comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qũe ñ possunt acciꝑe mali.
Ip̃e ẽ ille fons de qͦ dicit scͥpt᷑a.
Fons aque uiue sit tͥ ꝓprius:
et nemo alienꝰ cõmunicet tͥ
Om̃s enĩ qͥ ñ diligunt deum.
alieni sunt: antixp̃i st̃. Et
qͣmius intrent basilicas. nõ
possunt numerari int̾ filios
dei: ñ ad illos ꝑtinet fons ille
uite. Et habere baptismum
et malus potest. habe̾ ꝓphetiã
et malus potest. Inuenimus
saulem regem habuisse ꝓphe¬
et impletus ẽ spũ ꝓphetie: et
ꝓphetare cepit. Acciꝑe sacram̃¬
porest. Nam de talib clictũ ẽ.
Qui manclucat ⁊ bibit indig¬
ne: iudiciũ sibi manducat ⁊¬
potest: ĩdest xp̃ĩanꝰ uocari ⁊ ma¬
lus esse potest. De quib dictũ
est. Polluer̃t nom̃ dei sui. Ergo
hab̾e̾ sacram̃ta ista oĩa ⁊ malꝰ
potest: hab̾e autẽ caritatẽ ⁊ ma¬
ip̃e est singularis fons. Ad hõ
bibendũ uos hortat᷑ sp̃s dei: ad
se bibendũ uos horrat᷑ sp̃s dei.
In hoc manifestata ẽ dilectio
dei in nobis. Ecce ut diligamus

Expanded text:
quem non possunt accipere mali; ipse est ille fons de quo dicit Scriptura, Fons aquae tuae sit tibi proprius, et nemo alienus communicet tibi . Omnes enim qui non diligunt Deum, alieni sunt, antichristi sunt. Et quamvis intrent basilicas, non possunt numerari inter filios Dei; non ad illos pertinet fons ille vitae. Habere Baet malus potest; habere prophetiam, et malus esse potest. Invenimus Saulem regem habuisse propheet impletus est spiritu prophetiae, et prophetare coepit. Accipere sacramepotest. Nam de talibus dictum est: « Qui manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et potest, id est, Christianus vocari et malus potest; de quibus dictum est: « Polluebant nomen Dei sui . » Ergo habere sacramenta omnia et malus potest: habere autem charitatem, et maipse est singularis fons. Ad hunc bibendum, vos hortatur Spiritus Dei; ad se bibendum vos hortatur Spiritus Dei. 7. In hoc manifestata est dilectio Dei in nobis. Ecce, ut diligamus
Abbreviated transcription (Latin):
defuncto. ut cõmendans eũ etiã
martyrũ patͦcinio: affectꝰ ꝓ illo
supplicatoĩs augeat᷑. Habes ad ea
que a me putasti ẽẽ querenda:
qualem potui redd̾e responsionẽ
meã. Que si ultͣ quã sat est: pro¬
lixa ẽ. da ueniã. Id enĩ factũ est
amore duitius loquendi tecũ.
Hunc gͦ librũ queadmodũ acce¬
perit uen̾abilis dilectio tua: re¬
scriptis tus nouerim. Qũẽ tͥ
ꝑ lator eiꝰ faciet sine dubio gra-¬
tiorẽ: frat̃ scilicet ⁊ conpresbit
nr̃ candidianꝰ. Quẽ ꝑ tuas lit¬
teras cognitũ toto corde suscepi:
inuitusq dimisi. Multũ enĩ
nos in caritate xp̃i sua p̃sentia
consolatus est: et qͦd fatendum¬
s
Nam cor meũ tanta distentunt
ut nisi ip̃o assilue cõmonente
ñ sineret obliuisci. ꝓfecto int̾

Expanded text:
defuncto, ut commendans eum etiam defuncto, ut commendans eum etiam martyrum patrocinio affectus pro illo supplicationis augeatur. Habes ad ea, quae a me putasti esse quaerenda, qualem reddere potui responsionem meam: quae si ultra quam sat est prolixa est, da ueniam; id enim factum est amore diutius loquendi tecum. hunc ergo librum quemadmodum acceperit uenerabilis dilectio tua, rescriptis tuis nouerim, quem tibi perlator eius faciet sine dubio gratiorem, frater scilicet et conpresbyter noster Candidianus, quem per tuas litteras cognitum toto corde suscepi inuitusque dimisi. multum enim nos in caritate Christi sua praesentia consolatus est et, quod fatendums nam cor meum tanta distendunt, ut, nisi ipso assidue commonente me non sineret obliuisci, profecto int
Abbreviated transcription (Latin):
siue orationũ. siue elemosinax
sacrificiis sollẽpnit supplicamꝰ:
qͣmuis ñ ꝓ quib fiunt om̃ib
uunt comꝑant᷑ ut p̃rosint.
S qͥa ñ discernimꝰ qui sint
oportet ea ꝓ regeneratis om̃ib
facere: ut nullus eoꝵ p̃termit
tatur ad qͦs hec bñficia possint
et debeant ꝑuenire. Melius
enĩ suꝑ erunt ista eis quibus
nec obsunt nͨ ꝓsunt: qͣm eis
Diligentius tam̃ facit hec qͥs¬
q pro . necessariis siis: qd̾
ꝓ illo fiat similit̾ a sins. Corpo¬
ri aũt humano qͥcquid
impenditur ñ est p̃sidiũ sa¬
lutis. s humanitatis officiũ:
scam affectũ quo nemo carnẽ suã¬
qu̾a pͭ ꝓ carne ꝓximi curã gerat:
bent face̾. qͥ credunt ut corꝑi mor-
tuo. s tam̃ resurrecturo ⁊ ineter¬
nitate mansuro impensũ eius
modi officiũ. sit etiã quodã mͦ
eiꝰdem fidei testimoniũ: Qd uͦ
qͥsq apud memoriã martyrũ
sepelit᷑: hoc tantũ uidet᷑ ꝓdesse

Expanded text:
siue orationum siue elemosynarum siue orationum siue elemosynarum sacrificiis sollemniter supplicamus, quamuis non pro quibus fiunt omnibus vunt comparatur ut prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus ftatur, ad quos haec beneficia possint et debeant pervenire. Melius enim supererunt ista eis, quibus nec obsunt, nec prosunt, quam eis . Diligentius tamen facit hoc quisque pro necessariis suis, quo pro illo fiat similiter a suis. § 2. Corpori autem humando quicquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium, secundum affectum, nemo unquam carnem sua pro carne proximus curam gerat, bent facere qui ctuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro inpensum eius modi officium sit etiam quodam modo eiusdem fidei testimonium! quod uero quisque apud memorias martyrum sepelitur, hoc tantum mihi uidetur prodesse
Abbreviated transcription (Latin):
expresso nõie. sicut defunctorũ
qͦs eodem mͦ cõmemorabant ad
ret obsecrabant: illo aliud agen¬
te. atq cũ hoc ageret᷑ omnino
nesciente. An uͦ forte aliqͣndo
ꝑ ipãm p̃sentiã martyrũ fiant
possint uel quib signis possint
a nobis duo ista discerni. an ea
sentire ac iudicare ñ ualeat.
nisi qͥ habeat illud donũ ꝑ dei
ut aut docente discerem. ⁊ ea
que audirem uera ⁊ certa esse
cognoscerem: aut ego crederẽ
que nescirem illo dicente que
sciret. Qͦd si mͥ forsitan de scã
script᷑a responderet ac diceret.
io etiam gratanter acciperem.
Non enĩ ꝑuus ẽ fructꝰ. si ali¬
qua obscura ⁊incerta que com¬
prehendere ñ ualemꝰ. clarũ sal¬
tem certũꝙ sit nobis non esse
querenda: & qd̾ unꝰquisq uult
discere putans. ꝓdesse si sciat
discat ñ obesse si nesciat. Que
cũ ita sint: ñ existimemꝰ ad mor¬
tuos ꝓ quib curã gerimꝰ ꝑue¬
nire nisi qd̃ ꝓ eis siue altaris

