comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tans õe gram̃ radicitꝰ. nec tñ redundans enormit̾. sede lap¬
su subterraneo totã illiꝰ orti areã imbuens F rondes patule
in ꝓceris arboribꝰ : subiecta gͣmina obũbrabant. humorq in¬
ferior. et suꝑior temꝑies. uirorẽ ꝑpetẽ in cespite nutͥebant
aderat aura m̾idianis horis. siqͥs erat forte uaporẽ abigens.
et ꝓpellens: Locꝰ. omĩno niuiũ ignarꝰ et gͣndinis. et ꝑpetiui ue¬
ris eqͣlitate iocundꝰ Erat ex fructibꝰ et ex ipsis uͥgultis a roor¬
tica ẽsꝑsio. et ex ipsis truncis pinguedines pigm̃tarie erũpe¬
bai.
Stillabant storax et liqͦr balsami. ruptis corticibꝰ ultro pauim̃¬
ti erustas affatĩ imbuebant Defluebant ꝑ pͣta nardina un¬
guenta spirantia. et gũmis stillantibꝰ sine p̃li iołntia. tota
undiq regio illa innum̃is ꝑfundebat᷑ odoribꝰ: Nicħ erat ibi

Expanded text:
tans omne gramen radicitus, nec tamen redundans enormiter, sed elaptans omne gramen radicitus, nec tamen redundans enormiter, sed elapsu subterraneo totam horti illius aream imbuens. Frondes patulae in proceris arboribus subjecta gramina obumbrabant, humorque inferior et superior temperies virorem perpetem in cespite nutriebant. Aderat aura meridianis horis, si quis forte erat vaporem abigens et propellens. Locus omnino nivium ignarus et grandinis, et perpetui veris aequalitate jucundus. Erat ex fructibus et ipsis virgultis aromatica conspersio, et ex ipsis truncis pinguedines pigmentariae erumpebant. Stillabat storax, et liquor balsami ruptis corticibus ultra pavimenti crustas affatim imbuebat. Defluebant per prata nardina unguenta spirantia, et gummis stillantibus sine praeli violentia, tota undique regio illa innumeris perfundebatur odoribus. Nihil erat ibi
Abbreviated transcription (Latin):
Decebat hoĩem ad imaginẽ dĩ conditũ: et̃ loci illiꝰ amẽ¬
nitas Et licet nulla ubic̃ꝙ ẽẽt. posset urg̾e calamitas.
ꝓuisa ẽ tñ scd̾m ext̾iores sensus in loco uno oĩũ delectatiom̃
stipata collectio. ne siqͥd ibi eẽt in q̃rendo uł expectando qd̾
ꝓcul eẽt. fatigaret᷑ appetitꝰ. s omiũ et p̃sentia gandet et usi¬
Hab̾et in c̾atore resista et plenitudinẽ u̾itatis. et ꝑacis r̾o¬
nabił intellectꝰ. et totã m̃tem illius uniꝰ bonitatis impłẽt
intuitꝰ Eodẽ mͦ et̃ hab̾et hõ ext̾ior subiecta sensibꝰ. q̃ẽq sua¬
uia et iocũda humanã posst̃ oblectare nat᷑am. Ut ẽẽt omĩũ
sp̃ualiũ gaudioꝵ hõi sũma. ds̃. et omĩũ tꝑaliũ c̃solationum
sufficientia: ꝑadisus Uñ et̃ eden id ẽ uolũptas dictus ẽ locus
ille. et ortus deliciarũ ꝓpt̃ ub̾tatẽ soli. et nemora fructife¬
ra Et manabat ex medio fons uitreus. irrigans et humec¬

Expanded text:
Decebat enim hominem ad imaginem Dei conditum etiam loci illius amoenitas, et licet nulla insontem ubicunque esset posset urgere calamitas, provisa est tamen secundum exteriores sensus in uno loco omnium delectationum stipata collectio, ne si quid ibi deesset in quaerendo vel exspectando quod procul esset, fatigaretur appetitus, sed omnium et praesentia gaHaberet in Creatore, si staret, plenitudinem veritatis et pacis rationabilis intellectus, et totam mentem illius unius bonitatis impleret intuitus. Eodem modo etiam haberet homo exterior subjecta sensibus quaecunque suavia et jucunda humanam possunt oblectare naturam, ut esset omnium spiritualium gaudiorum homini summa Deus, et omnium temporalium consolationum sufficientia paradisus. Unde etiam Eden, id est voluptas, dictus est locus ille, et hortus deliciarum propter ubertatem soli, et nemora fructifera. Emanabat e medio fons vitreus irrigans et humec
Abbreviated transcription (Latin):
iã pot̾at. qͥa qd̃ fiebat uoluntariũ erat. ñ necessariũ. nͥ id̾o nece¬
ssariũ. qr ut sic fiet. uoluntarie fu̾at diffinitũ Ibi gͦ philoso¬
phat᷑. et p̃dicat. et facet᷑. uͥ ñ tm̃ diffugiunt ⁊ t̾munt apłi. sed
ipsi maligni sp̃s iã iã impositi sibi frem saluiaria mastican
eosdẽ a du possesso huiꝰ mundi atͥo eiecturiis: Itaq conciona¬
tor illustͥs oblato c̃fessionis et fid̾i odoram̃to. impositoq latͦni
blasphemanti silentio. uiccorie sue palmã. ⁊ auctoram̃tũ a ui¬

Expanded text:
am poterat, quia quod fiebat, voluntarium erat, non necessarium, quia ut sic fieret, voluntarie fuerat definitum. Ibi igitur philosophatur, et praedicat, et fatetur, ubi non tantum diffugiunt et tremunt apostoli, sed et ipsi maligni spiritus jamjam impositi sibi freni salivaria masticanteos de diu possesso hujus mundi atrio ejecturus. Itaque concionator illustris, oblato confessionis et fidei odoramento, impositoque latroni blasphemanti silentio, victoriae suae palmam et auctoramentum a ju
Abbreviated transcription (Latin):
t̃n pacẽ illã que omnem suꝑat intellectũ et infra ẽ. qͥcqd ł estim.¬
ri p̃ualet. ł ẽprehendi: Hec locꝰ ẽ. nec color. nec sonus. nec odor
Qͥ cqͥd illud ẽ. nec tangit᷑. nec uidet᷑ Sensus carnis corpeis de
creat᷑a nulla pot̾ eẽ plenitudo batitudinis Quia quicquid¬
efficit c̃sũmatũ: Nullꝰ corꝑeus locus. nullꝰ incorꝑeus sp̃s. ex
ꝓpͥa nat᷑a plenas ht̃ delicias. qͥa plenitudo totiꝰ ẽ: ñ partium
et necẽe est. ut oĩs minꝰ continens. ad fundatorẽ suũ recur¬
rat. in eo figens finẽ. a quo ht̃ iniciũ: Hic occurrit. qd̾ idem
apłs dic̃ se raptũ ẽẽ usꝙ in t̾ciũ celũ. et usq in ꝑadisũ. et

Expanded text:
em superat intellectum, et infra est quidquid vel aestimari valet, vel comprehendi. Nec locus est, nec sonus, nec odor quidquid illud est, nec tangitur, nec videtur; sensus carnis corporeis dcreatura nulla potest esse plenitudo beatitudinis effectuefficit consummatum. Nullus corporeus locus, nullus incorporeus spiritus ex propria natura plenas habet delicias, quia plenitudo totius est, non partium, et necesse est ut omnis pars minus continens ad fundatorem suum recurrat, in eo finem figens, a quo habet initium. Hic occurrit quod idem Apostolus dicit se raptum usque in tertiu
Abbreviated transcription (Latin):
pliciꝰ pullulaũ. nec ẽ ex p̃cisione imminuta : s aucta In pace
confessio. in tͥbulationibꝰ claruert̃ martẏria. et scissus ꝑsecu¬
tionũ uom̾e ager dñicꝰ. copiosiorẽ reddidit segetẽ In c̾tẽplati¬
one dĩ carnalis torporis abstersa rubigine. mens elimatã et de¬
fecata ꝓfec̃. et fructꝰ ub̃es spuał cult̾e dĩ ex̾citatio religiosa ꝓ¬
dux̃: In ꝑadiso aĩe. in ortobone c̃scientie. ĩmundicia cordis.
docet. fortitudo corroborat. or̃o mundat. abstinentia omẽm labẽ
desiccat: Spes confortart. humilitas regnat. patientia imꝑat
Nec in his b̾atitudinibꝰ qͥes. ł głia aĩe. sinꝰ ẽ ille abrahe. inqͦdiues
ille lazari animã uidet. ł illa felicitas. qͣm latͦm dñs de cruce

