.
Incipimꝰ gͦ gemere. suspirare. nr̃am
cecitatem ñ solum plangere. sed &
erubescere. Dolentib gͦ nob & que¬
rentib unde hanc cȩcitatem me¬
ruimus: occtrrt̾ mala quȩ fecimꝰ.
Quinimmo. ipsa diuina lectio no¬
b nolentib ce aliud quiddam in ea
molientib feditatem nr̃am freqͣnter
ingerit: ⁊ corda nr̃a in eiꝰ confidatiõe
compungit. Quotiens gͦ in diuina¬

Expanded text:
In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo nobis et quaerentibus unde hanc caecitatem meruimus, occurrunt mala quae fecimus. Quinimo ipsa divina lectio nobis nolentibus, et aliud quiddam in ea molientibus, foeditatem nostram frequenter ingerit, et corda nostra in ejus consideratione compungit. Quoties ergo in di
Abbreviated transcription (Latin):
ocłocernit. S & ouis ueracit̾ est: si m
simplicitate querit. Uides ne. quem¬
admodum ñ quelibet. s sũma sap̃ia
simplicit̾ quesita. facit ẽẽ rachel: Iã
ut arbteͦr non miraris. qͦd rachel tm̃
diligitur: cum eiꝰ etiam pedissequa
sapĩam intndi loquor. que in dñe
sue comparatione stulticia reputat᷑.
tanto tit cernimꝰ amore a mundi
phylosophis requitatur. Quemad¬
modum autem lia supponit᷑. dum
rachel sꝑat᷑. facile recognoscunt: qͥ
hoc qͣm sepe contingat. non tam au¬
diendo quam exꝑiendo didicerẽ.
Sepe contingit. ut animꝰ antique
conusationis sordib min mundatꝰ.
&e ad celestem contemplationem ñ¬
dum idoneꝰ. dum se in cubielo ra¬
chel collocat. dum se in eiꝰ amplexꝰ
totum parat. dũ illã iã iam sese de¬
nere putat: subito ⁊ inopinate int̾
amplexꝰ lic se ẽẽ dephendat. Quid
enim scͥpttiram saeram nisi rachel
cubicłm dicimꝰ: in qua sapientiam
druinam sub decenti allegoriarum
uelamine latitare ñ dubitamus:

Expanded text:
iter est, si in simplicitate quaerit. Videsne quemadmodum non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter quaesita facit esse Rachel. Jam, ut arbitror, non miraris quod Rachel tantum diligitur, cum ejus etiam pedissequa sapientia mundi loquor, quae in dominae suae comparatione, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philosophis requiratur. CAmodum autem Lia supponitur, dum Rachel speratur, facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis sordibus minus mundatus, et ad coelestium contemplationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse deprehendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus?
Abbreviated transcription (Latin):
ctionem reꝑimꝰ: in cubicło rachel ñ
ipsam s liam nos inuenire ñ dubite¬
mus. Nam sic̃ rachelis ẽ. meditari. cõ¬
templari. disc̃̾nere. intelligere: sic
ꝓfecto ꝑtinet ad liam flere. dolere.
gemere. suspirare. Namlia ut dic̃¬
tum ẽ. affectio ẽ diuina inspiratio¬
ne inflammata: rachel ẽ.ro.diui¬
na reuelatione illuminata. Lia af¬
fect̾io ad normam iusticie se ipsam
componens: rachel rose in celestis
sapĩe contemplationem attollenˢ.
S de ipsis hactenꝰ: nunc de earum
ancillis uideamus.

Expanded text:
 in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contemplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflammata; Rachel est ratio divina revelatione illuminata. Lia, affectio ad normam justitiae seipsam componens; Rachel, ratio se in coelestis sapientiae contemplationem attollens. Sed de his hactenus. Nunc de earum ancillis videamus.
Abbreviated transcription (Latin):
achel uisum pͥncipitm: uel ouis
itptat᷑. Ut gͦ tali nomine digna
sit. impleat qͦd scͥptum inuenit. Senti¬
te de domino inbonitate: & in sim¬
plicitate cordis querite illum. Utiq

