comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igitur lat&bonũtimoris dĩ : Pdicio & mri
dixerunt: curibus nr̃is audiuim famãeius:
Potest hocutroq nomine diabolus dici
siue ille mors apellari potest ut suisa¬
tellites ꝑditioneupent᷑ Huergo dixer̃
qđ famđ timoris dĩ audierint. Non
enĩnegare possunt quid audierint illã
Qucunnatures ue bono inditãꝑceperunt.
sed ꝑ inobedientie malũ eã habere mini¬
meuoluerunt: Ds intellegit uiã eius & ipse
entia ꝓper& au&iã ipseducatũ preb&
& humililẽ hactrementẽ sermones suos
re quiescere delectetur. Ciueds intel¬
legit uicĩ eius: quia predicatione euange¬

Expanded text:
num timoris Dei. Perditio, et mors dixerunt, auribus nostris audivimus famam ejus. Potest utroque hoc nomine diabolus dici, sive ille mors appellari potest, ut sui satellites perditio nuncupentur. Hi ergo dixerunt, quod famam timoris Dei audierint: non enim negare possunt, quia non audierint illam, cum in naturae suae bono inditam perceperint: sed per inobedientiae malum, eam habere noluerunt. Deus intelligit viam ejus, et ipse entia properat, cui etiam ipse ducatum praebet, et humilem, et trementem sermones suos requiescere delectetur. Sive Deus intelligit viam ejus, quae praedicatione Evange
Abbreviated transcription (Latin):
res c̃fregerit. Dicebãq Innidulo meomo¬
nar: & sicut palma multiplicabo dies.
Nidus eius exterior homori intellegendus ÷:
quidefȩno carnis illius. c̃positus. adosuerat
& c̃struct᷑. Om̃is enĩ carofęnũ : In hocigit᷑
Nido sẽꝑ sȩmori subtestificattione dicebat
Dũuitiis mundi etei: concupiscentus ñ

Expanded text:
abstulerit. Dicebamque: In nidulo meo moriar, et sicut palma multiplicabo dies. Nidus ejus, exterior homo ejus intelligendus est, qui de feno carnis illius compositus a Deo fuerat, et constrictus. Omnis enim caro fenum. In hoc igitur nido semper se mori sub testificatione dicebat, dum vitiis mundi, et ejus concupiscentiis non
Abbreviated transcription (Latin):
dosecreto ds eratinabernaculo meo¬
Et secretũ suũ mentẽ suã ideo dicere uolu¬
it: qui a illictumul tuo sȩ uitioꝵ turbȩ
minime ꝑstrepebant. Quando erat
om̃ps mecũ. et incircuitu meo pueri
mei. Quando dm̃ habebat in taber¬
naculo suo uirtutes antecustrtis se taq
pueri ꝑhibent: Quaeid circo masculi
sistendigalib: potiur ministris iob be¬
at ambiebatur quando digna one¬
cripturis dominicis modus quida huma¬
intellegendus est. Elueba inquit abomni
peccatim acula actus meos cũ innoaentia
et simplicitate uersabar. Hancem hodo¬

Expanded text:
do secreto Deus erat in tabernaculo meo. Secretum suum, mentem suam ideo dicere voluit, quia illic tumultuosae vitiorum turbae minime perstrepebant. Quando erat Omnipotens mecum, et in circumitu meo pueri mei. Quando Deum habebat in tabernaculo suo: virtutes ante eum stare tamquam pueri perhibentur, quae ideo masculi resistendi: talibus ministris Job beatus ambiebatur. Quando lavabaScripturis divinis, modus quidam humaintelligendus est. Lavabam, inquit, ab omni peccati macula actus meos, et cum innocentia et simplicitate versabar. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ergo iudea fidẽ inxp̃o ñ habens sed potius
ut incredula ignoriuit : qu&e ꝓp̃t ȩluti¬
onẽ suã quaseputabat legis operib posse
iustificari: Quis dicta ÷: leuis utiq &ua
ga atq in ipsis operib legis instabilis: uul¬
turi uero gentiũ populus idõ ad simi lare
uidetur: qm̃ ꝑerrores mortuorũ hominũ
discurrebat : & reb mortuis pascebat᷑ : Et¬

Expanded text:
ergo Judaea fidem in Christo non habens: sed potius ut incredula ignoravit: propter elationem suam, qua se putabat legis operibus posse justificari. Avis dicta est, levis utique, et vaga: atque in ipsis operibus legis instabilis. Vulturi vero gentium populus ideo assimilari videtur: quoniam per errores mortuorum hominum discurrebat, et rebus mortuis pascebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& peccatauitantur. Trabituraut̃ sapienua
deaoccultis. hecigitur aliundeñ potest
nis idesuꝑnis assumi. Nuede intimis
dm̃ : & timeat acredere amalo intel¬
legat: Non adequabitur eito pa⁊iũ
de a&hiopia : nec tinture mundis si¬
me conponentur. Diuersis modis
eis ullatenus comparari. Vndeergo sapientia
ueni&. et quis. c̃ locur intellegentiae : Cũ ergo

Expanded text:
 semetipsum. Trahitur autem sapientia de occultis. Haec igitur aliunde non potest nisi de supernis assumi, sive de intimis Deum et timeat, ac recedere a malo intelligat. Non adaequabitur ei topazius de Aethiopia, nec tincturae mundissimae componentur? Diversis modis, eis ullo modo comparari. Unde ergo sapientia venit, et quis est locus intelligentiae. Interro
Abbreviated transcription (Latin):
quã uis p̃tiosasit possit huic sapientiae c̃¬
Siuequia aurũ inscripturis. et argentũ
tropicos sensus et sermo intellegunt᷑:
hoc dicat qđ sapientiã stã nullus ꝓmeri¬
toeĩ sentire possit aut aeloqui: Noncon¬
fer&ur tinctis indie colorib nec lapi¬

Expanded text:
quamvis pretiosa sit, possit huic sapientiae coaurum in Scripturis, vel argentum, tropicus sensus, et sermo intelligitur, hoc dicit, sapientiam istam nullus pro merito sentire posset, aut eloqui. Non conferetur tinctis Indiae coloribus, nec lapi
Abbreviated transcription (Latin):
atudines fluuioꝵ scrutat᷑ ÷. & abscdita
ꝓdux̃ in lucẽ : Hosigit̃fluuiur ñ absur¬
de singulos libros ueteris instrum̃tree
dita erant ȩcđȩ sacram̃ta : qu&e intepr̃
saluatoris ds̃ patscrutatsit: id adiple¬

Expanded text:
ue fluviorum scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Hos igitur fluvios non absurde singulos libros veteris Instrumenti esse lis erant Ecclesiae sacramenta, quae in tempora Salvatoris Deus Pater scrutatus sit:
Abbreviated transcription (Latin):
expectatione quami seris c̃dolebã mala
Nunom̃a sustinere : & ꝓ luce ꝓsperitatis : te¬
nebras incurrerẽ torm̃torũ Interiora
mea efferbuer̃ absq ulla requiȩ : prae¬
uener̃ medies afflictionis Vbiait q̃ deũ
dies afflictonis p̃uenerint: puto q̃d tẽp
iudiciuoluerit indicare. qͥ uop̃uentũ se
uidetur idcirco dixisse: quia eũ sibi necdũ
uenturũ putauerit: ubi magnos do lo¬
res gehennarũ significat: dũ sua illis con

