comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chel tantum diligit᷑: cũ eiꝰ etiã pedisseqͣ
sapientiam mundi lo qͦr. q̃in dominȩ suȩ
comꝑatione. stultitia reputat᷑ itanto ut
cernimus amore. a mundi phylosophis
nitur. dum rachel sꝑatur. facile recog¬
noscunt: qͥ hoc ꝙͣ sepe contingat. ñ tam
audiendo ꝙͣ exꝑiendo didicert̃. Sepe
ꝯtingit. ut animus antique ꝯu̾sationis
sordib minꝰ mundatus. ⁊ ad celestẽ ꝯtem¬
plationem. ñdum idoneꝰ. dũ se in cubieu¬
lo rachel collocat. dum se in eius amplexꝰ
totum parat. edũ illã iamiã se se tenere
putat: subito ⁊ inopinate inter amplexus
lie se ẽẽ dep̃hendat. Qͥd enĩ scͥpturã sa¬
eram. nͥ rachel eubiculum dicimꝰ inqͣ
sapientiam diuinam. sub decenti allego¬
riarum uelamme latitare ñ dubitamꝰ:
Intali eubieulo rachel totiens querit:
quotiens inlectione saera sp̃italis intel¬
ligentia indagat᷑. S ꝙͣ diu adhuc ad
sublimia penct̃nda mimine susfieumus: dui
cupitam. diligenter quesitam. rachel ñdũ in¬

Expanded text:
l tantum diligitur, cum ejus etiam pedissequa sapientia mundi loquor, quae in dominae suae comparatione, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philosophis nitur, dum Rachel speratur, facile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis sordibus minus mundatus, et ad coelestium contemplationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse deprehendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum in
Abbreviated transcription (Latin):
tiones: ad filios zelphe. ꝑtinent actio¬
nes. Uoluntates itaq seu cogitationes
quamus rectas. quantumlibae utiles
quom̃ nntamut quel quando laudabimꝰ
quas minime uidemus: Et quamuis u̾a laus
sit de recta uoluntate: eam tam̃ ñ lauda¬
mus. nͥ appareat in oꝑe. ꝑ opꝰ enĩ bonum
bona uoluntas innotese it: ut iure bone
opinionis laudẽ. qͣsi quasdã late flagnͣ¬
tes mandragoras inuenire possit. Qͣ si
gͦ pͦt partum ⁊ elphe pleslie. mandrago¬
ras inuenire creditur: qñ uoluntas bona

Expanded text:
tiones, ad filios Zelphae pertinent actiotiones, ad filios Zelphae pertinent actiones. Voluntates itaque seu cogitationes, quamvis rectas, quantumlibet utiles, quomodo miramur, vel quando laudabimus quas minime videmus? Et quamvis vera laus sit de recta voluntate, eam tamen non laudamus nisi appareat in opere. Per opus enim bonum bona voluntas innotescit, ut jure bonae opinionis laudem, quasi quasdam late fragrantes mandragoras invenire possit. Quasi ergo post partum Zelphae, proles Liae mandragoras invenire creditur, quando volun
Abbreviated transcription (Latin):
Solent enĩ que ꝑ gad. ⁊ aser. fiunt hõib
miranda. abstinentie uidelic& ⁊ pacien¬
tie oꝑa. oꝑantem. ñ timidum. s tumidũ
reddere: non tam humilem ꝙͣ ꝯtumacem
effice. Qͥd gͥ amplius mirandũ. qͥd mag̃
omnium laude p̾dicandum:⁊ quã cum
unde in aliis sepe extinguitur. iuimi ti.¬
moris reuerentia. in aluis ñ minuit᷑ s auget᷑:
Qͥ a g solemus singulari laude efferre.
quẽ uidemus cẽ p̾t uitutum oꝑa. ñ solũ
de di s de hominũ parua offensa ñ par̃
trepidare. recte ruben mandragoras
pꝰt natos gad. ⁊ aser. inuenisse dicitur: qͥa
quemlib& ex oꝑib p̃claris ad timorem ñ
ad tumorẽ ꝓfecisse miramur.
otandum sane. quod he de quib
locuti sumus mandragore. nec pꝰt
natos tot lie. nec pͦt geminos lib̾os ba¬
le: s pꝰt natiuitatem filioꝵ zelphe. sta¬
tim leguntur inuente. Ad filios namq
lie. uoluntates: ad filios bale cogita¬

Expanded text:
Solent enim quae per Gad et Aser fiunt hominibus Solent enim quae per Gad et Aser fiunt hominibus miranda, abstinentiae videlicet et patientiae opera, operantem non timidum, sed tumidum reddere; non tam humilem, quam contumacem efficere. Quid igitur amplius mirandum? quid magis omnium laude praedicandum, quam cum unde in aliis saepe exstinguitur, divini timoris reverentia non minuitur, sed augetur? Quia ergo solemus singulari laude efferre, quem videmus etiam post virtutum opera non solum de Dei, sed de hominum parva offensa non parum trepidare, recte Ruben mandragoras post natos Gad et Aser invenisse dicitur; quia quemlibet ex operibus praeclaris ad tumorem non ad timorem profecisse miramur. Notandum sane quod hae, de quibus locuti sumus mandragorae, nec post natos tot Liae, nec post geminos liberos Balae, sed post nativitatem filiorum Zelphae statim leguntur inventae. Ad filios namque Liae voluntates, ad filios Balae cogita
Abbreviated transcription (Latin):
est quod rachel partem mandragorarũ
petisse legitur: lia uͦ post modũ. ad ia.¬
cob loquens. ñ de sola parte głat᷑. Ad
me inquit intrabis. mercede enĩ condu¬
xi te: ꝓ mandragoris filii mei. ꝓ man¬
dragoris inquit: ñ ꝓ parte mandrago¬
tarum filii mei. Ab̾sente adhue uiro.
ure lia partem conedlit:s mneuis aduentu
eius desidio ub̃ius accensa. nicħ sibi ex eis
ult̾ius reseruari uoluit. Sie nimirũ mens
hominis. dum spĩtali dulcedine tangitur.
quicquid pͥꝰ de humana laude concupie¬
rat. libenter obliuiscitur. In hc̃ modũ man
guntur sub rachel potestate. Nouit enim
rachel quam lia mandragoris mneluis uti.
nam quiequid affectio cordis usurpat ad
landem sui: rectuis sane ratio retorquet
ad głam dĩ. S quid hoc dicimus ẽẽ. qͦd p̃
ceteris filiis lie. ruben bone opimonis mã¬
dragoras potuit inuenire: S scimꝰ. quia
unt: pene semꝑ humilitatẽ extingunt.

