comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis. si habeatis fidẽ sicut granũ sinapis. maio¬
ra horũ signa facietis: At illi cũ intellexissent
ens fide solẽ stetisse: timore magno ꝑterritis.
Plurimiq eorũ iunxerunt se ei discipulos. &
sequi eũ cȩperunt. Cũ aũt ingressus fuisset
domũ illius fr̃is ꝓ quo festinauerat. & inuenss¬
set eũ iã defunctu: oratione facta accedens
in carne: Tunc ille recuperatu sp̃u paululũ
resedit: & ait adeũ. Quid me reuocas pater:
in carne mͥ necessariũ ñͣ.ẽ. Cui dix̃. Dormi gͦ
in pace fili: & ora ꝓ me. at ille ẽtinuo reclinan᷑
se in lec tulũ: ob dormiuit. Hii aũt qͥ aderant
obstupuerunt dicentes. uere homo di.ẽ. hic.
Tunc ille induit ad olescentẽ ut sibi moriserat
satis decore. & totã noctẽ psalmis hymnisq
ꝑ uigilẽ ducens: honeste iuuenẽ tradidit se¬
in lec tulo recũbentẽ. ubi uidit eũ quietem
mortis difficult̃ acciꝑe. & gͣuiter c̃scientiȩ

Expanded text:
tem: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, majotem: Si habueritis fidem sicut granum sinapis, majora horum signa facietis ? At illi cum intellexissent, ad ejus fidem solem stetisse, timore magno exterriti sunt, plurimique eorum junxerunt se ei discipulos, et sequi eum coeperunt. Cum ergo ingressus fuisset domum illius fratris, pro quo festinaverat, et invenisset eum jam defunctum, oratione facta, accedens in carne? Tunc ille, recuperato spiritu, paululum resedit, et ait ad eum: Quid me revocas, pater? in carne, mihi necessarium non est: cui dixit: Dormi ergo in pace, fili, et ora pro me. At ille continuo reclinans se in lectulo, dormivit. Hi autem qui aderant, obstupuerunt, dicentes: Vere Dei homo est hic. Tunc ille induit adolescentem, ut sibi moris erat, satis decore, et totam noctem psalmis hymnisque pervigilem ducens, honeste juvenem tradidit seitasset decumbentem, ubi vidit eum quietem mortis difficulter accipere, et graviter conscientiae
Abbreviated transcription (Latin):
ualde suꝑ tã mirahili facto eius. At ille sepulto
adolescente. c̾tinuo adheremũ rediit. sũ mo
studio iactantiã declinans. Quodã aũt tp̃re
iterũ de heremo. uenit aduisitandos fr̃s qͦs
ipse instituerat: & cũ quidã ex eis mextremi
eũ uide posset. Uicus aũt ubi de cũbebat eger: lon¬
go adhuc aberat spatio. & nolens noc tu intro¬
ire uicũ. simul & saluatoris sermonẽ intͣ sem&¬
ipsũ meditans qͥ dicit. ambulate dũ ad huc
lucet ne uos tenebrȩ cõp̃hendant. Et qͥ am¬
bulat in lucẽ: ñ offendit. Cũ uideret iã solẽ
sta paulisꝑ initinere tuo. & expecta me donec
aduicũ ueniã. At ille cũ iã aliqua mergi ee¬
pisset exparte. restitit: nec prius occubuit
ces aut̃ & intuentes moras solis in occasũ: mira¬
bantur: om̃s quidsibi uellet hoc. qđ tot horas
inoccasũ suũ ñ descendet sol. At ille respondit ei.¬
Non meministis uoeẽ dñi ac saluatoris nr̃i dicen¬

Expanded text:
valde super tam mirabili facto ejus. At ille, sepulto valde super tam mirabili facto ejus. At ille, sepulto adolescente, continuo ad eremum rediit, summo studio jactantiam declinans. Quodam autem tempore iterum de eremo venit ad visitandos fratres, quos ipse instituerat. Et cum quidam ex eis in extremis eum videre posset. Vicus autem ubi decumbebat aeger, longo adhuc aberat spatio, et nolens noctu introire vicum, simul et Salvatoris sermonem intra semetipsum meditans, quo dixit: Ambulate, dum adhuc lucet, ne vos tenebrae comprehendant , et, Qui ambulat in luce, non offendit . Et cum videret jam solem sta paulisper in itinere tuo, et exspecta me donec ad vicum perveniam. At ille cum aliqua jam mergi coepisset ex parte, restitit, nec prius occubuit,tes enim et intuentes moras solis in occasum, mirabantur omnes quid sibi vellet hoc, quod tot horis in occasum suum non descenderet sol. Videis vocem Domini et Salvatoris nostri dicen
Abbreviated transcription (Latin):
inuitauit. It̾ quos accessit adeũ ad olescens qͥdã.
cupiens eius ẽẽ disc ipulus. Cui ille cũ habitum
monachorũ. hoc. ẽ. leuitanã. & cucullã. ac melo¬
tẽ quȩ . ẽ. caprina pellis imposuisset: docere eũ
de cęteris monachorũ institutionib cȩpit.
Multa tam̃ cũ sollicitudine curabat. sicubi quis xp̃ia¬
norũ fuisset defunctus: ut sepeliret eũ. Quẽ cum
uidisset ad olescens ille discipulus suus cũ sũma
induã donec dicas. sufficit. Post ñ multũ uͦ tpris:
de functus ẽ. ad oles cens. ꝙ p̃dictus sermo cõple¬
tur. Cũ enĩ plurima ei indum̃ta circũdedisset:¬
ait ad eũ corã omĩb Suffitiunt tibi hec ad sepul-¬
turã filiole. an adhuc uis ut aliquid addamus:
Tunc de functus uocẽ cunctis audientib emisit:
ob uelata iã fatie uultuq c̃structͥo. & dixit.Sus
ficit pat. implesti qd ꝓmiseras. Obstupuerunt
aũt qui presentes ad erant : & ad miratisunt

Expanded text:
invitavit: inter quos accessit ad eum adolescens quidam, invitavit: inter quos accessit ad eum adolescens quidam, cupiens ejus esse discipulus. Cui ille cum habitum monachorum, hoc est lebetam, et cucullam, ac melotem, quae est caprina pellis, imposuisset, docere eum de caeteris monachorum institutionibus coepit. Multa tamen cum sollicitudine curabat, sicubi Christianorum quis fuisset defunctus, ut sepeliret eum. Quem cum vidisset adolescens ille discipulus suus summa cum induam, donec dicas, Sufficit. Post non multum vero temporis defunctus est adolescens, et praedictus sermo completur. Cum enim plurima ei circumdedissetait ad eum coram omnibus: Sufficiunt tibi haec ad sepulturam, filiole, an adhuc vis, ut aliquid addamus? Tunc defunctus vocem cunctis audientibus emisit, obvelata jam facie, vultuque constricto, et dixit: 162 Sufficit, pater, implesti quod promiseras. Obstupuerunt autem, qui praesentes aderant, et admirati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
apno eos: alheremũ ꝓficiscitur. Ubi plu¬
uimo tpre demoratus. & die ac hocte in
gretfoise cũ lacrimis ꝑdurans. cibũ exra¬
dicibus capiebat herbaru. Regressus aut
ad eccłiam. tres uersiculos psalmi quos apb̃ris ꝑce¬
perat ñ solũ uerbis: ẜ & reb atq oꝑib reddidit.
resbiteri uͦ mirabant᷑. qđ subito c̃uersus acerrimã
statĩ in iecerit sibi abstinentiã. Et instruentes eũ
plenius exdiumnis scripturis: ortabant᷑ secum
demorari. At ille ne uidet᷑ ẽẽ inobediens. unã
nentia degens: plenitudinẽ gr̃e c̃seqͥtur adño:
ita ut om̃s pene scripturas memorit̾ retiner&:
Panẽ uͦ dñica tantũ die sumebat: & hunc diuini¬
tus delatũ. Nã cũ oraret: surgens boratione in¬
ueniebat panẽ positũ. quẽ nemo hominũ de¬
tulerat. Hunc ubi cũ grͣarũ actione sũpsisset:
aũt tẽporis iterũ regressus adeserto: exẽplo ab¬
stinentie suȩ. quã plurimos adimitationẽ sui