Expanded text:
plicius pullulavit, nec est ex praecisione imminuta, sed aucta. In pace plicius pullulavit, nec est ex praecisione imminuta, sed aucta. In pace confessio, in tribulationibus claruerunt martyria, et saepe scissus persecutionum vomere ager Dominicus copiosiorem reddidit segetem. In contemplatione Dei carnalis mens, corporis abstersa rubigine, elimata et defaecata profecit, et fructus uberes spiritualis cultura de exercitatione religiosa produxit. In paradiso animae, in horto bonae conscientiae, in munditia cordis docet, fortitudo corroborat, oratio mundat, abstinentia omnem labem desiccat, spes confortat, humilitas regnat, patientia imperat. Haec in illis beatitudinibus quies vel gloria animae, sinus est ille Abrahae in quo dives ille Lazari a
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓduc̃ carismata. et qiͣ furcłe palmitũ baiule. st̃ q̃dã sustũ¬
tacła qͥbꝰ uitis honusta incũbit: et famulant᷑ sͥ. et ad inuicem
genimina illa grãi subseruiunt: Abstinentia castitati obseqͥt᷑
innitit᷑ or̾oni deuotio. in timore humilitas. et in amore m̃tiᷤ
puritas reqͥescit: Nicħ uacat in uinea seĩtatis. uͥ nec foliũ ca¬
dit. et oĩs pampinꝰ. aliqͥs ẽ gͣdus iusticie Ubi et̃ uinũ in uite:
et late palmites extenđdunt: Scͥpt᷑arũ ꝓpagines. mundi cdi¬
mata impleuer̃. et de fructu doctͥne sc̃e. plena eructat eccłia
Ad has arbores p̃cidñdas. diu scrutantes scrutationes labaue¬
rũt ħetici: S plantatio celestis: uexationibꝰ ñ defec̃. sed c̾ũ:
Decorticauer̃ ramos. folia c̃busser̃. s elisis fructibꝰ. ł ipsis etiã
adsolũ arboribꝰ dirutis. radix illesa et uiuatior ꝑseu̾ans. młti¬

Expanded text:
et producit charismata, et, quasi surculae palmitum bajulae, sunt ibi quodam sustenet producit charismata, et, quasi surculae palmitum bajulae, sunt ibi quodam sustentacula, quibus vitis onusta incumbit, et famulantur sibi et ad invicem genimina illa gratiarum subserviunt. Abstinentia castitati obsequitur, innititur orationi devotio; in timore humilitas, et in amore mentis puritas requiescit. Nihil vacat in vinea sanctitatis, ubi nec folium cadit, et omnis pampinus aliquis est gradus justitiae; ubi etiam vimen in vite, et late palmites extenderunt. Scripturarum propagines mundi climata impleverunt, et de fructu doctrinae sanctae plena eructat Ecclesia. Ad has arbores praecidendas diu scrutantes scrutationes laboraverunt haeretici, sed plantatio coelestis vexationibus non defecit, sed crevit; decorticaverunt ramos, folia combusserunt, sed, elisis fructibus vel ipsis etiam ad solum arboribus dirutis, radix illaesa, et vivacior perseverans multi
Abbreviated transcription (Latin):
dine. et ip̃e totiꝰ illiꝰ uoluptatis temꝑies er̾at. et ẽdim̃tũ: Tra¬
dunt ñnulli doctoꝵ helyam et enoch ibi adõ translatos in illa
ext̾mis diebꝰ ꝑdito hõi in quo oĩs plenitudo diabolice u̾tutis
habitabit. ꝓ testimonio u̾itatis et ip̃i morit᷑i occurrant Aliqͣ
insupiorib de loci huiꝰ amenitate quantũ nos qͦꝵ c̃u̾satioto¬
ta in amaritudine ẽ sentire possumus. descͥpta sunt Et ut ue¬
rũ dicã. tacta st̃. ñ diffinita Nc̃ de spũali ꝑadiso ut aliqͥd etiã
tangamꝰ. urget ꝓmissio Ortus iste deliciarũ. intꝰ in aĩa ẽ:ħ
sapie ẽ intellectꝰ᷑ dĩ et ubiẽ lignũ scĩe boni et mali. u̾tatis et
falsitatis disc̾tio. ubi ẽ lignũ iusticie. sua ciuiꝙ reddens. rõna¬
bił. et ordinata distbutio: Ome illud uͥgultũ uͥtutes fructificat.

Expanded text:
dine, et ipse totius illius voluptatis temperies erat et condimentum. Tradine, et ipse totius illius voluptatis temperies erat et condimentum. Tradunt nonnulli doctorum Eliam et Enoch ibi a Deo translatos illa extremis diebus perdito homini, in quo omnis plenitudo diabolicae virtutis habitabit, pro testimonio veritatis morituri occurrant. Aliqua in superioribus de loci hujus amoenitate, quantum nos, quorum conversatio tota in amaritudine est, sentire possumus, descripta sunt, et, ut verum dicam, tacta sunt, non definita. Nunc de spirituali paradiso, ut aliquid etiam tangamus urget promissio. Hortus iste deliciarum intus in anima est,sapientiae intellectus Dei; et ubi est lignum scientiae boni et mali veritatis et falsitatis discretio; ubi est lignum justitiae, sua cuique reddens rationabilis et ordinata distributio. Omne illud virgultum virtutes fructificat,
Abbreviated transcription (Latin):
udicabat. Nec pauebat afacie dĩ. corã qͦ de innocentia głabat᷑.
ssus nec attritꝰ defec̃. ut disc̾et infirmata post̾itas ex langͥuore¬
o et erũpna. qͥa nulla sñ dõ pot̾ ẽẽ felicitas. nulla sanitas. nulla
pax. nulla integͥtas Bona qͥd ẽ et iocunda erat loci illiꝰ uolup¬
tas. s sine c̾atore mane̾ ñ pot̾at. sñ qͦ nec angło sursũ. nec hõi
deorsum. in tante excellentie głia ulla potuit᷑ ẽẽ stabilitas: Qd̃
si pecti radix ñ gͥminasset in hoĩe. nec diffusa tabes agrũ huiꝰ
ꝓpaginis occupasset. locꝰ ille corꝑalis. ita omĩa c̃moda colono
suo ult᷑ largiret᷑. ut nicħ oĩno deẽet extͥnsecꝰ. si sp̃s sc̃s in corde
qd̾ ꝓpͥum domiciliũ eiꝰ ẽ. man̾et intͥnsecꝰ : Sapor enĩ om̃iũ deli¬
ciarũ illarũ. et tota illiꝰ gr̃a incolat᷑ ex suꝑna c̃stabant dulce¬

