comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
resurrex̃ & c̃uersatus ẽ cũ eis : Iohannes
quidem baptit auit aqua uos aũ bap¬
trabimini spũ scõ: quẽ accepturi estis
ñ postmultos hos dies : usq ad pente cos¬
tenꝰ Alii codices habent: uos aũ spũ scõ
incipietis baptirari: sed siue dicatur
baptiz abimini siue dicat᷑ incipietis
baptizari ad rem. nihil int̃ ẽ : Nã in qui¬
bcũq codicib inuenut baptitabi¬
tis. aut incipietis baptizare : mendo¬
si sunt : qui ex grecis facille c̃uincunt᷑:
Siaũ dicimus aqua ñ fuisse baptitatos
metuendũ ẽ negrauit̃ in eis erremus¬
& ne demꝰ hominib: auctoritatẽ c̃tẽnen¬
di baptismũ: quẽ usq adeo ñ c̃ tẽnen¬
dõ ipsa apostolica disciplina cõm̃dat
Vt cornelius centurio. & hi qui cũ illo
erant &iã accepto spũ sc̃o fuerant
baptizati sic̃ antiqui iusti siñ circũ¬
ciderent᷑ ñ erat eis peccatũ: Postea
uero quã iussit ds̃ ut circũcideretur
abraham eiusq posteritas: Iam siñ fi¬

Expanded text:
: Iohannes quidem baptizauit aqua, uos autem baptizabimini spiritu sancto, quem accepturi estis non post multos hos dies usque ad pentecosten. alii autem codices habent: uos autem spiritu sancto incipietis baptizari. sed siue dicatur baptizabimini, siue dicatur incipietis baptizari, ad rem nihil interest; nam in quibuscumque codicibus inueniuntur baptizabitis aut incipietis baptizare, mendosi sunt: qui ex graecis facillime conuincuntur. si autem dicimus aqua non fuisse baptizatos, metuendum est, ne grauiter in eis erremus, ne demus hominibus auctoritatem contemnendi baptismum, quem usque adeo non contemnendum ipsa apostolica disciplina commendat, ut Cornelius centurio et hi, qui cum illo erant. etiam iam accepto spiritu sancto fuerint baptizati. Sicut antiqui iusti si non circumciderentur, non erat eis peccatum, postea uero quam iussit deus, ut circumcideretur Abraham eiusque posteritas, iam si non fi
Abbreviated transcription (Latin):
cieate gentilium exient deb& ab ho¬
minariatq uitare: Sed &iã libera¬
les disciplinas usui ueritatis aptiorer
& quȩdam morũ p̃cepta quȩ utilirsi¬
sma continent : deque ipsa uno dõ co

Expanded text:
cietate gentilium exiens, debet abominari atque vitare, sed etiam liberales disciplinas usui veritatis aptiores, et quaedam morum praecepta quae utilissima continent, deque ipso uno Deo co
Abbreviated transcription (Latin):
heli ã cibo carnis refectum: iohannẽ
mirabili abstinentia pręditum. a¬
nimalibus hoc est locustis mȩscã
cedentibus. non fuisse pollutum:
et scio esaulenticulȩ concupiscentie̾
deceptum: & dauid prdp̃ter aquȩ
desideriũ a se ipso rep̃hensum: & re¬
gem nostrum. non decarne sed d
pane temptatum. Ideoque & po¬
pulus in heremo. non quia camer
desiderauit. sed quia escȩ desideno
aduersus dnm̃ mnusmurauit meri¬
it improbanꝰ ⁊ In his ergotemptatio¬
nibur positur. certo cottidiȩ aduer¬
sus concupiscentiam manducandi
& bibendi: nonenim est quod se¬
mel p̃cgdere. & ulteriur non ad¬

Expanded text:
Eliam cibo carnis refectum; Joannem, Eliam cibo carnis refectum; Joannem, mirabili abstinentia praeditum, animalibus, hoc est locustis, in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum, et David propter aquae desiderium a se ipso reprehensum, et Regem nostrum non de carne, sed pane temptatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit, meruit inprobari. In his ergo temptationibus positus certo cotidie aduersus concupiscentiam manducandi et bibendi: non enim est quod semel praecidere et ulterius non a
Abbreviated transcription (Latin):
Nec illa insepotuit quiaidem puluis
fuit: quẽ talia dicentẽ afflatu tuȩ
inspirationis ad amaui omnia por¬
sum inquit in eo qui me confortat:
Confortame ut possim daquod iubes.
& iube quoduis: istese accepisse con¬
fit&ur: & qđ gloriatur in dño glori¬
atur: Audiui alium rogantẽ ut acci¬
piat auferame inquit concupiscen¬
Docuisti mepat̃ bone omã munda
mundis : sed malũ esse homini qui
ꝑ offensionẽ manducat: Et omnẽ
creaturã tuam bonã essem hil¬
que abiciendum qđ cum gra¬
tiar actione ꝑcipitur: & quia
escanor ñ conmendat dõ: et
ut nemonos iudic& aut incibo
aut in potu &ut qui manducat.
non manducantem non spemat:
& qui non manducat. manducan¬
tem non iudic&: didicih& gra¬
tiastibi. laudes tibi: dõ meo. magis¬
tromeo: pulsatorium mearum:
in lustratori cordis mei: Eripe
me abom nitemptatione. ñ ego
inmunditiam obsonii timeo: sed
inmunditiam cupiditatis: scio.
Noe.omne carnis genus.quȩ in
cibo ess& usui manducare permissũ:

Expanded text:
nec ille in se potuit, quia idem puluis fuit quem talia dicentem afflatu tuae inspirationis adamaui: omnia possum, inquit, in eo qui me confortat. conforta me ut possim; da quod iubes, et iube quod uis. iste se accepisse confitetur et quod gloriatur in domino gloriatur. audiui alium rogantem ut accipiat: aufer a me, inquit, concupiscendocuisti me, pater bone: omnia munda mundis, sed malum esse homini, qui per offensionem manducat; et omnem creaturam tuam bonam esse nihilque abiciendum quod cum gratiarum actione percipitur; et quia esca nos non commendat deo, et ut nemo nos iudicet in cibo aut potu, et ut qui manducat non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non iudicet. didici haec, gratias tibi, laudes tibi, deo meo, magistro ineo, pulsatori aurium mearum, inlustratori cordis mei: eripe me ab omni temptatione. non ego inmunditiam obsonii timeo, sed inmunditiam cupidiNoe omne carnis genus quae in cibo esset usui manducare permissum;
Abbreviated transcription (Latin):
at enim oport&. & factis potestatẽ
suã : & humilitatẽ dementiam: &p̃¬
ceptione naturam quȩ omnia: sa¬
cris quibus initio secrecius firmi¬
usque traduntur. Inquibus bono¬
rum uita facillime: non dis putatio¬
num ambagibur: Sedministe rio¬
rum auctoritate purgatur: hum a¬
nauero auctoritas. plerumque fal¬
lit: in eis tamen iure uid&ur excelle¬
re quȩ quantum inperitorum
sensus capit: multadant indil
doctrinarum suarum: et non ui¬
uunt taliter quam uiuendum esse
p̃cipiunt: Quibur sialiqua &iam far¬
tunȩ munera accesserint: quorũ
appecreant usu magni contemp¬
tuque maionͣs: difficillimũ omni¬
no est: uteis quisque uiuendi prȩcep¬
ta dantibus credens. recte uituper&
ouod amone. Sesequentisus
os acictoritatis uiam seprẽ¬
pliciter muniuerit.exlibro
demorib ecclesiaecatholicae

