comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuoculoꝵ t̃ uoꝵ Quatuor sunt qualita¬
tes. quib uiri iusti anima in cõpuncti¬
one uehem̃t̾ afficit᷑. cũ aut maloꝵ suoꝵ
teminiscitur. considerans ubi fuit:
aut iudicioꝵ dĩ sentent iã metuens
et secũ querens. cogitat ubierit: aut

Expanded text:
orio « quatuor sunt qualitates quibus viri justi anima in compunctione vehementer afficitur: cum aut malorum suorum reminiscitur, considerans ubi fuit; aut judiciorum Dei sententiam metuens, et secum quaerens cogitat ubi erit; aut
Abbreviated transcription (Latin):
uisionem. que in eiꝰ anima ꝑcontẽpla¬
tionis grãm radio claritatis emiciuit.
ad semet ipsum rediit: et cognitione
pualet: si bona et̾ne patͥe. ꝑ contẽplatiõi
gustũ contingere nec dũ ualet. Contẽplatꝰ¬
itaq int̾na gaudia uisionis di. et socialẽ
frequentiã angłoꝵ ꝑsistent iũ. reduxit
oculos ad ima: uidit quo iaceret: qͥ ad
hoc conditꝰ fuerat. ut in cęlestib stare
potuiss. pensauit ubi ee̾t: et qͦ deesset
in comꝑatione lucis intime. gͣuiores
senserat exilii sui tenebras. qͣs tolerabat:¬

Expanded text:
visionem, quae in ejus anima per contemplationis gratiam radio claritatis emicuit, ad semetipsum rediit; et cognitione praevalet, si bona aeternae patriae per contemplationis gustum contingere necdum valet. Unde etquippe interna gaudia visionis Dei et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima; vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat ut in coelestibus stare potuisset. Pensavit ubi esset, et quod esset in comparatione lucis intimae, graviores senserat exilii sui tenebras quas tolerabat
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nam patͥam contemplatꝰ. & hec mala
pensans in qͥb erat. atq illa bona consi¬
derans in qͥb adhuc ñ erat: ait. Heu mͥ.
quod incolatꝰ meus ꝓlongatꝰ est. Et. Ego
dixi in pauore meo: piectꝰ sum a uulty

Expanded text:
ernam patriam contemplatus, et haec mala pensans in quibus erat, atque illa bona considerans in quibus adhuc non erat, ait: Heu me! quia incolatus meus prolongatus est . Et, Ego dixi in pavore meo: projectus sum a vultu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt uirilit̾ uiuerent: laus tͣnsitoria
nulla eos corruptione uiciaret. Unde
electis ꝓpħa ꝑsuadet. dicens. Uirilit̾
agite: et confortetur cor urm̃. Dicens
enim uirilit̾ agite: dũ confortet᷑ cor ur̃m.
ilico subdidit. qͣsi sexũ cordis munire
curauit. Luxuriosa qͥppe mens corrũ¬
pitur: si rebꝰ tͣnsicorus delectatur.

Expanded text:
enim virditer viverent, laus transitoria nulla eos corruptione vitiaret. Unde electis Propheta persuadet, dicens: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Dicens enim Viriliter agite, et confortetur cor vestrum, illico subdidit, quasi sexum cordis munire curavit. Luxuriosi quippe mens corrumpitur, si rebus transitoriis delectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
homo: quia qͣmuis celesti desid̾io ferueat:
quid de semetipso sit disposicũ int̾nsecꝰ igno¬
rat. Et ualde met uit. ne qͥd sibi in uidicio ob¬
uiet: qd̾̃ se de se nc̃ et in desid̾ĩo boni feruoris
lateat. Tenebris homo inuoluit᷑: qmͣ ignoran¬
uenit: p̃sentia uix cognoscit: Hiis gͦ se tene¬
tionis intimȩ penetͣre int̾na ñ potuit. di¬
cens. Posuit tenebras latibulũ suũ. Auctor
enim nr̃. quia nob̾ in hoc exiliũ deiect is. lum̃
sue uisionis abstulit: sese nrĩs oculis qͣsi in
tenebrarum latibulo abscondit. Mor lib̾¬

Expanded text:
 quia quamvis coelesti desiderio ferveat, quid de semetipso sit dispositum intrinsecus, ignorat. Et valde metuit, ne quid sibi in judicio obviet, quod se de se nunc in desiderio boni fervoris latet. Tenebris homo circumdatur, quia ignoranvenit, praesentia vix cognoscit? Tenetionis intimae penetrare interna non potuit, dicens: Posuit tenebras latibulum suum . Auctor enim noster, quia nobis in hoc exsilium dejectis, lucem suae visionis abstulit, sese nostris oculis quasi in tenebrarum latibulo abscondit. 13. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
diligit ereptorẽ suũ: qui minꝰ intelligit
ꝑiculum qd euasit. E uile solaciũ defensoris
deputat: qui uirtutẽ adu̾sarii debilẽ putat.
Unde bene ereptionẽ suã dño tͥbuens ꝓpħa:
dicebat. diligam te dñe uirtꝰ mea: aꝑte
uidelicet dicens. Ego te magis diligo: quo infir¬
mitatẽ ꝓpͥam sentiens. uirt utẽ mea̾ te e̾eꝰ cog¬
nosco hinc rursii ait. Mirifica miscdias tuas:
qui saluos facis sꝑantes inte. Quia tc̃ nimi¬

Expanded text:
 intelligit periculum quod evasit, et vile solatium deputat defensoris qui virtutem adversarii debilem putat. Unde bene ereptionem suam Domino tribuens propheta dicebat: Diligam te, Domine, virtus mea , aperte videlicet dicens: Eo te magis diligo, quo infirmitatem 1055 propriam sentiens, virtutem meam te esse cognosco. Hinc rursum ait: Mirifica misericordias tuas, qui salvos facis sperantes in te , quia tunc nimi
Abbreviated transcription (Latin):
possumus: et ipsa nr̃e ignorantie obscuri¬
tate caligamus. Unde recte ꝑ psalmistam
dr. Caligo sub pedib eiꝰ: & ascendit super
cherubin ⁊ uolauit: uolauit suꝑ pennas
uentoꝵ: et posuit tenebras latibulũ suũ.
Caligo ẽ. namq ei sub pedib: quia ñ eacla¬
ritate ab inferiorib cernit᷑. qua in suꝑio¬
ribus dñat᷑. Ascendit enim suꝑ cherubin:
et uolauit. Cherubin qͥipe: plenitudo sci¬
entiȩ dicitur. Proinde suꝑ plenitudinem
scientie ascendisse ꝑhibet᷑ ⁊ uolasse: qͥa ma¬
iestatis eiꝰ celsicudinẽ. scientia nulla cõp̃hen¬
dit. Uolauit gͦ: qͥa longe in altũ ab intellec¬
tu nr̃o se rapuit. Uolauit suꝑ pennas uen¬
toꝵ: quia scientiam tͣnscendit animar um.
Qui posuit cenebras latibulũ suũ: quiadũ
caligine nr̃e infirmitatis obscuramur. ꝑ
ignorantiam nram nob̾ ascondit᷑. ne ã nob̾
mͦ inet̾na et intima claricate uideatuR.

