comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł factis subito uł refectis uiguisse luminibus.
qui ꝓbauerit uentos fluctus ac tempestates simmulꝗ
in uicem elementa rixantia dominie̾ increpatioĩs
audito mansuetasse precepto : qui credat petrũ
carnali sarcina grauem & terdñm continuo ne¬
gaturum suꝑ tumidos fluctus pendulis incessisse
uestigiis: Itaꝙ uniuersos homines arbitror uel
qui ȩxcellenti fide & sapientia p̃diti sunt. uł quise
aliter habent : hoc qd̃ ds̃ oĩa pot̃. uenerari. cred̾e
confiteri. Ido enĩ generaliter ab uniuersa creatura
ait. Hȩc apud hoiẽs impossibilia sunt. Atq alibi do¬
cet dicens. Sine me nihil potestis facere. Potest gͦ oĩa
in homine: qui utiq potest omĩa. Porro aut̃ quid
suꝑbit terra &cinis ut dicat. homo potest cũ ds̃ pos¬
sit.u Clamat apłs. Grã eiussum quod sum. Et grã
euis egena in me ñ fuit. sed habundantius illis omib:
laboraui. Non ego aut̃ : sed gr̃a dĩ mecum. Quid

Expanded text:
uel factis subito uel refectis uiguisse luminibus; uel factis subito uel refectis uiguisse luminibus; qui probauerit uentos fluctus ao tempestates simulque inuicem elementa rixantia dominicae increpationis audito mansuetasse praecepto; qui credat Petrum, carnali sarcina grauem et ter Dominum continuo negaturum, super tumidos fluctus pendulis incessisse uestigiis? Itaque uniuersos homines arbitror, uel qui excellenti fide et sapientia praediti sunt uel qui se aliter habent, hoc, quod Deus omnia potest, uenerari\' credere confiteri. ideo enim generaliter ab uniuersa creatura ait: haec apud homines inpossibilia sunt. atque alibi docet dicens: sine me nihil potestis facere. potest ergo omnia in homine, qui utique potest omnia. porro autem quid superbit terra et cinis, ut dicat \'homo potest, cum Deus possit? clamat apostolus: gratia eius sum quod sum, et gratia eius egena in me non fuit, sed abundantius illis omnibus laboraui: non ego autem, sed gratia Dei mecum. quid,
Abbreviated transcription (Latin):
maris elementa distincta: quis uiclȩoꝵ hoc suspica¬
ri queat. adquẽ traditę ꝑ mõsen legis scientia quan¬
tula cunq ꝑ uenerit. cũ scriptũ & agnoscat & crodat. nuda
discissiꝰ eritrei maris fluctib ꝓfunda patinsse
& tutum iter inpelago pediti p̾buisse terreno. diui¬
sumq iordanem resupinis infontẽ refluxisse gur¬
gitibus . uł mortalem incorpore heliam euectum
Flãmei currus igne nec lesum. ut p̾ꝑatis onustũ.
escis abacuc. ut ieuino inter esurientes feras uisto
prandiũ ministrare. ut uulgata narrat ȩditio in
momento diei auidea inbabyloniã translatũ fuise
ꝓtinus ac relatũ. Quis hoc apĩamis in corsuũ
uł inathomo cogitationis ad mittat. quia sciat
lazarum quatriduanum mortuum fetentibus
menbris ac liquida iam intrasemet pelle fluitan¬
tibus dñi deuoto ꝓsiliusse seruitio. Qui legerit
cȩcuni anatiuitate eundemq iam ȩtatem habentẽ

Expanded text:
maris elementa distincta? quia Iudaeorum hoc suspioamaris elementa distincta? quia Iudaeorum hoc suspioari queat, ad quem traditae per Moysen legis scientia quantulacumque peruenerit, cum scriptum et agnoscat et credat, nuda discissis Erythraei maris luotibus profunda patuisse et tutum iter in pelago pediti praebuisse terreno, diuisumque Iordanem resupims in fontem refluxisse gurgitibus, uel mortalem in corpore Heliam euectum flammei currus igne nec laesum, uel praeparatis onustum escis Abacuc, ut ieiuno inter esurientes feras iusto prandium ministraret, ut uulgata narrat editio, in momento diei a Iudaea. in Babyloniam translatum fuisse protinus ac relatum? quis hoc Christianus in cor suum uel in atomo cogitationis admittat, qui sciat Lazarum quadriduanum mortuum fetentibus membris ac liquida iam intra semet pelle fluitantibus Domini deuoto prosiluisse seruitio; qui legerit caecum a natiuitate eundemque iam aetatem habentem
Abbreviated transcription (Latin):
in possibile suspicetur. in omĩ creatura cęlestium
et terrestrium & infernoꝵ : hunc ñ tantum senten¬
tia mea dixerim blasphemum. anathema. detestan¬
dũ : sed & iam uł exemplo nadab & abui duuno
igne dãpnandum: uel uxta ꝑdicionẽ dathan acꝗ
abiron hia tu terrȩ receptũ. uuum ad in ferna
mergendũ. Utriq siquidem p̃sũptione cord̾.: dĩ
potentiȩ derogarunt. Uel illi dũ ignẽ alienũ
quasi hoc indigeret ds̃ offerunt: ut isti dũ resisten¬
tes moͬsi interrã repromissioĩs introduci se posse
diffidunt. Ds̃ omĩa pot̃: & quȩ uult semꝑ pocest.
Quam pocens infaciendo de nichilo: tam facilis in
ꝑficiendo defacto. Ipsi enĩ sibi sub est: cũ uelit
scđm luterã lex conscripta testatur: hoc inutauer¬
sis ler naturalis intellegit : hoc ordinatissimus
mundi motus ostendit: Quis enĩ gentilium hoc
audeat dicere. cui inꝓspectu semꝑ st̃ celi terreꝙ ac

Expanded text:
inpossibile suspioetur in omni creatura caelestium inpossibile suspioetur in omni creatura caelestium et terrestrium et infernorum, hunc non tantum sententia mea dixerim blasphemum anathema detestandum, sed etiam uel in exemplum Nadab et Abiu diuino igne damnandum uel iuxta perditionem Dathan atque Abiron hiatu terrae receptum uiuum ad inferna mergendum. utrique siquidem praesumptione cordis Dei potentiae derogarunt uel illi, dam ignem alienum, quasi hoc indigeret Deus, offerunt, uel isti, dum resistentes Moysi in terram repromissionis introduci se posse diffidunt. Deus omnia potest et quae unlt semper potest, quam potens in faoiendo de nihilo tam facilis in perficiendo de facto. ipsi enim sibi subest, cum uelit, secundum litteram lex conscripta testatur, hoc in uniuersis lex naturalis intellegit, hoc ordinatissimus mundi motus ostendit. quis enim gentilium hoc audeat dicere, cui in prospectu semper sunt caeli terraeque ac
Abbreviated transcription (Latin):
posse ñ credẽt. alia in nocentẽ orudelitatem peccare.
Et in de quis ignoret auctores. uel iaccusatione
susannȩ. uł in lapidauone nabutȩ : & neforte quis
nesciat iniberosolimã ñ quã ad effundendũ sangui¬
nem xpĩanũ uel argenti suffragia uel flagella mili¬
cũ defuisse. Nc̃ qm̃ adhoc qualicunq uerbo eẽ meli¬
berũ reor : lib̾um fide ur̃a. lib̾um c̃scientia mea: ip¬
sius uerbi ambiguitate distussa fide ur̃a conabor ex¬
quirere. Hi qui ita nos respondisse asserunt. qua¬
liter asserunt ipsi interrogasse uideantur. Forsi¬
tam ꝑmodũ interrogationis ipsorũ : archanũ
dogiatis denudabitur. ut reciꝓcis feriendo uul¬
nerib emissorem suũ remissa certius tela castigent.
Ait enĩ a nob̾ eẽ responsum: nec cũ dĩ aduitorio pot̃
homo eẽ sine peccato. hoc siquisquam hominum
ita dicendũ putet. & subinfirmitate hominis
dm̃ ñ posse confirmet. & omĩpotentiȩ dĩ aliquid