Expanded text:
at enim oportet et factis potestatem suam et humilitate clementiam et praeceptione naturam. quae omnia sacris quibus initiamur secretius firmiusque traduntur, in quibus bonorum uita facillime non disputationum ambagibus, sed mysteriorum auctoritate purgatur. humana uero auctoritas plerumque fallit; in eis tamen iure uidetur excellere qui, quantum imperitorum sensus capit, multa dant indicia doctrinarum suarum et non uiuunt aliter quam uiuendum esse praecipiunt. quibus si aliqua etiam fortunae munera accesserint, quorum appareant usu magni contemtuque maiores, difficillimum omnino est ut eis quisque uiuendi praecepta dantibus credens recte uituperetur. QVOD AMORE SE SEQVENTIBVS DEVS AVCTORITATIS VIAM SEPTEMPLICITER MVNIVERIT. EX LIBRO DE MORIBVS ECCLE
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃a custo dienda &gubernanda
ꝑtendit: & auresdĩ .ui. uel oculos dĩ.
ui qua omnia ꝑcipit atq intellegit.
& faciemdi ui quase manifestatatq:
dinoscitur: &c&era in hunc modum:
Propt̾ ea scilic& quia &nos ad quos ser
mofit & manib: solemnis operare:
& pedib incedere: & quo fert animus
ꝑuenire: & aurib atq: oculis. c&erisq
sensib: corporis corparalia ꝑcipere :¬
& facie in notercere: &siquidaliud.
adhanc tãquã regulam ꝑtin&: hoc
modo igitur: qm̃ mutare coeptũ ali¬
quod & in aliud transferre : Nonfer¬
re solemus nisi penitendo quã quam
diuina ꝓuidentia serenam̃te in tu¬
entib: appareat. cuncta certissimo
ordine amministrare: ac cõmodatis¬
sime tam̃ adhumilem humanã in¬
tellegentiã eaquȩ incipiunt ẽẽ ne¬
q: ꝑ seuerant : quantũ ꝑ seueratur¬
asperata sunt: quasiꝑ poenitentiãdĩ.
dicunturablata:

Expanded text:
a omnia custodienda et gubernanda pertendit, et aures dei uel oculos dei uim, qua omnia percipit atque intellegit, et faciem dei uim, qua se manifestat atque dinoscitur, et cetera in hunc modum, propterea scilicet, quia nos, ad quos sermo dei fit, et manibus solemus operari et pedibus incedere et quo fert animus peruenire et auribus atque oculis ceterisque sensibus corporis corporalia percipere et facie innotescere, et si quid aliud ad hanc tamquam regulam pertinet. hoc modo igitur, quoniam mutare coeptum aliquod et in aliud transferre non fere solemus nisi paenitendo, quamquam diuina prouidentia serena mente intuentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare, accommodatissime tamen ad humilem humanam intellegentiam ea quae incipiant esse neque perseuerant, quantum perseueratura sperata sunt, quasi per paenitentiam dei dicuntur ablata.
Abbreviated transcription (Latin):
bsecro uos fr̃s. sicut corinthio sob¬
ilir sic̃ scriptũ ẽ in euangelio iohan¬
nis a postoli: ñuenie utiudica¬
dũ quandouenturus ẽ sic̃ tota
ecclesia insimbulo confit&ur:
iudicareuiuos & mortuos: Siergo
ñẽ dĩ gratia: quomodosaluat
mundum & siñ ẽ liberũ arbitri¬
um : quomodo iudicat mundum:
Pro hib & apostolus dicr̃ : ue moglo¬
ri&ur in homine: & alio loco quiglo¬
riatꝰ inquit in dño glori&ur: Illiue¬
ro her&ici seipsos ascipsis iustos fieri
putantes quasi hoc eis ñ ds̃ dederit
sed ipsi sibi ñutiq in dño sed in seme
tipsi sgloriantur: talib dicit a posto¬
lus: Quis enimte discernit qđ ideo
dicit quaremissa illius ꝑditionis.
quȩ facta est exadam: Non discer¬
nit hominẽ. uteũ faciat uar in ho¬
nore . ñ in contumeliã  nisi dr̃ sed
qm̃ homocarnalir. & inaniter in fla¬
turcũm audiss& . Quis enim tedir¬
cernit. possit respondere ułuoce
desmea. Discernitme oratiomea :

Expanded text:
bsecro uos, fratres, sicut Corinthios obIesus, sicut scriptum est in euangelio lohannis apostoli, non uenit iudicadum, quando uenturus est, sicut tota ecclesia in symbolo confitetur, iudicare uiuos et mortuos. si ergo non est dei gratia, quomodo saluat mundum? et si non est liberum arbitrium, quomodo iudicat mundum? Prohibet apostolus dicens: nemo glorietur in homine et alio loco: qui gloriatur, in domino glorietur. illi uero haeretici se ipsos a se ipsis iustos fieri putantes, quasi hoc eis deus non dederit, sed ipsi sibi, non utique in domino, sed in set ipsis gloriantur. talibus dicit apostolus: Quis enim te discernit? quod ideo dicit, quia de massa illius perditionis, quae facta est ex Adam, non discernit hominem, ut eum faciat uas in honorem non in contumeliam, nisi deus. sed quoniam homo carnalis et inaniter inflatus, cum audisset: Quis enim te discernit? posset respondere uel uocdes mea, discernit me oratio mea
Abbreviated transcription (Latin):
& formã ueri dĩ negat conspici posse
& angelos ueros sedi eius assistere: In
quo & plato pariratione c̃sentit : &
unũ dm̃ seruans cȩteros. angelos ł de¬
mones dic̃: Hermes quoq trimegestus
unũ dm̃ loquitͥ: & eũ in c̃p̃hensibilem
atq inȩstimabilem c̃fitetͥ: Si ergo isti
uenissent ad ꝑcipiendã xp̃ianã salutẽ
ñ eis utiq diceretͥ. hoc malũ habetis
ł falsum habetis: sed plane merito di¬
ceret᷑ hoc uob quãuis integrũ &uerũ
nihil tam̃ ꝑdesset. nisi ad xp̃i gratĩam
ueneritis: Siergo in ipsis ethnicis potẽ
aliquid diuinũ in uenire recteq apꝓ¬
bari: quã uis eis salus adhuc axp̃o prȩs¬
tanda sit : Ñ oportet nos ita moueri &iã
sipeiores sint heretiti : ut qđ in eis malũ
ipsorũ ẽ uelimus corrigere : & qđ in
eis bonũ ẽ xpi nolimus agnoscere

