comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccare. quȩ iã nec mĩa nun
fere radicis amareseit. Qui sepe quoq &¬
indigentib subtrahunt¬
que doduien umnti di quanta eos anim aduersione rennuat. ꝑ que dã sapientẽ
ans demontrat dieens Qui offert saerificiũ ex substantia pauꝑis quasiad
uietimie filium in conspectu patris sui. Quod nanq esse entolerabuilnts
potesti quam mors filii in conspectu patris. Noc itaꝙ sacrifieuumi q uant̃a
pa aspicitur ostenditur. quod orbati patris dolori comparatur Er ium̃
plerunq quanta tribuunt pensant. quanta autẽ rapiunt considerare
dissimulant. Quasi mercedem numerant. & ꝑ pendere culpas recusant.

Expanded text:
peccare. Quae jam nec misericorferae radicis amarescit. Improindigentibus largiuntur, sed quanta eos animadversione renuat per quemdam Sapientem Dominus demonstrat, dicens: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Quid namque esspotest, quam mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur, quod orbati patris dolori comparatur, et tamen plerumque quanta tribuunt, pensant, quanta autem rapiunt, considerare dissimulant: quasi mercedem numerant, et perpendere culpas recusant.
Abbreviated transcription (Latin):
dia mens a suꝑbie tumore seruanda. Non enĩ añ oculos điua¬
cue tnsuolant cogitationes nr̃e & nulla momenta tẽporis ꝑani¬
mos tͣnseunt sine statu retribitionis. Intus gͦ dñs uidet qͦd mentẽ
eleuat & iccireo foras ꝑmittit inualescert qͦd deponat. Intuspͥus
ex tollit᷑ qͦd foras pꝰ modu luxurie corruptione feriat᷑. oc cultati¬

Expanded text:
dia mens a superbiae tumore servanda. Non enim ante oculos Dei vacuae transvolant cogitationes nostrae; et nulla momenta temporis per animum transeunt sine statu retributionis. Intus ergo videt Deus quod mentem elevat, et idcirco permittit foris invalescere quod deponat. Intus prius extollitur, quod foris postmodum luxuriae corruptione feriatur. Occulta
Abbreviated transcription (Latin):
ipueta uerttate mtiri deuberat ut audientiũ animũ falates: qnus abor
e souiette custodire. ne ipsa eiꝰ fallatiane dep̃hendi queat: ponet qͥ ppe an¬
tsoculos qͥđ ÷ aueritatẽ scientibꝰ responderi pot̃ & cũ magno cogntani¬
si circũtegn &e cont hoc ubi dep̃hendi potuerit ueritate siile respon¬
sionẽ querit Qui si uelit uerũ dicere. utiq sine labore potiu ssec ulana¬

Expanded text:
icta veritate, mentiri deliberat, ut audientium animum fallat, quantus ei labor est sollicite custodire ne ipsa ejus fallacia deprehendi queat? Ponit quippe ante oculos quid sibi a veritatem scientibus responderi possit, et cum magno cogitase circumtegit, et contra hoc, ubi deprehendi potuerit, veritatis similem responsionem quaerit; qui si vellet verum dicere, utique sine labore potuisset. Omn
Abbreviated transcription (Latin):
& custodit uestim̃ta sua ne nudus ambulet & uideant turpidi¬
ut cũ nos iudicũ culpa nudat. ad amissam redeuntes in nocentiã
sibilis ante iustoꝵ oculos in udicio ne quaquã subsequentis bo¬
nioꝑis tegimine uelat᷑.

Expanded text:
 custodit vestimenta sua, ne nudus ambulet . Vestime mente, ut cum nos judici culpa nudat, ad amissam redeuntes innocentiam sibilis ante iustorum oculos in iudicio nequaquam subsequentis boni operis tegmine velatur.
Abbreviated transcription (Latin):
duo columbarũ pullos uel duos turtures nisi duplex pęnitentiȩ nr̃ȩ
gemitus designat᷑. ut cũ adofferenda bona oꝑa ñ ssurgims nos metipsos
du plicit̃ defleamus: qͥa xrecte ñ fecimꝰ & praua operati sumus Inde &
unus tur᷑ur ꝓpeccato. alt̃ uͦ offerri in holocausto iubet᷑. Holo caustũ nã ꝙ
totũ in censum dicit᷑. Inũ gͦ turturẽ ꝓpeccato offerimꝰ cũ ꝓculpa gemi¬
tũ damss de altero u̾holocaustũ facim i. cũ ꝓeo ꝗͦd bona negleximus nos¬
metipsos funditus succendentes. igne doloris ardems.

Expanded text:
duos columbarum pullos vel duos turtures, nisi duplex poenitentiae nostrae duos columbarum pullos vel duos turtures, nisi duplex poenitentiae nostrae gemitus designatur? Ut cum ad offerenda bona opera non assurgimus, nosmetipsos dupliciter defleamus, quia et recta non fecimus, et prava operati sumus. Unde et unus turtur pro peccato, alter vero offerri in holocaustum jubetur. Holocaustum namque totum incensum dicitur. Unum ergo turturem pro peccato offerimus, cum pro culpa gemitum damus, de altero vero holocaustum facimus, cum pro eo quod bona negleximus, nosmetipsos funditus succendentes, igne doloris ardemus.
Abbreviated transcription (Latin):
in holo causto. Iuramentũ ꝓferre ẽ uoto nos duune seruititis alligare
& cũ bona opera ꝓmittimus: bene nos facere spondems
cũ ũ abstinentiã erueiatũq carnis nr̃ȩ uouemss: male adp̃sens nos nobis fa¬
cere iuram i S quia nullus inhac uita ita ꝑfectus ẽ ut quã libet dõ de uo¬
tus sit interipsa quatulũ cunq pia uota ñ peccet ꝓpeccato agna offer¬
qͥd ꝑcaprã. nisi in summis sepe extremisq pendens rupib pasett᷑ nisi ẽtẽ¬
platua uita signatur:. Qui g̃ ẽspicit se ꝓmissa acꝓposita ñ implesse adsa¬
crificiũ dĩ sese studiosius debet uel innocentia boni operis. uel in sublimi
pastu c̃templationis accingere. Et bene agna degregib: capra vͦ degregib
S cũ offerentis uirtus ad agnam caprãq ñ sufficit. in remediũ pęniten¬
tis adiingit᷑ ut duo columbarũ pulli uel duo turtures offerant᷑. Scimo
quia columbarũ pulli uel turtures ꝓcantu gemitus habent. Qa gͦ ꝑ

