comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bera semperest seruitus apuddm̃ cui non necessitas seruit: sed car¬
EBIC̃ Libertas nulla est melior maiorue potestas
Quam seruire dõ cuibene seruit amor
Absque iugo posita est ditionis amica uoluntas
Quaefigit affectu nongemit imperio

Expanded text:
bera semper est servitus apud Deum; cui non necessitas servit, sed charitas. 665 Libertas nulla est melior, majorve potestas, Quam servire Deo, cui bene servit amor. Absque jugo posita est ditionis amica voluntas: Quae viget affectu, non gemit imperio
Abbreviated transcription (Latin):
Deuero & summo gaudia notabono
Yam mundi exopibus breuis acperitura uoluptas
Aedita perpetuae semina mortis hab&.
Non placeat uanis animum sub nectere rebus
Pestiferis que auidam mentem onerare cibis
Cormundum & sapiens fructu uirtutis alatur
Etxp̃i innostro pectore regn& amor
Quosemel impletus numquam uacuabitur illo
Aeterna aeterni flumina fontis erunt

Expanded text:
De vero et summo gaudia nata bono. Nam mundi ex opibus brevis ac peritura voluptas, Edita perpetuae semina mortis habet. Non placeat vanis animum submittere rebus, Pestiferisque avidam mentem onerare cibis. Cor mundum et sapiens fructu virtutis alatur, Et Christi in nostro pectore regnet amor, Quo semel impletus, numquam vacuabitur illo. Aeterna aeterni flumina fontis erunt
Abbreviated transcription (Latin):
aspiae portȩ panduntur initinere manu facto longo octomilibus¬
passuum. nam latitudo uix est plaustro per ieabilis: in his an¬
gustus &iam illud interalia difficile . qđ praecisorũ laterum
saxa liquentib: interse salis uenis exundantꝰ umore affluen
bes inuia accessum negat: praeter ea octo &uiginti milium
passuũ tractus : omnis quoq inde pergatur. nullis puteis uel¬
fontibus sine prasidio sitit tunc serpentes undiq gentiũ conuene
auernositatim dieilito cotunt. ita periculi ac difficultatiscon¬
cordia ad caspiosnisi hitme ac tessus negatur

Expanded text:
aspiae panduntur itinere manu facto longo octo milibuspassuum; nam latitudo uix est plaustro permeabilis. In his angustiis etiam illud asperum, quod praecisorum laterum saxa liquentibus inter se salis uenis exundant humorem affluenbes inuia accessum negat. Praeterea octo et uiginti milium passuum tractus omnis, quoquo inde pergatur humo arida, sine praesidio sitit. Tunc serpentes undique gentium conuenae a uerno statim die illuc confluunt. Ita periculi ac difficultatis concordia ad Caspios nisi hieme accessus negatur
Abbreviated transcription (Latin):
prerogatiua miram aeris clementiã sum ministrant. artent
sane ad flatum noxium colles qui salubria pricitate undiq
sccus obiectiprohibent auras pestilens atq: id eo ut a mom&us
ad firmat par illis & hyperboreis genus uite est inter hos &
indiam gnarissimi citonas locauerunt¬

Expanded text:
us temperies praerogatiua miram aeris clementiam subministrat. Arcent sane adflatum noxium colles, qui salubri apricitate undique secluso obiecti prohibent auras pestilentes; atque ideo, ut Amometus adfirmat, par illis et Hyperboreis genus uitae est. Inter hos et Indiam gnarissimi Ciconas locauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
puteos harenis operiebant. ut temporaria fraude sub ductis
aquis in fame siti itersum mouer& accessus uiantium. sed ues¬
pasiano principe bello quod cum oenensibus gestũ est. difficultas
haec interit. conpendio spatu breiuioris reperto. Garamantas
cormelius balbus subegit et primus ex hac uittoria triũ phauit
primus sane deexterms ut pute gaudibus genitus. accessit
adgloriã Nominis trium phalis armenta gentis istius obli¬
quiscer uicibus pabulantur. Nam si recta ad pastum ora diri¬
gant officiunt prona in humum cornua et obnita. Exparte
qua certina est accipimus gauloen insulam. inqua serpens neque
nascitur. neq uiuit. Inuecta preterea lactus exea quo cum que
gentiũ puluis art& angues. scorpionis suꝑiactu silico peremit

Expanded text:
puteos harenis operiebant, ut temporaria fraude subductis puteos harenis operiebant, ut temporaria fraude subductis aquis iter infame siti submoueret accessus uiantium. Sed Vespasiano principe bello, quod cum Oeensibus gestum est, difficultas haec dissoluta est, conpendio spatii breuioris reperto. Garamantas Cornelius Balbus subegit et primus ex hac uictoria triumphauit; primus sane de externis utpote Gadibus genitus accessit ad gloriam nominis triumphalis. Armenta gentis istius obliquis ceruicibus pabulantur; nam si recta ad pastus ora dirigant, officiunt prona ad humum cornua. Ex parte qua Cercina est accipimus Gauloen insulam, in qua serpens neque nascitur neque uiuit inuecta; praeterea iactus ex ea quocumque gentium puluis arcet angues: scorpiones superiactus ilico perimit.
Abbreviated transcription (Latin):
aramantum oppidum est debris fonte miro quid ni qui ui¬
sibus alternis die frigeat. nocte ferueat ac ꝑ eadem uenarũ
commercia interdum ignito uapore aestu&. interdum
glaciali alguine horrestat. in credibile memoratu ut in articulo¬
temporis naturã tam dissonam sui faciat uarietatẽ. idq qui per¬
ontari udit tenebris in esse fluore illi aeternã faci
Qui rimetur diebrum ales scatebras: Numquã aliud aestimat
quã ꝑp&uo rigere unde non inmerito ꝑgentes. debris inedita
est. cuius aque acelesti uertigine mutant qualitatẽ. quam¬
uis contro uersa siderum disciplina. Nam cum mundũ acalore
uesper temper& ab occa su ita incipit ex candescere ut nitaitu
abstineas noxium sit contigisse. Rursus tum ortus solis in caluit
et radiis ferue facta sunt uniuersa sic glaciales euomit staturigines
hauriri a sicientibus nequeat ut qui sergo nonstupeat fontẽ qui frig&¬
ore. Garamanti cae regionis taput garama
est ad quã iter diu in extricabile fuit et inuium. Nam latrones

