comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectos. sapienti am uero non mandi hu¬
us. neq principum scłi istius. qui destru¬
ilntur. Et iterum de sapientia dispu¬
tans ait. Quam nullus de principib
In danihelis quoq ꝓphetia ꝑspicuȩ le¬
gitur. prunceps israbelitici popłi mi¬
chad.ꝙ princeps gretiȩ princeps q ꝑ
sarum: & moyses aꝑtius scribit in de¬
uteronomii cantico: quando diui¬
debat altissimꝰ gentes. disseminabat
filios adam. constituit terminos na¬
tionum iurta numerum angłorũ
dĩ. siue ut melius habetur in hebra¬
ico. iurta numerum filioꝵ. isrł. & fac¬
ta est. pars dñi popłs eius iacob. fu¬
nicłs hereditatis eius isrł. Nec mira¬
bimur in parte contraria pessimos
reges in typo pͣuaricatoꝵ. precedere
principum. cum optimos reges
daiuid & salomonem. & iosiam. & pa¬
triarchas ⁊ ꝓphetas in figura dñi sal¬
uatoris p̃cessise doceamꝰ. Igitur uix¬
ta utr̃ãq intelligentiam. regum pa¬
riter suꝑboꝵ. & apostatarum prin
tenearis angustus. plus dicam. cum

Expanded text:
fectos: Sapientiam vero non mundi hujus, neque principum saeculi istius, qui destruuntur . Et iterum de sapientia disputans, ait, quam nullus de principibusIn Danielis quoque prophetia perspicue legitur, Princeps Israelitici populi Michael, et princeps Graeciae, prersarum. Et Moses apertius scribit in Deuteronomii cantico: « Quando dividebat Altissimus gentes, disseminabat filios Adam: constituit terminos nationum, juxta numerum angelorum Dei ; sive ut melius habetur in Hebraico: juxta numerum filiorum Israel. Et facta est pars Domini populus ejus Jacob, funiculus haereditatis ejus in Israel. Nec mirabimur in parte contraria pessimos reges in typo praevaricatorum praecedere principum, cum optimos reges David, et Salomonem, et Josiam, et patriarchas, ac prophetas, in figura Domini Salvatoris praecessisse doceamus. Igitur juxta utramque intelligentiam, regum pariter superborum et apostatarum princtenearis angustiis, plus dicam, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eum. Cm̃ p̃uenisti eum in benedictio¬
ne dulcedinis. posuisti in capite eius
coronam de lapide p̾cioso. Iste sunt
uangelio. ut ematur p̃ciosifimum mar¬
garitum. & lapis de quo ⁊acharias
scribit. quod septem habeat oculos id
co eccłiȩ. suꝑ quo edificentur aurũ argen¬
tum lapides p̾ciosi. quoꝵ colores atq
naturas & efficientias singuloꝵ. non ẽ
huł temporis disserere. sed ꝓprium
uolum̃ desiderant. ita ut ꝙ in iheze¬
chiel & in erodo. ⁊ in apocalipsi. ⁊ in
ȩsaia sibi om̃s lapides. & lapidum or¬
dines cõparati. magnam & legenti
⁊ disserenti faciant questionẽ. suꝑ
quib & uir sc̃s ephiphanius ep̃s. ꝓpri¬
um uolum̃ michi p̾sens tradidit. &¬
naturalis historie. post mulciplicem
omnium rerum scientiam. de gem¬
mis & lapidib disputat. ad quoꝵ. no¬
titiam diligens nobis mittendus ẽ
lector. Porro sẏmmachi int̾pretacio.
istum principẽ tẏri quasi p̃ciosissimũ
monile lapidib scribit ẽe distinctũ.

Expanded text:
m praevenisti eum in benedictionibus dulcedinis: posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso . Istae sunt angelio , ut ematur pretiosissimum margaritum, et lapis de quo Zacharias scribit, quod septem habeat oculos, idnto Ecclesiae, super quo aedificentur aurum, argentum, et lapides pretiosi : quorum colores atque naturas et efficientias singulorum, non est hujus temporis disserere; sed proprium volumen desiderant: ita ut in Ezechiel, et in Exodo, et in Apocalypsi et in Isaia, 334 sibi omnes lapides, et lapidum ordines comparati, magnam et legenti, et disserenti faciant quaestionem. Super quibus et vir sanctus Epiphanius episcopus proprium volumen mihi praesens tradidit. ENaturalis Historiae, post multiplicem omnium rerum scientiam, de gemmis et lapidibus disputat. Ad quorum notitiam diligens à nobis mittendus est lector. Porro Symmachi interpretatio, istum principem Tyri, quasi pretiosissimum monile lapidibus scribit esse distinctum.
Abbreviated transcription (Latin):
merum. & in duob utriusq destam̃¬
ti sacramenta demonstret. quorũ
unꝰ ioħs euuangłista recubuit in pec¬
tore eiꝰ. ut haurir&. fiuenta sapien¬
tiȩ. & possit dicere. In principio
erat u̾bum. & uerbum erat apud
dm̃ . ꝙ deus erat u̾bum. Hoc erat in
principio apud dm̃. Isti sunt uiui¬

Expanded text:
merum, et in duobus utriusque Testamemerum, et in duobus utriusque Testamenti sacramenta demonstret. Quorum unus Joannes Evangelista recubuit in pectore ejus, ut hauriret fluenta sapientiae et posset dicere: « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud D
Abbreviated transcription (Latin):
quin multi sunt p̃ciosi lapides. quos
in p̾senti loco scriptura ñ nominat.
Chalceclonius. sardonir. chrisopras¬
sus. ihacinctus. chrystallũ quoq &
p̃ciosissimũ margaritũ Sed & aqͥla
& syminachus ac theodotio. in p̾senti
loco multum & inter se & inter
septuaginta interp̃tes non solum
atq nominib In apocalipsi quoq
iħis. ubi de uiuis lapidib iherusalẽ
ertructa memoratur. paululum in
extremis partib ordine cõmutato.
ld est in fundamentis eiꝰ ponunt᷑
lapides. ita ut porte illius chrystal¬
li lumine scribant᷑ edificate. Sed ꝙ¬
in pectore pontificis. ꝑ quatuor or¬
dines inracionali idẽ lapides descri¬
buntur. & in humeris eiꝰ duo lapi¬
des onchini. in quib duodecim pa¬
triarcharũ scripta sunt nomina.
quos uerus pontifex de quo scriptũ
est tu es sacerdos in eternum secłm
ordinem melchisedech. portat in
pectore. portat in humeris. ut in
duo decim lapidibus apostoloꝵ. nu¬

