comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mendatur : ut sit quoredire possit. quȩ cogitur inde transire.
quãus si ahnemoriã cͦgitatio non rediret. atq ibi qđ cõmnen¬
dauerat. inueniret: uelud̃ rudis ad hoc sicut ducta fuerat
duceretur: idq oueniret ubi primũ inuenerat m illa incorpo
rea ueritate: unde rursus quasi descriptũ inmemoria fige¬
retur. Neq enĩ sic̃ manet. uerbi gr̃a quadrati corporis in cor¬
poralis & inmutabilis ratio. sic inea manet hominis cogitatio:
si tam̃ ad eam sine phantasia spatii localis potuit ꝑuenire. Aut
si alicuius artificiosi & musici soni ꝑ metas tẽporis transeinitis
numerositas conp̃hendatur sine tẽpore stans in quodã secreto
altoq silentio: tam clui saltim cogitari potest. quandiu po¬
test ille cantus audiri: tamen qđ inde rapuerit &si tran¬
siens mentis aspectus. & quasi glutiens inuentrẽ. ita in memo¬
ria reposuerit. poterit recor. dando quodã modo ruminare.:

Expanded text:
mendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur inde transire: mendatur, ut sit quo redire possit, quae cogitur inde transire: quamvis si ad memoriam cogitatio non rediret, atque quod commendaverat ibi inveniret, velut rudis ad hoc sicut ducta fuerat duceretur, idque inveniret ubi primum invenerat, in illa scilicet incorporea veritate, unde rursus quasi descriptum in memoria figeretur. Neque enim sicut manet, verbi gratia, quadrati corporis incorporalis et incommutabilis ratio, sic in ea manet hominis cogitatio; si tamen ad eam sine phantasia spatii localis potuit pervenire. Aut si alicujus artificiosi et musici soni per moras temporis transeuntis numerositas comprehendatur, sine tempore stans in quodam secreto altoque silentio, tamdiu saltem cogitari potest quamdiu potest ille cantus audiri: tamen quod inde rapuerit etsi transiens mentis aspectus, et quasi glutiens in ventrem ita in memoria reposuerit, poterit recordando quodam modo ruminare, et
Abbreviated transcription (Latin):
aut sic futura sunt. quasi nunc non sont: Sed ipsũ. eẽ. semꝑ ha¬
buerunt: semꝑ habitura sunt. Manent aut̃ non tamꝗ inspati¬
is locoꝵ fixa ueluti corpora: sed imatura incorporali sic in¬
telligibilia prestosunt mentis aspectib : sic̃ ista in locis uisibili¬
a uł contraectabilia corporis sensib. Non aut̃ solũ rerũ fensi¬
biliũ in locis positarũ. sine spatiis localib manent intelligibi¬
les incorporalesq rationes : uerũ etiã motionũ intẽporib:
transeumtiũ. sine tẽpoꝵ transitustant etiam ipsȩ utiq intel¬
ligibiles non sensibiles. ad quas mentis acie ꝑuenire paucoꝵ
.p̃. Et cũ ꝑuenitur quantũ fueri potest: non in eis maret ip¬
se ꝑtrͣactor. Sed ueluti acies ipsa reuerberata repellitur:
& fit rei nontransitoriȩ transitoria cognitio. Quȩ tõen cogni¬
tio transiens ꝑ disciplinas quib: eruditur animus. memoriȩ com¬

Expanded text:
aut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper haaut sic futura sunt quasi nunc non sint: sed idipsum esse semper habuerunt, semper habitura sunt. Manent autem, non tanquam in spatiis locorum fixa veluti corpora: sed in natura incorporali sic intelligibilia praesto sunt mentis aspectibus, sicut ista in locis visibilia vel contrectabilia corporis sensibus. Non autem solum rerum sensibilium in locis positarum sine spatiis localibus manent intelligibiles incorporalesque rationes; verum etiam motionum in temporibus transeuntium sine temporali transitu stant etiam ipsae utique intelligibiles, non sensibiles. Ad quas mentis acie pervenire paucorum est; et cum pervenitur, quantum fieri potest, non in eis manet ipse perventor, sed veluti acie ipsa reverberata repellitur, et fit rei non transitoriae transitoria cogitatio. Quae tamen cogitatio transiens per disciplinas quibus eruditur animus, memoriae com
Abbreviated transcription (Latin):
b: ipse michi uidetur. eẽ. sermo sapientiȩ. Abstinere aut̃
a malis quã iobscientiam dixcit. ẽx : rerum ꝓculdubio tẽ¬
poralium. ẽ. Im̃ secundũ tẽpus in malis sumus: a quib:
abstinere chebemus: ut ad illa bona ȩt̃na ueniamus: quã¬
obrem quicquid prudent̃. fortit̃. temperant᷑ & iuste a¬
gimus. ad eam ꝑtinet screntiã siue disciplinã. qua me
uitandis malis bonisq apprtendis actio nr̃a uersatur : Et quicquid
ꝓpt̃ exempla uł cauenda uł imitanda. & ꝓpt̃ quarũq rerum
quȩ nr̃is accõmocdata sunt usib necessaria documenta. historici
cognitione colligimus. De his ergo sermocũ fit: eũ scientiȩ ser¬
monẽ puto. discernendũ asermone sapientiȩ: Aad quã ꝑtinent
ea quȩ non fuerunt. nec futura sunt. sed sunt: Et ꝓpter &t̾ni¬
tatẽ in qua sunt. & fuisse. & ẽẽ. & futura. ẽe. dicuntur: sine ulla
mutabilitate tẽporũ. Non enĩ sic fuerunt. ut. ẽẽ. desinerent:

Expanded text:
nere autem a malis, quam Job scientiam dixit esse, rerum procul dubio temporalium est. Quoniam secundum tempus in malis sumus, a quibus abstinere debemus, ut ad illa bona aeterna veniamus. Quamobrem quidquid prudenter, fortiter, temperanter et juste agimus, ad eam pertinet scientiam sive disciplinam, qua in evitandis malis bonisque appetendis actio nostra versatur; et quidquid propter exempla vel cavenda, vel imitanda, et propter quarumque rerum quae nostris accommodata sunt usibus necessaria documenta, historica cognitione colligimus. 23. De his ergo sermo cum fit, eum scientiae sermonem puto, discernendum a sermone sapientiae, ad quam pertinent ea quae nec fuerunt, nec futura sunt, sed sunt, et propter eam aeternitatem in qua sunt, et fuisse et esse et futura esse dicuntur, sine ulla mutabilitate temporum. Non enim sic fuerunt ut esse desinerent,
Abbreviated transcription (Latin):
n libro superiore huus operis duodecimo. satis egimus discernere
rationalis mentis officium intemporalib reb : tubi non sola cog¬
nitio. uerũ etiã & actio nr̃a uersatur. ab excellentiori eiusdem
Omentis officio qđ contẽplandis &t̾̃nis reb onpenditur : Ac sola
cognitione friitur. Commodius aut̃ fueri puto. ut descripturis
scĩs aliquid interseram. quo facilius possit utrũq dmosci. Euan¬
geliũ suũ ioħs euuangelista sic orsus.ẽ. In proicipio erat uerbũ &
uerbũ erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbũ: hoc erat in principio a