Expanded text:
posse non crederet, alia innocentem oredulitate peccaret. posse non crederet, alia innocentem oredulitate peccaret. et inde quis ignoret auctores uel in accusatione Susannae uel in lapidatione Nabuthae ? Et, ne forte quis nesoiat, in Hierosolymam numquam ad effundendum sanguinem Christianum uel argenti suffragia uel flagella militum defuisse, nunc, quoniam ab hoc qualicumque uerbo esse me liberum reor, liberum fide uestra, liberum conscientia mea, ipsius uerbi ambiguitate discussa conabor exquirere, hi qui ita nos respondisse adserunt, qualiter ipsi interrogasse uideantur. forsitan per modum interrogationis ipsorum arcanum dogmatis denudabitur, ut reciprocis feriendo uulneribus emissorem suum remissa certius tela castigent. ait enim a nobis esse responsum: \'nec cum Dei adiutorio potest homo esse sine peccato. hoc si quisquam. hominum ita dicendum putet, ut sub infirmitate hominis Deum non posse confirmet et omnipotentiae Dei aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
queri ⁊ etristere falsos testes iniherłm : asacerdotib
atq senioribus. Hoc sanguis stepħi clamabat : hoc
clita. an malitiose ficta. an ignare sub audita uide¬
antur. apõ uidici disccitienda cõmendo. Absit ame
tnquã : ut ego pauꝑ pecc̃or. ignotus. epm̃ & precipue
iherosolimȩ audeã ad epõs ꝓuocare. Mea michi apd
eminentissimam trinitatemꝰ omĩpotentiȩ di: & apd̃
uniuersos seruos eius catholicos. simplicitas et ꝑ¬
batio: sat ẽ. Testem inuoco dm̃ suꝑ animã meã be¬
atissimi sacerdotes: scientib hęc eadem uob̾ me¬
cũꝙ testantibus : nullam me in illo conuentu ur̃o
ore mõ ꝓtulisse blasphemiã : neꝗ huiuscem odi uer
& iã cũ aduitorio dĩ ñ posse eẽ hominem sine pec¬
cato. Satis factũ &iã contentioni opinionis igna¬
re nobis ido. ne forte auob̾ quidẽ ñ auditũ. ame
tam̃ clictũ putantes: testimonio laboretis ambigo :

Expanded text:
quiri et existere falsos testes in Hierusalem a sacerdotibus quiri et existere falsos testes in Hierusalem a sacerdotibus atque senioribus; hoc sanguis Stephani clamat; hoc dita, an malitiose ficta, an ignare subaudita videantur, Christo judici discutienda commendo. Absit a me umquam, ut ego pauper, peccator, ignotus, episcopum et praecipue Hierosolymae audeam ad episcopos prouocare. mea mihi apud eminentissimam Trinitatem omnipotentiae Dei et apud uniuersos seruos eius eatholioos simplicitas et probatio sat est. testem inuoco Deum super animam meam, beatissimi sacerdotes, scientibus haec eadem uobis mecumque testantibus, nullam me in illo conuentu uestro ore meo protulisse blasphemiam neque huiuscemodi uerbetiam cum adiutorio Dei non posse esse hominem sine peccato. satisfactum etiam contentioni opinionis, ignarae nobis, ideo nolo, ne forte a uobis quidem non auditum, a me tamen dictum putantes testimonio laboretis ambiguo;
Abbreviated transcription (Latin):
mo principis ñ fuisse dampnatum. Ex alio mihi
latere fr̃s mĩ assistebant: ex alio falsi fr̃s. Deinde
inconses. su eodẽ : ęxuna mecũ parte consederant
inter pres : & deinde ꝓbati & scło & d̃i uiriꝰ passe¬
rio presbiter & dñs exduce. Qui ambo ut ꝓ exꝑi¬
entia acfide sua ad eẽ interpretes dignarentur :
deluctiq conuenerant. A eduis quoq uob̃ ipse
fuit: quẽ in illa tẽ circumstantia ñ minus au¬
disse quã uidisse mirandũ ẽ. Quomodo sermo
dimissus tantus. aduersarios collegas auditoresꝙ
p̃terierit : et inscias auros gnari auditoris in¬
trauit. Sed ego calore ueritatis inpulsus : satis ut¬
g eor. Excedo ꝑfessionis modũ. Concedendũ ẽ
magis : ut interpres errasset dicendo: quã ep̃s au¬
diendo finxisse udeatur : &e nc̃ aduicẽ merced̃ q̃ he¬
reticis prestitit ȩrigende: falsos in aduitorium sui. tes¬
tes querere. Quippe : cũ mirari iam nemo clebeat con¬

Expanded text:
nio principis non fuisse damnatum. Et alio mihi nio principis non fuisse damnatum. Et alio mihi latere fratres mei assistebant: ex alio falsi fratres. Deinde in consessu codem, 594 ex una mecum parte consederant interpres, et deinde probati et saeculo et Deo viri Passerius presbyter et Dominus ex Duce: qui ambo ut pro experientia ac fide sua adesse interpretes dignarentur, ideductique convenerant. Medius quoque vobis ipse fuit, quem in illa tunc circumstantia non minus audisse, quam vidisse mirandum est, quomodo sermo dimissus tantus adversarios collegas auditoresque praeterierit, et inscias aures gnari auditoris intraverit. 8. Sed ego calore veritatis impulsus, satis urgeor. Excedo professionis modum. Concedendum est magis, ut interpres errasse dicendo, quam episcopus audiendo finxisse videatur, et nunc ad vicem mercedis quam haereticis praestitit exigendae, falsos in adjutorium sui testes quaerere: quippe cum mirari jam nemo debeat con
Abbreviated transcription (Latin):
Ego quidem baptisimi sacerdotes sicut & uos testes es¬
tis. &e iniũsa fr̃nitas. & pret̾ea scĩ uiri qui huic
testimonio amore ueritatis assistunt: stat im testisi¬
cetussum dicens : quia eismodi uerbum quodnẽ
ame dictũ ep̃c intenderit: ñ quã deore mõ antea
pcessisset. Quã quam hanc inconuenientiam mi¬
sere falsitatis. ruminare sepius crebra expositione.
ñ tam me ꝓbasse. quã alium uidear ꝓdidisse.
Concedo enĩ: ut qualecũꝗ dictũ illud ẽ. dixerim. Quo¬
modo latinm ex ꝑs latinitatis grecus audiuit.
Aut si audiuit sacrilegum uerbum. cur ñ statim
co arguit blasphemantem. uelut lenius aigeret.
quasi incautum filiũ pius pat̾ de cohibenda licentia
ꝑiculosi sermonis ad monuit. a sed contrario post pla
runã magni temꝑis obliuionem: ipse ꝑse accusa¬
tionem intuli : ipse testimoniũ ꝑhibuit: ipseu¬
diciũ ꝓmulgauit : omĩũ scelerũ officia insua ꝑso

