comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Io tempori et eo lociqui¬
dam infirmabat᷑. Cui
adsistens diabolus et aperte
loquens suggerebat ne unqͣm
crecleret monitis malachie:
s si intraret ad se. cultello eũ
peteret et occideret. Quo cog¬
nito qui ill ministrabant
ipso infirmo prodente: uer¬
bum perferunt ad malachi¬
am premunientes. At ille so¬
lita arma orationis arripiens.
impauidus hostem aggressus:
et infirmitatem fugat et demo¬
nem. Erat autem nomen uiro
malcus. Frater est iste sctłm car¬
nem xp̃iani nostri mellifontis
abbatis: ambo enim suꝑstites
adhuc sunt. sibi in sp̃u mͦ ger¬
maniores. Nam ille ut liberatꝰ
est continuo non ingratus loco
eodem conuersus ad dominum
habitum simul animumq mu¬
tauit. Et cognouere fr̃s malig¬
num inuidere bonis eor: et e¬
dificati sunt facti de reliquo
cautiores.
dissenteria laborandem et
desperatẽ: mutens ei aliquid
de mensa sua eodem loco sana¬
uit. Scdo eundem ip̃m gͣuis¬
sima infirmitate correptum:
et corpore pariter curauit et

Expanded text:
o temporis et eo loci quidam infirmabatur, cui assistens diabolus, et aperte loquens suggerebat, ne unquam crederet monitis Malachiae; sed si intraret ad se, cultello eum peteret et occideret. Quo cognito, qui illi ministrabant, ipso infirmo prodente, verbum perferunt ad Malachiam praemunientes. At ille solita arma orationis arripiens, impavidus hostem aggressus, et infirmitatem fugat et daemonem. Erat autem nomen viro Malchus. Frater est iste secundum carnem Christiani nostri, Mellifontis abbatis. Ambo enim superstites adhuc sunt, sibi in spiritu modo germaniores. Nam ille, ut liberatus est, continuo non ingratus, loco eodem conversus ad Dominum, habitum simul animumque mutavit. Et cognovere fratres malignum invidere bonis eorum; et aedificati sunt, facti de reliquo cautiores. dysenteria laborantem, et desperate, mittens ei aliquid de mensa sua, eodem loco sanavit. Secundo eumdem ipsum, gravissima infirmitate correptum, et corpore pariter curavit et
Abbreviated transcription (Latin):
pa. abbatem clareualł. qũe mul¬
tis supplicationib expetierant¬
& guidonem pisanum. & mathe¬
um albanensem. ep̃m. a latere
suo direx̃: qui scisma ꝑ anselmũ
in eadem urbe factum ablue¬
rent. & ad unitatem eccłie de¬
uios reuocarent. Abbas gͥ cũ
p̃dictis uiris quos a dño papa

Expanded text:
pa Abbatem Clarae-Vallis, quem multis supplicationibus expetierant, et Guidonem Pisanum, et Matthaeum Albanensem episcopum a latere suo direxit, qui schisma per Anselmum in eadem urbe factum abluerent, et ad unitatem Ecclesiae devios revocarent. Abbas igitur cum praedictis viris, quos a domino Papa
Abbreviated transcription (Latin):
na caritate residens int̾ eos
quasi unꝰ ex eis. ubi cum ad
cellulam inqua iacebat facto
uespe ⁊ conuentu soluto. dei
famulus diu̾tisset: surdum
ei puerũ obtulerunt. Erat aũ
puer ille de uicinia eadem:
⁊ sicut postea didicimꝰ. ex lon¬
go ante tẽpore uigilans ĩ cus¬
todia gregis. sui subito t̃rore ꝑ¬
cussus. amisserat prorsus au¬
ditum. Orans itaq pater sc̃s.
⁊ puero manꝰ imponens : u¬
trum audiat sciscitat᷑. At ille
mira deuotione ꝓclamans
audio dñe audio: tam firmi¬
t̃ amplexatꝰ ẽ eum. ut uix ab
eo posset auelli. Auditum ẽ
u̾bum. oblatꝰ ẽ puer summo
pontifici. aliisq ꝑsonis: cele

Expanded text:
rna charitate residens inter eos, quasi unus ex eis. Ubi cum ad cellulam, in qua jacebat, facto vespere et conventu soluto, Dei Famulus divertisset, surdum ei puerum obtulerunt. Erat autem puer ille de vicinia eadem, et sicut postea didicimus, ex longo ante tempore vigilans in custodia gregis sui, subito terrore percussus, amiserat prorsus auditum. Orans itaque Pater sanctus, et, puero manus imponens, utrum audiat sciscitatur. At ille mira devotione proclamans, « Audio, domine, audio; » tam firmiter amplexatus est eum, ut vix ab eo posset avelli. Auditum est verbum, oblatus est puer summo pontifici aliisque personis, cele
Abbreviated transcription (Latin):
lis int̾ gallias insonuerat rumor:
ut illuminandum d̾i famulo
filium cecum offerens pat̃. mul¬
tis precib uinceret excus antẽ.
Et imponens sc̃s puero manum
orabat ad dñm. quatinꝰ si ab eo
u̾bum p̃dicationis illiꝰ exierat.
si p̃dicanti sp̃s eius affuerat: ĩ
illius illuminatione ostendere
dignaret᷑. Dum uͦ post orationẽ
orationis prestolaret᷑ effectum :
quid facturꝰ sũ ait puer. Uideo
enĩ. Attollit᷑ ilico clamor astan¬
tium: plures enĩ ñ mͦ ẽ fratrib.
uerumetiam e scłarib aderant.
qui ut puerum uidere uiden¬
tem multiplicit̃ consolati deo

Expanded text:
lis intra Gallias insonuerat rumor, lis intra Gallias insonuerat rumor, ut illuminandum Dei Famulo filium caecum offerens pater, multis precibus vinceret excusantem. Et imponens Sanctus puero manum, orabat ad Dominum, quatenus, si ab eo verbum praedicationis illius exierat, si praedicanti Spiritus ejus adfuerat, in illius illuminatione ostendere dignaretur. Dum vero post orationem orationis praestolaretur effectum: « Quid facturus sum, » ait puer? « video enim. » Attollitur illico clamor astantium. Plures enim non modo e fratribus, verum etiam e saecularibus aderant, qui ut puerum videre videntem, multipliciter consolati, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cisti sic ͨ Aut quis recte sapieis
illoꝵ sortem magis ñ doleat:
qui ad priora uł peiora forte
priorib scelera redierunt. qͣm
eoꝵ mortem qͥ ĩ fructib peniten¬
diȩ purgatas uariis tribulati¬
onib xp̃o animas reddideruit:
Alioqͥn qͣnlibet dicant egyp¬
tii.dicant filii tenebrarum.
qui ueritatem nec uidere ua¬
leant nec proferre. callide edu¬
xit eos ut int̾ficeret ĩ deserto:
salute compensat. Meminit
huiꝰ uerbi ipse quoq uenera¬
bilis pat̃: int̾ çetera dicens.
Si necesse sit unum fieri ẽdu¬
ob: malo in nos murm᷑ homi¬
num. qͣm in dm esse. bonum
mͥ. si dignetur me uti ꝓclipeo.
Libens excipio in me detͣhen¬
tium linguas maledicas & ue¬
nenata spicula blasphemorũ:
ut ñ ad ipsum ꝑueniant. Non
recuso inglorius fieri: ut ñ irru¬
atur in d̾i głam. Hec qͥdem ille
in libro de consi deratione scdo.
Accidit autem ubi pͥmũ de eiꝰd̾
exercitꝰ dissipatione lamentabi¬

