comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
losus. & fallax: a pelle id est uultu. fõ¬
ris enĩ ut fallat arridet: s nequiciã
uitꝰ gerit. P rofanꝰ: quasi porro a fano.
Saeris enĩ illi ñ licet int̾ esse. P arricida
ꝓpͥe dicit᷑ int̾fector parentis: quãuis
qͥdam ueteres hunc parenticidã dixert̃
homicidiũ quoeũq intelligi possit.
cũ sint homines hominibꝰ pares. Per
secutor: ñ semꝑ ꝓ malo intelligitur.
Unde &e ꝑsecutor. ꝑfecte secutꝰ. Publi¬
canꝰ est. qͥ uectigalia publica exigit: uł
qͥ ꝑ publica negocia scłi lucra sectat᷑:
unde &e cognominatꝰ est. Peccator. a pel-¬
lice id est meretͥce uocatꝰ. quasi pelicator:
qͦd nom̃ apd̾ antiqͦs tantũ flagiciosum
significabat: pͦtea transiit hoc uoca¬
bulũ in appellationẽ om̃ium iniquoꝵ
P rostitute meretͥres. a ꝓsequendo in me¬
ritoriis uł in fornicibꝰ. Pelex apd̃ grecos
ꝓpͥe dicit᷑ alatinis concuba. dicta autẽ
a fallacia id est uersucia subdolosita¬

Expanded text:
losus et fallax, a pelle, id est vultu. Folosus et fallax, a pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet interesse. Parricida proprie dicitur interfector parentis, quamvis quidam veteres hunc parenticidam dixerunt, homicidium quocumque intellegi possit, cum sint homutor non semper pro malo intelligitur, unde, persecutus, perfecte secutus. Publicanus est qui vectigalia publica exigit, vel qui per publica negotia saeculi lucra sectatur; unde, et cognominatus est. 228. Peccator, a pellice, id est, meretrice vocatus, quasi Pellicator, quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum in appellationem omnium iniquorum. 229. Prostitutae meretrices, a prosedendo in meritoriis, vel in fornicibus. Pellex, apud Graecos, proprie dicitur a Latinis concuba. Dicta autem a fallacia, id est, versutia, sub dolosita
Abbreviated transcription (Latin):
recuictus: eo qͦd ante se ponat ali¬
quid qͦ p̃cingitur. Unde & de dño scriptũ¬
est. Precinctꝰ est linteo: & lauit pedes di¬
scipłorum suoꝵ. P redo est: qͥ popłan¬
abigendo p̃das dictꝰ: & p̃do qui p̃dam
habet. P redator autẽ est: cui de p̾da
debet᷑ aliquid. Plagiator. a potoplagio
s pelliciendo dolis. P iratȩ sunt p̃dones
maritimi: ab incendio nauiũ transe¬
untiũ quas capiebant dicti. Nam pra.
ignis est. Pugillator: qͥ de manu iN
Petuliator: ꝓ eo qͦd sit peruniȩ publicȩ
defraudator. Proditor: ꝓ eo qͦd detegit.
& sine fide: quasi ꝑdens fidem. P eriurꝰ.
in uerbo ñ habet .R. Nã peiero & deiero
dicimꝰ. P reuaricator. malȩ ficłi aduo¬
catꝰ. & qͥ uł in accus ando nocitura. uł
in defendendo ꝓfutura p̃tereat: aut
inutilit dubieq ponat. mercedũ gr̃a
licet corruptꝰ. Cicero. Qͥd enim tam pre¬
uariũ. id est ualde uariũ. Pellax. do¬

Expanded text:
Praecinctus, eo quod ante se ponat aliPraecinctus, eo quod ante se ponat aliquid, quo praecingitur. Unde et de Domino dictuest linteo, et lavit pedes discipulorum suorum.' Praedo est qui populanabigendo praedas dictus; et praedo qui praedam habet. Praedator, hoc est cui de praeda debetur aliquid. Plagiator, ἀπὸ τοῦ πλαγίatur sed pelliciendo dolis. Piratae sunt praedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά ignis est. Pugillator, qui de manu in Peculator, pro eo quod sit pecuniae publicae defraudator. Proditor, pro eo quod detegit.  sine fide, quasi perdens fidem. Periurus, in verbo R non habet. Nam peiuro et deiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia licet corruptus. Cicero: 'Quid enim tam praevarum?' id est valde varum. Pellax, do
Abbreviated transcription (Latin):
tis. sicut celeritas pennarũ est. ut. ce¬
leriq fuga sub sẏdera lapse. Piger:
quasi eger pedibꝰ. Est enĩ tardus ad in¬
cedendũ : quod nom̃ ꝑ usum transit
ad animũ. Pernox. ꝑuigilans. nocte
ꝑ seuerans. Pertinax. impudent̃ te¬
nens. quasi ꝑtinens. Petulans. ñẽ
qͥdem ꝓ audace & improbo ponit᷑: olim au¬
tem acerbi flagitatores. & ꝓpͥe argentari
orum pueri qd̵ p̃cia rerum crebrius et
asꝑius exigebant. a petendo petulantes
tuosus. atq consumptor: qui oĩa porro
agit. & quasi ꝓicit. P rofugus dicitur
ꝓp̾e. qui ꝓcul a sedibꝰ suis uagat᷑. qͣsi
porro fugatꝰ. Peregrinꝰ. longe a patͥa
positꝰ: sicut alienigena. P roiectꝰ. quasi
idẽ porro iactata. P roscptus: cuiꝰ bona
palam & aꝑte scͥbuntur. ꝑ rescͥptus
ordinẽ significat: sicut & p̃scriptioneᷤᷤ
apd uris consultos. P rocinctus:
expeditꝰ & armatꝰ. Vnde & in ꝓcinctu:
id est cũ belli causa arma sumebant.

