comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ius. Ille tñ leges q̃ ꝑintitũt usuras exi¬
gi. rͦne int̾ẽẽ. uł rͦne more. uone sũt ⁊ ap¬
ꝓbande. si sane intlłigant᷑. uͥ dixi .s.e.¬
stituere usuras: auire ⁊ aidice. Aiure:
Qsi sĩt publici usuratii. ip̃o iure sũt ex
ꝯͥtati : ꝙͣtum ad tͥa .s. ꝙ ñ debent recipi
nam sepulturã. si in hoc poc̃o decesserĩt.¬
usurariũ cogere ad restituendas usuraᷤ.
si necesse fũit. ⁊̃ ꝑ maiorẽ exhͥcatõem.¬
rius repetat ab alio usuras: repellitͦ
ꝑ exceptionẽ donec ip̃e restituerit usu¬
suras. qͣs ab aliis male accepit. Uł sal¬
etstẽ modis ꝯpellũtur ħedes usurrioꝵ
el. In foro aũ pñiali indubitant̃ teneu¬
t᷑ tam usurarii qͣm h̾edes ooꝵ ad solidã
restitufoem õium usurarũ. qͣs illicite
doleant de pc̃co. ⁊ qr sĩ possũt plene re¬
stituere.⁊ ꝓponant in aĩo restituere si
ꝑuen̾ĩt ad pĩguiorem fortunã. ⁊ sẽꝑ
ꝓ posse nitant᷑ ad hoc. Possũt ⁊̃ tales

Expanded text:
ur. Ille tamen leges que permittunt usuras exigi ratione interesse vel ratione more, bone sunt et approbande, si sane intelligantur, ut dixi sstituere usuras a iure et a iudice. A iure, quia si sint publici usurarii, ipso iure sunt exnon debent recipi nam sepulturam si in hoc peccato decesserint.usurarium cogere ad restituendas usuras, si necesse fuerit etiam per maiorem excomrius repetat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel salem modis compelluntur heredes usurariorum, . In foro autem penitentiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heredes, ad solidam restitutionem omnium usurarum, quas illicite doleant de peccato et quia non possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiorem fortunam et semper pro posse nitantur. Ad hoc possunt etiam tales
Abbreviated transcription (Latin):
datiũ slłd sibi ꝓdesse. ut sic se seruet in¬
dẽpnẽ. ⁊ ꝓxĩo nõ obẽe. qr nõ decep̃ eum
in re unã ꝓ alia uendẽdo. nͨ. ⁊̃ uallore
rei. qr ñ uendidit ei ultͣ debitũ ualorẽ
tale m̃datiũ pͥ dici ueniale. R̾ .s. dem̃da¬

Expanded text:
mendacium illud sibi prodesse, ut sic se servet indemne et proximo non obesse, quia non decipit eum in re, unam pro alia vendendo, nec in valore ei, quia non vendit ei ultra debitum valorem, tale mendacium p
Abbreviated transcription (Latin):
illi qͥ ueniente termino solutionis
nolunt. dare u̾bum clilationis debi¬
tori: qͥest uiram̃to astrictus solu̾e
nͥ data eis pecunia. uł aliquo eqͥpol¬
lenti: licet expsse ñ exigant: tenen¬

Expanded text:
illi, qui veniente termino solutionis, nolunt dare verbum dilationis debitori, qui est iuramento astrictus solvere, nisi data eis pecunia, vel aliquo equipollenti, licet expresse non exigant. E
Abbreviated transcription (Latin):
ñ esset usura. ultͣ sortẽ accipere. Pita. dũ
ego esnem. uł essẽ ꝑatꝰ em̃e c̾tas m̃ces de
pocunia. ⁊ tu ꝓpt̾ nimiã instantiã fecisti
me cessare a tali emptionẽ id̾o ut tͥ mittu¬
arẽ. ⁊ id̾o dico. uolo ꝙ ibi reddas m ꝙͣtũ
deferrem. recipio tñ in me ꝑicislũ ut supͣ

Expanded text:
ipere, puta dum ego emerem vel essem paratus emere certas merces de pecunia et tu propter nimiam instantiam fecisti me cessare a tali emptione, ideo ut tibi mutuarem. Et ego dico, volo quod ibi reddas mihi tandeferrem, recipio tamen in me periculum, ut supra
Abbreviated transcription (Latin):
signando distiãm int̾ mutuũ ⁊ locatũ:
ponit tͥa. pͥmũ. qr in mutuo tͣnsfertur
ꝑiculũ ĩ accipientẽ. secus in locato. Scd̾n.
qr pecunia ñ det̾iorat᷑ ꝑ usũ. secus indo¬
mo. uł eqͦ uł alia relocata. Terciũ: qr
usus pecunie nlłm fructũ uł utilitatẽ
parit utenti. secꝰ in usu agͥ. uł domus. ł
eqͥ uł alt̾iꝰ rei locate. licet gͦ ĩ casu ꝓpõi
maxime qr tales semꝑ faciũt tale mu¬

Expanded text:
tiam inter mutuum et locatum ponit tria: primum, quia in mutuo transfertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu propositmaxime quia tales semper faciunt tale mu
Abbreviated transcription (Latin):
est ad bibenda distinctio: qr aut certa
pacta fuerũt int̾ creditorẽ ⁊ debitorẽ
firmata suꝑ uenditõe pignoris in certe
sr̃ hoc ꝯuotut ꝯuenit int᷑ eos. In pͦ ca¬
su d creditor pͥus notificare dreditori:
⁊ postea pot̾it uend̾e ẜ formã ꝯuent am

Expanded text:
est adhibenda distinctio, quia aut certa pacta fuerunt inter creditorem et debitorem firmata super venditione pignoris in certo super hoc convenit inter eos. In primo casu debet creditor prius notificare debitori et postea po
Abbreviated transcription (Latin):
cłici. Ex loco dñr inhonesta. qr ĩ lupana¬
ri uł alio loco uili uł inhonesto talra
tͣctant᷑. ⁊ maxĩe si iudicia in talib lo¬
cis tͣctant᷑. Ite. qr locus est solitariꝰ uł
ałr suspectꝰ. In talib eñi latibłis solẽt
ꝯmitti adulteria. ⁊ doceri ħetice p̾uitates.¬

Expanded text:
cem. Ex loco dicuntur inhonesta quando in lupanari vel alio loco vili vel inhonesto talia tractantur et maxime si iudicia in talibus locis tractentur. Item quando locus est solitarius vel aliter suspectus. In talibus enim latibulis solent committi adulteria et doceri heretice pravitates
Abbreviated transcription (Latin):
ũ. ⁊ emptor facit fructus suos sñ ꝑi¬
culo usure. licet uenditor iuxta uen¬
clitõis formã pꝰea recuꝑet p̾diũ. ⁊ ħ
intłłigas. nisi in fraudem usurarũ sit
facta talis uenditio. ꝙ p̾su᷑. ex hiis ꝯ¬

Expanded text:
um et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis formam postea recuperet predium. Et hoc intelligas, nisi in fraudem usurarum sit facta talis venditio quod presumitur ex his c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ usurariꝰ emit equũ uł p̾diũ de pecu¬
nia usuraria. ⁊ donat illũ alt̾i. pꝰea ef¬
ficit᷑ nõ soluendo. Qͦ. utrũ ille qͥ soluit
usuras. possit cũ effectu pet̾e rem ẽptã
de usuris ab ip̃opossessore. ⁊ inttũ ille
in foro pũiali teneat᷑ restituere .uiͦ. ꝙ¬
nõ. qr p̃ciũ ex re furtiua redactũ. nõẽ
siłi. res empta de pecunia usuraria. nõ
est uicio usure subiecta. Item. qr ẜ regu

Expanded text:
dium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? non, quia pretium ex re furtiva redactum, non mili res empta de pecunia usuraria, non est vitio usure subiecta. Item quia secu
Abbreviated transcription (Latin):
tas uł intentio uł spes inducũt usu¬
ram. uͥ nlłm pactũ fuit appõitum
in ꝯͣctu inuitui : Ad ħ qͥdã uolentes
tio facit hoĩem iisurariũ. Uñ qͥ sub
ilt᷑ sortẽ accepint: Usura est siũ md̾¬
sit pocunia nũata. siũ frum̃tũ. siue
uinũ. siũ oleũ. siũ carnes. siuĩ fructus.

