comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Desex diebus in genesi & sex a&a¬
tibus uł de con iuge facta exlatere
uiri dormientis ex lib contra faustũ .M.
NQuodcam &abel duos populur
rignificauerint & qui occiderit
cam septem uindictas ex soluit
uł designo quod posuit dr̃ cam.
XII Quod diuersis modis possit intelle¬
gi si recte offeras recteaũ ñ diui¬
das peccasti ex lib̾ deciuitđi. Mi tun¬

Expanded text:
De sex diebus in Genesi et sex aetatibus, vel de conjuge facta ex viri latere dormientis, ex libro XII contra Faustum.Quod Cain et Abel duos populos figuraverint, et qui occiderit Cain septem vindictas exsolvet; vel de signo quod posuit Deus in Cain; X. Quod diversis modis possit intelligi: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti, ex libro XV de Civitate Dei. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
cui mens debeat imperare: eamque
ab inlicitir operib ratione cohibere :
Cum ergo commemorata fuerit ad ab¬
quid perpera committendũ : e: quies

Expanded text:
cui mens debeat imperare eamque ab inlicitis operibus ratione cohibere; — cum ergo commota fuerit ad aliquid perperam committendum, si quies
Abbreviated transcription (Latin):
unc &iã ꝗd acturi s̃ incorporib
in mortalib: atq: in sp̃italib sc̃i.
ñ ad huc eorũ carne carnalit᷑. sed
sp̃italit᷑ iã uiuente quantũ dñs
dignat᷑ adiuuare Videamus &illa
quidẽ actio ł potius quies atq
ociũ. quale futurũ sit. siuerũ uellẽ
dicere nescio: ũ eñi hoc umquam
ꝑsensus corporis uidi: Siaũ m̃te. idẽ
intellegentia uidisse me dicã quan
illã excellentiã: Ibi ẽ em̃i pax dĩ quȩ
sic̃ dic̃ a postolus. superat omnẽ in¬
tellectũ: quẽ nisi nrm: autfortasse
sc̃i indĩ pace uicturi s̃. quȩ superatonine intel¬
ñ ẽ dubiũ: Si aũ superat & angeloꝵ.
ut nec ipsos excipisse uideat᷑: qui ait
omnẽ intellectũ: scđm hoc dictũ ẽẽ
debeamus accipere : quia pacẽ dĩqua
ds̃ ipse pacatus ẽ : Sic̃ ds̃ nouit. ñ eã nos
sic possiͥmus nosse nec ulli angeli
superat itaq omnẽ intellectũ ñ du¬
bium qđ p̃t̃ suũ: sed quia & nos ꝓmo
dulo nr̃o. pacis eius partic ipes facti

Expanded text:
unc iam quid acturi sint in corporibus immortalibus atque in spiritalibus sancti non adhuc eorum carne carnaliter, sed spiritaliter iam uiuente, quantum dominus dignatur adiuuare uideamus. et illa quidem actio uel potius quies atque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quanillam excellentiam ? ibi est enim pax dei, quae, sicut dicit apostolus, superat omnem intellectum. quem nisi nostrum, aut fortasse sancti inn est dubium; si autem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem dei, qua deus ipse pacatus est, sicut deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti
Abbreviated transcription (Latin):
ũ loco Nam plerumq &iã ibi pau¬
cissimi sciunt : ignorantib cȩteris:
maxime si magna sit: & quando ali¬
bi aluisq: narrant᷑ Non tanta ea cõ¬
m̃dat auctoritas ut sine difficulta¬
te ł dubitatione credantͥ: quã uis
xp̃ianis fidelib: ELXU
.afidelib indicent᷑ :¬

Expanded text:
um loco. nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis christianis fidelibus a fidelibus indicent
Abbreviated transcription (Latin):
delectari Nunc autem. quoda¬
git iustitia. in subueniendo mise¬
ris: quod prudentia. in prȩcauen¬
dis insidus : quod fortitudo. in ꝑ¬
ferendis molestus. quod tempe¬
rantia in co ercendis del&tati¬
onibus prauis: non ibierit ubi ni¬
hil omnino malierit: Ac perhoc.
ista uirtutum opera. quȩ huic mor¬
tali uitȩ sunt necessaria: sicut fides
ad quai referenda sunt. in prȩ¬
teritis habebuntur: & aliã nunc
faciunt trinitatem: cum ea presenti¬
a tene. mus. Aspicimus. amamur
aliam tunc factura sunt: cum ea
non esse. sed fuisse per quedam
eorum uestigia quȩ pr&ereun¬
do in memoria derelinquent:
repperiemus: quia & tunc tri
nitas erit. cum illud qualecũq
uestigium & memoriter p&ine¬
bitur & agnos c&ur ueraciter
ACICERON PENTVNBATONES: ABALI¬
is passiones aƿpellatas uinoih

Expanded text:
delectari. nunc autem quod adelectari. nunc autem quod agit iustitia in subueniendo miseris, quod prudentia in praecauendis insidiis, quod fortitudo in perferendis molestiis, quod temperantia in cohercendis delectationibus prauis non ibi erit, ubi omnino nihil mali erit. ac per hoc ista uirtutum opera, quae huic mortali uitae sunt necessaria sicut fides, ad quam referenda sunt, in praeteritis habebuntur et aliam nunc faciunt trinitatem cum ea praesentia tenemus, aspicimus, amamus, aliam tunc factura sunt cum ea non esse, sed fuisse per quaedam eorum uestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus; quia nitas erit, cum illud qualecunque vestigium, et memoriter retinebitur, et agnoscetur veraciter, a Cicerone perturbationes, ab aliis passiones appellatas, Virgi
Abbreviated transcription (Latin):
trum autem &iam tunc uirtutes.
quibus in hac mortalitate bene
uiuitur: quia & ipseincipiuntesse
inanimo: quicum sine illis prius
ess& tamen animus erat: desi nnt
esse: cum ad &erna per durerint.
non nulla questio est quibus dã
enim uisum est desituras. & bonas
animas sola beatas esse cognitio¬
ne & scientia hoc est contempla¬
tione nature. In qua nihil est
melius & amabilius eanatura.
quȩ creauit omnes c&eras. insti¬
tuitq naturas Cui regenti. esse
subditum siustitia est . inmorta¬
lis est omnino iustitia: nec illa ẽẽ
beatitudine desin&: Sedtalis actantaȩ¬
rit : ut perfectior & maioresse non
possit: Fortassis & aliȩ tresuirtu¬
tes: prudentia sine ullo ium pencu¬
lo errons: fortitudo sine mo lestia
tollerandorum malorum tempe¬
rantia sine repugnatione libidi¬
num.: ẽrunt in illa felicitate Ut
prudentiȩ sit . nullum bonum dõ
prȩponere uł equare: fortitudi¬
nis & firmissime coherere tem¬
perantiȩ: nullo de fectu noxio