Expanded text:
 formam ueri dei negat conspici posse et angelos ueros sedi eius dicit adsistere. in quod et Plato pari ratione consentit et unum deum seruans ceteros angelos uel daemonas dicit. Hermes quoque Trimegistus unum deum loquitur et eum inconprehensibilem adque inaestimabilem confitetur. si ergo isti uenissent ad percipiendam christianam salutem, non eis utique diceretur: <hoc malum habetis\' uel \'falsum habetis,\' sed plane merito diceretur: hoc uobis quamuis integrum et uerum nihil tamen prodesset, nisi ad Christi gratiam ueniretis.\' si ergo in ipsis ethnicis potest aliquid diuinum inueniri recteque adprobari, quamuis eis salus adhuc a Christo praestanda sit, non opsi peiores sint haeretici, ut quod in eis malum ipsorum est uelimus corrigere et quod in eis bonum est Christi nolimus agnoscere
Abbreviated transcription (Latin):
uero imaginẽdĩ quodes tu corrũpis inte
ꝑfornicationis & ꝑ diffluentias libidines
attendis quiadnullius uxorẽ accessisti
adtendis. quia post uxorẽ tuã nhil fecisti
quia uxorem non habes: & non adtendis.
ꝑlibidines inlicitas fornicationes. cuius
imaginem uio lasti: postremo dr̃ quiscit
quid tibiutilesit: quisic gubernat seruos

Expanded text:
uero imaginem dei, quod es tu, corrumpis in te per fornicationes et per diffluentias libidinis, attendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinas. tãquã siquispiã dare uolens
p̃cepta ambulandimoneat neẽ leuan¬
dum posteriorẽ pedem nisicũposueris
priorem deinde minutatĩ quẽ ad mo¬
dũ articulorũ expolitũ cardines opor

Expanded text:
disciplinas. Tanquam si quispiam dare volens praecepta ambulandi, moneat non esse levandum posteriorem pedem, nisi cum posuerit priorem: deinde minutatim, quemadmodum articulorum et poplitum cardines opor
Abbreviated transcription (Latin):
q: mortuorum: sed cum fuerint sen¬
sib redditi quos cumq: mortuos ui¬
disse sedixerint: uerecũ eis fuissecre¬
duntur: Necat tendunt quihec au¬
dunt. similiter ab eis absentium at¬
q: nescientium quorundam &iam
imaginesuisas es seuiuorum:¬

Expanded text:
que mortuorum; sed cum fuerint senque mortuorum; sed cum fuerint sensibus redditi, quoscumque mortuos uidisse se dixerint, uere cum eis fuisse creduntur nec adtendunt qui haec audiunt similiter ab eis absentium atque nescientium quorundam etiam imagines uisas esse uiuorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuum. quomodo fit utuideateũ & ui¬
uum: ambob utiq nescientib: neq
curantib qui suel ubi uel quando eo¬
rum imagines somni&: similia aũt
sunt somniis. non nulla &iam uisa ui¬
gilantium: qui turbator habent sen¬
sus sicut freniticiuel quocũq furen¬
ter modo Nam & ipsi locuntur. sepe
cum uere prȩsentib: locuntur: &iã
cum absentib: quorũ imagines cer¬
nunt: siueuiuorum siue mortuorx
seu quem ad modum hiqui uiuunt.
ab eis se uidere & cum eis seloquines¬
ciunt: Neq enimreuera ipsi ad sunt.
aut ipsi sermocinantur. sed turba¬
tis sensib homines talia uisa imagi¬
naria patiuntur: eomodo & hiqui
ex hacuita migrarunt sic affect is
hominib: uidentur quasi prȩsentes.
cum sint absentes &utrum aliquis
eos imaginaliter uideat. omnino
nescientes. huic rei simile est & il¬
lud cum homines altius quam sidor¬
mirent subtrahuntur corporis sencccx¬
sib: &occupantur talib: uisis & his
enim apparent imagines uiuorũ at¬

Expanded text:
tuum, quomodo fit, ut uideat et uituum, quomodo fit, ut uideat et uiuum? ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet. Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrentes modo. nam et ipsi locuntur saepe cum uere praesentibus, locuntur etiam cum absentibus, quorum imagines cernunt siue uiuorum sine mortuorum. sed quemadmodum hi qui uiuunt ab eis se uideri et cum eis se loqui nesciunt — neque enim re uera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed turbatis sensibus homines talia uisa imaginaria patiuntur — eo modo et hi, qui ex hac uita migrarunt, sic affectis hominibus uidentur quasi praesentes, cum sint absentes et, utrum aliquis eos imaginaliter uideat, omnino nescientes. Huic rei simile est etiam illud, cum homines altius, quam si dormirent, subtrahuntur corporis sensibus et occupantur talibus uisis. et his enim adparent imagines uiuorum at
Abbreviated transcription (Latin):
qđ pat̃ ñ receperat quando ẽ pecunia
ꝑsoluta: hicutiq putatur anima ho¬
minis curã gessisse ꝓfilio & ad cum
uenisse dormientẽ &docens qđ ig¬
norabat magnamolestia liberare¬
tur: Sed eodem ipso tempore fer¬
me quidaudiuimꝰ idẽ nob̵ apud
medio laniũ constitutir carthagi¬
nes rechor eo logius : quim eus inea¬
dem discipulus fuit sic̃ mihi postea¬
quam in africam remeauimus r&ulit:
Cumr&horicos &ciceronis libror disci¬
pulis suis trader& recen seris lectionẽ:
quam post diem fuerit traditurus quen¬
dam locũ offendit obscurum: quo ñ in¬
tellecto ix potuit dormire sollicitus:
qua nocte somnianti ego illi quod ñ in¬
tellegebat exposui immoñego sedi¬
mago meanesciente me &tam longe
transmare aliquid aliud siue agente
siue somniante: & nihilde illi urcu¬
ris omninocurante: quomodo fi¬
ant istanescio sed quomodo lib& fi¬
ant: quurñ eodem modo fieri credi¬
mus. ut in somnis quisq: uideat mor¬

