comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt : Unã quae uitam hominis ordiatur alterã quae
contexat testiã quaerum pat Incipimus enimcumnascunus
sumus cum uiuimus. de siuimus cum interimus fofiunam a fohtuitis
nomen habere dicunt quasi deam quandam reshumanasuariis casi¬
bus & fostuitis inludentem : unde & caecam appellant eoquod passim
inquos lib& incurrens sine ullo examine meritorum & adbonos & ad
malos uenit. Fatum autem a fostuna saeparant & fortunã quasi
sit in his quae fofiuitu uenint nullam palam causam. fatum uõ
appositum singulis & statum aiunt: Aiunt & trefurias faeminas cri¬
nitas serpentibus. proptertres eͦffestus. qui in animqs hominum
multas ꝑ turbationes gignunt . & interdum cogunt ita delinq re.
ut nec fame nec periculi sui respestum habere ꝑmittant: Lrãq̃
uin dictam cupit. cupiditas q̃ deside rat opes: libidoq̃ app&it uo¬
luptates: quae ideo furiae appellantur: quod stim ulis suis mentẽ

Expanded text:
luerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae luerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur, sumus cum vivimus, desiimus cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis inludentem; unde et caecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum, et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a fortuna separant: et fortuna quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; fatum vero adpositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus, propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delinquere, ut nec famae nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem
Abbreviated transcription (Latin):
lesta dam nabilitertamen adorent. Fatum autem dicunt esse
quia quid diieffantur : quic quid iuppiterfatur: A fando igitur
fatum dicunt iđ aloquendo : quod nisi hoc nomen iam in alia re
solere: intellegi quo corda hominum nolumus inclinare. rationa¬
biliter possumus afando fatum appellare: non enimab nuere
tellegitur immobiliter. hoc est in com mutabiliter estlocut us :
Sicut nouit in commutabiliter omnia quae fut ura sunt & quae
ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo. & fuso. digi¬
tisq fila exlana torquentibus. proptertria tempora : p̃teritũ
quod in fusam iam n&um atq in uolut umest : p̃sens quod in¬
terdigitosne ent ds traicitur: futurcim in lana quae colo in¬
plicata est & quod ad huc ꝑdigitos neeͥntis add fusum tã quam
p̃sens adp̃teritum traiciendum est: parascata: Parcas ꝑan¬
tifra sin appellatas. quod minime parcant : quastres esse uo¬

Expanded text:
lecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem dicunt esse lecta damnabiliter tamen adorent. Fatum autem dicunt esse quidquid dii fantur, quidquid Iuppiter fatur. A fando igitur fatum dicunt, id est a loquendo. Quod nisi hoc nomen iam in alia re soleret intellegi, quo corda hominum nolumus inclinare, rationabiliter possumus a fando fatum appellare. Non enim abnuere tellegitur inmobiliter, hoc est incommutabiliter est locutus; sicut novit incommutabiliter omnia quae futura sunt, et quae ipse facturus est. Tria autem fata fingunt in colo et fuso digitisque filum ex lana torquentibus, propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso iam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos neentis traicitur: futurum, in lana quae colo inplicata est, et quod adhuc per digitos neentis ad fusum tamquam praesens ad praeteritum traiciendum est. Parcas κατ ̓ ἀντίφρασιν appellatas, quod minime parcant. Quas tres esse vo
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur grece & ibi euꝰm uenerari sepultum caeperunt . prius quã
templum eius ess& instrustum uelut saros: sedapissora pisprimo
de inde unalit tera commutata serapis dictus est Apis fuit apua
aegyptios taurus serapi consecratus & abeo ita cognominatus:
quem aegrptus instar numinis colebat eo quod de futuris dar&
quaedam manifesta signa: Apparebat enim in memphis quem .c.
antistites prose quebantur. & repente uelut limphaticip̃canbam
huius capitisimaginem sibi inheremo iuda ei fecerunt: faun
afando uel a potes fones disti: quod uocem non signis ostendere
uiderentur futura : Inlucis enim consul&bantur a paganis & re¬
sponsa illis non signis sed uocibus dabant Genium autem dicunt.
quod quasi uim habeat omnium rerum gignendarum : seu agig¬
nendis liberis unde & geniales lesti dicebantur agentilibus qui
nouo marito sternebantur. Hae e & alia sunt gentilium fabu¬
losa figmenta : quae interp̃tata sic habentur ut ea non intel¬

Expanded text:
dicitur Graece, et ibi eum venerari sepultum coeperunt, priusquam templum eius esset instructum. Velut σορὸς et Apis, Sorapis primo, deinde una littera commutata Serapis dictus est. Apis fuit apud Aegyptios taurus Serapi consecratus, et ab eo ita cognominatus, quem Aegyptus instar numinis colebat, eo quod de futuris daret quaedam manifesta signa. Apparebat enim in Menphis. Quem centum antistites prosequebantur et repente velut lymphatici praecanebant. Huius capitis imaginem sibi in eremo Iudaei fecerunt. Fauni a fando, vel ἀπὸ τῆς φωνῆς dicti, quod voce, non signis ostendere viderentur futura. In lucis enim consulebantur a paganis, et responsa illis non signis, sed vocibus dabant. Genium autem dicunt, quod quasi vim habeat omnium rerum gignendarum, seu a gignendis liberis; unde et geniales lecti dicebantur a gentibus, qui novo marito sternebantur. Haec et alia sunt gentilium fabulosa figmenta, quae interpretata sic habentur, ut ea non intel
Abbreviated transcription (Latin):
cũ plu¬
ur̃m. bona. fortunas. coniuges. liberosq
nem diu̾sum quã dicit intelligi cupit.
Fit autẽ: aut cũ laudamꝰ eũ qũe ui¬
tuꝑare uolumꝰ: aut uituꝑamꝰ quẽ lauda¬
re uolumꝰ. Utriusq exemplũ erit: si
dicas amatorem rei publice. catilinam.
hostem rei publicȩ scipionẽ. Diasismoᷤ
ẽ : ea quȩ magna st̃. uerbis minuit:
aut minima extollit. Esfin ẽ : quoci¬
ens in eod̾e sensu diutius immoramur.
ut. cui tandem peꝑcit. cuiꝰ amicitiȩ
fidem custodiuit. cui bono inimicus
non fuit. quando ñ aut accusauit ali¬
quem. aut uerberauit. aut ꝓdidit.s
gelia ẽ. ꝓmissio. qua udicem atcent
facimus: pollicentes nos aliqua inagn
aut mninima dicturos. Prosopopeiaa
cũ inanimaliũ ⁊ ꝑsona ⁊ sermo fingtꝰ
Cicero in catilina. & enĩ si mecũ p̾a
mea. quȩ mͥ uita mea multo ẽ carior¬
deponimꝰ aliquid imꝑfectũ apud men¬
riam iudicũ repetituros nos dicenti
cũ oportunũ fuerit. Peusis ẽ .i. sol¬

Expanded text:
cum plutrum, bona, fortunas, conjuges, liberosque nem diversum quam dicit intelligi cupit. Fit autem, aut cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exempludicas amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem. Diasyrmos ea, quae magna sunt, verbis minuit, aut minima extollit. † Efon† est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit, aut prodidit? Epangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna aut minima dicturos. Prosopopoeia est, cum inanimalium et persona et sermo fingitur. Cicero in Catilina1, 27: 'etenim si mecum patria mea, qdeponimus aliquid inperfectum apud memoriam iudicum, repetituros nos dicentes, cum oportunum fuerit. Peusis, id est sol
Abbreviated transcription (Latin):
eũ rei publice statũ qͥ futurꝰ ẽ: etiã si
occiso milone. clodius uiueret. N posi¬
opesis ẽ: cũ id quod dicturi indebamur
digressio: ut. tulit calor me dicendi. et
dignitas rerũ paulo longuis quã uolebã:
s redeo ad causam. Anaminisis ẽ: cõme¬
moratio eius rei. quã oblitos fuisse nos fin¬
gimꝰ. Nparisis ẽ : cũ iđ qͦd in animos iu¬
dicũ quasi deposueramꝰ. oportune repo¬
scimꝰ. E thimo logia ẽ: cũ ꝓponimꝰ aliqͥd:
eiusq causam ⁊ rationẽ reddimꝰ. C arac¬
terismus ẽ descriptio figȩ alicuiꝰ exp̃ssa:¬

Expanded text:
eum reipublicae stateum reipublicae statocciso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dicturi videbamur,digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam'. Anamnesis est commemoratio eius rei, quod oblitos fuisse nos fingimus. †Aparisis† est, cum id, quod in animos iudicum quasi deposueramus, opportune reposcimus. Aetiologia est, cum proponimus aliquid, eiusque causam et rationem reddimus. Characterismus, descriptio figurae alicuius expressa
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis iudicib. aut adu̾sariis ꝑmittimꝰ
existimanda : ut. caluus in uaticinio.
ꝑfrica frontẽ. ⁊ dic te digniorẽ qͥ p̃tor
fieres. quã catonẽ. Parrisia ẽ. oratio
lib̾tatis ⁊ fidutię plena: occidi ñ spu¬
riũ meliũ: ⁊ cęt̾a. Qua fig᷑a caute
utendũ ẽ: ut cicero: p̾misit enĩ factio¬
nem. E topopeia ẽ : cũ sermonẽ er
alia ꝑsona inducimꝰ : ut. ꝓ celio tul¬
lius facit appiũ cęcũ cũ clodio loquen¬
tem. Energia ẽ: rerũ gestarũ. aut
quasi gestarũ sub oculis inductio: de
qua locuti iam sumꝰ. Mãthathesis ẽ.
quȩ mittit animos iudicũ in res p̃t̾itas
a ut fut᷑as: hoc mͦ. Reuocate mentes ad
spectaculũ expugnatȩ miserȩ ciuitatis:
⁊ uidere uos credite incendia. cedes. ra¬
pinas. direptiones liberoꝵ. corporum
iniurias. captiuitates matronarũ. tru¬
cidationes senũ. In futurũ autẽ anticipa¬
tio eoꝵ quȩ dicturꝰ ẽ adu̾sariꝰ. ut. tulliꝰ
ꝓ milone. cõmittit animos uidicũ in

Expanded text:
ipsis judicibus, aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vatinium: Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem. 33. Parrhesia est oratio libertatis et fiduciae plena: Occidi, occidi non Spurium Melium, etc. Qua figura caute utendum est, ut Cicero, praemisit enim rationem. 34. Ethopoeia est cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut, pro Caelio Tullius facit Appium caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quae mittit animos judicum in res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revocate mentes ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiones, liberorum corporum injurias, captivitates matronarum, trucidationes senum. In futurum autem anticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius pro Milone, cum mittit animos judicum in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipiũ dignitatis erat pene par. ñ p
fortasse eorũ quȩ sequebant᷑. Anta pode
quociens media pͥmis ⁊ ultimis conire
unt : urm̃ hoc factũ iam rep̃hendop
tres conscripti. non meũ: ac pulcherrs
ꝓ illiberali diligentẽ. Antana clasis es
quȩ eod̾e u̾bo contrariũ expͥmit sens
Querebat᷑ quid̾ã de filio cũ mortems
expectaret. respondente. ñ expecto
mo peto inquit ut expectes. Antims¬
bole ẽ. conu̾sio uerborũ: quȩ ordine
mutato contrariũ efficit sensũ: ñ is
tor rei publin cȩ brutus: hostis anton
Quis ꝓduxit : appius. Nunc fig
sententiarũ quas oꝑepreciũ sit cognosce¬
re psequam᷑. Sententia ẽ. dictũ imꝑso¬
nale: ut obsequiũ amicos. ueritas odi¬
um parit. Huic si ꝑsona fuerit adiec¬
ta: crian erit ita Offendit achilles
agamennonẽ. uera dicendo: metrofaneᷤᷤ
ꝓmeruit gr̃am mitridatis obsequendo
sona adiciat᷑. fit crian: si detrahat᷑. fit
sententia. Sententiarũ species. m ultae¬

Expanded text:
ncipium dignitas erat pene par; non par fortasse eorum, quae sequebantur'. Antapodosis, quotiens media primis et ultimis conveum iam hoc factum reprehendo, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimpro inliberali diligentem'. Antanaclasis est, quae eodem verbo contrarium exprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contrarium efficit sensum: 'non uator reipublicae Brutus, hostis AntoniQuis produxit? Appius'. Nunc figuras sententiarum, quas operae pretium sit cognosceri XX Sententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si persona fuerit adiecta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeruit gratiam Mithridatis obsequendosona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia. Et a sententia sententiola
Abbreviated transcription (Latin):
lia pectora cogis auri sacra fames: Aliȩ
ignotas temptare uias: qͥd genꝰ. unde do¬
mo. pacem ne huc fertis. an arma: Aliȩ
tiuȩ: ut. eripe me his inuicte malis. Aliȩ
p̃missiuȩ : ut. parce metu cẏtherea ma¬
italiã uentis. pete regna ꝑ undas. Quȩ
tam̃ ne ñ intellecta sit ꝑsuasio: ꝑmixta
st̃ aliqua. quȩ uetent latenter: ut uen¬
tis petat regna ꝑ undas. Nliȩ demon¬
stratiuȩ: ut en.ecce. Nliȩ optatiue: ut
omͥ p̃teritos referat si iuppit̾̃ annos: Aliȩ
denegatiuȩ : ut. nequaꝗͣ. Aliȩ. q̃ cũ excla¬
Alie dehortatiuȩ : cũ a contrario. a ui¬
ao pecc̃oq reducimꝰ. St̃ ⁊ affirmatiuȩ:
Dolentis : ut. heumͥ. qd̾ nullis amor est sa¬
honesta ẽ. pars inhonesta: ut. ñ ẽ tua
terat ante p̾sumimꝰ ad diluendũ: ut. si
quis ur̃m uidices aut eoꝵ qͥ adsunt
forte mirant᷑. St̃ n aporiȩ. dubitatio
simulantis se nescire quȩ scit: aut qͦ mͦ
tio consilis cũ iudicib. aut adu̾sariis:

Expanded text:
lia pectora coges, auri sacra fames!   Alignotas temptare vias? Quid genmo? pacemne huc fertis, an arma? . . . tivae, ut, eripe me his invicte malis. Aliae promissivae, ut: Parce metu, Cytherea, maItaliam ventis pete regna per undas; 95 quae tamen ne non intellecta sit persuasio, permista sunt aliqua, quae vetant latenter, ut, ventis per undas. Aliae demonstrativae, ut, en, ecce. Aliae optativae, ut: O mihi praeteritos referat si Jupiter annos! 21. Aliae derogativae, ut, nequaquam. Aliae, quae cum exclaAliae dehortativae, cum a contrario vitio peccatoque reducimus. Sunt et adfirmativae, Dolentis, ut: Hei mihi quod nullis amor est sahonesta est, pars inhonesta, ut: . . . . Nos objici poterat, ante praesumimus ad diluendum, ut: Si quis vestrum, judices, aut eorum qui adsunt forte miratur. Sunt, et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodtio consilii cum judicibus, aut adversariis,
Abbreviated transcription (Latin):
nihil extra significat. sed semꝑ eorũ quae de altero dicuntur notat : ut
cogitat. disputat. oratio est uox significatiua. cuius pastiũ pasciun¬
aliquid separatũ. significatiuum est ut socrates disputat. Enuntiatiua
otatio est uox significatiua. de eo qđ est aliquid iłn ẽ: ut socrates
est socrates non est. Ad firmatio est enuntiatio alicuius de aliquo ut socrates
est Negatio est alicuius ab aliquo: ut socrates non est: Contra didio est ad¬
firmationis & negationes oppositio. ut socrates disputat: socrates non

Expanded text:
nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est. Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non
Abbreviated transcription (Latin):
mnis quippe res qua una est & uno significatur ser moñ: Aut
pnomen significatur aut ꝑ uerbũ quae duae pafes orationis
Interp̃tantur totũ quicquid concsperit mens adeloquendũ:
omnis enim eloquutio conceptȩ reimentis inter pres est: hanc aristo¬
telisuir in rerũ exp̃ssioñ & faciendis ser monibus peritissim. perier me¬
nian nominat : quã interp̃tationem nos appellamus : scilic& qđ resm̃tȩ
conceptas. prolatis sermonibus inter p̃t&ur ꝑcata fasin & apofasin id est
ad firmationem & negationem  ꝓ adfirmationem ut homo currit: per
negationem ut homo non currit᷑: In his itaq perier m enus supradidus
ohilo sophus deseptem speciebus tractat : id de nomiñ. de uerbo dearatioñ¬
deenuntiatione de ad firmatioñ. denegatioñ de contra dictioñ. Nomen
est uox significatiua sȩcđm placitũ siñ tẽ pr̃ : cuius nulla pars est significa¬
tiua separata ut socrates: Uerbum est qt̃ significat tempus cuius pars

Expanded text:
mnis quippe res, quae una est et uno significatur sermone, aut per nomen significatur, aut per verbum: quae duae partes orationis interpretantur totum, quidquid conceperit mens ad loquendum. Omnis enim elocutio conceptae rei mentis interpres est. Hanc Aristoteles, vir in rerum expressione et faciendis sermonibus peritissimus, Perihermeniam nominat, quam interpretationem nos appellamus; scilicet quod res mente conceptas prolatis sermonibus interpretetur per cataphasin et apophasin, id est adfirmationem et negationem. Per adfirmationem, ut homo currit; per negationem, ut homo non currit. In his itaque Perihermeniis supra dictus philosophus de septem speciebus tractat, id est de nomine, de verbo, de orationde enuntiatione, de affirmatione, de negatione, de contradictione. Nomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars
Abbreviated transcription (Latin):
bella captiuitat is. seruitutis post limina foedera pacis indutiae legatorum. non
sollem nitas foederis faciendinexus. signodato egressio in hostem uel com¬
missio : Item signo datoreceptio. Item flagitii militaris disciplina silo cus
deseratur: ltem stipendiorum modus. dignitatum gradus. premiorum hono
ueluticum corona uel torques donantur Item p̃dȩ decisioi pro personarũ

Expanded text:
bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non sollemnitas, foederis faciendi nexus, signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona vel torques donantur. Item praedae decisio, et pro personaru
Abbreviated transcription (Latin):
stitutum : q uod prolegȩ suscipitur. cumdefftlex: nec diffest scriptura an
ratione consistat quando & legem ratio com mendat. Porrosirationelex
unstat : lexerit omne iam quod ratione constiterit. dũ taxat quod religioni
congruat. quod disciplinȩ conueniat quod saluti proficiat. Vocata autem
consu&udo : quia incommunt estusu IIII. Lus. aut naturale est aut ciuile. aut¬
gentium lus naturaleẽ commune omnium nationum: eo quod ubiq instinflu
naturae non conflitutione aliqua hab&ur. ut uiri & femine coniunctio. liberorũ
successio et ed&catio. communis omnium possessio. & omnium una libestas.
ad quisitio eorum quae caelo terra mariq capiuntur. Item deposite rei uel cõ¬
mendate pecuniae restitutio. uolentiae ꝑuim repulsio Nam hoc aut siquid
huic simile est numquam iniustum sed naturale aequumq hab&ur Vlus
ciule est: quod quisq populus uelciuitas sibi pro prium humana diuinaque

Expanded text:
stitutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an stitutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in communi est usu. Decretum gentium. Ius naturale est commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum est, sed naturale aequumque habetur. Quid sit ius civile . Ius civile est quod quisque populus vel civitas sibi proprium humana divinaque
Abbreviated transcription (Latin):
antiq̃ leges uetustate atq incuria exoleuerunt : Quarum & sinullus iã
usus est. notitia tamen necessaria uid&ur. Nouȩa constantino caesare
ceperunt & reliquis succedentibus : erantq ꝑ mixte & in ordinate. Postea
theudosius minor augustus ad similitudinem gregoriani & hermogenian
codicem faflum constitutionum a constantini temporibus sub proprio
cuiusq imperatoris titulodis posuit. quem a suo nomine theudo sianum
natura humanae . moribus constant. Ideo: hae discrepant : qm̃ aliae alis
gentibus placent fas. lex diuina est. Ius lex humana : transire ꝑ alienũ
lus autem distum: quia iuflum: Omne autem ius. legibus & moribus constat: lex
est constitutio scripta Mos est u&ustate probata consu&udo siue lex nonscripta
Namlex alegendo uocata : quia scriptaest: Mos autem longa consu& udo est de
moribus t rasta tantũndem consu& udo autem estius quoddam moribus in¬

Expanded text:
antiquae leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam antiquae leges vetustate atque incuria exoleverunt, quarum etsi nullus iam usus est, notitia tamen necessaria videtur. Novae a Constantino Caesare coeperunt et reliquis succedentibus, erantque permixtae et inordinatae. Postea Theodosius minor Augustus ad similitudinem Gregoriani et Hermogeniani codicem factum constitutionum a Constantini temporibus sub proprio cuiusque imperatoris titulo disposuit, quem a suo nomine Theodosianum vnatura, humanae moribus constant; ideoque haec discrepant, quoniam aliae aliis gentibus placent. Fas lex divina est, ius lex humana. Transire per alienum Ius autem dictum, quia iustum est. Omne autem ius legibus et moribest constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus in
Abbreviated transcription (Latin):
ediebus
oyses gentis hebraicȩ primus omnium diuinas legessacris litteris
ex plicauit Foronsus rex grecis primus leges iudiciaq conslituit
Mercurius trimigifius primus leges aegiptiis tradidit Solon primus leges
atheniensibus dedit. Ligurgus primus lace de moniis iura ex apollinis
Austoritate confingit Num a pompilius qui romulo successit in regno.
primus leges romanis edidit. De inde cũ populas seditionibus magistratus
ferre non poss& : decłm uiros legibus scribendis creauit: Quileges exlibns
saͦlomonis in latinum sermonem trans latas. duodecim tabulis ex p̃osuer¬
ł uerunt autem hii : appius. claudius genucius. u&erius. iulius. manilius
sulpicius. sextius curatius. romelius postumius. Hi decłm urilegum
conscribendarum elesti sunt. Leges autem redigere in libris primus consul
pompeius instituere uoluit. sed non ꝑ seuerauit. obtrestatorum m&u
Deinde caesar coepit id facere. sed ante interfeflus efi: paulatim autem

Expanded text:
IBUS oyses gentis Hebraeae primus omnium divinas leges sacris litteris explicavit. Phoroneus rex Graecis primus leges iudiciaque constituit. Mercurius Trimegistus primus leges Aegyptiis tradidit. Solon primus leges Atheniensibus dedit. Lycurgus primus Lacedaemoniis iura ex Apollinis auctoritate confinxit. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regno, primus leges Romanis edidit; deinde cum populus seditiosos magistratus ferre non posset, Decemviros legibus scribendis creavit, qui leges ex libris Solonis in Latinum sermonem translatas duodecim tabulis exposuerunt. Fuerunt autem hi: Appius Claudius, Genucius, Veterius, Iulius, Manlius, Sulpicius, Sextius, Curatius, Romilius, Postumius. Hi Decemviri legum conscribendarum electi sunt. Leges autem redigere in libris primus consul Pompeius instituere voluit, sed non perseveravit obtrectatorum metu. Deinde Caesar coepit id facere, sed ante interfectus est. Paulatim autem
Abbreviated transcription (Latin):
eresis grece abelestione uocat᷑: quod scilic& unus quis que
Lid sibi eligat quod melius illiesse uid & ur. ut philoso phi
peri pat &ici. achademici. & epicurei. & stoici. uł sicut alii
quiꝑ uersum dogma cogitantes. arbitrio suo de ecclesia reces¬
serunt inde ergo heresis dista greca uoce.ex interp̃tatione
lestionis quaquisq arbitrio suo ad instituenda siue ad susci¬
pienda quaelib& ipse sibi eliͥgit Nobis uero nihil ex nostro
arbitrio inducere lic& sed nec eligere. quod aliquis de arbi
trio suo induxerit. Apoftolos dĩ habemus auto res. qui necip¬
siquic quã ex suo arbitrio quod inducerent elege rupita secant

Expanded text:
ibro, ab electione dicitur: quod scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi Peripatetici, Academici, Epicurei et Stoici; vel sicut alii, qui perversum dogma cogitantes, arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haeresis dicta Graeca voce, ex interpretatione electionis, qua quisque arbitrio suo ad instituenda sive ad suscipienda quaelibet ipse sibi eligit. Nobis vero, o Judaei, nihil ex nostro artrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores, quia nec ipsi quidquam ex suo arbitrio, quod inducerent, elegerunt: se
Abbreviated transcription (Latin):
tempus neper imperitiam quis dicat legebo prolegam: har ũ prima & se¬
Rursum passiuo adimis r: & parit astiuum. Ipsa autem astiua dicuntur quia
agunt ut uerbero & passiua quia patiuntur. ut uerberor. Neutralia quia nec
agunt nec patiuntur ut iaceo sedeo: his si .s. lit teram adicis: non sonant la¬
tine Communia dicuntur quia & agunt & patiuntur: ut am plestor : hacc
similiter deposita & lit tera latina non sunt : deponentia uerba dicuntur:
indus ut gloriandus
DE AD UER BIO

Expanded text:
tempus, ne per imperitiam quis dicat legebo, pro legam. Harum prima et setempus, ne per imperitiam quis dicat legebo, pro legam. Harum prima et seRursum passivo adimis r, et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur, quia agunt, ut verbero; et passiva, quia patiuntur, ut verberor. Neutralia, quia nec agunt, nec patiuntur, ut jaceo, sedeo. His si r litteram adjicis, non sonant Latine. Communia autem dicuntur, quia et agunt et patiuntur, ut amplector. Haec similiter, deposita r littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntin 'dus', ut 'gloriandus'. De adverbio
Abbreviated transcription (Latin):
AI
athematica. latine dicitur dostrinalis scientia. quae abstraftã consi¬
derat quantitatem. Abstrasta enim quantitas est quam intellestu
amateria separantes uel ab aliis accedentibus ut est par. in par.uel
ab aliis huiusce modi in sola ratiocinatione traflamus Cuius species sunt quattuos
id est arih m&ica musica geo m&rica & aftronomia Arithin&ica est disciplinas¬
quantitatis num erabilis secundum se. Musica est disciplina quae denumeris loquitus
quimnueniuntur in sonis Geo m&rica est disciplina similitudinis magnitudinisq & for¬
marum A firo nomia est disciplina quae cursus caelestium siderũ atq figuras con¬
templatur atq om̃ habitudinestellarũ quas disciplinas deinceps paulolatius i
dicamus : ut earum causae conp&enter possint ostendi

Expanded text:
am Latine possumus dicere doctrinalem scientiam, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam intellectu a materia separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab aliis hujuscemodi quae in sola ratiocinatione tractamus. Haec dividitur in arithmeticam, musicam, geometriam, astronomiaquantitatis numerabilis secundum se. Musica est disciplina quae de numeris loquitur, qui inveniuntur in sonis. Geometria est disciplina magnitudinis et for Astronomia est disciplina quae cursus coelestium siderum, et figuras contndicabimus, ut earam causae competenter possint ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
Inter rroniam autem & anti frasin hocdistat: quod yronia pranuntiatione sola
indicat quod intellegi uult: Sicut cumdicimus homini agenti male. bonũẽq̃ uod
facis: Antistasis uero non uoce pronuntiantis significat contrarium. seduiftan
tum uerbis quorum origo contraria est. Enigma est questio obdura obscura
quae difficfle intellegitur nisi ãperiatur. ut est illud de comedente exiuit
Intes allegoriam autem & enigma hoc interest quo Sallagatialus cetura est¬
& subres alias aliud figuraliter indicat: enigma uero sensus tantum obscuru sest
& ꝑ quasdam imagines obumbtatis  Rarientisnos esttropusiquo dura dictu

Expanded text:
inter ironiam autem et antiphrasin hoc distat, quod ironia pronuntiatione sola indicat quod intellegi uult; ut puta, cum dicimus homini agenti male: bonum est quod facis. antiphrasis uero non uoce pronutum verbis, quorum origo contraria est. Aenigma est quaestio obscura quae difficile intellegitur, nisi aperiatur, ut est illudIudic. 14, 14: 'De coInter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est et sub res alias aliud figuraliter indicat; aenigma vero sensus tantum obscurus est, et per quasdam imagines adumbratus. Charientismos est tropus, quo dura dictu
Abbreviated transcription (Latin):
aut poena : uita moderatur humanã xx. Faste sunt autem leges ut earum
m& u humana coherce r&ur audacia tutaq sit inter in probos in nocentu
& in ipsis in probis formidato supplicio refren&ur nocendi facultas xp
Erit aute mlex honesta iusta possibilis. secundũ naturam secundũ consue¬
tudinem patriȩ. locotem poriq: conueniens. nec essaria. ut ilis : Manifesta
quoq ne aliquid ꝑ obscuritatem in captione contineat. nullo priuato con¬
modo sed pro communiciuium ut ilitate conscripta

Expanded text:
aut pena, vita moderatur humana. Facte sunt autem leges, ut earum aut pena, vita moderatur humana. Facte sunt autem leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato supplicio, refrenetur nocendi facultas. Erit autem lex honesta, iusta, possibilis secundum naturam, secundum consuetudinem patrie, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captione contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripta
Abbreviated transcription (Latin):
xV. Quaedam &iam leges dicuntur ab his qui condiderunt ut consula restribu¬
niciae iuliae corneliae. Nam & sub ostauiano caesare: suffecti consules pa¬
pius & pompeius legem tulerunt quae a nominibus eorum appellatur. papa
pompeia continens patrum p̃mia. pro suscipiendis liberis. Subeodem quoque
imperatore falcidius tribunus plebis legem fecit : Nequis plus in extraneis
testamento ligar& quam ut quasta pars suꝑ ess& here dibus: excuius nomine
rebus eloquitur : dicta a copia rerum & quasi a saturitate unde & satura
scribere est. poemata uaria condere : ut oratii. iuuenalis. & ꝑsiilex nouella¬
natae : inqua antiquitus mercatorum usus fuit xVIII. Priuilegia autem
sunt leges priuatorum. quasi priuate leges. Nam priuilegium inde distũ
quod in priuatum feratur xUIIII. Omnis autem lex aut ꝑmittit aliquid¬
ut uir fofus p&at p̾mium: Aut u&at ut sacrarum uirginũ nuptias nulli
p&ereliceat. Aut punit ut quicedem fecerit capite pleflatur: eius enim p̃misꝰ¬

Expanded text:
. Quaedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipimperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus extraneis in testamento legaret, quam ut quarta pars superesset heredibus, ex cujus nomine rebus loquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate: unde et satiram scribere est poemata natae, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. De privilegiis . Privilegia autem sunt leges privatorum, quasi privatae leges. Nam privilegium inde dictum, quod in privato feratur. Quid ut: vir fortis petat praemium; aut vetat, ut: sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat; aut punit, ut: qui caedem fecerit, capite ple
Abbreviated transcription (Latin):
didicuntur uet ãmonte montanus Diminattiua quia monunt seoscuit
ir orceuliti s̃o lasticulus. Sonio dimiutiui quano⁊ oitasat ssnsant

Expanded text:
deducantur, ut a monte 'montanus'. Diminutiva, quia minuunt sensum, ut 'Graeculus', 'scholasticulus'. Sono diminutiva, quia sic sonant
Abbreviated transcription (Latin):
ulilas qua uol iudentur uel tanguntur: ut cuelunterta nubis cor por
qulie carent corpore : unde nec uidentut nec tangi possunt : ut utritas
iustita: gene ralia quia multarum terũ sunt ut animal Nam& homo &
quus ceauis animalia sunt. Speculia quua pastem demonstrat i homo:
spe aues enier animalu hamo Erincipala qua primã postionen h abent¬

Expanded text:
a, quia vel videntur, vel tanguntur, ut coelum, terra. 4. Incorporalia, quia carent corpore; unde nec videri nec tangi possunt, ut veritas, justitia. 5. Generalia, quia multarum rerum sunt, ut animal; nam et homo, et equus, et avis animal sunt. 6. Specialia, quia partem demonstrant, ut homo, species enim animal
Abbreviated transcription (Latin):
auris ab ac umine dista : pinnum enim antiqui acutum dicebant
Onde &bipinnis & pinna. Nares id circo nominantur. quia ꝑ eas uel
odor uel sp̃s manare non desinit: siue quia nos odore admonent ut

Expanded text:
auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant; auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant;  pinna. 47. Nares idcirco nominantur, quia per eas, vel odor, vel spiritus nare non desinit; sive quia nos odore admonent, ut
Abbreviated transcription (Latin):
depellant. Intercilium uero est medium illud: inter suecilia quod
sinepilis est: Gaenae sunt inferio res oculorũ pastes unde barbac¬
inchoant : Nam grecegenas barbae. Hinc & genae : quod inde in¬
cipiant gigni barbae Malae sunt eminentes subo culis pastes:
ad protestionem eorum sub positae : Vocatae autem malae. siue
quod in fra oculos prominent In ro tunditatem. quae greci me¬
lam appellant : siue quod sint supra maxillas. Max illae ꝓ dimi
nutionem amalis. sicuti paxillus apalo taxillus atalo Mandibu¬
lae sunt maxillarum paftes: ex qua & nomenfactum: barbam
u& eres uocauerunt : quod uirorum sit nanmulierum. Auribus¬
inditum nomen duocibus auriendis: unde & uirgilius ⁊ uocemq.
his auribus hausit : Aut quia uocem ipsam greci. Auden liben uocant
ab auditu: ꝑ in in ut ationem enim litterae. aures. quasi audes nun¬
cupatae sunt: uox enim re ꝑ cussa ꝑ anfractus earum sonum¬
facit : quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars

Expanded text:
depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia, quod sine pilis est. 43. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbainchoant; nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. 44. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae, sive quod infra oculos promineant in rotunditatem, quae Graeci μῆλα appellant, sive quod sint super maxillas. 45. Maxillae, per nutionem a malis, sicut paxillus a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. 46. Aurinditum nomen a vocibus hauriendis, unde et Virg.: Vocemque his auribus hausi. Aut quia vocem ipsam Graeci αὐδὴν vocant, ab auditu. Per immutationem enim litterae aures, quasi audes, nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonumfacit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula, summa pars
Abbreviated transcription (Latin):
lae omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis
comparatio Comparatio dista quia ex alterius conparatione alterũ p̃fest
cuius gradus tres sulit : positiuus conparatiuus & suꝑ latiuus: positiuus
diftus quia primus ponitur in conparationis gradu: ut dostus: conparatiuus
abeo quod conparatus positiuo p̃festur illi. ut dostior plus enim nouit
quã dostus Suplinuus. eo quod con paratiuo superferatur. ut dodis

Expanded text:
Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis Haec omnes species a nominum appellatione descendunt. Secunda pars nominis conparatio. Conparatio dicta quia ex alterius conparatione alterum praefert. Cuius gradus tres sunt: positivus, conparativus, et superlativus. Positivus dictus quia primus ponitur in conparationis gradu, ut 'doctus'. Conparativus ab eo, quod conparatus positivo praefertur illi, ut 'doctior'; plus enim novit quam doctus. Superlativus eo, quod conparativo superferatur, ut 'doctis
Abbreviated transcription (Latin):
gus breuis Pato namaadicuntur: coquod trihurtur pitribus ig didides.
tidei filius: enides eneae filius : quamuis &amatribus & amaioribus dicantur¬
Th&ica id est possessiua : a possessionetut euandrius ensis. Epitha&a quae latinae
adiestiua uel super posita appellantur. eo quod adim plendam significationẽ nomini¬
bus adiciantur ut magnus doftus: adicias ea personis : ut magnus philo sefus: dostus
homo & plenus est sensus. Astuala abastu descendunt ut dux rex cursor nutrex
arator: gentis. agente ueniunt ut grecus hispanus Patruae.: a patria desuendunt
ut atheniensis thebanus : loci aloco ut suburbanus. Verbalia dicuntur quia de
uerbo nascuntur: ut lestor pasticipalia: quia sic sonant quasi pasticipia: ut demens
uerbi similia: auerbi similitudine dista: ut contem plator. Nam & uerbum est
imperatiui modi. futuritemporis: & nomen. quia conparationem recipit

Expanded text:
gus, brevis. 20. Patronymica dicuntur, eo quod trahuntur a patribus, ut Tydides, gus, brevis. 20. Patronymica dicuntur, eo quod trahuntur a patribus, ut Tydides, Tydei filius, AenCtetica, id est possessiva, a possessione, ut 'Evandrius ensis'. Epitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensus. Actualia ab actu descendunt, ut 'dux', 'rex', 'cursor', 'nutrix', 'orator'. Gentis a gente veniunt, ut 'Graecus', 'Romanus'. Patriae a patria descendunt, ut 'Atheniensis', 'Thebanus'. Loci a loco, ut 'suburbanus'. Verbialia dicuntur, quia de verbo nascuntur, ut 'lector'. Participalia, quae sic sonant sicut participia, ut 'legens'. Verbis similia, a verbi similitudine dicta, ut 'contemplator'. Nam et verbum est imperativi modi, futuri temporis, et nomen, quia conparationem recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
Emispheria dimidia pars spherȩ est : Emis pherion supraterras est ea pars ceacli. quae
Ra nobis tota uid &ur. Emis pherion subterra est quae uideri non potest quam diu sub

Expanded text:
emisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub
Abbreviated transcription (Latin):
flius nuncupatur Splendor autem appellatur. propter quod
manifestat: lumen: quia in luminat: Lux: quia adueritatẽ con¬
tem plandam cordis oculos reserat. soliquia in luminatom̃s
Oriens : quia luminis fons & in lustrator est rerum: & quod oriri

Expanded text:
Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod Filius nuncupatur. Splendor autem appellatur propter quod manifestat. Lumen, quia inluminat. Lux, quia ad veritatem contemplandam cordis oculos reserat. Sol, quia inluminator. Oriens, quia luminis fons et inlustrator est rerum, et quod oriri
Abbreviated transcription (Latin):
quia uerbum cius est: namsicut pro uerbis quae ꝑlinguam fuint
saepe dicimus illa &illa lingua ita & pro uerbo di osponitur qu
mos ese utore uerba formentur Verbum autem ideo dr. quiaps
pater omnia condidit siue iussit : ueritas quia non faluit sedtr bi
quod promisit : uitam : quia creauit Imago dr̃ propter patrem
si militudinem patris figura est quia suscipiens formam seruies
rum uiftutum q similitudinem patris in se imaginem atq in nd¬
sum inagnitudinem de signauit Manus di est quod omnuꝑi
creaturae: quae ꝑ ipsum formata est Brachium quia ab ipoor̃
continentur. Viftus proeo quodomnem potestatẽ patris insem& ipso
ib eat. & omnem caeli terraeq creaturam gubern&. contineat¬
aiq regat Sapientia : proeo quod ipse reuelaet mysteria scientiae
uarchana sapientiae. sed tamen cum sit pater & filius & sps̃ sẽs
sapientia & uiftus & lumen & lux : Pro priae tamen his omnibu

Expanded text:
quia Verbum eius est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, quia Verbum eius est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. Imago dicitur propter parem similitudinem Patris. Figura est, quia suoperum virtutumque similitudinem, Patris in se imaginem atque immensam magnitudinem designavit. MANUS DEI est, quod omnia per creaturae, quae per ipsum formata est. Brachium quia ab ipso omnia continentur. Virtus pro eo quod omnem potestatem Patris in semetipso habeat et omnem caeli terraeqatque regat. Sapientia, pro eo quod ipse revelet mysteria scientiae et arcana sapientiae. Sed tamen cum sit Pater et Spiritus sanctus sapientia et virtus et lumen et lux, proprie tamen his nominibus
Abbreviated transcription (Latin):
sine quia pater eum genuit si ne matre ina &ernitate. siuȩ quuso
fine patre intempore. Unigenitus autem uocatur secundũ dum¬
taons ea cedlentiam quia sine fratribus: primogenitus secunduuu
tuonens homiris inqua ꝑadoptionem gratiaȩ fr̃s habere dign dug
quibus es ie primo genitus Omousion patri ab unitate sub fiane
substantiae Quod nomen & si scriptum in sc̃is lit teris non inutut
inad sesione tamen totius trinitatis defenditur : qula da tuuem
unde reste dici ostendatur Sicut & pater in illis ubris nasqua iun¬
nitus legntura sedta men dicendus esse atq credendus non diabit aur
Oma usion similis substantiae. quia qualis aed tadus Et ⁊ qubitro
omnia : & quia ante cum nihil :finis : uel quia dignatus est infiue
tem porum humiltt̃ in carne nasci & mori & iudicium no uis ioũ
ipit suscipere ut quic quid agimus adillum referimusi ⁊ teiad
eum pue nerimus ultra quod quae ramus non habeͣmus os drct

Expanded text:
uia Pater eum genuit sine Matre in aeternitate, sive quia Mater sine Patre in tempore. 13. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionem gratiae fratres habere dignatus est, quibus esset primogenitus. 14. Homousios Patri ab unitate substantiae substantiae. Quod nomen etsi scriptum in sanctis litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeusion, similis substantiae, quia qualis Deus, talis est et imagomnia, et quia ante eum nihil. Finis, vel quia dignatus est in fine temporum humiliter in carne nasci et mori, et iudicium novissimum ipse suscipere, vel quia quidquid agimus ad illum referimus. Et cum ad eum pervenerimus, ultra quod quaeramus non habemus. Os Dei est,
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim xp̃s significat regem ita ihs̃ significat salua torenid
Nonitaq nos saluos facit quicumq rex sed renx salua gorera
uer bum latina lingua antea hon habebat sed habere ponunt
siuit potuit quando uoluit Em ma nuhel ex hebreo inlatinum
nig inficoat nobiscumi ads̃. scilie& quia puirginom natus ds̃ hominbis

Expanded text:
Sicut enim Christus significat regem, ita Iesus significat salvatorem. Non itaque nos salvos facit quicumque rex, sed rex Salvator. Quod verbum Latina lingua antea non habebat, sed habere poterat, sicut potuit, quando voluit. Emmanuel ex Hebraeo in Latinum significat 'nobiscum Deus,' scilicet quia per Virginem nat
Abbreviated transcription (Latin):
traditur religatus. A pocalipsis exgreco autem in latinum reue¬
latio inter p̃tatur. Reuelatio enim dicitur manifestatio eorũ quȩ o¬
ra & ab. scondita erant iuxta quod & ipse iohannes dicit A pocalipsii ihũ
xp̃i quam dedit illi ds̃ palam facere seruis suis. Hii sunt scriptores
sacrorum librorum quiꝑ spm̃ scm̃ loquentes ad eruditionem n ram
& p̃cepta uiuendi & credendi regulam conscripserunt: Pra&er har
alia uolumina a pocrifa nuncupantur. Apocrifa autem dicta idest
secr&a quia indubium ueniunt. Estenim eꝯͦrum occulta origonec
pat& patribus a quibus usq ad nos austoritas ueracium scripturarũ
ceftissima & notissima & notissima succ essione ꝑuenit. In his a
pocrifis & si inuenitur aliqua ueritas. tamen propter nulla falsa

Expanded text:
traditur relegatus. Apocalypsis autem e Graeco in Latinum revetraditur relegatus. Apocalypsis autem e Graeco in Latinum revelatio interpretatur. Revelatio autem dicitur manifestatio eorum, quae abscondita erant, juxta quod et ipse Joannes dicit, Apocalypsim Jesu Christi, quam dedit illi Deus palam facere servis suis. Hi sunt scriptores sacrorum librorum qui per Spiritum sanctum loquentes, ad eruditionem nostram praecepta vivendi et credendi regulam conscripserunt. Praeter haec alia volumina apocrypha nuncupantur. Apocrypha autem dicta, id est secreta, quia in dubium veniunt. Est enim eorclaruit patribus, a quibus usque ad nos auctoritas ueracium scripturarum certissima et notissima successione peruenit. In his autem apocryphis etsi inuenitur aliqua ueritas, tamen propter multa falsa
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: unde & angelus nuntius interp̃tatur. Paulus apostolussuas
discipulis suis  Timotheo tito & filemoni. Ad he breos autem epistolas
plerisq alatinis eius esse incesta est propter dissonantiam sermonis:
Fandemq: alii barnaban conscripsisse alii aclemente scriptã fuisse sus¬
picantur . P&rus scripsit duas nominis sui episto las: quae catholicȩ
ideo nominantur quia non unitantum populo uelciuitati sed uni¬
uersis gentibus gene raliter scripte sunt. lacobus & iohannes & iudas
suas scripserunt epistol&s Astus aposto lorum primordia fide ixp̃in
ingentibus & nascentis ecclesiae historiam digerit: ANuuma posto
lorum lucam scriptorem : euangelistam. in quo opere nascentis eccle¬
siae infantia texitur. & a postolorum historia r&in& ur unde & aftus
aposto lorum dicitur Apo calips in librum iohannes euangelista scrip¬
sit eo tempore quo ob euan gelii p̃dicationẽ in insula patlimos¬

Expanded text:
dicitur. Unde et angelus nuntius interpretatur. Paulus Apostolus suasdicitur. Unde et angelus nuntius interpretatur. Paulus Apostolus suasdiscipulis suis Timotheo, Tito et Philemoni. Ad Hebraeos autem Epistola plerisque Latinis eius esse incerta est propter dissonantiam sermonis, eandemque alii Barnaban conscripsisse, alii a Clemente scriptam fuisse suspicantur. Petrus scripsit duas nominis sui Epistolas, quae Catholicae ideo nominantur, quia non uni tantum populo vel civitati, sed universis gentibus generaliter scriptae sunt. Iacobus et Iohannes et Iudas suas scripserunt Epistolas. Actus Apostolorum primordia fidei Christianae in gentibus et nascentis Ecclesiae historiam digerit. Actuum Apostolorum scriptorem Lucam esse evangelistam, in quo opere nascentis Ecclesiae infantia texitur, et apostolorum historia retinetur. Unde et Actus Apostolorum dicitur. Apocalypsin librum Iohannes evangelista scripsit eo tempore, quo ob evangelii praedicationem in insulam Pat
Abbreviated transcription (Latin):
uatorem qui pro nobis dignatus est nasci & pati Ip sum ante scła
dĩ uerbum esse ipsum acelo uenisse & post mostem ad caelum
iterum remeasse. Hii sunt quattuor eu angelistȩ quos ꝑe zechieliẽ
sp̃s sc̃s significauit inquattuor animalibus Propterea autem
quattuor animalia. quia perquattuor mundi pafies fides xp̃ianȩ
religionis eorum predicatione dis seminata est: Animalia autem
dista sunt qm̃ propter animam hominis p̃dicatur euangeliũ
xp̃i:. Nam & oculis plena erant intus & foris. qm̃ p̃uident eu¬
angelia quae dicla sunt apro ph&is & quae promiserant in prior
Crura autem eorum resta : quianihil prauum in euangeliis est
It alas senas tegentes crura & facies suas suelata Sunt enim
quae tegebantur in aduentu xp̃i. Euangelium autem int̃p̃tat᷑
bona ad nuntiatio grece enim eu bonũ. angeliũ adnuntiatio

Expanded text:
vatorem, qui pro nobis nasci dignatus est et pati, ipsum ante secula vatorem, qui pro nobis nasci dignatus est et pati, ipsum ante secula dei verbum esse, ipsum e celo venisse et post mortem iterum ad celum remeasse. Hii sunt 4or ewangeliste, quos per Ezeichielem Spiritus sanctus significavit in quattuor animalibus. Propterea autem quattuor animalia, quia per quattuor mundi partes fides Christianae religionis eorum praedicatione disseminata est. Animalia autem dicta sunt quoniam propter animam hominis praedicatur Evangelium Christi. Nam et oculis plena erant intus et foris, quoniam praevident Evangelia quae dicta sunt a prophetis, et quae promiserit in priori. Crura autem eorum recta, quia nihil pravum in Evangeliis est; et alas senas, tegentes crura et facies suas; revelata sunt enim quae tegebantur in adventum Christi. Evangelium autem interpretatur bona adnuntiatio. Graece enim εὖ bonum, ἀγγελία adnuntiatio