Expanded text:
trum autem etiam tunc uirtutes, quibus in hac mortalitate bene uiuitur, quia et ipsae incipiunt esse in animo, qui cum sine illis prius esset tamen animus erat, desinant esse cum ad aeterna perduxerint nonnulla quaestio est. quibusdam enim uisum est desituras et bonos animos sola beatos esse cognitione et scientia, hoc est contemplatione naturae; in qua nihil est melius et amabilius ea natura, quae creauit omnes ceteras instituitque naturas. cui regenti esse subditum si iustitia est, immortalis est omnino iustitia nec in illa esse beatitudine desinet, sed talis ac tanta erit, ut perfectior et maior esse non possit. fortassis et aliae tres uirtutes, prudentia sine ullo iam periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum erunt in illa felicitate: ut prudentiae sit nullum bonum deo praeponere uel aequare, fortitudinis ei firmissime cohaerere, temperantiae nullo defectu noxio
Abbreviated transcription (Latin):
filii sunt dĩ. nefacta mortificare
ibi loquebatur ubi ait omnia aũt
hec operatur unusatq idem sp̃s.
diuidens propria. unicuiq. prout
uult: interquȩ om̃a sicut scitis
Nominauit & fidem: sicu tergo quã¬
uis donũ dĩ sit facta carnis morti¬
ficare: Exigiur tamen anobis ꝓ¬
posito prȩmio uitae: Ita donum
dĩ est & fides: quam uis &ipsa cum
dicitur. Sicredideris saluuseris:
propositõ premio salutis. ex igatur
anobis: Ideo enim haec Q uobis p̃¬
cipiuntur: utdonadĩ eẽ monstren¬
tur. ut intellegantur. quod & nos
easamus: & dr̃facit. ut illa facia¬
mus: Sicut ꝑ proph&ame zechi¬
elem dicit a pertissime : quid enĩ
aꝑtius quam ubi dicit. Ego faciã
ut faciatis: Locũ ipsum scripturde

Expanded text:
filii dei sunt, ne facta mortificare filii dei sunt, ne facta mortificare ibi loquebatur, ubi ait: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus, diuidens propria unicuique prout. uult. inter quae omnia, sicut scitis, nominauit et fidem. sicut ergo, quamuis donum dei sit facta carnis mortificare, exigitur tamen a nobis proposito praemio uitae: ita donum dei est et fides, quamuis et ipsa, cum dicitur: si credideris, saluus eris, proposito praemio salutis exigatur a nobis. ideo haec et nobis praecipiuntur et dona dei esse monstrantur, ut intellegatur, quod et nosea facimus, et Deus facit ut illa faciamus, sicut per prophetam Ezechielem apertissime dicit. Quid enim apertius, quam ubi dicit, Ego faciam ut faciatis ? Locum ipsum Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
mittit: Sed cum dicitur inquiunt.
sicredideris. saluus erir. unum ho¬
rum exigitur: alterum osfertur:
quod ex igitur. in hominis : quidof¬
fertur. indĩest potestate curñ
utrumq indĩ: & qđ iub& & quod
offert: Rogatur enim ut d&
quod iub&: Roganteredente sut
sibi augeatur fider Rogant pro
noncredentib : ut eis don&ur fi¬
des: ut in suis igitur incrementis.
& insuis initusdĩ donum est fides:
sicaut̃ dicitur: sicre dideris. saluus
eris quẽ ammodum dicitur. sispũ
facta carnis mortificaueritis. ui¬
u&is: uam & hic exhis duobusu¬
num exigitur alterũ offertur:
Sispm inquit facta carnis mortifica¬
ueritis. uiu&is: Utergospm facta
carnis mortificemus exigitur: ut
aũt uiuamus offertur: Uamigitꝰ
mus a nobis premiouite si hoc
fecerimus oblato: absit hoc: ut
placeat participibus & defenso¬
rib gratiȩ : pelagianorũ ẽ erroris¬
tedam nabilis: quorum mox apor¬
tolus ora obstruxit ad iungens :
quot quot enim sp̃uaguntur hi

Expanded text:
mittit? ,,Sed cum dicitur" inquiunt "si credideris, saluus eris, unum horum exigitur, alterum offertur: quod exigitur, in hominis, quod offertur, in dei est potestate". cur non utrumque in dei, et quod iubet et quod offert? rogatur enim, ut det quod iubet: rogant credentes, ut sibi augeatur fides, non credentibus, ut eis donetur fides: et in suis igitur incrementis, et in suis initiis Dei donum est fides. Sic autem dicitur, Si credideris, salvus eris; quemadmodum dicitur, Si Spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Nam et hic ex his duobus unum exigitur, alterum offertur. Si Spiritu, inquit, facta carnis mortificaveritis, vivetis: ut ergo spiritu facta carnis mortificemus, exigitur; ut autem vivamus, offertur. Num igitur mus a nobis praemio uitae, si hoc fecerimus, oblato? absit, hoc ut placeat participibus et defensoribus gratiae. Pelagianorum est error idamnabilis, quorum mox apostolus ora obstruxit adiungens: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi
Abbreviated transcription (Latin):
uanta erit illa felicitas: ubi nullũ
erit malũ nullũ latebit bonũua¬
cabit᷑ dĩ laudib: qͥerit om̃a inõnib:
Nã quid aliud agat᷑ ubi neq ulla dꝙ¬
sidia cessabit᷑. neq ulla indigentia
laborabit᷑: Nescio amoeniora &iã
sc̃o cantico. ubi lego ł audio. Beati
qui habitant indomotua in sđa
scłorũ laudabt̃ te: Om̃a m̃bra &
uiscera in corruptibilis corporis.
que nc̃ uidemus ꝑusus necessitatis
uarios distributa: qm̃ tc̃ñerit ipsa
necessitas. s plena certa securitass&
sẽpit̃na felicitas ꝓficiet᷑ laudib
dĩ: om̃s quippe illȩ deqͥb iã sũ locu¬
tus. qͥ nc̃ latent. armoniȩ corporalis
numeri ñ latebt̃ intrinsecus & extiin¬
secus ꝑcorporif cuncta dispositi: Et
cũ ceteris reb quȩ ibi magnȩ atq mi¬
rabiles uidebant᷑ rationalis m̃tis
intanti artifices laudẽ pulchri
motus illic̃ corporũ sint futuri tłmere
definire ñ audeo qđ excogitare ñ ua¬
leo : Tam̃ & motus & status: sic̃ ipsa spe¬

