comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hoc lex p̃figurabat: huiꝰ ueritatis umbrã tan¬
quam corporis imaginẽ circum ferebat. Hȩc redemp¬
tio anime et corporis designabatur. idõq ait. da
ꝓme et te: quia iam talis non didragina sed state¬
illa die accesserunt discipuli ad iħm dicentes. Quispu¬
tas maior ẽ. in regno cȩlorũ : et reliqua. Non nisi reuer¬
sos innaturam puerorũ introire regnũ cęloꝵ dñs do¬
cet: id ẽ simplicitatẽ puerilẽ. uitia corpoꝵ nr̃oꝵ ani¬
mȩq reuocanda. Pueros aũt om̃s credentes: ꝑ audi¬
entiȩ fidẽ nuncupauit. Hi enĩ patrem secuntur.
matrẽ amant: ꝓximo uelle malũ nesciunt. Curam
opum negligunt. non insolescunt. non oderunt.
non mñtiuntur. dictis credunt: et quod audiunt uerũ
habent. Et hec om̃iũ affectionum assumpta nobis et
consuetudo et uoluntas: cęloꝵ iter ꝑuiũ prestat. Re¬
uertendũ igitur est ad simplicitatẽ infantium: quia

Expanded text:
tur. Hoc lex praefigurabat, hujus veritatis umbram, tamtur. Hoc lex praefigurabat, hujus veritatis umbram, tamquam corporis imaginem circumferebat, haec redemptio animae et corporis designabatur: ideoque ait: Da pro me et te: quia jam talis non didrachma, sed stateilla die accesserunt discipuli ad Jesum, dicentes: Quis putas major est in regno coelorum? et reliqua . Non nisi reversos in naturam puerorum introire regnum coelorum 757 Dominus docet, id est, in simplicitatem puerilem vitia corporum nostrorum animaeque revocanda. Pueros autem, credentes omnes per audientiae fidem nuncupavit. Hi enim patrem sequuntur, matrem amant, proximo velle malum nesciunt, curam opum negligunt: non insolescunt, non oderunt, non mentiuntur, dictis credunt, et quod audiunt verum habent. Et haec omnium affectionum assumpta in nobis et consuetudo et voluntas, coelorum iter pervium praestat. Revertendum igitur est ad simplicitatem infantium: quia
Abbreviated transcription (Latin):
petrus iubetur ad mare hamũq mittere. et primi
piscis ascendentis os requirere: reꝑtumq in eo state¬
rem ꝓse ac dño offerre. Didragm̾a dñs postulatur.
cum primũ piscem ad monetur inquirere: ascensuri os¬
tenduntur et plures. Nunquid etiã natura pisciũ fer¬
ret ut in littore fortuito reꝑtum staterem ore potius con¬
tineret. non intra uiscera conderet: Sub est igitur effici¬
endis p̃sentibus rebus: ratio interior. Destinatus enum
ad p̃dicationẽ petrus et piscator hominũ factus. do¬
ctrine hamũ misit in scło: quo appositi cibi dulcedi¬
ne uagos ex eo fluctuantesq ꝓtraheret. Huic adhe¬
sit beatus ille primus martyr adño. qui ore suo qua¬
drigeminũ denariũ continebat: id ẽ. euangłici nu-¬
tuens p̃dicabat. Stepħs igitur primus ascendit: ste¬
phanus staterem ore continuit. Inquo etiã didrag¬
ma noue p̃dicationis. tanquã duo denarii habeban¬

Expanded text:
Petrus jubetur ad mare, hamumque mittere, et primi Petrus jubetur ad mare, hamumque mittere, et primi piscis ascendentis os requirere, repertumque in eo staterem pro se ac Domino offerre. Didrachma Dominus postulatur, cum primum piscem admonetur inquirere, ascensuri ostenduntur et plures. Numquid etiam natura piscium ferret, ut in littore fortuito repertum staterem ore potius contineret, non intra viscera conderet? Subest igitur efficiendis praesentibus rebus ratio interior. 13. Destinatus enim ad praedicationem Petrus, et piscator hominum factus, doctrinae hamum misit in saeculo, quo appositi sibi dulcedine vagos ex eo fluctuantesque protraheret. Huic adhaesit beatus ille primus martyr hamo, qui ore suo quadrigeminum denarium continebat: id est, evangelici nutuens praedicabat. Stephanus igitur primus ascendit, Stephanus staterem ore continuit: in quo etiam didrachma novae praedicationis, tamquam duo denarii habeban
Abbreviated transcription (Latin):
censũ: et reliqua. Nunquid ambiguũ ẽ. filios regum
tributis noxios non eẽ. et quibus regni ueritas ẽ. eos
ẽẽ liberos a seruitute: Sed sermo: interuis intendit.
Postulabatur didragina: apopulo. Lex eñĩ in eam fidẽ
dem didragna: consuetudine legis tanquã ab homine
poscebatur axp̃o. Sed ut ostenderet legi se non eẽ.
subiectum et ut inse pat̾nȩ dignitatis głam contesta¬
retur terreni priuilegii posuit exemplũ. censu aut̃
tributis regum filios non teneri: potuisq se redemp¬
torem animȩ nr̃ȩ corporisq eẽ. quã in redemptionẽ
sus aliquid postulandũ: quia legis filiũ extra com¬
munionẽ oporteret eẽ reliquoꝵ. Scandalo igitur
prestat: ut soluat. Cȩcerũ: debito legis ẽ liber. de
inde sub rerũ p̃sentiũ effectu et significantiam legis et
constantiam euangłice libertatis exposuit: ut cognos
c ꝓmptũ eẽt quid didragina p̃figuraret in lege. lre

Expanded text:
censum? etc. . Numquid ambiguum est, filios regum censum? etc. . Numquid ambiguum est, filios regum tributis obnoxios non esse; et quibus regni haereditas est, eos esse liberos a servitute? Sed sermo interius intendit. Postulabatur didrachma a populo. Lex enim in eam fidem, dem didrachma, consuetudine legis, tamquam ab homine poscebatur a Christo. Sed ut ostenderet, legi se non esse subjectum, et ut in se paternae dignitatis gloriam contestaretur, terreni privilegii posuit exemplum: censu aut tributis regum filios non 756 teneri, potiusque se redemptorem animae nostrae corporisque esse, quam in redemptionem sui aliquid postulandum; quia regis filium extra communionem oportere esse reliquorum scandalum igitur praestat ut solvat, caeterum debito legis est liber . 12. inde sub rerum praesentium effectu, et significantiam legis, et constantiam evangelicae libertatis exposuit: ut cognosci promptum esset, quid didrachma praefiguraret in lege. Ire
Abbreviated transcription (Latin):
uersantib ingalilea: dixit iħc. Futurũ est ut filius ho¬
minis tradatur: inmanus hominũ. Sequitur mesti¬
cia: cognitionẽ passionis. Nondũ enĩ sacram̃tũ in¬
cunde crucis. resurrectionis uirtute fuerat reuelatũ.
Et cum uenisset iħc capharnaum: accesserunt qui
didragina exigebant ad petrũ. Dñs didragina solue¬
re postulatur. Hoc enĩ om̃is isrł lex ꝓ redemptione. ani¬
mȩ et corporis constituerat. inministerio templꝰ ser¬
uientiũ. Sed lex ut scimus: futurorũ umbra ẽ. Non
enĩ eris pretiũ ds̃ desiderabat: ut tam exigua impensa
criminibus corporis atq animȩ quȩdam redemptio
concederetur. Ut igitur inscriptos nos et ꝓfessos et xp̃i
nomine consignatos offerremus in xp̃o qui uerũ dĩ
templũ ẽ ꝓtestimonio filii dĩ: huiꝰ didragie obla
tem: tali eum sermone p̃uenit. Quid tibi uidetur
symon: Reges trȩ aquibus accipunt tributũ aut

