comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum & adnuntians homini eloquium suũ faciensmatutina ne¬
bulã & gradiens suꝑ excelsa terrae dñrds̃ exercituũ nom̃ eius: Ip¬
seest creator arcturi qui hebraice chima dicitur : Et a symma¬
theo dotio inter p̃tatus ẽ uesperũ: hebraeus aũt quinos inscrip¬
turis scĩs erudiuit. chasil interpretariputat splendorem &
significare genera liter astra fulgentia Quando aũt audi¬
mus arcturã & oriona non debemur sequi fabulas po&arũ
&ridicula acportentosa. mendatia quib &iã caelũ infama¬
reconantur. & mercedem stupri int̃sidera collocare: dicentes.
arcturũ pluuias que hyadasgeminosque triones . &armatumq:
duro circũ spicit oriona: sed hebrea nomina quȩ apud eos alit̃
appellantur uocabulis fabularũ gentilium in linguã nr̃am
essetrans lata : quiñ possumus intellegere quoddicitur nisi ꝑ
ea uocabula quae usudidicimus. &errore conbibimus: Vnde
& in regum uolumine raphaim hebraicũ grȩcititanas trans¬

Expanded text:
tum, et annuntians homini eloquium suum, faciens matutinam nebulam, et gradiens super excelsa terrae: Dominus Deus exercituum nomese est Creator Arcturi qui Hebraice CHIMA   dicitur, et a SymmaTheodotio interpretatus est vesperum: Hebraeus autem, qui nos in Scripturis sanctis erudivit, CHASIL interpretari putat splendorem, et significare generaliter astra fulgentia. Quando autem audimus Arcturum et Oriona, non debemus sequi fabulas poetarum, et ridicula ac portentosa mendacia, quibus etiam coelum infamare conantur, et mercedem stupri inter sidera collocare, dicentes : Arcturum, pluviasque Hyadas, geminosque Triones: Armatumque auro circumspicit Oriona: Sed scire Hebraea nomina, quae apud eos aliter appellantur, vocabulis fabularum 289 gentilium in linguam nostram esse translata, qui non possumus intelligere quod dicitur, nisi per ea vocabula quae usu didicimus et errore combibimus. Unde et in Regum volumine RAPHAIM   Hebraeum, Graeci titanas trans
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur : Cumq: nosput a uerimus esaiam audire
dicentem : Uadepopulus m̃s intra in cubi culatua. dlau¬
de hostium ab scondere pusillum donec transeat ira dñi.
& esse quasi indomonra & quasi in in ferno qui escere :
Tunc mordebit nosco luberqui in prȩsentiloconaas in iob
appellatur leuiathan: decuius natura & terrore mul¬
tipliciplenius in ipso uolumine discimus. incaligine
autem & tenebris que contraria sunt splendori & luci¬
tormentorũ diuersitas explicatur.
O dietproieci festiuitates uras & non capiam odorem
co&uum uestrorũ quodsi ađ tuleritis mihi holo causto

Expanded text:
appellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire appellatur. Cumque nos putaverimus Isaiam audire dicentem: Vade, populus meus, intra cubicula tua: claude ostium, abscondere pusillum donec transeat ira Domini , et esse quasi in domo nostra, quasi in inferno requiescere: tunc mordebit nos coluber qui in praesenti loco Nahas, in Job appellatur Leviathan. De cujus 302 natura et terrore multiplici plenius in ipso volumine discimus. In caligine autem et tenebris quae contraria sunt luci et splendori, tormentorum diversitas explicatur. Odi et projeci festivitates vestras, et non capiam odorem coeluum vestrorum. Quod si attuleritis Vulg. o
Abbreviated transcription (Latin):
Certesi eos &iam propria conscientia ñ morder& debue¬
capi patriam suã urbemq: subuerti ut solus uictorum ami¬
citia ꝑ fruatur solemus in angustiis & in tribulationib
dicere ut in am mihi liccat exire decorpore & sȩcili huius mi¬
seriis liberari. Nescientes quod quã diu inhaccarne uer¬
samur habemus locum paenitentiae. Siaũt recesserimus
audiemus illud prophetae. in inferno autem quis confi¬
tebiturtibi. Ista est saeculi tristitia quaedĩcit ad mor¬
tem: qua a posto lus non uult perire eum quicũ patris
uxore fuerat fornicatus. qua &iudas peribit infelix
qui abundantiori absortus est tristitia proditioniho¬
micidium copulauit & homicidium peius homicidiis.
utubi putabat remedium & mortẽ suspendii finem ma¬
lorum Ibi leonem &ursum & colubrum repperir&: quib
nominibus uidentur mihi significari. uel diuersa sup¬
plicia uel ipsediabolus quirecte & leo &ursus &coluber

Expanded text:
. Certe si eos etiam propria conscientia non remorderet, debue. Certe si eos etiam propria conscientia non remorderet, debuecapi patriam suam urbemque subverti, ut solus amicitia victorum perfruatur. Solemus in angustiis et tribulationibus dicere: utinam mihi liceat exire de corpore, et saeculi hujus miseriis liberari, nescientes quia quamdiu in hac carne versamur, habemus locum poenitentiae: si autem recesserimus, audiemus illud Prophetae: In inferno autem quis confitebitur tibi ? Ista est saeculi tristitia, quae ducit ad mortem, qua Apostolus non vult perire eum qui cum uxore patris fuerat fornicatus , qua et Judas periit infelix, qui abundantiori absorptus tristitia, proditioni homicidium copulavit , et homicidium omnibus pejus homicidiis: ut ubi putabat remedium, et mortem suspendii finem malorum, ibi leonem et ursum et colubrum reperiret. Quibus nominibus videntur mihi significari vel diversa supplicia, vel ipse diabolus, qui recte et leo et ursus et coluber
Abbreviated transcription (Latin):
in tactã : c&erũ nulli dubium ẽ om̃s nr̃os diemtene¬
amara &dura &esaias eccedies dñi insanabilis uenit furo¬
ris&irae ponere orbenterrarum desertum. & peccatores
perdere exeo simulq: decutitur confidentia suꝑborum
quiut apud homines iusti appareant. solent diem expec¬
tare iudicii &dicere: utinã ueniat dñs utinã no bisliceat
gelio loquebatur. Dr̃gratias ago tibi qui a ñ sũ sicut c&eri
homines raptores in iustia dulteri & sicut hic publicanus.
leiu nobis insabbato decimas do omnium quȩ possideo:
Exhocenim . ipso quoddiem dnĩdesiderant & ñ ꝑtimes¬
cunt digni supplicio iudicantur qui anullus hominum
absq peccato. Et astra inmunda sunt corameo . & conclu
possit dedi iudicare iudicio &deocioso quoq uerbo red
hostias Nequid forte ꝑ uersũ contradñm cogitarent:
nastis. atꝙ ut inam regnar&is. ut & nos uo biscũ regnaremꝰ:

Expanded text:
intactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem teneintactam. Caeterum nulli dubium est, omnes nostros diem teneamara et dura . Et Isaias: Ecce dies Domini insanabilis venit, furoris et irae, ponere orbem terrarum desertum, et peccatores perdere ex eo . Simulque decutitur confidentia superborum, qui, ut apud homines justi appareant, solent diem exspectare judicii, et dicere: Utinam veniat Dominus, utinam nobis liceat gelio loquebatur: Deus, gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, et sicut hic publicanus: jejuno bis in sabbatho, decimas do omnium quae Ex hoc enim ipso quod diem Domini desiderant, et non pertimescunt, digni supplicio judicantur, quia nullus hominum absque peccato est, et astra immunda sunt coram eo . Et conclpossit de Dei judicare judicio, et de otioso quoque verbo redhostias, ne quid forte perversum contra Dominum cogitarent , nastis: atque utinam regnaretis, ut et nos vobiscum regnaremus
Abbreviated transcription (Latin):
prestolari: quo suastitas atq pauperies & innumerabiles
miseriae consequentur: Fugientibusenim inquit a facie
nabochodonosor leonisoccurr& asuerus. sub quo esther
narratur historia. siue destructo assrriorũ &chaldeorum
imperio medi persȩque con surgent: Cũq regnante crro
fueritis reuersi & precipiente dario coeperitis aedificare
domũ dñi &omnem fiduciam habueritis intẽplo ut requies ca¬
tis in eo & lassasmanus suꝑ pari&es inclinetis tuncueni&
alexan derrex macedonũ siue antio chur cognom̃to onidauũc
quimor&ur in tẽplo & uosinstar co lubrimordeat: Nequaquã
foris inbabrlone & insusis & intraterminos terrae scãe quib:
rebus probaturdiem quã concupiscitis ñ esse lucis & gaudii
sed tenebrarũ atq cristitiae: Haec iuxta historia breui¬
ter diximus nepaenitus iudȩorũ opinionẽ relinquerem

Expanded text:
praestolari, quos vastitas atque pauperies et innumerabiles praestolari, quos vastitas atque pauperies et innumerabiles miseriae consequentur. Fugientibus enim, inquit, a facie Nabuchodonosor leonis, occurret Assuerus sub quo Esther narratur historia, sive, destructo Assyriorum et Chaldaeorum imperio, Medi, Persaeque consurgent. Cumque, regnante Cyro, fueritis reversi, et praecipiente Dario, coeperitis aedificare domum Domini, et omnem fiduciam habueritis in templo: ita ut requiescatis in eo, et lassas manus super parietes inclinetis: tunc veniet Alexander rex Macedonum, sive Antiochus cognomento Ἐπιφανὴς, qui moretur in templo, et vos instar colubri mordeat, nequaquam foris in Babylone, et in Susis, sed intra terminos terrae sanctae  Al. vestrae. Quibus rebus probatur, diem quam concupiscitis, non esse lucis et gaudii, sed tenebrarum atque tristitiae. Haec juxta historiam breviter diximus, ne penitus Judaeorum opinionem relinqueremus
Abbreviated transcription (Latin):
I& incidat incum ursus. & introeat in domũ & innitatur in¬
Imanib: suis suꝑ pari&em & mordeat eũ coluber Nonnete¬
Inebrȩdies dñi & non lux &caligo non habens splendorem:
Nede tribuiudathecuites ꝓpheta omnino hominer tribus
suȩ neglegere uider&ur . & ad decemtantũ trib: conferre
sermonem adutrũq: regnũ hocẽ iudam &isrł nunc diri¬
gitur uaticinu: quod ex multis quidem aliis sed precipuȩ
ex eo quod sequitur. Uae qui a opulenti estis insion & con¬
fiditis in mente sam ariae. intellegi potest: uUaeigitur
iudȩ is rahelique dicentibus. Veniatdĩes ueniat prȩdicta
captiuitas dummodo quod promittitur ꝑprophetas.
in captiuitatis in iuria: quantũ boni in his quȩ post cap¬
tiuitatem dñ spollicetur: quibus propheta respondit.
frustraeos. Quod longotempore postfuturũ est in aduen¬
tu filiidĩ postseptuaginta annos captiuitatis babyloniȩ

Expanded text:
et incidat in eum ursus, et introeat in domum et innitatur et incidat in eum ursus, et introeat in domum et innitatur manibus suis super parietem, et mordeat eum coluber. Nonne tenebrae dies Domini, et non lux? et caligo, et non habet splendorem. Ne de tribu Juda Thecuites propheta omnino homines tribus suae negligere videretur, et ad decem tantum tribus conferre sermonem, ad utrumque regnum; hoc est, Judam et Israel nunc dirigit sermonem vaticinii, quod ex multis 300 quidem aliis, sed praecipue ex eo quod sequitur: Vae qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae, intelligi potest: Vae igitur Judae Israelique dicentibus: Veniat dies, veniat praedicta captivitas, dummodo quod promittitur per prophetain captivitatis injuria, quantum boni in his quae post captivitatem Dominus pollicetur: quibus propheta respondit, frustra eos quod longo tempore post futurum est, in adventu Filii Dei post septuaginta annos captivitatis Babyloniae
Abbreviated transcription (Latin):
istis &plangat her&icos sicut saulem regem is rahelis planxit
quondam samuhel: & aposto lus lugere sedicit suꝑeos qui non
egerunt paenitentiam: in omnib: quoq: uineis erit planc¬
tus quia uinea sodo morũ uinca eorũ: & ꝓuino la&itiae qđ
la&i facit corhominis attulerant uinũ draconũ & furorẽ
aspidum in sanabilem: & hȩcuni uersa pacientur qui tran¬
sibit ꝑmedium eorum dñrutñ habit& int̃eos nedicat
habitabo in eis & inambulabo. Etecce ego uobiscũ sũ omni¬
bus diebususq: ad consumationem sȩculi:
Vaedesiderantibus diem dñi ut quid eam uobis dies dñi ista¬
tenebrȩ &ñ lux quomodo sifugiat uira facie leonis & occur¬
rat ciursus & ingrediatur domũ &innitatur manu sua suꝑ
pari&em mordeat eum coluber. Num quid non tenebrae¬
I diesdñi & non lux &caligo & nonsplendor inea. Lxx Uae
Idesi derantibur diem dnĩ ut quidhancuobis diem dñi ec
ceest tenebrȩ &ñ lux quo modo sifugiat homo a facieleonis

Expanded text:
icos  Al. haereticum, sicut Saulem regem Israel planxit quondam Samuel . Et Apostolus lugere se dicit super eos qui non egerunt poenitentiam . In omnibus quoque vineis erit planctus, quia vineae Sodomorum vineae eorum. Et protulerunt vinum draconum et furorem aspidum insanabilem. Et haec universa patientur; quia pertransibit per medium eorum Dominus, ut non habitet inter eos, nec dicat: Habitabo in eis, et inambulabo. Et: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Vae desiderantibus diem Domini, ut ir a facie leonis, et occurrat ei ursus, et ingrediatur domum, et innitatur manu sua super parietem, et mordeat eum coluber. Numquid non tenebrae dies Domini, et non lux? caligo, et non splendor in ea? LXX: Vae desiderantibus diem Domini, ut quid hanc vobis diem Domini? Et ea est tenebrae, et non lux. Quomodo si fugiat homo a facie leonis,
Abbreviated transcription (Latin):
dinantes addex terã ac sinistram dũ ñ audiunt dnmdicentẽ
Nesis iustumultũ & ꝑuersȩ sunt uiae quae asinistrissunt: in¬
turi : Cum econtrario eclesiastici audiant gaud&e &ite¬
rum dico gaud&e: sed & agricola uocatur ad luctũ habent
enim & her&ici agricolassuos. inquorũ aruis tribulinascunt᷑
& spinȩ : & ad planctum uocantur quinorunt plangere uel
sua uelaliena peccata: quã quã hoc&m bonã partẽ possum
accipere ut uir ecclesiasticus & potens ad pęnitentiã prouo

Expanded text:
clinantes ad dexteram ac sinistram, dum 299 non audiunt Dominum dicentem: clinantes ad dexteram ac sinistram, dum 299 non audiunt Dominum dicentem: Ne sis justus multum. Et: Perversae sunt viae, quae a sinistris sunt. Inturi. Cum econtrario ecclesiastici audiant: Gaudete, iterum dico, gaudete . Sed et agricola vocatur ad luctum habent enim haeretici agricolas suos, in quorum arvis tribuli nascuntur et spinae, et ad planctum vocantur qui norunt plangere, vel sua, vel aliena peccata; quanquam et haec in bonam partem possimus accipere, ut vir ecclesiasticus et potens ad poenitentiam p
Abbreviated transcription (Latin):
ehepor quotiens inscripturis sc̃is ex ꝑsonadĩ ponitur ꝓpoena
accipiendum : ut nequaquã apudeos maneat sed ꝑ transeat acre¬
linquat: in de & in alus locis secundum interpraetationẽ aqui¬
lae quando irasciturdĩ furorem suum &iram aprnepeeciap
uocat: quȩ om̃a referripossunt & adher&icos ut quia il la
& illa qua eiussa sunt facere noluerunt sit in omnib: plate¬
is eorũ planctus: lataenim & spatiosauia quȩ ducit ad mor¬
tem: singulique her&icorũ & gentilium in fabulis suis at¬
que figmentis habeant plateas. quibus consequenter in fertur
& incunctis quȩ foris sunt dicetur uaeuae: qui enim in ecđa
fuerint ñ audient uae. quod poenarũ ultimũ ẽssedsi forte
peccauerint sum entur suꝑ eos lam̃tũ: ideo aũt foris siueomni¬
bus uus dice tur uaeuae: qui a non habent unam uiam quȩ du¬
citaduita. & quȩ uia regia est sed prauar atq peruersas & de¬

Expanded text:
EEBOR  , quoties in Scripturis sanctis ex persona Dei ponitur, pro poena EEBOR  , quoties in Scripturis sanctis ex persona Dei ponitur, pro poena accipiendum, ut nequaquam apud eos maneat; sed pertranseat ac relinquat. Unde et in aliis locis secundum interpretationem Aquilae, quando irascitur Deus, furorem suum et iram ἀνυπερθεσίαν vocat, quae omnia referri possunt ad haereticos, ut quia illa et illa quae justa sunt, facere noluerunt, sit in omnibus plateis eorum luctus. Lata enim et spatiosa via quae ducit ad mortem : singulique haereticorum et gentilium in sabulis suis atque figmentis habent plateas, quibus consequenter infertur: Et in cunctis quae foris sunt dicetur, vae, vae. Qui enim in Ecclesia fuerint, non audient vae, quod poenarum ultimum est; sed si forte peccaverint, sumetur super eos lamentum. Ideo autem foris sive in omnibus viis dicetur, vae, vae: quia non habent unam viam quae ducit ad vitam, et quae via regia est, sed pravas atque perversas, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ om̃p̃s incunctis plateis planctus . & in omnib: ui isdicitur
uaeuae. uocabitur agricola ad luctũ. & ad planctũ hi qui
sciunt lam̃tationẽ & in omnib: uiis planctus quia ꝑtran¬
sibo in medio tui dicitdñs. Praecepi utquȩ reretis bonum
& ñ malũ & uiuer&is ess& que dñ s̃ uobiscũ: & iterũ intuli.
Nesemeltantũ uos monitos dicer&is odio hab&emalũ. &
diligite bonũ & restituite iudicium in portis quiodio habu¬
istis inporta corripientẽ . ut misereatur dñrreliqui is io seph
& quia facere no luistis mea prȩcepta calcantes. & uertistis
tur ad luctũ & quisciunt more ꝓuinciȩ prȩcinere. ad
concitandas lacrimas uocabuntur : Vtnequaquã in omni¬
b plateis sicut su pradictũ ẽ sed in uineissit planctus ut
luctus ut ubi quondam fuit materia laitiȩ: sitongo la¬
crimarũ & hȩc om̃a fient quia ꝑtransibo inquit in medio
tui : uerbum hebraicum ꝑtransibo qđ lingua eorũ dicitur

Expanded text:
s: In cunctis plateis planctus: et in omnibus viis dicetur vae, vae. Vocabitur agricola ad luctum, et ad planctum hi qui sciunt lamentationem, 298 et in omnibus viis planctus: quia pertransibo per medium tui, dicit Dominus. Praecepi ut quaereretis bonum, et non malum, ut viveretis, essetque Dominus vobiscum. Et iterum intuli ne semel tantum vos monitos diceretis: Odio habete malum, et diligite bonum et restituite judicium in portis, qui odio habuistis in porta corripientem, ut misereatur Dominus reliquiis Joseph: et quia facere noluistis, mea praecepta calcantes, et vertistis tur ad luctum, et qui sciunt more provinciae praecinere ad concitandas lacrymas vocabuntur, ut nequaquam in omnibus plateis, sicut supra dictum est, sed in vineis sit planctus atque luctus; ubi quondam fuit materia laetitiae, sit origo lacrymarum. Et haec omnia fient, quia pertransibo, inquit, in medio tui. Verbum Hebraicum, pertransibo, quo eorum lingua dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
idola & praua sibi dogmata confingentes. portant taber¬
naculum regissui diaboli & imaginem starum &idolorum
suorum non enim unum colunt idolum ssed ꝓuari & atedoc¬
trinae diuersos ad orant deos &sidus dĩsui quicũ sit ange¬
lus satanae trans figuratur in angelum lucis. & cadit de
caelo quasi fulgor & xp̃m imitatur anticristus: pulchreq
intulit quȩ fecistisuobis: Non enim ea acceper adõ sed
deꝓpria mente fincxerunt Undemigrare eos faci&
dñs trans damascum ut nonbibant sanguinẽ dñi. sed tran¬
seant in babilonem &audiant ꝑ proph&ã : Calix aureus babi¬
lon in ebrians om̃sgentes: Damascus enĩ ut crebro diximus
intepr&atur sanguinẽ bibens siue sanguiscilicii: ut ꝑpaeni¬
tentiam adbibendum dñi sanguinẽ prouocemur:
ae quio pulentiestis insion & confiditis in montẽ samari¬
Iae. optimates capita populorũ. ingredientes pompaticedo¬

Expanded text:
307 idola, et prava sibi dogmata confingentes, portant taber307 idola, et prava sibi dogmata confingentes, portant tabernaculum regis sui diaboli, et imaginem statuarum et idolorum suorum. Non enim unum colunt idolum; sed pro varietate doctrinae diversos adorant deos, et sidus dei sui . Qui cum sit angelus satanae, transfiguratur in angelum lucis, et cadit de coelo quasi fulgur , et imitatur Christum Antichristus. Pulchreque intulit, quae fecistis vobis. Non enim ea a Deo acceperunt; sed de propria mente finxerunt. Unde migrare eos faciet Dominus trans Damascum, ut non bibant sanguinem Domini; sed transeant in Babylonem, et audiant per prophetam: Calix aureus Babylon, inebrians omnes gentes . Damascus enim, ut crebro diximus, interpretatur sanguinem bibens, sive sanguis cilicii, ut per poenitentiam ad bibendum Domini sanguinem provocemur. ae qui opulenti estis in Sion et confiditis in monte Samariae optimates capita populorum ingredientes pompatice do
Abbreviated transcription (Latin):
ram uos trans babrlonẽ : Necputandus primus martrrer
quam uerbum posuit quia transdamascum ducti sunt inbabr¬
lonem siue trans babrlonem: in eo aut̃ loco inquolucaspo¬
suit moloch &in hebraico scriptum ẽ melchechem. aquila¬
& septuaginta uerterunt molchom symmachus & theodo¬
tio regis uri pro eo quoq: quod in septuaginta legitur rẽphan
aquila& symmachus ipsum hebraicum transferentes. posue¬
runt chioꝵ theodocio Aar po cip̃ id estobscuritatẽ: rursũ¬
& septuaginta tabernaculũ: theodotio. transtulit uisionẽ:
& hoci nomnib: scripturis scĩ sobseruandũ est apostolus &
a postolicosuiros inponendis testimoniis deu&eritesta m̃¬
to. Nonuerba considerare sed sensum: Neceadem ser¬
monũ calcare uestigia dũmodo asententiis ñ recedant:
Quicquid aut̃ iuxtalit teram dicitur contrapopulum iudę¬
orum hoc omne referadeos qui sub nomine xp̃i uenerantur

Expanded text:
ram vos trans Babylonem . Nec putandus est primus martyr errram vos trans Babylonem . Nec putandus est primus martyr errquam verbum posuit, quia trans Damascum ducti sunt in Babylonem, sive trans Babylonem. In eo autem loco ubi Lucas posuit Μολὸχ, et in Hebraico scriptum est MELCHECHEM  : Aquila et LXX verterunt Μολχὸμ: Symmachus et Theodotio, regis vestris. Pro eo quoque quod in Septuaginta legitur Rephan; Aquila et Symmachus ipsum Hebraicum transferentes, posuerunt CHION  , Theodotio ἀμαύρωσιν, id est, obscuritatem. Rursuet Septuaginta, tabernaculum: Theodotio transtulit, visionem. Et hoc in omnibus Scripturis sanctis observandum est, apostolos et apostolicos viros in ponendis testimoniis de veteri Testamento, non verba considerare, sed sensum: nec eadem sermonum calcare vestigia, dummodo a sententiis non recedant. Quidquid autem juxta litteram dicitur contra populum Judaeorum, hoc omne refer ad eos qui sub nomine Christi venerantur
Abbreviated transcription (Latin):
sed regisuo quem lucifer nuncupant: Exeo tempore quo
aurum in caput uituli trans formarunt. Dicentes. istis
quȩ fecerunt: non dõ sed idolis fecisse monstrantur:
& quod post ea quedam dño eoslegimus obtulisse. ñ uoluntate
sed poenarum fecerunt metu: & eorũ interfectione. qui prop¬
ter idola corruerunt. Dñs aũt nonea quȩ offeruntur. sed
&cep& &cucume res & carnes aegyptias & manna quod decae¬
lo datum est contemnentes. quodsic intellegamus. stepha¬
nus primus martrr euangelii dignus nominesuo in a¬
postolorum nar rathistoria: &uitulum fecerunt in illis die¬
b & obtulerunt hostiam simu lacro. & laetabantur in operib
manuum suarum: conuertit aut̃ dr̃ & tradiditeos seriuire
militiae caeli sicut scriptum est. in libro prophetarũ: Nũ
serto domus isrł & suscepistis tabernaculũ moloch & sidus
dĩurĩ rempha. figuras quas fecistis adorare eas. & transfe¬

Expanded text:
sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo sed regi suo, quem Luciferum nuncupant? Ex eo tempore quo aurum in caput vituli transformarunt, dicentes: Isti squae fecerunt, non Deo, sed idolis fecisse monstrantur. Et quod postea quaedam Domino eos legimus obtulisse, non voluntate, sed poenarum fecerunt metu, et eorum interfectione, qui propter idola corruerunt: Dominus autem non ea quae offeruntur, sed et cepe, et cucumeres et carnes Aegyptias, et manna quod de coelo datum est, contemnentes . Quod ut sic intelligamus, Stephanus primus martyr Evangelii, dignus nomine suo, in Apostolorum narrat historia: Et vitulum fecerunt in illis diebus, et obtulerunt hostiam simulacmanuum suarum. Convertit autem Deus, & tradidit eos servite militiae caeli, sicut scriptum est in libro Prophetarum, scilserto, domus Israel? Et suscepistis tabernaculum Moloch, et sidus dei vestri Rhemphan, figuras quas fecisti adorare eas, et transfe
Abbreviated transcription (Latin):
moloh uestro & imaginem idolorũ ur̃orũ sidusdĩur̃
quȩ fecistis uobis &migrare uos faciam transdam ascũ
LXX Numquidhostias &uictim a sobtu listismihi. qua
lum moloch rẽpham figuraseorũ & sidusdĩ uestri quas¬
fecistis uobis & transferam uos transdamascum dicit dñs
ds̃ omni potens nomen eius. Ex hoc loco discimus omnes
hostias & sacrificia. quȩ in deserto obtulit isrł Non dõ
obtulisse sed moloch. regisuo cuiusportauerunt
tabernacula & imaginem idolorũ suorum statuar um¬
que uenerati sunt : & quȩ sit ipsa imago uelidolũ se¬
quens sermo demonstrat sidus dĩ ur̃i quodhebraice di¬
citur. cochab id estluceferi quẽ sarraceni hucusq uene¬
ranturꝰ: quam obcausam migrare eosfecitdñs̃ transda¬
mascum id estinas sỹrio satq chaldeos cuius omnipotentia
x eo quod dñsdĩ exercituum est demonstratur. Quȩrimus quo¬
modo hostias & sacrificium non dõ obtulerunt in deserto

Expanded text:
Moloc vestro, et imaginem idolorum vestrorum, sidus dei vestri, Moloc vestro, et imaginem idolorum vestrorum, sidus dei vestri, quae fecistis vobis. Et migrare vos faciam trans Damascum,LXX: Numquid hostias et victimas obtullum Molochfecistis vobis. Et transferam vos trans Damascum, dicit Dominus: Deus omnipotens nomen ejus. Ex hoc loco discimus, omnes hostias et sacrificia quae in deserto obtulit Israel, non Deo obtulisse, sed Moloch regi suo, cujus portaverunt tabernacula, et imaginem idolorum suorum statuarumque venerati sunt. Et quae sit ipsa imago vel idolum, sequenti sermone demonstrat: Sidus dei vestri, quod Hebraice dicitur CHOCAB, id est, Luciferi, quem Sarraceni hucusque venerantur. Quam ob causam migrare eos fecit Dominus trans Damascum, id est, in Assyrios atque Chaldaeos: cujus omnipotentia ex eo quod Dominus Deus exercituum est, demonstratur. Quaerimus quomodo hostias et sacrificium non Deo obtulerint in deserto;
Abbreviated transcription (Latin):
aqua iudiciũ pessimorũ: quiañstat in una sententia
sed circum fertur omniuento doctrinȩ: quod ꝓbauerat in¬
ꝓbans & quod prius laudauerat putans esse pronihili: ius¬
tificationes eorum non fluminib: & purissimis fontibus
sedtur pidas coenosisq torrentib: comparantur: quisuas
aquas non habent sed desax is acuepribus rupibusq: collec¬
tas : quas qui transire uoluerit. statim rapi&ur in preceps.
& sub uersis pediburdicere non poterit . statuit supra pe¬
tram pedesmeos. Calcaten im superarenas quȩ non habent
fundamentum . & cum periclitatus suerit loquetur. iux¬
ta hebraeos Torrens transiuit suꝑ animã meã: Econtra¬
rio deiustis legimus quorum ñ uoluitur sicutaqua iudiciũ
& iustitia ñ fertur quasi torrens inuius cogitationes iustoꝵ iudicia:
um quid hostias & sacrificium obtulis tismihi in deserto
quad raginta annis domus isrł & portastis tabernaculũ

Expanded text:
aqua judicium pessimorum; quia non stat in una sententia; aqua judicium pessimorum; quia non stat in una sententia; sed circumfertur omni vento doctrinae, quod probaverat improbans, et quod prius laudaverat, putans esse nihili. Justificationes eorum non fluminibus et purissimis fontibus, sed turbidis coenosisque torrentibus comparantur, qui suas aquas non habent; sed de saxis rupibusque et vepribus collectas. Quas qui transire voluerit, statim rapietur in praeceps, et subversis pedibus, dicere non poterit: Statuit supra petram pedes meos : calcat enim super arenas, quae non habent fundamentum, et cum periclitatus fuerit, loquetur juxta Hebraeos: Torrens transivit super animam meam . Econtrario de justis legimus, quorum 305 non volvitur sicut aqua judicium, et justitia non fertur quasi torrens invius: Cogitationes justorum judicia . Numquid hostias et sacrificium obtulistis mihi in deserto quadraginta annis, domus Israel? Et portastis tabernaculum
Abbreviated transcription (Latin):
posita laudatio: Tumultus ẽ dño &utita dicã grunnitus
suis &damorasrnorũ quorũ magis canib: isra heliso pera
conparantur. ꝑsalmũ aũt & carmina lrrã &organa uel
iuxta litteram accipe in populo isrł quȩ olim fiebant
inmagine futurorum. ueliuxta spm̃ in nobis & inher&i¬
cis: quȩ sibi bonis operibus dirigamus audiuntur adño. si
malis dudit aures suas. &impiorũ cantica ñ dignat᷑ audire
Et reuel abitur quasi aqua iudiciũ &iustitiã quasitor¬
rensfortis. Lxx. Et uoluetur sicut aqua iudiciũ &iusti¬
tia sicuttorrens inuius sicut aqua silabatur in pronũ.
Quod prius tex eratnudat. & paterefacit oculi somnium:
sicutiudicium dĩ atq iustitia. quade suo quondã populo
iudicauit . patebi tomnib: & feretur instar torrentis for¬
tissimi quicquid arripuerit secũtrahit & sibi obsistere
non patitur: Iuxta septuaginta aut̃ uoluitur quasi

Expanded text:
posita laudatio tumultus est Domino, et ut ita dicam, grunnitus posita laudatio tumultus est Domino, et ut ita dicam, grunnitus suis, et clamor asinorum, quorum magis cantibus Israelis opera comparantur. Psalmum autem et carmina, lyram et organa, vel juxta litteram accipe in populo Israel, quae olim fiebant in imagine futurorum, vel juxta spiritum in nobis et in haereticis, quae si bonis operibus dirigamus, audiuntur a Domino: si malis, concludit aures suas, impiorum cantica non dignatur audire. Et revelabitur quasi aqua judicium, et justitia quasi torrens fortis. LXX: Et volvetur sicut aqua judicium, et justitia sicut torrens invius. Sicut aqua si labatur in pronum, quod prius texerat, nudat, et patere facit omnium oculis: sic judicium Dei atque justitia, quae de suo quondam populo judicavit, patebit omnibus, et feretur instar torrentis fortissimi. Quidquid arripuerit, secum trahit, et sibi obsistere non patitur. Juxta Septuaginta autem volvitur quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uerius haec postaduentũ dñĩ dicuntur populo iudeo¬
rum quidestructo templo & altari hostias offerre se
credunt quorũ dr̃ odit & proicit festiuitates & naccipit
odorem coetuseorũ. quando congregatidicunt. crucifi¬
ge crucifige talem & sanguis eius suꝑnos &suꝑfilios nos¬
tros. Etsi obtulerint holo causta in synagogis & mune¬
ra in conciliis satanae. & uota pinguissima ñ ea respicit
dñs sic̃ ñ respex̃ munera cain: qui benequidem unũ dm̃ co¬
lunt & recte offerunt : sed in eo quo dñ recipiuntur. qui¬
Nostra aut̃ munera idẽ eccłae. qua e offerimus de primiti¬
uir nostris respicitdr̃ sicutrespex̃ quondã sacrificia abel:
tuȩ non audiam .lxx. Trans ferame & sonitũ carminũ
tuorũ &psalmũ organorum non audiã. Pulchre cantica
leuitarũ quib laudabant dnm tumultũ uocat sonitũ¬
q confusum : quiañ ẽ pulchra laudatio in ore peccatoris:

Expanded text:
verius haec post adventum Domini dicuntur populo Judaeoverius haec post adventum Domini dicuntur populo Judaeorum, qui destructo templo et altari, hostias offerre se credunt: quorum Deus odit et projicit festivitates, et non capit odorem coetus eorum, quando congregati dicunt: Crucifige, crucifige talem ; et: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et si obtulerint holocausta in synagogis, et munera in concilis satanae, et vota pinguissima, non ea respicit Dominus, sicut non respexit munera Cain . Qui bene quidem unum Deum colunt, et recte offerunt; sed in eo non respiciuntur, quiNostra autem munera, id est, Ecclesiae, quae offerimus de primitivis nostris, respicit Deus, sicut respexit quondam sacrificia Abel.  lyrae tuae non audiam. LXX: Transfer a me sonitum carminum tuorum, et psalmum organorum tuorum non audiam. Pulchra cantica Levitarum, quibus laudabant Deum, tumultum vocat, sonitumque confusum; quia non est pulchra laudatio in ore peccatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
ec desiamdi. innituntur pari&ibus. quosipsi fece¬
rant . & a serpente mordentur . Quorulucẽ &diem
tenebrȩ cripiunt & caligo. ita ut palpabiles tenebrȩ
sint & intersiciantur primitiua eorum horũ dẽ odit
sacrificia & a seproicit & quotien scũq sub nomine dñi
fuerint congregati. d&estatur odorem eorũ. &dudit
naressuas : O disse aut & proicere & non odorarihu¬
mana loquitur similitudine. vt nos affectũ dĩ sermo
deantur ieiunare. dare aelimosinas. pudiciciam pol
liceri quȩ holo causta sunt uera non ea suscepit dñs
nec dignatur aspicere pinguissimas hostiaseorum: Non
enim sacrificiorum magnitudinem. sed offerentium
merita causas quedi iudicat. Unde &uidua quȩ in e¬
uangelio in corbanan duom inutamiserat. omnibus
a saluatore prȩfertur . qui uota pinguissima &hostias
medullatas seofferre credebant. demulto danrparũ.
Cumillatotũ quod habuerat obtuliss&: Mani festiure

Expanded text:
Ecclesiam Dei, innituntur parietibus, quos ipsi feceEcclesiam Dei, innituntur parietibus, quos ipsi fecerunt, et a serpente mordentur, quorum lucem et diem tenebrae eripiunt et caligo, ita ut palpabiles tenebrae sint, et interficiantur primitiva eorum. Horum Deus odit sacrificia, et a se projicit, et quotiescumque sub nomine Domini fuerint congregati, detestatur foetorem eorum, et claudit nares suas. Odisse autem, et projicere, et non odorari, humana loquitur similitudine, ut nos affectum Dei, nostris sermondeantur jejunare, dare eleemosynas, pudicitiam polliceri, quae holocausta sunt vera, non ea suscipit Dominus, nec dignatur aspicere pinguissimas hostias eorum. Non enim sacrificiorum magnitudinem, sed offerentium merita causasque dijudicat. Unde et vidua, quae in Evangelio in corbonam duo minuta miserat, omnibus a Salvatore praefertur, qui vota pinguissima et hostias medullatas se offerre credebant, de multo dantes parum: cum illa totum quod habuit, obtulisset. Manifestius et
Abbreviated transcription (Latin):
& derapinis & ꝑiuriis sceleribusq quȩ sitadõ nos pute¬
mus offerre & nr̃a peccata redimere. Cum legerimus
Zacheum quicquid rapuerat inquadruplũ reddi dirse
& de his quȩ bene quaesierat mediam obtulisse substantiã
Neq enim quod male quȩ situm erat indĩ donaria pote¬
rat offerre nisi prius domin issu i redder& & postea im¬
pler& quod scriptum ẽ. hon ora dnm d&uis iustis labo¬
ribus & redemptio animae. uiri propriae diuitiae
Demercede enim mer&ricis. dsuota non suscipit. Econ¬
trario iustus dicere potest. Dingatur oratiomea sicut in¬
censũ in conspectutuo: Ouȩ oratio uidȩ proditori. uer
saẽ in pectatum. Non enim habebat bonum odorem
sed opere loquebatur . Putruerunt &corruptȩ sunt ci¬
catrices meae a facie insipientiaemeae. Quȩ omnia
& deher&icis dicere possumus: quidũ fugiunt leonem
incurrunt inursum. & in gresi domum quam put ant

Expanded text:
et de rapinis et perjuriis sceleribusque quaesita, Deo nos puteet de rapinis et perjuriis sceleribusque quaesita, Deo nos putemus offerre, et nostra peccata redimere, cum legerimus Zachaeum quidquid rapuerat in quadruplum reddidisse, et de his quae bene quaesierat, mediam obtulisse substantiam . Neque enim quod male quaesitum erat in Dei donaria poterat offerre, nisi prius dominis suis redderet, et postea impleret quod scriptum est: Honora Dominum de justis tuis laboribus ; et: Redemptio animae viri propriae divitiae : de mercede enim meretricis Deus vota non suscipit . Econtrario justus dicere potest: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo . Quae oratio Judae proditori versa est 303 in peccatum: non enim habebat bonum odorem; sed opere loquebatur: Putruerunt, et corruptae sunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae . Quae omnia et de haereticis dicere possumus, qui dum fugiunt leonem, incurrunt in ursum, et ingressi domum, quam putant
Abbreviated transcription (Latin):
sollemnitates uestrarnecodorabor in conuentibus ues¬
tris & si obtuleritis mihi holo causta & sacrificia non
Isuscipiam & salutare prȩsentiae urae non respiciam
Propriȩ hoc contratribum iudadicitur. & eos qui
ex isrł ad dĩ cęrimonias commigrarant : &nihil homi¬
nus non recedebant deexcelsis: Colebantq idola
& peccatorum magnitudine dĩ sacrificia polluebant:
numquã enimreor quod deoblationib: uitulorũ quos
offerebant indan & behel dixerit: siad tuleritis mihi
holo caustomata &munera ur̃a non suscipiam: Odit
aut̃ dr̃ & nonsolum odit sed proicit festiuitates eorũ
qui fugiunt leonem & in currunt in ursũ & ingrediun¬
tur in domũ &a serpente mordentur qui a ñcelebrant
festiui tasdĩ sed festiuitates suas. dicentednõ. Odi& proie
non suscipit. Nec habebit in odorem bonae flagrantiae.
& omnia eorum munera de testatur . & pinguis sima uota
non respicit: quod quidem non solum illius temporis
hominibus sed &nobis accid& sisimilia delinquamus

Expanded text:
ibus vestris. Et si obtuleritis mihi holocausta et sacrificia, non suscipiam, et salutare praesentiae vestrae non respiciam: Proprie hoc contra tribum Juda dicitur, et eos qui ex Israel ad Dei caeremonias commigrarant, et nihilominus non recedebant de excelsis, colebantque idola, et peccatorum magnitudine Dei sacrificia polluebant. Numquam enim reor quod de oblationibus vitulorum, quas offerebant in Dan et Bethel, dixerit: si obtuleritis mihi holocaustomata et munera vestra, non suscipiam. Odit autem Deus et non solum odit; sed et projecit festivitates eorum, qui fugiunt leonem et incurrunt in ursum, et ingrediuntur domum, et a serpente mordentur, quia non celebrant festivitates Dei, sed festivitates suas, dicente Domino: Odi et pnon suscipit, nec habet in odorem bonae fragrantiae, et omnia eorum munera detestatur, et pinguissima vota non respicit. Quod quidem non solum illius temporis hominibus, sed et nobis accidet, si similia delinquamus,
Abbreviated transcription (Latin):
& effund& eas suꝑ faciem terrȩ dñ rnom̃ eius qui subrid& uasti¬
tatem suꝑ robustum & depopulationẽ suꝑpotentẽ adfert
Lxx Quifacit in excelso iudicium &iustitiam int̾ra posuit:
qui facitom̃a & trans format & conuertit in mane umbram
Multũ in hoc loco ab hebraica ueritate editio uulgata discordat
sicut absq: cõmonitionenra ex his quȩ proposiumusprudenr
statim lector intellegit: itaq exponamus primũ iuxta he brae¬
os & postea quid nobis uid eatur intrans latione septuaginta¬
xp̃o si merui mus panderte di camus: Domus ioseph id est
domureffraim acꝑ hocregia &b&hel siueut septuaginta
transtulerunt domus issł : id est & reger & populi &culto¬
res. &ido lapariter subuertentur qui ini quo iudicio dm̃
ad iracundiam prouocant : & conuerterunt dulcedinẽ
iudicii in ab sinthig amaritudinẽ quod genus herbȩ est
amarissima : ad sum̃tes iniquitatẽ. &iustitiã relinquentes

Expanded text:
et effundit eas super faciem terrae Dominus nomen eius qui subridet vastiet effundit eas super faciem terrae Dominus nomen eius qui subridet vastitatem super robustum et depopulationem super potentem adLXX: Qui facit in excelso judicium et justitiam in terra posuit: qui facit omnia, et transformat et convertit in mane umbram Multum in hoc loco ab Hebraica veritate editio Vulgata discordat, sicut absque commonitione nostra ex his quae proposuimus, prudens statim lector intelligit. Itaque exponamus primum juxta Hebraeos, et postea quid nobis videatur in translatione LXX, Christo si meruimus pandente, dicamus domus Joseph, id est, domus Ephraim, ac petranstulerunt, domus Israel, id est, et reges et populi, et cultores et idola pariter subvertentur, qui iniquo judicio Deum ad iracundiam provocaverunt. Et converterunt dulcedinem judicii in absinthii amaritudinem, quod genus est herbae amarissimae, assumentes iniquitatem, et justitiam relinquente
Abbreviated transcription (Latin):
pulũ separauit. Etuaccas fecit aurcasindan &mb&hel & dix̃¬
ticorũ r&ulimus qui sermone conposito decora atq formosa.
Etutita dicã &reasimulacra fixerunt : & ad orant operamanuum
suarũ : Etagriculturȩ subuaccarũ specie sibi imaginẽ reꝓmit¬
tunt : dicitur adeos quȩrited nm & uiuite : Eum quidix̃. Egosũ
uia &ueritas & uita: Utpꝰ quã ambulauerint in eo & inuenerint
ueritatem: Tuncincipiant uiuere qui prius mortui erant: Et
nisi hoc fecerint diaboli cõburent̃ ardorib: : Nullusq pote¬
rit inueniri de principib: eorũ qui& ipsi her&ico igne succensi
sunt: qui possit uorantem cuncta flammam restinguere: Et
prȩ cipue bethel quae falsum sibidomusdi nomen ad sumit.
Qui conuertitis in ab sinthium iudicium: &iustitiam in terra¬
relin quitis facientem arcturũ &or aonẽ & conuertentẽ in ma¬
ne tenebras & diem in nocte mutantem quiuocat a quas maris

Expanded text:
pulum Dei separavit, et vaccas fecit aureas in Dan et ipulum Dei separavit, et vaccas fecit aureas in Dan et iticorum retulimus, qui sermone composito, decora atque formosa, et ut ita dicam, aurea simulacra finxerunt, et adorant opera manuum suarum, et agriculturae sub vaccarum specie sibi imaginem repromittunt, dicitur ad eos: Quaerite Dominum, et vivite, eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita : ut postquam ambulaverint in eo et invenerint veritatem, tunc incipiant vivere qui prius mortui erant. Et nisi hoc fecerint, diaboli comburentur ardoribus: nullusque poterit inveniri de principibus eorum qui et ipsi haeretico igni succensi sunt, qui possit vorantem cuncta flammam restinguere, et praecipue Bethel, quae falsum sibi domus Dei nomen assumit. Qui conrelinquitis facientem Arcturum et Orionem et convertentem in mane tenebras et diem nocte mutantem qui vocat aquas maris
Abbreviated transcription (Latin):
cemtrib: sentire debemus qua e appellabantur urłs& ex ma¬
iore populi parte nom̃ pristinũ possidebant: duȩ aũt trib
quȩregebantur astirpe dauid quidetribuiuda fuit uocatȩ sunt
uidas & possidebant hierusalem qͣuaerat tẽplũdi : Cũq suc¬
censa fuerit domus io seph. deuorabit atq consum & bethel
dequa supra dixi Nolite quȩrere bethel &ñerit qui extin¬
guat cum a regib: suis fueritincensa ꝓb&hel inseptu aginta
legitur domus isrł sensũ magis quã uerbũ int̃prȩtantib: : Ut suc¬
cedente rege hieroboam & cunctis de incepsregib: qui ei in im¬
perium succes serunt: ardeant decemtrib: quȩ appellabant᷑
isrł: iste ẽ ignis qui succenditur siuere splend& & in flãmat
domũ iosephiut consuma tur bethel: de quo& alibi dicitur
ambulate in lumine ignis uri & inflãma quã succendistis : Et quia
crebrodomũ ioseph propt̃ hieroboam quiastirpe dauid dĩpo¬

Expanded text:
cem tribus sentire debemus, quae appellabantur Israel, et ex macem tribus sentire debemus, quae appellabantur Israel, et ex majore populi parte nomen pristinum possidebant. Duae autem tribus, quae regebantur a stirpe David, qui de tribu Juda fuit, vocatae sunt Judas, et possidebant Jerusalem, in qua erat templum Dei. Cumque succensa fuerit domus Joseph, devorabit, atque consumet Bethelde qua superius dixi: Nolite quaerere Bethel, et non erit qui exstinguat, cum a regibus suis fuerit incensa. Pro Bethel in LXX legitur domus Israel, sensum magis quam verbum interpretantibus, ut, succedente rege Jeroboam, et cunctis deinceps regibus qui ei imperio successerunt, ardeant decem tribus, quae appellantur Israel. Iste est ignis qui succenditur, sive resplendet et inflammat domum Joseph, ut consumatur Bethel, de quo alibi dicitur: Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis . Et quia crebro domum Joseph propter Jeroboam, qui a stirpe David po
Abbreviated transcription (Latin):
utilis siue idoli aliter querite bethel quantum lit terã sequi¬
turoccidentem : uec sensum qui ds̃ est querit in uerbis &intrat
ingalgala qui ad maiora sentitur reuelationes sibi & suꝑnorũ
scientiã repromit tens transit que siue ascendit ad puteum
dequosa maritana auri re cupiens aquas quaesitim satiare ñ
possent ignorabateum decuius uentre procedunt flum in a
salientis aquae inuitam a&ernam:
ua eritedñm &uiuite. neforte conburatur. ut ignis domus
rite dñm & uiu&e neforte succendatur utignis domus io seph
&deuor& eam & ñ sit qui extinguit domũ urł quo modo ex
ꝑ sonadi dicitur queriteme & uiu&is ita proph&a dedño lo¬
quitur ut queranteũ & uiuant: in eo enim quod querd nm̃
uiuere incipiunt: sintaũt non que sierint eũ & id circo ñ uix¬
erint . statim succendetur utignisdomꝰ ioseph: quã propter

Expanded text:
utilis, sive idoli. Aliter: Quaerit Bethel, qui tantum litteram sequiutilis, sive idoli. Aliter: Quaerit Bethel, qui tantum litteram sequitur occidentem, nec sensum, qui Deus est, quaerit in verbis: et intrat in Galgala, qui ad majores entitur revelationes, supernorum sibi scientiam repromittens, transitque, sive ascendit ad puteum, de quo Samaritana haurire cupiens aquas, quae sitim satiare non possent, ignorabat eum, de cujus ventre procedunt flumina salientis aquae in vitam aeternam . Quaerite Dominum, et vivite: ne forte comburatur ut ignis domus rite Dominum, et vivite: ne forte succendatur ut ignis domus Joseph: et devoret eam, et non sit qui exstinguat domum Israel. Quomodo ex persona Dei dicitur: Quaerite me, et vivetis, ita propheta de Domino loquitur, ut quaerant eum, et vivant. In eo enim quod quaerunt Dominum, vivere incipiunt: sin autem non quaesierint eum, et idcirco non vixerint, statim succendetur ut ignis domus Joseph, quam propter
Abbreviated transcription (Latin):
tatur domusdi quidicunt tẽplũ dnĩ tẽplũ dñi & confidunt in
aedificiis : Dequib: dñs ad discipulos loquebatur Utueni entdies
inquib ñ relinquetur lapissuꝑ lapidẽ qui ñ destruatur: & in¬
cidi Ingalgalisenim secundo populus circũcisus est : Unde
& ipse locus nomen accepit : eo quod abstulerit dñr ab eis ob ꝓ¬
transibitis neillos putetis terminos iudeae quosolim secđm
litterã scriptura ꝓmiserat adan usq bersabee: nec dicatis
ultra cum ꝓpheta uotus in iudea dr̃ in isrł magnũ nom̃ eius: sed au¬
ditecum a postolis in omn ẽ terrã exiuit sonuseorũ . & infines or¬
bis terrȩ uerba eorum: Quia & galgala idest carnis circũcisio cap¬
tiua ducetur auera circũ cisione cordis & b&hel quã putatirdo¬
mũ dĩ non subsist&: siue ut melius abitror erit in utilis id est
aueñ ut nequaquã appelletur domus dĩ seduoceturdomus in¬

Expanded text:
tatur domus Dei, qui dicunt: Templum Domini, templum Domini: et confidunt in tatur domus Dei, qui dicunt: Templum Domini, templum Domini: et confidunt in aedificiis, de quibus Dominus ad discipulos loquebatur: Venient 286 dies, in quibus non relinquetur lapis super lapidem qui non destruatur . Et incidi. In Galgalis enim secundo populus circumcisus est. Unde et ipse locus nomen accepit: eo quod abstulerit Dominus opprob juramenti non transibitis: ne illos putetis terminos Judaeae, quos olim secundum litteram Scriptura promiserat a Dan usque Bersabee: nec dicatis ultra cum propheta: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sed audite cum apostolis: In omnem terram exivit sonus eorum: et in fines orbis terrae verba eorum : quia Galgala, id est, carnis circumcisio, captiva ducetur a vera circumcisione cordis: et Bethel, quam putatis domum Dei, non subsistet, sive, ut melius arbitror, erit inutilis, id est, AVEN  : ut nequaquam appelletur domus Dei, sed vocetur domus in
Abbreviated transcription (Latin):
Nomenbersabeȩ interp̃tatis dicentes puteũ iuram̃ti & in posterio¬
rib: ipsu nom̃ posuerunt. Uiuit dr̃tuusdan &uiuit uia bersabeȩ
uiã aut̃ bersabee posuere: quod deisrł longoitinere ꝑ gebant
adultimos terminos t̃rȩ uidȩ qui erant ingeraris. &ȩgyptia e
solitudini iungebantur utidola colerent: Estaũt locus in quo
habitabant abraham Et ex eo quod cũ abimalech datis septem
ouib in foedus mutuum iurauerunt. appellatuse puteus iura¬
menti siueputeus septimi propt̃ numerũ ouium sabe enĩ utrumq
significat. frȩcepitaũt secundũ leges allegoriȩ domurisrł. Id est
qui sibi dĩ notitiã pollicentur ut ñquȩ rant bethel. & ñ introeant
ingalgala & ñ transeant uelascendant ad puteũ iuram̃ti sed ma¬
gis quȩrant dm̃ & uiuant in eo: quȩ runt aũt bethel qđ int̃pre¬

Expanded text:
nomen Bersabee interpretati sint, dicentes, puteum juramenti, et in posterionomen Bersabee interpretati sint, dicentes, puteum juramenti, et in posterioribus ipsum nomen posuerunt: Vivit Deus tuus Dan: et vivit via Bersabee. Viam autem Bersabee posuerunt, quod de Israel longo itinere pergebant ad ultimos terminos Judae, qui erant in Geraris, et Aegyptiae solitudini jungebantur, ut idola colerent. Est autem locus in quo habitavit Abraham: et ex eo quod cum Abimelech, datis septem ovibus, in foedus mutuum juraverunt, appellatus est puteus juramenti, sive puteus septimi, propter numerum septem ovium : SABE   enim utrumque significat. Praecipit autem secundum leges allegoriae domui Israel, id est, his qui sibi notitiam Dei pollicentur, ut non quaerant Bethel, et non introeant in Galgalam, et non transeant, vel ascendant ad puteum juramenti; sed magis quaerant Deum, et vivant in eo. Quaerunt autem Bethel, quod interpre