Expanded text:
quod pater non receperat, quando est pecunia quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. hic utique putatur anima hominis curam gessisse pro filio et ad eum uenisse dormientem, ut docens. quod ignorabat, magna molestia liberaret. sed eodem ipso ferme tempore, quo id audiuimus, id est nobis apud Mediolanum constitutis Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem arte discipulus fuit, sicut mihi ipse, posteaquam in Africam remeauimus, retulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam postridie fuerat traditurus, quendam locum offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illius curis omnino curante. quomodo fiant ista nescio; sed quomodolibet fiant. cur non eodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat mor
Abbreviated transcription (Latin):
niar& audiuit : ammonitus & rogatus
ut sepelir& inuentũ: & quia iduerum
pelire: ut eorũ animae adlocatran¬
seant. unde in sepultorum animas in¬
ferna prohibere legesomniauit:
Nonne ista credens plurimum atra¬
mite ueritatis exortat: si aũt infir¬
mitas humana sese hab& ut cum in
somnis quiliiderit mortuum. ipsius
tudinem sibi apparuis se ñ dubit&.
quasi ñ possint & mortuorũ hominũ
eodem modo nescientiũ ñ anim esed
similitudines apparere dormientib
Procerto cũ mediolani essemus audiui¬
mus. qđ cum debitum rep&er&ur
a quodam de functi patris cautione
prolata: quod filio nesciente a patre
iam fuerat ꝑ solutũ: Contristariho¬
mograuissime coepit atq: mirari:
quod ei pat̾moriens non dixerit qͥd
in somnis. &ubiess& recautum quod
illa cautio uacuata fuerat. indicauit:
Quo inuento iuuenis atq: monstrato.¬
ñsolum falsi debiti calũ niã ꝓpulsaũ:
sed &iam pat̾num recepit ciro grasũ.

Expanded text:
niaret, audiuit, admonitus et rogatus, niaret, audiuit, admonitus et rogatus, ut sepeliret inuentum, et quia id uerum peliri, ut eorum animae ad loca transeant, unde insepultorum animas inferna prohiberi lege somniauit: nonne ista credens plurimum a tramite ueritatis exorbitat? Sic autem infirmitas humana sese habet, ut, cum in somnis quisque uiderit mortuum, ipsius tudinem sibi apparuisse non dubitet. quasi non possint et mortuorum hominum eodem modo nescientium non animae, sed similitudines apparere dormientibus. pro certo, cum Mediolani essemus, audiuimus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncprolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, contristari homo grauissime coepit atque mirari. quod ei pater moriens non dixerit, quiin somnis et ubi esset recautum, quo illa cautio uacuata fuerat, indicauit. quo inuento iuuenis atque monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit, sed etiam paternum recepit chirographum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur in sõnis: Etaliquid dicunt. qđ
euigilantes uerum ẽẽ cognoscant:
Angelicis igitur o perationib fieri cre¬
derim siue ꝑmittatur de suꝑ. siue iube¬
atur ut aliquid dicere sepeliendiscor¬
porib: uideantur in sõnis cũ idpenitus
nesciant qm̃ illa sunt corpora. Idaũt
aliquando utiliter fit: siue aduiuorũ
qualecũq solatium ad quos ꝑtinent
illi mortui. quorum apparent imagines
somniantib siueut hisammonition¬
b generi humano sepulturȩ cõmen¬
dentur humanitas. quȩ lic& defunc¬
tis nonopitul&ur. culpandatam̃ in re¬
ligi ositate neglegitur: Aliquando
aut̃ fallacib: uisis hominer in mag¬
nosmit tuntur errores: Quostalia
ꝑ p&i iustum ẽ: uelut siquisquã uideat
in somnis qđ en eas uidisse apud infe¬
rospo&ica falsitate narratur. & eicu¬
iuspiam non sepulti appareat imago:
loquatur que talia: qualia reserun¬
tur. locutusille fuisse palinurus:
&cum euigilauerit ibi corpus eĩ in¬
ueniat. ubiiacere inhumatũ cũ som¬

Expanded text:
tur in somnis et aliquid dicunt, quod euigilantes uerum esse cognoscant? angelicis igitur operationibus fieri crediderim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid dicere de sepeliendis corporibus suis uideantur in somnis, cum id penitus nesciant, quorum illa sunt corpora. id autem aliquando utiliter fit siue ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos pertinent illi mortui, quorum adparent imagines somniantibus, siue ut his admonitionibus generi humano sepulturae commendetur humanitas, quae, licet defunctis non opituletur, culpanda tamen inreligiositate neglegitur. aliquando autem fallacibus uisis homines in magnos mittuntur errores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somnis, quod Aeneas uidisse apud inferos poetica falsitate narratur, et ei cuiuspiam non sepulti adpareat imago loquaturque talia, qualia fertur locutus illi fuisse Palinurus, et cum euigilauerit, ibi corpus eius inueniat, ubi iacere inhumatum, cum som
Abbreviated transcription (Latin):
nir ex terra est: unde in aluum cunc¬
ta prona atque ꝓstrata sunt: con¬
gruit ergo &corpus eius. animeratio¬
nali: ñ secundum liniamenta figuras¬
que membror : sed potius secundũ id
quod incȩlum erectum est ad in tuen¬
da quae incorpore ipsius mundi suꝑ

Expanded text:
nis ex terra est; unde in aluum cuncnis ex terra est; unde in aluum cuncta prona atque prostrata sunt. congruit ergo et corpus eius animae rationali non secundum liniamenta figurasque membrorum, sed potius secundum id quod in caelum erectum est ad intuenda quae in corpore ipsius mundi su
Abbreviated transcription (Latin):
dum est hominem ipse fecit: pecora
uero uissit & facta suntꝰ & hunc enĩ
& illa uerbũ suũ fecit. perquod fac¬
ta sunt omnia: sed quia idẽ uerbũ.
& sapientia & uirtus eius eedicitur
& manus eius. nonusile membrũ.
sedefficiendi potentiam Nã eadẽ
scriptura quaedicit quod dr̃ hom¬
nem delimoterrae finxerit. Dicit
&iam qđ & bestias agri de terra finae¬
nt: quando eascum uolatilib: cęli
adduxit adadam: ut uider& quid
eauocar&: Sicenim scriptum est.
& finxit dr̃ ad liuc d& erra omner
bestias: Sicergo & hominẽ d&er¬
ra & bestias d&erra ipse formauit:
Quid hab& excellentius in hacre.
nisi quod ipse adimaginem dĩ crea¬
tus est: N& tam̃ hoc secundũ coror&
sed secundum intellectum mentis
dequo p̾loquimur quã quã & in ip¬
so corpore habeat quandam ꝓpni&a¬
tem: quae lioc indic&: qđ erecta
statura factus est: ut hoc ipso ãmo¬
n&ur: non sibi terrena esse sectanda
uelut pecora: quorũ uolupta som¬

