comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siña ne dap̃num fid̾iꝯmissanꝰ
senciãt ultra quã ad ħrdita
nem .n. õꝑtere plus legati no¬
mine pr̃are quã ad eũ ex hr¬
ditate ꝑuenit quanis falc̃ ce¬
sset ut Expto dmi pñ ꝯtinetur
nec ex mulitis cest̾o plus lega¬
toꝵ nomine prãtur quã quã¬
titas est h̾iditatis ereaneno de¬
ducto nec tũ quartã retin̾e fĩ¬
bit si hr̾s rogatus r estituere to¬
tam hrditatem nõ deducta fu¬
cidia rogato ⁊ ĩpontans restit¬
uat non uti debe eum decͣh̾e
fid̾i ꝯmissario fo quartã msi
lb̾alitate tm̃ ad priorem fiõs¬
ꝯmissariũ hĩs uoluit ꝑtine s
si quadringenta hñs . cc. lega¬
uit ticio ⁊ ꝑtem dimidiã hr̃¬

Expanded text:
ia, ne damnum fideicommissarius sentiat ultra, quam ad eum ex nem enim oportere plus legati nomine praestare, quam ad eum ex hereditate pervenit, quamvis Falcidia cesset, ut rescripto divi Pii contineturnec ex militis testamento plus legatorum nomine praestatur, quam quantitas est hereditatis aere alieno deducto. nec tamen quartam retinere fiibit, si heres rogatus restituere totam hereditatem non deducta Falcidia rogato et ipsi, ut alii restituat, non utique debere eum detrahere fideicommissario secundo quartam, nisi libera litatem tantum ad priorem fideicommissarium heres uoluit pertinere.Sed si quadringenta habens ducenta legauerit Titio et partem dimidiam h
Abbreviated transcription (Latin):
ituer is q suspectam uissu p̃¬
toris adut ⁊ restituit q̃ reba¬
tur quidlegatario dare debe
dare ticio detere liã ħͣis h in¬
datõnem reliqũ hiturꝰ foret
si nõ cet rogat᷑ tͥ restituere ħ¬
editatem id tibi restituat qͣn
ret rogatus est ita si  menuida

Expanded text:
itueret, isque suspectam iussu ptoris adiit et restituit: quaerebatur, quid legatario dare deberdare Titio debere: nam heres hdationem, reliquum habiturus foret, si non esset rogatus et tibi restitueret hereditatem, id tibi restituat. quaret rogatus est. itaque sic ineunda
Abbreviated transcription (Latin):
ut filiam maũmitt̃et s ⁊ ticium
rogauit ut maĩmnusse abbine
filie restitueret hiditatẽ cũ gͥ
ticuis suspectam diẽt hiditatẽ Rxp¬
tũ est a diuo pio cõplłendum eur
ad ire h̾rditatem quo a deunte ab¬
bine ꝯpetiturã lib̾tatem eĩq filiã
tradendam ⁊ ab ea maĩnuttñda
tutorem q filie manimisse daudͤ
quo auctore restituat᷑ hrditas fi¬
ue statum quãuis sic fuiss ei roga
uerit duius pius succiri hr̃ditã¬
stituto qui ꝯpulsus adiit dici pt
⁊̃ iñ cet̾is caĩs exemplũ ħ sequẽd̃
sicubi euem̾it restituatur fidĩ q̃¬
nussaria h̾rditas ei qui ꝯpulit ad¬
ire ⁊ restituere sͥ hr̃ditatem

Expanded text:
ut filiam manumitteret: sed et Titium rogauit, ut manumissae Albinae filiae restitueret hereditatem. cum igitur Titius suspectam diceret hereditatem, rescriptum est a diuo Pio compellendum eum adire hereditatem: quo adeunte Albinae competituram libertatem eique filiam tradendam et ab ea manumittendam tutoremque filiae manumisquo auctore restituatur hereditas filiae statim, quamvis sic fuisset ei rogatverit divus Pius succurri heredi instituto, qui compulsus adit, dici potest etiam in ceteris causis exemplum hoc sequendum, sicubi evenerit, restituatur fideicommissaria hereditas ei, qui compulit adire et restituere sibi hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
adire h̃ĩditate retusarñt seu
netu uttiũ s ͤ pͣcextu metus cẽ
ssario nam in eo qui hr̃tes si cõ¬
ueniantur exceptõne uti pos¬
sunt. hr̃dibu̾s sb̾uentum e in¬

Expanded text:
adire hereditatem recusare seu metu litium seu praetextu metus censssario: nam in eo, quod heredes, si conveniantur, exceptione uti possunt, heredibus subventum e
Abbreviated transcription (Latin):
cepta pecuĩa ⁊ in coipꝰ piopuii pũ¬
monu u̾sa item iuire diuisonis
res piopne fc̃e nõ prãbunt᷑ cum
discordiis ꝓpinquoꝵ sedandis ꝓs¬
pexit quas uiat̾ia cõionis solet
cã maiori filie natu tradidit ⁊ li¬
b̾tuni filie eid̾ que̾ p̃sens erat ⁊
res quas to̾ ca sua h̾uit assigͣri ius¬
ẽẽ nec ob eam remi ap̃ arbitrũ di

Expanded text:
cepta pecunia et in corpus proprii patrimonii versa, item iure divisionis res propriae factae non praestabuntur, cum discordiis propinquorum sedandis prospexerit, quas materia communionis solet causa maiori natu filiae tradidit et libertum eidem filiae, qui praesens erat, res quas sub cura sua habuit adsignare iusbatur nec ob eam rem apud ar
Abbreviated transcription (Latin):
test̾o ualet quociens ipm̃ testm̃ nõ
aũ acciꝑe debemꝰ cõs quib pͥnceps
isulas abͥneganit uł de quibus
deportandis scripsit ceterũ pͥus
nond̾ amisisse quis ciuitatẽ iͦ ꝓ
siũam pat̾etur ualebit s ⁊ si post
ualebit ꝗ fcĩ est qr certũ statuz
usi adhuc ħuit sa prestĩs uo p̃torio
uł eo qui unce p̃ftĩ ex mãdaco pͥnci¬
pis cognoscit Item a p̃fcõ urbis de
statim amitt̾e̾ cuntatem ⁊ iõ nec
tendi ꝯstat hr̃e ¶Si quis plane in in
sulam deportatꝰ codicillos sͥ fec̾it ⁊ in¬
dulgencia imꝑatous restitutꝰ hiisd̾
utte qii posse ad quos aliqͥd ꝑuen¬
turum est morte eius uł dũ eis da¬
tur uł dũ eis nõ adimit᷑ nec tm̃ ꝓ
xuiiii bonoꝵ possessoris uerũ infe¬
qui nondũ natus est fid̾iꝯmiti pos¬
se si mͦ natus nͦł successurus est hi¬
iud c̾ce indubitate dr ᷑ᷤ si quis intest¬
atus decedens ab eo qͥ pͥmo gradu
is eins moituo eo admissus sit ad

