comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uobis proderit uiri tessalonicenses. cum hȩc fieri uideritis si non cre¬
ditis : At illi dixerunt. Nondubites uir dĩ qm̃ isto resuscitato oms
credemus. Haec illis dicentib: ait apls̃. In nomine ihũ xpĩ surge puer.
Q̾ statim surrexit. Et stupefactus omis płs̃.clamabat dicens. Sufficit.
Nunc iam credimus cuncti dõ. quẽ predicas famule dĩ. &deducentes
eum cũ facibus & lucernis eo quod noxiam aduenisset. introduxert̃
eum addomũ suam: ubi ꝑtriduum instruxit eos de his quȩ dĩ erant.
einde uenit ad eum quidam uir dephilippis medĩas nomine: cui
pore. E hec dicens: fleuit ualde. Bratus uero apłs tergens genas
eus. & caput manu demulcens dicebat. Confortare fili tantũ crede.
& imple bunt᷑uoluntates tue. Tunc apprehendens manũ eius ibat
philippls. Cumq ingredere tur portam cuntatis. occurrit ei srnex

Expanded text:
vobis proderit, viri Thesalonicenses, cum haec fieri videtis, si non crevobis proderit, viri Thesalonicenses, cum haec fieri videtis, si non creditis?' At illi dixerunt: 'Ne dubites, vir Dei, quia, isto resuscitato, omnes credimus'. Haec illis dicentibus, ait apostolus: 'In nomine Iesu Christi, surge, puer'; ét statim surrexit. Et stupefactus omnis populus, clamabat dicens: 'Sufficit; nunc credimus cuncti Deo illi quem praedicas, famule Dei'. Et deducentes eum ad domum cum facibus et lucernis, eo quod iam nox advenisset, introduxerunt eum in domum suam, ubi per triduum instruxit illos de his quae Dei erant. 15. Venit ad eum quidam vir de Philippis Medias nomine, cuius pore'. Et haec dicens, flebat valde. Beatus vero apostolus abstergens genas eius et caput manu dimulcens, dicebat: 'Confortare, fili; tantum crede, et inplentur voluntates tuae'. Tunc adpraehendens manum eius, ibat in Philippis. Cumque ingrederetur portam civitatis, occurrit ei senex,
Abbreviated transcription (Latin):
lerũ enim effectum est somnium mrum. Nam & ego uidi ꝑ uisum ui¬
rum hunc. qui¬
qui me sanum redderet. E hȩc dicens: induit uef
sua. surrexit ꝙ a grabbato: & ꝑgebat ad theatrum cursu ueloci. ita ut ñ
posset aparentibus ãssequi: & procidens ad pedes beati aplĩ gras agebat
ꝓsanitate recepta. Plĩ autẽ stupebant uidentes eum ꝑ uiginti. uͦr an
nos non ambulantem. & glorificabant dm̃: dicentes quia non est similis
dõ andree. Unus autẽ eciuibus cuius filius habebat spm̃ inmundũ
rogabat bratum aplm̃ dicens. Sana queso uir dĩ silium meum: quia
male ademonio uexatur. Demon uero sciens suturum se eici. duxit
purrum insecr&um cubiculum. & suffocauit eum laqueo extorquens
cadauer adtheatrũ. Confido enim. quod poterit resuscitari ab hospite
qui p̃dicat dm̃ uerum. Quo delato & posito coram aplõ: narrauit ei¬
ꝑ te possit resurgere aduitam. Conuersus autẽ apłs̃ ad plm̾ ait. Quid

Expanded text:
ere enim effectum est somnium meum; nam ego vidi per visum virum hunc, qui me sanum redderet'. Et haec dicens, induit vestimenta sua, surrexitque a grabatto et pergebat ad theatrum cursu veloci, ita ut non possit a parentibus adsequi. Et procidens ad pedes beati apostoli, gratias agebat pro sanitate recepta. Pnos ambulantem, et glorificabant Deum, dicentes, quia: 'Non est similis deo Andreae'. 14. Unus autem e civibus, cuius filius habebat spiritum inmundum, rogabat beatum apostolum, dicens: 'Sana, quaeso, vir Dei, filium meum, quia male a daemonio vexatur'. Daemon vero, sciens futurum se eici, seduxit puerum in secretum cubiculum et suffocavit eum, laqueo extorquens cadaver ad theatrum; confido enim, quod poterit resuscitare ab hospite qui praedicat Deum verum'. Quo delato et posito coram apostolo, narravit ei te possit resurgere'. Conversus autem apostolos ad populum, ait: 'Quid
Abbreviated transcription (Latin):
piens cartam scripsit principi. Uaec muli¬
ercula pauꝑ accessit ad me dicens posse me
Legens quoq eam princeps. rescripsit haeo. Propt̾ uos o
pater scẽ uolui misereri mulierculae: sed non potui
pro eoquod tributo subiacet. Scs uero rescripsit ei. Si quidẽ
uolens non potuisti. bene utcumꝙ se hab&. Si autem potenᷤ
noliusti: ducat te xpc adindigentium choꝵ ut quando uo¬

Expanded text:
piens sic scripsit principi: « Paupercula haec accessit ad me, dicens, posse melegensque eam princeps, rescripsit haec: « Propter vos, o Pater sancte, volui misereri mulierculae, sed non potui, pro eo quod tributis subjacet. » Sanctus vero rescripsit ei: « Siquidem volens non potuisti, bene utcunque se res habet; si autem potens noluisti, ducet te Christus ad indigentium chorum, ut quando vo
Abbreviated transcription (Latin):
nis gladio. Ulidens autẽ quia placeret iudȩis. apposuit appre nendere
& pẽtrim. Frant autem dies arimorum. Quem cum. pprehendis¬
set misit incarcerem: tradens quatuor qaternionibus militum custo¬
dire eum: uolens post pascha producere eum pło. Et petrus quidẽ serua¬
batur incarcere. oratio autẽ firbat sine intermissione ab aeccła ad dm̃ ꝓ¬
eo. Cum autẽ producturus eum esset herodes: in ipsa nocte erat pe¬
trus dormiens inter duos milites uinctus duabus catenis. & custodes
ante ostium custodiebant carcerem. Q ecce angłs dnĩ astitit. & li¬
min refulsit .n habitaculo. Percussoꝙ latere petri: suscitauit eum di¬
cens. Surge uelociter. Et ceciderunt catenȩ de manib cius. Bixit
autẽ angłs adeum. Precingere. & calcia te caligas tuas. Et fecit sic. O¬