Expanded text:
uanta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus Dei. Omnes quippe illi, de quibus iam sum locutus, qui nunc latent, harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae adque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laudem rationabmotus illic talium corporum sint futuri, temere definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen et motus et status, sicut ipsa spe
Abbreviated transcription (Latin):
emendationes adhibere putant uel hu¬
ibi manis inflict& legibus. uel diuinis: siue
hacuita. siue postmortem : si aut parcatur
hic cuique: autita plectatur ut hinccorri¬
gatur : Hincẽ marronis dsententia : ubi
cum dixiss& deterrenis corporib: mori¬
bundisq: membris : qđ animȩ hincime

Expanded text:
emendationi adhiberi putant, uel humanis inflictas legibus uel diuinis, siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur ut hic non corrigatur. Hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moiibundisque membris, quod animae Hinc me
Abbreviated transcription (Latin):
acile est enim spiritibur nequis¬
simir: peraeria cospora facere
multa. quȩ mirentur animȩ terenir
corporibus ad grauate : &iãmelio¬
ris affectus : Si enim corpora ipsa
terrena : non nullis astibur & exerti¬
tationibus modificata: in sp&tacu¬
lis theatricis. tanta miracula homi¬
nibus exhibent: uthi qui nũ quã
talia uiderunt: narratauixcredant:
Quid magnum est diabalo & angełs:
decorporeis elementis. ꝑaera corpo¬
ra facere quȩ caro mir&ur: aut&iã
occultis inspirationibus. ad inluden¬
dor humanos sensus. phantas mnata
imaginum machinan: quib uigi¬
lantes dormi entesꝗ decipiat uel
furentes exagit&: Sed sicut fieri
potest: ut homo uita ac moribus me¬
lior: sp&t& nequissimos hominer.
uel in fune ambulanter. uł in multi¬
modir motibur cosporx multa incre¬
dibilia facienter: necullomodotale
aliquid facere concupiscat: nec eor
proptereanbi prȩponendosexisti¬
i& : Sic anima fidelis & pianon
solum siuideat uer& &i ã ñ prðpter

Expanded text:
acile est enim spiritibus nequissimis per aeria corpora: facere multa quae mirentur animae terrenis corporibus adgrauatae etiam melioris affectus. si enim corpora ipsa terrena nonnullis artibus et exercitationibus modificata in spectaculis theatricis tanta miracula hominibus exhibent, ut hi qui numquam talia uiderunt narrata uix credant, quid magnum est diabolo et angelis eius de corporeis elementis per aeria corpora facere quae caro miretur aut etiam occultis inspirationibus ad inludendos humanos sensus phantasmata imaginum machinari, quibus uigilantes dormientesque decipiat uel furentes exagitet? sed sicut fieri potest ut homo uita ac moribus melior: spectet nequissimos homines uel in fune ambulantes uel multimodis motibus corporum multa incredibilia facientes nec ullo modo tale aliquid facere concupiscat nec eos propterea sibi + praeponendos existimet: sic anima fidelis et pia non solum si uideat uerum etiam si propter
Abbreviated transcription (Latin):
corpatris: ad filios singularem quippe
pronumero plurali interpretes lxxpo
legant legem. idestiudȩi quemadmodũ¬
eã patres intellexerunt. Idest prophȩtȩ
in quib: eratipsemoyses : Sicenĩcorpa¬
trum conuertet̃ ad filios: cum intellegen¬
tum. qui prophetece interp̃tatis. potẽ
alio sensueademq lectio inuenirq ut
intellegat᷑ helias. cordĩpatris conuer¬
surus ad filium: Nonutique agendo it
quem prius oderant diligant. eundẽ
hoc putant eis ergotune coreius con¬
uertetur ad filium: cumipsiconũ socor de¬
didicerint dilectionem patris infiliũ:
Quod uero sequitur : Et cor hominis ad
proximum suumi idest conuertit he¬
lias: & corhominis ad proximũ suũ
Qui melius intellegitur quam corho¬
minis ad hominem xpm: Cumenim
noster: Hocergo faci& helias nefor¬
te in quiđ ueniam & percutiam t̃ram
penitus Sunt enim qui terrena sapi

Expanded text:
cor patrum ad filios. Singularem quippe pro numero plurali interpretes septualigant legem, id est, Judaei quemadmodum patres intellexere, id est Prophetae, in quibus erat et ipse Moyses: sic enitrum conuertetur ad filios, cum intellegentum, qui prophetice interpretati sunt. potest alius sensus idemque electior inueniri. ut intellegatur Helias cor Dei Patris conuersurus ad Filium: non utique agendo ut quem prius oderant, diligant eundem, hoc putant. Eis ergo tunc cor eius conuertetur ad Filium, cum ipsi conudidicerint dilectionem patris in filium. quod uero sequitur: et cor hominis ad proximum suum, id est conuertit Helias et cor hominis ad proximum suum, quid melius intellegitur quam cor hominis ad hominem Christum? cum enim m proximus noster. hoc ergo faciet Helias. ne forte, inquit, ueniam et percutiam terram penitus. terra sunt enim qui terrena sapi
Abbreviated transcription (Latin):
euancelio dona couteo¬
platiue uirtutis eluceant.
idoueis diuos cene. et quia nẽ
ꝑfecte sco expante sit Id eo
Sic manebit douec ueniat: ex
ligno decons ensu euançelista¬