Expanded text:
achel videns principium vel ovis interpretatur. Ut ergo tali nomine digna sit, impleat quod scriptum invenit: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite illum . Utique
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ãm ꝑsensuum disciplinam muni¬
at: & hostilia uitiorum agmina. absti¬
nentie p̾lio acrit̾ feriat. Uñ ã scͥptum
est. gad accinctꝰ p̃liabit᷑ ante eum. Tẽ
enim utilit̾ dan cẽ ꝑditorum ꝑfidiã
intͥnsecꝰ uigilat: cum gad extrinsecꝰ
occursantes hostes ixcludit & eipug¬
nat. Priꝰ itaq gad accingit᷑: ut pꝰmo
se accingit: qn sensuum dissolutionẽ.
ꝑ disciplinam restringit. Tẽ gad for¬
ti p̃lio dimicat: qñ desidia carnalia.
ꝑcarnis mortificationem trucidat.
Magna nanꝙ hostium strages efficit᷑.
citiꝰꝙ odiosꝰ ille uitioꝵ ex̾citꝰ in fugã
conu̾tit᷑: cum sensꝰ corꝑis ꝑ discipli¬
nam ab euagatione restringit᷑: &
appetitꝰ carnis ꝑ abstinentiam a uolup¬
tate refrenat᷑. In hunc itaq modum.
ut om̃s exꝑiri possumꝰ. dan ciuitatẽ
nr̃am componit intͥnsecꝰ: gad mu

Expanded text:
nostram per sensuum disciplinam muninostram per sensuum disciplinam muniat, et hostilia vitiorum agmina abstinentiae praelio acriter feriat. Unde etiam scriptum est: Gad, accinctus praeliabitur ante eum . Tunc enim utiliter Dan contra proditorum perfidiam intrinsecus vigilat, cum Gad extrinsecus occursantes hostes excludit et oppugnat. Prius itaque Gad accingitur, ut fortbio tunc se accingit, quando sensuum dissolutionem per disciplinam restringit. Tunc Gad forti praelio dimicat, quando desideria carnalia per carnis mortificationem trucidat. Magna namque hostium strages efficitur, citiusque odiosus ille vitiorum exercitus in fugam convertitur, cum sensus corporis per disciplinam ab evagatione restringitur, et appetitus carnis per abstinentiam a voluptate refrenatur. In hunc itaque modum, ut omnes experiri possumus, Dan civitatem nostram componit intrinsecus, Gad mu
Abbreviated transcription (Latin):
ille contͣ hostium incursionem. Il¬
le contra ꝑfidiam: ille contͣ uiolen¬
tiam. Dan nanq negligente. mens
facile decipit᷑: gadsegnius agente.
subito ad turpem delectationem ra¬
pitur. S quid int̾est. utrum ciuitas
utrum discordia ciuilis. an manꝰ
nosse oportet. ꝙ disciplina corporis:
sine disciplina cordiᷤ. absq dribio inu¬
tiliᷤ ẽ: disciplina uͦ cogitationũ. sñ disci¬
plina sensuũ oĩo obsuari ñ pot̃. Unde
satis constat: qi sine adiutorio gad
qui cont̾ ext̾iora uigilare debet. dan
in componenda ciuium pace intus
inanit̾ laborat. Quid enim iuuat. ui¬
dicante dan popłm fuum assiduie cax¬
sam discordie amputare: nͥstudeat
gad ꝑ portas sensutim. irritamenta ui¬
tiorum quendam uidl̃ qͣsi hostilem
ex̾citum ñ admittere: Quamtuis eñ
dan assidue in throno iudicii resideat:
qmuis rixas alt̾cantium cogitationũ
indesinent̾ componat. frust᷑ utiꝙ in
dat: nͥ eodem studio gad ciuitatem

Expanded text:
ille contra hostium incursionem. Isille contra hostium incursionem. Iste contra perfidiam, ille contra violentiam. Dan namque negligente, mens facile decipitur; Gad segnius agente, subito ad turpem delectationem rapitur. Sed quid interest utrum civitas utrum discordia civilis an manus nosse oportet, quia disciplina corporis, sine disciplina cordis, absque dubio inutilis est; disciplina vero cogitationum, sine disciplina sensuum, omnino observari non potest. Unde satis constat quia sine adjutorio Gad, qui contra exteriora vigilare debet, Dan, in componenda civium pace, intus inaniter laborat. Quid enim juvat, judicante Dan populum suum, assidue causam discordiae amputare, nisi studeat Gad per portas sensuum irritamenta vitiorum quemdam videlicet quasi hostilem exercitium non admittere? Quamvis enim Dan assidue in throno judicii resideat, quamvis rixas altercantium cogitationum indesinenter componat, frustra utique in dat, nisi eodem studio Gad ad civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc autem de duarum istaꝵs filiis
ancillarum ñ negligent̾ p̾t̾eundũ.
s iugi memoria retinentum: qͦd ex
eorum uigilantia uigiliq custodia.
conscientie nr̃e ciuitas mire custo¬
ditur: multumq ꝓtegit᷑. Primoge¬
nitꝰ nanq bale. eam componit in¬
trinsecꝰ: pͥmogenitꝰ uͦ ⁊ elphe mu¬
nit eam extͥnsecꝰ. ꝑ dan repͥmunt᷑
mala intͥ ex Urgentia: ꝑ gad repel¬
luntur mala extiꝰ insurgentia. Qs
tum: ext̾ius ꝑsensum. Mͦ enim intus
ꝑ cogitationem pulsat: mͦ de ext̾iori¬
bus ꝑ sens irrumꝑe parat. Solet ni¬
mirum mnimicꝰ. nc̃ abintꝰ ministrare
consilia erroris: nc̃ aforis ad motie
incitamenta uoluptatis. S quia ad
dan ꝑtinet disciplina cogitationũ:
adgad autem spectat disciplina sen¬
suum: debet utiq dan euigilare ad
disc̾tionis iudicium: Gad dimicare
fortit̾ ꝑ abstinentie excicium. Uniꝰ ẽ
sedare ciuilem discordiam: alt̾ius
est repellere hostilem pugnam. Hic
uigilat contͣ ciuium ꝓditionem:

