comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anus posse permisericordiã dĩ
ab ecclesiȩ muncribus non sepa¬
rari cos quos inecclesiam sine bap¬
tismo existimabat admissos. In e¬
odem uinculo credimus pacis ꝑ¬
eandẽ misericordiã di mereri
ueniam posse rebaptiatos
Ecđa quippe catholica tẽpori¬
b beati cypriani & ante ipsum
preerito tẽpore aut rebaptira¬
tosaut baptismũ non habentes
unitatis gremio continebat aut illi
aut illi salutem nonnisi unitatis ip¬
sius merito consecuti sunt. sienĩ
non habebant baptismum qui ab
hericis ueniebant. sicut asserit
cỹprianus. Non recte ammit teban¬
tur. & tamen eis idem ipse indul¬
gentiam de dñi miscricordia ꝓp¬
ter unitatem eccłẽ non desperauit:
Ita ergo sihabebant baptismum
non recte baptirahant᷑. Quid ita¬
ꝙ illos nisi eadem unitatis cari¬
tas aduiuabat. Vt quod in sacram̃¬
to tractando latebat humanam
in firmitatem diuinã misericor¬
dia non reputa rte amantibus
pacem. Cur ergo cum ur̃os rebap¬

Expanded text:
anus posse per misericordiam dei anus posse per misericordiam dei ab ecclesiae muneribus non separari eos, quos in ecclesiam sine baptismo existimabat admissos, in eodem uinculo pacis credimus per eandem misericordiam dei mereri ueniam posse rebaptizatos. Ecclesia quippe catholica temporibus beati Cypriani et ante ipsum praeterito tempore aut rebaptizatos aut baptismum non habentes unitatis gremio continebat: aut illi aut illi salutem non nisi unitatis ipsius merito consecuti sunt. si enim non habebant baptismum qui ab haereticis ueniebant, sicut asserit Cyprianus, non recte admittebantur; et tamen eisdem ipse indulgentiam de domini misericordia propter unitatem ecclesiae non desperauit. ita ergo, si habebant baptismum, non recte rebaptizabantur. quid itaque illos nisi eadem unitatis caritas adiuuabat, ut, quod in sacramento tractando latebat humanam infirmitatem, diuina misericordia non reputaret amantibus pacem? cur ergo, cum uestros rebap
Abbreviated transcription (Latin):
Quantum tam̃ ad ipsa uerba atti¬
n&. Cuilib& homini manfestum
est quantum dist& inter ñ hab&
nccessitatẽ lauandi & non intrabit
inregnum celorum. Ipsa denq co¬
cła sic traditũ ten& ut hominem
sine baptismo ad altare prorsus ñ
possit admittere. Rebaptiratũ
autẽ cum post pęnitentiam lice¬
at admitti. Quid aliud ostendi¬
tur nisi eum baptismo noncare¬
re. Si ergo cyprianus quos esse
sine baptismo arbitrabatur ta¬
m̃ ꝓpter unitatis uinculum adue¬
niam pertinert presumebat . po¬
tens est dñs peripsum uinculum un¬
tatis & pacis &iam rebaptiratis pla¬
cari &cis aquib rebaptirati sunt
ex ipsa pacis conpensatione mites¬
cere & om̃a quȩ inerrore cõmise¬
rant delicta donare. offerentibus
sacrificium caritatis quȩ cooperit
multitudinem peccatordm. ut ñ
adtendit quam multi eorum dis¬
cessu uulnerati sunt sed quã plu¬
res corum reditu liberati. In quo
enĩ uinculo pacis credidit cypri¬

Expanded text:
quantum tamen ad ipsa uerba adtiquantum tamen ad ipsa uerba adtinet, cuilibet homini manifestum est quantum distet inter \'non habet necessitatem lauandi et \'non intrabin regnum coelorum. Ipsa denique Ecclesia sic traditum tenet, ut hominem sine Baptismo ad altare prorsus non possit admittere; rebaptizatum autem cum post poenitentiam liceat admitti, quid aliud ostenditur nisi eum Baptismo non carere? Si ergo Cyprianus quos esse sine Baptismo arbitrabatur, tamen propter unitatis vinculum ad veniam pertinere praesumebat; potens est Dominus per ipsum unitatis vinculum et pacis etiam rebapticari et eis, a quibus rebaptizati sunt, ex ipsa pacis conpensatione mitescere et omnia quae in errore commiserant delicta donare, offerentibus sacrificium caritatis quae cooperit multitudinem peccatorum, ut non adtendat quam multi eorum discessu uulnerati sint, sed quam plures eorum reditu liberati. in quo enim uinculo pacis credidit Cypri
Abbreviated transcription (Latin):
soluit questionẽ quam sibi ipse ꝓ¬
posuit adiubaianũ ita scribens
sed dicit aliquis ꝗd ergo fi& dehis
qui in p̃teritum deheresi ad ecđãm
uenientes sine baptismo admissi st̃
Dotens est dñs misericordia sua indulgen¬
tiã dare . & eos qui ad eccłãm simpli¬
citer admissi in ecłã dormierunt
ab ecđȩ̃ suȩ munerib non separco¬
re. Quid sit autem pernitiosius
utrum omnino non baptirari anre¬
baptizari iudicare difficile est.
uideo quidem ꝗd amplius homnes
d& estent᷑̃ atq horreant. Verumta¬
men recurrens ad illam staterã do¬
micam ubi non exhumano sensu sed
ex aut toritate diuina rerum mom̃¬
ta pendunt᷑. Inuenio deutraqre
dñi sententiã: Nam & p&rodixit
Qui lotus ẽ non hab& necessitatẽ
iterũ licuandi. Enchodemo Ni¬
si quis renatus fuerit ex aqua &
spũ non intrabit in regnum caeloꝵ
Quid habeat secretior diiudica¬
tio dĩ honnib quales nos sumus
difficile est fortasse cognoscere.

