comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit uidebis. hoc ẽ. quod nunc credis. tec̃
absolute cognosces. & letaberis illis digne
pereuntib te in sũma bĩtudine ꝑ grãm
dñi collocatum. U idi impium super¬
exaltatũ: & eleuatum suꝑ cedros liban.
ie contra grauissimũ morbum ple¬
Inissima medicina prestat᷑. Dicunt
enĩ quidam. Si dõ talia displicerent. im¬
peccatorib tanta felicitas minime ꝓue¬
nirae. Idõq ꝑ enerciam que actum rei
in corporea imaginatione representat. ui¬
disse se impiũ dic̃ creuisse. ñ ad honorẽ
s potius ad ruinam. Uleuantur enim
tales hic supra iustos. quia illi sunt hu¬
miles. isti suꝑbi. S isti in uidicio cadent¬
al feliciter erigentur. & quia dyxerat suꝑ¬
exaltatiim. ne putares eum tantum supra hi¬
miles euectum: addidit. Et eleuatum suꝑ
cedros libani. ut ipsis quoq proceris eacx¬
minib celsior appareret. Cuiꝰ prouectus ido
tantum extollitur. ut eius in remediabilis

Expanded text:
dicit, videbis, hoc est quod nunc credis, tunc dicit, videbis, hoc est quod nunc credis, tunc absolute cognosces, et laetaberis, illis digne pereuntibus, te in summa beatitudine per gratiam Domini collocatum. Vers. 37. Vidi impium superexaltatum, et elevatum superHic contra gravissimum morbum medicina plenissima praestatur. Dicunt enim quidam: Si Deo talia displicerent, peccatoribus tanta felicitas minime proveniret. Ideoque per energiam, quae actum rei incorporeae imaginatione repraesentat, vidisse se dicit impium crevisse non ad honorem, sed potius ad ruinam. Elevantur enim hic tales supra justos, quia illi sunt humiles, isti superbi; sed isti in judicio cadentlli feliciter erigentur. Et quia dixerat, superexaltatum, ne putares eum tantum supra humiles evectum, addidit, et elevatum super cedros Libani, ut ipsis quoque proceris cacuminibus celsior appareret. Cujus profectus ideo tantum extollitur, ut ejus irremediabilis
Abbreviated transcription (Latin):
bit de ut ihabites t̾ram cum pereunt pec¬
catores uidebis. Suꝑiorib reb diligenter
expositis quȩ ad et̾nam poterant beatitu¬
dinem ꝑtinere. redit ad iustum consolans
eum &e dicens. Cu qui iam creͣdisti ad quȩ
bona euehi possis. confident̃ expecta dñm
idest patient̾ age. & qualis sit ipsa pati¬
entia: non tacetur. Non enĩ otioso diert᷑
expecta. s laboranti qui uias dm̃ hoc est.
sacratissima precepta custodit. Apte quaq
sua reddidit suis. Terram illam nisi exal¬
tatus ñ potest possidere. quia sic magna
sic scã sic celestis ẽ: quam nemo p̾ualet
nͥ bene meritꝰ adipisci. Sequit᷑. Cũ pere¬
unt peccatores uidebis. Duplici ratione
iustorum gaudia cumulantur. Pnum
cũ senserint in quantis sint iocunditatisꝰ
collocandi. deinde cum uiderint penas
pecc̃oꝵ. exultabunt amplꝰ ab ȩt̾̃no se sup¬
ꝑlicio liberatos. Tunc enim gratior fit qua¬
litas muneris atcributi. quando conspecta
fuerit penalis aduersitas. Ergo hoc quod¬

Expanded text:
 ut inhabites terram; cum perierint peccatores videbis. Superioribus rebus diligenter expositis, quae ad aeternam poterant beatitudinem pertinere, redit ad justum, consolans eum, et dicens: Tu qui jam credidisti ad quae bona evehi possis, confidenter exspecta Dominum, id est patienter age: et qualis sit ipsa patientia non tacetur. Non enim otioso dicitur exspecta, sed laboranti, qui vias Domini, hoc est sacratissima praecepta custodit. Apte quoque sua reddidit suis. Terram illam nisi exaltatus non potest possidere: quia sic magna, sic sancta, sic coelesti; est, quam nemo praevalet, nisi bene meritus, adipi sci. Sequitur, cum perierint peccatores videbis. Duplici ratione justorum gaudia cumulantur. Primum cum senserint in quantis sint jucunditatibus collocandi; deinde cum viderint poenas peccatorum, exsultabunt amplius ab aeterno se supplicio liberatos. Tunc enim gratior fit qualitas muneris attributi, quando conspecta fuerit poenalis adversitas. Ergo hoc
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na pace positos possidebit ab omn
periculo liberatos. Nec ilampnabre
eum cũ iudicabitur illi. Non dãpnat
iustum cum iudicat impium. sed dis¬
cretione meritorum istum beatitudo suscipi¬
et. illum debita pena torquebit. min¬

Expanded text:
aeterna pace positos possidebit ab omni aeterna pace positos possidebit ab omni periculo liberatos. Nec damnabit eum, cum judicabitur illi. Non damnat justum, cum judicat impium; sed discretione meritorum justum beatitudo suscipiet, illum debita poena torquebit.
Abbreviated transcription (Latin):
Dhue ista dicunturꝑdere eum.¬
de futuro iudicio. Considerare. est.
enim aliquid alta deliberatione conspi¬
cere. & usq ad rerum uiscera ꝑuenire
Nam in die resurrectionis peccator
ꝑpendet iͦtum. & dicae in corde suo.
Nonne iste.ẽ. qui egebat quẽ in con¬
temꝑtu habuimus & derisu. & modo¬
eũ cernimꝰ supra nos electum. & in
sũma gloria constitutum. Noc est.
peccatorem iustum considerare. Querit
autẽ ꝑdere eum. a consuetudine dicit᷑
delinquentiũ. qmĩ & in illo scło festinãt
iustum ꝑdere. ubi iam cognoscuntur
nocendi licentiã non habere. Ot̃
autem ñ derelinquet eum in manib
eiꝰ. nec dampnabit eum cũ uidicabitur
orsidera quẽadmodum Iilli.¬
ordinẽ istum futuro scło deputaũ.
ut dicat in potestate ininici iustum
ulterius ñ esse tradendum. Quod in
isto scłõ frequent̾ euenit. ut martyres
relinquere ꝑsecutoꝵ manib carnalit᷑
occidendos. Tunc enĩ famulos suos iã
ũ derelinquet arbitriis impiorũ. s in

