comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Icet fr̃s¬
dilectissimi mi ep̃i¬
de sollempnitate diei huiꝰ
uererum sit cliuersatraditio: u¬
na tamen st̃e deuotionis est fides
Et quamꝙͣ nõnulli hodie dñm
adoratum: alii aũt asserant eũ
aquas ĩ uina mutasse. quidã
uero baptizatum illum ab ioh̃e
confirment: in om̃ib dei filius
creditur ⁊ ĩ om̃ib est nr̃a festiui¬
tas. Nam qd̃ magis utiq gen¬
tilib. ⁊ adorare d̾m. ⁊ munera
offerre concediturꝰ: gentium ẽ
p̃figurata uocatio. Qd̾ aque
tranffrormantur ĩ uinum: reli¬
gionis nr̃e designatur archanũ

Expanded text:
icet, fratdilectissimi, de solemnitate diei hujus veterum sit diversa traditio; una tamen sanctae devotionis est fides. Et quanquam nonnulli hodie Dominadoratum; alii autem asserant eum aquas in vina mutasse; quidam vero baptizatum illum a Joanne confirment: in omnibus Dei Filius creditur, in omnibus est nostra festivitas. Nam quod Magis, utique gentilibus, et adorare Dominum, et munera offerre conceditur, Gentium est praefigurata vocatio: quod aquae transformantur in vinum, religionis nostrae designatur arcanu
Abbreviated transcription (Latin):
Uid miramur magnum
habitare in angusto. Ma¬
¶gis in minimis habitat. Audi
illum dicentem. Super quem
requiescet spiritus meus: nisi¬
super humilem et quietum et
trementem uerba mea: Ideo al¬
tus habitat in humili: ut hu¬
a longe cognoscit. Humilia te
et ꝓpinquat tibi. Extollete: et
quid dixit: Qd auduumus ho¬
die. Corde creditur ad iusticiam:
ore aũt confessio fit ad salutem
Multi credunt corde: et erubescũt
confiteri ore. Sciatis fratres pro¬
pe iam neminem ẽe paganorũ.
qui nõ apud serpsum miretur ⁊
sentiat impleri ꝓphetias de xp̃o.¬
et exaltatum super celos: quia
uident suꝑ omnem terram głam
eius. S cum se inuitem timent.
ĩuicem erubescunt: faciunt a se
longe salutem: quia ore confes¬
sio fit ad salutem. Quid ꝓdest tre
didisse ad iusticiam ÷ si os ubi¬
tat ꝓferre qd̾ corde conceptum ẽ:
Sequitur. Dicit enĩ scriptura.
Om̃is qui crediderit in eum: ñ
confundetur. Hec meditare ÷ in
his esto: hec est esca. non uentris

Expanded text:
uid miramur magnum habitare in angusto? Magis in minimis habitat. Audi illum dicentem, Super quem requiescet spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea . Ideo altus habitat in humili, ut hua longe cognoscit . Humilia te, et propinquabit tibi: extolle te, etquid dicit? Quod audivimus hodie: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Multi credunt corde, et erubescunt confiteri ore. Sciatis, fratres, prope jam neminem esse Paganorum, qui non apud se ipsum miretur, et sentiat impleri prophetias de Christo exaltato super coelos; quia vident super omnem terram gloriam ejus. Sed cum se invicem timent, sibimet invicem erubescunt, faciunt a se longe salutem: quia ore confessio fit ad salutem. Quid prodest corde credidisse ad justitiam, si os dubitat proferre quod corde conceptsequitur: Dicit enim Scriptura, Omnis qui crediderit in eum, non confundetur . Haec meditare, in his esto: haec est esca non ventris,
Abbreviated transcription (Latin):
Iecor damini fintres qͥ nos¬
tis litteras dei: quis erat
sauł rex pessimus ꝑsecutor sc̃i
serui dei dauid. Et ipse si memi¬
nistis. de tribu beniamin. In de
iste saulus. ducto secum trami¬
te seuiendi: s ĩ seuicia nõ ꝑmã¬
surus. Postea si saulus a saulez
paulus unde: Saulus a rege
seuo: cum superb cum seuiens
cum cedes anhelans. Paulus aũt
unde: Panlus quia modicus.
Paulus humilitatis nomen ẽ
Paulus postea qͣm adductus est
ad magistrum qui ait. Discite
a me: quia mitis sum ⁊ humi¬
lis corde. Inde paulus. Nsum la¬
tine locultionis ad uertite: quia
paulum modicum clicitur. Pau¬
lopost iudebo te. paulum hic ex¬
pecta: id est post modicum uidebo
te. modicum hic expecta. Audi
ergo paulum. Ego sum minimꝰ
quit minimus apostoloꝵ. Et a¬
lio loco. Ego sum nouissimus a
stimento domini. Quid tam exi¬
guum ÷ quid tam nouissimum
qm fimbria: Hac tamen tacta:
mulier a fluxu sanguinis sa¬
nata est. In modico iste magnꝰ
erat: in minimo grandis habita¬

Expanded text:
Recordamini enim qui nostis Litteras Dei, quis erat Saül. Rex pessimus, persecutor sancti servi Dei David: et ipse, si meministis, de tribu Benjamin. Inde iste Saulus, ducto secum tramite saeviendi, sed in saevitia non permansurus. Postea, si Saulus a Saüle, Paulus unde? Saulus a rege saevo, cum superbus, cum saeviens, cum caedes anhelans: Paulus autem unde? Paulus, quia modicus. Paulus humilitatis nomen est. Paulus, posteaquam adductus est ad Magistrum, qui ait, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Inde Paulus. Usum latinae locutionis advertite: quia paulum, modicum dicitur. Paulo post videbo te, paulum hic exspecta; id est, Post modicum videbo te, modicum hic exspecta. Audi ergo Paulum: Ego sum, inquitum minimus Apostolorum: et alio loco, Ego sum novissimus Apstimento Domini. Quid tam exiguum, quid tam novissimum, quam fimbria? Hac tamen tacta, mulier a fluxu sanguinis sanata est . In modico isto magnus erat, in minimo grandis habita
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ illi ostendam: que
illum oporteat pati. Tanquam
seuiens dicit: ⁊ implet qd̾ dc̃m
est. ne sileas. neq mitescas ds̾
Non inde recedat: liscite a me
pna mitis sum. ⁊ humilis corde
sgo illi ostendam: que illum opor¬
rat pati. Ostendisti terrorem: sb̃¬
inuenisti. Minax est: non silet.
nõ mitescit. minatur. Ego illi
ostendam: que illum oporteat᷑
pati pro nomine meo. Ubi terror.
ibi salus. Qui faciebat contra
nomen: patitur ꝓ nomine. O se¬
uicia misericors. Uides illum p̃¬
parare ferrum ÷ secturus est nõ
perempturus : curaturus ẽ nõ
occisurus. Xp̃c dicebat. Ego illi
estendam: que illum. oporteat pa¬
⁊ pro nomine meo S quo fine:
lp̃m qui patiebatur audi. Non
sunt condigne passiones huiꝰ tẽ¬
poris. Ip̃e dicit qui patiebatur ÷¬
⁊ scebat ꝑro quo nomine patie¬
batur: ⁊ quo fructu patiebatur
Non sunt condigne passiones hu̾i
temporis: Ad futuram głam q̃
reuelabitur ĩ nobis. Seui at mũ¬
dus. fremat mundus: increpet