Expanded text:
quin multi sunt pretiosi lapides quos quin multi sunt pretiosi lapides quos in praesenti loco Scriptura non nominat, chalcedonius, sardonyx, chrysoprasus, hyacinthus, crystallus quoque, et pretiosissimum margaritum. Sed et Aquila et Symmacloco multum et inter se, et inter Septuaginta interpretes non solum atque nominibus. In Apocalypsi quoque Joannis , ubi de vivis lapidibus Hierusalem exstructa memoratur, paululum in extremis partibus ordine commutato iidem in fundamentis ejus ponuntur lapides, ita ut portae illius crystalli lumine scribantur aedificatae: sed in pectore pontificis per quatuor ordines in rationali iidem lapides describuntur . Et in humeris ejus duo lapides onychini in quibus duodecim patriarcharum scripta sunt nomina quos verus pontifex de quo scriptum est: « Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , portat in pectore, portat in humeris, ut in duodecim lapidibus Apostolorum nu
Abbreviated transcription (Latin):
sum non dei. apud eos qui ueritatem
mutant mendatio. & paradisum habe¬
re se iactant: quo sermone demons¬
trat nequaquã hominem ẽẽ de quo
scribitur. s contrariam fortitudinẽ
que quondam in dĩ paradiso comino¬
appellatur. yr epsoaNi. de hyram re¬
gem tyri estiment ꝓphetari. Cui aut̃
dr̃ in delitiis paradisi dei fuisti siue
factus es. quid habuerit ostendit. quid¬
ue ꝑdiderit. Porro quod habitacioni
paradisi copulatur om̃is lapis p̾ciosus
operimentum tuum. siue colligatio
tua & circumdatio. sardius. coparus.
& iaspis. chrysolitus. & onix. & berillus.
saphyrus. & carbunculus. smaragdus.
siue ut in .lxx. diuerso nomine nomi¬
nib: s aliis duodecim lapides continen-¬
tur. Hoc obseruandum est non omĩ
lapide precioso regem tiri fuisse cir¬
cumdatum. siue oꝑtum. & ut fy m¬
machus transtulit unctũ atq construc¬
tum. s omnem lapidem quem habu¬
it princeps tẏri fuisse p̾ciosum. Alio¬

Expanded text:
sum non Dei, apud eos qui veritatem sum non Dei, apud eos qui veritatem mutant mendacio , et paradisum 332 habere se jactant. Quo sermone demonstrat, nequaquam hominem esse de quo scribitur, sed contrariam fortitudinem, quae quondam in Dei paradiso commoappellatur ὑπερβολὴ, de Hiram rege Tyri aestiment prophetari. Cui autem dicitur: In deliciis paradisi Dei fuisti, sive factus es, quid habuerit, ostendit, quidve perdiderit. Porro quod habitationi paradisi copulatur, omnis lapis pretiosus operimentum tuum, sive colligatio tua, et circumdatio, sardius, topazius, et jaspis, chrysolithus, et onyx, et berillus, sapphirus, et carbunculus, et smaragdus, sive, ut in LXX, diverso ordine nominibusque aliis, duodecim lapides continentur, hoc observandum est, non omni lapide pretioso regem Tyri fuisse circumdatum, sive opertum, et ut Symmachus transtulit, vinctum atque constrictum: sed omnem lapidem quem habuit princeps Tyri, fuisse pretiosum. Alio
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam habens imaginẽ simili¬
tudinem dĩ. uxta quã & primꝰ hõ
conditus est. dicente dõ. faciamꝰ ho¬
minẽ ad imnaginẽ & similitudinem
nr̃am. E notandum qd̾ imago cc̃ fac¬
ła sit. tantum similitudo in xp̃i bap¬
tismate cõpleatur. Et consequenter
ei cui dictum est. tu signaculũ simi¬
litudinis. uingitur. plenꝰ sapientiȩ.
perfectus decore. siue corona deco¬
ris. Ubi enĩ similitudo dei est. ibi
ẜ plenitudo sapientiȩ & ꝑfectus de¬
cor. siue quasi diũsis florib ornata
atq cõposita corona uirtutũ. quã
ꝓprio studio aug& diligens dum na¬
ture bonum nutrit industria. &
neglegens minuit. Iurta illud qd̃
in ꝓũbiis sub figura mulieris pul¬
chre & male morate dr̃. Sicut in au¬
ris in narib porcȩ. sic mulieri male
seos narrat historla: edem autem
uerticur in delitias. & pulchre ad
distinctionẽ paradisum dĩ nominat.
ut ostendat esse & contrarium paradi¬

Expanded text:
nequaquam habens imaginem et similinequaquam habens imaginem et similitudinem Dei, juxta quam et primus homo conditus est, dicente Deo: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Et notandum, quod imago tunc facta sit tantum, similitudo in Christi baptismate compleatur. Et consequenter ei cui dictum est: Tu signaculum similitudinis, jungitur, plenus sapientia, perfectus decore, sive, corona decoris. Ubi enim similitudo Dei est, ibi et plenitudo sapientiae, et perfectus decor, sive quasi diversis floribus ornata, atque composita corona virtutum, quam proprio studio auget diligens, dum naturae bonum nutrit industria, et negligens minuit, juxta illud quod in Proverbiis sub figura mulieris pulchrae, et male moratae dicitur: Sicut inauris in naribus porcae, sic mulieri male seos narrat historia. Eden autem vertitur in delicias. Et pulchre ad distinctionem paradisum Dei nominat; ut ostendat esse et contrarium paradi
Abbreviated transcription (Latin):
similis cibi eritᷤᷤ Aliud est enĩ simi¬
litudo. aliud equalitas. U̾nde se¬
uissima heresis est. que in xp̃o tan¬
tum patris similitudinẽ confitet᷑¬
& aufert naturã. Nos autem in filio¬
sim non solum similitudinẽ dici¬
mus. s eqͣlitatem. Propterea enĩ
eum ꝑsequebantur iudei. quia ñ
solum soluebat sabbatum. s & equa¬
lem se faciebat dõ. Ubi aũ equali¬
tas est. ibi eadem natura. unaq
substantia. hoc est illud quod de
simalitudine loquit᷑ & apłs. filioli
mei quos iterũ parturio donec
ap̃c formetur in uobis ut recipiatiᷤᷤ
uidelici similitudinẽ eiꝰ quam ur̃o
uitio ꝑdidistis. Et quia in latinis
codicib ꝓ signaculo resignaculũ
bum ȩ uerbo exprimens qui inter¬
suit. Unde qͥdã sic intellegunt. qd
signaculum dei & figurã. que uelut
in cera mollissima ȩip̃ssa sit. rex ty¬
ri resignauerit atq ꝑdiderit. ut
ꝓsignaculo fecerit resignaculum:

Expanded text:
similis erit tibi? . Aliud est enim simisimilis erit tibi? . Aliud est enim similitudo, aliud aequalitas. Unde saevissima haeresis est, quae in Christo tantum Patris similitudinem confitetur, aufert naturam. Nos autem in Filio non solum similitudinem dicimus, sed aequalitatem. Propterea enim eum persequebantur Judaei: quia non solum solvebat sabbatum, sed et aequalem se faciebat Deo . Ubi autem aequalitas est, ibi eadem natura unaque substantia. Hoc est illud quod de similitudine loquitur et Apostolus: Filioli mei, quos iterum parturio: donec Christus formetur in vobis , ut recipiatis, videlicet similitudinem ejus, quam vestro vitio perdidistis. Et quia in Latinis codicibus pro signaculo, resignaculum bum e verbo exprimens, qui intersuit. Unde quidam sic intelligunt, quod signaculum Dei et figuram quae velut in cera mollissima expressa sit, rex Tyri resignaverit atque perdiderit, ut pro signaculo fecerit resignaculum,
Abbreviated transcription (Latin):
reris. Propter multitudinẽ pec-¬
catoꝵ. cuoꝵ & iniquitates negotia¬
ciaonis tuȩ contamina in sc̃a tua.
& educam ignem de medio cui.
Hic deuorabit te & dabote in cine¬
rem suꝑ cerram in conspectu om¬
nium uidentium te. & om̃s qui no¬
tristabuntur suꝑ te. Perditio fac¬
tus es. & non eris ultra in scłm. Qui¬
a diximꝰ qui sit princepes cẏri ꝙ
quomodo corruerit suꝑbia. lamen¬
tacionem eius suꝑ pristina gła cognos¬
camus Primum commonetur quod
fuerit. ut doleat se ꝑdidisse quod ha¬
buit. Tu inquit signaculũ similitu¬
dinis iurta illud. quod ꝓpriȩ de sal¬
uatore dicit ioħs euuangelista.
Hunc enĩ ds̃ signauit pater & de
hominib signauit qm̃ deus uerax
est. Ꝙ in spsalmis. Signatum est suꝑ
nos lumen uultus tui dñe. E in alio
loco. Rm̃i nunc filii dei sumꝰ. & nec
dum apparuit quid futuri sumus.
Scimꝰ qm̃ cum apparuerit similes
ei erimus. Unde & ad dm̃ dr̃. Quis

