comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eie in hobitu ⁊ proposito monachii: Dintoniensi mona¬
sterio. de quo assumptus est in episcopum. in lesmor ciuitatẽ
muniume:⁊ ipsa nobilior inter ceteras regni illius. Ibi tan¬
ta ei de super collata est gratia. ut non modo uita ⁊ doctn¬
na sedͥ ⁊ signis clareret. Quorum duo pono exempli causi
ut omnibus innotescat qualem in scientia sanctorum
malachias habuerit preceptorem.
uerum mente captum ex his quos limatisos uo¬
cant confirmandum sacra unctione sanauit. hoc
ita notum certumq fuit : ut illum mox constuerit he¬
stiarum domus sue. uixeritq idem puer incolumis in eo
officii usq ad uirilem etatem.
Rdo auditum restituit. in quo idem admirabile
quoddam confessus est. quod cum sanctus utriq au¬
ricule hinc inde digitos immnisisset. duos quasi porcellos
ex ipsis exire senserit. pro his atq huius modi fama crebres¬
cente nomen grande adeptus est : ita ut ad eum scoti hy¬

Expanded text:
rat in habitu et proposito monachali in Wintoniensi monarat in habitu et proposito monachali in Wintoniensi monasterio: de quo assumptus est in episcopum in Lesmor civitate Mumoniae: et ipsa nobilior inter caeteras regni illius. Ibi tanta ei desuper collata est gratia, ut non modo vita et doctrina, sed et signis clareret. Quorum duo pono exempli causa, et omnibus innotescat, qualem in scientia sanctorum Malachias habuerit praeceptorem. Puerum mente captum, ex his quos lunaticos vocant, inter confirmandum sacra unctione sanavit. Hoc ita notum certumque fuit, ut illum mox constituerit ostiarium domus suae, vixeritque idem puer incolumis in eo officio usque ad virilem aetatem. rdo auditum restituit: in quo idem mirabile quiddam confessus est quod cum sanctus utrique auriculae hinc inde digitos immisisset, duos quasi porcellos ex ipsis exire senserit. Pro his atque hujusmodi fama crebrescente, nomen grande adeptus est; ita ut ad eum Scoti, Hi
Abbreviated transcription (Latin):
litur iuita morem uniuerse terre: iam minime id ande fiebat
ne in ciuitate quidem. Ipse uero in adolescentia cantum didice¬
rat.⁊ in suo cenobio mox cantari fecit: cum nec dum in eiui¬
tate seu in episcopatu uniuerso. cantare seirent uel uellent.
deinde usum saluberrimum confessionis. sacramentum confir¬
mationis. contractum coniugiorum. que omnia aut ignora¬
bant. aut negligebant: malachias de nouo instituit. Et de
his ista pro exemplo sufficiant:. Nam et per tocum hẏstorie
textum breuitatis studio plurima preterimus.
diuinorum ⁊ uenerationem sacramentorum: ne forte
de his aliquid constitueret uel doceret. secus quam ritus ha¬
beret uni uersalis ecclesie : subiit animum adire episcopum
malcum. qui se plenius de omnibus informaret. hie erat se¬
nex plenus dierum ⁊ uirtutum: ⁊ sapientia dei erat in illo.
Natione quidem hyberlius sed in anglia conuersatus fue¬

Expanded text:
llitur juxta morem universae terrae. Nam minime id ante fiebat, llitur juxta morem universae terrae. Nam minime id ante fiebat, ne in civitate quidem. Ipse vero in adolescentia cantum didicerat, et in suo coenobio mox cantari fecit, cum necdum in civitate, seu in episcopatu universo cantare scirent, vel vellent. Deinde usum saluberrimum Confessionis, sacramentum Confirmationis, contractum conjugiorum, quae omnia aut ignorabant, aut negligebant, Malachias de novo instituit. Et de his ista pro exemplo sufficiant. Nam et per totum historiae textum, brevitatis studio plurima praeterimus.divinorum et venerationem Sacramentorum, ne forte de his aliquid constitueret vel doceret secus, quam ritus haberet universalis Ecclesiae, subiit animum adire episcopum Malchum  al. Malachum, qui se plenius de omnibus informaret. Hic erat senex plenus dierum et virtutum, et sapientia Dei erat in illo. Natione quidem Hibernus, sed in Anglia conversatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
rim uel asciam indeiciendo plantationes malas. Eestripare bar-¬
baricos ritus. plantare ecclesiasticos. Ueternosas omnes. Neq
enim pauce inueniebantur abolere superstitiones : seu quas¬
ubet ubicumq deprehendisset maligniates immis sas. per
angelos malos. deniq quiequid in compositum. quicquid inde¬
corum. quicquid distorum obuium habuisset. non pascebat ocu¬
lus eius : sed uelut grando grossos e ficubus et sicut puluerem
uentus a facie terre. sic coram facie sua huiusmodi nitebatur
totum pro uiribus exturbare ac delere de populo suo. Et pro
his omnibus tradebat iura celestia optimus legis lator: leges
dabat plenas iustitie plenas modestie ⁊ honesti. Sed ⁊ aposto¬
licas sanctiones ac decreta sanctorum patrum precipueq consu¬
etudines sancte romane ecclesie. in cunctis ecclesiis statuebat.
hinc est ergo hodieq in illis ad horas canonicas cintaturꝰ. ⁊ psa¬

Expanded text:
rim vel asciam in dejiciendo plantationes malas, exstirpare barrim vel asciam in dejiciendo plantationes malas, exstirpare barbaricos ritus, plantare ecclesiasticos. Veternosas omnes neque enim paucae inveniebantur abolebat superstitiones, seu quaslibet, ubicunque deprehendisset, malignitates immissas per angelos malos. 7. Denique quidquid incompositum, quidquid indecorum, 662 quidquid distortum obvium habuisset, non parcebat oculus ejus: sed velut grando grossos e ficubus, et sicut pulverem ventus a facie terrae, sic coram facie sua hujusmodi nitebatur totum pro viribus exturbare ac delere de populo suo. Et pro his omnibus tradebat jura coelestia optimus legislator. Leges dabat plenas justitiae, plenas modestiae et honesti. Sed et apostolicas sanctiones ac decreta sanctorum Patrum, praecipueque consuetudines sanctae Romanae Ecclesiae, in cunctis ecclesiis stutuebat. Hinc est, quod hodieque in illis ad horas canonicas cantatur et psa
Abbreviated transcription (Latin):
ne si quid preter canonum formam processisse uidetur. ut uere
uidetur: siquidem infra uicesimum quintum annum leuiticũ
ininisterium. infra tricesimum adeptus est sacerdotii dignita¬
tem: donandum sane tamen zelo ordinatoris. tum meritis or¬
dinati. Ego uero istud nec in sancto redarguendum: nec usur¬
pandum consulo ei qui sanctus non fuerit. Nec contemꝑtus
episcopus etiam uices suas commisit ei. seminare semen san¬
ctum ingente non sancta: ⁊ dare rudi populo. ⁊ sine lege uz¬
uenti. legem uite ⁊ discipline. Suscepit ille mandatum in oĩ
alacritate: sicut erat sp̃u feruens. nec talentis incubans. sed in¬
hians lucris. Et ecce lingne sarculo cepit euellere. destruere. dis¬
sipare. de die in diem facticans praua indirecta ⁊ aspera in uias
planas. Exultabat ut gigas: ad discurrendum ubiq disceres ig¬
nem urentem inconsumendo criminum uepres: diceres secu¬