Expanded text:
it, illi ostendam quae illum oporteat pati. Sed tanquam saeviens dicit, et implet quod dictum est, Ne sileas, neque mitescas, Deus. Non inde recedat, Discite a me quoniam mitis sum, et humilis corde. Ego illi ostendam quae illum oporteat pati invenisti. Minax est, non silet, non mitescit, minatur. Ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo. Ubi terror, ibi salus. Qui faciebat contra nomen, patiatur pro nomine. O saevitia misericors! Vides illum praeparare ferrum: secturus est, non perempturus; curaturus, non occisurus. Christus dicebat, Ego illi ostendam quae illum oporteat pati pro nomine meo. Sed quo fine? Ipsum qui patiebatur audi. Non sunt condignae passiones hujus temporis. Ipse dicit qui patiebatur, et sciebat pro quo nomine patiebatur, et quo fructu patiebatur. Non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Saeviat mundus, fremat mundus, increpet
Abbreviated transcription (Latin):
non ab ipso: certe a domino Hon
enim est ei bene qui assiduus est
ĩ malis: et elemosinam nõ danti.
uoniam et altissimus odio ha¬
bet peccatores: et misertus est pe¬

Expanded text:
non ab ipso, certe a Domino. enim est ei bene qui assiduus est in malis, et eleemosynam non danti; quoniam et Altissimus habet peccatores odio, et misertus est poe
Abbreviated transcription (Latin):
bit maledictum a labiis suis.n¬
l yoniam renum illius testis ẽ
deus: et cordis eius scrutator est
uerus: et lingue illius aulitor
Quoniam sp̃c domini repleuit
orbem terrarum: et hoc qd̃ conti¬
net omĩa scientiam habet uocis

Expanded text:
bit maledicum a labiiquoniam renum illius testis est Deus, et cordis illius scrutator est et verus, linguae illius auditor. Quoniam Spiritus Domini replevit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia, scientiam habet vocis
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ penis iuncens uincentius ma
tyrii glam obtineret: aicius ii¬
nit̃ datiauus preoducatur ecar¬
me: ne dum insistimus rebellẽ
punire ⁊ inideamur eum potius
inctoria coronare. Profertur ita¬
ꝙ ex illo tetri carceris baratro. ce¬
esti quidem gracia pulchrior: ⁊
ladhuc eẽt passurus robustior
Scd ubi desiderum ad regni uo¬
ationem tendentis.nullo pe-¬
narum uł mortis genere fran¬
gendum intelligit : iubet ĩuida
mens lenioris ftrati fulchra sub¬
stitui ac blandiori eum requie
onfoueri: scilic ut si a moto pau¬
lulum carnifice. animam quiet᷑
rhalaret: diceretur nõ esse occisꝰ
ħ mortuus: quasi nõ eum pena.
ꝑemerit: cũ quo ⁊ pena simul pe
um. celestis aula suscipit: ac bea¬
de felicitatis munere donat Ad ciiꝰ
ingressum. angelici letantur sp̃c
mmnesq simul conciues gratu¬
lantur sancti. Nosq tibi gracial
agimus dñe iħ̃u. qd̃ anima tuo
digna consortio que ꝑtinax tu¬
lit supplicium. mendax fugit

Expanded text:
in poenis vincens Vincentius gloriam in poenis vincens Vincentius gloriam martyrii obtineret, Citius, inquit Dacianus, producatur e carcere; ne dum insistimus rebellem punire, videamur eum potius victoria coronare. Profertur itaque ex illo tetri carceris barathro, coelesti quidem gratia pulchrior, et si adhuc esset passurus, robustior. Sed ubi desiderium ad regni vocationem tendentis nullo poenarum vel mortis genere frangendum intelligit, jubet invida mens lenioris strati fulcra substitui, ac blandiori eum requie confoveri; scilicet ut si amoto paululum carnifice animam quietus exhalaret, diceretur non esse occisus, sed mortuus: quasi non eum poena peremerit, cum quo et poena simul perum coelestis aula suscipit, ac beatae felicitatis munere donat. Ad cujus ingressum angelici laetantur spiritus, omnesque simul concives gratulantur sancti. Nosque tibi gratias agimus, Domine Jesu, quod anima tuo digna consortio, quae pertinax tulit supplicium, mendax fugit
Abbreviated transcription (Latin):
cum a publico remoueri. Si ne
sic quidem careret supplicio. con¬
tusa quo iaceat testa substeru¬
tur: ut ius acuminis conscisan
molem superiecti corporis plus
discinderet ⁊ atq reddita torm̃tis
membra. que secarent obuia sus¬
uincendi opinione: ceca crudeli¬
tas. Nam diuina bonitas. dile¬
cum suum amplius in confes¬
si one comitata. infert nouam
tenebris lucem: ⁊ taberna culũ
splendidum obscurum reddit e¬
gastulum. Eouebat laceros artͥ
medica dei manus ⁊ uenustiori
pristi ne sanitatis augmento.
fossi lateris dampna supplebat.
Nsolita igitur luminis l¬
claritate ꝑculsi obstupuere cus¬
todes: qͥn et uocem angelis hym¬
num deo concinentib mers pal¬
li di iauitoris expauit. Currit
exanimis minister ad presidem
quem grauius relatio nuncii.
quam ictus erat perculsura gls¬
dii. Et cum nõ polset ex magni¬
tudine rei tacere qd̾ uiderat: tre¬
mor iulicem occupat ÷ dolor la¬
cerat : furor inflammat Et ne

Expanded text:
eum a publico removeri. Sed ne eum a publico removeri. Sed ne sic quidem careret supplicio, contusa quo jacebat testa substernitur; ut vis acuminis concisam molem superjecti corporis plus discinderet, atque reddita tormentis membra quae secarent, obvia susvincendi opinione caeca crudelitas. Nam divina bonitas dilectum suum amplius in confessione comitata infert novam tenebris lucem, et tabernaculum splendidum obscurum reddit ergastulum. Fovebat laceros artus medica Dei manus, et venustiori pristinae sanitatis augmento fossi lateris damna supplebat. Insolita igitur hujus luminis claritate perculsi obstupuere custodes: quin et vocem, Angelis hymnum Deo concinentibus, mens pallidi janitoris expavit. Currit exanimis minister ad praesidem, quem gravius relatio nuntii, quam ictus erat percussura gladii: et cum non posset ex magnitudine rei tacere quod viderat, tremor judicem occupat, dolor lacerat, furor inflammat. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
passionis. uł ultima ꝑui¬
dere seu memorari fratres eu¬
tentius placet: quatinus ani¬
maduertat sanctitas nr̃a quo
dyabolus sui ꝑduxerit doli mi¬
in finem usq seruauerit famu¬
lum. Ex quo illd̾ sane erat mi¬
rabile: quia quantũ iste extͥu¬
secus multiplici penarum gn̾e
contritus artabatur: tantum
intrinsecus exultante interio¬
re homine dilatabatur: qnͣtũ¬
ꝙ ille exteruis iactancia tempo¬
ralis potencie inflabatur ÷ tan¬
tum interus despici se ꝓpendẽs
interiori uexatus homine p̃fo¬
cabatur. Contempni igitur se
uidens seuiebat: nec in quem
iam uindictam inferret inue¬
niebat. Uidebat namq dese¬
uientium manus carnificũ plꝰ
ĩeo inueniresulneris qm̃ corpis.
solumq uigentem sp̃m. eo t̃uu̾¬
ticiam exprobare suam: quo ꝑ¬
uocabat ueritatis normami. Qua¬
propter credens qd̾̃ causam confu¬
sionis auerteret. si ꝑsonam que
se spreuerat ab sentaret ÷ minus¬
q datianus crubesceret. si uincẽ¬
tium populus nõ uideret: iussit

