comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi metum. Sed nonomnino inscismate non mecum. inhere se non
mecum : Inmultis metum : in paucis non mecum. Sed in his paucis
in quibus non mecum : non eis prosint multa inquibus metum. AEt¬
enim fratres uidete quammulta enarrauit apostolus paulus: u¬
num dixit side fuerit frustra sunt illa : Silinguis hominum loquar
et an gelorum ͭ si habeam omnem prophetiam. etomnem fidem. et
omnem scientiam. simontes trans feram. si distribuam omnia mea
pauperibus : Sitradam corpus meum ut ardeat. quam multa enume¬
rauit. his omnibus multis desit una caritas. Illa numero plura sunt.
haec pondere maior . ẽ. Ergo in omnibus sacramẽtis mecum. in una
caritate non mecum. in multis erant mecum., Rursus alio modo. qm̃
inmultis erant metum: quisseparauerant a me mecum erant non in paucis
sed inmultis . : Etenim pertotum orbemterrarum pauca sunt grana
multae sunt paleae.: Quidego ait. In palea mecum erant. Intritico

Expanded text:
ibi mecum. Sed non omnino mecum: in schismate non mecum, in haeresi non mecum. In multis mecum, in paucis non mecum. Sed in his paucis in quibus non mecum, non eis prosunt multa in quibus mecum. Etenim, fratres, videte quam multa enarravit apostolus Paulus: unum dixit; si defuerit, frustra sunt illa. Si linguis hominum loquar et Angelorum, ait, si habeam omnem prophetiam et omnem fidem, et omnem scientiam, si montes transferam, si distribuam omnia mea pauperibus, si tradam corpus meum ita ut ardeat. Quam multa enumeravit! His omnibus multis desit una charitas: illa numero plura sunt, haec pondere major est . Ergo in omnibus Sacramentis mecum, in una charitate non mecum: In multis erant mecum. Rursus alio modo, Quoniam in multis erant mecum, qui se separaverunt a me, mecum erant, non in paucis, sed in multis. Etenim per totum orbem terrarum pauca sunt grana, multae sunt paleae. Quid ergo ait? In palea mecum erant, in tritico
Abbreviated transcription (Latin):
qui potentia diuinitatis magnȩ : qui patri aequalis est. resuscitaue
Etquasi nihil ualens conprehensus est: quando conprehendere¬
tur. nisi illi primo incorde suo dicerent ds̃dereliquit eum: Un¬
deilla uox est incruce. ds̃meus. dr̃meus. utquid medereliquisti⁊
Ergods̃ dereliquit xp̃m cum ds̃ esset in xp̃o . mundum reconcilians

Expanded text:
qui potentia magna divinitatis, qua Patri aequalis est, resuscitavequi potentia magna divinitatis, qua Patri aequalis est, resuscitaveet quasi nihil valens prehensus est. Quando prehenderetur, nisi illi primo in corde suo dicerent: Deus dereliquit eum? Unde illa vox est in cruce: Deus meus, Deus meus, utquid dereliquisti me ? Ergo Deus dereliquit Christum, cum Deus esset in Christo mundum re
Abbreviated transcription (Latin):
prodigium factussum multis. et tuadiutor fortis : Expersona eius
secundum infirmitatem . Non secundum potestatem. : Secundum id quod
nos inse trans figurauerat : non secundum id quod ipse descenderat :
factus est enim multis prodigium : Et forte ipsa erat senectus eius: Quiaex
ue tustate : non in congree senectus uocatur : Etait apostolus. uetus ho¬
monoster: simul crucifixus est crucicum illo: Sibierat ł qui a uetus senec
tus. tamenquia uerum est: renouabitur sicut aquilȩ iuuentus tua.:
Resurrexit ipse die tertio : promisit resurrectionem finito saeculo. : Iam
praecessit caput: membra secutura sunt. Quid times nedere lin quat
te. neabciat intempsis senectutis. cum defecerit uirtus tua: immotun
mimici mei mihi : Et qui custo diebant animam meam. consilium fecerunt
inunum dicentes. Ds dereliquit eum persequimini et conprehen¬
dite eum : quia non est quieruat eum : Dictum est hoc dexp̃o⁊ Ille enim

Expanded text:
prodigium factus sum multis, et tu adjutor fortis: ex persona ejus prodigium factus sum multis, et tu adjutor fortis: ex persona ejus secundum infirmitatem, non secundum potestatem; secundum id quod nos in se transfiguraverat, non secundum id quod ipse descenderat. Factus est enim multis prodigium. Et forte ipsa erat senectus ejus; quia ex vetustate non incongrue senectus vocatur, et ait Apostolus: Vetus homo noster simul crucifixus est cum itus. Tamen quia verum est, Renovabitur sicut aquilae juventus tua , resurrexit ipse die tertio, promisit resurrectionem finito saeculo. Jam praecessit caput; membra secutura sunt. Quid times ne derelinquat te, ne abjiciat in tempus senectutis, cum defecerit virtus tua? Imo tuncinimici mei mihi, et qui custodiebant animam meam, consilium fecerunt in unum, dicentes: Deus dereliquit eum; persequimini et comprehendite eum, quia non est qui eruat eum. » Dictum est hoc de Christo: ille enim
Abbreviated transcription (Latin):
quia coronasti : Ita plane: repleatur osmeum laude ut ymnumdican
aiuuentute mea . neprocias me intemplis senectutis.: Quid est
hoc tempus senectutis. Cum deficiet uirtus mea. nederelinquas
me : Respondet hic tibi dr̃: Immo uero deficiaturtus tua:
ut intemaneat mea : utdicas cum a postolo. quando infirmor
tunc potens sum : Nolitimere: neproiciaris in infirmitate.
inista senectute: Quidenim : dñs tuus non est infirmatus in.¬
cruce: Nonne ante illum tamquam ante hominem nihil ualentem: Capti¬
uatum et oppressum : caput agitauerunt fortissimi. et tauri pingues et
dixerunt᷑. Si filius dĩ est. descendat decruce: Num quidille quia infirmus
erat desertus ẽ : Quimaluit non descendere decruce. nenonpoten¬
tiam ostendisse. sed insultantibus cessisse uideretur  Quid tedocuit
pendens. qui descendere noluit.nsi patientiam interͣsultantes. nisi
utsis fortis indõtuo : forte etexeius persona dictum est. tamquam