Expanded text:
indicabat, nec pavebat a facie Dei, coram quo de innocentia gloriabatur, indicabat, nec pavebat a facie Dei, coram quo de innocentia gloriabatur, ssus, nec attritus defecit, ut disceret infirmata posteritas ex languore et aerumna, quia nulla sine Deo potest esse felicitas, nulla sanitas, nulla pax, nulla integritas. Bona quidem et jucunda erat loci illius voluptas, sed sine Creatore manere non poterat, sine quo nec angelo sursum, nec homini deorsum in tantae excellentiae gloria ulla potuit esse stabilitas. Quod si peccati radix non germinasset in homine, nec diffusa tabes agrum hujus propaginis occupasset, locus ille corporalis ita omnia commoda colono suo ultro largiretur, ut nihil omnino deesset extrinsecus, si Spiritus sanctus in corde est domicilium ejus, maneret intrinsecus. Sapor enim omnium illarum deliciarum et tota illius gratia incolatus ex superna constabant dulce
Abbreviated transcription (Latin):
disc̾nit: In corꝑali qd̾ eden dicimꝰ. ꝑositꝰ ẽ hõ. factiẽ mulier. et
bñdictio et maledictio. in eod loco ꝓ rõne causarũ. in hũanã
ẽ ꝓmulgata nat᷑am: Ibi potuit diabolꝰ et tẽptare. et uincere
hoiẽm Et multo robustiorẽ postea exꝑtꝰ ẽ iob scatentẽ u̾mibꝰ.
sedentẽ in st̾core. qͣm illũ adã in loco uoluptatis õstitutũ. ma¬
nente integra et substantia et ꝑsona Nec deerat et̃ iob lin¬
gue feminee stimulus. s irrisit mens solida nugas uxorias.
et inẽpatione modestissima: p̃sũptionẽ muliebrẽ uirili digni¬
tate coercuit Erat utiq in ꝑadiso m̃tis imputͥbił int̾ u̾ͥtutum
delicias: ⁊ bone c̃scientie głia: nulla ulc̾um saniȩ pot̾at inqͥnari
Non erubescebat iob. nec ad occultandã plagã suã diu̾sorium
querebat. qͥ in arce uͥtutũ ꝓ tͥbunali sedens. de eunctis labñtibꝰ

Expanded text:
discernit. In corporali quod Eden dicimus positus est homo, facta est mulier, et discernit. In corporali quod Eden dicimus positus est homo, facta est mulier, et benedictio et maledictio in eodem loco pro ratione causarum in humanam promulgata est naturam. Ibi potuit diabolus et tentare et vincere hominem, et multo robustiorem postea expertus est Job, scatentem vermibus, sedentem in stercore , quam illum Adam in loco voluptatis constitutum, manente integra et substantia, et persona. Nec deerat etiam Job linguae femineae stimulus, sed irrisit mens solida nugas uxorias, et increpatione modestissima praesumptionem muliebrem virili dignitate coercuit. Erat utique in paradiso mentis imputribilis inter virtutum delicias, et bonae conscientiae gloria nulla ulcerum sanie poterat inquinari. Non erubescebat Job, nec ad occultandam plagam suam diversorium quaerebat, qui in arce virtutum pro tribunali sedens, de cunctis labentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ł ꝑ remediũ confessionis illuso cuc̾isset ad fontẽ mĩe. lotꝰ ex eo
redisset ad iusticiã. recepisset fortitudinẽ. ã plecteret᷑ tẽꝑantiã.
inuenisset prudñtiã Hec enĩ st̃ intellectualia flumina. de cari¬
tate xͥ q̃ ẽ fons uiuus. emanantia: Phison gͥ pͥmꝰ fluminũ. pru¬
dentiã significat: Et ipse cͥcũit omnẽ t̾rã eiulath Ibi ẽ aurũ
optimũ et lapis prasinus. et carbunełs Phison intelligr̃ oris
c̃mutatio: E ulath. parturiens ł dolens In pͥmis ẽsticui opor¬
tet. qͥd intellectuał ꝑ adisus sit. dem̃ qͥd fons ille: Postea uͦ qͥd flu¬
mina quatuor. ut intellectis rerũ cardinib et quasi ꝑ qͦsdã al¬
ueos fluminũ. narrationis ordine ꝑfluente: suis limitibus sin¬
gula coaptent᷑. ne forte deliciarũ et uoluptatis mat̾ia si c̃fuse
tractet᷑. qd̾ in ꝓͥa nat᷑a ẽ appetibile. imꝑitia fiat tractatoris o¬
in loco. spũalẽ uͭ in aĩa. Incellectualẽ uͦ indõ. rõne et auccoritate

Expanded text:
vel per remedium confessionis illuso, cucurrisset ad fontem misericordiae, lotus redisset ad justitiam, recepisset fortitudinem, amplecteretur temperantiam, invenisset prudentiam. Haec enim sunt intellectualia flumina, de charitate Christi qui est fons vivus, emanantia. Phison igitur primus fluminum prudentiam significat, et ipse circuit omnem terram Hevilath: ibi est aurum optimum, et lapis prasinus, et carbunculus. Phison intelligitur oris commutatio, Hevilath parturiens vel dolens. In primis quaerere oportet quid intellectualis paradisus sit, deinde quid fons ille, postea vero quid flumina quatuor, ut intellectis rerum cardinibus, et quasi per quosdam alveos fluminum narrationis ordine profluente suis limitibus singula coaptentur, ne forte deliciarum et voluptatis materia, si confuse tractetur, quod in propria natura est appetibile, imperitia fiat tractatoris oin loco, spiritualem vero in anima, intellectualem vero in Deo ratione et auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
mori. s sic̃ dõs fut᷑os asseruit. statĩ et agnosci et repelli rõnᷤ
indignatiõe deb̾et. s facilẽ accessũ ad cor femine illa hu̾it ꝓ¬
missio. q̃ iã ambiebat ꝓͥam potestatẽ. excusso a c̾uice sua c̾ato¬

Expanded text:
mori, sed sicut deos futuros asseruit, statim et agnosci et repelli rationis mori, sed sicut deos futuros asseruit, statim et agnosci et repelli rationis indignatione debebat; sed facilem accessum ad cor feminae illa habuit promissio, quae jam ambiebat
Abbreviated transcription (Latin):
modestiã c̃petentẽ: Omĩa intͣ modũ. nicħ contͣ uoluntatem.
nulla lex dissentiens. omia quieta et pacifica. tã ip̃m c̾atorẽ.
qͣm ipsã c̾atã honorabãt naturã: Uere sic̃ serpens p̃dixerat
aꝑti st̃ ocłi eorũ ad ꝓͥe c̃fusionis cognoseñdã miseriã. ñ ad illiuᷤ¬
buer̃. et indignos se diuinis iuidicantes aspectibꝰ. ñ qͣi latere
possent. ł effug̾e uidicẽ. s qͣi rei. et iã in pistrino ꝓͥe c̃scien¬
tie deputati ad molã. sese in aliqͥbꝰ recessibꝰ tumidi ab sc̃dert̃
Hoc solũ uerũ in omĩ illa ꝑsuasione diabolica fuit. qd̾ aꝑti
tendebat: Qͥ ei qͣi suocessori parricidali odio inuidebat Hic
illiꝰ philosophi ñ inẽgrue aptat᷑ sententia: Insidiosissime ĩqͥt
nocet. cui gr̃e agunt᷑ ꝓ iniuria Mendax in reliqͥs omĩbꝰ q̃ pol¬
licebat᷑. et decestatioẽ dignissimus Ad illud u̾bũ qͦ eos nequaꝗͣ

