comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
adres carnis nr̃e habuimꝰ erudi¬
tores & reuerebam eos: num
multomagis obtemꝑabimꝰ patͥ sp̃uũ
&e tuiuemus: Om̃s quos dñs in hoc
flagellat tempore. eose debent dei
filios sentire: quo illos castigant
flagella discipline.Nisi enim corree¬
tis hereditatem dare disponeret:
eos erudire ꝑ molestias ñ curaret.
go. Hinc rursum scͥptum ẽ. fili mi
noli negligere disciplinam domini
neq fatigeris cum ab eo argueris: qͣm
enim diligit dñs corripit: Flagellat
autem omnem filium quem recipit.
Hine psalmista ait. MMulte tͥbulatiões
exclamans ait. Si iustꝰ fuero: ñ leua¬
bo caput. saturatꝰ afflictione ⁊ miseria.
Considare etiam debemus ꝓ ꝑcipien¬
dis hȩreditatib t̾renis. quam dura
carnales filios discipline flagella ca¬
stigent. Que gͦ nob̃ diuine correptio¬
nis pena grauis est. ꝑquam & num¬
quam amittenda hȩreditas ꝑcipitur:
ce semꝑ mansura supplicia uitantur:
Hine ce enim paulus ait. Patres qui
dem carnis nr̃e habuimus erudito¬

Expanded text:
buimus eruditores et reverebamur eos; nonne multo magis obtemperabimus Patri spirituum, et vivemus ? Omnes quos Dominus in hoc flagellat tempore, eo se debent Dei filios sentire, quo illos castigant flagellat disciplinae. Nisi enim correctis haereditatem dare disponeret, eos erudire per molestias non curaret. go Hinc rursum scriptum est: Fili mi, noli negligere disciplinam Domini, neque faenim diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Hinc Psalmista ait: Multae tribulationes exclamans, ait: Si justus fuero, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Considerare etiam debemus pro percipiendis haereditatibus terrenis, quam dura carnales filios disciplinae flagella castigent. Quae ergo nobis divinae correptionis poena gravis est, per quam et nunquam amittenda haereditas percipitur, et semper mansura supplicia vitantur? Hinc etenim Paulucarnis nostrae habuimus erudito
Abbreviated transcription (Latin):
dat᷑: Qui etiam extra castra in
conspectu domini immolatꝰ est.
qr uidelicet extra portam passꝰ ẽ:
ad eum extra castra: imꝓꝑium eiꝰ
portantes. Non enim habemus hic
inquirimꝰ. Iecirco enim extͣ portam
passus est: tt a conu̾satione nos ui¬
te p̃sentis quasi a ciuitate foras du¬
ceret.⁊ a terrena inhabitatione
eor nr̃m uellere ꝑfuaderet. In cõ¬
spectu uͦ ¶ patͥs immolat᷑: qͥa
quod ante ocłos hominum pȩ¬
na. hoc ante ocłos patͥs fuit sacri¬

Expanded text:
datur? Qui etiam extra castra in datur? Qui etiam extra castra in conspectu Domini immolatus est, quia videlicet extra portam passus est. tra castra, improperium ejus portantes. Non enim habemus hic inquirimus . Idcirco enim extra portam passus est, ut a conversatione nos vitae praesentis quasi a civitate foras ducerecor nostrum avellere persuaderet. In conspectu vero Patris immolatur, quia quod ante oculos hominum poena hoc ante oculos Patris fuit sacri
Abbreviated transcription (Latin):
si &e illos tempꝰ aliqͣndo depͥmunt.
qui hec semꝑ in humilitate formi¬
dant: Unde summ oꝵ ꝯo e formidan¬
dum ẽ nob̃. ilłd examen tante distͥc¬
tionis. Constat autem quia in hac
reptio sequit᷑. disciplina patris ẽ.
non ira iudicis: amor corrigentis ẽ.
non distͥctio punientis. Ex ipso gͦ
p̃senti u̾be. iudicia et̃ria pensanda
sunt. Hinc cenimꝑpend̃e. hinc¬
feratur illa que reꝓbat. si ferrimͦ
uix ualet eius ira que purgat. Cur
dominus iħs extra portam passus ẽ:
accam rufam a filiis ifrł adduc .ix.¬
tam p̃cepit dñs moysi. tradi ele¬
azaro sacerdoti:. qui eductam extra
eastra immolaret in conspectu dñi.
Qͥd ꝑuaccam rufam : nͥ assumpta ad sacͥ¬
ficium infirmitas dominice inear¬
nationis. rubra. ꝑ eruorem passioĩs
fig᷑atur: Quid est quod hec uacca
ad immolandum sac̃doti traditur:
nͥ quod incarnat᷑ dominꝰ. qui ꝓre
demptione nr̃a sacͥficium semetip¬
sum fecit. in rudaici popł manib

Expanded text:
si et illos ad tempus aliquando deprimunt si et illos ad tempus aliquando deprimunt qui haec semper in humilitate formidant? Unde summopere formidandum est nobis illud examen tantae districtionis. Constat autem quia in hac reptio sequitur, disciplina patris est non ira judicis, amor corrigentis est, non districtio punientis. Ex ipso ergo praesenti verbere judicia aeterna pensanda sunt. Hinc etenim perpenferatur illa quae reprobat, si ferri modo vix valet ejus ira quae purgat. CAP. IX.-- Jesus extra portam passus est . Vaccam rufam a filiis Israel adductam praecepit Dominus Moysi tradi Eleazaro sacerdoti, qui eductam extra castra immolaret in conspectu Domini. Quid per vaccam rufam nisi assumpta ad sacrificium infirmitas dominicae incarnationis rubra per cruorem passionis figuratur? Quid est quod haec vacca ad immolandum sacerdoti traditur, nisi quod incarnatus Dominus, qui pro redemptione nostra sacrificium semetipsum fecit, in Judaici populi manibus
Abbreviated transcription (Latin):
mari cum oritur. prius lenes un¬
de. & postmodum uolumina ma¬
iora concitantur: ad ertremum
fluctus se in alta erigunt: & naui¬
gantes quosq ips a sua altitudine
subuertunt. Sic sic nimirum extre¬
ma illa ꝓꝑat: que uniũsum mun¬
dum subruat tempestas animaꝵ.
ostendit: & quanto ad finem coti¬
die ꝓpinquiores efficimur:. tanto
grauiora irruere tribulationum
uolumina uidemus. Ad extremũ
uͦ commotis omnib elementis fuꝑ¬
nus iudex ueniens. finem omnium
apportat : qr uidelicet tẽ tempestas
fluct̾um in cęlum leuat. unde &
dr. Ad huc modicum & ego moue¬
bo non solum t̾ram. s etiam cȩbũ.
Hanc tempestatem sci uiri uigilan¬
ter aspiciunt.⁊ ex his tͥbulationib
que mundum feriunt. p̃udent qͦ
sequunt᷑: atq extremi iudicii ad¬
uentum. intenta mente considan¬
tes ꝑtimescunt: suꝑneq maiestatis
uim ad iudierum uenientis. & t̾rorẽ
tanti ex aminis considantes expa¬
tiescunt. Quomͦ autem de pssura
sunt di iudicia eos qui se eleuant:

Expanded text:
cum oritur, prius lenes undae, et postmodum volumina majora concitantur; ad extremum fluctus se in alta erigunt, et navigantes quosque ipsa sua altitudine subvertunt . Sic sic nimirum extrema illa properat, quae universum mundum subruat, tempestas animarumostendit; et quanto ad finem quotidie propinquiores efficimur, tanto graviora irruere tribulationum volumina videmus. Ad extremum vero, commotis omnibus elementis, supernus Judex veniens finem omnium apportat, quia videlicet et tunc tempestas fluctus in coelum levat. Unde et dicitur: Adhuc modicum, et ego movebo non solum terram, sed etiam coelam . Hanc tempestatem sancti viri vigilanter aspiciunt, et ex his tribulationibus quae mundum feriunt praevident quae sequuntur, atque extremi judicii adventum in tanta mente considerantes pertimescant, supernaeque majestatis vim ad judicium venientis, et terrorem tanti examinis considerantes, expavescunt. Quomodo autem depressura sunt Dei judicia eos qui se elevant,
Abbreviated transcription (Latin):
pupilli uł uidue. s mercedem num¬
morum querit. Nam tolle tempora¬
le p̃mium: & pupillum & uiduã
non defendit. Ser mo itaq dei.
discretor est cogita tionum ⁊ in¬
tentionum cordis: qui non aspicitꝰ
quid ayud temetipsum cogitas. s ꝑ
medullam compagis. id est ꝑ intentio¬
nem cogitationis. quid accipere reqͥ¬

Expanded text:
pupilli, vel viduae, sed mercedem numpupilli, vel viduae, sed mercedem nummorum quaerit. Nam tolle temporale praemium, et pupillum ac viduam non defendit. Sermo namque Dei discretor est cogitationum et intentionum cordis, quia non aspicit quid apud temetipsum cogitas, sed per medullam compagis, id est, per intentionem cogitationis, quid accipere req
Abbreviated transcription (Latin):
co subiungit. Compagum quoq
& medullarum: &e discretor cogi¬
tationum &e intentionum cordis.
Distinguit enim di ser mo cõpages
& medullas: qr discernit cogitatio¬
nes & indentiones cordis. ⁊compa¬
ges quippe. ossib ossa iunguntur.
Q sepe dum quiddam recta cogita¬
tione agimꝰ. s in lauidis amorem
subito declinamꝰ. & hoc ꝓ laude
que in compage iuncta sunt: etiam
medullas. Quod p̾dicator sc̃s aptius
intulit cum subiungit: discretor co¬
gitationum & intentionum cordis.
Compages enĩnr̃e cogitationes st̃:
medulle autem intentiones. Q emm
aliud cogitaoius. ⁊ aliud est quod per
cogitationem intendimus. Nam siqͥs
ꝓposito nummoꝵ p̃mio. pupilli uel
uidue causam defendat. & fortasse ec¬
clesiam ing̾diens suis p̾cib dõ dicat.
du uides qr causam pupilli & uidue
defendo: iste ꝓculdubio que cogitat
scit: s quo intendat eiꝰ cogitatio igno¬
rat. Aliud quippe cogitat atq aluro
intendit: non enim defens ionem

Expanded text:
co subjungit: Compagum quoque co subjungit: Compagum quoque et medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis. Distinguit enim sermo Dei compages et medullas, quia discernit cogitationes, et intentiones cordis. Per compages quippe ossa ossibus junguntur, et saepe dum quid recta cogitatione agimus, sed in laudis amore subito declinamus, et hoc pro laude quae in compage juncta sunt etiam medullas. Quod praedicator sanctus apertius intulit, cum subjungit: Discretor cogitationum et intentionum cordis . Compages enim nostrae cogitationes sunt, medullae autem intentiones. Etenim aliud cogitamus, et aliud est quod per cogitationem intendimus. Nam si quis proposito nummorum praemio, pupilli vel viduae causam defendat, et fortasse ecclesiam ingrediens in suis precibus Deo dicat: Tu vides quia causam pupilli et viduae defendo, iste procul dubio quae cogitat scit sed quo intendat ejus cogitatio ignorat. Aliud quippe cogitat, atque aliud intendit, non enim defensionem
Abbreviated transcription (Latin):
er abraham leui decimatus
est: adhuc enim in lumbis pa¬
tris erat. Lumborum nomine ꝓ¬
pago mortabitatis expͥmitur: quia
seminaria cottus uiris in lumbis.
feminis autem in umbilico messe
ꝑhibentur. Hinc est quod ueritis
discipłis dicit. sint lumbi uestri
p̃cincti. Hinc petrus cum luxu¬
riam a corde restͥngeret:admone¬
bat dicens. Succineti lumbos m̃tis
melchisedech occtirrit abrahe. Cũ
enim paulus ꝑ abrahe sacrificium
melchisedech tempore.leui sacerdo¬
tium diceret decimatum: ub tẽ
in abrahe corpore leui lateret osten¬
dens ait. Adhuc enim in lumbis pa¬
deꝑeunt:cum iam non amore do¬
mini. s intentione laudis transito¬
riȩ fiunt. Sic etenim sepe cogita¬
tionibone cogitatio sinstra subiũ¬
gitur: ut uix ipse qui easdem co¬
gitationes generat animꝰ agnoscat.
Unde p̃dicator eg̾gius cum loqͦns
subtilit̾ diceret. uuuis est sermodi
&e efficax. & penetrabilior omni
gladio ancipiti. & ꝑtingens usq
ad ditusionem anime ac sp̃s. ili¬

Expanded text:
er Abraham Levi decimatus est, adhuc enim in lumbis patris erat . Lumborum nomine propago mortalitatis exprimitur, quia seminaria coitus viris in lumbis, feminis autem in umbilico inesse perhibentur. Hinc est quod Veritas discipulis dicit: Sint lumbi vestri praecincti . Hinc Petrus cum luxuriam a corde restringeret, admonebat, dicens: Succincti lumbos mentisMelchisedech occurrit Abrahae. Cum enim Paulus per Abrahae sacrificium Melchisedech tempore Levi sacerdotium diceret decimatum, ubi tunc in Abrahae corpore Levi lateret, ostendens, ait; Adhuc enim in lumbis padepereunt, cum jam non amore Domini, sed intentione laudis transitoriae fiunt. Sic etenim saepe cogitationi bonae cogitatio sinistra subjungitur, ut vix ipse qui easdem cogitationes generat animus agnoscat. Unde praedicator egregius, cum loquens subtiliter, diceret: Vivus est sermo Dei, et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus; illi
Abbreviated transcription (Latin):
notate. & non commisceamini cũ illo
ut confundat᷑. Atq ilico adiunxit. Et
nolite ut inimieum estimare illum:
s corripite ut fratrem. Ac si diceret. Pa¬
cem cum eo ext̾iorem soluite: s int̾iorẽ
circa illum medullitꝰ custodite. ut
peccantis mentem sic ur̃a discordia fe¬
riat: quatinꝰ pax a ur̃is cordib nec ab¬
negata discedat. Expliciunt exceꝑtio¬

