comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ iã comes paccatianę frigię ꝓuocationẽ audiat. s ipse
p̃tor phisidȩ. Nã et sacrũ auditoriũ habere ei ẽstitu¬
tio concessit in huiꝰmodi appellationib scilicet si causa
ꝓuocationis ultra trecentos aureos ñ sit. De offici o¬
hãt aũt et ciuilia et militaria insignia. &. apparitioeiꝰ
ꝑ ꝓbatorias fiat. & usq ad centũ apparitores numerus
eiꝰ extendatur. habeat aut et p̃tor licaonię. ñ solũ
ciuiles. s et militares magistrat᷑ annonas. habeat. aũt
& adresponsũ curã aũt agat in om̃ib causis. id est in
ciuilib in militarib in priuatis in publicis. et siꝗd admis¬
sũ fuerit ab eis ꝗ ex c̃stantinopolitana ciuitate descendt̃.
hoc diligent̾ ꝑscrutet᷑ et scđm delicti qualitatẽ tonera¬
torib penas irroget: Habeat aũt et carrucã argenteã.
et securem. et falces. siue uirgas. ꝙ sit int̃ expectab¬
les magistratus: srꝑpouocatio porrecta fuerit c̃tra

Expanded text:
catianae Phrygiae provocationem audiat, sed ipse praetor Pisidiae, nam et sacrum auditorium habere ei constitutio concessit in huiusmodi appellationibus, scilicet si causa provocationis ultra trecentos aureos non sit. Dat. at autem et civilia et militaria insignia. Et apparitio eius per probatorias fiat, et usque ad centum apparitores numerus eius extendatur. Habeat autem praetor Lycaoniae non solum civilis, sed et militaris magistratus annonas. Habeat autem et adresponsum; curam autem agat in omnibus causis, id est in civilibus, in militaribus, in privatis, in publicis. Et si quid admissum fuerit ab eis, qui ex Constantinopolitana civitate descendunt, hoc diligenter perscrutetur, et secundum delicti quantitatem temeratoribus poenas inroget. Habeat autem et carrucam argenteam, et securem, et fasces sive virgas, et sit inter spectabiles magistratu
Abbreviated transcription (Latin):
lrebit lotruncrilnores ł iocoltas uł apoplistas: ł alios
si miles ens mn proruntias mitt̃e Sin aũt aliꝗd tile ꝑpetret᷑.
hui ꝗ missi sunt p̃sidili potestati supponant᷑. & ultimũ ꝑr¬
culũ pitunt᷑ postquã adimpr̃em hoc fuerit relatũ: hũ aũt
qa miserunt eos treginta librarũ arri pęna coherceant᷑.
Is aũt qui magistratus crcit᷑. si quidẽ in constantinopolita
na ciuitate  p̃ ocolis im̃pris: ł p̃fecti p̃torio. & comitis
rerũ priuatarẽ & cubicularũ: Sin aũt in ꝓuntia ma¬
gistratũ acciprat. ante metropolitanũ. & pͥmates ciura¬
tes iurare debet. Iubet aũt constitutio et defensores crui¬
tatũ. nichil om̃tno. uł dare nisi usq ad sexaginta soł. ł acer¬
pere nisi in prblicas annonas siquȩ sint.

Expanded text:
ios similes eis in provincias mittere. Sin autem aliquid tale perpetretur, hi, qui missi sunt, praesidali potestati supponantur, et ultimum periculum patiantur, postquam ad imperatorem hoc fuerit relatum. Hi autem, qui miserunt eos, triginta librarum auri poena coërceantur. Is autem, qui magistratus creatpraefecti praetorio, et comitis rerum privatarum et cubicularii, sin autem in provincia magistratum accipiat, ante metropolitam et primates civitatis iurare debet. Iubet autem constitutio et defensores civitatum nihil omnino vel dare nisi usque ad sexaginta solidos, vel accipere, nisi publicas annonas, si quae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝗn quaginta dies faciat. et publicedpireit. et
om̃ũ susciprat actiones. qd si ante quã ꝗnquiginta dies pt̃e¬
unt absconderit se: liceat unicuiq et tenere cũ ĩ pum¬
tia: et om̃e qd furatus ẽ. repetere ab eo p̃sente tam ep̃o ÷
et rẽ discernente :¶ Quod si ante quinquaginta dies fuge¬
rit et cõphensus fuerit. siue in constanti nopolitana cuu¬
tate siue in alia quacũq regione: retrahat᷑ ad ea ꝓumncrã
cui p̾erat. et ea q̃ furatus ẽ in quadruplũ reddat ¶Hȩc aut
tota licentii ꝓumoalib data ẽ. si in farto p̃fidẽ ar guere
maluerint. Nã in aliis causis añ dicta obseruatio cesset ⁊t
xxil cusis ap̃side detenpti fori p̃scriptionẽ ñ hañt¬

Expanded text:
aciat, et publice pareat, et omnium suscipiat actiones. Quod si antequam quinquaginta dies praetereant, absconderit se, liceat unicuique et tenere eum in provincia, et omne, quod furatus est, repetere ab eo, praesente tamen episcopo et rem discernente. Quod si ante quinquaginta dies fugerit, et comprehensus fuerit sive in Constantinopolitana civitate, sive in alia quacumque regione, retrahatur ad eam provinciam, cui praeerat, et ea, quae furatus est, in quadruplum reddat. Haec autem tota licentia provincialibus data est, si in furto praesidem arguere maluerint. Nam in aliis causis antedicta observatio cessat. In quibus causis a praeside detenti fori praescriptionem n
Abbreviated transcription (Latin):
Us entent A p̃toris phisdie t iltiꝰ & i phisida ixdicaut
i prouocatio porrecta fuerit adũsus sententiã p̃tous
phisdiȩ oportet eã referri in auditoriũ p̃fecti p̃torii
et questoris. ut simul dirimant appellationẽ: Nã & ĩ alis¬
expec tabibib iudicib hȩc eide obseruant᷑. Sin dutẽ

Expanded text:
 in Pisidia iudicavit Si provocatio porrecta fuerit adversus sententiam praetoris Pisidiae, oportet eam referri in auditorium praefecti praetorio et quaestoris, et simul dirimant appellationem, nam et in alispectabilibus iudicibus haec eadem observabuntur. Sin autem
Abbreviated transcription (Latin):
puoitiȩ & in exictionib tributorũ: Eaq̃ erigenre dd .x.
ñ cũ seueritate nisi forte ẽtamaces sint hi ꝗ tributa debes
H ab cat aũt & adsessores cerca se ȩquos et iustos et ñ inca¬
nantes allucrũ:¶ Quod siquis dederit aurui ut magibet
fut. posteaq infurto c̃uictus sit in ipso mi gstratu. et
publicabunt᷑ bona eiꝰ & in eribo mittencbaserat & corpo¬
rales cohercitationes patiet᷑: Nũ ep̃m et primates cuitasss
si uiderint uidicẽ iniuste conusari: p̃ces im̃pri porrigere
oportet. ut principab in dignitione penas p̃ses imprii