Expanded text:
eos, ad eremum proficiscitur, 161 ubi plueos, ad eremum proficiscitur, 161 ubi plurimo tempore demoratus, et die ac nocte in oratione cum lacrymis perdurans, cibum ex radicibus accipiebat herbarum. Regressus autem ad Ecclesiam, tres versiculos Psalmi, quos a Presbyteris perceperat, non solum verbis, sed et rebus atque operibus reddidit. Presbyteri vero mirabantur, quod subito conversus, acerrimam statim ingerit sibi abstinentiam: et instruentes eum plenius divinis Scripturis, hortabantur secum demorari. At ille ne videretur esse inobediens, unam nentia degens, plenitudinem gratiae consequitur a Domino, ita ut poene omnes Scripturas memoriter teneret. Panem vero Dominica tantum die sumebat: et hunc divinitus delatum. Nam cum oraret, surgens ab oratione inveniebat panem positum, quem nemo hominum detulerat. Hunc ubi cum gratiarum actione sumsisset, ultum vero temporis iterum regressus a deserto, exemplo abstinentiae suae quamplurimos ad imitationem sui
Abbreviated transcription (Latin):
Et ego te huius militie ducẽ ac principẽ faciã.
Atille cũ gratanter quȩ sibi offerebant᷑ audissec.
ostenditur ei ȩxercitus monachorĩs. & pͥncipa¬
tũ suꝑ eos iubet᷑ tenere. In his euigilans. ad¬
stantẽ sibi uidit uirginẽ. & requirentẽ. qͥs
aut unde. uł cur illic uenisset. At ille qͥ si
amens affec tus. nichil ei respondit. s tantũ
ut eccłiam sibi ostendet rogat. Illa uͦ cũ intellȩxis¬
set mre ẽẽ aliquid oꝑis diinr: hominẽ ꝑdu¬
cit ad ȩccłlam. ac pħ̃ris offert. ad quoꝵ ille ues¬
tigia ꝓruens: rogabat xp̃ianũ sefieri . & ili.¬
ra loqueretur. & cũ perseuerantia suifidem
rei fecisset. monent eũ ut si hec uellet. illa
penitus omitteret. De hine cũ religionis in¬
itia suscepisset: orat sibi dari p̃cepta qͥb i
aI salutis deberet incedẽ. at illi tres ei pͥmi
psalmi uersiculos tradunt. quib ille diligen¬
tess ĩfiratis sufficere ait eos ad uiã salutis &
aisscientia pietatis. Tribusq dieb ꝑmanens

Expanded text:
te hujus militiae ducem atque principem faciam. At ille cum gratulanter, quae sibi offerebantur, audisset, ostenditur ei exercitus monachorum, et principatum super eos jubetur tenere. In his evigilans, astantem videt sibi virginem, et requirentem, quis, aut unde, vel cur illuc advenisset. At ille quasi amens effectus, nihil ei respondit, sed tantum ut Ecclesiam sibi ostenderet rogat. Illa vero cum intellexisset, esse in se aliquid operis divini hominem perducit ad Ecclesiam, ac Presbyteris offert. Ad quorum ille vestigia proruens, rogabat Christianum se fieri, et illira loqueretur. Et cum perseverantia  sic  sui fidem rei fecisset, monent eum, ut si haec vellet, illa penitus omitteret. Dehinc cum religionis initia suscepisset, orat sibi praecepta dari, quibus viam salutis deberet incedere. At illi tres ei primi Psalmi versiculos tradunt. Quibus ille diligenter consideratis, sufficere sibi ait eos ad viam salutis, et scientiam pietatis. Tribusque d
Abbreviated transcription (Latin):
gitatis assumere. Uidimus aũt & in regionibus
menpheos & babilonis: in numeras mulcitu¬
dines monachoꝵ. Apud quos & diuersas ur¬
tutũ gras ac moꝵ ornam̃ta ꝑspeximus. Ibi aut
tradunt ẽẽ loca illa. inquibus iosepfertur re-¬
c̃disse frum̃ta. quos & thesauros ioseph uocant.

Expanded text:
gitates absumere. Vidimus autem et in regionibus gitates absumere. Vidimus autem et in regionibus Mempheos, et Babylonis innumeras multitudines monachorum, apud quos et diversas virtutum gratias ac morum ornamenta perspeximus. Ibi autem tradunt esse loca, in quibus Joseph fertur recondidisse frumenta, quos et thesauros Joseph vocant
Abbreviated transcription (Latin):
lios uerbꝰ dĩalios in abstinentia. alios insignis &
uirtutib ministrantes. Hc ip̃ ues c̃o serapione
ra plura & disꝑsa monasteria. quasi decẽ milium
habebantur monachoꝵ. Qom̃s ex laboribus ꝓpͥis
p̃cipue messis tẽpore mercedẽ manuũ c̃qͥrebant.
Partẽ plurimã ad supͣdictũ patrẽ c̃ferentes: in
usus pauꝑũ destinabant. Hoc aũt moris erat. ñ
solũ ipsis. s omĩb pene egyptiis monachis: ut
messis tẽpore elocent ad metendũ oꝑasua. atq¬
ereadẽ mercede octogenos unus quisꝙ modios
frum̃ti plus minus c̃quireret. & horũ partẽ plu¬
rimã pauꝑũ usibus offerunt. Unde ñsolũ regi¬
onis ipsius indigentes alant᷑: s & alexandriam
naues frum̃ti onustȩ dirigunt᷑. uł incarcerem
cõclusis. uł reliquis ꝑegrinis atq egentibus
p̾rogandȩ. Neq enĩ intra egyptũ sufficiunt
pauꝑes. qͥ possint miscdiȩ eoꝵ fructus & lar¬

Expanded text:
lios in verbo Dei, alios in abstinentia, alios in signis et lios in verbo Dei, alios in abstinentia, alios in signis et virtutibus ministrantes. CAPUT VI. DE THEONE. ra plura et diversa monasteria, quasi decem millium habebantur monachorum, qui omnes ex laboribus propriis, quos praecipue messis tempore, mercede manuum conquirebant, partem plurimam ad supradictum patrem conferentes, in usus pauperum destinabant. Hoc autem moris erat non solum ipsis, sed et omnibus poene Aegyptiis monachis, ut messia tempore elocent ad metendum operam suam, atque ex ea mercede octogenos unusquisque modios frumenti plus minus conquireret, et horum partem plurimam pauperum usibus offerant; unde non solum regionis ipsius indigentes alantur, sed et Alexandriam naves frumento onustae dirigantur, vel in carcerem conclusis, vel reliquis peregrinis atque egentibus prorogandae. Neque enim intra Aegyptum sufficiunt pauperes, qui possint misericordiae eorum fructus et lar
Abbreviated transcription (Latin):
tis. & reliqͥ eiues: studiose ꝑsingulas portas sta¬
tuunt qui obseruent. ut sicubi apparuerit ꝑe¬
grinus aut pauꝑ certatĩ adeũ qͥ preoccupauerit
ad ductus. quȩ sunt necessaria c̃sequatur. De his
aũt quȩ erganos abiꝑsis popłis gestasunt: ui¬
dentib transire nos ꝑ ciuitatẽ suã. & uelut an¬
głis occurrentib atꝙ honorẽ deferentib qͦmͦ
enarrẽ : Aut de ipsis monachis & uirginibus.
quoꝵ innumerȩ multitudines ut supͣ duxi¬
mus illa urbe habenter: reqͥrentes nos asc̃õ
ep̃o loci ipsius. uiginti milia uirginũ.&. decẽ
milia monachoꝵ: imbi hab̃i cõperimus:
Quoꝵ omĩũ affectũ erga nos: & honorẽ quem
exhibebant nobis expõnere nec sermo sufficit.
nec uerecundia permittit. Quo mͦ pallia nr̃a
scinderent᷑. uno quoq nossibi rapiente. & ad
se ad ducere cupiente. Uidiis quoq ibiplu¬
rimos sc̃oꝵ patrũ diuersas dĩ gr̃as habentes. a¬