Expanded text:
modestiam competentem. Omnia intra modum nihil contra voluntatem, modestiam competentem. Omnia intra modum nihil contra voluntatem, nulla lex dissentiens, omnia quieta et pacifica tam ipsum Creatorem quam ipsam creatam honorabant naturam. Vere, sicut serpens praedixerat, aperti sbuerunt, et indignos se judicantes divinis aspectibus, non quasi latere possent vel effugere judicem, sed quasi rei et jam in pistrino propriae conscientiae deputati ad molam, sese in aliquibus recessibus timidi absconderunt. Hoc solum verum in omni illa persuasione diabolica fuit, quod apertendebat, qui ei quasi successori, parricidali odio invidebat. Hic illius philosophi non incongrue aptatur sententia: « Insidiosissime, inquit, nocet, cui gratiae aguntur pro injuria. » Mendax in reliquis omnibusque pollicebatur, et detestatione dignissimus, ad illud verbum, quo eos nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
et inuoluntarios carnis appetitꝰ et motꝰ. et sciuit qͣntũ inter¬
ẽẽt int̾ lib̾tatẽ et pacẽ carnis et sp̃s. in qua fuerat. et c̃trou̾sio
nẽ eoꝵdem. et stimulos ticillatorios. qͥbus pungentibꝰ et urgen¬
tibꝰ moribundos et ferm̃tatos arccus languens aĩa desudabat
a facie insipientie sue longe factꝰ a sanitate. miser. incuruatꝰ.
putres et corruptas cicatͥces. illusiones lũboꝵ plorabat. et cuc̃¬
rit ad folia. ip̃e iã folio qd̃ auento rapit᷑ simił. et c̃textis suc¬
cinctoriis abscondit carnes enormes. et oꝑuer̾ tã ipse qͣm muli¬
er iã ardñtib intꝰ libidinũ carbonibꝰ. horrendas uisu sordiũ
officinas : Et cũ eadẽ pͥus m̃bra ẽẽnt. pudenda ñ erant. qͥa
nicħ inhonestũ erat in corꝑe. sed habebant omĩa m̃bra in suo
ordine congruã dignitatẽ. uen̾abilẽ sp̃em. usu̾̃ rõnabilem.

Expanded text:
et non voluntarios carnis appetitus et motus; et scivit quantum interet non voluntarios carnis appetitus et motus; et scivit quantum interesset inter libertatem et pacem carnis spiritus, in qua fuerat, et controversiam eorumdem, et stimulos titillatorios, quibus pungentibus et urgentibus moribundos et fermentatos artus, languens anima desudabat. A facie insipientiae suae longe factus est a sanitate, miser et incurvatus putres et corruptas cicatrices illusiones lumborum plorabat, et cucurrit ad folia ipse jam folio quod a vento rapitur similis et contextis succinctoriis. Abscondit carnes enormes, et operuerunt, tam ipse quam mulier, jam ardentibus intus libidinum carbonibus, horrendas visu sordium officinas. Et cum eadem prius membra essent, pudenda non erant, quia nihil inhonestum erat in corpore, sed habebant omnia membra in suo ordine congruam dignitatem, venerabilem speciem, usum rationabilem,
Abbreviated transcription (Latin):
sa ui̾tate disponit: Scandalizaũ adã ocłs suus. idẽ ꝑsuasio cõ¬
iugis. qm utiliꝰ eruisset et ꝓiecisset a se. qm blandim̃tis femine¬
is remisse optẽꝑans. illa ꝑemptoria c̃silia suscepisset Necerat
imiemor p̃cepti ł pene. quã si tͣnͣsgredet᷑ ds̃ ei fuerat c̾minatꝰ:
s nescio qua spe de dĩ clem̃tia p̃sumens. ex iguitatẽ facti. ñ pon¬
dus pensabat p̃cepti : Nec usꝙqͣq mortẽ uerebat᷑ qͣm ñ attige¬
rat. nec forsitã se aliis bonis pͥuandũ putabat. qr neꝙ deiectiõs̃s
neq calamitatis secuture ordinẽ. illa ꝓhibitionis ⁊ õminationis
sententia c̃tinebat : Comedit de fructu int̾dicto. et facta ẽ ei ar¬
bor illa sciendi bonũ et malũ occasio. unde et ipsũ lignũ nom̃
erat utͥusq rei exꝑientia: Et ilico sensit hõ. qd̾ añ ñ senserat
Sensit malũ c̃cupiscñtie. et pruritũ m̃broꝵ rebelliũ. obsceno

Expanded text:
sa veritate disponit. Scandalizavit Adam oculus suus, id est persuasio consa veritate disponit. Scandalizavit Adam oculus suus, id est persuasio conjugis, quem utilius eruisset et projecisset a se, quam blandimentis femineis remisse obtemperans illa peremptoria consilia suscepisset. Nec erat immemor praecepti vel poenae, quam, si transgrederetur, ei Deus fuerat comminatus; sed nescio qua spe de Dei clementia praesumens, exiguitatem, non pondus pensabat praecepti. Nec usquequaque mortem verebatur, quam non attigerat; nec forsitan se aliis bonis privandum putabat, quia neque calamitatis secuturae ordinem illa prohibitionis et comminationis sententia continebat. Comedit de fructu interdicto et facta est arbor illa sciendi bonum et malum occasio unde et ipsum lignum nomen erat utriusque rei experientia. Et illico sensit homo quod ante non senserat; sensit malum concupiscentiae, et pruritum membrorum rebellium: obscenos,
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli cuiꝰ deiectionẽ ñ ignorabat c̃sidare distͥctionẽ iudicis.
ibite tͥ polliceri ueniã. uͥ tu ꝓuoces prã: In eod articło temꝑiꝰ
sꝑare de clem̃tia. in qͦ contẽpnit᷑ gr̃a: et c̃culcat᷑ iusticia Qͥ lec̃ꝙ
sit uincłm. ł fedꝰ societatis hũane. rũpenda st̃ oĩa. q̃ c̃suetudo
alligat ł nat̾a. ne offñdat᷑ ds̃: Non ẽ ista xp̃iana pietas. q̃ nos
diuine obedientie auctoritate c̃tẽpta. in c̃tempnendos inclinat
affectꝰ: A ppt̾ coniugii gr̃am et ẽplexus ipcorios. relinqͥt hõ patrẽ
et matrem̃. et fiunt duo incarne una. ñ tñ deseri ⁊̃ debet ds̃. qͥ
ipũali conubio uniu̾sũ eccłie corpꝰ in unitate fid̾i et caritatis
c̃pactũ. ex ẽiugio et conscientia. et celibatu. unũ instaurans cor¬
pus et sp̃m. celebres sibi nuptias mͦ in spe. in regno uͦ suo in p¬

Expanded text:
diaboli, cujus dejectionem non ignorabat, considerare districtionem judicis, diaboli, cujus dejectionem non ignorabat, considerare districtionem judicis, ibi te tibi polliceri veniam, ubi tu provoces iram; in eodem articulo temporis sperare sit vinculum vel foedus societatis humanae, rumpenda sunt omnia quae consuetudo alligat, vel natura, ne offendatur Deus. Non est ista Christiana pietas, quae nos, divinae obedientiae auctoritate contempta, in carnales inclinat affectus. Propter conjugii gratiam et complexus uxorios relinquit homo patrem et matrem, et sunt duo in carne una; non tamen deseri etiam debet Deus qui spirituali connubio universum Ecclesiae corpus in unitate fidei et charitatis compactum, ex conjugio et continentia et coelibatu unum instaurans corpus et spiritum, ut celebret sibi nuptias modo in spe, in regno vero suo in ip
Abbreviated transcription (Latin):
malũ ẽẽt Scientiam qͥd̃ mali añ ꝑeoe̾m hõ ñ habuit. idẽ nesc¬
uit qͣntũ malũ eẽt dõ ñ obedire. s docuit ꝓͥa ẽfusio. et pena
eẽt iusticie et iniusticie stipñdiũ. nulla ẽe̾t r̾o qͣ timeretur ꝓ
amaret᷑ ds̃ : Nulla omĩno timoris causa ẽẽt. si ñ inobedientia
puniret᷑ Nulla dilectiõis rõ. nͥ amantibꝰ copiosior gr̃a red̾ðe¬
tur Sciebat adã ñ eẽ uiolandũ mandatũ di. sed facilẽ indul¬
gentiã estimabat. non exꝑtꝰ irã ł iudiciũ. qr ñdũ senserat¬
seu̾itatẽ ł suppliciũ Oportebat oĩno ut ibi statĩ in pͥmis pa¬
rentib rigor inciꝑet discipline. ne facił uenia in c̃tẽptũ deisi¬
lios adã genꝰ hũanũ exig̾e̾t. et c̾atura p̃uaricans. et in honora
dm̃. ñ e̾e̾t in głiam. sed in c̃tumeliã c̾atori: Pot̾at hõ ex pecc̃o

