comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq eiꝰ in carnationẽ dignis celebremꝰ honorib. Transea mꝰ
abiectis c̃cupiscentiis carnalib toto m̃tis desiderio usq bech¬
leem suꝑnã. id ẽ. domũ panis uiui ñ manu factã s ae t̾̃nã
incęlis. & recolamꝰ amando qͥa uerbũ caro factũ . ẽ. Illuc carne
ascendit: ibi indextera dĩ patͥs sedet. Illuc eũ tota uirtutum
instancia sequam᷑: & sollicitã cordis ac corꝑis castigatione ꝓcure¬
mus. ut quẽ illi inp̃sepio uidere uagientẽ : nos in patris solio
mereamur uidere regnantem.X.
tiudeamꝰ inqͥt hoc uerbũ qͦd factũ est. Quã recta & pura
fidei sc̃ȩ c̃fessio. Inpͥncipio erat u̾bũ: & uerbũ erat apud dm̃.
&e ds erat uerbũ. Hoc uerbũ natũ expatre ñ factũ ẽ: qͥa creataͣ

Expanded text:
atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando quia Verbum caro factum est. Illuc carne ascendit, ibi in dextra Dei Patris sedet. Illo eum tota virtutum instantia sequamur, et sollicita cordis et corporis castigatione procuremus, ut quem illi in praesepio videre vagientem, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum natum
Abbreviated transcription (Latin):
tris quã audistis inqͥt ꝑ os meum.
t factũ est dũbenediceret illis recessit ab eis: & ferebat᷑ incęlũ. Pret̾missis
omib quȩ ꝑ quadraginta dies agi ab illo cũ discipłis potuerunt̃ pͥmo diei
resurrectionis eiꝰ cum iungit tacita nouissimũ diem ascendit in
celũ. Pulchre aut̃ ascensurus incȩlũ discipłos qͥb benedicat foras in
bethaniã educi. pͥmo qͥdem ꝓpt̾ nom̃ ciuitatis quȩ domꝰ obedientiȩ dicit᷑.
Quia qͥ ꝓpt̾ in obedientiã ꝑuersoꝵ. descendit. ꝓpt̾ obedientiã nimirũ conu̾soꝵ

Expanded text:
tris, quam audistis per os meum.ctum est dum benediceret illis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum. Praetermissis omnibus quae per quadraginta dies agi ab illo cum discipulis potuerunt, primo die resurrectionis ejas, conjungit tacite novissimum diem quo ascendit in coelum. Pulchre autem ascensurus in coelum, discipulos quibus benedicat foras in Bethaniam educit. Primo quidem propter nomen civitatis, quae domus obedientiae dicitur, quia qui propter inobedi
Abbreviated transcription (Latin):
audeamꝰ gͦ & erga dñm nr̃m. quo ualemus ad nisu dilectio¬
Inis affectũ exhibeamꝰ. Nam idcirco dimissa sunt mari&
multa peccata: quia dilexit multũ: ceterũ ad laudes eiꝰdẽ.
pͥncipis dĩ sẽꝑ iurta psalmistã adicere: cuiquã desiderandũ. ẽ.
Sed nos affectũ qͥdem erhibere possumꝰ. ꝑfectionẽ uͦ tantȩ rei
nequaquã explere sufficimꝰ. Qua ꝓpt̾ easdem illiꝰ laudes. ñ
una uor. ñ una congregatio. neq una urbs. uł ꝓuintia ꝓcla-¬
mat: sed ubicũq scã ęccła diffundit᷑. ꝑ trib ꝑ nationes. per
linguas. laus benedicti frequentatur.

Expanded text:
audeamus ergo, & erga Dominum nostrum, quo valemus adnisu, dilectionis adfectū exhibeamus. Nam idcirco dimissa sūt Mariæ peccata multa, quia dilexit multum. Cæterum ad laudes eiusdem Principis Dei sēper, iuxta Psalmistam, adiicere, cuiquam desiderādum est. Sed nos affectum quidē exhibere possumus, perfectionem vero tātæ rei, nequaquam una vox, non una congregatio, neque una urbs vel provincia proclamat; sed ubicunque sancta Ecclesia diffunditur, per tribus, per nationes, per linguas, laus Benedicti frequentatur.
Abbreviated transcription (Latin):
demanu philistum. Austulert̃ gͦ filii isrł baalim & astharoth. & serui¬
erunt dño soli. Dix̃ aut̃ samuhel. Congregate uniu̾sũ isrł in masphath.
ut orem ꝓ uobis dñm. Et conuenert̃ in masphath. hauserunt a quã
et effuderunt in conspectu dñi. & iei unauert̃ in die. illa & direrunt.
Tibi peccauimꝰ dño. Iudicauitq samuhel filios isrł in masphath. T¬
taudierunt philistum qͦd congregati e̾e̾nt filii isrł in masphath:
&̾ ascendert̃ satrape: philistinoꝵ ad isrł. Qͦs cũ audissent filii isrł timu¬
erunt a facie philistinoꝵ. dixert̃q ad samuhel. Necesses ꝓ nobis clama¬
re ad dñm dm̃ nr̃m: ut saluet nos demanu philistinoꝵ. Tulit aut̃ sami¬
hel agnũ lactantẽ. unũ. & obtulit illũ holocaustũ integrũ dño. Et ela

Expanded text:
ilii Israel Baalim, et Astaroth, et servierunt Domino soli. Dixit autem Samuel: Congregate universum Israel in Masphath, ut orem pro vobis ad Dominum. Et convenerunt in Masphath: hauseruntque aquam, et effuderunt in conspectu Domini, et jejunaverunt in die illa, atque dixerunt: Tibi peccavimus Domine. Judicavitque Samuel filios Israel in Masphath. Audieruntque Philisthiim quod congregati et ascenderunt satrapae Philisthinorum ad Israhel quod cum audissent filii Israhel timuerunt a facie Philisthinorum dixeruntque ad Samuhel ne cesses pro nobis clamare ad Dominum Deum nostrum ut salvet nos de manu Philisthinorum tulit autem Samuhel agnum l
Abbreviated transcription (Latin):
quã plurib tum etiã inhis intentissimꝰ scilicet algentes uestire.
inopes alere : in becillib p̃stare solamen: pauꝑes recreare : refo¬
uere mestos: ad pacem reuocare. discordes.