Expanded text:
tis, et reliqui cives studiose per singulas portas statis, et reliqui cives studiose per singulas portas statuunt, qui observent, ut sicubi apparuerit peregrinus aut pauper, certatim ad eum qui praeoccupaverit adductus, quae sunt necessaria consequatur. De his autem qui erga nos, ab ipsis populis gesta sunt, videntibus transire nos per civitatem suam, et velut Angelis occurrentibus, atque honorem deferentibus, quomodo enarrem? Aut de ipsis monachis et virginibus, quorum innumerae multitudines ut supra diximus in illa urbe habentur? Requirentes enim a sancto Episcopo loci illius, viginti millia virginum, et decem millia monachorum inibi haberi comperimus. Quorum omnium affectum erga nos et honorem, quem exhibebant, vobis exponere, nec sermo sufficit, nec verecundia permittit, quomodo palliola nostra scinderentur, unoquoque nos sibi rapiente, et ad se adducere cupiente. 143 Vidimus quoque ibi plurimos sanctorum patrum diversas Dei gratias habentes, a
Abbreviated transcription (Latin):
eNims aũt & adcnutatẽ quandam
thebaidis nomine oxirincho. Inqͦ tanta
religionis dep̃hendimꝰ bona. ut ea nemo
digne susficiat enarrare. Repletã nãq eã mo¬
nachis intrinsecus uidimus. et extrinsecus
ex omĩ parte circũdatã. Aedẽ publicȩ si quȩ¬
in ea fuerant. & tepla suꝑsticionis & antiquȩ habita-¬
tionis: nunc erant monachoꝵ. & ꝑcotã ciuitatem
multo plura monasteria ꝗͣ domis uidebantur.
exceptis monasteriis in quib ꝑsingula orationũ
domussunt.S nec portȩ ipsȩ nec turres ciuitatis.
aut ullus omĩno angulus eius. monachoꝵ habi¬
tationib uacat. quiq ꝑomẽm partẽ ciuitatis die
ac nocte hymnos & laudes dõ referentes. urbem
totã quasi unã dĩ eccłiã faciunt. Nullus enĩ ibi
inuenit᷑ aut hereticus aut paganus. s om̃s ciues
xp̃iani. om̃s catholicisunt: ut nichil omĩno diffe¬
rat si episcopus inplatea orationẽ aut mnȩccłia
indicat. Ipse qͦq magistratus. & pͥncipales ciuita¬

Expanded text:
enimus autem et ad civitatem quamdam Thebaidis, nomine Oxyrynchum, in qua tanta religionis 142 deprehendimus bona, ut ea nemo digne valeat enarrare. Repletam namque eam monachis intrinsecus vidimus, et extrinsecus omni ex parte circumdatam. Aedes publicae si quin ea fuerant et templa superstitionis antiquae, habitationes nunc erant monachorum, et per totam civitatem multo plura monasteria quam domus videbantur. exceptis monasteriis, in quibus per singula orationum domus sunt. Sed nec portae ipsae, nec turres civitatis, aut ullus omnino angulus ejus monachorum habitationibus vacat, quique per omnem partem civitatis, die ac nocte hymnos ac laudes Deo referentes, urbem totam, quasi unam Dei ecclesiam faciunt. Nullus enim ibi invenitur aut haereticus, aut paganus, sed omnes cives Christiani, omnes Catholici, ut nihil omnino differat, si Episcopus in platea orationem, aut in ecclesia faciat. Ipsi quoque magistratus et principales civita
Abbreviated transcription (Latin):
re aut lutũ porrigere aut aquã infundẽ:
aut ligna deferre. Ubi uͦ ꝑfecta fuisset. ipse eã
omĩb utensilibus uł necessariis instruct᷑ã. fr̃i¬
tradebat. Hic aliquando cũ falsus quidã fr̃ ad
se uenisset. & ut uidet᷑ nudus. uestim̃ta sua
occultasset. arguit eũ corã omĩb: & in medio
quȩ occultauerat ꝓtulit. Quo facto ita ꝑtimu¬
erunt om̃s: ut de reliqͦ nemo auderet corã ipso¬
fallere. Ianta erat in eo uirtus animi. & tanta
diuinȩ gr̃ȩ magnitudo. ꝗͣ abstinentiȩ labore:
& fidei puritatẽ quęsierat. Multitudines aũt
fr̃m cũ ipso positȩ. tanta gr̃a erant repletȩ. ut
cũ adȩcclesiã c̃uenirent. chori angłoꝵ uestib
ac m̃tib resplendentes. adimitationẽ uirtutũ
cȩlestiũ. in hymnis & iaudib dĩ ꝑuigiles uide¬

Expanded text:
re, aut lutum porrigere, aut aquam infundere, re, aut lutum porrigere, aut aquam infundere, aut ligna deferre. Ubi vero perfecta fuisset, ipse eam omnibus utensilibus vel necessariis instructam tradebat fratri. Hic aliquando cum falsus quidam frater ad se venisset, et ut videretur nudus, vestimenta sua occultasset, arguit eum coram omnibus, et in medium quae occultaverat protulit: et ita pertimuere omnes, ut de reliqat in eo virtus animi, et tanta divinae gratiae magnitudo, quam abstinentiae labore et fidei puritate quaesierat. Multitudines autem fratrum cum ipso positae, tanta gratia erant repletae, ut cum ad ecclesiam convenirent, chori Angelorum vestibus ac mentibus resplendentes, ad imitationem Virtutum caelestium, in hymnis et laudibus D
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ. qr uener̃ ad eũ demones in specie celestis
militiȩ. & habitu angłoꝵ: currus igneos agen¬
tes. plurimo apparatu. tãquã aliquẽ regem
deducentes. qui cęt̾is ut rex habi uidehatur.
hoomo. suꝑ ÷ ut ad ores me & transferãte
sic̃ heliã. S monachus hec audiens. dicebat
torẽ. qui ẽ rex meus adoro. Hic siile ẽẽt: qͦ
facere sciret: & post hȩc. respondit ad ipsum.
Ego habeo meũ regẽ. quẽ cotidie sine int̾missi¬
de alio nob̾ narrans. sua gesta sub alterius ꝑ¬
sona memorabat. Patres tam̃ qͥ aderant. ipsi
nobis c̃firmabant qđ ipse eẽt qͥ hȩc audisset &
uidisset. Erat hic magnificus pat̾. qͥ int̾cetera bo-
na: hoc etiã p̾stabat aduementib fr̃ib: & cum
ipso habitare uolentib. F aciebat c̃uocare fr̃s
qͥsecũ erant. & inuna die ad uenienti fr̃i cellulã
ȩdificabat. & erat in hoc oꝑe magna alacrnal
fr̃m. uno qͦq eoꝵ festinante lateres conuehe¬

