comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bat se longe facere: sicut ꝙ bettꝰ
petrus dño se humilians aiebat.
Recede a me dĩe: qͥa ho peccator
sum. Uel sic̃ ille centurio ad eun.¬
dem dñm mittens: dicebat. Non fũ
dignus ut intres sub tectũ meum.
sam beatã locuta est mariã. dicẽs.
timebat sibimet istiꝰ tante scitatis
coniunctionẽ adhibere: iccirco uo¬
lebat eam occulte dimittere: dimitto
eã dicens. & a me longe faciã eã.
& a cognatione mea. Maior ẽ. en
ciꝰ dignitas: suꝑexcellit eiꝰ sẽr tas.
nec meę congruit indignitati. Iõ
uolebat occulte dimittere eã.
eo cogitante: angłs dñi ꝑ uisũ ap¬
paruit illi dicens. Quid dubitas¬
o ioseph: Quare imprudent̾ cogi¬
tas: Quare irracionabilit᷑ medita¬
generat. Huiꝰ generationis minist᷑
es & ñ largitor. seruus. & nͦ dñs:
mancipium & ñ plasmator. ꝓptea
huic quȩ generat. E t̾ enimsi tͥ
uxor nominat᷑. ⁊ si in deshousatione
ungeniti electa mat̾ ẽ. ꝓpt̾ea io¬

Expanded text:
bat se longe facere, sicut et beatus bat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, Domine, quia homo peccator sum . Vel sicut ille centurio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sam beatam locuta est Mariam, dicens: timebat sibimet istius tantae sanctitatis conjunctionem adhibere; et idcirco volebat eam occulte dimittere: Dimittam eam, dicens, et a me longe faciam eam, et a cognitione mea. Major est enim ejus dignitas, superexcellit ejus sanctitas, nec meae congruit indignitati. Ideo volebat eam occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditageneratur. Hujus generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata unigeniti electa mater est. Propterea, Jo
Abbreviated transcription (Latin):
ne: iustus inicio gr̃e. Iustꝰ itaq
cũ fuisset. & nollet eam traduce¬
re. uoluit oͣcculte dimitcere. No¬
luit eam traducere: noluit eã ac¬
cipere: noluit eam male diffama¬
re: s uoluit eã occulte climittere
Occulte eam a se limittere uolebat.
Talis gͦ cũ eẽt. ioseph: cogitabat eã
occulte dimittere. Hȩc illo inquit
cogitante. Querendũ ẽ nob nc̃ quid
cogitauerit: ut occulte eam dimit¬
derat. Hȩc cogitabat: ut eã dimit.¬
teret Si suspicionẽ in ea habebat.
quo mͦ untꝰ ẽrat : Si gͦ non est sus.¬
picatus. uł tale aliquid cogitauit.
cur eã dimittere uolebat ut ĩma¬
culat & scãm uellet dimitteres
Inuisui enĩ & hoc erat. Sedenĩ
simpliet sensũ audi huiꝰ orationi.
Iosepł iustus exat: & illa uirgo
immaculata erat. S ideo eam
dimitcere uolebat: qm uirtu.¬
tẽ misterii & sacramentũ quoddã
magnificum in eadẽ cognoscebat:
cui approximare sese indignũ
estimabat. Ergo humilians se an¬
te tantã .& meffabilẽ rem quere¬

Expanded text:
e, justus in initio gratiae. Justus itaque cum fuisset, et nollet eam traducere, voluit occulte dimittere eam. Noluit eam traducere, noluit eam accipere, noluit eam male diffamare, sed voluit eam occulte dimittere. Occulte eam a se dimittere volebat, Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Haec, inquit, illo cogitante. Quaerendum est nobis nunc quid cogitaverit, ut occulte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed enim simplicem sensum audi hujus dictionis. Joseph justus erat, et illa Virgo immaculata erat. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaere
Abbreviated transcription (Latin):
Qui etiã in deserto clamat: qr
derelicte ac destitute iudee sola¬
tium redẽptoris annuntiat
Quid aute clamet insinuat: cũ
subiungit. Dirigite uiam dñi.
sicut dixit ysaias ꝓpħa. Uia
dñi ad cor dirigitur: cum ueri¬
tatis sermo humiliter auclitur.
Ilia dm̃i ad cor dirigitur: cum
ad preceptũ uita preparatur.
Vncie scriptũ est. Si quis dili
.& pat᷑̾ m̾s diliget eum: & ad
eum ueniemus : & mansionem
apud eum faciemus. łc xII.
Uiquis in suꝑbiam men¬
tem eleuat.⁊̃ quisquis aua-¬
Wricie estib anhelat:
quisqͥs se luxurie inquinationi¬
bris polluit: cordis ostiũ con¬
tra ueritatẽ claudit: & ne dd
se dñs ueniat claustra aniñi
seris uicioꝵ dampnat. S act
huc qui missi fuerant ꝑeunetan¬
tur. Quid gͦ baptidas: si tu nͦ
pheta: Quod qr ñ studio cog¬
noscende ueritatis. s maliciã
exestende emulationis dicitur:
euangłista tacite innotuit qͥ
subiungit dicens. Et qͥ missi
fuerant: erant ex phariseis. Ac

Expanded text:
qui etiam in deserto clamat, quia derelictae ac destitutae Judaeae, solatium redemptoris annuntiat. Quid autem clamet insinuat, cum subjungit: Dirigite viam Domini, sicut dixit Isaias propheta. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humiliter auditur. Via Domini ad cor dirigitur, cum ad praeceptum vita praeparatur. Unde scriptum estet Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Quisquis ergo in superbiam mentem elevat, quisquis avaritiae aestibus anhelat, quisquis se luxuriae inquinationibus polluit, cordis ostium contra veritatem claudit; et ne ad se Dominus veniat, claustra animi seris vitiorum damnat. 3. Sed adhuc qui missi sunt percontantur: Quid ergo baptizas, si tu non pheta? Quod quia non studio cognoscendae veritatis, sed malitia exercendae aemulationis dicitur, Evangelista tacite innotuit cum subjungit, dicens: Et qui missi fuerant erant ex Pharisaeis. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
am coniugẽ tuam. Ne timueris:
ne trepidaueris: ne turberis: sed
securus & intrepidus accipe eam.¬
scđm legis p̾ceptũ uxorẽ tͥ nomi-¬
natã⁊ & sccłm nuptiaru̾ consue.¬

Expanded text:
am conjugem tuam. Ne timueris nec trepidaveris, nec conturberis, sed securas et intrepidus accipe secundum legis praeceptum uxorem tibi nominatam, et secundum nuptiarum consue
Abbreviated transcription (Latin):
est p̾cursor xp̃i. baptitando
etiam precursor ȩius fieret
imitatione sacram̃ti: Qui int̾
annuntians: hunc in medio
hominũ & stetisse asserit & nes¬
ciri quia ꝑ carnẽ dñs apparẽs.
& uisibilis extit corpore: .ẜ
inuisibilis maiestate. Scđm¬