Expanded text:
aramantum oppidum est Debris fonte miro: quidni? Qui alternis vicibus die frigeat, nocte ferveat, ac per eadem venarum commercia interdum ignito vapore inaestuet, interdum glaciali algu inhorrescat. Incredibile memoratu, ut tam brevi curriculo natura tam dissonam faciat varietatem idque qui percontari velit tenebris, inesse fluori  credat; qui rimetur die, brumales scatebras numquam aliud aestimet quam perpetuo rigere. Vnde non inmerito per gentes Debris inclita est, cuius aquae caelesti uertigine mutant qualitatem, quamuis contrauersa siderum disciplina; nam cum mundum a calore uesper temperet, ab occasu incipit ita incalescere, ut ni tactu abstineas, noxium sit contigisse, rursum cum ortu solis incanduerit et radiis feruefacta sunt uniuersa, sic hiemales euomit scaturrigines, ut hauriri etiam a sitientibus non queat. Quis ergo non stupeat fontem qui friget calore, calet frigore? Garamanticae regionis caput Garama est, ad quam iter diu inextricabile fuit et inuium; nam latrones
Abbreviated transcription (Latin):
miter incacinno onerosi amicis. infesti quietis. Ingrati beneficiis. infla¬
ti obsequiis. & imperiosi subiectis: haec sunt superbiae grassantis indicia
quibus ds̃ offenditur: &recedit ac superba corda destituit: his malis diabo¬
lus pastus exultat. inuitatur ut ueniat superbas mentes intrat. ut teneat.
erigitutelĩdat fouet utperdat qui in ex plebiliter deipsa perditorum cap¬
tiuitate tripudiat ut captiuos suos quos superbiae uirib sibi subiecit. iure
possideat. & omnia illa malaquie superius cõnprehendi perillos exerceat
merito igitur periustum dĩ iudicium deseruntur huius modi occulto
prȩdam nati supplicio : qm̃ non uiolenter ad dicti sed sponte cedunt super¬
biae decipientis imperio: Cuiutique possunt repugnare liberȩ uoluntatis
arbitrio liberati perdonum sc̃ĩ sp̃r &muniti : uerum tamen etiam taler
si ad recipiendam salutem diuinitus animati. spẽ resipiscendi concipi¬
ant: nec se inpeccatis suis desperando contemnant. poterunt fructuo¬

Expanded text:
miter in cachinno, onerosi amicis, infesti quietis, ingrati beneficiis, inflati obsequiis, quibus Deus offenditur, et recedit, ac superba corda destituit. His malis diabolus pastus exsultat, et invitatur ut veniat. Superbas mentes intrat ut teneat, erigit ut elidat, fovet ut perdat. Qui inexplicabiliter de ipsa perditorum captivitate tripudiat, ut captivos suos, quos superbiae juribus sibi subjecit, jure possideat, et omnia illa mala quae superius comprehendi per illos exerceat. Merito igitur per justum Dei judicium deseruntur hujusmodi, occulto praedamnati supplicio, quoniam non violenter addicti, sed sponte cedunt superbiae decipientis imperio, cui utique possint, si voluerint, repugnare liberae voluntatis arbitrio, liberato per donum sancti Spiritus et munito. Verumtamen etiam tales si ad recipiendam salutem divinitus animati spem resipiscendi concipiant, nec se in peccatis suis desperando contemnant, poterunt fructuo
Abbreviated transcription (Latin):
ustodit nos dñs ab omnimalo. non ut nhilpatiamur
duersi sed utipsis aduersitatibus anima non ledatur cumenim n¬
temptatio ad estfit quidam in id quod nos inpugnat introitus & cumbono
fine id est sine uulnere animae temptatio consummatur. ad aeternam re¬
quiem deprofundo temporalis laboris exitur
Saepe quidem dñs siccuncta aduersa repellit

Expanded text:
ustodit nos Dominus ab omni malo, non ut nihil patiamur adversi, sed ut ipsis adversitatibus anima non laedatur. Cum enim tentatio adest, fit quidam in id quod nos impugnat introitus; et cum bono fine, id est, sine vulnere animae, tentatio consummatur, ad aeternam requiem de profundo temporalis laboris exitur. 633 Saepe quidem Dominus sic cuncta adversa repellit
Abbreviated transcription (Latin):
accendit nonodiorum facibus in ardescit. non cõnpendia iniusta sectatur
Non potentib: autdiuitib: adõlatur. non inquieta curiositate raptatur.
salutationib: delectatur Nec superborum iniuriis fatigatur. Noneum superbia
inflat. non ambitio uentosa p̃cipitat. Nonuanagloria turpiteriactat Nonde¬
siderium gloriosȩ opinionis inflammat. Non distentio alieni actus in la¬
queat Non ad societatem turpium turpitudiis amor inuitat. Non rabies in¬
sani furoris exagitat. Non sumptuo sarum deliciarũ studium mactat. Non
ardor animosae contentionis exanimat. non facit inpudentem audacia
iniquum iniustitia. ferum inclementia uarium inconstanta pertinacem
contumacia in sanum uesania. deliciosumgula. rebellem in oboedientia

Expanded text:
accendit, non odiorum facibus inardescit, non compendia injusta sectatur, accendit, non odiorum facibus inardescit, non compendia injusta sectatur, non potentibus aut divitibus adulatur, non inquieta curiositate raptatur, salutationibus delectatur, nec superborum injuriis fatigatur; non eum superbia inflat, non ambitio ventosa praecipitat, non vana gloria turpiter jactat, non desiderium gloriosae opinionis inflammat, non distentio alieni actus illaqueat, non ad societatem turpium turpitudinis amor invitat; non rabies insani furoris exagitat, non sumptuosarum deliciarum studium mactat, non ardor animosae contentionis exanimat; non facit impudentem audacia, iniquum injustitia, ferum inclementia, varium inconstantia, pertinacem contumacia, insanum vesania, deliciosum gula, rebellem inobedientia
Abbreviated transcription (Latin):
rare proinimicis : Ama rebonos misereri peruersis : inuitare
suscipere incaritate. conuersos. &aequanimiter pati subdolos ac super¬
bos: ad hoc etiam pertinet quodait sci paulus a postolus. Si resurrexistis
cum xp̃o quae sursum sunt quȩrite . ubixp̃s est indextera dĩ sedens: illi
resurgunt cum xpo quimoriuntur sicut ille peccato: Eatamen distinctio¬
ne seruata quod ille mortuus est peccato nonsuo. sed nostro: linusquisq
autemnostrum . non omnium moritur peccato. sed suo: quidest peccato
mori. nisi damnandis operibus omnino non uiuere Nihil concupiscere
carnaliter nihi lambire : ut sicut mortuus carne. nulliiam detrahit.
nullum auersatur. aut despicit. Mullius pudicitiam callida circum uen¬
tione corrumpit. nemini uiolentus existit. neminem calumniatur. aut ob¬
rimit. Non in uidetbonis aut insultat afflictis. non luxdriae c
seruit. non uinolentia e deditus. in sebibendi sitim bibendo magis acmagis