Expanded text:
est quod Rachel partem mandragorarum est quod Rachel partem mandragorarum petiisse legitur; Lia vero postmodum ad Jacob loquens, non de sola parte gloriatur. Ad me, inquit, intrabis: mercede enim conduxi te pro mandragoris filii mei . Pro mandragoris, inquit, non pro parte mandragorarum filii mei. Absente adhuc viro, vix Lia partem concedit, sed in ejus adventu ejus desiderio uberius accensa, nihil sibi ex eis ulterius reservari voluit. Sic nimirum mens hominis dum spirituali dulcedine tangitur, quidquid prius de humana laude concupierat libenter obliviscitur. In hunc modum manguntur sub Rachel potestate. Novit enim Rachel quam Lia mandragoris melius uti: nam quidquid affectio cordis usurpat ad laudem sui, rectius sane ratio retorquet ad gloriam Dei. Sed quid hoc dicimus esse quod prae caeteris filiis Liae, Ruben bonae opinionis mandragoras potuit invenire. CAPUT XXX. unt, pene semper humilitatem exstinguunt.
Abbreviated transcription (Latin):
delectatur. harum partem. rachel petit:
lia concedit: ut uirum accipiat. quȩ ꝓlis
desidio flagrat. Mentem ⁊ enim quȩ sua
me fecundat. Unusutiq sp̃c ẽ. qui utm̃q
sororem ꝓlis fecunditate ditat: quia ide
sp̃ẽ. ⁊ rationem adueritatis cognitionẽ
illuminat: ⁊ affectionẽ ad uirtutis amo¬
rem inflaminat. Suad & gͦ affectioni
ratio. humani fauoris appetitum. sub
suo moderamine temꝑare: si ad multipli¬
candam uirtutum ꝓlem. cupit de diui¬
ni sp̃e copula gaucde. Mandragorarum
itaq possessio. subrachel potestate redi¬
gitur: quando laudis appetitus. sub rati¬
onis dominio moderatur. Notandũ sa-¬
ne: quam temꝑate rachel. ñ mandrago¬
ras. s. mandragorarũ partem petat: nã
nec hoc rationem latet. ualde ẽe difficile
ut animus quauis renitens. ex oblata lau¬
de ñ hilarescat. Teb&e amor humane
laudis pͥꝰ temꝑari: pꝰt modum si possit
fieri. deb& etiam penitus abscidi. Uñ

Expanded text:
delectatur. Harum partem Rachel petit, delectatur. Harum partem Rachel petit, Lia concedit, ut virum accipiat, quae prolis desideria flagrat. Mentem etenim quae, suadme fecundat. Unus itaque Spiritus est qui utramque sororem prolis fecunditate ditat, quia idem Spiritus et rationem ad veritatis cognitionem illuminat, et affectionem ad virtutis amorem inflammat. Suadet ergo affectioni ratio humani favoris appetitum sub uno moderamine temperare, si ad multiplicandam virtutum prolem cupit de divini Spiritus copula gaudere. Mandragorarum itaque possessio sub Rachel potestate redigitur, quando laudis appetitus sub rationis dominio moderatur. Notandum sanc quam temperate Rachel non mandragoras, sed mandragorarum partem petat: nam nec hoc rationem latet valde esse difficile ut animus quamvis renitens ex oblata laude non hilareseat. Debet itaque amor humanae laudis prius temperari; postmodum, si posset fieri, debet etiam penitus abscindi. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
enim tam adu̾sa ꝑpeti. quam in ꝓsꝑis
ñ delectari apud semecipsũ statuit ⁊ que
difficultas eius obedientiam ult̾iꝰᷤ minue¬
re potit: Si enĩ dura: asꝑa queq. ꝓ di
amore etiã ꝑmemet ip̃m appeto cur ñ
magis hec ex adiuncta obedientia. ad
maioris meriti głam tolero:
ecte gͦ pꝰt natum gad. ⁊aser. ruben
exire dicitur: quia timor domnui.
ex uoluntaria abstinentia. ⁊ pacientia.
ad omnem obedientiam roboratur. S qͣn¬
tus qͣlisq bone opinionis odor de ipso
circumquaq spargitur: qͥ nulla molestia
mla inopia astudio obecientie p̃pecdit̃
He sunt mandragore. qͣs ruben inuenit: qͣs
ab ip̃o mater eius lia. accepit. Quid enim
ꝑ mandragoras. que odorem suum. late so
ient spargere anͥ bone opinionis famã de¬
bemus acciꝑe: Quas quidem tunc lia ac¬
cppit: quando oblata laus affectũ tangit.
quando in laudis sue p̃coniis. animꝰ offici¬
tur: ⁊ inaura popularis fauoris. ꝑuerse

Expanded text:
enim tam adversa perpeti quam in prosperis enim tam adversa perpeti quam in prosperis non delectari apud semetipsum statuit, quae difficultas ejus obedientiam ulterius minuere poterit? Si enim dura et aspera quaeque pro Dei amore etiam per memetipsum appeto, cur non magis haec ex adjuncta obedientia ad majoris meriti gloriam tolero? Recte ergo post natum Gad et Aser Ruben exire dicitur, quia timor Domini ex voluntaria abstinentia et patientia ad omnem obedientiam roboratur. tus qualisque bonae opinionis odor de seipso circumquaque spargitur, qui nulla modestia, nulla inopia a studio obedientiae praepeditur? Hae sunt mandragorae quas Ruben invenit, quas ab ipso mater ejus Lia accepit. Quid enim per mandragoras quae odorem suum solent late spargere, nisi bonae opinionis famam debemus accipere? Quas quidem tunc Lia accipit, quando oblata laus affectum tangit, quando in laudis suae praeconiis animus afficitur, et in aura popularis favoris perversae
Abbreviated transcription (Latin):
cipimus: quid ꝑ eius introitum. uel exitũ.
acciꝑe debemus: Qͥd est eum uel intus eẽ.
uel foras exire: Ruben intus est: qͣndo
in secreto cordis in conspectu dĩ de nr̃a ꝯscienti¬
a trepidamus: ruben tine foras exit: qͣn
dientiam inclinamus. Timere itaq dm.
ꝓpter scipm homines autem ꝓpter dm̃:
est ruben nẽ intͦ morari: nc̃ foris inueniri.
Exit gͦ ruben temꝑe messis tritice: qñ
ex imꝑio obedientie. exercae se in oꝑibus
iusticie. S quando putas ruben. ad ꝑfec¬
tam obedientiam conualescẽt: nͥ eũ gad.
yaser. id est amor abstinentie ⁊ pacientie.
ad contemptũ uoluptatis. uel ad toleran¬
tiam tͥbulationis animasset: Duo enĩ st̃.
que solent ꝑfectionem obedientie p̃pedire:
idest ne cogamur. uel amrata deserere. ud
asꝑa tolerare. S si semel animus amore
abstinentie uel pacientie ꝑ fecte in caluit.
ꝓtinus ruben ad omnem obedientiam
absq ulla contradictione se subdit. Qͥ

Expanded text:
cipimus, quid per ejus introitum vel exitum cipimus, quid per ejus introitum vel exitum accipere debemus? Quid est eum vel intus esse, vel foras exire? Ruben intus est, quando in secreto cordis in conspectu Dei de nostra conscientia trepidamus. Ruben tunc foras exit, quandientiam inclinamus. Timere itaque Deum propter seipsum, homines autem propter Deum est Ruben nunc intus morari, nunc foris inveniri. Exit ergo Ruben tempore messis triticeae, quando ex imperio obedientiae exercet se in operibus justitiae. Sed, quando putas Ruben ad perfectam obedientiam convalescere, nisi eum Gad et Aser id est amor abstinentiae et patientiae ad contemptum voluptatis, vel ad tolerantiam tribulationis animasset? Duo enim sunt quae solent imperfectionem obedientiae praepedire, id est ne cogamur vel amata deserere, vel aspera tolerare. Sed, si semel animus amore abstinentiae vel patientiae perfecte incaluerit, protinus Ruben ad omnem obedientiam absque ulla contradictione se subdit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
de tormenta. uel p̃mia et̾na. ñ solũ freq̃n¬
der. immo pene indefinenter cogeretur
aspicere: Nunc autem ꝑ assiduã consi¬
derationem futuroꝵ maloꝵ: facile ei per¬
suadetur ꝯtemptus p̃sentium bonorũ.
Et itm̃ ꝑ iugẽ contemplationẽ etͥne felici¬
tatis: inflammatur ad uoluntariã tole¬
rantiam p̃ssure temꝑalis. Hoc est ut ar¬
bitror. cur dan. ⁊ nepthalim. pͥꝰ nascant᷑.
uel cur gad. ⁊ aser. postĩus generentur.
Natis itaq gad. ⁊ aser. iam tempꝰ instat.
quo ruben. mandragoras inueniat: si ta¬
men eum foras exire non pigeat. S cur
eũ uelle exire dubitemus: quem ĩa ad
exeundum uel introeundũ idoneum
ce cognoscimus: sredendum est enim eũ
pͦt tot natos matris sue. pꝰt tot liberos bale.
uel zelphe. iam adultum: ⁊ posse. ⁊ uelle. ad
patris sui imꝑium exire. ⁊ intrare. S si ꝑ ru¬
ben. ut suꝑuis dictum est. timorem dei ac¬