Expanded text:
versantibus in Galilaea, dixit Jesus: Futurum est ut filius hoversantibus in Galilaea, dixit Jesus: Futurum est ut filius hominis tradatur in manus hominum . Sequitur moestitia cognitionem passionis: nondum enim sacramentum ineundae crucis, resurrectionis virtute fuerat revelatum.Et cum venisset Jesus Capharnaum, accesserunt qui didrachma exigebant ad Petrum . Dominus didrachma solvere postulatur: hoc enim omni Israel lex pro redemptione animae et corporis constituerat in ministerio templi servientium . Sed lex, ut scimus, futurorum umbra est. Non enim aeris praetium Deus desiderabat: ut per tam exiguam impensam criminibus corporis atque animae quaedam redemptio concederetur. Ut igitur inscriptos nos et professos et Christi nomine consignatos offerremus in Christo, qui verum Dei templum est, pro testimonio filii Dei hujus didrachmae oblattem, tali eum sermone praevenit: Quid tibi videtur, Simon? Reges terrae a quibus accipiunt tributum aut
Abbreviated transcription (Latin):
nunc in aqua duirnarũ sordiũ suarũ consuetudine
mersabatur. Hi igitur nichil opis attulerunt: qͥa
demorante mo̾se cũ dño in monte effecti fuerant
inde fideles. ut typica ratio imperetur. Discipuli miran¬
tur se eicere demonẽ non potuisse: cum om̃is potes¬
tas non solũ demonũ fugandoꝵ. uerũ etiã mortuorũ
excitandorũ eẽt indulta. Qiuia uero ultra cum his fu
tura non eẽt lex: ait. generatio incredibilis et ꝑuersa.
Non utique ad eos quos scĩficauerat: uidetur hec
loqui. Quousq inquit ero uobiscũ: Quia fidem non
habentes: ipsam illam quã habebant amissuri erãt
legem. Quam fidẽ si inse habuissent. quia ipse ẽ
granũ sinapis uerbi uirtute hoc peccatoꝵ onus et
grauem infidelitatis molẽ ab eo qui offerebatur
populo eiecissent: tanquã inmare montẽ: sic ad conuer¬
sationem gentiũ et scłi transtulissent. Ipsis aũt con¬

Expanded text:
nunc in aquam diurnarum sordium suarum consuetudine nunc in aquam diurnarum sordium suarum consuetudine mergebatur. Hi igitur nihil opis attulerunt: quia demorante Moyse cum Domino in monte, effecti fuerant infideles. Et ut typica ratio impleretur, discipuli mirantur se ejicere daemonem non potuisse: 755 cum omnis potestas non solum daemonum fugandorum, verum etiam mortuorum excitandorum esset indulta. Quia vero ultra cum his lex futura non esset, ait: generatio incredibilis et perversa non utique ad eos quos sanctificaverat, videtur haec loqui, quo usque, inquit, ero vobiscum? Quia fidem non habentes, ipsam illam, quam habebant, amissuri erant legem. Quam fidem si in se habuissent, quia ipse est granum sinapis, verbi virtute hoc peccatorum onus, et gravem infidelitatis molem, ab eo qui offerebatur populo ejicientes, tamquam in mare montem, sic ad conversationem gentium et saeculi transtulissent. 9. Ipsis autem con
Abbreviated transcription (Latin):
se antiquȩ infidelitatis consuetudo subrepserat. Docet
igetur eos nichil salutis afferre posse: qui medio ȩuan¬
głiorũ et iterati aduentus sui tempore afide tanquã
fidi effectum fuisse ne possent quȩ si in illis tanquã
granũ sinapis eẽt. monti huic ut a loco in locũ transi¬
ret cum efficiendi potestate p̃ciꝑent. Sed iam de
monte discesserat: et inter turbas hȩc loquebatur.
Itaq et se granũ sinapis nuncupauit om̃iũ minimũ
et diabolũ montẽ cognominauit. quia in illo spiri¬
tales nequitię sunt cęlestesq uirtutes. ꝑ eos eiciendus
et in altitudine maris tanquã in ꝓfundum inferni
abiciendus. quos in hanc efficaciam ieiuniũ et oratio
discipulorũ nomine phariseoꝵ et scribarĩ ꝑsona trac¬
tetur. Quibus lex curandũ ut discipulis populum
tanquã pater filiũ cũ dñs eẽt obtulerit: qui pecca¬
tis dominantibꝰ nunc in ignem uidicii decidebat.

Expanded text:
se, antiquae infidelitatis consuetudo subrepserat. Docet se, antiquae infidelitatis consuetudo subrepserat. Docet igitur, eos nihil salutis afferre posse, qui medio Evangeliorum et iterati adventus sui tempore, a fide tamquafidei effectum esse ne possent : quae si in illis tamquam granum sinapis esset, monti huic, ut a loco in locum transiret, cum efficiendi potestate praeciperent. Sed jam de monte decesserat, et inter turbas haec loquebatur. Itaque et se granum sinapis nuncupavit omnium minimum, et diabolum montem cognominavit: quia in illo spiritales nequitiae sunt coelestesque virtutes per eos ejiciendae, et in altitudinem maris tamquam in profundum inferni abjiciendae, quos in hanc efficaciam jejunium et oratio discipulorum nomine, Pharisaeorum et Scribarum persona tractetur. Quibus lex curandum ut discipulis populum, tamquam pater filium, cum Dominus abesset, obtulerit. Qui peccatis dominantibus, nunc in ignem judicii decidebat,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt sp̃u scõ repleti. timc gestorũ spiritalium testes ẽẽnt.
Solliciti etiã de temporib eliȩ. requirunt. Quibus res¬
pondit ęliam eẽ uenturum. et restituere unuersa:
id ẽ. reliquũ quod dep̃henderit ex isrł. ad cognicio¬
cuissent. ut dñi aduentum p̃nuntians passionẽ quoq
p̃curreret: et inuirie et uexationis exemplo. Et cum
uenisset ad turbã: accessit ad eum homo genibus ꝓ¬
uolutus dicens. Dñe miserere filio meo. Reuerso ad
turbas dño apatre genibus aduoluto puer offertur
demoniacus. frequenter et in aquam decidens et in
ignem: Cui curationẽ. afferre discipuli non potue¬
rint. Obuirgatis his increpato demone: sanus puer
ꝑfectȩ sidĩ. Nam dño in monte demorante et ipsis
cum turba residentib quodam tempore eorũ fidẽ
relaxauerat. Atq ic circo ait. Generatio incredibi¬
lis et ꝑuersa quo usq ero uobiscũ: Quia absente