Expanded text:
expresso nomine sicut defunctorum, expresso nomine sicut defunctorum, quos eodem modo commemorabant, adret obsecrabant illo aliud agente atque hoc cum ageretur omnino nesciente; an uero aliquando per ipsam praesentiam martyrum fiant possint uel quibus signis possint a nobis duo ista discerni, an ea sentire ac diiudicare non ualeat, nisi qui habeat illud donum per deut aut eo docente discerem et ea quae audirem uera et certa esse cognoscerem, aut ego crederem quae nescirem illo dicente quae sciret. quodsi mihi forsitan de sancta scriptura responderet ac diceret: ita semper, id etiam gratanter acciperem. non enim paruus est fructus, si aliqua obscura et incerta, quae conprehendere non ualemus, clarum saltem certumque sit nobis non esse quaerenda, et quod unusquisque uult discere putans prodesse si sciat, discat non obesse, si nesciat. Quae cum ita sint, non existimemus ad mortuos, pro quibus curam gerimus, peruenire, nisi quod pro eis siue altaris
Abbreviated transcription (Latin):
uelante p̃sciuerit. Si enĩ ipse
int̾ fuit somnianti. mirabili
gr̃a utiꝙ id poiuit ñ natura:
et dei munere. ñ ꝓpͥa facultate.
Si autẽ ip̃o aluid agente siue
dormiente. & uisis aliis occupa¬
ꝓfecto tale aliquid factum est
ananie de saulo: & indicat ei
qd̃ saulꝰ uidit ad se uenientẽ
ananiã. cũ hoc ananias ipse
nesciret. Qdlibet hoꝵ michi
responderet ille homo dei ⁊de
martyrib ab illo ꝑgerem que¬
rere. utrũ ipsi adsint ĩ somniᷤ.
uel quocũq alio mͦ uidentib
eos ĩ qͣ figura uoluerint et
maxime qͣndo ab eis se tor¬
queri demones. in hoĩbz con¬
fitent᷑: & rogant eos ut
parcant sibi : an ista fiant
dei nutu ꝑ angłicas potestates.
in honorem cõmenclationem q
scõꝵ. ad utilitatẽ hominũ illis
in summa quiete positis: &e ad
alia longe meliora uisa uacan¬
tib seorsũ a nobis. orantib ꝙ ꝓ
nobis. Nã mediolani apud scos
ꝓthasiũ ⁊ geruasiũ martyres

Expanded text:
uelante praesciuerit. si enim ipse uelante praesciuerit. si enim ipse interfuit somnianti, mirabili gratia utique id potuit, non natura, et dei munere, non propria facultate; si autem ipso aliud agente, siue dormiente et uisis aliis occupaprofecto tale aliquid factum est,Ananiae de Saulo et indicat ei, quod Saulus uidit ad se uenientem Ananiam, cum hoc Ananias ipse nesciret. quodlibet horum mihi responderet ille homo dei, et de martyribus ab illo pergerem quaerere, utrum ipsi adsint in somnis uel quocumque alio modo uidentibus eos in qua figura uoluerint, et maxime quando ab eis se torqueri daemones in hominibus confitentur et rogant eos, ut pareant sibi, an ista fiant dei nutu per angelicas potestates in honorem commendationemque sanctorum ad utilitatem hominum illis in summa quiete positis et ad alia longe meliora uisa uacantibus seorsum a nobis orantibusque pro nobis; nam Mediolani apud sanctos Protasium et Geruasium martyres
Abbreviated transcription (Latin):
maritũ suũ uehem̃ter instanti
cũ ille nollet q̃m id nũqͣm ꝑmi¬
serat feminis. uade inquit dic
uxori tue. Uidebit me nocte
ꝓxima: s in somnus. Et fc̃m ẽ.
Monuit ꝙ illã quiqqͥd fidelem
conuigatã moneri oportebat.
Que cũ eiugilasset:talem se
uidisse hominẽ dei uiro suo qͣlẽ
illũ ille nouerat & qͥd ab illo au¬
dierit indicauit. ¶ui hoc ab eis
cõperit retulit mͥ. uir grauis
et nobilis. ⁊ dignissimꝰ credi. S
si illũ sc̃m monachũ ip̃e udis¬
sem qͥa sic fertur patientissi¬
me int̾rogabat᷑ ⁊ sapientissime
respondebat: quesissem ab eo.
qd̾ ad istam  ꝑtinet q̃stionẽ.
utrũ adillã feminã ipse¬
uenisset in somnis. idẽ sp̃s
eiꝰ in⁊ effigie corꝑis sur sicut
nos ip̃os in effigie nr̃i corporis
somniamꝰ: an ipso aliud agente.
uel si dormiebat aliud somni ante.
siue ꝑ angłm. siue quocũꝙ alio
modo in mulieris somnio talis
facta sit usio: atq id futurum

Expanded text:
maritum suum uehementer instanti, maritum suum uehementer instanti, cum ille nollet, quoniam id numquam permiserat feminis, uade, inquit, dic uxori tuae, uidebit me nocte proxima, sed in somnis. et factum est: monuitque illam quidquid fidelem coniugatam moneri oportebat. quae cum euigilasset, talem se uidisse hominem dei uiro suo, qualem ille eum nouerat, et quid ab illo audierit, iudicauit. qui hoc ab eis conperit, retulit mihi, uir grauis et nobilis et dignissimus credi. sed si illum sanctum monachum ipse uidissem, quia, sicut fertur, patientissime interrogabatur et sapientissime respondebat, quaesissem ab eo, quod ad istam pertinet quaestionem, utrum ipse ad illam feminam uenisset in somnis, id est spiritus eius in effigie corporis sui, sicut nos ipsos in effigie nostri corporis somniamus, an ipso aliud agente uel, si dormiebat, aliud somniante siue per angelum siue quocumque alio modo in mulieris somnio talis facta sit uisio, atque id futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
dei st̃ his. alia ⁊ illis ⁊ alia largi¬
ciq dari manifestationẽ sp̃s
ad ntilitatẽ. Alii quidẽ inquit
mo scientie. scł̃m eundẽ sp̃m
alteri autẽ fides in eodem spũ.
alii donatio curationũ in uno
spũ alii oꝑationes uͥtutũ. alii
ꝓphetia alii diiudicatio sp̃uum:
alii genera linguaꝵ. alii inter¬
hec oꝑat᷑ unꝰ atq idem sp̃s: di
uidens ꝓpͥa unicuiq ꝓut nult
Horũ omniũ sp̃ualiũ donorũ
que cõmemorauit apls cuicũq
data ẽ diiuidicatio spũum. ĩp̃e
scit ista sieut scienda ft̃. Talem
fuisse credendũ est illũ ioh̃em
monachũ: quẽ de belli ciuilis
euentu. maior theodosiꝰ consu¬
luit imꝑator. Habebat quippe
etiã ꝓphetiã. Neq enĩ singulos
singła munerũ istoꝵ: s etiam
plura unũ habe̾ posse ñ ambigo
Ioħes gͦ iste cuidã mulieri religi¬
osissime ĩpatienter eũ uid̾e cupi¬
enti. atq ut hoc impetraret per

