comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ hoc ordinant ut int̃ficiant pecora sua. & sangui¬
nẽ eoꝵ bibant: & scã dñi sui quȩ p̃cepit ds̃ ñ contin¬
gi. infrum̃to. uino & oleo hec cogitauerunt impen¬
dero: & uolunt consumere quȩ nec manib debe̾nt¬
concingere. Ergo qm hec faciunt: certim ẽ qdł in
ꝑditionem dabuntur. Qđd ego ancilla tua cognos¬
cens fugi abillis ee misit me dominus hȩc ipsanun¬
apudce. & exiet ancilla tuace orabo dm̃. & dicet mͥ
quando eis reddat peccatum siuuĩ: & ueniens nun¬
habebis omnẽ popł᷑ m isrł sicut oues quib ñ ẽpastor:
& ñ latrabit uel unus contra te. qĩnhȩc michidi¬
cta sunt ꝑ ꝓuidentiã dĩ. Et qm̃ iratus ẽ illis ds̃. hec
ipsa missa sum nunciare tibi. Placuer̃ aut̃ omĩa
uerba hȩc corã holoferne. ce coram pucris eiꝰ.  mira¬
bauitur ad sapientiã eius: & dicebat alter ad alterũ.
Non ẽ talis mulier suꝑ t̾ram: inaspectu inpulchri¬
tudie & insensu uerboꝵ. Et dixit ad illã holofer¬

Expanded text:
 hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant; et sancta Domini sui, quae praecepit Deus non contingi, in frumento, vino et oleo, haec cogitaverunt inpendere, et volunt consummere quae nec manibus debecontingere. Ergo quoniam haec faciunt, certum est quod in perditionem dabuntur. Quod ego ancilla tua cognoscens fugi ab illis, et misit me Dominus haec ipsa nunapud te: et exiet ancilla tua, et orabo Deum, et dicet mihi quando eis reddat peccatum suum, et veniens nunalem, et habebis omnem populum Israel, sicut oves, quibus non est pastor, et non latrabit vel unus canis contra te: quoniam haec mihi dicta sunt per providentiam Dei. Et quoniam iratus est illis Deus, haec ipsa missa sum nuntiare tibi. Placuerunt autem omnia verba haec coram Holoferne et coram pueris ejus, et mirabantur ad sapientiam eius et dicebant alter ad alterum non est talis mulier super terram in aspectu in pulchritudine et in sensu verborum et dixit ad illam Holofer
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ in conspectudĩ eoꝵ ascendamus ad illos. qm̃
tradens tradet illosds̃ eorum tͥ: &e subiugati ett̃
sub iugo potentiȩ tuȩ. Si aut̃ non ẽ offensio popli
huiꝰ corã dõ suo. ñ poterimꝰ resistere illis: qm̃ deus
eoꝵ defendet illos: & erimus in opꝓbriũ uiuuersȩ
terre. Et factum ẽ cũ cessasset loqui achior uerba
hec. irati sunt om̃s magnates holofernis. e cogita¬
bant int̾sicere eum: dicentes ad alterutrũ. Quis ẽ
iste qui filios isrł posse dicat resistere regi nabucho¬
donosor & exercitib eiꝰ homines mnermes & sine
uirtute. & sine ꝑitia artispugnȩ: Ut gͦ agnos¬
cat achior q̃m fallit nos.: ascendamꝰ inmontana:
& cum captifuerint potentes eoꝵ tunccũ eisdẽ
gladio transuerberabit᷑: ut sciat om̃is gensqm̃¬

Expanded text:
conspectu Dei eorum: ascendamus ad illos, quoniam tradens tradet illos Deus eorum tibi, et subjugati erunt sub jugo potentiae tuae. Si vero non est offensio populi hujus coram Deo suo, non poterimus resistere illis: quoniam Deus eorum defendet illos: et erimus in opprobrium universae terrae. Et factum est, cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eum, dicentes ad alterutrum: Quis est iste, qui filios Israel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor, et exercitibus ejus, homines inermes, et sine virtute, et sine peritia artis pugnae? Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos, ascendamus in montana: et cum capti fuerint potentes eorum, cum eisdem gladio transverberabitur: ut sciat omnis gens
Abbreviated transcription (Latin):
mox ut purificatisunt: optulerunt om̃s holocan¬
sta &e uota & reꝓmissiones suas. Porro uidith.
uniuersa uasa bellica holofernis que dedit il¬
li popłs. & conopeum qđ ipsa sustulerat: posu
cundus scđm faciẽ scõꝵ: ce ꝑ tres menses gaudiũ
huis uiccoriȩ celebratum ẽ cum uidith. Post
dies autẽ illos unusquisq rediit insua. & iudith¬
nuncca. ita ut ñ cognosceret uirũ omĩb dieb
uite sue ex quode funct̾ ẽ manasses uit eiꝰ. Erat autẽ
dieb festisꝓcedens cumgła magna. Mansit autẽ in
domo uirisui annoscentum quinq: & dimisit abrã
suã liberam: & defuncta ẽ ac sepulta cum uiro suo in
bethulia.: luxitq illã om̃is popłs dieb septẽ. In omĩ
autem spacio uite eiꝰ nonfuit qui ꝑturbaret istł. & pͦ

Expanded text:
omnes holocausta, et vota, et repromissiones suas. Porro Judith, universa vasa bellica Holofernis, quae dedit illi populus, et conopeum, quod ipsa sustulerat de cubcundus secundum faciem sanctorum, et per tres menses gaudium hujus victoriae celebratum est cum Judith. Post dies autem illos unusquisque rediit in doognosceret virum omnibus diebus vitae suae ex quo defunctus est Manasses vir eius erat autem diebus festis procedens cum gloria magna mansit autem in domo viri sui annos centum quinque et dimisit abram suam liberam et defuncta est ac sepulta cum viro suo in Bethuliam luxitque illam omnis populus diebus septem in omni autem spatio vitae eius non fuit qui perturbare
Abbreviated transcription (Latin):
uenturã. Et accendentes luminaria: congirauer̃
cuta eã uniuersi. Illa autem ascendens inemmnenti¬
orẽ locum: iussit fieri silentium. Cumq om̃s tacius¬
sent. dixit udith. Laudate dñm dm̃ nr̃m qui non
deseruit sꝑantes in se. & ime ancillã suã ad imple¬
uit misccłiam suã. quã ꝓmisit domiuisi ł: ce int̾fe¬
cit in manumea hostẽ popłisui. in hac nocte. Et ꝓ¬
ferens de pera caput holofernis: ostendit illis di¬
cens. Ecce caput holofernis principis militie assy¬
riorum. &e ecce conopeum illiꝰ in quo recumbebat
in ebrietate sua: ubice ꝑ manũ femine ꝑcussit illũ
dominusds̃ nr̃. Uiit autẽ ipse dñs qm̃ custodiuit
me angłs eius. & hinc euntẽ. & ibi cominorantẽ.
& inde huc reuertentẽ: & ñ ꝑmisit me ancillã suã
dñs comquinari: sed sine pollutione peccati re¬
uocauit me uobis. gaudentẽ inuictoria sua. in e¬
uasione mea. inliberatione ur̃a. Consiteam᷑ illi õs¬