Expanded text:
solvit quaestionem, quam sibi ipse psolvit quaestionem, quam sibi ipse proposuit ad Jubaianum ita scribens: Sed dicit aliquis, Quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad Ecclesiam venientes, sine Baptismo admissi sunt? Potens est Dominus misericordia sua indulgentiam dare, et eos qui ad Ecclesiam simpliciter admissi in Ecclesia dormierunt, ab Ecclesiae suae muneribus non separare.\' Quid sit autem pernieiosius, utrum omnino non baptizari an rebaptizari, iudicare difficile est. uideo quidem quid amplius homines detestentur adque horreant, uerumtamen recurrens ad illam stateram dominicam, ubi non ex humano sensu sed ex auctoritate diuina rerum momenta penduntur, inuenio de utraque re domini sententiam. nam et Petro dixit: qui lotus est non habet necessitatem iterum lauandi et Nicodemo: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. quid habeat secretior diiudicatio dei, hominibus quales nos sumus difficile est fortasse cognoscere.
Abbreviated transcription (Latin):
reluctari quã confessis errorib pa¬
ce restitui. Quis aut̃ non intellegat
Quid incorde suo possint dicere. Quid
ergo facimus in quiunt de his. quosiã
rehaptirauimus. Respond&ur redi¬
te cimeis ad ecdesiam medicamento
pi is offerte curandos quos uulne¬
r eis. uitȩ caritatis offerte suscitan¬
dos quos occidistis. Multum ual& ad
t̃ra quicquid p&ieritis fi& uobis
sidiy hy hominib quanto magis duo¬
b populis simul nos dño prostenam
participamini nobiscum unitatem
participemur uobiscum dolorem
& caritas cooperiat multitudinẽ
peccatoꝵ. Ab ipso beato eypriano con¬
silium quȩrite. ad tendite quantũ
deunitatis bono prȩsumpserit un¬
dese ñ disrupit adiuersa sentien
tib & cum arbitrar&ur eos quiex¬
tra eedesiȩ communionẽ baptitaren¬
t̃ baptismum ñ habere credidit ta
men cos in eccłam simplicit̃ admis¬
sos ꝓpter ipsuis unitatis uinculum
posse adueniã pertinere. Sic enĩ

Expanded text:
reluctari quam confessis erroribus pareluctari quam confessis erroribus paci restitui. Quis autem non intellegat quid in corde suo possint dicere? \'quid ergo facimus\', inquiunt, \'de his quos iam rebaptizauimus?\' respondetur: \'redite cum eis ad ecclesiam, medicamento pacis offerte curandos quos uulnerastis, uitae caritatis offerte suscitandos quos occidistis. multum ualet adterra, quidquid petieritis fiet uobis. si duobus hominibus, quanto magis duobus populis! simul nos domino prosternamus, participamini nobiscum unitatem. participemur uobiscum dolorem et caritas cooperiat multitudinem peccatorum. ab ipso beato Cypriano consilium quaerite, adtendite quantum de unitatis bono praesumpserit. unde se tibus; et cum arbitraretur eos qui extra Ecclesiae communionem baptizarentur, Baptismum non habere, credidit eos tamen in Ecclesiam simpliciter admissos propter ipsius unitatis vinculum posse ad veniam pertinere. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
lium recitantur nomina &episco¬
poꝵ & ciuitatum. Si dixerint non
est nr̃m concilium ipsum. recitant᷑
gesta pro consularia ubi non semd
idẽ concilium alligauerunt ut cõs¬
dem maximi anistas debasilicis ex¬
cluderent & iudici orum strepitu
atq auxiliorum imp&u proturba
rent:. sidixerint felicianum musti¬
tanum & pr&extatum assuritanũ
quos post ea receper̃ cum maximia¬
no non fuisse. Recitantur gesta.
quibus eos debslicis excluendos ex
concilio suo quod aduersus maximi¬
anistas fecer̃. deuidicus pliblicis pos¬
tularunt. Sid ixcrint ꝓpace suscep¬
ti sunt respond&ur. Cur ergo ue¬
ram & plenam non agnoscitis pacem.
Quis uos inpulit quis coegit ꝓpace do¬
nati scismaticum recipere damna¬
tũ & contra pacẽ xp̃i orbẽ damna¬
re in auditum. Vrg& cos utique
ueritas uident se non habere ꝗd
respondeant: & putant non habe¬
re ꝗd faciant quid loquantur ñ
inueniunt tacere ñ permittunt᷑
Malunt peruersis uocib ueritati

Expanded text:
lium, recitantur nomina et episcolium, recitantur nomina et episcoporum et civitatum. Si dixerint, Non est ipsum concilium nostrum: recitantur Gesta proconsularia, ubi non semel idem concilium allegaverunt, ut eosdem Maximianistas de basilicis excluderent, et judiciorum strepitu atque arent. si dixerint Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, quos postea receperunt, cum Maximiano non fuisse, recitantur gesta quibus eos de basilicis excludendos ex concilio suo, quod aduersus Maximianistas fecerunt, de iudiciis publicis postularunt. si dixerint: \'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur ergo ueram et plenam non agnoscitis pacem? quis uos inpulit, quis coegit pro pace Donati schismaticum recipere damnatum et contra pacem Christi orbem damnare inauditum?\' urget eos utique ueritas, uident se non habere quid respondeant et putant se non habere quid faciant. quid loquantur non inueniunt, tacere non permittuntur: malunt peruersis uocibus ueritati
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos putantes quod possent om̃s
eodem terrore conuerti: His autẽ
quos receperunt noluerunt facere
iiiuriam ut ab eis inscis mate bapti¬
tatos denuo baptizarent. uel potius
abhis ipsis rebaptirari cosfacerent
intus a quibus robaptiati erant
foris. atquehoc modo suę nefa¬
riȩ consu&eudine prȩscripserunt
Sentiunt quam scelerate iam
faciunt recepto baptismo maximi¬
anistarum. Violare baptismum
orbis terrarum. sedtiment rebap¬
tnatos suos neforte noneis partant
siipsi pepercerint c&eris. Ne de illis
exigant animas suas. siccnimas ali¬
orum trucidare cessauerint. quid
dereceptis maximir nistis respon¬
deant non inueniunt. sidixerint
innocentes recepimus. Respond&
ergo eis in nocentes damnaueritis.
sidixerint nesciebamus ergoteme¬
re iudicastis. Sic &iã d&raditon¬
bus sententiam temeriam ꝓtulis¬
tis. falsumq dixistis plenaru con¬
nari potuerunt. Sidixerint non
eos damnauimus recitatur conci¬

