comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cum duabꝰ sororibꝰ ł que cũ
duobꝰ fr̃ibꝰ dormierĩt. iudndu ẽ qͥd cen¬
seant canones. E dormierit cũ duabꝰ
soroibꝰ. & una exillis añ fu̾it uxor: neu¬
tram exipsis ħat. nͨ ipsi adulteri unꝗͣ
sibi reddere debitũ. qͣm sibi reddidit
illiettã sororẽ eiꝰ cognoseñdo. nͨ &̃ post
ħas & uxor tua si ñ fu̾it oscia celeris :
ꝯtinere ñ uult. nubat in dno eͥ uult. tu
ũ & adult̾a sine spe coniugii maneatis.
& du uiuitis penit̃ntiã agite. Qđ ait
dunt. nec ille. nec illa aliã uxorẽ acci

Expanded text:
 cum duabus sororibus, vel quae cum duobus fratribus dormiunt, videndum est quid censeant canones. Qui dormierit cum duabus sororibus, et una ex illis ante fuerit uxor, neutram ex ipsis habeat; nec ipsi adulteri unquasibi reddere debitum, quam sibi reddidit illicitam, sororem ejus cognoscendo. Nec post habeas; et uxor tua si non fuerit conscia sceleris, et continere non vult, nubat in Domino cui vult. Tu vero et adultera sine spe conjugii maneatis, et dum vivitis poenitentiam agite. Quod ait, dunt, nec ille, nec illa aliam uxorem acci
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ in aĩa nr̃a nob̾consid̾ antibꝰ occurrit
ꝙ ñ sit cõmune cũ bestiis ad rõnẽ ꝑtinet.
Qd aut̃ in ea repꝑis cõmune c̃ belius. ad sen¬
sualitatẽ ꝑtinet. Et uͥ nob̾ gradatĩ in con¬
sid̾atione partiũ aĩe ꝓgͣdientibꝰ pͥmum
aliqͥd occurrit. ꝙ ñ ẽ cõmune cũ bestiis.

Expanded text:
go in anima nostra nobis considerantibus occurrit quod non sit commune cum bestiis, ad rationem pertinet. Quod autem in ea reperis commune cum belluis, ad sensualitatem pertinet. Et ubi nobis gradatim in consideratione partium animae progredientibus, primum aliquid occur
Abbreviated transcription (Latin):
delectõne cogitatiõis pecc̃or tenet᷑. ut
sura pecc̃o adhibet᷑ a uiro. uͥ ñ liceat
mulieri. effrenata libertate in pecc̃m
ꝓgredi¶ Si uͭ pecc̃m ñ dui teneat᷑. delec¬
tatione cogitatiõis. s statim ut mu
p̃dici consensisse. Repetitio sũmã ꝑstͥn¬
taq ut breuit᷑ sũmam ꝑstringuã. gens¬
q̃n pecc̃m ita in aĩa ꝯcipit᷑. ut illud fac̾e
disponat uel & ꝑficiat aliud freqͥnter.
aliud frequent̾ aliud semel. qr ut qͥbdã
placet queda sunt. q̃ si tm̃ semel fiant ł
facienda disponantur. dapnãt. q̃d̃a uͦ¬

Expanded text:
delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut delectatione cogitationis peccatum tenetur, ut nsura a peccato adhibetur a viro, ut non liceat mulieri effrenata libertate in peccatum progredi. Si ergo peccatum non diu teneatur delectatione cogitationis, sed statim ut mulpotest dici consensisse. 9. Repetitio summam ut breviter summam perstringam, quando peccatum ita in anima concipitur, ut illud facere disponat, vel etiam perficiat aliud frequenter,aliud frequenter, aliud semel, quia quaedam sunt quae si tantum semel fiant, vel facienda disponantur, damnant; qu
Abbreviated transcription (Latin):
Sagnosci pot̾it. si dilig̃nt̾ int̾ndamꝰ. quid
sit in aĩa mortale uel ueniale pecc̾m.
Et a ibi serpens suasit mulieri. & mulier
iuro.ita & in nob̾ sensuał motus. cum
scĩe. que si consenserit illecebre. mulier
edit cibum uetitũ. Post de eodẽ dat ui
tẽ ur ẽ cũ femĩa cibũ uetitũ gustat.
Si eͥg in motu sensuali tm̃. pecẽi illecebra
teneatur ueniale acleuissimũ ẽ pecc̃m.
iuͦ inferior pars rõis ꝯsenserit. ita ut so¬
la cogitatiõis delectatione. sine uolunta¬
te ꝑficiendi teneatur: mulier sola man¬
ducauit. ñ urir. cuiꝰ auctoritate eohibet᷑
uoluntas. ne ad opꝰusq ꝑueniat Si uͦ ad¬
sit plena uoluntas ꝑficiendi. ut si ad sit
facultas. ad effectũ ꝑducatur. uir qͦ mã¬
ducat. qr suꝑior pars rõis illecebre con¬
sensit. & tẽ ẽ dapnabile. & gͣue pecc̃m.
ñ aut̃ mulier sñ uiro gustat. aliq̃n est
mortale. aliqͣn ueniale pecc̃m. Ut u
diẽm ẽ. tc̃ mulier sñ uiro gustat. cũ ita

Expanded text:
agnosci poterit, si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum ntiae; quae si consenserit illecebrae, mulier edit cibum vetitum, post de eodem dat virtunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatum. Si vero inferior pars rationis consenserit, ita ut sola cogitationis delectatione sine voluntate perficiendi teneatur, mulier sola manducavit, non vir, cujus auctoritate cohibetur voluntas, ne ad opus usque perveniat. Si vero adsit plena voluntas perficiendi, ut, si adsit facultas, ad effectum perducatur, vir quoque manducat, quia superior pars rationis illecebrae consensit, et tunc est damnabile et grave peccatum. Quando autem mulier sine viro gustat, aliquando est mortale, aliquando veniale peccatum. Ut enim dictum est, tunc mulier sine viro gustat, cum ita
Abbreviated transcription (Latin):
lud. qr sic eccłe dr̃ in canticis. Ortus
conclusus. fons signatꝰ quo utiq ñ ad¬
mititur ꝑu̾sitatis ille ꝑsuasor. s tñ
deduci ad ꝯsensionẽ pecc̃i pot. nͥ cum de¬
lectatio mota fuerit in illa parte animi
q̃ debet optemꝑare rõni. tanqͣm recto¬
riuiro. Etiam in uno qͦ nr̃m nicħ aliud
agitur cũ ad pecc̃m qͥsq delabit᷑. qͣm
t̃ẽ actũ ẽ in illis tͥbus. serpente. muliere
& uro. Nam pͥmo fit suggestio. siue
dendo. ł tangñdo. ł audiendo. ł gustan-¬
do ł olfaciendo. Que suggestio. cum
facta fuerit. si cupiditas nr̃a ñ moue¬
atur ad peccandum. excludet᷑ serpentiᷤ
astutia. Si aut̃ mota fu̾it. qͣi iam muli¬
eri ꝑsuasum erit. s aliq̃n ratio urilit̾
&̃ cõmotã cupiditatẽ refrenat. atq
compescit. Qđ cũ fit. ñ labimur in pec̃c
s c̃ aliquanta luctatiõe coronamur. Si ã
rõ consentiat. & ꝙ libido cõmou̾it. faciend
ẽẽ decnat. ab om̃i beata uita tanquã de