Expanded text:
provinciae et in exactionibus tributorum, ut ea, quae exigere debet, provinciae et in exactionibus tributorum, ut ea, quae exigere debet, non cum severitate exigat, nisi forte contumaces sint hi, qui tributa debent, Habeat autem et adsessores circa se aequos et iustos, et non inclinantes ad lucrum. Quod si quis dederit aurum, ut magistratus fiat, posteaque in furto convictus sit in ipso magistratu, et publicabuntur bona eius, et in exsilio mittendus erit, et corporales coërcitiones patietur. Nam episcopum et primates civitatis, si viderint iudicem iniuste conversari, preces imperatori porrigere oportet, ut principali indignatione poenas impius
Abbreviated transcription (Latin):
uissiones habent. subiecti sint ꝓuintrarũ p̃sidib. ut
ñ audeint sportularũ nomine aliꝗd exegere supra
modũ sacris constitutionib statutũ. hoc eaĩ si c̃tẽpserit
p̃ses: de sua substantia resarcire dãna ꝓuincialibus co¬
gitur. I Liceat aũt eis et ede huiꝰmodi iniurus referre.
non solũ maioribus magistratibus quib suppositi st̃ hiĩ
qui sportulas inlicitas erigunt. s etiã ipsi impri.
Liceat aũt p̃sidib siuiderint eos ꝗ calculos ł iussiones
hãnt . qđ iniuste uł uolenter uersati fuerint refrenare.
S ñ timere neq dignitatẽ coꝵ neq cingulũ quo forte
decorant᷑: I Oportet aũt unũ quẽq qui forte magistratꝰ
gesturus ẽ. ante quã honor ẽ accipiat dare sacram̃tũ. qd
neq dedit alicui peccuniã. neq lucrũ impiũ capt᷑ns est.
Siques at̃t ab eis abquid accipiat. ultra ea q̃ ẽstitutio
statuit. inquadruplũ hoc reddat.¶ Curã.uit agit p̃ses

Expanded text:
ussiones habeant, subiecti sint provinciarum praesidibus, ut non audeant sportularum nomine aliquid exigere supra modum sacris constitutionibus statutum. Hoc enim si contempserit praeses, de sua substantia resarcire damna provincialibus cogetur. Liceat autem eis et de huiusmodi iniuriis referre, non solum maioribus magistratibus, quibus suppositi sunt hi, qui sportulas inlicitas exegerunt, sed etiam ipLiceat autem praesidibus, si viderint eos, qui calculos vel iussiones habeant, quod iniuste vel violenter versati fuerint, refrenare, et non timere neque dignitatem eorum, neque cingulum, quo forte decorantur. Oportet autem unumquemque, qui magistratum gesturus est, antequam honorem accipiat, dare sacramentum, quod neque dedit alicui pecuniam, neque lucrum impium capturus est. Si quis autem ab eo aliquid accipiat ultra ea, quae constitutio statuit, in quadruplum hoc reddat. Curam autem agat praeses
Abbreviated transcription (Latin):
IUIS sterilẽ agrũ cuicũq uenerabili loco donauerit.
ł uendiderit. contractus nullius erit momenti¶Nã
et donatione et quaius alienatione recisa: cogit᷑ dona¬
tor ł uenditor rem suã recipere quã calliditate & fran¬
de uidet᷑ dedisse. ut ex oner et scilicet suũ ꝓprñ patri¬
moniũ. I E conomus aũt ł quicũq alius administrator
uenerabilis loci om̃e dãnũ ꝙ ex huiꝰ moel inlicito actu
contigit: resartiat ei qua cũ eo contraxit scłm ea q̃
p̃cepta ꝓpositȩ constitutionis negleta: ad imp̃rem refer¬
re & calũniatoris notã euadere. Om̃ib aũt ꝑmissũ ẽ
ubiq magistratus gerentib siue minorẽ siue maiorẽ
potestatẽ hant om̃ia p̃sentis ẽstitutiõis capitula castodire:

Expanded text:
Si quis sterilem agrum cuicumque venerabili loco donaverit Si quis sterilem agrum cuicumque venerabili loco donaverit vel vendiderit, contractus nullius erit momenti. Nam et donatione et quavis alienatione rescissa cogatur donator vel venditor rem suam recipere, quam calliditate et fraude videtur dedisse, ut exoneraret scilicet suum proprium patrimonium. Oeconomus autem vel quicumque alius administrator venerabilis loci omne damnum, quod ex huiusmodi inlicito actu contigit, resarciat ei, qui cum eo contraxit, secundum epraecepta propositae constitutionis neglecta, ad imperatorem referre, et calumniatoris notam evadere. Omnibus autem permissum est ubique magistratus gerentibus, sive minorem sive maiorem potestatem habeant, omnia praesentis constitutionis capitula custodire.
Abbreviated transcription (Latin):
que administratoꝵ arbitratu uideant᷑ tali aliqͦ ĩdigere
Iis  porentatũ c̃stitutus cdiuinã pragmatica ideoo:¬
administratores uenerabiliũ locoꝵ. eiq̃ aliis neq locata
neq emphyteuseos titulo data sunt sibi locari. uł emphytea¬
seos nomine dari pena sacrilega teneat᷑. Deorona¬
StRIIS Nog UexdeSdis UALIENANDIS:
c onari liceat in posterũ cũ cũq monasterii uenditionẽ
impiam: ł donationẽ ł ꝑmutationẽ c̃trahere: ubi &
altare collocatũ ẽ: et sacramissa facta. & monachͣica con¬
uersatio: ¶ Sm aũt aliquid tale fuerit admissũ. et id qd
factũ ẽ ꝓ infecto habebit᷑. et is ꝗ accepit. p̃ciũ amittat.
Mis ꝗ cditraxit. et rem et p̾ciũ reddat sacrosc̃ę eccle et
uenerabrlib monasterus quoꝵ cura erit. & alienatũ eͣtͣ
leges monasteriũ rursũ inpͥstinũ statũ reducant.
¶N ulli aũt liccat nec titulo prgnoꝵ uł hẏpothecarũ sacro¬
sc̃m obligare monasteriũ: Nã et si tale aliquid admissũ

Expanded text:
que administratorum arbitratu videantur tali aliquo indigere. Si quis in potentatu constitutus divinam pragmaticaadministratores venerabilium locorum ea, quae aliis neque locata neque emphyteuseos titulo data sunt, sibi locari, vel emphyteuseos nomine dari, poena sacrilegii teneatur. De monasteriis non vendendis vel alienandis Nemini liceat in posterum cuiuscumque monasterii venditionem impiam, vel donationem, vel permutationem contrahere, ubi et altare collocatum est, et sacra missa facta, et monachica conversatio. Sin autem aliquid tale fuerit admissum, et id quod factum est pro infecto habebitur, et his qui accepit pretium admittat, et his qui distraxit et rem et pretium venerabilibus monasteriis, quorum cura erat, ut alienatum contra leges monasterium rursus in pristinum statum reducerent. Nulli autem licentia sit nec titulo pignorum, nec hypothecarum sacrosanctum obligare monasterium. Nam et si tale aliquid admissum
Abbreviated transcription (Latin):
ergasteria in munitate potiant᷑. occasione decanoꝵ & lectica¬
rioꝵ o funerib defunctoꝵ destinent᷑: Ita octuagorta ꝗđẽ
ergasterra corpora ꝑsonarũ p̃stare. Residua aũt trecenta
er gasteria peccuniam dare Cet̃a aũt om̃ia ergasterra eruilib
munerib fungant᷑. Sine eccła sint. siue exeneonis. siue
monasterns. sie orphanatrophũ. siue brephotropha¬
siue pthocus siue imperrales domus. siue magistratuꝰ popłi
romani. siue illftris siue alti senatoris. siue cubicularui.
siue militari cingulo decorat: Quod siꝗs patrocinio suo mune¬
re cnuli libertre suũ uoluerit inquilinũ dominũ ꝗdẽ amit¬
tat. er gasterii hoc aut fisci uirib uendicet᷑: &u ansdo licet