Expanded text:
ento ualet, quotiens ipsum testamentum non autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius nondum amississe quis ciuitatem uidetsententiam pateretur, ualebit: sed et si post ualebit quod factum est, quia certum statum ue adhuc habuit. A praefectis vero praetorio vel eo, qui vice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis depstatim amittere civitatem et ideo nec tendi constat hsulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem mitti quem posse, ad quos aliquid peruenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis non adimitur.Nec tantum proximi bonorum possessoris, uerum infequi nondum natus est, fidei committi posse, si modo natus nobis successurus sit.Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ris eius mortuo ‹eo› admissus sit ad
Abbreviated transcription (Latin):
peto a te filia mã ut dotalẽ cautõnẽ
post moitẽ meam mutes ⁊ ita reno¬
ues ut frẽs tui dotem stipłent᷑ ħ caũ
ut si sñ lib̾is uno płib ne in mr̃imo¬
nio morieris dos ad eos ꝑueĩat post
mortẽ pr̃ĩs decessit marittꝰ añqũã re¬
nouaretur cautõ dotał ⁊ pꝰca alũ
uupta decessit ulło lib̾oꝵ relc̃o uiuo
ad huc titõ uno ex frĩbus q̃sitũ est
auticius petitõnem heret nr̃ que ĩ
dotem fuu̾t .sx. posse fid̾iq̃ ab hidi¬
bus sue sororis peti si ꝑ eam stetit qͦ
tur filiũ⁊ filiam hidens instituit ⁊
lb̾tis legata dedit coꝵ q fid̾i ꝯmisit
in ħ uba a nob peto ut qͥcqͥd nobis
legani ꝯtenti sitis uiuẽtes ut pꝰ uos
fiuiis nũs restituatis defucta testat¬
cis filia meuia cuim lib̾tus decessit
hĩde instituto prõne filio ex ꝑte de¬
bita ex ꝑte exͣneo alt̾a cĩsitũ est an
adita hr̃ditate prõne fuius a cohĩ¬
de suo ꝑtem eoꝵ que ex test̾o nirĩs

Expanded text:
peto a te, filia mea, ut dotalem cautionem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio morieris, dos ad eos perueniat'. post mortem patris decess‹it› maritus, antequam renouaretur cautio dotalis, et postea alii nupta decessit nullo liberorum relicto, uiuo adhuc Titio uno ex fratribus. quaesitum est, an Titius petitionem haberet rerum, quae in dotem fuerant. respondi posse fideiti, si per eam stetit, quo tur.Filium et filiam heredes instituit et libertis legata dedit eorumque fidei commisit in haec uerba: 'a uobis peto, ut quidquid uobis legaui, contenti sitis uiuentes, ut post uos filiis meis restituatis'. defuncta testatricis filia Maevia libertus decessit herede instituto patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo: quaesitum est, an adita hereditate patronae filius a coherede suo partem eorum, quae ex testamento matris
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯ̾uum maĩittat Cum ita pe¬
ciisset testator ut qͥcqͥd ex boĩs eiꝰ
ad prem̃ ꝑuenisset filie sue itare¬
stitueret ut eo ampliꝰ hi̾et quã ex
bonis prĩs hitura eẽt duiꝰ piꝰ ẜe. ma¬

Expanded text:
ut servum manumittat. Cum ita petisset testator, ut, quidquid ex bonis eius ad patrem pervenisset, filiae suae ita restitueret, ut eo amplius haberet, quam ex bonis patris habitura esset, divus Pius resc
Abbreviated transcription (Latin):
ba supͣscͥpta offe̾ntes nulle aureos
uniu̾sa datis nille aureis restituerẽ¬
tur s estĩatõnis que mortis temꝑe
cio qui bãdi sbstituerat ita legauit
seio si mͥ hr̃s non erit ⁊ uxori eius
uolo queͦ cũ seius hr̃s extit̾it an
martise legati dimidia portõ debe¬

Expanded text:
ba supra scripta offerentes mille aureos uniuersa datis millenis aureis restituerentur, sed aestimationis, quae mortis tempore eio, quem heredi substituerat, ita legauit: Seio, si mihi heres 'non erit, et uxori eius uolo'. quaero, cum Seius heres exstiterit, an Marcellae legati dimidia portio debe
Abbreviated transcription (Latin):
eiq sb̾stituit nepotem suũ ⁊ ita ca¬
b̾tos mos ꝑtrn̾e nolo q̃ritur cũ añ
testatorem fina ⁊ nepos decessint
⁊ intestati bona ꝑtinuerĩt ad ꝓ¬
nullus alius hĩs institurus sb̃stitu¬
tus q eẽt qũa filia ⁊ nepos ud̾i łi
quis mͥ hĩs erit sciat debe̾ me deme¬
trio pruo meo denaria tria ⁊ depo¬
sita ap̃ me a seleuco pĩo mõ de¬
naria tria que ⁊̃ protinus reddi ⁊
solui eis iubeo q̃situm est an si nõ

Expanded text:
eique substituit nepotem suum et ita cabertos meos pertinere volo". quaeritur, cum ante testatorem et filia et nepos decesserunt et intestati bona pertinuerunt ad pnullus alius heres institutus substitutusque esset quam filia et nepos, viquis mihi heres erit, sciat debere me Demetrio patruo meo denaria tria et deposita apud me a Seleuco patruo meo denaria tria, quae etiam protinus reddi et solui eis iubeo': quaesitum est, an, si non
Abbreviated transcription (Latin):
tu eiq rem legauit fidi qͦ ꝯmittͥe
eius nõ pot̾it lic ex legato ꝯmod̾
sentire uideatur qd̃ dũum nãtisci¬
tur statim nec exspectet act̾oneni
sumptũ lttis quẽ sustiñet si ex sti¬
płatõne uctigͣret eum incrari si ne¬
quaꝗ᷑ dicend̾ est hi fid̾iꝯnutt̾e me¬
possesd̃ si hñti tibi propͥetatem usũ
fr̃ mortis cã cessero potest dici fi¬
dei mee cõmitt̾e posse nec qũẽq̃
moneat quod nsusfr̾ solet morte
extingui nã medii potꝰiꝰ temꝑis qͦ
iuinat qui donauit ꝯmod̾ cogite¬
mius si aũpignꝰ debitoris lib̾au̾o
mortis cã ⁊ eius fid̾iꝯͦ nõ potest¬

Expanded text:
 rem legaverit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire videatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex stipulasumptus litis, quem sustineret, si ex stipulatione litigaret, eum lucrari. sed nequaquam dicendum est huius fideiposse.Sed si habenti tibi proprietatem usum fructum mortis causa cessero, potest dici fideicommittere me posse. nec quemquam moueat, quod usus fructus solet morte exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitemus.Si autem pignus debitoris liberauero mortis causa et eius fidei commis
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾sos emãcipauit ⁊ in unũ
filiũ gauim seiũ amplissiãs fa¬
cłtates donatõnib ꝯtulit ⁊ mo¬
dicũ sibi residuũ reseruauit ⁊
mii̾tot lib̾os cũ uyore scͥpsit ħides in
eod̾ test̾o duas possesso̾nes quas reti¬
nierat eid̾ gaio seio plegauit ⁊ ab
eo petut ut ex redditib ꝑ̃dioꝵ que
uiuus eĩ tonau̾at meiie silie tot
aureos daret item alt̾i frĩ aliostot¬
qui quentus a meina soiore suale¬
gem falcidiam implorat q̃ro cũ
scũsimus imꝑator ut supͣscͥptum
est ccͣ uolũtatem donãtis ea q̃ dona¬
ta sũt reuocãi pt̃ẽperit an gaius