Expanded text:
orare pro inimicis, amare bonos, misereri perversis, invitare aorare pro inimicis, amare bonos, misereri perversis, invitare adversos, suscipere in charitate conversos, et aequanimiter pati subdolos ac superbos. Ad hoc etiam pertinet quod ait apostolus Pcum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens . » Illi resurgunt cum Christo qui moriuntur sicut ille peccato, ea tamen distinctione servata quod ille mortuus est peccato, non suo, sed nostro, unusquisque autem nostrum non omnium moritur peccato, sed suo. Quid est peccato mori, nisi damnandis operibus omnino non vivere, nihil concupiscere carnaliter nihil ambire? Sicut enim mortuus carne nulli jam detrahit, nullum aversatur aut despicit, nullius pudicitiam callida circumventione corrumpit, nemini violentus existit, neminem calumniatur, aut opprimit, non invidet bonis aut insultat afflictis, non luxui carnis inservit, non vinolentiae deditus in se, bibendi sitim bibendo magis ac magis
Abbreviated transcription (Latin):
perseueranter eius uestigia teneamus : adam nos sub noxa habuit ma¬
lis omnibus perpropriam culpam. a quibus nos liberauit aduentur xp̃i
pergratiam : Ille in nos culpam suam trans misit & poenam hic quiculpam
nostram suscipere ut pute conceptus &natus sinepeccato non potuit: De
sus ceptione poenae nostrae culpam nostram simulaboleuit & poenam:
& ut totum dicam. adam nob̵ arripuit para disum . xp̃s donauit caelum
tideo siin illo esse uolumus quod es sedebemus. sicut iohannes apostolus
dicit : quomodo illeambulauit & nos sp̃italiter ambulemus : quidest am¬
bulare sicut ille ambulauit nisi contemnere omnia prospera qua e contemp¬
sit . nontimere aduersa qua e pertulit libenter facere quaefecit : uoluit. do¬
quae mandauit . sperare quae promisit . & sequi quo ipse praecessit : praestare
beneficia etiam ingratis: non ietribuere secundum merita sua maliuolis.

Expanded text:
perseveranter ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit maperseveranter ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit malis omnibus per propriam culpam, a quibus nos liberavit adventus Christi per gratiam. Ille in nos culpam suam transmisit et poenam; hic, qui culpam nostram suscipere ut pote conceptus et natus sine peccato non potuit, de susceptione poenae nostrae culpam nostram simul abolevit et poenam: et ut totum dicam, Adam nobis eripuit paradisum, Christus donavit coelum. Et ideo si in illo esse volumus quod esse debemus, sicut Joannes apostolus dicit: Quomodo ille ambulavit et nos spiritaliter ambulemus . Quid est ambulare sicut ille ambulavit, nisi contemnere omnia prospera quae contempsit, non timere adversa quae pertulit, libenter facere quae fecit fieri, docereque mandavit, sperare quae promisit, sequi quo ipse praecessit, praestare beneficia etiam ingratis? Non retribuere secundum merita sua malevolis, et
Abbreviated transcription (Latin):
QUOD OMNIABONA QUAT INADAM CORRUETI
PERDIDIMUS IN XP̃O REPARATI RECIBIMUS̃
uamuis enim exadam simus carnaliternati non ipsum tamen debemus imi¬
tari sed xpm in quorenati sumus &uiuimus : quando ueterem conuersatio¬
nem salubriter in nouati deponimus: quid est imitari adam . nisi procarna¬
libus concupiscentiis ac desideriis morte multari: & quidest imitari xp̃m
nisi carnalibus concupiscentiis ac desideriis crucifigi sicut aliud non est
ueterem conuersationem deponere : quam non secundum carnem quae ueteres¬
cit & moritur. sed secundum dm̃ uiuere. qui solus potest per seuerantes in se.
in nouare perenniter & beare : qua propter sicut quando inaidam fuimis
omnes ipio cadente cecidimus Ita quia in xp̃o esse lam coepimiis. quiprono¬
bis omnibus dignatus est mori. & nos peccatis nostris illi conmortuicum
o spĩtaliter resurgamus: in illo omniabona quae potuimus ha
didimus: in hoc etiam maiora. & sine fine habenda recepturi sumus si

Expanded text:
Quod omnia bona quae in Adam corrupti perdidimus, in Christo reparati recipimus. Quamvis enim ex Adam simus carnaliter nati, non ipsum tamen debemus imitari, sed Christum, in quo renati sumus et vivimus, quando veterem conversationem salubriter innovati deponimus. Quid est imitari Adam, nisi pro carnalibus desideriis ac concupiscentiis morte mulctari? Et quid est imitari Christum, nisi carnalibus concupiscentiis ac desideriis crucifigi? Sicut aliud non est veterem conversationem deponere, quam non secundum carnem, quae veterascit et moritur, sed secundum Deum vivere, qui solus potest perseverantes in se innovare perenniter et beare. Quapropter, sicut quando in Adam fuimus omnes, ipso cadente cecidimus; ita quia in Christo jam esse coepimus, qui pro nobis omnibus dignatus est mori; et nos peccatis nostris illi commortui, cum illo spiritualiter resurgamus. In illo omnia bona quae potuimus habere, perdidimus, in hoc etiam majora, et sine fine habenda recepturi sumus, si
Abbreviated transcription (Latin):
stinentiam facuint quiuinum non pro ebrietate. sed tantum procorporis salute
percipiunt Nec hoc eis offert uoluntas. sed permitut infirmitas quaesi defue¬
rit. auino est abstinendum neuini perceptio quae in firmum sustentat: sanum
corpus incendat qm̃ quidem uino uti &usui habere oleo nullus dixerit esse
peccatum: Sed haecideo non debemus carni desideranti praestarẽ : Necum
illi licita concedere coeperimus. poscat inlicita: & sibi obsequentes in minimis
in flagitia punienda conpellat acnaturali ordine perturbato. non spiritui
corpus sed sp̃s corpori dominanti deseruiat : huc accedit quod & ipsam mentẽ
abstinentiae fructus a lacremfacit. Carnem quoq nonusque ad lassitudinẽ
fatigatam sed spũ i orinatȩ subiectam mobilem reddit. Sensus etiam quos di