Expanded text:
passionis vel ultima pervidere seu memorari, fratres, evidentius placet; quatenus animadvertat Sanctitas vestra, quo diabolus suum perduxerit dolis miin finem usque servaverit famulum. Ex quo illud sane erat mirabile, quia quantum iste extrinsecus multiplici poenarum genere contritus arctabatur, tantum intrinsecus exsultante interiori homine dilatabatur: quantumque ille exterius jactantia temporalis potentiae inflabatur, tantum interius despici se perpendens, interiori vexatus homine praefocabatur. Contemni igitur se videns saeviebat, nec in quem jam vindictam inferret inveniebat. Videbat namque desaevientium manus carnificum plus in eo invenire vulneris quam corporis: solumque vigentem spiritum eo stutitiam exprobrare suam, quo provocabat veritatis norma. Quapropter credens quod causam confusionis averteret, si personam quae se spreverat, absentaret, minusque Dacianus erubesceret, si Vincentium populus non videret, jussit
Abbreviated transcription (Latin):
ui enim accepta qualib
gr̃a uanis suis laudibus
nitorem gle offerunt quasi oleũ
uendunt. De quo ꝓfecto oleo psal¬
peslatione aũt capitis ea que pͥn¬
cipatur corpori. mens uocatur
Impinguat ergo caput oleum
peccatoris. cũ demulcet mentem
fauor. adulantis.em sponsa¬

Expanded text:
ui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalpellatione autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adulantis. S
Abbreviated transcription (Latin):
uentura sunt. Priora que fuerĩ
nuntiate: et ponemus cor nr̃m.
et sciemus nouissima corum: ⁊ q̃
uentura sunt indicate nobis An¬
nuntiate que uentura sunt in
firturum:⁊ sciemus quia diz estis
uos. Bene quoq aut male si po¬
testis facite: ⁊ loquamur ⁊ uide¬
amus simul. Ecce uos estis ex ni¬
chilo: or opus eir̃m ex eo qd̾ nõ cñt:
abhominatio est qui elogit uos
Suscitaui abaqusone: et uomiet
ab ortu solis Hocauit nomen me¬
um: et adducet magistratus qͣsi
lutum: et uelut plastes cõculcãs

Expanded text:
ventura sunt priora quae fuerint ventura sunt priora quae fuerint nuntiate et ponemus cor nostrum et sciemus novissima eorum et quae ventura sunt indicate nobis adnuntiate quae ventura sunt in futurum et sciemus quia dii estis vos bene quoque aut male si potestis facite et loquamur et videamus simul ecce vos estis ex nihilo et opus vestrum ex eo quod non est abominatio est qui elegit vos suscitavi ab aquilone et venit ab ortu solis vocabit nomen meum et adducet magistratus quasi lutum et velut plastes conculcans
Abbreviated transcription (Latin):
tollet: et turbo disperget eos. Et
tu exultabis in dño: et in sco ifrble
taberis.⁊Sethleem tiuitas dei sum¬
mi ex te exiet clñator isrł et egressus
eius sicut a pͥncipio dierum eternita¬
tis ⁊ magnificabitur in medio uniu̾¬
se terre. Expax erit ĩ terra nostra
geni et pauperes querunt
aquas et non sunt: lingua
ip̃orum siti eruit. Ego dñs exau¬
diam cos: deus isrł non derelinꝙͣ
cos. Aperiam ĩ supinis collib flu¬
mina ⁊ĩ mediocampoꝵ fontes.
Ponam desertum ĩ stagna aqͣꝵ
et terram ĩ uiam in riuos aqua¬
rum. Dabo ĩ solitudine cedrum:
et spinam ⁊ myrtum. ⁊ lignum
oliue. Ponam in deserto abietem
ulmum ⁊ buxum simul: ut iu¬
deant et sciant. ⁊ recogitent et
intelligant pariter. quia ma¬
nus dñi fecit hoc. ⁊ sanctus isre
creauit illd̃. Proꝑe facite uidici¬
um ur̃m dicit dr̃s: afferte siqͥd
forte habetis. dixit rex iacob. Acce¬
dantꝰ ⁊ nuntient nobis quecũq

Expanded text:
tollet et turbo disperget eos et tollet et turbo disperget eos et tu exultabis in Domino in Sancto Israheesp. Bethlehem civitas Dei summi, ex te exiet dominator Israel, et egressus ejus, sicut a principio dierum aeternitatis. Et magnificabitur in medio universae terrae. Et pax erit in terra nostra geni et pauperes quaerunt aquas, et non sunt: lingua eorum siti aruit. Ego Dominus exaudiam eos: Deus Israel non derelinquam illos. Aperiam in supinis collibus flumina: et in medio camporum fontes. Ponam desertum in stagnum aquarum et terram inviam in rivos aquarum. Dabo in solitudine cedrum et spinam, et myrtum, et lignum olivae. Ponam in deserto abietem, ulmum, et buxum simul: ut videant, et sciant, et recogitent, et intelligant pariter, quia manus Domini fecit hoc, et Sanctus Israel creavit illud prope facite iudicium vestrum dicit Dominus adferte si quid forte habetis dixit Rex Iacob accedant et nuntient nobis quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
crunt: extrema t̾re obstupuerũt᷑
appropinquauerunt.⁊ accesser̃t
Unusquisꝙ ꝓximo suo auxiliabit᷑
dicens: glutino bonũ elbrt cõfor¬
tauit eum in claius. ut nõ moue¬

Expanded text:
nt: extrema terrae obstupuerunt, appropinquaverunt et accesserunt. Unusquisque proximo suo auxiliabitur: dicens, glutino bonum est: et confortavit eum in clavis, ut non move
Abbreviated transcription (Latin):
ab exordio ut sciamus et
a pͥncipio ut dicamus iustus es:
Non est neqz annuntians neq
predicens. neq audiens sermo¬
nes ur̃os Primus ad syon dicet
ecce adsum: ⁊ ierłm eiingłistam
dabo. Et uidi ⁊ nõ erat: neq ex
istis quisquam qui iniret consi¬
lium: ⁊ interrogatus responde¬
ret uerbum. Ecce om̃s in iusti ⁊
uana opera eorum: uentus ⁊ mna¬
ne simulachra corum. Ecce seru
meus suscipiam eum electus m̃s
complacuit sibi ĩ illo anima mea
Dedi sp̃m meum suꝑ eum: iudi¬
cium gentib ꝓferet. Non clama