Expanded text:
quia coronasti. Ita plane repleatur os meum laude, ut hymno dicam quia coronasti. Ita plane repleatur os meum laude, ut hymno dicam a juventute mea, ne projicias me in tempore senectutis. Quod est hoc tempus senectutis? Cum deficiet virtus mea, ne derelinquas me. Respondet hic tibi Deus: Imo vero deficiat virtus tua, ut in te maneat mea; ut dicas cum Apostolo: Quando infirmor, tunc potens sum . Noli timere ne projiciaris in infirmitate, in ista senectute. Quid enim, Dominus tuus non est infirmatus cruce? nonne ante illum, tanquam ante hominem nihil valentem, captivatum et oppressum, caput agitaverunt fortissimi, et tauri pingues, et dixerunt: Si Filius Dei est, descendat de cruce ? Numquid ille, quia infirmus erat, desertus est; qui maluit non descendere de cruce, ne non potentiam ostendisse, sed insultantibus cessisse videretur? Quid te docuit pendens, qui descendere noluit, nisi patientiam inter insultantes, nisi ut sis fortis in Deo tuo? Forte et ex ejus persona dictum sit, Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
netibi consentiam ⁊ Crasenim moriemur dixisti. et prȩneces¬
sitate bibamus etmanducemus.: Cum enim dixisses. mandu¬
cemus etbibamus : Adiunxisti. cras enim moriemur . ⁊ Audi contra
ame: Immoieiunemus etoremus. Crasenim morimur : Hancuiam
tenens artam etangustam. tamquam prodigium factus sum mul¬
tis: Sedtu adiutor fortis . : Ad esto odnẽ ihũ. quimihi dicas. noli
deficere inuia angusta: Egopriortransii : Ego sum uipseuia. ego
duco. in meduco. admeꝑduco.: Ergoquam uis prodigium factus
simmultis. tamen nontimebo. quiatu adiutor fortis. Replea¬
tur osmeum laude ut ymnum dicam gloriam tuam. totadiemag¬
nificentiam tuam: Quid est totadie : Sine in termissione: in pro¬
speris quia consolaris. in aduersis quia corrigis: Antequam essẽ
quia fecisti: Cum essem quia salutem dedisti: Cum peccassem igno¬
uisti : Cum conuersus essem . quia adiuuisti : Cum perseuerassem

Expanded text:
ne tibi consentiam. Cras enim moriemur, dixisti; et praecesne tibi consentiam. Cras enim moriemur, dixisti; et praecessit, Manducemus et bibamus. Cum enim dixisses, Manducemus et bibamus; adjunxisti, Cras enim moriemur. Audi contra a me: Imo jejunemus et oremus; cras enim moriemur. Hanc viam tenens arctam et angustam, tanquam prodigium factus sum multis; sed tu adjutor fortis. Adesto, o Domine Jesu, qui mihi dicas: Noli deficere in via angusta; ego prior transii, ego sum ipsa via , ego duco, in me duco, ad me perduco. Ergo quamvis prodigium factus sum multis; tamen non timebo, quia tu adjutor fortis. tur os meum laude, ut hymno dicam gloriam tuam; tota die magnificentiam tuam. Quid est, tota die? Sine intermissione. In prosperis, quia consolaris; in adversis, quia corrigis; antequam essem, quia fecisti; cum essem, quia salutem dedisti: cum peccassem, quia ignovisti; cum conversus essem, quia adjuvisti; cum perseverassem,
Abbreviated transcription (Latin):
fueris aequalis dĩ: Iam forte istam gratiam qualiberatus es obliuis¬
tussum multis: Hic temporespei. tempore gemitus. temp̃r humili¬
tatis: tempus doloris. temp̃ infirmitatis. tem̃p uocis a compedibus:
Hic ergo quid: tamquam prodigium factussum multis: Vndetam¬
quam prodigium: Undemihi insultant. qui me prodigium putant.:
quia credo quod non uideo: Illi enm beati. in his quae uident exul¬
tant. in potu. in luxuria. inscortationibus. In auaritia indiuitus.
in rapinis. in saecularib: dignitatibus. dealbatione lutei parietis. in his
exultant. Ambulo autem ego inuiam dissimilem: Contemnens ea quae
praesentia sunt : Et timens etiam prospera saeculi. Nec alicubi securus.:
Nisi in promissis dĩ : Etilli : manducemus etbibamus. cras enim mo¬
ri emur : quid ais. repete : Manducemus inquit etbibamus ⁊ age.
quid post ea dixistĩ. Crasenim moriemur: Terruisti: non seduxisti
plane hoc ipsum quod post ea dixisti. Incussisti mihi timorẽ.

Expanded text:
fueris aequalis Angelis Dei ? jam forte istam gratiam qua liberatus es oblivisrodigium factus sum multis. Hic tempore spei, tempore gemitus, tempore humilitatis, tempore doloris, tempore infirmitatis, tempore vocis a compedibus, hic ergo quid? Tanquam prodigium factus sum multis. Unde, tanquam prodigium? unde mihi insultant qui me prodigium putant? Quia credo quod non video. Illi enim, beati in his quae vident, exsultant in potu, in luxuria, in scortationibus, in avaritia, in divitiis, in rapinis, in saecularibus dignitatibus, in dealbatione lutei parietis; in his exsultant: ambulo autem ego in viam dissimilem, contemnens ea quae praesentia sunt, et timens etiam prospera saeculi, nec alicubi securus nisi in promissis Dei. Et illi: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur . Quid ais? repete. Manducemus, inquit, et bibamus. Age; quid postea dixisti? Cras enim moriemur. Terruisti; non seduxisti Plane hoc ipso quod postea dixisti, incussisti mihi timorem
Abbreviated transcription (Latin):
Contriti erant dentes eorum in ore ipsorum: Pharis eo displicuit dñs illi qui ad prandium
uocauerat. quod peccatrixmulier accesserit ei ad pedes : Et murmurauit aduersus eũ
dicens: Sess& hic proph&a scir& quaemulier illi accessit adpedes  O tu non proph&a
undescis quod nescierit quaemulier illi accessit ad pedes. quia seruabat uidelic& mun¬
ditiam iudeorum. quae a foris quasi custo diebatur in carne. Et colebat on ba excor¬
de hoc ded nõ suspicatus est : Dñs autem qui peccata mulieris nouerat. &iam hospitis au¬
diebat cogitationes. Et respondit qua enostis : Et nediu hinc loquar. Tamen in ore eiꝰ
uoluit conterere dentes eius : Proposuit enim: duo debitores erant cuidam feneratori.
Vnus quingentos debebat dencrios. alius quinquaginta. Non habebant ambounde
redderent. dimisit ambobus. quis eumplus dilex̃ : Ad hoc interrogat ille. ut ille