Expanded text:
essent Spiritu sancto repleti, tunc gestorum spiritalium testes essent. 4. essent Spiritu sancto repleti, tunc gestorum spiritalium testes essent. 4. Solliciti etiam de temporibus Eliae requirunt . Quibus respondet Eliam esse venturum, et restituere universa , id est reliquum, quod deprehenderit ex Israel, ad cognitiocuissent: ut Domini adventum praenuntians, passionem quoque praecurreret et injuriae et vexationis exemplo. 5. Et cum venisset ad turbam, accessit ad eum homo genibus provolutus, dicens: Domine, miserere filio meo . Reverso ad turbas Domino, a patre genibus advoluto puer offertur daemoniacus, frequenter et in aquam decidens et in ignem, cui curationem afferre discipuli non potuerint. Objurgatis his, et increpato daemone, sanus puer perfectae fidei. Nam Domino in monte demorante, et ipsis cum turba residentibus, quidam tepor eorum fidem relaxaverat; atque idcirco ait: Generatio incredibilis et perversa, quousque ero vobiscum ? quia, absente
Abbreviated transcription (Latin):
luminis insplendore conspicuus. Petro aũt ut tria il¬
lic tabernacula fierent offerenti: nichil respondetur.
Nondum enĩ ut in hac gła consisteretur. erat tempus.
et diuine uirtutis sp̃u ambiuntur: hunc ẽẽ filiũ. hũc
dilectum. hunc complacitũ. hunc audiendũ uox de nu¬
be significat: ut idoneus ipse p̃ceptorũ taliũ auctor
eẽt. qui post scłi dampnũ. post crucis uoluntatem.
post obitum corporeũ. regni cȩlestis głam exmortuoꝵ
resurrectione facti confiriasset exemplo. Territos de¬
inde et consternatos ȩleuauit: ut solum contuerentur
quem mediũ constitisse inter moysen et ęliam uide¬
rant. Ad futuri enĩ formã atq ad facti fidem: moy¬
ses et ęlias inmonte constiterant. Silentium eñi re¬
rum gestarum quȩ uiderant imꝑat: donec cũ amor¬
tius surgeret. Hoc enĩ sidĩ p̃miũ reseruabatur: ut honor
redderetur his apud quos non leuis sola p̃ceptoꝵ auctori

Expanded text:
luminis splendore conspicuus. Petro autem, ut tria illuminis splendore conspicuus. Petro autem, ut tria illic tabernacula fierent offerenti, nihil respondetur : nondum enim ut in hac gloria consisteretur erat tempus. 3et divinae virtutis spiritu ambiuntur . Hunc esse filium, hunc dilectum, hunc complacitum, hunc audiendum, vox de nube significat: ut idoneus ipse praeceptorum talium auctor esset, qui post saeculi damnum, post crucis voluntatem, post obitum corporum regni coelestis gloriam ex mortuorum resurrectione facti confirmasset exemplo. Territos deinde et consternatos elevavit: et solum contuentur, quem medium constitisse inter Moysen et Eliam viderant. Ad futuri enim formam, atque ad facti fidem, Moyses et Elias in monte constiterant. Silentium enim rerum gestarum quas viderant imperat, donec cum a mortuis resurgeret ; hoc enim fidei praemium reservabatur, ut honor redderetur iis, apud quos non levis sola praeceptorum auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib libationem mortis ostendit. Itaq uerba resse¬
quitur. Nam post sex dies petrus iacobus et iohes as
sumuntur seorsum: et in excelso monte consistunt.
ipsisq inspectantibꝰ dñs transfiguratur: et toto clari¬
tatis sue habitu circum insplendet. Et in hoc quidem
facti genere seruatur et ratio. et numerus: et exem¬
plum. Nam post dies sex głe dominicȩ habitus osten¬
ditur. sex miliũ scilicet annorũ temporib euolutis.
regni cęlestis honor p̃figuratur: tribusq assumptis.
dẽ trium origine sem. cham. iapheth. futura electio
populi ostenditur. Quod aũt moyses et helias ex omni
scõꝵ numero adsistunt: medius inter legem et ꝓpħas
dicatus est iudicabit: simulq ut et humanis corporib
decreta ẽẽ. resurrectionis gła doceretur. cũ quando mo¬
yses conspicabilis adstitisset. Ipse aũt dñs fit niue ac so¬
le candidior. supra opinionem scilicet nr̃am celestis

Expanded text:
fidelibus libationem mortis ostendit. Itaque verba res sefidelibus libationem mortis ostendit. Itaque verba res sequitur. sumuntur seorsum, et in excelso monte consistunt : ipsisque inspectantibus Dominus transfiguratur, et toto claritatis suae habitu circumsplendet. Et in hoc quidem facti genere, servatur et ratio et numerus, et exemplum. Nam post dies sex, gloriae dominicae habitus ostenditur: sex millium scilicet annorum temporibus evolutis, regni coelestis honor praefiguratur. Tribusque assumptis, de trium origine, Sem, Cham et Japhet, futura electio populi ostenditur. Quod autem Moyses et ex omni sanctorum numero assistunt; 753 medius inter legem et prophedicatus est, judicabit: simulque ut et humanis corporibus decreta esse resurrectionis gloria doceretur, cum quando Moyses conspicabilis astitisset. Ipse autem Dominus fit nive ac sole candidior , supra opinionem scilicet nostram coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
et fidem spei nr̃e equaliter sermo atq opus instru¬
unt. Graue enĩ onus infirmitati humanȩ imposuerat
ut cũ sensum uitȩ homines ex iuuendi affectu habe¬
re cȩpissent. fructũ eius qui presens corporib blandi¬
ebatur. amitterent. negarentq se sibi id est quod ẽẽ.
cepissent eẽ. se nollent: cum sensus huiꝰ exordium et af¬
fectu uoluntatis habuissent. Deinde opinionẽ spei am
blandientis existerent. Opus ergo erat ueri ac manifes¬
ti exempli auctoritate: ut contra uim sensumq uidi¬
cii optabile fieret p̃sentiũ dampnũ. lucro deinceps nõ
ambiguo futuroꝵ. Igitur postquam et tollendam cru¬
cem et ꝑdendam animam. et dampno mundi cominu¬
tandam uitȩ ȩternitatẽ monuerat: conuersus ad dis¬
cipulos ait. aliquos ex his futuros qui gustaturi mortẽ
non eent. donec filiũ hominis in regni sui gła contue¬
rentur. Ex conditione aũt gustatus. tenuem quandã