Expanded text:
ab exordio ut sciamus et a principio ut dicamus iustus es non est neque adnuntians neque praedicens neque audiens sermones vestros primus ad Sion dicet ecce adsunt et Hierusalem evangelistam dabo et vidi et non erat neque ex istis quisquam qui iniret consilium et interrogatus responderet verbum ecce omnes iniusti et vana opera eorum ventus et inane simulacra eorum ecce servus meus suscipiam eum electus meus conplacuit sibi in illo anima mea dedi spiritum meum super eum iudic
Abbreviated transcription (Latin):
Aceant ad me ĩsule
et gentes mutent fortitu¬
dinem. Accedant. ⁊ tunc
loquantur: simul ad iu¬
dicium ꝓpmquemꝰ. Quis suscitauit
ab oriente iustum : uocauit eum
ut sequeretur se. Dabit ĩ conspe¬
ctu eius gentes: ⁊ reges oꝑtinebit
Dabit quasi puluerem gladio eiꝰ
licut stipulam uento raptam. arͥ¬
cui eius. Osequetur cos: transibit
in ꝑace: semita ĩ pedib eius nõ aꝑ¬
parebit. Quis hec operatus est ⁊

Expanded text:
aceant ad me insulae et gentes mutent fortitudinem accedant et tunc loquantur simul ad iudicium propinquemus quis suscitavit ab oriente iustum vocavit eum ut sequeretur se dabit in conspectu eius gentes et reges obtinebit dabit quasi pulverem gladio eius sicut stipulam vento raptam arcui eius persequetur eos transibit in pace semita in pedibus eius non apparebit quis haec operatus est
Abbreviated transcription (Latin):
citur. Euge serue bone ⁊fidelis:
quia suꝑ pauca fuisti fidelis. su¬
pra multa te constituam ⁊ ĩtra
in gaudium dñi tui. Pauca qͥꝑ¬
pe sunt bona omĩa presentis ui¬
te: qmͣlibet multa uideantur
Sed tunc fidelis seruus supͣ mł¬
ta constituitur: qnͣdo deuicta
omni corruptionis molestia de

Expanded text:
serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam: intra in gaudium domini tui . Pauca quippe sunt bona omnia praesentis vitae, quamlibet multa videantur. Sed tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de
Abbreviated transcription (Latin):
as donatur ista perrectio. ꝓpterea
debent cẽ pessimi quicũq in hono
nũdum possunt ẽe perfecti: Nũqͥd
ꝑterea xp̃ianus debet uicio rapa¬
citatis insistere: quia forte nũdũ
potest omnes res suas pauperib

Expanded text:
s donatur ista perfectio, propterea debent esse pessimi quicunque in bono nondum possunt esse perfecti? Nunquid propterea Christianus debet vitio rapacitatis insistere, quia forte nondum potest omnes res suas pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
minus ĩ montana subiit:
lebas uero docturus. ad campe¬
ana redut: quia non nisi ĩ hu¬
faunt. Nam hec est norma: qm
deitus apls ait. Non potui uobis
uu quasi sp̃ualib: s quasi car¬
dib. Quasi ꝑuulis ĩ xp̃o: lac
ubis potum dedi. nou escam.
Eidum enĩ poteratis s nec
eu quidem potestis Apostoli
Etip̃i. scd̃m matheum quasi ꝑ¬
gtis ore. docti c̃e narrantur Ubi
siouis diligentius utrumq ue¬
A cingelistam ꝑscrutari: potest
gtelligi cũ in monte duodetim
Atulos elegit e plurib. quos
Iapostolos nominauit qd̾ mã¬
dine pretermisit. tunc illum ha¬
duse lermonem. quem matheus
dposuit ⁊ lucas tacuit. hoc ẽ
laente: ac deinde cun descendis¬
set ĩ loco campestri hĩisse alterũ
similem. de quo matheus tacet.
lucas non tacet ÷ ⁊ utrumq ser¬
monem codem modo ẽẽ conclusũ.

Expanded text:
minus, in montana subiit; turbas vero docturus, ad campestria redit, quia non nisi in huficiunt. Nam haec est norma quam secutus Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi caribus. Quasi parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam. Nondum enim poteratis, sed ne nunc quidem potestis . Apostoli autem ipsi secundum Matthaeum quasi ptoris ore docti esse narrantur. Ubi si quis diligentius utrumque velit evangelistam perscrutari, potest intelligi, cum in monte duodecim discipulos elegit e pluribus, quos et apostolos nominavit, quod Matthaeus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem quem Matthaeus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte. Ac deinde cum descendisset, in loco campestri habuisse alterum similem, de quo Matthaeus tacet, Lucas non tacet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum.
Abbreviated transcription (Latin):
ero altissimo : dum ĩ fine mũdi
ĩ sua uirtute relinquegur extre¬
mo supplicio perimendꝰ. cũ mi¬
chaele archangło preliaturus
dei similitudinem suꝑbus extu¬
lerat : ꝑ michaelem peremptꝰ
discat. quia ad similitudinem
ꝑ suꝑbiam nullus exurgat.

Expanded text:
ero altissimo», dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo preliaturus Dei similitudinem superbum extulerat, a Michaele peremptus discat, quia ad Dei similitudinem per superbiam nullus exurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o dicebantur. conferens ĩ corde
suo. Conferte ergo ĩ cordib ur̃is
integram seruare possitis. ⁊ ma¬
trem eius debite uenerari: qm̃
ulłs honor eius alius. nisi cũ ille
iure honoratur. qui nasci dignat᷑
est ex ea. Ceterum rogo quecũq
estis filie. quecunq matres. cogi.¬
tate attentius. ⁊ perpendite diligẽ¬
tius. quib afficiebatur beata. ⁊ in¬
temerata uirgo dolorib. post xp̃i

Expanded text:
icet, conferens in corde suo . Conferte ergo et vos in cordibuintegram servare possitis, et matrem ejus debite venerari. Quoniam nullus honor ejus est alius, nisi cum ille jure honoratur, qui nasci dignatus est ex ea. Caeterum rogo quaecumque estis filiae, quaecumque matres, cogitate attentius, et perpendite diligentius, quibus afficiebatur beata et intemerata virgo Maria doloribus post Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ueso si qua sunt ĩ uobis
uiscera pietatis. considera¬
te quo cruciabatur amore. quo ue
desiderio estuabat hec uirgo: dum
reuolueret animo cuncta que au¬
dierat. que uiderat. que cognou̾at

