comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Excelsum quippe uas auri helias exti-¬
tit ⁊ eccelsum uas auri hicremias: excelsa
atq eminentia auri uasa priores patres fuere.
Sed hec dei sapientia ut a carnali nos conuer¬
satione redimeret apparuit in carne. Et
qui illam ueraciter non agnouit ÷ mediato
electoꝵ oculi fide tenuerunt dm. dum ui¬
derẽt hominem. Unde ab eo scĩs discipulis
dicitur. Quem dicunt esse homines fihiũ
hominis. Cui cum prõtinus responderẽt.
alii iohanuem baptistam : alii autem heliã:
alii uero hicremiam. aut unum ex ꝓpheti.
de suo mox sensu requirunt᷑. Uos autem
quem me esse dicitis. Cui petrus tocius
ccclesiȩ uoce respondens ait. Tu es xp̃s filius dĩ
uiui. Quia igitur iuxta pauli uocem xp̃m
nouimus dei uirtutem & dei sapientiam
ƿetrus pro hac sapientia uasa auri excelsa &
eminentia cõmutari noluit: quia de illa
non aliud erat quam intellexit. Magnum
quippe ut dictum est uas auri iohannes ⁊

Expanded text:
tia. Excelsum quippe vas auri Elias exstitia. Excelsum quippe vas auri Elias exstitit; excelsum vas auri Jeremias; excelsa atqueSed haec Dei sapientia, ut a carnali nos conversatione redimeret, apparuit in carne, et qui illam veraciter non agnovit, mediatoreelectorum oculi fide tenuerunt Deum, cum viderunt hominem. Unde ab eo sanctis discipulis dicitur: Quem dicunt homines esse Filium hominis ? Cui cum protinus responderent: Alii Joannem Baptistam, alii Eliam, alii vero Jeremiam, aut unum ex pde suo mox sensu requiruntur: Vos autem quem me esse dicitis? Cui Petrus totius Ecclesiae voce respondens, ait: Tu es Christus Filius Dei vivi . Quia igitur juxta Pauli vocem Christum novimus Dei virtutem, et Dei sapientiam , Petrus pro hac sapientia vasa auri excelsa et eminentia commutare noluit, quia de illa non aliud quam erat intellexit. Magnum quippe, ut dictum est, vas auri Joannes,
Abbreviated transcription (Latin):
lis deo inter filios dci d Uude ergo similes.
oe uude non similes ÷ nisi quia huic
sapientiȩ ce similes erunt ad imaginem.
oe tamen uon erunt similes ad ȩqualitatẽ:S
Aspiciendo quippe ȩternitatem dei: fit
eis ut eterni sinit. Et dum uisionis eius
donum pertipiunt: ex perceptione beatitu-¬
dinis imitantur quod uident. Et similes
ergo sunt quia beati funt ⁊ a tam̃ creato¬
ri similes non sunt: quia creatura sunt.
E t habent itaq quandam dei similitudi-¬
nem quia non habent finem : &e tamen
incircumscripti ȩqualitatem non habent:
quia habent circuinscriptionem. Dicatur
igitur recte: non adequabitur ci aurum
uel uitrum: quia quantalibet scĩ claritate
&e perspicuitate fulgeant ÷ aliud est homines
esse sapientes in deo: atq aliud esse hominem
sapientiam dei. Quam profecto sapientiam
ille ueraciter agnouit: qui mediatori dei o¬
presumpsit. Unde  subditur. Nec cõmu-¬
tabuntur pro ca uasa auri excelsa & eminen-¬

Expanded text:
lis Deo inter filios Dei? Unde ergo similes, lis Deo inter filios Dei? Unde ergo similes, et unde non similes, nisi quia huic sapientiae et similes erunt ad imaginem et tamen non erunt ad aequalitatem? Aspiciendo quippe aeternitatem Dei, fit eis ut aeterni sint; et dum visionis ejus donum percipiunt, ex perceptione beatitudinis imitantur quod vident. Et similes ergo sunt, quia beati fiunt; et tamen creatori similes non sunt, quia creatura sunt. Et habent itaque quamdam Dei similitudinem, quia non habent finem; et tamen incircumscripti aequalitatem non habent, qui habent circumscriptionem. Dicatur igitur recte: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum, 595 quia quantalibet sancti claritate et perspicuitate fulgeant, aliud est homines esse sapientes in Deo, atque aliud esse hominem sapientiam Dei. Quam profecto sapientiam ille veraciter agnoime praesumpsit. Unde et subditur: Non commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminen
Abbreviated transcription (Latin):
sed adhic a ussione illius ꝑ assumpte carnis
parietem excludor. Quousq itaq in hac cor-¬
ruptibili carne uiuimus: cogitationes nr̃as
in alterutrum non uidemus. U̾ nde rursum
ꝑ eundem paulum dicitut. Quis scit homi
iudicare aute tempus donec ueniat dominꝰ
qui ce illuminabit abscondita tenebraꝵ:
oe manifestabit consilia cordium. Illa itaq
quitas quȩ sua uicissim singulis corla ma¬
nifestat. ex auro dicitur simili & uitro
mundo: ut designetur auro clara. uitro
tanta claritate fulgcant ⁊ tanta ꝑspicuitate
transluceant: ei tamen sapientiȩ de cuius
imagine habent omne quod sunt equari
non possunt. B ene ergo dicitur: nou ade-¬
quabitur ei aurum uel uitrum. Ad hoc
enim scĩ omnes ad illa gaudia eterna per-¬
ueniunt. ut esse deo similes possint: sicut
scriptum est. Cum apparuerit. similes
ei erimus: quoniam uidebimus cum sicuti
lis tibi. ͦ Et iterum. Aut quis crit sumi¬

Expanded text:
sed adhuc a visione illius per assumptae carnis sed adhuc a visione illius per assumptae carnis parietem excludor. Quousque itaque in hac corruptibili carne vivimus, cogitationes nostras in alterutrum non videmus. Unde rursum per eumdem Paulum dicitur: Quis scit hominjudicare ante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium . Illa itaque civitas quae sua vicissim singulis corda manifestat, ex auro dicitur similis vitro mundo, ut designetur auro clara, vitro tanta claritate fulgeant, tanta perspicuitate transluceant, ei tamen sapientiae de cujus imagine habent omne quod sunt, aequari non possunt. Bene ergo dicitur: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ad hoc enim sancti omnes ad illa gaudia aeterna perveniunt, ut esse Deo similes possint, sicut scriptum est: Cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti lis tibi ? Et iterum: Aut quis erit simi
Abbreviated transcription (Latin):
ri non possunt : non intra uitrea sed intra
liitea uascula conduduntur. Cui scilicet
luto yer passionem mentis iuherere ꝓpħa
formidabat: cum diceret. E ripe me de
luto ut non inheream. Quod nimirum
babitaculum corpoꝵ paulus domum
terrestrem nominat dicens. Scius
quoniam si terrestris domus nr̃a huius
habitationis dissoluatur: quod hedificati¬
onem ex deo habemus domum non maiui¬
factam x̧teruam in celis. In hac itaq terrestri
domo quousq uiuimus. ipsum ut ita
dicam corruptionis nr̃e parietem mentis
oculo uullatenus penctramus: & uicissim
in aliis occulta uidere non possumus. Qn¬
de scã ȩcclesia sponsi sui speciem uidere in
diuiuitate. desideraus. nec tamen ualens:
quia eternitatis illius formam quam in¬
tueri concupiuerat. ab eius oculis adsũpta
humanitas abscondebat: in canticoꝵ can¬
ticis merens dicit. En ipse stat post pari¬
etem nr̃ni. Aesi aperte dicat. Ego hune
in hiuinitatis sue iam specie uidere desidero:

Expanded text:
ri non possunt, non intra vitrea, sed intra ri non possunt, non intra vitrea, sed intra lutea vascula concluduntur, cui scilicet luto per passionem mentis inhaerere Propheta formidabat, cum diceret: Eripe me de luto, ut non inhaeream . Quod nimirum habitaculum corporum Paulus domum terrestrem nominat, dicens: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domum non manufactam aeternam in coelis . In hac itaque terrestri domo quousque vivimus, ipsum, ut ita dicam, corruptionis nostrae parietem mentis oculis nullatenus penetramus, et vicissim in aliis videre occulta non possumus. Unde sancta Ecclesia sponsi sui speciem videre in divinitate desiderans, nec tamen valens, quia aeternitatis illius formam quam intueri concupiverat ab ejus oculis assumpta humanitas abscondebat, in Canticis canticorum moerens dicit: En ipse stat post parietem nostrum . Ac si aperte dicat: Ego hunc in divinitatis suae jam specie videre desidero,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ergo aliud in auro ul uitro accipimꝰ:
uisi illam supernam patriam. illa i bca-¬
toꝵ quium societatem. quoꝵ corda sibi
iuicem & claritate fulgent. ox puritatt¬
trauflucent .d Quam iohannes in apoca¬
lipsi conspexerat cum dicebat. Et erat struc¬
tura muri eius ex lapide iaspide. Ipsa ucro
quitas auro mundo simili uitro mundo.
Quia enun scĩ omnes summa in ca beatitu¬
duus daritate fulgebunt: instructa
auro dicitur. Et qͣniã ipsa eoꝵ clar̾itas
uicissim sibi in alternis cordib patet : e cũ
uniuscuiusq uultus attenditur simul &
conscientia penciratur: hoc ipsum aurum
uitro mundo simile esse memoratur. Ibi
quippe unius cuiusq mentem ab alterrus
oculis ieubroꝵ corpulentia non abscondit:
sed patebit animus. patebit corporalibus
oculis ipsa etiam corporis armonia: sicq
unusquisq tunc erit conspicabilis alteri⁊
sicut uunc esse non potest conspicabilis sibi.
uita sumus quia ab altero in alterum uide¬

Expanded text:
Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, Quid ergo aliud in auro vel vitro accipimus, nisi illam supernam patriam, illam beatorum civium societatem, quorum corda sibi invicem, et claritate fulgent, et puritattranslucent? Quam Joannes in Apocalypsi conspexerat, cum dicebat: Et erat structura muri ejus ex lapide jaspide; ipsa vero civitas aurum mundum, simile vitro mundo . Quia enim omnes sancti summa in ea beatitudine claritate fulgebunt, in structura aurum dicitur. Et quoniam ipsa eorum claritas vicissim sibi in alterius cordibus patet, et cum uniuscujusque vultus attenditur, simul et conscientia penetratur; hoc ipsum aurum vitro mundo simile esse memoratur. Ibi quippe uniuscujusque mentem ab alterius oculis, membrorum corpulentia non abscondet, sed patebit animus, patebit corporalibus oculis ipsa etiam corporis harmonia, sicque unusquisque tunc erit conspicabilis alteri, sicut nunc esse non potest conspicabilis sibi. uandiu in hac vita sumus, quia ab altero in alterum vide
Abbreviated transcription (Latin):
nes ceruitur ÷ nec in antiquis quiꝰquam
nec in nouis patrib equatur: quia ex dei¬
tate habet quod in humanitate quẽquã
similem non habet. Unde adhuc subdit᷑.¬
Quis hoc sanum sapiens iuxta litterã
sentire dignetur. U itrum quippe ut
superius diximus: auro longe est uilius.
Et postquam dictum est quod aurum
huic sapientiȩ non equatur. adhue qͣsi
crescendo subiungitur. quod ei quoq nec
uitrum possit equari. Sed ipsa nos littera
ab hystorico intellectu aeficiens: ad inda¬
ganduin allegorie misterium mittit. Au¬
ri namq nietallum nouimus potiori me-¬
tallis omnib claritate fulgere. Uitri uero
natura est : ut extrinsccus uisum. pura¬
intrinsecus perspicuitate perluceat. In alio
metallo quicquid intrinsecus continetur
absconditur : in uitro uero quilibet liquor
qualis continetur interius. talis exterius
demonstratur: atq ut ita dixerim omnis
liquor in uitreo uasculo clausus patit

Expanded text:
nes cernitur, nec in antiquis quisquam, nes cernitur, nec in antiquis quisquam, nec in novis patribus aequatur, quia ex Deitate habet quod in humanitate quemquam similem non habet. Unde adhuc subditQuis hoc sanum sapiens juxta litteram sentire dignetur? Vitrum quippe, ut superius diximus, auro longe est vilius; et postquam dictum est quod aurum huic sapientiae non adaequatur, adhuc quasi crescendo subjungitur quod ei quoque nec vitrum possit aequari. Sed ipsa nos littera ab historico intellectu deficiens, ad indagandum allegoriae mysterium mittit. Auri namque metallum novimus potiori metullis omnibus claritate fulgere. Vitri vero naturae est ut extrinsecus intrinsecus perspicuitate perluceat. In alio metallo quidquid intrinsecus continetur, absconditur; in vitro vero quilibet liquor qualis continetur interius, talis exterius demonstratur, atque, ut ita dixerim, omnis liquor in vitreo vasculo clausus patet.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe quamuis magnȩ iusticiȩ uitam
tenerent : carnali tamen propagini seruie-¬
bant. Quia igitur constat quod quędam
terrena agerent: non inmerito per sar¬
donicum lapidem qui ut prediximus t̾re
rubrȩ tenet speciem designautur. Per sa¬
phirum uero qui etherei est coloris testa-¬
menti noui congrue predicatores accipimꝰ:¬
qui carualis propaginis desiderid postponen¬
tes celestia sola sectati sunt. Unde cx ꝓpħa
cuncta carnis desideria scõs apostolos spi¬
rituali ardore transcendere: ãmiratus ait
Qui sunt isti qui ut nubes uolant  Ne
si aperte dicat. Nos per terram gradim᷑ͦ
qui adhuc coniugiis implicamur: &e pro¬
pagande soboli opera carnis impendimus.
Isti ucro in terra iam non ambulant. sed
ut nubes uolant : quidum celestia appe¬
tunt: de terrenis desideriis nichil tangũt.
Ait ergo: quia dei sapicntia sardonico uel
saphiro lapidi non confertur. Acsi patent̃
insimet dicens. Ei qui homo inter homi¬