Expanded text:
aliquos, putantes quod possent omnes aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti, his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus baptizati erant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam scelerate iam faciant recepto baptismo Maximianistarum uiolare baptismum orbis terrarum, sed timent rebaptizatos suos, ne forte non eis parcant, si ipsi pepercerint ceteris, ne de illis exigant animas suas, si animas aliorum trucidare cessauerint. Quid de receptis Maximianistis respondeant non inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint: \'nesciebamus,\' \'ergo temere iudicastis — sic etiam de traditoribus sententiam temerariam protulistis — falsumque dixistis: plenarii connari potuerunt. Si dixerint, Non eos damnavimus: recitatur conci
Abbreviated transcription (Latin):
hoc eos habemus inimicos quia uera
dicimus quia tacere m&uimus. qui¬
a cesare ab instantia quanta possumꝰ
formidamus : Quia obtemperamu:
a postolo dicenti predica uerbum in¬
sta oportune in portune argue ior¬
tare increpa. sed sicut euuangrium
loquitur. diligunt gloriam homi¬
num magis quam dĩ. & reprehen¬
di ad tempus timent. dampari in
sempiternum nontiment. Uident
&iam ipsi quid mali facian. Vidẽnt
non esse quid omnino respondeant
sed nebulas imperitis ofsundint
cum ipsi uiui sorbeantur. Id est sci¬
entes & agnoscentes intereant . Vi¬
der̃ horrore homines & grauiter
destari: quod iam se ipsi inmul¬
ta scis mata diuiser̃ & maxime in
a frice cupite & notissima ciuitate
bartagine conati sunt resarcire.
Dedecus pannorum suorum putan¬
tes quod possent maximianistas au¬
ferre magno conatu per optatum
gildonianum fortiter institerunt
multa illis mala & persecutiones sȩ¬
uissimas intuler̃ . Receperunt inde

Expanded text:
hoc eos habemus inimicos, quia uera hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, quia cessare ab instantia quanta possumus formidamus, quia obtemperamus apostolo dicenti: praedica uerbum, insta opportune inportune, argue hortare increpa. sed, sicut euangelium loquitur, diligunt gloriam hominum magis quam dei et reprehendi ad tempus timent, damnari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum; putantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per Optatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissimas intulerunt, receperunt inde
Abbreviated transcription (Latin):
a & patientia dt̃ quanto magis es:
partibus corripiens dat locum poe¬
nitentiȩ. & in hac uita flagella inge¬
mnare noncessat: ut considerantes
quȩ patiantur & quare patiantur
aliquando resipiscant & quiiam ꝓ
untate donati maximianstarum
baptis mum receperunt ꝓpace xp̃i
orbis terrarum baptismum potius
amplectantur. Reddantur radici
recondliantur unitati : Vidẽant nhl
sibi remansisse quoddicant. sed ta¬
menꝰ remansisse quod faciant ut
profactis eorum preritis sacri¬
ficium dilectionis offeratur placa¬
bili dõ cuius unitatem nefario scele¬
re disruperunt. Cuiuis sacramentis
tam duturnas iniurias in rogarunt.
Misericors est enim & miserator
dñs longanimis & multum misericors
& uerax Amplectantur in presenti
uita miseri cordem & longanimem &
timeant in futuro ueracem. Non uult
onim mortem impu quantum ut re¬
uertitatur & uiuat. quia sententi¬
am flectit aduersus iniurias in roga¬
tas . Hec est nr̃a exortatio. propter

Expanded text:
a et patientia dei, quanto magis eos a et patientia dei, quanto magis eos partibus corripiens dat locum paenitentiae et in hac uita flagella ingeminare non cessat, ut considerantes quae patiantur et quare patiantur aliquando resipiscant et, qui iam pro unitate Donati Maximianistarum baptismum receperunt, pro pace Christi orbis terrarum baptismum potius amplectantur, reddantur radici, reconcilientur unitati, uideant nihil sibi remansisse quod dicant, sed tamen remansisse quod faciant, ut pro factis eorum praeteritis sacrficium dilectionis offeratur placabili deo, cuius unitatem nefario scelere dirruperunt, cuius sacramentis tam diuturnas iniurias inrogarunt. misericors est enim et miserator dominus, longanimis et multum misericors et uerax. amplectantur in praesenti uita misericordem et longanimem et timeant in futura ueracem. non uult enim mortem impii quantum ut reuertatur et uiuat, quia sententiam flectit aduersus iniurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
est. Cur initerando baptismo eius
auctoritatem sectantur. Si autẽ
talium communione maculatus
non est. Cur inunitate retinenda
exemplum eius nonimitantur.
Num quid hic restat. nisuut dicant
sic uolumus. Quid aluid sermoni
ueritatis iustitiȩ que respondent
flagitiosi & facinorosi homines.
luxuriosi ebriosi adulteri & mo¬
dis omnibus inpudici. fures. rap¬
tores. homicidȩ. latrones. malefi¬
ci idolatrȩ. Quid aliud respon¬
dent cum eos ueritas arguit. Ni¬
si hoc uolo hoc me delectat. & sixp̃i¬
ano tincti sunt nomine. dicunt &iã
ti quis esquiudices alienum seruũ.
Verumtamen eo sunt istimo destio¬
res quia cũ legibus diuinis & huma¬
nis aliquid poenarum ꝓsuis ꝑditis
morib factisq patiuntur non se
martyres dicunt. Isti autẽ simul
habere uolunt & sacrilegorũ uitã
& innocentium famam. & inscele¬
ratis factis nullã poenã. & in poe¬
nis iustis martyrũ gloriã. Quasi
nontanto sit ergi illos. msericordi¬

Expanded text:
est, cur in iterando baptismo eius est, cur in iterando baptismo eius auctoritatem sectantur? si autem talium communione maculatus non est, cur in unitate retinenda exemplum eius non imitantur? num quid hic restat nisi ut dicant: \'sic uolumus\'? quid aliud sermoni ueritatis iustitiaeque respondent omnes flagitiosi et facinerosi homines, luxuriosi ebriosi adulteri et modis omnibus inpudici, fures raptores homicidae latrones malefici idololatrae? quid aliud respondent, cum eos ueritas arguit, nisi: \'hoc uolo, hoc me delectat\'? et si christiano tincti sunt nomine, dicunt etiam: tu quis es qui iudices alienum seruum? uerumtamen eo sunt isti modestiores, quia, cum legibus diuinis et humanis aliquid poenarum pro suis perditis moribus factisque patiuntur, non se martyres dicunt. isti autem simul habere uolunt et sacrilegorum uitam et innocentium famam et in sceleratis factis nullam poenam et in poenis iustis martyrum gloriam, quasi non tanto sit erga illos maior misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
darant eos contra ecclesiȩ consu&u¬
dinem decreuisse quod decernen¬
dum esse arbitrati sunt. Qua ꝓp¬
ter illud unum isti considerent
qđ omnib pat&. Siauctoritas cy¬
priani sequenda est magis eam se¬
quendam esse inunitate scriluanda.
quam in ecclesiȩ consu&udine com¬
mutanda. Siautem concilium eius
adtenditur huic esse uniuersȩ eccle¬
sie posterius concilium preponen¬
dum cuius se menbrum esse gau¬
debat. & ut se intotius corporis
conpage r&inenda c&eri imitas¬
rentur sepius admonebat. Nam
& concilia posteriora prioribus a¬
pud posteros preponuntur . & uni¬
uersum partibus optimo iure pre¬
ponitur. Quid autem agunt isticũ do¬
c&ur. sc̃s cyprianus. &iam sinon ad¬
misit inheresi uel in scis mate bap¬
tuatos. tamen communicasse adnit¬
tentibus quod apertissime decla¬
rauitedicens: Neminemꝰ iudican¬
tes aut aiire communionis aliquẽ
sidiuersum senserit amouentes
sitalium communione maculatos