Expanded text:
universos emancipavit et in unum filium Gaium Seium amplissimas facultates donationibus contulit et modicum sibi residuum servavit et universos liberos cum uxore scripsit heredes: in eodem testamento duas possessiones, quas retinuerat, eidem Gaio Seio praelegavit et ab eo petit, ut ex reditibus praediorum, quae vivus ei donaverat, Maeviae filiae tot aureos daret, item alteri fratri alios tot: conventus a Maevia sorore sua legem Falcidiam implorat. quaero, cum sanctissimus imperator, ut supra scriptum est, contra voluntatem donantis ea quae donata sunt revocari p
Abbreviated transcription (Latin):
meus hĩs mͥ esto ex semisse bonoꝵ
in quib hito cum omĩb que ibi
sũt que oĩascias ad portõnemh̾¬
editatis quã tͥ dedi nõ ꝑtiu̾e q̃ ro
cũ sit in hiis domib argñtum
nouua debitoꝵ suꝑlex mãcipia
an ħ oĩa que illic inueĩuntur
ad alios hr̃des institutos debeant
ꝑtin̾e̾. paulus Re noĩa debitorũ
nõ contuu s oĩum esse cõia. in
cet̾is u̾o ulłum prouepoti locu

Expanded text:
meus heres mihi esto ex semisse bonorum in quibus habito, cum omnibus quae ibi sunt: quae omnia scias ad portionem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere". quaero, cum sit in his domibus argentum nomina debitorum supean haec omnia, quae illic inueniuntur, ad alios heredes institutos debeant pertinere.Paulus respondi nomina debitorum non contineri, sed omnium esse communia, in ceteris uero nullum pronepoti l
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾stitutis quos eis dedas an ⁊ cuile¬
gata prãre debeant ab utroq sb̃sti¬
tuto legata detentur/ Seruo alie¬
no rem posse diũ legare ualũs scri¬
bit Item id qd̾ dño eius pure debet
cũ enim seruo alieno aliquid in te

Expanded text:
bstituti, quos eis dederat, an et cui legata praestare debent? ab utroque substituto legata debentur.Seruo alieno posse rem domini legari Ualens scribit: item id quod domino eius pure debetur. cum enim seruo alieno
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ ucꝰ titius test̾o ita cauit si
bi acqͥsnuit aut ei ab aliquo datũ
aut relictũ est id sibi p̃cipiat su
dcã est ⁊ placuit id ꝗ sb̾ noĩe ip̃i¬
us fuii in kalñdario remãserat

Expanded text:
us Titius testamento ita cauit: 'si bi adquisiit aut ei ab aliquo datum aut relictum est, id sibi praecipiat sum et placuit id, quod sub nomine ipsius filii in kalendario remanserat,
Abbreviated transcription (Latin):
donec ad unun popuetas ꝑueuit̃
q̃ro anseia in coĩone cũ lib̾tis mĩs¬
R ꝑspituam ẽẽ testatoris uolũta¬
tem om̃s adiuriles ꝑtes nocantis¬
¶Impub̃em filiũ h̾rde instituit uxo¬
queꝯq pͥmis tabsis dedi ead̾ omm̃ĩa
lo q̃ritur an ex sb̃stitutõne pist̾e̾¬
do testatorem senfisse Item q̃roc̃
corꝑa legata ⁊̃ nc̃ ex lucratiua
cã possideantur an .a. sb̾stitutis pe
do lego tyrographũ gañ seu. pͦea
codicił uetuit a seio id exigi ⁊ ab
lnĩde pecut ut ex alt̾ius debitoris q̃¬

Expanded text:
donec ad unum proprietas perveniat". donec ad unum proprietas perveniat". quaero, an Seia in communione cum libertis perspicuam esse testantis uoluntatem omnes ad uiriles partes uocantis.Impuberem filium heredem instituit: uxo'quaecumque primis tabulis dedi, eadem omnia lo". quaeritur, an ex substitutione, impubedo testatorem sensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucrativa causa possideantur, an a substitutis petdo lego chirographum Gaii Seii": postea codicillis vetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ coꝵum hrdem institui ex mea
hĩditate sb̃mitto sibiq hẽco una
cũ pamphilo quẽ lib̾um eẽ iubeo
instrumentũ tab̾ne ferarioe ita
ut negm̃ ex̾ceatis uitius eustichiꝰ
niua testatrice decessit ꝑs hĩdita¬
ꝑ amphilus eod̾ test̾o maĩmussus
ad petitõnẽ ꝑtis instr̃i admittipo¬
sset lic tab̾na ut uoluit restatͥx
ex̃ceri non possit. R adracti ¶ Sẽ¬
ꝓnia sb̾stituta ħidi legata ꝑcepit
si hĩs non eẽt mouit ccͣ iustitutũ
actonem ꝗ dolo eius stm̃ ẽẽ dice¬
bat quommꝰ cestatrix uolus pri¬
nio loco hr̃eamscrib̾e hĩdem cest¬
amentũ mutaret nec obtinuit
dam sua sponte añ qͥnq̃nium sol¬
uit qĩtum est an eius quod añ diez
existñtem solutũ est rep̃sentatõ¬
ne ñ reliqͣ solutõne legati repu
ctum deb̾i ꝗ aliqͥd añ diẽ solutũ¬
sit lucius ticuis test̾o ita cauit
p̃diolum meũ daĩ uolo lib̃tis lib¬
maũmisi ⁊ seieo alup̃ne mee
ita ne de noĩe famiue mee exeat

Expanded text:
quod eum heredem institui, e media hereditate sumito sibique habeto una cum Pamphilo, quem liberum esse iubeo, instrumentum tabernae ferrariae, ita ut negotium exerceatis". Lucius Eutychus viva testatrice decessit, pars hereditaPamphilus eodem testamento manumissus ad petitionem partis instrumenti admitti possit, licet taberna, ut voluit testatrix, exerceri non possit. respondi legata accepit, si heres non esset: mouit contra institutum actionem, quod dolo eius factum esse dicebat, quo minus testatrix uolens primo loco scribere eam heredem testamentum mutaret, nec optinuit; dam sua sponte ante quinquennium soluit: quaesitum est, an eius, quod ante diem exsistentem solutum est, repraesentationem in reliqua solutione legati reputctum deberi, quod aliquid ante diem sit solutum.Lucius Titius testamento ita cauit: diolum meum dari volo libertis libmanumisi et Seiae alumnae meae, ita ne de nomine familiae meae exeat,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ea m̃te uenditõni ꝯsenserũt
ut siłr expretõ mares quid̃ duplũ
feunẽ aũ simplũ ꝯsequãtar IInsti¬
tuto filio hide ⁊ exco nepotib em̃a¬
cipatis testator ita tauit uolo mãs¬

Expanded text:
nisi ea mente venditioni consenserunt, ut similiter ex pretio mares quidem duplum, feminae autem simplum consequantur. Instituto filio herede et ex eo nepotibus emancipatis testator ita cavit:
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾iꝯͥ pꝰ morã usuras pr̃are cogr
s dap̃nũ si qd̾ ex ea re fui̾t secu¬
tum ab hiis sartiend̾ erit qͥ pꝰ dic¬
tam sũam iudicatũ solu̾e suꝑse¬
d̾unt nͨ aliud seruabit᷑ in uttiss
sup̃tib si rõ lictigandi nõ fl̾t ig¬
naiuis ⁊ .ii. p̃tẽdentes audii nõ o¬
se uisus est am hrdem exͣneum sñ lib̾is¬
hu̾it decedens ¶ Si creditor ab eo qͥ testm̃

Expanded text:
issi post moram usuras praestare cogitur, sed damnum, si quod ex ea re fuerit secutum, ab his sarciendum erit, qui post dictam sententiam iudicatum soluere supersederunt. nec aliud seruabitur in litis sumptibus, si ratio litigandi non fuit: ignauiam etenim praetendentes audiri non ose visus est, quod heredem extrarium sine liberis decedens habuit. Si creditor ab eo qui te
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ĩs nõ esse datã electõuem s or¬
uicos ciuitatis relictos qui ꝓpuos
eoꝵ se significaturũ ⁊ c̾tamins
foĩm quã celebͣri singuł ãnis uo¬
luit auã scͥptura se declaratur̃
petebat hĩde falcidiã obicientesi
ꝑtem int̾im solui sibi desid̾au̾it
n acceꝑit in eam morã passus in¬
tlłigitiu¶ Cũ post mortẽ emptoris