Expanded text:
dum est: "hominem ipse fecit, pecora dum est: "hominem ipse fecit, pecora uero iussit et facta sunt"; et hunc enim et illa per uerbum suum fecit, per quod facta sunt omnia. sed quia idem uerbum et sapientia et uirtus eius est, dicitur et manus eius non uisibile membrum, sed efficiendi potentia. nam eadem scriptura, quae dicit quod deus hominem de limo terrae finxerit, dicit etiam quod et bestias agri de terra finxerit, quando eas cum uolatilibus caeli adduxit ad Adam, ut uideret quid ea uocaret. sic enim scriptum est: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias. si ergo et hominem de terra et bestias de terra ipse formauit, quid habet homo excellentius in hac re, nisi quod ipse ad imaginem dei creatus est? nec tamen hoc secundum corpus, sed secundum intellectum mentis, de quo post loquemur. quamquam et in ipso corpore habeat quandam proprietatem, quae hoc indicet, quod erecta statura factus est, ut hoc ipso admoneretur non sibi terrena esse sectanda, uelut pecora, quorum uoluptas om
Abbreviated transcription (Latin):
ipso factumẽ mhil : utique & homo ꝑ ipsũ
factusẽ: Certe enim uerbã caeld̃ fecit:
quia dixit & factũ ẽ. scriptũ est tamen
& operam anuum tuarũ sunt caeli & de
hocimo quasi fundo mundi scriptũ est:
Quõ ipsius est mare & ipsefecitillud &ari¬
damterrãmanus eius finxerunt: Non
igitur hoc in honorem hominis deput&.
uelut c& era dr̃ duxerit & facta sunt. Hunc
autem ipse fecerit: aut uerbo c&era hunc
aũ manibur fecerit: sed hoc excellit in ho¬
mine : quia dr̃ hominẽ adimaginem
suã fecitꝰ propter hoc quod ei deditiñtẽ
intell& tualem :qula prestat pecoribus:
Vnde iam superiore loco disseruimus
in qua honore positur. si ñ intellex ent
ut bene agat: eisdem ipsis pecorib: quib
p̃latus est comparabitur sic enĩ
scriptum est. homo inhonore posi¬
tus non intellexit. Comparatus ẽ
pecoribur insensatis. & similis factus
est eis: Nam & pecora dr̃ fecit. sed
non adimaginem suam N& dicen¬

Expanded text:
ipso factum est nihil, utique et homo per ipsum ipso factum est nihil, utique et homo per ipsum factus est. certe enim caelum uerbo fecit, quia dixit et factum est; scriptum est tamen: et opera manuum tuarum sunt caeli. et de hoc imo quasi fundo mundi scriptum est: quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam terram manus eius finxerunt. non igitur hoc in honorem huelut cetera deus dixerit et facta sint, hunc autem ipse fecerit; aut uerbo cetera, hunc autem manibus fecerit; sed hoc excellit in homine, quia deus hominem ad imaginem suam fecit propter hoc quod ei dedit mentem intellectualem, qua praestat pecoribus: unde iam superiore loco disseruimus. in quo honore positus si non intellexerit ut bene agat, eisdem ipsis pecoribus, quibus praelatus est, comparabitur. sic enim et scriptum est: homo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis et similis factus est eis. nam et pecora deus fecit, sed non ad imaginem suam. nec dicen
Abbreviated transcription (Latin):
brorum liniamentis de terminatum.
qualia indemus incorporib: nostris: clictũ
ẽ enim : manus tua gentes disperdidit.
& eduxisti populũ tuum in manu forti
& brachio excelso: sed propotestate & ur¬
tute dĩ positũ huius menbn nomen. quiusq
adeo desipit: ut non intellegat : Nec illud
audien clũ est quod non nulliputam: ideo
precipuũ dĩopus esse hominem: qinace¬
tera cdixit & facta sunt. hunc autem ipse
fecit: sed ideo potius quia hunc adimagi¬
nem suam fecit. Nam illa quȩ dixit &
facta sunt. Ideo sic scriptũ est: quia per
uerbũ eius facta sunt. sicut hominem
hominib: dicipotuit uerbis. quȩ tempo¬
raliter cogitantur. & uoce proferumt᷑:
Non sic autẽ loquitur dr̃ nisi per creaturã
corporalẽ loquitur. sicut abrahe: sicut
morsi sicut ꝑnubẽ defilio suo: ante omnẽ uero
creaturã ut eẽt ipsa creatu ra. eo uerbo
dictũ ẽ quod in principio erat apud dm̃:
& quia omnia per ipsum factasunt. & sine

Expanded text:
brorum liniamentis determinatum, brorum liniamentis determinatum, qualia uidemus in corporibus nostris. dictum est enim: manus tua gentes disperdidit, et: eduxisti populum tuum in manu forti et bracchio excelso. sed pro potestate et uirtute dei positum huius membri nomen quis usque adeo desipit ut non intellegat? nec illud audiendum est quod nonnulli putant ideo praecipuum dei opus esse hominem, quia cetera dixit et facta sunt, hunc autem ipse fecit; sed ideo potius, quia hunc ad imaginem suam fecit. nam illa quae dixit et facta sunt, ideo sic scriptum est, quia per uerbum eius facta sunt, sicut per hominem hominibus dici potuit uerbis, quae temporaliter cogitantur et uoce proferuntur. non sio autem loquitur deus, nisi cum per creaturam corporalem loquitur, sicut Abrahae, sicut Mosi, sicut per nubem de filio suo. ante omnem uero creaturam ut esset ipsa creatura, eo uerbo dictum est, quod in principio erat deus apud deum; et quia omnia per ipsum facta sunt et sine
Abbreviated transcription (Latin):
ei ad huc inordine temporum creanđ
causis. post impler& effectis: proinde
formauit dr̃ hominem. puluerem terre.
uellimum terrae : Hoc ẽ depuluere uel
limoterrae & inspirauit siuein siue
insufflauit in eius faciem spm̃ uitȩ:
Et factus ẽ homo inanimã uiuam. Ñ
tunc p̃distinatus. hoc enim ante sȩcu¬
lum inp̃scientia creatoris: Neque
tunc causaliter uel in consum matae
inchoatur. uel inchoate consũmatus
Hoc enim a sȩculo inrationab: primor¬
dialibus. cumsimul omnia crearentꝰ:
sed creatus intemporesuo: uisibiliter
incorpore: Inuisi biliter in anima
constans exanima & corpore : Iaergo
uide amus quo modo eum fecerit dr̃
primũ deterra corpus eius: post etiam
de amma: indebimus siquid ualebinius:
Quodenimmanibus corporalibus ds̃ de
limo fincerit honiineminimiũ puerilis
cogitatio ẽ. Ita ut si hoc scriptura dixiss&:
oagis eum quiscripsit trans lato uerbo usũ
credere deberemus. quam dm̃ taliũ men¬