Expanded text:
dei sunt his alia et illis alia largidei sunt his alia et illis alia largis ad utilitatem: alii quidem datur mo scientiae secundum eundem spiritum, alteri autem fides in eodem spiritu, alii donatio curationum in uno spiritu, alii operationes uirtutum; alii prophetia, alii diiudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii interhaec operatur unus atque idem sult. horum omnium spiritalium donorum, quae commemorauit apostolus, cuicumque data est diiudicatio spirituum, ipse scit ista sicut scienda sunt. Talem fuisse credendum est illum Iohannem monachum, quem de belli ciuilis euentu maior Theodosius consuluit imperator: habebat quippe etiam prophetiam. neque enim singulos singula munerum istorum, sed etiam plura unum habere posse non ambigo. Iohannes ergo iste cuidam mulieri religiosissimae inpatienter eum uidere cupienti atque ut hoc inpetraret per
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾satione remotis ⁊ tam̃ gene¬
raliter orantib ꝓ indigentia
supplicantiũ sicut nos oramꝰ ꝓ
mortius. quib utiq ñ presen¬
tam᷑ nec ubi sint uel qͥd agañ
a nobis. exaudiat martyrũ p̃ces.
ꝑ angłica ministi̾a usq quaq
diffusa p̃beat ꝙ hõib ista sola¬
tia. quib in huiꝰ uite miseria
iudicat esse p̃benda: et suoꝵ
meritũ martyrũ ubi
maxime qui ꝑ eoꝵ memo¬
Srias q̃m hoc nouit expedi
mirabili. atꝙ ineffabili potesta¬
te ac bonitate cõmendet. Res hec
altior ẽ. qua ut a me possit attin¬
gi & abstrusior. quã ut a me ua¬
leat ꝑscrutari. Et id̾o quid hoꝵ¬
duoꝵ sit. an uͦ fortassis utrumq
sit ut aliq̃n ista fiant ꝑ ip̃am pre¬
sentiã martyrũ. aliq̃n ꝑ angłos
suscipientes ꝑsonã martyrum:
definire ñ audeo. Mallem a sci¬
entib ista ꝑquirere. Neq enim
nemo ẽ qui hec sciat: ñ qͥ sibi
scire uideat᷑ ⁊ nesciat. Dona enĩ

Expanded text:
conuersatione remotis et tamen geneconuersatione remotis et tamen generaliter orantibus pro indigentia supplicantum — sicut nos oramus pro mortuis, quibus utique non praesentamur nec ubi sint uel quid aganta nobis, exaudiens martyrum preces, per angelica ministeria usquequaque diffusa praebeat hominibus ista solatia, quibus in hujus vitae miseria judicat esse praebenda, et suorum merita martyrum ubi maximeque per eorum memorias quoniam hoc novit expedirmirabili atque ineffabili potestate ac bonitate commendet. Res est haec altior quam ut a me possit attingi, et abstrusior quam ut a me valeat perscrutari; et ideo quid horduorum sit, an vero fortassis utrumque sit, ut aliquando ista fiant per ipsam praesentiam martyrum, aliquando per angelos suscipientes personam martyrum, definire non audeo. mallem ab scientibus ista perquirere. neque enim nemo est, qui haec sciat, non qui sibi scire uideatur et nesciat. dona enim
Abbreviated transcription (Latin):
lante dormiens excitat᷑ Alii st̃
humanaꝵ limites rerũ. alii di¬
uinaꝵ signa uirtutũ. alia st̃
que naturalit̾. alia q̃ mirabilit̃
fiunt. qͣmuis ⁊ nate᷑ d̾s ad sit
ut sit: & miraculis nat᷑a ñ desit.
Non gͥ putandũ est uiuoꝵ rebꝰ
qͦs libet int̾ esse posse de functos.
q̃m quib clã sanandis uel ad¬
iuuandis martyres ad sunt. s
id̾o potuis intelligendũ ẽ qd̃ ꝑ
dirunã potentiã martyres uiuox
reb intersunt. q̃m defuncti ꝑ
naturã ꝓpͥam iuiuoꝵ reb inter¬
esse ñ possunt qũaqͣm ista q̃stio
uires intelligentie mee uincit.
qũe admodũ opitulent᷑ marty¬
res his qͦs ꝑ eos certũ est adiu¬
uari. utrũ ip̃i ꝑ seipõs adsint. uno
temꝑe tam diu̾sis locis ⁊ tanta int̾
se longinquitate discretis siue
ubi sunt eoꝵ memorie. suie p̃ter
suas memorias ubicũq adesse
sentiunt᷑. an ip̃is in loco sius me¬
ritis congruo ab omni mortaliũ

Expanded text:
lante dormiens excitatur. alii sunt lante dormiens excitatur. alii sunt humanarum limites rerum, alia diuinarum signa uirtutum; alia sunt, quae naturaliter, alia, quae mirabiliter fiunt, quamuis et naturae deus adsit, ut sit, et miraculis natura non desit. non igitur ideo putandum est uiuorum rebus quoslibet interesse posse defunctos, quoniam quibusdam sanandis uel adiuuandis martyres adsunt, sed ideo potius intellegendum est, quod per diuinam potentiam martyres uiuorum rebus intersunt, quoniam defuncti per naturam propriam uiuorum rebus interesse non possunt. Quamquam ista quaestio uires intellegentiae meae uincit, quemadmodum opitulentur martyres his, quos per eos certum est adiuuari: utrum ipsi per se ipsos adsint uno tempore tam diuersis locis et tanta inter se longinquitate discretis, siue ubi sunt eorum memoriae siue praeter suas memorias, ubicumque adesse sentiuntur, an ipsis in loco suis meritis congruo ab omni mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
nomio mortuus.⁊ in eugl̃io cũ
helẏa qui mortuus ñ est legit᷑
apparuisse uiuentib: Hinc
et illa soluit᷑ questio: quo nam¬
modo martyres ip̃is bñficiis
que dant᷑ orantib. inlicant se
int̾ esse reb humans: si nesci¬
unt mortui qͥd agant uiui.
Non enĩ solis bñficioꝵ effectib.
uerũ etiã ipsis hominũ aspectib
confessorẽ apparuisse felicem.
cuiꝰ in quilmatũ pie diligis cũ
a barbaris nola oppugnaretur
audiuimꝰ: ñ incertis rumorib
s testib certis. Uerum ista
diuinitus exhibent᷑: longe alit̃
qũa se ht̃ usitatus ordo singlis
creaturaꝵ generib attributus.
Non enĩ qr in uinũ aqua eũ
uoluit dñs repente conu̾sa ẽ. id̾o
ñ lebemꝰ quid aqua ualeat ĩ ele¬
mentoꝵ ordine ꝓpͥo ab istiꝰ diui¬
ni opis raritate uel potiꝰ singl̃a¬
ritate discerne: Nec q̃m lararꝰ
resurrexit id̾o mortuus om̃is
qͣndo uult surgit: aut eo modo
exanimis a uiuente qͦmͦ a uigi¬

