comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re aut̃ ꝑuersitate & mniqͥtate peccat: cũ corpus tantũ
amat. quantũ amandus .ẽ. ds̃ Itẽ noticia si minor .ẽ. quã
.x̃. illud qđ noscit᷑ & plene nosci potest : ꝑfecta non. est.
Si aut̃ maior .ẽ. iam superior . ẽ. natura quȩ nouit .: quã
illa quȩ nota .x̃: sic̃ maior .ẽ. noticia corporis quã ipsũ
corpus: qđ ea noticia notũ .ẽ. Illa enĩ uita quȩlĩ .ẽ. in
ratione cognoscentis: corpus aut̃ non .ẽ. uita. Et uita
quȩ libet. quolibet corpore maior .ẽ. non mole sed ui. Mens
uero cũ se ipsam cognoscit. non se superat noticia sua:
quia ipsa cognoscit. ipsa cognoscitur. Cũ ergo se totã cog¬
noscit. neq secũ quicquã aliud: par illi ẽ. cognitio sua:
& cũ se totã nichilq amplius ꝑcipit. nec minor ic maior pẽ.
Recte igitur diximus. hȩc tria cũ ꝑfecta sunt: uẽ consequỹ¬
ter ȩqualia. Simul &iã ad monemur. si ut cũq uidere
possimus. hȩc in anima eoxistere: & tanꝗ in uoluntate uo¬

Expanded text:
re autem perversitate et iniquitate peccat, cum corpus tantum amat, quantum amandus est Deus. Item notitia si minor est, quam est illud quod noscitur, et plene nosci potest, perfecta non est. Si autem major est, jam superior est natura quae novit, quam illa quae nootum est. Illa enim vita quaedam est in ratione cognoscentis: corpus autem non est vita. Et vita quaelibet quolibet corpore major est, non mole, sed vi. Mens vero cum se ipsam cognoscit; non se superat notitia sua; quia ipsa cognoscit, ipsa cognoscitur. Cum ergo se totam cognoscit, neque secum quidquam aliud, par illi est cognitio sua: Et cum se totam nihilque amplius percipit, nec minor nec major est. Recte igitur diximus, haec tria cum perfecta sunt, esse consequenter aequalia. 5. Simul etiam admonemur, si utcumque videre possumus, haec in anima existere, et tanquam involuta evo
Abbreviated transcription (Latin):
te uim. siue sint radii. siue aliud aliquid. oculis cernere
ñ ualemus : sed m̃te quęrimꝰ. Et si fieri potest: etũ hoc m̃¬
te comp̃hendimꝰ. Mens ergͦ ipsa sic̃ corporearũ rerũ notitias

Expanded text:
te vim, sive sint radii, sive aliud aliquid, oculis cernere te vim, sive sint radii, sive aliud aliquid, oculis cernere non valemus; sed mente quaerimus, et si fieri potest, etiam hoc mente comprehendimus. Mens ergo ipsa sicut corporearum r
Abbreviated transcription (Latin):
nitas: At tendamiis quantũ possumus. & inuoceiꝰ lucẽ sem¬
pit̾nan : ut inluminet tenebras nr̃as: & uideamꝰ in nobis
potest: nisi etiã nourrit sẽ. Nam quomodo amat qđ nescit :¬
ut si quisquã dicit. ex noticia generali uł speculi . .iii
mentẽ credere se. ex̃. talem quales alias exꝑta . ẽ.
& ideo amare semet ipsam : insipientissine loquitur. Un¬
de enĩ mens aliquã mentẽ nouit. sise non nouit: Neq
enĩ ut oculus corpor: is. uidet alios oculos & se nonui¬
deTTAmens nouit alias mentes. & ignorat semet¬
ppsani. Per oculos enĩ corporis corpora uidemus: quia
radios qui ꝑ ros emicant & quicquid cernitmꝰ tangunt
refringere. ac retorquere uupsos non possumus: nisi cũ spe¬
cula inturm᷑: qđ si suptilissime obscurissimeq disseritur : do¬
nec aꝑtissime demonstret᷑. uł ita se habere. uł nonita. Sed
quo quomodo se habrat uis qua ꝑ oculos cerninꝰ. ipsam cer¬

Expanded text:
nitas? Attendamus quantum possumus, et invocemus lucem semnitas? Attendamus quantum possumus, et invocemus lucem sempiternam, ut illuminet tenebras nostras, et videamus in nobis, potest, nisi etiam se noverit: nam quomodo amat quod nescit? Aut si quisquam dicit ex notitia generali vel speciali mentem credere se esse talem, quales alias experta est, et ideo amare se ipsam, insipientissime loquitur. Unde enim mens aliquam mentem novit, si se non novit? Neque enim ut oculus corporis videt alios oculos, et se non videt; ita mens novit alias mentes, et ignorat semetipsam. Per oculos enim corporis corpora videmus, quia radios qui per eos emicant et quidquid cernimus tangunt, refringere ac retorquere in ipsos non possumus, nisi cum specula intuemur. Quod subtilissime obscurissimeque disseritur, donec apertissime demonstretur, vel ita se rem habere, vel non ita. Sed quoquo modo se habeat vis qua per oculos cernimus; ipsam cer
Abbreviated transcription (Latin):
non.x̃. utiq corpus sed sp̃s: nec mens corpus. sel sp̃s. ẽ. Neq
tam̃ amor & mens duo sp̃s. sed unus sp̃s: nec essentiȩ duȩ.
sed una. Et tam̃ duo quȩlam unũ sunt. amans & amor. Et¬
hȩc quidẽ duo. relatiue aclinuicẽ dicunt᷑ amans quippi
ad amorẽ refert᷑ & amor ad amantẽ. Amans enĩ. aliquo a¬
more amat: & amor. alicuius amantis. ẽ. Mens uero & sp̃s
non relatiue dicuntur: sed essentum demonstrat. Non enĩ
quia mens & sp̃s alicuius hominis. ẽ. ideo mens & sp̃s. ẽ. Re¬
tracto enĩ eo qđ homo. ẽ. quod ad iuincto corpore dicit᷑. re¬
tracto ergͦ corpore. mens & sp̃s manent. Retracto aut̃ a¬
mante. nullus .ẽ. amor : & retracto amore. nullus. ẽ. a¬
mans. Ideo quantũ ad inuicẽ referuntur : duo sunt. Qđ
aut̃ ad sẽ ipsũ dicinitur. & singula. sp̃s. & simul utrũq unꝰ
sp̃s. & singula mens. & simul utrũq: iia mens. Ubi ergͦ tri¬