Expanded text:
ris". non esse datam electionem, sed orVicos civitati relictos, qui propreorum significaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis voluit, alia scriptura se declaraturum petebat herede Falcidiam obiciente, si partem interim solui sibi desiderauerit neque acceperit, in eam moram passus intellegitur.Cum post mortem emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
potest qr dies inutilit̾ cedit ¶ pr
cũ filia pro semuisse hide institu¬
ta sit testõ locutus fu̾at peto cũ mo¬
rieris l alios qͦi filios susteꝑis sem¬
ꝓuio nepoti meo plus tͥbuas in ho¬
norẽ uoĩs mei ncc̃itas quid̾ resti¬
tuendi nepotib in uiriles ꝑtes ꝓte¬
dere udebatur s mod̾ande porciõ¬
nis quã maioiẽ in uniꝰ nepotis ꝑͥ
conferri uoluit arbitriũ filie dat
Non ieͤ s fui tutori dato mr̃ legau
si ꝯsen Red ciat ut decreto p̃coris
ꝯfirmetur ⁊ p̃tor nõ ydoncũ esti¬
met actõ legati nõ denegab̾¶ qui

Expanded text:
potest, quia dies inutiliter cedit. Pater cum filia pro semisse herede instituta sic testamento locutus fuerat: "peto, cum morieris, licet alios quoque filios susceperis, Sempronio nepoti meo plus tribuas in honorem nominis mei". necessitas quidem restituendi nepotibus viriles partes praecedere uidebatur, sed moderandae portionis, quam maiorem in unius nepotis personam conferri uoluit, arbitrium filiae datum. Non iure tutori dato mater legauit: si consentiat, ut decreto praetoris confirmetur, et praetor non idoneum existimet, actio legati non denegabitur. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
diton que ei post amiũ sb̾ pigrede¬
bebat non ut quidam putãt me¬
du temporis tm̃ ꝯmodũ ex test̾o de¬
betur s tota .x. peti possut nec tol¬
litur petitõ si int̾im amiꝰ suꝑuen̾¬
it nam sufficit ꝗ utilit̾ dies cessit
ꝗ si iuiuo testatore aminis suꝑueĩ¬

Expanded text:
ditori, quae ei post annum sub pignore debebat. non, ut quidam putant, medii temporis tantum commodum ex testamento debetur, sed tota decem peti possunt: nec tollitur petitio, si interim annus supervenerit: nam sufficit, quod utiliter dies cessit. quod si vivo testatore annus supe
Abbreviated transcription (Latin):
trem iuc̾ponere stipłatõnem uolu¬
isse qͣuo filia pꝰ pͥnias nuptias indo¬
tata constitueretur. ceterũ si pea
nub ad scd̾as nuptias cautõnem
excendi non oport̾e a filia p̃rpe¬
cierat ut cui ulłet ex lib̾is suis p̃¬
dia cũ moreretur restitueret uui
ex lib̾is p̃dia fid̾iꝰ filia uina dona¬
u̾at non eẽ electõnem pp̃ inc̾tum

Expanded text:
trem interponi stipulationem uoluisse, quo filia post primas nuptias indotata constitueretur: ceterum si postea nuberet, ad secundas nuptias cautionem extendi non oportere.A filia pater petierat, ut cui uellet ex liberis suis praedia cum moreretur restitueret: uni ex liberis praedia fideicommissi uiua donau
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ cũ iure nonatõns quã legata¬
ruis idemq testator añfec̾at le¬
gatũ ex test̾o non debebat᷑ placuit
fłam demõstratõnem legatario
non obeẽ nec iñ totũ fłm iudͥi
qd̃ u̾itatis pͥmordio adiuuaretur¬
seruꝰ pure maĩfestus est cuilib̾¬
tas pp̃ impedimentũ iur̃ pꝰ aditã
hiditatem nõ ꝯpetit qd̃ statꝰ eius¬

Expanded text:
gatarius idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum uideri, quod ueritatis primordio adiuu‹a-› retur.Seruus pure manumissus, cui libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non competit, q
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dii legatũ lib̾ta qͦ fuiss admissa
ꝗ prõnus peciit ut de noĩe fam̃ nõ
ex iret hĩdem ub̃te filiũ ꝑtẽ predii
quã mr accepit retin̾e uisũ est ̾cũ
estunaret ad solã ꝯsobunã suabo¬
duos eius d̾ gradus possessõne deno¬
luta rõnib eqͥtatis ⁊ ꝑpetui eccĩ ex¬
emplo pio ꝑte diuudia młierẽ rele¬
quas int̾cide dap̃ni cã durũ iudebat᷑
p̃r̃ qui filio semissem dedͥat ⁊ soro¬
ub eius impub̾ib relcĩs quadrãtes
diantib centenis aureis nice nu tu¬

Expanded text:
uisset admissa, quod patronus petit, ut de nomine familiae non exiret, heredem libertae filium partem praedii, quam mater accepit, retinere visum est. Cum existimaret ad solam consobrinam suam boduos eiusdem gradus possessione devoluta rationibus aequitatis et perpetui edicti exemplo pro parte dimidia mulierem relequas intercidere damni causa durum videbatur. Pater, qui filio semissem dederat et sororibus eius impuberibus quadrantes, adrantibus centenis aureis". vice mutu
Abbreviated transcription (Latin):
dis exist̾e iuiriles aũ int̾ eos fi̾ qui
eo tẽpore uix̾unt cũ de alus eligñ¬
di potestas nõ fu̾at Qui dotale
p̃diũ ccͤ legẽ uiliã uendidit uxori
legatũ dedit ⁊ empcoris fid̾iꝯms¬
it ut ampliꝰ ei p̃cium restituat ẽp¬
torẽ fid̾ĩꝯmissi nõ ten̾i constabat
si tũ accepto legato niller uẽditõ¬
nem uritam fac̾e uelit eã oblato
p̃cio dou placuit exceptõne sb̾mo¬
u̾i¶ Hemo debitorisuo reus stipl¬
andi mandauit ut titõ cui mortis
cã douabat pecũiam debitã solu̾
cũ sciens diuñ uita decessisse me¬

Expanded text:
dis exsistere: uiriles autem inter eos fieri, qui eo tempore uixerint, cum de aliis eligendi potestas non fuerit.Qui dotale praedium contra legem Iuliam uendidit, uxori legatum dedit et emptoris fidei commissit, ut amplius ei pretium restituat. emptorem fidei‹com›missi non teneri constabat: si tamen accepto legato mulier uenditionem irritam faceret, eam oblato pretio doli placuit exceptione summoueri.Maeuio debitori suo reus stipulandi mandauit, ut Titio, cui mortis causa donabat, pecuniam debitam soluerit. cum sciens dominum uita decessisse Mae
Abbreviated transcription (Latin):
riã hĩditatem sorori coħ̾idi nõ ui¬
di relictã apparuit qd̾ nõ de pe¬
cuĩa sua testari s obtũtu ꝯsilu de¬
distribuas ub̾is tuis ut qͥsq mue¬
atris electõne cessaute sufficiet
si nõ offñderit eos aũ quos nũ ẽ
iegͥit fore potõres si soli ꝓui̾iss¬
ent existiãui ꝗ si nemine eleg̾it
sit instrum̃tũ uolũtatis mee pꝰ
mortẽ meã filio mõ tͣdi uolo cũ
płib hidib intestato diem suu
obiisset intlłigi fid̾iꝯ filiosuo re¬
supp̾mis quis loquat᷑ s iñ qm̃ uolũ¬
tatis intentõ dirigatui ¶Li̾tis p̃di¬
ñ reliqͥt ac petiit ne id alienarũt at
in fanulia lib̾toꝵ reti̾ent si excep¬
to uno cet̾i ꝑtes suas nendid̾unt qͥ
nõ uendidit cet̾oꝵ ꝑtes quib nõ dedit
mutua petitõnem induci .s ut ab al¬
t̾o ꝑcem alieuatã quis petat cũ ꝑ¬