Expanded text:
clarant eos contra ecclesiae consuetuclarant eos contra ecclesiae consuetudinem decreuisse quod decernendum esse arbitrati sunt. quapropter. illud unum isti considerent quod omnibus patet, si auctoritas Cypriani sequenda est, magis eam sequendam esse in unitate seruanda quam in ecclesiae consuetudine commutanda, si autem concilium eius adtenditur, huic esse uniuersae ecclesiae posterius concilium praeponendum, cuius se membrum esse gaudebat et, ut se in totius corporis compage retinenda ceteri imitarentur, saepius ammonebat. nam et concilia posteriora prioribus aput posteros praeponuntur et uniuersum partibus semper optimo iure prponitur. Quid autem agunt isti, cum docetur sanctus Cyprianus, etiamsi non admisit in haeresi uel in schismate baptizatos, tamen communicasse admittentibus, quod apertissime declarauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes? si talium communione maculatus
Abbreviated transcription (Latin):
terant ad prehendere ueritatem:
Post ea tamen dum intermultos ex
utraq parte tractatur & queritur
non solum inuenta est sed &iam ad
plenarii concilii auctoritatem ro¬
burq perducta. Post cyprianiqͥ¬
dem passionem sed ante quamnos
nati essemus. hanc autem fuisse con¬
su&udinem ecclesiȩ quȩ postea mul¬
tis discussis ambagibus perspecta
ueritate plenario concilio confirmi¬
ta est. Satis ostenditur & ipsius
beati cypriani uerbis in eadem adiu¬
baianum epistola quȩ in conciliolec¬
ta commemoratur. Ait enim sed
dicit aliquis quid ergo fi& dehis qui
in pr&ceritum deheresi ad ecclesiam
uenientes sine baptismo ammissis̃
Vbi certe quid fieri soler&. Qsiñ
ostendit. & eo ipso quod concilium a¬
grippini commemorat apertẽ indi¬
cat aliam fuisse consu&udinem ec¬
clesiȩ. Neque enim opus erat hoc
concilio uelle statuere siiam consu¬
&udine tenebatur. & in ipso con¬
cilio non nullȩ sententiȩ omnino de¬

Expanded text:
terant adprehendere ueritatem. terant adprehendere ueritatem. postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem ecclesiae, quae postea multis discussis ambagibus perspecta ueritate plenario concilio confirmata est, satis ostenditur et ipsius beati Cypriani uerbis in eadem ad Iubaianum epistula quae in concilio lecta commemoratur. ait enim: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? ubi certe quid fieri soleret, etsi non ostendit et eo ipso, quod concilium Agrippini commemorat, aperte indicat aliam fuisse consuetudinem ecclesiae. neque enim opus erat hoc concilio uelle statuere, si iam consuetudine tenebatur, et in ipso concilio nonnullae sententiae omnino de
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum fatigatum . p̃cedentis con¬
cilii. quod ꝑ agrippinũ factum
ẽ excepiss& auctoritas. maluit
pro decessorũ suorum tam quam
inuentum deferdere: quã in qui¬
rendo amplius laborare. Nam
infine epistolȩ: adquintum ita
ostendit in quo tam quã lectulo
auctoritatis. quasi fessus ad quie¬
uerit. quod quidẽ inquit & a¬
grippinus bone memoriae uir.
cum c&eris coepiscopis suis qui
illo intempore in prouincia asri¬
ca. numidia ecłam dĩ guberna¬
bat. statuit & librata consilii tõ¬
munis ex aminatione firmauit
Quorum sententiam religiosam & le¬
gitimam salutarem fidei ecclesiȩ ca¬
tholicȩ congruentem nos &iam se¬
cuti sumus. Hac attestante satis
oftendit multo magis se fuisse com¬
memoraturum siquod de hac re
transmarinum uel uni uersale con¬
cilium factum ess&. Ndum autẽ
factum erat. quia consu&udinis ro¬
hore tenebatur orbis terrarum:
& haec sola opponebatur inducere
uolentibus nouitatem quia non po¬

Expanded text:
sed cum fatigatum praecedentis consed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset auctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant statuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei, ecclesiae catholicae congruentem nos etiam secuti sumus. hac adtestatione satis ostendit multo magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere uolentibus nouitatem, quia non po
Abbreviated transcription (Latin):
am ipse oftender& quam ueracit̃
dixerit unum quemq: non proeo
quod semel inbiberat & tenebat
pertinaciter congredi. sed siquid
melius & utilius ꝯxtiterit libenter
amplecti. sed quia tunc non extite¬
rant: nisi qui ei consu&udinem op¬
ponerent. Defensiones autem ipsi¬
us consu&udinis nontales adfer¬
rent. Quib illa talis anima moue¬
r&ur Noluit uir grauissimus
rationes suas. & si nonueras quod
eum latebat. sed tamen non uictas
ueraci quidem sed tamen non dum
assertȩ consu&udini cedere. Quam
tamen consu&cudinem nisi prior
ante agrippinus & non nulli per afri¬
cam coepiscopi eius. &iam perconcilu
sententias deserere temptauis s&e
non auder& iste saltim ratiocinari
aduersus cam. sed intam obscura ques¬
tione turbatus &ubique intuens un¬
uersalem robustamq consu&uidinẽ
co artar& sepotius & prece & inten¬
tione mentis ad dm̃. ut quod post¬
ea plenario concilio uisum ẽ
id uerũ esse ꝑspicer& & docer&

