comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ACOBUS. PETRṼS. IONANES. IVDAS SIPTE
eplã sedider̃ . quas ecclesiastica c̃surtu¬
do catholicas. id ẽ. un iuersales cognomi¬
nat In qͥb: ideo prima epła ia cobiponit᷑.

Expanded text:
acobus, Petrus, Joannes, Judas septem Epistolas ediderunt, quas ecclesiastica consuetudo catholicas, hoc est, universales, cognominat. In quibus ideo prima Epistola Jacobi ponitur,
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃ baptisma. Formã baptism assimilatã
dic̃ arcȩ & aquif diluui. Et recte omnno.
quia & ipsa fabricatio artȩ delignis leuiga

Expanded text:
baptisma . Formam baptismi assimilatam dicit arcae, et aquis diluvii, et recte omnino, quod et ipsa fabricatio arcae de lignis leviga
Abbreviated transcription (Latin):
lic& carcere interiorib ad huc tenebris.
hoc ẽ cecitate m̃tis & operib iniustis gra¬
uant᷑ . donec carne soluti. intenebras ex¬
tesiores & incarcerẽ ꝓiciant᷑ et̃nȩ dãnati¬

Expanded text:
licet carcere interioribus adhuc tenebris hoc est caecitate mentis et operibus injustis gravantur, donec carne soluti in tenebras exteriores etiam in carcerem projiciantur aeternae damnati
Abbreviated transcription (Latin):
geli tare p̃ceperit: Quatinus &iã illis iudicatis. idẽ
spretis & abiects carnalib: desideriis sp̃italit̃ iu¬
uañ. unaq cũ eis quos innocent̃ uiuentes euan¬
geli grã inuent. uitã expectaÑ ȩt̃nã. Omgum
aut̃ finis ad ꝓpinquauit Consulte a omon&¬

Expanded text:
gelizare praeceperit, quatenus et ilii judicatis, id est, spretis et abjectis carnalibus desideriis spiritualiter vivant, unaque cum eis quos innocenter viventes Evangelii gratia invenit, vitam exspectent aeternam. Omnium autem finis appropinquabit. N
Abbreviated transcription (Latin):
P&itis & ñ accipitis. eo qđ male p&atis. ut in
c̃cupiscentiis uris insumatis. Predixerat
eos postulare. & ñ dic̃. eosmale p&ere. Quia qͥ
male p&it. lãñ inc̃spectiunt̃ ni testis nihil
& ille qͥ amisso amore suꝑnorũ. infintantũ
quȩ ritbona ꝑcipere. & hȩc ñ ad sustentationẽ
humanȩ fragilitatis. sed ad redundantiã
libere uoluptatis. Hocẽ enĩ qđ ait ut
in c̃cupiscentus uris insumatis. Adulteri.
nescitis qͥa amcitia huiꝰ mundunncaẽ dõ
Adulterosrecte nuncupat. quos derelicto
amore sapientiȩ celestis. adamplexus
potius anicitiȩ mundialis. eẽ de flexos
increpat. quos c̃ditore ẽtẽpto mam monȩ
magisseriui re cernebat. Quicũq enĩ¬
uoluerit amicus eẽ scłihuiꝰ inim cus dĩ
c̃stituet᷑: Ergo inimicidĩ. om̃s amatores
mundi om̃s inquisitores nugarũ. om̃s
ꝑtinent ad eos de quib dicit᷑. Quõ ecce in mci
tiu dñe peribunt. Intrent ecclas. ñ intreñ

Expanded text:
itis et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . » Praedixerat eos non postulare, et tunc dicit eos male petere, quia qui male petit jam in conspectu interni testis nihil et ille qui, amisso amore supernorum, infima tantum quaerit bona percipere. Et haec non ad sustentationem humanae fragilitatis, sed ad redundantiam liberae voluptatis. Hoc est enim quod ait, ut in concupiscentiis vestris insumatis. Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore sapientiae coelestis ad amplexum potius amicitiae mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore contempto, mammonae magis servire cernebat. Dixerat quivoluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur. Ergo inimici sunt Dei omnes amatores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes qui pertinent ad eos de quibus dicitur: Quoniam ecce inimici tui, Domine, peribunt . Intrent ecclesias, non intrent
Abbreviated transcription (Latin):
Pudicaui delic&. quia caste intellegit: Pacifica
aũ. qͥa pelationẽ seminme aꝓximorũ
soci&ate disiungit. Modestauero suadibilis¬
& bonis c̃sentiens. quianmsũ sapientis ẽ
bonorũ suasioniassensũ p̃bere. Iudicans¬

Expanded text:
Pudica, videlicet, quia caste intelligit; pacifica autem, quia per elationem se minime a proximorum societate disjungit. Modesta vero, suadibilis, bonis consentiens, quia nimirum sapientis est bonorum suasioni assensum praebere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
÷ excusationes inpeccatis. emulations
Dissensionis. heresis. m̃datii . ꝑ iurii. sed
& ociosȩ necñ &iã suꝑfluȩ locutionis.
inhis quȩ necessaria uident᷑. In quonmrũ
uerbo quisq sesine offensione custodit.
hic ꝑfectꝰ ẽ uir. Quieñ custodit ossuũ
& linguã suã. custoditabangustis anmã
suã. Potest &iã frenocircũ ducere totũ

Expanded text:
catis, aemulationis, dissensionis, haeresis, mendacii, perjurii, sed et otiosae, nec non etiam superfluae locutionis in his quae necessaria videntur. In quo nimirum verbo quisquis se sine offensione custodit, hic perfectus est vir. Qui enim custodit os suum et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam . Potest etiam
Abbreviated transcription (Latin):
officio uerbi remou& nein pedim̃tũ
his quuilludrite implere poterant
facerent. Scientes inquit. qđ mauis
iudiciũ sungtis. Sic̃ eñ is qͥ bene ninstrauerit.
gradũ sibi bonũ ad quirit. Ita qͥofficiũ
docendi sibi in doctus usurpare tẽpta
eñ offendimoms. Non dixit offenditis.
Cũ illos ar guebat quos & scientia &operatione
nñ ꝑfectos uidebat. talesq decathedra
magisterii de poner&. timens ne ł errorẽ
p̃dicando paruuloslederent. atꝙ ab
audinii doctioꝵ p̃occu pandoeq aures
auerterent. Helcerte ea quȩrecta p̃dica¬
rent. ñ rectȩ actionissorde fedarent.
ac ꝑhoc uitã euangelicȩ ꝑfectionis sinstra
opinione fuscarent. Sed offendimus
se inꝑfectiquiq inagendoł loquendo
circũ spicerent. quanto certissime cog¬
noscerent. qđ ne ꝑfecti quidembon. & qͥ