Expanded text:
minem, quia venerunt ad eum daemones in specie coelestis minem, quia venerunt ad eum daemones in specie coelestis militiae, et habitu Angelorum, currus igneos agentes, plurimo apparatu, tamquam magnum aliquem regem deducentes, isque qui ceteris ut rex haberi videbatur, o homo, superest ut adores me, et transferam te sicut Eliam. Sed monachus audiens dicebat torem, qui est Rex meus, adoro: hic si esset ille, qfacere sciret? Et post haec respondit ad ipsum: Ego habeo meum Regem, 140 quem quotidie sine intermisside alio nobis narrans sua gesta, sub alterius persona memorabat. Patres tamen qui aderant, ipsi nobis affirmabant, quod ipse esset, qui haec vidisset et audivisset. Erat ergo hic magnificus pater, qui inter caetera bona etiam hoc praestabat advenientibus fratribus, et cum ipso habitare volentibus. Faciebat convocari fratres qui secum erant, et in una die advenienti fratri cellulam aedificabat. Erat in hoc opere magna alacritas fratrum, unoquoque eorum festinante lateres convehe
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ multitudines monachoꝵ. Inter quos cũ etiã
n. s ad uenissemiis: uisis nobis lȩtissimus reddit᷑.
Cũq salutans nos orasset more sibi solito: pedes hos¬
pitũ ꝓpͥis manib lauit. & docere nos excripturis.
quȩ ad edificationẽ uitȩ acfidei pertinent cȩpit.
Erat enim ei docendi gr̃a adeo collata. Cũ itaq plu-¬
rima nobis scripturarũ capitula sapienter disser¬
uisset: rursus adorationẽ conũtebat᷑. Consuetudo
aut̃ eratͤ & ñ pͥus corporalẽ cibũ sumere: quã sp̾a-¬
iem rp̃i cõmunionẽ accipere. Qua ꝑcepta: ꝑ gr̃arũ
actionẽ ad hortari nos etiã ad reficiendũ cępit.
Ipse sebens nobiscũ. nũquã cessabat aliqͥd de studiis
sp̃ualibus cõmonere. Narrabat gͥ nobis hanc parabo¬
c̃tinuo annos. nullũ sũpsisse t̾renũ cibũ. Angłs enĩ
dĩ tertia qͦq die escã ei deferebat cȩlestẽ . Et hic ei
cibus erat. hic potus. & iterũ scio huius modi ho¬

Expanded text:
mae multitudines monachorum, inter quos cum etiam mae multitudines monachorum, inter quos cum etiam nos advenissemus, visis nobis, laetissimus redditur. Cumque salutans nos, orasset more sibi solito, pedes hospitum propriis manibus lavat, et docere nos ex Scripturis, quae ad aedificationem vitae ac fidei pertinent, coepit. Erat enim ei docendi gratia a Deo collata. Cum itaque plurima nobis Scripturarum capitula sapienter disseruisset, rursus ad orationem convertebatur. Consuetudo autem erat ei non prius corporalem cibum sumere, quam spiritalem Christi Communionem acciperet. Quo accepto, post gratiarum actionem adhortari nos etiam ad reficiendum coepit. ipse tamen sedens nobiscum, nunquam cessabat aliquid de studiis spiritalibus commonere. Narrabat ergo nobis tale aliqnullum sumsisse terrenum cibum: Angelus enim Dei tertia quaque die escam deferebat ei caelestem, et haec ei cibus erat et potus. Et iterum scio hujusmodi ho
Abbreviated transcription (Latin):
cia uidebant᷑. A quã uͦ siquando inuenisset: bi¬
bebat. Orationib & hymnis occupans omne
diei tẽpus. ac noc t̾is. Ut aut ad maturã ꝑ uenit
etatẽ: apparuit ei angłs dñi in heremo ꝑuisũ
c̃uerteris adsalutẽ: suꝑ tantos pͥncipatum
aduicimora loca ꝑrex̃. & pͥmo solus sub paruo
tugurio. qđ sibi ipse c̃struxerat habitare cȩyit.
holerib cõpositis. uescenssolis. Int̾dũ etiã post
c̃tinuata ieiuma. Litteras pͥmo ignorauit. Cũ
aut de hereino adnee quȩ sup̃ diximus ucim¬
ora habitacula: recessisset. data ei diuinitus graẽ.
& cũ afr̃ib oblatus ei fuisset codex. quasi oli iascienꝰ
interas legere cȩpit. Collata ÷ ei & aduersus demo¬
nes uirtus: ita ut multi ex his qͦs urgebant demo¬
nes. etiã inuiti ad eũ raꝑent᷑: ꝓtestantes sũmo cũ
climore demeritis eius. S & alias quã plurimas sa-¬
nitates: oꝑabat᷑. Congregabant᷑ interi adeũ pluri¬

Expanded text:
cia videbantur. Aquam vero si quando invenisset, bicia videbantur. Aquam vero si quando invenisset, bibebat, orationibus et hymnis occupans omne diei tempus ac noctis. Ut autem ad maturam pervenerat aetatem, apparuit ei Angelus Domini in eremo per visum, converteris ad salutem, super tantos principatum ad viciniora loca accedit, et primo solus sub parvo tugurio, quod sibi ipse construxerat, habitare coepit, oleribus compositis vescens solis, interdum etiam post continuata jejunia. Literas primo ignoravit: cum autem de eremo ad haec quae supra diximus, viciniora habitaculis 139 loca accessisset, data est ei divinitus gratia. Et cum a fratribus oblatus ei fuisset codex, quasi olim jam sciens litteras, legere coepit. Collata est ei adversus daemones etiam virtus, ita ut multi ex his, quos urgebant daemones, etiam inviti ad eum raperentur, protestantes summo cum clamore de meritis ejus. Sed et alias quamplurimas sanitates operabatur. Congregabantur interim ad eum pluri
Abbreviated transcription (Latin):
& aliũ apud thebaidẽ. mirabilem uirum
nom ine hor. Hic multoꝵ erat monasterioꝵ
pater. Qui habitu ipso honoris uidebat᷑ ange¬
lici. nonaginta iã agens etatis annos. Barba
plixa. & clara canicitȩ. & splendido uultu:
& aspectu ita lętus. ut plus aliquit hab̾e quã in
hominis natura ÷ uisio ipsa uidet᷑. Hic pius in
ultima heremo plurimis abstinentiȩ labori¬
b exercitatus : postremo inuitino urhis mo¬
nasteriũ instituit. In ad iacintib aut habita¬
tionis suȩ locis. diuersi generis arboꝵ siluas.
ipse plautaria ponendo c̃seruit. In quibus
ut nobis aplurimis sc̃is patrib asfirma¬
tũ ẽ: ante illius a uentũ nullũ omino uirgultum
c̃ gregare cupiebat. ñ hab̾ent necessitate̾ ligni
gr̃a longuis euagandi. Habens curã & in his quȩ
ministerio corporis necessaria sunt: s p̃cipue
salutis eoꝵ acfidei. Ipse tam̃ cũ ẽẽt in heremo
herbis pascebat᷑: & radicib quib dã. & hec ei dul¬