Expanded text:
ei adhuc in ordine temporum creanduei adhuc in ordine temporum creanducausis, post inpleret effectis. proinde formauit deus hominem puluerem terrae, uel limum terrae — hoc est de puluere uel limo terrae — et inspirauit sine sufflauit in eius faciem spiritum uitae, et factus est homo in animam uiuam, non tunc praedestinatus — hoc enim ante saeculum in praescientia creatoris — neque tunc causaliter uel consummate inchoatus uel inchoate consummatus — hoc enim a saeculo in rationibus primordialibus, cum simul omnia crearentur — sed creatus in tempore suo uisibiliter in corpore, inuisibiliter in anima, constans ex anima et corpore. Iam ergouideamus quomodo eum fecerit deus. primum de terra corpus eius; post etiam de anima uidebimus, si quid ualebimus. quod enim manibus corporalibus deus de limo finxerit hominem, nimium puerilis cogitatio est, ita ut, si hoc scriptura dixisset, magis eum qui scripsit translato uerbo usum credere deberemus quam deum talium mem
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ quia nihil habent illa innaturis
propriis qulbus suorum temporum
cursur agunt. quod non in istis causalit̃
factũ sit inchoatauero qñ ꝑquȩ dã erant
quasi semina futurorum. per saeculi trac¬
tum. ex occulto in manifestum Scriptu¬
rae uerba satis ad hoc ammonendum
insegniter uigent. siquid in eir euigil&:
Nam & consũ mata eadicit. non inchoa¬
ta Nisienim consum mata essent ñ smp¬
tum esset. & consũ mata sunt caelũ & t̃ra.
dr̃ indies exto opera sua quae fecit &be¬
nedint dr̃ diem septimũ & scĩficauit eũ:
rursusque nisi inchota essent: nonitase¬
quer&ur: quia in illa die requi euit
ab omnibus operib suis. quae inchouit
dr̃ facere Hic igitur. siquis inquirat.
quomodo consum mauit. & quomodo in¬
choauit. Neque enim alia consũmauit
alia inchoauit sed eadẽ ipsautique aqui¬
bus indie septimo requieuit: ex his quȩ
supradiximus clarũ est Consũ masse
quippeista intellegimus dm̃. cũ crea¬
uit omnia simul: ita perfecte. ut ni hil

Expanded text:
quidem quia nihil habent illa in naturis propriis, quibus suorum temporum cursus agunt, quod non in istis causaliter factum sit; inchoata vero, quoniam quaedam erant quasi semina futurorum, per saeculi tractum ex occulto in manifestum locirae uerba satis ad hoc admonendum insigniter uigent, si quis in eis euigilet. nam et consummata ea dicit et inchoata. nisi enim consummata essent, non scriptum esset: et consummata sunt caelum et terra deus in die sexto opera sua, quae fecit; et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum. rursusque nisi inchoata essent, non ite sequeretar, quia in illa die requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. hic igituquomodo consummauit et quomodo inchoauit — neque enim alia consummauit, alia inchoauit, sed eadem ipsa utique, a quibus in die septimo requieuit — ex his. quae supra diximus, clarum est. consummasse quippe ista intellegimus deum. cum creauit omnia simul ita perfecte, ut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
aut hoc fier& quod existis: quaeque
iamtem pore oriuntur.: di noncessat
operari Nunc aũ quiaᷤ consũmata
quodam modo inchoata sunt ea ipsa
quȩ consequentibur uoluendatem po¬
auit cum facer& mundum: consũmata

Expanded text:
aut hoc fieret quod ex istis quae suo quaeque iam tempore oriuntur deus non cessat operari. nunc autem quia et consummata quodam modo et quodam modo inchoata sunt ea ipsa quae consequentibus euoluenda tempoauit, cum faceret mundum — consummata
Abbreviated transcription (Latin):
eartanoe queri sol& utrũtanta capa¬
citatẽ. quanta discribitur. animalia om¬
nia quȩ in eã ingressa dicuntur: &es cas
eorũ ferre potuerit quã questionem.
cubito geo in&ri co soluit origenis asserens.
non frustra scripturã dixisse : qđ morses
om̃ sapientia aegyptiorũ fuerit eruditus.
quigeom&ricã dilexer : Cubitũ aũ geome¬
tricũ dic̃ tantũ ualere: quantũ nr̃a cubita
sexualent Siergo tã magna cubita in tele¬
gam nulla questio ẽ tantȩ capacitatir
arcã fuisse : ut poss& illa om̃a continere ::
BABILITERMITITUR HUMANUM
EXLIBRO DECIUITATE BI XU

Expanded text:
arca Noe quaeri solet, utrum tanta capacitate quanta describitur animalia omnia, quae in eam ingressa dicuntur, et escas eorum ferre potuerit. quam quaestionem cubito geometrico soluit Origenes asserens non frustra scripturam dixisse quod Moyses omni sapientia Aegyptiorum fuerit eruditus, qui geometricam dilexerunt. cubitum autem geometricum dicit tantum ualere, quantum nostra cubita sex ualent. si ergo tam magna cubita intellegamus, nulla quaestio est tantae capacitatis arcam fuisse, ut posset illa omnia continere. babiliter metitur humanum, ex libro XV de Civitate
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ ea dicere monemꝰ uos nequid
faciatirmali: Docem uos nequid
faciatismali: iubem̃ uob p̃cipimꝰ
uob̾ qđ quidem sidicer&: certũ di¬
cer& quia &uoluntasnr̃a agit ali¬
quid: ñ enĩ uoluntas nr̃a nihila¬
git solañ sufficit: maliit tam̃ di¬
cere: oram̃ utipsã gratiã cõm̃dar&:¬
& utintellegerent illi quando ñ
faciunt aliquid mali ñ solasuauo¬
luntate seuitaremalũ: sed ad iuto¬
rio dĩ implere qđ iustũ ẽ: ergo fr̃s
quando p̃cipitur: agnosciteuolun¬
tatis arbitrium: quando ͤrat᷑ quod
p̃cipitur: agnoscite gratiȩ bene¬
ficium: utrũq enĩ inscripturis ha¬
oratur: uid&e quiddico p̃cipitur¬
utintellegamꝰ : Nolite ẽẽ sic̃equus
& mulus ñ habentes intellectum:
Audistis quiauis sũ ẽ : p&e ut possis
equur & mulur: ñ habentes in tel¬
lectũ : quiaussũ ẽ: agnouisti uolun¬
tatẽ Audi quia orat᷑ ut agnos cas
gratiam: Damihi intellectũ ut dis

Expanded text:
poterat dicere: monemus uos, ne quid faciatis mali, docemus uos, ne quid faciatis mali, iubemus uobis, praecipimus uobis. quod quidem si diceret, certum diceret, quia et uoluntas nostra agit aliquid; non enim uoluntas nostra nihil agit. sola non sufficit. maluit tamen dicere: oramus, ut ipsam gratiam commendaret, ut intellegerent illi, quando non faciunt aliquid mali, non sola sua uoluntate se uitare malum, sed adiutorio dei implere quod iussum est. Ergo, fratres, quando praecipitur, agnoscite uoluntatis arbitrium, quando oratur quod praecipitur, agnoscite gratiae beneficium. utrumque enim in scripturis haoratur. uidut intelligamus: Nolite esse sicut equus et mulus, non habentes intellectum; audistis quia jussum est, pete ut possis equus et mulus, non habentes intellectum. quia iussum est, agnouisti uoluntatem. audi, quia oratur, ut agnoscas gratiam: da mihi intellectum, ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
alterius in probitate. uelerrore patiat᷑
peccat. Quidẽ homo: quiuel ignorantia
uel iustitia. cuiquam mali aliquid facit :
sed non peccat dr̃ quiiusto quamuis oc¬
culto iudicio fierisint: sed temporarias
poenas: alii in hacuita tantum alii post
mortem : Alii & nunc & tunc : uerũ tam̃
ante iudicium illud seuerissimum no¬
uissimumq: patiuntur : Non au om̃s
ueniunt insempiternas poenas. quae
post illud iudicium sunt futurȩ. qͥ pͥost
mortem sustinent temporales : Nam qͥa¬
quibusdam: quod in isto non remit tqur
remit tetur infuturo seculo ldest.
ne futuri sȩcali: & erno supplicio pu¬
nantur : Iam supra diximus : Raris si
misunt aũ qui nullas in hacuita.
sed tantum postea poenas luũnt:
fuisse Tamen aliqudsquiurque
addecrepitam senec tutem nele¬
uissimam quidem febricalam sen¬
serunt : quie tamq: duxerunt uitam:
& ipsi nouifsimꝰ & audiuimus:¬
dthis quitos quiꝑmantiT incatholi¬
CAFIOE ETIAM SIPESSIME UIXERUIT
TAM̃ PROPTIR FIOEI FUNDAOTUM SAL¬