Expanded text:
dhuc ista dicuntur de futuro judicio. Considerare est enim aliquid alta deliberatione conspicere, et usque ad rerum viscera pervenire. Nam in die resurrectionis peccator perpendet justum, et dicet in corde suo: Nonne iste est qui egebat, quem in contemptu habuimus et derisu; et modo cernimus supra nos electum, et in summa gloria constitutum? Hoc est peccatorem justum considerare. Quaerit autem perdere eum, a consuetudine dicitur delinquentium, quoniam et in illo saeculo festinant justum perdere, ubi jam cognoscuntur noceerelinquet eum in manibus ejus, nec damnabit eum cum judicabitur illi. Considera quemadmodum ordinem istum futuro saeculo deputavit, ut dicat in potestate inimici justum ulterius non esse tradendum; quod in isto saeculo frequenter evenit, ut martyres relinqueret persecutorum manibus carnaliter occidendos. Tunc enim famulos suos jam non derelinquet arbitriis impiorum, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiuimus qui reliqui sumus simul ra¬
piemur cũ illis in nubib obuiã dño i
aera: & sic semꝑ cum dño erimꝰ Es iusti¬
meditabitur sapientiam. & linguã eiue¬
loquetur iudiciũ. Harratio hec ꝑ figu¬
ram charayterismon que latine informa¬
tio uel descriptio dr̃ tempus beate resur¬
rectionis ostendit. Non enim dicit medi¬
tatur. s meditabitur de futuro. Os hic
cogitationũ debemus acciꝑe. quia de
ligua sequitur quid loquatur. Medita¬
bitur ꝙͦ sapientiã. sed non scͥpturarum
lectione sed cordis purissima uisione.
Ibi enim ñ litteris sapientia colligitur.
s celesti largitate in elaborata prestatur.
Et lingua eiꝰ loquetur iudiciũ. Quia
sermo ibi nequaquã acogitatione dissen¬
tiaͣt. s sicut cor meditabitur sapientiam:
ita lingua loquetur ꝑ cũctam iusticiam.
Hic ẽ ille cȩlestis & beatorum modus ut
m̃ito in consortiũ angłorũ recipiant᷑. qͥ
se nullo errore confundunt. Loquetur¬

Expanded text:
qui vivimus, qui reliqui sumus, simul raqui vivimus, qui reliqui sumus, simul rapiemur cum illis in nubibus obviam Christo in aera, et sic semper cum Domino erimusmeditabitur sapientiam, et lingua ejuloquetur judicium. Narratio haec per figuram characterismon, quae Latine informatio vel descriptio dicitur, tempus beatae resurrectionis ostendit. Non enim dicit, meditatur, sed meditabitur de futuro. Os hic cogitationem debemus accipere, quia de lingua sequitur quid loquatur. Meditabitur ergo sapientiam, non Scripturarum lectione, sed cordis purissima visione. Ibi enim non litteris sapientia colligitur, sed coelesti largitate inelaborata praestatur. Et lingua ejus loquetur judicium, quia sermo ibi nequaquam a cogitatione dissentiet: sed sicut cor meditabitur sapientiam, ita lingua loquetur per cuncta justitiam. Hic est ille coelestis et beatorum modus, ut merito in consortium angelorum recipiantur qui se nullo errore confundunt. Loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
scłi suꝑ eam. Sicut assi due increpat
ut corrigat: ita frequent̾ munera pollice¬
tur ut erigat. Utraq enĩ si c̃ diximꝰ effi¬
cacissima sunt instrumenta doctrinȩ.
ut malos uindicta bonos promissa pre¬
inza subsequantur. Terra gͦ ista appella¬
ta ẽ eo quod cõmeantium pedib atte¬
ratur. Nd cuius similitudinẽ et illa
futura terra uocitatur: non quia terat᷑
quȩ uigit̾ manebit illesa. s uocabulũ
non ꝑdat. Qm̃ ipsa ꝑmanebit qualitatibꝰ
immutatis: sicut & celum & corpora nr̃a
credimꝰ innouanda. Quȩ licet noua erũt:
hisdem tam̃ nominib appellantur. Adiec
tum.ẽ. & inhabitabunt in scłm scłi super
eam: ne istã crederes que aliquando de
serenda est. Hec uacat quod ñ dixit in
eam s suꝑ eam. Secretum enim uidetur:
ut putamus ipsius habitationis exponẽ.
Es idõ dicꝰtum ẽ. suꝑ eam: qͣuia spiritali
corpore non erit necesse terram graui ealca¬
re uestigio. sicut apłs dicit. Deinde nos

Expanded text:
i super eam. Sicut assidue increpat ut corrigat, ita frequenter munera pollicetur ut erigat. Utraque enim, sicut diximus, efficacissima sunt instrumenta doctrinae, ut malos vindicta, bonos promissa praemia subsequantur. Terra ergo ista appellata est, eo quod commeantium pedibus atteratur. Ad cujus similitudinem et illa futura terra vocitatur, non quia teratur quae jugiter manebit illaesa, sed vocabulum non perdit, quoniam ipsa permanebit qualitatibus immutatis, sicut et coelum et corpora nostra credimus innovanda, quae licet nova erunt, iisdem taminhabitabunt in saeculum saeculi super eam: ne istam crederes quae aliquando 126 deserenda est. Nec vacat quia non dixit, in ea, sed super eam. Secretum enim videtur, ut putamus, ipsius habitationis exponere, et ideo dictum est, super eam, quia spirituali corpori non erit necesse terram gravi calcare vestigio, sicut Apostolus dicit: Deinde nos
Abbreviated transcription (Latin):
non potest iłos derelinquere. qui eiꝰ eligũt
p̃cepta complere: E intende promisaonem
quia ñ dicit iustos in temporalib reb ne¬
quaquã deserendos. s eos in ęt̾num conses¬
uandos esse pronuntiat. Hic enim uisua¬
lit̾ conseruari nequeunt. qui tͥbulatio¬
nib suppliciisq lacerantur. Audiant
cupidi uitę huius qui fibi longeuos ãnos
postulare noscuntur. ũ in hoc scło s in et̾¬
num conseruandi sunt qui domino pla
& sem̃ impiorũ peribit. F afexenter
sensus iste repecitur. ut amplꝰ que sunt
uentura credantur. Diuina siquidẽ mi¬
seratio dũ nos mauult gehenne penas
euadere. dignat sepius amonere. Et sẽ¬
suꝑuis iustorum semen idest oꝑam in be¬
nedictione dixit eẽ mansuram. ita hic nn¬
piorum actus perire confirmat. Perdot
sane. quando & ipsum delictum & locus
noscitur interire peccantiũ. Nam perure
enĩ in iudicio. Quid nobis profuit suꝑbia

Expanded text:
non potest illos derelinquere qui ejus eligunt non potest illos derelinquere qui ejus eligunt praecepta complere. Et intende promissionem: quia non dicit justos in temporalibus rebus nequaquam deserendos, sed eos in aeternum conservandos esse pronuntiat. Hic enim visualiter conservari nequeunt, qui tribulationibus suppliciisque lacerantur. Audiant cupidi vitae hujus, qui sibi longaevos annos postulare noscuntur, non in hoc saeculo, sed in aeternum conservandi et semen impiorum peribit. Frequenter sensus iste repetitur, ut amplius quae sunt ventura credantur. Divina siquidem miseratio, dum nos mavult gehennae poenas evadere, dignatur saepius admonere. Et srius justorum semen, id est opera in benedictione dixit esse mansura, ita hic impiorum actus perire confirmat. Peribunt sane, quando et ipsum delictum, et locus noscitur interire peccantium. Nam perire nt in judicio: Quid nobis profuit superbia?
Abbreviated transcription (Latin):
bita in scłm scłi. Duob modis ui¬
t᷑am nrãm pia mater instituit. Pmꝰ
est ut mala declinenius. quia peccatori bo¬
narum rerum repente non potest ẽẽ ap¬
petitus. Secundiis ut bona faciamus ꝓpt̾
quod a uituperabili actione cessauimus.
declinemꝰ gͥ mala quȩ ur̃ã sunt. & facia¬
nius bona que xp̃i sunt. quia dñs in
uidicio iustos suos non uocat ad p̃mium
quia nudos uestierunt. uisitauerunt in¬
firmos. esurientes sitientesq pascere dele¬
gert̃. Uides gͦ quia ñ sufficie xpĩano a
malis abstinere. nͥ &iã bonii utamur
qua datur oꝑatione ꝑficere. uerum hec
precepta quid sequitur & inhabita inse¬
cłm scłi. ut tali ꝓmissione confisus futa
premia spe certissima iam possidere ui¬
deat᷑. Scłm uero scłi significat et̾̃num
regnum. quod nulla successione muta
& tu iudicium. fac iusticiã ut iuiuante
anõ recta te uoleͣnte contineas. ut home.
tuis ipse congaudeas. Ille eñi auctor iusticiȩ