Expanded text:
Evangelio dona contemplativae virtutis eluceant idoneis dignosceret, quia non perfecte, sed ex parte sit, ideo sic manebit donec veniat, ex libro de Consensu evangelist
Abbreviated transcription (Latin):
plandum dm̃ & inhȩrendum dõ:
uirtute propria posse purgan: quor
ipsa suꝑbia maxime maculat Nul¬
lum enim uitium est. cui magir diui¬
nalege resistitur & in quod magir
accipiat dominandi Ius ille super¬
bissimur spiritus adima mediator.¬
cod summa intercdusor. nisi occulte
insidians Aliauia deuit&ur: aut
perpopulum deficientem. quod
interpr&atur amaleh. a pertes
seuens : & ad terram  promissionir
Repugnando transitũ neganr ꝑ
crucem dnĩ quȩ morsi manibur
extentis est praefigurata super&:
Hinc enim sibi purgationem. istiuir¬
tute propria pollicentur: Quia
ñ nulli eorum potuerunt aciem
mentis. ultra omnem creaturam
trans mittere : & lucem in cõmu¬
tabilis ueritate. quantu lacũque
ex parte contingere: quod xpĩanor
multos exfide interim sola uiuen¬
tes. nondum potuisse: derident:
Sed quid prodest superbienti. & ob
hoc erubescente lignum ascende¬
re: de longinquo prospicerepa¬
triam trans marinã : Aut quid
obest humili detanto interual¬

Expanded text:
plandum deum et inhaerendum deo uirtute propria posse purgari; quos ipsa superbia maxime maculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator,ad summa interclusor, nisi occulte insidians alia uia deuitetur aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalech, aperte saeuiens et ad terram repromissionis repugnando transitum negans per crucem domini, quae Moysi manibus extentis est praefigurata, superetur. hinc enim sibi purgationem isti uirtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere et lucem incommutabilis ueritatis quantulacumque ex parte contingere, quod christianos multos ex fide interim sola uiuentes nondum potuisse derident. sed quid prodest superbienti et ob hoc erubescenti lignum ascendere, de longinquo prospicere patriam transmarinam ? aut quid obest humili de tanto interual
Abbreviated transcription (Latin):
unt ꝗ ꝓpter id quod scriptum est.
qui perseuerit usque in finem hic
saluus erit . Non nisi inecdesia ca¬
tholica perseuerantibus: quã uis
in ea maleui uentibus hoc promittun:
perignem uidelic& saluandis: me¬
rito fundamenti De quo ait aposto¬
lus: Fundamentum enim aliud ne¬
mopotest ponere. prȩterid quod po¬
ȩdificat supra fundamentum. aurũ
argentum. lapides pretiosos: ligna
foenum. stipulam. unius cuiusque
opus manifestabitur: Dies enimđe
darabit: quõ in igne reuelabitur.
& unius cuius que opus. qualesit. ignes
probabit : Sicuius opus permanserit
quod super edificauit: mercedemac¬
cipi&: Si cuius autem opus arserit :
damnum paci&ur: ipse aũ saluus
erit: sic tamen quasi perignem: dicunt
quod fundamentum: nulla heresis
habitte corporis eius unitate p̃cisa:
&ideo propter hoc fundamentum
&iam simalaeuitã fuerit. catholicas
xp̃ianus : uelut qui superedificauerit
lingna foenum stipulam : putant
eum saluum fieri perignem Idest

Expanded text:
ui propter id quod scriptum est: qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per ignem uidelicet saluandis merito fundamenti, de quo ait apostolus: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod posuperaedificaverit super fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam; uniuscujusque opus manifclarabit, quia in igne revelabitur, et uniuscujusque opus quale sit ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus autem opus arserit, damnum patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Dicunt quod fundamentum nulla haeresis habet a corporis eius unitate praecisa; et ideo propter hoc fundamentum, etiamsi malae uitae fuerit catholicus Christianus, uelut qui superaediifcauerit ligna, fenum, stipulam, putant eum saluum fieri per ignem, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cedit: omnibur tamen gratiae dĩ
participandȩ dat potestatem: siue
illi formandisint ad huc. siue refor

Expanded text:
cedit; omnibus tamen gratiae dei participandae dat potestatem, siue illi formandi sint adhuc siue refor
Abbreviated transcription (Latin):
studio corrigendi. paulotam̃ ampli¬
us quã xp̃iana tranquillitas postu¬
lat Dequib aposto lurdicit. Temp¬
tatio uos ñ ad p̃hendat. nisi humana:
Cumidem dicat. Fidelis dr̃quiñ uos
sinat temptari. supra quam potestis
ferre. sed faci& cum temptatione
&iam exitum. ut possitis tolerare:
Inqua sententia satis ostendit ñ id
nobis orandum eẽ ut ñ tempte mur.
sedne intemptationẽ inducamur
Inducimur enim sitales acciderint
quas ferre non possumus: sed cũ tẽp¬
tationes periculose. inquas inferri
atq induci periculosũ ẽ. aut ꝓsperis
reb: temporalib: aut aduersisoriatꝰ.
nemo frangitur aduersarum moles¬
tia. qui ꝑsperarum delectatione ñ¬

Expanded text:
studio corrigendi, paulo tamen amplistudio corrigendi, paulo tamen amplius, quam christiana tranquillitas postulat. de quibus apostolus dicit: temtatio uos non apprehendat nisi humana, cum idem dicat: fidelis deus, qui non uos sinat temtari super quam potestis ferre, sed faciet cum temtatione etiam exitum, ut possitis tolerare. in qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse, ut non temtemur, sed ne in temtationem inducamur. inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. sed cum temtationes periculosae, in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus aut aduersis oriantur, nemo frangitur aduersarum molestia, qui prosperarum delectatione n
Abbreviated transcription (Latin):
ego &pono quaresit factum. sed ip¬
sos cogo exponere. quaresit dictumccxx
in euangelio ab ipso dño discipulis.
eccesatanas p&iit uex areuos quo¬
modotriticum: & p&ro ait. Ego aũt
postulaui nedeficiat fidestua: Cum
aũt hoc exponunt mihi simulillud
qđ ame quȩrunt exponunt sibi: siue
ronualuerint hoc sonere : Non au¬
deant id quod in euangelio sine of¬
fensione non intellegunt. in aliquo
libro cum temeritate culpare: fiunt
igitur temptatio nes ꝑsatanan non
potestate eius. sed ꝑmissa dñi ad ho¬
mines aut ꝓsuis peccatis puniendos.
aut ꝓdĩ misericordia probandos & ex¬
ercendos: interest plurimũ inqua lẽ
quisq temptationem incidat: Non
enim intalem incidit iudas quiuen¬
didit dñm. inqualem incidit p&rus.
cum territus dñm negauit: sunt &iã
humanȩ temptationes credo cũbo¬
no quisq animo. secundũ humanã
tamen fragilitatem. in aliquo con¬
silio labitur. autirritatur infratrẽ.