Expanded text:
do etiam praecursor ejus fieret imitatione sacramenti? Qui inter annuntians, hunc in medio hominum et stetisse asserit, et nesciri, quia per carnem Dominus apparens, et visibilis exstitit corpore et invisibilis majestate.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Neut̃ tͥam̃ alt̾ ds. qͥa pater
& filius unus ẽ ds̃. Quaꝓpter
quando de patre deo & filio deo
nascitur sermo: digne dicimus
alterũ eẽ patrẽ.& alterũ filium:
& nichilominus digne dicimus
unũ dm̃ patrẽ &ͤ filiũ. Cũ enim
dicimꝰ alterũ ẽẽ patrẽ. alterum
filiũ: discretas ꝑionas genitoris
genitiq monst̾ramꝰ. Cũ uero dici¬
mus unũ dm̃ ẽe patrẽ ẜ filium.
ipsam unã naturã in discretȩ
diunitatis oftendimꝰ. Aldera est
gͦ ꝑsona genitoris a peniti. sed
uia ẽ natura genit ris & geniti.

Expanded text:
est; neuter tamen alter Deus, quia Pater est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Filium, discretas personas genitoris genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est enim persona genitoris et geniti, sed una est n
Abbreviated transcription (Latin):
sitori. sed ȩternũ: ñ factũ a deo
patre s genitũ: ñ solũ genitũ. s
etiã unigenitũ. Uerũ qͥppe u̾bũ
¶c pater genuit de se ipło: ꝑ qđ
oia creauit ex nichilo. In prinei¬
apud dm̃: & ds̃ erat u̾bũ. Hoc erat
ii pncipio apud dm̃. Omĩa per
ipsum facta st̃: & sine ipso factũ ẽ
nichil. In hoc aut᷑ qđ ꝑ illud uer¬
bũ ds̃ pat̾ omĩa fecit: ostendit᷑.
qr hoc u̾bũ genuit ipse ñ fecit.
Illud gͥ uerbũ de deo ds̃ est. de
creatore creator ẽ: unde hoc inse
filiꝰ ds̃: alt̾ in ꝑsona: ñ aliꝰ
in Inatura. Semꝑ apud patrẽ:
semꝑ cũ patre: semꝑ de patre: sẽꝑ
in patre. Semꝑ apud patrẽ: cũ
quo illi una est naturalis inmen¬
sitas. Semꝑ cũ patre: cũ quo ills
una ẽ naturalis ȩternitas. Semꝑ
de patre: de quo illi est naturalit᷑
ȩterna natiuitas. Semꝑ in patre.
cũ quo illi ẽ. una naturaliter eqꝰ¬
lisq diuinitas. Et alt̾ quidem
ille quod pat᷑ ẽ: alt̾ ille qd fili

Expanded text:
um; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In princis erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in seFilius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi una est naturalis immensitas; semper cum Patre, cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper de Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius
Abbreviated transcription (Latin):
cerent: &. archanũ fidei ñ uul¬
garent. Et nescio quis pͥmꝰ auc.¬
tor. septuaginta cellulas alexan.¬
driȩ mendatio suo extruxerit.
quib diuisi eaclẽ scriptitarint:
cum aristeus eiusdẽ tholomei

Expanded text:
cerent, et arcanum fidei non divulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitarint, cum Aristeas, ejusdem Ptolemaei
Abbreviated transcription (Latin):
afflatus rethorico sp̃u transtulisse:
aut aliter de eisdẽ libris ꝑ septua.¬
ginta interp̃tes. alit̾ ꝑ apostolos.
sp̃s sc̃s testimonia texuit: ut qđ
illi tacuert̃. hi scriptũ eẽ men.¬
ati sint. Quid igitur: Pampna¬
mꝰ ueteres: Minime. S post pͥ.¬
oꝵ studia: in demo dñi qd possu¬
mꝰ laboramꝰ. Illi int̃̾p̾tati sunt
bant cdubiis ꝓtulere sententiis:
nos post passionẽ &. resurrectionẽ
eiꝰ non tam ꝓphetiã quã historiã
scribimꝰ. Aliter enĩ audita: aliter
iusa narrant᷑. Qđ meliꝰ intelligimꝰ:
meliꝰ & ꝓferimꝰ. Audi igit᷑ emule:
obtrectator ausculta. Noñ dampno.
non tephendo septuaginta: sed
ante ꝓpħas. int̾ spiritalia carisma.¬
ta positos lego: in qͥb ultimũ
pene gradũ int̾p̃tes tenent. Quid

Expanded text:
afflatus rhetorico spiritu protulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuaginta interpretes, aliter per Apostolos Spiritus sanctus testimonia texuerit; ut quod illi tacuerint, hi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? Minime. Sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt bant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem et resurrectionem ejus, non tam prophetiam, quam historiam scribimus. Aliter enim audita, aliter visa narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Nonnon reprehendo Septuaginta, sed ante prophetas inter spiritalia charismata positos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tene
Abbreviated transcription (Latin):
esiderii mei desideratas ac¬
cepi epistolas: qui quodã
p̾sagio futuroꝵ cũ danie¬
le sorticus ÷ nom̃: obsecrantis ut
translatũ in latina linguã cle he¬
breo sermone pentatheucũ.ir̃oꝵ¬

Expanded text:
esiderii mei desideratas accepi epistolas, qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis ut translatum in linguam Latinam de Hebraeo sermone Pentateuchum no
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud ÷ si cont᷑ se postea ab apłis
usurpata testimonia ꝓbaueruis:
& emendatiora sunt exemplaria
latina quã greca: greca quam
a genesi exordiũ capere: oratio¬
nib uiues: quo possim eodem
sp̃u quo scripti sunt libri. in la¬
tinũ eos transferre sermone̾.