Expanded text:
 lecticariorum, et funeribus defunctorum destinentur, ita ut octingenta quidem ergasteria corpora personarum praestare, residua autem trecenta ergasteria pecuniam dare, cetera autem omnia ergasteria civilibus muneribus fungantur, sive ecclesiae sint, sive xenonis, sive monasterii, sive orphanotrophsive ptochii, sive imperialis domus, sive magistratus populi Romani, sive inlustris, sive alterius senatoris, sive cubicularii, sive militari cingulo decorati. Quod si quis patrocinio suo munere civili liberare suum voluerit inquilinum, dominium quidem amittat ergasterii, hoc autem fisci viribus vindicetur. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
Si ar̃it pͥuatus sit cui uenerabilis locus peccumã debeat. ipsa
immobilẽ possessionẽ creditor ꝓsobto caprat. dũ mͦ addic¬
tio ita fiat. ut debrtã peccrimã ñ excedit: scilicet &
in hoc casu decreti edebratione int̾uenaente: Huius
aũt ẽstitutionis sub diuisione excepta ẽ magna eccła
c̃stantino politanȩ ciuitatis. et sci oratoria quoꝵ ipsa eurã
igit. s etiã om̃ia monasteria quę sc̃ę erdẽ magne eccłs

Expanded text:
Sin autem privatus sit, cui venerabilis locus pecuniam debeat, ipsam Sin autem privatus sit, cui venerabilis locus pecuniam debeat, ipsam immobilem possessionem creditor pro soluto capiat, dummodo addictio ita fiat, ut debitam pecuniam non excedat, scilicet et in hoc casu decreti celebratione interveniente. Huius autem constitutionis subdivisione excepta est magna ecclesia Constantinopolitanae civitatis, et sancta oratoria, quorum ipsa curam agit, sed etiam omnia monasteria, quae sanctae eidem magnae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
politanũ sc̃is script᷑is ꝓpositis rẽ disceptare .&. si nullȩ opes
inueniantur sine alienatione eccłastier p̃dũ. tc̃ decreto ap̃
p̃sidẽ proiuntię celebrato: alienatio p̃dũ ad locũ uenerabile
ꝑtinents fiat. Ita tam̃ ut emptor p̃ciũ tributoꝵ eractoras
munim̃tũ plenissimũ habeati et ñ timeait anteriorẽ legt̃¬
I. Eos aũt qui distraxegant opã dire oportet. Nt postquam
ipsi actis int̾uenentib deposuerint se iure distrasisse: ete ã
a pocas dributorũ intimare. Ut etũ eccłĩ securitatẽ hãt
de peccuniis tributorũ nomine fisci solutis Om̃i cireiiuien¬
tione et simulatione ꝓ infecta habenda Ideo enĩ et decre¬
ti celebratio ꝑmissa ẽ. ut etiã publicũ debrtũ manifestet᷑
ex quot annis collectũ ẽ : & quẽ ad modũ ñ potuerint yco¬
nomi peccuniã soluere. s in necessitatẽ alienationis ue
nerunt: ¶Hȩc aũt ꝓcedere debent ꝓpositis scis cuangelus

Expanded text:
politam, et sanctis scripturis propositis rem disceptari. Et si nullae aliae opes inveniuntur sine alienatione ecclesiastici praedii, tunc decreto apud praesidem provinciae celebrato, alienatio praedii ad locum venerabilem pertinentis fiat, ita tamen, ut emptor pretium tributorum exactoribus munimentum plenissimum habeat, et non timeat anteriorem legem. Eos autem, qui distraxerunt, operam dare oportet, ut postquam ipsi actis intervenientibus deposuerint, se iure distraxisse, etiam apochas tributorum intimare, ut etiam ecclesia securitatem habeat de pecuniis tributorum nomine fisco solutis, omni circumventione et simulatione pro infecta habenda. Ideo enim et decreti celebratio permissa est, ut etiam publicum debitum manifestetur, ex quot annis collectum est, et quemadmodum non potuerunt oeconomi pecuniam solvere, sed in necessitatem alienationiem omnia procedere debent propositis sanctis evangeliis.
Abbreviated transcription (Latin):
cłoꝵ certus fit in maiore eccła urbis constantinopolitorę
hec aut ẽstitutio iubet ut exalus eccłis suꝑflui cłi. idest
hir ꝗ supra statutũ numerũ st̃. in locũ mortuoꝵ cłoꝵ maro¬

Expanded text:
clericorum certus sit in maiore ecclesia urbis Constantinopolitanae. clericorum certus sit in maiore ecclesia urbis Constantinopolitanae. Haec autem constitutio iubet, ut ex aliis ecclesiis superflui clerici, id est hi, qui supra statutum numerum sunt, in locum mortuorum cle
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliã magnã ciuitatẽ comisari. Cõminatur aũt etiã siquis
seueri libros hãt. cosq ignib ñ tradat. seuerissimas penas:
Nã & manus incisionẽ subsistere iubet eos ꝗ libros eiꝰ seribe
Id eecłam hyerosolimitorã pertinent.
ec constitutio alia quidẽ om̃ia capitula quę de alenatio
conseruat : ut etiã in scã eccła hẏerosolmitane sacratissimȩ
ciitatis obtineant: Nã et ipsi distractionẽ om̃ino rustrcoꝵ
p̃dioꝵ int̾dicit. Domos aũt siquas habeat. ñ ꝓhibeat eas
akenare. scilicet si ampliore comodo potiatur. Et hoc aut
decreto antecedente fieri iubet. decretũ aũt ap̃ patriar¬
cham hyerosolimitanę cruitatis ordinet᷑ p̾sente etrã clero
eius et ꝓ bandi iusta causa ꝓpt̾ quã alienatio domorũ fit.
ta tam̃ ut extimatio definat᷑ ad quantitatẽ pensionũ quę
ꝑ qnquaginta annos colligi possunt. ut ea extimatione do¬
uncunis constitutionẽ legimꝰ qua cauct᷑. ut numerus

