comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te mirabile aliꝗd extitit qd diminuit testatoris substantiã.
It LeGATA INTRA ANNU uESTeaTUN
uitria annũ modis om̃ib rebctũ p̃stet᷑ legatũ:Initiũ aũ
inni ẽẽ oportet illud tẽpus qͦ ex iudrciali sententia r eus
et fiat locus fiat ilbs ꝑsoras quaꝵ fupͣ fecinꝰ m̃tione. Scilicet
ab annuali spatio in pubib ł adulescentib nullo p̃iditio gent̃¬
rando hu eñ duplici uia muniti st̃. nã & restitui in inte¬
grũ possunt. & c̃petentes actiones adusus tutores suos ł cu¬
ratores dirigere. ¶ Ea aũt quȩ diimꝰ teneant siue seriptũ
siue sine scriptis testam̃tũ siue uoluntas ꝓferat᷑. ¶ Et ĩ om̃i¬

Expanded text:
te mirabile aliquid exstiterit, quod deminuat testatoris substantiam. te mirabile aliquid exstiterit, quod deminuat testatoris substantiam. Vt legata intra annum praestentur Intra annum modis omnibus relictum praestetur legatum. Initium autem anni esse oportet illud tempus, quo ex iudiciali sententia reus , et locus fiat illis personis, quarum supra fecimus mentionem, scilicet ab annali spatio impuberibus vel adolescentibus nullo praeiudicio generando. Hi enim duplici via muniti sunt, nam et restitui in integrum possunt, et competentes actiones adversus tutores suos vel curatores dirigere. Ea autem, quae diximus, teneant, sive in scriptis, sive sine scriptis, testamentum sive voluntas proferatur. Et i
Abbreviated transcription (Latin):
sine quadã diminuatione nullũ habrtus luerũ. nis pre¬
tẽ solã ꝙ uoluntati testatoris gratis obtẽꝑauit sin aũt re¬
pudiauit hereditatẽ. locus fiat substitutis: et post sub¬
stitutos: cohđib et p̾t cohdes. fideiconssarris generabib
x p̾t generales fidei comissarios legatarus: et pt̾ legata¬
rios: eis ꝗ libertati donati sunt. postque eos qui libtati do¬
nati sunt: ab intestato uenientib a gnatis siue cognatis.
et his non apparentib extraneis : et pt extͣneos publico.
Del es ꝯitarioꝵ ex a eqratione:
ullũ licentiã scriptus heres habeat: quibidã legataruis¬
ꝑfecta solidi legata ꝑsoluere. quibusdã ex parte p̾stare.
ꝗb dã ñ.¶ Sed om̃ib ꝓrata portione soluat. siue insolidũ
siue in partẽ eꝗtatis ratione conseruanda. uł enĩ cognos¬
cens abinitio modũ substantiȩ ñ debetdeminuere legata.

Expanded text:
sine quadam deminutione, nullum habiturus lucrum, nisi piesine quadam deminutione, nullum habiturus lucrum, nisi pietatem solam, quod voluntati testatoris gratis obtemperaverit. Sin autem repudiaverit hereditatem, locus fiat substitutis, et post substitutos coheredibus, et post coheredes fideicommissariis generalibus, et post generales fideicommissarios legatariis, et post legatarios eis, qui libertate donati sunt, postque eos, qui libertate donati sunt, ab intestato venientibus agnatis sive cognatis, et his non apparentibus, extraneis, et post extraneos publico. De legatariorum exaequatione Nullam licentiam scriptus heres habeat quibusdam legatariis solida legata persolvere, quibusdam ex parte praestare, quibusdam non, sed omnibus pro rata portione solvat, sive in solidum, sive in partem, aequitatis ratione conservanda. Vel enim cognoscens ab initio modum substantiae, deminuere legata n
Abbreviated transcription (Latin):
postea obstaculo si uoluerit. et in hoc casu ꝑ torm̃ta
seruoꝵ hereditarioꝵ ł ꝑ sacram̃tũ heredã siue testrum
ueritatẽ manifestare. Et. is quidẽ qui hȩc om̃ia obser¬
uauerit. legis falcidię beneficiũ retinebt.Qd si nec
fecerit inuentariũ nec supͣdietã obseruationẽ custodierit.
serat se om̃ia legata om̃ia fidicomissa legatariis ł fidico¬
missarus soluturũ. quãuis non sufficiat testatoris substan¬
tia. ut iitdũ etã de suo p̃stare legati ł fidicomissa cogat᷑.
ꝓ ota aũt ista. disceptatio totiens locũ habebit : quotiens
testator ignorans facultatũ suarũ modũ legata ł fide¬
comissa ampla reliquerit: akoquin si sciens quantum
habeat patrimoniũ specialt̃ exp̃sserit. ut ñ liceat hdr
falerdrę legis beneficio uti. necẽe ẽ uoluntatẽ ipsius
tenere. et si quidẽ adire maluerit hereditẽ cius. isquem
hrdem scripserit om̃imodo legata ł fidercomissa ꝑ soluat

Expanded text:
t et in hoc casu per tormenta servorum hereditariorum, vel per sacramentum heredis sive testium veritatem manifestare: et is quidem, qui haec omnia observaverit, legis Falcidiae beneficium retinebit. Quod si nec fecerit inventarium, nec supra dictam observantiam custodierit, sciat se omnia legata, omnia fideicommissa legatariis vel fideicommissariis soluturum, quamvis non sufficiat testatoris substantia, ut interdum etiam de suo praestare legata vel fideicommissa cogatur. Tota autem ista disceptatio totiens locum habebit, quotiens testator ignorans facultatum suarum modum legata vel fideicommissa ampla reliquerit. Alioquin si sciens quantum habeat patrimonium, specialiter expresserit, ut non liceat heredi Falcidiae legis beneficio uti, necesse est voluntatem ipsius tenere. Et si quidem adire maluerit hereditatem eius is, quem heredem scripserit, omnimodo legata atque fideicommissa persolvat
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m non ꝓhibuerit multo magis si consenserit. Tabellionẽ
aũt qui talia int̃dctaĩstrum̃ta conseripserit. ꝑpetuo
exilio tradi oportet: ¶Magistratus aũt qui eadẽ instru¬
m̃ta aclmserunt. et officiales ꝗ oꝑam dederunt. ut mo¬
nioñtis intimentur donationes ł cet̾ȩ alienationes actis
intuenientib confirment̃: ñ solu migistratu s etiã digni¬
tate e⁊ facultatib siuis caddit. IRemittit aũt c̃stitutio ciqͥ

