comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tributȩ. quas diligentiꝰ aperiemꝰ. cũ separatĩ de ipsa
ꝯiecturali ꝯstiturione dicemꝰ. Ergo horũ unũ qd̃q in
rep̃hisione aut ñ ẽẽ signo. aut parũ magno ẽẽ aut
a se potiꝰ quã ab aduersariis stare. aut om̃ino falso
dici. aut in aliã qͦq suspitionẽ. duci posse demonstra¬
simile id negare ẽẽ. qđ ꝯfernir. ei qͥcũ ꝯferet᷑. Id fie¬
ri poterit. si demonstrabit᷑ diuersũ ẽẽ gu̾e. natura.
iĩ. magnitudine. t̃r. loco ꝑsona. opinione. ac si
qͦ in numero illud qđ ꝑsimiluudinẽ afferet᷑. ⁊ qͦ m
loco. hoc cuiꝰ causa afferet᷑. haberi ꝯueniat ostende¬
tur. Dem̃ qͥd res. cũ re differat demonstrabumus.
Ex qͦ docebimꝰ aluid de eo qđ ꝯꝑabit᷑. ⁊ de eo qͥ cũ ꝯ¬
ꝑabitur: existimari oportere. Huiꝰ facultatis maxune
indigemꝰ. cũ ea ipsa argum̃tatio q̃ ꝑ inductionẽ tͣctatur

Expanded text:
tributae; quas diligentius aperiemus, cum separatim de ipsa tributae; quas diligentius aperiemus, cum separatim de ipsa coniecturali constitutione dicemus. ergo horum unum quodque in reprehensione aut non esse signo aut parum magno esse aut a se potius quam ab ad- versariis stare aut omnino falso dici aut in aliam quo- que suspicionem duci posse demonstraid fieri poterit, si de- monstrabitur diversum esse genere, natura, vi, magni- tudine, tempore, loco, persona, opinione; ac si, quo in numero illud, quod per similitudinem afferetur, et quo in loco hoc, cuius causa afferetur, haberi con- veniat, ostendetur. deinde, quid res cum re differat, demonstrabimus: ex qabitur, existi- mare oportere. huius facultatis maxime indigemus, cum ea ipsa argumentatio, quae per inductionem trac- tatur,
Abbreviated transcription (Latin):
stet ẽẽ auarum: dicat alicuiꝰ mediocris officii causa se
maximã pęcuniã neglexisse. Aut si qđ inqͥb dã reb
aut hominib accidit. id om̃ĩb dr̃ usu uenire hoc modo.
qͥ panperes sut̃: his antiqͥor offitio pȩcunia ẽ: qͥlocus
defertus ẽ: in eo cedẽ factã ẽẽ oportet. ui hoc celebri
homo occidi qͥ potuit: Aut si id qđ raro fit. fieri om̃i¬
no negat᷑. Ut curio ꝓfuluio. Nemo potest uno as¬
pectu neq p̃teriens in amorẽ incidere. Qͦa aut̃
ꝓsigno sumet᷑. id ex hisdẽ locis qͥb ꝯfirmat᷑ infirma¬
bitur. Nã in signo pͥmũ uerũ ẽẽ oportet ostendi.¬
Dem̃. ẽẽ. eiꝰ rei signũ ꝓpͥũ. qua dere agit᷑. ut cruo¬
rẽ cȩdis. Dem̃ factũ ẽẽ. qđ ñ oportuerit. aut ñ fac¬
tũ qd oportuerit. Postremo scisse eũ de qͦ queritur.
eius rei leg̃e ⁊ ꝯsuetudinẽ. Nã heȩ res sũt signo at¬

Expanded text:
constet esse avarum, dicat alicuius mediocris officii causa se constet esse avarum, dicat alicuius mediocris officii causa se maxi- mam pecuniam neglexisse, aut si, quod in quibusdam rebus aut hominibus accidit, id omnibus dicitur usu venire, hoc pacto: qui pauperes sunt, iis antiquior of- ficio pecunia est; qui locus desertus est, in eo caedem factam esse oportet; in loco celebri homo occidi qui potuit? aut si id, quod raro fit, fieri omnino negatur, ut Curio pro Fulvio: nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere. Quod autem pro signo sumetur, id ex isdem locis, quibus confirmatur, infirmabitur. nam in signo primum verum esse ostendium, qua de agitur, ut cruorem caedis; deinde factum esse, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit; postremo scisse eum, de quo quaeritur, eius rei legem et consuetudinem. nam eae res sunt signo ad
Abbreviated transcription (Latin):
firmaᷤ argum̃tationẽ alia ȩque firma aut firmiorpo¬
nit᷑ ẜ xhis quȩ sumunt᷑ aliqͥd ñ ꝯcedit᷑. cũ aut id qđ
tant dissimile ostendit᷑. aut uidicatũ aliã in partẽ
tra ducit᷑ ant omino udiciũ imꝓbat᷑. aut qđ signũ
ẽt̃ adũsarii. dixerũt. id eiꝰmͦi negat᷑ ẽẽ. aut si ꝯpm̃si¬
o. aut una. aut exutraq parte rep̃hñdit᷑. aut si eni¬
meratio falsa ostendit᷑. aut si simplex ꝯdusio falsi
aliqͥd ꝯtuiere demonstrat᷑. ł ã om̃e qđ sumit᷑ ad
argum̃tandũ. siue ꝓbabili. siue ꝓnecessario. necesse
ẽ. sumat᷑ ex his locis ut ante ostendimꝰ. Ia qđ ꝓcre¬
dibili. suptũ erit infirmabitur. si aut ꝑspicue fal¬
sũ erit hoc mͦ. Nemo ẽ. qͥnõ pecuniã quã sapife¬
ca malit. aut ex ꝯt̃rio qͦq credibile aliqͥa habe¬
bis. hoc mͦ. quis ẽ qͥ nõ officii cupidior. qmͣ petu¬
mȩ sit : Aut erit omĩno incredibile. ut si aliquẽ ꝯ

Expanded text:
ationem alia aeque firma aut firmior ponitur. Ex iis, quae sumuntur, aliquid non conceditur, cum aut id, quod tant, dissimile ostenditur, aut iudicatum aliam in partem traducitur, aut omnino iudicium inprobatur, aut, quod signum esse adversarii dixerunt, id eiusmodi negatur esse, aut si conprehensio aut una aut ex utraque parte reprehenditur, aut enume- ratio falsa ostenditur, aut simplex conclusio falsi ali- quid continere demonstratur. nam omne, quod su- mitur ad argumentandum sive pro probabili sive pro necessario, necesse est sumatur ex his locis, ut ante ostendimus. Quod pro credibili sumptum erit, id infirmabitur, si aut perspicue falsum erit, hoc modo: nemo est, quin pecuniam quam sapientiam malit; aut ex contrario quoque credibile aliquid habebit, hoc modo: quis est, qui non officii cupidior quam pecuniae sit? aut erit omnino incredibile, ut si aliquis, quem
Abbreviated transcription (Latin):
ii sũt. Nã quẽ ad modũ illud suꝑiꝰ genꝰ argum̃tan¬
di qđ ꝑ inductionẽ sumit᷑. marime socͣtes. ⁊ socͣtici
tractarũt. sic hoc qđ ꝑ ratiotionationẽ expolitur.
sũ mȩ ẽ ab aristotile atq aꝑipateticis ⁊ theofrasto
frequentatũ: Dem̃ a rethorib his qͥ elegantissimi
atq artificiosissimi. putati sut̃. Quare aut̃ nob̾
illa magis particio ꝓbetur. Dicendũ uidet᷑ ne
temere secuti putemur. ⁊ breuit dicendũ. ne in
huiꝰ mͦi reb duitiꝰ qmͣ ratio p̃cipiẽdi postulat ꝯmo¬
remur.¶Si qͣd̾a in argum̃tatione satis ẽ: uti ꝓ
positione. ⁊ ñ oportet adiungere. approbationẽ
ꝓpositioni. Quadã aut̃ in argum̃tatione infirma