Expanded text:
cisti sic? Aut quis recte sapiens, cisti sic? Aut quis recte sapiens, illorum magis non doleat, qui ad priora, vel pejora forte prioribus scelera redierunt, 1121 quam eorum mortem, qui in fructibus poenitentiae purgatas variis tribulationibus Christo animas reddiderunt? Alioquin, quamlibet dicant Aegyptii, dicant filii tenebrarum, qui veritatem nec videre valeant, nec proferre, Callide eduxit eos, ut interficeret in deserto :m animarum salute compensat. Meminit hujus verbi ipse quoque venerabilis Pater, inter caetera dicens: « Si necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam . » Haec quidem ille in libro de Consideratione secundo. Accidit autem, ubi primum de ejusdem exercitus dissipatione lamentabi
Abbreviated transcription (Latin):
Euident̃ eñi u̾bum hoc p̃dica¬
uit: dño cooꝑante ⁊ sermonẽ
confirmante sequentib signis.
Sed quantis &e qͣm multipli¬
cib signisͤ:. Quanta uł nume¬
rare ne dum narrare difficile
foret. Nam ꝙ eodem tempore
scribi çeperant. s ipsa demum
scriptorem numerositas scͥben¬
dorum.⁊ materia suꝑauit au¬
ctorem. Nimirum cũ aliqͣndo
una die uiginti. seu etiã plu¬
res ab incommodis uariis sa¬
narentur: nec facile ab huuis¬
modi dies ulla uacaret. Deniq
ipsis etiã matrum uteris cecos
uidere.claudos ambulare.ari¬
dos conualescere. surdos fecit
audire.⁊ mutos loqui. mira¬
bilius restituente gr̃a. qd̾ mi¬
nus prestitum fuerat a natu
ra. Nec tam̃ ex illa ꝓfectione o¬
rientalis eccłia liberari: s celili
meruit impleri &e lȩtari. Quod
si placuit deo tali occasione
plurimoꝵ eripere si ñ orienta¬
lium corpora a paganis. occi¬
dentalium animas a peccatis:
quis audeat illi dicere quid fe¬

Expanded text:
Evidenter enim verbum hoc praedicaEvidenter enim verbum hoc praedicavit, Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis. Sed quantis, et quam multiplicibus signis? Quanta vel numerare, nedum narrare difficile foret. Nam et eodem tempore scribi coeperant, sed ipsa demum scriptorem numerositas scribendorum, et materia superavit auctorem: nimirum cum aliquando una die viginti, seu etiam plures ab incommodis variis sanarentur, nec facile ab hujusmodi dies ulla vacaret. Denique ipsis etiam matrum uteris caecos videre, claudos ambulare; aridos convalescere, surdos fecit audire, et mutos loqui; mirabilius restituente gratia, quod minus praestitum fuerat a natura. 10. Nec tamen ex illa profectione orientalis Ecclesia liberari, sed coelestis meruit impleri et laetari. Quod si placuit Deo tali occasione plurimorum eripere, si non Orientalium corpora a paganis, Occidentalium animas a peccatis; quis audeat dicere illi, Quid fe
Abbreviated transcription (Latin):
gis sacerdotib deferebat. quo
plenius intellexerat. q̃ ministͥs
xp̃i reuerentia deberetur. Nec
tacendum qd ex p̃dicatione i¬
tineris ierosolimitani. graue
contra eum quoꝵdam hoĩum
uł simplicitas uł malignitas
scandalum sumpsit: cũ tristi¬
or sequeretur effectus. Qd̃ tam̃
uerbum: dicere possumꝰ ab eo
quid̃ inicium ñ sumpsise̾. Cũ
enĩ multoꝵ iam animos ꝑmo¬
uisser.audita necessitas: a re¬
ge francoꝵ semel ꝙ iterũ ꝓpter
hoc expetitus. apłicis etiam lit¬
teris monitꝰ. nec sic acquieuit
suꝑ hoc loqui uł consiliũ da¬
re: donec ipsius tandem sũmi
pontificis generalem epãam
iussus ab eo est tanqͣm roma¬
ne eccłie lingua exponere ppłis
atq pͥncipib. Cuius epłe te¬
nor fuit. ut in penitentiam ⁊
remissionem pecc̃oꝵ iter arri¬
perent: aut liberaturi fratres
aut suas pro illis animas po¬
situri. hec & huiꝰmodi suꝑ hoc
poterant ueracit̃ dici: s dicen¬
dum potius id qd̾ potius fuit.

Expanded text:
gis sacerdotibus deferebat, quo gis sacerdotibus deferebat, quo plenius intellexerat, quae ministris Christi reverentia deberetur. tacendum quod ex praedicatione itineris Jerosolymitani grave contra eum quorumdam hominum vel simplicitas, vel malignitas scandalum sumpsit, cum tristior sequeretur effectus: quod tamen verbum dicere possumus ab eo quidem initium non sumpsisse. Cum enim multorum jam animos permovisset audita necessitas, a rege Francorum semel et iterum propter hoc expetitus, apostolicis etiam litteris monitus, nec sic acquievit super hoc loqui, vel consilium dare, donec per ipsius tandem summi Pontificis generalem epistolam jussus ab eo est tanquam Romanae Ecclesiae lingua exponere populis atque principibus: cujus epistolae tenor fuit, ut in poenitentiam et remissionem peccatorum iter arriperent, aut liberaturi fratres, aut suas pro illis animas posituri. Haec et hujusmodi super hoc poterant veraciter dici: sed dicendum potius id quod potius fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
electus honores prudent̃ egit di¬
uina ħͥ cooꝑante gr̃a. ne aliqͣndo
cogeretur. Moyses quidem sc̃s.¬
pontificium cessit aaron fratri
bernardum nr̃m ñ ab opere
euãstłistȩ necessitas aliqua: sed
ab honore solo. sola humilitas
reuocauit. Merito ꝓinde apud
d̾m oꝵ homines obtinuit gr̃am
singłarem. qͥ ñ mͦ sine sumptu
temporalis facultatis. uerũetiam
sine gradu eccłiasticȩ dignitatis
ñ autẽ sine fructu frat̾nȩ salu¬
tis euangłium posuit: & ppło dͦi
semꝑ prodesse studuit. nunqͣm
preesse sustinuit. Raro cam̃ nͥ
forte ad loca proxima ut pre¬
dicaret exiuic. s quotiens eũ
necessitas aliqua traheret se¬
minabat suꝑ om̃s aquas pu¬
blice & priuatim annuncians
uerbum di. Quod tam̃ ipsum
ex mandado summi pontificiᷤᷤ
actitabat: ad nutum quoq p̃¬
sulum ceterorũ ubicunq eoꝵ
aliquem contigisset adesse:
Nunirum quanto magnꝰ erat
humilians se in omnib eo ma¬