Expanded text:
tas vel intentio vel spes inducunt usuram, ubi nullum pactum fuit appositum in contractu mutui? Ad hoc quidam volentes tio facit hominem usurarium, unde qui sub ultra sortem recepit, usura est, sive sit pecunia sive frumentum sive vinum.
Abbreviated transcription (Latin):
usure petuntur. qͣsi intẽe. Sobi gr̃a.
Si fideuissor soluit usuras creditori.
q̃ sibisunt a soc̃o ꝑnnĩata dote pig¬
nori obligate. ꝯpit᷑andos in sortem
nõ credimꝰ ꝯpellend̾. Cũ freꝙ̃t̃ dotis
fructꝰ ñ sufficiant ad mr̃imoni o

Expanded text:
usure petuntur cum interesse, verbi gratia si fideiussor solvit usuras creditori, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequenter dotis fructus non sufficiunt ad matrimonii one
Abbreviated transcription (Latin):
quis ꝓpt̾ necessitatẽ emat. ⁊ pꝰea nõ
indigeat sicut credebat. hic pot licite
cłici qͣ laici. neutros tñ dico teñi hicad
restitutõem faciendã. certe ꝑsone. s
debent erogare tale lucrũ. inusus pau¬
ꝑũ. Poẽ q̃ em̃e si tumeat caristiã ĩ t̾ra
⁊ uidet uitualta extrahi de terra.
clũ mͦ ñ ut cariꝰ uendat. s ne gens fame
beluas detestandos: qͥ ea intentione e¬
rasit aureos uł alias monetas. uł res
uenales. ⁊ p̃cipue uicticalia. ut de ta¬

Expanded text:
quis propter necessitatem emat et postea non indiget, sicut credebat, hic potest licici quam laici: neutros tamen dico teneri hic ad restitutionem faciendam certe persone, sed debent erogare tale lucrum in usus pauperum. Potest enim emere si timetur caristia in terra et videt victualia extrahi de terra, dummodo non ut carius vendat, sed ne gens fame belluas detestandos, qui ea intentione emunt aureos vel alias monetas vel res venales et precipue victualia, ut de ta
Abbreviated transcription (Latin):
ralis sit ꝓħibita. sũt tñ casus in qͥb
est ꝑmissa. Primo: ubi possessio et¬
cłie assignata est cłico in bñficium.
⁊ laicus tenet eam iniuste ⁊ iuolẽt̾.
pot̾ cłicus fructus illius beneficis ꝑci¬

Expanded text:
nibus sit prohibita, sunt tamen casus in quibus est permissa. Primo ubi possessio ecclesie est assignata clerico in beneficium et laicus tenet eam iniuste et violenter, potest clericus fructus illius beneficii perci
Abbreviated transcription (Latin):
forte scd̾ario sꝑet ꝙ ille debitor sebi re¬
mutuet. uł ad siłe si opꝰ fũit: forte nõ
est in ꝯͣctu mutui: Nũqͥd saltẽ pena il¬
la peci pot̾it absq periculo usure : Ao¬
ħ dico. ꝙ si pena est iudiciał .i. a uidi¬
ce imposita ⁊ statuta. ꝓpt̃ puniendã
ꝯtumatiam debitoris. qui cũ possit.
ꝯtẽpnit in t̾mino statuto solu̾e pecum¬
metu pene debitum certa die soluat᷑.

Expanded text:
forte secundario speret, quod ille debitor sibi remutuet vel aliquod simile si opus fuerit, forte non in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitoris; qui, cum possit, contemnit in termino statuto solvere pecunmetu pene debitum certa die solvatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑. Itẽ. rͦne more. ut si debebas mͥ
centũ ad certũ t̾minũ. noliusti ꝑsol¬
uere in fmino. ⁊ iõ oportuit mere¬
ciꝑe pecuniã sub usuris ꝓpt negocia
mea tractanda. tu tonetis mͥ restitu¬
ere illas usuras. si solui. uł siñi sol¬
iii. lib̾are me ab tp̃a obligatione.

Expanded text:
atione more, ut si debebas mihi centum ad certum terminum, sed noluisti persolvere in termino, et ideo oportuit me recipere pecuniam sub usuris propter negotia mea tractanda, tu teneris mihi restituere illas usuras, si solvi, vel, si non solvi, liberare me ab ipsa obligatione.
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ uł ꝑhibeantur. Qͦm usuratiꝰ ⁊
h̾es eiꝰ ad reddendas ufuras ꝯpellant᷑.
oltimo de qͥbdam dubitabilib ¶ Usu¬
ra est ex muttio lucrũ pacto debitum.
uł exactum. Non enĩ puto usitrã ꝯmiit¬
ti si gratis oblatum: gratis accipiatur.

Expanded text:
hibeantur, quomodo usurarius et heres eius ad reddendas usuras compellantur ultimo de quibusdam dubitabilibus. Usura est ex mutuo lucrum, pacto debitum vel exactum. Non enim puto usuram committi, si gratis oblatum gratis accipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ q̃sitũ est distenguo. Aut sberat ne¬
cessitas aut ñ. In pͦ casu indistincte
ñ tenet᷑. qr tenebatur eum pascere
sarracenis. In . uͦ: te᷑. si iuste ⁊ ex culpa
sua detinebatur. Ał: nõ. ut dem est s¬

Expanded text:
is, distinguo aut suberat necessitas, aut non: in primo casu distincte non tenetur, quia tenebatur eum pascere sarracenus. In secundo tenetur, si iuste et ex culpa sua detinebatur; alias non. Guillelmus
Abbreviated transcription (Latin):
Sactit. Ille autẽ qui sp̃ote suscip̃. Itẽ.
qͥ offert. Itẽ. Iudex qui defert. uł p̃¬
stat auctoritatẽ. Item. Assessores. ⁊
qui dant ad hoc ꝯsilii. auxilium.
uł fauorem. Item sacerdotes qui
dant bñdictiotiẽ. Isti om̃s peccant
longe grauiꝰ. Item. si ꝯting̾et ali¬
ꝙ̃ ibi mori. oĩb imputaretur ho¬
micidiũ. ⁊ om̃s fierent irregłares.

