comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccłae baptizandos eẽ ut pos
aliud hic dis pucandum ẽ quan¬
do ipsã cuius mentionẽ fecit
epistolã adiuba ianum datã
quanta potuimus diligentia
ꝑtractauimus. & quod hic di¬
xit meminerimꝰ diciposse de
omnib iniquis quos & incatho¬
ca eẽ ipse testatur & baptis¬
mum habere &dare. Neme
nr̃ũ ambigit illi enim ueniunt
ad ecclesiã quide parte dia¬
boli adxp̃m transeunt & ae¬
dificant suꝑp&rã &incor¬
porantur columbae & inhor¬
to concluso & fonte signato
muniuntur ubi non sunt om¬
nes qui contra xp̃i praccep¬
ta uiuunt ubi lib& eẽ uide¬
antur. Nam inepła quã scri¬
bit ad magnũ cumde hac ipsa
re ager& satis. a perteq nos
ipse cõmonuit. In quali soci¬
etate oporteat intellegi
eccłam. Ait enĩ dequodam
loquens alienus fiat & pro¬
phanus dominicae pacis ac
dominicae unitatis inimicus.
Non habitans in domo dĩ idẽ
bitant. Quid ergo hic dicamꝰ
paulolũ aduertant qui nobis
decypriano uolunt praescri
bitant procul dubio non ha¬

Expanded text:
 baptizandos esse, ut possaliud hic disputandum est, quando ipsam, cujus mentionem fecit, epistolam ad Jubaianum datam, quanta potuimus diligentia pertractavimus? Et quod hic dixit, meminerimus dici posse de omnibus iniquis, quos et in Catholica esse ipse testatur et baptismum habere et dare nemo nostrum ambigit. illi enim ueniunt ad ecclesiam, qui de parte diaboli ad Christum transeunt et aedificant super petram et incorporantur columbae et in horto concluso et fonte signato muniuntur, ubi non sunt omnes qui contra Christi praecepta uiuunt, ubilibet esse uideantur. nam in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de hac ipsa re ageret, satis aperteque nos ipse commonuit, in quali societate oporteat intellegi ecclesiam. ait enim de quodam loquens: alienus fiat et profanus, dominicae pacis ac dominicae unitatis. inimicus, non habitans in domo dei id esnanimes habitant. quid ergo hic dicamus, paululum aduer- \' tant qui nobis de Cypriano uolunt praescribbitant, procul dubio non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ris potest. &iam dancur
potest. Sidicis non recte
sdatur. respondemus . Sic̃
recteforis hab&ur. & tam̃
cur. Sic non recteforis datur.
amendatur . Sicut autem
nitatis reconciliationem
it utiliter haberi. quod
aunitatem in ut iliterhabe¬
ir. sic pereandem reconci¬
onem incipit ut ileesse.
lextra eam inutiliterdatũ
Non tamen dicifas est non
im esse. quod datum est.
ut non hoc dedisse quis quã
sse quod acceperat confi¬
r. S acramentum enim
tissimi est. quod hab&
aptizatur. Et sacramen
idandi baptismi est quod
& qui ordinatur. Sicut
em baptizatus si abunita
cesserit. sacramentum
isminonamittit. Sic
&iam ordinatus. siabunitate
recesserit. sacra mentum dan¬
di baptismi nona mittit.
Nulli enim sacramento iniuria
facienda est. si discedit amalis.
utrumo discedit: Si perma

Expanded text:
foris potest, etiam dari cur non potest? Si dicis: non recte foris datur, respnon recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris datur, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi quod extra unitatem inutiliter habebatur, sic per eandem reconciliationem incipit utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quis <quemdedisse quod acceperat confitetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptizatur, et sacramentum dandi baptismi est quod habet qui ordinatur. sicut autem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit, sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. nulli enim sacramento iniuria facienda est; si discedit a malis, utrumque discedit, si perma
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricationem : si enim perma io¬
rum nostrorũ traditionem
unde seisti diuiserant nos mor¬
tui sumus. Ita per maiorum
preuaricationem qui& nr̃i & ip¬
sorum parentes fuerunt & nos
& ipsi mortui sumꝰ sed quia uiue¬
re sedicunt. credunt quodad
eos non pertineat illa preuari¬
tio: ergo nec adnos illa traditio
& illa quidẽ praeuaricatio secun
dum ipsos certa est secđm nos
aũt nec anterior preuaricatio
posse habere baptismũ xp̃i
nec posterior traditio quia in ea
causa sunt ipsi superati . Non¬
ergo habent isti. quur a nobis

Expanded text:
traditionem. si enim per maiotraditionem. si enim per maiorum nostrorum traditionem, unde se isti diuiserunt, nos mortui sumus, ita per maiorum praeuaricationem, qui et nostri et ipsorum parentes fuerunt, et nos et ipsi mortui sumus. sed quia uiuere se dicunt, credunt, quod ad eos non pertineat illa praeuaricatio; ergo nec ad nos illa traditio. et illa quidem praeuaricatio secudum ipsos certa est: secundum nos autem nec anterior praevaricatio posse habere Baptismum Christi; nec posterior traditio, quia in ea causa sunt ipsi superati. Non habent ergo isti cur a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uaricatores ueritatis her& icis
suffragantur. Accedit & testi¬
moniũ crpriani satis demon
strantis quodeorũ communio¬
ne permanserit. dicendo ne¬
minem iudicantes aut iure
communionis aliquẽ sidiuersũ
senserit amouentes. Ipsi enim
erant qui diuersũ sentiebant.
quos iste preuacatores uocat.
quia scilic& her&icis suffraga¬
bantur sine baptis mo eos in
eccłam recipiendo: eã quoq
fuisse con suetudinem ut sir
reciperentur. & ipse crprianus
multis locis & aliquot episcopi
In hoc concilio manifestant
Vnde appar& si her&ici non ha¬
bent baptismũ ecclesiã xp̃i
temp̃orũ illorũ praeuaricato¬
bus fuisse plenam qui eis suf¬
fragantes sic eos recipiebant
Agatur ergo causa communis
aduersus crimen praeua ricaci¬
onis quod negare non possunt.¬
& ibi agetur nr̃a aduersus cri¬
men traditionis quod coniun¬
cere non pogerunt. Sed sic aga¬
mus quasi conuincerant quod
utriq responderimus eis qui nobis
obiciunt maiorũ nostrorum