Expanded text:
gladio videns autem quia placeret Iudaeis adposuit adprehendere et Petrum erant autem dies azymorum quem cum adprehendisset misit in carcerem tradens quattuor quaternionibus militum custodire eum volens post pascha producere eum populo et Petrus quidem servabatur in carcereeo. Cum autem producturus eum esset Herodes, in ipsa nocte erat Petrus dormiens inter duos milites, vinctus duabus catenis, et custodes ante ostium custodiebant carcerem, et ecce angelus Domini astitit, et lumen refulsit in habitaculo percussoque latere Petri suscitavit eum dicens surge velociter et ceciderunt catenae de manibus eius dixit autem angelus ad eum praecingere et calcia te gallicas tuas et fecit sic
Abbreviated transcription (Latin):
nis gladio. Uidens autẽ quia placeret iudȩis. apposuit appre hendere
& pẽtrun. Erant autem dies azimorum. Quem cum. ꝓprehendis¬
fet misit in carcerem: tradens quatuor quternionibus militum custo¬
dire eum: uolens post pascha producere eum plõ. Et p̾etrus quidẽ serua
batur incarcere. oratio autẽ fiebat sine intermissione ab aeccła ad dm̃ ꝓ
eo. Cum autẽ producturus eum esset herodes: in ipsa nocte erat pe¬
trus dormiens inter duos milites uinctus duabus catenis. & custodes
ante ostium custodiebant carcerem. Qecce angłs dnĩ astitit: & lu¬
min refulsit .n habitaculo. Percussoꝙ latere petri: suscitauit eum di¬
cens. Surge uelociter. Et ceciderunt catenę de manib cius. Bixit
autẽ angłs adeum. Precingere. & calcia te caligas tuas. Et fecit sic. Q¬

Expanded text:
nis gladio. Videns autem quia placeret Judeis: apposuit apprehendere et Petrum. Erant autem dies azimorum. Quem cum apprehendisset: misit eum in carcerem: tradens quatuor quaternionibus militum ad custodiendum: volens post pascha producere eum populo. R\. Amen. Dicabatur in carcere, oratio autem fiebat sine intermissione ab Ecclesia ad Deum pro eo. Cum autem producturus eum esset Herodes, in ipsa nocte erat Petrus dormiens inter duos milites, vinctus duabus catenis, et custodes ante ostium custodiebant carcerem, et ecce angelus Domini astitit, et lumen refulsit in habitaculo percussoque latere Petri suscitavit eum dicens surge velociter et ceciderunt catenae de manibus eius dixit autem angelus ad eum praecingere et calcia te gallicas tuas et fecit sic
Abbreviated transcription (Latin):
gitur beatus leodegarius ex
ꝓgenie celsa francoꝵ ac nobilis¬
sima ortus. a primȩ etatis infan¬
tia a parentib in palatio lotharie
francoꝵ regi traditꝰ ẽ Ab eodẽ¬

Expanded text:
gitur beatus Leodegarius ex progenie celsa Francorum ac nobilissima exortus, a primaevae aetatis infantia a parentibus in palatio Lothario Francorum regi traditus, ab eode
Abbreviated transcription (Latin):
pensa eadem mulie
in matrimonium tradam. Ger.¬
uasius & ꝓtasius dixerunt
Non nos terrenȩ opes oble¬
ctant: nec iouis figuram ar-¬
de auro ȩbore distinctã adora-¬
bimꝰ. sed nec tu pedem nr̃m
referre poteris a uia quã nob
zarium aperuit. quia potius
nobis est. ꝑhennis uitȩ bo-¬
nis ꝑfrui: quã breuiabona
possidere. Nã diuitie & ho-
nores tui nichil sunt: sicut¬

Expanded text:
pensa eadem mulierin matrimonio tra| dam. Geruasius et protasius dixerunt . non nos terrenę| opes oblectant . nec iouis figuram arte auro euoreque| distinctam adorauimus . sed nec tu pedem nostrum referre pote| ris a uia quam nobizarium aperuit . quia potius nubis est perennis uitae . per| frui . quam breuia mala possedire . nam diuiciae . et hono| ris tui+ n
Abbreviated transcription (Latin):
sermoni adeo prestent
materiã ut ñ solum nr̃am s & quo¬
rũlibet uincat facundiã: carnis
eius tacendã ex toto duceremꝰ origi

Expanded text:
sermoni adeo praestent materiam ut non solum nostram, sed et quorumlibet vincant facundiam, carnis ejus tacendam ex toto duceremus origi
Abbreviated transcription (Latin):
nos etiam post mortẽ uiuunt:
multosq ex his qui uiuentes m¬
tui sunt. ad ueram ꝓuocant q.
reuocant uitam. Uerũ nunc
maxime id requirit raritas sã¬
tatis: ꝙ nr̃a plane ętas in ops
iuroꝵ. Qũa sane in opiam suꝑ
nos adeo inualuisse sentinus
ut nulli sit dubium illa sentoi¬
tia nos feriri. qm̃ abundabit
iniquitas: refrigescet caritas
multorum. Et ut suspicor igo
aut p̃sto aut ꝓpe ẽ dequo sci¬
ptum ẽ. faciem eius p̾cedit egt¬
stas. Ni fallor antixp̃c est ist
qũe fames ac sterilitas totus
nuntia iam p̃sentis. siue iãiãs
affuturi p̃nuntia egestas. ineu¬
denti ẽ. Taceo uulgus. taceo
uilem filioꝵ huius scłi multid¬
dinẽ. in ipsas ȩccłiȩ columnas
uolo oculos leues. Qũe michi
ostendas. uel de illorum nunb¬

Expanded text:
mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni fallor, Antichristus est iste, quem fames et sterilitas totius nuntia jam praesentis, sive jamjamque adfuturi praenuntia, egestas in evidenti est. Taceo vulgus, taceo vilem filiorum hujus saeculi multitudinem: in ipsas Ecclesiae columnas volo oculos leves. Quem mihi ostendas vel de illorum nu
Abbreviated transcription (Latin):
gratulatus ẽ & dixit. Interpo¬
nide aliquid spatii. & forte
meliore confilio immolant
diis: ꝙ sicut poposcerunt:
exhibeatur nazarius. Cumq
exhibitus fuisset: dixit adeũ
nero. Consule tibi ecce ara:
immola diis. Nazarius uͦ
aspiciens in cęlum ait uoce
magna. Dñe libera animas
nr̃as a demoniis: ꝙ salua nos

Expanded text:
gratulatus est . | et dixit interponite aliquid spacium . et forte meliore| consilio immola+nt diis . et sicut poposcerunt exibeatur . | Nazarius . cumque exhibetus fuisset . Nero dixit ad eum . | console tibi . ecce aram immola diis. Nazarius uero as| piciens in caelum . ait uoce magna . domine libera animas| nostras a demoniis . et salua nos
Abbreviated transcription (Latin):
lica. Qui diuino nescients
consilio. hunc instruendũ le¬
rali dederunt studio. Quem
p̃scia futuri diuina clemenu
tanta intelligendi. retinendi¬
disserendi. donauit gr̃a. ut
agilitate discendi ñ solũ com¬
rum. uerũ etiã grandeuoꝵ p
uolaret studia. Paruo igti
tempore in eo quo natusẽs
pido. & in madauriᷤ cuutas
scilicet uicina quo a parta¬
b missus fuit doctꝰ ẽ grana¬
cimum ętatis suȩ ageret ana
disposuit longius ꝓficistr des¬
ri tethoricã. Parentes enĩ d
to ꝓfectui conguidentes. ql
illi erant necessaria cũ magi
parabant diligentia: mitinl
multis eoꝵ uicinis cũ atand¬

