comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
risius in honore bõrum apło¬
rum pecri ⁊ pauli basilica.
⁊ siuode per sui pacromi sancti
renign censilunu in urle
aurelianensi habita pergẽs
concra regem alaricum ari
fecerat. uas quod uulgo fla⁊¬
scoueni necant uimi a se bñdi¬
cti plenũ dedit. hoc idem quod
aucea mandans ut eo usq
ad bellum procederet. donec
sibi suisq quibus exuide
dare uellet hoc uuũ de predicto
flastoue non deficeret. Hibit
uercit ⁊ ip̃e bo remigio se suffragã¬
te uictor exticit. In qua pugna dũ
duo gothi concis eum in lata feri¬
unt. hunis patroui sui se protegeu¬
tib mi̾tis. illũ ledere nequiuerũt¬
.Multis aũt ciuitatib sue dicio¬
ui subactis. usq tolosam perrexͣ.
⁊ alarici thesauros accipieus per
etolei uiaui cruitater cui ante con¬
spectũ ip̃i muri corrruerũt: inter¬
fectis gothis qui erant nicus
ad ꝓpria cum glosa redit uictori
Aumo flasconis nõ deficiẽte
donet reuersus est ua sua.
emq rex ludouic exhortãte
sancto renugio regnũ hoc

Expanded text:
orum apostolorum Petri et Pauli basilica , et synodo per sancti patroni sui Remigii consilium, in urbe Aurelianensi habita, pergens contra regem Alaricum Ariafecerat, vas, quod vulgo flasconem vocant, vini a se benedicti plenum dedit: hoc idem quod antea mandans, ut eo usque ad bellum procederet, donec sibi suisque, quibus exinde dare vellet, hoc vinum de praedicto flascone non deficeret. Bibit vertit, et ipse, beato Remigio se suffragante, victor exstitit. In qua pugna dum duo Gothi contis eum in latera feriunt, hujus patroni sui se protegentibus meritis, illum laedere nequiverunt. Multis autem civitatibus suae ditioni subactis, usque Tolosam perrexit, et Alarici thesauros accipiens, per Engolismam civitatem cujus ante conspectum ipsius muri corruerunt, interfectis Gotthis qui erant intus, ad propria cum gloriosa redit victoria, vino flasconis non deficiente, donec reversus est in sua . Denique rex Ludovicus, exhortante sancto Remigio, regnum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
de ip̃a silus li cet esset concigu
a cnͣttines iir̃s euolaret. neq
fustis ex ea uersus cosdemter¬
urios caderet: S. uod ⁊ obser¬
natum uolũtate dei craditur
donec ip̃a silus ꝑdurosse digno¬
scicur: abinde qͦ procedeus ueĩt
ad uillam noĩe camuacũ. quã
sinib surs intendens cõcludere
prohibetur ab h̃ib enisdẽ iulle
Tunc ille nuti uultu modo re¬
iectus. modo reppropinquãs. sis¬
na que parent adhuc. per suũ
dimisit iter: Tamdem repuliꝰ
dixisse fercur ad illes Semꝑ
laborate. ⁊ egestiltem sust me¬
te: Ouod hodie q comapleti

Expanded text:
de ipsa silva licet esset contigua, de ipsa silva licet esset contigua, trans fines ipsos evolaret, neque fustis ex ea versus eosdem terminos caderet. Quod et observatum voluntate Dei traditur, donec ipsa silva perdurasse dignoscitur. Abinde quoque procedens, venit ad villam, nomine Caviniacum  finibus suis nitens concludere, prohibetur ab hominibus ejusdem villae. Tunc ille miti vultu modo rejectus, modo repropinquans, signa quae parent adhuc per suum dimisit iter. Tandem repulsus, dixisse fertur ad illos: Semper laborate, et egestatem sustinete. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
petẽtibus incolis qui młtiplicibus
erant stagͣuati semłs ut quod regi
de bebant eccl̾ie remensi ꝑ soluerent
sancto ꝓposuit renugio ut qnͣtocr¬
cũiret. dũ ip̃e r̾idie quiestẽc. illi
totum donaret: Heatus gͥ reungiꝰ
per fiues qui undentur sd huc ma¬
infesti profectus itiueris sui sig¬
ua dimisit in qua detͥmius cõe
quidem possidens molẽdinĩ reppu¬
lic scm iurũ ue iutra ipõꝵ illũ
concueet fines. Quem iir dic̃
leuiter affatus ait Amite nõ
sit cibidurũ ue hẽamus simul
hũc moleudiñet ule ureũ
reretit. siatru in cõtrariũ rota
molendim uerci cepit Repulsor
reungnim: Serue dei neui .i
hẽamus ꝑsriter moliadinũ¬
.Cui uir sanctus. Net michinͤ
cibi. Mox taucil profunditas
n erdeu lor tellure se subdu¬
ceuce fucta est: ut nũꝙͣ dem¬
cepa nuibi molendinus lẽri
posset: Aquibusdam quoq
repulsus. ne siluulam quõdã
suos intrilc̾nuos tomprelẽ¬
deret. dixit ut nec folia iunꝙͣ

Expanded text:
petentibus incolis, qui multiplicibus petentibus incolis, qui multiplicibus erant aggravati xeniis, ut quod regi debebant, Ecclesiae Remensi persolverent sancto proposuit Remigio, ut quantum circumiret dum ipse meridie quiesceret, illi totum donaret. Beatus igitur Remigius per fines qui videntur adhuc manifesti, profectus, itineris sui signa dimisit. In qua determinatione quidam possidens molendinum repulit sanctum virum, ne intra ipsos illum concluderet fines. Quem vir Domini leniter affatus ait: Amice, non sit tibi durum, ut habeamus simul hunc molendinum. At ille ut eum rejecit, statim in contrarium rota molendini verti coepit. Repulsor Remigium: Serve Dei, veni, et habeamus pariter molendinum. Cui vir sanctus: Nec mihi, nec tibi. Mox tanta profunditas in eodem loco, tellure se subducente, facta est, ut nunquam deinceps inibi molendinus haberi posset. A quibusdam quoque repulsus, ne silvulam quamdam suos intra terminos comprehenderet, dixit, ut nec folium unquam
Abbreviated transcription (Latin):
sibi assistenteui. Qu xe ut acta
fuerant: ita uarrat eiler iubons
ut ꝙͣ tociurs laudunũ petat acq
genebaudum sedidat restitues
ei coram se poncificali fungi nu¬
sterio ꝑ suadeat. Ilico uir beacus
nichil lesitans adic mnagua cum
celitate laudunũ: Quo ꝑueĩens
in ofta lumue. saluo sigillo sera¬
q reseran genchandũ iacentem
repꝑic. Quemi proteusis brachi¬
is: ciu gaudu lac̾mis domini
clemenciam collaudans erexit.
eumq sedi ⁊ officio sacerdotali
reddens remos cum gaudio re¬
pedaiit. Genebsiudus autem ĩ
sancticare polten. cuictos uide
palam que sibi dũs fet̾at p̃d icabaͭ¬
. Obut aucem genebaudus ĩ pace
tu ꝑfũctus. ut ei successerit latro
suessonita. sedem suam cõsti¬
tueus deleccabatur presencis ⁊
colloqͥ scĩ rentigii. Sed qͥa urhͤ
sanctus in cuutatis huiꝰ inciua
uillas non habebat alias nͥ qͦndẽ
ꝑ uam que scc nichasio daca fuat
Rex suggerente regia lotoriunq