Expanded text:
reris. Propter multitudinem pecreris. Propter multitudinem peccatorum tuorum, et iniquitates negotiationis tuae contaminavi sancta tua. Et educam ignem in medio tui, hic devorabit te. Et dabo te in cinerem super terram in conspectu omnium tristabuntur sutus es: et non eris ultra in saeculum. Quia diximus, qui sit princeps Tyri, et quomodo corruerit per superbiam, lamentationes ejus super pristina gloria cognoscamus. Primum commonetur quid fuerit, ut doleat se perdidisse quod habuit. Tu, inquit, signaculum similitudinis; juxta illud, quod proprie de Salvatore dicit Joannes Evangelista: Hunc enim Deus signavit Pater . Et de hominibus: Signavit, quoniam Deus verax est . Et in Psalmis: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Et in alio loco: Charissimi, nunc filii Dei sumus, et nec dum 331 apparuit quid futuri sumus. Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus . Unde et ad Deum dicitur: Quis
Abbreviated transcription (Latin):
Inaculum similitudinis plenus sapi¬
entiȩ & corona decoris. in delitiis pa¬
radisi dĩ fuisti. om̃i lapide bonocir
cumdatus es. sardo. & copario. &
Emaragdo. & carbunculo ꝙ sappͥyro.¬
& laspide. & argento & auro. ꝙ ligy¬
rio. & achate. & ametisto. & cbrysolito.
& berillo. & onichino. & auro reples-¬
ti cͥesauros cuos. & horrea tua in te ãdiȩ
qua conditus est. Parauerunt cum
cherub uncto a deo. & habitante in
cabernaculo. & dedi te in monte scõ
dei. factus es in medio lapidum ig¬
nitoꝵ. fuisti unmaculatus in dieb
tius. a die qua creatus es. donec in¬
uente sunt iniquitates in te a mul¬
citudine negotiacionis cuȩ replesti
cellaria tua iniquitatę. & peccasti
& uuulneratus es. a monte dei & ad-¬
durit ce cherub obumbrans de
medio lapidum ignitoꝵ. Elatũ
cor tuum in decore tuo. corrup-¬
ta est disciplina tua cum decore
tuo. ꝓpter multitudinẽ peccatoꝵ
tuoꝵ in terram ꝓieci te. in cons-¬
pectu regum dedi ce ut deonesta-¬

Expanded text:
naculum similitudinis et corona decoris, in deliciis paradisi Dei fuisti. Omni lapide primo indutus es, sardio, topazio, et smaragdo, carbunculo et sapphiroet jaspide, argento et auro insertis, et achate, amethysto,» et chrysolitho, et berillo, et onychino, et auro replesti thesauros tuos, et horrea tua in te, a die qua conditus es, paraverunt cum Cherub uncto a Deo, et habitante in tabernaculo, dedi te in monte sancto Dei: factus es in medio lapidum ignitorum. Fuisti immaculatus in diebus tuis, a die qua creatus es: donec inventae sunt iniquitates in te, a multitudine negotiationis tuae replesti cellaria tua iniquitate, et peccasti, et vulneratus es a monte Dei, et adduxit te Cherub obumbrans de medio lapidum ignitorum: Elatum est cor tuum in decore tuo: corrupta est disciplina tua cum decore tuo. Propter multitudinem peccatorum tuorum in terram projeci te: in conspectu regum dedi te, ut dehonesta
Abbreviated transcription (Latin):
equaret. & in cantam elatus sit arro¬
gantiã. ut auder& dicerȩ. suꝑ syde¬
ra celi ascendam. & ero similis altissi¬
mo. Precipitatus q de solio. meruit
audire. quomodo cecidit lucifer qͥ
mane oriebatur: Et de pharao in ħ
eodem ꝓpħa. Mea sunt flumina & ego
corde direrit a froganter. Deus ego sũ
ꝙ in cathedra dei sedi. siue in habitaculo
dei habitaui cum sit deus & non homo
que quaquã uideantur iures humanȩ
fragilitatis ęxcedere. & non tam homi¬
nũ uerba ẽẽ quã insanientiũ demonũ:
tamen. ypepsatii. debenꝰ accipere qd̃
in tantũ intumuerint & nescier uit
mensuram suam. ut el. ꝓti felicitate scli
⁊ regni potentia. dum p̃sentia bona
putant esse ꝑpetua. homines se esse nes¬
cierint. & eternum sibi imperium uin¬
dicarent. lic& sub tẏpo principũ re¬
gum q & singularũ urbium ł ꝓun¬
ciarum potestates aduersariȩ demons¬
trarent᷑. De qͥb scribit ꝙ apłs paulus.

Expanded text:
aequarit, et in tantam elatus sit arroaequarit, et in tantam elatus sit arrogantiam, ut auderet dicere: Super sidera coeli ascendam, et ero similis Altissimo. Praecipitatusque de solio, meruit audire: Quomodo cecidit Lucifer qui mane oriebatur? Et de Pharaone in hoc eodem propheta: Mea sunt flumina, et egcorde dixerit arroganter: Deus ego sum, et in cathedra Dei sedi, sive in habitaculo Dei habitavi, cum sit homo, et non Deus. Quae quamquam videantur vires humanae fragilitatis excedere, et non tam hominum verba esse quam insanientium daemonum, tamen hyperbolen debemus accipere, quod intantum intumuerint, et nescierint mensuram suam, 328 ut elati felicitate saeculi, et regni potentia, dum praesentia bona putant esse perpetua, homines se esse nescierint, et aeternum sibi imperium vendicarint. Licet sub typo principum, regum, et singularum urbium, vel provinciarum, potestates adversariae demonstrentur, de quibus scribit et apostolus Paulus:
Abbreviated transcription (Latin):
tuum quasi cor dei. ꝓpter hoc ecce ego
adducam suꝑ te alienos pestilentes de
gentib & euaginabunt gladios suos
in te suꝑ pulcritudinem doctrine tuȩ.
& humiliabunt pulcritudinẽ tuam
in ꝑdicionẽ. & deducent te & di ponent
te. & morieris morte uulneratoꝵ. in
corde maris. Nũquid loquens dices.
cdeus ego sum in conspectu interficien¬
tium te. tu aũ es homo ⁊ ñ ds̃ in mul¬
titudine uulnerantiũ te mortib in¬
circũcisoꝵ morieris in manib alieno¬
rum. quia ego locutus sum dicit ad
quod sepe in hominib inuenitur.
Quomͦ aũ tẏriȩ urbis sub figura
nauis primũ diuitiȩ. deinde rune
planctus ¶ descriptus. ẽ: sic ad prin¬
cipem tyri primũ sermo fit ꝓpheta¬
lis. quod erectus sit ꝑ suꝑbiam. nec
bene abusus opib quas habebat. demn
luctus & lamentacio de quantis bo¬
nis ad mala qͣnta ꝑuenerit. Primũ
igitur. prima dicenda sunt. Scriptũ
est in esaya ad regem babylonis na¬
buchocdonosor. quod se dei potentiȩ co¬