Expanded text:
lica. Qui divino nescientes lica. Qui divino nescientes ducti consilio, hunc instruendum litterali dederunt studio. Quem praescia futuri divina clementia, tanta intelligendi, disserendi, donavit gratia, ut agilitate discendi non solum coaevorum, verum etiam grandaevorum praevolaret studia. Parvo igitur in tempore in eo quo natus est oppido, et in Madauris civitate scilicet vicina, quo a parentibus missus fuit, doctus est grammadecimum aetatis suae ageret annum, disposuit longius proficisci docere rhetoricam. Parentes enim ejus tanto profectui congaudentes, quae illi erant necessaria cum magna parabant diligentia: mirantibus 692 multis eorum vicinis cum attend
Abbreviated transcription (Latin):
lens quia & fr̃na caritas grãm
impetrare.ꝙ̃ diuina largitas
poterat ministrare. tandem ac-¬
quieui obȩdire petentibꝰ. ne om¬
nino tacendo uiderer philo¬
sophus. Scire igit᷑ uos uolo qͥ
lecturi estis. si qui tam̃ lecturi
estis. quia in hoc opusculo n¬
chil falso excogitatum. nichil
inuenietis adulatione fucatũ:
quia ide sc̃s ꝑfecte amicus ue¬
ritatis. honorari non ambit
laudib falsitatis. Ea ergo quȩ
uel ipse de scipso humilit̾ dix̃.
opusculo inserui: ꝓut ipso iu¬
uante ꝙ grãm impetrante le¬
gendo colligere potui. Quȩ
enim hic de eo dicta sunt. alii¬
bi & si non eisdem uerbis eodẽ
tamen sensu scripta sunt. &¬
ibi forte meliꝰ sed breuiꝰ hic ut
qui illic non uacat legendo
colligere. hic si placet posset
collecta legere. Hic terminũ
accipiat ꝓlogꝰ. de hinc actu¬
inOppido h¬
nesta ꝓsapian
de cun aliũ
numero. pa¬
tr̃e habtat
cui pataiꝰ
nomen
fuit mi¬
ter aũct
dicta est monica:. quoꝵ ille
extitit ethnicus: ista uͦ catho¬

Expanded text:
lens quia et fraterna charitas gratiam impetrare, et divina largitas poterat ministrare, tandem acquievi obedire petentibus, ne omnino tacendo putarer philosophus. Scire igitur vos volo qui lecturi estis, si qui tamen lecturi estis, quia in hoc opusculo nihil falso excogitatum, nihil invenietis adulatione fucatum, quia idem sanctus perfecte amicus veritatis honorari non ambit laudibus falsitatis. Ea ergo quae vel ipse de se ipso humiliter dixitopusculo inserui, prout ipso juvante, et gratiam impetrante legendo colligere potui. Quae enim hic de eo dicta sunt, alibi, et si non eisdem verbis, eodem tamen sensu scripta sunt, et ibi forte melius, sed brevius hic, ut qui illic non vacat legendo colligere, hic si placet possit collecta legere. Hic terminum accipiat Prologus, dehinc actuin oppido, honesta prosapia de curialium numero, patrem habuit cui Patricio nomen fuit, mater autem dicta est Monica, quorum ille exstitit ethnicus, ista vero Catho
Abbreviated transcription (Latin):
gentem in suis
olim primorib̾
de minore pro¬
gressam phri¬
gia. atq ex re¬
gali troianorum ꝓpagatam
ꝓsapia. dui quoq fanatica si¬
mulacroꝵ delusam dementia.¬

Expanded text:
gentem in suis olim primoribus de minore progressam Phrygia atque ex regali Trojanorum propagatam prosapia, diuque fanatica simulacrorum delusam dementia
Abbreviated transcription (Latin):
monis a ei a ti di uiri dĩ de oĩ¬
modo contemptu temporalium
ce culmine ꝑfectionis quod pͥus
iam complere ceꝑat in parte. mͥ
deliberat omnib que possidebat
ex toto renuntiare nichil in t̾ra
possidens. in celo cupiens thesau¬
rizare. fecit gͦ describi thesauri
sui summam ⁊ totius pecunie
quam habebat in auro ⁊ argen¬
to. gemmisq & ornam̃tis regalibꝰ
que sibi collata fuerant a rege ⁊
regina. pͥncipib et cognatis et
parentib suis post uelationem ca¬
pitis sui: ac pͦt largas donationes
quas pauꝑib xp̃i consilio beatoꝵ
et hec omnia uirgo prudentissi¬
ma domus dĩ decorem etiam ex¬
terioris diligens ad decus eccł̃iaꝵ
deuota m̃te donauit. Predia uͦ
possessionesq infinitas ad usu
mmibi regi xp̃o militantium pu¬
blica donatione concessit. cetera
uniũsa insumptus pauꝑum de-¬
legauit: nichil sibi preter ui le
reseruans indum̃tum sancte re¬
ligioni congruum. atq uictum

Expanded text:
monis Amandi viri Dei, de omnimonis Amandi viri Dei, de omnimodo contemptu temporalium, et culmine perfectionis, quod prius jam complere coeperat in parte, modo deliberat omnibus quae possidebat ex toto renuntiare, nihil in terra possidens, in coelo cupiens thesaurizare. Fecit ergo describi sui summam thesauri, et totius pecuniae quam habebat in auro et argento, gemmisque et ornamentis regalibus, quae sibi collata fuerant a rege et regina, principibus et cognatis et parentibus suis, post velationem capitis sui, ac post largas donationes, quas pauperibus Christi, consilio beatoruet haec omnia virgo prudentissima, domus Dei decorem etiam exterioris diligens, ad decus ecclesiarum, devota mente donavit. Praedia vero possessionesque infinitas, ad usus inibi regi Christo famulantium publica donatione concessit: caetera universa in sumptus pauperum delegavit, nihil sibi praeter vile reservans indumentum, sanctae religioni congruum, atque victum
Abbreviated transcription (Latin):
mane sibi cõmissi gregis curam
gererent: incedentes ꝑ cenobiũ
negocii quid acture. uenerũt
ad basilicam sancti petri pͥnci¬
pis apłorum ad horam or̃onis
sextam. P ulsauerunt ostium:
aberat ianitor templi. s non ab¬
erat ianitor celi: qui statim fa-¬
mulab suis fores eccłie cͥausas
reserauit. negr̃am fraudarent᷑
orationis et animus earum ue-¬
lut arcus in seruitium diuinũ
extentus relaxaretur ab intenti¬
one suꝑne contemplationis.
bunc intrantes domum ora-¬
tionis. solito deuotius ⁊ maio-¬
ri conpunctione debitum ꝑsol-¬
uentes officium: cum alactate sac¬
mentis ad sua reũse sunt .xii
Sed ut parum suꝑiora me¬
moremus. postquam uirgo sa¬
piens aldegynd is a scła¬
rib pompis alienata. scĩmo¬
nialibꝰ uestim̃tis ẽ induta: rursus
angłicis ad monitionibꝰ roborata.
uisione mirabili qua dominum
iħm tamquam solem splendentẽ
cͥcumstantib angłis uidere me¬
ruit letificata: memor etiam ser¬

