comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cor aspicit: Item dix̃ Melius ẽ aũcũsilen¬
tio orarecor dis. quã solis uerbis sine in tu¬
itu mentis: Item dix̃. Quodsi tacite. quis o¬
rat. & uox silea quã uis hominibus la¬
teat: dõ latere non potest qui consci entiȩ presens
est: alibi dicit: pura est oratio quam in suotem¬
pore: seculi non inter ueniunt curȩ: Longequip¬
pe adõ estanimus: qui in oratone. cogitationib¬
Is sȩculi fuerit occupatus. Tum ergo ueraciter ora¬
mus: quan do aliun de non cogitamus: Sed ual¬
depaucisum : quitales orationes habeant. & li¬
cet in quibus dam sin difficile tamen ut semꝑ
sint sicut orationibus regimur: it apsalmorum
studiis delectemur: psallendienim utilitas:
tristiciã cordis consalatur: Tantus essedebet
orantis erga dm̃ affectis: ut non disperet in¬
precibus effectus: Inaniter autem oram us
sispei fiduciam non habemus. Quia precep¬
tis dĩ auertitur quod in ratione postulat/ non

Expanded text:
cor aspicit. Melius est autem cum silencor aspicit. Melius est autem cum silentio orare cordis, quam solis verbis sine intuitu mentis. Quod si tacite cor oret, et vox sileat, quamvis homines lateat, Deum latere non potest, qui conscientiae praesens est. Pura est oratio, quam in suo tempore saeculi non interveniunt curae. Longe quippe a Deo est animus, qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt qui tales orationes habeant; et licet in quibusdam sint, difficile est tamen ut semper sint. Sicut orationibus regimur, ita psalmorum studiis delectemur: psallendi enim utilitas tristia corda consolatur. Tantus esse debet orantis erga Deum affectus, ut non desperet precis effectum. Inaniter autem oramus, si spei fiduciam non habemus. Qui a praeceptis Dei avertitur, quod in oratione postulat non
Abbreviated transcription (Latin):
pitio. armet oratio:. Regredientib deplatea:
oratio ocurrat. Gregorius dix̃. Quantom
grauio retumultu cogitationũ carnalium p̃¬
mimur tantom orationi ardentius. in sis¬
teredebemus: Itẽ dix̃ Addm̃ quippe corda
cũ manibus leuareest. orationis nr̃e studiũ
cũ merito bonioperis inponere: Item dix̃ Ci¬
cius ad p̃cem iudex flectitur sia prauitate sua
petitor corrigatur.. Alibidic̃: Illeergo in no
mine saluatoris petit: qui illud petit qđ ad
ueram salutem ꝑtin&: Nam siid quod &pe
diad non petitur: non in nomine ihupetitur :¬
Item dic̃: Cum enim in oratione uehementer
insistimus: stat ih̃s ut lucẽ restitua đ: Quia
ds̃ incordefigitur & lux amissa reparat᷑.
ipsedix̃, Qui aterrenis actibus libersolidõ ua¬
care meruerit : ꝓdeli quentibus exoret :
plenius ni timur sepeuerius. orando quã
inuestigando penetramusrhrsidorus dix̃:
oratio condis est: non labioꝵ .i Neque enim
uerba deprecantis ds̃ intendit used orantis

Expanded text:
pitio armet oratio. Regredientibus de platea oratio occurrat. GREGORIUS. Quanto graviori tumultu cogitationum carnalium premimur, tanto orationi ardentius insistere debemus. Ad Deum quippe corda cum manibus levare, est orationi nostrae studium cum merito boni operis imponere. Citius ad precem judex flectitur, si a pravitate sua petitor corrigatur. Ille ergo imine Salvatoris petit qui illud petit quod ad veram salutem pertinet. Nam si id quod non expedit petitur, non in nomine Jesu petitur timus. Cum vero orationi vehementer insistimus, stat Jesus, et lucem restituit, quia Deus in corde figitur, et lux amissa reparatur. Qui autem terrenis actibus liber soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis plenius nitimur, saepe verius orando quam investigando penetramus. ISIDORUS. Oratio cordis est, non labiorum: neque enim verba deprecantis Deus intendit, sed orantis
Abbreviated transcription (Latin):
num ẽ operatio: sinon habeant caritatem: q
in omnibus mandatis. dĩcaritas in libata prin¬
cipatum ten& : Caritas est dilec tiodĩ & pro¬
ximi: in toto corde & intota mente &quȩ¬
cum que uolumus ut faciant nobis homi¬
nes bona: eadem &nos faciamus illis: hec
est enim lex & prophetȩ: habenti nam que

Expanded text:
ritatem, quae in his omnibus mandatis Dei, arcem atque principatum tenet. Charitas est dilectio Dei et proximi in toto corde, et in tota mente: ut quaecunque volumus ut faciant nobis homines bona, ita et nos faciamus illis. Haec est enim lex et prophetae. Habenti namque
Abbreviated transcription (Latin):
tine preueniud. Cesarius dixit. Quan¬
tum sumus securi de preteritis: tantũ
simus solliciti defuturis. Omniaenim
crimina uel pecata cito ad nos reuer¬
tuntur: si non cotidie bonis operibus
expurgentur
dit uerbamea & non facitea simi

Expanded text:
tina praeveniat. CAESARIUS. Quantina praeveniat. CAESARIUS. Quantum sumus securi de praeteritis, tantum simus solliciti de futuris. Omnia enim crimina vel peccata cito ad nos revertuntur, si non quotidie bonis operibus expugnentur. dit verba mea, et non facit
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit esse incognitam: ut semper possit
esse sus pecta: Vt dum illã uidere non pos¬
sumus ad illam sine intermis sione pre¬
paremus hisidorus dixit: Neque
iustus desua ius titia confidat neque
pecator dedĩ misericordia disperet
sedhabea d incorde spempariter &
metum: Sicsperet misericor diam
ut ius titiam metuat Sic spes indul
gentiȩ erigat ut metus gehennesem¬
tus numquam. nec esseest ut in hacuita
sit securus: quamuis scõrum conuer¬
satio probalis sit incertum tamen
hominibus est quo sint fine dĩstinati:
Nullateres depecato securum fictiã d
catorum sit. sinemetu. tamen homo
esse non debet Quia penitentie satis¬
factio diuino pensatur tantum iudi¬
tio non humano: Nequeenim um quã
oportet penitenti habere: depecatis
securitatem: Nam securitas. neglegen¬
tiam parat. Neglegentia autem sepe
Hisido rus dixit: Incer tum nam que est
unius cuiusque uitȩ tempus & ideo
festinandum est ne forte mors repen¬

