comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ magis ipse factꝰ ẽ hõ ad hoc ut moreret᷑: ꝗͣ ut ueller
mori. Qꝓpt̃̾ sic̃ ñ debes dicere ꝙ ñ petuit uelle ñ mori
aut necessitare uoluit mori: sic ñ ẽ dicendũ qr ñ potii¬
it nĩ mori aut necessitate morruris ẽ .B. lnio erñi eiãe
subiacent ratiõi: scilicet & mori & uelle mori: itr̃ie
iudet᷑ in illo necessitate fuisse. A. Qͥs se sponte uolitit
hoẽm facere: ut eadẽ i̾mutabili uoluntate moreret. &
ꝑ huiꝰ fidẽ certitudints uirgo nunda fieret.de qͥ hõ il le
assumeret᷑ .s. ds filiꝰ aĩ .A. Nonne supͣ monstͥtũ ẽ ex dĩ¬

Expanded text:
enim magis ipse factus est homo ad hoc ut moreretur, quam ut vellet mori. Quapropter sicut non debes dicere quia non potuit non velle mori, aut necessitate voluit mori: sic non est dicendum quia non potuit non mori, aut necessitate mortuus est. BOS. imo quoniam eidem subjacentvidetur in illo necessitate fuisse. ANS. Quis se sponte voluit hominem facere, ut eadem immutabili voluntate moreretur, et per hujus fidem certitudinis virgo munda fieret, de qua homo ille assumeretur? BOS. Deus Filius Dei. ANS. Nonne monstratum est
Abbreviated transcription (Latin):
ai sacris mente piace creritre ioqlis
eleniq anmnũ pacere ⁊ane uiuat¬
Puos dã cei prato libuit oecerꝑẽ flores¬
istunctusq ipsos texere u̾siculaᷤ
ẜt ppas sanerent epigmata sigula causas:
& pariꝰ queq suo cõgruer&e titulo
Hec nr̃e hoc opis ẽ s abillo simitꝰ hic ros
Quisicã rupr̃ fundere iusst aquas
⁊ ꝗt in affectũ cordus piecate magistra

Expanded text:
 sacris mentem placet exercere loquelis, elestique animum pascere pane juvatQuosdam, ceu prato, libuit decerpere floresistinctisque ipsos texere versiculis. Ut proprias canerent epigrammata singula causas, Et pars quaeque suo congrueret titulo. Nec nostrae hoc opis est, sed ab illo sumitur hic ros, Qui siccam rupem fundere jussit aquas. Ut quod in affectum cordis, pietate magi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutabilit̃ factitrũ. qͣnuis ꝗ ꝓponit ante ꝗͣ. fiat ñ possit uͦ
ẽe futurũ. ñ t̾n ulla ẽ in eo faciendi necessitas aut ñ faci
ficat᷑ ꝑotentia & fortitudo. Non enĩ aliud intelligit᷑ nͥ qr nul¬
la res potest efficere. ut ille agat qd negat᷑ posse. Nã usitata
alia re ẽ ĩpotentia. Dicimꝰ naq iste hõ potest uinci ꝓ aliqͥs

Expanded text:
immutabiliter facturum; quamvis quod proponit, antequam fiat, non possit non esse futurum; non tamen ulla est in eo faciendi necessitas, aut non facficatur potentia et fortitudo. Non enim aliud intelligitur, nisi quia nulla res potest efficere ut agat ille quod negatur posse. Nam multum usitata alia re est impotentia. Dicimus namque: Iste homo pote
Abbreviated transcription (Latin):
cta q̃ ipse dic̃ certa eeꝰ ꝙmñ  m̃tiri neqͥt. & sapient᷑ ee
facta q̃ fec̃ dabitandũ ñ ẽ qͣnuuis ñ eori ratio intel¬
ligat᷑ a nob̾ .B. Uerũ ẽ ꝗ dicis. nec aliqͥtenꝰ qͥ dix ẽẽ ue¬
uũ. aut P fecꝰ rationabilit᷑ ẽẽ factũ dubito. u: hoc
postulo ut đ qͦͣsi ñ deb̾e aut ñ posse hieri uidet in¬
fidelibꝰ in fide rp̃iaria: hoc mͥ qͦ racioe fieri debeai

Expanded text:
sapienter esse facta quae fecit, dubitandum non est, quamvis eorum ratio non intelligatur a nobis. BOS. Verum est quod dicis: nec aliquatenus quod dixit, esse verum; aut quod fecit, rationabiliter esse factum, dubito. Sed hoc postulo, ut quod quasi non debere: aut non posse fieri videtur infidelibus; in fide Christiana hoc mihi qua ratione fieri de
Abbreviated transcription (Latin):
tũ q dicis. nͥ cͦ ipse debeat a se tꝑso hab̃e mundiciã a pec¬
cato: udet᷑ eã hab̾e a matre. & ñ ꝑ se mundꝰ e̾ẽ s ꝑ illã.

Expanded text:
tum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam a pectum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam a peccato, videtur eam habere a matre, et non per se mundus esse, sed per illam.
Abbreviated transcription (Latin):
hoem̃ fec̃ ꝑficeret᷑. nec ẽ aliqͥd ꝗ huic obuiet ratiõi : neces¬
se ẽ sẽꝑ aliquẽ ad p̾dictã rec̾ciliationẽ ꝑtinentẽ fuisse.
Unde adã & euã ad illã ꝑtinusse redeptionẽ dubitandũ
ñ ẽ. qͣnius hoc auctoritas diuina aꝑte ñ ꝓtiunciet. A. In¬
credibile qͦq uidet᷑. qͣndo dĩ illos fec̾ & ꝓposuit ĩmutabi¬
lit̾ facere de ilł õs hões qͦs ad &lestẽ cruitatẽ assũpturꝰ erat:
q illos duos ab hoc excluserit ꝓposito .ẜ. Immo illos maxi¬
me ad hoc fecisse credi debet: ut essent de ilł ꝓpt̃ qͦs facti
st̃. A. Rene cͦsidas. Nulla t̾n aĩa ante mortẽ xp̃i ꝑarad sũ
cȩlestẽ ingredipotuit. sic̾ supͣ dixi de regis palatio.R. Sic
tenemꝰ. A. Uirgo autẽ illa de ꝗͥ ille hõ asfũptꝰ ẽ de qͦ loqͥru:
fuit de ilł qͥ an natiuitatẽ eiꝰ ꝑ eu̾ mundati st̃ a peccatis.
& in eiꝰ ipsa mundicia de illa assũptꝰ ẽ.b. Placeret mͥ mul-¬

Expanded text:
est aliquid quod huic obviet rationi: necesse est semper aliquem ad praedictam reconciliationem pertinentem fuisse. Unde Adam et Evam ad illam pertinuisse redemptionem dubitandum non est, quamvis hoc auctoritas divina aperte non pronuntiet. ANS. Incredibile quoque videtur, quando Deus illos fecit, et proposuit immutabiliter facere de illis omnes homines, quos ad coelestem civitatem assumpturus erat; quod illos duos ab hoc excluserit proposito. BOS. Imo illos maxime ad hoc fecisse credi debet, ut essent de illis, propter quos facti sunt. ANS. Bene consideras. Nulla tamen anima ante mortem Christi, paradisum coelestem ingredi de quo loquimur, fuit de illis, qui ante nativitatem ejus per eum mundati sunt a peccatis; et in ejus ipsa munditia de illa assumptus est. BOS. Placeret mihi mul
Abbreviated transcription (Latin):
restait indagare. utrũ possit mori scđ̾m humatia natu
dubitare debemꝰ c̃ ipse uerꝰ hõ futurꝰ sit. & oĩs hoͦ nat᷑alit̃
morteł sit :A. Non puto mortalitate ad purã. s ad corpu¬
ptã hõis naturã ꝑtinere. Eppe si nunꝗͣ. ꝑeccasset hõ. &
ĩ morcalitas ipsiꝰ łmutabilit̾ firmata e̾e̾t: ñ t̾n minꝰ hõ
ẽe̾t uerꝰ & qͣndo mortales in incorruptibilitate resurgent:
ñ minꝰ er̃ ueri hões. Nã si ꝑtinerat ad ueritate humane
nat᷑e mortalitas: neqͣꝗͣ posset hõ e̾t̾. qͥ e̾ẽt ĩmortał. Non gͦ