Expanded text:
canticorum, Hortus conclusus, fons signatus ; quo utique non admittitur perversitatis ille persuasor. Sed tamen deduci ad consensionem peccati potest, nisi cum delectatio mota fuequae debet obtemperare rationi, tanquam rectori viro. Etiam in unoquoque nostrum nihil aliud agitur cum ad peccatum quisque delabitur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere et viro. Nam primo fidendo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo: quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non movebitur ad peccandum, excludetur serpentis astutia; si autem mota fuerit, quasi mulieri jam persuasum erit. Sed aliquando ratio viriliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata tanquam de
Abbreviated transcription (Latin):
o declinam. Declinare i amalo. semꝑ uitat
penam.s ñ semꝑ meretur palmaaa. De
adugorio hõi in c̾atione dato qͦ stare
inc̾atione: quo pot̾at manere. si uellet.
Illud utiq fuit lib̾tas arbitrii. ab õĩ labe
& corruptela. ĩmunis. atq uoluntatis
rectitudo. & omniũ nat᷑aliũ aie sincitas¬

Expanded text:
o declinamus. Declinare enim a malo semper vitat poenam, sed non semper meretur palmam. 4. De adjutorio homini in creatione dato, quo starin creatione, quo poterat manere si vellet. Illud utique fuit libertas arbitrii ab omni labe et corruptela immunis, atque voluntatis rectitudo, et omnium naturalium potenti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuigiũ. nat᷑ałq contͣctus. qͦ suꝑior rõĩs
portio. qͣi uir debet p̃ẽe. & dñari. Inferior
ũ qͣi mulier debet subẽẽ. & obedire. Ideo
uir. ẜ apłm. ñ debet hr̃e uelam̃. s mulier
Et sic̃ incunctis aĩalibꝰ ñ ẽ reꝑtũ hõi adu¬
toriũ simile. s de illo sumptũ. ꝙ ei forma¬
ret᷑ in ꝯiugiũ. ita in partibꝰ aĩe. qͣs cum
peccoribꝰ hm̃s cões. nullũ m̃ti nr̃e simile

Expanded text:
ugium naturalisque contractus, quo superior rationis portio, quasi vir, debet praeesse et dominari; inferior vero, quasi mulier, debet subesse et obedire. Ideon debet habere velamen, sed mulier . Et sicut in cunctis animalibus non est repertum homini adjutorium simile, sed de illo sumptum est, quod ei formaretur in conjugium; ita in partibus animae, quas cum pecoribus habemus communes, nullum menti nostrae simile
Abbreviated transcription (Latin):
uitoriũ. sine qͦ manere ñ posset Idem.
Dederat ds̃ hõi bonam uoluntatẽ. ĩ illa
qͥppe eũ fecerat rectũ. ded̾at adiutoriũ. sine
quo ñ posset in ea manere siuellet. & ꝑ qͦd
posset. Ut aũt̃ hoc uellet. in eiꝰ dimisit arbit̾o.¬
tẽ in eod̾. Acceꝑat posse. si uellet. s ñ huit
uelle qͣ posset. Nam si huisset. ꝑseuerassẽt.
His testimoniis eiudnter monstratur. quod
homo rectitudinẽ. &bonã uoluntatem in
c̃atione acceꝑit atq auxiliũ quostare
pot̾at. Alioqͥn. ñ sua culpa uid̾etur ceci

Expanded text:
efuisset, sine quo manere non posset. In eodem: efuisset, sine quo manere non posset. In eodem: Dederat Deus homini bonam voluntatem; in illa quippe eum fecerat rectum: dedit adjutorium sine quo posset. Ut tamen hoc vellet, in ejus dimisit arbitrio. In eodem: Acceperat posse si vellet, sed non habuit velle quo posset; nam si habuisset, perseverasset. His testimoniis evidenter monstratur quod homo rectitudinem et bonam voluntatem in creatione accepit, atque auxilium quo stare poterat; alioquin non sua culpa vi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ de angłis diximꝰ. cdatũ ẽ ꝑ gr̃ãm au¬
xiliũ. & collata potñtia. ꝑ quã pot̾at
stare .i. ñ declinare. ab eo qd acceꝑat.s
ñ pot̾at ꝓficere in tm̃. ut ꝑ gr̃am c̾atio¬
nis. sinẽ alia mereri salutem ualeret.
Pot̾at ꝗ ꝑ illud auxiliũ gr̃e c̾ationis
resistere malo. s ñ ꝑfic̾e bonũ. Pot̾at
tñ ꝑ illud bene uiuere qͦda mͦ. qr pot̾at
uiuẽ sñ pecc̃o. S ñ pot̾at sine alio gr̃e
adutorio sp̃ualr uiu̾e. quo uitam me
titudine posset. ñ sine diuino adiuto¬
rio. & suo fieri ꝑuersus arbitͥo. utr̃uli¬
bet horum elegisset.di uoluntas fie̾t.
ł ab illo. uel de illo. Et qr suam maluit
fac̾e uoluntatẽ. quã di. de illo fc̃a est
uoluntas dei. Item in eodẽ¶Sic oporte
le. & male.Nec frust. si bene. nec inpune.
homini. cũ pͥmũ fci sũt defuisset. qͣm
ñ talis nat᷑a fc̃a erat ut sine diuino ad¬
uitorio posset manere si uellet. ñ utiq
sua culpa cecidisset Defuisset qͥppe ad¬

Expanded text:
 de angelis diximus, datum est per gratiam auxilium, et collata est potentia per quam poterat stare, id est, non declinare ab eo quod acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum. Poterat tamen per illud bene vivere quodammodo, qui poterat vivere sine peccato; sed non poterat sine alio gratiae adjutorio spiritualiter vivere, quo vitam mertitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei. Item in eodem: Sic hominemale; nec frustra si bene, nec impune homini cum primum facti sunt defuisset quoniam non talis natura facta erat ut sine divino adjutorio posset manere si vellet non utique sua culpa cecidisset. Adjutorium quippe d
Abbreviated transcription (Latin):
Iõq rõale nr̃m. ñ ad unitatis diuorciũ
seꝑatũ. s in auxiliũ societatis. qͣi deriua¬
tum. in suo disꝑtit᷑ officio. Et sic̃ una ca¬
ro ẽ duoꝵ. in mascło & infemina. sic
intellectũ nr̃m. & actionẽ. siue rõnem.
& appetitũ rõalem. Uł si aliqͦ mͦ sigean¬
tius dici possunt. una m̃tis nat᷑a com¬
plectitur: ut sic̃ de illis dic̃m ẽ. er̃t duo
in carne una. sic dehis dici possit: duo

Expanded text:
ionale nostrum non ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in suo dispartitur officio. Et sicut una caro est duorum in masculo et in femina; sic intellectum nostrum et actionem sive rationem et appetitum rationalem vel si aliquo modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut quemadmodum de illis dictum est, Erunt duo in carne una ; sic de his dici possit, Duo
Abbreviated transcription (Latin):
libꝰ scĩe deputatur. Cũ uͦ disserimꝰ de nͣ
m̃tis humane. de una qͣda re disserimꝰ.
nec eam in ħ duo q̃ cõmemoraui. nͥ ꝑ of¬
ficia geminamꝰ Carnał aut̃. uel sensu¬
alis aĩe motus. qͥ in corꝑis sensus inm̃¬
ditur. nob̃ peccoribꝰq cõis ẽ. qui seclusꝰ
ẽ. a rõne sapĩe. rõi aut̃ scĩe uicinꝰ est.