Expanded text:
quampluribus, tum etiam in his intentissimus, scilicet algentes vestire, quampluribus, tum etiam in his intentissimus, scilicet algentes vestire, inopes alere, imbecillibus praestare solamen, pauperes recreare, refovere moestos, ad pacem revocare discordes.
Abbreviated transcription (Latin):
dim lurouiensiũ monachoꝵ c̃gregationẽ: beatꝰ pat̾ eustasius
ꝓuidus gubernator. successit. Qui nobiliũ linganensiũ gene¬
re erortus. p̃decessoris sui in omĩb instituta sequutus. &que
sapientia & scĩtate ubiq locoꝵ. fama & uirtutib notissimus
ne sanctus successor. ertitit uualbertus.
ui uidelicet uir in uita sua głosissimꝰ licet fuerit poste¬
rior ordine: ñ tam̃ inferior extitit meritoꝵ qualitate.
Cuiꝰ qͦq annos adolescentiae. in armis tradunt pͥmũ excellencisi¬
me floruisse. Qui scilicet cũ esset inclita ꝓsapia clarissimis.
in pago qͥ uulgo pontuiuis dicit᷑. honorib & rerũ dignitate
uirta natales suos ditissimꝰ . tam̃ sub reb scłi regni ñ uunemor
minũ. Qualis aut̃ & qͣnta in eo subillo militari habitu bonoꝵ.
operũ uirtꝰ effulserit. sermo nullus erꝑlicare sufficit: cũ incȩtis

Expanded text:
dam Luxoviensium monachorum congregationem beatus pater Eustasius dam Luxoviensium monachorum congregationem beatus pater Eustasius providus gubernator successit, qui nobiliori Lingonensium genere exortus, praedecessoris sui in omnibus instituta secutus, aeque sapientia et sanctitate ubique locorum fama et virtutibus notissimus ne sanctus successor exstitit Walbertus. Qui videlicet vir in vita sua gloriosissimus, licet posterior fuerit ordine, non tamen inferior exstitit meritorum qualitate; cujus quoque annos adolescentiae in armis tradunt primum excellentissime floruisse. Qui scilicet cum esset inclyta prosapia clarissimus, in pago qui vulgo Pontivus dicitur, honoribus et rerum dignitate juxta natales suos ditissimus, tamen sub rebus saeculi regni non immemor minum. Qualis autem et quanta in eo sub illo militari habitu bonorum operum virtus effulserit, sermo nullus explicare sufficit: cum in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
columbanus ut liber hẏstoria. de uita & uirtutib eiꝰ scͥptus ꝑ¬
indicat. subrege francoꝵ. sigiberto patria hẏberniȩ finib¬
erul: burgundiã aggressus locũ sib specialit̾ delegerat :¬
cui abantiqͦ lurouiũ ut illic legit᷑ nom̃ erat: tantũ a dño effi¬
ciendoꝵ ꝯperũ est grãm consecutus: ut in eo loco signis et¬
ꝓdigiis prȩ euntib. sexcentoꝵ feme monachoꝵ in breui mul¬
titudine. dispositis ꝑ loca sibi contigua ut usq hodie cernitꝰ agmi
nib aggregaret. Quib in om̃ĩ sc̃ĩtate. sapientiae. doctrina. &
religione optimȩ institutis: ita ut longe lateq ꝑ urbes uel
monasteria ex disciplinȩ beati patͥs columbani discipłis pasto¬
res eligerent᷑ & rectores: in sagante diabolo ab impiissima
brunichildȩ regina expulsus. egressus alurouio italiã pecut
bobiense monasteriũ magnificȩ condidit. inqͦ tandẽ multis¬
miraculoꝵ. signis darus. beato fine quieuit. cui ad regen¬

Expanded text:
Columbanus, ut liber historiae de Vita et virtutibus indicat, sub rege Francorum Sigeberto patriae Hiberniae finibsul Burgundiam aggressus locum sibi specialiter delegeracui ab antiquo Luxovium ut illic legitur nomen erat, tantam a Domino efficiendorum operum gratiam est consecutus, ut in eo loco signis digiis praeeuntibus, sexcentorum ferme monachorum in brevi mudispositis per loca sibi exigua ut usque hodie cernitur nibus aggregaret. Quibus in omni sanctitate, sapientia, doctrina et religione optime institutis, ita ut longe lateque per urbes vel monasteria ex disciplinae beati patris Columbani discipulis pastores eligerentur et rectores, instigante diabolo ab impiissima Brunechilde regina expulsus, egressus a Luxovio Italiam petiit, Bobiense monasterium magnifice condidit, in quo tandem multismiraculorum signis clarus beato fine quievit. Cui ad regen
Abbreviated transcription (Latin):
cogitacio t̾rena ꝑmoueat: clauis enĩ cȩli lingua ẽ petri qͥa sin¬
manu. sed data a xp̃o potestas est iudicandi. Deniq ait eis
N uoꝵ remisericis peccata remissa erunt : &̃ quoꝵ detinueritis
detenta erunt. Hic est petrꝰ quẽ xp̃i esse confidentissinum
subiecta uestigus eiꝰ maria ꝓbauerunt. Nam ad ño dõsuo no¬
uossibi dari inf lucꝰtib gressus ut fidelis poposcit &. ut dile ctꝰ
emeruit : q obhoc solũ trepidasse uisus ẽ : ut fragilitas huina¬
na cag nosceret qͣnta esset int̾ dñm seruĩq distincia. qũ uud¬
grauata peccatis caro mergit᷑: & in maculata nescit planta
desidere : Simula illud nedum suꝑ aquas ambuilans pͥetrus
cum pia trepidatio sua m norẽ ꝓfccitiad fidẽ: Ut
eñ credidie petrꝰ imꝑio dñt sui posse seca fluctid susten¬
tari. ita nichilominꝰ dũ mergit᷑ credidit ipsi esñi siui seur¬

Expanded text:
cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia sincogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia sinmanu, sed data est a Christo potestas judicandi. Denique ait ei: Quorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus promeruit; qui ob hoc solum trepidare visus est ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum servumque distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere. Similiter et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus ava trepidatio sua majorem proficiat ad fidem? ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus, dum mergitur, credidit ipsius Domini su
Abbreviated transcription (Latin):
ius gͥ unquã intantũ hoc in comp̃hensȩ deitatis archanũ
humani sensusad  tollere potuisset obtutũ:. nisi
abore petri saluturis huiꝰ fidei ueritas rediasset: Quis
meritoꝵ eiꝰ głam quamuis magno & quiperare. possit eloquio:
aqͦ nobis adorandȩ diuinitatis fides & cȩpit & ꝑmanet io
tanto głosius iuro qͥ fidẽ secreti in scrutabilis loquendo ȩdict
uiuendo docuit : paciendo firmauit: Ut aut̃ confessioni
huiꝰ quanta esset magnitudo saluator ostenderet: ait. ei
Beutus es symon bariona: qͥa caro & sanguis ñ reuel auit t̃. sed
ꝑat̃ m̃s qͥ est incȩlis & tibi dabo diues regni cȩloꝵ.
iuis gͦ xp̃m ꝑcarnẽ & incarnatum onuĩ potentis patns
esse filiũ sentire potuisset n ꝓpicius hoc ipse pat̃ ꝑ petrũ
nobis reuelasset ẽ cęlo: Hec illi confessio dedit: ut antȩ di¬
ues regni cęlestis acciperet: quã cȩli inuas introiret. Sed nequi
uos fr̃s de credicis petro clauib regni. more nr ãrũ lauium

Expanded text:
ur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Et: Tibihristum per carnem, et in carne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium
Abbreviated transcription (Latin):
c̾uersi percatores in p̃sentis uitȩ uia defitiunt. si insua conscientia sine
doctrinȩ sc̃ȩ pabulo dimittant᷑. Ne gͦ lassent᷑ in huiꝰ ꝑegrinationis
itinere : pascendi sunt sacra ad monitione.