Expanded text:
stinentiam faciunt qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute stinentiam faciunt qui vinum non pro ebrietate, sed tantum pro corporis salute percipiunt, nec hoc eis offert voluntas, sed permittit infirmitas: quae si defuerit, a vino est abstinendum, ne vini perceptio quae infirmum sustentat, sanum corpus incendat. Quandoquidem vino uti, et usui habere oleum, nullus dixerit esse peccatum; sed haec ideo non debemus carni desideranti praestare, ne cum illi licita concedere coeperimus, poscat illicita, et sibi obsequentes in minimis, in flagitia punienda compellat, ac naturali ordine perturbato, non spiritui corpus, sed spiritus corpori dominanti deserviat. Huc accedit quod et ipsam mentem abstinentiae fructus alacrem facit; carnem quoque non usque ad lassitudinem fatigatam, sed spiritui ordinanti subjectam mobilem reddit. Sensus etiam quos di
Abbreviated transcription (Latin):
tam acupiditate p̃tiosorum ciborum . quam animia perceptione uilium con¬
tinebunt. quicibis nec lautiorib: uolunt carne lux driante dis solui. nec
distentione uentris uilibus onerari : quando abstinentes iuiri necdeliciosi
soleint esse nec auidi: lam deuino abstinendo uel percipiendo quiddicam
unde scĩ a postolus certam fixit regulam dicens Nolite inebriariuino inquo
est luxdria quasi diceret luxoriam ficit & nutrit uni perceptionimia
non natura & propterea nonuos utiuino sedin ebriari prohibeo Quando¬
quidem infirmum stomachum moderatus usus uini confortat. ebrietas ani¬
mum corpusq debilitat Deniq timotheo suo discipulo qui selonga abstinentiȩ¬
districtioneiam fiegerat. &stomachũ suũ aq ꝑceptione corruperit modico uino uti
debere prȩcepitdicens: Noli adhucaquam bibere. sed modicouino utere propt̃
stomachum tuum & frequentes tuas infirmitates. Ac perhoc nihil contra ab¬

Expanded text:
qui tam a cupiditate pretiosorum ciborum, quam a nimia perceptione vilium conqui tam a cupiditate pretiosorum ciborum, quam a nimia perceptione vilium continebunt; qui cibis nec lautioribudistentione ventris vilibus onerari; quando abstinentes viri nec deliciosi soleant esse, nec avidi. Jam de vino abstinendo vel percipiendo quid dicam? Unde sanctus Apostolus certam fixit regulam dicens: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria . Quasi diceret: Luxuriam facit et nutrit vini perceptio nimia, non natura; et propterea non vos uti vino, sed inebriari prohibeo. Quandoquidem infirmum stomachum moderatus usus vini confortat, ebrietas animum corpusque debilitat. Deniqdistrictione jam fregerat, et stomachum suum aquae perceptione corruperat, modico vino uti debere praecipit, dicens: Noli adhuc aquam bibere, sed modico vino utere propter stomachum tuum et frequentes tuas infirmitates . Ac per hoc, nihil contra ab
Abbreviated transcription (Latin):
pro desiderio sed prosustentandae uitae necessitate permittunt : Certi quod
delicie quaelibet. si absque desiderio percipiantur officiunt. e
cibi plerumq abstinentiae profectum si appetente r accipiantur in pediunt:
hinc est quod sc̃s dauid aquȩ in seconcupiscentiam castigauit. atq eam sibi
a suis oblatam nedesideriosuo exeasatis facere uideretur effudit &scõ heliae
perceptio carnium non concupita non nocuit: lndedatur intellegi quodue¬
raciter abstinentes escarum nonnaturas sed concupis centias damnent: Ac
uoluntates suas desiderati cibi uel potus ab usione mortificent: Qui aũt non
solum aqualitate sed etiam a quantitate ciborum cupiunt abstinere : Nihil
aliud student nisi ut quantum stomacho reficiendo acfami eximendae satis
esseuidetur indulgeant: Nec expleant suos appetitos auiditate percipiendi
conprimant : atq eis nonsaturitas edendi finem faciat sed uolunt.

Expanded text:
pro desiderio, sed pro sustentandae vitae necessitate permittunt; certi quod nec deliciae quaelibet, si absque desiderio percipiantur, officiunt, et viles cibi plerumque abstinentiae profectum, si appetenter accipiantur, impediunt. Hinc est quod sanctus David aquae in se concupiscentiam castigavit, atque eam sibi a suis oblatam, ne desiderio suo ex ea satisfacere videretur, effudit ; et sancto Heliae perceptio carnium non concupita non nocuit . Unde datur intelligi quod veraciter abstinentes escarum non naturas, sed concupiscentias damnent, ac voluptates suas desiderati cibi vel potus abusione mortificent. Qui autem non solum a qualitate, sed etiam a quantitate ciborum cupiunt abstinere, nihil aliud student nisi ut, quantum stomacho reficiendo ac fami eximendae satis esse videtur, indulgeant; nec expleant suos appetitus aviditate percipiendi, sed comprimant, atque eis non saturitas edendi finem faciat, sed voluntas:
Abbreviated transcription (Latin):
ideredm̃ prius quam peccaret adam. sicut eum patri archȩ uider
Sed quando ait: uocemtuam audiui &timui. ex illa iam uidendidm̃ scĩtate
ceciderat. iam se in dignum uidendũdm̃ reddiderat: Vocem tuam inquit au¬
diui & timui eo quodnudus essem. & abscondime : Oquantum securitatis ha¬
bent qui sibi benesunt conscii. & quantum perturbatos humiliat perpetratio
pudenda peccati. sicut isti quise absconderunt a faciedĩ desua turpitudi¬
ne non denuditate confusis : qui non ideo erubescebant. quia ueste erant
extrinsecus nudi. sed quia intrinsecus protectione diuina nudati. Denique
cante peccatum nudierant & nonerubescebant. quia nihil contra uol

Expanded text:
ita videre Deum, priusquam peccaret Adam, sicut eum patriarchae viderunt; ita videre Deum, priusquam peccaret Adam, sicut eum patriarchae viderunt; sed quando ait: Vocem tuam audivi, et timui ; ex illa jam videndi Deum sanctitate ceciderat, jam se indignum videndi Deum reddiderat. Vocem tuam, inquit, audivi, et timui; eo quod nudus essem, et abscondi me . O quantum securitatis habent qui sibi bene sunt conscii! et quantum perturbatos humiliat perpetratio pudenda peccati, sicut isti qui se absconderunt a facie Domini, de sua turpitudine, non de nuditate confusi! qui non ideo erubescebant, quia veste erant extrinsecus nudi, sed quia intrinsecus protectione divina nudati. Denique et ante peccatum nudi erant, et non erubescebant, quia nihil contra volu
Abbreviated transcription (Latin):
cibus quam diu perciperetur. ita percipientem sein uno statu sacramenti cuius¬
dam latentis figurata significatione seruaret : liteum exnulla in firmitate
corrumpi. nec aetate mutari. aut senescere nec dis solui morte permitteret :
Non inquietabat molesta sollicitudo quietum . non fatigabat labor anxius otio¬
.m. non somnus obprimebat inuitum Non amittendae uitaetir
gebat. deim mortalitate securum: habebat facilem uictum. corpus exomnib:
partibus sanum trañquillum motum. cormundum ignarus poenalis mali. ha¬
bitator paradisi. Experspeccati capax dĩ : postremo quideo felicius fuit ciuerat orbis subiectus
nullus infestus liberanimus & uisibilis ds̃ quando quidem nisi ante peccatũ
dm̃ uidere in ad sumptione usibilis creaturae soleret. quomodo seiam pecca¬
tor effectus a faciedĩ quemnumquam uidisset absconderet : Potuit ergo