Expanded text:
ntum utique proferre est voto nos divinae servitutis alligare, et cum bona opera promittimus, bene nos facere spondemus. 2. Cum vero abstinentiam cruciatumque carnis nostrae vovemus, male ad praesens nos nobis facere juramus. Sed quia nullus in hac vita ita perfectus est, ut quamlibet Deo devotus sit, inter ipsa quantulumcunque pia vota non peccet, pro peccato agna offerQuid per capram, quae in summis saepe extremisque pendens rupibus pascitur, nisi contemplativa vita signatur? Qui ergo se conspicit promissa ac proposita non implesse, ad sacrificium Dei sese studiosius debet, vel innocentia boni operis, vel sublimi pastu contemplationis accingere. Et bene agna de gregibus, capra vero offerSed cum offerentis virtus ad agnam capramque non sufficit, in remedio poenitentis adjungitur, ut duo columbarum pulli vel duo turtures offerantur. Scimus quia columbarum pulli vel turtures pro cantu gemitus habent. Quid ergo per
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ esau uirgnarus uenandi & homo agricola iacob aut̃ uir simplex habita¬
bat intabernaculis. uel suẽ in alia transiat ione diett᷑ habitabat domi Qͥa
ꝑuenationẽ esau nisi eoꝵ uita figurat᷑ qͥ in
carnẽ secunt᷑. Qui etiã agricola ẽẽ describit᷑
qͥa amatores huiꝰ scłi tanto ma¬
gis exteriora in colunt: quanto interiora
sua in eulita derelinquunt. Ia¬
cobuꝰ uir. simplex in tabernaculis uel indo¬
mo habttare ꝑhibet᷑ qͥa nimi¬
rũ omnes qui incuris exterioribꝰ sargi refuguint simplices in cogaatione
atꝙ inscientiȩ suȩ habitatione c̃sistunt. Intabernaculis enĩ aut indomo
babitare ẽ se intra mentis secreta restringere & nequaqͣm exteriꝰ ꝑdeside¬
ria dissipare nedũ admitta foras inhiant ase ipsis alienatis cogitationibꝰ re¬

Expanded text:
gricola; Jacob autem vir simplex habitabat in tabernaculis . Vel sicut in alia translatione dicitur, Habitabat domi. venationem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui incarnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi, tanto magis exteriora incolunt, quanto interiora sua in culpa derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnis qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione, atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a seipsis, alienatis cogitationib
Abbreviated transcription (Latin):
nͥsapor intime contẽplationis accipit᷑: Quȩ ados deca
defluit. qͥa de caritate conditoris ad huc in hac uita
nos positos uix gustu reuelationis tangit. Vnde redẽptor
ueniens saliuã luto miscuit & cȩcinati oculos reparauit: qͥa
suꝑna gr̃a tarnalẽ cogitationẽ nr̃am ꝑ admixtionẽ suȩ ẽ¬
tẽplationis irradiat. & ab originali cȩcitate hominẽ ad intellee¬
tũ reformat.

Expanded text:
sapor intimae contemplationis accipitur, quae ad os a capite defluit, quia de claritate Conditoris adhuc in hac vita nos positos vix gustus revelationis tangit? Unde et Redemptor veniens salivam luto miscuit, et caeci nati oculos reparavit; quia superna gratia carnalem cogitationem nostram per admixtionem suae contemplationis irradiat, et ab originali caecitate hominem ad intellectum reformat.
Abbreviated transcription (Latin):
Aienus et inmunis ab omni lasciiia.
F esix confessor. euius fuit dignitatis
uox de ce lo nunciat.
Per quam prouectus presulatus subli-¬
matur ad summa fastigia.
rat in eius animo pietas eximia atꝙ¬
et oppressis inpendebat multa beneficia.¬
atꝙ patris ear undem leuatur inopia.
irulam nautȩ nauigantes. et contra
fluctuum seuiciam luctantes. naui
pene dissoluta.
ita desperantes. intanto positi
periculo clamantes. uoce dicunt om̃s una.
beate nieolae nos ad portum maris trahe
rahe nos ad portum maris. tu qui
tot auriliaris pietatis gracia.
um clamarent. nec incassum. ecce qui¬
dam dicens assum. ad uestra prrsidia.
tatim aura a datur grata et tem¬
pestas fit sedata quieuert maria.
in profundo. iam passi naufragia.
loriose nicolae ad salutis portum
trahe ubi par et gaudia.
Ex ipsius tumba manat. unctionis ropia.
Quȩ infirmos omnes sanat. per eius
suffragia.
psam nobis unctionem impetra ado-¬
mino prece pia.
Qua sanauit lesiones multorum pec¬
caminum in maria

Expanded text:
ia. Felix confessor, Cujus fuit dignitatis Vox de coelo nuntia. Per quam provectus, Praesulatus sublimatur Ad summa fastigia. Erat in ejus animo Pietas eximia Et oppressis impendebat: Multa beneficia, AAtque patris earumdem Levatur inopia. Quidam nautae navigantes, Et contra fluctuum, Saevitiam luctantes, Navi pene dissoluta. Jam de vita desperantes, In tanto positi Periculo, clamantes Voce dicunt omnes una: O beate Nicolae, Nos ad maris portum trahe Trahe nos ad portum maris, Tu qui tot auxiliaris Pietatis gratia. Dum clamarent, nec incassum Ecce quidam, dicens assum, Ad vestra praesidia. Statim aura datur grata, Et tempestas fit sedata, Quieverunt maria. in profundo Jam passi naufragia. Gloriose Nicolae Ad salutis portum trahe. Ubi pax et gloria.Ex ipsius tumba manat Unctionis copia, Quae infirmos omnes sanat Per ejus suffragia. Ipsam nobis unctionem Impetres a Domino, Prece pia. Quae sanavit laesionem, Multorum peccaminum In Maria
Abbreviated transcription (Latin):
egit debilia: ut illa exhumilitate solidaret: quȩ corã hominib
gesserat fortia. Qd deeiꝰ factis abaliis sentiat᷑ ignoro. Ego đđ̃ puls
saltantẽ stupeo: quã pugnantẽ Pugnando qͥppe hostẽ subdidit
re regu generis insana. cũ humiliatũ despiceret dicens. quã
gloriosus fuit rex isrł hodie discooperiens se ante ancillas ser¬
uoꝵ suoꝵ & nudatis ẽ quasi nudet᷑ unus descurris. ꝓtinus au¬
diuit. Ante dñm qͥ elegit me potius quã patrẽ tuũ. ac paulo post.

Expanded text:
egit debilia vel extrema, ut illa ex humililate solidaret, quae coram hominibus egit debilia vel extrema, ut illa ex humililate solidaret, quae coram hominibus gesserat fortia. Quid de ejus factis ab aliis sentiatur ignoro, ego David plus saltantem stupeo quam pugnantem; pugnando quippe hostem subdidit, dhuc ex tumore regii generis insana, cum humiliatum despiceret dicens, Quam gloriosus fuit hodie rex Israel, discooperiens se ante ancillas servorum suorum, et nudatus est, quasi nudetur unus de scurris; protinus audivit: Ante Dominum, qui el
Abbreviated transcription (Latin):
msus a lntueri libet quanta uirtitũ munera đđ̃ ꝑceperati
atꝙ inhis omnib quã forti se humilitate seruabat. Quẽ enĩ
ñ ectoleret ora leonũ frangere ursoꝵ brachia dissipare des¬
pectis priorib fr̃ib eligi reꝓbato rege ad regni gubernacula un¬
gi tim̃dũ cunctis uno lapide goliã sternerȩ arege ꝓposita extine¬
tis allo philis numerosa p̃putia reportare ꝓmissum tandẽ regnõ
pcipere cunctũq ifrabeliticũ ppłm sine ulla ẽtradictione possi¬
dert łi tam̃ cũ arcã di ierłm reuocat. quasi oblitss p̃latũ se omnib
admixtus ppłis ante arcã saltat. & qͥa corã arca saltare ut ere¬
ditꝰ uulgi mos fuerat. rex se indiuinũ obsequiũ ꝑsaltatũ rotat.
minimis & abiecta exhibendo ẽtemnit. ñ potestas regni ad mȩmo¬
riã reductt ñ subiectoꝵ oculis uilescere saltando metiut ñ se
p̃latũ cȩteris ante eiꝰ arcã qͥ honorẽ dederat retognoscit. sorã do