Expanded text:
rant dentes eorum in ore ipsorum. 13. Pharisaeo displicuit Dominus illi qui ad prandium rant dentes eorum in ore ipsorum. 13. Pharisaeo displicuit Dominus illi qui ad prandium vocaverat, quod peccatrix mulier accesserit ei ad pedes; et murmuravit adversus eum dicens: Si esset hic propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes. O tu non propheta, unde scis quod nescierit quae mulier illi accessit ad pedes? Quia non servabat videlicet munditiam Judaeorum, quae a foris quasi custodiebatur in carne, et exsulabat ex corde, hoc de Domino suspicatus est. Dominus autem qui peccata mulieris noverat, etiam cogitationes hospitis audiebat, et respondit quae nostis. Et ne diu hinc loquar, tamen in ore ejus voluit conterere dentes ejus Proposuit enim: Duo debitores erant cuidam feneratori: unus quingentos debebat denarios, alius quinquaginta. Non habebant ambo unde redderent; dimisit ambobus. Quis eum plus dilexit? Ad hoc interrogat ille, ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
uit de iohanne. unde eẽt baptismum iohannis. decaelo anex hominibus.: Ut siquid
lapidarentur ab eis. quod io hannem prophetam haberent.: Dicere decaelo plus for¬
midubant. ne faterentur ipsum xp̃m. quia io hannes predicauerat xp̃m: Coastati
utri q: ex hac paste. et ex hac paste : Qui parabant obicere crimen. responderunt
ignorantiam. : Dixer̃. nescimus ÷ Calumniarienim preparabant quando dixerunt¬
inqua potestate ista facis. Ut sidicer& xp̃ssum. quasi arrogintem. suꝑbum. sacrilegũ
inuaderent : Noluit dicere xp̃ssum. sed quaesiuit deiohanne qui dixerat qđ ipse eẽt
xp̃s.: Illi non sunt ausi reprehendere iohannem. timentes ne a populo occidereNur
N on sunt ausi dicere. Uerumdixit iohannes. Nediceretur eis. credite illi .: Obmutuer̃:
nescire sedixerunt. lam mordere nonualebant. Vnde non ualebant ia moccurrit uob̵:¬

Expanded text:
vit de Joanne, unde esset baptismus Joannis, de coelo, an ex hominibus; ut si quid vit de Joanne, unde esset baptismus Joannis, de coelo, an ex hominibus; ut si quid lapidarentur ab eis, eo quod Joannem prophetam haberent: dicere, De coelo plus formidabant, ne faterentur ipsum Christum, quia Joannes praedicaverat Christum. Coarctati utrinque, ex hac parte et ex hac parte, qui parabant objicere crimen responderunt ignorantiam; dixerunt: Nescimus . Calumniam enim praeparabant, quando dixerunqua potestate ista facis? ut si diceret, Christus sum, quasi arrogantem, superbum, sacrilegum invaderent. Noluit dicere, Christus sum; sed quaesivit de Joanne, qui dixerat quod ipse esset Christus. Illi non sunt ausi reprehendere Joannem, timentes ne a populo occiderentur: non sunt ausi dicere, Verum dixit Joannes, ne diceretur eis, Credite illi. Obmutuerunt, nescire se dixerunt: jam mordere non valebant. Unde non valebant? Jam occurrit vobi
Abbreviated transcription (Latin):
& demonstrauerunt ei. Et ille non dic̃ caesaris ẽ sed interrogat cuius ẽ.: Vt eorũ
dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippeillo cuius haberet imaginem
icaesaris dixer̃. : Lamnunc dñs conter& dentes eorum in oreip¬
sorum. lamrespondistis. lam contriti sunt dentes ur̃i in oreuro. Reddite caesari quae
caesarissunt. Et dõ quaedĩ sunt . Querit caesar imaginem suam. reddite: Quaerit
ds̃ imaginem suam . reddite : Non ꝑdat ex uobis caesar num mum suum. Non ꝑdat᷑ in
uobis nummum suum. Etillinon inuenerunt quid responderent. Missienim erant
ut calumniarentur ei. Et redierunt dicentes quod nemo possit respondere ei : Unde.
Quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. Inde ẽ et illud. Inqua potestate ista:
facis : Et ego in terrogo uos unum sermonem. Respondite mihi .: Et in terroga¬

Expanded text:
Et demonstraverunt ei. Et ille non dicit, Caesaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum Et demonstraverunt ei. Et ille non dicit, Caesaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippe illo cujus haberet imaginem et inscriptionem, illi Caesaris dixerunt. Jam nunc Dominus conteret dentes eorum in ore ipsorum. Jam respondistis, jam contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Quaerit Caesar imaginem suam; reddite: quaerit Deus imaginem suam; reddite. Non perdat ex vobis Caesar nummum suum: non perdat Deus in vobis nummum suum. Et illi non invenerunt quid responderent. Missi enim erant ut calumniarentur ei: et redierunt dicentes quod nemo possit ei respondere. Unde? Quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. 12. Inde est et illud: In qua potestate ista facis? Et ego interrogabo vos unum sermonem; respondete mihi. Et interroga
Abbreviated transcription (Latin):
reddere. Et uolebat dentes eorum quib in hiabant ut morderent conterere.sed
inore ipsorum uolebat. Si dicer& soluatur tributum caesari : Ecdumniarentur
illi qđ male dixiss&. genti iudeorum. eam tributariam faciendo : Ex peccato¬
enim tributum reddebant humiliati. sic̃ illis in lege prȩdictum erat.: Tenemus illum¬
auit maledictorem gentis nraẽ . sinos iusserit tributum persoluere. Si autem dixert
nolites oluere : Tenemus eum quod contradixerit nobis deuotos eẽ caesari .: Talembi¬
cipitem laqueum. quasi capiendo dño posuerunt.: Sed adquem uenerunt quir oino¬
uerat conterere dentes eorum in oreipsorum. Ostendite mihi nummum inquit.
quid me temptatis ypocritae detributo soluendo cogitatis.  Iustitiam facere non uultis.
consilium iustitiaȩ quaeritis.: Siuereutiq iustitiam loquimini. recta iudicate filui
hominum.: Nunc autem quia loquimini alia. alia iudicatis: s̃ pocrite estis.: Qud
me temptatis : Nunc conteram dentes ur̃os in ore ur̃o. Ostenditemihi nummum:

Expanded text:
reddere. Et volebat dentes eorum, quibus inhiabant ut morderent, conterere; sed in ore ipsorum volebat. Si diceret, Solvatur Caesari tributum; calumniarentur illi quod maledixisset genti Judaeorum, eam tributariam faciendo. Ex peccatoenim tributum reddebant humiliati, sicut illis in Lege praedictum erat. Tenemus illunt, maledictorem gentis nostrae, si nos jusserit tributum persolvere: si autem dixerit, Nolite solvere, tenemus eum quod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt. Sed ad quem venerant? Qui noverat conterere dentes eorum in ore ipsorum. Ostendite mihi nummum, inquit. Quid me tentatis, hypocritae? De tributo solvendo cogitatis? justitiam facere vultis? consilium justitiae quaeritis? Si vere justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nunc autem quia alia loquimini, alia judicatis, hypocritae estis: quid me tentatis? Nunc conteram dentes vestros in ore vestro: ostendite mihi nummum.
Abbreviated transcription (Latin):
tempner: presentia quibus temporaliter uiuis : Nete aliquando presentia. non per¬
mittant ꝑuenire ad futura.: Si enim presens uita ͭ delectat. aurem interra posuisti.
Situis preteritis &iam retro labentib delectiris: aurem decauda obturasti Debes
ergo ire inlucem. exire detenebris. Audita uoce medicamenti medicati a sapiente. Nt
cumdic̃ in eaquae ante sunt extentus. his & presentibus non obsurduit: Merito audi¬
ens. Merito predicans. Merito exultat lingua eius predicans uernatem inluce noua
depositi uetera tunica: Et ud hoc enim ualet astutia serpentis. ad quam nos imitandum
idhostatur. Ait enim. astuti sic̃ serpentis.: Quid est astuti sic̃ serpentis. Offer om̃a
menbratua ꝑcutienti dummodo caput inteserues. Caput uiri xp̃s.: Sed grauat quasi
Sed grauat quasi
pondus corii cuiusdam et quasi senecta ueteris hominis. audia postolum dicentem.
Exuentes uos ueterem hominem. Induentes nouum.: Et quomodo exuo inquis ueterẽ¬