Expanded text:
eso, si qua sunt in vobis viscera pietatis, considerate quo cruciabatur amore, quoque desiderio aestuabat haec virgo, dum revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoverat
Abbreviated transcription (Latin):
ad celos ascensum. expletis oĩb
que de ip̃o erant ab angelis pre¬
dicata. et a ꝓphetis multipharie
multisq modis presignata ⁊ di¬
uinis declarata oraculis uirtu.¬
tib exhibita: ⁊ que humanitatis
sunt ostensa presagis.R.Uidi¬

Expanded text:
ad coelos ascensum, expletis omnibus quae de ipso erant ab angelis praedicata, et a prophetis multifarie multisque modis praesignata, divinis declarata oraculis, virtutibus exhibita, et quae humanitatis sunt ostensa praesagiis. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
cogitate: turbu lentũ mare.
hoc scłm. Qnͣdo aliquis impie no¬
luntatis marime potestatis pcr¬
secutionem indicit ecc̃e. et qͣntum
ĩ ip̃o est xp̃ianum nom̃ conat᷑ et̃¬
guere: super na uiculam xp̃i gran¬
clis unda consurgit. S in his tem¬
orationib erigatur antempna: ut
rp̃ianus respiciat. et nõ deficiat: qr
sicut dicit apłs petrus. xp̃c ꝓ nobis¬
Diat etiam beatus iohannes. Sic̃
ciĩ xp̃c pro nobis animam suam
posuit: sic et nos debemus ꝓ fr̃ib
animas ponere. Huic ergo antẽp¬
ne id est cruci xp̃i simplex conu̾sa¬
tio et pura confessio. tanqͣm candẽ¬
ia uela religentur: et hec uela nr̃a

Expanded text:
cogitate; turbulentum mare, hoc saeculum. Quando aliquis impiae voluntatis, maximae potestatis, persecutionem indicit Ecclesiae, et quantum in ipso est, christianum nomen conatur exstinguere, super naviculam Christi grandis unda consurgit. Sed in his tentationibus erigatur antenna, ut t; hanc christianus respiciat, et non deficiat: quia sicut dicit apostolus Petrus, Chrietiam beatus Joannes, Sicut enim Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debemus pro fratribus animas ponere . Huic ergo antennae, id est, cruci Christi, simplex conversatio et pura confessio tanquam candentia vela religentur. Et haec vela n
Abbreviated transcription (Latin):
iam ĩ tuto posita. securi ma¬
gnificemus qui gubernaculũ
fidei uiriliter tenens. anchoram
spei tranquilla iam ĩ statione cõ¬
posuit: ⁊ plenam celestibus diui¬
tiis et eternis mercib nauem op¬
tato ⁊̃ litore collocauit: qui con¬
tra om̃s aduersarios. scutum ti¬
moris dei tam diu infatigabilit̾

Expanded text:
iam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit, & plenam cœlestibus diuitiis, & æternis mercibus nauim optato in littore collocauit, qui contra omnes aduersarios scutum timoris Dei tamdiu infatigabilit
Abbreviated transcription (Latin):
Si uirtutes nobis factas
sufficere dicitis. scitote quia uo¬
biscum positus. amplius est ꝙͣ
hic operatus. Nam ut preter¬
mittamus plurima. uobis sus¬
citauit duos mortuos nobis
unum. Et ut ip̃e sepe dicebat ma¬
ior ei uirtus ante ep̃atum fuit :
quam post ep̃atran. Ergo ncc̃e
est ut qd̾ nobis non adimpleuit
uiuus expleat uł defunctus
qͣntus erat luctus om̃ium qnͣta p̃
et pium est flere martinũ .U. Beati

Expanded text:
Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote, quia vobiscum positus amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurimum, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, maior ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut, quod nobiscum non inplevit vivens, expleat vel defunctusntus erat luctus omnium! quanta pet pium est flere Martinum. Pi
Abbreviated transcription (Latin):
Alioquin ꝓꝑter opera ip̃a credite.
Antea solus philippus arguebat᷑
nunc aũt nõ ibi eum solum fuite
qui ẽẽt arguendus ostenditur. ꝓꝑt
opera inquit ip̃a. credite quia ego
ĩ patre et pater inme est. Neq e¬
nim si separati eẽmus: inseparadi¬
liter operari ulla ratione possems¬

Expanded text:
alioquin propter opera ipsa credite . Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ubi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur: Propter opera ipsa, inquit, credite quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim, si separati essemus, inseparabiliter operari ulla ratione possem
Abbreviated transcription (Latin):
redlitis in deum. et ⁊̃
me credite: cui natura est
non rapina ẽẽ equalem deo. Se¬
metip̃m enim exmnaniuit: non
tamen formain dei amittens ⁊ s
formam serui accipiens. Mortẽ¬

Expanded text:
reditis in Deum, et in eum credite cui natura est, non rapina, esse aequalem Deo. Semetipsum enim exinanivit , non tamen formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Morte
Abbreviated transcription (Latin):
turbetur cor ur̃m: suscitabit illã
forma dei. S quid est qd̾ sequit᷑.
ĩ domo patris mei mansiones.
multe sunt quia n et sibi metu¬
ebant: unde audire debuerunt.
non metueret. cũ petro dictum ẽẽt
fidentiori atq promptiori : non
cantabit gallus. donec ter me ne

Expanded text:
uscitabit illam formam Dei. Sed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: nim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me ne
Abbreviated transcription (Latin):
ad d̾m̃ maior intentio: ut uerba
sã euͣngelii que modo ĩ nr̃is auri¬
b sonuerunt. etiam mente capere
nt cũq possimus. Ait enĩ dñs ih̃s
t̃s. Non turbetur cor nr̃m. Credi¬
us in deum: ⁊ ĩ me credite. Ne
nortem tanqͣm homines timent
deo turbarentur: consolatur eos
liam deum se esse contestans. Cre¬
ts inquit in deuni: ⁊ ĩ me credite
sonsequens enim: ut si indeum
deditis ÷ et ĩ me credere debeatis. Ꝙ

Expanded text:
ad Deum major intentio, ut verba sancti Evangelii, quae modo in nostris auribus sonuerunt, etiam mente capere utcumque possimus. Ait enim Dominus Jesus: Non turbetur cor vestrum. Credite in Deum, et in me credite. Ne mortem tanquam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, etiam se Deum esse contestans. Credite, inquit, in Deum, et in me credite. Consequens est enim ut si in Deum creditis, et in me credere debeatis: quod
Abbreviated transcription (Latin):
llerba que ego loquor uobis. a me¬
ipso non loquor: pater aũt ĩ mc ma¬
nens facit opera ip̃e. Que opera tũc
dicebat. nisi uerba que lo quebatur.
Audiebant ⁊ credebant illi: et eoꝵ¬
dem nerborum fructus erat fides
illorum. Alerumptam̃ eunͣgełiz an¬
ib discipulis nõ tam pauci. quã
illi erant: s gentes etiam credide¬
runt. Hec sunt sine duditatione

Expanded text:
quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
a quorumdã aurib g̾g̃ p̃p¬
ꝑdicatio sc̃a subtrahitur. quia su¬
latari per gr̃am nõ merenturꝰ.
unde necc̃e est fratres km̃i ut in
omne qd̃ agimus ommipotentis
eiper nos dñi consilia occulta ti¬
intamus. neclum mens nostra
eterius fusa a sua. se uo lupta¬
t nõ reuocat. intus contra eam

