comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UNT ERGO QXEDAMINSC̃IS LIBRIS UIDCE¬
re cȩperã ita posita: ut ambiguũ sit quonam referenda
sint: utrũ ad illud qđ ꝓpt̃ assũptã creaturã minor est filius:
an ad illud qđ quam uis ȩ qualis. tamen quia depatre sit indi¬
catur. Et mihi quidem uidetur. si eo modo ambiguũ est. ut
explicari discerniq non possit: ex utralib& regula sine peri-¬
culo posse intelligi sicut est qđ ait. mea doctrina non est mea:
sed ens qui me mssit. Nam & exforma serui potest accipi. sicut
ȩqualis est patri. ut tunc depatre sit. In dĩ quippe forma
sicut non est aliud filius. aluid uita eius: sed ipsa uita filius
est: ita non est aliud filius. aliud doctrina eius⁊ sed ipsa doctri¬
na filius est. Ac ꝑ hoc sicut id qđ dictũ est dedit filio uitam:
non aliud intelligitur. quã genuit filiũ qui est uita: sic etiã
cũ dicit᷑ declit filio do ctrinã: bene intelligit᷑ genuit filium
qui est uita doctrinȩ: ut qđ dictũ est. mea doctrina non est

Expanded text:
unt ergo quaedam in sanctis Libris, ut dicere coeperam, ita posita, ut ambiguum sit quonam referenda sint: utrum ad illud quod propter assumptam creaturam minor est Filius; an ad illud, quod quamvis aequalis, tamen quia de Patre sit indicatur. Et mihi quidem videtur, si eo modo ambiguum est, ut explicari discernique non possit, ex utralibet regula sine periculo posse intellegi, sicut est quod ait: mea doctrina non est mea, sed eius qui me misit. nam et ex forma serui potest accipi, sicut aequalis est Patri, ut tamen de Patre sit. In Dei quippe forma, sicut non est aliud Filius, aliud vita ejus, sed ipsa vita Filius est; ita non est aliud Filius, aliud doctrina ejus, sed ipsa doctrina Filius est. Ac per hoc sicut id quod dictum est, dedit Filio vitam, non aliud intelligitur quam, Genuit Filium qui est vita; sic etiam cum dicitur, Dedit Filio doctrinam, bene intelligitur, Genuit Filium qui est doctrina: ut quod dictum est, Mea doctrina non est
Abbreviated transcription (Latin):
feretur aiustis. Cui gaudio futuro suspirat qui dicit. Unam
petii ad̃o. hanc reqiurã: ut in habitẽ indomo dñi ꝑ om̃s dies
uitȩ mee : ut contempler delectationẽ dni. Unus ergo ds̃ ipse
est solus bonus: ad hoc quia nemo eũ uidec adluctũ & planctũ
sed tantũ ad salutẽ & lȩtitiam ueram. Scdm illã formã sime
intelligis bonus sũ: si aut̃ scđm hanc solã: quid me int̾rogas
de bono. Si inter illos eris qui uidebunt in quẽ pupugerunt
& ipsa uisio mala erit eis. quia penalis erit: Ex ista sententia
dexisse dnm quid me utterrogas debono. nemo bonus nisi unus
ds̃. hisq documentis quȩcunq memoraui ꝓbabile est. qr iuisio

Expanded text:
feretur a justis; cui gaudio futuro suspirat qui dicit, Unam feretur a justis; cui gaudio futuro suspirat qui dicit, Unam petii a Domino, hanc requiram; ut inhabitem in domo Domini per omnes dies uitae meae, ut contempler delectationem em domini - unus ergo deus ipse est solus bonus ad hoc, quia nemo eum uidebit ad luctum et planctum, sed tantum ad salutem et laetitiam ueram. secundum illam formam si me inde bono? si inter illos es qui videbunt in quem pupugerunt ; et ipsa visio malum eis erit, quia poenalis erit. Ex ista sententia dixisse Dominum Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus, his documentis quae com
Abbreviated transcription (Latin):
cordissui ꝓfert bona: & malus homo de malo thesauro cordis sui
ꝓfert mala. Sed qr ille uitã ȩt̾nã querebat: uita aut̃ ȩt̾na est
in illa contemplatione qua ñ ad penã uidet᷑ ds̃. sedgͦaudiũ sempi¬
ternum. Et non intelligebat cũ quo loquebat᷑. qui tantũmodo
eũ filiũ hominis ar bitrabatur. Quid me interrogas inquid de-
bono: Id est istã formã quã uides quid int̾rogas debono: &
uocas me scđm qđ iudes magistrũ bonũ : Hȩc forma filii
hominis ẽ. hec forma accepta est: hec forma apparebit in uidi¬
cio:⁊ non tantũ iustis. sed & impiis. Et huius formȩ uisio: non
erit inbonũ eis quimale agunt. E. st aut̃ uisio forme meae.
ui qua cũ essem non rapina arbitratus sũ eẽ. &qualis dõ. sed
ut hanc acciperẽ me ipsũ exinanu. Ille ergo unus ds̃ pat̃
& filius & sp̃s sc̃s: qui non apparebit nisi ad gaudiũ qđ non au¬

Expanded text:
cordis sui profert bona; et malus homo de malo thesauro cordis sui cordis sui profert bona; et malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Sed quia ille vitam aeternam quaerebat, vita autem aeterna est in illa contemplatione, qua non ad poenam videtur Deus, sed ad gaudium sempiternum; et non intelligebat cum quo loquebatur, qui tantummodo eum filium hominis arbitrabatur: Quid me interrogas, inquit, de bono? id est, Istam formam quam vides, quid interrogas de bono, et vocas me secundum quod vides magistrum bonum? Haec forma filii hominis est, haec forma accepta est, haec forma apparebit in judicio, non tantum justis, sed et impiis; et hujus formae visio non erit in bonum eis qui male agunt. Est autem visio formae meae, in qua cum essem, non rapinam arbitratus sum esse aequalis Deo, sed ut hanc acciperem me ipsum exinanivi . Ille ergo unus Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus, qui non apparebit nisi ad gaudium quod non au
Abbreviated transcription (Latin):
oport& aut̃ ut uidicẽ uiuoꝵ & mortuoꝵ cũ corã iudica¬
uitȩ: qui mala gesserunt in resurrectionẽ uidicui. Ad hoc
ergo oportebat ut ideo acciper& illã potestatẽ : quia filius
hominis est: ut resurgentes om̃s uiderent eũ informa in qua
uideri abom ni b potest: sed alii ad damnationẽ. alii ad uitã
eternam. Quȩ est aut̃ uita eterna: nisi illa uisio quȩ noncon-¬
ceditur impiis : Ut cognoscant te inquid unũ uerũ dm̃: & quẽ
unũ uerũ dm̃ qui ostendit se ipsũ illis: non quomodo se ostenda&
in debitur bonus : quia non ad eum gaudebunt corde: sed tunc
se plangent om̃s trib terre : innumero utiq omĩũ maloꝵ & in
ab eo consiliũ consequendȩ uite ȩt̾nȩ: respondit ei. Quid me in¬
terrogas debono: Nemo bonus rasi unus ds̃. cũ & hominẽ alio lo¬
co dicat bonũ ipse dñs: bonus homo inqui T̃ debono thesauro