Expanded text:
restat indagare utrum possit mori secundum humanam nadubitare debemus; cum ipse vetus homo futurus sit, et omnis homo naturaliter mortalis sit? ANS. Non puto mortalitatem ad puram, sed ad corruptam hominis naturam pertinere. Quippe si nunquam peccasset homo, et immortalitas ipsius immutabiliter firmata esset; non tamen minus homo esset verus: et quando mortales in incorruptibilitate resurgent, non minus erunt veri homines: nam si pertineret ad veritatem humanae naturae mortalita
Abbreviated transcription (Latin):
me uationab ilit̃ dedux isti ad hoc ut iudea pexcato¬
nͥ redłit saluari ñ ualet: ita me uolo ꝑducas illuc ut ¶¬
rationabili necessitate intelligã ẽe oportere oĩa illa. qͣ
nob̾ fides catholica de xp̃o cred̾e p̃cipit si saluari uolumꝰ.
longe incipe. ut ens suꝑ firmũ fundam̃tũ c̾stituas. A.
Adiuuet me nc̃ ds̃ qr tu nullatenꝰ mͥ partis. nec c̃sidas¬
ĩbec illitatẽ scientie meȩ cui tã magnũ opꝰ iniungis.
lẽptabo tn qͣndoqͥde̾ incepiñ in me s in dõ c̾fidens.
& faciã qđ ipso adiuuante potero. S ne fastidiũ hȩc
uolenti legere nimis longa ctinuatiõe generet᷑: adi¬
ctis dicenda alio exordio distinguamos

Expanded text:
peccatoeddiderit salvari non valet, ita volo me perducas illuc, ut rationabili necessitate intelligam esse oportere omnia illa, quae nobis fides catholica de Christo credere praecipit, si volumus salvari; longe incipe, ut eas supra firmum fundamentum constituas. ANS. Adjuvet me nunc Deus, quia tu nullatenus mihi parcis, nec considagnum opus injungis. Tentabo tamen, quandoquidem incoepi, non in me, sed in Deo confidens; et faciam quod, ipso adjuvante, potero. Sed ne fastidium haec volenti legere nimis longa continuatione generetur, a dictis dicenda alio exordio distinguamus
Abbreviated transcription (Latin):
seruabat illatas benigna patientia sustiniut. exẽplũ
ꝙͣ dõ debent declinent.q minime dedisset si scd̾m pocen¬
tiã suã mortẽ ꝓ tali causa illatã dec linasset : ẜ. Uidet᷑ qͥ
nulla hoc exẽplũ ipse necessitate dederit. qm̃ mulri ati¬
te aduentũ eiꝰ & iob̾s baptista pꝰ aduentũ aute mortẽ
eiꝰ fortit̾ mortẽ ꝓ ueritate sistinentes: illud sufficient᷑ de
q aliqͣndo necessit areꝑditur᷑ ñ erat. aut soluit ꝙ ñ debe¬
bat. Ille uͦ sponte patri obtulit ꝗ nulla necessitate unq
amissurꝰ erat. & soluit ꝓ peccatoribꝰ qd ꝓse ñ debebat.
Q ꝓpt᷑ ille multo magis dedit exẽplũ ut uuꝰqͥsq q aliqͣndo
incunctant᷑ amissurꝰ ẽ ꝓ se ipso reddẽ dõ c̃ ratio postulat
ñ dubitet. qͥ c̃ nullatenꝰ aut ꝓ se indigeret aut cogeret᷑.
ꝓ aliis qͥbꝰ nichil nͥ pȩuã debebat. tã p̃ciosã uitã t̃io se¬
ipsũ tantã scilicet ꝑsonã tanta uoluntate dedit .B. Mul

Expanded text:
servabat, illatas benigna patientia sustinuit; exemplum quam Deo debent declinent; quod minime dedisset si secundum potentiam suam mortem pro tali causa illatam declinasset? BOS. Videtur quod ipse nulla hoc exemplum necessitate dederit: quoniam multi ante adventum ejus, et Joannes Baptista post adventum ante mortem ejus, fortiter mortem pro veritaquod aliquando necessitate perditurus non erat; aut solvit, quod non debebat. Ille vero sponte Patri obtulit, quod nulla necessitate unquam amissurus erat; et solvit pro peccatoribus, quod pro se non debebat. Quapropter ille multo magis dedit exemplum, ut unusquisque, quod aliquando incunctanter amissurus est, pro seipso reddere Deo, cum ratio postulat, non dubitet: qui cum nullatenus aut pro se indigeret, aut cogeretur pro aliis quibus nihil nisi poenam debebat; tam pretiosam vitam, imo seipsum, tantam scilicet personam, t
Abbreviated transcription (Latin):
la u penitꝰ dimissã st̃ pecaata. nec hanc dimissione
teri n debito redatto q debet᷑ ꝓ peccato seđm magiu¬
tiedinẽ percati supͣ positis rationibꝰ puto me sulfoce¬
e oscendisse. Qbꝰ si qͥd ÷ uidet᷑ posse rationibꝰ obiei
Aicere debes B. Ego utiq nullã tuarũ rationis ali¬
teri infirmari posse uideo. a. Heq ego si bene esaent¬

Expanded text:
 penitus dimissa sunt peccata; nec hanc dimissionem fieri, nisi debito reddito, quod debetur, pro peccato secundum magnitudinem peccati, supra positis rationibus puto me sufficienter ostendisse. Quibus si quid tibi videtur posse rationibus objici, dicere debes. BOS. Ego utique nullam tuarum rationum aliquatenus infirmari posse video. ANS. Neque ego, si bene con
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. Ut eñĩ aliqͣntulũ loqͣr. ñ qͣsi de illo qͥ nunꝗͣ fuer t
sic̃ hactenꝰ fecimꝰ. s uelut de eo quẽ & cuiꝰ facta noium.
qͥs neget illũ multa potiꝰ se facere qͣ peccata dicuꝰ  Eppe
ut alia tacea. qͦmͦ dicem eũ ñ potuisse m̾tiri q sẽꝑ pec¬
catũ ẽ: Cũ enĩ dicat ideis de patre. si dixero qr ñ scio
eũ. erosimił uob̾ mĩdax. & int̾ hȩc u̾ba dicat . nͦ scio erĩ:
eis eũ dicet easdẽ tres neqͥtusse ꝓferre dictioes sine alus
etd it sic dicexet. ñ scio eũs Qđ si faceret: ut ipse ait

Expanded text:
videtur: ut enim aliquantulum loquar non quasi de illo, qui nunquam fuerit, videtur: ut enim aliquantulum loquar non quasi de illo, qui nunquam fuerit, sicut hactenus fecimus, sed velut de eo, quem et cujus facta novimus, quis neget illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe, ut alia taceam, quomodo dicemus eum non potuisse mentiri: quod semper peccatum est? Cum enim dicat Judaeis de Patre: Si dixero quia non scio eum, ero similis vobis mendax : et inter haec verba dicat: non scio eum: quis eum dicat easdem tres nequivisse proferre dictiones, sive aliis verbis, ut sic diceret, non scio eum? Quod si faceret, ut ipse ait,
Abbreviated transcription (Latin):
cuispecialiꝰ fit iniuria: c̃uenientiꝰ attribuit᷑ cualpȩ uin¬
rerit ad hoc ut necesse sit diuinã & humanã natura m
unã ẽuenire ꝑsonã. nec hoc fieri posfit in pluribꝰ ꝑsonisdĩ.
& hoc c̃uenientiꝰ fieri pateat in ꝑsona u̾bi ꝗͣ. in aliis: ne¬
cesse ẽ u̾bũ dm̃ & hoem in unã c̃uenire ꝑsonã.B. dic ẽ
uia qͣ me ducis undiq munita ratio̾e: ut neq ad dex¬
terã neq ad sinistrã uideã ab illa me posse declinare.A.
Non ego te duco.s ille de qͦ loqͥm᷑ sine qͦ nichil possum uol
duc̃: ubic̃q uiã ueritatis tenemꝰ. Utrũ aũ ille hõ moriturꝰ
uestigare debemꝰ.S si adã moriturꝰ ñ erat. si ñ peccasset:
multo magis iste mort̾e̾ pati nͦ debebit in qͦ peccatũ eẽ
ñ poti̾t. x ds erit .P. In hoc uolo te aliqͣntũ morari. Siue
enĩ dicat᷑ posse siue ñ posse peccare: in utroq m nͣ parua

