comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tisumus. nontantumnor sed & uniuersus orbis terra¬
rum. & bapti ⁊atur usquemfinem: Quis nrm̃ potesa
& aliqua parte conparare sexpo: cuius io hannes sedx̃
indignum. soluere corrigiam calciamenti: Siergo
illexpr tante excellentie homo dr̃ solus bapti sar&ur
baptismo io hannis: quid dicturierant homines : qua¬
lebaptismum habuit io hanner: magnũ baptismum
habuit ineffabile sacramentum. Vide quia solus xp̃r
meruit bapti zari io hannis baptismu: at que ita maior
uider&ur baptismum serui. quam baptismum dnĩ: bap¬
tizatisunt Et alii baptismo io hannis: ne melior
de dignarentur alii serui suscipere baptismum dnĩ¬
ad huc ergo missus erat iohannes : Sed noueratxpm̃
an non nouerat᷑ Si non nouerat quare dicebat
Quando uenit ad fluuium xp̃s: ego ate debeo bapti za¬
ri hocest scio quisis: Siergoiam nouerat certe tunc
cognouit quando uidit columbam descendentem:

Expanded text:
ti sumus, non tantum nos, sed et universus orbis terrati sumus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest ex aliqua parte comparari Christo, cujus se Joannes dixit indignum solvere corrigiam calceamenti? Si ergo ille Christus tantae excellentiae homo Deus, solus baptizaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum habuit, ineffabile sacramentum: vide, quia solus Chrmeruit baptizari baptismo Joannis. Atque ita major videretur baptismus servi quam baptismus Domini. Baptizati sunt igitur et alii baptismo Joannis, ne melior dedignarentur alii servi suscipere baptismum Dad hoc ergo missus erat Joannes. 15. Sed noverat Christum, an non noverat? Si non noverat, quare dicebat quando venit ad fluvium Christus: Ego a te debeo baptizari? hoc est, Scio qui sis. Si ergo jam noverat, certe tunc cognovit quando vidit columbam descendentem.
Abbreviated transcription (Latin):
ego ate debeo baptizan: Et quid ei responditꝰ᷑ Sine
modo : impleatur omnis iusaitia: Quid ẽ impleatꝰ
omnis iustitia: Moriueni pro hominib: bapti ÷ ari
non debeo prohominib: Quid ẽ impleatur omnisius¬
titia : impleatur omnis humilitas : Quidergo ñ erat
suscepturur baptismũ abono seruo qui passionem susce¬
pit a seruis malir : Intendite ergo bapti zato ergo dnõ
Si propter ea bapti ⁊ auit io hannes. ut in eius baptismo
dnr̃ ostender& humilitatem : Nemo clius bapti ÷ ar
baptirmo iohs Multiaũ bapti satisunt baptismo iohs¬
bapti zatus est & dñs baptismo ioħis &cessauit baptis¬
mum io hannis: Inde iam missusẽ in carcerem iohanner:
De inceps. nemo bapti zatur inuenitur in illo baptisma¬
te: Siergo propter eauenit & ohanner bapti  anrut
dñĩ nobis humilitas demonsarar&ur ut quia ille sus¬
cepit a seruo nos non dedignaremur adnõ dnm̃ solũ¬
io ħ bapti sar& non deeent qui putarent sanctiur fuis¬
se baptismum iohannir quã xpĩ quasi baptismo ioħnis

Expanded text:
Et quid ei ipse respondit? Sine modo; impleatur omnis justitia . Quid est, impleatur omnis justitia? Mori veni pro hominibus, baptizari non habeo pro hominibus? Quid est, impleatur omnis justitia? Impleatur omnis humilitas. Quid ergo? non erat suscepturus baptismum a bono servo, qui passionem suscepit a servis malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem baptizati sunt baptismo st Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptismate. Si ergo propterea venit et Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedignaremur su baptizaret, non deessent qui putarent sanctius fuisse baptisma Joannis quam Christi: quasi baptismate Joann
Abbreviated transcription (Latin):
ad baptismũ serui sui: &cum ipse non haber& quod ei
dimitter&ur n& quid in illo lauar&ur suscepit a ser¬
uo baptismũ: Et tam quã ad locutus ẽ filiũ superbũ.
& ex tollentem se ac de dignantem forte accipere cũ
idiotis. unde salus possit uenire: Et qun dicens: quhtũ
te &tendir quntum & tollir qu hta ẽ &xcellentiatua :
quh tagratiatua Maior potesat esse quã mea. Siego
ueni ad serlium. tude dignaris uenire ad dnm̃: Siego
sus cepi baptismũ serui. Tu de dignaris ad nõ baptiza
n.Nam ut noueritis frr̃mei. quia non ex necessitate
alicuius uinculi p&cati: dnr̃ ueniebat ad ipsum ioħnẽ
Sicut dicunt alii diangeliste : Cum adillum uenir&

Expanded text:
ad baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei ad baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec quod in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? si ego suscepi baptismum servi, tu dedignaris a Domino baptizari? 14. Nam ut noveritis, fratres mei, quia non ex necessitate alicujus vinculi peccati Dominus veniebat ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veni
Abbreviated transcription (Latin):
cathecumini: Hit enim aliquhdo ut uideas cathe cuminum
abstinenten ab omni cum cubitu uale facientem scło renuo¬
tiantem omnibus quae possidebat: disaribuentem paupe¬
ribus: Et cathe cuminus ẽ : insaructum &iã forte doctrina
salutan: supra multo fideler: Timendũ ẽ huic nedicat apud
sem& ipsum debaptismo scõ quo p&cata dimittuntur quid
plus acceptururrim: ecce ego melior sum illo fideli & illo
fideli: cogittis fideler aut coniugatos aut forte idio¬
tas: aut habentes & possidentes ressuas. quas ipse distribu¬
it iam pauperibur: Et melioremse arbitrans eẽ quam
ille quiiam bapti⁊ atur ẽ dedignetur uenire ad baptismũ
dicenr hoc sum accepturur quod hab& ille &ille. Et pro
accipere: qđ acceperunt inferiores quiaiom uid&ur ipse
cum omni & cellentia sua non potese intrare in regnũ
caelorum : Sedut illã excellentiam inuitar& dnr̃ adbap¬
tismũ suũ. ut p&cata illi dimitterentur. Uenit ipse