Expanded text:
ego expono, quare sit factum, sed ipego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi, simul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare. Fiunt igitur temtationes per satanan non potestate eius, sed permissu domini ad homines aut pro suis peccatis puniendos aut pro dei misericordia probandos et exercendos. et interest plurimum, in qualem quisque temtationem incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem
Abbreviated transcription (Latin):
salsum illi cupiditate reribu&ur qua
diabali nomenaccipit: quã quã &iã
ꝑcreaturam corporalem atq: uisibi¬
lem ds̃ plerumq locutus ẽ. seubonis
seumalis. tam quã omnium dñr&
rector & procuiurq rei merito or¬
dinator sicut ꝑ angelos qui hominũ¬
quoq aspectib apparuerunt & ꝑ
pro ph&as dicentes haec dicit dñs
Quidergomirum. siquã quã ñ ipsam
cogitationem ꝑ aliquã certetreatu¬
tis eẽ arbitrentur & quasi iustitiae
meritum quod cũ illo ds̃ locutus est.
qm̃ locutur ẽ cum anima angelica quã¬
quã stulta & cupida: tam quã siloq¬
r&ur cumanima humana stulta &
cupida: aut ipsidicant. quomodo
locutur est dr̃ cumillo diuite cuius
cupiditatem stultis simã arguere
uoluit dicens. stulte ãcnocte anima
tua ex postulatur ate. quȩ parasti.
cuius erunt : certe hoc ipse dñs in
euangelio dicit. cui her&i ei istiue¬
lint nolint colla submit tunt: si
aũt hoc mouentur. quod temptan¬
dum iustum satanas p&it ađo non

Expanded text:
alsum, illi cupiditati tribuitur, qua diaboli nomen accepit. Quanquam etiam per creaturam corporalem atque visibilem Deus plerumque locutus est seu bonis seu malis, tanquam omnium Dominus et rector, et pro cujusque rei meritis ordinator: sicut quoque aspectibus apparuerunt, et per prophetas dicentes: haec dicit dominus. quid ergo mirum, si quamquam non ipsa. cogitatione, per aliquam certe creatutis esse arbitrentur et quasi iustitiae meritam. quod cum illo deus locutus est, quoniam locutus est cum anima angelica, quamquam stulta et cupida, tamquam si, loqueretur cum anima humana stulta et cupida. aut ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima tua expostulatur a te; et quae praeparasti . cuius erunt? certe hoc ipse dominus in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non
Abbreviated transcription (Latin):
ibi omne temptandi Item cũ audiuimus
qui crediderit &baptigatur fuerit saluus
erit: Nonutiq intellegimꝰ quomodocre¬
dentes: quo &demones & contremescunt.

Expanded text:
ibi omne temtandi. item cum audimus: qui crediderit et baptizatus fuerit, saluus erit, non utique intellegimus eo modo credentes, quo et daemones credunt
Abbreviated transcription (Latin):
Miris ergo exercentur penis: ueterũq
malorum supplicia expendunt: aliȩ
panduntur in anes suspense aduentas.
Aluis subgurgite uasto in fectũ melitur
scelus: autexuritur igni: qui hoc opi¬
nantur mullas poenas nisi purgatarias.
uolunt eẽ postmortem: ut quõ terris
superiora sunt elem̃ta : aqua aer ignis
exaliquo istorum mundetur. perexpia¬
torias poenas: quod terrena contagione
contractumẽ: Aer quippe accipitur
in eo quod ait. suspense aduentas aquã.
in eo quodait. subgurgite uasto: Ignis aũ
suo nomine expressus ẽ : cum dixit: aut
exuritur igni: Nos uero &iam in hac
quidam mortaliuitaee quasdam penas
purgatarias confitemur : Non quib:
affliguntur quorum uita uel non inde
fit melior uel potius indefit peior: Sed
illȩ sunt purgaturiȩ quo deis cohereiti

Expanded text:
miris. Ergo exercentur poenis ueterumque malorum Supplicia expendunt; aliae panduntur inanes Suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto Infectum eluitur scelus aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nullas poenas nisi purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris superiora sunt elementa aqua, aer, ignis, ex aliquo istorum mundetur per expiatorias poenas, quod terrena contagione contractum est. Aer quippe accipitur in eo quod ait: \'Suspensae ad uentos\'; aqua in eo quod ait: cSub gurgite uasto; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit: \'Aut exuritur igni.\' Nos uero etiam in hac quidem mortali uita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel potius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti
Abbreviated transcription (Latin):
& non credis uitȩ tuȩ : ut in terminas
& dolos hostium suorũ: uitã suã uiden¬
tes ex incertopendere: uic tdres se eẽ
non crederent: Sed filius euangelii cum
audit: Illeenim de mescripsit : In hacip¬
sam ambiguitatem sententię uidit᷑:
Quid prophetȩ porcis proiciant. quid
hominib innuant: Statimq illi occur¬
rit uita hominum xp̃spendenrei quȩ ñ