Expanded text:
officio verbi removet, ne impedimentum officio verbi removet, ne impedimentum his qui illud rite implere poterant facerent. Scientes quoniam majus judicium sumitis? Sicut enim is qui bene ministraverit gradum bonum sibi acquirit, ita qui officium docendi sibi indoctus usurpare tentaveenim offendimus omnes. Non dixit offenditis, cum illos argueret quos et scientia et operatione minus perfectos videbat, talesque a cathedra magisterii deponeret, timens ne vel per errorem praedicando parvulos laederent, atque ab auditu doctorum praeoccupando eorum aures averterent; vel certe ea quae recte praedicarent non rectae actionis sorde foedarent, ac per hoc viam evangelicae perfectionis sinistra opinione fuscarent; sed offendimus,se imperfecti quique in agendo vel loquendo circumspicerent, quanto certius cognoscerent quia nec perfecti quidem boni, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑopera misericordiȩ. ꝑ officiũ hospitalitatis
& iã cũ periculo suȩ uitȩ. dĩfamulis exhibitũ
iustificari apeccatis meruerit. i srahelitici
populi ciuis asscribi. regalis eq prosapiȩ
cata logo adnumerari. ipsius dñi ac sal¬
uatoris ñrigenerationib: quȩ apatriar¬
charũ fonte discendunt inseri ab
excidio patriȩ pereuntis cuius ꝑfidiam
deseruit erui. Nolite plures magistri
edocent. Itautapollo uir inscripturis
doctissimꝰ sciens tantũ baptisma iohanns
fiducialit xp̃m predicar&. Quitamen
quia sapiens erat . moxut doctor ad fuit.
facillime qđ mnus habueratadimpleuit.
atꝙ ad p̃dicandiofsiciũ iã ꝑfect̾ rediit.
Alii maiori ineptia descendentes deiudea
Antiochiã. docebant credentes exgentib
quiansi circũciderent᷑ scđm legẽ morsi
salui ẽẽ ñ possent. Nec pariũ castisp̃dica¬
torib: quȩstionis laborẽ c̃tuler̃. Hlosergo
& huius modi doctoses. beat̾ia cobus ab

Expanded text:
opera misericordiae, per officium hospitalitatis, opera misericordiae, per officium hospitalitatis, etiam cum periculo vitae suae Dei famulis exhibitum, justificari a peccatis meruit, Israelitici populi civis ascribi, regalis eorum prosapiae catalogo annumerari, ipsius Domini ac Salvatoris nostri generationibus quae a patriarcharum fonte descendunt inseri, ab excidio patriae pereuntis, cujus perfidiam deseruit, eruedocent, ita ut Apollo vir in Scripturis doctissimus, sciens tantum baptisma Joannis, fiducialiter Christum praedicaret. Qui tamen quia sapiens erat, mox ut doctor adfuit, facillime quod minus habuerat adimplevit, atque ad praedicandi officium jam perfectus rediit. Alii majore imperitia discedentes de Judaea Antiochiam, docebant credentes ex gentibus quia, nisi circumciderentur secundum legem Moysi, salvi esse non possent, nec parvum castis praedicatoribus quaestionis laborem contulerunt. Hos ergo et hujusmodi doctores beatus Jacobus ab
Abbreviated transcription (Latin):
&c&. De hoc testimono paulus adromanos
firnssime disseruit. manfestedocens.
quia tantaẽ uirt̾ fidei. ut statim ꝑceptis eiꝰ
mysteriis iustũ de impio facere possithon nẽs
Quia eñ abrabã tanta &tã feruente fide
crediditdõ. ut promptus ẽet animo ad
agendaoma quȩ dsiuber& merito fideseiꝰ
Adõ qͥcor nouerat illius reputatu ẽ adiustiã
Et ut nos quoq fidẽ illius qua iustificatus ẽ
sciremꝰ tẽptauit eũ ds. iubens offerre
filiũ. & ex operib fides c̃sũ mataẽ. idest
quia ẽ& incorde eiꝰ ꝑfecta o perũ exsecutios
homo & ñ exfidetantũ. Quiaait exoperib
signficat exoperib fidei quia ꝑfecta
opera sine fide nullus habere potest. Lidẽ
uõ sine operib multi .stillisoperũ tẽ pus
Nesecausarent᷑ opera tanti patrisabrahe¬
ñ imitariualere p̃sertĩ. cũ nullus eos modo
coger& dõfiliosofferre ꝑimendos. Sed
hoc potius ipse ꝑscripturas dsfieriꝓhi¬
bebat. Addit & mulieris exemplũ mulieris

Expanded text:
. De hoc testimonio Paulus ad Romanos firmissime disseruit, manifeste docens quia tanta est virtus fidei, ut statim perceptis ejus mysteriis justum de impio facere possit hominem. Quia enim Abraham tanta et tam ferventi fide credidit Deo, ut promptus esset animo ad agenda omnia quae Deus juberet merito fides ejus a Deo, qui cognoverat illius, reputata es ad justitiam. Et ut nos quoque fidem illius qua justificatus est sciremus, tentavit eum Deus jubens offerre filium, et ex operibus fides consummata est, id est, quia esset in corde ejus perfecta operum exsecutione homo, et non ex fide tantum? . Quod ait ex operibus, significat ex operibus fidei: quia perfecta opera sine fide nullus habere potest: fidem vero sine operibus multi, si illis operum tempus Ne se causarentur opera tanti patris Abrahae imitari non valere, praesertim cum nullus eos modo cogeret Deo filios offerre perimendos, sed hoc potius ipse per Scripturas Deus fieri prohibeat, addit et mulieris criminosae, mulieris
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute sua: At ẽtrahumlib: dat gratia
quiqͥ in suoꝵ plagisuitioꝵ. uerise medici
manb supplicit̃ subdunt. merito
desideratȩ sanitatis donarecipiunt. Notan.¬
dũ aũ qđ hanc senteniã desuꝑbis & hum lib
beatus iacob de parabolissalomonis urxta
antiquã translationẽ. quẽ ad modũ & p&ris
in sua epła posuit. Pro quo in nr̃a editione.
quȩ de hebraicaueritate descendit. Itadic̃
Inlusores ipse delud& & mansu&is dabitgratiã
isrł ẽ descendat nunc decruce &credimei.
Pacient̃ sustinuit donec mortiuis acsepultu.
& eorũ insultationes & ipsã mortẽ cita
resurrectione superar&. Appropinquante

Expanded text:
rectant. At contra humilibus dat gratiam, quia qui in suorum plagis vitiorum veri se medici manibus suppliciter subdunt, merito desideratae sanitatis dona recipiunt. Notandum autem quod hanc sententiam de superbis et humilibus beatus Jacobus de parabolis Salomonis juxta antiquam Translationem, quemadmodum et Petrus, in sua Epistola posuit. Pro quo in nostra Editione quae de Hebraica veritate descendit, ita dicitur: Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Israel est, descendat de cruce et credimus ei , patienter sustinuit, donec mortuus ac sepultus, et eorum insultationes et ipsam mortem cita resurrectione superaret. Dabit aute
Abbreviated transcription (Latin):
hocc̃cupiscit. ut inuid eatis alter utrũ.
Nonutiq bonus sp̃sinuidiȩ. uitiũ in uob.
sedmalis operat᷑. Cui similis ẽ moduslocu¬
tionis inpsalmo. fr̃ ñ redemitredimahomo
alius homopurus. nos redimeresufficit.
Quidã hanc sententiã itaedisser: Ad inindiã
c̃cupiscit sp̃s qͥhabitatinuob. Aduersus
inuidiã c̃cupiscit. hocẽ inuidiȩ morbũ
debellari. atq aurĩsm̃tib exstirparidesiderat.
Alu despũ honins dictũ intellegunt. utsit
sensus. Nolite c̃cupiscere. Nolite huĩ mundi
dũ eaquȩ sibi ad quirere c̃cupiscitis. alios
quia hȩc t̃renabona adtẽpus & eacũdolore
amttendatribuit . Illegadiũ uite largit᷑
xernũ. Qualib: aut̃ hanc gratiã largiat᷑.
subsequent̃ exponit. Propt̃ qđ dr̃ ds¬