Expanded text:
tae tormenta, vel praemia aeterna, non solum frequentae tormenta, vel praemia aeterna, non solum frequenter, imo pene indesinenter cogeretur aspicere? Nunc autem per assiduam considerationem futurorum malorum facile ei persuadetur contemptus praesentium bonorum. Et iterum per jugem contemplationem aeternae felicitatis inflammatur ad voluntariam tolerantiam pressurae temporalis. Hoc est, ut arbitror, cur Dan et Nephtalim prius nascantur, et cur Gad et Aser posterius generentur.Natis itaque Gad et Aser, jam tempus instat quo Ruben mandragoras inveniat, si tamen eum foras exire non pigeat. Sed cur eum velle exire dubitemus, quem jam ad exeundum, vel introeundum idoneum esse cognoscimus? Credendum est enim eum post tot natos matris suae, post tot liberos Balae vel Zelphae, jam adultum, et posse et velle ad patris sui imperium exire et intrare. Sed, si per Ruben, ut superius dictum est, timorem Dei ac
Abbreviated transcription (Latin):
lam suam. uiro suo tͣdẽt. uel tales filios ad¬
optaret: nisi sororis sue exemplo ꝓuocata
fuisset: Pͥus enĩ semꝑ est ut ancilla rachel
redigatur sub uiri potestate: quam ancil¬
lalie. Si enim imaginationis euagatio.
que fit ꝑ inutiles cogitationes pͥꝰ ñ repͥmi¬
tur: absq dubio sensualitatis appetitus in¬
mod̾atus. minime temꝑatur. Qͥ gͥ uult
corꝑalium uoluptatũ desidia temꝑare: pꝰ
assuescat carnales delicras numquã. uel
gitauis: tanto rarius. tanto tepidius. nimi¬
rum ea desiderabis. Hec nifallor est causa.
cur sub uirili domino pͥor incuruecur. ba¬
la. quam zelpha. Patoe nicħominus: qͦd
de gad. ⁊ aser. abstinentia uidelicet.⁊ pacien¬
tia: numquam adoptiuos filios facẽt. nͥ so¬
roris sue rachel adoptuam sobolẽ. assi¬
due cerneret. Qͥs enim unquam affectiõi
cordis posset ꝑsuadere. mundi hꝰ ꝓsꝑa con¬
tempnere: ⁊ eius adu̾sa ñ formidare.: nisi
suggerentib dan. ⁊ nepthalim. future ui¬

Expanded text:
lam suam viro suo traderet, vel tales filios adoptaret, nisi sororis suae exemplo provocata fuisset? Prius enim semper est ut ancilla Rachel redigatur sub viri potestate quam ancilla Liae. Si enim imaginationis evagatio quae fit per inutiles cogitationes prius non reprimitur, absque dubio sensualitatis appetitus immoderatus minime temperatur. Qui igitur vult corporalium voluptatum desideria temperare, prius assuescat carnales delicias nunquam, vel gitaveris, tanto rarius, tanto tepidius nimirum ea desiderabis. Haec, nisi fallor, est causa cur sub virili dominio prior incurvetur Bala quam Zelpha. Patet nihilominus quod de Gad et Aser abstinentia, videlicet et patientia, nunquam adoptivos filios faceret, nisi sororis suae Rachel adoptivam sobolem assidue cerneret. Quis enim unquam affectioni cordis posset persuadere mundi hujus prospera contemnere, et ejus adversa formidare, nisi suggerentibus Dan et Nephtalim futurae vi
Abbreviated transcription (Latin):
instrumentũ ⁊ eius actionẽ uno nomine ap¬
pellannus: nam illud qͦd uidemus. ⁊ illd
quo uidemus. uisũ uoc̃amꝰ. Sic cũ rõ. uel
uoluntas. uel intellectꝰ nominat᷑: aliqͣn.¬
do instrumentũ. aliqͣndo eius actio in¬
telligitur. Et seimꝰ qͥdem quia instrum̃tũ
ꝙͣ eius actio semꝑ pꝰ est: ⁊ sine ip̃a ẽẽ pot̃.
Habet gͦ actio abinstrumento ẽẽ: ñ in¬
strumentum ab actionẽ. Uñ nec in con-¬
ueniens est: ꝑ instrumentũ matrẽ. ꝑ acti¬
onem autem. filiũ eiuisꝰ intellige̾. Imagi¬
natio gͦ quando instrumentũ significãt.
est. uis illa anime: qua cum uoluit qͥd¬
libet imaginari ualet. Hoc instrum ento
cum ad aliquid imaginandum mens
utitur: actio ꝓculdubio quedã efficitur:
q̃ fumlit imagmatio nominat᷑. Hec uolui
breuiter commemorare: s in his immo

Expanded text:
instrumentum et ejus actionem uno nomine apinstrumentum et ejus actionem uno nomine appellamus: nam illud quod videmus, et illud quo videmus, visum vocamus. Sic cum ratio, vel voluntas, vel intellectus nominatur, aliquando instrumentum, aliquando ejus actio intelligitur. Et scimus quidem quia instrumentum quam ejus actio semper prius est, et sine ipsa esse potest. Habet ergo ab instrumento actio esse, non instrumentum ab actione. Unde nec inconveniens est, per instrumentum matrem, per actionem autem filium ejus intelligere. Imaginatio ergo, quando instrumentum significat, est vis illa animae qua cum voluerit quodlibet imaginari valet. Hoc instrumento cum ad aliquid imaginandum mens utitur, actio procul dubio quaedam efficitur, quae similiter imaginatio nominatur. Haec volui breviter commemorare, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑitur⁊ quale uel qͣntũ ẽẽ possit illud
future uite. suumiũ bonũ siue malũ col¬
ligitur: ⁊ ex hoꝵ imaginatione quedam
futuroꝵ imago figuratur talis utiq
imaginatio. rationalis ẽẽ facile ꝯuincit᷑:
& adbalam. ⁊ ad rachel ꝑtinere uidet᷑.
Ad balam ꝑtinet. inquantũ imraginatio
est: ad rachel autem. in qͣntũ rõnał ẽ.
Talis itaq ꝓ les. ⁊ imaginationis est. ꝑ
natiuitatem: ⁊ rõnis. ꝑ adoptionẽ. Hu¬
iusmodi enim ꝑlem una genãt: s al¬
tera educat. Ex bala namq nascitur.
s ꝑ rachel moderatur. Neminẽ cont᷑¬
bet: qͦd ⁊ matrẽ ⁊ꝑlem. imaginationẽ
appellem. S hoc uolo ẽẽ inter matrẽ
⁊ filium: quod est. int̃ instrum̃tũ et
actum: uel hoc est inter matrẽ ⁊ eius
ꝓlem. quod est inter genꝰ  spẽm.
Nam genꝰ aduincta s cdistentia. ex se lpe¬
ciem generat: quemadmodum copula fe
minam uiri ad ꝑlem fecundat. Et sepe

