comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
li mei suꝑuos. & aures me ae
Quid dulcius nobis abhac uoce
dñi inuitantis nos fratres hem̃i
Ecce pi&atẽ sua demonstrat
nobis dñs uia uitae. Surcinc¬
tis ergo fide uel obreruantia
bonorum actuum lumbis nñs
ꝑducatum euan gelii ꝑgam̃
itinera elus. ut mer amur eũ
qui nos uocauit in regnũ suũ
uidere. In culus regni taber¬
naculo siuolumus habitare.
nisi illuc bonis actib currendo
minime peruenitur. Sed in¬
terro gemus cum proph&a dñm
dicentes ei. Dñe quis habita¬
uit intabernaculo tuo: aut
quis requiescit in monte scõ
tuo. Post hanc interrogatio¬
nobis ina ipsius tabernaculi
dicens. Qui ingre ditur sine
Qui loquitur ueritate incorde
suo qui non egit dolũ in lingua
sua qui non fecit proximo
suo malum . qui obprobriũ
non accepit aduersũs ꝓximũ suũ.
Quimalignũ diabolum aliqua
suadente sibi cum ipsa suasione
sua. Aconspectib cordis sui
respuens deduxit ad nihilum.
& paruulos cogitatus elus te¬

Expanded text:
li mei super vos, et aures meae li mei super vos, et aures meae Quid dulcius nobis hac voce Domini invitantis nos, fratres charissimi. Ecce pietate sua demonstrat nobis Dominus viam vitae. Succinctis ergo fide vel observantia bonorum actuum lumbis nostris, per ducatum Evangelii pergamus itinera ejus; ut mereamur eum, qui nos vocavit in regnum suum, idere: in cujus regni tabernaculo si volumus habitare, nisi illuc bonis actibus curratur, minime pervenitur. Sed interrogemus cum Propheta Dominum, dicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo? Post hanc interrogationobis viam ipsius tabernaculi, dicendo: Qui ingreditur sine  loquitur veritatem in corde suo; qui non egit dolum in lingua sua; qui non fecit proximo suo malum; qui opprobrium non accepit adversus proximum suum : qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione a conspectibus cordis sui respuens, deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus te
Abbreviated transcription (Latin):
dñs irritatus malis nostris
ne quissimos seruos ꝑp&ua
tradat ad paena. qui eum sequi
noluerint ad gloriam Exur¬
gamus ergo tandẽ aliquan¬
do excitante nos scriptura
ac dicente: Hora est lamnos
de somno surgere. & apertis
oculis nr̃is addeificum lumen.
ad tonitis aurib audiamus
diuina quotidiȩ lamans quid
Hodioe si uoce elus audieritis.
nolite obdurare corda ur̃a
audiendi audiat. quid sp̃s
dicat ecclesus. Et quid dicit.
Uenite filii audite me timorẽ
dñi docebo uos. Currite dũ
lumen uite hab&is ne tene¬
bre mortis uos conp̃hendat:
Et querens dñs inmultitudine
populi cui haec clamat. ope¬
rarium suum iterum dicit.
quis est homo qui uult uita
& cupit uidere dies bonos.
Quod si tu audiens respon¬
deas. Ergo dicit tibi ds̃
Siuis habere uera & ꝑp&uã
uita pro ibe lingua tua.
amalo & labiatua neloqu̾nt̃
dolum. De uerte amalo & fac
bonum. in quire pacem & sequere
eam. Et cum haec feceritis. ocu¬

Expanded text:
Dominus irritatus malis nostris Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad gloriam. Exsurgamus ergo tandem aliquando excitante nos Scriptura, ac dicente: Hora est jam nos de somno surgere . Et apertis oculis nostris ad deificum lumen, attonitis auribus audiamus divina quotidie clamans quid Hodie si vocem ejus audieritis, nolite obdurare corda vestra diendi audiat, quid Spiritus dicat Ecclesiis . Et quod dicit: Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . Currite, dum lucem vitae habetis, ne tenebrae mortis vos comprehendant . Et quaerens Dominus in multitudine populi, cui haec clamat, operarium suum iterum dicit: Quis est homo qui vult vitam, et cupit videre dies bonos ? Quod si tu audiens respondeas: Ego; dicit tibi Deus: Si vis habere veram et perpetuam vitam, prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum; diverte a malo et fac bonum, inquire pacem, et sequere eam. Et cum haec feceritis, ocu
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit. n&c in cor hominis.
ascendit. quae preparauit dr̃¬
his qui diligunt eum. Offi¬
cina uero ubi haec omnia di¬
ligenter operemur. claustra
sunt monasterii. & stabilitas
in congregatione:¬
Bsculta o pili precepta
magistri. & inclina aurẽ
cordistui. Et ad monitionẽ
pii patris. libenter xcipe. &
efficaciter comple ut adeũ
per obedientiae labore redeas
a quo per hobedientiae de¬
sidias recesseras. Adde ergo
nunc meus serm dirigitur.
Quis quis abrenuntias propni¬
is uoluntatib dño xp̃o uero
regi militaturus obaedientiȩ
fortissima atq predara asma
ad sumis. Inprimis ut quid¬
quid agendum inchoas bo¬
num abeo perfici ut stantis¬
sima orationẽ de poscas.
Utquinos iam infiliorum nume¬
rum dignatus est computare.
non debeat aliquando de ma¬
lis actib nr̃is contristari.¬
ta enim ei omni tempore de
bonis suis innob parendũ est.
ut non solum iratus pater suos
non aliquando filios &here¬
d&. Sed nec ut m&uendus

Expanded text:
audivit, nec in cor hominis audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit his qui diligunt eum . Officina vero ubi haec omnia diligenter operemur, claustra sunt monasterii, et stabilitas in congregationeAusculta, o fili, praecepta magistri, et inclina aurem cordis tui, et admonitionem pii Patris libenter excipe, et efficaciter comple: ut ad eum per obedientiae laborem redeas, a quo per inobedientiae desidiam recesseras. Ad te ergo nunc meus sermo dirigitur, quisquis abrenuntians propriis voluntatibus Domino Christo vero regi militaturus, obedientiae fortissima atque praeclara arma assumis. In primis, ut quidquid agendum inchoas bonum, ab eo perfici instantissima oratione deposcas: ut qui nos in filiorum numero dignatus est computare, non debeat aliquando de malis actibus nostris contristari. Ita enim ei omni tempore de bonis suis in nobis parendum est: ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus
Abbreviated transcription (Latin):
ter incumbere. Mala sua pre¬
terita cum lacrimis uel gemi¬
tum cottidie Inoratione dõ
confiteri. De ipsis imalis
Dec&ero aemendare. Deside¬
ria carnis non ꝑficere. Uolun¬
tate propria odire. Precep¬
tis abbatis iomnib obedire.
&iam supse aliter quod absit
agat. Memor illud domi¬
nicum preceptum. quȩ di¬
cunt facite. quae autẽ faciunt.
sc̃m: ante qua sit. Sed pnius
esse quod uerius dicatur
precepta di factis cottidiae¬
studeat ad implere. Castita¬
tem amare. Nullum odire.
zelum & inuidia non habere.
Contentione non amare.
Seniores uenerare Iumores
diligere ixp̃i amore. Pro
inimicis orare. Cum discor¬
dantes ante solis occasu in
pace redire: Et dedĩ mise¬
ricordia num qua disperare.
Ecce haec sunt instrumenta
artis sp̃alis quaecum fuennt
anobis die noctuq incess abi¬
liter ad impleta. & indie lu¬
dicii re consignata. Illa merces
uobis a dño reconpen sabitur
quam ipse promisit. Quod
oculus non uidit n& aures