Expanded text:
tis; sicut celeritas pennarum est, ut: Cetis; sicut celeritas pennarum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum, quod nomen per usum transiit et ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans . . . . . Pertinax, impudenter tenens, quasi pertinens. 214. Petulans, nunc quidem pro audace et improbo ponittem acerbi flagitatores et proprie argentariorum coactorum pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo petulantes tuosus atque consumtor, qui omnia porro agit et quasi proicit. Profugus proprie dicitur qui procul a sedibus suis vagatur, quasi porro fugatus. Peregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi id est porro iactata. Proscriptus, cuius bona palam et aperte scribuntur. Praescriptus ordinem significat, sicut et praescriptiones apud iurisconsultos. Procinctus, expeditus et armatus; unde et 'in procinctu', id est cum belli causa arma sumebant.
Abbreviated transcription (Latin):
est compositũ ab eo quod pueros agat
id est doceat. & lascuuentem refrenet
etatem. Presens dictꝰ. qͦd sit p̃ sensibꝰ id
est corã ocłis. qui sensus sunt corporis.
Prior. qͦd pͥmus sit ordine: & pͥmus qͣsi
late patens. Unde &e potestas: qͦd pateant
illi quȩ uelit. & nemo inteludat cui nul¬
lus obsistere ualeat. P reopimꝰ: p̃ ceteris
opibꝰ copiosus. Pecuniosos tullius pͥmũ
eos dictos refert qͥ plurimã habuissent
pecuniã: id est pecora. Ita enĩ & antiqͥ
eos appellabant. Paulatim
autẽ ꝑ abusionẽ nomen ad mo¬
aliud deuolittũ est. Peruicax
ꝓpͥe dicit᷑: qui in ꝓposito suo ad uicto¬
riam ꝑseuerat. Antiqͥ enim uictiã di¬
cebant: quã nos uictoriam dicimus.
Credo qͦd inde dicat᷑ herba uicia: id est
uictorialis. P ernix a ꝑnitendo tractũ
est: id est in conatibꝰ ꝑseuerando. Alii
ꝑuicem. uelocẽ intelligunt pedibꝰ. Nã
ꝑnicitas pedũ est. ut. ꝑnicibꝰ ignea plan¬

Expanded text:
est conpositum ab eo quod pueros agat, est conpositum ab eo quod pueros agat, id est ductet et lascivientem refrenet aetatem. Praesens dictus quod sit prae sensibus, id est coram oculis, qui sensus sunt corporis. Prior, quod primus sit ordine: et primus quasi us late patens: unde et potestas, quod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae ceteris opibus copiosus. Pecuniosus: Tullius primum eos dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam, id est pecora. Ita enim et antiqui eos appellabant; paulatim autem per abusionem nomen aliud devolutum est. Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo ad victoriam perseverat. Antiqui enim vicam dicebant, quam nos victoriam; credo quod inde dicatur herba vicia, id est, victorialis. 212. Pernix a pernitendo tractum est, id est, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus; nam pernicitas pedum est, ut: Pernicibus ignea plan
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd liberos ñ habet. quasi ocłis amissiᷤ.
Opifex: qͦd opus faciat aliqͦd. O pilio.
Opilio.
uidens. Espicax est enĩ:
& incertoꝵ p̃uidet casus.
Paciens dictꝰ. a pauendo.
ꝑauere enĩ ferire est. ꝑ cuttt᷑ enĩ: & tolerat
Perfectꝰ: cui nichil iam adici potest. Hiuic
nomini apd̃ grammaticos comꝑatio ñ
adicit᷑: quia si dixeris ille ꝑfectior ẽ. iste
ꝑfectus ñ erit. Pulcher. ab specie cuti
dictus. qͦd est pellis: postea transiit hoc
& liniam̃ta hospitis delectabant. aut
diis & toto uertice supra est. P ellax:
a pellicendo. Perspicax: splendidus.
eo qd ꝑluceat. Perpetuus: ꝑhennis.¬
ꝑhennis ab eo qđ sit ꝑpetuus annis.
Presul uocatꝰ: quia p̃ est sollicitudine. Pre¬
positꝰ appellatꝰ: eo quod sit subiectoꝵ ac
famulantiũ ordinator uł rector. P a¬
troni a patribꝰ dicti sunt. qͦd huiꝰmodi
affectũ clientibꝰ exhibeant. ut quasi pa¬
tres illos regant. Pedagogus est: cui
paruuli assignant᷑. Grecũ nomen est. &

Expanded text:
d liberos non habet; quasi oculis amissis. Opifex, quod opus faciat aliquod. Opilio videns. Praespicax est enim et incertorum praevidet casus. Patiens dictus a pavendo. Pavere enim ferire est. Percutitur enim et tolerat. Perfectus, cui nihil iam adici potest. Huic nomini apud Grammaticos conparatio non adicitur, quia si dixeris: 'Ille perfectior est,' iste perfectus non erit. Pulcer ab specie cutis dictus, quod est pellis: postea transiit hoc et lineamenta hospitis delectabant,' aut diis, et tota vertice supra est. Pellax a perliciendo. Perspicax, splendidus, eo quod perluceat. Perpetuus. Perennis, ab eo quod sit perpetuus annis. Praesul vocatus quia praeest sollicitudine. Praepositus appellatus eo quod sit subiectorum ac famulantium ordinator vel rector. Patroni a patribus dicti sunt, quod huiusmodi affectum clientibus exhibeant ut quasi patres illos regant. Paedagogus est cui parvuli adsignantur. Graecum nomen est; et
Abbreviated transcription (Latin):
turris spẽm habeat. Nam greci
alculi uocati quod lenes¬
Item calculi quod ꝑuias ordinales
essere uocatȩ quia quadre ft̃
ex om̃ib partib. Has alii le¬
pusculos uocant: eo quod exiliendo
discurrunt. Olim autẽ tessere. ia¬
cula appellabant᷑ aĩaciendo. De
figuris alee.

Expanded text:
turris speciem habeat. Nam Graeci 1. Calculi vocati, quod leveItem calculi, quod per vias ordinales,Tesserae vocatae, quia quadrae sunt ex partibus omnibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exsiliendo discurrunt. Olim autem tesserae jacula appellabantur a jaciendo. 411 figuris aleae.
Abbreviated transcription (Latin):
& amnis fluenta decertant. Rhe-¬
nus arodani societate fert᷑ uo¬
catus: qm̃ cum eodẽ exuna ꝓ¬
uintia oritur. Est autẽ germaniȩ
fluuius. intres europe maximoᷤ
fluruos computatꝰ. quia uigo
alpium usq in occeani ꝓ funda
cursus suos dirigit. Iberus amis.
qui quondam todius hispaniȩ
nomen dedit. Mineus fluuius
galatiȩ nomen acolore pigm̃ti
sumpsit. qui m eo plurimus in¬
uenit᷑. Durius agrecis: quasi
doricus. Tagum fluuiũ cartago
hispanie nuncupauit: Erqua ortꝰ
ꝓcedit arenis auriferis copiosus¬
& ob hoc ceteris fluiiis hispanie
crinem redimi tecorona. aurea
qui nitidis uellera tingis aquis.
eo quod ibi lanȩ pulchro colore
tinguntur. Boetis autẽ dictus. eo
quod humili solo decurrat. Bithi.¬
ne enĩ greci. humile uel mersum
uocant. Quedam flumina indi¬
luuio. soluta mole terrarũ pre¬
clusa sunt: quedam uͦ quȩ ñ erãt
abyssi tunc ruptis meatib erupe¬
runt
De diluuiis.