Expanded text:
riam hereditatem sorori coheredi non videri relictam apparuit, quod non de pecunia sua testari, sed optentu consilii dedistribuas liberis tuis, ut quisqueatris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimavi: quod si neminem elegerit, sit: "instrumentum voluntatis meae post mortem meam filio meo tradi volo". cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum supremis quis loquatur, sed in quem voluntatis intentio dirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas vendiderint, qui non vendidit ceterorum partes, quibus non dedit mutua petitionem induci, scilicet ut ab altero partem alienatam quis petat, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃dem qui filiũuicisset pro ꝑtib
quas aliis coh̾rdib abstulit filius
nõ h̾iturũ p̃ceptõnes sibidatas
non magis quã cetõs legatarios
actones constitit s ub̾tates excest̾o¬

Expanded text:
heredem, qui filium vicerat, pro partibus, quas aliis coheredibus abstulit filius, non habiturum praeceptiones sibi datas, non magis quam ceteros legatarios actiones, constitit. sed libertates ex test
Abbreviated transcription (Latin):
dem egatũ ita diũum legatarii
facit rei ut h̾rditas h̾rdis res singł¬
as qd̾ eo ꝑtinet ut si pure res relcã
sit tũ legatariꝰ non repudiauit de¬
functi uolũtatem recta uia dñiu

Expanded text:
um.Legatum ita dominium rei legatarii facit, ut hereditas heredis res singulas. quod eo pertinet, ut, si pure res relicta sit et legatarius non repudiauit defuncti uoluntatem, recta uia dominium,
Abbreviated transcription (Latin):
fid̾iꝯ uit̾ cet̾os hiturꝰ est remota
uir̃is electone ¶fidi hidũ meoꝵ cõ¬
mitto ne fund ͥ tusculanũ alienẽt
uoluntatem Eos qͦ inuitatoe in¬
tlłigendũ est quib ħides exͣnei fi¬
d̾i tue ꝯmitto uxor ut des ut resti

Expanded text:
issum inter ceteros habiturus est remota matris electione. " Fidei heredum meorum committo, ne fundum Tusculanum alienent et nundum voluntatem eos quoque invitatos intellegendum est, quibus heredes extranei fidei tu
Abbreviated transcription (Latin):
ne quã in huis qͦ donacõnib exẽ¬
plo legatoꝵ loꝯ hrẽ placuit prãbt̃
¶si ꝑs donatõnis fid̾i ꝯmisso tenea
lacõnis hͦnus in residuo donatõnis
te quidem maiorẽ pecũiam prari
nõ dubie uoluit uĩcegrã mat̾ fili¬
is sus uulgo ꝯceptis dotẽ suã cã in
mortis donando stiplari ꝑmisit cũ
aluis hͥrdib institutis pecuss a filuẽ
uiro dotẽ restitui cotũ uiro fid̾iꝯ
placuit alioqͥn falcidie ꝑtem hr̃di¬
b a filus ex stipłatu cũ uiro agen
dendam Surdo ⁊ muto qͥ legatũ
accipit ut cũ moret᷑ restituat rͤ¬
te mãdatur nã ignorantes astrra¬
gũtur fidiꝯmusso quib ignoran¬
tib emolumentũ ex testõ qͣritur

Expanded text:
ne, quam in his quoque donationibus exemplo legatorum locum habere placuit, praestabunt. si pars donationis fideicommisso teneatlationis totum onus in residuo donationis te, qui de maiore pecunia praestari non dubie uoluit integra.Mater filiis suis uulgo conceptis dotem suam mortis causa donando stipulari permisit: cum aliis heredibus institutis petisset a filiis viro dotem restitui, totum viro fideicommissum placuit: alioquin Falcidiae partem heredibus a filiis ex stipulatu cum viro agentdendam. Surdo et muto, qui legatum accipit, ut cum morietur restituat, recte mandatur: nam et ignorantes adstringuntur fideicommisso, quibus ignorantibus emolum
Abbreviated transcription (Latin):
qr legatũ datũ iñ ꝑtes diuidi nõ pͥ
non n ea mẽte datũ est legatarũt
płibi actonib uti s ut laxior eis au¬
gendi facłtas sit ex una int̾ii que
fui̾t eltã legatũ pet̾o¶ Repetendoꝵ
legatoꝵ facultas ex eo cesto soluto
modo si iam legatis solutis crumẽ ꝑ¬
duellionis illatũ est

Expanded text:
 legatum datum in partes dividi non potest: non enim ea mente datum est legatariis pluribus actionibus uti, sed ut laxior eis agendi facultas sit, ex una, interim quae fuerat electa, legatum petere. Repetendorum legatorum facultas ex eo testamento somodo si iam legatis solutis crimen perduellionis illatum est
Abbreviated transcription (Latin):
dem ĩstituit ⁊ filiã exh̾edauit demũ ca
uit ita tici. te rogo fid̾i ꝙ tue ꝯmitto
ut margaritã quã tͥ pigͦu dedi uen¬
das ⁊ deducto oĩ debito tuo ꝗ ãpliꝰ erit
suas adu̾sus debitorẽ ei p̃star ħ enĩ ca
suei qͥ creditor funss debitorẽ intlłigñ¬
dũ eiꝰs. qͥ p̃ciũ pigns sũmã debiti exce

Expanded text:
t filiam exheredauit, deinde ita cauit: 'te, Titi, rogo fideique tuae committo, uti margarita, quae tibi pignori dedi, uendas et deducto omni debito tuo quod amplius erit suas aduersus debitorem ei praestaret: hoc enim casu eum, qui creditor fuisset, debitorem intellegendu
Abbreviated transcription (Latin):
ca aͥd ꝑierit sñ dubio soli h̾edi deꝑit¬
¶ Si sͥuiis legatꝰ sit ⁊ morã ħes fec̾it ꝑ¬
icło eiꝰ ⁊ iuuit ⁊ det̾ioꝵ fit ut si debilẽ
forte tradat nominꝰ teueat᷑ Cũ qͥd
tͣ legatũ fidĩ ꝙ tue ꝯmissũ sit ut mͥ
lũ m. dũcaxat in exigñdo co legͣto a¬

Expanded text:
a deperierit, sine dubio soli heredi deperit. Si seruus legatus sit et moram heres fecerit, periculo eius et uiuit et deterior fit, ut, si debilem forte tradat, nihilo minus teneatur. Cum quid tibi legatum fideiue tuae commissum sit, ut mihi lum malum dumtaxat in exigendo eo legato, a
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ꝙ siqͥs ita tutor datꝰ sit quo mad yca¬
lia erit tutor esto uł quo ad tͣnsma¬
xe nõ ierit an possit suspectꝰ postłꝑi
u̾sus ex añgesto suspectus postulari pot
tris bõis q datꝰ fraudłent᷑ udat᷑ sit de¬
m̃ tutor datꝰ au postulari pp̃ fudes