Expanded text:
. Ille autem qui sponte suscipit, item qui offert, item iudex qui defert vel prestat auctoritatem, item assessores et qui dant ad hoc consilium, auxilium vel favorem, item sacerdotes qui dant benedictionem, isti homines peccant longe gravius. Item si contingeret aliquem ibi mori, omnibus imputaretur homicidium et omnes fierent irregulares.
Abbreviated transcription (Latin):
dalo. Pena pugnantiũ induello ẽ.
sare. si ł necessitas uł utilitas hoc
uł alius cłicus in duello sponte
oblato uł suscepto ab ip̃o amississ
ꝑfe digiti. s ũ tantã qͥn sñ scandalõ
posset celebrare sollẽpnit̃. Pot̃ ꝙͣ tũ¬
cũq grauiꝰ sit excessus ep̃c cũ tali
ca laicos aũ qͣłr ĩ talib sit ꝓcedẽdũ:¬

Expanded text:
. Pena pugnantium in duello est sare, si aliter necessitas vel utilitas hoc vel alius clericus, in duello sponte oblato vel suscepto ab ipso, amisisset partem digiti, sed non tantam quin sine scandalo posset celebrare solemniter, potest quantumcumque gravis sit excessus episcopus cum ca laicos autem qualiter in talibus sit procedendu
Abbreviated transcription (Latin):
ibi pugnans. Duellũ est singłaris pug¬
na intͤaliqͦs ad ꝓbationẽ ueritatis. ita
uidelicet. ut qͥ uicerit: ꝓbasse intlłi¬
u̾ eo ꝙ ibi dei iudiciũ expectatnt. dr᷑
pugna. Monos enĩ unus: Machia:
pugna. Non d fieri etiam int̾ laicos.
licet eñtdõ. duellũ inierit cũ golia.¬

Expanded text:
ris pugna inter aliquos, ad probationem veritatis ita videlicet ut qui vicerit probasse intellim, eo quod ibi dei iudicium expectatur. Dicipugna. Monos enim unus, machia pugna. Non debet fieri etiam inter laicos, licet enim David duellum cum Golia
Abbreviated transcription (Latin):
uł currali uł negociali ñ recedit. ꝙ
sñ poc̃it agi nullateꝰ p̃ualet. aut si odi¬
de gesserit. ant si offenso culib ñ
saussaciat. aut si offendẽti osfensus
nõ indulgeat. aut si arma qͥs ꝯͣ iꝰ

Expanded text:
uel curiali uel negotiali non recedit, quod sine peccatis agi nulla ratione preualet, aut si odir, aut si offenso cuilibet non satisfiat, aut si offendenti offensus non indulgeat, aut si arma quis contra
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet ut sciat agnoscere qͥcqͥd d iudi¬
care. Iudiciaria enĩ potestas hoc expostu¬
lat: ut ꝙ d uidicare discernat. Diligẽs
gͥ ĩqͥsitor. subtił inuestigator. sapient̃
qͣi astute ĩt̾roget apeccatore ꝙ for¬
sitã ignoret. uł u̾eꝯdia uelit occultare.
Cognito itaq cͥmine. uarietates eiꝰ
nõ dubitet ĩ uestigare. ⁊ locũ. ⁊ tp̃c.

Expanded text:
 ut sciat cognoscere quicquid debet judicare. Judiciaria enim potestas hoc expostulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens igitur inquisitor et subtilis investigator sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine varietates ejus non dubit
Abbreviated transcription (Latin):
bona ꝓ eo faciendo. semꝑ eñ iuuet le¬
ĩstruat oꝑando. sit ꝑticops laboris.
qͥ ꝑticeps ult fieri gaudii. doceat ꝑ¬
seuerãtiã. caueat ne corruat. ne uiste
ꝑdat potestatẽ iudiciariã. ħ oĩa ⁊ pła¬

Expanded text:
bona pro eo faciendo; semper eum juvet leinstruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne corruat, ne juste perdat potestatem judiciariam. Licet
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ. ꝙ ñ appbo. ĩmo dico ꝙ si ecta
recipit coloniã coloni siti in pigno¬
re d fructꝰ in sortẽ ꝯputare. deduc¬
to iure suo. ⁊ laborib ⁊ expensis.
tp̃r recepit uł retuunt decimas. nũc
uenit ad sat̾factionẽ. asserens se ig¬
norantia ⁊ sĩplicitate peccasse .Uł. ⁊̃
scient̃. ⁊ postulat sibi remitti intui¬
tu det ⁊ elemosine ꝙ accepit uł reti¬
nuit ĩ p̃t̾ito tp̃r. cũ alr oport̾et eũ
cñ sua familia mendicare: Ad hoc
dico. ꝙ pot̃ eccͣa. pet̾e om̃s deciimas

Expanded text:
od non approbo; immo dico, quod si ecclesia recipit coloniam coloni sui in pignore, debet fructus in sortem computare, deducto iure suo et laboribus et expensis, tempore recepit vel retinuit decimas, nunc venit ad satisfactionem asserens se ignorantia et simplicitate peccasse, vel etiam scienter, et postulat sibi remitti, intuitu dei et eleemosyne, quod accepit vel retinuit in preterito, cum aliter oporteret eum cum sua familia mendicare. Dico quod potest ecclesia petere omnes decimas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetatis. s ꝑcipiendi fruc̾tus tp̃a¬
les fuit ꝯcessũ añ dc̃m ꝯciliũ in¬
liti in feodũ. ⁊ ip̃e bene uinat.
⁊ defendat eccͣam sicut fidelis uas¬
sallus: pot̃ excusari. Al. si unũ isto¬
rũ defũit. in ꝑiculo aĩe sue telret.
Ułdic. qd̾ nlło tp̃ potuerunt dati
in feodũ.. ⁊̃ qͦ ad ins tp̃ale sen ciui¬
le. ita ꝙ tͣnsirẽt ad heredes. sicut
⁊ feodum. Inittiłr enĩ eẽt tũc ius
spũiale. apud eccͣam. qr sic̃ sñ aĩa
ñ pot̃ unuere corpꝰ. ita sine tõꝑalib
spñalia ñ possũt ꝯsistere .i.q.iĩ.¬

Expanded text:
ructus temporales, fuit concessum ante dictum concilium militi in feudum, et ipse bene iuvat et defendit ecclesiam, sicut fidelis vasallus, potest excusari. Alias si unum istorum defuerit, in periculum anime sue tenet. Vel dic, quod nullo tempore potuerunt dari in feudum, quoad ius temporale seu civile, ita quod transirent ad heredes, sicut et feudum. Inutiliter enim esset tunc ius spirituale apud ecclesiam, quia sicut sine anima non potest vivere corpus, ita sine temporalibus spiritualia non possunt consistere.
Abbreviated transcription (Latin):
rintur. ⁊ qui eas dare noliũt
res alienas inuadit. Et ꝙͣti pau¬
ꝑes in locis suis u̾cũq ip̃e hĩtat
illo deccinas ñ dante fame mor¬
tiu fuerĩt. tantoꝵ homicidioꝵ

Expanded text:
rdoti. Qui eas dare noluerint, res alienas invadunt. Et quanti pauperes in locis, ubi ipse habitat, illo decimas non dante, fame mortui sunt! Tantorum homicidiorum
Abbreviated transcription (Latin):
currũt. ⁊ ꝑ abitsionẽ taliũ iudici¬
ũ sibi manducant ⁊ bibunt .xui.¬
deseruũz eccͣam sicut debent. ⁊¬
has decimas ñ recipiũt ut eas ĩ
malos ustis ꝯsumãt. s ut m̃¬

Expanded text:
t per abusionem talium, iudicium sibi manducant et bibunt.deserviunt ecclesie sicut debent et has decimas non recipiunt, ut eas in malos usus consumant, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ ñ erat adhuc in mora. ⁊ io¬
lent̃ sidi ablatũ est ab excraneo cui
nõ potuit ꝓhibere. ñ teͦ. S aget
semꝑ posterior mora nocet ei. ꝑꝙ̃
sticus erat in mora. temꝑe iiolenti¬
e. tenet᷑ ad totalẽ decimã tociꝰ acer¬
ui.dabit tũ eccͣa. rustico suas acti
mora. de residuo tm̃ recipiet deci
sticꝰ nõ reposuerat fcnctus. qͦs ał re¬
posuisset in locum securũ. ⁊ tunc
qͥoqͥo portatur. cedit ĩ ꝑiculũ ec̃ce.
Ad minus usq ad ꝯplem̃tũ decĩe
łcc̃a enĩ ñ d pot̾e ltic̾. cũ dap̃nis ali