Expanded text:
conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittuntur. Ne ergo lassentur hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione.
Abbreviated transcription (Latin):
ui ģdificatã suꝑ se ciuitatẽ. siue cdomũ dñ. idest etłam in altũ bonoꝵ
extollit oꝑum. et cuncꝰtis manifestã gentib erhebet : ipse
hanc abinfunis delettacionib abstracꝰtã pane cęli refict: atq ad appeti.¬
cum suꝑnȩ suauitatis dato pignore cibi sꝑitalis accendit. Disertor inqͥt
suꝑ tͦbum : qa ecce iam triduo sustinent me. nec habent qͦd manducent.
Et si dimisero eos ieiunos in domũ suã. deficient in uia. Quare triduo tͦba
dñm fustmnuerit: matheus exponit plenius qͥ ait. Et ascendens in montẽ.
sedebat ibi. Et accesserunt ad eũ tͦbȩ multȩ: habentes secũ mutos. clau¬
languoribꝰ ꝑseueranti instancia sũpplicant. Item tͦba triduo dñm sustinet:
quando multitudo fideliũ peccata quȩ perpetrauit ꝑpenitenciã ddeclinans
addñm se in oꝑe. in locutione. atq in cogitacione conuertit. Qͦs dimit
tere ieuinos indomũ suã dñs ñ uultꝰ ne defitiant inuia: qͥa uidelicet

Expanded text:
e domum Domini, id est Ecclesiam, in altum bonorum extollit operum, et cunctis manifestam gentibus exhibet, ipse hanc ab infimis delectationibus abstractam pane coeli reficit, atque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accendit. Misereor, inquit, super turbam: quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caelanguoribuquando multitudo fidelium peccata quae perpetravit, per poenitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutionesuam Dominus non vult ne deficiant in via, quia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
ehenna ignis nec dãpnationẽ habet dubiam sic̃ iuditiũ. nec dãpuati
penã sicut conciliũ. In gehenna qͥppe: certa est & dãpnatio. et pena
dũpiati. Uident᷑ gͦ aliqͥ gradus. in peccatis et inreatu. See qͥb modis in¬
iuisibilit̃ exhibeant᷑ meritis animarũ. qͥs potest dicere. ludiendũ est¬
itaq qͣntũ int̾ sit int̾ iusticiã phariseoꝵ. et iusticiã maiorẽ quȩ in regnũ
celoꝵ introducit. qͦd cũ sit grauius occidere quã uerbo irrogare conuitiõ:
ibi occisio reum facit iuditio. hic aut̃ ira facit reum iuditio: qͦd trium illoꝵꝵ
peccatoꝵ leuissimũ est. Quia illi questionẽ homicidii int̾ homines agitabaq:
hc aut̃ omĩa diuino iudicio dimittunt᷑: ubi finis dampnatoꝵ est gehenna
ignis. Qiusqͥs aut̃ dicerit qͦd grauiori supplicio in maiore iusticia punit᷑
honicidiũ. si gehenna ignis punit᷑ conuitiũ: cogit intelligi ee differentias

Expanded text:
ero ignis nec damnationem habet dubiam, sicut judicium, nec damnati poenam sicut concilium. In gehenna enim ignis certa est damnatio et poena damnati. Videntur ergo aliqui gradus in peccatis, et in reatu. Sed quibus modis invisibiliter exhibeantur meritis animarum, quis potest dicere? Gehennam Pharisaeorum, et istam majorem quae in regnum coelorum introducit, quod cum sit gravius occidere quam verbo irrogare convicium, ibi occisio reum facit judicio, hic autem ira facit reum judicio, quod trium illorum peccatorum levissimum est: quia illic quaestionem homicidii inter homines agitabant; hic autem omnia divino judicio dimittuntur, ubi finis damnatorum est gehenna ignis. Quisquis autem dixerit quod graviore supplicio in majore justitia punitur homicidium, si gehenna ignis punitur convicium, cogit intelligi esse differentias
Abbreviated transcription (Latin):
qͥtͥ fecit inuiriã. sed tantũ dimutes. sicut tibi dimitti c̃upis qͦd ipse
commiseris. Pergendũ est gͦ ad reconciliationẽ: cum inmentẽ uenerit
quod nos forte fratrem in aliquo lesimus.¬

Expanded text:
qui fecit tibi injuriam, sed tantum dimittis sicut tibi dimitti a Domino cupis quod ipse qui fecit tibi injuriam, sed tantum dimittis sicut tibi dimitti a Domino cupis quod ipse commiseris. Pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit quod nos forte fratrem in aliquo laesimus
Abbreviated transcription (Latin):
Fueris qͦd fr̃. tuus habet aliqͥd aduersũ te. relinque ibi munus tuũ ante
altare. & uade pͥus reconciliari fr̃i tuo: & tunc ueniens offeres munus tuũ.
Hinc itaq apparet. de fratre dictũ e̾ẽ suꝑius. qm̃ sentencia quȩ seqͥt᷑ ea con¬
iunctione conectit᷑. ut suꝑiori attestet᷑. Nec enĩ ait. si aut̃ obtuleris
mumnus tuũ in altare.: sed ait si gͦ obtuleris munus tuũ ad altare. Nam
fas est. animo tenere aliqͥd. ut inodium indignatio conuertat᷑. Ad qͦd
etiã ꝑtinet qͦd alio loco loqͥt᷑. ñ occidat sol suꝑ iracundiã urãm.I ubemͦ
gͦ illaturi munus ad altare si recordati fuerimus aliqͥd aduersũ nos
habere fratrẽ. munus ante altare relinquere. & pergere reconciliari
fr̃ĩ deinde uenire. & munus offerre. Si in mentẽ uenerit qͦd
aliqͥd habeat aduersũ nos frat̾. id est si nos eũ in aliqͦ lesimus. Tune¬
ubi ñ opus est ꝑgere adreconciliationẽ. Non enĩ ueniã postulabis ab eo