Expanded text:
experitur, quale, vel quantum esse possit illud experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum sive malum colligitur, et ex horum imaginatione, quaedam futurorum imago figuratur, talis utique imaginatio rationalis esse facile convincitur, et ad Balam, et ad Rachel pertinere videtur. Ad Balam pertinet, in quantum imaginatio est; ad Rachel autem, in quantum rationalis est. Talis itaque proles, et imaginationis est per nativitatem, et rationis per adoptionem. Hujusmodi enim prolem una generat, sed altera educit. Ex Bala namque nascitur, sed per Rachel moderatur. CAPUT rbet quod et matrem et prolem imaginationem appellem. Sed hoc volo esse inter matrem et filium, quod est inter instrumentum et actum, vel hoc est inter matrem et prolem ejus, quod est inter genus et speciem. Nam genus adjuncta sibi differentia ex se speciem generat, quemadmodum copula viri feminam ad prolem fecundat. Et saepe
Abbreviated transcription (Latin):
hec utiqͥur bestialis est: nam ⁊ hoc bestia
face potest. Rationalis est autem ila
quando ex his quȩ ꝑ sensum corꝑeum no¬
iumus. aliquid imnaginabilit̾ finginus. U̾¬
bi grã. durum uidumus: domum uidimꝰ:¬
auream autem domũ numꝗͣ uidimus.
aureã tam̃ domũ imaginari possumꝰ.
si uolumꝰ. Hoc utiq bestia facere ñ potest
solirationabil ereature hoc possibile est.
Huiusmodi imaginatione sepe utimur.
eum quȩ sint future uit & bona uel
mala diligentius rimamur. Nusqͣm
hic sola bona. nusquam hic sola mala.
s ꝑmixta simul. ⁊ bona. ⁊ mala. Et
quamuis inutroq genere sint mul¬
ta: numquã tam̃ inueniuntur sola.
bi inueniri possunt ⁊ bona sine ammix¬
tione maloꝵ: ⁊ mala nichominus sine
amnuxtione bonoꝵ. Itẽ hic sic̃ nec sola.
sic nec summa inuenimus: ibi ⁊ sũma
⁊ iꝑmixta bona ⁊ mala. ẽẽ ñ dubita¬
mus. Quotiens gͥ ex multis bonis uł
malis que inhac uita sensus corꝑeus

Expanded text:
Haec utique bestialis est: nam et hoc bestia Haec utique bestialis est: nam et hoc bestia facere potest. Rationalis autem est illa, quando ex his quae per sensum corporeum novimus, aliquid imaginabiliter fingimus. Verbi gratia: Aurum vidimus, domum em domum nunquam vidimus. Auream tamen domum imaginari possumus si volumus. Hoc utique bestia facere non potest, soli rationabili creaturae possibile. Hujusmodi imaginatione saepe utimur, cum quae sint futurae vitae bona, vel mala diligentius rimamur. Nusquam hic sola bona, nusquam hic sola mala, sed permista simul et bona et mala. Et, quamvis in utroque genere sint multa, nunquam tamen inveniuntur sola. Ibi inveniri possunt et bona sine admistione malorum, et mala nihilominus sine admistione bonorum. Item hic sicut nec sola, sic nec summa invenimus. Ibi, et summa et impermista bona, et mala esse non dubitamus. Quoties igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosas multipliciter descͥptũ. Et scimꝰ
quidem quia hoꝵ omnium nicħ ibi ẽ:
ubi nicħ tam̃ omnino deeẽ potest. Ta¬
lium namq nicħ ibi est ꝑ spẽm: uͥ ta¬
men totum est ꝑ similitudinem. In hi ᷤᷤ
ommib ht̃ bala. uñ domine sue. uti¬
liter deseruiat: quandoquidẽ ei hoꝵ
omiũ memoriam. uͥ ⁊ qͣndo uoluerit. ꝓ
uoto rep̃sentat. Hec enim statĩ eũ uo¬
lumus: imaginari possumus. Nũꝗͣ
imaginatio rõni utilior ẽẽ poterit: qͦuã
cũ ei intali obsequio deseruit. S ut
de bale filiis que dicenda sunt ꝓseqͣ¬
mur: sciendum est. quod imaginatio.
alia bestialis: alia rationalis. B estiał
autẽ. ut̾ filios iacob. annumerari ñ
deb&: nec talem aliquando rachel
adoptiuum sibi filium face̾ uolet. Bes¬
tialis itaq imaginatio est: qñ ꝑ ea q̃
pauloante uidimꝰ uel fecimus: sine
ulla utilitate. absq omni delib̾atione.
huc illucq uaga mente discurrimus.

Expanded text:
pretiosas multipliciter descriptum. Et scimus pretiosas multipliciter descriptum. Et scimus quidem quia horum omnium nihil ibi est, ubi tamen nihil omnino deesse potest. Talium namque nihil ibi est per speciem, ubi tamen totum est per similitudinem. In his omnibus habet Bala unde dominae suae utiliter deserviat, quandoquidem ei horum omnium memoriam, ubi et quando voluerit pro voto repraesentat. Haec enim statim cum voluerimus imaginari possumus. Nunquam imaginatio rationi utilior esse poterit, quam cum ei in tali obsequio deservit. CAPUTde Balae filiis quae dicenda sunt prosequamur, sciendum est quod imaginatio alia bestialis, alia rationalis. Bestialis autem inter filios Jacob annumerari non debet, nec tamen aliquando Rachel adoptivum sibi filium facere volet. Bestialis itaque imaginatio est, quando per ea quae paulo ante vidimus, vel fecimus, sine ulla utilitate, absque omni deliberatione huc illucque vaga mente discurrimus.
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ uera bona cogitare: ⁊ imaginaria qͣ¬
dam saltem pulchͥtudine. ad eoꝵ desidi¬
um. animũ accende: quam in falsis ⁊ de¬
ceptoriis bonis cogitationem figere: ⁊ ħẽ.
ratio eur rachel uoluerit ancillã suã.
uiro suo tradere. Hanc ẽe pͥmam uiã
omni ingredienti. ad inuisibiliũ contẽ.¬
plationem nemo ignorat⁊ insi forte quẽ
drohanc scientiam necdum exꝑientia infor¬
ture diuine. huic speculationi alludant:
⁊ humane infirmitati condescendant. Res
enim inuisibiles ꝑ rerum uisibilium for¬
mas de scͥbunt ⁊ earum memoriam. ꝑ qͣ¬
rumdam concupiscibilium specierum
pulcͥtudinem mentibꝰ nr̃is impͥmunt.
hine est quod nunc t̾ram lacte. ⁊ melle
manantem ꝓmittunt: nc̃ flores. nc̃ odo¬
res nominant: nunc ꝑ cant᷑ hominum.
nunc ꝑconcentus auiũ. celestiũ gau¬
dioꝵ armoniã designant. Legite apo¬
calypsim iohannis: ⁊ inuenietis celestis
ꝑ margaritas. uel alias qͣslib& gẽmas