Expanded text:
episcopum non prohibuerit, et multo magis si consenserit. Tabellionem episcopum non prohibuerit, et multo magis si consenserit. Tabellionem autem, qui talia interdicta instrumenta conscripserit, perpetuo exsilio tradi oportet. Magistratus autem, qui eadem instrumenta admiserunt, et officiales, qui operam dederunt, ut monumentis intimentur donationes, vel ceterae alienationes actis intervenientibus confirmentur, non solum magistratu, sed etiam dignitate
Abbreviated transcription (Latin):
sterio. tã monachorũ quã scĩmomialiũ archimandritã habenti
ł archi mandritissimĩ: ¶ Ergo his om̃ib ñ liceat alienare rẽ
immobilẽ sue domũ. siue agrũ siue ortũ. siue rusticum
maneipium. ł panes enules. neq creditorib specialis hypo¬
thicȩ titulo obligare. ¶ allienationis aut ũbũ conrineat.
uenditionẽ : donationẽ. ꝑmutationẽ. & emplnthcuseos ꝑpe¬
tuũ contracdũ: S om̃s om̃ino sacerdotes huĩ modi aliontiõ ẽ
abstineat. penas timentes quas lomiana constirutio minat᷑.
id est ut is quidẽ qui conparat. rem loco uenerabili res¬
dat cuiꝰ et antea fuerat. scilicet cũ fructibus alisq emolu¬
m̃tis quȩ in medio rẽpr̃ facta sunt. hycononã aũt eccłe
senserit. ł qd eccłȩ dãnũ affecerit: Ita ut inposterũ hyconomꝰ¬
non sit. Nonsolũ aũt ipse s etiã saccessores eiꝰ teneantur.
siue ipse hycononus alienauerit. siue respiciens alierantem

Expanded text:
sterium tam monachorum quam sanctimonialium, archimandritam habens vel archimandritissam; ergo his omnibus non liceat alienare rem immobilem, sive domum, sive agrum, sive hortum, sive rusticum mancipium, vel panes civiles, neque creditoribus specialis hypothecae titulo obligare. Alienationis autem verbum contineat venditionem, donationem, permutationem, et emphitheuseos perpetuum contractum. Sed omnes omnino sacerdotes huiusmodi alienatione abstineant, poenas timentes, quas Leoniana constitutio minatur, id est, ut is quidem qui comparaverit, rem loco venerabili reddat cuius et antea fuerat, scilicet cum fructibus aliisque emolumentis, quae in medio tempore facta sunt; hyconomum autem ecclesenserit, vel ecclesiam damno effecerit, ita ut in posterum hyconomnon sit. Non solum autem ipse, sed etiam successores eius teneantur, sive ipse oeconomus alienaverit, sive respiciens alienantem
Abbreviated transcription (Latin):
tib postea in marorẽ eccłim patrocrub quoꝵ dã transire
s si quid tale aliquid factũ fuerit. irritã sit & nullꝰ mom̃ti.
nec liceat ulli clericos quidẽ destinare ł creare nallas ait
abimonias p̃stare. s duorũ alterũ ł nonfaciat clerieos.ł
si fecerit det eis uñ uiu̾e possit D episcopidi
ȩe constitutio in pͥmo capite de conseeratione ep̃oꝵ loꝗt᷑.
ep̃i utrũ bona sit. an rep̃hensibilas: et utrũ bonis testimoniis.
fuit. eoq modo liberatus ẽ p̃dictas conlitionib Ita tm̃ in
quartã portionẽ substantię suę curię p̾stet scd̃m legis obser¬

Expanded text:
er patrocinium quorumdam transire. Sed si quid tale aliquid factum fuerit, irritum sit et nullius momenti. Nec liceat ulli clericos quidem destinare vel creare, nullas autem eis alimonias praestare; sed duorum alterum, vel non faciat clericos, vel si fecerit, det eis, unde vivere possint. Dat. XVIIHaec constitutio in primo capite de consecratione episcoporum lepiscopi, utrum bona sit, an reprehensibilis, et utrum bonis testimoniis mfuit eoque modo liberatus est praedictis condicionibus: ita tamen, ut quartam partem substantiae suae curiae p
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetenti cautela. ꝙ p̃dictã usurã sine frustratione in om̃i
seq̃nti tẽpr̃e ꝑ soluant. Pin uũt ꝓpt̃ nuptias cdonatio et aurã
ht & argentũ. et uestes. tc̃ electionẽ hãt mat utrũ uelit cau i¬
tionẽ p̃stare : et res adminstrare : antertiã cortesimȩ usurã
asuis libis acciꝑe¶ Sin aũt res hãt tũ mobiles quã in mobiles

Expanded text:
competenti cautela, quod praedictam usuram sine frustratione in omni competenti cautela, quod praedictam usuram sine frustratione in omni sequenti tempore persoluant. Sin autem propter nuptias donatio et aurum habeat et argentum et vestem, tunc electionem habeat mater, utrum velit cautionem praestare, et res administrare, an tertiam centesimae usuram a suis liberis accipere. Sin autem res habeat tam mobiles quam immobiles
Abbreviated transcription (Latin):
ille mortinis. ẽ. Libi enĩ defuncti et frĩb eiꝰ et paren¬
tib p̃ferunt᷑.  In abiã aũt substantͥam quã mortur̃ de¬
reliquit parit̃ cũ fr̃ib parentef uocent᷑. siue ad scdas ꝑue¬
nerĩt nuptias siue non. ꝙ si testam̃to condito filius deces¬
serit. illi ueniãt ꝗ scripti st̃ nisi forte inofficiosi q̃rella¬
testam̃tũ eiꝰ euacuauerit:
Si orber defuncto marito suo. ad sedas ꝑuenerit nuptias:
res ꝗ̃ ad eĩ ꝑuenerunt ex donatione ꝓpt̃ nuptias priores.
eo mͦ administrent᷑: si quidẽ inmobiles sit. muber eas hãt.
et liberis suis si suꝑurxerint c̃seruet¶ Sin aut mortiui fue¬
rint. portionẽ quidẽ rerũ quã mortis liboꝵ casus ei detule¬
rit. modis om̃ib hãt. Residuã aũt partẽ heredes eoꝵ lucrent᷑.
S inaũt donatio ꝓpt̃̾ nuptias mreb mobilib sit. tẽ res quide ap̃
libos sint. usurã aũt matri dependent tertiã centesimȩ cum

Expanded text:
ille mortuus est; liberi enim defuncti et fratribus eius et parentibus praeferuntur. In aliam autem substantiam, quam mortuus dereliquit, pariter cum fratribus parentes vocentur, sive ad secundas migraverint nuptias, sive non. Quod si testamento condito filius decesserit, illi veniant, qui scripti sunt, nisi forte inofficiosi querelatestamentum eius evacuaverit. Si mulier defuncto marito suo ad secundas pervenerit nuptias, res, quae ad eam pervenerint ex donatione propter nuptias priores, eo modo administrentur. Si quidem immobiles sint, mulier eas habeat, et liberis suis, si superuixerint, conservet. Sin autem mortui fuerint, portionem quidem rerum, quam mortis liberorum casus ei detulerit, modis omnibus habeat, residuam autem partem heredes eorum lucrentur. Sin autem donatio propter nuptias in rebus mobilibus sit, tunc res quidem apud liberos sint, usuram autem matri dependant tertiam centesimae cum
Abbreviated transcription (Latin):
debrtor es hant. etiã abhis ereditori satos fiat ¶ Hec aũt sic
intellegenda sunt. ut nullã facultatẽ hant creditores resum¬
dicare prius: quã ꝑsonales actiones ererceant: tã contra
ipsũ reũ principalẽ. quã fiderussores ciꝰ & mandatores. eosq
non soluendos ẽẽ appar eant. eodẽ utre scilicet obseruando
si ꝑsonȩ eoꝵ non appareat. s Hec aũt om̃ia quę de creditore
et fidenissore diximus. etiã ad uenditionis confirmatorem
trahenda sunt. Ut ñ prius emptori licentiasit adũsũ c̃fr¬
mator ẽ consistere : nisi prius uenditorẽ conuenerit. uł ĩ du¬
bitate soluendo ñ sit. S nec hypothecariis in rẽ actiõib
iuditiũ pateat. ante quã ꝑsonales actiones defecerint.
nsũma q̃ dicta sunt inmutua peccunua et inuenditione
custodienda sunt. & in om̃ib contͣctib qui aliquã satuda¬
tionẽ recipiunt. Sin aũt argenti distractores peccuniã