Expanded text:
cui specialius fit injuria, convenientius attribuitur culpae vincui specialius fit injuria, convenientius attribuitur culpae vinbilis perduxerit ad hoc, ut necesse sit divinam et humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri possit in pluribus personis Dei, et hoc convenientius fieri pateat in persona Verbi, quam in aliis, necesse est Verbum Deum et hominem in unam convenire personam. BOS. Sic est via, qua me ducis, undique munita ratione, ut neque ad dexteram, neque ad sinistram videam me ab illa posse declinare. ANS. Non ego te duco; sed ille, de quo loquimur, sine quo nihil possumus, nos ducit ubicunque viam veritatis tenemus. CAPUT X. Quod idem homo vestigare debemus: sed si Adam moriturus non erat, si non peccasset, multo magis iste mortem pati non debebit, in quo peccatum esse non poterit, quia Deus erit. BOS. In hoc volo te aliquantulum morari; sive enim dicatur posse, sive non posse peccare, in utroque mihi non p
Abbreviated transcription (Latin):
ille qͥ ꝑ incarnationẽ filiꝰ erit uirguis. & erit in ꝑsonis
q̃ sẽꝑ eqͣles ẽẽ debent ineqͣlitas scđm iignitatẽ natiuita¬
tũ. Digniorẽ nãq natuutatẽ habebit natꝰ ex dõ: qͣ. natꝰ
ex urgine. Itẽ si pat̾ fuerit incarnatꝰ: ex̃ duo nepotes in
trinitate. qr pat᷑ exit nepos parentũ uirginis ꝑ Shoem
assũptũ. & u̾bũ cͦ nichil habeat de hõe. nepos t̃n erit uir¬
ginis: ꝙr filii erit filiꝰ. Quȩ oĩa inc̾uenientia st̃: nec in
incarnatio̾e u̾bi cͣtingt̃. Est & aliud cͦ magis c̃ueniat in¬
carnari filio ꝙͣ aliis ꝑsorus: ꝙ c̃uenientiꝰ somac filiũ sureli¬
care patri ꝙͣ aliã ꝑsorã alii. Itẽ. hõ ꝓ qͦ erat oratiu: edia¬
bał quẽ erat expugnaturꝰ ãbo falsã si malttudinẽ dĩ ꝑcolũ
uoluntatẽ p̃st̃ipserant. Unde qͦsi spetialiꝰ adi̾csꝰ ꝑlonã filu
peccauerant: qͥ uera patris similitudo creait᷑. Iili itacp

Expanded text:
ille, qui per incarnationem filius erit Virgille, qui per incarnationem filius erit Virgquae semper aequales esse debent, inaequalitas secundum dignitatem nativitatum. Digniorem namque nativitatem habebit natus ex Deo, quam natus ex Virgine. Item: si Pater fuerit incarnatus, erunt duo nepotes in Trinitate; quia Pater erit nepos parentum Virginis per hominem assumptum; et Verbum, cum nihil habeat de homine, nepos tamen erit Virginis, quia filii ejus erit filius: quae omnia inconvenientia sunt, nec in incarnatione Verbi contingunt. Est et aliud cur magis conveniat incarnari Filio, quam aliis personis: quia convenientius sonat Filium supplicare Patri, quam aliam personam alii. Item: Homo, pro quo erat oraturus; diabolus, quem erat expugnaturus; ambo falsam simoluntatem praesumpserant. Unde quasi specialius adversus personam Filii peccaverunt, qui vera Patris similitudo creditur. Illi itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
mali: multo magis decet ut uirgo sit ꝗ̃ causa erit totiꝰ
boni. Hoc qͦq piuge. Si mulier ꝗͣ fec̾ ds de uiro sine fe¬
mina facca ẽ de uirgine : c̃uenit ualde ut uir qͦq qͥ fiet
de femina sine uiro fiat de uirgine. S de picturis quȩ
ista nc̃ sufficiant.B. Ualde pulchre & rationabiles st̃ iste
sonȩ hoe̾m assuntat. Plures enĩ ꝑsone nęqueunt unũ eun¬
dẽqͥhoem assumere in unitate᷑ ꝑsone. Qre in una tantu
ꝑsona hoc fieri neccesse ẽ. S de hac unitate ꝑsonȩ dĩ e hoĩs.
& in qͣ ꝑsona dĩ hoc magis fieri oporteat: in epła de in¬
carnatio̾e u̾bi ad dõnũ ꝑapã Orbanũ directa qͣntũ ad
p̾sentẽ inuestigationẽ sufficere puto locutꝰ sũ.b. Breuit᷑
tñ hic tange ecͦ potiꝰ filii ꝑsona debeat in carnari: ꝗͣ patris
in trinitate. filiꝰ scilicet dĩ qͥ & ante incarnationẽ filiꝰ ẽ &

Expanded text:
mali; multo magis decet ut virgo sit, quae causa erit totius mali; multo magis decet ut virgo sit, quae causa erit totius boni. Hoc quoque pinge: Si mulier, quam fecit Deus de viro sine femina, facta est de virgine; convenit valde ut vir quoque, qui fiet de femina, sine viro fiat de virgine. Sed de picturis, quaeista nunc sufficiant. BOS. Valde pulchrae et rationabiles sunt ersonae, hominem assumat. Plures enim personae nequeunt unum eumdemque hominem assumere in unitatem personae. Quare in una persona tantum hoc fieri necesse est. Sed de hac unitate personae Dei et hominis et in qua persona Dei hoc magis fieri oporteat, in V, al. Icarnatione Verbi ad dominum papam Urbanum directa, quantum ad praesentem investigationem sufficere puto, locutus sum. BOS. Breviter tamen hic tange cur potius persona Filii debeat incarnari, quam Patris in Trinitate, Filius scilicet Dei, qui et ante incarnationem Filius est; et
Abbreviated transcription (Latin):
stati. & ad hoc ipsũ opꝰ dilatũ e̾ẽ. nichil c̾uenientiꝰ. ꝗͣ
ut de femina sine uiro assumnat illũ hoc̾m qu̾e eiuȩ¬
rimꝰ. Utrũ aũ de uirgine aut de ñ uirgine digniꝰ hoc
fiat: ñ ẽ opꝰ disꝑutare. s sine oĩ dubitatioe asserendũ ẽ.
qr de uirgine dm̃ hoem᷑ nasci oportet. B. Scd̾m plicitu
corđ mei loqueris. A. Est ne hoc solidũ qd diximꝰ. aut
uanũ aliqͥd sic̃ nubes qd dixisti nob̾ infideles obicere: B.
Nichil solidiꝰ. A. Pinge gͥ ñ suꝑ fictã uanitatẽ. s suꝑ soli¬
dã ueritate. & dic qr ualde cͦuenit ut quẽ ad modũ hoĩs
peccatũ & causa nr̃e da̾natioĩs pͥncipiũ sũꝑsit a femina.
ita medicina peccati & causa nr̃ȩ saluatioĩs nascat᷑ de fe¬
mina. de ne mulieres deꝑent se ꝑtinere ad sorte bexpi
qm̃ de femina tantũ malũ ꝓcessit: oportet ut ad refor¬
mandã spẽ earũ de muliere tantũ boitũ ꝓcedat. Pinge
& hoc. Si uirgo erat q̃ causa fuit humano generi totiꝰ