Expanded text:
electus honores, prudenter egit, dielectus honores, prudenter egit, divina sibi cooperante gratia, ne aliquando cogeretur. Moyses quidem sanctus cessit Aaron fratri Bernardum nostrum non ab opere evangelistae necessitas aliqua, sed ab honore solo sola humilitas revocavit. Merito proinde apud Deum et homines obtinuit gratiam singularem, qui non modo sine sumptu temporalis facultatis, verum etiam sine gradu ecclesiasticae dignitatis, non autem sine fructu fraternae salutis Evangelium posuit; et populo Dei semper prodesse studuit, nunquam praeesse sustinuit. Raro tamen, nisi forte ad loca proxima, ut praedicaret exivit. Sed quoties eum necessitas aliqua traheret, seminabat super omnes aquas, publice et privatim annuntians verbum Dei. Quod tamen ipsum ex mandato summi Pontificis actitabat; ad nutum quoque praesulum caeterorum, ubicumque eorum aliquem contigisset adesse. Nimirum quanto magnus erat, humilians se in omnibus, eo ma
Abbreviated transcription (Latin):
tos suo presertim tempore cer¬
neret p̃grauari. & ĩ simplicitate
sua gloriosiꝰ tͥhumphabat. Tan¬
tam enĩ gr̃am uitus ei diuina
contulerat: ut licet abiectꝰ ẽẽ
elegisset in domo dĩ. uberius
tamen fructificaret in ea. qͣm
alii quilibet in sublime porre¬
cti: & lucens ampliꝰ illustraret
eccłiam uelut de sub modio¬
sue humilitatis. qͣm ceteri suꝑ
candelabra constituti. Nimi¬
rum quo humilior. eo semper
utilior fuit ppło d̾i in om̃i do¬
ctrina salutari: in qͦ tamen
noluit locum tenere doctoris.
Beatus plane. qui sicut ipse de
quodam sc̃oꝵ ait legem dilexit:
et cathedram non affectauit. Qͣm
felicius siquid̾ in uirtutũ cathe¬
dra sedere meruit: dũ noluit p̃¬
sidere in cathedris dignitatum.
Deniq sicut iustus & fortis in p̃¬
dicatione euangłica laborauit:
sicut prudens &e temꝑans cauit
ͥ semꝑ ab eccłiastica p̾latione.
Nec enĩ contumacit᷑ unqͣm re-¬
nuit: s frequent os ad maximoᷤ

Expanded text:
tos suo praesertim tempore certos suo praesertim tempore cerneret praegravari: et in simplicitate sua gloriosius triumphabat. Tantam enim gratiam virtus ei divina contulerat, ut licet abjectus esse elegisset in domo Dei, uberius 1120 tamen fructificaret in ea, quam alii quilibet in sublime porrecti; et lucens amplius illustraret Ecclesiam velut de sub modio humilitatis suae, quam caeteri super candelabra constituti. Nimirum quo humilior, eo semper utilior fuit populo Dei in omni doctrina salutari, in quo tamen nunquam voluit locum tenere doctoris. Beatus plane, qui, sicut ipse de quodam sanctorum ait, « legem dilexit, et cathedram non affectavit. » Quam felicius siquidem in virtutum cathedra sedere meruit, dum noluit praesidere in cathedris dignitatum: Denique sicut justus et fortis in praedicatione evangelica laboravit, sicut prudens et temperans cavit sibi semper ab ecclesiastica praelatione. Nec enim contumaciter unquam renuit, sed frequenter et ad maximos
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis tam libere ꝯmodeq
ut ñ tam sequi illas. qͣm prece¬
dere crederetur: ꝙ ducere ipse
quo uellet. auctorẽ earũ ducem
spm sequens. Quẽ nimirũ ut
in medio eccłie aꝑiret os eius
sic impleuerat d̾s sp̃u sapien
tie & intellectꝰ: ut scd̾m qd̾ in
libro iob legit᷑. ꝑfunda quoq
fluiioꝵ scrutarẽtur. & abscon¬
dita ꝓferret in lucem. Nam et
confessus ẽ aliquando gͥ medi¬
tanti uł oranti. sacrã omnem
uelut sub se positã ⁊ expositã¬
sͥ apparuisse scripturã. Ceterũ
quam gratis eugłiz auit. quis
digne predicet: quis digne mi¬
retur: Minꝰ fore credidit nullas
sͥ ab auditorib transitorias pe¬
tere facultates. nͥ oblatas sepius
refutaret eccłiasticas dignita¬
tes. Parum illi fuit nulla que¬
rere stipendia. militantem: ne
insignia quid̃ reciꝑe acqͥeuit.
Deniq uelut alter dauid ꝓcessu¬
rus ad bellum. bellica arma gͥ
grauiora causatꝰ est: quib mul¬

Expanded text:
Scripturis tam libere commodeque, Scripturis tam libere commodeque, ut non tam sequi illas, quam praecedere crederetur, et ducere ipse quo vellet, auctorem earum ducem Spiritum sequens. Quem nimirum ut in medio Ecclesiae aperiret os ejus, sic impet intellectus, ut secundum quod in libro Job legitur, profunda quoque fluviorum scrutaretur, et abscondita proferret in lucem . Nam et confessus est aliquando, sibi meditanti vel oranti sacram omnem, velut sub se positam et expositam, apparuisse Scripturam. 8. Caeterum quam gratis evangelizaverit, quis digne praedicet? quis digne miretur? Minus fore credidit, nullas sibi ab auditoribus transitorias petere facultates, nisi oblatas saepius refutaret ecclesiasticas dignitates. Parum illi fuit nulla quaerere stipendia militantem: ne insignia quidem recipere acquievit. Denique velut alter David, processurus ad bellum, bellica arma sibi graviora causatus est , quibus mul
Abbreviated transcription (Latin):
delicꝙe consolatio uł obsecratõ.
quib exhortatio congrueret.
aut increpatio. nosse poter̃t
aliquatenus qͥ ipsiꝰ legerint scͥp¬
ta: & si longe minꝰ ab eis qui
uerba eiꝰ sẽpius audier̃t. Si qͥd̾̃
diffusa erat gr̃a in labiis eius.
& ignitũ eloquium eiꝰ uehem̃¬
ter: ut ñ posset ne ipsiꝰ quid̃
stilus. licet eximuis. totã illam
dulcedinem. totum retinere
feruorem. Mel & lac sub lin¬
gua eiꝰ. & nichilominꝰ inore eiꝰ
ignea lex: iuxta illud cantici
canticoꝵ. Sicut uitta coccinea la.
tua: & eloquium tuũ dulce. Iñ
erat germanicis etiam ppłis lo¬
quens miro audiebatur affectu:
& ex sermone eiꝰ quẽ intelligere
uitpote alterius lingue homĩes
ñ ualebant. magis qͣm ex ꝑitis¬
simi cuiꝰ libet post eum loquen¬
tis interpretis intellecta locuti¬
one ȩdificaruma illoꝵ deuotio
tire uirtutem. Cuiꝰ rei certa pro¬
batio. tunsio pectoꝵ erat. & ef¬
fuisio lacrimarũ. Utebatur sane