Expanded text:
debitores habeant, etiam ab his creditori satisfiat. Haec autem sic debitores habeant, etiam ab his creditori satisfiat. Haec autem sic intelligenda sunt, ut nullam facultatem habeat creditor res vindicare prius, quam personales actiones exerceat, tam contra ipsum reum principalem, quam fideiussores eius vel mandatores, eosque non solvendo esse appareat, eodem iure scilicet observando, si personae eorum non appareant. Haec autem omnia, quae de creditore et fideiussore diximus, etiam ad venditionis confirmatorem trahenda sunt, ut non prius emptori licentia sit adversus confirmatorem consistere, nisi prius venditorem convenerit vel indubitate solvendo non sit. Sed nec hypothecariis in rem actionibus iudicium pateat, antequam personales actiones defecerint. Et in summa quae dicta sunt in mutua pecunia et in venditione, custodienda erunt et in omnibus contractibus, qui aliquam satisdationem recipiunt. Sin autem argenti distrac
Abbreviated transcription (Latin):
IQuis crediderit alieru. et fiderussorẽ ł mandatorẽ acce¬
perit. ⁊ eũ ꝗ peccuniã pro eo constituit. np̾us contra
te. Postquã enĩ egentia laborarare noscat᷑ reus siue insolidũ
siue ꝓparte. tẽ contͣ fidenassores uł mandatores intendẽ
ereditorẽ oportet. IHȩc si debitor p̃sens sit et appar eat
S in aũt absens fuerit reus. et fideuussores ł mandatores p̾sto
oportet. intra quẽ debeant reũ ex hibere.I Sinau̾t tẽpus
p̃finitũ p̃terierit. ipsi quidẽ actiones ꝓreo suscipiant. &
debitã peccuniĩ ꝑsoluant. Cedat aũt eis actionib suis eredi¬
tor: quas adũsus reũ principalẽ ht̃:¶ Qbsi tã reus quã fiderus¬
sor ł mandator ł ꝗ peccuniã pro reo constituit in absentia fu¬
erint: tc̃ liceat creditori etiã adusus res principibs reiuenre:
qđ si nullę res rei pͥncipalis appareant. tẽ etiã inrẽ mandato¬
ris ł fideiussoris manus creditors porrigi possunt. ut et si

Expanded text:
quis crediderit alicui, et fidejussorem vel mandatorem acceperit, vel eum qui pecuniam pro eo constituerit, non prius contra te. Postquam enim egentia laborasive pro parte, tunc contra fideiussores vel mandatores intendere creditorem oportet. Haec, si debitor praesens sit, et appareat. Sin autem absens fuerit reus, et fideiussores vel mandatores praestoportet, intra quem debeant reum exhibere. Sin autem tempus praefinitum praeterierit, ipsi quidem pro reo actiones suscipiant, et debitam pecuniam persoluant. Cedat autem eis actionibus suis creditor, quas adversus reum principalem habet. Quod si tam reus, quam fideiussor vel mandator, vel qui pecuniam pro reo constituit, in absentia fuerint, tunc liceat creditori etiam adversus res rei principalis venire. Quod si nullae res rei principalis appareant, tunc etiam in res mandatoris vel fideiussoris manus creditoris porrigi possunt, ut etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
iQuis urorẽ ducerit et ꝓpt̃ nuptias cdonatioẽ18.n.¬
ñ solũ ascripserit sed etiã rẽ ipsã lederit : mulier aũt
ascripserit ꝗdem dotẽ. re aũt uera ñ dederit intoto tẽpore
quo marit̾ suus uixerit. mortuo eo nec donanionẽ añ nuptias
consequat᷑ ut pote cũ nullã dotẽ ipsa dedisset. S siquidẽ melrad
omnino dotis nõe dederit. nec mortuo marito exdonatrone
ꝓpt nuptias hãt ullũ emolunitũ.¶ Sin aut partẽ pͥstit̃it doris
tintã partẽ bueri nom caprar exdonatione ꝓpt̃ nuptias mor¬
tuo suo marito. ¶ Constitutio aut locũ babebat etiã inhis ma¬
trimoniis quȩ non dũ soluta fuerunt: Sciencħĩ aũt ẽ quȩ dã
p̃sentis constitutionis capitula. ex uigessima xXX uii. a con¬

Expanded text:
Si quis uxorem duxerit, et propter nuptias donationem non solum adscripserit, sed etiam re ipsa dederit, mulier autem adscripserit quidem dotem, re autem vera non dederit in toto tempore, quo maritus suus vixerit, mortuo eo nec donationem ante nuptias consequatur, utpote cum nullam dotem ipsa dedisset. Sed si quidem nihil omnino dotis nomine dederit, nec mortuo marito ex donatione propter nuptias habeat ullum emolumentum. Sin autem partem praestiterit dotis, tantam partem lucri nomine capiat ex donatione propter nuptias mortuo suo marito. Constitutio autem locum habebit etiam in his matrimoniis, quae nondum soluta fuerint. Sciendum autem est, quaedam praesentis constitutionis capitula X
Abbreviated transcription (Latin):
Uolla mulieri sit licentia uł marito qui quȩ ue adsedas
mi grauerit nuptias: in donatione ꝓpt̃ nuptias ł dote cuiꝰ
solũ ufãfructũ hñt. ñ etiã deminiũ. aliquẽ deliberis fuis
anteferre. s sit ꝓpͥetas rerũ om̃ib debita portionibus
ȩquatis
res dotis ł ꝓpt̃ nuptias donatiõis abienauerit. quocuq
tẽpr̃e alienatio facta: neq rata neq trrita sit. si int̾ea ma¬
neat insuspenso Et siquidẽ parens qui alienauerit ante libos
suos moriat᷑ : om̃im rerũ alienatio refutet᷑. Sin aũt eosuꝑ¬
stite abhac luce lib̾i ipsus erepti fuerint. intantã porti¬
onẽ alienatio ualebit. quantã suꝑstiti parenti mortis liboꝵ
casus detulerit. .i. ut tantã portionẽ lucret᷑: quantã pepi¬
git ĩstrum̃to dotis ł donationis habiturũ se si libr ꝗ p̾tqua
editi sint mortui fuerint. in reliquã aũt portionẽ alie¬
natio ñ ualebit. nisi forte eundẽ parentẽ qui alienauit testa¬

