comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flumen decurrerunt ut poene uno tempore et ad siluas et influmẽ
etiam in manibus nostris hostes uiderentur. Eadem autem celeri¬
tate aduerso colle ad nostra castra. atq eos qui in opere occupati
erant contenderunt Caesari omnia uno tempore erant agenda
Uexillum proponendum quod erat insigne cum ad arma concurri
oporteret signum tuba dandum ab opere reuocandi milites. qui
paulo longiuis aggeris petendi causa processerant arcescendi acies
instruenda milites cohortandi signum dandum. Quarum rerum
magnam partem temporis breuitas et successus et incursus hosti¬
um impediebant. His difficultatibus duȩ res erant subsidio sci¬
entia atq usus militum quod superioribus prelis exercitati. ꝗd
fieri oporteret. non minus commode ipsi sibi perscribere ꝙͣ ab aliis
doceri poterant: et quod ab opere singulisq legionibus singulos
legatos. Caesar discedere nisi minutis castris uetuerat. Ni proptẽ

Expanded text:
flumen decucurrerunt, ut paene uno tempore et ad silvas et in flumine flumen decucurrerunt, ut paene uno tempore et ad silvas et in flumine et iam in manibus nostris hostes viderentur. Eadem autem celeritate adverso colle ad nostra castra atque eos qui in opere occupati erant contenderunt. Caesari omnia uno tempore erant agenda: vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma concurri oporteret; signum tuba dandum; ab opere revocandi milites; qui paulo longius aggeris petendi causa processerant arcessendi; acies instruenda; milites cohortandi; signum dandum. Quarum rerum magnam partem temporis brevitas et incursus hostium impediebat. His difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi munitis castris vetuerat. Hi propter
Abbreviated transcription (Latin):
dimenta collocat. Inde due legiones quę proxime conscripte erant
totum agmen claudebant. presidioq impedimentis erant. Equites
nostri cum funditoribus sagittatiisq flumen transgressi. cum
hostium equitatu prelium cõmiserunt. Cum se illi identidem in
siluas ad suos reciperent: ac rursum e silua in nostros impetum
facerent ꝙͣ quem ad finem porrecta ea loca aperta pertinebant. ce¬
dentes insequi auderent. Interim legiones sex que prime uenerãt
opere dimenso castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta
nostri exercitus ab his qui in siluis abditi latebant uisa sunt. quod
tempus inter eos commitrendi prelii conuenerat: ita ut intra sil¬
uas aciem ordinemq constituerant. atq ipsi se se confirmauerant
subito omnibus copiis prouolauerunt. impetumq in nostros equites
fecerunt. His facile pulsis ac perturbatis incredibili celeritate ad

Expanded text:
dimenta conlocarat; inde duae legiones quae proxime conscriptae erant dimenta conlocarat; inde duae legiones quae proxime conscriptae erant totum agmen claudebant praesidioque impedimentis erant. Equites nostri cum funditoribus sagittariisque flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt. Cum se illi identidem in silvis ad suos reciperent ac rursus ex silva in nostros impetum facerent, neque nostri longius quam quem ad finem porrecta ac loca aperta pertinebant cedentes insequi auderent, interim legiones VI quae primae venerant, opere dimenso, castra munire coeperunt. Ubi prima impedimenta nostri exercitus ab iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque constituerant atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros equites fecerunt. His facile pulsis ac proturbatis, incredibili celeritate ad
Abbreviated transcription (Latin):
perspici quidem possit. Hic rebus cum iter aꝯminie nostri impedi.¬
retur. non obmittendum consilium Neruii existimarunt. loci natã
erat haec: quem castris nostris delegerant. Collis ab summo equali¬
tet decliuis ad flumen Sabin. quod supranominauimus urgebat. eo
flumine pati accliuitate collis nascebatur aduersus huic contrarius
passus circiter ducentos infimus apertus ab superiore parte siluestris
ut non facile introrsur perspici posset. Intra eas siluas hostes in oc¬
culto se se continebant. In aperto loco secundum flumen paucę sta¬
tiones equitum uidebantur. fluminis erat pedum altitudo circiter
trium Caesar equitatu premisso subsequebatur omnibus copiis. sed
ratio ordoq agminis aliter se habebua ac Belge ad Rleruios deru¬
lerant. Nam quod hostis appropinquabat. consuetudine sua
cesar sex legiones expeditas ducebat. post eas totius exercitus impe¬