Expanded text:
ne, si quid praeter Canonum formam processisse videtur, ut vere ne, si quid praeter Canonum formam processisse videtur, ut vere videtur siquidem infra vicesimum quintum annum leviticum ministerium, infra tricesimum adeptus est sacerdotii dignitatem donandum sane tum zelo ordinatoris, tum meritis ordinati. Ego vero istud nec in sancto redarguendum, nec usurpandum consulo ei qui sanctus non fuerit. Nec contentus episcopus, etiam vices suas commisit ei, seminare semen sanctum in gente non sancta, et dare rudi populo, et sine lege viventi, legem vitae et disciplinae. Suscepit ille mandatum in omni alacritate, sicut erat spiritu fervens; nec talentis incubans, sed inhians lucris. Et ecce linguae sarculo coepit evellere, destruere, dissipare, de die in diem factitans prava in directa, et aspera in vias planas. Exsultabat ut gigas ad discurrendum ubique. Diceres ignem urentem in consumendo criminum vepres. Diceres secu
Abbreviated transcription (Latin):
omnium iuditio supra omnes emintut in uirtute. Et dig¬
nus uisus est episcopo pariter ⁊ magistro: qui ad diaconii gra
plus uero ad eas res in quibus aliqua iniuria uideretur. deniq
cura erat ei maxima. in sepeliendis defunctis pauperibus: quod
hocͥ sibi non minus hutilitatem saperet quam humanitatẽ.
Nec defuit nostro nouo thobie. rediuiua a muliere tempeatio:
immo a serpente per mulierem Germana eius indignitatem ut
sibi uidebatur officii ex horrens. quid facis inquit o insane : dimit¬
te mortuos sepelire mortuos suos. Et hoc illi cotidie exprobrans in¬
gerebat. sed respondebatur mulier stulte iuxta stultitiam suã
Misera tu eloquii casti uocem tenes sed uirtutem ignoras. Ita
ministerium ad quod coactus accesserat. deuotus tenuit: inde¬
fessus exeͤcuit. Unde ⁊ censuerunt etiam sacerdotale officium im¬
ponendum illi. Et factum est ita. Erat autem cum sacerdos or¬

Expanded text:
omnium judicio supra omnes emicuit in virtute. Et digomnium judicio supra omnes emicuit in virtute. Et dignus visus est episcopo pariter et magistro, qui ad diaconi gradplus vero ad eas res, in quibus aliqua injuria videretur. Denique cura erat ei maxima in sepeliendis defunctis pauperibus, quod hoc sibi non minus humilitatem saperet, quam humanitatem. Nec defuit novo nostro Tobiae rediviva a muliere tentatio, imo a serpente per mulierem. Germana ejus indignitatem ut sibi videbatur officii exhorrens: Quid facis, inquit, o insane? dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Et hoc illi quotidie exprobrans ingerebat. Sed respondebatur mulieri, stultate juxta stultitiam suam: Misera, tu eloquii casti vocem tenes, sed virtutem ignoras. Ita ministerium, ad quod coactus accesserat, devotus tenuit, indefessus exercuit. Unde et censuerunt etiam sacerdotale officium imponendum illi. Et factum est ita. Erat autem, cum sacerdos or
Abbreviated transcription (Latin):
aut se didicisse docebat. Sedebat ut quietus. ut mansuetus.
ut humilis. Sedebat ⁊ tacebat: sciens secundum prophetam
cultum iustitie esse silentium. Sedebat ut perseuerans: tace¬
bat ut uerecundus: nisi quod suo illo silentio in dei auribus
lo quebatur. cum sancto dauid. Adolescentulus sum ego et
contemptus: iustificationes tuas non sum oblitus. Et sede¬
bat interim solitarius: quia ⁊ sine socio. ⁊ sine exemplo. Qui
enim ante malachiam districtissimum uiri propositum uel
cogitaret attemptare: Nempe mirabile omnibus habebat᷑.
non imigtabile. Malachias imittabile persuasit: sedendo dũ¬
tarat. ⁊ cacendo. Intra paucos dies habuit imitatores non pau¬
cos. prouocatos exemplo sui. Ita qui primo solitarius sedit et
unicus patris sui. sit iam unus e multis: sit ex unigenito pei¬
mogenitus in multis fratribus. Et ut prior in conuersione
ita ⁊ in conuersatione sublimior ⁊ quia anteomnes uenit.

Expanded text:
aut se didicisse docebat. Sedebat, ut quietus, ut mansuetus, aut se didicisse docebat. Sedebat, ut quietus, ut mansuetus, ut humilis. Sedebat, et tacebat, sciens secundum prophetam, cultum justitiae esse silentium : sedebat ut perseverans, tacebat ut verecundus, nisi quod suo illo silentio in Dei auribus loquebatur cum sancto David: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . Et sedebat interim solitarius, quia et sine socio, et sine exemplo. Quis enim ante Malachiam districtissimum viri propositum vel cogitaret attentare? Nempe mirabile omnibus habebatur, non imitabile. Malachias imitabile persuasit, sedendo duntaxat, et tacendo. Intra paucos dies habuit imitatores non paucos, provocatos exemplo sui. Ita qui primo solitarius sedit, et unicus patris sui, fit jam unus ex multis, fit ex unigenito primogenitus in multis fratribus. Et ut prior in conversatione, ita in conversatione sublimior: et qui ante omnes venit,
Abbreviated transcription (Latin):
quod factum est: ⁊ commnota est uniuersa ad inopinatam
nouitatem. Scupebant autem omnes ⁊ intrabantur uirtu¬
tem: eoq amplius quo minus usitatam ingente fera. Uiden¬
tes tunc reuelari ex multorum cordibus cogitationes. ple¬
riq humano affectu pensantes factum : plangere ⁊ dolere
quod dilectus omnibus delicatusq adolescens. Duris se adeo
laboribus mancipassec. Alii suspicati leuitatem propter eta¬
tem. diffidere de perseuenantia. timere de casu. Non nulli te¬
meritatem causantes indignari ⁊ fremere in eum: quod su¬
pra etatem.⁊ uires in consulte rem arduam fuisset aggres¬
sus. Uerum ille sine consilio egit nichil. Nam habuit con¬
silium a propheta: qui ait. Bonum est homini. si portauent
iugum ab adolescentia. Et addit. Sedebit solitarius ⁊ tacebit :
quia leuauit se supra se. Sedebat sibi uiuenculus secus pedes
ymarii. hoc enim nomen uiro: ⁊ aut discebat obedientiam.