Expanded text:
pergimur, quia ipsa nostrae ignorantiae obscuritate caligamus. Unde recte per Psalmistam dicitur: Caligo sub pedibus ejus, et ascendit super cherubim, et volavit, volavit super pennas ventorum, et posuit tenebras lCaligo est namque ei sub pedibus, quia non ea claritate ab inferioribus cernitur, qua in superioribus dominatur. Ascendit enim super Cherubim et volavit. Cherubim quippe plenitudinem scientiae dicitur. Proinde super plenitudinem scientiae ascendisse perhibetur et volasse, quia majestatis ejus celsitudinem scientia nulla comprehendit. Volavit igitur, quia longe in altum ab intellectu nostro se rapuit. Volavit super pennas ventorum, quia scientiam transcendit animarum. Qui posuit tenebras latibulum suum, quia dum caligine nostrae infirmitatis obscuramur per ignorantiam nostram nobis absconditur, ne a nobis modo in aeterna et intima claritate videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrimorum querimur: mutare locũ
et secretum uitȩ remotioris elig̾e cona¬
mur: uidelicet ignorantes. quia si de
Quia uͦ loca mentẽ ñ muniunt. ipse ge¬
neris humani parens pͥmus testatur:
qui et in ꝑadiso cecidit. S minꝰ st̃ oĩã:
que loquimur ext̾ra. Nam si locus
saluare potuisset: sachan de cȩlo ñ cade¬
ret. Unde psalmista. ubiq in hoc mun-¬
do tẽptationeᷤᷤ ee̾ conspiciens. que suut
inuenire munitũ Ex quare. et ipsum
sibi locum fieri petiit: ꝓpt̾ quẽ locum
quesiuit dicens. Esto michi ind̾m pro¬
tectorem. et in locũ munitũ: ut saluu
nuimus: multũ adhuc ipsi de bono minꝰ
habemꝰ. Neq enim ꝑfecte bonus ẽ: nͥ qͥ
fuerit et cum malis bonꝰ Sic̃ gͦ ꝑfecti
iuri ꝑu̾sos ꝓximos ñdebent fugere. qm̃
societatem debent declinare maloꝵ: ne
mala que frequent̾ aspiciunt et corrig̾e
non ualent. delectent᷑ imitari. Corrum

Expanded text:
proximorum querimur, mutare locum conamur, secretum vitae remotioris eligere, videlicet ignorantes, quia si desQuia autem loca mentem non muniunt, ipse humani generis primus testatur parens, qui et in paradiso cecidit. Sed minus sunt omnia quae loquimur ex terra, nam si locus salvare potuisset, Satana de coelo non caderet. Unde Psalmista ubique in hoc mundo tentationes esse conspiciens, quaesivit locum potuit munitum . Ex qua re et ipsum sibi locum fieri petiit, propter quem locum quaesivit dicens: « Esto mihi in Deum protectorem et in locum munitum, ut salvum nuimus, quam multum adhuc ipsi de bono minus habeamus. Neque enim perfecte bonus est, nisi qui fuerit et cum malis bonus. Ut eniviri perversos proximos non debent fugere, quiasocietatem debent declinare pravorum, ne mala quae frequenter aspiciunt et corrigere non valent, etiam delectent imitari. «
Abbreviated transcription (Latin):
cata quȩ ꝑ consiliũ perpetͣnt᷑: ñ tã praua
facta dñs quã studia pͣuitatis insequitur.
In factis enĩ. sepe infir mitate. sepe negli¬
gentia: in studiis uͦ. maliciosa semꝑ inten¬
tione peccat᷑. Quocont recte beati uri ex¬
p̃ssione ꝑ psalmistã dr. Beatꝰ uir qͥ ñ abiit
in consilio impioꝵ: et in uiapeccatoꝵ non
stetit: et in cathedra pestilentiȩ ñ sedit.
Cathedra quippe: iydicis uel p̃sidentis ẽe¬
solet. In cathedra uͦ pestilentiȩ. sede ẽ:
lentie sedẽ est: ex ratione mala disc̾ne¬
iniquitatis elatione attollit᷑. ut imple¬
re malum etiam ꝑconsilia conet᷑. Et
sicut assistentibꝰ turbis p̃lati sunt qͥ a
cathedre honore fulciunt᷑: ita delicta
eoꝵ qui p̃cipitatione corruunt: exqͥsita
ligant: quia quandoq ultione ferien¬
di sunt. qui nunc prauoꝵ socii ñ sedpͥn¬

Expanded text:
cata quae per consilium perpetrantur; non tam Dominus prava facta quam studia pravitatis insequitur. In factis enim saepe infirmitate, saepe negligentia; in studiis vero malitiosa semper intentione peccatur. Quo contra recte beati viri expressione per Psalmistam dicitur: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non sCathedra quippe judicis esse vel praesidentis solet. In cathedra autem pestilentiae sedere est e, et ex ratione mala, discerneiniquitatis elatione attollitur, ut implere malum etiam per consilium conetur. Et sicut assistentibus turbis praeelati, sunt qui cathedrae honore fulciuntur, ita delicta eorum qui praecipitatione corruunt, exquisitaligant, quanta tunc ultione feriendi sunt, qui nunc pravorum non socii sed prin
Abbreviated transcription (Latin):
tati suspicionib laborant: ne in et̾nũ se gr̃a
deseruerit. uos in uita p̃senti mali sui nula
niunt. mira conditoris grã extẽꝑe m.. nͦ
dispensant᷑: ut que coae̾uata ꝑimerent. pos¬
sint diuisa tolerar .i. hinc paulus ait. fidel
di. qui non patiet᷑ uos tẽptari supͣ quam po¬
testis: s faciet cũ tẽptatione etiam extrum
ut possitis sustinere. Nin dauid ait. Pba me

Expanded text:
tati suspicionibus laborant, ne in aeternum se gratia tati suspicionibus laborant, ne in aeternum se gratia deseruerit, quos in praesenti vita mali sui niunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tum magnitudine sentit. Unde ⁊ cẽptari
se uitȩ p̃sentis adu̾sitatib post uirtutes de¬
siderat: ne peiꝰ ex confidentia uirtutũ cadat.
Sienĩ se seruari meliꝰ ꝑ temptationẽ ñ cognos¬
ceret: nequaqͣm psalmi sta diceret. Iba me
eleuant: adiutͥr adu̾sitas desid̾at᷑: ut ꝓfecto
debet ait ollitur: ꝑ contͣrietatẽ uite p̃sentis
edito merore solidetur. Mor libro .uii.
elatos. repentiñ uł flagelli dolor. uł infir
querat. Sc̃i gͥ uiri cũ de occulta erga se dispo¬
sitione suspecti sunt: plus ipsa ꝓsꝑa ꝑties
piscunt: quatinꝰ incautã mentẽ metꝰ ⁊ dolor
erudiat: ne in hac ꝑegͥnationis uia. hoste ex
in sidiis irrũpente. sua eam det̾iꝰ securitas
st̾nat hic gͥ psalmista ait. Proba me dñe. et
teptame. hĩc iterũ dicit. Ego ad flagella ꝑatus
s ꝑserutantes inuenuĩt quia nulla ꝓ illicitꝰ
adu̾sa ꝑpessi sunt: ui in mense formidinꝰ
tabescentes. pauore estuant: sinistris agi¬