Expanded text:
 alium apud Thebaidem venerabilem virum, Hor nomine : hic multorum erat monasteriorum pater, qui habitu ipso, honoris videbatur 138 angelici, nonaginta jam agens aetatis annos, barba prolixa, et claritatis canitie splendida, vultu et aspectu ita laetus, ut plus aliquid habere quam in hominis natura est, visio ipsa videretur. Hic prius in ultima cremo plurimis abstinentiae laboribus exercitatus, postremo in vicino urbis monasterium instituit. In adjacentibus autem habitationis suae locis diversi generis arborum silvas ipse per se plantaria ponendo conseruit, in quibus, ut nobis a plurimis sanctis patribus affirmatum est, ante illius adventum nullum omnino virgultum res, quos inibi congregare cupiebat, non haberent necessitatem, ligni gratia longius evagandi, habens curam et in his quae ministerio corporis necessaria sunt, sed praecipue salutis eorum ac fidei. Ipse tamen cum esset in eremo, herbis pascebatur, et radicibus quibusdam, et haec ei dul
Abbreviated transcription (Latin):
suo centũ fere monachos. Quẽ tẽpore eo qͦ
accedit᷑ ad sacͣmta: sũmã curã sumãq pro¬
spęrimus ad hib̾e diligentia. nequis eorum
qui accedunt in aliquõ deferat c̾scientiam
maculatã. Intantũ ut etiam de his eos cõmo¬
neret: quȩ accide ꝑsõnia hominib solent. uł
ꝑfantasias mulierib apparentib: uł etiam
ꝑnat᷑alis humoris habundantiã. Dicebat gͦ
siquidẽ absq mulierũ fantasia tale aliquid
eueniat. ñ ẽẽ peccatũ. Cũ genitus enĩhumor
incorpore. ubi ꝓpͥa repleuerit: cũ ceptaci¬
la: sins necesse : ut meatib egerat᷑. & ideo nũ
tͣhitur ad peccatũ. Ubi uͦ uisus mulierũ et
blandim̃ta carnis ocurr̾t: in hoc iã desiderũ
animȩ. & erga huius modi cogitationes atꝙ
illecebras. oceupate dari c̃firmat inditia.
Deb̾e gͦ monachos agͥebat om̃i genere acogi¬
tationib suis repellere hunsmodisimu¬
lacra. nec indulgere omĩno in hec delabi

Expanded text:
tempore eo quo acceditur ad Sacramenta, summam curam summamque perspeximus adhibere diligentiam, ne quis eorum qui accedunt, in aliquo deferrent conscientiae maculam, in tantum ut etiam de his eos commoneret, quae accidere per somnia hominibus solent, vel per phantasias mulierum apparentium, vel etiam per naturalis humoris abundantiam. Dicebat ergo: Siquidem absque mulierum phantasiis tale aliquid eveniat, non esse peccatum, congenitus enim humor in corpore, ubi propria repleverit conceptacula, suis necesse est, ut meatibus egeratur, et ideo non trahitur ad peccatum. Ubi vero visus mulierum, et blandimenta carnis occurrunt, in hoc jam desideriis animae et erga hujusmodi cogitationes atque illecebras occupatae dari confirmabat indicia. Debere ergo monachos, aiebat, omni genere a cogitationibus suis repellere hujusmodi simulacra, nec indulgere omnino in haec diabol
Abbreviated transcription (Latin):
se omĩno ñ possent. Mane uͦ cũ ad eũ t᷑bȩ solito
õuenissent. & uident ad ianuaseius latrones:
uolebant eos igni trade. At ille rerũ necessitate
cõpulsus. unũ eis solũ locutus : ũbũ. Sinite in¬
sanitatũ. Populi uͦ ut audierunt hec: ẽtra dice¬
re ñ audentes. diuiserunt eos. latrones uͦ uiden¬
tes qđ secũ gestũ : ab iecta scelerũ uoluntate p̃
formã modũq suscipiunt. Erat aut̃ supͣdic tus
inreruditus. ñ solũ egiptiorũ & grecoꝵ lingua:
s etiã latinoꝵ ut ab ipso: & abipsis qͥ ei aderant
didicimus. S & ipse reuelare cupiens. & c̃sola¬
ri peregrinationis nr̃e laborẽ. intabella scribenꝰ
ad nos: gr̃am doc t̾rinãq sui sermonis ostendit.
Erat aũt cibus ei absq ignis oꝑe. Dicebant autem
qđ & noc tib ad heremũ ꝓgrediens: comiatu
uteret᷑ plurimo heremi bestiarũ. Ipse autẽ
hauriens aquã deputeo suor & p̾bens eis pocula

Expanded text:
se omnino non possent. Mane vero cum ad eum turbae more solito se omnino non possent. Mane vero cum ad eum turbae more solito convenissent, et viderent ad januas ejus latrones, volebant eos igni tradere. At ille rerum necessitate compulsus, unum eis solum locutus est verbum: Sinite, insanitatum. Populi vero, ut audierunt haec, contradicere non audentes, dimiserunt eos. Latrones vero videntes quod secum est gestum, abjecta scelerum voluntate, etformam modumque suscipiunt. Erat autem supradictus vir eruditus non solum Aegyptiorum et Graecorum lingua, sed etiam Latinorum, ut et ab eo ipso, et ab his qui ei aderant, didicimus. Sed et ipse revelare cupiens, et consolari peregrinationis nostrae laborem, in tabella scribens ad 144 nos gratiam doctrinamque sui sermonis ostendit. Erat autem ejus cibus absque ignis opere. Dicebant autem, quod et noctibus ad eremum progrediens, comitatu uteretur plurimo eremi bestiarum. Ipse vero hauriens aquam de puteo suo, et praebens eis pocula,
Abbreviated transcription (Latin):
fides per nos c̃signata : dõ. Hcip̃ de sc̃o theone.
ioians & aliũ ñ longe aburbe exea parte
quȩ mittit adheremũ: nomine theonem.
uirũ scm intra cellulã suã clausũ solitariũ.
Qui ꝑhibebat᷑ xxͣx annis silentii habuisse c̃tinen¬
tiam. Quiq tã multas uirtutes faciebat: ut ꝓpħa
apud illos hab̾etur. Conueniebat adeũ nãq per
dies singulos: infirmoꝵ plurima multitudo.
Ad quos ille ꝑfenestrã manũ ꝓferens: & unius¬
cuiusq capiti suꝑ ĩponens acbenedicens eos. sanõ
abonĩ egritudine remittebat. Hic etiã ipso uisit
tã honorabilis erat. tantũq reuerentie gerebat
inuultu. ut inter homines angłs uidẽt᷑: ita lecꝰ
oculis. & plenus totius gr̃e apparebat. Huic cum
ante paruũ tẽpus ut cõperimus noc tu latrones
suꝑ uenissent. aurũ se apud eũ inuent᷑os credente̾.
oratione sua eos iuincx̃. ut forib eiꝰ affixi. mouere