Expanded text:
exspectatione, qua miseros consolabar, mala nunc omnia sustinerem, et pro luce prosperitatis, tenebras incurrerem tormentorum. Interiora mea efferbuerunt absque ulla requie: praevenerunt me dies afflictionis. Ubi ait, quod eum dies afflictionis praevenerint, puto quod tempus judicii voluerit indicare: quo praeventum se idcirco videtur dixisse, quia cum sibi necdum venturum putaverit: ubi etiam magnum dolore
Abbreviated transcription (Latin):
r. lapis tenebrae &ũbra mortis. Huncla¬
pidẽ m&aphoricos diabolũ in hocloco i¬
tellegere possum̃: quiꝓpt errores suos
qͥb totumundũ in uoluerat lapis caligi
amiserit sapientiȩ lum̃ conuersus instul¬
titia tenebras : Etid circolapis caliginis
dici potuit scđm qđ scriptuẽ. Et stultus in
tenebris abulat Et dequo yp̃haait ad¬

Expanded text:
et umbram mortis. Hunc lapidem metaphorice diabolum hoc loco intelligere possumus: qui propter errores suos quibus totum mundum involverat, lapis caliginamiserit sapientiae lumen, conversus in stultitiam et tenebras, et idcirco lapis caliginis dici potuit: secundum illud, Stultus in tenebris ambulat. Sicut ergo lapis
Abbreviated transcription (Latin):
lide : Terreni&iã mehonoris głasublimas¬
ti : qua a me subducta itaȩlisus sir̃ ueluti
supra uentũ me posueris: Scio quia morti
tradas me. ubi estituta ÷ dom̃ omniui uenti :
Postdelictũ parentir inquit domus infero
toris ad esiliũ : scđmiustã sententiã tuã¬
abire uoluisti Uerũ tam̃ non ad c̃sũpti

Expanded text:
i. Terreni honoris gloria me sublimasti, qua a me subducta, ita elisus sum, veluti supra ventum me posueris. Post delitrades me, ubi constituta est domus omni viventi. Post delictum parentis, inquit, domus inferiotoris Adae filium, secundum justam sententiam abire voluisti. Verumtamen non ad consumpti
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ait apłs: Principat᷑ & potestates.¬
ipso In petris nuos scidit: Duris sci¬
lic& p̃cordiis gentiũ: &pimia infide¬
litate c̃strict ᷤᷤ ab undantiã gratiarũ
suarũ largit᷑ ÷: & uelut riuos afflu¬
entes uberẽ copiã dostrinarũ distri¬
buit: Hoc ipsũ enĩ distribuis se intelle¬
git : qđ sciꝰ disse memorat. sic̃ ait a płs:
sermo scientiae : Alii dixer ripas flu

Expanded text:
s: quia principatus, et potestatestipso. In petris rivos excidit. Duris scilicet praecordiis gentium, et nimia infidelitate constrictis: abundantiam gratiarum suarum largitus est, et velut rivos aquae fluentes, uberem copiam doctrinarum tribuit. Hoc ipsum distribuisse intelligitur, quod scidisse memoratur, sicut ait Apostolus: serm
Abbreviated transcription (Latin):
legis & ꝓph&arũ: dequa łsaiasꝗit. Qui
r&ur ut quae in una gente tãꝗ intra
quasdã angustias defluebat. que&iale
riparũ obicib claudebat hui: a modi
disruptis obstaculis: de alueo legis suꝑ
one tra aeuangło inundante diffunde¬

Expanded text:
arum de qua Isaias ait: Qui e in una gente tamquam intra quasdam angustias defluebat, quae etiariparum obicibus claudebatur. Hujuscemodi disruptis obstaculis, quasi de alveo legis super omnem terram Evangelio abundante diffud
Abbreviated transcription (Latin):
res suscepiss& inquiens: Et caus a quã ner¬
ciȩbã : diligentis sime in uestigabã. Nego¬
tiautiq: causasq: pauperũ contrapoten¬
tes sus cipiendo: & defensoreoꝵ fact̾erat
& iudex: Etidcirco nealiqua aduersantiũ
arte opprimerent᷑: ẽtrectis eoꝵ fraudib¬
seras inuestigare dicebat: & demonstrat¬

Expanded text:
et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam. Negotia causasque pauperum contra potentes suscipiendo, defensor eorum factus erat, et judex. Et idcirco ne aliqua adversantium parte opprimerentur, retectis eorum fraudibus, eas investigare dicebat. Cont
Abbreviated transcription (Latin):
nũ secreta c̃ueniunt: Terra dequaorie¬
baturpanis in locosuo igne subuersa :¬
Itẽ alit hȩct̾ra potest uidea intellegĩ
inqua panis legis dĩ ł ipsexp̃s ꝓdoctri¬
nã ꝓph&arũ populis nascebatur: Dequo¬

Expanded text:
t. Terra de qua oriebatur panis in loco suo, igni subversa est. Haec terra potest et Judaea intelligi, in qua panis legis Dei, per doctrinam prophetarum populis nascebatur, qu
Abbreviated transcription (Latin):
religionis. timorẽ ꝓnihili habebunt᷑
eo q̃d ñ possent ue lut ꝓmerito glaesuȩ
ad cõmutationẽ sapientiae singularis.
accedere Ex celsa &eminentia ñ
memor abunt᷑ conparatione. eĩ:
&iã si ex celsa sint & plurimũ emi¬
nentia Queq increaturiss̃ ut
s̃ &iã angelice potestates : minima
omnino immo potius digna memo¬
riȩ er̃ inc̃parationẽrei illius
que facit omne creatura rationale dopla¬
cere eiq: scõ amore c̃iungi: & ideo p̃fertur
illis eminentib & excelsis timoris huiusce¬
modi sapientia. quiasineilla nihils ante
dm̃. sicut & ipse diabolus qui amis sotimore
diuinere uerentiae. ꝑdidit sem& ipsũ. Sic¬

Expanded text:
timorem, pro nihilo habebuntur: eo quod non possunt velut pro merito gloriae suae, ad commutationem sapientiae singularis accedere. Excelsa et eminentia non commemorabuntur in comparatione ejus. Etiam si excelsa sint, et plurimum eminentia quaecumque in creaturis sunt: ut sunt etiam angelicae potestates, minima omnia, immo potius indigna memoria erunt, in comparatione illius, quae fecit omnem creaturam rationalem Deo placere, eique sancto amore conjungi. Et ideo praefertur illis eminentibus excelsis timoris hujusmodi sapientia: quia sine illa nihil sunt ante Deum, sicut et ipse diabolus qui amisso timore divinae reverentiae, perdidit semetipsum. Tra
Abbreviated transcription (Latin):
plurimos. In eaderegione młtitudo habi¬
tatoꝵ fecerat: & ideo hoc forsitandixerit
qđ auib p̃frequentia hominũ copia semi¬
tas intuendis ł facultas illic residendi:
incendiue ñ fuerit: Nec intuit ÷ eã oculus
uulturis : Tã condensis enĩ frutestis ato
sint Non calcauer eã filii institorum:
bonis referta : ut pullius patrie: ȩguerit