Expanded text:
delicet consolatio vel obsecratio, delicet consolatio vel obsecratio, quibus exhortatio congrueret vel increpatio, nosse poterunt aliquatenus qui ipsius legerint scripta, etsi longe minus ab eis qui verba ejus saepius audierunt. Siquidem diffusa erat gratia in labiis ejus, et ignitum eloquium ejus vehementer, ut non posset ne ipsius quidem stylus, licet eximius, totam illam dulcedinem, totum retinere fervorem. Mel et lac sub lingua ejus; nihilominus in ore ejus ignea lex, juxta illud Cantici canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Inde erat quod Germanicis etiam populis loquens miro audiebatur affectu, et ex sermone ejus quem intelligere, utpote alterius linguae homines, non valebant, magis quam ex peritissimi cujuslibet post eum loquentis interpretis intellecta locutione, aedificari illorum devotio tire virtutem: cujus rei certa probatio tunsio pectorum erat, et effusio lacrymarum. Utebatur sane
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat. quibȩq congruens au¬
ditorib erat. Sic rusticanis ple¬
bib loquebatur. ac si semper
in rure nutritꝰ: sic ceteris qui¬
biisq generib hominũ. uelut
si om̃em uestigandis eoꝵ oꝑib
oꝑam impendisset. Literatus
apud eruditos. apud simplices
simplex. apud s. pirituales uiroᷤᷤ
perfectionis ⁊ sapientiȩ affluers
documentis: om̃ib se coapta¬
bat. om̃s cupiens lucrifacere
in xp̃o. Cautus erat artificiosis¬
sime obseruare qd̾ ad papam
eugenium scribens de sui cor¬
dis plenitudine eructauit. Nu¬
ge si incidant int̾dum inquit
ferendȩ fortassis: referende nũ¬
qͣm. Intueniendu caute ⁊ pru¬
denter nugatitati. Prumpend̾u
sane in serium quid. qd̾ ñ mͦ
utilit̃. s ⁊ libent̃ audiant: ut
suꝑsedeant ociosis. Quã uͦ pla¬
cabilem & ꝑsuasibilem. quãq
eruditam linguã dederit ei
d̃s. ut sciret quẽ & qͣndo debe¬
ret ꝑferre sermonẽ. quib ui¬

Expanded text:
noverat, quibusque congruens aunoverat, quibusque congruens auditoribus erat. Sic rusticanis plebibus loquebatur, ac si semper in rure nutritus: sic caeteris quibusque generibus hominum, velut si omnem investigandis eorum operibus operam impendisset. Litteratus apud eruditos, apud simplices simplex, apud spirituales viros perfectionis et sapientiae affluens documentis; omnibus se coaptabat, omnes cupiens lucrifacere Christo. Cautus erat artificiosissime observare quod ad papam Eugenium scribens, de sui cordis plenitudine eructavit. « Nugae si incidant interdum, inquit, ferendae fortassis, referendae nunquam. Interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed et libenter audiant, ut supersedeant otiosis. » 7. Quam vero placabilem et persuasibilem, quamque eruditam linguam dederit ei Deus, ut sciret quem et quando deberet proferre sermonem, quibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
tas semꝑ placuit: sordes nunꝗͣ.
Nimirum animi fore indices
aiebat: aut negligentis. aut
inanit̾ apud se głantis. aut
gloriolam foris affectantis hu¬
manam. Incessus eiꝰ ⁊ habitꝰ om̃is
modestus. ⁊ disciplinatus: pre¬
ferens humilitatem. redolens
pietatem. exhibens gr̃am. exi¬
gens reuerentiam: solo uisu
letificans ⁊ edificans intuentes.
De risu dicimꝰ. qd̾ ex ore eiꝰ fre¬
quent̃ audiuimꝰ. dũi cachinnos
religiosoꝵ hominũ miraretur.
ñ meninisse se a pͥmis annis
suȩ conu̾sationis aliqͣndo sic ri¬
sisse. ut ñ potus ad ridendum
qͣm ad reprimend̾u qͥ uim fac̾e
oporteret: ⁊ risui suo stimłm
magis adhibere qͣm frenum.
ualidam satis intelligibilemq
contulerat: qͥ ĩ opꝰ p̃dicationis
segregauerat illum. ex ut̾o ma¬
tris suȩ. Sermo ei quotiens opor¬
tuna inueniebat᷑ occasio. ad
quasciinꝙ ꝑsonas de edificati¬
one animaꝵ: prout tam̃ singłoꝵ
intelligentiam. mores ⁊ studia

Expanded text:
ertas semper placuit, sordes nunquam. ertas semper placuit, sordes nunquam. Nimirum animi fore indices aiebat, aut negligentis, aut inaniter apud se gloriantis, aut gloriolam foris affectantis humanam. Incessus ejus 1119 et habitus omnis modestus et disciplinatus, praeferens humilitatem, redolens pietatem, exhibens gratiam, exigens reverentiam, solo visu laetificans et aedificans intuentes. De risu dicimus quod ex ore ejus frequenter audivimus, dum cachinnos religiosorum hominum miraretur, « non meminisse se a primis annis suae conversionis aliquando sic risisse, ut non potius ad ridendum, quam ad reprimendum sibi vim facere oporteret; et risui suo stimulum magis adhibere, quam frenum. validam satis intelligibilemque contulerat, qui in opus praedicationis segregaverat illum ex utero matris suae. Sermo ei, quoties opportuna inveniebatur occasio, ad quascumque personas de aedificatione animarum, prout tamen singulorum intelligentiam, mores et studia
Abbreviated transcription (Latin):
lacum etiam lausenensem to¬
tius diei itinere ꝑgens: penitus
eum ñ uidit. aut se uid̾e ñ uidit.
C̃ enĩ uespere facto de eodem la¬
cu socii colloquerentur. int̾roga¬
bat eos ubi ille lacus esset.:⁊ mi¬
rati sunt uniuersi. Desideraue¬
rat tam̃ ab initio om̃imͦ subtra¬
here se negotiis: ⁊ nusqͣm egre¬
di. s in monasterio residere. Qd̃
⁊ postmod̃ ex defectu corꝑis. oc¬
casionem inuenisse se reputais
oportunã. aliqͣndo statuit. et
aliqͣndui tenuit: donec illum
exire coegit necessitas grauis
eccłie d̾i ⁊ summi pontificis at¬
q om̃ium abbatũ sui ordinis
iussio: quib ꝑ om̃ia tanquã
patrib deferebat. ip̃e om̃ium
pat̃. Ex quoꝵ etiam mandato
nouissimis quid̃ annis precer
cucullam ⁊ tunicam laneo pan¬
no in modum clamidis decur¬
tate.⁊ pilleo simili utebatur:
int̾̃ tantos langores corporis &
labores. nullis unqͣm utipelli¬
b acqͥescens. In uestib ei pauꝑ¬

Expanded text:
lacum etiam Lausanensem tolacum etiam Lausanensem totius diei itinere pergens, penitus eum non vidit, aut se videre non vidit. Cum enim vespere facto de eodem lacu socii colloquerentur, interrogabat eos, ubi ille lacus esset: et mirati sunt universi. 5. Desideraverat tamen ab initio omni modo subtrahere se negotiis, et nusquam egredi, sed in monasterio residere. Quod et postmodum ex defectu corporis occasionem invenisse se reputans opportunam, aliquando statuit, et aliquandiu tenuit, donec illum exire coegit necessitas gravis Ecclesiae Dei, et summi Pontificis, atque omnium abbatum sui Ordinis jussio, quibus per omnia tanquam patribus deferebat ipse omnium pater. Ex quorum etiam mandato, novissimis quidem annis, praeter cucullam et tunicam, laneo panno in modum chlamydis decurtatae, et pileo simili utebatur, inter tantos languores corporis et labores nullis unquam uti pellibus acquiescens. In vestibus ei paup
Abbreviated transcription (Latin):
bat. minꝰ neglectũ. minꝰ p̃ferens
pauꝑtatem. Nec silentio p̾ssit
emulator iurtutis qd̾ mente con¬
cepit: s locutꝰ uni e fr̃ib aliqͣ¬
denus suꝑ hoc moueri se se con¬
fessus ẽ. ⁊ mirari. Cunq ille ad
patrem sc̃m̃ qd̃ audierat retulis¬
set: ñ minꝰ ipse miratꝰ quale illd̾̃
esset stramentum querebat: qd̾
ita scilic a claraualle cartusiam
usq uenisset. ut nunqͣm illud
uidisset. nunqͣm considerasset:
⁊ usq in horam illam quale
esset omnino nesciret. Neq e¬
nĩ suũ erat aĩal illud: s a quo¬
dam monacho clunniacensi a¬
uuncło suo. ⁊ in sua uicinia
demoranti fuerat cõmodatum.
⁊ erat sicut sͥ sternere ille sole¬
bat. Quod u̾bum sepedictꝰ pͥor
audiens: in eo potissimũ mira¬
bat᷑. qd̾ sic ille d̾i famulus foris
ocłos circuncidisset. intꝰ animũ
occupasset: ut qd ipse primo
offenderat uisu. hoc ille tanti
itineris spacio ñ uidisset. Iuxta