Expanded text:
cibus quandiu perciperetur, ita percipientem se in uno statu, sacramenti cujuscibus quandiu perciperetur, ita percipientem se in uno statu, sacramenti cujusdam latentis figurata significatione, servaret; ut eum nec ulla infirmitate corrumpi, nec aetate mutari et senescere, nec dissolvi morte permitteret. Non inquietabat molesta sollicitudo quietum, non fatigabat labor anxius otiosum, non somnus opprimebat invitum, non amittendae vitae timor angebat de immortalitate securum. Habebat facilem victum corpus ex omni parte sanum, tranquillum motum, cor mundum, ignarus poenalis mali, habitator paradisi, expers peccati, capax Dei. 2. Postremo quid eo felicius fuit, cui erat orbis subjectus, nullus infestus, liber animus, et visibilis Deus? Quandoquidem nisi ante peccatum Deum videre in assumptione visibilis creaturae soleret, quomodo se jam peccator effectus, a facie Domini, quem nunquam viderat, absconderet? Potuit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
QUANTABONA PRIMUS HOMOABS TINEN
BONUM NEGLEGENDO DERDIDERIT
uod si primus homo uoluis set in illa paradisi beatitudine custodire : uta fruc¬
÷ unius interdictae arboris ieiunas set. nec statum illum tante felici
amitteret. neceum uoluntaria salutaris p̃cepti trans gressio neces sitati
corruptionis ac mortalitatis addicer& : ut tanta beneficia dĩ sui quaeinnatura
suae conditionis acceperat. aut corrũperet. peccato corruptus. autperderet :
quis enim sufficienter enumeret quae & quanta bona illi abstinentiae contempti
adimeret: quod intellectualis mentis dignitate donatus . imaginem sui creatoris
accepit : quod solidõ suo subectus omnia uisibilia sibi subiecta conspexit : Quod
endi usus affatim lignorum omnium quaeerant in paradiso feracit
diuina iussione seruiuit : quo d arbor uitaemisticum cibum non undeuiue¬
ret sedunde uitam corporis non finiret. suicreatoris munere ministrauit : qui

Expanded text:
Quanta bona primus homo abstinentiae bonum negligendo perdiderit. 1. Quod si primus homo voluisset se in illa paradisi beatitudine custodire, ut a fructu unius interdictae arboris jejunasset; nec statum illum tantae felicitatis amitteret, nec eum voluntaria salutaris praecepti transgressio necessitati corruptionis ac mortalitatis addiceret: ut tanta beneficia Dei sui, quae in natura suae conditionis acceperat, aut corrumperet peccato corruptus, aut perderet. Quis enim sufficienter enumeret quae et quanta bona illi abstinentiae contemptus ademerit? quod intellectualis mentis dignitate donatus, imaginem sui Creatoris accepit: quod soli Deo suo subjectus, omnia visibilia sibi subjecta conspexit; quod ei ad vivendi usus affatim lignorum omnium quae erant in paradiso , feracitas divina jussione servivit; quod arbor vitae mysticum cibum non unde viveret, sed unde vitam corporis non finiret, sui Creatoris munere ministravit; qui
Abbreviated transcription (Latin):
imudeamus siplacet. qualiter illi homines primi commiserint tamgra
peccatum. quod & ipsos deparadiso proiecit in hocutae poenalis exilium. &
in eis originaliter totum damnauit genus humanum : & mihi quidem uide
ur quod nonederent deligno prohibito. nisi concupissent. nec cono
nisi temptati . nec temptarentur . nisi deserti : Nnec desererentur adõ. nisi dm̃ pri

Expanded text:
deamus, si placet, qualiter illi homines primi commiserint tam grande peccatum, quod et ipsos de paradiso projecit in hoc vitae poenalis exsilium, et in eis origm non ederent de ligno prohibito, nisi concupissent; nec concupissent nisi tentati, nec tentarentur nisi deserti, nec desererentur a Deo, nisi ipsi pri
Abbreviated transcription (Latin):
QUIDFACERE DEBEANT CLERICI. QUORUM IN FIRMITAS
NON EOTEST SUA CONTEM NERE
Illiautem quitam in firmisioit. ut possessi onibus suis renuntia renon possint. sie
qua eaccepturi erant. dispensatori relinquant. nihilhabentibus conferenda
sinepeccato possident suã Qura &ipsi quodammodo suare linquunt quando
propriis contenti rebus. nihileorum quael abori uel ordini suo debere arbitran¬
ir. accipiunt : quod siputant ideo acipi debere eorum quae confe
ec clesiae portionem ne ea uideant urabicere: seuero non posse sicarelinquere.
quod eis deformesit. inter suos pauperes reddi nouerint esse deformius. posses

Expanded text:
Quid facere debeant clerici, quorum infirmitas non potest sua coIlli autem qui tam infirmi sunt, ut possessionibus suis renuntiare non possint, si ea quae accepturi erant, dispensatori relinquant, nihil habentibus conferenda, sine peccato possident sua: quia et ipsi quodammodo sua relinquunt, quando propriis contenti rebus, nihil eorum quae labori, vel ordini suo deberi arbitrantur accipiunt. Quod si putant ideo accipi debere eorum quae conferuntur ecclesiae portionem, ne eam videantur abjicere, se vero non posse sua relinquere, quod eis deforme sit inter suos, pauperes reddi; noverint esse deformius possesso
Abbreviated transcription (Latin):
re solidoq bonoforas in exteriora bona proiciat : quic quid in ea neruorum
potestesse resoluitur. quic quid uirium debilitatur & frangitur : Tunc ei
actio sp̃ĩtalis efficitur onerosa &ipsa fit incarnalib: in quieta ltautomnia