Expanded text:
ta in saeculum saeculi. Duobus modis vitam nostram pia mater instituit. Primus est, ut mala declinemus, quia peccatori bonarum rerum repente esse non potest appetitus. Secundus ut bona faciamus propter quod a vituperabili actione cessavimus. Declinemus ergo mala, quae nostra sunt, et faciamus bona, quae Christi sunt, quia Dominus in judicio justos suos non vocat ad praemiuquia nudos vestierunt, visitaverunt infirmos, et esurientes sitientesque pascere delegerunt. Vides ergo quia non sufficit Christiano a malis abstinere, nisi etiam bonum nitatur quadam operatione perficere. Verum haec praecepta quid sequitur? Et inhabita in saeculum saeculi; ut tali promissione confisus, futura praemia spe certissima jam possidere videatur. Saeculum vero saeculi significat aeternum regnum, quod nulla successione mutabet tu judicium, fac justitiam, ut, juvante Domino, recta te voluntate contineas, ut bonis tuis ipse congaudeas. Ille enim auctor justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
ficat enĩ clarissimam & purissimã lucem.
Tunc namq sol orbem terrarum nimia
daritate ꝑfundit: & cunctas mundi partẽ
ꝑspicuo fulgore collustrat. Subatꝰ esto
qui prosperatur in uia sua. S bditus ẽ
dno. etiam qͥ ab eiꝰ fide uidetũr alienus. po¬
testate dominationis. ñ electione iudicii.
S ite hoc dde scĩs dictum debuisses agnosce¬
re: sequitur. Et obsecra eum. Quod utiq fa¬
cere nesciunt: nisi qui pra dño deuotione
famulant᷑. Obsecrare quippe. significat ob¬
sequenter rogare. & nota quod hec duo
regularit̾ posita sunt: ut & bene agamus.
& semꝑ rogemus sic̾ dixit apłs. Orationi
instantes. necessitatib sanctorum cõmun¬
canter. Redit etiam ad illam cõmonitionẽ.
unde psalmus fecit initium: ut peccato¬
rem florentẽ sidelis ñ debeat imitari. Nã
idõ acdditums in uia sua: ut non scõs sed
cͥminosos intellige̾ debuisses. Ap̃i enim
uia sola bona ẽ nrã uͦ peccatis obnoxia

Expanded text:
ficat enim clarissimam et purissimam lucem. ficat enim clarissimam et purissimam lucem. Tunc namque sol orbem terrarum nimia claritate perfundit, et cunctas mundi partes perspicuo fulgore collustrat. Vers. 7. DALqui prosperatur in via sua. Subditus est Domino etiam qui ab ejus fide videtur alienus, potestate dominationis, non electione judicii. Sed ut hoc de sanctis dictum debuisses agnoscere, sequitur, et obsecra eum; quod utique facere nesciunt, nisi qui pia Domino devotione famulantur. Obsecrare quippe significat obsequenter rogare. Et nota quod haec duo regulariter posita sunt, ut et bene agamus, et semper rogemus, sicut dicit Apostolus: Orationi instantes, necessitatibus sanctorum communicantes . Redit etiam ad illam commonitionem unde psalmus fecit initium; ut peccatorem florentem fidelis non debeat imitari. Nam ideo additum est, In via sua, ut non sanctos, sed criminosos intelligere debuisses. Christi enim via sola bona est, nostra vero peccatis obnoxia.
Abbreviated transcription (Latin):
ipse faciet ipse qui omp̃s. est: ipse qui ma¬
nu fortis. ẽ. Ipse reuera cuius om̃ia uissioibꝰ
obsecundant. & qualia sunt que ille fac̃:
ꝑ effexegesim positam subter explanat.
Ut educ& tamquã lumen iusticiam
tuam: & iudicium tuum sicut me¬
ridiem. Ei xponit qͦd suꝑius dixit.:
& ipse fatiet. Lumen solis colores nobis cor¬
porales ostendit. Fulgur dĩ operum nrorum
qualitates ex aperit. ut iusticia nr̃a idest
fides quã habemꝰ in xp̃o sic reluceat: quatinꝰ
spũalibꝰ possit apparere conspectib: Educere
ẽ enim aliquid de tenebris adlumen tra¬
here. Hoc est de scłi istius caligine ad illã
futuri uidicuĩ ꝑducere claritatẽ. ubi oĩa
palam fiant: nec ulterius tenebrosis lati¬
bulis occuluntur. Qua propter iusticia
nram quam donante dñõ nunc habenꝰ
in fide: tunc humanis conspectib appare¬
bit. Et tamquam lumen profertur. cũ
uos cum ipso apparebitis in gła. Tamquã
meridiem: ꝑ yperbolen dictum est. Signi¬

Expanded text:
ipse faciet: ipse qui omnipotens est; ipse qui manu fortis est; ipse revera cujus omnia jussionibus obsecundant. Et qualia sunt quae ipse facit per epexegesiquam lumen justitiam tuam, et judicium tuum sicut meridiem. Exponit quod superius dixit, et ipse faciet. Lumen solis colores nobis corporales ostendit: fulgor Dei operum nostrorum qualitates exaperit: ut justitia nostra, id est fides quam habemus in Christo sic reluceat, quatenus spiritualibus possit apparere conspectibus. Educere est enim aliquid de tenebris ad lumen trahere; hoc est de saeculi istius caligine ad illam futuri judicii perducere claritatem, ubi omnia palam fiunt, nec ulterius tenebrosis latibulis occuluntur. Quapropter justitia nostra, quam, Deo donante, nunc habemus in fide, tunc humanis conspectibus apparebit, et tanquam lumen proferetur, cumvestra, tunc et vos cum ipso apparebitis in gloria . Tanquam meridiem, per hyperbolen dictum est; signi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ grauarẽ p̃sumant. S uide quanta
sit uis huiꝰ nominis: ut cum multarum
uirtutum capacem ẽẽ deceat xp̃ianum
ad ꝑfectionem totius boni explicandã
constet edictum. Nos dicit possessuros
hierłm futuram. de qua iam sepe dictum
.ẽ. ciuitas quȩ semꝑ bonorum suauitate
completa est ubi eius habitatores non merci¬
bus degunt: s diuina delectatione pascũ¬
tur. Non ibi quisquã laborat ut uiuat. s
totum quietus accipit: quod beatus animꝰ
concupiscte. Ibi occłis cordis esuries beata sa¬
ginatur. ibi anima solo uisu reficitur.
quando quicquid ad eius ꝑtinet desideri¬
ũ dñici uultus contemplatione prestat᷑.
Sequitur. Delectabunt᷑ in multitudine
paciꝰ. Hic iam ueritas ipsa ꝑfecte bĩtu¬
dinis indicatur. ut sẽꝑesuauit᷑ sentiat᷑
omẽ quodquod. est: nec aliquando possit
desinere quod delectat. Nam ut osten¬
der&e ipsam delectationẽ nulla contrari¬
etate dissolui: addidit in multitudine