Expanded text:
aeuaricatores ueritatis haereticis aeuaricatores ueritatis haereticis suffragantur. accedit et testimonium Cypriani satis demostrantis quod in eorum communione permanserit, dicendo, Neminem judicantes, aut a jure communionis aliquem, si diversum senserit, amoventes. Ipsi enim erant qui diversum sentiebant, quos iste praevaricatores vocat, quia scilicet haereticis suffragabantur, sine Baptismo eos in Ecclesiam recipiendo. Eam quoque fuisse consuetudinem ut sic reciperentur, et ipse Cyprianus multis locis, et aliquot episcopi in hoc concilio manifestant. Unde apparet, si haeretici non habent Baptismum, Ecclesiam Christi temporum illorum praevaricatoribus fuisse plenam, qui eis suffragantes sic eos recipiebant. Agatur ergo causa communis adversus crimen praevaricationis quod negare non possunt, et ibi agetur nostra adversus crimen traditionis quod convincere non potuerunt. Sed sic agamus, quasi convicerint: quod utrique responderimus eis qui nobis obiciunt maiorum nostrorum
Abbreviated transcription (Latin):
uaricatores. uelim scire ad hoc
tam graue crimen refutandũ
atq diluendũ quomodo nobis
agenda sit causa communis.
Istieos dicunt traditores quosneq
illo tempore conuincere po¬
tuerunt. Neq nunc possunt
ostendere & in eodem crimine
Ipsi eẽ potius ostenduntur. sed
quid adnos deistis certe prae¬
uaricatoribus quid dicemus.
Si enĩ nos quam uis falso prop¬
terea dicimur traditores
quia traditoribus nos in eadẽ
communione successisse crimi¬
nantur. praeuaricatoribus
illis omnes successimus quia
non dũ se abunitate diuise¬
rat parsdonatr beaticrpri¬
ani temporibus. Post passi¬
excurrit annis peractas tra¬
dicio codicum facta est unde
coeperunt appellari tradi
sicut opinant᷑ uel confingunt
exortisumꝰ. ab illis p̃uaricato¬
ribus utriq originem ducimꝰ
non est enim quod dicatur ñ
eis communicassȩ istos quando
suos illos uocant quod concili¬
um loquitur quod ipsi maxime
ꝓferunt. quidã nr̃i inquit p̃¬

Expanded text:
uaricatores, uelim scire ad hoc uaricatores, uelim scire ad hoc tam graue crimen refutandum adque diluendum quomodo nobis agenda sit causa communis. isti eos dicunt traditores quos neque illo tempore conuincere potuerunt neque nunc possunt ostendere, et in eodem crimine ipsi esse potius ostenduntur. sed quid ad nos? de istis certe praeuaricatoribus quid dicemus? si enim nos quamuis falso propterea dicimur traditores, quia traditoribus nos in eadem communione successisse criminantur, praeuaricatoribus illis omnes successimus, quia nondum se ab unitate diuiserat pars Donati beati Cypriani temporibus. post passiexcurrit annis peractis traditio codicum facta est, unde coeperunt appellari traditsicut opinantur uel confingunt, exorti sumus, ab illis praeuaricatoribus utrique originem ducimus. non est enim quod dicatur non eis communicasse istos, quando suos illos uocant, quod concilium loquitur, quod ipsi maxime proferunt. quidam nostri, inquit, pr
Abbreviated transcription (Latin):
suffragantur. exp̃ianis ad¬
uersantur . propterea decre
uimus her&icos baptizan¬
dos eẽ. Huic respondemus
Immo magis mirandum est¬
& magna laude predican¬
dum quod tantũ isti dilexerint
unitatem ut quos praeua rica¬
tores ueritatis arbitrabant᷑
cum eis inunitate perseueran¬
tes. ab eis pollui nontimerent
Nam cumiste dixiss& illud mi¬
randum ẽ quod quidã nr̃i pre¬
uaricatores ueritatis. her&icis
suffragantur. & xp̃ianis aduer¬
santur. Uidebatur eẽ dictu¬
rus. propterea decernimus eis
non eẽ communicandũ: ñ hoc
dixit sed ait propterea decer¬
nimus her&icos baptizandos
eẽ. seruans quod pacificus cr̃¬
prianus ante praestru xerat
dicens. Neminem iudicantes
aut aiure communionis ali¬
quem sidiuersum senserit
amouentes. Cum ergodona¬
tistae nobis calumniantur
& nosdicunt traditores si
quis ex istat uel iudaeus uel
paganus qui lecto isto concilio
& nos & ipsos secundũ eorũ re¬
gulas unitatis appell& prae¬

Expanded text:
suffragantur et christianis adsuffragantur et christianis aduersantur. prouimus haereticos baptizandos esse. Huic respondemus: Immo magis mirandum est et magna laude praedicandum, quod tantum isti dilexerint unitatem, ut, quos praeuaricatores ueritatis arbitrabantur, cum eis in unitate perseuerantes ab eis pollui non timerent. nam cum iste dixisset: illud mirandum est quod quidam nostri praeuaricatores ueritatis haereticis suffragantur et christianis aduersantur, uidebatur esse dicturus: \'propterea decernimus eis non esse communicandum.\' non hoc dixit, sed ait: propterea decernimus haereticos baptizandos esse, seruans quod pacificus Cyprianus ante praestruxerat dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. cum ergo Donatistae nobis calumniantur et nos dicunt traditores, si quis existat uel Iudaeus uel paganus, qui lecto isto concilio et nos et ipsos secundum eorum regulas unitatis appellet prae
Abbreviated transcription (Latin):
gis eos nouit ad insidiandũ
perscrutari uelle quod scri¬
bit & ad pacificandũ imita¬
ri nolle quod fecit: sicut illi
qui sex pianos naza renosuo¬
cant & more iudaico carna¬
lia preputia circum cidunt
nati her&ici ex illo errore
Inquem p&rus deuians apau as¬
lo reuocatus est. in hoc adhuc
usq persistunt. sicut ergo
illi p&ro in primatu a posto¬
lorum martiri gloria coro¬
nato insua peruersitate prȩ¬
cisi ab eccła remanserunt.
Sic isti erpriano perabunti¬
am caritatis insortem scõrũ
passionis caritate suscepto.
scipsos ex ules unitatis agnos¬
cunt & contra unitatis
patriã ꝓsuis calumnus ci¬
uem unitatis obponunt ia
itaq c&eras illius concilu
sententias eadem ratione
xxxuiuideamus. Marcus a mac¬
tari dixit. Mirandũ nonẽ
si her&ici hostes atq. inpug¬
natores ueritatis. remsibi un¬
dicant potestatis & dignati¬
onis alienae: Illud mirandũ
iest quod quidã nr̃i praeuari¬
catores ueritatis. her&icis

