comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
staret: sine aliqua trepidatione p̾¬
dixerunt. ꝑaquã uͦ ipsa ꝑsecutio
designatur. Siccauit autẽ aquã eiꝰ:
quia tamdiu inp̃dicatione u̾bi dĩ
scĩ martyres ꝑstiterunt: usq dũ
omnis ꝑsequutio paganoꝵ finem
acciꝑet. quibꝰdã ex ꝑsequirtoribus
in infernũ demersis: quibdã fidĩ
xp̃ianȩ semet ipsos subicientibus.
ꝑreges. multitudinẽ gentiũ quȩ ad
fidem xp̃i confluxit possumꝰ intel¬
ligere. Uia itaq regib siccata aqua
p̃parata ẽ: quia finitis ꝑsequutoribꝰ
lib̾a facultas data ẽ. om̃ib gentibꝰ
ad fidem xp̃i ueniendi: S quomͦ
abortu solis uenisse dicunt᷑ idẽ. axp̃o¬
gamꝰ ut ab ipso ad xp̃m uenerint:
us dm̃ oriet᷑ sol iusticiȩ: & sanitas in
pennis eiꝰ. Abortu gͦ solis idẽ. axp̃o ue¬
niunt: quia ipso inspirante & impel¬
lente ad eũueniunt. Ipsius ẽ eñido¬
nũ et uelle et ꝑfic̾e quȩ bona sunt:
sicut ipse dixit. Sine me nichil pote¬

Expanded text:
s sine aliqua trepidatione praedixerunt. Per aquam vero ipsa persecutio designatur: siccavit autem aquam ejus; quia tamdiu in praedicatione verbi Dei sancti martyres perstiterunt, usquedum omnis persecutio finem acciperet, quibusdam ex persecutoribus in infernum demersis, quibusdam fidei christianae semetipsos subjicientibus. Per reges multitudinem gentium, quae ad fidem Christi confluxit, possumus intelligere. Via itaque regibus siccata aqua praeparata est; quia finitis persecutionibus, libera facultas data est omnibus gentibus ad fidem Christi veniendi. Sed quomodo ab ortu solis venisse dicuntur, id gamus, ut ab ipso ad Christum venerint: um orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus . Ab ortu ergo solis, id est, a Christo veniunt, quia ipso inspirante et impellente ad eum veniunt; ipsius est donum et velle et perficere, quae bona sunt, sicut ipse dixit: Sine me nihil pote
Abbreviated transcription (Latin):
rumq. aruspicine. augurũ.
fornicationum. uł magicaꝵ
artium. grass abantur spinaꝵ
silue: In quaꝵ medio doc¬
tͥne fraglantia. ⁊ exempli can¬
dore xp̃c ostensus. credentiũ
turbam cotidie lib̃at. Tria
gͥ in se delectabilia. ⁊ nmis
oculis grata. lilii natura con¬
tinere ꝓbatur. id ẽ candorẽ. odo¬
rẽ. ⁊ adqueq adusta ignib me¬
dicinam: q̃ tͥa ammiranda si¬
mili ratione in hanc conual¬
lẽ mundi dñs apportasse cog¬
noscitur: hoc est abolitione
peccati. abstersionem menda¬
cii. ⁊ refrigerii temꝑ amentũ
igniũ genitalium. de qͦ nascit᷑
amor conseruande uirginita¬
tis. Et quicumq atalib se
temꝑant. in utroq sexugło¬
si. assumpti hominis et bea¬
te marie uirginis accendunt᷑
exemplis. ⁊ sic flos campi ⁊ li¬
lium conualliũ ꝑ immacu¬
lati corporis assumpnonẽ dr̃.
qd̃ sacramentũ ad liberandã
plebem suam. qͦ noxa diuer¬
sis languorib diu̾sa eius mẽ¬

Expanded text:
rumque, aruspicinae auguriorum, vel rumque, aruspicinae auguriorum, vel fornicationum, vel magicarum artium grassabantur spinarum silvae? In quarum medio doctrinae flagrantia, et exempli candore Christus ostensus, credentium turbam quotidie liberat. Tria igitur in se delectabilia et nimis oculis grata, lilii natura continere probatur, id est candorem, odorem, quaeque adusta ignibus medicinam. Quae tria admiranda simili ratione in hanc convallem mundi Dominus apportasse cognoscitur, hoc est abolitionem peccati, abstersionem mendacii, refrigerii temperamentum ignium genitalium, de quo nascitur amor conservandae virginitatis. Et quicunque a talibus se temperant in utroque sexu gloriosi assumpti hominis et beatae Mariae virginis accenduntur exemplis. Et sic flos campi et lilium convallium per immaculati corporis assumptionem dicitur. Quod sacramentum ad liberandam plebem suam, quo nos a diversis languoribus diversa ejus mem
Abbreviated transcription (Latin):
se causaremur. dicamus uberiꝰ
beati ambrosii dicta ponentes.
Ante suã inquit incarnatio¬
nẽ. saluator in angłi ꝑsona
patͥarchis uel propħis loqͦndo.
solus cui nullus simił inter
angłos. thronos. dnãtionesq
omnib amirandus. singuł
flos in toto celorum campo
choruscans ꝓbatur. Quã par¬
tem odoris notitie sue prout
poterant sustinere pat̾arche
uł propħe ⁊ mundus: ipsã
mortales semꝑ ammonuit
docendo. Omnis scientia ꝑ
propħas. ꝑ fignorum uirtuteᷤ
int̾ficiendo impios ꝑ aquas
diluuii. uł sodomitas ꝑ ignẽ
ꝑ qd̾ insipientes intelligerẽt
sapientiam. et stulti suꝑbi
aliquando saꝑent suꝑ se cõ¬
morari excelsiorẽ iudicẽ iustã
exsoluentẽ uindictã. U uͦ ꝑ
incarnationis sacramentũ
huc inconuallem lacͥmarũ
int̾ spinas et consortia pecca¬
effectum se eẽ testatur. In qͣ
conualle. quid aliud insi
spurcissima religio idolatͥe.
inuidie. furtoꝵ. homicidio¬

Expanded text:
se causaremur, dicamus uberius se causaremur, dicamus uberius beati Ambrosii dicta ponentes. Ante suam, inquit, incarnationem, Salvator in angeli persona partriarchis et prophetis loquendo, solus cui nullus similis inter angelos, thronos, dominationesque omnibus admirandus, singularis flos in toto coelorum campo coruscans probatur. Quam partem odoris notitiae suae prout poterant sustinere patriarchae vel prophetae, et mundus ipse mortales semper admonuit docendo. Omnis scientia, per prophetas, per signorum virtutes interficiendo impios per aquas diluvii, vel Sodomitas per ignem, per quod insipientes intelligerent sapientiam, et stulti superbi aliquando saperent super se commorari excelsiorem judicem, justam exsolventem vindictam. Ubi vero per incarnationis sacramentum huc in convallem lacrymarum, inter spinas et consortia peccaeffectum se esse testatur. In qua convalle quid aliud nisi spurcissima religio idololatriae, invidiae, furtorum, homicidio
Abbreviated transcription (Latin):
q lignum manu artificis
runcinatum. decoꝵ p̾stat as¬
simumum reddit. ⁊ ao mul¬
tas passiones corporis medi¬
cine uirtutẽ in se continere
ꝓb atur: Que castitatẽ pudicitiã
obediẽtiã. humilitatẽ. carita¬
tem ⁊ miscd̃iam conseruan¬
tiũ auditoꝵ formam. uene¬
rantium sac̾dotum honorẽ
expͥmere. intelliguntur. qͥ
ad u̾bum doctorum indesi¬
nent̾ dependent: qui in mo¬
dum camere de iustis laboribꝰ
solando doctoꝵ p̾sentis tẽ¬
poris. predicta laquearia con¬
serta tignis domoꝵ exornant.¬
⁊ contegunt nuditatẽ. Doctoꝵ
enim gła plebs ẽ. similit̾ et
pleb gła ẽ stabilitio firma
doctorum. Cũ illi spiritalia
dona plebi. ⁊ plebs carnalia
munera illis imꝑtit: głose do¬
res sapientie celestis ⁊ lilia in
cus mundi et gła humilium.
qͣnqͣm et infernus ex suꝑfluo
ripiendos patriarchas descen¬
dere dignat᷑ ẽ. sicut quidã in¬
telligunt. S nos his p̃libatis.
ne quorundã sensum ignoras¬