Expanded text:
ter incumbere, mala sua praeter incumbere, mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri, de ipsis malis de caetero emendare, desideria carnis non perficere, voluntatem propriam odisse; praeceptis abbatissae in omnibus obedire, etiamsi ipsa aliter, quod absit, agat, memor illius dominici praecepti: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, sanctum antequam sit, sed prius esse quod verius dicatur, praecepta Dei factis quotidie adimplere, castitatem amare, nullum odire, zelum et invidiam non habere, contentionem non amare, seniores venerari, juniores diligere in Christi amore, pro inimicis orare, cum discordante ante solis occasum in pacem redire, et de Dei misericordia nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritualis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit, quod oculus non vidit, nec auris
Abbreviated transcription (Latin):
& corde proferrae. Malum
promalo non reddere. Inluna
non facere. Sed facta pacienter
sufficere. Inimicos diligere.
Male dicentes se non remale di¬
cere : sed magis benedicere.
Persecutione prolustitia sus¬
tine. Non esse superbum.
Non uinolentũ. Non multum
edacem. Non somnolentum
Non pigrum. Non murmo¬
riosum. Non de tractorem
Spem sua dõ cõmittere. Sonũ
aliquid inse cum uiderit. do
ad plic& non sibi. Malũ uero
semper ase factum sciat & sibi
reput&. Diem iudici timere.
Cehenna ex pauiscere uitam
oe terna omni concupiscentia
sp̃ale de siderare. Mortem
cottidiae ante oculos sus pec¬
tam habere. Actus uite suae
omni hora custo dire. Inomni
loco dm̃ se respicere procesto
scire. Cogitationes malas cor¬
di suo aduenientes mox ad
xp̃m allidere. & seniori sp̃ali
pate facere Or suum amalo
uel prauo eloquio custodire.
Multum loeiui non amare.
uerba uana autri sui aptañ
loqui. Risũ multũ aut excussũ
non amare. L&ctiones scãs liben¬
ter audire. Oratione frequen¬

Expanded text:
 ore proferre, malum pro malo non reddere, injuriam non facere, sed et factas patienter sufferre; inimicos diligere; maledicentes sibi non remaledicere, sed magis benedicere, persecutionem pro justitia sustinere. Non esse superbum, non vinolentum, non multum edacem, non somnolentum, non pigrum, non murmurosum, non detractorem; spem suam Deo committat; bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi, malum vero semper a se factum sciat, et sibi deputet; diem judicii timere, gehennam expavescere, vitam aeternam omni concupiscentia spirituali desiderare, mortem quotidie ante oculos suspectam habere, actus vitae suae omni hora custodire, in omni loco Deum se respicere pro certo scire; cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spirituali patefacere; os suum a malo, vel pravo eloquio custodire, multum loqui non amare; verba vana aut risui apta non loqui, risum multum aut excussum non amare; lectiones sanctas libenter audire, orationi frequen
Abbreviated transcription (Latin):
quidem primum abeatus uir
usq adfinem qua dragesimi
aquarum usq ad septuage¬
simi primi fine. Tertius uerd
qua bonus ihł dr̃. usq ad octu¬
Quartum autẽ. Dñe refuggiũ

Expanded text:
quidem primum a Beatus vir, usque ad finem quadragesimi.aquarum, usque ad septuagesimi primi finem. Tertius vero est: Quam bonus Israel Deus, usque ad octQuartus autem, Domine, refugiu
Abbreviated transcription (Latin):
trio derelinquens. fecit ẽ gregare diuitias. & hinc & in¬
de ꝑuersorũ dogmatũ consuere ceruicalia uȩcũ
sp̃s praesũptione cõposita. Nec mirandũ quod dixerit.
enĩ sensũ desȩpe tractaui. hoc referendũ est. propte
tor fuerit Etnon esse causã distentionis indõ. sed in illo qͥ¬

Expanded text:
trio derelinquens, fecit congregare divitias, et hinc et intrio derelinquens, fecit congregare divitias, et hinc et inde perversorum dogmatum consuere cervicalia. Quae cum spiritus praesumptione composita. Nec mirandum, quod dixerit:enim sensum de quo saepe tractavi, hoc referendum est: Proptertor fuerit, et non esse causam distentionis  Al. afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
le dĩ donũ. uel suis opib inhiare. & quasi scientem
prasentẽ carpere uoluntatẽ uel alienũ laborẽ . in propri¬
as delitias uestere. & hoc putare donũ esse dĩ sialienis
miseriis ac laboribus ꝑfruamur. Bonum ẽ itaꝙ
ueros cibos & uerã sumere potionẽ. quas de agni carne
& sanguine. in diuinis uoluminib inuenimus. Quis
enĩ uel comedere. uel cũ opus ẽ pareere potest absq
sensũ. inuentũ mel tantũ comede. quantũ sufficit
Pulchre aũ homini bono. ds̃ dat sapientiã &scientiã
ante correxerit. sapientiã. & scien¬
tiã & l&itiã non mer&ur: Secundũ illud quod ali¬
bi dicitur. Seminate uob̃ iustitiã. uindemiate frum̃¬
tũ uita. inluminate uobis lumen scientia: Seminanda
quippe iustitia. & uitȩ fructus ẽ demetendus. & postea
scientia lumen poterit apparere Ut ergo bono corã
se. ds̃ dedit sapientiã & c&era. sic peccatorẽ suo arbi¬