Expanded text:
fides per nos consignata est Deo. CAPUT XII. DE ELIA. fides per nos consignata est Deo. CAPUT XII. DE ELIA. Vidimus et alium non longe ab urbe ad eam partem, quae mittit ad eremum, nomine Theonem, virum sanctum, intra cellulam suam clausum solitarium, qui perhibebatur triginta annis silentii habuisse continentiam: quique tam multas virtutes faciebat, ut Propheta apud illos haberetur. Conveniebat namque ad eum per dies singulos infirmorum plurima multitudo, ad quos ille per fenestram manum proferens, et uniuscujusque capiti superponens, ac benedicens eos sanos ab omni aegritudine remittebat. Hic etiam ipso visu tam honorabilis erat, tantumque reverentiae gerebat in vultu, ut inter homines Angelus videretur: ita laetus oculis, et plenus totius gratiae apparebat. Huic cum parvum ante tempus, ut comperimus, noctu latrones supervenissent, aurum se apud eum inventuros credentes, oratione sola ita eos vinxit, ut foribus ejus affixi, movere
Abbreviated transcription (Latin):
sepe ꝑcepisset cibos. & fr̃ib ad se uenientibus
cũ nichil habuisset qđ apponeret: affuisse quen¬
dam adolescentẽ panes ei. &. quȩ erant necessa¬
ria deferentẽ. Quȩ cũ antespeluncã eius
deposuisset: ultͣ nusquã cũ paruisse dixis¬
se uͦ eũ adfr̃s. benedicamus dñm. qui p̃para¬
uit nobis m̃sã indesetto. Hec & alia plurima
de scõꝵ patrũ uita & cͣuersationib enarrans
nob̾ pater copres. & cõmuni affectu instru.¬
ens post ȩdificationis sermonẽ introducit
nos in ortulũ suũ. ostendens nobis arbores
palmarũ alioꝵq pomorũ quas ipse planta-¬
uerat & dicebat. Hec me inheremũ plantare rũ¬
ticorũ fides ãmonuit. Ut enĩ uidi eos tantã fidẽ
hab̾e ut harenã sub nr̃is uestigiis colligentes
ꝑagros suos spargerent. & terrã sterilẽ ad tonius
fecunditatis uerterent ub̃tatẽ. pudor in quã
÷ sinos inferiores his inueniam᷑ infide: quoꝵ

Expanded text:
saepe percepisset cibos, et fratribus ad se venientibus, saepe percepisset cibos, et fratribus ad se venientibus, cum nihil habuisset quod apponeret, affuisse quemdam adolescentem panes ei et quae erant necessaria deferentem, eaque cum ante speluncam ejus deposuisset, ultra nusquam comparuisse; dixisse vero eum ad fratres: Benedicamus Dominum, qui praeparavit nobis mensam in deserto. Haec, et alia plurima de sanctorum Patrum vita et conversationibus enarrans nobis pater Copres, et cum omni affectu instruens; post aedificationem vero sermonum, introducit nos in hortulum suum, ostendit nobis arbores palmarum, aliorumque pomorum, quas ipse plantaverat, et dicebat: Haec me in eremo plantare rusticanorum fides admonuit. Ut enim vidi eos tantam fidem habere, ut arenam sub nostris vestigiis colligentes, per agros suos spargerent, et terram sterilem ad totius fecunditatis verterent ubertatem, pudor, inquam, est, si nos inferiores his inveniamur in fide, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
laboris obsistere tẽpcationib demonũ: c̾centi¬
osius iuuenis ꝑsistebat. ꝓmittens sec unc ta
& cũ ꝑ uenisset. secutus. ẽ. eũ ad heremũ. Quẽ il¬
le inspelunca sibi uicina habitare iubet. Iunc
demones aduolantes ꝑ noc tẽ. pͥmũ fedis &
turpi b cogitationib exagitant. Post hec uͦ
etiã uiolenter irruere. & necare eũ aggre¬
diuntur. Effugiens aut̃ uiuenis &. ꝑ uolans ad-
cellulã sc̃i heleni. quib malis urgeretur. ex¬
ponit. Tunc senior c̃solatus: eũ paucis uerbis.
& deuirtute fidei ac patientiȩ cõmonens. sta-¬
tim reuocat ad speluncã de qua effugerat. &
tanquã sulcũ quendam ꝑharenã extra cellulã
niuenis digito suo ducens. p̃cepit in nomine dñ
ne audeant demones statutũ transgredilimi-¬
tem. & ita uerbi eius uircute adolescens per¬
mansit. dereliquo securus. Ferebatur&: dero
qđ ipse ad olescens inheremo positus: cȩlestes

Expanded text:
laboris, obsistere tentationibus daemonum; eo contentilaboris, obsistere tentationibus daemonum; eo contentiosius juvenis persistebat, promittens se cuncta tEt cum permisisset, secutus est eum ad eremum, quem ille in vicina sibi spelunca habitare jubet. Tunc daemones advolant per noctem: primum foedis et turpibus eum cogitationibus exagitant, post haec vero etiam violenter irruere et necare eum aggrediuntur. Effugiens autem juvenis, et pervolans ad cellulam sancti Heleni, quibus malis urgeretur, exponit. Tunc senior consolatus est eum paucis verbis, et de virtute fidei ac patientiae commonens, statim revocat ad speluncam, de qua effugerat, et tamquam sulcum quemdam per arenam extra cellulam juvenis, digito suo ducens, praecepit in nomine Domini, ne audeant daemones statutum transgredi limitem: et ita verbi ejus virtute adolescens permansit de reliquo securus. Ferebatur de eo, quod et ipse adolescens in eremo positus, coelestes
Abbreviated transcription (Latin):
docebat fr̃s sp̃alẽ doctrinã. ita ut etiã ñ nullorũ
cogitationes cordis & secreta c̃silia ꝓferret inme¬
dio. Et aliũ quidẽ ꝓderet sp̃u fornicationis urge¬
ri. aliũ sp̃u iracundiȩ. aliũ uͦ cupiditatis pecuniȩ.
rius uͦ mansuetudinis alt̾ius iusticiȩ. alt̾ius etiã
patientiȩ testimoniũ dabat. & sic utraq ex par¬
te aliorũ uitia. aliorũ etiã uirtutes animiex.¬
aggerans. ad om̃s eos ꝓfectus mirabiliter exco¬
lebat. Agnoscentes uͦ singuli quiq ita cogi intra
semet ipsos: ut ille ad nuntiauerat. corde cõpunc¬
ti em̃dabant᷑. Profecturus aũt: ait ad eos. Prepara¬
ce holerã aduentũ fr̃m. & illis p̾parantib c̃tinuo
super uenerunt fr̃s. quib honorifice susceptis.
ipse ctendit ad heremũ. Rogabat aũt eũ qͥdam
ex fr̃ib ut ꝑmitieret ei secũ degere in hereno.
Cũq respondisset ei gͣue ẽẽ negõtiũ. &. plurimi

Expanded text:
docebat fratres spiritalem doctrinam, ita ut etiam nonnullorum docebat fratres spiritalem doctrinam, ita ut etiam nonnullorum cogitationes cordis, et secreta consilia proferret in medium, et alium quidem proderet spiritu fornicationis urgeri, alium spiritu iracundiae, alium vero cupiditate pecuniae, ius vero mansuetudinis, alterius justitiae, alterius patientiae testimonium dabat, et sic ex utraque parte aliorum vitia, aliorum virtutes animi exaggerans, ad omnes eos profectus mirabiliter excolebat. Agnoscentes vero singuli quique, ita agi inter semetipsos, ut ille annuntiaverat, corde compuncti emendabantur. Profecturus autem ait ad eos: Praeparate olera ad adventum fratrum. Et illis praeparantibus, continuo supervenerunt fratres, quibus honorifice susceptis, ipse contendit ad eremum. Rogabat autem eum quidam de fratribus, ut permitteret eum secum degere in eremo. Cumque respondisset ei, grave esse negotium et plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
indutus uillissimo. & aliec tissimo indumento
Suꝑ quo miratus pb̃r. quis aut unde eẽt. uł qͥd
sibi uellet inquirit ubi uͦ cognouit e̾ẽ hominẽ dĩ.
sequi eũ cepit adflumen Scũ accusaret᷑ non in¬
uenire nauigiũ quo transire possit: Tc̃ abbas
helenus dix̃ adeũ: Hichil uerearis pat̾. ego ranc̃
parabo uehiculũ: Et exclamans uoce magna.
ad eẽ bestiã iub& Que statĩ uoce eius audita af¬
fuit. Ac dorsũ suũ aduehendũ placide p̃parauit. Prior
ipse c̃scendit. inuitat & pb̃rm dicens. Ascende nichil
formidans. At ille uisu beluȩ exterritus: retro¬
cade ac refugere cępit. Oms aut̃ qui aderant
stupor ingens & metus app̃hendit. uidentes
hominẽ dĩ corco drillo euectũ fluminis alueũ
transmeare. Qui ubi descendit secũ parit᷑ insic¬
cũ. aeducit etiã bestiã dicens adeã. Melior ẽ. tibi
mnors quã tot scelerũ. & tot homicidiorũ inuol¬