Expanded text:
e postea ab apostolis usurpata testimonia, probaverunt, et emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt libri, in latinum eos transferre sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
fructu falce̾ mittit.:⁊ .&. messem
Tuam desecat: qr cum unũ quiẽq
ad oꝑa ꝑ fecta ꝑcluxerit eiꝰ tempo.¬
ralẽ uttã ꝑ emissã sententiam in¬
cidit: ut granũ suũ ad celestia
horrea ꝑducat. Cũ gͥ desicłia bona
concipim᷑. sem̃ in t̾rã mittimꝰ. Cum
uͦ oꝑari recta incipimꝰ: herba sumꝰ.
Cũ uero ad ꝓfectũ boni oꝑis cresci.¬
mꝰ. ad spicã ꝑuenimꝰ: cũ in eiꝰdem
oꝑationis ꝑfectionẽ solicdam᷑. iã ple¬
nũ frum̾itũ in spica ꝓfermius. Xii.
rba & enĩ petrus fuerat: qui
passionis tẽꝑe ꝑ amorẽ dñm se¬
quens: hc̃ confideri ante ancille uo.¬
cẽ timebat. Erat enĩ iam inriditas
umente. qr credebat om̃iũ redẽpto.¬
rẽ: s uade adhuc flexibilũ pede
conculcabat᷑ timoris. Iam in spica
surrexerat: quando eũ quẽ moritu.¬
rũ confiteri tumuerat. mntiante an¬
gelo ingalilea uiuentẽ uidebat. S
ad plenum granũ in spica puenerat:
quando ueniente desuꝑ sp̃i .. siia

Expanded text:
fructu, falcem mittit, et messem suam desecat, quia cum unumquemque ad opera perfecta perduxerit, ejus temporalem vitam per emissam sententiam incidit, ut granum suum ad horrea coelestia perducat. Cum igitur desideria bona concipimus, semen in terram mittimus; cum vero operari recta incipimus, herba sumus; cum autem ad profectum boni operis crescimus, ad spicam pervenimus; cum in ejusdem boni operis perfectione solidamur, jam plenum frumentum in spica proferimus. 6. Herba etenim Petrus fuerat, qui, passionis tempore, per amorem Dominum sequens, hunc confiteri ante ancillae vocem timebat . Erat enim jam viriditas in mente, quia credebat omnium Redemptorem, sed valde adhuc flexibilis pede conculcabatur timoris. Jam in spicam surrexerat quando eum quem moriturum confiteri timuerat, nuntiante Angelo, in Galilaea viventem videbat. Sed tunc plenum granum in spicam pervenerat, quando, veniente desuper Spiritu, et suam
Abbreviated transcription (Latin):
id est stella q ueru opus omne
distinguens. dũ aut illuscescere
facit quȩ minꝰ ante fiierant. aut
suꝑflua queq ngillat .&. confodit:¬
& maxime quȩ euangłistarũ &
apłoꝵ auctoritas ꝓmulgauit: in

Expanded text:
id est, stella et veru, opus omne distinguens: dum aut illucere facit, quae minus ante fuerant, aut superflua quaeque jugulat et confodit, maximeque quae Evangelistarum et Apostolorum auctoritas promulgavit. In
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq ille nominasset archã dĩ.
cecicht de sella retrorsũ upxta
ostium: & fractis ceruicib mor.¬
tuus est. Senex enim erat uir
& grandeuus : . ipse uidicauit
isrł quadraginta annis..¬
hilistiim tulerunt archam
dei : & asportauerunt eam
Alapide adiutorii in azotũ. Tu¬
lerunt autẽ philistum archani
dĩ .s intulerunt eã in teniplũ
uagon: & statuerunt eã iuxta
dagon. Cumq surrexissent di¬
luculo azon altera die: ecce da¬
gon iacebat ꝓnus in tͣram ante
archan dñi. Et tulerunt da¬
gan: & rescituerunt euͦ in locd
SiO. Rursũq mane die alio:
consurgentes inuenerunt da-¬
gon iacentem suꝑ faciem suam
in t̾ra coram archa dñi. caput
autẽ dagon & duȩ palmę ma-¬
nuũ euis abscisȩ erant suꝑ lim̃.
Porro dagon: truncus solus re¬
manserat in loco suo. Propter
hanc causam non calcant sacer.¬
dotes dagon. &. om̃s qͥ ingredi-¬
untur tẽplum eiꝰ suꝑ limen da¬
gon m aroto: usq in hodiernũ
litus ÷ eos: I & ꝑcussit in secreti¬

Expanded text:
Cumque ille nominasset arcam Dei, cecidit de sella retrorsum juxta ostium, et fractis cervicibus mortuus est. Senex enim erat vir et grandaevus, et ipse judicavit Israel quadraginta annis.him autem tulerunt arcam Dei, et asportaverunt eam a lapide Adjutorii in Azotum. Tuleruntque Philisthim arcam Dei, et intulerunt eam in templum Dagon, et statuerunt eam juxta Dagon. Cumque surrexissent diluculo Azotii altera die, ecce Dagon jacebat pronus in terra ante arcam Domini, et tulerunt Dagon, et restituerunt eum in loco suo. Rursumque mane die alio consurgentes, invenerunt Dagon jacentem super faciem suam in terra coram arca Domini: caput autem Dagon, et duae palmae manuum ejus abscissae erant super limen: porro Dagon truncus solus remanserat in loco suo. Propter hanc causam non calcant sacerdotes Dagon, et omnes qui ingrediuntur templum ejus, super limen Dagon in Azoto, usque in hodiernlitus est eos et percussit in secreti
Abbreviated transcription (Latin):
de benianiin ex acie uenit
isylo. indie illo: scissa ueste &.
conspsus puluere caput. Cuiaq
lle uenułet: heli sedebat suꝑ sel
Erat enĩ cor eiꝰ pauens: ꝓ archa
dm̃. Hir autem ille postꝗͣ ingres¬
sus ÷ nunciauit urbi.& ulula.¬
uit om̃ĩs ciuitas. Et audiuit heli
sonitum clamoris : dxitq Quis
÷ hic sonitus tumultꝰ huus: At
ille festinauit ꝙ uenit: & annu.¬
ciauit heli. Heli autẽ erat nona.¬
gita & octo aunorum: ꝙ ocłi
eiꝰ caligauerant:ꝙ uidere ñ po¬
terat: Et dixit ad heli. Ego sum
qͥ ueni de prelio: & ego qui de
acie fugi hodie. Cuũ ille ait. Qd actũ
est fisĩ mi : Respondens autẽ

Expanded text:
Beniamin ex acie venit in Silo in die illo scissa veste et conspersus pulvere caput cumque ille venisset Heli sedebat super erat enim cor eius pavens pro arca Domini vir autem ille postquam ingressus est nuntiavit urbi et ululavit omnis civitas et audivit Heli sonitum clamoris dixitque quis est hic sonitus tumultus huius at ille festinavit et venit et adnuntiavit Heli Heli autem erat nonaginta et octo annorum et oculi eius caligaverant et videre non poterat et dixit ad Heli ego sum qui veni de proelio et ego qui de acie fugi hodie cui ille ait quid actum est fili mi responden
Abbreviated transcription (Latin):
& dabit imꝑium regi suo: & sub¬
limabit cormi xpͣi sui. Et abut
helchana in ramatha: in domũ
suam. Puer aut̃ erat minister i
conspectu dñi: ante faciem heli sa¬