Expanded text:
tuum quasi cor Dei, propter hoc ecce ego adducam super te alienos pestilentes de gentibus, et evaginabunt gladios suos in te super pulchritudine doctrinae tuae, et humiliabunt pulchritudinem tuam in perditione, et deducent te, et disponent te, et morieris morte vulneratorum in corde maris. Numquid loquens dices, Deus ego sum, in conspectu interficientium te? Tu autem es homo, et non Deus, in multitudine vulnerantium te. Mortibus incircumcisorum morieris in manibus alienorum, quia ego locutus sum, dicit Adquod saepe in hominibus invenitur. Quomodo autem Tyriae urbis sub figura navis primum divitiae, deinde ruina planctusque descriptus est: sic ad principem Tyri primum sermo fit prophetalis, quod erectus sit per superbiam, nec bene abusus opibus quas habebat: deinde luctus et lamentatio, de quantis bonis ad mala quanta pervenerit. Primum igitur prima dicenda sunt. Scriptum est in Isaia ad regem Babylonis Nabuchodonosor, quod se Dei potentiae co
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fuisti. omĩs lapis p̃tiosus operien¬
tum tuum. sardius. topacius. & iaspis.
chrysolitus. & onꝑx. &. berillus.sapphirꝰ
& carbunculus. & Emaraglus. aurũ
opus decoris tui. & foramina tua in
die qua conditus es preparata sunt.
Tu cherub extentus & ꝓtegens. & posu¬
i te in monte scõ dei. in medio lapidũ
ignitoꝵ. ambulasti ꝑfectus in uiis tu

Expanded text:
isti omnis lapis pretiosus operimentum tuum sardius topazius et iaspis chrysolitus et onyx et berillus sapphyrus et carbunculus et zmaragdus aurum opus decoris tui et foramina tua in die qua conditus es praeparata sunt tu cherub extentus et protegens et posui te in monte sancto Dei in medio lapidum ignitorum ambulasti perfectus i
Abbreviated transcription (Latin):
merꝰ depilatꝰ. & mercis non est red¬
dita ei. neq erercitui eiꝰ. suꝑ cyro
ꝓ seruitute qua seruiuit mͥ aduerꝰ¬
sum eam. Propterea hec dicit dñs
ds̃ E cce ego dabo nabuchodonosor
regem babilonis in terra egipti. ꝙ
auferet mulcitudinẽ eiꝰ. ꝙ dep̃da¬
bit᷑ manubias eiꝰ. & diripio spolia¬
es. & erit in mercedem exercitui il¬
tibi dabo aꝑtum os in medio eoꝵ. ꝙ
scient quia ego dñs. Queritur quo¬
modo post decimum annũ superio¬
descriptione templi uicesimꝰ quin¬
tꝰ. Sed facilis foliccio ẽ. Quia enim
de egipto & suꝑior. & hec que nc̃ dr̃¬

Expanded text:
t merces non est reddita ei neque exercitui eius de Tyro pro servitute qua servivit mihi adversum eam propterea haec dicit Dominus Deus ecce ego dabo Nabuchodonosor regem Babylonis in terra Aegypti et accipiet multitudinem eius et depraedabitur manubias eius ejus, et erit in mercedem exercitui iltibi dabo apertum os in medio eorum, et scient, quia ego Dominus. Quaeritur quomodo post decimum annum superiodescriptione templi, vicesimus quintus. Sed facilis solutio est. Quia enim de Aegypto et superior, et haec quae n
Abbreviated transcription (Latin):
diuem & gladio dissipatam. a turre
syenȩ. usq ad cerminos ȩchiopiȩ. Pro
turre que hebraice magdal. dicitur
lxͣx. loci nom̃ posuerunt. ut magda¬
lum scriberent. Turres autem sye¬
ne usq hodiȩ ꝑman& castrũ. roma¬
ne dicioni subditum. ubi sunt nili
cataractȩ. E usq ad quem locũ de
nr̃o mari nilus nauigabilis est. Toã
ꝗ egiptũ. dicit e̾e̾ populandam usq
ad terminos ethiopiȩ. qͥb extre¬
ma ggipti regio iungitur. tta ut
pes hominis in eipto non ꝑtranse

Expanded text:
dinem, et gladio dissipatam, a tdinem, et gladio dissipatam, a tSyene usque ad terminos Aethiopiae. Pro turre, quae hebraice magdal dicitur, Septuaginta loci nomen posuerunt, ut magdalon scriberent. Turris autem Syene usque hodie permanet castrum Romanae ditioni subditum: ubi sunt Nili cataractae, et usque ad quem locum de nostro mari Nilus navigabilis est. Totam igitur Aegyptum dicit esse populandam usque ad terminos Aethiopiae, quibus extrema Aegypti regio jungitur: ita ut pes hominis in Aegypto non pertran
Abbreviated transcription (Latin):
ter gentes. neq erunt ultra domui
isrł inconfidentia. siue in sp̃e docen¬
ces iniquitatem ut fugiant & sequan¬
tur eos. siue reducant eos in memoriã
iniquitatis ut sequant᷑ illos. ꝙ scient
quia ego sum dñs ds̃. lunge priorib
que secunt᷑. quia fuisti baculus harun¬
dineus domui isrł. & non solum con¬
fractoꝰ es in manu eiꝰ sed unta ęsaiam
ꝑforasti manũ eiꝰ. ꝙ nc̃ lacerasti hu¬
merum. & ip̃se cõminutus es. & inni¬
tentium suꝑte dissoluisti lumbos. ld¬
circo ego inducam suꝑ de hostium
gladiũ & cũ hominib uimenta uas¬
tabo. & redigetur tra egipti in solitu¬
dines & scđo scient egiptu qd̃ ego
sũ dñs Nec hoc ero fine contentus. secd
quia in tantam ꝓrupit blasphemiam
ut suos e̾eᷤᷤ diceret fluiuos. & omnem
habundantiam egipti. leleo & ipsum
afferani qui se dixerat creatorẽ. & flu¬
mina que a se creata lactauerat. ꝙ re¬
digã t̾rã egipti in longissimã solitu¬

Expanded text:
ter gentes. Neque erunt ultra domui ter gentes. Neque erunt ultra domui Israel in confidentia sive in spe docentes iniquitatem, ut fugiant, et sequantur eos sive reducant eos in memoriam iniquitatis ut sequantur illos et scient quia ego sum Dominus Deus. Junge prioribus quae sequuntur. Quia fuisti baculus arundineus domui Israel, et non solum confractus es in manu ejus, sed juxta Isaiam , perforasti manum ejus, et nunc lacerasti humerum, et ipse comminutus es, et innitentium super te dissolvisti lumbos: idcirco ego inducam super te hostium gladium, et cum hominibus jumenta vastabo, et redigetur terra Aegypti in solitudines, et secundo scient Aegyptii quod ego sum Dominus. Nec hoc ero fine contentus; sed quia in tantam prorupit blasphemiam, ut suos esse diceret fluvios, et omnem abundantiam Aegypti: ideo et ipsum auferam 348 qui se dixerat Creatorem, et flumina quae a se creata jactaverat, et redigam terram Aegypti in longissimam solitu
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑditio & solitudo. ꝙ scient quia
ego sum dñs. eo qd̃ direrit siue dire¬
ris fluuiꝰ m̃s est ꝙ ego feci eum. suie
fluuii mei sunt. et ego feci illos: Idcir¬
co ecce ego ad te & ad flumina tua.
daboq terrã egipti in solitudines
gladio dissipatã siue disꝑditam a
turre senes sitie amigdalo. & soene
usq ad cerminos ȩchiopiȩ. Non tͣn¬
sibit ꝑ eam pes hominis neq pes ui¬
ium̃ti gͣdiet᷑ in ea ꝙ non habitabit᷑
quadraginta annis. Daboq terrã egip¬
ci desertã in medio terrarũ deserta¬
rum. & ciuitates eł. in medio urbiũ
subusarum. erunt desolate .il. annis.
os in nationes. & uentilabo eas in ter¬
ras. quia hec dicet dñs ds̃. Post finem
xł. annorum congregabo egiptum
quib disꝑsi fuerunt. & reducam cap¬
t̾ra phatures. in terra natiuitatis suȩ.¬
siue in terra de qua adsũpti sunt. ꝙ
erunt ibi in regnũ siuȩ principatũ
humile uiter regna cetera erit hu
rent gentib siue ne plures sint in¬