Expanded text:
sibi assistentem, qui haec ut acta sibi assistentem, qui haec ut acta fuerant ita narrat eidem, jubens, ut quantocius Laudunum petat, atque Genebaudum sedi datae restituens, ei coram se pontificali fungi ministerio persuadeat. Illico vir beatus nihil haesitans adit magna cum celeritate Laudunum. Quo perveniens, in ostii limine, salvo sigillo seraque reserati, Genebaudum jacentem reperit: quem protensis brachiis cum gaudii lacrymis Domini clementiam collaudans, erexit, eumque sedi et officio sacerdotali reddens, Remos cum gaudio repedavit. Genebaudus autem in sanctitate postea cunctos vitae palam quae sibi Dominus fecerat, praedicabat. Obiit igitur Genebaudus in pace iscopatu perfunctus, ut ei successerit Latro Suessonica sedem suam constituens, delectabatur praesentia et colloquio sancti Remigii. Sed quia vir hic sanctus in civitatis hujus vicinia villas non habebat alias, nisi quamdam parvam quae sancto Nicasio data fuerat, rex suggerente regina, locorumque
Abbreviated transcription (Latin):
Benebandꝰ aũt inrio c̾rore per¬
tussus respõdere nõ potat Tunc
augłs dñi cõforcans eũ nec cuue¬
ac hortiltur iamo gaudeat de do¬
mini miscdia sibi collata. Robo¬
ratus taiden respondisse fett
non se posse huic mgredi. quia
dõnus ⁊ pacer siuis reniguis
oftii clauem secum hẽret. quod
a sigillo suo signasset: Ec au¬
gelus ad eum. Ut nou dubitr᷑
inquit a dommo me milsum
sicut pater cibi crłũ sic tostiũ
istud ꝑacebit. Et statun saluo
sigillo ac sera. ostiũ illud aper¬
tum ist: Tunc grnebandus in
modũ crucis se prosteruens in lii¬
mine sic traditur asseruisse. eci
erit ad me p̾catorem uanire. nõ
hinc egrediar. nisi uenerit ille.
qui me in eiꝰ uoĩe sub hac redusi¬
oue cõsticuit. Ad que responsa mox
angelus abcissic ab eo Beatus ãt
remigius in cuptsi quam subter
eccl̾ie sce marie sedem remirõ ha¬
betur in oratõne pruoctabat Qͣ
honore consetͣuit ciustem beatissĩ
remign. Ubi cũc ip̃e is sanctuᷤ
excessum raptus euae angelum

Expanded text:
imio terrore perculsus, respondere non poterat. Tunc angelus Domini confortans eum, ne timeat hortatur, imo gaudeat de Domini misericordia sibi collata. Roboratus tandem respondisse fertur non se posse hinc egredi, quia domnus et Pater suus Remigius ostii clavem secum haberet, quod et sigillo suo signasset. Et angelus ad eum: Ut non dubites inquit a Domino me missum, sicut patet tibi coelum, sic et ostium istud patebit. Et statim salvo sigillo ac sera ostium illud apertum est. Tunc Genebaudus in modum crucis se prosternens in limine, sic traditur asseruisse. Etiaerit ad me peccatorem venire, non hinc egrediar, nisi venerit ille, qui me in ejus nomine sub hac reclusione constituit. Ad quae responsa mox angelus abscessit ab eo. Beatus autem Remigius in crypta, quae subter ecclesiae sanctae Mariae sedem Remis habetur, in oratione pernoctabat. Quam honore consecravit ejusdem beatissimi Remigii, ubi tunc ipse vir sanctus, excessum raptus, videt angelum
Abbreviated transcription (Latin):
quoo solo ⁊ t̾ritorio collata sũt sicu¬
ti dispo suero in tochus cenobus mr̃¬
tirus dyaconus zenodochus omĩb
matricłis sub tua dicione degẽcib
ordinatoẽm meñ futuri successo¬
res mei or dĩs sui mernores. sicut
se ⁊ absq ulla refragacõe seralt̃
Ex quib teltus quã ꝓ manũ me¬
stm celsa sobͥua mea tͥ cradidit:¬
⁊ huldriciaca uilla quã huderit come̾
dioces eor ĩue ponẽda elegn̾it. inte¬
gti m̃tis deseruiant. sicq locꝰ ille
successorib mers remoꝵ ep̃is pe¬
bactius iulla in portẽsi. quã a co¬
here dib meis bñdc̃o ⁊ hilario da¬
tis p̃tus em de chesauro ecclesie
⁊ albruiacus exepiscopio ĩ alimõnꝰ
cłicoꝵ remẽsis ectłie coĩter deputen¬
tur .O. uib eciam berua ex episcopi¬
o. q̃ ꝑculiaris p̃decessorib mers ẽẽ
solebat cũ duab uillis qsͣ
ludo mirus a me satͦbapt isiua

Expanded text:
quocumque solo et territorio collata sunt, sicuti disposuero, in ptochiis, cenobiis, martiriis, diaconiis, xenodochiis, omnibus matriculis sub tua ditione degentibus, ordinationem meam futuri successores mei, ordinis sui memores, sicut se et absque ulla refragatione servabunt. Ex quibus Celtus, quam per manum meam Celsa, sobrina mea, tibi tradidit, et Huldriciaca villa, quam Huldericus comes, dioceseos tuae ponenda elegerint, in tegumentis deserviant, sitque locus ille successoribus meis, Remobaccius villa in Portensi, quam a cohaeredibus meis Benedicto et Hilario, datis pretiis emi de thesauro ecclesiae, et Albiniacus ex episcopis, in alimoniis clericorum Remensis Ecclesiae communiter deputentur. Quibus etiam Berna ex episcopio, quae peculiaris praedecessoribus meis esse solebat, cum duabus villis, quas Ludovicus a me sacro baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutẽ de p̃cantes eiꝰ in pͣgatõne
uerãt ꝯfessione. At batissimꝰ re¬
migiꝰ cũ diuxt᷑na reluctatt̃e. se nẽ
ẽt digũ assere̾t ⁊ hũilitate. solita
repugnaret. p̃cib est ppłi supplicãtiᷤᷤ
euictꝰ ut or̃onem pro ip̃a funde̾t. ac
pentũ lac̾nns condolet: Meritis¬

Expanded text:
virtutem deprecantes ejus in purgatione virtutem deprecantes ejus in purgatione verant confessione. At beatissimus Remigius, cum diuturna reluctatione se non esse dignum assereret et humilitate solita repugnaret, precibus est populi supplicantis evictus, ut orationem pro ipsa funderet, ac parentum lacrymis condole
Abbreviated transcription (Latin):
ut sue domꝰ hinc eice̾̃t rudera ꝑfora¬
uit Sed mox ulcio tanta fercur
eiꝰ audaciã consequta. ut nõ pecus
nec homo clade suꝑmente ĩ eadẽ
remanserit donio.
uedam puella p̃claris ab urbe
tolosa natalib orta maligni
spũs al ĩfancia tenebat᷑ obsidione
captiua. Quãcũ cen̾o genitores a¬
more diligrn̾t. ad sepulcrũ sc̃i petͥ
apłi cũ magna deuotõe duxerũt.
In essdem nãq ꝑtib enitebattũc
uirtute uen̾abilis bñdcũs. płims
effulgens uͥtutib: Cuiꝰ comꝑta
faiua puelle parentes hancad
tis uirꝰ ab ea nõ ualuiss eitere
hoc tm̃ responsi nõis dĩui obtes¬
tatõne ab autiqͦ extorq̃re pocuit
hoste . qd mĩꝙͣ alcius de eodẽ ha¬
bitaculo. nͥ huiꝰ bãtissimi remign
põcificis orõnib posset expelli.
.Tunc ꝑences eiꝰ tã ipius bĩ bñ¬
dicti ꝙͣ etiã gochoꝵ regis a larici
freci adeũdem sc̃m antistitem
cũ deuincta sobole ꝓuene runc