Expanded text:
et fidem spei nostrae aequaliter sermo atque opus instruet fidem spei nostrae aequaliter sermo atque opus instruunt. Grave enim onus infirmitati humanae imposuerat, ut cum sensum vitae homines ex vivendi affectu habere coepissent, fructum ejus qui praesens corporibus blandiebatur ammitterent negarentque se sibi, id est, quod esse coepissent, esse se nollent; cum sensus hujus exordium ex affectu voluntatis habuissent: deinde opinionem spei ambblandientis existerent. Opus ergo erat veri ac manifesti exempli auctoritate, ut contra vim sensumque judicii optabile fieret praesentium damnum, lucro deinceps non ambiguo futurorum. Igitur postquam et tollendam crucem, et perdendam animam, et damno mundi commutandam vitae aeternitatem monuerat, conversus ad discipulos, ait aliquos ex his futuros, qui gustaturi mortem non essent, donec filium hominis in regni sui gloria contuerentur. Ex conditione autem gustatus, tenuem quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
obediens factus. principatũ potestatis tocus quȩ in deo
ẽ accepit. Sequendus igitur ẽ cruce assumpta: et passi¬
onis suȩ si non sorte attam̃ uoluntate comitandus est.
Quid enĩ prodẽ. occupasse mundũ et toto terrene po¬
testatis dominatu opibus scłi incubare. si ꝑdenda anima
et suspiciendũ uitȩ decrimentũ ẽ: Que aũt commuta¬
tio ꝓ anima cum fuerit missa queretur: Cum angłis
enĩ xp̃s aderit: reddens singłis ut merebuntur. Quid of¬
feremus aduitã: p̃paratos credo ȩtrenarũ opum futuris
commeiciis thesauros ambiciosos. dignitatum fame¬
quȩ titulos. aut ueteres delig̾atȩ nobilitatis imagines:
Neganda sunt hec om̃ia ut meliorib abundemus. et
contemptu uniuersoꝵ xp̃s sequendus ẽ: et eternitas
spiritalium. terrenoꝵ dampno ẽ. comparanda. Amen
tem non gustabunt donec uideant filiũ hominis ue¬
nientem in regno suo. Docet dñs et rebus et uerbis:

Expanded text:
obediens factus, principatum potestatis totius quae in Deo obediens factus, principatum potestatis totius quae in Deo est, accepit. Sequendus igitur est cruce assumpta: et passionis suae si non forte, attamen voluntate comitandus est. Quid enim prodest occupasse mundum, et toto terrenae potestatis dominatu opibus saeculi incubare, si perdenda anima, et suscipiendum vitae detrimentum est ? Quae autem commutatio pro anima, cum fuerit amissa, Quaeretur? Cum angelis enim Christus aderit, reddens singulis ut merebuntur. Quid afferemus ad vitam? Praeparatos credo terrenarum opum futuris commerciis thesauros, ambitiosos dignitatum famaeque titulos, aut veteres delicatae nobilitatis imagines? Neganda sunt haec omnia, ut melioribus abundemus: et contemptu universorum Christus sequendus est, et aeternitas spiritalium, terrenorum damno est comparanda. CAPUT tem non gustabunt, donec videant filium hominis venientem in regno suo . Docet Dominus et 752 rebus et verbis:
Abbreviated transcription (Latin):
rit absit. Quo uerbo rerũ detestandarũ: execratio conti¬
netur. Sed sciens dñs ⁊ abolicȩ artis instinctum: petro ait.
Uade retro post me: id ẽ. ut exemplo se passionis sequa¬
tur. In eum uero ꝑ quem opinio hȩc suggerebatur: con¬
uersus adiecit. Sathana: scandalum michi es. Non enĩ
conuenit existimare petro sathanȩ nom̃ et offensionẽ
scandali deputari: post illa indultȩ et beatitudinuis et
potestatis tanta p̾conia. Sed quia infidelitas om̃is dia¬
boli opus ẽ: petri responsionem dñs offensus. cum obꝓ¬
brio nominis fidelitatis istius ẽ detestatus auctorem.
Tum iħc dixit discipulis suis. Si quis uult post me ue¬
nire: abneget semet ipsum. et reliqua. O beatũ damp¬
num: et iactura felix. Ditescere nos dñs detrimento
anuȩ et corporis uoluit. et ẽẽ sui similes hortatur qͥa
ipse infigura dĩ constitutus usq ad mortẽ humilis et

Expanded text:
rit, Absit: quo verbo, rerum detestandarum exsecratio contirit, Absit: quo verbo, rerum detestandarum exsecratio continetur. Sed sciens Dominus diabolicae artis instinctum, Petro ait: Vade retro post me: id est, ut exemplo se passionis sequatur. In eum vero per quem opinio haec suggerebatur conversus, adjecit: Satana scandalum mihi es. Non enim convenit existimare, Petro satanae nomen et offensionem scandali deputari post illa indultae et beatitudinis et potestatis tanta praeconia. 751 Sed quia infidelitas omnis diaboli opus est; Petri responsione Dominus offensus, cum opprobrio nominis, infidelitatis istius est detestatus auctorem.Tum Jesus dixit discipulis suis: Si quis vult post me venire, abneget se ipsum, et reliqua . O beatum damnum, et jactura felix! Ditescere nos Dominus detrimento animae et corporis voluit, et esse sui similes hortatur: quia ipse in figura Dei constitutus, usque ad mortem humilis et
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionis testimonium: ꝓprium ẽ. apłorũ. Et quia
scientium in sp̃u xp̃m beatitudo monstrata ẽ: negate
rursum humilitatis et passionis eius ꝑiculum declara
mam ire. pati deinde plura a senioribus plebis. et a
scribis et principibus sacerdotum. occidi etiam et
post diem terciũ resurgere: Et app̃hendens eum pe¬
scanda¬
lum michi es. Ut dĩ munus et¬
in sp̃u dm̃ nosse. ita zabuli opus
est
xp̃m inhomine nescire: atq
eus¬
dem ꝑiculi res est. uł corpus nega¬
re sinedeo. uł dm̃ negare sine corpore. Cor¬
pus aũt carnis huiꝰ in ȩt̾nitatẽ sp̃s deo nullum ẽ.
llerum humanȩ salutis causa. xp̃s incorpore ẽ: quod as¬
eo secesserat. quia incredibile satis apłis uideretur eum
in quo ds erat eẽ passibilem: sumens hanc humane in¬
fidelitatis occasionem opinionis istuis petro insinuauit
affectum. Deniq ita passionem detestatus est: ut dixe¬