Expanded text:
non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus, sed spiritus est. Neque non est utique corpus, sed spiritus: nec mens corpus, sed spiritus est. Neque tamen amor et mens duo spiritus, sed unus spiritus; nec essentiae duae, sed una: et tamen duo quaedam unum sunt, amans et amor; haec quidem duo relative ad invicem dicuntur. Amans quippe ad amorem refertur, et amor ad amantem. Amans enim aliquo amore amat, et amor alicujus amantis est. Mens vero et spiritus non relative dicuntur, sed essentiam demonstrant. Non enim quia mens et spiritus alicujus hominis est, ideo mens et spiritus est. Retracto enim eo quod homo est, quod adjuncto corpore dicitur; retracto ergo corpore, mens et spiritus manet: retracto autem amante, nullus est amor; et retracto amore, nullus est amans. Ideoque quantum ad invicem referuntur, duo sunt: quod autem ad se ipsa dicuntur, et singula spiritus, et simul utrumque unus spiritus; et singula mens, et simul utrumque una mens. Ubi ergo tri
Abbreviated transcription (Latin):
amor. ẽ : nisi cũ amatur ipse amor. Alud .ẽ. aut̃ a mare
se. aluid amare amorẽ suũ. Non enĩ amatur amor ni¬
si iam aliquid amans: quia ubi nichil amat᷑ nullus. t̃.
amor. Tuo ergͦ sunt cũ se quisq amat: amor. & qđ anta¬
tur. Tunc eni amans. & qđ amatur. unũ .ẽ. Unde uide¬
tur non. eẽ. consequens: ut ubicũq amor fuerit. iam
tru intelligantur. Auferamꝰ enĩ abhac consideratio¬
ne cȩtera quȩ multa sunt. quib homo constatul atq
ut hiec quȩ nunc requirimus quantũ in his reb pos¬
sumus liquido repperiamus. de sola mente tractemis
Mens igitur cũ amat se ipsam. duo quȩlam ostendit:ͥ men¬
tẽ & amorẽ. Quid . ẽ. aut̃ amare sẽ. nisi p̾sto sibi. eẽ. uelle ad fru¬
endũ se. Et cũ tantũ se uult . ex̃. quantũ.ẽ. par m̃ti uolim¬
tas .ẽ. & amanti amor ȩqualis. Et si aliqua substantia . ẽ. amor

Expanded text:
amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare amor est, nisi cum amatur ipse amor. Aliud est autem amare se, aliud est amare amorem suum. Non enim amatur amor, nisi jam aliquid amans: quia ubi nihil amatur, nullus est amor. Duo ergo sunt, cum se quisque amat; amor, et quod amatur. Tunc enim amans et quod amatur unum est. Unde videtur non esse consequens ut ubicumque amor fuerit, jam tria intelligantur. Auferamus enim ab hac consideratione caetera quae multa sunt, quibus homo constat: atque ut haec quae nunc requirimus, quantum in his rebus possumus, liquido reperiamus, de sola mente tractemus. Mens igitur cum amat se ipsam, duo quaedam ostendit, mentem, et amorem. Quid est autem amare se, nisi sibi praesto esse velle ad fruendum se? Et cum tantum se vult esse, quantum est, par menti voluntas est, et amanti amor aequalis. Et si aliqua substantia est amor,
Abbreviated transcription (Latin):
de suꝑnis loquim᷑: nondũ de dõ patre & filio & spũ scõ.
sed de hac impari imagine. at tam̃ imagine. id .ẽ. homine.
Familiarius enĩ eam & facilius fortassis intuetur. nrẽ men¬
tis infirmitas Io¬
cce ego qui hoc quȩro. cũ aliqͥd amo. tria sunt: ego.
& qđ amo & ipse amor. Non enĩ amo amorẽ: nisi aman¬
tẽ amem. Nã non .ẽ. amor. ubi nichil amat᷑. Tria ergͦ sunt
amans & qđ amatur. & amor. Q uid si non anem. nisi me
ipsũ. ÷ nonne duo erunt. qđ amo. & amor: Amans enĩ
& qđ amatur. hoc idem . ẽ. quando se ipse amat. Sic̃ ama¬
re & amari. rodẽ modo id ipsũ .x̃. cũ se quisq amat. Ea¬
dẽ quippe res. bis clicit᷑. cũ dicitur amat se. & amatur
ase. Tuine non .ẽ. aliud atq aluid. amare & amari: sic̃
non .x̃. alius atq alus amans & amatus. At uero amor
& qđ amatur: &iam sic duo sunt. pon enĩ quisq se amat

Expanded text:
de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; de supernis loquimur, nondum de Deo Patre et Filio et Spiritu sancto; sed de hac impari imagine, attamen imagine, id est homine: familiarius enim eam et facilius fortassis intuetur mentis nostrae infirmitas. Ecce ego qui hoc quaero, cum aliquid amo tria sunt: ego et quod amo, et ipse amor. Non enim amo amorem, nisi amantem amem: nam non est amor, ubi nihil amatur. Tria ergo sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid, si non amen nisi me ipsum? nonne duo erunt; quod amo, et amor? Amans enim et quod amatur, hoc idem est, quando se ipse amat: sicut amare et amari, eodem modo idipsum est, cum se quisque amat. Eadem quippe res bis dicitur, cuatque aliud, amare et amari; sicut non est alius atque alius, amans et amatus. At vero amor, et quod amatur, etiam sic duo sunt. Non enim cum quisque se amat
Abbreviated transcription (Latin):
& filiũ & spm̃ scm̃. eẽ. unũ dm̃. uniuersę creature
sed trinitatem relatarũ ad inuicem ꝑsonarũ. & unitatẽ
y̧qualis essentiȩ. Quȩramus aut̃ hoc intelligere. ab eo ipso
quẽ intelligere uolumus auxiliũ p̃cantes: & quantũ tri¬
buitur qđ intelligimꝰ explicare tanta cura & sollicitu¬
dine pietatis cupientes: ut etiã si aliquid aliud ꝓalio
dicimus. nichil tam̃ dicamꝰ indignũ. Ut siquid uerbi
grã de patre dicimus. qđ patri ꝓpriȩ ñ conurniat.
aut filio cõueniat. aut spũi scõ. aut ip̃si trinitati. Et si
& afilio aut ab uno dõ ipsa trinitate : ueluti nunc cu
sa trinitas. qm̃ resistere ñ possumꝰ certissimȩ fidei &
ualidissime Auctoritati scripturȩ dicentis. ds̃ caritas.ẽ. M ta
men debemus deiuare sacrilego errore: ut aliquid de
trinitate dicamꝰ. qđ non creatori sed creaturȩ potus con¬
attenclamus ista tria quȩ inuenisse nob̃ uidem᷑. Nondũ