Expanded text:
catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem ab omni concubitu, valefacientem saeculo, renuntiantem omnibus quae possidebat, distribuentem pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et paccipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse tur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
hicẽ qui baptizat in spũ scõ: Et ego uidi & testimoniũ
ꝑhibui qui a ipseẽ filiur di. Intendat modicum caritas
zar& in aqua quȩ situm esa qure : ut mani festar&us
irł dix̃. quid pro fuit baptismum iohans f rs̃ mei: Si ꝓ¬
fuit ali quid & modomaner& baptizarentur homines
baptismo ioħs & sic uenirent ad baptismũ xp̃i: Sed quidait
baptismi iohannis in aqua paenitentiȩ. parare uiã dnõ¬
non existens dns: at ubi cognitus ese dnr suꝑ fluo ei uio
parcbatur quia cognos centibus reipse facture se uia Itaq:
non durauit diubaptismum iohannis : Sed quomodo de¬
monsaratus ẽ dnr̃ humilis. ut ideo acciper& baptismũ ioħ annis
in quo bapti ⁊ ar&ur ipse dnñ : Eit opusert dñõ baptisari:
opus ere dnõmon : opuser÷ dnõ sepeliri : Siergo tntm
surcepit pronobis humilitatem baptirmum nonerł sur¬
cepturur: Et quid profuit qui a surceptt baptismum seru:
ut non de dignaretis surcipere baptismũ dnĩ: intend t co¬

Expanded text:
hic est qui baptizat in Spiritu sancto: et ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est Filius Dei. » Intendat modicum Charitaszaret in aqua. Quaesitum est quare? Ut manifestaretur Israeli, dixit. Quid profuit baptismus Joannis? Fratres mei, si profuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent ad baptismum Christi. Sed quid ait?baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Donon existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretur ipse Dominus. 13. Et opus erat Domino baptizari? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Ch
Abbreviated transcription (Latin):
ti zat inspũ scõ. Non parua questio est frs mei: Siui distis
questionem non parutm uidistis: suꝑ est ut ipsius soluti
occe positus est iohannes ante oculos uror stans
adfluuium: io hannes boptista :: Ecceuenit dnr̃ adhuc
bapti zandur nondũ bapti zatus: audiuocem iohannis:
Tuad me uenis . Ego ate debeo bapti zariꝰ Ecceiam cog¬
nouit dñm. a quo uult baptizari: Bapti gatus dnr ascen¬

Expanded text:
tu sancto? » Non parva quaestio est, fratres mei. Si vidistis quaestionem, non parum vidistis: superest ut ipsius solutioEcce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari; ecce jam cognoscit Dominum, a quo vult baptizari. Baptizatus D
Abbreviated transcription (Latin):
ent scr qui bapti zat : quomodo tollit p& catũ alterys.
cum sit ipse homo plenus p& cato: contra istas dispu¬
tationis uerbanrã non dicamus: hunc legamus:
Ecce agnus di &ce quotollit p&catã mundi: non sit
prȩsumptio hominibus in homines : ñ trhsmi gr&
Parser in montes: in dnõ confidat: & sileut oculos suor¬
in montes unde auxilium ueni&ei intellegat quia
auxilium Sus adno qui fecit caelũ & terrã : Tantȩ ex¬
cellentiȩ iohannes : dicitur ei : Tues xpr̃ dicitnor:
Tuer heliar : dicit non: Tuer ꝓph&a dicit non: Quare
ergo baptiSar. Ecce agnur di & ce quitollit p&cata
mundi : Hicẽ de quo dixi post me uenit uir. qui ante
me factus ẽ. quia p̃latus ẽ mihi : prior me erat: quia in

Expanded text:
tus qui baptizat, quomodo tollit peccatum alterius, cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculoss, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium ejus a Domino, qui fecit coelum et terram . Tantae excellentiae Joannes, dicitur ei, Tu es Christus? Dicit, Non. Tu es Elias? Dicit, Non. Tu es propheta? Dicit, Non. Quare ergo baptizas? Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi: hic est de quo dixi, Post me venit vir qui ante me
Abbreviated transcription (Latin):
Non dico sequentia interim adtendite Suꝑquem uide¬
ris spt̃o descendentem t̾m qum colum bam & manentẽ
super eum ipseẽ: Sed quid ipseẽ : quid me uoluit ꝑ columbã
docere qui memisit: quia ipseerat dns̃ . Iã noueram a quo
missus eram : Iam noueram &im. cuidixi : Tu ad meuenis
bapti zari ego ate debeo baptizare: usq ad eo ergo noue¬
ram dnm̃. ut ego ab eo uellem bapti ⁊arii Ñ dut a me
ipse baptizar&ur & tunc mihi dix̃ : Sine modo: implea¬
tur omnis iustitia: patiueni. Bapti zari non ueni:
impleatur omnis iusaitia: ait mihi dnr meus. Impleat᷑
omnis iustitia. Doceã ꝑferam humilitatem: Houi suꝑ

Expanded text:
Non dico sequentia; interim attendite: Super quem videNon dico sequentia; interim attendite: Super quem videris Spiritum descendentem, tanquam columbam, et manentem super eum, ipse est. Sed quid ipse est? quid me voluit per columbam docere qui me misit? Quia ipse erat Dominus? Jam noveram a quo missus eram: jam noveram eum cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo baptizari: usque adeo ergo noveram Dominum, ut ego ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptizaretur: et tunc mihi dixit, Sine modo; impleatur omnis justitia ; pati veni, baptizari non venio? impleatur omnis justitia, ait mihi Deus meus; impleatur omnis justitia, doceam plenam humilitatem: novi su
Abbreviated transcription (Latin):
potest atem: Hoc aũ iohannes non nouerat indnõ : quiadũ
Et confessus ẽ qui aueritar erat ille: Et ille ueraxmis¬
sur aueritate nouerat hoc: Sed quid in eo non nouerat:
quia sibi r&enturus erat baptismi sui potestatem. &
non eã trans mirsurur. & trans laturus maliquem
seruum: Sed siue bapti zar& in ministerio seruus bonꝰ :
Siue bapti Zar& in ministerio seruus malus : Non scir&
seille qui bapti zatur. bapti zari: nisi ab illo qui sibitenuit
bapti ⁊andi potestatem: ut noueritis. fru. quia hoc in
illo non nouerat ioħ. Et hoc didicit ꝑcolumbam:
Dnm enim nouerat: sed &im bapti ⁊ an di sibi potestatẽ
r& enturum : & nulli seruo eam daturum: non dumnoue¬
rat: Secundum hoc dixit: &egonesciebam eum: Et ut
noueritis quia hoc ibi didicit. ad tendite sequentia: Sed
qui memisit baptizare inaqua ipsemihi dixit. Suꝑquem
putate hucusque dixisse iohannem: Ego non nouerã
&im sed qui memisit baptizare inaqua ipsemihi dixit
querimus quid dixerit Sequitur: Super quem uderis