Expanded text:
unt. nam quemadmodum illud superius genus argumen- tandi, quod per inductionem sumitur, maxime Socrates et Socratici tractarunt, sic hoc, quod per ratiocina- tionem expolitur, summe est ab Aristotele atque a Peri- pateticis et Theophrasto frequentatum, deinde a rhetoribus iis, qui elegantissimi atque artificiosis- simi putati sunt. quare autem nobis illa magis partitio probetur, dicendum videtur, ne temere secuti putemur; et breviter dicendum, ne in huiusmodi rebus diutius, quam ratio praecipiendi postulat, commoremur. Si quadam in argumentatione satis est uti pro- positione et non oportet adiungere adprobationem pro- position
Abbreviated transcription (Latin):
multũ post clamauit hominẽ ẽẽ occisũ: ⁊ cũ qͥb d̃a
diu̾sorib illũ qͥ ante erierat. c̃seqͥtur. Initinere ho¬
minẽ ꝯp̃h̃dit. ꝗladiũ eiꝰ euagina edurit. repꝑit cru¬
entatũ. homo inurbẽ abillis deducit᷑. acreus fit. In
hac intentio ẽ cͥminis. occidisti. Depulsio ẽ: nõ occi¬
di. Ex qͥb ꝯstitutio ẽ. Questio eadẽ in ꝯiecturali: quȩ

Expanded text:
um post conclamat hominem esse occisum et cum quibusdam devorsoribus illum, qui ante exierat, consequitur in itinere. hominem conpre- hendit, gladium eius e vagina educit, reperit cruentum. homo in urbem ab illis deducitur ac reus fit. in hac intentio est criminis: occidisti. depulsio: non occidi. ex quibus constitutio est id est quaestio e
Abbreviated transcription (Latin):
bi unã partẽ uideri. ꝓpositionẽ. quȩ si appbata ñ
sit. ꝓpositio ñ sit. argum̃tationis. Itẽ q̃ ab illis assũp¬
tio ⁊ assuptionis approbatio dicat᷑. eandẽ sibi assupti¬
onẽ. solã uideri. Ita fit ut eadẽ ratione argum̃tatio
tractata. aliis tͥꝑtita. aliis qͥnq ꝑtita uideatur. Aua¬
re eueñ. ut res nõtã ad usũ dicẽdi ꝑtineat. qͣm ad
rationẽ p̃ceptionis. Nobis aut̃ ꝯmodior. illa parti

Expanded text:
bi unam partem videri, propositionem; quae si adprobata non sit, propositio non sit argumentationis. item, quae ab illis adsumptio et adsumptionis adprobatio dicatur, eandem sibi adsumptionem solam videri. ita fit, ut eadem ratione argumentatio tractata aliis tripertita, aliis quinquepertita videatur. quare evenit, ut res non tam ad usum dicendi pertineat quam ad rationem praecepti
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate sẽꝑ eodẽ mͦ fuint. Nerũ ad utilitates qͦq
rerũ omĩu sut accõmodate. ⁊ diurnȩ nocturnȩ q ui¬
cissitudines. nulla inre umqͣ mutatȩ: qͥcꝗͣ nocuerũt.
Quȩ signo sutͣ omĩa. nõ mediocͥ qͦdã ꝯsilio. natura mun¬
di amministrari. Qnto in ducũt loco. ꝯplerionẽ eam
quȩ aut id infert solũ qđ ex om̃ib partib cogitur
hoc mͦ. Consilio gͥ hic mundus amministrat᷑. Aut unũ
in locũ cũ ꝯdurerit breuit ꝓpositionẽ. ⁊ ad sup̃tionẽ.

Expanded text:
 fiunt, verum ad utilitates quoque rerum omnium sunt accommodatae, et diurnae nocturnaeque vicissitudines nulla in re umquam mutatae quicquam nocuerunt; quae signo sunt omnia non mediocri quo- dam consilio naturam mundi administrari. quinto in- ducunt loco conplexionem eam, quae aut id infert so- lum, quod ex omnibus partibus cogitur, hoc modo: consilio igitur mundus administratur; aut unum in locum cum conduxerit breviter propositionem et ad- su
Abbreviated transcription (Latin):
cia & temeritate alicuiꝰ amnunistiatur. Fade na-¬
uigĩi ratio ẽ. Hã nauis optime cursũ conficit. ea q̃
scientisimo gub̃natore utit᷑. Cũ ꝓpositio sit hoc pacto
approbata. ⁊ duȩ partes transierut᷑ ratiotionationis. ter¬
cia in parte auint. qđ extendere uelis. id exui ꝓpositio¬
nis oportere assumere. hoc pacto. Nicħ aut̃ om̃in re:¬
rũ meluis ꝯsilioꝰ qͣuã om̃ĩs mundus ãministrat᷑. Arit.
Huius assup̃tionis qͣrto in loco aliã porro inducut᷑ appro

Expanded text:
ia et temeritate alicuius admini- stratur. eadem navigii ratio est. nam navis optime cur- sum conficit ea, quae scientissimo gubernatore utitur. cum propositio sit hoc pacto adprobata et duae partes transierint ratiocinationis, tertia in parte aiunt, quod ostendere velis, id ex vi propositionis oportere assu- mere, hoc pacto: nihil autem omnium rerum melius, quam omnis mundus, administratur. huius assump- tionis q
Abbreviated transcription (Latin):
ordiũ debi pͥnceps ẽt nos qͦq pͥmũ inrationẽ exordiẽ¬
di p̾cepta dabimꝰ. Exordiũ ẽ oratio animũ auditoris.
idoneȩ ꝯꝑans ad reliqͣm dictionẽ. Qd̾ eueniet si eũbe¬
niuolũ. attentũ. dociłem fecerit. Qare qͥbene erordiri
causa uolet. eũ necesse ẽ genꝰ suȩ causȩ diligent añ cognosc̾ẽ.
G ña causarũ .u. st̃. honestũ. admirabile. humile. auceps
obscurũ. Honestũ genꝰ causȩ ẽ. cui statĩ sine oratione nr̃a
fauet auditoris animꝰ. Admirabile: a qͦ ẽ alienatꝰ animꝰ eoꝵ
Qͥ audituri sut̃. Humile. qđ negligit᷑ ab auditore.⁊ nõ

Expanded text:
 debet esse, nos quoque primum in rationem exordiendi praecepta da- bimus. Exordium est oratio animum auditoris idonee com- parans ad reliquam dictionem: quod eveniet, si eum benivolum, attentum, docilem confecerit. quare qui bene exordiri causam volet, eum necesse est genus suae causae diligenter ante cognoscere. nt quinque: id est honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri sunt. Humile est, quod neclegitur ab auditore. An
Abbreviated transcription (Latin):
ne ũbo qͥdẽ cõmutari potest. Ac de inductione qͥ̃e
satis inp̃sentia iudet᷑ dictũ. Nc̃ deinceps ratiotinatio¬
nis ui ⁊ naturã considẽmꝰ. ¶ Eatiotinatio ẽ oratio.
ex ipsa re ꝓbabile aliqͥd eliciens. qđ ex positũ ⁊ ꝑsecos
intũ sua se ui ⁊ ratione ꝯfirnet. Hoc de gen̾e qͥdiluie
rent᷑ paululũ inp̃cipiẽdi ratione dissenserunt Na
partĩ qͥnq eiꝰ partes ẽe dicerũt partĩ ñ plus quã in
tres partes posse distribui putauerut᷑. Eoꝵ ꝯtuersi¬
am ñ in ꝯmodũ udẽt᷑. cũ utͦrũ q ratione exponere
Na ⁊i breuis ẽ ⁊ nõ euismͦi. ut alteri ꝓrsus mch̃ dicere
putent᷑. ⁊ locꝰ hic nobis indicendo mimime neglegendꝰ
uidet᷑ s Qui putãt in qͥnq distͥbiui partes oporte¬
te. auint pͥmũ ꝯuenire exꝑonere sũmã arguñitati¬
merat. ẜ a deiceps rationib uariis ⁊ qͣmͦ copiosissi.¬

