comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturam: umam romani imꝑii quam uelut iniuuentute sua
ꝑpessa fortissime acgłosissime dño aduui. aute suꝑ. auit:
alterã antixpĩ quam uelut insenectute hoc ẽ imminente
t̃mino temporalis suę uitȩ passura ẽ atq eodem miseran¬
te dnõ deuitatura. Nam qd sarra tante erat pulcritudi¬
nis ut etiam grandeua ob grãm forme potuisset amari.
Significat ęccłam ultimo illo tempore tanta uirtutũ gła.
decorandam. cui hostis acer eum suis satellitibus non mi¬
nimum inuideat:. ideoq eam cunctis insidiarum ac uiri¬
um suarum artibus expugnare contenlat: impleta ꝓpħia
qua de filiis eius dicitur. Adhuc multiplicabuntur in se¬
necta uberi: et benepacientes erunt ut adnuncient. Id
ẽ ut fidem qua głantur. constanter inter mala quȩ pa¬
ciuntur predicent. Qđ uterq rex ne sarram uolaret do
ꝓcurante seruatus ẽ. Significat ita ꝑsecutoꝵ rabiem dño

Expanded text:
perturam; unam Romani imperii, quam velut in juventute sua perturam; unam Romani imperii, quam velut in juventute sua perpessa, fortissime ac gloriosissime Domino adjuvante superavit; alteram Antichristi, quam velut in senectute, hoc est imminente termino temporalis suae vitae, passura est, atque eodem miserante Domino devictura. Nam quod Sara tantae erat pulchritudinis, ut etiam grandaeva ob gratiam formae potuisset amari, significat Ecclesiam ultimo illo tempore tanta virtutum gloria decorandam, cui hostis acer cum suis satellitibus non minimum invideat, ideoque eam cunctis insidiarum ac virium suarum artibus expugnare contendat; impleta prophetia qua de filiis ejus dicatur: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et bene patientes erunt ut annuntient : id est, ut fidem qua gloriantur constanter inter mala quae patiuntur praedicent. Quod uterque rex ne Saram violaret, Deo procurante, servatus est, significat ita persecutorum rabiem, Domino
Abbreviated transcription (Latin):
sentire delectat. Significatur eccła temptationibus potesta¬
tum mundanarũ sepius ẽẽ pulsanda. ꝑmittente utiq dñoqͥ uir eiꝰ
aminata aduersis. manifestius quã sit fide firma. quã casti¬
tate deo de uota. quanta deniq sui conditoris custodia ab
omĩbus semꝑsit ostium insidus tutanda clarescat: neq uni¬
quam. i suc fidei simplicitate corrumpenda. Qd. aut redli¬
turus sarram abrahę rex donarit simul oues et boues.
seruos et ancillas. et pecuniam plurimam. illud significat
tempus. quo regnum huius mundi xp̃ianȩ fidei erat colla
submissurum. eãnq religionem quam olim expugnare
nitebatur uenerationi habiturum Qđ sarra bis aregibꝰ
concupita. et rapta nec tam̃ polluta ẽ. quondam quidem
uiuencula apharaone. et nune ꝓuectior etate ab abine¬
lec significab. at eccłam. quanius semꝑ in hac uita laboribus
exercendami. Duas tamen maiores cȩteris ꝑsecutiones ex¬

Expanded text:
sentire delectat, significatur Ecclesia tentationibus potestasentire delectat, significatur Ecclesia tentationibus potestatum mundanarum saepius esse pulsanda, permittente utique Domino, qui viaminata adversis, manifestius quam sit fide firma, qua castitate Deo devota, quanta denique sui Conditoris custodia ab omnibus semper sit hostium insidiis tutanda, clarescat, neque unquam a suae fidei simplicitate corrumpenda. Quod autem redditurus Saram Abrahae rex donavit simul oves et boves, servos et ancillas, et pecuniam plurimam, illud significat tempus, quo regnum hujus mundi Christianae fidei erat colla submissurum, eamque religionem, quam olim expugnare nitebatur, venerationi habiturum. Quod Sara bis a regibus concupita et rapta, nec tamen polluta est, quondam quidem juvencula a Pharaone, et nunc provectior aetate ab Abimelech, significabat Ecclesiam, quamvis semper in hac vita laboribus exercendam, duas tamen majores caeteris persecutiones ex
Abbreviated transcription (Latin):
patria: quas latini paternitates interpretantur. Et cum
exuna radice multa generis turba disfunditur. Alioquin.
quale ẽ ut abraham uir iustus patris suifamiliam conui¬
gem sumpserit: cum in primis homnubus ꝓpter aurium
sanitatem. Id ipsum scriptura non nominet. Malens intelli¬
gi quam ꝓferri: quodq sarrę dixeritrer. Eece mille argen¬
teos dedifratri tuo. hoc erit tibi inuelamentd̃ ocłoꝵ ad oms
qui tecum sunt. Et quocumq pręxeris. mementoq te depre¬
hensam. Quasi ioc. indo loquitur. ẽo qđ ipsa dixerit eum fr̃em
suum eẽ. Deprehensamq eam dixit᷑ similando tȩxerit ueritatẽ
Dicendo fr̃ẽm suum eẽ cum qui fuit maritus. Hortaturq ut
hoc in posterum meminerit: ne deinceps simili simulatione
idem opꝓbrium deprehensa incurreret. Qd simbac lectio¬
ne ubi sarra abraham ꝑmittente amata aregibꝰ rapitur. s
dnõ ꝓcurante intemerata uiro redditur. Allegoricum quio

Expanded text:
patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur; alioquin quale est ut Abraham vir justus patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanitatem id ipsum Scriptura non nominet, malens intelligi quam proferri. Quodque Sarae dixit rex: Ecce mille argenteos dedi fratri tuo; hoc erit tibi in velamentum oculorum ad omnes qui tecum sunt, quocunque perrexeris; mementoque te deprehensam. Quando jocando loquitur, eo quod ipsa dixerit eum fratrem suum esse, deprehensamque dicit cum simulando texerit veritatem, dicendo fratrem suum esse eum qui fuit maritus, hortaturque ut hoc in posterum meminerit, ne deinceps simili simulatione idem opprobium deprehensa incurreret. Quod si in hac lectione ubi Sara, Abraham permittente, amata a regibus rapitur, sed Domino procurante intemerata viro redditur, allegoricum quid
Abbreviated transcription (Latin):
in dilumio uel constructionẽ turris ac diuisionem linguarum
uel ꝑdictioneni sodomoꝵ inmemoria tenerent: Namq ipsũ
scin usq ad Nuagesimum annum natiuitatis iacob ꝑduras¬
se in corpore. consulta genesis historia testatur. Cui sententiȩ
congruit beatus papa gregorius. dicens: Nequaquam ce̾ ere¬
dendum tambreuem hominum summam illis temporibus ad
uitam ꝑuenisse ꝑpetuam: quam legifer moyses paucissimis
scriptoꝵ suoꝵ iidetur comprehendere momi mentis. Q d
aut abraham regi sedulo instanti ac nimiuui ꝑ quirenti
quare uxorem suam dixerit eẽ sororem satiffaciens ait int̾
cętera. Mlias aũt. uere soror mea ẽ filia patris mei. et nonfi¬
lia matris mee Uetus translatio aꝑtius habet Et enĩ uere
soror mea ẽ depatre. s non dematre. idẽ fratris eius filia:
nõ sororis. fr̃es namq: siue sorores non nunquam inscrip¬
turis cognatione uocantur quisunt deuna familia. id est