Expanded text:
perspici quidem posset. His rebus cum iter agminis nostri impediperspici quidem posset. His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium Nervii existimaverunt. Loci natura erat haec, quem locum nostri castris delegerant. Collis ab summo aequaliter declivis ad flumen Sabim, quod supra nominavimus, vergebat. Ab eo flumine pari acclivitate collis nascebatur adversus huic et contrarius, passus circiter CC infimus apertus, ab superiore parte silvestris, ut non facile introrsus perspici posset. Intra eas silvas hostes in occulto sese continebant; in aperto loco secundum flumen paucae stationes equitum videbantur. Fluminis erat altitudo pedum circiter trium. Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones expeditas ducebat; post eas totius exercitus impe
Abbreviated transcription (Latin):
corum dierum consuetudine nostri exercitus perspecta nocte ad Net¬
uios ꝑuent̾unt: atq iis demonstrarunt inter singulas legiones impe¬
dimentorum magnum numerum intercedere: neq se quidꝙͣ negotu
cum prima legio in castris uenisset. reliqueq legiones magnum spa¬
cium abessentꝰ. hanc sub sarcinis adoriri. qua pulsa impedimẽtisq
direptis. futurum ut relique contra consistere non auderent. Adiu¬
uabant etiam eorum consilium qui rem deferebant. quod Neruii
antiquitus equitatu nihil possent. Neq enim ad hoc tempus ei rei
student: sed quidquid possunt pedestribus ualent copiis: Quo faci.¬
lius finitimorum equitatum. si predandi causa ad eos uenissent. ir.¬
pedirent. teneris arboribus incisis atq inflexis crebrisq in latitudi¬
nem ramis enatis. et rubescentibusq interiectis effecerant. ut instar
muri he saepes munimenta preberent. quo non modo intrari. sed ne

Expanded text:
eorum dierum consuetudine itineris nostri exercitus perspecta, nocte ad Nereorum dierum consuetudine itineris nostri exercitus perspecta, nocte ad Nervios pervenerunt atque his demonstrarunt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerum intercedere, neque esse quicquam negotii, cum prima legio in castra venisset reliquaeque legiones magnum spatium abessent, hanc sub sarcinis adoriri; qua pulsa impedimentisque direptis, futurum ut reliquae contra consistere non auderent. Adiuvabat etiam eorum consilium qui rem deferebant quod Nervii antiquitus, cum equitatu nihil possent neque enim ad hoc tempus ei rei student, sed quicquid possunt, pedestribus valent copiis, quo facilius finitimorum equitatum, si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneris arboribus incisis atque inflexis crebrisque in latitudinem ramis enatis et rubis sentibusque interiectis effecerant ut instar muri hae saepes munimentum praeberent, quo non modo non intrari sed ne
Abbreviated transcription (Latin):
existimarent. Esse homines feros. magneq uirtutis. increpitar
reliquos Belgas: qui se populo romano dedissent: patriamq uir¬
tutem proiecissent. confirmare sese neqi legatos missuroe. neque
ullam conditionem pacis accepturos: Cum ꝑ eorum fines triduum
irer fecisser: inuemebat ex captinis Sabim flumren a castris suis noti
expectate una cum Atrebatis et ueromandus finitimis suis. Nam his
utrisq persuaserant uti ean̾em belli fortunam experirentur. Expecta¬
ri etiam ab his ad uatucorum copias.aiq esse in itinere mulieres ꝗq
per etatem ad pugnam inutiles uiderent᷑ in cum locura coniecisse. quo
per paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis explorato¬
res centurionesq premittit: qui locum idoneum castris deligant.
Cumq ex dedititus belgis reliquisq gallie complures Caesarem secuti
una iter facerent. quidam ex his ut postea ex captiui coꝗnitum est