Expanded text:
 nihil convenientius quam ut de femina sine viro assumat illum hominem quem quaerimus. Utrum autem de virgine, aut de non virgine dignius hoc fiat, non est opus disputare; sed sine omni dubitatione asserendum est quia de virgine Deum hominem nasci oportet. BOS. Secundum placitum cordis mei loqueris. ANS. Estne solidum hoc quod diximus; aut vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles objicere? BOS. Nihil solidius. ANS. Pinge igitur non super fictam vanitatem, sed super solidam veritatem, et dic quia valde convenit ut quemadmodum hominis peccatum et causa nostrae damnationis initium sumpsit a femina; ita medicina peccati, et causa nostrae salvationis nascatur de femina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de femina tantum malum processit, oportet ut ad reformandam spem earum, de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: Si virgo erat, quae causa fuit humano generi totius
Abbreviated transcription (Latin):
let. & poti̾t mori & resurgere. Siue aũ ãiã suã ponat
nullo alio faciente. siue aliꝰ hoc faciat ut eã ponat ipso ꝑ¬
mittente: qͣntu ad potestatẽ nichil differt. B. Non est
dubiũ. A. Si gͥ uoluerit ꝑmittere poti̾t occidi. & si nolu¬
erit ñ potit .R. Aa hoc nos indeclinabilit᷑ ꝑduc̃ ratio .A. Ratio qͦe
sponte det & ñ ex debito dõ.ẜ. Ita e. A. hoc aũ sub illo nec excͣ
ilũ inueniri potest .ẜ. Uerũ ẽ. A. In ipso gͥ inueniendũ ẽ.B.
Sic seqͥt᷑ .a. Aut gͥ se ipsũ aut aliqͥd de se dabit .B. Nor possũ alit̃¬

Expanded text:
let; et poterit mori et resurgere. Sive autem animam suam ponat nullo alio faciente, sive alius hoc faciat ut eam ponat ipso permittente; quantum ad potestatem nihil differt. BOS. Non est dubium. ANS. Si igitur voluerit permittere, poterit occidi: et, si noluerit, non poterit. BOS. Ad hoc nosponte det, et non ex debito, Deo. BOS. Ita est. ANS. Hoc autem nec sub illo, nec extra illum inveniri potest. BOS. Verum est. ANS. In ipso igitur inveniendum est. BOS. Sic sequitur. ANS. Aut i
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posst᷑. meruert᷑ ꝑ hoc q potuert̃ & noluert᷑.A. Qđ di¬
cis de dõ qͥ peccare ñ potest nec hoc meyuit ꝑ potesta¬
tẽ peccandi qͣ ñ peccauit nne laudandꝰ ẽ piꝰticia suas B.
hic uolo ũtr respondeas ꝓ me. Hla si dico eũ ñ ee laudau¬
dũ: scio me m̃turi. si aũ dico laudandũ: timeo infirmare IO¬
rationẽ ꝗͣ dixi de angłis .A. Angłi ñ st̃ laudandi de iticiasu
q peccare potuert᷑: s qe ꝑ hoc qͦdã mͦ a se habent đ peccare
ferre sibi tͦticiã & ñ abstulit. & facere se tꝰtũ ñ ee̾ & ñ fec̃:
mͦ ht̃ a se iꝰticiã. qr creat᷑a eã alit̾ a se hab̾e neqͥt. & iccirco
bonis ꝙ̃ ht̃ & seruat. ñ ulla necessitate. s sic̾ suꝙͣ dixi ꝓpͥo
& ȩtͣna ĩniutabilitate. Sic gͦ hõ ille qͥ ide̾ ipse ds erit. qm̃ o̾e

Expanded text:
n possunt, meruerunt per hoc quod potuerunt et noluerunt. ANS. Quid dicis de Deo, qui peccare non potest: nec hoc meruit per potestatem peccandi, qua non peccavit: nonne laudandus est pro justitia sua? BOS. Hic volo ut respondeas pro me: nam si dico eum non esse laudandum, scio me mentiri. Si autem dico laudandum, timeo infirmare rationem, quam dixi de angelis. ANS. Angeli non sunt laudandi de justitia sua, quia peccare potuerunt; sed quia per hoc quodammodo a se habent quod peccare ferre sibi justitiam, et non abstulit; et facere se non esse justum, t a se justitiam quia creatura eam aliter a se habere nequit: et idcirco bonis quae habet et servat, non ulla necessitate; sed, sicut supra dixi, propria et aeterna immutabilitate
Abbreviated transcription (Latin):
possũ loqͥ uł ab ulare: subaridit᷑ si uolo. Si enĩ ñ sub¬
utellẽe uoluntas: ñ ẽ potestas s necessitas. Hã c̃ dico
& nolens possũ tͣbi aut uinci: ñ ẽ hȩc mea potestas
s necessitas. & potestas altiꝰ. Qppe ũ ẽ aliud possũ tͣhi
uł uincie ꝙͣ aliꝰ me tͣhere uł iuncere potest. Possumꝰ
itaq dicere de xp̃e eꝵ potuit m̃tiri: si sub audit᷑ si
uellet. & qui m̃turi ñ potuit nolens nec potute uel¬
le m̃tui. ũ minꝰ dici potest neqͥuisse m̃tiri. Sic itaq
potuit & ñ potuit mntui .B. Nc̃ redeauꝰ ad inuestigan¬
dũ de illo qͣsi ñdũ sit: sic̃ incȩꝓtmnꝰ. Dicogͥ. Si pecca¬

Expanded text:
 subauditur, si volo. Si enim non subintelligitur voluntas, non est potestas, sed necessitas. Nam cum dico quia nolens possum trahi aut vinci, non est haec mea potestas, sed necessitas, et potestas alterius. Quippe non est aliud, possum trahi vel vinci, quam, alius me trahere vel vincere potest. Possumus itaque dicere de Christo, quia potuit mentiri, si subaudiatur, si vellet: et quoniam mentiri non potuit nolens, nec potuit velle mentiri; non minus dici potest nequivisse mentiri. Sic itaque potuit, et non potuit mentiri. BOS. Nunc redeamus ad investigandum de illo quasi nondum sit, sicut inc
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate nͦ moreret᷑: hinc facile ꝓbat᷑. qr ut ia dixi¬
mꝰ sapientie & tꝰaciȩ diꝰ repugnat. ut cogeret mort̾e
pati sine culpa. quẽ iꝰtũ fec̃ ad ȩt̾nã beatitudine̾. Scqͥ¬
t᷑ gͦ qr si nunꝗͣ ꝑeccasset: nunꝙꝗͣ moreret᷑. Unde aꝑte¬
ꝑfecte restaurandꝰ ẽ: tał debet restitui qͣł futurꝰ eur
si n peccasset . B. Alit̃ e̾ẽ uͦ ꝑotest. A. Qu̾eadmodu gͥ si
ĩ peccasset ho c̃ eodẽ đ gerebat corꝑore in incorrutibi¬
litate tͣnsmutandꝰ erat: ita oportet ut c̾ restaurabte᷑. :
suo in qͦ uiuit in hac uita corpore restauret᷑ .B. Qd re¬
ponaebimꝰ siqͥs dicat. q hoc fieri oportet de ilł in qͥb

Expanded text:
necessitate non moreretur, hinc facile probatur; quia, ut jam diximus, sapientiae et justitiae Dei repugnat, ut cogeret hominem mortem pati sine culpa, quem justum fecit ad aeternam beatitudinem. Sequitur ergo quia si nunquam peccasset, nunquam moreretur. perfecte restaurandus est; talis debet restitui, qualis futurus erat, si non peccasset. BOS. Aliter esse non potest. ANS. Quemadmodum igitur si non peccasset homo, cum eodem quod gerebat corpore in incorruptibilitatem transmutandus erat; ita oportet ut cum restaurabitur, cum suo, in quo vivit in hac vita, corpore restauretur. BOS. Quid respondebimus, si quis dicat quia hoc fieri oportet de illis, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut q sic amat & eligit asseqͥt᷑. frustra facta ẽ tał ut sic
illud amͣ& eligat. nec ulla erit ratio e illud debeat
asseqͥ aliqͣndo. Quã diu gͦ amando & eligendo sũmtͥ¬