Expanded text:
in diluvio, vel constructionem turris ac divisionem linguarum, in diluvio, vel constructionem turris ac divisionem linguarum, vel perditionem Sodomorum in memoriam tenerent. Namque ipsum Sem usque ad quinquagesimum annum nativitatis Jacob perdurasse in corpore consulta Genesis historia testatur; cui sententiae congruit beatus papa Gregorius dicens nequaquam esse credendum tam brevem hominum summam illis temporibus ad vitam pervenisse perpetuam quam legifer Moyses paucissimis scriptorum suorum videtur comprehendere monumentis. Quod autem Abraham regi sedulo instanti ac nimirum perquirenti quare uxorem suam dixerit esse sororem, satisfaciens ait inter caetera: Alias autem vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae; vetus translatio aptius habet, Etenim vere soror mea est de patre, sed non de matre; id est fratris ejus filia, non sororis; fratres namque sive sorores nonnunquam in Scripturis cognatione vocantur, qui sunt de una familia, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cari posset tribuet: ut in sequentibus legitur: Non aut miran¬
dum bomines incircumcisos eo tempore ueritatis ẽẽ cultores
potuisse: cum beatus quoq iob et reges amici enis credantir
post tempora datȩ circumcisionis absq sacramento circum¬
cisionis fideliter dnõ cum suis omĩbus seruisse. Sedet sem
patriareham cum arfaxat. sale. heber: filiis siue nepotibus
suis constat co ad huc tempore suꝑ uixisse in carne. ac deo pla¬
citam uitam sine circuncisionis lege duxisse Unde ueri simile
uidetur signaculum inerreumcisione abrahe tantum et semi¬
ni ac familie eius cẽ dattmuꝰ Incęteris uero gentibus potuisse adbue
cẽ non nullos. quiꝓnaturalis seientia legis deo deuote seruirent.
uel hostiarum uidelicet oblationibus. uel certe sola uere fidei
uelꝑfessione aprimȩ preuaricationis labe purgatos: maxime
suꝑstitibus ad huc illis qui uel abolitionem humani generis

Expanded text:
cari posset, tribueret, ut in sequentibus legitur. Non autem mirancari posset, tribueret, ut in sequentibus legitur. Non autem mirandum homines incircumcisos eo tempore veritatis esse cultores potuisse, cum beatus quoque Job et reges amici ejus credantur post tempora datae circumcisionis absque sacramento circumcisionis fideliter Domino cum suis omnibus servisse: sed et Sem patriarcham cum Arphaxad, Sale, Heber, filiis sive nepotibus suis constat eo adhuc tempore supervixisse in carne, ac Deo placitam vitam sine circumcisionis lege duxisse. Unde verisimile videtur signaculum in circumcisione Abrahae tantum et semini ac familiae ejus esse datum, in caeteris vero gentibus potuisse adhuc esse nonnullos, qui pro naturali scientia legis Deo devote servirent; vel hostiarum videlicet oblationibus, vel certe sola verae fidei professione a primae praevaricationis labe purgatos, maxime superstitibus adhuc illis qui vel abolitionem humani generis
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃a eius meruit uoce laucdarisimul et consolari dicentis.
Et ego scio qđ simplici corde feceris: ideo custo diuite. ne pecca¬
res in me. S et hoc qđ statim de nocte consurgens oms ser¬
uos suos uocauit. et quȩ sibi acciderant narrauit: Qđq illi
audito ꝑiculo culpe qđ rex inciderat. om̃s ualde timuerunt:
troꝵq animum hoc ẽ et ipsius regis et seruoꝵ cius quam
fuerit iusticiȩ deditus. edocet: Nam et rexipse cum dixit ad
abraham. Quid fecisti nobis. quid peccauimus inte. quia
in duxisti suꝑmẽ et suꝑ regnum meum grande peccatum
Manifeste insinuat. qui a non leue durerit ignorantiȩ peccatũ.
qđ non sibi tantum modo. uerum etiam regnosuo confice¬
batur ẽẽ nociuum. Unde nec sibi sufficere credidit. qđ a do
ueniam reatus meruisset: immo qđ deo ꝓpitio ne peecaret
custodiri meruerit: si non etiam homini in quem nescius pec¬
cauerat cumurore reddita pecuniam simul copiosam ut sibi pla¬

Expanded text:
secunda ejus meruit voce laudari simul et consolari dicentis: secunda ejus meruit voce laudari simul et consolari dicentis: Et ego scio quod simplici corde feceris; ideo custodivi te, ne peccares in me. Sed et hoc quod statim de nocte consurgens omnes servos suos vocavit, et quae sibi acciderant narravit; quodque illi, audito periculo culpae quod rex inciderat, omnes valde timuerunt, utrorumque animum, hoc est et ipsius regis et servorum ejus, quam fuerit justitiae deditus edocet: Nam et rex ipse cum dixit ad Abraham: Quid fecisti nobis? quid peccavimus in te, quia induxisti super me et super regnum meum peccatum grande? manifeste insinuat quia non leve duxerit ignorantiae peccatum, quod non sibi tantammodo, verum etiam regno suo confitebatur esse nocivum. Unde nec sibi sufficere credidit, quod a Deo veniam reatus meruisset, imo quod Deo propitio ne peccaret custodiri meruerit, si non etiam homini in quem nescius peccaverat, cum uxore reddita, pecuniam simul copiosam, ut sibi pla
Abbreviated transcription (Latin):
iamdictum ẽ. ubi simili modo apharaone sublata. s dñõ
imꝑante suo coniugi reddita ẽ cum uero sequitur. Uenit
aut̃ d̾s. ad abimelech ꝑ somnium noctis et ait ei. En morieris
ꝓpter mulierem quam tulisti. habet enim uirum:. Ab une¬
lec uero non tetigerat eam et ait. Dñe non gentem igno¬
rantem et iustam interficies. et cȩtera huius lectionis.  ide¬
tur abimelec cultum uere religionis et nosse. et cum suis
om̃ibtis sedulus erercuisse: Quomͦ enim homo alienus acoi¬
nitione et timore dei ueldeo alloquente mererentur cor¬
ripi cum peccasset. uel uerba dei corripientis tanta humi¬
litate susciꝑet: Nam et suȩ gentis inocentiam de monstra¬
uit cum ait: Num gentem ignorantem et iustam interficies:
et sui puritatem cordis simul atq oꝑis ostendit: eum adiunxit:
nsimplicitate cordis mei et mundicia manuum fecihoe Ynde
etiam quia prudenter atis humiliter dño respondit: mox