Expanded text:
n eadem regione multitudo habitatorum fecerat, et ideo forsan dixit, quod avibus prae frequenti hominum copia semitas intuendi, vel facultas illic respondendi incedendive non fuerit. Nec intuitus est eam oculus vulturis. Quia tam condensis frutetis, et sunt. Non calcaverunt eam filii institorum. bonis referta: ut nullius patriae eguerit
Abbreviated transcription (Latin):
oms sciintribulationio. ꝑsecutionib
angustus et pressuris: Etideo suauit̃ dic¬
tis uiuere illi. qui nullo iugo discipline te¬
nent᷑ sed efsrenes acp̃cipites in labe ꝓruunt
uitiorũ Abyssus dt̃ non .ẽ. in me. et ma¬
reloqu&ur ñ ẽ. mecũ: Abrssũ hocloco
infernũ intellegamus. sic̃ đt̃ apłs: dut¬

Expanded text:
 in tribulationibus, persecutionibus, angustiis, et pressuris. Et ideo suaviter dicti sunt vivere illi, qui nullo jugo disciplinae tenentur, et effrenes ac praecipites in labem prorumpunt vitiorum. Abyssus dicit, non est in me, et mare loquitur, non est mecum. Abyssum hoc loco infernum intelligamus, sicut d
Abbreviated transcription (Latin):
ds: Sapientia uero ubiinuenit. Etquis
est locus intellegentiae. qđ hoc quasi in¬
quirens aic. difficilerem. et quȩuix in
ueniatur uoluit indicare. ĩmmo quae
nisidõ demons trante. Nec inueniripos¬
sit abhomine nechabere: ꝗd etipseiob
in subsequentib dedarauit. itadicens:
Etdix̃ homini utq ds Cocetimor dni ipsa
estsapientia. et recedere amalo intelle¬
gentia: Nescit homoptiuei: haec dicen¬
do inestimabile ee. sapientia amorisdi

Expanded text:
 Sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? Quod hoc quasi inquirens ait, difficilem rem, et quae vix in invenitur, voluit indicare, immo quae nisi a Deo demonstrante, nec inveniri posset ab homine, nec haberi. Quod et ipse Job in subsequentibus declaravit, ita dicens: Et dixit homini, utique Deus: Ecce timor Domini ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia. Nescit homo pretium ejus. Haec dicendo, inaestimabilem esse sapientiam timoris Dei
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ cultores significant᷑ in quacolorer
ut dixi p̃tiosi ł nascunt᷑ ł fiunt: idputo
posse intellegi. q ingentib ubitimor
ueridi non ÷ fuc ata Et quoda modotine¬
ta. religiosit quȩ sub p̃textu nominis
dĩ inerrorũ mendatiũ diuerso acua¬
rio sermonũ colore. uelut pictura c̃¬
ponetur. Et quasi lapis p̃tiosus aelo qͥo
splendeat siue nomine fulgeat deitatis:
Etindia siue &iã a&hiopia nigredinẽ. ł
tenebras peccatoꝵ significant: quaespe¬
cialit̃ inidolorũ culturis habent᷑. quar

Expanded text:
lorum cultores significantur: in qua colores, ut dixi, pretiosi, vel nascuntur, vel fiunt: id puto posse intelligi, quia in gentibus ubi timor veri Dei non est, fucata et quodammodo terrena religio sit: quae sub praetextu nominis Dei in errorum mendacio, diverso ac vario sermonum colore velut pictura componitur, et quasi lapis pretiosus eloquio splendeat, sive nomine fulgeat deitatis, et India sive etiam Aethiopia, nigredinem, vel tenebras peccatorum significant: quae specialiter in idolorum culturis habentur
Abbreviated transcription (Latin):
moru minimeordinis c̃sequentia ꝓph&a¬
rũ morecustodiens : Argenti uero et auri
uocabulo scđm austoritaae scripturaru
uerbi ȩloquiũ & sensus animi indicare
uoluerit. ubi hac disserentes nositadica¬
mus. Hab& airgentu uenarũ suaru prin¬
cipia & aurolocus ÷ in quocflat᷑. & uene
argenti iđ initu eloquii abanimesen¬
sib oriatur. Sensur uero aureus rati¬
onis acsapientia iudicio fabricetur
ecutsitoptimus abigne diui no exa¬
minationis ꝓbatione cflet̃. Fortitudo
uero que ferrinomine appellat. illa¬
sit qua detra iđ decarnis nr̃ae molli¬
tiae in nob tollimꝰ ut adũ sus ea contra
te rigore animi et uirtute pugnemus.
apidis quoq nomine cordis sit figũ¬
rata duricies: quae ꝑcalore ac feruorẽ
fideire soluca mollescat. ut primũ
possit insedi uerba scribentis recipe¬
re dein deuelut ines qđ canorũ ÷ me¬
rito sc̃itats ꝓsiciens ad lauder & gra¬
tias dõ referendas si dei solidita te
ꝑueniat: Tempus posuit tenebrir.

Expanded text:
 minime ordinis observantiam, prophetarum more, custodiens. Argenti vero, et auri vocabulum, secundum auctoritatem Scripturarum, verbi eloquium et sensus animi indicare voluit. Haec disserentes nos ita dicamus: Habet argentum venarum suarum principia, et auro locus est in quo conflatur. Venae argenti: id est, initium eloquii ab animae sensibus oritur: sensus vero aureus, rationis ac sapientiae judicio fabricatur, et ut sit optimus, ab igne divinae examinationis probatione conflatur. Fortitudo vero, quae ferri nomine appellatur, est qua terram, id est, carnis nostrae malitiam in nobis tollimus: adversum eam contra onversantem, rigore animi, et virtute repugnemus. Lapidis quoque nomine cordis figuratur durities, quae per calorem et fervorem fidei resoluta mollescit: ut primum possit in se verba scribentis recipere. Deinde velut in aes quod canorum est, merito sanctitatis proficiens, ad laudes et gratias Deo offerendas, fidei soliditate perveniet. Tempus posuit tenebris,
Abbreviated transcription (Latin):
sessurur addexterã patris: Et ubierit
illud ꝗdait angłs. & regnieĩ non eritsi¬
nitate itablas phęmusuit hoc saltẽ aude¬
at cogitare. ut p̾dnm saluatore filiũ suũ
illci uirũ cognouerit: ꝓinde scđmuerita¬
tẽ fidei catholicȩ donec & hic sicut & supra
dictũ ÷ ꝓ sẽꝑ incellegamus. Aitergo dñs
iħs Quia sẽꝑ alitus diuinitatis in me : qua

Expanded text:
sessurus sit ad dexteram Dei Patris? et ubi erit illud quod ait angelus: Et regni ejus non erit finitate ita blasphemus, ut hoc saltem audeat cogitare, ut post Deum Salvatorem, filium suum, illa virum cognoverit? Proinde secundum veritatem fidei catholicae, donec et hic sicut supra dictum est, pro semper intelligamus. Ait ergo Dominus Jesus, quia semper halitus divinitatis in me est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dequauelut fugem odo uelocilapsu
in ruinã suã decid&. Qđ aũt ait fugi¬
ens fugi&. siue ut alii dixer̃ suga sugi&
ꝑ euntẽ inꝑpetuũ peccatorẽ significat : q¬
ianũqua sit reuocand aduitã: qu illice pem¬

Expanded text:
de qua velut fugae modo, veloci lapsu in ruina decidet. Quod autem ait, fugiens fugiet, sive ut alii dixerunt, fuga fugiet: pereuntem in perpetuum peccatorem significat, quia numquam sit re
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tam̃ młtis modis diues intellegit᷑: ins¬
cripturis diuinis Est diues facultatil
trenis sed sicfidit in ipsis diuitus. cad&¬
in sõnũ mortis abierit: nihil desuis fa¬
cultatib secũ fer& : qm̃ nudus uenit
riendo : Hic in resurrectione a peri& ocu¬
lossuos & uullũ meritũ bonioperis inue¬
ni& ludeorũ qq̃ populus. ꝓpt̃ innumera