Expanded text:
 non erat adhuc in mora et violenter sibi ablatum est ab extraneo, cui non potuit prohibere, non tenetur, sed aget semper posterior mora nocet ei per sticus erat in mora tempore violentie, tenetur ad totalem decimam totius acervi. Dabit enim ecclesia rustico suas actiomora, de residuo tantum recipiet decimsticus non reposuerat fructus, quos alias reposuisset in locum securum. Tunc quicquid asportatur cedit in periculum ecclesie ad minus usque ad complementum decime. Ecclesia enim non debet petere lucra cum damnis ali
Abbreviated transcription (Latin):
bent ñ obstanti taii p̃scͥptione sol¬
ui ecc̃e ꝑrochiali. ad ꝙͣ de iure ꝯͥ
spectat ꝑceptio deciuraꝵ .4xͣ.e.¬
q ep̃os male facere. qͥ om̃s decimas
noualiũ siue dẏoc̃. ⁊ alias qͣscũq
possũt a militib recuperare sibi
nsurpant ꝙ ñ licet de iure nisi
cum illa noualia uł alia ñ sunt
infra t̾minos alic̾ parrochie. uł
nͥ aliam cãm rationabriẽ osten¬
in una ꝑrochia. colit p̃diũ in allia.
Alius pascit pecora/ in alia ꝑro¬
chia. si habet caulas sui ouilis in
alia. Cui ec̃ce soluentur decune
nales d psoluere iłai ecc̃e. ubi ꝑ
totum annũ uł frequentiꝰ audĩt¬

Expanded text:
ptione solvi ecclesie parochiali, ad quam de iure communi spectat perceptio decimarum.que episcopos malefacere, qui omnes decimas novalium sue diocesis et alias quascunque possunt a militibus recuperare, sibi usurpant quod non licet de iure, nisi cum illa novalia vel alia non sunt infra terminos alicuius parochie, vel nisi aliam causam rationabilem ostenin una parochia, colat predia in alia; alius pascit pecora in una parochia, sed habet caulem sive ovile in alia; cui ecclesie solventur decime? nales debet persolvere illi ecclesie ubi per totum
Abbreviated transcription (Latin):
e. Ad ħ. S qͥd de militib cathalo¬
nie qui intunt᷑ se tueri pͥuilegio
ap᷑. sedis. indulto ut dñt qͦndam
comiti barcinoñ. in fauorẽ xp̃ĩant¬
tatis. ⁊ fidei catholice. Ut .s. decimas
õtum locoꝵ q̃ pagans expulsis redu¬
ceret ad cultũ di posset licite retiñe
⁊ int̾milites ⁊ pͥncipes t̾re sue qui
ip̃m int̾iarent ad ħ. diuid̾e. Nũ¬
quid possũt tales. decimas rettñe
lic̃ite: Itẽ. Nũqͥd liberantur. ⁊ excu¬
santur rustici a poc̃o soluiendo mili

Expanded text:
ennaforte Quid de militibus Catalonie, qui nituntur se tueri privilegio apostolice sedis indulto, ut dicunt, quondam comiti Barcenonensi in favorem christianitatis et fidei catholice, ut scilicet decimas omnium locorum, que paganis expulsis reduceret ad cultum dei, posset licite retinere et inter milites et principes terre sue, qui ipsum iuvarent ad hoc, dividere; nunquid possunt tales decimas licite retinere? Item nunquid liberantur et excusantur rustici a peccato solvendo mili
Abbreviated transcription (Latin):
Preserũ cũ ecc̃a non petat ad eis. nͦ
ꝯͣdicat melitib qͦs scit ⁊ uidet recipe
decimas. Ał. si scirent eos illicite re¬
cipere. ñ liberarent᷑. si tñ ꝓpt̾ metũ
ꝑsoluerẽt excusarentur a pcc̃o. ñ
a toto. s a tanto .xxxii. q. ui. Ita

Expanded text:
presertim cum ecclesia non petat ab eis, nec contradicit militibus quos scit et videt recipere decimas. Alias si scirent eos illicite recipere, non liberarentur. Si tamen propter metum persolverent, excusantur a peccato, non a toto sed a t
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tͣnsiatũ dñiũ pecunie decimãde in
accipientẽ. ⁊ ñ ꝯpetit repeticio. ut ĩ
raptore. sẏmoͦ. ustirario. In pͥmo ca¬
ꝙͣ duui est ille in scelere. ne uideatur
aꝓꝓbare delictũ eius. sicut. ⁊ qñ res¬
p̾uit eccͣa oblationes aliqͦꝵ obdetes¬
tationẽ criminis in qͦ iacent. ut pu¬
ta. notorie disfidentiũ. Itẽ. eoꝵ qui¬

Expanded text:
est translatum dominium pecunie decimande in accipientem et non competit repetitio, ut in raptore, symoniaco, usurario. In primo ca ille est in scelere, ne videatur approbare delictum eius. Sicut et quandoque respuit ecclesia oblationes aliquorum ob detestationem criminis in quo iacent, utputa notorie diffidentium, raptoru
Abbreviated transcription (Latin):
si dubitetur de ꝯsuetudine utrũ
decime p̃deales dande sint capellis
nales uero: capesle. ad aliud dico.
ꝙ de lacte fetu. ⁊ lana detur decima
illi ecc̃e. in cuiꝰ ꝑrochia sita sũt pa̾
cua. qr cũ inde susciptant totum
nutrim̃tũ. tales decime p̃diales

Expanded text:
si dubitetur de consuetudine, utrum decime prediales dande sint capellis nales vero capelle. Ad aliud dico, quod de lacte, feno et lana, detur decima illi ecclesie in cuius parochia pascua sita sunt, quia cum inde suscipiant totum nutrimentum, tales decime predia
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fc̃i manẽtis actu. ut cũ qͥs pbłicete¬
net adultã uł ꝯcubinã ĩ domo. Aliud
notoriũ fc̃i tͥnseuntis actu. ut si aͥs in
pbllco ĩt̾ficit hoĩem. uł fec̃ sortilegiũ.
uł siłe. Alud: notoriũ fc̃i p̃sũpti. Ut si

Expanded text:
um facti manentis actu, ut cum quis publice tenet adulteram vel concubinam. Aliud notorium facti transeuntis actu, ut si aliquis in publico interfecerit hominem vel fecerit sortilegium vel simile. Aliud est notorium facti presumpti, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
mã ad aures suꝑioris ꝑuenit. rsõ qͥd̾
mor innuit. ⁊ diffamatio mãrtestat.
d corã ecc̃e semiorib ueritatẽ diligã¬
tius ꝑscrutari. ut si rei poposcerit qͣ¬
litas : canoĩca districtõ culpã fertat

Expanded text:
 ad aures superioris pervenerit, non quidem mor innuit, et diffamatio manifestat, debet coram Ecclesiae senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut, si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat
Abbreviated transcription (Latin):
nuttat. magnũ scandalũ gnĩat. ⁊ ita
orẽ inã. ut peniteat. ⁊ ꝯterat᷑. doleat
⁊̃ qr ita tarde penitet. ⁊ ꝓponat ꝯfit̾i.
qͣ. cito pot̾it hr̃e oportunitatẽ. ⁊ sic ꝯfi¬
c̃iat ⁊ sumat. Si hoc nõ pot̃ uł si ułt.¬