Expanded text:
quod factum erat, et commota est universa ad inopinatam quod factum erat, et commota est universa ad inopinatam novitatem. Stupebant autem omnes, et virtutem mirabantur, eoque amplius, quo minus usitatam in gente fera. Videres tunc revelari ex multorum cordibus cogitationes. Plerique humano affectu pensantes factum, plangere et dolere, quod dilectus omnibus, delicatusque adolescens, duris se adeo laboribus mancipasset. Alii suspicati levitatem propter aetatem, diffidere de perseverantia, timere de casu. Nonnulli temeritatem causantes, indignari et fremere in eum, quod supra aetatem et vires inconsulte rem arduam fuisset aggressus. 661 Verum ille sine consilio egit nihil. Nam habuit consilium a Propheta, qui ait: Bonum est homini, si portaverit jugum ab adolescentia; et addit: Sedebit solitarius, et tacebit, quia levavit se supra se . Sedebat sibi juvenculus secus pedes Imarii hoc enim nomen viro, et aut discebat obedientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
meua etate in sancta arte magistrum quod dubium non est
habuerat deum : ⁊ ecce factus est denuo discipuliꝰ hominis.
homo mitis ⁊ humilis corde. S nesciebamus: hoc uel solo
nobis ipse probauit. Legant hoc qui docere que non didicere
conantur. ⁊ discipulos sibi corceruantes qui nunquam discipħ
extitere: ceti duces cecorum. Malachias doctus adeo. doctorem
nichilominus quesiuit hominem: ⁊ quidem caute ⁊ sapient̃.
Quid simile queso afferre quibat in quo eque daret cape¬
ret ue experimmentum profectus sui: Si malachie exemplum
eis prominimo est: paul opus attendant. Nonne euangeliũ
suum quod non ab homine acceperat sed a xp̃o. cum homi¬
nibus tamen censuit conferendum. ne forte in uacuum eur
reret aut cucurrisset: Ubi ille securus non est: nec ego. Si
quis hoc sit: uiderit ne non tam securitas sit quam temeri¬
tas. Sed hec alterius temporis. Nune uero sonuit in eiuitate

Expanded text:
maeva aetate in sancta arte magistrum quod dubium non est maeva aetate in sancta arte magistrum quod dubium non est habuerat Deum: et ecce factus est denuo discipulus hominis, homo mitis et humilis corde. Si nesciebamus, hoc vel solo nobis ipse probavit. Legant hoc, qui docere quae non didicere conantur, discipulos sibi coacervantes, qui nunquam discipuli exstitere, caeci duces caecorum. Malachias doctus a Deo, doctorem nihilo minus quaesivit hominem, et quidem caute, et sapienter. Quid simile, quaeso, afferre quibat, in quo aeque daret caperetque exprimentum profectus sui? Si Malachiae exemplum eis pro minimo est, Pauli opus attendant. Nonne Evangelium suum, quod non ab homine acceperat, sed a Christo cum hominibus tamen censuit conferendum, ne forte in vacuum curreret, aut cucurrisset? Galat, I, II. Ubi ille securus non est, nec ego. Si quis hoc scit, viderit, ne non tam securitas sit, quam temeritas. Sed haec alterius temporis. 5. Nunc vero sonuit in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
meam: ne perdam ineternum. Et quod sum. ⁊ que ha¬
beõ omnia. ubi michi eque salua. uti in manu actoris:
Quis ita ad seruandum sollicitus. ad retinendum potens.
ad restituendum sidelis: Seruabit tuto: restituet oportune.
Sine retractatione me do ad seruiendum illi de donis su
Non potest michi perire ex omnibus: que in opus pietatis ex¬
pendero. forte ⁊ sperare plus aliquid licet. Solet reddere cum
usura: qui dat gratis. Iea est. etiam cumulabit ⁊ multiplicabit
in anima mea uirtutem. hec cogitauit ⁊ fecit: sciens absꝙ
tate ardinacha. ipsa est in qua alitus est malachias: homo
ille sanctus ⁊ austere ad modum uite: in exorabilis castigator
corporis sifs. Cellam habens iuita ecclesiam. in ea manebat.
ieiunys ⁊ obsecrationibus seruiens die ae nocte. ad hunc se
contuht malachias. ftrmara uitt accepturus ab : qui uaes uiuiĩ
se tali dampnauerat sepultura. Et uide humilitatem. Apri¬

Expanded text:
meam, ne perdam in aeternum. Et quod sum, et quae hameam, ne perdam in aeternum. Et quod sum, et quae habeo omnia, ubi mihi aeque salva, uti in manu Auctoris? Quis ita ad servandum sollicitus, ad retinendum potens, ad restituendum fidelis? Servabit tuto, restituet opportune. Sine retractatione me do ad serviendum illi de donis suis. Non potest mihi perire ex omnibus, quae in opus pietatis expendero. Forte et sperare plus aliquid licet. Solet reddere cum usura qui dat gratis. Ita est. Etiam cumulabit, et multiplicabit in anima mea virtutem. » Haec cogitavit, et fecit, sciens absque tate Ardmacha ipsa est, in qua alitus est Malachias, et homo ille sanctus, et austerae admondum vitae, inexorabilis castigator corporis sui, cellam habens juxta ecclesiam. In ea manebat, jejuniis et obsecrationibus serviens die ac nocte. Ad hunc se contulit Malachias, formam vitae accepturus ab eo, qui vivum se tali damnaverat sepultura. Et vide humilitatem. A pri
Abbreviated transcription (Latin):
in illo uacua non uideri. Uidens enim industrius adolescens
quam in maligno mundus positus sit. ⁊ cogitans qualẽ
sp̃m acepisset. dicebat intra se. Non est sp̃s huius mõdi iste.
Quid isti ⁊ illi: Non est societas alteri ad alterum: non plꝰ
quam luci ad tenebras. Meus ex deo est: et scio que in illo do
inde continentie decus: inde iustitie fames: inde quoq illa
eo securior quo secretior goria mea. cestimonium conscienti
mee. luil horum michi tutum sub principe mundi. Deinde ba¬
beo chesaurum hunc in fitili uase. Uerendum ne impingat
⁊ frangatur: ⁊ effundatur oleum leticie quod porto. Et qui¬
dem non impingere. inter saxa ⁊ scopulos distorte ⁊ an fra¬
t uose uie et uite huius: difficilimum. Ita ne in momento
perdam simul omnes quibus ab inͥtio preuentus sum bene¬
dictiones dulcedinis: Resigno illi potius aquo sunt: ⁊ me
pariter. Et ego enim ipsius. perdo ipsam ad tempus animã