Expanded text:
am ipse ostenderet quam ueraciter am ipse ostenderet quam ueraciter dixerit: debere unumquemque non pro eo quod sempertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenteamplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum assertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrippinus et nonnulli per Africam coepiscopi eius etiam per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret.
Abbreviated transcription (Latin):
imitandam non solum docendi dili¬
gentiam. sed &iam discendi modes¬
tiam. Si autẽ nullus ex ister& qui
tale aliquid adferr&e. Vnde illȩ
omnes ueri similes rationes quib
mouebatur refellenentur : in eadẽ
sententia permaner&. Bene con¬
scius sibi & non occultate quȩ pu¬
tabatur ueritatis & r&ente quȩ
amabatur unitatis. Nam & illud
su ntellexit quod ait apostolus.
propbeae autem duos&ut tres lo¬
quantur & c&ceri exaniment si
alii reuelatum sedemi fuerit pri
orille taceat. Qua in pante inquit
docuit & ostendit multa singulis
in melius reuclari E debere umũ¬
quemq. non proeo quod semel in be¬
berat & tenebat pertinatiter con¬
gredi sed siquid melius & utilius ex¬
tuerit libenter amplecti. His uti¬
que uerbis non solum eos ammonuit
sibi consentire. quimelius aliquid
non udebant. sed &iam eos hor¬
tatus est siquid possent ad ferre
aliquid quo prior consu&udo ser¬
uanda potius firmar&ur. Vt sita¬
le ess& qđ refelli nonposset. &i¬

Expanded text:
imitandam non solum docendi diliimitandam non solum docendi diligentiam sed etiam discendi modestiam, si autem nullus existeret qui tale aliquid adferret, unde illae omnes uerisimiles rationes quibus mouebatur refellerentur, in eadem sententia permaneret, bene sibi conscius et non occultatae quae putabatur ueritatis et retentae quae amabatur unitatis. nam et illud sic intellexit quod ait apostolus: prophetae autem duo aut tres loquantur et ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in parte, inquit, docuit et ostendit multa singulis in melius reuelari et debere unuquemque non pro eo quod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. his utique uerbis non solum eos ammonuit sibi consentire qui melius aliquid non uidebant, sed etiam eos hortatus est, si qui possent adferre aliquid quo prior consuetudo seruanda potius firmaretur, ut, si tale esset quod refelli non posset, eti
Abbreviated transcription (Latin):
se corrigi. sed sicut diligitis in¬
quisita ueritas docuit. quȩ mag¬
nos dubitationis fluctus ad plena¬
ru concilu confirmationem per¬
ducta est . Uerius creditur per
agrippinum corrumpi coepisse
non corrigi. Inruente itaq tam
magna questione cum deremissi¬
one peccatorum & despiritali ho¬
minis regeneratione: Utrum pos¬
s& apud scismati cos uel her& icos
fieri difficile ratio redder&ur. &
preceder& auctoritas agrippini.
& non nullorum qui qr consense¬
rant hominum in hac questione
deficientium qui maluerunt ali¬
quid nouum moliri. Quã tenere
consu &udinem cuius defensionẽ
non intellegebant. in ruerunt in o¬
culos animȩ ueri similes rationes &
inter duserunt iter per uestigan¬
dȩ ueritatis. Nec arbitrorbea¬
tum cyprianum propter aliud con¬
tra consuudinem quid sentir&
liberius ex prõsisse. priorem que
dixisse Nisi ut alium siforte exis¬
ter& cui ess& melius reuelatum
gratissime acciper& . & ostender&

Expanded text:
se corrigi; sed sicut diligentius inse corrigi; sed sicut diligentius inquisita ueritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, uerius creditur per Agrippinum corrumpi coepisse, non corrigi. inruente itaque tam magna quaestione cum de remissione peccatorum et de spiritali hominis regeneratione, utrum posset aput schismaticos uel haereticos fieri, difficile ratio redderetur et praecederet auctoritas Agrippini et nonnullorum qui ei consenserant hominum in hac quaestione deficientium, qui maluerant aliquid nouum moliri quam tenere consuetudinem cuius defensionem non intellegebant, inruerunt in oculos animae uerisimiles rationes et intercluserunt iter peruestigandae ueritatis. Nec arbitror beatum Cyprianum propter aliud contra consuetudinem quid sentiret liberius exprompsisse prioremque dixisse, nisi ut alium, si forte existeret cui esset melius reuelatum, gratissime acciperet et ostenderet
Abbreviated transcription (Latin):
tis atꝙ fundatis sine quec infructu¬
osa sunt c&era prodesse coepit.
& adremissionem peccatorum &ad
scĩficationem uitę quod sine fruc¬
tu extra portabant: Nolite er¬
go nobis auctoritatem obicere cs¬
priani adbaptismi rep&citionem
sed ten&e nobiscum exemplum cs¬
priani adunitatis conseruationẽ
Non dum enim erat diligenter
illa questio baptismi pertracta¬
ta. sed tamen sa luberrimam con¬
suudinem tene bat ecclesia. in
ipsis quoq scismaticis & her&icis
corrigere quod prccuum est. Non
iterare quod datum est. Sanare
quod uulneratum est. Non curare
quod sanum est. Quam consu&u¬
dinem credo exapostolica traditi¬
one uenientem sicut multa. non inue¬
untur in literis eorum neq: in conci¬
lus posterorum. Etamen quia per
uni uersam custodiuntur ecclesiam.
nonnisi ab ipsis tradita : & commen¬
data creduntur. Hanc ergosi¬
iuberrimam consu&udinem per
agrippinum pro decessorem suum
dicit sc̃s cyprianus quasi coepis¬

Expanded text:
tis adque fundatis, sine qua infructutis adque fundatis, sine qua infructuosa sunt cetera, prodesse coepit et ad remissionem peccatorum et ad sanctificationem uitae quod sine fructu extra portabant? Nolite ergo nobis auctoritatem obicere Cypriani ad baptismi repetitionem, sed tenete nobiscum exemplum Cypriani ad unitatis conseruationem. nondum enim erat diligenter illa quaestio baptismi pertractata, sed tamen saluberrimam consuetudinem tenebat ecclesia in ipsis quoque schismaticis et haereticis corrigere quod prauum est, non iterare quod datum est, sanare quod uulneratum est, non curare quod sanum est. quam consuetudinem — credo ex apostolica traditione uenientem, sicut multa non inueniuntur in litteris eorum neque in conciliis posterorum et tamen, quia per uniuersam custodiuntur ecclesiam, non nisi ab ipsis tradita et conmendata creduntur — hanc ergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum prodecessorem suum dicit sanctus Cyprianus quasi coepis
Abbreviated transcription (Latin):
legium scismaticorum an non conta¬
minabat. Si contaminabat iãtunc
perut ȩcdesic. Nonerat unde ꝓ¬
paguremini. si autem non contami¬
nabat quod sodere alieno possunt
in unitate contaminari in nocentes
siscis matis sa crilegio non possunt
Quare uos ergo separastis : Quare
cum leuioru quȩ fingitis fugitis.
ipsum sacrilegium scismatis. quod
est grauius omnibus commisistis
An forte iam pluc& fateri non fu¬
isse iam illos uel inscismati cos uel
herdicos qui extra communione ec¬
clesiȩ uel inscis mate aliquo uel in he¬
rese fuerant baptizati . Quia trans¬
scundo ad ecclesiam & errores suos
pristinos anathemando destiterant
esse quoderant. Quomodo ergosi¬
ne baptismo non super cos remanse¬
rant scelera eorum. An ille baptis¬
mus xp̃i erat. sed eis extra ecclesiȩ
oommunionẽ prodesse non pote¬
rat. Cum autem uenerint & anathe¬
mato pr&crito errore in ecdesiȩ
pacem permanus in positionem re¬
cepti sunt. Tunc in cacritate radica¬