Expanded text:
 quis ita tutor datus sit: 'quoad in Italia erit, tutor esto' uel 'quoad trans mare non ierit', an possit suspectus postulari uersus ex ante gesto suspectus postulari posstri bonisque datus fraudulenter uersatus sit, deinde tutor datus, an postulari sus
Abbreviated transcription (Latin):
ex aꝑtissimis ir̃ argum̃tis suspect᷑
eẽ eũ ꝗ fauore pupilloꝵ accipiend̾
est ¶ũc uideamꝰ ex qͥb caĩs suspec¬
ti remoneant᷑  ⁊ sciend̾ ẽ aut ob do¬
tũ nitutela admissũ suspectũ lic̾e
postulare si forte crassatꝰ sit iñ tu¬
tela aut sordide eg̾it uł ꝑnitõse p¬
upillo ł si aͥd int̾ceꝑit ex reb pupu¬
larib iam turo¶ ⁊ si qͥd amisitañ¬

Expanded text:
tissimis rerum argumentis suspectum eum esse: quod favore pupillorum accipiendum est. Nunc videamus, ex quibus causis suspecti removeantur. et sciendum est aut ob dolum in tutela admissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit vel perniciose pupillo vel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid admisit
Abbreviated transcription (Latin):
ita diuꝰ seu̾us sepsit plus duiꝰ pice
cilio perito sxꝑsit posse tutorẽ sus¬
pectũ remotũ ꝯtutores suos suspe¬
ctos facer¶ nu̾ti q puꝑilloꝵ grate
ñ ut suspectũ in cuceia facẽ uelit
meliꝰ cͣ ub̾tos abaccꝰ i atõne re¬

Expanded text:
ita diuus Seuerus rescripsit. plus diuus Pius Caecilio Paetino rescripsit posse tutorem suspectum remotum contutores suos suspectos facere.Liberti quoque pupillorum grate um ut suspectum in tutela facere uelint, melius est libertos ab accusatione re
Abbreviated transcription (Latin):
uidi uolũtatem testatoris repeti¬
tam a sb̾stituto q̃uã ab instituto
fua̾ut relicta cñ ħ ita erit accipi¬
endũ si nõ fui̾t eidens diu̾sa uo¬
luntas que ex młtis colliget᷑ an qͥs

Expanded text:
uideri uoluntate testatoris repetita a substituto, quae ab instituto fuerant relicta, tamen hoc ita erit accipiendum, si non fuit euidens diuersa uoluntas: quae ex multis colliget
Abbreviated transcription (Latin):
rio uł fid i ꝯmissario quã ab insti¬
tuto non reliq̃rat uł quid si c̾ta᷑
fui̾t cur ab intestato relq̃rat que
a sb̾stituto cessaret uł quid si sb̾sti¬
tuit ex ꝑte fidĩꝯmissariũ cui ab in¬
sticuto reliq̃rat fid̾ iꝯmissũ. iobs¬
cura gͥ uolũtate loꝯ hie rescͥptũ
dicend̾ est.

Expanded text:
rio uel legatario, quam ab instituto non rel‹i›querat? uel quid si certa causa fuit, cur ab instituto relinquer‹e›t, quae in substituto cessaret? uel quid si substituit ex parte fideicommissarium, cui ab instituto reliquerat fideicommissum? in obscura igitur uoluntate locum habere rescriptum dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
legatũ ut iñ legato dotis iłsesa
faisam demõstratõnẽ ⁊ fłam ꝯdi¬
d nã ⁊ siuiuꝰ exegissem excingue¬
ret᷑ legatũ ⁊ sidebitor man̾et ac̃¬
tõnes adu̾sus eũ hes meꝰ dũtaxat
p̃stare cog̾etur ¶si quis ita stipł¬
atus sticũ aut x. utrũ ego nelim
legau̾it qd̾ ei debeat᷑ teneb hiͥs
cius ut piestet legatario actõnẽ
ille sticũ aut᷑ x. ei deb̾et inc̾ti acitio
legatario aduersus cum ꝯpetitut¬

Expanded text:
legatum, ut in legato dotis Iulianufalsam demonstrationem et falsam condidebet: nam et si uiuus exegissem, exstingueretur legatum et, si debitor maneret, actiones aduersus eum heres meu‹s› dumtaxat praestare cogeretur.Si quis ita stipulatus: 'Stichum aut decem, utrum ego uelim' legauerit quod ei debebatur, tenebitur heres eius, ut praestet legatario actionem ille ei Stichum aut decem deberet, incerti actio legatario aduersus he
Abbreviated transcription (Latin):
esse nõ potit nͨ mediũ tp̃s quo a¬
p̃ eũ fu̾it uiciauit institutõue
qr uerũ ẽutͦq tẽpore tam testͥi
faciendi quã mortis cẽpore meũ
fuisse uñ si ap̃ eũ remansit uici¬
atur institutõ uł si cũ eo testi fa¬
ctio est iussu eius adeũdo acqͥret
hĩditatẽ ¶Suiñ non faciendo ĩ¬
possibił ꝯdicioͣ institutõne hidis
ab uncia usq ad assem. puta s¬
sexcũꝵ. sextans. quadrans. tͥeus
quĩciuis. semis. seꝑtens bes. do¬
esto ⁊ si lis̾ erit hrs esto si diuus
marcus Repsit hac̃ institutõnẽ

Expanded text:
esse poterit nec medium tempus, quo apud eum fuit, uitiauit institutionem, quia uerum est utroque tempore tam testamenti faciendi quam mortis tempore meum fuisse. unde si apud eum remanserit, uitiatur institutio: uel si cum eo testamenti factio est, iussu eius adeundo adquiret ei hereditatem.Si in non faciendo impossi bilis condicio institutione heredis ab uncia usque ad assem, puta haec: sextans quadrans triens quincunx semis septunx bes doesto et, si liber erit, heres esto'. sed diuus Marcus rescripsit hanc institutionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non potest auocari ei res qr
uolũtate hr̃dis eirantis uactus
est pos. dabitur actõhr̃di iude
liciͣ ꝗ supͣ dodrantem est offe¬
ratur ¶nteroũ oĩmodo ncc̃ari¬
um est solidũsom iegatano
interposita stipłatõne quanto
amplius quam ꝑ legem fal ce¬
ꝑit reddi ułnti si ea que a pup¬
illo legata sunt non excedant
modũ leg̃ fal ueremur aut̃ ne
impubere co mortuo alia lega¬
ta inueĩantur que ꝯtributõne
ftã excedant dodrãtemi id̾ ꝯf
⁊ si p̃riñcipali cestõ quedã cb̾ cõ¬
dicione legata sunt que au de¬
beantur nicertũ est ⁊ iõ si hr̃s
sine iudice solu̾e ꝑatus sit pro¬
spiciet sibi ꝑ hanc stipłatõne¬
Id ꝗ ex sb̃stitutõne cobĩdis ad
cohi dem ꝑueuert proficit lega¬
ta sunt ea si obnusent hr̃ditatẽ
non augebuntur .s. siab eo no¬
nuuatim data sunt non qͥs qũis
mͥ inis erit si cohr̃dis mei portõ
exͥ austa sit mea integra ⁊ mlã
uendicauero cas ꝯfundendas
esse ꝑtes existiãt proculus ct in