Expanded text:
re solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nervorum re solidoque bono, foras in exteriora bona projiciat: quidquid in ea nervorum potest esse, resolvitur; quidquid virium debilitatur et frangitur; tuncque ei actio spiritualis efficitur onerosa, et ipsa in carnalibus fit inquieta: ita ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ut arbitror insecundo uolumine ubi quanta potiu breuitate perfectionem sp̃i¬
talis abstinentiae commendaui sed & hĩc hoc breuiter dico quidperos carn
non inrumpit delectatio gustus admentem : nec erumpit sermo turpis ex men¬
te nisi seuo luntaria mens ante corrumpat . quam recipiuat aliquidunde corrum¬
patur aut proferat. Ceterum siammus subdõ suo firmus ipsius dĩ siumunere
perseueret. nec quibus libet deliciis lenocinantib: cedet. nec profert aliqui d
turpe nec recipit: lam deo doribus pauca perstringam. ut totam temptatio¬
nem quinq pertitisensus includam : quo sodores peraditum narium. aut affec¬
tat mens ȩgra aut diuinitus adiuta repudiat: quaesi sesuo creatori subiciat.
q: ei qui est dignitas eius &salus amanter inhȩreat: Nonsolum ni
uitiorum foeditas decolorat. sed nec delectatio ulla carnalis effeminat: quod
si A caritate sui conditoris & in lustratoris inflata resiliat. ac serelicto interio¬

Expanded text:
ut arbitror, in secundo volumine, ubi, quanta potui brevitate, perfectionem spiritualis abstinentiae commendavi. 4. Sed et hic hoc breviter dico, quod per os carnis non irrumpit delectatio gustus ad mentem, nec erumpit sermo turpis ex mente, nisi se voluntarie mens ante corrumpat, quam recipiat aliquid unde corrumpatur, aut proferat. Caeterum si animus sub Deo suo firmus ipsius Dei sui munere perseveret, nec quibuslibet deliciis lenocinantibus cedit, nec profert aliquid turpe nec recipit. Jam de odoribus pauca perstringam, ut totam tentationem quinque pertiti sensus verbis includam. Quos odores per aditum narium aut affectat mens aegra, aut divinitus adjuta repudiat: quae si se suo creatori subjiciat, atque ei, qui est dignitas ejus et salus, amanter inhaereat, non solum nulla eam vitiorum foeditas decolorat, sed nec delectatio ulla carnalis effeminat. Quod si a caritate sui conditoris et illustratoris inflata resiliat, ac se, relicto interio
Abbreviated transcription (Latin):
Donec inȩgroto corpore uita man&
Sic prauis multa & uitiorum molegrauatis
Scãrum pistas est adhibenda precum
Vtdum possibile est idtari corda malorum
Horrescat noctis deuia lucis amor
Conuersisque nouam mentem d& gratiaxp̃i
Qua fiunt homines iustificante boni
ter tribulationum turbines difficulter agnoscitur nec facile inueni¬
untur in aduersitate prȩsidia qua e non fuer int in pace quȩsita¬
Dum non perturbant animum discrimina mundi
Dumque diem pacis proelia nulla premunt
EXercere fidem diuinis conuenit armis
Consilioque omnes anticipare minas
Tranquillam &curis uacuam sapientia mentem¬
imbuit & plicidi pectoris hospeseritꝰ
Nam quod non fuerit conceptum corde quieto
Ad quiri insieuo turbine nonpoterit

Expanded text:
Donec in aegroto corpore vita manet; Sic pravis, multa et vitiorum mole gravatis, 669 Sanctarum pietas est adhibenda precum. Ut dum possibile est mutari corda malorum, Horrescat noctis devia lucis amor, Conversisque novam mentem det gratia Christi, Qua fiunt homines justificante boni.ter tribulationum turbines difficulter agnoscitur. Nec facile inveniuntur in adversitate praesidia, quae non fuerint in pace quaDum non perturbant animum discrimina mundi, Dumque diem pacis praelia nulla premunt; Exercere fidem divinis convenit armis, Consilioque omnes anticipare minas. Tranquillam et curis vacuam sapientia mentemImbuet, et placidi pectoris hospes erit. Nam quod non fuerit conceptum corde quieto, Acquiri in saevo turbine non poterit
Abbreviated transcription (Latin):
Numquam bella bonis numquam discrimina desunt
Etrum quo certet menspia semper hab&:
Quaecarnem oblectant scõsunt noxia cordi
Contra animi legem proelia corpus hab&
Pulsant exterius diuersis motib hostes
Intus ciuileest & sociale malum
Vt possit mundi in lecebris uitusque resisti
Vis est corporei mortificanda hominis
Sed quae mens recto famulam subiure tenebit¬
ł domitae ut egn& carnis in officiis¬
Excelso nisi quaer uit bene subdita regi
Vndeest facta uolens fiat ut in de ualens

Expanded text:
Numquam bella bonis, numquam discrimina desunt, Et cum quo certet, mens pia semper habet. Quae carnem oblectant, sancto sunt noxia cordi, Contra animi legem praelia corpus habet. Pulsant exterius diversis motibus hostes, Intus civile est et sociale malum. Ut possit mundi illecebris vitiisque resisti, Vis est corporei mortificanda hominis. Sed quae mens recto famulam sub jure tenebit, Edomitae ut regnet carnis in officiisExcelso nisi quae servit, bene subdita Regi, Unde est facta volens, fiat et inde valens
Abbreviated transcription (Latin):
git sumpta fronde laurea recuperat sanitatẽ: Pythonos
comes in asia locus est campis patentibus. ubi primo aduen¬
tussui tempore ciconiae aduolant eteam quae ultima
aduenerit lacimatit uniuerse. aues istas ferunt linguas non
habere. sonum aut̃ quo crepitant oris potius quã uocistẽ Eximia¬
in illis est pietas. & eñi quantũ temporis inpenderint fetib educandis
tantũ & ipsa ta pullis suis inuit ẽ aluntur. ita enĩ inpensae nidos
fouent ut in cubitus adsiduitate plumas exuant noceri eis omnib
quidem loois nefas putant. sed inthessalia uel maxime ubi ser¬
pentiũ immanis copia est. quos dum escandi gratia insectantur
regionibus thessa licis plurimũ malidemunt. GALATLA¬
a latiam primis saeculis pristae gallorum gentes occupauer̃
colosiueturi ambitoti quae uocabula adhuc per manent quã¬
uis galatia unde dicta sit ipso son& nomint¬