Expanded text:
a quorumdam auribus praedicatio 259 sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Unde necesse est, fratres charissimi, ut in omne quod agimus, omnipotentis super nos Domini consilia occulta timeamus; ne, dum mens nostra exterius fusa a sua se voluntate non revocat, intus contra eam
Abbreviated transcription (Latin):
mur. si eos premẽdo teneamus.
proximi impendenda cari¬
tas ommbz ⁊ ꝓpinquis ⁊ exͣneis.
nec tũ ꝓ eadẽ caritate a dei amore
posita ẽ. et ua cce plaustro subiũcte
sunt. que fete fuisse memorantur.
quarũ filios clauserunt domi. Et
scaiptum ẽ. Ibant autẽ indirectũ

Expanded text:
mur, si eos premendo teneamus. proximi, impendenda est charitas omnibus et propinquis et extraneis, nec tamen pro eadem charitate a Dei amore mposita est, et vaccae plaustro subjunctae sunt, quae fetae fuisse memorantur, quarum filios clauserunt domi. Et scriptum est: Ibant autem in directu
Abbreviated transcription (Latin):
uanitates hauriat. Sint pu¬
ra cordis intima absiftat et
uecordia. carnis terat suꝑ biã
potus cibiq parcitas. t cum
dies abcesserit. noctemq sors re¬
duxerit. mundi ꝑ abstinentiã
ip̃i canamus gloriam. Deꝯ pa

Expanded text:
auriat. Sint pura cordis intima, Absistat et vecordia: CXXVI Carnis terat superbiam Potus cibique parcitas: Ut, cum dies abscesserit, Noctemque sors reduxerit, Mundi per abstinentiam Ipsi canamus gloriam. Ia
Abbreviated transcription (Latin):
ompassio quippe hõr.
et retitudo uiciis debetur
ut ĩ uno eodemq homine. ⁊ di¬
ligamus bonuim. qd̃ fct̃s ẽ. et
persequamur mala que fecro:
ne dum culpas in caute remitii¬
mus. non iam ꝑ caritatem com¬
pati. s ꝑ negligentiam condes¬
cendisse uideamur. Qui enim
tacere perdet eam. ⁊ qui ꝑdiderit
animam suam ꝓpter me. saluam
faciet eam. Gic dicitur fideli. qͥ
uoluerit animam suam saluam
facere ꝑdet eam. Et qui ꝑdiderit
animam suam ꝓpter me. saluã
faciet eam. acsi a gricole clicatur
Frumẽtum si seruas. perdis. si se¬
minas. renouas. osuit coro

Expanded text:
ompassio quippe homini, et rectitudo vitiis debetur, ut in uno eodemque homine et diligamus bonum quod factum est et persequamur mala que fecit, ne, dum culpas incaute remittimus, non iam per caritatem compati, sed per negligentiam condescendisse videamur». Nota quod facere, perdet illam. Nam qui perdiderit animam suam propter me, salvam faciet illam. Sic dicitur fideli: Qui voluerit animam suam salvam facere, perdet eam; et qui perdiderit animam propter me, salvam faciet eam, ac si agricolae dicatur: Frumentum si servas, perdis; si seminas, renovas. Quis enim
Abbreviated transcription (Latin):
non moritur. quia absti¬
nentes ⁊arrogantes. ꝑ abstinen¬
tiam quidem corpus afficiunt.
s per desiderium głie mundo iu¬
uunt. Compassionem uero am¬
mi plerumq latenter obsiden
pietas falsa. ut hanc nõ nunqͣm
usq ad condescendendũ uiciis
ꝑtrahat dum ad culpas quisq
nõ debeat ꝯpassionem exercere

Expanded text:
non moritur, quia abstinentes et arrogantes per abstinentiam quidem corpus afficiunt, sed per desiderium gloriae mundo vivunt. Compassionem vero animi plerumque latenter obsidet pietas falsa, ut hanc nonnunquam usque ad condescendendum vitiis pertrahat, cum ad culpas quisque non debeat compassionem exercere,
Abbreviated transcription (Latin):
dcorsum: quia celi sicut fumus.
liquescent: ⁊ terra sicut uestim̃¬
tum atteretur: ⁊ habitatores eiꝰ
situt hec interibunt. Salus aũt
mea in sempit̾num erit: ⁊ iusti¬
cia mea non deficiet.NLanite¬

Expanded text:
deorsum. Quia celi sicut fumus liquescent: et terra sicut vestimentum atteretur: et habitatores ejus sicut hec interibunt. Salus autem mea in sempiternum erit: et justicia mea non deficiet.
Abbreviated transcription (Latin):
dispulit: sed et his
qui in peccatis per¬
durare non tunẽt
grauiorem future
dispersiois uindi¬
ctaui reseruauit.
Depoluit potentes
de sede. Eosdem po

Expanded text:
dispulit: sed et his qui in peccatis perdurare non timent, graviorem futurae dispersionis vindictam reservavit. Deposuit potentes de sede. Eosdem po
Abbreviated transcription (Latin):
la cogitatione uersate. Et si
adhuc hic tenemur infirmita¬
te corporis : tamen ad eos de qui¬
b loquimur toto corde tendamꝰ
ut cũ ip̃is postmnod̾ ĩ eterno scło
gaudere mereamur.⁊ ꝑ eum
qui uiuit.⁊ regnat ĩ scła scłoꝵ¬

Expanded text:
la cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat in saec
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃es km̃ quia conclusit dei pie¬
tas duriciani nr̃am Non est iam
quid homo excusationis in ueni¬
at. Deus despicitur. et expestat.
contempur le uidet et reuocaiqu
uiriam de contemptu suo suscipit
et tamen qͣndoq reuertentib exnã
premia promittit. Q eatuo¬

Expanded text:
rissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ sinistram non est meum dare uo¬
dis. s quib paratum est a patre.
neo: sedet ad dexteram saluatoris.
su ĩ suꝑna beatitudine de p̃senti
das nisione letatur: sedet ad sini¬
Iam. qui ĩ hac peregrinatione sce
us eccłie. sacerdotali regimine p̃
gomodo se petentib discipulis di¬
it uerax magister. nõ est meũ da
tuobis. sed quib paratum est a