Expanded text:
legium schismaticorum an non contalegium schismaticorum an non contaminabat? si contaminabat, iam tunc periit -ecclesia, non erat . unde propagaremini. si autem non contaminabat, quo scelere alieno possunt in unitate contaminari innocentes, si schismatis sacrilegio non possunt? quare uos ergo separastis? quare, cum leuiora quae fingitis fugitis, ipsum sacrilegium schismatis quod est omnibus grauius commisistis? an forte iam placet fateri non fuisse iam illos uel schismaticos uel haereticos, qui extra communionem ecclesiae uel in schismate - aliquo uel in haerese fuerant baptizati, quia transeundo ad ecclesiam et errores suos pristinos anathemando destiterant esse quod erant? quomodo ergo sine baptismo non super eos remanserant scelera eorum? an ille baptismus Christi erat, - sed eis extra ecclesiae communionem prodesse non poterat, cum autem uen-erunt et anathemato praeterito errore in ecclesiae pacem per manus inpositionem recepti sunt, tunc in caritate radica
Abbreviated transcription (Latin):
bitauerunt tale proferre iudiciũ
ut cos primis illis scismaticis quos
uiuos terra sorbuit compararent
Quorum tamen quosdam quod
negare non possunt. Aut in nocen¬
tes damnauerunt. Aut nocentes
iterum receperunt. sed eum ue¬
rum dicitur cui respondere non
possunt. Rodunt murmurosa¬
cadit. Cum autem infirma ouis
in solitudine aspicitur: ubi pastor
qui reclam& absens uid&ur den¬
tes exeruntur. frangitur guitur
inualidum. Bonus homo sinones¬
ses traditor. Consule animȩ tuȩ.
esto xp̃ianus. Oin probam rabiẽ
cum xp̃iano dicitur esto xp̃ianus.
quid aliud doc&ur nisi se negare
xp̃ianum Num quid erat ali¬
ud quod docere cupiebant illi xp̃i¬
anorum per secutores quibus qui
restiterunt martyres facti sunt.
Anleuius putatur. quod gladiom¬
nante quam quod lingua insidian¬
te committitur. Ad ista respon¬
d&e lupi rapaces. qui pellibus oui¬
nis indui cupientes beati cypria¬
ni literas prouobis esse arbitram¬
ni Contaminabat cyprianum sacri¬

Expanded text:
bitauerunt tale proferre iudicium, bitauerunt tale proferre iudicium, ut eos primis illis schismaticis quos uiuos terra sorbuit conpararent? quorum tamen quosdam, quod negare non possunt, aut innocentes damnauerunt aut nocentes iterum receperunt. sed cum uerum dicitur, cui respondere non possunt, rodunt murmura sacadit. cum autem infirma ouis in solitudine aspicitur, ubi pastor qui reclamet absens uidetur, dentes exeruntur, frangitur guttur inualidum: \'bonus homo, si non esses traditor; consule animae tuae, esto christianus.\' o inprobam rabiem! cum christiano dicitur: <esto christianus us: quid aliud docetur nisi se negare christianum? numquid erat aliud quod docere cupiebant illi christianorum persecutores, quibus qui restiterunt martyres facti sunt? an leuius putatur quod gladio minante, quam quod lingua insidiante committitur? Ad ista respondete, lupi rapaces, qui pellibus ouinis indui cupientes beati Cypriani litteras pro uobis esse arbitramini: contaminabat Cyprianum sacri
Abbreviated transcription (Latin):
uindicatum est non humano ar¬
bitrio sed diuino iudicio. Quare
uos ergo sullus sensus in uobis est
Vid&is uos certe quid responderi
possit non in uenire. Nonusque
ad eo inquiunt om̃a defecerunt
ut non possimus respondere sie
uolumus. tu quis es. qui iudices ali¬
enum seruum. suo dño ftat aut ca¬
dit. Quod eis dictum non intelle¬
gunt qui uolebant non defactis
manifestis. sed de alienis cordibus
iudicare. Nam quomodo ipse tã
multa descelerib scismatum & he¬
resum loquitur. Aut quomodo
canitur inpsalmis. siuere utique :¬
iustiam diligitis recta iudicate si¬
lu hominum. Cur autẽ ipse dñs di¬
cit. nolite iudicare personaliter.
sed rectum iudicium iudicate si
non lic& dealiquo iudicaro.
Postremo ipse de illis traditorib
de quibus falsa iudicauerunt Cur
omnino iudicauerunt deseruis
alienis. suo dño stahant aut cade¬
bant. Cur deniq: derecentibus
maximiani ftis plenarii concilii si¬
cut dicunt ore ueridico. non du¬

Expanded text:
uindicatum est non humano aruindicatum est non humano arbitrio, sed diuino iudicio. Quare uos ergo separastis? si ullus sensus in uobis est, uidetis uos certe quid responderi possit non inuenire. non usque adeo\', inquiunt, omnia defecerunt, ut non possimus respondere: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit it. quod eis dictum non intellegunt, qui uolebant non de factis manifestis, sed de alienis cordibus iudicare. nam quomodo ipse tam multa de sceleribus schismatum et haeresum loquitur? aut quomodo canitur in psalmis: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum? cur autem ipse dominusdicit:nolite iudicare personaliter, sed rectum iudicium iudicate, si non licet de aliquo iudicare? postremo ipsi de.illis traditoribus, de quibus falsa iudicauerunt, cur omnino iudicauerunt de seruis alienis? suo domino stabant aut cadebant. cur denique de recentibus Maximianistis plenarii concilii, sicut dicunt, ore ueridico non du
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis scĩs. tam quam de thesau¬
ris dominicis. & in illa quid sit
grauius appendamus. immonon
appendamus sed adño appensare¬
cognoscamus: tempore illo. quo
dñs priora delicta recentibus poe¬
narum exemplis cauenda monstra¬
uit . & idolum fabricatum atque
ad oratum est & proph&icus li¬
ber ira regis contemptoris incen¬
sus & scisma temptatum est.
Idolatria gladio punita est exus¬
tio libri bellica cede & peregri¬
na captiuitate. Scisma hiatu ter¬
rȩ sepultis auctoribus uiuis &
c&eris çlesti ignis consumptis
Quisiam dubitauerit hoc esse
sceleratius commissum. quod ẽ
grauius uindicatum. Atalibus
sacrilegus uenientes sine baptis¬
mo. ut dicitis cyprianum non con¬
taminabat. Quomodo uos conta¬
minare poterant. Non conuicti
sed conficti traditores. Qui non
silibros incendendos tradidis¬
sent. sed cos ipsi suis manibus¬
incendissent. Minoris fuissent sce¬
leris quam scisma committorent
Quia illud mitius. illud grauius