Expanded text:
ientiae deputatur . Cum vero disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae commemoravimus, nisi per officia, geminamus. Carnalis autem vel sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque communis est, qui seclusus est a ratione sa
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ edisset illicitũ. sola utiq mortis sup¬
plicio plect̾et᷑. ita dici pot̾ in hõe uno si
delectationibꝰ illicitis. a qͥbꝰ continuose
nec facienda dcc̾nant᷑ mala. s tñsuauit̾
in recordatione teneant᷑. qͣi mulierem
sine uiro posse dapnari. Absit ħ c̾dere.
tandi. solius cogitatiõis sentiunt᷑ ẽẽ pec¬
cata. ꝑmediatoris gr̃am remittantur.
Id qͦ in libͦ. iͦ. otra manicheos. de ħeođ

Expanded text:
cibum edisset illicitum, sola utique mortis supcibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus continuo se nec facienda decernantur mala, sed tamen suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari. Absit hoc credertandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata, per mediatoris gratiam remittantur. Idem quoque in libro contra Manichaeos de hoc eodem
Abbreviated transcription (Latin):
in illo coniugio pͥmoꝵ parñtũ. serpens
manducand ꝑsuasit. mulier aut̃ ñ mar¬
ducaũ sola. s uiro suo ded̾. & simul man
ingerit qͣndam illecebram. t̾c uelut
serpens alloqͥt᷑ feminã. Huic aut̃ ille¬
cebre consentire: deligno uetito ẽ edere.
S iste consensus si sola cogitationis de¬
lectatione cont̾ntꝰ ẽ. suꝑioris uͦ auctorita
derit. Si aut̃ in ꝯsensu illo. ita dec̾nit᷑
penes quã sũma pot̾tas ẽ. menbra in
opus mouñdi. uel ab oꝑe cohibendi.
male actiõi cedats Iee sane eũ sola co¬
gitatione mens oblectat᷑ illicitis. ñ qdẽ
dec̾nens ẽẽ facienda tenens tn. & uolens
libͣnt̾. que statim ut attiger̃t animũ res¬
pui debuer̃t. negandu ẽ ẽẽ pecc̃m. sed
longe minꝰ qͣm si & oꝑe statuat᷑ implẽd.
t ideo de talibꝰ qͦq cogitationibꝰ uenia
petñda ẽ. pectusq ꝑcutiend. & diẽndu:
Neq ii sic̃ in illis duobꝰ pͥmis hõibꝰ ꝑsonã
suã qͥsq portabat. & ideo si sola mulier

Expanded text:
in illo conjugio primorum hominum serpens manducandum persuasit, mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul mandingerit quamdam illecebram, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno vetito est edere. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superiori vero auctoritatderit. Si autem in consensu illo ita decerniturpenes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat. §. Nec sane cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum; sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, et dicendum: enim sicut in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier
Abbreviated transcription (Latin):
ONoc aut̃ ꝙ diximꝰ. hõem ñ potuisse
ꝓsic̾e. uł mereri ꝑ gr̃am c̾atiõis. solet
opponi sic. ꝑ illud auciliũ gr̃e c̾ationis
potuit stare in bono ꝙ acceꝑat. Potuit g
resistere temptationi. S resistere temp¬
tationibꝰ atq suggestionibꝰ malis. m̾itũ
est. ac bonũ remunerabile. Om̃e aut̃ bonũ
potuit sine adiectione alt̾iꝰ gr̃esadꝙ d̃ms.

Expanded text:
oc autem quod diximus, hominem non potuisse proficere vel mereri per gratiam creationis solet opponi sic: Per illud auxilium gratiae creationis potuit stare in bono quod acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus malis, meritum est ac bonum remunerabile: omne autem bonum potuit sine adjectione alterius gratiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ordo. & ꝓ gressio. quał tũc in pͥmis p̃ces¬
sit parentibꝰ Ut u tẽ serpens mulieri¬
malũ suasit. ip̃aq consensit. deiñ uiro
suo dedit. sicq consũmatũ ẽ pecc̃m ita
& nc̃ in noł pserp̃nte ẽ sensualis motus

Expanded text:
ordo et progressio, qualis tunc in primis praecessit parentibus. Ut enim tunc serpens malum suasit mulieri, ipsaque consensit; deinde viro suo dedit, sicque consummatum est peccatum; ita et nunc in nobis pro serpente est sensualis motus
Abbreviated transcription (Latin):
sum. & appetitum sensualitatis.¬
St enim De sñsualitate.
sensualitas. quȩda uis aĩe inferi¬
or. ex qua ẽ motus. qui intendit᷑ in cor¬
ꝑis sensus. atq appetitus rerum. ad corpꝰ
ꝑtinentiũ. Ro uͦ uis anime ẽ suꝑior. que
ut ita dicamꝰ. duas h̃t partes. uel diffr̃as.

Expanded text:
sum et appetitum sensualitatis. 6. De sensualitate. Est enim sensualitas quaedam vis animae inferior, ex qua est motus qui intenditur in corporis sensus, atque appetitus rerum ad corpus pertinentium. Ratio vero vis animae est superior, quae, ut ita dicamus, duas habet partes vel differentias,
Abbreviated transcription (Latin):
indo quam ad ponendum aliqͣ.
I diligenter p̃missis
auctoritatum u̾bis intendi¬
mus. ut dictoꝵ intelligͣntiã capi¬
amus. magis uidet᷑ hoꝵ uerboꝵ usus
introductus ratione remouendi atq
excludendi a simplicitatt dĩtatis. quȩ
ibi non sunt. qͣm ponendi aliqua
Q uod peR unum significa¬
tur cum dieit᷑ unus deus.
multitudo deoꝵ excluditur. nec
num̃i qͣntitas in diuinitate ponit᷑.
tanqͣm diceret᷑ ds ẽ nec multi st̃ uel
merũ deoꝵ. nec qͣntitatem in deo po¬
nit. qr nec numerus. nec qͣntitas ibi
est. Quo sensu drͣ unus ẽ pat̾. ł un¬
imiliteR est filius.