Expanded text:
resurrectionis testimonium proprium est apostolorum. Et quia resurrectionis testimonium proprium est apostolorum. Et quia scientium in Spiritu Christum beatitudo monstrata est; negatae rursum humilitatis et passionis ejus periculum declaratmam ire, pati deinde plura a senioribus plebis, et a Scribis et principibus sacerdotum, occidi etiam, et post diem tertium resurgere , apprehendens eum Pescandalum mihi es . Ut Dei munus ein Spiritu Deum nosse; ita diaboli opus est Christum in homine nescire. Atque ejusdem periculi res est, vel corpus negare sine Deo, vel Deum negare sine corpore. Corpus autem carnis hujus in aeternitate Spiritus Deo nullum est: verum humanae salutis causa Christus in corpore est, quod aseo secesserat, quia incredibile satis apostolis videretur, eum in quo Deus erat esse passibilem, sumens hanc humanae infidelitatis occasionem, opinionis istius Petro insinuavit affectum. Denique ita passionem detestatus est, ut dixe
Abbreviated transcription (Latin):
quod se ipse confessus est. sed occultum erat de quo
querebatur. in quod se credentiũ fides debebat ex
consecuta ẽ: quia dĩ filiũ in hominem uidisset. bea¬
tus hic ẽ ut ultra humanos oculos et intendisse et
iudisse laudatus ẽ. Non id quod ex carne et san¬
guine erat contuens. sed dĩ filiũ
celestis pa¬
tris reuelatione conspiciens:
dignusq
iudicatus qui quod in xp̃o dĩ
essec
primus agnosceret. Sinnuncu¬
patio¬
ne noui nominis felix eccłȩ fundamentum: dignaq
edificatione illius petra. quȩ infernas leges et tar¬
tari portas. et om̃ia mortis claustra dissolueret. Obeatus
cęli ianitor. cuiꝰ arbitrio claues ȩterni aditus tradunt᷑.
cuiꝰ terrestre iudiciũ p̃dicata auctoritas sit incelo: ut
quȩ interris aut ligata sint aut soluta. statuti eiusdẽ
nec ullo loquantur: quod ipse ẽ xp̃s. Alios enĩ sp̃s sui
eẽ testes oportebat: legem uidelicet et ꝓpħas. Cȩterum

Expanded text:
quod de se ipse confessus est: sed occultum erat de quo quod de se ipse confessus est: sed occultum erat de quo quaerebatur, in quod se credentium fides debebat extconsecuta est, quia Dei filium in homine vidisset. Beatus hic est, qui ultra humanos oculos et intendisse et vidisse laudatus est: non id quod ex carne et sanguine erat contuens, sed Dei filium coelestis patris revelatione conspiciens; dignusque judicatus, qui quod in Christo Dei esset, primus agnosceret. O in nuncupatione novi nominis felix Ecclesiae fundamentum, dignaque aedificatione illius petra, quae infernas leges, et tartari portas, et omnia mortis claustra dissolveret! O beatus coeli janitor, cujus arbitrio claves aeterni aditus traduntur, cujus terrestre judicium praejudicata 750 auctoritas sit in coelo: ut quae in terris aut ligata sint aut soluta, statuti ejusdem ne cui loquantur quod ipse est Christus : alios enim Spiritus sui esse testes oportebat, legem videlicet et prophetas. Caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ nr̃ȩ corpus accepit: ita cognoscendum ẽ.
naturam corporif nri ȩt̾nitatis assumere posse uir¬
tutem. Igitur quia .s. summũ infide ista bonũ est
adiscipulis requirit quem se homines eẽ diferent.
Et adiecit: hominis filiũ. Hȩc eñĩ confessionis te¬
nenda ratio ẽ ⁊ ũt sicut dĩ filiũ. ita et filiũ hominis
meminerimus. quia alterum sine altero. nichil spei
rant hominum opinionibꝰ: quid de se ipsi sentiant
querit. Petrus respondit. lu es xp̃s filius dĩ uiui.
Sed petrus conditionẽ ꝓpositionis expenderat: dñs
enĩ dixerat. quẽ me homines eẽ dicunt filiũ homi¬
nis: Et certe filiũ hominis: contemplatio corporis
ꝓ̃ferebat. Sed addendo quem me ẽẽ dicunt: signifi¬
cauit preter id quod in se uidebatur. eẽ aliud sentien¬
dum. Erat enĩ filius hominis. Quod igitur de se opi¬
nandi iudicium desiderabat. non illud arbitramur

Expanded text:
naturae nostrae corpus accepit; ita cognoscendum est, naturae nostrae corpus accepit; ita cognoscendum est, naturam corporis nostri aeternitatis assumere posse virtutem. Igitur quia summum in fide ista bonum est; a discipulis requirit quem se homines esse dicerent: et adjecit, hominis filium. Haec enim confessionis tenenda ratio est, ut sicut Dei filium, ita et filium hominis meminerimus: quia alterum sine altero nihil spei rant, hominum opinionibus, quid de se ipsi sentiant quaerit. Petrus respondit: Tu es Christus filius Dei vivi . Sed Petrus conditionem propositionis expenderat. Dominus enim dixerat: Quem me homines esse dicunt, filium hominis? Et certe filium hominis contemplatio corporis praeferebat: sed addendo, quem me esse dicunt, significavit, praeter id quod in se videbatur, esse aliud sentiendum; erat enim hominis filius. Quod igitur de se opinandi judicium desiderabat? Non illud arbitramur,
Abbreviated transcription (Latin):
absolutuis discipulis dñs cognitionem suã prestat.
ut quandã intelligendi sed formã rationemq consti¬
tuit. Est aũt hȩc uera et inuiolabilis fides ex dõ eter¬
nitatis: cui ob id quod semꝑ filius fuerit semꝑ et uis
patri. se nomen sit. neͦ non semꝑ filius. non semꝑ et pat̃
sit: dm̃ filiũ ꝓ fectum fiusse: ciu sit ex ȩt̃nitate paren¬
tis eternitas. Nasci aũt eum cũi uoluntas eius fuit:
cuiꝰ inuirtute ac potestate inerat ut nasceretur. Est
ergo filius dĩ ex dõ: ds̃ unus in utroq. Theo thetam
enĩ quam dĩ theta latine nuncupant: ęterni eius
parentis ex quo nascendo est ꝓfectus accepit. Acce¬
pit aũt hoc quod erat: et natum ẽ. uerbũ quod fu¬
it semꝑ in patre. Atq ita filius et ȩt̾nitatis et natꝰ
est: quia non alud in eo natum ẽ. quã quod ȩter¬
num ẽ. Hunc igitur assumpsisse corpus. et hominẽ¬
factum eẽ: ꝑfecta confessio ẽ. Quia sicut ęternitas

Expanded text:
 sui praestat, et quamdam intelligendi se formam rationemque constituit. Est autem haec vera et inviolabilis fides, ex Deo aeternitatis cui ob id quod semper filius fuerit, semper et jus patris et nomen sit; ne si non semper filius, non semper et pater sit Deum filium profectum fuisse, cui sit ex aeternitate parentis aeternitas. Nasci autem eum voluntas ejus fuit , cujus in virtute ac potestate inerat ut nasceretur. Est ergo filius Dei ex Deo Deus, unus in utroque: theotetam enim, quam deitatem Latini nuncupant, aeterni 749 ejus parentis, ex quo nascendo est profectus, accepit. Accepit autem hoc quod erat: et natum est Verbum quod fuit semper in Patre. Atque ita Filius et aeternus et natus est: quia non aliud in eo natum est, quam quod aeternum est. factum esse, perfecta confessio est: quia sicut aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
possibile ẽ apud diñ: mercedẽ legis optime et inculpabi¬
liter custodite. donũ grẽ ꝑfidẽ credentib primis ex no¬
uissimis largiatur. Et ascendeus iħc ierosolimis: assũp¬
sit duodecim discipulos et ait illis. Ecce ascendimus
iherosolimam. et reliqua. Iam sine scandalo audituris:
apłis sacram̃tũ crucis dñs exponit. Deniq nulla hunc
sermonẽ mesticia consequitur: confirmati scilicet suꝑi¬
ore sermone ꝑfidẽ crucis nouissimos primos futuros.