Expanded text:
 sinistram, non est meum dare vo sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Sedet ad dextram Salvatoris, qui in superna beatitudine de praesenti ejus visione laetatur; sedet ad sinistram, qui in hac peregrinatione sanctae ejus Ecclesiae sacerdotali regimine praquomodo se petentibus discipulis dicat verax magister, Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a
Abbreviated transcription (Latin):
zebedei cum dño sederea
Serabant: Admonet cos pͥmor
si oms sue sequi exempla: ctr
men appetere. Quem uiuendi or¬
dinem cunctis fi delib sequend̾
docet apls dicens. Si enĩ complan¬
tati facti sumus similitudim moe¬
tis eius: simul et resurrectionis
erimus. Dicunt illi. Possumus.
Mentem quidem deuotionemq
suam. quales in presenti erant
simpliciter dño pandebant. d̾
se calicem eius bibere possetes¬
tabantur. Qui tamen qnͣtein¬
firmitatis ad huc eẽnt. postmo¬
dum patenter oftendebant. Uñ
aduemente tempore. quo ip̃e do¬
minus emndem calioem bibecit
aplorum corda premebas qꝗ¬
ꝑtius qui passuro dño fugerunt:
ꝯresurgente otius redierunt. Et
qd̾ passionis turbine terrente tre-
rliquo pectus ad bibendum. dñi
aalicem tenebant: quia ad patien.¬
dum moriendumq pro illo. iam ĩ¬
rncibiles ẽẽ ceperunt: impleta
aus ꝓmissione. qua dixit eos ca¬
licem suum eẽ uibituros. Nam
ioquitur. Ait illis. Calicem quidẽ
ddere aũt ad dexterain meam et¬

Expanded text:
Zebedaei dum illo sedere desiderabant, admonet eos primo passionis suae sequi exempla, et imen appetere. Quem vivendi ordinem cunctis fidelibus sequendum docet Apostolus, dicens: Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul etiam et resurrectionis ejus erimus . Dicunt illi: Possumus. Mentem quidem devotionemque suam, qualis in praesenti erat, simpliciter Domino pandebant, dum se calicem ejus bibere posse testabantur: qui tamen quantae infirmitatis adhuc essent, postmodum patenter ostendebant, dum adveniente tempore quo ipse Dominus eumdem calicem biberet, eorum corda premebat, qupotius qui passuro Domino fugerunt, eo resurgente ocius redierunt: et quia passionis turbine terrente trepireliquo pectus ad bibendum Domini calicem tenebant, quia ad patiendum moriendumque pro illo jam invincibiles esse coeperunt, impleta ejus promissione qua dixit eos calicem suum esse bibituros. Nam sequitur. Ait illis: Calicem quidem dere autem ad dextram meam et
Abbreviated transcription (Latin):
infantis: hoc est illi¬
us ueuisse matrẽ
cuis iple precurlor
ac demonstrator es¬
set futurus. Et qm
miranda. quam qi¬
ta sancti spiritus o

Expanded text:
infantis, hoc est illius venisse matrem cujus ipse praecursor ac demonstrator esset futurus. Et quam miranda, quam cita sancti Spiritus o
Abbreviated transcription (Latin):
pterea in t̾ra sua dupliciã possi¬
debunt: leticia sempiterna erit
eis. Quia ego dominus liligẽs
iudicium: ⁊ odio habens rapinã
in holocaustum. Et dabo opus
eorum ĩ ueritatẽ:. et felus perpe¬
tuum feriam eis. Et scietur in
gentibz semen eoꝵ. et germen e¬
orum in medio populoꝵ Om̃s¬
enim qui uiderint eos cognoscẽt

Expanded text:
ter hoc in terra sua duplicia possidebunt laetitia sempiterna erit eis quia ego Dominus diligens iudicium odio habens rapinam in holocausto et dabo opus eorum in veritate et foedus perpetuum feriam eis et scietur in gentibus semen eorum et germen eorum in medio populorum omnes qui viderint eos cognoscent
Abbreviated transcription (Latin):
tio aũt estimet matrem uł ꝓ filiis
absq illorum consensu ac uoto pe¬
tse s potius intelligat unanimo
lom. ut ꝑ matrem qͣm maxime
ecstam cdño nouerant. suum illi
Acrium cliscipuli patefacerent.
lide hoc referens eisngłista mar¬
d racito matris int̾uentu discipu¬
eum uͦ solummodo quorũ cordis
etitum sciebat facit mentionẽ
ds et iohannes filii zebedei: di¬
ges. Nlagister: uolumus ut

Expanded text:
mo autem aestimet matrem haec pro filiis absque illorum consensu ac voto petisse, sed potius intelligat unanimi situm ut per matrem quam maxime dilectam Domino noverant, suum illi desiderium discipuli patefacerent. Unde haec referens evangelista Marcus, tacito matris interventu, discipulorum vero solummodo, quorum cordis appetitum sciebat, facit mentionem. bus et Joannes, filii Zebedaei, dicentes: Magister, volumus ut
Abbreviated transcription (Latin):
iccedere ad dominũ. et eun rogare
isserit. quorũ uoluntatem ĩ ro¬
Alnos potiorem conspict: ⁊ quoꝵ
hortatu matiem ad rogandum
nouit eẽ commonitam. Lõo .xi

Expanded text:
cendere ad Dominum, et eum rogare asserit, quorum voluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem ad rogandum novit esse commonitam
Abbreviated transcription (Latin):
tor noster uuluera superbs
noftre sanare desiderans n ip̃s
cum ĩ forma dei eẽt. forma homi¬
q̃m. fastus obediens usq ad mortem:
tnos qͦ si culmen uere sublimitatis
conscendere uolumus. iter humilita tẽ
atipere premonet: nos si ueram iu¬
tam uidere cupimus. et aduersa q̃
lt nobis dona głe: sed premisit cer¬
amina pugne. Dixit promittens
ent merces ur̃a multa. et eritis filii
altissimi: s predixit iubens. diligi¬
r inimicos uestros et benefacite.¬

Expanded text:
tor noster, vulnera superbiae nostrae sanare desiderans, et ipse cum in forma Dei esset, forma homisum, factus obediens usque ad mortem: et nos quoque, si culmen verae sublimitatis conscendere volumus, iter humilitatis arripere praemonet; nos, si veram vitam videre cupimus, et adversa quasit nobis dona gloriae, sed praemisit certamina pugnae. Dixit promittens: Erit merces vestra magna, et eritis filii Altissimi ; sed praedixit jubens, Diligite inimicos vestros, benefacite
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ad celum uolat cum dño: qͥ
ꝑ pauca de temporalib eius acti¬
b edisserens. eternam diuinitatis
eius potentiam. ꝑ quam om̃ia-
fasta sunt. sublimius mente no¬
lando. ⁊ limpidius speculando co¬
gnouit: ac nobis cognoscendam
scribendo contradidit Eigo alii eim¬
głiste xpp̃m ex tempore natum des¬
cribunt: iohannes eundem ĩ pͥn¬
cipio fuisse testatur dicens. In pͥn¬
apio erat uerbum. Alii inter ho¬
mines eum subito apparuisse cõ¬
memorãt: ille ip̃m apd̾ d̾m semꝑ
fuisse declarat dicẽs. Et u̾bũ erat
apd̃ d̾m. Alu̾ieum uerũ hoĩem. ille