Expanded text:
temne praesentia, quibus temporaliter vivis, ne te alligando, praesentia non permittant pervenire ad futura. Si enim praesens vita te delectat, aurem in terra posuisti: si tuis praeteritis etiam retro labentibus delectaris, aurem de cauda obturasti. Debes ergo ire in lucem, exire de tenebris, audita voce medicamenti medicati a sapiente; ut cum dicit, In ea quae ante sunt extentus, his et praesentibus non obsurduit: merito audiens, merito praedicans, merito exsultat lingua ejus, praedicans veritatem in luce nova, deposita vetere tunica. Et ad hoc enim valet astutia serpentis, ad quam nos imitandam Dominus exhortatur. Ait enim: Estote astuti sicut serpentes . Quid est, astuti sicut serpentes? Offer omnia membra tua percutienti, dummodo caput integrum serves. Caput viri, Christus . Sed gravat quasi pondus corii cujusdam et quasi senecta veteris hominis. Audi Apostolum dicentem, Exuentes vos veterem hominem, et induentes novum . Et quomodo exuo, inquis, vetere
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. imitare astutiam serpentis.: Quid enim fac̃ serpens ut exuat se ueterem
tunicam: Coastat se ꝑforamenangustũ.⁊ Et ubi inquis inuenio hoc foramen angustum.
Audi arta uia et angusta ẽ. quaeduc̃ aduitam. & pauci sunt qui in grediuntur ꝑeam.
Reformidas eam. et non uis ambulare quia pauci sunt: Ubi ponendaẽ uetus tunica.
Et alibi poni non potest. Aut siuis uetustatem impediri. grauari. premi. Noliire ꝑ
angustum: Si autem grauaris uetustate quadam peccatitui: Et preteritae uitae:

Expanded text:
hominem? Imitare astutiam serpentis. Quid enim facit serpens, ut exuat se veterem tunicam? Coarctat se per foramen angustum. Et ubi, inquis, invenio hoc foramen angustum? Audi: Arcta et angusta est via quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per eam . Reformidas eam, et non vis ambulare, quia pauci sunt? Ibi ponenda est vetus tunica, et alibi poni non potest. Aut si vis vetustate impediri, gravari, premi, noli ire per angustam. Si autem gravaris vetustate quadam peccati tui et praeteritae vitae,
Abbreviated transcription (Latin):
istam uocem. ob probria &xpro brantium tibi ceciderunt super me Quaretibi.
Numquid patri ex probratur. & non ipsi xp̃o: Quare obprobria ex probrantium
tibi ceciderunt superme: quia quime cognouit cognouit &patrem: Quia
nemo &x probrauit xp̃o. nisidõ &xprobrans. quia nemo honorat patrem. nisiqui
honorat filium: ob probria expro brantium tibi ceciderunt super me quia meñinuenerunt .:¬
Etcoo perui in ieiunio animã meam & factum est mihi in ob probrium: Iciunium¬

Expanded text:
istam vocem: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Quare, tibi? istam vocem: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me. Quare, tibi? Numquid Patri exprobratur, et non ipsi Christo? Quare, opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me? Quia qui me cognovit, cognovit et Patrem : quia nemo exprobravit Christo, nisi Deo exprobrans: quia nemo honorat Patrem, nisi qui honorat et Filium . Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me, quia me invenerunt.et operui in ieiunio animam meam, et factum est mihi in obprobrium. et posu
Abbreviated transcription (Latin):
more manum seruus ponens iurauit perdm̃ caeli : Hospes factus sum filuis
matris meae. Quare hoc: quare non agnouerunt. quare alienum dixerunt.
quare ausi sunt dicere. nescimus undesit. : Qũo zelus domus tuae comedit
me : Idest quia per secutus in illis sum iniquitates ipsorum. quia non patient̃
tuli quos sic corripui. quia quae siui gloriam tuam indomotua. quia flagella¬
ui intemplo malae uersantes . : Vbi&iam positum est. Telus domus tuae come¬
dit me : Hinc alienus. hinc hospes. hinc nescimus undesit: Agnoscerent un¬
desim. siagnoscerent quod mandusti: Sienim in uenirem illos seruantes man¬
datatua. Telus domus tuae non comederet me: Etob probria exprobrantiũ.
tibi ceciderunt superme .: Hoc testimonio usus est & paulus a postolus. Lecta ẽ
modo ipsalectio &ait. Quaecumq: ante scripta sunt. ut nos doceremur scrip¬
ta sunt. ut ꝑ consolationem scripturarum spem habeamus. Dixit ergo xp̃i fuise

Expanded text:
more manum servus ponens, juravit per Deum coeli . Hospes factus sum filiis more manum servus ponens, juravit per Deum coeli . Hospes factus sum filiis matris meae. Quare hoc? quare non agnoverunt? quare alienum dixerunt? quare ausi sunt dicere: Nescimus unde sit? Quoniam zelus domus tuae comedit me: id est, quia persecutus sum in illis iniquitates ipsorum, quia non patienter tuli quos corripui, quia quaesivi gloriam tuam in domo tua, quia flagellavi in templo male versantes ; ubi etiam positum est, Zelus domus tuae comedit me. Hinc alienus, hinc hospes; hinc, Nescimus unde sit. Agnoscerent unde sim, si agnoscerent quod mandasti. Si enim invenirem illos servantes mandata tua, zelus domus tuae non comederet me. Et opprobria exprobrantium tibi super me. Hoc testimonio usus est et Paulus apostolus lecta est modo ipsa lectio, et ait: Quaecumque ante scripta sunt, ut nos doceremur scripta sunt; ut per consolationem Scripturarum spem habeamus . Dixit ergo Christi fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
& ego erubes cam eum coram angelis dĩ: Obserua ergotu sit inte in reuerentia .⁊
Fronto sus esto : quando audis obprobrium dexp̃o. prorsus esto frontosus: Quid
times frontituae . quam signo crucis armasti: : hoc est enim propt̃te sustiniu
ex probrationẽ. operuit in reuerentia faciem meam. ⁊ Propterte sustinui ex¬
brationem. Etquia non dete erubui. quando mihi propter te insultabatur
operuit in reuerentia faciem meam.⁊ Alienatus factus sum fratrib meis
& hospes filiis matris meae : Filus sinagogae hospes factus est. inpatria qui¬
dem ipsius dicebatur. Nonne nos scimꝰ eum esse filium mariae &io seph:
Etunde alio loco. Hunc aũt nescimus unde sit. Factus ergo sum hospes filus
matris meae : Nonscierunt undesim . dequib: erat caro mea: Nonne sciebat
defemore abra ham natum. unde caro mea occulta erat. quando sub ipso fe¬