Expanded text:
modo vera bona cogitare, et imaginaria quamodo vera bona cogitare, et imaginaria quadam saltem pulchritudine ad eorum desiderium animum accendere, quam in falsis et deceptoriis bonis cogitationem figere: et haec est ratio cur Rachel voluerit ancillam suam viro suo tradere. Hanc esse primam viam omni ingredienti ad invisibilium contemplationem nemo ignorat, nisi forte, quem ad hanc scientiam necdum experientia inforturae divinae huic speculationi alludant et humanae infirmitati condescendant. Res enim invisibiles, per rerum visibilium formas describunt, et earum memoriam per quarumdam concupiscibilium specierum pulchritudinem mentibus nostris imprimunt. Hinc est quod nunc terram lacte et melle manantem promittunt; nunc flores, nunc odores nominant, nunc per cantus hominum, nunc per concentus avium coelestium gaudiorum harmoniam designant. Legite Apocalypsim Joannis et invenietis coelestis er margaritas vel alias quaslibet gemmas
Abbreviated transcription (Latin):
que cogitare consueuit. sola uisibilia. Ee xt
inuisibilia uide ⁊ nil occurrit rerũ nͥ forme
rerũ usibiliũ: desidat intueri incorporea:
ꝓ nil sompniat. nͥ imagines rerũ corꝑaliũ. Qd
gͥ faciat: Qͥdagat: Nonne melius est qͣli¬
cumq modo illa cogitare: quam obliuio¬
ni uel negligentie tradere: Immo si bene
amat mens. ea ñ facile obliuiscit᷑: multo
tamen difficilius ad eoꝵ contemplationẽ
subleuatur: facit tam̃ quod potest: intue¬
tur ea quomͦ potest. Cogitat ꝑ unagina¬
tionem: quia necdũ uidẽ ualet ꝑ intelligen¬
tie puritatem. Hec ut arbitror est. causa.
cur rachel pͥꝰ liberos habeat de ancilla:
ꝙͣ genẽt de seip̾a. Qͥa dulce ẽ. ei saltẽ ima¬
ginando coꝵ memoriam retine: quoꝵ inteb¬
ligentiam. nondum ualet racioeinando
app̃hendẽ. Sic̃ enĩ ꝑ rachel rõnem: sic
ꝑ euis ancillam intelligimꝰ imaginationẽ.
Suadet gͦ rõ commodius ẽẽ. qualicũq

Expanded text:
quae cogitare consuevit sola visibilia. Quaerit quae cogitare consuevit sola visibilia. Quaerit invisibilia videre, et nil occurrit nisi formae rerum visibilium; desiderat intueri incorporea, et nil somniat nisi imagines rerum corporalium. Quid igitur faciat, quid agat? Nonne melius est qualicunque modo illa cogitare, quam oblivioni vel negligentiae tradere? Imo, si bene amat mens, ea non facile obliviscitur, multo tamen difficilius ad eorum contemplationem sublevatur. Facit tamen quod potest, intuetur ea quomodo potest. Cogitat per imaginationem, quia necdum videre valet per intelligentiae puritatem. Haec, ut arbitror, est causa cur Rachel prius liberos habeat de ancilla, quam generet de seipsa; quia dulce est ei saltem imaginando eorum memoriam retinere, quorum intelligentiam nondum valet ratiocinando apprehendere. Sicut enim Rachel rationem, sic per ejus ancillam intelligimus imaginationem. Suadet ergo ratio commodius esse qualicunque
Abbreviated transcription (Latin):
sensus. seu intellectus purus. S qͥd ali¬
ud ꝑ iudam intelligimus. nͥ amorẽ or¬
dinatum: amorem celestium: amorẽ di:
amorem summi boni: Nato itaq uda.
id est bonoꝵ inuisibilium desiderio exur¬
gente. atq feruente.: incipit rachel am o¬
re ꝓlis estuare: quia incipit uelle cog¬
nod cerẽ. bi amor: ibi oculus: libentes
alpienmus. quem multum diligintis.
Nulli dubium. quia qui potuit bona mui¬
sibilia dilige̾ quin uelit statim ꝯgnosc̾e ⁊ ꝑ
intelligentiam iudere: ⁊ qͣnto plꝰ crescit i¬
das. affectus uidelicet diligendi: tanto ãpliꝰ
in rachel feruet de sidium pariendi: hoc est
studium cognoscendi. S quis nesciat. ꝗͣ¬
sit difficile. immno quã pene impossibiłe.
m̃tem carnalem. ⁊ adhuc in studiis spita¬
lib rudem. ad inusibiliũ intelligentiã
assurgere. ⁊ in illis contemplationis ocłm
figere: Nulla quippe nouit adhue nͥ cor¬
ꝑalia: nil aluid cogitanti occurrit ⁊ nisi

Expanded text:
sensus seu intellectus purus. Sed quid alisensus seu intellectus purus. Sed quid aliud per Judam intelligimus, nisi amorem ordinatum, amorem coelestium, amorem Dei, amorem summi boni. Nato itaque Juda, id est, bonorum invisibilium desiderio exsurgente atque fervente, incipit Rachel amore prolis aestuare, quia incipit velle cognoscere. Ubi amor, ibi oculus. Libenter aspicimus quem multum diligimus. Nulli dubium quia qui potuit invisibilia diligere, quin velit statim cognoscere, et per intelligentiam videre, et quanto plus crescit Judas affectus videlicet diligendi, tanto amplius in Rachel fervet desiderium pariendi, hoc est studium cognoscendi. CAPUT XIV. sit difficile, imo quam pene impossibile mentem carnalem, et adhuc in studiis spiritualibus rudem, ad invisibilium intelligentiam assurgere, et in illis contemplationis oculum figere? Nulla quippe novit adhuc, nisi corporalia; nil aliud adhuc cogitanti occurrit, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam dĩ. Ecce iam habemus de qͣ¬
tuor pͥmis filiis lie. pͥmꝰ est timor pene :
scđs dolor penitũtie: cereus spes uenie: qͣr¬
tus amor iusticie: ⁊ pꝰt hȩc desinit parere.
Suffic̾e enim sibi posse existimat: cum
se uera bona ueraciter amare considerat.
S qͥd putas in corde rachel agitur: qͥb
putas desidioꝵ estib agitatur: cũ uideat
liam sororem suam matrẽ filioꝵ letantẽ.
se autem sterilem ꝑmanentem : Audiamꝰ
quid dicat: ⁊ intelliganus quid doleat.
Quid gͦ dieit iacob uiro suo: Ua mͥ inqͥt
liberos: alio quin moriar. Absq dubio stu¬
dium sapientie. si non ꝓficit: citius defiẽ
S queramus diligenter quid nã ẽẽ pos¬
sit: quod nato uda. rachel ad amorẽ
ꝓlis. solito amplius in ardescit. Diximꝰ
suꝑuis. quia ficut ad liam. idest animi
affectionem ꝑtinet diligere: sic rachelis
idest rationis est cognoscere. Ex illa nãq
oritur quilibet affectus ordinatus: ex ista

Expanded text:
justitiam Dei. Ecce jam habemus de qujustitiam Dei. Ecce jam habemus de quatuor filiis Liae. Primus est timor poenae, secundus dolor poenitentiae, tertius spes veniae, quartus amor justitiae, et posthaec desinit parere. Sufficere enim sibi posse existimat, cum se vera bona veraciter amare considerat.Sed quid putas in corde Rachel agitur, quibus putas desideriorum aestibus agitatur, cum videat Liam sororem suam matrem filiorum laetantem, se autem sterilem permanentem? Audiamus quid dicat, et intelligamus quid doleat. Quid ergo dicit Jacob viro suo: Da mihi, inquit, liberos, alioquin moriar . Absque dubio studium sapientiae si non proficit, citius deficit. Sed quaeramus diligenter quidnam esse possit, quod, nato Juda, Rachel ad amorem prolis solito amplius inardescit. Diximus superius quia sicut ad Liam, id est animi affectionem, pertinet diligere; sic Rachelis, id est rationis, est cognoscere. Ex illa namque oritur quilibet affectus ordinatus, ex ista
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a suꝑare potest impietas. Alia suts
que miscditer ignoscit: alia quȩ afflu¬
enter tribuit. Ignoscit mala nr̃a: lar.¬
gitur bona sua. Semꝑ p̃sto ad ignoscẽ¬
dum: semꝑ ꝑatus ad largiendũ. Hic
pus: illic largus: utrobiq benignus:
ubiq bonus. Confiteamur gͦ illi mala
nr̃a: ꝯfiteamur bona nr̃a. Confiteamur
a nobis ẽẽ mala nr̃a. ut pie ignoseat: ꝯfi¬
teamur ab ip̃o ẽẽ bona nr̃a⁊ ut conseruet
a augeat. Hec iudas ineessanter actitat.
ne ingratus appareat: uel de indulta ue¬
nia. uel de concessa gr̃a. Recte gͦ ut arbitͦr.
hͥ filius iudas. idest confitens uocat᷑: quia
uerus amor semꝑ confitetur. Deniq eum
scͥptum sit quia ds̃ uitas est: d̾m ñ ama¬
re conuincitur. quisquis uitatem ꝯfiti
erubescit. Iustus inqͥt scͥptura: ininitio ac¬
cusator ẽ: sui. Hab& gͦ quid agat: qͥse
credit uel cupit ẽẽ amatorem di: nͥ forte
putet aliud ẽẽ amare dm̃: ꝙͣ amare