Expanded text:
le Dei munus, vel suis opibus inhiare, et quasi fugientem le Dei munus, vel suis opibus inhiare, et quasi fugientem praecerpere voluptatem, vel alienum laborem in proprias delicias vertere: et hoc putare donum esse Dei, si alienis miseriis et laboribus perfruamur? Bonum est itaque veros cibos et veram sumere potionem, quos de agni Carne et Sanguine in divinis Voluminibus invenimus. Quis enim vel comedere, vel cum opus est, parcere potest absque sensum, inventum mel tantum comedere, quantum sufficit ? Pulchre autem homini bono Deus dat sapientiam, et scientiam, ante correxerit, sapientiam, et scientiam, et laetitiam non meretur, secundum illud quod alibi dicitur: Seminate vobis in justitia, vindemiate in fructu vitae, illuminate vobis lumen scientiae . Seminanda quippe ante justitia, et vitae fructus est demetendus, et postea scientiae lumen poterit apparere. Ut ergo bono coram se dedit Deus sapientiam, et caetera: sic peccatorem suo arbi
Abbreviated transcription (Latin):
licitudinẽ. ut augeat & c̃greg&: quȩ uidentur bon
ante faciẽ dĩ Sed & hoc uanitas. & praesũptio sp̃s
Post quã uniuersa tractaui. & nihil iniustius esse
ꝑspexi quã alterius labore alterũ ꝑfrui. tuncni
uisũ est hoc in reb eẽ iustissimũ. & quasi dĩ donũ.
ut suo labore quis frucretur. bibens & comedens. &
ꝓtempore pascens opib c̃ gregatis Siquidẽ dĩ donũ
ẽ. talẽ iusto uiro darimentẽ. ut ea quȩ curis uigili¬
isq quȩsiuit. ipse c̃sumat. Sicut eẽtrario ira dĩ est
ut peccator dieb ac noctib opes c̃greg& & ne qua¬
quã eis utens. his relinquat qui in c̃spectu dñi iu¬
stisunt. Sed & hoc inquit diligenter inspiciens. &
uidens omnia morte finiri. uanissimũ iudicaui Hȩc
interĩ secundũ literã. neuidcamur penitus simplicẽ
praterire sensũ. & dũ spitales diuitias sequimur.
ystoria ẽ temnere pauꝑtatẽ Quid eñiboni ẽ. aut qua¬

Expanded text:
at et congreget quae dantur bono at et congreget quae dantur bono ante faciem Dei. Sed et hoc vanitas, et praesumptio spiritus. Postquam universa tractavi, et nihil injustius esse perspexi, quam alterius labore alterum frui, tunc mihi visum est hoc in rebus esse justissimum, et quasi Dei donum, ut suo quis labore frueretur, bibens et comedens, et pro tempore parcens opibus congregatis. Siquidem munus Dei est, talem viro justo dari mentem, ut ea quae curis vigiliisque quaesivit, ipse consumat. Sicut e contrario, irae Dei est in peccatorem, ut diebus ac noctibus opes congreget, et nequaquam eis utens, his relinquat, qui in conspectu Dei justi sunt. Sed et hoc, inquit, diligenter inspiciens et videns omnia morte finiri, vanissimum judicavi. Haec interim secundum litteram, ne videamur penitus simplicem praeterire sensum, et dum spirituales divitias sequimur, historiae contemnere paupertatem. Quid enim boni est, aut qua
Abbreviated transcription (Latin):
tus ansapiens labore alterius fruiturus sit. domi¬
nus ignoret᷑ Nune eadẽ quidẽ rep&it. sed in illo
diuersus ẽsensus. quod &iã sifilio. siꝓpinquo sinoto
alicui suã substantiã laboresq dimittat. nihil omi¬
nus tamen in eundẽ circulũ resrecurrat. ut alter
labore alterius ꝑfruatur . & sudor mortur delitiae
sint uiuentis Siunus quisq c̃sider&. & uidebit
quanto libros labore cõponat. quomodo sȩpe sti¬
lũ uertat. iterũ quȩ digna legisint scripturus. &
homini qui ñ laborauit. d& partẽ suã. Quid eni ut
ante. dixi. ad opes terra. ꝑtinent sapientia & scien¬
tia. & uirtus. in quib selaborasse testatus ẽ. cũ sapi¬
entia. scientia. atq uirtutis sit calcare terrena
Non ẽbonũ homini nisi quod comedit &bibit. &
ostendit animȩ sua bonũ in labore suo. Et quidẽ hoc
uidi ego. quia demanu dnĩ est. Quis enĩ comedit. &
quis pascit sine illo. qui homini bono corã se dedit

Expanded text:
tus, an sapiens laborum alterius futurus sit domitus, an sapiens laborum alterius futurus sit dominus, ignoretur. Nunc eadem quidem repetit, sed in illo diversus est sensus, quod etiam si filio, si propinquo, si noto alicui substantiam laboresque dimittat; nihilominus tamen in eumdem circulum res recurrat, ut alter labore alterius perfruatur, et sudor mortui, deliciae sint viventis. Se unusquisque consideret, et videbit, quanto libros labore componat, quomodo Saepe stylum vertat iterum, quae digna legi sint, Scripturus; . et homini qui non laboravit, det partem suam. Quid enim, ante jam dixi, ad opes terrae pertinent sapientia et scientia et virtus, in quibus se laborasse testatus est, cum sapientiae, scientiae atque virtutis sit, calcare terrena. Non est bonum homini, nisi quod comedat, et bibat, et ostendat animae suae bonum 406 in labore suo. Et quidem hoc vidi ego, quia de manu Dei est. Quis enim comedet, et quis parcet sine illo? quia homini bono coram se dedit
Abbreviated transcription (Latin):
& memoriã sui posteris derelinquat. Et nihil ominus
inmanus stultorũ ueniat. qui frequenter secundũ
& alienos labores calũnientur Si eni decorporalib
diuitus nunc ecclesiastes sermoẽ. quid necesse fuit
delabore & opib dicere: & dominabitur in omni labo¬
re meo in quo laboraui. inquosapiens factus sum sub
sole Quȩ enĩ sapientia ẽ. terrenas diuitias ẽ gregare.
Et c̃uersus sũ ego. ut renuntiarẽ incorde meo omn
laborg ineo. quod laboraui subsole Quia ẽ homo eui la¬
bor cius ẽ insapientia. & scientia & uirtute . & homini
qui non laborauit. illi dabit partẽ suã. Et quidẽ hoc
uanitas. & nequitia magna. Quid eñi fit homini in
omni labore suo. & inuoluntate cordis sui. qua ipse
laborat subsole: Quia om̃s eius dies. dolorũ & ira¬
cundiae curarũq & quidẽ nocte non dormit cor eus
Sed & hoc uanitas¬
Etsupra. deincerto loquitur hȩrede. qui utrũ stul¬