Expanded text:
n libro superiore hujus operis duodecimo satis egimus discernere rationalis mentis officium in temporalibus rebus, ubi non sola cognitio, verum et actio nostra versatur, ab excellentiore ejusdem mentis officio, quod contemplandis aeternis rebus impenditur, ac sola cognitione finitur. Commodius autem fieri puto, ut de Scripturis sanctis aliquid interseram, quo facilius possit utrumque dignosci. 2. Evangelium suum Joannes evangelista sic exorsus est: In principio erat Verbum, et Verbum er
Abbreviated transcription (Latin):
illius ueritatis historia. quã de duob primis hominib: uiro sci¬
licet eiusq muliere. de quib ꝓpagatũ ẽ genus humanũ. dun¬
na tradit auctoritas. ad hoc tantũmodo audienda. ẽ ut intel¬
ligatur apostolus. imagiem dĩ uiro tantũ tribuendo. ñ etiam
feminȩ : quamuis inchiuerso sexu duoꝵ hominũ. aliquid tam̃ sig¬
nificare uoluisse. qđ omo homine quȩreretur III aoocor¬
Dec me fugit quosclam qui fuerunt ante nos egregii defensores
chatholicȩ ficdei. & diuini eloquii tractatores: bũ in homine uno
cuius umiuersa animã bonam quendã paradisũ. eẽ senserunt. du¬
o ista requirerent : uirũ mentẽ mulierẽ uero dixisse corporis
sensũ Et fecundũ hanc aut̃ distributionẽ. qua uir ponitur mens.
sensus uero corporis multer. uidentur aptȩ om̃a conuerre. si
considerata tyactentur : nisi qd in om̃ib bestus & uolatilib¬

Expanded text:
illius veritatis historia, quam de duobus primis hominibus, viro sciillius veritatis historia, quam de duobus primis hominibus, viro scilicet ejusque muliere, de quibus propagatum est genus humanum, divina tradit auctoritas, ad hoc tantummodo audienda est, ut intelligatur Apostolus imaginem Dei viro tantum tribuendo, non etiam feminae, quamvis in diverso sexu duorum hominum, aliquid tamen significare voluisse quod in uno homine quaereretur. Cec me fugit, quosdam qui fuerunt ante nos egregii defensores catholicae fidei et divini eloquii tractatores, cum in homine uno, cujus universam animam bonam quemdam paradisum esse senserunt, duo ista requirerent, virum mentem, mulierem vero dixisse corporis sensum. Et secundum hanc distributionem qua vir ponitur mens, sensus vero corporis mulier, videntur apte omnia convenire, si considerata tractentur: nisi quod in omnibus bestiis et volatilib
Abbreviated transcription (Latin):
millis duob primis hominib ꝑsonã suã quisq portabat: & ideo
sola mulier cibũ edisset inlicitũ. sola utiq mortis supplicio plec¬
terrtur : ita dicipotest in homine uno. si delectationib inlicits
aquib se continuo deberet auertere. cogitatio libent̾ sola pasca¬
tur: hec facienda decernantur mala. sed tantũ suauit̃ in recor¬
ditione teneantur: quasi mulierẽ sine uiro posse dãpnari. Absit
hoc credere. Hxc quippe una ꝑsona . ẽ. imus homo. ẽ. totusq dam¬
nabitur : nisi hec quȩ sine uoluntate operandi. sed tam̃ cũ uo¬
luntate animũ talib oblectandi. solius cogitationis sentumt᷑
ex. peccata. ꝑmediatoris grãm remittantur. hȩc itaq disputa¬
tio qui inmente unius cuiusq hominis quesiuimus quoddam
rationale conuigũ contẽplationis & actionis officiis ꝑ quedĩ
singula distributis. tam̃ in utroq mentis unitate seruata: alua

Expanded text:
in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si in illis duobus primis hominibus personam suam quisque portabat, et ideo si sola mulier cibum edisset illicitum, sola utique mortis supplicio plecteretur; ita dici potest in homine uno, si delectationibus illicitis, a quibus se continuo deberet avertere cogitatio, libenter sola pascatur, nec facienda decernantur mala, sed tantum suaviter in recordatione teneantur, quasi mulierem sine viro posse damnari: absit hoc credere. Haec quippe una persona est, unus homo est, totusque damnabitur, nisi haec quae sine voluntate operandi, sed tamen cum voluntate animum talibus oblectandi, solius cogitationis sentiuntur esse peccata per Mediatoris gratiam remittantur. 19. Haec itaque disputatio qua in mente uniuscujusque hominis quaesivimus quoddam rationale conjugium contemplationis et actionis, officiis per quaedam singula distributis, tamen in utroque mentis unitate servata, salva
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ . ut si potestas sit etiam oꝑe conpleatur. intelligen¬
da .ẽ. illa mulier dedisse uiro suo. secũ simul edendum uetitũ
cibũ. Neq enĩ potest peccatũ. non solũ cogitandũ suauiter
uerũ etiam efficaciter ꝑpetrandũ mente decerni: nisi &
illa mentis intentio penes quã suma potestas . ẽ. menbra m
opus mouendi uł ab opere cobbendi. male actioni cedat
& seriuat. Nec sane cũ sola cogitatiore mens oblectatur
mlicitis : ñ quidem decernens. ẽx. facienda: tenens tim̃
& uolens libent̃. quȩ staton ut ataigerunt animũ respu
debuerunt. negandũ ẽ. ex̃. peccatũ: sed longe minus
quamsi & oꝑe statuatur. eẽ. onplendũ. Et ideo de talib: quoq co¬
gitationib: uenia petenda .ẽ. prctusq ꝑcutiendũ atq dicendũ:
cdimitte nob debita nr̃a: faciendũq qđ sequitur: atq: mioratio
ne iungendũ : sic̃ & nos donittimus debitorib nr̃is. Heq enĩ sic̃