Expanded text:
in Deo, quam ad ponendum aliqua. Si diligenter praemissis auctoritatum verbis intendimus, ut dictorum intelligentiam capamus, magis videtur horum verborum usus introductus ratione removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. 3. Quid per unum significetur cum dicitur, unus Deus. multitudo deorum excluditur, nec numeri quantitas in divinitate ponitur: tanquam diceretur: Deus est, nec multi sunt vel merum deorum: nec quantitatem in Deo ponit, quia nec numerus nec quantitas ibi est. 4. Quo sensu dicitur: Unus est Pater, vel unus est Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
tem cum dnis plures ẽe dm̃sꝑsonas.
sin głaritatẽ atq solitudinem exclu¬
dimus. ñ diuersitatem. ł mubtipli¬
citatem. ibi ponimꝰ. quasi diccretuꝵ.
Sine solitudine ac singłaritate. ꝑsõas
confitemur. Nñ hylariꝰ in iiͦi .li. de
an hunc sermonem eiꝰ intelligas. ad
alt̾m extitisse. Si solũ fuisse dicis:
ipsiꝰ uoce argueris dicentis. faciamꝰ.
& nr̃am. Sustulit eñ singłaritatis
ac solitudinis intellig̃ntiam. ꝓfessio
ipsi solitario. neq solitudo solitarii
recipit faciamꝰ. nec alieno a se dic̾et
nr̃am. Attñde lector his uerbis. &
uide. qr nõie consortii płalitatem
significauit. Professio gͦ consortii. ẽ
ꝓfessio płalitatis ꝗͣ ꝓfessus ẽ dicens:
faciamꝰ & nr̃am. Płalit̾ enim utrũq
dicit᷑. S hac ꝓfessione płalitatis. ñ¬

Expanded text:
Item cum dicimus plures esse personas, singularitatem atque solitudinem excludimus, nec diversitatem nec multiplicitatem ibi ponimus, quasi diceretur: Sine solitudine ac singularitate personas confitemur. Unde Hilarius in lib. 4 de an hunc sermonem ejus intelligas ad alterum extitisse. Si solum fuisse dicis, ipsius voce argueris, dicentis: Faciamus, et nostram. Sustulit enim singularitatis ac solitudinis intelligentiam professio ipsi solitario, neque solitudo solitarii recipit faciamus; nec alieno a se diceret, nostram. Attende, lector, his verbis. et vide quia nomine consortii pluralitatem significavit; professio ergo consortii, est professio pluralitatis; quam professus est dicens: Faciamus et nostram, pluraliter enim utrumque dicitur. Sed hac
Abbreviated transcription (Latin):
nec tm̃ filiꝰ. nec tm̃ pat᷑ & filiꝰ inditate
alia. Et hec tta fore intelligñdum.
aug̃ satis ostendit ubi dicit. qͦd illo
nomine. ñ diu̾sitatẽ intelligi uoluit.
s singłaritatẽ noluit. Quid per
ñ dualis qͣntitatẽ ibi ponimꝰ. sed ħ
significamꝰ. qđ non ẽ tm̃ pater nec
t̃m filius. sed pater & filius. & hic.¬

Expanded text:
nec tantum Filius; nec tantum Pater et Filius in deitate alia. Et hoc forte ita intelligendum August. satis ostendit, ubi dicit quod illo nomine non diversitatem intelligi voluit, sed singularitatem noluit. 6. Quid per non dualitatis quantitatem ibi ponimus, sed hoc significamus quod non est tantum Pater nec tantum Filius
Abbreviated transcription (Latin):
qr cuncta loca st̃ ei p̃sñtia. & q̃ in eis st̃.
nec in eis aliqͥd oꝑari cessat. Nam & ip̃a
loca. & qͥcqͥd in eis ẽ. nͥ ip̃e ꝯseruet: man̾e
licet ħ uera sĩt quȩ afferunt in explanã¬
dis intelligentiis p̃dictoꝵ. in illis tñ u̾b̃¬

Expanded text:
quia cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere licet haec vera sint quae asserunt in explanandis intelligentiis praedictorum, in illis t
Abbreviated transcription (Latin):
osid̾atiõis sublimitas. atq ĩm̃sitas. hũane
m̃tis sensũ oĩo excedet. It enĩ ait c̾sosto
mꝰ suꝑ epłam ad hebreos. Sic̃ młta de
deo intelligimꝰ que loqͥ penitus ñ ualemꝰ.
Ita multa loqͥm᷑ q̃ intellig̾e ñ sumꝰ ido¬

Expanded text:
itas humanae mentis sensum omnino excederet, ut etiam ait Chrys. Epistolam ad Hebr. Sicut multa de Deo intelligimus quae loqui penitus non valemus, ita multa loquimur quae intelligere non sumus ido
Abbreviated transcription (Latin):
lum. habitat ds. & regnat. qͥ eiꝰ uolunta¬
ti deuoti obtemꝑant. M alos uͦ qui sũt
t̃ra udicii distͥctione calcat. Uñ &̃r in
tñ õĩbꝰ totus est. Quẽadmodu aĩa ut
ꝑom̃s particłas corꝑis. tota ad ẽ simiil.
nec minor in minoribꝰ. nec in maioribꝰ.
maior ẽ. s t̃ñ in aliis intensiꝰ. in aliis
remissiꝰ oꝑat᷑. cũ in singłis particulis

Expanded text:
m, habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devoti obtemperant; malos vero qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde in libtamen omnibus totus est, quemadmodum anima, per omnes particulas corporis tota adest simul, nec minor in minoribus, nec major in majoribus; sed tamen in aliis intensius, et in aliis remissius operatur, cum in singulis particulis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtemꝑa. nec locał est. nec temꝑał. lo¬
calis non ẽ. qr penitus ñ cͥcũ scbit᷑ loco.
qr nec ita ẽ in uno loco qͦd ñ sit in alio.
locum assignat᷑ pͥncipiũ. mediũ. & fi¬
nis. & añ. & retro. dextra ⁊ sinist᷑. sursũ.

Expanded text:
tempora, nec localis nec temporalis est. Localis non est, quia penitus non circumscribitur loco, quia nec ita est in uno loco, quod non sit in alio. locum assignatur principium, medium et finis, et ante
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑaliũ sordiũ inqͥnationibꝰ ñ contin¬
gatur. qđ tam friuołu ẽ ut nec respon
nari ñ possit. Sol qͦq radios suos sine
sui pollutione effundit suꝑ loca. & corꝑa
ñ solũ munda. s &̃ inmunda. ac sordibꝰ
fetñtia. qͣ contactu hoĩes. ac qued̾a alie
res inficiunt᷑. soli uͦ radii ĩpolluti.⁊ ĩ ota¬
minati ea ꝯtingentes existunt: Non ẽ
gͥ mirandũ si ẽentia diuina oĩo sĩplex.
boni. Cũ in do inqͥt sint oĩa q̃ condidit.
& nicħ inqͥnatũ in eã incurrit. P̾tremo¬
respondeant. qͥd potiꝰ de deo respondn
đre: qͥd nꝰ qͣm diuina ẽentia sit. ł qͦd alicu