Expanded text:
alterutrum? Non utique bonus spiritus invidiae vitium in vobis, sed malus operatur. Cui similis est modus locutionis in psalmo: Frater, non redimit, redimet homo aliquis homo purus non redimere sufficit? Quidam hanc sententiam ita edisserunt: Ad invidiam concupiscit spiritus, qui habitat in vobis. Adversus invidiam concupiscit, hoc est invidiae morbum debellari, atque a vestris mentibus exstirpari desiderat. Alii de spiritu hominis dictum intelligunt, ut sit sensus: Nolite concupiscere, nolite mundi hujus dum ea quae ipsi acquirere concupiscitis, alios quia haec terrena bona ad tempus, et ea cum dolore amittenda tribuit, ille gaudium largitur aeternum. Qualibus autem hanc gratiam largiatur, subsequenter exponit. Propter quod d
Abbreviated transcription (Latin):
quã dnshaberenos p̃cepit dicens. Contendite
intrare ꝑanguftã portã. Nolite inquit
gloriari & m̃daces ẽẽ aduersusueritatẽ
Quiaueritas ipsa ꝓbat ñ eẽgloria dignoseos
qui sapientiȩ uerba promentes exore: Telũ
amarũ &c̃ten Etionis infructuosȩstudiũ
gestant incorde. Nonẽ ista sapientia

Expanded text:
us nos habere praecepit dicens: Contendite intrare per angustam portam . Nolite, inquit, gloriari, et mendaces esse adversus veritatem. Quia Veritas ipsa probat non esse gloria dignos eos qui sapientiae verba promentes ex ore, zelum amarum et contentionis infructuosae studium gestant in corde. Non est ista sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ poralis. quo adie natiuitatis usq ad
mortẽ uelud semꝑ currente rotacurrili
nr̃ȩ natiuitatis igne lingue maculantis.
cũ uitiũ natiuȩ ꝑturbations. ineptis&dã
& noxiis sermonb: accumulat᷑. Omnseñ
natura bestiarũ & uolucrũ &c&. Legimꝰ
in plinio immanssimã serpentiũ aspidẽ
inegrpto domitã a patrefamilias. & cotui¬
pciperesolitã. Legimꝰ itẽ scribente:
mascellino comite. mansue factã tigridẽ
ab india anastasio principimissã. Vult
ergo intellegi quia lingua prauoꝵ bestiis
ferocitate. uolucrib leuitate ł ecaltatione
serpentilius uirulentia p̃cellat. Sunteñ
bestiales qͥ ex acuer̃ ut gladiũ linguassuas.
Sunt uolatiles. qͥ posuer incȩlũ ossuũ. & quoꝵ
oslocutũ ẽuanitatẽ. Sunt ser pentinȩ
dequib dictũẽ. uenenũ aspidũ sub labis eoꝵ.
Linguã aut̃ nullus homnũ domare potest.
Duob modis hec sententia potestrecte
intellegi. quia & nullus doctoꝵ bonor ṽ

Expanded text:
rsum, quo a die nativitatis usque ad mortem velut semper currente rota curriculi nostrae nativitatis igne linguae maculantis, cum vitium nativae perturbationis ineptis etiam ac noxiis sermonibus accumulatur. Omnis enim natura bestiarum, et volucrum, et in Plinio immanissimam serpentium aspidem in Aegypto domitam a patrefamilias, et quoti annonam percipere solitam. Legimus item, scribente Marcellino comite, mansuefactam tigridem ab India Anastasio principi missam. Vult ergo intelligi quia lingua pravorum bestiis ferocitate, volucribus levitate vel exsultatione, serpentibus virulentia, praecellat. Sunt enim bestiales qui exacuerunt ut gladium linguas suas , sunt volatiles qui posuerunt in coelum os suum , et quorum os locutum est vanitatem , sunt serpentini, de quibus dictum est: Venenum aspidum sub labiis eorum . Linguam autem nullus hominum domare potest. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, quia et nullus bonorum doctorum
Abbreviated transcription (Latin):
perfectiorẽꝙ app&at iuderi. multũ necesse
ẽ labor& ut & proximũ quasi inpriiden¬
tiorẽ docte. possit lacerare. & señ ñuquã
& iã ea quib alien ẽ. bona fecisseł dixisse
simulando p̃tendat. Fructus aũ
iustitiȩ inpaceseminatꝰ facientib pacẽ.
Omne qđ in hacuita agimus. sem̃ẽ futur ȩ
r&ribucionis. Ipsa aũr& ributio. fructẽ

Expanded text:
perfectiorem videri appetit, multum necesse est laboret, ut et proximum quasi imprudentiorem docte possit lacerare, et se nunquam etiam a quibus alienus est bona fecisse, vel dixisse simulando praetendat. Fructus autem justitiae in pace seminatur facientibus pacem. Omne quod in hac vita agimus semen est futurae retributionis, ipsa autem retributio fructus est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectũ ẽẽuirũ qͥ in uerboñõs fendit.
cũ p̃mitter&. quia in multisoffendimꝰ
om̃s. Anquia & inmultis offendere
possunt electi. & tam̃ ꝑseuerare ꝑfecti.
Immoita intelli gendũẽ. Nãꝙ diuersa
offensionũẽ species. Alit̃ electi. Aliter
offendunt rȩꝓbi. salomone testante
quiatt. Septies eñ cadit iuistus &resurg&.
impuaũ corruent in malũ. Etsieñ
iustus ꝑfragilitatẽ carnis ł ignorantiã

Expanded text:
qui in verbo non offendit, cum praemiserit: Quia in multis offendimus omnes? An quia et in multis offendere possunt electi, et tamen perseverare perfecti? Imo ita intelligendum est. Namque diversae offensionum sunt species. Aliter electi, aliter offendunt reprobi, Salomone teste, qui ait: Septies enim cadit justus, et resurgit; impii autem corruent in malum. Et si enim justus per fragilitatem carnis vel ignora
Abbreviated transcription (Latin):
iuir & hic potest &iã frenocircũ ducere
totũ corpussuũ. Qđẽ a perte dicere.
siquis lapsũ linguȩ qui pene inuttabilisẽ
cau&. hicc̃su&udine fixa eiꝰdẽ continentiȩ
&ũ c&eracorporis membra quȩ facilius casti¬
gari possunt. nearectontinere diuertant.
discit obseruare. Siaũ ȩquis frenos inora
mittimꝰ adc̃sentiendũ nõb̵. & omne corpꝰ
illꝙꝵ circũ ferimꝰ. Subaudis. quanto amplis

Expanded text:
vir, et hic potest etiam freno circumducere totum corpus. Quod est aperte dicere: Si quis lapsum linguae, qui pene inevitabilis est, cavet, hic consuetudine fixa ejusdem continentiae etiam caetera corporis membra, quae facilius castigari possunt, ne a recto itinere divertant, discit observare. Si autem equis frenos in ora mittimus ad consentiendum nobis, et omne corpus illorum ferimus. Sub
Abbreviated transcription (Latin):
alios docendo demonstr&. Quod si telũ¬
quia ẽ & telus dulcis. a quo & symonapł̃s
merito ꝑfecti cordis nom accepit. Qiẽ
& helias habuit cũait. Telo zelatussũ ꝓdño dõ
exercitir̃ :. quia dereliquerunt pactũtiuĩ

Expanded text:
alios docendo, demonstret. Qui ealios docendo, demonstret. Qui equia est et zelus dulcis, a quo et Simon apostolus merito perfecti cordis nomen accepit. Quem et Elias habuit, cum ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pactum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
simul una deuena fontis ebullire nequeis
sed & simisceant᷑ inuase ł cisterna dulcis
quidẽ mox amarescit abamara . A masa
aũ ex admixtione dulcis. indulcedinẽ
nescit inmutari. Itabenedictio & maledico
in uno ore nullatenꝰ possunt c̃uenire
Deniq sifistulã binoore undeaqua intra
simpliciaũ unde exeat. & in hoc amarã
aquã in illo dulcẽ inmittas. absq ulla
bonoscorrũpunt. Nũquid potest fr̃s
mei ficus oliuas facere. aut uitisficus.
Inprõptũẽ quia sicarbor nequit anisso
naturali fructu alterius arboris ex se
adtẽpus loqui uid &ur. fructũ benedictions
quisuelit discuti. potest inficii cuiꝰ folus
ꝓtoparentes nr̃i pꝰ̾agnitionẽ p̃uarications
sua pudendatexuerant. uelamentũ
excusations intellegi. Potest inoliuis. fructꝰ
isericordiȩ. inuite feruor dilectionsaccipi
doctorib silentiũ inposuerat. eosq
magisteri gradũ tenere uetuerat. quos
necuitȩ ꝑfectionẽ. nec continentiam
disciplinate uiuendo eruditionẽ suã quã

Expanded text:
simul una de vena fontis ebullire, sed et si misceantur in vase vel cisterna, dulcis quidem mox amarescit ab amara, amara autem ex admistione dulcis in dulcedinem nescit immutari, ita benedictio et maledictio in uno ore nullatenus possunt convenireias fistulam bino ore unde aqua intret, simplici unde exeat, et in hoc amaram aquam, in illo dulcem immittas, absque ulla bonos, corrumpunt. Nunquid potest, fratres mei, ficus olivas facere, aut vitis ficus? etc. In promptu est, quia sicut arbor nequit amisso naturali fructu alterius arboris ex se ad tempus loqui videatur, fructum benedictionis altius velit discuti, potest in ficu, cujus foliis protoparentes nostri post agnitionem praevaricationis sua pudenda texerunt, velamentum excusationis intelligi, misericordiae, in vite fervor dilectionis accipi. doctoribus silentium imposuerat, eosque magisterii gradum tenere vetuerat, quos nec vitae perfectionem nec continentiam disciplinate vivendo eruditionem suam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
sine operib otiosaẽ. Quõ paulus apłsp̃dicans
iustificari hominẽ ꝑfidẽ sine operib ñbene
intellectꝰẽ ab eis qͥsic dictũ acceper̃. utputa¬
rent cũ semel inxpmcredidissent. &iã
simale operarent᷑ & facinoro seflagnioseq
uiuerent saluosc̃e posse ꝑfidẽ. Locusiste
huiꝰ epłȩ eundẽ sensũ pauli apłi quomodo
sit intellegendu s exponit. Cũeñ bona¬
ꝑabrahã docere iustificarihominẽ ꝑfidẽ
sine operib: utsiquis crediderit. Nadeũ
ꝑtineat bene operari. Sedadhoc potius
ut nemo arhitr& meritis prioꝵ bonoꝵ
operũ seꝑuenisse ad donũ iustifications

Expanded text:
dicans justificari hominem per fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic dictum acceperunt, ut putarent, cum semel in Christum credidissent, etiam si male operarentur, et facinorose flagitioseque viverent, salvos se esse per fidem: locus iste hujus epistolae eumdem sensum Pauli apostoli quomodo sit intelligendus exponit. Ideoper Abraham docere justificari hominem per fidem sine operibus, ut si quis crediderit, non ad eum pertineat bene operari, sed ad hoc potius, ut nemo arbitretur meritis priorum bonorum operum se pervenisse ad donum justificationis
Abbreviated transcription (Latin):
Elegant̃ exemplũ bonȩ operationis
abipso patriarcha monuit eẽ discendv
Prouocans indelic& eos qͥ de iudeis credideran
ut quasi bonȩ soboles prim & maxin: sui
parentis actus sequerent᷑. Quia eñ ia cobu¬
illis scribebat qͥfidẽ sineoperib otiosã
tenebant. oportune illud ꝓtulit exẽplũ.
in quoilla p̃cipua fidesabrahȩ quȩ & prias
scriptura teste laudataẽ. apparer& quia
ñotiosa eiꝰincorde torpuiss& sedad oboedi¬
endũ diuins imperus . iã pmta flagrass&
Quia uõ pauł illos instiniebat qͥsine gratia
ostendit. quia sine fide in possibile ẽ placere

Expanded text:
Eleganter exemplum bonae operationis ab ipso patriarcha monuit esse discendum, provocans videlicet eos qui de Judaeis crediderunt, ut quasi bonae soboles primi et maximi sui parentis actus sequerentur. Et quonitenebant, opportune illud protulit exemplum in quo illa praecipua fides Abrahae, quae et prius Scriptura teste laudata est, appareret, quae non otiosa ejus in corde torpuisset, sed ad obediendum divinis imperiis jam probata flagrasset. Quia vero Paulus illos instituebat qui sine gratia dit quia sine fide impossibile est placere
Abbreviated transcription (Latin):
fere facinora ꝑ eã aut c̃cinnant᷑. ut latrocina.
stupra. Aut patrant᷑. ut ꝑiuriũ falsa testi¬
mona Aut defenduntur. vt quilib&
inpurus excus ando scelus qđ adm sit. & simulat
ostendendo bonũ qđ ñfec̃. Et in flãmat
rotã natiuitatis nr̃ȩ inflãmataa gehenna:
Agehennadic̃. adiabolo & angelis eius
ꝓpt̃ quosgehenna factaẽ. & qͥubicũq ł in
aere uolitant ł int̃ris ł subt̃risuagant᷑ siue
d&inent᷑ suarũ semꝑ secũ fer̃ tormenta¬

Expanded text:
fere facinora per eam aut concinnantur, ut latrocinia, fere facinora per eam aut concinnantur, ut latrocinia, stupra; aut patrantur, ut perjuria, falsa testimonia; aut defenduntur, cum quilibet impurus excusando scelus quod admisit, simulat ostentando bonum quod non fecit. Et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata agehenna. A gehenna dicit a diabolo et angelis ejus, propter quos gehenna facta est, et qui ubicunque vel in aere volitant, vel in terris aut sub terris vagantur, sive detinentur, suarum secum fer
Abbreviated transcription (Latin):
Naues magnȩ in mari. mentesshomnũ in hac
uita siue bonoꝵ siue malox. Uentiualidia qͥb
minant᷑ ipsi a p&itus sm̃tiũ. qͥb: naturaliter
quo huiuꝰ modi naues circũ ferunt᷑ ubi
imp&us dirigentis uoluerit. ipsa cordis
intentio quaelectitrans gressis huiuꝰ
scłi fluctib felicẽ patriȩ celestisportũ
m̃brũ ẽ sed magna ecaltat. Magnautiq
p̃mia exaltat. si eã imp&us anm dirigentis
benegubnarit. luxta illud salomonis.
quia intellegens gũbnacula possidebit.
ignis quã magnã siluã incendit. Quant
dr̃. quã modicus. Deniq &quidã codices
sichabent. Ecce modicus ignis. Sic̃ eñ
amodica scintilla ignis excrescens. magnã
sepe siluã icendit . Ita mnc̃tinentia liguȩ
suis nutrita leuitatib: magnã bonoꝵ operũ
materiã. multos uitȩ spiritalis fructus ubi
un uersitas inquitatis. Ignisẽ lingua. quia
uirtutũ siluã. maleloquendo deuorat.
ipsa sit uzuersitas iniquitatis. quia cuncta

Expanded text:
ominum in hac vita, sive bonorum, sive malorum. Venti validi a quibus minantur ipsi appetitus sunt mentium, quibus naturaliter quo hujusmodi naves circumferuntur, ubi impetus dirigentis voluerit, ipsa cordis intentio est, qua electi, transgressis hujus saeculi fluctibus, felicem patriae coelestis portum membrum est, et magna exaltat. Magna utique praemia exaltat, si eam impetus animi dirigentis bene gubernaverit. Juxta illud Salomonis: Qui intelligit, gubernacula possidebit. ignis quam magnam silvam incendit. Quantus dicit quam modicus. Denique et Codices sic habent: Ecce modicus ignis. Sicut enim a modica scintilla ignis excrescens magnam saepe silvam incendit, ita incontinentia linguae suis nutrita levitatibus magnam operum bonorum materiam, multos vitae spiritalis fructus, ubiuniversitas iniquitatis. Ignis est lingua, quia virtutum silvam male loquendo devorat. ipsa sit universitas iniquitatis, quia cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
ha quoties cũq uxori debitũ redilo orare ñ
possũ. Qđ si uxta aliũ apłi sermonẽ. sine int̃¬
missione orandũ ẽ. nũquã eñm h c̃iugio
seruiendũ ẽ. neaboratione cui semꝑ insis¬
tere iubeor ulla ora p̃pediar Infide aut̃¬

Expanded text:
a quotiescunque uxori debitum reddo, orare non possum. Quod si juxta alium apostoli sermonem sine intermissione orandum est, nunquam ergo mihi conjugio serviendum est, ne ab oratione cui semper insistere jubeor, ulla hora praepediar. In fide aut
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ potuit animo uersare : quiuel ligno adfix¬
us ł lapidũ ictib circũdatus. ł bestiarum
morsib subactus ł igniũ flammis suꝑpo¬
situs ł scorpionũ flagns ꝑfossus ł alio quo lib&
poenarũ genere affectus. hoc tantũ modo desi
derare cogebat᷑ quando finito certamine coro¬
nã uitȩ ꝑciper&. Ialiũ ergo nofm̃tẽ: heat᷑
petrus cupit sẽꝑ imitari cũ ꝓposi tođo¬
minicȩ passions exemplo. noseadẽ cogitati¬
one c̃tra nequitiã prauoꝵ ẽtraq uiciorum.
obleciam̃ta p̃cipit armari Quergo timore

Expanded text:
i potuit animo versare, qui vel ligno affixus, vel lapidum ictibus circumdatus, vel bestiarum morsibus subactus, vel ignium flammis superpositus, vel scorpionum flagris perfossus, vel alio quolibet poenarum derare cogebatur, quando finito certamine coronam vitae perciperet. Talium ergo mentem beatus Petrus cupit semper imitari, cum proposito dominicae passionis exemplo, nos eadem cogitatione contra nequitiam pravorum, contraque vitiorum oblectamenta praecipit armari. Vole
Abbreviated transcription (Latin):
Nusquã pareat assumptũ Et deglutiũ
mortẽ dns̃ quã resurgen Amortiusita
funditus c̃sũpsit. vtrhł c̃tra se ultra
ꝑ actractũ Alicuius corruptions ualer&
Ac manente speciȩ ueri corporis abẽ&
prorsus labes omns priscȩ fragilitatis Pro

Expanded text:
nunquam pareat. Et deglutivit mortem Dominus, quam resurgens a mortuis ita funditus consumpsit, ut nihil contra se ultra per attactum alicujus corruptionis valeret, ac, manente specie veri corporis, abesset prorsus labes omnis priscae fragilitatis. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ facere. & ñ facienti peccatũẽ illi:
Per totũ epłȩ huĩ textũ beat̾ ia cob ostendit.
quia h qͥbus scripsit scientiã benefaciendi
habebant . simul& fidẽ rectã quã didicerat
lta ut &iã aliis se magistrosfieriposse p̃su¬
merent. Nectam̃ operũ ꝑfectionẽ. neq
mentis humilitatẽ neq ẽtinentiã adhuc
sermonis erant adepti. Agite nc̃ diui¬
uenient uobis. Nunc du tempus ẽ accep¬
tabile di tempus est salutis futuras in¬
qit poenarũ iserias flendo & elemosinas
dando uirate. Aurũ &argentũ urm erugi¬
des diuites uisibilis gehennae ignis intor¬
mentis ex cruciat sed&iã diuitiarũ ipsa¬
putrefactarii & in aniu memoria. Thesau
riuastis ira in nouissimis dieb Quoniã
neglecta pauperũ nuditate łesuriae
thesauros pecuniae uõb c̃dere gaudebatis
iã uob ipsi ñ ꝓuidentes in terni iudicis

Expanded text:
bonum facere et non facienti, peccatum est illi. Per totum hujus Epistolae textum beatus Jacobus ostendit quod hi quibus scripsit scientiam boni faciendi habebant, simul et fidem rectam didicerant, ita ut et aliis se magistros fieri posse praesumerent, nec tamen operum perfectionem, neque mentis humilitatem, neque continentiam adhuc sermonis erant adepti. Unde ilvenient vobis. Nunc dum tempus est acceptabile, dum dies salutis , futuras inquit poenarum misericordias flendo et eleemosynas faciendo vitate. Aurum et argentum vestrum aerugides divites visibilis gehennae ignis in tormentis excruciat, sed et ipsa divitiarum putrefactarum et inanium memoria, qurizastis vobis iram in novissimis diebus. Quia, neglecta pauperum nuditate vel esurie, thesauros pecuniae vobis condere gaudebatis, jam vobis ipsis non praevidentes interni judicis
Abbreviated transcription (Latin):
sufficientes habeant. ñ solũ pauperes
passim uenientes suscipere &reficere
spernunt. sed ipsis qͦq mercennaruist
famulissuis debitã laboris su mercedẽ
reddere nolunt. Et clamor ipso. in aures
dm̃ sabaoth introut. Dnm sabaot id est
dñm exercituũ appellat adt̾rorẽ eoꝵx
qͥ pauperes putant nullũ haberetutorẽ¬
Epula tiestis suꝑterrã. Neglectis gaudus
celestib adquȩ ꝑafflictiones &ieiuna
uenire poteratis epulastantũ diligitis

Expanded text:
sufficientes habeant, non solum pauperes passim venientes suscipere ac reficere spernunt, sed ipsis quoque mercenariis, vel famulis suis debitam laboris sui mercedem reddere nolunt. Domini Sabaoth introivit. Dominum Sabaoth, id est, Dominum exercituum appellat, ad terrorem eorum qui pauperes putant nullum habere tutoreEpulati estis super terram. Neglectis gaudiis coelestibus ad quae per afflictiones et jejunia venire poteratis, epulas tantum diligitis
Abbreviated transcription (Latin):
c& ergo fideles famulos uidelic& ȩt̃n
regis &iã mundi potestatib subdi
neuel mhoc fidei & religion xr̃ianȩ
possit detrahi. qđ ꝑ eam humanȩ conditi¬
onsiura ꝑturbent᷑ Nã &ita potest rec¬
te intellegi qđ dictũ ẽ. omn humanȩ
creaturȩ. ut signific& & fidelib & in

Expanded text:
 famulos videlicet aeterni regis, etiam mundi potestatibus subdi, ne vel in hoc fidei et religioni Christianae possit detrahi, quod per eam humanae conditionis jura turbentur. Nam et ita potest rec intelligi, quod dictum est: Omni humanae creaturae, ut significetur et fidelibus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis Quisquis scꝙ corpus suũ ad mariy¬
riũ ꝑsecutorũ uiolentiȩ subdidit. nullidu¬
biũ quin usq uitȩ suȩ t̾minũ. quantũ huma¬
nȩ naturȩ possibile ẽ. sese apeccatis abstinuit

Expanded text:
tc. Quisquis sanctorum corpus suum ad martyrium persecutorum violentiae subdidit, nulli dubium quin usque ad vitae suae terminum, quantum humanae naturae possibile est, sese a peccatis abstinu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ intenebris &umbra mortis sedeNT Uisi¬
tat cotidie ipsã in nob̵ quã oonaũ lucẽ ne
deficiat seruando immo ut crescat uuando
Qidã codices ipsũ grecũ habent. ad pastorẽ

Expanded text:
 in tenebris et in umbra mortis sedent . Visitat quotidie ipsam in nobis quam donavit lucem, ne deficiat servando, imo ut crescat juvando. Quidam Codices ipsum Graecum habent: Ad pastore
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ xpĩ exelectis omnib angelis & homib
c̃dita quomodo cũsit una ȩcła catholica
cula uariis tribub linguis & populis dis¬
creta. Vnde dic̃ ipse. Ego uc̃ isi angelũ
meũ testificari uob inecclesiis Nec p̃ter

Expanded text:
i ex electis omnibus angelis et hominibus condita, quomodo cum sit una Ecclesia Catholica cula, variis tribubus, linguis et populis discreta. Unde dicit ipse: Ego Jesus misi angelum meum testificari vobis in ecclesiis. Nec pr
Abbreviated transcription (Latin):
credentibaut̃ lapis quẽ rȩꝓbauerun ȩd¬
ficantes. Ut sic̃ illũ reꝓbauer̃ cũ edificare
actos suos. polentes eũ infundam̃to cordis
sui ponere. Ita & ipsi reꝓbent᷑ abeo inad¬
uentu eiꝰ Nolente illo tẽ eos qͥse reꝓbaues
inȩdificationẽ accipere domꝰ suȩ quae ẽ incels.
Et hȩȩ distinctio honoris credentiũ. Noncre¬
dentiũ aut̃ repbatio. huc usq ꝑtingit. Emc

Expanded text:
baverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificatione accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem reprobatio hucusque pertingit;
Abbreviated transcription (Latin):
ad futura gaudia p̃parat᷑. Siaut̃ primũ a nob̵
colligit᷑ districtꝰ nudex quanta illic feriat dis¬
trictione quos reꝓbat. si hicꝰ cruciat quos amat
Sienĩ flagellant᷑ fili qđ debeq sperare serui nequis¬
parebuN : Nolun credere pelagiani qđ muno
homine. tota ẽ generis humani massa uiciata
& liberat grã xtĩ. Quare enĩ iustus urxsaliuis¬
erit nũ quid liberare iustũ labor ẽ dõ: ab sit
Sed ut ostendat᷑ quia merito fuerit damnata
natura Ñiuult facile detanto malo. nec ipseom¬

Expanded text:
t. Si autem primum a nobis, colligitur districtus Judex quanta illic feriat districtione quos reprobat, si hic sic cruciat quos amat. Si enim flagellantur filii, quid debent sperare servi nequisc. Nolunt credere Pelagiani quod in uno homine tota est generis humani massa vitiata, liberat gratia Christi. Quare enim justus vix salvabitur? Nunquid liberare justum labor est Deo? Absit. Sed ut ostendatur quod merito fuerit damnata natura, non vult facile de tanto malo nec ipse Om
Abbreviated transcription (Latin):
ueritas & uita: Qui ab hominib reybat̾ ẽ
cũ dicereNt. Ñ habemus regẽ nisi cȩsarem
A dõ aut̃ electus cũ ait ipse. Ego aut̃ constnutꝰ

Expanded text:
eritas et vita . Qui ab hominibus reprobatus est, cum dicerent: Non habemus regem nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constit
Abbreviated transcription (Latin):
qua int̃ris positi caelestẽ uitã ageremꝰ
ostenđ Qđ &iam ipse petrus exponen¬
do subuingit dicen Terresurrectionẽ

Expanded text:
qua in terris positi coelestem vitam ageremus, ostendit. Quam etiam ipse Petrus exponendo subjungit dicens. Per resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
eaque eius sudes durescunt in arboream firmitatẽ
¶accriaẽ. saxorũ sicca constructio quȩ sinȩ aliquo
leuigamine. inpense in altũ lucte cõponitur: lmpan¬
limpanũ
ẽ qđ tensocorio quasi sp̃ra duas utita dixerĩ m&as. tibi ab acuta
parte copulatas sol& resonare ꝑcussũ sic̃ hominũ corpus dũ
ꝓdño tribulatione quatit̾ ad suꝑna mandata dulcuis tempe¬
rat Aspidum in mane genus ẽ serpentiũ ꝙ nattirali
obstinatione ũba in cantiũ ñ ꝑhib&ur admittere qrne ũba

Expanded text:
postea ejus sudes durescunt in arboream firmitatem. postea ejus sudes durescunt in arboream firmitatem. Maceria est saxorum sicca constructio, quae sine aliquo legamine impensae in altum ducta componitur. Tympanum est quod tenso corio quasi supra duas, ut ita dixerim, metas tibi ab acuta parte copulatas solet resonare percussum, sicut hominum corpus dum pro Domino tribulatione quatitur, ad superna mandata dulcius temperatur. Aspidum immane genus est serpentum, quod naturali obstinatione verba incantantium non perhibetur admittere, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fistula dr̃ redempteo generis humani ꝑ aquã baptismatis indi¬
catur quo hoc herbe genus a quosis locis dicituf in uenirihis
reb & odor in est suauis ut merito scẽ incarnationi & iurtus
herbarũ &odoris suauitas conpar&ur. bur ñ ad solcesdiuiti¬
as intellegamus aptatũ sed quõ elesans cuius hecossa sunt ni¬
miȩ castitatis asseritur qui int̃quadurupedia & sensu pluri¬
moual& & tẽperant̃ misc&ur feminȩ suȩ & coniuge secunda
ñ utitur. hoc pudicis feminisue decent̃ aptatũ ẽ Eł iscpus quã¬
uis sit herba pariussima radicib saxorũ fertur uiscera penetrare:
Hȩc & int̃nis hominũ sauciatis ꝓbatur accommodec &mi libro
leuitico immolato sanguine intinsta supra lepsi corpussep¬
ties solebat aspargi. Significans p̃tiososangiune dñi sauatoris
nusẽ ꝑ molestũ qđ prius in hebã mollissimã pubescit sedub
adulta &ate calluerit ramusculos ꝓducit acum in ancctospꝰ

Expanded text:
fistula dicitur, redemptio generis humani per aquam baptismatis indifistula dicitur, redemptio generis humani per aquam baptismatis indicatur, quoniam hoc herbae genus aquosis locis dicitur inveniri. His rebus et odor inest suavis, ut merito sanctae Incarnationi et virtus herbarum et odoris suavitas comparetur. Ebur non ad solas divitias intelligamus aptatum, sed quoniam elephas cujus haec ossa sunt nimiae castitatis asseritur, qui inter quadrupedia et sensu plurimo valet, et temperanter miscetur feminae suae, et conjuge secunda non utitur; hoc pudicis feminis decenter aptatum est. Hyssopus, quamvis sit herba minima radicibus suis, saxorum fertur viscera penetrare. Haec et internis hominum sauciatis probatur accommoda, et in libro Levitico immolato sanguine intincta supra leprosi corpus septies solebat aspergi, significans pretioso sanguine Domini Salvatoris nus est permolestum, quod prius in herbam mollissimam pubescit; sed ubi adulta aetate calluerit, ramusculos producit acuminatos,
Abbreviated transcription (Latin):
F ramea modo contũ modo loricam modogladiũ significat
bis acutũ ał arnobius framea inquit humanȩ litiere
spetialit̃ dicñ lanceã regis. nosaũ frameã genera lit̃ gladiũ
inscripturis sc̃s accipim: Cinara quidem e x. cordis coartatã
hec plectroꝑcutitur: Nabila uero ixii sonus halens digitis
tangitur Cedrus nonest utilis nisi succisco fuerit: Nollos
enĩ in sua radice manens ꝓficuos generat fructus sic̃
necelatio: Nermon pariuus mons iuxta iordanen esepositus
sicut deuteromi lectione cognoscit᷑ Accepimꝰ inquit t̃rã
demanib: duorũ regũ a morreorũ qui erant transiorda¬
nen atorrente arnon usq: ad montẽ hemon. Murra mortẽ
significat. quã ꝓhominũ salute meliator suscepit. Gutta
quetdicit ãmoniata duritias carat aliqua necessitate. contpic¬
tas quȩ pulchre in carnationidñi comparat .q duriciã cor¬
dishumani scũ p̃dicatione dissolluit: Cassi aquȩ anist̃

Expanded text:
Framea modo contum, modo loricam, modo gladium significat Framea modo contum, modo loricam, modo gladium significat bis acutum. Aliter Arnobius: « Frameam, inquit, humanae litterae specialiter dicunt lanceam regis. Nos autem frameam generaliter gladium in Scripturis sanctis accipimus. » Cinyra quidem est decem chordis coarctata: haec plectro percutitur; nabla vero, duodecim sonos habens, digitis tangitur. Cedrus non est utilis nisi succisa fuerit. Nullos enim in sua radice manens proficuos generat fructus, sicut nec elatio. Hermon parvus mons juxta Jordanem est positus, sicut ex Deuteronomii lectione cognoans Jordanem a torrente Arnon usque ad montem Hermon. Myrrha mortem significat, quam pro hominum salute Mediator suscepit. Gutta quae dicitur Ammoniaca, duritias curat aliqua necessitate contractas, quae pulchre Incarnationi Domini comparatur, quia duritiam cordis humani sancta praedicatione dissolvit. Cassia, quae a nostris
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcussa sua uissimã dicunt reddere cantilenã. Huic cyha¬
repositio uidetureẽ contraria. dũ qđ ista inimo contin&.
illud conũsauite gestat in capite. Hoc aũ genus organica¬
norũ atq singułe aptatur corporidnĩ saluatoris quõ sic̃
istud dealtiorib sonat. sic illud gloriose institutionis suꝑna
concelebrat hocapud hebreos dr̃ nablũ ipsum uero psal¬
mũ grecũ constat eẽ uocalũ quẽ distũ quidẽ uolunt
Apo iup saum. hocẽ a tangendo: Nam& psalterias eytha¬
redas uocamus docto pollice modolationes musicas &prim¬
modulatio queda dulcis & canora ꝓfunditur : Canticue.
quando quis libtate ꝓpriȩ uocis utitꝰ. Nec loquacci instru¬
m̃to ccuguã musico consona modulatione sociatur. Psalmus ẽ
hrmnis alicius m&rilege cõpositus qui ad similitudinẽ p̃¬
dictiorgani suꝑnã nob cognoscitur. Indicare uirtutẽ::

Expanded text:
percussa, suavissimam dicuntur reddere cantilenam. Huic cithapercussa, suavissimam dicuntur reddere cantilenam. Huic citharae positio videtur esse contraria, dum quod ista in imo continet, illud conversa vice gestat in capite. Hoc autem genus organi canorum, atque singulare aptatur corpori Domini Salvatoris, quoniam sicut istud de altioribus sonat, sic illud gloriosae institutionis superna concelebrat. Hoc apud Hebraeos dicitur nablum, ipsum vero psalmum Graecum constat esse vocabulum, quem dictum quidam volunt ἀπὸ τοῦ ψαύειν, hoc est, a tangendo. Nam et psaltrias citharoedas vocamus, docto pollice modulationes musicas exprimmodulatio quaedam dulcis et canora profunditur. Canticum est, quando quis libertate propriae vocis utitur, nec loquaci instrumento cuiquam musico consona modulatione sociatur. Psalmus est hymnus alicujus metri lege compositus, qui, ad similitudinem praedicti organi, supernam nobis cognoscitur indicare virtutem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ino sineultatione constituendos dicit ante conspectũ
gloriedĩ : quos superius admonebat intimore dõ seruire.
ãplius in futuro deꝑcepta mercede l&cbimꝰ. Solidõ saluato
pona & ante om̃a scła gloriã refert̃ a cregnũ Et eorum
quoq: qi minorẽ acposteriorẽ patre filiũ credunt coargu¬
itiotemporis alicus sed ante omẽ selm &nuc & in om̃ã
Verbum sela lxx int̃p̃tes simmachus & theodocio diapsal¬
ma transtulerunt aquila uero sẽꝑ. Etpb̃to aut̃ musici
cuiusdam soni eẽ segnaculũ aut certe ꝑp&uitatẽ eorum
que dicta sun indicari ubicũq sela hocẽ diapsalma suie seꝑ¬
łq secuntꝰ ł que p̃cesserunt ꝑtinere.: Hec iheronimꝰ uerũ
augustinus putat ubidia psalma intponitur ꝑsonarũ siue
sensuum fieri ꝑmutationẽ. ut sic sympsalmista grece
s alteriũ est ut heronimus ait in modũ deltȩ litterȩ
formati ligni sonora concauitas obesũ uentrẽ. in superiob
habens ubi cordarum fila religata disciplinabilit̃ pletro

Expanded text:
in exsultatione nos constituendos ante conspectum gloriae Dei, quos superius admonebat in timore Deo servire. uerimus, tanto amplius in futuro de percepta mercede laetabimur. Soli Deo Salvatoomnia et ante omnia saecula, gloriam refert, ac regnum. Et eorum quoque qui minorem aut posteriorem Patre Filium credunt coarguitio temporis alicujus, sed ante omne saeculum, et nunc Verbum SELA, LXX interpretes, Symmachus et Theodotio, diapsalma transtulerunt. Aquila vero, semper; et puto aut musici cujusdam soni esse signaculum, aut certe perpetuitatem eorum quae praedicta sunt, indicari, ut ubicumque SELA, hoc est, diapsalma, situr, vel quae praecesserunt pertinere. Haec Hieronym. Verum Augustinus putat ubi diapsalma interponitur, personarum, sive sensuum, fieri permutationem, ut sicut sympsalma Graece salterium est, ut Hieronymus ait, in modum delta litterae formati signi, sonora concavitas, obesum ventrem in superioribus habens, ubi chordarum fila religata disciplinabiliter, plectro
Abbreviated transcription (Latin):
c& ut non semꝑ inimici remaneant. sed resipis cant adiaboli
laqueis nob̵q germano fȩdere socientur :
nerit quisq quia idem filius dĩ qui uenit initis ut salua¬
sus fuerit &c& : Perfectã cordis confessionẽ dt̃ quȩ
nec male suadentium hereticorum possit fraude cor
nalium frm &emplis. nec ꝓpriȩ ffagilitatis segnitia
titubare. Sunt etiam qui uerbis negant xpͣm quorũ¬

Expanded text:
s, videlicet, ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. nerit quisque, quod idem filius Dei, qui venit mitis ut salvaDei, etc. Perfectam cordis confessionem dicit, quae nec male suadentium haereticorum possit fraude corrnalium fratrum exemplis, nec propriae fragilitatis segnitia titubare. Sunt etenim qui etiam verbis negant Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
arissimi non mandatum nouum scribo uobis¬
& c&er Eadem caritas & mandatum uetus est qui a
abinitio cõmendata & mandatum nou̾ii quia
tenebris eictis desiderium nouȩ lucis infundit:
ꝗ tenebre adu&erẽ hominem. luxuero ad nouũ
hominem ꝑtin&⁊ Denique dic apostolus paulus
ex uitȩ ueterem homininẽ. & induite nouum
Et iterum fuistis aliquando tenebre: nuntaũ
lux indño

Expanded text:
arissimi, non mandatum novum scribo vobis, etc. Eadem charitas et mandatum vetus est, quia ab initio commendata, et mandatum novum, quia tenebris ejectis desiderium novae lucis infundit. quia tenebrae ad veterem hominem, lux vero ad novum hominem pertinet. Denique dicit apostolus Paulus: Exuite veterem hominem et induite novum. Et iterum: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Do
Abbreviated transcription (Latin):
da sedom̃s omicida. Nonsolum qui ferro sed & quiodio frem̃ insequitꝰ
In hoc cognoscimus caritatẽ : &c&: Qualis ꝑfecta caritas eẽ debeat
in nobis dominicȩ passionis exemplo didicimus Maiorẽ hancdi
suã caritatẽ dsin nobis quo cũ cedhuc pec catores essemus xp̃spim¬
Secdt̃ fortasse aliquis: & quando possũ habere istã caritatem:
ne effocetur. &unde inquis noui natã inme ẽẽ capitatem. qã nu¬
truc̃ audi sequentic qui habuerit substantiam mundi. &u f
incipit caritas fiñdum es idoneus moriꝓfr̃e : iã idoneus esto da¬
re detius substantus fr̃i. Sieñi ñ compatieris frĩ molestiam p̾a¬
tiestis

Expanded text:
um et ille qui odio fratrem insequitur. In hoc cognovimus charitatem Dei, etc. Qualis perfecta charitas esse debeat in nobis, Dominicae passionis exemplo didicimus. Majorem namquesuam charitatem in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, ChriSed dicit forte aliquis: Et quomodo possum habere istam charitatem? ne effocetur. Et unde, inquis, novi natam in me charitatem esse quam nutriam? Audi sequentia: Qui habuerit substaincipit charitas. Si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri. Si enim fratri molestiam pati estis
Abbreviated transcription (Latin):
bo ꝗ diuina dis positione uenis aquarũ intrin¬
secus plena ẽ tota. sic̃ corpus animantis uenis re
ꝑhanc enĩ ꝑdita mundus qui in his constiterat peri
aeris huius. & creuit enĩ aqua ut sc̃s augustinꝰait
& totã istã capacitatẽ ubiaues uolitant occa pauit.

Expanded text:
bo, quia divina dispensatione venis aquarum tota intrinsecus plena est, sicut corpus animantium venis saPer haec enim perdita mundus qui in his constiterat periiaeris hujus. « Excrevit enim aqua, ut sanctus Augustinus ait, et totam istam capacitatem ubi aves volitant occupavit. »
Abbreviated transcription (Latin):
non tardat promissionem r&ributi
electorum prius summam quam¬
entibus dictum est ut requi escerent
turnumerus fratrum suorum:¬
procul dubio cȩlos dicit qui indiluuio
trasierunt hoc est aerem hunc ter¬
re proximum qui igne perdendus
est tantum ut creditur spatutenen¬
te quantum aqua tenebat di luuii
dus iste consistit ignis. aer aqua &
terra quȩ cuncta ignis ille maximꝰ
sint: Sed duo in totũ consum&. duo uero
in meliorem restitu& faciem: unde
insequentibus dicit: nouos uerocȩ¬
los & nouamterram & reliqua XI
ramsed ueteres & antiquos in melius
ergo peribunt ueterescent & muta¬
buntur constat procertoq consump¬
ti perignem moxabsute igne gratiorẽ
resumunt speciem precerit enim
figura huicis mundi non sabstantia. deig
ne autem & de aqua nihiltale legmas quin
potius habemus in a pocalipsi & mareiam
non est: Habemus in proph&is & lux lucernȩ
ꝗ tunc cuique fideliam promodo cer¬
taminis redde tur corona iuftitiȩ
ta tiñi iusti intrabunt per eam & in apo¬

Expanded text:
non tardat promissis implendis, qelectorum summam, quaquibus dictum est ut requiescerent tur numerus fratrum ipsorum,procul dubio coelos dicit qui in diluvio transierunt, hoc est aerem hunc terrae proximum, qui igni perdendus est, tantum ut recte creditur spatii tenentem, quantum aqua diluvii dus iste consistit: ignis, aer, aqua, et terra, quae cuncta ignis ille maximussint, sed duo in tantum consumet, duo vero in meliorem restituet faciem. Unde in sequentibus dicitur: Novos vero coelos et novam terram. Non dixit res et antiquos in melius ergo peribunt, veterascent, et mutabuntur, constat pro certo quia consumpta per ignem, mox, abeunte igne, gratiorem resument speciem. Praeteriit enim figura hujus mundi, non substantia, ne autem et aqua nil tale legimus, quin potius habemus in Apocalypsi: Et mare jam non est . Habemus in prophetis: Et lux lucernae quia tunc cuique fidelium pro modo sui certaminis reddetur corona justitiae, ta Domini, justi intrabunt per eam . Et in Apo