Expanded text:
et. Multis modis dives intelligitur in Scripturis divinis. Est dives facultatibus terrenis: sed si confidit in ipsis divitiis, cadin somno mortis fuerit, nihil de suis facultatibus secum feret: quoniam nudus venit riendo. Hic in resurrectione aperiet oculos suos, et nullum meritum boni operis inveniet. Judaeorum quoque populus, propter innum
Abbreviated transcription (Latin):
ualida : T. oll& eũ uentus urens & ause¬
r& &uelut turbo rapi& eũ delecosuo.
Uentinomine sententiã dĩ dix̃: quaue¬
lut puluis quisq eorũ ꝑicidur a faciȩ
t̃rae. Etuentus hic diuinȩ sententiae urens
dr̃ eo qđ ad gehenne uridinẽ ducet si¬

Expanded text:
us. Tollet eum ventus urens, et auferet, et velut turbo rapiet eum de loco suo. Venti nomine, sententiam dixit, qua velut pulvis quisque eorum projicietur a facie terrae. Et ventus hic divinae sententiae urens dicitur, eo quod ad gehennae uredinem ducit, si
Abbreviated transcription (Latin):
tes sp̃m pon ꝑtatis diuites appellantur.
Philo sophi&ia habentes facundia & sci¬
entiã mundialẽ diuites nuncupantur.
Hicũ indiȩresurrectionis fuerint suscita¬
ti: nihil remedii quosaluent᷑ inuenient

Expanded text:
tus paupertatem, divites appellantur. Philosophi etiam, habentes facundiam, et scientiam mundialem, divites nuncupantur. Hi cum in die resurrectionis fuerint suscitati, nihil remedii quo salventur invenient
Abbreviated transcription (Latin):
nec: ꝓsemꝑ atq: perpetuo hodocodictũ
eẽ. nouerim: sicutait . ipse dñs ad populũ ꝑ
ꝓpham : Ego ego sũait dñs : & donec senesca¬
tis egosũ : Non enĩ posts enec tutẽ homi¬
nũ ds̃nonent: cũ eisdẽ potius senescen¬
mistaait: Dix̃ dñs dñomeo sede addex¬
tris meis. donec ponã in imicostuos. sca¬
bellũ pedutuorũ. Quiddicim qđp tea¬

Expanded text:
nec, pro semper atque perpetuo hoc loco dictum esse noverimus. Sicut ait ipse Dominus ad populum per prophetam: Ego sum, ait Dominus, et donec senescatis ego sum. Non enim post senectutem hominum Deus non erit, cum eisdem potius senescenmista ait: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum; quid dicim
Abbreviated transcription (Latin):
di loqui: sed qr uos indignor iudicastis
Sicitaq factũ ÷ istis aeuangelizantib
uerbũ : ut mons xp̃s inmaregentium
ꝓph&citũ ÷: Et trans ferent monter in cor
cula ad credituros gentiũ populos trans¬
potest diaboli dominatio sentiri. siue suꝑ¬
bia iudeoꝵ Qd aut dicit ñ ꝑtransiuit.
hoc ait ñ recersit aiudea: sed ibide infideli

Expanded text:
Dei loqui, sed quia indignos vos judicastis Sic itaque factum est istis Evangelizantibus verbum, ut mons Christus in mare gentium ait: Et transferentur montes in cor cula, ad credituros gentium populos transpotest diaboli dominatio sentiri, sive superbia Judaeorum. Quod autem dicit, non pertransivit: hoc ait: non recessit a Judaea, sed ibidem infideli
Abbreviated transcription (Latin):
Et om̃ps quiada maritudinẽ adduxit.
animã meã Amarũ erat poculũ
mortir ad qđ bibendũ saluator nr̃
aduenerat Deipsius naq calicis ama¬
ritudine eratillud. qđ ait discipuł
suis. Tristis ÷ animamea : usq ad mor¬
tẽ Verbũ aut addux̃ sic̃ait: Et om̃ps
patreita ait Qui ꝓprio filio suo ñ peꝑ¬
cit: sed ꝓ nob onib tradiditillũ. Non
enĩ nolenstraditꝰ ÷ ad mortẽ c̃ alio loco

Expanded text:
tens qui ad amaritudinem adduxit animam meam. Amarum erat poculum mortis, ad quod bibendum Salvator noster advenerat: de ipsius namque calicis amaritudine erat, quod ait discipulis suis: Tristis est anima mea usque ad mortem. Verbum autem adduxiPatre ita ait: Qui proprio Filio suo non pepercit: sed pro nobis omnibus tradidit illum. Non enim nolens traditus est in mortem. Alio loco
Abbreviated transcription (Latin):
tutes bonȩ naturçeoꝵ uelut uestimta de¬
tiae m̃tis significant᷑. His enĩ diuitiis ad
imaginẽ & similitudine creatoris sui pul¬
ad sũ maeos indigentiã uilitateq per¬
dux̃. His igit̾reb homines c̃parant᷑ in adã
captiuoꝵ ipsosq captiuos liberans. qͥos
cro aq: in uerbo atq: eã sine macula et
ruga efficiens. iđ pura a peccato & cfes¬
sione fider simplice. ut p̃tiosũ induit
uestim̃tũ: Argentũ &iã quo ꝑspicui
quiq ut iã locutussũ. et dari mundi
hui: intellegunt. In nocens agn̾di et
in maculatus diuid&: cũ credentes
inbeatã uitã et & nã głam mittet & in¬
credulos in ꝑ ditione dimitt&. Ita enĩ¬

Expanded text:
 velut vestimenta detiae mentis significantur. Hi enim divitiis ad imaginem et similitudinem Creatoris sui pulad summam eos indigentiam vilitatemque perduxit. His igitur rebus homines comparantur, in Adam, captivorum: ipsos quoque captivos liberans, quos cro aquae in verbo, atque eam sine macula, et ruga efficiens: id est, puram a peccato, et confessione fidei simplicem, pretioso induit vestimento. Argentum etiam quo perspicui quique, ut jam locutus sum, et clari mundi hujus intelliguntur: innocens Agnus Dei, et immaculatus dividit, cum credentes in beatam vitam et aeternam gloriam mittit, et incredulos in perditionem mittit. Si
Abbreviated transcription (Latin):
q̃q uiduae iđ animȩ quas uitus suset
in lecebris uoluptatũ diabolus ȩnar. ua¬
uerat mollesq reddiderat. ut animũ
rectione aut satir factione deflebunt:
ut salte aliquando resipis cantaddm̃

Expanded text:
 id est, animae quas vitiis suis, et illecebris voluptatum diabolus enervaverat, mollesque reddiderat, ut omnem frectione ac satisfactione deflebunt, ut saltem aliquando resipiscant ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
mar& E.tprudentia ei ꝑcussit suꝑbũ. Cui
dubiũ est q principaliter Biabolus sit hic
suꝑbus quitẽ primũ adõ ꝑcussus ÷ quando
eum desede illa caelorũ beata atq sublimi
lastisicut uulneratũ suꝑbũ. Etiterũ deeodẽ.¬