Expanded text:
corporalium sordium inquinationibus non contingatur? Quod tam frivolum est, ut nec responsinari non possit. Sol quoque radios sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus fetida, quorum contactu homines, et quaedam aliae res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est igitur mirandum, si essentia divina omnino simplex boni: Cum in Deo, inquit, sint omnia quae indidit, et nihil inquinatum in eam incurrit. respondeant quid potius de Deo respondendicere quod nusquam divina essentia sit, vel quod alicu
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃ ad dardanũ in li. dẽp̃sentia dei. ait.
Cũ ds sit nat᷑a incorꝑea. & in cõmutabi¬
lit̃ uiua . et̃na stabilitate in seipso ma¬
nens. totꝰ adẽ rebꝰ om̃ibꝰ.⁊ singłis totus.
s in qͥbꝰ habitat. hñt eũ psua capacita¬
tis diu̾sitate. alii ampliꝰ. alii minꝰ. qͦs ip̃e

Expanded text:
Aug., ad Dardanum in lib. de Praesentia Dei, ait: Cum Deus sit natura incorporea et incommutabiliter viva, aeterna stabilitate in seipso manens, totus adest rebus omnibus, et singulis totus; sed in quibus habitat, habent eum pro suae capacitatis diversitate, a
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ cũ alicubi p̃sens sit totꝰ. alibi ñ inue¬
ntur: Non ã ita locał ẽ. ut dim̃sionẽ
capiẽs. distantiã in loco faciat. Diuina
ͥg sola ẽentia oĩo in locał. & incc̃sc̾ptibi¬
lis ẽq̃ nec locis mouet᷑ aliqͥm᷑ .s. ł det̾mina¬

Expanded text:
quoniam, cum alicubi praesens sit totus, alibi non invenitur. Non autem ita localis est, ut dimensionem capiens distantiam in loco faciat. Divina ergo sola essentia omnino illocalis et incircumscriptibilis est, quae nec locis movetur aliquo modo, sci
Abbreviated transcription (Latin):
ł infidelis a fideli discedat. an liceat fide¬
li aliã ducere. Uidet᷑ auctoritas testari. ꝙ
uiuente illa. alt̾am duc̃e ñ ualeat. Ambs
disceditis ab inuicẽ & nołntes cohabita¬
re dimittitis. & aliis uos copłatis. adult̾i

Expanded text:
nfidelis a fideli discedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram ducere non valeat. Ambros. disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulaveritis, adulteri
Abbreviated transcription (Latin):
niũ sit ꝯiugiũ ĩ fidelũ .s ñ ratũ:¬
q̃ ẽ int̾ fideles ꝯiugiũ ẽ legitimũ.
s nratum. legittimũ. qr hẽ int̾ legittimã
ꝑsonas. s ñ ratum. qr sine fide. Conugiuĩ
uͭ fidelium legitimũ ẽ & ratũ. si tñlegit¬
time sint ꝑsone. Qoͦ ã legittima sit ĩfide

Expanded text:
mum sit conjugium infidelium, sed non ratuinter infideles, conjugium est legitimum, sed non ratum. Legitimum, quia est inter legitimas personas; sed non ratum, quia sine fide. Conjugium vero fidelium est legitimum et ratum, si tamen legitimae sunt personae. Quod antem legitima sit infide
Abbreviated transcription (Latin):
telligere. que ꝓuenialibꝰ sit exhibnͣda
satisfactio. suffic̾ enĩ dnica or̃o cũ ieui¬
nio aliqͦ. & elemosinis. sic tn ut p̃cedat
otritio aliqͣntula. & ad dat᷑ confessio.
si assit facultas. De qua ofessione post
in satisfactione adhibñda sunt. s multo
uehemtiꝰ atq districtiꝰ. qr ut ait aug̃. ad¬

Expanded text:
telligere, quae pro venialibus exhibenda sit satisfactio; sufficit enim Dominica oratio cum jejunio aliquo, et eleemosynis; sic tamen ut praecedat contritio aliquantula, et addatur confessio si adsit fin satisfactione adhibenda sunt, sed multo vehementius atque districtius, quia, ut ait Aug
Abbreviated transcription (Latin):
dolorem. ꝑ humilitatis gemitum. ꝑ con¬
triti cordis sacͥficiũ. cooꝑantibꝰ elemosi¬
sñ ẽfessione dimittatur peccatũ.
ie orit᷑ questio multiplex. Pri¬
mo enĩ qͤritur utrũ satisfactiõe
absq & oris confessione. ꝑsolam cordis
contritionem pecẽm alicui dimittrat᷑.
Sc̃o. an aliqͣn sufficiat confiteri dõ sũ
sac̾dote.Tertio. an laico fideli fc̃a uale¬
at confessio. In his u ⁊̃ docti diuersa sen¬
tire inueniunt᷑ qr suꝑ his uaria ac pe¬
ne aduersa tͣdidisse uidnt᷑ doctores.
Dicũt a qͥda sine confessione oris. ⁊ satis¬
factione oꝑis. neminẽ a pecc̃o munda¬
ri. si tempus illa faciendi ħu̾it. Alii uͦ
in cordis contͥtione pecẽm dimitti a
deo. si tñ uotũ confit̃ndi ħat. Uñ ꝓpħa¬

Expanded text:
dolorem per humilitatis gemitum, per contriti cordis sacrificium, cooperantibus eleemosySINE CONFESSIONE DIMITTATUR PECCATUM. 1. Hic oritur quaestio multiplex. Primo enim quaeritur utrum absque satisfactione et oris confessione, per solam cordis contritionem peccatum alicui dimittatur; secundo an alicui sufficiat confiteri Deo sine sacerdote; tertio, an laico fideli facta valeat confessio. In his etiam docti diversa sentire inveniuntur, quia super his varia ac pene adversa tradidisse videntur doctores. Dicunt enim quidam, sine confessione oris et satisfactione operis neminem a peccato mundari. si tempus illa faciendi habuerit. Alii in cordis contritione peccatum dimitti a Deo, si tamen votum confitendi habeat. Unde p
Abbreviated transcription (Latin):
cipi pꝰsũt scłariũ rerũ qͣmuis licite ꝯces¬
sarum talescupiditates ũ amitti sine ani¬
mi dolore ñ pꝰsint. Hec gͥ edificat is qui
sinas fac̃. nec ꝓeis aliqͥd fraudis ł rapine
molitur. Ex his gͥ patet ꝙ ñ ide homo
simul ħ & illa edificat. Illa enĩ edific̃o
mundo.s tm dõ. qui & si uenialit̾ aliqͣn
peccant feruore caritatis. ita absumit᷑
in eis pecẽm. sic̃ gutta aquȩ in camino
ignis. & iõ nũqͣm secũ portant cͤmabilia.
Affectõnes gͥ carnales quibꝰ dediti sũt
domibꝰ ꝯiugibus. possessionibꝰ. ita ut
nil p̃ponat᷑ xcp̃o. illis tͣbus signantur
quȩ in mentes ꝑfectoꝵ ñ cadunt. & si
alia uenialia admittant. In cordibus
ũ minoꝵ int̾dum durant usq infinẽ
qui cum talibꝰ edificiis tͣnseant. s dissol¬
uent᷑ in igne. ipsi uͦ m̾ito fundam̃ti sal¬
ui erunt. Grauissimam tͣn sentient pe