Expanded text:
venturam. Et accendentes luminaria, congyra verunt circa eam universi: illa autem ascendens in eminentiorem locum, jussit fieri silentium. Cumque omnes tacuissent dixit Iudith: “Laudate Dominum nostrum, qui non deseruit sperantes in se, et in me ancilla sua adimplevit misericordiam suam quam promisit domui Israhel, et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte”». roferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens: Ecce caput Holofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi per manum feminae percussit illum Dominus Deus noster. Vivit autem ipse Dominus, quoniam custodivit me angelus eius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in evasione mea in liberatione vestra confiteamur illi o
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiã suã: ut sicut conturbatum ẽ cornt̃m
qui dereliquerunt dm̃ suũ ce adorauer̃ deos a¬
lienos: ꝓ quo scelere dati sunt ingladiũ &e in ra¬
pinã. & in confusionẽ inimicis suis. Nos autẽ
alterum dm̃ nescimus pret ipsum. Expectemꝰ
humiles consolationẽ eius: ce exquiret sangui¬
nẽ nr̃m de afflctionib inunicoꝵ nr̃oꝵ: & hu

Expanded text:
sericordiam suam: ut sicut conturbatum est cor nossericordiam suam: ut sicut conturbatum est cor nosqui dereliquerunt Deum suum, et adoraverunt deos alienos, pro quo scelere dati sunt in gladium, et in rapinam, et in confusionem inimicis suis: nos autem alterum Deum nescimus praeter ipsum: exspectemus humiles consolationem ejus, et exquiret sanguinem
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ tunebat dñm ualde : nec erat quiloqueret᷑
de illa uerbum malũ hȩc itaq cum audisset
qm̃orias ꝓmisisset qđ transacto quinto die tra¬
deret cuutatẽ: misit ad presbiteros chabri. et char¬
min. &e uenerunt ad ila & dixitillis. Qđ est
hoc uerbum in quo consensit orias. ut tradat cuu¬
tatemassyriis:. suntra quinq dies non uenerit
uobaduitorium: Et qui estis uos qui temptatisbo¬
muinũ.: Honẽ istesermo qui miscłiam ꝓuocet:
sed potꝰ qui irã excitet & furorẽ accendat. Posiustĩ
uos cempꝰ miserationis dñi: & in arbitrio ur̃o diẽ
constituistis eiꝰ. Sedquia patiens ẽ dñs in hocipso
peniteamuf
&e indulgentiã eiꝰ lacrimis
postulemus. Non¬
Non enĩ quasi homo as̃
csic cõminabi.tur: neq sicut filiꝰ homi¬
nis adira cundiã inflãmabitur. Et ideo humi¬
liemꝰ illi animas nrãs &e inspũ constituti humi¬
liato. seruientes illi. dicamus flentes domino:
ut scdm uoluntatẽ suã sic faciat nobiscum mni¬

Expanded text:
alde, nec erat qui loqueretur de illa verbum malum. Haec itaque cum audisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo censentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit vobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentatis Dominum? Non est iste sermo, qui misericordiam provocet, sed potius qui iram excitet, et furorem accendat. Posuistis vos tempus miserationis Domini, et in arbitrium vestrum, diem constituistis ei. Sed quia patiens Dominus est, in hoc ipso poeniteamus, et indulgentiam ejus fusis lacrymis postulemus: non enim quasi homo, sic Deus comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. Et ideo humiliemus illi animas nostras, et in spiritu constituti humiliato, servientes illi, dicamus flentes Domino, ut secundum voluntatem suam sic faciat nobiscum mi
Abbreviated transcription (Latin):
fis̃ uos qui estis presoiterunpopło dĩ. qm̃ ex uo¬
bis pendet anima illoꝵ. ad eloquiũ ur̃m corda
eoꝵ erigite: ut memores sint quia temptati st̃
patres nr̃iut ꝓbarent᷑ si uere colerent dm̃ suũ.
Meinores ẽẽ debent quomͦ pat̃ nr̃ abraham¬

Expanded text:
iam vos qui estis presbiteri in populo Dei, ex vobis pendet anima illorum; ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in dieb messis hordeariȩ: instabat enĩ suꝑ alli¬
gantes manipulos incampo: & uenit ȩstus suꝑ ca¬
put euis: & mortuus ẽ in bethulia ciutate sua: ce
sepultus ẽ illic cum patrib suis. erat autẽ iudith
relicta iundua eius. iam annis trib & m̃sib sex. et
in suꝑiorib domus sue fecit sibi secretũ cubiculũ.
in quo cum puellis suis clausa morabat᷑: & habens
suꝑlumbos suos cilicium. ieuinabat om̃ib dieb
uitȩ suȩ p̃ter sabbata &e neomenias. & festa domꝰ
isrł erat autẽ eleganti aspectu nimis: cui uir
suis reliquerat diuitias suas multas. & familiã
copiosã: acpossessiones arm̃tis boum & gregib

Expanded text:
est in diebus messis hordiariae instabat enim super alliest in diebus messis hordiariae instabat enim super alligantes manipulos in campo et venit aestus super caput eius et mortuus est in Bethuliam civitatem suam et sepultus est illic cum patribus suis erat autem Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gr
Abbreviated transcription (Latin):
datis ciuitatẽ in manu miliciȩ holofernis: ce sit
finis nr̃ breuis in ore gladii. qui longior efficit᷑
in ariditate sitis. Et cum heodixissent. factus ẽ fusi
flenisac ululatꝰ magnꝰ in ȩccłia magna ab om̃ib.
& ꝑ multas horas una uoce clamauer̃ ad am̃. di¬
centes. Peccauimus cũ patrib nr̃is: iniuste egimꝰ.
iniquitatẽ fecimꝰ. Iu quia pius es miserere nr̃i.
aut in tuo flagello iundica iniquitates nr̃as: & no¬
clamorib & his fletib lassati fuissent: exurgenᷤ
bus ñ uenerit adutorium: faciemꝰ hȩc uerba q̃¬
i locuti estis Et factum ẽ cũ audissec hec uerba
iudith uidua. quȩ erat filia merari. filii dox. filii
ioseph. filii oriȩ. filii elai. filii iamnor. filii gede¬
on. filii raphoim. filii acitob. filii melchie. filii e
nam. filii nathaniȩ. filii salathiel. filii symeon.
filii ruben. & uir eius fuit manasses qui mortuus