Expanded text:
possibile est apud Deum: ut mercedem legis optime et inculpabipossibile est apud Deum: ut mercedem legis optime et inculpabiliter custoditae, donum gratiae per fidem credentibus primis ex novissimis largiatur. 8. Et adscendens Jesus Jerosolymam assumpsit duodecim discipulos, et ait illis: Ecce ascendimus Jerosolymam, et reliqua . Jam sine scandalo audituris apostolis sacramentum crucis Dominus exponit denique nulla hunc sermonem moestitia consequitur: confirmatis scilicet superiore sermone, per fidem crucis novissimos primos fut
Abbreviated transcription (Latin):
ris uste solutionis: ꝓmissa spes ẽ. Nouissimis uero dici¬
tur. Quid hic statis: Quia quamuis ad isrł lata lex
fuerat: uoluntas tam̃ gentiũ non excludebatur alege.
Qui responderunt. Nemo nos conduxit. Debitũ nãq
erat ꝑ orbem t̾rarũ ȩuangłm p̃dicari: et gentes fidĩ
iustificatione saluari. Hi igitur mutuntur ad uineã:
et cũ sero eẽ cȩpisset. donũ constitutȩ in tocius diei
labore mercedis primi oparii horȩ uespis consecuntur.
Merces quidẽ ex dono nulla ẽ. quia debetur ex oꝑe: s
gratuitam gr̃am ds̃ om̃ibus ex fidĩ iustificatione do¬
nauit. Uerum secdm insolentiam populi iam sub moyse
contumacis: hinc murmur oꝑantium ẽ. Hinc gratuite
mercedis inuidia ẽ: quod sine longi laboris difficul¬
tate. et sub estus nomine. non longo in eos ⁊abolici
instinctus calore flagrante idem prȩmiũ reddebatur oꝑ¬
antibus. Sed ideo quod apud homines inpossibile est

Expanded text:
ris, justae solutionis promissa spes est, novissimis vero diciris, justae solutionis promissa spes est, novissimis vero dicitur: Quid hic statis ? quia quamvis ad Israel lata lex fuerat, voluntas tamen gentium non excludebatur a lege. Qui responderunt: Nemo nos conduxit . Debitum namque erat per orbem terrarum Evangelium praedicari, et gentes fidei justificatione salvari. Hi igitur mittuntur ad vineam. Et cum sero esse coepisset, donum constitutae in totius diei labore mercedis, primi operarii horae vesperis consequuntur . Merces quidem ex dono nulla est, quia debetur ex opere; sed gratuitam gratiam Deus omnibus ex fidei justificatione donavit: verum secundum insolentiam populi jam sub Moyse contumacis, hinc murmur operantium est, hinc gratuitae mercedis invidia est, quod sine longi laboris difficultate, et sub aestus nomine non longo in eos diabolici instinctus calore flagrante, idem praemium redhibeatur operantibus. Sed ideo quod apud homines impossibile est,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Foriĩ aũt ꝓseculo accipi
res ipsa ad¬
monet: ȩquabilit turbis hominum calumpniarum
inuiriarũq contentionib et diuersorũ negociorum
ra tempus constituti testam̃ti: ad noȩ ex matuti¬
ni significatione noscendũ ẽ. Tercia aũt hora: ad abra¬
ham. Sexta: ad moysen. Nona ad dauid et ꝓpħas. Toti¬
dem enĩ testam̃ta hum ano generi constituta ꝑ singu¬
los reꝑiuntur: quot eius idem ad forũ enumerantur
egressus. Induodecima aũt hora: corporei aduentus
tempus ostendit. Nam ex om̃i numero qui spacio ẽ.
p̃sentis scłi constitutus: in eandẽ rationẽ conuenit or¬
tus eius ex maria In quam duodecimȩ horȩ tempus
ex die ẽ. Diuisionem enĩ ꝑ quingentenũ numerũ facta:
in om̃i sex miliũ annoꝵ summa tempus corporei ortus
euis undecimo diuisionis tocus calculo supputatur.
ẽ. Primis eni: sed et cȩteris dictũ est. Ite ad uineam. Mer¬
ces tam̃ denarii: cum primo est constituta. Nam cȩte¬

Expanded text:
mus. Forum autem pro saeculo accipi mus. Forum autem pro saeculo accipi res ipsa admonet, aequabiliter turbis hominum, calumniarum, injuriarumque contentionibus, et diversorum negotiorum ra, tempus constituti testamenti ad Noe ex matutini significatione 767 noscendum est, tertia autem hora ad Abraham, sexta ad Moysen, nona ad David et prophetas. Totidem enim testamenta humano generi constituta per singulos reperiuntur, quotidem ad forum enumerantur egressus. In undecima autem hora, corporei adventus Domini tempus ostendit; nam ex omni numero, qui spatio est praesentis saeculi constitutus, in eam rationem convenit ortus ejus ex Maria, in quam undecimae horae tempus ex die est. Divisione enim per quingentenum numerum facta, in omni sex millium annorum summa, tempus corporei ortus ejus undecimo divisionis totius calculo supputatur. est. Primis enim, sed et caeteris dictum est: Ite ad vineam : merces tamen denarii cum primo constituta est; nam caete
Abbreviated transcription (Latin):
teris quoq contemptu scłi se sequentibus: centesimi
fructus copiã pollicetur. Hic centesimus fructus ẽ: qui
incentesima oue cum cęlesti lȩticia expletur. Hic cen¬
tesimus fructus ẽ: quẽ ꝑfectȩ t̾rȩ libertas conseque̾t᷑.
Qui ȩccłȩ honor iam in sarȩ cognom̃to ẽ destinatus
et iactura legis ac fide ęuanglica ꝓmerendus ẽ: atq
ita ex nouissimis primos efficiendos. quia nouissimi
ni patri familias: qui exiuit primo mane conduce¬
re oꝑarios. et reliqua. Comparatio omis ꝑse absoluta
ẽ: sed ꝑsonis distinguenda et discernenda temꝑibus ẽ.
cesse ẽ: qui tocius humani generis curam habens. om¬
ni tempore uniuersos ad culturam legis uocauerit. ui¬
neam uero: legis ipsuis opus et obedientiã. Denariũ
aut: obedientie ipsius p̃iniũ significari intelligimus.
Et de denario: iam suꝑuis tractauimus. De uinea ue¬
ro oportunus in consequentibꝰ ra¬
tionẽ affere¬