Expanded text:
et amnis fluenta decertant. Rheet amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus proceditet ob hoc ceteris fluviis Hispaniarlivifera crinem redimite corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictquod humili solo decurrat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sunt, quaedam vero, quae non erant, abyssi tunc ruptis meatibus eruperunt. De diluviis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ exortu canis liquescentib
niuib : & cum accessione triginta
fluminũ circa rauennã madriati¬
cum mare defert᷑. Tib̃is italiȩ flu¬
dedit. Nam antea albula antiqũ
nomen ãcolore habuit: quod nui¬
b albus sit. Ipse autẽ ẽ tibris. qͥ
& tib̾is. S tib̃is in codidiano sermo¬
ne: tibris inuersu dicit᷑. Danubius
germanie fluuius uocari fertur
amniuiũ copia: quib magis auge¬
tur. Iste ẽ qui meuropa plus oĩb
habet famam. Idem & hister. qͥa
dum ꝑ innumeras uadit gendes
mutat nomen: & maiores sͥ am¬
biendo colligit iures. Orit᷑ agerma¬
nicis & occidentalib partib bar¬
baroꝵ ꝑgens contra orientẽ. sexa-
ginta in se fluuios recipit. septẽ
ostiis inpontum influit. Rodanꝰ
gallie fluuius ab oppido rodo co¬
gnominatꝰ quem coloni rodium
uocauerunt: qui rapido concitus
cursu tirreni equoris freta scindẽs.
non modicũ sepe nauigantiũ fac̃
ꝑiculũ. dũ inter se maris fluctus

Expanded text:
autem exortu Canis, liquescentibus autem exortu Canis, liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. 27. Tiberis Italiae fludedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis, sed Tiberis in quotidiano sermone, Tibris in versu dicitur. 28. Danubius Germaniae fluvius, vocari fertur a nivium copia, 139 quibus magis augetur. Iste est, qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen, et majores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis jugis, et occidentalibus partibus Barbarorum, pergens contra Orientem, seginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rhodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus
Abbreviated transcription (Latin):
aquo & smirna uocata ẽ. Mean-¬
aer amnis asie flexuosus: qui
recurrentib ruus inter asiam
& ioniam. precipitat᷑ insinum
qui miletũ diuidit & pͥennam.
AA eander autẽ uocatꝰ ẽ. quod
flexuosus sit: & nunqm currat
rectus. De quo ouidius. Curiuis
thaneus fertur fluuius ñcupatꝰ
qui ex ripheis siluis ueniens
dirimnit europam abasia int̾ duas
mundi partes medius currens.
atq inpontũ fluens. In acus
achaie amnis argolicos urigans
campos. qmͦ rex achaie nomina¬
uit. qui ex ordiũ arguiȩ gentis pͥ¬
mus dedit. Ibi & erimantus ab
erimanto monte dimissus. Padꝰ
tcaliȩ fluuius. a uigis alpium fu¬
sus extrib fontib oritur exquib
uni uocabulũ ẽ padus. qui diffu¬
sus inmodũ stagni amnẽ simi
dirigit. a quo & padus ẽ nuncu-¬
patus. Hic agrecis heridanus
cognominatus. ab heridano sol̃
filio quem fecontem dicunt: qͥ
fulmine ꝑcussus in eodem flumo
deiectus ẽ & extinctus. Augetur

Expanded text:
a quo Smyrna vocata est. 23. Maeanda quo Smyrna vocata est. 23. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui, recurrentibus ripis 138 inter Cariam et Ioniam, praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienen. Maeander autem vocatus, quod sit flexuosus et nunquam currat rectus. De quo Ovidius: Quique rTanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens, dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens, atque in Pontum fluens. 25. Inachus Achaiae amnis, Argolicos irrigans campos, quem rex Inachus a se nominavit, qui exordium Argivae genti primus dedit. Ibi est et Erimanthus ab Erimantho monte demissus. 26. Padus Italiae fluvius, a jugis Alpium fusus, ex tribus fontibus oritur, ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni, amnem sinu dirigit, a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatur, ab Eridano Solis filio, quem Phaetontem dicunt, qui fulmine percussus, in eodem fluvio dejectus est, et exstinctus. Augetur
Abbreviated transcription (Latin):
pe omib refrigerat᷑. Iordanis ui¬
deȩ fluuius aduob fontib nomi¬
natus. quoꝵ unus uocatur ior. al¬
ter uͦ dan. His gͥ ꝓcul ase distanti¬
iordanis appellatur. Na scitit᷑autẽ
sublibano monde & diuidit iu¬
deam & arabiam: qui ꝑ multos
circuitus iuxta iherico in mare
mortuũ influit. Eusis caucaseis
montib fusus: cum plurib aliis¬
in eusinum se precipitat mare.
Unde & nuncupat᷑. Cignus amnis
cilitiȩ a tauro monte ꝓgrediens.
miram aquarũ habens suauita¬
tem: & quia quicquid candidũ
ẽ. cignũ gentili lingua siri dicũt.
Unde cigni huic nomen datum ẽ.
quia tumet estate. quando niues
soluuntur. reliquis anni tẽporibꝰ
tenius ẽ & quietus. Ilas fluuius
asie. Pactolus fluuius asie. are¬
nas aureas habens. De qͦ uirgiliꝰ.
Pactolusq irrigat auro. Quẽ
ꝓ aurato fluore alit̾ crisortiam
uocant. Brnius fluuius asiȩ qͥ
smirneos seccat campos. & ipse
fluctib aureis & arenis plenus:

Expanded text:
rope omnibus refrigeratur. Iordanis Iurope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus, quorum alter vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantideinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibin Euxinum se praecipitat mare. Unde et nuncupatur. 20. Cydnus amnis Ciliciae, a Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quidquid candidum est cydnum gentili lingua Syri dicunt. Unde amni huic nomen datum, quia tumel aestate quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus tenuis est, et quietus. 21. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, arenas aureas trahens. De quo Virgilius: Pactolusque irrigat auro: quem pro aurato fluore alii Chrysorhoam vocant. 22. Hermus fluvius Asiae, qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus,
Abbreviated transcription (Latin):
rere. Araris fluuius orientis. Deqͦ
fluuius orientis arege bactro.
uocatus fert᷑. a quo & bactriani.
mirã aquȩ dulcedinẽ habeat. adeo
ut ꝑsicci reges qmͣ diu inter ripas
ꝑsidis fuerint. sibi ex eo pocula uen¬
dicarint. Exhoc amne quida
cignum ciliciȩ fluuiũ diriuari
existimant. Araxis amnis arme¬
niȩ qui abuno monte cũ eufrate
diuersa specie oritur. dictus quod
rapacitate cuncta ꝓsternat. Unde
& cum alexander eum transgredi
uellet ponte fabricato. tanta in
undauit ui ut pontẽ dirueret.
Hic breuib interuallis abeufra¬
tis ortu caput tollit. ac deinde cas¬
pium fertur inmare. Fluuius
syriȩ qui uocat᷑ orontes iuxta an¬
tio chiȩ muros decurrens. qui asoł
ortu oriens ñ longe aburbe. mari
condit᷑. qmͣ de originis suȩ tractu
orontem ueteres latini appellauert̃.
cuius fluentis exipso impetu fri¬
gidiorib. & zephiris assidue ibi spi¬
rantib. tota ciuitas momentis ꝓ¬