Expanded text:
gis eos nouit ad insidiandum gis eos nouit ad insidiandum perscrutari uelle quod scripsit et ad pacificandum imitari nolle quod fecit; sicut illi, qui se christianos Nazarenos uocant et more Iudaico carnalia praeputia circumcidunt, nati haeretici ex illo errore, in quem Petrus deuians a Paulo reuocatus est, in hoc adhuc usque persistunt. sicut ergo illi Petro in primatu apostolorum martyrii gloria coronato in sua peruersitate praecisi ab ecclesia remanserunt, sic isti Cypriano per abundantiam caritatis in sortem sanctorum passionis claritate suscepto se ipsos exsules unitatis agnoscunt et contra unitatis patriam pro suis calumniis ciuem unitatis obponunt. iam itaque ceteras illius concilii sententias eadem ratione uideamus. Marcus a Mactsi haeretici hostes adque inpugnatores ueritatis rem sibi uindicant potestatis et dignationis alienae. illud mirandum est quod quidam nostri praeuaricatores ueritatis haereticis
Abbreviated transcription (Latin):
tin& adbaptismi sacramen¬
tũ. non ad sit quod deerat
sed prosit quod inerat & be¬
atus quidẽ crprianus iã cor¬
pore quod corrumpitur non
adgrauante animã nec depri¬
mente terrena inhabitatio¬
ne sensũ multa cogitantem.
serenus perspicit ueritatẽ
quã meruit adipisci percari¬
tatem adiuu& itqͣ: orationi¬
bus suis inistius carnis morta¬
litate. tam quã in caliginosa
nube laborantes ut donante
dño bona eius quantũ possu¬
mus imitemur. Si quid aũt
aliter sensit & quibusdam
fratribus collegisq persuasit
quod nunc eo quẽ dilexit re¬
uelante . iamcernit nos lon¬
ge in pares meritis suis eccłãe
tamen catholice auetorita¬
tem cuius ipse egregium & caris¬
simũ membrũ est ꝓ nostra in¬
firmitate sectantes aduer¬
sus her& icos uel scis maticos
enodemus. quos praecisos abo
nitate quaitenuit & ares¬
centes acaritate qua uiguit¬
& el apsos abhumilitate qua
stetit. tanto am plius inꝓbat
atq. contemnat. quanto ma¬

Expanded text:
tinet ad baptismi sacramentinet ad baptismi sacramentum, non adsit quod deerat, sed prosit quod inerat. et beatus quidem Cyprianus, iam corpore quod corrumpitur non adgrauante animam nec deprimente terrena inhabitatione sensum multa cogitantem, serenius perspicit ueritatem, quam meruit adipisci per caritatem. adiuuet itaque nos orationibus suis in istius carnis mortalitate tamquam in caliginosa nube laborantes, ut donante domino bona eius quantum possumus imitemur. si quid autem aliter sensit et quibusdam fratribus collegisque persuasit, quod nunc eo quem dilexit reuelante iam cernit, nos longe inpares meritis suis ecclesiae tamen catholicae auctoritatem, cuius ipse egregium et carissimum membrum est, pro nostra infirmitate sectantes aduersus haereticos uel schismaticos enodemus, quos praecisos ab unitate quam tenuit et arescentes a caritate qua uiguit et elapsos ab humilitate qua stetit tanto amplius inprobat adque condemnat, quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
quam eñi eccła scã catholica
in omnibus gentibus aduersus
ea quae in ista quaestione de
baptismo utrũ & apud her&i¬
cos uel scis maticos idem possit
eẽ qui est incatholica non nul¬
lã caliginem offundunt priscae
consuetudinis & concilii plena¬
rii auctoritate munita sit.
tamen quia non contemnen¬
dis uiris & maxime crpriano
in ipsa unitate aliquando ali¬
ter uisũ est eius. utia duersũ
nos auctoritate conantur
qui longe ab eius caritate re¬
motisunt. propter ea cogimur
ex oportunitate tractandi &
considerandi om̃a quae in eius
concilio dehac re: lit terisq
conperimꝰ. Hanc eadẽ quaesti¬
onem ali quanto diutius tam¬
quã in manib uersare & osten¬
dere quã uerius uniuersitati
eccłae catholicae placuerit
ut her&ici uel scis matici qui
iã xp̃i baptismũ illic unde ue¬
niunt acceperunt incatholi¬
cam communionem cumillo
admittuntur. Aberrore
suo correcti incaritate radi¬
cati atq fundati ut quod at¬

Expanded text:
quam enim ecclesia sancta catholica quam enim ecclesia sancta catholica in omnibus gentibus aduersus ea, quae in ista quaestione de baptismo, utrum et aput haereticos uel schismaticos idem possit esse qui est in catholica, nonnullam caliginem offundunt, priscae consuetudinis et concilii plenarii auctoritate munita sit, tamen, quia non contemnendis uiris et maxime Cypriano in ipsa unitate aliquando aliter uisum est, eius uti aduersum nos auctoritate conantur qui longe ab eius caritate remoti sunt. propterea cogimur ex opportunitate tractandi et considerandi omnia, quae . in eius concilio de hac re litterisque conperimus, hanc eandem quaestionem aliquanto diutius tamquam in manibus uersare et ostendere, quam uerius uniuersitati ecclesiae catholicae placuerit, ut haeretici uel schismatici, qui iam Christi baptismum illic unde ueniunt acceperunt, in catholicam communionem cum illo admittantur ab errore suo correcti, in caritate radicati adque fundati, ut, quod ad
Abbreviated transcription (Latin):
sostenes & formã ueridĩ negat con¬
spici posse & angelos ueros sedieiꝰ
dicit adsi stere: Inquod & plato
pariratione consentit. & unũ dm̃
seruans. ceteros angelos. uel dae¬
mones dicit. Hermes quoq trime¬
p̃hensibilẽ atq inestimalẽ con¬
fitet᷑. Siergo uenissent ad ꝑcipien¬
dã xp̃ianã salutẽ non eis utiq dic ere¬
tur. hoc malũ hab&is uel falsũ ha¬
betis sed planẽ merito diceret᷑ hoc
uobis quã uis integrũ & uerũ. Nihil
tamẽ ꝓdess& nisi a dxp̃i gratiã
uenir&is : Siergo in ipsis & hnicis po¬
test aliquid diuinũ inueniri recteq
ad ꝓbari quã ius eis salus ad huc axp̃o
prestandasit : Non oportet nosita
moueri &iã si peiores sunt her&i¬
crut quod in eis malũ ipsorũ est ue¬
limus corrigere & quod incis bonũ
xp̃i ẽ nolim agnoscere. Sediã ce¬
teras huius c̃cilii sententias ꝑtrac¬
tanda sabalio suscipiemus exordio¬
ONSIMUS MO¬
lesti legentibus sie adẽ
uarie acsȩpe disserimus. quã¬