Expanded text:
nostra superare potest impietas! Alia sunt nostra superare potest impietas! Alia sunt quae misericorditer ignoscit, alia quae affluenter tribuit. Ignoscit mala nostra, largitur bona sua. Semper praesto ad ignoscendum, semper paratus ad largiendum. Hic pius, illic largus; utrobique benignus, ubique bonus. Confiteamur ergo illi mala nostra; confiteamur illi bona nostra. Confiteamur a nobis esse mala nostra; ut pie ignoscat, confiteamur ab ipso esse bona nostra, ut conservet, et augeat. Haec Judas incessanter actitat, ne ingratus appareat, vel de indulta venia, vel de concessa gratia. Recte ergo, ut arbitror, hic filius Judas, id est confitens, vocatur, quia verus amor semper confitetur. Denique, cum scriptum sit: Quia Deus veritas est , Deum non amare convincitur quisquis veritatem confiteri erubescit: Justus, inquit Scriptura, in initio accusator est sui . Habet ergo quid agat, qui se credit, vel cupit esse amatorem Dei, nisi forte putet aliud esse amare Deum, quam amare
Abbreviated transcription (Latin):
laudas. si semper amas:⁊ semper deside¬
ras. Nam ñ amares: si ñ approbares. Qͥd
est enim ut dictum est approbare.⁊ nisi
laudare : Et ip̃a laudatio: ip̃a est ꝯfessio.
Nlec putes qͦd fufficiat uide ꝯfiteri tantũ
corde: nͥ &ẽ ꝯfiteatur ⁊ ore. Cupit eñĩ iudas
⁊ aliis commendare. ⁊ adeius amorẽ ac¬
cendere. quem omnium amore dignũ
iudicat: ⁊ abom̃ib amari desid̾at. hec
omnia dicta sunt. de ꝯfessione laudis.
S qͥd dicemus de ꝯfessione cͥminis: An
forte iudas istam ignorat: quamuis il¬
lam tam excellenter agnoscãt : Ego non
sic existimo: quia ⁊ hanc ⁊ illã adhono¬
rem dĩ multum ꝑtin̾e ꝯgnosco. Et scio
honori di militare cognouit.
ultum commendat bonitatẽ di.
ñ solum largitas sua: s ꝙ̃ iniqͥ¬
tas nr̃a. Si enim magnũ est. nil ꝓme̾nti¬
b gͣtis impendere multa: quale qͣntũ¬
ue erit tͥbuere bana ꝓmerentib ma¬
la : O qualispie ͣ tas: quam nulla

Expanded text:
laudas, si semper amas et semper desidelaudas, si semper amas et semper desideras. Nam non amares, si non approbares. Quid est enim, ut dictum est, approbare, nisi laudare? Et ipsa laudatio, ipsa est confessio. Nec putes quod sufficiat Judae confiteri tantum corde, nisi etiam confiteatur et ore. Cupit enim Judas et aliis commendare, et ad ejus amorem accendere, quem omnium amore dignum judicat, et ab omnibus amari desiderat. Haec omnia dicta sunt de confessione laudis. Sed quid dicemus de confessione criminis. An forte Judas istam ignorat, quamvis illam tam excellenter agnoscat? Ego non sic existimo, quia et hanc et illam ad honorem Dei multum pertinere cognosco. Et scio honori Dei militare cognoverit? Multum commendat bonitatem Dei non solum largitas sua, sed etiam iniquitas nostra, Si enim magnum est nil promerentibus gratis impendere multa, quale quantumve erit tribuere bona promerentibus mala? O qualis pietas, quam nulla
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat. qͥd secũ loqͣtur: de eo quẽ mul¬
tum amat. quem ualde miratur. Qd
gͦ dic̃: Qͥ d secum ta citus loquit᷑: O
inqͥt ꝙͣ bonus. quam benignꝰ: oquam
suauis. quam tuleis: oqͣm amandus.
qͣntum amplectendꝰ. ꝙͣ totꝰ ammirabi¬
lis. quam totus desiderabilis. Obeatũ
quẽ amat: o felicem quẽ suo amore
dignum iudicat. Me felicem. si eo frui
liceat. mebeatum. si eũ possidere ꝯtin¬
gat. Hec n fallor est illa uox exultati¬
onis ⁊ confessionis: que semꝑ ex ore iu¬
de resonat. in aurib diume pietatis
Q a tu dicis lia: Q a tu ꝓclamas pro
inda: Quid turecldus año quid rebuis
ꝓtali puero: Nc̃ inqͥt confitebor domino.
sonfitebor inquit dnõ. nimis inore meo.
Uere utiꝙ ⁊ absq dubio. ñ solum freq̃nt̃.
s. cẽ indesinent domino ꝯfiteris: si tam̃ per¬
fec̃te diligis. Benedicam inqͥt dñm in oĩ
temꝑe: semꝑ laus eius in ore meo. Sẽ ꝑ qͥd̾e

Expanded text:
sentiat, quid secum loquatur de eo quem mulsentiat, quid secum loquatur de eo quem multum amat, quem valde miratur. Quid ergo dicit? Quid secum tacitus loquitur? O, inquit, quam bonus, quam benignus, o quam suavis, quam dulcis, o quam amandus, quantum amplectendus, quam totus admirabilis, quam totus desiderabilis! O beatum quem amat! o felicem, quem suo amore dignum judicat! Me felicem, si eo frui liceat; me beatum, si eum possidere contingat! Haec, nisi fallor, est illa vox exsultationis et confessionis qui semper ex ore Judae resonat in auribus divinae pietatis. Quid tu dicis, Lia? Quid tu proclamas pro uda? Quid tu reddis Domino? Quid retribuis pro tali puero? Nunc, inquit, confitebor Domino: Confitebor, inquit, Domino nimis in ore meo . Vere utique et absque dubio non solum frequenter, sed etiam indesinenter Domino confiteris, si tamen perfecte diligis: Benedicam, inquit, Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo . Semper quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cedine ñ allieiat: Uñ fit: ut quẽ pͥꝰ consue¬
uerat multũ formidare: incipiat pꝰtmo.¬
dum ardent̃ amare. Uides iam ut arbit᷑r.
qͦd quemaomodũ. pꝰt ẽscentẽ cotidie ti¬
morem. necessario subortus ẽ dolor: sic uti¬
q pꝰt spem natam: ⁊ ꝑ cotidiana increm̃¬
ta ꝓficientem nascitur amor. Hic itaq ẽ.
ille filioꝵ iacob: qui qͣrto loco nascitus:
⁊ iudas idest confitens. in scͥptura nõiat᷑.
Cuius nominis si rationem querimꝰ eitui.
hoc amat: ⁊ qͦ płꝰ amat. tanto ampliꝰ appro¬
bat. Et qͥd ẽ. appbare. nͥ laudare: Illa
illa utiq est uera laudatio: illa ẽ. pura
confessio: que ex casta dilectione surgitꝰ
q̃ ex laudis aminitatione ꝓcedit. Uultis
nosse aꝑtius. quȩ sit uox exultationis
⁊ confossionis: quã nouit uidas solus:
uel cetĩs omnib excellentius: Adten de
nunc ammũ aliquẽ. nimium amantẽ:
⁊ nimio amore feruentem. Adtende qͥd

