comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta perueniunt: In quo numero &iam fitplena remissio
pectatorum. expiante nos carne sacerdotis nr̃i quonunc
istenumerus incipit. & re conciliante nos dõ: adquem
in hoc baptis mo ubinu merus iste cominemoratur appa¬
ruit Post enumeratas generationes matħiita sequitur.
api autem generatio Sic erat
umess& desponsata matereius maria ioseph. antequã
conuenirent inuentaest. in utero habens despũ scõhoc
quemadmodum factum sit. quod hic preter misit. lucas
exposuit post com memoratum conceptũ ioħ itanarrans.
inmens eaũ sexto missus estangł gas rielado

Expanded text:
ta perueniunt. in quo numero etiam fit plenaria remissio ta perueniunt. in quo numero etiam fit plenaria remissio peccatorum expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos deo, ad quem in hoc baptismo, ubi numerus iste commemoratur, apparuit. Post enumeratas generationes Mattheus ita sequitur: Christi autem generatio sicerat. cum esset desponsata mater eius Maria Ioseph, antequam conuenirent, inuenta est in utero habens de spiritu sancto. hoc quemadmodum factum sit, quod hic praetermisit, Lucas exposuit post commemoratum conceptum Iohannis ita narrans: in mense autem sexto missus est angelus Gabrihel a do
Abbreviated transcription (Latin):
qui aũ adher& dño unus sp̃s est ideo in eo numero quiẽ
ced quem peruenit: connumerantur. & fitnumerus
septuaginta septem: quo significatur omnium pronss
remissio & ab olu io peccatorum quã &iam ipsedñs
perhuius numeri misterium euidenter expressit dicenr
remittendum essepeccati nonsolum septies. sed &iam
septuagies septies: Nec frustra iste numerus ad peccator
omnium pertin& mundationem sidiligentius inquirat᷑:
Denarius quippetam quam iustitiȩ numerus. indecem p̃¬
ceptis legis ostenditur: Porro peccatũ est legistrans¬
gressio Etutique trans gressio denaria numeri. congni¬
enterundeutnario ẜguratur: Vnde & uela cilicina iuben¬
tur intabernaculo undecim fieri Quisaũ dubit& ad pecca¬
ti significationem cilicium pertinere: Ac perhoc quia
uniuer sum tempus septenario dierum numero uoluit
conuenienter undecimo denario septies multi plicato.
adnumerum septuagesimum & septimum cuncta pecca¬

Expanded text:
qui autem adhaeret domino unus spiritus est, ideo in eo numero, qui equi autem adhaeret domino unus spiritus est, ideo in eo numero, qui ead quem peruenit, connumerantur et fit numerus septuaginta septem, quo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. quam etiam ipse dominus per huius numeri mysterium euidenter expressit dicens remittendum esse peccanti non solum septiens, sed etiam septuagiens septiens. Nec frustra iste numerus ad peccatorum omnium pertinet mundationem, si diligentius inquiratur. denarius quippe tamquam iustitiae numerus in decem praeceptis legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela cilicina iubentur in tabernaculo undecim fieri. quis autem dubitet ad peccati significationem cilicium pertinere? ac per hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur, conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum septuagensimum et septimum cuncta pecca
Abbreviated transcription (Latin):
rationibus aũ lucȩ significatur abolitio nr̃orum peccatorũ
deo eas ille descendens enarrat iste ascendens quodenĩ
dicit a postolus. misit dr̃ filium suum insimilitudinem
carnis peccati: h&c est susceptio p&catorum: quod au
addit ut depeccato damnar& peccatum in carne hscest
expiatio peccatorum: proinde matheus abipso dauid
persalomonem descendit incuius matrȩ illepecca uue
Qucas uero adipsum dauid pernathan ascendit: perquẽ
proph&am dr̃ peccatum illius expiauit: Ipse quoque
numerus quemlucas exsequitur certissime prorsus
ab olitionem indicat peccatorum quia enim xpĩ aliqͥ̃a
imiquitas quinullã habuit. non estutique coniuncta
iniquitatibus hominum quas in carne suscepit ideonu¬
merus penes matheũ. excepto xpõ est quadragenarius
quiauero iustitiȩ suȩ patriq nos expiatos ab omni pe¬
cato purgatosq coniungit : ut siat quodait aposto lure

Expanded text:
rationibus autem Lucae significatur abolitio nostrorum peccatorurationibus autem Lucae significatur abolitio nostrorum peccatorum a domino Christo. ideo eas ille descendens enarrat, iste ascendens. quod enim dicit apostolus: misit deus filium suum in similitudinem carnis peccati, haec est susceptio peccatorum; quod autem addit: ut de peccato damnaret peccatum in carne, haec est expiatio peccatorum. proinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum illius expiauit. ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum. quia enim Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique coniuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo numerus penes Mattheum excepto Christo est quadragenarius. quia uero iustitiae suae patrisque nos expiatos ab omni peccato purgatosque coniungit, ut fiat quod ait apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
us apĩ natiuitatem descendendo com memorauit abintio
tam quam sacerdotem in expiandis peccatis magis ad¬
signans.: Ubi eum uox decelo declarauit: ubi testimonium
iohannes ipseꝑ hibuit dicens. eccequitollit p&cata mundi:
Ascendendo aũtransit e dabraham & peruenitaddnm̃
cui mundati & expiati re conciliamur: Merito &adopti¬
onis originẽ ipsesuscepit : quia ꝑ adoptionem efficimur
filii dĩ credendo infiliumdĩ: Percarnalẽ uero gerationẽ
filiusdĩ potius propt̃nos filius hominis factus est Satisaũ
demonstrauit non seideo duisse ioseph filium heli qđ
deillo genitus: sed quod cbillo fuerit adoptatus: cum &
ipsum adã filium dĩ dixit. cumsit factus a dõ sed ꝑgratiã
quam postea peccando amisittam quã filius in paradiso con¬
stitutussit: qua propter in generationibus mathei signisi¬
catur nostrorum susceptio peccatorũ ad nõ apõ, Ingene¬