Expanded text:
Nulli mulieri sit licentia vel marito, quae quive ad secundas migraverit nuptias, in donatione propter nuptias, vel dote, cuius solum usumfructum habet, non etiam dominium, aliquem de liberis suis anteferre, sed sit proprietas rerum omnibus debita portionibus aequatis.res dotis vel propter nuptias donationis alienaverit, quocumque tempore alienatio facta neque rata, neque irrita sit, sed interea maneat in suspenso. Et si quidem parens, qui alienaverit, ante liberos suos moriatur, omnimodo rerum alienatio refutetur. Sin autem eo superstite ab hac luce liberi ipsius erepti fuerint, in tantam portionem alienatio valebit, quantam superstiti parenti mortis liberorum casus detulerit, id est, ut tantam portionem lucretur, quantam pepigerit instrumento dotis vel donationis habiturum se, si liberi, qui postquam editi sint, mortui fuerint. In aliam autem portionem alienatio non valebit, nisi forte filii eundem parentem, qui alienavit, testa
Abbreviated transcription (Latin):
sacrosẽis ecłis aliisq uenerabilib locis cõpetunt. scibc&
si immobiles sint: ł mobiles quidem. s alienari non possint.
Sin aũt questor magnificus tale rescriptũ dictauerit. uł
cet̃i magistratus intimationẽ pragmaticȩ formȩ rece¬
perint: unusquisq quinquaginta librarũ auri pęna
multet᷑ ¶ Sin aũt religiosi ep̃i tales pracmaticas sancti¬
ones c̃tẽpserint: sine periculo c̃tẽpsisse se cognoscant:
N ã si receperint cas. etĩ episcopatus honorẽ amissurosse ñ

Expanded text:
sacrosanctis ecclesiis aliisque venerabilibus locis competunt, scilicet sacrosanctis ecclesiis aliisque venerabilibus locis competunt, scilicet si immobiles sint, vel mobiles quidem, sed alienari non possint. Sin autem quaestor magnificus tale rescriptum dictaverit, vel ceteri magistratus intimationem pragmaticae formae receperint, unusquisque quinquaginta librarum auri poena mulctetur. Sin autem religiosi episcopi tales pragmaticas sanctiones contempserint, sine periculo contempsisse se cognoscant; nam si receperint eas, etiam episcopatus honorem amissuros se n
Abbreviated transcription (Latin):
no p̾stare scĩssimo loco oportet. quantũ p̾stitisset si abmn¬
tio legiptima emphyteusis ẽẽt. et nullare manente ap̃
cũ ex his quę frustra emphyteuseos occasione p̃stita sunt.
Res enĩ ipsas cũ sus fructib om̃imͦ restituere debet: Tabelli¬
ones aũt si c̃tra leges emphyteasmn instrum̃tis receperint.
in reuocabili puniãtur exiko ut nũquã redeant. necsidrur¬
na sanctro ꝓmulgata fuerit:¶ Nã nec magistratꝰ auclaci
sp̃u. talia instram̃ta ł dicła  ł facta ad mittere. et monum̃¬
tis publicis inserere ł c̃firmare debõe: Nã si alquid
tale delquerint : ñ solũ honore s etiã dignitate & patri¬
sacra dona. contra legẽ ł pignerauerant ł distraxe¬
rint. ł conflauerint. ł quocũq modo abenauerint. exep¬
ta urdelicet captiuoꝵ redemptione. Eandẽq obsernan¬
tiã iubet constitunio tenere. et in alienatione panzũ
ciulrum. Depꝵaematicis SANETONIBOS QUe
UILI liceat ꝑ pracmaticã sanetionẽ aliꝗd eoꝵ caꝑe quę

Expanded text:
ctissimo loco oportet, quantum praestitisset, si ab initio legitima emphyteusis esset, nullo remanente apud eum ex his, quae frustra ei emphyteuseos occasione praestita sunt. Res enim ipsas cum suis fructibus omnimodo restituere debet. Tabelliones autem, si contra legem emphyteuseos instrumenta receperint, irrevocabili puniantur exsilio, ut numquam redeant, nec si divina sanctio promulgata fuerit. Nam nec magistratus audaci spiritu talia instrumenta vel dictare, vel facta admittere, et monumentis publicis inserere, vel confirmare debent. Nam si aliquid tale deliquerint, non solum honore, sed etiam dignitate et patrisacra dona contra legem vel pigneraverint, vel distraxerint, vel conflaverint, vel quocumque modo alienaverint, excepta videlicet captivorum redemptione, eandemque observantiam iubet constitutio tenere et in alienatione panum civilium. De pragmaticis sanctionibus, quae aticam sanctionem aliquid eorum capere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et fidĩ cõmassarios: M̃rales fidei cõmissarii oet̾is legatarãs ꝙ fidi¬
cõmissarus p̃ferant᷑.¶ Qdsi nullus grał fidei cõmissariꝰ sit. tc̃
illis ueniat ꝗ maiorib legatis ł fide comissis honorati st̃.Qd
si nemo exhis ł ñ potuerit ł maluerit partẽ memoratã ad¬
mitt̾e. tẽ illi uocent᷑ quib testator lib̾tatẽ reliquerit. si ñ pas¬

Expanded text:
et fideicommissarios generales fideicommissarii ceteris legatariis et fideicommissariis praeferantur. Quod si nullus generalis fideicommissarius sit, tunc illi veniant, qui maioribus legatis vel fideicommissis honorati sunt. Quod si nemo ex his vel potuerit, vel noluerit partem memoratam admittere, tunc illi vocentur, quib
Abbreviated transcription (Latin):
Ao hui: etiã lauditiones om̃em quoq spm̃ in uitit. racio nalia scilicos
brutaq animalia. & bruta enĩ am̃ collaudant. cũ suo ipsoꝵ iure na¬
turȩ. scđm diuinã dispositionẽ. dõ creatori obtẽperant. Laudatur
si quidẽ dñs in scis suis. cũ ꝑ eos oꝑans corda illuminat ꝑfidoꝵ. uirtu¬
tẽ largit᷑ miraculoꝵ s eoꝵ beneficus in firmi sustentant᷑. &. pꝰdica¬
tione. priuꝰ expulsi aparadyso. post modũ celestis regni he redes re uo¬
cant᷑. C ũg sict̃ dictũ ẽ in sc̃is suis dnm suadeat laudari. in ea.&

Expanded text:
iam laudationes omnem quoque spiritum invitat, rationabilia scilicet brutaque animalia; et bruta enim Deum collaudant, cum suo ipsorum jure naturae secundum divinam dispositionem Domino creatori obtemperant. Laudatur siquidem Dominus in sanctis suis, cum per eos operans, corda illuminat perfidorum, virtutem largitur miraculorum, eorum beneficiis infirmi sustentantur, et praevaricatione prima a paradiso expulsi postmodum coelestis regni haeredes revocant
Abbreviated transcription (Latin):
redimus eundem filium uerbum dĩ ae ternaliter nati
depatre: consulstantialem patriper om̃a. tẽporalit᷑
natũ despũ sc̃o & maria semꝑ uirgine duaslabentẽ
natuitates. unã expatre aet̾nã: alterã ex matre teͣ¬
porale. Qui &iã silius dĩ. suȩ carnis conceptione concep

Expanded text:
redimus eumdem Filium Dei Verbum aeternaliter natum de Patre, consubstantialem Patri per omnia, temporaliter natum de Spiritu sancto et Maria Virgine, duas habentem nativitates, unam ex Patre aeternam, alteram ex matre temporalem; qui etiam Filius Dei, suae carnis conceptione concep
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimꝰ fr̃s dilectissimi pastorẽ illũ ouiũ. de uili & seruli ꝯuiũ
custodu in regni solio diuinitꝰ sublimatũ. dauid inquã ꝓpherã
immo psalmistq̃ mignificũ. ad diꝰ magnificã laudẽ intentȩ om̃ĩ in¬
uitantẽ. cũ inextremo psalmoꝵ dicit. om̃is sp̃c laudȩ dñm. Di¬
xerat quidẽ & ipse in eodẽ psilmo superius. Laudite dnm in scĩs eiꝰ¬