Expanded text:
mus. Et prudentia ejus percussit superbum. Cui dubium est, quin principaliter diabolus sit hic superbus: qui tunc primum a Deo percussus est, quando eum de sede illa coelorum beata atque sublimi liasti sicut vulneratum superbum. Spiritualite
Abbreviated transcription (Latin):
aufertur. ut credentiu facundoꝵ nitenti.
& puro ȩloquio eĩ aeuangłm uestiat᷑. Quia
que admodũ animȩ hominu uirtutũ
Lȩdificauit sicut tinea domu sua. & sicut
custos fecit ũbraculũ: Vttineacsumit
& demolitur habitaculũ suu: Ita & dia¬
bolus domũ ꝑditi populisu ininteritu
eĩ edificat : quia habitationẽ sibite po¬
raria: & paulatim solubilẽ p̃parauit pos¬
sessurus a& nasupplicia, Hicergo : ille

Expanded text:
aufertur: ut credentium facundia, nitenti et puro eloquio, ejus Evangelium vestiatur; quia quemadmodum animae hominum virtutum Aedificavit sicut tinea domum suam, et sicut custos fecit umbraculum. Ut tinea consumit, et demolitur habitaculum suum: ita et diabolus domum perditi populi sui in interitum ejus aedificat: qui habitationem sibi temporariam, et paulatim solubilem praeparavit, possessurus aeterna supplicia. Hic est ergo ille
Abbreviated transcription (Latin):
Nedificauit sic̃tinea domũ suã & sicut
custos fec̃ umbraculũ His uerb hocait
qđ homo impius frustralabora uerit
quandoquidẽ łcitotrans euntib reb
ł tineis demolientib stat᷑domillius

Expanded text:
edificavit sicut tinea domum suam, et sicut custos fecit umbraculum. His verbis hoc ait, quod homo impius frustra laboraverit: quandoquidem, vel cito transeuntibus rebus, vel tineis demolientibus, status illius
Abbreviated transcription (Latin):
iãnent Aut potert inõni potente delec¬
tari. aut in uocaredm̃ inõnitepore : hir
in dõ delectari pot: erit et inuocarc cũ
qui sibi benec̃srius recte p̃sumit qͥ seta¬
lẽ exhibuerit ut qł lib& tẽpr̃ mercat᷑
audiri. D ocebouos ꝓmanũ dĩ quaom̃ps

Expanded text:
potente delectari, et invocare Deum omni tempore? Is in Deo delectari poterit, et invocare eum, qui sibi bene conscius recte praesumit, et qui se talem exhibuerit, ut quolibet tempore mereatur audiri. Docebo vos per manum Dei quae omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
poterit tonitruũ magnitudinis
illius intueri hocdix̃ Si enĩad¬
suptio formeserui. peneineffabilib
tionẽ assum̃tis distilla ꝑ modica est.
quanto magis quisꝗ ñ poterittoni¬
ipsã diuinitatẽ : quȩ iđo tonit̾ui nomine
dictaest. quia deexcelso fama nominis
nib hoc fragore terribili intonuerit ne¬
motam̃ eoꝵpo terit totã diuinitatis ei
magnitudinẽ intellegentiaatueri: Vt

Expanded text:
poterit tonitrum magnitudinis illius intueri? Hoc dicit: si assumptio formae servi, pene ineffabilibus tionem assumentis Dei stilla permodica est: quanto magis quisque non poterit toniipsam divinitatem, quae ideo tonitrui nomine dicta est: quia cum de excelso fama nominis nibus hoc fragore terribili innotuit: nemo tamen eorum poterit totam divinitatis ejus magnitudinem intelligentia contueri: id
Abbreviated transcription (Latin):
animã eĩ : Hic hr̃ pocritas fictos inamicitia
ł dolosos intellege : quantũ uos cupidita¬
tẽ & quasi auarit̾ȩ sitim patimini inqͥt
in interitũ meũ ut meuotis iã ad tartarũ
rapiatis. Suꝑ hacigit᷑ nefanda uolun¬
tate qũ a spẽ ueniȩ antedm̃ habebitis
si p̃ adquiescitis dõ ut uos in hacuita ȩm̃

Expanded text:
ejus? Hypocrita, fictus in amicitia, vel dolosus intelligitur. Quantam vos cupiditatem, et quasi avaritiae sitim patimini, inquit, in interitu meo, ut me votis jam in tartarum rapiatis? Super hac igitur nefanda voluntate: quam spem veniae ante Deum habebitis, si non acquiescetis Deo, ut vos in
Abbreviated transcription (Latin):
hec quistã idoneur. Et cũ uix parua
stillã sermonir eĩ audierimꝰ: Parua
stilla hominẽ ad sũptũ intellegam:
quiinpsalmo hermonmons modicus
appellat. & indanielis libro lapis ex¬

Expanded text:
. Et cum vix parvam stillam sermonis ejus audierimus. Parvam stillam, hominem assumptum intelligamus, qui in psalmo Hermonim mons modicus appellatur. Et in Daniele lapis ex
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute fecundis. dignacione sua asco
iob adstare ꝑhib&ur. ut parturiena¬
adhibeat piȩtatis easq in ꝑsecutionũ
dolorib positas csolet Minisitrioꝗo
suo inuisibilit intrinsecs operante
adiuu& parientos. quiasine illo nul¬
lus cos bonoꝵ operũ quafilioꝵ nomine
superius dixim̃ subseq t effect̃ : Quas

Expanded text:
virtute fecundis, dignatione sua a sancto Job astare perhibetur, ut parturientadhibeat suae pietatis, easque in persecutionem doloribus positas consoletur: ministerio quoque suo invisibiliter intrinsecus operante, adjuvet parturientes. Quia sine illo, nullus eos bonorum operum, quae filiorum nomine superius diximus, subsequetur effectus
Abbreviated transcription (Latin):
Et sicut sũ mitatesspicarũ conterent. Quẽ¬
ad modũ enĩ sumitates spicarũ resutiq
nimiũ fragiles tanta facili tate cõminu¬
unt᷑. ut ad nihilũ deducant Ita & hu deqͥb
locutus sũ ut puluis tenuis sim siue ut fauil¬
le. lanugo er̃ ante faciẽdi cũ fuerint c̃tume¬
lia c̃fusionis ad tria. Qđ sinon ÷ ita. quis
mepotestarguere. ee. mentitũ et ponere ante
dm̃ uerbamea: Quis enĩ ex uobis meargu¬
ere poterit q nonitasit futurũ ut dixi
meq falsitatis c̃uincere qͥdicitis qđ om̃a
in hoctepr̃ reddat ds̃ peccatorib quaeme¬
rentͥ qđ in meã potius suggillatione de