Expanded text:
que lignum manu artificis que lignum manu artificis runcinatum decorum praestat assimum reddit ei ad multas passiones corporis, medicinae virtutem in se coitatem, pudicitiam, obedientiam, humilitatem, charitatem et misericordiam, conversantium auditorum formam, venerantium sacerdotum honorem exprimere intelliguntur, qui ad verbum doctorum indesinenter dependent, qui in modum camerae de justis laboribus solando doctorum praesentis temporis, praedicta laquearia conserta tignis domorum exornant et contegunt nuditatem. Doctorum enim gloria plebs est, similiter et plebis est gloria stabilitio firma doctorum: cum illi spiritualia dona plebi, et plebs carnalia munera illis impertit, gloriosae dores sapientiae coelestis, et lilia intcus mundi et gloria humilium. Quanquam et infernus ex superfluo s ad eripiendos patriarchas descendere dignatus est, sicut quidam intelligunt. Sed nos, his praelibatis ne quorumdam sensum ignoras
Abbreviated transcription (Latin):
celebratur: in toto mundo eẽ
noscuntur. Que domus de
doctoribus immo ad octoribꝰ
eoꝵ uidelicet doctrine ferra¬
mentis dolate fabricari ꝑ¬
bantur. in quoꝵ mentib dĩs
in habitare dignetur. Ipsaq
cedrina ligna inputribilia
p̃dictarum domorum intelli¬
gunt᷑. q̃ nec subtilissimis ne¬
quissimarũ cogitationũ sug¬
gestiombꝰ a suo scĩtatis robore
deꝑeunt: et semꝑ transacta
obliuiscentes. ad ea q̃ ant̾io¬
ra sunt bona oꝑa sine inter¬
missione uelut cedri cotidie
crescunt id ẽ multiplicant᷑
scõꝵ fructib inadiutorium
sc̃arum lucri animaꝵ. quoꝵ
sucus sermonis. uł consola¬
tionis ab aculeis demonum
anunas defendit. ⁊ inflictas
iam olim sordidoꝵ uulne¬
rum id ẽ facinoꝵ consuetu¬
dines sanat: et nequissima¬
rum cogitationũ uermes in¬
t̾imit. In quib digne ad de¬
lectationem habitantiũ ce¬
drinas domus. recte fidelib
cypressina laquearia affixa
dependent. Cypressum nã¬

Expanded text:
celebratur, in toto mundo esse celebratur, in toto mundo esse noscuntur. Quae domus de doctoribus, imo a doctoribus, eorum scilicet doctrinae ferramentis dolatis fabricari probantur, in quorum mentibus Dominus inhabitare dignatur. Ipsa cedrina ligna imputribilia praedictarum domorum intelliguntur, quae nec stultissimis nequitiarum cogitationum suggestionibus a suo sanctitatis robore depereunt, et semper transacta obliviscentes, ad ea quae anteriora sunt bona opera sine intermissione velut cedri quotidie crescunt, id est multiplicantur sanctorum fructibus in adjutorium sanctarum lucris animarum, quorum succus sermonis vel consolationis ab aculeis daemonum animas defendit, et inflictas jam olim sordidorum facinorum consuetudines vulnerum sanat, et nequissimarum cogitationum vermes interimit. In quibus digne ad delectationem habitantium, domus recte fidelibus cypressina laquearia affixa dependunt. Cypressi nam
Abbreviated transcription (Latin):
in quib xp̃c requiescit uelut
sub tecto. Et ut manifestuus
pateat. dicamus sub exemplo.
N atura cedroꝵ semꝑ crescere
fertur. nec aliquando sinit᷑
ire in senectam. scqm illud
psalmographi. Iustus ut pal¬
ma florebit et sicut cedrus
libam multiplicabitur. Qua¬
rum arborum sucus iuxta
opiniones medicoꝵ tante
uirtutis ẽ. ut diu̾sa corpoꝵ
membra sanet. uermes ulce¬
rum necet:⁊ amuscarũ acu¬
leis ꝑuncta corpora defendat
cuius arboris ligno cum aqua
iuua. ⁊ fasciculo ysopi cocco al¬
ligato inuase fictili. peccatoꝵ
emundatio ꝑ asꝑsionẽ uet̾i
testamento celebratur. Qd̾
nunc in u̾itate ꝑ sac̾dotẽ. ꝑ
baptismum ⁊ ꝑ sanguinẽ xp̃i
qui unius fidei multitudineᷤ
ꝑ fascẽ circumplexas. adiabo¬
li infestatione defendens. et¬
na et intemporali peccatoꝵ
remissione celebrare docetur.
Domus utoelicet fili dĩ et ee¬
cłe conuenticula popłi xͥani
ubi predicta redemptio aĩaꝵ

Expanded text:
in quibus Christus requiescit velut in quibus Christus requiescit velut sub tecto. Et ut manifestius pateat, dicamus sub exemplo: Natura cedrorum semper crescere fertur, nec aliquando sinitur ire in senectam, secundum illud Psalmographi: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus Libani multiplicabitur . » Quarum arborum succus, juxta opiniones medicorum, tantae virtutis est, ut diversa corporum membra sanet, vermes ulcerum necet, et a muscarum aculeis peruncta corpora defendat. Cujus arboris ligno cum aqua viva et fasciculo hyssopi, cocco alligato in vase fictili, peccatorum emundatio per aspersionem in Veteri Testamento celebratur. Quod nunc in veritate per sacerdotem, per baptismum et per sanguinem Christi, qui unius fidei multitudines per fascem circumplexas a diaboli infestatione defendens, aeterna et in temporali peccatorum remissione celebrari docetur. Domus videlicet Filii Dei et Eciae, conventicula populi Christiani, ubi praedicta redemptio animarum
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. etiam uisibilit̾ quã
innumerabiles domus dĩ. et
eccłe sine cessatione oĩ tẽpore
ampliantur: et de quibz aut
de qualib mat̾iis fabricent᷑
aut quam durabilia sint uł
decora: docuit dicendo. Tig¬
na domoꝵ nr̃arum cedrina la¬
quearia nr̃a cipressina. S sci¬
endum ẽ. qr quidam doctoꝵ
lectum foridum pacem intel¬
ligunt sc̃ẽ eccłe. in qua secura
atumultu uitioꝵ ⁊ dñatu ma¬
lignoꝵ spirituũ in xp̃o quiesc̃
et uirtutib scĩs florescit: et
spiritali flore multiplicatur.
S ut nos cepimꝰ. suꝑiorẽ sen¬
sum exequimur. Sepulchrũ
diũ lectulum intelligimꝰ. ubi
caro ipsius ꝑ soporem mortis
uelut in lectulo quieuit. qd̾
uere floruit ꝑ glam resur¬
rectionis. Ait enim sermo di
sina. Tigna et laquearia doc¬
tores sunt fortes. ⁊ auditores:
siue corda electorum. propt̾
munimen ⁊ decorem. Cedri¬
na et cypressina propt̾ eximi¬
as uirtutes. odorem bone uite
et incorruptionem dicit. in¬