Expanded text:
tum magnitudine sentit. Unde et tentari se praesentis vitae adversitatibus post virtutes desiderat, ne pejus ex confidentia virtutum cadat. Si enim servari se melius per tentationem non cognosceret, nequaquam Psalmista dixisset: Proba me, elevant, adjutrix adversitas desideratur, ut profecto debet attollitur, per contrarietatem praesentis vitae edito moerore solidetur. Unde elatos repentinus vel flagelli dolor, vel infirquod sancti viri, cum de occulta erga se dispositione suspecti sunt, plus prospera ipsa pepiscunt, quatenus incautam mentem metus et dolor erudiat, ne, in hac peregrinationis via hoste ex insidiis erumpente, sua eamdem deterius securitas sternat. Hinc Psalmista ait: Proba me, Domine, et tenta me . Hinc iterum dicit: Ego ad flagella paratus antes inveniunt quia nulla pro illicitis adversa perpessi sunt, vi immensae formidinis 221 tabescunt, pavore aestuant, sinistris agi
Abbreviated transcription (Latin):
quippe speciosis induitur uestibus:
quia scõꝵ angłoꝵ choros qͦs condidit.
inusũ sui decoris assũpsit. & uelut qͣn¬
dam uestẽ głosam sͥ eccłiam exhibet.
ñ habentẽ maculam aut rugam. Uñ
mento. Hic quippe confessionẽ induit.¬
illic decorem: quia qͦs hic ꝑ peniten¬
tiam confitentes fecerit: illic fulgen¬
tes ꝑdecorẽ iusticiȩ ostendit. Luce gͦ
sicut uestimento amicitur: qr scĩs
mundi. in illa eterna gła uestietur:
in monte dño. uestimenta eiꝰ facta sc̃
candida sicut nix. Inqua transfigu¬
ratione. quid aliud quam resurrectio¬
nis ultimȩ gła signatur: In mon¬
te enim uestimenta eiꝰ sicut nix fa¬
cta sunt: quoniã in suꝑnę clarita¬
tis culmine. scĩ om̃s ei luce iusticię

Expanded text:
Ipse speciosis induitur vestibus, quia sanctorum angelorum choros, quos condidit, in usum sui decoris assumpsit, et velut quamdam vestem gloriosam sibi Ecclesiam exhibet non habentem rugamento . Hic quippe confessioneillic decorem, quia quos hic per poenitentiam confitentes fecerit, illic fulgentes per decorem justitiae ostendet. Luce ergo sicut vestimento amictus est, quia smundi , in illa aeterna gloria vestietur. in monte Domino vestimenta ejus facta sunt candida sicut nix . In qua transfiguratione quid aliud quam resurrectionis ultimae gloria nuntiatur? In monte enim vestimenta ejus sicut nix facta sunt, quia in supernae claritatis culmine sancti omnes ei luce justiti
Abbreviated transcription (Latin):
uires ex adu̾sitatibꝰ huiꝰ scłi sum unt: quia
crescente pugna. gloriosiorem sibi ñ ambi¬
gunt manere uictor iã. Sic itaq electoꝵ desid̾ia
dum ỹmunt᷑ adu̾sicate ꝓficiunt: sic̃ ignis
flatu p̃mitur ut crescat: et inde qͣsi extin¬
gui cernit᷑: uide roborat᷑. In eo namq osten¬
dimra. qͣnta ad d̾m cupiditate flagͣmus:
si ñ solum ad eũ ꝑ tͣnquilla ⁊ mollia. setiã
ꝑ asꝑa et dura tͣnsimus. Hinc nãq ꝓpħa ait
Iui ꝑfecit pedes meos tͣmquam cerui. Cer¬
uus enĩ cũ montiũ uiga conscendit. si asꝑa
tu tͣns g̾ditur: et absq ullo cursus sui obsta¬
culo. in suꝑiorib eleuatur. Ita etiam elecͤ¬
tor mentes. queq sibi in hoc mundo obsis¬
tere atq obuiare conspiciũt. contẽplatio¬
nis saltu tͣnscendũt: et more ceruoꝵ despec¬
tis t̾renarũ rerũ sentib in suꝑna se erigũt

Expanded text:
vires ex adversitatibus sumunt, quia crescente pugna gloriosiorem sibi non ambigunt manere victoriam. Sic itaque electorum desideria dum praemuntur, adversitate proficiunt, sicut ignis flatu pgui cernitur, inde roboratur. In eo namque ostendimus, quanta ad Deum cupiditate flagramus, si non solum ad eum per tranquilla, et mollia, sed etiam per aspera et dura transimus. Hinc namque propheta ait: Qui perfecit pedes meos quasi cervi . Cervus enim cum montium juga conscendit, quaeque tu transgreditur, et absque ullo cursus sui obstaculo in superiora elevatur. Ita etiam electorum mentes quaeque sibi in hoc mundo obsistere atque obviare conspiciunt, contemplationis saltu transcendunt, et more cervorum, despectis terrenarum rerum sentibus, in superna se evehunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiam mͥ. Ac si diceret. Ne quaqͣm mͥ ad
insipientiam ꝓficit. quod die ac nocte
clamantẽ me continuo ñ exaudis: quia
dis. Ao multiplicandam qͥppe scõꝵ sapi¬
enti. in ꝓficit. qd postulata tarde cipi¬
unt: ut ex dilatione crescat desid̾uĩ: ex de¬
sidĩo intellectꝰ augeatur. Intellectꝰ u cũ
affectus aũt ad ꝓmerenda celestia canco
fic capax: qͣnto fuerit ex pectando longa¬
nimis. d tam̃ int̾ bȩc scoꝵ patientiã dolor
urget ad uocẽ: & cũ dilati ꝓficiunt. me¬
cuunt ne deficientib uiribꝰ despecti rep
bent᷑. hĩc etiam psalmista dicit. Aduitor
in oportunitatibꝰ in cͥbulatione. Tribu¬
lationẽ quippe dicturꝰ. oportunitates p̃mi¬
sic: qͥa sepe ⁊ tͥbulatione cont̾imur: ꝙͣ tñ
oportunum ñ ẽ ut ad desid̾iũ ereptionis¬
& peccator in nob̾ contagia qͦ inẽe̾ mediil¬
litꝰ repbat. secat: abscidit uirꝰ putredinis.