Expanded text:
datis civitatem in manu militiae Holofernis, et sit datis civitatem in manu militiae Holofernis, et sit finis noster brevis in ore gladii, qui longior efficitur in ariditate sitis. Et cum haec dixissent, factus est fletus et ululatus magnus in ee clamaverunt ad Deum, dicentes: Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noclamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens bus non venerit adjutorium, faciemus haec verba, quI 1 «Et factum est cum audisset haec verba Iudith vidua, quae erat filia Merari filii Idox, filii Ioseph, filii Oziae, filii Elai, filii Iamnor, filii Gedeon, filii Raphoim, filii Acitob, filii Melchinam filii Nathaniae filii Salathihel filii Symeon filii Ruben et vir eius fuit Manasses qui mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
nari p̃cepit uniuersũ exercitum uirtutis suȩ. Tẽ
audientes hȩc filisisrł qui habitabant in t̾ra iuida:
timuerunt ualde afacie euis. Tremor etiã & hor¬
ror inuasit sensuseoꝵ: ne hoc faceret ierłm &e tẽplo
domuni. qđ fecerat ceteris ciuitatib & templis ea¬
rum. Et miserunt in omnẽ samariã ꝑ circuitum
usq hiericho. & p̃octupauerunt om̃s uertices mon¬
tium: & muris circundeder̃ uicos suos: &e congre
dos eciã eliachim scripsit aduniuersos qui erant
contra hesdrelon. quȩ ẽ contra faciẽ magni campi
uicta dothaim. &e uniuersis ꝑ quos transitus eẽ
poterat: ut obtinerent ascensus montium. ꝑ qͦs
uia ẽẽ poterat adierłm. ut illic custodirent. ubi
angustum iter eẽ poterat int̾ montes. Ec fecert̃¬

Expanded text:
irtutis suae tunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et murdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdrelon, quae est contra faciem campi magni iuxta Dothaim, et universis per quos transitus esse poterat <ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat> ad Hierusalem, ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes» et cet
Abbreviated transcription (Latin):
industria animi tui uniuersis gentib: & indica¬
catur. Nec te latet qđ locutus ẽ achior: nec illudig¬
noratur qđ ei uisseris euenire. Constat enĩ deum
urm̃ sic peccatis offensum: ut mandauerit ꝑ ꝓpħas
suos adpopłm. qđ tradat eum ꝓpeccatis suis. Et

Expanded text:
industria animi tui universis gentibus et indicaindustria animi tui universis gentibus et indicacatur. Nec hoc latet, quod locutus est Achior; nec illud ignoratur, quod ei jusseris evenire. Constat enim, Deum nostrum sic peccatis offensum, ut mandaverit per prophetas suos ad populum, quod tradat eum pro peccatis suis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
qui tam decoras mulieres habent᷑ ut ñ ꝓhis meri
pura & auro. & smaragdo. & lapidib p̃ciosis intex¬
tum: cum in faciẽ eius intendisset. adorauit eum
ꝓsternens se suꝑ t̾ram. & leuauerunt illã serui ho¬
lofernis iubente domino suo Tunc holofernis dix̃
ei. Equo animo esto. & noli pauere incorde tuo.
qm̃ ego nunquã nocui uirũ. qui uoluit seruire
nabuchodonosor regi. Popłs aut̃ tuus si ñ contem¬
psisset me: ñ alleuassẽ lanceã ineã suꝑillum. Nc̃
autem dic michi qua ex causa recessisti ab illis: et
placuit tibi ut uenisses ad nos. Et dixit illi uidith.
Sume uerba ancillȩ tue: qm̃ si secutus fuens uerba
ancille tue. ꝑfectam rẽ faciet dominus tecum. Ui¬
uit enim nabuchodonosor rex t̃re. & uiuit uirtus
eius quȩ ẽ inte. ad correptionẽ omium antmarũ
errantium: qm̃ ñ solum homines seruiunt illi ꝑte.
sed &r bestiȩ agri obtemꝑant illi. Nunciat᷑ enim

Expanded text:
qui tam decoras mulieres habent ut non pro his meritqui tam decoras mulieres habent ut non pro his meritpura et auro et zmaragdo et lapidibus pretiosis intextum et cum in faciem eius intendisset adoravit eum prosternens se super terram et levaverunt illam servi Holofernis iubente domino suo tunc Holofernis dixit ei aequo animo esto et noli pavere in corde tuo quoniam ego numquam nocui virum qui voluit servire Nabuchodonosor regi populus autem tuus si non contempsisset me non adlevassem lanceam meam super illum nunc autem dic mihi qua ex causa recessisti ab illis et placuit tibi ut venires ad nos et dixit illi Iudith sume verba ancillae tuae quoniam si secutus fueris verba ancillae tuae perfectam rem faciet Dominus tecum vivit enim Nabuchodonosor rex terrae et vivit virtus eius quae est in te ad correptionem omnium animarum errantium quoniam non solum homines serviunt illi per te sed et bestiae agri obtemperant illi nuntiatur enim
Abbreviated transcription (Latin):
rum agnoui qđcdent᷑ uobis indep̃dationẽ. ⁊ ꝓ eo
qđ contempnentes uos. noluerunt ultro tradere
seipsos: ut inuenirent miscđiam in conspectu ur̃o.
Hac de causa: cogitauimecũ dicens. Uadã ad fa¬
ciẽ principis holofernis. ut indicẽ illi secreta il¬
lorim.:  ostendamilli quo aditi possit optinere cos
ita ut ñ cadat unuis uir de exenttu eiꝰ. Et cum audissent
uiri illi uerbaeius. considerabant faciemeiꝰ: & erat
mocliseorum stupor: qm̃ mirabantur pulchritudinẽ
euis mimis. Et dixerunt adeã. Conseruasti animã tuã.
eoqđ tale repꝑisticonsilium. ut ascenderes adanm̃
nr̃m. Hoc autem scias qm̃ cum steteris in conspectu
eius bene tibi faciet: & er is gratissima incorde eius.
Duxeruntq illã ad tab̃naculum holofernis: e
nunciantes eã. Cumq intrasset ante faciẽ eiꝰ. statĩ
captus ẽ in suis ocłis holofernis Dixeruntq ad eũ
satellites eiuis. Quis contempnec popłm hebreorũ.