Expanded text:
rantur, etiam visibiliter quam rantur, etiam visibiliter quam innumerabiles domus Dei et Ecclesiae sine cessatione omni tempore ampliantur, et de quibus aut a qualibus materiis fabricentur, aut quam durabilia sint vel decora, docuit dicendo « Tigna domorum nostrarum cedrina, laquearia cypressina. » Sed sciendum est quia quidam doctorum lectum floridum pacem intelligunt sanctae Ecclesiae in qua, secura a tumultu vitiorum et dominatu malignorum spirituum, in Christo quiescit, et virtutibus sanctis florescit, et spirituali flore multiplicatur. Sed nos, ut coepimus, superiorem sensum exsequamur. Sepulcrum Domini lectulum intelligimus, ubi caro ipsius per soporem mortis velut in lectulo quievit, quod vere floruit per gloriam resurrectionis. Ait enim divinus ssina. » Tigna et laquearia doctores sunt forte et auditores, sive corda electorum propter munimen et decorem, cedrina et cypressina, propter eximias virtutes odorem bonae vitae et incorruptionum dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
aromata uel aloe q̃ demultiˢ
specleb herbarum sucis uel
florib arte pigmentaria cõ¬
posita. cum xͥ corpore intromiᷤ¬
sa sunt. quib eo resurgente
sepulchrũ est asꝑsum. in
cuius doctrina eccła. id ẽfide¬
lium turba. lib̾tatẽ iuenit
in morte uitam: in sepultura
silentiũ: aduris laboribꝰ re¬
quiem: quos demonũ flagͥs
acta exsoluebat cotidie. ubi
uerus homo ꝑ inclusionẽ cor¬
poris sub impioꝵ signaculo
conseruat᷑ cognoscitur. ⁊ uerꝰ
ds̃ designato sepulchro refur¬
gendo egressus. ubi sub uoca¬
bulo lectuli filii dĩ ⁊ eccłe con¬
iunctio celebrata. ubi cum eo
eccła delectabile somniũ pas¬
sionis.⁊ gaudium et̾ne uigi¬
lationis meruit inuenire. cla¬
mante apło ad eius membra.
Si mortui estis cum xp̃o que
sursum sunt querite. ubi
xp̃c ẽ in dextera dĩ patris. Ad
cuius resurrectionẽ et men¬
tes hominum ad habitandũ
spũi scõ. ⁊ tecta congregatio¬
num credentiũ condie p̃pa¬

Expanded text:
aromata vel aloe quae de multis aromata vel aloe quae de multis speciebus herbarum succis vel floribus arte pigmentaria composita, cum Christi corpore intromissa sunt, quibus eo resurgente sepulcrum est aspersum. In cujus doctrina Ecclesia, id est fidelium turba, libertatem invenit, in morte vitam, in sepultura silentium, in duris laboribus requiem, quos daemonum flagris acta exsolvebat quotidie, ubi verus homo per inclusionem corporis, sub impiorum signaculo conversatus cognoscitur, et verus Deus designato sepulcro resurgendo egressus. Ubi sub vocabulo lectuli Filii Dei et Ecclesiae conjunctio celebrata, ubi cum eo Ecclesia delectabilem somnum passionis et gaudium aeternae vigilationis meruit invenire, clamante Apostolo ad ejus membra: « Si mortui estis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei Patris . » Ad cujus resurrectionem et mentes hominum ad habitandum Spiritui sancto, et tecta congregationum credentium quotidie praepa
Abbreviated transcription (Latin):
sa uestis p̃ciosum ostendat
sponse sponsum ꝓculpositũ.
tam̃ usq ad lecꝰtuli coniunc¬
tionẽ. cet̾oꝵ membroꝵ decorẽ
ignorat: s ubi celebrata fue¬
rit legał conuincꝰtio. ⁊ duo ef¬
fecti fuerint caro una scđ̃m
sententiã pͥmi hominis. qd̾ sa¬
cramentum magist̾ paulus
asseruit: ita et predicta ami¬
ca usq ad sepulture diem di¬
lexit. q̃ quidem desiderando
eiꝰ aduentũ. uisũ osculatumq
laudauit. S tñ omnis amor.
omnisq species decoris eiꝰ. a
tempore resurrectionis usq ad
constitutũ t̾minum ad effusi¬
onem sanguinis ꝑ eiꝰ noiẽ ꝑue¬
nisse probatur. Lecꝰtulum nã¬
ꝙ floridum. io ẽ sparsum flo¬
rib. ubi eius pulchritudinẽ
decoremq in omnibꝰ membͥs
agnouit. sepulchrũ dñi ꝑe
niginata ab eccła intelligit᷑
dictum. ubi qd̃ assumpserat
corpꝰ. u̾bũ patris recubasse ꝑ¬
batur. Noridus autẽ lec̾tus.
iusta ratione p̃dicit᷑. in quo

Expanded text:
sa vestis pretiosum ostendat sa vestis pretiosum ostendat sponsae sponsum procul positum, tamen usque ad lectuli conjunctionem caeterorum membrorum decorem ignorat. Sed ubi celebrata fuerit legalis conjunctio, et duo effecti fuerint caro una secundum sententiam primi hominis, quod sacramentum magister Paulus asseruit: ita et praedicta amica usque ad sepulturae diem dilexit quidem desiderando ejus adventum, visum osculatumque laudavit, sed tamen omnis amor, omnisque species decoris ejus a tempore resurrectionis usque ad constitutum terminum, ad effusionem sanguinis pro ejus nomine pervenisse probatur. Lectum namque floridum, id est sparsum floribus, ubi ejus pulchritudinem, decoremque in omnibus membris agnovit, sepulcrum Domini per aenigmata ab Ecclesia intelligitur dictum, ubi quod assumpserat corpus Verbum Patris, recubasse probatur. Floridus autem lectus justa ratione praedicatur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe ad xp̃m. Ac si dicat. Tu
solꝰ pulcher es: ego ex te pulchra.
⁊ qr intelligit non suis meritis
iustificatam.⁊ pulchritudinẽ
iurtutum abipso accepisse.
succensa in eius amore. laudat
eius pulchritudinẽ. ħ potest
aliquis cuiuspiã quẽ minime
diligit decorem laudare. non
pot̾ eũ cuius morib ñ concor¬
dat dilig̾e: sicut apłs docet
dicens. N emo inquit loqueis
in sp̃u dĩ dicit anathema iħu.
⁊ nullus dicit dñm iħm nisi
in spiritu scõ. Ille gͦ pulchritu¬
dinem speciemq dilecti filii
dĩ. ⁊ uidere pot̾. ⁊laudando ex¬
in sua retinuerit mente. Idõq
es amica mea. illo qui in specie
columbe in iordane de celo suꝑ
assumptũ hominẽ descendit.
⁊ pulchritudinẽ corporis eiꝰ
sine peccato.⁊ decorẽ uere aĩe
sine mendacio ⁊ dolo agnos¬
cens: reciproca geminataq ef¬
fert laude dicendo. Ecce tupul¬
cher es dilecte mi ⁊ decorus. lec¬
tulus nr floridus. Quãuis
scilicet decora facies uł p̾cio¬