Expanded text:
quem gravare praesumant. Sed vide quanta quem gravare praesumant. Sed vide quanta vis sit istius nominis, ut cum multarum virtutum capacem esse deceat Christianum, ad perfectionem totius boni explicandam constet edictum. Hoc dicit possessuros Jerusalem futuram, de qua saepe jam dictum est. Civitas quae semper bonorum suavitate completa est, ubi ejus habitatores non mercibus degunt, sed divina delectatione pascuntur. Non ibi quisquam laborat ut vivat, sed ex toto quietus accipit quod beatus animus concupiscit: ibi oculis cordis beata esuries saginatur; ibi anima solo visu reficitur, quando quidquid ad ejus pertinet desiderium, Dominici vultus contemplatione praestatur. Sequitur, delectabuntur in multitudine pacis. Hic jam veritas ipsa perfectae beatitudinis indicatur; ut semper suaviter sentiatur omne quod est, nec aliquando possit desinere quod delectat. Nam ut ostenderet ipsam delectationem nulla contrarietate dissolvi, addidit in multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
in uia sua. Que figura dicitur hyperba¬
ton: cum suspens: sus ordo u̾borum inferiꝰ
erit peccator. & querens locum eiꝰ ñ inuenieᷤ.
Usillum. exiguum aliquid paruumq
significat: quod constrictis digitis ma¬
nus possit indudi. Pusillum enim: apugno
dicitur. hanc breuem atq ultimã etatẽ
in remedio laborantiũ eccha pollicetur.
ne longe credatur ubi fidelis fatigari posse
cognoscitur. Pusillum uͦ dicit tempꝰ quod
restat usq ad diem iudicii: quod compa¬
ratione preteritorum dierum om̃ino par¬
uissimum ẽ. & non erit peccator. Non
quia ipse qui peccauit ñ erit. s peccare
iam desinge. Locum enim eius: istũ mun¬
dum significat. qui peccatorib fauet.
proprieq ipsis amicus. ẽ. ubi tamquam
ui domicilio suo delicta uernare mani
t̾ram & delectabuntur in multitudine
ansuetos appellamus mauu cõ Spacis.¬
suetos. idest patientes & mittes: qui ali¬
enas iniquitates tolerant. non ut ipsi ali¬

Expanded text:
in via sua. Quae figura dicitur hyperbain via sua. Quae figura dicitur hyperbaton, cum suspensus ordo verborum inferiuserit peccator; et quaeres locum ejus nec invenies. Pusillum, exiguum aliquid parvumque significat, quod constrictis digitis manu possit includi. Pusillum enim a pugno dicitur. Hanc brevem atque ultimam aetatem in remedio laborantium Ecclesia pollicetur: ne longa credatur, ubi fidelis fatigari posse cognoscitur. Pusillum vero dicit tempus quod restat usque ad diem judicii, quod comparatione praeteritorum dierum omnino parvissimum est. Et non erit peccator; non quia ipse qui peccavit non erit; sed peccare jam desinet. Locum enim ejus istum mundum significat, qui peccatoribus favet, proprieque ipsi amicus est: 123 ubi tanquam in domicilio suo delicta vernare manifterram, et delectabuntur in multitudine pacis. Mansuetos appellamus manu consuetos, id est patientes et mites, qui alienas iniquitates tolerant, non ut ipsi ali
Abbreviated transcription (Latin):
tas: Audis amatre quȩ te diligit. quare
cum bonis nͣ gaudeas ne te cum pessimis
perire contingat. Exterminari ẽ. extra
terminos proici. idest abilla dei quitate
fraudari. S ne solus mecus imbecilla homi¬
num corda turbaret: subuingit etiã spem
bonorũ dicens. Qui uͦ expectant dñm ipsi
hereditate possidebunt terram. Scilicet
qui despiciunt felicitatem impiorum. nec
sibi uolunt munera p̾sentia condonari:
s expectant dñi saluatoris aduentum.
Ipsi eius hereditate gaudebunt. idẽ. que
legib uenit.: quȩ secura &e ȩterna . ẽ. Pos¬
sidebunt terram. id est ciuitate domini
futura potientur: quã iustis uiris diuina
pietas pollicetur. Qua propter ordinem
suꝑni cyrographi consideremus. pollicita
suis temporib expectemꝰ: ne dum uolumꝰ
promissa festinanter exigere.cause uos
uideamur amissione multare. Pendet
autẽ uersus iste de suꝑiorib: unde dicit
ne emulatus fueris eum qui prosperatur

Expanded text:
tas? Audis a matre quae te diligit, quare tas? Audis a matre quae te diligit, quare cum bonis non gaudeas, ne te cum pessimis perire contingat? Exterminari, est foras terminos projici, id est ab illa Dei civitate fraudari. Sed ne solus metus imbecilla hominum corda turbaret, subjungit etiam spem bonorum, dicens: Qui vero exspectant Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram; scilicet qui despiciunt felicitatem impiorum, nec sibi volunt munera praesentia condonari, sed exspectant Domini Salvatoris adventum. Ipsi ejus haereditate gaudebunt, id est quae legibus venit, quae secura et aeterna est. Possidebunt terram, hoc est civitate Domini futura potientur, quam justis viris divina pietas pollicetur. Quapropter ordinem superni chirographi consideremus, pollicita suis temporibus exspectemus: ne dum volumus promissa festinanter exigere, causae nos videamur amissione mulctare. Pendet autem versus iste de superioribus; unde dicit, Ne aemulatus fueris eum qui prosperatur
Abbreviated transcription (Latin):
ente nequitiam: cui actus turpis. ẽ. & faͤci¬
esine illi dic̃. qui adhuc insano ani¬
mi tumore remurmurat: qui inflã¬
matus ira & indignatione blasphema u̾ba
profundit. ut sibi felicitatẽ negatam scłi cõ¬
queratur: quã habere pessimus contuet᷑
Ira ẽ sicut & alibi diximus. que celeri mo¬
tu animũ succendit. furor qui dutius ꝑ¬
seuerat. Ergo utraq nos tubet deserere. per
quȩ ad culpam possumꝰ ꝑuenire. Addidit.
Ne emuleris: ut nequiter facias. Nequitiã
ueteres definierunt uoluntariã esse mali¬
tiã in quã non casu incidimus. s sponta¬
nea delectatione uersamur. Hanc frequent̃
prohibet ne quis uelit imitari. Ne: quam
eñ dictus ẽ. nequaquã. id est nullo tp̃r aptꝰ
m̃ qui nequiter agunt exterminabun¬
tur. Qui uero expectant. dnm ipsi heredi¬
tate possidebunt t̾ram. Guplex causa
proponitur : & timoris. et muneris. ut emu¬
lari pessimos minime cupiamꝰ. O homo qͥd
illos imitari desideras quos perire prospec¬

Expanded text:
el nequitiam, cujus actus turpis est et faecinequiter facias. Desine illi dicit qui adhuc insano animi tumore remurmurat, qui inflammatus ira et indignatione blasphema verba profundit; ut sibi felicitatem negatam saeculi conqueratur, quam habere pessimos contuetur. Ira est, sicut et alibi diximus, quae celeri motu animum succendit; furor qui diutius perseverat. Ergo utraque nos jubet deserere, per quae ad culpam possumus pervenire. Addidit, ne aemuleris ut nequiter facias. Nequitiam veteres definierunt voluntariam esse malitiam, in quam non casu incidimus, sed spontanea delectatione versamur. Hanc frequenter prohibet ne quis velit imitari. Nequam enim dictus est nequaquam, id est nullo tempore aptus. Vers. 10. Quoniam qui nequiter agunt exterminabuntur; qui vero exspectant Dominum, ipsi haereditate possidebunt terram. Duplex causa proponitur et timoris et muneris, ut aemulari pessimos minime cupiamus. O homo, quid illos imitari desideras quos perire prospec
Abbreviated transcription (Latin):
quã subita clade consumi. S sic̃ impios
tali interminatione debilitat: ita iustos
bona promissione confirmat. Confirmare
ẽ. enim in animi afflictione positum: con¬
solatoro sermone roborare. Ed si bene
respicias. tali dicto totius psalmi uirtus
expressa ẽ. Itis enĩ om̃ib sententiis agit᷑.
ut ꝰ p̃sumptio peccatoris deiciatur. ⁊ iusti
animꝰ subleuetur. Que figura ar̃ para¬
digna. idẽ exemplum hortantis uel de¬
t̾rentis: quod hic quoq factum ẽ. cum
inuitat iustos prosperis. & peccatores t̃¬
ret aduersis. Nouit dñs dies unma¬
culatorũ: & heredĩtas eorum in et̃nũ erit
mmaculatorũ uias humana ignoiantia
ñ potest intueri. quia carni inperspica
eas condidit: iutegerrima qualitate et
quantitate cognoscit. S his talib quid
proueuire possit exponit. Hereditas eorũ

Expanded text:
quam subita clade consumi. Sed sicut impios quam subita clade consumi. Sed sicut impios tali interminatione debilitat, ita justos bona promissione confirmat. Confirmare enim est in animi afflictione positum consolatorio sermone roborare. Quod si bene respicias, tali dicto totius psalmi virtus expressa est. Istis enim omnibus sententiis agitur, ut et praesumptio peccatoris dejiciatur, et justi animus sublevetur. Quae figura dicitur paradigma, id est exemplum hortantis vel deterrentis. Quod hic quoque factum est, cum justos invitat prosperis, et peccatores terret adculatorum; et 124 haereditas eorum in aeternum erit. Immaculatorum vias humana ignorantia non potest intueri: quia carni imperspicabeas condidit, integerrima qualitate et quantitate cognoscit. Sed his talibus quid provenire possit exponit: Haereditas eorum
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ diuitias pecc̃orum. S intendamꝰ qͥd
sit modicum: quia ipsum ẽ. quod efficit
magnos. Modicũ hic sentiatur humilitas:
in qua dum se animꝰ nr̃ cohibet. mundi
copiosa transcendit. Contra diuitie sunt
pecc̃orum multe. idest congestio crimũ:
& habridantia delictorum. nde quantũ
sit melius estimemꝰ modicum illud iusti
ꝑcipere: & molem tantorũ scelerum nõ
habere. Iud siquidẽ ad celorum regna
ꝑduc̃: istud autem demergit in tartarum
Hoc argum̃itum tractum ẽ. ex contrariiᷤ.
Contrarium ẽ: enim modicum uisti: qͣm
multe diuitie pecc̃oris. Qm̃ brachia¬
pecc̃orum conterentur: confirmat autẽ
iustos añs. Prachia iniquorũ suꝑbas
significant actiones in quib impii presu¬
inunt dum nulla rationis consideratione
flectuntur. Et non dixit franguntur.
quod uno ictu poterat prouenire. s con¬
terentur: idẽ assidua tritura minuentur.
dum semꝑ grauius sit ꝑ partes minui

Expanded text:
super divitias peccatorum. Sed intendamus quid super divitias peccatorum. Sed intendamus quid sit modicum: quia ipsum est quod efficit magnos. Modicum hic sentiatur humilitas, in qua dum se animus noster cohibet, mundi pretiosa transcendit. Contra, divitiae sunt peccatorum multae, id est congestio criminum, et abundantia delictorum. Unde quantum sit melius, aestimemus modicum illud justi percipere, et molem tantorum scelerum non habere; illud siquidem ad coelorum regna perducit, istud autem demergit in tartarum. Hoc argumentum tractum est ex contrariis; contrarium est enim modicum justi, quam multae divitiae peccatoris. Vercatorum conterentur: confirmat autem justos Dominus. Brachia iniquorum superbas significant actiones, in quibus impii praesumunt, dum nulla rationis consideratione flectuntur. Et non dixit, franguntur, quod uno ictu poterat provenire; sed conterentur, id est assidua tritura minuentur, dum semper gravius sit per partes imminui
Abbreviated transcription (Latin):
ne trueidantur. Eladius eorura ittret
in corda ipsorum. & arcus eoium confringa¬
tur. P enedicitur gladius. quiquia
conatur extinguere: quando ensis exple¬
tiium geniis armorum ẽ. ad mortis ef¬
fectum. Uladius enĩ dicitur: qui fit ad
hostium clades. Et ut scias gladium istũ
de cogitatione uenisse: reciproca sententia
dixit. intr& in corda ipsorum. Unde scili¬
ca uenerat: & ꝑuersis grassabatur insidiis.
Arcum diximus occultã designare malitiã:
quȩ contra uinocentissimos parabatur. S
hanc confringi dixit: quia ñ erat fidelib
in amme parte nocitura. Et respice: qm̃i
ipsa uerba quȩ infacinorib posuit. eadem
& in uindicta geminauit. propt̾ illam
scilicot euangłii sententiã. in qua m̃sura
mensi fueritis: in eadẽ remetietur uobis.
elius ẽ. modicum iusto: suꝑ diuitias
peccatorum multas. Pia mater:
quasi bouos filios osculans atq complec¬
tens. adhuc in eorum consolationib ꝑse¬
uerat: suadens melius ẽẽ modicuni iusto

Expanded text:
 THETH. Gladius eorum intret in corda ipsorum, et arcus eorum confringatur. Bene dicitur gladius quidquid conatur exstinguere, quando ensis expletivum genus armorum est ad mortis effectum. Gladius enim dicitur, qui fit ad hostium clades. Et ut scias gladium istum de cogitatione venisse, reciproca sententia dixit, intret in corda ipsorum, unde scilicet venerat, et perversis grassabatur insidiis. Arcum diximus occultam designare malitiam quae contra innocentissimos parabatur. Sed hanc confringi dixit, quia non erat fidelibus in animae parte nocitura. Et respice quoniam ipsa verba quae in facinoribus posuit, eadem et in vindicta geminavit, propter illam scilicet Evangelii sententiam: In qua mensura mensi fueritis, in eadem remetietur elius est modicum justo super divitias peccatorum multas. Pia mater quasi bonos filios osculans atque complectens, adhuc in eorum consolationibus perseverat, suadens melius esse modicum justo
Abbreviated transcription (Latin):
er totum psalmum sicut dictum. est.
eccłie uox introducitur: ad populum
corrigendum. Prima positione cõmonet:
ne malignantes quispiã debeat imitari. S
quieqͥd boni sꝑandum est a dno postulãt᷑.
qui nouit & profutura concedere. & ꝑhemp¬
Onit̾ mansura prestare. In qua hebrei alfa¬
beti: sex littere continentur. Secunda dic̃
peccatorẽ maxima hic inuidiȩ crutiatioẽ
torqueri: qm̃ in suis actib nichil simile
bonis se habere cognoscunt. Hec habet lit¬
teras septem. Tercia profitetur numqͣm
se iustum uidisse derelictum: malorum
penas & p̃mia bonorũ ultima cõmuta¬
tione ꝑmiscens. Ista pars residuas habes¬

Expanded text:
er totum psalmum, sicut dictum est, Ecclesiae vox introducitur ad populum corrigendum. Prima positione commonet ne malignantes quisquam debeat imitari, sed quidquid boni sperandum est, a Domino postuletur, qui novit et profutura concedere, et perenniter mansura praestare: in qua Hebraei alphabeti sex litterae continentur. Secunda dicit peccatores maxima hic invidiae cruciatione torqueri, quoniam in suis actibus nihil simile boni se habere cognoscunt: haec habet litteras septem. Tertia profitetur nunquam se justum vidisse derelictum, malorum poenas et praemia bonorum utili commutatione permiscens; ista pars residuas habe
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ times. ut desideres quẽ uereris: ut ã¬
bias querere quẽ pauescis. Sequitur. Et
dabit tibi pecitionem cordis tui. Respice.
quia cordis dixit ñ carnis: quod ad sapiẽ¬
tiam solet referri. Cordis enĩ petitio. est:
fides. caritas. intellectus dĩ: & oꝑa actuum
bonorũ. Ipsa enim consueuit propitius
annuere: quȩ solet piis predicationibus
ammonere. Ita singulis quibusq sententii :
ad et̾nam uitam informatur anzmꝰ xͥani.
densitas peccatorum: unde uia idest uita
nrã tenebrosi amictus circumdatione ues¬
tita. ẽ. Hanc reuelamꝰ: quando delicta
nrã promptissime confitemur. Reuelau̾
enim paulus apłs uiam suam: quando
dix̃. Caro concupiscit aduersus spm̃: et

Expanded text:
quem times, ut dosideres quem vereris, ut amquem times, ut dosideres quem vereris, ut ambias quaerere quem pavescis. Sequitur: Et dabit tibi petitionem cordis tui. Respice quia cordis dixit, non carnis, quod ad sapientiam solet referri. Cordis enim petitio est fides, charitas, intellectus Dei, et opera actuum bonorum. Ipsa enim consuevit propitius annuere, quae solet piis praedicationibus admonere. Ita singulis quibusque sententiis ad aeternam vitam informatur animus Christdensitas peccatorum, unde via, id est vita nostra tenebrosi amictus circumdatione vestita est. Hanc revelamus, quando delicta nostra promptissime confitemur. Revelavit enim Paulus apostolus viam suam, quando dixit: Caro concupiscit adversus spirit
Abbreviated transcription (Latin):
euis. Post quã malignantes studiosae
censuit euitandos: nuncꝰ facere deheamus
admonuit. Pnium siquidẽ commonet
ut speremus in dño. Hoc introitus fidei. hoc
initui salitis. ẽ. Sequitur. Eac bonitatẽ:
Quia sicut legitur: fides sine oꝑib mor¬
tua. ẽ. In habita t̾ram. hoc est in sc̃e eccłie
uiscerib ꝑseuera: quoniã fideles numqͣm
dec& ab ipsa discedere. & ne forsitan dice¬
retur quid proderit si ista faciamꝰ: sequit᷑
totius rei magna compensatio. Pasceris in
diuitiis eiꝰ. Pasceris ad saturitatem ꝑtin&e:
&e ad suauitatem ꝑhempnẽ. In diuitiis eꝰ
idest xp̃i dñi contemplationem: qui solus¬
inestimabile premiũ probatur eccłie. O
pastus ille mirabilis. non corporis defectiua
refectio: s in extricabilis anime fortitudo. Iñ
saginantur fideles. Cibus qui quantum
satiat: tantum beat̾a famem semꝑ exaggat.
ista uirtutes. Delectare cum dicit in dñõ.
suauem uult tibi ẽẽ recordationẽ: ut amẽ

Expanded text:
stquam malignantes studiose censuit evitandos, nunc quomodo facere debeamus admonet. Primum siquidem commonet ut speremus in Domino; hoc introitus fidei, hoc initium salutis est. Sequitur, et fac bonitatem: quia, sicut legitur, Fides sine operibus mortua est . Inhabita terram; hoc est in sanctae Ecclesiae visceribus persevera: quoniam fideles nunquam decet ab ipsa discedere. Et ne forsitan diceretur: Quid proderit si ista faciamus? sequitur totius rei magna compensatio: Pasceris in divitiis ejus. Pasceris, ad saturitatem pertinet, et ad suavitatem perennem. In divitiis ejus, id est inaestimabile praemium probatur Ecclesiae. O pastus ille mirabilis, non corporis defectiva refectio, sed inextricabilis animae fortitudo! Inde saginantur fideles: cibus 122 qui quantum satiat, tantum beatam famem semper exaggerista virtutes. Delectare cum dicit in Domino, suavem tibi vult esse ejus recordationem, ut ames
Abbreviated transcription (Latin):
tempore udicii. quando splendor estatis
arridet: cũ ad consuetudinem arborum
omis homo fructus suos aꝑit. Scłm eñ
istud similitudo. ẽ. hiemis. ubi factorum
nrorum om̃e germen indusum. ẽ: nec
potest de eis uidicari que probantur abs¬
condita. Qua propt̾ in his duob uersib
etiã illud argumentum declaratur exi¬
mum: quod dr̃ epicherima latine exe¬
cutio siuie argumentũ. que rei dubie fi¬
dem ꝑ exempła confirmat. Ostensum. est.
enĩ cito impios cadere ꝑfenũ & olera.

Expanded text:
tempore judicii, quando splendor aestatis tempore judicii, quando splendor aestatis arridet, cum ad consuetudinem arborum omnis homo fructus suos aperit. Saeculum enim istud similitudo est hiemis, ubi factorum nostrorum omne germen inclusum est; nec potest de eis judicari, quae probantur abscondita. Quapropter in his duobus versibus etiam illud argumentum declaratur eximium quod dicitur epichirema, Latine exsecutio sive argumentum, quod rei dubiae fidem per exempla confirmat; ostensum est enim cito impios cadere per fenum et olera.
Abbreviated transcription (Latin):
bilis: quare sequi ñ debeamus quos scimꝰ
celeriter eẽ perituros. Fenũ enim pulchra
res. ẽ. dum uir&: dum floret. S cũ aru¬
erit. mutato protinus colore marcescit.
Sic sunt impii: qui quasi florida letitia
relucentes. p̾maturo fine siccantur. Pmo
fęno cõparati sunt ut arescerent: nunc
agrestib olerib ut deciderent. Non.ir.
dixit olera oitorum s herbarum: ut sig¬
nificaret potius illa uilissima que ꝑ agͦo
sponte nascuntur. Olera enim ab olla dicta
sunt: ubi collecta decoquuntur. Qua ꝓꝑ¬
fenum mundi nobilib comparenꝰ: qui &
facile proficiunt. & uiriditate magna
quasi grã uestiuntur. Olera herbarũ me¬
diocres ponantur & humiles. que ꝑ loca
inculta copia pullulante consurgunt: &
naturȩ sue agrestem atq hispidam retinẽ¬
qualitatẽ. S & illud uelocit̾ arescit: &¬
ista cito decidont. S dicat aliquis. Quãdo
hoc illis euenire credendum. ẽ: Scilicet

Expanded text:
bilis quare sequi non debeamus quos scimus bilis quare sequi non debeamus quos scimus celeriter esse perituros. Fenum pulchra res est dum viret, dum floret; sed cum aruerit, mutato protinus colore marcescit. Sic sunt impii, qui quasi florida laetitia relucentes praematuro fine siccantur. Primo feno comparati sunt, ut arescerent; nunc agrestibus oleribus, ut deciderent. Non enim dixit, olera hortorum, sed, herbarum; ut significaret potius illa vilissima quae per agros sponte nascuntur. Olera enim ab olla dicta sunt, ubi collecta decoquuntur. Quafenum mundi nobilibus comparemus, qui et facile proficiunt, et viriditatis magna quasi gratia vestiuntur. Olera herbarum, mediocres ponantur et humiles, quae per loca inculta, copia pullulante, consurgunt, et naturae suae agrestem atqqualitatem. Sed et illud velociter arescit, et ista cito decidunt. Sed dicat aliquis, Quando hoc illis evenire credendum est? Scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
malignantur & faciunt iniquitatẽ. tam¬
quam fenum uelocit̾ arescent: & sicut olera
herbarum cito decident. Om̃s qui tamqͣm
fenum uelociter arescent: & sicut olera her¬
barum cito decident. non sunt emulandi.
Non gͥ emulandum ẽ. inter malignantes
& fatientes iniquitatem. ꝑ figuram ethopo¬
eam prohibet nos scã mater eccłia: ne ma¬
lorum actib delectati eorum caterius soci¬
etate pestifera misceam᷑. Multos enĩ sol¬
licitat cohors nefanda peccantium & de-¬
lectatione quadã decipimur: quando cũ
plurimis delinquere festinamus. Deinde
sequitur. ut nec singillatĩ imitemur in¬
sanos: dum eos forsitan credimꝰ esse feliceᷤ.
qui ad tempus libertate criminum ꝑfru¬
untur. Emulari uͦ hic significat malos
actus imitari: cum se dies ꝑdidissẽ putãt
qui tardam sͥ malorum licentiã proue¬
nisse suspirant. Nam & in bono u̾bum
hoc ponit apłs dicens. E mulamini cha¬
uelocit̃ arescent: & sicut olera herbarum
cito decident. P eddita ẽ. causa proba¬

Expanded text:
malignantur et faciunt iniquitatem, tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident: omnes qui tanquam fenum velociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident, non sunt aemulandi; non igitur aemulandum est inter malignantes et facientes iniquitatem. Per figuram ethopoeiam prohibet nos sancta mater Ecclesia, ne malorum actibus delectati, eorum catervis societate pestifera misceamur. Multos enim sollicitat cohors nefanda peccantium; et delectatione quadam decipimur, quando cum plurimis delinquere festinamus. Deinde sequitur, ut nec singillatim imitemur insanos, dum eos forsitan credimus esse felices, qui ad tempus libertate criminum perfruuntur. Aemulari vero hic significat malos actus imitari, cum se dies perdidisse putant, qui tardam sibi malorum licentiam provenisse suspirant. Nam et in bono verbum hoc ponit Apostolus, dicens: Aemulamini chavelociter arescent, et sicut olera herbarum cito decident. Reddita est causa proba
Abbreviated transcription (Latin):
tempus quando possint simplices innocẽ¬
desq deciꝑe. Sequitur. Et decipiant
in opem & pauꝑem. Qͥd int̾ ẽ. int̾ inopẽ
& pauꝑem ñ longe p̃diximus. Pulchre
autem dictum ẽ. ut deiciant quasi stan¬
tem: & fidei robore ꝑdurantem. Deicum¬
tur enim dum eis tenebrosus & moiti si¬
milis error infunditur. A ddidit. Ut ini¬
cident rectos corde. Hoc de martynle¬

Expanded text:
tempus, quando possint simplices innocentempus, quando possint simplices innocentes decipere. Sequitur, ut dejiciant inopem et pauperem. Quid intersit inter inopem et pauperem, non longe praediximus. Pulchre autem dictum est, ut dejiciant, quasi stantem et fidei robore perdurantem. Dejiciuntur enim, dum eis tenebrosus et morti similis error infunditur. Additur, ut trucident rectos corde. Hoc de marty
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Qs enim debet eꝰ delectare
pompa. cuius perituram nouit audaciã:
Nam si nolumꝰ aliqͦ zelo confundi. sequa¬
mur hoc quod dominus facit. Irrideamꝰ
eũ cuius preuidemꝰ occasum. uidicemus
infelicia: que dep̾hendimꝰ ẽẽ ꝑitura.
firmissime credamus talia: quoniã nobis
auitate promissa sunt. Sic fiet. ut pec¬
cator irrisus abscedat: qui se fugitiua fe
ut trucident rectos corde. ¶ S ladiꝰ pec¬
catoris. ẽ: quilibet dolus alterius appe¬
tens lesionẽ. Nam & ille qui mopem
spoliare contendit: ꝑuerse consilii suigͥa¬
dium suum educit. & ille qui praua
suasione desiderat decipere animas in¬
nocentes. ensem cogitationis suȩ pessime¬
ostendit. Euaginauert̾ autem signifi¬
cat nudauerunt. ut quod ante erat in
cogitatione: tamquam in uagina recõ¬
ditũ post eductum reuelatis cogitatioll
apparer& Arcum enim cendere non stas
sagittare ẽ. S paratum atq intentum
designat oꝑe fraudulento. expectantes

Expanded text:
ditur. Quis enim debet delectari ejus ditur. Quis enim debet delectari ejus pompa, cujus perituram novit audaciam? Nam si nolumus aliquo zelo confundi, sequamur hoc quod Dominus facit. Irrideamus eum cujus praevidemus occasum; judicemus infelicia, quae deprehendimus esse peritura. Firmissime credamus talia, quoniam nobis a veritate promissa sunt. Sic fiet, ut peccator irrisus abscedat, qui se fugitiva felut trucident rectos corde. Gladius peccatoris est quilibet dolus alterius appetens laesionem. Nam et ille qui inopem spoliare contendit, perverse consilii sui gladium educit; et ille qui prava suasione desiderat decipere animas innocentes, ensem pessimae cogitationis ostendit. Evaginaverunt autem significat nudaverunt; ut quod ante erat in cogitatione tanquam in vagina reconditum, post eductum revelatis cogitationibus appareret. Arcum enim tendere, non statim sagittare est, sed paratum atque intentum designat, operi fraudulento exspectantes
Abbreviated transcription (Latin):
sime ꝑseuerat. Obseruabit peccõr
iustum: & fremet suꝑ eum dentib suis.
Ramuis de peccatorib & uistis psal¬
mi huius contexta iudeatur esse
relatio. tamen huic loco ũ importune
dabimus isionem: quando inter ipsas
sim ilitudines nouum aliquid introduo¬
tum ẽẽ sentitur. Qua propter sit nobis
hec secunda partitio. Suꝑius enim dixe¬
rat fideles non debere impios emulari:
nunc dicit peccatores supra iustos inuidia
fatiente torqueri. Diuersa quippe uolun¬
tas: iusto odium parat. Nam quando illr̃
uiderit sceleratiis bonis morib dare. ille
se credit specialit̾ accusari. Stridet dentib
fremet animo: & cuiꝰ non potest mores
subuertere. uitam ipsam protinus cona¬
tur auferre. Obseruabit quasi de occultis
insidiis. cum dolore respiciet. Dentib enĩ
fremere furentium beluarum ẽ. quas
imitatur iracundus: dum proximo mi¬
nat᷑ interitum. Atq ideo pudor ẽ. llos
emulari qui bonis inuident alienis: dum
irabilis nobis forma consolationis ostẽ¬

Expanded text:
or justum, et fremet super eum dentibus suis. Quamvis de peccatoribus et justis psalmi hujus contexta videatur esse relatio, tamen huic loco non importune dabimus divisionem, quando inter ipsas similitudines novum aliquid introductum esse sentitur. Quapropter sit nobis hic secunda partitio. Superius enim dixerat fideles non debere impios aemulari, nunc dicit peccatores supra justos invidia faciente torqueri. Diversa quippe voluntas justo odium parat. Nam quando illum videt sceleratus bonis moribus operam dare, ille se credit specialiter accusari: stridet dentibus, fremit animo; et cujus non potest mores subvertere, vitam ipsam protinus conatur auferre. Observabit, quasi de occultis insidiis cum dolore respiciet. Dentibus enim fremere furentium belluarum est, quas imitatur iracundus, dum proximo minatur interitum. Atque ideo pudor est illos aemulari, qui bonis invident alienis, dum et dies ejus. Mirabilis nobis forma consolationis osten
Abbreviated transcription (Latin):
peccati suꝑbia. De istis autem sequitur.
Expulsi sunt nec potuerunt stare. Expel¬
ti in ignem et̾num. Nec potuerunt stare:
quia ñ illis licebit dnĩ uissa differre. S
illic statim p̾cipitantur ab angłis: ubi eis
parata est. flamma penalis.
core prolata sint. dicuntur enim
quanta famulis suis grã duma presti¬
terit. aͣ usq ad plenissimam satietatẽ fe¬
lici ubertate ꝑuenirent. Glaudabilem
nimis ebrietatem: o uotis om̃ib expetendã
uinolentiã. unde modestia nascitur & ple¬
na mentis integritas optinetur. Non hĩe
titubatio. non confusio. non mentis aliena¬
tio. non caligo tenebrosa succedit. S tanto
anima sanior redaitur. quanto illa ebriȩ¬
tate completur. Bibamus gͦ hunc potũ
auidi. nequaquam labiis carnalib: s pu¬
rissimo cordis affectu de quo ñ leticia tem¬
poralis sumitur. s et̾̃ne uite gaudia cõ¬
quiruntur.

Expanded text:
peccati superbia . De istis autem sequitur: peccati superbia . De istis autem sequitur: Expulsi sunt, nec potuerunt stare. Expel in ignem aeternum . Nec potuerunt stare, quia non illis licebit Domini jussa differre, sed illic statim praecipitantur ab angelis, ubi eis parata est flamma poenalis. core prolata sint. Dicitur enim quanta famulis suis gratia divina praestiterit, ut usque ad plenissimam satietatem felici ubertate pervenerint. O laudabilem nimis ebrietatem! o votis omnibus expetendam vinolentiam, unde modestia nascitur, et plena mentis integritas obtinetur! Non hinc titubatio, non confusio, non 121 mentis alienatio, non caligo tenebrosa succedit; sed tanto anima sanior redditur, quanto illa ebrietate completur. Bibamus ergo hunc potum avidi nequaquam labiis carnalibus, sed purissimo cordis affectu: de quo non laetitia temporalis sumitur, sed aeternae vitae gaudia conquiruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
expulsi sunt nec potuerunt stare Ibi ut
suꝑius dixit. In pedem scilic& suꝑbie: et
praua suasione nequitie. Bene autẽ po¬
suit ceciderunt: ac si diceret in profundã
foueã corruerunt. In illo enĩ pede non sta¬
turus s casurus innititur. Quis enim du¬
bit& eos posse corruere. qui uno tantum
ut supra dixi uestigio subleuantur: quem
si uel nullus impellat. lassitudine sua fit
pronissimus ad riunam: s tamen hunc
pedem nõ uni dat uitio: s om̃ib qui ope¬
rantur iniquitatẽ. Nam quamus alii
ex crudelitate: alii ex libidine. alii ex cupi¬
ditate. alii ex inuidia diaboli prolabant᷑:
om̃s camen insuꝑbie uitio cadunt. quia
dñ ussa contempnunt. Nam sicut obedi¬
ens qͣui multis ussionib obsecundat. sic
multifaria dñi precepta contempnens suꝑ¬
bus ueracissime nuncupatur. Ed argu¬
mentũ dicitur agenere. Cenus enim . ẽ.
suꝑbia:. unde omĩa uitia exorta noscun¬
tur sicut scriptura dicit. Initium omnis

Expanded text:
expulsi sunt nec potuerunt stare. Ibi, ubi expulsi sunt nec potuerunt stare. Ibi, ubi superius dixit, in pede scilicet superbiae, et prava suasione nequitiae. Bene autem posuit ceciderunt, ac si diceret, in profundam foveam corruerunt. In illo enim pede non staturus, sed casurus innititur. Quis enim dubitet eos posse corruere, qui uno tantum, ut supra dixi, vestigio sublevantur? Quem vel si nullus impellat, lassitudine sua fit pronissimus ad ruinam. Sed tamen hunc pedem non uni dat vitio, sed omnibus qui operantur iniquitatem. Nam quamvis alii ex crudelitate, alii ex libidine, alii ex cupiditate, alii ex invidia diaboli prolabantur, omnes tamen in superbiae vitio cadunt, quia Domini jussa contemnunt. Nam sicut obediens dicitur, qui multis jussionibus obsecundat, sic multifaria Domini praecepta contemnens, superbus veracissime nuncupatur. Quod argumentum dicitur a genere. Genus enim est superbia, unde omnia vitia exorta noscuntur, sicut Scriptura dicit: Initium omnis