Expanded text:
ut memoriam sui posteris derelut memoriam sui posteris derelin manus stultorum perveniunt, qui frequenter secundum  alienodivitiis nunc Ecclesiastae sermo est, quid necesse fuit de labore et opibus dicere: Et dominabitur in omni labore meo, in quo laboravi, et in quo sapiens factus sum sub sole? Quae enim sapientia est, terrenas divitias congregare? Et conversus sum ego, ut renuntiarem cordi meo in omni labore meo, quo laboravi sub sole, quia est homo, cui labor ejus est in sapienqui non laboravit, illi dabit partem suam. Et quidem hoc vanitas et nequitia multa. Quid enim fit homini in omni labore suo, et in voluntate cordis sui, qua ipse laborat sub sole? Quia omnes dies ejus dolorum et iracundiae curarumque, et quidem in nocte non dormit cor ejus; sed et hoc vanitas. Supra de incerto loquitur haerede, quia utrum stul
Abbreviated transcription (Latin):
para dysi. & illius uitȩ beatitudinẽ. inqua spitalib
pomis & uirtutũ deliciis fruebamur:. Nunc qua¬
si in ergastulo sumus & carcere. & ualle lacrima¬
rũ insudore uultus nr̃i comedentes panem
Et odiui ego omnẽ laborẽ ieũ. quẽ ego laboraui sub
sole : quia dimitto illũ homini. qui futurus ẽ postme:
& quis scit utrũ sapiens sit anstultus. Et dominabitur
in omni labore meo quod laboraui. & in quo sapiens fa¬
ctus sũ subsole: Sed & hoc uanitas.
id&ur quidẽ & diuituis & opib: retractare. quod se¬
cundũ euangeliũ repentina morte subtracti. quali
moriamur herede nesciamus. utrũ stultus ansa pi¬
enssit. qui nr̃o ẽ labore fruiturus Q uod salo moni quo¬
q accidit Non enĩ similẽ suihabuit filiũ roboam
Ex quo intellegimus. nefiliũ quidẽ patris hereditate
dignũ esse. si stultus fiat. Sed mihi altius ẽtemplanti.
delabore uid&ur dicere spiritali. quod dieb ac nocti¬
b uirsapiens inscripturis labor& & cõponat libros.

Expanded text:
paradisi et illius vitae beatitudinem, in qua spiritualibus pomis et virtutum deliciis fruebamur: nunc quasi in ergastulo et carcere sumus et valle lacrymarum, in sudore vultus nostri comedentes panem. Et odivi ego omnem laborem meum, quem ego laboro sub sole, quia dimitto illum homini, qui futurus est post me. Et quis scit utrum sapiens sit, an stultus? et dominabitur in omni labore meo, quo laboravi, et in quo sapiens factus sum sub sole: sed et hoc vanitas. Videtur quidem de divitiis et opibus rectractare, quod secundum Evangelium repentina morte subtracti, quali moriamur haerede, nesciamus: utrum stultus an sapiens sit, qui nostro est labore fruiturus. Quod Salomoni quoque accidit: non enim similem sui habuit filium Roboam. Ex quo intelligimus, ne filium quidem patris haereditate dignum esse, si stultus sit. Sed mihi altius contemplanti, de labore videtur dicere spirituali, quod diebus ac 405 noctibus vir sapiens in Scripturis laboret, et componat libros,
Abbreviated transcription (Latin):
xistis. cantauimus uob. & ñ saltastis Plangendũ est
in praesentiarũ. ut postea saltare ualeamus Illa salta¬
tione qua saltauit dauid ante arcã testamenti. & sau¬
lis filiȩ displicens. magis placuit dõ. Quia qui in pra

Expanded text:
xistis: cantavimus, et non saltastis . Plangendum est xistis: cantavimus, et non saltastis . Plangendum est impraesentiarum, ut postea saltare valeamus illa saltatione, qua David saltavit ante arcam Testamenti: et Saulis filiae displicens, magis placuit Deo . Tempus spa
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus dilectionis qua cos sub patrib ante dilex̃.
& tẽpus odii. qua in xp̃m intulerunt manus. Tem¬
pus proelii modo. agentib eis poenitentiã. & tẽpus
pacis infuturo. quando intrante plenitudine gen¬
tiũ. omnis israhel saluus crit. Tempus occidendi. &¬
tempus sanandi Et occidendi tẽpus ẽ. & sandi. quod
ait: Ego occidã. & ego uiuifi cabo: sanat. ad poenten¬
tiã prouocans. occidit iuxta illũ sensũ. inmatutino inter¬
ficiebã omnes peccatores terrȩ. Tempus destruendi. &
tẽpus ȩdificandi Non possumus ȩdificare bona. nisi pri¬
us destrux erimus mala. Id circo sic & hieremia uerbũ¬
a dõ datũ est . ut ante eradicar&. & suffoder&. et ꝑder& :
& tẽpus ridendi Nunc flendi tẽpus ẽ & infuturo ridex¬
di Beati enĩ flentes. quõ ipsi ridebunt. Tempus plan¬
gendi . & tẽpus saltandi Id circo corripiuntur in euan¬
uangelio. quib: dñs ait. Lamentauimus uob: & ñ plan¬

Expanded text:
Tempus dilectionis, qua eos sub patribus ante dilexit, Tempus dilectionis, qua eos sub patribus ante dilexit, et tempus odii, quia in Christum intulerunt manus. Tempus praelii, modo non agentibus eis poenitentiam, et tempus pacis in futuro, quando intrante plenitudine gentium, omnis Israel salvus erit. Tempus occidendi, tempus sanandi. Et occidendi tempus est et sanandi, qui ait: Ego occidam, et ego vivificabo . Sanat ad poenitentiam provocans. Occidit, juxta illum sensum: In matutino interficiebam omnes peccatores terrae . Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Non possumus aedificare bona, nisi prius destruxerimus mala. Idcirco sic Jeremiae verbum Deo datum est, ut ante eradicaret, et suffoderet, et perderet; endi, et tempus ridendi. Nunc flendi tempus est, et in futuro ridendi: Beati enim flentes, quoniam ipsi ridebunt . Tempus plangendi, et tempus saltandi. Idcirco corripiuntur in Evangelio, quibus Dominus ait: Lamentavimus vobis, et non plan
Abbreviated transcription (Latin):
singulos uersus ponere. quid inter p̃tentur & senti
ingenio derclinquens. Tempus fuit generandi. &
plantandi israhel Tempus moriendi. & ducendi in
captiuitatẽ. Tempus occidendi eos inegypto. & tem¬
pus de egypto liberandi Tempus destruendi
sub nabuchodonosor. & tempus ȩdificandi sub da¬
rio. Tempus plangendi euersionẽ urbis. & tẽpus riden¬
di atq: saltandi. subrorobabel. esdra & neem̃ia Tem¬
pus disꝑgendi israhel. & tẽpus inunũ c̃gregandi
Tempus quasi cingulũ & baltheũ circũ daridõ po¬
puld̃ iudȩorũ. & tempus ducendi cos in babiloniã
captiuitatẽ. & ibi cõputrescere trans eufraten Lege
proph&ã hicremiã. Tempus quęrendi cos & seruan
di tẽpus ꝑdendi . & tempus acquirendi Tempus
scindendi israhel. & tẽpus iterũ consuendi Tem¬
pus tacendi proph&as nunc in captiuitate romana.
& tẽpus loquendieos. tunc quando &iã in hostili
terra. dĩ consolatione & allo quio non carebant