Expanded text:
et Filiuet Filiused Trinitatem relatarum ad invicem personarum, et unitatem aequalis essentiae. Hoc autem quaeramus intelligere, ab eo ipso quem intelligere volumus, auxilium precantes, et quantum tribuit quod intelligimus explicare tanta cura et sollicitudine pietatis cupientes, ut etiam si aliquid aliud pro alio dicimus, nihil tamen indignum dicamus. Ut si quid, verbi gratia, de Patre dicimus, quod Patri proprie non conveniat, aut Filio conveniat, aut Spiritui sancto, aut ipsi Trinitati: et si aut a Filio, aut ab uno Deo ipsa Trinitate. Veluti nunc cupsa Trinitas; quoniam resistere non possumus certissimae fidei, et validissimae auctoritati Scripturae dicentis, Deus charitas est : non tamen debemus deviare sacrilego errore, ut aliquid de Trinitate dicamus quod non Creatori, sed creaturae potius conattendamus ista tria, quae invenisse nobis videmur. Nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ti. hoc sapiamus. ꝑfectionẽ in hac uita dicit. non aliud quã
ea quȩ retro sunt obliuisci: & in ea quȩ ante sunt extendi.
scđm intentionẽ. Tutissima . ẽ. enĩ quȩrentis intentio: cdonec
app̃hendat᷑ illud quo tendimus. & qua extendimus. Sed ra
recta intentio .ẽ quȩ ꝓficiscit᷑ afide. Certa enĩ fides: utiq
inchoat cognitionẽ. Cognitio uero certa. non ꝑficitur nisi
post hanc uitã: cũ uiderimꝰ facie ad faciem. Hoc ergͦ sapia¬
mus : ut nouerimꝰ tutiorẽ. eẽ. affectũ uera querendi. quã
in cognita ꝓ cognitis p̃sumendi. Sic ergͦ quȩramꝰ. tĩꝗ inuen¬
turi : & sic inueniamus. tãꝗ quȩsituri. Cũ enĩ consũmauent
homo. tunc incipit. De credendis nulla infidelitate dubi¬
temꝰ de intelligendis. nulla temeritate affirmemꝰ. In il¬
lis auctoritas tenenda. ẽ : in his ueritas exquirenda.
uod ergͦ ad istã quȩstionẽ attinet: qr edamꝰ patrẽ

Expanded text:
ti, hoc sapiamus . Perfectionem in hac vita dicit, non aliud quam ti, hoc sapiamus . Perfectionem in hac vita dicit, non aliud quam ea quae retro sunt oblivisci, et in ea quae ante sunt extendi secundum intentionem. Tutissima est enim quaerentis intentio, donec apprehendatur illud quo tendimus et quo extendimur. Sed ea recta intentio est, quae proficiscitur a fide. Certa enim fides utcumque inchoat cognitionem: cognitio vero certa non perficietur, nisi post hanc vitam, cum videbimus facie ad faciem . Hoc ergo sapiamus, ut noverimus tutiorem esse affectum vera quaerendi, quam incognita pro cognitis praesumendi. Sic ergo quaeramus tanquam inventuri: et sic inveniamus, tanquam quaesituri. Cum enim consummaverit homo, tunc incipit . De credendis nulla infidelitate dubitemus, de intelligendis nulla temeritate affirmemus: in illis auctoritas tenenda est, in his veritas exquirenda. Quod ergo ad istam quaestionem attinet, credamus Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
RI IETTATE M certe querimnꝰ non quãlib&.
sed illam trmitatẽ quȩ ds̃ . ẽ. uerusq ac sũmus. & solus
ds̃. Ex pecta ergͦ quisquis hȩc audis. Ad huc enĩ quȩrimꝰ.
Et talia quȩrentẽ nemo iustȩ rep̃hendit. sitam̃ in fide fir¬
mussimus quȩrat. qđ aut nosse aut eloqui difficillimũ . ẽ.
Affirmantẽ uero cito uisteq rep̃hendit: quisquis melius
uł uidet uł docet. Queritȩ inqͥt dm̃: & uiu& anima urã.
Et ne quisquã se adp̃hendisse temere gaudeat: quȩrite ait
hnc cognitus.ẽ. ab illo. Non quidẽ dixit cognoũ illũ. quȩ
periculosa p̃sũptio. ẽ: sed cognitus. ẽ. ab illo. Sic & alibi cũ
dixisset. nunc aut̃ cognoscentes dm̃: statim corrigens.: im¬
mo cogniti estis inqͥt adõ. Maximeq illo loco fr̃s inqͥt
ego me ipsũ ñ arbitror app̃hendisse. Unũ aut̃ quȩ retro
oblitꝰ. in ea quȩ ante sunt extentꝰ: scđm intentionẽ sequor.
ad palmã siꝑne uocationis dĩ in xp̃o iħu. Quot qͦt ergͦ ꝑfec¬

Expanded text:
rinitatem certe quaerimus, non quamlibet, sed illam Trinitatem quae Deus est, verusque ac summus et solus Deus. Exspecta ergo, quisquis haec audis: adhuc enim quaerimus, et talia quaerentem nemo juste reprehendit; si tamen in fide firmissimus quaerat, quod aut nosse aut eloqui difficillimum est. Affirmantem vero cito justeque reprehendit, quisquis melius vel videt vel docet. Quaerite, inquit, Deum, et vivet anima vestra . Et ne quisquam se tanquam apprehendisse temere gaudeat: Quaerite, inquit, hic cognitus est ab illo . Nec sic quidem dixit, Cognovit illum; quae periculosa praesumptio est: sed, cognitus est ab illo. Sic et alibi cum dixisset, Nunc autem cognoscentes Deum; statim corrigens, imo cogniti, inquit, a Deo : maximeque illo loco, Fratres, inquit, ego me ipsum non arbitror apprehendisse: unum autem, quae retro oblitus, in ea quae ante sunt palmam supernae vocationis Dei in Christo Jesu. Quotquot ergo perfec
Abbreviated transcription (Latin):
dñe intrabit. in regnũ cȩloꝵ. Uerũtam̃ cũ & illa quȩ
odimus recte displicent recteq imꝓbantur: approbat᷑
roꝵ improbatio: & placet. & uerbũ .ẽ. Neq uitioꝵ no¬
ticia nob̾ displicet: sed ipsa uitia. Nam placet michi. qđ
noui & definio quid sit intẽperantia: & hoc .ẽ. uerbũ
eius . Sicuti sunt  arte uitia nota & recte approbat᷑
eoꝵ noticia : cũ discernit cognitor speciẽ. priuationẽ. ra¬
.x̃. Et definire intẽperantiã. uerbũq eius dicere. ꝑtinet
adartẽ morũ : eẽ aut̃ intẽperantẽ ad id ꝑtinet qđ illa
arte culpatur: sicut nosse ac definire quid sit solcecismus.
ꝑtinet ad artẽ loquendi. Eacere aut̃ uitiũ . ẽ. qđ eadẽ arte
rep̃henditur. Uerbũ . ẽ. igit᷑. qđ nunc discernere & insoui