Expanded text:
tuum ante altare, et vade, prius reconciliare fratri tuo: et tunc veniens offer munus tuum. Hinc utique apparet de fratre dictum superius; quoniam sententia quae sequitur, ea conjunctione connectitur ut superiori attestetur: non enim ait, Si autem obtuleris munus tuum ad altare; sed ait, Si ergo obtuleris munus tuum ad altare. Nam fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere ac reconciliari fratri, deinde venire et munus offerraliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum in aliquo laesimus, tun ubi non opus est pergere ad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
ed qͥd illud est qͦd adiungit: sicut & ego patͥs mei precepta
seruaui & maneo in eiꝰ dilectione. Utiq etiã hic hanc dilec¬
tionem patͥs intelligi uoluit: qua eũ diligit pat̾. Ita qͥppe dixe-¬
nt: sic̃ dilerit me pat̾. & ego dileri uos: atq his uerbis illa subiun-¬
uit. manete indilectione mea . illa ꝓculdubio qua dileri uos.
Ergo qͦd ait etiam depatre. maneo in eiꝰ dilectione : illa scilicet
iccipienda est: qua dilerit eum pat̾.¬

Expanded text:
lud est quod adjungit: Sicut et ego Patris mei praecepta servavi, et maneo in ejus dilectione? Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit, qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea, illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, Maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est qua dilexit eum Pat
Abbreviated transcription (Latin):
mira rerũ conuersio. Isrł quondã filius: nos canes Pro
diuersitate fidei. ordo nominũ cõputat᷑. De ilis
postea dicit᷑. Circũ dedert̃ me canes multi. Et uidete
canes: udete malos oꝑarios. De nobis aut̃ ad pietatis grãn
c̃uersis dicit: & alias oues habeo quȩ ñ st̃ ex hoc ouili. &¬
& illas oportet me adducere & uocẽ meã audient &¬

Expanded text:
mira rerum conversio! Israel quondam filius, nos canes, pro diversitate fidei ordo nominum commutatur! De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte malos operarios . De nobis autem, ad pietatis gratiam conversis, dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient
Abbreviated transcription (Latin):
Notandũ sane qͦd mysticȩ loqͥt᷑ credens ergentib mulier:
qͥa catelli sub mensa comedunt de micis pueroꝵ. Mensa qͥp¬
pe est scͥptura scã: quȩ nobis panẽ uitȩ ministrat. Hinc &¬
enĩ dicit aeccła. Parasti in conspectu meo mensã: aduersus
eos qui tribulant me. S

Expanded text:
Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me .
Abbreviated transcription (Latin):
ugendũ dm̃ de uisibilib admonent humanã mentẽ. Na eñ ille non est
Q substancia quȩ uideri oculis possit. et miracula eiꝰ qͥbꝰ totũ mundũ
t. uniuersamq creuturã ad ministrat. assiduitate iuluerunt: ita
e pene nemo dignet᷑ attendere oꝑa clĩ mira et stupenda. in qͦlibet semi¬
s grano: scdm ipsã suã miscdiam seruauit sibi quȩclã quȩ faceret oportu
dndo stuperent: qͥb cotidiana iuluerant. Dauis miraculũ est guberna¬
ho tociuis mundi: quã saturatio qͥnq miliũ hominũ de qͥnq panibus.

Expanded text:
elligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano, secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam quae faceret opportundendo, stuperent, quibus quotidiana viluerant. Majus enim miraculum est gubernatio totius mundi quam saturatio quinque mil
Abbreviated transcription (Latin):
hoc hic narrare incipiat . qͥa ibi de generatione diuinitatis.
hic de incarnatione est dictũ. A carnalib aut̃ cȩpit: ut ꝑ
hominẽ dm̃ dicere incipiamus. Filii dauid. filii abraham.
Ordo p̃posterus: sed necessariae conmutatus. Si enĩ pͥmũ posu
isset abraham: rursus ei repetendus fuerat abrahã: ut gene¬
rationis series tereret᷑. Ideo aut̃ ceteris p̃termissis horũ
filiũ numcupauit. quia adhos tantũ est facta de xp̃o reꝓ-¬
missio. Ad ab raham: in semine tuo inqͥt benedicent᷑ om̃s gen¬
otandũ ingenealogia saluatoris nullã scarũ assumi mulierũ:
sed eas quas scriptura rep̾hendit : ut qͥ ꝓpt̾ peccatores uenerat:
de peccatricib nascens omniũ peccata delerat. Unde & in
consequentib ruth moabitis ponit᷑ & betͣhsabea uror uriae
sicut innumeris leginius. Ioram aut̃ genuit oriam: orias¬
aut̃ genuit ioatham. Inquarto regũ uolumine legimus
deioram ochoziam fuisse generatũ. Iuo mortuo: iosabeth

Expanded text:
 hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. Filii David, filii Abraham.Ordo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David: rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit; quia ad hos tantum est facta de Christo repromissio, ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes genndum in genealogia Salvatoris nullam sanctarum assumi mulierum; sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatoribus nascens, omnium peccata deleret. Unde et in consequentibus Ruth Moabitis ponitur, et Bethsabee uxor Uriae. sicut in Numeris legimus . Jesse autem genuit Daviatione Babylonis. In quarto Regum volumine legimus de Joram Ochoziam fuisse generatum, quo mortuo, Josabeth
Abbreviated transcription (Latin):
osgͦ fr̃s Rm̃i ut tam scãm festiuitatẽ ñ solũ corporali sed etiã
sꝑitali gaudio celebrare possimꝰ scđm uires nr̃as. addandas ele-¬
mosinas. & ad tenendã cũ omib pacẽ nr̃os animos p̃paremꝰ. &
ab omĩ scurrilitate uł t̾piloqͥo ñ solũ nos ipsos. sed omnẽ fami¬
liã nr̃am & uniuersos ad nos ꝑtinentes. ꝑ amorẽ dĩ & zelũ sc̃ẽ
unc enĩ ꝓnobis sc̃s ioħes qͥcqͥd petierimꝰ poterit optinere : si nos
festiuitatẽ suã pacificos. castos. sobrios. absq ullo t᷑piloqͥo cos¬
nouerit cęlebrare. Hec gͦ fr̃s Rm̃i ꝓpat̾na sollicitudine sue¬