Expanded text:
manae sibi commissi gregis curam manae sibi commissi gregis curam gererent, incedentes per coenobium, negotii quid acturae venerunt ad basilicam beati apostolorum principis Petri, ad horam orationis sextam. Pulsaverunt ostium. Aberat janitor templi, sed non aberat coeli janitor: qui statim famulabus suis fores ecclesiae clausas reseravit, ne gratia fraudarentur orationis; et animus earum, velut arcus in servitium divinum extentus, relaxaretur ab intentione supernae contemplationis. Tunc intrantes « domum orationis » solito devotius et majori compunctione debitum persolventes officium, cum alacritate mentis ad sua reversae sunt. 20. Sed ut parum superiora memoremus, postquam virgo sapiens Aldegundis a saecularibus pompis alienata, sanctimonialibus vestimentis est induta, rursus angelicis admonitionibus roborata, visione mirabili, qua Dominum Jesum tamquam solem splendentem circumstantibus angelis videre meruit, laetificata: memor etiam ser
Abbreviated transcription (Latin):
inde tulit ante mortem ipsius
facta uero suꝑstes parentum
ilico pauꝑib cepit matris em
cum sorore sua: uocat fidelem
ministrum ꝓfert argentum
comꝑandas uestes in opus se¬
ut si quid de pecunia suꝑ esst
sibi referre deberet. Implẽt ser¬
uus domine sue p̾ceptum. enu
copiam uestium: quod remans
pecunie refert. argenti quanta¬
integra reꝑiti: ac si nichil e¬
pensum fuiss. Stupefacte su
inmensa largitate creatoris
quis explicare ualet: quantas
deo gratias egeruntꝰ ꝓ
uadam etiam nocte dum
ambe xp̃o domino deuote si¬
rores de dilectione sponsi cel
creditarum sollicite ꝑuigiles
meditarentur: candela corail
posita subito cadens extingi¬
tur. Cumq p̃stolarentur ut̃ e¬
aliquo suꝑueniente re accende¬
retur ⁊ aliqua fieret mora. uir¬
go lucis amatrix porrexit ma¬
num luc̾nam accepit. in cuius
tus lum̃ recepit. Quo miracłs
ꝑpeti tenebras ꝑmisit. &i
Uon multo pꝰt temp̃re dum ee¬
dem celesti sponso dilecte ger-¬

Expanded text:
inde tulit ante mortem illius. inde tulit ante mortem illius. Facta vero superstes parentum, illico pauperibus coepit matris thecum sorore sua, vocat fidelem ministrum, profert argentum ad comparandas vestes in opus seut, si quid de pecunia superesset, sibi referre deberet. Implet servus dominae suae praeceptum; emit copiam vestium; quod remansit pecuniae refert: argenti quantitas reperitur ac si nihil expensum fuisset. Stupefactae super immensa largitate Creatoris, quis explicare valet quantas Deo gratias egerint? 18. Quadam etiam nocte dum ambae Christo Domino devotae sorores, de dilectione sponsi coelcreditarum, sollicite pervigiles meditarentur, candela coram posita subito cadens exstinguitur. Cumque praestolarentur ut aaliquo superveniente reaccenderetur, et aliqua fieret mora, virgo lucis amatrix porrexit manum, lucernam accepit; in cujus tus lumen recepit. Quo miraculoperpeti tenebras permisit. 19. Non multo post tempore, dum eaedem coelesti Sponso dilectae ger
Abbreviated transcription (Latin):
cera plenum suꝑmponit.S cum
dominante flamma struens lig¬
norum iam combusta declderẽt.
atq sartago feruens ignis ardore
cͥcumcincta in partem alteram
oeclinaret: ac magis inde focus exe¬
stuaret: timens uirguncula ne quid
dampni contingeret. armata fide
manibꝰ nudis exertisq brachiis
de medio flammarum lutẽrem
bullientem festina sustulit. nichil¬
q penitus in cute sue carnis ꝑ¬
pessa lesionis in pauim̃tum depo¬
suit Tantum apud deum ⁊ mĩtũ
iubentis. ⁊ uirtus obedientis sine
uirtute ꝓficiens in uirtutem. sicut
a pueritia ceꝑat in sanctis oꝑibꝰ
cotidie ꝑseueranteꝵ abundabat.
Cum enim adhuc ẽẽt in domo
parentum etate quidem tenella
s corde matura quicqruid sui iu¬
ris erat pauꝑibꝰ miscditer erogaba
deerat. uoluntas tam̃ largiend
Sͥ numquam decrescebat. Mas
autem eiuis b̾tilia non modicur
peccunie thesaurum cong̾gaue
qui licet filiam non lateret occi¬
tante matre locum: nichil tan

Expanded text:
cera plenum superimponit. Sed cum cera plenum superimponit. Sed cum dominante flamma strues lignorum jam combusta deciderat, atque sartago fervens, ignis ardore circumcincta, in partem alteram declinaret, ac magis inde focus exaestuaret, timens virguncula, ne quid damni contingeret, armata fide, manibus nudis extentisque brachiis de medio flammarum luterem bullientem festina sustulit, nihilque penitus in cute suae carnis perpessa laesionis, in pavimentum deposuit. Tantum apud Deum et meritum jubentis, et virtus obedientis sine virtute proficiens in virtutem, sicut a pueritia coeperat, in sanctis operibus quotidie perseveranter abundabat. Cum enim adhuc esset in domo parentum, aetate quidem tenella, sed corde matura, quidquid sui juris erat, pauperibus misericorditer erogabat. deerat, voluntas tamen largiendi sibi nunquam decrescebat. Mater autem ejus Bertilia, non modicum pecuniae thesaurum congregaverat: qui licet filiam non lateret, occultante matre locum, nihil tamen
Abbreviated transcription (Latin):
nno dominice incar¬
natioms circiter euolu
tum romane sedi apłi¬
ce p̃sidentib ꝑ suc¬
cessiones pontificibꝰ. honorio. Seueri¬
no. Iohanne. Theorloro. m artino. in¬
ꝑante apud constantinopolim era¬
clio. In francia regnante dagob̾to
filio lotharii qui quartus erat a clo¬
doueo quem sc̃s remiguis bapti¬
zauit: orta ẽ in pago hamoensi uir¬
go aLde cyn dis ex regali ꝓsapi¬
a. patre ualb̾to. matre bertilia. Cu¬
ns soror ualo it rydis maior
natu cuidam satis illustri uiro ma¬
delgario cognom̃to uincentio legi
satagebat imitari: secusq pedes illiꝰ¬
in desinenter accumbens doctͥna si¬
tiebat informari. Que cum multiᷤᷤ
floreret uirtutib humilitati p̃ci¬
pue. & obedientie dedita erat. huic
aliquando beata uirgo aCo eõy¬
dis p̾ceꝑat ut fragm̃ta cere coacer¬
uaret in unum sollicita ne uel
minima rerum monasterii de¬
ꝑirent: illa dicto cicius paruit diͤ¬
ꝑsa cere fragmina collegit. ignem
accendit. uas eneum id ẽ peluim