Expanded text:
bat, minus neglecta, minus praeferens bat, minus neglecta, minus praeferens paupertatem. Nec silentio pressit aemulator virtutis quod mente conceperat: sed locutus uni e fratribus, aliquatenus super hoc moveri sese confessus est et mirari. Cumque ille ad Patrem sanctum quod audierat retulisset; non minus ipse miratus, quale illud esset stramentum quaerebat, quod ita scilicet a Clara-Valle Cartusiam usque venisset, ut nunquam illud vidisset, nunquam considerasset, et usque in horam illam quale esset, omnino nesciret. Neque enim suum erat animal illud, sed a quodam monacho Cluniacensi avunculo suo, et in sua vicinia demorante, fuerat commodatum; et erat sicut sibi sternere ille solebat. Quod verbum saepe dictus Prior audiens, in eo potissimum mirabatur, quod sic ille Dei famulus foris oculos circumcidisset, intus animum occupasset, ut quod ipse primo offenderat visu, hoc ille tanti itineris spatio non vidisset. Juxta
Abbreviated transcription (Latin):
coram se procidentem. uehem̃¬
ter expauit: ipse quoq parit̃
corruens ante eum: & ita demũ
susceptꝰ in oscło pacis. humili¬
tatem suam tanti iuiri uenera¬
tione confusam. ñ sine graui
gemitu causabatur. In cuius
pectore singłarem obtinuit
ex eo tempore locum: ut fie¬
rent deinceps duo illi filii spłe¬
doris cor unum & anima una.
& se inuicem fruerent᷑ in xp̃o.
Sicut enim regina sabba de
salomone destat᷑: ut̃q sese in
altero. longe amplius qͣm fa¬
ma uulgasset inuenisse gra¬
tulabatur. Cartusie qͦq ã ui¬
ro reuerentissimo guigone pͥ¬
ore & a çeteris fr̃ĩb. eodem af¬
fectu & eadem ueneratiõe sus¬
ceptꝰ est seruus xp̃i: exultan¬
tib illis in gaudio. qr qualem
eum ꝑ epłam prius nouerant.
talem inuenerunt & p̃sentem.
Ceterum cũ in reliquis om̃ib
edificarent᷑. unum fuit qd̃ p̃dictũ
pͥorem cartusiensem aliquatenus
mouit. stramentũ uidelicet aĩał
cui idem uir uenerabił inside¬

Expanded text:
coram se procidentem, vehemecoram se procidentem, vehementer expavit: et ipse quoque pariter corruens ante eum, ita demum susceptus in osculo pacis, humilitatem suam tanti viri veneratione confusam non sine gravi gemitu causabatur. In cujus pectore singularem obtinuit ex eo tempore locum, ut fierent deinceps duo illi filii splendoris cor unum et anima una, et se invicem fruerentur in Christo. Sicut enim regina Saba de Salomone testatur , uterque sese in altero longe amplius, quam fama vulgasset, invenisse gratulabatur. 4. Cartusiae quoque a viro reverendissimo Guigone Priore, et a caeteris fratribus eodem affectu et eadem veneratione susceptus est Servus Christi, exsultantibus illis in gaudio, quia qualem eum per epistolam prius noverant, talem invenerunt et praesentem. Caeterum cum in reliquis omnibus aedificarentur, unum fuit, quod praedictum Priorem Cartusiensem aliquatenus movit, stratura videlicet animalis, cui idem Vir venerabilis inside
Abbreviated transcription (Latin):
secum habitans ⁊ deambulans
in latitudine cordis sui. ⁊ ibidem
ipse solebat. çenacłm grande stra¬
tum. Omnis ei ad meditandum
hora breuis: locus om̃is congru¬
us erat. Frequent̃ tam̃ licet sic af¬
fectus. diuino urgente metu.
immo urgente spũ: studium
hoc lucris uberiorib postpone¬
bat. doctꝰ querere ñ qd̾ sibi erat
ittile. s qd multis. Alioquin in
quolibet çetu hominum uł tu¬
multu. nͥ eiꝰ intentionẽ causa de¬
posceret. tota facilitate animũ
colligens interiori quad̾a quã
ubiq ipse sͥ circunferebat. soli¬
tudine fruebat᷑: nil prorsus at¬
tendens qd sonaret uł appareret
exterius. Cum iam di famulus
annos aliquot ĩ claraualle per¬
egisset: subiit animũ eiꝰ ut sc̃m
hugonẽ granopolitanum ep̃m
⁊ cartusienses fr̃s deuotioĩs gr̃a
uisitaret. Quẽ predictꝰ ep̃c tam
gratant᷑ ⁊ tam reuerent suscep̃.
diuinam intelligens in eiudem
hospitis uisitatione p̾sentiam:
ut prostratus solodenus adora

Expanded text:
secum habitans, et deambulans secum habitans, et deambulans in latitudine cordis sui, et ibidem alios ipse solebat coenaculum grande stratum. Omnis ei ad meditandum hora brevis, locus omnis congruus erat. Frequenter tamen, licet sic affectus, divino urgente metu, imo regente spiritu, studium hoc lucris uberioribus postponebat; doctus quaerere non quod sibi erat utile, sed quod multis. Alioquin in quolibet coetu hominum vel tumultu, nisi ejus intentionem causa deposceret, tota facilitate 1118 animum colligens, interiori quadam, quam ubique ipse sibi circumferebat, solitudine fruebatur, nihil prorsus attendens quod sonaret vel appareret exterius. CAPUT II. Dannos aliquot in Clara-Valle peregisset, subiit animum ejus, ut sanctum Hugonem Gratianopolitanum episcopum, et Cartusienses fratres devotionis gratia visitaret: quem praedictus episcopus tam gratanter et tam reverenter suscepit, divinam intelligens in ejusdem hospitis visitatione praesentiam, ut prostratus solo tenus adorar
Abbreviated transcription (Latin):
sui dispensatio suꝑna ꝓuid̾at:
ut nec fructꝰ ei deesset abstinen¬
tiç singłaris: ⁊ odiosam semꝑ
ammirationẽ declinaret sub um¬
bra necessitatis. De uino qͥdem
sepiꝰ nob̾ ipse dicebat: decere
monach̃u qͣndo sum̾e oporteret
gustare illud. ne exinanisse ca¬
licem notaret᷑. Quod sic ipse ser¬
uabat: quotiens sͥ uinũ patieba¬
tur apponi. ut ñ mͦ post unum
potũ. s post totum qͣlecũq pͣn¬
dium suũ. uascłm in quo ei ꝓ¬
pinabat᷑. uix aliqͣndo uideret᷑
minus plenũ a mensula repor¬
tari. Minꝰ quid̾ẽ stare poterat.
s erat sedens pene iugit̃. ⁊ raris¬
sime mouebat᷑: qͦtiens subtra¬
here se negotiis poderat. aut
orans. aut legens. aut scribens.
aut insistens doctrinȩ. ⁊ fr̃m
edificationi : aut in sacra meditati¬
one persistens. In qͦ nimirũ studi¬
o sp̃uali obtinuerat gr̃am singła¬
rem ut ñ tedium in illo ñ diffi¬
cultatem aliqͣm sustineret: lib̾e