Expanded text:
ne, intrabit in regnum coelorum . Verumtamen cum et illa quae odimus, recte displicent, recteque improbantur, approbatur eorum improbatio, et placet, et verbum est. Neque vitiorum notitia nobis displicet, sed ipsa vitia. Nam placet mihi quod novi et definio quid sit intemperantia; et hoc est verbum ejus. Sicuti sunt in arte nota vitia, et recte approbatur eorum notitia, cum discernit cognitor speciem privationeintemperantiam, verbumque ejus dicere, pertinet ad artem morum: esse autem intemperantem, ad id pertinet quod illa arte culpatur. Sicut nosse ac definire quid sit soloecismus, pertinet ad artem loquendi: facere autem, vitium est quod eadem arte reprehenditur. Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Uinde elegant̃ in latina lingua. parta dicuntur : & reꝑta
atꝗ conꝑta. Quȩ uerba. quasi a partu clucta resonant.
Qiuia concupiscentia cũ conceperit. parit peccatũ. Unde
dñs clamat: uenite ad me om̃s qui laboratis & onerati es¬
tis. Et alio loco. Ue p̾gnantib & mam mantib millis dieb.
Cũ itaq ad partũ uerbi referret hȩc om̃a. uł recte facta
uł peccata: exore inquit tuo iustificaberis. & exore tuo
conclep̃naberis. Os uolens itelligi. non hoc uisibile: sed in¬
terius minsibile cogitationis cordis. X.¬
amata notitia. Nouimꝰ enĩ & ea quȩ odimus. sed nec
concepta nec parta dicenda sunt animo. quȩ nob̾ displicent.
Non enĩ om̃ã quȩ quod ãmodo m̃tẽ tangunt. concipiuntur
nunc aginus. Alit̃ enĩ dicuntur uerba quȩ spatia tempoꝵ
syllabis tenent fure ꝓnuntientur. sure cogitentir: aAliter
om̃e qđ notũ .ẽ. uerbũ dicitur. animo impressum quã diu

Expanded text:
Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta Unde eleganter in latina lingua parta dicuntur et reperta atque comperta, quae verba quasi a partu ducta resonant. Quia concupiscentia cum conceperit, parit peccatum . Unde Dominus clamat, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis : et alio loco, Vae praegnantibus et mammantibus in illis diebus . Cum itaque ad partum verbi referret omnia vel recte facta vel peccata, Ex ore, inquit, tuo justificaberis, et ex ore tuo condemnaberis : os volens intelligi, non hoc visibile, sed interius invisibile cogitationis et cordis. CAamata notitia. Novimus enim et ea quae odimus: sed nec concepta, nec parta dicenda sunt animo, quae nobis displicent. Non enim omnia quae quoquo modo tangunt, concipiuntur:nunc agimus. Aliter enim dicuntur verba quae spatia temporum syllabis tenent, sive pronuntientur, sive cogitentur; aliter omne quod notum est, verbum dicitur animo impressum, quamdiu
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa notitia conqui escit: qđ fit in amore spiritalũ.
Qui enĩ uerbi grã. ꝑ fecte nouit. ꝑfecteq amat iuftitiam.
iam iustus .ẽ. & iam si nulla existat. scđm eam forinsecus ꝑ
menbra corporis. operandi necessitis. In amore aut̃ carna¬
liũ tẽporaliũq rerũ. sicut. in ipsis animaliũ fȩtib: alius . ẽ. con¬
ceptus uerbi. alius partus. Illic enĩ qđ concupiendo concipitur.
acdipiscendo nascitur: qm̃ ñ sufficit auaritiȩ nosse & amare
aurũ : nisi & habeat. Neq nosse & amare. uesci aut concũbe¬
re: nisi &um id agat. Peq nosse & amare honores & impe¬
ria: nisi ꝓueniant. Quȩ tam̃ om̃a: nec adepta sufficiunt.
Qui enĩ biberit inquit ex hac aqua. sitiet iterũ. Ideoq
& inpsalimis. Concepit inqͥt dolorẽ. & peperit inquitatẽ.
Dolorẽ uł laborẽ dicit concipi: cũ ea concupunt᷑. quȩ
nosse ac uelle non sufficit. Et in arcdescit atq egrotat ani¬
mus indigentia : donec ad ea ꝑueniat & quasi parut ea.

Expanded text:
amore spiritualium. Qui enim, verbi gratia, perfecte novit, perfecteque amat justitiam, jam justus est, etiamsi nulla existat secundum eam forinsecus per membra corporis operandi necessitas. In amore autem carnalium temporaliumque rerum, sicut in ipsis animalium fetibus, alius est conceptus verbi, alius partus. Illic enim quod cupiendo concipitur, adipiscendo nascitur. Quoniam non sufficit avaritiae nosse et amare aurum, nisi et habeat; neque nosse et amare vesci, aut concumbere, nisi etiam id agat; neque nosse et amare honores et imperia, nisi proveniant. Quae tamen omnia, nec adepta sufficiunt. Qui enim biberit ex hac, inquit, aqua, sitiet iterum . Ideoque et in Psalmo: Concepit, inquit, dolorem, et peperit iniquitatem . Dolorem vel laborem dicit concipi, cum ea concipiuntur quae nosse ac velle non sufficit, et inardescit atque aegrotat animus indigentia, donec ad ea perveniat, et quasi pariat ea.
Abbreviated transcription (Latin):
sed indõ. Sic̃ enĩ te ipso. non inte ipso frui debes. sed in eo
qui fecit te : sic etiam illo quẽ diligis tanꝗ te ipsum. Gt
nob ergͦ & frib in dño fruam᷑. & inde nos nec ad nos¬
met ipsos remittere. & quasi relaxare. deorsũ uersus aude¬
amus. Nascitur aut̃ uerbũ: cũ excogitatũ plac& ad peccan¬
dũ. aut ad recte faciendũ. Uerbũ ergͦ nrm & mentẽ de
qua gignit᷑ : quasi medius amor coniungit : seq cũ eis
tertiũ conplexu incorporeo. sine ulla confusione constringit.

Expanded text:
sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo sed in Deo. Sicut enim te ipso, non in te ipso frui debes, sed in eo qui fecit te; sic etiam illo quem diligis tanquam te ipsum. Et nobis ergo et fratribus in Domino fruamur, et inde nos nec ad nosmetipsos remittere, et quasi relaxare deorsum versus audeamus. Nascitur autem verbum, cum excogitatum placet, aut ad peccandum, aut ad recte faciendum. Verbum ergo nostrum et mentem de qua gignitur, quasi medius amor conjungit, seque cum eis tertium complexu incorporeo, sine ulla confusione constringit.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis aspicimus. Atq inde conceptã rerũ uerã noticia
tiꝗ uerbũ apud nos habemus & cdicendo ortus gignimꝰ
nob nascendo discedit. Cũ aut̃ ad alios loquim᷑. uer¬
bo intꝰ
manenti ministeriũ uocis adhbemus. aut
alicuuis signi corporalis: ut ꝑ quandam cõme¬
morationẽ sensibilẽ. tale aliquid fut etiã ina¬
mimo audientis. quale de loquentis ammo ñ recedit.
Michil itaq agimus ꝑ menbra corporis in factis dictisq:
nos uitus edicto p̾uenimus. Nemo enĩ aliquid uolens facit:
qđ ñ in corde suo prius dixerit. Qđ uerbũ. amore concipi¬
tur : siuie creaturȩ siur creatoris: id .ẽ. aut naturȩ muta¬
da creatura. nam si ad creatorẽ refertur ille amor:
iam non cupiditas sed caritas. ẽ. Tumc enĩ.ẽ. cupiditas: cũ ꝓp¬
t̃ se amatur creatura. Tunc enĩ non utentẽ aduiuat: fed
corrũpit fruentẽ. Cũ ergͦ aut par nobis aut inferior cre¬
atura sit : inferiore utendũ . ẽ. ad dm̃: pari aũ fruendũ