Expanded text:
in illo vacua non videri. Videns enim industrius adolescens, in illo vacua non videri. Videns enim industrius adolescens, quam in maligno mundus positus sit , et cogitans qualem spiritum accepisset, dicebat intra se: « Non est spiritus hujus mundi iste. Quid isti, et illi? Non est societas alteri ad alterum, non plus quam luci ad tenebras. Meus ex Deo est, et scio quae in illo don. mea, inde continentiae decus, inde justitiae fames, inde quoque illa eo securior, quo secretior, gloria mea est, testimonium conscientiae meae. Nil horum mihi tutum sub principe mundi. Deinde habeo thesaurum hunc in fictili vase. Verendum ne impingat et frangatur, et effundatur oleum laetitiae quod porto. Et quidem non impingere inter saxa et scopulos distortae et anfractuosae viae et vitae hujus difficillimum. Itane momento perdam simul omnes, quibus ab initio praeventus sum, benedictiones dulcedinis? Resigno illi potius, a quo sunt, et me pariter. Et ego enim ipsius. Perdo ipsam ad tempus animam
Abbreviated transcription (Latin):
famosus in disciplinis quas dicunt liberales: adiuit illũ
discendi. cupiditate. Quippe extrema iam pueritie captans ad eas
litteras anhelabat. Intrans uero domum uidit uirum ludentenm
subula: crebrisq sulcantem tractibus. nescio quo notabili mo¬
do parietem. Et solo uistu offensus puer serus quod leuitatẽ
redoleret. resiliuit ab eo: ac deinceps illum nec uidere curauit.
Ita cum esset studiosissimus litterarum: pre honesto tamen
spreuit eas uirtutis amator. Tali quodam preludio puer pre¬
parabatur ad eum qui se manebat in fortiori etate conflictũ:
iamq ipse aduersarium prouocabat. Et malathie quidem pueri¬
tia sic erat. porro adolescentiam simili transiuit simplicitate
⁊ puritate nisi quod crescente etate crescebat simul illisa¬
pientia. ⁊ gratia. apud deum ⁊ homines.
Sinc iam idem ab ĩeunte adolescentia eius cepit ma¬
nifestius apparere quid esset in homine. ⁊ gratia dez

Expanded text:
famosus in disciplinis, quas dicunt liberales, adivit illum famosus in disciplinis, quas dicunt liberales, adivit illum discendi cupiditate. Quippe extrema jam pueritiae captans, ad eas litteras anhelabat. Intrans vero domum, vidit virum ludentem subula, crebrisque sulcantem tractibus nescio quo notabili modo parietem. Et solo visu offensus puer serius, quod levitatem redoleret, resilivit ab eo, ac deinceps illum nec videre curavit. Ita cum esset studiosissimus litterarum, prae honesto tamen sprevit eas virtutis amator. Tali quodam praeludio puer praeparabatur ad eum, qui se manebat in fortiori aetate conflictum: jamque ipse adversarium provocabat. Et Malachiae quidem pueritia sic erat. Porro adolescentiam simili transivit simplicitate et puritate: nisi quod crescente aetate, 660 crescebat simul illi sapientia et gratia apud Deum et homines. 3. Hinc jam, id est ab ineunte adolescentia ejus, coepit manifestius apparere quid esset in homine, et gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pro uerecundia non libebat: leuare puras manus in omni lo
ss uhi tamen secrete id posset. Iam tunc siquidem cautus fuit
declinare uimis uirtutum. inanem gloriam.
st uicus prope ciuitatem in qua discebat puer: quo
magister eius frequenter pergere solitus erat. ipso
solo comite. Illo euntibus ambobus pariter. ipse ut postea il¬
ferebat retrahebat pedem. sistebat gradum. Et stans a tergo
magita.illo quidem non comperiente ꝑ pansis ad celum
manib raptim quodam modo ac ueluti iacula iaculatam emit¬
tebat oiationtm: et sic dissimulans magistrum denuo seque¬
batur. Istius modi pio furto: puer sepus eludelũt comitem pari¬
ter et magistrum. Non est dicere omnia que eius principia
colore bone indolis decorauere: ad maiora atq utiliora curren¬
dum. Unum tamen refero adhuc: quod hoc mes quidem iu¬
ditio non modo bone see ⁊ magne in puero dederit insigne spei.
Licitus aliquando opinione cuiusdam magistri. erat enĩ

Expanded text:
pro verecundia non libebat; levare puras manus in omni locpro verecundia non libebat; levare puras manus in omni loco ad coelum, ubi tamen secrete id posset. Jam tunc siquidem cautus fuit declinare virus virtutum, inanem gloriam. 2. Est vicus prope civitatem, in qua discebat puer, quo magister ejus frequenter pergere solitus erat, ipso solo comite. Illo euntibus ambobus pariter, ipse, ut postea referebat, retrahebat pedem, sistebat gradum, et stans a tergo magistri, illo quidem non comperiente, expansis ad coelum manibus, raptim quodammodo, ac veluti jaculatam emittebat orationem: et sic dissimulans, magistrum denuo sequebatur. Istiusmodi pio furto puer saepius illudebat comitem pariter et magistrum. Non est dicere omnia, quae ejus principia colore bonae indolis decoravere: ad majora atque utiliora currendum. Unum tamen refero adhuc, quod hoc, meo quidem judicio, non modo bonae, sed et magnae in puero dederit insigne spei. Excitus aliquando opinione cujusdam magistri erat enim
Abbreviated transcription (Latin):
si digto non me penitebit: ueritatem enim dicam. Agebat se¬
nem moribus. annis puer: expers lasciuie puerilis. Cumq ex boc
cunctis esset reuerentie ⁊ stuporrnon tamen inde ut assolet
insolentior inuenibatur: sed magis quietus et subditus in om̃i
mansuetudine. Non ĩpatiens magisterii. non fugitans discipline.
non lectionis fastidiens. non ludorum deniq appetens: qudd uel
maxime illa etas dulce ac famihare habere solet. Et proficie¬
bat supra omnes coetaneos suos: in ea quidem licteratura que
illi compecebat ecati. łlam in disciplina morum profestuq uit¬
tutum etiam super omnes docentes se in breui enituit. non
iam matre tams. quam unctione. magistrã. hac sollicitande.
haud segniter. ⁊ in dĩuinis exercebatur pecere secretum. antici¬
pare uigilias. meditar in lege. refici partius. orare frequentius. Et
quia ecclesiam frequentare nec uacabat propter studium.⁊

