comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diendo. aut ñ credendo ignorat: puto qr ea ip̃a
ex iagna ꝑte. si uł mediocͥs ingenii es. põt
ipẽ sibi saltem sola rõne ꝑsuadere. Qd̾ cũmił¬
tis modis fac̾e possit: Unũ ponam quẽ illi esti¬
mo eẽ ꝓmptissimũ. et eĩ cũ om̃i frui folicyus
appetant q̃ bona putant.ĩ ꝓmptu est utalñ m̃
deide rõne diicente. ⁊ illo ꝓseqñte. ad illa que
irrõnabilit̾ ignorat rõnabilit̾ ꝓficiat. Inquio

Expanded text:
diendo, aut non credendo ignorat, putat quia ea ipsa ex magna parte, si vel mediocris ingenii est, potest ipse sibi saltem sola ratione persuadere. Quod cum multis modis facere possit, unum ponam, quem illi aestimo esse promptissimum. Etenim cum omnes frui solis his appetant, quae bona putant; in promptu est, ut aliquadeinde ratione ducente et illa prosequente ad ea, quae irrationabiliter ignorat, rationabiliter proficiat. In qu
Abbreviated transcription (Latin):
pax multa diligẽtib nom̃ tuũ do ͤ ⁊ ĩpace fc̃s est
lotus eius. et inqͥte pacem ⁊ ꝑ seq̃re eam. Quartꝰ
u̾o modꝰ erit ꝑ remun̾acõem. corrupcõue nt̃a
transimitata utiam diximꝰ ĩ incorrupcõnẽ.
initis ba uł misa redditur. duonamꝰq p̾ͥmi b̾i
duo postremi mist̃. beatoꝵ aut̃ aliꝰ inuꝰ beat᷑
aliꝰ u̾o bĩssimꝰ. Ita quo miseroꝵ. alius ininꝰ nus¬

Expanded text:
Pax multa diligentibus legem tuam ; et: In pace factus est locus ejus ; et: Inquire pacem, et persequere eam . Quartus vero modus erit per remunerationem, corruptione nostra transmutata, ut jam diximus in incorruptionem. meritis beata vel misera redditur. Duo namque primi beati, duo postremi sunt miseri. Beatorum autem alius minus beatus, alius vero beatissimus. Ita quoque mise
Abbreviated transcription (Latin):
sus si tanis custodie pecud̾ deputatꝰ eas lupos
ꝑmisit laniare. aut eacdem ip̃e ꝑ alios canes
ere. sic ⁊ deꝰ deillis ordĩb agit quos ad officia
diu̾sa ĩ ħ mundo disposuit. Quosdamnamq ut
clicos. moͣchosꝙ ad ħ ip̃m dicposuit. ut ꝓ alits
ant. lanaꝙ sui bomi exempli fuentes ĩd̾iamore¬
faciant. Alios uo ut agͥcitores ad ħ disposint
ut de suo ueld̾ boũ labore ip̃i uinant ⁊alq. Quos¬
dam ⁊̃ ut nulites ad ħ instituit. ut asꝑitatẽ ꝓut
nitẽ fu̾it. ostendant. tamq orantes qm agte¬
tores ab adu̾sis genteb uesd a lupis defendint
Si g ͦ sui quisq ordinis offii ĩpleat longamꝓ

Expanded text:
sus, si canis custodiae pecudum deputatus, eas lupos permiserit laniare, aut easdem ipse vel alios canes ere? Sic et Deus de illis ordinibus agit quos ad officia diversa in hoc mundo disposuit. Quosdam namque, ut clericos monachosque, ad hoc ipsum disposuit ut pro aliis aque sui boni exempli ftores, ad hoc disposuit, ut de suo, velut boum labore, ipsi vivant et alii. Quosdam etiam, ut milites, ad hoc instituit ut asperitatem, prout necesse fuerit, ostendant, tamque orantes quam agricultores ab adversis gentibus, velut a lupis, defendant. Si ergo sui quisque ordinis officium impleat, longam
Abbreviated transcription (Latin):
optima. hec enũ postrema ut dcm̃ est si nõ aliis
obeẽt suam hoĩes ꝯfit̾i culpam coram hoĩb fat̾et
media uo nec ita eit ꝑfecta ut coram oĩb uelit.
nec ita ĩꝑfecta ut saltomi coram uno ꝑ ꝯfessio¬
nem suam crubestat culpã fat̾i. pͥma aut̃ ĩ co¬
ram uno erubescit culpami fat̾i. una tñ est ⁊ ip̃a:
qr licet sb̾ rubore: culꝑam tñ ꝯfitet᷑. uł uni qũ.¬
tͥa notantur quib ad ꝓbitatẽ uenturꝰ p̾nosa¬

Expanded text:
optima est. Haec enim postrema, ut dictum est, si non obesset aliis, suam homines confiteri culpam coram omnibus faceret. Media vero, nec ita est perfecta ut coram omnibus velit, nec ita est perfecta ut salutem coram uno per confessionem suam erubescat culpam fateri. Prima autem etiam coram uno erubescit culpam fateri, bona tamen est et ipsa, quia licet sub rubore, culpam tamen confitetur vel unuae notantur
Abbreviated transcription (Latin):
itut enĩ alim̃tis diu̾sis ad ꝑfectam corpis eta¬
tem sic p̾ceptis dissiłib ad ipũalem ꝓdũcitur
uitam. ut eã prĩ educatur simpliai lacte matris
panis. postmod ⁊ crustis. donec quol sonido cibo ua¬
leat itti. Sicei pͥm̃ ubetur udm crede̾ dehine eũ
dilig̾e. deinde timere. postea bũ oꝑari. postmod̾ ⁊̃
ad asa pati quoadusq sibi p̾ceptũ ꝙl secure possit¬

Expanded text:
icut enim alimentis diversis ad perfectam corporis aetatem, sic praeceptis dissimilibus ad spiritualem perducitur vitam. Ut enim educatur prius simplici lacte matris, panis, postmodum etiam crustis donec quolibet solido cibo valeat uti. Sic ei primum jubetur in Deum credere, dehinc eum diligere, deinde timere, postea bene operari, postmodum etiam adversa pati, quousque sibi praeceptum quodli
Abbreviated transcription (Latin):
ut eosd̾ appetitus ad pectand̾ incitet. ut cũ ebͥo¬
so qui ampluis bib̾e nequit: aliquid assũuelle
ꝯmed̾e sugg̾it. ut hõat appetitũ ampliꝰ bibendi.
Sicaut̃ dia̾. nicitat uolũtatẽ ad pettand̾. aut ꝑ
hos appetitꝰ. aut ꝑ sem ip̃m ueld̾ si aliquis latͤ
alñ ad sedepoliand̾ incitaret. aut artificõ aliqͦ
quo carnẽ eiꝰ calefac̾et: aut dicendo ei simpli¬
ci u̾bo. aut se exu̾et. ad quẽ u̾o cũ ille nicħ suspi¬
cans fallacie aꝓpniqͣt sb̾ito capitur uapulat u̾sa
uite despoliatur qm̃ de m̃ octiditur. Appetitus
appetitꝰ ꝙ uolũras. appetitus namq mali ñẽ
iatura tam facile ꝑuicia qmͣ ꝑ planũ diffim¬
ditur aqua. Sit gͦ age̾ d qui eam restlig̾e appe¬
enĩ ille aqmͣ ꝯcludit ĩstagnũatq coħ̾cet. siciste
naturam bumanã ⁊ uagam infra regulã aliqͣm
cobib̾e d. utq ilio ꝓcutat nec qua ꝑte dirũpat᷑
stagnñ qua effluat aqua. Sic ⁊ istũ ꝓuid̾e ꝯdecet.