Expanded text:
scripturis sanctis tamquam de thensauscripturis sanctis tamquam de thensauris dominicis et in illa quid sit grauius appendamus, immo non appendamus, sed a domino appensa recognoscamus. tempore illo, quo dominus priora delicta recentibus poenarum exemplis cauenda monstrauit et idolum fabricatum adque adoratum est et propheticus liber ira regis contemptoris iucensus et schisma temptatum, idololatria gladio punita est, exustio libri bellica caede et peregrina captiuitate, schisma hiatu terrae, sepultis auctoribus uiuis et ceteris caelesti igne consumptis. quis iam dubitauerit hoc esse sceleratius commissum quod est grauius uindicatum? a talibus sacrilegis uenientes sine baptismo ut dicitis Cyprianum non contaminabant: quomodo uos contaminare poterant non conuicti sed conficti traditores? qui non si libros incendendos tradidissent, sed eos ipsi suis manibusincendissent, minoris fuissent utique sceleris quam si schisma committerent, quia illud mitius, illud grauius
Abbreviated transcription (Latin):
noluistis agere. causam uestram
innocens orbis terrarum quidã¬
nare non potuit in auditos. Qua¬
re ergo uos ab innocentibus se¬
parastis. Sacrilegium scis matis
uestri defendere non ual&is
sed hȩc omitto. hoc dico siuos pos¬
sent contaminart traditores qͥ
non sunt a uobis conuicti . & a qui¬
bus uos estis uicti. multo magis
possent sacrilegia scis maticoꝵ.
& her&icorum. sine baptismo
secundum sententiam uestram
recepta. contaminare cyprianũ
Non sese tamen ille separauit. &¬
quia permanebat ecclesia ma¬
nifestum est quod contaminari
non potuit. Quare uos ergo non
dico ab innocentib quod proba¬
tur. sed ab ipsis quod non proba¬
tur traditoribus separastis
An ut dicere ceperam grauiora
sunt criminum traditorum
quam scis maticorum non adfera¬
mus stateras dolosas ubi appen¬
damus quod uolumus . & quomo¬
do uolumus pro arbitrio nr̃o
dicentes. hoc graue hoc leue est
sed ad feramus diuinam stateram de

Expanded text:
noluistis agere causam uestram, noluistis agere causam uestram, innocens est orbis terrarum, qui damnare non potuit inauditos. quare ergo uos ab innocentibus separastis? sacrilegium schismatis uestri defendere non ualetis. sed haec omitto, hoc dico: si uos possent contaminare traditores, qui non sunt a uobis conuicti et a quibus uos estis uicti, multo magis possent sacrilegia schismaticorum et haereticorum sine baptismo secundum sententiam uestram recepta contaminare Cyprianum. non se tamen ille separauit, et quia permanebat ecclesia manifestum est quod contaminari non potuit. quare uos ergo non dico ab innocentibus quod probatur, sed ab ipsis quod non probatur traditoribus separastis? an, ut dicere coeperam, grauiora sunt crimina traditorum quam schismaticorum? non adferamus stateras dolosas, ubi appendamus quod uoluØluS et quomodo uolumus, pro arbitrio nostro dicentes: hoc graue, hoc leue est,\' sed adferamus diuinam stateram de
Abbreviated transcription (Latin):
a portantes & studentes serua¬
st unitatem sp̃s inuinculo pacis.
donec alteri eorum siquid ali¬
ter sapiebant dñs reue lar&
Siuera isti sentiebant. ab illis con
bant ab iftis non contaminabant᷑
an contaminabantur quod uolu¬
eritis ligite. Si contaminaban¬
tur. lam tunc non erat ecdesia:
Respond&e unde hunc exiftis
Si autem permane batecclesia. nul¬
lomodo boni amalis. tali commu¬
nione contaminantur. Respon¬
dae. quare uinculum disrupis¬
tis. An forte scismatici. sine bap¬
tismo recepti non contaminant.
& traditores scõrum librorum
contaminant. Uestros quidẽ
fuisse traditores manifestissima
rerum gesta testantur. & situnc
in illos quos arguebatis uera di¬
certis. causam uestram unitati
orbis terrarum persuas&is ut
uobis r&entis. illi excluderen¬
tur. Quod siconati estis facere
& non obtenuistis. in nocens est
orbis terrarum. qui iudicibus ec¬
desiasticis potius quam uictis
litigatoribus credidit. Si autẽ

Expanded text:
a portantes, et studentes servaa portantes, et studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis, donec alteris eorum, si quid aliter sapiebant, dominus reuelaret. si uera isti sentiebant, ab illis non bant, ab istis non contaminabantur an contaminabantur? quod uolueritis eligite. si contaminabantur, iam tunc non erat ecclesia. respondete: unde huc existis? si autem permanebat ecclesia, nullo modo boni a malis tali communione contaminantur. respondete: quare uinculum dirrupistis? An forte schismatici sine baptismo recepti non contaminant et traditores sanctorum librorum contaminant? uestros quidem fuisse traditores manifestissima rerum gesta testantur. et si tunc in illos quos arguebatis uera diceretis, causam uestram unitati orbis terrarum persuasissetis, ut uobis retentis illi excluderentur. quod si conati estis facere et non optinuistis, innocens est orbis terrarum, qui iudicibus ecclesiasticis potius quam uictis litigatoribus credidit. si autem
Abbreviated transcription (Latin):
quam separari ab unitate maluer̃
dicente cypriano. Neminem iudi¬
cantes. Aut aiure communionis
aliquem sidiuersum senserit a¬
mouentes. Si ergo tali commu¬
nione malorum percunt iusti.
iam ecdesia temporibus cypria¬
ni perierat. Unde igitur exii¬
tt origo donati. ubi cateritat᷑
est ubi baptiiatus ubi ordinat᷑.
quando iam ecclesiam contagi¬
o communionis extinxerat
siautem erat ecclesia nihil ob¬
esse malibonis inuna commu¬
nione potuerunt. quare uos se¬
parastis. Ecce inunitate uideo
cyprianum & alios collegas eius
qui facto concilio. censuerunt
omnes qui extra ecclesiȩ cõmu¬
nionem fuerint baptizati bap¬
tismum non habere. & ideo dan
dueẽ eis cumueniunt. Sed ecce
rursus in eadem unitate uide¬
o quosdam de hacre diuersa
sentire & eos qui abher&icis
uel scismaticis uenerint agni¬
to in cis baptismoxp̃i non aude¬
re iterum baptizare. Hos om̃s
catholica unitas materno sinu
conplectitur: in uicem onera su¬