Expanded text:
nobis esse incognitam, ut semper possit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam videre non possumus, ad illam nos sine intermissione praeparemus. ISIDORUS. Neque justus de sua justitia confidat, neque de Dei misericordia desperet, sed habeat in corde spem pariter et metum: sic speret misericordiam, ut justitiam metuat; sic gentiae erigat, ut metus gehennae semtus, nunquam necesse est ut in hac vita sit securus. Quamvis sanctorum conversatio probabilis sit, incertum tamen hominibus est quo sint fine destinati. Nulla res de peccato securum faciat, catorum sit propitia, sine metu tamen homo esse non debet: quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. Neque unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas inducit negligentiam, negligentia autem saepe ISIDORUS. Incertum namque est uniuscujusque vitae tempus, et idcirco festinandum est, ne forte subito mors repen
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: sunt iusti ađque sapientes & o pe¬
raeorum in manudĩ & tamen nes citho¬
mo ut rumamore anodio dignussit: sed
omnia infuturo reseruantur incerta. Me
Hieronimus dixit: Cauendum est: ne quod in
nobis obtimum est labatur inuitium. Ide¬
o nobis dñs tempus sui celauit aduentus.
ut pendules expectutio ne incerto semꝑ
iudicenostro credamus esseuenturum
qui quando uenturus sit ignoramus. om¬
nis uita sapientis. me ditatio mortis est.
ris lȩtita uaestagenda ut numquam
amaritudo sequentis iudicii recedat
amemoria : Plerumque enim ostis¬
calidus mentem cum pecato subplan.¬
quos securitatis pestifere
blanditus
seducit. Quiigitur mente
sccurus
est perpetratis iniqui tati¬
bus ip¬
sesibi testis est quia in nocens non est:
Cum que mens secura reditur. intor¬
poremi animus laxatur. Cumbona
fratres agitis: semper ad memoriam
mala actareuocate utdum caute cul¬
paagnoscitur num quam debono ope¬
re incaute animus lȩtetur: horam
uero ultimam dñs noster idcirco nobis

Expanded text:
t sunt justi atque sapientes, sed opera eorum in manu Dei. Et tamen nescit homo utrum amore an odio dignus sit, sed omnia in futuro servantur incerta. » ERONYMUS. Cavendum est ne quod in nobis optimum est labatur in vitium. Ideo nobis Dominus temporis sui celavit adventum, ut penduli ob exspectationis incertum, semper judicem nostrum credamus esse venturum, quem, quando venturus sit, ignoramus. Omnis vita sapientis meditatio est ris laetitia, ita est agenda, ut nunquam amaritudo sequentis judicii recedat a memoria. Plerumque enim hostiscallidus mentem cum peccato supplantcit, securitatis pestiferae blanditiis seducit. Qui igitur mente securus est perpetratis iniquitatibus, ipse sibi testis est quia innocens non est. Cumque mens secura redditur in corpore, animus laxatur. Cum bona, fratres, agitis, semper ad memoriam mala acta revocate. Ut cum caute culpa agnoscitur, nunquam de bono opere incaute animus laetetur. Horam vero ultimam Deus noster idcirco voluit
Abbreviated transcription (Latin):
pretrait : Crauius libido urit: quem
otiosum inuerit: Corpus enim labore
fatigatum minus delectantur flagitia.
Otio enim deditos cito luxoria ctto pre oc
uitia oportetnos omni uirtute resis tere :
contralibidinem uero: non ex pedit repug¬
nare sed fugere: In uitas patrum dicit:
Castitate gignitur abstinentia. Gastri¬
margia autem: mater est in continentiȩ:
Uiridis herba prope aque nascens: & uitiũ ai¬
libidinis in uisi tatione mulierum: Magis
ad proxima igni ardenti: quam mulieri iu¬
ueni cum et ipsesis iuuenis. Nihilenim
ualet eum eẽ mundum corpore qui
pollutus estmente : No n enimestus cor¬
poris declinabit : nisi quianimȩ motus ante

Expanded text:
ravius libido urit quem occisum invenerit. Corpus enim labore fatigatum minus delectatur flagitio. Otio enim dedito, cito luxuria subrepit. VaIUS. Contra reliqua vitia oportet nos omni virtute resistere: contra libidinem vero non expedit repugnare, sed fugere. EX VITIS PATRUM. Castitas gignit abstinentiam, gastrimargia autem mater est incontinentiae. Viridis herba prope aquam nascens, et vitium libidinis in visitationibus mulierum. Magis approxima igni ardenti quam mulieri juveni, cum et ipse sis juvenis. Nihil enim valet eum mundum esse corpore, qui pollutus est mente. Non enim aestus hominis declinabit, nisi qui animae motus ante
Abbreviated transcription (Latin):
castitas carnis: principaliter his duob
uitus diabo lus humano generis domi¬
nator: idest łsuperbiã mentis. & luxori¬
ã carnis. hȩc enim duo uitia: diabolus
humanum possidec genus ueldum
mentem in superbiã merigit. uel dum
ꝑluxdriãcarnem corrumpit᷑: primafor¬
nicationes o culorum tela sunt secun¬
dauerbo rumi sex qui non capitur ocu¬
li s. potest uerbis resistere: Quidedec¬
tationi refrenat libidinose suggestiones:
nontransit ad consensum libidinis.
Cito enim resistit operi quititillan
plus oblectat mentem delectatio forni¬
cationis quamamor castitatis. ad huc
plius delectat pulcritudo intime casti¬
tatis: iam non regnant pec cata: sed
regnat iustitia: Omnis inmundõpol¬
lutio fornicatio dicitur. Ex delectati¬
one enim fornicandi uaria gignuntur
flagitia: quibus regnum dĩ eluudi¬
tur & homo sepuratur. fornicatio
maxi mẽ est scelus. qui a percarnis
in munditiam templum dĩ uiolat.¬