Expanded text:
potestatem. 8. Hoc autem Joannes non noverat in Domino. Quia Det confessus est quia veritas erat ille, et ille verax missus a veritate; hoc noverat. Sed quid in eo non noverat? Quia sibi retenturus erat baptismatis sui potestatem, et non eam transmissurus et translaturus in aliquem servum: sed sive baptizaret in ministerio servus bonus, sive baptizaret in ministerio servus malus, non sciret se ille qui baptizaretur baptizari, nisi ab illo qui sibi tenuit baptizandi potestatem. Et ut noveritis, fratres, quia hoc in illo non noverat Joannes, et hoc didicit per columbam: Dominum enim noverat, sed eum baptizandi sibi potestatem retenturum, et nulli servo eam daturum, nondum noverat; secundum hoc dixit, Et ego nesciebam eum. Et ut noveritis quia ibi hoc didicit, attendite sequentia: Sed qui misit me baptizare in aqua, ipse mihi dputate huc usque dixisse Joannem, Ego non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit. Quaerimus quid dixerit? Sequitur, Super quem videris
Abbreviated transcription (Latin):
hacbecmus qui&em incordenrõ id est tranquil¬
litetem spintalẽ : Et quã uis in hoc sđo id cone¬
nisi cũ de hac uita &ienmus: Sed ideo dictum est
dm̃ requi euisse : quiaiã creaturã nullã conde¬
bat: posit quã per fectar̃ omnia: qui&em uero
propter ea cppellcuit scriptura ut nos am mo¬
ner& post bona opera qui & uros: Sic enimsciptũ
habemus in genesi : Et fec̃ dr̃ omniabona ualde
& requi euit dr̃ septimodie : Vt tu homo cum ced¬
ten dis ipsũ dm̃ posa bona opera requieuisse non
tibi sperceres requiemnin cum bona fuens opera¬
tus: Et quemadmodũ dr̃ post ea quã fec̃ honnẽ
cedimeginẽ & similitudinẽ suã. Sexta die & in
illo ꝑfecit omnic opercra bonaualde. Requieuit

Expanded text:
habeamus quietem in corde nostro, id est tranquillitatem spiritualem. Et quamvis in hoc saeculo id conenisi cum de hac vita exierimus. Sed ideo dictum est Deum requievisse, quia jam creaturam nullam condebat postquam perfecta sunt omnia. Quietem vero propterea appellavit Scriptura, ut nos admoneret post bona opera requieturos. Sic enim scriptum habemus in Genesi, Et fecit Deus omnia bona valde, et requievit Deus die septimo : ut tu homo cum attendis ipsum Deum post bona opera requievisse, non tibi speres requiem, nisi cum bona fueris operatus: et quemadmodum Deus posteaquam fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam sexto die, et in illo perfecit
Abbreviated transcription (Latin):
bir ipso beneficio rescripti : quo ꝑ duxisai rescriptũ:
Dr̃ aũ quicnouit utrũ menliaris anuerum dicas:
non facit. ut iniudiciu tibi non prosit. Sed necim¬
p&rarete permittit. quia ccusus es mentiriueriaco
ti quidergo fac turur er dic mihi: implere legem
& omni parte : it ccut innullo offendar: difficile ẽreatus
Ergo certus ẽ. remedio utinonuis: Eccefrr̃ mei quale
remedium posuit dnr̃ contra egritudines animae:
Quodergo cum caput᷑ ibi dol& laudamus. Sieuangeli¬
um cdeput posueris : & non adligaturam cucurrens
Adhacenim ꝑductaẽ infirmitas hominum: &ita plan¬
gendisun homines qui currunt adligaturar: ut gau¬
deamur quh do uidemur hominem in lecto suo consaitu¬
tumhiactari febribus & doloribur . N& alicubi ipem
posuis se: nini ut ñ bi euan gelium cdcaput poner& Non
quia ad hoc factum esa sed qui cc prȩlatum est diange

Expanded text:
bis ipso beneficio rescripti, quo perduxisti rescriptum. Deus autem qui novit utrum mentiaris, an verum dicas, non facit ut in judicio tibi non prosit; sed nec impetrare te permittit, quia ausus es mentiri veritati. 12. Quid ergo facturus es? dic mihi. Implere legem ex omni parte, ita ut in nullo offendas, difficile est: reatus ergo certus est; remedio uti non vis? Ecce, fratres mei, quale remedium posuit Dominus contra aegritudines animae. Quod ergo? Cum caput tibi dolet, laudamus si Evangelium ad caput tibi posueris, et non ad ligaturam cucurreris. Ad hoc enim perducta est infirmitas hominum, et ita plangendi sunt homines qui currunt ad ligaturas, ut gaudeamus quando videmus hominem in lecto suo constitutum, jactari febribus et doloribus, nec alicubi spem posuisse, nisi ut sibi Evangelium ad caput poneret: non quia ad hoc factum est, sed quia praelatum est Evange
Abbreviated transcription (Latin):
uidero quir fuerit minister. uidero quis fuerit prȩco
Deofficialibus non disputo iudicem adtendo Et forte
quodobicis officiali mentiris. Sed nolo discutere causam
officialis sui agnuscat dnr̃ amborum: forte siexigam¬
ut probes non probas immo mentiris. probatum ẽ te
probare non potuisse: Sed non ibi ponas causam meã:¬
n& cum sardiose coepero de fendere homines in nocener
Putes me spemmeam. uel in hominibus innocentibus

Expanded text:
idero quis fuerit minister, videro quis fuerit praeco; de officiali non disputo, judicem attendo: et forte quod objicis officiali, mentiris: sed nolo discutere; causam officialis sui cognoscat Dominus amborum: forte si exigamut probes, non probas; imo mentiris: probatum est te probare non potuisse: sed non ibi pono causam mea cum studiose coepero defendere homines innocentes, putes me spem meam vel in hominibus innocentibus
Abbreviated transcription (Latin):
graspho utere prȩcibus quar tibi consaituit: Et conpo¬
suit iuris peritus caelestis: Quienim habent causã
& uolunt supplicare imperatori quaerunt aliquem
scolasticum. iuris peritum: ccquo sibi preces conpo¬
nantur: Ne fortesi aliter p&ierint quamoport&
ne fitio mereantur: Cumergo quererent supplica¬
re aposctoli & non inuenirent. quo modo adirent
imperatorem dnm̃ dixerunt xpo: Dnẽ docenosora¬
re: Hocẽ iuris perite noster asses sor diimmo con¬
sessor dĩ cõpone nobis preces: & docuit dnr̃ delibro u¬
ris cȩlestir: Docuit quomodo orarent : Et in pso
quod docuit: posuit quandam conditionem. dimit
contremescis imperatorem factus reus offersacri¬
ficiũ humilitatis offer sacrificium misericordiae
dic inprecibus: Dimitte mihi quo & ego dimitto:
sedsidicis fac: quidenim facturuses quoiturus
simentitus fueris in precibus: non quomodo dicitur
inforo carebis beneficiore scripti : sedn& rescriptum

