comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto immortalitatem dedit. nat᷑am non abstulit. ORs:¬
ratioꝵ⁊ cũ sint unum : aliud anima agit. patio: anima ui¬
tia: tota trinitas oꝑata est hominẽ: quẽ nõ tota trinitas assũ
um. an necessi tate.  auõ. Nec necessitate nec uoluntate: quia
necessitas ĩ deo non est. Preire uoluntas sapientiã nõ potest.
quod est filius gͥ priꝰ est rationabilit̾ sapere: quã rationabili¬
ter uelle. Nam quidã nr̃. cũ eũ interrogasset hereticus. utrũ
inquit ⁊ tu heretice. as̃ pat̾ ne cessitate ẽ ds. anuoluntate:
Qͦa si dixisset necessitate. sequebat᷑ illũ gͣndis absurditas. Si aũ
que ũ quẽ uolebat tendere incide̾bat: uuidens se conuictũ obinu
insemet ipso. sic dedit ⁊filio uitam habere insemet ipso: Aus̃. Sci¬
mus filiũ dei asemet ipso ñ esse. s apatre genitũ eẽ. patrẽ uͦ anul¬
lo genitũ eẽ. a nullo uitã accepisse dedit pat̾ filio uitã gignen¬

Expanded text:
fecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Qfecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Qratio: et cum sint unum, aliud anima agit aliud ratio: Anima vitia, tota Trinitas operata est hominem, quem non tota Trinitas assumpum, an necessitate? RESP. Nec voluntate, nec necessitate: quia necessitas in Deo non est: praeire autem voluntas sapientiam non potest, quod est Filius: igitur prius est rationabiliter sapere, quam rationabiliter velle. Nam quidam nostrum, cum eum interrogasset haereticus, utrum inquit, et tu, haeretice, Deus Pater necessitate est Deus, an voluntate? Quod si dixisset, Necessitate; sequebatur illum grandis absurditas. Si autequeum quem volebat ponere, ipse incidit; et videns se convictum, obmuin semetipso, sic dedit et Filio habere vitam in semetipso ? RESP. Scimus Filium Dei a semetipso non esse, sed a Patre genitum esse; Patrem vero a nullo genitum esse, a nullo vitam accepisse. Dedit Pater Filio vitam gignen
Abbreviated transcription (Latin):
carne ⁊ anima uiuificaret᷑. Ergo ut supͣ diximꝰ. sedm̃ assũptam
hominis formã dictũ est: Nat̃ maior me est. O Ress. Uideo te
dum de uno filio dei inquireris. duos introducere uoluisse: ut
dicas filiũ dei . filiũ hominis. AUS Nonsunt duo filii. s un᷑ qr
anima ⁊ caro unus est homo: Ita u̾bũ ⁊ hõ. unus est xp̃s. Duas
substantias accipimus in uno filio dei: unã deitatis. ⁊ alt̾am hu¬
manitatis: non auas ꝑsonas. Igͥ si dixerimꝰ du as eẽ ꝑsonas. intro¬
aucamꝰ duos filios: dũ & iã ñ erit trinitas. s. quatnitas. ꝓfecꝰto
enim ꝑ iã qͦd ds̃ est equał semꝑ patri. ubiq p̃sens est: i in celo
totus. ⁊ interra totus. ⁊ nullo contentus loco. ꝑ id qđ hõ: ⁊ passꝰ
⁊ mortuus. ⁊ rexurrex̃ ⁊ ascendit incęlũ. sedetq ad dext̃am dei¬
patris. ⁊ sic ueniet ad uidicandũ uiuos ⁊ mortuos. quẽ ad modũ
uisus est ire incelũ in eadẽ forma carnis atq substantię. cui

Expanded text:
caretur. Ergo, ut supra diximus, secundum assumpti hominis formam dictum est, Pater major me est. QUAEST. V. Video te, dum de uno Filio Dei inquireres, duos introducere voluisse, ut dicas Filium Dei, et filium hominis. RESP. Non sunt duo filii, sed unus. Quia anima et caro unus est homo, ita Verbum et homo unus est Christus. Duas substantias accipimus in uno Filio Dei, unam deitatis, alteram humanitatis, non duas personas. Igitur, si dixerimus duas esse personas, introducemus duos filios; et jam non erit Trinitas, sed quaternitas. Profecto enim per id quod Deus est, aequalis semper Patri, ubique praesens est, et in coelo tin coelum, sedetque ad dexteram Patris: et sic veniet ad judicandum vivos et mortuos, quemadmodum visus est ire in coelum, in eadem forma carnis atque substantia; cui
Abbreviated transcription (Latin):
adimaginẽ dei: Et ideo ñ ẽ cohibenda. ut inde se contineat
appellat᷑. Tunc non ẽ dicenda imago dei. ⁊ ꝓpt̾ea debet uelare
caput. ne nimiũ sit eiꝰ ad inferiora ꝓgressio. ⁊ cũ licita agit: illici¬

Expanded text:
ad imaginem Dei: et ideo non est cohibenda, ut inde se contineat ad imaginem Dei: et ideo non est cohibenda, ut inde se contineat appellatur: tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimia sit ejus ad inferiora progressio, et cum licita agit, illici
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. OR̃s. Om̃s angłi ȩquales. an inęquales creatisunt:
⁊ si ȩquales. cur ñ om̃s firmi et stabiles fuerũt: Si uͦ in equa¬
les: quo merito alii p̃scientiȩ suȩ stabilitatẽ accipe meru¬
erunt. & alii fut᷑ũ suȩ ruinȩ casũ minime p̃uidere potu
cadentib illis ꝑsuꝑbiã: cȩt̾i dño pia obedientia cohȩsert᷑.
accipientes certam scientiã suę sta ꝓbilitatis. qͣm illi
ñqͣm habuer̃ & sic sunt grã dei in oĩb circundati. ut
ñ qͣm possint cadere a beata uita. qua fruunt᷑ dño cohȩ
faciamꝰ hoĩem ad imaginẽ ⁊ similitudinẽ nr̃am: AlG̃
in iñte.⁊ ratione. ⁊ in intelligentia ipsa itaq mens. q̃n co¬
gitat ea quȩ sunt ę̧terna : tc̃ uere imago dicenda est: co
gitando ȩterna: uir ẽ. sic̃ dic̃ heatꝰ paulus apłs. Uir non
deb& uelare cap̃ suũ: cũ sit imago gła dei. Idẽ quantũẽq:
se extenderit inid qͦd ȩternũ ẽ: tantõ magis inse format᷑

Expanded text:
. XVII. Omnes Angeli aequales an inaequales creati sunt? Et si aequales, cur non omnes firmi et stabiles fuerunt? Si vero inaequales, quo merito alii praescientiae suae stabilitatem accipere meruerunt, et alii futurum suae ruinae casum minime praevidere pocadentibus illis per superbiam, caeteri Domino pia obedientia cohaeserunt, accipientes certam scientiam suae stabilitatis, quam illi nunquam habuerunt. Et sic sunt gratia Dei in omnibus circumdati, ut nunquam possint cadere a beata vita, qua fruuntur Domino cohFaciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram ? RESP. In mente est ratio et intelligentia. Ipsa itaque mens quando cogitat ea quae sunt aeterna, tunc vere imago Dei dicenda est. Et cogitando aeterna, vir debet velare caput suum, cum sit imago gloriae Dei . Quantoque se magis extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur
Abbreviated transcription (Latin):
quia substantia unũ sunt. ꝑsonas distinguimꝰ: ñ deitatẽ sepa¬
ramꝰ. Igͥ filiꝰ dei. natura ẽ filiꝰ: non adoptione. Sic n scriptũ
est. Ex utero ante luciferũ genui te: ñ qͦd d̃s pat̾ uterũ habeat
sic̃ nos. aut corporeꝰ esse credendus est: s ꝑ ut̾um substantiã intel¬
ligiuoluit. de qua natꝰ est filiꝰ. Qͦd ẽ pat̃. ħgenuit: ds dm̃r lux
lucẽ. Igͥ sic̃ hõ hominẽ gignit. ⁊ canẽ canis: nunqͣm aut̃ uisũ ẽ.¬
ut hõ genuerit canẽ: ac ꝑ ħ ñ denichilo. neq de aliꝗͣ substantia
lii ꝑsona: satis factũ mͥ esse arbitror. Nunc quero qͥd credas de
tũ. duos patres affirmare uidebim᷑. Si aut̃ genitũ: duos filios
credere culpam᷑. S ut certa fides tenet. iͣgenitus est. nec ge
centẽ. Cum aut̃ uenerit inqͥt paraclitus quem ego mittã uob̃
apatre. sp̃m ueritatis. qui apatre ꝓcedit: ille testimoniũ ꝑhi¬
discpłis suis ait. Non enĩ uos estis qui loqͥmini. s sp̃c patris uestri

Expanded text:
tantia unum sunt. Personas distinguimus, non deitatem separamus. Igitur Filius Dei natura est Filius, non adoptione. Sic enim scriptum est: Ex utero, inquit, ante luciferum genui te . Non quod Deus Pater uterum habeat sicut nos, aut corporeus esse credendus sit; sed per uterum substantiam intelligi voluit, de qua natus est Filius. Quod est Pater, hoc genuit: Deus Deum, lux lucem. Igitur, sicut homo hominem, et canis canut homo genuerit canem. Ac per hoc non de nihilo, neque de aliqua alia substantia, de geniti Filii persona satisfactum mihi esse arbitror: nunc quaero quid credas de tum, duos patres affirmare videbimur: si autem genitum, tunc duos filios credere culpabimur. Sed quod certa fides tenet, nec ingenitus est, nec gencentem: Cum autem venerit, inquit, Paracletus quem ego mittam vobis a Patre, Spiritum veritatis qui a Patre discipulis suis ait: Non enim vos estis qui loquimini, sed Spiritus Patris vestri,
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ⁊ terrã uelut quandã spualẽ corporalẽq mat̾iã dicere.
⁊ sic quẽ ad modũ singillatĩ facta sunt ordine texere. Qđ n
qͦdãmͦ fluitantẽ uitã. nͥ conu̾tat᷑ ad creatorẽ. ⁊ fiat luxc ⁊ con
tẽplet᷑ trinitatẽ dm̃ ẽẽ indõ: Neq enĩ ita dmñs ut ista mate¬
ries p̃cedat formã suã sic̃ p̾cedit lignũ archã. s sic̃ p̃cedit uor¬
loco. aut distendit᷑. neq tempoꝵ motionibꝰ sub iacet.s. ẽ.
ubiq p̃sens totus. Cũ mͦ sane noĩauit creat᷑am eui suꝑ¬
gentia ds fec̃ oꝑa sua. s exbeneficientia. neq hoꝵ indige
quȩ fecit. Indiguꝰ quippe atq egenꝰ amor. subiacet reb qͣs

Expanded text:
lum et terram velut quamdam spiritualem corporalemque materiam dicere, et sic quemadmodum singillatim facta sunt, ordine texere. Quod quodam modo fluitantem vitam, nisi convertatur ad Creatorem, et fiat lux, et contempletur Trinitatem Deum esse indivisum. Neque enim ita dicimus, ut ista materia praecedat formam suam, sicut praecedit lignum arcas, et sicut praecedit vontinetur loco aut distenditur, neque temporum motionibus subjacet, sed est ubique praesens totus. Cum modo sane nominavit creaturam, cui supergentia Deus fecit opera sua, sed ex beneficentia; neque horum indiget quae fecit. Indigus quippe atque egenus amor, subjacet rebus quas
Abbreviated transcription (Latin):
r̃: in eis cõpletũ est. qͦd ait psalmogͣphus. filii hominr̃i dentes eoꝵ
arma ⁊ sagittę: ⁊liugua eoꝵ machera acuta. uides qualẽ gladi¬
um habuerunt. uñ hora tercia dñm occider̃: ORs: Cũ ds
nom̃ accepit. Deniq bonũ pot̃ eẽ sine malo. malũ ñ pot̾ ẽẽ
sine bono. nec pot̾ eẽ malũ ubi non fuerit bonũ: Ae ꝑhoc dici¬

Expanded text:
runt. In eis enim completum est quod ait Psalmographus: Filii hominum, dentes eorum runt. In eis enim completum est quod ait Psalmographus: Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta . Vides qualem gladium habuerunt, unde hora tertia Dominum occiderunt. QUAESnomen accepit: denique bonum potest esse sine malo, malum non potest esse sine bono, nec potest esse sine malo ubi non fuerit bonum, ac per hoc dici
Abbreviated transcription (Latin):
in corde terrȩ tribꝰ dieb itrib noctib Approba gͦ qͦmͦ in infer¬
no fuit tribꝰ diebꝰ ⁊tribꝰ noctibꝰ. cũ die sabbati sexta que est paras¬
ceue hora nona emiserit sp̃m. ⁊ prima sabbati ante lucẽ q̃
ẽ dñica resurrex̃ gͦ ñ sunt .iii. dies pleni. nec .iii. nocꝰtes. AuG.
Antiqͥ patres nr̃i hoc senserũt: ut pͥma dies quȩ ẽ parasceue
re ꝓmutat dñs nr̃ iħs xp̃s suis scĩs quod in resurrectione ful
Clarificata carne utiq resurrex̃. s noluit inea clarificatiõe di¬
cipulis suis apparere. quia nõ posse nt. ocłis talem claritatẽ
ceciderunt. quanto magis clarificata carne dñi eã uidere pͣotu
cifixũ. ioħs aut̃ sexta. cui potiꝰ credendũ est exhis duobꝰ: Aus̃
Et ille uerũ dix̃ ⁊ ille similit: Igͥ hora c̃cia clamauer̃ pilato
iudei. crucifige crucifige eũ: milites aut̃ hora sexta cru¬
ñ tantũ illi crucifixer̃. qui misteriũ impleuer̃. s ⁊̃ illi qͥ clamaue¬

Expanded text:
proba ergo quomodo in inferno fuerit tribus diebus, et tribus noctibus, cum die sexta sabbati quae est parasceve, hora nona emiserit spiritum, et prima sabbati ante lucem quae est Dominica, resurrexerit. Ecce non sunt tres dies pleni, nec tres noctes. RESP. Antiqui patres nostri hoc senserunt, ut prima dies quae est parasceve r non fulsit? RESP. Clarificata carne utique resurrexit; sed noluit in ea clarificatione discipulis suis apparere, quia non possent oculis suis talem claritatem ceciderunt; quanto magis, clarificata carne Domini, eam videre noncifixum , Joannes autem sexta ; cui potius credendum est ex his duobus? RESP. Et ille verum dixit, et ille similiter. Nam hora tertia clamaverunt Pilato Judaei: Crucifige, crucifige eum . Milites autem hora sexta crutantum illi crucifixerunt qui ministerium impleverunt, sed et illi qui clamave
Abbreviated transcription (Latin):
rum dm̃. Et rursus alia scriptura dicit. ut simus inuero filio
eius. ihu xꝑo. ipse est deus uerꝰ ⁊ uita ęterna. Et ut ȩqualitatẽ
suã ostendat. ait ipse dñs. Ego ⁊ pat̾. unũ sumꝰ. Unũ sunt scił
nat᷑a: non ꝑsona. Et iterũ. propterea inquit querebant udei
ihm int̾ficere. quia ñ solũ soluebat sabbatũ. s patrẽ suũ dicebat
am. equalem se faciens dõ. Et rursus beatꝰ apłs paulus. Qui cũ
in forma ddei eẽt. nõ rapinã arbitratus ẽ esse se ȩqualẽ dõ. Non
enim pot̾at eẽ rapina. ubi equał erat nat᷑a. quȩ non erat usur¬
pata. ẜ nata: nõ rapuit ꝗ habuit: ⁊ multa innumerabi lia. q̃ ad
nas cor tuũ. mentiri te spui scõ: & infra. Non es hominib m̃ti¬

Expanded text:
rum Deum. Et rursus alia Scriptura dicit: Ut simus in vero ejus Filio Jesu Christo; ipse est verus Deus et vita aeterna . Et ut aequalitatem suam ostendat, ait ipse Dominus: Ego et Pater unum sumus . Unum sunt, scilicet natura, non persona. Et iterum: Propterea, inquit, quaerebant Judaei Jesum interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo . Non enim poterat esse rapina, ubi aequalis erat natura; quae non erat usurpata, sed nata. Non rapuit, quia habuit: et multa innumerabilia, quae ad nas cor tuum mentiri te Spiritui sancto? et infra, Non es hominibus menti
Abbreviated transcription (Latin):
icet multi. ac ꝓbatissimi uiri. diu̾so quidẽ stilo ẜ nõ diuersa
fide. innumerabilia opuscula ediderint. ita ut difficile sit.
eorum omiã legere: ea tũ quȩ legunt᷑ ꝓpt̾ eloquii uenu¬
statem. ⁊ difficillimas questionũ uꝑplexitates minime intel¬
ligunt᷑. Re uera enim dũ cogunt᷑ ꝓpt̾ altitudinẽ scripturȩ
diuinȩ. occultã uiam carꝑe: paruitati nr̃ȩ. ambiguitatẽ nõ
minimam reliquerunt. Sunt & iam plane sp̃uales uiri qͥ
eorum assequunt᷑ eloquium: ⁊ penetrant intellectũ. Quorũ
nos qͥ concupiscentiis satis fecimꝰ. p̃clarȩ eoꝵ scientiȩ ñ ȩqͣmͣ:
ut eos sicut illi intelligere ualeamꝰ. Qua ꝓpt̾ queso te ut ꝑ¬
cunctanti mͥ respondeas. ⁊quȩ obscuritatẽ faciunt elucidare
testimoniis approbes: nosse desidero. ausUStINUS: Principi¬
um geneseos euident̃ ostendit: Ait enĩ. In principio fec̃ dcus.
cȩ lũ ⁊ t̾rã. Qđ aliud principiũ intelligendũ putabimꝰ. nͥ fili

Expanded text:
Licet multi et probatissimi viri diverso quidem stilo, sed non diversa fide innumerabilia opuscula ediderint, ita ut difficile sit eorum omnia legere; ea tamen quae leguntur, propter eloquii venustatem et difficillimas quaestionum perplexitates, minime intelliguntur. Revera enim, dum coguntur propter altitudinem Scripturae divinae occultam viam carpere, parvitati nostrae ambiguitatem non minimam reliquerunt. Sunt etiam plane spirituales viri, qui eorum assequuntur eloquium, et penetrant intellectum. Quorum nos dum concupiscentiis satisfacimus, praeclarae eorum scientiae non aequamur, ut eas sicut illi intelligere valeamus. Quapropter quaeso te ut percontanti mihi respondeas, et quae obscuritatem faciunt, elucidare testimoniis approbes, nosse desidero. RESP. Principium Geneseos evidenter ostendit. Ait enim: In principio fecit Deus coelum et terram. Quem alium principium intellige
Abbreviated transcription (Latin):
ter. inpͥncipii noie filiintelligendus est. Profecto cũ dixisset
in principio fecit deus cȩlũ ⁊ terrã: subsequutꝰ ad iunxẽ. ⁊ spẽ
dei ferebat᷑ suꝑ aquas: qui t̾cia ẽ intrinitate ꝑsona. Igͥ si trini
om̃s gnt̃s innoĩe patris. ⁊ filii. ⁊ sp̃c scĩ. Nec baptizato dño in ior¬
dane a iohe. uox de celo dixisset. hic est filiꝰ meus dilectꝰ in quo
mͥ cõplacut: nec sp̃s sc̃s. incolumbȩ specie descendisse suꝑ eũ & mã¬
sisse diceret᷑. Mliror infelicẽ sabelliana eresin. ħ est patripassia¬
nam: qđ sic ceci sunt m̃te: ut tam p̃clara tam aꝑta testimoni¬
a ñ attendant. Ipsi nanq asserunt unã eẽ ꝑsonã. iđ ipsũ sibi fi

Expanded text:
ter, in Principii nomine Filius intelligendus est. Profecto, cum dixisset: In principio fecit Deus coelum et terram , subsecutus adjunxit: Et Spiritus Dei ferebatur super aquas : qui tertia est in Trinitate persona. Igitur si Trinitomnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti : nec baptizato Domino in Jordane a Joanne, vox de coelo diceret, Hic est Filius meus dilectus, in quo complacui: nec Spiritus sanctus in columbae specie descendisse super eum, et mansisse diceretur . Miror infelicem Sabellianam haeresim, hoc est, Patripassianorum, quod sic caeci sunt mente, ut tam praeclara, tam aperta testimonia non attendant. Ipsi namque asserunt unam esse personam, id est, ipsum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa carnis. q̃ inimica st̃ dõ. quȩ legẽ dĩ ñ subiciunt᷑. Qui aũ
incarne sũt inqͥt. dõ placere ñ possunt. Ecce quał caro regñ dĩ
ñ possidebit. Nam qͦd hõ in ead̃ qͣ morit᷑ carne resurgat. dñs¬
nr̃ ihc̃ xp̃s pꝰ resurrectionẽ suã dubitantib discipłis. ⁊putan¬
tũ cũ carne ⁊ ossib s etiã cũ sanguine. ł qͥcqͥd ad natam eiꝰ
ꝑtinet resurgere. s sine ulla corruptione erit illi sẽper
ȩterna uita: ȩ terna felicitas. contẽplando trinitatẽ dm̃.
Igͥ sic̃ iusti cũ sua carne ad ęternã fȩlicitatẽ. ita impi
ad ȩt̾nã resurgent miseriã: OR̃s. Genesis pͥncipiũ

Expanded text:
opera carnis, quae inimica sunt Deo, quae legi Dei non subjiciuntur. Qui autem opera carnis, quae inimica sunt Deo, quae legi Dei non subjiciuntur. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt . Ecce qualis caro regnum Dei non possidebit. Nam quod homo in eadem qua moritur carne resurgat, Dristus post resurrectionem suam dubitantibus discipulis, et putantum cum carne et ossibus, sed etiam cum sanguine, vel quidquid ad naturam ejus pertinet resurgere; sed sine ulla corruptione erit illi semper aeterna vita et aeterna felicitas, contemplando Trinitatem Deum. Igitur sicut justi cum sua carne ad aeternam felicitatem, ita impii ad aeternam resurgent miseriam. QUAEST. XXI. Genesis principium
Abbreviated transcription (Latin):
si dei p̃cepta seruasset. obedientiȩ merito in illud corpꝰ spu
bedientia cohȩsisset. Non enĩ ⁊ sic factus fuerat: ut ñ poss&
mori. sic̃ ⁊ cȩt̾ȩ nat᷑ȩ quȩ omĩno ñ mori ñ possunt. s ita ut o
est quod dic̃ bt̃s apłs paulus. caro ⁊ sanguis regnũ dei ñ possi¬
debunt: AUG. Exhoc testimonio multi minꝰ intelligentes
ac ꝑ hoc hęretici : asser̃. hominẽ ñ posse in eadẽ qua defũ¬
ctus est carne resurgere: s tollens uerãns carnẽ nescio qͣle
corpꝰ aereũ quod nõquã habuit hõi pꝰ resurrectionẽ attribu
unt: Qd ualde absurdũ consid̾antib ipsã sententiã. apꝓbat᷑
Caro ⁊ sanguis ĩqͥt  regnũ dei ñ possidebunt. Et idẽ apłs pau¬
lus exponens qu̾odãmͦ subsecutꝰ. ad iunx̃: Neq corrupti o incorra¬
ã possidebit: Quibꝰ scribit apłs: Nempe his qͥ dicebant manducemꝰ
dei dic̃. Nam si hic ꝓprie substantia carnis accipienda est.

Expanded text:
ei praecepta servasset, obedientiae merito in illud corpus spirituabedientia cohaesisset. Non enim et sic factus fuerat, ut non posset mori, sicut caeterae naturae quae omnino mori non possunt: sed ita ut obuid est quod dicit apostolus Paulus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt? RESP. Ex hoc testimonio multi minus intelligentes, ac per hoc haeretice asserunt hominem non posse in eadem, qua defunctus est, carne resurgere; sed tollentes veram carnem, nescio quale corpus aerium quod nunquam habuit, homini post resurrectiod valde absurdum considerantibus ipsam sententiam, approbatur. Caro et sanguis, inquit, regnum Dei non possidebunt. Et idem apostolus Paulus exponens quodam modo, subsecutus, adjunxit: Neque corruptio incorruptionem possidebit. Quibus scribebat Apostolus? Nempe his qui dicebant: Manducemus um Dei. Nam si propria hic substantia carnis accipienda est,
Abbreviated transcription (Latin):
In his apparet quȩ facta sunt. Tercio enĩ die arida scilicet
t̃ra ab aquis discreta est. scdo enĩ factũ est firmam̃tũ. ubi
sol ⁊ luna discurrunt ⁊ syd̾ã. Porro pͥmꝰ dies ipse ẽ angłica
nat᷑a. quȩ pͥmo cęli mincupata. ẽ. Uñ euident̾ ostendit᷑ pͥmo
die spũ alem factã .i. angłicã nat᷑am. et sic hoc celũ quod ocui¬
lis cernimꝰ. Nanqd̾ ait. in principio fec̃ deus cęlũ: ñ pͥmo õiũ¬

Expanded text:
enim apparet quae facta sunt. Tertio enim die arida, scilicet terra ab aquis discreta est. Secundo enim factum est firmamentum, ubi sol et luna discurrunt et sidera. Porro primus dies ipse est angelica natura, quae primo coeli nomine nuncupata est. Unde evidenter ostenditur primo die spiritualem factam, id est, angelicam naturam, et sic hoc coelum quod oculis cernimus. Nam quod ait, In principio fecit Deus coelum
Abbreviated transcription (Latin):
ereat᷑̾am dm ꝑ indigentiã. s sola bonitate fecisse. Qen ina
liqua creatura requiesceret: aliqm creaturã indigens feci¬
set . frgo quia nullam creat᷑am ꝑ indigentiã fec̃. ꝓin innul¬
la creatura requieint. Ham quod dic̃ seript᷑a requie ise
m̃ indie septima ab oĩb oꝑib suis q̃ fec̃. Hoc intelligi pos¬
serarbitror. qͥd nõ in ipsum diem tanqͣm eiꝰ bono indigens
qͥasit beatior requie uerit s ipsũ diem septimieudẽ angũ¬
cam naturã ad duxisse ad requiem suã ut uiderene seił
indõ sic̃ omẽm formandã creaturã. ita⁊ illũ uiderent
qd nullã creat᷑am ꝓindigentia ẜ sola bonitate fecisse. h¬

Expanded text:
creaturam Deum per indigentiam, sed sola bonitate fecisse. Quod si in creaturam Deum per indigentiam, sed sola bonitate fecisse. Quod si in aliqua creatura requiesceret, aliquam creaturam indigens fecisset. Ergo quia nullam creaturam per indigentiam fecit, proinde in nulla creatura requievit. Nam quod dicit Scriptura, requievisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit ; hoc intelligi posse arbitror, quod non in ipso die, tanquam ejus bono indigens, quo sit beatior, requieverit; sed ipsum diem septimum, id est, angelicam naturam adduxisse ad requiem suam: ut viderent scilicet in Deo sicut omnem formandam creaturam, ita et illum viderent quod nullam creat
Abbreviated transcription (Latin):
tus sic̃ ẽ angłoꝵ. quã ꝗͣ sine tp̃r contemplet᷑ dei et̾nita¬
tẽ. ueritatẽ. caritatẽ. tñ quia extp̃r in inferioribꝰ uissa dĩ
ꝑficiunt. iure credunt᷑ moueri intpr. Corpora uͦ sua in
locũ mouent dum descendunt de cęlo. ⁊ ascendunt incę¬
lum. Sp̃c itaq hominũ mouet᷑ in tp̃r. re miniscendo p̃¬
terita. fut᷑a expectando. ali qua noua discendo. Heq u
⁊ loco. Qđ̃ si loco moueret᷑. aut incęlo aut interra moue¬
ret᷑. quia sine cę̧lo ⁊ t̾ra nullus est locus. Ubi enĩ fuit ipse
tatẽ : Ergo si innullo loco uidit ut recordaret᷑ inse ipso¬
uidit. Et quiainitiũ h̃t: cogitatio est. Om̃e qͦd inͥtiũ ht̃¬
cur de us requi escere dr̃: an ⁊ ipse oꝑe fatigatꝰ ẽ. ut reqͥesce
cicat᷑: DA .G. Hon aliqͣm creatura tanqͣm eꝓ bono indigẽs
requieuit as s inse ipso. Deniq. non ialiq̃ diecum. s ap
sexti diei oꝑa requi escere legit᷑. un liqͥdo apparet nulam

Expanded text:
templentur Dei aeternitatem, veritatem, charitatem; tamen quia ex tempore in inferioribus jussa Dei perficiunt, jure creduntur moveri in tempore. Corpora vero sua in loco movent, dum descendunt de coelo, et ascendunt in coelum. Spiritus itaque hominum movetur in tempore, reminiscendo praeterita, futura exspectando, aliquid novi discendo. Neque enim, et loco. Quod si loco moveretur, aut in coelo aut in terra moveretur; quia sine coelo et terra nullus est locus. Ubi enim fuit ipse tatem? Ergo si in nullo loco vidit: et quia initium habet, cogitatio est omne quod initium etcur Deus requiescere dicitur? An et ipse opere fatigatus est, ut requiescere dicatur? RESP. Non in aliqua creatura tanquam ejus bono indigens requievit Deus, sed in se ipso. Denique non in aliquo dierum, sed post sexti diei opera requiescere legitur. Unde liquido apparet, nullam
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos aꝑtos fuisse. Nec nfas est dicere primos homines cȩcos fac¬
tos. Et cur post paululũ pꝰ ligni uetiti tactũ eadẽ scripta
dicit. aꝑti sunt oculi ambors: Nisi oculos haberent aptos.
nec ille animalibꝰ noĩa imponeret. nec illa uideret ligra pul¬
eritudinẽ. NUG̃. Hoc quippę uerũ ẽ. qr oculos aꝑtos habe¬

Expanded text:
oculos apertos fuisse. Nec est enim fas dicere, primos homines caecos facoculos apertos fuisse. Nec est enim fas dicere, primos homines caecos factos, et cur post paululum post ligni vetiti tactum eadem Scriptura dicit: Aperti sunt oculi amborum? Nisi oculos apertos haberent, nec ille animalibus nomina imponeret, nec illa videret ligni pulchritudinem. Hoc quippe verum est quia oculos a
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. ut in ignẽ mittat᷑ eternũ: Scdm illud qđ dñs in eũglio
de fut᷑o uidicio ait. Ite inignẽ ȩt̃nũ qͥ p̃paratꝰ est diabolo ⁊ ange¬
lis eiꝰ. Hie itaq quo peccauit adam: in anima mortuꝰ ẽ. Sic̃ t
corpꝰ uiuit ex anima: ita aĩa ut beatiꝰ uiuat. uiuit exdeo. E¬
cutȩ sunt mortes. Ut N hȩ sub seque rent᷑: prima precełlit de¬
sertio dei. scđm quod eo die quo peccauit mortiuus ẽ adam
iens anima acorpore faciat mortẽ. ⁊ dũ reuersa fuerit incorp¬
re suo: faciat resurrectionẽ. Ecce scimus resurrectionẽ. qͣm
non qͣm exꝑti sumꝰ. Sic & illeᷤ sciebat utiq mortẽ. Sic seiun¬
tur tenebrȩ ꝑpriuationẽ lucis. ⁊ sic scitur silentiũ ꝑpuati¬
oñẽ uocis. ⁊ sic scitur uacuũ. ꝑpͥuationẽ corporis. Ita sciebat
animalia ⁊ uolatilia. Uidensq ea: noiã imposuit. & de mulie

Expanded text:
corpus, ut in ignem mittatur aeternum; secundum illud quod Dominus in Evangelio corpus, ut in ignem mittatur aeternum; secundum illud quod Dominus in Evangelio de futuro judicio ait, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Die itaque quo peccavit Adam, in anima mortuus est. Sicut enim corpus vivit ex anima, ita anima ut beatius vivat, vivit ex Deo. Ercutae sunt mortes. Ut enim hae subsequerentur, primo praecessit desertio Dei, secundum quod eo die quo peccavit Adam mortuus est.iens anima a corpore faciat mortem, et dum reversa fuerit ad corpus suum, faciet resurrectionem. Ecce scimus resurrectionem, quam nunquam experti sumus. Sic et ille sciebat utique mortem, non tur tenebrae per privationem lucis, et sicut scitur silentium per privationem vocis, et sicut scitur vacuum per privationem corporis; ita sciebat animalia et volatilia, vidensque ea, imposuit nomina. Et de mulier
Abbreviated transcription (Latin):
sũ oꝑaret᷑ ꝑ agͥ culturã ⁊ custodiret ꝑdisciplinã. siue iꝑsum
hoiẽm deus oꝑaret᷑ ut bonꝰ eẽt & custodiret ut tutꝰ eẽt: quid
tuꝰ ñ fuit: sic n script᷑a dic̃. In quac̾q die comederis exeo:
morte morieris. Augꝰ. Quatuor eẽ mortes scriptura scã
neiorit̃ ostendit. prima mors animȩ. quȩ suũ deserit cre¬
atorẽ. Cũ n deserit peccat. Sine inqͥt dñs in eũgłio mortuos
tuos suos. & quos sepeliunt. scđm car nẽ mortuos. Hec itaqꝙ
sententia: duas mortes manifestissi mȩ docet. unã aĩarũ
alt̾am corpoꝵ. Tercia solius ẽ aĩȩ. qͣm dũ exħ corpore exierit
patit᷑. Scd̃m illud quod in eũgłio dediuite legimꝰ. Pat̾ abraam
inqͥt diues: mitte lazarũ. ut digito suo refrigeret linguã meã
quia erueior inhac flanima. Quarta est mors̾ eũ anim̃a receꝑit

Expanded text:
 disciplinam; sive ipsum  disciplinam; sive ipsum hominem Deus operaretur ut bonus esset, et custodiret ut tutus esset: quodvis tuus non fuit? Sic enim Scriptura dicit, In qua cumque die comederis ex eo, morte morieris ? RESP. Quatuor esse mortes Scriptura sancta evidenter ostendit. Prima mors est animae, quae suum deserit Creatorem: cum enim deserit, peccat. Sine, inquit Dominus in Evangelio, mortuos tuos; et quos sepeliunt, secundum carnem mortuos. Haec itaque sententia duas mortes manifestissime docet, unam animarum, alteram corporum. Tertia autem solius est animae, quam, dum ex hoc corpore exierit, patitur; secundum illud quod in Evangelio de divite legimus, Pater Abraham, inquit dives, mitte Lazarum, ut digito suo refrigeret linguam meam; quia crucior in hac flamma . Quarta est mors, cum anima receperit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ custo diret: paradisũ an aliud: AUG. Ista sententia dupli¬
cem intelligentiã parit. Siue n oꝑaret᷑ hõ paradysũ. id in
paradiso aliquio oꝑarct᷑. non necessitate uictus. s dilectio¬
ne oꝑabat᷑. Adhuc n non peccauerat. nec ei terra spinas ⁊tri¬
bulos germinauerat. ut insudore faciei sue ederet panẽ su¬
um ħ nẽpe meruit pꝰpeccatũ. Ante gͥ peccatũ. ñ indigen¬
tia. non necessitate. s sola ut diximꝰ uoluntate oꝑabatur
paradisum ꝑ agriculturã.⁊ custodiebat ꝑdisciplinã. ñ contͣ
bestias. neq cont᷑ animalia aliqua paradisũ custo diebat:
s: sibi. Scilicet ne amitteret peccando: quẽ custodire pote¬
rat obediendo. Siue ipsum hominẽ ponens ds̃ inparady¬
so ut oꝑaret᷑ & custodiret. oparet᷑ scilic& ut bonꝰ eẽt. ⁊ custo¬
diret. ut tutus for&. Quod lib& hoꝵ dicat᷑. siue hõ paradỹ¬

Expanded text:
quid custodiret? paradisum, non aliud quid? Ista scientia dupliquid custodiret? paradisum, non aliud quid? Ista scientia duplicem intelligentiam parit: sive enim operaretur homo paradisum, id est, in paradiso aliquid operaretur, non necessitate victus, sed delectatione operabatur, adhuc non peccaverat, nec ei terra spinas et tribulos germinaverat. ut in sudore faciei suae ederet panem suum. Hoc nempe meruit post peccatum: ante peccatum igitur non indigentia, non necessitate, sed sola, ut diximus, voluntate operabatur paradisum per agriculturam, et custodiebat per disciplinam, non contra bestias, neque contra aliqua animalia paradisum custodiebat: sed sibi scilicet ne amitteret peccando quod custodire potuerat obediendo. Sive ipsum hominem ponens Deus in paradisum, ut operaretur et custodiret. Operaretur scilicet ut bonus esset, et custodiret ut tutus esset quolibet horum dicatur: sive homo opera
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ habitabat hõ interra: si uniũsã terrã aqua tegebat: As
ons positus est singłaris ꝓ plurali nũo. ħ a si sollicite reqͥra¬
mꝰ : inscripturis scĩs freq̃nt̃ reꝑimꝰ. Habes nẽpe inpsalmo.
alisit in eos muscam caninã ⁊ comedit eos. ⁊ ranã. & exter¬
minauit: dũ utiq nec una musca. nec una rana fuerit: &¬
alibi inpsalmo. Dix̃ & uenit locusta. ñ ait locustȩ. ẜ locu¬
nobilissimꝰ quidã poetarũ. Uterũq armato milite c̃plẽt.
Porro aut̃ ꝑꝑ unitatẽ naturȩ dictũ est. unꝰ fons. ut om̃s intelliga¬
mus qui sunt in terra. quia quodãmͦ om̃s ex umiꝰ abyssi na¬
tura manant. Nam quł ait irrigabat unauersã faciem t̾rȩ
ñ totã terram ir rigabat. s partẽ. a toto enim  sigñfcat. quẽ ad mo¬
dum dicimꝰ xp̃s mortuus est. xp̃s re surrex̃. cum non mor tuus
luptatis. ut oꝑaret᷑ & custodiret illum. Quid rogo oꝑaret᷑

Expanded text:
quomodo habitabat homo iquomodo habitabat homo iFons positus est singularis pro plurali numero; hoc enim si sollicite requiramus, in Scripturis sanctis frequenter reperimus. Habes nempe in Psalmo, Misit in eos muscam caninam, et comedit eos; et ranam, et exterminavit eos : cum utique nec una musca, nec una rana fuerit. Et alibi in Psalmo dixit, Et venit locusta : non ait, locustae; sed, locuUterumque armato milite complent » . Porro autem propter unitatem naturae dictum est unus fons; ut omnes intelligamus qui sunt in terra: quia quodam modo omnes ex unius abyssi natura manant. Nam quod ait, Irrigabat universam faciem terrae, non totam terram rigabat, sed partem. A toto enim partem significavit; quemadmodum dicimus, Christus mortuus est, Christus resurrexit: cum non mortuus luptatis, ut operaretur et custodiret illum. Quid, rogo, operaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
ineugłio dic̃. hõ bonꝰ debono thesauro cordis sui ꝓfert bona
S ut hoc diceret. nemo bonꝰ nͥ solus deus. Illi scilicet respon¬
debat. qͥuitã ȩternã ab eo querebat. illi qui tantũ hominr¬
arbit᷑bat᷑ dicens. magister bone. Id̃o¬
q sic respondit di¬
cens. Ꝙd me dicis bonũ: Nemobonꝰ
nisi solus ds. Id ẽ¬
istam formam assumptã qͣm cernis. quã uidebunt boni &
mali. pii & impii. non erit eis inbonũ qui male agunt. Ergo¬
ñ me dicas scdĩn hanc formã bonũ. qͣm uidebunt illi qui
pupuger̃. Est alia forma qͣm ñ uidebunt impii. qͣm non ui¬
debunt nͥ soli iusti. Scđm hãc formã bonꝰ sũ: eis qui digni
fuerint me uidere. ORs. fons inqͥt scã scriptura as¬
cendebat de terra irrigans uniũsam faciem terrȩ. Si un¬
uersam terrã irrigabat: gͦ & montes irrigabat. quia & mon¬
tes utiq terra sunt. Si montes irrigabat diluuiũ erat. Et
qͥmꝰ terra germinauerat herbã uirentẽ ⁊ facientẽ sem̃. aui

Expanded text:
elio dicit: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Sed ut hoc diceret, Nemo bonus, nisi solus Deus; illi scilicet respondebat qui vitam aeternam ab eo quaerebat, illi qui tantum hominabatur, dicens, Magister bone. Ideoque sic respondit, dicens, Quid me dicis bonum? Nemo bonus, nisi solus Deus: id est, Forma ista assumpta, quam cernis, quam videbunt boni et mali, pii et impii, non erit eis in bonum qui mala agunt. Ergo non me dicas secundum hanc formam bonum, quam videbunt illi qui pupugerunt. Est alia forma, quam non videbunt impii, quam non videbunt nisi justi; secundum hanc formam bonus sum eis qui digni fuerint me videre. QUAEST. XXX. Fons, inquit sancta Scriptura, ascendebat de terra, irrigans universam faciem terrae . Si universam terram irrigabat, ergo et montes irrigabat; quia et montes utique terra sunt. Si vero et montes irrigabat, diluvium erat. Et quomodo terra germinaverat herbam virentem et facientem semen? aut
Abbreviated transcription (Latin):
confutat es hyiariꝰ. uere romanoꝵ lucifer. q radintelligeili
carne factũ cibo anico sumimꝰ. quomͣ ñ nat᷑ali tunane rbile
nobexistim amncus ẽ. qui⁊ nat̾am carms nr̃e ia iuseparabilẽ
sibi homo natꝰ assũpsit ⁊ nat᷑am carnis sue ad nałami eseuai¬
tatis suo facram̃to nobis cõmunicandȩ carnos ao muscug̃
ex maria natus fuit xͥ ẽ. nosq uerę sub mysterio carnẽ corporiᷤᷤ
fecbȩ sacram̃tũ sit unitatis: Ipse enĩ ait. Caro mea uere ẽ ȩsca
⁊ sanguis meus uerȩ ẽ potꝰ. Qͥ edit carnẽ meã ⁊ bibit sanguinẽ
⁊ uere sanguis ẽ. ⁊hec accępta atq hausta id efficiunt. ut & nos
ipse ꝑ carnẽ ⁊ sumꝰ in eo dũ secũ hoc qđ nos sumꝰ in deo ẽ. Item pꝰ

Expanded text:
confutat Hilarius, vere Romanorum Lucifer: quod ad intelligendum, carnem factum cibo Dominico suminus, quomodo non naturalitexistimandus est? qui et naturam carnis nostrae jam inseparabilem sibi homo natus assumpsit, et naturam carnis suae ad naturam aeternitatis sub sacramento nobis communicandae carnis admiscuit? ex Maria natus fuit, Christus est, nosque vere sub mysterio carnem corporis sfectae sacramentum sit unitatis? Ipse enim ait: « Caro mea vere est esca, et sanguis meus vere est potus. Qui edit carnem meam et bibit sanguineet vere sanguis est; et haec accepta atque hausta id efficiunt, ut nos inipse per carnem, et sumus in eo, dum secum hoc, quod nos sumus, in Deo est. » Item post
Abbreviated transcription (Latin):
regere geclam dei q̃m ac quisi uit sanguine suo. Iniłł qs saer
guims conscraret. ut coleret᷑ iugit. ꝑmisteriũ quos semeb
oterebat in preciũ. Ut quia cotidiana undetesei uptoebis op
nomiñ salute redemptio. ꝓpe tua eẽt && redemptiorios obl¬
tiom pbenins illa uictima uiueret in memonan seseso
celesti confirmat auctoritas. quia mea uere ẽ cibꝰ bsanigias
me sit e t potus Recedat gͥ om̃e infidelitatis. ambigriũ q̃¬
quide qui auctor ẽ mimneris ipse etia testis ẽ uer uorosip di

Expanded text:
regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo. » In illis ergsanguinis consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium, quod semel offerebatur in pretium; ut, quia quotidiana et indefessa currebat pro hominum salute redemptio, perpetua esset etiam redemptionis oblatio, et perennis illa victima, viveret in memoria, et pracoelestis confirmat auctoritas quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum, quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritati
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ qͥdnã addur̃ deus ad adam cuncta animantia terre. &u
nuersa uolatilia cęli quomͦ adducũt aucupantes ł uenan¬
tes ad retia: anforsitan uox denube facta ẽ iussionis qͣm¬
incelligerent tanqͣm rationes anime. ⁊ ea audita nichilomi¬
nꝰ obeddirent: AYG. Nonħ acceperunt animantia ł uolatili¬
a cȩli ut sint rationis capaces ꝑ qͣm obedire possint creato¬
ri suo. In suo tñ gnẽ obtemꝑant dõ. ñ rationał uoluntat s
arbit̾o. s sic̃ mouet ille omĩa tẽporib oportunis ñ ipse tẽ
poralit̃ motꝰ. Mouet itaq se ipsũ sine tp̃r ⁊ loco. mou&e
creatũ sp̃m sine loco temporalit̾. mouet creat᷑am corpore¬
am. temporalit̾. ⁊ localit̾. Precedit gͥ substantia. qri dem¬
poralit̃ tantũ mouet᷑. illã quȩ tantet᷑ tẽporalit mouet᷑

Expanded text:
nam sic adduxit Deus ad Adam cuncta animantia terrae, et universa volatilia coeli , quomodo adducunt aucupantes vel venantes ad retia? An forsitan intelligerent tanquam rationales animae, et ea audita, nihilominus obedierunt. M. Non hoc acceperunt animalia aut volatilia, ut sint ratione capaces, per quam obedire possint Creatori suo; in suo tamen genere obtemperant Deo, non rationabili voluptatis arbitrio, sed sicut movet ille omnia temporibus opportporaliter motus. Movet itaque se ipsum sine tempore et loco, movet creatum spiritum sine loco temporaliter, movet creaturam corpoream temporaliter et localiter. Praecedit igitur substantia quae temporaliter tantum movetur, illam quae temp
Abbreviated transcription (Latin):
uescenda. dat ex ipso ecclesia  corpꝰ eiꝰ. Sumens. Hescens.
accipit. ab ipso. Datã. Quod nͥ ita construat᷑: putabit aliqͥs
itaq xp̃s nram non phantasticã.s naturalẽ. Ergo inr̃a caro na¬
turał. Uñ sũpta ẽ illa. S & illa naturał. quę uniret utrasq &
qͥei quȩ una ẽ ⁊ omĩa replet. ⁊ tota ubiq ẽ. ipsa fac̃ ut ñ sint
cũ illo quod suscep̃ in utero uirginali. Quã uigilant᷑. qͣm a¬

Expanded text:
vescendam, datam ex ipso. Ecclesia corpus ejus sumens, vescens, accipit ab ipso datam. Quod nisi ita construatur, putabit aliquis  nostram non phantasticam, sed naturalem, ergo et nostra caro naturalis, unde sumpta est illa. Sed et illa naturalis, quae uniret utrasque, Dei, quae una est, et omnia replet, et tota ubique est, ipsa facit ut cum illo quod suscepit in utero virginali, non multa cor
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. aut sic̃ diuinã possidentes habitationẽ. s uerȩ uiuif¬
catricẽ. ⁊ ipsiꝰ ũbi ꝓpriã facꝰtã. Uita enĩ naturalit̃ ut deus
existens quia ꝓͥę carni unitus ẽ: uiuificatricẽ eã eẽ ꝓfes¬
sus ẽ. Et idõ quanuis dicat ad nos. am̃ am̃ dico uob man¬
ducaueritis carnẽ filii hominis ⁊ biberitis sanguinẽ eiꝰ. ñ
tam̃ eã ut hoĩs unius ex nobis existimare debemꝰ. qͦmͦ iuxta
naturã suã uiuificatrix eẽ caro hoĩs pot̾it: s ut uerȩ ꝓͥam

Expanded text:
 possidentis habitationem, sed vere vivif possidentis habitationem, sed vere vivificatricem, et ipsius Verbi propriam factam. Vita enim naturaliter est, ut Deus existens, quia proprie carni unitus est, vivificatricem eam professus est esse. Et ideo, quamvis dicat ad nos: Amen, amen dico vobducaueritis carnem filii hominis et biberitis eius sanguinem, non tamen eam ut hominis unius ex nobis existimare debemus. Quomodo enim iuxta naturam suam, uiuificatrix esse caro hominis poterit? Sed ut uere propriam
Abbreviated transcription (Latin):
erat consecrat᷑. nichil falsũ. nichil friuolũ. nichil infidũ.
sentiamꝰ.S quid ad nram tantillitatẽ de tantoꝵ quoꝵ p̾li¬
bata sunt dicta uiroꝵ discre pantia. s uidentib consentanea
gis fideliũ suoꝵ non impiȩ dubitantiũ saluti ⁊ hesitationi sa¬
nandȩ ꝓuidus. dignabitur patefacere ꝑnr̃e inquitioĩs mu¬
nus. ut ⁊ tantȩ utilitatis quȩ in eodẽ libro ẽ. ꝓpt̃ unũ ũbum
ñ de ꝑeat opꝰ. ⁊beati ambrosii cuiꝰ p̃cȩt̾is libri indigent exposi
tore. quia nullꝰ latinꝰ ita gͣcos secutꝰ uidet᷑ ẽe. ipsiꝰ inquã au¬
ctoritas palmã digna sit obtinere. Crrillus. Necessariȩ gͥ
⁊hoc ad dicimꝰ annuntiantes scđm carnẽ mortẽ unigeniti fi¬
ter confitentes in cruentã celebramꝰ in ęccłus sacrificii uir¬
tutẽ. Sic &̃ ad misticas bene moy dictiones acce dimꝰ. ⁊ sc̃ĩfi
nec ut uiri scĩficati. ⁊ ũbo coniuncti. scdm̃ dignitatis uni

Expanded text:
l falsum, nihil frivolum, nihil infidum sentiamus. » Sed quid ad nostram tantilitatem de tantorum, quorum praelibata sunt dicta, virorum discrepantia, sed videntibus consentanea ius, et magis fidelium suorum, non impie dubitantium, saluti et haesitationi sanandae providus, dignabitur patefacere per nostrae inquisitionis munus, ut et tantae utilitatis, quae in eodem libro est, propter unum verbum non depetore quia nullus Latinus ita Graecos secutus videtur esse ipsius, inquam, auctoritas palmam digna sit obtinere. V. Cyrillus; « Necessarie igitur et hoc adjicimus, annuntiantes, secundum carnem mortem unigeniti Fi confitentes, incruentam celebramus in ecclesiis sacrificii servitutem. Sic etiam ad mysticas benedictiones accedimus, et sanctifnec ut viri sanctificati et Verbo conjuncti secundum digni
Abbreviated transcription (Latin):
odoratũ.⁊ gustũ. ⁊ tactũ. Et ideo quanuis audiant u̾ba mar¬
soꝵ: ne quaqͣm tñ intelligunt. Nonn obediunt intelligendo.
S ut de antris ad uerba marsoꝵ exeant. ꝑmittente dõ cogũ¬
tur adiabolo. Uñ dat᷑ testimoniũ de illo primo facto. qͦd pri¬
mũ hominẽ diabolus perserpentẽ decępit inparadiso: O¬
R̾̃s. Hunquid quiapꝰ erat adȩ̨ ut ei coniunx fieret. alit̾
ñ poterat fieri. nͥ ut dormienti costa detͣheret᷑. ex qua con
entiꝰ iudicauit. ut sic faceret. uñ aliquid significaret᷑. Sic̃
enĩ dormienti adȩ costa detͣhit᷑ ut coniunx efficiat᷑. ita &¬

Expanded text:
odoratum, et gustum, et tactum. Et ideo quamvis audiant verba Marsorum, nequaquam tamen intelligunt. Non enim obediunt intelligendo, sed ut de antris ad verba Marsorum exeant, permittente Deo coguntur a diabolo. Unde datur testimonium de illo primo facto, quod primum hominem diabolus per serpentem decepit in paradiso. QUAEST. XLV. Numquid quia opus erat Adae ut ei conjux fieret, aliter non poterat fieri, nisi ut dormienti costa detraheretur, ex qua coentius judicavit ut sic faceret, unde aliquid significaretur. Sicut enim dormienti Adae costa detrahitur ut conjux efficiatur, ita
Abbreviated transcription (Latin):
poris nr̃i. & infeliciter querunt. utrũ habeat ds̃ nares & den¬
tes. & barbam. & membra ȩtiam interiora. & cetera que in nob̃
sunt necessaria: in deo aut̃ talia ridiculũ ÷ immo impium cre¬
dereꝵt ideo negant hominem factũ eẽ adimaginem & simi¬
litudinem dei. Quib respondemus membra quidem ista in
scripturis plerũq nominari. cũ ds insinuat᷑ audientib par¬
uilif Et hoc non solum inueteris testam̃ti libris. s etiã in noui.
Nam & ocłi dei cõmemorantur. & aures. & labia. & pedes. ł t
addexteram dĩ patris sedere filiꝰ euangelizatur. Et ipse dñs¬

Expanded text:
poris nostri, et infeliciter quaerunt utrum habeat Deus nares et denporis nostri, et infeliciter quaerunt utrum habeat Deus nares et dentes et barbam, et membra etiam interiora, et caetera quae in nobis sunt necessaria. In Deo autem talia ridiculum est, imo impium credere, et ideo negant hominem factum esse ad imaginem et similitudinem Dei. Quibus respondemus, membra quidem ista in Scripturis plerumque nominari, cum Deus insinuatur audientibus parvulis; et hoc non solum in Veteris Testamenti libris, sed etiam in Novi. Nam et oculi Dei commemorantur, et aures, et labia, et pedes, et ad dexteram D
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis integritas: que multo maior est quam domꝰ nr̃a. & mul¬
to melior. Hanc eni multo melius administrat ds̃: quã unꝰ qͥsq
nrm doniũ suam. Usurpa gͦ utilia. caue ꝑniciosa. relinqͦ suꝑ¬
flua: in om̃ib tamen cum mensuras & numeros & ordinem ui¬
des. artificem quere. nec alium in uenies. nisi ubi suma insura
& sumus iuimerus. & sumus ordo ÷ id ÷ dm̃ de quo uerissime
dictum est. qđ om̃ia in mensura & numero & pondere dispo
suerit. Sic fortasse ubiorem fructum capies cũ dm̃ laudas in
humilitate formice: quẽ cũ transis fluuium. in alicuiꝰ ium̃ti
tudinem nr̃am. It habeat potestatem piscuim maris. & uola¬
tiliũ celi . & om̃ium peccoꝵ & ferarũ. & omis terre. & om̃ium
reptilium que repunt suꝑ terram. Et cetera usq aduespera &
mane. quo cõpletur dies sextꝰ. Istam maxime questionem solen
manichei lo quaciter agitare. & insultare nobis. qđ hominem

Expanded text:
sitatis integritas, quae multo major est quam domus nostra et mulsitatis integritas, quae multo major est quam domus nostra et multo melior. Hanc enim multo melius administrat Deus, quam unusquisque nostrum domum suam. Usurpa ergo utilia, cave perniciosa, relinque superflua. In omnibus tamen cum mensuras et numeros et ordinem vides, artificem quaere. Nec alium invenies, nisi ubi summa mensura, et summus numerus, et summus ordo est, id est Deum, de quo verissime dictum est, quod omnia in mensurit: Sic fortasse uberiorem fructum capies, cum deum laudas in humilitate formice, quam cum transis fluvium in alicuius iumenti habeat potestatem piscium maris et volatilium coeli, et omnium pecorum et ferarum, et omnis terrae, et omnium reptilium, quae super terram repunt, et caetera usque ad vesperam et mane quo completur dies sextus. Istam maxime quaestionem solent Manichaei loquaciter agitare, et insultare nobis quod hominem
Abbreviated transcription (Latin):
limitite atq in cõmutabili. atq et̾na consistunt. Qdsi
cogitarent. isti loquacissimi & in eptissimi. non nob̵ tediu̾
facͥerent: sed ipsi considerando pulchritudines oñs & sũ¬
msesi infimas. dñ artificem ubiq laudarent᷑ Et qm̃ nusqͣ
offenditur ratio. sic ubi forte sensus carnalis offenditur.
non rerum ipsarũ uicio. sed ure mortalitatis meritis inputarent
Et certe om̃ia animalia. aut irtilia sunt nob. aut ꝑniciosa aut suꝑ¬
flua. Aduersus utilia. non habent qđ dicant. Deꝑnitiosis aut
uł punimur uł exercemur uł terremur. ut non istam uitam
multis periculis & laborib subditam. sed aliam meliorem. ubi
suĩma est securitas diligamus. & desideremꝰ & eam nob̃ pietatis
meritis cõparemus. Desuꝑfluis uero. quid nob est querere : Si
tibi displicet ꝗd non ꝑsunt : placeat qđ non obsunt. Quia & si
domui nr̃e non sunt necessaria. eis tamen cõpletur huiꝰ uniuer¬

Expanded text:
limitate incommutabili atque aeterna consistunt. Quod si limitate incommutabili atque aeterna consistunt. Quod si cogitarent isti loquacissimi et ineptissimi, non nobis taedium facerent, sed ipsi considerando omnes pulchritudines et summas et infimas, Deum artificem ubique laudarent; et quoniam nusquam offenditur ratio, sicubi forte sensus carnalis offenditur, non rerum ipsarum vitio, sed nostrae mortalitatis meritis imputarent. Et certe omnia animalia aut utilia nobis sunt, aut perniciosa, aut superflua. Adversus utilia non habent quid dicant. De perniciosis autem vel punimur, vel exercemur, vel terremur, ut non vitam istam multis periculis et laboribus subditam, sed aliam meliorem, ubi securitas summa est, diligamus et desideremus, et eam nobis pietatis meritis comparemus. De superfluis vero quid nobis est quaerere? Si tibi displicet quod non prosunt, placeat quod non obsunt; quia etsi domui nostrae non sunt necessaria, eis tamen completur hujus univer
Abbreviated transcription (Latin):
eius irridet : & uerba in epta non curans. officiuã suã instan¬
ter exercet. Et tamen tam stulti st̃ homines. ut apud artificẽ
homineni non audeant intuiꝑare que ignorant. sed cũ ea i¬
derint credant necessaria. & ꝓpt̾ usus aliquos instituta in
hoc aut̃ mundo cuiꝰ conditor & ad ministrator p̃dicat᷑
ds. audent multa reprehendere quoꝵ causas non
uident: & in oꝑib atq instrumentis omĩpotentis
artificis uolunt se uideri scire qđ nesciunt. Ego uero fateor
me nescire mures & nes quare create si nt. aut musce aut
uermiculi. Uideo tamen omia in suo genere pulchii eẽ. quã¬
uis ꝓpt̾ nrã peccata multa nob uideantur aduersa. Nonenĩ
alicuiꝰ animalis corpus & membra considero. ubi non m̃su¬
ras & numeros & ordinem inueniani. ad unitatẽ concor¬
die ꝑtinere: Que omĩa unde ueniant non intellego. nͥ
asuma menstra & numero & ordine: que in ipsa dĩ sub¬

Expanded text:
ejus irridet, et verba inepta non curans, officinam suam instanejus irridet, et verba inepta non curans, officinam suam instanter exercet. Et tamen tam stulti sunt homines, ut apud artificem hominem non audeant vituperare quae ignorant, sed cum ea viderint credant esse necessaria, et propter usus aliquos instituta: in hoc autem mundo cujus conditor et administrator praedicatur Deus, audent multa reprehendere quorum causas non vident, et in operibus atque instrumentis omnipotentis artificis volunt se videri scire quod nesciunt. 26. Ego vero fateor me nescire mures et ranae quare creatae sint, aut muscae aut vermiculi: video tamen omnia in suo genere pulchra esse, quamvis propter peccata nostra multa nobis videantur adversa. Non enim animalis alicujus corpus et membra considero, ubi non mensuras et numeros et ordinem inveniam ad unitatem concordiae pertinere. Quae omnia unde veniant non intelligo, nisi a summa mensura et numero et ordine, quae in ipsa Dei sub