Expanded text:
us Christi nativitatem, descendendo commemoravit ab initio us Christi nativitatem, descendendo commemoravit ab initio tamquam sacerdotem in expiandis peccatis magis signans, ubi eum uox de caelo declarauit, ubi testimonium Iohannes ipsi perhibuit dicens: ecce qui tollit peccata mundi. ascendendo autem transit et Abraham et peruenit ad deum, cui mundati et expiati reconciliamur. merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii dei credendo in filium dei. per carnalem uero generationem filius dei potius propter nos filius hominis factus est. satis autem demonstrauit non se ideo dixisse Ioseph filium Heli, quod de illo genitus, sed quod ab illo fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium dixit dei, cum sit factus a deo, sed per gratiam quam postea peccando amisit tamquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthei significatur nostrorum susceptio peccatorum a domino Christo, in gene
Abbreviated transcription (Latin):
in angelo est bis numeratur. In fine scilic& prioris ordinis
& in capite ipsius deflexionis: Et hoc ipsum iamp̃ figurat
apm̃ acircum cisione ad p̃putium tam quã abhieru salem
adbabiloniã quodã modo migraturum: & hinc atquehinc
utrisque in secredentibus tamquam lapidem angularem
futurum: hectunc infigura p̃parabat dr̃ rebus inueritate
uenturis: Nam & ipse iechonias ubi angulus iste p̃figuratus ẽ.
interp̃tatur p̃paratio dĩ: Sic ergo iam ñ quad raginta duae
quod faciunt ter quattuor decim: sed propter unum bis nu¬
meratum quadraginta una generationes fiunt. si& ipsũ
Apm̃ ad numeremus qui huic regendȩuite nre temporali
atqueterrenȩ tamquam numero quadragenario regalit̃
p̃sid&: quem a distã mortalitatem nobiscum participan¬
dam quia descendentem uoluit significare matheus ideo
& ipsas generationes abrahã usque adioseph &usq ad ipsi¬

Expanded text:
in angulo est, bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis, in angulo est, bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis, et in capite ipsius deflexionis. Et hoc ipsum jam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tanquam ab Jerusalem ad Babyloniam quodammodo migraturum, et hinc atque hinc utrisque in se credentibus tanquam lapidem angularem futurum. Haec tunc in figura praeparabat Deus rebus in veritate venturis. Nam et ipse Jechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, interpretatur Praeparatio Dei. Sic ergo jam non quadraginta duae, quod faciunt ter quatuordecim, sed propter unum bis numeratum, quadraginta una generationes fiunt, si et ipsum Christum annumeremus, qui huic regendae vitae nostrae temporali atque terrenae, tanquam numero quadragenario regaliter praesidet. 11. Quem ad istam mortalitatem nobiscum participandam quia descendentem voluit significare Matthaeus, ideo et ipsas generationes ab Abraham usque ad Joseph et usque ad ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
lahorantes uenientem regem xpm̃ mattheus suscipiens
ex or sus est ab habraham & enumerauit quad raginta homi¬
nes Ahipsa enim gente ebreorum quȩ ac&eris gentibus
ut distinguer&ur dr̃d&erra sua & de cognatione sua separa¬
bit abra ham xp̃r uenitincarne ut & hoc adeum distinctius
proph&andum & prȩnuntiandum maxime pertiner&
quod promitte batur exqua ess& gente uenturus
Cum enim quaterdenas generationes tribus distinaiss&
asticulis dicens ab abraam usque ad dauid generationes
nis alias quattuor decim totidemq alias usquead natiui¬
tatem xp̃i: Nontameneiuis dunt insummã utdicer& fi¬
unt om̃r quadragintaduȩ Unus quippe in illis progene¬
ratoribus bis numeratur. id est iechonias. a quo facta est
quȩ dã inextraneas gentes deflexio quando in babilonia
trans migratum est: Nibi autem ordo a rectitudine fl&ti¬
tur. atque eat indiuersum tam quã angulum facit: Illud qđ

Expanded text:
laborantes uenientem regem Christum Mattheus suscipiens laborantes uenientem regem Christum Mattheus suscipiens exorsus est ab Abraham et enumerauit quadraginta homines. ipsa enim gente Hebraeorum, quae a ceteris gentibus ut distingueretur, deus de terra sua et de cognatione sua separauit Abraham, Christus uenit in carne, ut et hoc ad eum distinctius prophetandum et praenuntiandum maxime pertineret, quod promittebatur, ex qua esset gente uenturus. cum enim quater denas generationes tribus distinxisset articulis dicens ab Abraham usque ad Dauid generationes niae alias quatuordecim, totidemque alias usque ad nativitatem Christi ; non tamen eas duxit in summam ut diceret, Fiunt omnes quadraginta duae. Unus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Jechonias, a quo facta est quaedam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. Ubi autem ordo a rectitudine flectitur, atque ut eat in diversum, tanquam angulum facit; illud quod
Abbreviated transcription (Latin):
quam dies quadraginta cum discipulis in haeterra esse
uoluit. Huic eorum uitae adhumanã conuersationem
commixtus & cumillis alimenta mortalium quamuis
iam non moriturus accipiens. utperipsos quadraginta
dies significar& seocculta p̃sentia quod promiserat im¬
pl&urũ. quando ait. ecce ego uobiscum usque inconsũ matio¬
nem sȩculi: Cur aũ iste numerus hanc temporalem uitamter
renamq ñgnific& illa interim causa de proximo occurrit.
Quãuis sitalia fortasse secretior. quo & tempora annorum
quadri ꝑtitis uicibus currunt: & mundus ipsequattuor partib
terminatur : quasi aliquando uentorum nomine sciptura
commemorat. Ab oriente &occidente. &aquilone & mendie
Quadra ginta autem. quater habent decim: porro ipsec decim
ab uno usque ad quattuor progrediente numero consũman¬
tur: Ad hunc igitur mundum &adis tam terrenãmor¬
talem queuitam hominũ ad nos regendos intemptatione