Expanded text:
singulos versus ponere, quid interpretentur et sentisingulos versus ponere, quid interpretentur et sentiingenio derelinquens. Tempus fuit generandi et plantandi Israelem, tempus moriendi, et ducendi in captivitatem. Tempus occidendi eos in Aegypto, et tempus de Aegypto liberandi. Tempus destruendi templi sub Nabuchodonosor, et tempus aedificandi sub Dario. Tempus plangendi eversionem urbis, et tempus ridendi atque saltandi sub Zorobabel, Esdra, et Neemia. Tempus dispergendi Israel, et tempus in unum congregandi. Tempus quasi cingulum et baltheum circumdari Deo populum Judaeorum, et tempus ducendi eos in Babyloniam captivitatem, et ibi computrescere trans Euphraten. Legere  Jeremiae . Tempus quaerendi illos et servandi, et tempus perdendi, et tempus projiciendi. Tempus scindendi Israel, et tempus iterum consuendi. Tempus tacendi Prophetas, nunc in captivitate Romana, et tempus loquendi eos, tunc quando etiam in hostili terra Dei consolatione et alloquio non carebant.
Abbreviated transcription (Latin):
omnirci sub cęlo
ncestũ & fluctuantẽ statũ conditionis humanȩ. insu¬
periorib docuit Nunc uult ostendere. omnia sibi
inmundo eẽ contraria. & nihil stare ꝑp&uũ. corum
dũtaxat quȩ sub cȩlo sunt. & intra tempus. quia cę̧¬
tera substantia spiritales. nec cęlo. nec tempore conti¬
nentur: Tempus pariendi & tempus moriendi. temps
plantandi. & tempus euellendi quod plantatum ẽ
Nulli dubiũ quod ortus & interitus hominũ. dõnotis
sit & agnitus. & idipsũ parere esse. quod plantare mo¬
ri. & quod plantatũ est cũellere: Sed quia in esaia le¬
gimus. atimoretuo dñc̃ concepimus & pasturiuimus.
& pepcrimus. hoc dicendũ est. quod ꝑfecto uiro par¬
tus iste qui detimorenatus ẽ. cũ dm̃ amare cocperit
moriaur. Perfecta quippe dilectio foras mitiittimorẽ
Hebrȩi omne hoc quod cẽtrari&ate tẽporũ scriptũ ẽ.
usq ad illũ locũ in quo ait. tẽpus belli. & tẽpus pa¬
cis suꝑ israhel intelligunt. Et quia non necesse ẽ per

Expanded text:
i sub coelo. Incertum et fluctuantem statum conditionis humanae in superioribus docuit: nunc vult illud ostendere, omnia sibi in mundo esse contraria, et nihil stare perpetuum, eorum dumtaxat, quae sub coelo sunt, et intra tempus, quia caeterae substantiae spirituales, nec coelo, nec tempore continentur. Tempus pariendi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Nulli dubium quod et ortus et interitus hominum, Deo notus sit et praefinitus, et idipsum esse parere, quod plantare: mori, et quod plantatum est evellere. Sed quia in Isaia legimus: A timore tuo, Domine, concepimus, et parturivimus, et peperimus: hoc dicendum est, quod perfecto viro, partus iste, qui de timore natus est, cum Deum amare coeperit, moritur. Perfecta quippe dilectio foras mittit timorem . Hebrusque ad illum locum in quo ait: tempus belli, et tecis, super Israel intelligunt. Et quia non necesse est per
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus tacendi & tẽpus loquendi Pythagoricos reor.
quorũ disciplina c̃tacere ꝑquinquenniũ . & postea cruditos
loqui. hinc originẽ su traxisse decr&i Discamus itaque
& nos prius ñ loqui. ut postra ad loquendũ ora rescraenus
Sileamus cestotẽpore. ad p̃ceptoris cloquia pendeamus.
nihil nobis uideatur rectũ esse. nisi quod discimus ut post
multũ silentiũ. dediscipulis efficiamur magistri Nunc
uero proseculorũ cottidie inpeius labentiũ uitio. docemꝰ
inecclȩsus quod nesciinus Et si cõpositione uerborum.
uel instinctu diaboli qui fautor errorũ est. plausus popu¬
li excita uerimus ẽtra ẽscientiã nr̃am scire nos arbitra

Expanded text:
Tempus tacendi, et tempus loquendi. Pythagoricos reor, Tempus tacendi, et tempus loquendi. Pythagoricos reor, quorum disciplina est tacere per quinquennium, et postea eruditos loqui, hinc originem sui traxisse decreti. Discamus itaque et 411 nos prius non loqui ut postea ad loquendum ora reseremus. Sileamus certo tempore, et ad praeceptoris eloquia pendeamus, Nihil nobis videatur rectum esse, nisi quod discimus, ut post multum silentium, de discipulis efficiamur magistri. Nunc vero pro saeculorum quotidie in pejus labentium vitio, docemus in Ecclesiis, quod nescimus. Et si compositione verborum, vel instinctu diaboli, qui fautor errorum est, plausus populi excitaverimus, contra conscientiam nostram scire nos arbitra
Abbreviated transcription (Latin):
humanus animus semꝑ in sublime tendi & dediuinis&
altiorib cogitare. nec iugiter esse in c̃templatione rerũ
cȩlestiũ. sed interdũ necessitatib: corporis indulgere.
propterea tempus ẽ amplexandisapientiã & cã strictus
c̃tinendi. & tẽpus relaxandi mentẽ ab intuitu ẽple¬
xuq sapientia. ut curȩ corporis. & his quib: uita nr̃a ab¬
sq peccato indig& seruiamus. Tempus ac quirendi &
tẽpus ꝑdendi Tempus custodiendi. & tẽpus ꝓiciendi
nĩ sy nagoga destruitur. ut ȩdific&ur ccclesia & alege
fiunt scissiones ut euangelia c̃suantur: Quod euan¬
gelisto singuli ꝑ p&rarunt. delege & ꝓph&is aduentis
dominier c̃suentes : Ita & tẽpus fuit quȩrendi & custo¬
dienditiisrahel Tempus ꝑdendi & ꝓiciendi illum
Uel certe tempus quȩrendi populũ exgentib & temps
ꝑdendi populũ iudeorũ. Tempus custo diendi creden¬
tes exnationib: & tempus abiciendi incredulos ex isł