Expanded text:
grapho, utere precibus quas tibi constituit et composuit jurisperitus coelestis. 11. Qui enim habent causam, et volunt supplicare imperatori, quaerunt aliquem scholasticum jurisperitum, a quo sibi preces componantur; ne forte si aliter petierint quam oporteneficio consequantur. Cum ergo quaererent supplicare Apostoli, et non invenirent quomodo adirent imperatorem Deum, dixerunt Christo, Domine, doce nos orare: hoc est, Jurisperite noster, assessor, imo consessor Dei, compone nobis preces. Et docuit Dominus de libro juris coelestis, docuit quomodo orarent: et in ipso quod docuit, posuit quamdam conditionem: DimittContremiscis imperatorem factus reus? offer sacrificium humilitatis, offer sacrificium misericordiae, dic in precibus, Dimitte mihi, quoniam et ego dimitto. Sed si dicis, fac. Quid enim facturus es, quo iturus es, si mentitus fueris in precibus? Non quomodo dicitur in foro, carebis beneficio rescripti; sed nec rescriptum
Abbreviated transcription (Latin):
testatem: quid tibi potestas. Sibonus er Siaũ malus es
time potesdatem: Non enim frustra gladium posdat
Dixit aposatilus: Tuum gladium noli educere: quiꝰ ꝑ
& tamen n& carni parcunt: quot quot potuerunt. cedendo
ne cauerunt: n& suis n& alienis peper cerunt: Notum est
hoc omnibur: inudiosaẽ potestar : quia legitima ese: inuidio¬
se facit qui iure facit: Sine inuidia facit: qui p̃ter leges fac̃
homo estt: commune cum multis Quod xpĩ anus ẽ secemit᷑
amultir: et plur adillam po ꝯn& quo d xpĩ anur quã quod
homo: Nam qđ xp̃i anur renouatur adimaginem dĩ a quo
homo facturẽ adimaginem đi: quod aũ homo possit & mo¬
lur porsit & paganur. possit &idolatra: Tu hoc perseque

Expanded text:
testatum. Quid tibi facit potestas, si bonus es? Si autem malus es, time potestatem: Non enim frustra gladium portat, dicit Apostolus . Tuum gladium noli educere, quo per tamen nec carni parcunt: quotquot potuerunt caedendo necaverunt; nec suis nec alienis pepercerunt. Notum est hoc omnibus. Invidiosa est potestas, quia legitima est: invidiose facit, qui jure facit: sine invidia facit, qui praeter leges facithomo est, commune cum multis: quod christianus est, secernitur a multis; et plus ad illum pertinet quod christianus, quam quod homo. Nam quod christianus, renovatur ad imaginem Dei, a quo homo factus est ad imaginem Dei, : quod autem homo, posset et malus, posset et paganus, posset
Abbreviated transcription (Latin):
imp&rabis: Iuris enim forensis ẽ ut qui in precibus¬
mentitur fuerit non illi prosit quodim p&rauit: Sed
hoc inter haminer: quia potese falli homo potuit falli
imperator: quando preces misisti: Dixisti enim quod
uoluisti: & cui dixisti nescis anuerũ sit: Dimi sitte

Expanded text:
impetrabis. Juris enim forensis est ut qui in precibusmentitus fuerit, non illi prosit quod impetravit. Sed hoc inter homines, quia potest falli homo; potuit falli imperator, quando preces misisti: dixisti enim quod voluisti, et cui dixisti, nescit an verum sit; dimisit te
Abbreviated transcription (Latin):
iud& sentiatur &xcelsus: Egouox clamantis in deserto
dinteuiam dnĩ sicut dixit esaias proph&a : Nondixit
ego sum iohannes ego sum helias. ego sum proph&a : sed qđ
dixit hoc uocor Uoxclamantis in deserto : dirigite uiã
& phanser Idest & principibus iudcceorum : et interroga
uerunt & dixerunt h: Quid ergo baptizas situ nones r̃
essebaptizare: Quasi inqua ꝑ sona: quȩnmł. utrumtusis
xr̃: Tu dicis te nonesse : quaen mus. neforae prȩcursor
illius ns quia nouimus ante aduentum xpi uenturum
eẽ helian negaste ẽẽ. Quȩn mus. neforte aliquis multũ¬
prȩueniens: precoes idẽ proph&a : & accepit hanc po destadẽ
n& proph&ã sedixit : Et nonerat proph&a io hannes
maior erat quã ꝓph&a : Dnr̃ de illo tale testimonium
dedit : Quid &xistis uidere in deserto harundinem uento
agitanꝰ: Vtiq ñ uento agitan sub audi agitari : qui a non hoc

Expanded text:
celsus. Ego vox clamantis in deserto, dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Non dixit, Ego sum Joannes, ego sum Elias, Ego sum propheta. Sed quid dixit? Hoc vocor, Vox clamantis in deserto, Dirigite viam saeis: id est, ex principibus Juergo baptizas, si tu non es Christus, esse baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ante Christi adventum venturum esse Eliam; negas te esse: quaerimus ne forte aliquis multupraeveniens praeco es, id est propheta, et accepisti hanc potestatem; nec prophetam te esse dicis. Et non erat propheta Joannes: major erat quam propheta. Dominus de illo tale testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia
Abbreviated transcription (Latin):
one uenit iste qua ꝓpri&a de uenturus ẽ helias. Tunc
helias ꝑ propri& atem heliaserit. Nunc per similitudinẽ
io hannes erat : Modo iohannes : per pro pri& atem ioħns
Persimilitudinem helias ẽ: ambo price cones sibi dederunt
Similitu dines suas & tenuerunt ꝓpn &ates suas uinus aũ
dnr̃ iud&x siue illo precone procedente siue illo: Et inter¬
rogacuerunt &im: quidergo helias estu: & dicit non: &
dixerunt ei: Proph&a estu & respondit non : dixerergo
Quisestu ut responsum demus qui miserunt nos. Quid
dicis d&eipso : Ait :s .go. Vox clamantis in de serto: esaias
illud dixit: in io hanne: proph&ia ista esaiae impl&a ẽ:
ego uox clamantis in de serto : quidclamantis dirigite
uiam dnĩ. Rectas facite semitas dinñ : Non uobis uid&ur
prȩco esse dicere : exite facite uiã : nisi quod precodicit Ex¬