Expanded text:
Sostenes formam hujus mundi negat conspici posse, et angelos veros sedi ejus dicit assistere, in quo et Plato pari ratione consentit, et unum Deum praedicans, caeteros angelos vel daemones dicit. Hermes quoque Trismeprehensibilem adque inaestimabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique diceretur: <hoc malum habetis\' uel \'falsum habetis,\' sed plane merito diceretur: hoc uobis quamuis integrum et uerum nihil tamen prodesset, nisi ad Christi gratiam ueniretis.\' si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque adprobari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non oportet nos ita moueri, etiamsi peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum Christi est nolimus agnoscere. sed iam ceteras huius concilii sententias pertractandas ab alio suscipiemus exordioon simus molesti legentibus, si eadem uarie ac saepe disserimus. quam
Abbreviated transcription (Latin):
tsacramen¬
hab& qui ordinatur¬
autem baptizatus si abunita¬
te recesserit . sacramentum
baptisminon amittit. Sic
&iam ordinatus. si abunitate
recesserit. sacra mentum dan¬
di baptismi nonamittit.
Nulli enim sacramento iniuria
facienda est. sidiscedit amalis.
utrumo discedit Si perma

Expanded text:
sacramenhabet qui ordinaturautem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit, sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. nulli enim sacramento iniuria facienda est; si discedit a malis, utrumque discedit, si perma
Abbreviated transcription (Latin):
nitate. ꝑ eandem aquã salui fiuat.
ꝑ quam om̃s qui corde s̃ foris. siue
&iam corpore forissint. siuensint.
tam quã unitatis aduersa rii mori¬
untur. Sicut ergo non alia sed eadẽ
aqua & in archa positos saluos fec̃.
& extra archam positos interemit.
sicut non alio. sed eodem baptismo.
& bonicatholici salui fiunt. & mali
catholici uel her&ici pereunt.
Quid aut̃ beatissimus cyprianus de
catholica sonitiat. & quomodo eius
auctoritate poenitus obterantur here¬
tici quãquam multa dixerim seorsũ.
tamen sidño placuerit. aliquanto
uberi us. atq manifestius dicere sta¬
tui. cum prius deconcilio eus dixero.
quae deberi a me puto. quod indĩ
uoluntate . sequenti uolumne aggrediar¬

Expanded text:
nitate per eandem aquam salui fiunt, nitate per eandem aquam salui fiunt, per quam omnes qui corde sunt foris, siue etiam corpore foris sint siue non sint, tamquam unitatis aduersarii moriuntur. sicut ergo non alia sed eadem aqua et in arca positos saluos fecit et extra arcam positos interemit, sic non alio sed eodem baptismo et boni catholici salui fiunt et mali catholici uel haeretici pereunt. quid autem beatissimus Cyprianus de catholica sentiat et quomodo eius auctoritate penitus obterantur haeretici, quamquam multa dixerim, seorsum tamen, si domino placuerit, aliquanto uberius adque manifestius dicere statui, cum prius de concilio eius dixero quae deberi a me puto. quod in dei uoluntate sequenti uolumine adgrediar
Abbreviated transcription (Latin):
uatus est. Ipse enim dic̃. Potens est
dñs misericordia sua indulgentiã
dare & eos qui ad eđam simplitit̃
ad missi. in eđa dormierunt. ab
ecłae suae munerib: non separare :
si non per aquam quomodo in archa
sinon in archa quomodo inecła: siaut̃¬
in cđa. utiq in archa. &simn archa
utiq ꝑ aquã
Potest ergo fieri ut & quidam foris bap¬
tizati. ꝑdĩ praescientiam uerius in¬
tus baptizati deputentur. quia illic
eis incipit aqua prodesse ad salutem
Neq enimalit̾ dici possunt salui facti
in archa nisi ꝑ aquam. Ftrursus
quidam qui uidebantur intus bap¬
tizati. ꝑ eandem prȩscientiam dr̃ fo¬
ris baptizati uerius deputentur
Male qui ppe utentes baptismo. per
aquam moriuntur. quod nulli tunc
accidit. nisi qui pr&er arcam fuit
Certe manifestum ẽ id quod dititur
in ecła intus & foris. incorde non in
corpore cogitandum. Quando qdẽ
om̃s qui corde sunt intus in arcae u¬

Expanded text:
uatus est. ipse enim dicit: potens est uatus est. ipse enim dicit: potens est dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca, quomodo in ecclesia? sin ecclesia, utique in arca, et si in arca, utique per aquam. potest ergo fieri, ut et quidam foris baptizati per dei praescientiam uerius intus baptizati deputentur, quia illic, eis incipit aqua prodesse ad salutem — neque enim aliter dici possunt salui facti in arca nisi per aquam —, et rursus quidam, qui uidebantur intus baptizati, per eandem praescientiam dei foris baptizati uerius deputentur. male quippe utentes baptismo per aquam moriuntur, quod nulli tunc accidit nisi qui praeter aream fuit. certe manifestum est id, quod dicitur in ecclesia intus et foris, in corde, non in corpore cogitandum, quandoquidem omnes, qui corde sunt intus, in arcae u
Abbreviated transcription (Latin):
alius alio doctior. & ipsa doctri¬
na salutari. alius autem alio
mauis minusue baptiratus dici
non potest siue ab inferiore siue
a maiore baptichetur. Proin¬
de cum manifesta sint opera
carnis. quae sint. fornicationes.
immunditiae. luxuriae. idolo¬
rum seruitus. ueneficia. In i¬
mititiae. contentiones. aemu

Expanded text:
alius alio doctior et ipsa doctrialius alio doctior et ipsa doctrina salutari: alius autem alio magis minusue baptizatus dici non potest, siue ab inferiore siue a maiore baptizetur. proinde cum manifesta sint opera carnis, quae sunt fornicationes, inmunditiae, luxuriae, idolorum seruitus, ueneficia, inimicitia
Abbreviated transcription (Latin):
sciebat. Sciebat uidelic&
sponsum filium dĩ. decuius
plenitudine omnes acciperent.
sed quia sic ex eius plenitudine
ipse acceperat baptizandi potes¬
nesciebat utrum sic ess& datu¬
rus & c&eris. Anuero propri¬
um baptis mum sic habiturus
ut per quem lib& dar&ur. siue
excellentioris gratiae ministrũ
siue inferioris: siue percenteni
fructus hominem. siue sexageni.
siue triceni. siue per frumentum.
siue per paleam. non nisi illius
unicus esse cognos cer&ur. & hoc
per sp̃m didicit uelut colum¬
bae descendentem & manen¬
tem super eum. Itaq inue¬
nimus seriptum ab apostolis
& gloriam me am. quam uis
utiq in dño &ministerium
meum. & prudentiam meam
& euuangelium meum. quam¬
uis utiq ad nõ inpertitum
atq donatum. baptismus aũ
meus nemo eorum omninone¬
q enim omnium aequalis est
gloria nec ministrant om̃s
aequa liter. Nec aequali pru¬
dentia sunt om̃s prȩditi. & in
e uuangelizando alius alio me¬
lius operatur. & ideo dici potest