Expanded text:
esiae ad Christum. Ac si dicat: Tu solus pulcher es, ego ex te pulchra. Et quia intelligit non suis meritis justificatam, et pulchritudinem virtutum ab ipso accepisse, succensa in ejus amore, laudat ejus pulchritudinem. Non potest aliquis cujuspiam quem diligit minime, decorem laudare, nec potest eum cujus moribus non concordat diligere, sicut Apostolus docet dicens: « Nemo, inquit, loquens itu Dei, dicit anathema Jesu. Et nullus dicit Dominum Jesum, nisi in Spiritu sancto . » Ille ergo pulchritudinem speciemque dilecti Filii Dei et videre potest et laudando exitum ejus in sua retinuerit mente, ideoque es, amica mea, » ille qui in speciem columbae in Jordane de coelo super assumptum hominem descendit, et pulchritudinem corporis ejus sine peccato, et decorem verae animae sine mendacio et dolo agnoscens, reciproca geminataque effert laude dicendo: « Ecce tu pulcher es, dilecte mi, et decorus lectulus noster floridus . » Quamvis scilicet decora facies, vel pretio
Abbreviated transcription (Latin):
cypressus aspero sapore folio
paruo densoq cuius cacumi¬
na in aristas se spargunt. Idõ¬
q: gemina dote pigmentarii
nardi spicas ac folia celebrãt
Et hoc est quod ait marcus.
unguenti nardi spicati pͬcio
si: uidelicet quia unguen¬
tũ illud qd̃ attulit maria
dnõ. non solum de radice
confectum nardi. uerũ etiã
q p̃ciosius eẽt. spicarũ quoq
et folioꝵ eiꝰ adiectione. Odoris
ac uirtutis illius erat accu¬
mulata grã. ferunt &̾. de nar¬
dophysiologi: qd̾ prncipalis
sit unguenti. Unde: merito
unctio capitis et pedum dñi ob¬
lata ẽ. Sunt quide̾ multa eiꝰ
genera: s omĩa herbe pret̾
indicum. qd̾ preciosius ẽ. Mys¬
tice autẽ deuotio hec marie
dño ministrantis fidem acpie¬
tatẽ designat eccl̃e sc̃e. quelo¬
quitur hic in amoris cantico
dicens. Dum eẽt rex in accubi y¬
tu suo: nardus mea dedit odo¬
rẽ suum. Que nimirũ uerba.
⁊ semel uixta litterã manib

Expanded text:
cypressum, aspero sapore, folio cypressum, aspero sapore, folio parvo, densoque; cujus cacumina in aristas se spargunt, ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: « Unguenti nardi spicati pretiosi . » Videlicet quia illud unguentum quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione, odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt etiam de nardo physiologi quod principale sit unguentum, unde merito unctio capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem ejus multa genera, sed omnia hebetiora praeter Indicum, quod pretiosius est. Mystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, et semel juxta litte
Abbreviated transcription (Latin):
diam fidei. ꝑ humanitatis
sensum. eccł̃e collum decorat.
Et quia scĩ doctores qui ꝑ
collum designantur. uerbũ
predicationis. ornati uirtu¬
tibus aliis amministrant:
et q̃ docent uerbo oꝑib exe¬
quuntur: que opera moni¬
lib expͥmuntur. et scripturã
utriusq testamenti. que mu¬
renulis aureis designat᷑. ui¬
delicet quia auro spiritaliũ
sensuum fulget int̾ius. et
argento celestis eloquii ni¬
tet ext̾ius. p̾dicant. rectem
eis eccła laudat᷑ cum dicit᷑
Collum tuum sicut mouilia:¬
N murenulas ul cathenulas au¬
reas faciemus tibi. uermicula¬
tas argento: qr dona suꝑius pͣ¬
dicta. scĩ doctores hab̃e non
possunt. nisi ab ipso ꝑcipiaait
in quo sunt omnes thesauri
sapientie et scientie abscon¬
diti. Sequitur. Cum eẽt rex
Yin accubitu suo. nardus mea
dedit odorem suum. Nardus
ui ẽ frutex aromatica. graui
ut aiunt et crassa radice. sed
breui ac nigra fragiliq: qͣm¬
ius pingui situ redolente ut

Expanded text:
diam fidei, per unanimitatis diam fidei, per unanimitatis sensum Ecclesiae collum decorat. Et quia sancti doctores, qui per collum designantur, verbum praedicationis, ornati virtutibus aliis administrant, et quae docent verbo operibus exsequuntur. Quae opera monilibus exprimuntur, et Scripturam utriusque Testamenti, quae murenulis aureis designatur, videlicet quia auro spiritualium sensuum fulget interius, et argento coelestis eloquii nitet exterius praedicant, recte in eis Ecclesia laudatur dum dicitur: « Collum tuum sicut monilia. Murenulas » vel catenulas « aureas faciemus tibi, vermiculatas argento, » quia dona superius praedicta sancti doctores habere non possunt nisi ab ipso percipiant, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Sequitur: « Dum esset rex in accubitu suo nardus mea dedit odorem suum. » Nardus est frutex aromatica, gravi, ut aiunt, et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique quamvis pinguis situ redolente ut
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. Collum tuũ sicut
monilia. Murenulas au¬
reas faciemus tibi uermi¬
culatas argento. Incollo ui¬
dentur laudari. qͥ uerbo edi¬
ficationis ceteros instruunt
ad salutem. qͥ spiritalẽ cibũ
sermonis xp̃i ad membra cor¬
poris xp̃i quib credulitas
sola suffragatur quocũq
inter pretando transmittũt
qͥ ꝑ doctrinã aureã. ⁊ ꝑ exem¬
plum uite gemineum in ec¬
cłe collo ostenduntur. Mo¬
nilia namq gemmnarum
ornatus dinoscitur. s ut pul¬
chrior fiat earum aspectus
auri mat̾iam necessariã hñt
ꝑ que conexe in suo teneant᷑
loco. Hoc et ipsum nature
nre ingeniũ qd̾ in similitu¬
dinẽ gemme de lapideo cor¬
de exciditur. necessariũ ht̃
fulgentissimum scĩ spc̃ ad¬
iumentum. ꝑ quem uet̾is et
ba legis diuine que ꝓnunti¬
auerunt uel ostenderunt
saluatorem mundi uenisse
concathenata. quasi una
ueritatis catenula sermo ef¬
fectus gemmeis animarum
transiectus mentibꝰ ꝑ concor¬