Expanded text:
Hoc autem de duarum istarum filiis ancillarum non negligenter praetereundum, sed jugi memoria retinendum, quod ex eorum jugi vigilantia vigilique custodia, conscientiae nostrae civitas mire custoditur, multumque progreditur. Primogenitus namque Balae eam componit intrinsecus; primogenitus vero Zelphae munit eam extrinsecus. Per Dan reprimuntur mala intus exsurgentia; per Gad repelluntur mala exterius insurgentia. Omnes tum; exterius, per sensum. Modo enim intus per cogitationem pulsat; modo de exterioribus per sensus irrumpere parat. Solet nimirum inimicus nunc ab intus ministrare consilia erroris, nunc a foris admovere incitamenta voluptatis. Sed, quia ad Dan pertinet disciplina cogitationum, ad Gad autem spectat disciplina sensuum, debet utique Dan evigilare ad discretionis judicium, Gad dimicare fortiter per abstinentiae exercitium. Unius est sedare civilem discordiam; alterius est repellere hostilem pugnam. Hic vigilat contra civium proditionem;
Abbreviated transcription (Latin):
otandum sane quod he de qͥbꝰ
locuti fumꝰ mandragore. nec pꝰ
natos tot lie. nec pꝰ geminos lib̃os
bale hpost natiuitatem fliorum
zelphe statim legunt᷑ inuente. Ad
fitios nanq lie. uoluntates: ad filioᷤ
bale. cogitationes: ad filios zelphe ꝑ¬
tinent actiones. Uoluntates itaq
seucogitationes quamuis rect̾as.
quantumlibet utiles quomodo
miram᷑: uł qñ laudabimꝰ. qͣs mini¬
me uidem᷑: Et quamuis uera lays
sit de recta uoluntate: eam tamen
non laudamꝰ. nͥ appareat in oꝑe.
Popus enimbonum. bonauolun¬
tas innotescit: ut iure bone opi¬
nionis laudem. quasi quasdam
late fraglantes mantragoras in¬
uenire possit. Quasi gͦ post par¬
tum ⁊ elphȩ ꝓles lie mandragoraᷤᷤ
inuenire credit᷑: q̃n uoluntas bo

Expanded text:
otandum sane quod hae, de quibus locuti sumus mandragorae, nec post natos tot Liae, nec post geminos liberos Balae, sed post nativitatem filiorum Zelphae statim leguntur inventae. Ad filios namque Liae voluntates, ad filios Balae cogitationes, ad filios Zelphae pertinent actiones. Voluntates itaque seu cogitationes, quamvis rectas, quantumlibet utiles, quomodo miramur, vel quando laudabimus quas minime videmus? Et quamvis vera laus sit de recta voluntate, eam tamen non laudamus nisi appareat in opere. Per opus enim bonum bona voluntas innotescit, ut jure bonae opinionis laudem, quasi quasdam late fragrantes mandragoras invenire possit. Quasi ergo post partum Zelphae, proles Liae mandragoras invenire
Abbreviated transcription (Latin):
tenus queas imaginari. qualit̃
illi summe ditati ꝓ modulo duo
possis participando deificare.
Ecce ignis unꝰ ẽ. & in sua natura
calidꝰ. In hunc ignem pone lig¬
num aliqͦd. plumbum & ferrũ
simul. Itaq cum lignum fu̾it
tum. itaut in carbonib nil nͥ
ignis appareat. & plumbo nil ca¬
loris addiqueat. necdum tñ
ferro pot̾unt in calore coequa¬
ri.quod nondum forsan peni