Expanded text:
ut suae domus hinc ejiceret rudera, perforaut suae domus hinc ejiceret rudera, perforavit. Sed mox ultio tanta fertur ejus audaciam consecuta, ut non pecus, nec homo, clade superveniente in eamdem remanserit domo. edam puella praeclaris ab urbe Tolosa natalibus orta, maligni spiritus ab infantia tenebatur obsidione captiva. Quam cum tenero genitores amore diligerent, ad sepulcrum sancti Petri apostoli cum magna devotione duxerunt. In eisdem namque partibus enitebat tunc virtute venerabilis Benedictus, plurimis effulgens virtutibus. Cujus comperta fama, puellae patentes hanc adtis virus ab ea non valuisset ejicere, hoc tantum responsi, nominis divini obtestatione, ab antiquo extorquere potuit hoste, quod nunquam alterius de eodem habitaculo, nisi hujus beatissimi Remigii pontificis orationibus posset expelli. Tunc parentes ejus, tam ipsius beati Benedicti, quam etiam Gothorum regis Alarici freti, ad eumdum sanctum antistitem cum devincta sobole pervenerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pidib statos eccliam descendẽs. cnu¬
tatem petut: In quib gͣduũ lapidib
ac si supͣ molle lutũ dep̃ssa. hodie qr
ad memoriam dĩm nuraculi signa¬
ta insunt᷑ uestigia. Celeriq festiua¬
tione depperaus se flãmas obiecit.
statũq ut extẽsa contͣ ignẽ dextera
edidit totũ illd̾ uicẽdiũ. fracta ⁊
in si se relisa uirtute tedere. at. añ
iuiri dei p̃senciami qͥiͥ fugere cepit.
Q d̾ b̃s reungiꝰ insequẽs. ⁊ se initer
ignẽ. ⁊ ea que adhuc in debancur
intacta cũ signo sc̃itatis opponenᷤᷤ
hanc ouĩeni flãmaꝵ ĩmanitatem
ante se fugiẽcen. ꝑpatentẽ portã
fultꝰ diue potencie p̃lidus expu¬
lit. ⁊ eandẽ portã clausit. ut que nõ¬
ꝙͣ aꝑiretur ab aliquo: cũ int̾minati¬
one uudicte ĩeũ qui uecita hec
p̃sũpsisset. iuhibuit. Post aliquot
u̾o annos cuius qͥdem noĩe fercinctꝰ
setus ipãm portã cõmanens nra¬
ceriem qua eade porta fu̾at obstͣcͣta

Expanded text:
pidibus stratos ecclesiam descendens, civpidibus stratos ecclesiam descendens, civitatem petiit; in quibus graduum lapidibus, ac si supra molle lutum depressa, hodieque, ad memoriam divini miraculi, signata visuntur vestigia. Celerique festinatione deproperans se flammis objecit, statimque, ut extensa contra ignem dextera,edidit, totum illud incendium, fracta et in sese relisa virtute, cedere, atque ante viri Dei praesentiam quasi fugere coepit. Quod beatus Remigius insequens, et se inter ignem et ea quae adhuc videbantur intacta, cum signo sanctitatis opponens, hanc omnem flammarum immanitatem ante se fugientem, per patentem portam, fultus divinae potentiae praesidiis, expulit, et eamdem portam clausit; utque nunquam aperiretur ab aliquo, cum interminatione vindictae in eum quae vetita haec praesumpsisset, inhibuit. Post aliquot vero annos civis quidam, nomine Fersinctus, secus ipsam portam commanens, maceriem qua eadem porta fuerat obstructa,
Abbreviated transcription (Latin):
Durgens aũt ab orõne. uascula plena
reꝑꝑit. ⁊ sic infirniũ oleo dimicus da¬
to perungens esclesiastico de more
baptisamt ẽt crismace celicus colla¬
to linuit. Redditaq santate tam
amme salute ꝙͣ corꝑis ĩcolumitate
donaint
uinam demq generis hostis
oftend̾e neqͥciam nõ desistens
sue maliguitatis: urbẽ remorum
surgentib flãmar subito globis
ĩmssione dira succẽdit: Grudeliq
uactatõe iã ꝑtem fere t̾ciam cõcre¬
macio ꝑacta ꝯsũpserat. ⁊ qd̾ resi¬
duũerac uiche flãma labebat
.Guiꝰ rei nũcium beatus antistes accipi¬
ens: ad solita sese cõfert orõius p̃sidia
⁊ in bĩ nichasu mr̃is basilica: ubitũc
temꝑis morandi cõsuecudinẽ fec̾at.
xp̃i ꝑstratꝰ exposcic suffragia. Sur¬
gen.q ab orõne oclos ad celum accol¬
lit. ⁊ exclamans cũ genutu ait: D̾s
deus meus: adesto uocimee. Sicq
cursu conscito. ꝓgͣdus a nte ipam la¬

Expanded text:
Surgens autem ab oratione vascula plena Surgens autem ab oratione vascula plena reperit, et sic infirmum oleo divinitus dato perungens, ecclesiastico de more baptizavit, et chrismate coelitus collato linivit, redditaque sanitate, tam animae salute quam corporis incolumitate donavit. Humani denique generis hostis, ostendere nequitiam non desistens suae malignitatis, urbem Remorum, surgentibus flammarum subito globis, immissione dira succendit, crudelique vastatione, jam partem fere tertiam concrematio peracta consumpserat; et quod residuum erat victrix flamma lambebat. Cujus rei nuntium beatus antistes accipiens, ad solita sese confert orationis praesidia, et in beati Nicasii martyris basilica, ubi tunc temporis morandi consuetudinem fecerat, Christi prostratus exposcit suffragia. Surgensque ab oratione, oculos ad coelum attollit, et exclamans cum gemitu, ait: Deus, Deus meus, adesto voci meae. Sicque cursu concito, per gradus, ante ipsam la
Abbreviated transcription (Latin):
tatis xͥ annotat crucem. Flectens ꝙ
genua setus ꝑietem celo deuotã diri¬
git p̃cem: Tepit intea mirũ dcũ in¬
nrĩ ꝑ soram̃ suꝑius ex undare ac supea
pamm̃tum habũdant̃ esfluere: Excl¬
amat hoc uiso cilłarius stupore ꝑculsuᷤ
s moxa sce uiro rep̃ssus. ne id palam
faciat inhibetur: At qͥa tam clarilum̃
oꝑis mĩme ualuit abscondi. ubiosobri¬
na sua fcm comꝑit eandẽ uillam ip̃i
⁊ eccłie ip̃ius ꝑpetim possidẽciam tra¬
didit ac legali iure confirmauit.
U uic simile farine miracłm ab eodem
dõno remigio in oleifertur liquere
patracum. Cuegrocus quidẽ fami¬
lie nõ gnobilis. nec tam̃ baptisatos
a scõ remigiose uisitari postulasset
⁊ llm uelut inulcimospũ se credere fa¬
terecur ⁊ baptisari depostẽc. b̾s põcifei
a pb̃re loci oleũ ⁊ crisma reqͥrens iãq
penicꝰ in ãpullis utrũq defecissecom¬
ꝑieus. ipãs ãpullas pene uacuas suꝑ
altare posuit. ac sese inorõne peostͣinc