Expanded text:
humanus animus semper in sublime tendi, et de divinis et humanus animus semper in sublime tendi, et de divinis et altioribus cogitare, nec jugiter esse in contemplatione rerum coelestium, sed interdum necessitatibus corporis indulgere; propterea tempus est amplexandi sapientiam, et eam strictius continendi, et tempus relaxandi mentem ab intuitu complexuque sapientiae, ut curae corporis, et his quibus vita nostra absque peccato indiget, serviamus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus projiciendi. nim Synagoga destruitur, ut aedificetur Ecclesia, et a Lege fit scissio, ut Evangelia consuantur, quod Evangelistae singuli perpetrarunt, de Lege et Prophetis adventus stimonia consuentes: ita et tempus fuit quaerendi et custodiendi Israel, tempus perdendi et projiciendi illum. Vel certe tempus quaerendi populum ex gentibus, et tempus perdendi populum Judaeorum. Tempus custodiendi credentes ex nationibus, et tempus abjiciendi incredulos ex Israel.
Abbreviated transcription (Latin):
lapidũ. siuc c̃gregandorũ. quod lapides mittuntur
inlege colligantur in cuangelio. Hoc utrũ uere dictũ sit¬
an falsũ. suo imputetur auctori Tempus amplex¬
andi & tempus longe fieri abamplexu
uxta simplicẽ intelligentiã manifestus ẽ sensus. apo¬
stolo inuerba eadẽ congruente. Nolite fraudare inui¬
cẽ ni forte ex consensu ad tẽpus. ut uacetis orationi
Liberis dandã operã. & rursũ continentia: uel quod
tempus fuerit amplexandi. quando uigebat illa sen¬
tentia. crescite & multiplicami & repl&eterrã Ettẽ¬
pus ꝓcul a cõplexu fieri. quando successit tempus¬
quod in angusto c̃: & suꝑ ẽ. ut & qui habent ux ores. sic
sint quasi ñ habeant. Siaũ uolucrimus ad altiora ẽsende¬
re uidebimus sapientiã amplexari amatores suos. Ho¬
nora quippe eã e amplexabiturte. Intraq ulnas suas &
gremiũ strictiore cã amplexu r&inere. Porro quia ñ potest

Expanded text:
lapidum, sive congregandorum, quod lapides mittantur lapidum, sive congregandorum, quod lapides mittantur in Lege, colligantur in Evangelio. Hoc utrum vere nec ne dictum sit, suo imputetur auctori. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri ab amplexu. Juxta simplicem intelligentiam manifestus est sensus, Apostolo 410 in eadem verba congruente: Nolite fraudare ad invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi , liberis dandam operam, et rursum continentiae. Vel quod tempus fuerit amplexandi, quando vigebat illa sententia: Crescite, et multiplicamini, et replete terram . Et tempus procul a complexu fieri, quando successit: Tempus in angusto est. Superest, ut et qui habent uxores, sic sint quasi non habeant . Si autem voluerimus ad altiora conscendere, videbimus sapientiam amplexari amatores suos: Honora, quippe ait, eam, et amplexabitur te , intraque ulnas suas et gremium strictiori tenebit complexu. Porro, quia non potest
Abbreviated transcription (Latin):
ro Tempus spargendi lapides. & tẽpus colligendi lapides
Miro quomodo uir disesfissimus. remridiculã in hoclo¬
co dixerit. Dedestructione inquiens & ȩdificatione do¬
morũ salo monisermo ẽ. quod homines nunc destruans
nunc ȩdificent. Alii c̃gregent lapides ad ȩdificia ẽ¬
struenda. alii quȩ exstructa sunt destruant: Secundũ
illud oratianũ Destruit: edificat. mutat qua drata
utrũ recte. anperperã dixerit. lectoris arbitrio d crelinquo
Nos prioris explanationis sequamur ordinẽ Tempus
spargendorũ & c̃gregandorũ lapidũ esse dicentes. iux¬
ta illud quod in euangelio scriptũ est. Potens ẽ ds̃ dela¬
pidib: istis suscitare filios abrahȩ. Quod tempus fue¬
rit gentilis populi disꝑgendi. & tẽpus rursũ in ecelȩ¬
& tempus colligendi. seueritatẽ legis antiq euangelu
gra temperatã. Lex quippe rigida. in benigna. non par¬
cens peccantẽ interficit. Cuangelii grã miscr& ur. &
ad poenitentiã ꝓuocat. Et hoc eẽ tempus mittendox

Expanded text:
 Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi lapides. Miror, quomodo vir disertus rem ridiculam in hoc loco dixerit: De destructione, inquiens, et aedificatione domorum Salomonis sermo est, quod homines nunc destruant, nunc aedificent: alii congregent lapides ad aedificia construenda, alii quae exstructa sunt, destruant, secundum illud Horatianum : Diruit, aedificat, mutat quadrata rutrum recte, an perperam dixerit, lectoris arbitrio derelinquo. Nos prioris explanationis sequamur ordinem: Tempus spargendorum et congregandorum lapidum esse dicentes, juxta illud quod in Evangelio scriptum est: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Quod tempus fuerit gentilis populi dispergendi, et tempus rursum in Eccleet tempus colligendi  severitatem Legis antiquae, Evangelii gratia temperatam. Lex quippe rigida, inbenigna, non parcens, peccantem interficit. Evangelii gratia miseretur, et ad poenitentiam provocat. Et hoc esse tempus mittendorum
Abbreviated transcription (Latin):
ut adfliger& quosdam de
ecdesia. Occidit aute lacobũ
fratre iohannis gladio. uidens
autem quia placer& iudeis
ad posuit ad prehendere & pe¬
trum erat autẽ dies azimoꝵ.
Quẽ cum adprehen diss& misit
incarcerem tradensq quattu¬
or quatesnionibus militum
custodiendum . uolens post pas¬
cha producere eum populo
et p&sus quidem seruabatur
incarcerem . oratio autẽ fiebat¬

Expanded text:
igeret quosdam de ecclesia occidit autem Iacobum fratrem Iohannis gladio videns autem quia placeret Iudaeis adposuit adprehendere et Petrum erant autem dies azymorum quem cum adprehendisset misit in carcerem tradens quattuor quaternionibus militum custodire eum volens post pascha producere eum populo et Petrus quidem servabatur in carcere
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit me deuentre matris
meae recordatus ẽ nominis mei
& posuit os meum quasi gladiũ
acutum: In umbra manus suae
protexit me: & posuit me sicut
sagittam electa in sare tra sua
abscondit me et dixit mihi.
Sesuus meus estu quia integlo¬
riabor

Expanded text:
avit te, de ventre matris tuae recordatus est nominis tui. Et posuit ós tuum quasi gladium acutum, in umbra manus suae protexit te, et posuit te sicut sagittam electam; in faretra sua abscondit te, et dixit tibi: „Servus meus es tu, quia in te gloriabor
Abbreviated transcription (Latin):
scribitur. Conuerte dñe
captiuitatẽ nram sicut torrens
in austro. R Exultantis ani¬
mae uox est. Euitiorum uin¬
culis inlibertate conuersione¬
que redeuntis qua postolat¬
ut ita diuine miserationes aspi¬
rationem e peccatorum cap¬
tiuitate soluuntur.¬

Expanded text:
scribitur: conuerte, captiuitatem nostram sicut torrens in austro? Exultantis animae uox est ex uitiorum uinculis in libertatem conuersionemque redeuntis, qua postulatut ita diuinae miserationis aspiratione ex peccatorum captiuitate soluatur
Abbreviated transcription (Latin):
Ece hereditas dñi.
fili mercis fructus uentris.
Sicut sagitte in manu potentis
ita fili &cussorum. R De fu¬
turis se ibi loqui proph& a sig¬
nificat. qui post illa sessio¬
nem surgendi tempus decla¬
rat. Id est postea qua dede¬
rit dil&tis suis somnum.
Ostendit quȩ futura sit resur¬
rectio illa scorum dũ dicit.
Ecce hereditas dñi filu mercis
fructus uentris. Ipsa. Itaq
promercedem fructus uentris
indeptus est. quia saluator fruc¬
tus est uentris. Culus utiq mer¬
cis est ut ei gentes hereditas sint
quas fide generat infilios.
Sagitte autẽ apostoli recte ap¬
pellantur . qui orbe terrae
quasi uolato per a grantes doc¬
trina sua infidelium corda
pene trarunt. quos filios &¬
cus sorum. Id est proph&arũ
Optime proph&a de signat
Nam utiq cũ inproph&ia sua