Expanded text:
oportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicaoportet autem, ut iudicem uiuorum et mortuorum, cum coram iudicauitae, qui mala gesserunt in resurrectionem iudicii. ad hoc ergo oportebat, ut ideo acciperet illam potestatem, quia filius hominis est, ut resurgentes omnes uiderent eum in forma, in qua uideri ab omnibus potest, sed alii ad damnationem, alii ad uitam aeternam. quae est autem uita aeterna nisi illa uisio, quae non conceditur impiis? ut agnoscant te, inquit, unum uerum deum et quem unum verum Deum, qui ostendit seipsum illis, non quomodo se ostendet videbitur bonus, quia non ad eum gaudebunt corde, sed tunc se plangent omnes tribus terrae , in numero utique malorum hominum eab eo consilium consequendae vitae aeternae, respondit: Quid interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus . Cum et hominem alio loco dicat bonum ipse Dominus: Bonus homo, inquit, de bono thesauro
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ iuisio cõmiis erit & impiis & iustis. Sequit᷑ enĩ & dicit. Et
potestatẽ dedit ei iudiciũ facere: qm̃ filius homous est. Puto
nihil eẽ. manifestius. Nam qr filius est dĩ & ȩqualis est patri. non
accipit hanc potestatẽ iudicii faciendi: sed hab& illã cũpatre in.
occulto. Accipit aut̃ illã ut boni & mali eũ uideant iudican¬
tem: qr filius hominis est. Uisio quippe filui hominis : exibebitur
& malis. Nam uisio formȩ dĩ non nisi mundis corde: quia ipsi
dm̃ uidebunt: id est solis pus: quoꝵ dilectioni hoc ipsũ ꝓmittit
qui a ostend& se ipsũ illis. & ideo uide quid sequitur. Nolite
mirari hoc inquid. Quid nos ꝓhib& mirari. nisi illud qđ re uer
murat᷑ omĩs qui non intelligit  ut idõ dicer& patrẽ dedisse ei
potestatẽ iudiciũ facere qm̃ filius hominis est. cũ magis quasi
scđm qđ informa dĩ ȩqualis est patri uidere iniqui ñ possunt

Expanded text:
quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et quae uisio communis erit et impiis et iustis. sequitur enim et dicit: et potestatem dedit ei et iudicium facere, quoniam filius hominis est. puto nihil esse manaccipit hanc potestatem judicium faciendi. sed habet illam cum Patre in occulto. Accipit autem illam, ut boni vel mali eum videant judicantem, quia filius hominis est. Visio quippe filii hominis exhibetur et malis. Nam visio formae Dei non nisi mundis corde, quia ipsi Deum videbunt . Id est, solis piis, quorum dilectioni hoc ipsum promittit, quia ostendet seipsum illis. Et ideo vide quid sequatur: Nolite mirari hoc, inquit. Quid nos prohibet mirari? nisi illud quod revera miratur omnis qui non intelligit? ut ideo diceret Patrem dedisse ei potestatem judicium facere, quoniam Filius hominis est, cum magis quasi quod in forma dei aequalis est patri uidere iniqui non possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
minor est patre: ut sit in uidicio conspicuus & bonis & malis.
Paulopost enĩ dicit. Amen dico uobis qr qui uerbũ dĩ audit.
& credit ei qui me misit. hab& uitã ȩc̃nam. Et in udiciũ non
ueni&: sed transit demorte inuitã. Hȩc uita ȩt̃na est: illa uisio.
que non ꝑtin& admalos. Deide sequitur. A men amen dico
uobis: quia uenit hora & nunc est cũ mortui audient uocem
filii dĩ. & qui audierint uiuent. Et hoc ꝓpriũ est pioꝵ qui sic
audunt de incarnatione eus ut credant. qr filius dĩ est: id est
sic eum ꝓpt̾ se factũ accipiunt minorẽ patre in forma serui:
ut credant quia &qualis est patri informa dĩ. Et ideo sequi¬
tur : & hoc ipsũ cõmendans dicit. Sicut enĩ pat̾ hab& uitã
insemet ipso: ita dedit & filio habere uitã insemet ipso. De¬
iide uenit adinsionẽ suȩ claritatis. in qua uenturus est ad udiciũ:

Expanded text:
minominopaulo post enim dicit: amen dico uobis, quia qui uerba mea audit et credit in eum qui me misit, habet uitam aeternam et in iudicium non ueniet, sed transiet de morte inuitam. haec uita aeterna est illa uisio, quae non pertinet ad malos. deinde sequitur: amen, amen dico uobis, quia ueniet hora et nunc est, cum mortui audient uocem filii dei, et qui audierint, uiuent. et hoc proprium est piorum, qui sic audiunt de incarnatione eius, ut credant, quia filius dei est, id est sic eum propter se factum accipiant minorem patre in forma serui, ut credant, quia aequalis est patri in forma dei. et ideo sequitur et hoc ipsum commendans dicit: sicut enim habet pater uitam in semet ipso, ita dedit et filio uitam habere insemet ipso. deinde uenit ad uisionem suae claritatis, in qua uenturus est ad iudicium,
Abbreviated transcription (Latin):
retur. pat̾ non uidicat quen quã scđm hoc enĩ qđ aqualem
pat̾ genuit filiũ uidicat cũ illo. Scđm hoc ergo dictũ est. q̃uod
in iudicio non forma dĩ. sed forma filii hominis apparebit.
Non qr non uidicabit quidedit ome uidiciom filio. cũ de illo
dicat filius: est quiquerat & udicet: sed ita dictũ est pater
non iudicat quen quã. sed iudiciũ om̃e dedit filio. acsidice¬
ret᷑. ⁊ patrẽ nemo uidebit in uidicio uiuoꝵ & mortuorum:
sed om̃s filiũ : qr & filius hominis est ut possit ab impiis uideri:
cũ & illi indebunt inquẽ pupugerunt. Quod ne conicere po-¬
tius quã aꝑte demonstrare uideam᷑ : ꝓferamꝰ eiusdem dñi cer¬
tam manifestamq sententiã : qua ostendamꝰ ipsã fuisse causã
ut dicer& pat̾ ñ uidicat quẽ quã. sed ome uidiciũ dedit filio:
qr uiclex informa filii hominis apparebit. quȩ forma non est
patris sed filii: nec ea filii inqua aequalis est patri: sed inqua