Expanded text:
tiam mihi . Ac si diceret: Nequaquam mihi ad insipientiam proficit quod die ac nocte clamantem me continue non exaudis, quia hi . Ad multiplicandam quippe sanctorum sapientiam proficit quod postulata tarde percipiunt, ut ex dilatione crescat desiderium, ex desiderio intellectus augeatur. Intellectus vero Affectus autem ad promerenda coelestia tanto fit capax, quanto fuerit exspectando longanimis. Sed tamen inter haec sanctorum patientiam dolor urget ad vocem, et cum dilati proficiunt, metuunt ne deficientibus viribus despecti rep. Iterum Psalmista dicit: Adjutor in opportunitatibus in tribulatione . Tribulationem quippe dicturus, opportunitates praemisit, quia saepe et tribulatione conterimur, et tamen opportunum nondum est, ut ad desideriu peccatorum in nobis contagia, quae inesse medullitus reprobat, secat, et abscindit virus putredinis
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ: nͥ molle lutũ ͦ S ei ex igne agit᷑. ut
solidet᷑. Uirtꝰ gͥ humanitatis eiꝰ uelut testa
exaruit: qm̃ ad uirtutẽ incorruptionis
ab igne passionis creuit:  assũptȩ carnis¬
infirmitatẽ ad resurrectionis głam. pal¬
sionis tribulatio ⁊ ignis roborauit
int̾ram. In conspectu gͦ dñi ꝓcedũt qͥ in¬

Expanded text:
ignem, nisi molle lutum? sed ei ex igne agitur ut solidetur. Virtus ergo humanitatis ejus velut testa exaruit, quia ad virtutem incorruptionis ab igne passionis crevit; et assumptam carnem ad resurrectionis gloriam, passionis tribulatio ignis roboravit. in terram . In
Abbreviated transcription (Latin):
entes. Non enĩ deo. s sibi quisq
ieiunat:si ea que sibi adtempꝰ
subtrabit. non pauꝑib tribuit:
s uentri postmodũ offerenda cus¬
todit. Sibi etiã comedit ⁊bibit:
communia dona conditoris. sine
indigentib ꝑcipit. Abstinen¬
tes gͥ nosse debent: quia tunc
placentẽ deo abstinentiã offert̃:
cũ ea que sibi de alimentis sub¬
trahunt. indigentib largiunt᷑:

Expanded text:
tis . Non enim Deo sed sibi quisquis jejunat, si ea quae ventri ad tempus subtrahit, non inopibus tribuit, sed ventri postmodum offerenda custodit. Sibi comedit et bibit communia dona conditoris, sine indigentibus percipit. Illud etes, ut noverint quia tunc placentem Deo abstinentiam offerunt, cum ea quae sibi de alimentis subtrahunt, indigentibus largiunt
Abbreviated transcription (Latin):
hominis uidelicet sp̃s elationis: E qͥa ꝑ oc¬
cultam gram. ad amorẽ d̾i cẽꝑaca desuꝑ m̃¬
sura ꝓficimꝰ: qͣnto in nob̾ cotidie de łi spũ
uirtus crescit᷑ tanto nr̃ sp̃s deficit. Qui sp̃s
groris. quia non a nobis subito penitꝰ ãputa¬
tur: bene paulisꝑ defecisse ꝑhibet᷑. Tunc uͦ
in deo plene ꝓficimus: cũ a nob̾ ipsis penitꝰ

Expanded text:
hominis, videlicet spiritus elationis? Et quia per occultam gratiam ad amorem Dei temperata desuper mensura proficimus, quanto in nobis quotidie de Dei spiritu virtus crescit, tanto noster spiritus deficit. Qui spiritus erroris, quia non a nobis subito penitus amputatur, bene paulisper defecisse perhibetur. Tunc vero in Deo plene proficimus, cum a nobis ipsis funditus
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃s it aq ds. sicut ex nichilo bona face pr¬
it: itacum uoluit ꝑ incarnationis sue ii¬
steriuĩetiam ꝑdita bona reꝑauit. Misertis:
debuit reducere . qͣm in ꝑpetratione culpe
altiꝰ debuit apostatã angłm repellere: q̃cu
ꝑsistendi forticudine corruit: nicħ infir na
ex carne gestauit. Unde ⁊ rectȩ ꝓpsalmista
cũ misertũ redẽptorẽ hõib diceret: ipsan
quoq causam miscd̃ie exp̃ssit. dicens. Et me¬
moratus ẽ quia carosunt. Ac sidiceret Eno
eoꝵ infirma uidit: eo districtȩ culpas fera
noluit. Est adhuc aliud qͦ ⁊ ꝑditꝰ homo repi¬
ri debuit. et suꝑbiens sp̃s reꝑari ñ possit qͥ
nimirũ angłs sua malicia cecidit. hominĩ

Expanded text:
otens Deus, sicut ex nihilo bona facere potuit, ita cum voluit, per incarnationis suae mysterium etiam perdita bona reparavit. Duas debuit reducere, quam in perpetratione culpae altius debuit apostatam angelum repellere, quo, cum a persistendi fortitudine corruit, nihil infirmum ex carne gestavit. Recte Psalmista, cum misertum Redemptorem hominibus diceret, ipsam quoque causam misericordiae expressit dicens: Et memoratus est, quia caro sunt. Ac si diceret: Quo eorum infirma vidit, eo districte culpas punire noluit. Est adhuc aliud, quo perditus homo reparari debuit, et superbiens spiritus reparari non possit, quia nimirum Angelus sua malitia cecidit, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
inciditur: quaqͣm u̾sũ flectat᷑. intꝰ ca¬
dt Sic et potestas suꝑni iudicis nul¬
late nus uitatur: intͣ ipsam quippe su¬
mus. quolibet fug̾e conemur. Intͣ qͣndã¬
lo sͥ loco patere fuge aditũ posse cognouit.
dicens. Quia neq aboriente. neq ab occi¬
dente. neq a desertis montibꝰ. subaudis
patet uia fugiendi. Atq mor ipsã suꝑne
potentiȩ omĩmodã cõp̃hensionẽ subdẽs:

Expanded text:
inciditur, quaquaversum flectitur, intus cadet. Et quia potestas superni judicii nullatenus evitatur intra ipsam quippe sumus, quolibet fugere conemur, lo sibi loco patere fugae aditum posse cognovit, dicens: Quia neque ab oriente, neque ab occidente, neque a desertis montibus ; subaudis patet via fugiendi, atque mox ipsam supernae potentiae omnimodam comprehensionem subdens,
Abbreviated transcription (Latin):
res singła queq ad missa considera¬
re debent: ut dum ꝑ unum quodq
erroris sui inquinationem deflent:
simulse ac totos lacͥmis mundent:
aquas deducimꝰ: quando peccatis singu¬
lis disptitas lacrimas damꝰ. Neq eni
uno eodemq tempore eque mens de
omnib dolet: s dũ ñe huius ñe ills
culpe memoria aerius tangitur:
simul de om̃ib insingłis commota
quasi ꝑ fenestras quasdam exteriora
quȩq anima respicit: & respiciens
concupiscit. Quisquis gͦ ꝑ has cor¬
exterius respicit: plerumq indelec¬
tatione peccati etiã nolens cadit:
ce obligatus desideriis. incipit uelle
quod noluit. Preceps quippe amma
dũ ante ñ prouidet ne incaute uide¬
at. quod concupiscat: ceca pꝰ incipit
desiderare. quod uidet. Unde ⁊ mens¬
prophȩ dauid quȩ subleuata sepe
conuigẽ alienã incaute uidit: obte¬
nebrata post modũ sibimet illicite
coniunxit. Ualde namq ẽ quod
caro deorsum trahit: ispecies formȩ¬