Expanded text:
Et sicut summitates spicarum conterentur. Quemadmodum enim summitates spicarum, res utique nimium fragiles, tanta facilitate comminuuntur, ut ad nihilum deducantur: ita et hi de quibus locutus sum ut pulvis tenuissimus, sive ut favillae lanugo erunt ante faciem Dei, cum fuerint contumelia confusionis attriti. Quod si non est ita: quis me potest arguere esse mentitum, et ponere ante Deum verba mea? Quis enim ex vobis arguere me poterit: quia non ita sit futurum ut dixi: meque falsitatis convincere, qui asseritis quod omnia in hoc tempore reddat Deus peccatoribus quae meren
Abbreviated transcription (Latin):
intellegendũ: siue qđ terra exnihi lo.
factasit. siue quia nihil infratrã sit . quo
t̃ra sustineat᷑. cũ ipsa uniuersa sustine¬
at: Ipsacũt in enarrabilit dĩuirtute li¬
be tur. quia in ipsos uniusa. et abillo
tus : nomine aut̃ dext̃uocat᷑ A suis quip¬
dicit᷑. sed tot̾ sinistrioperis auctor .ẽ. Hic
igitur suꝑ uacuũ dilatatur. iđ suꝑfri¬
gidos fideatq incredulor qđ ÷ suꝑ in anes
auera religione & uacuos atq ut eis uelut
rexdomin&ur suꝑeos extenditur. Rur¬
sũ illi ipsi increduli. quosscr iob t̃renomi¬
ne appellauit. suꝑdiabolũquidãpna
t̾adonihil fact̾ ÷ adpendunt᷑. utinser

Expanded text:
intelligendum est: sive quod terra ex nihilo facta sit, sive nihil infra terram sit, quo terra sustineatur, cum ipsa universa sustineat, et ipsa innumerabiliter Dei virtute libretur, quia in ipso sunt universa, et ab illotus dicitur: nomine autem dexter vocatur. A suis quipdicitur, sed totus sinistri operis auctor est. Hic igitur super vacuum dilatatur, id est, super frigidos fide atque incredulos, quod est super inanes vera religione, et vacuos; atque ut eis velut rex dominetur, superextenditur. Rursum illi ipsi increduli, quos sanctus Job terrae nomine appellavit: super diabolum, qui a Deo nihil factus est, appenduntur, ut incer
Abbreviated transcription (Latin):
nihilũ appendat Quiligataquas in
nubib suis: ut ñerũ pant parit̃ deor sũ
Perhas nubes scilic& altitudine ipsaspa¬
tiosiaeris colant̾ aq decȩlo: sicet alio
loco dedõ ita legimꝰ cribrans aquas
denubib suis. Hocigit᷑ modo ligatedi¬
cunt᷑ : qm̃ ñ simul effundunt᷑ int̾ras.
sicut in diluiuo factũ legimꝰ Spita ler
portant populis effundendar. & guber¬
gentͥterrae populoꝵ Et de haccaelesti
pluuia uirtutũ fruges. spitali opera¬
tione młtiplicent Quasaquas. desuꝑ¬
na habundantia defluenter ligat ds
innubib suis: ut unicuiq scđm capa¬
citate cordissurtantũ doctrinȩ t̃aꝗ
aq: effundant quantũ sus cipientis
possibilas patitur : nesi mulfortas sis ef¬
fuse obsint cordib minualentib abun¬
dantiore sustineredoctrina. Qui tene

Expanded text:
nihilum appendantur. Qui ligat aquas in nubibus suis, ut non erumpant pariter deorsum. Per has nubes in altitudine ipsa spatiosi aeris colligantur aquae, sicut et alio loco de Deo ita legimus: Cribrans aquas de nubibus suis. Hoc igitur modo ligatae dicuntur, quoniam non simul effunduntur in terram, sicut in diluvio factum legimus. Spiritualportant populis effundendas, et gubergentur terrae populorum: et de hac coelesti pluvia, virtutum fruges spirituali operatione multiplicentur. Quas aquas de superna abundantia defluentes, ligat Deus in nubibus suis: ut unicuique secundum capacitatem cordis sui, tantum doctrinae, tamquam aquam effundat, quantum suscipientis possibilitas patitur: ne simul fortassis effusae, obsint cordibus, minus valentibus abundantiorem suscipere doctrinam. Qui tenet
Abbreviated transcription (Latin):
tareȩ nascebat Hudus : inferur cora
illo. equllũ ÷ operimtũ ꝑditioni: Hoc
do qđ scientiã dĩnihillatere possit et
qđ ꝑ ditio quidiabolus a nob ñ absurde
sentit᷑ sen preualebit ab ompotentia ei.
abscdere. Qui extendit aquilonẽ suꝑ
uacuu. et adpendittra suꝑnibili. Hic

Expanded text:
eis nascebantur. Nudus est infernus coram illo, et nullum est operimentum perditioni. Hoc dicit, quod scientiam Dei nihil latere possit. Et quod perditio, qui diabolus nobis non absurde sentitur, se non praevaleat ab omnipotentia ejus abscondere. Qui extendit Aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihilum. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
re ñ patit. Qđ aut ait anima uulne¬
tiũ intellegamꝰ Uastatoꝵ aut tribula¬
tiousq ad gemit̾ ciuitatis habitantiũ
fodiunt uerũ &iã illi quoꝵ anime
hostiũ timorenimio uelut gladiofe¬
riunt᷑. Ipsi fuer̃ rebeller luminis:¬

Expanded text:
it. Quod autem ait: Anima vulnetium intelligamus. Vastatorum autem tribulatio usque ad gemitum civitatem habitantium fodiuntur, verum etiam illi quorum animae hostium timore nimio, velut gladio feriuntur. Ipsi fuerunt rebelles lumini
Abbreviated transcription (Latin):
buerit om̃s diuine sententiae mea gla¬
dioferient Nepotes &iã in qͥb illi intel¬
legunt qͥ abillis seducunt᷑. quos prius di¬
aboł ipsedec eperat: Nepotes inquã eius
ñ saturabunt paneuisionis dĩutiq fa¬
mẽ in opiãq passuri. Quia om̃s scĩ con¬
tẽplantes dm̃ reficiendi eor̃ et pascendi:

Expanded text:
suorum divina sententia Dei gladio ferietur. Nepotes etiam, in quibus illi intelliguntur qui ab illis seducuntur quos prius diabolus ipse deceperat: nepotes, inquam, ejus non saturabuntur pane visionis Dei, utique famem inopiamque passuri. Quia omnes sancti contemplantes Deum, reficiendi ab eo sunt, et pascendi:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ÷ quia deinopia respondendi eadẽquȩ
dixerant frequentius rep&ant Ecce &iã
luna ñ splend& etstelle nons̃ munde in
c̃spectuei. Sub nomine lune si uestellaꝵ.
angelos & suꝑnas potesta tes intellegere por¬
sumꝰ qui ad c̃paratione diuinereuerentiae.

Expanded text:
t, quod inopia respondendi, eadem quae dixerant, frequentius repetant. Ecce luna etiam non splendet, et stellae non sunt mundae in conspectu ejus. Sub nomine lunae, sive stellarum, angelos et supernas potestates intelligere possumus, qui ad comparationem divinae reveren
Abbreviated transcription (Latin):
gło Vob datũ : nos se misteriũ regni
diuinȩ custodiȩ suae Expandit suꝑ ip¬
sũ.bonũ nuntiũ euangłui. nubẽ defen¬
sionis suae: ut nullus possitei qua uis
acerrim aduersarius p̃ualere: dequa
antur lux & tenebrae: Sub nomine aqͣ
tis ac diei uis̃issitudo p̃teriturasit. siue¬