Expanded text:
rum agnovi, quod dentur vobis in depraedationem, pro eo rum agnovi, quod dentur vobis in depraedationem, pro eo quod contemnentes vos, noluerunt ultro tradere seipsos, ut invenirent misericordiam in conspectu vestro. Hac de causa cogitavi mecum dicens: Vadam ad faciem principis Holofernis, ut indicem illi secreta illorum, et ostendam illi quo aditu possit obtinere eos, ita ut non cadat unus vir de exercitu eius et cum audissent viri verba eius considerabant faciem eius et erat in oculis eorum stupor quoniam mirabantur pulchritudinem eius nimis et dixerunt ad eam conservasti animam tuam eo quod tale repperisti consilium ut descenderes ad dominum nostrum hoc autem scias quoniam cum steteris in conspectu eius bene tibi faciet et eris gratissima in corde eius duxeruntque illam ad tabernaculum Holofernis et nuntiantes eam cumque intrasset ante faciem eius statim captus est in suis oculis Holofernis dixeruntque ad eum satellites eius quis contemnat populum Hebraeorum
Abbreviated transcription (Latin):
ampliauit: ut incomparabili decore omĩum o¬
culis appareret. Imposuit itaq abrȩ suȩ ascopã
uini. & uas olei. & polenta. & lapates. & panes &e ca
seum: & ꝓfecta ẽ. Cumq uenisset adportã ciuita¬
tis: iuuenerunt expectantẽ oriã & presbiteros ci¬
uitatis. Qui cum uidissent eã. stupentes mirati
sunt nimis pulchritudinẽ eus nichil tamen
int̾rogantes eã: dimiserunt transire dicentes. Ds̃
patrum ñroꝵ det tibi grãm: & omne consilium
tui cordis sua uirtute corroboret᷑: ut głetur suꝑ
te ierłm. & sit nom̃ tuum innumero scõꝵ & iusto¬
rum. Et dixerunt hii qui illicerant om̃s unauo¬
ce. fiat. fiat. Iudith uero orans dñm: transiuit
portas. ipsa & abra eius. ꝑ actum ẽ autẽ cum des¬
cenderet montẽ cura ortum diei: occurrerunt
ei exploratores assyriorum & tenuer eã dicentes:
unde uenis. aut quouadis: Quȩ respondit. filia
sum hebreoꝵ. Ideoego fugi afacie eoꝵ: qm̃ futu¬

Expanded text:
ampliavit, ut incomparabili decore omnium oampliavit, ut incomparabili decore omnium oculis appareret. Imposuit itaque abrae suae ascoperam vini, et vas olei, et polseum et profecta est cumque venisset ad portas civitatis invenerunt expectantem Oziam et presbyteros civitatis qui cum vidissent eam stupentes mirati sunt nimis pulchritudinem eius nihil tamen interrogantes eam dimiserunt transire dicentes Deus patrum nostrorum det tibi gratiam et omne consilium tui cordis sua virtute corroboret ut glorietur super te Hierusalem et sit nomen tuum in numero sanctorum et iustorum et dixerunt hii qui illic erant omnes una voce fiat fiat Iudith vero orans Dominum transiit portas ipsa et abra eius factum est autem cum descenderet montem circa ortum diei occurei exploratores Assyriorum, et tenuerunt eam, dicentes: Unde venis? aut quo vadis? Quae respondit: Filia sum Hebraeorum, ideo ego fugi a facie eorum, quoniam futu
Abbreviated transcription (Latin):
re exaudime miserã dep̃cantẽ: & de cua miscđia
p̃sum̃tem. Mem̃to domine testam̃ti tui. & dauer¬
bum inore meo. & incorde meo consiliũ corrobora:
ut domus cua in tua sc̃ĩficatione ꝑmaneat: & õs
gentes agnoscant qm̃ tu es ds̃. & ñ ẽ alius p̃ter
te. actum ẽ aut̃ cum cessasset clamare ad dñm:
surrexit de loco quo iacuerat ꝓstrata dño. uoca¬
uitq abram suã & descendens indomũ suã. abs¬
tulit a secilicium. & exuit se uestim̃to uiduitatis
suȩ.⁊ & lauit corpꝰ suum. & unxit se myrro optimo.
&e discriminauit crinẽ captas sui. & imposuit
mitrã suꝑ caput suum. & indint se uestim̃tis
assumpsitq dextrariola. & lilia. & in aures. et
anulos: & om̃ib ornam̃tis suisornauit se. Cui
etiã dominus contulit splendorẽ: qm̃ omĩs ista
compositio. ñ ex libidine sed ex iurtute pende Nlo¬
bat. Et ideo dominus hanc millã pulchritudinẽ

Expanded text:
rae, exaudi me miseram deprecantem, et de tua misericordia rae, exaudi me miseram deprecantem, et de tua misericordia praesumentem. Memento, Domine, testamenti tui, et da verbum in ore meo, et in corde meo consilium corrobora, ut domus tua in sanctificatione tua permaneat: et gentes agnoscant quoniam tu es Deus et non est alius praeter te factum est autem cum cessasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corpus suum et unxit se myrro optimo et discriminavit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis assumpsitque dextraliola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Cui etiam Dominus contulit splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine, sed ex virtute pendebat: et ideo Dominus hanc in illam pulchritudinem
Abbreviated transcription (Latin):
ceis sius głantur: & nesciunt quia tu es ipse ds̃ nr̃
qui conteris bella ab inicio: & dominus nom̃ ẽ tibi.
Crige brachium tuum sicut ab inicio: & allide
uirtutẽ eoꝵ inuirtute tua. Cadat iurtus illoꝵ in
iracundia tua: qui ꝓmittunt se uiolare scã tua:
& polluere tabernaculũ nominis tui: & deicere
gladio suo cornu altaris tui. fac domine. ut gla¬
dio ꝓprio: eius suꝑbia amputet᷑. Capiat᷑ laqueo
ocłorum suoꝵ inme & ꝑcuties eum in labiis cari¬
tatis mee. Da michi in animo constantiã. ut con¬
tempnã illum: & uirtutẽ ut euertã illum. Erit
enim memoriale nominis tui: cũ manꝰ feminȩ
deiecerit eum. Non eñ i multitudine ẽ uirtꝰ
tua domine. Neq in equorum uirib uoluntas tua.
nec suꝑbi ab mitio placuerunt tibi: sed humiliũ
&e mansuetoꝵ tibi semꝑ placuit dep̃catio. Ds̃
cȩlorum. creator aquarum. & dominus totiꝰcreatu¬

Expanded text:
ceis gloriantur, et nesciunt, quia tu ipse es Deus noster, ceis gloriantur, et nesciunt, quia tu ipse es Deus noster, qui conteris bella ab initio, et Dominus nomen est tibi. Erige brachium tuum sicut ab initio, et allide virtutem illorum in virtute tua: cadat virtus eorum in iracundia tua, qui promittunt se violare sancta tua, et polluere tabernaculum nominis tui, et dejicere gladio suo cornu altaris tui. Fac, Domine, ut gladio proprio ejus superbia amputetur: capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis charitatis meae. Da mihi in animo constantiam, ut contemnam illum; et virtutem, ut evertam illum. Erit enim hoc memoriale nominis tui, cum manus feminae dejecerit eum. Non enim in multitudine est virtus tua, Domine, neque in equorum viribus voluntas tua est, nec superbi ab initio placuerunt tibi: sed humilium et mansuetorum semper tibi placuit deprecatio. Deus coelorum, creator aquarum, et Dominus totius creatu
Abbreviated transcription (Latin):
ad dnm̃ dicens. Domine ds̃ patris mei symeon. qͥ
dedisti illi gladium in defensionẽ alienigenarũ.
qui uiolatores extiterunt in comquinatione sua.
& denudauerunt femur uirginis in confusionẽ:¬
& ddedistimulieres eoꝵ in p̃dam. & filias eoꝵ in cap¬
tiuitatẽ. & omnẽ p̃damin diuisionẽ serius tiuis. qͥ
zelauerunt zelum tuũ: subueni queso te dñe ds̃
iñs michi uiduȩ. Iu enim fecistipriora. & illa pꝰ
illa cogitasti. & hoc factum ẽ qđ ipse uoluisti.
Om̃s enim uie tuȩ parate sunt: & tua uidicia in
ꝓuidentia tua posiusti. Respice castra assyrioꝵ
es: quando post seruos tuos armati currebant: con¬
fidentes in quadrigis & in equitatu suo. & inmul¬
titudine bellatoꝵ: sed aspexisti suꝑ castra eorũ:
& tenebre fatigauerunt eos. Tenuit pedes eoꝵ
abissus: & aque oꝑuerunt eos. Sic fiant & isti do¬
mine. qui confidunt in multitudine sua. & incur