Expanded text:
malum esset. Scientiam quidem mali ante peccatum homo non habuit, id est nescmalum esset. Scientiam quidem mali ante peccatum homo non habuit, id est nescivit quantum malum esset non obedire Deo, sed docuit eum propria esset justitiae et injustitiae stipendium, nulla esset ratio qua timeretur vel amaretur Deus. Nulla omnino timoris causa esset, si non inobedientia puniretur; nulla dilectionis ratio, nisi amantibus copiosior gratia redderetur. Sciebat Adam non esse violandum mandatum Dei, sed facilem indulgentiam aestimabat, non expertus iram vel judicium, quia nondum severitatem vel supplicium. Oportebat omnino ut ibi statim in primis parentibus rigor inciperet disciplinae, ne facilis venia in contemptum Dei filios Adam genus htumeliam Creatori. Poterat homo ex peccato
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs et̃ de panib qͦs sara ꝑaũ. et de uitło quẽ coxerat ipẽ abͣ¬
ham legimꝰ comedisse. ñ in fantasticis. sed in ueris apparuere
ũptio: Hanc formã intelligñtie custodiri oportet. quotiens ł¬
ꝑ u̾ba. ł ꝑ uisibilia signa loquutꝰ ẽ ds̃. uł ad adã in ꝑadiso. ł ad
s sic̃ diximus dip̃nsatoria et ꝑfunctoria erat illa corꝑał et ꝑ¬
sonał assũptio. ñ e̾e̾ntiał naturaꝵ unitio Longe digressi sumꝰ.
occasiõe ħeticoꝵ. qͥ dm̃ ł alicutꝰ mali factorẽ. ł aliũ quẽlib. ma¬
li astruunt c̾atorẽ. ut aliũ pͥncipiũ. aliũ artificẽ uł c̃ditorẽ ex
scãrũ auctoritate scͥpturarũ emulgeant: Lignũ scĩe boni et ma¬
li. malũ ñ erat in sua nat᷑a. nec fructꝰ eiꝰ ł añ ꝓhibitionẽ. ł pꝰea
norius fuit S id̾o sio nũcupatũ ẽ: qͥa in illa ꝓhibitione ex¬
ꝑim̃tũ obedientie positũ ẽ. cuiꝰ obseruatio bonũ. p̃uaricatio

Expanded text:
quos etiam de panibus quos Sara paravit, et de vitulo quem coxerat ipse Abraham, legimus comedisse , non in phantasticis, sed in veris apparuere eversa assumptio. Hanc formam intelligentiae custodiri oportet, quoties per verba, vel visibilia signa locutus est Deus vel ad Adam in paradiso vel ad sed sicut diximus, dispensatoria et perfunctoria erat illa corporalis et personalis assumptio, non essentialis naturarum unitio. Longe digressi sumus occasione haereticorum, qui Deum vel alicujus mali factorem, vel alium quemlibet mali astruunt creatorem, ut aliud principium, alium artificem vel conditorem ex sanctarum auctoritate Scripturarum emulgeant. Lignum scientiae boni et mali malum non erat in sua natura, nec fructus vel ante prohibitionem, vel postea, noxius fuit; sed ideo sic nuncupatum est quia in illa prohibitione experimentum obedientiae positum est, cujus observatio bonum, praevaricatio
Abbreviated transcription (Latin):
ad adam ds̃ oẽ illud uuentiũ genꝰ. in hoc ipso ostñdens subiec¬
tã sibi om̃ẽm irro̾nabilẽ c̾aturam. q̃ sibi qͣi domesticũ peculiũ
p̃sentaret᷑. ut uidet ipse suꝑior et dignior. infra se plebẽ illiꝰ
pia sciens u̾sũ omĩũ uocaret ex noĩe: Hoc ẽ enĩ scire et uoca¬
re ex nõie: ꝓpͥa officia. et mores intellig̾e singłorũ: Mugiebat᷑
ł rugiebant. ł himmiebant singła in gen̾e suo. et scd̾m nat᷑e
sue ꝓpͥetates dabant signa. ł sonos. ł motꝰ. qͥb posset eoꝵ affec¬
tus intelligi. Uerbũ. soliꝰ hõis erat: Et si aliqñ ds̃ noce hũana
loq̃bat᷑. ñ ꝑtinebat ad eũ curiose inqͥrere. quomͦ loq̃retur.
cũ de loqnͣte ñ dubitaret. qr ds̃ eẽt. et posset eloqͥ ut uellet
Qͥ enĩ homini ded̾at u̾bũ.pot̾at qd̾ suũ erat cũ uolebat caꝑe.¬

Expanded text:
ad Adam Deus omne illud viventium genus; in hoc ipso ostendens subjecad Adam Deus omne illud viventium genus; in hoc ipso ostendens subjectam sibi omnem irrationabilem creaturam quae sibi quasi domesticum peculium praesentaretur, ut videret ipse superior et dignior et infra se plebem illiuspia, sciens usum omnium, vocaret ex nomine. Hoc est enim scire et vocare ex nomine, propria officia et mores intelligere singulorum. Mugiebant, vel rugiebant, vel hinniebant in genere suo, et, secundum naturae suae proprietatos, dabant signa, vel sonos, vel motus, quibus posset eorum affectus intelligi; verbum solius hominis erat. Et si aliquando Deus voce humana loquebatur, non pertinebat ad eum curiose inquirere quomodo loqueretur, cum de loquente non dubitaret quia Deus esset, et posset loqui ut vellet. Qui eni
Abbreviated transcription (Latin):
adã dic̃ ds̃. Ecce adam factꝰ ẽ qi unꝰ ex nob̾. sciens bonũ et malũ:
Et̾nitatis honor et oĩpotentie ad patrẽ. sap̾ie et ħeditatis gła¬
tias tͥnitatis. similitudinẽ nat̾e hũane integͥtas expͥmebat Hẽ
aut̃ malũ sciens actioẽ. qd̾ uitare potuerat ratione. pͥuata est
et̾nitate et potentia. ħeditate et sap̾ia. bonitate et iusticia:⁊ a
ligno uite longe ꝓiecta. donec satiffactiõe c̃digna expiaretur
admissũ. et inobeðientie scelus. malũꝙ suꝑbie. nre humilitatiᷤᷤ
tur a loci huiꝰ amenitate. et exꝑiat᷑ qͣntũ distet int̾ bonũ et
malũ. Non possũ satis mirari ad illius tẽptationis fallaciã. et
ad u̾bã m̃dacii. tã eito animũ hoĩs inclinatũ Sciebat hõ. qͥa
in aĩalibꝰ ł reptilibꝰ nullũ erat sec̃ particeps rõnis: Nou̾at
qͥppe nat᷑as oĩum. qͥbꝰ et̃ ꝓpͥa aptaui̾at noĩa: addiixat quippe