Expanded text:
auocari ei res, quia uoluntate heredis errantis nactus est possessionem, dabitur actio heredi, ut id quod supra dodrantem est offeratur.Interdum omnimodo necessarium est solidum solui legatario interposita stipulatione 'quanto amplius, quam per legem Falceddi': ueluti si quae a pupillo legata sint non excedant modum legis Falcidiae, ueremur autem, ne impubere eo mortuo alia legata inueniantur, quae contributione facta excedant dodrantem. idem dicitur et si principali testamento quaedam sub condicione legata sunt, quae an debeantur incertum est. et ideo, si heres sine iudice soluere paratus sit, prospiciet sibi per hanc stipulationem.Id, quod ex sub stitutione coheredis ad coheredem peruenit, proficit legata sunt, si omiserit hereditatem, non augebuntur, scilicet si ab eo nominatim data sunt, non " quisquis mihi heres erit". Si coheredis mei portio exhausta sit, mea integra et illam vindicavero, Cassius confundendas esse partes existimat, Proculus contra: in
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ ded̾it x dato quidam putãt
oĩ modo .x. in legato esse penĩ
aũ moitis cã capi uec iñ fal cõ
putare id hĩdem posse ego aut
didici si inꝯtinenti hr̃s penum
soluerit uideri hoc legatum et¬
se ⁊ i falcidiã impiltau posse
⁊ ꝗ dixi incontinenti ita acci¬
ꝑiendum est cum aliquo spaci
O ꝗ si iã mora fcã solu̾it hĩs pe¬
nũ tc̃ nec legatũ eũ accepisse n¬
et in fal imꝑutari posse iame¬
nimi trãsfusum legatũ esse et
decemi deb̾i Idemq ent et si ab
penuꝑa nou dedent decem dato

Expanded text:
 quidam putant omnimodo in legato decem esse, penum autem mortis causa capi nec in Falcidiam imputare id heredem posse. ego autem didici, si in continenti heres penum soluerit, uideri hoc legatum esse et in legem Falcidiam imputari posse: et quod dixi 'in continenti' ita accipiendum cum aliquo spatio. quod si iam mora facta soluerit heres penum, tunc nec legatum eum accepisse nec in Falcidiam imputari posse: iam enim transfusum legatum esse et decem deberi. idemque erit et si ab penum non dederit, decem d
Abbreviated transcription (Latin):
usufr̾ putabant ⁊ itã ꝯstituend̾ qͣ¬
tũ sit iñlegato si aristo a uet̾um
opinone recessit ait. ti posse qͣr¬
taui ꝑtem ex eo sicut ex corꝑib
retiueri id̾ q iuł rectẽ probat

Expanded text:
ita constituendum, quantum sit in legato. sed Aristo a ueterum opinione recessit: ait enim posse quartam partem ex eo sic ut ex corporibus retineri idque Iulianus recte probat.
Abbreviated transcription (Latin):
interpietandum puto ut sidu
quis corum uiueret prestitiss
set benigna interpietatõne di¬
cendum si non post moram .t.
simphorus decessit dere ꝑcemdi
est si pecuniã certam in funus n¬
pensamꝰ ꝑferendi corꝑis in aliam
regõnem dedisset nam nisi utͥq
dederit uentri est id legandũ qm̃
condicio nisi ꝑ utrimq expłi p̃t¬

Expanded text:
interpretandum ut si, dum interpretandum ut si, dum quisque eorum uiuet, praestitisset. sed benigna interpretatione dicendum, si non post moram Titii Symphorus decessit, debere partem est, si pecuniam certam in funus impensamque perferendi corporis in aliam regionem dedissent. nam nisi uterque dederit, neutri est legatum, quoniam condicio nisi per utrumque exp
Abbreviated transcription (Latin):
tulio statuliber pecuniam dett.
uber quidem fit set .t. qui niui¬
tis heredibus sciens accipit pro
possessore udetur eam possidere
dem Qui sõ conditione racio¬
num reddendarum uter esseins¬
subtraxerit quidem ex hiis que
acceperit neq expiesse raciomi¬
bus piescripserit quod non de¬
derat set et quod reliqum per
quod ꝯtextũ scriptum est rem¬
auere apud eum solueredebet ne¬
q eium aliter liber esse non pot¬
est quam si hoc modo condicio
ni data est libertas satisfecerit
centum debitores cum quibus
ipse contraxerit non utiq in
diem moitis dñisui fuisse ydo¬
neos prestare cogendum est set
eo tempore quo hiis creditum
est eius condicionis fuisse ut di¬
ligens pater familias credituruꝰ
ales condiciones si monument
um fecerit pluribus ꝗ proposĩ¬
te non possunt nisi iñ oumubus
simł uel personis existere Item
si in foro et ianuario centum
cicius prestiterit fundum ei le¬
go simphoro mortuo au legat¬
um periisset set hoc quoqi sit

Expanded text:
culio statuliber pecuniam Titio det, liber quidem fit: sed Titius, qui inuitis heredibus sciens accepit, pro possessore uidetur eam pecuniam possidere, m.Qui sub condicione rationum reddendarum liber esse ius ut neque subtraxerit quid ex his quae acceperit neque expensum rationibus praescripser‹i›t quod non dederat: sed et quod reliquum per contextum scriptum est remanere apud eum, soluere debet: neque enim aliter liber esse potest, quam si hoc modo condicioni, sub quam data est libertas, satisfecerit. ceterum debitores, cum quibus ipse contraxit, non utique in diem mortis domini sui fuisse idoneos praestare cogendus est, sed eo tempore, quo his creditum est, eius condicionis fuisse, ut diligens pater familias his crediturus ales condiciones 'si monumentum' puta 'fecerint' pluribus propositae non possunt nisi in omnibus simul personis exsistere.Item: 'si Symphoro et Ianuario centum Titius praestiterit, fundum ei lego'.Symphoro mortuo an legatum perisset? sed hoc quoque sic puto
Abbreviated transcription (Latin):
uepotem ex alto filio hĩdes in¬
stituisset a nepoce pecũt ut si in¬
reditatem pr̃uo restitueretue¬
pos ub̃is relcĩs int̾er etatẽ supͣ
s̃criptã uita decessit fid̾iꝯͣ ꝯditõ

Expanded text:
nepotem ex altero filio heredes instituisset, a nepote petit, ut, si inreditatem patruo suo restitueret: nepos liberis relictis intra aetatem supra scr
Abbreviated transcription (Latin):
auł  ihr̃s institutus eaurbr̃dĩ¬
tatem que soluẽto nõ estuendiõ¬
it uix quid̃ poti̾t ꝑsuad̾i non fu¬
isse eã hr̃ditatem soluẽdo q̃ emp¬
torẽ inuen̾it u̾a aut̃ rõne nich̾
legarariis debebr̃ qr mag̃ ex stul¬

Expanded text:
 heres institutus eam hereditatem quae soluendo non est uendiderit, uix quidem poterit persuaderi non fuisse eam hereditatem soluendo, quae emptorem inuenerit: uera autem ratione nihil legatariis debebitur, quia magis ex stul
Abbreviated transcription (Latin):
res aumminustrauit s si is qui sol¬
uendo non est legau̾it ⁊ hr̃s cum
creditoribus tecid̾it ne solidinu
solu̾et ⁊ ob eam decisionem fcm̃
sit ut aliquid retiũetur uich̾tũ
legatarũs debiturũ qr pecũami
uon ex hr̃ditate s ex decisione ht̃¬
iti ⁊ ad usuras trientes eius sum¬
ne pendente legati ꝯditõne hr̃s
me hĩdem instituit acpꝰea lega¬
ti ꝯdicõ extit̾it in rõne fai sundꝰ