Expanded text:
ad Dominum dicens: “Domine, Deus patris mei Symeon, qui ad Dominum dicens: “Domine, Deus patris mei Symeon, qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui violatores extiterunt in coinquinatione sua, et denudaverunt femur virginis in confusioneieres illorum in praedam, et filias illorum in captivitatem; et omnem praedam in divisionem servis tuis, qui zelaverunt zelum tuum: subveni, quaeso te, Domine Deus meus, mihi viduae. Tu enim fecisti priora, et illa post illa cogitasti: et hoc factum est quod ipse voluisti. Omnes enim viae tuae paratae sunt, et tua judicia in tua providentia posuisti. Respice castra Assyriorum tus es, quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis, et in equitatu suo, et in multitudine bellatorum. Sed aspexisti super castra eorum, et tenebrae fatigaverunt eos. Tenuit pedes eorum abyssus, et aquae operuerunt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et in cu
Abbreviated transcription (Latin):
tationes ñ susceperunt cũ timore dñi & impa¬
tientiã suã. & impꝑium murmurationis suȩ
contra dnm ꝓtulerunt: ext̃minati sunt ab ex¬
terminatore. & a serpentib ꝑierunt. Et nos
gͦ ñ ulciscam᷑ nosphis quȩ patimur: sed repu¬
tantes peccatis nr̃is hecipsa minora eẽ suppli¬
cia:. flagella dnĩ quasi serui qui corripimur.
ad em̃dationem ñ adꝑditionẽ nrãm uenisse
credamus. Et dixerunt illi orias. & presbiteri.
Omĩa quȩ locuta es uera sunt: & ñ ẽ in sermo¬
Sicut qđ loquipotui dĩ eẽ cognoscitis. ita qđ facere
asposui probate siex dõ ẽ: & orate ut fir mũ faciat con¬
silum meũ ds̃. Stabitis uos ad portã nocte ista: & ego
eream cũ abramea: & orate. ut siciti dixistis in dieb
quinq respiciat dominus popłm suũ istł. Uos aut̃
nolo ut scrutemini actũ meũ. & usq dũ renunciẽ
ingressa ẽ oratoriũ suũ : & induens secilicio. posuit
cinerẽ suꝑ caput siuĩ: & ꝓsternens se dño. clamauit

Expanded text:
cum timore Domini et patientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perierunt et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus et dixerunt illi Ozias et presbyteri omnia quae locuta es vera sunt et non est in sermosicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis ita quod facere disposui probate si ex Deo est et orate ut firmum faciat consilium meum Deus stabitis vos ad portam nocte ista et ego exeaquinque respiciat Dominus populum suum Israel. Vos autem nolo ut scrutemini actum meum, et usquedum renuntiem cilicio posuit cinerem super caput suum, et prosternens se Domino clamabat
Abbreviated transcription (Latin):
nio. refecerunt. Postea uero conuocat᷑ omnis
popłs. ꝑ totã noctẽ intra eccłiam orauerunt:
petentes auxiliũ adõ isrł. Holofernis autẽ
altera die p̃cepit exercitib suis: ut ascende¬
rent contrabethuliam. Erant autẽ pedites bellatoꝵ
centum uiginti milia. & equites iuginti duomilia:
p̃ter p̃parationẽ uiroꝵ illoꝵ quos occupauerat ca¬

Expanded text:
nio refecerunt. Postea vero convocatus omnis nio refecerunt. Postea vero convocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam oraverunt petentes auxilium a Deo Israhel Holofernis autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam erant autem pedites bellatorum centum viginti milia et equites viginti duo milia praeter praeparationes viro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ hoc qđ dixisset. ds̃ celi defensor eoꝵ ẽ. Cũq
uniuersa achior exposuisset. om̃is popłs cecidit
in faciẽ ad orantes dñm.: ce comiuni lam̃tatione
&e fletu unanimes p̃ces suas dño effuder̃ dicenteᷤᷤ
Domine ds̃ celi &e trȩ intuere suꝑbiã illoꝵ: & res¬
pice ad nr̃am humilitatẽ & faciem scõꝵ tuoꝵ atten¬
de: & ostende qm̃ ñ derelinquis p̃sum̃tes de te:
& p̃sum̃tes de se. & de sua uirtute głantes humi¬
one completa: consolati sunt achior dicentes:
Ds̃ patrum nrõꝵ cuiꝰ tu iurtutẽ p̃dicasti. ipse tͥ
hanc dabit uicissitudinẽ: ut eoꝵ magis tu in¬
teritum uideas. Cũ uero dñs ds̃ nr̃ dederit hanc
libertatẽ serius suis: sit & tecum ds̃ in medio
nri sicut placuerit tͥ ita uͥt cum tui somĩbus
conuerseris. Tunc orias finito concilio. susce¬
pit eum indomũ suã. ce fecit cenã magnã. &
uocatis om̃ib presbiterissimul expleto ieui¬