Expanded text:
retur, Pater non judicat quemquam. Secundum hoc enim quod aequalem Pater genuit Filium, judicat cum illo. Secundum hoc ergo dictum est, quod in judicio, non forma Dei, sed forma filii hominis apparebit. Non quia non judicabit qui dedit omne judicium Filio, cum de illo dicat Filius, Est qui quaerat, non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio, ac si diceretur: "patrem nemo uidebit in iudicio uiuorum et mortuorum, sed omnes filium", quia et filius hominis est, ut possit et ab impiis uideri, cum et illi uidebunt in quem pupugerunt. Quod ne conicere potius quam aperte demonstrare uideamur, proferimus eiusdem domini certam manifestamque sententiam, qua ostendimus ipsam fuisse causam, ut diceret: pater non iudicat quemquam, sed omquia judex in forma Filii hominis apparebit: quae forma non est Patris, sed Filii: nec ea Filii in qua aequalis est Patri, sed in qua
Abbreviated transcription (Latin):
dus ero ad proferendã sententiã meã ÷ in qua magis amabo
inspici arectis. quã timebo morderi aꝑuersis. Eꝯratant̃
eñ suscipit osculũ columbinũ: pulcherrima & modestissima
karitas. Dentẽ aut̃ caninũ uel euitat cautissima humili¬
tas: uel retundit solidissima ueritas. Magisq obtabo a-
quolib& rep̃hendi: quã siue ab errante. siue ab ad ulante
laudari. Nullus enĩ rep̃hensor formidandus est amatori
ueritatis. Et enĩ aut inimicus rep̾hensurus est : aut amicus.
Si ergo imicus insultat : ferendiis est. Amicus aut̃ si er-¬
rat : docendus. Sidoceat: audiendus. Laudator uero et
errans. confirmat errorẽ : & ad ulans inlicit inerrorem.
E mendabit ergo me iustus inmiscđia. & argu& me: oleũ
aut̃ peccatoris. non inpinguabit capud meũ. dere golis¬

Expanded text:
dus ero ad proferendam sententiam meam, in qua magis amabo dus ero ad proferendam sententiam meam, in qua magis amabo inspici a rectis, quam timebo morderi a perversis. Gratanter enim suscipit oculum columbinum pulcherrima et modestissima charitas; dentem autem caninum vel evitat cautissima humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus reprehensurus est, aut amicus. Si ergo inimicus insultat, ferendus est: amicus autem si errat, docendus; si docet, audiendus. Laudator vero et errans confirmat errorem, et adulans illicit in errorem. Emendabit ergo me justus in misericordia, et arguet me; oleum autem peccatoris non impinguabit caput meum .
Abbreviated transcription (Latin):
UESHOMINES DC̃O QUERT
& ad intelligentiã trinitatis ꝓcaptu in fir¬
mitatis humanȩ animũ intendunt: exꝑti
difficultates laboriosas. siue in ipsa acie
mentis conantis intueri in accessibilẽ lucẽ:
siue uupsa multiplici & multimoda locu
dum. ut xp̃i grã glorificata dulcescat: cũ ad aliquid certũ
discussa omĩ ambiguitate ꝑuenerint : facillime debent ig¬
noscere errantib: t intanti ꝑuestigatione secreti. Sed duo
sunt quȩ inerrore homunũ difficillime tolerantur. Prȩsũp¬
tio. priusquã ueritas pateat: & cũ iam patuerit. p̃sumpta
defensio falsitatis. Aquib duob uitiis nimis inicis inuen-¬
itabnt uenitatis. & tractationi diuinoꝵ scõrumq libroꝵ : si
me lit p̃cor & spero ds̃ defenderit. atq muniuerit scuto bonȩ
dam substantiã dĩ. siue ꝑscripturã eius. siue ꝑ creaturã quȩ u¬
traq nobis ad hoc ꝓponitur intuenda. ut ipse quęratur. ipse
diligat᷑. qui & illã inspirauit. & istam creauit. Nec trepi¬

Expanded text:
um homines Deum quaerunt, et ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutimam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficillime tolerantur; praesumptio, priusquam veritas pateat; et, cum jam patuerit, praesumptae defensio falsitatis. A quibus duobus vitiis nimis inimicis inventioni veritatis, et tractationi divinorum sanctorumque Librorum, si me, ut precor et spero, Deus defenderit atque munierit scuto bonae dam substantiam Dei, sive per Scripturam ejus, sive per creaturam. Quae utraque nobis ad hoc proponitur intuenda, ut ipse quaeratur, ipse diligatur, qui et illam inspiravit, et istam creavit. Nec trepi
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa ÷ quẽ unicũ dĩfiliũ dicimus. non solũ mutabilem. uerum
ctiam uisibilẽ eẽ. putauerunt. Hii enĩ multũ crassum cor
diuinis reb inquirendis. audatius quã religiosuss at tuleruÑ.
Anima quippe cũ sit substantia spũalis. cumq etiã ipsa facta
sit. nec ꝑ aliũ fieri potuerit nisi ꝑquẽ facta sunt omĩa. & sine
quo factũ est nihil: quamuis sit mutabilis. non est tamen ui-¬
sibilis : qđ illi de uerbo ipso atq ipsa dĩ sapientia ꝑ quã facta
est anima crediderunt: cũ sit illa non inuisibilis tantũ qđ
& anima est: sedeciã incõmutabilis qđ anima nonest. E adem
quippe incõmutabilitas eius cõnmemorata est: ut diceretur.
dise ipsa manens innouat omĩa. Et isti quidẽ rumã erroris
sui diuunarũ scrpturarũ testimonis quasi fulcire conantes.
adhibent pauli apłi sententiã : & qđ dictũ est de uno solo deo
in qua ipsa trmitas intelligitur: tantũ depatre. non & defilio

Expanded text:
icum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli sententiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, tantum de Patre, non et de Filio
Abbreviated transcription (Latin):
non ideo credatur maioris bonitatis eẽ patris quã filii substan¬
dia. scđm quã uerbũ est ꝑ qđ factasunt omĩa. nihilq abhorr&
asana doctrina. securi utamur : non uno tantũ. sed quot quot
repperiri potuerint. Tanto enĩ fortius coniuncuntur beretiei
quanto plures exitus patent. ad eoꝵ laqueos euitandos. Sed
ea quȩ adhuc considerancla sunt: alio iam pȩtamꝰ exordio:¬