Expanded text:
sui, dispensatio superna providerat, sui, dispensatio superna providerat, ut nec fructus ei deesset abstinentiae singularis, et odiosam semper admirationem declinaret sub umbra necessitatis. De vino quidem saepius nobis ipse dicebat, decere monachum, quando sumere oporteret, sic gustare illud, ne exinanisse calicem notaretur. Quod sic ipse servabat, quoties sibi vinum patiebatur apponi, ut non modo post unum potum, sed post totum qualecunque prandium, suum vasculum, in quo ei propinabatur, vix aliquando videretur minus plenum a mansula reportari. Minus quidem stare poterat, sed erat sedens pene jugiter, et rarissime movebatur. Quoties subtrahere se negotiis poterat, aut orans, aut legens, aut scribens; aut insistens doctrinae, et fratrum aedificationi; aut in sacra meditatione persistens. In quo nimirum studio spirituali obtinuerat gratiam singularem, ut non taedium in illo, non difficultatem aliquam sustineret: libere
Abbreviated transcription (Latin):
In ipsis tam̃ cõmiinib. erat illi
singłaris piiritas: & deuotio ñ
cominiinis. Nichil negligens:
& minua queq cũ studio et
intentione tractabat: ex ꝓpria
siquid̃ exꝑientia diffinire solitꝰ
sapientem: cui queq res sapius
pro ut sunt. A primis fere an¬
nis sic euasit illecebras gulȩ. ut
ipsam quoq sapoꝵ discretionẽ
ex magna parte ꝑdiderit. Quo¬
tiens pia sͥ ministrantiũ frau¬
de deceptꝰ: liquores ꝓ aliis ali¬
os sumpsit. Nam os oleum sͥ
ꝑ errorem aliqͣndo ꝓpinatum
bibit: ⁊ penitus ignorauit. N
prius id cognitum: qͣm super¬
ueniens quid̾a labia eiꝰ mirant᷑
muncta. Cibus eiꝰ bucella pa¬
nis in aqua calida. penitꝰ emol¬
liti: cum exiguis sorbiciuncłis
erat. Modicus ille quid̃: s non
modicam eiꝰ pardem crudam re¬
icere stomachus ne qua illi foret
in cibo uoluptas: quem sumere
pericłm. sumptũ denere. dolor:
reicere. miseria. Sic nimirũ fide¬
li seruo iuxta desiderium cordis

Expanded text:
In ipsis tamen communibus erat illi In ipsis tamen communibus erat illi singularis puritas, et devotio non communis. Nihil negligens, et minima quaeque cum studio et intentione tractabat. Ex propria siquidem experientia definire solitus sapientem, cui quaeque res sapiunt prout sunt. 2. A primis fere annis sic evasit illecebras gulae, ut ipsam quoque saporum discretionem ex magna parte perdiderit. Quoties pia sibi ministrantium fraude deceptus, liquores pro aliis alios sumpsit? Nam et oleum sibi per errorem aliquando propinatum bibit, et penitus ignoravit. Nec prius id cognitum, quam superveniens quidam labia ejus miraretur inuncta. Cibus ejus buccella panis, in aqua calida penitus emolliti, cum exiguis sorbitiunculis erat. Modicus ille quidem: sed non modicam ejus partem crudam rejiciebat stomachus, ne qua illi foret in cibo voluptas, quem sumere periculum, sumptum tenere dolor, rejicere miseria. Sic nimirum fideli servo, juxta desiderium cordis
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicib infirmitatũ incom¬
modis: ut in eis uirtꝰ animi ꝑ¬
ficeretur. Quaꝵ pericłosior qͥd̾e
in meatu artissimi gitturis nil
penitꝰ siccum. uix solid̃u aliqͥd
admittentis: molestior erat de¬
fectꝰ stomachi uiscerumq cor¬
ruptio. Heȩ continue. p̃ter alias
sepius incidentes. Summum
gere ammirationẽ: & tanꝗͣ unũ
se se agere ceterorũ. At ꝑseque¬
batur gła fugitantem: sicut e
regione captantes sese alios fug̃e
consueuit. Prouerbium illud
in ore ei freqͥuent̃. semꝑ in corde:
qui hoc facit qd̃ nemo. mirart᷑
onĩs. Quo nimirum intintu
uitam regłamq ꝯmiinẽ. ain¬
plius emulabatur: nil in suis
actib p̾ferens obseruantiȩ sin-¬
głaris. Ob hoc deniq & ciliciũ
qd̃ plurib annis occulte gestã¬
uerat ponere maluit. qͣm ut
ferre sciretur: minꝰ illũ latere
uelle contestans. qͥ cũ çeteris eiꝰd̃
ꝓfessionis sͥ commiinia ñ sectat᷑.

Expanded text:
multiplicibus infirmitatum incommultiplicibus infirmitatum incommodis, ut in eis virtus animi perficeretur. Quarum periculosior quidem in meatu arctissimi gutturis, nil penitus siccum, vix solidum aliquid admittentis: molestior erat defectus stomachi, viscerumque corruptio. Hae continuae illi, praeter alias saepius incidentes. Summum gere admirationem, et tanquam unum sese agere caeterorum. At prosequebatur gloria fugientem, sicut e regione captantes sese alios fugere consuevit. Proverbium illud in ore ei frequenter, semper in corde: « Qui hoc facit quod nemo, mirantur omnes. » Quo nimirum intuitu vitam regulamque communem amplius aemulabatur, nil in suis actibus praeferens observantiae singularis. Ob hoc denique et cilicium, quod pluribus annis occulte gestaverat, ponere maluit, quam ut ferre sciretur; minus illum latere velle contestans, cui cum caeteris ejusdem professionis sibi communia non sectatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Apparebat in carne eiꝰ gr̃a
q̃dam. spiritał tam̃ potius qͣni
carnalis: in uultu claritas p̃¬
fulgebat. ñ t̾rena utiq s celestis:
in ocłis angłica quedam puritas.
⁊ columbina simplicitas radia¬
bat. Tanta erat incerioris euis
hominis pulcͥhtudo. ut euiden¬
tib quib d̾a indiciis foras erũ¬
peret: ⁊ de cumulo internȩ¬
puritatis et gr̃ȩ. copiose ꝑfusus
homo quoq exterior uideretur.
Corpꝰ om̃e tenuissimũ. ⁊ sine car¬
nib erat: ipsa etiã subtilissima
cutis. in genis modice rubens.
Illo nimirũ quiqquid caloris
inerat naturalis: assidua medi¬
tatio et studium sacre compun¬
ctionis attraxerat. Cesaries ex
flauo colorabat᷑ et candido: bar¬
ba subruifa. circa finem uitȩ eiꝰ
resꝑsa canis. Statura mediocri¬
tatis honestȩ : longitudini tam̃
uicinior apparebat. Alias autem
thesaurꝰ iste in uase fictili erat:
contrito penitꝰ & undiq conqͣs¬
sato. Laborabat siqͥdem caro eiꝰ