Expanded text:
ego quidem, beatissimi saoerdotes, sicut et nos testes esego quidem, beatissimi saoerdotes, sicut et nos testes estis et uniuersa fraternitas et praeterea sancti uiri qui huic testimonio amore ueritatis adsistunt, statim testificatus sum dicens, quia eiusmodi uerbum, quod nunc a me dictum episcopus intenderit, numquam de ore meo antea processisset. quamquam hanc inconuenientiam miserae falsitatis ruminans saepius crebra expositione non tam me probasse quam alium uidear prodidisse. concedo enim, ut, qualecumque dictum illud est, dixerim: quomodo Latinum expers Latinitatis Graecus audinit? aut, si audiuit sacrilegum uerbum, cur non statim coarguit blasphemantem uel, ut lenius ageret, quasi incautum filium pius pater de cohibenda licentia periculosi sermonis admonuit ? sed e conrimam magni temporis oblivionem, ipse per se accusationem intulit, ipse testimonium perhibuit, ipse judicium promulgavit, omnium scelerum officia in suae pe
Abbreviated transcription (Latin):
actitatis : ioħs ep̃c nouissimã sementiã ꝓtulit: consir¬
mans tancd̾e postulationem intentionẽꝗ nrãm: ut
ad beatũ in nocentũi papam romanum fr̃s & epłe
Sed ut hereticus pelagius : imposito ÷ͥ eatenus silen¬
tio conticesceret. & ut nr̃i ab insultatione conuicit
ioħis confessiꝙ cessarent: unuersi inhanc senten¬
tiam consensimus. Grãꝵ actione celebrata : pace
facta ee consũmata: no pacis testimoriũ orõne
dicessimus. Nc̃ aut̃ eũ post clies al &r uis primo
encenioꝵ die. in solitus eram quando as eram ad
tam falsi criminis. ꝓgrã salutacionis accepi. Ait
nĩ m. Quare ad me uenis. homo qui blasphem¬
asti  uolens ut credo intellegi. ⁊ lolime tangere.
quia mundussum. ce absꝙ peccato. At ego. nichil
mͥ conscius: interrogaui quando. aut quo audien¬
te. aut emꝰmodi illud ẽ dictũ : quod blasphemie pos¬
sit ascribi. Ep̃c respondit. Ego te audiuui dixisse:
Nuia nec cũ li adutorio possit eẽ homosine pecc̃o.

Expanded text:
annes episcopus nouissimam sententiam protulit, confirmans tandem postulationem intentionemque nostram, ut ad beatum Innocentium, papam Romanum, fratres et sed ut haereticus Pelagius imposito sibi eatenus silentio conticesceret et ut nostri ab insultatione conuicti Iohannis confessique cessarent. uniuersi in hanc sententiam consensimus; gratiarum actione celebrata, pace facta et consummata ad pacis testimonium oratione discessimus. Nunc autem cum post dies XL et vn primo enoaeniorum die, ut solitus eram quando aderam, ad tam falsi criminis pro gratia salutationis accepi. ait enim mihi: \'quare ad me uenis, homo qui blasphemastif?\' nolens, ut credo, intellegi: noli me tangere, quia mundus sum et absque peccato. at ego nihil mihi conscius interrogaui: cquando aut quo audiente aut cuiusmodi illud est dictum, quod blasphemiae possit adscribi ? episcopus respondit: ego te audiui dixisse, quia nec cum Dei adiutorio possit esse homo sine peccato\'.
Abbreviated transcription (Latin):
&e sparin udicare uiuos & mortuos. A cuius aspectu
ut soriptura testatur : sugiet celum & terra. Et
enistunt homines qui nec ꝓpter ignorantiã. ut
ñ dicã ꝓpt̾ conscientiã uidicio suꝑ uenturo subiea¬
tos eẽ se uidicent. & aduentũ dñi inlustratione. Que
fulporis eut. dementis ardoribus & inundo p̃eunte
trepident.  Quos illis fore timeo : dapuonie tunco¬
dequib p̃monet dñs. Uulti enĩ dicent in illa die
Honiure scilicet: de illa carnali arrogantia qua
hominet seducebant: & ñ tam corã do quã ad huc
⁊ pue semet ipsos uisti. Dnẽ dñe ñ ne in nomine
tuo ꝓ phenimuz. & in nomine tuo uirtutee mag

Expanded text:
et speratur iudicare uiuos et mortuos, a cuius adspectu, et speratur iudicare uiuos et mortuos, a cuius adspectu, ut Scriptura testatur, fugiet caelum et terra; et existunt homines, qui nec propter ignorantiam, ut non dicam propter oonscientiam, iudico superuenturo subiectos esse se iudicent et aduentum Domini inlustrationemque fulgoris eius elementis ardentibus et mundo pereunte trepident ! quos ex illis fore timeo, de quibus praemonet Dominus: multi enim dicent in illa die — homines scilicet de illa carnali arrogantia, qua homines seducebant, et non tam coram Deo quam adhuc apud semet ipsos iusti — Domine, Domine, nonne in nomine t
Abbreviated transcription (Latin):
ior domus credenti : in itium salutis intrauit.
Nam &dauid cũ peccasset ingenuit. Et quã uis
merusset audire. dimissum fibi ẽẽ delictum mul¬
to tamen postea id ipsum exilio. & plurimo expiaũ
obybrio. Ut manifeste &e pena inpresenti reddita:
Sremissio in futurũ reꝑmissa uideatur. &. ꝑ hoc
as multũ miscdiȩ: ingemescenti donauerit pecea¬
tori. St peccatum quod morte dignum erat : tem¬
poraria castigatione purgaret. Annaniȩ de pau¬
lodicitur : quereilam deꝑsecutione eius cũ timore
facrenti. Ego monstrabo illi quanta patietur ꝓpr̃
nonien meũ. Ut cũ paulus ibi solueretur. uotli¬
gasset ꝑsequendo ap̃m mox patiendo ꝓxrpõ: tribi¬
satus usꝙ ad mortẽ in resurrectione glifscatus existe¬
rate Ita sit : Quia misericordia & ueritas precunt sẽs
faciẽ Elt̃. Ut si intempore abingemescente uoluntarũ
sacrisiciũ. ut ueritas in mĩa fiat contribulati sp̃e