Expanded text:
non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substannon ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, nihilque abhorret a sana doctrina: securi utamur, non uno tantum, sed quotquot reperiri potuerint. Tanto enim fortius convincuntur haeretici, quanto plures exitus patent ad eorum laqueos evitandos. Sed ea quae adhuc consideranda sunt, ab alio jam petamus exordio
Abbreviated transcription (Latin):
istis uenite benedicti patris mei possidete regnũ paratũ uobis. Et
sicut ibunt illi in ambustionẽ ȩternam: sic iusti inuitã ȩternã
Quid est aut̃ ȩt̃na uita: nisi ut cognos cant inquit te unũ dm̃
uerũ. & quẽ misisti. iħm xp̃m. Sed iam in ea claritate de qua
dicit patri. quã habui apud te prius quã mundus fier&. Tunc
enĩ tradet regnũ dõ & patri. ut utr& seruus bonus in gau-¬
dium dñi sui: & abscondet eos quos possid& ds̃. in abscondito
uultus sui. a corturbatione hominũ: eoꝵ scilic& qui contur-¬
babuntur audientes illã sententiã. a quo auditu malo iustus ñ
timebit.⁊ simodo ꝓtegatur pitabernaculo idest infide recta
catholicȩ eccłie. a contradictione linguarũ: id est ac alũpnus
hereticoꝵ. Si uero est alius intellectus uerboꝵ dñi quib ait.
quid me interrogas debono. nemobonus nisi unus ds̃: dũ tunc

Expanded text:
istis, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et istis, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibunt illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna, nisi, ut cognoscant te, inquit, unum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum? Sed jam in ea claritate de qua dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
paulus faciem ad faciem: & dequa dicit apłs ioħes. similes ei eri.¬
mus. qm̃ uidebimꝰ eũ sicuti est: & dequa dicitur. unã petu adño
ut contempler delectationẽ duĩ: & dequa dicit ipse dñs. & ego
diligã eũ & ostendã meipsũ illi :  & ꝓpt̾ quã solã fide corda mun¬
damus. ut simus beati mudo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: et
siqua alia de ista uisione dictasunt quȩ copiosissime sparsa per
om̃s scripturas inuenit. quis quis ad ea quȩ renda oculũ amoris
uitendit. sola est summũ bonũ nr̃m: cuius ad ipiscendi causa pre¬
cipimur agere. quicquid recte agimus. Uisio uero illa filii homi¬
nis quȩ p̃nonciata est. cũ congregabuntur ante eũ om̃s gentes et
dicent ei: dnẽ quando te uidimꝰ esurientẽ & sitientẽ & cetera:
necbonũ erit impiis qui mit tentꝰ᷑ in ignẽ eternũ : nec sum mũ
bonũ erit iustis. Adhuc enĩ uocat eos ad regnũ : qđ eis paratũ
est abmitio mundi. Sicut enĩ illis dic&. ite inignẽ ȩt̃nũ: sic

Expanded text:
ua dicit apostolus Joannes, Similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est ; et de qua dicitur, Unam petii a Domino, ut contempler delectationem Domini; et de qua dicit ipse Dominus, Et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi ; et propter quam solam fide corda mundamus, ut simus beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt ; et si qua alia de ista visione dicta sunt, quae copiosissime sparsa per omnes Scripturas invenit quisquis ad eam quaerendam oculum amoris intendit: sola est summum bonum nostrum, cujus adipiscendi causa praecipimur agere quidquid recte agimus. Visio vero illa filii hominis quae praenuntiata est, cum congregabuntur ante eum omnes gentes, et dicent ei, Domine, quando te vidimus esurientem et sitientem? et caetera, nec bonum erit impiis qui mittentur in ignem aeternum, nec summum bonum erit justis. Adhuc enim vocat eos ad regnum, quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet, Ite in ignem aeternum; ita
Abbreviated transcription (Latin):
quã finẽ facit notionis. Ideoq nolebat meo ẽẽ finem intenti cor¬
dis inse: ut hoc qđ udebatur tantũmodo putaret᷑. Ascensio autẽ
ad patrẽ erat. ita uideri sicut ȩqualis est patri: ut ibi eẽt funs uisi¬
onis quȩ sufficit nobis. Aliquando item defilio solo dicit᷑. quod pse
sufficiat: & in euis isione merces tota ꝓmittitur delectationis.
& desideri nr̃i. Sic oũ ait. Quihab& mandata mea & custodit
ea : ille est quime diligit. Qui aut̃ me diligit. diliget᷑ apatre meo:
& ego diligã eũ. & ostendã me ipsũ illi. Nun quid hic qr nondix̃
ostendã illi & patrẽ : ideo separauit patrẽ : Sed qr uerũ est ego
& pat̃ unũ sumꝰ : cũ pat̃ ostenditur. & filius ostenditur qui inꝰ
illo est. Et cũ filius ostenditur: etiã pat̾ ostenditur qui iillo est
Sicut ergo cũ ait. & ostendã illi me ipsũ. uitelligit᷑ qui ostendit

Expanded text:
quam finem facit notionis. Ideoque nolebat in eo esse finem intenti corquam finem facit notionis. Ideoque nolebat in eo esse finem intenti cordis in se, ut hoc quod videbatur tantummodo putaretur. Ascensio autem ad Patrem erat ita videri, sicut aequalis est. Patri, ut ibi esset finis visionis, quae sufficit nobis. Aliquando item de Filio solo dicitur, quod ipse sufficiat, et in ejus visione merces tota promittitur dilectionis et desiderii nostri. Sic enim ait: Qui habet mandata mea et custodit ea, ille est qui diligit me. Qui autem me diligit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipt Patrem? Sed quia verum est, Ego et Pater unum sumus; cum Pater ostenditur, et Filius ostenditur qui in illo est; et cum Filius ostenditur, etiam Pater ostenditur qui in illo est. Sicut ergo cum ait, Et ostendam me ipsum illi, intelligitur quia ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
sic & quȩ dĩ sunt nemoscit. nisi sp̃s dĩ: ut iam isti ꝑuersi possint
ex hoc dicere. qđ & filius non doceat quȩ dĩ sunt nisi sp̃ssc̃s⁊ tan¬
quã maior minorẽ: cui filius ipse tantũ tribuit ut dicer&:ͥ quia
hȩc locutussũ uobis tristitia cor ur̃m implelut: Quam utile
eam N amsi non abiero. aduocatis nonueni& aduos. Hoc
ille qui minor non eẽt : qr non sem& ipsũ ex mamuit: sicut filius.
formã serui accipiens. Oportebat ergo ut auferret᷑ ab oculis eoꝵ¬
forma serui: quã intuentes hoc solũ eẽ. xp̃m putabant qđ iudebant.
qr pater maior me est. Io est propt̃ ea me oport& ire ad patrem:
quia dũme ita uidetis. & ex hoc qđ iudetis estimatis. minor sum
patre : atq ita circa creaturam susceptumq habitũ occupati.
equalitatẽ quã cũpatre habeo non intelligitis. Inde est & illud.
Noli me tan gere: nondũ enĩ ascendi ad patrẽ. Tactus enĩ: tan¬