Expanded text:
et ego erubescam eum coram Angelis Dei . Observa ergo tu; sit in te irreverentia, et ego erubescam eum coram Angelis Dei . Observa ergo tu; sit in te irreverentia, frontosus esto quando audis opprobrium de Christo; prorsus esto frontosus. Quid times fronti tuae, quam signo crucis armasti? Hoc est enim, Propter te sustinui exprobrationem, operuit irreverentia faciem meam. Propter te sustinui exprobrationem: et quia non de te erubui, quando mihi propter te insultabatur, operuit irreverentia faciem meam. 13. vers. 9, 10. Alienatus factus sum fratribus meis, et hospes filiis matris meae. Filiis Synagogae hospes factus est. In patria quippe ipsius dicebatur: Nonne nos scimus eum esse filium Mariae et Joseph ? Et unde alio loco: Hunc autem nescimus unde sit ? Factus ergo sum hospes filiis matris meae. Non scierunt unde sim, de quibus erat caro mea: non me sciebant de femore Abraham natum; unde caro mea occulta erat, quando sub ipso fe
Abbreviated transcription (Latin):
ceres : Eccetu audis & deficis : frustraergo ille audiuit: Nonenim propter
se. sed propterte audiuit: Quõ propterte sustinui ex probrationem operu¬
it in reuerentia faciem meam: In reuerentia inquit operuit faciem meam.
In reuerentia quid est : Non confundi ⁊ Deniq: quasiuitium uidetur cumdi¬
citur. in reuerans homo est. : Magna in reuerentia hominis. non illum eru¬
bescere. Ergo inreuerentia quasi inpudentia est .: O port& ut habeat xp̃ia¬
nus. in reuerentiam istam. quando uenerit inter homines quib: displic& xp̃s
Sierubuerit dexp̃o. delebitur delibro uiuentium: Op: est ergo ut habeas in re¬
uerentiam. quando tibi dexp̃o insultatur.: Quando dicit̾ cultor crucifixi
adorator malue mortui. uenerator occisi. hic sierubueris mortuus es : Senten¬
tiam quippe ipsius uide quineminem fallit: quideme erubuerit coram hominib:

Expanded text:
ceres? Ecce tu audis, et deficis: frustra ergo ille audivit; non enim propter ceres? Ecce tu audis, et deficis: frustra ergo ille audivit; non enim propter se, sed propter te audivit. Quoniam proper te sustinui exprobrationem, operuit irreverentia faciem meam. Irreverentia, inquit, operuit faciem meam. Irreverentia quid est? Non confundi. Denique quasi vitium videtur, cum dicitur: Irreverens homo est. Magna irreverentia hominis, non illum erubescere. Ergo irreverentia quasi impudentia est. Oportet ut habeat christianus irreverentiam istam, quando venerit inter homines quibus displicet Christus. Si erubuerit de Christo, delebitur de libro viventium. Opus est ergo ut habeas irreverentiam, quando tibi de Christo insultatur; quando dicitur, Cultor crucifixi, adorator male mortui, venerator occisi: hic si erubueris, mortuus es. Sententiam quippe ipsius vide, qui neminem fallit: Qui me erubuerit coram hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
quia propterdm̃ sustinuisti obprobria. : Ideo enim prior ille sustinuit ut
nos sustinere disceremꝰ :: Etsulle qui non habebat quod illi obiciebatur.
quanto magisnos. qui& sinon habemus peccatum quod nobis obicit inimi¬
cus. habemus tamen alterum. quod digne in nobis flagellaretur: Nescio
quis te furem dicit . & nones fur. audis obprobrium. Nonta men sic nones fur
ut non sis aliquid quod dõ displic&: Porro sulle quiom nino nihil rapuerat
qui ueris sime dixerat. Ecceuenit princeps mundi huius & inme nihil inue¬
ni&. Dictus est peccator. dictus est iniquus. dictus ẽ beelzebub. dictus est
insanus. Tude dignaris serue audire promeritistuis. quod dñs auduut nul¬
lis meritis suis :: Ille uenit ut tibi prebr& exemplum. quasi hoc gratis fecerit :
sic tu non proficis: Quare enim ille audiuit. nisi uttu cum audires non defi¬

Expanded text:
quia propter Deum sustinuisti opprobria. Ideo enim prior ille sustinuit, ut quia propter Deum sustinuisti opprobria. Ideo enim prior ille sustinuit, ut nos sustinere disceremus. Et si ille, qui non habebat quod illi objiciebatur; quanto magis nos qui, etsi non habemus peccatum quod nobis objicit inimicus, habemus tamen alterum quod digne in nobis flagelletur? Nescio quis te furem dicit, et non es fur: audis opprobrium; non tamen sic non es fur, ut non sis aliquid quod Deo displicet. Porro si ille qui omnino nihil rapuerat, qui verissime dixerat, Ecce venit princeps mundi hujus, et in me nihil inveniet, dictus est peccator , dictus est iniquus, dictus est Beelzebub , dictus est insanus; tu dedignaris, serve, audire pro meritis tuis, quod Dominus audivit nullis meritis suis? Ille venit ut tibi praeberet exemplum. Quasi gratis hoc fecerit, sic tu non proficis. Quare enim ille audivit, nisi ut tu cum audires non defi
Abbreviated transcription (Latin):
Merito ergo dicit a eła. Non erubescant in me qui ex pectant te dnẽ. dñẽ uirtutũ.
Nonsic affligar ab in surgentib per secutorib: non sic obterar ab in uidentibus
inimicis meis. ab oblatrantib hereticis. quiame exierunt quia non erant eme.
Nam sifuissent ex me. mecum forsitan permansissent. Non sic eorum scanda¬
lis premar. ut erubescant in me qui e pectant te dñe dñe uirtutum. Non confun¬
dantur suꝑme quiquerunt te ds̃ israhel. quõ propterte sustinui ex pro brati
onem operuit in reuerentia faciem meam: Nihil magnum est quod dicitur
sustinui. Sed quoddicitur propter te sustinui : Sienim sustines quia peccasti
propter te sustines non propter dm̃: Quaeenim uobis gloria est ait pe¬
trus. si peccantes punimini & suffertis: Siautem sustines quiamandatum
dĩ seruasti. uere propter dm̃ sustines . & merces tua man& in a&ernum.