Expanded text:
one venit iste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per similitudinem Joannes erat. Modo Joannes per proprietatem Joannes, per similitudinem Elias est. Ambo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praecedente, sive illo. 7. Et interrogaverunt eum: Quid ergo? Elias es tu? Et dixit: Non. Et dixerunt ei: Propheta es tu? Et respondit? Non. Dixerunt ergo ei: Quis es tu? ut responsum demus his qui miseruut nos. Quid dicis de teipso? Ait: Ego vox clamantis in deserto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista impleta est, Ego vox clamantis in deserto. Quid clamantis? Dirigite Domini, rectas facite semitas Dei nostri. Non vobis videtur praeconis esse dicere, Exite, facite viam? Nisi quod praeco Ex
Abbreviated transcription (Latin):
superunũ quem que eorum: Discant enim linguae :
sed iub linguarum disdtantia non sunt schismata in lingu¬
is diuisis: Noli dissi pationem timere unitatem in colum
bã habere cum fratribus uerã pacẽ quam significant
oscula colũ barum: Habent enim oscula & corui sed in
coruis fal sapax: in columba uerapax: Non omniser¬
go qui dicit pax uobiscum: quasi columba audiendus est:
Vnde ergo discent nuntur oscula coruorum ceboscu¬
lis colũ barum: oscu lantur corui sed laniant a laniatu
innocens esd natura colum barum: ubiergo laniatur:
non est uera in orculis paxillihabent uerã pacem qui
& clenam non laniauerunt: Nam corui demorte par¬
cuntur: Hoc columba non hab& frugib terre uiuit
innocens eius uictus ẽ: quoduere frs mirandũ est

Expanded text:
super unumquemque eorum. Distant inter se linguae, sed linguarum distantia non sunt schismata. In linguis divisis noli dissipationem timere, unitatem cognoscebam; habere cum fratribus veram pacem, quam significant oscula columbarum. Habent enim oscula et corvi, sed in corvis falsa pax, in columba vera pax. Non omnis ergo qui dicit, Pax vobiscum, quasi columba audiendus est. Unde ergo discernuntur oscula corvorum ab osculis columbarum? Osculantur corvi, sed laniant; a laniatu innocens est natura columbarum: ubi ergo laniatus, non est vera in osculis pax; illi habent veram pacem, qui Ecclesiam non laniaverunt. Nam corvi de morte pascuntur, hoc columba non habet; de frugibus terrae vivit, innocens ejus victus est: quod vere, fratres, mirandum est
Abbreviated transcription (Latin):
infirmã. labonosã penculorã in hoc mundo con¬
so la mini bene ui uendo: Nolite nos consanstase
& cdterere malir mon bus unr̃: Cumenim offen¬
dimur mala uitccurã si refugiamus auobir & sepa
& dic&is &ñ lan gue bamur curar&ir E si infirma¬
muruisitar&ir: Eccecuramur : ecce uisita
Sed non nobir fiat quod modo au distir ab aposto¬
lo: Ti meo. ne sine causa laborauenm inuobis.¬

Expanded text:
infirmam, laboriosam, periculosam, in hoc mundo coninfirmam, laboriosam, periculosam, in hoc mundo cons lamini bene vivendo, nolite nos contristare et atterere malis moribus vestris. Cum enim offendimur mala vita vestra, si refugiamus a vobis, et separet dicetis: Et si languebamus, curaretis; et si infirmabamur, visitaretis? Ecce curamus, ecce visitamus sed non nobis fiat quomodo audistis ab Apostolo, Timeo ne sine causa laborave
Abbreviated transcription (Latin):
intendisti pal pitasti refugisti: Scir certe esse
quoduidecer : Sedidoneũte non erse. qui uideas
Ergo curcre quȩ sunt colliria noli mentiri
Noli per iurccre Noli adulterare. Noli furare
Noli frccudare⁊ sed consu&is . Et cum aliquo
dolore a con su&udine reuocanr: Hoc ẽ quod
mor d& sedsanat: Ncc di cotibi liberarius ex
timore & meo & tuo. sicurcni desaiterir. & esse
idon eur ad ꝑ fru endũ hacluce ne glexerir.
ucclitu dine oculorum tuorum tenebras ama¬
bir: Et amando tenebrar intene biis remanebir
Et re manendo intenebrir : Etiam intenebrar
Sinihil inte faciebat amor lucin faciattimor
dolons: sufficienter me locutum arbitror sell&¬
tionem tamen &iangelicã non finiui: Si di cã
reli qua: onercbouos& timeo Ne &iã quod icustũ ẽ
effundatur: Sufficiant ergo ista cantati uraȩ : debi¬
torer sumur. non nunc: sed semper. quã diuuiuimur:
Quia propter uor uiuimur: uerum.tañ uitã istã nrãm

Expanded text:
intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse intendisti, palpitasti, refugisti. Scis certe esse quod videas, sed idoneum non te esse qui videas. Ergo curare. Quae sunt collyria? Noli mentiri, noli perjurare, noli adulterare, noli furari, noli fraudare. Sed consuesti, et cum aliquo dolore a consuetudine revocaris: hoc est quod mordet, sed sanat. Nam dico tibi liberius, ex timore et meo et tuo: si curari destiteris, et esse idoneus ad perfruendum hac luce neglexeris, valetudine oculorum tuorum; tenebras amabis; et amando tenebras, in tenebris remanebis; et remanendo in tenebris, etiam in tenebras Si nihil in te faciebat amor lucis, faciat timor doloris. 12. Sufficienter me locutum arbitror, et lectionem tamen evangelicam non finivi: si dicam reliqua onerabo vos, et timeo ne etiam quod haustum est effundatur; sufficiant ergo ista Charitati vestrae. Debitores sumus, non nunc, sed semper quamdiu vivimus; quia propter vos vivimus. Verumtamen vitam nostram istam
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ cum cęcies so: & redeunte icom ut camq acie
oculorũ producuntur cdlucẽ: et cũ uiderin.
fulgore ipsorẽ uerberantur quodã modo :
Etrespondent me dico demonsdanti: iã uidi sed
uidere non possũ: Quid ergo facit medicur
reuocat ad soliđa &cddit colliriũ ut ad illud
quoduisũ ẽ &uiden non potuit Deñ denũ nu¬
tnat : &eipso dendeno cur&ur plenius : Et n
fortiter ferat: ut cmore illiur lucis accensus:
Dicat sibi : quando erit ut illud firmis oculis ui¬
deã quod saucus infirmis que non potui: urg&¬
& medicurogat ut cur&: Ergo frr si forte ali
quid tede factum ẽ incordib urir : si ut cũque
erexistis corurum cduidendũ uerbũ & ipsiur
lucere uerberati: cdsolitare cidistis. Rogecte me¬
dicum ut adhibeat colliria mordatia. precepta
iustitiae: ẽ quoduidear: Sed non ẽ undeuidear
non mihi antea credebar: Quia ẽ quod uideas du¬
ce quadã ratione adductuser. propin quasti:

Expanded text:
rant cum caeci essent: et redeunte jam utcumque acie rant cum caeci essent: et redeunte jam utcumque acie oculorum, producuntur ad lucem; et cum viderint, fulgore ipso reverberantur quodammodo, et respondent medico demonstranti, Jam jam vidi, sed videre non possum. Quid ergo facit medicus? Revocat ad solita, et addit collyrium, ut ad illud quod visum est, et videri non potuit, desiderium nutriat, et ex ipso desiderio curetur plenius; et si fortiter ferat, ut amore illius lucis accensus dicat sibi: Quando erit ut illud firmis oculis videam, quod sauciis infirmisque non potui? Urget medicum, et rogat ut curet. Ergo, fratres, si forte tale aliquid factum est in cordibus vestris, si utcumque erexistis cor vestrum ad videndum Verbum, et ipsius luce reverberati ad solita recidistis; rogate medicum ut adhibeat collyria mordacia, praecepta justitiae. Est quod videas, sed non est unde videas. Non mihi antea credebas quia est quod videas: duce quadam ratione adductus es: propinquasti,
Abbreviated transcription (Latin):
non in ueniuntur: in carn&ua: alibi audir: a libi
uides: incor d&uo: Ibi ccudis ubi uides: Si hoc imo¬
go: quanto potentiur ille. Cuius imago s ergo &au¬
et hoc ẽ ille ccudire : quoderre: et hocẽ illi uidere
quod esse : Tibi non hoc est uidere quod esse : quia
& siperdas uisũ potes esse: et siper dar ccuditum¬
potesesse : putcmus ne :pul sccuimus: erectũ esa
coli quid in nobis: quo uel tenuiter surpicemur: Vn¬
delumen ueniat nobis: puto frr̃quia cum loquiorur
istco : &cũ meditamur : &ercemus nos : Et cũ &er¬
cemusnos in ipsis. &rursur quasi refl&ctimus por¬
dere nostro cedista consu&a tccles sumus qua¬
les lippienter : Cum pro ducuntur aduidendum
lumen: Si forte antea uisũ omnino non habe¬
ban& : Et incipiunt eundẽ uisũ ꝑdiligentiã medi¬
corum ut cum q reeparcre : & cum probare uult
medicus quecritum eis sedutis accesset : ađmptat eis
ostendere quoduidere desidercbant. Et non pote¬

Expanded text:
non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi non inveniuntur. In carne tua alibi audis, alibi vides: in corde tuo ibi audis, ubi vides. Si hoc imago, quanto potentius ille cujus imago? Ergo et hoc est illi audire quod esse, et hoc est illi videre quod esse. Tibi non hoc est videre quod esse: quia et superdas visum, potes esse; et si perdas auditupotes esse. 11. Putamusne pulsavimus? Erectum est aliquid in nobis quo vel tenuiter suspicemur unde lumen veniat nobis? Puto, fratres, quia cum loquimur ista, et cum meditamur, exercemus nos. Et cum exercemus nos in ipsis, et rursus quasi reflectimur pondere nostro ad ista consueta, tales sumus quales lippientes, cum producuntur ad videndum lumen, si forte antea visum omnino non habebant, et incipiunt eumdem visum per diligentiam medicorum utcumque reparare. Et cum probare vult medicus quantum salutis eis accesserit, tentat eis ostendere quod videre desiderabant, et non pote
Abbreviated transcription (Latin):
habes oculor unde dicit apostulor. Inluminator
oculos cordiruñ : Redi adcor udeibi quid sentiar
forte dedõ qui a ibiẽ imago di mninteriore homi¬
ne habitat xpr in interiore homine renouanis ad
imaginẽ dĩ: in iagine sua cognosce auctorem sꝰ.
uide quem cdmodũ omnes corpons sensus cordi
intronuntient: quod sensernt fons: Uide quã
multos ministror habeat unus intenor impera¬
cor : Et quid apudse &ia sine his ministiir
agat renunliatit oculi corde alba & nigra:
Renuntiant aurer eidẽ cordi canora & dirro¬
naye nuntian Harer eidẽ cordi odora & pd¬
tentia senuntiat Custatus eidẽ cordiama
renunti& sibi ipsũ cor iusta & in iustazcor tuũ
&ui d& & audit & c&era sensibilia diiudicat
& quo non ad ipirant corponssensur: iusta & in¬
iuscta malc& bona dircernit: ostende mihio¬
culor ccures nacres. cordistui : Diuersic sunt
quȩ cdcorauũ referuntur : & diuersa ibi m̃bra

Expanded text:
habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos habes oculos? Unde dicit Apostolus, Illuminatos oculos cordis vestri . Redi ad cor; vide ibi quid sentias forte de Deo, quia ibi est imago Dei. In interiore homine habitat Christus , in interiore homine renovaris ad imaginem Dei, in imagine sua cognosce auctorem ejus. Vide quemadmodum omnes corporis sensus cordi intro nuntient quid senserint foris: vide quam multos ministros habeat unus interior imperator, et quid apud se etiam sine his ministris agat. Renuntiant oculi cordi alba et nigra; renuntiant aures eidem cordi canora et dissona; renuntiant nares eidem cordi odora et putentia; renuntiant gustus eidem cordi amarenuntiat et sibi ipsum cor justa et injusta. Cor tuum et videt et audit, et caetera sensibilia dijudicat; et quo non aspirant corporis sensus, justa et injusta, mala et bona discernit. Ostende mihi oculos, aures, nares cordis tui. Diversa sunt quae ad cor tuum referuntur, et diversa ibi membra
Abbreviated transcription (Latin):
quid tamen &impso diuersis locis quȩ situri su¬
& totus cuditus. forte itcimmo non forte: sed
uere ita dũtamen & ipsum eius uidere: & ipsũ &
ccudire. longe aliomodo quã nostrũ sit: Et ui¬
dere & audire simul in uerbo est N& aliudibiẽ
mus hoc unde nouimus: Redimur forte adnor
si non sumus preuccricatores. quibus dictum est
Redite prȩucn catores adcor redite adcor: quiditir
ccuobir: & pentir ex uobir: Quiditis solitu dinis ui ar:
errctis ucgando redite: quo ad dm̃: cito est : primo
redi cdcortuũ exulate ucgccris. fons. teipsum non nor¬
ti: Et quens cquo fecctures : Rediredi adcor coll&e
a corpore: Corpur tuum. habitatio tua ẽ : cortuum
sentit &iã percorpus tuum: Sed corpur tuum:
non quod cor tuũ: Dimitte & corpus tuũ. Redi
cdcortuum: incorpore tuo inueniebas alibi oculos.
alibi aures. incord&uo: nũquid hoc inuenis: anincor
de non habesccures: de quibur ergo dnr̃ dicebat.
qui habet ccures cudiendi audi&, an in corde non