Expanded text:
udivimus, fratres dilectissimi, pastorem illum ovium de vili et servili ovium custodia in regni solio divinitus sublimatum, David, inquam, prophetam, imo psalmistam magnificum, ad Dei magnificam laudem intente omnia invitantem cum in extremo psalmorum dicit: « Omnis spiritus laudet Dominum. » Dixerat quidem in eodem psalmo superius: « Laudate Domin
Abbreviated transcription (Latin):
adte quos ille direreit : ueniã ei prestes. Hȩc quetibi manifestauis
inquẽ crediderant : dimisit in pace. Ninuo uͦ amore illus cũ popłi cirta
carcerẽ detinerent᷑ ⁊ aꝑte de carcere educibeatꝰ petrus ñ possa : noctis
medio tribunꝰ una cũ mulitib: ruptu pariete carceris: ꝑ imdicũ ꝑ fgram̃
id locũ ubi decollandus erat ꝑducit focit. Sc̃s itiq: petriis oratione
facta ad sepulchrũ beati marci euangelistȩ: & sc̃õꝵ succossoꝵ eius.
iniani demetru eradiae theonȩ : inclinans genua sua ⁊ grãs ager
ꝑcussus martirua palmt̃ adeptꝰ occubuit Ereueret̃ bide arprons

Expanded text:
ad te, quos ille direxit, veniam ei praestes. Haec quae tibi manifestavi ad te, quos ille direxit, veniam ei praestes. Haec quae tibi manifestavi in quem crediderant, dimisit in pace. Nimio vero amore illius cum populi circa carcerem detinerentur, et aperte de carcere educi beatus Petrus non posset, noctis medio tribunus una cum militibus, rupto pariete carceris, per modicum foramen ad locum ubi decollandus erat eum perduci fecit. Sanctus itaque Petrus, oratione facta ad sepulcrum beati Marci evangelistae, et sanctorum successorum ejus Aniani, Demetrii, Eraclii et Theonae, inclinans genua sua, et gratias agens percussus, ma
Abbreviated transcription (Latin):
sciome uocatione caelesti ad hunc agonẽ martiru r̃e uocatũ . Uob igitꝰ ẽ piũ¬
siteri misteriũ dĩ qđ mͥ reuelatũ t̃. qr uos post marteriũ meũ. sidẽ &epsoratĩ
meũ c̃secuturi estis. Et tu quidẽ pͥmꝰ achilla. Postte uͦ. alexandor. In hac hora¬
deniq noctis. ut uo̾ totũ de arrio aperiã cũ sollẽpni c̃suetiidene dõ sacrisiciũ
tiã splendore nimio illustratꝰ: uultũ mauestitis eiꝰ ñ ualebã aspicere: Erat aũt oo
colobio luneo cantoido nimis c̃scisso asũmo usq deorsũ. & ambab maniib c̃¬
uingrbat uũ circa pectus siuũ quodã modo cooprriens nuditatẽ suã
qđ uideo tunicã tuã scissĩ a sũmo usq: deo sũ : qui respondens dix̃ mihi
Cotidie in detractas & nescis q̃ modo scissaẽ & arrius nãq hoc fec̃ :qui sepa¬
rauitame popłm hereditatis meȩ cõparatũ sangurie mro Pcipionẽ
imoneo nerecipias eũ in cõmunione : nec rogantib: his qui uinttrist̃

Expanded text:
scio me vocatione coelesti ad hunc agonem martyrii esse vocatum. Vobis igitur confiteor mysterium Dei, quod mihi revelatum est, quia vos post martyrium meum sedem et episcopatum meum consecuturi estis, et tu quidem primus Achilla, post te vero Alexander. In hac hora noctis, ut vobis totum de Ario aperiam, ctiam splendore nimio illustratus, vultum majestatis ejus non valebam aspicere. Erat autem indutus colobio lineo candido nimis, conscisso a summo usque deorsum, et ambabus manibus conjungebat eum circa pectus suum, quodammodo cooperiens nuditatem suam. est, Domine, quod video tunicam tuam scissam a summo usque deorsum? Qui respondens, dixit mihi: Quotidie inde tractas, et nescis quomodo scissa est? Arius namque hoc fecit, qui separavit a me populum haereditatis meae, comparatum sanguine meo. Praecipio nunc et moneo ne recipias eum in communionem, nec rogantibus his qui venturi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne popłi scoꝵ apłoꝵ cõmemorationẽ celebrantẽ: Qũe coͣphensũ.
uinculis alligatũ : posuit incustodia carteris Etpost dies aliqt᷑: maxi¬
minꝰ tyrannꝰ litteris ãmonuit tribunũ ut quã celerius cũ punira in¬
terea dũ in carcere seruaret᷑ ⁊ uniurs popłs urb̵ alexandriȩ fores car¬
cer is̃ obseruar& amore pastoris sui : arrius infelix qui ab eato petro ex cõmii¬
nicatur i degadatus ꝓp̃t dogia erroris habebat᷑ cognita seritentia mlrim¬
miad uersꝰ bentũ paerũ. fefline ꝑuerit ad excłam obsecrans ut ꝓeo derus

Expanded text:
 apostolorum commemorationem celebrantem; quem comprehensum, et vinculis alligatum posuit in custodia carceris. Et post dies aliquot Maximinus tyrannus litteris admonuit tribunum, ut quam celerius eum puniret. Interea dum in carcere servaretur, et universus populus urbis Alexandriae, fores carceris observaret amore pastoris sui, Arius infelix, qui a beato Petro excommunicatus et degradatus propter dogma erroris habebatur, cognita sententia Maximini adversus beatum Petrum, festine pervenit ad ecclesiam, obsecrans ut pro e
Abbreviated transcription (Latin):
querit : & natꝰales. nichil quidẽ naturales capiant.
alintur aũt afr̃ib sis idest legitimis filuis defuncti scdm
substantiã q̃ d eos puenit expatre. quẽ ad modũ uir bonus
ex istimau̾it. idx uiriboni arbitratu. Ide uiris est si
uxorẽ ꝗde habat lib̾os aũt nafales ex c̃cubina añ mortua
ut hii alent᷑ a successorib eĩ. De nepotib eĩ enĩ naturalib¬