Expanded text:
mentis aspicimus: atque inde conceptam rerum veracem notitiam, tanquam verbum apud nos habemus, et dicendo intus gignimus; nobis nascendo discedit. Cum autem ad alios loquimur, verbo intus manenti ministerium vocis adhibemus, aut alicujus signi corporalis, ut per quamdam commemorationem sensibilem tale aliquid fiat etiam in animo audientis, quale de loquentis animo non recedit. Nihil itaque agimus per membra corporis in factis dictisquenos intus edito praevenimus. Nemo enim volens aliquid facit, quod non in corde suo prius dixerit. 13. Quod verbum amore concipitur, sive creaturae, sive Creatoris, id est, aut naturae mutada creatura; sed si ad Creatorem refertur ille amor, non jam cupiditas, sed charitas erit. Tunc enim est cupiditas, cum propter se amatur creatura. Tunc non utentem adjuvat, sed corrumpit fruentem. Cum ergo aut par nobis, aut inferior creatura sit, inferiore utendum est ad Deum; pari autem fruendum,
Abbreviated transcription (Latin):
quy̧dã uita duo aliqua copulans. uł copulare appetens:
amantẽ scilicet. & qđ amat᷑ : Et hoc etiã in extremis car¬
nalibq amorib ita .ẽ. Sed ut aliquid purius & liquidius
hauriamus : calcata carne ascendamus ad animũ. Quid
& superus ea quȩrere quantũ hominidatur. Sed hic pau¬
lulũ reqͥescat intentio. Non ut se existimet inuenisse.
qđ quȩrit . sed sic̃ solet in ueniri locus ubi querendũ . ẽ.
tũ .ẽ. ubi quęratur ita hoc dixisse suffecerit :ͥ ut tãꝗ
ab ar. ticulo alicuius exordui cꝑ̧tera contexamus.

Expanded text:
quaedam vita duo aliqua copulans, vel copulare appetens, quaedam vita duo aliqua copulans, vel copulare appetens, amantem scilicet, et quod amatur? Et hoc etiam in externis carnalibusque amoribus ita est: sed ut aliquid purius et liquidius hauriamus, calcata carne ascendamus ad animum. Quid t superius ista quaerere, quantum homini datur. Sed hic paululum requiescat intentio, non ut se jam existimet invenisse quod quaerit, sed sicut solet inveniri locus, ubi quaerendum est tum est ubi quaeratur: ita hoc dixisse suffecerit, ut tanquam ab articulo alicujus exordii caetera contexamus.
Abbreviated transcription (Latin):
qua nos quoq ita posse uiuere quia homines sumus. exceo
qđ aliqui homines ita unxer̃ minime desprramꝰ & hoc ut
desideremꝰ ardentius & fidentius p̃cem᷑. ita & ipsoꝵ uitã fa
cit a nob̾ diligi formȩ illius dilectio. scđm quã uxisse crr¬
duntur: & illoꝵ inta credita. in randẽ formã flagrantiorẽ
eritat caritatẽ: ut quanto flagrantus diligimꝰ dm̃. tanto
certius sereniusq uideamꝰ.: quia indõ conspicimꝰ incõmutabilẽ
formã iusticiȩ. scđm quã hominẽ uiuere oportere uidicamus.
Ualet ergͦ fides ad cogntionẽ & ad dilectionẽ dĩ. non tãꝗ
omĩno icogniti aut omino non clilecti: sed quo cognoseat᷑ mi¬
nifestius. & quo firmius liligat᷑ X. coco cotcocoo
ra diuina lauclat & p̃dicat. nisi amor boniꝰ amor aũ
alicuius amantis .ẽ: & amore aliquid amatur. Ecce trust̃.
Amans & qđ amatur & amor. Quid .ẽ ergͦ amor nisi

Expanded text:
qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo qua nos quoque ita posse uiuere, qui homines sumus, ex eo quod aliqui homines ita uixerunt minime desperamus, ut hoc et desideremus arcit a nobis diligi formae illius dilectio, secundum quam vixisse creduntur, et illorum vita credita in eamdem formam flagrantiorem excitat charitatem: ut quanto flagrantius diligimus Deum, tanto certius sereniusque videamus; quia in Deo conspicimus incommutabilem formam iustitiae, secundum quam hominem uiuere oportere iudicamus, ualet ergo fides ad cognitionem et ad dilectionem dei, non tamquam omnino incogniti aut omnino non dilecti, sed quo cognoscatur manifestius et quo firmius diligatur. CCCXLVI. ra divina laudat et praedicat, nisi amor boni? Amor autem alicujus amantis est, et amore aliquid amatur. Ecce tria sunt; amans, et quod amatur, et amor. Quid est ergo amor, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
titiȩ adeatris & a sinistris. ꝑgłam & ignobilitatẽ. ꝑ in¬
famiã & bonã famã : ut feductores & ueraces: ut qui
ignoram᷑ & cognoscim: quasi morientes. & ecce uiumꝰ: ut
coerciti . & ñ mortificati : ut tristes. sẽꝑ aut̃ gaudentes:
sic̃ egeni. multos aut̃ ditantes: tanꝗ nichil habentes.
& om̃a possidentes. Quid. ẽ. qđ accendim᷑ in dilectionẽ
pauli apłi cũ ista legimꝰ. nisi qđ credimꝰ eũ ita uixisse:
Uiuendũ tam̃ sic.eẽ. dĩ ministris. ñ de aliquib auditũ
crȩdimꝰ : fed oitus apud nos. uł potus supra nos. in ipsa
ueritate conspicimꝰ Illũ ergͦ quẽ sic uixisse credimꝰ.
ex hoc qđ uidemꝰ diligimꝰ: & nisi hanc formã quã sẽꝑ
stabilẽ atq incõmutabilẽ cernimꝰ p̃cipue diligere¬
mꝰ  ñ idõ diligeremꝰ illũ. quia eius uitã cũ mn carne¬
uiueret. huic formȩ co aptatã & congruentẽ fuisse fide reti
tẽ excitam᷑. ꝑ fidem qua credimꝰ uixisse sic aliquẽ: & sprm