Expanded text:
jor domus credenti initium salutis intravit? jor domus credenti initium salutis intravit? Nam et David cum peccasset ingemuit. Et quamvis meruisset audire dimissum sibi esse delictum, multo tamen postea idipsum exsilio, et plurimo expiavit opprobrio: ut manifeste et poena in praesenti reddita et remissio in futurum reddenda videatur: et per hoc Deus multum misericordiae ingemiscenti donaverit peccatori, ut peccatum quod morte dignum erat, temporaria castigatione purgaret. Ananiae de Paulo dicitur, querelam de persecutione ejus cum timore facienti: Ego monstrabo illi quanta patietur propter nomen meum : ut cum Paulus ibi solveretur, ubi ligasset persequendo Christum, mox patiendo pro Christo, tribulatus usque ad mortem in resurrectione glorificatus existeret. ita fit, quia misericordia et ueritas praeeunt semper faciem Dei, ut, si in tempore ab ingemescente uoluntarium sacrificium, ut ueritas in misericordia fiat, contribulati spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
factussum accusatoris : reus uidicis. Possũ ꝓpt̾ assidua¬
rũ precum p̾missa suffragia. debono uidice. spem fore
in nocentẽ : sine timore conscientiã. ante ꝓmulgatio¬
nem sententiȩ umdicare non possum. Dicit enĩ apłs
Molite ante tempus quid iudicare : qͥonec ueniat dñs
qui & in luminabit occulta tenebrarũ. & manifesta¬
bit consilia cordiũ. &e tunc laus erit unicuiq ado.
Alioquin si inpotestate ẽ. hominis ut lib̃um se ipse
faciat apecc̃o suo : aut ñ ẽ uidex xp̃c : aut frustra ẽ.
Seddicis. Ego chixi hominẽ sine peccato: scđm hunc
sensum. Peccator cũ ingemuerit: Tunc saluus erit.
Hocẽ : tunc adsalutem incipiet ꝑtinere. Samen
sine peccato statim ñ erit. Dñs enĩ cũ intrasset domũ
⁊ achei credentis. ait. Hodie salus domuu hinc facta
est. Numquid si unus credidit statim uniuersa do¬
mus familia sine peccato fuit. Cui tunc utiꝙ ma¬

Expanded text:
factus sum accusatoris, reus judicis. Possum propter assiduafactus sum accusatoris, reus judicis. Possum propter assiduarum precum praemissa suffragia de bono judice spem ferre: innocentem sine timore conscientiam ante promulgationem sententiae vindicare non possum. Dicit enim Apostolus: Nolite ante tempus 600 quid judicare, donec veniat Dominus, qui et illuminabit occulta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium: et tunc laus erit unicuique a Deo . Alioquin si in potestate hominis est, ut liberum se ipse faciat a peccato suo: aut non est judex Christus, aut frustra est. 14. Sed dicis: Ego dixi hominem sine peccato, secundum hunc sensum: Peccator cum ingemuerit, tunc salvus erit, hoc est, tunc ad salutem incipiet pertinere: tamen sine peccato statim non erit. Dominus enim, cum intrasset domum Zachaei credentis, ait: Hodie salus domui huic facta est . Numquid si unus credidit, statim universa domus familias sine peccato fuit, cui tunc utique ma
Abbreviated transcription (Latin):
credere. quia ꝑmittor audire. Possum ergo ẽẽ sine
pecc̃o. in hac dũ tarat. corriptione. quauiumus.
ñ suscipio. ñ presumo. ñ audeo. Si enĩ dauid orat ad
dm̃ tibi soli peccaui & malũ coramte feci. & scđm apoca¬
lipsiꝰ ioħis. iudicandi sunt mortui ex his quę coram
do peccamus. ex his quȩ scripta sunt inlibris recipi¬
entes scđm oꝑa sua. Cur menm circa me presumo uidi¬
cium. simescio & iam de ipso uidicandum.a. aut silibri
illi sacri non quã nͥ iniudicio aꝑiendi. pariter uitȩ nr̃ȩ
bona malaque suscipiunt ęxam̃ uidici inpondẽ prebituri.
quom sine examine in haic uita &ante mortẽ abolitos ẽẽ
cognoscimus. quos ñ solũ post mortẽ uerũ &iam postre¬
surrectionem legimus ꝓferendos. a Ego in potestate ha¬
bui peccare. lib̃ari apecc̃o. inpotestate ñ habeo. precari
meum ẽ : absolui ñ meũ. Wbi uero pecc̃o me dedi: seruꝰ

Expanded text:
credere: quia permittor audire. Possum ergo esse sine credere: quia permittor audire. Possum ergo esse sine peccato, in hac dumtaxat corruptione qua vivimus, non suscipio, non praesumo, non audio. Si enim David orat ad Dominum: Tibi soli peccavi, et malum coram te feci : et secundum Apocalypsim Joannis, judicandi sunt mortui ex his, quae coram Deo peccaverunt, ex his quae scripta sunt in libris, recipientes secundum opera sua . Cur meum circa me praesumo judicium, si me scio etiam de ipso judicandum? Aut si libri illi sacri numquam nisi in judicio aperiendi, pariter vitae nostrae bona malaque suscipiunt, examen judicii in pondere praebituri, quomodo sine examine in hac vita et ante mortem abolitos esse cognoscimus, quos non solum post mortem, verum etiam post resurrectionem legimus proferendos? Ego in potestate habui peccare: liberari a peccato in potestate non habeo. Precari meum est, absolvi non meum. Ubi vero peccato me dedi, servus
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut uoluerit sep. N confidit. a fideli ꝑalitico dñs
dicit. Constans esto sili di. issa sunt tͥ pecc̃a tua. & nc̃
nouus magister ministerꝙ mensarum. remissionẽ
peccatoꝵ desua magis ausus ẽ possibilitate presumere.
Nec dedño expectat audire. a Scribȩ ñ intellegentes
ueritatẽ. uerũ murmurant & dict̃. Quis potest di¬
mittere pecc̃a nͥ solus ds̃: & hic abolita ẽẽ udicat quȩ
dm̃ nesciant demisisse. Ecce inflatus spc̃ carnisituȩ.
tanꝗͣ suꝑ nichil sit lib̾o suꝑb arbitrio: głaris & dicis.
Peccator sũ quia uolo: pecco dũ uolo. Cũ aut̃ rursũ
uoluero: possũ eẽ sine pecc̃o. Quod dicis pecco cũ uo¬
lo: uerũ ẽ quia & quod oꝑe ñ feceris cogitacione fe¬
cisti. Rursus cũ uolo ñ pecco : durũ quidem acdif¬
ficile : nec semꝑ omĩa subẽ: sed tam̃ aliquando fieri
posse ñ dubie ẽ. At uero posse eẽ sine pecc̃o. qui aliqͣn¬
nadiũ dr̃ remissasunt tͥ pecc̃a tua. Quod suadeor

Expanded text:
onfidit! fideli paralytico Dominus dicit: constans esto, fili: dimissa sunt tibi peccata tua; et nunc nonus magister ministerque mensarum remissionem peccatorum de sua magis ausus est possibilitate praesumere, nec de Domino expectat audire! scribae non intellegentes ueritatem murmurant et dicunt: quis potest dimittere peccata nisi solus Deus.?; et hic abolita esse iudicat, quae Deum nesciat dimisisse! Ecce inflatus spiritu carnis tuae, tamquam super nihil sit, libero superbus arbitrio gloriaris et dicis \'peccator sum quia uolo; pecoo dum uolo; cum autem rursum uoluero, possum esse sine peccato\'. quod dicis \'pecco cum uolo\' uerum est, quia et quod opere non feceris, cogitatione fecisti; rursus cum uolo, non pecco\' durum quidem ac difficile, nec semper omni subest, sed tamen aliquando fieri posse non dubium est; at uero posse esse sine peccato qui aliquandicitur: Remissa sunt tibi peccata tua. Quod suadeor
Abbreviated transcription (Latin):
temipsũ. sc̃s edisicet. Preꝑat ut diri sener: sedquasi
hust ꝗꝑͥ percare cessauuit. Perficit puer: sed pene qũ as¬
mis peccare ñ cepit. Ile ante peccauit: pͥostea. Tle
multo percato edisicare ñ meruit : iste multa peccan¬
o qd elisicauerat dereliquit. E int̾ hec mrabait᷑¬