Expanded text:
rales capiant, alantur autem a fratribus suis, id est a legitimis filiis defuncti secundum substantiam, quae ad eos pervenit ex patre, quemadmodum vir bonus existimaverit, id est viri boni arbitratu. Idem iuris est, et si uxorem quidem habeat, liberos autem naturales ex concubina ante mortua, ut et hii alantur a success
Abbreviated transcription (Latin):
se audrsse aliquẽ dicentẽ peccuniã sibi solutã ẽẽ .s Sednec
tabularioꝵ p̃sentia sola sufficit. nisi testes quoq rogati sub¬
soripseruit. & ipsa principalis ꝑsona si litteras scut fuas depo¬
sitiones ꝑseripturas declarauerit. scilicet &e in hoc casu siꝗ
dẽ bonȩ oppinionis testes inuenti fuerint reciprantur.
Sin aũt iulissimi homines. ꝗ ex peccunia c̃rũpi facile po¬
terant. & ꝑiurare ñ timebunt. torm̃tis subiciant᷑:
S in aut testes contrariasibi dicant oportet udicẽ si contra¬
rictatẽ testimonioꝵ ꝑspexerit. in ipsis constitutã quȩ
totã causã c̃tineat rȩꝓbare eos. pluriũ aut ae bonoꝵ testi¬
monia scꝗ ce cos ꝗ contraria sibi dixerunt. siquidẽ ꝑerrorẽ.
conuenit dimittere. Sin aut ꝑ astutias aliquas. torm̃tis
subrcere :

Expanded text:
se audisse aliquem dicentem pecuniam sibi solutam esse. Sed nec se audisse aliquem dicentem pecuniam sibi solutam esse. Sed nec tabulariorum praesentia sola sufficit, nisi testes quoque rogati subscripserint, et ipsa principalis persona, si litteras sciat, suas depositiones per scripturam declaraverit, scilicet ut et in hoc casu, si quidem bonae opinionis testes inventi fuerint, recipiantur, sin autem vilissimi homines, qui et pecunia corrumpi facile poterant et peierare non timebant, tunc tormentis subiiciantur. Sin autem testes contraria sibi dicant, oportet iudicem, si contrarietatem testimoniorum perspexerit in ipsis constitutam, quae totam causam continent, reprobare eos, plurium autem et bonorum testimonia sequi, et eos, qui contraria sibi dixerunt, si quidem per errorem, cum venia dimittere, sin autem per astutias aliquas, tormentis subiicere
Abbreviated transcription (Latin):
ullũ recipiat᷑ testimoniũ nisi eĩ ꝗ sit bonȩ opimonis. quẽ
uł dignitas cõm̃dat uł militia uł uite honestas uł artis
laudabilis titulus. uł etiã alioꝵ testiũ uox debona uita e ̃
c̃sentiens. Alius aut̃ testis si uilissimus iniuditio ꝓductus
fuerit liceat iudier si hoc existimauerit. & torm̃tis eu
subicere in hac quidẽ florentissima urbe ꝑ p̃toris officiũ.
inꝓunciis aũt ꝑ defensorẽ ciuitatis.¶ Siquis aũt scripserit
se debe alicui peccunia. postea aut̃ drcat se sine scriptis
eã soluisse : ñ audiat᷑ quãuis tostes ꝓdixcerit. nisi scdm
obseruationẽ c̃stitutionis nr̃ȩ sit. Nã testes duoꝵ alterũ¬
dicant. uł qd p̃sentib ipsis ae ħ ipsũ rogati st̃ u  debitor
ereditori peccumiã soluit. uł ꝙ. ad ħ ipsũ accepti: audier t̃
creditor ẽ dicotẽ. peccuni sibi solutã fuisse. Non enim
admittimus testimonia eoꝵ ꝗ dicere solent transeuntes

Expanded text:
testimonium, nisi eius, qui sit bonae opinionis, quem vel dignitas commendat, vel militia, vel vitae honestas, vel artis laudabilis titulus, vel etiam aliorum testium vox de bona vita eius consentiens. Alias autem testis si vilissimus in iudicio productus fuerit, liceat iudici, si hoc existimaverit, et tormentis eum subiicere, in hac quidem florentissima urbe per praetoris officium, in provinciis autem per defensorem civitatis. Si quis autem scripserit se debere alicui pecuniam, postea autem dicat se sine scriptis eam soluisse, non audietur, quamvis testes produxerit, nisi secundum observationem constitutionis nuod praesentibus ipsis et ad hoc ipsum rogatis debitor creditori pecuniam soluit, vel quod ad hoc ipsum accepti audierunt creditorem dicentem pecuniam sibi solutam fuisse; non enim admittimus testimonia eorum, qui dicere solent, transeuntes
Abbreviated transcription (Latin):
uiuos sie int̾ mortis oausã. ut semiuntiã c̃eubina babeat.¬
semiunerã libi. ꝗcꝗd aut plis dederit. habeant legiptami filii.
s ae si solã habeat c̃cubiã ñ plus ei qua seminciã p̃stet. Quodsi
hr̃ des ĩstituere. nisi forte parentes habeat. ⁊ c̃ eni parentib
legitima portione relicta. reliquę partes ad nat᷑ales filios
transire possint. s Eadẽ licentu ẽ patri p̃standa. & sidonatiõe
ł alio quocũq titulo uł uiuens uł moriens substantiã suã natu

Expanded text:
vivos, sive vivos, sive semiunciam liberi; si quid autem plus dederit, hoc habeant legitimi filii. Sed et si solam habeat concubinam, non plus ei, quam semiunciam praestet. Quod si heredes instituere, nisi forte parentes habeat; tunc enim parentibus legitima portione relicta, reliquae partes ad naturales filios transire possunt, eadem licentia patri praestanda, et si donatione vel alio quocumque titulo, vivus
Abbreviated transcription (Latin):
aec aũt totiens locũ hab̾at. quotiens & ipsi lib̾i naturales
c̃sentiunt. si enĩ inuitus nemo emancipat᷑ : quanto magis ñ
debet aliquis sui utris c̃stitutus abenȩ subrei potestati. Quod
si ꝗdã ex his uoluerint. ꝗdã aũt noluerint. hi ꝗuolunt legitimi
successores existant parenti.  Illud aut certũ ẽꝙ legitimus
filiis suꝑstitib tepr̃ quo pat̾ morit᷑: naturalis filius legitimꝰ
nullom intelligit᷑. nisi uł curię datus ẽ. uł dotaba ĩstru¬
m̃ta cũ matre tpsiꝰ cõposita st̃.¶ Nemini aũt liceat filtum
naturalẽ ad optare. et eo modo legitimũ eũ facere : INc ai¬
⁊ euis filios naturales habuerit. siquidẽ legitimos p̃dictis mdis
effecerit. ita ei succedunt quẽ ad modũ ex nuptiis lege cognitis
ꝓereati patrib suis succedunt. ¶Sin aut̃ naturales ꝑmanse¬
rint. si ꝗdc̃ legtima ꝓles subsit. ñ liceat patri filus nat᷑alib¬
& matri eoꝵ. id ccubine suȩ ultra unã unciã dire. siue int̾