Expanded text:
res administrauerit.Sed et si is qui soluendo non est legauerit et heres cum creditoribus deciderit, ne solidum solueret, et ob eam decisionem factum sit, ut aliquid retineret, nihil tamen legatariis debiturum, quia eam pecuniam non ex hereditate, sed ex decisione habet.rti ad usuras trientes eius sumne pendente legati condicione heres me heredem instituit ac postea legati condicio exstitit. i
Abbreviated transcription (Latin):
rum ex libͥs ui. łu. cũ filius roga¬
tus fuisset a pre si ante quã ressu¬
as snmistrare posset decessisset
hiditatẽ t. restitueret ⁊ egressus
ar annos dececsisset Exptum est
falcidialata est que pͥmo capite
lib̾ am legandi facultatem deoit
usq ad dodrantem hus uerbis qͥ
tiues romanisũt qui ue coꝵ post
hanc legem rogatã testm̃ fecent

Expanded text:
ris sex libro secundo.Cum filius rogatus fuisset a patre, si, antequam res suas administrare posset, decessisset, hereditatem Titio restituere, et egressus uiginti annos decessisset, rescriptum est Falcidia lata est, quae primo capite liberam legandi facultatem dedit usque ad dodrantem his uerbis: 'qui ciues Romani sunt, qui eorum post hanc legem rogatam te
Abbreviated transcription (Latin):
sit idem dicemꝰ an cñ nubũdo pͥea
ꝑere ꝯdicõni possit ꝙi nõ nupsent
dubitari pt̃ ⁊ si cestator de pͥmon¬
upcialiuigo sens it puco defectãꝯ
nupletã ꝯditõnem defectam sisic
legatũ sit si nauis ex asia uen̾it ⁊ ig¬
norãte testatore nauis uen̾it tp̃r¬

Expanded text:
n nubendo postea parere condicioni possit, quasi non nubserit, dubitari potest: et si testator de primo nuptiali iugo sensit, puto defectam impletam condicionem defectam.Si sic legatum sit 'si nauis ex Asia uenerit' et ignorante testatore nauis uenerit t
Abbreviated transcription (Latin):
infixa medificataq sũt fũdo le¬
gato ꝯtiuent᷑ ulłe aut̃ ex hũs re¬
b que mou̾i possũt pau̾cis excep¬
tis fudi applłatõne ꝯtinentur
de molis aut̃ tc̃ q̃ri sol cũ ita af¬

Expanded text:
infixa inaedificataque sunt fundo legato continentur, nulla autem ex his rebus quae moveri possunt paucis exceptis fundi appellatione continentur. de molis tum quaeri solet, cum ita a
Abbreviated transcription (Latin):
n̾entur. se insuꝑ fũdũ legatũ ue¬
rũ nom ãplius teb̾ quã iñ codi¬
cilł quos sane pꝰ oblunouẽ testa¬
m̃tarie scͥpt᷑e᷑ feciss instructi ap¬
plłatõne ꝯtini ulłe se maĩfeste
ostũdisset ub̾to suo qͥdã p̃diale¬
gauit hiis u̾b̾ scio lib̾to mõ fim¬
dos illũ ⁊ illũ to lego ita ut inatͣ¬
ti sũt cũ dotib ⁊ reliqͥs colonoꝵ
⁊ saltuariis cũ ꝯtub̾nalib suit

Expanded text:
uerum non amplius deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset.Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum dotibus et reliquis colonorum et saltuariis cum contubernalibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ q̃ fiuita ꝯductõne intposi¬
ta cautõne te colonia discess̾ãt
ex ubis suprascͥptis legato cedãt
tum¶ Id̾ quesũt in actore legatõ
iñ prediis s m cuutate moratus

Expanded text:
norum, qui finita conductione interposita cautione de colonia discesserant, ex verbis supra scriptis legato cedant.tum. Idem quaesiit in actore legato, in praediis, sed in civitate moratus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uestẽ tomꝰ instructe legato ꝯtiu̾i
maxiẽ inqͥt in ꝓposita spẽ ꝓponeba¬
mi̾catorem ac fen̾atorem qui fuli¬
os ht si aũ totidẽ filias hr̃des insti¬
tũat ita legass fuiis marib domũ
meam instiuctam do lego daĩq
uibo m̾ces ⁊ pignora an ꝯtiẽant᷑
q̃ri posse s facilẽ idicis uolũta¬
tens fore ꝯiecturam cet̾is prĩs¬
facłtatib estimatis Celsus scͥbit
fuis qͥ in fũdis morarentur lega¬
ab hr̃de filia pri uoluit cautõnes

Expanded text:
structae legato contineri: maxime, inquit, in proposita specie: proponebamercatorem ac faeneratorem, qui duos filios totidemque filias heredes instituerat, ita legasse: "filiis maribus domum meam instructam do lego darique iubeo", merces et pignora an contineantur, quaeri posse: sed facilem iudici voluntatis coniecturam facultatibus examinatis.Celsus scribit seruis qui in fundo morarentur legaab herede filia praestari uoluit, cautiones
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ut coꝵ fuoꝵ ei legasse uideat᷑
emptõnes quos ⁊ ipõs uoluit ad
eam ꝑtin̾e siqͥs fũdum ita utĩ¬
structus elegau̾it ⁊ adiet̾it cum
suꝑ lectili uł mãcipus uł una ali

Expanded text:
seruorum ei legasse uideatur emptiones, quos et ipsos uoluit ad eam pertinere.Si quis fundum ita ut instructus est legauerit et adiecerit cum supellectili uel mancipiis uel una ali
Abbreviated transcription (Latin):
ria s̃ ea instr̾o domꝰ ꝯtinebũtur¬
de uelis quẽ inferis extñdũtur
itẽ de hus que cura colũpnas
celsus sebit ⁊ mag̃ suꝑlectili ã¬
b colũpne ꝑ auim̃ta põdiã exi¬
gantur squale q̃ ad laq̃aria
admoueant᷑¬

Expanded text:
iam ea instrumento domus continebuntur.De uelis, quae in hypaethris extenduntur, item de his, quae sunt circa columnas, Celsus scribit magis suppellectili adibus columnae pauimenta podia extergantur, scalae, quae ad lacunaria admoueant
Abbreviated transcription (Latin):
dis institutõnem ⁊ post legata
quibusdam data ita sb̃iecit siqͥs
alius restitucõnem mͥ impetͣuit
ab imꝑatore ⁊ añ decesfo qũaci
grãs agam uolo dari ei qͥd eg̾it i¬
a cet̾is h̾idib aureos tot unus
uit ei restitutõuem ⁊ añ quã
id sciret decessit cũ de fidiꝰ ꝯ q̃re

Expanded text:
dis institutionem et post legata quibusdam data ita subiecit: 'si qalius restitutionem mihi impetrauerit ab imperatore et ante decessero, quam ei gratias agerem: uolo dari ei qui id egerit a ceteris heredibus aureos tot'. unus uit ei restitutionem et antequam id sciret, decessit. cum de fide
Abbreviated transcription (Latin):
adita hĩditas pr̾is sit pupillarete¬
stm̃ nõ ui euauescat plane si ob¬
missa cã princĩpał testĩ ab intest¬
ato possideatur hr̃ditas dicendũ
est ⁊ pupillo sb̾stitutũ suandũ
test̾i cã compłłendum hĩdem institurũ
decessit cecerũ si adhuc uinat imp¬
bũ esse mł existiãt eũ qui sollici¬
tus est de uini hĩditate Ego ⁊̃ si¬

Expanded text:
is hereditas sit, pupillare testamentum evanescat. plane si omissa causa principalis testamenti ab intestato possideatur hereditas, dicendum est et pupillo substitutum servandum: testamenti causa compellendum heredem institutum decessit: ceterum si adhuc vivat, improbum esse Iulianus existimat eum, qui sollicitus est de vi