Expanded text:
quippe quamvis magnam justitiae vitam quippe quamvis magnam justitiae vitam tenerent, carnali tamen propagationi serviebant. Quia igitur constat quod quaedam terrena agerent, non immerito per sardonychum lapidem, qui, ut praediximus, terrae rubrae tenet speciem, designantur. Per sapphirum vero, qui aetherei est coloris, testamenti novi congrue praedicatores accepimqui carnalis propaginis desideria postponentes, coelestia sola sectati sunt. Unde et propheta, conspiciens cuncta carnis desideria sanctos apostolos spiritali ardore transcendere, admiratus ait: Qui sunt hi qui ut nubes volant ? Ac si aperte dicat: Nos per terram gradimur, qui adhuc conjugiis implicamur, et propagandae soboli opera carnis impendimus; isti vero in terra non ambulant, sed ut nubes volant, qui dum coelestia appetunt, de terrenis desideriis nihil tangunt. Ait ergo quia Dei sapientia sardonycho, vel sapphiro lapidi non confertur, ac si patenter insinuet, dicens: Ei qui homo inter homi
Abbreviated transcription (Latin):
mus in eoꝵ intelligentia aliud exquiramꝰ. d
Sardonicus quippe terrȩ rubre similitu¬
dinem tenet. Saphirus uero aeriam
habet specieni. Possunt ergo in saidonico
ꝑ terram rubram homines: in saphito aũt
per aeriam uisionem angeli designari. Nã
cum terre rubre speciem lapis sardonicus
habeat  non unincrito hominem designat.
quia o adam qui primus est conditus
latino sermone terra rubra nomiunatur.
Q uid est ergo quod dicitur. quia hec sa¬
pientia lapidi sardonico uel saphito non
confertur: nisi quod is qui est dei uirtus
& dei sapientia. mediator silicet dei &
hominum homo xp̃s iħs tanta magnitu¬
dine excellat omnia: ut ei nec in terra pri-¬
ini homines. nec in clo angeli cõparentur.
Unde or per psalmistam dicitut. Quis
ui nubib equabitur dño ÷ aut quis simi
lis erit deo inter filios dei d Possunt
autem per sardonicum lapidem patres
ueteris testamenti: per saphirum uero pre-¬
dicatores exprimi testamenti noui. Illi

Expanded text:
mus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. mus, in eorum intelligentia aliud exquiramus. Sardonychus quippe terrae rubrae similitudinem tenet, sapphirus vero aeream habet speciem. Possunt ergo in sardonycho per terram rubram homines, in sapphiro autem per aeream visionem angeli designari. Nam cum rubrae terrae speciem lapis sardonychus habeat, non immerito hominem designat, quia et Adam, qui primus est conditus, Latino sermone terra rubra nominatur. Quid est ergo quod dicitur, quia haec sapientia lapidi sardonycho, 593 vel sapphiro non confertur, nisi quod is qui est Dei virtus, et Dei sapientia, mediator scilicet Dei et hominum, homo Christus Jesus, tanta magnitudine excellat omnia, ut ei nec in terra primi homines, nec in coelo angeli comparentur? Unde et per Psalmistam, dicitur: Quis in nubibus aequabitur Domino, aut quis lis erit Deo inter filios Dei? » Possunt autem per Sardonicutestamenti veteris, per sapphirum vero praedicatores exprimi testamenti novi. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
ud se seruat interius: neq in dictis suis pul¬
chra uideri aypetit nitore scrmonis: sed
integritate ueritatis. In mandatis igitur
suis dei sapientia non confertur tinctis indie
colorib ⁊ quia dum fucata loquentiȩ orna¬
menta non habet. quasi uestis sine tinctu-¬
ra placet. Quam fucationem tincture bene
paulus despexerat: cum dicebat. Quȩ &
loquimur. non in doctis humanȩ sapientiȩ
uerbis: scd in doctrina spiritus. Malebat
quippe hanc sapientiam sola puritate ue¬
ritatis ostendere: non autem eloquii tuic¬
tione fucare. Sequitur. Hec lapidi sardonico
phirum lapides preciosos non esse quis nesciat
Et dum multi alii preciosi siiat lapides. qui
longe istos existimatione magnitudinis ante¬
cellant ⁊ cur saphirus uel sardonicus potissi¬
mum preciosus est nominatus. cum uterq
lapis sit alioꝵ lapidum cõparatione ulissi¬
mus ⁊ nisi ut eos lapides qui preciosi deseri¬
buntur. dum preciosos non esse cognosci¬

Expanded text:
ud reservat interius; neque in dictis suis pulud reservat interius; neque in dictis suis pulchra videri appetit nitore sermonis, sed integritate veritatis. In mandatis igitur suis Dei sapientia non confertur tinctis Indiae coloribus, quia dum fucata eloquentiae ornamenta non habet, quasi vestis sine tinctura placet. Quam fucationem tincturae bene Paulus despexerat, cum dicebat: Quae et loquimur non in doctis humanae saplentiae verbis, sed in doctrina spiritus . Malebat quippe hanc sapientiam sola puritate veritatis ostendere, non autem eloquii tinctione fucare. Sequitur: CAPUT XLVII. phirum, lapides pretiosos non esse quis nesciat? Et dum multi alii pretiosi sint lapides, qui longe istos aestimatione magnitudinis antecellant, cur sapphirus vel sardonychus potissimum pretiosus nominatus est, cum uterque lapis iste aliorum lapidum comparatione vilissimus sit? nisi ut eos lapides qui pretiosi describuntur, dum pretiosos non esse cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
rent. In quoꝵ despectu mox subditur. Non¬
per indiam quȩ nigrum populum mittit.
nisi hic mundus accipitur ⁊ in quo uita ho¬
minum per culpam obscura generatur. Tinc¬
sapientes. qui quamuis per infidelitatem.
& pleruinq per actionem fedi sint.: ante
humanos tamen oculos superducte houestatis
colore fu cantur. S ed coettrna dei sapientia
tinctis indiȩ colorib non confertur : quia
quisquis hanc ueraciter intelligit: ab his ho¬
minib quos mundus sapientes coluit. quã
longe distit agnoscit. Ipsaq eius mandatoꝵ.
uerba ab huius mundi sapientib differunt:
qui dum intendunt eloquentie eoꝵ dicta
quasi pulchra apparent speciȩ & fu catione
tincturę: & cum rerum uirtute cartant:
aliud sẽ esse quam sunt uerboꝵ composicionib
quasi superductis colorib mentiuntur. At
contra doctrina sapientiȩ & predicatione pul-¬
chra est. & pura ueritate conspicua: nec
aliud ꝑ fallaciam pretendit exterius. & ali¬