Expanded text:
Merito ergo dicit Ecclesia: Non erubescant in me, qui te exspectant, Domine, Domine, virtutum. Merito ergo dicit Ecclesia: Non erubescant in me, qui te exspectant, Domine, Domine, virtutum. Non sic affligar ab insurgentibus persecutoribus, non sic obterar ab invidentibus inimicis meis, ab oblatrantibus haereticis qui a me exierunt, quia non erant ex me; nam si fuissent ex me, mecum forsitan permansissent . Non sic eorum scandalis premar, ut erubescant in me qui te exspectant, Domine, Domine virtutum. Non confundantur super me, qui quaerunt te, Deus Israelonem, operuit irreverentia faciem meam. Nihil magnum est quod dicitur, sustinui; sed quod dicitur, propter te sustinui. Si enim sustines, quia peccasti; propter te sustines, non propter Deum. Quae enim vobis gloria est, ait Petrus, si peccantes punimini, et suffertis ? Si autem sustines quia mandatum Dei servasti, vere propter Deum sustines; et merces tua manet in aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
tellegendum est.: Delicta nulla xp̃s habuit: Fuit delictorũ susceptor.
sed non commissor.: Etedelicta mea ate non sunt abscondita. id est confes¬
sus sum tibi omnia delicta mea. & ante os meum uidistiea. in cogitationemea
uidisti uulnera quaesanares. : Sed ubi: Vtiq: incorpore. in membris in illis
fidelib: unde illi herebat iam membrum illud. quod confitebatur peccata
cant in me : Nondicatur illis ubi est dequo praesumebutis. Nondicatꝰ illis
ubi est qui uobis dicebat c̃redite indm̃ & inme credite : Nonerubes cant in
me qui ex pectunt tednẽ. dnẽ uirtutum. : Non confundantur superme. qui
querunt te ds̃ is rahel. Potest hoc &ucor pore intellegi: Sed si corpus eius non u¬
num hominem ponas quia reuera non est unus homo corpus eius. sedexiguũ
mem brum: Corpus aut̃ & membris constat: Corpus ergo eius plenũ tota aeđa . ⁊

Expanded text:
telligendum est. Delicta nulla Christus habuit; fuit delictorum susceptor, telligendum est. Delicta nulla Christus habuit; fuit delictorum susceptor, sed non commissor. Et delicta mea a te non sunt abscondita: id est, confessus sum tibi omnia delicta mea; et ante os meum vidisti ea in cogitatione mea, vidisti vulnera quae sanares. Sed ubi? Utique in corpore, in membris; in illis fidelibus, unde illi haerebat jam membrum illud quod confitebatur peccata cant in me: non dicatur illis, Ubi est de quo praesumebatis? non dicatur illis, Ubi est qui vobis dicebat, Credite in Deum, et in me credite ? Non erubescant in me, qui te exspectant, Domine, Domine virtutum. Non confundantur super me, qui quaerunt te, Deus Israel. Potest hoc et a corpore intelligi; sed si corpus ejus non unum hominem ponas: quia revera non est unus homo corpus ejus, sed exiguum membrum; corpus autem ex membris constat. Corpus ergo ejus plenum, tota Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sed& granum quando cadit in terra. sinemo sciat consuetudinem a¬
gricolarum : stultum uid&ur : Lubore mugno m&itur. portitur adareã.
trituratur. uentilutur ⁊ Posttanta pericula & tẽpestatum & labores rus¬
ticanorum curamq: dominorum. mittitur in horreũ frumentũ purgatum . ⁊¬
Uenit hiems & quod purgatum erat pro fertur & proicitur: In prudentiae
uidetur. sed ut non sitꝰ prudentia spes facit : Nonergo ille pepercit sibi. quia
& pater illi non pepercit. pronobis omnib: tradidit eum : Etdeipso quidi
lexit me inquit aposto lus. & tradidit seipsum prome .: Quia granum nisi
ceciderit in terra utmoriatur. fructum inquit non redd&: Haec est in pru¬
dentia. sedtuillum nosti .: Isti aũt si cognouissent. num quam dñm glo¬
riae crucifixissent.: Ds̃ tuscis in prudentiam meã: Et delicta mea a te
ñ sunt abscondita.: Hoc plane . lucide. aperte. quia eore corporis in¬

Expanded text:
est: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem aest: sed et granum quando cadit in terram, si nemo sciat consuetudinem agricolarum, stultum videtur. Labore magno metitur, portatur ad aream, trituratur, ventilatur: post tanta pericula coeli et tempestatum, et labores rusticanorum curamque dominorum, mittitur in horreum frumentum purgatum. Venit hiems; et quod purgatum erat, profertur et projicitur: imprudentia videtur; sed ut non sit imprudentia, spes facit. Non ergo ille pepercit sibi; quia et Pater illi non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum . Et de ipso, Quilexit me, inquit, et tradidit semetipsum pro me . Quia vero omnes ceciderit in terram ut moriatur, fructum, inquit, non reddet . Haec est imprudentia; sed tu nosti illam: isti autem si cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent . Deus, tu scisti imprudentiam meam; et delicta mea a te non sunt abscondita. Hoc plane, lucide, aperte, quia ex ore corporis in
Abbreviated transcription (Latin):
aput me inueni&. Ettamen nihil rapuisse sedicit. Peccatum adtendens
nihil usurpas se quod eius noness&. hoc est enim rapinae. hoc iniquita¬
tes. Nam ab ipso diabolo etorsit. quos ipserapuerat .: Nemo in quit in
Uasa ista dedomo magna mea perierant. non furtum feci. sed furtũ recepi.
tia in xp̃o. nonne ipse ẽ dĩ uirtus & dĩ sapientia : An illam dicit in pruden¬
tiam suam. dequa dicit apostolus. stultum dĩ. sapientius est hominibus.
In prudentiam meam hoc ipsum quod in me inrriserunt. qui sibi uidentur
esse sapientes. tuscisti quare fieret.: Tuscisti in prudentiam meã.⁊
Quidenim tam simile in prudentiae. quam cum haberet in potestate. una
uoce per secutores suos prosternere pateretur se teneri. flagellari con¬
spui. colafizari. spinis coronari. ligno affigi. in prudentiae simile est .:
Stultum uidetur. sed stultum hoc superat om̃s sapientes: Stultum quidem