Expanded text:
res singula quaeque admissa considerares singula quaeque admissa considerare debent, ut dum per unumquodque erroris sui inquinatsimul se ac totos lacrymis mundent. aquas deducimus, quando peccatis singulis dispertitas lacrymas damus. Neque enim uno eodemque tempore aeque mens de omnibus dolet; sed dum nunc hujus, nunc illius culpae memoria acrius tangitur, simul de omnibus in singulis commota quasi per fenestras quasdam exteriora quaeque anima respicit, respiciens concupiscit. Quisquis per has corexterius respicit, plerumque in delectatione peccati etiam nolens cadit, atque obligatus desideriis incipit velle quod noluit: praeceps quippe anima dum ante non praevidet, ne incaute videat quod concupiscat, caeca incipit desiderare quod vidit. Unde prophetae mens quae sublevata saepe conjugem alienam incaute vidit , obtenebratus postmodum sibimet illicite us amaret. Valde namque est quod caro deorsum trahit, et semel species form
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt duo sͥ necessatio: ut ora¬
tione oꝑatio. & opatione fulciat᷑
oratio. hinc enĩ iheremias ait. Serute¬
manibus ad dm̃ incelũ. Uias enim
nrãs scrutariẽ: cogitationũ interna
discutere. Corda uͦ cũ manib leuat:
qui orationẽ suam oꝑib roborat. Nã
quisquis orat & oꝑari dissimulat:
cor leuat & manus non leuat. Qͥsqͥs
uͦ oꝑatur & non orat: manus leuat.
gligentie compatiuntur. & se pati ex¬
timant quod patialios sentiunt:
deo orantes dicunt. Opposuisti nubẽ:
ne transeat oratio. Ac si aꝑte dicant.
Menti ñr̃e terrenis uoluptatib assue¬
te. eurarum suarum fantasmata
iusto iudicio obicis: quib eam in
ipsa orationis suȩ intentione con¬
fundis. & quam desideriis infimis
deditam non ignoras: recte cecatam
abintuenda lucis tuę ꝑspicuitate
reu̾bas: ut cũ inte intenditur. ipsa
a de cogitationũ suarũ nubilo refle¬
ctatur. & quȩ terrena hec assidue co¬
gitat. quia uult: hec etiã toleret in
deduxit oculus meus. Peceato¬

Expanded text:
congruunt necessario: ut oratione operatio, et operatione fulciatur oratio. Hinc enim Jeremias ait: Scrutemanibus ad Deum in coelos . Vias etenim nostras scrutari est cogitationum interna discutere. Corda vero cum manibus levat, qui orationem suam operibus roborat. Nam quisquis orat, sed operari dissimulat, cor levat, et manus non levat. Quisquis vero operatur, et non orat, manus levat, gligentiae compatiuntur, et se pati aestimant quod paDeo orantes dicunt: Opposuisti nubem, ne transeat oratio . Ac si aperte dicant: Menti nostrae terrenis voluptatibus assuetae curarum suarum phantasmata justo judicio objicis, quibus eam in ipsa orationis suae intentione confundis; et quam desideriis infimdeditam non ignoras, recte caecatam ab intuenda lucis tuae perspicuitate reverberas; ut cum in te intenditur, ipso a te cogitationum suarum nubilo reflectatur; et quae terrena haec assidue cogitat, quia vult, haec etiam toleret in deduxit oculus meus . Peccato
Abbreviated transcription (Latin):
deȩ uoce que exteriora uidendo con¬
do enĩ uisibilia: inuisibiles amisit¬
tulit. Unde nob̾ ad custodiendã eor¬
talibet uirtute mens polleat. quanta¬
bbet grauitate uigeat: carnales tam̃
sensus. puerile quiddam exterius ꝑ
frenentur uigore ad flura queq
& leuia. mentem eneruem trabunt.

Expanded text:
e voce, quae exteriora videndo condo enim visibilia, invisibiles vi. Unde nobis ad custodiendam cortalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate vigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius pefrenentur, ad fluxa quaeque et levia mentem inermem trahunt.
Abbreviated transcription (Latin):
urideant me uumici mei. In bonis enĩ
oꝑib intenti: nisi contͣ malignos sp̃c sollici¬
te uigilemꝰ. ipsos irrisores patim᷑. quos ad
malũ ꝑsuasores habemꝰ. o̾ lils. xx.¬
ꝑ utilitatis studiũ. ⁊ qͥd ꝑ uoluptatis uiciũ
agat᷑. Crebro enim occasione seductionis
inuenta. dũ necessitati debita reddimus.
uoluptatis uicio deseruimꝰ: ⁊ infirmita¬
tis uelamine ante discretionis oculos. excu¬
satio nr̃a se palliat: ⁊ quasi sub patrocini¬
um explende utilitatis occultat. Has itaq¬
sponte illicitũ admitteret. hoc ipsum
debetur exigat: ne sub necessitatis tegmi¬
ne. in eis uiciũ uoluptatis crescat. Aliud
enim ex infirmitate. aluid ex temptatioĩs
suggestione sustinẽt: et qͣsi quid̾a rectissi¬
mi arbit᷑ int̾ necessitat̾e uoluptatẽ ꝙ con¬
sticuti: hanc consolando subleuãt: illam
mirũ eas ad usũ uoluptatis retorquent.
Cũ enim reficiendis cibo corꝑib seruiunt
uestimenta querũt: non solũ que tegant. s

Expanded text:
rideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur, quos ad malum persuasores habemus. per utilitatis studium, et quid per voluptatis vitium agatur. Crebro enim occasione seductionis invecta, dum necessitati debita reddimus, voluptatis vitio deservimus, et infirmitatis velamine ante oculos discretionis excusatio nostra se palliat, ac quasi sub patrocinio explendae utilitatis occultat. Isponte illicitum admitteret, hoc ipsum i debetur exigat, ne sub necessitatis tegmine in eis vitium voluptatis excrescat. Aliud enim ex infirmitate, aliud ex tentationis suggestione sustinent; et, quasi quidam rectissimi arbitri inter necessitatem voluptatemque constituti, hanc consulendo al., consolando sublevant, illam mirum eas ad usum voluptatum retorquent. Cum enim reficiendis cibo corporibus naturavestimenta quaerunt, non solum quae tegant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
stinere. Sic qͥppe lata ẽ caritas:
ut in amplitudinẽ dilectionis sue
etiam inimicos possit capere. Unde
& precipitur. Diligite inimicos ut̃os:
benefacite his qui oderunt uos. De
ta ait. Statiusti in loco spatioso pe¬
des meos. S ecce dũ loquor ani¬
mooceurrit quomodo lata cari¬
tas ẽ: si ꝑ caritatem ꝑtingitur ad
dm̃: cum persemet ipsam ueritas
dicat. Intrate ꝑ angustã portam.
Rursum psalmistã audio dicentẽ.¬

Expanded text:
sustinere. Sic quippe lata est charitas, ut in amplitudine dilectionis capere etiam inimicos possit. Unde et praecipitur: «Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos .» ta ait: Statuisti in loco spatioso pedes meos . 13. Sed ecce, dum loquor, animo occurrit quomodo lata est charitas. Si per charitatem pertingitur ad Deum, et per semetipsam Veritas dicit: Intrate per angustam portam . Et rursum Psalmistam audio dicente
Abbreviated transcription (Latin):
itineris. hinc enim pettus ait. Cui bene¬
facitis intendentes: quasi lucerne lu¬
centi in caliginoso loco. hinc psalmi¬
sta dicit. Lucerna pedib meis uerbũ
tuum dñe: & lumen semitis meis.
Scimus tam̃ quia ⁊ ipsa nob̾ nr̃a lucer¬
na obscura ẽ: nͥ banc nr̃is mentib
ueritas illustret. Unde psalmista ite¬
rum ait Qm̃ tu illuminas lucernã
meam domine: ds̃ ms̃ illumina tene¬
bras meas. Quid enim lucerna ar¬
dens. nͥ lum̃ ẽ: S lum̾ creatũ nob̾
ñ lucet: nͥ illuminetur alumine

