comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quie dicentia. Scs .s.s.i. dicere ñ cessabãt.
Requieuisse igitur d̾s dr̾: quia aessanit afa¬
ciendis gnͣib creature. quia ultra noua ñ
condidit. usq nunc tñ ut uentas incuagłio
ait. oꝑatur pater cum filio .s. administra¬
tr̃em eorũde geneꝵ. que t̃c imlituta sũt. Cre¬
atoris enĩ cã uirtus. subsistendi ẽ oĩ creatu¬

Expanded text:
 est, dicere non cessabant. Requievisse ergo Deus dicitur, quia cessavit a faciendis generibus creaturae, quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cum Filio, scilicet administrationem eorumdem generum quae tunc instituta sunt. Creatoris enim virtus causa subsistendi est omni creatu
Abbreviated transcription (Latin):
r ⁊incorruptibił̾ ꝯdim ẽ caro lominis. u
suar ĩ morta litate. ⁊ incormupit̾e. ꝑ obsũa¬
ciar mandatoꝵ dĩ custodiret. Inquibi mã¬
datis ħ ꝯtinebatur: ut d̾ ilł lignis ꝯcessis
mandutaret.⁊ ab int̾dc̃o abitine̾t. ꝑꝰ hoꝵ e
duliũ ĩmortalitatis dõa ꝯẜuaret. tonec
corꝑalib increm̃tis ꝑductus ad etater. q̃¬

Expanded text:
tibilis condita est caro hominis, ut suam immortalitatem et incorruptionem per observantiam mandatorum Dei custodiret. In quibus mandatis hoc continebatur, ut de illis lignis concessis manducaret, et ab interdicto abstineret. Per horum edulium immortalitatis dona conservaret, donec corporalibus increm
Abbreviated transcription (Latin):
cato ħ ꝯsecutasũt. Ad ꝙ dicend̾ ẽ. ꝙ si no̾
pactasset primi hoĩos. sine oĩ percato ⁊ ma¬
cula ĩ ꝑadiso carnali copula ꝯuenissent.
⁊ cẽt ibi thorus ĩmaculatus. ⁊ ꝯmixtio siñ
cupiscentia. atq genitalib m̃bris sicut
cetcsis imꝑarrut. ut ibi nullu motum
illicitui scñtirent ⁊ sicut alia mbra corꝑis
aliis ad mouentius. ut manũ ori sine ardo¬
ir libitinis: ita genitalib uteretur me¬
bris sine aliquo pruritu carrus. Hec enĩ
letał egritudo. m̃bris hũanis expecrato ĩ¬
iesit. G̃emufsẽt uaq filios inꝑadiso: ꝑ coi¬

Expanded text:
aec consecuta sunt. Ad quod dicendum est quod si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupiscentia; atque genitalibus membris sicut caeteris imperarent, ut ibi nullum motum illicitum sentirent, et sicut alia membra corporis aliis admovemus, ut manum ori, sine ardore libidinis; ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso
Abbreviated transcription (Latin):
tes si nõ peccassent. filios ꝓcreassent.⁊ quã¬
les ip̃i filu nascerẽtur. Qu̾ida putãt adgi¬
gnendos filios primos hoĩss inꝑadiso misce¬
n nõ potuisse. nisi poit peccatu. dicentes
a cubitu sine cormuptr̃e. uł macula ñ pos¬
se ficr. S añt parcatu noc corrupt̾o noc

Expanded text:
tes, si non peccassent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macula non posse fieri. Sed ante peccatum nec c
Abbreviated transcription (Latin):
prima cãꝵ ꝯditoe sic hpĩem posse fieri. s
ñ ibi erat necõe ut sic ficret. Ls̃ enam nõ
cint inconditõe creaturt. s in bñplacito
creatoris auus polurtas necessitas ẽ.
Hoc enim necessano futuru ẽ. ꝙy unit¬
in sunt: s inp̾scientia d̾ĩ futura ñ sũt.
Siaũt ibi aliter futura st. pocuis futu¬
i st̃ sicut ibi st̃. ribi p̾scit ule qui non
põt falli. Si eigo factus ẽ adam. ñ ẜ ut¬

Expanded text:
rum conditione sic hominem posse fieri; sed non ibi erat necesse ut sic fieret: hoc enim non erat in conditione creaturae, sed in beneplacito Creatoris, cujus voluntas necessitas est. Hoc enim necessario futurum est qura sunt, sed in praescientia Dei futura non sunt. Si autem ibi aliter futura sunt, potius futura sunt sicut ibi sunt, ubi praescit ille qui non potest falli. Si ergo factus est Adam, non se
Abbreviated transcription (Latin):
m̃to cełi. ⁊ dmidãt die ⁊ nacte. Inp̃ceden¬
ti trduo dispõita ẽ uniũsitatis huius mũ¬
di machina. ⁊ partib suis distributa. Iõ¬
mata em̃ luce prima die que uniu̾ sa
illustratet. duo sequentes dies attibuti
in c reuelata. atq aer seirnatus. Quatu¬
or igitur mũdi elem̃ta. ilł dieb. sius locis
distincta sũt ⁊ ordinata. Trib aũt sequẽ¬
tib dieb ornatu sũt illa .iiiͦi. elem̃ita. G¬
ta ciũ die ornatu ẽ fli mam̃tu sole ⁊ lu

Expanded text:
cedenti triduo disposita est universitatis hujus mundi machina, et partibus suis distributa. Formata enim luce prima die quae universa illustraret, duo sequentes dies attributierra est revelata atque aer serenatus. Quatuor ergo mundi elementa illis diebus, suis locis distincta sunt et ordinata. Tribus autem sequentibus diebus ornata sunt illa quatuor elementa. Quarta enim die ornatum est firmamentum s
Abbreviated transcription (Latin):
Nlõ ꝙ faucib iũflauerit. uł manib cor¬
poreis corꝑus formaiĩt. Sp̃e enĩ d̃s est
nec limam̃tis m̃brorum ꝯ põitus. Mon
ergo carnaliter putemus dm̃ corpeis in¬
nib formasse co̾r uł faucib inspugisse. n̾¬

Expanded text:
averit, vel manibus corporeis corpus formaverit, Spiritus enim Deus est, nec lineamentis membrorum compositus. Non ergo carnaliter putemus Deum corporis manibus formasse corpus, vel faucibus inspirasse ani
Abbreviated transcription (Latin):
nec pena sensiss. Si eiu uenenosa herb̾ã
ꝑ hibitus tecigeris. pena sequitur. ⁊ si ne¬
mo phibuiss. simułr ꝓsequeretur. Si ⁊̃
phibetur res tangi q̃ nõ tangenti tm̃ s
phibenti obẽ. sicut aliena peccuuia. ĩo ꝓ¬
hbitõ ẽ peccatu. quia ꝓhibenti ẽ dãpno¬
su. Cu nõ tangitur ꝙͣ nec tangenti ob¬
ẽ si ñ ꝓhibetur. nec cilibet sitangatur.
ĩo phibetur ut ꝑ se bonu obeclientie. ⁊na¬
lu inobeclientie mostretur. sicut prim

Expanded text:
am herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo prohibuisset, similiter sequeretur. Sic etiam prohibitur res tangi, quae non tangenti tantum, sed prohibenti obest, sicut aliena pecunia; ideo prohibitum est peccatum, quia prohibenti est damnosum. Cum vero tangitur quod nec tangenti obest si non prohibetur, nec cuilibet si tangatur; et ideo prohibetur, ut per se bonum obedientiae et malum inobedientiae monstretur. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
prius triduu sine tp̃r ñ fuit. Idoq tp̃ra
que fuit ꝑsitera. ñ sꝑacia moraru s uicis¬
situdinẽ iene qualitatis tebemus acciꝑe
quia talia motib siceu fiunt dies. ⁊ ãni.
quos usitate nouimus. Sunt er̃ ĩ signa
serenitatis ⁊ tempestatis. ⁊ intp̃ra quia ꝑea
distinctõe horaru ip̃ris. quia pͥiuisquas fie¬
rent. orto t̃pꝵ mulł notabatur indicus. uł
meridiana hora. nł qualibet hora. Hecqͣr¬

Expanded text:
Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempora, quia per ea distinctionem horarum, quia priusquam fierent, ordo temporum nullis notabatur indiciis, vel meridiana hora, vel quaelibet hora. Haec quar
Abbreviated transcription (Latin):
sis̃tuto c̾ata in hoi̾e intelligatur.
Erũtñ ħ distinct̃o licet repbabił penitus ñ ui¬
deatur quia d̾ medio mo̾ntiu .i. auctoritatib
scõrum ũ manat. congruentius imp̃o hoĩt ima¬
go ⁊ similituto dĩ q̃renda ẽ. ⁊ consiceranda.
actus ẽ ergo hõ. adimagine ⁊ siłitudiiẽ d̾i ẜ

Expanded text:
tudo creata intelligatur. Verumtamen haec distinctio, licet reprobabilis penitus non videatur, quia de medio montium, id est, auctoritatibus sanctorum non manat, congruentius in ipso homine imago et similitudo Dei quaerenda est et consideranda. Factus est ergo homo ad imagine
Abbreviated transcription (Latin):
pis cui magna ẽ firmitas ⁊ ꝑspicuitas
te aquis factus ẽ. sique iło mouet ꝯͦ¬
m̃o aque nature fluid̃ ⁊ inima labiles
suꝑ celu pofsunt ꝯsistere: te dõ scciptu
c̃e meminent. qui ligat aquas ĩnubib
suis. Qui enĩ intra celu ligat aquas ad
li solit iͣre aquas suspende ne labãtur
Quales añt ⁊ ad quid ꝯdite sit. ip̃t nouit
qui ꝯd̾idit. ¶ Ecce ostensu ẽ his uͥbis.¬

Expanded text:
pis cui magna est firmitas et perspicuitas, de aquis factus est. Si quem vero movet quomodo aquae naturae fluidae et in ima labiles super coelum possint consistere, de Deo scriptum esse meminerit: Qui ligat aquas in nubibus suis. Qui enim infra coelum ligat aquas ad li soliditate aquas suspendere, ne labantur. Quales autem et ad quid conditae sunt, ipse novit qui condidit. Ecce ostensum est his
Abbreviated transcription (Latin):
catholici tractatores difsemtre ut supͣ dixi
ĩueniuntur. Aliis dicentib res creatas atqi
distinctas ẜ suas sp̃es ꝑ interualla sex die¬
rum. quoru seitentie quia littera gene¬
lica magis approbat. iõ accenus studiose do¬
cuimus quõ exilla cõi materia prius info¬

Expanded text:
catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia littera Geneclesia magis approbat, ideo hactenus studiose docuimus quomodo ex illa communi materia prius infor
Abbreviated transcription (Latin):
simul potuit ficri. Ite. Pͥ otuit diuidere
scriptura loquendi tp̃rib. q d̃s oꝑandi te¬
porib ñ oiuisit. Illi qui his auctoritatib¬
ta atq celi luminaria rra formata simul
eẽ ⁊ huĩsse illos .ri. dies. quos dies scriptu¬
appellant. q̃ simul fc̃e sunt. partĩ formałr.

Expanded text:
simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi temporibus, quod Deus operandi temporibus non divisit. Illi qui his auctoritatibunta atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptuappell
Abbreviated transcription (Latin):
lidate.. alii ꝑntãt celu ullud ẽẽ igner
nature auib consentit aũg.
ignee nature dũt: affentes suꝑ aere pu¬
ru igne ẽe. qui d̃r ẽẽ celum. dequo igne
sidera ⁊ luminania fc̃a eẽ comectãt. quib
firmañni celu ꝙ excedit aciem. an ip̃e
aer hic intelligatur. id̾ aũs querit nec¬
ab soluit. Mag̾ tam approbare uitetur ce¬
iim illud hic accipi ꝙ spatia aeris accedit.¬
ouas añt que suꝑ ulud celu st̃. dicit
uaporałt mahi. ⁊ leuifsimis suspendi. sic̃
aer iste nubilosus exalatoe̾ t̃t aquas ua¬
poraliter tahit. ⁊ ꝑ subtiles minutias su¬
spendit. ⁊ post corpulentius ꝯglobatas plu¬
maliter refundit. Si eigo rõt aqua sicut
uitemus adtantas minutias uenurr ut
feratur naporalit̾ suꝑ acre aquis natura¬
nit᷑ leuiore. cur ñ credamus ⁊ suꝑ ulus le

Expanded text:
iditate. 2. Alii putant coelum illud esse igneae naturae, quibus consentit Augustigneae naturae dicunt, asserentes super aerem purum ignem esse qui dicitur esse coelum; de quo igne sidera et luminaria facta esse conjectant, quibus firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur coelum illud hic accipi quod spatia aeris excedit.uas autem quae super illud coelum sunt dicit vaporaliter trahi, et levissimis suspendi guttis. Sicut aer iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vaporaliter super aerem aquis naturaliter leviorem, cur non credamus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dente luce paulati. ⁊ pꝰ spatiu diurne lõ¬
gtudmis infetiores partes subeunte fc̃m
e uesꝑe. sicut nunc usitato cursu sos fien
solet. Factum ẽ. uit mane cad̾ suꝑ t̾ram
redeunte ⁊ aliũ diem ĩ choante. ⁊ dĩos sex¬
plerus ẽ unus .xxiiͦii. oranũ. Fuitq nox illo¬

Expanded text:
dente luce, et paulatim post spatium diurnae londente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus est unus vigi
Abbreviated transcription (Latin):
primus dies ñ hũit: quia nec dies p̃ccs¬
it. qui scquentis diei init̃o ĩminaretur.
⁊ eo p̃cipue. quia luce apparente mox suꝑ
titm plenius atq p̾clarus dies extitit. ꝗ
ñ abaurora s aplena luce nichoauit. ⁊ in
mane sequentis dici ꝯsumatus ẽ. uñ be¬
da suꝑ genesim. Decebat ut dics aluce
inciperet ⁊ ĩmane soquentis dici tenteret:
ut oꝑa di aluce inchoasse ⁊ in luce ꝯpleta
cẽ significarentur. Reliqui aũt dies mane
i.abuerũt ⁊ uesꝑam. quoꝵ quisq asuo ma¬
ne incipic̾s. usq adaltens diei mane tẽ
stinguãtur atq ꝯputentũ dies amane us¬
iugatur dies p̾cedenti nocti ĩcõputatõe.
cu iuxta naturale ordine p̾cedens dies
soquenti nocti ad uigi debcat. quia hõ alu
ce ꝑpeccatũ cornut intenebras ignoratie
ait lui inon̾o. Primus itaq dies. ñ ab
urora s aplena luce incipiens.⁊ post pa
nc scquentis diei expletus ẽ. uñ beda. Ecci¬

Expanded text:
primus dies non habuit, quia nec dies praecesprimus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur, et eo praecipue quia, luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies exstitit, qui non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda super Genesim: « Decebat, ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse, et in luce completa esse significaretur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam, quorum quisque a suo mane incipiens usque ad alterius diei mane tendinguatur atque computetur dies a mane usram, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a plena luce incipiens, et post vne sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occi
Abbreviated transcription (Latin):
Iañt aquas lucere poterat.
fc̃a quas nũc ullustiit sos diurna lux. cda
miru luce maquis posse lacere. cũ ⁊ nauta
sint. quia ñdũ congregate fucrant ĩunu
ocũ. Facta ẽ ergo lux illa uice a locum sol
tenebat que motu suo cutum agitata. noc¬
te diemq discernebat. Sbi gͦ primũ luce
apparuisse uerisimile ẽ. nbi sol cotidiano
cursu arcũ uectus appiret. ut cod̾ tramite
lux carcũ cunens ac primo ad occasu d̾ sc̃e
autoram .i. manc illustraret. Et itu diusit
ds lucem ⁊ tenebras.⁊ appellauit lucez diez
⁊ tenebras nocter. Qd̾ dies dursis mois at¬
diusis mois accipitur. Dicitur crũ dies lux
ula que ulo triduo renebras illummabat
Et dicitur dies illuminatõ ip̃a acris. dẽ ⁊
tur cũ ait. Factumq ẽ uesꝑe ⁊ pane digs
unus. Qd̾ ma distinguendu ẽ. Factum ẽ
uespe prius. ⁊ postea mane.⁊ ita fuit dies
scquartis dici. ꝙ ẽ aurora. que nec pleã
lucem. nec oĩo tenebras ħt. Mane ergo¬

Expanded text:
in aquis lucere poterat. , quas nunc illustrat solis diurna lux. Nec mirum lucem in aquis posse lucere, cum etiam naum congregatae fuerant in uno loco. Facta est ergo lux illa quae vicem et locum solis tenebat, quae motu suo circumagitata noctem diemque discernebat. Ibi ergo primum lucem apparuisse verisimile est, ubi sol quotidiano cursu circumvectus apparet, ut eodem tramite lux circumcurrens, ac primo ad occasum descendeauroram, id est, mane illustraret; et ita divisit Deus lucem et tenebras, et appellavit lucem diem, et tenebras noctem. 4. Quod dies diversis modis ain Scriptura. Dicitur enim dies lux illa quae illo triduo tenebras illuminabat; et dicitur dies illuminatio ipsa aeris. DicituFactum est vespere et mane dies unus. Quod ita distinguendum est: Factum est vespere prius, et postea mane; et ita fuit dies sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec omnino tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
Neterea inuestigand̾ ẽ. qũo accipicrrõ sit ꝙ
it. dixit d̃s. utrum ip̃ralit̃ uł sono uocis ild̾
catur sonuitse uox dĩ: nec lingna erat qua
lcqueretur. nec erat que oporteret audire.
⁊ intelligere. Bene ergo uox di adnatiura¬

Expanded text:
eterea investigandum est quomodo accipiendum sit quod ait: Dixit Deus, utrum temporaliter, vel sono vocis illud catur sonuisse vox Dei, nec lingua erat qua loqueretur, nec erat quem oportet et audire et intelligere. Bene ergo vox Dei, ad natura
Abbreviated transcription (Latin):
dici põt. qm̃ lux illa forte ĩꝑiores partes
illuttrabat. ⁊ ad illuminatõe inferioꝵ solẽ
fieri oportebat. uł pocius ĩo quia facto sole
diei fulgor auctus ẽ. ampliori enim multo
luce radiauit dies postea qua añt.¶Si
uoͣ queritur. quid d̾ illa luce factum sit c̾
mõ ñ apparent: põt dici aut d̾ ea corpus so¬
liis formatu. aut mea parte celi eẽ inqua
sol ẽ. nõ ꝙ ip̃ti sit sol. s sic ei muta ut discer

Expanded text:
dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed sic ei unita ut discer
Abbreviated transcription (Latin):
nui nascuntur. cũ aĩalib c̾ata ñ fuerint. nͥ
potentiałr ⁊ matetialiter. Ea nõ que cxt̾ra
uł exaquis nascuntur. uł exeis q̃ t̃r gͥmi¬
nante orta sut. tũc creata fuisse ñ mognie
Mĩb aũt creatis atq dispositis: nouifsime
factus ẽ homo tanqua dñs ⁊ possenor. qꝗ
⁊ oĩb p̾ferendus erat. Uñ soquitur. uidit¬

Expanded text:
rum, nascuntur, cum animalibus creata non fuerint, nisi potentialiter et materialiter. Ea vero quae ex terra vel ex aquis nascuntur, vel ex eis quae terra germinante orta sunt, tunc creata fuisse non incongrue Omnibus autem creatis atque dispositis, novissime factus est homo, tanquam dominus et possessor, qui et omnibus praeferendus erat. Unde sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
up t̃ra. ⁊ c. epus qninte diei. ẽ format̾o
pisciu ⁊ auiu. quib duo elem̃ra orñat᷑.
Et d̾ ead̾ matenia .i. te aquis. pisces ⁊ aues
creauit. uolatilia leuans maera.⁊ natat¬
tre. ẜpens sp̃er suas. ⁊c̾. s ex diei opus de
ueri solet deuenenosis ⁊ ꝑniciosis anim̃ã¬
ta sint. an pocius c̾ata innoria. peccatori¬
b nocete cepnit. Sane dici põt ꝙ creata in¬
cħ hõi nocuissent. si ñ peccass iõ. Puni ẽ

Expanded text:
. Opus quintae dici est formatio piscium et avium, quibus duo elementa ornantur; et de eadem materia, id est, de aquis pisces et aves creavit, volatilia levans in aera, natatndum species suas, etc. Sextae diei opus desQuaeri solet de venenosis et perniciosis animanta sint, an potius creata innoxia peccatoribus nocere coeperint. Sane dici potest quod creata nihil homini nocuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram nec ꝑꝑ t̾ram. s Añ alia d̾ ordinatu
Uia igitar celũ ceteris elem̃tis sp̃e p̃stat
priusq iliis factu ẽ. ĩo añ alia ornatur ĩ
quarto die quo fiunt sitera. Que iõ fc̃a ⁊̃.
ut pea illustretut inferior pars. ne eẽt
h̃itantib tene̾brosa. Infirmitatiq hõũ
ꝓuisu ẽ. ut cutũ eunte sole. potirẽtur
iugilandiq necessitatẽ. ⁊ ĩo ⁊ ne nox in¬
decora remanẽt. s luna ac siterib ꝯ sola¬
rentur hoĩes. quib in nocte oꝑandi noces¬
sitas incum beret. ⁊ quia q̃ dam aĩalia s̃
q̃ luce ferre ñ possunt. ¶ Qrd̾ aũt subdi

Expanded text:
ornatu Quia ergo coelum caeteris elementis speciem praestat, priusque aliis factum est, ideo ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum provisum est, ut circumeunte sole potirentur vigilandique necessitatem, et ideo etiam ne nox indecora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucem ferre non po
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝑcetit sp̃c. tãctor om̃iui. uñ iokes cri¬
sostomus in expõitre epłẽ ad hebreos. sic
ait. Nõ ut h̾rticus maniter suspicatur
ranqua aliq instrũtu patris ertitit
fc̃a ẽ. H̾ teopete prime dici dicta ꝯñt.

Expanded text:
 factor omnium. Unde Joannes Chrys., in expositione Epistolae ad Hebr., sic ait: Non ut haereticus inaniter suspicatur, tanquam aliquod instrumentum Patris extitit facta sunt. Haec de opere primae diei dicta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iũ uifre si uliqͥ resiste̾nt. ⁊ dd̾ ꝙ effractor
eccẽ iudicandꝰ est qui dolo maso aut ꝑ ĩ¬
iuriã uiolent ꝑietem fod̾it aut suffod̾¬
rit aut uoccͤsui aut serratam. aut hos¬
tia aut cardiues aut uectes dũtenẽt
hostua tͥmata aut ip̃m tectũ etc̃e. defu¬

Expanded text:
vim inferre si aliqui resisterent. Et credo quod effractor ecclesie iudicandus est, qui dolo malo aut per iniuriam violenter parietem foderit aut suffoderit aut vitream aut seraturam aut ostia aut cardines aut vectes, dum tenent ostia firmata aut ipsum tectum ecclesie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ om̃is clicus in sacro ordine ꝯstitutus
siue sit bñficiatus sũ ñ. denet᷑ ad hoͣs
canonicas. qr ordini sacro officiũ ẽ au¬
sua . uide si haccenꝰ finsti cardus ad eccͣm
mõ sis uelox. si haccenus fiusti sompno¬
lentus. mõ sis nigilans. nec ur᷑ ꝙ p̃pħ
arͥep̃t uł ep̃o sr̃ hiis poss dispensare aͭ

Expanded text:
 clericus in sacro constitutus. Et sive sit beneficiatus sive non tenetur ad horas canonicas, quia ordini sacro officium est ansua: Vide si hactenus fuisti tardus ad ecclesiam, modo sis velox. Si hactenus fuisti somnolentus, modo sis vigilans. Nec credo quod a
Abbreviated transcription (Latin):
l quis sit suspẽctꝰ aut excõicatꝰ aut ⁊̃
degradatꝰ. si rõne ordinis sacri añteneba¬
tur adhoras denet᷑ ⁊ post. Degradatus
enĩtenet᷑ ad ea que st oñis ⁊ñ honoris
cod̾ mõ si rõne bñficii tm̃ tenebatur aũ

Expanded text:
licet quis sit suspensus aut excommunicatus aut etiam degradatus, si ratione ordinis sacri ante tenebatur ad horas, tenetur et post. Degradatus enim tenetur ad ea que sunt oneris, non honoris. Eodem modo si ratione beneficii tantum tenebatur ante,
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sicẽm acreatore suo acceptura ⁊ erat
forma. ñ huũt. s erat informis sine illa
se pot existere nõ comu̾sa ad crrarore ĩ qͥ
formatur. ꝑ t̾ram corporale materia sit̃
oĩ qualitate q̃ apparet ĩmatena for̾ata.

Expanded text:
sionem a Creatore suo acceptura erat formam non habuit, sed erat informis sine illa;orem in quo formatur; per terram, corporalem materiam sine omni qualitate quae apparet in materia formata. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Sexmilia noc dum ñi tp̃ris ĩplẽ¬
tur annorum ⁊ quantas prius etiuitats
quaniti tp̃ra quanis scłorum origines fu¬
issẽ arburandu. inquib angłi thromi do¬
q tp̃rm uicib ⁊ m̃siras ⁊ c̃o iubente sub¬

Expanded text:
dicens: Sex millia necdum nostri temporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, doque temporum vicib
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tã. ntħ̾ factu ẽ añt celum ⁊ t̾ra. nec
ip̃a sap̃ia fc̃a ẽ añt celu ⁊ t̾ra. Cum igit᷑
contiuria ħ inteantur. nec ĩ diuina scrip¬
tura fas sit semire aliquio ẽẽ contranie¬
tatis. requiramus ĩtelligentiã ũtatis.

Expanded text:
factum est ante coelum et terram, nec ipsa sapientia facta est ante coelum et terram. Cum ergo contraria videantur, nec in divina Scriptura fas sit sentire aliquid esse contrarietatis, requiramus intelligentiam veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Itm̃ quid de illo qui ꝯsuluit alitui ꝙ¬
feũetur. gr quid desilo qͥ dat amico
dat gͣtis ut exea feñetur. sr quid de
illo qui ꝯͣhit societ atẽ cum alio ad
fenꝰ ex̾cend̾. Itm̃ quid desslo qui dat
usurario muruam p̾ciñam ad ꝑtici¬
pacõem lucͥ usuraꝵ. nũcquid ĩ oĩbus¬
hus casib teuent᷑ in solid̾ qͥ ħ faci¬

Expanded text:
sulit alicui ut quid de illo qui dat amico dat gratis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui dat usurario mutuam pecuniam ad participationem lucri usurarum? Numquid in his omnibus casibus tenentur in solidum qui
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio uolu̾tatis sue disponẽs ilł qͦs ĩ sna
pinitate reliquerat sursu incelo mansi¬
q regłam ꝓponõs obodientie. quatenus
⁊ illi abeo ubierãt ñcaderent ⁊ istiabeo uͥ
erant adid u ñ erant ascende̾nt. Fecitita¬
qr d̾s hoĩe exduplici sub̃a. corꝑus de t̾m
fingens. aĩam uero denichilo facieus. Iõ ⁊̃¬

Expanded text:
bitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo faciens. I
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtuitu creatoris ad cognitce̾m creanire di¬
gnioris rõ ñn intenorit. T̃ iñ ad consid̾¬
rͦitẽ corporee. tam illius q̃ ẽ rar̾onalis
qua illius q̃ nõ ẽ ratõał descentat ut ⁊¬
ntatis increate sacratn̾tu iuꝑtite c̾atu¬

Expanded text:
contuitu creatoris ad cognitionem creaturae dignioris ratio nostra intendat, deinde ad considerationem corporeae tam illius quae est rationalis quam illius quae non est rationalis descendat, ut Trinitatis increatae sacramentum t
Abbreviated transcription (Latin):
ne .s. ut ei ẜuiret. Pu̾ĩtus ẽ ergo homo
ĩ medio. ut ⁊ ei ẜuiretur. ⁊ ip̃e siuret. ut
acciꝑet uirũq ⁊ reflueret totu ad bonũ
hõis. ⁊ ꝙ accepit obsoquiu ⁊ ꝙ inpendit.
Ita emm uoluit d̾s sibi ab homine ẜmͣ
Et uoluit ut mundus ⁊̃ ẜuiret hõi ⁊ ex¬

Expanded text:
ut ei serviret. Positus est ergo homo in medio, ut ei serviretur, et ut ipse serviret: ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, sed voluit ut mundus serviret homini, ut ex
Abbreviated transcription (Latin):
ge ĩ feriorẽ ad suc głe parcipatõe su¬
blimare. Quia eigo peremplo ninõilis
humiliatus ẽ. ne forte in hoc ninis de¬
p̃ssus uideretur. ad didit d̃i ꝓuitentia.
ut post mod̾ cum cod̾ corpore glorificato ad
a sortiũ illoꝵ qui ĩ sua ꝑsticerant purita¬
te sublimairutur. ut ꝙ minus exdifsp̃e¬

Expanded text:
sublimare. Quia ergo, pro exemplo, rationalis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispen
Abbreviated transcription (Latin):
se. ⁊ minui oĩo ñ posse. Illud ignur bonũ
ꝙ ite crat. ⁊ quo reatus erat. so la bonitate
ñ necessitate alus cõitan uoluit. quia sũme
loni erat. ꝓtee̾ uelle ⁊ om̃ipotentissimi no¬
cere ñ posse. Quare ratõał creatura fc̃i
ueatitutinis parnceps existere aliquis uͥ
ꝑ intesligentias. q̃ quanto mas̾ intellignt᷑
tanto plenius habeͣtur. fecit d̾s rationalẽ
creatraa q̃ sũmu bonũ intelligeret. ⁊ in¬
telligendo amaret.⁊ amando possi dẽt.⁊ p̃
sidendo frucretũ. eamq ħ mo distincx̃
ut pars in sui puritate ꝑ mane̾t nec cor¬
retur .s. anime. Distincta ẽ utiq ratio¬
nał creatit᷑a ĩ ĩ corꝑam.⁊ corpeam. Et in¬
corꝑea quid̃ angłs. corꝑea uero hõ uocat᷑
exanima ratõali ⁊ carne susistens. Condi¬
rõ ergo ratõał crature. prima cam hũit

Expanded text:
sse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse. 4. Quare rationalis creatura facta beatitudinis particeps existere aliquis, nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corretur, scilicet, animae. Distincta est utique rationalis creatura in incorpoream et corpoream; et incorporea quidem angelus, corporea vero homo vocatur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit
Abbreviated transcription (Latin):
endu ei. ad fruend̾ eo. Inquib ꝓficit ip̃a
ñ d̾s. deus enim ꝑfectus ⁊ sũma boĩtate
plenus. nec angeri põt nix minmi. Qu od
igitur ratõnał creatura facta ẽ ado. refe¬
rendumẽ ad creatoris bonitate. ⁊ at c̾atu

Expanded text:
endum ei, ad fruendum eo; in quibus proficit ipsa, non Deus. Deus enim perfectus, et summa bonitate plenus, nec augeri potest, nec minui. Quod ergo rationalis creatura facta est a Deo, referendum est ad Creatoris bon
Abbreviated transcription (Latin):
creata sinue principio. ⁊ dt̾n qĩ artifice ñ ẽ¬
Reator enim ẽ qui d̾ nichilo
aliquidfacit. Et creare ꝓprie cͥ aliquid d̾ in¬
dr̃ aliqua facere s n̾crerre. uctatur q fc̃or
siue attifex s ñ creator. Hoc enim nom̃
solitõ ꝓpͥe congruit. qui ⁊ denichilo q̃dar
⁊ d̾ aliquo aliqua facit Ip̾r ẽ ergo crentor.
scriptura m̃ seꝑe creator accipitur tãiqua
factor. ⁊ creare sicut face̾ smn distirade ꝓprie

Expanded text:
creatam sine principio, et Deum quasi artificem nreator enim est qui de nihilo aliquid facit. Et creare proprie est de nihilo aldicitur aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare sicut facere sine distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
Inpancipio c̾auit d̾s celurr
tram. His ⁊ enim ub moyses sp̃u d̾i affla¬
tus. ĩ uno principio ado creatore mt̃idu
factum refert. elidens ertorem quorunts
plum sine principio fuisse principia oꝑ¬
pinantũ. p lato namq ma mitia exuti

Expanded text:
incipio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia opinantium. Plato namque tria initia exi
Abbreviated transcription (Latin):
uit cxntentium. dũ eius uoluntate res ne¬
ue eẽ incipiunt que añ ñ erart ausai ip̃iꝰ
agitat̾oe ut actus pͥe dici noqueat cũ md̾¬
licet actus om̃is: inmotu ꝯsistat. Indoo aũ
nullus motus ẽ. Sicut ergo excalore soł
aliqua ficri contingit. nulla tam̃ in ip̃o. uł
incius alore. facta motr̾e. uł mutatõe. ita
exd̃i uolũtate noua hñt e̾e sine mutatte
auctoris. qui ẽ unũ ⁊ solum principiu õm.¬

Expanded text:
e res novae esse incipiunt, quae ante non erant, absque ipsius agitatione; ut actus proprie dici non queat, cum videlicet actus omnis in motu consistat, in Deo autem motus nullus est. Sicut ergo ex calore solis aliqua fieri contingit, nulla tamen in ipso vel in ejus calore facta motione vel mutatione: ita ex Dei voluntate nova habent esse sine mutatione auctoris, qui est unum, et solum, et omnium
Abbreviated transcription (Latin):
mart. ꝙ oĩo quit uł quale sit nescit. noc
põt nestin᷑ quid sit. ꝙ se uelle scit sequi¬
tur. ut om̃s lratam uitam sciant. Oms
aũt barti. hñt ꝙ uolunt. quamuis nõ
os qui hñt ꝙ uolunt. ꝯttuuo sint brati.
Continuo aũt misi sunt. qui uł nõ ua

Expanded text:
amare quod omnino quid vel quale sit nescit, nec potest nescire quid sit, quod se velle scit, sequitur ut omnes beatam vitam sciant. Omnes autem beati habent quod volunt, quamvis non omnes qui habent quod volunt continuo sint beati. Continuo autem
Abbreviated transcription (Latin):
stis sua gaudia sufficiant. admaio¬
rem tñ głam iudent penas malorũ
diclaritate uitent. nich inciratum
ĩ mortales reꝓbos uideant mentis
dicinur etu elocti nͥ loro s intelłigẽ¬
cia uł uisiõe manifesta adiudendũ
ĩ piorum cruciatus. quos uidentes
ñ dolore afficientur. s leticia sacia¬
uuntur agentes gn̾s desua libati¬
oe iisai impioru ĩ effabili calami¬
tate. Uñ usaias ĩpiorum tormĩta
tescribẽs ⁊ ex corum uisice̾ leticiam
ronorum exprimens .ut. Egrecliẽ¬
tur electi .s. ⁊ uitebunt cadauem ui¬

Expanded text:
stis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, tur immortales reprobos videant mentis dientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens, ait c. ult.: Egredientur, electi scilice
Abbreviated transcription (Latin):
scciau ualent: adeo enim sc̃ di iusticie
additi sunt. ut nulla ꝯpassiõe. adrepre¬
bos timisire ualcant. mulla ꝓcis inter
scos fiat intercenio. Quo ergo m̃ uolt
aliqui tranisur adillos si ñ possuut: Sn
si d̾i uficia ad mitteret ñ ficret cis mo¬
lesta lib̾ato illorum. ur ita dicuntur
uelle ⁊ ñ posse. nõ quia ueluit ⁊ ñ p̾¬
sint. s quia ⁊ siuellent ñ possunt cos¬

Expanded text:
m sancti Dei justitiae addicti sunt, ut nulla compassione ad reprobos transire valeant, nulla pro eis inter sanctos fiat intercessio. Quomodo ergo inde volunt aliqui transire ad illos, sed non possunt? Quia si Dei justitia admitteret, non fieret eis molesta liberatio eorum. Vel ita dicuntur velle et non posse, non quia velint et non possint, sed quia etsi vellent
Abbreviated transcription (Latin):
i ⁊at quo intelligatur. ꝙ delarar̃o
lib ꝯtineri cum sint sine corpore. nõ
lius c̃ dubitare d oocuttis qua liti¬
garr d̾ incettiꝰ diuite insuipplicio. pa¬
lazan. flamma inferni. sinus nabra¬
re ⁊ huius mo̾i.uixamansuetis. acon¬
tentiosis nũquam ĩuenitur. Sisenis¬
ueni ⁊ solet utrum uicissim se uideãt
⁊ illi qui sunt nigła. sĩcut scĩ tradunt.
Et boni malos ⁊ mali bonos iudent. ui¬
q ad iditiu. Post iuditiu uõ. uoni
uidebunt malos. s nõ mali lonos.
um̃ gg. suꝑ luc̃. infideles iimo põiti
añ die̾m iuditu fideles suꝑse põitos in
renuie attendunt. quorum gaudia p̃
ñne aliana ꝯpassioe erga eos moue̾¬
tur. idonne cos tetorm̃tis lib̾ari cupuĩt:
Recole ulud euangłicum ꝙ babraa t¬
uiti responteant. Inter nõs ⁊uos auo¬

Expanded text:
 quomodo intelligatur quod de Lazaro libus contineri, cum sint sine corpore, non lius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, paLazari, flamma inferni, sinus Abrahae, et hujusmodi, vix a mansuetis et contentiosis nunquam invenitur. 5. Si utrum vicissim se videant illi qui sunt in gloria. Sicut sancti tradunt, et boni malos, et mali bonos vident usque ad judicium. Post judicium vero boni videbunt malos, sed non mali bonos.mil. 40: Infideles in imo positi ante diem judicii fideles super se in requie attendunt, quorum gaudia posnne aliqua compassione erga eos moventur? nonne eos de tormentis liberari cupiunt? Recole illud evangelicum quod Abraham diviti respon
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lratitudo par eẽt. si ita eẽt par gaudi¬
ent. nõ faciet paritas gaud u paritate
beantudinis. Põt ⁊̃ sic accipi pargaudi¬
u ut ñ refentur pantas adintensicẽm
affectõĩs gaudentiu. s adunursitatem
renim. dequib gautebunt. quia de oĩ
re ungandebit unus. gaucebũt õs.

Expanded text:
 beatitudo par esset si ita esset par gaudierit, non faciet paritas gaudii paritatem beatitudinis. Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem rerum de quibus laetabitur; quia de omni re unde gaudebit u
Abbreviated transcription (Latin):
suis caris uͥ de diuite legitur qui dũ
torm̃ta aput inferos pareretur leua¬
uit oculos ad habraam. Et mnt̃ alia di¬
deuiuis quos sciunt unuere. quia nes
in locis penaru iident eos. uui duies sĩ
gnoscebat. nõ tam̃ ideo ꝯsequens ẽ

Expanded text:
suis charis, ut de divite legitur: Qui dum tormenta apud inferos pateretur, levavit oculos ad Abraham, et inter alia dide vivis, quos sciunt vivere; quia nec in locis poenarum vident eos, ubi dives sinegnoscebat: non tamen ideo consequens est
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾am sicut sc̃i angłi uitent. suie alia
latcutiori cã. siue iõ quia mẽ ei natuta¬
lis quid̃ appetititus corpus ãmimitrũ¬
di. quo irtardatur quodam mõ. ne tota
lui donec ilis appetitus ꝯquiescat. Porro
sitale sit cor cuius sit difficił ⁊ gnuus. i
ministrat̃o. sicut ħ caro q̃ corrupitur. ms¬
to mag̾ ui̾titur mens adilla insut̾ sũ

Expanded text:
 sicut sancti angeli vident, sive alia latentiori causa, sive ideo, quia inest ei naturalis quidam appetitus corpus administrandi, quo retardatur quodammodo, nec tota lum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae corrumpitur, multo magis avertitur mens
Abbreviated transcription (Latin):
solet si reproborum aĩe. que nũc ĩm
ferno cruciantur. notitia hñt corum.
que arca suos in hac uita geruntur.⁊
si aliquo m̃o toleant suꝑ infortunii
ex plicans exparte uõ insolutã rei¬
quens. Ait enim. Quenit aliquis an
ullus dolor tangat mortuos dehis q̃ ͥ
suis post mortem ꝯtingunt. uł quõ
caque cuta nos aguntur nouerint
sp̃c cefunctorum. Tui respondeo mag̾¬

Expanded text:
solet si reproborum animae quae nunc in inferno cruciantur, notitiam habeant eorum quae circa suos in hac vita geruntur, et si aliquo modo doleant super infortuniis explicans, ex parte vero insolutam relinquens, ait enim: Quaeret aliquis an ullus dolor tangat mortuos de his quae in suis post mortem contingunt, vel quomodo ea quae circa nos aguntur noverint spiritus defunctorum. Cui respondeo mag
Abbreviated transcription (Latin):
tabitur ciuim iustus cum iuderit iu¬
Et de a pedib sedentis suꝑ solium
exrisu quos seraphyn duab alis
uelabant. scuptori ⁊ ñ auoitori ꝯme¬
morasse sufficit. qui afacie exorsus
sedentis. ꝑmelia ad podes usq uia

Expanded text:
im justus, cum viderit vinec de pedibus sedentis super solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes usque via
Abbreviated transcription (Latin):
tuosam. Iõ ħ pũitentia fructuosa ẽ. quia
mutata uoluntare merita simuuil oꝑa¬
q mutare ⁊ ea agere que dõ placeant.
Qs̾ qui uinac uita ñ fecent. Rebit quid
ituitentia ĩ futuro sdo de max suis. si
indulgentiam inconspectu d̃i ñ inueĩ¬
ct. Qina ⁊si erit ibi stimulus pemtudi
atalib erum ita culpabitur iniquitas
ligi.ui cesiterati utiticia uoluntas e
rum tuł erit ut bãt inse semꝑ malig̾
tutis suc suppliciu. nĩiquam tami ici¬
ꝑt possuit uonitatis effectisũ. Niua sic̃
illi qui cum xp̃o regnabunt nulla ĩ se
male uoluntatis teliquias halebunt.
ita illi qui crunt supplicio ignis etm ẽ
diabolo ⁊ angłis eius deputati. situt ni¬
ltm lubebunt ulterius iuie. sic bonã
nullatenus poterunt hr̃c uoluntatem
mulabit ip̃a malignitas penam. qn
ertenorib deputati itnebris nullo ulu¬
nõ tefant. ⁊ ila maligna uslurtas ełt
eis ad cumulu pens ꝑ quam tñ ñ mne¬
rebutur. quia nullus maciu inisi in

Expanded text:
m. Ideo hic poenitentia fructuosa est, quia mutata voluntate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. Quod qui in hac vita non fecerit, habebit quidem poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sed indulgentiam in conspectu Dei non inveniet: quia etsi erit ibi stimulus poenitudA talibus enim ita culpabitur iniquitas ligi vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se stis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt in supplicio aeterni ignis cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam habebunt ulterius requiem, sic bonam nullatenus poterunt habere voluntatem.mulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illunon deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum poenae, per quam tamen non merebuntur, quia nullus meretur nisi in
Abbreviated transcription (Latin):
linus. Płib uietur. ꝙ oĩo deto adlrati¬
tudine spactantia. oñs cõmunit clocti
cognostant. s differentet. ꝯlich eim ĩ
to noscibile maius digmusq udeatur.
quar cum intelligere itinum ⁊ iniũ. H
aũt om̃s tunc ꝑ sp̃m cognoscent. Uñ sẽ¬
quitur. uit ñ sit aliquid ueatitudim ꝑti¬
nens incognitum alicui beatatoꝵ. om̃s
igitur auicta illa uidebunt. quoru com
lio mag̾minus fulgebit. De paritate
dispares sint sicut inclantate cognitõis

Expanded text:
Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus digniusque videtur, quam eum intelligere trinum et unum. Hoc autem omnes tunc per speciem cognoscent. Unde sequitur ut non sit aliquid beatitudini pertinens incognitum alicui beatorum. Omnes ergo cuncta illa videbunt, quorum cognus alio minus fulgebit. 4. De paritate dispares sint, sicut in claritate cognitionis
Abbreviated transcription (Latin):
scente retinenteq heatitudinus uolũ¬
tas una sit omĩu. uñ tanta existat de
ip̃a beatitudine nirsus du̾tsitas uolumn¬
atq aliis alibi atq alibi. Qũo igitur
om̃s amant ꝙ ñ om̃s sciunt. q̃ uis põt
amare. ꝙ nescit. sicut sup̃ dñputaui.
Cur ergo beatitudo amatur ab oĩb cu
nec tñ scitur abõib. An forte sciunt õs
que ip̃a sit: s tñ ñ om̃s sciunt uͥ scit. ⁊
m̃ contentio ẽ.An forte falsum ẽ. ꝙ ꝓ¬

Expanded text:
ssendae retinendaeque beatitudinis voluntas una sit omnium, unde tanta existat de ipsa beatitudine rursus diversitas volunatque aliis alibi atque alibi. Quomodo ergo omnes amant quod non omnes sciunt? Quis potest amare quod nescit, sicut supra disputavi? Cur ergo beatitudo amatur ab omnibus, nec tamen scitur ab omnibus? An forte sciunt omnes quae ipsa sit, sed non omnes sciunt ubi sit, et inde contentio est? An forte falsum est
Abbreviated transcription (Latin):
maior sit futura pꝰ iuditiui. quã itor
Sine oĩ scrupulo credendum ẽ. cos hĩu¬
⁊ maius erit corum gaudiu. ut sup̃ tẽ¬
stutus ẽ. ag̾. ⁊amplior ecit corum coni
orem głam suc aqũtutis d̃s demonstia¬
bit cloctis. ¶ Si quem mouet quid op̾
sit sp̃itib tefuncterm corpora sua uts¬
rrctar recipere. si eis põt sine corporib sũ¬

Expanded text:
major sit futura post judicium quam interim. Sine omni scrupulo credendum est eos habituet majus erit gaudium eorum, ut supra testatorem gloriam suae claritatis Deus demonstrabit electis. Si quem movet quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si eis potest sine corporibus sum
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fateor me ignorare. quia inscriꝑtu¬
uis ñ memuni me legitĩe. e disteretia¬
rectõm uõ fc̃o uniu̾so inplecoq iu¬
ditõ. suos fines heͣbunt ciuitatos due. U
na x altera diaboli. Una honoꝵ. altera¬
malorum. Unua tñ angłoru ⁊ hõiũ.

Expanded text:
tunc, fateor me ignorare, quia in Scripturis non memini me legisse. DISTINCTIluce eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam significat infer
Abbreviated transcription (Latin):
lunt. Ita ne falsu erit. un nec nx cice
cẽ uolumus. Ab sit ut ħ falsu dicantꝰ¬
eẽ. Quid igitur. An dicendu ẽ. ⁊̃ si ni¬
iuuere uult:ꝯimis quidem iudetur¬
ħ ab surlu. tale ẽ eni ac sidicamus.
ueir. Istam repugnantiã. quis audiat.
Quis ferat. Et tñ ad nane ꝯtrudit ratai¬
nandi necessitas. si ⁊ oes reate uelle
uere quo solum iuuuitur beate: An uld̾
abhis angustus ñ poterit etuere si di¬

Expanded text:
lunt. Itane falsum erit, unde nec ipse Ciceresse volumus. Absit ut hoc falsum esse dicamus. Quid ergo? An dicendum est, etiamsi nivivere vult? Nimis quidem hoc videtur absurdum. Tale enim est ac si dicamus: vere. Istam repugnantiam quis audiat? quis ferat? et tamen ad hanc contrudit necessitas, si et omnes beate vivere vivere quomodo solum vivitur beate. An illud ab his angustiis poterit nos eruere, si di
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hic ẽ incccitate m̾tis. cum dantur ma¬
li inrepbum sensum. Ibi exteriores te¬
nebrẽ erurt. quia runc peccatores pem¬
tus erunt exͣ dm̃. Niud enim ẽ penitus
aũt tenebre me iam incipiunt ĩ peccãte.
cu abinteriori dĩ uice secluditur. s nõ
penitus. dum inhac uita ẽ. ¶ Ecce q̃r
peccator ibi dicitur ꝑati exreriores tene¬
bras ⁊ ñ hic. quia ibi secludetur penitus
alucr d̾i . ꝙ. nõ nic. S qño intelligenda
ẽ illa seclusio:An quia ñ uitebunt deum
cie̾m an ꝑdissimilitudme. quani fucit

Expanded text:
et hic est in caecitate mentis, cum dantur mali in reprobum sensum. Ibi exteriores tenebrae erunt, quia tunc peccatores penitus erunt extra Deum. Quid est enim penitus autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiori Dei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Ecce quare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum ciem. An per dissimilitudinem quam facit
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tm̃ pater uita ẽ. s ⁊ filius cum eo.
ta sapie. s aĩam que illuminatur
alumine et̾no. Licet igitur x potẽcia
dertatis innificet aĩas. ⁊ suscitet corꝑa.
⁊ iudicet: ñ cciose tñ ⁊ preter intoem e

Expanded text:
ntum Pater vita est, sed et Filius cum eo, tam sapientiae, sed anima quae illuminatur a lumine aeterno. Licet ergo Christus potentia divinitatis vivificet animas, et suscitet corpora, et judicet, non otiose tamen et praeter rationem e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Suꝑbia corum qui te oterunt. ascendit
semꝑ. Sue ẽ igitur illa elongat̾o: Sane
oxtenores tenebre intelligi possunt quedã
malignitas odu. ⁊ uoluntatis. que turc
buntur. ut abilł ad cogitandum alid de
dõ. iuix ⁊ raro. ux nũiquar mente reuocẽt.
ut qui nimio pondere p̾munitu. ad eo
stupescunt ⁊ turbatur. ut int̾im ĩ alia
cogitatoe ñ exrendãt. s illuc tendiunt
ĩpetus cogitatõis ubi sentitur uix dolo¬
uis. S inhac uita nullus . ideo maluᷤẽ
u penitus se cludatur acegitatõe dĩ. qui
nec ꝑdit appetitum keatitudinis. ⁊ quẽda
doni amorem. que naturałr ũt intõalis¬

Expanded text:
erbia eorum qui te oderunt, ascendit semper. Quae est ergo illa elongatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaedam malignitas odii et voluntatis, quae tunc buntur, ut ab illis ad cogitandum aliquid de Deo vix, vel raro, vel nunquam mentem revocent. Ut qui nimio premuntur pondere, adeo stupescunt et turbantur, ut interim in aliam cogitationem non se extendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis, et quemdam boni amorem quem naturalit
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. ilł infeliciter metna morte siũ
moriendi porestate durantib. Qm̃
utriq sine fine s inlratitudine isti.
alius alio p̃stabilius. Inmisia uõ u¬
li alius alio tollerabilius ꝑ manebt
Exis apparet ꝙ sicut bomĩ differẽt᷑
glorificabuntr alii magis alii mi¬
nus. ita ⁊ mali differcent᷑ in ĩferno pu¬
mentur. Sicut enim intomo patris
.i. iregno celesti mansices multe
sunt .i. p̾mioru differentis. ita in
grenna diuse sut mansicõs .i. sup
fruentur. s inpariter. Alam sicut eĩt
differens clarificatõ corꝑm. ita erit
la .i. electus abelecto differt inclanta¬
te m̃tis ⁊orporis. Alus qium alui uicini
clanusq di sp̃em ꝯ templabũtur. ⁊ ip̃
ꝯtemplandi diffepentia dnusitas mã
si onu uocatur. alomus ergo ẽ una
sionui .i. differentia clartatis. quia
unum ẽ ⁊ sumu bonum beatitudo

Expanded text:
illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero illi, alius alio tolerabilius permanebunt . Ex his apparet quod sicut boni differenter glorificabuntur, alii magis, alii minus, ita et mali differenter in inferno punientur. Sicut enim in domo Patris, id est, in regno coelorum mansiones multae sunt, id est, praemiorum differentiae; ita et in gehenna diversae sunt mansiones, id est, fruentur, sed impariter. Nam sicut erit differens clarificatio corporum, ita diid est, electus ab electo, differt in claritate, mentis et corporis. Alii enim aliis vicinius clariusque Dei speciem contemplabuntur; et ipsa contemplandsionum vocatur. Domus ergo est una, nsionum, id est, differentia claritatis; quia unum est et summum bonum beatitudo