Expanded text:
ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione quidem ne verbo quidem commutari potest. Ac de inductione quidem satis in praesentia dictum videtur. nunc deinceps ratiocinationis vim et naturam consideremus. Ratiocinatio est oratio ex ipsa re probabile aliquid eliciens, quod expositum et per se cognitum sua se vi et ratione confirmet. hoc de genere qui dilirentur, paululum in praecipiendi ratione dissense- runt. nam partim quinque eius partes esse dixerunt, partim non plus quam in tres partes posse distribui putaverunt. eorum controversiam non incommodum vi- detur cum utrorumque ratione exponere. nam et brevis est et non eiusmodi, ut alteri prorsus nihil dicere pu- tentur, et locus hic nobis in dicendo minime neglegen- dus videtur. Qui putant in quinque tribui partes oportere, aiunt primum convenire exponere summam argumentatimerant; eam deinceps rationibus variis et quam copiosissi
Abbreviated transcription (Latin):
causa q̃ apł̃ grecos ẽ: ꝑuagata. qđ epaminondas the
citũ nõ tradidit. & cũ paucos ipse dies contra legẽ er¬
ercitũ tenuisset. lacedemonios funditꝰ uicit. poterit
accusator argum̃tatione uti. ꝑ inductionẽ. cũ scͥp
tũ legis contra sentenciã defendat ad hc̃ modũ. Si
iudices id qđ epamiñdas ait. legis scͥptorẽ sensisse.
ad scͥbat ad legẽ ⁊ addat hãc exceptionẽ. extra quã
si qͥs rei publicȩ causa erercitũ ñ tradiderit. pacie¬
mini : nõ opinor. Qͥd si uosmetipsi qđ a ur̃a reli¬
gione.⁊ a saꝑ ientia remorisimũ ẽ: istꝰ houoris
causa hãc eandẽ exceptionẽ in uissu ppłi acdlegẽ ad¬
scͥbi iubeatis. ppł̃s chebanꝰ id patierur ne fieri: A tecto
diã nõ potest ita iudeces iuideri. Qđ si luteris cortig.
neq ab illo neq a uobis scͥptoris uoluntas potest. Uide¬
te ne multo indiguꝰ sit id re. ⁊ iudicio nr̃o mutari. qł

Expanded text:
causa, quae apud Graecos est pervagata, cum Epaminondas, Thecausa, quae apud Graecos est pervagata, cum Epaminondas, Thecitum non tra- didit et, cum paucos ipse dies contra legem exercitum tenuisset, Lacedaemonios funditus vicit, poterit accusator argumentatione uti per inductionem, cum scrip- tum legis contra sententiam defendat, ad hunc modum: si, iudices, id, quod Epaminondas ait legis scriptorem sensisse, adscribat ad legem et addat hanc ex- ceptionem: extra quam si quis rei publicae causa exercitum non tradiderit, patiemini? non opinor. quid, si vosmet ipsi, quod a vestra religione et a sa- pientia remotissimum est, istius honoris causa hanc eandem exceptionem iniussu populi ad legem adscribi iubeatis, populus Thebanus id patieturne fieri? pro- fecto st ita videri, iudices. quodsi litteris corrigi neque ab illo ne- que a vobis scriptoris voluntas potest, videte, ne multo indignius sit id re et iudicio vestro mutari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ. quȩ ante concessȩ sũt. aut alia utendũ inducli¬
one. Si concedet᷑: concludenda ẽ argum̃tatio. Si tace¬
hitur: aut elicienda responsio ẽ: Aut qm̃ tacitur nitas
imitat᷑ confessionẽ. ꝓeo ac si ꝯcessũ sit: concludẽ opor¬
tebit argum̃tationẽ. Ita fit hoc genꝰ argum̃tandi triꝑ¬
titũ. Erima pars ea similitudine constat. una pluribus¬
ue. Altera. er eo qđ ꝯcedi uolumꝰ. Cuiꝰ causa similitu.¬
dines adhibitȩ sũt. Texcia. ex ꝯclusione. quȩ aut ꝯfir¬
mat ꝯcessionẽ. aut qͥd ex ea ꝯficiat᷑ ostendit. S qͥa
nõ satis alicui uidebit᷑. dilucide demonstratũ. nisi
qͥd ex cuuli causarũ geñe exẽpli subiecerimꝰ. Nidet᷑
euis mͦi qͦq utendũ erẽplo. ñ qͦ pͣceptͥo differat. aut
alit̾ hoc insermone atq indicendo sit utendũ. s ut
in loco nͥ monstrat᷑. nequeut᷑ cognoscere. Ergo in hac

Expanded text:
rerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductirerum, quae ante concessae sunt, aut alia utendum inductione. si con- cedetur, concludenda est argumentatio. si tacebitur, elicienda responsio est aut, quoniam taciturnitas imi- tatur confessionem, pro eo, ac si concessum sit, con- cludere oportebit argumentationem. ita fit hoc genus argumentandi tripertitum: prima pars ex similitudine constat una pluribusve; altera ex eo, quod concedi vo- lumus, cuius causa similitudines adhibitae sunt; tertia ex conclusione, quae aut confirmat concessionem aut quid ex ea conficiatur ostendit. Sed quia non satis alicui videbitur dilucide demon- stratum, nisi quid ex civili causarum genere exempli subiecerimus, videtur eiusmodi quoque utendum ex- emplo, non quo praeceptio differat aut aliter hoc in sermone atque in dicendo sit utendum, sed ut in loco, nisi monstratum est, nequeunt cognoscere. ergo in hac
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ. ut illd̃ qđ inducemꝰ ꝑ similitudinẽ eiusmͦi
sit: ut sit necesse ꝯcedi. ⁊ Lã ex qͦ postulabimꝰ no¬
bis illud̃ qđ dubiũ sit ꝯcedi. dubiũ ẽẽ id ipsum
ẽẽ nõ oportebit. Deiñ illud cuiꝰ ꝯfirmandi causa¬
fiet inductio. uidendũ ẽ ut simile his reb sit. quã
res quasi nõ dubias ante induxerimꝰ. Nã aliqͥd
ante concessũ nob̾. ẽẽ nicħ ꝓderit. si ei dissimile e¬
rit. id cuiꝰ causa illud concedi pͥmũ uolueris. De¬
det si ei rei qm pͥmo rogetur recte assenserit.
illã qͦq rẽ quȩ sibi dispꝰliceat ẽẽ necessario ꝯ¬
cedenidã. plerũq aut nõ respondendo. aut
male respondendo. longiꝰ rogationẽ ꝓce¬
dere non sinit. Quare ratione rogationis in prudens
ab eo q ꝯcessit. ad id qł ñ uult ꝯcedere deducendus
eͣ Extremũ aut̾ aut taceat᷑ oportet. aut concedatur.
aut neger᷑. Si negabit᷑. aut ostenda similitudo ẽ earũ