Expanded text:
si dixero, non me poenitebit: veritatem enim dicam. Agebat sesi dixero, non me poenitebit: veritatem enim dicam. Agebat senem moribus, annis puer, expers lasciviae puerilis. Cumque ex hoc cunctis esset reverentiae ac stupori, non tamen inde, ut assolet, insolentior inveniebatur; sed magis quietus et subditus in omni mansuetudine. Non impatiens magisterii, non fugitans disciplinae, non lectionis fastidiens, non ludorum denique appetens: quod vel maxime illa aetas dulce ac familiare habere solet. Et proficiebat supra omnes coaetaneos suos in ea quidem litteratura, quae illi competebat aetati. Nam in disciplina morum profectuque virtutum, etiam super omnes docentes se in brevi enituit, non tam matre tamen, quam unctione magistra. Hac sollicitante, haud segniter et in divinis exercebatur, petere secretum, anticipare vigilias, meditari in lege, refici parcius, orare frequentius. Et quia ecclesiam frequentare nec vacabat propter studium, et
Abbreviated transcription (Latin):
terno pisces maris. Quam uero suaue. quod inculta nobis
barbaries tam urbanum protulit ciuem sanctorum ⁊ do¬
mesticum dei. Qui produnt mel de petra. oleumq de saxo
durissimo: ipse fecit hoc. parentes tamen illi fuere gerere
⁊ potentia magni: iuxta nomen magnorum qui sunt
in cerra. At mater mente quam sanguine generosior:
satagebat in ipso initio uiarum suarum. notas sicii ꝑii¬
lo uias uite: hanc pluris illi exstimans uentosa sci entia
litterature secularis. ad utramq tamen. huie non defuit
ingenium pro etate. In scolis litteras. domi timorem do¬
mini docebatur. ⁊ cotidienis profectibus respondebat
ambobus satis. magistio ⁊ matri. Nempe aprincpiospnt sortitus
est bonum: per quem puer erat docilis ⁊ amabilis ualde: nure
ad modum omnibus per omnia gratiosus. bibebat autem pro
iacte de pectore matirno aquas sapientie salutaris: ⁊ fiebat in
dies seipso prudentior. prudentior dicam an sanctior: Utrumoy

Expanded text:
terno pisces maris. Quam vero suave, quod inculta nobis terno pisces maris. Quam vero suave, quod inculta nobis barbaries tam urbanum protulit civem sanctorum, et domesticum Dei! Qui producit mel de petra, oleumque de saxo durissimo, ipse fecit hoc. Parentes tamen illi fuere genere et potentia magni, juxta nomen magnorum qui sunt in terra. At mater mente, quam sanguine generosior, satagebat in ipso initio viarum suarum, notas parvulo facere vias vitae: hanc pluris illi existimans ventosa scientia litteraturae saecularis. Ad utramque tamen huic non defuit ingenium pro aetate. In scholis litteras, domi timorem Domini docebatur, et quotidianis profectibus respondebat ambobus satis, magistro et matri. Nempe a principio spiritum sortitus est bonum, per quem erat puer docilis, et amabilis valde, mire admodum omnibus per omnia gratiosus. Bibebat autem pro lacte de pectore materno aquas sapientiae salutaris, et fiebat in dies se ipso prudentior. Prudentior, dicam, an sanctior? Utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
matus tuerit homo cune incipit. Aleuer ego: ut bene¬
dictio moritur super me ueniret acuille cum iam memibra
alia mouere non posset. fortis ad dandam benedictionem.
deuatis sanctis manibus super caput meum benedixit michi.
Et benedictionem hereditate possideo. Et quomodo ego illum
silere queam: postremo tuid micho abba congane iniungis.
reuerendus frater ⁊ dulcis amicus meus : ac tecum pariter ut
ex hybernia seribis uestra illa omnis sanctorum ecclesa. libẽs
obedio: presertum. quod non eloquium engitis. set narratio¬
nem. Dabo uero operam ut ea sit pura ⁊ luculenta: deuotõq:
informans. fastidiosos non onerans. Sane narrationis ueritas
secura apud me est. intimata a uobis. haud alia proculdubie
protestantibus quanique certissime comperta sunt nobis.
Alachias noster. ortus hybernia de populo barbaro:
ibi educatus. ibi litteras edocitus est. Ceterum de
natali barbarie traxit nichil. non magis quam de sale ma¬

Expanded text:
matus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benematus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benedictio morituri super me veniret. At ille cum jam membra alia movere non posset, fortis ad dandam benedictionem, elevatis sanctis manibus super caput meum, benedixit mihi, et benedictionem haereditate possideo: et quomodo ego illum silere queam? Postremo tu id mihi, abba Congane, injungis, reverendus frater, et dulcis amicus meus, ac tecum pariter ut ex Hibernia scribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens obedio, praesertim quod non eloquium exigitis, sed narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et luculenta, devotos informans, fastidiosos non onerans. Sane narrationis veritas secura apud me est, intimata a vobis, haud alia procul dubio protestantibus, quam quae certissime comperta sunt vobis. Malachias noster, ortus Hibernia de populo barbaro, ibi educatus, ibi litteras edoctus est. Caeterum de natali barbarie traxit nihil, non magis quam de sale ma
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lucens: nec extincta est tamen sed submota. Quis michi
iure succenseat. ⁊ sire admouero eam: Immo uero non est
quod michi ĩgrati esse mei seculi homines debeant. ⁊ omnis
deinceps generatio uentura: si quem conditio tulit. re¬
uocem stilo. si mundo restituam quo dignus non erat
mundus: si seruem memorie hominum hominem cuiꝰ
memoria in benedictione sit omnibus qui legere digna¬
buntur: sime excitante amicum dormientem. uox turcu¬
ris audica fuerit in terra nostra dicens. ecce ego uobiscum
sum omnibus diebus usq in consummationem seculi. de¬
inde apud nos sepultus est. nobis specialiter. hoc opus
incumbit. Quid quod me inter spetiales amicos sanctus
ille habebat. ⁊ eo loci ut nulli in hac parte glorie secun¬
dum fuisse me credam: Nec mercede uacat michi tante fa¬
miliaritas sanctitatis. Primitias iam accepi. In extremis
positus erat. immo in principiis: iuxta illud. cum consum¬