Expanded text:
ut quod sic amat et eligit assequatur, frustra facta est talis, ut sic ut quod sic amat et eligit assequatur, frustra facta est talis, ut sic illud amet et eligat; nec ulla ratio erit cur illud assequi debeat aliquando. Quandiu ergo amando et eligendo sum
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. & int̾ magis bonũ & miꝰ bonũ. Alioqͥn frustra
facta c̾et rationał. S ds ñ fec̾ eã rationalẽ frustra. &ͣ re
ad hoc eã sactã ẽẽ rationalẽ. dubiũ ñ eͦ. Simili ratioe
pbat᷑. qr ad hoc accepit potestatẽ discernendi ut odisset
& utaret malũ. ac amaret & eligeret bonũ. atq ma¬
gis bonũ. magis amaret & eligeret. Alit na̾q frustra
ilsi ds̃ dedisset potestatẽ istã discernendi: qr in uanũ
discerneret. si scd̾m discretionẽ ñ amaret & uitaret.
S t̃ cͣuente. ut ds cantã potestatẽ frustra dederit.
Ad hac itaq factã e̾ẽ rationale̾ nat᷑am certi̾i ẽ: ut sũniu
Si enĩ ꝓpt̾ aliua: ñ ipsũ s. aluid amat. At hoc nͥ i̾ta facere
neqͥt. Ut gͥ frustra ñ sit rationał: simul ad hoc ratio¬
nał & iꝰta facta ẽ. Qđ si ad sumũ bonũ eligendũ & amau¬
dũ iꝰta facca ẽ:aut tał ad hoc factae̾ ut aliqͣndo asseque¬
ret᷑ qͣ amaret & eligeret. aut ñ. S si ad hoc iꝰta nͥ ẽ facca

Expanded text:
 majus bonum et minus bonum; alioquin frustra facta esset rationalis. Sed Deus non fecit eam rationalem frustra. Quare ad hoc eam factam esse rationalem dubium non est. Simili ratione probatur quia ad hoc accepit potestatem discernendi, ut odisset et vitaret malum, ac amaret et eligeret bonum, atque majus bonum magis diligeret et eligeret. Aliter namque frustra illi Deus dedisset potestatem illam discernendi: quia in 87 vanum discerneret, si secundum discretionem non amaret et vitaret. Sed non convenit ut Deus tantam potestatem frustra dederit. Ad hoc itaque factam esse rationalem naturam certum est, ut summum si enim propter aliud, non ipsum, sed aliud amat. At hoc nisi justa facere nequit. Ut igitur frustra non sit rationalis, simul ad hoc rationalis et justa facta est. Quod si ad summum bonum eligendum et amandum justa facta est; aut talis ad hoc facta est, ut aliquando assequeretur quod amaret et eligeret, aut non. Sed si non ad hoc justa est facta,
Abbreviated transcription (Latin):
posst̃ in inuicẽ muctari ut diina fiat humana aut huma¬
na diuina. nec tea misceri ut qͣdã tcia sit ex duabꝰ. quȩ
nec diuina sit oĩno nec humana. Neniq si fieri posset
ut alta in altãm cͣu̾teret᷑. aut e̾et tantũ ds̃ & ñ hõ. aut
solũ hõ & ñ ds.aut si miscerent᷑ ita ut fieret ex duabus
q nec patris integr̃a nec matris seruat natura. s ex
utͣq t̃ciã mixt̾a: nec hõ e̾e̾t nec ds. Non gͥ potest fieri
hõ d̃s quẽ querimꝰ ex diuina & humanatiatã. aut c̃u̾s iõe
alt̾iꝰ in alterã. aut corruptiua c̃mixtio̾e utriꝰq in t̾ciã:
qr hec fieri nequeunt. aut si fieri ualerent: nichil ad hoc

Expanded text:
possunt in invicem mutari, ut divina fiat humana, vel humana divina; nec ita misceri, ut quaedam tertia sit ex duabus, quae nec divina sit omnino, nec humana. Denique si fieri posset ut altera in alteram converteretur, aut esset tantum Deus, et non homo; aut solum homo et non Deus: aut si miscerentur ita ut ex duabus quod nec patris integram, nec matris servat naturam, sed ex utraque tertiam mistam, nec homo esset, nec Deus. Non igitur potest fieri homo Deus, quem quaerimus, ex divina et humana natura, aut conversione alterius in alteram, aut corruptiva commistione utriusque in tertiam, quia haec fieri nequeunt; aut si fieri valerent, nihil ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
si nos saluat necessitate : A. Est neressitas q̃ bene facienti
grãm aufert aut minuit. & ẽ necessitas qͣ maior benef cio
gr̃a debet᷑. Cũ enĩ aliqͥs ea necessitate cui subiacet uittꝰ
benefac̾ : aut nulla aut mince illi gr̃a debet᷑. Cũ uͦ ipse
łponte se necessitati benefaciendi subdit. nec in uitꝰ ea
fuscepit aut seruat. s gͣtis. Nã si q hodie sponte ꝓmittis
eras te daturu. cadẽ cras uoluntate das: ꝗͣuis necesse
sit de cras redde ꝓmissũ si potes aut n̾itiri. nͨ tñ minꝰ
state dãnationẽ incurrat. & licet cogi possit seruare si
nolit : si tñ ñ inuitꝰ seruat q uouit. ñ minꝰ s magis gͣtꝰ
centiã sibi ꝓpt̾ am̃ ab negauit. nec sc̃e̾ uiuere dicendꝰ ẽ
necessitate. s eadẽ qͣ uouit lib̾tate. Cre multo magis si
ds̃ fac̃ bonũ hõĩ d incepit: licet ñ deceat eũ a bono ince¬
pto deficere. totũ gr̃ȩ debemꝰ ĩputare: qr hoc ꝓpt̃ nos ñ¬

Expanded text:
si nos salvat necessitate? ANS. Est necessitas, quae benefacienti gratiam aufert aut minuit; et est necessitas, qua major beneficio gratia debetur. Cum enim aliquis ea necessitate, cui subjacet invitus, benefacit, aut nulla, aut minor illi gratia debetur. Cum vero ipse se sponte necessitati benefaciendi subdit, nec invitus eamsuscepit aut servat, sed gratis. Nam si quod hodie sponte promittis te cras daturum eadem cras voluntate das, quamvis necesse sit te cras reddere promissum, si potes, aut mentiri; non tamen minus statae damnationem incurrat; et licet cogi possit servare, si nolit: si tamen non invitus servat quod vovit, non minus, sed magis gratus re dicendus est necessitate, sed eadem qua vovit libertate. Quare multo magis si Deus facit bonum homini quod incoepit, licet non deceat eum a bono incoepto deficere, totum gratiae debemus imputare: quia hoc propter nos, n
Abbreviated transcription (Latin):
Sͦ serdata integritate utriꝰq nate necesse ẽ inue¬
nire in unã ꝑsonã. quẽadmodũ corpꝰ & aĩa rationał cͥue¬
niunt in unũ hoc̾m: qm̃ alit̾ fieri negͥt ut ide̾ ipse sit ꝑ¬
querere. unde & qͦnͦi assumet ds humanã naturã. Aut
eni assumet eã de adã ÷ aut faciet nouũ hoe̾m quead¬
modũ fec̾ adã de nullo alio hõe̾.S si nouu̾ hoem fac̾.
ñ ex ade genere: ñ ꝑtinebit ad genꝰ humanu̾ qd natũ
ẽ de adã. &re ñ debebit satiffacere ꝓ eo: qr ñ erit de
illo. Sic̃ enĩ rectũ ẽ ut ꝓ culꝑa hõis ho satisfaciat: ita
necesse ẽ ut satisfaciens ide̾ sit qͥ peccator. aut eiꝰdem
satisfaceredebet. Qñi gͦ illi nequerint: necesse t̃ ut de
ilł sit qͥ hoc faciet. Ampliꝰ. Sic̃ adã & tocũ genꝰ eiꝰ ꝑ se
portet ut si idẽ geuꝰ resurgit pꝰ casũ. ꝑ se resurgat & re¬
leuet᷑. Nã ꝑ quẽc̃q in statũ sitũ restituat᷑. ꝑ illũ utiq sta¬