Expanded text:
quam separari ab unitate maluerunt, quam separari ab unitate maluerunt, dicente Cypriano, Neminem judicantes, aut a jure communionis aliquem, si diversum senserit, amoventes. 8. Si ergo tali communione malorum pereunt justi, jam Ecclesia temporibus Cypriani perierat. Unde igitur exstitit origo Donati, ubi catechizatus est, ubi baptizatus, ubi ordinatus, quando jam Ecclesiam contagio communionis exstinxerat? Si autem erat Ecclesia, nihil obesse mali bonis in una communione potuerunt. Quare vos separastis? Ecce in unitate video Cyprianum et alios collegas ejus, qui facto concilio censuerunt omnes qui extra Ecclesiae communionem fuerint baptizati, Baptismum non habere, et ideo eis dandum esse cum veniunt. Sed ecce rursus in eadem unitate video quosdam de hac re aliter sentire, et eos qui ab haereticis vel schismaticis venerint, agnito in eis Baptismo Christi non audere iterum baptizare. Hos omnes cathocomplectitur, invicem onera su
Abbreviated transcription (Latin):
ni temporibus non sunt abunitate
ecclesiȩ separati donec illud quod
aliter saperent ds̃ illis reuelar&
Uos ergo quare separatione sucri¬
lega pacis uinculum disrupiftis
Si autem ur̃a sententia debaptis mo
uera est. Cyprianus & c&eri cum
quibus eumtale concilium celebras¬
se perhib&is cum cis quia liter sa¬
piebant inunitate manserunt
quare uos pacis iunculum disrupis¬
tis : Quod lib& horum elegeritis
contra uram prȩcisionem senten¬
tiam ferre cogimini. Responde¬
te. Quare uos separastis. Quare con¬
tra orbem terrarum altare eris
tis : Quare non communicatis cc¬
desus quib epistolas apostolicas
missas ten&is & legitis: & secun¬
dum ipsas uos uiuere dicitis:
Respond&e. quare uos sae parastis
Propterea certenemalorum com¬
munione perir&is. Quomodo
ergo non perierunt cyprianus
& tot collegȩ ipsius qui cum crede¬
rent her&icos & scimaticos bap¬
tismum non habere sine baptismo
derent. Fis tamen communicare

Expanded text:
ni temporibus non sunt ab unitate ni temporibus non sunt ab unitate ecclesiae separati, donec illud quod aliter saperent deus illis reuelaret. uos ergo quare separatione sacrilega pacis uinculum dirrupistis? si autem uestra sententia de baptismo uera est, Cyprianus et ceteri, <;um quibus eum tale concilium celebrasse perhibetis, cum eis qui aliter sapiebant in unitate manserunt. quare uos pacis uinculum dirrupistis? quodlibet horum elegeritis, contra uestram praecisionem sententiam ferre cogimini. respondete: quare uos separastis? quare contra orbem ttis? Quare non communicatis Ecclesiis, quibus Epistolas apostolicas missas tenetis et legitis, et secundum ipsas vos vivere dicitis? Respondete, quare vos separastis? Propterea certe, ne malorum communione periretis. Quomodo ergo non perierunt Cyprianus et tot collegae ipsius? Qui cum crederent haereticos et schismaticos Baptismum non habere, sine Baptismo derent, eis tamen communicare,
Abbreviated transcription (Latin):
uita. siue post hancuitam nisi am¬
bulantib inuia pacis. & innul¬
lam precisionem deuiantibus.
non quales isti sunt qui uiam pa¬
cis non agnouerunt nec ꝓpter a¬
liud unitatis uinculum disrape¬
runt. Ideođpostolus cum dixis¬
s& & siquid aliter sapitis hocuob̃
quoq ds̃ reuelabit. neputarent
pr&eruiam pacis quod aliter¬
sapiebant sibi posse reuclari. continuo
addidit. Uerum tamen in quod per¬
uenimus in eo ambulemus. In quo
ambulans cỹprianus perseueran¬
tissima tolerantia non fuso sangui¬
ne. sed in unitate fuso. Quia sitra¬
der&& corpus suum ut arder&. &
non haber& caritatem nihilei pro¬
dess&. Permartyrii confessionem
peruenit ad angelicam lucem. Vt
si non antea ibi certe reuelatum ag¬
noscer&. Quod cum aliter saperde
sententiam diuersȩ opinionis uin¬
culo non preposuit unitatis. Uos
itaq donatiste quid ad hȩc dicitis.
Sinr̃a sententia de baptis mouera ẽ
omnes quialiter sapiebant ꝙy pria¬

Expanded text:
uita siue post hanc uitam nisi amuita siue post hanc uitam nisi ambulantibus in uia pacis et in nullam praecisionem deuiantibus, non quales isti sunt, qui uiam pacis non agnouerunt nec propter aliud unitatis uinculum dirruperunt?ideoque apostolus cum dixisset: et si quid aliter sapitis, hoc quoque uobis deus reuelabit, ne putarent praeter uiam pacis quod alitersapiebant sibi posse reuelari, continuo addidit: uerumtamen in quod peruenimus in eo ambulemus. in quo ambulans Cyprianus perseuerantissima tolerantia non fuso sanguine sed in unitate fuso, quia si traderet corpus suum ut arderet et non haberet caritatem nihil ei prodesset, per martyrii confessionem peruenit ad angelicam lucem, ut si non antea, ibi certe reuelatum agnosceret, quod cum aliter saperet sententiam diuersae opinionis uinculo non praeposuit unitatis. Uos itaque, Donatistae, quid ad haec dicitis? si nostra sententia de baptismo uera est, omnes qui aliter sapiebant Cypria