Expanded text:
sive perditio et solitudo: et scient quia ego sum Dominus: eo quod dixerit sive dixeris fluvius meus est, et ego feci eum sive fluvii mei sunt, et ego feci illos. Idcirco ecce ego ad te et ad flumina tua: daboque terram Aegypti in solitudines, gladio dissipatam sive disperditam a turre Syenes sive a Magdalo et Syene usque ad terminum Aethiopiae. Non transibit per eam pes hominis, neque pes iumenti gradietur in ea et non habitabitur quadraginta annis daboque terram Aegypti desertam in medio terrarum desertarum et civitates eius in medio urbium subversarum erunt desolatae quadraginta os in nationes et ventilabo eos in terras quia haec dicit Dominus Deus post finem quadraginta annorum congregabo Aegyptum quibus dispersi fuerunt et reducam capterra Phatures, in terra nativitatis suae sive in terra de qua assumpti sunt. Et erunt ibi in regnum sive principatum humile, inter regna caetera erit humrent gentibus sive ne plures sint in
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam ultra in hereticoꝵ. ȩcc¬
łiis colligat᷑ neq congregetur. suie
sepeliatur in his qui crediderunt
ei. cum ab eofuerint liberati. secd
detur ad deuorandum bestiis t̾re
& uolatilib celi: bestiis de quib scrip¬
tum est. Ne tracdas bestiis animã
conficentem cͥ. & uolatilib celi. q̃
iurta uiam sem̃tem comedunt. &
a saluatore int̃pretantur: ee dia¬
boli. Non solum enim princeps
malitiȩ. s & dtaboli discipuli eius
diaboli nominant᷑. uxta illud
qd̃ de iuda dicitur: Nonne ego
uos elegi duodecim. & unꝰ de uob̃
diabolus est. Celi autem uocant̃
uolatilia. quia sibi sublimia re¬
ꝓmittunt. ut postquam draco cũ
piscib sius deposicus fuerit. atq
deiectus. & traditus ad deuoran¬
dum bestus cerre. que nichil in se
habent mansuetudinis. ꝙ his qͥ
ccumferuntur. om̃i uento doctri¬
ne. tunc incellegant habitatores
istius scłi quod ipse sit dñs. Om̃is aũ
causa penarum. ẽ qd frustra domus

Expanded text:
nequaquam ultra in haereticorum ecclnequaquam ultra in haereticorum ecclesiis colligatur: neque congregetur sive sepeliatur in his, qui crediderunt ei cum ab eo fuerint liberati, sed detur ad devorandum bestiis terrae et volatilibus coeli; bestiis illis de quibus scriptum est: « Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . » Et volatilibus coeli, quae juxta viam sementem comedunt. Et a Salvatore interpretantur esse diaboli. Non solum enim princeps malitiae, sed et discipuli ejus diaboli nominantur. Juxta illud, quod de Juda dicitur: « Nonne ego vos elegi duodecim, et unus de vobis diabolus est? » Coeli autem vocantur volatilia, quia sibi sublimia repromittunt, ut postquam draco cum piscibus suis depositus fuerit atque projectus, et traditus ad de vorandium bestiis terrae, quae nihil in se habent mansuetudinis, et his qui circumferuntur omni vento doctrinae, tunc intelligant habitatores istius saeculi, quod ipse sit Dominus. Omnis autem causa poenarum est, quod frustra domui
Abbreviated transcription (Latin):
cum humilem atq deiectam. ꝙ in¬
chil uise habentem montium. noc
aquas siloȩ que uadunt cum silen¬
tio sed turbidas & scenosas. unde
& extrahit eum dñs de medio fui¬
minum suoꝵ. ut nequaquã eis in¬
cub&. hec sedeat in eis. ꝙ om̃s pisces
squamis illius adhereant ꝓquali¬
cade uicioꝵ. ꝑ cocum corpus draco¬
nis. uel capiti. ł uentri. uel caudę
extremis partib adherentes. ut ex¬
tracto dracone pisces quoq qͥ adhe¬
rent ei pariter extrahantur. Et ꝓ¬
iciam ce inquit in desertum. ut
nequaꝗͣ repperias quod lecipias. ł
certe deponam te de eulmine suꝑ¬
biȩ tuȩ. & deponam te uelociter iurta
illud aplĩ. Ds aut̃e pacis conterat sa¬
dracone contrito atq deposito. pisces
quoq fluminis illiꝰ deponantur. ꝙ ca¬
dat auctor. cͥminum qui priꝰ stare
se arbitrabat᷑. ꝙ in toto orbe discur¬
rere. Cadat autem suꝑ faciem terrȩ
suȩ ad quã de celo p̃cipitatus ẽ. ut

Expanded text:
tum humilem atque dejectam ntum humilem atque dejectam nihil in se habentem montium: nec aquas Siloe, quae vadunt cum silentio, sed turbidas et coenosas . Unde et extrahit eum Dominus de medio fluminum suorum, ut nequaquam eis incubet, nec sedeat in eis: et omnes pisces squamis illius adhaereant, pro qualitate vitiorum per totum corpus draconis, vel capiti, vel ventri, vel caudae, et extremis partibus adhaerentes: ut extracto dracone, pisces quoque, qui adhaerent ei, pariter extrahantur. Et: Projiciam te, inquit, in desertum, ut nequaquam reperias quos decipias. Vel certe deponam te de culmine superbiae tuae, et deponam velociter, juxta illud Apostoli: Deus autem pacis conterat Sadracone contrito atque deposito, pisces quoque fluminis illius deponantur, et cadat auctor criminum, qui prius stare se arbitrabatur, et in toto orbe discurrere. Cadat autem super faciem terrae suae, ad quam de coelo praecipitatus est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
illudendũ ei. De qͦ ⁊ in alio loco dr̃. ip¬
se ẽ rex oĩũ qͥ in aqͥs st̃. Et pͥncipiũ fi¬
gurationis dñi qͥ factꝰ est ut illude¬
retur ab angłis eiꝰ. Sedet aũt̃ si¬
ue cubat in̾medio fluminũ su¬
oꝵ non unius fluminis sed multoꝵ.
que in diũsis heresib accipimꝰ. ꝑ quã
flurit in egiptum scłi istius. & inri¬
gauit animas seductoꝵ. non pluui¬
is de celo uenientib s: de terra aqͥs
turbidis quas bibere nos phib& hie¬
remias dicens. Quid tibi & iuȩ egip¬
ci. ut bibas aquã geon. ꝓ quo uihe¬
braico fyor scriptum est. quod ũbũ
in aquas turbidas tranffert᷑ acq
cenosas. Ut autem intellegamꝰ que
sint egipti dracones flumina. ex cõ¬
crariis scire poterunꝰ. Dñs loquit᷑
de fluminib siuis. Qui credit in
me. flumina de uentre eiꝰ auent¬
aque uiue. Et ad samaricanã. Qui
biberit de aqua quam ego cdedero
ei. non siti& in et̃nũ. sed fiq in eo
fons aquȩ salientis in uitam et̃nã.