Expanded text:
 dabit imperium regi suo et sublimabit cornu christi sui et abiit Helcana Ramatha in domum suam puer autem erat minister in conspectu Domini ante faciem Heli sa
Abbreviated transcription (Latin):
dat ille: qui de longe suȩ comi¬
sacionis confidentia securior factꝰ.
eta illoꝵ qͥ se ii xp̃o secuti st᷑ agi.¬
litate p̾itur : & cuͦ rubore no¬
uissimũ locũ tenet: quando
de aliis meliora coguoscens qͥc¬
qͥd de sua oꝑatione celsũ senci¬
ebat humiliat: dicens cũ ppħa.
Egens sũ ego & in laborib a
uiuentute mea: exaltatus autẽ

Expanded text:
dat ille, qui de longe suae convdat ille, qui de longe suae conversationis confidentia securior factus, vitae illorum qui se in Christo secuti sunt, agilitate praeitur. Et cum rubore novissimum locum tenet, quando de aliis meliora cognoscens, quidquid de sua operatione celsum sentiebat humiliat, dicens cum Propheta: Egens sum ego, et in laboribus a juventute mea: exaltatus aute
Abbreviated transcription (Latin):
pud homines ee̾ laudabilẽ. S
m̃ hanc euangłista ñ frustra
urabolã uocat: breuit̾ intuen.¬
nũ÷ qͥd etiam mystice signet.
nt: e quib unũ est. Nũqͥd pos.¬
unt filii nuptiarũ quã dui spon¬
us cũ illis est ieninares Aliud.¬
himile factu᷑ regnũ celoꝵ homi¬
n regi. qui fecit miptias filio suo:
y misit seruos suos uocare inui¬
atos ad nuptias. Has gͦ miptias
uisqͥs inuitatus adierit. id ÷ eccł̃e
e menbris fidei gr̃a coniunxerit:
ni discũbat in primo loco: hoc
÷ nonse de meritis głando qua.¬
i cȩteris sublimior extollat. Et
quidẽ studeat iuxta alteriꝰ loci
pirabolã ueste nuptiali uestit̾
hoc ÷ uirtutũ fulgore chorus.¬
cus apparere: s ipsarũ habitũ
inrtutũ loco deuote humilita.¬
iis adornet. Ne forte honorati.¬
or te sit inuitatꝰ ab eo: & uenienꝰ
s̃s qui te & illũ mirtauit. dicat
t da hiuc locũ:⁊ & tc̃ incipias eũ
rubore nouissimũ locũ tenere.
honoratiori post inuitato loc lm

Expanded text:
pud homines esse laudabilem. Sed quoniam hanc Evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet. et, e quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est jejunare t regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vocare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est non se, de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam, veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum fulgore coruscus apparere, sed ipsarum habitum virtutum loco devotae humilitatis adornet. Ne forte honoratior te sit invitatus ab eo, et veniens is qui et illum vocavit, dicat tibi: Da huic locurubore novissimum locum tenere. Honoratiori post invitato locum
Abbreviated transcription (Latin):
iste cruentis manib abtractus
a fauce itineris: suspen. sus est.
in patibulo crucis. Ibi confessus
est: ibi saluatus ẽ. Ibi audire
meruit: hodie mecũ eris in pa¬
radiso. Quid ẽ hoc: Quis tanta
bonitatẽ dei. dicere.quis estima¬
re sufficiat: De ipsa pena crimi¬
nis: peruenit ad p̃miã uirtutis.
Iccirco autẽ omꝑs ds̃ electos suoꝰ
in quib usdã lapsib cadere ꝑmi.¬
sit : ut aliis in culpa iacentibus.
si toto corde ad eum consurgant
spem ueriȩ redderet: & eis per
lamenta penitentię uiam pieta¬
tis aꝑiret. E xerceamus gͦ nosmet¬
ipsos in lamentis: extinguamus
pereant: qr qui multos a sius ii¬
quitatib iam sanatos aspicimꝰ: qͥd
aliud quã suꝑne miscđie pignus¬
mim qͦd uistũ ẽ: ꝙ que¬
ritis dñm. Atcenã
ad petrã unde excisi es¬
tis: et ad cauernã laci de qͣ p̃cisi
estis.  Attendite ad abraham pa¬
trem urum. et ad saram que pepe¬
rit uos: qr unũ uocaui eũ. de bencdi

Expanded text:
iste cruentis manibus abstractus est iste cruentis manibus abstractus est a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis, ibi confessus est, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso. Quid est hoc? quis tantam bonitatem dicere Dei, quis aestimare sufficiat? de ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibusdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamus ergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus pereant, quia qui multos a suis iniquitatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericormini quod justum est: et queritis Dominum. Attendite ad petram: unde excisi estis: et ad cavernam laci de qua precisi estis. Attendite ad Abraham patrem vestrum: et ad Sarram que peperit vos: quia unum vocavi eum: et benedixi
Abbreviated transcription (Latin):
uel iracundia accensus. uel cru.¬
delitate impius. post culpas
ad penitentiam redit ⁊ & uitã
ȩternã ꝑcipit: quasi in locum
peccator intrat alienum. A die¬
bus gͦ ioħis baptistȩ regnũ cȩ̨loꝵ
uim patitur. &. uiolenti rapiunt
illud: quia qui penitentiam
peceatoribus in dixit: quid ah¬
ud quam regno cęloꝵ fieri uio¬
lentiam docuit: Recogitennus
atteramus: hereditatẽ iustorũ
quã non tenuimus ꝑ uitam: ra¬
piamus ꝑ penitentiam. Uult
a nobis ommipotens ds̃: talem
uiolentiã ꝑpeti. Nam regium
cȩloꝵ rapi uult nr̃is fletibus.
quod nr̃is meritis non debetur.
Ab spei gͦ certitudine: nulla nos
maloꝵ nr̃oꝵ qualitas. nulla qͣn¬
titas frangat. Prestat magnã
ueniȩ fiduciam latro ille uene.¬
rabilis: qui ñ inde uenerabilis
unde latro. Nam latro exeru¬
delitate: uenerabilis ex confes¬
sione. Cogitate rogo. cogitate: quã
sint in comphensibilia in om̃ipo¬
tente deo miscđiȩ uiscera. Latro

Expanded text:
vel iracundia accensus, vel cruvel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud, quia qui poenitentiam peccatoribus indixit, quid aliud quam regno coelorum fieri violentiam docuit. Recogitemus eatteramus, haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde vene rabilis unde latro: nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessione. Cogitate ergo, cogitate quae sint incomprehensibilia omnipotenti Deo misericordiae viscera. Latro
Abbreviated transcription (Latin):
baptistȩ usq nunc regnũ cȩloꝵ
uim patitur: & uiolenti rapiunt
illud: Quȩ suꝑnȩ uerba senten¬
tiȩ: nobis sunt magnopere ꝑscru¬
Et rursum querendũ est. si pati
uim regnũ cȩloꝵ potest: cur ean¬
dem uim a dieb ioħis baptistȩ.
.&. non etiam ante ꝑtulerit. Sed
cũ lex dicat. si quis hȩc uel illa
fecerit morte moriatur: cunctis
legentib liquet quia peccatores
quosq pena suȩ seueritatis ꝑcu-¬
lit:i non autẽ ꝑ penitentiam ad
uitam reduxit. Cũ uero ioħes
baptista redemptor is grãm pꝰcur.¬
rens. penitentiã predicat. ⁊ ut
peccator qui ex culꝑa ẽ. mortu¬
us ꝑ confessiõnem uiuat: ꝓfec¬
ło a dieb ioħis haptistȩ regnũ
cȩloꝵ uim patitur. Quid ẽ aut̃
regnũ cęloꝵ.⁊ nisi locus iustoꝵ
Solis enĩ ustis cȩlestis patriȩ
premia debentur: ut humiles.
casti. mites. atq misericordes ad
gaudia suꝑna ꝑueniant. Cum
uero quis uel suꝑbia tumiduꝰ.
uel carnis facinore pollutus.