Expanded text:
jam dictum est, ubi simili modo a Pharaone sublata, sed Domino jam dictum est, ubi simili modo a Pharaone sublata, sed Domino imperante suo conjugi reddita est. Cum vero sequitur. Venit autem Deus ad Abimelech per somnium noctis, et ait illi: En morieris propter mulierem quam tulisti, habet enim virum; Abimelech vero non tetigerat eam, et ait: Domine num gentem ignorantem et justam interficies? Et caetera hujus lectionis. Videtur Abimelech cultum verae religionis et nosse et cum suis omnibus sedulus exercuisse; quomodo enim homo alienus a cognitione et timore Dei, vel Deo alloquente mereretur corripi cum peccasset, vel verba Dei corripientis tanta humilitate susciperet; nam et suae gentis innocentiam demonstravit, cum ait: Num gentem ignorantem et justam interficies? Et sui puritatem cordis simul atque operis ostendit, cum adjunxit: In simplicitate cordis mei et munditia manuum feci hoc. Unde etiam quia prudenter atque humiliter Domino respondit, mox
Abbreviated transcription (Latin):
in tra reꝓmissionis tanquam in alien.a. incasulis habitando
cum ysaae et iacob: coheredibus ꝓmissionis eiusdem. Ex pec¬
tabat enim fundamenta habentem eiuitatem. euius arti¬
fex et conditor ds. Et paulopost. uirta fidem defuncti sunt.
Onĩs isti. non acceptis reꝓmissionibus. s a longe eas aspicientes.
et salutantes et confitentes. qui aꝑegrim et hospites sunt
suꝑ terram. Qui enim hec dicunt. significant se patriam
inquirere. Erat aut̃ geraris olim terminus chananeoꝵ
ad meridiem et ciuitas metropolis palestine posita inter
cades et sur: hoc ẽ interduas solitudines Quarum ima egỹ ꝓ¬
ro cades usq ad sarracenoꝵ heremum extenditur. Sequit᷑.
dixitq desarra uxore sua soror mea ẽ. Misit ergo abimelech
rer gerare. et tulit eam. quare hoc dixerit abraham de sa¬
ra. et unde credendum sit eam tam et si ablatam in domũ
regis nequaquam regis concubitu fuisse contactam. Supra

Expanded text:
in terra repromissionis, tanquam in aliena, in casulis habitando in terra repromissionis, tanquam in aliena, in casulis habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus promissionis ejusdem; exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus . Et paulo post: Juxta fidem defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus, sed a longe eas aspicientes et salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram . Qui enim haec dicunt significant se patriam inquirere; erat autem Geraris olim terminus Chananaeorum ad meridiem, et civitas metropolis Palaestinae, posita inter Cades et Sur, hoc est inter duas solitudines, quarum una Aegypro Cades usque ad Sarracenorum eremum extenditur. Sequitur: Dixitque de Sara uxore sua: Soror mea est. Misit ergo Abimelech rex Gerarae, et tulit eam. Quare hoc dixerit Abraham de Sara, et unde credendum sit eam, tametsi ablatam in domum regis, nequaquam regis concubitu fuisse contactam, supra
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestem ꝓ terresti ꝓhumana angłicam ducere uitam. cu¬
rant. et fortitudine fidei inuicte ei qui singulariter fortis est
adherere non cessant. Dicentes singuli. dicentes omnes:
Michi aut̃ adhere deo bonum ẽ. Notandum aut̃ qđ sur
apud hebreos unum ẽ ex decem nominibus dei: quo ompẽ¬
illius solet uirtus significari. Habitat ergo inter cades
et sur: quiꝑ oꝑa uirtutum ad uisionem cotidie sui condito¬
ris. inhelant. Et qm̃ hec esse uisio in futuro solet. In presen¬
ti aut̃ scło ꝑegrinos se ẽẽ ꝓfitentur. qui eternam in celis
patriam sꝑare didicerunt. Recte sequitur. Et ꝑegri¬
natus ẽ ingeraris. Nam et uerbo ꝑegrinationis et nomi¬
ne gerare. idẽ in colatus: Decenter scoꝵ uita figuratur.
Que quantum diumis mancipata preceptis: tantũ atem¬
poralibus ẽ. ahien.ata gaudus.. ndẽ et apłs corundem pa¬
tri archarum uitam glorificans: aiebat. fide moratus ẽ abraham

Expanded text:
coelestem pro terrestri, pro humana angelicam ducere vitam cucoelestem pro terrestri, pro humana angelicam ducere vitam curant, et fortitudine fidei invictae ei qui singulariter fortis est adhaerere non cessant, dicentes singuli, dicentes omnes: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Notandum namque quod Sur apud Hebraeos unum est ex decem nominibus Dei, quo omnipotentis solet virtus significari. Habitat ergo inter Cades et Sur, qui per opera virtutum ad visionem quotidie sui Conditoris anhelat; et quoniam haec esse visio in futuro solet, in praesenti autem saeculo peregrinos se esse profitentur, qui aeternam in coelis patriam sperare didicerunt, recte sequitur: Et peregrinatus est in Geraris. Nam et verbo peregrinationis et nomine Gerarae, id est incolatus, decenter sanctorum vita figuratur, quae, quantum divinis mancipata praeceptis, tantum a temporalibus est alienata gaudiis; unde et Apostolus eorumdem patriarcharum vitam glorificans aiebat: Fide moratus est Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
interna luce suꝑue dilectionis magis magisq cotidie sole¬
at innonari. Et abraham deletis sodomis. terram petit au¬
stralem: cum electus quisq prauoꝵ cernens interitum. de¬
uotius sese mobsequium conditoris sui accingit: ut euunte¬
rim donatum ẽ ꝑdiçtiomi maloꝵ suꝑ esse: mereatur meter¬
num gaudus interesse bonorum. Pestilentie enim flagella¬
to: astutior erit paruulus. Ubi sequentia quoq uerba qui¬
bus dicitur. qđ abraham habitauerit inter cades et sur. et
ꝑegrinatus sit ingeraris: sp̃italibus electoꝵ ꝓfectibus apte
conueniunt. Cades namq scã siue commutata. Sur fortis.
gerara. interpretatur incolatus. Profectus ergo abraham
in terram australem. habitauit inter cades et sur. Qui a
nimirum electi om̃s cum agnitione ueritatis intus nlustran¬
tur cum amore flagrant diume uisionis. oꝑ.a quoq scĩtatis
simul exercere contendunt: Cõmutatam int̾ homines idẽ