Expanded text:
 Vobis datum est nosse mysterium regni divinae custodiae suae, expandit super ipsum bonum nuntium Evangelii, in nubem defensionis suae, ut nullus posset ei quamvis acerrimus adversarius praevalere: de qua antur lux et tenebrae. Sub nomine aquatis ac diei vicissitudo praeteritura sit. Sive
Abbreviated transcription (Latin):
uidens dõ iniuriã fieri. inista indignat¬
one cõmot᷑ in ipso initio sermonis sui
baldad solus eũ duriorib arguit uerbis.
eo qđ ita loq: r&ur. tãquã sids infirmus e&
acñ habens ullã brachu fortitudine ui
suosanar& ilio. naduertens igit᷑q minor
ẽ. participatione. toto guita situle ꝑhen¬
ni fonte scintilla latens incentro agne
diuino qͦom̃a c̃calescunt. lucerna cor¬
poris. sole iustiti& testasigulo. animadõ.
ude mirans iob loquit᷑: quareausus. fu¬
erit. ut eũ a quoilli ÷ eẽ adiuuare ł do¬
cere uoluerit. Eccegy gantes gemunt
subaquis. et qͥ habitant cũeis. Uisigit᷑¬

Expanded text:
idens Deo injuriam fieri, justa indignatione commotus, in ipso initio sermonis sui Baldad Suiten durioribus arguit verbis, eo quod ita loqueretur, tamquam si Deus infirmus ac non habens ullam brachii fortitudinem, ejus egeret auxilio. Advertens igitur quia minor est participatio ad totum: gutta stillae, perenni fonte: scintilla latens in cinere, igni divino, quo omnia concalescunt: lucerna corporis, soli justitiae: testa, figulo: anima, Deo: unde mirans Job loquitur, quare ausus fuerit, ut eum a quo illi est esse, docere voluerit. Ecce gigantes gemunt sub aquis, et qui habitant cum eis. Gig
Abbreviated transcription (Latin):
IOUESLAS ETERROR APUDEŨEST
turo magis dĩ.eẽ. iudicia: ad hȩc sec̃uer¬
tit ut dicer& apudeũ ÷ potestas & t̃ror
id nonia exercet iuidicium : sed apud sere¬
positũ tenet. acreseruat in posterũ Apse
tam̃ facit ꝑ petuae pacis c̃cordiã insubli

Expanded text:
otestas et terror apud eum esturo magis Dei esse judicium, ad haec se convertit ut diceret, apud eum est potestas et terror, id est, non jam exercet judicium, sed apud se repositum tenet ac reservat in posterum. Ipse tamen facit perpetuae pacis concordiam in subli
Abbreviated transcription (Latin):
pellat scriptura diuina homines suꝑbos.
suꝑbiã nuncupant᷑. Qđ aut̃ ait suba¬
qͥs gr̃ gantes gemere: ita inquit. uelut
si dixiss& subt̃ra id in inferiorib t̾re.
ubi inferi. eẽ ꝑ hibent᷑. Vnde & ipsi infen

Expanded text:
pellat Scriptura divina homines superbos, s nuncupantur. Quod autem ait, sub aquis gigantes gemere: ita inquit velut si dixisset, sub terra: id est, in inferioribus terrae: ubi inferi esse perhibentur, unde et ipsi inferi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsediabolus lignũ insanabile ł in fructu¬
osũ potest dici: quinũꝗerit pȩnitentiae me¬
płimei. Pauit enĩsterilẽ iđ siue peccatũ¬
steriles et infructuosas uirtutib Et que
ñ pariet: easqqͥanimas ad sensionis suȩ
delectationib pauit. Quaecũ possint
de utero cordis bonaopera pardrenolu
non fecit. Uiduã &iã anima et sc̃itatis ui¬
rib destitutã. qua dm̃ uerũ habuerat cũec
ex hortatione noluit c̃solari: ut id ager&
quẽ ad modũ possit reuertiaduirũ suũ pri¬
orem. Detraxit fortes in fortitudine sua.

Expanded text:
ipse diabolus lignum insanabile, et infructuosum potest dici: quia numquam erit poenitentiae mepuli mei. Pavit enim sterilem. Id est,steriles, et infructuosas virtutibus. Et quae non parit. Eas quoque animas assensionis suae delectationibus pavit, quae cum possint de utero cordis bona parturire, noluenon fecit. Viduam, animam sanctitatis viribus destitutam, quae Deum virum habuerat, cum exhortatione noluit consolari, ut id ageret, quemadmodum posset reverti ad virum suum priorem. Detraxit fortes in fortitudine sua.
Abbreviated transcription (Latin):
defonte suscipimus : Dulcedo illius uermes
Peranti frasindictũ qđ ÷ dulae sit uermib ec
ab eis infatigabilit̃ consũmat. sicut aeuange¬
lista. ł sicut isaias ꝓpħa depuaricatorib: dicit:
Vermis eoꝵ ñ morietur. et igniseoꝵ ñ extin¬
guetur. Talis igitur dulcedo erit iniquis:
&odientib: dm̃. Nonsit inrecordatione

Expanded text:
one beati Job : Dulcedo illius vermis; per antiphrasim dictum, quod est dulce sit vermibus, et ab eis infatigabiliter consumatur, sicut Evangelista vel sicut Isaias propheta de praevaricatoribus dicit: Vermis eorum non morietur et ignis eorum non exstinguetur . Talis igitur dulcedo erit ignis iniquis et odientibus Deum. Non sit in recordatione.
Abbreviated transcription (Latin):
nitũ relinq r& ut ñeos deillabeata atq
gloriosa sede deicer&. Et hincputo dixerit¬
& ignora uer̃ lucẽ qđ estima uerint dm̃ hoc
ti s unt tenebrarũ idest hominũ peccato¬
diant c̃tremiscunt. qđ uocabulo aurore¬

Expanded text:
nitum relinqueret, ut non eos de illa beata atque nitum relinqueret, ut non eos de illa beata atque gloriosa sede dejiceret. Et hanc puto dixit, ignoraverunt lucem: quod existimaverunt Deum hoc ti sunt tenebrarum: id est, hominum peccatodierint, contremiscunt: q
Abbreviated transcription (Latin):
nũ meũ. eterosimilis altissimo. et ex inde
cũ suis quossideracȩli appellauit. Nox et
tenebrae princepsq: tenebrarũ ÷ appellat᷑.
Etrectae quiauerũ dm̃ lum̃ amiserat: hic
iã inpeccatoꝵ suoꝵ tenebris c̃stitut᷑ uul¬
tũ male c̃scientiae suae obduratione ope¬
ruit pęnitentiã nasturus. Etid circo di¬
uino lumine priuat᷑. studet atq obser¬
uat. ut ea quȩ tenebris et caligines digna
cõmittat. Unde in his operib uitã agens
fodit sibi domos habitationũ in inferis.
cũ illis suis ministris cũ quib se aduersũ
dm̃ etcreatorẽ suũ ȩrigere sȩtẽptauit:
Huergo ministriei: cũ ad huc beatiessent
in illa ȩt̃nafelicitate. In illoutiq sepit̾ no
qͥ non habet initiũ neq finẽ. Hocsacrilegiũ
tỹ rannidiss. cũsuo principe clocuti.et pu¬
tauer̃ qđ ds̃ qui ẽ. luxuera sapiens et intel¬
legibilis hocmalũ c̾tum aciȩ eoꝵ ita in pu¬