Expanded text:
alterius inprobitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel ignorantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam, quod in isto non remittitur, remitti in futuro saeculo, id est, ne futuri saeculi aeterno supplicio puniantur, iam suprmi sunt autem qui nullas in hac uita, sed tantum postea poenas luunt. fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuimushis qui eos, qui permanent in catholica fide, etiam si pessime vixerint, tamen propter fidei fundamentum sal
Abbreviated transcription (Latin):
nec tot ibi possunt inuenire: Tale aliquid
ẽ apudhieremiam ubiait Circuite uias
hierusalem. &uidete. &querite inplate¬
is eius. & cognoscite sunuenietis hominẽ
facientem iustitiam. & quȩ rentem fidẽ
& propitius ero peccatiseorum Idest
inuenite uel unum & parco c&eris. ad ex¬
aggerendum . & demonstrandum. quod
necunus ibi poss& inuenirę.
DELOTH FILIAS ANIMO TURBATOCI¬

Expanded text:
nec tot ibi possent inueniri. tale aliquid nec tot ibi possent inueniri. tale aliquid est apud Hieremian, ubi ait: circuite uias Hierusalem et uidete et quaerite in plateis eius et cognoscite, si inuenietis hominem facientem iustitiam et quaerentem fidem, et propitius ero peccatis eorum, id est: "inuenite uel unum, et parco ceteris, ad exaggerandum et demonstrandum quod nec unus ibi posset inueniri. LXXV. DE LOTH FILIAS ANIMO TVRBATO CI
Abbreviated transcription (Latin):
ueri sol& utrum quod desodomis dix̃
dr̃ non seperderelocum. si inuenirent᷑
illic uel decemiusti: Spetiali quadam
sententia deillaciuitate. andeomnibus
intellegendum sit generaliter. parcere
dm̃ loco. inquocumq uel decemiusti fu¬
erint : in quaquestione. non ẽ quidẽ ne
cesse ut hocdeomniloco accipere conpel¬
lamur : Verum tam̃ desodomis potuit¬
& sic dici quia sciebatr̃ ibi nonẽe uel decẽ
&ideo sic respondebatur abrahe: utsigni¬
ficaret᷑. nec tot ibi posse inuenire adexag¬
gere tionem iniquittꝙ illorum: Nonenĩ
necesseeratdõ tam sceleratis hominib par¬
s& iusctis in deliberatis. reddere impus
digna supplicia sedutdixi. ad ostenđam
malignitatem multitudinis illiur. Dixit:
Sidecemibi inuenero: parcam uniuersa
ciuitate: tamquam dicer& certe possum
necpios cumimpiis perdere: nec tam̃ propt̃¬
ea impus parcere: qui aliberatis & sepa ratis
inde pus: possum impus dignare pendere :¬
& tamen sibi inueniantur: parco hocẽ quia

Expanded text:
eri solet utrum quod de Sodomis dixit deus non se perdere locum, si inuenirentur illic uel decem iusti, speciali quadam sententia de illa ciuitate an de omnibus intellegendum sit generaliter, parcere deum loco, in quocumque uel decem iusti fuecesse ut hoc de omni loco accipere compellamur, verumtamen de Sodomis potuit et sic dici, quia sciebat Deus ibi non esse, vel decem, et ideo sic respondebatur Abrahae, ut significaretur nec tot ibi posse inveniri, ad exaggerationem iniquitatis illorum. Non enim necesse erat Deo tam sceleratis hominibus part, justis inde liberatis, reddere impiis digna supmalignitatem multitudinis illius dixit: si decem ibi inuenero, parcam uniuersae ciuitati, tamquam diceret: "certe possum nec pios cum impiis perdere, nec tamen propterea impiis parcere, quia liberatis et separatis inde piis possum impiis digna rependere; et tamen, si ibi inueniantur, parco", hoc est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Cienim aliquando. timore non cor¬
ripimus nealiquis inde pereat plus.
iora gestamus: quam beatus a pos¬
tolus quidicit corripite inquie¬
tos: consolamini pusillanimes:
suscipite in firmos. patientes esto¬
te ad om̃s homines: uid&enequis
maldm promalo aliaureddat.
Vbi intellegendum est: tunc potius
malum promalo reddi sicorripi¬
endus non corripiatur : Sed parꝰ¬
cia dissunulatione neglegitur:
Dicit enim peccanter coram omnib:
corripe. ut & ceeritimorem habe¬
ant: quod dehis peccatis accipien¬
dum quȩ non latent nec̃contra
dñi sententiam potitur locutus:
ille enim si peccauerit inte frater
tuur corripe eum interte & ipsum:
Verum tamen & ipsesecuritatẽ cor¬
reptioner eo usq producit ut di¬
cat . si. ecclesiam non audierit:
sit tibi tamquã & hnicus. & publi¬
canus: & quis magis dilexit infirmos
quã ille: qui pro omnib: facturest
infirmur: & pro omnib: exipsa est
infirmitate crucifixus: quȩ cũ ita
sint nec gratia pro hib & correptio¬