Expanded text:
castitas carnis. Principaliter his duobus castitas carnis. Principaliter his duobus vitiis diabolus humano generi dominatur, id est, superbia mentis et luxuria carnis. Per haec enim duo vitia diabolus humanum genus possidet, dum mentem in superbiam erigit, vel per luxuriam carnem corrumpit. Prima fornicationis oculorum tela sunt, secunda verborum sed qui non capitur oculis, potest verbis resistere. Qui delectationem refrenat libidinosae suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanplus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc plius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Omnis immunda pollutio, fornicatio dicitur: ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo separatur a Deo. Fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et
Abbreviated transcription (Latin):
ursus. Fornicatio mulieris in extollentia
oculorum & in palpebris eius agnos citur
Agustinus dixit: siuerumest quia ite
ds̃ ueniet. fornicatio inte mortua est:
Hie ronimus dixit. Ue illis qui tunc ha¬
buerunt terminum luxdriȩ: quando uitȩ
Luxdria inimica dõ per dit benȩ dicti¬
onem paternȩ here ditatis adque sub¬
stantiae Fornicatio non solum conscri
pulas & in lecebras uoluptatum etiam
ferneas mentes libidodomat. difficile
enim inter dilicias: seruatur pudicitia
N itenscutis sordidum ostendit amimum
& insirico & in pannis libido dominatur
Nec regum purpuratenit: net mendican¬
tium spernit squalorem: Qui luxoriatur¬
atur: mortuus & sepultus est. Gregori¬
us dixit: Dum sati etate uenter extendi¬
tur: aculei libi dinis excitantur. Hysi¬
dorus dixit. fornicatio carnis: adul
notabilis omnibus est: Qm̃ statim perse
turpis est Sic ut per superbiam men¬
tir erigitur in prostitutione libidinis.
ita per humilitatẽs mentis saluabitur

Expanded text:
lentia oculorum, et in palpebris illius agnoscitur . AUGUSTINUS. Si verum est quod in te vivit, fornicatio in te mortua est. HIERONYMUS. Vae illis qui tunc habuerunt terminum luxuriae, quando vitae. Luxuria inimica Deo, perditio paternae haereditatis, vel substantiae. Fornicatio non solum conscienpulas et illecebras voluptatum. Etiam ferreas mentes libido domat. Diffenim inter divitias servatur pudicitia: nitens cutis sordidum ostendit animum; et in sericis et in pannis libido domnec regum purpuras timet nec mendicantium spernit squalorem multatur mortuus et sepultus est. GREGORIUS. Unde satietate venter extenditur, inde aculei libidinis excitantur. ISIDORUS. Fornicatio carnis adultenotabilis hominibus est, quoniam statim per se turpis. Sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem corruptae libidinis, ita per humilitatem mentis salvabitur
Abbreviated transcription (Latin):
in opere: sicogitatione non consen seris ope
pi nisi prius corrum tus sit animus: Nihil
potest carofacere nisi quoduoluerit ani¬
mus: munda enim cogitatione animum.
& caro non peccat. Melius est ut uites uitiũ
quã que emendis: In libro clementis dicit.
Di abolus enim nisi quis uolunta tibus eius se
sponte subdiderit potestatem aduersus
hominem non habet: Inuitas patrũ dicit:
Sicut enimignis tabefacit ceram ita & uigi¬
liabona cogitationes pessimas :
DEMEN DAEIO¬

Expanded text:
in opere. Si cogitationi non consenseris, operin opere. Si cogitationi non consenseris, operpi, nisi prius corruptus sit animus. Nihil potest caro facere, nisi quod voluerit animus. Munda enim a cogitatione animum, et caro non peccabit: melius est ut vites vitium quam ut emendes. EX LIBRO CLEMENTIS. Diabolus enim, nisi quis voluntatibus ejus se sponte subdiderit, potestatem adversus hominem non habebit. EX VITIS PATRUM. Sicut ignis tepefacit ceram, ita et vigiliae bonae cogitationes pessimas. CAPUT De mendacio
Abbreviated transcription (Latin):
hisidorus dixit: Bibertita est causa pecan¬
di id est operis. & cogitationes: quorum
unum iniquitas. dicitur. quod o perege¬
ritur aliudin iusticia qđ cogitatione
admittitur: prius autem accio. secun¬
da est poste a cogitatio: prius praua ope¬
ra post modum desideria : Vicissimaũ
& cogitationem opera procedunt & ad
opere cogitatio nascitur quam pra ueco
gitationis malitia: nonerit in nocens.
Nonenim solum factis sed & cogitatione
delinquimus. sieis in licitae ocurrentibus.
delectemur: Non esttimendum. sibona
mala. que in cogitatione ueniant: sed ma¬
gis gloriandum est: si mensmala abonis
intellecture ratione discernat. Nihil iu.¬
uat quod in terbonum. & malum sensum.
prudentiore discernimus: nisiopere aut
mala cogitata caueatt aut bona intel¬
lecta faciamus: In ipso cogitationis. initio
resiste & euades. & cetera: Caput cogita
tionis exclude cetera superantur: Sis pre¬
ueris . cogitationes a corde non prorumpit

Expanded text:
ISIDORUS. Bipertita est causa peccanISIDORUS. Bipertita est causa peccandi, id est, operis et cogitationis: quorum unum dicitur iniquitas, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio. Prius prava opera, postmodum desideria Vicissim enim et a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis ab ogitationis malitia non erit innocens. Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Non est timendum, si bona et mala in cogitationem veniant: sed magis gloriandum est, si mens mala a bonis intellectu rationis discernat. Nihil juvat quod inter bonum et malum sensu prudentiori discernimus, nisi opere aut mala cogitata caveamus, aut bona intellecta faciamus. In ipso cogitationis initio resiste, et evades caetera. tionis exclude, et caetera superantur. Si expuleris cogitationem a corde, non prorumpit
Abbreviated transcription (Latin):
mergunt. Bone autem cogitationes.
semper adõ sunt. Gregorius dixit Sicut
capite reguntur membra. ita & cogi¬
tationes mente dis ponuntur: Du menĩ
incogitatione uoluntas. non reprimi¬
tur etiam in actione dominatur: Om¬
nia enimcorda scrutatur dñs: & uni¬
uersas mentium cogitationes intelle¬
git Maligni quippe sp̃sundique ani¬
mamangustant: quando ei non solũ
opere uerum etiam locutione adque
insuper cogitatione iniquitates repli¬
cant, Tunc enim in capiteoculos habe¬
mus cum uitam redemtoris nr̃ita¬
cita cogitatione conspicimus: Quid
prodest qđ contraostium insidiasto¬
ta ciuitas custoditur siunum foramen
apertum relinquetur. unde abostibus
intretur : omneenim. quod sub tiliter
cogiteus quasimente quo quimus.
Qui ergo in pace subigere. carnis deside¬
ria nolumus quando in bello prodõ ip¬
sam carnem daremus: Mens nr̃a acarna¬
le delectatio ne abscidenda est : & acar¬
niscura necessaria abscidendanon est :