Expanded text:
primum, ut illud, quod inducimus per similitudinem, eiusmodi primum, ut illud, quod inducimus per similitudinem, eiusmodi sit, ut sit necesse concedere. nam ex qbis illud, quod dubium sit, concedi, id ipsum dubium esse non oportebit. Deinde illud, cuifiet inductio, videndum est, ut simile iis rebus sit, quas res quasi non dubias ante induxerimus, nam aliquid ante concessum nobis esse nihil proderit, si ei dissimile erit id, cuius causa illud concedi primum voluerimus; dedet, si ei rei, quam primo rogetur, recte assenserit, illam quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione rogationis inprudens ab eo, quod concessit, ad id, quod non vult concedere, deducendus est. extremum autem aut ta- ceatur oportet aut concedatur aut negetur. si negabitur, aut ostendenda similitudo est earum
Abbreviated transcription (Latin):
uterq ur̃m inqͥt. id mͥ solũ ñ respondit. qđ egosolũ
audire uoluerã: egomet dicã qͥd ut̃q cogiter. Nã
⁊ tu mulier optimũ uirũ mauis habere. & tu xenophõ
uxorẽ habere lectissimã marime uis. Qua re nͥ hoc
ꝑfeceritis. ut neq uir melior. neq femina lectior inter¬
ris sit. ⁊ fecto sẽꝑ id qđ optimũ putabitis ẽẽ multoma¬
xune reqͥretis. ⁊ ut tu maritus sis qͣm optime. & hȩc
qũa optime uiro nupta sit. Hic cũ reb ñ dubiis as¬
sensũ ẽẽt factũ ẽ ꝓpt̾ similitudinẽ. ut & sãm illud
qđ dubiũ uidebat᷑ si qͥs seꝑatĩ quereret. id ꝓcer¬
to ꝓpt̾ rationẽ rogandi ꝯcederet᷑. Hoc mͦ sermo¬
nis plurimũ socrates uius ẽ ꝓpt̾ea qđ nicħ ipse
afferre ad ꝑsuadendũ uolebat. s ex eo qđ sibi il¬
le dederat. qͥcũ disputabat. aliqͥd ꝯficere male¬
bat. qđ ille ex eo qđ iã ꝯcessisset necessario appro¬
bare deberet. Hoc in gen̾e p̾cipiẽdũ nobis uidet᷑

Expanded text:
trum, inquit, id mihi solum non respondit, quod ego solum audire volueram, egomet dicam, quid uterque cogitet. nam et tu, mulier, optumum virum vis habere et tu, Xenophon, uxorem habere lectissimam maxime vis. quare, nisi hoc per- feceritis, ut neque vir melior neque femina lectior in terris sit, profecto semper id, quod optumum putabitis esse, multo maxime requiretis, ut et tu maritus sis quam optumae et haec quam optimo viro nupta sit. hic cum rebus non dubiis assensum est, factum est propter similitudinem, ut etiam illud, quod dubium videretur, si qui separatim quaereret, id pro certo propter rationem rogandi concederetur. hoc modo ser- monis plurimum Socrates usus est, propterea quod nihil ipse afferre ad persuadendum volebat, sed ex eo, quod sibi ille dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille ex eo, quod iam con- cessisset, necessario adprobare deberet. Hoc in genere praecipiendum nobis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯpabiłe. ⁊ Signũ ẽ qł sub sensũ aliquẽ cadit.
ante fuerit. aut in ipso ñe gotio. aut post sit
consecutũ. ⁊ tam̃ indiget testimonui. ⁊ gͣuioris ꝯfirmat¬
onis. ut cruor. fu ga. pallor. puluis. ⁊ quȩ his sut simi¬
na. Credibile ẽ qđ sine ullo teste. auditoris opiniõe
firmatur. hoc mͦ. N Iemo ẽ qͥ ñ lib̃os suos incoluies
⁊ beatos ẽc̃ cupiat. Nudicatũ ẽ res assensione. aut
auctoritate. aut uditio alicuiꝰ. aut aliqͦrũ ꝯꝓbata.
Id tͥb in geñib spectat᷑ religioso. ꝯmuni. approbato.
Religiosũ ẽ qđ uirati legib uidicarut᷑. Cõmune ẽ. qđ
om̃s uulgo ꝓbarunt. ⁊ secuti stͣ huiꝰ mͦi. ut maioribus
natu assurgat᷑. ut suppliciũ misereat᷑. Ss L pprobatũ
ẽ. qđ homines cũ dubiũ ẽẽt quale haberi oporteret.
sua ꝯstituerunt aucdoritate uelut grachi patris fac¬
iũ. quẽ ppłs romanꝰ qͥ eũ ob id factũ. eo qđ inscien¬
te collega incensura nicħ gessit. post censurã ꝯsulẽ

Expanded text:
abile. signum est, quod sub sensum ali- quem cadit ante fuerit aut in ipso neg- otio aut post sit consecutum et tamen indiget testi- monii et gravioris confirmationis, ut cruor, fuga, pallor, pulvis, et quae his sunt similia. credibile est, quod sine ullo teste auditoris opinione firmatur, hoc modo: nemo est, qui non liberos suos incolumes et beatos esse cupiat. iudicatum est res assensione aut auctori- tate aut iudicio alicuius aut aliquorum conprobata. id tribus in generibus spectatur, religioso, communi, adprobato. religiosum est, quod iurati legibus iudica- runt. commune est, quod omnes vulgo probarunt et secuti sunt, huiusmodi: ut maioribus natu assurgatur, ut supplicum misereatur. adprobatum est, quod ho- mines, cum dubium esset, quale haberi oporteret, sua constituerunt auctoritate: velut Gracchi patris factum populus Romanus, qui eum ob id factum eo quod insciente collega in censura nonnihil gessit post censuram consulem
Abbreviated transcription (Latin):
certũ qͥddã destinat᷑ auditori. in quo animũ debeat
habere occupatũ. Alt̾a ẽ in qua rerũ earũ de quib
erimꝰ dicturi. b̾uit̾ expositio ponit᷑ distributa. ex qua
ꝯficit᷑ ut certas animo res teneat auditor. qͥb diclis
intelligat fore ꝑoratũ. Nc̃ utͦq gñe particionis quẽ¬
admodũ conueniat uti breuiter dicendũ uidet᷑.S.
Quȩ particio qͥd ꝯueniat. aut qͥd ñ ꝯueniat ostendit.
Hȩc debet illud qđ ꝯueñ inclinare ad suȩ causȩ cõ¬
modũ. hoc mͦ: int̃fectã matrẽ a filio ẽe̾. conuenit mͥ
cũ adu̾s ariis. Itẽ contra int̾feclũ ẽẽ. aclitemestra a

Expanded text:
certum quiddam destinatur auditori, in quo animum debeat certum quiddam destinatur auditori, in quo animum debeat habere occupatum. altera est, in qua rerum earum, de quibus erimus dicturi, breviter expositio ponitur distributa; ex qua conficitur, ut certas animo res te- neat auditor, quibus dictis intellegat fore peroratum. Nunc utroque genere partitionis quemadmodum con- veniat uti, breviter dicendum videtur. Quae partitio, quid conveniat aut quid non conveniat, ostendit, haec debet illud, quod convenit, inclinare ad suae causae commodum, hoc modo: interfectam matrem esse a filio convenit mihi cum adversariis. item con
Abbreviated transcription (Latin):
agemus tũ. cũ de dispositione dicemꝰ. Nã hoc ad dispositi¬
onẽ ꝑtinet. Nõ qmadmodũ causa postulat. narrat᷑. cuor
aut id qđ adu̾sario ꝓdest. dilucide ⁊ ornate exponit᷑. ant
il qꝙͣ ipsũ adiuuat obscure dr̃. ⁊ negli gent᷑. Qua re ut
hoc uitiũ utet᷑. omia torquenda sut᷑. ad cõmodũ suȩ cau¬
sȩ. cont᷑ria quȩ p̃teriri poterut᷑ p̃tereundo. quȩ illiꝰ ert̃
lenit̾ aitingenda. sua diligͣnt̃. ⁊ enodare narrando. Ac
de narratione qͥdẽ. satis dictũ uidet᷑. Deinceps ad par¬
ticionẽ transeamꝰ. ¶ K ecte habita in causa partici¬
oillustrẽ ⁊ ꝑspicuã totã efficit orationẽ. Partes eiꝰ sunt
diiȩ. quarũ utraq magnoꝑe ad aꝑiendã causã.:⁊ consti¬
tuẽtłã ꝑtinet ꝯtuersia.  Una pars ẽ quȩ qͥd cũ adũ¬
sarũs ꝯueniat.: ⁊ qͥd in controu̾sia relinquat᷑ osfndit. ex qͣ