Expanded text:
notate: et non commisceamini cum illo, ut confundatur . Atque illico adjunxit: Et nolite ut inimicum existimare illum, sed corripite ut fratrem . Ac si diceret: Pacem cum eo exteriorem solvite, sed interiorem circa illum medullitus custodite; ut peccantis mentem sic vestra discordia feriat, quatenus pax a cordibus vestris nec abnegata discedat. CAPUT XXI
Abbreviated transcription (Latin):
lus intellexerat: neminem dedisse
aliquid boni oꝑis. ut ad fidem ueni¬
ret cognouerat: qui dicebat. Quis
pͥor dedit illi &e retͥbuetur er: Hme
iterum scͥptum est. Gr̃a salui fact̾ie¬
stis ꝑfidem. & hoc non ex uob̃: dei enĩ
Hinc de semetipsoloquit᷑ iterum
dicens. Gr̃a dei sum id quod sum. Ex
cuius nimirum aspiratione gratie.
quia uirtutum oꝑa ꝓtinꝰ incorde ge¬
nerantur. ut ex libo quoq arbitrio
fubsequat᷑ act̾io. eui pꝰ hanc uitam
et̾na respondeat retributio: ilico ad¬
iecit. & gr̃a eius in me uacua non

Expanded text:
lus intellexerat, neminem dedisse lus intellexerat, neminem dedisse aliquid boni operis ut ad fidem veniret cognoverat qui dicebat: Quis prior dedit illi, et retribuetur ei . Hinc iterum scriptum est: Gratia salvi facti estis per fidem: et noHinc de semetipso loquitur iterum, dicens: Gratia Dei sum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam aeterna respondeat retributio, illico adjecit: Et gratia ejus in me vacua non
Abbreviated transcription (Latin):
is ediam consecutas sum.I.
quia ignorans feci. Nullꝰ
potest dicere cognoseen¬
dum dm̃ actionis sue se
mercede p̃uenisse: uel aliquod digni
oꝑis meritum. qͦ xp̃m d̃i uirtutem ce
di sapientiam ꝑciꝑet. quasi p̃cium
dedisse. Ad hoc nanq p̃cium damꝰ.
ut eiꝰ uice rem quam appetimꝰ posside
debeamus. Quid autem nos dedi¬
sumus. Illa nanq sola oꝑa male ui¬
uendo dedimꝰ: qͥbꝰ si iusta retͥbutio
seruaret᷑. non xp̃s s supplicia redde¬
rent᷑. S aliud homo ꝑtusticiã me¬
ruit: aliud ꝑ grãm accepit. Testat᷑
paulꝰ priꝰqͣm mens illiꝰ sem̃ gͣcuite u̾rta¬
tis acceperit: quib sentib p̃mebat᷑
erroris. Qui prius inquit fui
blasphemus & ꝑsecutor & contume¬
liosus: s miscdiam consecutꝰ sum:
quia ignorans fecim incredulita
te. Testatur etiam ꝓ qualib xp̃s mo¬
ri dignatꝰ est. Cum adhuc inquit
inuenti sumꝰ: quidboni oꝑis dedimꝰ
quo eum acciꝑe mereremur: Nul¬
lum siuis meritis ẽẽ saluatum pau¬

Expanded text:
icordiam consecutus sum, quia ignorans feci . Nullus potest dicere ad cognoscendum Deum actionis suae se mercede praevenisse, vel aliquod digni operis meritum, quo Christum Dei virtutem et Dei sapientiam perciperet, quasi pretium dedisse. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem quam appetimus possidere debeamus. Quid autem nos dedisumus. Illa namque sola opera male vivendo dedimus, quibus si justa retributio servaretur, non Christus, sed supplicia redderentur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per gratiam accepit. Testatur Paulus priusquam mens illius semen gratuitae veritatis acciperet, quibus sentibus premebatur erroris: Qui prius, inquit, fui blasphemus, et persecutor, et contumeliosus: sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci in incredte . Testetur etiam pro qualibus Christus mori dignatus est. Cum adhuc, inquitinventi sumus, quid boni operis dedimus quo eum accipere mereremur? Nullum suis meritis esse salvatum Pau
Abbreviated transcription (Latin):
legem: s adimplere. Testamentũ ue tes
tus oꝑum cͥmina compescuit. dari deci ñte¬
mas p̃cepit: s testamentũ nouũ cogitõnes sn
prauas cohercuit: derclinqͥ om̃a. ⁊ ꝓdõ
uitam corporis iussit cum p̃senti selo despi¬
ci. Minora quippe p̃cepta isrłitico ppło
ꝑ legem data sunt. unde ⁊ eioem popło
tis inmonte docuit. Dum uͦ redemptor ñr¬
ꝑ euuangłm dic̃. nolite putare qm̃ ueni
soluere legẽ aut ꝓpħas. ñ ueni solue legẽ s
adimplere: adimplere ueñat legẽ qͥ legis
iusticiȩ grãm addidit: ut qͦd illa iubebat
inminimis. ipse ꝑfici adiuuaret insum¬
mis: ⁊ qd̃ illa cohercebat ab oꝑe: ipse re¬

Expanded text:
Legem, sed adimplere . Testamentum Vetus operum crimina compescuit, dari decimas praecepit; sed Testamentum Novum cogitationes pravas coercuit, derelinqui omnia, et pro Deo vitam corporis jussit cum praesenti saeculo despici. Minora quippe praecepta Israelitico populo per Legem data sunt ; unde et eidem populo tis in monte docuit. Dum vero Redemptor n Evangelium dicit: Nolite putare, quoniam veni solvere Legem, aut prophetas, non veni solvere, sed adimplere: adimplere venerat Legem, qui Legis justitiae gratiam addidit, ut quod illa jubebat in minimis, ipse perfici adjuvaret in summis; et quod illa coercebat ab opere, ipse re
Abbreviated transcription (Latin):
lat. de qua scͥptumẽ: ⁊ colligent de regno
eius om̃a scandala. Insuꝑno enim regno
scandala quȩ ereo colligi debeant si ha¬
bent᷑. Qui gͦ mandatum soluit oꝑe. ⁊ sic
docet uoce. in illo suꝑno regno nec õe mi¬

Expanded text:
lat, de qua scriptum est: Et colligent de regno ejus omnia scandala . In superno etenim regno scandala quae ex eo colligi debeant non habentur. Qui ergo solvit opere, et sic docet voce, in isto regno coe
Abbreviated transcription (Latin):
Nob quippe obedientia usq ad
minum obedientia laborios a ap¬
pareat : redemptor ñr indicatꝰ.
q hanc etiam cum uidex uen̾it
seruat. Non gͦ mirum si ꝑeccator
homo obedientie in p̃sentis uite
breuitate̾ subicit: qñ hanc media¬
tor dei & hominum. & cum obȩ¬
dientes remunerat. non relinqͥt.¬

Expanded text:
Nobis quippe obedientia usque ad Nobis quippe obedientia usque ad minum obedientia laboriosa appareat, Redemptor noster indicat, qui hanc etiam cum judex venerit, servat. Quid ergo mirum, si peccator homo obedientiae in praesentis vitae brevitate se subjicit, quando hanc mediator Dei et hominum etiam cum obedientes remunerat, non relinq
Abbreviated transcription (Latin):
sola turtꝰ ẽ ÷ que uirtutes cet̾aᷤᷤ
mentiinserit. insertasq custodit
Unde & pͥmus homo p̃ceptum qͦd
seruaret accepit. ¶ui si se uellet
obediens subdere: ad et̾nam beati¬
dudinem sine labore ꝑueniret.
Hinc in euangłio t̾iitas dicit. Cum
qui uenit ad me non eiciam foras.
qr descendi de celo nonut faciam
uoluntatem meam. s uoluntatẽ
eiꝰ qͥ misit me. Quidemm: Si suã
faceret: eos qui ad se ueniunt re¬
pulisset: Quis autem nesciat. qd̃
uoluntas filii a patͥs uoluntate ñ
disc̃pet S q̃m pͥmus homo qͥa
suam uoluntatem fac̾e uoluit. A
paradysi gaudio exiuit: scds ad re¬
demptionem hominum ueniens.
dum uoluntatem se patͥs ⁊ ñ suã
face̾ ostendit. ꝑman̾e intꝰ docuit.
Cum gͥ ñ suam s patͥs uoluntatem
facit. eos qͥ adse ueniunt foras ñ
eicit: qr dum exemplosuo nos obe¬
dientie fubicit: uiam nobis eg̃s¬
siomis clatidit. Hinc rursum ait.
Non possum ego a meipso facere
quicquam: s sic̃ audio itidico.