Expanded text:
quitur: « Collum tuum sicut quitur: « Collum tuum sicut monilia. Murenulas aureas faciemus tibi vermiculatas argento. » In collo videntur laudari, qui verbo aedificationis caeteros instruunt ad salutem qui spiritualem cibum sermonis ad membra corporis Christi, quibus credulitas sola suffragatur quocunque interpretando transmittunt, qui per doctrinam auream et per exemplum vitae gemmeum in Ecclesiae collo ostenduntur. Monili namque gemmarum ornatus dignoscitur. Sed ut pulchrior fiat earum aspectus auri materiam necessariam habent, per quae connexae in suo teneantur loco. Hoc et ipsum naturae nostrae ingenium, quod in similitudinem gemmae de lapideo corde exciditur, necessarium habet fulgentissimum sancti Spiritus adjumentum, per quem Novi et ba legis divinae, quae pronuntiaverunt vel ostenderunt Salvatorem mundi venisse, cum catenata quasi una veritatis catenula sermo effectus, gemmeis animarum transactus mentibus per concor
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo assumpti hominis xͥ
ꝑ castitatis maximabona.
qͣnͣtulum cũq in similitudi¬
nẽ traxerit. Tunc pulcher¬
rinum totum eccłe corpꝰ cer¬
nitur. cũ uerecundus genaꝵ
aspectus. ꝑ pudicitie głam
ab impiis ammirat᷑. Tunc
enĩ imagine lurtutis ab hos¬
tib suis castitas ꝓbat᷑ cũ eã
impugnantes uincere non
potuerint. Nã sicut membra
que sunt incapite. si pulchra
fuerint ceterorum membroꝵ
que uestibus conteguntur. fe¬
ditatẽ excusant. ita et illi
qui ꝑ sacerdotalem honorẽ
membra capitis eccłe noscun¬
tur. plebis negligentie fedi¬
tatem. sua castitate decorant.
et econtrario nil tam defor¬
me. tam abiectum in eccłe
corpore. nͥ cum in supͣdictis
membris turpissima uita
uł fama cernitur. Et qr
sc̃a eccła in suis p̃sulib et doc¬
toribus castitate et uarieta¬
te uirtutum turturis id est
xp̃i. imaginem imtatur. ne¬
cessario ab ipso laudatur: di¬
cendo quam pulchre sunt
gene tue sieut turturis. Se¬

Expanded text:
quando assumpti hominis Christi quando assumpti hominis Christi per castitatis maxima bona quantulumcunque in similitudine traxerit. Tunc pulcherrimum totum Ecclesiae corpus cernitur, ut cum verecundus genarum aspectus per pudicitiae gloriam ab impiis admiratur. Tunc enim magnae virtutis ab hostibus suis castitas probatur, cum eam impugnantes vincere non poterunt. Nam sicut membra quae sunt in capite, si pulchra fuerint, caeterorum membrorum quae vestibus conteguntur foeditatem excusant: ita et illa quae per sacerdotalem honorem membra capitis Ecclesiae esse noscuntur, plebis negligentiae foeditatem sua castitate decorant. Et e contrario nil tam deforme, tam abjectum in Ecclesiae corpore, nisi cum in supradictis membris turpissima vita vel fama cernitur. Et quia sancta Ecclesia in suis praesulibus et doctoribus castitate et varietate virtutum, turturis, id est Christi imaginem imitatur, necessario ab ipso laudatur dicendo: « Quam pulchrae sunt genae tuae sicut turturis. » Se
Abbreviated transcription (Latin):
alter casu defunctus fuerit
alteri iam nunquam alius
societur: s in omni uita ꝓpͥũ
coniugẽ amissum desideran¬
do requirit. Cui ꝑ castitatis
et uerecundie decorem. eccl̃a
in genarum pulchritudine
congrue comparatur.Ait enĩ.
Pulchre sunt gene tue:sicut
turturis. Ac si axp̃o dicatur.
Tanta te uarietate uirtutum
decoraui. ut castitatem pro¬
misse mͥ fidei. nulla prauoꝵ
doctoꝵ seductione corrumpe¬
res. Hec quidem secundum
s scđm opinionẽ aliquoꝵ p̃¬
celsior sensus in hac compara¬
uone latere dicitur. Nam
quibusdã uidetur illius tur¬
turis pulchritudim genas
eccłe comparari.de qua in
psalmo dicitur. Et enim pas¬
ser inuenit sibi domũ. ⁊ tur¬
tur nidum sͥ ubi ponat pul¬
los suos. U figurã sp̃c sc̃ĩ in
passere. et immaculate car¬
nis assumpte in turture no¬
minatam: nemo sapiensig¬
norabit. Tunc udelicet ec¬
cła ingenis. q̃ omnib in ꝑ¬
patulo sunt abonis et mał
ab utroq pulchra laudat᷑.

Expanded text:
alter casu defectus erit, alter casu defectus erit, alteri jam nunquam alia societur, sed in omni vita proprium conjugem amissum desiderando requirit. Cui per castitatis et verecundiae decorem, Ecclesia in genarum pulchritudine congrue comparatur. Ait enim: « Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis. » Ac si a Christo dicatur: Tanta te varietate virtutum decoravi, ut castitatem promissae mihi fidei nulla pravorum doctorum seductione corrumperes. Haec quidem secundum sed secundum opinionem aliquorum praecelsior sensus in hac comparatione latere dicitur. Nam quibusdam videtur illius turturis pulchritudinis genas Ecclesiae comparari, de qua in Psalmo dicitur: « Etenim passer invenit sibi domum, et turtur nidum sibi ubi reponat pullos suos . » Ubi figuram Spiritus sancti in passere, et immaculatae carnis assumptae in turture nominatam, nemo sapiens ignorabit. Tunc videlicet Ecn genis quae omnibus in propatulo sunt, a bonis et malis ab utroque pulchra laudatur,
Abbreviated transcription (Latin):
faciem eccłe exornant com¬
parent᷑. Unde in genis eccłe
sunt patres antiqui. qui
in ipsa honoris facie pͥmi
consistunt. atq martyrii
decore rubent. Turturi uero
eccła propter uarietatẽ diu̾¬
sorũ bonorum. siue castitatẽ
comparatur uirtutũ. Que a¬
ius sola precet̾is auibus re¬
mota afrequentiis hominũ.
diligit incolere loca secreta
et ibi construit nidũ et ecdu¬
cat pullos. uͥ hostis eius aut
nũquã aut iux ht̃ accessum.
Sic nimirum scĩ patres. sic
anima sca fidelis que ami¬
ca appellat᷑ auerbo dĩ. que
utiq fugiendo. malorũq con¬
sortia respuendo quicquid
preciosum in p̃senti cernitur
uita. eo mͦ cognoscitur celes¬
tem facere prolem. doctrine
sue sermone genitã. et uite
exemplo nutritã transmitut
ad celum. Nam turtur sicut
in prefatione p̾libauimꝰ tan¬
te castitatis ab eis qui natu¬
ras auium descripserunt eẽ¬
narratur. ut pret̾ unum con¬
iugem nesciat. de quibꝰ si

Expanded text:
faciem Ecclesiae exornant comfaciem Ecclesiae exornant comparentur. Unde in genis Ecclesiae sunt Patres antiqui, qui in ipsa honoris facie primi consistunt atque martyrii decore rubent. Turturi vero Ecclesia propter varietatem diversorum bonorum, sive castitatem comparatur virtutum. Quae avis sola prae caeteris avibus remota a frequentia hominum diligit incolere loca secreta, et ibi constituit nidum, educat pullos ubi hostis ejus aut nunquam, aut vix habet accessum. Sic nimirum sancti Patres, sic anima sancta et fidelis, quae amica appellatur a verbo Dei, quo utique fugiendo malorumque consortia respuendo, quidquid pretiosum in praesenti cernitur vita, eo modo cognoscitur coelestem facere prolem, doctrinae suae sermone genitam et vitae exemplo nutritam transmittit ad coelum. Nam turtur, sicut in praefatione praelibavimus, tantae castitatis ab eis qui naturas avium descripserunt narratur, ut praeter unum conjugem nesciat. De quibus si
Abbreviated transcription (Latin):
Introduxit me rex incubicu¬
in me caritatẽ: et illud in
scilicet qui subt̾ hinulus ap¬
pellatur. ꝑ custodiam tui. ali¬
orumq ugilantiã et intelli¬
gentiam sacrarũ scriptura¬
rum. pascere quodammodo
uiriditatẽ in uob̃ iurtutũ¬
⁊ cubare in feruore caritatis
dignetur. Sequitur. Pulchre
Isunt gene tue ut turturdͤ. Ptꝰ
oscula sc̃a suscepta. post omnẽ
leticiam retro dinumeratã.
pt᷑ pugnam predictoꝵ filioꝵ
matris. pt agnitionẽ sui.
post curam quał et aquo cre¬
ata sit. post uirtutẽ equita¬
tui diũco comparatam. uox
xp̃i loquitur ad eccłam. Et
nunc initia pulchritudiniᷤ
preceteris membris agenis eiꝰ
nosci docemur. Et he ꝓmag
na laude turturi comparan¬
tur. ut ꝑ enigiata eiꝰ a ꝑtur¬
batione scłi istius tumultuo¬
sa prolongandã ostenderet.
Hec gͦ pulchritudo genarũ
que castitatis rubore et uere¬
cundie candore decorarent᷑.
et infacie sunt corporis. ni¬
chil mirũ si eoꝵ ꝑsone qui