Expanded text:
Adam dicit Dominus: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis sciens bonum et malum. Adam dicit Dominus: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis sciens bonum et malum. Aeternitatis honor et omnipotentiae ad Patrem, sapientiae et haereditatis gloTrinitatis similitudinem naturae humanae integritas exprimebat. Nunc autem sciens malum actione, quod vitare potuerat ratione, privata est aeternitate et potentia, haereditate et sapientia, bonitate et justitia, et a ligno vitae longe projecta, donec satisfactione condigna expiaretur admissum, et inobedientiae scelus, malumque superbiae, verae humilitatis tur, excludatur a loci hujus amoenitate, et experiatur quantum distet inter bonum et malum. Non possum satis mirari ad illius tentationis fallaciam, et ad verba mendacii tam cito animum hominis inclinatum. Sciebat homo quia in aquippe naturas omnium, quibus et propria aptaverat nomina. Adduxerat quippe
Abbreviated transcription (Latin):
nos ñ excedñs. uitã aĩe uite corꝑis p̃ponendã. nec głiã nec pote¬
statẽ mundi huiꝰ expetñdã edocuit᷑. et ꝓͥo exemplo qͣm facilesi
endit: Ad pͥmũ sibilũ ille pͥmus hõ c̃tabuit. de quo ptꝰ pecẽm
et dãpnationẽ iustissimã. qͣiͣ insultans et ine̾pans diẽ ds̃ Eece¬
scͥptis scĩs hyronia dr̃. cũ fig̾ata loquutio ꝑsonã uł ex ꝓbrantis.
uł indignantis assumit: Uñ apłs solidatis ptꝰ resurrectionẽ
corꝑibꝰ et carnis stimuł consopitis. qͣi iã intuens qd̾ fut᷑m erat:
exꝓbrans morti exclamat: Ubi ẽ mors uictoria tua: Ubi ẽ mor̾
saluatore. et posito in sepulchro Et quia in gen̾ali resurrecti¬
one ipsa mors destruet᷑. applaudebat illi uictorie. et mortis
defectui insultabat Ita ꝑ hanc figurã. iherłm ciuitas sc̃a. cũ iã
in mortẽ dñi c̃spirasset. et ꝑ ysaiam ualł uisionis inuectiue
dr̃. Utit᷑ in multis locis hoc gen̾e loquutionis sc̃a scͥpt᷑a Uñ de

Expanded text:
vitae corporis praeponendam, nec gloriam nec potestatem mundi hujus expetendam edocuit, et proprio exemplo quam facile, sendit. Ad primum sibilum ille primus homo contabuit, de quo post peccatum et damnationem justissimam quasi insultans et increpans Deus dicit: EcceScripturis sanctis ironia dicitur, cum figurata locutio personam vel exprobrantis vel indignantis assumit. Unde Apostolus, solidatis post resurrectionem corporibus, et carnis stimulis consopitis, quasi jam intuens quod futurum erat, exprobrans morti clamabat: Ubi est victoria tua? Ubi est, mors, ictrix occiso Salvatore et posito in sepulcro. Et quia in generali resurrectione ipsa mors destruetur, applaudebat illi victoriae, et mortis defectui insultabat. Ita per hanc figuram, Jerusalem civitas sancta, cum jam in mortem Domini conspirasset, per Isaiam vallis visionis invective dicitur . Utitur in multis locis hoc genere locutionis sancta Scriptura. Unde de
Abbreviated transcription (Latin):
pelagꝰ discurrebat: Neꝙ iã c̾atorẽ ꝑse. nesꝑ ea q̃ facta sunt.
excecatꝰ c̃sid̾abat. s int̾ passiones et stimulos qͥbus pungebat᷑.
auxiꝰ hanelabat: Iꝑsa nomina fluminũ quoꝵ auetor et int̾p̃s
extiterat. posfent qͥpũg̾e miserũ. et utinã sꝑm ẽtͥbulatũ. et ꝑe¬
ntentie hũmilitatẽ ꝓ sacͥficio optulisset. et erupisset de corde
eiꝰ fons lacͥmaꝵ. irrigans unuisi corꝑis ariditatẽ. in satiffacci¬
onũ fluenta discurrens: Non declinass et suꝑbus et uanꝰ in i̾ba
malicie. nec excusationes in pecc̃is q̃sisset. sed̃ ꝓnunciasset adu̾¬
sum se inusticiã suã. et forsitan pecci remissionẽ impetͣsset

Expanded text:
pelagus discurrebat. Neque jam Creatorem per se, neque ea quae facta sunt pelagus discurrebat. Neque jam Creatorem per se, neque ea quae facta sunt excaecatus considerabat, sed inter passiones et stimulos quibus pungebatur anxius anhelabat. Ipsa nomina fluminum quorum auctor et interpres exstiterat, possent compungere miserum, et utinam spiritum contribulatum, et poenitentiae humilitatem pro sacrificio obtulisset, et erupisset de corde ejus fons lacrymarum irrigans universi corporis ariditatem in satisfactionum fluenta discurrens! Non declinasset superbus et vanus in verba malitiae, nec excusationes in peccatis quaesisset, sed pronuntiasset adversum se i
Abbreviated transcription (Latin):
fructifera. nec aromatica gͣmina. nec melodia uocũ. nec odoꝵ
fraglantia. nec fontis illiꝰ salub̾rimi uiuacitas: demulcebant.
s totiꝰ dignitatis sue ĩmemor. cet̾is rebꝰ uacuus. on̾atꝰ c̃tume¬
lia. et̃ pecora formidabat: Et de aĩalibꝰ qd̾ eis nõĩa imposu̾it:
dubiũ ñ ẽ: De cet̾is uͦ noĩb rerũ pͥmordialiũ q̃ri pot̃. utrũ ab
adam. an a moyse sint inuñta: Ego estimo adam ilł fluminibꝰ
qͥ in quatuor partes ab illo fonte diuisi emanant. aꝑtasse uocabi¬
ba. quoꝵ pͥmꝰ e̾ ꝓhison. Scd̾s geon: t̾cius tygͥs: quartꝰ eufrates:
Nec rõ nominũ latuit inuntorẽ. et intelligebat cũ in honore eẽt:
rei ꝓfunde mist̾ium Uerũ corpꝰ corruptibile iã aggͣuabat ami¬
mam. et t̾rena inhabitacio deprimebat sensũ multa cogitan¬
tem. et uaga mens ñ iã uacabat dõ. s ꝑ tumultuantiũ montiũ

Expanded text:
fructifera, nec aromatica gramina, non melodia vocum, non odorum fructifera, nec aromatica gramina, non melodia vocum, non odorum fragrantia, nec fontis illius saluberrimi vivacitas demulcebat, sed totius dignitatis suae immemor caeteris rebus vacuus, oneratus contumelia, etiam pecora formidabat. Et de animalibus, quod eis nomina imposuerit dubium non est; de caeteris vero nominibus rerum primordialium quaeri potest utrum ab Adam an a Moyse inventa sint. Ego aestimo Adam illis fluminibus, quae in quatuor partes ab illo fonte divisa emanant, aptasse vocabula, quorum primus est Phison, secundus Gehon, tertius Tygris, quartus Euphrates. Nrei profundae mysterium, verum corpus corruptibile jam aggravabat animam, et terrena inhabitatio deprimebat sensum multa cogitantem , et vaga mens jam non vacabat Deo, sed per tumultuantium
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ aliqͣntulũ sententia Neodũ conclamatũ erat. qr oporcebat
iã tõ legis formã exẽplo diuino conscͥbi. et añ iudiciũ in causiᷤᷤ
hũanis accusationis et defensionis loc̃ ñ p̃ripi. s datis aliqͥbꝰ
in duciis. suspñsa int̾im sentencia. hii qͥbus discussio pͣgmatica
ineũbit. in medio actionũ suaꝵ munm̃ta ꝓducant: Aut c̃fessꝰ
aũ c̃uctꝰ necẽe ẽ seruato utiq ordine ille sitꝰ. qͥ punitur Et in
ħ quoq pietas diuina hũanis ꝓuidit errorib ne festinatio
ł impetus. aut ira. in rebꝰ in examinatis uitatẽ oppͥmerent.
et innocñtẽ aliqñ rõnis intuitũ: caliginantibꝰ estimationibuᷤᷤ
condẽpnarent: Arescebat adã p̃timore et expectaciõe. et reue¬
latio iudicii imminens: miseram aĩam afligebant : Iã nec lo¬
ci tẽꝑies. nec pͣta u̾nantia. nec obũbrantia nemora. nec ligna