Expanded text:
sola virtus est quae virtutes caeteras menti inserit insertasque custodit. Unde et primus homo praeceptum quod servaret accepit, cui si se vellet obediens subdere, ad aeternam beatitudinem sine labore perveniret. Hinc in Evangelio Veritas dicit: Eum qui venit ad me, non ejiciam foras: quia de coelo descendi, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me ; quid enim si suam faceret, eos qui ad eum veniunt repulisset? Quis autem nesciat quod voluntas Filii a Patris voluntate non discrepet? Sed quoniam primus homo, qui suam facere voluntatem voluit, a paradisi gaudio exivit, secundus ad redemptionem hominum veniens, dum voluntatem se Patris et non suam facere ostendit, permanere nos intus docuit. Cum igitur non suam, sed Patris voluntafacit, eos qui ad se veniunt, foras non ejicit, quia dum exemplo suo nos obedientiae subjicit, viam nobis egressionis claudit. Hinc rursum ait: « Non possum ego a me facere quidquam; sed sicut audio, judico
Abbreviated transcription (Latin):
głat᷑. Sienĩ capiti nr̃m torm̃ta nr̃a
non tangent: neqͣquam afflictis m̃b̃s.
ꝑsecutori suo cẽ de cęlo clamaret. Sau¬
passionum xͥ. in carne mea. Itamen
resurrectione iam sui capitis ex altatꝰ
dicit. Q nos conres useitauit ⁊ ꝯsede
fec̃ in celestib. Nempe hc̃ in t̾ra ꝑsecu¬

Expanded text:
 Si enim caput nostrum tormenta nostra non tangerent, nequaquam afflictis membris persecutori suo etiam de coelo clamaret: Saupassionum Christi in carne mea . Et tamen per resurrectionem jam sui capitis exaltatus, dicens: Qui nos conresuscitavit, et consedere fecit in coelestibus. Nempe hunc in terra persecu
Abbreviated transcription (Latin):
potentis deidona sint. ut in eis aliqͥd
nr̃m non sit.cur nos qͣsi ꝓ meritis
et̾nam retͥbutionem queramꝰ: si autẽ
tta nr̃a sunt ut dona dei omĩpotentis
ñ sint: cur ex eis ommipotenti deo gr̃a
agamꝰ. Sciendum est qr mala nr̃a so¬
lummͦi nr̃a sunt. bona u nr̃a. ⁊ omnipo¬
tentis di sunt ⁊ nr̃a : qr ipse aspirando
nos p̃uenit ut uelimꝰ. qui adiuuan¬
do subsequit᷑. ne mnanit̃ uelimus. sed
possimꝰ implere que uolumts. Preue¬
niente autem gr̃a ce bona uoluntate
subsequente: hoc qͦd omnipotentis
cłi donum ẽ. fit m̃itum nr̃m. QSb̃n
paulꝰ breui sententia explicat dicens.

Expanded text:
potentis Dei dona sunt ut in eis aliquid nostrum non sit, cur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sciendum quia mala nostra solummodo nostra sunt; bona autem nostra, et omnipotentis Dei sunt, et nostra; quia ipse aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando prosequitur, ne inaniter velimus, sed possimus implere quae volumus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est, fit meritum nostrum. Quod bene Paulus brevi sententia explicat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
Pacem relinquo uob. pacem meam do
uob̾. Relinqͦ scilicet transitoriam: oo
mansuram. Si gͦ in eam cor que relic¬
ta est figit᷑: nunquam ad illam que dan¬
da ẽ ꝑuenit᷑. Pax gͥ p̃sens ita tenenda ẽ
ut &e diligi cdebeat & contemns: ne si
immodate diligit᷑. diligentis animꝰ
inculpa capiatur. De p̃meditatione

Expanded text:
Pacem relinquo vobis, pacem meam do Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Relinquo scilicet transitoriammansuram. Si ergo in ea cor quae relicta est figitur, nunquam ad illam quae danda est pervenitur. Pax praesens ita tenenda est ut et diligi debeat et contemni, ne si immoderate diligitur, diligentis animus in culpa capiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
acem relinquo uob̃: pacemme¬
am douob. Insc̾ptura saera altẽ
pax plena dr: ⁊ alit̾ inchoata. In¬
choatam quippe u̾itas discipulis
dederat: cum dicebat. Pacem relin¬
quouiob: pacem meam douobis.
Et plenam symeon desiderauerat: cũ
exoraret dicens. Nunc dimtttis serui
tuum dñe: scđdm u̾bum tuum in pace.
Pax enim nr̃a ex desicłio conditoris in¬
choat᷑: ex manifesta autem tuisione ꝑ¬
ficitur. Plena qͥppe tẽ erit: cum men
nr̃a nec ignorantia cecat᷑ nec sue car¬
nis impugnatione concutit᷑. De codi
ollicite pacati debent curare. ne
dum pltisquam necesse ẽ pacem qͣm
possident amant. ad ꝑpetuam ꝑuentre
non appetant. Plerumq enim grauius
intentionem mentium rerum tran¬
quillitas temptat: ut quo non sunt
molesta que tenent. eominꝰ amabilia
fiant que uocant: & qͦ delectant p̃sen¬
tia: eonon inqͥrant ȩt̃na. Unde a per
semetipsam u̾itas loquens.cum t̾renã
pacem a suꝑna distingueret: & aduen¬
turam discipłos ex p̃senti ꝓuocaret: att

Expanded text:
acem relinquo vobis, pacem meam do vobis . In Scriptura sacra aliter pax plena dicitur, et aliter inchoata. Inchoatam quippe Veritas discipulis dederat, cum dicebat: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis. Et plenam Simeon desideraverat, cum exoraret, dicens: Nunc dimittis servum tuum, Domine, secundum verbum tuum in pace . Pax enim nostra ex desiderio Conditoris inchoatur. Ex manifesta autem visione perficitur. Plena quippe tunc erit, cum mens nostra nec ignorantia caecatur, nec suae carnis impugnatione percutitur. CAP. Sollicite pacati debent curare ne dum plus quam necesse est pacem quam possident amant, ad perpetuam pervenire non appetant. Plerumque enim gravius intentionem mentium rerum tranquillitas tentat; ut quo non sunt molesta quae tenent, eo minus amabilia fiant quae vocant; et quo delectant praesentia, eo non inquirantur aeterna. Unde et per semetipsam Veritas loquens, cum terrenam pacem a superna distingueret, atque ad venturam discipulos ex praesenti provocaret, ait:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c postꝙ᷑ om̃a creauit. ut nos de captru¬
tate diaboli redimeret. int nos incarnat᷑
apparuit: suaq nos passione a ꝑpetua
enun a morte uoluit resurge: ne si in uio
resurrectio differret᷑. innobis õmo desꝑa¬
ret᷑. Cittꝰ amorte uoluit resurge: ne nr̃a
diu anima minfidelitatis remaner et
morte. Mortẽ enĩ tnͣsicorie. id⁊ adtͥctuũ
contigit: & ineã mortẽ nequaꝗͣ sic̃ nos
usq ad finem scłi remansit. Corpꝰ quidẽ
dñi pꝰ mortẽ iiuit: s nr̃a adhuc cor¬
pora usq infinc̃ mundi a resurrõnis
differunt᷑ gła. Nos ꝑ mortẽ carius usꝙ
ad finem mundi remanemus in pulu̾e
ille uͦ die t̾cia a mortisuiruit aridita¬
teꝰ & diuinitatis sue potentiã ipsa
sue carnis ostendit innouatione. Dñingͦ¬