Expanded text:
interna luce supernae dilectionis magis magisque quotidie soleinterna luce supernae dilectionis magis magisque quotidie soleat innovari. Et Abraham, deletis Sodomis, terram petit Australem, cum electus quisque pravorum cernens interitum devotius sese in obsequium Conditoris sui accingit, ut cui interius donatum est perditioni malorum superesse, mereatur in aeternum gaudiis interesse bonorum. Pestilente enim flagellato, astutior erit parvulus. Ubi sequentia quoque verba quibus dicitur quod Abraham habitaverit inter Cades et Sur, et peregrinatus sit in Geraris, spiritualibus electorum profectibus apte conveniunt. Cades namque Sancta, sive Commutata, Sur Fortis, Gerara interpretatur Incolatus. Profectus ergo Abraham in terram Australem, habitavit inter Cades et Sur, quia nimirum electi omnes cum agnitione veritatis intus illustrantur, cum amore flagrant divinae visionis, opera quoque sanctitatis simul exercere contendunt; commutatam inter homines, id est
Abbreviated transcription (Latin):
Popłs aut̃ meus ammi dicitur: qđ ipsum quoq apeccatoꝵ sig¬
nificatione non discrepat. Sicut enim de uirtutum ꝓuentu
que a dño nobis donantur letari debemus: ita necesse ẽ
ut de uitioꝵ exortu que de nr̃e corruptione naturȩ prodire ꝯstat
salubrimer oie compungamur: et hec quidem filus loth de
incestu conceptus: Porro ysaac qui de ꝓmissione natus ẽ. et
intei pretatur gaudium urtutu grãm designat. Profect̃
inde abraham interram australem: habitauit int̾ cades et
sur. et ꝑegrinatus ẽ in geratis. Qd̃ abraham uenit in t̾ram
australem t̃restrisuo itinere. cęlestem mentis ꝓfectum insinu¬
at: quo semꝑ ad ꝑfectiora uirtutum oꝑa sicut et cȩteri scĩ so¬
lebant ascendere Terra quippe australis ꝗͦ luci et ardori
solis uicinior ẽ illam sepe uitam fidelium iixta morales sen¬
sus indicat: quȩ discusso torpore concupiscentię mundialis.

Expanded text:
Populus autem meus Ammon dicitur, quod ipsum quoque a peccatorum sigPopulus autem meus Ammon dicitur, quod ipsum quoque a peccatorum significatione non discrepat. Sicut enim de virtutum proventu, quae a Domino nobis donantur, laetari debemus, ita necesse est ut de vitiorum exortu, quae de nostrae corruptione naturae prodire constat, salubri moerore compungamur. Et haec quidem filius Lot de incestu conceptus. Porro Isaac qui de promissione natus est, et interpretatur Gaudium, virtutum gratiam designat. Profectus inde Abraham in terram Australem, habitavit inter Cades et Sur, et peregrinatus est in Geraris. Quod Abraham venit in terram Australem, terrestri suo itinere coelestem mentis profectum insinuat, quo semper ad perfectiora virtutum opera, sicut et caeteri sancti solebat ascendere. Terra quippe Australis, quae luci et ardori solis vicinior est, illam saepe vitam fidelium juxta morales sensus indicat, quae, discusso torpore concupiscentiae mundialis,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: quia nimirum quoᷤ saluamur aꝑiculis ilustrantis ẽ grẽ
dei:. Qđ relabimur aduicia: nr̃e ẽ cecitatis et infirmitatis.
G enerantur de filiabus loth moab. et ammon. Q uos pecca¬
ta designare testatur etiam illuo legis p̃ceptum quo dicitur mo
et uitia ut diximus clectoꝵ nequaquam innumerum uirtu¬
tum quibus eccłia ꝑficitur atq ornatur ad numerantur.
s: bonoꝵ potius oꝑm suꝑ positione ne apparcant obteguntur
S: et nomina filioꝵ loth quoꝵ prior de patre. quoꝵ scđ̾s inter¬
pretatur popłs meus. consuctudini uitioꝵ decent̃ aptantur:
quia non adeo conditore nobis insitȩ. s nr̃a erprime condi¬
tionis origine diumitus michi insertum eẽ comꝑio: cogno¬
mino et ammon. id ẽ popłm meum quam michi hoc ap̾pli¬
candum et non naturarum conditori asseribendum cog¬
noscosane notandum. qđ ꝓpric popłs merosus interpretat᷑.

Expanded text:
est, quia nimirum quod salvamur a periculis, illustrantis est gratiae est, quia nimirum quod salvamur a periculis, illustrantis est gratiae Dei; quod relabimur ad vitia, nostrae est caecitatis et infirmitatis. Generantur de filiabus Lot Moab et Ammon, quos peccata designare testatur etiam illud legis praeceptum quo dicitur: Moet vitia, ut diximus, electorum nequaquam in numerum virtutum quibus Ecclesia perficitur atque ornatur adnumerantur, sed bonorum potius operum superpositione ne appareant obteguntur; sed et nomina filiorum Lot, quorum prior de patre, secundus interpretatur Populus meus, consuetudini vitiorum decenter aptantur; quae non a Deo conditore nobis insitae, sed nostra ex primae conditionis origine divinitus mihi insertum esse comperio. Cognomino et Ammon, id est populum meum, quia et mihi hoc applicandum, et non naturarum conditori ascribendum cognosco. Sane notandum quod proprie populus merosus interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe angłicus: auxilium cęleste quo apeccatoꝵ ꝑiculis libe¬
ramur indicat. Filie uero beati loth carnales etiam sublimi¬
um uiroꝵ cogitationes exprimunt: quarum incuria ita
non numquam eis subripitur: ut etiam expio corde. uerbũ.
siue factum minus ꝓbum. quasi filii nequam coneipiant.
Neq enim dubitandum ẽ quia filii loth exfiliabus nati qui
gentiles popłos et afide suipatris alienos ꝓcreauerunt. il¬
la scoꝵ oꝑ a designent. quȩ non ad regulam scĩtatis: s ad
malorum potius prauitatem ꝑtineant. Quale fuit adulte¬
rium dauid: qualis elatio regis iez echie: qualis in cauta ꝓces¬
sio iosie regis ad pugnam in qua occideretur. et regnum
dauiticum deinceps hospitibus ꝓderet: qualis deniq nega¬
tio beatissimi apłoꝵ principis. Conueniunt aut̃ sieut sepe
rebus. et tempora. Nam lotb qui mane illucescente a sodo¬
mis ereptus fuerat: nocte instante inebriatus ac deceptus