Expanded text:
indutus vilissimo et abjectissimo indumento. indutus vilissimo et abjectissimo indumento. Super quo miratus Presbyter, quis aut unde esset, vel quid sibi vellet, inquirit. Ubi vero cognovit esse hominem Dei, sequi eum coepit ad flumen. Et cum caussaretur non inveniri navigium, quo transiri posset, tunc abbas Helenus dixit ad eum: Nihil verearis, pater; ego jam nunc parabo vehiculum. Et exclamans voce magna, adesse bestiam jubet. Quae statim voce ejus audita affuit, ac dorsum suum ad vehendum placide praeparavit: prior ipse conscendens invitat et presbyterum, dicens: Ascende, nihil formidans. At ille, visa bellua, exterritus, retrocedere ac refugere caepit. Omnes autem qui aderant, stupor ingens et metus apprehendit, videntes hominem Dei crocodilo evectum fluminis alveum transmeare. Qui ubi descendit, secum pariter in sicum educit etiam belluam, dicens ad eam: Melior est tibi mors, quam tot scelerum et tot homicidiorum invol
Abbreviated transcription (Latin):
etiã quȩ necessaria erant ad refectionẽ corporis
deferebat. & cũ in itinere corũ quȩ portabat o¬
nere grauaretur. uidit eminus onagros transi¬
cipiat sarcinã meam. Et ecce unus exom̃i grege.
tota cũ mansuetudine pergit adeum. Tunc ille
p̃benti se sponte &. onus impotuit. & ipse insedit:
& cũ om̃i uelocitate abeo ad cellulas fr̃m qͦ perge¬
bat euectus.ẽ. Alio rursus tpr̃e dñica die uenit
ad qdaã monasteriũ fr̃m. & cũ uidisset eos ñ¬
plenã agentẽ sollẽpnitatẽ. diei causã requirit.
transflum̃ maneret: ꝓpt̾ metũ enĩ coͬcordr illi
transire nullus audebat. tunc dix̃ eis ille. Si uultis
ego uadam & adducã eũ aduos & c̃tinuo adri-¬
p̃am fluminis pergit. Ubi cũ nom̃ dñi inuocasser:
p̾stofuit belua. & quę solebat ad ẽẽ ꝑniciẽ homi¬
num: asfuit tunc ad uehiculũ iustĩ. t̾goq suo sus¬
cipiens eum cũ omni metu subiectã: usq ad par¬

Expanded text:
etiam quae necessaria erant ad refectionem corporis etiam quae necessaria erant ad refectionem corporis deferebat. Et cum in itinere eorum quae portabat onere gravaretur, vidit eminus onagros transicipiat sarcinam meam. Et ecce unus ex omni grege, tota cum mansuetudine pergit ad eum. Tunc ille praebenti se sponte, et onus imponit, et ipsi insedit, et cum omni velocitate ab eo ad cellulas fratrum, quo pergebat, evectus est. Alio rursus tempore Dominica die venit ad quoddam monasterium fratrum, et cum vidisset eos non agentes solemnitattrans flumen maneret: propter metum enim crocodili transire nullus audebat. Tunc ille dixit: Si vultis, ego vadam, et adducam eum ad vos. Et continuo ad ripam fluminis pergit: ubi cum nomen Domini invocasset, praesto fuit bellua, et quae solebat adesse ad perniciem hominum, adfuit tunc ad vehiculum justi, tergo quoque suo suscipiens 170 eum, cum omni metu subjecta, usque ad par
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ animã meã scandalizẽ. Scriptũ ẽ enĩ. qr ñ inci-¬
bo solo uiuit homo: s in omĩ uerbo dĩ. Cũq & se¬
quenti septimana ieiunasset: paululũ in sõno
duc tus. ẽ: & ecce angelus astitit ei ꝑuisũ dicens.¬
bitans uescere. Exurgens aũt uidit aquȩ fontẽ
lenib repletũ fluentis. eiusq ripas incireuitu
herbis quib dã teneris odoratisq p̾tectas. & ac.¬
cedens decȩpere cȩpit & edere. Similiter & ex
fonte. poculũ sumere. Confirmabat aũt se nũ¬
quã in om̃i uitesua tantȩ dulcedinis aliquid:
& tante suauitatis auxisse. Inuenit aut̃ in ipso
loco etiã speluncã quandã. intraquã aliquan¬
diu requieuit. & cũ reficiendi corpusculi
tẽpus & necessitas asfuisset: ꝑ dĩ nichilominus grã
nichilde erat eorũ. quȩ poscebat adño. Quodã uͦ
tpre ꝑgebat ad uisitandos fr̃s in cõmodos. quibus

Expanded text:
est animam meam scandalizem. Scriptum est enim, Quia non in ciest animam meam scandalizem. Scriptum est enim, Quia non in cibo solo vivit homo, sed in omni verbo Dei . Cumque et sequenti septimana jejunaret, paululum in somno deductus est, et ecce Angelus Domini astitit ei per visbitans vescere. Surgens autem, vidit aquae fontem lenibus repletum fluentis, ejusque ripas in circuitu herbis quibusdam teneris odoratisque praetextas. Et accedens decerpere coepit et edere, similiter et ex fonte poculum sumere. Confirmabat autem, se numquam in omni vita sua tantae dulcedinis aliquid et tantae suavitatis hausisse. Invenit autem in ipso loco etiam speluncam quandam, intra quam aliquandiu requievit. Et cum reficiendi corpusculi tempus et necessitas adfuisset, per Dei nihilominus gratiam, nihil deerat eorum quae poscebat a Domino. Quodam vero tempore pergebat ad visitandos fratres incommodos, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
inmonasterio. sinecessarius fuisset ignis ut
euicino peteretur: ardentes prunas uestim̃¬
to deferebat illeso. Qd̃ ad mirantes onĩs qͥ aderan
fr̃s studiũ animi uitȩq eius ac meriti imita¬
ri cupiebant. Huic qͦdã cpr̃e cũ solus eẽt in he¬
remo. desideriũ uescendi mellis exortũ. ẽ. &
conuersus uidit insaxo: fauũ mellis in heren¬
tẽ. S intelligens inimici hanc ẽẽ fallaciam:
c̃tinuo semẽt ipsũ increpans ait. Discede ame
deceptrix. & illecebrosa c̃cupiscentia. Scriptũ ẽ enim.
Sp̃u ãbulate: & c̃cupiscentiaᷤ carnis: neꝑfeceritis. Et
statĩ derelinquens etiã ipsũ locũ discessit. & ab iit
indesertũ. atq ibi tãquã ꝓ carnis c̾cupiscentia pu
nienda: ieiuniis semet cȩpit affligere. Tercia ant
septimana ieiunii sui uidit indeserto iacere diu̾¬
sa poma & sparsa: ⁊ intelligens dolos inmici ait.
Non manducabo. neq c̃tingam. nefrẽm meũ. hoc