Expanded text:
et non credes uitae tuae, ut inter minas et non credes uitae tuae, ut inter minas uel dolos hostium suorum uitam suam uidentes ex incerto pendere uicturos se esse non crederent. sed filius euangelii cum audit: ille enim de me scripsit, in hac ipsa ambiguitate sententiae uidet. quid prophetae porcis proiciant, quid hominibus innuant, statimque illi occurrit uita hominum Christus pendens eique n
Abbreviated transcription (Latin):
dicta quȩ iudeir promerito superbiȩ
impi&atir acciderunt. quamuidere
uitam suam. idestfilium dĩ pendentem.
& non credereuitȩ suȩ: Maledicta eñ
cum ex prophetia dicuntur : nan sunt
demalo uoto in precantis. sed dep̃scio
spũ denuntiantis. Nam illa quȩ de
malo uoto sunt. prohibentur cum dicitꝰ.
Benedicite & nolite maledicere Hȩcaũ
sepe inueniuntur insermone scõrum.
sicut apostolus paulus. Alex ander
inquit ȩrarius. multa mala mihiosten¬
dit. redd& illi dñs scđm̃ opera sua:
Nam illud tamquã stomachatur & in¬
dignatus. &iam maleoptasse uidetur
apostolus : Vtinam & abscidantur.
quiuos conturbant: Quod utiq: si con¬
sideres personam scribentis. magis
eum eligantissimo ambiguo. beneop¬
tasse intelleges : Suntenim spadoꝰ¬
nes. qui seipsos absciderunt. propt̃
regnum celorum: Quod in his quoq
uerbir faustus sapuiss&: sipium pala¬
tum adȩscas dominicas attuliss&:
Sic enim sonuit fortasse iudeis quod dic¬
tumẽ : uidebis uitam tuã pendentem.

Expanded text:
dicta, quae Iudaeis pro merito superbiae inpietatis acciderunt, quam uidere uitam suam, id est filium dei, pendentem et non credere uitae suae. maledicta enim cum ex prophetia dicuntur. non sunt de malo uoto inprecantis, sed de praescio spiritu denuntiantis. nam illa, quae de malo uoto sunt, prohibentur, cum dicitur: benedicite et nolite male dicere. haec autem saepe, inueniuntur in sermone sanctorum. sicut apostolus Paulus, Alexander, inquit, aerarius multa mala mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera sua. nam illud tamquam stomachatus et indignatus etiam male optasse uidetur apostolus: utinam et abscidantur, qui uos conturbant! quod utique, si consideres personam scribentis, magis eum elegantissimo ambiguo bene optasse intelleges. sunt enim spadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum caelorum. quod in his quoque uerbis Faustus sapuisset, si pium palatum ad escas dominicas adtulisset. sic enim sonuit fortasse Iudaeis, quod dictum est: uidebis uitam tuam pendentem
Abbreviated transcription (Latin):
uod dicit scriptura : tot anim apepe¬
Crisse liam: ueltot aut tot animas ex¬
issedefemoribus iacob: uidendumẽ
quidhinc respondeatur eis: qui hoctes¬
timonio confarmarenituntur . a paren¬
tib simulanimas cum corporib: pro¬
pagocri: animas enim dictas proho¬
minib: a parte totum significande lo¬
cutione : nullur ambigit: Sed quomodo
ipsam partem & qua tantũ commemo¬
ratumẽ. hoc ẽ animã cuius nomine to¬
tur homo significatus ẽ : alie nemus
abeo quod dictumẽ. &xierunt defemo¬
ribus : ut carnes tantum exillonatas.
quamuis sole anime nominentur acci¬
piamus : querendisunt locutionũ modi
scđscripturas¬

Expanded text:
uod dicit scriptura tot animas perperisse Liam uel tot aut tot animas exisse de femoribus Iacob, uidendum est quid hinc respondeatur eis qui hoc testimonio confirmare nituntur a parentibus simul animas cum corporibus propagari. animas enim dictas pro hominibus a parte totum significante locutione nullus ambigit. sed quomodo ipsam partem, ex . qua totum commemoratum est, hoc est animam, cuius nomine totus homo significatus est, alienemus ab eo quod dictum est: exierunt de femoribus eius, ut carnes tantum ex illo natas, quamuis solae animae nominentur, accipiamus, quaerendi sunt locutionum modi secundum scripturas
Abbreviated transcription (Latin):
uertere : atque ita inuete re homine
remanserunt: Quaecum ita sint.
neque in confusione paganorum
neque purgamentis hereticor&.
neque in languore schismaticox.
neque inc&citate iuda eorum quȩ¬
renda religio est: Sed apud eos solos
qui xp̃iani catholici uel orto doxi
nominantur: id est integritates
custodes & recta sectantes: Ha&e
enim &desia catholica pertotum
orbem ualide lateque diffusa
omnibur errantibus. utitur adp¬
uectossuos. & ad eorum correctionẽ:
cum uigilare uoluerint: Utitur
enim gentilibur. ad materiam ope¬
rationes suae. hereticir ad probatio¬
nem doctrinę suȩ: schismaticir ad
documentum stabilitatis suae: ĩu¬
daeis. ad conprobationem puldiri¬
tudinis suae . :Alios ergo inuitat alios
exdudit: alios relinꝰquit: alios ante

Expanded text:
uertere atque ita in uetere homine uertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel ortnominantur, id est, integritatis custodes et recta sectantes. Haec enim Ecclesia catholica, per totum orbem valide lateque diffusa, omnibus errantibus utitur ad provectus suos, et ad eorum correctionem, cum evigilare voluerint. Utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Judaeis ad comparationem pulchritudinis suae. Alios ergo invitat, alios excludit, alios relinquit, alios ante
Abbreviated transcription (Latin):
tina: qui appellantur: sicut manichei
sicut alii non nulli Sed in illis magis
anim aduertendum hoc magisque
prȩdicandum. quiaparia sacram¬
ta celebrantes: tamen qui a senten¬
tia dispares sunt : & errores suos ani¬
mosius defendere. quam cautius cor¬
rigere maluerunt: exclusi acatho¬
lica communione. &a participatio¬
ne quamuis parũm sacramentor&.
propria uocabula proprius que con¬
uentus: Non in sermone tantum.
sed &iam insuper stitione meruer̃
ut fotiniani. & arriani: multiq
pr&erea .: Nam de hir quischis ma¬
ta fecerunt. Alia questio est: poss&
enimeos area dominica. usquead
tempus ultime uentilationer uelut
palear sustinere. nisiuento super¬
biȩ. nimialeuitate cessissent: Et sese
a nobis ultro separassent: Iuda eiue¬
Id̾ quamuis uni omni potentidõ
supplicent: Solatamentemporalia
& uisibilia bona de illo expetanter:
rudimenta noui populi ab humili¬
tate surgentia. in ipsissuis scriptu¬
risimia securitate nolueruntad¬