Expanded text:
cedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consuecedine non alliciat? Unde fit ut quem prius consueverat multum formidare, incipiat postmodum ardenter amare. Vides jam, ut arbitror, quod quemadmodum post crescentem quotidie timorem, necessario subortus est dolor, sic utique post spem natam, et per quotidiana incrementa proficientem nascitur amor. Hic itaque est ille filiorum Jacob, qui quarto loco nascitur, et Judas, id est confitens, in Scriptura nominatur. Cujus nominis, si rationem quaerimus, citius hoc amat, et quo plus amat, tanto amplius approbat. Et quid est approbare, nisi laudare? Illa, illa utique est vera laudatio, illa est pura confessio, quae ex casta dilectione surgit, quae ex laudis admiratione procedit. Vultis nosse apertius quae sit vox exsultationis et confessionis quae novit Judas solus, vel caeteris omnibus excellenunc animum aliquem nimium amantem; et nimio amore ferventem. Attende quid
Abbreviated transcription (Latin):
tor dieit᷑. quia animam penitentie lacͥmiᷤ
afflictam. tam frequenter quam libent̃ eon¬
solat᷑. Illam namq frequenter uisitat.
illam libent̃ ꝯfortat⁊⁊ aduenie fiduciã
plene reformat. ꝙͣ sua scelera flendo
dampnare. ⁊ dampnando flere ꝯsidat.
ter dm̃ ⁊ aninam̃ fieri :⁊ amcicia confe¬
derari: eo quod hec se sentiat abillo sepiꝰ
uisitari ⁊ ex eius aduentu. ñ tm̃ ĩa ꝯsolari.
unino aliquotiens qͦdam ineffabili gau¬
dio repleri. hanc amicicie confederatio¬
nem. ni fallor lia presenserat: qñ ĩa nato
leui. cum magna exultatione ꝓclamabat.
Nunc copulabitur mͥuir meus.
erꝰ anime sponsus: ds̃ est. Quẽ ue
raciter nobis copulamus: qͣndo ei
ꝑuerũ amorẽ inheremꝰ Inmo uͦ tunc sibi nos
ule conectit: q̃ndo nos qͥb dã int̾nis ꝯmertis ad suũ
amorem accendit: ⁊ artuis astͥngit. Qͦd est
emm cor tam durũ. tã ferreũ. quod duina
pietas sua p̃sentia ñ emolliat. ⁊ sua dul¬

Expanded text:
tor dicitur, quia animam poenitentiae lacrymis afflictam tam frequenter quam libenter consolatur. Illam namque frequenter visitat, illam libenter confortat, et ad veniae fiduciam plene reformat, quam sua scelera flendo damnare, et damnando flere considerter Deum et animam fieri, et amicitia confoederari, eo quod haec se sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam consolari, imo aliquoties quodam ineffabili gaudio repleri. Hanc amicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitur mihi vir meus . Verus animae sponsus Deus est, quem tunc veraciter nobis copulamus, quando ei per verum amorem inhaeremus. Imo vero tunc sibi nos ille connectit, quando nos quibusdam interius commerciis ad suum amorem accendit, et arctius astringit. Quod est enim cor tam durum et tam ferreum, quod divina pietas sua praesentia non emolliat, et sua dul
Abbreviated transcription (Latin):
uitioꝵ. Hunc ꝓculdubio in nobis affectum
ꝓpha ordinare cupiebat eum dix̃. Irascimi¬
ni: ⁊ nolite peccare. Qͥs est enĩ irascendo ñ
peccare.⁊ non peccando irasci: nͥ homines
utilit̾ non ad ocłm amando. eoꝵ uitiis in¬
dignari: Hunc hab̾e se filium. idem ꝑ¬
pheta significabat: eum alias dix̃. pꝰfee¬
to dio oderam illos. Et alibi. Omẽ uia
iniquam odio habui. Hic est egreguis il¬
le dĩ miles. qui bella domini p̃liari ñ ees¬
sat: ⁊ quem usitato uocabulo se̾ptura sa¬
era relum domini uel zelũ rectitudins
appellat. ⁊ elꝰ domus tue dnẽ ait ꝓpħa¬

Expanded text:
vitiorum. Hunc procul dubio in nobis affectum vitiorum. Hunc procul dubio in nobis affectum Propheta ordinare cupiebat cum dixit: Irascimini, et nolite peccare . Quid est enim irascendo non peccare, et non peccando irasci, nisi homines utiliter non ad oculum amando, eorum vitiis indignari? Hunc habere se filium idem Propheta significabat, cum alias dixit: Perfecto odio oderam illos . Et alibi: Omnem viam iniquam odio habui . Hic est egregius ille miles Dei, qui bella Domini praeliari non cessat, et quem usitato vocabulo Scriptura sacra zelum Domini vel zelum rectitudinis appellat: Zelus domus tuae,
Abbreviated transcription (Latin):
bono. Iouit hoc ysachar: ⁊ iccireo a tali
t̾ra longuis discedere nolebat. s habi¬
tans int̾ t̾minos. in eius uicinia mane¬
bat: cupiens ⁊ ambiens eam raptĩ qͥdẽ.
⁊ furtim ꝑ raros saltem excursus.
tangere. s ⁊ de illius t̾re fructib fre¬
quentius comedere. Est enim ut nosse
potestis. fruc̃tus t̾re illius sublimis:
fructus mirabilis: fructꝰ singularis.
Huius siquidem t̾re fructib mens ho¬
minis sepius satiata. ⁊ aliquatenꝰ impin¬
guata. mirandã subito contra omĩa ꝑi¬
cula fortitudinem accipit: in tantum
mox ad omniũ uitioꝵ odiũ conualesert.
ut parum iam ei sit nullum in seipso
ꝑ consensum reciꝑe: nisi studeat ea
⁊ in aliis uirilit̾ ꝑsequi: ⁊ forti anĩat¬
omne ꝑiculum: quam ferox hostis uiti¬
orum omnium.
ine est quod pꝰt ysachar. zabulon
nascit᷑: qui habitaculum fortitu¬
dinis interp̃tatur. Qͥ d enim ꝑ zabu¬
lon intelligimnus: nisi odium uitioꝵ:
Olium honum. odium ordinatum. odiũ