Expanded text:
teris quoque contemptu saeculi se sequentibus, centesimi teris quoque contemptu saeculi se sequentibus, centesimi fructus copiam pollicetur. Hic centesimus fructus est, qui in centesima ove cum coelesti laetitia expletur. Hic centesimus fructus est, quem perfectae terrae ubertas consequitur. Qui Ecclesiae honor jam in Sarae cognomento est destinatus, et jactura legis ac fide evangelica promerendus est: atque ita ex novissimis primos efficiendos, quia novissimi ni patri familias, qui exivit primo mane conducere operarios, et reliqua. Comparatio omnis per se absoluta est: sed personis distinguenda, et discernenda temporibus est. cesse est: qui totius humani generis curam habens, omni tempore universos ad culturam legis vocaverit. Vineam vero, legis ipsius opus et obedientiam; denarium autem, obedientiae ipsius praemium significari intelligimus. Et de denario jam superius tractavimus. De vinea vero, opportunius in consequentibus rationem affere
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. ut ab homine magis salutem expetat quã ex
lege. quam ut incrucis scandalo legis latio. et testam̃tũ.
et adoptio et hereditas negligitur: Quid aũt dĩ uirtu¬
ti tam possibile ẽ. quam ut ꝑfidẽ saluet. ut ꝑ aquam
regeneret. ut ꝑcrucẽ uincat. ut ꝑ euangła adoptet.
tis apłi cito credunt: seseq omĩa reliquisse ꝓfitentur.
Sed hanc eoꝵ obedientiam cito diis muneratur om̃em
difficultatem suꝑioris questionis absoluens: cum dicit.
Uos qui sequuti ine estis in regeneratione: iudicabitis
duodecim tribus isrł. Sequuti in regeneratione sunt
lauachro baptismi: in fidĩ scĩficatione. in ad optione
hereditatis in resurrectione ex mortuis. Hȩc
eni illa derunt. regeneratio est quã apłi sunt se¬
quuti: quam lex indulgere non potuit. quȩ eos suꝑ
duodecim tronos in uidicandis duodecim tribubus
isrł. in duodecim patriarcharũ głam copulauit. Cȩ¬

Expanded text:
videtur, ut ab homine magis 766 salutem exspectanti et ex videtur, ut ab homine magis 766 salutem exspectanti et ex lege, quam ut in crucis scandalo legislatio, et testamentum, et adoptio, et haereditas negligatur? Quid autem Dei virtuti tam possibile est, quam ut per fidem salvet, ut per aquam regeneret, ut per crucem vincat, ut per Evangelia adoptet, tis apostoli cito credunt, seseque omnia reliquisse profitentur. Sed hanc eorum obedientiam cito Dominus muneratur, omnem difficultatem superioris quaestionis absolvens, cum dicit: Vos qui secuti estis me in regeneratione judicabitis duodecim tribus Israel. Secuti in regeneratione sunt, in lavacro baptismi, in fidei sanctificatione, in adoptione haereditatis, in resurrectione ex mortuis. Haec enim illa regeneratio est, quam apostoli sunt secuti, quam lex indulgere non potuit, quae eos super duodecim thronos in judicandis duodecim tribubus Israel, in duodecim patriarcharum gloria copulavit. Cae
Abbreviated transcription (Latin):
lia: possibilia apud dm̃. Nunquid apud hominẽ in¬
possibilia erant que et apłi fecisse se głantur. et fecis¬
se eos dñs agnoscit. et deinceps plures usq ad maity¬
rii beatitudinẽ eẽnt om̃ia relicturi: Aut nunquid ẽ
dõ quo egere possit. relictumq sit aliquid quod iactu¬
ra rerũ quas habeat sit sequendum ut soli ipsi hoc fa¬
cere possibile sit: Om̃is itaq hic sermo et spiritalis.
A płi enĩ spiritalit̾ audientes neminem ex lege posse
saluari. cũ ipsi etiã nunc in lege eẽnt. Nam uehemẽs
eos amor legis. fauorq detinuit. Hi igitur nondum
penitus euangłici mysterii ueritate comꝑta: metu¬
unt neminem saluũ eẽ posse sine lege: quia omnem
salutem etiã nunc in lege constituant. Sed dñs breui
absolutaq ratione: eorundẽ et ignorantiã et metum
soluit dicens. Hoc quidẽ inpossibile ẽ apud homines:
possibile aũt apud dm̃. Quid eiũ uideo tam sine effectu

Expanded text:
lia, possibilia apud Deum. Numquid apud homines imlia, possibilia apud Deum. Numquid apud homines impossibilia erant, quae et Apostoli fecisse se gloriantur, et fecisse eos Dominus agnoscit: et deinceps plures usque ad martyrii beatitudinem essent omnia relicturi? Aut numquid est Deo, quo egere possit; relictumque sit aliquid, quod jactura rerum quas habeat sit sequendum, ut soli ipsi hoc facere possibile sit? Omnis itaque hic sermo est spiritalis.i enim spiritaliter audientes, neminem ex lege posse salvari, cum ipsi etiam tunc in lege essent; nam vehemens eos amor legis favorque detinuit: hi igitur nondum penitus evangelici mysterii veritate comperta, metuunt neminem salvum esse posse sine lege: quia omnem salutem etiam tunc in lege constituant. Sed Dominus brevi absolutaque ratione, eorumdem et ignorantiam et metum solvit, dicens, Hoc quidem impossibile est apud homines possibile autem apud Deum. Quid enim Judaeo tam sine effectu
Abbreviated transcription (Latin):
bile eẽ apud homines: possibile apird dm̃. Rursum
illi dictis dñi hec reddunt.: reliquisse se omia. et cum
ipso eẽ quibus dñs cum sederit in maiestatis suȩ sede
sessuros suꝑ sedes duodecim ac totidem tribus isrł u
dicaturos spopondit: om̃ibusq qui unuersa relique¬
rint ꝓpt̾ nom̃ eius fructũ centupli premii reseruatũ.
Multos aũt ex nouissimis primos futuros: et ex pri¬
simplici intellectu dicta ȩuangłica susciꝑe. Int̾positis
enĩ nonnullis rebus quȩ ex natura humani sensus sibi
contraria sunt: rationẽ querere cȩlestis intelligentiȩ
admonemur. Apłi dicunt et sequi se xp̃m: et se om¬
nia reliquisse. Quomodo igitur fiunt tristes. et quomͦ
metuunt dicentes. saluũ eẽ neminem posse: Namq
et ab aliis fieri poterat: si quid fecissent ipsi. Deinde
cum fecissent quare metus uł unde susceptus ẽ: Addi¬
tur etiã in responsione dñi hȩc apud homines inpossibi¬