Expanded text:
enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur njora gestamus quam beatus Apostolus, qui dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes:malum pro malo alicui reddat; ubi intelligendum est, tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit enim, Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant; quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locutus; ille enim dicit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. Verumtamen et ipse severitatem correptionis eousque perducit ut dicat: Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus: et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus, et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? Quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptio
Abbreviated transcription (Latin):
his sexcentis annis. iam inuenatis
litteris atq doctrinis. omniũquȩ
illo antiquo. ex inculta hominũ uita
errore sublato fuisse cernimus &
paulo post de eodem romulo ita
loquit᷑ qđ ad hunc ꝑtinet sensũ: ex
quo intellegi potest inquid. ꝑmul¬
tis annis ante: omerumat¬
tis annis at eom yrũ fuisse quã ro¬
mulũ uitã doctis hominib: ac tem¬
porib: ipsis eruditis. ad fingendum
uix quic quã ẽẽt loci antiquitas eñĩ
recipit fabulas fictas etiã ñnũquã
incondites hȩc ętas aũ iã exculta. p̃¬
sertim eludens omne qđ fieri ñ po¬
test Respuit: unus enumero doctis¬
simorũ hominũ. idemq: eloquen¬
tissimus omniũ marcus tullius cice¬
ro ꝓpt̃ea dic̃ diuinitatẽ romulimi
rũ sed ualde redicuͬ ẽ de romuli
falsa diuinitate: cũ dexp̃o loquim
facere m̃tionẽ : Uerũ tam̃. sexcentis
ferme annis ante ciceronẽ romulus
fuerit: atq illa aetas iã fuisse doc¬
dicatur exculta ut quod fieri ñ por

Expanded text:
his sexcentis annis jam inveteratis litteris atque doctrinis, omnique illo antiquo ex inculta hominum vita errore sublato fuisse cernimus. Et paulo post de eodem Romulo ita loquitur, quod ad hunc pertinet sensum: Ex quo intelligi potest, inquit, permultis annis ante Homerumtis annis ante Homerum fuisse quam Romulum, ut iam doctis hominibus ac temporibus ipsis eruditis ad fingendum uix quicquam esset loci. antiquitas enim recepit fabulas fictas etiam nonnumquam incondite; haec aetas autem iam exculta praesertim eludens omne, quod fieri non potest, respuit." unus e numero doctissimorum hominum idemque eloquentissimus omnium Marcus Tullius Cicero propterea dicit diuinitatem Romuli mi Sed ualde ridiculum est de Romuli falsa diuinitate, cum de Christo loquimur, facere mentionem. Verum tamen cum sescentis ferme annis ante Ciceronem Romulus fuerit adque illa aetas iam fuisse docdicatur exculta, ut quod fieri non pot
Abbreviated transcription (Latin):
ducere ranas &aquã in sanguine
uertere siam ubiq factum erat¬
tem de induratione cordis pharao¬
Pið hoc ipso inquit excita uite ut
ostendem inte uirtutem meam¬
Item deeo quodait ego ingrauaui¬

Expanded text:
ducere et aquam in sanguinem uertere, si iam ubique factum erattem de induratione cordis PharaoPro hoc ipso, inquit, conseruatus es, ut ostendam in te uirtutem meamItem de eo quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
Expositio decem prȩceptoꝵ sal
menta ex de calogi expositione
ad populum.
Item expositio de calogi ad populũ
extractatu dedecem cordis psalteni

Expanded text:
Expositio decem praeceptorum etui; ex Decalogi Expositione ad populum. Item expositio Decalogi ad populum; ex tractatu de Decem chordis psalteri
Abbreviated transcription (Latin):
Deluctu quod fecit ioseph patri
De eo qđ scriptum est in exodo occunt
ei angelus & uolebat eum occidere.
Deeo qđ assidue dr̃ dicit indurabo
cor pharaonis. ex li questiõn exodi

Expanded text:
luctu, quem celebrauit Ioseph patri De eo quod scriptum est in exodo: occurrit e i angelus et uolebat eum occidere quod assidue deus dicit indurabo cor Pharaonis.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dictũ ẽ: Etego diligã eũ : & osten¬
dã meipsũ illi : Verũ tam̃ in hac pere¬
grinatione . quantũ rei huius intel¬
legentia ł scientia quisq ꝓficerit
tanto magis caueat diabolica uicia:
Suꝑbiã & inuidentiã: meminerit hsc
ipsũ cuangeliũ iohannas : quã multo
amplius erigit ad contẽplationẽ
ueritatis tã multo ãplius p̃ciꝑpeee¬
p̃cipere
ced dulcedinẽ caritatis: Etquia illud
p̃ceptũ uerissimũ ac saluberrimũ
ẽ quanto magnus es. tanto humi¬
lia te inõnib : Qui euangelista xp̃m
longe cȩteris altius cõm̃dat: apud
eũ discipulis pedes lauit thoxx ilui
deeo quod ait. Nemo nouit fi¬
liũ nisi pat̃. exligro questionũ

Expanded text:
ctum est: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia superbiam et inuidentiam. meminerit hic ipsum euangelium Iohannis, quam multo amplius erigit. ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum uerissimum ac saluberrimum est: quanto magnus es, tanto humilita te in omnibus, qui euangelista Christum longe ceteris altius commendat, aput eum disDe eo quod ait: Nemo novit Filium nisi Pater, ex libro I Quaestionum
Abbreviated transcription (Latin):
Etsi ꝑ speculũs inenigmate : longe tam̃
sublimius ab omni similitudine cor¬
porali: qua ꝓpt̃ quãuis in illis trib
actiuȩ : in io hannis aũ euangelio. do¬
nac̃ templatiue uirtutis eluceant eis
qui hȩc dinoscere s̃ idon ei. tam̃ & hoc
iohannes. quõ exparte ẽ : sic manebit:
donet ueniat qđ ꝑfectũ ẽ Et alii qui¬
dem dat̾ ꝑ spm sermo sapientiȩ alii
sermo scientiȩ scđm eundẽ sp̃m ali¬
us diẽ dñi sapit: alius depectore dñi
liquidius aliꝗd bibit: Alius leuatus
usq ad t̃tiũ cȩlũ in effabilia ũba au¬
dit: Om̃s tam̃ quã diu s̃ incorpore: pe¬
regranant᷑ ad ño: & õnib: bonȩ spei¬

Expanded text:
etsi per speculum et in aenigmate, longe tamen sublimius ab omni similitudine corporali. Quapropter, quamvis in illis tribus activae, in Joannis autem Evangelio dona contemplativae virtutis eluceant eis qui haec dignoscere sunt idonei; tamen et hoc Joannis, quoniam ex parte est, sic manebit donec veniat qdem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum; alius diem domino sapit, alius de pectore domini liquidius aliquid bibit, alius leuatus usque ad tertium caelum ineffabilia uerba audit, omnes tamen, quamdiu sunt in corpore, peregrinantur a do
Abbreviated transcription (Latin):
puro & conscientiabona & fide ñ fic¬
ta: quiaũ propt̃ suã dehacuita neces¬
sitatẽ fratrisuo consulit. ñutiq ca¬
ritati consulit. quia ñ illiquẽ deb&
tãquã se ipsum diligere: sed sibi consu¬
lit uel potius nec sibi quando quidẽ
hinc sibi facit duplexcor quoimpeditꝰ
aduidendũ dm̃ in quaso la uisione ẽ
beatitudo certa atq ꝑ p&ua:

Expanded text:
puro et conscientia bona et fide non ficpuro et conscientia bona et fide non ficta. qui autem propter suam de hac uita necessitatem fratri consulit, non utique caritati consulit, quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uidendum deum, in qua sola uisione est beatitudo certa atque perpetua.