Expanded text:
ectensque genua secus parietem, coelo devotam dirigit precem. Coepit interea, mirum dictu, vinum per foramen superius exundare, ac supra pavimentum abundanter effluere. Exclamat hoc viso cellerarius, stupore perculsus. Sed mox a sancto viro repressus, ne id palam faciat, inhibetur. At quia tam clari lumen operis minime valuit abscondi, ubi consobrina sua factum comperit, eamdem villam ipsi, et Ecclesiae ipsius perpetim possidendam tradidit, ac legali jure confirmavit. Huic simile ferme miraculum ab eodem domno Remigio in olei fertur liquore patratum. Cum aegrotus quidam familiae non ignobilis, nec tamen baptizatus, a sancto Remigio se visitari postulasset, et jam volut in ultimo spiritu se credere fateretur, et baptizari deposceret, beatus pontifex a presbytero loci oleum et chrisma requirens, jamque penitus in ampullis utrumque defecisse comperiens ipsas ampullas pene vacuas super altare posuit, ac sese in oratione prostravit.
Abbreviated transcription (Latin):
magnaliũꝙ tam ĩ uita demporiᷤᷤ
ꝙͣ post obitũ p̃clara instrufestacio
Cumbo sunus ipĩus scissimum
A ferretur ad sepłturam sanctoꝵ
est age uatum. ut ulło mͦ posset
nec capulũ ualet attolli. Deter¬
nunt ad edem scõꝵ syxci ⁊ sim¬
cn: nec sic possunt mou̾i: Tan¬
in ea sci. circũiacentib tñ atͥis
eccłic cuuit̾ium fe̾batur ex an¬
ciquo rem̃sis petierũt ut dũs
declararet: utrũ nam in eadẽ
ecclola pignꝰ illo sacͣtissimũ re¬
pom decͥneret: Atq uota tãta
Facilitate loculũ leuant. utuł¬
lum portantes ouus sentirent.
Recõdita t stũt reuentissui pa¬
tris huiꝰ m̃bra ĩ hac eccliola d̾ia
modante dispõne. in loco ubi nũc

Expanded text:
aliumque tam in vita corporis, quam post obitum praeclara manifestatio. Cum vero funus ipsius sanctissimum deferretur ad sepulturam sanctoruest aggravatum, ut nullo modo possetnec capulum valet attolli. Decernunt ad aedem sanctorum Sixti et Sinicii, nec sic potest moveri. Tanin ea sancti, circumjacentibus tamen atriis ecclesiae coemeterium ferebatur ex antiquo Remense, petierunt ut Dominus declararet, utrumnam in eadem ecclesiola pignus illud sacratissimum reponi decerneret. Ad quae vota tanta facilitate loculum levant, ut nullum portantes onus sentirent. Recondita sunt autem reverendissimi Patris hujus membra in hac ecclesiola, divina moderante dispositione, in loco ubi nunc
Abbreviated transcription (Latin):
mauece in dilcõne mea. Post que
ꝟda. lux que aduenerat abcessit¬
d̾ ed ineft̃abilis oior suauitatis
incadem domo remansit. ut cui¬
denter ualeret agnosci. lucis
pacis acq pie dulcedinis illuc
auctor enibenisse. B̾cacus eciam
precul ex eodem luimẽ nõ modi¬
cum uisus est uultus fulgorẽ
de axisse:. Rex gͥ atq regra pe¬
dibus alii sacerdocis astraci.
cum magno pauore ipĩus requi¬
runt cõsolatõnem audire. ope
adimplere ꝑ ati. que ppalarent̃
ore patrom. Delectabantur et¬
emu uerbis que audierant
interius illum mati quam in¬
derent luct. li cet exteriore ter¬
riti luuinus claritate: Sanctꝰ
taliũ terret sed tuuorem pre¬
cedentem subsequenti conso¬
lacõne deml̾cet. ut quib ap¬
paruit pacribus. pͥmũquidẽ
pa uorem incusserit. ac post¬
ea ꝑ pietatis grãm leticie blan¬
dimenta refuderit. Ixradiatꝰ
.ueti̾s exemplo legis laboris.
uultus illustratõne. itaa młto
magis inc̾uis dĩm fulgoris il¬

Expanded text:
Manete in dilectione mea . Post quae Manete in dilectione mea . Post quae verba lux quae advenerat, abcessit, sed ineffabilis odor suavitatis in eadem domo remansit. Ut evidenter valeret agnosci lucis, pacis atque piae dulcedinis illuc auctorem advenisse, beatus etiam praesul ex eodem lumine, non modicum visus est vultus fulgorem traxisse. Rex igitur atque regina pedibus almi sacerdotis adstrati, cum magno pavore ipsius requirunt consolationem audire, opere adimplere parati quae propalarentur ore patroni. Delectabantur etenim verbis quae audierant, interius illuminati, quam viderant, luce, licet exteriore territi luminis claritate. Sanctus talium terret, sed timorem praecedentem subsequenti consolatione demulcet, ut quibus apparuit patribus, primum quidem pavorem incusserit, at postea per pietatis gratiam laetitiae blandimenta refuderit. Irradiatus veteris exemplo legislatoris, vultus illustratione, ita, multoque magis, interius, divini fulgoris il
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet anteꝙͣ bapcisum gͣti¬
stru ꝓcepturi crant p̃t hynr¬
nos p̃cesq nocturnas p̃sul
regium cubile petut. ut ab¬
soluco curis scłarib rege. libe¬
rius ei cõmittert sacri ualẽt
misteria u̾bi. Quo reuerenter
a cubicularus ad miso. rexpro¬
siliens obuius alacuter occurrit
⁊ oracoriũ b̾atissini apłoꝵ p̾nci¬
pis petri. tubiculo regis force conti¬
guum pariter ingrediuntur: Gũ¬
qr dispofitis sedibus. pontifex. rex
atq regina consedissent intro¬
missis quibusdem clericis. sed a
liquibus regi uecessarns ac do¬
mesticis. ⁊ uenerabilis pater
regeu pater monitis imibue
salucarib ad corroborandam
salutiferam sidelis serui fin doc¬
triuam. dñs eciam insibilicer dig¬
nacus est ostendere se se fidelib su
ia ua nounue suo cõgregatis. ut
prouiserat semper adesse. Reren¬
ce namqz lux taui copiosa tota
repleuit ecclam ut solis iudei et᷑
euicere claritatem. Mox cum
luce uox facta est inquieus. pax
robis: Ego sum nolice timere.

Expanded text:
scilicet antequam baptismi gratiam percepturi erant, post hymnos, precesque nocturnas, praesul regium cubile petiit, ut absoluto curis saecularibus rege, liberius ei committere sacra valeret mysteria verbi. Quo reverenter a cubilariis admisso, rex prosiliens obvius alacriter occurrit, et oratorium beatissimi apostolorum principis Petri, cubiculo regis forte contiguum, pariter ingrediuntur. Cumque dispositis sedilibus, pontifex, rex atque regina consedissent, intromissis quibusdam clericis, sed et aliquibus regi necessariis ac domesticis, et venerabilis Pater regem monitis imbueret salutaribus, ad corroborandam salutiferam fidelis servi sui doctrinam, Dominus etiam visibiliter dignatus est ostendere, sese fidelibus in nomine suo congregatis, ut promiserat, semper adesse . Repente namque lux tam copiosa totam replevit ecclesiam, ut solis videretur evincere claritatem. Mox cum luce vox facta est, inquiens: Pax vobis, ego sum, nolite timere .
Abbreviated transcription (Latin):
reuugium bocat. de precatut̃
ut regi uam salucis ostendat:
Ruem sanctus sacerios doctri¬
na uite salucis informans
ad bapcisim cõmonet uenire
sacramenta: Ille se ppł̾m suꝑ
hus exhortatum ire respondẽs
afari studec exercitum. nc deos
qui ers subuere nõ poterant
deserantes: ipĩus cultũ suscipe¬
rent. qui tam p̃clara in largi¬
tits eis bictoriam fu̾at: Conclani
mltitudo. diuina se p̃ue ĩentegr̃a
mortales se dõs reliuq̃re. acq ĩ xꝑi¬
stum qui sibi p̃sidio fu̾at. crede :