Expanded text:
 ita orem viam ut peniteat et conteratur. Doleat etiam quod ita tarde penitet et proponat confiteri quam cito poterit habere opportunitatem et sic conficiat et sumat. Si hoc non potest
Abbreviated transcription (Latin):
tudo est inscełe. uł ⁊̃ pauci. potentes tũ.
qͦs mag̃ seqͣr multitudo: Nũqͥd exͥcabit
eos ep̃e. si uolũt se corrige. Ad ħ dicas. ꝙ
si illi rocognoscũt se pocrare in hoc de qͦ
rep̃hendũt᷑. tñ nolẽt cessare. ⁊ si ĩ fligat᷑
eis pena exͥcationis uł siłis. tunet᷑ scisma

Expanded text:
tudo est in scelere vel etiam pauci, potentes tamen, quos magis sequitur multitudo; numquid excommunicabit eos episcopus, si nolunt se corrigere? Ad hoc dicas, quod si illi recognoscunt se peccare in hoc de quo reprehenduntur, tamen nolunt cessare. Et si infligatur eis pena excommunicationis vel similis, timetur schisma
Abbreviated transcription (Latin):
ma. ⁊ minora poc̃a ꝯstrĩgit᷑. si oĩo nłłs
fñ pcc̃o aditus patet. minora semꝑ eli
giat clauditur. ibi se in fugã p̃cipetat
iebi breuior murus ing̾it᷑. Dicas gͦ. ꝙ
s̃tate inspecta. nichii est ꝑplexitas.¬

Expanded text:
ma et minora peccata constringitur, si omnino nullas sine peccato aditus patet, minora semper el ne fugiat clauditur, ibi se in fugam precipitat, ubi brevior murus ingeritur. Dicas ergo quod veritate inspecta nihil est perplexitas
Abbreviated transcription (Latin):
quimi urtutes lẽdamus ⁊ eus qui fruc¬
tum ronoꝵ operum ꝓferte ceꝑunt
aute matiniratem neceamꝰ. qui ergo
hos cõmiserit dignam. puĩam gerat
diose restituat. Item ibicem teneros
auditores non dumi ad maturitatẽ
fructus ꝑtingentes quoꝵ uicia qui
acerbe ⁊ induerete reprehendit ani¬
mi ignem sptuis ĩmitit nec ad ina¬

Expanded text:
es laedamus, et eis qui fructum bonorum operum proferre coeperant, ante maturitatem noceamus. Qui hoc ergo commiserit, dignam poenitentiam gerat, diose restituat. Spicas. Teneros auditores nondum ad maturitatem fructus pertingentes: quorum vitia qui acerbe et indiscrete reprehendit, quasi ignem in spicas immittit, nec ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
creatuta dignitatem tuam queni
am tiam quoniam non solum es¬
insignita dei ymagine uerum ⁊¬
decorata sollicitudine. Sicut enim
creator tuus qui te ad ymaginem¬
⁊ similitudinem suam creauit
est caritas bonus ⁊ iustus. suauit. ⁊
mitis paciens ⁊ misericors ⁊ ceteta
nisignia que de eo legunt᷑. tra tu
creata es ut caritatem hẽres et
esses munda et sancta. pulchit et de¬
cora. nutis ⁊ humilis. ꝯuid tibima¬
ginem ⁊ similitudinem suam te cõ¬
tis te ornaret quib ip̃e ornatus est. qͣi¬

Expanded text:
e dignitatem tuam, nobilis creatura; quoniam non solum insignita es Dei imagine, verum etiam decorata similitudine. Sicut enim Creator tuus, qui te ad similitudinem suam creavit, est charitas, bonus et justus, suavis et mitis, patiens et misericors, et caetera insignia quae de eo leguntur: ita tu creata es, ut charitatem haberes, et esses munda et sancta, pulchra et decora, mitis et humilis. Quas virtusimilitudinem suam te conum vestimentis te ornaret, quibus ipse ornatus est?
Abbreviated transcription (Latin):
ta sanguine deputata cumi ange¬
lis capar beatitudinis heres boni¬
tatis rãtõnis ꝑticeps. ꝯiuid tͥ cum
carne unde iffa pateris᷑. Consid̾a
deus ubiq est totus omnia niuifi¬
cans mouens ⁊ gisõnanis. sic in tuo

Expanded text:
ta sanguine, deputata cum Angelis, capax beatitudinis, haeres bonitatis, rationis particeps, quid tibi cum carne unde ista pateris? Propter per ubique totus est, omnia uiuificans, mouens et gubernans, sic anima in suo
Abbreviated transcription (Latin):
cit se uelle intrare. cum uir exi¬
git ab ea debitum. ⁊ tñ ꝓcrasti¬
so illa ingrederetur. nichiloni¬
nus teneret ingressus. dum mͦ
ante carnalem copulam. ar.exͣ.¬

Expanded text:
cit velle intrare, cum vir exigit ab ea debitum et tamen procrastiso illa ingrederetur, nihilominus teneret ingressus, dummodo ante carnalem copulam. P
Abbreviated transcription (Latin):
toritas exigitur. qr nemini liez
auctoritate ꝓpria redimere uł
ꝯmitare.
st tñ aifferentia int̾ uotũ t̾re
sc̃e ⁊ alia uota. qr de noto t̾re
sc̃e. redimendo. ꝯmutando uł
differendo. nullus pot̾ se intromit¬
tere nͥ ppͣ. uł alius desuo speciali
In aliis autẽ uotis. redimendis.
ꝯmutandis. uł differendis: licet
quidã ałr dix̾int. ⁊ alii clubita¬
uerint. dico ꝙ siuuis diocesianus
ep̃c. ꝯsideratis causis. pot̃ austo¬

Expanded text:
toritas exigitur, quia nemini licet auctoritate propria redimere vel commutare. Est tamen differentia inter votum terre sancte et alia vota, quia de voto terre sancte redimendo, commutando et differendo nullus potest se intromittere nisi papa vel alius de suo speciali In aliis autem votis redimendis commutandis vel differendis, licet quidam aliter dixerint et alii dubitaverint, dico quod suus diocesanus episcopus, consideratis causis, potest aucto
Abbreviated transcription (Latin):
egredi qñ uolũit usq ad etatem
sensies ale qui fit ante annos
pubertatis ñ teneat: tñ exire s̃
potest pͥusꝙͣ ꝑueniat ad etatem
ñit ad ꝑfc̃am etatem. pot̾ egredi¬
anctoritate. intrat. potest᷑ extrahi.
a patre uł tutore .I. annũ ⁊ diem.
doli capax emisit uotum aliud
bes. dolitñ capax sponte intͣuerit.
ꝯsulerem ei ad cautelam qd̾ non
dolo inductus intrauit quis re¬
ligionem: Nũquid pot̾it allega¬
re deceptionẽ. ⁊ exire : Dico qd̾ sĩ.
Non eñi pot̾it dic̾e se deceptum. cu¬
iꝰ ꝯdͦ meliqr fc̃a est. nec alt̾uis dolo.
s sue potiꝰ fatuttati ascribat. exͣ¬

Expanded text:
usque ad etatem sensus ille qui fit ante annos pubertatis non teneat, tamen exire non potest priusquam perveniat ad etatem rit ad perfectam etatem, potest egredauctoritate intraverit, potest extrahi a patre vel tutore infra annum vel diem.doli capax emisit votum aliud bes, doli tamen capax, sponte intravit, consulerem ei ad cautelam quod non edolo inductus intravit quis religionem nunquid poterit allegare deceptionem et exire? Dico quod non enim poterit dicere se deceptum, cuius conditio melior facta est nec alterius dolo, sed sue potius fatuitati ascribat.
Abbreviated transcription (Latin):
ligas cum distinctione. qr aut in¬
ter uirum et uxorem ẽ secita
carnał copulatio aut nõ. In pͦ
casu. si ullt uxor religionẽ intͣ
pecta de inꝯtinentia. licenciet
uirum.⁊ ꝓmittat in manu uł
p̃sentia epͣi ꝯtinentiam. ⁊ sic
qd̃ uxor possit intrare religionẽ
uiro sene ⁊ nĩ suspecto de inꝯti¬
uxornõ nult ingredi religionẽ.
s in scło ꝑmitrit ꝯtinentiã. obli¬
gatur ꝙͣtum in ea est. Marito
ambo emiserant pari ꝯsensu ta¬
le uotum. Tũc eñi ĩ si maritus
ꝓhiberet. ⁊ uotum frangeret:
ip̃a tñ d instantissimeꝰ ꝑseue¬
rare in uoto ꝙ fecit .xxxiii.q.¬