Expanded text:
 lumen itineris. Hinc enim Petfacitis intendentes, quasi lucernae candenti in caliginoso loco . » Hinc Psalmista dicit: « Lucerna pedibus meis verbum tuum, Domine, et lumen semitis meis . » Scimus tamen quia et ipsa nobis nostra lucerna obscura est, si non hanc nostris mentibus veritas illustret. Unde iterum Psalmista aitQuoniam tu illuminas lucernam meam, Domine, Deus meus, illumina tenebras meas . Quid enim lucerna ardens, nisi lumen est? Sed lumen creatum nobis non lucet, nisi illuminetur a lumine
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos non agit bona que loqͥtur:
ei etiam sermo subtrabitur. ne loqui
audeat quod ñ oꝑatur: sicut per
ꝓpħam d̾r. P eccatori autẽ dixit ds.
Quare tu enarras iusticias meas:
& assumis testamentũ meũ ꝑ os
tuũ: Unde etiam deprecatur dicens
& ne auferas de ore meo u̾bũ ueritatis
ore suo ñ auferri petiit: quid ali¬
ud quã grãm bonȩ oꝑationis q̃siuit:
Acsi aꝑte diceret. A bono oꝑe me er¬
rare ñsinas: ne dũ amitio ordinẽ
beneuiuendi. rectitudinẽ ꝑdam
Ierant iustificationes tuȩ
in loco incolatus mei. Iustificati¬
ones dei. dicimꝰ precepta diuina:
que nos iustos faciunt. si imple¬
antur. Quȩ tũc nob̾ in loco in¬
colatus nr̃i cantabiles fiunt.
quando in hac ꝑegrinatione uite
presentis. ipsa eadẽ mandata que¬
diligimꝰ. ex desiderio implemus.
Si impii bene agere in hac po
celestis regni consortiũ haberert.
S quia prauis subdi desideriis eli¬
gunt: partẽ suã a dño in torm̾tis
inuenient: quia eiusdẽ domini

Expanded text:
sacerdos non agit bona, quae loquitur, ei etiam sermo subtrahitur, ne loqui audeat, quod non operatur. Unde et dicitur: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas, et assumitiam Psalmista deprecatur dicens: Et ne auferas de ore meo verbum veritatis ore suo non auferri petiit, quid aliud quam gratiam bonae operationis quaesivit? Ac si aperte diceret: A bono opere errare me non sinas, ne dum amitto ordinem bene vivendi, rectitudinem perdam erant justificationes tuae in loco incolatus mei . Justificationes Dei dicimus praecepta divina, quae nos justos faciunt, si impleantur. Quae tunc nobis in loco incolatus nostri cantabiles fiunt, quando in hac peregrinatione vitae praesentis ipsa eadem mandata diligimus, et ex desiderio implemus.Si enim bene agere in hac vita coelestis regni consortium haberet, sed quia pravis subdi desideriis elegit, partem suam a Domino in tormentis invenit, quia ejusdem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ta.si angusta porta: aut quomͦ
inpreceptis dei uiȩ durȩ sunt quȩ
custo diuntur: S hanc questionẽ¬
nob̾ citiꝰ ipsa caritas soluit: quia
uia dei & in choantib ẽ angustaᷤ &¬
sunt quȩ contra usũ sp̃ualit̾ ani¬
mopropomimꝰ: ⁊ tam̃ onꝰ dei leue ẽ.
postquam hoc ferte ceꝑimꝰ. Iita ut
proamore eiꝰ & ꝑsecutio placeat:
iomnis pro eo afflictio in mentis
gaudebant: cum pro dño flagella
tolerabant. Ipsa gͦ angusta porta
amantib lata fit᷑ ipsȩ uiç dure sp̃ua¬
liter currentib. molles & planȩ fiuit.
Dum enim scit animus se pro tempo
poꝵ : creuit scientia spũaliũ patrũ.
Plus namq moyses quam abraham:

Expanded text:
si angusta porta? aut quomodo in praeceptis Dei viae durae sunt quae custodiuntur? Sed hanc nobis quaestionem citius ipsa charitas solvit, quia via Dei et inchoantibus angusta sunt quae contra usum spiritaliter in animo proponimus, et tamen onus Dei leve est, postquam hoc ferre coeperimus: ita ut pro amore ejus et persecutio placeat, et omnis pro eo afflictio in mentis gaudebant, cum pro Domino flagella tolerabant . Ipsa ergo angusta porta amantibus lata fit; ipsae viae durae spiritaliter currentibus molles et planae fiunt. Dum enim sciat animus se pro temporporum crevit scientia spiritalium patrum. Plus namque Moyses quam Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
unum mnalicia compescitur: ꝑ ali¬
ud benignitas p̃rogatur: ut malũ
quod pati ñ uult quisq ñ faciens.
cesset a nocendi opere. irursũ bo¬
num quod sibi fieri appetit impen¬
dens: erga utilitatem proximi se
exerceat. ex benignitate.Mor l. xuiii.¬
Sciendũ ẽ. quod quisquis a p̃ceptis
dominicis discordat oꝑe: quotiers
ea audit. cordesuo rep̃hen ditur
⁊ confunditur: quia id quod non
fecerit memoratur. Nam in quo se
errasse considerat: ipsa se conscien
tia latenter accusat. Unde dauid
confundar: dum respicio in om̃ia
mandata tua. Grauit̾ namq unꝰ¬
quisq confunditur: quando man¬
data dei uel legendo uel audien¬
do respicit. quȩ uiuendo contẽp¬
cor nr̃m ñ reprehenderit nos : fi¬
duciam habemꝰ ad dm̃. ⁊qͥe quid

Expanded text:
unum malitia compescitur, per aliunum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult, quisque non faciens, cesset a nocendi opere. Et rursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. Sed hSciendum est quod quisquis a praeceptis dominicis discordat opere, quoties ea audit, a corde suo reprehenditur atque confunditur, quia id quod non fecerit memoratur. Nam in quo se etia latenter accusat. Unde David confundar, dum respicio in omnia mandata tua . » Graviter namque unusquisque confunditur, quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contempcor nostrum non reprehenderit nos, fid
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hoc loco dei lex accipi. nͥ caritas
debet: ꝑ quam semꝑ in
legitur. precepta uitȩ qualider in
actione teneantur: De hac ienun
lege: ueritatis uoce dicit᷑. Hoc est
preceptum meũ: ut diligatis inui¬
cem. De hac paulus ait. Plenttu¬
do legis ẽ dilectio. De hac iterũ
dicit. Inuicẽ onera ur̃a portate:
⁊ sic ad implebitis legẽ xp̃i. Lex
nenĩ xp̃i quid congruentiꝰ intelli¬
gi quam caritas potest: quam tẽ
uere ꝑficimꝰ. cũ fr̃na onera examo¬
anima.⁊ extota fortitudine. diligi
conditor iubet᷑. Qua in re notandũ
ẽ. quod diuinꝰ sermo. cũ dm̃ dili¬
gi precipit. ñ solũ narrat ex quo.
s etiam informat ex quanto:
desiderat: sibi de se nicħ relinquat.
Eximi autẽ dilectio. ad duo precep¬
ta diriuatur: cũ ⁊ ꝑquẽdã iustũ
de ne tu alteri facias: ⁊⁊ ꝑsemet¬
ipsam ueritas dicit: quȩ uultis
ut faciant uob hoĩes: ita ⁊ uos
facite illis. Quib duob. scilicet
utriusq teftamenti mandatis. ꝑ