Expanded text:
apud me inveniet. Tamen nihil rapuisse se dicit, peccatum attendens, apud me inveniet. Tamen nihil rapuisse se dicit, peccatum attendens, nihil usurpasse quod ejus non esset; hoc est enim rapinae, hoc iniquitatis: nam ab ipso diabolo extorsit quos ipse rapuerat. Nemo, inquit, inVasa ista de domo magna mea perierant; non furtum feci, sed furtum recepi. tia in Christo? Nonne ipse est Dei Virtus et Dei Sapientia? An illam dicit imprudentiam suam, de qua dicit Apostolus: Stultum Dei sapientius est hominibus ? Imprudentiam meam: hoc ipsum quod in me irriserunt qui sibi videntur esse sapientes. Tu scisti quare fieret: tu scisti imprudentiam meam. Quid enim tam simile imprudentiae, quam cum haberet in potestate, una voce suos persecutores prosternere, ut pateretur se teneri, flagellari, conspui, colaphizari, spinis coronari, ligno affigi? Imprudentiae simile est; stultum videtur: sed stultum hoc superat omnes sapientes. Stultum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ sem& ipsum exinaniuit formam serui accipiens Omnino non rapuit.
Sedquis rapuit: Adam: Quis rapuit primo: Illeipse quiseditxit adum.
quomodo rapuit diabolus: Ponam sedem meã ad aquilonẽ. Etero similis
rat .: Etdeipso calice superbiae suae : ei. quem decipere uolebat propinauit :
Gustate inquit. &eritis sicut dii: Rapere uoluerunt diuinitatem. perdi¬
derunt felicitatem.: Ille uero rapuit. &ideo & soluit.: Ego aut̃ inquit quae
non rapui tunc ex soluebam.: Ipse dñs propinquans passioni in aeuangelio
sic loquitur. Ecceuenit princeps huius mundi id est diabolus & in menihil
inueni&. idest quare meoccidat non inueni&.: Sed ut sciant om̃s gentes
quia uoluntatem patris mei facio. surgite eamus. Etiit ad passionem solue¬
re: quod non rapuit .: quid ẽ enim in me nihil inueni&. nullam culpam.
Analiquid perdidit dedomosua diabolus iste. Discutiat raptores. nihil

Expanded text:
et tamen semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Omnino non rapuit. et tamen semetipsum exinanivit, formam servi accipiens . Omnino non rapuit. Sed quis rapuit? Adam. Quis rapuit primo? Ille ipse qui seduxit Adam. Quomodo rapuit diabolus? Ponam sedem meam ad aquilonem, et ero similisrat; et de ipso calice superbiae suae, ei quem decipere volebat propinavit: Gustate, inquit, et eritis sicut dii . Rapere voluerunt divinitatem, perdiderunt felicitatem. Ille ergo rapuit, et ideo exsolvit. Ego autem, inquit, quae non rapui, tunc exsolvebam. Ipse Dominus propinquans passioni, in Evangelio sic loquitur: Ecce venit princeps hujus mundi, id est diabolus, et in me nihil inveniet, id est, quare me occidat non inveniet; sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus : et iit ad passionem, solvere quod non rapuit. Quid est enim, in me nihil inveniet? Nullam culpam. An aliquid perdidit de domo sua diabolus? Iste discutiat raptores; nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ce pendentis . : Cum in sultir& exalia purte : unus deduorum latronum dño
crucifixo & dicer& sifilius dĩes liberate : Conpescuit illum alter &dixit.
Iu nontimes dm̃ uel quia in eadem dam natione es positus.: Etnos quidem
recte profactis nr̃is.: Ecce nongratis. sed c̃fessione  fudit ex se sanguinem.
Etfactus est aptus cibo dñi. ⁊ Exclusit iniquitatẽ suam. accusauit eam &ca¬
ruit ea: Ecce ibi duo lutrones. ibi & dñs. Etilli crucifixi. & ille crucifixus.
Etillos o dio habuit mundus. sed nongratis .: Et illum odio habuit sed gratis.
Quae non rapui tunc ex soluebũ: Hoc est gratis non rapui e soluebum:
N on peccaui & poenas dubam : Solus enim ipse talis. ipse uero nihil rapuit.
non solum nihil rapuit. sed &iam qđ non derapina habebat. hoc se euacu¬
auit utadnos uenir& .: Non enim rapinã arbitratus ẽ esse se aequalis dõ.

Expanded text:
ce pendentis, cum insultaret ex alia parte unus duorum latronum Domino ce pendentis, cum insultaret ex alia parte unus duorum latronum Domino crucifixo, et diceret, Si Filius Dei es, libera te: compescuit illum alter, et dixit, Tu non times Deum, vel quia in eadem damnatione positus es? Et nos quidem recte pro factis nostris . Ecce non gratis: sed confessione effudit ex se saniem, et factus est aptus cibo Domini. Exclusit iniquitatem suam, accusavit eam, et caruit ea. Ecce ibi duo latrones, ibi et Dominus; et illi crucifixi, et ille crucifixus: et illos odio habuit mundus, sed non gratis; et illum odio habuit, sed gratis. Quae non rapui, tunc exsolvebam. Hoc est gratis. Non rapui, et exsolvebam; non peccavi, et poenas dabam. Solus enim ipse talis, ipse vere nihil rapuit. Non solum nihil rapuit, sed etiam quod non de rapina habebat, hoc se evacuavit, ut ad nos veniret. Non enim rapinam arbitratus est esse aequalis Deo;
Abbreviated transcription (Latin):
nis : Confortati sunt in imici mei qui ꝑsequuntur me in iuste. Quod dixit
multiplicati sunt super capillos capitis mei. hoc postea confortati sunt
in imici mei : Etquod primo quioderunt me gratis. hoc p̾ea qui persecunt᷑
me iniuste.: Quod est gratis. hoc est iniuste :: Ipsa est uox marts rum. non
in poena sed incausa: Non psequutionẽ pati. nonteneri. non flugellari.
Non includi. non proscribi. non occidi laus ẽ : sed habendo bonam causam.
ista haee pati laus est: Laus enim est in causae bonitate. non in poenae acer¬
uitate .: nam quanta cumq: fuerint supplicia martyrum. Num quid aequan¬
tus supplicus omnium latronum. omniũ sacrilegorum. omnium scelerato¬
rum: Quid enim & hos odit mundus : odit plane.: Excedunt enim mundi
medietatem amplitudine malitiae . & abipsa mundanorum quodam modo
soci&ate alieni sunt. Infestantes pacem &iam terrenam. & patiuntur mul¬
ta mala. sed nongratis. Deniq: uide uocem ipsius latronis cum dño incru¬