Expanded text:
Remigium vocat, deprecans, Remigium vocat, deprecans, ut regi viam salutis ostendat. Quem sanctus sacerdos doctrina vitae salutaris informans, ad baptismi commonet venire sacramenta. Ille se populum super his exhortatum ire respondens, affari studet exercitum, ut deos, qui eis subvenire non poterant, deserentes, ipsius cultum susciperent, qui tam praeclaram largitus eis victoriam fuerat. Conclamat multitudo, divina se praeveniente gratia, mortales se deos relinquere, atque in Christum qui
Abbreviated transcription (Latin):
gõdionũ regis in macrimoniũ
sup̃sit. Nue cum esset xpistiana
⁊ filios ex rege susceptos baptis¬
mate consecrari. mari tequoq
nolente fecisset etiaui nirui
ad fidem xpisti perducere cog¬
nabacur: S ed aminũ barbari
mulier ad credendum flectere
non ualebac. Interea bellũ frã¬
cis aduersus silemãuos accidit
⁊ francis cede uina corrueuci¬
bus.rex ab aurcliano cõliliarie
suo suadetur. ut credens in xp̃m¬
ipmq regem regũ ⁊ celi ac ter¬
ei uictoriam pro uelle possit cõ¬
ferre: Quod cum fecisset. xpistiq
suffragiũ iam deuotus expetis¬
insset. si uircutem ip̃ĩus in ca¬
piendo uictorislm experiri me¬
rinssec post hums uoti pollici¬
tacioneu mox in fugan uer¬
tuntur alemanm regẽq suũ
comꝑieutes incerfectũ. dodouei
se subdũt diciomi Quos illi sub
nigo consticuens cribulacio:
reuercitur in sua. gaudium
referens magnũ regiie. qd̃
ad inuocationem scilicet xp̃i
noniur. uictoriam merunt
obtinere: Tunc regina besitũ

Expanded text:
gundionum regis, in matrimonium sumpsit. Quae cum esset Christiana et filios ex rege susceptos baptismate consecrari, marito quoque nolente, fecisset, etiam virum ad Christi fidem perducere conabatur. Sed animum barbari mulier ad credendum flectere non valebat. Interea bellum Francis adversus Alemannos accidit, et Francis caede nimia corruentibus, rex ab Aureliano consiliario suo suadetur, ut credens in sumque regem regum, et coeli ac terei victoriam pro velle possit conferre. Quod cum fecisset, Christique suffragium jam devotus expetisvisset, si virtutem ipsius in capiendo victoriam experiri meruisset: post hujus voti pollicitationem mox in fugam vertuntur Alemanni, regemque suum comperientes interfectum, Clodovei se subdunt ditioni. Quos ille sub jugo constituens tributario, revertitur victor in sua, gaudium referens magnum reginae, quod ad invocationem, scilicet, Christi nominis, victoriam meruerit obtinere. Tunc regina beatum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ clamat Obstupefcũs hac tenert¬
tate ceteris: rex ñ iriam pacienter
ad tempus colerans. apprehẽsũ plu¬
rins fauẽtibus uasculum ecde¬
siastico reddidit inisso. iram sub
corde tectam reseruans: Peracto
deuiq anno cũctuui sui exertitꝰ
apparatũ solico prodire iubec in
campũ ut armoꝵ speculetur de
more intoreui: Nuem cõuentũ
a marce marciũ uocare cõsue¬
uerant: Rex ergo instructas cir¬
cumiens rite falanges adeũ
qui dudum ꝓcusser at urceum
peruenit sprecisq. ip̃ius arrs
eurs candem frauascaui proie¬
cit in terrani: Ad quam recipĩ¬
endam indiuato milici rex in
calput suain de figit bipennem
.quam pridem in uase ꝑpetraue¬
rat: cum increpatoĩs acerbita¬
te rememoraus presumptr̃em
Quo sic interempco cuuor in¬
gens regis hac supor ulcioue
ceceroꝵ perstringit corda si anco¬
rim. Ac postꝙͣ cloueus torngi¬
aui sibi prouinciam subiug auit

Expanded text:
proclamat. Obstupefactis hac temeriproclamat. Obstupefactis hac temeritate caeteris, rex injuriam patienter ad tempus tolerans, apprehensum, plurimis faventibus, vasculum ecclesiastico reddidit misso, iram sub corde tectam reservans. Peracto denique anno cunctum sui exercitus apparatum solito prodire jubet in campum, ut armorum speculetur de more nitorem: quem conventum, a Marte, Martium vocare consueverant. Rex ergo instructas circumiens rite phalanges, ad eum qui dudum percusserat urceum pervenit, spretisque ipsius armis, ejus tandem franciscam projecit in terram, ad quam recipiendam inclinato militi rex in caput suam defigit bipennem, quam pridem in vase perpetraverat, cum increpitationis acerbitate, rememorans praesumptionem. Quo sic interempto, timor ingens regis hac super ultione, caeterorum perstringit corda Francorum. At postquam Clodoveus Thoringiam sibi provinciam sub
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓuĩcias. ⁊ agripinam iã colom
am qͣsdam qͦ aliat᷑ occupauerunt
gallie ciuitates. At p̃tꝙͣ rex ip̃oꝵ cdo¬
douens siagrium romanũ quẽdẽ
pͥncipem. qͥ gallus tũc p̃erat eincit̾
acq ꝑenut. omi pene gallie dñari
cepit: Comꝑta batissimi gestorũ
fama rennign. qd̾ scilic einterec
u̾cute scĩtatis ac sapiẽcie miratu¬
lor p̃clarus exhibõ ne reu̾ehatur eũ
⁊ lic paganꝰ diligebat tam̃ illum:
Q uo quõdam setus brbeni remor
transicũ faciente. a quibusdem
militib eius agins. ab laca
quedam remensis eccłie uasa re¬
feriuitur. Ca inter urceus eciã
magnus argenteus ⁊ detora pul¬
critudiue comptus. Pro quo beatꝰ
renugiꝰ legatos ad eũ direxisse tra¬
ditur. ut illũ saltem recipe mere¬
recur. Ast ubi ad locum diusiomꝰ
prede uentũ est. Rogat rex milide̾
suos ut ip̃m sibi dare ne renua
urceũ. plurib gͥ anuencibus qͥd̾
francus bipẽti percucieus unteum
nichil huic a rege iusi sorte tollendũ

Expanded text:
ter hic Pater ac pastor almus exstiterit, iam, quasdam quoque alias occupaverant Galliae civitates. At postquam rex ipsorum Clodoveus Siagrium, Romanum quemdam principem, qui Galliis tunc praeerat, evicit atque peremit, omni pene Galliae dominari tur provinciafama Remigii, quod scilicet eniteret virtute sanctitatis ac sapientiae, miraculorum praeclarus exhibitione, reverebatur eum, et licet paganus, diligebat tamen illum. Quo quondam secus urbem Remorum transitum faciente, quibusdam militibus ejus agminis ablata quaedam Remensis Ecclesiae vasa referuntur. Ea inter urceus etiam magnus argenteus, et decora pulchritudine comptus, pro quo beatus Remigius legatos ad eum direxisse traditur, ut illum saltem recipere mereretur. Ast ubi ad locum divisionis praedae ventum est, rogat rex milites suos, ut ipsum sibi dare ne renuant urceum. Pluribus igitur annuentibus, quidam Francus bipenni percutiens urceum, nihil hinc a rege nisi sorte tollendum
Abbreviated transcription (Latin):
adcorusq preueratus fũat ut do¬
mio penitentes reconsiliaret.
ac die nec nicer ꝓeuitentes ipse
criminb suis erigentibies n
eccłiam muerebatur consistere:
angłs dñi circa mediam noc¬
tem magna cum lu ce apꝑuit¬
iacebat in oratorio taaq detu¬
banten compellasse fertur allo¬
quio. Senebaude. exaudice sunt
pro ce orõnes patris tin reuigu
suscepit dñs peitentiam tuã
⁊ dimissũ est pertatũ cuũ. Sur