Expanded text:
Introduxit me rex in ceIntroduxit me rex in cein me charitatem. » Et illud: « Iscilicet qui subter hinnulus appellatur, per custodiam tui aliorumque vigilantiam et intelligentiam sacrarum Scripturarum pascere quodammodo viriditate in vobis virtutut cubare in fervore charitatis dignetur. Sequitur: « Pulchrae sunt genae tuae ut turturis. » Post oscula sancta suscepta, post omnem laetitiam retro dinumeratam, post pugnam praedictorum filiorum matris, post agnitionem sui, post curam, qualis vel a quo creata sit, post virtutem equitatui Dominico comparatam, vox Christi loquitur ad Ecclesiam. Et nunc initia pulchritudinis prae caeteris membris a genis ejus nosci docemur. Et hae pro magna turturi comparantur, ut per aenigmata ejus a perturbatione saeculi istius tumultuosa prolongandam ostenderet. Haec ergo pulchritudo genarum quae castitatis rubore, et verecundiae candore decorantur, et in facie sunt corporis: nihil mirum si eorum personae qui
Abbreviated transcription (Latin):
re excellentie culminis ur̃i
exopto. ut qui iam magnã
sollertie sapientiam nactus¬
estis et defensionem tuitionẽ
lum armorum suffragio in
ꝓcinctu bellorum constitut᷑.
cuneis procerũ uallatus. ⁊ tur¬
mis militũ constipatus. ab
incursionibus ext̃narũ gen¬
tium.⁊ aduersarioꝵ eã pro¬
tegas: uerum sacre doctri¬
ne et intelligentie diuina¬
rũ scripturarũ deuotus et se¬
dulus ꝑsistas: ut eandem
scãm eccłam in subiectis ab
int̾noꝵ uidelicet malignoꝵ
uangelioꝵ munit᷑. gladiis
diuinarũ scͥpturarũ accinct᷑.
spiculis sententiarũ ornatus.
defendere possis: qͥ semꝑ non
corpora s animas fudelium
extinguere requirunt. Unde
apłs hortatur dicens. Uigulate
qui hostis cauere.⁊ aliis pre¬
dicere ur̃a nobilitas docte ua¬
leat: huius uoluminis alio¬
rumq librorum expositio¬
nibus studere. congrius pt᷑
dispositionẽ imꝑii horis sa¬
tagas: ut merito dicere gratu¬
labunda queat. qd̾ istic legit᷑.

Expanded text:
re, excellentiae culminis vestri re, excellentiae culminis vestri exopto, ut quia magnam solertiae sapientiam nactus, et defensionem tuitionemqlum armorum suffragio in procinctu bellorum constitutus, cuneis procerum vallatus, et turmis militum constipatus, ab incursionibus exterarum gentium adversariorum protegas, verum sacrae doctrinae et intelligentiae divinarum Scripturarum devotus et sedulus persistas, ut eamdem sanctam Ecclesiam in subjectis ab internorum videlicet malignorum vangeliorum munitus, gladiis divinarum Scripturarum accinctus, spiculis sententiarum ornatus, defendere possis: qui semper non corpora, sed animas fidelium exstinguere quaerunt. Unde Petrus hortatur, dicenqui cavere, et aliis praedicare vestra nobilitas docte valeat, hujus voluminis, aliorumque librorum expositionibus studere congruis post dispositionem imperii horis satagas, ut merito dicere gratulabunda queat, quod istic legitur: «
Abbreviated transcription (Latin):
raonis ẽẽ ⁊tñ occulto di iudicio
eqͥs dĩ assimilant᷑: quia de illos
uidet de bono ad mala conũti.
usto ᷤᷤ uidet de malo adbonũ reduci
ti equi uidentur dĩ. qͥ equi st̃
pharaonis ꝑ reprobam uitã
q̃ illos sequitur. ita et ꝑpie¬
tatẽ multi qui equi pharao¬
nis uidentur. eius electi per
scãm uitam qͣm in fine suo
seruaturi sunt: equis dĩ assi¬
milant᷑. Unde blanditur
sponsus et dicit. Equitatui
meo incurribus pharaonis
assimilaui te amica mea.
id est tu adhuc incurribus
pharaonis sub iutia deser¬
uiebas. sub uitia currebas:
predestinationem feci: equi¬
tatui meo te assimilairi. so
ẽ electis meis similẽ te atten¬
di. Ecce tandẽ animaduer¬
tis magnifice cessar. qm̃ quod
in ysagogen prefati sumus.
Nil hystorialiter in hoc uolu¬
mine repperit᷑: s omnia alle¬
goriarum allusionib redolẽt.
et draginatum decursionib
moraliumq suauitatib fła¬
glant. Qd̃ iccirco suadere im¬
mo suggerẽ quamquam teme¬

Expanded text:
raonis esse, et tamen occulto Dei judicio equis Dei assimilantur, quia et illos videt de bono ad mala converti, et istos videt de malo ad bonum qui equi videntur Dei, equi sunt Pharaonis per reprobam vitam quae illos sequitur; ita per pietatem multi qui equi Pharaonis videntur, ejus electi per sanctam vitam quam in fine suo servaturi sunt, equis Dei assimilantur. Unde 414 blanditur Sponsus et dicit: Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Id est, tu adhuc in curribus Pharaonis subdita deserviebas, sub vitiis currebas, praedestinationem de te feci. Equitatui meo assimilavi te, id est, electis meis similem te attendi. Ecce tandem advertis magnifice Caesar, quam in isagoge praefati sumus quod nil historialiter in hoc volumine reperitur, sed omnia allegoriarum allusionibus redolent, et dramatum decursionibus, moraliumque suavitatibus flagrant. Quocirca suadere, imo suggerere, quanquam teme
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ simplicitate suorum. et
geminato p̾conio ab sponso.
Et totius corporis pulchritu¬
do ⁊ lumina. colũbarum ocuł
comparantur. Et illi compa¬
rantur creature. q̃ mansuetu¬
dine. fecunditate. acumine ui¬
sus. uelocitate pennarum oĩb
alligeris animantib p̾stan¬
tior inuenit᷑. Oculi gͦ ducesto¬
tius corporis ẽẽ ꝓbantur. sine
quib aut non potest incecdere
corpus. aut iux offendendo in¬
cedit. in quib scĩ doctores intel¬
liguntur. spiritali uisu celestia
contemplantes. qui ꝓpt̾ simpli¬
citatem et innocentiam colũ¬
be comparant᷑. Possunt etiã et
sac̃dotes recꝰto ordine intelligi
qͥb sacroscã myst̾ia commissa