Expanded text:
s charissimi, ut tam sanctam festivitatem non solum corporali, sed etiam spirituali cum gaudio celebrare possimus, secundum vires nostras ad dandas eleemosynas, et ad tenendam cum omnibus pacem nostros animos praeparemus: et ab omni scurrilitate vel turpiloquio non solum nosmetipsos, sed et omnem familiam nostram et universos ad nos pertinentes pro amore Dei et zelo sanctae unc enim pro nobis sanctus Joannes quidquid petierimus poterit obtinere, si nos festivitatem suam pacificos, sobrios, castos, absque ullo turpiloquio cognoverit celebrare. Haec er
Abbreviated transcription (Latin):
rant: adlum̃ lucernȩ pͥmũ quasi tenuem splendorẽ uidẽ
consuescerent: ut paulatim apeccatoꝵ nebula remoti
& infidelitatis humore deiecto: adueniente ap̃o ab illo
cȩlesti lumine letificari possent pocius quã retorqueri.
Sicut enĩ lippientes oculos aduidendũ ꝓuocas si eriguum
splendorẽ lucernȩ ostenderis. amplius crucias si lum̃ magnũ
in gesseris: ita dñs & saluator. nr̃ qͥ est lum̃ uerũ. nisi prius
beatũ ioħem uelut lucernã p̃mitteret: claritatẽ eiꝰ totꝰ.
mundus sustinere non posset:¬
oquat᷑ ioħes & dicat : ego uor clamantis in deserto. Uox
erat: qͥa uerbi dĩ spũ replebat᷑. Sicut sermo uocis qͦdamͦ myste¬
rio. ac uehiculo ad audientẽ aloquente transmittit᷑: ita ioħes
& ido misit ad xp̃m duos de discipłis suis. Isti duo discipłi a ioħe
ad ap̃m missi. forte duo popłi sunt: quoꝵ unꝰ ex iudeis credidit.

Expanded text:
rant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre rant, ad lumen lucernae primum quasi tenuem splendorem videre consuescerent, et paulatim peccatorum nubilo remoto, et infidelitatis humore digesto, adveniente Christo, ab illo coelesti lumine laetificari possent potius quam torqueri. Sicut enim lippientes oculos ad videndum provocas si exiguum splendorem lucernae ostenderis, et amplius crucias si lumen magnum ingesseris, ita Dominus et Salvator noster, qui est lumen verum, nisi prius beatum Joannem velut lucernam praemitteret, claritatem ejus totus mundus sustinere non possetamantis in deserto . Vox erat; quia Verbi Dei spiritu replebatur. Sicut sermo vocis quodam modo ministerio ac vehiculo ad audientem a loquente transmittitur; ita ille et ideo misit ad Christum duos de discipulis suis. Isti duo discipuli a Joanne ad Christum missi, forte duo populi sunt, quorum unus ex Judaeis credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
lest mysterio. Quo mysterio nͥ humilitatis nr̃e: sic̃ natiui¬
tas axp̃i plena est mysterio altitudinis nr̃ae : Ergo in homine
minuam᷑ ut indeo crescamꝰ : in nobis humiliem᷑: ut in illo eral¬
tem᷑. Humiliet᷑ humana p̃sumptio: ut crescat diuina misera¬
tio. Nam huiꝰ rei sacram̃tũ : etiã in passionib amboꝵ im pletũ. ẽ.
Ut minuat᷑ homo caput ioħis abscidit᷑: ut eraltet᷑ ds̃ xpcꝰ in lig
no suspendit᷑. Quare aut̃ beatũ ioħem dñs & saluator nr̃
lucernã. ẽẽ. direrit: & quare eũ ante se mitti uoluerit :
Iremissus est enĩ ioħes uelut uox ante uerbũ: lucerna
lante solem: p̃co ante iudicẽ: seruus ante dnm: amicus ante
sponsũ. Et qͥa uniuersũ mundũ peccatoꝵ tenebrȩ & nox in-¬
fidelitatis opp̃sserat: & solem iusticiae aspicere ñ ualebant:
beatꝰ ioħes quasi lucerna p̾mittit᷑: ut cordis oculi qͥ lippitu¬
dine iniqͥtatis opp̃ssi. magnũ & uerũ lum̃ uidere ñ pote¬

Expanded text:
est mysterio. Quo mysterio, nisi humilitatis nostrae; sicut nativitas Christi plena est mysterio altitudinis nostrae? Ergo in homine minuamur, ut in Deo crescamus; in nobis humiliemur, ut in illo exaltemur; humilietur humana praesumptio, ut crescat divina miseratio. Nam hujus rei sacramentum etiam in passionibus amborum impletum est. Ut minueretur homo, caput Joannis abscindi. Quare autem beatum Joannem Dominus et Salvator noster lucernam esse dixerit, et quare eum ante mitti voluerit, praemissus est enim Joannes velut vox ante verbum, lucerna ante solem, praeco ante judicem, servus ante dominum, amicus ante sponsum. Et quia universum mundum peccatorum tenebrae et nox infidelitatis oppresserat, et solem justitiae aspicere non valebant, beatus Joannes quasi lucerna praemittitur, ut cordis oculi, qui, lippitudine iniquitatis oppressi, magnum et verum lumen videre non pote
Abbreviated transcription (Latin):
hi me st̃ ds uota: q̃ readã laudatões t. Acsi aꝑte dicat. s̾ si ext̾ius munera
indi ñ habeo: intra memet ipsũ tam̃ inuenio: qͦd in ara tue laudis impono: qͥa
qiniꝰadatione ñ pasc̾is: oblatione cordis meliꝰ placaris. Nlichil qͥ pe osfert᷑ clõ ditiꝰ:
nisic̃ de nr̃o ꝓfectu gratulari. Aliena dãpna nr̃a credere: aliena luera nr̃a de
Apiti ñ uis fac̾e: nulli qͦa tͥ iuste impendi desid̾as negare: necessitati paimi iuxta
unes ãcurrere: s ꝓdesse etiã ultra uires uelle. Qd gͦ isto holocausto locupletꝰ: qͣndo ꝑ
& qͥd do ĩmolat in ara cordis. aĩa semet ipsã mactat.¬

Expanded text:
 vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius nostro profectu gratulari: aliena damna, nostra credere, aliena lucra, nostra quod pati non vis facere; nulli quod tibi juste impendere desideras, negare; necessitati proximi juxta vires concurrere, sed prodesse etiam ultra vires velle. Quid ergo isto holocausto locupletius, quando per hoc quod Deo immolat in ara cordis anima semetipsam mactat
Abbreviated transcription (Latin):
& affines cȩpit aures uirginis appellare : diuitias. domos. posses
sum eiꝰ coniugio ñ negaret. Adhȩc beata agnes: tale fert᷑ u-
ueni dedisse responsum. Discede. ame fomes peccati: nutrimen¬
tum facinoris. pabulum mortis.