Expanded text:
bile esse apud homines, possibile apud Deum. Rursum bile esse apud homines, possibile apud Deum. Rursum illi dictis Domini haec reddunt: reliquisse se omnia, et cum ipso esse. Quibus Dominus, cum sederit in majestatis suae sede, sessuros super sedes duodecim, ac totidem tribus Israel judicaturos spopondit; omnibusque, qui universa reliquerint propter nomen ejus, fructum centupli praemii reservatum: multos autem ex novissimis primos, et ex prsimplici intellectu dicta evangelica suscipere. Interpositis enim nonnullis rebus, quae ex natura humani sensus sibi contrariae sunt, rationem quaerere coelestis intelligentiae admonemur. Apostoli dicunt, et sequi se Christum, et se omnia reliquisse: quomodo igitur fiunt tristes, et quomodo metuunt, dicentes salvum esse neminem posse? Namque et ab aliis fieri poterat, si quid fecissent ipsi. Deinde cum fecissent ipsi; quare metus vel unde susceptus est? Additur etiam in responsione Domini, haec apud homines impossibi
Abbreviated transcription (Latin):
acus transibit. Non conuenit camelo cum acus foramine¬
transire. neq in angustiis cauerne exigiussimȩ recipi po¬
terit beluȩ ingentis informitas. Sed in primordio librisub
uestitu iohannis in camelo gentes significari admoniumꝰ
Pecus enĩ hoc uerbis obedit. metu continetur. ieuinii paci¬
ens ẽ: et ori suo quadam disciplinȩ ratione succumbit. Cu¬
us exemplo gentiũ immnanitas: ad obedientiam p̃ceptoꝵ
celestium emollitur. Hȩ igitur angustissimũ iter regni cȩ¬
lestis introcunt. Acus scilicet quȩ ẽ noui uerbi p̃dicatio. ꝑ
quam corpoꝵ uulnera assuuntur. et dissuta uestium rete¬
xuntur: et mors ipsa compungitur. Ergo huiꝰ noue p̃di¬
cationis hoc iter ẽ: in quod faciluis informitas gerituum
introibit. quam opulentia diuitis id ẽ. gloriantis in lege.
Auditis itaq istis discipuli admirantur et metuunt: di¬
centes neminẽ posse saluari. Dñs respondit hoc inpossi¬

Expanded text:
acus transibit. Non convenit camelo cum acus foramineacus transibit. Non convenit camelo cum acus foramine: neque in angustiis cavernae exiguissimae, recipi poterit belluae ingentis informitas. Sed in primordio libri , sub vestitu Johannis, in camelo gentes significari admonuimus. Pecus enim hoc verbis obedit, metu continetur, jejunii patiens est, et oneri suo quadam disciplinae ratione succumbit: cujus exemplo, gentium immanitas ad obedientiam praeceptorum coelestium emollitur. Hae igitur angustissimum iter regni coelestis introeunt: acus scilicet, quae est verbi novi praedicatio, per quam corporum vulnera assuuntur, et dissuta vestium retexuntur, et mors ipsa compungitur. Ergo hujus novae praedicationis hoc iter est: in quod facilius informitas gentium introibit, quam opulentia divitis, id est, gloriantis in lege.Auditis itaque istis, discipuli admirantur et metuunt, dicentes neminem posse salvari . Dominus respondit, hoc impossi
Abbreviated transcription (Latin):
pata. rem enĩ scłi famulatus dĩ non sine scłi ipsus uitiis
adsequetur: ħiinc difficile ẽ diuitẽ regnũ celoꝵ adire.
Atq etiã quia uti plures his quȩ habent recte possent.
ea insermone dñi ratio seruata ẽ. ut non absolute reg¬
nũ cęloꝵ nemo introire possit. sed intelligi posset futu¬
rorũ raritas ex difficultate. Hec quidẽ ad simplicis sen¬
sus intelligentiam ꝑtinent. Uerum eodem cursu: iuteri¬
insolens. ubi iacturam legis facere p̃cipitur. mestus et
tristis ẽ. Est aũt huic populo crux et passio scandalii.
et iccirco ipsi nichil salutis ex ea ẽ: sed głatur in lege
et coheredes gentes asꝑnatur et transire in ȩuangłicã
libertatem recusat: atq ideo difficile regnũ cȩlorũ in¬
troibit. Pauci enĩ eorũ et uixta multitudinẽ gentium
ad modũ rari erant credituri: et difficile p̃duratam
in lege uoluntatẽ ad p̃dicationem euanglicȩ humi¬

Expanded text:
pata. Rem enim saeculi, famulatus Dei non sine saeculi ipsius vitiis pata. Rem enim saeculi, famulatus Dei non sine saeculi ipsius vitiis assequitur. Hinc difficile est divitem regnum coelorum adire. Atque etiam, quia uti plures his quae habent recte possent, ea in sermone Domini ratio servata est, ut non absolute regnum coelorum nemo introire posset; sed intelligi posset futurorum raritas ex difficultate. Et haec quidem ad simplicis sensus intelligentiam pertinent: verum eodem cursu interiinsolens, ubi jacturam legis facere praecipitur, moestus et tristis est. Est autem huic populo crux et passio scandalum; et idcirco ipsi nihil salutis ex ea est. Sed gloriatur in lege, et cohaeredes gentes aspernatur, et transire in evangelicam libertatem recusat: atque ideo difficile regnum coelorum introibit. Pauci enim eorum, et juxta multitudinem gentium admodum rari erant credituri: ut difficile praeduratam in lege voluntatem, ad praedicationem evangelicae humi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse suꝑius dixerit ab om̃i se uiuentute sua p̾ceptis
his quȩ habentur in lege seruisse. cum adolescentia in¬
tra iuuentutẽ sit: et posterior ȩtatis gradus non possit
intra priores terminos contineri. Sed hoc ideo: ut aui¬
uentute seruiente longum iam in oꝑe legis populi tem
tudine: respondit difficile diuitem uenturũ in regnũ
cȩlorũ. Diuinitatẽ se igitur ut diximus isrł regis fidu¬
tia głatur: huic difficilis ẽ. aditus incęlũ. ueteres opes
sub abrahȩ nomine inanis ꝓsapiȩ ambitione retinenti.
transire: quã cȩlorũ regnum diuitem introire. Habere
criminis non ẽ: sed modus in habendo retinendus est.
Nam quomodo inꝑciendũ ẽ. quomodo cominunicandũ
si inꝑciendi et communicandi matheria non relinqua¬
tur: Ergo nocenter magis habere quã illud ipsũ habe¬
re: fit crunen. Sed ꝑiculosa cura ẽ uelle ditescere: et
graue onis innocentia subit. incrementis opum occu¬

Expanded text:
ipse superius dixerit, ab omni se juventute sua praeceptis ipse superius dixerit, ab omni se juventute sua praeceptis his quae habentur in lege servivisse: cum adolescentia intra juventutem sit, et posterior aetatis gradus non possit intra prioris terminos contineri. Sed hoc ideo, ut a juventute hoc serviente, longum jam in opere legis populi temptudine respondit, difficile divitem venturum in regnum coelorum . Divitem se igitur Israel, ut diximus, legis fiducia gloriabatur. Huic difficilis est aditus in coelum, veteres opes sub Abrahae nomine inanis prosapiae ambitione retinenti. transire, quam coelorum regnum divitem introire . Habere criminis non est, sed modus in habendo retinendus 764 est. Nam quomodo impertiendum est, quomodo communicandum, si impertiendi et communicandi materia non relinquatur? Ergo nocenter magis habere, quam illud ipsum habere fit crimen. Sed periculosa cura est, velle ditescere: et grave onus innocentia subit, incrementis opum occu