Expanded text:
stae usque nunc, regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud . Quae supernae verba sententiae nobis sunt magnopere perscruEt rursum quaerendum est si pati vim regnum coelorum potest, cur eamdem vim a diebus Joannis Baptistae, et non etiam ante pertulerit. Sed cum lex dicat: Si quis haec vel illa fecerit, morte moriatur; cunctis legentibus liquet, quia peccatores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit. Cum vero Joannes Baptista, Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator qui ex culpa est mortuus, per conversionem vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur.regnum coelorum nisi locus justorum? Solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites, atque misericordes ad gaudia sempiterna perveniant. Cum vero quis vel superbia tumidus, vel carnis facinore pollutus,
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus. Ad hoc itaq ꝓpt᷑ qͦd
ꝓphetȩ testimoniũ ꝓtulimus: re¬
uertamur. Qui recipit ꝓpħam
accipiet: quia & si ulmus fructũ
non habet: uitem tamen cũ fruc¬
tibus portans. hȩc ipsa sua efficit.
quȩ bene sustentat aliena. Quia
uero ad magna nos oꝑa ioħes
ammonet dicens. facite gͦ fructꝰ
dignos penitentiȩ : & rursus qͥ
habet duas tunicas det ñ haben¬

Expanded text:
ti sumus. Ad hoc itaque propter quod ti sumus. Ad hoc itaque propter quod prophetae testimonium protulimus revertamur. Qui recipit prophetam accipiet, quia etsi fructum ulmus non habet, vitem tamen cum fructibus 1524 portans, haec ipsa sua efficit, quae bene sustentat aliena. 14. Quia vero ad magna nos opera Joannes admonet, dicens: Facite ergo fructus dignos poenitentiae . Et rursus: Qui habet duas tunicas, det non haben
Abbreviated transcription (Latin):
templationis eiꝰ agnouerit: ipse
quoq ad contemplanda ȩterna
p̃miã sũccẽdatur. Ad hoc ulmus
qui habere fructũ uirtutũ spiritu¬
alium non ualet sed tam eos qͥ spi¬
ritalibus. donis plens sunt sustentat:
ipse quoq scõꝵ uite quanta ualet
largitate inseruiat: & cęlestiũ do¬
noꝵ botros quos gignendo nͨ ualet.
sustinendo ferat. Ad hoc buxus po¬
nitur: ut qui habere multos adhuc
in infirmitate positos uere fidei ui.¬
riditatẽ considerat: eẽ. ipse infidelis
erubescat. Bene autẽ descriptis priꝰ
arborib dicit᷑ ut uideant. & sciant.
& recogitent: & intelligant. Ubi &
apte subiungit᷑ pariter: quia cum
mtra scãm eccł̃am diuersi hominũ
mores. diuersi sunt ordines: neces¬
se ẽ. ut om̃s simul discant.: dum in
ea spirituales uiri diuerse quali¬
tatis. etatis & ordinis. ad inuitan¬
dum simul uidentrr. S ecce nos
dum demonstrare ulmũ querimꝰ :
ꝑ multa arbusta longius euaga.¬

Expanded text:
templationis ejus agnoverit, ipse templationis ejus agnoverit, ipse quoque ad contemplanda aeterna praemia succendatur. Ad hoc ulmus qui habere virtutum fructum spiritalium non valet, sed tamen eos qui spiritalibus donis pleni sunt sustentat, ipse quoque sanctorum vitae quanta valet largitate inserviat, et coelestium bonorum botros quos gignendo non valet sustentando ferat. Ad hoc buxus ponitur, ut qui habere multos adhuc in infirmitate positos verae fidei viriditatem considerat, etiam esse ipse infidelis erubescat. Bene ergo descriptis prius arboribus dicitur: Ut videant et sciant, et recogitent et intelligant. Ubi et apte subjungitur Pariter, quia cum intra sanctam Ecclesiam diversi hominum mores diversi sunt ordines, necesse est ut omnes simul discant, dum in ea spiritales viri diversae qualitatis, aetatis et ordinis, ad imitandum simul videntur. Sed ecce nos, dum monstrare ulmum quaerimus, per multa arbusta longius evaga
Abbreviated transcription (Latin):
tum fidelium credulitatẽ sequen.
tes fidem ꝑpetuę uiriditatis t¬
nent: Post quȩ omĩa apte subiuii¬
gitur. Ut uideant & sciant & t
cogitent: & intelligant pariter.
hoc enim cedrus in eccła ponitur.
ut quisqͥs a proximo odorẽ uira¬
tum spiritualium trahit⁊ ipl
quoq internȩ uitȩ delectatiole
non torpeat: s ad donoꝵ clisil̃
desideria ignescat. Adhoc spͥma
ponitur: ut qui pͣclicationis eiꝰ
uerbo cõpunctus fuerit.⁊ ipse
quoq exemplo illius discat cor¬
da sequentium predicationis u¬
bo compungere. Ad hoc myrchꝰ
ponitur: ut qui in ardore tribu¬
lationis. ab ore uel opere proximi
cõpatientis tẽperamentũ consola¬
tionis acceperit: ipse etiã discat.
quemadmodũ afflictis proximis.
suȩ consolationis tẽperamentum
ꝓferat. Ad hoc oliua ponitur: ut
qui alienȩ miscđiȩ oꝑa cognoscit:
discat quẽadmodũ dẽbeat indigen¬
ti ꝓximo & ipse mssereri. Ad hoc
abies ponitur: ut quisqͥs uim con¬