Expanded text:
sic et quae sunt dei nemo scit nisi spiritus dei, ut iam isti peruersi possent sic et quae sunt dei nemo scit nisi spiritus dei, ut iam isti peruersi possent ex hoc dicere, quod et filium non doceat quae dei sunt nisi spiritus sanctus tamquam maior minorem; cui filius ipse tantum tribuit, ut diceret: quia haec locutus sum uobis, tristitia cor uestrum impleuit. eam. nam si non abiero, aduocatus non ueniet ad uos. hoc ille qui minor non esset, quia non semet ipsum exinaniuit sicut filius, formam serui accipiens. QVOforma servi, quam intuentes, hoc solum esse Christum putabant quod videbant. quia Pater major me est : id est, propterea me oportet ire ad Patrem, quia dum me ita videtis, ex hoc quod videtis, aestimatis quia minor sum Patre, atque ita circa creaturam susceptumque habitum occupati, aequalitatem quam cum Patre habeo non intelligitis. Inde est et illud: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Tactus enim tan
Abbreviated transcription (Latin):
& ego rogabo patrẽ & aliũ ad uocatũ dabit uobis⁊ ut uobiscũ
sit inȩt̃nũ. spm̃ ueritatis quẽ hic mundus accipere non potest. id est
dilectores mundi : Animalis enĩ homo non ꝑcipit quȩ st̃ spiritꝰ dĩ.
Sedadhuc uideri potest ideo dictũ & ego rogabo patrẽ. & aliũ
aduocatũ dabit uobis: qr nonsufficiat solus filius. Illo aut̃ loco
ita de illo dictũ est. ta nquã solus omino sufficiat: cũ uenerit ille
sp̃s ueritatis: docebit uos omẽm ueritatẽ. Num quid er go separat᷑¬
hirc filius. tan quã ipse nondoceat omẽm ueritatẽ: aut quasi
hoc impleat sp̃s sc̃s qđ minꝰ potuit docere filius: Hicant ergo si
plac& maiorẽ eẽ filio sp̃m scm̃: quẽ minorẽ illo solent dicere An
qr non dictũ est ipse solus.: aut nemo nisi ipse uobis docebit omẽm
ueritatem: ided ꝑmit tunit ut cũillo docere credat᷑ & filius :
Apłus ergo separauit filiũ ab sciendis his quȩ dei sunt. ubi ait

Expanded text:
um aduocatum dabit uobis, ut nobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundus accipere non potest, id est dilectores mundi? animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei. sed adhuc uideri potest ideo dictum: et ego rogabo patrem, et alium aduocatum dabit uobis, quasi non sufficiat solus filius. illo autem loco ita de illo dictum est, tamquam solus omnino sufficiat: cum uenerit ille spiritus ueritatis, docebit uos omnem ueritatem. numquid ergo hinc separatur, tamquam ipse non doceat omnem ueritatem ? aut quasi hoc impleat spiritus sanctus quod minus potuit docere filius? dicant ergo, si placet, maiorem esse filio spiritum sanctum, quem minorem illo solent dicere. an quia non dictum est: "ipse solus" aut: "nemo nisi ipse uos docebit omnem ueritatem", ideo permittunt, ut cum illo docere credatur et filius ? apostolus ergo separauit filium ab sciendis his quae sunt dei, ubi ait:
Abbreviated transcription (Latin):
indigentia ipsa transierit: auferetꝰ᷑. Boni quippe operis transi¬
turi merces: est requies ꝑ mansura. In illa igit᷑ contẽplatione ds̃
erit omia in omũbus : qr nihil ab illo aliud requiret᷑⁊ sed solo ipso
illustrari ꝑfruiq suffici&. Ideoq ille in quo sp̃s interpellat gemi¬
tib in enarrabilib unã in quiđ petii adõ. hanc requirã: ut in¬
habitẽ indomo dñi ꝑ om̃s dies uitȩ meȩ:ͥ ut contẽpler delectati

Expanded text:
indigentia ipsa transierit, auferetur. boni quippe operis transiindigentia ipsa transierit, auferetur. boni quippe operis transituri merces est requies permansura. in illa igitur contemplatione deus erit omnia in omnibus, quia nihil ab illo aliud requiretur, sed solo ipso inlustrari perfruique sufficiet. ideoque ille in quo spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus: unam, inquit, petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini per omnes die
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplationẽ dĩ ubi est fous omiũ bonarũ actionũ. & requies
sempit̾na. & gaudiũ qđ non auferet᷑ anobis. Hoc enĩ signifi¬
cat in eo quod ait: iterũ uidebo uos & gaudebit cor ur̃m: &
gaudiũ ur̃m nono aufer& auobis. Huius gaudii similitudinẽ
presignabat maria sedens adpedes dni. & itenta uiuerbũ eius
quieta scilic& ab omĩ actione: & oitenta inueritatẽ. scđm
quendã modũ cuius capax est ista uita : quo tame p̃figura¬
ret illud qđ futurũ est in ȩt̾̃nũ. Martha quippe sorore sua
minecessitatis actione conuersante. quamuis bona & utili: tamen
cũ requies successerit. transitura: ipsa requi escebat in uerbo dñi.
Et ideo d̃s conquirenti marthȩ. qđ eam soror non adiuuaret.
respondit. Maria optonã partẽ elegit : quȩ non auferet᷑ ab ea.
on partẽ malã dixit. quod agebatꝰ martha: sed istã obtimã
que non auferet᷑. Illa enĩ que inministerio indigentiȩ est. cum

Expanded text:
emplationem dei, ubi est finis omnium bonarum actionum et requies sempiterna et gaudium, quod non auferetur a nobis. hoc enim significat in eo quod dicit: iterum uidebo uos, et gaudebit cor uestrum, et gaudium uestrum nemo auferet a uobis. huius gaudii similitudinem praesignabat Maria sedens ad pedes domini et intenta in uerbum eius, quieta scilicet ab omni actione et intenta in ueritatem secundum quendam modum, cuius capax est ista uita, quo tamen praefiguraret illud quod futurum est in aeternum. Martha quippe sorore sua in necessitatis actione conuersante quamuis bona et utili, tamen cum requies successerit transitura, ipsa requiescebat in uerbo domini, et ideo dominus conquerenti Marthae, quod eam soror non adiuuaret, respondit: Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea; non partem malam dixit quod agebat Martha, sed istam optimam, quae non auferetur. illa enim quae in ministerio indigentiae est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
one cũ ipsiserit uieternũ : qr nec ille sine ipsis uenit. nec illi sine
illo: sed propt̃ insinuationẽ triutatis ꝑsonis etiã sigilis nomina.
eiusdẽ triitatis unitatẽ. unamq substantiã atq deitatẽ patris¬