Expanded text:
um distinctione. Quia aut inter virum et uxorem est secuta carnalis copula, aut non. In primo casu, si vult uxor religionem intrapecta de incontinentia, licentiet virum et promittat in manu vel presentia episcopi continentiam. Et sic d uxor possit intrare religionem, viro sene et non suspecto de incontiuxor non vult ingredi religionem, sed in seculo promittit continentiam, obligatur quantum in ea est. Marito ambo emiserint pari consensu tale votum. Tunc enim, etsi maritus peteret ac votum frangeret, ipsa tamen debet instantissime perseverare in voto quod fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
moacho dispensare. qr abdicatio
ꝓprietatis sicut ⁊ custodia castita¬
tis adeo est annexa regule mo¬
nachali. ut qͣ eam noc sũmis põ¬
tifex possit licentiã indulgere.

Expanded text:
m aliquo monacho dispensare, quoniam abdicatio proprietatis, sicut et custodia castitatis, adeo est annexa regulae monachali, ut contra eam nec summus pontifex possit licentiam indulgere.
Abbreviated transcription (Latin):
datur ei. cum õib hiis q̃ atcule¬
tit. fide tũ accepta de impunitate
Si autẽ infra trientuiu̾ ñ fuerit
requisitus: postea queri non pot.¬
incipiet ꝯputari illud trienni¬

Expanded text:
datur ei, cum omnibus his que attulerit, fide tamen accepta de impunitate. Si autem infra triennium non fuit requisitus, postea queri non potincipiet computari illud trienni
Abbreviated transcription (Latin):
superioris. qd̾ omne tale uotum
potest ꝯmictari inuotum reli¬
gionis. qr illud indubitant᷑ me¬
inis est. Uñ alex̃ .ii. Rei fractiuo¬
ti nulatenus hãntur qui tẽporale
obsequiũ. in ꝑpetuam noscunt᷑
ꝑ salute aie sice utaltus aliqͥdme¬

Expanded text:
 omne tale votum potest commutari in votum religionis, quia illud est indubitanter melius. Unde Alexander III: Rei fracti voti nullatenus habeantur, qui temporale obsequium in perpetuam noscunturpro salute anime sue utilius aliquid me
Abbreviated transcription (Latin):
uoto ierosolimitano. qd̃ ĩ max¬
imũ fauorem fre sc̃ẽ ac fidei
xp̃iane pot̾ uir sũ uxoris licen¬
tia facere ac libere implere.
uxor tñ ut ꝯsentiat est attentꝰ
si non ułt remanere sequatur

Expanded text:
oto Hierosolimitano, quod in maximum favorem terre sancte ac fidei christiane, potest vir sine uxoris licentia facere ac libere adimplere. Uxor tamen, ut assentiat, est attentius si non vult remanere, sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
añ ħ tp̃c: Credo saluo melioriiu¬
aicio. qd̾ ille d reman̾e in ordĩe.
⁊ mõast̾ium satisfac̾e dño. qd̾
fuit in culpa recipiendo eũ. ar.¬
qd̃ si iste erat incognitus. ⁊ asse¬
rebat se liberum cum interroga¬
batur de ħ: uł forte ꝓbabat ñ
ꝑ falsos testes. ⁊ corruptos. si dñc¬
cunt noluerit eum ex gr̃a dimit¬
tere. spoliabit᷑ tanꝙͣ indignus ⁊
iulis hĩtu quẽ furtiue accepit.

Expanded text:
 Credo, salvo meliori iudicio, quod ille debet remanere in ordine et monasterium satisfacere domino, quia fuit in culpa recipiendo eum, d si iste erat incognitus et asserebat se liberum cum interrogabatur de hoc vel forte probabat hoc per falsos testes et corruptos, si dominus noluerit eum ex gratia dimittere, spoliabitur tanquam indignus vel vilis habitu quem furtive accepit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓpt̾ scandalum tollendũ tenet᷑
suꝑioris. multipłr. Sunt enimõ¬
dam ꝑsone. q̃ nõ hñt liberam fa¬
cultatem uouendi. ut ecce. mõa¬
chus si pof̾ fac̾e uotum abstenen¬
tam ⁊ si fecerit non d exequi sã¬

Expanded text:
pter scandalum tollendum votum tenetur superioris multipliciter: Sunt enim quedam persone, que non habent liberam facultatem vovendi, ut ecce monachus non potest facere votum abstinenaliud fecerit, non d
Abbreviated transcription (Latin):
si. It̃. qͥd si heres est pupillus. Nũqͥd po¬
t̃ differri soło debitoꝵ sub p̃textu pu¬
l. Sub p̃textu etatis pupilli debitoris
hẽditarii creditoꝵ accõnes differri
ñ posse. nunis euidens est. Uñ. cũ te
creditorib satiffaciat: enuti debes.

Expanded text:
s. Item quid si heres est pupillus; numquid potest deferri solutio debitorum pretextu pu. Sub praetextu aetatis pupilli debitoris hereditarii creditorum exactionem differri non posse nimis evidens est. unde cum te creditoribus satisfiat, eniti debes.
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero uidex ꝑ ĩp̾dentiã assessoris
male iudicauit. erit excusat᷑ iudoe
si sĩplex erat. ⁊ hũit bonaꝰ ꝯscĩam. nec
fuit culpa eligendo talẽ assessorem.
qr bonꝰ ⁊ sufficiens ꝯmunit̾ credeba¬
tur. In matori eñi culpa fuit hic as¬
git᷑ ꝓpt̾ scĩam s ñ sic in uidice. Mul¬
ti eni illit̾ati. ⁊ sĩplices hũt nirisdic¬
tionẽ ⁊ iuste. ⁊ ioeo p̃cipue tenebit᷑
assessor ei qui lesus est. Et. Or qͥsq¬
hñt c̃tos redditꝰ sibi assignatos: nõ
licet eis aliqͥd a litigatorib uł ⁊ ali¬
is subditis extorquere ut supͣdesu
est de uidice ordinario. S si non
hñt certum stipendiũ sibi assigna
ut sagi siue missi ⁊ siles si extorgũt.¬

Expanded text:
Si vero iudex per imprudentiam assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic asgitur propter scientiam, sed non sic in iudice. Multi enim illiterati et simplices habent iurisdictionem et iuste, et ideo precise tenebitur assessor ei qui lesus est. Shabent certos redditus sibi assignatos. Non licet eis aliquid a litigantibus vel etiam aliis subditis extorquere, ut supra dictum est de iudice ordinario. Sed si non habent certum stipendium sibi assignatut sagi sive missi et similes, si extorqu
Abbreviated transcription (Latin):
ad restitutionẽ. ⁊ pot̾unt inde fac̾e
q̃uam ꝑsone inferioris loci: q̃ ab utͥq
ꝑte ñ insolent̃ accipiũt. sicut offici¬
ales. Ab his ex tõta ꝑ ĩmoderatã ĩꝑ¬
bitatẽ. repeti solent. magoͥs tñ repre¬
hendimꝰ qui talia inuisitate repetiue¬
rũt. ꝙͣ qͥ ea de more sũpserũt. ⁊ sub¬
acquisierũt taꝙͣ sua pauꝑib largi¬
unt᷑. ꝙͣ iis a quib recepta sũt tanꝙͣ
aliena restituant . xiiii.q .u. ñ sane