Expanded text:
 in alio loco dicitur: Ipse est rex omnium qui in aquis sunt, et principium figurationis Domini, qui factus est, ut illuderetur ab Angelis ejus . Sedet autem, sive cubat, in medio fluminum suorum, non unius fluminis, sed multorum, quae in diversis haeresibus accipimus, per quas fluxit in Aegyptum saeculi istius, et irrigais de coelo venientibus, sed de terra aquis turbidis, quas bibere nos prohibet Jeremias, dicens: « Quid tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? Pro quo in Hebraico SIOR   scriptum est, quod verbum in aquas turbidas transfertur atque coenosas. Ut autem intelligamus quae sint Aegyptii draconis flumina, ex contrariis scire poterimus. Dominus loquitur de fluminibus suis: Qui credit in me, flumina de ventre eaquae vivae . » Et ad Samaritanam: « Qui biberit de aqua, quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum, sed fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam .
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ popłm meum isrł tuo aurilio
decepisti. ut nequaqͣ. in dõ creatore
suo sed in te confiderent. Fiusti eis
baculus harundineus uixta isaiam
ł uirga uacua. & calainus fragilissimꝰ.
cui innitentes cassum dep̾hendere
p̃sidium. ita ut incu̾̃bentib illis fran¬
gereris & lacerares humerum & ma¬
num qua tenebaris. & dũ in te securi
sunt cõminuerent᷑ om̃s lũbi eoꝵ. ca¬
dentium in terram. & ꝓ aurilio acci¬
pientium uulnera. Hec aũ ꝑ. e eta¬
ꝙopan. dicunt᷑. quasi ad regem egip¬
ti. eo qd̃ & ipsa ꝓuintia nequaꝗͣ adũ
sa fuerit israheli. s dum magna ꝓmit¬
tent a dĩ eos auxilio separarꝙͣ. Draco¬
trariam potestatẽ sepe legunꝰ. unde
a dõ separet atq seiungat. & egiptus¬
gentes ũtitur: eos uidelic& quos sibi po¬
tuerit subiugare. Iste draco ẽ p̾uari¬
cator. de quo iob plenissime loquitur.
& in psalmis scriptum ẽ. Tu confregi¬
sti capita draconis. dedisti eũ escam

Expanded text:
quoniam populum meum Israel tuo auxilio quoniam populum meum Israel tuo auxilio decepisti, ut nequaquam in Deo creatore suo, sed in te confiderent. Fuisti eis baculus arundineus juxta Isaiam , vel virga vacua, et calamus fragilissimus, cui innitentes cassum deprehendere praesidium, ita ut incumbentibus illis frangereris, et lacerares humerum, et manum qua tenebaris, et dum in te securi sunt, comminuerentur omnes lumbi eorum cadentium in terram, et pro auxilio accipientium vulnera. Haec autem per metaphoram dicuntur quasi ad regem Aegyptrsaria fuerit Israeli, sed dum magna promittit, a Dei eos auxilio separaret. Dracotrariam potestatem saepe legimus; unde a Deo separet atque se jungat; et Aegyptusigentes vertitur, eos videlicet quos sibi potuerit subjugare. Iste draco est praevaricator de quo Job plenissime loquitur . Et in psalmo scriptum est: « Tu confregisti capita draconis, dedisti eum in escam
Abbreviated transcription (Latin):
riuos nilia se factos iactitet. ñ in¬
quit angłm mittam. sed o dracomag¬
ne qui cubas & resides in medio flu¬
minum tuoꝵ ipse adueniam puni¬
endũ: ausus enĩ dicere meus est. ni¬
lus fluuius. & ego mei conditor. sum.
ł ipse feci flumen quo omĩs egiptus
isirigato. Cumq uenero. ponã fre¬
num in marillis tuis siue constrin¬
gam laqueis os cuum. quo magnifi¬
ce loquebaris. & om̃s socios tuos ac
duces quos pisces uocat adherere fa¬
ciam pennis łsquamis cuis. ut ex¬
tractꝰ e flumine ꝓiciaris siue depo¬
naris. Nunium te enĩ extuleras in
deserto. & cades suꝑ faciem campi
ł terre tuȩ. eo qd̃ egiptꝰ campestris ꝓ¬
iuntia sit. nec colligetur cadauer tu¬
um. nec congregaberis. idẽ nequaqͣ.
sepelieris. sed bestiis & uolatilib ce¬
li dabo te deuorandum. ut cum hec
uiderint in te meo iudicio ppetͣca
habitatores egypti. cognoscant qd̃
ipse sĩ dñs Hec autem tͥ euenient

Expanded text:
rivos Nili a se factos jactitet. 343 Non, inrivos Nili a se factos jactitet. 343 Non, inquit, Angelum mittam, sed, o draco magne, qui cubas et resides in medio fluminum tuorum, ipse ad te veniam puniendum. Ausus es enim dicere: Meus est Nilus fluvius, et ego mei conditor sum: vel, ipse feci flumen, quo omnis Aegyptus irrigatur. Cumque venero, ponam frenum in maxillis tuis: sive constringam laqueis os tuum, quo magnifice loquebaris, et omnes socios ac duces tuos, quos pisces vocat, adhaerere faciam pennis, vel squamis tuis, ut extractus e flumine, projiciaris, sive deponaris. Nimium enim te extuleras in deserto. Et cades super faciem campi, vel terrae tuae, eo quod Aegyptus campestris provincia sit. Nec colligetur cadaver tuum, nec congregaberis, id est, nequaquam sepelieris, sed bestiis et volatilibus coeli dabo te devorandum, ut cum haec viderint in te mea judicia perpetrata habitatores Aegypti, cognoscant quod ipse sim Dominus. Haec autem tibi evenient,
Abbreviated transcription (Latin):
sertum. & om̃s pisces fluminis cui:
suꝑ faciem terrȩ siue campi tur
cades. ñ colligeris. neq congrega¬
beris: bestiis terre & uolatib celide¬
di te ad deuorandum. & scient
om̃s habitadores terre egipti quia.
ego sum dñs. ꝓ eo qd̃ factꝰ es siue fu¬
isti baculus siue uirga arundinea
comminutus es & dissolusti siue cõ¬
fregisti om̃s renes eoꝵ Sstudiobre.¬
uitatis editionem utrãq miscemꝰ.
ubi non multum inter se discrepant.
Alioquin ubi magna diu̾sitas est.
utrãq ꝓponimꝰ. Dicit autem contͣ
pharao principem egipti. ꝙ sub fi¬
gura eiꝰ ad magnam loqͥt᷑ potesta¬
tem. cui egiptus tradita est ad re¬
gendum. & niebilominꝰ suꝑbut con¬
tͣ creatorem suum. sibi dñationẽ
terre iundicans. ꝙ se colendum egip¬
tiis gentib tradens. loquit᷑q uxta si¬
tum ꝓuintiȩ quasi ad regem. quod
in nili inundatione confidant. ꝙ
pluuias de celo non magnoꝑe desi¬
deret. auctoremq sui se ipsum pu¬