Expanded text:
propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est cumque propter hoc quod dixisset Deus caeli defensor eorum est cumque universa Ain faciem, adorantes Dominum, et communi lamentatione et fletu unanimes preces suas Domino effuderunt, dicentes: Domine Deus coeli et terrae, et intuere superbiam eorum, et respice ad nde, et ostende quoniam non derelinquis praesumentes de te: et praesumentes de se, et de sua virtute gloriantes, humipopulorum completa, consolati sunt Achior, dicentes: Deus patrum nostrorum, cujus tu virtutem praedicasti, ipse tibi hanc dabit vicissitudinem, ut eorum magis tu interitum videas. Cum vero Dominus Deus noster dederit hanc libertatem servis suis, sit et tecum Deus in medio nostri: ut sicut placuerit tibi, ita cum tuis omnibus s. 6«Tunc Ozias finito concilio suscepit eum in domum suam et fecit cenam magnam et, vocatis omnibus presbiteris, simul expleto ieiu
Abbreviated transcription (Latin):
senit admontana: exierunt contra eos fundibala¬
rii. Illi autẽ diuercentes alaterȩ montis. ligauer̃
achior ad arborẽ manib & ao ꝓn pedib: & sic
uinctum de restibꝰ dimise incepsi runt eũ.: & re¬
descendentes de bechulia: uenerunt adeñ. Quẽ
soluentes duxerunt ad bethuliã: atq in medio po¬
puli illum statuentes. ꝑcunctatisunt quidrerũ
eẽt᷑ qđ uinctum illũ assyrii reliquissent: In dieb
illis erant illic principes. orias filius micha de
tribusymeon: & carmi. qui ce gothonihel. In me¬
dio itaq senioꝵ &e inconspectu omĩum achior
dixit omĩa quȩ locutus ipse fuerat ab holo ferne
unt̾rogatꝰ: & qualit̃ popłs holofernis uoluisset ꝓ¬
pter hoc uerbum int̾ficere eũ: & quẽ admodum
ipse holofernis iratꝰ uisserit eum isrlitis hac de
causa tradi ut dum uinceret filios isrł. tunc etiã
ipsum achior diuersis uibeat suppliciisint̃ire:

Expanded text:
sent ad montana exierunt contra eos fundibalasent ad montana exierunt contra eos fundibalarii. Illi autem, divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum de restibus dimiserunt eum et redescendentes de Bethulia venerunt ad eum quem solventes duxerunt ad Bethuliam atque in medio populi illum statuentes percontati sunt quid rerum esset quod illum vinctum Assyrii reliquissent in diebus illis erant illic principes Ozias filius Micha de tribu Symeon et Carmi qui et Gothonihel in medio itaque seniorum et in conspectu omnium Achior dixit omnia quae locutus ipse fuerat ab Holoferne interrogatus et qualiter populus Holofernis voluisset propter hoc verbum interficere eum quemadmodum ipse Holofernis iratus iusserit eum Israhelitis hac de causa tradi ut dum vinceret filios Israhel tunc etiam ipsum Achior diversis iubeat suppliciis interire
Abbreviated transcription (Latin):
Factum ẽ aut̃ cum cessassent loqui. indignat᷑
holofernis uehem̃ter: dixitad achior. Qm ꝓ
phetasti nob̃ dicens qđ gens isrł defendat᷑ a dõsuo:
ut ostendã tibi quia ñ ẽds̃ nisi nabuchodonosor:
cum ꝑcusserimꝰ eosom̃s sicut hominẽ unũ. tunc
& ipse cum illis assirioꝵ gladio int̾ibis: & omĩs¬
chodonosor dñs sit uniuersȩ t̃rȩ. Tuncq gladius
militiȩ mee transiet ꝑ latera tua. & confixus ca¬
des int̃ uulneratos isrł: & ñ respirabis ultra donec
extermineris cũ illis. Porro aut̃ si ꝓpħiam tuam
uerã existimas. ñ concidat uultus tuus: &e pallor
quia simulcum illis hec exꝑieris: ecce ex hac hora
illoꝵ popło sociaberis: ut dũ dignas mei gladis
xenas excepiit: ĩpsesimul uttioni subiacias. Tunc
holofernis p̃cepit seruis sius. ut comp̃hendent achi
Q ce ducerent eum inbethuliã: &e traderent eũ in
mani filioꝵ isit. Et accipientes eum serui holofer¬
mis: ꝓfecci sunt ꝑ campestria. Sed cũ apppinquas¬

Expanded text:
Factum est autem cum cessassent loqui, indignatus Holofernes vehementer, dixit ad Achior: Quoniam prophetasti nobis dicens, quod genus Israel defendatur a Deo suo, ut ostendam tibi quoniam non est Deus, nisi Nabuchodonosor: cum percusserimus eos omnes, sicut hominem unum, tunc et ipse cum illis Assyriorum gladio interibischodonosor dominus sit universae terrae: tuncque gladius militiae meae transiet per latera tua, et confixus cades inter vulneratos Israel, et non respirabis ultra, donec extermineris cum illis. Porro autem si prophetiam tuam veram existimas, non concidat vultus tuus, et pallor,quia simul cum illis haec experieris, ecce ex hac hora illorum populo sociaberis, ut, dum dignas mei gladii poenas exceperint, ipse simul ultioni subjaceas. Tunc Holofernes praecepit servis suis ut comprehenderent Achior, et perducerent eum in Bethuliam, et traderent eum in manu filiorum Israhel. Et accipientes eum servi Holofernis profecti sunt per campestria; sed cum adpropinquas
Abbreviated transcription (Latin):
drigarum suarũ. Enno gͥ duodecimo regni sui.
nabuchodonosor rex assyrioꝵ qui regnabat innin¬
ue ciuitate magna pugnauit contra arfaxath.
&e optinuit eum in campomagnoqui appellatur
tagau cura eufraten & tygrin &e hyatas. in campo
erioch. regis elycoꝵ. Tunc exaltatum ẽ regnum na¬
buchodonosor. & cor eiꝰ eleuatũ ẽ & misit adomnes
qui habitabant incilicia. & damasco. & libano:
& ad gentes quȩ sunt in carmelo & ceclar.: & in ha¬
bitantesgalileã. in campomagno hesdrelon. & ad

Expanded text:
nno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum qui regnabat in Nineven civitatem magnam pugnavit contra Arfaxat et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau circa Eufraten et Tigrin et Hyadas in campo Erioch regis Elicorum tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
& absq scuto & gladio ds̃ eoꝵ ꝓeis pugnauit &e
uicit: & ñ fuit qui insultaret popło isti. nisi qͣn¬
do recessit a cultura dnĩ dĩ sui. Quotienscunq au¬
tem p̃ter ipsum dm̃ alterum coluerunt: dati st̃
inp̃dã & in gladium & inopꝓbrium. Quotiens¬
cunq autẽ penituer se recessisse acultura dĩsui
dediteis dẽ celi urtutẽ resistendi. Denq ehanancũ
regem & iebuseum. & pherezȩum. & hechȩum. &
eueum. & amorreum. & om̃s potentes. inesebon.
ꝓstrauerunt: & t̾ras eorum & ciuitates eoꝵ ipsi pos¬
sederunt: & usq dum ñ peccarent in conspecu dĩ
sui. erant cum illis bona. Ds̃ enmilloꝵ. odit ini¬
quitatẽ. Nam ce ante hos annos cum recessissent
auia quã dełat uł ds̃ ut ambularent inea. ext̃¬
minatisunt p̃liis amultis nationib: &̃ plurii
eoꝵ captiu adducti sunt in t̾ram ñ suã. Nuper
autẽ reuersi addñm dm̃ suũ: ex disꝑsione qua