Expanded text:
titiae dextra et sinistra: per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur; quasi morientes, et ecce uiuimus, ut coherciti et non mortificati; ut tristes, semper autem gaudentes; sicut egeni, multos autem ditantes; tamquam nihil habentes et omnia possidentePauli apostoli, cum ista legimus, nisi quod credimus eum ita uixisse ? uiuendum tamen sic esse dei ministris non de aliquibus auditum credimus, sed intus apud nos, uel potius supra nos in ipsa ueritate conspicimus. illum ergo quem sic uixisse credimus, ex hoc quod uidemus diligimus, et nisi hanc formam, quam semper stabilem atque incommutabilem cernimus, praecipue diligeremus, non ideo diligeremus illum, quia eius uitam, cum in carneuiueret, huic formae coaptatam et congruentem fuisse credimus etem excitamur per fidem, qua credimus uixisse sic aliquem, et spem,
Abbreviated transcription (Latin):
tero. ut uidere te uideas. Ad sit tantũ ipsa. ut moueam᷑
caritate ad aliqđ bonũ : quia cũ diligonus caritatẽ. ali¬
quid diligentẽ diligimꝰ. ꝓpt̾ hoc ipsũ quia diligit aliꝗͥd.
Ergͦ qđ diligit. caritas. ẽ : ut possit etũ ipsa caritas diligi. Ca¬
ritas enĩ ñ .x̃. quȩ nichil diligit. Si aut̃ se ipsã diligit. diligit
aliqͥd: oport& ut caritate se diligat. Sic̃ enĩ uerbũ. indicat
aliqͥd. indicat etiã se ipsũ: sed ñ se uerbũ idicat. nisi se aliqͥd
indicare indicet: sic & ciritas diligit qͥdẽ se. sed nisi se ali¬
quid diligentẽ diligat. ñ caritatr᷑ se diligit. Quid ergͦ¬

Expanded text:
tero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur tero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc Ergo quid diligit charitas, ut possit etiam ipsa charitas diligi? Charitas enim non est, quae nihil diligit. Si autem se ipsam diligit, diligat aliquid oportet, ut charitatem se diligat. Sicut enim verbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum, sed non se verbum indicat, nisi se aliquid indicare indicet: sic et charitas diligit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non charitatem se diligit. Quid erg
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ qua diligit: quã fr̃em quẽ diligit. Ecce iam podest
notiorẽ dm̃ habere : quã frẽm. Plane notiorẽ. quia p̃sentio¬
rp̃. notiorẽ quia interiorẽ: notiorẽ quia certiorẽ. Amplec¬
tere dilectionẽ dm̃ : & dilectione amplectere dm̃. Ipsa .ẽ. di¬
lectio. quȩ om̃s bonos angłos & om̃s dĩ seruos. consociat uin¬
culo sc̃itatis : nosq & illos conuingit inuicẽ nob. & subiun¬
git sibi. Quanto igit᷑ sauores sumꝰ atumore suꝑbiȩ : tanto
sumus dilectione pleniores. Et quo nisi dõ plenus . ẽ. qui ple¬
nus . ẽ. dilectione: At enĩ caritatẽ caritate uideo : & quã¬
tũ possũ eam mente conspicio: & credo scripturȩ dicenti
qm̃ ds̃ caritas .ẽ. & qui manet incaritate in dõ manet.
Sel cũ illã uideo. non in ea uideo trinitatem : imo ue¬
ro uideo trinitatẽ: sicaritatẽ uidro. Sed cõmonebo si po¬

Expanded text:
dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest dilectionem, qua diligit, quam fratrem, quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, quia praesentiorem, notiorem, quia interiorem, notiorem, quia certiorem. amplectere dilectionem deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si po
Abbreviated transcription (Latin):
intentos atq suspensos. ad ȩt̃na atq oteriora conuerte¬
ret : uenite inquit ad me om̃s qui laboratis & onerati
estis. & ego uos reficiam. Tollite iugũ meũ suꝑ uos. Et
non ait: discite ame qu atriduanos mortuos suscitare:
sed ait. discite ame quia mitis sũ & humilis corde. Po¬
tentior .ẽ. enĩ & tutior solidissima humulitas: quam
uentosissima celsitudo. Et idõ sequit᷑ dicens. Et inurnietis re¬
quiem animab nr̃is. Dilectio enĩ non inflatur: & ds̃ dilec¬
tio.ẽ. & fideles indilectione adquiescunt illi. Reuocat abstre¬
pitu qui foris.ẽ. ad gaudia silentia . UIII.¬
cce ds̃ dilectio.ẽ. Ut quid imꝰ & currimus insublimia cȩ¬
loꝵ & ima t̾rarũ: quȩrentes eũ qui ẽ. apud nos. si nos
eẽ. uelimus apud eũ: Nemo dicat. non noui quid diligun. Di
ligat frẽm: & diligat eandẽ dilectionem. Magis enĩ nouit

Expanded text:
intentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteintentos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, iestis, et reficiam vos; tollite jugum meum super vos. Et non ait, Dissed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dilectio est, et quid imus et currimus in sublimia caelorum et ima terrarum quaerentes eum qui est apud nos, si nos esse uelimus apud eumligat fratrem et diligat eandem dilectionem. magis enim nouit
Abbreviated transcription (Latin):
pue dm̃ diligat. Qua ꝓpt̃. qui querunt dm̃ ꝑ istas potes¬
tates quȩ mundo p̃sunt uł partib mundi: auferuntur
abeo longeq iactantur. Non oit̾uallis locoꝵ. fed diuersi¬
tate affectuũ. Exterus enĩ conantur ire : & interiora sua
deserunt. quib interior.ẽ ds̃. ltaq etiã si aliquã scãm
celestẽ potestatẽ uł audierint uł ut cũq cogitauerint:
facta magis eius appetunt quȩ humana miratur infir¬
mitas : non imitantur pietatem qua diuina requies cõpa¬
ratur. Malunt enĩ suꝑbȩ hoc posse qđ angłi: quã deuo¬
te hoc.eẽ. qđ angłs. Non enĩ sc̃s quisquã potestate sua
gaudet : sed eius a quo habet posse. quicquid congiuent᷑
potest :ͥ & nouit potentius. eẽ. conuigi om̃ipotenti pia
uoluntate : quã ꝓpria potestate posse. qđ contremiscant
ens ut mirantes doceret ampliora . & tẽporalib insolitis.

Expanded text:
pue Deum diligat. 11. Quapropter, qui quaerunt Deum per istas Potespue Deum diligat. 11. Quapropter, qui quaerunt Deum per istas Potestates, quae mundo praesunt vel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque jactantur; non intervallis locorum, sed diversitate affectuum: exterius enim conantur ire, et interiora sua deserunt, quibus interior est Deus. Itaque etiamsi aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint uel utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contremescant ens, ut mirantes doceret ampliora et temporalibus insolitis
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ qui datus . ẽ. nob̃ Et alia multa. Quia & qui diligit
dm̃ consequens .ẽ. ut faciat qđ prȩcepit ds̃. Et in tantũ
diligit. in quantũ facit᷑. Consequens ergo.ẽ. ut & ꝓximũ
diligat. quia hoc p̃cepit ds̃. Siue tantũ ꝓximi dilectio¬
nẽ scriptura cõmemorat. sicuti. ẽ. illud. Inuicẽ onera
urã portate. & sic ad implebitis legem xp̃i: Et illud. Om̃is¬
enĩ lex i uno sermone impletur. in eo qđ scriptũ . ẽ. diliges
ꝓximũ tuũ tanquã te ipsũ: Et in euuangło: Om̃a quȩcũq
uultis ut faciant uob̃ homires. & uos facite eis. Hȩc. ẽ. enĩ
lex & ꝓpħe: Et pleraq talia repperimus. in litteris scĩs : lin
quib sola dilectio ꝓximi ad ꝑfectionẽ p̃cipi uidet᷑ & tace¬
ri de dilectione dĩ: cũ inutroq p̃cepto. lex pendeat & ꝓ¬
ut ipsã p̃cipue dilectionẽ diligat. ds̃ aut̃ dilectio. ẽ: & qui
manet inclilectione. indõ manet. Consequens ergͦ. ẽ : ut p̃ci¬