Expanded text:
quippe angelicus auxilium coeleste quo a peccatorum periculis libequippe angelicus auxilium coeleste quo a peccatorum periculis liberamur indicat; filiae vero beati Lot carnales etiam sublimium virorum cogitationes exprimunt, quarum incuria ita nonnunquam eis suberigitur; ut etiam ex pio corde verbum sive factum minus probum, quasi filii nequam, concipiantur. Neque enim dubitandum est quia filii Lot ex filiabus nati, qui gentiles populos et a fide sui patris alienos procreaverunt, illa sanctorum opera designent, quae non ad regulam sanctitatis, sed ad malorum potius pravitatem pertineant; quale fuit adulterium David, qualis elatio regis Ezechiae, qualis incauta processio Josiae regis ad pugnam in qua occideretur, et regnum Davidicum deinceps hostibus proderet; qualis deinde negatio beatissimi apostolorum principis. Conveniunt autem sicut saepe rebus tempora; nam Lot qui mane illucescente a Sodomis ereptus fuerat, nocte instante inebriatus ac deceptus
Abbreviated transcription (Latin):
stare credebant. S non exeusantur in eo qđ non uel si pa¬
tris intali negotio uoluntatem. siue consilium querebant.
uel temporis moram expectabant donec certius quid dege¬
nere humano ꝑ orbem eẽt actum cognoscerent. Iurta sen¬
sum uero moralem possumus in hoc facto intelligere. qđ nul¬
lus terrenȩ adhuc in habitationis status quanius sublimis
esse uideatur: iculpȩ temptantis possit liber esse contagio
Ecce enim beatus loth putidas quidem sodomoꝵ flaminas
euasit. Segor equȩ peccatricis eiuitatis rumam uitauit: mon¬
tis uerticem ascendit: s ubi eum in sublimi uirtutum aree posi¬
tum rebaris. ibi nocte in ebriatum. et afiliabus suis repente fȩdatũ
conspicis: Q uia sepe contingit. ut qui ꝑ illustrationem gr̃ȩ
cęlestis alia uitioꝵ temptamenta deuincerant: denuo ꝑmer
tiam ꝓprię infirmitatis. aliis eueruiter succumbant. Bucat

Expanded text:
stare credebant; sed non excusantur in eo quod non vel sui pastare credebant; sed non excusantur in eo quod non vel sui patris in tali negotio voluntatem sive consilium quaerebant, vel temporis moram exspectabant, donec certius quid de genere humano per orbem esset actum cognoscerent. Juxta sensum vero moralem possumus in hoc facto intelligere quod nullus terrenae adhuc inhabitationis status, quamvis sublimis esse videatur, a culpae tentantis possit liber esse contagio. Ecce enim beatus Lot putidas quidem Sodomorum flammas evasit, Segor aeque peccatricis civitatis ruinam vitavit, montis verticem ascendit; sed ubi eum in sublimi virtutum arce positum rebaris, ibi nocte inebriatum, et a filiabus suis repente foedatum conspicis, quia saepe contingit ut qui per illustrationem gratiae coelestis alia vitiorum tentamenta devicerant, denuo per inertiam propriae infirmitatis aliis enerviter succumbant. Ducatus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ tanta auctoritas factum cẽ refert. Potest aut̃ exeusabilis
uideri loth: qđ tale scelus in cesti nesciens ꝑtulit magis. quã
fecit. S non excusatur in eo qđ tam recentis impioꝵ ext̃mini
oblitus umo tantum indulserit: ut quid erga se ageretur ex¬
ꝑiri non posset. Ereusabiles uidentur et filię: qui a non cau¬
sa luxurie patrem meestauerint. s quia nullum uiroꝵ in
t̾ra remanere. uerum om̃s eadem pena flammarum con¬
sũptos esse putassent. et suspicate sint quia sicut post di¬
luuium ꝑtres filios noe et totidem nurus genus humanũ
restauratum ẽ. Ita nune ꝑse et patrem suum quisoli ignibus
suꝑ eẽnt. denuo foret reparandum. Ideoq hoc ꝑ somnum ma¬
gis agendum rate sint: ne pater sciens tale conubium asper¬
natus respueret spreuisset. Possunt exeusabiles ergo uideri:
qđ se in hiniismodi facto obsequium diume dispositioni pre¬

Expanded text:
quod tanta auctoritas factum esse refert. Potest autem excusabilis quod tanta auctoritas factum esse refert. Potest autem excusabilis videri Lot, quod tale scelus incesti nesciens pertulit magis, quam fecit; sed non excusatur in eo quod, tam recentis impiorum exterminii oblitus, vino tantum indulserit, ut quid erga se ageretur experiri non posset. Excusabiles videntur et filiae, quia non causa luxuriae patrem incestaverint; sed quia nullum virorum in terra remanere, verum omnes eadem poena flammarum consumptos esse putassent; et suspicatae sint quia sicut post diluvium per tres filios Noe et totidem nurus genus humanum restauratum est, ita nunc per se et patrem suum qui soli ignibus superessent denuo foret reparandum; ideoque hoc per somnum magis agendum ratae sint, ne pater sciens tale connubium aspernatus respueret et sprevisset. Possunt excusabiles ergo videri, quod se in hujusmodi facto obsequium divinae dispositioni prae
Abbreviated transcription (Latin):
nocata ẽ. s et iuxta intelligentiam spĩtalem quia sodo¬
ma flammas uitioꝵ. segor modicam ad huc in edatione
bosoꝵ oꝑm uonsaltitudinem uirtutum. designat: Nie¬
cesse ẽ ut cum abincendio uitioꝵ quisq adinitium uir¬
tutis accesserit non iam inipso initio segnis ꝓseueret:
s: altiorem bone actionis ꝓfectum semꝑ alaeri gressu tendere
acꝓperare contendat. Pieit q maior ad minorem. Pater
nr̃ senex ẽ: et nullus iuiroꝵ remansit interra. qui possit in gre¬
di adnos. uixta morem uniuerse terre. Uenimebriemus eũm
uino. dormiamusq cum eo. ut seruare possimus expatre nob̃
semen: et cetera quibus refertur quomͦ filię loth ipsum uino
mebriantes dormierunt cum eo: et concipientes peꝑerint
moab et amonpatriarchas moabitarum et amonitarum.
Et quidem historia hȩc contra naturalem humane eoncepti¬
onis morem facta indetur. s non potest factum dubitari.