Expanded text:
quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse uoluit huic eorum uitae adhuc humana conuersatione commixtus et cum illis alimenta mortalium, quamuis iam non moriturus, accipiens, ut per ipsos quadraginta dies significaret se occulta praesentia, quod promiserat, impleturum, quando ait: ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi. cur autem iste numerus hanc temporalem terrenamque significet uitam, illa interim causa de proximo occurrit, quamuis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripertitis uicibus currunt et mundus ipse quattuor partibus terminatur, quas aliquando uentorum nomine scriptura commemorat, ab oriente et occidente, ab aquilone et meridie. quadraginta autem quater habent decem. porro ipsa decem ab uno usque ad quattuor progrediente numero consummantur. Ad hunc igitur mundum et ad istam terrenam mortalemque uitam hominum ad nos regendos in temptatione
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui noncredunt dĩ euangelio: Et suustus uix saluu sent
peccator &impius ubi parebunt: Adquos pertin& qđ seqͥtꝰ
Tam quã uas figuli conteres eos Regumur enim boni perhanc
disciplinam : maliuero comminuuntur: Quitam quami
idem ipsi commemorantur. propteruna atque eadem sacra¬
menta quȩ habent cõmunia malicumbonis: Quiaergo
numerus iste laboriosi huius temporis sacramentum est
quo  sub disciplina regis xp̃i aduersus diabolum dimicamus.
&iam illud declarat : quod quadraginta dierum. ieiunium
hocest. humiliationem anime consecrauit : & lex & prophe¬
tȩ permorsen & heliam qui quadragenis diebus ieiunaue¬
runt: Et euangelium ꝑ ipsius dnĩ ieiunium quibus dieb
quadraginta &iamtemptabatur adiabolo: quidaliud
quam fomne huius seculi tempus temptationem nostram¬
in carne sua quã denrã mortalitate ad sumere dignatus est
prȩsigurans : Postresurr&ctionem quoque nom amplius

Expanded text:
eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, eis qui non credunt dei euangelio? et si iustus uix saluus erit, peccator et impius ubi parebunt? ad quos pertinet quod sequitur: tamquam uas figuli conteres eos. reguntur enim boni per hanc disciplinam, mali comminuuntur, qui tamquam idem ipsi commemorantur propter una adque eadem sacramenta, quae habent communia mali cum bonis. Quia ergo numerus iste laboriosi huius temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecrauit et lex et prophetae per Moysen et Helian, qui quadragenis diebus ieiunauerunt, et euangelium per ipsius domini ieiunium, quibus diebus quadraginta etiam temptabatur a diabolo, quid aliud quam per omne huius saeculi tempus temptationem in carne sua, quam de nostra mortalitate adsumere dignatus est, praefigurans? post resurrectionem quoque non amplius
Abbreviated transcription (Latin):
calumniosis occurrer&: nisi litigare quam considerare ma
s& l&torem ad tentissimum & diligentissimum requirebat:
Acute quippe anim aduersum est matheum qui regiam in
ap̃o instituerat insinuare ꝑsonã  excepto ipso xp̃o quadra¬
ginta hominer ingenerationũ serie nominasse: Nume¬
rus aũ iste illud tempus significat. quo & in hoc seculo &in
hacterra reginos oport& axp̃o secundum disciplinam la¬
boriosam: qua flagellat dr̃ ut scriptum est omnem filium
quemrecipit Dequa dicit apostolus pertribulationem
oporterẽ intrare in regnum dĩ. Quam significat &iam illa
uirgac ferrea dequa in psalmo legitur. Reges eos inuirga fer¬
rea : Cum superius dixiss&. Ego aũ constitutus sum rexabeo
supersion montem scm̃ eius: Reguntur enim &iam boni
in uirga ferrea dequibus dicitur. Tempus est utiudicium
incipiat ad amodnĩ Et sinitium a nobis. qualis finiserit

Expanded text:
calumniosis occurreret, nisi litigare quam considerare malcalumniosis occurreret, nisi litigare quam considerare malset, lectorem adtentissimum et diligentissimum requirebat. acute quippe animaduersum est Mattheum, qui regiam in Christo instituerat insinuare personam, excepto ipso Christo quadraginta homines in generationum serie nominasse. numerus autem iste illud tempus significat, quo in hoc saeculo et in hac terra regi nos oportet a Christo secundum disciplinam laboriosam, qua flagellat deus, ut scriptum est, omnem filium, quem recipit, de qua dicit apostolus per tribulationem nos oportere intrare in regnum dei. quam significat etiam illa uirga ferrea, de qua in psalmo legitur: reges eos in uirga ferrea, cum superius dixisset: ego autem em constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum eius. reguntur enim etiam boni in uirga ferrea, de quibus dicitur: tempus, ut iudicium incipiat a domo domini, et si initium a nobis, qualis finis erit
Abbreviated transcription (Latin):
eum. non ut homo ess& sed ut filius ess& sicut nos genuit dr̃
ut filii eius simus. quõs fecerat.: ut homines essemus Uinicũ
aũ genuit nonsolum ut filius ess& quod pater non est. sed &iã
ut dr̃ ess&. quod &pater est: Sed plane si hoc uerbo &iãlucas
uter&ur. omnino ess& ambiguum quis eorum ad obtantẽ:
quis ex propria carne gignentem patrẽ cõmemoras s&
quomodo &sine uper eorum dicer& genuit: sed &iste eum fi¬
lium illius & illeillius dicer& ni hib hominus ess& um biguũ
ro cum alter dicit iacobgenuit ioseph. alter ioseph qui fuit
filius heli: &iam ipsa uerborum differentia quid singuli
suscepis sent eligant̃ intimauerunt: Sed hoc facile sane ut
duxi poss& occurrere homini religioso. qui quoel lib& aliud
quȩrendum potius iudi car&. quem euan gelistã creder&
esse mentitum : Facile in quã occurrer& utiuder& quib
causis unus homo duos patres. habere potuerit: Hoc & illis