Expanded text:
nomio mortuus et in euangelio cum nomio mortuus et in euangelio cum Helia, qui mortuus non est, legitur adparuisse uiuentibus? Hinc et illa soluitur quaestio, quomodo martyres ipsis beneficiis, quae dantur orantibus, indicant se interesse rebus humanis, si nesciunt mortui, quid agant uiui. non enim solis beneficiorum effectibus, uerum ipsis etiam hominum aspectibus confessorem adparuisse Felicem, cuius inquilinatum pie diligis, cum a barbaris Nola obpugnaretur, audiuimus non incertis rumoribus, sed testibus certis. uerum ista diuinitus exhibentur longe aliter, quam sese habet usitatus ordo singulis creaturarum generibus adtributus. non enim quia in uinum aqua, cum uoluit dominus, repente conuersa est, ideo non debemus, quid aqua ualeat in elementorum ordine proprio, ab istius diuini operis raritate uel potius singularitate discernere; nec quoniam Lazarus resurrexit, ideo mortuus omnis, quando uult, surgit aut eo modo exanimis a uiuente quomodo a uigi
Abbreviated transcription (Latin):
illũ que d̾s uoluit abstulerunt.
Dossunt etiã sp̃s mortuoꝵ aliqͣ
que hic agunt᷑ que necessariũ ẽ
ea nosse. q q̃ necessariũ ñ est eos¬
ñ nosse. non solũ presentia uł̃
p̃terita uerũ etiam-
cognoscebant: nec ip̃i omnium
s que illis esse reuelanda dei pro¬
uidentia iudicabat. Mitti ꝙͦ ad
uiuos aliqͦs ex mortius: sicut
contrario paulus ex niuis in
ꝑadysum raptus ẽ diuina scͥptã
testat. Nam saniuel proph̾a
defunctus uiuo regi sauli etiã
futura p̃dixit: qͣmuis ñ nulli ñ
ip̃m fuisse qͥ potuisset magicis
artib euocari. s aliqũe sp̃m tã
qͣm malis oꝑib dgruentem illiꝰ
existiment similitudinẽ figuraᷤ¬
eloquii ñ nullã similitudinem
salomonis ꝓnuntiat᷑. contineat
in laude patrũ qd̵ samuel ⁊ mor¬
tuus ꝓph̾auerit. S si huic libͦ
ex hebreoꝵ qr ñ est in eo canone
contradicit᷑: quid de moyse dictu¬
ri sumꝰ. qui certe et in deutero¬

Expanded text:
illum quem deus uoluit abstulerunt. illum quem deus uoluit abstulerunt. possunt etiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita, uerum etiam cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat. mitti quoque ad uiuos aliquos ex mortuis, sicut e contrario Paulus ex uiuis in paradisum raptus est, diuina scriptura testatur. nam Samuhel propheta defunctus uiuo regi Sauli etiam futura praedixit: quamuis nonnulli non ipsum fuisse, qui potuisset magicis artibus euocari, sed aliquem spiritum tam malis operibus congruentem illius existiment similitudinem figuraseloquii nonnullam similitudinem Salomonis pronuntiatur, contineat in laude patrum, quod Samuhel etiam mortuus prophetauerit. sed si et huic libro ex Hebraeorum quia in eo non est canone contradicitur, quid de Moyse dicturi sumus, qui certe et in Deutero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcepisti bona in uita tua: Lara¬
rus autẽ mala. Sciebat gͦ hec
que utiꝙ apud uiuos ñ apud
mortuos gesta fuerant. uerũ
ñ cũ agerent᷑ in uiuis. s eis
mortius potuit lazaro indicaz¬
te cognoscere: ne falsũ sit qd̃
ait ꝓpħ̾a abraham nesciuit nos.
Proinde fatendũ est. nescire
quidẽ mortuos qͥd hic agatur
s dũ hic agit᷑. postea uͦ audire
ab eis qui hinic ad eos morien¬
do ꝑgunt ñ quidem oĩa s que
sinunt᷑ indicare que sinuntur
etiã ista meminisse: &e que illosꝰ
quib hec inlicant oporret audi¬
re. Possunt et ab anglis qui reb
que agunt᷑ hec presto st̃ audire
aliquid mortui: qd̵ unũ quemq
illoꝵ audire deb̾e iudicat cui
cuncta subiecta sunt. Nisi enĩ
essent angłi qui possunt inter¬
esse ce uiuoꝵ ⁊ mortuoꝵ locis: ñ
dixisset dñs iħc. Contigit autẽ
mori mopem illũ: & ferri ab an¬
gelis in sinũ abrahe. Nunc ergo
hic ñc ibi esse potuer̃t: qui hinc

Expanded text:
percepisti bona in uita tua, Lazapercepisti bona in uita tua, Lazarus autem mala. sciebat ergo haec, quae utique apud uiuos, non apud mortuos gesta fuerant. uerum non cum agerentur in uiuis, sed eis mortuis potuit Lazaro indicante cognoscere, ne falsum sit, quod ait propheta: Abraham nesciuit nos. Proinde fatendum est nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis. qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.. possunt et ab , angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt. nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit amori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunc ergo hic, nunc ibi esse potuerunt qui hinc
Abbreviated transcription (Latin):
stineant lib̾ati ab om̃ib malis
que patiendo ⁊ cõpatiendo cũ
hic uiuerent sustinebant: Di¬
xerit aliquis. Si nulla ẽ mor¬
ant et ip̃i in eundẽ tormentoꝵ
locũ: S nũquid qͥa hoc ille
diues dixit:. id̾o quid fres age¬
rent uel quid paterent᷑ in illo
temꝑe sciuit:Ita illi fuit cura
de uiuiis. qͣmuis quid agerent
om̃ino nesciret: qũe admodum
ẽ nobis cura de mortiuis: qͣmuis
quid agant utiq nesciamꝰ. slã
si nichil de mortius curaremꝰ
ñ utiq ꝓ illis d̾o supplicaremꝰ
⁊Deniq abraham nͨ lazarũ
misit: & moysen ⁊ ꝓpħas hic¬
ut eos hr̃e respondit quos
Naudire deberent uͭ ad illa¬
de supplicia ñ uenirent Ubi
ubi sciebat ẽẽ moysen ⁊ ꝓpħas
id est libͦs eoꝵ quibz hoĩes obedi¬
endo torm̃ta inferni eiutaren:
ubi deniq nouerat diuitẽ illũ
in cdelitus. pauꝑem uͦ lararũ in
laborib dolorib ꝙ uixisse. Nã
et hoc illi ait. Mem̃to fili qͥa

Expanded text:
stineant, liberati ab omnibus malis, stineant, liberati ab omnibus malis, quae patiendo et conpatiendo, cum hic uiuerent, sustinebant? Dixerit aliquis: si nulla est morant et ipsi in eundem tormentorum locum? sed numquid quia hoc ille diues dixit, ideo quid fratres agerent uel quid paterentur illo tempore sciuit? ita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus. nam si nihil de mortuis curaremus, non utique pro illis deo supplicaremus. denique Abraham nec Lazarum misit et Moysen ac prophetas hic eos habere respondit, quos audire deberent, ut ad illa supplicia non uenirent. ubiubi sciebat esse Moysen et prophetas, id est libros eorum, quibus homines oboediendo tormenta inferna euitarent, ubi denique nouerat diuitem illum in deliciis, pauperem uero Lazarum in laboribus doloribusque uixisse. nam et hoc illi ait: memento, fili, quia
Abbreviated transcription (Latin):
et qui cõmorant᷑ in eo ut dese¬
ratur. & in maledicto sit. ⁊ con¬
scidisti uestim̃ta tua & fleuisti
in conspectu meo: ⁊ ego audiui
dixit dñs sabaoth. ñ sic. Etre
ego apponã te ad patres tuos.
et apponeris cũ pace: &e ñ uide¬
bunt oculi tui oĩa mala que
ego induco in locũ hunc ce qͥ
cõmorant᷑ in ea. Territus iste
de cõminationib fleuerat. ⁊¬
sua uestim̃ta consciderat: ꝙ fit
omniũ maloꝵ fituroꝵ de ꝓpe¬
ratura morte securus: qd ita
requieturus esser in pace ⁊ oĩa
illa ñ uideret Ibi gͦ sunt sp̃s de¬
functoꝵ: ubi ñ uident querũꝙ
agunt᷑. aut eueniunt in ista
uita hominũ. Qͦmͦ gͦ uident
tumulos suos aut corꝑa sua.
utrũ abiecta iaceant an sepultaᷤ
Quomͦ inter sunt miserie uiuoꝵ
cũ uel sua ip̃a mala patiantur
si talia merita contraxerunt
uel in pace requiescant sic̃ huie
iosie ꝓmissũ est ubi mala nulla
nec patiendo nec cõpatiendo su¬