Expanded text:
mergunt: bonae autem cogitationes mergunt: bonae autem cogitationes semper a Deo sunt. GREGORIUS. Sicut capite reguntur membra, ita cogitationes mente disponuntur. Dum enim in cogitatione voluntas non reprimitur, etiam in agnitione dominatur. Omnia enim corda scrutatur Dominus, et universas mentium cogitationes intelligit. Maligni quippe spiritus undique animam angustant, quando ei non solum operis, verum etiam cogitationis, atque insuper locutionis iniquitates replicant. Tunc enim in capite oculos habemus, cum vitam Redemptoris nostri tacita cogitatione conspicimus. Quid prodest quod contra hostium insidias tota civitas custoditur, si unum foramen apertum relinquatur, unde ab hostibus intretur. Omne enim quod subtiliter cogitamus, quasi mente coquimus. Quia ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quomodo in bello pro Deo ipsam carnem daremus? Mens nostra a carnali delectatione abigenda est, et a carnis cura necessaria abscindenda non est?
Abbreviated transcription (Latin):
tioerit: Impii autem secundum qui̧co gi¬
tauerunt correptionem habebunt
Corpus enim quod corrum pitur ad gra¬
uat animam & de premit terrena inha¬
bitatio sensum multum cogitantem
Non est cogitatus. pecato rum prudentia:
Qui moderatur corde cogitat inania
& uir in prudens & errans cogitat stul
ta. Antempus senectam ad ducit co¬
gitatus Agustinus dixit: nemo potest
adiabulo decipi. nisi qui se prebere malu¬
erit si uȩuo luntatis ad sensu: hieronimꝰ¬
dixit. Potestas quippe diabuli non in
intenerita te illius adque iactantia
sed intua est uoluntate: Diabulus per
eaque fetere uidet : autcerte non fir¬
miter clausaquerit inrumpere & ad ip¬
sa mnarcem cordis & anime peruenire:
Solaque causa pietatis est ubi carnis
nulla notitia est. Nonsinas cogitationes
malas incordetuo. crescere: hilarius¬
dixit. Non omnes male cogitationes
nostrȩ seperdi aboli instinctũ excitan¬
tur sedaliquotiens. & nostremutuo nos¬

Expanded text:
tio erit . Impii autem secundum quae cogitio erit . Impii autem secundum quae cogitaverunt, correptionem habebunt . Corpus autem quod corrumpitur, aggravat animam: et deprimit terrena habitatio sensum multa cogitantem . Non est cogitatus impiorum prudentia. Qui minoratur corde, cogitat inania, et vir imprudens et errans cogitate tempus ad senectutem ducit cogitatus. AUGUSTINUS. Nemo potest a diabolo decipi, nisi qui praebere voluerit suae voluntatis assensum. HIERONYMUS. Potestas quippe diaboli, non in temeritate illius atque jactantia, sed in tua est voluntate. Diabolus per ea quae patere videt, aut certe non firmiter clausa, quaerit irrumpere, et ad ipsam arcem cordis et animae pervenire. Sola pietatis causa est, ubi carnis nulla notitia est. Non sinas cogitationes malas in corde tuo crescere. HILARIUS. Non omnes cogitationes nostrae malae per diaboli instigationem excitantur, sed aliquoties et nostro nutu e
Abbreviated transcription (Latin):
de: qm̃ ipsidm̃ uidebunt: Ab in tusenĩ
decor dehominis. cogitationes male¬
procedunt: adultera. forni cationes.
superbia: stultitia: omnia hec mala ab in¬
tus procedunt & comunicant hominẽ¬
Petrus apłdixit: Rm̃i obsecro tam quam
aduenas & peregrinos abstinere uos
a carnalibus desederiis que militant aduer¬
Caritas non cogitat malum: non gaudet
super iniquita tem: congaudet autem
Dico autem spũ ambulate & desideria
carnis non per ficietis: Salo mondixit:
Quiautem confidit incogitationi bussu¬
is: impieagit: Cogitationes iustorum
iudicia: Consilia autem impiorum frau¬
dolenta: Dolus incorde: cogitantium ma¬
la ab hominatio est dño: cogitationes
male: Reueladño operatua & dili gen¬
tes cogitationistue. Quiad tonitis ocu.¬
lis cogitat praua mordens labia suaper¬
ficit malum : Non preterit dm̃n omnis
cogitatus . & non abscondit se aboculusser¬
mo: In cogitationibus impii. interro ga¬

Expanded text:
de, quoniam ipsi Deum videbunt . Ab intus enim de, quoniam ipsi Deum videbunt . Ab intus enim De corde hominum malae cogitationes procedunt, adulteria, fornicationes, superbia, stultitia. Omnia mala haec ab intus procedunt et communicant hominemi, obsecro vos, tanquam advenas et peregrinos, abstinere vos a carnalibus desideriis, quae militant adverharitas non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem Dico autem spiritu ambulate, et desideria carnis non perficietis . SALOMON. Qui autem confidit in cogitationibus suis, impie agit . Cogitationes justorum, judicia: consilia impiorum fraudulenta . Dolus in corde cogitantium mala . Abominatio est a Domino cogitatio mala . Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae . Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua perficit malum . Non praeterit Dominum omnis cogitatus, et non abscondit se ab eo ullus sermo . In cogitationibus enim impii interroga
Abbreviated transcription (Latin):
fallendi dũ periurant. & mentiuntur. ho
minem in cautđm decipiunt. Inter¬
dum & falsis lacrimis seducti decipimur
& credimus dum plorant quibus creden¬
dum non erat: plerum que si neiura¬
mento loqui disponimus. sed in credu¬
li tate eorum quicreduat quod dicimus.
iurare conpellimur taliquine cessi¬
tate iurandi. cͥonsuetudinem. facimus:
Sunt multi ad credendũ prigri: qui non
mouentur ad fidem uerbi: Grauiter
autem delinquunt : qui sibi loquentes¬
iurare coguntur. Quacum que arte
uerborum quisiuret dstamen qui cons¬
cientie testisest ita hoc accipit sicut ille
cuiiuratur intellegit: Dupliciter autem
reus fit qui & dĩ nomen inuanum ad su¬
mit & dolo proximom capit: Nonenim
conseruandum sacramentum qđ malis
in caute promittitur ueluti siquis praue¬
& adul tere perpetuam permanendi fidẽ
polliciantur: Tollera bilius estenim non
impleresacramentum. quam permane¬
re instupriflagitiuͦm
XXXUI. DECOGITA CIONE¬