Expanded text:
eum, non ut homo esset, sed ut filius esset, sicut nos genuit deus, eum, non ut homo esset, sed ut filius esset, sicut nos genuit deus, ut filii eius simus, quos fecerat, ut homines essemus. unicum autem genuit, non solum ut filius esset, quod pater non est, sed etiam ut deus esset, quod et pater est. sed plane si hoc uerbo etiam Lucas uteretur, omni modo esset ambiguum, quis eorum adoptantem, quis ex propria carne gignentem patrem commemorasset, quomodo, etsi neuter eorum diceret genuit, sed et iste eum filium illius et ille illius diceret, nihilo minus esset ambiguum, ro cum alter dicit: Iacob genuit Ioseph, alter: Ioseph, qui fuit filius Heli, etiam ipsa uerborum differentia quid singuli suscepissent eleganter intimauerunt. sed hoc facile sane, ut dixi, posset occurrere homini religioso, qui quodlibet aliud quaerendum potius iudicaret, quam euangelistam crederet esse mentitum, facile, inquam, occurreret, ut uideret, quibus causis homo unus duos patres habere potuerit. hoc et illis
Abbreviated transcription (Latin):
quod illa adoptio significat quã paulus commemorati
eosdem diti natos ex dõ: Atq ut apercius ostender & qua
gratia factum sit & uerbum in quit caro factũ est & ha¬
bitauit innobis: Tam quã dicer&. Quid mirũ sifilii dĩ fac¬
ti sunt cum caro essent. propter quor unicus caro factumẽ
cum uerbum ess&:: hic sane magna distantia quianos ef¬
fecti filii dĩ mutamur in melius: illeaũ filius dĩ cũ filius tio¬
minis factus ess& non est mutatus ind&erius. sed ad sũp¬
sit quod erat inferius: Dicit &iacob. Uoluntariȩ genuit
nos uerbo ueritatis ut simus initium aliquod creaturae eius.
Ne scilic& meo quod ait genuit. hocnos sien putaremus.
quod ipseest: ideo principatũ quendã increatura nobis hac
adoptione concessum satis ostendit Non ergo alienum
ess& aueritate &iam silucas abillo esse ioseph genitum.
dicer&. a quo fuerat adoptatus: Etiam sic quippe genuit

Expanded text:
quod illa adoptio significat, quam Paulus commemorat, quod illa adoptio significat, quam Paulus commemorat, eosdem dixit natos ex deo. adque ut apertius ostenderet, qua gratia factum sit, et uerbum, inquit, caro factum est et habitauit in nobis, tamquam diceret: quid mirum, si filii dei facti sunt, cum caro essent, propter quos unicus caro factus est, cum uerbum esset? hac sane magna distantia, quia nos effecti filii dei mutamur in melius, ille autem filius dei, cum filius hominis factus esset, non est mutatus in deterius, sed adsumsit quod erat inferius. dicit et Iacobus: uoluntarie genuit nos uerbo ueritatis, ut simus initium aliquod creaturae eius. ne scilicet in eo quod ait genuit hoc nos fieri putaremus quod ipse est, ideo principatum quendam in creatura nobis hac adoptione concessum satis ostendit. Non ergo alienum esset a ueritate, etiamsi Lucas ab illo esse Ioseph genitum diceret, a quo fuerat adoptatus. etiam sic quippe genuit
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatis hoc omnino quod pater: quẽ missum dicit ad
suscipi endam carnem ex illo genere quo & nos secundũ
naturã nram̃ sumus : ut illo partiti pante mortalitatem
nostram per dil&ctionem. nos efficer& participes diuinita¬
tissuae peradoptionem Itaenim dicit. Cum aũ uenit pleni¬
tudo temporis. misitds̃ filium suum factum exmuliere factũ
sublege. ut eos qui sublege erant redimer&. ut ad optionem
filiorum reciperemus Et tamendicimus &iam nati exdõ.
idest accepta potestate ut filii eius efficiamur qui iam homi¬
nes eramus: Efficiamur aũ per gratiam non pernaturã:
Nã siper naturam filii essemus: num quã aliud fuissemus:
Cum enim dixiss& iohannes dediteis potestatem filios dĩfieri
his qui credunt in nomine eius. secutus ait quiñ ex sanguini¬
bus neq ex uoluntate carnis neq exuoluntate uir. sed ex dõ
natisunt. Ita quos dixit accepta potestate factos dĩ filios

Expanded text:
diuinitatis hoc omnino quod pater, quem missum dicit ad diuinitatis hoc omnino quod pater, quem missum dicit ad suscipiendum carnem ex illo genere, quo et nos secundum naturam nostram sumus, ut illo participante mortalitatem nostram per dilectionem nos efficeret participes diuinitatis suae per adoptionem. ita enim dicit: cum autem uenit plenitudo temporis, misit deus filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum recipiamus. et tamen dicimur etiam nati ex deo, id est accepta potestate, ut filii eius efficiamur, qui iam homines eramus, efficiamur autem per gratiam, non per naturam. nam si per naturam filii essemus, numquam aliud fuissemus. cum enim dixisset Iohannes: dedit eis potestatem filios dei fieri, his qui credunt in nomine eius, secutus ait: qui non ex sanguinibus neque ex uoluntate carnis neque ex uoluntate uiri, sed ex deo nati sunt. ita quos dixit accepta potestate factos dei filios?,
Abbreviated transcription (Latin):
ttusaas. isa ac genuit iacobꝰ atq ita in hoc uerbo quodẽ genuit
perseuerans don& inultimodicer& ia cobaũ genuit iosephi
satis ex pressit ad eũ patrem seꝑ duxisse ordinẽ generantium
aquo ioseph non adoptatus sed genitus erat. quã quam si
&iã lucas genitũ dicer& io sephabheli nec sicnos hoc uerbum
perturbare deber& ut aliquid credere mus quam ab uno
cuan gelista gignentem: ab altero ad optantẽ patrẽ fuisse
commemoratum: Neque enim absurde quisq: dicitur non
carne sed caritate genuisse quem filium sibi adoptauerit: aut
uero &iam nos quib deditds̃ potestatem filios ei fien: dena¬
tura atq substantia sua nos genuit. sicut unicũ filiũ: sed
utique dilectione ad obtauit: quo uerbo apostolus sepe
uti non ob aliud intellegitur. nisi addis cernendum unige¬
nitum ante omnem creaturã. perquem facta sunt omnia
quisolus de substannia patris natus est. secundũ ȩqualitatem