Expanded text:
et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis mihi et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis mihi jure succenseat, si readmovero eam? Imo vero non est quod mihi ingrati esse mei saeculi homines debeant, et omnis deinceps generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat mundus; si servem memoriae hominum hominem, cujus memoria in benedictione sit omnibus, qui legere dignabuntur; si me excitante amicum dormientem, vox turturis audita fuerit in terra nostra, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Deinde sepultus apud nos est: nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod me inter speciales amicos Sanctus ille habebat, et eo loci, ut nulli in hac parte gloriae secundum fuisse me credam? Nec mercede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis: primitias jam accepi. In extremis positus erat, imo in principiis, juxta illud: Cum consum
Abbreviated transcription (Latin):
tamen prefixa ab apostolis apostolorum successoribus. Uictum
⁊ uestitum habentes inquiunt. his contenti simus. Ubi forma
hec: In libris cernimus eam: sed non in uiris. habes uero de
iusto: quia lex dei eius in corde ipsius. ⁊ non incodice. Nec per¬
fectionis is gradus. pertectus carere ⁊ necesaris paratus est. at
gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus: utinam nõ
cupiamus ininfinitum. Set quids forte repperias qui hoc
possit̾. Id quidem difficile: sed uide quid egimus. Querebamus
uirum optimum multorum liberatorem: et ecce laboramus
in inueniendo qui se ipsum saluum facere possit. Optimus
hodie est: qui non est uintis malus. Unde quoniam a terra
defecit sanctus. ⁊ uideor michi non super uacue ex his qui
empti sunt de terra reuoeare ad medium episcopum mala¬
chiam. uirum uere sanctum: ⁊ nostrorum quidem tempo¬
rum singularis sapientie ⁊ uirtutis. Iste erat lucerna ardẽs

Expanded text:
tamen praefixa ab Apostolis Apostolorum successoribus: Victum tamen praefixa ab Apostolis Apostolorum successoribus: Victum et vestitum habentes, inquiunt, his contenti simus . Ubi forma haec? In libris cernimus eam, sed non in viris. Habes vero de justo, quia lex Dei ejus in corde ipsius , et non in codice. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed quid? Forte reperias qui hoc possit? Id quidem difficile: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum optimum, multorum liberatorem: et ecce laboramus in inveniendo, qui se ipsum salvum facere possit. Optimus hodie est, qui non est nimis malus. 2. Unde quoniam a terra defecit sanctus, videor mihi non supervacue ex his qui empti sunt de terra, revocare ad medium Malachiam episcopum, virum vere sanctum, et nostrorum quidem temporum, singularis sapientiae et virtutis. Iste erat lucerna ardens
Abbreviated transcription (Latin):
in lucem gentium. non magis de sublimi fumantem. quam flã¬
mantem : et si lumen quod in te est inquit tenebre sunt. quan¬
de sunt tenebre: Nisi tu illos forte quod non credo lucere dixeris.
queritant. Quid dico que sua sunt : perfectus sit et sanctus etiã
sua querens. suaq retinens: si ab alienis cor manusq contineat.
Meminerit tamen qui sibi huc forte peruenisse uidetur: eundẽ
exigi sanctitatis gradum ⁊ ab ethnico. An non milites suis iubẽ¬
tur contenti fore stipendiis ut salui fiant : Magnum uero eccle¬
he doctori sisit sicut unus militum: aut certe quod ad illorũ
improperium propheca loquitur. sicut populus ita ⁊ sacerdos fue¬
rit. E deformitatẽItane summus merrto reputandus erit. qui
sunmo corruens gradu herebit infimo. ne abysso absorbeat᷑.
Quam rarus iste tamen ipse in clero. Quem itendas michi
contentum necessariis. contemptorem super flliorumis lexr

Expanded text:
in lucem gentium, non magis de sublimi fumantem, quam flamin lucem gentium, non magis de sublimi fumantem, quam flammantem? Et si lumen quod in te est, inquit, tenebrae sunt, quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quod non credo lucere dixeris, quaeritant. Quid dico, quae sua sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens, suaque retinens, si ab alienis cor manusque contineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae doctori, si sit sicut unus militum: aut certe quod ad illorum improperium propheta loquitur sicut populus, ita et sacerdos fuerit! O deformitatem! itane summus merito reputandus erit, qui a summo corruens gradu, haerebit vix infimo, ne abysso absorbeatur? Quam rarus tamen iste ipse in clero? Quem item das mihi contentum necessariis, contemptorem superfluorum? Lex est
Abbreviated transcription (Latin):
emper quidem opere pretum fuit illustres sanctorum.
describere iuitas: ut sint in speculum et exmplum ac quod¬
dam ueluti condimentum uite hominum super terram. Per hoc
enim quodam modo apud nos etiam post mortem uiuunt: mul¬
tosq ex his qui uiuentes mortui sunt. ad ueram prouocant et
reuocant uitam. ueruni nunc maxine id requirit raritas sancti¬
tatis: et nostra inualuisse plane etas in ops uirorum. Quam sa¬
ne inopiam super nosadi  senfinus: ut nulli sit dubium illa
sententia nos ferie. quoriam abundabit iniquitas retrges et
caritas multorum. Et suspicor ego aut presto aut prope est
de quo scripuns: faciem eius precedet egestas. Ni fallor antup̃e est
iste: quem fames ac sterilitas totius boni ⁊ preis ⁊ comitatur.
nuncia: ineuidenti est. Taceo uulgus. taceo uilem filiorum huius
seculi multitudinem: in ipsas ecclesie columpnas uolo oculos leue.
Quem michi ostendas uel de illorum numero qui uidentur dati

Expanded text:
emper quidem operae pretium fuit illustres Sanctorum describere vitas, ut sint in speculum et exemplum, ac quoddam veluti condimentum vitae hominum super terram. Per hoc enim quodammodo apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni fallor, Antichristus est iste, quem fames et sterilitas totius boni et praeit, et comitatur. untia, egestas in evidenti est. Taceo vulgus, taceo vilem filiorum hujus saeculi multitudinem: in ipsas Ecclesiae columnas volo oculos leves. Quem mihi ostendas vel de illorum numero, qui videntur dati
Abbreviated transcription (Latin):
et arguens de suo doluisse discessu. hic etiam scito ait. ⁊ di¬
cito fratribus. cuiusdam uere sancti coipus. Cuius ⁊ ego habeo uestẽ.
in oratorio esse sepultum. dicebat autem: sanctum episcopum ma¬
lachiam. Ipsius enim tunicam in qua sanctus feliciter obdormie¬
rat: ad missarum sibi seruauerat celebrationem.⁊ moriturus in
ea se iusserat sepeliri. sicut ⁊ sanctum illum in sua sepelierat ueste.