Expanded text:
fallendo, dum perjurant et mentiuntur, hofallendo, dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus, sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique necessitate jurandi consuetudinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbis. Graviter autem delinquunt, qui sibi loquentesjurare cogunt. Quacunque arte verborum quisque juret, Deus tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus erit, qui et Dei nomen in vanum adsumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri flagitio. CAPUT XXXVII. De cogitationi
Abbreviated transcription (Latin):
tum est antiquis. non periurabis.
reddes autem dño iuramenta tua:
Ego autem dico uobis. non iurare omni¬
no neque percelum nequeper terram.
Sit autem sermo uester estest non non
Quod autem his habundantius est. ama¬
lo est: Qui iurat incelo. iurat inthrono
dĩ & in eo qui sedet super eum: paulus apł.¬
dixit: homines enim permaiorem sui
iurant: & omnis contro uersiȩ eo rum
finis ad confirmatio ee iuramenti
testis est fraudolentus : Iurationi non
adquies cat õstuum: Uirmultum iu¬
rans replebitur iniquitate: & nondis¬
cedit adomo illius plaga: Sunuacuum
iura uerituir non iustificabitur. Indis
in illo uerbum pecati: hisidorus dixit:
Sicut mentiri. non potest. quinon loqui¬
tur sic periurare non poterit. qui iurare¬
non appetit Non est contradĩ preceptũ
iurare : seddum usum iurandi facimus
periurii crimen incurrimus: Num quã
ergo iuret qui periurare timet. Mul¬
ti ut fallant periurant ut perfidem sa¬
cramenti: fidem faciant uerbi sicque

Expanded text:
m est antiquis: Non pejerabis . Reddes autem Domino juramenta tua . Ego autem dico vobis, non jurare omnino, neque per coelum, neque per terram . Sit autem sermo vester: Est est, Non non . Quod autem his abundantius est, a malo est . Qui jurat in coelo, jurat in throno Dei, et in eo qui sedet super eum . PAULUS. Homines enim per majorem sui jurant, et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem juramentum st fraudulentus . Jurationi non assuescat os tuum . Vir multum jurans replebitur iniquitate, et non discedit a domo illius plaga . Si in vacuum juraverit vir, non justificabitur . Indisin illa verbum peccati . ISIDORUS. Sicut mentiri non potest qui non loquitur, sic perjurare non poterit qui non appetit jurare. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret, qui perjurare timet. Multi ut fallant perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verbi, sicque
Abbreviated transcription (Latin):
edens multum & operans multum ñ
confidat in hoc: Qui autem parũ edit
etiam siparum operatur confidat & uiri¬
literagat non perdit mercedem suam
Qui uult edificaredomum multa necessa
Itamonacum multam curã habere opor¬
tet ut possit opere dĩperficere: Quanti
monachorũ dũ patrisma trisquemiserẽn.

Expanded text:
edens multum, et operans multum, non edens multum, et operans multum, non confidat in hoc. Qui autem parum edit, etiamsi parum operetur, confidat, et viriliter agat, non perdet mercedem suam. Qui vult aedificare domum, multa procurat, ita monachum multam curam habere oportet, ut possit opus Dei perficere. Quanti monachorum, dum patris matrisque n
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo & urbis habitatio fuienda:
Nonqueras in monacho linguenittorem
sed animepietatem: Quic quid inmona¬
chis dr̃ redundat inclericis aduersum
nos loquaces ꝓsemuti: Mon achus cum
corpore clausus cellulalateat lingua
Ipsidispensationibus. terrenis inferuiuNT.
quos donaspiritulia non&or. NaNT
Qui penetrare intima nequeunt saltim
necessaria forisoperentur: Monachus.
quin terra possessionem querit. mona¬
cusnonest: Hisidorus dixit: Tunc sequis¬
que mona chum iudicet cum seminimũ
lesteenimdonum accipit monachus
qui terrenos actus a semepipso yicit nec
inplicassenegotiis secularibus militans
tem non solum ꝓpterea dicitur quia uxo¬
remnon habeat sed religionem di & ser¬
uitio ipsius mantipatum est. &cura illi
est quẽ ad modum dõ non scło placead
quimagis elegit castitatem que dõ uira
uentrem suum & linguam continuerit
&icationem non fecerit confidut quia
non morietur ineternum: Monachus

Expanded text:
solitudo, ex urbe habitatio facienda. solitudo, ex urbe habitatio facienda. Non quaeras in monacho gloriae nitorem, sed animi pietatem. Quidquid in monachos dicitur, redundat in clericos. Adversum nos loquaces, pro se muti. Monachus cum corpore clausa cellula lateat, lingua S. Ipsi dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritualia non exornant. Qui penetrare ad intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Monachus qui intra possessionem quaerit, monachus non est. ISIDORUS. Tunc se quisque monachum judicet, cum se minimum leste enim donum accipit monachus qui terrenos actus a semetipso projicit, nec implicat se negotiis saecularibus militans nim non solum propterea dicitur quia uxorem non habet, sed religioni Dei, et servitio ipsius mancipatus est: cura illi est quemadmodum saeculo non placeat, quia magis elegit castitatem, quae Deo curventrem suum et linguam contineat, et vacationem non fecerit, confidat quia non morietur in aeternum. Monachus
Abbreviated transcription (Latin):
amsuam: hieronimus dixit: Num quam
deoremonachi turpis aut las ciuius ser¬
moe grediatur: hissignis. enim libi dinosus
amicus ostenditur & per exteriorem ho¬
minem interioris hominis uitademonstra¬
tur. Monacus non desideret urbium fre¬
quentiam qui de singularitate censetur.
Monachi sit uigil sense s. neua niscogitatio¬
nibus polluatur. Amet scientia sciptu¬
rarum. & carnis uitia non amabit
Ep̃i imitantur apłs & monachi perfectos
patres. Vt corum honore possident habe¬
renitantur & meritum: Monachus ha¬
beat simplicitatem columbe necut ma¬
chinetur dolos. habeat & serpentis ads¬
tatiam. nealiorum fubplantetur. insidiis:
Mon achus tenead humilitatam uestium
Monachus qui xp̃m desiderat nihil aliud
Uuriarum scripturarum poma decerpit
his utitur delitiis harum fruitur amplexu
Illeuerus est monachus. quia aurum com¬
tepmnit. & scriptura sectatur: & dum
paupertate incedit. ornator instat or¬
natii Monachi specialis expetendaẽ