Expanded text:
rere. Araris fluvius orientis. De qurere. Araris fluvius orientis. De qufluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani miram aquae dulcedinem habeat, adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversis specubus oritur, dictus quod rapacitate cuncta prosternit. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. Fluvius Syriae qui vocatur Orontes iuxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis p
Abbreviated transcription (Latin):
fert᷑ autẽ nili modo exaltari: et
suꝑ orientis terras erumꝑe. Tigris
fliuuus mesopotamie de paradiso
exurgens & ꝑgens contra assirios.
& post multos circuitus in mare
mortuũ influens. Uocatus aut̃
hoc nomine ꝓpt̾ uelocitatẽ. instar
bestiȩ tigridis nimi a ꝑnicitate cur¬
rentis. Eufrates fluuius mesopo¬
tamiȩ de paradiso exurgens copi-¬
osissimus geminis qui ꝑmediam
babiloniã influit. Hic ãfrugib
uel abubertate nomen accepit.
Nam hebraice eufrata fertilitas
interpretat᷑. Mesopotamiã etenĩ
inquibdam locis ita irrigat sicut
nilus alexandriã. Salustius autẽ
armenia qui ꝑdiuersa euntes lon¬
gius diuidunt᷑. spatio medio relic¬
to multoꝵ miliũ. quȩ damen terra
que abypsis ambitur mesopotamia
indelligendũ. Indus fluuius ori¬
entis qui rubro mari excipitur.
Staphes fuit medoꝵ rex antiquis¬
simus. ex quo amnis orientis no¬
men accepit. qui nunc idaspis dr̃.

Expanded text:
Fertur autem Nili modo exaltari, et Fertur autem Nili modo exaltari, et super Orientis terras erumpere. Tigris fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens et pergens contra Assyrios, et post multos circuitus in mare Mortuum influens. Vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigris nimia pernicitate currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens, copiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit. Hic a frugibus, vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice Ephrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam enim in quibusdam locis ita inrigat, sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem, Armenia, qui per diversa euntes longius dividuntur spatio medio relicto multorum milium; quae tamen terra, quae ab ipsis ambitur, Mesopotamia intellegendum. Indus fluvius orientis, qui Rubro mari accipitur. Hystaspes fuit Medorum rex antiquissimus, ex quo amnis orientis nomen accepit, qui nunc Hydaspes dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dens. Quidam autẽ fluiuiorum
ꝓpͥis excausis nomina acceꝑunt.
ex quib nonnulli notandi sunt. qͥ
inhistoria celebres memorant᷑. Gion
fluuius de paradiso exiens. atq
uniuersã ethiopiam cingens. uocat᷑
hoc nomine quod incremento suȩ
exundationis cerrã egipti irriget.
Ge. enim grece. latine t̾r̾am signifi¬
cat. Hic apud egiptios nilus uocat᷑.
ꝓpt̾ limũ quem trahit. qui efficit
fecunditatẽ. Unde & nilus dictꝰ
ẽ quasi manoaoni. Namandea nilus
latine melo dicebat᷑. Apparet aut̃
innili lacu de quo inmeridiem
uersus excipitur egipto. ubi aqͥ¬
lonis flatib reꝑcussus aquis
retroluctantib intumescit. & in¬
undationẽ egipti facit. Ganges
fluuius quem phison sca script᷑a
cõmemorat. exiens de paradiso.
ꝑgit ad in die regiones. Dictus
autẽ phison .i. caterua. qͥa decem
fluminib magnis sibi adiunctis
implet᷑ & efficitur unus. Ganges
autẽ uocatꝰ agangaro rege indie.

Expanded text:
dens. Quidam autem fluviorum dens. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Paradiso exiens atque universam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine quod incremento suae exundationis terram Aegypti inriget; γῆ enim Graece, Latine terram significat. Hic apud Aegyptios Nilus vocatur propter limum quem trahit, qui efficit fecunditatem; unde et Nilus dictus est, quasi νέαν ἰλύν: nam antea Nilus Latine Melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi Aquilonis flatibus repercussus aquis retroluctantibus intumescit, et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso pergit ad Indiae regiones. Dictus autem Phison, id est caterva, quia decem fluminibus magnis sibi adiunctis inpletur et efficitur unus: Ganges autem vocatus a rege Gangaro Indiae.
Abbreviated transcription (Latin):
nis aquarũ decursus: aflu-¬
endo ꝑpetim dictus. Propͥe autẽ
flumen ipsa aqua. fluuius cursus
aque. Prius autẽ flumen qmͣ fluiiꝰ:
.i. pͥor aqua qmͣ decursus. Duo st̃
autẽ fluminũ genera: unũ torrens
donec me flumine uiuo abluero.
Torrens ẽ aqua ueniens: cum im¬
petu. Dictus autẽ torrens. qui a
pliuua crescit: siccidate torrescit.
.i. arescit. De quo pacubius. Flãmi¬
neo uapore torrens torret. Cui greci
ab hieme nomen dederunt: nos
ab estate. Illi atempore quo succres¬
cit: nos autẽ a tempore quo siccat᷑.
Amnis ẽ fluiius nemore ac fron¬
dib redimitꝰ: & exipsa amenitate
amnis uocatur. Decursus ꝓpͥe finis
cursus. siue aquarũ sit. siue quaꝵ¬
libet rerum. Riui dicti. quod di¬
riuentur adirrigandum .i. indu¬
cendũ aquas inagris. Namirriga¬
re inducere ẽ. Gurges ꝓpͥe locus
altus influmine. Puteus ẽ locus
defossus ex quo hauritur aqua.
apotatione dictus. fons caput ẽ
aquȩ nascentis: quasi aquas fun-¬