Expanded text:
vocata est. Sed et juxta intelligentiam spiritalem, quia Sodovocata est. Sed et juxta intelligentiam spiritalem, quia Sodoma flammas vitiorum, Segor modicam adhuc inchoationem bonorum operum, mons altitudinem virtutum designat, necesse est ut cum ab incendio vitiorum quisque ad initium virtutis accesserit, non jam in ipso initio segnis perseveret, sed ad altiorem bonae actionis profectum semper alacri gressu tendere ac properare contendat. Dixitque major ad minorem: Pater noster senex est, et nullus virorum remansit in terra, qui possit ingredi ad nos juxta morem universae terrae; veni, inebriemus eum vino, dormiamusque cum eo, ut servare possimus ex patre nobis semen, etc. Quibus refertur quomodo filiae Lot ipsum vino inebriantes dormierunt cum eo, et concipientes pepererint Moab et Ammon patriarchas Moabitarum et Ammonitarum. Et quidem historia haec contra naturalem humanae conceptionis morem facta videtur, sed non potest factum dubitari,
Abbreviated transcription (Latin):
Geremplo ꝓdictionis sue aliis quasi condimentũ sapi¬
entiȩ relinquunt: ut eoꝵ interitum reminiscentes: cau¬
Nus se et circumspectius in arrepto iusticiȩ ꝓposito eusto¬
hant. Beniq dns ammonẽs fideles neceptum fidei eal¬
lem deserant: quasi petram eis salis quo dulcius eius uͥ¬
ba sapiant adhibet. cum dicit inter alia. Memores esto¬
te uxoris loth. Qui ergo ignem uitioꝵ qui ultimum euade¬
re uudicium desiderat: oportet ut preteritoꝵ obliuiscens
iea quȩ aute sunt diuinȩ ꝓmissionis gaudia semꝑ inten¬
dat.Ascenditꝗa loth desegor mansitq inmonte. due
cruoq filie eius cum eo: Timuerat enim manere in segor.
festinauit bid montem ascendere de segor:. qui a hoc mã¬
gis placuisse. angłis ꝑ quos ereptus ẽ. cognouit timens
nosset eam tempore suꝑiore crebro terrȩ motu fuisse
consumptamSnde et bale. idẽ p̃cipitans. siue deuorans

Expanded text:
sed exemplo perditionis suae aliis quasi condimentum sapised exemplo perditionis suae aliis quasi condimentum sapientiae relinquunt, ut hi eorum interitum reminiscentes, cautius se et circumspectius in arrepto justitiae proposito custodiant. Denique Dominus admonens fideles ne coeptum fidei callem deserant, quasi petram eis salis, quo dulcius ejus verba sapiant, adhibet, cum dicit inter alia: Memores estote uxoris Lot . Qui ergo ignem vitiorum, qui ultimum evadere judicium desiderat, oportet ut praeteritorem obliviscens, in ea quae ante sunt divinae promissionis gaudia semper intendat. Ascenditque Lot de Segor, mansitque in monte, duae quoque filiae ejus cum eo. Timuerat enim manere in Segor. Festinavit ad montem ascendere de Segor, quia hoc magis placuisse angelis per quos ereptus est cognovit, timensnosset eam tempore superiori crebro terrae motu fuisse consumptam; unde et Bale, id est, praecipitans sive devorans
Abbreviated transcription (Latin):
eusdem ciuitatis ꝑdurasse. Et quidem uxor metu feminȩȩ
fragilitatis ad clamorem ꝑeuntium repentinum et fragõ¬
rem flaminarum cęlo de lapsarum retro respgexit: s coꝵ
tamen tenet in hac infirmitate figuram. qui semel mundo
remunciantes ac uirtutum iter arduum in edantes. repente
ad ea quę reliquerãt mundi desideria instabili et uelut mu¬
liebri corde recurrunt. De quibus apłs petrus. Melius inquit
eis fuerat non cognoscere uiam iusticie. quam post cognii
mandato. sicut econtra loth quisua quȩ possederat omiã
cum peceatoribus ꝑitura reliquit. Illos qui uere mundo
abrenuneiant neq eos abrenuneiasse penicet insinuat:
Quos etiam beatus noe qui et ipse cuneta sua cum repbis
sieut hic ignibus: sic ille undis absumenda reliquit mani¬
feste designat. Qđ aut uxor loth dum se abitinere qđ dñs
ostendebat auertisset. extineta et instatuam salis conuci

Expanded text:
ejusdem civitatis perdurasse. Et quidem uxor metu femineae ejusdem civitatis perdurasse. Et quidem uxor metu femineae fragilitatis ad clamorem pereuntium repentinum, et fragorem flammarum coelo delapsarum, retro respexit; sed eorum tamen tenet in hac infirmitate figuram, qui semel mundo renuntiantes, ac virtutum iter arduum inchoantes, repente ad ea quae reliquerant mundi desideria, instabili et velut muliebri corde recurrunt; de quibus apostolus Petrus: Melius, inquit, emandato ; sicut e contra Lot qui sua quae possederat omnia cum peccatoribus peritura reliquit, illos qui vere mundo abrenuntiant, neque eos abrenuntiasse poenitet, insinuat; quos etiam beatus Noe, qui et ipse cuncta sua cum reprobis, sicut hic ignibus, sic ille undis absumenda reliquit, manifeste designat; quod autem uxor Lot, dum se ab itinere quod Dominus ostendebat, avertisset, exstincta et in statuam salis conversa
Abbreviated transcription (Latin):
dem bospitibus post mortem sit in ȩterna tabernacula re¬
ceptus: ut qui celi ciues in suum introduxit hospitium.
suisq refecit epulis: ab eis ipse in habit a eula. eȩlestia in¬
croduceretur. ubi pane angłoꝵ ꝑpetuo. hoc ẽ conspecta diuine
claritatis gła reficeretur Quoo uero dicitur quia dñs pluit
adnõ sulphur et ignem de celo: in.anifeste distineta ẽ pa¬
tris et filii ꝑsona. Et sabellii heresis repudiata: que ipsum
apatre. Uude et alibi dicitur patri. Omĩa insapientia fecis¬
ti. hoc ẽ infilio. Cui simile ẽ illuo psalmiste. ubi ita duas pa¬
tris et filii describit ꝑsonas: ut tamen unam induabus ꝑ¬
deo filio dicitur imxit te ds ds cuus de deo patre subiungit.
espiͣensq uror eius post se: uersa ẽ in statuam salis. Hoc
uere uirta licteram factum eẽ credendum ẽ. Deniq iosephiᷤ
refert usq ad sua tempora eandem salis statuam inporus