Expanded text:
accipi possunt secularium rerum, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cia facit, nec pro eis aliquid fraudis vel rapinae molitur. Ex his ergo patet quod non idem homo simul haec et illa aedificat. Illa enim aedificatmundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum portant cremabilia. Affectiones ergo carnales quibus dediti sunt domibus, conjugibus, possessionibus, ita ut nihil praeponant Christo, illis tribus significantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam t
Abbreviated transcription (Latin):
amans ħ scłaria. Talis existñs subita
morte oppͥmit᷑. In illo terreno affectu
mortiuis ẽ. & tñ saluabit᷑. A q̃ ñ se ħ abs¬
oluit . ẜ̃ pꝰ hanc uitam. ab illo purgabit᷑.
memorassent leuia qͣm grauia. cũ etiã
gͣuium pena ħ inexpleta pꝰ hanc uitã

Expanded text:
amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc vitam ab illo purgabitur.memorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vita
Abbreviated transcription (Latin):
tatem. cũ ꝓ eodẽ pecc̃o multo grauius
puniat qͣm hic. Oppinioꝰ quorun¬
dam de obiectione.
e d forte dices illud eẽ accipiend̃
de pena pecẽi. ñ de ipso pecc̃o ꝙ¬

Expanded text:
tatem, cum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic. 4. Opinio quorumdam cum objectione. Sed forte dices illud esse accipiendum de poena peccati, non de ipso pecc
Abbreviated transcription (Latin):
penitet qr bonꝰ ẽ. & caritatẽ ħt. & in cari¬
tate de hac uita tnsit. Gͣ sine pecc̃o tͣnsit.
niali pecc̃o tͣnsit. ꝙ ñ deleuit penit̃ntia.
P enitentia enim ñ delet nͥ pecc̃m illud ꝙ
deserit homo. tale autem pecẽm sepe
at. pot̾ u quis de õi mortali. & de omni
ueniali penitere excepto uno. ł płibꝰ ue¬

Expanded text:
enitet, quia bonus est, et charitatem habet, et in charitate de hac vita transit; ergo sine peccato transit, niali peccato transit, quod non delevit Poenitentia. Poenitentia enim non delet nisi peccatum illud quod deserit homo. Tale autem peccatum saeat. Potest enim quis de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, ve
Abbreviated transcription (Latin):
caro enim nicħ. nͥ ꝑ aĩam concupiscit.
s concupisc̾e dr̃ cum aĩa carnali con¬
cupiscentia. sꝑui reluctatur. ħns carna¬
lem delectationẽ. de carne. & acarne.
aduersus delectationẽ quã sp̃c ħt. ipsiꝰ
aut̃ carnalis concupiscentiae causa. ñ
ẽ in aĩa sola. nͨͦ in carne sola xutroq
enim fit.qr sine utͦq delectatio talis
ñ sentit᷑. Talis gͥ rixa. talisq conc̾tatio
nalis concupiscentia ibi ẽẽ neqͥuit. dĩ
&̃ uoluntas erat. ⁊ rõi placebat. ut id¬
ẜ carnem uellet. qͣtinus u̾itas huãi¬
tatis. in eo ꝓbaretur. Nam qui hõis
nͣm suscep̃ que ipsiꝰ sũt subire debuit.
buit ẽẽ geminꝰ affectus. ut m̃tis affec¬
tu uellet mori. & sensualitatis affectu
nollet. sic̃ in uiris scĩs fit. in petro enĩ¬

Expanded text:
 per animam concupiscit. Sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscentia spiritui reluctatur, habens carnalem delectationem de carne et a carne, adversus delectationem quam spiritus habet. Ipsius autem carnalis, concupiscentiae causa non est in anima sola nec in carne sola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio nalis concupiscentia ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut i carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. buit esse geminus affectus, ut mentis affectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro eni
Abbreviated transcription (Latin):
petrus ad illam molestiam nolens ẽ
ductus. nolens ad eam uenit. s uolens
eam uic̃. & reliquit affectum infirmi¬
tatis. qͥ nemo uult mori. qͥ adeo est
nat᷑ał. ut eum petro n senectus abstuleit.

Expanded text:
Petrus ad illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit.
Abbreviated transcription (Latin):
autem ostñdit humanam. ꝗͣ ꝑꝑ infir¬
mitatem carnis recusat passionem. &
diuinam. quȩ ꝓmpta ẽ ꝑficere dispẽ
uoluntates dicẽs qͣntum distat ds ab
ostendit pͥuatam qͣndam hõĩs uolun¬

Expanded text:
autem ostendit humanam, quae propter infirmitatem carnis recusat passionem; et divinam, quae prompta est perficere dispensto asserit voluntates dicens: Quantum distat Deus ab ostendit privatam
Abbreviated transcription (Latin):
in qua forma dicatur aduerte tlominiᷤᷤ
sub̃am gerit. hominis assumpsit affec¬
tum. ñ gͦ quasi ds .s qͣi homo loqͥtur.
Suscep̃ qͣdem uoluntatem meam. mea
ẽ uoluntas. quam suam dixit. cum
ait. non sic̃ ego uolo.s. s.t. uis. Cum ã¬

Expanded text:
in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
nodo condẽpnatus ẽ Et ex affectu hu¬
mano sensualitatis qͥd̃. ñ rõnis. illud
uoluit. & petiit ꝙ ñ impet᷑uit. nͨ ideo
petiit ut impet᷑ret. qr sciebat dm ñ ẽẽ
fact᷑um illud. nec illud fieri uolebat
affectu rõnis. ł uoluntate diuinitatis.

Expanded text:
nodo, condemnatus est. Et ex affectu humano sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
A Sic̃ ab eo ꝙ ẽ ẽẽ. apellatur ẽẽntia. ita
ab eo ꝙ ẽ subsistere. sub̃am dicimꝰ
si tñ dignũ ẽ. ut dicatur subsistere.
Hoc enĩ de his rebꝰ recte intelligitur
in quibꝰ subiectis sunt ea quȩ in aliqͦ
subiecto eẽ dñr. sic̃ in corꝑe. color aut
forma. Corpꝰ enĩ subsistit. & ideo
suba est. Res gͦ mutabiles. neq sim
in eo aliqͥd. tanꝗͣ in subiecto. & non ẽ
simplex. Nefas ẽ autem dicere uͭ sub¬
sistat ds. & subsit bonitati suȩ. atq
illa bonitas. ñ sub̃a sit ł potiꝰ ẽentia.
neq ipse ds sit bonitas sua. s millo
sit ranꝗͣ in subiecto. Uñ manifestũ
ẽ dm abusiue substantiã uocari. ut
nomine usitatiore intelligatur
c̃entia. qͦd uere ac ꝓpͥe dr̃. ita ut for¬
tasse solum dm dic̃i oporteat ẽentĩa
Est enĩ uere solus. qr incõmittabilis