Expanded text:
it Isaac, Isaac genuit Iacob, adque ita in hoc uerbo quod est genuit it Isaac, Isaac genuit Iacob, adque ita in hoc uerbo quod est genuit perseuerans, donec in ultimo diceret: Iacob autem genuit Ioseph, satis expressit ad eum patrem se perduxisse ordinem generantium, a quo Ioseph non adoptatus, sed genitus erat. Quamquam si etiam Lucas genitum diceret loseph ab Heli, nec sic nos hoc uerbum perturbare deberet, ut aliud crederemus quam ab uno euangelista gignentem, ab altero adoptantem patrem fuisse commemoratum. neque enim absurde dicitur quisque non carne, sed caritate genuisse, quem filium sibi adoptauerit, aut uero etiam nos, quibus dedit deus potestatem filios eius fieri, de natura adque substantia sua nos genuit sicut unicum filium, sed utique dilectione adoptauit. quo uerbo apostolus saepe uti non ob aliud intellegitur, nisi ad discernendum unigenitum ante omnem creaturam, per quem facta sunt omnia, qui solus de substantia patris natus est, secundum aequalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
mei sunt. effrem & manasse. tam quã ruben & srmeon erant
mihi Natos aũ sigenueris postea tibi erunt: Vnde &iam factũ ẽ
ut duo decim tribus essent isrł. excepta tribu leui. quȩ templo
seruiebat: Cum ea quippe trede cim fuerunt : cum duod sĩ
fuissent filii iacob Vnde intellegitur lucas patrem ioseph
non a quo genitus. seda quo fuerat ad obtatus suscepisse in
euangelio suo cuius pro genitores sursũ uersos cõmemorar&
do nec exr& addauid Cum enim necessesit utroq euan¬
gelista uera narrante. & matheo scilic& & luca utunus eor&
eius patris originem tener& quigenuerat alter eius qui ad¬
obtauerat iosep: quem proba bilius intellegimus. adoptantis
originem tenuisse: quã eum qui noluit ioseph genitũ dicere
ab illo cuius eum essenarrabat: Commodius enĩ filius eius
dictus est aquo fuerat adoptatus quam dicer&ur abillogenitus
cuius carne nonerat natus Mattheus aũ dicens abrahãgenu¬

Expanded text:
mei sunt, Efrem et Manasse tamquam Ruben et Symeon erunt mei sunt, Efrem et Manasse tamquam Ruben et Symeon erunt mihi. natos autem si genueris postea, tibi erunt. unde etiam factum est, ut d-uodecim tribus essent Israhel excepta tribu Leui, quae templo seruiebat; cum ea quippe tredecim fuerunt, cum duodecim fuissent filii Iacob. unde intellegitur Lucas patrem Ioseph, non a quo genitus, sed a quo fuerat adoptatus, suscepisse in euangelio suo, cuius progenitores sursum uersus commemoraret, donec exiret ad Dauid. cum enim necesse sit utroque euangelista uera narrante, et Mattheo scilicet et Luca, ut unus eorum eius patris originem tenuerit, qui genuerat, alter eius, qui adoptauerat Ioseph, quem probabilius intellegimus adoptantis originem tenuisse quam eum, qui noluit Ioseph genitum dicere ab illo, cuius eum filium esse narrabat? commodius enim filius eius dictus est, a quo fuerat adoptatus, quam diceretur ab illo genitus, cuius carne non erat natus. Mattheus autem dicens: Abraham genu
Abbreviated transcription (Latin):
genus tac&ur insinu anteluca qđ cognata eius ess& helis ab
quã dicit defiliab aaron firmissime tenendũ est carnẽ apĩ
ex utroq genere propagatã. & regũ scilic& & sacerdotum:
nqub personis apudillũ populum hebreore &iãmistica
unctio sgurabatur. id est chrisma: unde xpĩ nom̃ eluc&.
tanto ante &iã ista euidentissima significatione p̃nuntiatũ.
seph. usque ad dauidꝰ facile est ut aduertant duos pa¬
tres haberepotuisse ioseph unũ a quogenitus: alterum
a quo fuerit adobtatus Antiqua est enim consu&udo adob¬
tandi &iamin illo populo dĩ. ut sibi filios facerent quos non
ipsi genuissent: Nã excepto quod filia pharonis moy sen
adoptauerat. illa quippe alieni gena fuit ipse ia cob nepotes
suos ex ioseph natos uerbis manifestissimis adoptauit dicens:
Nuncitaque filiitui duo qui facti sunttibi prius quã aduenirẽ

Expanded text:
genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere propagatam, et regum scilicet et sacerdotum, in quibus personis aput illum populum Hebraeorum etiam mystica unctio figurabatur, id est chrisma, unde Christi nomen elucet tanto ante etiam ista euidentissima significatione praenuntiatumseph usque ad Dauid, facile est, ut aduertant duos patres habere potuisse Ioseph, unum a quo genitus, alterum a quo fuerit adoptatus. antiqua est enim consuetudo adoptandi etiam in illo populo dei, ut sibi filios facerent, quos non ipsi genuissent. nam excepto quod filia Pharaonis Moysen adoptauerat — illa quippe alienigena fuit — ipse Iacob nepotes suos ex Ioseph natos uerbis manifestissimis adoptauit dicens: nunc itaque filii tui duo, qui facti sunt tibi, priusquam ad te uenirem,
Abbreviated transcription (Latin):
onrantes super his quȩdicebantur deillo
umigitur ipse narr& non ex concubitu ioseph sed ex
maria uirgine natum xpm̃. unde eum patrem eius ap¬
pellat: Nisiquia &uirum mariae recte intellegimus
sine com mixtione carnisipsa copulatione coniugu:
& ob hoc &iamapĩ patrem multo coniunstius qui ex&
coniuge natus sit. quã siess& aliunde ad obtatus:
Vnde mani festum est. illud quod ait sicut putabatur filius
ioseph. propterillos dixisse. qui eũ exioseph sicut alii ho¬
mines nascuntur natum arbitrabantur:
cper hoc &iam side monstrare aliquis poss& mariam
ex dauid nullã consanguinitatis originem ducere. saterat
secundum istam rationem accipere axpm̃ filium dauid
quaratione &iã ioseph patereius recte appellatus est
quanto magis quia cum euident̃ dicat apostolus pauł.
ex se mine dauid secundũ carnem Apm̃: ipsã quoque manã
destirpe dauid cliquã consanguinitatẽ duxisse dubitare
utique non debemus: cuius semine quõ nesacerdota le