Expanded text:
a totiens locum habent, quotiens et ipsi liberi naturales consentiunt; si enim inuitus nemo emancipatur, quanto magis non debet aliquis sui iuris constitutus alienae subiici potestati? Quod si quidam ex his voluerint, quidam autem noluerint, hii, qui volunt, legitimi successores exsistant parenti. Illud autem certum est, quod legitimis filiis superstitibus tempore, quo pater moritur, naturalis filius legitimus nullo modo intelligitur, nisi vel curiae datus est, vel dotalia instrumenta cum matre ipsius composio modo legitimum eum facere. Idem Si quis liberos naturales habuerit, si quidem legitimos eos praedictis modis effecerit, ita ei succedant, quemadmodum ex nuptiis lege cognitis procreati patribus suis succedunt. Sin autem naturales permanserint, si quidem legitima proles subsit, non liceat patri filiis naturalibt matri eorum, id est concubae suae, ultra unam unciam dare sive inter
Abbreviated transcription (Latin):
suã dec larauerit uoluntatẽ. Quod siꝗs intestatus decesserit
neq filios habuerit filiasue neq nepotes aut neptes uł deinceps
alias ꝑsonas. habeat aut indomo sua c̃cubinã libam exqua
etiã filios habuit. tc̃ etiã intestato patre nat᷑ali mortuo
duas uncias habeant diuidendas int̃ eos ꝓ uirili portione &
mat̃ eoꝵ uniꝰ filu parte accipiat. & hȩc ita se habeat quãuis
agnatus uł cognatus uł patronus uł fiscus intestato defuncto
patri nat᷑ali succ esserit.Sed aesi c̃cubina ante quã pat̃ morut᷑
decefserit. nichi lominus naturales filii duas uncias intestato
patre mortuo integras accipiant. Idem chcimus &e si c̃cubira
separata ẽ ab eo. Nemo aut̃ intellegat c̃ cubinã illiꝰ qui
cũ multis mulerib c̃ cub̾e c̃cubitor solet. Nã quẽ ad modũ

Expanded text:
suam declaraverit voluntatem. Quod si quis intestatus decesserit, et neque filios habuerit filiasue, neque nepotes aut neptes, vel deinceps alias personas, habeat autem in domo sua concubinam liberam, ex qua etiam filios habuit, tunc etiam intestato patre naturali mortuo duas uncias habeant dividendas inter eos pro virili portione, ut mater eorum unius filii partem accipiat. Et haec ita se habeant, quamvis agnatus, vel cognatus, vel patronus, vel fiscus intestato defuncto patri naturali successerit. Sed et si concubina, antequam pater moriatur, decesserit, nihilominus naturales filii duas uncias intestato patre mortuo integras accipiant. Idem dicimus, et si concubina separata est ab eo. Nemo autem intelligat concubinam, quae cum multis mu
Abbreviated transcription (Latin):
ed erẽadmodũ de liberis naturalib c̃sultũ ẽ sic& ipsi debẽt
patrib suis nat᷑alib uicissitudinẽ dare. & inabmonus oe
in successionib quẽ ad modũ in ipsis filus c̃stiaitũ ẽ. PeM
i pat̃ naturalis aliquid dederit uł reliquerit filio liceat ei
p̃stare tutores uł curator es in hisdẽ reb c̃firmandis. Liceat
iũt matri tutelã filioꝵ natural srsciꝑe. & om̃ĩa facere que
in legitimis facere solet.
constitutio ñ ꝑtinet ad eos libos ꝗ ex nefariis procreati st̃.
Ideoq nec alimoniã eis parentes uł fr̃s debent. constantini
aũt diue memorię lex ad gregoriũ rescripta penitus

Expanded text:
si debent patribus suis naturalibus vicissitudinem dare et in alimoniis et in successionibus, quemadmodum in ipsis filiis constitutum est. Idem Si pater naturalis aliquid dederit vel reliquerit filio, liceat ei praestare tutores vel curatores in hisdem rebus confirmandos. Liceat autem et matri tutelam filiorum naturalium suscipere, et omnia facere, quae in legitimis liberis facere solet. constitutio non pertinet ad eos liberos, qui ex nefariis procreationibus procreati sunt, ideoque nec alimonia eis parentes vel fratres debent. Constantini autem divae memoriae lex ad Gregorium scripta penitus
Abbreviated transcription (Latin):
tes aurum. Nã quantum dilectꝰdo amabilisq ipse tesaurꝰ sit.
testantur in numerȩ debilium sanitates corporum. maximeq:
animarũ medelȩ quȩ usq: hodie mortalibus protantiuiri hono¬
re : tribuuntur adno Sed & locus hisdem cuius sit nobilitatis :
ex actib: beati uiri comprehendi potest. Nã cum eidem uiro¬
uit prupria ossa prioribus relictis sedibus. transferenda
nquo hactenus tanta constant monstrata miracula : ut si
scriberentur proprio indigerent libro prestante omnipo

Expanded text:
thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, thesaurum. Nam quantum dilectus Deo, amabilisque ipse thesaurus sit, testantur innumerae debilium sanitates corporum, maximeque animarum medelae, quae usque hodie mortalibus pro tanti viri honore tribuuntur a Domino. Sed et locus isdem cujus sit nobilitatis, ex actibus beati viri comprehendi potest. Nam cum eidem virovit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
furta requirens : stratis elictis sicuti consuerat dormitoriũ egres¬
sus. sub nudo cȩlo cȩpit int᷑ alia pͣcari. ut diuina pi&as ei salubrȩ
c̃siliũ suggerer&. quonã in loco. sanctissima m̃bra locar& Affu¬
it hisp̃cib clemens auris omipotentis: quȩ seruos suos iusta p&en¬
tes. audire c̃sueuit. Nã lux subito cęlitꝰ emissa : ante basilic e
frontẽ beatȩ dĩ genitricis mariȩ. in mõdũ facis ardens: in eundem
ut uidit : om̃i dubietate postposita. certissime credidit qđ hic
locꝰ aptꝰ eẽt̃ scĩ uiri m̃bris locandis. Igitur post habitismordacib:
curis. & uisioni omni modis fidem dans : in eodẽ loco quo sibi demon-¬
atũ fuerat cũ magno gaudio in melius ornata basilica. subdie pridue
nonarũ decẽbrĩ. cũ ingenti honore & laudib: diuinis. terrȩ humili :¬
terram multipͣtii reddere studuit. uiliq urna : conterit cȩlestẽ

Expanded text:
furta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egresfurta requirens, stratis relictis sicut consueverat dormitorium egressus, sub nudo coelo coepit inter alia precari, ut divina pietas ei salubre consilium suggereret, quonam in loco sanctissima membra locaret. Adfuit his precibus clemens auris omnipotentis, quae servos suos justa petentes audire consuevit. Nam lux subito coelitus emissa ante basilicae frontem beatae Dei Genitricis Mariae in modum facis ardens in eum locui Mummolus ut vidit, omni dubietate postposita certissime credidit quod hic locus aptus esset sancti viri membris locandis. Igitur posthabitis mordacibus curis et visioni omnimodis fidem dans, in eodem loco quo sibi demonstratum fuerat cum magno studio in melius ornato sub pridie Nonas Decembris cum ingenti honore et laudibus divinis terrae humuli terram multi pretii reddere studuit, vilique urna contexit coelestum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ordinatis quȩq: erant necessaria feminis dõ seruientib & infra
breuespatiũ tẽpris plurimȩ nobiliũ feminarũ in eodẽ monasterio ag¬
gregatȩ sunt. quȩ relicto secło : dñi. seruitio manciparunt. Sed
⁊ ipsũ monasteriũ usq: nunc magnis miracu illustrationib: ad no
tib : leuauerunt corpscĩ Benedicti quod ado sibi collatũ. certis in¬
ditiis a parentib: tenebant : ⁊ in basilica beati p&ri. ad custodien¬
dum deposuerunt Qđ cũ eximia. cura seruantes : comferebant
interse. quo in loco eiusdẽ monasteru. id diuinȩ uoluntati c̃cordan¬
tes humarens Suꝑ quare: nͣminimaeoꝵ animas dubirtas occu¬
pauerat S ds̃ ͥ benigna pi&ate sua. scĩ uiri corpꝰ delocotrans¬
ferendũ decreuit : in sequenti locũ ei aptũ sepulturȩ ꝓuidit. Nã
cũ diu sic̃ iã dictũ ẽ. beatȩ memoriȩ mũmolus suꝑ hacre cogitar&
consiliũq: utile que quer& : in tẽpesta nocte. consueta ugorationis