Expanded text:
one cum ipsis erit in aeternum; quia nec ille sine ipsis venit, nec illi sine one cum ipsis erit in aeternum; quia nec ille sine ipsis venit, nec illi sine ipso. Sed propter insinuationem Trinitatis, personis etiam singulis nominatiejusdem Trinitatis unitatem unamque substantiam atque deitatem Patris
Abbreviated transcription (Latin):
dñe quid factũ . ẽ. qr ostensurus es te nobis: & non huic mundo.
Respondit iħs. & dix̃ illi. Si quis me oliligit. sermonẽ meũ serua¬
bit: & pat̾ mĩs dilig& illũ: & ad illũ ueniemꝰ. & mansionẽ apud eum
faciemus. Ecce qr nonsolũ se ipsũ ostendit ei a quo diligitur: qui a
simul cũ patre uenit ad eum & mansionẽ facit apud eũ: Anforte
putabit᷑ mansionẽ indilectore suo facientib patre & filio. exclusus
quẽ hic mundus accipere non potest: qm̃ nonuid& illũ: nostis illũ
uos. qr uobscũ man& et inuobis est.: Non itaq ab hac mansione
separatus est de quo dictũ est. uobiscũ man& & iuobis est : nisi
forte quisquã sic absurdus est ut arbitret᷑ cũ pat̃ & filius uene¬
cogitationi occurrit scriptura. Paulo quippe superus ait. Et
ego rogabo patrẽ. & aliũ aduocatũ dabit uobis : ut uobiscũ sit inȩt̃¬
nũ. Non ergo discedit. patre & filio uenientib sed in eadẽ mansi¬

Expanded text:
ne quid factum est, quod manifestas te nobis, et non huic mundo? Respondit Jesus et dixit illi: Si quis me diligit, sermonem meum custodiet, et Pater meus diliget illum, et ad illum veniemus, et apfaciemus. Ecce quia non solum se ipsum ostendit ei a quo diligitur, quia simul cum Patre venit ad eum, et mansionem facit apud eum. 19. An forte putabitur mansionem in dilectore suo facientibus Patre et Filio exclusus eQuem hic mundus accipere non potest, quoniam non videt illum: nostis illum vos, quia vobiscum manet, et in vobis est? Non itaque ab hac mansione separatus est, de quo dictum est, vobiscum manet, et in vobis est. Nisi forte quisquam sic absurdus est, ut arbitretur, cum Pater et Filius venecogitationi occurrit Scriptura: paulo quippe superius ait, Et ego rogabo Patrem, et alium advocatum dabit vobis ut, vobiscum sit in aeternum . Non ergo discedet Patre et Filio venientibus, sed in eadem mansi
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualis : habitu minor. Informa enĩ serui quã accepit minor
.ẽ. patre: informa aut̃ dĩ inqua erat etiã ante quã hanc acce-¬
piss&. ȩqualis est patri. Informa dĩ uerbũ ꝑ qđ facta sunt omĩa:
informa aut̃ serui. factus ex muliere. factus sub lege: ut eosqui
sublege erant redimer&. Pro inde informa dĩ fecit hominem :
in forma serui factus ẽ. homo. Nãsipat̾ tantũ sine filio fecis.¬
s& hominẽ: non scriptũ eẽt: faciamꝰ hominẽ ad imaginẽ & simi¬
litudinẽ nr̃am. Ergo quia forma dĩ accepitꝰ formam
serui: & utrumq ds̃. utrumq: homo. Sed utrumq ds̃ propt̃
accipientẽ dm̃ : utrumq aut̃ homo. propt̃ acceptũ hominem.
Neq enuĩ illa susceptione. alterũ eoꝵ in alterũ conuersũ. atque
mutatũ est: nec diuinitas quippe increatura mutata . ẽ. ut

Expanded text:
equalis, habitu minor. In forma enim servi quam accepit, minor equalis, habitu minor. In forma enim servi quam accepit, minor est Patre: in forma autem Dei in qua erat etiam antequam hanc accepisset, aequalis est Patri. In forma Dei, Verbum per quod facta sunt omnia : in forma autem servi, factus ex muliere, factus sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret . Proinde in forma Dei fecit hominem; in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque Deus et utrumque homo: sed utrumque Deus propter accipientem Deum, utrumque autem homo propter acceptum hominem. Neque enim illa suscepmutatum est: nec divinitas quippe in creaturam mutata est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui. ut amitter& formã dĩ : inqua erat ȩqualis patri.
Si ergo ita accepta est forma serui. ut non amit teret᷑ forma
dĩ cũ & informa serui & informa dĩ idem ipse sit filius unige¬
nitus dĩ patris. in forma dĩ ȩqualis patri. informa serui media.
dĩ etiã ipse seipso maior est. informa aut̃ seruiꝰ eciã se ipso minor
est: Non itaq inmerito scriptura utrumq dicit. & ȩqualem
patrifiliũ. & patrẽ maiorẽ filio. Illud enĩ propt̃ formã dei:
hoc aut̃ propt̃ formã serui sine ulla confusione intelligitur.
Et hȩc nobis regula ꝑ om̃s scãs scripturas dissoluendȩ huius quȩs¬
ista distinctio cõnmendatur. Ait enĩ. Quicũ informa dĩ eẽt.
non rapina arbitratus est. eẽ. se equalẽ dõ: sed semet ipsũ exi-¬
naniuit. formã serui accipiens: insimilitudine hominũ factus.
& habitu inuentus ut homo. Est ergo dĩ filius. dõ patri natura¬