Expanded text:
ad restitutionem et poterunt inde facere quedam persone inferioris loci que ab utraque parte non insolenter accipiunt, sicut officiales, ab his extorta per immoderatam improbitatem repeti solent; magisque reprehendimus qui talia inusitata repetierunt, quam qui ea de more sumpseruacquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur, quam eis a quibus recepta sunt tamquam aliena r
Abbreviated transcription (Latin):
falsa instrrisnta. neᷤ testes fassos uł
cortuptos. nec iñtiat᷑. nec falsas le
inducat. nec dilationes ñ necessa¬
rias in gͣuam̃ ꝑtiũ q̃rat. Itẽ ꝙ fide¬
lit̃ in ꝙͣtũ iusticia ꝑmittit cãm sui
clientuli foueat. nichil de ꝯtingẽ¬

Expanded text:
falsa instrumenta nec testes falsos vel corruptos ut mentiantur, nec falsas leginducat, nec dilationes non necessarias in gravamen partium querat. Item quod fideliter, in quantum iustitia permittit, causam sui clientuli foveat, nihil de contingen
Abbreviated transcription (Latin):
ħ dico ꝙ ordinarii iidices. ñ debẽt
pet̾e. ⁊̃ expensas cum ꝓpt̃ insticiã
tenendã suas hãnt dignitates. ⁊
reddit᷑ assignatos. Ad istos enĩ ex¬
tis. ꝯtenti estote stipendiis ur̃is.

Expanded text:
 quod ordinarii iudices non debent petere expensas, cum propter iustitiam tenendam suas habent dignitates et redditus assignatos. Ad istos enim extenti estot
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ ad restitutõem. Inculpa eñi fuit. c̃
sciuͭ ł sare debnͣ se insufficiente. ⁊ tñ in¬
dicare talem cãm psũpsit. Et sdẽ. si erat
sufficiens qͦ ad seiãm. si uoluisset libͦs
reuoln̾e ⁊ studere. S qr fuit negligẽs
⁊ noluit stud̾e. ꝙ̃ debuit ꝯdẽpnare

Expanded text:
tur ad restitutionem. In culpa enim fuit, cum scivit vel scire debuit se insufficientem et tamen iudicare talem causam presumpsit et idem si erat sufficiens quo ad scientiam, si voluisset libros revolvere et studere, sed quia fuit negligens et noluit studere quem debuit condemnare
Abbreviated transcription (Latin):
mił. ñ currit p̃scͥptõ. in reb aduen¬
ticiss nͥ ex qͦ liberatꝰ fuĩt a patria po¬
testate. Nec mi̾ri currit in dote. nͥ so¬
luto mr̃imõio. uł marito u̾gente
ad inoprã. Nec creditori nͥ existente
debiti ꝯdͦne uł adueniente die.

Expanded text:
milias non currit prescriptio in rebus adventitiis, nisi ex quo liberatus fuerit a paterna potestate nec mulieri currit in dote, nisi soluto matrimonio vel marito vergente ad inopiam, nec creditori, nisi ei existente debiti condictione vel adveniente die.
Abbreviated transcription (Latin):
a płib ꝓ ꝑtib designatis petunt᷑. F.
uno hẽd̃ legauit creditori. hẽditario
ꝯpensandi aĩo. Tunc eñi hores ille
nsq ad ꝙͣtitatẽ legati omis dediti. il¬
Qͥ nt᷑. mexpensa fum̃is nxoris. q̃ nõ
tm̃astringit he̾des ꝓ hẽditariis portio¬
ad eum de dote uxoris sue. ut puta. ad
oũ ꝑnenerũt .c. ⁊ in heditate sũt. ce.

Expanded text:
 pro partibus designatis petuntur. uno heredum legaverit creditori, hereditaria compensandi animo. Tunc enim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti ilin expensa funeris uxoris que non tantum astringit heredes pro hereditariis portioad ipsum de dote uxoris sive, ut puta ad eum venerunt centum et in hereditate sunt CC,
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ⁊ legata scũ relicta. qr debita te
ꝑsoluere absq detractione legitiie.
si necesse est ꝙͣtũ pot̃ suffic̾e hẽditas
De legatis aũ pot̃ detrahere suã legit¬
timã. si tot sũt ꝙ illis solutis nĩ rema¬
ñet sibi legittima. nã in legntima:
pat̾ ñ potuit gͣuare filiũ. Si q̃ ras

Expanded text:
sive relicta, quia debita tenetur persolvere absque detractione legitime, si necesse est, quantum potest sufficere hereditas. De legatis autem potest detrahere suam legitimam, si tot sunt, quod illis solutis non remaneret sibi legitima. Nam in legitima pater non potuit gravare filium. Guillelmus
Abbreviated transcription (Latin):
penias qͣs fecit in necͣrias cãs hẽdita¬
tis. siue in fimere. siũ in testam̃ti
uł inuẽtarii ꝯfectione. uł siłi. Et bre¬
uit sicut debitis totã hõditatẽ exhau¬
rientib alucto d ẽẽ ĩmunis. ita et

Expanded text:
sas hereditatis, sive in funere sive in testamento vel inventarii confectione vel simili et breviter, sicut debitis totam hereditatem exhaurientibus, a lucro debet esse immunis, ita et
Abbreviated transcription (Latin):
tarii p̃ueniũt creditores. ⁊ accipnũt.
Uł pꝰteriores creditores: pͥores ⁊ potio¬
res p̃ueniũt: creditores post mod̾
uenientes ñ debent inqͥrere hẽdẽ.
nͥ remãserit eidẽ hẽditate. uñ pos¬
sit eis adhuc sat̃fat̾e. s hsĩt tanꝙ
potiores tus suũ saluũ ꝯͣ legatatios
qͥ pͥmo acceꝑant. Siłt ⁊ añriores cͤaito¬

Expanded text:
 accipiunt, vel posteriores creditores, priores et potiores preveniunt. Creditores postmodum venientes non debent inquietare heredem, nisi remanserit ei de hereditate, unde posset eis adhuc satisfacere, sed habent tamquam potiores ius suum salvum contra legatarios, qui primo acceperant. Similiter et anteriores
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯstitutõem eccͣe tm̃ sunt symo¬
niaca. ut cum quis renuntiat
eccͣe. illa ꝯditõe uł pacto. ut det᷑
nepoti suo uł alii. In talib non
sufficit sola uoluntas. nͥ ꝓcedat
Item. nõie emptionis ⁊ uenditionis
intelligas. omnẽ ꝯtractum non
gratuitũ. p̃ter ꝯtractum ꝑmitta¬
tionis. de qua sie teneas. Qr ꝑmu¬
tatio dignitatum uł p̾bendaꝵ¬
si potest fieri auctoritate parciũ
absq periculo sẏmonie. sicut nͨͦ

Expanded text:
stitutionem ecclesie, tantum sunt simoniaca, ut cum quis renunciat ecclesie, illa conditione vel pacto ut detur nepoti suo vel alii. In talibus non sufficit sola voluntas, nisi procedat Item nomine emptionis et venditionis intelligas omnem contractum non gratuitum, preter contractum permutationis. De qua sic teneas quod permutatio dignitatum venon potest fieri auctoritate partium, absque periculo simonie, sicut nec
Abbreviated transcription (Latin):
se. Non d credere. Uerũptñ duran¬
te credulitate ñ debet ad illo reciꝑe
ordiniẽ. s deponĩe d errorẽ. In ordi¬
ne tñ suscepto ab eo cum nichil
de ip̃o audierat pot̃ ministrare. exͣ.¬