Expanded text:
et qui commorantur in eo, ut deseet qui commorantur in eo, ut deseratur et in maledicto sit, et conscidisti uestimenta tua, et fleuisti in conspectu meo, et ego audiui, dixit dominus sabaoth. non sic, ecce ego adponam te ad patres tuos, et adponeris cum pace; et non uidebunt oculi tui omnia mala, quae ego induco in locum hunc et qui commorantur in eo. territus iste dei comminationibus fleuerat et sua uestimenta consciderat; et fit omnium malorum futurorum de properatura morte securus, quod ita requieturus esset in pace, ut illa omnia non uideret. ibi ergo sunt spiritus defunctorum, ubi non uident quaecumque aguntur aut eueniunt in ista uita hominum. quomodo ergo uident tumulos suos aut corpora sua, utrum abiecta iaceant, an sepulta? quomodo intersunt miseriae uiuorum, cum uel sua ipsi mala patiantur, si talia merita contraxerunt, uel in pace requiescant, sicut huic Iosiae promissum est, ubi mala ulla nec patiendo nec conpatiendo su
Abbreviated transcription (Latin):
assũpsit me. Si gͦ d̾eliquer̃t nos
reb int sunt: Si aũt paren¬
tes nr̃i inter sunt: qͥ st̃ alii
mortuoꝵ qͥ nouer̃t qͥd agamꝰ
quid ue patiam÷ ysaias ꝓpħ̾a
dicit. Tu es enĩ pat̃ nr̃: quia
abraham nesciuit nos. & israel
ñ cognouit nos. Si tanti patͥ¬
arche quid erga ppłm ex his
ꝓcreatũ ageret᷑ ignorauerunt:
quib d̾o credentib popłs ipse
de illoꝵ stirpe ꝓmissꝰ ẽ. quomͦ
mortui uiuoꝵ reb atq actib
cognoscendis aduiuandisq mi-¬
scent᷑: Qͦm̃ dicimꝰ eis fiusse
consultum: qui obierunt añqͣm
uenirent mala q̃ illoꝵ obitum
consecuta st̃. si et post mortem
sentiunt quecũꝙ in uire huma¬
ne calamitate ꝯtingunt: An
forte nos errando ista dicimꝰ: et
hos putamꝰ quietos qͦs inquieta
qđ piissimo regi iosie ꝓ magno
bñficio ꝓmisit d̾s qd̾ esset ante
moriturꝰ: ne uideret mala. que
et ueritus es a facie mea. cum
audisti que locutꝰ sũ de loco isto

Expanded text:
adsumpsit me. si ergo dereliqadsumpsit me. si ergo dereliqrebus intersunt? si autem parentes non intersunt, qui sunt alii mortuorum, qui nouerint, quid agamus quidue patiamur? Esaias propheta dicit: tu es enim pater noster, quia Abraham nesciuit nos, et Israhel non cognouit nos. si tanti patriarchae, quid erga populum ex eis procreatum ageretur, ignorauerunt, quibus deo credentibus populus ipse de illorum stirpe promissus est, quomodo mortui uiuorum rebus atque actibus cognoscendis adiuuandisque miscentur? quomodo dicimus esse eis consultum, qui obierunt, antequam uenirent mala, quae illorum obitum consecuta sunt, si et post mortem sentiunt quaecumque in uitae humanae calamitate contingunt? an forte nos errando ista dicimus et hos putamus quietos, quos inquieta quod piissimo regi Iosiae pro magno beneficio promisit deus, quod esset ante moriturus, ne uideret mala, quae et ueritus es a facie mea, cum audisti, quae locutus sum de loco isto
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ alios qͦsdam uiuos eisdem
nescientib uiuis: cur ñ gͦ ita
et illos mortuos eis dẽ nescien¬
tib mortius. cur ñ istas oꝑati¬
ones angl̃icas. credimꝰ ꝑ dispen¬
sationẽ ꝓuiclentie dei bene uten¬
tis et bonis ⁊ malis. scd̾m ĩscru¬
tabilem altitudinẽ iudicioꝵ
suoꝵ siue instruant᷑ hinc m̃tes
mortaliũ siue fallant᷑. siue con
da uindicta. ab illo cui miscd̃iã
et iudiciũ ñ maniter cantat
eccłia: Ut uolet accipiat unus¬
qͥsꝙ qͦd dicam. Si reb uiuen¬
tiũ inter essent anime mortuoꝵ
et ip̃e nos qͣndo eas uidemꝰ in som
deseret que terra mariq
secuta ẽ ut mecũ uiueret
Absit enĩ ut facta sit uita
feliciore crudelis: usq ado
ut q̃n aliqͥd angit cor meũ. nec
tristem filiũ consolet᷑ qũe dilexit
unice: quẽ nũqͣm uoluit mestũ
uidere. S ꝓfecto qd̃ sacer psalmꝰ
ꝑsonat uerũ est: q̃m pat̃ m̃s et
mat̃ mea d̾eliq̃runt me. dñs aũ

Expanded text:
ita et alios quosdam uiuos eisdem ita et alios quosdam uiuos eisdem nescientibus uiuis. Cur non ergo ita et illos mortuos eisdem nescientibus mortuis? Cur non istas operationes angelicas credimus per dispensationem prouidentiae dei bene utentis et bonis et malis secundum inscrutabilem altitudinem iudiciorum suorum? siue instruantur hinc mentes mortalium siue fallantur siue consda uindicta ab illo, cui misericordiam et iudicium non inaniter cantat ecclesia. ut uolet accipiat quisque quod dicam. si rebus uiuentium interessent animae mortuorum et ipsae nos, quando eas uidemus, adloqdesereret, quae terra marique secuta est, ut mecum uiueret. absit enim, ut facta sit uita feliciore crudelis usque adeo ut, quando aliquid angit cor meum, nec tristem filium consoletur, quem dilexit unice, quem numquam uoluit maestum uidere. sed profecto quod sacer psalmus personat, uerum est: quoniam pater meus et mater mea dereliquerunt me, dominus autem
Abbreviated transcription (Latin):
disti. Post ista conualuit: ꝑre¬
xit ypponem. Pascha iam ap¬
ꝓpinquabat dedit nom̃ int̾ ali¬
os cõpetentes parit cũ pluri¬
ms incognitis nob̃: nec illã mͥ
uisionẽ uel cuiqͣm nr̃oꝵ incli¬
care curauit. Baptizatꝰ ẽ ꝑacti
dieb scis remeauit ad ꝓpͥa. Bi¬
ennio uel ampliꝰ tͣnsacto: ego
cuncta cognoui. Primo ꝑ quen¬
dam meũ eiꝰꝙ amicũ in ouiuio
meo: cũ quedã talia loquerem̃
Deinde institi ac feci. ur hec
mͥ p̃sens ip̃e narraret.
attestantib honestis ciui Ebus
suis. & de mirabili eiꝰ egritudine
ut iacuerit pene mortuus ꝑ dies
plurimos. &e de illo alio curma fa¬
bro ferrario. qd̾ cõmemoraui su¬
ꝑius: et de his oĩb que cũ mͥ
dice̾t etiã se ⁊ tunc ab illo audisse
recolebant atꝙ firmabant. Qũa¬
ob rem sicut uidit baptismum
suũ ⁊ me ip̃m ⁊ ypponẽ ⁊ basylicã
et baptisteriũ. ñ in reb ip̃is s
in quib clã similitudinib rerũ.