Expanded text:
agemus tum, cum de dispo- sitione dicemus; nam hoc ad dispositiagemus tum, cum de dispo- sitione dicemus; nam hoc ad dispositionem pertinet. non, quemadmodum causa postulat, narratur, cum aut id, quod adversario prodest, dilucide et ornate expo- nitur aut id, quod ipsum adiuvat, obscure dicitur et neglegenter. quare, ut hoc vitium vitetur, omnia tor- quenda sunt ad commodum suae causae, contraria, quae praeteriri poterunt, praetereundo, quae dicenda erunt, leviter attingendo, sua diligenter et enodate narrando. Ac de narratione quidem satis dictum videtur; dein- ceps ad partitionem transeamus. Recte habita in causa partitio inlustrem et per- spicuam totam efficit orationem. partes eius sunt duae, quarum utraque magno opere ad aperiendam causam et constituendam pertinet rsariis conveniat et quid in controversia relinquatur, ostendit; ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ similis. exhis rationib ẽẽ poterit. ¶Iuud aut̃
p̃terea ꝯsidare oportebit. ne aut cũ obsit narratio
aut cũ nicħ ꝓsit. tc̃ tm̃ int ponat᷑. aut nõ loco. aut
ñ qͣmadmodũ. causa postulet narret᷑. C Obẽ tũ. c̃
ipsiꝰ rei geste expositio magnã excipit offensionẽ.
quã argum̃ tando. ⁊ causã agendo leuiri oportebit.
Qđ cũ accidit membratĩ oportebit partes. rei gestȩ
disꝑgere in causã ⁊ ad un̾a qmq ꝯfestim rationẽ
ac cõmodare. ut uulneri p̃sto medicam̃tũ sit. ⁊ o¬
diũ stati defensiomitiget. ¶. Dicħ ꝓdest narra¬
tio. tũ cũ ab adũsariis re ex posita. nr̃a nicħ int̾:
iterũ. aut aliomͦ narrare. aut abhis qͥ audit̃ ita
tenet᷑ negotiũ. ut nr̃a nicħ int̾ sit eos alio pacto
docere. Qd̃ cũ accidit. omĩno narratione suꝑ
onis collocat᷑. in qua res postulat. Quo de genere

Expanded text:
quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem quidem similis ex his rationibus esse poterit: illud autem praeterea considerare oportebit, ne, aut cum obsit narratio aut cum nihil prosit, tamen inter- ponatur; aut non loco aut non, quemadmodum causa postulet, narretur. obest tum, cum ipsius rei gestae expositio magnam excipit offensionem, quam argu- mentando et causam agendo leniri oportebit. quod cum accidet, membratim oportebit partes rei gestae disper- gere in causam et ad unam quamque confestim rationem accommodare, ut vulneri praesto medica- mentum sit et odium statim defensio mitiget. nihil prodest narratio tum, cum ab adversariis re exposita nostra nihil interest iterum aut alio modo narrare; aut ab iis, qui audiunt, ita tenetur negotium, ut nostra nihil intersit eos alio pacto docere. quod cum accidit, omnino narratione supeonis conlocatur, in qua res postulat; quo de genere
Abbreviated transcription (Latin):
gestũ erit. ita pͥmũ exponet᷑. ⁊ rerũ ac tẽꝑũ ordo seruabi¬
tur. ut ita narrent᷑ ut gestȩ res erut. aut ut potuisse ge¬
ri uidebunt᷑. Hic erit ꝯsidandũ ne qͥd ꝑtͣbate. ne qͥd ꝯ¬
torte dicat᷑. ne qmͣ in aliã rẽ transeatur. ne ab ultimo
lecta longuudine. magis qͣm obscuritate. narratio¬
nis. Ac u̾bis qͦq dilucidis utendũ ẽ: qͦ de gn̾e dicen¬
dũ ẽ. inp̃ceptis elocutionis.  Pbabilis erit narra¬
tio. si in ea uidebunt᷑ in ẽẽ ea quȩ solẽt apparere in
ueritate. si ꝑsonarũ dignitates seruabunt᷑. si cau¬
se factorũ extabut. si fuisse facultates faciendi
uidebunt᷑. si tẽ pꝰ idoneũ. si spatiĩ satis. si locꝰ opor¬
tunꝰ. ad eandẽ rẽ qua de re narrabit᷑ fuisse osten¬
det᷑. si res ⁊ ad eoꝵ qͥagut̃ naturã. ⁊ ad uulgi moreor
⁊ ad eoꝵ qͥ audient opinionẽ. accõmodabit᷑. Ac ueri

Expanded text:
gestum erit, ita primum exponetur, et rerum ac temporum ordo servabigestum erit, ita primum exponetur, et rerum ac temporum ordo servabitur, ut ita narrentur, ut gestae res erunt aut ut potuisse geri videbuntur. hic erit considerandum, ne quid perturbate, ne quid ctorte dicatur, ne quam in aliam rem transeatur, ne ab ultimo lecta longitudine magis quam obscuritate narra- tionis. ac verbis quoque dilucidis utendum est; quo de genere dicendum est in praeceptis elocutionis. Pro- babilis erit narratio, si in ea videbuntur inesse ea, quae solent apparere in veritate; si personarum dignitates servabuntur; si causae factorum exstabunt; si fuisse facultates faciundi videbuntur; si tempus idoneum, si spatii satis, si locus opportunus ad eandem rem, qua de re narrabitur, fuisse ostendetur; si res et ad eorum, qui agent, naturam et ad vulgi morem et ad eorum, qui audient, opinionem accommodabitur. Ac veri
Abbreviated transcription (Latin):
q̵ ictũ sit. id qł nõ sit dictũ intelligat᷑.⁊ si ñ mͦ. id qł
ob ẽ uerũ ã id qđ nec ob ẽ: nec adiuuat p̃teribit᷑. isi se¬
mel unũ qđq dicet᷑. ⁊ sind̾ ab eo ui qͦ ꝓxime desitũ erit:
deuceps incipiet᷑. Ac multos umitatio decipit breuita-¬
tis. ut cũ se breues putat ẽẽ. longissimi sit̃: Cũ det ope¬
rã ut res multas breuit̃ dicat᷑. ñ ut om̃ino paucas res
dicat. ⁊ ñ plures. qm necesse sit. Nã pleris q breuĩt
uidet᷑ dicere qͥ ita dicit. accessi ad edes. puerũ euoca¬
ui. respondit. quȩ siui dnm domi negauit ẽẽ. Hic tã¬
i si tot res breuꝰ nõ potuit dicere: tam̃ qͥa satis fuit dir¬
isse domi negauit esse. fit rerũ multitudine longiꝰ. Qua¬
re hoc qͦq ingñe uitanda ẽ breuitatis unitatio ⁊ ñ minꝰ
rerũ. ñ necessariarũ. qmͣ u̾boꝵ. multitudine suꝑ seden¬
dũ ẽ. ¶ Aꝑta aut̃ narratio poterit ẽẽ. si ut qͥdq pͥmũ