Expanded text:
num meum, et ero similis Altissimo: et exinde num meum, et ero similis Altissimo: et exinde cum suis, quos coeli sidera appellavit, nox et tenebrae, principsque tenebrarum est appellatus. Et recte, quia Domini lumen amiserat. Hic jam in peccatorum suorum tenebris constitutus, vultum malae conscientiae suae obduratione operuit, poenitentiam non acturus: et idcirco divino lumine privatus, studet atque observat, ut ea quae tenebris, et caligine sunt digna committat. Unde in his operibus vitam agens, fodiet sibi domos habitationum in inferis, cum illis suis ministris, cum quibus se adversus Deum, et creatorem erigere tentavit. Hi ergo ministri ejus, cum adhuc beati essent in illa aeterna felicitate, in die illo utique sempiterno, qui non habet initium neque finem, in hoc sacrilegium tyrannidis sunt cum suo principe collocuti, et putaverunt, quod Deus qui est lux vera, sapiens et intelligibilis, hoc malum contumaciae eorum impu
Abbreviated transcription (Latin):
Sisubito apparuerit aurora: arbitrant ubra
moras. et sicintenebris quasi in luce abulant
Siquispia disputator extiterit qͥ c̃traeos lu¬
ce manifeste ueritatis enarret. c̃uictiar¬
bitrant se in currisse. in ubra mortis. eqi¬
hilhomin instultitie sue tenebris. uelut
in luce scientiae gloriant᷑. Potest et diabo¬
lus fur homicida et adult intellegi. quia
decipiendo homine. fact᷑ ÷ homicida
ut ait dñs. Ille homicida suit ab initio. Di
uelut fur inuent̾ ÷ qͥaliena conaret̃ aufer¬
re. Qui &iã uirginale illã & castã dilectio¬
nẽ dĩ amisit: dũ adulterinos abitꝰ c̃tradĩ
sui & dñiamorẽ faciens. ꝓpriauoluntate
quesiuit. Hicigit᷑ mane primo iđcir¬
ca ipsã nouitateꝰ ꝓto pla sti hominis ad
experientia min̾cautus e& deceptione
insidiose. ꝑsuasionis acceͥdit. Hoctẽ uͦ
peccati ipsesibi ÷ operat. quando addi¬
uinitatẽ inuadendã uelut fur in reye¬
re uoluit dics. Suꝑsidera celi ponã thro¬

Expanded text:
Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis, et sic in tenebris quasi in luce ambulant. Si quispiam disputator exstiterit, qui contra eos lucem manifestae veritatis enarret, convicti arbitrantur se incurrisse umbram mortis, et nihilominus in stultitiae suae tenebris, velut in luce sapientiae gloriantur. Potest et diabolus homicida, fur, et adulter intelligi: quia ad decipiendum hominem factus est homicida, ut ait Dominus: Ille homicida fuit ab initio. Divvelut fur inventus est, qui aliena conatur auferre. Qui etiam virginalem illam, et castam dilectionem Dei amisit, dum adulterinos conatus contra Dei sui, et Domini amorem faciens, propria voluntate quaesivit. Hic igitur mane primo, id est, circa ipsam nativitatem protoplasti hominis, adexperientia minus cautus esset, deceptione insidiosae persuasionis occidit. Noctem vero peccati ipse sibi operatus est: quando ad divinitatem invadendam, velut fur irrepere voluerat, dicens; Super sidera coeli ponam thro
Abbreviated transcription (Latin):
res: illicerit fletus &stridordentiũ. ut
hic stridor dentiu derigore frigoris oriat᷑.
ubi et similitu dine quanda ex nr̃is corpo¬
rib aliquaten possum: inuenire: inqͥb: ex
fellis rusi abundantia qđ ÷ calidissimũ
intrpicis morbis. intolerabilis rigor p̃ce¬
dit ignẽ: febriar dentissima secuturũ.
& dicunt᷑ a medicis hȩc duoquȩ sibi c̃tra¬
ria dinoscunt ex una fellis materia in ho¬
minȩ ꝓcreari. Etusq ad inferos peccatũ
illius. Et qđ peccatũ impii etiniqui.
tã magnũ sit. & tã graue qđ eũ deprimat in

Expanded text:
res, illic erit fletus et stridor dentium ; ut res, illic erit fletus et stridor dentium ; ut hic stridor dentium de rigore frigoris oriatur. Ubi et similitudinem quamdam ex nostris corporibus aliquatenus possumus invenire, in quibus, ex fellis rufi abundantia, quod est calidissimum in topicis morbis, intolerabilis rigor praecedit ignem febri ardentissima secuturum. Et dicuntur a medicis haec duo quae sibi contraria dignoscuntur, ex una fellis materia in homine procreari. Et usque ad inferos peccatum illius. Peccatum impii et iniqui tam magnum est, et tam grave, ut eum deprimat ad
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uincas doctores. tã quacultores. doc¬
trinis uelut legionib colunt: ut ab eis¬
uinũ operu bonoꝵ uindemient. qđ in
sideiđ intorculari aecđȩ. pondere tribula¬
tionis expressũ flagrans ꝑgratiã xp̃i odo¬
resuauitatis. euuirtute meritoꝵ inapo¬
thecas domoꝵ caelestiũ recoflatur Adni¬
miũ calorẽ transeat ab aquis niuiũ. Qua¬
siduas gehennas sc̃s iob dicere uid&ur
ignis et frigoris ꝑ quas diabolus. hȩretic̃
et homo impius cõmutet᷑: cũ in aeu angło¬
tatẽ ñ ab eam. Certũ quidẽ ÷ ñ min quã
in igne eẽ. adustionis infrigore. Sedsige¬
hennatantũ modo ignis: forte in ipsata¬
lis sensus cruciatuũ fiat illis. qͥ in eatorque¬
bunt᷑ : ut nc quasi ignẽ ardentẽ sentiant.
nc̃nimii algoris incendiũ . etpenalis cõ¬
mutatio. nc̃ frigus sentientib pccalore
quasi deloco ad locũ aliũ transit᷑ aestim &.
etinde forcassis illudsit qđ dñsait inae¬
uangło Mitate illu intenebras exterio¬

Expanded text:
enim vineas doctores tamquam cultores, doctrinis velut ligonibus colunt, ut vinum operum bonorum vindemient, quod in fide, id est, torculari Ecclesiae pondere tribulationis expressum, flagrans per gratiam Christi, odore suavissimo cum virtute meritorum in apothecas domorum coelestium recondatur. Ad nimium calorem transeat ab aquis nivium. Quasi duas gehennas sanctus Job dicere mihi videtur, ignis et frigoris, per quas diabolus, haereticus, et homo impius commutetur. Forte in ipsa getatem non habeamus. Certum quidem est non minus quam in igne esse adustionis in frigore; sed si gehenna tantummodo ignis est, forte in ipsa talis sensus cruciatuum fiet illis qui in ea torquebuntur, ut nunc quasi ignem ardentem sentiant, nunc nimii algoris incendium; et poenalis commutatio, nunc frigus sentientibus, nunc calorem, quasi de loco ad locum alium transitus aestimetur. Et inde fortassis illud sit quod Dominus ait in Evangelio: Mittite illum in tenebras exterio
Abbreviated transcription (Latin):
id opulo graui et sco quigranis fecundi
ecoptimitritici c̃parantur. Et qͥ in horreo
ȩt̃narũ mansionũ condenđ ÷ leues uelut
paleae nihilq eĩ ponderis habentes qđ ad
to suꝑ natabt̃: ut aureflatuteniurapiunt᷑
Siuehocdoco illeaq dictes. qu& aliquandom

Expanded text:
opulo gravi et sancto, qui granis fecundi et optimi tritici comparatur, et qui in horreo aeternarum mansionum condendus est, velut levis palea nihilque ponderis habens, quod ad nto supernatabit: ut aurae flatu tenui rapiatur. Sive