Expanded text:
 est esse appellatur essentia, ita ab eo quod est subsistere substantiam dicimus, si tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simpin eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit tanquam in subjecto: unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod vere ac proprie dicitur; ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
isse ut sibi ñ eẽt passio. s ut a sius tͣnsir&
calix passionis. ita inqͥens. Si passio ho¬
inrõnabił fu̾it. ut patitimu̾it. que pa
isse usq eo estimabit᷑. ut tnferri a se ca¬
licem dep̃catus sit dic̃ns. pat. tnsfer ca
metum transferri dep̃caretur a se. ꝙ per
dispensationis studium. festinaret im¬
plere.Non enim conueñ ut pati nolit. ꝙ
pati uelit. & cũ pati eñ uelle cognosc̾es
religiosiꝰ fu̾at. ħ confiteri: quã ad id im¬
pie stultitie ꝓrũꝑe. ut eũ assereres. ne

Expanded text:
isse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio hoirrationabilis fuerit, ut pati timuerit, quae se isse usque eo existimabatur, ut transferri a se calicem deprecatus sit dicens: Pater transfer metum transferri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae s
Abbreviated transcription (Latin):
petut. ut menbs formam p̃beret
ĩminente turbatione clamandi ad dñm.
& subiciendi uoluntẽ suã diuine uolunta¬
ti ut si pulsante molestia t̾stantur. ꝓ eiꝰdẽ
amotiõe orent. s si nequeunt uitare. dic̃at
erat ut moreret᷑. ꝙ & fc̃m est. De eo quod
nos mouent u̾ba ambix quibꝰ signi¬
tñtia patͥs dubitasse sic dicens in .iii. libͦ
de tͥnit. De qͦ dubitat: de se. an de patre:
De eo utiq cͥ dic̃ transfer dubitat hõis affec¬
tu. Nam ds̃ de p̃re ñ dubitat. nͨ de morte
formidat. ꝓpħa &̃ non dubitat. qͥ nichil
stitues dni ł pħa ñ dubitat: & filiũ dubi¬
tare tu c̾dis: It hõ ẽ dubitat. ut homo
ea rõne dictum accipi pot̃. q̃r ipse dubi¬
tauerit. s qr modi gessit dubitantis.
& hominibꝰ dubitare uidebatur Uba
hylarii longe diu̾sã expͥmentia sñtn¬

Expanded text:
petiit? Ut membris formam praeberet mminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant erat ut moreretur, quod et factum est. 4. De eo quod nos movent verba Ambrosii, quibus signiPatris potentia dubitasse, sic dicens in lib. 2 de Fide: De quo dubitat, de se, an de Patre? De eo utique cui dicit transfer, dubitat hominis affectu. Nam Deus non de Patre dubitat, nec de morte formidat. Propheta etiam non dubitat, qui nihil stitues Deum? Propheta non dubitat, et Filium dubitare tu credis? Ut homo ergo dubitat, ut homo ea ratione dictum accipi potest, non quia ipse dubitaverit, sed quia modum gessit dubitantis, et hominibus dubitare videbatur. 5. Verba Hilarii longe diversam exprimentia s
Abbreviated transcription (Latin):
s discpłis. ne in eos calix passionis incũ¬
bat. qͦm a se tͣnsire orat. ne in his .s. mane¬
at. non enim rogat ne secum sit. s ut a
consortiũ. s ñ disc̾nens sent̃ntiã s omu¬
nis cum patre. uoluntatis ł ro hominibꝰ
suam desitura. usq ad mortẽ tͥstis ẽ. &
scit hunc calicẽ ñ pꝰse tͣnsire. nͥ bib̾it. iõ
metum calicis transit᷑m. qͥ nͥ cũ bibiss&
tͣnsire ñ posset. nͨ finis t̾roris. nͥ osumata
dalum pelleret᷑. Intende lector. his u̾bis
pia diligñtia. ne sint tibi uasa mortis.

Expanded text:
sed discipulis; ne in eos calix passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum sit, sed ut aconsortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum Patre voluntatis. Pro hominibus suam desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem non posse transire, nisi biberit, ideo um calicis transiturum, qui nisi cum bibisset transire non posset; nec finis terroris nisi consummata dalum pelleretur. Intende, lector, his verbis pia diligentia ne sint tibi vasa mortis.
Abbreviated transcription (Latin):
non qr mundari uoluerit. cũ sñ pecc̃o
fuerit. s qr ꝯtactu munde carnis suȩ
uim regeneratiuã ꝯtulit. aquis. ut qui
pea inmerg̾et᷑ inuocato nomine tͥnita¬
tis a pecc̃is purgaret᷑ Tunc ꝙͥ institutꝰ¬

Expanded text:
non quia mundari voluit, cum sine peccato fuerit, sed quia contactu mundae carnis suae vim regenerativam contulit aquis, ut qui postea immergeretur, invocato nomine Trinitatis, a peccatis purgaretur. Tunc ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
de populo suo. qr pactũ meũ irritum
fecit. Forte tñ sublege ingruente neces¬
sitate mortis. añ .uiii. diem cͥcũcidebãt
accedam:ꝰ que sunt babtismꝰ. ꝯfirmatio.
panis benedictiõis .i. eucharistia. peni¬
tñtia. unctio extrema. ordo ꝯiugiũ. qͦrũ
alia. remedium otͣ pecc̃m p̃bent & gr̃am
adiutͥtẽ ꝯferunt. ut bab̾mus. Alia in re
tute nos fulciunt. ut eucharistia. & cedo.¬
stituta. mox pꝰ hominis lapsum. cũ in
se danda. qͦ ex ip̃iꝰ morte. & passione uͥtu¬

Expanded text:
de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Forte tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant accedamus; quae sunt Baptismus, Confirmatio, panis benedictio, id est, Eucharistia, Poenitentia, Unctio extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia remedium contra peccatum praebent, et gratiam adjutricem conferunt, ut Baptismus; alia in remvirtute nos fulciunt, ut Eucharistia et Ordostituta mox post hominis lapsum, cum in se danda; quae ex ipsius morte et passione virtu
Abbreviated transcription (Latin):
magis d̾natur: & qr in parte illa cuspã
in obedientie pꝰ hono sensit: decuit uͭ ÷
siggnum obedientie acciꝑet. Fiebat autẽ¬
latum. Ibi enĩ pecẽa sołu dimittebant᷑.
s nec gr̃a ad bene oꝑandu adiutͥr. nͨ uir¬
tutũ possessio. ł augm̃tũ ibi pr̃abat᷑ ut

Expanded text:
magis dominatur, et quia in parte illa culpam inobedientiae primus homo sensit, decuit ut ibi signum obedientiae acciperet. 9. Qlatum. Ibi enim peccata solum dimittebantur, sed nec gratia ad bene operandum adjutrix, nec virtutum possessio vel augmentu
Abbreviated transcription (Latin):
ebat ẜlegem.uiii. die. lapideo cultroᷤ
mandati abraham plac̾et do. cui ꝑpre¬
uaricationẽ adã displicuerat. Data ⁊̃
fuit in signum magne fidei abrahe.
qͥ credidit se habitm filium. in quo fie¬
ret benedictio om̃ium. Demñ ut hoc
signo a ceteris nationibꝰ discerneret᷑
ppłs ille. In carne uͦ p̃putũ ideo iussa ẽ
fieri cͥcumcisio. qr in remediũ institu¬
ta ẽ originalis pecẽi. ꝙ a parentibus

Expanded text:
 legem octava die lapideo cultro edientiam mandati Abraham placeret Deo, cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero praeputii ideo jussa est fieri circumcisio, quia in remedium instituta est originalis peccati, quod a p
Abbreviated transcription (Latin):
añ cͥcũcisionẽ. & de feminis qͣ fuer̃t
qͥdã dicũt sacͥficia & oblationes eisua¬
luisse ad remissionẽ pecẽi. S meliꝰ est
dicere illos qui de abrabam ꝓdierunt
ꝑ cͥcũcisionẽ iustificatos. Aulieres uͦ¬
ꝑfidẽ & oꝑationẽ bonã ł suam. si adul¬
te erant. ł parentũ si paruule. Cos qui
uero fuerunt añ cͥcũcisionẽ. paruulos
in fide parentũ.: parentes uͦ ꝑ ututem

Expanded text:
eminis quae fuerunt Quidam dicunt sacrificia et oblationes eis valuisse ad remissionem peccati. Sed melius est dicere illos qui de Abraham prodierunt, per circumcisionem justificatos; mulieres fidem et operationem bonam, vel suam, si adultae erant, vel parentum, si parvulae. Eos vero qui fuerunt ante circumcisionem, parvulos in fide parentum; parentes vero per virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
refectionis dr que aridos fecundat. & iã
fructifantes ampliori ub̾tate donat. qr
qͣntũ cumq ꝑfide & caritatẽ añ habi¬
tam aliquis iustus ad bab̃m accedit.
ub̃iorem ibi recipit gr̃am. S ñ ita inc̾¬
cumcisione. Uñ abrahẽ ꝑfidẽ iã iustifica¬
to. signacłm tm̃ fuit. nichil ei intus ꝯtulit.
De pariuilis defũctis ante diem .uii.
n fiebat cͥcũcisio ex lege: utrũ saluarent᷑
ł non. idẽ pot̾ responderi ꝙ sentitur de
paruuilis ante bab̾mũ defunctis. qͦs ꝑire

Expanded text:
refectionis dicitur, quia aridos fecundat, etiam fructificantes ampliori ubertate donat: quia quantumcumque per fidem et charitatem ante habitam aliquis justus ad Baptismum accedit, uberiorem ibi recipit gratiam; sed non ita in circumcisione. Unde Abrahae per fidem jam justificato signaculum tantum fuit, nihil ei intus contulit. 11. De parvulis defunctis ante diem octavunon fiebat circumcisio ex lege, utrum salvarentur vel non, Idem potest responderi quod sentitur de parvulis ante Baptismum defunctis; quos perire
Abbreviated transcription (Latin):
de sp̃u sc̃o enimꝰ leoit᷑. quẽ mitret
prter in nõie meo. Ꝙitem.Si abie¬
ro: mu̾tã eũ ad uos. & filiꝰ de se dic̃.
Exiiii a patre ⁊ueni ĩ mundu. Et
apłs dicit. Muit ds filiũ suũ. In ꝓ

Expanded text:
De Spiritu sancto enim legitur, quem mittet Pater in nomine meo . Et item: Si abiero, mittam eum ad vos . Et Filius de se dicit: Exivi a Patre, et veni in mundum. Et Apostolus dicit: Misit Deus Fil
Abbreviated transcription (Latin):
rescĩa & dispõitio ł p̃destinatio. ad ali¬
quid dici uid̾nt᷑. Sic̃ enĩ creator ad c̾at᷑ã
ao p̃destinatio ad saluanda. Her̃tñ c̾a¬
qr uaria ẽ iͥ c̃a dicendi. distingͥ oportẽt
cendo hanc causam att̃ndis. qr nulla¬

Expanded text:
vel dispositio vel praedestinatio ad aliquid dici videntur. Sicut enim Creator ad creaturaac praedestinatio ad salvanda. Verumtamen Crea varia est ibi causa dicendi, distingui oportet cendo hanc causam attendis, scil
Abbreviated transcription (Latin):
omousion qͣ in concilio niceno. adu̾sꝰ
ħeticos arrianos a catholicis patbꝰ u̾ita¬
tis auetoritate firmatũ ẽ. Qͦo pꝰea in
ꝯcilio ariminensi ꝑꝑ nouitatẽ ũbi minꝰ
ꝗͣ potuit intellectam. qͣm tͣn fides antiqͣ
pepererat. młtis paucoꝵ fraude deceptis
ħetica impietas. subħetico imꝑatore
constantino labe factare tẽptaũ. S pꝰ
ñ longũ tẽpꝰ lib̾tate fidei catholice p̃ua¬
lente. pꝰꝗͣ uis u̾bi sic̃ debuit intellecta

Expanded text:
homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus Veritatis auctoritate firmatum est. Quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum quam tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantino labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, postquam vis verbi sicut debuit intel
Abbreviated transcription (Latin):
quła scirt. & scire qd eẽ. potuit gñ ẽe
Item cũ id sit do. p̃sciũ eẽ. & ađm eẽ. si po¬
tuit non ẽe. p̃sciꝰ. potuit ñ ẽẽ ds. poruit
ã non eẽ p̾sciꝰ. si potuit nulla p̃scire. at
potuit nulla p̾seire. qr potuit nulla

Expanded text:
quod scire, et scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nulla
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. q̃ a lumine tue u̾itatis ab sodũt᷑.
S qͦm pecc̃a a lum̃ine u̾itatis diuine
abscondunt᷑. cũ a deo sciantur ͤ Si enĩ
ñ seiret. q̃m de illis iudicaret. & ꝓillis¬
malos dampnaret. Alibi ꝓpħa dicit.
qr neq ab oriente. neq ab occidente de¬
est qͥd exponens cassiodorus inquit.
Neq a bonis neq amalis de ẽ ds̃. s oĩbꝰ

Expanded text:
sunt, quae a lumine tuae veritatis absconduntur. Sed quomodo peccata a lumine veritatis divinae absconduntur, cum a Deo sciantur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro ilmalos damnaret? Alibi propheta: Quia neque ab Oriente neque ab Occidente deest. Quod exponens Cassiodorus, inquit: Neque a bonis, neque a malis deest Deus, sed omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ereo sñsu aug̃ dix̃. ea abscõdi alumĩe
dĩ. qͥ ã in libꝰ ad heludiũ insinuat. cog¬
nitionẽ dĩ uariis m̃is accipiend̾a inqͣ¬
ens. Si ad scĩam referas. ñ ignorat ds̃ ali¬
qͥs. ł aliqͣ qui tñ iniudicio qͥbꝰda dicet. ñ
n̾omi uos. s eoꝵ impbatio. ħ u̾bo insi

Expanded text:
ex eo sensu Aug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eo