Expanded text:
st dictum, intellegatur; et si non modo id, quod obest, verum etiam id, quod nec obest nec adiuvat, praeteribitur; et si semel unum quicque dicetur; et si non ab eo, quo in proxime desi- tum erit, deinceps incipietur. ac multos imitatio brevi- tatis decipit, ut, cum se breves putent esse, longissimi sint; cum dent operam, ut res multas brevi dicant, non ut omnino paucas res dicant et non plures, quam ne- cesse sit. nam plerisque breviter videtur dicere, qui ita dicit: Accessi ad aedes. puerum vocavi. respondit. quaesivi dominum. domi negavit esse. hic, tametsi tot res brevius non potuit dicere, tamen, quia satis fuit dixisse: domi negavit esse, fit rerum multitudine longus. quare hoc quoque in genere vitanda est bre- vitatis imitatio et non minus rerum non necessaria- rum quam verborum multitudine supersedendum est. Aperta autem narratio poterit esse, si, ut quidque primum
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ. ⁊ã si his qͥ imprudent̃ leserunt ignosci con¬
uen̾. his qͥ necessario ꝓfuerut᷑ haberi grãm nõo¬
porter¶. Ex parisic. ⁊ sã ut locus inmari sine
portu. nauib ẽẽ ñ pot̾ tutꝰ sic animus sine fide.
dẽ ratione cadut hoc mͦ ꝓbabile ꝯsidat᷑. Dã sir¬
hodiis turpe nõ ẽ portoriũ locare. nebermo cre¬
onti qͥdẽ turpe ẽ conducere. Hȩc tũ uera sut̃ h
pacto qm cicatrix ẽ. fuit iilnꝰ tũ ueri similia hmͦ.
si multus erat in calceis puluis. ex itinere eũ ueni¬
re oportebat. Omẽ aut̃ ut certas qͣsd̾a inpartẽ
distribuamꝰ ꝓbabile qđ sumit᷑ ad argum̃tationẽ.

Expanded text:
modo: Nam si iis qui imprudenter laeserunt, ignosci convenit, illis qui necessario profuerunt, haberi gratiam non oportet? Ex pari sic: Nam ut locus sine portu navibus esse non potest tutus, sic animus sine fide ndem rationem cadunt, hoc modo probabile consideratur: nam si Rhodiis turpe non est portorium locare, ne Her- mocreonti quidem turpe est conducere. haec tum vera sunt, hoc pacto: quoniam cicatrix est, fuit vulnus; tum veri similia, hoc modo: si multus erat in calceis pulvis, ex itinere eum venire oportebat. Omne autem—ut certas quasdam in partes tri- buamus—probabile, quod sumitur ad argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
habes. tuũ ne anillius malis: Respondit. illiꝰ uero
Agesis in qͥt. Qͦ a si uirũ illa meliorẽ habeat qm̃ tu
habes. utrũ ne tuũ malis uirũ. an illius: hic muli¬
er erubuit. Aspasia aut̃ sermonẽ cũ ipso tenopnõ¬

Expanded text:
habes, tuumne an illius malis? respondit: illius vero. habes, tuumne an illius malis? respondit: illius vero. age sis, inquit, quid? si virum illa me- liorem habeat, quam tu habes, utrumne tuum virum malis an illius? hic mulier erubuit. Aspasia autem ser- monem cum ipso Xenophon
Abbreviated transcription (Latin):
tusiũ ⁊ suaiussimũ ẽ ⁊ sĩmȩ necesariũ. ⁊ ab artus icħ¬
torib marime neglectũ. Quare & de ea p̾ceptione
a locus hic omis ꝯsidandus ẽ. qđ rei nͣ solũ magna u
alitas ẽ s p̃cipiẽdi qͦq sũma difficultas. ¶Omĩs qͥar¬
ꝗum̾tatio. aut ꝑ in ductionẽ trͣtanda ẽ. aut ꝑ ratioti.¬
nationẽ. s. Inductio ẽ oratio. quȩ reb nõ dubus cap¬
tat assensionẽ eiꝰ. qͥ cũ instituta ẽ qͥb assensionib fac
ut illi dubia quȩdlã res ꝓpt similitudinẽ earũ rerũ
qͥ assensit ꝓbet᷑. uelut apd̾ socraticũ. ascinen. demõ¬
strat socrates. cũ xenophontis uxore. & cũ ipso. xe¬
nophonte aspasiã locuta: Dic mͥ quȩso xenofontus
ueor. si uicia tua meliuis habeat aurũ qmͣ tu habes.
uttũ iliꝰ ne artuũ malis: Iuius inqͥt. Qđ si uestẽ ⁊ ce¬
terũ ornam̃tũ muliebr᷑e. p̃tii maioris habeat. qm̃tu

Expanded text:
tingui et suavissimum est et summe necessarium et ab artis scrtingui et suavissimum est et summe necessarium et ab artis scriptoribus maxime neglectum. quare et de ea praeceptione a locus hic om- nis considerandus est, quod rei non solum magna uti- litas est, sed praecipiendi quoque summa difficultas. Omnis  aut per inductionem tractanda est aut per ratiocinationem. Inductio est oratio, quae rebus non dubiis captat assensionem eius, quicum instituta est; quibus assen- sionibus facit, ut illi dubia quaedam res propter si- militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; velut apud Socraticum Aeschinen demonstrat Socrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xenophonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, si vicina tua melius habeat aurum, quam tu habes, utrum illudne an tuum malis? illud, inquit. quid, si vestem et ceterum ornatum muliebrem pretii maioris habeat, quam tu
Abbreviated transcription (Latin):
naturarũ similitudinẽ. Collatio. ẽ oratio. rẽ cũ re
er similitudine ꝯferens. Exẽplũ ẽ. qd rẽ auctori¬
tate aut casu alicuiꝰ hominis aut negotii cũ firmat
aut infirmat. Hoꝵ. erẽpla ⁊ descͥptiones. in p̃ceptis
ȩlocutionis cognoscentũr. Ac fons qͥdẽ ꝯfirmatioĩs.
ut facultas tulit aꝑtus ẽ. Nec minus dilucide qmͣ
rei natura ferebat demonstratꝰ ẽ. Qm̃admodumr
aut̃ queq ꝯstitucio ⁊ pars ꝯstitutionis & omis ꝯtro
ñsia. siue in ratione suie inscͥpto quȩ u̾sat᷑ tcͣtari
debeat. ⁊ quȩ inquasq argum̃tationes ꝯueniat᷑. sin¬
gillatĩ in scđo libro de uno qͦq gen̾e dicemꝰ. inp̃sen¬
tia tantũ mͦ nuimeros ⁊ modos ⁊ partes argumen¬
tandi ꝯfuse ⁊ ꝑmirtȩ disꝑsimꝰ. Post. descͥptȩ ⁊ȩ
iecte in genꝰ qłq causȩ qđ cuiq ꝯueniat. erhas copias
digerenus. did inueniri qͥdẽ omĩs ex locis his arguĩ
tatio poterit. hauentã er ornari ⁊ certas in partes dis¬