Expanded text:
 postquam omnia creavit, ut nos de captivitate redimeret, inter nos incarnatus apparuit, suaque passione nos a perpetua re, ne si in illo resurrectio differretur, in nobis omnino desperaretur. Citius a morte voluit resurgere, ne nostra diu anima in infidelitatis remaneret morte; mortem enim transitorie, id est ad triduum contigit, et in ea morte nequaquam, sicut nos, usque ad finem saeculi remansit. Corpus quidem Domini post mortem vivit, sed nostra adhuc corpora usque in finem mundi resurrectionis differuntur gloria. Nos per mortem carnis usque ad finem mundi remanemus in pulvere, ille vero die tertia a mortis viruit ariditate, et divinitatis suae potentiam ipsa suae carnis ostendit innovatione. Domin
Abbreviated transcription (Latin):
sit pondere feriendꝰ. si adhuc ñ credit suã
qui iam resurrõnẽ dñi cognouit factã:
si & ille suam credidit. qui adhuc dñi
iħu sperabat ẽẽ faciendã. Ad instruendã
illo tempore mortius ẽ. & tñ solus mini¬
me surrex̃: qͥa sic̃ suꝑiꝰ scͥptũ ẽ. multa cor¬
pora scõrũ qui dormierant surrererunt.
Ablata st̃ gͦ om̃a argum̃ta ꝑfidie. Neqͥs
enum dicat. sꝑare ñ debet de se homo.
qd̾ incarne sua exhibuit homod̃s: ecce
cum deo homines surre.xisse cognouimꝰ
qͦs puros hoĩes fuisse ñ dubitamꝰ. Sig̾
membra nr̃i redemptoris sumus. p̃suma¬
mus in nobis qd̾ gestum constat incapite.
Si multum nos abicunꝰ sperare debeniꝰ
in nobis nos membra ultima. qd̾ de mẽ¬
bris eius suꝑiorib audiuimus. In om̃ sr̃¬

Expanded text:
sit pondere feriendus, si adhuc non credit suam, sit pondere feriendus, si adhuc non credit suam, qui jam resurrectionem Domini cognovit factam, si et ille suam credidit, qui adhuc DomiJesu sperabat esse faciendam. Ad instruendam illo tempore mortuus est, et tamen solus minime surrexit; quia sicut superius scriptum est: Multa corpora sanctorum qui dormierant surrexerunt. Ablata sunt ergo omnia argumenta perfidiae. Ne quis enim dicat, sperare de se non debet homo quod in carne sua exhibuit homo Deus, ecce cum Deo homine surrexisse cognovimus quos puros homines fuisse non dubitamus. Si igitur membra nostri Redemptoris sumus, praesumamus in nobis quod gestum constat in capite; si multum nos abjicimus, sperare debemus in nobis, nos membra ultima, quod de membris ejus superioribus audivimus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
fice cuncta mirabilit̾ ordinante. & in
mollicie seminis latuit asꝑitas corticis:
& inteneritudine illꝰ absconsa ẽ forti¬
tudo roboris: & insiccitate eius ubertas
fructificationis. Quid gͦ mirũ si denuis¬
simum puluerẽ uł a nr̃is ocłis in elem̃¬
tis redactum. cum uult in hominẽ refor¬
matꝰ qͥ ex tenuissimis seminib inm̃sa
sumus conditi: sp̃e resurrectionis nr̃ȩ
ex ipsa debemus rerum specie & contẽ¬
platione collig̾e. S qͥa innobis sensus
torpuit rõnis: accessit in exemplo gr̃a
redemptoris. Uenit nãq conditor ñr:
suscepit mortẽ. ostendit resurrõnẽ: cit
qui refurrõnis spem errõne tenere no¬
lumus:: nanc ex eius adiutorio & erem¬
plo teneremus. Beatus qͦ iob de resurrõ¬
ne dicit. Scio qd̾ redemptor m̃s uiuit:
& innouissimo die de t̃ra surrecturussĩ.
se desꝑat: uerba ingentilitatẽ positiuiri
fidelis erubescat: & penset quante pene

Expanded text:
fice cuncta mirabiliter ordinante, et in fice cuncta mirabiliter ordinante, et in mollitie seminis latuit asperitas corticis, et in teneritudine illius absconsa est fortitudo roboris, et in siccitate ejus ubertas fructificationis. Quid ergo mirum, si tenuissimum pulverem, vel a nostris oculis in elementis redactum, cum vult in hominem reformat, qui ex tenuissimis seminibus immensa sumus conditi, spem resurrectionis nostrae ex ipsa debemus rerum specie et contemplatione colligere. Sed quia in nobis sensus torpuit rationis, accessit in exemplum gratia Redemptoris. Venit namque Conditor noster, suscepit mortem, ostendit resurrectionem; ut qui resurrectionis spem ex ratione tenere nolumus, hanc ex ejus adjutorio et exemplo teneremus. Beatus quoque Job de resurrectione dixit: Scio quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum. se desperat, verba in gentilitate positi viri fidelis erubescat, et penset quanto poenae
Abbreviated transcription (Latin):
ta oculis. supp̃ssa iterum nocte reparat᷑.
ꝑmomenta quoq temporũ cernimus
arbusta uiriditatẽ foliorũ amitt̾e. ã fru¬
ctuum ꝓlatione post largitionẽ cessare:
& ecce subito quasi ex arescenti ligno. ue¬
lut quadam resurrõne ueniente. uide¬
mus folia erumpere. fructus grandesc̾e:
⁊ totam arborem rediuiuo decore uesti¬
ri. In desinent̃ cernimus parua arborũ
semina t̾rȩ humorib cõm̃dari: ex qͥb
ñ longe post ꝯspicimus magna arbusta
surgere. folia pomaq ꝓferre. Consid̾emꝰ
gͦ paruum cuiuslibet arboris semen qd̃
int̾ra iacit᷑ ut arbor ex illo ꝓducat᷑: &
cõp̃hendamꝰ si possumus uͥ in illa tan¬
ta paruitate seminis. tam immensa
arbor latint quȩ ex illo ꝓcessit: ubi
lignũ uͥ cortex. ubi uiriditas foliorum.
uͥ ubertas fructuũ. Nunquidña in semi¬
ne tale aliquid uidebat᷑. cum int̾ra iace¬
ret᷑ Et tamen occulto rerum om̃iũ opi¬