Expanded text:
disti. post ista conualuit, perredisti. post ista conualuit, perrexit Hipponem. pascha iam propinquabat. dedit nomen inter alios conpetentes, pariter cum plurimis incognitus nobis; nec illam mihi uisionem nec cuiquam nostrorum indicare curauit. baptizatus est, peractis diebus sanctis remeauit ad propria. biennio uel amplius transacto ego haec cuncta cognoui: primo per quendam meum eiusque amicum in conuiuio meo, cum quaedam talia loqueremur; deinde institi ac feci, ut haec mihi praesens ipse narraret adtestantibus honestis ciuibus suis et de mirabili eius aegritudine, ut iacuerit paene mortuus per dies plurimos, et de illo alio Curma fabro ferrario, quod commemoraui. superius, et de his omnibus, quae cum mihi diceret, iam et se tunc ab illo audisse recolebant atque firmabant. quamobrem sicut uidit baptismum suum et me ipsum et Hipponem et basilicam et baptisterium non in rebus ipsis, sed in quibusdam similitudinibus rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuos. Cur ñ etiã illos sicut
nos uidisse cred̾et᷑. utrosꝙ scił
absentes atq nescientes: ac ꝑ
hoc ñ ip̃os s similitudines eoꝵ
sicut etiã locoꝵ. Nã & fundũ
uidit ubi erat ille cũ clericis
p̃sbit̃ & ypponẽ ubi a me quasi
baptizatus ẽ: in quib locis pro¬
fecto ñ erat qͣndo illic sibi esse
uicdebat᷑. Nam quid ibi ageret᷑
eo temꝑe nesciebat: qđ ꝓcul du¬
bio sciret si uere ibi esset. Uisa st̃
igit᷑ ista que ñ prestant᷑ in ipsis
reb ut sunt: s in quib dã rerũ
ymaginib ad umbrant᷑ Deniꝙ
post multa q̃ udit etiã in ꝑa¬
dysũ se introductũ esse narra¬
uit: dictũ q sibi esse cũ inde di¬
mitteret᷑ rediturꝰ ad suos. Uade
baptizare: siuis ẽẽ in isto loco
beatoꝵ. Deinde ut a me bapti¬
zaret᷑ admonitꝰ iam factũ esse
respondit Cui rursꝰ ille qͥ cũ
eo loq̃bat᷑. Uade in qͥt uere bap¬
tizare. Nam illud in uisione ni¬

Expanded text:
mortuos. cur non etiam illos sicut mortuos. cur non etiam illos sicut nos uidisse credatur, utrosque scilicet absentes atque nescientes, ac per hoc non ipsos, sed similitudines eorum, sicut etiam locorum? nam et fundum uidit, ubi erat ille cum clericis presbyter, et Hipponem, ubi a me quasi baptizatus est: in quibus locis profecto non erat, quando illic sibi esse uidebatur. nam quid ibi ageretur eo tempore, nesciebat: quod procul dubio sciret, si uere ibi esset. uisa sunt igitur ista, quae non praesentantur in ipsis rebus, ut sunt, sed in quibusdam rerum imaginibus adumbrantur. denique post multa, quae uidit, etiam in paradisum se introductum esse narrauit dictumque sibi esse, cum inde dimitteretur rediturus ad suos: uade, baptizare, si uis esse in isto loco beatorum. deinde, ut a me baptizaretur, admonitus iam factum esse respondit. cui rursus ille, qui cum eo loquebatur, uade, inquit, uere baptizare; nam illud in uisione ui
Abbreviated transcription (Latin):
me fabri ferrarii:⁊uideat quid
ibi agat᷑. Quo cũ itũ eẽt: inuẽ¬
tus ẽ mortuus eo mom̃to qͦ iste
fuerat sensib redditꝰ et pene a
morte reuixerat. Tc̃ intentis qui
aderant. illũ exhiberi iussũ esse.
q̃n ipse dimissus ẽ indlicauit:
seq illic unde redierat. clixit au¬
disse qd̃ ñ curma curialis. s cur¬
ma faber ferrariꝰ ad loca illa illoꝵ¬
mortuoꝵ p̃ceptꝰ fuisser adduci
In illis gͦ uisis. tanqͣm somniis
sus int̃ eos defunctos qͦs uide¬
bat ꝓ meritoꝵ diu̾sitate tracta¬
ri. agnouit etiã ñ nullos quos
nouerat uiuos. Ip̃os aũt uere
forsitan credidissem: si ñ int illa
qͣsi somnia sua uidisset enã qͦsdã
qui ñc usq adhuc uiuunt. clicos
uidelicet ⁊ aliqͦs religionis sue
a quoꝵ ibi p̃sbitero audiuit ut
apud yponem baptiraret᷑ a me
qd̾ &e factũ esse dicebat  uiderat
itaq in illa usione p̃sbiterum.
clericos. me ip̃m. nundũ scilic
mortuos: in qͣ postea uidit. et

Expanded text:
ae fabri ferrarii et uideat, quid ae fabri ferrarii et uideat, quid ibi agatur. quo cum itum esset, inuentus est mortuus eo momento, quo iste fuerat sensibus redditus et paene a morte reuixerat. tunc intentis, qui aderant, illum exhiberi iussum esse, quando ipse dimissus est. indicauit seque illic unde redierat dixit audisse, quod non Curma curialis, sed Curma faber ferrarius ad loca illa mortuorum praeceptus fuisset adduci. in illis ergo uisis, tamquam somniis suis, inter eos defunctos, quos uidebat pro meritorum diuersitate tractari, agnouit etiam nonnullos, quos nouerat uiuos. ipsos autem uere forsitan credidissem, si non inter illa quasi somnia sua uidisset etiam quosdam, qui nunc usque adhuc uiuunt, clericos uidelicet aliquos regionis suae, a quorum ibi presbytero audiuit, ut apud Hipponem baptizaretur a me, quod et factum esse dicebat. uiderat itaque in illa uisione presbyterum, clericos, me ipsum, nondum scilicet mortuos, in qua postea uidit et
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ. s cũ fuerint sen¬
Isib redditi qͦs cũq mortuoᷤ
ui ⁊disse se dixerint uere cũ eiꝰ
fuisse credunt᷑: nec attendunt
qui hec audiunt similit̾ ab eis
absentiũ atq scientiũ quoꝵdã
etiã ymagines uiuas ẽẽ uiuoꝵ
Homo quidã curma noie mu¬
nicipii tulliensis qͦd ypponi ꝓxi¬
mũ est. curialis pauꝑ uix illiꝰ
loci duũ uir alicius ⁊ simplicit̃
rusticanꝰ cũ egrotaret.: ablatis
sensib pene mortuus iacuit
aliqͦt dieb. Tenuissimꝰ flatus
in narib qͥ manu admota ut¬
cũq sentiebat᷑ & erat exiguum
uiuentis indiciũ: ut exanimẽ
sepeliri ñ sinebat. Nullos artus
mouebat: nulla sumebat alimẽ-¬
ta: nichil oculus. nichil ullo alio
sensu corꝑis. qͣlibet inpacta mo-¬
lestia sentiebat. Uidebat tamẽ
multa uelut in somius: q̃ tan¬
dem aliq̃n post dies plurimos
qͣi eiigilans uisa narrauit.
Ac pͥmũ mox ut aꝑuit oculos.
eat aliquis inqͥt ad domũ cur̃¬