Expanded text:
et arguens de suo nos doluisse discessu, et arguens de suo nos doluisse discessu, cito fratribus, cujusdam vere sancti corpus, cujus et ego habeo vestem, in oratorio esse sepultum. » Dicebat autem episcopum Malachiam. Ipsius enim tunicam, in qua sanctus ille feliciter obdormierat, ad Missarum sibi servaverat celebrationem, et moriturus in ea sese jusserat sepeliri, sicut et sanctum illum in sua sepelierat veste.
Abbreviated transcription (Latin):
ris frater quia ego iam migrõ. nec ulterius hic morabor. Quod ut
prepositus indicauit suo abbati: accelerans abbas. ⁊ clarauallem ue¬
niens: ipso die abbatem sanctum sicut dixerat reperit iam migras
Roxima nocte pꝰ quam sacrum corpus ¶semu¬
sepult᷑e: traditum fuerat. quantam adhuc pro filiis sol¬
licitudinem gereret pater sanctus. ⁊ quomodo suos quos in
mundo dilexert. in finem quoq diligeret: euidenter ostendit.
Apparens enim cuidam fiatri in multa głoeia ⁊ fulgore mag¬
no uestis ac uultus. ⁊ desiderantem tenere. cito ptransies aielat.
quia pro quodam fratre simplice ueni audierunt fratres hoc ⁊ mira¬
bantur. ⁊ cuta horam diei terciam ueritas comprobata est iusi¬
onis. Defunctus est enim quidam frater laudabilis Admodum simplicita¬
tis. ⁊ sicut omnino credibile est. animam eius tanto du.ce felicem. qͥ
ꝑro eo uenire se dixerat. secum tulit.u uo¬
aucis etiam expletis diebus. alteri cuidam fratri apparens:

Expanded text:
ris quia jam migro, nec ulterius hic morabor. » Quod ut ille indicavit abbati, accelerans abbas et Claram-Vallem veniens, ipso die Abbatem sanctum, sicut dixerat, reperit jam migrasroxima nocte postquam sacrum corpus sepulturae traditum fuerat, quantam adhuc pro filiis sollicitudinem gereret Pater sanctus, et quomodo suos quos in mundo dilexerat, in finem quoque diligeret, evidenter ostendit. 1160 Apparens enim cuidam fratri in multa gloria, et fulgore magno vestis ac vultus, et desiderantem tenere cito pertransiens, aiebat: « Quia pro quodam fratre simplice veni. » Audierunt hoc fratres et mirabantur: sed circa horam diei tertiam veritas comprobata est visionis. Defunctus est enim quidam frater laudabilis admodum simplicitatis; et, sicut omnino credibile est, animam ejus tanto duce felicem, qui pro eo se venire dixerat, secum tulit. Paucis quoque expletis diebus, alteri cuidam fratri magnifice satis apparens,
Abbreviated transcription (Latin):
quo beatus papa tertius eugenius. eiusdem patris in sanicta conuer¬
satione filius. ab hac luce migrauit ad dominum. cuius merita in
ipsa cui insigniter prefuit urbe. miraculis pluribus illustrata
choruscant. successore eius anastasio romane ecclesle presidente. Reg¬
nantibus autem in romanorum imperio frederico illustri. in fran¬
corum regno pissimo rege ludouico filio ludouici. principatum
patre et sp̃u sancto uiuit et regnat deus. in secula seculorum:
Clare st̃ ualles. s claris uallib abbas: Ularior. his clarũ nomẽ in orbe dedit.
uatꝰ auis. clatꝰ meritis.⁊ clarꝰ honore. llarior eloquio. religione magis..
Mors: clari. cinis clarus. cdarũq sepulerum. Carior exultat sp̃s ante deuoꝰ.

Expanded text:
quo beatus papa tertius Eugenius, ejusdem Patris in sancta converquo beatus papa tertius Eugenius, ejusdem Patris in sancta conversatione filius, ab hac luce migravit ad Dominum: cujus merita in ipsa, cui insigniter praefuit, Urbe miraculis plurimis illustrata coruscant, successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Frederico Illustri, in Francorum regno piissimo rege Ludovico filio Ludovici, principatum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus in secula seculorum. clare valles, sed claris vallibus abbas Clarior his clarum nomen habere dedit. Clarus avis, clarus meritis et clarus honore, Clarus eloquio, relligione magis. Est mors clara, cinis clarus clarumque sepulchrum, Clarior exultat spiritus ante Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut et biduum iam in celebratione missarum et iugi fecerãt
psalmodia. purissimum illud balsamum suo uasculo comini¬
sere. in lapide reponentes. lapidem pretiosum. optimnam mar¬
garitam. Consumatis ergo feliciter uite sue diebus annis cir¬
citer lxiii annorum. expletis. dilectus domini bernaidus cla¬
ceuallensis cenobii primus abbas. aliorum. quoq ampllus quã
centumt. sexaginta monasteriorum pater .xiͦi. kł. septembris. int̾
filiorum manus obdormiuit. in domino. Sepultus est autem
matris. cuius fuerat deuotissimus. ipse minister. Set et
pectori eius. ipso intiunulo capsula super posita est. in qua
berti thadei apostoli reliquie continebantur. Quas eodem
anno ab iberosolimis sibi missas suo iusserit corpori supponi
eo utiq fidei ⁊ deuotionis intuitu. ut eidem apostolo in die commu¬
nis resuirectionis adhereret õresuscitatus. facta sunt hec codem anno

Expanded text:
sicut et biduum jam in celebratione Missarum et jugi fecerant sicut et biduum jam in celebratione Missarum et jugi fecerant psalmodia, purissimum illud balsamum suo vasculo commisere, in lapide reponentes lapidem pretiosum, optimam margaritam. 88. Consummatis ergo feliciter vitae suae diebus, annis circiter sexaginta tribus expletis, dilectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii primus abbas, aliorum quoque amplius quam centum sexaginta monasteriorum Pater, decimo tertio kalendas septembris inter filiorum manus obdormivit in Domino. Sepultus est autem matris, cujus fuerat devotissimus ipse minister. Sed et pectori ejus ipso in tumulo capsula superposita est, in qua beati Thaddaei apostoli reliquiae continebantur: quas eodem anno ab Jerosolymis sibi missas suo jusserat corpori superponi, eo utique fidei et devotionis intuitu, ut eidem apostolo in die communis resurrectionis adhaereret conresuscitatus. 89. Facta sunt haec eodem anno,
Abbreviated transcription (Latin):
in se figeret oculos. animos traheret. sepeliret affectus. c̾res¬
cebat supra modum ruens undiq populorum itualtitu¬
do. ⁊ intolerabilis iam fiebat impetus currentium. ac desi¬
derabiles sancti tenentium pedes. oscu lantium manus. ap¬
plicantium panes. balteos. anulos. numinos. ⁊ alia queq
seruanda sibi pro benedictione. ⁊ uariis necessatibus pro fu¬
tura. maxime tamen parati in diem tercium. per loca pron¬
nia. prestolabantur reponendi saeri corporis eius horam sollemp¬
nem. copiosius. undiq conuenturi. Nam ⁊ secunda tattus circa
meridiem populus fuerat congregatus. ⁊ tanto pietatis ⁊elo sti¬
pari undiq sacrum corpus obsederant. ut nulla pene episcopis
astantibus reuerentia. nulla fratribus haberetur. Unde ueriti
ne quid simile aut forte grauius accederet die tertia. preoccu¬
pantes horam. ⁊ mane diuina ex more sacrificia consummantes