Expanded text:
am suam . HIERONYMUS. Nunquam am suam . HIERONYMUS. Nunquam de ore monachi turpis aut lascivus sermo egrediatur. His enim signis libidinosus animus ostenditur, et per exteriorem hominem interioris hominis vitia demonstrantur. Monachus non desideret urbium frequentiam, quia de singularitate censetur. Monachus sit vigil sensu, ne vanis cogitationibus polluatur. Amet scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabit. Episcopi imitantur apostolos, et monachi perfectos Patres: ut quorum honorem possident, habere nitantur et meritum. Monachus habeat simplicitatem columbae, nec cuiquachinetur dolos. Habeat et serpentis astutiam, ne aliorum supplantetur insidiis. Monachus teneat humilitatem veram. Monachus qui Christum desiderat, nihil aliud varia Scripturarum dona discerpit, his utitur deliciis, harum fruitur amplexu. Ille verus est monachus qui aurum contemnit, et Scripturas sectatur; et cum in paupertatem incidit, ornatior instat ornatu. Monachis specialis expetenda est
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum & tam diudeceptor uerita¬
tem simulat: quo usque fallendo deci¬
piat: sum opere cauendum est. omne
mendatium: Omne quoque genus men¬
datii sum operefuge: omne quod aue¬
ritate liscordat iniqui tas est: estoin
uerbouerax neminem mentiendo fal¬
mo teneas. Assiduitas iurandi. per¬
iurii consuetudinem facit: Sine consi¬
deratione uero non ꝑmittas: quod
non potes facere: Non polliceic ris
multum reus enim eris sinon reddas
quoduoueris: Ueritas angulos non
amat nec que usuras¶ Quod incaute
uouisti non facias. Impia est promissio
qđ scelere adim pletur
tum dñodõ tuo nontar dabis. red¬
dere qui a requiret illum dñs ds̃tu.
inagone contendit: ab omnibus se absti¬
net. & illiquidem incorruptibilem co¬
ronam accipiant Nos autem incorrup.¬
tam nemo militans dõ inplicat se nego¬
tiis secularibus. ut ei placead cui seꝓbabit
Salo mondixit. Semita iustorum declinat
mala custos autem animesue seruat ui¬

Expanded text:
verborum: et tandiu deceptor veritaverborum: et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Summopere cavendum est omne mendacium: omne quoque genus mendacii magnopere fuge. Omne quod a veritate discordat, iniquitas est. Esto in verbo verax, neminem mendacio falmo teneas. Assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Sine consideratione vero non promittas. Quod non potes facere, non pollicearis. Multum reus eris, si non reddas quod noveris. Veritas angulos non habet, nec quaerit usuras. Quod incaute vovisti, non facias; impia est promissio quae scelere adimpletur. tum domino deo tuo, non tardabis reddere: quia requiret illud din agone contendit, ab omnibus se abstinet . Et ille quidem, ut corruptibilem coronam accipiat, nos autem incorruptam . Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . SALOMON. Semita justorum declinat mala: custos autem animae suae servat vi
Abbreviated transcription (Latin):
litementiri inuicem spoliantes uos ueterẽ
hominem cumactibus eius & induentes
nouum eum qui renouatur. in agnitionẽ
secundum imaginem eius. quicreauit eum:
tii:. ab ominatio est aput dm̃ labia menda¬
tia: Qui autem. fideliter agunt placent
ei: liberat amimas testis fidelis profert men¬
datia uersi pellis: Testisfidelis non mentie¬
tur: ꝓfrermendatia testisdolosus hiesus¬
filius sirahe dixit: Non accipias aduersus ani¬
micum similiter facias: noli uelle mentiri
inomnimendatio ad siduitas enim illius
sum obscurum inuacuum non ibit
os autem quod mentitur occiditanimã:
Hieronimus dicit: Men dacesfaciunt: ut
nec uera dicen tibus credatur. hisidorus¬
dixit. Sepeuera promittit. qui falsa dic¬
turus est ut cum primum adquesierit
fidem: adreliqua mendatia. audien¬
tes credulos faciad: Multis uiden turue¬
raeẽ que falsa sunt: & ideo non exdõ sed
ex suo mendatia locuntur: plerum que
aueritate incipit. que falsa confringit
Latent sepeuenena circum lita melle

Expanded text:
lite mentiri inuicem spoliantes uos ueterem hominem cum actibus eius, induite nouuDei secundum imaginem ejus qui creavit eum .cii . Abominatio est Domino labia mendacia . Qui autem fideliter agunt, placent Liberat animam testis fidelis; profert mendacia versipellis . Testis fidelis non mentietur, profert mendacia testis dolosus. . JESUS SIRACH. Non accipias adversus animicum similiomne mendacium: adsiduitas enim illius sum obscurum in vacuum non ibit, os autem quod mentitur occidit animam . HIERONYMUS. Mendaces faciunt ut nec vera dicentibus credatur. ISIDORUS. Saepe vera praemittit qui falsa dicturus est, ut cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Plerumque a veritate incipit qui falsa confingit. Latent saepe venena circumdata melle
Abbreviated transcription (Latin):
tribus & caritas cumfideadõ patre & dño
labia mendatia. qui autem fideliter agunt
placent ei : Uir iracdndus prouocat rixas:
qui patiens est mittigat suscitatas: homo
peruersus suscitat. lites: & uerbo sus separat
principes. semper iurgia querił malus an¬
gelus autem crudelis mit tetur contraeum:
Gregorius dixit ds̃ qui ppe inunitate eius
& illi eius gratiam aberemerentur: qui seab:
inuicem per sec tarum scanla ñ diuidunt
munus enim non accipitur: nisiantedis¬
cordia abanimo expellatur. Quam.
grauis estculpa discordia proqua nec
munus accipitur: Quic quid enim ꝓter¬
uos uel in dignus protulerit obiurgan¬
tis furorẽ non dilectio. correctionis:
Qualeest iammisericordiȩ sacrificium.
quod cum discordia procximi offert

Expanded text:
tribus, et charitas cum fide, a Deo Patre et Dotribus, et charitas cum fide, a Deo Patre et Dolabia mendacia: qui autem fideliter agunt, placent Deo . Vir iracundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas . Homo perversus suscitat lites, et verbosus separat principes . Semper jurgia quaerit malus, angelus autem crudelis mittetur contra eum . GREGORIUS. Deus quippe in unitate est, et illi ejus gratiam habere merentur qui se ab invicem per sectarum scandalum non dividunt. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab animo pellatur. Quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus accipitur. Quidquid enim protervus vel indignus amicus protulerit, objurgantis furor est, non dilectio correctionis. Quale jam est misericordiae sacrificium, quod cum discordia proximi offert
Abbreviated transcription (Latin):
potentes existimus non alterius sed poti¬
us diuino munere sumus: utamurergo op¬
time diuinis. beneficus quatenus & dõ non
penitead dedisse & nobis accepisse sit utile
Indiuisione donorum dĩ. diuersi. percipi¬
unt diuersa dĩmunera non tamen conce¬
duntur uniomnia ut sit pro utilitates studio.
gratiarum. alioista. aliouero donantur
illa: Necdatur it ahabere uni: ut non egeat
alteri. Auferre dĩ dicitur hominidonum
qđ ho monon habuit idest quod accipere
nonmeruit: esu sebius dixit: Sicut gratis
gratia accipitur adõ itagratis eademminis.¬
ñs dicit in euangł: Omne regnum.
diuisum contrase desolabitur. &
omnis ciuitas. uel domus diuisa contra
se non stabit: Necesse est enim utueni¬
ant scandala: uerum tamen: uehomini
illi perquem scandalum uenit: paulus apł.¬
dixit: Omnia quidem munda sunt sed ma¬
lum est homini. qui per offendiculum. man.¬
ducat: Inpaceenim uocauit nos ds̃: Non
enim est dissen sionis ds̃ sed pacis: pax fra¬