Expanded text:
dem hospitibus post mortem sit in aeterna tabernacula redem hospitibus post mortem sit in aeterna tabernacula receptus, ut qui coeli cives in suum introduxit hospitium, suisque refecit epulis, ab eis ipse in habitacula coelestia induceretur; ubi pane angelorum perpetuo, hoc est, conspectu divinae claritatis gloria reficeretur; quod vero dicitur quia Dominus pluit a Domino sulphur et ignem de coelo, manifeste distincta est Patris et Filii persona, et Sabellii haeresis repudiata, quae ipsum a Patre, unde et alibi dicitur Patri: Omnia in sapientia fecisti , hoc est, in Filio. Cui simile est illud Psalmistae, ubi ita duas Patris et Filii describit personas, ut tamen unam in duabus perDeo filio dicitur; unxit te Deus, Deus tuus, de Deo Patre subjungit. Respiciensque uxor ejus post se versa est in statuam salis. Hoc vere juxta litteram factum esse credendum est. Denique Josephus refert usque ad sua tempora eamdem salis statuam in portis
Abbreviated transcription (Latin):
um uel ipsos. cor rumꝑe querunt: apparente aut̃ mane fu¬
tairiscu i coronam uitȩ accipiunt. illi penam ꝑpetue mortis
incurrunt Condigna aut̃ siussceleribus penã sodomite
peunt. Nam quia inputredine luxuriȩ et ardore libidinis
uitam duxerunt impi. uin. merito eum flaminis ignnuim
enani fetore sulphuris puniuntur. Nec dubitandum ꝙ
tali pena non solum ad presens dampnati. s: etiam sunt
ꝑpetio dampnandi. dicente apło iohanne. Timidis aut et
meredulis. et exsecratis. et homicidis. et forme atoribus. et
ueneficis. et idolatris. et omibus mendacibus: pars illoꝵ
erit instagno ardente igne et sulphure E quatur ergo pe¬
na et ultio generibus peccatoꝵ: iuxta illuo qđ uir sapiens
plagas egoptiorim interpretans art. St seirent quia ꝑq
peecat quis ꝓ hec et torquetur. sicut econtra beatus loti
rarta modum uite quam ducebat meruit liberari. Quia
enim hospitalis extiterat: contigit eum susceptis bonis ho¬
spitibus ab interitu saluari. Nec cdubitandum quin abeis¬

Expanded text:
umpere fidem quaerunt; apparente autem mane futuri saeculi, hi coronam vitae accipiunt, illi poenam perpetuae mortis incurrunt. Condigna autem suis sceleribus poena Sodomitae pereunt. Nam quia in putredine luxuriae et ardore libidinis vitam duxerunt impiam, merito cum flammis ignium etiam fetore sulphuris puniuntur. Nec dubitandum quia tali poena non solum ad praesens damnati, sed etiam sunt perpetuo damnandi, dicente apostolo Joanne: Timidis autem, et incredulis, et exsecratis, et homicidis, et fornicatoribus, et veneficis, et idololatris, et omnibus mendacibus pars illorum erit in stagno ardente igne et sulphure . Aequatur ergo poena et ultio generibus peccatorum, juxta illud quod vir sapiens plagas Aegyptiorum interpretans ait: Ut scirent quia per quae peccat quis, per haec et torquetur , sicut contra beatus Lot juxta modum vitae quam ducebat meruit liberari; quia enim hospitalis exstiterat, contigit eum susceptis bonis hospitibus ab interitu salvari. Nec dubitandum quin ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
textus insinuat. Pumq uidisset ds̃ terram corruptam:
omnis quippe caro corruꝑat uiam suam. Omnis caro. oĩs
homo dicitur: iuxta illud ꝓphete. Et iuidebit omnis carosa¬
lutare dei. Non enim uolueres. aut quadrupecdia uiam suã
peccando corruꝑunt: sicut nec illa salutare dei idẽ xp̃m¬

Expanded text:
textus insinuat. Cumque vidisset Deus terram esse corruptam: textus insinuat. Cumque vidisset Deus terram esse corruptam: omnis quippe caro corruperat viam suam. Omnis caro omnis homo dicitur, juxta illud prophetae: Et videbit omnis caro salutare Dei . Non enim volucres aut quadrupedia viam suam peccando corruperant, sicut nec illa Salutare Dei
Abbreviated transcription (Latin):
mnatur exitium. He generationes noe. Noe uir ustus
atq ꝑ fectus fuit ingenerationibus suis. cum deo ambulauit.
Eadem laude noe qua enoch predicatur: udelicet qđ ditiins
uestigia ussionis rectis oꝑmbonoꝵ gressibus secutus sit: at¬
q ideo mundo ꝑituro. ille inparadysum translatus: istȩ mun¬
do ꝑeunte. in archa saluatus ẽ. Iustus aut̃ atq ꝑfectus fuit
noe: non sicut ꝑficiendi sunt scĩ in illa inmortalitate. quae¬
quabuntur angłis dei: s sicut esse possunt in hac ꝑegrinati¬
one ꝑfecti. Et ꝓpterea adiungitur ingenerationibus suis. ut
significetur eum non iuxtã iusticiam consummatam.s uix¬
ta generationum suarum uistum fuisse iusticiam: Illarum
uidelicet generationum in quibus seth. enos. enoch. et ceteri
illius temporis iuiriscĩ aeꝑfecti fuere. Adquas generationis
etiam filios eius sem et iafeth ꝑtinere: sequens sc̃ẽ seripture

Expanded text:
minatur exitium. Hae generationes Noe. Noe vir justus minatur exitium. Hae generationes Noe. Noe vir justus atque perfectus fuit in generationibus suis, cum Deo ambulavit. Eadem laude Noe qua Enoch praedicatur, videlicet quod divinae vestigia jussionis rectis operum bonorum gressibus secutus sit, atque ideo mundo perituro ille in paradisum translatus; iste mundo pereunte in arca salvatus est. Justus autem atque perfectus fuit Noe, non sicut perficiendi sunt sancti in illa immortalitate qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti; et propterea adjungitur in generationibus suis, ut significetur eum, non juxta justitiam consummatam, sed juxta generationum suarum justum fuisse justitiam, illarum videlicet generationum in quibus Seth, Enos, Enoch et caeteri illius temporis viri sancti ac perfecti fuere. Ad quas generationes etiam filios ejus Sem et Japheth pertinere sequens sanctae Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura. et se coaptat humili intelligentiȩ tardioꝵ. quo¬
rum longe maior ẽ multitudo. ut dicat quasi ꝑpenitentiã
deiablata ea quȩ incipiunt esse: neq ꝑseuerant. quantum
ꝑseueratura sꝑata sunt: Cui simile ẽ illud. qł sequitun.
Et tactus dolore cordis intrinsecus: deleboiquit hommem
quem creaui afacie terre abhomine usq ad animancia: a
reptili usq aduolucres celi: penitet enimme fecisse eos. Hu¬
mano et enim more dolere dicitur ds: cum homines quos
ipse creauit hostipotius maligno peccando. quam sibi pie
uiuendo adherere considerat Iuxta illud salomonis. Et do¬
lor patris stultus. Et iterum. Ira patris filius stultus: et do¬
loi matri que genuit eum. Quod aut̃ etiam interitum
omnium animantium terrenoꝵ uolatiliumq denunti¬
ał. magnitudinem future cladis effatur: non animan¬
buis rationis expertibus tanquam et ipsa peccauerint