Expanded text:
et absque scuta et gladio Deus eorum pro eis pugnavit et et absque scuta et gladio Deus eorum pro eis pugnavit et vicit et non fuit qui insultaret populo isti nisi quando recessit a cultura Domini Dei sui quotienscumque autem praeter ipsum Deum suum alterum coluerunt dati sunt in praedam et in gladium et in obprobrium quotienscumque autem paenituerunt se recessisse a cultura Dei sui dedit eis Deus caeli virtutem resistendi denique Chananeum regem et Iebuseum et Ferezeum et Hettheum et Eveum et Amorreum et omnes potentes in Esebon prostraverunt et terras eorum et civitates eorum ipsi possederunt et usque dum non peccarent in conspectu Dei sui, erant cum illis bona: Deus enim illorum odit iniquitatem. Nam et ante hos annos, cum recessissent a via, quam dederat illis Deus, ut ambularent in ea, exterminati sunt praeliis a multis nationibus, et plurimi eorum captivi abducti sunt in terram non suam. Nuper autem reversi ad Dominum Deum suum, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq grauaret eos rex egypti. atq in edificatio¬
nib urbum suarũ in luto & latere subiugasset
eos: clamauerunt ad dm̃ suũ. & ꝑcussit totã t̾rã¬
egypti plagisuariis. Cumq eiecissent eos ase egy¬
ptii & cessasset plaga ab eis. & iterum uellent eos¬
capere. & ad suum seruitiũ reuocare: fugientib
his. ds̃ cȩli mare aꝑuit. ita ut hinc inde aque qͣsi
murus solidarent᷑ : & isti pede sicco fundũ mariᷤᷤ
ꝑambulando tranfirent. Inquo loco dũ innume¬
rabilis exercitꝰ egyptioꝵ eos ꝑsequeret᷑: ita aquis
cooꝑtus ẽ. ut ñ remaneret uł unus quifactum
posteris nunciaret. Egressi etiã de mari rubro. de¬
serta synai montisoccupauerunt: in quib nũꝗͣ
homo habitare potuit. uł filiꝰ hominis reqͥeuit:
Illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendũ:
& ꝑ annosquadraginta annonã de celo consecu
ti sunt. Ubicunq egressi sunt sine artuoe sagitta

Expanded text:
Cumque gravaret eos rex Aegypti, atque in aedificatioCumque gravaret eos rex Aegypti, atque in aedificationibus urbium suarum in luto et latere subjugasset eos, clamaverunt ad Dominum suum, et percussit totam terram Aegypti plagis variis. Cumque ejecissent eos Aegyptii a se, et cessasset plaga ab eis, et iterum eos vellent capere, et ad suum servitium revocare, fugientibus his Deus coeli mare aperuit, ita ut hinc inde aquae quasi murus solidarentur, et isti pede sicco fundum maris perambulando transirent. In quo loco dum innumerabilis exercitus Aegyptiorum eos persequeretur, ita aquis coopertus est, ut non remaneret vel unus, qui factum posteris nuntiaret. Egressi vero mare Rubrum, deserta Sina montis occupaverunt, in quibus numquam homo habitare potuit, vel filius hominis requievit. Illic fontes amari obdulcati sunt eis ad bibendum, et per annos quadraginta annonam de coelo consecuti sunt ubicumque ingressi sunt sine arcu et sagitta
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ etiam sit iuirtus eoꝵ. aut quȩ sit multitudo eoꝵ.
uł quis rex militiȩ illoꝵ.: quare p̃omĩb qui habi¬
tant mnoriente isti contempserunt. & ñ exierunt
obiuam nobis ut susciꝑent nos cũ pace. Tune achior
dux omĩum filioꝵ ammon respondens: ait. Si di¬
gneris audire dnẽ mĩs. dicam ueritatẽ in conspec¬
tu tuo de popłoisto. qui inmontanis habitat: & ñ
egrediet᷑ uerbum falsum de ore meo. Popłs iste:
exꝓgenie chaldeorum ẽ. Hic pͥmum in mesopota¬
mia habitauit: qm̃ noluerunt sequideos patrum
suoꝵ. qui erant in t̾ra chaldeoꝵ. Deserentes itaq
cerimonias patrum suoꝵ quȩ in multitudine deoꝵ
erant: unum dm̃ cęli coluerunt: qui ce p̃ceptt eis
ut exirent inde. & habitarent in charram. Cũq
cooꝑuisset omnẽ t̾ram fames. descenderunt in
egyptum: illicq ꝑ quadringentos annossic mul¬
tiplicati sunt. ut dinumerarieoꝵ ñ posset exercit᷑.

Expanded text:
quae etiam sit virtus eorum, aut quae sit multitudo eorum: quae etiam sit virtus eorum, aut quae sit multitudo eorum: vel quis rex militiae illorum: et quare prae omnibus, qui habitant in oriente, isti contempserunt nos, et non exierunt obviam nobis, ut susciperent nos cum pace. Tunc Achior dux omnium filiorum Ammon respondens, ait: Si digneris audire, domine mi, dicam veritatem in conspectu tuo, de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est: hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum, qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque caeremonias patrum suorum, quae in multitudine deorum erant, unum Deum coeli coluerunt, qui et praecepit eis, ut exirent inde, et habitarent in Charan. Cumque operuisset omnem terram fames, descenderunt in Aegyptum, illicque per quadringentos annos sic multiplicati sunt, ut dinumerari eorum non posset exercitus.
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Scitote qm̃ exaudiuit dñs p̃ces ur̃as: si ma¬
nentes ꝑseueraueritis in ieuniis&e orationib
inconspectudm̃. Memores estote moisi serui do¬
mini: qui am alech confidentẽ inuirtute sua et
inpotentia sua. & in exercitu suo. & inclipeis suiᷤ.
&e incurrib suis. & in equitib suis. ñ inferro pu¬
guando. s p̃cib scĩs orando deiecit. Sic erunt
uniuersi hostes isrt: si ꝑscueraueritis in hoc oꝑe
qđ cepistis. Ad hancgͥ ex hortationẽ eiꝰ. dep̃can¬
tes dnm̃. ꝑmanebant in conspectu dnĩ: itaut etiã
offerrent sacrificia dño. & erat cinis suꝑ capita
eoꝵ : & ex toto corde suo om̃s orabant dm̃. ut uisi
principi militiȩ assrioꝵ qđ filii isrł p̃pararent
se ad resistendum. ac montium itinera conclusissent:
& furore nimio exarsit miracundia magna: uoca¬
uitq om̃s principes moab. & duces ammon. & dix̃
eis. Dicite michi quis sit iste popts qui montana ob¬
sidet: aut quȩ & qualesce quante sint cuitates eoꝵ:

Expanded text:
 si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domini memores estote Mosi servi Domini qui Amalech confidentem in virtute sua et in potentia sua et in exercitu suo et in clypeis suis et in curribus suis et in equitibus suis non ferro pugnando sed precibus sanctis orando deiecit sic erunt universi hostes Israhel si perseveraveritis in hoc opere quo coepistis ad hanc igitur exhortationem eius deprecantes Dominum permanebant in conspectu Dofferrent sacrificia Domino, et erat cinis super capita eorum. Et ex toto corde suo omnes orabant Deuprincipi militiae Assyriorum, quod filii Israel praepararent se ad resistendum, ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna, vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon, et dixit eis: Dicite mihi, quis sit populus iste, qui montana obsidet: aut quae, et quales, et quantae sint civitates eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
confusio magna. Mulier siprimatum habeat:
contraria ẽ iuiro suo. Corhumile. & facies tristis.
& plagamortis: mulier nequã. Manus debiles
& genua dissoluta: mulier quȩ ñ beatificat uirũ
suum. Amuliere inicium factum ẽ peccati: &e¬
ꝑ illã om̃s morimur. Nondes aquȩ tuȩ exitũ
nec modicum: nec mulieri nequã uenã ꝓdeun¬
di. Sinon ambulauerit ad manũtuã: confun¬
dec te inconspectumimicoꝵ. Acarnib tuis ab

Expanded text:
confusio magna mulier si primatum habeat confusio magna mulier si primatum habeat contraria est viro suo cor humile et facies tristis et plaga mortis mulier nequa manus debiles et genua dissoluta mulier quae non beatificat virum suum a muliere initium factum est peccati et per illam omnes morimur non des aquae tuae exitum nec modicum nec mulieri nequa veniam prodeundi si non ambulaverit ad manum tuam et confundet te in conspectu inimicorum a carnibus tuis ab
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑposuit. Beatus cui donatum ẽ habere timorẽ
dĩ. Quitenet illum. cui assimilabit᷑: Timordei.
inicium dilectionis eius: fidei autẽ iniciũ agglu¬
mĩs plaga tristiciacordis ẽ: & om̃is malicia
nequitia mulieris. Etomnẽ plagã &e non
plagam uidebit cordis. & omnẽ nequitiã & non
nequitiã mulieris: & omnẽ obductum &e non
obductum odientium: & omnẽ uindictã & non
iundictã inimicoꝵ. Non ẽ caput nequius super
caput colubri: & non ẽ ira suꝑirã mulieris. Com¬
morari leoni & draconi placebit: quam habita¬
re cum muliere nequã. Nequitia mulieris im¬
mutat faciẽ eius. & obcecauit uultum suũ tanꝗͣ
ursus: &e quasisaccum ostendit in medio ꝓximoꝵ
euis. & audiens suspirabit modicum. Breuis om̃iᷤ¬
malicia suꝑ maliciã mulieris. Sors peccatorum
cadat suꝑ ulam. Ascensus arenosus inpedibus
ueteram: sic muliet linguata homini quieto.Ne
respicias ininulieris speciẽ: & ñ concupiscas mu¬
lierem inspecie. Mulierisira: irreuerentia &

Expanded text:
posuit: beatus cui donatum est habere timorem Dei: qui tenet illum, cui assimilabitur? Timor Dei initium dilectionis ejus: fidei autem initium agglu omnis malitia nequitia mulieris est et omnem plagam et non plagam videbit cordis et omnem nequitiam et non nequitiam mulieris et omnem obductum et non obductum odientium et omnem vindictam et non vindictam inimicorum non est caput nequius super caput colubri et non est ira super iram inimici commorari leoni et draconi placebit quam habitare cum muliere nequa nequitia mulieris inmutat faciem eius et obcaecabit vultum suum tamquam ursus et quasi saccum ostendit in medio proximorum eius et audiens suspirabit modicum brevis malitia super malitiam mulieris sors peccatorum cadat super illam ascensus harenosus in pedibus veterani sic mulier linguata homini quieto ne respicias in mulieris speciem et non concupiscas mulierem in specie mulieris ira et inreverentia et
Abbreviated transcription (Latin):
legẽ mandauit moises in p̃ceptis iusticiarum: &
hereditadem domini iacob. & isrł ꝓmissionis. Lo¬
suit dauid puero suo excitare regem exipso for¬
tissimum: in throno honoris sedentẽ insempit̃¬
num. Qui implet quasi phison sapientiã: & sic̃
tigris in dieb indieb nouoꝵ. Qui implet quasi
eufrates sensum: qui multiplicat quasi iorda
nis in tempore messis. Qui mittit disciplinam
sicut lucẽ: & assistens quasi gronindie uindemie:
Qui ꝑficit primus scire ipsam: & infirmior non
inuestigabit eã. Amarienim habundabit cogita¬
tio eius: & consilium illiꝰ in abysso magna. Ego
sapientia effundi flumina ego quasi trames a¬
que mm̃se de fluuio. Ego quasi fluuiuis dorix:
a sicut aquȩ ductus exiui de paradiso. Dixi. riga¬
bo hortum meum plantationũ: & inebriabo par¬
tus mei fructum. Et ecce factus ẽ michi trames
habundans. & fluiius ms ꝓpinquauit ad ma¬
re: qm̃ doctrinã quasi antelucanum illumino
om̃ib. cenarrabo illam quasimnlonginquum.

Expanded text:
mandavit Moses in praeceptis iustitiarum et hereditatem domui Iacob et Israhel promissionis posuit David puero suo excitare regem ex ipso fortissimum in throno honoris sedentem in sempiternum qui implet quasi Phison sapientiam et sicut Tigris in diebus novorum qui adimplet quasi Eufrates snis in tempore messis. Qui mittit disciplinam sicut lucem: et assistens quasi Gehon in diebus vindemiae. Qui perfecit primum scire ipsam, et infirmior non investigavit eam. A mari enim abundavit cogitatio ejus, et consilium ipsius in abysso magna. Ego sapientia effudi flumina. Ego trames aquae in messe defluo. Ego quasi fluvius Dioryx, et sicut aquaeductus exivi a paradiso. Dixi rigabo hortum meum, et inebriabo prtus mei fructum et ecce facta est mihi tramis abundans et fluvius meus propinquavit ad mare quoniam doctrinam quasi antelucanum inlumino omnibus et enarrabo illam usque in longinquo
Abbreviated transcription (Latin):
Quis suꝑponit incogitatumeo flagella. & in cor¬
de meo doctrinam sapientiȩ. ut ignorationib eoꝵ
ñ parcat michi. & ñ appareant delicta illoꝵ: ne
adincrescant ignorantiȩ meȩ. & multiplicentur
delicta mea. & peccatamea habundent: ce inci¬
dam in conspectu aduersarioꝵ. & gaudeat inimi

Expanded text:
orde meo doctrinam sapientiae, ut ignorationibus eorum non parcant mihi, et non appareant delicta illorum, et ne adincrescant ignorantiae meae, et multiplicentur delicta mea, et peccata mea abundent, et incidam in conspectum adversariorum meorum,