Expanded text:
ut eosdem appetitus ad peccandum incitet. Ut cum ebrioso, qui amplius bibere nequit, aliquid assum velle comedere suggerit ut habeat appetitum amplius bibendi. Sic autem diabolus incitat voluntatem ad peccandum, aut per hos appetitus, aut per semetipsum. Velut si quis latro aliquem ad se spoliandum incitaret aut artificio aliquo quo carnem ejus calefaceret, aut dicendo ei simplici verbo ut se exueret. Ad quem vero cum ille nihil suspicans fallaciae, appropinquat, subito capitur, vapulat, versa vice despoliatur, quandoque demum occiditur. Appetitus appetitus quod voluntas. Appetitus namque mali non natura tam facile per vitia quam per planum diffunditur aqua. Sic ergo agere debet qui eam restringere appeenim ille aquam concludit in stagnum atque coercet, sic iste naturam humanam vagam infra regulam aliquam cohibere debet. Utque ille procurat ne qua parte dirumpatur stagnum, qua affluat aqua, ita et istum providere condecet,
Abbreviated transcription (Latin):
uidet. timor. ꝑtetas. scĩa. fortitudo ꝯsiliũ
intlłectus. sapĩa. hoꝵ aut̃ donoꝵ ut dcm est. ti
aliaq dona suo ĩ ordine ueld̾ ĩedificõ: suꝑi¬
ponit. pͥus .n. m̃tem metuere facit. ne ꝓ pec
torq̃atur. Huic deniq timori suꝑ inponit pie
ꝯpassionẽ pieq recose facit: qm̃ unseraer̾
si a deo seꝑata. ⁊ ĩ inf̾no cũ diabło fu̾it torta
dehinc u̾o scĩam suꝑ inponit pietati: cũ mẽs
qr sic timet sibiꝙ ꝯpatit᷑. quo uaieat modo
ni largitur. sxinde aut̃ fortitudinẽ suꝑĩpo¬
nit scĩe: cũ mens pauida sibiq ꝯpaiciens. iam¬
ꝙ quid ag̾e debeat sciens. sic fortis spt̃ sci dono
ad oꝑand̾. q̃ didicit quibq saluari posse ꝯfidit
post ħ u̾o ꝯsiliũ fortitudini suꝑedificat tũ mẽs
iam fortis ad oꝑand̾. q̃ pie timendo scit esse

Expanded text:
icet, timor, pietas, scientia, fortitudo, consilium, intellectus, sapientia. Horum autem donorum, ut dictum est, timaliaque dona suo in ordine veluti in aedificio superimponit. Prius mentem metuere facit, ne pro petorqueatur. Huic denique timori superimponit piepassionem, pieque recolere facit quam misera erit si a Deo separata et in inferno cum diabolo fuerit torta. Dehinc vero scientiam superimponit pietati, cum mens, quae sic timet sibique compatitur, quo valeat modo tur. Exinde autem fortitudinem superimponit scientiae, cum mens pavida, sibique compatiens, jamque quid agere debeat sciens, fit fortis Spiritus sancti dono ad operandum quae didicit quibusque salvari se posse confidit. Post haec vero consilium fortitudini superaedificat, cum mens jam fortis ad operandum, quae pie timendo scit esse
Abbreviated transcription (Latin):
tici sem ip̃m sbuigare studu̾it. ꝑꝑa ⁊ enĩ estquasi
adam clausula uł stagnũ uiuarii. qm̃ quid̃ sicut
pisces decurrẽte aqua uiuarii morunit᷑. si clausa¬
reip̃ius ĩmutatũ at sepe crepant if reficiuntur.
Ita oĩs religio monastici ordiis funditꝰ ꝑit. si oꝰ¬
todi a eius ꝓ modicaꝵ ꝯtẽptũ culpaꝵ paulatĩ afꝰ¬
uoro sui tepescit. accestãte scͥptura q̃ dicit. or ui¬
uituor quippe modis pax agitur.
quib hõ ad ueram quietẽ ꝑducit᷑. aut .n. fit
ab aliquo int̾ aliquos duos. aut int̾ semn ip̃m talt̾m.

Expanded text:
tici semetipsum subjugare studuerit. Ipsa etenim est quasi quaedam clausura vel stagnum vivarii. Quoniam quidem sicut pisces decurrente aqua vivarii moriuntur, si clausurae ipsius minutatim ac saepe crepant, nec reficiuntur, omnis religio monastici ordinis funditus perit si custodia ejus per modicarum contemptum culparum paulatim a fervore sui tepescit, aQuatuor quippe modis pax agitur, quibus homo ad veram quietem perducitur. Aut enim fit ab aliquo inter aliquos duos, aut inter semetipsum et alterum,
Abbreviated transcription (Latin):
uolu̾t ea cogitacõ q̃ pͥus ꝓmntebat ei ꝙ see¬
m̃dare mox ut uoluiss p̃ ꝑpetrata culpam dic̃
Mũo confitebor. Qua fronte reatũ moũ aꝑiã.
Non ampliꝰ honorem hẽbo s me manifesta¬
uero. s qui modo app̾cior: omni tẽpore ł ero.
Quid gͥ faciam. saturabor uoluptnose luuendo nĩd
iuam iuste᷑ ten̾e ualeo. ecce qũo miset hõ deci¬
pitur qmcalide uincitur qmͣ astute suꝑit᷑ ip̃e
namq hiũlitatis mõtẽ paulatĩ ꝓficiendo. staui
ipẽ custodes eiuid̾ mõtis. ꝯstitũ. ipẽ easdẽ custo¬
des a ꝓpũgnacłis mõtis expulit. ip̃ẽ postinod seim¬
ip̃m male custodiendo municipiũ hostib suis tͣ¬
unde deficio. Nõ mͥ uim ꝓficiendi aliquis facit
ñ ad defectũ aliquis uenire cogit susg̾it de̾
sugg̾it rõ. sugg̾it uirtus. ut recte uiuam ⁊c̾. in

Expanded text:
 ea cogitatio, quae prius promittebat ei quod se emendaret mox ut voluisset, post perpetratam culpam dicit: Quomodo confitebor? Qua fronte reatum meum aperiam? Non amplius honorem habebo, si me manifestavero, sed qui modo appretior, omni tempore vilis ero. igitur faciam? Saturabor voluptuose vivendo, nondum viam justitiae tenere valeo. Ecce quomodo miser homo decipitur. Quam callide vincitur, quam astute superatur! Ipse namque humilitatis montem paulatim proficiendo statuit; ipse custodes ejusdem montis constituit, ipse custodes eosdem a propugnaculis montis expulit; ipse postmodum semetipsum male custodiendo mancipium hostibus suis train me etiam unde deficio. Non mihi proficiendi aliquis vim facit. Non ad defectum aliquis me venire cogit. Suggerit Deus, suggerit ratio, suggerit virtus ut recte vivam; et est in
Abbreviated transcription (Latin):
um itaq ires gradus ĩ moutẽ qiͣ tus¬
hiũ litatis hẽamꝰ se qui᷑ ꝑstiasio q̃ unicuiꝙ
bñda est quartus uidel iam p̾libate iltutis gra
deamus. tũc ⁊ euĩ piuraest ꝯfõ. si eam sequit᷑
Sse si quis ꝯgnoscit. dolet. ꝯfitetur. ⁊ suadet.
taleni quo se abaluis ꝯcedat iudicari. Sunt eĩ
ciendos uiditant. sic ⁊̃ alios si se uiditando des¬
pex̾ĩt tolerare sciant. Quanro opus est pacĩa
q̃ sexto loco est apponenda.
ec itaq unitiuq familiaris eẽ sie d ut qñ¬
cumq ei aliqͣ ĩ uiria fit. ita eam suscipiat
pacient᷑ qiͣ ꝯmod̾ sibi magnũ fi̾et. ꝓfecto si ab
mag̾ eius indulgẽcia nos indig̾e uidemꝰ. sep