Expanded text:
formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. formam serui, ut amitteret formam dei, in qua erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis patri, in forma serui mediatodei etiam ipse se ipso maior est, in forma autem serui etiam se ipso minor est? non itaque immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. et haec nobis regula per omnes sanctas scripturas dissoluendae huius quaesista distinctio commendatur. ait enim: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Est ergo Dei Filius Deo Patri natura a
Abbreviated transcription (Latin):
IS ET TAUB: DIUIARŨ SERIU RART̃ TESTICꝯOMIS
quib ut dixi priores copiosius usi. expugnauerunt hereticoꝵ
tales calũpnias uel errores : insinuat᷑ fidei nr̃e unitas. & ȩquali-¬
tas ermnitatis. Sed quia multa insc̃is libris propt̃ in carnationẽ
uerbi dĩ. quȩ ꝓsalute nra reparanda facta est. ut medator dĩ
& hominũ eẽt homo xp̃s iħs ita dicunt᷑ : ut maiorẽ filio patrẽ
significent. uł etiãm aꝑtissime ostendant: errauerunt homi-¬
nes minꝰ diligenter  scrutantes uł intuentes uniuersã seriẽ
eius substantiã quȩ ante in carnationẽ sẽpit̾na erat. & sẽpit̾na
est. transferre conatisunt. Et illi quidẽ dicunt moiorẽ filiũ¬
eẽ. quã pat̾ est : quia scriptũ est. ipso dño dicente: pat̃ maior
me est. Ueritas aut̃ ostendit scđm istũ modũ : etiã se ipsũ minorẽ
filiũ. Quomodo enĩ non etiã se ipso minor factus. ẽ. qui semet
ipsũ ex mnaniuit formã serui accipiens : Neq enĩ sic accepit

Expanded text:
is et talibus diuinarum scripturarum testimoniis, quibus, ut dixi, priores copiosius usi expugnauerunt haereticorum tales calumnias uel errores, insinuatur fidei nostrae unitas et aequalitas trinitatis. sed quia multa in sanctis libris propter incarnationem uerbi dei, quae pro salute nostra reparanda facta est, ut mediator dei et hominum esset homo Christus Iesus, ita dicuntur, ut maiorem filio patrem significent uel etiam apertissime ostendant: errauerunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniuersam seriem eius substantiam, quae ante incarnationem sempiterna erat et sempiterna est, transferre conati sunt. et illi quidem dicunt minorem esse filium, quam pater est, quia scriptum est ipso domino dicente: pater maior me est. ueritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem filium; quomodo enim non etiam se ipso minor factus est qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc errant & autoritati grauiori cedere detrectant:: nũquid
& illud uariũ in codicib repperiunt. nescitis quia corpora
urã templũ in uobis est sp̃s sci. quẽ habetis adõ: Quid autem
insanius magsq sacrilegũ est. quã ut quisquã dicere audeat
menbra xp̃i templũ ẽẽ creaturȩ minoris scđm ipsos quã xp̃s
est: Alio enĩ locodicit: corpora ur̃a menbra sunt xp̃i. Si aut̃
quȩ menbra sunt xp̃i templũ est sp̃sscĩ. non est creatura sp̃s
sc̃s: qr cui corpus nrm tẽplũ exibemꝰ. necesse est ut huic eam
seruitutẽ debeamꝰ: qua non nisi dõ seruiendũ est : quȩ grecȩ ap¬
pellatur latrea. Unde consequent̃ dicit. Colorificate ergo

Expanded text:
hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid hoc errant et auctoritati grauiori cedere detractant, numquid et illud uarium in codicibus reperiunt: nescitis, quia corpora uestra templum in uobis est spiritus sancti, quem habetis a deo? quid autem insanius magisque sacrilegum est, quam ut quisquam dicere audeat membra Christi templum esse creaturae minoris secundum ipsos, quam Christus est? alio enim loco dicit: corpora uestra membra sunt Christi. si autem quae membra sunt Christi, templum est spiritus sancti, non est creatura sps, quia cui corpus nostrum templum exhibemus, necesse est, ut huic eam seruitutem debeamus, qua non nisi deo seruiendum est, quae graece appellatur wreeia. unde consequenter dicit: glorificate ergo
Abbreviated transcription (Latin):
um. Unde idolatrȩ dicuntur : qui simulachris eã seruitutẽ
exibent. quȩ debetur dõ. Scdm hanc eĩ seruitutẽ dictum est
dñm dñ tuũ ad orabis: & illi soli serues. Nam hoc distinctius
in greca scriptura inuenit᷑ : latreusis enĩ hab&. Porro si tali
seruitute creaturȩ seruire ꝓhibemur . quando quidẽ dictum
est. dnm dm̃i tuũ ad orabis & illi soliser uies. Qnde & apłus
detestatur eosqui coluerunt & seruierunt creaturȩ potius
quã creatori: non est utiq creatura sp̃s sc̃s: cui ab om̃ibus
scĩs. talis seruitus exibetur dicente apło. Nos enĩ sumꝰ circum¬
cisi:ͥ spiritui dĩ seruientes : qđ est ingreco latreuntes. Plures
enũ codices etiã latini sic habent: qui spiritui dĩ seruimꝰ. Greci
aut̃ om̃s. aut pene om̃s. In non nullis aut̃ exemplarib latinis
inuenimꝰ. non sp̃ui dĩ seruimꝰ. sed spũ deo seruimꝰ Sedqui in

Expanded text:
ειν, unde idololatrae dicuntur, qui simulacris eam servitutem ειν, unde idololatrae dicuntur, qui simulacris eam servitutem exhibent, quae debetur Deo; secundum 28 hanc enim servitutem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. nam hoc distinctius in graeca scriptura inuenitur ????? enim habet. porro si tali seruitute creaturae seruire prohibemur — quando quidem dictum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies; unde et apostolus detestatur eos qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori—non est utique creatura spiritus sanctus, cui ab omnibus sanctis talis seruitus exhibetur dicente apostolo: nos enim sumus circumcisio, spiritui dei seruientes, quod est in graeco XatQetovreg; plures enim codices etiam latini sic habent: qui spiritui dei seruimus; graeci autem omnes ant paene omnes. in nonnullis autem exemplaribus latinis inuenimus non spiritui dei seruimus, sed spiritu deo seruimus. sed qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Si oũ alia ꝑpatrẽ alia ꝑfiliũ. iam non omĩa ꝑpatrẽ. nec omĩa
ꝑ filiũ :: ȩqualis est ergo patri filius : & inseparabilis operatio
est patris & filii. Quia si uel filiũ fecit pat᷑. quẽ non fecit ipse
filius: non omĩa ꝑfiliũ facta sunt. At omĩa ꝑfiliũ facta sunt
Ipse igitur factus non est: ut cũ patre facer& omĩa quȩ facta
sunt. Quam quã nec ab ipso uerbo tacuerit apłs. & aꝑtissime
om̃ino dixerit : qui cũ informa dĩ ess& non rapina arbitratus
est esse &qualis ded. Hic dm̃ ꝓprie patrẽ appellans: sicut a-¬
monia quib ante nos qui hȩc disputauerunt. habundantius usi
sunt : quia ipse ds̃ & non creatura. Quod si non creatura: non tan-¬
tũ ds̃. nã & homines dicti sunt dii : sed etiã uerus ds̃. Ergo pa¬
tri & filio prorsus equalis: & intrinitatis unitate consubstantialis
& ȩternus. Maxime uero illo loco satis clar& qđ sp̃s sẽs nonsit
creatura : ubi iubemur nonseruire creature sed creatori. Non