Expanded text:
essaria feminis Deo servientibus infra breve spatium temporis plurimae nobilium feminarium in eodem monasterio aggregatae sunt, quae se relicto saeculo Domini servitio manciparunt. Sed et ipsum monasterium usque nunc magnis miraculorum illustrationibus a Domino vaverunt corpus S. Benedicti quod a Deo sibi collatum certis indiciis apprentibus tenebant, et in Basilica B. Petri ad custodiendum deposuerunt. Quod cum eximia cura servantes, conferebant inter se quo in loco ejusdem monasterii id divinae voluntati concordantes humarent. Super qua re non minima eorum animos dubietas occupaverat. Sed Deus qui benigna pietate sua sancti viri corpti aptum locum sepulturae providit. Nam cum diu, sicut jam dictum est, beatae memoriae Mummolus super hac re cogitaret consiliumque utile quaereret, intempesta nocte consueta orationis
Abbreviated transcription (Latin):
tib: anicis portabat᷑ ad tumulũ : hisdẽ gaudentib: redir& domũ
Antiquũ nãq Iinusitatũ post elisei actũ. renouatũ hic constat mara¬
culũ : quia omnipotentis dĩ manꝰ. ut demonstrar& beatũ benedic¬
tũ nic nolus nec antiquis patrib imparẽ merito : parem illũ exta¬
lit ꝓph&arũ operib. Cõpl&urq uerĩdica uar ueritatis ꝓmitten¬
tis: Qui crediderit inme : opera quȩ egofatio fati& Orines
ugit᷑ l&is animis magnisq: uocib benedicebant dñm . qui quȩ sibi
occulta fuerant: luce clariũ ꝓpalare dignatꝰ ẽ. Igit᷑ sublata
mos occupauerat : plebes cinomannicȩ ad corpꝰ sce scolasticȩ se salu¬
orit̃ uerterunt. Qđ summa celeritate leuatũ. imponentes scapulis :

Expanded text:
tibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. tibus amicis portabatur ad tumulum, iisdem gaudentibus rediret domum. Antiquum namque inusitatumque post Elisei actum revocatum hoc constat miraculum, quia omnipotentis Dei manus ut demonstraret B. Benedictum nec novis nec antiquis Patribus imparem, merito parem illum extulit prophetarum operibus: completurque veridica vox Veritatis promittentis: Qui crediderit in me, opera quae ego facio faciet . Omnes igitur laetis animis magnisque vocibus benedicunt Dominum, qui quae sibi occulta fuerant luce clarius propalare dignatus est. Cenomani S. mos occupaverat, plebes Cenomanicae ad corpus B. Scholasticae salubriter verterunt. Quod summa celeritate levatum impon
Abbreviated transcription (Latin):
ri ñ poss& : diuinitati adhuc ancipiti sententiȩ talit᷑ finem
imponere placuit: Nã cũ c̃tinius diuinitatẽ p̃cib ꝑnoctis spatiũ
utriq popłi ꝓtanto sibi masufestando negotio pulsauissent : ma
quoꝵ unũ erat masculini sexꝰ: alterũ uͦ feminei lgitur salubri accep¬
to consilio: ad se exanimata corpora deferri iubent. Qđ cũ factũ
eet : masculini corpꝰꝓpi ossa ponifecerunt quȩ magnitudine pre¬
stare uidebant᷑ Miroq: mͦ. max ut mortui mortua tetigereos sa
iacentis: ꝑmortuũ mortuo uita reddita ẽ. Si milit̃ aut̃ eis placuit
ut penes minora : mortuȩ puellȩ corpꝰponi deber& Ds̃ aut̃ut
domonstrar& germanos eẽ qui ferebant᷑ merito quẽ ad modũ car¬
nis una ꝓcreatione : uno eodũ tẽpr̃ pares merito pares er̃ uoluit
in miraculo ita ut puella : ab offitio funeris surger& ⁊ quȩ afleti¬

Expanded text:
ri non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem ri non posset, Divinitati huic ancipiti sententiae taliter finem imponere placuit. Nam cum continuis Divinitatem precibus noctis spatium utrique populi pro tanto sibi manifestando negotio pulsavissent, factquorum unum erat masculini sexus, alterum feminei. Igitur salubri accepto consilio ad se exanimata corpora deferri jubent. Quod cum factum esset, masculi corpus prope ossa poni fecerunt quae magnitudine praestare videbantur, miroque modo mox ut mortui mortua tetigere ossa jacentis, per mortuum mortuo et vita reddita est. Similiter autem eis placuit ut penes minora mortuae puellae corpus poni deberet. Deus autem ut demonstraret germanos esse qui ferebantur merito, quemadmodum carnis una procreatione, uno eodemque tempore pares merito pares esse voluit in miraculo; ita ut puella eadem hora ab officio funeris surgeret: et quae a flen
Abbreviated transcription (Latin):
uistũ ñ eẽ dicentes ut quos diuina uoluntas participes fecerat
oraculi celestis ⁊ qui simullocũ scorũ techȩ corporũ ad ussent
quiq: in subeundo labore pares fuerant : ñ etiã fruct us la¬
bõris ȩque partirent᷑ Maxime uͦ ñ eẽ dignũ dicebant. ut
sufficerent singulis locis singula. Tandũ igit᷑ sȩpe dictus
uenerabilis uir aiguls consilus uenrrandorũ uirorũ assen¬
sum dedit. decruitq ut ipse cũ suis retento corpore sci BeNEDICTI:
illos cũ corpr̃ uenerandȩ sororis eiꝰ dimitter& Sꝯ quia certũ non¬
erat qualit̃ discerni ossa potussent . quȩ confuse uniuꝰ sportelle
siꝰ retinebat : difficultate discornendi ad ħ c̃siliũ uentũ ẽ : ut queq
minora uiderent᷑ ossa separatĩ ponerent᷑: Maiorauͦ : altrinse ẽ
ẽgregarent᷑ Dũ igit᷑ diu dehis hesitar&ur. ⁊ certũ ꝗd diuidica¬

Expanded text:
justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat justum non esse dicentes, ut quos divina voluntas participes fecerat oraculi coelestis, et qui simul locum sanctorum thecae corporum adissent, quique in subeundo pares labore fuerant, non etiam fructus laboris aeque partirentur. Maxime vero non esse dignum dicebant, ut sufficerent singulis locis singula. Taudem igitur saepedictus venerabilis vir Aigulfus consiliis venerandorum virorum assensum dedit decrevitque, ut ipse cum suis retento corpore B. Benedicti, socios suos cum corpore venerandae sororis ejus dimitteret. Reliquiae erat qualiter discerni ossa potuissent quae confuse unius sportellae sinus retinebat, facta difficultate discernendi ad hoc consilium ventum est, ut ea quae minora videgregarentur. Dum igitur dividens haesitaret et certum quid judica