Expanded text:
tum fidtum fidtes, fidem perpetuae viriditatis tenent? Post quae omnia recte subjungitur: Ut videant, et sciant, et recogitent, et intelligant pariter . Ad hoc enim cedrus in Ecclesia ponitur, ut quisquis a proximo odorem virtutum spiritualium trahit, ipse quoque in aeternae vitae dilectionem non torpeat, sed ad donorum coelestium desideria ignescat. Ad hoc spina ponitur; ut qui praedicationis ejus verbo compunctus fuerit, ipse quoque exemplo illius discat corda sequentium praedicationis verbo compungere. Ad hoc myrtus ponitur; ut qui in ardore tribulationis ab ore vel opere promixi compatientis, temperamentum consolationis acceperit, ipse etiam discat quemadmodum afflictis proximis suae consolationis temperamentum proferat. Ad hoc oliva ponitur, ut qui alienae misericordiae opera cognoscit discat quemadmodum debeat indigenti proximo et ipse misereri. Ad hoc abies ponitur, ut quisquis vim con
Abbreviated transcription (Latin):
sustollitur. nisi hui designati sur
qui intra scãm ȩccłam adhuc in
t̃renis corporib positi. iam celesta
contemplant᷑: & quamuis nascen¬
do de t᷑ra exierunt. contemplan¬
do tamen. iam uyxta ethera uer¬
ticẽ mentis atcolluntꝰ Et quid
ꝑ ulmũ. nisi scłariũ mentes ex pres¬
se sunt: Quȩ dum terrenis adhur
curis inseruiunt: nullũ uirtu.¬
tum spiritualiũ fru ctũ ferunt.
Sed & si fructum ꝓpriũ ulmus nͣ
habet: portare tamen uitem cumꝰ
fructu solet: quia & seculares uri
intra scãm eccłam quanus spiritu.¬
alium uirtutũ dona non habeatt.
dum tamen scõs uiros donis spiri¬
tualibus plenos. sua largitate sis¬
tentant: quid aliud quã uitem
cum botris portant. e Huxus ai¬
tem quos alios designat. quȩ in
altum non ꝓficit. & quamuis fru¬
ctum non habeat uiriditatẽ habet:
nisi eos qui intra scãm eccłam ad¬
huc ex etatis infirnitate. bona oa
ferre non ualent. s tamen parenl.¬

Expanded text:
sustollitur, nisi ii designati sunt, sustollitur, nisi ii designati sunt, qui, intra sanctam Ecclesiam adhuc in terrenis corporibus positi jam coelestia contemplantur? Et quamvis nascendo de terra exierunt, contemplando tamen jam juxta aethera verticem mentis extollunt. Et quid per ulmum nisi saecularium mentes expressae sunt? Quae dum terrenis adhuc curis inserviunt, nullum virtutum spiritalium fructum ferunt. Sed etsi fructum proprium ulmus non habet, portare tamen vitem cum fructu solet, quia et saeculares viri intra sanctam Ecclesiam, quamvis spiritalium virtutum dona non habeant, dum tamen sanctos viros donis spiritalibus plenos sua largitate sustentant, quid aliud quam vitem cum botris portant? Buxus autem quos alios designat, quae in altum non proficit, et quamvis fructum non habeat, viriditatem tamen habet, nisi eos qui intra sanctam Ecclesiam adhuc ex aetatis infirmitate bona opera ferre non valent, sed tamen paren
Abbreviated transcription (Latin):
nis ꝑforant: ut ab eoꝵ oculis.
quasi quidã sangius animȩ.
decurrant. Myrtus uero tẽpe¬
ratiuȩ uirtutis est: ita ut disso¬
lita menbra temperando restrin¬
gat. Qui itaq ꝑ myrtũ uisi hu
signati sunt. qui afflictionibus
proximoꝵ compati sciunt: eoꝵ¬
q tribulationẽ ꝑ compassionem
temperant. iuxta. hoc qͦd scriptũ
est. gras autem deo qui consolat᷑
nos in omni tribulatione nr̃a ut
possimus & ipsi consolari eos qui
in omni pressura sunt: Qui dũ
afflictis proximis uerbũ uł opẽ
consolationis ferunt: eos ꝓcul
dubio ad statum rectitudinis res¬
tringunt: ne immoderata tribu¬
latione in desperatione soluant᷑.
Quos aritẽ ꝑ oliuã nisi misericor¬
des accipimus: Quia & grece
liquor ante om̃ipotentis dei ocu
los miscdiȩ fructus lucet. Cui ad¬
huc in ꝓmissione subiungit᷑. Po¬
nam in cdeserco abietem: ulmũ.
& bixum simmul. Quid ꝑ abietem
que ualde crescendo ad aeris alta

Expanded text:
nis perforant, ut ab eorum ocnis perforant, ut ab eorum ocquasi quidam sanguis animae, lacrymae decurrant. Myrtus vero temperativae virtutis est, ita ut dissoluta membra temperando restringat. Quid itaque per myrtum nisi hi signati sunt qui afflictionibus proximorum compati sciunt, eorumque tribulationem per compassionem temperant? juxta hoc quod scriptum est: Gratias autem Deo, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra, ut possimus et ipsi consolari eos qui in omni pressura sunt . Qui dum afflictis proximis verbum vel opem consolationis ferunt, eos procul dubio ad statum rectitudinis restringunt, ne immoderata tribulatione in desperationem solvantur. Quos autem per olivam, nisi misericordes accipimus? quia et Graece liquor ante omnipotentlos misericordiae fructus lucet. Cui adhuc in promissione subjungitur: Ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul . Qui per abietem, quae valde crescendo ad aeris alta
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. Et ipsa ad quã priꝰ ꝓ asꝑita¬
te suȩ siccitatis uia p̾dicatoribus
ñ patebat: doctrinę postinodum
riuos emanauit. Cui adhuc ex
munere magno ꝓmittit᷑. Dabo in
solitudine cedrum & spinam. Ce¬
drũ quia magni odoris ẽ. atq in-¬
putribilis nature: accipimꝰ in ꝓmi¬
sione. De spina uero cum peccãti ho¬
mini dictum sit. t̾ra tua spinas &
tribulos germinabit tibi: quid mi-¬
rum si sc̃ȩ ȩccłȩ illud ꝓmittit᷑. qͦd
peccãti homini ꝓ pena multiplica.¬
tur: Sed cȩdri signant᷑ nomine.
hi qui uirtutes & signa exibent
in sua oꝑatione: qui dicere cum
paulo ualent. pͣi bonus odor
sumus deo. Quoꝵ corda tta in
terno amore solidata sunt: ut
ea iam t̾reni amoris putredo
nulla corrumpat. Per spinam
uero signati sunt doctrinȩ spiri¬
tualis uiri: qui dũ de peccatis
ac uirtutibus disserũnt. &
tur mͦ cęlestis regni gaudia ꝓ¬
sicq mentẽ dolore cõpunctio¬