Expanded text:
atum erat quia oportebat atum erat quia oportebat jam tunc legis formam divino exemplo conscribi, et ante judicium in causis humanis, accusationis et defensionis locum non praeripi, sed, datis aliquibus induciis, suspensa interim sententia, ii quibus distrusio pragmatica incumbit in medio actionum suarum munimenta producant. Aut confessus, aut convictus necesse est, servato antiquo ordine, ille sit qui puniatur. Et in hoc quoque pietas divina humanis providit erroribus, ne festinatio, vel impetus, aut ira in rebus inexaminatis veritatem opprimerent, et innocentem aliquem a rationis intuitu caligantibus aestimationibus condemnarent. Arescebat Adam prae timore et exspectatione irae, et revelatio judicii imminens miseram animam affligebat. Jam non loci temperies, nec prata vernantia, nec obumbrantia nemora, nec ligna
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ głia. qr ñ felicẽ fac̃ locꝰ. s uita Quec̃q pͥus subdicã dõ animã
delectabant: in corm̃tũ u̾sa st̃ tͣnsg̃ssori. tũ qr sciebat se cito ami¬
ssurũ. nec s̾ posse stare. qd̾ stans ipse possed̾at. tũ qr qͥoqͥd sñ dõ
pot̃ de tẽꝑalibꝰ copiis afflu̾e. ñ implet possessorẽ. s semꝑ uacu¬
um et inanẽ. qnͣtusẽq sit nebularum głobus utrẽ dimit̾tit Et
hic exꝑtus ẽ hõ qm longe eẽt a deitate quã c̃cupierat. qͥ iam
in latebris nudꝰ. qiͣ miserie et turpitudinis sue oꝑim̃tũ mdica¬
bat: Sane nulla purpura. nullꝰ regie dignitatis amictꝰ. illiꝰ nu¬
ditatis q̃ añ pecc̃m erat. iitari potuit głiam: honestas qͥppe ñ
egebat diploide: sic̃ hodie ñ honestat᷑ s celat᷑ turpitudo: cũ qͣn¬
tilibet p̃cii suꝑducto uelamine abscondat᷑: Absente dõ uere
a corde suo misellus patebat. et curbatꝰ ñ tã in amaritudine¬

Expanded text:
 sed vita. Quaecunque prius subditam Deo animam delectabant, in tormentum versa sunt transgressori, tum quia sciebat se cito amissurum, nec sibi posse stare quod stans ipse possederat, tum quia quidquid sine Deo potest de temporibus affluere, non implet possessorem, sed semper vacuum et inanem, quantuscunque sit nebularum globus, utrem dimittit. Et hic expertus est homo quam longe esset a deitate quam cupierat, quia jam in latebris nudus quasi miseriae et turpitudinis suae operimentum mendicabat. Sane nulla purpura, nullus regiae dignitatis amictus illius dignitatis quae ante peccatum erat imitari potuit gloriam. Honestas quippe non egebat diploide, sicut hodie non honestatur, sed celatur turpitudo, quantilibet pretii superducto velamine abscondatur. Absente Deo vere a corde suo misellus pavebat et conturbabatur, e
Abbreviated transcription (Latin):
Iusticia uͦ qr ẽ oium uͥtutũ c̃uenientiũ in unũ. grata c̃cordia:
nõ ex reliquis uͥtutibꝰ. s ex se ipsa agnoscit᷑. qr ipsa ẽ pax. et
totius unitas scĩtatis. hñs in se et totũ et singła. nec tñ in singłi ᷤᷤ
Sł fonte. ł fluuiis. nos dicturos ꝓmisimꝰ. ad adã reu̾ti nos
cogit ꝓpositũ. qͥ ut diximꝰ. pꝰ pecẽm ex ꝓpͥa nuditate c̃fusꝰ.
int᷑ alicuius glebẽ ł scopuli c̾pidinẽ a c̃spectu dĩ carnis pruri¬
entis c̃tumeliã pauidꝰ occultabat: Nec iã sola illa c̃fusio mentẽ
stupidã stimulabat. s iã fames. et sitis. et frigus. et reliqͣrum
calamitatũ moles: miserũ affligebant: Et hoc maxime. qđ ip̃e
iudice c̃scientia. intꝰ in oĩ amaritudine anxiꝰ tabescebat: Q d̃
uͥ ad eũ uox illa ꝑueñ. adã uͥ es. c̃sternata ẽ peccatͥx aĩa. et pe¬
nitus dissoluta. qr dep̃hensio in scełe. nec subsidiũ erat. nec pͥa¬

Expanded text:
quia est omnium virtutum convenientium in unum grata concordia, non ex reliquis virtutibus, sed ex se ipsa agnoscitur, quia ipsa est pax et totius unitatis sanctitas, habens in se et totum et singula, nec tamen in singulis tota. l fluviis nos dicturos promisimus, ad Adam reverti nos cogit propositum, qui ut diximus, post peccatum ex propria nuditate confusus intra alicujus glebae, vel scopuli crepidinem, a conspectu Dei carnis prurientis contumeliam pavidus occultabat; nec jam sola confusio mentem stupidam stimulabat, sed jam fames, et sitis, et frigus, et reliquarum calamitatum moles miserum affligebant, et hoc maxime quod ipse judice conscientia, intus in omni amaritudine anxius tabescebat. Quod ubi ad eum vox illa pervenit: Adam, ubi es? consternata est peccatrix anima; et penitus dissoluta, q
Abbreviated transcription (Latin):
mutare. et c̃uert̾e. irr̾onabiles et aĩales hoĩes in cognitionẽ dei
et laudẽ: Anmales enĩ nascim᷑. s ꝑ doctͥnã sapientie illumina¬
ti spũales efficimꝰ: Uñ apłs: Non pͥus qd̾ sp̃uale. s qd̾ aĩale. de
inde qd̾ spuale: Mutam gͥ om̃s. et purgatis illo ꝓpħico carbone
uani philosophi qd̾ u̾bũ factũ ẽ caro. sed głiam in humilitate
oĩpotentis dĩ. c̾ti qͥa sic̃ sumꝰ u̾niti nat̾e: ita uniem̃ et głie: Exo

Expanded text:
mutare et convertere irrationabiles et animales homines in cognitionem Dei, mutare et convertere irrationabiles et animales homines in cognitionem Dei, et laudem. Animales enim nascimur, sed per doctrinam sapientiae illuminati, spirituales efficimur. Unde Apostolusd spirituale . Mutamus igitur os, et purgatis illo prophetico carbone vani philosophi, quod Verbum factum est caro, sed gloriamur in humilitate omnipotentis Dei, certi quia
Abbreviated transcription (Latin):
et fug̃: Et licet ꝓpħes. ł ardeas. licet ieiunes et montes tͣnsfe¬
ras. licet in pauꝑum uisc̾a qͥcqͥd possides ẽgeras. tñ si pec̃ci ser¬
uus es. in uanũ laboras. nec in uisc̾ibꝰ caritatis ullũ locũ ficti
cordis ht̃ duplicitas: ħ ẽ origo illoꝵ quatuor fluminũ. qͦꝵ noĩa
supͣ posuimꝰ : qr de caritate emanat prudñtia: Fluit iusticia.
fortitudo erũpit et temꝑantia: Ex his cardinalibꝰ bonis. sub
alt̾nis discursibꝰ riuuli et minoris fame fontes. sec̾tis meatibus
uñ ꝓficit et mundat᷑ O mĩs intellectꝰ rõnis. et m̃tis disc̾tio:
sub sapĩa militant: Omĩsq accio ordinata et m̃sura. et pondꝰ.
⁊ om̃is eqͥtas. ad iusticiã se inclinant: honestas moꝵ. ex tẽꝑan¬
tia Ex fortitudine uͦ : patientia nascit᷑ Et itẽ ex his subdiuisio¬
nib innum̾is. series gr̃arũ multiplicibꝰ uoluminibꝰ ꝑ diu̾soria