Expanded text:
em, nec omnia per Filium; aequalis est ergo Patri Filius et inseparabilis operatio est Patris et Filii, quia si vel Filium fecit Pater, quem non fecit ipse Filius, non omnia per Filium facta sunt, at omnia per Filium facta sunt. Ipse igitur factus non est, ut cum Patre faceret omnia quae facta sunt. Quanquam nec ab ipso Verbo tacuerit Apostolus, et apertissime omnino dixerit: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: hic Deum proprie Patrem appellans, sicut amonia, quibus ante nos qui haec disputaverunt abundantius usi sunt, quia et ipse Deus, et non creatura: quod si non creatura, non tantum Deus, nam et homines dicti sunt dii, sed etiam verus Deus. Ergo Patri et Filio prorsus aequalis, et in Trinitatis unitate consubstantialis et coaeternus; maxime vero illo loco satis claret, quod Spiritus sanctus non sit creatura, ubi jubemur non servire creaturae, sed creatori, non
Abbreviated transcription (Latin):
in unitate habituq con uinxit uiȩternũ. Aut uero mutabilis
& conuertibilis est natura sp̃s scĩ ut nonhȩe ex creatura fieren.
sed ut ipse i illud atq illud. mutabilit̾ uerteretur: sicut aqua
inglatiem. Sed apparuerunt ista sicut oportune apparere de-¬
buerunt: creatura seruiente creatori: & ad nutũ eius in cõmuta¬
bilit̃ inse ipso ꝑmanentis ad eum significandũ & demonstrandũ :÷
sicut significari & demonstrari mortalib oportebat. mutata
atq conuersa. Pro inde quã quã illa columba sp̃s dicta sit :¬
& de illo igne cũ diceret᷑ uise sunt illis inquit linguę diuuisȩ
uelut ignis ÷ & insedit suꝑ unũquemq eoꝵ & cȩperunt lin-¬
guis loqui quem ad modũ sp̃s dabat eis ꝓnuntiare : lit ostoider&&¬

Expanded text:
in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis in unitatem habitumque conjunxit in aeternum: aut vero mutabilis et convertibilis est natura Spiritus sancti, ut non haec ex creatura fierent, sed ipse in illud atque illud mutabiliter verteretur, sicut aqua in glaciem. Sed apparuerunt ista, sicut opportune apparere debuerunt, creatura serviente Creatori, et ad nutum ejus incommutabiliter in se ipso permanentis, ad eum significandum et demonstrandum, sicut significari et demonstrari mortalibus oportebat, mutata atque conversa. Proinde, quanquam illa columba Spiritus dicta sit , et de illo igne cum diceretur, Visae sunt illis, inquit, linguae divisae velut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et coeperunt linquis logui, quemadmodu
Abbreviated transcription (Latin):
maiorsit sp̃u scõ÷ uel sp̃s sc̃s minor dõ patre: quia non sic est
assupta creatura in qua apparer & sp̃s sc̃s. sicut assũptus est
filius hominis in quaforma ipsus dĩ uerbi ꝑsona p̃sentaretur:
Non ut haber&e uerbũ di sicut ꝓphete & alii sc̃isapientes. sedp̃
participib siuis. nonutiq qđ amplus habeat uerbum. ut esset
quã cȩceri excellentiore sapientia: sed qđ ipsũ uerbum erat.
Alud est enĩ uerbũ incarne. aliud uerbũ cara. Iad est aliud uer
bũ in homine. aliud uerbũ homo. Caro eñi ꝓhomine posita est
in eo qđ ait: uerbũ caro factũ est. Eit sicut illud: & uidebit
omiuis caro parit̃ salutare dĩ.Non enĩ sine anima. uelsine m̃te:
sed ita om̃is caro: ac sidiceret᷑ om̃is homo. Nonergo sic est assũp¬
ta creatura iiqua appareret sp̃s ses: sicut asũpta est caro illa
& humana illa forma ex uirgine maria. Neq enĩ columbam
beatificauit sp̃s: uel illũ flatũ. uel illũ ignẽ. sibiq & ꝑsone sue

Expanded text:
iritu sancto, vel Spiritus sanctus minor Deo Patre, quia non sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumptus est filius hominis, in qua forma ipsius Verbi Dei persona praesentaretur: non ut haberet Verbum Dei, sicut alii sancti sapientes, sed prae participibus suis ; non utique quod amplius habebat Verbum, ut esset quam caeteri excellentiore sapientia, sed quod ipsum Verbum erat. Aliud est enim Verbum in carne, aliud Verbum caro; id est, aliud est Verbum in homine, aliud Verbum homo. Caro enim pro homine posita est in eo quod ait, Verbum caro factum est : sicut et illud, Et videbit omnis caro pariter salutare Dei . Non enim sine anima vel sine mente: sed ita omnis caro, ac si diceretur, Omnis homo. Non ergo sic est assumpta creatura, in qua appareret Spiritus sanctus, sicut assumpta est caro illa t humana illa forma ex virgine Maria. Neque enim columbam beatificavit Spiritus, vel illum flatum, vel illum ignem, sibique et personae suae
Abbreviated transcription (Latin):
ueli scire : de quo dictũ accipiant. Side patre tantũ. quo¬
modo ergo uerũ est qđ ipse filius dicit:⁊ quȩ cumq enĩ pater
facit. hȩc eadem & filius similit̃ facit : An quicquã ẽ inter
mirabilia mirabilius. quã resuscitare & uiiuficare mortuos:
Dicit aut̃ idem filius. Sicut pat̾ suscitat mor tuos & uiuificat:
sic & filius quos uult ui uificat. Quomodo ergo solus pat̾ facit
mirabilia. cũ hȩc uerba nec patrẽ tantũ. nec filiũ tantũ ꝑmit¬
tant itelligi: sed utiq dm̃ unũ. uerũ solũ. id est patrẽ & filiũ¬

Expanded text:
uelim scire, de quo dictum accipiunt; si de patre tantum, quouelim scire, de quo dictum accipiunt; si de patre tantum, quomodo ergo uerum est quod ipse filius dicit: quaecumque enim pater facit, haec eadem et filmirabilia mirabilius, quam resuscitare et vivificare mortuos? Dicit autem idem Filius: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Quomodo ergo solus Pater facit mirabilia, cum haec verba nec Patrem tantum, nec Filium tantum permittant intelligi, sed utique Deum unum verum solum, id est, Patrem et Filiu