Expanded text:
templum sanctus aedificet. praeparat, ut dixi, senex, sed quasi postquam peccare ceesauit; perfioit puer, sed paene cum adhuc peccare non. coepit. ille ante peccauit, hie postea. ille multo peccato aedificar non meruit, iste multum peccando quod aedificauerat dereliquit. et inter haec mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
noli tangere. Parũ ẽ hoc. iniuodus furit: mortẽ
conat᷑ inducere. Sed econtrario dispensatione di. mouet᷑.
grã ñ aufertur. Ex petita p̃doni preda. ꝑmittit᷑.
& rursus predȩ suȩ. custos ad hibetur. Diettur etrĩ
ad eũ. Ecce trado eũ tibi : tantũ animã ipsius cͥtodi.
Nemo ex hoc estimet diabolũ ad seducendũ in corꝑe tan¬
tũ modo animã laborare: nisi &iam abipso corꝑe uellen¬
dam. siñ saticium infirmũq nominẽ. miserentis dĩ. tu¬
tela muniret: & obiua cunctis. insidiarũ euis conatibus
semp occurreret. Habes ut arbitror. &iam ingentibus
sufficientẽ. cooꝑantis gr̃ę ꝓbationẽ. Accipe manifestã
quoq significantiã. de illo p̃cipuo dono. qd̾ eccliȩ et
corpi suo. peculiare largitur. Paulus apłs ad corinthi¬
os scribit. Grãs ago dõ mõ semꝑ ꝓuobis : ingrã dĩ quȩ
data ẽ uob̃ inxp̃o iħu : quia momĩbus diuites facti¬

Expanded text:
noli tangere. parum est hoc. inuidus furit, mortem noli tangere. parum est hoc. inuidus furit, mortem conatur inducere, sed e contrario dispensatione Dei mouetur , gratia non aufertur; expetita praedoni praeda permittitur et rursus praedae suae custos adhibetur. dicitur enim ad eum: ecce trado eum tibi, tantum animam ipsius custodi. nemo ex hoc aestimet diabolum ad seducendam in corpore tantummodo animam laborare nisi etiam ab ipso corpore uellendam, si non saucium infirmumque hominem miserentis Dei tutela muniret et obuia cunctis insidiarum eius conatibus semper occurreret. Habes, ut arbitror, etiam in gentibus sufficientem cooperantis gratiae probationem: accipe manifestam quoque significantiam de illo praecipuo dono, quod Ecclesiae et corpori suo peculiare largitur. Paulus apostolus ad Corinthios scribit: gratias ago Deo meo semper pro uobis in gratia Dei, quae data est uobis in
Abbreviated transcription (Latin):
cubuisse nequitiã. nullã credis dĩ incustodiendo grãm
p̃suisse. aut forte frustra dictũ putas. Dnĩ ẽ terra et
plenitudo eius. orb terrarũ & unuersi qui habitant
de unuersitate : de uno interrogatur. Animaduertiste
inquit ds inpuerum meũ iob quia ñ ẽ quisquã simił
illi suꝑ terrã. Nouit speciatim unũ quẽq dñs: no¬
uit & diabolus. Iue potestate naturȩ. iste labore
nequitiȩ. Iste ut temptet: ille ut ꝓbet. Lob contra¬
dicente aduersario. acreatore laudatur. Uult
dñs opus uidicare hominis: quod ipse oꝑatur.
in eo. At uero de aduitorio : &iam diabolus confitet᷑.
Dicit enĩ. Nonne tu circũ sȩp̾isti quȩ sunt ertra
domũ. & intra domũ eius. a ex petente inimico fa¬
mulũ suũ : As spoliat ꝑtemptationem: Non nu¬
dat. Aufert substantiam: & dat grãm. Ecce in qͥt
omĩa quȩcunq habet. do inmanu tua: sed ipsũ

Expanded text:
cubuisse nequitiam, nullamne credis Dei in custodiendo gratiam cubuisse nequitiam, nullamne credis Dei in custodiendo gratiam praefuisse? aut forte frustra dictum putas: Domini est terra et plenitudo eius, orbis terrarum et uniuersi qui habitant de uniuersitate, de uno interrogatur: animaduertisti, inquit Deus, in puerum meumlob, quia non est quisquam similis illi super terram? nouit speciatim unumquemque Dominus, nouit et diabolus; ille potestate naturae, iste labore nequitiae; iste ut temptet, ille ut probet. Iob contradicente aduersario a creatore laudatur. uult Dominus opus iudicare hominis, quod ipse operatur in eo, at uero de adiutorio etiam diabolus confitetur. dicit enim: nonne tu circumsaepsisti quae sunt extra domum et intra domum eius? expetente inimico famulum suum Deus spoliat per temptationem, non nudat, aufert substantiam et dat gratiam: ecce, inquit, omnia quaecumque habet do in manu tua, sed ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
deam ꝑmetire : quod ministrari ꝑsingl̃a etiã gentib
ꝓbo. ut manifestũ nob̃ eẽt quẽ usq infinẽ cauere.
& quem sine cessatione in uocare debeamus. Diabolꝰ
int̾rogatur adno. Onde ad es. Atille respondens.
Circũiens terrã. & ꝑagrans quȩ sub cęlo sunt : ad sũ
Rogo te. Sollicitudo ista diaboli. bonę uoluntatis
an male ẽ.a fatearis necesse ẽ. omĩno mala. Hoc
enĩ : & sequens ex postulatio eiꝰ ostñdit. Al anifestacio
ista diaboli. tempore iob facta ẽ : scilicet tempore mo¬
ysi. Certe tunc nulla uidea : nulla iherłm. nul¬
la ꝑorbem eccłia erat. Adhuc uniũsa gentilitas.
dei noticiam. ñ habebat : &am tamen diabolus circũ iens
terram omĩa quę sub cęlo sunt ꝑ agrabat. atq ad se¬
ducendũ & disꝑdendum humañ genꝰ. in cessabili
malitiȩ sue sollicitudine ferebatur. Itaq cũ uideas
hominib ignaris. tantã diaboli in disꝑdendum in¬