Expanded text:
torum simplicitate suorum, et torum simplicitate suorum, et geminato praeconio absconso. Et totius corporis pulchritudo, et lumina, columbarum oculis comparantur. Et illi comparantur creaturae, quae mansuetudine, fecunditate, acumine visus, velocitate pennarum, omnibus aligeris animantibus praestantior invenitur. Oculi ergo duces totius corporis esse probantur, sine quibus aut non potest incedere corpus, aut vix offendendo incedit. In quibus sancti doctores intelliguntur spirituali visu coelestia contemplantes, qui propter simplicitatem et innocentiam columbae comparantur. Possunt etiam et sacerdotes recto ordine intelligi, quibus sacrosancta mysteria commissa
Abbreviated transcription (Latin):
odor xͥ bonus uitam mortuis
aiãb reddens germinare ꝑ¬
batur. De qua confessione
transplantata fuerit arescit.
Qd̾ multisanmabus euenis¬
se ꝑbatur:que se ab una ue¬
rissima predicta confessioẽ
fide euulse ⁊ arefacte. gehen¬
ne pabulum p̾buerunt. Nã
sicut corpꝰ sine esca ⁊ potu sub¬
sist̾e non potest. ita eccl̃e uoce
declaratur. sine botro qui ẽ
promissionis. innulla alia ui¬
nea nisi inuineis engadi ab
esurientib ⁊ sitientib iusticia
inuenitur. id ẽ in nulla cong̾¬
gatione hereticorum in nul¬
la secta philosophoꝵ. innul¬
la adulatione scismaticoꝵ ubi
transplantatus fuerit aliqͥs
deceptus. ꝑu̾sitatis sue fama
deꝑit arefactus. Hec ꝑfec̾to
intelligens eccła: ait. Sotrus
cypri dilecꝰtus meus mͥ: inui¬
Yneis engadi. Sequitur. Ecce
Ytu pulchra es amica mea ecce
Utu pulchra. oculi tui columba¬
rũ. Ptꝰ genarum ⁊ colli decorẽ
sponse. uicem reddendo oculoꝵ
pulchritudo laudatur. in doc¬

Expanded text:
odor bonus Christi, vitam mortuis odor bonus Christi, vitam mortuis animabus reddens germinare probatur. De qua confessione vel transplantata fuerit arescit. Quod multis animabus evenisse probatur, qua se ab una verissima praedicta confessione fidei evulsae et arefactae gehennae pabulum praebuerunt. Nam sicut corpus sine esca et potu subsistere non potest, ita Ecclesiae voce declaratur sine botro qui estpromissionis, in nulla alia vinea nisi in vineis Engaddi ab esurientibus et sitientibus justitia invenitur, id est in nulla congregatione haereticorum, in nulla secta philosophorum, in nulla adulatione schismaticorum, ubi si transplantatus fuerit aliquis, deceptus perversitatis suae fama, deperit arefactus. Haec profecto intelligens Ecclesia ait: « Botrus Cypri, dilectus meus mihi, in vineis Engaddi. » Sequitur: « Ecce tu pulchra es, amica mea, ecce tu pulchra: oculi tui columbarum. » Post genarum et colli decoram sponsae vicem reddendo oculorum pulchritudo laudatur in doc
Abbreviated transcription (Latin):
cus opobalsamum. qd̾ ideocũ
adiectione significatur. eo qd̃
ꝑcussus ferreis unguł cortex
ligni ꝑ cauernas eximii õ¬
doris guitam distillat. Cau̾¬
na enun greco sermone opa
dicitur. Cuius guttam adul¬
terant. admixto cypͥno oleo ł
melle. Balsama autem sipu¬
ra fuerint. tantam ium hñt
ut si sol excanduerit.sustine¬
ri in manu non possint. De
quib uineis multi reges trais¬
plantauerunt arbuscula bal¬
sami in aliis locis uł t̾ris qd̾
et romanos fecisse legitur.⁊
penitus radicare aut iuuere
nequiuerint. Unde factũ
ẽ sicut supͣ innuimꝰ. aut in
eodem loco uel in eisdẽ fim¬
b magnum studiũ ad hi b̾et᷑
aregib uineis plantandis
causa ut innullo cespite he¬
ꝓueniant uinee. nisi in sola
engadi: oꝑe precium ẽ intel¬
lig̾e. Reor ut quidam ait
doc̾torum. hunc succũ harũ
uinearum unius fidei con¬
fessionem intelligi. typũ ten̾e
in qua spes consistit fideliũ.
in qua singula. medicina ł

Expanded text:
cus opobalsamum. Quod ideo cum cus opobalsamum. Quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni per cavernas eximii odoris guttam distillat. Caverna enim Graeco sermone ὀρὴ dicitur. Cujus guttam adulterant admisto Cyprino oleo vel melle. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, sustineri in manu non possint. De quibus vineis multi reges transplantaverunt arbuscula balsami in aliis locis vel terris, quod et Romanos fecisse legitur, et penitus radicare aut vivere nequiverunt. Unde factum est, sicut supra innuimus, ut in eodem vel loco vel in eisdem finibus magnum studium adhiberetur a regibus in plantandis causa, ut in nullo cespite proveniant vineae nisi in sola Engaddi operae pretium est intelligere. Reor, ut quidam ait doctorum, hunc succum harum vinearum, unius fidei confessionem intelligi typum tenere, in qua spes consistit fidelium, in qua singula medicinalis
Abbreviated transcription (Latin):
erant deputandi asinistris
ante tribunal iudicis Et̾no
igni tradendi et ascendunt ag¬
ui immaculati. qui adextris
iudicis congregentur. et̾no
regno donandi. Certum gͦ ut
sicut una gens iudea ꝑ noticiã
legis diuine iunea dñi nun¬
cupatur. ita et diu̾se gentes
nã multe uinee appellantur.
In quaꝵ medio ut dictum ẽ
sc̃i baptismatis fons ẽ aq̃. ad
quẽ hedi adueniunt: ut agni
efficiant᷑. Que uinee engadi.
ñ uinum s balsamũ gignt
Engadi uicus ẽ p̃magnus.
in t̾ra iudea iuxta mare mor¬
Atuũ: q̃ t̾ra figuram tenet. t̾re
iuuentium. UYbi sunt uinee
balsami. intra t̾minos tantũ
olim .xx. iugerum erant. Ptͦea¬
quã eadẽ regione romanipo¬
tiast̃: etiam in latissimis eol¬
lb propagataẽ sty pe simi¬
lis uiti: foliis similis rute. s
albidioribꝰ semꝑq manentib.
Arbor autẽ balsamum ÷ lignũ
xhiro balsamum. so ẽ ramus¬
culus eius dicitur: fructus si¬
ue semen carpobalsamum. su¬