Expanded text:
s . Intueri libet quanta virtutum munera David perceperat, atque in his omnibus quam forti se humilitate servabat. Quem enim non extolleret ora leonum frangere, ursorum brachia dissipare, despectis prioribus fratribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita exstinctis Allophylis numerosa praeputia reportare, promissum tandem regnum percipere, cunctumque Israeliticum populum sine ulla contradictione possidere? Et tamen cum arcam Dei Jerusalem revocat, quasi oblitus se praelatum omnibus, admistus populis ante arcam saltat. Et quia coram arca saltare, ut creditur vulgi mos fuerat, rex se in divino obsequio per saltum rotat. minimis, abjecta exhibendo contemnitur. Non potestas regni ad memoriam reducitur, nec subjectorum oculis saltando latum caeteris ante ejus arcam, qui honorem dederat, recognoscit; coram Deo
Abbreviated transcription (Latin):
sum mope ẽ er qui se illicita meminit cõmisse ut a quibꝰ dã
etiã licitis studeat abstinere quatenꝰ ꝑ hoc ẽditori suo
satis faciat: ut qͥ cõmisit ꝓhibita sibi metipsi abscidere debe¬
at etiã c̃cessa & se rep̃bendat uiminimis qͥsȩ meminit in
maximis deliquisse. Himia s̃ quȩ loquor. si hȩc eccsacri
eloqui testimonio ñaffirmo. lex certȩ ueteris testam̃ti
alienã uxorẽ c̃cupisci ꝓhibet arege uͦ fortia iuber mili¬
qđ ꝑpetrauit ꝑpenitentiȩ lamenta correxit. Qui cũ longe
postẽtra hostiũ cuneos sederet a quã bibere ex eoꝵ cis¬
terna exc desiderio uoluit suiꝰ electi milites int̃cat̃uas
aduersantiũ medias erumpentes: aq̃m quã desideraue¬
rat illesi detulert̃ .s uir fiagellis erudite semetipsũ ꝓtinꝰ
cũ ꝑiculo militũ a quã desiderasse rep̃hendit Eam nanq¬
dño fundens ubauit sic̃ illic scriptũ ẽ libauit eã dño In
sacrificio qͥppe dñi effusa aqua c̃uersa ẽ ꝗͥa culpã ẽcupiscen

Expanded text:
summopere est ut qui se illicita meminit commisisse a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut qui commisit prohibita sibimetipsi abscindere debeat etiam concessa, et se reprehendat in minimis qui se meminit in maximis deliquisse. Nimia sunt quae loquor, si haec ex sacri eloquii testimoniis non affirmo. Lex certe Veteris Testamenti alienam uxorem concupisci prohibet , a rege vero fortia juberi mili per poenitentiae lamenta correxit. Qui cum longe post contra hostium cuneos sederet, aquam bibere ex eorum cisterna ex desiderio voluit. Cujus electi milites, inter catervas adversantium medias erumpentes, aquam, quam desideraverat, illaesi detulerunt. Sed vir flagellis eruditus semetipsum protinus cum periculo militum aquam desiderasse reprehendit, eamque Domino fundens libavit, sicut illic scriptum est: « Libavit eam Domino. » In sacrificium quippe D
Abbreviated transcription (Latin):
interiꝰ qd respieiebat ad aquilonẽ ubi erat statutũ ydolũ heli ad
puocandũ emulationẽ. Ed enĩ cincinnꝰ capitis. nͥ collecta cogitationes
nus ut ñsparsȩ defluant s ꝑ disciplinã ẽstrictȩ subsistant᷑ manꝰ gͦ
ꝓcustodiã colligit. uis suꝑna sursũ nos ab infimis tͣhit. Bene uͦ int̃
terrã & cȩlũ subleuatũ se asserit qͥa quilibet sẽs inçarne mortali
ostiũ interiꝰ ductus ẽ ꝗd respicibat ad aquilonẽ. qͥa nimirũ scĩ uiri dũ
paditũ int̾nȩ contẽplationis aspiciunt. plus pua int᷑ eccłam fieri
trã flectunt qͥa contͣ uicior frigora caritatis se stimulis accendunt.
Ibi & recte sub iungit᷑ quia illic statutũ erat ydolũ ⁊ eli ad ꝓuo¬
canda emulationẽ. Dũ enĩ intra scãm ȩccłam añnullis specie sola fide

Expanded text:
 zeli, ad provocandam aemulationem. » Quid est enim cincinnus capitis, nisi collectae cogitationes mentis, ut non sparsae defluant, sed per disciplinam constrictae subsistant? Manus ercustodiam colligit, vis superna sursum nos ab infimis trahit. Bene vero inter terram et coelum sublatum se asserit, quia quilibet sanctus in carne mortali  ductus est, quod respiciebat ad aquilonem. » Quia nimirum sancti viri dum per aditum internae contemplationis aspiciunt, plus prava intra Ecclesiam tram flectunt, quia contra vitiorum frigora charitatis se stimulis accendunt. Ubi et recte subjungitur: « Quia et illic erat statutum idolum zeli ad provocandam aemulatione
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ hominẽ cũ actibꝰsius & induentes nouũ. Et iterũ diẽ. Uetus homo nr̃ simul
crucifixus ẽ. Psalmista itaq tẏpo humani generis loquens: int̾ malignos sp̃ẽ
dep̃hensus diẽ. In ueteraui int̃ om̃s inimicos meos. Aferuore & enĩ mentis ł
int̃ sp̃itales in imicos uel int̃ carnales qsq ꝓximos ipso aliquomͦ iuuendi usu¬
uetere scimꝰ & assumpte nouitatis speciẽ fuscamꝰ. Aqua tam̃ uetustate cotudie
sistudia circũspectionis inuigilent. orando. legendo. bene iuuendo reno¬
uam. quia uita nr̃a dũ lacrimis lauat᷑. bonis oꝑib ex ereet᷑. sc̃is meditationibꝰ¬