Expanded text:
ta oculis, suppressa iterum nocte, reparatur. ta oculis, suppressa iterum nocte, reparatur. Per momenta quoque temporum cernimus arbusta viriditatem foliorum amittere, a fructuum prolatione post largitionem cessare; et ecce subito quasi ex arescenti ligno velut quadam resurrectione veniente videmus folia erumpere, fructus grandescere, et totam arborem redivivo decore vestiri. Indesinenter cernimus parva arborum semina terrae humoribus commendari, ex quibus non longe post conspicimus magna arbusta surgere, folia pomaque proferre. Consideremus ergo parvum cujuslibet arboris semen quod in terram jacitur ut arbor ex illo producatur, et comprehendamus, si possumus, ubi in illa tanta parvitate seminis tam immensa arbor latuit quae ex illo processit: ubi lignum, ubi cortex, ubi viriditas foliorum, ubi ubertas fructuum. Nunquidnam in semine tale aliquid videbatur, cum in terram jaceretur? Et tamen occulto rerum omnium opi
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione roboraret: quatinus cũ
se homo desꝑaret ꝑciꝑe. qd̾ in se osten¬
derat d̃s ħo: hoc inse fieri posse p̃su¬
meret. qd̾ in ipsis factũ cognosceret. qͦs
puros fuisse homines ñ dubitaret. St̃
uͦ ñ nulli qͥ consid̾antes qd̾ sp̃c a carne
soluit᷑. qd̾ caro input redinẽ uertit᷑. qd
putredo inpuluerem redigit᷑. qđ puluis
in elem̃tis soluit᷑. ut nequaꝙͣ ab hd̃ma¬
nis ocłis uideat᷑. resurrectionẽ fieri pos¬
se desꝑant: & dum arida ossa inspici¬
unt. Hȩc uestiri carnib. rursũq adui¬
tã uiridescere posse diffidunt. Qui si
resurronis fidem ex obȩdientia ñ tenẽt:
certe hanc tenere ex rõne debuerant.
Qd enim cotidie nͥ resurrõnẽ nr̃am in
elem̃tis suis mundꝰ imitat᷑. ꝑ cotidi¬
ana quippe mom̃ta lux ipsa temporalis
quasi morit᷑. dum suꝑuenientib noctis
tenebris. ea que aspiciebat᷑ subtrahit᷑:
& quasi cotidie resurgit. dum lux abla¬

Expanded text:
resurrectione roboraret: quatenus cum resurrectione roboraret: quatenus cum se homo desperaret percipere quod in se ostenderat Deus homo, hoc in se fieri posse praesumeret quod in ipsis factum cognosceret quos puros fuisse homines non dubitaret. Sunt vero nonnulli qui, considerantes quod spiritus a carne solvitur, quod caro in putredinem vertitur, quod putredo in pulverem redigitur, quod pulvis ita in elementa solvitur, ut nequaquam ab humanis oculis videatur, resurrectionem fieri posse desperant; et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus, rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt; qui si resurrectionis fidem ex obedientia non tenent, certe hanc tenere ex ratione debuerant. Quid enim quotidie nisi resurrectionem nostram in elementis suis mundus imitatur? Per quotidiana quippe momenta lux ipsa temporalis quasi moritur dum, supervenientibus noctis tenebris, ea quae aspiciebatur subtrahitur, et quasi quotidie resurgit, dum lux abla
Abbreviated transcription (Latin):
i uinculis absolutꝰ ad celũ etiã cum m̃e¬
pris liber rediret.d De quib eius uincłis
petaꝰ apłs atcestat᷑ dicens. Qũe ds̃ susci¬
caiit solutis dolorib inferni: iucta qd̃
impossibile erat teneri illum ab eo. Hin¬
cula itaq eius tẽ soluta st̃: cũ infirmita¬
tes passionis illius in resurrõnis st̃ gła¬
t multa corpora scõꝵ qͥ dormierãt
surrexert̃. Habemꝰ sp̃e nr̃e resurr̃õ¬
nis: considerata gła capitis nr̃i. S ne
qͥs uł cogitõne tacita forsitan dicat. qd̾
iccirco ille surrexit amorte. qͥa unꝰ idẽq
d̃s & homo. mortẽ quam exhumanita¬
te ꝑtulit. ex diuinitate suꝑauit. nos
uͦ qui puri homines sumꝰ. amortis sur¬
qͥe damꝑnatione ñ possumꝰ: recte in
resurrõnis eiꝰ tẽpore etiam multorũ
scõrũ corpora surrexert̃: ut in se nob̃ ex̃e¬
plũ ostenderet. & de aliorũ qui nob̃
ꝑpurã humanitatẽ similes fuert̃ nos

Expanded text:
ni vinculis absolutus, ad coelum etiam cum memni vinculis absolutus, ad coelum etiam cum membris liber rediret? De quibus ejus vinculis Petrus apostolus attestatur, dicens: Quem Deus suscitavit, solutis doloribus inferni, juxta quod impossibile erat teneri illum ab eo . Vincula itaque ejus tunc soluta sunt, cum infirmitates passionis illius in resurrectionis sunt gta corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt . Habemus spem nostrae resurrectionis, considerata gloria capitis nostri. Sed ne quis, vel cogitatione tacita, forsitan dicat, quod idcirco ille resurrexit a morte quia unus idem Deus et homo mortem quam ex humanitate pertulit ex divinitate superavit, nos vero, qui puri homines sumus, a mortis surgere damnatione non possumus: recte in resurrectionis ejus tempore etiam multorum sanctorum corpora resurrexerunt, ut in se nobis exemplum ostenderet, et de aliorum qui nobis per puram humanitatem similes fuerunt nos
Abbreviated transcription (Latin):
scisse st̃. & monumenta aꝑta st̃. In car¬
natꝰ dñs qͥ informa dĩ equalis ẽ patͥ.
informa serui minor ẽ factus patre:
qͥa minor: Ĩseipso. Naturã autẽ nram
suscipiens. iniqͥtatis uigo nullomͦ tene¬
ri potuit: quem qͣuis macula culpe
nr̃e ñ attigit: passio tam̃ nr̃e morta¬
litatis astrinxit. Quasi quedam enim
iuncula habuit. ea quȩ nos neqͥtie me¬
rito patimͣ. nr̃e scilicet mortalitatis in¬
firma: qͥb usq admortẽ sponte ligari
se uoluit. & que ꝑ resurrectionem mira¬
bilit̃ soluit. Esurire quippe. sitire. lasces¬
sere. teneri. flagellari. crucifigi. nr̃e
mortalitatis uinculum fuit. S cũ ex¬
pleta morte uelũ templi rũperet᷑. scin¬
derent᷑ petrȩ. monum̃ta panderent᷑. in¬
ferni claustra patescerent. qͥd aliud
tot argum̃tis tantȩ uirtutis ostendit᷑:
ñ qd illa infirmitatis nĩȩ tuncula
soluebant᷑. ut is qͥ adsuscipiendã serui for¬
mam uen̾at. in ipsa serui forma ab infer¬