Expanded text:
quid tamen et in ipso diversis locis quaesituri suet totus auditus? Forte ita: imo non forte, sed vere ita; dum tamen et ipsum ejus videre, et ipsum ejus audire, longe alio modo quam nostrum sit. Et videre et audire simul in Verbo est, nec aliud est mus, hoc unde novimus? Redimus forte ad nos, si non sumus praevaricatores, quibus dictum est, Redite, praevaricatores, ad cor . Redite ad cor: quid itis a vobis, et peritis ex vobis? quid itis solitudinis vias? Erratis vagando; redite. Quo? Ad Dominum. Cito est: primo redi ad cor tuum, exsul a te vagaris foris; teipsum non nosti, et quaeris a quo factus es! Redi, redi ad cor, tolle te a corpore: corpus tuum habitatio tua est; cor tuum sentit etiam per corpus tuum: sed corpus tuum non quod cor tuum; dimitte et corpus tuum, redi ad cor tuum. In corpore tuo inveniebas alibi oculos, alibi aures: in corde tuo numquid hoc invenis? An in corde tuo non habes aures? De quibus ergo Dominus dicebat, Qui habet aures audiendi, audiat ? An in corde non
Abbreviated transcription (Latin):
Sermone pnisctino quantum nosarũ mou&
affectũ & inuelle gendi pau pertatẽ . locuti su¬
mus &x oc casione uerborũ &iangelicorũ:
ubi sciiptũ esa. Non po dest filius a se fa¬
cere quicquã nisi quod uident patremfa¬
cientem: Quid sit uidere filii: hoc ẽ uidere
uerbi: quia filius uerbũ & quia per uerbũ facta r̃
omnia: quomodo possit intellegi quod uideat
pimofilius patrẽ facientẽ: Tunc domũ & ipse
faciat quȩ facta conspȩxcerit cum pater nihil nisi
ꝑfiliũ fecerit: omnia enĩꝑ ipsũ factar& sine ipso fac¬

Expanded text:
Sermone pristino, quantum nostrum movit affectum et intelligendi paupertatem, locuti sumus, ex occasione verborum evangelicorum, ubi scriptum est, Non potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem, quid sit videre Filii, hoc est, videre Verbi, quia Filius Verbum: et quia per Verbum facta sunt omnia, quomodo possit intelligi quod videat Filius primo Patrem facientem, tunc demum et ipse faciat quae facta conspexerit; cum Pater nihil nisi per Filium fecerit. Omnia enim per ipsum facta sun
Abbreviated transcription (Latin):
Cognitio dĩ promittitur. ipsa ẽ gractia pro gratia
frr. modo credimus non uidemus proista fide p̃mium
erit uidere qđ creditur: Nouerant hoc ꝓph&ȩ sed
occultum erat antequãuenir& : Nam qui dã suspiradis
amator: in psalmis art: Vnã p&uadnõ hanc requiram:
Et quens quid p&at: for te enim p&it terram. fluen¬
tem lac &mel carhalit: Quã uir spiritalit̃ ipsa quȩ¬
renda sit & p&enda: aut forte subi&tionem hostiũ
suorum. dut mostte inimicorum. Aut impena & facul¬
tates huius scłi: ard& enim amore : & multum suspirat.
hanc requiram: quidest hoc quod requir&: ut in habitẽ
inquit indomodnĩ . ꝑ om̃s dier uitaemeae : Etputa qia
habitas in domodnĩ: unde ibi erit gacudium tuum
ut contem pleri inquit deletationem dnĩ: Frs mei.

Expanded text:
Cognitio Dei promittitur: ipsa est gratia pro gratia. Fratres, modo credimus, non videmus: pro ista fide praemium erit, videre quod credimus. Noverant hoc Prophetae, sed occultum erat antequam veniret. Nam quidam suspirans amator in Psalmis ait: Unam petii a Domino, hanc requiram. Et quaeris quid petat? Forte enim terram petit fluentem lacte et melle carnaliter, quamvis spiritualiter ista quaerenda sit et petenda: aut forte subjectionem hostium suorum, aut mortem inimicorum, aut imperia et facultates hujus saeculi. Ardet enim amore, et multum suspirat,  Domino, hanc requiram. Quid est hoc quod requirit? Ut inhabitem, inquit, in domo Domini, per omnes dies vitae meae. Et puta quia habitas in domo Domini, unde ibi erit gaudium tuum? Ut contempler, inquit, delectationem Domini . 21.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc frr̃ mei. sicut legitur: oblititanta mirabilio quae fec̃
dr̃ coram oculis eorum mare discissum est. uia facta ẽ¬
in medus fluctibus : Sequentes hosteseorum. Isdem
aquis operai sunt ꝑ quasilli transierunt. Et cum moy¬
ses homodĩ recessiss& ab oculis eorum : idolũ p&iuerunt
& dixerunt: fac nobis deos qui nobis precedant: quia ille
homo dimisitnor tota spes eorum. in homine posita erat
non indõ: Ecce mortuus est homo : Num quid mortuus ẽ
dr̃ qui eruerat d&era egypti: Et cum fecissent sibi ima¬
ginem uituli: adorauerunt & dixerunt : Hu sunt dii
tui irł : quite liberauerunt d&erra aegypti: quãcito
obliti tam manifestã gratiam: quibus ergomodis
tener&ur populus talir nisi ꝓmissis caralibus eaibi
iubentur In de calogo legirquȩ & nobir : sed non ea pra¬

Expanded text:
hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit hoc, fratres mei, sicut legitur, obliti tanta miracula quae fecit Deus coram oculis eorum. Mare discissum est; via facta ein mediis fluctibus; sequentes hostes eorum eisdem aquis operti sunt, per quas illi transierunt : et cum Moyses homo Dei recessisset ab oculis eorum, idolum petierunt, et dixerunt: Fac nobis deos qui nos praeeant, quia ille homo dimisit nos. Tota spes eorum in homine posita erat, non in Deo. Ecce mortuus est homo: numquid mortuus est Deus qui eruerat eos de terra Aegypti? Et cum fecissent sibi imaginem vituli, adoraverunt, et dixerunt, Hi sunt dii tui, Israel, qui te liberaverunt de terra Aegypti . Quam cito obliti tam manifestam gratiam! Quibus ergo modis teneretur populus talis, nisi promissis carnalibus? 20. Ea ibi jubentur in decalogo Legis quae et nobis; sed non ea pro
Abbreviated transcription (Latin):
feminȩ eorum lanã fcccerent: quã illo die inminianis
siuẽ inmenianis
saltarent: Absit frr̃ ut illos dicamus obseruare sabba¬
tum: spiritaliter obseruat sabbatum Xp̃ianur absainens
se ab opere seruili: quidẽ eim abopere sernli ap& cato
Atunde probamur dnm̃ in terroga: omnis qui facit p&¬
catum seruius ẽ paccati: Ergo & nobis precipitur spirita¬
liter obseruatio sabbati: Nam illa omnia p̃cepta magir
nobis p̃cipiuntur : & obseruanda sunt : Non occider
non mo& haberis non furaberis. Non falsum testimo
nium dicer: honora patrem &matrem. Non concupir¬
cesrem proximitui Non ne omnia ista & nobis precipi¬
untur: Sed quȩre mercedem : Rinuenies ibi dici: ut expel¬
lantur hostes a faci&ua : Et accipiatis terram quã ꝓ¬
misit dr̃ patribus uns̃: quia non poterant capere in uisibi¬
lia : ꝑuisi bilia tenebantur: quare tenebantur nepe¬
nitus interirent & adidola laberent᷑: Nam fecerunt