Expanded text:
vel alia magna civitate conversari. Comminatur autem etiam, si quis Severi libros habeat, eosque ignibus non tradat, severissimas poenas, nam et manus incisionem subsistere iubet eos, qui libros eius scribere ad ecclesiam Hierosolymitanam pertinent. Haec constitutio alia quidem omnia capitula, quae de alienaticonservat, ut etiam in sancta ecclesia Hierosolymitanae sacratissimae civitatis obtineant. Nam et ipsi distractione omnino rusticorum praediorum interdicit. Domos autem si quas habeat, non prohibeatur eas alienare, scilicet si ampliore commodo potiatur, et hoc autem decreto antecedente fieri iubet. Decretum autem apud patriarcham Hierosolymitanae civitatis ordinetur, praesente etiam clero eius, et probanda iusta causa, propter quam alienatio domorum fit, ita tamen ut aestimatio definiatur ad quantitatem pensionum, quae per quinquaginta annos colligi possunt, ut ea aestimatione doSuperius constitutionem legimus, qua cavetur, ut numerus
Abbreviated transcription (Latin):
cõpetente Romane oiuitatis.:
On e sens constitutio quę consulatu bilisarii. heł mãr
data ẽ. iubet quidẽ sacratos simã eccłam romȩ. centũ
umorũ pscriptione solũ insius actionib: remoueri ua
Nichl aũt de ea latius exponemꝰ quia innoruta ẽ abalia con¬
stitutione q̃ data ẽ c̃sulatu ba̾sibi eiuittes cigo
iubet porestati ee subiectus archi ep̃i sui propruĩ. et non
ẽe in potestite tesalonicensis ep̃i. De ontimno &¬

Expanded text:
competente Romanae civitatis Praesens constitutio, quae consulatu Belisarii Kal. Mai. data est, iubet quidem sacratissimam ecclesiam Romanam centum annorum praescriptione solum in suis actionibus removeri. Nihil autem de ea latius exponemus, quia innovata est ab alia constitutione, quae data est consulatu Basilii. CONSTITVTIO it, potestati esse subiectas archiepiscopi sui proprii, et non esse in potestate Thessalonicensis episcopi.
Abbreviated transcription (Latin):
non debet.  ꝓ pparitores quoq refrenare p̃sidẽ oporte.
Usiiniurose conuersari uoluerint. non ꝑmittere. s c̃sili¬
ariũ &e om̃es homines suos purissimos habeant. ut his¬
tantũ c̃tẽpri sint. q̃ es publicũ submistra it. Ide n.
Du eses prorntre fidẽ publica ñ passim cuicũq p̃stare
debet. immo etiã si dederit. usq adtreginta dies tan¬
tũ fides prbbca debet ualere. s et condepnare cũ qui
raptorib uirginũ. s. et siquis tributã fisco debeat. po¬
terit intͥ scoꝵ t̾minos ab eo eregi publieũ debitũ. ut tã
iconomi quã defensores eccłarũ ad hoc subueniant
psidi magis quã debitor e eripiant. Nã siquid tale fece¬
rint de sua substantia tributa fisco redde copellant᷑.¬

Expanded text:
non debet. Apparitores quoque refrenare praesidem oportet, non debet. Apparitores quoque refrenare praesidem oportet, et si iniuriose conversari voluerint, non permittere. Sed et consiliarium et omi sint, quae eis publicum subministrat. Idem Praeses provinciae fidem publicam non passim unicuique praestare debet, immo etiam si dederit, usque ad triginta dies tantum fides publica debet valere. Sed et condemnare eos debet, qui raptoribus virginum. Sed et si quis tributa fisco debeat, poterit intra sanctorum terminos ab eo exigi publicum debitum, ut tam oeconomi quam defensores ecclesiarum ad hoc subveniant praesidi magis, quam debitorem eripiant; nam si quid tale fecerint, de sua substantia tributa fisco reddere compellant
Abbreviated transcription (Latin):
ficatarũ. Iubet aut nullã rationẽ habere p̃sides prouintiarũ
huiꝰmodi iussionũ. nisi diuinã pracmatica sanehonẽ inti¬
mauerint. posteiq incdicare p̃side oportet ꝓsuã relatiõem
pirssimo principi. Nã nec cbruna pracmaticã formã
temere cũ admittere ẽstitutio ꝑmittit. Debet aũt et in
operib publicis suã diligentia atq instantũ p̃ses ostendẽ
Nã et patres crutatũ ȩlificationes publicas cogere deb& con¬
stituere Om̃s aut mibites ꝗ in eadẽ proumtia sedent. impro
p̃sidis subier constitntio p̃cipit. Nã et castigare eos de¬
linquentes p̃sidi licet.
IDOMI
iaris crimine illigatꝰ miuditio p̾sidis adductus fuerit :
et ne aliquid de eo cognoscat᷑ prulegio dignitatis. uad
militie usus fuerit. p̃ses ꝓuntię ñ reciprat eũ qui enĩ
pͥiulegiũ adremouenda crimina p̃tendit. a p̃fide admit ꝑ

Expanded text:
ficatarum. Iubet autem nullam rationem habere praesides provinciarum ficatarum. Iubet autem nullam rationem habere praesides provinciarum huiusmodi iussionum, nisi divinam pragmaticam sanctionem intimaverint, posteaque indicare praesidem oportet per suam relationem piissimo principi; nam nec divinam pragmaticam formam temere eum admittere constitutio permittit, Debet autem et in operibus publicis suam diligentiam atque instantiam praeses ostendere, nam et patres civitatum aedificationes publicas cogere debet constituere. Omnes autem milites, qui in eadem provincia sedent, imperio praesidis subiici constitutio praecipit, nam et castigare eos delinquentes praesidi licet. Idem Si quis crimine illigatus in iudicio praesidis productus fuerit, et ne aliquid de eo cognoscatur, privilegio dignitatis vel militiae usus fuerit, praeses provinciae non recipiat eum; qui enim privilegium ad removenda crimina praetendit, a praeside admitti
Abbreviated transcription (Latin):
disponet aũt quales eẽ oportet ꝓuinerarũ p̃sides et ĩt̃dic̃
eis aliꝗd a subrectis luerari. quas publicis annonis suffi
te fiscus deminutionẽ aliquã patiat᷑ Oportet aũt & cau¬
sas priuatoꝵ cũ ȩquitate eos audire. et uilior es quidem
dirimere sine seriptis. et ñ concedere litigatores ultra
ea quȩ ẽstitutionib contment᷑. iniudiciũ expende Sin
aũt uiles siit litigatores: et sine abqua expensa causas eoꝵ
cognoscere p̃sidẽ oportet: Src enĩ hȩc om̃ia oũ om̃i pari¬
tate funt: nec facile inẽstantino polit̾anã crntatẽ pro¬
uinerales concurrunt &ã et ficueurrerint. eũ ꝑ ma¬
gistratus ꝓuntiales nichil eatitit: nullũ responsũ impe
iniuste conuersari :
IDEM.
onsuctudinarias iussiones ex quocũq tuditio ꝓcedentes
ꝓuentiar ũ psrdes ñ recaprant. uł uti de prblico aquę¬
ducto de portu. de it merib muniends de pontib de
imiginib de muris. de ediũ excicho ue pore in prblico edi¬