Expanded text:
i- litudinem. conlatio est oratio rem cum re ex simili- tudine conferens. exemplum est, quod rem auctoritate aut casu alicuius hominis aut negotii confirmat aut in- firmat. horum exempla et descriptiones in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constitutionis et omnis contro- versia, sive in ratione debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post discripte et electe in genus quodque causae, quid cuique conveniat, ex hac copia digeremus. Atque inveniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes dis
Abbreviated transcription (Latin):
more: ⁊ cuuis arbitrii sit educatꝰ. qͦs habuerit artiũ libã¬
liũ magistros. qͦs uiuendi p̃ceptores. qͥb amicis utatur.
qͦ innegotio. questu artificiosit occupatiis. qͦͣm rẽ fa¬
miliarẽ administret. qͣ consuetu dine domestica sit.¬
¶ Infortuna qͣr. seruus sit anlib̾ pecimiosus antenuis pri¬
uatus an cũ potestate. Si cũ potestate: uire. an iniuria.
felir. clarus. an contra. quales lib̾os habeat. aut si de
non uiio. querit᷑. ⁊̃ qͣli morte sit affectꝰ erit ꝯsicłau¬
dũ.¶ Habitũ aut̃ hc̃ appellamꝰ animi ⁊ corꝑis constan¬
tẽ. ⁊ absolutã aliqua in re ꝑfectionẽ. aut mrtutis. aut
alicuiꝰ artis ꝑceptionẽ. Aut qmͣuis scie̾tiã. ꝰ itẽ cor¬
poris aliqmͣ ꝯmoditatẽ. ñ natura datã. s studio ⁊ in¬

Expanded text:
more et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium libermore et cuius arbitratu sit educatus, quos habuerit artium liberalium magistros, quos vivendi praeceptores, quibus amicis utatur, quo in negotio, quaestu, artificio sit occupatus, quo modo rem familiarem administret, qua consuetu- dine domestica sit. in fortuna quaeritur, servus sit an liber, pecuniosus an tenuis, privatus an cum potestate: si cum potestate, iure an iniuria; felix, clarus an con- tra; quales liberos habeat. ac si de non vivo quaeretur, etiam quali morte sit affectus, erit considerandum. habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem et absolutam aliqua inalicuius artis preceptionem, aut quamvis scientiam; et item corporis aliquam comoditatem non natura datam sed studio et in
Abbreviated transcription (Latin):
uictũ. fortunã. habitũ. affectionẽ. studia. ꝯsilia. facta.
quarũ indigemꝰ. ad hãc ꝑceptionẽ faciliꝰ ẽ. Heȩ aut̃ par¬
tĩ diuno parti mortali ingenere uersant᷑. Sortaliũ
aut᷑ pars in hominũ. pars ingen̾e bestiarũ numenatiur
Atq hominũ genꝰ ⁊ inseru ꝯsiłãtur. uirile an muliebre sit
⁊ innatione. patria. etate. cognatione. sH Patione. gͣius
te. puer. an adolescens. natu gndior an sener. sCogna¬
in cõmoda ꝯsiderant᷑ a natura. data. animo aut corpori
hoc mͦ. Ualens an in becillus. longus. anbreiis. formo¬
sus. au deformis. uelox an tardus sit sacut᷑ anhebetior
memor an obliuiosus. comis. offitiosus. an infacetus.
prudrens. patiens. an contra. Et omĩno quȩ a natura
ł ẜã quȩ incdustria cõꝑant᷑. adhabitũ ꝑtinẽt. de qͦ posteriꝰ
ẽ dicendũ. ¶. Inuictu considãre oportet apud qͣs. ⁊ qͦ

Expanded text:
victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, victum, fortunam, habitum, affectionem, studia, consilia, facta, quarum indigemus ad hanc praeceptionem, facilius est. eae autem partim divino, partim mortali in genere ver- santur. mortalium autem pars in hominum, pars in bestiarum genere numerantur. atque hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, et in natione, patria, cognatione, aetate. natione, Graius te, puer an adulescens, natu grandior an senex. praincommoda considerantur ab natura data animo aut corpori, hoc modo: valens an inbecillus, longus an brevis, formonsus an deformis, velox an tardus sit, acutus an hebetior, memor an obli- viosus, comis officiosus an infacetus, pudens, patiens an contra; et omnino quae a natura  nam quae industria comparantur, ad habitum pertinent, de quo posterius est dicendum. in victu con- siderare oportet, apud quem et quo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ officiũ. Que adinodũ gͥbic ⁊ ad pͥmã quãꝙ partẽ. pͥmuo
accessit. ⁊ om̃ib absolutis. sinẽ dicendi fecit. sic nob̾ placet.
& ad singulas partes accedere: ⁊ omĩb absolutis ꝑorare.
uiic de confirmatone deinceps ita ut ordo ipse postulat.
p̃cipiẽdũ uidet᷑. confirmatio ẽ ꝑ qm argumentando.
nr̃e causȩ fidẽ. ⁊̃ auctoritatẽ. ⁊ firmam̃tũ ad uingit oratio
Hiĩꝰ partis certa sut p̃cepta. quȩ insingła causarũ gña di¬
uidunt᷑. Nerũtam̃ ñ incõmodũ uidet᷑. qͣndã siluã. atq
materiã unũisã ante ꝑmirtã ⁊ ꝯfusam. exponere omiũ
argumtationũ. Post aut̃ tradere. quẽ admodũ unũ qd̃q
causȩ genꝰ. hĩc om̃ib argumentandi. rationib tractis ꝯ¬
firmari oporteat. m̃s res argum̃tando confirman¬
tur. aut exeo qđ ꝑsonis. aut ereo qł negotiis ẽ attribu¬
tũ. ac ꝑsonis has res. adtributas putamꝰ. nom̃. naturam.

Expanded text:
officium quemadmodum igitur hic et ad primam quamque partem primum accessit et omnibus absolutis finem dicendi fecit, sic nobis pla- cet et ad singulas partes accedere et omnibus abso- lutis perorare. Nunc de confirmatione deinceps, ita ut ordo ipse postulat, praecipiendum videtur. Confirmatio est, per quam argumentando nostrae causae fidem et auctoritatem et firmamentum adiungit oratio. huius partis certa sunt praecepta, quae in singula causarum genera dividentur. verumtamen non incommodum videtur quandam silvam e omnium argumentationum, post autem tradere, quemadmodum unum quodque causae genus hinc omnibus argumen- tandi rationibus tractis confirmari oporteat. Omnes res argumentando confirmantur aut ex eo, quod personis, aut ex eo, quod negotiis est adtributum. Ac personis has res adtributas putamus: nomen, na- turam,
Abbreviated transcription (Latin):
modꝰ occasio. facultates. Locꝰ ꝯsicdatur in qͦres gesta
sit. ex opotunitate qm uideat᷑ habuisse ad negotiũ ad¬
ministrandũ. Eã aut oportunitas q̃r ex magnitudine
int̾uallo longinqͥtate. ꝓpinqͥtate. solitudine celebrita.¬
te. natura ipsius loci ⁊ nicinitate totꝰ regionis. Exhi
ꝙ ĩa attͥburionibꝰ sacer an ꝓfanꝰ. publicꝰ an pͥuatꝰ. alie¬
nus an ipsiꝰ de qͦ agit᷑ locus sit anfuerit. ¶Tẽpꝰ aut̃ id¬