Expanded text:
nis aquarum decursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est prior aqua quam decursus. Duo autem sunt fluminum genera: unum torrens,Aen. 2, 719: Donec me flumine vivo abluero. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius 13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graeci ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succrescit, nos a tempore quo siccatur. Amnis fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis vocatus. Decursus proprie finis cursus, sive aquarum sit seu quarumlibet rerum. Rivi dicti quod deriventur ad inrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fun
Abbreviated transcription (Latin):
entencia ẽ dictum imꝑsonale:
ut obsequiũ amicos. ueritas
odiũ parit. Huic si ꝑsona fuerit¬
adiecta: crian erit ita. Offendit achil¬
les agamennonẽ uera dicendo: me¬
trofanes ꝓmeruit grãm mitridatis.
obsequendo. Nam int cryan & sen¬
tentiam hoc int̾ est: quod sentencia
na numquam dicct᷑. Unde si senten¬
tiȩ ꝑsona adiciatur. fit cryan: si de¬
trahatur. fit se NTeNcia.

Expanded text:
ententia est dictum impersonale, ut obsequium amicos, veritas odium parit. Huic si adiuncta, crian erit, ita: ‘offendit Achilles Agamennonem vera dicendo’, ‘Metrofanes promeruit gratiam Metridatis obsequendo’. Sic ergo inter crian et sententiam hoc interest, quod sententia ne persona dicitur; unde, si sententie persona adiciatur, fit crian, si detrahatur, fit sententia.
Abbreviated transcription (Latin):
xercitꝰ dr contemptꝰ. Unde
& plautus. inmilite głoso.
Ita ne nos nrãmq familiam ab eis
exercitã. Et ubi supraait. Plus
uideas ualgis qmͣ sabeis. D eniq
om̃s nictant eum. Nitare enim
dicimus cinnũ facere. Ualgia enĩ
sunt labelloꝵ obtortiones insupi¬
natione facti. Unde & petronius ait.
Obtorto ualgitur labello. Qͥd sint
sũmates. qͥd sĩpolones. qͥd ganeũ.

Expanded text:
citur contemptus, unde et Plautus in milite glorioso ait: ‘Itane nos nostramque familiam habes exercitam’, et ubi supra ait: ‘Plus uideas ualgis quam sabiis, denique omnes nictant eum’; nictare enim dicimus cinnum facere, ualgia uero sunt labellorum obtortiones in subinatione factae, sicut et Petronius ait: ‘Obtorto ualgiter labello’. Quid sint summates, quid sint simpolones, qu
Abbreviated transcription (Latin):
RIGo quorũdam
nominum id est
unde ueniant:
ñ pene om̃ib
patet. Proinde
quȩdam. nos¬
cendi gr̃a huie
oꝑi int̾iecimꝰ.
De quibꝰdam uo

Expanded text:
rigo quorundam nominum, id est unde veniant, non pene omnibus patet. Proinde quaedam noscendi gratia huic operi interiecimus. De quibusdam vo
Abbreviated transcription (Latin):
in quo labitur. Estiua sunt loca
umbrosa quib ꝑestatem uitant
peccora solis ardorem. Statius et
umbrosi patuere estiua licei. Naua¬
lia sunt loca ubinaues fabricantur.
hoc & textrinum uocatur. Statio ẽ
ubi hiemant. Inportunũ autem
in quo nullũ refugiũ quasi nullus
portus. Portus autẽ locus ẽ ab ac¬
cessu uentoꝵ remotus. ubi hib̃na¬
opponere solent. & portus dictus
A deportandis commerciis. Hc̃
ueteres abauilandis mercib
baias uocabant. illa declinatio¬
ne abaia baias. familia familias.
Littus ẽ terra aquȩ & mari uicina.
Bt dictum littus quia fluctu eli¬
ditur. uel qd̾ aqua alluitur. Cice¬
ro intopicis. Littus ẽ quod fluctͦ
elidit. Circumluuiũ: locus
quem aqua circumluit. Alliuuũ
consumptio riparũ exaquis. Mar¬
go ẽ extrema pars cuiuslibet lo¬
ci ut puta maris. unde & nom̃
accepit. Maritima quasi maris
intima. Ostia abingressu & exitu
fluminis dicta inmari. Continẽs

Expanded text:
in quo labitur. Aestiva sunt loca in quo labitur. Aestiva sunt loca umbrosa, quibus per aestatem vitant pecora solis ardorem. StatiusTheb. 1, 363: Et umbrosi patuere aestiva Lycaei. Navalia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum vocatur. Statio est ubi hiemant; inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hibopponere solent. Et portus dictus a deportandis commerciis; hunc veteres a bajulandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. 41. Littus est terra aquae et mari vicina. Et dictum littus, quia fluctu eliditur, vel quod aqua alluitur. Cicero in Top.: Littus est qua fluctus eludit. 42. Circumluvium, locus quem aqua circumluit. Alluvium consumptio riparum ex aquis. Margo est pars cujuslibet loci, ut puta maris, unde et nomen accepit. Maritima, quasi maris intima. 43. Ostia ab ingressu et exitu fluminis dicta in mari. Continens,
Abbreviated transcription (Latin):
septus: solo lucem detrahens. Pot̾¬
& a conlucendo crebris luminib.
dici: quȩ ibi ꝓpt̾ religionẽ gentiliũ
cultumq fiebant. Deserta uocata
quia non serunt᷑. & ideo quasi dese¬
runtur: ut sunt loca siluarũ et
montium contraria ub̃rimarum
terrarũ. ubi sunt ub̃rimȩ glebe.
Deiua sunt loca secreta. & abdita.
quasi extra uiam. Ipsa sunt et
inuia. Inde &. auiaria. secreta lo¬
ca. & auia remota. aut tantum
culta rubent. auiaria baccis.
Amena loca uarro dicta ait. eo
quod solum amorẽ prestant. &¬
ad se amanda alliciant. Uerriꝰ
flacus quod sine munere sint.
nec quieqmͣ in his officii quasi
amunia hoc ẽ sine fructu. unde
nullus fructus exsoluit᷑. Inde
etiam nicħ prestantes inmunes
uocantur. Aprica loca que sole
sine frigore siue qd̾ sint aꝑta cȩlo.
O paca uͦ loca quasi oꝑta celo. apͥ¬
co contraria. Lubricum dici locỹ
abeo quod ibi quis labitur. &
lubricum qr. non quod labitur. s