Expanded text:
ereditas domini filii, merces fructus uentris; sicut sagittae in manu potentis, ita filii excussorum? De futuris se ibi loqui propheta significat qui post illam sessionem surgendi tempus declarat; id est, posteaquam dederit dilectis suis somnum, ostendit quae futura sit resurrectio illa sanctorum, dum dicit: ecce hereditas domini filii, merces fructus uentris. ipsa itaque pro mercede fructus uentris indeptus est, quia saluator fructus est uentris cuius utique merces est, ut ei gentes hereditas sint quas per fidem generat in filios. sagittae autem apostoli recte appellantur qui orbem terrae quasi uolatu peragrantes doctrina sua infidelium corda penetrarunt; quos filios excussorum, id est prophetarum, optime propheta designat. nam utique cum in prophetia sua
Abbreviated transcription (Latin):
aliud nisi corpus factũ est. Et signant̃ decorpore
dicitur. terra es & interrã reuerteris. Quod aut̃
uidetur esse blasphemũ quis cognoscit sp̃s filio¬
rũ hominũ si ascend& ipse sursũ & sp̃s iumenti
sidescendat ipse deorsũ interrã. non int̾ pecudes &
hominẽ secundũ animȩ dignitatẽ. nibil int̾ esse
c̃tendit. sed a diciendo quis. difficultatẽ rei uoluit
demonstrare. Pronomen enĩ quis. inscripturis scĩs
non ꝓ inpossibili sȩd ꝓdifficili semꝑ accipitur. ut

Expanded text:
aliud nisi corpus factum est. Et signanter de corpore aliud nisi corpus factum est. Et signanter de corpore dicitur: Terra es, et in terram reverteris . Quod autem videtur esse blasphemum: Quis cognoscit, spiritus filiorum hominum, si 417 ascendat ipse sursum, et spiritus jumenti, si descendat ipse deorsum in terram? non inter pecudes et hominem secundum animae dignitatem nihil interesse contendit, sed adjiciendo quis, difficultatem rei voluit demonstrare. Pronomen enim quis in Scripturis sanctis non pro impossibili, sed pro difficili semper accipitur. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestia & sp̃s pecoris hominisq: ȩqualis uilitas coartabat
Et lic& aliud uider&ur dissolui. aliud reseruari. tam̃
ñ multũ inter erat perire cũ corpore: uel infernetene¬
bris d& ineri. Recurramus ad singula. & cõmatico ge
Dixi ego incorde meo de eloquio filiorũ hominum.
ut eliger& cos ds Hoc solũ inquit inter homines
& iumenta ds̃ esseuoluit. quia nos loquimur. illa
sunt muta nos uoluntatẽ sermone ꝓferimus. illa
torpent silentio. Et cũ tantũ sermone differamus
abestiis. tamen ostenditur nobis. quod iuxta corpo¬
ris fragilitatẽ pecora sumus. Dic̃ iumentũ moritur:
ita moritur & homo. & unus omnib flatus ẽ. & aer
iste quo alimur. Hoc eñiait & sp̃s unus omnibus.
& amplius homini a pecore nihil ẽ Quod ne puta¬
remus dici deanima. intulit: omnia facta suNT
deterra & reuertentur. interrã. De terra aũ. nhl

Expanded text:
coelestia, et spiritum pecoris hominisque aequalis vilitas coarctabat. coelestia, et spiritum pecoris hominisque aequalis vilitas coarctabat. Et licet aliud videretur dissolvi, aliud reservari; tamen non multum intererat perire cum corpore, vel inferni tenebris detineri. Recurramus ad singula, et commatico genDixi ego in corde meo de eloquio filiorum hominis, ut eligeret eos Deus. Hoc solum, inquit, inter homines et jumenta Deus esse voluit, quia nos loquimur, illa sunt muta, nos voluntatem sermone proferimus, illa torpent silentio. Et cum tantum sermone differamus a bestiis, tamen ostenditur nobis, quod juxta corporis fragilitatem pecora sumus. Sicut jumentum moritur, ita moritur et homo, et unus omnibus flatus est, et aer iste quo alimur. Hoc enim ait: Et spiritus unus omnibus, et amplius homini a pecore nihil est. Quod ne putaremus dici etiam de anima, intulit: Omnia facta sunt de terra, et revertentur in terram. De terra autem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
uolutari. cũ &iã inter pecudes & homines secundũ
corporis qualitatẽ nihl differre uideatur. & sit eadẽ
nascendi c̃ditio. sors una moriendi. similit ꝓceda¬
mus ad lucẽ. eque dissoluamur inpuluerem Si
aũ uid & ur hȩc esse distantia. quod sp̃s hominis as¬
cendat in cęlũ. & sp̃s peccoris descendat interrã.
quo istud certo auetore cognouimus: quis potest
nosse. utrũ uerũ anfalsũ sit quod speratur: Hoc
aũ dic̃. non quod animã put& perire cũ corpore.
uel unũ bestiis & homini pra parari locũ. sed qđ
ante aduentũ xp̃i. omnia ad inferos pariter duce¬
rentur. Vnde & iacob ad inferos descensurũ sedicit.
& iob pios & impios in inferno queritur r&entari
It euangeliũ chaos magnũ interpositũ apud inferos.
& ahabrahã cũ lataro. & diuitẽ insupplicus esse testatur
Et reuera ante quã flãmeã rotã illã & igneã rompheã
ad para dysi fores xp̃e cũ latrone reserar&. clausa erant

Expanded text:
inter pecudes et hominem, secundum corporis vilitatem nihil differre videatur, et sit eadem nascendi conditio, sors una moriendi: similiter 416 procedamus ad lucem, aeque dissolvamur in pulverem. Si autem videtur haec esse distantia, quod spiritus hominis ascendat in coelum, et spiritus pecoris descendat in terram, quo istud certo auctore cognovimus? Quis potest nosse, utrum verum an falsum sit quod speratur? Hoc autem dicit, non quod animam putet perire cum corpore, vel unum bestiis et homini praeparari locum, sed quod ante adventum Christi omnia ad inferos pariter ducerentur. Unde et Jacob ad inferos descensurum se dicit . Et Job pios et impios in inferno queritur retentari . Et Evangelium, chaos magnum interpositum apud inferos, et Abraham cum Lazaro, et divitem in suppliciis esse testatur . Et revera, antequam flammeam illam rotam, et igneam romphaeam, et paradisi fores Christus cum latrone reseraret, clausa erant
Abbreviated transcription (Latin):
occasum morte deuicta.¬
tem. Pluuiã INquid uolun¬
tariã segregabis ds̃ hereditati
tuae. & infirmata est. tu uero
perfecisti ea. Animalia tua
inhabitabunt in ea. quis huius
loci sensus est. R Pluuia hic
soecundum littera. manna.
ta uellex lic& infirmata ui¬
de atur trans gressionib ludeoꝵ
Cratia tamen euangelii ostendi¬
tur esse conpl&a. In qua nunc
animalia. Id est gentes habitant
atque consistunt.