Expanded text:
rantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Christum, unde eum patrem eius appellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, quod ait: sicut putabatur, filius Ioseph, propter illos dixisse, qui eum ex Ioseph, sicut alii homines nascuntur, natum arbitrabantur. II. Ac per hoc, etiamsi demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Dauid secundum carnem Christum, ipsam quoque Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale
Abbreviated transcription (Latin):
bant ipsum esse xpm̃: Factaaũ die egressus ibat in desertũ locũ
Ethicuidemus eundem prorsus or dinem temporum custoditũ
quem conperimus apud marcum.: Mathieus autem. quiuid&
non ordine quo gestum est. sed quod pr&ermissum recolit. hoc
desocrup&m commemorasse: postea quam narrauit. quidipsodie
facto &iam uespere gestum sit . Iam non subiungit diluculo. sedita
narrat. Videns aũ ihs turbas multas circum se. uissitire trans fr&ũ:
Iam hoc aliud est. non illud quod marcus & lucas contexunt.
qui post uesperum. diluculum ponunt: Qđ ergo hicdictum est. ui¬
dens aũ ihs turbas multas circum se. iussit iretrans fr&um: aliud
cum recordatum interposus sedebemus accipere. quod diequadã

Expanded text:
Christum. facta autem die egressus ibat in desertum locum. et hic uidemus eundem prorsus ordinem temporum custoditum, quem conperimus aput Marcum. Mattheus autem, qui uidetur non ordine, quo gestum est, sed quo praetermissum recolit, hoc de socru Petri commemorasse, posteaquam narrauit, quid ipso die facto etiam uespere gestum sit, iam non subiungit diluculum, sed ita narrat: uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum. iam hoc aliud est, non illud quod Marcus et Lucas contexunt, qui post uesperum diluculum ponunt. quod ergo hic dictum est uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum, aliud eum recordatum interposuisse debem
Abbreviated transcription (Latin):
socru peeri narrass&. non aitipse uespereaũ facto sedtum
quodidem significar&. ad iunxitdicens. Cum solaũ occidisse
omnes qui habebant infirmos uariis languoribus ducebant
illos adeum. Atille singulis manus inponens. curabat eos

Expanded text:
socru Petri narrasset, non ait ipse \'uespere autem facto\', sed tamen socru Petri narrasset, non ait ipse \'uespere autem facto\', sed tamen quod idem significaret adiunxit dicens: cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos uariis languoribus ducebant illos ad eum: at ille singulis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad impler&ur qđ dictũ est ꝑ esaiã proph&ã dicentẽ. Ipse in¬
mitates nostras accepit. &ȩgrotationes portauit.¬
Hoc adeiusdem dieitempus pertinere satis indicat. cum coniun¬
git uespereaũ facto: Sic & martus cum deipsa socrupetri
sanata duisset. &ministrabateis hocidem subiecit. Vespereaũ
facto cum occi diss& sol ad ferebant ad eum omnes male habentes
&erat om̃r ciuitas congregata adianuam. &curauit multor qui
uerabantur auarus languoribus. & dȩmonia eiciebat & nonsi¬
nebat ealoqui quõ sciebant eum.. Et diluculo ualde surgens
egressus est &abiit inde sertum locum: Vid&ur hic ordinem¬
tenuisse marcus. ut postillud quod dictum est. uespere autem fac¬
to deindedicer& & diluculo ualde surgens. quam uis nec
illud nec essesit ubidicitur. uespere aũ facto eius diei uesperũ
accipere. Necubi dicit diluculo eusdem̃ noctis diluculum
tamen uttumque uideri potest hicrerũ gestarũ ordo seruatus.
propterdigestũ ordinem temporum. lucas quoque cum de

Expanded text:
ictum est per Esaiam prophetam dicentem: ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portauit.hoc ad eiusdem diei tempus pertinere satis indicat, cum coniungit uespere autem facto. sic et Marcus, cum de ipsa socru Petri sanata dixisset et ministrabat eis, hoc idem subiecit: uespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentesgata ad januam: et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat; et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum. Et diluculo valde surgens egressus est et abiit in desertum locum . Vidtenuisse Marcus, ut post illud quod dictum est uespere autem facto deinde diceret et diluculo ualde surgens. quamuis nec illud necesse sit, ubi dicitur \'uespere facto\', eiusdem diei uesperum accipere, nec ubi dicitur \'diluculo\', eiusdem noctis diluculum, tamen utcumque uideri potest hic rerum gestarum ordo seruatus propter digestum ordinem temporum. Lucas quoque, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
dem ipsos quiloquebantur. filuꝰs sefacturos. ut lugentes
ieunarent filii sponsi quõ ipsi essent spossum occisun:
Quod autem dixit mattheus lugere: hoc marcus & lucas
ieunare: quia & illi postea. tunc ieiunabunt. ait . Non
tunclegebunt: Uerum illo uerbo significauit detali ieiu¬
nio dnm̃ locutum . quod pertin& ad humilitatemo bu¬
lationis: Utillud alterum quod ꝑtin& ad gaudium
mentis. in spiritalia suspensae atque ab hoc alienatȩ
quodammodo a corporalibus cibis: posterioribur
similitu dinibus dñr significasse intellegatur de
panno nouo & uino nouo id ostendens. quod anima¬
libus atque carnalibus circacorpus occupatis. & ob
hoc u&erem ad liuc sensum tralientibus. hoc genur
ieiuni non congruat Quassimilitudines. & a luduo
similiter explicarunt: Iamenim satis promptum est
nilul esse contrarium. siquid alius dicit quodalius
pr&ermittit. seu uerbi. seuiti dumuel abeadem sententia

Expanded text:
dem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes dem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes ieiunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. quod autem dixit Mattheus lugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corporalibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostendens, quod animalibus adque carnalibus circa corpus occupatis et ob hoc ueterem adhuc sensum trahentibus hoc genus ieiunii non congruat. quas similitudines et alii duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius dicit quod alius praetermittit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia
Abbreviated transcription (Latin):
Undeergo mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli i oħnꝰ
dicentes. quarenos &phan saei ieiunamus: Nisi quia & ip¬
si aderant. &omnes certatim utquisque poterat hocob¬
iecerunt: Quorum sententia diuerso loquendi modo. s
tamen aueritate Non alieno tribus euangelistis insinua¬
taest: Item illud desponsi filus. qui anomeiun abunt
quam diu cum eis est sponsus: similiter inter posuerunt
matħ & marc̃: Nisi quod marcus filios nuptiarum apel¬
lauit quos ille sponsi: quod adrem nihil inter est: Fali¬
os quippe nuptiarum non tantum sponsi. sed &iam spon¬
se intellegimus. Eadem ergoest aperta sententia. Ñ
alteriaduersa : Tucas autem nonait. Num quid possunt
filii sponsi ieiunare: sedait Num quid potestis filios
sponsi dum cumillis est sponsus facere ieiunare: In
quo & ipse ad aliud quiddam insinuandum. eadem sen¬
tentiam eliganter aperuit: Sic enim intellegitur eos¬