Expanded text:
et monumenta aperta sunt . Incarnatus Dominus, qui in forma Dei aequalis est Patri, in forma servi minor est factus Patre, quia minor est etiam seipso. Naturam autem nostram suscipiens, iniquitatis jugo nullomodo teneri potuit; quem quamvis macula culpae nostrae non attigit, passio tamen nostrae mortalitatis astrinxit. Quasi quaedam enim vincula habuit ea quae nos nequitiae merito patimur, notrae scilicet mortalitatis infirma, quibus usque ad mortem sponte ligari se voluit, et quae per resurrectionem mirabiliter solvit. Esurire quippe, sitire, lassescere, teneri, flagellari, crucifigi, nostrae mortalitatis vinculum fuit. Sed cum expleta morte velum templi rumperetur, scinderentur petrae, monumenta panderentur, inferni claustra patescerent, quid aliud tot argumentis tantae virtutis ostenditur, nisi quod illa infirmitatis nostrae vincula solvebantur? ut is qui ad suscipiendam servi formam venerat, in ipsa servi forma ab infer
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ uerius: &e suȩ dicamus ce nr̃e. Inla qͥp¬
pe redemptoris nr̃i resurrectio. ce nr̃a festi¬
uitas fuit. qͥa nos ad immortalitatẽ redux̾
& angłorũ festiuitas extitit᷑ qͥa nos re¬
uocando adcelestia eorum numerũ im¬
pleuit. Insua gͦ ac nr̃a festiuitate angłs
inniueis uestil apparuit: qͥa dum nos
ꝑ resurrõnẽ dñicã ad suꝑna reducim̃: &¬

Expanded text:
ius, et suae dicamus et nostrae. Illa quippe Redemptoris nostri resurrectio, et nostra festivitas fuit, quia nos ad immortalitatem reduxit, et angelorum festivitas exstitit, quia nos revocando ad coelestia, eorum numerum implevit. In sua ergo ac nostra festivitate angelus in albis vestibus apparuit, quia dum nos per resurr
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib ad sepulchrum uenienti⁊ õis.
bapparuit descͥbens ait. Erat aspectus
Seius sicut fulgͣ: & uestunta eiꝰ sic̃ nix.
Infulgure enim t̾ror timorisest: innue
aũ blanduñtũ candoris. Quia uͦ omp̃c
recte testis resurrõuis esꝰ angłs. & infulgu¬
re uultus. & incandore habitus de monstra¬
tͣ: ut de ipsa sua sꝑecie ce t̾reret repbos.
ce mulceret pios. Recte cẽ angłs nucis
cooꝑtꝰ uestim̃tis apparuit: qͥa festiuitatis
nr̃e gaudia nuntiauit. Candor &e enĩ ue

Expanded text:
mulieribus ad sepulcrum venientibus apparuit describens, ait: Erat aspectus ejus sicut fulgur, et vestimenta ejus sicut nix. In fulgure enim terror timoris est, in nive autem blandimentum candoris. Quia vero omnirecte testis resurrectionis ejus angelus, et in fulgure vultus et in candore habitus demonstratur, ut de ipsa sua specie et terreret reprobos et mulceret pios. Recte etiam angelus niveis coopertus vestimentis apparuit, quia festivitatis nostrae gaudia nuntiavit. Candor eten
Abbreviated transcription (Latin):
ntiquus hostis quamuis edidit ẽt̃ ꝓ̃¬
dnm̃ iħm xp̃m ẽẽ filiũ dei fuerat
ipse confessus. uelur purũ tam̃ illũ
hominẽ mori credidit: ad cuius mor¬
tẽ uideorum ꝑsequentiũ animos conci¬
tauit. S in ipso tͣditionis eius tempore. tas¬
de iam cognouisse intelligit᷑: qͦd illa eꝰ
morte puniret᷑. Vñ & pylati conugẽ sõ

Expanded text:
ntiquus hostis quamvis Dominum Jesum Christum esse Filium Dei fuerat ipse confessus, velut purum tamen illum hominem mori credidit, ad cujus mortem Judaeorum persequentium animos concitavit. Sed in ipso traditionis tempore tarde jam cognovisse intelligitur quod ipse illa ejus morte pun
Abbreviated transcription (Latin):
lesꝙ nos repꝑit: & qͥ nos existere fecit ex
nichilo. reuocare uidl̃ cẽ sine sua morte
potuisset a passione. S ut qͣnta eẽt uͥtꝰ
cõpassionis ostendet. fieri ꝓ nob dig¬
so temporalit̾ mortem susciꝑet. quã
a nobin ꝑpetuum fugaret. Annon ĩ
diuinitatis fue diuitris nob̃ inuisibilis
ꝑmanens. miris nos potuit uirtutib
ditare: Sut ad int̾nas diuitias redi¬
ret ho: foris apparere dignat᷑ est pauꝑ
d̃s. Unde &e p̃licator eggiꝰ. ut ad largi¬
tatis grãm uiscera nr̃e compassionis

Expanded text:
lesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex lesque nos reperit, et qui nos existere fecit ex nihilo, revocare videlicet etiam sine sua morte potuit a passione. Sed ut quanta esset virtus compassionis ostenderet, fieri pro nobis digso temporaliter mortem susciperet quam a nobis in perpetuum fugaret. Annon in divinitatis suae divitiis nobis invisibilis permanens, miris nos potuit virtutibus ditare? Sed ut ad internas divitias rediret homo, foris apparere dignatus est pauper Deus. Unde et praedicator egregius, ut ad largitatis gratiam viscera nostrae compassi
Abbreviated transcription (Latin):
Ion ut aliis sit remissio. ¶xxi
nob̾att̃ tbulatio. D̾cire necesse
est. qr ille ꝑfecte tͥbuit: qui cum eo quod
afflicto porrigit. afflicti qͦq in se animũ
sumit: ut pꝰin se dolentis passionem tͣnᷤ¬
ferat: & tc̃ cont᷑ dolorem illiꝰ ꝑ minist̾iũ
ꝯcurrat. Nam sepe largitorem muneri
rerum fac̃ abundantia: & ñ uirtꝰ com¬
passionis. Qui enim afflicto ꝑfecte cõ¬
patitur. plerumq ⁊ hoc indigenti tri¬
buit: in qͦ ipse qͥ dedit angustat᷑. Et
t̃ est plena cordis nr̃i compassio: cũ
malum inopie ꝓ ꝓximo susciꝑe non
metuimꝰ. ut illum a passione libemꝰ
Quam uideł pietatis formam. media¬
tor  ⁊ hominum nob̃ dedit. qͥ cum
posset nob̾ eẽ non moriendo ꝯcurrere.
subuenire tñ hoĩb moriendo uoluit:
qr nos uidl minꝰ amasset. nͥ &e uulnera
nr̃a suscepisset : nec uim nobsue dilectiõis
ostendet: nͥ hoc qͦd a nob tolleret. ad
tp̃s ipse sustinẽt. Passibiles qͥppe morta¬

Expanded text:
Non ut aliis sit remissio, vobis autem tribulatio . Scire necesse est quia ille perfecte tribuit qui cum eo quod afflicto porrigit afflicti quoque in se animum sumit, ut prius in se dolentis passionem transferat, et tunc contra dolorem illius per ministerium concurrat. Nam saepe largitorem muneris rerum facit abundantia, et non virtus compassionis. Qui enim afflicto perfecte compatitur, plerumque et hoc indigenti tribuit in quo ipse qui dederit angustatur. Et tunc est plena cordis nostri compassio, cum malum inopiae pro maximo suscipere non metuimus, ut illum a passione liberemus. Quam videlicet pietatis formam Mediator Dei et hominum nobis dedit, qui cum posset nobis etiam non moriendo succurrere, subvenire tamen hominibus moriendo voluit, quia nos videlicet minus amasset, nisi et vulnera nostra susciperet; nec vim nobis suae dilectionis ostenderet, nisi hoc quod a nobis tolleret ad tempus ipse sustineret. Passibiles quippe morta
Abbreviated transcription (Latin):
medicam̃tum apponit: qͦd ce ea q̃ purga¬
ta funt refouet: ce ea q̃ putͥda intieniũt᷑
mordet. S ħ tolerando atq p̃dicando
expleuit. qͦd cepit: ⁊ mire longammita¬
tis uͥtꝰ ad tuscera miscdie dis cipuloꝵ
duriciam emolliuit. Mor .ł.xxxiiͦi.