Expanded text:
d usque provectus fuerat, ut Domino poenitentes reconciliaret, hac die nec inter poenitentes ipse criminibus suis exigentibus in ecclesia merebatur consistere; angelus Domini circa mediam noctem magna cum luce venitjacebat in oratorio, talique decubantem compellasse fertur alloquio: « Genebaude, exauditae sunt pro te orationes Patris tui Remigii. Suscepit Dominus poenitentiam tuam, et dimissum est peccatum tuu
Abbreviated transcription (Latin):
minie uonitu ⁊ obsceno fetore ꝑ es
retrdente põtifice du nimuo labore
fessa uitaret. uite calore pͥuata
sp̃m u talẽ amisit. It̾atis gͥ p̃cib
turba supplicãt ũ recurrit ad medi¬
cũ: beatꝰ aũt renugiꝰ sepociꝰ accusat
facinꝰ ppeti asse: qͣ santatis remedi¬
um Indulsisse. hoiaduq reũ excitisse
nõ remediũ cõti lisse Igit᷑ id sc̃ũohiᷤ
basilicã ubi corpꝰ iacebat examie¬

Expanded text:
 vomitu et obsceno foetore, per os recedente pontifice, dum nimio labore fessa nutaret, vitae calore privata, spiritum vitalem amisit. Iteratis ergo precibus, turba supplicantum recurrit ad medicum. Beatus autem Remigius se potius accusat facinus perpetrasse, quam sanitatis remedium indulsisse, homicidiique reum exstitisse, non remedium contulisse. Igitur ad sancti Joannis basilicam, ubi corpus jacebat exa
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝓst̾intur ⁊ reliquos ut ita fa¬
cerent ad hortatur. Hinc effuse
lac̾rmaꝵ nbre cõsurgẽs. suscita¬
uit mortuã quã pͥus purgarat
manu põtificis cũ integra inco¬
lumitate surrexit. ⁊ ad ꝓpria fe¬
liciter remeauit¬
sapiẽcie b̾atissimꝰ hic pat̾ inco¬
re radiau̾it. oꝑatest int᷑ ipĩus qͥa
uera ꝓculdubio sapĩa esse dignoscit.
que oꝑiñ exhibõne uelut arborex
fructib approbatur. Testat᷑ gens
fuͣcic̾a per eũ ad fidẽ xp̃i cõuersa.⁊
baptisim sc̃ificatĩe cõsecͣta T estã¬
tur diu̾sa pͥdentissime ab ipo tam¬

Expanded text:
quos ut ita facerent adhortatur. Hinc effuso lacrymarum imbre consurgens, suscitavit mortuam, quam prius purgarat manu pontificis, cum integra incolumitate surrexit, et ad propria feliciter remeavitsapientiae beatissimus hic pater nitore radiaverit opera testantur ipsius, quia vera procul dubio sapientia esse dignoscitur, quae operum exhibitione, velut arbor fructibus, approbatur. Testatur gens Francica per eum ad fidem Christi conversa, et baptismi sanctificatione consecrata. Testantur di
Abbreviated transcription (Latin):
um ueloci ciuitas supͣ mõtis u̾ticẽ
sita. nͨ sub modio uoluit dñs hant
oculi luc̾uanqm suy candelabri cõ¬
stituerat eumuẽciau: Igne diume
tͥbuens eã caritatis ardere. cdaraq

Expanded text:
um, veluti civitas supra montis verticem sita: nec sub modio voluit Dominus hanc occuli lucernam, quam supra candelabri constituerat eminentiam , igne divinae tribuens eam charitatis ardere, claraque
Abbreviated transcription (Latin):
ad qud ã adolescentulam inei aui agge¬
nichiam nobilem ⁊ exhorcaue eam
parunt. Ouncqͥd inter alpes ⁊ pire¬
neũ qd̾ occeano ⁊ reno includitur
.quadus. Wandalus. sarmata. a¬
lani. gipedes. erudi saxones bui¬
gondiones. alamainu ⁊ oluenda
res publica hostes pannoni uasta¬
uerunt. Et em̃ assur uenit ꝯ illis
Magõciacus nobilis quõdam cuu¬
tas: capta atq subu̾sa est ⁊ in
eccłia młta milia hom̃ trucida¬
ta. Uuangiones longa obsidione
deleti. Renioꝵ urbs p̾potens ambi¬
am. attrabates. extremi q homi¬
num. mormi. cornacꝰ. nemetes
argẽtoracus tnllate in gͥmamã.
Aquitame nouẽq ppłor lugdunẽ¬
sis ⁊ narbonẽsis ꝓuicie p̃ter rau¬
cas urbes. cuncta prłata suait.¬
quas ⁊ ipãe foris gladius. intꝰ
uastat faies ⁊ coti. In prefara
dema basilita bs remigius morã¬
di craditur habunde cõsuecudniem
quatinꝰ scõrum martirũ n icis
ut erat spiricu semꝑ ita perat
redd̾etur ⁊ corpe: Monstrat᷑ adut

Expanded text:
ad quamdam adolescentulam viduam Aggerunchiam nobilem, et exhortans eam parunt. Quidquid inter Alpes et Pyrenaeum, quod Oceano et Rheno includitur, Quadus, Wandalus, Sarmata, Alani, Gepides, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alamanni, et, o lugenda respublica! hostes Pannonii vastaverunt. Etenim Assur venit cum illis . Magontiacus, nobilis quondam civitas, capta atque subversa est, et in ecclesia multa millia hominum trucidata. Wangiones longa obsidione deleti. Remorum urbs praepotens, Ambiani, Atrabates, extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetes, Argentoracus translatae in Germaniam. Aquitaniae, Novemque populorum Lugdunensis, et Narbonensis provinciae, praeter paucaquas et ipsas foris gladius, intus vastat fames, » etc. In praefata denique basilica beatus Remigius morandi traditur habuisse consuetudinem, quatenus sanctorum martyrum meritis, ut erat spiritu semper, ita proximus redderetur et corpore. Monstratur adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
sis dum laudib magnisicãt: ⁊ ad
tuuilandũ acra se pͥꝑantes pign̾a
cõgrius ea cͥca cruitatẽ locis uen̾an¬
sulis ac sorori⁊ eiꝰ sacͣcissima solem¬
inter in cimit̾ie sc̃ĩ gͥcole templos᷑

Expanded text:
m laudibus magnificant, et ad tumulandum sacra se praeparantes pignora, congruis ea circa civitatem locis veneransulis ac sororis ejus, sacratissima solemniter in coemeterio sancti Agricolae, templo
Abbreviated transcription (Latin):
te illiꝰ pietatis huiꝰ erat ninitator
Auctoricatis. Neglector quietis. re¬
fugus uoluptatis. appocitor labo¬
ris. ꝓacieus abiectõis. impaciens
honoris. Pauper in pecuma di¬
ues ĩ cõstiẽcia. hĩilis ad m̾ita suꝑbꝰ
ad uicia. Et ut añ nos de ip̃o p̃di¬
catũ legit᷑. sic in se duꝰ. sas excoluit¬
gr̃aꝵ uͥtutes. ut iux̃ pauci dene¬
rent siugłas qͣmͦ ille ĩpleint u¬
per ĩ cõpunctõĩs affcũ. Nulla illi exoĩ¬
bu ꝓpensior cura iisi aut dedeo in
lcõne atq sermone aut cũ do̾ mn ora