Expanded text:
occasum morte deuicta. Pluuiam, inquit, uoluntariam segregabis, deus, hereditati tuae et infirmata est, tu uero perfecisti eam, animalia tua habitabunt in ea; quis huius loci sensus est? Pluuia hic secundum litteram manna ta uel lex, licet infirmata uideatur transgressionibus Iudaeorum, gratia tamen euangelii ostenditur esse conpleta, in qua nunc animalia, id est, gentes habitant atque consistunt.
Abbreviated transcription (Latin):
deplurib p̃ceptore. moysen. aut alium quem lib &
ꝓph&arum: Sed quia nobis hȩc expositio non
plac&. admeliora tendamus. Et chananeam illã cui¬
dictum ẽ. fides tua te saluam fecit. canẽ eẽ iuxta eu¬
angelium dicamus. leonẽ uero mostuum. circumcisi¬
onis populum : Sicut balaam ꝓph&a dicit eccepo
pulus. leonis: consurgit ut leo exultans. Canis ergo

Expanded text:
eptorem: et leonem Moysen, aut alium quemlibet prophetarum. Sed quia nobis haec expositio non placet, ad majora tendamus: et Chananaeam illam, cudictum est: Fides tua te salvam fecit : canem esse juxta Evangelium dicamus; leonem vero mortuum, circumcisionis populum, sicut Balaam propheta dicit: Ecce populus, ut catulus 460 leonis consurget, et ut leo exsultans . Canis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Sinihil agat monachus.
nisi quod communis monas¬
terii regula uel maiorum
cohortantur &xempla.
Si lingua adloquendum
prohibeat monachus : Et ta
citurnitate habens usq ad
interrogationem non loqua¬
tur. Dicente scriptura.
quia in multi loquio non es¬
fugitur paccatum. & quia uir
linguosus ñ dirigitur suꝑ terrã.
quia scriptum est. Stultur inrisu

Expanded text:
si nihil agat monachus, nisi quod communis monasterii regula, vel majorum cohortantur exempla: et, est, si linguam ad loquendum prohibeat mciturnitatem habens usque ad interrogationem non loquatur, monstrante Scriptura: Quia in multiloquio non effugitur peccatum . Et quia vir linguosus non dirigitur super terramquia scriptum est: Stultus in risu
Abbreviated transcription (Latin):
dicrtur. Confitebor tibi dñe
qualiter hoc intellegendũ ẽ
onsemper penitentia ui¬
d&ur significare confessio
Na confitebor interdũ po¬
nitur. Prolaudabo uel pro
gratias agam . uel proglori¬
ficabo dñm.
NPerfecto Meo INquid
uiderunt oculi tui . & in libro
tuo omnes scribuntus
quae hic significantia est. R¬
Oculi dñi inperfectum nr̃m ui¬
dent quia ds̃ homine. &iam
prius quam form&ur agnos¬
cit. & aliter. In perfectũ nr̃m
uiderunt oculi dĩ. Qui cogita¬
tiones nr̃as. &am ante quam
ꝑficiantur introspicit. In libro
autẽ eius scribuntur omnes.
quia omnes homines ñ absq¬

Expanded text:
dicitur: confiteor tibi domine; qualiter hoc intellegendum est? Non semper paenitentiam uidetur significare confessio, nam confitebor interdum ponitur pro laudabo uel pro gratias agam uel pro glorificabo dominum. Inperfectum meum, inquit, uiderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur; quae hic significantia est? Oculi dei inperfectum nostrum uident, quia deus hominem etiam priusquam formetur agnoscit; et aliter: inperfectum nostrum uident oculi dei, quia cogitationes nostras etiam antequam perficiantur, introspicit. in libro autem eius scribuntur omnes, quia omnes homines non absq
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus. Non quod magnus sit sed quo magnũ se esse iact&
& circũdat eam obsidione. Siue ꝑsecutionis. siue alio angus¬
tiarũ genere. Et inuenit in ea uirũ pauperẽ & sapientẽ

Expanded text:
diabolus non quod magnus sit, sed quod magnum se esse jactitet diabolus non quod magnus sit, sed quod magnum se esse jactitet et circumdat eam obsidione sive persecutionis, sive alio angustiarum genere. Et invenit in ea virum pauperem et sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
bus magnis. potentib & suꝑbis. inpericulo positis. &
ad obsidionẽ pauentib cogitat & quȩrit ut inueniat. quomodo
amalis eruat ciuitatẽ & ingrata hominũ obliuio. postquam
fuerint liberati & soluta captiuitas & reddita patriae liber¬
tas. Nemo meminit sapientis illius pauperis. Nemorefert
gratias ꝓsalute sed omnes honorant diuites. qui inpericulo
ipse homo contexitur. Cum aũ uenerit aduersus eam rex mag¬
nus. diabolus. & quȩsierit locum ꝑquem possit irrumpere¬
Cumq homo depericulo siue persecutionis siue angustiarũ.
siue cuius cũq aduersae rei atqpeccati fuerit erutus. homo
ille exterior qui in imicus ẽ ilłis pauperis hominis & sapien¬
tis non recordatur interioris hominis : Nec subdit se consi¬
luis eius sed rursum sua fruitur libera uoluntate Aliter
parua ciuitas & uiri in ea pauci ad comparationẽ totius
mundi ȩlesia ẽ aduersus quã sepe consurgit rex magnus.

Expanded text:
bus, magnis, potentibus et superbis in periculo positis, et bus, magnis, potentibus et superbis in periculo positis, et ad obsidionem paventibus, cogitat, inquirit, et invenit quomodo de malis eruat civitatem. Et o integra hominum oblivio! postquam fuerint liberati, et soluta captivitas et reddita patriae libertas, nemo meminit sapientis illius pauperis, nemo refert gratias pro salute, sed omnes honorant divites qui in periculo homo ipse contexitur? Cum autem venerit adversus eam rex magnus diabolus, et quaesierit locum Cumque homo de periculo sive persecutionis, sive angustiarum, sive cujuscumque 467 adversae rei atque peccati fuerit erutus: homo ille exterior, qui inimicus est illius pauperis hominis, et sapientis, non recordatur interioris hominis, nec subdit se consiliis ejus: sed rursum sua fruitur libertate  Al. libera voluntate. Aliter: Parva civitas est, et viri in ea pauci, ad comparationem totius mundi, Ecclesia est: adversus quam saepe consurgit rex magnus