Expanded text:
tini qui appellantur, sicut Manichaei, tini qui appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli. sed in illis magis animaduertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a participatione quamuis parium sacramentorum propria uocabula propriosque conuentus non in sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
rũ iactantia illud ciuius intellegere
facile est. religionem ab eis non esse
quȩrendam: quȩ eadem sacra susci¬
piebant cum populis : & desuorum
de orum natura ac sum mobono.
diuersas contrariasque sententias.
inscholissus. eadem teste multitu¬
dinem personabant: quod si hoc
unumtantum uitium Niana dir¬
ciplina sanatum uideremus. inef¬
fabililaude prȩdicandam essene¬
minem negare oporter& hȩrestr
nam que tam innu mesabilfs are¬
gula x̾ianitatis auersȩ testes sunt.
non amitti ad communicanda sa¬
cramenta eos. quide patredõ & sapi¬
entiaeius. & munere diuino aliter
sentiunt. & hominibus persuadere
conantur. quamueritas postulat :
Sicenĩ creditur & doc&ur.: quod est
humanȩ salutis caput non aliam
esse pilosophiam. idest sapientiae
studium: Raliam religionem: cũ
hi quorum doctrinam non appro¬
bamus nec sacram̃ta nobis cum
cominunicant: quodinillis nimis
mirandum est: qui eorum quoque
sacramentorum ritu disparesesse
uoluerunt: Si cut nescio qui serpen¬

Expanded text:
rum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis auersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam non approbamus nec sacramenta nobiscum communicant. quod in illis minus mirandum est qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse uoluerunt; sicut nescio qui Serpen
Abbreviated transcription (Latin):
Ego aũ nullius horũ usus sũ: cũ itaq
dic̃ ita dñm ordinasse: se aũ usũ nee :
Utiq ostendit utendi potestatẽ da¬
tã ñ in positã seruiendi necessitatẽ:
Hoc ergo ordinans dñs qđ eũ ordinas¬
se dic̃ apłs: qui cuangeliũ adnun¬
tiant de cuangelio uiuere : Illa apłis
loquebatͥ. ut securi ñ possiderent neq
portarent huic uitȩ necessaria. nec
magna nec minima: Ideo posuit uir¬
gã: ostendens a fidelib: suis om̃a de¬
bere ministrissuis: Nulla suꝑ flua
requirentib:: ac ꝑ hoc addendo: dig¬
nus ẽ eñi operarius cibo suo: pror¬
sus aperuit & in lustrauit unde &
quare hȩc om̃a loquerent᷑: hanc
ergo potestatẽ uirgȩ nomine signi¬
ficau̾ cũ dix̃ ne qđ tollerent inuia : eloquia

Expanded text:
ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non inpositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit nec uirgam ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo dignus est enim operarius cibo suo prorsus aperuit et inlustrauit, unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem uirgae nomine significau
Abbreviated transcription (Latin):
mit cit ad om̃s gentes diabolus an
gelossuor. tam̃ in terra corpus ei ñ ĩp¬
seconteritur. nisi quia ipse ẽ in cor¬
pore suo qđ contritũ fit Puluis quẽ
ƿiciat uentur a facixerrȩ He aut̃
om̃s regulȩ: excepta una quȩ uocatꝰ
de ꝓmissis &lege: aliutex alio faci¬
unt intellegiqđ ẽ ꝓprium tropicȩ¬
locutionis quȩ latius pat& quã ut
possint ut mihi uid&ur ab aliquo
uniuersa conp̃hendi. Nam ubicũq

Expanded text:
mittit ad omnes gentes diabmittit ad omnes gentes diabgelos suos, tamen in terra corpus eius, non ipse conteritur, nisi quia ipse est in corpore suo, quod contritum fit puluis, quem proiciat uentus. a facie terrae. Hae autem omnes regulae excepta una, quae uocatur "de promissis. et lege", aliud ex alio faciunt intellegi, locutionis, quae latius patet quam ut possit, ut mihi videtur, ab aliquo universa comprehendi. Nam ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
estenim & ipse caput impiorũ qͥ sunt
eius quodam modo corpus: ituricũ
illo in suplicium ignis &̃ni Sicut
pit̃na: Sicut ergo in prima regula.
quã uocat dedñõ & eiuscorpore. ui¬
gi landum ẽ. ut intellegat̾ cũ deu¬
na eademq ꝑ sona scriptura loqui¬
tur . quid conueniat capiti quid
corpori: ita &inista nouissima: ali¬
quando indiabalum dicitur: qđ
ñ in ipso. sed potius in eius corpore
possit agnosci: qđ hab& ñ solum in
eir quimani festissime forissunt:
Sed in eis &iam: quicũ ad ipsum ꝑtineat
tam̃ ad tempus miscentur edesiȩ: do
par&ur: quod enim scriptũ ẽ aputł
esaiam. Quomodo enim cecidit de
celo lucifer. mane oriens &c&era.
quȩ sub figura regis babilonie de
eadem ꝑ sona. uł ad eandem ꝑ sonã
dicta sunt: In ipsa contexione ser¬
monꝙs dediabolar utiq: intellegun¬
tur: & tamen qđ ibi dictum ẽ. contri¬
tusẽ in terra quimit titadom̃s gen¬
tes ñ totũ ipsicapiti congruit: Nã si