Expanded text:
et fugit; et licet prophetes vel ardeas, licet jejunes vel montes transfeet fugit; et licet prophetes vel ardeas, licet jejunes vel montes transferas, licet in pauperum viscera quidquid possides congeras, tu si peccati servus es, in vanum laboras: nec in visceribus charitatis ullum locum ficti cordis habet duplicitas. Haec est origo illorum quatuor fluminum quorum nomina supra posuimus, quia de charitate emanat prudentia, fluit justitia, fortitudo erumpit et temperantia. Ex iis cardinalibus bonis sub alternis discursibus, rivuli et minoris famae fontes, secretis meatibus r, unde homo proficit et mundatur. Omnis intellectus rationis, et mentis discretio sub sapientia militant, omnisque actio ordinata, et mensura et pondus, et omnis aequitas ad justitiam se inclinant. Honestas morum ex temperantia, ex fortitudine vero patientia nascitur, et item ex iis subdivisionibus innumeris series gratiarum multiplicibus voluminibus per diversoria
Abbreviated transcription (Latin):
ficatio m̃tiũ Nec uasis in qͥnatis sp̃s scĩ bonitas illabit᷑. nec
qͥsꝗͣ immundꝰ unctiõe illa regali linit᷑ Caritas qͥppe ẽ amor
et qͥ ñ amat. amari ñ pot̃: Qͥ dilig̃ ñ negligit. nec ociosa ũꝗͣ
pot̃ ẽẽ dilectio: Sine dilectiõe confusa ẽ. et indisc̾ta oĩs obla¬
tio. et omĩno peccas. si ñ diuidis añꝗͣ. offeras: Non indiget d.
nec sub noĩe pietatis cruentũ uult ẽẽ satellitẽ. nec opp̃ssorẽ p ay¬
perũ. nec c̃ducticiũ uidicẽ. qͣi ipse ad illas recũbat delicias. qͣ
de suspiriis et sangͥne miseroꝵ execͣnda extrux̃ crudelitas Q
dilig̃. ñ offendit Et si forte cecid̾it: ruentẽ excipiens mat̾ ca
ritas manũ supponit: ħ erũpit in flumina lacrimaii. et in
penitñtie ggite lapsos baptizat. ⁊ renouat. et elisos ilico rest¬
tuit. et reformat: Occurrit c̃punctis. suscip̃ penitñtes. qͦs tñ

Expanded text:
ficatio mentium; nec vasis inquinatis mera spiritus bonitas illabitur, nec ficatio mentium; nec vasis inquinatis mera spiritus bonitas illabitur, nec quisquam immundus unctione illa regali linitur. Charitas quippe est amor, et qui non amat, amari non potest. Qui diligit non negligit, nec otiosa unquam potest esse dilectio; sine dilectione confusa est et indiscreta omnis oblatio, et omnino peccas, si non dividis priusquam offeres. Non indiget Deus, nec sub nomine pietatis cruentum vult esse satellitem; nec oppressorem pauperum, nec conductitium judicem, quasi ipse ad illas recumbat delicias quas de suspiriis et sanguine miserorum exsecranda exstruxit crudelitas. Qui diligit non offendit, et si forte ceciderit, ruentem excipiens charitas mater manum supponit. Nec erumpit in flumina lacrymarum, et in poenitentiae gurgite lapsos baptizat et renovat et elisos illico restituit et reformat. Occurrit compunctis, suscipit poenitentes, quos t
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de corticibꝰ exp̃ssi: Neq enĩ in cor hoĩs adhuc ascñdit id. qd̾
latet intͥnsetꝰ. ⁊ medullã illiꝰ dulcedinis nullus adhuc at̾tigit in¬
tellectꝰ: Sane fides loqͥt᷑. spes ñ c̃fundit᷑. et nos int̾im caritas
consolator: De fonte in medio Paradisi. et qͣtuor fluminibꝰ ab e¬
ons in medio ꝑadisi recte intelligit᷑ caritas. q̃ areseñtibꝰ ali¬
qñ ꝓpħiis. et lingͥs. pleno semꝑ gurgite fluit. nec ũquam
siccatur: Nicħ fecundiꝰ irrigat. nicħ efficatiꝰ m̃tẽ impin
tit᷑ alienꝰ: In lingͥs. in fide. in abstinentia ⁊ signis. in elemosimꝰ ⁊̃¬
⁊ in martyriis. simł boni et ficti c̃municant: Sola caritas. ab
impiorũ cetibꝰ se absentat: Et si defu̾it huiꝰ umiꝰ pura affectio.
sterił ẽ cuiꝰcũq estimationis uideat᷑ religio: Xp̃c qͥppe ẽ cari¬
tas. sinc̾issimꝰ liqͦr. uͥtus mundissima. refrig̾ium aĩarũ. puri¬

Expanded text:
ccum de corticibus expressi. Neque enim in cor hominis adhuc ascendit id quod ccum de corticibus expressi. Neque enim in cor hominis adhuc ascendit id quod latet intrinsecus, et medullam illius dulcedinis nullus adhuc attigit intellectus. Sane fides loquitur, spes non confunditur, et nos interim charitas consolatur. Fons in medio paradisi recte ons in medio paradisi recte intelligitur charitas, quae arescentibus aliquando prophetiis et linguis, pleno semper gurgite fluit, nec unquam siccatur. Nihil fecundius irrigat, nihil efficacius mentem impingtitur alienus. In linguis, in fide, in abstinentia et signis, in eleemosynis, in martyriis simul boni et ficti communicant, sola charitas ab impiorum se coetibus absentat, et, si defuerit unius hujus pura affectio, sterilis est cujuscunque aestimationis videatur religio. Christus quippe est charitas, sincerissimus liquor, virtus mundissima, refrigerium animarum, puri
Abbreviated transcription (Latin):
Et ħ uisio dĩ implens et satians cor hoĩs. ipsa ẽ t̾ciũ celum ⁊
t̾cia ꝑadisus: Ibi ẽ finis. ibi ẽ unitas Atꝙ id̾o finis. qͥa nul¬
la diuersitas: Non erit in illa pace linguarũ uarietas.s
morũ ⁊ affectuũ concors et amica societas In torrente uolup¬
tatis illius. nicħ ultͣ appetet cumulata satietas. ⁊ omĩum tͥstrõ
ĩmemor. tm̃ m̃te excedet dõ letabunda ebͥetas Et licet prte
m̾itis scõrũ diu̾sa sit głia. ñ tam̃ erit illa diu̾sitas ł minorib
in inuidiã. ł maioribꝰ in suꝑbiã qͥa in distͥbutionibꝰ coronarũ
tanta erit disc̾tio caritatis. ut et ordinẽ teneat. ⁊ c̾munem
sentia. oĩb orit omĩa. et erit in c̃mune omĩũ oĩpotentia.
om̃iũ sapientia. omĩum. iusticia. om̃iũ ꝑax. oĩum intelligñ¬
tia. et a regno illo excludet᷑ oĩs malicia Quasi uellicansaliq
de ligno uite folia ad illiꝰ fructꝰ gustũ suspirans. uix aliqͦm si¬

Expanded text:
t visio Dei implens et satians cor hominis. Ipsa est tertium coelum, tertius paradisus. Ibi est finis, ibi est unitas, atque idem finis, quia nulla diversitas. Non erit in illa pace linguarum varietas, sed morum et affectuum concors et amica societas. In torrente voluptatis illius nihil ultra appetet cumulata sanetas, et omnium tristium immemor tantum mente excedit Deo laetabunda ebrietas. Et licet pro meritis sanctorum diversa sit et gloria, non tamen erit diversitas vel minoribus in invidiam vel majoribus in superbiam, quia in distributionibus coronarum tanta erit discretio charitatis, ut et ordinem teneat, et communeaesentia omnibus erit omnia, et erit in commune omnium omnipotentia, omnium sapientia, omnium justitia, omnium pax, omnium intelligentia, et a regno illo omnis excludetur malitia. Quasi vellicans aliqua de ligno vitae folia, ad illius fructus gustum suspirans vix aliquem su