Expanded text:
sertum: et omnes pisces fluminis tui, super faciem terrae sive campi tui cades. Nec colligeris, neque congregaberis; bestiis terrae et volatilibus coeli dedi te ad devorandum. Et scient omnes habitatores Aegypti, quia ego sum Dominus: pro eo quod factus es sive fuisti baculus sive virga arundineacomminutus es, et dissolvisti sive confregisti omnes renes eorum. Studio brevitatis editionem utramque miscemus, ubi non multum inter se discrepant. Alioquin ubi magna diversitas est, utramque proponimus. Dicit autem contra Pharaonem principem Aegypti, et sub figura ejus ad magnam loquitur potestatem, cui Aegyptus tradita est ad regendum, et nihilominus superbit contra Creatorem suum, sibi dominationem terrae vendicans, et se colendam Aegyptiis gentibus tradens. Loquiturque juxta situm provinciae, quasi ad regem, quod in Nili inundatione confidat, et pluvias de coelo non magnopere desideret, auctoremque sui seipsum pu
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt isrł in circuitu. tẽ omĩs creatura
cognosc& qd̾ ipse sit dñs cuiꝰ uera iuidi¬
cia sunt & iustificata in semq ipsis.
In anno decimo siue uxta lxͣr. duode¬
Scimo. inꝓͫͦ m̃se siue iurta hebraicum
duodecimo in prima siue una m̃sis
diȩ factũ ẽ ũbum dñi ad me dicens.
fili hominis pone siue obfirma faciẽ
cuam contͣ pharaonem regẽ egypti

Expanded text:
cuitu: tunc omnis creatura cognoscet quod ipse sit Dominus, cujus vera judicia sunt, et justificata in semetipsis. In anno decimo sive juxta LXX, duodecimo, in decimo mense sive, juxta Hebraicum, duodecimo, in prima sive una mensis die, factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, pone sive ob firma faciem tuam c
Abbreviated transcription (Latin):
sisti aurũ & argentum in thesauris
tiis. in multitudine sapientiş tuę.
in negotiatione tua. Multiplicasti
tibi fortitudinẽ. & eleuatũ est cor
cuum in robore cuo. Propterea hec
dicit dñs ds̃. E oqd̃ eleuatum ẽ cor. tu¬
um quasi cor dei. idcirco ecce ego ad¬
ducam suꝑ de alienos robustissimos.
gentiũ. & nudabunt gladios suos suꝑ
pulcritudine sapientię tuę. & pollu¬
ent decorẽ tuum. interficient & de¬
N trahent te ⁊ morieris in interitu oc
cisoꝵ. in corde maris. Nũ quid dicens
loqueris. deus ego sum corã interfici¬
entib te. cum sis homo & non deus.
In manũ occidentiũ de. morte scircũ¬
cisoꝵ morieris in manu alienoꝵ qr
ego locutus sum ait dñs ds̃. Lxx.¬

Expanded text:
sisti aurum et argentum in thesauris sisti aurum et argentum in thesauris tin negotiatione tua multiplicasti tibi fortitudinem et elevatum est cor tuum in robore tuo propterea haec dicit Dominus Deus eo quod elevatum est cor tuum quasi cor Dei idcirco ecce ego adducam super te alienos robustissimos gentium et nudabunt gladios suos super pulchritudinem sapientiae tuae et polluent decorem tuum interficient et detrahent cisorum in corde maris. Numquid dicens loqueris: Deus ego sum, coram interficientibus te, cum sis homo et non Deus, in manu occidentium te? Morte incircumcisorum morieris in manu alienorum, quia ego locutus sum, ait Dominus Deus. LXX
Abbreviated transcription (Latin):
& tu fili hominis dic principi tẏri.
Hec dicit dñs ds̃. Pro eo qđ̾ exaltatũ
est cor cuum & dixisti ds̃ ego sum. ha¬
bitacionem dei habitaui in corde ma¬
ris. tu aũ es homo & non ds̃. & dedisti
cor tuum quasi cor dei. Nũquid sapi¬
entior. es cdanihele: Sapientes ñ eru¬
dierunt ce disciplinã suam. Nũqͥd
in eruditione tua aut prudentia tua
fecisti tibi fortitudinẽ. ꝙ fecisti tibi¬
aurum & argentum in thesauris tu¬
is. aut in multa eruditione tua &
negociatione tua mulciplicasti for¬
titudinem tuam. elatum est cor tu¬
um in fortitudine cua. P ropterea
bec dicit dñs ds̃. Quia dedisti cor

Expanded text:
 fili hominis, dic principi Tyri: Haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod exaltatum est cor tuum, et dixisti: Deus ego sum, habitationem Dei habitavi in corde maris: tu autem es homo, et non Deus, et dedisti cor tuum quasi cor Dei, numquid sapientior es Daniele? Sapientes non erudierunt te disciplina sua: numquid in eruditione tua, aut prudentia tua fecisti tibi fortitudinem, et fecisti aurum et argentum in thesauris tuis, aut in multa eruditione tua, 327 et negotiatione tua multiplicasti fortitudinem tuam? Elatum est cor tuum in fortitudine tua, propterea haec dicit Dominus Deus: Quia dedisti cor
Abbreviated transcription (Latin):
estimnatione multa ht̃. ibi u̾e sit uacuus. uͥi sͥ uidet᷑ plenꝰ. ⁊ unde sꝑat
habundantia̾ inde patiat᷑ egestatẽ Ñ p̃ solui scͥptura qͦ de d̾o logͥt᷑.
diceis. furientes ĩpleuit bonis ⁊ diuites dimisit ĩ anes. ⁊ alibi scͥpt᷑a
de diuitib dicit. Dormierunt sõpnũ suũ ⁊ nicħ ĩuenert̃ om̃s
iuri duutiaꝵ ĩ manib suis. Si diuites dormiunt sõpuũ suũ. ⁊ sõp¬
niant se młta hr̃e in manib siuł. nicħ tñ diuitiaꝵ habent es. ⁊ si ua¬
na oꝑmione deludunt᷑ uͭ bonos se estiment. c̃ miseris int. nũqͥd sa¬

Expanded text:
aestimatione multa habet ibi vere sit vacuus, ubi sibi videtur plenus; et unde sperat abundantiam, inde patiatur egestatem. Non potest solvi Scriptura, quae de Deo loquitur, dicens: Esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes . Et alibi Scriptura de divitibus dicit: Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis . Si divites dormiunt somnum suum, et somniant se multa habere in manibus suis, nihil tamen divitiarum habentes; etsi vana opinione deluduntur, ut bonos se aestiment, cum miseri sint, nunquid sa
Abbreviated transcription (Latin):
exterioris sic̃ nͨ ista u̾sa uice sine illa. lux luce̾ aduiuat. ut res
uisibił iuderi queat. Non udet oculus clausus in m̾idie: nõ
uidet oculus aꝑtus in tenebrosa nocte. Habet aliqͥd huic simi¬
le discrecio sñ detiocione. aut deuocio sñ discreciõe. ad contẽ¬
plandã spẽm inuisibił cłĩ ꝑduci desułamus ⁊ spamꝰ. Duo ocłi
necessarii nob fc̃. quos illuminari a dño pecit qͥ dic̃. Illumina
oculos meos ne umꝗͣ obdormiã in morte. Oculiis discrecionis
sũ luce deuocionis. aut ocłs deuoc ionis sñ luce discrecionis.
minus uclet sic̃ oculꝰ qͥ ĩ luce claudit᷑ uel in tenebris aꝑitur.