Expanded text:
nno Dominicae Incarnis circiter evoluttum Romanae sedi apostolicae praesidentibus per successiones pontificibus, Honorio, Severino, Joanne, Theodoro, Martino, imperante apud Constantinopolim Heraclio, in Francia regnante Dagoberto, filio Clotarii, qui quartus erat a Clodoveo, quem S. Remigius baptizavit, orta est in pago Hainoensi virgo Aldegundis ex regali prosapia, patre Walberto, matre Bertilia. Cujus soror Waldetrudis major natu, cuidam satis illustri viro Maldegario, cognomento Vincentio, legisatagebat imitari, secusque pedes indesinenter accumbens, doctrina vitae sitiebat informari. Quae cum multis floreret virtutibus, humilitati praecipue et obedientiae dedita erat. Huic aliquando beata virgo Aldegundis praeceperat, ut fragmenta cerae coacervaret in unum, sollicita ne vel minima rerum monasterii deperirent. Illa dicto citius paruit, dispersa cerae fragmenta collegit, ignem accendit, vas aeneum, id est pelvim,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃istus. ouem que¬
rere ꝑditam de ce¬
lis in hune mun¬
dum. ꝑ uirginalẽ
uenerat uterum. ⁊
tota sue dispensationis. ⁊ nr̃e salutis
ꝑ acta plenitudine. cum triumpho
głe ad sedem paterne maiestatis re¬
uersus ut tetrieas ignorantie tene¬
bras toto depelleret orbe multa
scõrum lumina doctorum euan¬
głice p̾dicationis luce fulgentia. to¬
to diuiserat mundo: ut sic̃ celum
fulgentib ornatur stellis qua ta¬
men omnes ab uno illustr̃ãtur sole. sic

Expanded text:
istus ouem quaerere perditam de caelis in hunc mundum per uirginalem uenerat uterum et, tota suae dispensationis et nostrae salutis peracta plenitudine, cum triumpho gloriae ad sedem paternae maiestatis reuersus, ut tetricas ignorantiae tenebras toto depelleret orbe, multa sanctorum lumina doctorum, euangelicae praedicationis luce fulgentia, toto diuiserat mundo ut, sicut caelum fulgentibus ornatur stellis, quae tamen omnes ab uno inlustrantur sole, sic
Abbreviated transcription (Latin):
me pondera
fugere delite¬
scendo uoluis¬
se.benigna
atq humilli¬
ma intentio¬
ne reprehendis. Quȩ ne quib d̃a
leuia esse uideantur. presentis li¬
bri stilo exprimo de eorum graue¬
dine omne quod penso: ut & hȩc
qui uacat incaute non expetat.¬
& qui in caute expetit adeptum
se esse pertimescat. Quadriperti¬
ta uero disputatione liber iste
distinguitur: ut ad lectoris sui
animum ordinatis allegationib
quasi quibdam passib gradiatur.
Nam cum rerum necessitas expo

Expanded text:
me pondera fugere delitescendo voluisse, benigna, atque humili intentione reprehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas expo
Abbreviated transcription (Latin):
uiri clarissimi & beatȩ siliuȩ filius. pre¬
fuit sc̃ȩ romanȩ eccłiȩ annis tredecim.
mensib sex. dieb decem: temporibus
tyberii. mauricii. & phocȩ augustorũ.
Iste senatoria stirpe progenitus. tam
nobilissimã qu̾a etiam religiosissimam
genealogiam duxit: ita ut quartus felix
sedis apłicȩ pontifex. uir magne in xp̃i
ȩcclia reuerentiȩ. qui basilicam scõrum
cos me & damiani martyrũ uia saera
uixta templum romuli sieut hactenus
cernitur uenustissime fabricauit. eius
atauus fuerit: & beata uirgo tharsilla
quȩ moritura promissionis cȩlestis audru̾t
uidere meruit. amita nichilominus eius
extiterit.¬
Uam Gregorius geminȩ nobilitatis
lineam piis morib extulit. probis actib
exornauit: adeo ut presagio quodam
resonat uocaretur. Nam recta quȩ do'¬
cturus erat. dum uiuis operib adim¬
pleuit: sibimet ipsi utiq se uigilasse
ꝑdocuit. Dum uͦ recta quȩ faciebat do¬
cendo quoq disseruit: uigilasse dino¬

Expanded text:
arissimi, et beatae Silviae filius, praefuit Romanae sedi annis tredecim, mensibus sex, diebus decem, temporibus Tiberii Mauricii, et Phocae Augustorum. Iste, senatoria stirpe progenitus, tam nobilissimam quam etiam religiosissimam genealogiam duxit, ita ut quartus Felix sedis apostolicae pontifex, vir magnae in Christi Ecclesia reverentiae, qui basilicam sanctorum Cosmae et Damiani martyrum via sacra juxta templum Romuli, sicut hactenus cernitur, venustissime fabricavit, ejus atavus fuerit, et beata virgo Tharsilla, quae moritura promissionis coelestis audivit videre meruit, amita nihilominus ejus exstiterituam Gregorius geminae nobilitatis lineam piis moribus extulit, probis actibus exornavit, adeo ut praesagio quodamresonat, vocaretur. Nam recta qucturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vigilasse perdocuit; dum vero recta quae faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse digno
Abbreviated transcription (Latin):
resonat uocaretur. Nam recta qi
cturus erat. dum uiuis operib
pleuit: sibimet ipsi utiq se uig
ꝑdocuit. Dum uͦ recta quȩ faciel
cendo quoq disseruit: uigilasse
scitur. non solum sibi sed etiã fui
temporis xp̃ianis.
iquidem inerant ei cum
& auditurus in cognita. religios
indagator sollertissimus adhereb
sumptaq doctrinȩ semina tenac
moriȩ ruminanda quȩ post in po
mellito declamaret guiture cong
Deniq docibilis adolescens. cũ tra
communiter stilo surgentis infai
ad biuium phytagoricȩ lutere ꝑ¬

Expanded text:
resonat, vocaretur. Nam recta quae docturus erat, dum vivis operibus adimplevit, sibimet ipsi utique se vige faciebat docendo quoque disseruit, vigilasse dignoscitur, non solum sui, sed etiam futuri temporis Christianis. 3. Siquidem inerant ei, cumm studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae
Abbreviated transcription (Latin):
ed dum conuersionis suȩ grãm
longius protrahens. potius se xp̃o fa¬
mulaturum putaret. si sub pretoris
urbani habitu mundo specietenus
deseruiret. ceperunt multȩ contra
eum eiusde scłi curȩ succrescere: ita
ut non iam sieut proposuerat specie.
sed in eo retineretur & mente.
andem patre defuncto. ubi libera
disponendarũ rerum suarũ nactꝰ
est facultate: sex monasteria in sicilla
fabricans. sufficientib fr̾ib cumulauit.
Quib tantum predioꝵ contulit: quan¬
tum posset ad uictum cotidianũ deo
illic militantib sine indigentia suffragari.
eptimum intra ronianȩ urbis