Expanded text:
tenus queas imaginari qualiter tenus queas imaginari qualiter illi summae deitati pro modulo tuo possis participando deificari. Ecce ignis unus est, et in sua natura calidus; in hunc ignem pone lignum aliquod, plumbum, et ferrum simul. Itaque cum lignum fuerit tum, ita ut in carbonibus nihil nisi ignis appareat, et plumbo nihil caloris addi queat, necdum tamen ferro poterunt in calore coaequari, quod nondum forsan peni
Abbreviated transcription (Latin):
obnoxios. ac peccatoꝵ & corrup¬
tibilitatis ulceribꝰ plenos. sola
miscdia ductus accipiet. & cura¬
bit nos. & sanitati restitutos. or¬
namentis ꝑfect̾e iusticie & incor¬
ruptibilitatis ornabit. regniq su
oq suo unigenito sibi ꝑ omnia
equali. & omnipotenti concorpo¬
rales statuet & coheredes. omĩq
creature iubebit. ut in omni qͦd
uolemus nobis obediat. uocatos
q nomine suo dos faciet. Dieit¬
enim ipse. Ego dixi diiestis. & filii
excelsi om̃s. S ipse d̾s deificans ẽ
tu uͦ ds eris deificatus. at fortassis
ais. Hec ratio tua in illis quidem
magnis apłis seu martyrib. pot̾it
existẽ rata. In me autem qͥutinam
uel ultimus ẽẽ merear. quonam
pacto constare queat ñ intelligo.
Intende & intellige quia nullũ
iustoꝵ ab ista deitate excepte ds.
ubi dixit dii estis & filii excelsi
omnes. Uerum ut dicta melius
eluceant. consida sub exemplo
naturam ignis. & naturã
rerum ignitarum. si forte ⁊ͥ aliqͣ¬

Expanded text:
obnoxios, ac peccatorum et corrupobnoxios, ac peccatorum et corruptibilitatis ulceribus plenos sola misericordia ductus accipiet, et curabit nos, et sanitati restitutos ornamentis perfectae justitiae et incorruptibilitatis ornabit, adductosqueoque suo unigenito sibi per omnia aequali et coomnipotenti concorporales statuet et cohaeredes, omnique creaturae jubebit ut in omni quod volemus nobis obediat, vocatosque nos nomine suo deos faciet. Dicitenim ipse: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes . Sed ipse Deus deificans est; tu vero deus eris deificatus. At fortassis ais: haec ratio tua in illis quidem magnis apostolis, seu martyribus poterit existere rata; in me autem qui, utinam! vel ultimus esse merear, quonam pacto constare queat non intelligo. Intende et intellige quia nullum justorum ab ista deitate excepit Deus, ubi dixit: Dii estis, et filii Excelsi omnes. Verum, ut dicta melius eluceant, considera sub exemplo naturam ignis et naturam rerum ignitarum, si forte ibi aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
taq cum hec tͥ tanta potestas af
fuerit. honor condecens potesta¬
ti minime deerit. Quod honor
cuiꝰmodi sit. breui sub exemplo
consideremus. Ecce sit ante o¬
⁊ culos nostros positus pauꝑ aliqͥs.
omni solatio destitutꝰ. ulcerum ⁊
aliarum infirmitatum feditate
corruptus. & omni quo uel a fri¬
goris incommoditate defendat᷑
tegmine. nudꝰ. Hunc gͥ talem ta
lmͦ iacentem. & in nullo semet
iuuare ualentem. si rex aliquis
potentissimus transiens uideret.
& iniseratus eius uulnerib mede¬
ri. curatumq suis iubet & orna¬
mentis uestiri. & adduct̾um sͥ
adoptaret in filium. p̃ciperetq
ut in regnosuosuus filiꝰ a cune̾¬
tis haberet᷑. atq in uuillo quod
iuberet a quoquam ei contradi¬
ceretur. Heredemq suum ac fi¬
lii sui coheredem constitueret:
eum suo nomine uocari p̃ciꝑet.
ñne diceres magnifice honora¬
tum: Q certe deus nob̾ hec oĩa
faciet. Nati enim de putredine
carnis. replemur multis mise¬
umq infirmitatum passionib

Expanded text:
taque, cum haec tanta potestas tibi adfuerit, honor condecens potestati minime deerit. Qui honor cujusmodi sit, brevi sub exemplo consideremus. Ecce sit ante oculos nostros positus pauper aliquis, omni solatio destitutus, ulcerum et aliarum infirmitatum foeditate corruptus, et omni quo vel a frigoris incommoditate defendatur tegmine nudus. Hunc igitur talem, tali modo jacentem et in nullo semet juvare valentem, si rex aliquis potentissimus transiens videret, et miseratus ejus vulneribus mederi curatumque suis juberet ornamentis vestiri, et adductum sibi adoptaret in filium, praeciperetque ut in regno suo suus filius a cunctis haberetur, atque in nullo quod juberet a quoquam ei contradiceretur, haeredemque suum ac filii sui cohaeredem constitueret et eum suo nomine vocari praeciperet, nonne diceres magnifice honoratum? Et certe Deus nobis haec omnia faciet. Nati enim de putredine carnis, replemur multis miseue infirmitatum passionibus