Expanded text:
te, illius pietatis, hujus erat imitator auctoritatis, neglector quietis, refuga voluptatis, appetitor laboris, patiens abjectionis, impatiens honoris, pauper in pecunia, dives in conscientia, humilis ad merita, superbus ad vitia. Et ut ante nos de ipso praedicatum legitnerent singulas, quomodo ille implevit uper in compunctionis affectu, nulla illi ex omnibus propensior cura, nisi ut aut de Deo in lectione atque sermone, aut cum Deo in ora
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ad mittet dignitatem uoce pu¬
blita p̃dicare: S̾ cũ irrenocabiliter
ppłi adclamaret srequẽtia: ⁊ uir dei
magna remct̾etur cõsciencia pla¬
cuit omiipotenti deo maifestissis
indicus ꝓpalare. ꝙ ip̃õ. de eo iudiciũ
dignabilcur habore: dradit᷑ enĩ
celestis taduliuuẽ supipius scm̃ des¬
cẽdisse u̾ticẽ. ⁊ cu ip̃o liũie. celicus eius
ĩsusum capiti ũgiuius dĩnu liquorem
cui cicri necharis enisdẽ totũ uide̾tur
caput ĩfusione delibutũ nũ gͦ post¬
hĩta dubitatõe. p̃sulũ rem̃sis una¬
innutate ꝓuĩcie põcificali cõsecra¬
tur bñdictõne: Ad qd̾ officiũ mirifi¬
ce mox deuotꝰ ⁊ aptissimus air aru¬
it ex equeudũ laigꝰ in elemosinis
sedulus iuuigilus atcentꝰ m or̃om¬
bus. ĩhumaratate ꝓfusus ĩ carita¬
ce ꝑfectus. ĩ doctrina p̃cipuus ĩ cõ¬
u̾sacione scĩssimꝰ. Mẽtis purissime
sinceritate pu uultꝰ prefe̾bat alacri¬
tate. clemĩtissinu q cordis benignita¬

Expanded text:
admitteret dignitatem, voce publica praedicare. Sed cum irrevocabiliter populi acclamaret frequentia, et vir Dei magna retineretur constantia, placuit omnipotenti Deo manifestissimis indiciis propalare, quod ipse de eo judicium dignabatur habere. Traditur enim coelestis radcendisse verticem, et cum ipso lumine coelitus ejus infusum capiti unguinis divini liquorem, cujus sacri nectaris, ejusdem totum videretur caput infusione delibutum. Omni ergo posthabita dubitatione, praesulum Remensis unanimitate provinciae, pontificali consecratur benedictione. Ad quod officium mirifice mox devotus et aptissimus apparuit exsequendum; largus in eleemosynis, sedulus in vigiliis, attentus in orationibus, in humanitate profusus, in charitate perfectus, in doctrina praecipuus, in conversatione sanctissimus. Mentis purissimae sinceritatem, pii vultus praeferebat alacritate, clementissimique cordis benignita
Abbreviated transcription (Latin):
drtur fore Interueint deuide hus togi¬
tatõnib auitũ malu regia cupido. sitq
inde fedum certamen cohertũ asatisi
du quoꝵ tute le ea loca eent augu¬
rus legorent. qui nemen noue urbi
daret qui conditam imꝑio regeret
Palacium romulus. iemus auẽtinũ.
ad in siugurandũ templa capiunt:
Prion remo auguriũ uenisse fertut
ui uultures Iamq nũciato sugurio.
cum dupplex nimerꝰ romulo se ꝯften¬
disset. utrũq regeni sua mult. tudo
cõ salutauat. Temꝑe illi p̃cepto at
hu uumero aliuum regnũ trahebãt
Inde cum altacione ꝯgressi certanñe alter cas¬
rracͥi ad cedem uertuntur. Ibr in turba
ictus remus cetidit. Italunis: Uul¬
gilrior aũt fama est ludibrio fratͥs
remũ nouos tnsiluisse muros Inde
ab irato romule cum uerbis qͦ in¬
crepitaus adietiss. sic deuide qͥcunq
alus trisiliet mest menia inter¬
fectum. Ita solus potitus imperio
urbs ña condita. uel rrmoꝵ genꝰ

Expanded text:
deretur, fore. Intervenit deinde his cogideretur, fore. Intervenit deinde his cogitationibus avitum malum, regni cupido, atque inde foedum certamen coortum a satis mdii, quorum tutelae ea loca essent, auguriis legerent qui nomen novae urbi daret, qui conditam imperio regeret, Palatinum Romulus, Remus Aventinum ad inaugurandum templa capiunt. Priori Remo augurium venisse fertur sex vultures: jamque nuntiato augurio, cum duplex numerus Romulo se ostendisset, utrumque regem sua multitudo consalutaverat tempore illi praecepto: at hi numero avium regnum trahebant. Inde cum altercatione congressi, a certararum ad caedem vertuntur. Ibi in turba ictus Remus cecidit. Vulgatior autem fama est, ludibrio fratris Remum novos transiluisse muros. Inde ab irato Romulo cum verbis quoque increpitans adjecisset: Sic deinde, quicunque alius transiliet mea moenia interfectum. Ita solus potitus imperio urbs nostra condita, vel Remorum gens
Abbreviated transcription (Latin):
prodi tuiꝰ ac nr̃e patres ecde¬
tlesie memoraturus. menũ
se nõ ad rem sidegꝑtin̾e uidebitur cũ
ip̃i salutis et̾ue ul nobis contulisse
qͥmimo erroris su ueftigia. laꝑidibus
insculpca liquisse doceantur. De
urbis namq nr̃e fundatore seu
nõis iditore nõ oĩodis a uobrs
aꝑpbanda uulgata censetur oppimo
insticutorem ac nõĩs tradit aucto¬
rem. Cumi in be roma genuins aut¬
torib romulo remoq sundata fcĩs
militib remũ certio accipiamus
scͥptorib intftm. nec llũ prius a fre
recessisse. dum uno partu editi.
rader pastores educati. latrocum d¬
qr dedici in leui conflituisse repe¬
riantur. ortaq simultate. ac
remo fratre interfecto. critati
iomulus ex nõie suo nomen de¬
uerbis utarau unnitori albana.
cepit. in hus locis iibi exposiciubi¬
Isuperant urbis condende ⁊ super¬
tac multitud albanoꝵ latinoꝵq
ad id pastores qr accesserant. qͥ ouĩs
facile spem facent Iriam albamꝑ
ꝓuũ laminum pre ea urbe. que con¬