Expanded text:
 quales esse oportet provinciarum praesides, et interdicit eis aliquid a subiectis lucrari, quasi publicis annonis sufficte fiscus deminutionem aliquam passus sit. Oportet autem et causas privatorum cum aequitate eos audire, et viliores quidem dirimere sine scriptis, et non concedere litigatores ultra ea, quae constitutionibus continentur, in iudicium expendere. Sin autem viles sint litigatores, et sine aliqua expensa causas eorum cognoscere praesidem oportet; si enim haec omnia cum omni puritate fiant, nec facile in Constantinopolitanam civitatem provinciales concurrent, nam et si concurrerint, cum per magistratus provinciales nihil steterit, nullum responsum impetiniuste conversari. Idem Consuetudinarias iussiones ex quocumque iudicio procedentes provinciarum praesides non recipiant, veluti de publico aquaeductu, de portu, de itineribus muniendis, de pontibus, de imaginibus, de muris, de aedium excidio, utpote in publico loco aedi
Abbreviated transcription (Latin):
aidcant litigator & defensorẽ ciuitatis &e ille audi¬
a causas : Si aũt epacopus iudicare sibi maluerit
hoc quoq fieri iubemꝰ: de ep̃is & elericis ad
eoio ep̃s nec clericus sine litters patriarche uł
ep̃i adhanc Nlorentissimã ciuitatẽ ueniant
etnemo sportularu modum Statutũ exigere

Expanded text:
 ille audiat causas. Sin autem episcopum iudicare sibi maluerint, hoc quoque fieri iubemus. De episcopis et clericis ad us Nemo nec episcopus, nec clericus sine litteris patriarchae vel episcopi ad hanc florentissimam civitatem veniat. Vt nemo ultra sportularum modum statutum exi
Abbreviated transcription (Latin):
¶Hoc ampliꝰ peccunę quã ꝓhibrt dare. usuram
prestet tertiam centesimę & nemo dicat quod
potest dñis cautionẽ defensionis inquilinis dare.
&e pensiones post denuntutiones exigere. defensio
onĩ si ne fiderussore omneno idonea non est
ae non facile ẽ fide uissorẽ om̃ib inuenir e¬

Expanded text:
Hoc amplius: pecuniae, quam prohibuit dari, usuram Hoc amplius: pecuniae, quam prohibuit dari, usuram praestet tertiam centesimae, et nemo dicat, quod potest dominus cautionem defensionis inquilinis dare et pensiones post denuntiationem exigere; defensio enim sine fideiussore omnino idonea non est, et non facile est fideiussorem omnibus invenire
Abbreviated transcription (Latin):
depositũ deinde impleuit. et depositaris nohil
reddere uult iubet constitutio tenere eũ ꝗa condi¬
tionib implctis. res depositas reddere debet. sed or
si uenerit aliquis & denuntiauerit depositario ne
aliqrud reddat. nichil hoc ei qui deposuit noceat
quicquid dampnũ enĩ post tilẽ denuntiationẽ uł
fortuito casu depositis reb. contigerit. hoc ad eum
qui denuntiauit ꝑtinet ut depositario in dẽpauta
conseruetur: Hoc omplius: s peccunia erat deposita
& cã reddi quisprã doiuntiatione ꝓhibuerit. exeo
tẽpore cogendus ẽ tertiã centesimȩ usurarum
noe depositori p̃stare usqłeo donec redelat᷑ peccunia¬
aio & dqnistus ut cioiles annone ł persione ñ solua  uꝑ
iuis uł cuules annonas daoi ꝓhibuerit alicii
ciu se creditorẽ dicit ẽẽ. uł si denuntiauerit in¬
ꝗlinis ne pensiones prestent. ꝗequid cdãpni ex hoc
dñi serserunt is qui denuntiaut resarciri cogit᷑

Expanded text:
depositum, deinde implevit, et depositarius nihil depositum, deinde implevit, et depositarius nihil reddere vult. Iubet constitutio teneri eum, quia condicionibus impletis res depositas reddere debet. Sed et si venerit aliquis, et denuntiaverit depositario, ne aliquid reddat, nihil hoc ei, qui deposuit, noceat; quidquid enim damni post talem denuntiationem vel fortuito casu depositis rebus contigerit, hoc ad eum, qui denuntiavit, pertinet, ut depositori indemnitas conservetur. Hoc amplius. Pecunia erat deposita, et eam reddi quispiam denuntiatione prohibuit; ex eo tempore cogendus est tertiam centesimae usurarum nomine depositori pant, ut civiles annonae vel pensiones non soluantur Si quis vel civiles annonas dari prohibuerit alicui, cuius se creditorem dicit esse, vel si denuntiaverit inquilinis, ne pensiones praestent, quidquid damni ex hoc domini senserint, is qui denuntiavit, resarcire cogatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nare de sua substantra. nisi quod ꝑtinet ad donatiõe
propt̃ nuptias. siue ꝑsemet ipsũ siue ꝓ liberis dederit.
liceat aũt eis ce dotare filias suas si nuptias c̃trahas
alit̃ enĩ ñ liceat eis immobiles res suas donare siue
mortis causa. siue non mortis causa: Uendere aũt si
uelint: liceat ois scđm nr̃as constitutiones. Nã &
dotẽ dare ꝓ filia sua curialis homo potest usq
ad eũ modũ qui constitutione comprehensus. scire
aũt oportet quod aliis priuatis hominib non est¬
interdictũ donationes mortis causa facere ee quas
uoluerint condicione inserere: Nã eis concessũ est
etiã talẽ condicionẽ addere: ut non liceat donatori
mortis causa donationẽ reuocare abas aũt condicio¬
nes obseruar: sed et non mortis causa donationes
qui uelint scđm leges faciant: De ropos De pos
uidã titio deposuit peccuniã. uł alias ressubaliꝗb.
condicionib ut si impletę fuerint: reddatur ed

Expanded text:
nare de sua substantia, nisi quod pertineat ad donationem nare de sua substantia, nisi quod pertineat ad donationem propter nuptias, sive pro semet ipso, sive pro liberis dederit. Liceat autem eis et dotare filias suas, si nuptias contrahant; aliter autem non liceat eis immobiles res suas donare sive mortis causa, sive non mortis causa. Vendere autem si velint, liceat eis secundum nostras constitutiones, nam et dotem dare pro filia sua curialis homo potest usque ad eum modum, qui constitutione comprehensus est. Scire autem oportet, quod aliis privatis hominibus non estinterdictum donationes mortis causa facere, et quas voluerint, condiciones inserere; nam eis concessum est etiam talem condicionem addere, ut non liceat donatori mortis causa donationem revocare, alias autem condiciones observari. Sed et non mortis causa donationes qui velint secundum leges faciant. Dat. XV. Quidam Titio deposuit pecuniam vel alias res sub aliquibus condicionibus, ut si impletae fuerint, reddatur ei
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. & capitali supplicio punietur. & ceterarum
aũt prountiarũ p̾sides denas libras auri pene nõe
prestare & magistratu suo carere iubemus Officia¬
les aũt & defensores & patres ciuitatũ tres auri libras
dari: & capitali puniri supplicio: IDEM
emo priuatus faciat aut cõparet arcus uł telas uł
spatas uł glados quos parameria uocant uł zabas
siue loricas uł contos. aut lanceas quocũq modo si¬
fiant uł que abysaurismono copia dicunt᷑. uł siginnos
quos missibilia uocant uł scuta uł capsides. liceat aut
priuatis hominib facere & cõparare cultellos mini¬
ciant cartularii serinũ fabrice quod si hec siluberrima
nr̃a instatuta c̃tẽpserint : ñ solũ peccuniaras penas
subsistunt. sed etiã corporales. & militia sua carebunt
& semniũ eoꝵ ad curã fabrice nullã cõmunionem
Seonni liceat curiali condicioni obnoxio alquid do¬