Expanded text:
git, sumpta fronde laurea recuperat sanitatem. Pythonos git, sumpta fronde laurea recuperat sanitatem. Pythonos come in Asia locus est campis patentibus, ubi primo aduentus sui tempore ciconiae aduolant et eam quae ultima aduenerit lancinant uniuersae. Aues istas ferunt linguas non habere, uerum sonum quo crepitant oris potius quam uocis esse. Eximia illis inest pietas; etenim quantum temporis inpenderint fetibus educandis, tantum et ipsae a pullis suis inuicem aluntur; ita enim inpense nidos fouent, ut incubitus adsiduitate plumas exuant. Noceri eis omnibus quidem locis nefas ducunt, sed in Thessalia uel maxime, ubi serpentium immanis copia est; quos dum escandi gratia insectantur, regionibus Thessalicis plurimum mali detrahunt. XLI Galatiam primis saeculis priscae Gallorum gentes occupauerunt Tolosbogi Veturi Ambituuti, quae uocabula adhuc permanent: quamuis Galatia unde dicta sit, ipso sonat nomin
Abbreviated transcription (Latin):
citata in cessus piger fere idem qui testudint̾m motos corpus
asperum squa mosa tute. qualẽ incrocodillis dep̃hendimus¬
sub ducti oculi & recessu concituo introrsum recepti quosnun¬
quã nictatione obnubit: non circũ latis pupillis. sed obtutu
rigi dioris intentat. hiatus eius a&einus ac sine ulius usus ministerio
Quippe cũ neq: cibum capiat. neq: potu alatur nec alimento alio
quã haustu aerisuiuat: Color uarius & in momenta mutabilis.
ita ut cuitumq serei iunxerit contolosei fiat. Colores duo sunt
quos fingere nonual& rubrus & candidus c&tros facile mentit᷑
corpus pene sine carne. uitalia sine liene. nec nisi incorculo
paur illum sanguinis deprehenditur. lat& hieme. producitur
uere. in petibilis est corati. aquo cum interfectus est uictorẽ
ilico moritur: Sed corax quoque habet praesidium ad medellã
natura manum porrigente: Nam cum ad flictũ se intelle

Expanded text:
citate; incessus piger et fere idem qui testudinum motus; corpus citate; incessus piger et fere idem qui testudinum motus; corpus asperum cute, qualem in crocodilis depsubducti oculi et recessu concavo introrsum recepti, quos numquam nictatione obnubit, visum non circumlatis pupulrigidi orbis intentat. Hiatus eius aeternus ac sine ullius usus ministerio, quippe cum neque cibum capiat neque potu alatur nec alimento alio quam haustu aeris uiuat. Color uarius et in momenta mutabilis, ita ut cuicumque rei se coniunxerit, concolor ei fiat. Colores duo sunt quos fingere non ualet, rubrus et candidus; ceteros facile mentitur. Corpus paene sine carne, uitalia sine liene nec nisi in corculo pauxillum sanguinis deprehenditur. Lavere. Impetibilis est coraci, a quo cum interfectus est, victorem it, ilico moritur: sed corax habet praesidium ad medellam natura manum porrigente: nam cum adflictum se int
Abbreviated transcription (Latin):
qui inauspicis olympiades primae obiit centũ triginta anni
medii fuerunt. Inrhyteo litore athenienses. & mitylenei adtu¬
mulum ducis thessali. achillion oppidum condiderunt quod ꝓpe¬
moclum interiit. de inter positis. quad raginta septem stadiis. in alteu
cornu eius dem litoris obhonorem salamni auacis. alterũ oppidũ
cuiae antio datum nomen est rhodii exstruxerunt. at iuxta iliũ
memnonis stat sepulchrum ad quod ex empiterno ex a& hiopia
cateruatim aues aduolant. quas ilienses mem nonia s uocant.
cre muntius auctor est. has tasdem anno quinto inathiopia
cateruatim congregari. &undiq uersum quo us quam sint ad
regiam menonis conuenire. Mediterraneaquae sunt supra
troada partim teu tranitenent. regio quȩ prima mesorũ fuit
patria. haec te utrania perfunditur taico flumine. Peromnẽ
asiam chameleon plurimus. animal quadrupes facie hua la¬
certae Nisi crura recta & longiora uentri iungerentur. prolixa
cauda eatdemq inuertiginẽ torta. humati ungues subtilia dun¬

Expanded text:
qui in auspiciis olympiadis primae obiit, centum triginta octo anni interfuerunt. In Rhoeteo litore Athenienses et Mytilenaei ad tumulum ducis Thessali Achillion oppidum condiderunt, quod propemodum interiit; deinde interpositis quadraginta ferme stadiis in altero cornu eiusdem litoris ob honorem Salaminii Aiacis alterum oppidum, cui Aeantio datum nomen, Rhodii extruxerunt. At iuxta Ilium Memnonis stat sepulcrum, ad quod sempiterno ex Aethiopia cateruatim aues aduolant, quas Ilienses Memnonias uocant. Cremutius auctor est has easdem anno quinto in Aethiopia cateruatim coire et undiqueuersum, quo usquam gentium sint, ad regiam Memnonis conuenire. Mediterranea quae sunt supra Troadis partem Teuthrania tenet regio, quae prima Moesorum fuit patria. Haec Teuthrania perfunditur Caico flumine. Per omnem Asiam chamaeleon plurimus, animal quadrupes, facie qua lacertae, nisi crura recta et longiora uentri iungerentur; prolixa cauda eademque in uertiginem torta; hamati ungues subtili adun
Abbreviated transcription (Latin):
tit aux ilium hortatur & prouocat . ut definitionis ambiguitate deposita
ro positum sp̃itale suscipiat : Per seueraturum sein suscepto li
positi sui non sua possibilitate sed dñĩ miseratione confidat nec suis uiribus. sed
gratiae omnipotentis frecus auxilio : Contra diabolicas inpugnationes uictri¬
cia arma corripiat : Cogitet & quanti . & quantae potuerunt & possunt. quod se
possedesperat : undeilli uel illȩ potuerunt. in deseposse firmiter credat certa
spe sp̃italia carnalibus acterrenis caelestia & futura p̃sentib: anteponat

Expanded text:
tit auxilium: hortatur et provocat, ut definitionis ambiguitate deposita, tit auxilium: hortatur et provocat, ut definitionis ambiguitate deposita, propositum spirituale suscipiat; perseveraturum se in suscepto labore propositi sui, non sua possibilitate, sed Domini miseratione confidat, nec suis viribus, sed gratiae omnipotentis fretus auxilio, contra diabolicas impugnationes victricia arma corripiat; cogitet quanti et quantae potuerunt et possunt quod se posse desperat: unde illi vel illae potuerunt, inde se posse firmiter credat; certa spe spiritalia carnalibus, et terrenis coelestia, et futura praesentibus anteponat
Abbreviated transcription (Latin):
esit atq difficile dulcib: carere deliciis. in lecebris renuntiare
nuatione torqueri Cetera carnis afflictione pr ȩmium dubie remunera¬
tionis ambire. Contra diabulum decipiendi peritum. resistendo arma
corripere. insidias eius ac fraudes. uigilantis animi cautione uitare quã
deinde miserum sit enormitate tantae asperitatis euictum. acdiabolica frau¬
de deceptum. ad repudiata redire. uoluptatibus quas abiecerat frui. &om¬
nibus qua e in caut e laboriosum suscipiendo propositum contemserat de¬
lectari : his & talibus uitiosa consuetudo dubium sc̃ẽ definitionis afflig¬
git: uirtus contra quae continentia nominatur. morantem confidenter
obiurgat. ad delectationes puras castasq delicias quibus fruuntur omnes
sui amatores inuitat: offertnudo iustitiae uestimentum. in luminato sui
apparatus demonstrat ornatum diffidenti deseprotectionis suae promit¬