Expanded text:
um itaque tres gradus in monte humilitatis habeamus, sequitur persuasio quae unicuique habenda est, quartus videlicet jam praelibatae virtutis graddeamus. Tunc etenim pura est confessio, si eam sequiturse quis cognoscit dolet, confitetur et suadet, talem quoque se ab aliis concedat judicari. Sunt enimciendos judicant, sic etiam alios, si se judicando despexerint, tolerare sciant. Qua in re opus est patientia, quae sexto loco est apponenda.ec itaque unicuique familiaris sic esse debet ut quandocunque ei aliqua injuria fit, ita eam suscipiat patienter quasi commodum sibi magnum fieret. Profecto si aliquis magis indulgentia ejus nos indigere videmus. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
imi ĩ faciendo ⁊ ixcipiendo. sicut usualit̾ noriã ie¬
portatur cenonexia. qui ꝓpe illam qui ib̾eunt fas¬
emad locũ quotendũt. ad locum aut̃ uñ ueniunt
dorsa u̾tunt. trib ⁊ alus modis pot̃ s nõ ꝯuemi¬
ent̾ portari. uidel ut facies sĩt ꝯͣ facies. uł dorsã
ꝯͣ dorsũ. uł facies ad locum uñ ꝓced̾e: t̾gauer
quo iredebeant ꝯuitantur. Et notand̾ ꝓ nõ minꝰ
ꝓͣ aduob cenouexia ĩ oꝑando portat. nec caritas

Expanded text:
i in faciendo et recipiendo, sicuti usualiter portatur coenovexia. Quippe qui illam subeunt, faciem ad locum quo tendunt; ad locum autem unde veniunt, dorsa vertunt. Tribus enim aliis modis potest, sed non convenienter, portari, videlicet, ut facies sint contra facies, vel dorsum contra dorsum, vel facies ad locum unde procedere, terga vero quo ire debeant, convertantur. Et notandum quod non minus quam a duobus coenovexia in operando portatur; nec charitas
Abbreviated transcription (Latin):
inmes płes domũ. ⁊ deualle oportet lapides cen¬
tũ ⁊ alia q̃ ad edificacõem domus ꝓtin̾ent. cenonga¬
is suisũ ĩ montib montẽ. portari. si inqmͣ illi por¬
tatores nistr̃m uid̃ ita acciꝑent. ut it̾q sidi dor¬
sum aut faciem uł dorsa quo tend̾ent᷑ facies
nequirent: uͥ bis litigare inciꝑent. de iitigio ad
pugnos i capillos uenirent. de uide ad arma ro
quiddic̾et aliqͥs p̾t̾iens. si siceoshac detã pug¬
nantes inuenitent utiq ꝙ insamient. iunobis

Expanded text:
ret lapides, coementum et alia quae ad aedificationem domus pertinerent, coenovexiis sursum in montem portari: si, inquam, illi portitores instrumentum illud ita acciperent, ut uterque sibi dorsum, aut faciem vel dorsa quo tenderent, facies nequirent, verbis litigare inciperent, et de litigio ad pugnos et capillos venirent, deinde ad arma: rogo, quid diceret aliquis praeteriens, si sic hos hac de causa pugnantes inveniret? Utique quod insanirent. In nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ngia namq sola colligata pedi nullo estmu¬
nuñto sibi. ĩmo magis ĩ ꝯueniens eẽ uidet᷑ si si
bi sola ctũ ligetur gotularis u̾o ⁊̃ solus pedem
nunit sat̃q decent᷑ ꝯuenit̃ ei. Ne tñ cadat tor¬
tus fiat. scc̾ia est sibi corrigia. ut ligetur. ex ea
dit s factitius ordo neh solus ꝓsit. s mag̾ dede¬
ceat. naturalis u̾o sñ illo ⁊ ꝓsit ⁊ decoat. ut tñ iste
monachali extius se alligat. qui ꝙ ext̾ius demõ¬
strat. sẽmꝑ eum et̃ coarguat. Qd si postea no¬

Expanded text:
a namque sola colligata pedi, nullo est munimento pedi, imo magis inconveniens videtur esse, si ibi sola circumligetur. Sotularis vero, etiam solus pedem munit satisque decenter convenit ei, ne tamen cadat vel tortus fiat, necessaria sibi est corrigia ut ligetur ex ea. Sic licet factitius ordo nihil solus prosit, sed magis dedeceat, naturalis vero sine illo et prosit et deceat, ut tamen iste iderat habitu monachali exterius se alligat, qui quod exterius demonstrat semper eum coarguat, quia, si postea no
Abbreviated transcription (Latin):
ting̾e ut alñ m̃tẽ alicuiꝰ ubi iam sepedictus mõs
do soquit᷑ magna in quit erit ꝯfusio si huic tẽp¬
⁊ cũ uolu̾o mem ip̃m corrigam. ac deinde pe¬
intendo sat̃ meliori qmͣ modo sũ: ero. Multi .n.
pꝰ ruinam surrex̾nnt ⁊ post mod̾ meliores fũt
Sic manirũ u̾et̾undia q̃ est ap̃ hoĩes malo suo

Expanded text:
tingere ut aliquando mentem alicujus, ubi jam saepe dictus mons do loquitur. Magna erit, inquit confusio, si huic tenet, cum voluero, memetipsum corrigam. Ac deinde poenitendo satis melior quam modo sum ero. Multi enim post ruinam surrexerunt, et postmodum meliores fuerunt. Sic nimirum verecundia quae est apud homines, malo suo
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̃ suꝑius dilate ꝑ ꝑtes Re capitlaco¬
exemplo recolligamꝰ. Si .n. doꝰ quispiam serusi
hr̃et quẽ ꝓculpa sua trade morti debet. posita¬
q rõne cũ eo suam seruus cłpam octultare ueld̾
ut si cognoscet ꝙ est pͥmus humilitans gradꝰ
it si uellet inde culpabił credi ꝙ ẽ quartꝰ. pa¬
ti tñ nobi ut dic̾e tur culpabilis.ꝯfo
ltrusi esi punitret. sic nec nr̃as nob̾ culpas doꝰ
dnittit. si nõ nos gradib eid̃ humilian̾imis
sieut ipe iubet.
orum qr nõ nũqmͣ ido̾ extollim. qr nos aliis
nõ recte ꝯꝑamꝰ. uidend̾ est nob̾ quo id modo
sibi pstitis suꝑ aliũ extołłr ueliet qui uestib
alienis indutꝰ głatur. Nongͦ ħ alioꝵ bonis ꝯꝑa¬

Expanded text:
uod autem superius dilate per partes oexemplo colligamus. Si enim dominus quispiam servum haberet, quem pro culpa sua tradere morti deberet, positaque ratione cum eo, suam servus culpam occultare, velut ut si cognosceret quod est primus humilitatis gradus  si vellet inde culpabilis credi quod est quartus, pati tamen nollet, ut diceretur culpabilis; servum eum puniret. Sic nec nostras nobis culpas Dominus dimittet, si non nos gradibus iisdem humiliaverimus, sicut ipse jubet.Verum quia nonnunquam ideo extollimur quia nos aliis non recte comparamus, videndum est nobis quo id modo sibi praestitis super alium extollitur, velut qui vestibus alienis indutus gloriatur. Non ergo haec aliorum bonis compa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ iudel hiũlitatis quẽ tueri deb̾e̾t fallente
sorore sua uiciis sb̃u̾sũ qiͣ porcoꝵ rost̾s disiectũ
ĩuenit uebom̃t̾ turbatur. dolet ĩgemuit sope
ĩ lac̾mas fundit misa imisabłr secũ q̃rit qualit̾
soror fallatit̾ ean płmq sic ꝯsolatur. ẜya qr̃ tm̃ do¬
les. cur tot tantisq latͥmis ten ip̃am affligis. ora¬
uiꝰ te illeuł ille peccauit ⁊ueniã obtinuit. huma¬
nũ est poctare. nec tãtipond̾is eit pectatũ qnͣti facis
uld̃. talit̾ male ꝯsulendo dolorẽ tẽptat lenre. s
fideł custos q̃ secoramdo formidat actusari sicut
falłe nescit. sic malũ ꝯsiliũ adinitt̾e ꝯtempunit.
Nam ꝯmissa ⁊ dolendo plangit ⁊ plangendo ĩde¬

Expanded text:
delicet humilitatis, quem tueri deberet, fallente sorore sua, vitiis subversum, quasi porcorum rostris disjectum invenit; vehementer turbatur, dolet, ingemit, saepe etiam lacrymas fundit, misera miserabiliter secum quaerit qualiter soror fallaciter eam plerumque sic consolatur: Eia, quare tantum doles? Cur tot tantisque lacrymis teipsam affligis? Gravius te ille vel ille peccavit, et veniam obtinuit. Humanum est peccare, nec tanti ponderis est peccatum quanti facis illud. Taliter male consulendo, dolorem tentat lenire. Sed fidelis custos, quae se coram Deo formidat accusari, sicut fallere nescit, sic malum consilium admittere contemnit. Nam commissa et dolendo plangit, et plangendo inde
Abbreviated transcription (Latin):
asa u̾o sñ corꝑepot̃ sic ext̾uis genus sã int̾iori
ñ duu sp̃sistit. ca ħ int̾uis faciat sine ext̾iori. du
enĩ caritatẽ ptẽ quis pot̃ ĩ si ñ ieume̾t cũ diu ꝓdo
ieunare nõ possit: si eũ nõ amet. ut tñ płmq sp̃c
malignus corꝰ assumit. illudq uegetando sb̃siat
facit. Sic in anis gła cor homĩs intrat ilid̾ꝙ gen̾¬
iurtutis extius simłat. sicut .n. caritas ieuina¬
re sic ⁊ ĩanis gia facit. At sic corpus exaĩatũ cito
feret atq ꝯtempnit᷑. sic ext̾uis genus sũ int̾iori
despicitur. sit enĩ quis piam ieuinio quid̾m ĩ ten¬
tus. s iasti faule iudetur. si de ieuino laudetur.
ab aliq᷑ ꝯfestim ondot᷑ ab atrd. Quis inquid de
uiiuis curet ieumiõ. qui sic ĩflatut ꝓ nicho. Si aut̃

Expanded text:
a vero sine corpore potest; sic exterius genus sine interiori non diu subsistit, cum hoc interius faciat sine exteriori. Diu enim charitatem habere quis potest, etiamsi non jejunet, cum diu pro Deo jejunare non possit, si eum non amet. Ut tamen plerumque spiritus malignus corpus assumit illudque vegetando subsistere facit, sic inanis gloria cor hominis intrat illudque virtutis genus exterius simulat. Sicut enim charitas jejunare, sic et inanis gloria facit. At sicut corpus exanimatum cito fetet, et contemnitur, sic exterius genus sine interiori despicitur. Cum enim quispiam jejunio quidem intentus, sed irasci facile videtur, si de jejunio laudetur ab aliquo, confestim respondetur ab altero: Quis, inquit, de illius curet jejunio, qui sic inflammatur pro nihilo? Si aut
Abbreviated transcription (Latin):
u̾o qr intꝰ nature coħ̾it. licet nõ una abstm̃cia
oĩo dełi. ꝯtinua tñ instancia eousq possunt
inminui. quo sat̃ facilo q̃ant tolerari. hiis g
delendis semꝑ instare debemꝰ. licet nõ oio ea
delere possimꝰ. Sicut .n. naturalẽ corꝑis ĩ f̾mi¬
tatem paciens stulte agit si sibi medicinã adi¬
be neglex̾it. qr semł uł bis ad hib̾e̾. ita ñ statĩ
curatus fuit. sicnaturali uicõꝵ infu̾cate detẽ¬
tus insipiõt̾ facit si sibi custodiam adhib̾e desti¬
tit. qr aliquociens adhĩta statim a tẽptacõne
libatus nõ fu̾it. de appetitu¬
turaut̾ retinet. postqm enĩ humana natura
nõ pot̃ nec ꝑfecte ꝯmoditatis appetitũ amitt̾e¬
amitt̾e ualet. ht̃ itaq appetitꝰ inglumei ⁊ luxĩe¬

Expanded text:
uia intus naturae cohaerent, licet non una abstinentia omnino deleri, continua tamen instantia eo usque possunt minui, quo satis facile valeant tolerari. His ergo delendis semper instare debemus, licet non omnino ea delere possimus. Sicut enim naturalem corporis infirmitatem patiens stulte agit si sibi medicinam adhibere neglexerit, quia semel vel bis adhibita non statim curatus fuerit, sic naturali vitiorum infirmitate detentus insipienter agit si sibi custodiam adhibere destiterit, quia aliquoties adhibita, statim a tentatione liberatus non fuerit. CAPUT Cturaliter retinet. Postquam enim humana natura non potest, nec perfectae commoditatis appetitum amittere valet. Habet itaque appetitus ingluviei et lux
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ iudebatur Qui .ni. hiĩlis uidebatur ⁊ patiẽs mor
sẽb ĩuenit᷑ ⁊ ĩpatiens. qd̾ sib ĩputauit ordini. ta¬
le est ac si denarius dicat igni tume fłm fecisti.
Nõ aut̃ eum fłm fecit s ꝓ erat ostendit. sic demq
istũ ñ ordo malemorig̾at᷑ efficit. s qr ħ iam cẽt
declanuit. Non gͥ ordinem. s se ip̃m actuset mo¬
resq pu̾sos ĩ bonos ꝯmutet. suisi enĩ bonis ẽẽ mo¬
rib uideatur. bona siqua ext̾ius agit ꝑmpẽdũt᷑.¬

Expanded text:
idebatur. Qui enim humilis videbatur et patiens, mox superbus invenitur et impatiens. Quod si hoc imputaverit ordini, tale est ac si denarius dicat igni: Tu me falsum fecisti. Non enim falsum eum fecit, sed quod erat ostendit. Sic denique istum non ordo male morigeratum effecit, sed quia hoc jam esset declaravit. Non igitur ordinem sed seipsum accuset moresque perversos in bonos commutet. Nisi enim esse bonis moribus videatur, bona, si quae exterius agit, parvipendunt
Abbreviated transcription (Latin):
dare. Que qnͣto plus cuiqm familiares hñt᷑.
tanto minꝰ ꝙͣ sit̃ crudeles uident᷑. Consuetudo
eĩ lucii est. ut ñ facile uideatur ab illo qui eo pͥmi¬
tur: s mox ut cessau̾it. ⁊ ab eo se alienau̾it. tũc
demũ ꝯsid̾a̾t ĩ qnͣta feditate ⁊ missa iacuat ⁊
qmͣ graues morsus malarbestiaꝵ tollerarat.

Expanded text:
ique familiares habentur, tanto minus quam sint crudeles videntur. Consuetudo enim vitii est ut non facile videatur ab illo qui eo premitur, sed mox ut cessaverit et ab eo se alienaverit, tunc demum considerat in quanta foeditate et miseria jacuerat, et quam graves morsus malarum bestiarum toleraverat.
Abbreviated transcription (Latin):
plantet ꝯsidet. slisi enĩ t̾re ⁊ eaꝵ natura ꝯuen̾it
cresẽe uł fruttificare nlłatenꝰ pot̾unt sic qui uͥ¬
tutũ fat̾e uuilt plantariũ quo t̃ loco suo sui plã¬
toroas sibi est pͥuidend̾. si enĩ locus fu̾it uicõsus
ursus sit eumag̾e decet. uelut qui dom̃ edifi¬
cared. Qui em edificiũ face ult stabile soli
sit ĩ bĩtare. Sic qui uirtutũ fac̾e̾ ułt edifidã
quo securꝰ mbĩtet ab insidus demonũ. quo ĩ lo
co ꝯstruat itid̾ sibi est p̾uidend̾. Si eñ locu ñ fa¬
erit firimus nec edificiũ dui sb̃sist̾e pot̾it. ħ ĩq
solũ uł t̾ra bona est humilitas cuiꝰ cũctis iurtu¬
tib ꝯgruit natura easq uesd̾ firmũ funda¬
uientũ sustentat.

Expanded text:
i enim terrae et earum natura convenerit, crescere vel fructificare nullatenus poterunt. Sic qui virtutum facere vult plantarium, quo in loco sui plantet eas sibi est praevidendum. Si enim locus fuerit vitiosus, Rursus sic eum agere decet velat qui domum aedificare debet. Qui enim aedificium facere vult stabile, solisit inhabitare. Sic qui virtutum vult facere aedificium, quo securus inhabitet ab insidiis daemonum, quo in loco sui construat illud sibi est praevidendum. Si enim locus non fuerit firmus, nec aedificium diu subsistere poterit. Hoc itaque solum vel terra bona, est humilitas, cujus cunctis virtutibus congruit natura easque velut firmum fundamentum sustentat.
Abbreviated transcription (Latin):
pumtur płes. has ⁊ enĩ homines adiuenerũt¬
i quib d̾ ꝙ detaĩs rõnabilib seruandas isti¬
terunt. Naturalis u̾o ordĩs naturales sũtiltutes
ut humulitas caritas ⁊ ale płes. has eĩ d̾s ip̃e
naturatit᷑ indidit homĩ suoq cã salutis sernã¬
das mandauit᷑. Isie itaq ẜactitiꝰ ordo fñ isto in¬
cħ homini ꝓdest. isteu̾o sñ illo ⁊̃ saluart homi

Expanded text:
nerunt, quibusdam de causis rationabilibus servandas instituerunt. Naturalis vero ordinis naturales sunt virtutes, ut humilitas, charitas, et aliae plures. Has enim Deus ipse naturaliter indidit homini, suaeque causa salutis servandas mandavit. Ille itaque factitius ordo sine isto nihil homini prodest, ist
Abbreviated transcription (Latin):
orona demq capilloꝵ q tonsura: eũ eẽ de¬
Ib̾e sac̾dotem ⁊ regẽ demonstrat. Sacerdotes
quippe ĩ iege mitra tegebãt caput. ad siłitu
diẽ. ⁊ hnic caput raditur. ꝵ egesaut̃ coronis
utuntur. ad cu̾ siłitudinẽ huiꝰ copilli tondẽt᷑
hec itaq coorthant᷑ eum: ut sat̾dotis ⁊ regis
tatis. uulpem astucie hyrcum ĩmũdicie. gli¬
rem sõpnolentio. equũ ⁊ mulũ. luxurie. asmñ¬

Expanded text:
Corona denique capillorumque tonsura eum esse debere sacerdotem et regem demonstrat. Sacerdotes quippe in Lege mitra tegebant caput ad similitudinem cujus et huic caput raditur. Reges autem corona utuntur, ad cujus similitudinem, hujus capilli tondentur. Haec itaque cohortantur eum, ut sacerdotis et regis tatis, vulpem astutiae, hircum immunditiae, glirem somnolentiae, equum et mulum luxuriae, as
Abbreviated transcription (Latin):
tante. Muerunt᷑ ⁊̃ ꝙ ĩ scło moliores fũint eosq
monachatꝰ det̾iores effec̾it. U̾m quisquis b dicit
deuario falso est similis.
eõ indetur. at si ĩignem fu̾it missus: ꝓtinus
fłus eẽ ꝓbatur. sic płmq malemorig̾atus hõ bonꝰ
eẽ morib uidetar ĩselo. U̾m si tigorem arripũit¬

Expanded text:
 etiam quod in saeculo meliores fuerint eosque monachatus deteriores effecerit. Verum quisquis hoc dicit, denario falso est similis. esse videtur; at, si in ignem fuerit missus, protinus falsus esse probatur. Sic plerumque male morigeratus homo, bonis esse moribus videt
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut qualtates corꝑee. Sic ĩ gña sũt duo qͣli¬
tatis aĩe. Qualitas quippe corꝑis. alũ sbita
rubescit. s mox hac ⁊ illa transeunte: ad calorẽ
ꝯstinũ hõ redit᷑. Continua: ut cũ assiduã patitur
infirmitatẽ. q̃ sibi ꝯtinuũ parit pallorẽ. sicaĩe

Expanded text:
Sicut qualitatis corporis, sic etiam genera sunt duo qualitatis animae. Qualitas quippe corporis aliquando erubescit, sed mox hac et illa transeunte, ad colorem pristinum homo redit. Continua, ut cum assiduam patitur infirmitatem, quae sibi continuum parit pallorem. Sic animae
Abbreviated transcription (Latin):
Si scõs eius angłos. qui mo uident angłos meos
seuare poto. Quid dicam cũ reatũ mesi oñ creatura
Ne qͣqmͣ pectabo ĩmo pp̃ te dñe morte afficiat tota
die: custodiamq uiai meas ut nõ delinqͣm. sic sibi
unꝰ quisq pponat sic sem ip̃m ꝯsid̾e̾t. sic se ab irruẽ

Expanded text:
nt, oculos meos levare potero? Quid dicam, cum reatum meum omnis creatura Nequaquam peccabo, imo propter te, Domine, morte afficiar tota die custodiamque vias meas, ut non delinquam. Sic sibi unusquisque proponat, sic semetipsum consideret, sic se ab irruent
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ supposuit. det ea¬
icentia gͥ multos decipit. obedĩ u̾o ⁊ĩ obedĩ
ꝙ distitiorẽ licent̾ dectinare. qmͣuit nolit sũ di¬
cencia id p̾sumere. ⁊ dcco actũsuũ sicentia qͣ
ilucita uotũtate. Nonem̃ postqͣm mortũ mũdo
elausits̃ subit ad mundi negocta uł uolũtate
ulla tenus redire debuit uelle tñ suã nõ nĩs

Expanded text:
eorum supposuit. Licentia quippe multos decipit. Obedientia vero et inoque districtionem licenter declinare, quamvis nolit sine licentia id praesumere, et idcirco actum suum licentiillicita voluntate. Non enim postquam mortuus est mundo, claustrum subiit ad mundi negotia, vel voluntate, ullatenus redire debuit, velle tamen suum non nisi
Abbreviated transcription (Latin):
s usq ĩ fimẽ ꝑ seu̾are stabil. Illis aut̃ moneti
hĩtiis est monachar atq tonsura.añ ⁊ retro et
biis ꝯsiłia. gitut enĩ dẽnatus amonetadinos¬
citur cuiꝰ sit regionis. sic ab istis monachꝰ cuꝰsit
ordnuis. Is aut̃ monacħꝰ qui adeo ẽ senex utaũ
⁊ retroiam neq̃at ĩchnaro denario illi en simi

Expanded text:
 usque in finem perseverare stabilis. Illius autem moneta, habitus est monachalis, atque tonsura, ante et retro, et his consimilia. Sicut enim denarius a moneta dignoscitur, cujus sit regionis, sic ab istis monachus cujus sit ordinis. Is autem monachus qui adeo est senex ut ante et retro jam nequeat inclinare, denario illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣme agatur. Itaq resid mesta. dolons ꝙ ita sit
rep̾hensa. at postqm̃ ad modicũ ie dolor iecedĩ
maturitatẽ qmͣdam p̾tend̾. Cumq estimat ꝙ
ab alus reputetur matura. licenceã rursus q̃¬
Stultus est inquit qui bñ agit cũ eque bom trac¬
tentur ⁊ mali. qd̾ si licenciã hr̃e pot̾it. foris ꝯfe¬
stim egreditur. huo illueq uagatur. iuuenũ
ꝯsorciũ expetit multa ñ agenda ꝯmititit. ut
g ͦ hac smmilecudine pot intlłigi t̾a sũt gen̾a

Expanded text:
me agatur. Itaque residet moesta, dolens, quod ita sit reprehensa. At postquam ad modicum ille dolor resedit, maturitatem quamdam praetendit. Cumque aestimat quod ab aliis reputetur matura, licentiam rursus quStultus est, inquit, qui bene agit, cum aeque boni tractentur et mali. Quod si licentiam habere poterit, foras confestim egreditur, huc illucque vagatur, juvenum consortia expetit, multa non agenda committit. Ut ergo hac similitudine potest colligi, tria sunt genera
Abbreviated transcription (Latin):
oras licenciam. de ancillis eius bonis
ncille quo siłit̾ faciunt excepto ꝙ inaabi¬
liorec existt. Quia emĩtedet eas ⁊ custodiadi¬
utius eẽ licenciã foras exeundi q̃runt qñ. Quã
si obtinere ñ ualent cũ inde t̾aantur uł murma¬

Expanded text:
 LXXXVII. De ancillis ejus bonis. Ancillae quoque similiter faciunt, excepto quod instabiliores existunt. Quia enim taedet eas in custodia diutius esse, licentiam foras exeundi quaerunt quandoque. Quam si obtinere non valent, non inde tristantur, vel murmu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ retinet puritatt̃ yor ⁊enĩ penitet eũ qͥde
liquit ꝙq ei p̾cipitur pura obedĩa facit. que
uo ut denarius fius a celesti thesauro repelr. hic
du̾it ⁊ int̾iorẽ ietiiere. dio quupe ordinis sũt¬
gn̾a iuiro retigioso ꝯuentẽtia: unũ extͥius quo¬

Expanded text:
tamen retinet puritatem. Mox etenim poenitet eum quia deliquit, quodque ei praecipitur, pura obedientia facit. Ille ergo, ut denarius falsus, a coelesti thesauro repellitur, duerit et interiorem retinere. Duo quippe sunt ordinis genera viro religioso
Abbreviated transcription (Latin):
quidht̃. toĩa alia ñ nisi ab illo hnt̃ aliquid. Et
sicut a se ñ uisi nicħ̾ hñt. Ita ab illo nõ nisi aliqͥd
in si aliquid. Nam quis facit aliꝰ ut młta q̃ uide¬
mus transire deeẽ ad ñ eẽ. Non sint ꝙ erant ⁊̃ si
ot̃o in nicħm si transernt: Alut quis facit ñ eẽ
cͥco ñ sit. qr ip̃ẽ nõ facit. sic̃ g ͦ ilia q̃ st̃ ab illo hñt

Expanded text:
t omnia alia nonnisi ab illo habent aliquid: et, sicut a se nonnisi nihil habent; ita ab illo nonnisi aliquid nisi aliquid. Nam quis facit alius, ut multa, quae videmus transire de esse ad non esse, non sint quod erant; etiamsi omnino in nihilum non transeant? Aut quis facit non esscirco non sit, quia ipse non facit. Sicut ergo illa quae sunt, ab i
Abbreviated transcription (Latin):
buente accopert̃. ⁊ de illo qd̾ hẽbant. ĩ uera securi¬
tate ꝑmanserũt. quapp̃ ad eo sũt ꝓuetti. ut sint ad¬
epti quicquid uelle potuert̃. nec iam iudeant quid
plus uelle possint. ⁊ pp̃ ħ peitare neq̃unt. illi u̾o
angłi qui maluerũt ilud plus ꝙ nũdũ deus illic
dare uololebat ꝙͣ state stare ĩ iusticia ĩ qua fcĩ
boñ amiserũt. sie gͦ distincti sũt angłi. ut ad hentes
iusticie ulłm hoĩm uelle possint: quo nõ gaudeãt
⁊ dese̾ntes illam. nlłm uelle queant. quo ñ careant
D. nicħ̾ iustius aut pult̾us hac distinctõne. s si pores
dic̾e ucnẽ audire cuiꝰ modi comod̾ ullud fuit. ꝙ ibuĩ¬

Expanded text:
ibuente, acceperunt et de illo, quod habebant, in vera securitate permanserunt. Quapropter adeo sunt provecti, ut sint adepti quidquid potuerunt velle; nec jam videant quid plus velle possint: et propter hoc peccare nequeunt. Illi vero angeli qui maluerunt illud plus, quod nondum Deus illis dare volebat, quam stare in justitia, in qua facti ebonum amiserunt. Sic ergo distincti sunt angeli, ut adhaerentes justitiae nullum velle bonum possint, quo non 65 gaudeant; et deserentes illam, nullum velle queant, quo non careant. DISC. Nihil pulchrius, aut justius hac distinctione. Sed si posses dicere, vellem audire cujusmodi commodum illud fuit, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Nõgͦ semꝑ pͥus ñ uelle tenere. ꝙͣ uele deser̾e. d.
nõ possũ negare.m. dico g ͦ qr ñ uideo ñ uoluit
cũ debuit. ⁊ ꝙ debuit qr uolũtas defecit do̾ dare
deficiente. s qr ip̃e uolendo ꝙ ñ debuit. bonam
uolũtatẽ expłit mala suꝑuemente. Qua pp̃ ñ ido
nõ hũit bonã uolũtatẽ ꝑseu̾antẽ. aut ñ accepit.

Expanded text:
ere deserere. DISC. Non possum negare. MAG. Dico ergo quia non ideo non voluit, cum debuit, et quod debuit quia voluntas defecit, Deo dare deficiente; sed quia ipse volendo quod non debuit, bonam voluntatem expulit mala superveniente. Quapropter non ideo non habuit bonam voluntatem perseverantem, aut non a
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥficatiuũ ẽ. sigͥficat. nomen eius estanquid. De¬
niq cũ manente uisticia tanta uideatur tranqͥłl¬
tas. tanta quies. ut ĩ muttis incħ aliud uideatur
iusticia qmͣ̃ quiesc̾e a malo. sicuti est castitos ⁊ pa¬
crencia. Recedente ant̃ iusticia. tam diu̾sus tam la¬
boriosus. tamqꝙ młtiplex octupet animũ affectꝰ
qui uelut crudeł dñe misef hominiculũ cogat.
tot turpiũ ⁊ labortosoꝵ oꝑum cura sollicitũ eẽ.
et ipĩs oꝑib tamgrauit̾ laborare. Mirũ est sipo¬

Expanded text:
si quod significat nomen ejus, est aliquid? Denique, cum manente justitia, tanta videatur tranquillitas, tanta quies ut in multis nihil aliud videatur justitia quam quiescere a malo; sicut est castitas, patientia: recedente autem justitia, tam diversus, tam laboriosus tamque multiplex occupet animum affectus, qui velut crudelis Dominus miserum homunculum cogat tot turpium et laboriosorum operum cura sollicitum esse, et ipsis operibus tam graviter laborare: mirum est, si po
Abbreviated transcription (Latin):
uet uñ ipãm ĩ ordinatã hũit uolũtate̾. Si eĩ bona
fuit: pp̃ bonã uolũtatẽ cecidit de tanto bono ĩtã
tum malũ. It̃ si bona fuit: deus eam illidedit. ꝙr
nõ nisi inch hũit a se. si gͦ uoluit ꝙ d̾s dedituel¬
le. quid pectauit. aut sia se hũit hanc uolũtatẽ
esti It in octurrit. qr ñ nisi ad̾o est. a quo est ome
ꝙ aliquid ẽ. ⁊ siłit̾ q̃ri pot̃. quid pectauit hendo
uolũtatẽ ꝙͣ deus deditaut qũo potuit deꝰ dare ma¬
lam uolũtatẽ. s ħ mala uolũtas ab ip̃o diabolo
fuit. ⁊ aliquid ẽ: hũit ase aliquid ⁊ ñ est oĩs eẽnͣ

Expanded text:
uit voluntatem. Si enim bona fuit, propter bonam voluntatem, de tanto bono cecidit in tantum malum. Item: Si bona fuit, Deus illam illi dedit; quia nonnisi nihil habuit a se. Si ergo voluit quod Deus dedit velle, quid peccavit? Aut si a se habuit hanc voluntatem, est; iterum occurrit quia nonnisi a Deo est, a quo est omne quod aliquid est. Et similiter quaeri potest quid peccavit habendo voluntatem quam Deus dedit; aut quomodo potuit Deus dare malam voluntatem. Si vero haec mala voluntas ab ipso diabolo fuit, et aliquid est, habuit
Abbreviated transcription (Latin):
tum cam ꝙͣ illi nudo spõte ad tempꝰ p̾stiteras.
ñ bt̃ a tenuditatẽ. s te ꝙ tuũ erat tollente
redit ĩ id ꝙ erit añ ꝙͣ a te indueret᷑. Nempesic̃
a sũmo bono nẽ nisi boñ ⁊ oẽ bonũ esta sũmo
bono: ita a sũma eẽncia ñ ẽ nisi eẽncia ⁊ oĩs

Expanded text:
quam illi nudo sponte ad tempus praestiteras, non habet a te nuditatem; sed, te quod tuum erat tollente, redit in id quod erat antequam indueretur a te. Nempe sicut a summo bono non est nisi bonum, et omne bonum est a summo bon
Abbreviated transcription (Latin):
uellem .M. ħ certum b̃es. qr si nõ potuerũt pecta¬
re: ñ pot̾ate s nc̃ãtate seruauerũt iusticiã. qrñ
magis merunt gr̃am adeo. qr steterũt aliis caden¬
ꝑdere nequiuerũt. s nec iusti recte si bñ ꝯsid̾es dic̾en¬
tur. D. sicmonstrat rõ.m. Illi g ͦ qui cecid̾unt siñ
pectassent. cum possent: tanto meliores eẽnt ꝙͣ isti
futurierant. D. hec duo penitus neganda existimo.
M. potu̾nt gͥbom angłi pectare añ casũ inaloꝵ nec
alit̾ ꝙͣ situt oñsũ ẽ deillis qui pettau̾nt. D. alit̾ eẽ¬

Expanded text:
 Hoc certum habes quia si non potuerunt peccare, non potestate sed necessitate servaverunt justitiam. Quare non magis meruerunt gratiam a Deo, quia steterunt, aliis cadenperdere nequiverunt. Sed nec justi recte, si bene consideres, dicerentur. DISC. Sic monstrat ratio. MAG. Illi ergo qui ceciderunt, si non peccassent cum possent, tanto meliores essent quam isfuturi erant. DISC. Haec duo penitus neganda existimo. MAG. Potuerunt igitur boni angeli peccare, ante casum malorum nec aliter, quam sicut ostensum est de illis qui pecca
Abbreviated transcription (Latin):
uisi illo faciente. s nec aliqͣtenus man̾e potest.
ꝙ fcã ẽ. insi eod̾ ip̃o seruante cũ ip̃e desmit ser¬
uare. qd̾ fecit. nõ id̾o id ꝙ erat redit in noneẽ.
qr ipẽ facit ea ñ eẽ. s qr cesset facͥe ẽẽ. Nam ⁊ cũ
sĩ iratus destruendo aliquid auft̾eẽ: ñ est ab illo

Expanded text:
manere potest, quod facta est, nisi eodem ipso servante. Cum ipse desinit servare quod fecit; non ideo id, quod erat, redit in non esse, quia ipse facit non esse; sed quia cessat facere esse. Nam et cum quasi iratus destruendo aliquid aufert esse, non est ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuosendo. uñ ꝙ forcius uult. nlłatemis deserit ob¬
lato eoqd̾ mniꝰ fortit̾ uult. ⁊ cũ offert᷑ ꝙ uult for¬
titudinem uolũtatis aliqua ingruente deserit tp̃¬
tacõne nlła ui aliena abstrahitur. s ip̃a se ꝯu̾tit
ad id qd̃ fortius uult.S.¬

Expanded text:
in volendo. Unde quod fortius vult nullatenus deserit, oblato eo quod minus fortiter vult: et cum offertur quod vult fortitudinem voluntatis aliqua ingruente deserit tentatione, nulla vi aliena abstrahitur; sed ipsa convertit se ad id quod fortius vult.
Abbreviated transcription (Latin):
sise cogitari possit quo potuit diabolus uelle. ꝙxiͣ
potuit cogitare. No eĩ obtuse m̃tis erat. ut nicẜ ad
ta fuit uoluit᷑ aliquid. Solius eĩ d̾i dẽ d sic uolidta¬
te ꝓpͥa uolle aliquid. ut suꝑiorem ñ sequat᷑ uolũtatẽ.
pͥsũpsit hr̃o prͥam uolũtatẽ. s ⁊̃ maror uolutteẽ no¬

Expanded text:
simile cogitari possit, quomodo potuit diabolus velle quod non potuit cogitare? Non enim ita obtusae mentis erat, ut nihil alta fuit, voluit aliquid. Solius enim Dei esse debet, sic voluntate propria velle aliquid, ut superiorem non sequatur voluntatem. praesumpsit h
Abbreviated transcription (Latin):
s idoo deus ñ dedit. qr ille nõ accepit. 2d. hoc ostĩ¬
de m. sponte dimisit uolutatẽ qui pẽbat. et
sic̾ cepit hrẽ quousq hũit. Ita potuit acciper
ito nõ actepit qr deus ñ dedit. s deuiꝰ id̾o ñ ddit¬
tenere. Semꝑ namiq tenenti pͥus est nõ uelle te¬
nere. qm̃ uene deserere. d̾o enĩ uult aliquis dese¬
rere qd̾ tenet. qr ñ uult tenere. Quero gͥ quare te¬
nere nõ uoluit ꝙ tenebat. nisi qr deus nõ dedit
uelle.m. Nõ semꝑ pͥus est ñ uelle ten̾e. ꝙͣ uelle de¬
serere .D. qñ nõ sit oñde mnͥ.m. qñ aliꝙͣtem pp̃se¬

Expanded text:
e non accepit. DISC. Hoc ostende. MAG. Sponte dimisit voluntatem, quam habebat: et sicut accepit habere quousque habuit; ita potuit accipere ideo non accepit, quia Deus non dedit; sed ideo Detenere? Semper enim tenenti prius est non velle tenere, quam velle deserere. Ideo enim vult aliquis deserere quod tenet, quia non vult tenere. Quaero igitur quare tenere non voluit quod tenebat, nisi quia Deus non dedit velle? MAG. Non semper prius est non velle tenere, quam velle deserere. DISC. Quando non sit o
Abbreviated transcription (Latin):
Ic ad huc si quid̃. Magist᷑¬
ĩ difmicõne lib̾tatis arbiti qm̃ fecimus
dubitas. 2. unũ est ꝙ adhuc aliqnͣtulũ ĩ eane
sollicitat. Nam sepe hẽmus pot̾atẽ seruandi
aliquid. q̃ tm̃ lib̾a ñ est ut aliena ui ĩpedirin¬

Expanded text:
ic adhuc si quid in diffinitione libertatis arbitrii, quam fecimus, dubitas? DISC. Unum est, quod adhuc me aliquantulum in ea sollicitat. Nam saepe habemus potestatem servandi aliquid; q
Abbreviated transcription (Latin):
rediens: qm̃ qui facit ꝓc̃tm seruus ea peitati. Qͥp¬
posit̃ nlła uolũtas añ ꝙͣ hr̃et rectitudinẽ potuit
eam do̾ ñdante caꝑe. ita cum deserit acteptã. nõ
pot̃ eã nisi do̾ reddente reciꝑe. Et maiꝰ miraculũ
existimo cũ deus uolũtati desertã reddit rectitu¬
dinẽ. ꝙ cũ mortuo uitam reddit amissã. Corpꝰ¬
enĩnccitate moriendo nõ poctat. ut uitam nũꝙͣ
retipiat. uoiitas u̾o ꝑse rectitudinẽ deserende
mertur. ut illa sꝑ indigeat. Et si quis sponte mor¬
tem sibi infert: nõ auft̾ sibi ꝙ nũ ꝙͣ erat amissurꝰ.
qui uolũtatis ito rectitudinẽ deserit. abicit hoc¬
ꝙ ex debito semꝑ erat seruaturꝰ. D̾. uerũ uasde
uideo qd̾ dicit de seruitute qua seriuis fit pͤcati.
qui facitpectatũ et de impꝰsibłitato recuꝑandi de¬
sertam rectitudinẽ nsi ab eo a quo pͥus dataerat

Expanded text:
rediens , quoniam qui facit peccatum, servus est peccati . Quippe, sicut nulla voluntas, antequam haberet rectitudinem, potuit eam, Deo non dante, capere; ita cum deserit acceptam, non potest eam nisi Deo reddente recipere. Et majus miraculum existimo, cum Deus voluntati desertam reddit rectitudinem, quam cum mortuo necessitate moriendo non peccat, ut vitam nunquam recipiat; voluntas vero per se rectitudinem deserendo, meretur ut illa semper indigeat. Et si quis sponte sibi mortem infert, non aufert sibi quod nunquam erat amissurus; qui vero voluntatis rectitudinem deserit, hoc abjicit quod ex debito semper erat servaturus. DISC. Verum valde video quod dicis de servitute, qua servus sit peccati, qui facit peccatum; et de impossibilitate recuperandi desertam rectitudinem, nisi ab eo, a quo prius data erat
Abbreviated transcription (Latin):
ta seruitus ñ est nisi ĩpotencia ñ pectandi. Oiuie
emĩ dicamus eam ĩpotẽciam eẽ redeundi ad tet¬
titudinẽ. siuo ĩpotẽciam recuꝑandi aut it̾ͥm b¬
bendi rectitudinẽ nõ ob aluid. est hõ seruugec
pectare.Cũ aut̃ ht̃ eandem rectitudinẽ. nõ ht̃

Expanded text:
ta servitus non est nisi impotentia non peccandi. Sive enim dicamus eam impotentiam esse redeundi ad rectitudinem sive impotentiam recuperandi, aut iterum habendi rectitudinem: non ob aliud est homo servus peccpeccare. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tenus queo uolũtatẽ forciorẽ ẽẽ temp¬
tacõnetũ ab illa suꝑatur affirmare. Nam siuo¬
lũtas seruondi rectitudinẽ forcior eẽt ꝙͣ temp¬
ta cõnis impetus forcius uolendo ꝙͣ tenet teͥ¬
siftẽt. ꝙͣ illa insistẽt nõ etĩ aliundo scio me mas
uł niius fortem hr̃e uolũtatẽ. insiq mat¬

Expanded text:
atenus queo voluntatem fortiorem esse tentatione, cum ab ea superatur, affirmare. Nam si voluntas servandi rectitudinem fortior esset quam tentationis impetus; fortius illa volendo quod tenet, resisteret quam illa insisteret. Non enim aliunde scio me magis vel minus fortem habere voluntatem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ suggit .m. Qũo eam cogit uelle: an ita uti
sit quid̾ notie. s nõ sñ gͣui modestia. an ita. ut
nullatenus possit nolle.D. Qmͣuis fat̾i meoꝑt¬
at. nos alũ sic pͥmi tẽptacõnib. ut sñ difficultt
nos imꝙͣ oppͥmant. ut qd̾ mouent nłłatenꝰ ue
possimꝰ.m. Nestio qũo possit dici. si enĩ uul e
mentiri ut nõ sustineat mortẽ. ⁊ sũ fineuiuat᷑¬

Expanded text:
 suggerit. MAG. Qomodo cogit eam velle? An ita ut possit quidem nolle, sed non sine gravi molestia; an ita ut nullatenus possit nolle? DISC. Quamvis fateri me oporteat nos aliquando sic premi tentationibus, ut sine difficultate nquam opprimant, ut quod monent nullatenus nolle possimus. MAG. Nescio quomodo possit dici. Si enim vult homo mentiri, ut non sustineat mortem et servet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯgͥgaa cõnis monachos ex una ꝑte. quos irgo
ut fidelis anitus. quatiꝰ iouiciti sint seruare
dia hĩtare nõ potest. ualot e.

Expanded text:
gationis monachos ex nostra parte: quos rogo, ut fidelis et amicus, quatenus solliciti sint servare dia habitare non potest. Valete.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i desid̾it. nõ ut uiciis sues ꝯsenciatis s
lit infirmitati eius. ut ab illis paulatĩ sic̃ eg̾
leuetur ꝯdescendatis nõ enĩ audet ꝓnuctere
semores suos ĩ quib alit̾ qmͣ expediat nutͥ¬
tus est ĩ ꝓximo ponitus desertur̃. s cũ ueolũ¬
tate ⁊ desid̾io ꝓmittit quociens cecid̾it. se

Expanded text:
vestrum desiderat; non ut vitiis suis consentiatis, sed ut infirmitati ejus, ut ab illis paulatim sicut aeger levetur, condescendatis. Nondum enim audet promittere se mores suos, in quibus aliter quam expediat nutritus est, in proximo penitus deserturum; sed cum voluntate et desiderio promittit quoties ceciderit, se
Abbreviated transcription (Latin):
alb̾ becti salutom. dõmis rob̾tus detriodona
grãs magnas agit uob̾. ꝓ benignitate qmͣ illi
actõne t̾estis u ob̾est. qr ⁊ ab ip̃o ⁊ ah aliis ꝓp̃
eum młta molesta passi estis. uñ ego cũ amo¬
le gr̃as ago. ⁊ cũ gr̃aꝵ actõne lando. ⁊ laudã¬
do pͥcor discrecõemur̃am. ut memor qr cala¬

Expanded text:
abbas Becci, salutem. Domnus Robertus de Briodua gratias magnas agit vobis pro benignitate quam illi, actione testis vobis est quia et ab ipso et ab aliis propter eum multa molesta passi estis. Unde ego cum amore gratias ago, et cum gratiarum actione laudo, et laudando precor discretionem vestram, ut memor quia cala
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑ ꝑsonã. Quecũq aut̃ ibi dixit sbꝑsona se¬
cum sola cogitacõne dispitãtis ⁊ ĩuostigantis
ea q̃ pͥus ñ aĩadu̾tiss ꝓlata sũt. sicut sciebã eos
uelle quoꝵ peti cõm obsequi intendebã. precor
aut̃ ⁊ obsetro uehem̃t̾. si quis hoc opuscłm uolu¬
erit transcͥbere. ut hanc p̾facõm ĩ capite libelli
añ ip̃a capitula studeat p̾ponere. ꝙultũ eĩ ꝓdoẽ
puto ad intlłigẽda ea q̃ ibi legit. siquis ꝓrius
qua intẽtõne quoue modo dictata sint cogno¬
ilit. puto ⁊̃ ꝙ si quis hanc ip̃am p̾facionẽ prius
uod sit quiddã optim̃ ⁊maenũ. ⁊ sũmũ oĩ¬

Expanded text:
 personam. Quaecunque autem ibi dixi, sub persona secum sola cogitatione disputantis et investigantis ea, quae prius non animadvertisset, prolata sunt: sicut sciebam illos velle quorum petitioni obsequi intendebam. Precor autem et obsecro vehementer, si quis hoc opusculum voluerit transcribere, ut hanc praefationem in capite libelli ante ipsa capitula 4 studeat praeponere. Multum enim prodesse puto ad intelligenda ea quae legerit ibi, si quis prius, qua intentione, quove modo disputata sint, cognoverit. Puto etiam quod si quis hanc ipsam praefationem viderit uod sit quiddam optimum et maximum et summum o
Abbreviated transcription (Latin):
tis coħ̾eat. Qua pp̃ si cui iudebiͣ᷑ ꝙ ĩ eod̾ opuscło
aliquid ꝓtusim. qd̃ aut minꝰ nouũ sit. aut a
u̾itate dissentiat. sogone statĩ me. aut p̾sũp¬
torẽ nouitatũ aut fłitatis assertorẽ excla¬
met. s pͥus libros p̾fati doctoris augͥ detͥnta

Expanded text:
i cui videbitur quod in eodem opusculo aliquid protulerim, quod aut nimis novum sit, aut a veritate dissentiat, rogo ne statim me aut praesumptorem novitatum, aut falsitatis assertorem exclamet; sed prius libros praefati doctoris Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
uidam fr̃es sepe me studioseq p̾cati sunt.
ut q̃dam de ilis de meditãda diunitatis
cẽncia ⁊ quibdam aliis hiꝰ in editacõem co¬
Rentib usitato sermone colloqñdo ꝓtuleram.
sb quodam cis meditacõnis exemplo desc̾b̾em.

Expanded text:
Quidam fratres saepe me studioseque precati sunt ut quaedam quae illis de meditanda Divinitatis essentia, et quibusdam aliis huie meditationi cohaerentibus, usitato sermone colloquendo protuleram, sub quodam eis meditationis exemplo describerem