Expanded text:
deam, per id metire, quod ministrari per singula etiam gentibus deam, per id metire, quod ministrari per singula etiam gentibus probo: ut manifestum nobis esset, quem usque in finem cauere et quem sine cessatione inuocare debeamus. Diabolus interrogatur a Domino: unde ades? at ille respondit: circumiens terram et peragrans quae sub caelo sunt adsum. rogo te: sollicitudo ista diaboli bonae uoluntatis an malae est? fatearis necesse est: omnino malae. hoc enim et sequens expostulatio eius ostendit. manifestatio ista diaboli tempore Iob facta est, scilicet tempore Moysi. certe tunc nulla Iudaea, nulla Hierusalem, nulla per Orbem Ecclesia erat. adhuc uniuersa gentilitas Dei notitiam non habebat et iam tamen diabolus circumiens terram omnia quae sub caelo sunt peragrabat atque ad seducendum et disperdendum humanum genus incessabili malitiae suae sollicitudine ferebatur. itaque cum uideas hominibus ignaris tantam diaboli in disperdendum in
Abbreviated transcription (Latin):
dat: &ubi uult dat. uel dispensando dispositam
constitutionẽ: uel effundendo. ꝓpriã largitatẽ. Ac
ne scđm amentiã impietatis tuiȩ. &lam hoc euacu¬
are mediteris: audi ꝓpħam suꝑ hac ueritate testan¬
tem. Qui aduocat aquas maris. & effundit eas
suꝑ faciem t̾rȩ : dñs nom̃ ẽ illi. Quid uͦ dicam despe
uera. generis humani. quia omĩs qui arat inspe
arat. i Sꝑare eiut̃ ñ ẽ possibilitatis ꝓpriȩ: sed lar¬
gitatis alienȩ. Cũ aut̃ quisseminauerit. iactamq
sementẽ insinu terrę cultor abscondĩt : ñ habet aliud¬
ultra quod faciat: nisi ut ocłos tendat adcelũ.
Oret ũ terrã ciu cõmisit. sed dm̃ cui credidit : ut labo¬
rez eius uł matutino uł serotino imbre fecundet.
Et ut spãli testimonio &iã ad cõmunes usus ꝑfruar
neq qui plantat neq qui rigat quicquã sunt: sed
qui merem̃tũ datds. Quantũ gͦ dedĩ aduitorio gau¬

Expanded text:
dat et ubi uult dat, uel dispensando dispositam dat et ubi uult dat, uel dispensando dispositam constitutionem uel effundendo propriam largitatem. ac ne secundum amentiam impietatis tuae etiam hoc euacuare mediteris, audi prophetam super hac ueritate testantem: qui aduocat aquas maris et effundit eas super faciem terrae, Dominus nomen est illi. quid uero dicam. de spe uera generis humani, quia omnis qui arat, in spe arat. sperare autem non est possibilitatis propriae sed largitatis alienae. cum autem quis seminauerit iactamque sementem in sinu terrae cultor absconderit, non habet ultra quod faciat nisi ut oculos tendat ad caelum, oret non terram cui commisit sed Deum cui credidit, ut labores eius uel matutino uel serotino imbre fecundet. et ut spiritali testimonio etiam ad communes usus perfruar, neque qui plantat neque qui rigat quicquam sunt sed qui incrementum dat Deus. quantum ergo de Dei adiutorio gau
Abbreviated transcription (Latin):
simul & eggo in mei defensione purgatior: & tu in
tua confusione manifestior. Al ea semꝑ. hȩc ẽ fide¬
lis atq indubitata sententia: dm̃ ad uitorium suũ
ñ solum incorꝑe suo quodẽ eccłia. cui specialia ob
credentium fidem grẽ suę dona largitur. uerũ xiar
uniuiersis in hoc mundo gentib ꝓpt̾ longanimen
sui. ęt̾namq clem̃tiam sũ ministrat.Non ut tri ad¬
seris cũ disc ipio tuo cẽicitio. cui iam apud africanã
sinodum occulta illa impioꝵ dogniatũ natura con¬
tusa ẽ. insolo naturali bono & in libero arbitrio ge¬
neraliter uniuersis. unã grãm contributam: sed
Qui facit solẽ suũ oriri suꝑ bonos & malos. At tu
forte respondes. Ordinem suũ cõposita bene nat᷑a
eustodit : ac per hoc ds elementarus semel cursib
constitutis: facit inde quia fecit. Quid gͦ de illa
sententię parte. quę sequitur opiuaris.  Dait plu¬
uiã suꝑ uistos & in uistos. Utiq quidat. cũ uult

Expanded text:
simul et ego in mei defensione purgatior et tu in simul et ego in mei defensione purgatior et tu in tua confusione manifestior. mea semper haec est fidelis atque indubitata sententia, Deum adiutorium suum non solum in corpore suo, quod est Epclesia, cui specialia. ob credentium fidem gratiae suae dona largitur, uerum etiam uniuersis in hoc mundo gentibus propter longanimem sui aeternamque clementiam subministrare, non — ut tu adseris cum discipulo tuo Caelestio, cui iam apud Africanam synodum occulta illa impiorum dogmatum natura contusa est — in solo naturali bono et in libero arbitrio generaliter uniuersis unam gratiam contributam, sed qui facit solem suum oriri super bonos et malos. at tu forte respondes: ordinem suum conposita bene natura custodit ac per hoc Deus elementariis semel cursibus constitutis facit inde, quia fecit\'. quid ergo de illa sententiae parte, quae sequitur, opinaris? dat pluuiam super iustos et iniustos. utique qui dat, cum uult
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq ꝓpria corꝑis ꝓut gessit. siue bonũ siue
malũ. Et alibi. Om̃s enĩ stabimus ante tribunaldi.
Paulus apłs dixit &iam se staturũ ante tribunaldĩ.
aut̃ pelagius confidentent̃ audet dicere: ita consũ¬
mo uniuersam incarne ꝑfectiõe. ut de uidicis boni¬
tate nichil sꝑem. Iusti inilla die uidicis oꝑum suoꝵ
głas audientes. Ad huc tam̃ uelut ignorantes inter¬
rogabunt. Dñe quaudo te uidinius & hȩc fecimus tibr
& hic nr̃ scientissimus. legis agnoscit. quodie. qua ho¬
ra. quo momento ultimã sedem. ultra quã ñsit auia
plenissimȩ scĩtatis intrabit. Aut forsitam reclamat¬
& loquitur. Recte mͥ hȩc amentiȩ. ut ñdicã suꝑbie
ingererentur obꝓbria : si dicerẽ sine ad uitorio hoiẽm
posse ẽẽ sine pecc̃o. Nunc aut̃ aduitoriũ adicio. Ni¬
chil difficile assero. Antu fortassis. di adutoruĩ ne¬
gas a Concedo paulisꝑ calũnie tuȩ: ut dũ quod inte
coniuiicere uolo. mine uidear detegere : inueniamur

Expanded text:
is prout gessit, sive bonum, sive malum . Et alibi: Omnes enim stabimus ante tribunal Dei . Paulus apostolus dixit etiam se staturum ante tribunal Dei,autem Pelagius confidenter audet dicere: Ita consummo universam in carne perfectionem, ut de judicis bonitate nihil sperem. Justi in illa die judicis operum suorum glorias audientes, adhuc tamen velut ignorantes, interrogabunt: Domine, quando te vidimus, et haec fecimus tibi ? et hic noster scientissimus legis agnoscit, quo die, qua hora, quo momento, ultimam sedem ultra quam non sit alia plenissimae sanctitatis, intrabit. 19. Aut forsitan reclamat et loquitur: « Recte mihi haec amentia, ut non dicam, superbiae ingererentur opprobria, si dicerem, sine adjutorio Dei hominem posse esse sine peccato ; nunc autem adiutorium Dei, cui nihil difficile, adsero. an tu fortassis Dei adiutorium negas? \' concedo paulisper calumniae tuae, ut, dum quod in te conuincere uolo in me uidear detegere, inueniamur
Abbreviated transcription (Latin):
uolut as̃ noĩ suo: & hoc ut ñ nisi innocens. & becieat¬
ma cultuis entrueret. Duo ad hoc reges. cuncts iuri¬
bus eliguntur  uerꝙ ad ad uitoruim. decustosua.
tat ri ꝓmuttur. Ad dauid siquidem dicct ast. Meri¬
tas mea &r mĩa mea cũ eo. Desalomone uero restat᷑
dnob templũ dñi unus prepait : alter edificat pre¬