Expanded text:
unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno, a tribus euangelistis insinuata est.- Item illud de sponsi filiis, quia non ieiunabunt, quamdiu cum eis est sponsus, similiter interposuerunt Mattheus et Marcus, nisi quod Marcus filios nuptiarum appellauit quos ille sponsi, quod ad rem nihil interest. filios quippe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intellegimus. eadem ergo est aperta sententia, non altera aduersa. Lucas autem non ait \'numquid possunt filii sponsi ieiunare?\' sed ait: numquid potestis filios sponsi, quamdiu cum illis est sponsus, facere ieiunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum eandem sententiam eleganter aperuit. sic enim intellegitur eos
Abbreviated transcription (Latin):
didisse pharisaeos. quod simul cum discipulis iohannis hoc dixe¬
rint : cum matheus. tantum discipulos iohannis hocditisse p¬
hibeat: Sed uerba ipsa quae illos ditisse apud marcum legitur
magis indicant alios hoc duisse dealus: id est conuiuas. qui aderant
uenisse adibm̃ quia ieiunabant discipuli iohannis & pharisaei & hoc
deillis dixisse: Vt quodait ueniunt non deipsis dixerit dequibus in¬
terposuerat &erant discipuliio hannis & phansaei ieiunantes:
Sedcum istiessent ieuinantes. ueniuntilli quos hoc mouit &dicunt
illi. Cur discipuli io hannis &phasssaeorx ieiunant: Tuiaũ
nonieiunant :: Qđ lucas euidentius expressit. ita hocidem inti¬
mans. cum ditiss& quideis responderit dñs deuocatione
peccatoruntam quam egrotorum : Atilli inquit dixer̃¬
adeum. Quare discipuli
iohannis ieiunant
frequenter. & obsecratio¬
nes faciunt: simi¬
liter &phansaeorum : tui aũ
edunt &bibunt:
ergo & hic sicut marcus. alios dealiis hoc ditisse narrauit.:

Expanded text:
didisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de illis dixisse, ut quod ait ueniunt non de ipsis dixerit, de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixad eum: quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? ergo et hic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit.
Abbreviated transcription (Latin):
eisdem pene uerbis. eandem sententiam tenuerunt. Nisi
quodam modo interponuntillud exprop h&atestimoniũ.
Misen cordiam uolo quam
sacrificium: lucas autem
cum dixiss&. nonue¬
niuocareiustos sed p&¬
catores: addidit
inpenitentiam: quod ad
explanandum
sententiam ual& N& quis¬
quam peccatores. ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi
arbitr&ur axp̃o cum &illa similitudo deegrotis bene
matħ tuncastes ser̃ adeũ discipuli iohannes dicentes qua

Expanded text:
eisdem paene uerbis eandem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex propheta testimonium: misericordiam uolo quam sacrificium. Lucas autem cum dixisset: non ueni uocare iustos, sed peccatores, addidit in paenitentiam, quod ad explanandam sententiam ualet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: q
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ perhiber& dehomine. ipseenim sciebat quidẽ & in homne.
Sed quid miram sip̃sentes hominũ uoluntates uidebat. qui&iã
futuram p&ro p̃nuntiauit. Quam tunc utiq: non habebat quan¬
doproillo uel cumillo paratũ se mori p̃sumebat. Que cũ itec
sint quomodo huic eius tantescientio & p̃scientiȩ nonẽ con¬
trarium quod marcusdicit. Precepitillis necuidicerent.
Quanto aũ eis precipiebat. tantomagis plus predicabant: Si enim sci¬
ebateos sicutille quinotas habebat. Etpresentes & futuras hominũ
uoluntates. Tanto magis ne predicirent eis precipiebat. utquid hoc
precipiebat. nisi quia pigris uolebit ostendere. quanto studiosius
quantoq feruentius eum predicaredebeant quib: iub& ut p̃dicent
quando illi qui prohibebantur taere nom poterant. Seqͣ marcus.
NILLIS DIEBUS ITERŨCŨTURBAMULT EẼT NECHADIRTT

Expanded text:
testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat, quid esset in homine. testimonium perhiberet de homine; ipse enim sciebat, quid esset in homine. sed quid mirum, si praesentes hominum uoluntates uidebat, qui etiam futuram Petro praenuntiauit, quam tunc utique non habebat, quando pro illo uel cum illo paratum se mori praesumebat? quae cum ita sint. quomodo huic eius tantae scientiae et praescientiae non est contrarium quod Marcus dicit: praecepit illis, ne cui dicerent; quanto autem eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant? si enim sciebat eos sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum uoluntates tanto magis praedicaturos, quanto magis, ne praedicarent, eis praecipiebat, utquid hoc praecipiebat, nisi quia pigris uolebat ostendere, quanto studiosius quantoque feruentius eum praedicare debeant quibus iubet. ut praedicent, quando illi qui prohibebantur tacere non poterant? V. Sequitur Marcus: lin illis diebus iterum ctfm turba multa esset nec haber
Abbreviated transcription (Latin):
Etc&̃ usq adillud ubiait. Ed cceuemientes apłi a dihm̃. renun¬
tiaueruntilli om̃a quȩ egerant & docuerant. hocultimum dixit.
Cumluca nihilo discordans. c&eraiam tracta sunt. Seqͣ marcus.
Etaitillis. Uenite seor sum indesertum locum & requiescite pus¬
illum. & c&̃ usq ad illud ubidit. Quantoaũ en precipiebat.
tanto magis plus predicabant & eo amplius admirabant᷑ dicentes
Beneom na fecit & surdos fecit audire & mutos loqui. In his
cum luca. marcus nihilẽ quod repugnare uideatur. Et superio¬
ra om̃aiam considerauimus quando cos matheo conferebam.
Sed cauendum ẽ nequis quã arbitretur hoc quod inultimo exeu¬
angelio marci posui repugnare õmnib quieũ aliis eius plerisq
factis & dictis ostendunt scisse quid ageretur in hominib idest
quod eum cogitationes & uoluntates eorum latere non potuerant.
Sicut apertissime iohannes dicit. Ipse aũ iħs non credebat sem&
ipsum eis eoquod ipsenoss& om̃s. & quia opusei nonerat ut quis