Expanded text:
 non debet credere, verumtamen durante credulitate non debet ab illo recipere ordinem, sed debet deponere errorem. In ordine tamen suscepto ab eo, cum nihil de ipso audierat, potest ministrare.
Abbreviated transcription (Latin):
Sitta dcm est qd̾ semel uł bis ĩ arino
ꝯueniant om̃s frẽs ad tractandũ
de salute asaꝵ. ad audiendũ u̾bũ
dei. ad celebrandũ missas. ⁊ oratio¬
nes ꝓuiuis ⁊ defictis. ⁊ ad excitã¬
dam deuotionem. ⁊ ĩo pontnt sin¬
gulis anuis certam ꝙͣtitatẽ ex qua
reficiantur ⁊ ꝓuideant pauperib
bonũ est dui modo intentionet
sint muride ⁊ pͥncipłt in deo fixe.
Absit otũ ut ea que ꝓpt̾ bonũ. ⁊ licitũ
facimꝰ nobis debeat si qd̾ malum
q̃ ĩde p̃ter intentionẽ nr̃am accid̃

Expanded text:
ita dictum est, quod semel vel bis in anno conveniant omnes confratres ad tractandum de salute animarum, ad audiendum verbum dei, ad celebrandum missas et orationes pro vivis et defunctis et ad excitandum devotionem et ideo ponunt singulis annis certam quantitatem ex qua reficiantur et provideant pauperibus, bonum est, dummodo intentione sint munde et principaliter in deo fixe. Absit enim, ut ea que propter bonum et licitum facimus, nobis debeant, si quid mali etiam inde preter intentionem
Abbreviated transcription (Latin):
ne qd̾ scit aliqͥs ep̃m suũ sꝑmonia¬
cum. Ułt ordinari. Petit ab eo licenci¬
ã recipiendi ordines ab alio. Non
ułt dare. ĩmo p̾cipit ꝙ recipiat or¬
dines ab eo. Quid faciet: Dico ꝙ ñ
debet recipere ab eosiscit eum sy¬
motuacũ in ordine. cum eium
ille non habecit exequutõem. nõ
se excõicari. ꝙͣ recipiat ordines ab
si ignorabat eũ eẽ sỹmoniacũ. cum
tum. ⁊ iste ignoret. ñ recipit execu¬
tionẽ. ⁊ incligot dispensatione. ⁊ ħ:
in detestationẽ cͥminis .i. ꝙ .i. si qͥ a sy¬

Expanded text:
ne quod scit aliquis episcopum suum simoniacum, vult ordinari, petit ab eo licentiam recipiendi ordines ab alio, non vult dare, immo precipit quod recipiat ordines ab eo, quid faciet? Dico quod non debet recipere ab eo, si scit eum simoniacum in ordine, cum enim ille non habeat executionem, non re excommunicari, quam recipiat ordines ab si ignorabat eum esse simoniacum, cum tum et iste ignoret, non recipit executionem et indiget dispensatione et hoc in detestationem criminis. Secus est de
Abbreviated transcription (Latin):
sunt symoniaci. nec tenentur re¬
nũtiare. Unus: siinimicus m̃s
daret fraudulent̃ p̃cium. ꝓ electio¬
ne mea ut post ea quass aretur ele
⁊ ego reman̾em infamis. Alius. si
me inuito ⁊ exp̃sse ꝯͣdicente. as¬

Expanded text:
sunt simoniaci nec tenentur rennuciare. Unus, si inimicus meus daret fraudulenter pecuniam pro electione mea, ut postea cassaretur electio et ego remanerem infamis. Alius, si, me invito et expresse contradicente, a
Abbreviated transcription (Latin):
In mun̾e alingua distingutt᷑ ab.
ordinatur qͥs. suis p̃cib aut alie¬
nis. In pͦ casu. qͣntũcũq sit clignits
ille p̃ces sunt carnales. aut spũa¬
les.Si carnalos. ⁊ fũit ꝓ indigno:
tunc eni p̃ces succedunt loco p̃cii.¬
Dum mͦ ordinator uł elẽctor non
hãt respectũ ad p̾ces s ad dm̃. ⁊ me¬
dissentiũt. in pͦ articulo. dicentes.
ꝙ licite potest qui petere ꝓ se. exͣ.
pet̾ dicentis dño. Ecce nos reli .o. ⁊¬
saluo moliori intdicio. qd̾ non pot̃¬

Expanded text:
In munere a lingua distinguitur ab ordinatur quis suis precibus vel alienis. In primo casu, quantumcunque sit dignus, ille preces sunt carnales aut spirituales. Si carnales et pro indigno tunc enim preces succedunt loco pretidummodo ordinator vel elector non habeat respectum ad preces, sed ad Deum et medissentiunt in primo articulo, dicentes quod licite potest quis petere pro se, exemplo Petri dicentis Domino: Ecce nos relinquimusalvo meliori iudicio, quod non pot
Abbreviated transcription (Latin):
Circa penam symoniati: distin.¬
gue. qm̃ aut est sẏmoniac᷑ ĩ ordine.
aut in bñficio. Si in ordine: non
recipit exequittõem. s est ip̃o uire
suspensus. que ad se. ⁊ quo ad alios.
sĩ sit occult̃. siue manifestum. siẽ

Expanded text:
Circa penam simoniaci distingue, quoniam aut est simonia in ordine aut in beneficio. Si in ordine non recipit executionem, sed est ipso iure suspensus quo ad se et quo ad alios, sive sit occultum sive ma
Abbreviated transcription (Latin):
stis. dum tñ sine pactione. Si in¬
ꝓ bñficio uł alio sibi dando. nisi
cum tale obsequis̃ fuerit ĩpositũ
ip̃i bñficio. Uerbi gr̃a. Alicͥ p̃bende
est impositũ ħ oniic. ut quicũq¬
illam habũit. cantet cotidie de¬

Expanded text:
stis, dum tamen sine pactione. Si inbeneficio vel alio sibi dando, nisi cum tale obsequium fuit impositum ipsi beneficio, ut quando alicui prebende est impositum hoc onus, ut quicumque habuerit, cantet quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ namq possidens sine titulo
tenetur ad omĩa dampna ⁊ luo¬
si nauis ẜ Gñałr. Idem est si hãt
talem titulũ qͥ non pro titulo ẽ
fructus qͥ suꝑsunt deductis expen¬
sis q̃ fiunt. q̃rendoꝵ. ꝯgregando
Item. iuttelligo hoc de fructib qͦs
non expendit inseruiciũ uł in
uti litatẽ eccͣe. s in cilios ustis.
Nain ⁊ qui dep̃dandi c̃a accessit
ad negocia mea gerenda. ht̃ ꝯͣ me
actõem. ñ in io ꝙ sibi abest. qr ĩ¬
ꝓbe ad negocia mea accessit. s in
quo ego iouipletior factus sum

Expanded text:
liter enim possidens sine titulo tenetur ad omnia damna et lucipienda. Idem est si habeat talem titulum, qui pro non titulo est fructus qui supersunt deductis expensis que fiunt querendorum, congregandorItem intelligo hoc de fructibus quos non expendit in servitium vel in utilitatem ecclesie, sed in alios usus. Nam qui depredandi causa accessit ad negotia mea gerenda habet contra me actionem, non in id quod sibi abest, quia improbe ad negotia mea accessit, sed in quo ego locupletior factus sum