Expanded text:
feminae eorum lanam facerent, quam illo die in maenianisfeminae eorum lanam facerent, quam illo die in maenianisdie in maenianis saltarent? Absit, fratres, ut illos dicamus observare sabbatum. Spiritualiter observat sabbatum christianus, abstinens se ab opere servili. Quid est enim ab opere servili? A peccato. Et unde probamus? Dominum interroga: Omnis qui facit peccatum, servus est peccati . Ergo et nobis praecipitur spiritualiter observatio sabbati. Jam illa omnia praecepta nobis magis praecipiuntur, et observanda sunt: Non occides, Non moechabenium dices, honora patrem et matrem, non concupisces uxorem proximi tui . Nonne ista omnia et nobis praecipiuntur? Sed quaere mercedem, et invenies ibi dici: Ut expellantur hostes a facie tua, et accipiatis terram quam promisit Deus patribus vestris . Quia non poterant capere invisibilia, per visibilia tenebantur. Quare tenebantur? Ne penitus interirent, et ad idola laberentur. Nam fecerunt
Abbreviated transcription (Latin):
pose resurretionem palparent. fides ad eor non re¬
uo car&ur: Siergo ꝓpter carnen uisibilis filius &
nor concedimus : & est catholica fides: Siaũ ante¬
cashem sicut ipsi dicunt: Idẽ anlequã in camar&
Mul tum delirant & mul tum errant: Facta enĩr¬
illa uisibilia corporaliter per creaturam. in quibur¬
tẏpus ostender& : Non utiq: substantia ipsa de monsara¬
batur ⁊ manifesacbatur : Et hoc adtendat caritas
dĩ sic uiden non potese : Expellite ergo decordibusuns¬
aler cogitationes : utueresitir sub gratia i
uũ testamentum pertineatir: Ideo uita &erna ꝓmit¬
titur in nouo tesaamento: Legite u&us testam̃¬
tum. & uid&e quia carnali adhuc populo ea quidem
prȩcipi ebantur quae nobis: Namunũ dm̃ colere &
sabbati: magis nobis pr&cipitur: quia spiritaliter obser¬
uhdum prȩcipitur: Iud ei enim seruiliter obserunt diẽ
sabbati ad luxuriã ad ebriositatem quanto melius

Expanded text:
post resurrectionem palparent, fides ad eos non repost resurrectionem palparent, fides ad eos non revocaretur. Si ergo propter carnem visibilis Filius; et nos concedimus, et est catholica fides: si autecarnem sicut ipsi dicunt, id est, antequam incarnaretur; multum delirant, et multum errant. Facta enia visibilia corporaliter per creaturam, in quibutypus ostenderetur: non utique substantia ipsa demonstrabatur et manifestabatur. Et hoc attendat Charitas Dei videri sic potest? 19. Expellite ergo de cordibusales cogitationes, ut vere sitis sub gratia, ut ad Novum Testamentum pertineatis. Ideo vita aeterna promittitur in Novo Testamento. Legite Vetus Testamentum, et videte quia carnali adhuc populo ea quidem praecipiebantur quae nobis. Nam unum Deum colere, et sabbati, magis nobis praecipitur: quia spiritualiter observandum praecipitur. Judaei enim serviliter observant diem sabbati, ad luxuriam, ad ebrietatem. Quanto melius
Abbreviated transcription (Latin):
m& ipsum manifeste ut uideã: Et parume quia dixit¬
responsum accepit. Non potes uidere faciem meam: loq¬
batur ergo frsmei cũ moyse angelus. porans aypũ dnĩ :
& illa omnia quȩ ibi ꝑ angelum facta sunt: Futuramist
gratiã & uentatem promitte bant : qui bene scnithit᷑¬
legem nouerunt : Et cum opor tunũ ẽ ut & nos aliqud
in dedicamus : quantum dns̃ reuelat non tacemꝰ cari¬
tati urcẽ : Illud aũ sciatis quia omniascor poraliter
uisa sunt: Nonerat illa substantia dĩ: Illa enim ocubir
caris uidemus : dĩ substantia unde uid&ur : Euange¬
lium interroga: Beatimundo corde quõ ipsi dm ui¬
debunt : Fuerunt homines qui dicerens uanitate
cor dissui decepti: pater inuisibilis ẽ filiur aũ uisibi¬
lis ẽ. Vnde uisibilir: si propter carnem qui a suscepit
carnem manifestum ẽ: Illi enim qui carnẽ xpĩ uider̃
aliqui cre diderunt. aliqui crucifixerunt : Et qui cre¬
diderunt illo crucifixo nutaueruns: Ot nisi ipsam

Expanded text:
ipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixitresponsum accepit, Non potes videre faciem meam . Loquebatur ergo, fratres mei, cum et illa omnia, quae ibi per angelum facta sunt, futuram istam gratiam et veritatem promittebant. Qui bene scrutantLegem, noverunt: et cum opportunum est, ut et nos aliquid inde dicamus, quantum Dominus revelat, non tacemus Charitati vestrae. 18. Illud autem sciatis, quia omnia quae corporaliter visa sunt, non erant illa substantia Dei. Illa enim oculis carnis videmus: Dei substantia unde videtur? Evangelium interroga: Beati mundo corde; quia ipsi Deum videbunt . Fuerunt homines qui dicerent vanitate sui cordis decepti, Pater invisibilis est, Filius autem visibilis est. Unde visibilis? Si propter carnem, quia suscepit carnem; manifestum est. Illi enim qui carnem Christi viderunt, aliqui crediderunt, aliqui crucifixerunt: et qui crediderunt, illo crucifixo nutaverunt; et nisi ipsam