Expanded text:
etera usque ad illud ubi ait: et conuenientes apostoli ad legum renuntiauerunt illi omnia quae egerant et docuerant. hoc ultimum dixit cum Luca nihilo discordans, cetera iam ante tractata sunt. sequitur Marcus: et ait illis: uenite seorsum in desertum locum et requiescite pusillum, et cetera usque ad illud ubi ait: quantomagis plus praedicabant et eo amplius admirabantur dicentes: bene omnia fecit, et surdos fecit audire et mutos loqui; in his cum Luca Marcus nihil est quod repugnare uideatur et superiora omnia iam considerauimus, quando eos Mattheo conferebamus. sed cauendum est, ne quisquam arbitretur hoc quod in ultimo ex euangelio Marci posui repugnare omnibus qui eum aliis eius plerisque factis et dictis ostendunt scisse, quid ageretur in hominibus, id est quod eum cogitationes et uoluntates eorum latere non poterant, sicut apertissime Iohannes dicit: ipse autem Iesus non credebat semet ipsum eis eo quod ipse nosset omnes et quia opus ei non erat, ut quis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc p&entis. ad sententiã nhil inter est. Commemora uit
lucas & alium dixisse. sequartednẽ sed primum permitte
mihi renuntiare hisquidomi sunt. De quotac& matheus
Inde iam lucas in aliud perrexit. non in illud quod or dinetẽ¬
uallo posth& fecerit illud dñs non appar&. In ipsotamen inter¬
ullo sit quod de inceps mattheus sub iungit. Nam idem

Expanded text:
hoc petentis, ad sententiam nihil interest commemorauit hoc petentis, ad sententiam nihil interest commemorauit Lucas et alium dixisse: sequar te, domine, sed primum permitte mihi renuntiare his qui domi sunt, de quo tacet Mattheus. inde iam Lucas in aliud perrexit, non in illud quod ordine temuallo post haec fecerit illud dominus, non apparet. in ipso tamen interuallo fit quod deinceps Mattheus subiungit. nam idem
Abbreviated transcription (Latin):
pa. aitilli Magister sequarte quocum que ieris : usque
adillud ubi ait . dimitte mortuos sepelire mortuossuos. hoc
similiter narrat & lucas: Sedille post plura necipse sane
expresso ordine temporũ : sed recordantis modo. utrum qͦđ
prius omisit. an quod posterius &iam factum quam sunt ea
quȩ seqͥuntur prȩoccupauit. incertum est: Ita enim dicit.
Factum est aũ ambulantibus illis inuia diat quidam ad illũ:
Sequarte. quocumque ieris. et respondit prorsus eadẽm quȩ
matħ commemorat.: Quod aũ matheus dicit tunc istudges¬
tum esse. quando iussit utir& trans fr&um: lucas uero ambu¬
lantibus illis inuia non est contrariũ. qui auia utiq: ambula¬
bant. utuenirent ad fr&um: et deillo qui p&it primum
sepelire patrem suum. madieus &lucas omnino consenti¬
unt : quodenim mathieus primo eiusdem uerba posuit hoc
propter patrem suum p&entis. & deinde dnĩ dicentis. sequere
me: lucas autem primo dnĩ dicentis. sequereme. & dein de illius

Expanded text:
a ait illi: Magister, sequar te quocumque ieris, usque ad illud ubi ait, Dimitte mortuos sepelire mortuos suos ; hoc similiter narraexpresso ordine temporum, sed recordantis modo, utrum quod prius omisit an quod posterius etiam factum quam sunt ea quae sequuntur praeoccupauit, incertum est. ita enim dicit: factum est autem ambulantibus illis in uia, dixit quidam ad illum: sequar te, quocumque ieris. et respondit ei prorsus eadem quae Mattheus commemorat. quod autem Mattheus dicit tunc istud gestum esse, quando iussit, ut irent trans fretum, Lucas uero ambulantibus illis in uia, non est contrarium, quia in uia utique ambulabant, ut uenirent ad fretum. et de illo qui petit primo sepelire patrem suum Mattheus et Lucas omnino consentiunt. quod enim Mattheus primo eiusdem uerba posuit hoc propter patrem suum petentis et deinde domini dicentis sequere me, Lucas autem primo domini dicentis sequere me et deinde illius
Abbreviated transcription (Latin):
serui. ut liberi contemplentur formam dñi. EXE¬
IN LIPIT LIBER QUARTUS
Nunciao om̃mathei NARRATione cOΝTEXTIM CONSΙDERΛ

Expanded text:
serui, ut liberi contemplentur formam domini. LIBER QVARTUS. Nunc iam quoniam Matthei narrationem contextim consideran
Abbreviated transcription (Latin):
auctoribus euangelicȩ scripturȩ dignum suolabore haber&
locum. Uerum &iam deinceps quȩper apostolos gestecsunt
quȩ sufficere credidit adedificandam fidem legentium uelau¬
dientium. Ita scripsit ut solus eius liber fidedignus haber&
inecdesia deapostolorum actib: narrantis. reprobatis omnib:
quinonafide qua oportuit. facta dictaq a postolorum ausisunt
scribere. Eoquippe tempore scripserunt marcus &lucas.
quo non solum ab eđea xp̃i. uerum &iam ab ipsis adhuc in
carnemanentib: apostolis probari potuerunt.
OUARRARE LUCAS INCIPIT EUANGELIŨ¬

Expanded text:
auctoribus euangelicae scripturae dignum suo labore haberet auctoribus euangelicae scripturae dignum suo labore haberet locum, uerum etiam deinceps quae per apostolos gesta sunt, quae sufficere credidit ad aedificandam fidem legentium uel audientium, ita scripsit, ut solus eius liber fide dignus haberetur in ecclesia de apostolorum actibus narrantis reprobatis omnibus qui non ea fide, qua oportuit, facta dictaque apostolorum ausi sunt scribere. eo quippe tempore scripserunt Marcus et Lucas, quo non solum ab ecclesia Christi, uerum etiam ab ipsis adhuc in carne manentibus apostolis probari potuerunt. narrare Lucas incipit euangeliu