Expanded text:
proditurus, ac nostrae Patres Ecclesiae memoraturus, moeniusse, non ad rem adeo pertinere videbitur, cum ipsi salutis aeternae nil nobis contulisse, quinimo erroris sui vestigia lapidibus insculpta reliquisse doceantur. De urbis namque nostrae fundatore, seu nominis inditore, non omnimodis a nobis approbanda vulgata censetur opinio, institutorem ac nominis tradit auctorem, cum urbe Roma geminis auctoribus, Romulo Remoque, fundata, fratris militibus Remum certis accipiamus scriptoribus, interfectum; nec illum prius a fratre recessisse, dum uno partu editi, et inter pastores educati, latrociniisque dediti, urbem constituisse reperiantur; ortaque simultate ac Remo fratre interfecto, civitati Romulus ex nomine suo nomen deverbis utamur : « Numitori Albana pcepit, in his locis ubi expositi ubiurbis condendae, et supererat multitudo Albanorum Latinorumque; ad id pastores quoque accesserant, qui omnes facile spem facerent, parvam Albam, parvum Lavinium, prae ea urbe quae con
Abbreviated transcription (Latin):
pareret noĩe reinigiũ. cui salirã¬
dus foret ppls cõmitcendus. Uir
igitur iste uenabilis. tanto per¬
cepto solamine: post tertiã dnu¬
ne suꝑ hus p̃ceptõmis admonitio¬
nem uisionis etheree. minciat
oraculum cilime: Hec aũtbeata
genice in flore dudũ iuẽtutis
ex unico uro suo eruclio pepererat
pͥncipiũ. suessoꝵ auitatis pͥdi stm¬
epni ⁊ prẽm bĩ lupi eiusdẽ pͥncipu
successoris. Mirari ba ciluna ut¬
pode iã puecta. qͦ nã pacto sitãmiᷤᷤ¬
ꝑitura ul sobole lact̾atura. Et ꝙͥt
tam uir eiꝰ ꝙͣ ipã dieb iã młtis pro¬
cesserant effc̃ĩ. ⁊ carne ĩbecũdi. nͣ
spes ult̾ius ꝓcreãdi. nͨ appocitꝰ ĩerat
pignoris. Beatꝰ uo mõtanꝰ ut un̾¬
tis accͤsc̾e̾t patiencie corꝑalũ fru¬
stͣtus olex ad tempꝰ excitat lumi¬
ne Quidictis ut fidẽ facẽt. ocłos
sibilacte ipĩus asserit perungeudos.
mox q luimien amissum. ꝓueris focu
recipiendũ Gliusis gͦde tãta cõsola¬

Expanded text:
pareret, nomine Remigium, cui salvandus foret populus committendus. Vir igitur iste venerabilis tanto percepto solamine, post tertiam divinae super his praeceptionis admonitionem, visionis aethereae nuntiat oraculum Ciliniae. Haec autem beata genitrix in flore dudum juventutis, ex unico viro suo Aemilio pepererat Principium, Suessorum civitatis postet patrem beati Lupi, ejusdem Principii successoris. Miratur beata Cilinia, utpote jam provecta, quonam pacto sit anus paritura, vel sobolem lactatura. Et quia tam vir ejus, quam ipsa diebus jam multis processerant, effeti et carne infecundi, nec spes eis ulterius procreandi, nec appetitus inerat pignoris. Beatus vero Montanus, ut meritis accresceret patientiae, corporalium privatus oculorum ad tempus exstiterat lumine. Qui dictis ut fidem faceret, oculos sibi lacte ipsius asserit perungendos, moxque lumen amissum, pueri sibi fotu recipiendum. Gavisis ergo de tanta consola
Abbreviated transcription (Latin):
laudimẽsi alto pencũ sãguĩe dũ
tñ seuũ duiq steriliũ respleudeus
ĩsigue mirificatꝰ in ortu. qͥ mag¬
infice disponebat᷑ mirisicrindus
ui actu. Nomẽ illi digne diuina
nuponit᷑ uisione remiguis ut

Expanded text:
alto parentum sanguine, jam tamen senum, diuque sterilium resplendens, insigne mirificatus in ortu, qui magnifice disponebatur mirificandus in actu. Nomen illi digne divina imponitur jussione Remigius,
Abbreviated transcription (Latin):
pace scẽ ip̃ius eccłe. q̃ narus apud¬
galliaꝵ ꝓuĩcias uexabat᷑ afflictõ¬
nib indefessis p̃cib exoraret. ubi
quad̾ nocte caris cõpellente fragi¬
litate m̃bra ꝑmittit sopori. qͥete re¬
panda. augłicis sb̾ito ꝑdĩnam gra¬
ciamchoris scãꝵq sibi uidet᷑ aiarũ
cetib int̾esse. celeb̾rimũ qͦ haurire
colloqͥum. eorq de gallicane deiectt̃e
uel restitutc̃e eccłie cõfe̾ntes ⁊ qͥa iã
tempꝰ eẽt misendi eiꝰ ꝑcẽsentes audi¬

Expanded text:
e ipsius Ecclesiae, quae variis apudGalliarum provincias vexabatur afflictionibus, indefessis precibus exoraret; ubi quadam nocte carnis compellente fragilitate, membra permittit sopori, quiete reparanda, angelicis subito per divinam gratiam choris, sanctarumque sibi videtur animarum coetibus interesse, celeberrimum quoque haurire colloquium, eosque de Gallicanae dejectione vel restitutione Ecclesiae conferentes, et quia jam tempus esset miserendi e
Abbreviated transcription (Latin):
ditur eciã capt̃ suũ pꝰꝙͣ de collatus
est: ip̃e in qͦdem fõte lauisse. de bĩ
gumeqͦ suo: sigñ crucis qd̾ adhuc
manifeste patere dicit᷑. ĩ qͣdam
petr adigito sigasse suo ⁊ꝓprium
manib caput ferens. sepłcrũ qd̾
racła reserũtur oftẽsa. Erat olim
quidẽ ruftit ibi manẽs: cui reuela¬
cio ĩ sõpnis stã est. ut fõcem de quo
caput sil i st̃s dei cendiximꝰ lauerat.

Expanded text:
iam caput suum, postquam decollatus est, ipse in quodam fonte lavisse. De sanguine quoque suo signum crucis quod adhuc manifeste parere dicitur in quadam petra digito figurasse suo, et proprium manibus caput ferens, sepulcrum, quracula referuntur ostensa. Erat olim quidam rusticus ibi manens, cui revelatio in somnis facta est, ut fontem de quo caput sibi sanctus Dei, ceu diximus, laverat,
Abbreviated transcription (Latin):
scũs remigiꝰ in or̃one qua doͥ semꝑ
sca lutentõne uacabat corpease
deiectõne ꝓstrauit. statunq pͥsti¬
nũ cecelumen reddens ĩ mũdiqͦ
pestem spũs effugauit: Tripplici
remedio uictũ solans egenũ mime¬
rans uisu cecatũ. resticuans liber¬
taticaptiuu
A lio quo tꝑi dũ põcificalisollicitu¬
dine prochiã pagraret. rogatꝰ
a quadã sobema sua noĩe celsa deo
sacrata: ullam ipĩus uocabło celcũ
adut. Ibi dũ b̾s uir sp̃italib colloqͥis
uice propinat hospui de more ro¬
cula. muuster p̃face celse uim
sufficiẽtiam dñe sue nũciat nõ ad¬
esse: Re huiꝰcemodi cognita sc̃s re¬
migius hanc hylari cõsolat᷑ uultu
⁊ post blanda uerbi solamina eiꝰ¬
dem sibi domꝰ oftendi p̃cepit habi¬
tacula. Dicq de indust̾a pͥus ꝑ¬
lustrans cetra taudem ad cellan
ꝑuenit uinariam. quã cͥ faciẽs ep¬
iri. rogitat si forte rem̃serat ĩ aliqͦ

Expanded text:
sanctus Remigius in oratione, qua Deo semper sanctus Remigius in oratione, qua Deo semper sancta intentione vacabat, corporea se dejectione prostravit, statimque pristinum caeco lumen redhibens, immundi quoque pestem spiritus effugavit, triplici remedio, nimirum victu solans egenum, munerans visu caecatum, restituens libertati captivum. Alio quoque tempore, dum pontificali sollicitudine parochiam peragraret, rogatus a quadam sobrina sua, nomine Celsa, Deo sacrata, villam ipsius, vocabulo Celtum , adiit. Ibi dum beatus vir, spiritalibus colloquiis vitae propinat hospiti de more pocula, minister praefatae Celsae, vini sufficientiam dominae suae nuntiat non adesse. Re hujuscemodi cognita, sanctus Remigius hanc hilari consolatur vultu et post blanda verbi solamina ejusdem sibi domus ostendi praecepit habitacula. Sicque de industria prius perlustrans caetera, tandem ad cellam pervenit vinariam: quam sibi faciens aperiri, rugitat si forte remanserat in aliquo