Expanded text:
le sit atque difficile dulcibus carere deliciis, illecebris renuntiare le sit atque difficile dulcibus carere deliciis, illecebris renuntiare nuatione torqueri, certa carnis afflictione praemium dubiae remunerationis ambire, contra diabolum decipiendi peritum resistendo arma corripere, insidias ejus ac fraudes vigilantis animi cautione vitare; quam denique miserum sit enormitate tantae asperitatis evictum, ac diabolica fraude deceptum, ad repudiata redire, voluptatibus quas abjecerat frui, et omnibus quae incaute laboriosum suscipiendo propositum contempserat, delectari. 3. His et talibus vitiosa consuetudo, dubium sanctae definitionis affligit. Virtus contra quae continentia nominatur, morantem confidenter objurgat, ad delectationes puras castasque delicias quibus fruuntur omnes sui amatores, invitat; offert nudo justitiae vestimentum; illuminato sui apparatus demonstrat ornatum; diffidenti de se protectionis suae promit
Abbreviated transcription (Latin):
terutrum latus secogitationum uariecate uersantem. ipsa uelut uirtutis
tii tepida medietas uexat ac lacerat: qm̃ siquidem quem libet
donecse in eo quodelegerit certa di finitione confirmet: Qquamdiu modo
non uult quod uolebat. modo uelle incipit quod nolebat. uelut in quodim
de liberationis incertȩbiuio constitutum discerpit ipsa diuersitas uoluntatũ:
hinceum uirtus ammonet suae salutis &uocat: Inde consuetudo uitiosa
discedere aseuolentem remoratur &reuocat. & paulisper aseauerso. nec
aduirtutem plene conuerso. usitate uoluptatis ammonitione blanditur
&om̃s in lecebras quibus olim perdite fruebatur ostendit: turpia quoq
desideria quibus uinciatur inmittit aciam pene fastidienti. blandum
nescioquidmolliter insusurrat & supplicat nep̃ponat mollib: dura laetis
tristia certis dubia. prȩsentium uoluptati futura: Cogitet quam p ena¬

Expanded text:
terutrum latus se cogitationum varietate versantem, ipsa velut virtutis ac terutrum latus se cogitationum varietate versantem, ipsa velut virtutis ac vitii tepida medietas, vexat ac lacerat. Quoniam quidem quemlibet hominem, donec se in eo quod elegerit certa definitione confirmet; quandiu modo non vult quod volebat, modo velle incipit quod nolebat; velut in quodam deliberationis incertae bivio constitutum, discerpit ipsa diversitas voluntatum. Hinc eum virtus admonet suae salutis, et vocat; inde consuetudo vitiosa discedere a se volentem remoratur, et revocat, et paulisper a se averso, nec ad virtutem plene converso, usitatae voluptatis admonitione blanditur, et omnes illecebras quibus olim perdite fruebatur ostendit. Turpia quoque desideria quibus vinciatur immittit, ac jam pene fastidienti blandum nescio quid molliter insusurrat; et supplicat ne praeponat mollibus dura, laetis tristia; certis dubia, praesenti voluptati futura; cogitet quam poena
Abbreviated transcription (Latin):
mnis scã uirtus res est diuina: incorporea prorsus atq mundissima quã
mentes inquinate non inquinant. sed ipsa inquinatas emaculat : Cuius
participatione firmantur in firma. suscitantur mortua sanantur infirma
corriguntur praua re conciliantur auersa: hanc non habet nisi ds̃. & is
dederit dr̃ quae in animo habitat. sed animam corpusq scĩficat :
nullus accedit inuitus: quam nullus amittit nisi propria uoluntate
deceptus : Nemo eam sibi conferrepotest . cum possit auferre. alteri autem
ferre prȩualet nec auferre : itaque cumtalis actanta uirtus c¬
bet inter uoluptates suas ad huc marces centi iefulserit. atq ei ad seconcupis¬
cendam desiderium salubre commouerit: protinus in animo eius duarum
delectationum contrariarum rixa consurgit & mentem uoluntas aduer¬
sum se ancipiti delectatione diuisa. in diuersa ducit acreducit: modo repre¬
hendendo quo delegerat. modo quod reprehenderat eli gendo : Atq ita in al¬

Expanded text:
mnis sancta virtus res est divina, incorporea prorsus atque mundissima: quam mentes inquinatae non inquinant, sed ipsa inquinatas emaculat; cujus participatione formantur informia, suscitantur mortua, sanantur infirma, corriguntur prava, reconciliantur aversa. Hanc non habet nisi Deus, et is cui dederit Deus. Quae in animo habitat, sed animum corpusque sanctificat; ad quam nullus accedit invitus, quam nullus amittit, nisi propria voluntate deceptus. Nemo eam sibi conferre potest, cum possit auferre; alteri autem nec conferre praevalet, nec auferre. 2. Itaque cum talis ac tanta virtus cuilibet inter voluptates suas adhuc marcescenti refulserit, atque ei ad se concupiscendam desiderium salubre commoverit: protinus in animo ejus duarum delectationum contrariarum rixa consurgit; et mentem voluntas adversum se ancipiti delectatione divisam in diversa ducit ac reducit; modo reprehendendo quod elegerat, modo quod reprehenderat eligendo; atque ita in al
Abbreviated transcription (Latin):
bia in omnib: ex illonatis peccati fieret poena. & propterea non quomodo¬
ssumus peccato resistere. sicut ille potuit : Cuinihil aliud fuit
peccare quam nolle : Nobis autem in rep̃hensibiliter uiuere uelle non suffi¬
cit nisupsum uelle nostrum quod languida possibilitate deficit. diuina
uirtus adiuuauerit. quia illum ad non peccandum etiam iuuare poterat ad¬
huc sananatura nosiam impedit uitiata &illum peccare fecit sola peccandi uo¬
luntas. nos etiam cogit plerumq peccati iamfacta necessitas. Propter quod

Expanded text:
bia, in omnibus ex illo natis peccati fieret poena. Et propterea non eo modo jam pobia, in omnibus ex illo natis peccati fieret poena. Et propterea non eo modo jam possumus peccato resistere sicut ille potuit, cui nihil aliud fuit non peccare quam nolle. Nobis autem irreprehensibiliter vivere velle non sufficit, nisi ipsum velle nostrum, quod languida possibilitate deficit, divina virtus adjuverit. Quia illum ad non peccandum etiam juvare poterat adhuc sana natura, nos jam impedit vitiata; et illum peccare fecit sola peccandi voluntas, nos etiam cogit plerumque peccati jam facta necessitas. Propter quod