Expanded text:
erant deputandi a sinistris erant deputandi a sinistris ante tribunal judicis, aeterno igni tradendi, et ascendunt agni immaculati, qui a dextris judicis congregentur aeterno regno donandi. Certum est ergo, ut sicut una gens Judaea per notitiam legis divinae vinea Domini nuncupatur, ita et diversae gentes nam, multae vineae appellantur. In quarum medio, ut dictum est, sancti baptismatis fons est aquae, ad quem haedi adveniunt, ut agni efficiantur. Quae vineae Engaddi non vinum, sed balsama gignunt. Engaddi vicus est praemagnus in terra Judaea, juxta mare Mortuum. Quae terra figuram tenet terrae viventium, ubi sunt vineae balsami, intra terminos tantum olim viginti jugerum erant. Posteaquam eadem regione Romani potiti sunt, etiam in latissimis collibus propagata est, stirpe similis viti, foliis similis rutae, sed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum chirobalsamum, id est ramusculus ejus dicitur, fructus sive semen carpobalsamum, suc
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i redemptoris nr̃i signabat :
esca et potus eccłe factus ẽ. ꝑ
corporis sui et sanguinis sa¬
cramentum. Cyprus uͦ tͥsticia
uł meror inter pretat᷑: engadi¬
sicut dictum ẽ fons hedi. Est
gͦ botrus cipͥ amice sue eccłe.
dum peccatorib tͥstitiã uł me¬
rorem penitentie inmentib
seminat. ut eos ad illam bea¬
titudinẽ sublimet. de qͣ ipse
in euangłio dixit. B eati qui
lugent nunc: qm̃ ipsi conso¬
labuntur. Qui ut ille quẽ di¬
ximus botrus. aduobus popłis
iudeo scilicet ꝑsecutore. ⁊ roma¬
no milite imꝑante. afalan¬
ga in crucis patibulum leuat᷑
est. Qui usq hodie tristitiã
meroremq uitã conferentẽ
et̾nam eccł̃e generat. ut predic¬
tum ẽ. in eis qui ptꝰ innumeras
congeries cͥminum in sinus
eccł̃e congregantur. Cibum
spiritalẽ uͦ et potum. botrus
predictus in secredentib coti¬
die subministrat: his dum¬
taxat qͥ congregant᷑ inuines
engadi ubi est fons hedi. hoc

Expanded text:
Christi Redemptoris nostri signabat: qChristi Redemptoris nostri signabat: qesca et potus Ecclesiae factus est per corporis sui et sanguinis sacramentum. Cyprus vero tristitia vel moeror interpretatur. Engadsicut dictum est fons haedi. Est ergo botrus Cypri amicae suae Ecclesiae, dum peccatoribus tristitiam, vel moerorem poenitentiae in mentibus seminat, ut eos ad illam beatitudinem sublimet, de qua ipse in Evangelio dixit: « Beati qui lugent nunc, quia ipsi consolabuntur . » Qui ut ille quem diximus a duobus populis, Judaeo scilicet persecutore, et Romano milite imperante, a phalange in crucis patibulum levatus est. Qui usque hodie per tristitiam moeroremque vitam conferentem aeternam Ecclesiae genuit, ut praedictum est, in eis qui post innumeras congeries criminum in sinum Ecclesiae congregantur. Cibum vero spiritalem et potum botrus praedictus in se credentibus quotidie subministrat, his duntaxat qui congregantur in vineis Engaddi, ubi est fons haedi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
b suis auditorib dicebat. Lac
uob̃ potum dedi non escam.
Dossunt etiam sicui placuerit
duo ubera eccłe moyses et he¬
lias intelligi. in quoꝵ medio
transfiguratus in monte iħe.
dilectus eccłe. in futurã glam
ipsius eccłe commorasse pro¬
batur. quorum alt̾ ꝓmissum
ostendit: alt̾ iam uenisse p̾di¬
cauit. in significationẽ duoꝵ
testamentoꝵ. Unde dicit᷑. In
medio duum animaliũ cog¬
nosceris. que duo testamenta
ubera sũt eccłe. quorum in
medio xp̃c commorat᷑. Et qr
legis lator moy ses.⁊ eximus
propħarũ helyas sermocinan¬
tes fuerint de excessu passio¬
nis illuis. propt̾ea sequitur.
Botrus cypri dilectus meus
mnͥ: in uineis engadi. Pre oĩb
t̾ris ut ferunt insula cyprus
mire magnitudinis uuarũ
botros gignere comprobat᷑.
Cuius magnitudinis fuit ille
botrus. qui a duob iuuenib
de t̾ra reꝓmissionis in desertũ
ꝑlatus fuisse legit᷑: qui om̃imͦ
figuram assumpt hominis

Expanded text:
bus suis auditoribus dicebat: « Lac bus suis auditoribus dicebat: « Lac vobis potum dedi non escam . » Possunt etiam si cui placuerit duo ubera Ecclesia Moyses et Elias intelligi, in quorum medio transfiguratus in monte Jesus, dilectus Ecclesiae in futuram gloriam ipsius Ecclesiae commorasse probatur: quorum alter promissum ostendit, alter jam venisse praedicavit in significationem duorum Testamentorum. Unde dicitur: In medio duorum animalium cognosceris. Quae duo Testamenta ubera sunt Ecclesiae. Quorum in medio Christus commoratur. Et quia legislator Moyses, et eximius prophetarum Elias, sermocinantes fuerunt de excessu passionis illius, propterea sequitur: « Botrus Cypri dilectus meus mihi, in vineis Engaddi. » Prae omnibus terris, ut fertur, insula Cyprus mirae magnitudinis botros uvarum gignere comprobatur. Cujus magnitudinis ille botrus, qui a duobus juvenibus de terra repromissionis in desertum perlatus fuisse legitur, et qui omnimodo figuram assumpti hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Nleticia dicit. Fasciculus mir¬
Nre dilectus meus mͥ. Cũ gͦ ad
multas infirmitates a diabo¬
lo inflictas. sanandas. multaᷤ
a dõ correptiones patient̾ ꝑtu¬
lerit. uł diuersas ut sitprdie¬
tum ẽ ꝓ eius nomine illatas
gaudens sustinuerit passioẽs
fasciculus mirre ei efficitur
de eius pectore expellendos. Te
iam mundũ et cum orationib
paratum hofpitium diuinũ
est. ut ipsa tam magna fidu¬
tia xp̃m inuitet in cordis sui
recessum. tanqmͣ int̾ ubera sua
dicentẽ in eugłio. Ego ⁊ pat̾
ueniemus.⁊ mansionẽ apud
eum faciemus. S eu etiam int̾
ubera sua eccła commorarile¬
tatur. int̾ illos procul dubio¬
egregios uiros qui pro pietare
uł pro possibilitate lacte doc¬
trine sue spiritali paruuilos
nutriunt. De qͥb ipse dñs dic̃.
Si duo uel tres conuenerint
suꝑ t̾ram. quicquid petierint
in nomine meo: fiet eis. Etubi
in nomine meo. ego inmedio
eoꝵ sum. Quoꝵ unus ex ub̃i¬

Expanded text:
laetitia dicit: « Fasciculus myrlaetitia dicit: « Fasciculus myrrhae dilectus meus mihi. » Cum ergo ad multas infirmitates a diabolo inflictas sanandas, multas a Deo correptiones patienter pertulerit, vel diversas, ut supra dictum est, pro ejus nomine illatas, gaudens sustinuerit passiones, fasciculus myrrhae ejus efficitur de ejus pectore expellendos. Tunc jam mundus et cum orationibus paratus, hospitium divinum est, ut ipsum jam tam magna fiducia Christum invitet in cordis sui recessum, tanquam intra ubera sua dicentem in Evangelio: « Ego et Pater veniemus, et mansionem apud eum faciemus » Seu etiam in ubera sua Ecclesia commorari laetatur, inter illos procul dubio viros qui pro aetate, vel pro possibilitate lacte doctrinae suae spirituali parvulos nutriunt. De quibus ipse Dominus dicit: « Si duobus vel tribus convenerit super terram, quidquid petierint in nomine meo fiet eis. » Et: l tres in nomine meo, ego in medio eorum sum . » Quorum unus ex uberi