Expanded text:
modus, occasio, facultas. Locus consideratur, in quo res gesta modus, occasio, facultas. Locus consideratur, in quo res gesta sit, ex opportunitate, quam videtur habuisse ad negotium administrandum. Ea autem opportunitas quaeritur ex magnitudine, intervallo, longinquitate, propinquitate, solitudine, celebritate, natura ipsius loci et vicinitatis et totius regionis. Ex his etiam attributionibus: sacer profanus, publicus privatus, alienus an ipsius, de quo agitur, locus sit aut fuerit. Tempus aut
Abbreviated transcription (Latin):
plicata m̃agna cũ uoluntate occuꝑario. ut philosophne
Qaut non faciẽdi uere ex cogiata ratio s facła aute .⁊
casus: ⁊ otationes itib ex tẽpib ꝯsidabunt᷑. Qͥa fecerit.
aur qͥs ipsi acciderit. aut qͥd direrit. E qͥd faciat. quid
ipi acidã. qtł dicat. s quid facturus ut. qͥa ips̃i caslirũ
At. qua sit dicturus oratione. Acꝑsonis qͥdẽ hȩc uidentur
ee atribita. ¶ Negotis ant quȩ suit adrbnta parti sut
ꝯtiientia cũ ipso negotio. parti ingestione negotii consi.¬
derantur: partĩ acliuncta negotio sut̃. partĩ gestũ negori¬
um consequimt᷑. s. Continentia cũ ipso negotio sũt eaq̃
semꝑ adtira ẽẽ uident᷑ ad rẽ neq ab ea possut separari.
E x his pͥma ẽ breuis ꝯplerio tonus negotis quȩ sũmã ꝯu¬
net facti. hocmͦ parentis occisio. patriȩ ꝓditio. Deinde
ad ipsũ negotiũ. Dem̃ in ipso gerendo negotio qͥd acdũ
at. Demñ qͥd postea sit. Ingestione aut̃ negotii qͥ locus

Expanded text:
plicata magna cum voluptate occupatio ut philosophie cogitata ratio. facta autem et casus et ora- tiones tribus ex temporibus considerabuntur: quid fecerit aut quid ipsi acciderit aut quid dixerit; aut quid faciat, quid ipsi accidat, quid dicat; aut quid fac- turus sit, quid ipsi casurum sit, qua sit usurus oratione. Ac personis quidem haec videntur atione. Negotiis quae sunt attributa, partim sunt continentia cum ipso negotio, partim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta negotiis sunt, partim gestum negotium consequuntur. Continentia cum ipso negotio sunt ea, quae semper adfixa esse videntur ad rem neque ab ea possunt separari. Ex his prima est brevis complexio totius negotii, quae summam continet facti, hoc modo ‘patris occisio, patriae proditio’: deinde deinde in ipso gerendo negotio quid actum sit, deinde quid postea factum sit. In gestione negotii, qui locus
Abbreviated transcription (Latin):
suhẽ generi ut amor auaritia. ẜuentus ẽ: eritus aliciuiꝰ
negotis in qͦ quȩri solet. ꝗd er qͣͦq re euenerit: eueniat.e¬
uenturũ q sit. Quare hoc in geñe ut ꝯmodiꝰ qͥd euenturũ
sit. ante animo colligi possit. qđ quaq ex re. soleat eueiire
ꝯsiciandũ ẽ hoc mͦ er arrogantia odiũ. Ex insolentia. arro.
ꝗotuim ꝯsequunt᷑. Primũ q factũ ẽ: qͦ id nomine appel¬
lari ꝯueniat. Dem̃ eiꝰ facti. qͥ sũt pͥncipes ⁊ inuentores
qͥ deniq auctoritatis eiꝰ ⁊ inuentionis ꝯpbatores. atq emu

Expanded text:
ntus est exitus alicuius negotii, in quo quaeri solet, quid ex quaque re evenerit, eveniat, eventurum sit. quare hoc in genere, ut commode, quid eventurum sit, ante animo colligi possit, quid quaque ex re soleat evenire, considerandum est, hoc modo: ex arrogantia odium, ex insolentia arrogangotium consequuntur: pri- mum, quod factum est, quo id nomine appellari con- veniat; deinde eius facti qui sint principes et inven- tores, qui denique auctoritatis eius et invent
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. sine causa ꝯfidere arbit᷑tur. ¶Sm audito¬
ris studũ diffatigatio ab alienauit a causa: te breuius
qm paratus fueris ẽẽ dicturũ ꝯmodũ ẽ polliceri. Nimi¬
taturũ aduersariũ. Sin res dabit. ñ inutile ẽ ab aliqͣre
noua. aut ridicula inciꝑe: aut ex tẽꝑe quȩ nata sit.
Q e genꝰ strepitũ acclamationẽ ant ĩa paratã. quȩ ta
pologũ. ł fabuła łaliqͣm contiuieat irrisionẽ. Aut sirei
dignitas adimet ͤ facultatẽ. aliqͥd triste. nouũ. horribile.
statĩ nõ in cõmodũ ẽ inicere. ⁊ ã ut cibi sacietas.: ⁊ fastidi¬
ũ. aut subamara aliqua re releuat᷑. aut dulci mitigat᷑.
sic auimꝰ defessus audiẽdo. aut ammiratione integratur.
aut risu renouat᷑. Ac separatĩ qͥdẽ quȩ de pͥncipio idem
sinuatione dicenda uidebant᷑ hec fere sũt. H c̃ qͥddã¬

Expanded text:
illum sine causa confidere arbitratur. Sin auditoillum sine causa confidere arbitratur. Sin auditoris studium defatigatio abalienavit a causa, te brevius, quam paratus fueris, esse dicturum commodum est polliceri; non imitaturum adversarium. sin res dabit, non inutile est ab aliqua re nova aut ridicula incipere aut ex tempore quae nata sit, quod genus strepitu, acclamatione; aut iam parata, quae vel apologum vel fabulam vel aliquam contineat inrisionem; aut si rei dignitas adimet iocandi facul- tatem, aliquid triste, novum, horribile statim non in- commodum est inicere. nam, ut cibi satietas et fasti- dium aut subamara aliqua re relevatur aut dulci miti- gatur, sic animus defessus audiendo aut admiratione integratur aut risu novatur. Ac separatim quidem, quae de principio et de insi- nuatione dicenda videbantur, haec fere sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ diligunt᷑. ⁊ tam̃ id obscurȩ faciẽs qͦ ad possis ab alie¬
nes ab eis auditorũ uoluntatẽ. ⁊ aliquoꝵ iudiciũ si¬
mili de re aut aurboritatẽ ꝓferre. initatione dignã
Dem̃ eandẽ aut ꝯsimilẽ. aut maiorẽ. aut minorẽ. agi
rẽ inp̃senti demonstrare. ¶ Sin oratio adũsariorũ
fidẽ uidebit᷑ auditorib fecisse. id q ei qͥ intelligit. qͥ¬
b reb fides fiat. facile erit cognitu. oportet aut de
eo qđ adu̾sarii firmissimũ sibi putarit᷑. ⁊ marime hi
qui audiernt᷑. ꝓbarĩt pͥmũ te dicturũ polliceri. Aut
ab adũsarii dicto exordiri. ab eopotissimũ. qđ ille
nuꝑrime dixerit. aut dubitatione uti. qͥd pͥmũdi¬
cas. aut cui potissimũ loco respondeas. cũ admira¬
tione. Hã auditor cũ eũ quẽ adu̾sarii sua ꝑtͣbatũ
putat oratione. uidet animo firmissimo ꝯtra dice¬
re paratũ. plerũq se potiꝰ temere assensisse quã

Expanded text:
qui diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, aliequi diliguntur, et tamen id obscure faciens, quoad possis, alienes ab eis auditorum voluntatem; et aliquorum iudicium simili de re aut auctoritatem proferre imitatione dignam; deinde eandem aut consimilem aut maiorem aut minorem agi rem in praesenti demonstrare. Sin oratio adversariorum fidem videbitur auditoribus fecisse—id quod ei, qui intellegit, quibus rebus fides fiat, facile erit cognitu— oportet aut de eo, quod adversarii firmissimum sibi pu- tarint et maxime ii, qui audient, probarint, primum te dicturum polliceri, aut ab adversarii dicto exordiri et ab eo potissimum, quod ille nuperrime dixerit, aut du- bitatione uti, quid primum dicas aut cui potissimum loco respondeas, cum admiratione. nam auditor cum eum, quem adversarii perturbatum putat oratione, vi- det animo firmissimo contra dicere paratum, plerum- que se potius temere assensisse quam