Expanded text:
 servata integritate utriusque naturae, necesse est invenire in unam personam, quemadmodum corpus et anima rationalis conveniunt in unum hominem: quoniam aliter fieri nequit ut idem ipse sit pquaerere unde et quomodo assumet Deus humanam naturam. Aut enim assumet eam de Adam, aut faciet novum hominem, quemadmodum fecit Adam de nullo alio homine. Sed si novum hominem facit non ex Adae genere, non pertinebit ad genus humanum, quod natum est de Adam: quare non debebit satisfacere pro eo, quia non erit de eo. Sicut enim rectum est ut pro culpa hominis homo satisfaciat; ita necesse est ut satisfaciens idem sit qui peccator aut ejusdem satisfacere debet. Quoniam ergo illi nequeunt, necesse est ut de illis sit qui hoc faciet. Amplius: sicut Adam, et totum genus ejus, per se portet ut si idem genus resurgit post casum, per se resurgat et relevetur. Nam per quemcunque in statum suum restituat
Abbreviated transcription (Latin):
& de eua erit de qͥbꝰ ẽ oĩs hõ utriꝰq sexꝰ. nec aliqͥs modꝰ ex
tribꝰ istis facilior ẽ dõ ꝗͣ. alii. ut eo mͦ potiꝰ debeat assumi.
B. Bene ꝓcedis. A. Uerũ ñ ẽ opꝰ multo labore. ut ostendat᷑
qr mundiꝰ & honestiꝰ ꝓcreabit᷑ hõ ille de solo uiro uł fenu¬
na: ꝗͣ de c̃mꝑxtio̾e utriꝰq sic̃ õs alii filii hominũ.R. Sustic̾.
A. Aut gͦ de solo uiro: aut de sola femina asfum̃aꝰ ẽ.B.
Aliunde ñ potest. A. Qttuor mođ potest ds̃ hoema facere.
Uidelicet aut de uiro & femina sic̃ assiduus monstrat usꝰ.
ant nec de uiro nec de femina sic̃ creaui adã. aut de ui¬
ro sine femina sic̃ fec̃ euã : aut de femina sine uiro

Expanded text:
 omnis homo utriusque sexus; nec aliquis modus ex tribus his facilior est Deo quam alii, ut eo modo potius debeat assumi. BOS. Bene procedis. ANS. Verum non est opus multo labore, ut ostendatur quia mundius et honestius procreabitur homo ille de solo viro vel femina, quam de commistione utriusque, sicut omnes alii filii hominum. BOS. Sufficit. ANS. Aut ergo de solo viro, aut de sola femina assumendus est. BOS. Aliunde non potest. ANS. Quatuor modis potest Deus facere hominem; videlicet aut de viro et de femina, sicut assiduus usus monstrat; aut nec de viro nec de femina, sicut creavit Adam; aut de viro sine femina, sicut fecit Evam; aut de femina sine viro
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinẽ. qm̃ quẽadinodũ beatitudo e̾ sufficientua
in qͣ nulla ẽ indigentia: sic nulli c̾uenit nͥ in qͦ ita
pura ẽ tꝰaicia. ut uulla in eo sit in iꝰticia .B. Hon audeo
alit᷑ crede .A. Qͥ gͦ ñ soluit dõ q debet: ñ poterit ẽe be¬
atꝰ .B. Nec hoc c̾seqͥ negare possũ .d. Qđ si uis dicere mi
sericors ds dimitcit supplicanti q debet. iccirco q red¬
de neqͥt: ũ potest dici dimittere nͥ aut hoc ꝗ hõ spon¬
te redłe debet nec potest. id÷ ꝗ rec̃pensari possit pera¬
to q fieri ñ deb̾et ꝓ c̾seruatioe oĩs rei q̃ as ñ ÷. auit

Expanded text:
beatitudinem; quoniam quemadmodum beatitudo est sufficientia, in qua nulla est indigentia: sic nulli convenit, nisi in quo ita pura est justitia, ut nulla in eo sit injustitia. BOS. Non audeo aliter credere. ANS. Qui ergo non solvit Deo, quod debet, non poterit esse beatus. BOS. Nec hoc consequi negare possum. ANS. Quod si vis dicere quia misericors Deus dimittit supplicanti quod debet, idcirco quia reddere nequit; non potest dici dimittere, nisi aut hoc, quod homo sponte reddere debet, nec potest, id est quod recompensari possit peccato quod fieri non deberet 86 pro conversatione omnis rei, quae Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbec cogtari posst̃ : ꝙͣ istud solũ. Qđ ñ solũ de occsiõe eiꝰ
s & de qͣlibet parua lesio̾e q̃ illũ tangeret responde
me existimo deb̾e. A. Recte existimas. S dic mͥ cͣ itacor
tuã iudicar. ut plꝰ horreat unũ peccatũ in lesiõe huiꝰ
parabilit̾ suꝑat oĩa illa ꝙͣ extͣ ꝑsoña illiꝰ cogitari postt̃.
A.Qd dices ad hoc ꝙ sepe libent᷑ aliqͥs patit᷑ qͣsdã in sira ꝑso¬
na molestias. ne maiores patiat᷑ m rebꝰ suis: B. Qͥa diñ
eget hac patientia cuiꝰ potestati cuncta fubiacent. sic̃ tu
supͣ cuidã meȩ int̾rogatio̾i respondisti .A.Bene respona̾es.

Expanded text:
cogitari possunt, quam istud solum. Quod non solum de occisione ejus, sed et de qualibet parva laesione quae illum tangeret, respondere me existimo debere. ANS. Recte existimas: sed dic mihi cur ita cor tuum judicat, ut plus horreat unum peccatum in laesione hujus mparabiliter superat omnia illa, quae extra personam illius cogitari possunt. ANS. Quid dices ad hoc, quia saepe libenter aliquis patitur quasdam in sua persona molestias, ne majores patiatur in rebus suis? BOS. Quia Deus non eget hac patientia, cujus potestati omnia subjacent, sicut tu supra cuidam meae interrogationi respondisti. ANS. Bene
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ ẽ ne faceret fec̃ A. Ita hõ qͥ se sponte obligauit illo
debito q soluere ñ potest. & sua culpa deiecit se in
hanc ĩpotentiã. ut nec illud possit soluere qd debebat
ante peccatũ id÷ ne peccaret. nec hoc q debet ꝙ peccaũ.
inexcusabił ẽ. Ipsa nanq ĩpotentia culpa ẽ: q ñ de¬
bet eã hab̾e. i̾mo debet eã ñ hab̾e. Nã sic̃ culpa ẽ ñ hab̾e
q hab̾e debet: ita culꝑa ẽ hab̾e q debet ñ hab̾e. Sic¬
culpa ẽ hoĩ ñ hab̾e potestate̾ illã. ꝗͣ accepit ut pos

Expanded text:
ptum est ne faceret, fecit. ANS. Ita homo, qui se sponte obligavit illo debito, quod solvere non potest; et sua culpa dejecit se in hanc impotentiam, ut nec illud possit solvere, quod debebat ante peccatum, id est ne peccaret; nec hoc quod debet quia peccavit: inexcusabilis est. Ipsa namque impotentia culpa est; quia non debet eam habere, imo debet eam non habere: nam, sicut culpa est non habere quod debet habere, ita culpa est habere quod debet non habere. Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ in ello ⁊it ab effectu restringit᷑. Hã &si aliquando
ad aliud ñ nocet: hoc selo tm̃ nocet. quia scientiȩ bonũ
sine eiꝰ potrnca ae foecitudine et sapientia .ẜ. Quãius