Expanded text:
tetur, et capitali supplicio puniatur. Ceterarum tetur, et capitali supplicio puniatur. Ceterarum autem provinciarum praesides denas libras auri poenae nomine praestare, et magistratu suo carere iubemus, officiales autem et defensores et patres civitatum tres auri libras dare, et capitali puniri supplicio. Idem Nemo privatus faciat aut comparet arcus, vel tela, vel spathas, vel gladios, quos parameria vocant, vel zabas sive loricas, vel contos, aut lanceas, quocumque modo fiant, vel quae ab Isauris monocontia dicuntur, vel zibynnos, quos missibilia vocant, vel scuta vel cassides. Liceat autem privatis hominibus facere et comparare cultellos miniSciant chartularii scrinii fabricae, quod si haec saluberrima nostra statuta contempserint, non solum pecuniarias poenas subsistent, sed etiam corporales, et militia sua carebunt, et scrinium eorum ad curam fabricae nullam communionem ere possunt Nemini liceat curiali condicioni obnoxio aliquid do
Abbreviated transcription (Latin):
fesꝗ ad arma fatienda militant et depublico alant᷑ Oportet
aũt glorrosissimũ magistrũ officioꝵ ꝗnq chartularios
descrinio fabrice deputare bone opinionis homines. et
pͥmates scriniĩ. ut quererent de priuatis hominib: qui
armi facere audent & siquos idoneos inuenerint. de
eis ad nos rferant ut matricula eoꝵ ꝑspecta in nra
rescriptione confirment᷑ & in militra scribantur &
fiant publiei fabricenses at tam̃ si ea fuerint obsguata.
rustiei homines armorũ coprã non habbunt. Oportet
aut eos scriniarios qui mitioi. Etur ad inꝗsitionẽ
priuatoꝵ qui arma faciunt depositiones a magistratib
& defensorib & patrib eiuitatũ accipere quod
nemini praato concedant arma facere. si enĩ
concesserint: al exandrine quidẽ ciuitatis p̃fectus
uiginti librarũ auri pena pcellat᷑. & magistratu suo
carcat. & officiũ ẽi uaginti librarũ auri pena mulc¬

Expanded text:
ses, qui ad arma facienda militant, et de publico aluntur. Oportet ses, qui ad arma facienda militant, et de publico aluntur. Oportet autem gloriosissimum magistrum officiorum quinque chartularios de scrinio fabricprimates scrinii, ut quaererent de privatis hominibus, qui arma facere audeant. Et si quos idoneos invenerint, de eis ad nos referant, ut matricula eorum perspecta nostra rescriptione confirmentur, et in militia scribantur, et fiant publici fabricenses; nam si ea fuerint observata, rustici homines armorum copiam non habebunt. Oportet autem eos scriniarios, qui mittuntur ad inquisitionem privatorum, qui arma faciunt, depositiones a magistratibus, et defensoribus, et patribus civitatum accipere, quod nemini privato concedant arma facere; si enim concesserint, Alexandrinae quidem civitatis praefectus viginti librarum auri poena percellatur, et magistratu suo careat, et officium eius viginti librarum auri poena mulc
Abbreviated transcription (Latin):
ex eodẽ uentre nati ex quo et ipse ꝓgenit̾ est.IE c aũt
DO FI BPICENSIBUS M QUI SRMA
Demo arma facere audeat. nis ꝙ in publicis fabricis et
matriculis fabricensũ p̃ferunt᷑. et pͥuatis hominib nõ
nendant. numeroꝵ aũt fabricenses noua arma nõ fatiant
et de publicis ballistari ĩs ut nemo noria arma fatiat. s uet̾a
renouet. Siꝗd uõ nouum fecerit hoc ad publicũ armam̃tũ
uniꝰ cuĩq ciuitatis pertineat.10
ec aũt obseruari oportet non solũ abipsis ballastariis
periculo eor. sed eciã patrib cruitatũ sub ꝗb et ballistarũ
s̃ et publica armam̃ta et diligentia eoꝵ et custodia ut
uendens. curabit p̃ses ꝓuintie huĩmodi homini poenã
cõpetentẽ inponere. et ab ẽptore et sine p̃cio uendicare
et publico addicere. eadẽ dicim et dehis quos de testatos¬
putam numeroꝵ uocant: IDEMSA CI¬
ancimꝰ ut pͥuat᷑ homo arma non fatiat nisi soli fabricen¬

Expanded text:
ex eodem ventre nati, ex quo et ipse progenitus est. Haec autem ex eodem ventre nati, ex quo et ipse progenitus est. Haec autem De fabricensibus, et qui arma Nemo arma facere audeat, nisi qui in publicis fabricis et matriculis fabricensium referuntur, et privatis hominibus non vendant. Numerorum autem fabricenses nova arma non faciant,r. Eadem dicimus et de publicis ballistariis, ut nemo nova arma faciat, sed vetera renovet; si quis vero novum fecerit, hoc ad publicum armamentum uniuscuiusque civitatis pertineat. Idem Haec autem observari oportet non solum ab ipsis ballistariis periculo eorum, sed etiam patribus civitatum, sub quibus et ballistarii sunt, et publica armamenta, et diligentia eorum et custodia. vendens, curabit praeses provinciae huiusmodi homini poenam competentem imponere, et ab emptore ea sine pretio vindicare, et publico addicere. Eadem dicimus et de his, quos deputatos numerorum vocant. Idem Sanciprivatus homo arma non faciat, sed soli fabricen
Abbreviated transcription (Latin):
in huĩmodi causis habentib DEΙΥDtus
I que lites contestate sunt iniudiciis ciulibus sedm̃ pͥora
iura suũ finẽ expectent. Om̃ĩa añt pͥuilegia que dicta
Qȩ ab intestatis frĩb deferuntor.
iꝗs decesserit sine liberis: sine patre: et matre. et
fres ei ab intestato successionẽ ipsĩ capere uelint. sin
aũt iuris diuersist̃et ꝗdã ex his fuerint c̃sangurnei ñ
aũt ex eidẽ matre natr. uł ex eadẽ matre nati. nomn
aũt c̃sanguinei: et alii appareant eĩdẽ patris et erdẽ
matris progeniti. ipsi abiis anteponant᷑ frib Nã ec ante¬
riores leges quodĩ modo hoc fieri p̃cipiunt tiã illis cau¬
tũ ẽ ut si pater meus defuncta forte matre mei. aliã
uaorẽ duxerit: et liberos hibuerit: dehinde ex nupti¬
alibus lucris uel alisꝰ que ad quesiionẽ effugiunt
emolum̃tũ uni exhis cagerit et mortuus fuerit: ut añ¬
ponant᷑ michi fres ipsius ꝗ ñ solũ consanguineif sed ecrã