Expanded text:
in se figeret oculos, animos traheret, sepeliret affectus. Cresin se figeret oculos, animos traheret, sepeliret affectus. Crescebat supra modum ruens undique populorum multitudo, et intolerabilis jam fiebat impetus concurrentium, ac desiderabiles Sancti tenentium pedes, osculantium manus, applicantium panes, baltheos, annulos, nummos, et alia quaeque servanda sibi pro benedictione et variis necessitatibus profutura. Maxime tamen parati in diem tertium, per loca proxima praestolabantur reponendi sacri corporis ejus horam solemnem, copiosus undique conventuri. Nam et secunda die tantus circa meridiem populus fuerat congregatus, et tanto pietatis zelo stipati undique sacrum corpus obsederat, ut nulla pene episcopis astantibus reverentia, nulla fratribus haberetur. Unde veriti ne quid simile, aut forte gravius accideret die tertia, praeoccupantes horam, et mane divina ex more sacrificia consummantes,
Abbreviated transcription (Latin):
sideribus dignatus es illustrare. ⁊ custodi domum in qua tibi ge¬
minum hoc tam pretiosum depositum custoditur. fac nobis
deuiq iuxta uerbum tuum ut ubi est thesaurus tuus ibi
uos itaq fidelis minister ⁊ sacerdos altissimi feliciter
ingreditur in locum tabernaculi admirabilis ad alta¬
re dei sacram et acceptabilem hostiam sui sp̃s oblaturus:
Corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdocalibus
indumentis oratorio beate dei genitricis. infertur. plur̾¬
ma quoq nobilum ⁊ ignobisium de uicinis quibusq locis.
gemebunda protinus turba conut: et uallem totam ploratus
⁊ ululatus multus implebat. Amaruli amen pro foribus mo¬
nasterii lamentabatur sexus mniserabilior mulierum: quod acce¬
dentibus ad beata uestigia uiris. monastici discipina ordi¬
nis in exdrabiliter eis negaret ingressum. biduo autem man¬
sit in medio gregis pastor extinctus. dum pristina illa dul¬
cissimi gratia uultus nil minorata. sed aucta magis om̃iũ

Expanded text:
sideribus illustrare duobus. Custodi domum, in qua tibi geminum hoc tam pretiosum depositum custoditur. Fiat nobis denique juxta verbum tuum, ut ibi est thesaurus tuus, ibi um itaque fidelis Minister et Sacerdos Altissimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostiam sui spiritus oblaturus; corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdotalibus indumentis, oratorio beatae Dei Genitricis infertur. Plurima quoque nobilium et ignobilium de vicinis quibusque locis gemebunda protinus turba convenit, et vallem totam ploratus et ululatus multus implebat. Amarius tamen prae foribus monasterii lamentabatur sexus miserabilior mulierum, quod accedentibus ad beata vestigia viris, monastici disciplina Ordinis inexorabiliter eis negaret ingressum. Biduo autem mansit in medio gregis Pastor exstinctus, dum pristina dulcissimi gratia vultus 1274 nil minorata, sed aucta magis, omnium
Abbreviated transcription (Latin):
biłis odo monacus quia primis fere annis satis strenue ⁊
laudabiliter conuersatus est in monasterio. ⁊ absentium pͦ
cedens: dicebat se precessurum. Cuius uisionis sic ostensa est
ueritas: ut predictus odo ĩur deo dignus. ad celestem iherusalẽ q̃
uere iusio pacis parantem iam egredi. ⁊ paulo post secu¬
curum patrem sanctum. felici functus legatione preret:¬

Expanded text:
bilis Odo, qui a primis fere annis strenue satis et laudabiliter conversatus in monasterio, absentium consucedens, dicebat se praecessurum. Cujus visionis sic ostensa est veritas, ut praedictus vir Deo dignus ad coelestem Jerusalem, ubi vere visio pacis, parantem jam egredi, et paulo post secuturum Patrem sanctum, felici functus legatione praeiret
Abbreviated transcription (Latin):
se: ita in morte non sunt separati. Nam ⁊ ꝑix dies circiter quadra¬
ginta. abbas quidam ex maioris britannie insula. sacre illius socie¬
tatis uirtutẽ: feliciter experiri meruit in se ipso. Qui eodem tem¬
pore cum ceteris coabatibus suis ex more cistercium petens. in
claraualle remanserat: gemino quodam desperabiliter occupatus in¬
commodo. pleuresis scilicet ⁊ febris cotidieine. Et cum eius animũ
angeret non tam desiderio uite presentis. quam absentium de¬
solatio filiorum quod peregre moreretur: obuire petiit ut ad cu
rii positum cogitauit uisitare sepulcrum. sed fatigatione ueri¬
tus. ⁊ quasi iam securus de incolumitate. quod cogitauerat nõ

Expanded text:
se, ita et in morte non sunt separati. 24. Nam et post dies circiter quadraginta abbas quidam ex majoris Britanniae insula, sacrae illius societatis virtutem feliciter experiri meruit in seipso. Qui eodem tempore cum caeteris coabbatibus suis ex more Cistercium petens, in Clara-Valle remanserat, gemino quodam desperabiliter occupatus incommodo, pleuresis scilicet, et febris quotidianae. Jamque eatenus ejus angeret non tam desiderium vitae praesentis quam absentium desolatio filiorum, quod peregre moreretur, obnixe petiit ut ad tumrii latere positum cogitavit visitare sepulcrum, auxilium flagitare; sed fatigationem veritus, et quasi jam securus de incolumitate, quod cogitaverat non
Abbreviated transcription (Latin):
prudentis famuli ministerium dedit dominus penitentiam
ad salutem :  aut quis numeret eos qui sub eius cura incentũ
sexaginta monasteriis per dei benignitatem ad penitentiam
omnibus sui temporis. ⁊ multarum retro generationum labo

Expanded text:
is famuli ministerium dedit Dominus poenitentiam is famuli ministerium dedit Dominus poenitentiam ad salutem? Aut quis numeret eos qui sub ejus cura in centum sexaginta monasteriis per Dei benignitatem ad poenitentiam omnibus sui temporis, et multarum retro generationum labor