Expanded text:
est enim et ipse caput impiorum, qui sunt est enim et ipse caput impiorum, qui sunt eius quodillo in supplicium ignis aeterni : sipiterna . Sicut ergo in prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid capiti: ita et in ista nouissima aliqnon in ipso, sed potius in ejus corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur Ecclesiae, donparetur . Quod enim scriptum est apud Isaiam, Quomodo cecidit de coelo Lucifer mane oriens , et caetera, quae sub figura regis Babyloniae de eadem persona, vel ad eamdem personam dicta sunt in ipsa contextione sermonis, de diabolo utique intelliguntur; et tamen quod ibi dictum est, Contritus est in terra, qui mittit ad omnes gentes, non totum ipsi capiti congruit. Nam etsi
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ibi posita sunt ista: Sicutpri¬
us dictaͣ putari potest : uisi recapitula¬
tio illicuigilanter intellegitꝰ quareditur
q: dictũ ẽ in eodem libro cũ cõmemora¬
rentur generationes filiorũ noe:
is. secundum linguas suas in regioni¬
b: suis & ingentib: suis: & ad nectitꝰ
de omnib: hȩ c̃trib filiorũ noe. se¬
cundũ generationer eorũ : Secundũ
gentes eorũ: ab his disꝑsȩsunt in su¬
lȩ gentium suꝑ t̾rã p̾diluuiũ. & erat
omnis t̃ra labium unũ. &uox una
omnib: Hocitaq quod ad iunctũ
ẽ & eratomnisterra labium unũ &
uoxuna omnib: idẽ una lingua
omniũ. Itadictũ uid&ur : Tã quã eo
iã tempore quo disꝑsifuerant suꝑt̃
ram: &iam secundũ in sulas gentium.
una fuerit omnib: lingua cõmunis.
qđ pro culdubio repugnat superio¬
rib uerbis ubi dictũ ẽ. intribub: suis.
scđm linguas suas: neq enĩ dice
UIIseptima trconii regula ẽ eademq
postrema : dediabulo & cius corpore:

Expanded text:
hominem ibi positum facta sunt ista, sicut prius dictum putari potest, nisi recapitulatio illic uigilanter intellegatur, qua reditum que in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum Noe, is, secundum linguas suas, in regionibus suis, et in gentibus suis; et adnectitur de omnibus: Hae tribus filiorum Noe, secundum generationes eorum, secundum gentes eorum. Ab his dispersae sunt insulae gentium super terram post diluuium. et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus. hoc itaque quod adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, id est una lingua omnium, ita dictum uidetur, tamquam eo iam tempore, quo dispersi fuerant super terram, etiam secundum una fuerit omnibus lingua communis; quod procul dubio repugnat superioribus verbis, ubi dictum est, In tribubus suis secundum linguas suas. Neque enim diceSeptima Tyconii regula est eademque postrema "de diabolo et eius corpore".
Abbreviated transcription (Latin):
debemus: Sed quia id perficere in
ista corruptibili carne non possu¬
mus: ideo dix̃ ad romanos: uelle
ad iac&mihi ꝑficere aũt bonum
non inuenio: uelsicut habent co¬
dices greci: uelle adiac& mihi ꝑ fi¬
cere autem bonum nonidest Non
quia facere bonum est. post concu¬
piscentias nonire: Perficere aut̃
bonumest ñ concupiscere : qđer¬
cupiscentias carnirne perficeri¬
tis: hoc contrarium ẽ ad romanos.
ꝑficere aut̃ bonum ñ inuenio:
quia nec illiꝑficiuntur in malo.
quando eir non accedit nostreuo¬
luntatis assensus : Vec nostra
uoluntas ꝑficitur inbono quã

Expanded text:
debemus. sed quia id perficere in debemus. sed quia id perficere in ista corruptibili carne non possumus, ideo dixit ad Romanos: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio,. uel, sicut habent codices graeci: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non, id est: non quia facere bonum est post concupiscentias non ire; perficere autem bonum est non concupiscere. qcupiscentias carnis ne perfeceritis, hoc a contrario est ad Romanos: perficere autem bonum non inuenio, quia nec illae perficiuntur in malo, quando eis non accedit nostrae uoluntatis assensus, nec nostra uoluntas perficitur in bono, qua
Abbreviated transcription (Latin):
s. diatur concupiscentiis: Quas ne¬
cesse est eẽ incarne peccati atq
incorpore mortis huius ñ ꝑficie¬
tur: Quod ꝑficiuetat a posto lus
dicens: concupiscentias carnis ne
ꝑficeritis : Ipsaequippe sunt opera:¬
carnis. Quȩ sunt. fornicationes.
Inmunditiae. luxuriae. idolo¬
rum seruitur. &c& era : Siergo non
consentiatur concupis centus car¬
nir quã uis agantur motib ñ tam̃
ꝑficientur o peribus : Proinde cũ
caro concupiscit aduersus sp̃m &¬
sp̃s aduersus carnem. ut ñ ea quȩ
uolumur faciamus: necarnis ꝑfici¬
untur concupiscentiae : quamuis
fiant: nec nr̃a ꝑficiantur operabo¬
na quam uis fiant: Sicutenim t̃c
ꝑficitur carnis concupiscentia.
cum consentit & sp̃sadopera ma¬
la ut non concupiscat aduersus
illam sedcũ illa: sic & bona opera
nr̃a tuncꝑ ficientur: quando ita
sp̃ui caro consenserit: ut aduer¬
sureum. &iam ipsa non concupis¬
cat: hocenim uolumus cũ ꝑ fecti¬
onem iustitiae concupiscimur: hoc
intentione non intermissa uelle

Expanded text:
diatur concupiscentiis, quas necesse est esse in carne peccati atque in corpore mortis hujus, non perficietur quod perfici vetat Apostolus dicens, Concupiscentias carnis ne perfeceritis. Ipsa quippe sunt operacarnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus , et caetera. Si ergo non consentiatur concupiscentiis carnis, quamvis agantur motibus, non tamen perficientur operibus. Proinde cum caro concupiscit adversus sps aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, nec carnis perficiuntur concupiscentiae, quamuis fiant, nec nostra perficiuntur opera bona, quamuis fiant. sicut enim tunc perficitur carnis concupiscentia, cum consentit ei spiritus ad opera mala, ut non concupiscat aduersus illam, sed cum illa: sic et bona opera nostra tunc perficientur, quando ita spiritui caro consenserit, ut aduersus eum etiam ipsa non concupiscat. hoc enim uolumus, cum perfectionem iustitiae concupiscimus; hoc intentione non intermissa uelle
Abbreviated transcription (Latin):
uolo faciobonum: sed quod nolo
malum hocago. Deinde ad gala¬
tas addidit dicens: quod sispũ du
cimini: non ad huc estis sublege.
Vide sihoc non est ad romanor: lam
non ego operor illud: & condelector
legidĩ secundum interiorem ho¬
minem: & non regn& peccatum

Expanded text:
olo facio bonum; sed quod nolo malum, hoc ago. Deinde ad Galatas addit et dicit: Quod si spiritu ducimini; non adhuc estis sub lege . Vide si non hoc est ad Romanos: Jam non ego operor illud; et, Condelector legi Dei secundum interiorem homi