Expanded text:
 actibus suis, et induentes novum . Hinc rursus ait: Vetus homo noster simul crucifixus est . Hinc Psalmista ex typo humani generis loquens, inter malignos spiritus deprehensus dicit: Inveteravi inter omnes inimicos meos . A fervore etenim mentis vel inter spiritales inimicos, vel inter carnales qveterescimus, et assumptae novitatis specie fuscamur. A qua tamen vetustate quotidie, si studia circumspectionis invigilent, orando, legendo, bene vivendo renovamur: quia vita nostra, dum lacrymis lavatur, bonis operibus exercetur, sanctis meditationib
Abbreviated transcription (Latin):
on nunquã pdicationis officiũ. & ñ nulli laudabilit̃ appetunt & ad
hoc ñ nulli laudabilit̃ coacti ꝑtrahunt᷑. Qaliquide agnoscimꝰ. si duoꝵ
sep̃buit q̃ tam̃ alt̃ ꝑgere cũ pauore recusauit. fsaias quippe dño queren¬
a que mitteret ultro se obtulit dic̃s ecce ego metto me ieremias aut̃ mittit᷑
qͥa puer ego sũ fn abutrisq exterius diuersa uox ꝓdiit s ñ adiuerso fonte
tit pcontemplatuia i ieremias amoric̃ ditoris. sedule in herere desiderans
ne mitn adp̃candũ debeat contͣ dicit. Qd gͦ laudabilit̃ appetit alt̃ hoc lau¬
dabilit̃ att̃ ex pauit. Iste ne tacite ẽ templationis luera loquendo ꝑderet ule
ne damna studiosi opis tacendo sentiret. S hoc inutrisq ẽ subtilit̃ intuendu
qa & is qui recusauit plene ñ restrut & is qui mitu uoluit ante se paltaris
calculũ purgatũ uidit. ne aũ ñ purgatus adire ꝗͥsꝙ saera mysteria audeat

Expanded text:
ationis officium et nonnulli laudabiliter appetunt, et ad hoc nonnuli laudabiliter coacti pertrahuntur. Quod liquide agnoscimus, si memose praebuit, quorum tamen alter pergere cum pavore recusavit. Isaias quippe Domino quaerenti quem mitteret, ultro se obtulit dicens: « En ego, mitte me . » Jeremias autem mittitur, quia puer ego sum . En ab utrisque exterius diversa vox prodiit, sed non a diverso fonte tit; per contemplativam vero Jeremias amori conditoris sedulo inhaerere desne mitti ad praedicandum debeat, contradicit. Quod ergo laudabiliter unus appetiit, hoc laudabiliter alter expavit. Iste, ne tacitae contemplationis lucra loquendo perderet, ille, ne damna studiosi operis tacendo sentiret. Sed hoc in utrisque est subtiliter intuendum, quia et is qui recusavit plene non restitit, et is qui mitti voluit, ante se per altaris calculum purgatum vidit, ne aut non purgatus, adire quisquam sacra ministeria audeat,
Abbreviated transcription (Latin):
habuit. ẽtra hanc districtus agricola querit᷑. qd & iã
terra occupauit: Perrã qͥppe ficulnea sine fructũ occupat
qndo mens tenaciũ hoc qd ꝓde̾e̾ multis poterat inutiliter
seruat: Berrã ficulnea sine fructu occupat qͣndo locũ quẽ
ex ercere alius ꝑsose boni oꝑis ualuit. stultus ꝑdesidie um¬
brã p̃mit. Ni aut̃ dicere ñ nunquã solent. Concessis utim̃. aliena

Expanded text:
habuit, contra hanc districtus agricola queritur, quod etiam terram occupavit. 67 Terram quippe ficulnea sine fructu occupat, quando mens tenacium hoc quod prodesse multis poterat, inutiliter servat. Terram ficulnea sine fructu occupat, quando locum quem exercere alius per solem boni operis valuit, stultus per desidiae umbram premit. Hi autem nonnunquam dicere solent: Concessis utimur, aliena
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃ qualitate distinguisi aut mala male. aut bona bene
ait mala bene aut bona male dicant᷑ hsale eni malũ drcnus¬
face trando quo q uiror facinora subdidit s honeste uBonesta
narruotue niltos ad honestatis forma inhonesta narene¬
do reuoearetissane dũ bonũ dr cũ rectũ alis recto tudio
petut. redemptoris grãm ꝓpħauit.¬

Expanded text:
t qualitate distingui: si aut mala male, aut bona bene, aut mala bene, aut bona male dicantur. Male enim malum dicexsecranda quoque virorum facinora subdidit, sed honeste inhonesta narravit, ut multos ad honestatis formam inhonesta narrando revocaret. Male bonum dicitur, cum rectum aliquid recto studiopetiit, redemptonis grat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmagno pensamꝰ ꝓsinistro uͦ id ꝗd despicimꝰ Quod Racharias aꝑte
insinuat dic̃s. Et ostendit mͥ iħm sacerdotẽ magnũ. stantẽ coram
angło dñi. & satanstabat adextris eiꝰ ut aduersaret᷑ ei. Qui ut pa¬
tentius hoc qͦd p̃misit ostenderet secuts ad uinx̃. Et diã dñs ad satan.
increpet inte dñssatan. qui elegit ierłm. Nunqͥd ñ ẽ iste torris
erutus de igne:. Et iħc inditu erat sordidis uestibꝰ. Sordidis enim
uestibꝰ iħe inditty ẽ. qͥa quanius alienꝰ ab omĩ peccato. tñ insimi¬
utu dine uenit carnis peccati suiuenienti satan adeatrisitetit lro
Si port qm in carnatus apparuit gentilitas quȩ ꝓsinistro habitasuo¬

Expanded text:
od Zacharias aperte insinuat, dicens: Et ostendit mihi Jesum sacerdotem magnum stantem coram angelo Domini; et Satan stabat a dextris ejus ut adversaretur ei . Qui, ut patentius hoc quod praemisit ostenderet, secutus adjunxit: Et Dominus dixit ad Satan: Increpet Dominus in te Satan, qui elegit Jerusalem. Nunquid non iste torris erutus de igne? Et Jesus indutus erat vestibus sordidis . Sordidis enim vestibus Jesus indutus est, quia quamvis alienus ab omni peccato, tamen in simitudinem venit carnis peccati. Cui advenienti Satan a dextris stetit. PSed postquam incarnatus apparuit, gentilitas quae pro sinistro habita fue
Abbreviated transcription (Latin):
erelaxantes lingue lasciuiã. auditoꝵ ẽ scientiã in caute locutione trans¬
figant. Vnde benȩ ꝑsalomonẽ dr̃: Qui dimitat aquã caput ẽ iurgior Iqua
quippe dimittit᷑ cũ lingue fluxus effrenat᷑. s dimissor aquę urgioꝵ capitt
efficit᷑ qͥa ꝑ lingue in c̃tinentiã discordiȩ origo ꝓpinat᷑. Nam sepe dũ ab o
ciosis u̾bis nequaqm lingua cõpescit᷑. ad temeritatẽ qͦq stultȩ in crepatio¬
nis effrenat᷑. Quibꝰdam enĩ ruinȩ suȩ gradibꝰ desidiosa mens in foueã lap¬
sus impellit᷑. Nã dũ otiosa cauere uerba neglegimꝰ ad noxia puenimꝰ ut
pͥus loqui aliena libeat & pꝰ modũ detractionibꝰ eoꝵ uita dequib loquit᷑
lingua mordeat qͣndoq aut̃ usq ad aꝑtas contumelias erũpat. Hine se
minant᷑ stimuli oriunt᷑ rixe accendunt᷑ faces odio pax tota extinguit᷑

Expanded text:
iam incauta locutione transfigant. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aqua quippe dimittitur, cum linguae fluxus effrenatur. Sed dimissor aquae jurgiorum caput efficitur, quia per linguae incontinentiam, discordiae origo propinatur. Pravi tiosis verbis nequaquam lingua compescitur, ad temeritatem quoque stultae increpationis effrenatur. Quibusdam enim ruinae suae gradibus desidiosa mens in foveam lapsus impellitur. Nam dum otiosa verba cavere negligimus, ad noxia pervenimus, ut prius loqui aliena libeat, et postmodum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, lingua mordeat, quandoque autem usque ad apertas contumelias erumpat. Hinc irarum seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax tota exstinguitur
Abbreviated transcription (Latin):
mo de pͥbrarium cõ p ssa suꝑbia ex duumi in p̃dicatoribꝰ iurtute mnira culu
reroluũ gentuitas destrui noue ẽ uersationis pdicatione ẽspiceret eiũ priur¬
si quia ueno aduersitate cõmoti adꝑsecutionis pcelsas ꝓsiluirtt lignoꝵ aaren¬
satuonatrmꝵ anti Quia gͥ contͣ elector uita adpsecutionis undasmundus Ae
muabilitenulit h assuꝓ nor conditor subleuata urtute ydicartiũ trosabe¬

Expanded text:
l. rem suum gentilitas destrui novae conversationis praedicatione conspiceret, cum munSed qui verborum adversitate commoti ad persecutionis procellas s Dominus . Quia cum contra electorum vitam ad persecutionis undas mundus se mirabiliter extulit, eum supernorum conditor sublevata virtute praedicantium mirab
Abbreviated transcription (Latin):
Sustinetis enĩ siquis deuorat. siquis accipit. acsi diceret. siquis rapit.
Pignus yͦ debitoris: est confessio peccatoris. Ad ebitore enĩ pignus ac¬
cipit᷑: cũ apeccatore iam peccati ẽfessio tenet᷑. Superior aũ & inferior
mola ẽ: spes &timor: spes quippe ad alta subuehit : timor aut̃ cor
inferius p̃mit. S mola suꝑior & inferior ita gͥ necessario iungit᷑:
etiã iusticiã timeat. incassũ iusticiã metuit. sinͣ etiam demĩa ẽfidit¬
loco gͥ pigneris mola suꝑior aut inferior tolli ꝓhibet᷑ qr qͥ peni¬
tentiã p̃dicat. tanta dispensatione cõponere pͣdicationem debet
ut nec derelicta spe timorẽ subtrahat. nec sub tracta spe insolo
eũ timore derelinquat. Nola enĩ suꝑior. aut inferior tollit᷑. si
perp̃dicantis linguã inpeccatoris pectore. aut timor abspe aut
spes atimore diuidatus.¬

Expanded text:
Sustinetis enim, si quis vos devorat, si quis accipit , ac si diceret, si quis rapit. Pignus vero debitoris est confessio peccatoris. A debitore enim pignus accipitur, cum a peccatore jam peccati confessio tenetur. Superior autem et inferior mola est, spes et timor. Spes quippe ad alta subvehit, timor autem cor inferius premit. Sed mola superior et inferior ita sibi necessario junguntur, etiam justitiam timeat. Incassum justitiam metuit, si non etiam de miseriLoco igitur pignoris mola superior aut inferior tolli prohibetur, quia qui peccatori praedicat, tanta dispensatione componere praedicationem debet, ut nec derelicta spe timorem subtrahat, nec subtracta spe in solo eum timore derelinquat. Mola enim superior aut inferior tollitur, si per praedicantis linguam in peccatoris pectore, aut timor a spe, aut spes a timore dividatu
Abbreviated transcription (Latin):
mnis caro fȩnũ & omnis gła eiꝰ sic̃ flos agri. łfeni. Iniquo qͥppe pote¬
tia feni flori cõ parat᷑ qͥa nimirũ carnalis gła dũ nitet. cadit dũ apđ se ex¬
tollit᷑ repentino int̃ cepta fine t̃minat᷑. Sic nanq aurarũ flatu in altũ sti¬
pula rapit᷑ s casu ẽeito adima reuocat᷑ Sic ad nubila fumꝰ attollit s repente
innihilũ tumescendo dissipat᷑. Sic ab infimis nebula descendendo se erigit
s ex ortus hanc solis radius. acsi ñ fuerit abstergit. Sic inherbarũ suꝑficȩ
nocturni roris humor asꝑgit᷑ s diurni luminis subito calore siccat᷑. Sic
spumosȩ aquarũ bullȩ inchoantib pluuis exeitate ab intimis certatm
ꝓdeunt s eõ cȩleriꝰ disruptȩ de ꝑeunt qͦ inflate altiꝰ extendunt᷑ sũꝙ exris¬
cunt ut appareant crescendo ꝑagunt ne subsistant.

Expanded text:
mnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos feni . Iniquorum quippe potentia feni flori comparatur, quia nimirum carnalis gloria dum nitet, cadit; dum apud se extollitur, repentino intercepta fine 539 terminatur. Sic namque aurarum flatu in altum stipula rapitur, sed casu concito ad ima revocatur. Sic ad nubila fumus attollitur, sed repente in nihilum tsed exortus hanc solis radius, ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum superficie nocturnis horis humor aspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae ab intimis certatim prodeunt; sed eo celerius disruptae depereunt, quo inflatae altius extenduntur: cumque excrescunt ut appareant, crescendo peragunt ne subsistant.
Abbreviated transcription (Latin):
tatib ẽdolent ab accepto rectitudinis itinere ñ declinent. Quoꝵ
nimirũ grã mentẽ nr̃am tenere debet. s reflectere ñ debet: ne
hȩc eađe mens aut si affectu ñ tangit᷑ dura sit. aut plus tacta
su infletitur remissa.

Expanded text:
tatibus condolent a coepto rectitudinis itinere non declinent. Quorum tatibus condolent a coepto rectitudinis itinere non declinent. Quorum nimirum gratia mentem nostram tenere debet, sed reflectere non debet, ne haec eadem mens, aut si affectu non tangitur, dura sit, aut plus tacta, si inflectitur remissa.
Abbreviated transcription (Latin):
tieiȩ. Si gͥ ad ȩt̃ni solis habitationẽ tendims dignũ ꝓfecto ẽ ut
deđi ttinere ꝓ carnalib affectib ñ declinems. Tota enĩ uirtute
pensandũ ẽ ꝗd uaccȩ dĩ plaustro subposite ꝑgunt & gemunt:
dant abintimis mugits & tam̃ deitinere ñ retorquent. gres¬
sus. Amorẽ qͥppe ꝑ cõpassionẽ sentiunt: s colla posteriꝰ ñ defiectum.
Sic nimirũ p̃dicatores dĩ sic fideles quiq e̾ẽ intra sc̃am ȩccsam¬
debent: ut & cõpatiant᷑ ꝓximis ꝑ caritatẽ & tam̃ deuia d̃ĩ ñ ex¬
orbitent ꝑ cõpassionẽ Arca qͥꝓpe suꝑ posita bethsamis ꝑ geres ẽ
cũ suꝑna scientia ad int̾nȩ lucis habitaeulũ ꝓpinquare. S tẽ ue¬
re bethsamis tendimꝰ cũ uiã reetitudinis gradientes aduicina
latera erroris nec ꝓ affectu pignoꝵ declinamꝰ. Sic nanq sie necesse
ẽ ut incedere debeant qͥ saerȩ legis subpositi uigo iã ꝑint̃nam¬
scientiã dñi arcã portant quatenus ꝑhoc qd ꝓpinquoꝵ necessi¬

Expanded text:
abitationem tendimus, dignum profecto est ut de Dei itinere pro carnalibus affectibus non declinemus: tota enim virtute pensandum est, quod vaccae Dei plaustro suppositae pergunt et gemunt. Dant ab intimis mugitus, et tamen de itinere non retorquent gressus. Amorem quidem per compassionem sentiunt, sed colla posterius non deflectunt. Sic nimirum praedicatores, sic fideles quique intra sanctam Eccut et compatiantur proximis per charitatem, et tamen de via Dei non exorbitent per compassionem. Arca quippe superposita Bethsamis pergere est, cum superna scientia ad internae lucis habitaculum appropinquare. Sed tunc vere Bethsamis tendimus, cum viam rectitudinis gradientes, ad vicina erroris latera non pro affectu pignorum declinamus. Sic namque, sic necesse est ut incedere debeant, qui sacrilegiis suppositi, jam per intscientiam arcam Domini portant, quatenus per hoc quod propinquorum necessi
Abbreviated transcription (Latin):
refunditus neglegant & semꝑ tacitis cogitationibꝰ rectoris sui uide¬
cesfiant. qͥa dum in illo qd rep̃hendere debeant importune respici¬
unt in semetipsis qd corrigant nunquã uident & dumeiꝰ facio uein¬
spiciunt aũ pcepta contempnunt. ad tantã usq in saniã deuoluunt᷑
ut amres humanas curare ñ estiment. qͥa ei quasi qͥ iure rephetit¬
att᷑ ee se cõmissos dolent sicq dum cont᷑ rectorem suꝑbiunt etiã cont᷑
uidicia ẽditoris intumescunt & dũ pastoris sui uitã diuidicant. apsã
qq sapientiã omnia disponentẽ impugnant Sepe aũ rectoris siredie¬
us ꝑterue obuiant & eanđe uocis suꝑbiã lib̾tatẽ uocant. Sie qͥppe ela¬
tio se qͣsi ꝓ rectitudine lib̃tatis obicit. sic̃ sepe se timor ꝓhumilitate
supponit Nam sic̃ pleriq reticent extimore & tacerese estimasti re

Expanded text:
re funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judire funditus negligant, et semper tacitis cogitationibus rectoris sui judices fiant. Qui dum in illo quod reprehendere debeant importune respiciunt, in semetipsis quod corrigant nunquam vident. Unde et tanto spiciunt, dum praecepta contemnunt, ad tantam usque vesaniam devolvuntur, ut Deum res humanas curare non aestiment, quia ei qui quasi jure reprehenditur, esse se commissos dolent. Sicque dum contra rectorem superbiunt, etiam contra judicia conditoris intumescunt, et dum pastoris sui vitam dijudicant, ipsam quoque sapientiam omnia disponentem  tis proterve objiciunt, et eamdem vocis superbiam libertatem vocant. Sic quippe elatio se quasi pro rectitudine libertatis objicit, sicut saepe se et timor pro humilitate supponit. Nam sicut plerique reticent ex timore, et tamen tacere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗtiationib suggerit. qͥa solo iute merito suꝑ cęteros ex creuit & su qͦ¬
ab eobene aliquando gesta s̃. hȩx importune eiꝰ animo obieit &. cum
hune do singiularit̃ placuisse insinuat quo faciliꝰ suggesta ꝑsuadeai
ipsam ad testimoniũ potestatis traditȩ retribittionis uocat dicens.
quia n omp̃s as tehis omnibꝰ meliorẽ cerneret om̃s hossub tuo re¬
gumine ñ dedisset. Cuisq mentem moa erigit uiles atq in utiles cos
qui subierti s ostendit ita ut nullũ iam quasi dignũ respierateru
enuanimtt᷑ loquat᷑. Vnde & mox mentis tranquillitas mnirã uertit̃
qͥa dum cunctos despicit dum sensum uitãꝙ omniũ sine moderatio¬
ne rep̃hendit tanto in refrenatius se in iracundia dilatat. qͣntto eos
qui ÷ cõmissi s̃ ee sibimet indignos pitat. At contͣ cũ subieeto cor
suꝑbia instigat hoc sum moꝑe agere nititur. ut sua aeta considera¬

Expanded text:
gitationibus suggerit, quia solo vitae merito sugitationibus suggerit, quia solo vitae merito suab eo bene aliquando gesta sunt, haec importune ejus animo objicit, et eo hunc Deo singulariter placuisse insinuat: quo facilius suggesta persuadeat, ipsam ad testimonium potestatis traditae retributionem vocat, dicens: Quia nisi omnipotens Deus te his omnibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine non dedisset, ejusque mox mentem erigit. Viles atque inutiles eos, qui subjecti sunt, ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat, cui aequanimiter loquatur, unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur. Quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderatione reprehendit, tanto irrefrenatius se in iracundiam dilatat, quanto eos qui sibi commissi sunt esse sibimet indignos putat. At contra, cum subjectorum cor superbia instigat, hoc summopere agere nititur, ut sua acta considera
Abbreviated transcription (Latin):
dominat᷑. Qs qͥs uͦ inse tyrannidẽ captiua mente suscepit hoc primum
damnũ patit᷑. qđ clauso cordis oculo iudicũ equitatẽ ꝑdit. Nam cuncta
quȩ ab aliis ł bene gerunt᷑ displicent. & sola ei quȩ ipse ł p̃ue egerit pla¬
cent.s emꝑ aliena oꝑa despicit semꝑ mirat᷑ qd facit. qͥa & qͥcqd egerit
egisse se singularit̃ credit atq in eo qd ex hibet ꝑ głȩ cupiditatẽ sibi¬
metipsi fauet ꝑ cogitationẽ. & cũ se incunetis transcendere ceteros
mens ducit᷑. ut in eo quod tumet etiam ꝑostentationẽ locutionis
Atterinanq intumesete auro. att̃ ȩlo quio. alt̃ infimis & terrenis
reb alt̃ summis cȩlestibꝰq uirtitibꝰ una tam̃ eademq resante di oci
ios agtt᷑ quã uis adhumana corde ueniens. in eq obtuttib diuerso
sueta ueniens ut cognosci nequeat uestem mittauit. Sciendũ quoꝙ

Expanded text:
dominatur. Quisquis vero eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum dominatur. Quisquis vero eius in se tyrannidem captiva mente susceperit, hoc primum damnum patitur, quod clauso cordis oculo iudicii aequitatem perdit. Nam cuncta, quę ab aliis vel bene geruntur, displicent, et sola ei, quae ipse vel prave egerit, placent. Semper aliena opera despicit, / semper miratur, quod facit, quia et quicquid egerit, egisse se singulariter credit atque in eo, quod exhibet per gloriae cupiditatem, sibimetipsi favet per cogitationem. Et cum se in cunctis transcendere ceteros mens ducitur, ut in eo, quod tumet, etiam per ostentationem locutionis terrenis rebus, alter summis coelestibusque virtutibus, una tamen eademque res ante oculos Dei agitur, quamvis ad humana corda veniens, in eorum obtutibus diverso sueta veniens ut cognosci nequeat, vestem mutavit. Sciendum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
illa rami ex trinsecus ex ƿandunt᷑ ita se suꝑbia intrinsecus celat. s
ab illa ꝓtinus aꝑta uicia pullulant. Hulla qͥppe mala ad publicum ꝓ¬
direntꝰ nͥ hȩc mentẽ in occulto c̃stringeret. Unde scriptũ ẽ. Inttiũ om̃s
peccati suꝑbia. S qͥa occasio desuꝑbi&e dispittatione se p̃buit debemꝰ hanc
subtilius sollititiusq discutere atq ad humanas mentes qͣnta ł qualis
ueniat. & quibꝰ qualit̃ surripiat demonstrare: Alia qͥppe uitia eas solũ¬
mͦ uirtutes impetunt quibꝰ ipsa destruunt᷑. ut uideł ira patientiã. cas¬
trimargia abstinentiã. libido continentiã ex pugnet suꝑbia aũ nequa
quã unis uirtutis extinetione ẽtenta contͣ cuneta animȩ m̃bra se
erigit & quasi generalis ac pestifer morb corpꝰ omẽ corrũpit ut qͥd¬
mentẽ suꝑbia irrũpit. & quo ditiorẽ quẽq cȩꝑit eo in dominio durior
surgit. qͥa quo amplius res uirtutis sine humilitate agtt᷑. eo altius ista

Expanded text:
illa rami extrinsecus expanduntur, ita se superbia intrinsecus celat, sed ab illa protinus aperta vitia pullulant. Nulla quippe mala ad publicum prodirent, nisi haec mentem in occulto constringeret. Intus namque priusexstinxit. Sed quia occasio de superbiae disputatione se praebet, debemus hanc subtilius sollicitiusque discutere, atque ad humanas mentes quanta vel qualis veniat, et quibus qualiter subrepat demonstrare; alia quippe vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam, gastrimargia abstinentiam, libido continentiam expugnet; superbia autem, quaquam unius virtutis exstinctione contenta, contra cuncta animae membra se erigit, et quasi generalis ac pestifer morbus corpus omne corrumpit, ut quidmentem superbia inrumpit; et quo ditiorem quemque ceperit, eo in dominio durior exurgit, quia quo amplius res virtutis sine humilitate agitur, eo latius ista
Abbreviated transcription (Latin):
um passione aliqua ł mo lestia carnis afficimͣ. scire occuttas
causas passionis eiꝰde uel molestiȩ optamꝰ. quatenꝰ in eo qͦd patimͣ
ex ipsa rerũ scientia consolem̃. S quia de specialib temptationibꝰ
nr̃is ne quaquã nob̃ singulis specialit̃ respondet᷑ adscripturã sacrã
recurrimꝰ. ibi uidelicet inuenimꝰ ꝗd paulus carnis infirmitate
temptatus audiuit. Sufficit tibi gr̃a mea. nam uirtus in infirmita¬
it ꝑficit᷑. Ed iccirco illi in infirmitate ꝓpria dictũ ẽ. ne singillatim
nobis omnib diceret᷑. Inscriptura gͥsaera uocẽ di afflicto paulo au¬
dimꝰ ne cũ fortasse affligimͣ. singuliꝰ audire & iam priuata c̃ solati

Expanded text:
um passione aliqua vel molestia carnis afficimur, scire fortasse occultas causas passionis ejusdem vel molestiae optamus, quatenus in eo quod patimur ex ipsa rerum scientia consolemur. Sed quia de specialibus tentationibus nostris nequaquam nobis singulis specialiter respondetur, ad Scripturam sacram recurrtentatus, audivit: Sufficit tibi gratia mea ea. nam virtus in infirmitate perficitur. Quod idcirco illi in infirmitate propria dictum est, ne singulatim nobis omnibus diceretur. In Scriptura igitur sacra vocem Dei afflicto Paulo audivimus, ne cum fortasse affligimur singu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥđ simꝰ exꝓpͥa infirmitate memorem᷑.⁊ qͥ exꝑceptione muneris
oꝑa uirtũtis inferimꝰ. ex infirmitatis nr̃e memoria sacrificiũ
humilitatis offeramꝰ. Aliqͣndo aũ pꝰ ꝓuectũ uiriũ. ñsolũ tẽptant
uicia. s & iã flagella castigant. Cũ aũ tẽptam̃ uiciis. pia dispen
satione nobi scũ agit᷑ ne his uirtutib quib ꝓficimꝰ extollamͣ. Cũ uͦ flagel¬
us atterim malis increpantibꝰ ad monem. ne mundo blandiente se¬
ducam̃ Uicia dũ nos temptant ꝓficientes. in nobis uirtutes humili¬
ant flagella dũ temptant. surgentes in corde huiꝰ mundi uolupta
enĩ bella de sunt uirtutũ exꝑim̃ta ñ ꝓdeunt. Imꝓuidus miles ẽ.
qui fortẽ se in pace głat᷑.¬

Expanded text:
quid sumus ex propria infirmitate memoremur, et qui ex perceptione muneris opera virtutis inferimus, ex infirmitatis nostrae memoria sacrificium humilitatis offeramus. Aliquando autem post profectum virium, non solum tentant vitia, sed etiam flagesatione nobiscum agitur, ne his virtutibus quibus proficimus extollamur. Cum vero flagellis atterimur, malis increpantibus admonemur ne mundo blandiente seducamur. Vitia dum nos tentant, proficientes in nos virtutes humiliant; flagella dum tentant, surgentes in corde hujus mundi voluptatenim bella desunt, 758 virtutum experimenta non prodeunt. Improvidus miles est, qui fortem se in pace g
Abbreviated transcription (Latin):
enbra diaboli sepe cũ aꝑta nequicia nocere
n possunt bone actionis habitũ sumunt &. prauo quidẽ se ope¬
exhibent s sc̃a speciȩ mentiunt᷑ Iniqui enĩ aꝑte si mali eeñe abonis
rccipi omnino ñ possent. S sumunt aliqͥd de uisione bonoꝵ ut dũ
boniiuri in eis recipiunt speciẽ quã amant ꝑmixtũ & iã sumam
uorus qd uitant unde qͥs da paulus apłs intuens sub p̃dicationis
utlamine uentrisstudio seriuentes ait. Ipse enĩ satanas tns figu¬
rat se in angłm lucis. Qd gͦ mirũ si ministri eiꝰ tͣns figurent᷑ ue¬
lut ministri iusticie:

Expanded text:
ta nequitia nocere non possunt, bonae actionis habitum sumunt, et prava quidem exhibent, sed sancta specie mentiuntur. Iniqui enim si aperte mali essent, a bonis recipi omnino non possent, sed sumunt aliquid de visione bonorum; ut dum boni viri in eis recipiunt speciem quam amant, permixtum sumant etiam virus quod vitant. Unde quosdam Paulus apostolus intuens sub praedicationis velamine ventris studio servientes, ait: Ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis . Quid ergo mirum si ministri ejus transfigurantur velut min
Abbreviated transcription (Latin):
uenit Qui me mox uerbis quibꝰ beatitudo ur̃a nouit sua somi
atq ad suꝑna trahentibꝰ hortando cȩpit aecendere quatemus
hoe qͥd neglectȩ cȩꝑam. explere studiosius debuissem. ita ut
xopus & ubrũ. inq̾ testimoniũ positũ legeret. & exqua re
ortũ eẽt intituili ei p̃notatione signarẽ suius rei pondus me¬
arũq uiriũ impossibilitatẽ pensans. in ancipiti dẽphensus.
sicut nauta graui fiuctuũ ꝓcella turbats adorationũ eiꝰ¬
pontã pauens fateor fidensq c̃fugi. seiens impossibile
nonfore ꝗd atanto mͥ p̃sule ut resto a multor ȩdifica¬
tio ne̾ ꝓfutura fieret uberet᷑. Qoxeꝙ hoc impantis suffragio

Expanded text:
ervenit. Qui me verbis mox, quibus beatitudo vestra novit, suasoriis, atque ad superna trahentibus, hortando coepit accendere, quatenus hoc quod neglecte coeperam, explere studiosius debuissem, ita ut et opus, et librum in quo testimonium positum legeretur, vel ex qua re ortum esset, in tituli ejus praenotatione designarem. Cujus rei pondus, mearumque virium impossibilitatem pensans, in ancipiti deprehensus, sicut nauta gravi fluctuum procella turbatus, ad orationum ejuportum, pavens, fateor, fidensque confugi; sciens impossibile non fore, quod a tanto mihi praesule, ut res ad multorum aedificationem profutura lieret, juberetur. Moxque hoc imperantis
Abbreviated transcription (Latin):
posse sufficere uidicauit nisi alterius iterũ deducti adme¬
diui testimonii eudenti interpͥtatione iatius edoceret. aetõq
e ut hac occasione sicut p̃satus sũ ueteris testamenti tora pe¬
ne series occulta patesceret quȩ diuini nutus aspiratione rese¬
nita famis nr̃ȩ esuriem suꝑni pabuli copia saeiaret. Nuius gͦ
rei arddenti nimis desiderio ꝓuocats quȩdã de cisdẽ testimo¬
nus cȩperã subquadã breuitate decerpere. aliqua uero negli¬
gendo transire Quoddũ fieret siẽ ẽseientia mea miehi testoi

Expanded text:
posse sufficere judicavit, nisi alterius iterum deducti ad meposse sufficere judicavit, nisi alterius iterum deducti ad medium testimonii evidenti interpretatione latius edoceret. Actumque est, ut hac occasione, sicut praefatus sum, veteris Testamenti tota pene series occulta patesceret, quae divini nutus aspiratione reserata, famis nostrae esuriem superni pabuli copia satiaret. Hujus ergo rei ardenti nimis desiderio provocatus, quaedam de iisdem testimoniis coeperam sub quadam brevitate decerpere, aliqua vero negligendo transire. Quod dum fieret, sicut conscientia mea mihi testi
Abbreviated transcription (Latin):
Uo beatissimi atq apłiei gregoru
pontificis nr̃i ur̃i quoq addm nutri¬
toris dicta sepis lectione ꝑcurrerẽ aui¬
dius m eis assiduũ eẽ ipsa loculentissi¬
ma uerboꝵ eiꝰ satisfactio suaderet. quȩ¬
dã in eis repperi sine cõparatione po¬
tisima. Dum gͥ uniꝰ sc̃i uiri hoc ẽ beati
tatib textã sub tripliei idẽ tipiea. morali. atꝙ hister iea strto euru
expositione discuttre acrepulso ignorantiȩ nubilo inapto eun¬
tis uice olarĩ serena patesaetione monirare penetotã uete¬
teris ae noui testam̃ti seriẽ rerũ explanandarũ necessitate ssi
coactus exponere Ibi enĩ oeriltȩ nimis rer dilucidande necessi¬
tas imminebat neaut obscrũ qͥd apud audientiũ animos rę¬
maneret aut ipse ñliquidissima satissactione obscuritatis int̃¬
una ad lucẽ uideret᷑ eicere ñ solũ disertissimis uerboꝵ assertio¬
in eeposttione etiã testimonu ñ solã uerboꝵ satisfactionẽ sibi

Expanded text:
um beatissimi, atque apostolici Gregorii, pontificis nostri, vestri quoque, addam nutritoris, dicta saepius lectione per urrerem, avidiusque mihi eis assiduum esse ipsa luculentissima verborum ejus satisfactio suaderet: quiddam in eis reperi sine comparatione potissimum. Dum igitur unius sancti viri, hoc est beatitatibus tectam, sub triptici, id est typica, morali, atque historica studuit expositione discutere, ac repulso ignorantiae nubilo, in aperto cunctis luce clarius serena patefactione monstrare, pene totam veteris ac novi Testamenti seriem rerum explanandarum necessitate est coactus exponere. Ubi enim occultae nimis rei dilucidandae necessitas imminebat, ne aut obscurum quid apud audientium animos remaneret, aut ipse non liquidissima satisfactione obscuritatis, interna ad lucem videretur ejicere; non solum disertissimis verborum assertioin expositione etiam testimonii, non solum verborum satisfactionem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
repta fuerant inscedis suȩ relata transcurrere uisũ m ẽ licet
ers laboris imodiei ut uniꝰ euiꝰꝙ rei testimonia uixta q̃đ
insius exordine sunt sita codicib ꝑlibros suos ordinando cõ¬
poneruẽ quatenꝰ studiosi lectoris desideriũ adedueidandam̃
sibi quã uellet obscu ruatẽ inuento libri quẽ requirerat
tttelo nicbilmore Padparũ aliquom̃ p̃pediret Noc aũ lec

Expanded text:
a transcurrerem, visum mihi est, licet esset laboris immodici, ut uniuscujusque rei testimonia, juxta quod in suis ex ordine sunt sita codicibus, per libros suos ordinando componerem. Quatenus studiosi lectoris desiderium, ad dilucidandam sibi quam velit obscuritatem, invento libri quem requireret titulo, nihil morae, vel ad parum, aliquo modo praepediret
Abbreviated transcription (Latin):
ano urtiris areiũ noui dieta c̃tineat. Que beatitudim ur̃e
munib pauea componens studui destimare humili obsccrans
per ꝗ uautaleo ut dũ uobisł quis ꝗd legerit inhoc oꝑe laborisis
cura placuerit. ꝓme addñm intressores ce dignent᷑ quatinsus
hoc pondert corporis exutu ameoꝵ ab soluts inueniri mereur
unculis peccatorum.

Expanded text:
duo veteris, tertium novi dicta contineat. Quae beatituduo veteris, tertium novi dicta contineat. Quae beatituminibus pauca componens, studui destinare: humili obsecrans prece qua valeo, ut dum vobis, vel quisquis legerit, in hoc opere laboris mei cura placuerit, pro me ad Dominum intercessores esse dignentur, quatenus hoc pondere corruptionis exuto, a meorum absolutus inveniri merear vinculis peccatorum.