Expanded text:
peccatum, ut si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenpeccatum, ut si potestas sit, etiam corpore compleatur; intelligenda est illa mulier dedisse viro suo secum simul edendum illicitum cibum. Neque enim potest peccatum non solum cogitandum suaviter, verum etiam efficaciter perpetrandum mente decerni, nisi et illa mentis intentio, penes quam summa potestas est membra in opus movendi, vel ab opere cohibendi, malae actioni cedat et serviat. 18. Nec sane, cum sola cogitatione mens oblectatur illicitis, non quidem decernens esse facienda, tenens tamen et volvens libenter quae statim ut attigerunt animum respui debuerunt, negandum est esse peccatum, sed longe minus quam si et opere statuatur implendum. Et ideo de talibus quoque cogitationibus venia petenda est, pectusque percutiendum, atque dicendum, Dimitte nobis debitdebitoribus nostris . Neque enim sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ad finem summi boni. Sin aut̃ malȩ: ut eis fruatur tanquã
bonis talib: in quib falsa beatitudo conqiuescat. Cũ ergo hiuc
intentioni mentis. quȩ inreb tẽporalib & corporalib ꝓpt̃
actionis officiũ ratiocinandi uiuacitate uersatur carnalis il¬
le sensus. uł animalis. ingerit quandam inlecebram fraudis:
& ei tanquam bono quodam priuato & proprio. non tanꝗ
publico atq cõmuni quod ẽ. in cõmutabile bonũ : tunc uelud
ferpens alloquitur feminã. huic aut̃ in lecebrȩ consentire:
de ligno ꝓhibito manducare . ẽ. Sed iste consensus sisola cogi¬
tationis delectatione contentus.ẽ. Euperioris uero
auctoritate consilii. ita menbra retinentur. ut
non exbeantur iniquitatis arma peccato: sic
habendũ excistimo ͥ uelut cibũ uetitũ mulier
sola comederit. Si aut̃ in consensione male utendi reb:
quȩ ꝑ sensũ corporis sentumtur. ita decerniturr quodcũq

Expanded text:
ad finem summi boni; si autem male, ut eis fruatur tanquam ad finem summi boni; si autem male, ut eis fruatur tanquam bonis talibus in quibus falsa beatitudine conquiescat. Cum ergo huic intentioni mentis, quae in rebus temporalibus et corporalibus propter actionis officium ratiocinandi vivacitate versatur, carnalis ille sensus vel animalis ingerit quamdam illecebram fruendi se, id est tanquam bono quodam privato et proprio, non tanquam publico atque communi quod est incommutabile bonum, tunc velut serpens alloquitur feminam. Huic autem illecebrae consentire, de ligno prohibito manducare est. Sed iste consensus si sola cogitationis delectatione contentus est, superioris vero auctoritate consilii ita membra retinentur, ut non exhibeantur iniquitatis arma peccato ; sic habendum existimo velut cibum vetitum mulier sola comederit. Si autem in consensione male utendi rebus quae per sensum corporis sentiuntur, ita decernitur quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
huius actionib necessaria: susceptã considerationẽ quan¬
tũ dñs adiuuat ꝑ agamus. II cro¬
Sicut enĩ millo manif esto coniugio duoꝵ hominũ qui pri¬
mi factisunt non manducauit serpens de arbore s uetita.
sed tantũ modo manducandum ꝑ suasit. multer aut̃ mandu¬
cauit sola. sed uiro suo dedit & simul manducauerunt: quãuis
cũ serpente sola loquuta & abeo sola seducta sit . Ita & iam
& m hoc qđ in homine uno geritur. & dmoscitur: occulto
quodam secretoq coniugio. carnalis uelut ita dicam. quia
incorporis sensus intenditur. sensualis animi motus qui
nobis prccorib q comnunis .ẽ. seclusus. ẽ. aratione sapientiȩ.
Sensu quippe corporis corporalia sentiuntur : et̃na uero & in¬
cõmutabilia spiritalia ratione sapientiȩ intelliguntur. Rati¬
oni aut̃ scientiȩ. appetitu uicinus. ẽ. sensus. quandoquidem de
ipsis corporalib que sensu corporis sentiuntur ratiocinatur:
eaq screntia dicitur actionis. si bonȩ. ut eam noticiam referat

Expanded text:
derationem, quantum Dominus adjuvat, peragamus. Sicut enim in illo manifesto conjugio duorum hominum qui primi facti sunt, non manducavit serpens de arbore vetita, sed tantummodo manducandum persuasit: mulier autem non manducavit sola, sed viro suo dedit, et simul manducaverunt; quamvis cum serpente sola locuta, et ab eo sola seducta sit : ita et in hoc quod etiam in homine uno geritur et dignoscitur, occulto quodam secretoque conjugio carnalis, vel, ut ita dicam, qui in corporis sensus intenditur, sensualis animae motus, qui nobis pecoribusque communis est, seclusus est a ratione sapientiae. Sensu quippe corporis corporalia sentiuntur: aeterna vero et incommutabilia spiritualia ratione sapientiae intelliguntur. Rationi autem scientiae appetitus vicinus est: quandoquidem de ipsis corporalibus quae sensu corporis sentiuntur, ratiocinatur ea quae scientia dicitur actionis; si bene, ut eam notitiam referat
Abbreviated transcription (Latin):
sitori geritur .: sic̃ inde afficuntur sensus. uł carnales anima¬
lium & hominũ. uł etiam cȩlestes angeloꝵ. In isto quippe se¬
xui manifesto masculi & feminȩ . apłs paulus occultioris cuuidã
rei figurasse misteriũ. uł hinc intelligi potest̃ : quod cũ alio
loco dicat. ueram uiduam. ẽe. desolatã sine filiis & nepotib

Expanded text:
sitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animasitorie geritur, sicut inde afficiuntur sensus vel carnales animalium et hominum, vel etiam coelestes Angelorum. 11. In isto quippe manifesto sexu masculi et feminae apostolus Paulus occultioris cujusdam rei figurasse mysterium, vel hinc intelligi potest, quod cum alio loco dicat, veram viduam
Abbreviated transcription (Latin):
tur ueritatem. imago dei .ẽ. Et cũ exea distribuitur aliqͥd
& quadam intentione dẽriuȩtur ad actionẽ rerũ tẽpora¬
liũ : nichilominus exqua parte conspectam consulit ueri¬
tatem. imago dei . ẽ. Exqua uero intenditur in agenda infe¬
riora : non ẽ. imagodĩ. Et qm̃ quantũcũq se extenderit oi
id qđ ꝑternũ . ẽ. tanto magis inde formatur ad imaginem
dĩ: & ꝓpt̾ea non .ẽ. cohibenda ut se inde contineat ac tẽ¬
peret. Ideo uir non debet uelare caput: quia uero illi
rationali actioni quȩ in reb: corporalib tẽporalib q uer¬
satur. periculosa est nimia minferiora progressio: debet
habere potestatẽ suꝑ caput. qđ indicat uelamentũ: quo
significatur. ẽẽ. cohibenda . Grata . t̃ enĩ scis angelis. sacrata
& pia significatio. Nam ds̃ non ad dempus uidet. nec aliquid no¬
ui fit meius uisione atq scientia: cũ aliquid teporalit̾ ac tran¬

Expanded text:
tur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, tur veritatem, imago Dei est; et cum ex ea distribuitur aliquid, et quadam intentione derivatur ad actionem rerum temporalium, nihilominus ex qua parte conspectam consulit veritatem, imago Dei est; ex qua vero intenditur in agenda inferiora, non est imago Dei. Et quoniam quantumcumque se extenderit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei, et propterea non est cohibenda, ut se inde contineat ac temperet; ideo vir non debet velare caput. Quia vero illi rationali actioni quae in rebus corporalibus temporalibusque versatur, periculosa est nimia in inferiora progressio; debet habere potestatem super caput, quod indicat velamentum quo significatur esse cohibenda. Grata est enim sanctis Angelis sacrata et pia significatio. Nam Deus non ad tempus videt, nec aliquid novi fit in ejus visione atque scientia, cum aliquid temporaliter ac tran
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ hominem adimaginem dei. fecit eũ masculũ & feminã: fe¬
cit eos & benedixit eos. ad imaginẽ quippe dĩ. naturam ipsam
humanã factã dicit. quȩ sexu utroq cõnpletur: nec ab intel¬
ligenda imagine dĩ separat feminã. Dicto enĩ qđ fecit ds̃ homi¬
nem adimaginẽ dĩ. fecit eũ inquit. masculũ & feminã. Uel cer¬
te alia diftinctione : masculũ & feminã fecit eos. Quomodo
betur. inisi credo illud . eẽ. qđ iam dixi. cũ de natura hrima¬
ne mentis agerem : muluerẽ cũ uiro suo. ẽe. imaginẽ dĩ. ut
una imago sit tota illa substantia : Cũ aut̃ ad adiutoriũ dis¬
tribuitur qđ ad eam ipsam solam attinet . non .ẽ. imago
dĩ qđ autem ad uirum solum attinet. imago dei .ẽ. tam̃ ple¬
na atq integra. quã in unũ coniuncta mulere. sic̃ dena¬
tura humane mentis diximus:ͥ quia & si tota contẽplae¬

Expanded text:
Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam feDeus hominem, ad imaginem Dei fecit eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos. Ad imaginem Dei quippe naturam ipsam humanam factam dicit, quae sexu utroque completur, nec ab intelligenda imagine Dei separat feminam. Dicto enim quod fecit Deus hominem ad imaginem Dei, Fecit eum, inquit, masculum et feminam: vel certe alia distinctione, masculum et feminam fecit eos. Quomodo betur? nisi, credo, illud quod jam dixi, cum de natura humanae mentis agerem, mulierem cum viro suo esse imaginem Dei, ut una imago sit tota illa substantia: cum autem ad adjutorium distribuitur, quod ad eam ipsam solam attinet, non est imago Dei; quod autem ad virum solum attinet, imago Dei est, tam plena atque integra, quam in unum conjuncta muliere. Sicut de natura humanae mentis diximus, quia et si tota contemple
Abbreviated transcription (Latin):
poterat ea breuitate ᷑ sp̃s. suo loco postea natũ filiũ narratu¬
rus. sic̃ mulierem de uiri latere assup̃tam suo postmodũ loco
narrauit : & tamen hic eam nominare non p̃termisit: Uii¬
Ion itaq debemus itelligere hominem. factũ adimaginẽ
simimȩ trinitatis. hoc ẽ ad imaginẽ dĩ: ut eadẽ imago intri¬
mulieri adhibendũ monet. ita loquens. Uir quidem non de¬
bet uelare caput. cũ sit imago dĩ & gloria. Mulier aut̃: glori¬
a iuri .ẽ. Quid ergo dicemus ad hȩcꝰ Si prosua ꝑsona mulier
adimplet imaginẽ trinitatis: cur ea detracta de latere uiri
ad hic ille imago dicitur. aut si & una ꝑsona hominis extri¬
b potest dici imago dĩ. sic̃ inipsa summa t̾rmitate & una que
q ꝑsona dei . ẽ: cur & mulier non . ẽ. imago dĩ: Nam ꝓpterea
sed iuirũ. ẽe. imaginem dei : huic qđ scriptũ. ẽ. ingenesi. fecit

Expanded text:
poterat ea brevitate complecti Spiritus sanctus, suo loco postea natum filium narratupoterat ea brevitate complecti Spiritus sanctus, suo loco postea natum filium narraturus, sicut mulierem de viri latere assumptam suo postmodum loco narravit , et tamen hic eam nominare non praetermisit. debemus intelligere hominem factum ad imaginem summae Trinitatis, hoc est ad imaginem Dei, ut eadem imago in trimulieri adhibendum monet, ita loquens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria Dei. Mulier autem gloria viri est. Quid ergo dicemus ad haec? Si pro sua persona mulier adimplet imaginem Trinitatis, cur ea detracta de latere viri adhuc ille imago dicitur? Aut si et una persona hominis ex tribus potest dici imago Dei, sicut in ipsa summa Trinitate, et unaquaeque persona Deus est, cur et mulier non est imago Dei? Nam et propterea sed virum esse imaginem Dei, huic quod scriptum est in Genesi, Fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ita distinguendũ. ẽet fecit ds̃ hominẽ. ut de inde fferatur
adimaginem dei fecit eum & tercia subiunctio sit. masculum
& feminã fecit eos. quidam enim timuerunt dicere. fecit eũ
masculũ & feminã. ne quasi monftruosũ aliquid indelligere¬
tur. uelut sunt quos hermafrodites uocant: cũ etiam sic ñ
mendacit̃ possit intelligi utrũq innumero singulari. ꝓpt̃ qͣđ
dictũ .ẽ. duo incarne una. ÷cur ergo ut dicere cȩperã imatura
homuus ad imaginẽ dĩ facta. p̃ter masculũ & feminã non cõme¬
morat scriptura: ladimplendam quippe imaginem trinitatis
debuit ad dere & filiũ: quãuis adhuc inlumbis patris constitu¬
tũ sic̃ mulier erat inlatere. Anforte im facta erat & mulier.
& scriptura breui conplexione construxerat. qđ postea quẽ¬
almodũ sit factũ diligentius explicaret & ꝓpt̾ea filius cõ¬
memorari non potuit quia nondũ erat natus: quasi & hoc ñ

Expanded text:
ita distinguendum est, Et fecit Deus hominem; ut deinde inferatur, ita distinguendum est, Et fecit Deus hominem; ut deinde inferatur, ad imaginem Dei fecit illum; et tertia subjunctio sit, masculum et feminam fecit eos. Quidam enim timuerunt dicere, Fecit eum masculum et feminam, ne quasi monstruosum aliquid intelligeretur, sicuti sunt quos hermaphroditos vocant: cum etiam sic non mendaciter possit intelligi utrumque in numero singulari, propter id quod dictum est, Duo in carne una. Cur ergo, ut dicere coeperam, in natura hominis ad imaginem Dei facta, praeter masculum et feminam non commemorat Scriptura? Ad implendam quippe imaginem Trinitatis debuit addere et filium, quamvis adhuc in lumbis patris constitutum, sicut mulier erat in latere. An forte jam facta erat et mulier; et Scriptura brevi complexione constrinxerat, quod postea quemadmodum sit factum, diligentius explicaret; et propterea filius commemorari non potuit, quia nondum erat natus? quasi et hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
usitate inuirtute sua. ͥaut secundũ spm scĩficationis sue. aut re
surrectione mortuoꝵ eius uł mortuoꝵ suoꝵ . non cogimur in¬
telligere aliam ꝑsonam sed unam eandẽq scilicet filii dĩ dñi
quamiuis posset usitatius dici ad ima ginem suã: non tam̃
cogimur aliam ꝑsonam intelligere intrinitate. sed ipsam unã
eandemq trinitatem qui est unus deus: ad cuius imaginẽ fac¬
tus ẽ. homo. Quȩ cũ ita sint : si eandem trinitatis imaginẽ non
inuno sed intrib hominib acceprrimus. patre & matre. &
filio: non erat ergo adimaginẽ dei factus homo. anteqriam
uxor ei fieret: & antequã filium propagarent: quia nondũ
erat trinitas. An dicit aliquis. lam trinitas erat: quia & si
nondũ forma propria : im tamen originali ratura & mu¬
lier erat in latert uiri & filius in lũbis patris Cur ergo
cũ scriptura dixisfet. fecit ds̃ hominẽ adimaginẽ dĩ. condexuit di¬
cens. fecit eũ masculũ & feminã. fecit eos & benedixit eos. uel si

Expanded text:
visitare in virtute sua, aut secundum Spiritum sanctificationis suae aut ex resurrectione mortuorum ejus, vel mortuorum suorum, non cogimur intellquamvis posset usitatius dici, Ad imaginem suam; non tamen cogimur aliam personam intelligere in Trinitate, sed ipsam unam eamdemque Trinitatem, qui est unus Deus, et ad cujus imaginem factus est homo. 8. Quae cum ita sint, si eamdem Trinitatis imaginem, non in uno, sed in tribus hominibus acceperimus, patre et matre et filio, non erat ergo ad imaginem Dei factus homo antequam uxor ei fieret, et antequam filium propagarent; quia nondum erat trinitas. An dicit aliquis: Jam trinitas erat, quia etsi nondum forma propria, jam tamen originali natura et mulier erat in latere viri et filius in lumbis patris? Cur ergo, cum Scriptura dixisset, Fecit Deus hominem ad imaginem Dei; contexuit dicens, Fecit Deus eum; masculum et feminam fecit eos, et benedixit eos ? Vel si
Abbreviated transcription (Latin):
agendi non teneat quẽ debebat: humana tẽptatio
.ẽ. bt magnũ ẽ. hanc uitam sic degere. quã uelut uiam re¬
deuntes carpimus: ut temptatio nos non apphendat. ñi¬
si humana. hoc enĩ peccatũ extra corpus . ẽ. nec fornicatio¬
ni deputatur: & ꝓpt̾ea facilline ignoscitur. Cũ uero ꝓp¬
ter adipiscenda ea quȩ ꝑ corpus sentiuntur. ꝓpt̃ experi
cans. id .ẽ. corporearũ rerũ fallacia simulacra introrsũ
rapiens. & uana meditatione cõponens: ut ei nec diuinũ
aliquid nisi tale uideatur : priuatim auara fatatur er¬
rorib : & priuatim ꝓdiga oi anitur uirib. Nec ad tã tur¬
pem & miserabilem fornicationẽ semel ab exordio prosilit᷑
sed sic̃ scriptũ . ẽ. qui modica spernit. paulatim decidet. & i¬
Quomodo enm colub̵. non aꝑtis passib sed squamarũ minu¬
tissimis nisib repit : sic lubricus deficiendi motus negligen¬
tes minutatim occupat: & incipiens aꝑuerso appecitu simili¬

Expanded text:
agendi non teneat quem debebat, humana tentatio agendi non teneat quem debebat, humana tentatio est. Et magnum est hanc vitam sic degere, quam velut viam redeuntes carpimus, ut tentatio nos non apprehendat nisi humana . Hoc enim peccatum extra corpus est, nec fornicationi deputatur, et propterea facillime ignoscitur. Cum vero propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, propter expecans , et corporearum rerum fallacia simulacra introrsus rapiens et vana meditatione componens, ut ei nec divinum aliquid nisi tale, videatur, privatim avara fetatur erroribus, et privatim prodiga inanitur viribus. Nec ad tam turpem et miserabilem fornicationem simul ab exordio prosiliret: sed, sicut scriptum est, Qui modica spernit, paulatim decidet . Quomodo enim coluber non apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit; sic lubricus deficiendi motus negligentes minutatim occupat, et incipiens a perverso appetitu simili
Abbreviated transcription (Latin):
ditur : & sic aliquid amplius concupiscendo minuitur : uin¬
de & auaritia: cdicitur radix om̃iũ maloꝵ Totũq illudu¬
bi aliquid ꝓpriũ contra leges quib uniuersitas administrati
agere nititur. ꝑ corpus propriũ gerit: qđ partilit̃ posside
Atq ita formis & motib corporalib delectata: quia pitus ea
secum non habet. cum eoꝵ imaginib quas memoriȩ fixit m¬
uoluitur. & fantastica fornicatione turpiter inquinatur :
Om̃a officia sua ad eos fines referens. quib curiose corporalia
ac temporalia ꝑ corporis sensus querit aut tianido fastu
aliis animis corporeis sensib edita. eẽ. affectat excelsior: aut
quȩ ñ priuatim sed cõmuniter ab om̃ib qui talia diligunt.
sine ulla angustia uł inuidia. casto possidentur amplexi
uł sibi uł aliis consulit: & si fallatur in aliquo ꝑ ignoran¬
tiam temporaliũ quia & hoc temporalit̃ gerit᷑: & modũ

Expanded text:
ditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unditur, et sic aliquid amplius concupiscendo minuitur; unde et avaritia dicitur radix omnium malorum : totumque illud ubi aliquid proprium contra leges, quibus universitas administratur, agere nititur, per corpus proprium gerit, quod partiliter possidet; atque ita formis et motibus corporalibus delectata, quia intus ea secum non habet, cum eorum imaginibus, quas memoriae fixit, involvitur, et phantastica fornicatione turpiter inquinatur, omnia officia sua ad eos fines referens, quibus curiose corporalia ac temporalia per corporis sensus quaerit, aut tumido fastu aliis animis corporeis sensibus deditis esse affectat excelsior, aut quae non privatim, sed communiter ab omnibus qui talia diligunt, sine ulla angustia vel invidia casto possidentur amplexu, vel sibi vel aliis consulit; et si fallatur in aliquo per ignorantiam temporalium, quia et hoc temporaliter gerit, et modum
Abbreviated transcription (Latin):
capite suo. id. ẽ. non eam cohibente atq refrenante illa quȩ
inspecula consilii p̃sidet quasi uirili portione. inuȩteratur
inter mimicos suos uirtutis inuidos demones. cũ suo pror¬
cipr diabolo: et̃noꝵq illa uisio abipso etiuam capite cũ coniu¬
ge urtitũ manducante subtraitur ⁊ut lumen oculoꝵ eius
nonsit cũ illo Ac sic abilla mlustratione ueritatis ambo nu¬
dati. atq aꝑtis oculis conscientiȩ adiudendũ quã in honefti
atq inclecori remanserint: tanꝗ folia dulciũ fructuũ sine
uiuentes quasi bene loquendo contegant turpitudiẽ suã.
niuerso ad priuatam prolabitur. Et apostatica illa su¬
ꝑbia qđ ontium peccati dicitur. cũ uniuersitate creatury
dm̃ rettor ẽ. fecuta. legib rius optime gub̾nari potusset : plus
aliquid uniuerso appetens: atq id sua lege gubernare mo¬
lita: quia nichil ẽ amplus uniuersĩtate in curã partilẽ tru¬

Expanded text:
capite suo, id est, non eam cohibente atque refrenante illa quae capite suo, id est, non eam cohibente atque refrenante illa quae in specula consilii praesidet quasi virili portione, inveteratur inter inimicos suos virtutis invidos daemones cum suo principe diabolo: aeternorumque illa visio ab ipso etiam capite cum conjuge vetitum manducante subtrahitur, ut lumen oculorum ejus non sit cum illo ; ac sic ab illa illustratione veritatis ambo nudati, atque apertis oculis conscientiae ad videndum quam inhonesti atque indecori remanserint, tanquam folia dulcium fructuum, sed sine viventes quasi bene loquendo contegant turpitudinem suam niverso ad privatam partem prolabitur: et apostatica illa superbia, quod initium peccati dicitur , cum in universitate creaturae Deum rectorem secuta, legibus ejus optime gubernari potuisset, plus aliquid universo appetens, atque id sua lege gubernare molita, quia nihil est amplius universitate, in curam partilem tru
Abbreviated transcription (Latin):
renouetur spũmentis suȩ. qui renouatur mn agnitione dĩ. se¬
cundũ omagiẽ eius qui creauit eũ : ued quia sexu corpo.ris
distat. aiuro. recte potuit ieius corporali uelimento figni¬
rari pars illa rationis. que ad temporalia gub̾nanda deflec¬
titur : ut non maneat imago dĩ: nisi exqua parte mens
hominis ȩt̃nis rationib conspiciendis uł consulendis ad he¬
rescit. quĩ non solũ masculos. sed etiã feminas habere ma
noscitur : in eoꝵuero corporib. ipsuas unuis mentis
scendentib itaq introrsus quib daim gradib:
considerationis ꝑ animȩ partes : unde incipit aliquid occurrere
qđ nonsit nob̵ cõmune cũ bestiis: inde incipit ratio ubi iam¬
homo interior possit agnosci. Qui etiam ipse siꝑ illam ratio¬
nem cui temporaliũ rerũ administratio delegata. ẽ. inmode¬
rato ꝓgressu nimis in exteriora ꝓlabitur. consentiente sibi

Expanded text:
renouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei serenouetur spiritu mentis suae, qui renouatur in agnitionem dei secundum imaginem eius qui creauit eum? sed quia sexu corporis distat a uiro, rite potuit in eius corporali uelamento figurari pars illa rationis, quae ad temporalia gubtitur; ut non maneat imago Dei, nisi ex qua parte mens hominis aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit, quam non solum masculos, sed etiam feminas habere mannoscitur; in eorum vero corporibus ipsius unius mentis scendentibus itaque introrsus quibusdam gradibus considerationis per animae partes, unde incipit aliquid occurrere, quod non sit nobis commune cum bestiis, inde incipit ratio, ubi homo interior jam possit agnosci. Qui etiam ipse si per illam rationem cui temporalium rerum administratio delegata est, immoderato progressu nimis in exteriora prolabitur, consentiente sibi
Abbreviated transcription (Latin):
inagnitione dĩ sccłm imaginẽ eius qui creauit eũ. nulli dubi¬
umit̃. non scđm corpus. neq scđm quamlibet animi partẽ. sed
scđm rationalẽ mentẽ ubi potest.eẽ. agnitio dĩ. homiẽ factũ
adimaginẽ eius qui creauit eũ. Secundũ hanc aut̃ renouati¬
onẽ. efficimur etiam fili i dei ꝑbaptismũ xp̃i : & induentes no¬
uũ hominẽ. xp̃m utiq indiumus ꝑfidem. Quis . ẽ. ergo qui ab
hoc consortio feminas alienet. cũ sint nobiscũ gr̃ȩ coheredes:
Et alio loco idem apłs dicit. Om̃s enĩ filii dĩ estis. ꝑfidem quȩ
lus neq femina. Om̃s enĩ uos. unum estis i xp̃o iħu. Rũquid nã
igłtur fideles feminȩ. sexũ corporis amuserunt: Sed quia ibi re¬
nouatur adimaginẽ dei ubi sexus nullus . ẽ: ibi factus .ẽ. homo
adinaginẽ dĩ. ubi fexus nullus. ẽ. hoc .ẽ. inspũ mentis fuȩ.
Cur ergo uir ꝓpt̾ea non debet ciput uelare quia onago.ẽ.
&gła dei. mulier aut̃ debet quia gła uiri .ẽ: quasi multer ñ

Expanded text:
in agnitionem Dei secundum imaginem ejus qui creavit eum; nulli dubium est, non secundum corpus, neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio Dei, hominem factum ad imaginem ejus qui creavit eum. Secundum hanc autem renovationem efficimur etiam filii Dei per baptismum Christi, et induentes novum hominem, Christum utique induimus per fidem. Quis est ergo qui ab hoc consortio feminas alienet, cum sint nobiscum gratiae cohaeredes; et alio loco idem apostolus dicat, Omnes enim filii Dei estis per fidem in lus neque femina. Omnes enim vos unum estis in Christo Jesu? Nunquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? Sed quia ibi renovatur ad imaginem Dei, ubi sexus nullus est, hoc est, ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir propterea non debet caput uelare, quia imago est et gloria dei, mulier autem debet, quia gloria uiri est, quasi mulier non
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdam imago trinitatis. ip̃sa mens. & noticia eius quod
est proles eius ac de se ipsa uerbũ eius. & amor tertius.
Et hyc tria: unum atq una substantia. Mec minor ꝓles
dum tantam se nouit mens quanta est. ꝑlec minor amor
dũ tantũ se diligit. quantũ nouit. & quanta est.

Expanded text:
quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia ejus, quod quaedam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quanta est.
Abbreviated transcription (Latin):
puletur. Qui appetitus id .ẽ. inquisitio quãuis amor esse non
iudeatur. quo id quod notũ est amatur. hdc enĩ ad huc ut
cognoscatur agitur. Tamen exeodem genere quiddam est.
Nam uolu̾ntas iam dici potest: quia omnis qui quȩrit inur¬
nire uult. Et si queritur quod al noticiam ꝑtineat: om̃is
qui quȩrit nosse uult. Qđ si arcdenter atq instanter uult:
studere dicitur. Quod maxinie. in assequendis atq adipiscen¬
dis quib que doctrinis dici solet. Partũ ergo mentis. andece¬
dit appetitus quidam : quo id quod nosse uolumus quȩrendo
& inueniendo. nascitur ꝓles. ipsa noticia. Ac ꝑ hoc appetitus
ille quo concipitur pariturq noticia:
partus & proles recte dici potest.
ldemq appetitus. quo in hiatur rei cognoscendȩ. fit a¬
mor cognitȩ :ͥdum tenet atq amplectitur placitam
prolemꝰ id est notitiam: gignentiq coniungit. Et est

Expanded text:
puletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non puletur. Qui appetitus, id est, inquisitio, quamvis amor esse non videatur, quo id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis dici solet. Partum ergo mentis antecedit appetitus quidam, quo id quod nosse volumus quaerendo et inveniendo, nascitur proles ipsa notitia: ac per hoc appetitus ille quo concipitur pariturque notitia, partus et proles recte dici non potest; idemque appetitus quo inhiatur rei cognoscendae, fit amor cognitae, dum tenet atque amplectitur placitam prolem, id est, notitiam, gignentique conjungit. Et est
Abbreviated transcription (Latin):
hoc amori esse principiũ unde ꝓcedit. Abipsa quippe mente ꝓ¬
cedit. quȩ sibi .x̃. amabilis antequã se amit. Atq ita. principiũ . ẽ. a¬
moris sui. quo se amat. Sed ideo non recte dicitur genitus abea.
sicut notitia sui qua se nouit : quia noticia iam inuentũ. ẽ. quod
partũ uł repertũ dicitur : quod sȩpe p̾cedit inquisitio. fure qui¬
etura. Nam inquisitio .ẽ. appetitus inueniendi: quod idem ualet
si dicas repperiendi. Quȩ aut̃ repperiuntur. quasi pariuntur.
Unde ꝓli similia sunt. Ubi: nisi in ipsa notitu: Ibi enim quasi
expressa formantur. Eiam & si im erant res quas quȩrendo
mirenimus. noticia tam̃ ipsa non erat: quã sicut prolem
nascentem deputamus. Porro appetitus illẽ qui .ẽ. in querendo. ꝓ¬
cedit aquȩrente. & pendet quodãmodo: neq requiescit fine
quo indenditur. Hsi id quod quęritur. iuentũ querenti co¬

Expanded text:
hoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente phoc amoris esse principium, unde procedit: ab ipsa quippe mente procedit: quae sibi est amabilis antequam se amet; atque ita principium est amoris sui, quo se amat: sed ideo non recte dicitur genitus ab ea, sicut notitia sui qua se novit, quia notitia jam inventum est, quod partum vel repertum dicitur, quod saepe praecedit inquisitio eo fine quietura? Nam inquisitio est appetitus inveniendi, quod idem valet si dicas, reperiendi. Quae autem reperiuntur, quasi pariuntur: unde proli similia sunt; ubi, nisi in ipsa notitia? Ibi enim quasi expressa formantur. Nam etsi jam erant res quas quaerendo invenimus, notitia tamen ipsa non erat, quam sicut prolem nascentem deputamus. Porro appetitus ille, qui est in quaerendo, procedit a quaerente, et pendet quodam modo, neque requiescit fine quo inteditur, nisi id quod quaeritur inventum quaerenti co
Abbreviated transcription (Latin):
nitor: ipsa .x̃. Erat aut̃ sibi ipsa noscibilis. & antequam se nos¬
set : sed noticia sui non erat mea: cũ se ipsa non nouerat.
Quod ergo cognoscit se. parem sibi notition suigignit.:
quia non minus se nõuit quã . ẽ. nec alterius essentiȩ. ẽ.
noticia eius. Non sotũ quia ipsa nouit. sed etiam quia ipsa
sẽ ipsam: sicut supra diximus. Quid igitur de amore dicen¬
dũ . ẽ. Cur non etiam cũ se amat. ipsũ quoq amorẽ sui.
genuisse uideatur ͥ est enĩ amabilis sibi & antrquã se ama¬
ret. quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis. &
antequã se nosset. quia siepoterat nosse. Nam sicut si non
sibi esset noscibilis. nũquam se nosse potusset. ita si non
sibi eẽt amabilis. nũquã se amare potiusset⁊ Cur itaq
imando se nongenuisse dicatur amorẽ suũ. sicut cognoscen¬
do se genuit noticiam suã An eo quidem manifeste ostendit᷑

Expanded text:
nitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosnitor ipsa est. Erat autem sibi ipsa noscibilis, et antequam se nosset: sed notitia sui non erat in ea, cum se ipsa non noverat. Quod ergo cognoscit se, parem sibi notitiam sui gignit: quia non minus se novit quam est, nec alterius essentiae est notitia ejus, non solum quia ipsa novit, sed etiam quia se ipsam, sicut supra diximus. Quid ergo de amore dicendum est, cur non etiam cum se amat, ipsum quoque amorem sui genuisse videatur? Erat enim amabilis sibi, et antequam se amaret, quia poterat se amare: sicut erat sibi noscibilis, et antequam se nosset, quia poterat se nosse. Nam si non sibi esset noscibilis, nunquam se nosse potuisset: ita si non sibi esset amabilis, nunquam se amare potuisset. Cur itaque amando se non genuisse dicatur amorem suum; sicut cognoscendo se genuit notitiam suam? An eo quidem manifeste ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
liũ esse nullus xp̃ianus lubitat: ita caritatem. eẽ. spm̃ scm̃ nul
tionalẽ mentẽ. diligentius de hac interrogandã considerãdãq
redeamus : ubi tẽporaliter existens non nullarũ rerũ noticia
quȩ ante nonerat. & aliquarũ rerũ amor quȩ antea non ama¬
bantur : distinctius nobis aperit quid dicamus : Quia & ipsi locu¬
tioni tẽporalit̾ digerende. facilior .ẽ. ad explicandũ res.
quȩ mordine tẽpoꝵ conp̾henditur. Primo itaq manifestũ sit:
posse fieri ut sit aliquid scibile. id ẽ. qđ sciri posset. & tamen
mescittur. Illud aut̃ fieri non posse. ut sciatur qđ scibile ñ
fuerit. Unde liquido tenendũ . ẽ: qđ om̃is res quãcũq cog¬
noscimus. congenerat in nobis noticiam sui: ab utroq enĩ no¬
ticia paritur: a cognoscente & cognito. Itaq mens cũ se ipsa
cognoscit : sola parens.ẽ. noticię suȩ. Et cognitũ enĩ & cog¬