Expanded text:
uoluit Deus nomini suo at hoc, ut non nisi innocens et bene inmaculatus exstrueret. duo ad hoc reges cunctis uiribus eliguntur, uterque ad adiutorium; de custodia utrique promittitur. ad Dauid siquidem dicit Deus: neritas mea et miserioordia mea cum eo. de Salomone uero testatur: duobus templum Domini unus praepa
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ eẽ consortẽ. Miser homo qui ñ potius intel¬
legit p̃parare se. antxp̃i aduentũ p̃cursore: quicũ
suerit reuelatus : ex tollit se suꝑ om̃e quod dicitur
anit qs colitur ds̃. Iuxta hunc qui se iam comꝑat:
in coequationẽ unici. filii dĩ. Agnus dĩ filius dĩ.
ut accipiat librũ demanu patris: p̃fert stigma¬
ta passionis. Nonuidicans ꝑ petratam : nisi in mo¬
te atꝙ inresurrectione iuctoriam. Et anamarta¬
tetut m̃s uenire sibi posse ꝑfectionẽ uitȩ in ma¬
euilate. manducanti. bibenti dormientiꝙ confir
reliquit inꝑpetuũ. sed ad tempus. Quẽ dema

Expanded text:
futurum esse consortem. miser homo, qui non potius intelfuturum esse consortem. miser homo, qui non potius intellegit praeparare se Antichristi aduentum praecursorem, qui cum fuerit reuelatus, extollit se super omne quod dicitur aut quod colitur Deus, iuxta hunc qui se iam conparat in coaequationem unici filii Dei. agnus Dei, filius Dei, ut accipiat librum de manu Patris, praefert\' stigmata passionis, non iudicans perpetratam nisi in morte atque in resurrectione uictoriam; et ἀναμάρτητος mens uenire sibi posse perfectionem uitae inmaculatae manducanti bibenti dormientique confireliquit in perpetuum sed ad tempus a
Abbreviated transcription (Latin):
signa cius. Quis rogo iste lib̾ ẽ. quẽ demanu
uiuentis inscła nullus fuit acciꝑe nisi quun¬
gredit᷑ sine inacła & oꝑat᷑ t̾ticiã. parũ ẽ quia
sine macła. i parũ quia agnus. nisi & occisus.
nisi puritatẽ uitȩ passionis testimonio corona¬
set. Habens septẽ cornua & ocłos septẽ: qui st̃
septem spc̃ dñi. Nec dubiũ quin spc sapientie
& iutellectus : spc̃ consilii & uirtutis. spc̃ scientie
& pietatis: spc̃ timoris dñi. Quis gͦ iste ẽ lib̃.¬
ut credo iuidicii. Pat̃ enĩ ñ tudicat quẽ quã: sed omẽ
uidiciũ filio dedit. ꝓdolor. Cogor dicere : quod orrui
cogitasse . E ece ninc & pelagius qui austis ẽ ꝓ fitere se
eẽ sine macula atque pecc̃o: consequenter arbitrat᷑
dignĩ se accipiendo librũ atq uidiciũ : proximũꝙ ẽ
uit dicat sibi. Ego potestatẽ habeo ponendi animã
neãr i & uterũ sumendi eã. Et p̃ꝑet se inthronoxͥ

Expanded text:
signa eius. quis, rogo, iste liber est, quem de manu signa eius. quis, rogo, iste liber est, quem de manu uiuentis in saecula nullus fuit accipere, nisi qui ingreditur sine macula et operatur iustitiam? parum est quia sine macula, parum quia agnus, nisi et occisus nisi puritatem uitae passionis testimonio coronasset, habens septem cornua et oculos septem, qui sunt septem spiritus Dei: nec dubium, quin spiritus sapientiae et intellectus, spe est libut credo, indicii. Pater enim non indicat quemquam; sed omne indicium Filio dedit. Pro dolor! cogor dicere, quod horrui cogitasse. ecce nunc et Pelagius, qui ausus est profiteri se esse sine macula atque peccato, consequenter arbitratur dignum se accipiendo librum atque iudicium, proximumque est, ut dicat sibi cego potestatem habeo ponendi animam meam et iterum sumendi eam\' et praeparet se in throno Christi
Abbreviated transcription (Latin):
culo tuo. aut quis requiescet in monte scõ tuo. qui
ingreditur sine macula & oꝑatur iꝰticiã. Hoc ẽ reue¬
ra dicere. Iui pot̾ eẽ. & ẽ sine pecc̃o. Nlã & ipse de
se dñs ait. Uenit princeps mundi huiꝰ : & nichil
in me in uenit suũ. Quid enĩ ẽ diaboli. u hautl
dubiũ quin peccatũ. Abinitio enĩ diabolus m̃dꝙr
ẽ. Et contra dñs meus ẽ : qui loquitur ueritatem
in corde suo: & ñ egit dolum in lingua sua. Angł
magnus & fortis scripta testante: clamat in cęlo.
Quis dignus ẽ aꝑire librũ & soluere signa eius u
Noc quisꝗͣ pot̾at neq incelo neꝙ interra neq sub
terra aꝑire librũ : neq ꝑspicere eũ. Flet multũ
ioħs & luget : qd̃ ex uniuersitate racionaliũ crea¬
turarũ nemo dignus reꝑtꝰ eẽt. qui aꝑir& librũ
aut uideret eũ. Flentẽ ioħem: unus esemoribus
c̃ solatur & dicit. Noli flere ioħs. Ecce uicit leo
ex tribu iuda radix dauid : aꝑire librũ & solu̾e

Expanded text:
lo tuo aut quis requiescet in monte sancto tuo? qui ingreditur sine macula et operatur iustitiam. hoc est reuera dicere: qui potest esse et est sine peccato. nam et ipse de se Dominus ait: uenit princeps mundi huius et nihil in me inuenit suum. quid enim est diaboli? haud dubium, quinpeccatum. ab initio enim diabolus mendax est, et contra Dominus mens est, qui loquitur ueritatem in corde suo et non egit dolum in lingua sua. angelus magnus et fortis Scriptura testante clamat in caelo: quis dignus est aperire librum et soluere signa eius? nec quisquam poterat, neque in caelo, neque in terra, neque sub terra aperire librum, neque per- spicere eum, flet multum Iohannes et luget, quod ex uniuersitate rationalium creaturarum nemo dignus repertus esset, qui aperiret librum, ut uideret eum. flentem Iohannem unus e senioribus consolatur et dicit: noli flere, Iohannes. ecce uicit leo ex tribu Iuda, radix Dauid, aperire librum et soluere
Abbreviated transcription (Latin):
tis.u Cui respondi ego : testibus & testisicantibut
&iã nc̃ uob̃: & supra memoratis uiris. Anathe¬
ma ei. qui negat ad uitorium dĩ. Ego certe ñ nego
Precipue : cũ econtrario inhereticos confutarẽ.
De incum intellecto uidice. & int̾prete ꝓdito
clamaremus latinũ eẽ hereticum: nos latinos. here¬
si latinis magis partib notam. latinis iudicib dis¬
serendã ase pene inpudent̃ adiudicandum cũ quidẽ
nos accusaures ñ ẽẽmus. & unus & suspectus inge