Expanded text:
ed, dum conversionis suae gratiam longius protrahens, tutius se Christo famulaturum putaret, si sub praetoris urbani habitu mundo specie tenus serviret, coeperunt multa contra eum ex ejusdem saeculi cura succrescere; ita ut non jam, sicut proposuerat, specie, sed in eo retineretur et mente. 5. Tandem patre orbatus, ubi liberam disponendarum rerum suarum nactus est facultatem, sex monasteria in Sicilia fabricans, sufficientibus fratribus 24 cumulavit, quibus tantum praediorum contulit, quantum posset ad victum quotidianum Deo illic militantium sine indigentia suffragari . 6. Septimum, intra Romanae urbis
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitus eccłiam stu¬
diis efficaciter guber¬
nabat. iam ligures.
uenetos. hyberos.
aliosq a scismate sub libello confessos
calcidonensem synodum uenerari
compellens ad unitatem sc̃ȩ ȩccłiȩ
reuocarat. iam barbaros sardos et

Expanded text:
divinitus Ecclesiam studiis efficaciter gubernabat. Jam Ligures, Venetos, Iberos, aliosque a schismate sub libello confessos, Chalcedonensem synodum venerari compellens, ad unitatem sanctae Ecclesiae revocarat. Jam Barbaricinos, Sardos, et
Abbreviated transcription (Latin):
libello torosa membra
descripta sunt:
qualit̾ in palestra qͦq¬
conflixerit. aspirante dño proferat᷑.
Siquid̾e mox ut suminum pontifi¬

Expanded text:
libello, torosa membra descripta sunt, qualiter in palaestra quconflixerit, aspirante Domino, proferatur. Si quidem mox ut summum pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
iquidem inerant ei cum
acerba ȩtate matura iam studia:
d̾. auditurus incognita. religiosis sembꝰ
indagator sollertissimus adherebat:
sumptaq doctrinȩ semina tenaci me¬
moriȩ ruminanda quȩ post in populos
mellito declamaret gutture congerebat.
Deniq docibilis adolescens. cũ transmisso
communiter stilo surgentis infantiȩ
ad biuium phytagoricȩ litterȩ ꝑuenisset
ineunetanter sinistrum ramum cum
scłi uoluptate relinquere: & ad dextrũ
cepit cum celesti desiderio totis uirib
anhelare.

Expanded text:
iquidem inerant ei, cum acerba aetate, matura jam studia; et auditurus incognita, religiosis senibus indagator solertissimus adhaerebat: sumptaque doctrinae semina, tenaci memoriae ruminanda, quae post in populos mellito declamaret gutture congerebat. Denique docilis adolescens, cum, transmisso communiter stylo surgentis infantiae, ad bivium Pythagoricae litterae pervenisset, incunctanter sinistrum ramum cum saeculi voluptate relinquere, et ad dextrum coepit cum coelesti desiderio totis viribus anhelare.
Abbreviated transcription (Latin):
sancti arnulphi clarebat. cui beg¬
ga soror grimoaldi nupserat. Ceno¬
bium floriacense a leodebaldo ab¬
bate fundatur ⁊ non multo post.
corpus sancti beneclicti abbatis ab
aguilfo monacho a castro casiuo
delatum: illuc trausportat ᷑: corpus
uero sororis eius sc̃e scolastice cyno¬
mãnis transfertur. Sarraceni capta¬
rhodo famosum eius colosum euer¬
terunt: ex cuius ere non genti came¬
li ouerati sunt. Olimpius exarchuᷤ¬
ptaliam ab imꝑatore constantino
misus. & martinum papam octidere
iussus cum aliter non posset tͣcta¬
uit ut inter missarum sollempnia
cum sibi ipse papa sanctam cõmu¬
nionem porrigeret: illum spatarius
suus ꝑieret. sed spatarius hora sc̃e
commnunionis. papam nullo modo
uidere potuit. Exarchus uero pau¬
sancti dyonilii parisiensis discooꝑi¬
ens minus religiose licet cupide os
brachii eius fregit et rapuit: moxꝙ
in amentiam perpetuam incidit. An¬

Expanded text:
sancti Arnulfi clarebat, cui Begga soror Grimoaldi nupserat. bium Floriacense a Leodeboldo abbate fundatur, et non multo post corpus sancti Benedicti abbatis, ab Agidelatum transportatur. Corpus vero sororis ejus sanctae Scholasticae Cenomanis transfertur. Rhodo, famosum ejus colossum everterunt: ex cujus aere nongenti cameli onerati sunt. ad regendam Italiam ab imperatore Constantino missus, et Martinum papam occidere jussus, cum aliter non posset, tractavit, ut inter missarum solemnia, cum sibi ipse papa sanctam communionem porrigeret, illum spatarius suus perimeret. Sed spatarius hora sanctae communionis papam nullo modo videre potuit. Exarchus vero pausancti Dionysii Parisiensis discooperiens, minus religiose, licet cupide, os brachii ejus fregit et rapuit; moxque in amentiam perpetuam incidit. A
Abbreviated transcription (Latin):
dolentes de iufidelitate grimo¬
aldi contͣ filium sigeberti captũ
clodouei quem clodouens uincula
tum in carcere fecit amara morte
consumi. filium q suum iuniorem
hildricum: regem fecit australioꝵ Hic¬

Expanded text:
dolentes super infidelitate Grimoaldi contra filium Sigeberti captum Clodovei, Clodoveus vinculatum eum in carcere amara morte fecit consumi, filiumque suum juniorem Hildricum regem fecit Austrasio
Abbreviated transcription (Latin):
batum dum corpus sc̃i uedasti trans
lamberto tungrensi. et audomaro
teruanensi aliis q scĩs epĩs et abba¬
tib. audomarus qui pre senio cecus
erat. clum precib presentium ep̃oꝵ
et meritis sci uedasti illuminatus es¬
set. egre ferens se liberatum esse a
cecitate quam ꝓ salute sua sibi a d̾o
inmissam esse gaudebat: rursũ ad
uotum suum excecatus est.¬

Expanded text:
batis dum corpus sancti Vedasti transfntibus Lamberto Tungrensi et Audomaro Tarwanensi aliisque sanctis episcopis et abbatibus, Audomarus, qui pre senio cecus erat, dum precibus presentium episcoporum et meritis sancti Vedasti illuminatus esset, egre terens se liberatum esse a cecitate, quam pro salute sua sibi a Deo immissam esse gaudebat, rursus ad votum suum excecatus est
Abbreviated transcription (Latin):
rebellauit ꝯtͣ harolum. Hugo ca¬
qd̾ accepisset karolus filiam ħber¬
ti comitis trecarum. Karolus dux¬
regnum fnͣcoꝵ ex pat̾na ⁊ auita
successione sibi &ebitum ꝯtͣ hugo¬
nem nepotem suum repenit.eum¬
ꝙ bello ꝑurgens: laudunum ur¬
bem capit. hugo karolum in lau¬
ouno obsidet: s scd̃o obsidionis
mense obsessi ꝓsilentes castra ob¬
sidentiũ incenderunt. ⁊ ip̃e hugo
płimis suoꝵ ꝑemptis turpit̾ fu¬
ino. alii eciam piscicłos ꝑuos
de celo pluisse ferebant. Karolꝰ
suessionis usꝙ uastando ꝓcedit.
inde remensem urbem aggredit᷑.
⁊ laudunũ mł̾ta cum p̃da reu̾ti