Expanded text:
mortuorum; sed cum fuerint senmortuorum; sed cum fuerint sensibus redditi, quoscumque mortuos uidisse se dixerint, uere cum eis fuisse creduntur nec adtendunt qui haec audiunt similiter ab eis absentium atque nescientium quorundam etiam imagines uisas esse uiuorum. homo quidam Curma nomine municipii Tulliensis, quod Hipponi proximum est, curialis pauper, uix illius loci duumuiralicius et simpliciter rusticanus, cum aegrotaret, ablatus a sensibus paene mortuus iacuit aliquot diebus: tenuissimus flatus in naribus, qui manu admota utcumque sentiebatur et erat exiguum uiuentis indicium, sepeliri ut exanimem non sinebat. nullos artus mouebat, nulla sumebat alimenta; nihil oculis, nihil ullo alio sensu corporis qualibet inpacta molestia sentiebat. uidebat tamen multa uelut in somnis, quae tandem aliquando post dies plurimos quasi euigilans uisa narrauit. ac primum mox ut aperuit oculos, eat aliquis, inquit, ad domum Curm
Abbreviated transcription (Latin):
mortuũ qͦmͦ fit ut uideat ⁊ ui¬
uum: ambob utiq nescientib
neꝙ curantib. quis uel ubi. uel
qͣndo eoꝵ ymagines somuiet:
Similia st̃ autẽ somnus ñulła
etiã uisa uigilantiũ: qͥ t᷑batos
hñt sensꝰ. sicut frenetici. uel
quocũq furentes modo. Nlam
et ip̃i locunt᷑ sepe cũ uere pre¬
nes cernunt: sie uiuoꝵ siue
mortuoꝵ. S quẽ admodũ hi
qͥ uiuunt ab eis se uideri ⁊ cũ
eis se loqui nescunt neq enĩ
re uera ip̃i ad sunt. aut ip̃i ser¬
mocinant᷑ s tͣbatis sensib ho¬
mines talia uisa ymaginaria
patiunt᷑ : eo mͦ. et hi qui ex hac
uita migrar̃t sic affectis hõib
uident᷑ qͣsi p̃sentes cũ sint ab¬
sentes: & utrũ aliqͥs eos ymagi¬
nalit uideat om̃ino nescientes.
Hiuc rei simile ẽ etiã ⁊ illud:
cũ hoĩes altius ꝙͣ si dormirent
subtͣhunt᷑ corꝑis sensib ⁊ occu¬
pant᷑ talib uisis. Et his enim
apparent ymagines uiuoꝵ arꝗ

Expanded text:
mortuum, quomodo fit, ut uideat et uimortuum, quomodo fit, ut uideat et uiuum? ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet. Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici uel quocumque furentes modo. nam et ipsi loquuntur secum, quasi uere praenes cernunt siue uiuorum sine mortuorum. sed quemadmodum hi qui uiuunt ab eis se uideri et cum eis se loqui nesciunt — neque enim re aera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed turbatis sensibus homines talia uisa imaginaria patiuntur — eo modo et hi qui ex hac uita migrarunt sic affectis hominum uidentur quasi praesentes, cum sint absentes et, utrum aliquis eos imaginaliter uideat, omnino nescientes. Huic rei simile est etiam illud, cum homines altius, quam si dormirent, subtrahuntur corporis sensibus et occupantur talibus uisis. et his enim adparent imagines uiuorum atque
Abbreviated transcription (Latin):
pbum.
qͦd pat̃ ñ receꝑat q̃n ẽ pecuniã
ꝑsoluta. Hic itaq putat᷑ anima
hõis curã gessisse ꝓ filio. et ad
eũ uenisse dormientẽ: uͭ docens
qͦd ignorabat magna molestia
lib̾aret᷑. S eodem ip̃o ferme tẽpe
qͦi id auduumꝰ ibidẽ nob̃ apud
mediolanũ ostitutꝰ carthagini
rethor eulogiꝰ qͥ meus in eadem
ꝑte discipłs fuit. sicut ipse mͥ
postea qͣm in affricã remeauimꝰ
retulit. cũ rethoricos ciceronis
libs discipłis sius traderet. re¬
censens lectionẽ quã ptꝰ tridie
fuerat traditurꝰ. quendã locũ
offendit obscurũ. Qͦ ñ intel¬
lecto: uix potuit dormire solli¬
citus. Qua nocte somnianti illi
ego qd̃ ñ intelligebat exposui.
immo ñ ego s ymago mea ne-¬
sciente me: & tam longe trans
m. are aliqͥd aliud siue agente
siue somniante. & nichil de illuis
curis om̃ino curante. Quo mͦ¬
fiant ista nescio. s qͦm᷑ libet fi¬
ant. cur ñ eodem modo credimꝰ
fieri. ut in somnus qͥsq uideat

Expanded text:
phum quod pater non receperat quando est pecunia persoluta. Hic utique putatur anima hominis curam, gessisse pro filio, et ad eum venisse dormientem, ut docens quod ignorabat magna molestia liberaretur: sed eodem ipso ferme tempore quo id audiuimus, id est nobis apud Mediolanum constitutis Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem arte discipulus fuit, sicut mihi ipse, posteaquam in Africam remeauimus, retulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam postridie fuerat traditurus, quendam locum offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illius curis omnino curante. quomfiant ista nescio; sed quomodolibet fiant. cur non eodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ habemꝰ ab ip̃o : ut
qͥ diligit deũ diligat ⁊ frẽm
suũ. Magnifice dicebas dili¬
go dm̃ ⁊ odis frẽm. O homici¬
da: qͦmͦ diligis deũ: Nõ audisti
suꝑus in ip̃a epła. qui odit
frẽm suũ homitila ẽ: Sed
prorsꝰ deũ diligo: qͣmuis ode¬
rim frẽm meũ. Prorsꝰ ñ dili¬
gis deũ si odisti frẽm. ł modo
ꝓbo alio docum̃to. Ip̃e dedit
nob̃ p̃ceptũ: ut diligamꝰ in¬
uicem. Qͦmͦ diligis eũͥ cuiꝰ
odisti preceptũ: Qius ẽ qͥ dicat
diligo imꝑatorẽ: s odi leges
eiꝰ: In hoc intelligit imꝑator
si diligis: si obseruent᷑ leges
eiꝰ ꝑ ꝓuincias. Lex imꝑatoriᷤᷤ
que est: Mandatũ nouũ do
uobis: ut uos inuicẽ diligatiͤ.
Dicis gͦ te dilig̾e deũ: serua
mandlata eiꝰ ⁊ frẽm dilige.
Si aũt frẽm ñ liligis: quomͦ
eũ diligis cuiꝰ mandatũ con-¬
fẽpius: Fr̃es. ego ñ satior lo¬
quendo de caritate in nõĩe xͥ.¬

Expanded text:
mandatum habemus ab ipso, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum. Magnifice dicebas, Diligo Deum; et odis fratrem! O homicida, quomodo diligis Deum? Non audisti superius in ipsa Epistola, Qui odit fratrem suum, homicida est? Sed prorsus diligo Deum, quamvis oderim fratrem meum. Prorsus non diligis Deum, si odis fratrem. Et modo probo alio documento. Ipse dixitnobis praeceptum, ut diligamus invicem : quomodo diligis eum, cujus odisti praeceptum? Quis est qui dicat, Diligo imperatorem, sed odi leges ejus? In hoc intelligit imperator si diligis eum, si observentur leges ejus per provincias. Lex imperatoris quae est? Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis . Dicis ergo te diligere Christum; serva mandatum ejus, et fratrem dilige. Si autem fratrem non diligis; quomodo eum diligis, cujus mandatum contemnis? Fratres, ego non satior loquendo de charitate in nomine Chr
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ. Id̾o ñ ht̃ dilectionẽ:
qͥa ñ diligit frẽm. Propt̾ea gͦ
ñ uidet dm̃i: qr ñ ht dilectionẽ
Nã si habeat dilectionẽ. deum
uidet: qͥa d̃s dilectio ẽ. Et pur¬
gat᷑ ille oculus magis mag̃ꝙ
dilectione. ut uideat illã incõ¬
mutabilẽ substantiã cuiꝰ
p̃sentia semꝑ gaudeat: qua

Expanded text:
ideo non habet dilectionem, quia non diligit fratrem: propterea ergo non videt Deum, quia non habet dilectionem. Nam si habeat dilectionem, Deum videt; quia Deus dilectio est: et purgatur ille oculus magis magisque dilectione, ut videat illam incommutabilem substantiam; cujus praesentia semper gaudeat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
amꝰ caritatẽ. Non diuellam᷑ͦ
a m̃bris sponse ip̃iꝰ. ñ diuella¬
m᷑ a fide: ut głiemͣ in p̃sen¬
tia ip̃ius ⁊ securi manebimꝰ
in eo: modo ꝑ fidem. tunc ꝑ
speciem cuiꝰ tantas arras