Expanded text:
in monasterio, si necessarius fuisset ignis, ut in monasterio, si necessarius fuisset ignis, ut e vicino peteretur, ardentes prunas vestimento ferebat illaeso. Quod admirantes omnes qui aderant fratres, studium animi vitaeque ejus ac meriti imitari cupiebant. Huic quodam tempore cum solus esset in eremo, desiderium vescendi mellis exortum est: et conversus vidit in saxo favum mellis inhaerentem, et intelligens inimici hanc esse fallaciam, continuo semetipsum increpans, ait: Discede a me, deceptrix et illecebrosa concupiscentia. Scriptum est enim, Spiritu ambulate, et concupiscentias carnis ne perfeceritis . Et statim derelinquens etiam locum 169 ipsum, discessit, et abiit in desertum, atque ibi tamquam pro concupiscentia carnis punienda, jejuniis semetipsum coepit affligere. Tertia autem septimana jejunii sui videt in deserto jacere diversa poma sparsa: et intelligens dolos inimici, ait: Non manducabo, neque contingam, ne fratrem meum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
est nocte: & furatus .ẽ. nocte holera. Quȩ cũ per¬
tulisset addomũ suã: igni apposuit ut cõqueret.
Cũq trib horis c̃tinuis ingenti igne suggesto:
neq feruere. neq molliri: aut calefieri aliqua¬
tinus potuissent. s ꝑ masissent eadẽ uiriditate
qua missa sunt.& neq aqua quidẽ ipsa uł leuit̃
calefieri potusset: in semet ipsũ regressus ille qui fu¬
iatus ẽ: erepta rursus de foco holera reportat ad nos.
& ꝓsternense ante pedes nr̃os. rogare cȩpit ut pec¬
cati sui ueniam mereret᷑. & fieret xp̃ianus. quod
& inpetrauit. accidit aut eadẽ die hospites ueni¬
re adnos plurimos fr̃m. quib opoatune holera
ipsa p̃paratasunt. Gr̃as aũt referentes dño ꝓmira¬
bilib sius duplicẽ lȩciciã gessimus. ⁊ psalute homi¬
uit & alius uirsẽs helenus nomine. hic apue¬
& castissimis institutionib enutritus. ad sũma
merita peruenerat. Deniq cũ ad huc puereet

Expanded text:
est nocte, et furatus est olera. Quae cum perest nocte, et furatus est olera. Quae cum pertulisset ad domum suam, igni apposuit ut coqueret. Cumque tribus horis continuis ingenti igne suggesto, neque fervere, neque molliri, aut calefieri aliquatenus potuissent, sed permansissent eadem viriditate qua missa sunt, et neque aqua quidem ipsa vel leviter calefieri potuisset, in semetipsum regressus ille qui furatus est, erepta rursus de foco olera reportabat ad nos, et prosternens se ante pedes nostros rogare coepit, ut peccati sui veniam mereretur, et fieret Christianus; quod et impetravit. Accidit autem eadem die hospites venire ad nos plurimos fratrum, quibus opportune olera ipsa parata sunt: gratias ergo referentes Domino pro mirabilibus suis, duplicem laetitiam gessimus, et pro salute homiFuit et alius vir sanctus, Helenus nomine : hic a pueet castissimis institutionibus enutritus, ad summa merita pervenerat. Denique cum adhuc puer esset
Abbreviated transcription (Latin):
ut introiret inignẽ. at ille reluctari cępit:
& subcrahere se. Tc̃ c̃prehendentes eũ turbe:
iiecerunt eũ inmedio ignis. & statĩ cirẽdanꝰ
eũ flãma. at que adurens semiustũ reddidit.
Et illũ quidẽ cũ dedẽcore ȩxurbe populus
abieci. clamans & dicens. Uiuus ardeat seduc-¬
tor. Me uͦ assum̃tes secũ. ⁊ benedicentes dñm
ad ecclesiã ꝑducunt. Alio qͦq cẽpore dũ tran¬
seo iuxta tẽplũ qd̾dã uidi sacrificałe gentiles. ⁊ a¬
io adeos. Curuos cũsitis homines rationalȩs im¬
molatis mutis & insensibilib simulacris: ñue
etiã uos multo magis sine sensu estis. quã illa qͥb
immolatis : dd hunc sermonẽ dñs aperuit eis
intellec tũ. & relinquentes errorẽ suũ quẽ age¬
bant. secutisunt me: & crediderunt saluatori
dño nr̃o. Fuit in aliquando hortulus monasterio
uicinus. in quo propter aduentantes fr̃s holera
colere uidebamur. Quidã aut̃ gentilis ingressus

Expanded text:
ut introiret in ignem: at ille reluctari coepit, ut introiret in ignem: at ille reluctari coepit, et subtrahere se. Tunc comprehendentes eum turbae injecerunt in medium ignis, et statim circumdans eum flamma, atque adurens semiustum reddidit. Et illum quidem cum dedecore ex urbe populus ejecit, clamans et dicens: Vivus ardeat seductor. Me vero assumentes secum, et benedicentes Dominum, ad ecclesiam perducunt. Alio quoque tempore dum transirem juxta templum quoddam, vidi ibi sacrificare Gentiles, et aio ad eos: Cur vos cum sitis homines rationabiles, immolatis mutis et insensibilibus simulacris? Nonne enim vos multo magis sine sensu estis, quam illi quibus immolatis? Ad hunc sermonem Dominus aperuit eis intellectum, et relinquentes errorem suum quem agebant, secuti sunt me, et crediderunt Salvatori nostro Deo. Fuit mihi aliquando hortulus monasterio vicinus, in quo propter adventantes fratres olera colere videbamur. Quidam autem Gentilis ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
adenitatẽ. & inuem ibi uirũ quendã doctorẽ¬
manicheorũ seducentẽ populos. Cũ hoc habui: c̃stic¬
tũ sermonis. S quia erat uersutus nimis: & c̃clud̃e
eum uerbis ñ poterã. ueritus ne auditorũ t᷑be
lederent᷑. si illis in uerbis quasi suꝑior abscessisset:
mũ in medio plateę. & ambo intremus inflãmã.
credatur. Quod cũ dix̾isse ualde placuit ppło.
& c̃tinuo ignis accendit᷑ plurimus. Tunc gͦ ap¬
prehendens eũ. cȩpi mecũ ꝑtrahere ad ignem.
Non inquit ita: s unus quisq nr̃m singłariter
ingrediat᷑. Primus tam̃ tudebes intrare qui hoc ip¬
sũ ꝓposiusti. Et ego in nomine. xp̃i c̃signans me¬
met ipsũ medias flãmas ingressussũ. Ignis uͦ huc
ti in medio ignis dimidia fere hora. &. in nõe
dm̃i innullo penitus lesussũ. Uidentes aũt ppłi
cũ ingenti ad miratione acclamauerunt. & be¬
uedixerunt dõ dicentes. Mirabilis ds̃ in sc̃is
suis. Cȩperunt aũt perurgere.& manicheũ:

Expanded text:
uemdam doctoreManichaeorum seducentem populos: cum hoc habui conflictum sermonis. Sed quia erat versutus nimis, et concludere eum verbis non poteram, veritus ne auditorum turbae laederentur, si ille quasi superior abscessisset imum in medio plateae, et ambo intremus in flammam:credatur. Quod cum dixissem, valde placuit populo, et continuo ignis accenditur plurimus. Tunc ego apprehendens eum, coepi mecum pertrahere ad ignem. Et ille non, inquit, ita; sed unusquisque nostrum singulariter ingrediatur: primus tamen tu debes intrare, qui hoc proposuisti. Et ego in nomine Christi consignans memetipsum, medias flammas ingressus sum; flamma vero huc ti 166 in medio ignis dimidia fere hora, et in nomine Domini in nullo penitus laesus sum. Videntes autem populi cum ingenti admiratione acclamaverunt, et benedixerunt Deum, dicentes: Mirabilis Deus in sanctis suis . Coeperunt etiam perurgere Manichaeum,