Expanded text:
rebellavit contra Karolum Hugo od accepisset Karolus filiam Herberti comitis Trecarum. regnum Francorum ex paterna et avita successione sibi debitum contra Hugonem nepotem suum repetit, eumque bello perurgens, Laudunum urbem capit. Hugo rex Karolum in Lauduno obsidet, sed secundo obsidionis mense obsessi prosilientes, castra obsidentium incenderunt, et ipse rex Hugo, plurimis suorum peremptis, turpiter funio. Alii etiam pisciculos parvos de caelo pluisse ferebant. Nix nimSuessionis usque vastando peraccedit; inde Remim aggreditur, et Laudunum multa cum preda reverti
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑsequutꝰ. ⁊ condicto die scilicet
kł octobꝵꝵ fnͣciampntrauit qͣm uꝰ¬
q ad kł̃ decẽbre ꝑuagatꝰ fines re¬
mensium. Lauduuensium. Sues¬
sionum ⁊ parisiensiũ diu̾sa clade

Expanded text:
prosecutus, condicto die scilicet Kal. Octob. Franciam intravit, quam usque ad Kal. Decemb. pervagatus, fines Remensium, Laudunensium, Suessionum, Parisiensium, diversa clade
Abbreviated transcription (Latin):
costem aquis gͣui celebrauit ꝯcur¬
rentib ibi a fnͣcia sororib suis. re¬
tharii regis ⁊ karoli ducis.⁊ haui¬
de uxore hugonis parisioꝵ comi¬
tis quoꝵ filius fuit hugo qͥ pꝰ reg¬
nauit in fnͣcia. ubi om̃is illa re¬
galis ꝓsapia tanto ad inuicem
ꝯgratulationis iubilo est affecta:
ut in om̃i uita eoꝵ uix aliqͥd gau¬
dii huic leticie potuerit equipa
nepotes suos lotharium regem
⁊ filios hugonis ubi ꝯpendium
uenit. febre correptus. remis re¬
dit. ibi qͥcqͥd huit in re manci¬
pi ꝑ testamentũ eccłiis sc̃oꝵ de¬
lato: mortuus est. corpꝰ eius a the¬
oderico mertensi ep̃o coloniã re

Expanded text:
costen Aquisgranis celebravit, concurrentibus ibi a Francia sororibus suis Gerbtharii regis et Caroli ducis, et Hawide uxore Hugonis Parisiensium comitis, quorum filius fuit Hugo, qui postea regnavit in Francia. Ubi omnis illa regalis prosapia tanto adinvicem congratulationis jubilo est affecta, ut in omni vita eorum vix aliquid gaudii huic laetitiae potuerit equipernepotes suos, Lotharium regem et filios Hugonis, ubi Compendium venit, febre correptus Remis redit; ibi quidquid habuit in re mancipi, per testamentum aecclesiis sanctorum delegato, mortuus est. Corpus ejus a Deoderico Mettensi episcopo Coloniam re
Abbreviated transcription (Latin):
karolus in custodia aurelianis
in turrim. genuit illi uxor fues
filios duos. ludouicum ⁊ karo
karolus. Eodem anno unctus est¬
hugo dux in regem remis ciui¬

Expanded text:
m Carolus in custodia Aurelianis in turrim, genuit illi uxor sua filios duos, Ludovicum et CaroEodem anno unctus est in regem Remis civi
Abbreviated transcription (Latin):
tem spoliant. diuidunt. uastanq cru¬
delit̾: ita ut uix euis uestigia apparerẽt.
reliq̃runt. Et hii iam auclaciores. & nͦ¬
clum romanorum sanguine saciati: me
li sorte deicuint. uicinaq loca seuien¬
tes allidunt: demoliuntur q pene to¬
tam italiam. Pululante intra galli
rigit: ostentiens plano miraculo cleũ
in trib personis unius oe equalis esse

Expanded text:
tem, spoliant, dividunt vastantque crutem, spoliant, dividunt vastantque crudeliter, ita ut vix eius vestigia ut appareat reliquerunt. Exhinc iam aucdum Romanorum sanguine satiati, perli sorte dejiciunt, vicinaque loca saevientes allidunt, demoliunturque pene totam Italiam. Curigit, ostendens plano miraculo, Deum in tribus personis unius et aequalis esse
Abbreviated transcription (Latin):
seturus ad opp̃ssioneni romanorum mo¬
uit procindum. Primaq congressione.
aquileiensem obsedit tiuitatem que est
metropolis uenetiarum. Ibit cũ mul¬
tura diuq obsidens nichil penitus pre¬
ualeret: fortissimis intrinsetus roma¬
norum militib resistentib. excertitu sã
murmurante et tliscedere cupiente: at¬
tila ceambilans circa muros tlũ urrũ
solueret castra an ailhuc morarentur de¬
liberat: adnimadu̾tit caniliclas aues
idest ciconias q̃ in fastigio tlomorum
nilificant de ciuitate fetus suos trahe¬
re atqz contra morem per rura foruise¬
tus conportare. Et ut erat sagacissimꝰ
inquisitor presens et atl suos respitice
inquit aues futurarum terum proui¬
dlas ꝑituram relinquere ciuitatem. Nõ
tum: reb p̃sciis ꝯsuetulinem̃ mutat
uentura formulo.Quitl plura:ani¬
mos suorum rursus acd oppugnantlã
aquileiam inflãmat. Qui machinis
ꝯstrucdis. & omnib gu̾ib tormentoiũ
atshibitis: nec mora inua nlunt cunta¬

Expanded text:
securus ad oppressionem Romanorum movit procinctum, primaque aggressione Aquileiensem obsedit civitatem, quae est metropolis Venetiarum, in mutumque obsidens nihil paenitus praevaleret, fortissimis intrinsecus Romanorum militibus resistentibus, exercitu iam murmurante et discedere cupiente, Attila deambulans circa muros, dum, utrum solveret castra an adhuc remoraretur, deliberat, animadvertit candidas aves, id est ciconias, qui in fastigia domorum nidificant, de civitate foetos suos trahere atque contra morem per rura forinsecus conportare. Et ut erat sagacissimus inquisitor, presensit et ad suos: 'Respicite', inquid, 'aves futurarum rerum providas perituram relinquere civitatem casurtum; rebus presciis consuetudinem mutat ventura formido'. Quid plura? Animos suorum rursus ad oppugnandam Aquileiam inflammat. Qui machinis constructis omniaque genera tormentorum adhibita, nec mora et invadunt civita
Abbreviated transcription (Latin):
ut reliret optinuit. Qex attila reqͥ¬
situs a suis cur ei fuiss tam placabi¬
lis: respondit non eum reueritũ setl
senem quentlam uen̾abilem euagi¬
nato gladio. sibi mortem minantẽ
aggressus: a thuris modo uictus re-¬
aliit inglorius.