Expanded text:
dedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitadedit, et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud promittitur quod peccanti homini pro poena multiplicatur? Sed cedri signantur nomine hi qui virtutes et signa exhibent in sua operatione, qui dicere cum Paulo valent: Christi bonus odor sumus Deo . Quorum corda ita in aeterno amore solidata sunt, ut eadem jam terreni amoris putredo nulla corrumpat. Per spinam vero signati sunt doctrinae spiritalis viri, qui dum de peccatis ac virttur, modo coelestis regni gaudia pm mentem dolore compunctio
Abbreviated transcription (Latin):
entes a gentilibꝰ. Nos gͦ debemꝰ
susciꝑe huiusmodi: ut cooꝑato¬
res simus ueritatis. Qui enm
spiritualia dona habentibus
demporalia subsidia tribuit: in
isis donis spirit alib cooꝑator
existit. Nam eum pauci sint qͥ
sualia dona ꝑcipiunt: & mult
qui rebus temporalib abundant:
ꝑ hoc se diuites uirtutib pauꝑum
inserunt: quod eisdem scĩs pauꝑi.¬
bus de sius diuicus solaciantur.
deserto arbusta ꝓmitteret: uil¬
mũ quoq pariter ꝓmisit dicens.
Ponam desertũ in stagna aqua¬
rum: & terram initiam in riuos
aquarũ. Dabo in solitudine cedrũ
.& spinam: myrtũ. & lignũ oliue.
Ponam in deserto abietem÷ ul¬
mũ & buxum simul: ut uideant.
& sciant. & recogitent: & intelli¬
gant parit᷑. Desertum quippe dñs
in stargna aquarũ. & terrã in uiã
in riũos aquarũ posuit: qͥa gen¬
tilirati quȩ p̾rius ꝑ ariditate men¬
tis nullos bonoꝵ oꝑum fructus
ferebat. fluenta sc̃ę p̾dicationis

Expanded text:
entes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere ejusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritualia dona habentibus, temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritualibus cooperator existit. Nam cum pauci sunt qui spiritualia dona percipiunt, et multi qui rebus temporalibus abundant, per hoc se divites pauperum virtutibus inserunt quo eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis solatiantur. deserto arbusta, promitteret, ulmum quoque pariter promisit, dicens: Ponam desertum in stagna aquarum, et terram inviam in rivos aquarum; dabo in solitudine cedrum et spinam, myrtum et lignum olivae; ponam in deserto abietem, ulmum et buxum simul, ut videant et sciant, et recogitent et intelligant pariter . 13. Desertum quippe Dominus in stagna aquarum posuit, et terram inviam in rivos aquarum, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter hoc qͦd ꝓpħa est. tri¬
buit: ꝓphetiȩ illius
iuires ad loquendũ dedit. Cũ ꝓpħa
gͦ mercedẽ ꝓpħe recipiet: quia &̃¬
si sp̃u ꝓphetiȩ plenus non fuit
hoc tamen ante dei oculos exibuit

Expanded text:
pter hoc quod propheta est, tribuit, prophetiae illius vires ad loquendum dedit. Cum propheta ergo mercedem prophetae recipiet, quia etsi spiritu prophetiae plenus non fuit, hoc tamen ante Dei oculos exhibuit
Abbreviated transcription (Latin):
da ÷ in uno eodemq redẽpto¬
re nr̃o distincta oꝑario diui-¬
nitatis & humanitatis: atq
error euticetis. qui unã tan¬
tum in xꝑo oꝑationẽ dog¬
matizare pͣsumit: ꝓcul a xp̃i¬
anis fi nib expellendus. Quis
enim non uideat hoc qđ suꝑ
turbã miseretur dñs ne uł in e¬
clia uel uiȩ longioris labore
deficiat affectũ eẽ. & cõpassi.¬

Expanded text:
da est in uno eodemque Redemptore nostro distincta operatio divinitatis et humanitatis: atque error Eutychetis, qui unam tantum in Christo operationem dogmatizare praesumit, procul a Christianis finibus expellendus. Quis enim non videat hoc quod super turbam miseretur Dominus, ne vel inedia vel viae longioris labore deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
culis paucis quatuor milia
hominũ saturauit diuinȩ opꝰ
eẽ. uirtutis: Mistice hoc mira¬
culo designatur. qđ inuiam
scłi p̃sentis alit᷑ incolumes tran-¬
sire nequimus: nisi nos gr̃a re¬
dẽptoris nr̃i alimento sui uerbi
reficiat. Hoc uero tipice int̾
hanc refectionẽ & illa qͥnq pa¬
numi & duoꝵ pisciũ distat. qd
ibi littera ueteris instrum̃ti
spuali grͣa plena eẽ signata
est: hic autẽ noui ueritas ac
gr̃a testamenti fidelib minis.¬
tranda monstrata est. Sane

Expanded text:
lia hominum saturavit, divinae opus esse virtutis. Mystice autem hoc miraculo designatur, quod viam saeculi praesentis aliter incolumes transire nequimus, nisi nos gratia redemptoris nostri alimento sui verbi reficiat. Hoc vero typice inter hanc refectionem et illam quinque panum ac duorum piscium distat, quod ibi littera Veteris Testamenti spirituali gratia plena esse signata est, hic autem novi veritas ac gratia Testamenti fidelibus ministranda monstrata est. Sane
Abbreviated transcription (Latin):
nt. si autẽ obtuleris munꝰ tuũ
paltare. Nam si irasci non ⁊ fas
dicere fatue: multo minꝰ fas est.
inimo tenere aliquid. ut in odi¬
um indignatio conuertat᷑. Ad
qd̃ etiam ꝑtinet qđ alio loco
loquitur : ñ occidat sol super
racundiam ur̃am. Iubemur gͦ
llaturi minꝰ ad altare si recor.¬
dati fuerimꝰ aliquid adu̾sum nõ
hibere frẽm munꝰ ante altare re.¬
inquere & ꝑgere reconciliari frĩ:
deide uenire & minꝰ offerre.
Simmentẽ uenerit qđ aliqͥd ha-¬
beat aduersũ nos frͣ: id ÷ si nos
tũ in aliquo lesimꝰ: tc enim ipse
habet aduersum nos. Nam nos
aduersum illũ habemꝰ si ille nos
leserit: ubi non opus ÷ ꝑgere ad
reconciliationẽ. Non enĩ ueniam
postulabis ab eo qͥ tͥ fecit inuiriã.
s tantũ dimittes. sic̃ tͥ dimita¬

Expanded text:
t, Si ergo obtuleris munus tuum ad altare. Nam si irasci fas non esdicere Fatue; multo minus fas est animo tenere aliquid ut in odium indignatio convertatur. Quo pertinet etiam quod alio loco dicitur, Non occidat sol super iracundiam vestram . Jubemur ergo illaturi munus ad altare, si recordati fuerimus aliquid adversum nos habere fratrem, munus ante altare relinquere, et pergere ac reconciliari fratri, deinde vementem venerit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est si nos eum in aliquo laesimus; tunc enim ipse habet adversum nos; nam nos adversus illum babemus, si ille nos laeserit, ubi non opus est pergere ad reconciliationem, non enim veniam postulabis ab eo qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittes, sicut tibi dimit
Abbreviated transcription (Latin):
huc defersioni dat᷑ locus. In con¬
cilio autẽ quãꝙͣ & iudiciũ eẽ. so.¬
loco fateri cogit ipsa distinctio:
iudetur ad conciliũ ꝑtinere sen¬
tentie ꝓlatio quando non iam cũ
ipso reo agitur utrum dãpnan.¬
dus sit: s int̾ se qͥ udicant con¬
ferunt qͦ supplicio dampnari opor¬
geat quc̃ constat eẽ. dãpnandũ.
ehenna ignis nec XI.¬
clãpnationẽ habet dubiã
sicut iudicium: nec dãpnati pe.¬
nam sicͤ conciliũ. In gehenna qͥp.
pe: certa est dãpuatio &. pena
clãpnati. Uidentur gͦ aliqͥ gra¬
diis in peccatis & in reatuꝰ s qͥb:
inodis inisibiliter exibeantur

Expanded text:
huc defensioni datur locus, in conhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et judicium esse soloco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad consilium pertinere sententiae probatio quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt, quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum. Gehenna vero ignis nec damnationem habet dubiam, sicut judicium, nec damnati poenam sicut concilium. In gehenna enim ignis certa est damnatio et poena damnati. Videntur ergo aliqui gradus in peccatis, et in reatu. Sed quibus modis invisi
Abbreviated transcription (Latin):
reum iudicio & reu concilio:
ẜ reũ gehenne ignis: Nam
hoc postremũ grauissimum so¬
nat : & admonet gradus quos.¬
cdam factos a leuiorib ad gra¬
iuora: cdonec ad gehennã ignis
ueniretur:
Radus sunt in istis pecca¬
tis: ut pͥmo qͥsq irasca.¬
tur : & eũ motũ retineat cor¬
de conceptũ. Iam si extorserit
uocem indignantiᷤ ipsa cõmotio
ñ significantẽ aliquid: s illũ
animi motũ ipsa eruptione
testantẽ qua feriatur ille cui¬
irascimur: plus est utiq quã
si surgens ira silentio p̾meret᷑.
Si uͦ non solum uox indignan¬
tis audiatur s etiam u̾bũ qđ
iam cercã eiꝰ uituꝑationẽ in
que̾ ꝓfertur designet & notet:
quis dubitet ampliꝰ hoc ẽe̾.
quã si solus indignationis sonꝰ
ederetur: Itaq in pͥmo unũ
est. icl ÷ irã sola. In scđo duo:
& ira & uox quę iram signifi.¬
nificat: & in uoce ipsa cerde uitur¬
tionis expressio. Uide nc̃ etiam
tres reatus: iudicii concilii & ge¬
henne ignis. Nam in iudicio ad.¬

Expanded text:
reum judicio, et reum concilio, reumque gehennae ignis. Nam hoc postremum gravissimum sonat et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignanti ipsa commotio, non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione testanteirascimur, plus est utique quam si surgens ira silentio premeretur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperationem, in quem profertur, designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse, quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, et ira et vox, quae iram signifinificet, et in voce ipsa certae vituperationis expressio. Vide nunc etiam tres reatus, judicii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio ad
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ de danda elemosina & imuria
dimittenda p̾cipit᷑. Si te inqͥt
ira contra uiolentu. & contra
petentẽ philargiria cecauerit:
nũqͥd tua mente uiciata iuici¬
um eiꝰ curare poteris: aut ille
solus qui iniuriam fecit & nͨ tu
etiam qui ferre neciebas. reus
deputaberis: At si mitẽ te tran¬
quilliq pectoris eius imꝓbitas
inuenerit: & ille ad pen̾itentiã
mouebit᷑ & tu pacientiȩ pͥmio
donaberis : quia cecũ uidente
ocło hoc ÷ corde sereno ducere
curabas ad lumen. Dm̃e u̾.¬

Expanded text:
ubi de danda eleemosyna et injuria ubi de danda eleemosyna et injuria dimittenda praecipitur. Si te, inquit, ira contra violentum, et contra petentem philargyria caecaverit, nunquid tua mente vitiata vitium ejus curare poteris? Aut ille solus qui injuriam fecit, et non tu etiam qui ferre nesciebas, reus deputaberis? At si mitem te tranquillique pectoris ejus improbitas invenerit, et ille ad poenitentiam movebitur, et tu patientiae praemio donaberis, quia caecum vidente oculo, hoc est, corde sereno, ducere curabas ad lumen. Non
Abbreviated transcription (Latin):
nule est qđ alibi dicit: ut &
ipsi rẽcipiant uos in ętͣna tab̾na¬
cula. Non enĩ pauꝑes ipsi: sed
xp̃s mercedẽ his qui elemosinã
fecere reddituriis ÷. Quã tam̃
in sinũ dare dicuntur: qr ꝓme-¬
rende illiꝰ occasionẽ dedere cũ
uel egentes misere. uel imꝓbe se¬
uientes fortioꝵ st̃ & tolerati pa-¬
cientia & beneficio sustenta¬
ti: & ad ipsam aliqͦtiens fidem
dulci gr̃a ꝓuocati. xII.¬
adem quippe mensura qua
mensi fueritis: remecietur
uobis. Et apłs ad elemosinam
corinthios ortans: int̾ alia dicit.
Hoc autẽ dico: qui parce seminat
parce & metet. Et qui seminat
in benedictionibꝰ: de benedictio¬
nib &. metet. Potest aut̾e & de
om̃ib quȩ mente. manu. lingua
gerimꝰ accipi: quia tu reddes
singulis inquit scđm oꝑa eoꝵ.¬
Dicebat autẽ illis: &. similitudi¬
nem. Nũquid potest cecus ce¬
cum ducere: Nonne ambo in
foueam caclunt : Sensus huiꝰ
sẽtentiȩ pendet ex suꝑioribus:

Expanded text:
mile est, quod alibi dicit, ut et mile est, quod alibi dicit, ut et ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula . Non enim pauperes ipsi, sed Christus mercedem his, qui eleemosynam fecere redditurus est, quam tamen in sinum dare dicuntur, quia promerendae illius occasionem dedere, cum vel egentes misere, vel improbe saevientes, fortiorum sunt et tolerati patientia, et beneficentia sustentati, et ad ipsam aliquoties fidem dulci gratia provocat. Eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur vobis. Et Apostolus ad eleemosynam Corinthios hortans inter alia dicit: Hoc autem dico, qui parce seminat, parce et metet. Et qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metet. . Potest autem et de omnibus quae mente, manu, lingua gerimus accipi: Quia tu reddes singulis, inquit, secundum ocebat autem illis et similitudinem: Nunquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foveam cadent? Sensus hujusce sententiae pendet ex superioribus,