Expanded text:
nis. Confortati sunt inimici mei, qui persequuntur me injuste. Quod dixit, Multiplicati sunt super capillos capitis mei; hoc postea, Confortati sunt inimici mei: et quod primo, qui oderunt me gratis; hoc postea, qui persequuntur me injuste. Quod ergo gratis, hoc est injuste. Ipsa est vox martyrum, non in poena, sed in causa. Non persecutionem pati, non teneri, non flagellari, non includi, non proscribi, non occidi laus est; sed habendo causam bonam, ista pati, haec laus est. Laus enim est in causae bonitate, non in poenae acerbitate. Nam quantacumque fuerint supplicia martyrum, numquid aequantur suppliciis omnium latronum, omnium sacrilegorum, omnium sceleratorum? Quid enim, et hos odit mundus? Odit plane. Excedunt enim mundi medietatem amplitudine malitiae, et ab ipsa mundanorum quodammodo hominum societate alieni sunt, infestantes pacem etiam terrenam; et patiuntur multa mala, sed non gratis. Denique vide vocem illius latronis cum Domino in cru
Abbreviated transcription (Latin):
hocante dixerat a mariusque ad mare : Qđ uero nuncait a flumine. Euident̃
expressit. in deuoluis se xpmpotestatẽ suam iã cõm̃dare : Vnde & discipulos coepit eligere:
a flumine scilic& iordane : ubi suꝑ baptirato dño cũ descenderet sp̃s sc̃s sonuit uox decȩlo
hicẽ filius m̃s dilectꝰ : Hinc ergo doctrina ei incipiens : & magisterii cȩlestis auctoritas
dilitat᷑ usq ad t̃minos orbt̃rȩ : Cũ p̃dicat᷑ eu angeliũ regni in uniũ soorbe. intestimonũ omnib:

Expanded text:
hoc ante dixerat, a mari usque ad mare. Quod vero nunc ait, a flumine; evidenter hoc ante dixerat, a mari usque ad mare. Quod vero nunc ait, a flumine; evidenter expressit inde voluisse Christum potestatem suam jam commendare, unde et discipulos coepit eligere; a flumine scilicet Jordane, ubi super baptizatum Dominum cum descenderet Spiritus sanctus, sonuit vox de coelo: Hic est Filius meus dilectus . Hinc ergo doctrina ejus incipiens et magisterii coelestis auctoritas, dilatatur usque ad terminos orbis terrae, cum praedicatur Evangelium regni in universo orbe, in testim
Abbreviated transcription (Latin):
abundans: done exxtollatur. id est eleuatur ecclesia. pergloriam resurrecti¬
onis cum illo regnatura qui eam in hacgloria primogenitus a mortuis ante¬
cessit . ut sederet addexteram patris: itacum solepermanet antelunam: quo
tur in diebus eius iustitia & abundantia pacis donec extollatur luna
Siecdesia hicrecte significatur uocabulo lunȩ : Consequenter ostendit quã
latae eandem ecclesiam fuerat diffusurus. cum adiecit. Et dominabitur
amariusque admare : Mari quippe magno cingitur terra qui uocatur
oceanus. dequo influit quiddam exiguum in medio terrarum. Et facit ista
maria nota nobis quae nauigiis frequentatur: proinde a mariusque ad ma¬
re aquo lib& fineterrȩ usqueadquem lib& finem dominaturum dixit. cuius
nomen & potestas toto orbe fuerant predicanda : multum que ualitura. Quod
nealiter posset intelledimari usque ad mare. continuo subiecit: Et a flumine
usque ad terminos orbisterrȩ : Quodergo ait usque ad terminos orbis terrae :

Expanded text:
abundans, donec luna extollatur, id est, elevetur Ecclesia, per gloriam resurrectionis cum illo regnatura, qui eam in hac gloria primogenitus a mortuis antecessit, ut sederet ad dexteram Patris ; ita cum sole permanens ante lunam, quo tur in diebus ejus justitia et abundantia pacis, donec extollatur luna. Si Ecclesia hic recte significatur vocabulo lunae, consequenter ostendit quam late eamdem Ecclesiam fuerat diffusurus, cum adjecit: Et dominabitur a mari usque ad mare. Mari quippe magno cingitur terra, qui vocatur Oceanus; de quo influit quiddam exiguum in medio terrarum, et facit ista maria nota nobis, quae navigiis frequentantur. Proinde, a mari usque ad mare, a quolibet fine terrae, usque ad quemlibet finem dominaturum dixit, cujus nomen et potestas toto orbe fuerant praedicanda, multumque valitura. Quod ne aliter posset intelligi, a mari usque ad mare; continuo subjecit, et a flumine usque ad terminos orbis terrae. Quod ergo ait, usque ad terminos orbis terrae;
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic lingua mea presurrectionẽ medabit᷑ iustitiã tuam. totadie laudem tuam.
cũ confusi fuerint & erubuerint. quiquȩrunt mihimala : EXELICIT DEESALNOL

Expanded text:
et sic lingua mea post resurrectionem meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam, et sic lingua mea post resurrectionem meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam, sum confusi fuerint, et erubu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde hoc probat᷑ quia define dicitur. Adhuc aut̃ & lingua mea totadie medi¬
tabit᷑ iustitiamtuam. Cũ confusi & reueriti fuerint. & erubuerint. quiquȩ¬
Srunt mi himala. Quando ẽfundent᷑ quando erubescent. nisi in fine : Duob
enim modis confundent᷑ : Aut᷑ credunt in xp̃m: aut cũ uenerit xp̃s. : Nam quam¬
diu hic est eccdesia. Quã diugemit triticum inter paleas. Quam diu gemunt
dicant. quando morietur & periet nomen eiꝰ : Id est ecce ueniet temp: ut fimant᷑
ut ñ sant xp̃ĩani : Sicut coeperunt ex aliquo tempore. Itausq ad certũ tempus
erunt : Sed cũ ista dicunt & sine fine moriunt᷑ & ꝑman& ecclesia predicans
brachium dñi omnigenerationi suꝑuenturae. Veniet ipse ultimꝰ inclaritate sua
resurgent omnes mortui quisq: cã causa sua : separabunt᷑ boni addexteram ma¬
liaut̃ ad sinistram. Et confundent᷑ qui in sultabant. Erubercent qui garriebant:

Expanded text:
Unde hoc probatur quia de fine dicitur, Adhuc autem et lingua mea tota die mediUnde hoc probatur quia de fine dicitur, Adhuc autem et lingua mea tota die meditabitur justitiam tuam? Cum confusi fuerint, et erubuerint qui quaerum mala mihi. Quando confundentur, quando erubescent, nisi in fine saeculi? Duobus enim modis confundentur; aut cum credent in Christum, aut cum venerit Christus. Nam quamdiu hic est Ecclesia; quamdiu gemit triticum inter paleas, quamdiu gemunt sdicant, Quando morietur, et peribit nomen ejus ; id est, Ecce veniet tempus ut finiantur, et non sint Christiani: sicut coeperunt ex aliquo tempore, ita usque ad certum tempus erunt. Sed cum ista dicunt; et sine fine moriuntur, et permanet Ecclesia, praedicans brachium Domini omni generationi superventurae. Veniet et ipse ultimus in claritate sua; resurgent omnes mortui, quisque cum causa sua: separabuntur boni ad dexteram, mali autem ad sinistram ; et confundentur qui insultabant, erubescent qui garriebant: