comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sisti. in habitabit in atrus tuis. Quo autẽ te eleu&. interroga
scepit eũ ab oculis eorũ dicentibus angis. hic iesus qui assũptus auibis
in celũ &rłq: Siergo ad illũ uis ꝑtinere : stude terrã de corde puga¬
re ut expeditus & liber uirtutũ pennis nulliꝰ scilic& horũ quib su¬
perius te inhiare monstrasti iuisco inpeditis. incelũ ubi ille ẽ possiscor¬
scendere Quod autẽ dixisti nolle te ͤonqueri dicendo. eleuans allisisti
me: ne forte me putes accepisse ꝑfunctorie. dico ꝓut ualeo & si ñ
put debeo in bonã magis quã b malã posse referri btellegentiam
scilic& ut eleuatus bi uirtutũ culmine allidaris gratuito in humilitate
immo allidat te ille. nom tamen biturbine & lapide grandinis. sed u
sp̃u mansuetudinis qui elisũ erigere ual& omnimodis. qui tangit
montes & funigant mortificans ꝙ uiuificat. auferens spm alta
sapientiũ. ut deficiant & in puluerẽ suũ redeant. hoc ẽ puluere

Expanded text:
sisti, inhabitabit in atriis tuis . Quo autem te elevet, interroga scepit eum ab oculis eorum , dicentibus angelis: Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum , etc. Si ergo vis ad illum pertinere, stude terram de corde purgare, ut expeditus et liber, virtutum pennis, nullo scilicet horum, quibus superius te inhiare monstrasti, visco impeditus, in coelum, ubi ille est, possis conscendere. 23. Quod autem dixisti, nolle te conqueri, dicendo elevans allisisti me, ne forte me putes accepisse perfunctorie, dico prout valeo, etsi non prout debeo, in bonam magis, quam in malam posse referri intelligentiam, scilicet ut elevatus in virtutum culmine, allidaris gratuito in humilitate; imo allidat te ille, non tamen in turbine et lapide grandinis , sed in spiritu mansuetudinis , qui elisum erigere valet omnimodis , qui tangit montes et fumigant , mortificansque vivificat , auferens spiritum alta sapientium, ut deficiant, et in pulverem suum redeant , hoc est, pulverem
Abbreviated transcription (Latin):
ate. hab& a se Dñi enĩ ẽ terra. & plenitudo eius Nȩ au¬
tẽ eis quib tanti succeserunt heredes. ut dñs nũquã illis
meruerit esseheres :
Rũpe fili rũpe que so hunc
funẽ ne hoc cũ ipsis
constringaris in ꝑdittonẽ Accipe dr̃m
heredẽ ut te ille accipiat regni sui consorte. Partire cũ
illo filioꝵ hereditatẽ. & effice eũ illis fratre. Quodsi ñ
uis. neꝙ tu euis herreditate usurpabis. At tamen uelis nolis
apꝓbabo tius ipsius testimoniis. nonte tuas possidere diuiti¬
as. Fac inquis Eroga dico Non faciã dicis Cur : Timeo ais
Quid inquã: Paupertate Ergo pauꝑtatis sunt tuȩ diuitiȩ.
non tuȩ Dñs ẽ enĩ qui interdicit. subiectus cui quidlib& in¬
ter dicit Ecce te considente de p̃hendiᷤ tantũ te tuas non
possidere diuitias. sed etiã apauꝑtate possideri cui ipse ser¬
uiunt diuitiȩ: sed uideo quid declinauens. Cũ enĩ seruus sis

Expanded text:
a te, habet a te. Domini est terra et plenitudo ejus . Vae aua te, habet a te. Domini est terra et plenitudo ejus . Vae autem eis, quibus 42 tanti successerunt haeredes, ut Dominus nunquam illis meruerit esse haeres. Rumpe, fili, rumpe, quaeso, hunc funem, ne hoc cum ipsis constringaris in perditionem. Accipe Dominum haeredem, ut te ille accipiat regni sui consortem; partire cum illo filiorum haereditatem, et effice eum illis fratrem. Quod si non vis, neque tu ejus haereditatem usurpabis. Attamen velis, nolis, approbabo tuis ipsius testimoniis, non te tuas possidere divitias. Fac, inquis. Eroga, dico. Non faciam, dicis. Cur? Timeo, ais. Quid? inquam, paupertatem. Ergo paupertatis sunt tuae divitiae, non tuae. Dominus est enim qui interdicit subjectus, cui quidlibet interdicitur. Ecce, te confitente, deprehendi, non tantum te tuas non possidere divitias, sed etiam a paupertate possideri, cui ipsae serviunt divitiae. Sed video quid declinaveris. Cum enim servus sis
Abbreviated transcription (Latin):
dicet inceptũ. necessitatẽ non attendat. apꝓb& uolun¬
tatẽ non rep̾hendat intentionẽ. consider& hicte sanũ
uoluisse dare uideat te hic cepisse. hic uoluisse comple¬
re De uoluntate enĩ & intentione iudicat At forte
dicis Reliquerunt mihi parentes. possũ non relinque¬
re filuis aut ne potibus. aut aliquib heredib:: Uȩ illis
qui totũ tibi reliquerunt. sibi nil tulerunt: Immomultũ
tulerunt non quã enĩ deficiet qđ tulerunt Dãpnationẽ
enĩ ꝑpetuã sibi tulerunt. igne ꝑpetuũ sibi tulerunt: qua¬
si te ds̃ non possit absꝙ illoꝵ munificentia pascere. qui
totũ mundũ pascit cotidie Pater inquis meus reliquit
mihi Patriquis : Auus inquis Auoquis : Pro auus ais Pro¬
auoquis : Ille talis & talis Illis quis : Quid me fatigas ro¬
gando inquis : Adã & si non alus: ada quis : Ds Ergo
dĩ erat. inmo uelis nolis : di ẽ totũ. Etiã si non accipiat

Expanded text:
dicet incoeptum, necessitatem non attendat, approbet volundicet incoeptum, necessitatem non attendat, approbet voluntatem, non reprehendat intentionem: consideret hic te sanum voluisse dare, videat te hic coepisse, hic voluisse complere: de voluntate enim et intentione judicat. At forte dicis: reliquerunt mihi parentes, possum non relinquere filiis, aut nepotibus, aut aliquibus haeredibus? Vae illis, qui totum tibi reliquerunt, sibi nil tulerunt, imo multum tulerunt. Nunquam enim deficiet quod tulerunt: damnationem enim perpetuam sibi tulerunt, ignem perpetuum sibi tulerunt; quasi te Deus non possit, nosque illorum munificentia pascere, qui totum mundum pascit quotidie. Pater, inquis, meus reliquit mihi. Patri quis? avus, inquis. Avo, quis? proavus, ais. Proavo quis? ille talis et talis. Illis quis? quid me fatigas rogando, inquis, Adam, etsi non alius. Adam quis? Deus. Ergo Dei erat, imo velis, nolis, Dei est totum; etiamsi non accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
ues qui ignoras ciu serues : Seruo iquis filus. an¬
te te forsitan obibunt Dabo ais ꝓanima ill&ꝵ: Quan¬
do:Postquã eos absorbuerit gehenna : Non audisti
psalmũ dicentẽ in inferno quis confitebiturabi:
Non legisti frater non redima.redima homo: Postre¬
mome non audisti dicentẽ. ibunt hi in supliciũ ȩternũ lu¬
sti uero in uitã ȩternã : Quomodo autẽ ẽ ȩternũ qđ ali¬
cuuis munere postquã semel fuerit ad eptũ potest fierguil¬
lũi : Non audisti. lignũ in quocũ ꝙ lococetiderit ibi erit : Ebi
de siuis ꝓanima tua uł cuiis lib& dare: dũ tu illud possides
da dũ tiuẽ uiris. tui arbitrũ. tuȩ potestatis. dũ uales
redimi. dũ uales liberari Diuitiȩ enĩ tuȩ te ante cȩdere
possunt. sequi omnino non possunt Hic sanus incipe dare.
& si infirmitas euenit studiosus eroga. & si mors interuenit
ne timeas : qđ hic eraͦgat᷑ illic ꝓsici&. tantũ ne ds̃ serũ ui¬

Expanded text:
ves, qui ignoras cui serves? Servo, inquis, filiis. Anves, qui ignoras cui serves? Servo, inquis, filiis. Ante te forsitan obibunt. Dabo, ais, pro anima illorum. Quando? postquam eos absorbuerit gehenna? Non audisti psalmum dicentem: In inferno quis confitebitur tibi? Non legisti: Frater non redimit, redimet homo? Postremo me non audisti dicentem: Ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam? Quomodo autem est aeternum, quod alicujus munere, postquam semel fuerit adeptum, potest fieri nullum? Non audisti: Lignum in quocunque loco ceciderit, ibi erit? 35. Unde si vis pro anima tua, vel cujuslibet dare, dum tu illud possides, da; dum tui est juris, tui arbitrii, tuae potestatis, dum vales redimi, dum vales liberari. Divitiae enim tuae te antecedere possunt, sequi omnino non possunt. Hic sanus incipe dare, et si infirmitas evenit, studiosius eroga; et si mors intervenit, ne timeas; quod hic erogatur, illic proficiet; tantum ne Deus serum ju
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝓhibeo: nã p̃dixi tibi. qđ in sudore uultus tui uesce¬
reris pane tuo: cũ illud p̃dixi. laborẽ indixi Iue con¬
tra niluis laborare . sed laborantib auferre Et cũtu
uaces peccatis & delitus: aliis laborẽ brdicis . cũ econtra
me inpsalmo dixisse legeris Labores manuũ tuarũ
quia manducabis beatus es & bene tibi erit Et ꝑapłm¬
Aui non uult operari. nec manduc& Labora itaq di¬
co fruere eroga disperge Sicut ego non cessodare.
immo cõmittere : ita tune cesses erogare . & sẽꝑ quia
ussi labori brsiste . ut habeas qđ possis erogare & non
sit opus seruare Otiositas enĩ si non certis dieb mei
causa inima ẽ animȩ Eñi uero nec ullo tẽpore te
uolo otiosũ esse Nã & si dixi ꝑ ꝓphetã. uacate sed ad¬
didi. & uidete quia ego sũ dñs. ut intellegas tibi cauen
dũ. mihi seruiendũ. Quid opus ẽ ut serues. qui me
danit cotidie satis accipies: Quid conuenitut ser¬

Expanded text:
dis prohibeo; nam praedixi tibi, quod in sudore vultus tui vescedis prohibeo; nam praedixi tibi, quod in sudore vultus tui vesceris pane tuo . Cum illud praedixi, laborem indixi: tu econtra nil vis laborare, sed laborantibus auferre, et, cum tu vaces peccatis et deliciis, aliis laborem indicis; cum econtra me in Psalmo dixisse legeris: Labores manuum tuarum quia manducabis; beatus es, et bene tibi erit . Et pui non vult operari, nec manducet . Labora itaque, dico, fruere, eroga, disperge. Sicut ego non cesso dare, imo committere; ita tu ne cesses erogare; et semper, quia jussi, labori insiste, ut habeas, quod possis erogare, et non sit opus servare. Otiositas enim, si non certis diebus mei causa, inimica est animae. Enim vero nec ullo tempore te volo otiosum esse: nam etsi dixi per Prophetam: Vacate, sed addidi: Et videte, quia ego sum Dominus , ut intelligas tibi cavendum, mihi serviendum. Quid opus est ut serves, qui me dante quotidie satis accipis? Quid convenit ut ser
Abbreviated transcription (Latin):
his ȩqua tibi sors ẽ moriendi :Nestes nequeunt a
tineis demoliri: Scio biquis remediũ inde Bengali¬
quid nosti remedu. ut igne non possint ab sumi Non
hiquis sed mitto eas. ubi contine ł & auru: ẽ locus artu¬
atus non ual& igni esse accessus Concedo Sẽpergo
illic erunt: Nũ quã ne foris ꝓdibunt : Facient plane :
quid tunc : Si saluȩ. saluȩ. si ꝑditȩ. ꝑditȩ Ubiergo
tanta diligentia tanta custedia: Quid ꝓsuit can¬
to tẽpore custodisse. aliquando ꝑdidisse : Esto nilhoꝵ
contingat. quis tuas cũ hinc uadis diuitias tecũ portat:
Nonne te uideo ligatis pollicib pene nudũ agibitu¬
mulũ : Et ñ hoc tibi contingat beatũ te forsitandixe¬
rĩ. Nã audiui sȩpe diuitẽ alupis comestũ. Quidergo
inquis agendũ : Ansegnitiȩ uacandũ : Hil laboran¬
dũ : Omnib: mendicandũ : Qiis dat. si omnis mendi¬
cat : Hon non illud p̃cipio dicit dñs immo omnimo¬

Expanded text:
his aeque ac tibi sors est moriendi? Vestes nequeunt a his aeque ac tibi sors est moriendi? Vestes nequeunt a tineis demoliri? Scio, inquis, remedium inde. Bene. Aliquid nosti remedii, ut igne non possint absumi? Non, inquis, sed mitto eas illuc, ubi continetur et aurum. Est locus arcuatus, non valet igni esse accessus. Concedo. Semper ergo illic erunt? nunquamne foris prodibunt? Facient plane. Quid tunc? Si salvae, salvae; si perditae, perditae. Ubi ergo tanta diligentia, tanta custodia? Quid profuit tanto tempore custodisse, aliquando perdidisse? Esto nil horum contingat; quis tuas, cum hinc vadis, divitias tecum portat? Nonne te video ligatis 41 pollicibus pene nudum agi in tumulum? Et si hoc tibi contingat, beatum te forsitan dixerim, nam audivi saepe divitem a lupis comestum. 34. Quid ergo, inquis, agendum? An segnitiae vacandum, nil laborandum, omnibus mendicandum? Quis dat, si omnis mendicat? Non; non illud praecipio, dicit Dominus, imo omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
cã desideres nec accipias. aquȩ guttã. Nideris aliqua possi¬
dere disperge ut possideas uereꝰ. Quo modo inquis ueracit̃
possidebo : Nũquid non & modo cũ fruar ueraciter possideo:
Hoc ame non indiges inquirere te ipsũ interrogate
delectatione canũ. accipitrũ. habundantia uestiũ uten¬
siliũ frumenti. uini & olei. armoꝵ argenti & auriat ꝙ
gẽmarũ Obtime modote uolo conuenire Dic rogotẽ¬
pestas ũ quã tua contigit p̃dia: Quomodo inquis aliter
fieri potuit. Quomodo in quã dicis te ũquã ueraciter
possedisse. qđ ualuit tẽpestas auferre: Hulla enĩ rati¬
one ueraciter ẽ tuũ qđ alicuius inuasione potest fi¬
eri non tuũ. Unde ẽ illud sapientis. Honꝓpriũ di¬
cas. qđ mutari potest Sed uideamus cȩtera. forsitansir¬
mius possides ea Serui ancille: equi. boues possunt ne
a p̃donib: diripi. Clade deprimi : Ad postremũ nonne

Expanded text:
cam, desideres nec accipias aquae guttam . Videris aliqua possicam, desideres nec accipias aquae guttam . Videris aliqua possidere? Disperge, ut possideas vere. Quomodo, inquis, veraciter possidebo? nunquid non et modo, cum fruar, veraciter possideo? Hoc a me non indiges inquirere; te ipsum interroga, te delectatione canum et accipitrum, abundantia vestium, utensilium, frumenti, vini et olei, armorum, argenti, auri atque gemmarum. Optime. Modo te volo convenire. Dic, rogo, tempestas nunquam haec tua contigit praedia? Quomodo, inquis, aliter fieri potuit? Quomodo, inquam, dicis te unquam veraciter possedisse, quod valuit tempestas auferre? Nulla enim ratione veraciter est tuum, quod alicujus invasione potest fieri non tuum: unde et illud sapientis: Non proprium dicas, quod mutari potest. Sed videamus caetera. Forsitan firmius possides ea. Servi, ancillae, equi, boves possuntne a praedonibus diripi, clade opprimi? Ad postremum nonne
Abbreviated transcription (Latin):
ter emittunt qđ lic& desideranter uelint reuocare
non possunt. Ex his quinq duusionib:. prima p̃dicanda ẽ
& tenenda: Secunda cũ quinta miseranda & corrigen¬
da. Tertia cũ quarta penitus uitanda Sunt post istos qui
qđ ipsi minime didicerunt. p̃suptiue nĩmis alios audent
docere De quib ait apostolus Nolentes fieri legis doc
affirmant Hiꝑ sȩpe dũ dedignant᷑ discipuli fieri ueri¬
tatis magistri efficiunt᷑ erroris Sunt etiã quidã secundũ
a postolũ sẽꝑ discentes. & nunqua ad cognitionẽ uerita¬
tis uenientes Sunt quoꝙ. qui copiose dicunt qđ non in¬
tellegunt: sunt  contra quib intellectus abundat. sea
eloquentia deficit Prȩdicandus aute. quẽ & eloquentia
& intellectus reddit illustrẽ. cũ primus ille que dixi
de p̃suptione culpandus. alter non uituperandus sed
sit amplectendus. nisi forte inuidia uel a uaritia ple¬

Expanded text:
ter emittunt, quod, licet desideranter velint, revocare ter emittunt, quod, licet desideranter velint, revocare non possunt. Ex his quinque divisionibus prima praedicanda est et tenenda; secunda cum quinta miseranda et corrigenda; tertia cum quarta penitus vitanda. Sunt post istos, qui quod ipsi minime didicerunt, praesumptius nimis alios audent docere. De quibus ait Apostolus: Volentes fieri legis doctuibus affirmant . Hi persaepe, dum dedignantur discipuli fieri veritatis, magistri efficiuntur erroris. Sunt etiam quidam, secundum Apostolum, semper discentes, et nunquam ad cognitionem veritatis venientes . Sunt quoque qui copiose dicunt quod non intelligunt. Sunt econtra, quibus intellectus abundat, sed eloquentia deficit. Praedicandus autem, quem et eloquentia et intellectus reddit illustrem, cum primus ille, quem dixi, de praesumptione culpandus, alter non vituperandus, sed sit amplectendus, nisi forte invidia vel avaritia ple
Abbreviated transcription (Latin):
uesti cordis quȩ capiat . nonẽ angusta manus caritatis quȩ
fundat Altera diuisio seruire uidet᷑ adulationi dũqui¬
lib& sub specie docendi uolens placere potentũ alicui
utroducit satyrã . & uiolat doctrinã Tertia auaritiȩ
dep̃hendit᷑ militare Multi enĩ lucri ambitu tegenda silentio
uendunt loquendo Quarta iactantiȩ spetialius obse¬
quit Nã ut multũ quis scire uideat᷑ aperit sepissime qđ
debuerat celare. contra illud psalmistȩ : In corde meo ab¬
scondi eloquia tua. ut non peccẽ tibi Vnde & agtistinus
eundẽ uersiculũ exponendo qui archana inquit diuulgat
imminuit xp̃i decorẽ. Qub satis lepide illud concinit
poetȩ: Usq ad eone inquiens scire tuũ nihil ẽ. nisi te
scire hoc sciat alter : Quintã uero hoꝵ partẽ incauta
solũ modo loquacitas efficit. Pleriq enĩ dũ sine modera¬
tione lingua in cautius docendo relarant. in conside ran¬

Expanded text:
cordis vestri quae capiat, non est angusta manus charitatis quae cordis vestri quae capiat, non est angusta manus charitatis quae fundat. Altera divisio servire videtur adulationi, dum quilibet sub specie docendi volens placere potentum alicui, introducit satyram, et violat doctrinam. Tertia avaritiae deprehenditur militare; multi enim lucri ambitu, tegenda silentio vendunt loquendo. Quarta jactantiae specialius obsequitur, nam ut multum quis scire videatur, aperit saepissime quod debuerat celare, contra illud Psalmistae: In corde meo abscondi eloquia tua, ut non peccem tibi ; unde et Augustinus eumdem versiculum exponendo: Qui arcana, inquit, divulgat, imminuit Christi decorem; quibus satis lepide illud concinit poetae Persii: Usque adeo ne, inquiens, scire tuum nihil est, nisi te scire hoc sciat alter. 40 Quintam vero horum partem incauta solummodo loquacitas efficit; plerique enim, dum sine moderatione linguam incautius loquendo relaxant, inconsideran
Abbreviated transcription (Latin):
terebrant᷑ iniudicio iuxta illud: Qui abscondit frumen¬
ta maledicet᷑ in populis Sunt contra alii. qui tantȩ ui¬
dent᷑ largitatis ut doctrinã magis uideant᷑ funderequã
erogare Dequib gregorio teste. dicit᷑ in lege. Uirqui
fluxũ patit᷑ seminis. a sacerdotio repellat᷑ Eluxũ enim
patit᷑ seminis. qui ea de quib: in auditoꝵ cordib bonarũ
uirtutũ generari debuerant suboles inaniter effun¬
dens ipsa sui suꝑ fluitate steriles reddere eosdẽ cernit᷑
auditores. Horũ qui ne faria cũ sit diuisio una uir
militare uidet᷑ solũ modo Idẽ cũ qui lib& tã ardentis ẽ
caritatis. ut si fieri poss& totũ se trans fuder& incorde
audientis iuxta illud a postoli Nolo omnes fierisicut
me ipsũ. Et os nostrũ pat& aduos ochorinthu mostrum
dilatatũ ẽ: non angustamini in nobis. cũ angustemini
in uiscerib uestris. Quasi dixss&r Lic& angusta sit archa

Expanded text:
terebrantur in judicio, juxta illud: Qui abscondit frumenterebrantur in judicio, juxta illud: Qui abscondit frumenta, maledicetur in populis . Sunt contra alii, qui tantae videntur largitatis, ut doctrinam magis videantur fundere, quam erogare, de quibus Gregorio teste dicitur in lege: Vir qui fluxum patitur seminis, a sacerdotio repellatur. Fluxum enim patitur seminis, qui ea, de quibus in auditorum cordibus bonarum virtutum generari debuerant soboles, inaniter effundens, ipsa sui superfluitate steriles reddere eosdem cernitur auditores. Horum quinifaria cum sit divisio, una virtuti militare videtur solummodo; id est cum quilibet tam ardentis est charitatis, ut si fieri possit, totum se transfunderet in cor audientis, juxta illud Apostoli: Volo omnes fieri sicut me ipsum ; et: Os nostrum pateat ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est, non angustiamini in nobis, cum angustiamini in visceribus vestris ; quasi dixisset, licet angusta sit arca
Abbreviated transcription (Latin):
remotũ quibꝰ ueluti coniecturis ipsũ aperire aliquan¬
tulo ualeat uisũ. inde qđ lib& eiusdẽ lucis uiciniũ hine
ipsius sapientiȩ leuius. hinc mediocrius hinc ipse sitanen
capi ut cũq possit ipsus fulgor monstrandus Sin alias
optius ẽ lippiente uisu ipso mane tabernas cardore ine¬
ar aliquid comodi referre domi quã ipso splendore me¬
ridiani solis penitus obcȩcato ipsas cũ quodã appetitu te¬
nebras sine aliquo fructu captare. Sicut autẽ br audito¬
rib diuersȩ inueniunt᷑ distantiȩ señsuũ . ita & in doctori¬
bus diuersȩ reperiunt᷑ conspersionos affectuũ. Honnul¬
li eñ tã obstinatȩ sunt uoluntatis: ut cũ magistri ambiant
uocari nulla doctrinȩ arte aliquos a se cupiant imbui
Doctores dici desiderant. qui inuidia obstrusi docere om¬
nimodis de traectant. Hi sunt nimirũ qui thesaurũ sapi¬
entiȩ cordis suffodientes antro. maledictionis spiculo

Expanded text:
remotum, quibusdam veluti conjecturis ipsum aliquanremotum, quibusdam veluti conjecturis ipsum aliquantulo aperire valeat visum; inde quodlibet ejus lucis vicinium, hinc ipsius sapientiae levius, hinc mediocrius, hinc ipse, si tamen capi utcunque posset, ipsius fulgor monstrandus; sin alias, optatius est lippiente visu ipso mane tabernas circuire, et aliquid commodi referri domum, quam ipso splendore meridiani solis penitus obcaecato, ipsas cum quodam appetitu tenebras sine aliquo fructu captare. 32. Sicut autem in auditoribus diversae inveniuntur distantiae sensuum, ita et in doctoribus diversae reperiuntur conspersiones affectuum. Nonnulli enim tam obstinatae sunt voluntatis, ut cum magistri ambiant vocari, nulla doctrinae arte aliquos a se cupiant imbui; doctores dici desiderant, qui invidia obstrusi, doceri omnimodis detrectant. Hi sunt nimirum, qui thesaurum sapientiae cordis suffodientes antro, maledictionis spiculo
Abbreviated transcription (Latin):
non discendo qđ ualent: & auctorẽ ingratitudine offen¬
dant & sapientia uaciui poenas ꝓconteptu quando ꝙ exsol¬
uant Cȩterbs uero ꝓcaptu singuloꝵ & uarietate intel¬
lectuũ moderari debere noueris & p̃cepta disciplinarũ.
ne si in capabilia eis uelis ingerere doctrinarũ ꝓfundi¬
us cȩcitatis incidant gurgustiũ Lege librũ augustini soli¬
loqui& & ibi euidens huic tamen nostro non dissonans in¬
uenies suꝑ isto consiliũ Uerũ forsitan de ẽ nec ualet
ordine quodã ad sapientiã ꝑuenire bonȩ disciplinȩ offi¬
cũ ẽ. sine ordine autẽ uix credibilis felicitatis. Quo¬
circa suadeo illos superius ex pressos tanto doc trinȩ in¬
genio tractari ut more medix qui lippientib solẽ cu¬
piunt uisibilẽ reddere. primo leiussimi captus dostri¬
naeis offerat᷑ de irde quid non multũ quidẽ fortius ta¬
men tũ demũ aliquid qđ aliquantula sui parte ab hoc

Expanded text:
non discendo quod valent, et auctorem ingratitudine offennon discendo quod valent, et auctorem ingratitudine offendant, et sapientia vacui, poenas pro contemptu quandoque exsolvant. Caeteris vero pro captu singulorum et varietate intellectuum moderari debere noveris et praecepta disciplinarum, ne, si incapibilia eis velis ingerere doctrinarum, profundius caecitatis incidant gurgustium. Lege librum Augustini Soliloquiorum, et ibi evidens, 39 huic tamen nostro non dissonans, invenies super isto consilium. Verum forsitan deest  scilicetordine quodam ad sapientiam pervenire, bonae disciplinae officium est; sine ordine autem vix credibilis felicitatis  f. felicitas: quocirca suadeo illos superius expressos id est discipulos tanto doctrinae ingenio tractari, ut more medicorum, qui lippientibus solem cupiunt visibilem reddere, primo levissimi captus doctrina eis offeratur; deinde quid, non multum quidem, fortius tamen; tum demum aliquid, quod aliquantula sui parte ab hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Hec lactare iugũ uit a didicere magistra Magister escura
hac arte magisteriũ moderari tuũ. ut instituendis magis
quã hebetandis uidearis p̃esse discipulis. Nã sunt non¬
nulli tam tardi atꝙ obluuosi bitellec tus. ut ipsa pri¬
ma difficile elementa litterarũ ne dũ aliquid ex ꝓsun¬
diorib capere ualeant generib institutionũ. Quidã
uero uerbis ut id referã aurelu agustini tantȩ sunt
fatutatis. ut paulominus differant apecorib Sunt uͦ
aluitã agilis intellectus & studu ut sȩpe ꝓprid sen¬
su& studio etiã maiora ꝑcipiant quã a magistris didicerunt
sunt etiã qui difficile capiunt. sed facile ꝑdunt Sunt quidif¬
ficulter quidẽ capientes. capta fortiter retinent Sunt qui
facile capiunt facilius armitunt sunt qui facillime diffi¬
cillime aumittunt. His nihil aliud opus ẽ insinuare. quã
ut p̃petẽ agilitatẽ sensus studii exercitio nutriant. ne

Expanded text:
nec jactare jugum vita didicere magistra. » Magister es? Cura nec jactare jugum vita didicere magistra. » Magister es? Cura hac arte magisterium moderari tuum, ut instituendis magis quam hebetandis videaris praeesse discipulis. Nam sunt nonnulli tam tardi atque obliviosi intellectus, ut ipsa prima difficile elementa litterarum, ne dum aliquid ex profundioribus capere valeant generibus institutionum. Quidam vero, verbis ut id referam Aurelii Augustini, tantae sunt fatuitatis, ut paulo minus differant a pecoribus. Sunt vero alii tam agilis intellectus et studii, ut saepe proprio sensu et studio, etiam majora percipiant, quam a magistris didicerunt. Sunt etiam qui difficile capiunt, et facile perdunt. Sunt qui difficulter quidem capientes, capta fortiter retinent. Sunt qui facile capiunt, facilius amittunt. Sunt qui facillime capiunt, difficillime amittunt. His nihil aliud opus est insinuare, quam ut praepetem agilitatem sensus studii exercitio nutriant, ne
Abbreviated transcription (Latin):
res. non intellegentes neq quȩ loquunt᷑ neꝙ de quib: affir¬
mant. Discipulus es. honore inquit inuicẽ p̃uenientes
Magister . Non dominantes inclero sed forma facti gre¬
gis Postremo magister es. aut diceris. aut diciuis: cura
magisterui uira seruare. nedicaris abusiue Desidera ma¬
gis ꝓdesse. quã p̃esse Discipulus: stude humiliter sub eẽ. ut
tibi & multis aliis quandoꝙ ualeas ꝓdesse Aagister es.
dote humiliter qđ nosti Discipulus: disce in hianter quȩ
ad huc minime nosti Magister: opta magis a mariquã ti¬
meri Auertit enĩ ut dicit agustinus ase plurimos tri¬
stis. & nimiũ seuera crudelitas Unde & gregorius. siquis
ait ferinos mores hab&: necesse ẽ ut bestialiter solus iuuat
Discipulus: contende obsequendo a morẽ adipiscima¬
gistri Canit enĩ tibi ita poeta Uitrix sapientiȩ fortu¬
na Dicimus autẽ hos quoꝙ felices quiferre in cõmodauite

Expanded text:
res, non intelligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirres, non intelligentes neque quae loquuntur, neque de quibus affirmant . Discipulus es? Honore, inquit, invicem praevenientes . Magister? Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Postremo magister es, aut diceris, aut dici vis? Cura magisterii jura servare, ne dicaris abusive. Desidera magis prodesse quam praeesse. Discipulus es? Stude humiliter subesse, ut tibi et multis aliis quandoque valeas prodesse. Magister es? Doce humiliter quod nosti. Discipulus? Disce inhianter quae adhuc minime nosti. Magister? Opta magis amari, quam timeri: avertit enim, ut dicit Augustinus, a se plurimos tristis et nimium severa crudelitas. Unde et Gregorius: Si quis, ait, ferinos mores habet, necesse est ut bestialiter solus vivat. Discipulus? Contende obsequendo amorem adipisci magistri; canit enim tibi ita poeta: « Victrix sapientiae fortuna: dicimus autem hos quoque felices, qui ferre incommoda vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos & sic bisequendo ta uerbis quã uerberib eoꝵ
errata corrigere: ut ꝑsonas de linquentiũ debeas &
tia debere magͣris eãqre moralẽ existere. ut hocquis
exigat a subditis qđ se meminit exhibuisse p latis. & ut
mixtũ & ueluti contionale texã eloquiũ. Discipulus
es audi & tu quȩ so p̃cipientẽ dnm Quȩ uultis i sa¬
ciant uobis honunes. & uos facite illis similiter adagi¬
ster es audi Holite uocari rabi Discipulus es. audiVus
dicunt facite quę autẽ faciunt facere nolite Mlagister
es audi Qui scandali Zauerit unũ de pusillis istisqui ln
me credunt expedit ei ut suspendat᷑ mola asinaria ad
collũ eius. & demergat᷑ in ꝓfundũ maris. Discipulus escaue
erit inquit a postolus tẽpus cũ sanã doctrinã non sustine¬
bunt sed ad sua desideria coaceruabunt sibi magistros. Et¬
cȩtera Magister es. aduerte Uolentes eẽ legis docto¬

Expanded text:
discipulos , et sic insequendo tam verbis quam verberibus eorum discipulos , et sic insequendo tam verbis quam verberibus eorum errata corrigere, ut personas delinquentium debeas et tiam debere magistris, eamque rem moralem existere, ut hoc quis exigat a subditis, quod se meminit exhibuisse praelatis. Et ut mistum, et veluti concionale texam eloquium, discipulus es? Audi et tu, quaeso, praecipientem Dominum: Quae vultis ut faciant vobis homines, audi. Nolite vocari Rabbi . Discipulus es? audi. Quae dicunt facite, quae autem faciunt, facere nolite . Magister es? audi: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis, qui in me credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria ad collum ejus, et demergatur in profundum maris . Discipulus es? cave. Erit, inquit Apostolus, tempus cum sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coacervabunt, sibi magistros, etc. . Magister es? adverte: Volentes esse legis docto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ electisunt ut terrore suo populos amalo cohercerent.
at ꝙ ad recte uiuendũ legib subderent. Quantũ attin& adra¬
tionẽ. non ẽ ꝑsonarũ acceptio apud dm̃. qui mundi elegit
ignobilia & contẽptibilia & quȩ non sunt ut ea quȩ sunt de¬
struer&. ne glorietꝰ omnis caro hoc ẽ carnalis potentia corã
illo. Unus enĩ dñs. ȩqualiter & dominis fert consiliũ & ser¬
uis Melior ẽ subiecta seruitus. quã elata libertas Multi
enĩ biueniunt᷑ dõ libere seriuentes sub dominis constituti
flagitiosis qui & si subiecti sunt corpore : p̃lati sunt tame
eis mente Hoc ergo tanti uiri testimonio non ta diser¬
to quã uero consol atus esto fidelis & bonus serius. sẽ ꝑ
habens consiliũ incorde qđ agar ancillȩ sarai dedit angłs
magister ẽ omniũ. qui quos diligit flagellat & corripit.
quique non serus sed amicossuos uocare consueuit

Expanded text:
e electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, e electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantum attinet ad rationem, non est personarum acceptio apud Deum ; qui mundi eligit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est carnalis potentia coram illo : Unus enim Dominus aequaliter et dominis fert consilium et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata libertas; multi enim inveniuntur Deo libere servientes, sub dominis constituti flagitiosis, qui etsi subjecti sunt illis corpore, praelati sunt tamen eis mente. » Hoc ergo tanti viri testimonio non tam diserto, quam vero consolatus, esto fidelis et bonus servus, semper habens consilium in corde, quod Agar ancillae Sarai dedit angelus: magister est omnium, qui quos diligit flagellat et corripit , quique non servos, sed amicos suos vocare consuevit
Abbreviated transcription (Latin):
stra & iuxta cuiusdam sententiam : qui dõ conat᷑ resistere.
necesse ẽ ut magnobono careat. & magnũ malũ incurrat.
quia scilic& sũmo bono contraiut. & de teriori malo adhe
borantib: in futuro ꝓmissam Horas igitur si quas furaris
domino tuo. redde creatori tuo. Etne fortuitu aut absq
di ꝓuidentia putes te seruititi quouis ordine acciderit
subiectũ audi Iidorũ Propter peccatũ inquit primi ho¬
minis humanogeneri poena diuinitus illata ẽ seruitu¬
tis itaut quib: a spicit non congruere libertatem hismi¬
sericorditer irroget seruitutẽ. Et lic& hoc ꝑ peccatũ
contigerit originis. tamen equus ds̃ ita discreuit ho¬
minib: uitã. alios seruos constituens. alios dominos. ut
licentia male agendi seruoꝵ potestate dominox restrin¬
gat᷑ Hasi omnes sine metu essent quis ess& quia ma¬
lis quẽ piã cohibera : Inde & ingentib reges principes¬

Expanded text:
stra : et juxta cujusdam sententiam: « Qui Deo conatur resistere, stra : et juxta cujusdam sententiam: « Qui Deo conatur resistere, necesse est ut magno bono careat, et magnum malum incurrat, quia scilicet summo bono contraivit, et deteriori malo adhaeborantibus in futuro promissam. Horas igitur si quas furaris domino tuo, redde Creatori tuo. Et ne fortuitu, aut absque Dei providentia putes te servituti, quovis ordine acciderit, subjectum, audi Isidorum: « Propter peccatum, inquit, primi hominis, humano generi poena divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericorditer irroget servitutem; et licet hoc per peccatum contigerit originis, tamen aequus Deus ita discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos, ut licentia male agendi servorum, potestate dominorum restringatur. Nam si omnes sine metu essent, quis esset qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus reges principes
Abbreviated transcription (Latin):
ne quã omne debitũ dimisi tibi. qm̃ rogastime Honne g
oportuit & te misereri conseruo tub. sicut & tui miser¬
tussũ : Tunc iratus dominus eius tradidit eũ tortorib
&rł. Quod si morigerus & fidelis ẽ. audi Siẽ tibi seruus fi¬
delis. sit tibi sicut anima tua. Non fraudes illũ libertate. neꝙ
domino tuo seruieris libertus eris omniũ domini: Om̃es enim
in xp̃o fratres sumus Audi itaꝙ apostolũ dicentẽ Serui sub¬
ditiestote in om̃i timore dominis. Quo timore. & ꝗͥd sibi
uult qđ dicit omni: Id est primũ dĩ. inde terrenidomini
Siue primũ timore seruili quẽ caritas foras mittit.
uidelic& ne flagelleris. ne uapules. ne constringaris adul¬
timũ. ne inignẽ ęternũ ꝓcontẽptu ducaris. quia quisquis po¬
testati resistit: dĩ orationi resistit. Non ẽ enĩ potestas. ni¬
si adõ: i posuisti quoq ait psalmista homines suꝑ capita no¬

Expanded text:
nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me: nonne ergo nequam, omne debitum dimisi tibi, quoniam rogasti me: nonne ergo oportuit et te misereri conservi tui, sicut et tui misertus sum? Tunc iratus Dominus ejus tradidit eum tortoribus , etc. Quod si morigerus et fidelis est, audi: Si est tibi servus fidelis, 37 sit tibi sicut anima tua ; non fraudes illum libertate, nequdomino tuo servieris, libertus eris omnium Domini: omnes enim in Christo fratres sumus. Audi itaque apostolum dicentem: Servi, subditi estote in omni timore dominis. Quo timore, et quid sibi vult quod dicit omni? Id est primum Dei, inde terreni domini, sive primum timore servili, quem charitas foras mittit , videlicet ne flagelleris, ne vapules, ne constringaris, ad ultimum ne in ignem aeternum pro contemptu ducaris: quia quisquis potestati resistit, Dei ordinationi resistit; non est enim potestas nisi a Deo . Imposuisti quoque, ait Psalmista, homines super capita no
Abbreviated transcription (Latin):
scretionẽ matre omniũ eẽ uirtutũ. cũ & iutta beati
leonis papȩ ammonitionẽ hoc ipsũte ꝑ om̃a debeat fa¬
cere mitiorẽ. qđ eius uteris subiectiome cũ quo uni
dõ eadẽ subiceris seruitute. Hinc quidã pulcherrime : qui
seruis inquit crudelis ẽ. ostendit in alus non uoluntate si¬
bi de esse sed potestatẽ Terreat te itaꝙ pȩnapharaonis.
considera dm̃ afflictionẽ miseroꝵ contẽplaride cȩlis
Da ei cotidie aliquid spatii. non quouacare quieti sed ser¬
uire ualeat creatori Siẽ immo quia ẽ disciplina necessa¬
ria. sit moderata. Quod site forsitan lesit. si furatus ẽ ali¬
qurd si fraudẽ intulit si aufugit: quic quid ꝑ operã egerit
om̃a ita stude corrigere . ut non irȩ satis facere sed ne¬
glegenti ꝓspicere. non exequi uindictã sed uidearis inse¬
qui culp̃a. saluare delinquentis animã. Et in hns omnibus.
ne excidat animo sententia illa terribilis quadicitꝰ serue

Expanded text:
scretionem matrem omnium esse virtutum, cum et juxta beati scretionem matrem omnium esse virtutum, cum et juxta beati Leonis papae admonitionem, hoc ipsum te per omnia debeat facere mitiorem, quod ejus uteris subjectione, cum quo uni Deo eadem subjiceris servitute. Hinc quidam pulcherrime: Qui servis, inquit, crudelis est, ostendit in aliis non voluntatem sibi deesse, sed potestatem. Terreat te itaque poena Pharaonis; considera Deum afflictionem miserorum contemplari de coelis; da ei quotidie aliquid spatii, non quo vacare quieti, sed servire valeat Creatori. Si est, imo quia est disciplina necessaria, sit moderata. Quod si te forsitan laesit, si furatus est aliquid, si fraudem intulit, si aufugit, quidquid perperam egerit; omnia ita stude corrigere, ut non irae satisfacere, sed negligenti prospicere; non exsequi vindictam, sed videaris insequi culpam, salvare delinquentis animam: et in his omnibus ne excidat animo sententia illa terribilis, qua dicitur: Serve
Abbreviated transcription (Latin):
sarius erit. Quod agnoscens beatȩ recordationis iãdictus
papa gregorius. cuidã scribit. Consilia rios inquiens tales ł
elige quite non tua diligant Tuergo quicũ ꝙ unus demil¬
le ad consiliũ ciius lib& elegeris: cogita cinis uice frue¬
ris. & amicũ non ꝓptersua sed ꝓpterse diligens: honesta
ei consiliare. illuis causa honesta operare: Ipsũ enĩ dñm
magni consilu angłmuocatũ legimus: cuius si imitato¬
res esse uolumus : consiliũ nemuni nisi sanũ nisi iustũ. nisi hone¬
stũ demus ne contra agentes non consiliatores. sed amici ui¬
dicenur ꝓditores. nec bonitatis cooperatores. sed malitiȩ uo¬
extolli: memento te seruũ unũ habere dñm & ideo te ẽẽ
conseruũ Quanqua enũ sapientissime sapiens quidã seruoꝵ
neqũa considerans suꝑbiã dicat. panis & disciplina & opus
seruo & cȩtera : uide tamen ne suꝑponas ei aliquid qđ ferre
non possit aut certe difficile possit seruitiũ: noueris di¬

Expanded text:
sarius erit . Quod agnoscens beatae recordationis jam dictus papa Gregorius, cuidam scribit: Consiliarios, inquiens, tales tibi elige, qui te, non tua diligant. Tu ergo quicunque unus de mille ad consilium cujuslibet elegeris, cogita cujus vide frueris; et amicum non propter sua, sed propter se diligens, honesta ei consiliare, illius causa honesta operare; ipsum enim Dominum, magni consilii angelum vocatum legimus, cujus si imitatores esse volumus, consilium nemini, nisi sanum, nisi justum, nisi honestum demus, ne contra agentes, non consiliatores, sed amici judicemur proditores, nec bonitatis cooperatores, sed malitiae voextolli: memento te servum, unum habere Dominum, et ideo te esse conservum. Quanquam enim sapientissime Sapiens quidam, servorum nequam considerans superbiam, dicat: Panis et disciplina, et opus servo , etc., vide tamen ne superponas ei aliquod, quod ferre non possit, aut certe difficile poscat servitium. Noveris di
Abbreviated transcription (Latin):
det : Quis in opẽ tuebit᷑ : Non inquit ds̃ ꝓhibeo in prȩsenti scło
aliquod int̃ homines eẽ iudiciũ. sed p̃dico periculũ ut caueas per¬
catũ. Quod enĩ periculosũ ẽ uni. ñ debet passim amultis ambiri
Deniꝙ considerans. uix umquã potui iudicẽ cernere sine cupiditia:
&e certe ipsa ñ discernit iusta. immo obcȩcat iudicũ corda Uologͦ
eẽ uidices ñ p̃dones Uolo iudices. ñ raptores. Uolo iudices. non
calũniatores Volouidices sed ueraces. Uolo iudices sed non di¬
uitus in hiantes Et enĩ quidã amicũ suũ de parciendo one¬
re potestatis consilaturus. constitue ait iudices qui ode¬
rint auaritiã Sapientiȩ quoꝙ liber ita incipit diligite iusti¬
tiã qui uidicatis terra lłis quoꝙ filius si rachait. Iniudicindo esto
pupillis misericors ut pater. & ꝓuiro matri eoꝵ: Et eristu uelut

Expanded text:
det? Quis inopem tuebitur? Non, inquit Deus, 25 prohibeo in praesenti saeculo det? Quis inopem tuebitur? Non, inquit Deus, 25 prohibeo in praesenti saeculo aliquod inter homines esse judicium; sed praedico periculum, ut caveas peccatum. Quod enim periculosum est uni, non debet passim a multis ambiri. 17. Denique considerans, vix unquam potui judicem cernere sine cupiditia. Et certe ipsa non discernit justa, imo obcaecat judicum corda. Volo ergo esse judices, non praedones; volo judices, non raptores; volo judices, non calumniatores; volo judices, sed veraces: volo judices, sed non divitiis inhiantes. Etenim quidam amicum suum de partiendo onere potestatis consiliaturus: Constitue, ait, judices qui oderint avaritiam . Sapientiae quoque liber ita incipit. Diligite justitiam, qui judicatis terram . Jesus quoque filius Sirach ait. In judicando esto pupillis misericors ut pater, et pro viro matri eorum, et eris tu veluti
Abbreviated transcription (Latin):
dera quẽ ce tu habiturus sis dispunctorẽ uel iudicẽ ꝑpende quã
graue tuleris iugũ. &e puta qđ non sit grauius ullũ Illius enĩsoliuꝰ
est libere de alterius iudicare peccato. qui ñ habet unde iudicet᷑
ex suo Audi deniꝙ ipsũ. Nolite inquit iudicare & ñ iudicabimi¬
ni Nolite condẽ nare & ñ condẽ nabimini. Audi & aliũ sed tam̃
ab ipsius spũ doctũ. Noli ait quȩrere fieri iudex. nisi focte ua¬
leas uirtutẽ irrũpere iniquitatis. ne forte extime scas faciem
potentis &e ponas scandalũ in agilitate tua. At tu ita inquis
hȩc tua uident᷑ uerba sonare: quasi ds̃ iudices omnino nolit esse
Vbi gͥlex  Ubi fas : Ubi ipsa inter bonũ malũ ꝙ discretio : Om̃ibus
licebit quȩ libet impune agere. furtũ equȩ laudabit᷑ ut datum
uitia cũ uirtutil pari corona gaudebunt: Quis int̃ fr̃s heredita¬
tẽ diuidet : quis uiduã a caluniatore uirginẽ a raptore defen¬

Expanded text:
rem vel judicem: perpende quam grave tuleris jugum, et puta quod non sit gravius ullum. Illius enim solius est, libere de alterius judicare peccato, qui non habet unde judicetur ex suo. Audi denique ipsum: Nolite, inquit, judicare, et non judicabimini: nolite condemnare, et non condemnabimini . Audi et alium, sed tamen ab ipsius spiritu doctum: Noli, ait, quaerere fieri judex, nisi forte valeas virtutem irrumpere iniquitatis, ne forte extimescas faciem potentis, et ponas scandalum in aequitate tua . At tu, ita, inquis, haec tua videntur verba sonare, quasi Deus judices omnino nolit esse. Ubi ergo lex? Ubi fas? Ubi ipsa inter bonum malumque discretio? Omnibus licebit quaelibet impune agere: furtum aeque laudabitur, ut datum: vitia cum virtutibus pari corona gaudebunt. Quis inter fratres haereditatem dividet? Quis viduam a calumniatore, virginem a raptore defen
Abbreviated transcription (Latin):
re Om̃e enĩ datũ optimũ & om̃e donũ ꝑfectũ desur¬
sũ ẽ : & non ẽ potestas nisi adõ Quod ꝑspicacissime mon¬
strant nobiliũ filii ad penuriȩ infamiã deducti & ser¬
uo sciboles sũmatiũ obtinentes here ditates quo uis
ordine easdẽ indepte insignes Ponamus nãꝙ ante
oculos quẽ lib& p̃fecti filiũ cuius auus udex. ab auus
tribunus ł scoldascio attauus cognoscat᷑ miles fuisse.

Expanded text:
re. Omne enim 30 datum optimum, et omne donum perfectum desurre. Omne enim 30 datum optimum, et omne donum perfectum desursum est ; et: Non est potestas nisi a Deo : quod perspicacissime monstrant nobilium filii ad penuriae infamiam deducti; et servorum soboles summatum obtinentes haereditates, quovis ordine easdem indeptae, insignes. Ponamus namque ante oculos quemlibet praefecti filium, cujus avus judex, abavus tribunus, vel scoldascio, atavus cognoscatur miles fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
stodiens ꝓpriũ non deserit ortũ. quã tu quiuitus uitia
nutriens iũ amicitiȩ magnũ ꝙ & naturale uolas bo¬
nũ his igit᷑ ut pote uerissima ueracissim& auctorita¬
te suffulti s. & nulla sui contrarietate nutantib rec¬
tissime concessis firmissima colligit᷑ diffinitione nonna¬
tura sed uoluntate hominis a se in uicẽ distare Aderu¬
dienda uero stultoꝵ inscitiã. ad confutandã arrogan¬
tiũ ꝓteriuã: ille qui bi eugło dicit. pater meus usq mͦ
operat᷑ & ego  operor cotidie nobis cernentib hunc hu¬
miliat & hunc exaltat. quia suscitat depuluere egenũ
& destercore erigit pauperẽ ut colloc& eũ cũ principi¬
bus uidelic& ut cũ quilib& de nobilitate gloriatur generis.
ꝑpendens quoscũq: expaupere & infimo genere ad sũ¬
mos honores conscendere : aduertat ante cessorib suis
& id contingere potuisse. & studeat elationẽ reprime¬

Expanded text:
stodiens, proprium non deserit ortum, quam tu, qui vitiis vitia stodiens, proprium non deserit ortum, quam tu, qui vitiis vitia nutriens, vim amicitiae magnumque et naturale violas bonum. His igitur utpote verissima veracissimorum auctoritate suffultis, et nulla sui contrarietate nutantibus rectissime concessis, firmissima colligitur definitione, non natura, sed voluntate, homines a se invicem distare. Ad erudiendum vero stultorum inscitiam, ad confutandam arrogantium proterviam, ille qui in Evangelio dicit: Pater meus usque modo operatur, et ego cooperor , quotidie nobis cernentibus hunc humiliat, et hunc exaltat quia suscitat de pulvere egenum, et de stercore erigit pauperem, ut collocet eum cum principibus : videlicet ut cum quilibet de nobilitate gloriatur generis, perpendens, quoscunque ex paupere et infimo genere, ad summos honores conscendere, advertat antecessoribus suis et id contingere potuisse, et studeat elationem reprime
Abbreviated transcription (Latin):
ta uero tuquisquis es. qui de fa stu altigloriaris ab usi¬
ue sanguinis. cũ om̃e homunũ genus ut terris similisurgat
abortu. & non ex alia sed ex eadẽ massa compositus. ex
uno patre ex eadẽq qua seruoꝵ quilib& sis matre crea¬
tus quia si om̃es inxp̃o quoꝙ unũ sumus. uno scilicet p̃cio
redẽpti eodẽ ꝙ baptis morenati: quis quis eandẽ frater¬
nitatis unitatẽ cȩteris se p̃ponendo scindere nitit᷑. pa¬
ternitatẽ sine dubio illius. redẽptionẽ & regenerati¬
one quoꝙ qua eius filu efficimur. quantũ lnse ẽ an¬
nullare & ut ita dicã abnegare ꝓbat᷑ Uerũsi solũ mͦ
in hac adõ parte discernimur si meliores alus in operib
bonis & hunules inueniamur : conuincit᷑ melior esse quitib
seruit humiliter. qua tuqui eũ despicis arroganter.
Nobilior quitibi qđ ꝓmisit ex hibet fideliter qua tuqui
eũ decipis mendaciter Generosior qui ura naturȩ cu¬

Expanded text:
Nota vero te, quisquis es, qui de fastu alti gloriaris abusiNota vero te, quisquis es, qui de fastu alti gloriaris abusive sanguinis; cum omne hominum genus in terris simili surgat ab ortu, et non ex alia, sed ex eadem massa compositus, ex uno patre, ex eademque, qua servorum quilibet, sis matre creatus. Quia si omnes in Christo quoque unum sumus , uno scilicet pretio redempti, eodemque baptismo renati: quisquis eamdem fraternitatis unitatem caeteris se praeponendo scindere nititur, paternitatem sine dubio illius, redemptionem et regenerationem quoque, qua ejus filii efficimur, quantum in se est, annullare, et, ut ita dicam, abnegare probatur. Verum si solummodo in hac a Deo parte discernimur, si meliores aliis in operibus bonis, et humiles inveniamur; convincitur melior esse qui tibi servit humiliter, quam tu, qui eum despicis arroganter; nobilior, qui tibi, quod promisit, exhibet fideliter, quam tu, qui eum decipis mendaciter; generosior, qui jura naturae cu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ luculentissime exequens. Simul inquit cũ serius ha¬
bemus qđ ad imaginẽ dĩ conditi sumus. nec carnalia no¬
bis nec sp̃ali natiuitate diuisi sunt Eodẽ sp̃u scĩficamur
eadẽ fide uiuimus ad eadẽ sacramenta concurrimus
Seuerinus quoꝙ boetius disserens de eodẽ negotio plu¬
rima quȩ cecis etiã ualeant ẽẽ ꝑspicua. concluditita. Si
primordia ur̃a inquiens auctorẽ ꝙ dm̃ spectes nullusde
gener extat niuitiis peiora fouens ꝓpriũ deseratortũ
Cui sententiȩ concinit & alterius ciuusdã sermone actũ.
& nomine benedicti. quoda loco dicentis Siue seruussiue
liber: om̃es in xp̃o unũ sumus. & sub uno dño ȩqualẽ ser¬
u. itutis militiã bauilamus. quia non ẽ ꝑsonarũ apud dm̃
acceptio solũ modo b hac parte apud ipsũ discernimur.
si meliores aliis operib bonis & humiles inueniamur No

Expanded text:
ipsum luculentissime exsequens: « Simul, inquit, cum servis haipsum luculentissime exsequens: « Simul, inquit, cum servis habemus, quod ad imaginem Dei conditi sumus, nec carnali a nobis, nec spirituali nativitate divisi sunt. Eodem spiritu sanctificamur, eadem fide vivimus, ad eadem sacramenta concurrimus. » Severinus quoque Boetius disserens de eodem negotio plurima, quae caecis etiam valeant esse perspicua, concludit ita: « Si primordia vestra, inquiens, auctoremque Deum spectes, nullus 29 degener exstat, invitus pejora fovens, proprium ne deserat ortum. » Cui sententiae concinit et alterius cujusdam, sermone, actu, et nomine Benedicti, quodam loco dicentis: « Sive servus, sive liber, omnes in Christo unum sumus, ut sub uno Domino aequalem servitutis militiam bajulamus, quia non est personarum apud Deum acceptio: solummodo in hac parte, apud ipsum discernimur, si meliores aliis operibus bonis, et humiles inveniamur. » 23.