Expanded text:
tis?\' cui respondi ego: \'testibus et testificantibus tis?\' cui respondi ego: \'testibus et testificantibus etiam nunc uobis et supra memoratis uiris anathema ei, qui negat adiutorium Dei. ego certe non nego, praecipue cum e contrario in haeretioos confutarim\'. dein cum, intellecto iudice et interprete prodito, clamaremus, Latinum esse haereticum, nos Latinos, haeresim Latinis magis partibus notam Latinis iudicibus disserendam, ac se paene impudenter ad iudicandum — cum quidem nos accusatores non essemus — et unus et sus
Abbreviated transcription (Latin):
gne dictã abeo ꝓferi complurib nob notum erat
Cui responsum ꝑme ẽ. Nos filii eccłiȩ catholice sumus.
Non ȩrigas a nob̾ pat̾. ut doctores suꝑ doctores ẽẽ au¬
deamiis: aut uidices suꝑ uidices patres quos uniũsa
ꝑ orbem ȩccłia ꝓbat : quoꝵ cõmunioni uos adherere
gaudetis : dampnabilia hec ẽẽ doginata decreuerunt
Illis ꝓbantibus : nos obȩdire dignum ẽ. Cur inter¬
rogas filios quid sentiant cũ patres audias quid
decernant. Ad quod ille diu disputans. & nr̃is ꝓpt̃ ĩ¬
peritiam ignoti nob̃ interpretis. quẽ sepissime uiri
primarii & religiosi passerio & auitus presbiteri et
dñs ex duce uł praue interpretantem uł plura sub¬
primentem uel alia ęxaliis suggerentem confutauer̃
posse diceret. pessimũ & dampnabile erat. Nẽ aut̃
cũ adiciat posse hoiẽm eẽ sine pecc̃o ñ sine adutoriodi:
uos qui dicitis. Anforte uos dĩ adutorit̃ denega¬

Expanded text:
gene dictum ab eo proferri compluribus nobis notum erat gene dictum ab eo proferri compluribus nobis notum erat — cui responsum per me est: nos filii Ecclesiae catholicae sumus; non exigas a nobis, pater, ut doctores super doctores esse. audeamus aut iudices super iudices. patres, quos uniuersa per Orbem Ecclesia probat, quorum communioni uos adhaerere gaudetis, damnabilia haec esse dogmata decreuerunt: illis probantibus nos oboedire dignum est. cur interrogas filios quid sentiant, cum patres audias quid decernant?\' Ad quod ille diu disputans et nostris propter imperitiam ignoti nobis interpretis — quem saepissime uiri primarii et religiosi Passerio et Auitus presbyteri et Domnus exduce uel praue interpretantem uel plura subprimentem uel alia ex aliis suggerentem confutauerunposse diceret, pessimum et damnabile erat; nunc autem cum adiciat, posse hominem esse sine peccato non sine adiutorio Dei, uos quid dicitis? an forte uos Dei adiutorium denega
Abbreviated transcription (Latin):
epla sua quã niꝑ ad tesi fontem edicdit condepnauit
Sanlit̃ &t in libro quẽ nc̃ scribit: collata in modum
Ainlog altereatione confutat. Hocẽ enĩ lubricum in
ancistro draconẽ tenere: ne possit esfugere. Porro
conabatur ut accusatores nos ipso uidice fateremur
hesponsum sȩpissime ẽ ebuniũsis. s los accusatores
huiꝰ ñ sunius. Sed quid fr̃s tui patres nr̃i senserint.
es decreuerint. suꝑ hac heresi quã nẽ laicus uulgo
predicat uitimam̾us: ne gcłiã tuam presertum ad
auus sinũ conuolauimus. ⁊ te ignorante conturb&
Atille cũ sepe nos docendi simulatione in aliquam
ꝓfessionis speciem temptaret inducere. dicens quia
ad abraham dictũ eẽt adño. ambula corãme cresto
sine macula. & ⁊ achariã atꝙ helis abech ꝓñtiatos
eẽ uistos ambos antedñm. in oedentes in omĩ
iustificationib dñi sine querela: quod quidem abori¬

Expanded text:
epistula sua, quam nuper ad Ctesiphontem edidit, condemnauit, epistula sua, quam nuper ad Ctesiphontem edidit, condemnauit, similiter et in libro, quem nunc scribit, collata in modum dialogi altercatione confutat. hoc est enim lubricum in ancistro draconem tenere, ne possit effugere\'. Porrconabatur, ut accusatores nos ipso iudice fatesremur. responsum saepissime est ab uniuersis: nos accusatores huius non sumus, sed quid fratres tui, patres nostri, senserint et decreuerint super hac haeresi, quam nunc laicus uulgo praedicat, intimamus, ne Ecclesiam, tuam praesertim ad cuius sinum conuolauimus, te ignorante conturbet\'. at ille cum saepe nos docendi simulatione in aliquam professionis speciem temptaret inducere, dicens, quia ad Abraham dictum esset a Domino: ambula coram me et esto sine macula, et Zachariam atque Elisabeth pronuntiatos esse iustos ambos ante Dominum, incedentes in omnibus iustificationibus Domini sine querela;— quod quidem ab Ori
Abbreviated transcription (Latin):
de ait. Augustimis ego sum. Ut scilicet ꝑsona q̃si
presentis assumta: liberuis exactoritate eius qui
ledebatur ignosceret : & dolentiũ animos temꝑaret.
Cui mox a nob̾ dictũ ẽ. Si augustim ꝑ sonam su¬
mis : augustini sequere sententiam. Tc̃ idem ep̃s
l̃go pelagium: quid dicatis exꝑmite. Ego aut̃ uo¬
bis annuentib dixi. Pelagius mͥ dixit : docere
se hominẽ posse eẽ sine peccato: & mandata dĩ facile
custodire si uelit. Respondit pelaguis audientibu
uob. Hoc orhrisse me & dicere: negare ñ possum.
Eg iico ꝑsecutussum. Hoc in celestino aifricana si no¬
duis decestata ẽ: hoc augustinus ep̃c seriptis suis sr̃
audiflis erhorruit. ⁊ hoc in ipsius nc̃ pelagii scrip¬
tos sua responsione condempnat. Hoc aebeatus hie¬
ronunus cuiꝰ eloquium unuĩsus occidens sicut
ros in uellus expectat. Multi enĩ iam hereticicum
dogniatib sus ipso oppugnante supplosi sunt: in

Expanded text:
de ait: \'Augnstinus ego sum,\' ut scilicet persona quasi de ait: \'Augnstinus ego sum,\' ut scilicet persona quasi praesentis assumpta. liberius ex auctoritate eius qui laedebatur ignosceret et dolentium animos temperaret. cui mox a nobis dictum est: csi Augustini personam sumis, Augustini sequere sententiam\'. tunc idem episcopus ergo Pelagium quid dicatis, expromite\'. ego autem nobis annuentibus dixi: Telagius mihi dixit docere e, hominem posse esse sine peccato et mandata Dei facile custodire, si uelit\'. respondit Pelagius audientibus nobis: \'hoc et dixisse me et dicere, negare non possum. ego ilico prosecutus sum: \'hoc in Caelestio Africana synodus detestata est; hoc Augustinus episcopus scriptis suis, sicut audistis, exhorruit; hoc in ipsius nunc Pelagii scriptis sua responsione condemnat; hoc et beatus Hieronymus, cuius eloquium uniuersus Occidens, sicut ros in uellus, expectat — multi enim iam haeretici cum dogmatibus suis ipso oppugnante supplosi sunt — in