Expanded text:
quam in illo erit, ab effectu restringitur. Nam, etsi aliquando quam in illo erit, ab effectu restringitur. Nam, etsi aliquando ad aliud non nocet, hoc solo tamen nocet, quia scientiae bonum sine ejus potentia, et fortitudine, et sapientia. BOS. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ne scuis i autce nescient. ad qͥd erit illi utã illa ignonin
rea Deinae si nichil amat᷑ nͥ ꝙ cognoscit᷑. sic̾ nichil exit
boni qͥ ñ amet. ita nullũ bont᷑i erit ꝙ ignoret. Sonũ au
emo ꝑfecce nouit: nͥ qͥ illud a inalo scit discernere. Hanc
qq diseretionẽ nullꝰ scit facere: qͥ malũ ignorat. Sic̃ gͥ
ille de ꝙͦ loquim om̃e ꝑseete sciet honũ: ita nullũ i gnosabit
malũ. Omnẽ gͥ habebit scientiã: quãuis eã publice in
hominũ coniatione ñ ostendat .B. Hoc in materi ȩcatẽ
ita uidee̾ sic̃ dicis. sed inifantia sic̃ nꝰ erit tẽ pꝰ congrͭu¬
ũ ut millo appareat sapentia : ita ñ erit opꝰ. &e ideo
nec ẽgruũ ut illã habeat. A. Nonne dixi quia forient᷑
uet iia icarnatio : Sapient᷑ nanque assumet dã¬
immortalitatẽ. qua sapient᷑ quia ualde urilit᷑ utet᷑
lonorantiã uͦ ñ poc̾it assumere sapient᷑: quia nunquã ÷¬
utił sẽꝑ noxia. nͥ forte cũ ꝑeã malã uoluntas quȩ nua¬

Expanded text:
d erit ei utilis ignorantia illa? Deinde, si nihil amatur nisi quod cognoscitur: sicut nihil erit boni quod non amet, ita nullum bonum erit quod ignoret. Bonum autem nemo perfecte novit, nisi qui illud a malo scit discernere: hanc quoque discretionem nullus scit facere, qui malum ignorat. Sicut igitur ille, de quo loquimur, omne perfecte sciet bonum: ita nullum ignorabit malum. Omnem igitur habebit scientiam, quamvis eam publice in hominum conversatione non ostendat. BOS. Hoc in majori aetate ita videtur, sicut dicis: sed in infantia, sicut non erit tempus congruum, ut in illo appareat sapientia, ita non erit opus, et ideo nec congruum ut illam habeat. ANS. Nonne dixi quia sapienter fiet illa incarnatio? Sapienter namque assumet Deus mortalitatem; qua sapienter, quia valde utiliter, utetur. Ignorantiam vero non poterit assumere sapienter: quia nunquam er noxia: nisi forte cum per eam mala voluntas, quae nun
Abbreviated transcription (Latin):
in illo causa ĩpotentie: aliqͣtenꝰ excusari potest. Sed si
in ipsa ĩpotentia culꝑa ẽ᷑: sic̃ ñ leuigat peccatu. ita n̾ex
strat unde nullatenꝰ exire possit. & seruus ille c̾tem¬
nens mandatũ & monitionẽ dnĩ sui sporite se in mon¬
stratã mittat foueã. ut nullatenꝰ possit opꝰ in iunctũ Ns

Expanded text:
in illo est impotentiae causa, aliquatenus excusari potest. Sed si in ipsa impotentia est culpa, sicut non levigat peccatum, ita non strat, unde nullatenus exire possit: et servus ille contemnens mandatum et monitionem domini sui, sponte se in praemonstratam mittat foveam, ut nullatenus possit injunctu
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dĩ : ẜ. Cũcsid̾o actione̾ ipsã. leuissimũ qͥddã uidco
ẽẽ. s ẽ intueor qͥd sit cͣtͣ uoluntatẽ dĩ. gͣuissimũ qͥdaã
& nulli dãno ẽparabile intelligo. S solemꝰ aliqͣndo fa¬
cere c̃tͣ uoluntatẽ alicuiꝰ ñ rep̾hensibilit̾ ut res eiꝰ
seruent᷑. q pꝰ ea illi placet cͣtͣ euiꝰ uoluntatẽ facimꝰ. A.
Hoc fit hoĩ qͥ aliqͣndo uͦ intelligit qͥd sibi sit utile.
aut ñ potest qͣ ꝑdit restaurare.s ds̃ nullo indige
& dĩa si ꝑirent posset sic̃ ea fec̃ restituere .B. fateri
me necesse ẽ qr ꝓ c̃seruanda tota creat᷑a. nichil de¬
b̾ẽ facere cͣtͣ uoluntatẽ dĩ .A. Qd si plures e̾e̾nt
mundi pleni creaturis sic̾ iste ẽ : B. Si infinito
numero multiplicarent᷑. & similit᷑ mͥ obtende̾nt᷑:
id ipsũ respond̾ẽ. A. Nichil rertiꝰ potes. S c̃sida etiã

Expanded text:
tem Dei? BOS. Cum considero actionem ipsam, levissimum quiddam video tem Dei? BOS. Cum considero actionem ipsam, levissimum quiddam video esse; sed cum intueor quid sit contra voluntatem Dei, gravissimum quiddam, et nulli damno comparabile intelligo: sed solemus aliquando facere contra voluntatem alicujus non reprehensibiliter, ut res ejus serventur; quod postea illi placet, contra voluntatem facimus. ANS. Hoc fit homini, qui aliquando non intelligit quid sit sibi utile, aut non pet omnia, si perirent, posset, sicut ea fecit, restituere. BOS. Fateri me necesse est quia pro conservanda tota creatura nihil deberem facere contra volontatem Dei. ANS. Quid, si plures essent mundi pleni creaturis, sicut iste est? BOS. Si infinito numero multiplicarentur, et similiter mihi ostenderentur, idipsum responderem. ANS. Nihil rectius potes: sed considera etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
sti ꝓgrediaris . A. Ponamꝰ oiã illa ꝗ̃ mͦ posiuisti te ꝓ pecca¬
to posse soluere. te ñ deb̾e. & uideamꝰ utrũi possint suffi¬
cere ad satisfactionẽ uinꝰ tã parui peccati.sic̾ti ẽ unꝰ
aspectꝰ c̃t᷑ uoluntatẽ dĩ . B. Nisi qr audio te hoc ponere
in questiorẽ: putarẽ me hoc peccatũ una sola cͥpun¬
ctio̾e delere. A. Noudũ c̃sidasti qͣnti pondis sit peccetu.
.G. Nc̃ ostende m. A. Si uideste in c̃spectu dĩ. & aliqͥs
diceret tͥ aspice illuc. & ds̃ e cͥtͣ. nullatenꝰ uolo ut aspic¬
as: quere tu ipse in corde tuo qͥd sit in õibꝰ q̃ st̃ ꝓ qͦ¬
cͥtͣ uoluntatẽ dĩ deb̾es illũ aspectũ facere . B. Hichil
inuenio ꝓpt̾ qd hoc debeã: nͥ forte sĩ in ea necessitate
positꝰ. ut sit necesse me aut hoc aut maiꝰ facere pec
catũ.A. Remoue hanc necessitate. & de solo hoc pecca¬
to c̃sida si possis illud facere ꝓ te ipso redim̃do .b.
nichilũ redigi. aut te facere t᷑a paruã re c̾tͣ uolunta¬

Expanded text:
t peccatum. ANS. Ponamus omnia illa, quae modo posuisti, te pro peccato posse solvere, te non debere; et videamus utrum possint sufficere ad satisfactionem unius tam parvi peccati, sicuti est unus aspectus contra voluntatem Dei. BOS. Nisi quia audio te hoc ponere in quaestionem, putare me hoc peccatum una sola compunctione delere. ANS. Nondum considerasti quanti ponderis sit peccatum. BOS. Nunc ostende mihi. ANS. Si videres te in conspectu Dei, et aliquis tibi diceret. Aspice illuc; et Deus econtra: Nullatenus volo ut aspicias; quaere tu ipse in corde tuo, quid sit, in omnibus q voluntatem Dei illum aspectum facere. BOS. Nihil invenio propter quod hoc debeam, nisi forte sim in ea necessitate positus, ut sit necesse me aut hoc aut majus peccatum facere. ANS. Remove hanc necessitatem: et de solo hoc peccato considera, si possis illud facere pro teipso redimendo. BOSrire et nihilum redigi; aut te facere tam parvam rem contra volunta
Abbreviated transcription (Latin):
ualet: nͥ ut queadmodũ ꝑ uictũ tota humana natura
corrupta & qͥsi ferm̾tata ẽ peccato. c̃ qͦ nullũ ds assu¬
mit ad ꝑficiendã illã ciuitat̾ẽ cęlestẽ: ita ꝑ uincentẽ
iꝰtificent᷑ a peccato tot hões qͦt illũ numerũ c̾pleturi
erant: ad quẽ c̃plendũ factꝰ ẽ hõ. S hoc facere nullatenꝰ
potest peccator hõ: qr peccator peccatorẽ iꝰtificare neqͥt.
B. & nichil i̾tiꝰ. & nichil ĩpossibiliꝰ.S ex his õibꝰ uidetur