Expanded text:
rent. In quorum despectu mox subditur: rent. In quorum despectu mox subditur: per Indiam quae nigrum populum mittit, nisi hic mundus accipitur, in quo vita hominum per culpam obscura generatur. Tincsapientes; qui quamvis per infidelitatem et plerumque per actionem foedi sint, ante humanos tamen oculos superductae honestatis colore fucantur. Sed coaeterna Dei sapientia tinctis Indiae coloribus non confertur, quia quisquis hanc veraciter intelligit, ab his hominibus quos mundus sapientes coluit quam longe distet agnoscit. Ipsaque ejus mandatorum verba ab hujus mundi sapientibus differunt, qui dum intendunt eloquentiae, eorum dicta quasi pulchra apparent specie, et fucatione tincturae; et cum virtute rerum careant, aliud se esse quam sunt verborum compositionibus, quasi superductis coloribus, mentiuntur. At contra, doctrina sapientiae et praedicatione pulchra est, et pura veritate conspicua; nec aliud se per fallaciam praetendit exterius, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
res excrescerent ⁊ actum est ut ȩterna dei sapi¬
entia in finc scculoꝵ ꝑ scmnet ipsam ueniret.
ad grandem nunc & nimiȩ infirmitatis egro-¬
tum: id est per totum mundum iacens lan¬
guidum genus humanum : ut transinissis
prius predicatorib. quasi quibusdam uisi-¬
tatorib tanto postiodum maior ueniret
potentia medici: quantoinagis morbus cre¬
uisset egroti. Quia uero nullus uice eius
ad saluandos nos mittitur: dicatur recte.
nec appendetur argentum in cõmutatione eius:
quoniam uita iustoꝵ prtdicantium quanta¬
libet sanctitatis luce polleat ÷ aduentum nobĩ
supernȩ sapientiȩ per suam pitientiam non
cõmutat. Sed fucre multi gentilium qui mun¬
di huius sapientum disciplius dediti. ea quȩ sũt
inter homines honesta seruarent : & saluandos
scruata honestate se crederent. ne iam mediato¬
rem dei & hominum querereut: cum quasi
sufficientem sibi philosophoꝵ doctrinam tene-¬

Expanded text:
res excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapires excrescerent, actum est ut aeterna Dei sapientia in fine saeculorum per semetipsam veniret ad grandem hunc et nimiae infirmitatis aegrotum, id est per totum mundum jacens languidum genus humanum, ut transmissis prius praedicatoribus, quasi quibusdam visitatoribus, tanto postmodum major veniret potentia medici, quanto magis morbus crevisset aegroti. Quia vero nullus vice ejus ad salvandos nos mittitur, dicatur recte: Nec appendetur argentum in commutatione ejus, quoniam vita justorum praedicantium quantalibet sanctitatis luce poileat, adventum nobis supernae 592 sapientiae per suam praesentiam non commutat. Sed fuere multi gentilium qui, mundi hujus sapientum disciplinis dediti, ea quae sunt inter homines honesta servarent, et salvandos servata honestate se crederent, nec jam mediatorem Dei et hominum quaererent, cum quasi sufficientem sibi philosophorum doctrinam tene
Abbreviated transcription (Latin):
qius: nos enim moysi discipuli sumus. Unde
adhuc congrue subinfertur. Nec appendetur
argentum in comutatione eius. Quia enim
argento sepe diuina eloquia signantur ÷ posit̃
argenti uo cabulo etiam qiuidem eloquii scrip¬
tores intelligi: quoꝵ uita inter turbas ho¬
minum resplenduit luce uirtutum. S ed
quia lex peccata indicare potuit nou auferre:
non quisquam ueterum patrum. non legilla-¬
tor moyses humaui geris redemptor ex¬
titit. Argentum gͦ in comutatione huius
sapiencie non apyenditur ÷ quia quilibet
saucti esse potuerunt. in comparatione uni.¬
geuiti filii nullius meriti fuisse pensantur:
qui uisi huius sapientie seruos se cognosce¬
rent. sci nullatenus fuissent. Adhoc qͥye
illi missi sunt : ut in cordib hominum
uiam huic sapientiȩ predicando p̃yararẽt.
neq ut pro ea sed per eam subiectos popu¬
los regerent. Quia enim certum erat qͥd
per accessum tempoꝵ deficientis seculi laugo-¬

Expanded text:
sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde sis ejus, nos enim Moysi discipuli sumus . Unde adhuc congrue subinferargentum in commutatione ejus. - Quia enim argento saepe eloquia divina signantur, possunt argenti vocabulo etiam ejutores intelligi, quorum vita inter turbas hominum resplenduit luce virtutum. Sed quia lex peccata indicare potuit, non auferre, non quisquam veterum patrum, non legislator Moyses humani generis redemptor exstitit. Argentum ergo in commutatione hujus sapientiae non appenditur, quia quilibet sancti esse potuerunt, in comparatione unigeniti Filii Dei nullius meriti fuisse pensantur, qui nisi hujus sapientiae servos se esse cognoscerent, sancti nullatenus fuissent. Ad hoc quippe illi missi sunt, ut in cordibus hominum viam huic sapientiae praedicando praepararent, neque ut pro ea, sed per eam subjectos populos regerent. Quia enim certum erat quod per accessum temporum deficientis saeculi languo
Abbreviated transcription (Latin):
in compectu tuo omnis uiuens. Aurũ ergo
obrizum illi nuncupantur: qui in ea qua
sunt conditi innocentia perdurantes. o
fulgent claritate iusticie ÷ ce nullis uel
minimis maculantur sordib culpȩ. Sed¬
quia pro hac sapientia nullus angeloꝵ. sed
redemptor humani generis mittendus fuit:
nequis sƿem in his quos in adutorium
hominum sepius apparuisse didicimus an¬
gelis poneret: dictum est non dabitur au¬
rum obrizum yro ea. Acsi aperte diceret᷑.
ꝑ scinctipsam sapientia manifestabitur:
ut humanum genus aculpa redimatur.
Nullus uice qus anglus mittitur: quia
ꝑ creatorem necesse est. ut creatura liberet᷑.
Unde  in cuanglio dñs dicit. Si uos
filius liberauerit: uere liberi critis. Sed uir
sc̃s spiritu qiusdem sapientiȩ repletus quos dam
in iudea preuidit non esse fut᷑oᷤᷤ diu qui spem
in legis latorem ponerent : c suȩ salutis aucto¬
rem moysen putarent: sicut & euidam sa¬
nato maledicentes dicunt. Cu sis discipulus