Expanded text:
et affines, coepit aures virginis appellare, divitias, domos, possesssuum ejus conjugio non negasset. 3. Ad haec beata Agnes tale fertur juveni dedisse responsum: Discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, pabulum mortis:
Abbreviated transcription (Latin):
atq trahentes: deficiebant sudore: & uirgo dĩ immobilis
consistebat. Tunc miser̃t funes in manib eiꝰ & inpedib &
cepert̃ om̃s parit̾ trahere: & illa quasi mons immobilis ꝑma-¬
nebat. Tunc angustiari cȩpit paschasius & merore deficere.¬
& iussit adduci multa paria boum. ut abipsis traheret᷑ &
omnino ñ potuit moueri. Tunc dir̃ ei paschasius. Quȩ sunt
ista maleficia tua: Lucia dit̃. Ista maleficia ñ st̃. sed sunt¬
beneficia dĩ¬

Expanded text:
tes tra| hentis deficiebant sudore. Virgo domini inmobilis consis| tebat. Tunc miserunt funes in manus eius et pedis| Et coeperunt omnes pariter trahere et illa qua| si mons immobiles permanebat. Tunc angustiare| coepit pascasius . et merore deficereadducta sunt| multa paria bobum . ut ad ipsis traheritur. Et omnino| moueri non potuit. Tunc dicit ei pascasius quae sunt| ista maleficia tua. Lucia dixit ista mea malefi| cia non sunt . sed beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
eq enĩ fr̃s eristimandus est stephanus tunc inimicos dilerisse
cũ ꝓeis oraret: & ñ dilerisse cũ eoꝵ incredulitatẽ arguen¬
do corriperet. Absit hoc abanima martyris: ad cęli palatium
festinantis. Ipsa enĩ sc̃a karitas firmã seruauit in oratione
pacientiã: quȩ rigidã tenuit incorreptione censurã: & idõ
audiri inoratione meruit lenitas: qͥa sine karitate ñ fuit
incorreptione seueritas. Ac ꝑ hoc siue orando. siue corripien¬
do karitatẽ bentꝰ stephanus. reseruãuit. qͥa utrobiq salutẽ
errantiũ cogitauit: & inditio sc̃ȩ orationis ostendit incre.¬
pationẽ illã ñ fuisse odii sed amoris. Hoc aut̃ faciens& p̾sentib
karitatẽ beatꝰ martyr stephanꝰ erhibuit: & utile nimis erem¬
plum posteris de reliquit.

Expanded text:
e enim, fratres, existimandus est Stephanus tunc inimicos dilexisse cum pro eis oraret, et non dilexisse cum eorum incredulitatem arguendo corriperet. Absit hoc ab anima martyris ad coeli palatium festinantis. Ipsa enim sancta caritas firmam servavit in oratione patientiam, quae rigidam tenuit in correptione censuram. Et ideo in oratione audiri meruit lenitas, quia sine caritate non fuit in correptione severitas: ac per hoc, sive orando, sive corripiendo, caritatem beatus Stephanus reservavit, quia utrobique salutem errantium cogitavit, et indicio sanctae orationis ostendit increpationem illam non fuisse odii, sed amoris. 4. Hoc autem faciens, et praesentibus caritatem beatus martyr exhibuit, et utile nimis exemplum posteris reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
gregi pastorali auctoritate p̃ficere. Qui etiã sisic in minimis
laicus potuit : quanto magis in marimis credendus. ẽ. sub sancto
renuntiare deliberans: dĩ nutu ic beati patͥs eustasii consultu

Expanded text:
gregi pastorali auctoritate praeficere. Qui etiam si sic in minimis gregi pastorali auctoritate praeficere. Qui etiam si sic in minimis laicus potuit, quanto magis in maximis credendus est sub sancto renuntiare desiderat, Dei nutu ac beati patris Eustasii consultu
Abbreviated transcription (Latin):
uideres uolucres mirũ inglobum deposita feritate colligi
acꝓuibentis nutu certo tramite qͦ ducebant᷑ tectũ subintrasi
ta iam triduum aues ille sine cibo agentes: beati uiri .U.¬
tandem indulgentia relarant᷑: dempta scilicet una de nume¬
ro cȩterarũ quã unꝰ efamilia furto sublegerat: & sibi male
conscius in escas uorar temerator. absũpserat. Ille tam̃ uolu¬
cres solutȩ de carcere. elato in altum gemuitu clamore replen¬
tes aera tectum circũ uolant: atq maures scĩ uiri dampnũ
sociale resoluunt. Qui mox causã intelligit: depositũ inqͥ.
Presũptor ut furti reus pudore dep̾hensus: plumarũ quas forte
subdurerat. ac quȩq residua ꝓfert inmedium. Ita uir sc̃s facta
oratione exanimẽ reparans. restaurato numero sinit abire
letantes. nũquã posthȩc infra agrũ illũ irruptionẽ facere p̃su-¬
dere: quẽ disponebat postinodũ scõ illi lurouiensiũ monachoꝵ.

Expanded text:
e videres moestas volucres mirum in globum deposita feritate colligi, e videres moestas volucres mirum in globum deposita feritate colligi, ac pro jubentis nutu certo tramite quo ducebantur tectum subintrasse. Ita jam triduum aves illae sine cibo agentes, beati viri tandem indulgentia relaxantur, dempta scilicet una de numero caeterarum, quam unus e familia furto sublegerat, et sibi male conscius in escas vorax temerator absumpserat. Illae tamen volucres solutae de carcere, elato in altum gemitu clamore replentes aera, tecta circumvolant, atque in aures sancti viri damnum sociale resolvunt. Qui mox causam intelligens, depositum inquiPraesumptor ut furti reus pudore deprehensus, plumarum quas forte subduxerat ac quaeque residua profert in medium. Ita vir sanctus facta oratione exanimem reparans, restaurato numero sinit abire laetantes, nunquam post haec infra agrum illum irruptionem facere praesumdere, quem disponebat postmodum sancto illi Luxoviensium monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
ic miles optimꝰ int̾ fasces constitutꝰ & armas ꝑituris p̃ponens
semꝑ at̾na: sedula ut isabat cogitacione: qͣd postra deuo¬
tus impleuit in oꝑe. Cuilem subillo bonoꝵ erercitio initiũ
delicet meldinse. famosi uicus est nominis pͥsco. nomine. nant
uocatus. Qui scilicet uiens: sibi aꝓgenitorib iurȩ heredita¬
rio competebat. Ortu qͦq ꝰ & puerilib increm̃tis. hic locu
usq in presens ad modũ habec in signis. Adlaudẽ etiã eius
a fecundus. Nam cũ in aliis uir iste felicissimus tum qͦq rebus
pollebat & p̃diis. Hunc qͦq agrum anseres agrestes quas acan¬
ore uł sonitu uocis more rustico gantas uocitant: agmine
collecto frequenti ruptione ab ipso iactu seminis & sationis
increm̃to uastabant. Minister indignatꝰ. cũ eas nulla ui inde
posset abigere. familiarȩ dampnũ dño ꝓcurat intimare.
Itille imperans uade inqͥt citius & ordine pedestri numero
integro subsequens. reclude eas domi. Mox seruo ꝓcedente:

Expanded text:
ituris praeponens semper aeterna, sedula versabatur cogitatione, quod postea devotus complevit opere. Cujus quidem sub illo bonorum exercitio initium delicet Meldense, famosi vicus est nominis, prisco nomine Nant infra n. 14 vocatus: qui scilicet vicus sibi a progenitoribus jure haereditario competebat, ortu quoque ejus et puerilibus incrementis hic locus usque in praesens admodum habetur insignis. Ad laudem etiam ejus t fecundus. Nam cum in aliis vir iste felicissimus, tum quoque rebus pollebat: et hunc quoque agrum anseres agrestes, quas a candore vel sonitu vocis more rustico gantas vocant, agmine collecto frequenti ruptione ab ipso jactu seminis et sationis incremento vastabant. Minister indignatus, cum eas nulla vi inde posset abigere, familiare damnum domino procurat intimari. At ille imperans: Vade, inquit, citius, et ordine pedestri numero integro subsequens reclude eas domi. Mox servo praecedent
Abbreviated transcription (Latin):
nitate nãq seruatu ꝓbat᷑ extinxisse c̃cupiscentiã carnis: hu¬
militate quȩ facit pauꝑem spũ concupiscentiã m̃tis. Sicꝙ
pͥncipali suggestione. diaboli uicta: iuitiosum caput uirtutis
pede contriuit. Nontam̃ hoc solo. sed eo quã maxime trium¬
pbauit. qͣd desui mundissima carne corporata sapient ia
uuincit usquaquaq maliciã: adtingens afine. usq ad finor
fortiter:. ac disponens omnia suauiter.
aex est ÷ mulier adquã diuinũ illud intendebat ora¬
culũ.inc quandoq nasciturã innuebat. hanc singula¬
ruer iti ibat. Ex pedito quã paucis oraculo: unũ qͦq de
miraciiis absoluat᷑. Acceptȩ st̃ a scõ moyse singule uirgę
desingulis tribub isrł. nominib earũ inscͥptae iubente deo.
&. positȩ sunt in tabernaculo eiꝰ. Int̾ quas una quȩ fuerat
iaron. inuenta est sequenti die germinasse. florusse. fron¬
duisse: ac peꝑisse. amigdala. Sciens gͦ dñs hoc opus suũ mag¬

Expanded text:
exstinxisse concupiscentiam carnis; humilitate, quae facit pauperem spiritu, concupiscentiam mentis. Sicque principali suggestione diaboli victa, vitiosum caput virtutis pede contrivit. Non tamen hoc solo, sed eo quam maxime triumphavit, quod de sua mundissima carne corporata sapientia dicit, Usquequaque malitiam attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Haec est ergo mulier ad quam divinum illud intendebat oraculum, hanc quandoque nascituram innuebat, hanc singulariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum mag
Abbreviated transcription (Latin):
uid est fr̃s in hoc loco serpentis caput conterere: nisi
pͥncipalẽ diaboli suggestionẽ. id est c̾cupiscentiam
resistendo superare : Si gͦ querat᷑ quȩ nã mulier hutꝰ modi
uictoriã oꝑata sit: ꝓfecto ñ reꝑit᷑ in linea generationis hu¬
manȩ : donec ꝑueniat᷑ ad illã dequa nc̃ agimꝰ fanctarũ scãm¬

Expanded text:
uit auctor in hoc loco, serpentis caput conterere, nisi principalem diaboli suggestionem, id est concupiscentiam resistendo superare? Si ergo quaeritur, quae mulier hujusmodi victoriam operata sit; profecto non reperitur in linea generationis humanae, donec perveniatur ad illam, de qua nunc agimus, sanctarum Sa
Abbreviated transcription (Latin):
ceps pacis. Oultiplicabit᷑ eiꝰ imꝑium. & regni eiꝰ ñ erit finis.
Iuod gͦ dg̃ designauit miraculo hoc asecretis eiꝰ ꝓdidit uaci¬
ciuo: a qͦd uates cetinit. consequent̾ rer eritus ꝓꝓpͥhauit. Nam
fie. illl uirga sine radice siue quolibet nateͣ uł artis imiminicilo
finc tificuut. ita uirgo maria sine coniugali oꝑe filiũ ꝓcrea¬
uit. Filium sane.: Flore designatũ & fructũ. ore ꝓpt̃ specien
fructu ꝓpter utilitatem.
Tenĩ speciosus forma praȩ filiis hominũ. uitalis refec

Expanded text:
ceps pacis: multiplicabitur ejus imperium et regni ejus non erit finis . Quod ergo Deus designavit miraculo, hoc a secreto Isaias prodit vaticinio. Et quod vates cecinit, consequenter rei exitus approbavit. Nam sicut illa virga sine radice, sine quolibet naturae vel artis adminiculo fructificavit: ita Virgo Maria sine conjugali opere filium procreavit, filium sane flore designatum et fructu; flore, propter speciem, fructu, propter utilitatem. Est enim speciosus forma prae filiis homin
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq surrerissent diluculo a zoti altera die ecce dagon iacebat ꝓnus in
t̾rã ante archã dñi. & tulert̃ dagon & restituert̃ eũ in locũ suũ. Rursũq
m̾ane die alio consurgentes inuenert̃ dagon iacentẽ suꝑ faciẽ suã
in t̾rã corã archã dñi. caput aut̃ dagon & duȩ palmȩ manuũ eiꝰ abscise
erant suꝑ limen. Porro dagon solus truncus remanserat in loco suo.

Expanded text:
n iacebat pronus in terram ante arcam Domini et tulerunt Dagon et restituerunt eum in loco suo rursumque mane die alio consurgentes invenerunt Dagon iacentem super faciem suam in terram coram arca Domini caput autem Dagon et duae palmae manuum eius abscisae erant super limen porro Dagon truncus solus remanserat i
Abbreviated transcription (Latin):
umq ille nominasset archã dĩ cecidit desella retrorsũ iurta ostium
& fractis ceruicib mort̾uus ẽ. senex enĩ erat uir & grandęuus. & ipse
iudicauit urł quadraginta annis. Nurus aut̃ eiꝰ uror finees preg¬
nans erat uicinaq partui. & audito nuntio qͦd capta e̾ẽt archa dĩ
& mortuus socer sius & uir siuis. incuruauit se & peꝑit. irruerant
enĩ in eã doloret subiti. In ipso aut̃ momento mortis eiꝰ dixer̃t ei. quȩ
stabant circa tã. Netimeas. qͥa filiũ peꝑisti Quȩ ñ respondit eis. neq
animaduertit. & uocauit puerũ hichabod dicens. Translata ẽ gła
deisrł. qa capta ẽ archa dĩ. Et ꝓ socero suo. & ꝓuiro suo ait. Trans lata ẽ¬

Expanded text:
ium et fractis cervicibus mortuus est senex enim erat vir et grandevus et ipse iudicavit Israhel quadraginta annis nurus autem eius uxor Finees praegnans erat vicinaque partui et audito nuntio quod capta esset arca Dei et mortuus socer suus et vir suus incurvavit se et peperit inruerant enim in eam dolores subiti in ipso autem momento mortis eius dixerunt ei quae stabant circa eam ne timeas quia filium peperisti quae non respondit eis neque animadvertit et vocavit puerum Hicabod dicens translata est gloria de Israhel quia capta est arca Dei et pro socero suo et pro viro suo et ait translata e
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ cõmoditatib tẽpr̃ illoꝵ duoꝵ. patrũ columban
uidelicet & eustasii imꝑfectũ restabat: hic pastor beatissimꝰ
uualbertus om̃ĩ industria suꝑpleuit: auxit: & ad unguẽ ꝑfec¬
cius elimauit. Uillas qͦq & p̃dia copiosa traditione publicȩ
ficta in usus monasterii contulit. Int̾quae uicũ qͦq quẽ suꝑi¬
usnant uocatũ diximꝰ.: genuinũ uidelicet eiꝰ solũ cũ menbris
adiacentib sub int̾minatione tradidit: ut qͥ eũ aloco aufer¬
ret. ȩt̾nae maledictioni suc cumberet. In pago qͦq taraonensi

Expanded text:
vitae commoditatibus tempore illorum duorum patrum, Columbani vitae commoditatibus tempore illorum duorum patrum, Columbani videlicet et Eustasii, imperfectum restabat, hic pastor beatissimus Waldebertus omni industria supplevit, auxit, et ad unguem perfectius elimavit. Villas quoque et praedia copiosa traditione publice facta in usus Monasterii contulit: inter quae vicum quoque, quem superius Nant vocatum diximus, genuinum videlicet ejus solum, cum membris adjacentibus sub interminatione tradidit: ut qui eum a loco auferret, aeternae maledictioni succumberet. In pago quoque Tarnensi
Abbreviated transcription (Latin):
quã plurib ut indescͥptione actuũ ipsiꝰ sufficient̃ legit̾
comꝓbatꝰ. cũ palma bonoꝵ operũ dño uocante cęleste cpi¬
tolium in gredit᷑ coronandus. Qui etiã post sacrã beati pe¬
tri apłoꝵ pͥncipis aram: intra moenia principalis aecłe qũ
ipse cũ patre colũbano condiderat. magnificã ut pararat
sepulturã retentat. Nec patit᷑ diuina clem̃tia. sacrũ ouile
rectore destitui. Nam in illo scõꝵ collegio cũ forent pluri¬
mi qͦs & sapientia & uita cõmendarat: tam̃ uniuersi pari
uoto pariq consensu uualbertũ uirũ ȩque scĩssimũ loco pats
decetis decernunt: ac loci rectorẽ constituunt: certi de eꝰ
uirtute & meritis : quae & si in eo poterant in dies augm̃tars
nulli dubiũ qͥn possent fira deliberatione moueri. Nichil eñ
apͥstino rigore agens remissius: ex quisicis artioris uitȩs distre

Expanded text:
quampluribus, ut in descriptione actuum ipsius sufficienter legitur, quampluribus, ut in descriptione actuum ipsius sufficienter legitur, comprobatus, cum palma bonorum operum, Domino vocante, coeleste capitolium ingreditur coronandus. Qui etiam post sacram beati Petri apostolorum principis aram intra moenia principalis ecclesiae, quam ipse cum patre Columbano condiderat, magnificam, ut par erat, sepulturam retentat. Nec patitur divina providentia sacrum ovile rectore destitui. Nam in illo sanctorum collegio cum forent plurimi, quos et sapientia et vita commendarat; tamen universi pari voto parique consensu Waldebertum virum aeque sanctissimum loco patris decedentis decernunt, ac loci rectorem constituunt, certi de ejus virtute et meritis: quae etsi in eo poterant augmentari, nulli dubium quin possent fixa deliberatione moveri. Nihil enim a pristino vigore a
Abbreviated transcription (Latin):
lurouiense monasteriũ qͦd p̃cetis eo tp̃r regulari ordine qi¬
strictius erat. copia rerum & numero monachoꝵ ercellentiu
p̃pollebat deuotꝰ erpetut: ac traditis rerũ suarũ illic qua¬
ꝑdiuersa t̾rarũ loca amplissime possederat p̃diis: armisq
depositis quȩ usq hodie intestimoniũ sacrȩ militi&e eiꝰ in eo
loco habent᷑: seruoꝵ dĩ numero addicit᷑ sociandus. Qui se
conuersi onis grãm tanta est ꝑfectione indeptus: ut etian
scõ spũ illustrante signa uirtutũ ostenderet: cũ in alteriꝰ dis¬
positione consisteret. Monstrat᷑ ad huc deniq: lociis duoba
monasterio milib disparat. subsaxo qͥdem ꝓminenti conca¬
uus: aqua uero ẽ t̾ra ꝓdeunte. blandius irriguus. ubi cel-¬
lulam sibi referunt statuisse: ac contra uł carnis uł antiqui
hostis tẽptamina ñ paruo tẽpr̃ singularit̾ decertasse. Pll¬
retẽa pat̾ eustasius sic̃ sup᷑ p̾libauimꝰ signis & uirtutib

Expanded text:
Luxoviense monasterium, quod prae caeteris eo tempore regulari ordine districtius erat, copia rerum et numero monachorum excellentius praepollebat, devotus expetiit: ac traditis rerum suarum illic quae per diversa loca amplissime possederat praediis, armisque depositis, quae usque hodie in testimonium sacrae militiae ejus in eo loco habentur, servorum Dei numero adiit sociandus. Qui sanctae conversionis gratiam tanta est perfectione adeptus, ut etiam sancto Spiritu illustrante signa virtutum ostenderet, cum in alterius dispositione consisteret. Monstratur adhuc denique locus, duobus a monasterio millibus disparatus, sub saxo quidem praeeminenti concavus, aqua vero e terra prodeunte blandius irriguus, ubi cellulam sibi referunt statuisse ac contra vel carnis vel antiqui hostis tentamina non parvo tempore singulariter decertasse. rea pater Eustasius, sicut supra praelibavimus, signis et virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
n hoc glorificatus. ẽ. ds̃ pat̾ ut fructũ plurimũ afferamꝰ
& efficiam᷑ ap̃i discipłi. Non hoc nr̃e głae tribuamꝰ: tanquã
bona oꝑa sua: mor ad didit: & głificent prerẽ urm̃ qͥ incȩlis et
nhoc enĩ glorificat᷑ pat̃ ut fructũ plurimũ afferamus & q
Sicut dilerit me pat̃ inqͥt. & ego dileri uos: manete indileci
mea. Ecce unde sunt: nobis oꝑabona. Nam unde nobis essent m
qͥafides ꝑ dilectionẽ oꝑit᷑: Unde aut̃ diligeremꝰ nͥ pͥus dilge

Expanded text:
ctum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam bona opera sua, mox addidit, Et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos, manete in dilectione mea. « Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur? Unde autem diligimus, nisi prius dilige