Expanded text:
potentes existimus, non alterius, sed potius divino munere sumus. Utamur ergo optime divinis beneficiis, quatenus et Deum non poeniteat dedisse, et nobis accepisse sit utile. In divisione bonorum diversi percipiunt diversa Dei munera, non tamen conceduntur uni omnia, ut sit pro utilitatis studio, gratiarum alia isti, alia vero donantur illi, nec dantur ita habere uni, ut non egeat alterius. Auferre Deus dicitur homini donum od homo non habuit, id est, quod accipere non meruit. EUSEBIUS. Sicut gratia gratis accipitur a Deo, ita gratis eadem minisest illa in Euangelio: Omne regnum diuisum contra se desolabitur et omnis ciuitas uel domus diuisa contra se non stabit. In Christo credentium unuant scandala . Verumtamen vae homini illi per quem scandalum venit . PAULUS. Omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat . In pace autem vocavit nos Deus . Non enim dissensionis est Deus, sed pacis . Pax fra
Abbreviated transcription (Latin):
te fletus & lacrimarum: penitentiam
autem nomen sumpsita poena: qua ani¬
ma cruciatur: & mortificatur caro: Qui
uero penitentiam gerunt: pro inde capillo
& ban bamnutriunt ut demonstret᷑ ab un¬
dantiã criminum quibus caput peccatoris
grauatur: Capilli enim prouiciis accipi¬
untur sicut scriptum est: Criminis pec ca¬
torum suorum unus quis que constrigetur

Expanded text:
te fletus et lacrymarum. Poenitentia te fletus et lacrymarum. Poenitentia autem nomen sumpsit a poena, quia anima cruciatur, et mortificatur caro. Qui vero poenitentiam agunt, proinde capillos et barbam nutriunt, ut demonstrent abundantiam criminum quibus caput peccatoris gravatur. Capilli enim pro vitiis ponuntur, sicut scriptum est: Crinibus peccatorum suorum unusquisque constri
Abbreviated transcription (Latin):
deplorando ꝓfundius. quantã extitit in pe¬
cando prolixius: Quãuis quisque sit pecator
& impius siad penitentiã conuer tatur: con
sit : Amplius letatur ds̃ de animadisperata
& aliquando conuersa: quã de eaquȩnum¬
quã extitit ꝑdita: Alibidic̃ plus ẽ enim gau¬
dium coram dõ & angelis eius de eo qui ape¬
riculaliberatur: quãdeeo quinũ quã nouit
pecatipericu lum: Quanto enim contristat
resperdita: tanto magis sifuerit inuentale¬
tificat: Multi superna respecta gratiam
in extremis suis addm̃ reuertuntur ꝑpeni¬
tentiã: & quȩ cum que maledesser̃ cotidia¬
nis fletibus purgant: atque in bonis factis.
mala gesta commutant. Quibus iuste totum.
quod delique rant ignoscitur. quia ipsi quod
male gesserant penitendo cognoscunt: est
aũ penitentia medicam̃tũ uulneris. spessa¬
lutis ꝑ quam ds̃ ad misericor ꝓdiã prouocat᷑:
Quȩ non tempore pensatur ÷ sed profundita¬

Expanded text:
deplorando profusius, quanto exstitit in pedeplorando profusius, quanto exstitit in peccato proclivius. Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poenitentiam convertatur, consesit. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Plus est enim gaudii coram Deo et angelis ejus de eo qui a periculo liberatur, quam de eo qui nunquam novit peccati periculum. Quanto contristat res perdita, tanto magis si fuerit inventa, laetificat. Multi superna respersi gratia, in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam. Et quaecunque mala gesserunt, quotidianis fletibus purgant: atque bonis factis mala gesta commutant, quibus juste totum quod deliquerant, ignoscitur. Quia ipsi quod male gesserunt poenitendo cognoscunt. Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, per quam Deus ad misericordiam provocatur: quae non pensatur tempore, sed profundita
Abbreviated transcription (Latin):
nimum ad sublimia leuare. Alibidicit:¬
Neque enim tunc ueniam inuenit: quimodo
abtum ueniȩ tempusperdidit: Ipsedicit
Ibiam adõ non potest mereri qđ xpetit: qui
hic noluit audire quod Uius sit: Quitem¬
pus congruȩpeni tentiȩ perdit: frustra ante
ianuam edim precibus uenit: Hisidorus dix̃
corrigitur culpa: que cito cognas citur
Tardius autem sanatur uulnur quod iam pu¬
Nam qui consue tudinem facit pec candi.
iam sepultus est: Grandescelus grande
habet neces sarium satisfactionẽm: Qui
ergo cupit aetus eẽ morte de indulgentia
sunus peniteat. sanus quepeꝵ petrata fa¬
qui plangit quod gessit. nec deserit: & post
lacrimas hȩc que f leuerat repecit:
Qui autem praue uiuendo pęnitentiam in
morteagit . periculd̃ sumest: sicut eiusdã¬
natio in certaẽ: sic & remis sio dubice
Lepenitentiam agit digne : quire atum suũ
satis faccione legitima plangit: Con¬
demnando scilicet hac deflendo tantum in