Expanded text:
Scriptura, et se coaptat humili intelligentiae tardiorum, quoScriptura, et se coaptat humili intelligentiae tardiorum, quorum longe major est multitudo, ut dicat quasi per poenitentiam Dei ablata ea quae incipiunt esse, neque perseverant quantum perseveratura sperata sunt: cui simile est illud quod sequitur: Et tactus dolore cordis intrinsecus; delebo, inquit, hominem quem creavi a facie terrae, ab homine usque ad animantia, a reptili usque ad volucres coeli; poenitet enim me fecisse eos. Humano etenim more dolere dicitur Deus, cum homines quos ipse creavit hosti potius maligno peccando, quam sibi pie vivendo adhaerere considerat, juxta illud Salomonis: Et dolor patris filius stultus . Et iterum: Ira patris filius stultus, et dolor matris quae genuit eum . Quod autem etiam interitum omnium animantium terrenorum volatiliumque denuntiat, magnitudinem futurae cladis effatur: nam animantibus rationis expertibus, tanquam et ipsa peccaverint,
Abbreviated transcription (Latin):
tionis sacramentum mirabili uirtute ꝑegit᷑. sicut etiam lo
aliquando dnm̃. aliquando diabolum designat. S: di abolĩ
ꝓpter supbiam et ferocitatem: dñm ꝓpter pot̾eniam. Qi¬
iis inhebraica ueritate memoratus psalmi uersiculus. ita serip¬
tus sit exultauit ut potens adcurrendam uiam. Sidens aut̃ ds̃
qđ multa malitia hominum esset interra. et cuncta cogita¬
tio cordis intenta esset ad malum: penituit eum qd̃ bominẽ
fecisset interra Penituisse dm̃ dicit: non quia uere sicut ho¬
minem itadiñ cuiusquam facti sui peniteat᷑. Cuius ẽ de omĩ¬
bus omnino rebus tam fix a sententia. quam certa presci¬
intia. s utitur seriptura talibus uerbis. ut se quod ammodo
samili aruis insinuet nobis: qui mutare ceptum aliquid et
inaliud tranfferre. non nisi penitendo soleinus. Quamquã
ergo diuina prouidentia sereno corde intuentibus appare¬
at cuncta certissimo ordine administrare: congruit tamen

Expanded text:
tionis sacramentum mirabili virtute peregit, sicut etiam leo tionis sacramentum mirabili virtute peregit, sicut etiam leo aliquando Dominum, aliquando diabolum designat; sed diabolum, propter superbiam et ferocitatem; Dominum, propter potentiam: quamvis in Hebraica veritate memoratus psalmi versiculus ita scriptus sit: Exsultavit ut potens ad currendam viam. Videns autem Deus quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta cogitatio cordis intenta esset ad malum, poenituit eum quod hominem fecisset in terra. Poenituisse Deum dicit, non quia vere sicut hominem, ita Deum cujusquam facti sui poeniteat, cujus est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam certa praescientia: sed utitur Scriptura talibus verbis, ut se quodammodo familiarius insinuet nobis, qui mutare coeptum aliquid et in aliud transferre non nisi poenitendo solemus: quanquam ergo divina providentia sereno corde intuentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare; congruit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
multos fuisse legimus. Qui nomen habent grece ex eo: qđ il¬
los iuxta fabulas poetarum terra genuerit. Uidentur aut̃
tunc fuisse ꝓgeniti: cum posteris setb de styrye cam uxores
sibi grã pulchritudinis contra ius sue dignitatis elegerant
Namsequitur. Post quam enim ingressi sunt filii dei ad
filias hominum. illeq genuerunt: isti sunt potentes a scło
uiri famosi. Notandum aut̃ qđ hoc in locoꝓ gigantibus
inhebreo cadentes. idest anna filim leguntur. facilisq at¬
q absolutus ẽ sensus: quia cacdentes erant interram homi¬
nes indiebus illis: id ẽ terrenis concupiscentiis adheren¬
tes: amisso statu deo deuotȩ rectitudinis. Gigantes aut̃ il¬
loꝵ lingua: proprie rafam nomantur. Ponitur uero et gigã
aliquando inbono: ut ẽ illud de dño. Exultauit ut gigaᷤ. ad
currendam uiam. S: hoc ꝓ potentia singulari. qua ceterũ
genus humanum iure transcendit: dispositumq incarna¬

Expanded text:
multos fuisse legimus, qui nomen habent Graece ex eo quod ilmultos fuisse legimus, qui nomen habent Graece ex eo quod illos juxta fabulas poetarum terra genuerit. Videntur autem tunc fuisse progeniti, cum posteri Seth de stirpe Cain uxores sibi gratia pulchritudinis contra jus suae dignitatis elegerant. Nam sequitur: Postquam enim ingressi sunt filii Dei ad filias hominum, illaeque genuerunt: isti sunt potentes a saeculo viri famosi. Notandum autem quod hoc in loco pro gigantibus, in Hebraeo cadentes, id est, annasilim leguntur; facilisque atque absolutus est sensus, quia cadentes erant in terram homines in diebus illis, id est, terrenis concupiscentiis adhaerentes, amisso statu Deo devotae rectitudinis. Gigantes autem illorum lingua proprie Rafaim nominantur. Ponitur vero et gigans aliquando in bono, ut est istud de Domino: Ex ultavit ut gigans ad currendam viam ; sed hoc pro potentia singulari qua caeterum genus humanum jure transcendit, dispositumque Incarna
Abbreviated transcription (Latin):
deisonat: dum peccator hic ꝓsuo scelere uisitatur. Uncde et
iratus ds. loquitur ad quosdam. Non uisitabo filias eorum
cum fuerint fornicate: et sponsas eoꝵ cum adulterauerint.
tin alio locs. Uisitabo in uirga iniquitates eoꝵ. et cetera. Ue¬
rintamen:. misciam meam non auferam abeis. Porro ne uide¬
retur in eo esse crudelis qđ peccantibus locum penitentie non
dedisset: adiecit. Eruntq dies illius centum uiginti annorum.
Hoc ẽ habebunt centum uiginti annos ad agendum penitentuã
quia uͦ penitentiã agereꝯtẽpserũt: noluit ds̃ tempus expectare decreta.
s uiginti annorum spaciis amputatis induxit diluuium.
anno centesimo agende penitentiȩ destinato. Gigantes
aut erant suꝑ terram. indiebus illis. Gigantes dicit homines
imensis corporibus editos. ac potestate nimia preditos:
quales etiam post diluuium id ẽ temporibus moysi uł dd̃.

Expanded text:
Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur: unde et Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur: unde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum cum adulteraverint . Et in alio loco: Visitabo in virga iniquitates eorum, et rumtamen misericordiam meam non auferam ab eis . Porro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: Eruntque dies illius centum viginti annorum , hoc est, habebunt centum viginti annos ad agendam poenitentiam; quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus tempus exspectare decretum, sed viginti annorum spatiis amputatis, induxit diluvium anno centesimo agendae poenitentiae destinato. Gigantes autem erant super terram in diebus illis. Gigantes dicit homines immensis corporibus editos ac potestate nimia praeditos, quales etiam post diluvium, id est, temporibus Moysi vel David