Expanded text:
. Apparebat in carne ejus gratia quaedam, spiritualis tamen potius quam carnalis: in vultu claritas praefulgebat, non terrena utique, sed coelestis: in oculis angelica quaedam puritas, et columbina simplicitas radiabat. Tanta erat interioris ejus hominis pulchritudo, ut evidentibus quibusdam indiciis foras erumperet, et de cumulo internpuritatis et gratiae copiosae perfusus homo quoque exterior videretur. Corpus omne tenuissimum et sine carnibus erat. Ipsa etiam subtilissima cutis in genis modice rubens; illo nimirum quidquid caloris inerat naturalis, assidua meditatio, et studium sacrae compunctionis attraxerat. Caesaries ex flaba subrufa, circa finem vitae ejus respersa canis. Statura mediocritatis honestae, longitudini tamen vicinior apparebat. Alias autem thesaurus iste in vase fictili erat, contrito penitus et undique conquassato. Laborabat siquidem caro ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dentur ꝑtinere ꝓsequit᷑. Scd̾s
aũt : iurtutes multas ꝑ eum
factas eloquit᷑. Terciꝰ in eiꝰdem
beato fine complet᷑. Illud etiã
admonendu in rerũ narratio¬
ne gestaꝵ coherentiã similitu¬
dinis magis qͣm temporis ob¬
seruari. Si qͥdem nec signa ip̃a
nec opera quedam eo ordine
scripta quo facta sunt. s int̾¬
dum aliqua pro ut occurre¬
re locis oportuniorib uide¬
bant᷑ inserta. firmior enĩ ui¬
detur ⁊ haberi acceptior solet
oratio. que suis innitit᷑ & il¬
lustratur exemplis: uelut fa¬
brica qued̾a idoneis fulta
columnis. Non nulla quoꝙ
transposita sunt ut similib
aliis iungerent᷑: & quȩ erant
eiꝰdem gen̾is sͥ aptiꝰ coh̾erent.
uerũ hec in duob qͥdem libel¬
lis pͥorib: nã in t̃cio pene
ꝑ om̃ia ordini ipsi temporis
series narrationis obsequit᷑.¬

Expanded text:
dentur pertinere, prosequitur. Secundus dentur pertinere, prosequitur. Secundus autem virtutes multas per eum factas eloquitur. Tertius in ejusdem bono fine completur. Illud etiam admonendum, in rerum narratione gestarum cohaerentiam similitudinis magis, quam temporis observari: siquidem nec signa ipsa, nec opera quaedam eo ordine scripta quo facta sunt; sed interdum aliqua, prout occurrere locis opportunioribus videbantur, inserta. Firmior enim videtur, et haberi acceptior solet oratio, quae suis innititur et illustratur exemplis, velut fabrica quaedam idoneis fulta columnis. Nonnulla quoque transposita sunt, ut similibus aliis jungerentur, et quae erant ejusdem generis, sibi aptius cohaererent. Verum haec in duobus quidem libellis prioribus: nam in tertio pene per omnia ordini ipsi ipsius temporis series narrationis obsequit
Abbreviated transcription (Latin):
indigna debebit: ut illorũ
magis suauitate gustata qͣm
istoꝵ ariditate culpata. ñ tã
nequit̃ ista mordeat. qͣm illos
delectabilit̾ edat. Nã ꝙ securiꝰ
ꝙ sincerius uisa solent qͣm
audita narrari: & ĩ t̃ciũ uas
transfusa facilius coacescunt.
S & dulcius ea bibi tͣaqua
que ab exiguo licet alueo
fontis hauricur. quẽ c̃festĩ
repleuerit uena scaturiens:
qͣm quȩ ex riuo tollit᷑ longiꝰ
iam ꝓgresso uł ex flumine ꝙ̃
copioso. Inde ẽ quod intactis
eoꝵ libris qui de ciusdẽ beatis¬
simi patris nr̃i mitiis seu ꝙ̃
mediis conscripsert̃. ne tanqͣ
suꝑ alienum ȩdificasse uide¬
ar fundamentũ: circa  potissi¬
mum nr̃ sermo u̾satur. qͥb
pene om̃ib p̃sens affui. int̃¬
dum etiã licet pauca int̾serens
relatione cognoui. Ueruntam̃
opus istud libellis trib parti¬
tum lector inueniet. Quorum
pͥmus qͥdem ea maxime quȩ
ad habitum. mores atq doc¬
trinam huiꝰ beati patris ui¬

Expanded text:
indigna debebit: ut illorum indigna debebit: ut illorum magis suavitate gustata, quam istorum ariditate culpata, non tam nequiter ista mordeat, quam illos delectabiliter edat. Nam et securius et sincerius visa solent, quam audita narrari; et in tertium vas transfusa facilius coacescunt. Sed et dulcius ea bibitur aqua, quae ab exiguo licet alveo fontis hauritur, quem confestim repleverit vena scaturiens, quam quae ex rivo tollitur longius jam progresso, vel ex flumine etiam copioso. Inde est quod intactis eorum libris, qui de ejusdem beatissimi Patris nostri initiis, seu etiam mediis conscripserunt ne tanquam super alienum aedificasse videar fundamentum, circa ea potissimum noster sermo versatur, quibus pene omnibus praesens adfui: interdum etiam, licet pauca interserensrelatione cognovi. Verumtamen opus istud libellis tribus partitum lector inveniet. Quorum primus quidem ea maxime quae ad habitum, mores, atque doctrinam hujus beati Patris vi
Abbreviated transcription (Latin):
mors auulsit. In quo tͥ utinã
sic complaceat etiam nunc pa¬
ter scẽ: sicut aliquando uide¬
batur ⁊ aliqͣndui complacere:
& quis alt̃ tibi tam debicor¬
quis tam obnoxius. qͥs tã tuus.
Momordit fateor ⁊ dure momor¬
dit mors improba: s ñ totũ
parit̃ deglutiuit. Amputauit
non extirpauit : sine miscdia
portionem quȩ se contingebat
accepit. Tulit aspectũ. tulit e¬
loquium corporale. eciã tulit
obsequiũ: s ñ rapuit fidem
presentis &̃ nunc opitulatiõĩs:
non absorbuit sp̃e future ali¬
quando usionis: ñ deniq in
p̃teritoꝵ memoria altius radi¬
catum filialis absumpsit de¬
uotionis affectum. Cecerum
mͥ qͥdem ut optime noui p̃¬
sertim tanto idonea oꝑi nec
sciencia nec eloquentia suppe¬
tit. S tua sane magnalia &
tuas digne eloqui laudes ñ
origenis ingenium. ñ cicerõ¬
nis lingua sufficeret. Nec des¬
ꝑandũ tam̃ qd cuoꝵ magis
oꝑum fructus carꝑe pruders
lector qͣm u̾boꝵ nostroꝵ folia

Expanded text:
mors avulsit. In quo tibi utinam sibi complaceat etiam nunc, Pater sancte, sicut aliquando videbatur et aliquandiu complacere! Et quis alter tibi tam debitorquis tam obnoxius, quis tam tuus? Momordit, fateor, et dure momordit mors improba; sed non totum pariter deglutivit. Amputavit, non exstirpavit; sine misericordia portionem, quae se contingebat, accepit. Tulit aspectum, tulit eloquium, corporale etiam tulit obsequium: sed non rapuit fidem praesentis etiam nunc opitulationis, non absorbuit spem futurae aliquando visionis, non denique in praeteritorum memoria altius radicatum filialis assumpsit devotionis affectum. Caeterum mihi quidem, ut optime novi, praesertim tanto idonea operi, nec scientia, nec eloquentia suppetit. Sed tua sane magnalia, et tuas digne eloqui laudes, non Origenis ingenium, non Ciceronis lingua sufficeret, nec desperandum tamen, quod tuorum magis operum fructus carpere prudens lector, quam verborum nostrorum folia
Abbreviated transcription (Latin):
lensem głificauit albem. sicut
głosus semꝑ in sc̃is suis: ꝙ ĩ
sua mirabilis ẽ maiestate. Cẽ¬
derũ sicut malachiam sc̃m
idem ipse commendat: pri¬
mũ maximũq miracłm qd̾
exhibuit ipse fuit. Serenus
uultu: modestus habitu: cir¬
cunspectus in uerbis: in opere
tinoratꝰ : in sacra meditatione
assiduus: in oratione deuotus:
et sicut alios ipse monebat. cre¬
bra si quide exꝑientia ꝑsuasus.
de om̃i re magis fidens orationi.
qͣm industr ie ꝓpriȩ uł labori.
Magnanimꝰ in fide: longanimi
gociis efficat: nunqͣm tam̃ mi¬
nꝰ qͣm in ocio ociosus. Iocundus
ad opprobria: ad obsequia ue¬
recumlus. Suauis morib: me¬
ritis sc̃s: muacłis głosus: afflu¬
ens demiq sapientia q uirtu¬
de. ⁊ gr̃a apud dni &e homines.
Cuiꝰ sc̃e anime aduitouũ simile
sibi fecerat d̾s: ⁊ speciali p̃uen

Expanded text:
eus glorificavit abbatem, sicut gloriosus semper in sanctis suis, et in sua mirabilis est majestate. Caeterum, sicut Malachiam sanctum idem ipse commendat, primum maximumque miraculum, quod exhibuit, ipse fuit. Serenus vultu, modestus habitu, circumspectus in verbis, in opere timoratus, in sacra meditatione assiduus, in oratione devotus, et sicut alios ipse monebat, crebra siquidem experientia persuasus de omni re magis fidens orationi, quam industriae propriae vel labori. Magnanimus in fide, longanimis gotiis efficax, nunquam tamen minus, quam in otio otiosus. Jucundus ad opprobria, ad obsequia verecundus. Suavis moribus, meritis sanctus, miraculis gloriosus; affluens denique sapientia, et virtute, et gratia apud Deum et homines. Cujus sanctae animae adjutorium simile sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Respondet miles discipłsq. sequor. xxix e¬
Quamq notã pastor nouit ꝓpͥãq fatet᷑.
Hanc se signatã testificat᷑ ouis. reccrn¬
Q ueq ꝓbant opifex. ⁊ signifer ⁊ caput idema
t sit ĩ hac stabił. ⁊ suꝑ aptet opꝰ. xxxxxxxu¬
sfectũ spondet choiꝰ. offertoria cantans. cxxx.¬
ianꝗͣ. si dicat. credo. fatebor. agam.XXXU
h nic ẽ qd post hec offert sacͣnda miniff.
FSona. dehinc ppłs qd̾ sibi lege licet. xxxxxII¬
Ordo decens. cagłium p̃ced̾e cernis. xxxxiri¬
Pone fidem pandi. dona derade dari.
Audis ut credas. ⁊ credis ut hostia fias.
Talit᷑ incipimꝰ esse. sumusq di.xxxx
Precerea donis q̃ plebs deuotior offert.
Dona. domꝰ iide cominemorare licet.
Cum salomon tempsu. salomon altare sac̃ret:
Oblata appło uictima multa fuit.
S xemplo iudea tuo plebs usa fidelis
AItari dat se. dat sua. tuq nichil.

Expanded text:
Respondet miles discipulusque: Sequor. Respondet miles discipulusque: Sequor. Quamque notam pastor novit, propriamque fatetur, Hac se signatam testificatur ovis. Quaeque probant opifex, et signifer, et caput idem, Ut sit in hac stabilis, insuper aptet opus. Effectum spondet chorus offertoria cantans: Tanquam si dicat: Credo, fatebor, agam. Hinc est quod post haec offert sacranda minister Dona, dehinc populus, quod sibi lege licet. Ordo decens; Evangelium praecedere cernis, Pone fidem pandi, dona deinde dari. Audis, ut credas; et credis, ut hostia fias. Taliter incipimus esse, sumusque Dei. Praeterea donis, quae plebs devotior offert, Dona domus Judae commemorare licet. Cum Salomon templum, Salomon altare sacraret, Oblata a populo victima multa fuit, Exemplo, Judaea, tuo plebs usa fidelis, Altari dat se, dat sua, tu n
Abbreviated transcription (Latin):
Nam t᷑bas in monte docens orauit. ce ip̃is:
randi formam fr̃ib instituit.
Lectio que sequit᷑ doctͥnã signat eoꝵ:
Qui sunt p̃missi septuaginta duo.
E docet assensũ se p̾buisse chorus.
Qũa pia laus oris sit comitata fid̃e. Ne eug
nde sinistroisũ dm̃ sacͣ u̾ba legunt᷑.
Plebs baclos ponit. stat retegit q caput
N e ue suꝑueniens ⁊i tania semince hostiꝰ
Frontib ĩ pͥmit᷑ mystica forma erucis. xccxii¬
Transiit ad gentes. isrł errat adhuc axuua
Transitꝰ hic qͦtiens eugłium ret¬
Ad leuam legit᷑. qr qͦ transiũ aberrans.
& uelut ad leuam gens ydolatra fuit. uera¬
Ut sis attentꝰ. patiens. erectꝰ ĩ hostem. cxxxu¬
&e caput. ⁊ bacss. ⁊ status ipse docet. Ineris¬
Quippe caput retegens. attente audire mo
Qd̃ te pugna gͣuis sub uigili hoste manet.
Assensũ uerbo se tribuisse docens.xx
hinc ⁊ eñi monstrat. qͣntũ ꝓfec̾it. in quẽ
Credid̾it. que sit. qͥd ue datura fides.
Ordo bonꝰ. qm̃ quo rex uocat atq magist̾.

Expanded text:
Nam turbas in monte docens, oravit, et ipsis Orandi formam fratribus instituit. Lectio quae sequitur, doctrinam signat eorum, Qui sunt praemissi septuaginta duo. Edocet assensum se tribuisse chorus. Quam pia laus oris sit comitata fidem De Evangelio. Inde sinistrorsum Domini sacra verba leguntur: Plebs baculos ponit, stat, retegitque caput. Neve superveniens zizania seminet hostis. Frontibus imprimitur mystica forma crucis. Transiit ad gentes; Israel errat adhuc. Transitus is, quoties Evangelium recAd laevam legitur, quia quo transivit aberrans, Et velut a laeva gens idololatra fuit. Ut sis attentus, patiens, erectus in hostem, Et caput, et baculus, et status ipse docet. Quippe caput retegens, attente audire moneris, Quod te pugna gravis sub vigili hoste manet. ssensum Verbo se tribuisse docens. Hic etenim monstrat, quantum profecerit, in quem Crediderit, quae sit, quidve datura fides. Ordo bonus, quoniam quo rex vocat atque magister,