Expanded text:
exterioris, sicut nec ista versa vice sine illa lux lucem adjuvat, ut res exterioris, sicut nec ista versa vice sine illa lux lucem adjuvat, ut res visibilis videri queat. Non videt oculus clausus in meridie; non videt oculus apertus in tenebrosa nocte. Habet aliquid huic simile discretio sine devotione, aut devotio sine discretione. Ad contemplandam speciem invisibilis Dei perduci desideramus et speramus. Duo oculi necessarii nobis sunt, quos illuminari a Domino petit, qui dicit: Illumina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte . Oculus discretionis sine luce devotionis, aut oculus devotionis sine luce discretionis, minus videt: sicut oculus qui in luce clauditur, vel in tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nõ euiulacionẽ. Uerum ut ex cluob lagnis. crucissta¬
tura compingatur: iungenda ẽ. sciẽtie emulacio: isciẽtiaemu¬
lacioni. ne sit indiscreta deuocio. uł indeuota discrecio.
Muncdum siquidẽ aninial ẽ. qtł ⁊ ruminat ⁊ ungulã findit.
in discreta de uocio a tẽptacione rerũ inpossiluliũ. plerũq
dm̃ temptat:. ⁊ ignorancia rerũ utiliũ aut p̾sumit qđ nõ
expedit. aut qd expedit pret̾mittit. At indeuota discͤcio
licet nõ erret in cognicione rerũ utilũr. errat tͣn melecciõe.
uidet meliora ꝓbatq det̾iora sequens. Non minor error ẽ.
eligere qd ẽ. deterus: quã ignorare quid melius. Sua sẽ.¬
tẽtia se se condẽpnat. qͥ eleccione ꝓbat: qđ iudicio reꝓbat.
Et in alterut᷑ parre stulticie se arguit. qͥ citra necessitatis ino¬
lenciã alit̾ eligit ⁊ aliter sentit. ad aliquã uisibilẽ spẽm con¬
templandã. ñ sufficit interior lux oculoꝵ sñ ãminculo lucis

Expanded text:
et non aemulationem. Verum, ut ex duobus lignis crucis statura compingatur, jungenda est scientiae aemulatio, et scientia aemulationi; ne sit indiscreta devotio, vel indevota discretio. Mundum siquidem animal est, quod et ruminat, et ungulam findit. Indiscreta devotio a tentatione rerum impossibilium plerumque Deum tentat, et ignorantia rerum utilium aut praesumit, quod non expedit, aut quod expedit, praetermittit. At indevota discretio licet non erret in cognitione rerum utilium, errat tamen in electione. Videt meliora, probatque, deteriora sequens. Non minor error est eligere quod est deterius, quam ignorare quod melius. Sua sententia sese condemnat, qui electione probat quod judicio reprobat; et in alterutra parte stultitiae se arguit, qui citra necessitatis violentiam aliter eligit, et aliter sentit. Ad aliquam visibilem speciem contemplandam non sufficit interior lux oculorum sine adminiculo lucis
Abbreviated transcription (Latin):
suo qͣsi ĩ speculo auctor ex pͥmit᷑. Erat aũ ĩ hoĩe añ pecc̃m imago¬
gine .n. ꝑt̾ait hõ. N̾ne uides qͦm̃ t̾reñ hõ auariciuã sectat᷑. postpo¬
sita imagĩne dicepit amare imagiuẽ nũmi. cuiꝰ p̃ciũ ĩ errs¬
re. istulta hõium opinione ꝯsistit: Nũmũ aũ imaginẽ ⁊ suꝑscͥp

Expanded text:
suo quasi in speculo auctor exprimitur. Erat autem in homine ante peccatum imagosuo quasi in speculo auctor exprimitur. Erat autem in homine ante peccatum imagogine enim pertransit homo . Nonne vides quomodo terrenus homo avaritiam sectatus, postposita imagine Dei, coepit amare imaginem nummi, cujus pretium in errore et stulta hominum opinione consistit? Nummum autem imaginem et sup
Abbreviated transcription (Latin):
les. nͨ pax nͥ securitas ⁊ nob̾. a nob. don in cruce appensi simul c̾. x po
crucifigam᷑. ut ĩ nob̾ destruatur corp̾ pecc̃i. ut ult᷑ ñ seruiamus
pecco. s pecc̃is mortui xp̃o uiuamꝰ. ⁊ sine tunore de manu iui
micoꝵ nr̃oꝵ lib̾ati seruiamꝰ illi. ĩ sc̃itate ⁊ ĩticia corã ipso om¬
nibus diebus uostris. De honune terrend.
rimo crucifigend̾ ÷ in nob̾ t̃̾renꝰ hõ. deide carnalis:
de celo celestis.  it̾m. Sicut portauimꝰ ymaginẽ t̾reui: portemꝰ
imaginem celestis. Terrenꝰ hõ: uetꝰ hõ ẽ. Cepit .i. a diebus
t̾rena sapiunt. qͥ solũ cogitant qͦ sunt mundi. qͦmͦ placeant
niundo. qͥ nimis amant t̾renã substantiã. ⁊t̾renã głiamr. Q sit
aũ imago t̾reni hõis: s̃almista ostendit dicñs. Hõ uanitati sinuł
tact̾ Hõ siqͥdẽ au̾sus a cło. uana diligñs ⁊ uana fatiens. tp̃e cͦq uanꝰ
t᷑se ĩ oꝑt qd̾facit. tał: apd̾ se ĩ corde. uͥ fatienda disponit. In oꝑe .ii.

Expanded text:
les; nec pax, nec securitas est nobis a nobis, donec in cruce appensi simul cum Christo crucifigamur, ut in nobis destruatur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato, sed peccatis momicorum nostrorum liberati, serviamus illi, in sanctitate et justitia coram ipso, omnibus diebus nostris . De homine terreno. Primo crucifigendus est in nobis terrenus homo, deinde carnalis, de coelo coelestis . Et iterum: Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis . Terrenus ergo vetus homo est. Coepit enim a diebus terrena sapiunt, qui tantum cogitant quae sunt mundi, quomodo placeant mundo, qui nimis amant terrenam substantiam et terrenam gloriam. Quae sit autem imago terreni hominis, Psalmista ostendit, dicens: Homo vanitati similis est . Homo siquidem aversus a Deo, vana diligens et vana faciens, ipse re quod facit, talis est apud se in corde, ubi facienda disponit. In opere enim
Abbreviated transcription (Latin):
S q potest siluari. potest ii dãpnari: ħ c̃ allsio. Nt bruta ãian¬
tia cũ ĩ posuint saluari: ñ possunt dãpuari. Nͥ rõnẽ tenent᷑ redd̾e:
q ñ sunt nata rõnẽ hr̃e. Hee qͣtuor cause meroris. pͥmadetimore
pecc̃oꝵ qͦ feciiñ. scd̾a de ꝑicło tẽptationũ quas sustinemꝰ. t̾cia
de ponde tͥbulationũ qͦ nc̃ urgem᷑. Quarta de iudicio dãpnati

Expanded text:
allisio. At bruta animantia cum non possint salvari, nec possunt damnari, nec rationem tenentur reddere, quae non sunt nata rationem habere. Hae quatuor causae moeroris, prima de timore peccatorum quae fecimus; secunda de periculo tentationum quas sustinemus; tertia de pondere tribulationum, quo nunc urg