Expanded text:
Quid hoc loco Dei lex accipi nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis, dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi . Lex etenim Christi quid congruentius intelligi quam charitas potest, quam tunc vere perficimus cum fraterna onera ex amoanima, et ex tota fortitudine diligi conditor jubetur. Qua in re notandum est quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, desiderat sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum de ne tu alteri facias . Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis ut faciant vobis homines, et vos facite illis . Quiutriusque Testamenti mandatis, per
Abbreviated transcription (Latin):
cordat gͦ propħica. apłicaq sen¬
tentia: quia ⁊ in cõp̃hensibilia
st̃ dei iudicia ⁊ tam̃ que de
eiꝰ ore plata fuerint. humanis
labiis pronuntiant᷑: qm̃ sciri
ab hominib ⁊ prolata ꝑ dm̃
possunt. & occultata non pos¬

Expanded text:
cordat ergo prophetica apostolicaque sencordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae deore ejus prolata fuerint humanis labiis pronuntiantur, quoniam sciri ab hominibus et prolata prodi possunt, et occultari non pos
Abbreviated transcription (Latin):
sit nosse quam pronuntiare:
dei iudicia asserit: dauid autẽ
se hec omnia ñ solũ nosse. s
etiam in labis pronuntiasse testat᷑.
s: sciendum ẽ quod scĩ uiri in qͣntũ
cum dño sunt unũ: sensum dñi
cuptibilis pondere grauati. cũ
deo ñ sunt O cculta itaq dei ui¬
dicia. in quantũ comuncti st̃
sciunt: inquantũ disiuncti sunt
nesciuĩt. Quia enĩ secreta eiꝰ ad¬
huc perfecte non penetrant: in¬
comp̃hensibilia eius iudicia eẽ
testantur. Quia uero mente ei in¬
herent: ⁊in herendo.uel sacrȩ scͬp¬
ture eloquiis. uel occultis reue¬
lationib inquantũ accipiunt
tiant. Iudiciagͥ que ds̃ tacet. nes¬
ciunt: quȩ ds̃ loquitur. sciunt.
Inde ⁊ dauid ꝓpħa cũ dixisset.
in labiis meis pronuntiaui om̃ia
uidicia: ꝓtinꝰ addidit oris tui.
Ae si aꝑte dicat. Illa ego iuditia.
inosse ⁊pnuntiare potui: que te
dixisse cognoui. Ham ea que ip¬
se non loqueris: nr̃is proculdu¬
bio cognitionib ascondis. Con¬

Expanded text:
sit nosse quam pronuntiare, Dei judicia asserit, David autem haec se omnia non solum nosse sed et in labiis pronuntiasse testatur? Sed sciendum est quod sancti viri in quantum cum Domino unum sunt, sensum Domini ruptibilis pondere gravati, cum Domino non sunt. Occulta itaque Dei dicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia vero mente ei inhaerent, atque inhaerendo, vel sacris Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus inquantum accipiunt ntiant. Judicia itaque quae Deus tacet nesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Con
Abbreviated transcription (Latin):
cationes tuas: quia in ipsis uiuifi¬
casti me. Iustificationes enĩ p̃cepta
dñi dicuntur. in quib nos corri¬
gendo iustificat: de quib psalims¬
ta aꝑtłꝰ dicit. In iustificationibus¬
tuis meditabor: non obliuiscar ser¬
mones tuos. In eis itaq nos ui¬

Expanded text:
a in ipsis vivificasti me . Justificationes enim praecepta Domini dicuntur, in quibus nos corrigendo justificat. De quibus Psalmista apertius dicit: In tuis justificationibus meditabor, non obliviscar sermones tuos . In eis itaque nos vi
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris peccatorib deficit. m.ł. ix.ixu.
bi assur: &e om̃is multitudo xxxui.¬
eius. Infinite patens infern bata¬
trũ deuorabit: quos nẽ elatio exal¬
tat manis. & qui quolibet exuitio.
hic uoluntatẽ callidi ꝑsuasoris ex¬
pleuerunt: tunc eũ duce suo reꝓbi
adtormenta ꝑueniunt. & quamius
angłoꝵ ⁊ hominũ longe sit natuta
dissimilis: unatam̃ pena implicat.
quos unus in cͥmine reatus ligat. Qd̃
breuiter insinuat iezechiel: qui ait.
Ibi assur &e omnis multitudo eiꝰ: & in
circuitu eius sepulchra illius. om̃s

Expanded text:
caeteris peccatoribus deficit. CAP. XXIX.-- caeteris peccatoribus deficit. CAP. XXIX.-- Ibi Assur et omnis multitudo ejus . Infinite patens inferni barathrum devorabit quos nunc elatio exaltat inanis; et qui quolibet ex vitio hic voluntatem callidi persuasoris expleverunt, tunc cum duce suo reprobi ad tormenta perveniunt. Et quamvis angelorum et hominum longe sit natura dissimilis, una tamen poena implicat quos unus in crimine reatus ligat. Quod breviter insinuat Ezechiel, qui ait: Ibi Assur et omnis multitudo ejus, et in circuitu ejus sepulchra illius . Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ȩterna lȩticie uiriditate plantata:
Quȩ quamuis excelsa sint condita:
huic tam̃ nec prelata sunt. nec eqͣta.
Qui speciosus factus in multis con
pulchriorem reddidit: quanta ce
supposita angłoꝵ multitudo deco¬
rauit Ista arbor in paradiso dei.
tot quasi condensas frondes habuit:
quot sub se positas suꝑnoꝵ sp̃uũ
legiones attendit. Qui ⁊ ic cireo pee¬
cans. sine uenia ẽ dampnatus: qr
magnus sine comparatione fuerat
ꝑ iezrechielem dr. Quo pulchrior
es. descende: & dormi cũ in citcũ¬
cisis. Ac si aꝑte diceretur. Quia ex
uirtutũ decore te eleuas: ipsa tui
pulchritudine impelleris. ut cadas.
Omnis enum qui feditatẽ infirmita¬
tis sue considerare negligit. s ꝑ ela¬
tionis fastũ. uirtutis sue głam at¬
tendit: unde pulcbrior ẽ. in de des¬
cendit: quia extollendo se de suis
unde gloriosum se ẽẽ iudicauit:
Qui descendens. cum incircũcisis
dormit: quia inet̾nam mortẽ cu