Expanded text:
in conspectu tuo omnis vivens . Aurum ego in conspectu tuo omnis vivens . Aurum ego obryzum illi nuncupantur, qui in ea qua conditi sunt innocentia perdurantes, et fulgent claritate justitiae, et nullis vel minimis maculantur sordibus culpae. quia pro hac sapientia nullus angelorum redemptor humani generis mittendus fuit, ne quis spem in his, quos in adjutorium hominum saepe apparuisse didicimus, angelis poneret, dictum est: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Ac si aperte diceretur: Per semetipsam sapientia manifestabitur, ut humanum genus a culpa redimatur. Nullus vice ejus angelus mittitur, quia per creatorem necesse est ut creatura liberetur. Unde et in Evangelio Dominus dicit: Si vos filius liberaverit, vere liberi eritis . Sed vir sanctus, spiritu ejusdem sapientiae repletus, quosdam in Judaea praevidit non esse defuturos qui spem in legislatore ponerent, et suae salutis auctorem Moysen putarent, sicut et cuidam sanato maledicentes dicunt: Tu discipulus
Abbreviated transcription (Latin):
ut adredimendum genus humanum non
scõs angelos. non iustos homines mitteret.
sed in manifestatione uisionis persemetipsam
ueniret: recte subiungitur. Non dabitur
aurum obrizum pro ea. Q uid namq per
aurum obrizum nisi sci angeli designantur.
Qui recte & aurum uocantur. & obrizũ.
Aurum quia fulgent claritate iusticiȩ: obri¬
zui quia nullum habuerunt uinquã con-¬
tagium culpe. Homines uero iusti quã diu
in hac carne corruptibili mortaliter uiuunt ⁊
aurum quidem esse possunt. obrizum om¬
nino non possunt: quia corpus quod corrũ¬
pitur ad grauat animam: & deprimit ter¬
rena in habitatio sensum multa cogitantem.
N am quainuis in hac uita ex magna iusti-¬
apostolo attestante qui ait. Si dixerimus
quod peccatum non habemus. nos ipsos sedu¬
cimus ⁊ & ueritas in nobis non est: affir-¬
mante iacobo qui adstruit dicens : in mul¬
tis enim offendimus omnes: prophcta etiã
deprecante qui ait. Ne intres in iudicio
cum seruo tuo añe: quia non iustificabitur

Expanded text:
ut ad redimendum genus humanum, non sanctos angelos, non justos homines mitteret, sed in manifestatione visionis per semetipsam veniret, recte subjungitur: Nunquid dabitur aurum obrizum pro ea? Quid namque per aurum obrizum, nisi sancti angeli desigQui recte et aurum vocantur, et obryzum: aurum, quia fulgent claritate justitiae; obryzum, quia nullum habuerunt unquam contagium culpae. Homines vero justi quandiu in hac carne corruptibili mortaliter vivunt, aurum quidem esse possunt, obryzum omnino non possunt, quia corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensjusti quamvis in hac vita ex magna justie apostolo attestante, qui dicit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et veritas in nobis non est. Affirmante Jacobo, qui astruit, dicens: In multis enim offendimus omnes . Propheta etiam deprecante, qui ait: Ne intres in judicium cum servo tuo, quia non justificabitur
Abbreviated transcription (Latin):
affecti. bona temporaliter accepta conspicere
& tristiciam delinire. Cum enim merore
quodam tangi se sentiunt. equos aspiciunt:
auri argentiq sui uascula contemplantur:
predia circueunt. Cumq ꝑ hec temporalia ocu-¬
los libenter trahunt: obortum animę merorẽ
uincunt. Unde eis  in euangdio ueritas
dicit. Ne uobis diuitib qui habetis conso¬
lationem urãm. Sed sc̃s uir qui hoc luget. qͥa
ab ȩternis gaudiis cecidit ⁊ consolationem de
temporalib non admittit dicens: uegaui con¬
solari animam meam. Acsi aperte dicat.
Qui de temporalium amissione non lugto:
de temporalium habundantia consolari nequa¬
entes ista diccremus : quid igitur queris. qui
consolari in his quȩ mundisunt renuis.S
Ilico adiccit. Manor fui dei: o delectatus
sum. Acsi aperte dicat. Terrenaꝵ. rerum
me nec habundantia rifouet: auctoris aũt
mei quen adhuc uidere non ualeo. ul sola
memoria delectat. Hec est igitur amaritudo

Expanded text:
affecti, bona temporalitaffecti, bona temporalitet tristitiam delinire. Cum enim moerore quodam tangi se sentiunt, equos aspiciunt, auri, argentique sui vascula contemplantur, praedia circumeunt, cumque per haec temporalia oculos libenter trahunt, obortum animae moerorem vincunt. Unde eis in Evangelio Veritas dicit: Vae vobis divitibus, qui habetis consolationem vestram. Sed sanctus vir, qui hoc luget, quod ab aeternis gaudiis cecidit, consolationem de temporalibus non admittit, dicens: Negavi consolari animam meam. Ac si aperte dicat: Qui de temporalium amissione non lugeo, de temporalium abundantia consolari nequaentes ista diceremus: Quid igitur quaeris, qui consolari in his quae mundi sunt renuis? illico adjecit: Memor fui Dei, et delectatus sum . Ac si aperte dicat: Terrenarum rerum me nec abundantia refovet, auctoris autem mei quem adhuc videre non valeo. vel sola memoria delectat. Haec est igitur amaritudo
Abbreviated transcription (Latin):
etatib uenit ad curas necessitatum. Pensat
in quot iam periculis iacet : qui prius sine
periculo stare contemꝑsit. Luget exilium
quod dampnatus patitur : & suspirat ad ce¬
lestis gloriȩ statum. quo perfrui securus pos¬
set si ꝑeccare noluisset. Quod bene psalmi¬
sta considerans ait. Ego dixi in pauore
meo : proiectus sum a uultu oculoꝵ. tuoꝵ:
Contemplatus quippe interna gaudia uisi¬
onis dei. & socialem frequentiam angeloꝵ.
ꝑsistentium: rediixit oculos ad una. Uidit
quo iaceret: qui ad hoc conditus fuerat ut
in celestib stare potuisset. Pensauit ubi
esset : & quo deesset ingemuit. Proiectũꝙ
se a uultu oculoꝵ dei doluit: quia in com¬
paratione lucis intunę grauiores senserat
exilii sui tenebras quas tolerabat. Hinc ẽ
quod ad animum suum. ex presenti uita
nullius grãm consolationis admittit dicep̃.
Negaui consolari animam meam. Nam ple-¬
rumq huius seculi diuites solent inentis tedio