Expanded text:
ut rediret obtinuit. Rex Attila requisitus a suis, cur ei tam fuisset placabilis, respondit, se non eum esse reveritum, sed senem quemdam venerabilem, evaginato gladio sibi mortem minitanteaggressus, a Thurismodo victus rediit inglorius.
Abbreviated transcription (Latin):
celebraret: respiciens sur sum uiclit de¬
super altare quasi te camera templi
catlere equaliter tres gurtas enualis
magnitudinis cristallo clariores. que
simul defiuentes & in unum cõiuncte
quasi unam geminam pulterrinam
effecerunt. quam tum in meflio trucis
auree ce gemmate posuissent: alie gẽ¬
me ceciderunt. seorsum uero posita
infirmis clabat sanitatem. acloranti¬
b uero ymaginem sancte trucis au¬
gebat ileuotionem: quia pus ce mun¬
dlis clara. impiis autem ce inmundis
obscura esse uidebatur. Undecim

Expanded text:
celebraret, respiciens sursum vidit desuper altare quasi de camera templi cadere aequaliter tres guttas aequalis magnitudinis, cristallo clariores; quae simul defluentes et in unum conjunctae, quasi unam gemmam pulcherrimam effecerunt. Quam cum in medio crucis aureae et gemmatae posuissent; aliae gemmae ceciderunt, seorsum vero posita, infirmis dabat sanitatem, adorantibus vero imaginem sanctae crucis augebat devotionem, quia piis et mundis clara, impiis et immundis obscura videbatur. Om
Abbreviated transcription (Latin):
turus suppłeto excercitu: Gurismodus
filius theoderiti regnum wisigothoꝵ.
suscepit. ãnisq tribus regnauit. Nicha¬
sius Remensis ep̃s cura eutropia soro
re martyritantur. Austor metensis
ep̃c captiuatur: s hunis cecitate pertus¬
siis cum captiuis sue urbis relaxatur.

Expanded text:
turus suppleto exercitu. Thurismodus turus suppleto exercitu. Thurismodus filius Theoderiti regnum Wisigotharum suscepit, annisque 3 regnavit. Nychasius Remensis episcopus cum Eutropia sorore ab Hunis martyrizantur. Auctor Mettensis episcopus captivatur, sed Hunis caecitate percussis, cum captivis suae urbis relaxatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hunorum rex. Walameris ostrogotoꝵ.
regis & artlarici gepiclarum regis & mł¬
tarum aquilarium gentium sibi sub¬
iectarum auxilio fultus a pannoniis
egressus occudentale imꝑium inuaclit
cum quingentis annatoꝵ milib. Et
primo per totas gallias tanta per eos
dei efferbuit inlignatio: uc nullam
omnino ciuitatem: casteslum uel opi¬
dum. aliqua a furore eorum potuerit
tutari munitio. Postemo aurelia¬
nis urbem eis obsiclentibus. acl subsi¬
dium galliaium aluolauit patritius
romauorum etius fultus et ip̃e theode¬
rici. Wisigothorum regis et merouechi
francorum regis. aliaxts gentium copi¬
is militarib consertoq prelio in cam¬
pis cata launicis pugnatum est uscy
ad ilireptionem noctis. etius quitlem
superior recessit: attilam tamen nou
usq acl int̾nitionem deleuit. Cesa sũt
ibi centum octoginta milia pugnatoꝵ.
int̾ quos etiam cecilit theodericus rex
wisigothorum. Attila resumpta spe ex
etii discessu: repatriauit mature redi¬

Expanded text:
Hunorum rex, Walameris Ostrogothorum regis et Ardarici Gepidarum regis et multarum aquilonarium gentium sibi subjectarum auxilio fultus, a Pannoniis egressus, occidentale imperium invadit cum quingentis armatorum milibus. Et primo per totas Gallias, tanta per eos Dei efferbuit indignatio, ut nullam omnino civitatem, castellum vel oppidum aliqua a furore eorum potuerit tutari munitio. Postremo Aurelinis urbem eis obsidentibus, ad subsidium Galliarum advolavit patricius Romanorum Etius, fultus et ipse Theoderici Wisigothorum regis et Meroveci Francorum regis aliarumque gentium copiis militaribus. Conserto prelio in campis Catalaunicis, pugnatum est usque ad diremptionem noctis. Etius superior quidem recessit, Attilam tamen non usque ad internecionem delevit. Caesa sunt ibi centum octoginta milia pugnatorum; inter quos etiam cecidit Theoderitus rex Wisigothorum. Attila, resumpta spe ex Etii discessu, repatriavit, mature redi
Abbreviated transcription (Latin):
alb̃is ab eccłia floriacensi ubi o¬
lim tͣnslata fuerant tollere niti¬
tͦ ut ea ad castrũ cassinum refer¬
ret. miracłis a deo ostensis ⁊ fnͣcis
obsistentib ab incepto ꝓhibetur.
Hoc temꝑe terre motꝰ terribilis
fc̃s est quo urbes alie qͥdem ex
toto. alie ex ꝑte subuerse sunt. a¬
lie autem a montanis a subiecta
campestria cum muris ⁊ habita¬
rionib suis integre ⁊ salue plꝰ
qͣm ultra sex miliaria tͣnsmigͣ¬
uerunt. In mesopotamia etiam
terra disrupta ulq ad duo mili¬
aria. alia t̾ra nimis alba ⁊ hare¬
nosa de ꝓfundo eius ascendit. ⁊ ex
ea animal mulinum ascendit in¬
contaminatum humana uoce lo¬
q̃ns ꝓuuncians incursionem ge¬
maguntie archiep̃e cum sociis
suis in fresia ab inimicis fidei nͣir¬
tẏrizat᷑ ⁊ in fulda cenoblo qd̃ ip¬
se in thoringia fundauit hono¬
rifice tumulatur

Expanded text:
abbatis ab aecclesia Floriacensi, ubi olim translata fuerant, tollere nititur, ut ea ad castrum Cassinum referret. Miraculis a Deo ostensis et Francis obsistentibus, ab incepto prohibetur. Hoc tempore terremotus terribilis factus, quo urbes aliae quidem ex toto, aliae ex parte subversae sunt, aliae autem a montanis ad subjecta campestria cum muris et habitationibus suis integrae et salvae plus quam ultra sex miliaria transmigraverunt. In Mesopotamia etiam terra disrupta usque ad duo miliaria, alia terra minus alba et arenosa de profundo ejus ascendit; et ex ea animal mulinum ascendit incontaminatum, humana voce loquens pronuntians incursionem genMoguntiae archiepiscopus cum sociis suis in Fresia ab inimicis fidei martyrizatur; et in Fulda coenobio, quod ipse in Toringia fundavit, honorifice tumulatur
Abbreviated transcription (Latin):
cercitib. Sed dei bonitas fnͣcis ꝯtulit
uictoriam: tta ut ip̃e haistulphus fu¬
gam arriꝑet: ⁊ ablꝙ armis pre timo
tate. Quam pipinus obsidens et ml¬
tum ꝯstringens atrocissimꝰ haistul¬
phus ueniam postulans om̃imodo
ꝓfessus est se redditurum ciuitatẽ.
misit. ⁊ ꝯtinuo ip̃e rex cum suis
in fnͣciam felicit̾ rediit. Prius ꝙͣ

Expanded text:
ercitibus; sed Dei bonitas Francis contulit ercitibus; sed Dei bonitas Francis contulit victoriam, ita ut ipse Haistulfus fugam arriperet et absque armis pre timort. Quam Pipinus obsidens et multum constringens, atrocissimus Haistulfus veniam postulans, omnimodis professus est se redditurum civitates. misit; et continuo ipse rex cum suis in Franciam feliciter repedavit. Post