Expanded text:
t hoc Issachar, et idcirco a tali terra longius discedere nolebat, sed habitans inter terminos in ejus vicinia manebat, cupiens et ambiens eam raptim quidem et furtim per raros saltem excessus tangere, sed et de illius terrae fructibus frequentius comedere. Est enim, ut nosse potestis, fructus terrae illius sublimis, fructus mirabilis, fructus singularis. Hujus siquidem terrae fructibus mens hominis saepius satiata, et aliquatenus impinguata, mirandum subito contra omnia pericula fortitudinem accipit, in tantum mox ad omnium vitiorum odium convalescit, ut parum jam ei sit nullum in seipso per consensum recipere, nisi studeat ea et in aliis viriliter persequi, et forti animadomne periculum, quam ferox hostis vitiorum omnium. Hinc est quod post Issachar, Zabulon nascitur, qui habitaculum fortitudinis interpretatur. Quid enim per Zabulon intelligimus, nisi odium vitiorum. Odium bonum, odium ordinatum, odium
Abbreviated transcription (Latin):
dem ubiq inuenire potest. qͦd ꝓpt̃ dm̃ di¬
ligit: iste misquam app̃hend̾e pot̾ bonoꝵ
plenitudinem ꝙͣ sitit. Qͥs hoꝵ beatioR:
Item ecce aliiduo: quoꝵ unus odit mun¬
di huius adu̾sitatem: alt̾ autem de testat᷑
mundanam uoluptatẽ. S uͥ q̃so uel ille
hostem suum declinare poti̾t ⁊uel iste ini¬
micum suum caleare ñ possit: Qͥs horũ
queso felicior: Beatꝰ inqͥt scͥpta qui pꝰt au¬
rum ñ abiit: nec sꝑauit in pecume thes¬
auris. Et itm̃. beatꝰ uir qͥ suffert tẽptationẽ.¬
qm̃ cũ ꝓbatꝰ furrit. accipiet coronã uitȩ.
Isti st gad. ⁊aser: quarũ pͥor calcat munda
tinendum. quod scͥptura sacͣ. absti¬
nentie laborem. ñ calamitatẽ s felicitatẽ.
appellare uoluit: ⁊ pacientie rigorẽ. non
miserũ s beatũ nominare decreuit. Hoc
autem breuiter. hic ꝯmemorare uolumꝰ:
quod ꝑgad. ñ solam illam. quȩ meybo
⁊ potu est. abstinentiam intellige̾ debemꝰ.

Expanded text:
idem ubique invenire potest quod propter Deum diidem ubique invenire potest quod propter Deum diligit, iste nusquam apprehendere potest bonorum plenitudinem quam sitit. Quis horum beatior? Item ecce alii duo, quorum unus odit mundi hujus adversitatem, alter autem detestatur mundanam voluptatem. Sed ubi, quaeso, vel ille hostem suum declinare poterit, vel iste inimicum suum calcare non possit? Quis horum, quaeso, felicior? Beatus, inquit Scriptura, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecuniae thesauris . Et item: Beatus vir qui suffert tentationem, cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae . Isti sunt Gad et Aser, quorum prior calcat mundantinendum quod Scriptura sacra abstinentiae laborem non calamitatem, sed felicitatem appellare voluit, et patientiae rigorem non miserum, sed beatum appellare decrevit. Hoc autem breviter hic commemorare volumus, quod per Gad non solam illam quae in cibo et potu est abstinentiam intelligere debemus;
Abbreviated transcription (Latin):
Et quo exterius uidetur infelicior: eo in¬
terius ꝯstat ẽẽ beatior. Duo enim sunt.
ex quib constat gaudiũ beatitudinis.
carere seiliet es quodnolis:⁊ habe quod
uelis. felicem siquidẽ dicimus. qui nil patit᷑
quod nolit: ⁊ illum beatum uidicamus. cui
suppetunt quȩ cupit. Qͥ gͥ ꝓ celestiũ desid̾io
seculi uoluptatem odit: ꝓfecto ꝑ abstinentiã
hostem suum uͥq declinare poterit. Recte gͦ
rigor abstinentie. gad. idest felicitas dicit᷑:
qui ubiq calcat. seculi blandimenta. que
detestatur. Item qui ꝓamore dĩ afflictionẽ
corꝑis diligit: uͥ queso ñ inuemat aliquid
unde affligi possit: Si gͦ uire beatus cre¬
ditur. qui ubiq inuenit quod aniat: iuste
uigor pacientie aser. hoc ẽ. beatus nominat᷑.:
cui undiq obuiat quod desiderat. Ecce duo
amatores⁊ unusꝰ di: alter scłi. Iste ꝓpt̾ dñi di¬
ligit temꝑalem afflictionem: ille desid̾at
temꝑoralium bonoꝵ plenitudinem. Ille qͥ¬

Expanded text:
Et quo exterius videtur infelicior, eo inEt quo exterius videtur infelicior, eo interius constat esse beatior. Duo enim sunt ex quibus constat gaudium beatitudinis, carere eo, scilicet quod nolis, et habere quod velis. Felicem siquidem dicimus qui nil patitur quod nolit, et illum beatum judicamus cui suppetunt quae cupit. Qui igitur pro coelestium desiderio saeculi voluptatem odit, profecto per abstinentiam hostem suum ubique declinare poterit. Recte ergo rigor abstinentiae Gad, id est felicitas dicitur, qui ubique calcat saeculi blandimenta quae detestatur. Item qui pro amore Dei afflictionem corporis diligit, ubi, quaeso, non inveniat aliquid unde affligi possit? Si ergo jure beatus creditur, qui ubique invenit quod amat, juste vigor patientiae. Aser, hoc est beatus, nominatur, cui undique obviat quod desiderat. Ecce duo amatores, unus Dei, alter saeculi. Iste propter Deum diligit temporalem afflictionem, ille desiderat temporalem bonorum plenitudinem. Ille qu
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑcarnem ext̾rꝰ atteritur: iñ cordis affectio.
ad puritatis integritatem reꝑatur. Qͣnta¬
enim putas pax cordis est uel tranqͥllitas.
nulla munͣdi huius oblectam̃ta concupi¬
scere: nulla eiꝰ adu̾sa formidare: Quorũ
unum ꝑ gad adipiscitur: altm̃ ꝑ aser ob¬
tinetur. Qͥd enim de huius mundi oblec¬
tamentis concupiscat: qͥ oblata delectam̃ta.
amore abstinentie recusat: uel qͥd de
huius mundi adiisis timeat: qͥ uirtute
pacientie roboratus. de illatis &̃ malis
triumphat: Sicut de apłis scͥptum est.
Ibant apłi gaudentes a conspectu ꝯcilii:
qm̃ digni habiti sunt ꝓ nomine iħu ꝯtu¬
meliã pati. Et sic̃ ꝑ paulũ p̃cipitur: intri¬
bulatione gaudentes. Q agͥ illius gaudi¬
um imminuat: qui etiam de illata con¬
tumelia. uel qualib& p̃ssura exultat:
Ad beatitudinem gͦ animi spectat: qͥcqͥd
ꝑ di amore caro durum tolerat. Uñ enim
corpꝰ atteritur: conscientia exhilaratur.

Expanded text:
tas per carnem exterius atteritur, inde cordis affectio tas per carnem exterius atteritur, inde cordis affectio ad puritatis integritatem reparatur. enim putas pax cordis est, vel tranquillitas, nulla hujus mundi oblectamenta concupiscere, nulla ejus adversa formidare? Quorum unum per Gad adipiscitur, alterum per Aser obtinetur. Quid enim de hujus mundi oblectamentis concupiscat, qui oblata delectamenta amore abstinentiae recusat? Vel quid de hujus mundi adversis timeat, qui virtute patientiae roboratus de illatis etiam malis triumphat? Sicut de apostolis scriptum est: Ibant apostoli gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati ; et sicut per Paulum praecipitur: In tribulatione gaudentes . Quid igitur illius gaudium imminuat, qui etiam de illata contumelia vel qualibet pressura exsultat? Ad beatitudinem ergo animi spectat, quidquid pro Dei amore caro durum tolerat. Unde enim corpus atteritur, conscientia exhilaratur.