Expanded text:
etatibus venit ad curas necessitatum; pensat etatibus venit ad curas necessitatum; pensat in quot jam periculis jacet, qui prius sine periculo stare contempsit; luget exsilium quod damnatus patitur, et suspirat ad coelestis gloriae statum, quo perfrui securus posset si peccare noluisset. Quod bene Psalmista considerans, ait: Ego dixi in pavore meo: Projectus sum a vultu oculorum tuorum . Contemplatus quippe interna gaudia visionis Dei, et socialem frequentiam angelorum persistentium, reduxit oculos ad ima, vidit quo jaceret, qui ad hoc conditus fuerat, ut in coelestibus stare potuisset; pensavit ubi esset, et quo deesset ingemuit; projectumque se a vultu oculorum Dei doluit, quia in comparatione lucis intimae graviores senserat exsilii sui tenebras quas tolerabat Vet. XXVII. Hinc est quod ad animum suum ex praesenti vita nullius gratiae consolationem admittit, dicens: Negavi consolari animam meam . Nam plerumque hujus saeculi divites solent mentis taedio
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie intellectu se despicit. quanto eiusdẽ
s̃apientiȩ uerius interna cognoscit ⁊ ut indig¬
num se ad hanc peruenisse uideat: per quam
gatuto agitur ut dignus fiat. De qua mox
uiter uiuentium. Quid hoc in loco terre
signatur nomine ÷ nisi anima humana.S
De qua psalmista dicit: anima mea sicut
terra sine aqua tibi. Hec autem sapientia
inueniri in terra suauiter uiuentium non
ualet : quia quis quis adhuc huius uite
uoluptatib pascitur: ab ȩternȩ sapientiȩ intel¬
lectu separatur. Nam si uere saperet: ex¬
pulsus ab internis gaudiis de ea in qua ceci¬
dit exilii sui cecitate lugeret. Hinc uamq
ꝑ salomonem dicitur. qui apponit scientiã
apponit dolorem ⁊ quia quanto plus hõ
ceperit scire quod perdidit : tanto plus lu¬
gere incipit corruptionis sue sententiam
quam inuenit. C onsiderat namq unde
quo lapsus est. quod a paradisi gaudiis ad
erumpuas uitȩ presentis ⁊ ab angeloꝵ. soci¬

Expanded text:
sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae intellectu se despicit, quanto ejusdem sapientiae verius interna cognoscit, ut indignum se ad hanc pervenisse videat, per quam gratuito agitur ut dignus fiat. De qua bene separatur.---Quid hoc in loco terrae signatur nomine, nisi anima humana? De qua Psalmista dicit: Anima mea sicut terra sine aqua tibi . Haec autem sapientia inveniri in terra suaviter viventium non valet, quia quisquis adhuc hujus vitae voluptatibus pascitur, ab aeternae sapientiae intellectu separatur. Nam si vere saperet, expulsus ab internis gaudiis, de ea in quam 587 cecidit, exsilii sui caecitate lugeret. Hinc namque per Salomonem dicitur: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem , quia quanto plus homo coeperit scire quid perdidit, tanto plus lugere incipit corruptionis suae sententiam quam invenit. Considerat namque unde quo lapsus est; quod a paradisi gaudiis ad aerumnas vitae praesentis, ab angelorum soci
Abbreviated transcription (Latin):
latronem pro simili scelere morientem & de
iniquitate sua arguit : & ei uitam quam
cognouerat predicauit dicens. N eq tu ti¬
mes dm̃: quod in eadem dampnatione es.
Et nos quidem iuste: nam digna factis.
recipimus. Hic uero nichil mali gessit.
Ille qui talis ad crucem uenit ex culpa: ecce
qualis a cruce recedit ex gr̃a. Confitebatur
dñm quem uidebat secum humana infir¬
mitate morientem: quando negabant
uina uirtute facientem. Sed hii qui saluari
hominem propriis uirib astruunt: eandem
confessionem hominis ab ipsius esse uirtute
hominis suspicantur. Quod si ita esset: in dei
laude psalmista non diceret. Confessio &
magnificentia opus cus. Ab eo itaq accepi¬
mus recta confiteri: a quo nobis & magua
dantur operari. Quia ergo nil boni operis
dẽdimus quo hanc sapientiam percipere
mereremur ⁊ dicatur recte. nescit homo
precium eius : quoniam quisquis iam
racione utitur. tanto altus sub huius

Expanded text:
latronem pro simili scelere morientem, et de latronem pro simili scelere morientem, et de iniquitate sua arguit, et ei vitam, quam cognoverat praedicavit dicens: Neque tu times Deum, qui in eadem damnatione es, et nos quidem juste: nam digna factis recipimus, hic vero nihil male gessit . Ille qui talis ad crucem venit ex culpa, ecce, qualis a cruce recedit ad gratiam Confitebatur Deum, quem videbat secum humana infirmitate morientem, quando negabant vina virtute facientem. Sed hi, qui salvari hominem propriis viribus astruunt, eamdem confessionem hominis ab ipsius esse virtute hominis suspicantur; quod si ita esset, in Dei laude Psalmista nmagnificentia opus ejus . Ab eo itaque accipimus recta confiteri, a quo nobis et magna datur operari. Quia ergo nil boni operis dedimus quo hanc sapientiam percipere mereremur, dicatur recte: Nescit homo pretium ejus, quoniam quisquis jam ratione utitur, tanto altius sub hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Uenit reus fraterno sanguine ⁊ uenit cru¬
entus: sed interna gracia est mutatus in cru¬
ce. Et ille qui mortem fratri intulit: mori¬
cutis diũ uitam predicauit dicens. Memen¬
to mei dum ueneris in regnum tuum. In cru¬
ce claui manus eius pedesq ligauerãt: nichilq
in eo apenis liberum. nisi cor x liugua reman¬
serat. Inspirante deo totum illi optulit quod
in ie liberum inuenit. ut iuxta hoc quod scrip¬
tum est. corde crederet ad iusticiam: ore con¬
fiteretur ad salutem. In corde autem fideliũ
tres sumopere manere uirtutes testatur aposto¬
lus dicens. Nunc autem manet. fides. spes.
caritas. Quas cunctas iubita repletus gracia.
& accepit latro: & scruauit in cruce. Tidẽ
uamq habuit qui regnaturum dnĩ credi-¬
dit: quem secum pariter morientem uidit.
Syem habuit qui regni qus aditum postu¬
lauit dicens : memento mei dum ueneris
in regnum tuum. C aritatem quoq in mor¬
te sua uiuaciter tenuit: qui fratrem o con¬