Expanded text:
medicamentum apponit quod et ea quae purgamedicamentum apponit quod et ea quae purgata sunt refovet, et ea quae putrida inveniuntur mordet; sed haec tolerando atque praedicando explevit quod coepit, et mirae longanimitatis virtus ad viscera misericordiae discipulorum duritiam emollivit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
na curans. impleuit ꝙ p̃dicaũat: ne¬
mo qͦd suum ẽ querat s qͦd altiꝰ. ⁊ ñ que
sua sunt. singłi cogitantes. s ea q̃ alioꝵ
Quanta itaq ista mansuetudinis est¬
nr̃m siunum h̾mund diuitem. ad
omnipotentis di seruitium ꝯu̾tisset.
cret: qͥs non ab eiꝰ exhortatione ob¬
mutesceret: quem in semetipsum pͥ¬
uit dilex̃: & bontim qͦd ceꝑat expleũ.
atq portando & ꝑsistendo discipłoꝵ
fectum pꝰmodum scire seudicans. in
cadem epła sebit. De minist̾io qͦd fit
inscõs. ex abundanti ẽ mͥ scͥbe uobis:
scio enim ꝓmptum anmum ur̃m ꝓ¬
qͣde uob głor apd̃ macedonas. q̃m a
chaia parata est ab anno pͥore: tira
emulatioꝓuocauit plurimos. De quibus
ta requirebat: in eis ꝓculdubio plus lay¬
dat pia uota qͣm oꝑa. Notandum tñ est.¬
ab annopͥore. Bonum qͥdem s tarde fece¬
rant: atq ido hoc magist̾. ñ sine rep̃hen¬
sione laudabat. Medicꝰ qͥppe est: uulnet

Expanded text:
na curans, implevit quod praedicaverat: Nena curans, implevit quod praedicaverat: Nemo quod suum est, quaerat; sed quod alterius : et non quae sua sunt singuli cogitantes, sed ea quae aliorum . Quanta itaque ista mansuetudinis virnostrum, si unum hujus mundi divitem ad omnipotentis Dei servitium convertisset, ceret! Quis non ab ejus exhortatione obmutesceret, quem in semetipsum privit, dilexit, et bonum quod coeperat explevit, atque portando et persistendo discipulorprofectum postmodum scire se indicans, in eadem Epistola scribit: De ministerio quod fit in sanctos ex abundantia est mihi scribere vobis. Scio enim promptum animum de vobis glorior apud Macedonas, quoniam Achaia parata est ab anno priore, et vestra aemulatio provocavit plurimos . De quibus ta requirebat, in eis procul dubio plus laudat pia vota quam opera. Notandum tamen estab anno priore. Bonum quidem sed tarde fecerant, atque ideo hoc magister non sine reprehensione laudabat. Medicus quippe est qui vulneri
Abbreviated transcription (Latin):
misit dicens. Alias eccłias expoliaui:
accipiens stipendium ad mnist̾ium
ur̃m. Pensemus gͦ sipossumꝰ. cuiꝰ hoc
mansuetudinis fu̾it. panem sp̃alem
p̃dicare & panem carnis ñ accipere:
corda audientium diuitiis et̃nis in¬
struere. & int̾ eosdem discipłos fide¬
les &e abundantes fame laborare:int̾
sauciatos pati inoꝑiam. nec tam̃ quod
patiebat᷑ dicere: q̃ patiebat᷑ non diccie.
nec tam̃ dolere: uide dura erga se cor¬
da auditorum tenacium: nec a p̃di¬
catione desistere. Namsiẽ apłoꝵ act̾a
corinthiis recessisset: ad eosdem pꝰmodũ
scbit. qͥd apd̃ eos positꝰ ꝑtulit. Quare
autem hoc eiᷤ. cum rñt eos uiueret nũ¬
qͣm dix̃ : Ne qͦd gͣ se tum fcm ex bona
uoluntate ñ fu̾at. fieret ex iussione: ⁊
cum innotescet᷑ eoꝵ mĩa. remaneret.
uoluntas ignota. Quare autem hoc
pꝰmodum longe posit᷑ scͥbit: Ne oĩmͦ
discipłi incorrecti remanerent. ⁊ qͣles
in tenacia magistͦ fuerant. aliis quoq
magist᷑ gentrum sua negligens. alie¬

Expanded text:
misit, dicens: Alias Ecclesias spoliavi, accipiens stipendium ad ministerium vestrum . Pensemus ergo, si possumus, cujus hoc mansuetudinis fuerit, panem spiritus praedicare, et panem carnis non accipere; corda audientium de divitiis aeternis instruere, et inter eosdem discipulos fideles et abundantes fame laborare; inter satiatos pati inopiam, nec tamen quod patiebatur dicere; quae patiebatur non dicere, nec tamen dolere; videre dura erga se corda auditorum tenacium, nec a praedicatione desistere. Nam sicut apostolorum Corinthiis recessisset, ad eosdem postmodum scribit quod apud eos positus pertulit. Quare autem hoc eis cum inter eos viveret nunquam dixit? Ne quod erga eum factum ex bona voluntate non fuerat fieret ex jussione, et cum innotesceret eorum miseria, remaneret voluntas ignota. Quare autem hoc ad hos postmodum longe positus scribit? Ne omnimodo discipuli incorrecti remanerent, et quales in tenacia magistro fuerant, aliis quoquemagister gentium, sua negligens, alie
Abbreviated transcription (Latin):
auditores suos ꝯtempt̾ habebat᷑: cum
bilis. Quem enim talia dice̾ posse cog¬
nouerant: secum communtt̃ uiue
ñposse iudicabant. Cumq eum ce
humilem uiuendo enerent. ⁊ altum
sermone pensarent.sua eos elatiocõ¬
pulit ut quem ꝑ scͥpta t imuerant.
ꝑ p̃sentie u̾ba despicerent. Patilus gͥ
unde magist̾ium humilitatis exhi¬
buit: inde a rudib discipłis. suꝑbie
contumelias recepit. Horrendo enĩ
mͦ languor suꝑbientium unde de¬
tumescere debuit excreuit: dũ mets
elata carnalium hoc qͣsi dedignabi¬
le reppulit. qͦd magist imitabile ostñ¬

Expanded text:
auditores suos contemptus habebatur, cum auditores suos contemptus habebatur, cum  sermo contemptibilis. Quem enim talia dicere posse cognoverant secum communiter vivere non posse judicabant. Dumque eum et humilem vivendo cernerent, et altum sermone pensarent, sua eos elatio compulit ut quem per scripta timuerant per praesentiae verba despicerent. Paulus igitur unde magisterium humilitatis exhibuit inde a rudibus discipulis superbiae contumelias recepit. Horrendo enim modo languor superbientium unde detumescere debuit excrevit, dum mens elata carnalium hoc quasi dedignabile repulit quod magister imitabile ost