Expanded text:
quasi ad coelum volat cum Domino, qui quasi ad coelum volat cum Domino, qui perpauca de temporalibus ejus actis edisserens, aeternam divinitatis ejus potentiam, per quam omnia facta sunt, sublimius mente volando, et limpidius speculando cognovit, ac nobis cognoscenda scribendo contradidit. Ergo alii evangelistae Christum ex tempore natum describunt, Joannes eumdem in principio jam fuisse testatur, dicens: In principio erat Verbum. Alii inter homines eum subito apparuisse commemorant, ille ipsum apud Deum semper fuisse declarat, dicens: Et Verbum erat apud Deum. Alii eum verum h
Abbreviated transcription (Latin):
¶uminis ih̃u xͥ natiuitatem. que
hodierna die facta est. scõrum uer¬
bis eungłiftarum. mathei uide¬
licet ⁊ luce manifeftatam cogno¬
uimus: libet etiam de uerbi idẽ
diuinitatis eius eternitate ĩ quã
patri manet semper equalis. beati
iohannis eungłiste dicta scruta¬
ri: qui singularis pͥilegio me¬
ruit castitatis. ut ceteris altius
⁊ patefaceret archanum. Neq
enim frustra ĩ cena supra pectꝰ
dm̃i ih̃u recubuisse ꝑhibetur: sed
ꝑ hoc typice docemur ÷ quia celes¬
tis haustum sapientie ceteris ex¬
cellentius de sanctissimo eiusdem
pestoris fonte potauerit. Unde et
merito ĩ figura quatuor anims¬
lium aquile uolanti comparat᷑.
Cunstis quippe auibz aquila cel¬
lius uolare: cunctis animantib
clarius solis radus infigere con¬
sucuit obtutus. Et ceteri eungłi¬
ste quasi ĩ terra ambulant cũ do¬
mino: qui temporalem eiꝰ gen̾a¬
tionem pariter ⁊ temporalia fr̃a
sufficienter exponentes. pauca
de diuinitate dixerunt: hic aũt

Expanded text:
ivitatem, quae hodierna die facta est, sanctorum verbis evangelistarum, Matthaei videlicet et Lucae, manifestatam cognovimus, libet etiam de Verbi, id est, divinitatis ejus, aeternitate in qua Patri manet semper aequalis, beati Joannis evangelistae dicta scrutari, qui singularis privilegio meruit castitatis ut caeteris altius  patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena supra pectus Domini Jesu recubuisse perhibetur, sed per hoc typice docetur quia coelestis haustum sapientiae caeteris excellentius de sanctissimo ejusdem pectoris fonte potaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit obtutus. Et caeteri evangelistae quasi in terra ambulant cum Domino, qui temporalem ejus generationem pariter et temporalia facta sufficienter exponentes, pauca de divinitate dixerunt: hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis fuisse iam non nega¬
rent: non tamen natun ẽr
patre. s fastum a patre: ⁊ ideo
minorem patre quia creaturã
crederent. Etiam hos damꝑnat
eungłicus sermo: qui dicit Oĩa
ꝑ ip̃m facta sunt: ⁊ sine ip̃o fcm̃
est nichil. Si enĩ nichil creatura¬
rum sine ipso fcm̃ est: patet pro¬
fecto quia ip̃e creatura non est.
ꝑ quem omnis creatura fc̃a ẽ.
aturam mutabilem crederet eiꝰ
uoluntatem: quasi qui lubito
uellet facere cregturam quam
ab cterno nũqm ante feciss: ma¬
nifeste docet eunͣgnita factam
quidem ĩ tempore creaturam : s
in eterna creatoris sapientia qn
et qualis crearetur semꝑ fuisse
dispositum. Et hoc est qd̾ act. Qd
factumi est. in ip̃o uita erat. Id est
siue uita carens appariit: om̃e
hoc in spiritali factoris rõne qͥsi
semper uixerat. ⁊ uiuit: nõ quia
coeternum est creatori qd̾ crea¬
uit : s quia coeterna est illi rõ
uoluntatis sue. in qua ab eter¬
no habuit ⁊ ht quid. ⁊ qndo

Expanded text:
Virginis jam fuisse non negaVirginis jam fuisse non negarent, non tamen natum ex Patre Deum, sed factum a Patre, et ideo minorem Patre, quia creaturam, crederent. Etiam hos damnat evangelicus sermo, qui dicit: Omnia  ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Si enim nihil creaturarum sine ipso est factum, patet profecto quia ipse creatura non est, per quem omnis creatura facta est. ilium creaturam, mutabilem credat ejus voluntatem, quasi qui subito vellet facere creaturam, quam ab aeterno nunquam ante fecisset, manifeste docet evangelista factam quidem in tempore creaturam, sed in aeterna Creatoris sapientia, quando et qualis crearetur, semper fuisse dispositum, et hoc est quod ait: Quod factum est, in ipso vita erat. Id est, sive vita carens apparuit, omne hoc in spiritali factoris ratione quasi semper vixerat, et vivit: non quia coaeternum est Creatori quod creavit, sed quia coaeterna est illi ratio voluntatis suae, in qua ab aeterno habuit et habet quid et quando
Abbreviated transcription (Latin):
festo pater et filius: ⁊ nõ unꝰ.
ip̃e modo pater. modo filius. mo¬
do etiam sp̃c sanctus est. quasi
mutabilis sit diuine substan¬
tie natura: cum aꝑtissime iaco¬
b clicat apłs. Apud quem non
est transmutatio: nec uicifsitu¬
dinis obumbratio. Item fuere
quidam praui dogmatis aut¬
tores: qui xp̃m hominem tm̃
confitentes. d̾m prorsus cẽ non
crederent Quos conseq̃nter op¬
primit cum ait. Et d̾s crat uer¬
bum. Euere alii qui d̾m quidem
illum. s ex tempore in carnatio¬
nis fẽm: non auteternum añ
scła natum a patre putarent
Unde quidam talium dixisse
cõmemoratur Non inuideo xp̃o
fc̃o deo: qm̃ et ego si uolo. possum
fieri scd̾m ip̃m. Et horum nefã¬
dam refellit sententiam eunge¬
lista: cum ait Hoc erat in pͥn¬
cipio a pd̾ d̾m. Id est hoc uerbum
qd̾ deus est. non ex tempore ces¬
pit: s in principio erat d̾s apd̃
deum. Item fuere ueritatis mi¬
mici. qui xp̃m et ante partũ

Expanded text:
fecto Pater et Filius, et non unus. fecto Pater et Filius, et non unus. Ipse modo Pater, modo Filius, modo etiam Spiritus sanctus est: quasi mutabilis sit divinae substantiae natura, cum apertissime Jacobus dicat apostolus: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio. . Item fuere quidam pravi dogmatis auctores, qui Christum hominem tantum confitentes, Deum prorsus esse non crederent: quos consequenter exprimit , cum ait: Et Deus erat Verbum. Fuere alii qui Deum quidem illum, sed ex tempore incarnationis factum, non autem aeternum ante saecula natum a Patre putarent. Unde quidam talium dixisse commemoratur: Non invideo Christo facto Deo, quoniam et ego si volo, possum fieri secundum ipsum. Et horum nefandam refellit sententiam evangelista, cum ait. Hoc erat in principio apud Deum. Id est, hoc Verbum quod Deus est, non ex tempore coepit, sed in principio erat Deus apud Deum. Item fuere veritatis inimici qui Christum et ante partum