Expanded text:
 et alia multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnisenim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum est: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, .et in euangelio: omnia, quaecumque uultis ut hetae . Et pleraque alia reperimus in Litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi videtur, et taceri de dilectione Dei; cum in utroque praecepto Lex pendeat et ipsam praecipue dilectionem diligat. Deus autem dilectio est, et qui manet in dilectione, in Deo manet . Consequens ergo est ut praeci
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa igit᷑ mens & amor. & noticia eius. tria quȩlã sunt: & hȩc
tria iũ sunt. & cũ ꝑfecta sunt. ꝑqualia sunt. Si enĩ minus
se amat. quã .ẽ: uerbi gr̃a si tantũ se amet hominis mens
quantũ amandũ ẽ. corpꝰ hominis. cũ plus ipsa sit quã corpꝰ
peccat: & ñ est ꝑfectus amor eius. łtẽ si amplius se amet

Expanded text:
ipsa mens et amor et notitia ejus, tria quaedam sunt, et haec tria unum sunt; et cum perfecta sunt, aequalia sunt. Si enim minus se amat quam est, ut verbi gratia, tantum se amet hominis mens, quantum amandum est corpus hominis, cum plus sit ipsa quam corpus; peccat, et non est perfectus amor ejus. Item
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicit. Hescitis quia tẽplũ dĩ estis: statimq subiecit. & sp̃s dĩ
habitat inuob̃: Hs̃ enĩ habitat intemplo suo. Non em̃ tãꝗ minist̃
habitat sp̃s dĩ intẽplo dĩ: cũ alio loco eiudentius clicat:ͥ nescitis
quia corpora ur̃a tẽplũ in uob̃ .ẽ. sp̃s scĩ quẽ habetis adõ. & non
estis ur̃i. Empti enĩ estis p̃tio magno: glorificate ergͦ dm̃ in
corpore ur̃o. Quid. ẽ. aut̃ sapientia nisi lum̃ spiritale & in cõ¬
mutabile: Et enĩ sol iste. lumen: sed corporale . ẽ. Et spiritalis
creatura limien: sed conmutabile: Lumen ergͦ pat̃. lum̃ filius
ideo sapientia pat̃. sapientia filius: sapientia sp̃s sc̃s. Et simul ñ
tres sapientiae: sed una saprentia. Et quia hoc. ẽ. ibi.ex̃. qđ sapere

Expanded text:
qui dicit, Nescitis quia templum Dei estis? Statimque subjicit, Et Spiritus Dei habitat in vobis . Deus enim habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus Dei in templo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis quia cestis vestri? Empti enim estis pretio magno: glorificate ergo Deum in corpore vestro . Quid est autem sapientia, nisi lumen spirituale et incommutabile? Est enim et sol iste lumen, sed corporale est; et spiritualis creatura lumen, sed non incommutabile. Lumen ergo Pater, lumen Filiuideo sapientia Pater, sapientia Filius, sapientia Spiritus sanctus; et simul non tres sapientiae, sed una sapientia: et quia hoc est ibi esse quod sapere,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicari. Cũ ergͦ de dilectione diligimꝰ frẽm : de dõ diligimꝰ
frẽm. Et fieri non potist. ut eandẽ dilectionẽ ñ p̃cipuȩ di¬
ligamꝰ : qua frẽm diligimꝰ. Unde colligit᷑: duo illa p̃cep¬
ta ñ posse. eẽ. sine inuicem: qm̃ quippe ds̃ dilectio. ẽ. Dm̃
quippe diligit: qui diligit dilectionẽ. Dilectionẽ aut̃ neces¬
se.ẽ. diligat: qui diligit frẽm. Et idõ paulo post ait:ͥ ñ

Expanded text:
ilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necess
Abbreviated transcription (Latin):
uid enĩ.t̃. quȩso qđ exxardescimꝰ cũ audimꝰ & legimꝰ: ecce
nunc tẽpꝰ acceptabile. ecce nunc dies salutis. nullam
in quoquã dantes offensionẽ. ut ñ rep̃hendatur ministeri¬
ũ nr̃m : sed in om̃ib cõmendantes nosmet ipsos ut dĩ mi¬
nistros: inmulta patientia : intribulationib. innecessĩtati

Expanded text:
est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis: nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium nostrum; sed in omnibus commendantes nosmetipsos ut Dei ministros, in multa patientia, in tri
Abbreviated transcription (Latin):
sa trmitas. tã magnũ. ẽ : quã una quȩq ibi ꝑsona. Non enĩ
ibi maior .ẽ. quȩ uerior non.ẽ: ubi .ẽ. ipsa ueritas magnitu¬
do. Quia in essentia ueritatis. hoc.ẽ. uerũ. t̃e. quod .t̃. er̃.
Et hoc .x̃.ex̃. quod.ẽ. magnũ essẽ. Hoc ergͦ magnũ. eẽ : quod¬

Expanded text:
sa Trinitas tam magnum est, quam unaquaeque ibi persona. Non enim sa Trinitas tam magnum est, quam unaquaeque ibi persona. Non enim ibi major est, quae verior non est, ubi est ipsa veritas magnitudo. Quia in essentia veritatis, hoc est verum esse quod est esse; et hoc est esse quod est magnum esse: hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
tabile. ẽ: non aliud alio urrius. ẽ. quia eque in cõmutabili¬
t̃ xt̃nũ.ẽ. Nec quod ibi magnũ dicitur. aliunde magnũ
ẽ: quã eo quo uere. ẽ. Qua ꝓpt᷑ ubi magnitudo ipsa urritas
ẽ: quicquid plus habet magnitudinis. necesse. ẽ. plus habrat
ueritatis. Quic quid ergͦ plus ueritatis non habet: non haba&
etiã plus magnitudinis. Porro quicquid plus habet ueritatis.
ꝓfecto uerius . ẽ: sicut maius . ẽ. quod plus habet magnitu¬
dinis. Hoc ergͦ ibi ẽ mauis : qđ uerius. Non aut̃ uerius. ẽ. pat̃
& filius simul: quã singulus pat̃. aut singulus filus. ꝑioni
gitur maius aliquid utrũq simul: quã singulũ eoꝵ. Et
qm̃ equȩ uere. ẽ. etiã sp̃s sc̃s : nec pat nec filus simul. mauis
magnitudine superant. Atq ita filius & sp̃s sc̃s simul. tã mag¬
nũ aliquid sunt quã pat̾ solus : quia tã uere sunt. Sic & ip¬