Expanded text:
t, nisi ut, quemadmodum per victum tota humana natura corrupta et quasi fermentata est peccato, cum quo nullum Deus assumit ad perficiendam illam civitatem coelestem: ita per vincentem justificentur a peccato tot homines, quot illum numerum completuri erant, ad quem complendum factus est homo. Sed hoc facere nullatenus potest homo peccator; quia peccator peccatorem justificare nequit. BOS. Et nihil justius, et nihil i
Abbreviated transcription (Latin):
stulit hõ dõ. ẽ uinci se ꝑmisit a diabolo. B. Dictu ut
incȩpisti. qr ego nescio qͥd suꝑ hȩc mala q̃ ostendisti
potute add̾e .A. Nonne abstulit dõ. qͥeqͥd de humana
nat᷑a facere ꝓposuerat : s. Non potest negari. A.
Intende in districtã iꝰticiã. & iudica scđ̾m illã utrũ ad eqͣlita¬
tẽ peccati hõ satis faciat dõ: nͥ id ipsũ qd ꝑmittendo se uui¬
ci a diabolo dõ abstulit. diabolu̾ uincendo restituat. Et
quẽ admodũ ꝑ hoc q uictꝰ ẽ rapuit diabolꝰ q dĩ erat. &. ds̃
ꝑdidit: ita ꝑ hoc q uincat ꝑdat diabolꝰ. & ds recuꝑet.B.
Nec districtiꝰ nec iꝰtiꝰ ꝑotest aliqͥd cogitari. A. Putasne sũ¬
mã iꝰticiã hanc iꝰticiã posse uiolare: B. Non audeo cogita¬
re.A. Nullatenꝰ gꝰ debet aut ꝑotest acciꝑe ho ado qđ ds ̃
illi dare ꝓposuit: si ñ reddit dõ totũ đ illi abstulit. ut

Expanded text:
stulit homo Deo, cum vinci se permisit a diabolo? BOS. Dic tu, ut incoepisti; quia ego nescio quid, super haec mala quae ostendisti, potuit addere. ANS. Nonne abstulit Deo quidquid de humana natura facere proposuerat? BOS. Non potest negari. ANS. Intende in districtam justitiam; et judica secundum illam, utrum ad aequalitatem peccati homo satisfaciat Deo; nisi idipsum quod, permittendo se vinci a diabolo, Deo abstulit, diabolum vincendo restituat: ut quemadmodum per hoc quod victus est, rapuit diabolus quod Dei erat, et Deus perdidit; ita, per hoc quod vincat, perdat diabolus, et Deus recuperet. BOS. Nec districtius nec justius aliquid potest cogitari. ANS. Putasne summam justitiam, hanc justitiam posse violare? BOS. Non audeo cogitare. ANS. Nullatenus ergo debet aut potest accipere homo a Deo, quod Deus illi dare proposuit; si non reddit Deo totu
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ e̾e̾t satis ut margaritã suã mundã teneret &
sernaret. ꝙ pollitã: A. Nonne similit̃ facer et ds̃ qͥ
hoem angłis sociandũ sine peccato qͣsi in manu sua te¬
nebat in paradẏso. & ꝑmisit ut accensus inuidia dia¬
bolꝰ eũ in lutũ peccati qͣnuis ẽsentientẽ deiceret. si eñi
ꝓ̃hib̾e uellet diabolũ ñ posset tẽptare hõem. ĩine inꝙͣ
similit̃ faceret si hoem peccati sorde macłatt̾i sine õi
lauatioe. id÷ absq õi satisfaccio̾e talẽ sẽꝑ mansuru
saltẽ in paradẏ sũ de qͦ eiectꝰ fuerat reduoer et: B.
co eũ hoc facere posse ñ anmio. Uidet᷑ enĩ aut qđ ꝓpo¬
suerat ꝑagere ñ potiusse. aut boni ꝓpositi eũ pęni¬
tuisse : quȩ in dm̃ cađe nequeunt.A. Tene gͥ certis¬
sime qr sine satisfactio̾e id÷ sine a̾ebiti solutione
spontanea. nec ds potest percatũ ĩpunitũ dimitte¬
re. nec peccator ad beatitudinẽ uł talẽ qͣlẽ habebat
ante ꝙͣ peccaret ꝑuenire. Hon eñ hoc mͦ reparareo¬

Expanded text:
t margaritam suam mundam teneret et servaret quam pollutam? ANSEL. Nonne similiter faceret Deus, qui hominem angelis sociandum sine peccato, quasi in manu sua, tenebat in paradiso; et permisit ut accensus invidia diabolus eum in lutum peccati, quamvis consentientem, dejiceret? Si enim prohibere vellet diabolum, non posset tentare hominem. Nonne, inquam, similiter faceret, si hominem peccati sorde maculatum, sine omni levatione, id est, absque omni satisfactione, talem semper mansurum, saltem in paradisum, de co eum hoc facere posse non annuo. Videretur enim aut quod proposuerat peragere non potuisse, aut boni propositi eum poenituisse: quae in Deum cadere nequeunt. Tene igitur certissime quia sine satisfactione, id est, sine debiti solutione spontanea, nec Deus potest peccatum impunitum dimittere, nec peccator ad beatitudinem vel talem, qualem habebat antequam peccaret, pervenire: 84 non enim hoc modo reparare
Abbreviated transcription (Latin):
mundanas ꝗ̃ aĩã ab illa uera qͥete & delecxioe reuo cais
fugere: nͥ qͣnt᷑u ad intentionẽ illuc ꝑuenienda regnoseis
sufficere. Dationẽ uͦ ita c̃sidare debes te facere ex debito. sic̃
intelligis q d das ñ a te habes. s ab illo cinꝰ seruuꝰ estu &
ille cui das. Q nat᷑a te docet ut c̃ seruotuo id  ho hõĩ facias

Expanded text:
b illa vera quiete et delectatione revocant, fugere: nisi quantum ad intentionem illuc perveniendi cognoscis sufficere. Dationem vero ita debes considerare te facere ex debito; sicut intelligis quia quod das a te non habes; sed ab illo, cujus servus es tu, et ille cui das: et natura te docet ut converso tuo, id est homo homini facias
Abbreviated transcription (Latin):
A. Nec ds ullũ obligatã aliqͣtenꝰ debito peceati.
assuitre potest ad beatitadinẽ: & ñ deber.
B̵. Nimis ẽ gͣuis hȩc sententia. A. Aaidi
adhuc aliud cur ñ minꝰ sit difficile hoem rec̾ciliari do.
B. Nisi fides mȩ c̃solarit᷑.: hoc solũ me cogeret desꝑaresꝰ
sentiendo suadenti percatu. ad excusationẽ & honor ẽ
dĩ & ad c̾fusionẽ diaboli. c̃ ille infirmior in t̾ra ñ pec¬
caret eodẽ diabolo suadente. qͥ fortior peccau̾ in cęlo
nullo suadente. & c̃ hoc facile posset efficere: nulla
ui coactꝰ sola se suasione sponte uinci ꝑmisit ad uo¬
luntatẽ diaboli. & c̃t᷑ uoluntatẽ & honorẽ di.B. Adqͥd uis

Expanded text:
ANS. Nec Deus ullum obligatum aliquatenus debito peccati assumere potest ad beatitudinem, quia non debet. BOS. Nimis est gravis haec sententia. ANS. Audi adhuc aliud, cur non minus sit difficile hominem reconciliari Deo. BOS. Nisi fides me consolaretur, hoc solum cogeret me desperare. consentiendo suadenti peccatum ad excusationem et honorem Dei, et ad confusionem diaboli; cum ille infirmior in terra non peccaret, eodem diabolo suadente, qui fortior peccavit in coelo, nullo suadente: et, cum hoc homo facile posset efficere, nulla vi coactus, sola suasione sponte se vinci permisit ad voluntatem diaboli, et contra volunt