Expanded text:
in huiusmodi causis habentibus. De iudiciis in huiusmodi causis habentibus. De iudiciis Si quae lites iam contestatae sunt in iudiciis civilibus, secundum priora iura suum finem exspectent, omnia auquae ab intestato fratribus deferuntur Si quis decesserit sine liberis, sine patre et matre, et fratres eius ab intestato successionem ipsius capere velint: sin autem iuris diversi sint, et quidam ex his fuerint consanguinei, non autem ex eadem matre nati, vel ex eadem matre nati, non autem consanguinei, et alii appareant eiusdem patris et eiusdem matris progeniti, ipsi aliis anteponantur fratribus. Nam et anteriores leges quodammodo hoc fieri praecipiunt; nam illis cautum est, ut si pater meus defuncta forte matre mea aliam uxorem duxerit, et liberos habuerit, deinde ex nuptialibus lucris, vel aliis, quae adquisitionem effugiunt, emolumentum uni ex his contigerit, et mortuus fuerit, ut anteponantur mihi fratres ipsius, qui non solum consanguinei sunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ria. ad eat prius ep̃m cuiꝰ iuditro clericus positus est:
Ille enĩ sine dãno sine dilatatione cõpetentẽ finẽ
liti impositurus ẽ .T Sin aũt noluerit ep̃s litẽ diri¬
mere. tc̃ ad cuules iudices disceptatio causę ꝑueniat:
Ubi aut ep̃s caisam dirimere uult: sine scriptura
om̃ia ꝓcedant. & definitiua sententia sine scriptis
ib eo ꝓducatur. nisi forte partes uoluerint ut in
scriptis ea inseratur :I Quod si de criminali causa
litigũ emerserit. dẽ cõpetentes iudices in hac ciuita¬
te ut in ꝓumtiis in terpellati. consentaneũ legib ter¬
minũ causis inponant. Ita tam̃ ut disceptatio litis duoꝵ
mensiũ spatiũ non excedat ad litis contestatione numerin
dat᷑ fuerit ab ep̃o suo uł clericit honore. Sin aũt crimen
eccłasticũ est: tc̃ scđm canones ab ep̃o solo canse exacͥmi¬
natio et poena ꝓcedat. nullã cõmunionẽ aliis iudicibas

Expanded text:
ria, adeat prius episcopum, cuius iudicio clericus suppositus est. ria, adeat prius episcopum, cuius iudicio clericus suppositus est. Ille enim sine damno, sine dilatione competentem finem liti impositurus est. Sin autem noluerit episcopus litem dirimere, tunc ad civiles iudices disceptatio causae perveniat. Vbi autem episcopus causam dirimere uult, sine scriptura omnia procedant, et definitiva sententia sine scriptis ab eo producatur, nisi forte partes voluerint, ut in scriptis ea inseratur. Quod si de criminali causa litigium emerserit, tunc competentes iudices in hac civitate vel in provinciis interpellati consentaneum legibus terminum causis imponant, ita tamen, ut disceptatio litis duorum mensium spatium non excedat a litis contestatione numeranddatus fuerit ab episcopo suo vel clericatus honore. Sin autem crimen ecclesiasticum est, tunc secundum canones ab episcopo solo causae examinatio et poena procedat, nullam communionem aliis iudicibus
Abbreviated transcription (Latin):
sacram̃to litigatoꝵ arbiter eligatur. & si quidẽm
sponte sua contra ius sententiom dederit : ipse deo
rationẽ daturus ẽ: Sin aũt ꝑ inprudentiã aliꝗd
non uire iudicauerit. hoc partibinoͤ ꝓhibemus.
Om̃ia aũt cetera iura que de cõpromissariis intro¬
ducta sunt. uł aliis arbitris non cũ sacram̃to receptis
a ueterib legib uł a nob introducta sunt in sua fir¬
mitate in nouata ꝑmaneant: DePΟUΟCATΙΟ¬
TIPUS  Ret r actat ⁊onigos :
mes iudices ꝓuocationes porrectas susciprant. nisi
forte p̃fectus p̃torio sit: Nã in hac sede ius retra¬
ctationis integrũ custodiri p̃cipimus: De DIUSIS
quãuis iussio nr̃a. uł pracmatica sanctio contra¬
riũ statuerit: & ꝓuocationes sib porrectas admit¬
tant in his scilicet. causis inquib ꝓ uocar e licituẽ
maluerit tã in peccuniaria quã incriminali causa
ncũ clerico litigiũ habuerit. si quidẽ de causa peccuna¬

Expanded text:
sacramento litigatorum arbiter eligatur, et si quidem sacramento litigatorum arbiter eligatur, et si quidem sponte sua contra ius sententiam dederit, ipse Deo rationem daturus est. Sin autem per imprudentiam aliquid non iuste iudicaverit, hoc partibus nocere prohibemus. Omnia autem cetera iura, quae de compromissariis vel aliis arbitris non cum sacramento receptis a veteribus legibus vel a nobis introducta sunt, in sua firmitate innovata permaneant. De provocationibus et retractationibus Omnes autem iudices provocationes sibi porrectas suscipiant, nisi forte praefectus praetorio sit; nam in hac sede ius retractationis integrum custodiri praecipimus. De diversis quamvis iussio nostra vel pragmatica sanctio contrarium statuerit, et provocationes sibi porrectas admittant, in his scilicet causis, in quibus provocare licitum ess in ius vocare clericum maluerit tam in pecuniaria, quam in criminali causa Si quis cum clerico litigium habuerit, si quidem de causa pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
faciat exactionẽ sic adũsariu eĩ condẽpnet.
Sin aũt propt̾ uarłtatẽ litis in nullo sũptu con
moieia quȩ de puocationib uł recusationibus &¬
ut uiginti dies post admonitionẽ reus induti as
habeat. & siquid aliud iudiciale constitiumus.
in sua farmitate maneãt. ut ariqr ꝑ cõpmrisssi
non ꝓ sacram̃tũ ad sẽm antor
eoio eũ iure uirando iudicẽ cũ adũsarro suq ac¬
ciprat. tala enĩ arbitria nulliꝰ momenti sunt:
Sin aut cũ cõpnusso penali aliquis iudicẽ degerit.
res cauta erit. & duoꝵ alterũ necẽe ẽ fieri uł sen¬
tentiã iudicis impleri. uł si hoc is qui condẽpna¬
tus ẽ recusauerit. penã cõpromissi prestiri. magi¬
stratus aũt populi romani si int̾pellati fuerint.
curent ut pena cõꝓmissiria exacta ab eo qui ob¬
tẽꝑare arbitrio noluit adũsario eĩ restituatur:
nsũma aũt dicimus post hac licitũ non ẽẽ ut cũ