Expanded text:
aeternae laetitiae viriditate plantata? aeternae laetitiae viriditate plantata? Quae, quamvis excelsa sint condita, huic tamen nec praelata sunt, nec aequata. Qui speciosus factus in multis condpulchriorem reddidit, quanta et supposita angelorum multitudo decoravit. Ista arbor in paradiso Dei tot quasi condensas frondes habuit, quot sub se positas supernorum spirituum legiones accendit. Qui et idcirco peccans sine venia est damnatus, quia magnus sine comparatione fuerat r Ezechielem dicitur: Quo pulchrior es, descende et dormi cum incircumcisis . Ac si aperte diceretur: Quia ex virtutum decore te elevas: ipsa tua pulchritudine impelleris, ut cadas. Omnis enim qui foeditatem infirmitatis suae considerare negligit, sed per elationis fastum virtutis suae gloriam attendit, unde pulchrior est, inde descendit: quia extollendo se de suis unde gloriosum se esse judicavit. Qui descendens cum incircumcisis dormit, quia in aeterna morte cum
Abbreviated transcription (Latin):
igne suecensa. clarus gła ꝯditionis
extitit. Quem bene extentũ ⁊ pro¬
tegentem dicit. Omne enĩ quod ex¬
tenti protegimus: obumbramus:
& quia comparatione claritatis sue
obumbrasse ceteroꝵ claritatem cre¬
ditur: ipse extentus & ꝓtegens fuis¬
se ꝑhibetur. Reliquos enĩ quasi
obumbrando operuit: qui eoꝵ mag¬
nttudinem excellentia maiore trãs¬
cendit. Nam cum ds̃ cuncta creans
ageret: hc̃ pͥmum condidit: ⁊ reli¬
quis angłis eminentiorẽ reddidit.
Huius etiam pͥmatus eminentiam.
adhuc isdem propha conspiciens:
dicit. Cedri non fuert̃ altiores illo
in paradiso dei: abietes ñ ad equa¬
uerunt summitatẽ eius: platam
non fuert̃ equȩ frondib illiꝰ Om̃e
lignum paradisi non ẽ assimilatũ
illi. & pulchritudini ei: qm̃ spe¬
ciosum fecit eũ in multis conden¬
sis q frondib. Qui nainq accipi
in cedris.abietib & platanis pos¬
sunt: nͥ illa uircutũ celestium
procere celsi tudinis agmina. in

Expanded text:
igne succensa clarus conditionis igne succensa clarus conditionis gloria exstitit. Quem bene extentum et protegentem dicit; omne enim quod extenti protegimus, obumbramus. Et quia comparatione claritatis suae obumbrasse caeterorum claritatem creditur, ipse extentus et protegens fuisse perhibetur. Reliquos quasi obumbrando operuit, qui eorum magnitudinem excellentia majore transcendit. Nam cum Deus cuncta creans ageret, hunc primum condidit, quem reliquis angelis eminentiorem reddidit. Hujus etiam primatus eminentiam adhuc idem propheta inspiciens, ait: Cedri non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, abietes non adaequaverunt summitatem ejus. Platani non fuerunt aequae frondibus ejus; omne lignum paradisi Dei non est assimilatum ei et pulchritudini ejus, quoniam speciosum fecit eum in multis condensisque frondibus . Qui namque accipi in cedris, abietibus, et platanis possunt, nisi illa virtutum coelestium procerae celsitudinis agmina, in
Abbreviated transcription (Latin):
namento lapidib. potuisset inbere¬
re. Sienĩ caritatis auro sepenetrabi¬
lem p̃buisset: scĩs angelis sociatus.
maneret. Habuit gͦ lapis iste fo¬
ramina: s ꝑ superbie uitiũ. cari¬
tatis auro non sunt repleta. Hã
quia iecirco ligantur auro. ne
cadant: ideo iste cecidit. qr ꝑforatꝰ
ligari contempsit. Hc̃ uero ceteri
lapides. qui huic similiter fuerãt
ꝑforati. penetrante se inuicem
caritate. ligati sunt: & hoc in
munere. isto eadente meruerunt: ut
nequaquã iam deornamento regio ca¬
dendo soluantur. Huius principatꝰ
celsitudine adhuc iste isdem propħa
intuens: adiunxit. Cu cherub extent᷑
& protegens in monte sc̃o dĩ: in me¬
dio lapidum ignitoꝵ perfectus ambu¬
lasti. Cherub quippe plenitudo scien¬
tiȩ interpretat᷑: & iccirco iste cherub
dr: quia transcendisse eunctos sei¬
entia ñ dubitatur. Qui in medio la¬
pidum ignitor ꝑfectus ambula¬
uit: quia int̾ angłoꝵ corda caritatis

Expanded text:
namento lapidibus, potuisset inhaerenamento lapidibus, potuisset inhaerere. Si enim charitatis auro se penetrabilem praebuisset, sanctis angelis sociatus imaneret: habuit ergo lapis iste foramina, sed superbiae vitium charitatis auro non sunt repleta. Nam quia idcirco ligantur auro ne cadant, ideo iste cecidit, quia etiam ligari contempsit. Nunc vero caeteris lapides qui huic similiter erant perforati, penetrante se invicem charitate, ligati sunt, et hoc in munere isto cadente meruerunt, ut nequaquam jam de ornamento regio cadendo solvantur. Hujus principatus celsitudinem adhuc idem propheta intuens, adjunxit: Tu Cherub extentus et protegens in monte sancto Dei: in medio lapidum ignitorum perfectus ambulasti . Cherub quippe plenitudo scientiae interpretatur. Et idcirco iste Cherub dicitur, quia transcendisse cunctos scientia non dubitatur. Qui in medio lapidum ignitorum perfectus ambulavit, quia inter angelorum corda charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
throni. dominationes. uirtutes.
pͥncipatꝰ. potestates. cherubin.⁊
seraphin. aꝑta narratione memo¬
rantur: suꝑnoꝵ ciuiũ quante sint
distinctiones ostenditur. Quib tam̃
pͥmus angłs oꝑatus fuisse descͥbitur:
quia eos quasi uestẽ ad ornamentũ
suũ habuit. Quoꝵ dum claritatẽ
transcenderet: ex eoꝵ comparatione
clarior fuit. Decuius adhuc descͥp¬
tione subiungit. Aurũ opus decoris
tur: & foramina tua in die qua con¬
ditus es preparata sunt. Aurũ opꝰ
decoris eius extitit: quia sapientie
claritate canduit. quam bene creat
accepit. foramina uͦ iccirco in lapidi¬
bus fiunt. ut iunculati auro. in or¬
namenti compositione iungantur:
& nequaquã a se dissidant: quos int̾¬
fusũ aurũ repletis foraminib ligat.
huius gͦ lapidis. in die conditionis
suȩ foramina preparata sunt: qr
uide licet capax caritatis ẽ condit̾.
Qua si repleri uoluisset: stantib an¬
gelis. tanquam positis in regis &r¬

Expanded text:
throni, dominationes, virtutes, throni, dominationes, virtutes, principatus, potestates, cherubim atque seraphim aperta narratione memorantur, superiorum civium quantae sint distinctiones ostenditur. Quibus tamen primus angelus opertus fuisse describitur, quia eos quasi vestem ad ornamentum suum habuit, quorum dum claritatem transcenderet, ex eorum comparatione clarior fuit. De cujus illic adhuc descriptione subjungit: Aurum opus decoris tui, et foramina in die qua conditus es, praeparata sunt . Aurum opus decoris ejus exstitit, quia sapientiae claritate canduit quam bene creataccepit. Foramina vero idcirco in lapidibus fiunt, ut vinculati auro in ornamenti compositione jungantur, et nequaquam a se dissideant, quos interfusum aurum repletis foraminibus ligat. Hujus ergo lapidis in die conditionis suae foramina praeparata sunt, quia videlicet capax caritatis est conditus, qua si repleri voluisset, stantibus angelis tanquam positis in regis