Expanded text:
lium esse nullus christianus dubitat, ita charitatemlium esse nullus christianus dubitat, ita charitatemtionalem mentem diligentius de hac re interrogandam considerandamque redeamus, ubi temporaliter existens nonnullarum rerum notitia, quae antea non erat, et aliquarum rerum amor, quae antea non amabantur, distinctius nobis aperit quid dicamus: quia et ipsi locutioni temporaliter dirigendae, facilior est ad explicandum res quae in ordine temporum comprehenditur. 18. Primo itaque manifestum sit, posse fieri ut sit aliquid scibile, id est, quod sciri possit, et tamen nesciatur: illud autem fieri non posse, ut sciatur quod scibile non fuerit. Unde liquido tenendum est quod omnis res quamcumque cognoscimus, congenerat in nobis notitiam sui. Ab utroque enim notitia paritur, a cognoscente et cognito. Itaque mens cum se ipsam cognoscit, sola parens est notitiae suae: et cognitum enim et cog
Abbreviated transcription (Latin):
Cur enĩ mens noticiam suam gignit. cũ se nouit: &
amorẽ suũ non gignit cũ se amat : Nam si ꝓpt̃ ea .ẽ. notio¬
nis suȩ causa quia noscibilis. ẽ : amoris & iam sui causa . ẽ. qͥa
est amabilis. Cur itaq non utrũq genuerit: difficile. ẽ.
dicere. Hȩc enĩ quȩstio. &iam de ipsa sũma trinitate om̃i¬
potentissimo creatore dõ. ad cuius imaginẽ homo factus
.ẽ. solet mouere homines: quos ueritas dĩ ꝑ humanã lo¬
cutionẽ inuitat ad fidem: Cur non sp̃s quoq sc̃s adõ
patre genitus uł creditur iđ intelligitur. ut filius
&iam ipse dicatur: qđ nunc mmente humana utcũq
inuestigare conamur: ut ex inferiore imagine. inqua nob̾ fami¬
liarius natura ipsa nr̃a quasi in t̾rogata respondet. exercitatio¬
rem mentis aciem ab inluminata creatura. ad lum̃ in cõmuta¬
bile dirigamus. Si tam̃ ueritas ipsa ꝑsuaserit. sicut dĩ uerbũ fi¬

Expanded text:
Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et Cur enim mens notitiam suam gignit, cum se novit; et amorem suum non gignit, cum se amat? Nam si propterea est notionis suae causa, quia noscibilis. est; amoris etiam sui causa est, quia est amabilis. Cur utrumque itaque non genuerit, difficile est dicere. Haec enim quaestio etiam de ipsa summa Trinitate, omnipotentissimo creatore Deo, ad cujus imaginem homo factus est, solet movere homines, quos veritas Dei per humanam locutionem invitat ad fidem, cur non Spiritus quoque sanctus a Patre Deo genitus vel creditur vel intelligitur, ut filius etiam ipse dicatur? Quod nunc in mente humana utcumque investigare conamur, ut ex inferiore imagine, in qua nobis familiarius natura ipsa nostra, quasi interrogata respondet, exercitationem mentis aciem ab illuminata creatura ad lumen incommutabile dirigamus: si tamen veritas ipsa persuaserit, sicut Dei Verbum Fi
Abbreviated transcription (Latin):
liores efficiam᷑ quã eramꝰ antequã nossemus: maximeq dũ
eadem noticia &iam placita digneq amata uerbũ . ẽ. fit
alia dĩ similitudo illa noticia tam̃ inferior .ẽ: quia in
inferiore natura .ẽ. Creatura quippe animꝰ.: creator aut̃
cis̃. Ex quo colligitur: quia cũ se mens ipsa nouit atq app¬
bat: sic ẽ. eadem noticia uerbũ eius. ut ei sit par. & om̃ino
ȩqualis atq identidem : quia neq inferioris ȩssentiȩ no¬
ticia .x̃. sicut corporis: neq superioris. sicut dĩ. Et cũ ha
beat noticia sinulitudinẽ ad eam rem quã nouit:ͥ hoc .x̃.
cuius noticia. ẽ. hȩc habet ꝑfectam & ȩqualem: qua mens ipsa
quȩ sẽ nouit. est nota. Ideoq & imago & uerbũ .ẽ. quia de
illa exprimitur. cũ cognoscendo ridem coȩquatur: & est
gignenti ȩquale qđ genitũ. est. .XII. oo co
uid ergo amor: non erit imago: ñ uerbũ. ñ genitus.

Expanded text:
liores efficiamur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum liores efficiamur quam eramus antequam nossemus, maximeque cum eadem notitia etiam placita digneque amata verbum est, fitque aliqua Dei similitudo illa notitia: tamen inferior est, quia in inferiore natura est; creatura quippe animus, Creator autem Deus. Ex quo colligitur, quia cum se mens ipsa novit atque approbat, sic est eadem notitia verbum ejus, ut ei sit par omnino et aequale, atque identidem: quia neque inferioris essentiae notitia est, sicut corporis; nat notitia similitudinem ad eam rem quam novit, hoc est, cujus notitia est; haec habet perfectam et aequalem, qua mens ipsa, quae novit, est nota. Ideoque et imago et verbum est, quia de illa exprimitur, cum cognoscendo eidem coaequatur, et est gignenti aequale quod genitum est. CAPUT XII. uid ergo amor? non erit imago? non verbum? non genitus?
Abbreviated transcription (Latin):
noticia. similis. ẽ. ei rei quã nouit. Est enĩ alia noticia.
scđm priuationẽ: quã cũ omꝓbamꝰ & loqͥmur : & hȩc pri¬
Iuationis onprobatio. speciem laudat. ideoq apꝓbatur. Xi¬
abet ergo animꝰ non nullam speciei note similitudi¬
nẽ: suir cũ ea placet. siue cũ eius pruatio displic&.
Quo circa. in quantũ dm̃ nouimus: simules ei sumus.
Sed ñ ad ȩqualitatẽ similes: quia nec tantũ eũ nouimꝰ.
quantũ ipse se. ĩ & quẽ admodũ cũ ꝑ sensus corporis disci¬
mus corpora: fit aliqua eoꝵ similitudo ui animo:
quȩ phantasia memoriȩ. ẽ. Non enĩ om̃ino ipsa corpora in ani¬
mo sunt: cũ ea cogitamus: sed eoꝵ similitudines. Itaq cũ eas ꝓ
illis ad probamus: erramus. Error .ẽ. nãq: ꝓ alio alterius apꝓ¬
batio. Melior .ẽ. tam̃ imaginatio corporis inanimo: quã illa
species corporis. In quantũ hȩc in meliore natura. id .ẽ. insub¬
stantia uitali. sicuti .ẽ. ammuslta cũ dm̃ nouimus quãus me¬

Expanded text:
it. Est enim alia notitia secundum privationem, quam cum improbamus, loquimur. Et haec privationis improbatio speciem laudat, ideoque approbatur. Habet ergo animus nonnullam speciei notae similitudinem, sive cum ea placet, sive cum ejus privatio displicet. Quocirca in quantum Deum novimus, similes sumus: sed non ad aequalitatem similes, quia nec tantum eum novimus, quantum ipse se. Et quemadmodum cum per sensum corporis dicimus corpora, fit eorum aliqua similitudo in animo quae phantasia memoriae est: non enim omnino ipsa corpora in animo sunt, cum ea cogitamus; sed eorum similitudines: itaque cum eas pro illis approbamus, erramus; error namque est pro alio alterius approbatio: melior est tamen imaginatio corporis in animo, quam illa species corporis, in quantum haec in meliore natura est, id est, in substantia vitali, sicuti animus est: ita cum Deum novimus, quamvis me