Expanded text:
Venit reus fraterno sanguine, venit cruVenit reus fraterno sanguine, venit cruentus, sed interna gratia est in cruce mutatus. Et ille qui mortem fratri intulit, motis Domini vitam praedicavit, dicens: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum. In cruce clavi manus ejus pedesque ligaverant, nihilque in eo a poenis liberum nisi cor et lingua remanserant; inspirante Deo, totum illi obtulit, quod in se liberum invenit, ut juxta hoc quod scriptum est, corde crederet ad justitiam, ore confiteretur ad salutem . In ctres summopere manere virtutes testatur Apostolus, dicens: Nunc autem manent fides, spes, charitas, quas cunctas subita repletus gratia, et accepit latro, et servavit in cruce. Fidem namque habuit, qui regnaturum Deum credidit, quem secum pariter morientem vidit; spem habuit qui regni ejus aditum postulavit, dicens: Memento mei, cum veneris in regnum tuum . Charitatem quoque in morte sua vivaciter tenuit, qui fratrem et col
Abbreviated transcription (Latin):
Et gratia eius in me uacua non fuit. S ed
sunt non nulli qui sanos se suis uiribus exul¬
tant: suisq precedentib meritis redemptos
se esse gloriantur. Quoꝵ. profcto assertio in¬
uenitur sibimetipsis contraria ⁊ quia dum¬
& iunocentes se adserunt & redemptos:
hoc ipsum inse redemptionis nomen cuacu¬
ant. O intiis namq qui redimitur: ex aliqͣ
ꝓculdubio captiuitate liberatur. Unde ergo
quilibet iste redemptus est. si prius non fuit
sub culpa captiuus S Liquet itaq quia mul¬
tum desipit: quisquis hec sapit. Hominis
quippe me ritum superna gracia non ut
ueniat inuenit. sed post quam uenerit facit.
nam sibi exhibet ueniendo ⁊ & facit in ca
meritum quod remiineret: qui hoc solum
inuenerat quod puniret. Libet uiter hec
mentis oculos ad illum latronem duicere.
qui de fauce ascendit ad crucem: de cruce¬
ad paradisum. Intucanur qualis ad patibu¬
lum uenerit: & a patibulo qualis abscessit.

Expanded text:
Et gratia ejus in me vacua non fuit . Sed Et gratia ejus in me vacua non fuit . Sed sunt nonnulli, qui se sanctos suis viribus exsultant, suisque praecedentibus meritis redemptos se esse gloriantur; quorum profecto assertio invenitur sibimetipsis contraria; quia, dum innocentes se asserunt, et redemptos, hoc ipsum in se redemptionis nomen evacuant. Omnis namque qui redimitur, ex aliqua procul dubio captivitate liberatur. Unde ergo quilibet iste redesub culpa captivus? Liquet itaque quia multum desipit quisquis haec sapit. Hominis quippe meritum superna gratia non ut veniat invenit, sed postquam venerit, facit; nam sibi exhibet veniendo, et facit in ea meritum quod remuneret; qui hoc solum invenerat quod puniret. Libet inter haec mentis ocqui de fauce diaboli ascendit crucem, de cruce paradisum. Intuealum venit, et a patibulo qualis abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
ae ꝑsecutor & contumeliosus ⁊ sed miseri¬
cordiam consecutus sum: quia ignorans
Qui ergo ueniente sapientia impii inuenti
sumus : quid boni operis dedimus. quo
accipere candem sapientiam mererem̃ Huiꝰ
itaq sapientiȩ homo precium nescit ⁊ quia
quis quis a brutis animalib racionis in¬
tillectu discretus est. quouiam suis meritis
non sit saluatiis intelligit: nil se dedisse boni
operis ut ad fidem ueniret agnoscit. Quasi
enim ad percipiendam iapientiani precium
dare est: ad cognoscendum dm̃ actionis suȩ
or dedit ei oe retribuetur illi. S Hinc iterum
scriptum est. Gratia salui facti estis ꝑ fidem:
& hoc non ex uobis. Dei enim donum est nõ
ex operib: ut nequis glorietur. Hinc de se
sum ia quod sum. Ex cuius nimirum aspi¬
racione gr̃ȩ. quia uirtutum opera protinus
in corde generantur ⁊ ut ex libero quoq ar¬
bitrio subsequatur accio. cui post hanc uitã
retributio eterna respondeat: ilico adiecit.

Expanded text:
et persecutor, et contumeliosus; sed miseriet persecutor, et contumeliosus; sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans Qui ergo, veniente Sapientia, impii inventi sumus, quid boni operis dedimus quo accipere eamdem Sapientiam mereremur? Hujus itaque Sapientiae homo pretium nescit, quia quisquis a brutis animalibus rationis intellectu discretus est, quoniam suis meritis non sit salvatus, intelligit; nihil se dedisse boni operis, ut ad finem veniret, agnoscit. Quasi enim ad percipiendam sapientiam pretium dare est, ad cognoscendum Deum actionis suae or dedit illi, et retribuetur ei . Hinc iterum scriptum est: Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex vobis: Dei enim donum est, non ex operibus, ut ne quis glorietur . Hinc etiamsum id quod sum . Ex cujus nimirum aspiratione gratiae, quia virtutum opera protinus in corde generantur, ut ex libero quoque arbitrio subsequatur actio, cui post hanc vitam retributio aeterna respondeat, illico adjecit:
Abbreviated transcription (Latin):
De qua ꝑ salomonem scriptum est. Sapien¬
tia edificauit sibi domum. Et de qua
psaliista ait. Oinnia in sapientia fecisti.
Huius nimirum sapientię homo prequm
nescit: quia nil dignum estimatione illius
inuenit. Nunc autem hoc sapientiȩ p̃ciũ:
o deesse dicitur & nesciri. Sed idcirco
nesciri. quia deest. eo silicet loquendi
genere. quo in angustiis quisq deprehen-¬
sui. cum remedium subuentionis non
uuenit: fateri solet. quia quid faciat
nescit. Huius ergo sapientiȩ precium ne-¬
scire est: aigni operis meritum quo illã
ꝑcipiat non inuenire. Aa hoc namq
prequm damus: ut eius uice rem quam
appetimus possidcre debeamus. Quid aũt
nos dedimus. ut hanc s̃apientiam quȩ
male uiuendo dedimus: quib si iusta re¬
tributio seruaretur. non xp̃s sed supylicia
redderentur. Sed aliua homo per iusticiã
meruit: aliud per grãm accepit. T estetur
paulus prius quam mens illius scmen gratui
erroris. Qui prius inquit fui blasphemus

Expanded text:
De qua per Salomonem scriptum est: SapienDe qua per Salomonem scriptum est: Sapientia aedificavit sibi domum ; et de qua Psalmista ait: Omnia in sapientiHujus nimirum Sapientiae homo pretium nescit, quia nihil dignum aestimatione illius invenit. Non autem hoc sapientiae pretium et esse dicitur et nesciri; sed idcirco nesciri quia deest, eo scilicet loquendi genere, quo in angustiis quisque deprehensus, cum remedium subventionis non invenit, fateri solet, quia quid faciat, nescit. « Hujus ergo Sapientiae pretium nescire, est digni operis meritum, quo illam percipiat, non invenire. Ad hoc namque pretium damus, ut ejus vice rem, quam appetimus, possidere debeamus. Quid autem nos dedimus, ut hanc Sapientiam, quae male vivendo dedimus, quibus si justa retributio servaretur, non Christus, sed supplicia redderentur. Sed aliud homo per justitiam meruit, aliud per gratiam accepit. Testatur Paulus, priusquam mens illius semen accipertur erroris. Qui prius, inquit, fui blasphemus,
Abbreviated transcription (Latin):
redderet. non dabitur aurum obriz ũ
pro ea: non quod esset eus prequi
sed quod non esset ostendit. Cunctis
autem liquet quod neq hec humana
sapientia uel teneri loco: uel emi duiciis
potest. Sed uir sc̃s misticis sensib plenꝰ.
ad alia nos intelligenda transmittit: ut
non creatam sed creantem sapientiam
requiramus. N a nisi in uerbis istis ale¬
goriaꝵ secreta rimemur ÷ ea utiq quȩ
sequuntur omnino sunt digna despectu
si ex sola hystorię narratione pensentur.
P aulo post namq dicit. Non adequabi¬
tur ei aurum uel uitrum. Et cum sicut
nouimus uitrum longe ac dissimiliter
auro sit uilius ⁊cur pꝰ auri nomen metalli
utiq preciosi. ꝓ iminensa laude uitrum
quoq dixit sapientiȩ non equari & Ipsa
g̃ littere difficultate compllimur: ut ad¬
sententias hoꝵ uerboꝵ misticas uigilemꝰ.
Uit itaq sc̃s quam sapientiam cõtemplat᷑:
nisi eam de qua paulus apostolus dicit.
xp̃m dei uirtutem & dei sapientiam.d

Expanded text:
redderet: Non dabitur aurum obrysum redderet: Non dabitur aurum obrysum pro ea, non quid esset ejus pretium, sed quid non esset ostendit. Cunctis autem liquet quod neque haec humana sapientia vel teneri loco, vel emi divitiis potest. Sed vir sanctus, mysticis sensibus plenus, ad alia nos intelligenda transmittit, ut non creatam sed creantem sapientiam requiramus. Nam nisi in verbis istis allegoriarum secreta rimemur, ea utique quae sequuntur omnino sunt digna despectu, si ex sola historica narratione pensentur. Paulo post namque dicit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Et cum, sicut novimus, vitrum longe atque dissimiliter auro sit vilius, cur post auri nomen, metalli utique pretiosi, pro immensa laude vitrum quoque dixit sapientiae non aequari? Ipsa ergo litterae difficultate compellimur, ut adsententias horum verborum mysticas vigilemus. Vir itaque sanctus quam sapientiam contemplatur, nisi eam de qua Paulus apostolus dicit: Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam ?
Abbreviated transcription (Latin):
oe mare loquit᷑ ñ ẽ mecũ. Nõ dabit᷑ aurũ obrizũ
ꝓea: nec aspendet᷑ in cõmutaciõe eiꝰ. argẽtũ. Notan¬
dũ hͥus ẽ qͥd duo sibi ꝓposuit: oe duo subdidit
respodẽdo. Adid nãq qͥd suꝑius dixit. sapiẽtia
u̾o ubi ĩ uenit᷑. . qͥz c̃ locꝰ ĩtelligĩtie: isto u̾su respõ¬
dit÷ abyssus dic̃ ñ ẽ uime: oe mare loqͥt᷑ ñ est
mecũ. Adid uõ qͦd dixerat. nescit hõ p̃gũ eius.
nec ĩuenit᷑ ĩ t̾ra suauit uiuẽtiũ: inferiorem uer¬
sum reddidit dicens. Non dabitur au¬
rum obrizum ꝓ ea ÷ nec appendetur
argentum in cõmutatione eius. Ad utͣq
ergo respondit: sed augendo quod obiece¬
rat. non soluendo. Cum sapientie nãq
locum quereret: ac deinde inferius re-¬
sponderet. ab issus dicit nou est iu me:
non ubi esset. scd ubi non esset indicauit.
Rursus cum ab homine eus prequm
dicerit ignorari ⁊ atq adhoc inferius

Expanded text:
et mare loquitur non est mecum non dabitur aurum obrizum et mare loquitur non est mecum non dabitur aurum obrizum pro ea nec adpendetur us est, quod duo sibi proposuit, et duo subdidit respondendo. Ad id namque quod superius dixit, sapientia vero ubi invenitur, et quis est locus intelligentiae? isto versu respondit: Abyssus dicit; Non est in me; et mare loquitur; Non est mecum. Ad id vero quod dixerat, nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium, inferiorem versum reddidit, dicens: Non dabitur aurum obrizum pro ea, nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ad utraque ergo respondit, sed augendo quod objecerat, non solvendo. Cum sapientiae namque locum quaereret, et deinde inferius responderet: Abyssus dicit: Non est in me, non ubi esset, sed ubi non esset indicavit. Rursus cum ab homine ejus pretium diceret ignorari, atque ad hoc inferius
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatus est. & abscondita produxit in
lucem: quia dum suis expositorib intelli¬
gentie spiritum infudit. antiquas ꝓphetan¬
qum obscuritates aperuit ⁊ & hoc iam
sancta ecclesia ꝑ sp̃m agnoscit: quod sinago¬
ga prius ꝑ litteram intelligere omnino non
ualuit. Unde o moyzes cum populo lo¬
queretur faciem uelabat. ⁊ ut uidelicet desi¬
gnaret. quod ille iudeoꝵ. poyulus legis uer¬
ba cognosecret: sed eiusdem claritatem legis
omuino non uideret. Unde recte & per
paulum dicitur. Uiq inhodiernum enim
diem cum legitur moys es uelamen est posi¬
tum super cor eoꝵ. Sed quia dicta dei
nullãtenus sine eius sapientia penetrantur
nisi enim qui sp̃m eius acceperit. eius nul¬
lo modo uerba cognoscit: sẽs uir de iuuesti¬
ganda eadem dei sapientia uerba subiũgit
dicens. Sapientia uero ubi mnuenitur ÷ o
quis est locus intelligentiȩd Nescit homo
precium eius: nec inuenitur in terra suauĩt
uiuentum. Abyssus dicit nou est in me:

Expanded text:
scrutatus est, et abscondita produxit in scrutatus est, et abscondita produxit in lucem. Quia dum suis expositoribus intelligentiae spiritum infudit, antiquas prophetantium obscuritates aperuit. Et hoc jam sancta Ecclesia per spiritum agnoscit, quod Synagoga prius per litteram intelligere omnino non valuit. Unde et Moyses cum populo loqueretur , faciem velabat, ut videlicet designaret quod ille Judaeorum populus legis verba cognosceret, sed ejusdem claritatem legis omnimodo non videret. Unde recte et per Paulum dicitur: Usque in hodiernum enim diem cum legitur Moyses, velamen est positum super eor eorum . Sed quia dicta Dei nullatenus sine ejus sapientia penetrantur nisi enim qui spiritum ejus acceperit, ejus nullo modo verba cognoscit, sanctus vir de investiganda eadem Dei sapientia verba subjungit, lucem sapientia vero ubi invenitur et quis est locus intellegentiae nescit homo pretium eius nec invenitur in terra suaviter viventium abyssus dicit non est in me