Expanded text:
nimam ad sublimia levari. nimam ad sublimia levari. Neque enim tunc veniam inveniet, qui modo aptum veniae tempus perdit. Ibi jam a Deo non potest mereri quae petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus congruae poenitentiae perdit, frustra ante regni januam cum precibus venit. ISIDORUS. corrigitur culpa que cito cognoscitur, tardius autem sanatur vulnus quod iam puNam qui consuetudinem facit peccandi, jam sepultus est. Grande scelus grandem habet necessario satisfactionem. Qui ergo cupit esse certus in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata faqui plangit quod gessit, nec deserit, et post lacrymas quae fleverat repetit. Ei autem qui prave vivendo poenitentiam in morte agit, periculum est; sicut enim damnatio incerta est, sic et remissio dubia. Ille poenitentiam digne agit qui reatum suum satisfactione plangit: condemnando scilicet, ac deflendo quae gessit, tanto in
Abbreviated transcription (Latin):
quiad agendam penitentiam. tem pore¬
senec tutis expectat: metuendum est ñedum
sperat miseri cordiam incid t iudicium: Pe¬
nitentiam quippe agereest: & perpetrata
mala plangere : & plangenda nonperpe¬
trare: Nam quł sic peccata deplo rat ut
tamen aliena com mittat: adhuc peniten¬
tiam agereaut ignorat:. autdissimulat: dĩ
omnipotens laboraresedenuntiat: cum du¬
ras hominum prauitates portat: alibidicit¬
Siquis de peccato forinseco correxerit: tu
confitere interiora: qua illenescit: Peque
enim potest eẽ gratia electorum: nisi ubi fu¬
erit uenia peccatorum: Magis ergodepec¬
catore conuerso: quam destante iusto gau¬
dium fit incelo. Peces sarium ergo ei est
qui uult se omnimodo purgare apeccato
primas ipsa sclba suc cider: Inter¬
nus iudex: mentempotius quam uer¬
peccatores adlamentum penitentiȩ redi¬
rent: sin ulla essent bonorum exem pla
quieorum mentem traherent : omne enĩ
peccatum graueest: quia non permittit a¬

Expanded text:
qui ad agendum poenitentiam temporqui ad agendum poenitentiam temporsenectutis exspectat. Metuendum est ne dum sperat misericordiam, incidat in judicium. Poenitentiam quippe agere, est perpetrata mala plangere, et plangenda non perpetrare. Nam qui sic peccata deplorat ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Deus omnipotens laborare se denuntiat, cum duras hominum pravitates portat. Si quis te de peccato forinsecus correxerit, tu confitere interius quod ille nescit. Neque enim potest esse gratia delictorum, nisi ubi fuerit venia peccatorum. Majus ergo de peccatore converso, quam de justo stante gaudium fit in coelo. Necessarium est ergo ei qui vult se omni modo purgare a peccato, primum ipsas culpas succidere. Internus judex mentem potius quam verpeccatores ad lamentum poenitentiae redirent, si nulla essent bonorum exempla, quae eorum mentem traherent. Omne enim peccatum grave est, quia non permittit a
Abbreviated transcription (Latin):
fer roindiget & cauterio: psedicit: catena¬
& sordes & comȩ non sunt diadematis signa
iciunium arma sunt pęnitentiȩ: & remedium
peccatorum : Quia in anis uenter & habitus
dicit. dsnecbona implet quod scis promittit
su illi reuertantur aduitia: nec mala que pec¬
catoribus cõmnatur. silire uersi fuerint ad
salutem: Alibidicit: Homo iniqus qui per
nefas perituras diuitias congregauit: si ali¬
quando conuersus. euadere cupit eterna
sub plicia debet itaagere ut multitudinẽ
peccatorum possit exequarȩ uber tate uir¬
tutum: hilarius dixit: plenitudo enim
mores inmutat: & longatem porum crimi¬
na in ic tu oculi pereunt: sicor disnata fue¬
rit conpunttio. Gra corius dixit. Neque
enim delictis satis facimus: siab iniquitate
non ces samus: Item dicit Qui commi¬
sit pro ibita slmet ipsi abscidere debet
etiam concessa &re prehendit inmini¬
mis : quem meminit inmaximis deliquis¬
se: Iterum dicit. Satis alienus a fide est

Expanded text:
ferro indiget et cauterio. Catenaferro indiget et cauterio. Catena, sordes et comae, non sunt diadematis signa, jejunium arma sunt poenitentiae et remedium peccatorum, quia inanis venter et habitus inus nec bona implet quae sanctis promisit, si illi revertantur ad vitia; nec mala quae peccatoribus comminatur, si illi reversi fuerint ad salutem. Homo iniquus, qui per nefas perituras divitias congregavit, si aliquando conversus evadere cupit aeterna supplicia, debet ita agere, ut multitudinem peccatorum possit exaequare ubertate virtutum. HILARIUS. Poenitudo enim mores mutat, et longi temporis crimina in ictu oculi pereunt, si cordis nata fuerit compunctio. GREGORIUS. Neque enim delictis satisfacimus, si ab iniquitate non cessamus. Qui commisit sit prohibita, sibimetipsi abscidere debeat etiam concessa: ut se reprehendat in minimis, quem meminit in maximis deliquisse in maximis. Satis alienus a fide est,
Abbreviated transcription (Latin):
tores & misertus ẽ penitentibus : Con¬
uertereaddm̃: & relinque pecatatua
ipsedix̃. Filisipe casti: non adicias iterum
sed de pristinis dep̃care: ut remitan tur
tibi. Item dic̃: Quasi a facie colubri fu ge
pecata: & si accesseris ad illa suscipientte.
Orienis dix̃ Penitentia quãuis sit exi¬
gua nondis picitur apudiudicẽ iustum
dm̃, Agustinus dix̃, Illeuero quisua sce¬
lera cogitat & sta tim conuersus fuerit.
ueniam sibi credati itẽdiẽ: Sienim tunc
uis penitentiã agere quando pecare non
potes: pecatate dimiser̃ non tu illa: Ite¬
rum dic̃. Impiaanima plangitur in ma¬
lis dũ disperat debonis: Hnieronimus dix̃.
utinã tam cito con uertatur pecator adpe¬
nitentiam. quã cito dñs p̃paratus ẽ. eti¬
ã prefinitã mutare sententiam: Itẽ dic̃
sed affectu sinceri tatis plenitudo pensa¬
confidit etiamsicut homo lapsus mortu¬
us fuerit inpecato fides uiuet in eternũ:¬
Alibi dic̃: Cauendũ estuul nus: quod dolo¬
recuratur. Item dix̃. putredo carnis

Expanded text:
isertus est poenitentibus . Convertere ad Dominum, et relinque peccata tua . Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de pristinis deprecare, ut remittantur tibi . Quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te . ORIGENES. Poenitentia, quamvis sit exigua, non despicitur apud judicem justum Deum. AUGUSTINUS. Ille vero qui sua scelera cogitat, et statim conversus fuerit, veniam sibi credat. Si enim tunc vis poenitentiam agere, quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Impia anima plangitur in malis, dum sperat de bonis. HIERONYMUS. Utinam tam cito convertatur peccator ad poenitentiam, quam cito Dominus praeparatus est praefinitam mutare sententiam. Non enim sed affectum sinceritatis poenitentis pensaconfidit, etiamsi ut homo lapsus mortuus fuerit in peccato, fide sua vivet in aeternum. Cavendum est vulnus quod dolore curatur. Putredo carnis