Expanded text:
sciebat? sciebat uidelicet sciebat? sciebat uidelicet sponsum filium dei de cuius plenitudine omnes acciperent, sed quia sic ex eius plenitudine ipse acceperat baptizandi potesnesciebat, utrum sic esset daturus et ceteris an uero proprium baptismum sic habiturus, ut, per quemlibet daretur siue excellentioris gratiae ministrum siue inferioris siue per centeni fructus hominem siue sexageni siue triceni siue per frumentum siue per paleam, non nisi illius unius esse cognosceretur; et hoc per spiritum didicit uelut columbam descendentem et manentem super eum. Itaque inuenimus dictum ab apostolis et gloriam meam, quamuis utique in domino, et ministerium meum et prudentiam meam et euangelium meum, quamuis utique a domino inpertitum adque donatum, baptismus autem meus nemo eorum dixit omnino. neque enim omnium aequalis est gloria nec ministrant omnes aequaliter nec aequali prudentia \' sunt omnes praediti et in euangelizando alius alio melius operatur et ideo dici potest
Abbreviated transcription (Latin):
tus italnec illius nec illius. sed xp̃i
esse cognoscitur qđ in ipsodno io
hannes per illam speciem sedidicis¬
se testatur. Nam secundum
quid aliud dixerit. &ego nesci¬
ebam eum. Non plane uideo sienĩ
omnino nescir& nonuenienti ad
baptismum suum dicer&. Ego ate
debeo baptirari. Quid ẽ ergo quod
ait. quõ uidi sp̃m uelut colum¬
bã descendentem decglo &mansit
suꝑ eum &ego nesciebã cum. sed¬
qui me misit baptizare inaqua.
qui baptizat insp̃u scõ. Colum¬
ba itaq super baptizatum des¬
cenderat. Ad huc autem ueni¬
enti ut baptiza r&eur dixerat
Ego ate debeo baptizari. iam
ergo sciebat eum. Quid sibi itaq
uult. ego nescieba meum. sed qui
misit me baptizare iaqua.
ipse mihi dixit. super quem ui¬
deris sp̃m descendentem decelo
& mantem super eũ ipse est qui
baptizat in spu scõ. Cum hoc post¬
ea quam baptizatus est factũ sit
nisi quia scđm aliquid eum sciebat
secundum aliquid ad huc ne¬

Expanded text:
tus, ita nec illius nec illius, sed Christi tus, ita nec illius nec illius, sed Christi esse cognoscitur; quod in ipso domino hannes per illam columbae speciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum omnino nesciret, non uenienti ad baptismum suum diceret: ego a te debeo baptizari. quid est ergo quod ait: quoniam uidi spiritum uelut columbam descendentem de caelo, et mansit super eum. et ego nesciebam qui me misit baptizare in aqua,qui baptizat in spiritu sancto? columba utique super baptizatum descenderat. adhuc autem uenienti ut baptizaretur dixerat: ego a te debeo baptizari. iam ergo sciebat eum. quid sibi itaque uult: ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare in aqua, ipsemihidixit:super quem uideris spiritum descendentem de caelo et manentem super eumipse est qui baptizatin spirtu sancto, cum hoc posteaquam baptizatus est factum sit, nisi quia secundum aliquid eum sciebat, secundum aliquid adhuc ne
Abbreviated transcription (Latin):
tizatus baptizari ixp̃o paulus a pos¬
tolus iussit. quod enim abamico spon¬
si non acceperant hoc abeo ipsospon¬
so accipere debuerunt. de quo
ille amicus dixerat. hic est qui
baptizat in spũ scõ. Poterat
enim si uoluss& dñs iħs bap¬
tismi sui potestatem dare aliciui
ł aliquib p̃cipius serius suis quosiã fe
per uirgam florentem demonstra¬
tus est aaron sacerdos ita in eius ecde¬
sia ubi plura &maiora miracula
facta sunt per aliquod signum de¬
monstrarentur excellentioris scĩta¬
tis ministri. & dispensatores mi¬
nisteriorum qui soli baptiza re
deberent. Sed si hoc fier& quam¬
uis eis adnõ atributus tamen ip¬
sorum iam baptismus dicer&ur
sicut baptismus iohannis fuit.
Ideo paulus gratias egit do quod
neminem ipsorum baptiza ue¬
rat. qui tam quam obliti in cu¬
ius nomine baptizati essent. ꝑ
hominum se nomina diuidebaNT.
Cum enim tantum ualent baptis¬
mus per hominem contemptibi¬
lem quantum per apostolum da¬

Expanded text:
tizatos baptizari in Christo Paulus apostizatos baptizari in Christo Paulus apostolus iussit. quod enim ab amico sponsi non acceperant, hoc ab eo ipso sponso accipere debuerunt, de quo ille amicus dixerat: hic est qui baptizat in spiritu sancto.\' Poterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestatem dare alicui uel aliquibus praecipuis seruis suis quos iam feper uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantum per apostolum da
Abbreviated transcription (Latin):
sidicam ille iohannes maior in¬
ter proph&as habitus. ille diui¬
na gracia ad huc inutero ma¬
tris impl&us. ille helie spũ &
uirtute subnixus. qui non ad¬
uersarius dñi. sed prȩcursor
ac prȩdicator fuit. qui dnm
non tantum uerbis praenun¬
tia uit sed & oculis ostendit.
qui ipsum xp̃m per quem bap¬
tirantur c& eri baptira uit
sic baptitare non meruit ut
post eum non bapti tarentur qui
abeo fuerint baptirati. & post
auaros fraudatores rapaces
faeneratores. nemo quem qua
in eclesia baptizandum pu¬
tauit. Nonne cum haec inui¬
diose clamauero. respond&ur
mihi. quid hoc indignum pu¬
tas quasi aut iohannes ex hono¬
ratus sit aut auarus honoratus
sed illius baptis mum non opor¬
tuit iterari dequo idem iohan¬
nes ait. hic est qui baptizat
in sp̃u scõ per quem lib& enim
ministrum d&ur illius est bap¬
tis mus dequo dictum est. hic est
quibaptizat. sed neq ipsius iohannis
baptismus iteratus ẽ cum ab eo bap¬

Expanded text:
si dicam: Ille Joannes major insi dicam: Ille Joannes major inter Prophetas habitus; ille divina gratia adhuc in utero matris impletus; ille Eliae spiritu et virtute subnixus, qui non adversarius Domini, sed praecursor ac praedicator fuit; qui Dominum non tantum verbis praenuntiavit, sed et oculis ostendit; qui ipsum Christum per quem baptizantur caeteri, baptizavit; sic baptizare non meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerant baptizati: et post avaros, fraudatorfaeneratores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamauero, respondetur mihi: \'quid hoc indignum putas, quasi aut Iohannes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quo idem Iohannes ait: hic est qui baptizat in spiritu sancto. per quemlibet enim ministrum detur, illius est baptismus de quo dictum est: hic est qui baptizat. sed neque ipsius Iohannis baptismus iteratus est, cum ab eo bap
Abbreviated transcription (Latin):
ratores collegas suos baptiza uit quib
ultra comparationem melior erat
Si proptea post tales collegas cyprianus
ñ baptizauit quia inunitate cũ illo
erant. nec post iohannem paulus de¬
buit. quia eadem unitate continebant᷑
Anforte fraudatores & rapaces ad colũ¬
bae illius unicȩ membra ꝑtinent. cui
ciem sp̃ũ scõ descente monstrata ẽ.
immo uero ille inti me pertin&
Isti uero uel occasione alicuius
scandali uel ultima uentilatio
ne atritico separandi nequa¬
quam pertinent. & tamen post
illum baptizatum est post illos¬
non baptiratur. Quȩ igitur causa
est. nisi quia baptisma. quod illos
ussit paulus accipere non hoc erat
quod ꝑ iohannem dabatur. & ideo
in eadem ipsa unitate ecclesiae bap¬
tis mus xp̃i sibaptiz antur faene¬
ratore tradatur repeti non potest.
baptismum aũt iohannis &iam
ab ipso iohanne accipientes postea
bis utens ipsius beati cypriani
ad cuius dam miraculi conside¬
rationem audienti um corda¬

Expanded text:
ratores collegas suos baptizauit, quibus ratores collegas suos baptizauit, quibus ultra conparationem melior erat? si propterea post tales collegas Cyprianus non baptizauit, quia in unitate cum illo erant, \'nec post Iohannem Paulus debuit, quia eadem unitate continebantur. an forte fraudatores et rapaces ad columbae illius unicae membra pertinent et ciem spiritu sancto descendente monstrata est? immo uero ille intime pertinet, isti uero uel occasione alicuius scandali uel ultima uentne a tritico separandi nequaquam pertinent: et tamen post illum baptizatum est, post istoson baptizatur. Quae igitur causa est, nisi quia Baptisma quod illos jussit Paulus accipere, non hoc erat quod per Joannem dabatur? Et ideo in eadem ipsa unitate Ecclesiae, Baptismus Christi si baptizante feneratore tradatur, repeti non potest: baptismum autem Joannis etiam ab ipso Joanne accipientes, posteabis utens ipsius beati Cypriani ad cujusdam miraculi considerationem audientium cord
Abbreviated transcription (Latin):
in remissionem peccatorum.
Dnm uidens ait. Ecce agnus di ecce
qui tollit peccata mundi. Tamen
ne quisq contendat &iam inbap¬
tismo iohannis dimissa esse pecca¬
ta. sed ampliorem aliquam scĩfi¬
cationem eis quos iussit paulus
denuo baptizari perbaptis mum
xp̃i esse conlatam. Non ago pug¬
natiter illud enim quod ad rem
prȩsentem marime pertinet
intuendum est quomodo se ha¬
beat baptisma iohannis cum eũ
adunitatem xp̃i pertinere ma¬
nifestum sit. quae causa fecerit ut
post iohannem scm̃ baptirarihomines
opor tuerit . & post epos auaros nono¬
portuerit. Nemo enim negat quod
in agro dominico iohannes triticum
erat & siamplius non potest inuber¬
tate centena. Ita nemo dubitat aua¬
ritiam quȩ est idolorũ seruitus in
messe dominica inter paleas nu¬
merari. Quur ergo post triticum
baptiratur. & post paleam ñ bapti¬
raturSi ꝓpter ea paulus post io¬
hannẽ baptit auit quia iohanne melior
erat. cur non&cẏprianus post faene¬

Expanded text:
in remissionem peccatorum, in remissionem peccatorum, dominum uidens ait: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi-, tamen, ne quisque contendat etiam in baptismo Iohannis dimissa esse peccata, sed ampliorem aliquam sanctificationem eis quos iussit Paulus denuo baptizari per baptismum Christi esse conlatam, non ago pugnaciter. Illud enim quod ad rem praesentem maxime pertinet intuendum est, quoquo modo se habeat baptisma Iohannis, cum eum ad unitatem Christi pertinere manifestum sit, quae causa fecerit, ut post Iohannem sanctum baptizari homines oportuerit et post episcopos auaros non oportuerit. nemo enim negat, quod in agro dominico Iohannes triticum erat et, si amplius non potest, in ubertate centena; item nemo dubitat auaritiam, quae est idolorum seruitus, in messe dominica inter paleas numerari. cur ergo post triticum baptizatur et post paleam non baptizatur? si propterea Paulus post Iohannem baptizauit, quia Iohanne melior erat, cur non
Abbreviated transcription (Latin):
tizari. Siaut̃ iohannis baptis monon
dimittebantur peccata. utrũ nam me¬
liores erant iohanne cypriani tem¬
porib: dequib: ipse dicit qđ fundos in¬
sidiosis fraudib rapiebant . &usuris
multiplicantib: faenus auge bant
quib tam̃ baptizantib fiebat remissio
peccatorũ. An quia eos unitas ełae
tenebat. Quid ergo. iohannes non
erat inunitate: Amicus ille sponsi.
liae dominicae preparator. & ipsius
dñi baptirator. Quis hoc demen¬
tissimus dixerit. qua propter
quam quam ita credam baptizas¬
se iohannem inaqua paenitentiae
&remissionem peccatorum ut abeo
baptizatis in spe remit terentur pec¬
cata. re ipsa uero in dñĩ baptis mo
id fier& sicut resurrectio quae expec¬
tatur infinem spe inuobis facta est.
sicut dicit apostolus. quia simul nos
excitauit & simul sedere fecit incae¬
lestib & idem dicit. spe enim saliu
factisumus. Nam &iohannes
ipse cumdicat. ego quidem bap¬
tizo uos inaqua in paenitentia

Expanded text:
tizari? si autem Iohannis baptismo non tizari? si autem Iohannis baptismo non dimittebantur peccata, utrumnam meliores erant Iohanne Cypriani temporibus, de quibus ipse dicit quod fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, quibus tamen baptizantibus fiebat remissio peccatorum P an quia eos unitas ecclesiae tenebat? quid ergo? Iohannes non erat in unitate, amicus ille sponsi, uiae dominicae praeparator et ipsius domini baptizator? quis hoc dementissimus dixerit? quapropter quamquam ita credam baptizasse Iohannem in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, ut ab eo baptizatis in spe remitterentur peccata, re ipsa uero in domini baptismo id fieret, sicut resurrectio quae expectatur in finem spe in nobis facta est, sicut dicit apostolus, quia simul nos excitauit et simul sedere fecit in caelestibus, et idem dicit: spe enim salui facti sumus — nam et Iohannes ipse cum dicat: ego quidem baptizo uos in aqua paenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
cum eum sibi longe prȩposuit & hu¬
militatem cum eum tamquã infir¬
mum baptitauit. Sed si iohannes
xp̃m solum bapti rass&. melioris
baptismi dispensator iohannes fuis¬
se putar&ur. quod ipse xp̃ssolus
tinguntur . strursus siom̃s prius
baptis moio hannis. & deinde xpĩ
baptitari oporter&. minus plenꝰ.
minusq ꝑfectus xp̃i baptis mus me¬
rito uider&ur. quiñ sufficer& ad
salutẽ. Quo circa & baptismoio¬
hannis baptizatus ẽ xp̃s ut super¬
bas hominum ceruices ad salutare
suum baptismum flecter&. Etnon so¬
lum illo baptis mate tinctus ẽ. ne hoc
ipso superius illud ostender&. qđ eo solus
ipse baptitari meruiss&. &ultra illud
ꝑseuerare non siuit. Ne hoc unum quo
ipse baptitat indigere prȩcedente altero
uider&ur. Quaero itaq: sibaptis mo
iohannis peccata dimittebantur. quid
amplium prestari potuit ꝓbaptismũ
xp̃i eis quos apostolus paulus post iohan¬
nis baptismũ xp̃i baptismo uoluit bap¬

Expanded text:
cum eum sibi longe praeposuit, et hucum eum sibi longe praeposuit, et humilitatem, cum eum tamquam infimum baptizauit. sed si Iohannes Christum solum baptizasset, melioris baptismi dispensator Iohannes fuisse putaretur quo ipse Christus solus tinguntur. et rursus si omnes prius baptismo Iohannis et deinde Christi baptizari oporteret, minus plenus minusque perfectus Christi baptismus merito uideretur, qui non sufficeret ad salutem. quocirca et baptismo Iohannis baptizatus est dominus, ut superbas hominum ceruices ad salutare suum baptismum flecteret, et non solus illo baptismate tinctus est, ne hoc ipso superius illud ostenderet quod eo solus ipse baptizari meruisset, et ultra illud perseuerare non siuit, ne hoc unum quo ipse baptizat indigere praecedente altero uideretur. Quaero itaque, si baptismo Iohannis peccata dimittebantur, quid amplius praestari potuit per baptismum Christi eis, quos apostolus Paulus post Iohannis baptismum Christi baptismo uoluit bap
Abbreviated transcription (Latin):
tor & celsitudinis dator nullicũ
proph& arum nulli prorsus ho¬
minum inscripturis diuinis le¬
gimus eẽ ccessum baptitare in
qua pęnitentiȩ. in remissione pec¬
catorum qđ iohanni c̃cessum est
Qua mira biligratia suspendens
inse corda populorũ uiamp̃pa¬
tali baptismomundat eđam. quo
accepto nullũ alterũ requira tur
Iohannes aũ tali baptismo prȩtin¬
guebat quo accepto eẽt baptisma
&iã dominicũ necessariũ. non
ut illud rep&atur sed ut eis qui
iohannis baptismũ acceperant
&iam xp̃i baptis mus cui uiam pre¬
para bat ille trader&ur. Sienim
xp̃ihumilitas commendanda non
ess& nec baptis mo iohannis opus
ess&. Rursus sinio hanne finis ess&
post iohannis baptisma xp̃ibaptis¬
mate opus non eẽt. sed quia finis
legis ap̃s adiustitiam omni credenti
ab illo de monstratum ẽ adquem ꝑ¬
ger&ur. Adhuc cum ꝑuentum fu¬
erit ꝑmaner&ur. Idem gitur iohan¬
nes & celsitudinem dñi predicauit

Expanded text:
tor et celsitudinis dator. 11. Nulli enim tor et celsitudinis dator. 11. Nulli enim Prophetarum, nulli prorsus hominum in Scripturis divinis legimus concessum esse, baptizare in aqua poenitentiae in remissionem peccatorum, quod Joanni concessum est: qua mirabili gratia suspendens in se corda populorum, viam praepatali Baptismo mundat Ecclesiam, quo accepto nullum alterum requiratur: Joannes autem tali baptismo praetingebat, quo accepto esset Baptisma etiam dominicum necessarium; non ut illud repetatur, sed ut eis qui baptismum Joannis acceperant, etiam Christi Baptismus, cui viam praeparabat ille, traderetur. Si enim Christi humilitas commendanda non esset, nec baptismo Joannis opus esset: rursum si in Joanne finis esset, post Joannis baptisma Christi Baptismate opus non esset. Sed quia finis legis Christus, ad justitiam omni credenti : ab illo demonstratum est ad quem pergeretur, ad hunc cum peruentum fuerit permanetur. idem igitur Iohannes et celsitudinem domini praedicauit,
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nos om̃s deplenitu dine
eius accepimus. Accepit autem
hoc iohannes certe dispensationis
gratia non diumansurum. sed
quantum satis esset ad parandã
uiam dño. cuius esse precur sorẽ
oportebat. quam ille humiliter
ingressurus. & se humiliter sequen¬
tes. ad ex cellentiam deducturus
Sicut seruis pedes lauit. ita serui
baptismo tingui uoluit. sicut
enim subiecit se pedibus eorum
quos ipse dirigebat. sic iohannes
muntri quos ipse donauerat
Vt intellegerent om̃s quanto suꝑbiȩ
sacrilegio . quisq contempnerent
baptisma quod ad nõ deber& acci¬
pere. quando ipse dñs accepiss&
qđ seruo ut ꝓprium dare poss&
ipse prestiterat. Et cum iohan¬
nes quo nemo exsurrexit maior
innatis mulierum tantum testi¬
monium xp̃o ꝑhiber&. ut soluen¬
de corrigiȩ calciamenti eius se fa¬
ter&ur indignum. Xp̃s & bap¬
tismus eius accipiendo humillimꝰ
inter homines inuenir&ur. & bap¬
tismocius auferendo ds̃ altissim
creder&ur. idem humilitatis doc¬

Expanded text:
ait: nos omnes de plenitudine ait: nos omnes de plenitudine eius accepimus. accepit autem hoc Iohannes certae dispensationis gratia non diu mansurum, sed quantum satis esset ad parandam uiam domino, cuius eum esse praecursorem oportebat. quam ille humiliter ingressurus et se humiliter sequentes ad excellentiam deducturus, sicut seruis pedes lauit, ita serui baptismo tingui uoluit. sicut enim se subiecit pedibus eorum quos ipse dirigebat, sic Iohannis muneri quod ipse donauerat, ut intellegerent omnes, quanto superbiae sacrilegio quisque contemneret baptisma quod a domino deberet accipere, quando ipse dominus accepisset, quod seruo ut proprium dare posset ipse praestiterat, et cum Iohannes, quo nemo exsurrexit maior in natis mulierum, tantum testimonium Christo perhiberet, ut soluendae corrigiae calciamenti eius se fateretur indignum, Christus et baptismum eius acinter homines inveniretur, et baptismo ejus locum auferendo Deus altissimus crederetur, idem humilitatis doc
Abbreviated transcription (Latin):
nihil acceperit corpus enim dñi &
Non ergo quaerant incatholica
her&ici quod habent. sed quod
non habent. id est finem prae¬
cepti. sine quo multa scã ha¬
bere possunt. sed prodesse non
possunt finis autem praecep¬
ti est caritas. decorde puro &con¬
scientia bona & fide non ficta
Lauacri uero sacramentum non
ut habeant si iam codem ipso qua¬
uis inheresi tincti sunt. sed ut
salubriter habeant ad catho¬
licae unitatem ueritatemq:
festinent. Iam nunc de iohan¬
nis baptismo uidendum ẽ quid
dicatur. Baptizatos enim
a paulo eos qui iam baptismo
iohannis baptizati fuissent le¬
gimus inactib apostolorũ noba
liud nisi quia iohannes baptismꝰ
ñ fuit ap̃i baptismꝰ. sediohanni
axp̃o concessus. quia iohannis pro¬
priae dicer&ur. Sicut idem iohan¬
nes dicit. Non potest homo acci¬
pere quicquam nisi datum fue¬
rit ei decaelo. & neforsitan hoc
sic ado patre accepisse uider&ur
ut a filio non acciper&
De idem xpo identidem loquens

Expanded text:
nihil acceperit. corpus enim domini nihil acceperit. corpus enim domini non ergo quaerant in catholica haeretici quod habent sed quod non habent, id est finem praecepti, sine quo multa sancta haberi possunt, sed prodesse non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam nunc de Iohannis baptismo uidendum est quid dicatur. baptizatos enim a Paulo eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia Iohannis baptismus non fuit Christi baptismus, sed Iohanni a Christo concessus, qui Iohannis proprie diceretur, sicut idem Iohannes dicit: non potest homo accipere quicquam, nisi datum fuerit de caelo. et ne forsitan hoc sic a deo patre accepisse uideretur ut a filio non acciperet, de ipso Christo identidem loquens
Abbreviated transcription (Latin):
ess&. aut ut omnino nulla ess&
qui ea non legitime utebantur
Sic nullo modo facit ut baptismus
bonus nonsit:. aut ut inomnino
baptis mus non sit. quis quis eo siue
quia inheresi. siue quia in pessimis
morib uiuit non legitime utitur
Etideo cum uel adunitatem catho¬
licam. uel aduitam tanto sacra m̃¬
to dignam conuertitur. Non a¬
luit baptisma incipit habere legi¬
timum. sed illut ipsum incipit ha¬
berelegitime nec remissio in reuo¬
cabilium peccatorum consequit᷑
baptisma nisi non solum legiti¬
mum sed &iam legitime habeat᷑.
nec tamen silegitime non habebitur
& peccata uel non remittentur. uel
remissa replicabuntur. propter¬
ea uel malum uel nullum erit in
bapti ⁊ato baptismi sacramentum
Sicut enim iuidas ciu buccellam tra¬
didit dñs non malum accipiendo
sed male accipiendo locum inse di¬
abolo praebuit. Sic indigne
quisq sumens dominicum sa¬
cramentum non efficit ut quia
ipse malus est . malum sit
aut quia non ad salutem accipit.

Expanded text:
esset aut ut omnino nulla esset esset aut ut omnino nulla esset qui ea non legitime utebantur, sic nullo modo facit ut baptismus bonus non sit aut ut omnino baptismus non sit, quisquis eo siue quia in haeresi siue quia in pessimis moribus uiuit non legitime utitur. et ideo cum uel ad unitatem catholicam uel ad uitam tanto sacramento dignam conuertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. nec remissio inreuocabilium peccatorum consequitur baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur. nec tamen, si legitime non habebitur et peccata uel non remittentur uel remissa replicabuntur, propterea uel malum uel nullum erit in baptizato baptismi sacramentum. sicut enim ludas, cui buccellam tradidit dominus, non malum accipiendo sed male accipiendo locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens dominicum sacramentum non efficit, ut quia ipse malus est malum sit aut quia non ad salutem accipit
Abbreviated transcription (Latin):
id decerni & statui ut baptisma ius¬
tum & legitimum computetur
quod illic baptizantur. putabunt
se ecłam quoq & c&&era eclesiae mu
nera pos udere. sal iuste & legitime
Nos autem baptis¬
sidere
non possumus dicere. cum sa¬
cramentum dominicum in euuan¬
gelicis uerbis cognoscimus
Baptis mum ergo legitimum ha¬
bent. sed non legitime habent
Quis quis enim᷑ & inunitate catho¬
lica & eodigne uiuens hab&.
& legitimum & legitime hab&
quisquis autem uel in ipsa catho¬
lica sicut palea commixta fru¬
mento uel extra. sicut palea
uento sublata hab& hunc bap¬
tismum legitimum quidem
hab& sed non legitime. Ita enĩ
hab& quem admodum utitur
contra legem quod facit omnis
quibaptiZatur perdite uiuit
siue intus siue foris. qua prop¬
ter sicut delege dixit aposto¬
lus bona est lex siquis ea legi¬
time utatur. Ita debaptismo
recte dicere possumus. bonus
est baptismus siquis eo legiti¬
me utatur. Et non sicut
faciebant tunc ut lex bona non

Expanded text:
id decerni et statui, ut baptisma iusid decerni et statui, ut baptisma iustum et legitimum conputetur quod illic baptizantur, putabunt se ecclesiam quoque et cetera ecclesnera possidere\', sed: \'iuste et legitime nos autem baptissidere non possumus dicere, cum sacramentum dominicum in euangelicis uerbis cognoscimus. baptismum ergo legitimum habent, sed non legitime habent. quisquis enim eum et in unitate catholica et eo digne uiuens habet, et legitimum et legitime habet, quisquis autem uel in ipsa catholica sicut palea commixta frumento uel extra sicut palea uento sublata habet, hunc baptismum legitimum quidem habet, sed non legitime; ita enim habet quemadmodum utitur.contra legem, quod facit omnis qui baptizatus perdite uiuit siue intus siue foris. Quapropter sicut de lege dixit apostolus: bona. est lex, si quis ea legitime utatur, ita de baptismo recte dicere possumus: \'bonus est baptismus, si quis eo legitime utatur\'. et sicut non faciebant tunc ut lex bona non