Expanded text:
septus, solo lucem detrahens. Potest etseptus, solo lucem detrahens. Potest et a conlucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. Deserta vocata quia non seruntur et ideo quasi deseruntur; ut sunt loca silvarum et montium, contraria uberrimarum terrarum, quae sunt uberrimae glebae. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca et a via remota, aut tantum culta rubent aviaria bacis. Amoena loca Varro dicta ait eo quod solum amorem praestant et ad se amanda adliciant. Verrius Flaccus, quod sine munere sint nec quicquam his officia, quasi amunia, hoc est sine fructu, unde nullus fructus exsolvitur. Inde etiam nihil praestantes inmunes vocantur. Aprica loca quae sole est sine frigore; sive quod sint aperto caelo. Opaca vero loca, quasi operto caelo, aprico contraria. Lubricum dici locum ab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ta ubi nulla memoria ẽ. Ualles st̃
humilia loca quasi uulsa. Hinc
& conualles depressa loca t̾rarũ
inter montes. Campus ẽ t̾rarũ
planidies. Dictus autẽ campus
quod breuis sit pedib. nec erectꝰ
iit mondes: s patens & spatio
suo porrectus & iacens. Unde &
nomen ex greca ethimologia. Ca¬
mi eciĩ grece. breue dr. Solum ẽ
om̃e quod sustinet: a soliditate
Saltus sunt. uasta & siluestria
loca: ubi arbores exiliunt maltũ.
Fauces sunt aditus angustorum
locoꝵ inter arduos montes. loca
angusta & breuia dicta a fauciũ
similitudine quasi foces. Con¬
frages loca inqua undiq currunt
uenti ac sese frangunt. ut neuius
ait. Inmontes ubi uenti frangebãt
locum. Scabra sunt loca situ as¬
ꝑa. unde &. scabies dr̃. a corporis
asꝑitate. Lustra obscura latibula:
ferarũ & lupoꝵ cubilia sunt. Uñ
& lupanaria lustra d̾nr. ꝑcontra¬
rium scilicet: quia parum illustnͣ¬
tur. Lucus ẽ locus densis arborib

Expanded text:
ta, ubi nulla memoria est. Valles sunt ta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter montes. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus quod brevis sit pedibus, nec erectus, ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et iacens; unde etnomen ex Graeca etymologia; χαμαὶ enim Graeci breve dicunt. Solum est omne quod sustinet, a soliditate Saltus sunt vasta et silvestria loca, ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus angustorum locorum inter arduos montes, loca angusta et brevia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. Confrages loca in qua undique venti currunt ac sese frangunt. Ut Naevius aittrag. 58: In montes ubi venti frangebant locum. Scabra sunt loca situ aspera. Unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt. Unde et lupanaria lustra dicuntur, per contrarium videlicet, quia parum inlustrantur. Lucus est locus densis arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
occeani. qui dirimit europam
ab affrica. qmͣ athlantis finem
eẽ dicunt. De quo lucanus. hes¬
ꝑiem calpem sũmũq impleuit
athlantem. Athlans fr̃ ꝓmetei
fuit. & rex affrice. a quo astrolo¬
giȩ artem priꝰ dicunt ex cogitatã.
ideoq dictus ẽ sustinuisse cęlũ.
Oberuditionẽ gͥ discipline & sci¬
entiam cęli nom̃ eiꝰ in montẽ affrice
diriuatũ ẽ: qui nunc athlans cog¬
nominat᷑. qui ꝓpt̾ altitudinẽ suã
quasi cȩli machinã atq astra sus-¬
tentare udetur. Alpes autẽ ꝓprie
montes galliȩ sunt. de quib uir
gilius aerias alpes. & dicendo
aerias uerbum expressit auerbo.
Nam galloꝵ lingua alpes montes
alti uocantur. heȩ sunt enĩ que
italie muroꝵ exhibent uicem.
Colles sunt preminentiora iuga
montiũ: quasi colla. Luga monti¬
um ex eo appellata sunt. quod ꝓ¬
pinquitate sui iungantur. Tu¬
mulus ẽ mons breuis: qͣsi tumeis
tellus. Idem dumulus. t̾ra conges¬

Expanded text:
Oceani, qui dirimit Europam Oceani, qui dirimit Europam ab Africa, quam Atlantis finem esse dicunt. De quo Lucanus: Hesperiam Calpen, summumque implevit Atlantem. Atlas frater Promethei fuit et rex Africae, a quo astrologiae artem prius dicunt excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse coelum. Ab eruditione igitur disciplinae, et scientia coeli nomderivatum est, qui nunc Athlans cognominatur: qui propter altitudinem suam quasi caeli machinam atque astra sustentare videtur. Alpes autem proprie montes Galliae sunt. De quibus VergiliusGeorg. 3, 474: Aerias Alpes; et dicendo aerias verbum expressit a verbo. Nam Gallorum lingua 'alpes' montes alti vocantur. Haec sunt enim quae Italiae murorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra conges
Abbreviated transcription (Latin):
eo quod insingulis iugis colebat᷑
appollo & liber. hec uiga aduob
frr̃ib citheron. & elicon. appellant᷑.
Nam elicon dictus ab helicone
frẽ citheronis. Item ceraunii mõ
tes. epiri. acrebris dicti fulminibꝰ.
Appenninus mons appellatus
quasi alpes appennine quia han
nibal ueniens ad italiam easde
alpes aꝑuit. Unde & uirgilius.
Alpes immittit aꝑtas. has enim
hannibal. post bella hispaniȩ a¬
ceto rupit. Iuuenalis & montẽ
rupit aceto. Et inde loca ipsa
dictus: unde & gehenna. Constat
autẽ hunc abea parte. qua eurus
uel affricus flat. habere speluncas
re deductas. Quȩ spelunce reci-¬
pientes inse fluctus uentum cre¬
ant. qui agitatus ignẽ gignit
ex sulphure. Unde fit quod uidet᷑
incendium. Pirineus & ipse acre¬
bris fulminũ ignib nuncupatꝰ.
qui inter galliam & hispaniam
quasi de industria munimen
tum int̾iacet. Solurius asingu¬
laritate đr. quod om̃ib hispanie
Calpis mons multimis finibus

Expanded text:
eo quod in singulis iugis colebantur eo quod in singulis iugis colebantur Apollo et Liber. Haec iuga a duobus fratribus Cithaeron et Helicon appellantur. Nam Helicon dictus ab Helicone fratre Cythaeronis. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris dicti fulminibus. Appenninus mons appellatus quasi Alpes Poeninnibal veniens ad Italiam easdem Alpes aperuit, unde et Virgilius: Alpes immittet apertas. Has enim Hannibal post bella Hispaniae aceto rupit. Juvenalis: Et montem rupit aceto. Et inde loca ipsa dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte qua Eurus, et Africus flat, habere speluncas re deductas; quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure, unde fit quod videtur incendium. 15. Pyrenaeus et ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus. qui inter Galliam atque Hispaniam, quasi de intum interjacet. Solorius a singularitate dicitur, quod omnibus Hispaniae Calpe mons in ultimis finibus
Abbreviated transcription (Latin):
um resedisse testant᷑. Unde usq
hodie ibidem lignoꝵ eiꝰ uident᷑ ue¬
stigia. Acroceraunii montes ꝓpt̾ al¬
titudinẽ & fulminũ iactus uoca¬
ti sunt. Grece enim fulmen. cerau
nos dr. Sunt autẽ inter armeniã
& hibiam incipientes aportis cas¬
piis usq ad fontem tigridis fluuii.
Iꝑborei montes scithie dicti. quod
supra idẽ ultra eos flat boreas. Ri
fei mondes incapite germaniȩ st̾.
aꝑpetuo flatu uentoꝵ nominati.
mons macedonie nimiũ p̃celsus:
ita ut subillo nubes eẽ dicantur.
de quo uirgilius. Nubes excessit
olimpus. dictus autẽ olimpus.¬
quasi ololampus .i. quasi cęlum.
hic mons macedoniã diuidit atracia.
Athos mons macedoniȩ & ipse altior
nubib tantoq sublimmis ut inlẽp
no eius umbra ꝑtendat. quȩ ab
eo septuaginta sex milib seꝑatur.
Parnasus mons ẽ thessalie uixta
boetiam qui gemino uertice ẽ erec-¬
tus incęlum. Hic induo finditur
iuga cirra . & nisa. unde & ñcupat᷑.

Expanded text:
um resedisse testantur. Unde et usque um resedisse testantur. Unde et usque hodie ibidem lignorum ejus videntur vestigia. 185 6. Acroceraunii montes propter altitudinem, et fulminum jactus vocati sunt. Graece enim fulmen κέραυνος dicitur. Sunt autem inter Armeniam et Iberiam, incipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. 7. Hyperborei montes Scythiae dicti, quod supra, id est, ultra eos flat Boreas. 8. Riphaei montes in capite Germaniae sunt a perpetuo ventorum flatu nominati. mons Macedoniae nimium praecelsus, ita ut sub illo nubes esse dicantur  De quo Virgilius: Nubes excessit Olquasi Ololampus, id est quasi caelum. Hic mons Macedoniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantoque sublimis ut in Lemnum umbra eius pertendat, quae ab eo septuaginta sex milibus separatur. Parnasus mons Thessaliae iuxta Boeotiam, qui gemino vertice est erectus in caelum. Hic in duo finditur iuga: Cyrrham et Nissam; unde et nuncupatus;
Abbreviated transcription (Latin):
ontes sunt tumores terraꝵ
altissimi dicti. quod sint
eminentes. Quidã autẽ propriis
ex causis uocati sunt. ex quib no¬
tandi sunt. qui opinione maxi-¬
me cȩlebrantur. Mons caueasus
abindia usq ad taurũ porrectus.
ꝓgentium ac linguarũ uarieta¬
te quoquo u̾sum uadit. diuer¬
sis nominib nuncupat᷑. Ubi
autẽ adorientẽ in excelsiorem
consurgit sublimitatẽ: ꝓpt̾ ni¬
miũ candorem caucasus nuncu¬
patur. N am orientali lingua.
caucasum significat candidũ.
.i. iuib densissimis candidan¬
tem. Unde & eum scithe qui eid̾e
monti uinguntur croacasim uo¬
cauerunt. Casim enim apudeos
candor siue nix dr. Mons taurus
aplerisq idem uocatur & cauea¬
sus. Libanus mons fenicũ altis¬
simus cuiꝰ meminert̾ ꝓpħȩ. dic¬
tus achure quia ibi colligitur.
Cuius ea pars que ẽ suꝑ eum. ad
orientalem plagam respiciens.
antilibanus appellatur: id ẽ contͣ
libanũ. Ararach mons armenie
in quo archam historiȩ post diluui¬

Expanded text:
ontes sunt tumores terrarum altissimi, dicti quod sint eminentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt qui opinione maximi celebrantur. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate quoquo versum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua 'caucasum' significat candidum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti iunguntur, Croacasim vocaverunt. 'Casim' enim apud eos candor sive nix dicitur. Mons Taurus a plerisque idem vocatur et Caucasus. Libanus mons Phoenicum altissimus, cuius meminerunt prophetae; dictus a ture, quia ibi colligitur. Cuius ea pars, quae est super eum ad orientalem plagam respAntilibanus appellatur, id est, contra Libanum. 5. Ararath mons Armeniae, in quo arcam historiae post diluvi
Abbreviated transcription (Latin):
um. S cortia. uas olearium.
eo quod sit excorio. Alabastrũ. uas
unguentariũ a lapide sui generis
cõnominatũ quẽ alabastritem uocãt.
quia incorrupta unguenta conseruat.
Pixides uascula unguentaria. exbu¬
xo facta. Nam quod nos buxũ. greci
pixum uocant. Lenticula. uascłm
oleariũ ex ere aut argento factum:
aliniendo dictum. his enĩ reges &
saçerdotes udebant᷑.
Deuasis coqͥnari

Expanded text:
um. Scortia, vas olearium eo quod sit ex corio dictum. Alabastrum vas unguentarium e lapide sui generis cognominatum, quem alabastriten vocant, qui incorrupta unguenta conservat. Pyxides vascula unguentaria ex buxo facta; nam quod nos buxum, Graeci πύξον vocant. Lenticula vasculum olearium, ex aere aut argento factum, a liniendo dictum: his enim reges et sacerdotes liniebantur. § 8 De vasis coquinari
Abbreviated transcription (Latin):
sectilis.tercia dimidia.
quarta plena. O quinta iterum
bicornis. ¶ Septima autẽ semis.
& uicesima scda semis. in suo orbe
mediȩ sunt: ceterȩ autẽ ꝓportiona
autẽ tricesima dies. quo luna non
lucet: quȩ ido uideri ñ potest qͥa
soli coniuncta obscuratur. s eodem mo¬
mento renascens paulatim ab eo rece¬
dendo udetur. xxxiii. De cursu lunȩ.
una amissi ac recepti luminis uicibꝰ:
menstrua spacia moderat᷑. Quȩ ideo
obliquo incedit cursu. & ñ recto ut sol
scilicet ne incidat in centrũ terre: &
frequent patiatur eclypsim. Uicinꝰ est
enim eiꝰ circulus t̾re. Crescens autem
orientẽ cornib expectat. decrescens oc¬
cidentẽ: merito qͥa occasura & amis¬
sura ẽ lumeni.

Expanded text:
sectilis, tertia dimidia, quarta plena, quinta iterum bicornis. 2. Septima iterum semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae sunt; caeterae proportionalautem tricesima dies qua luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli conjuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. CAPUT LVI. De cursu lunae. Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen.
Abbreviated transcription (Latin):
quia qmius sceleris conscius ñ
tiquitus suꝑstites dicebant᷑. eo qd
suꝑstatum causȩ ꝓferebant᷑. nun.
sam sepe seruus metu dominan¬
tis: testimoniũ supͥpmit ueritatis
Natura. si uir ñfemina. Nam
uariũ & mutabile semꝑfemina
Uita.si innocens. & integer actu.
Nam si uita bona de fuerit: fide
carebit. N on enĩpot̾ usticia cũ
scelerato habere societatẽ. Duo¬
sunt genera testium. aut dicen¬
do id quod uiderunt: aut ꝓfe¬
rendo id quod audierunt. Duob
autẽ modis testes dolinquunt:
cum aut falsa ꝓmunt. aut u̾a
silentio obtegunt.
nominant᷑. uoluptates que
non ꝑsemet ipsas inquinant: s
ꝑ ea quȩ illic geruntur. Dicta aũt
spectacula: eo quod hominibus

Expanded text:
quia quamvis sceleris conscius non quia quamvis sceleris conscius non tiquitus superstites dicebantur, eo quod super statum causae proferebantur. Nunc, Nam saepe servus metu dominantis testimonium supprimit veritatis. Natura, si vir, non femina. Nam varium et mutabile semper femina. Vita, si innocens, et integer actu. Nam si vita bona defuerit, fide carebit. Non enim potest justitia cum scelerato habere societatem. autem sunt genera testium: aut dicendo id quod viderunt, aut proferendo id quod aautem modis testes delinquunt, cum aut falsa promunt, aut vera silentio obtegunt. nominantur voluptates, quae non per semetipsa inquinant, sed per ea quae illic geruntur. Dicta autem spectacula, eo quod hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
Negociũ ẽ autẽ in causis. negotia¬
tio incõmertiis dr. ubi aliquid dat᷑.
ut maiora lucrentur. Iurgiũ dic¬
tũ quasi iuris garriũ. eo quod hii
qui causam dñt. iure disceptent.
Lis a contentione limitis pͥus no¬
men sumpsit. De quo uirgilius.
Limes erat positus litẽ ut discer¬
neret agri. Causa autẽ aut argu¬
mento aut ꝓbatione constat. Ar-¬
gumentũ nunqmͣ testib. nunqmͣ
tabulis dat ꝓbationẽ: sed sola
inuestigatione inuenit uerita¬
tẽ. unde & dictũ argum̃tũ .i. ar¬
gutũ inuentũ. srobatio autem
cestib. & fi de tabularũ constat.
querunt᷑. iudex. accusator. reus.
& tres testes. Iudex dictus. quasi
uis dicens ppło: siue quod uire dis¬
ceᷤtet. Iure autẽ disceptare ẽ: ius¬
te iudicare. Nonẽ autẽ iudex:
si non ẽ in eo iusticia. Accusator uo¬
cat᷑ quasi ad causator: quia ad cau-¬
sam uocat eum quẽ appellat.¬
Reus are qua petitur nuncupat᷑.

Expanded text:
Negotium autem in causis, negotiaNegotium autem in causis, negotiatio in commerciis dicitur, ubi aliquid datur ut maiora lucrentur. Iurgium dictum quasi iuris garrium, eo quod hi qui causam dicunt iure disceptent. Lis a contentione limitis pmen sumpsit; de quo Virgilius: Limes erat positus litem ut discerneret agris. Causa autem aut argumento, aut probatione constat. Argumentum nunquam testibus, nunquam tabulis dat probationem: sed sola investigatione invenit veritatem, unde dictum est argumentum argutum inventum. Probatio ex testibus et fide tabularum constat. queruntur: iudex, accusator, reus et tres testes. Iudex quasi ius dicens populo sive quod iure disceptet. Iure autem disceptare est iuste iudicare. Non est ergo iudex, si non est in eo iustitia. Accusator vocatus est quasi adcausator, quia ad causam Reus a re quam petitur nuncupatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ensiũ rostra ablata sunt. & info¬
ro romano p̃fixa: ut eẽt huiꝰ insi¬
gne uictorie. Prima spẽs fori locꝰ
inciuitate adexercendas nundi¬
nas relictus. Scd̾a ubi magistratꝰ
iudicare solet. tercia qm supra
diximus. quẽ calcatoriũ nomi¬
namꝰ. quarta spatia plana in
nauib de quib uirgilius. laxa¬
tosq foros. Constat autẽ forus.
causa. lege. & iudice. Causa uo¬
cata a casu quoeuenit. Est enĩ
mat̾ia & origo negocii. nec dum
discussionis examine patefac¬
ta. quȩ dum ꝓponit᷑ causa ẽ. dũ
discutitur uidiciũ ẽ. dum finit᷑
iusticia. Iudiciũ autẽ uocatum
quasi uiris dictio : & iusticia qͣsi
iuris status. Iudiciũ autẽ pͥus in¬
quisitio uocabat᷑: uñ & actores iu¬
dicioꝵ. & prepositos. questores ł que¬
sitores uocamus. Negociũ multa si¬
gnificat. modo actum rei alicuius.
cui contrariũ ẽ ociũ: mͦ actionẽ
cause que ẽ iurgiũ litis. & dictũ
negotiũ quasi necotiũ .i. sine ocio.

Expanded text:
ra ablata sunt, et in foro Romano praefixa, ut essent hujus insigne victoriae. Prima species fori, locus in civitate ad exercendas nundinas relictus. Secunda, ubi magistratus judicare solet. Tertia, quam supra diximus, quam calcatorium nominavimus. Quarta, spatia plana in navibus. De quibus Virgilius: . . . . Laxatque foros. . . . Constat autem forus causa, lege et judice. Causa vocata a casu, quo evenit: est enim et materia et origo negotii, necdum discussionis examine facto. Quae dum proponitur, causa est: dum discutitur, judicium est: dum finitur, justiquasi iurisdictio, et iustitia quasi iuris status. Iudicium autem prius inquisitio vocabatur; unde et actores iudiciorum et praepositos quaestores vel quaesitores vocamus. Negotium multa significat: modo actum rei alicuius, cui contrarium est otium; modo actionem causae, quod est iurgium litis. Et dictum negotium quasi nec otium, id est sine otio.