Expanded text:
tabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabilitabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabiliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est, quidquid plus habet magnitudinis, necesse est ut plus habeat veritatis: quidquid ergo plus veritatis non habet, non habet plus etiam magnitudinis. Porro, quidquid plus habet veritatis, profecto verius est, sicut majus est quod plus habet magnitudinis: hoc ergo ibi est majus quod verius. Non autem verius est Pater et Filius simul, quam singulus Pater, aut sinulum eorum. Et quoniam aeque vere est etiam Spiritus sanctus, nec Pater et Filius simul majus magnitudine superant. Atque ita Filius et Spiritus sanctus simul tam magnum aliquid sunt quam Pater solus, quia tam vere sunt. Sic et ip
Abbreviated transcription (Latin):
bendus ẽ : dõq supplicandũ deuotissima pietate.: itellec¬
tũ aperiat. & studiũ contentionis absumat: quo possit m̃¬
te cerni essentia ueritatis. sine ulla mole. sine ulla mutabi¬
litate. Nunc itaq: in quantũ ipse adiuuat creator mire mi¬
sericors. attendamus hȩc que modo interiore quasi superi¬
ora tractauimus. cũ sint eadem: seruata illa regula.
ut quod intellectui nr̃o nondũ eluxerit. a firmitate
fidei non dimittatur..oo
duas. aut tres ꝑsonas. quã unã earũ : quod non capit
consuetudo carnalis. non obaliud. nisi quia uera que
creata sunt sentit ut potest: ueritatẽ aut̃ ipsam ꝑ quã¬
cuncta creata sunt. non potist intueri. Namsi posset. nullomodo
esset lux ista corporea manifestior. quã hoc quod diximus. In
substantia quippe ueritatis. qm̃ sola uere.ẽ: non .ẽ. maius ali¬
quid. nisi qđ uerius. ẽ. Iuicquid aut̃ intelligibile atq incõmu¬

Expanded text:
bendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellecbendus est, Deoque supplicandum devotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitate. Nunc itaque, in quantum ipse adjuvat Creator mire misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum eluxerit, a firmitate fidei non dimittatur. duas aut tres personas quam unam earum: quod non capit consuetudo carnalis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; veritatem autem ipsam qua creata sunt non potest intueri: nam si posset, nullo modo esset lux ista corporea manifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommu
Abbreviated transcription (Latin):
iximus alibi. ea dici propriȩ in illa trinitate diftincte
ad singulas ꝑsonas ꝑtinentia : quȩ relatiuȩ clicuntur
adinucem: sicut pat̃ & filius. & utriusq donũ. fp̃s sc̃s. Non¬
enĩ pat̃ trinitas. aut filius trinitas. aut donũ trinitas.
Quod uero ad se dicuntur singuli. non dici pluralit̃ tres
aliud non adinuicẽ relatiue. sed ad se singuli dicuntur. hoc
enĩ scđm essentiam dicuntur: ͥquia hoc .ẽ. ibi. ẽẽ. quod mig¬
tur diuersitas essentiȩ : sed ut uł uno aliquo uocabulo res¬
ponderi possit. cũ dicitur quid tres uł quid tria: tantãq
eẽ ꝑqualitatẽ in ea trinitate: ut non solũ pat̾ non
sit maior quã filius. quod atanet ad diuinitatẽ: sed nec
pat̃ nec filius simul. mauis aliquid sint quã sp̃s sc̃s: aut fin¬
gula queq ꝑsona quelibet trium minus aliquid quã ipsa
trinitas. Dicta sunt hȩc. Et si sȩpuis uersando repetantur.
familiarius quidẽ innotescunt. Sed & modus aliquis adhi¬

Expanded text:
iximus alibi, ea dici proprie in illa Trinitate distincte ad singulas personas pertinentia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque Donum enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non debet dici pluraliter, trealiud non ad invicem relative, sed ad se singuli dicuntur: hoc enim secundum essentiam dicuntur, quia hoc est ibi esse quod magtur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul majus aliquid sint quam Spiritus sanctus, aut singula quaeque persona quaelibet trium minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Dicta sunt haec, et si saepius versando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhi
Abbreviated transcription (Latin):
homo & in aliquos singulos homines subcluudi potest. Om¬
nino enĩ non potest: quia unus homo. iam singulus homo
ẽ. Cur ergo una essentia. intres substantias. uł ꝑsonas sub¬
cliuiditur : Nam si essentia species . ẽ. sicut homo: fic .t̃. u¬
na essentia sicut unus homo. An sicut dicimus aliquos tres
homines. eiusdem sexcus. eiusdem tẽperationis corporis. rius¬
dẽq animi. unã . ex̃. naturã. tres enĩ sunt homines fed u

Expanded text:
homo et in aliquos singulos homines subdividi potest: omhomo et in aliquos singulos homines subdividi potest: omnino enim non potest, quia unus homo jam singulus homo est. Cur ergo una essentia in tres substantias, vel personas subdividitur? Nam si essentia species est sicut homo, sic est una essentia sicut unus homo: an sicut dicimus aliquos tres homines ejusdem sexus, ejusdem temperationis corporis, ejusdemque animi, unam esse naturam; tres e
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur homo. qđ cõmune . ẽ. om̃ib hominib : sed quomodo
dicitur hic homo uelut abraham. uelut isa ac. uelut iacob. uł
siquis alius. qui & iam digito demonstrari possit: sic quoq illos
eadẽ ratio consequitur. Sicut enĩ dicuntur abraham isaac &
duũ &iam ista disserimus: non ita dicuntur tres essentiȩ
aut tres substantiȩ seu ꝑsonȩ : Sed boc ut dixi. omitto Illud
dico ÷ si essentia genus ẽ. una essentia iam non hab& species.
Sicut quia genus ẽ. animal: linũ animal iam non habet
species. Nonsunt ergͦ tres species unius essentie pat̾. & fili¬
us. & sp̃s sc̃s. Si aut̃ species est essentia. sic̃ species .ẽ. homo.
tres uero illȩ quas appellamus substantias siut ꝑsonas. sic
eancdẽ specirẽ cõmunit̃ habent:ͥ quẽ ad modũ abraham. isa ac.
& ia cobspeciem qua homo dicitur comnunit̾ habent: non
sic̃ honio sub diuiditur in habraam & isaac & iacob. ita inꝰ

Expanded text:
dicitur homo, quod commune est omnibus hominibus, sed quomodo dicitur homo, quod commune est omnibus hominibus, sed quomodo dicitur hic homo, velut Abraham, velut Isaac, velut Jacob, vel si quis alius qui etiam digito praesens demonstrari possit: sic quoque illos eadem ratio consequetur. Sicut enim dicuntur Abraham, Isaac et ciem et individuum etiam ista disserimus, non ita dicuntur tres essentiae, ut tres substantiae seu personae? Sed hoc, ut dixi, omitto: illud dico, si essentia genus est, una essentia jam non habet species; sicut quia genus est animal, unum animal jam non habet species. Non sunt ergo tres species unius essentiae, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Si autem species est essentia, sicut species est homo, tres vero illae quas appellamus substantias sive personas, sic eamdem speciem communiter habent, quemadmodum Abraham, Isaac et Jacob speciem quae homo dicitur, communiter habent; non sicut homo subdividitur in Abraham, Isaac et Jacob, ita unus