Expanded text:
non ultra taxationem sic adversarium eius condemnet. non ultra taxationem sic adversarium eius condemnet. Sin autem propter varietatem litis in nullos sumptus coOmnia, quae de provocationibus, vel recusationibus,ut viginti dierum post admonitioneus, in sua firmitate permaneant. Vt arbitri per compromissum, non per sacramentum adsumantur Nemo cum iureiurando iudicem cum adversario suo accipiat; talia enim arbitria nullius momenti sunt. Sin autem cum compromisso poenali aliquis iudicem elegerit, res cauta erit. Duorum enim alterum necesse est fieri, vel sententiam iudicis impleri, vel si hoc is, qui condemnatus est, recusaverit, poenam compromissi praestari. Magistratus autem reipublicae si interpellati fuerint, curent, ut poena compromissaria exacta ab eo, qui obtemperare arbitrio noluit, adversario eius restituatur. In summa autem dicimus, posthac licitum non esse, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
semios audiant lites sedtam̃ sententiã ĩ scriptis
dicant & prouocatiõs condẽpnato non deneget᷑ nisi
forte t̃ appellare aliquus maluerit. uł contumacit᷑
in absentia fuit. Nã & ĩtia prouocatio inlicita ẽ
& contumaces ac̃ dẽpnati appellare nposst̃
arsaiisq iudex ab utraq parte binos sołs in litis
contestatione accipiat. & binos intermino litis.
nisi forte litigiũ motũ intracentũ soł sit. Sieni
intra centũ soł fuerit: nichił accipiant. Fabeant
aut singuli iidices exhis octo quos constitiumus
binas libras auri de publico a mensa p̃fecti p̃torũ
Om̃ib aũt ꝑsonis priuilegia insũptib litiũ p̾stita
maneant inc̃cussa. De diffiituus sententus.
n definitiua sententia iudex debae definire ꝗd
fieri oportet de inpensis quas alta pars ab adũsirio
suo passa ẽ. & si quidẽ iure uorando terminare
quantitatẽ sũptuũ uidex extimauerit faciat eĩ ta¬
xationẽ & scđm quod is qui uineit uirauerit.

Expanded text:
es audiant, sed tamen sententiam in scriptis dicant. Et provocationes condemnato non denegentur, nisi forte ter appellare aliquis maluerit, vel contumaciter in absentia fuit. Nam et tertia provocatio illicita est, et contumaces condemnati appellare non possunt. Vnusquisque iudex ab utraque parte binos solidos in litis contestatione accipiat, et binos in termino litis, nisi forte litigium motum intra centum solidos sit. Si enim intra centum solidos fuerit, nihil accipiat. Habeant autem singuli iudices ex his octo, quos constituimus, binas libras auri de publico a mensa praefecti praetorio, omnibus autem personis privilegia in sumptibus litium praestita maneant inconcussa. De definitivis sententiis In definitiva sententia iudex debet definire, quid fieri oportet de impensis, quas altera pars ab adversario suo passa est, et si quidem iureiurando terminare quantitatem sumptuum iudex aestimaverit, faciat taxationem, et secundum quod is, qui vicit, iuraverit,
Abbreviated transcription (Latin):
i pat̃ nat᷑ał dũ uit p̃cedentes obseruationes ñ fecerit: ut
filios suos nat᷑ales logatimos sib efficiat. cõponat testam̃tũ.
ce in eo dicat si uelit eos legitimos sibi successores existere.
si hȩc fec̃it. liceat filiis hoc docere. & testam̃tũ ostende

Expanded text:
 naturalis, dum vivit, praecedentes observationes non fecerit, ut  naturalis, dum vivit, praecedentes observationes non fecerit, ut filios suos naturales legitimos efficiat, componat testamentum, et in eo dicat, se velle eos legitimos sibi successores exsistere. Et si hoc fecerit, liceat filiis hoc docere, et testamentum pat
Abbreviated transcription (Latin):
dotaba instrum̃ta cũ ea fecerit. dicimus libos tã eos ꝗ ante
instrum̃ta. quã illos ꝗ postea nati st̃ legitimos: & ĩ potestate
patris freri. siue post instrum̃ta natifilii dcesserint: siue
ormno nati ñ fuerint. nulla discretione habita. utrũ aba
subsit legitima ꝓles anñ. s &e siꝗs c̃ceptus ante instrum̃tũ
pꝰtea natꝰ fuerit. illud tẽpuᷤᷤ quo natus c̃ inspiciat᷑ ut le¬
gitimus fiat. ł si ꝓsit ei tẽpꝰ c̃ceptiõis illud tẽprꝰ obseruet᷑.
⁊ euis filios habuerit naturales. eoꝵ aut̃ mat̃ IDom
mortua sit. ut dotaliũ ĩstrum̃toꝵ cõpositio fieri ñ possit.
uł si uiua ꝗdẽ mat̾. s ea digna matrimonio ñsit. ł si celata
fuerit ut uxor ñ ducat᷑. pat̾ aut filios suos legitimos faee
uelit. liceat ei supplicare pͥncipi &e ħ ipsũ manifestare in
p̃cib suis. ut pͥncipe annuente status filioꝵ c̃firmet᷑. scili
siĩ hiscasib legitima ꝓles ñ subsit. De M

Expanded text:
tam eos, qui ante instrumenta, quam illos, qui postea nati sunt, legitimos et in potestate patris fieri, sive post instrumenta facta nati decesserint, sive omnino nati non fuerint, nulla discretione habita, utrum alia subsit legitima proles, an non. Sed et si quis conceptus ante instrumentum, postea natus fuerit, illud tempus, quo natus est, inspiciatur, ut legitimus fiat, vel si prosit ei tempus conceptionis, illud tempus observetur. Idem Si quis filios habuerit naturales, eorum autem mater mortua sit, ut dotalium instrumentorum compositio fieri non possit, vel si vivat quidem mater, sed ea digna matrimonio non sit, vel si celata fuerit, ut uxor non ducatur, pater autem filios suos legitimos facere velit, liceat ei supplicare principi et hoc ipsum manifestare in precibus suis, ut principe annuente status filiorum confirmetur: scilicet si in his casibus legitima proles non sub
Abbreviated transcription (Latin):
& in peccuniariis donationib introduacimus.
&si in illis eo ꝗ liberalitatẽ accepit in grato circa
donator ẽ existente infirmabatur donatio. quanto
magis silibertus circa patronũ in gratus fuerit.
roindi debet libertas.¶ Caisę aũt ingratitudinis
legib cognitę sunt. ututi s libertus manus suas
contra patronũ suũ moueat. ł si contum elias atroces
ei fecerit. uł si magnũ & intollerabile damnũ ei fece¬
rit. Idẽ ẽ & s addedecus eĩ ꝑtinentẽ in iuriam
effuderit.  Si enĩ horũ aliquod patronus ł liberi etus
probauerint. ad pristinũ statũ conuictus reuertitur.¬

Expanded text:
et in pecuniariis donationibus introduximus. et in pecuniariis donationibus introduximus. Et si in illis eo, qui liberalitatem accepit, ingrato circa donatorem exsistente, infirmatur donatio, quanto magis, si libertus circa patronum ingratus fuerit, rescindi debet libertas? Causae autem ingratitudinis legibus cognitae sunt: veluti si libertus manus suas contra patronum moverit, vel si contumelias atroces ei fecerit, vel si magnum et intolerabile damnum ei dederit; idem est, et si ad dedecus eius pertinentes iniurias effuderit. Si enim horum aliquid patronus vel liberi eius probaverint, ad pristinum statum convictus libertu