Expanded text:
amus charitatem. Non divellamur a membris sponsae ipsius, non divellamur a fide, ut gloriemur in praesentia ipsius: et securi manebimus in eo, modo per fidem, tunc per speciem, cujus tantas arrhas
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽ ut diligat illã dilectionẽ
dilig̾e dilectionẽ: Necesse est
ut cdiligat dilectionẽ. Qͥd gͦ:
et securꝰ es. Non potes dicere
diligo frẽm. s ñ diligo deũ¬
Qmͦ mentiris si dicas diligo
deũ q̃n ñ diligis frẽm: sic
falleris si qͣndo dicis diligo
frẽm putes qr ñ diligis dm̃.
Necesse ẽ qͥ diligis frẽm: dili-¬
gas ip̃am dilectionẽ. Dilectõ
aũt d̾s est. Necesse ẽ gͦ ut cli-
ligat deũ  qͥsqͥs diligit frẽm.
Si aũt ñ diligis frẽm qũe
indes:. deũ qũe ñ uides quomͦ
potes dilige̾: Quare ñ uidet

Expanded text:
ut diligat ipsam dilectionem. diligere dilectionem? Necesse est ut diligat dilectionem. Quid ergo, et securus esto. Non potes dicere, Diligo fratrem, sed non diligo Deu mentiris si dicas, Diligo Deum, quando non diligis fratrem; sic falleris, quando dicis, Diligo fratrem, si putes quia non diligis Deum. Necesse est qui diligis fratrem, diligas ipsam dilectionem; dilectio autem Deus est: necesse est ergo ut Deum diligat quisquis diligit fratrem. Si autem non diligis fratrem quem vides, Deum quem non vides quomodo potes diligere? Quare non videt
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ⁊ amant mundũ. Tu
aũt quid: Seqͥt᷑ ⁊ dicit. Michi
aũt adhere d̾o bonũ ẽ. Totũ
bonũ meũ est: inh̾ere d̾o gͣtis.
Nam si int̃roges ⁊ dicas qͣre
inheres d̾o: et dicat ut donet
mͥ: qͥd tͥ donet : Celũ ip̃e fecit
tram ip̃e fecit᷑ qͥd ł donatur ẽ.
Iam inheres illi: inueni meliꝰ

Expanded text:
. Tu autem quid? Sequitur et dicit: Mihi autem inhaerere Deo bonum est . Totum bonum meum est, Deo inhaerere gratis. Nam si interroges, et dicas, Quare inhaeres Deo? Et dicat, Ut donet mihi. Quid tibi donet? Coelum ipse fecit, terram ipse fecit: quid tibi donaturus est? jam inhaeres illi: inveni me
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi gra uisa basilica ista ampla
si uelit fac̾e̾ aliqͥs minorẽ. s tñ
ꝓ portione ad mensuras eiꝰ. ut u̾¬
bigra si lata ẽ ista simplũ. ⁊ lõ¬
ga duplum. faciat ⁊ ille latã sĩ¬
plum ⁊ longã duplum. uidet᷑ fic
fecisse sicut est ista: s ista h̃t u̾
bi gr̾a cẽtũ cubitos. illa triginta.
⁊ sic ẽ. ⁊ impar ẽ. Uidetis qͥa non
semꝑ sicut ad parilitatẽ ⁊ equa
de speculo. Facies in imagine. fa¬
cies in corpore. Imago inimita¬
tione: corpꝰ in ueritate. Et qͥd dici¬
mꝰ. Nã sicut ħͥ ocłi ita ⁊ ibi. sicut
hit aures ita ⁊ aures ibi sũt. Dis¬
par est res. s sicut ad similitudi¬
nẽ dicit᷑. Habemꝰ gͦ ⁊ nos ima
miles dic̾em᷑. Ergo iustificat noᷤ.
sic̃ ⁊ ip̃e castꝰ ẽ: s ille castꝰ et̾nita¬
te. nos casti fide. Iusti sumꝰ sicut
⁊ ille iustus ẽ. s ille in ip̃a ĩ cõnu¬
tabili ꝑpetuitate. nos iusti credẽ

Expanded text:
rbi gratia, visa basilica ista ampla, rbi gratia, visa basilica ista ampla, si velit facere aliquis minorem, sed tamen proportione ad mensuras ejus, ut verbi gratia, si lata est ista simplum, et longa duplum; faciat et ille latam simplum, et longam duplum: videtur sic fecisse sicut est ista. Sed ista habet, verbi gratia, centum cubitos, illa triginta: et sic est, et impar est. Videtis quia non semper, sicut, ad parilitatem et aequt imaginem de speculo: facies in imagine, facies in corpore; imago in imitatione, corpus in veritate. Et quid dicimus? Nam sicut hic oculi, ita et ibi: sicut hic aures, ita et ibi aures sunt. Dispar est res; sed, sicut, ad similitudinem dicitur. Habemus ergo et nos imagmiles diceremur. Ergo castificat nos sicut et ipse castus est; sed ille castus aeternitate, nos casti fide: justi sumus sicut et ipse justus est; sed ipse in ipsa incommutabili perpetuitate, nos justi c
Abbreviated transcription (Latin):
in eum quẽ non cognouimꝰ. an
forte ex fide cognouimꝰ. ex specie
ñdum cognouimꝰ: S in fide ⁊
uidimus ⁊ cognouimꝰ. Si enĩ ñd̾
uidet fides. quare dicim᷑ illumi¬
nati: Est illuminatio ꝑ fidẽ. ẽ il¬
luminatio ꝑ speciem. Modo cũ
ꝑegͥnamur. ꝑ fidem ambulamꝰ.
nondũ ꝑspeciem. Ergo ⁊ iusticia
ura ꝑ fidem ẽ non ꝑ speciẽ. Erit
ꝑ speciẽ. Mlodo ñ relinqͣmus eã
uisticiam que ẽ ex fide. qm̃ iꝰtuᷤ
ex fide uiuit. sicut ait apłs.
Omĩs qͥ manet in ip̃o non pec¬
cat. Nam om̃is qui peccat ñ udit.
eum neq cognouit eũ. Non cre¬
dit iste qui peccat. Si aut̃ credit.
qͣntũ ad fidem eius ꝑtinet ñ pͦ¬
cat. P ilioli nemo uos seducat.
Qui facit uusticiã iustus ẽ. sĩc̃
les nos debemꝰ putare deo: De¬
betis nosse quid ẽ sicut. Iã dudũ
dixit castificat semet ip̃m. sicut
ip̃e castus ẽ. Iã gͦ paret. Equal
ẽ castitas nr̃a castitati dei. ⁊ ĩti

Expanded text:
in eum quem non cognovimus. An in eum quem non cognovimus. An forte ex fide cognovimus, et specie nondum cognovimus? Sed in fide et vidimus et cognovimus. Si enim nondum videt fides, quare dicimur illuminati? Est illuminatio per fidem, est illuminatio per speciem. Modo cum peregrinamur, per fidem ambulamus, non per speciem . Ergo et justitia nostra per fidem est, non per speciem. Erit per speciem Modjustitiam quae est ex fide, quoniam justus ex fide vivit , sicut ait Apostolus. Omnis qui manet in ipso, non peccat. Nam omnis qui peccat, non vidit eum, neque cognovit eum. Non credit iste qui peccat: si autem credit, quantum ad fidem ejus pertinet, non peccat. 9. Filioli, nemo vos seducat. Qui facit justitiales nos debemus putare Deo? Debetis nosse quid est, sicut: jamdudum enim dixit, Castificat semetipsum, sicut ipse castus est. Jam ergo par et aequalis est castitas nostra castitati Dei, et just