Expanded text:
existimarent; esse homines feros magnaeque virtutis; increpitareexistimarent; esse homines feros magnaeque virtutis; increpitare atque incusare reliquos Belgas, qui se populo Romano dedidissent patriamque virtutem proiecissent; confirmare sese neque legatos missuros neque ullam condicionem pacis accepturos. Cum per eorum fines triduum iter fecisset, inveniebat ex captivis Sabim flumen a castris suis non aexpectare una cum Atrebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant uti eandem belli fortunam experirentur; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere; mulieres quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur in eum locum coniecisse quo propter paludes exercitui aditus non esset. His rebus cognitis, exploratores centurionesque praemittit qui locum castris idoneum deligant. Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent, quidam ex his, ut postea ex captivis cognitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ciuitati intulissent in Britanniam profugisse. propterea non
solum Bellouacos. sed etiam pro his heduos ut sua clementia ac man¬
suetudine in eos utatut. Quod si fecerit heduorum auctoritatem apd̃
omnes belꝗas amplificaturũ. quorum auxiliis atq opibus: si qua bel¬
la inciderint. sustentare consuerint. Cacsar honoris Diuiciaci atq
heduorum causa. se se eos in fidem recepturum et conseruaturum di⁊̃
Quod erat ciuitas magna et inter belꝗas auctoritate atq hominũ
multitudine prestabat. sexcentos obsides poposcit. His traditis
omnibusq armic ex oppido tollatis ab eo loco in fines Ambianos
peruenit: qui se suaq omnia sine mora dediderunt Forum fines
Neruii attingebant. Ouorum de natura et moribus eam que
pati uim reliquarumq rerum ad lirxuriam pertinentium infẽri.
quod his rebus relanquescere animos eorum et remitti uirtutez

Expanded text:
tatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non tatem civitati intulissent, in Britanniam profugisse. Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut sua clementia ac mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud omnes Belgas amplificaturum, quorum auxiliis atque opibus, si qua bella inciderint, sustentare consuerint. Caesar honoris Diviciaci atque Haeduorum causa sese eos in fidem recepturum et conservaturum dixit, et quod erat civitas magna inter Belgas auctoritate atque hominum multitudine praestabat, DC obsides poposcit. His traditis omnibusque armis ex oppido conlatis, ab eo loco in fines Ambianorum pervenit; qui se suaque omnia sine mora dediderunt. Eorum fines Nervii attingebant. Quorum de natura moribusque Caesar cpati vini reliquarumque rerum ad luxuriam pertinentium inferri, quod his rebus relanguescere animos eorum et remitti virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum se suaque omnia in oppidum Bratospantium contulissẽt
atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter millia passuum ꝗnq
abesset: omnes maiores natu ex oppido egressi: manus ad Gaesarem
tendere et uoce significare ceperunt. sele in eius fidem ac potestatẽ
uenire. neq contra populum romanum armis contendere. Item cu
ad oppidum accessisset castraq ibi poneret. pueri mulieresq ex mu¬
ro expensis manibue. suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro
his Diuiciacus.nam post discessum Belgarum dimissic heduorum co¬
pus ad eum reuerterat. fãcit uerba Bellouacos omni tempore in fide atq
amicicia ciuitatis heduc fuisse impulsos a suis principibus qui dicerẽt
heduos a Caesare in seruitutem redactos. omnes indignitates contume¬
liasq perferre. et ab heduis defecisse. et populo romano bellum intulisse
Qui eius consilii principes fuissent qđ intelligerent quantam calami¬

Expanded text:
Qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent Qui cum se suaque omnia in oppidum Bratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia passuum V abesset, omnes maiores natu ex oppido egressi manus ad Caesarem tendere et voce significare coeperunt sese in eius fidem ac potestatem venire neque contra populum Romanum armis contendere. Item, cum ad oppidum accessisset castraque ibi poneret, pueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba: Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae fuisse; impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesare in servitutem redactos omnes indignitates contumeliasque perferre, et ab Haeduis defecisse et populo Romano bellum intulisse. Qui eius consilii principes fuissent, quod intellegerent quantam calami
Abbreviated transcription (Latin):
Remis erant. exercitum duxit. et magno itinere confecto ad oppidum.
Nouiodonum contendit. Id exitinere oppugnare conatus: quod ua¬
cuum defensoribus audiebat. propter latitudinem fossae: muriq alti¬
tudinem. pautis defendentibus expugnare non potuit. Castris muni¬
tis uineas agere. quȩ ad oppugnandum usui erant. comparare cepit.
interim omnes ex fuga suessonum multitudo in oppidum proxima
nocte conuenit. Celeriterq uineis ad oppidum actis. agere iacto tur.¬
ribusq constitutis magnituditie opetum quȩ neq uiderant ante
zalli. neq audierant. et celeritate Romanorum permoti. Legatos
ad Caesarem de deditione mittunt. et petentibus Remis ut conserua¬
rentur impetrant. Caesar obsidibus acceptis primis ciuitatis atque
ipsius Galb ⁊ Regis duobus filiis armisq omnibus ex oppido traditis.
in deditionem Suessiones accepit exercitumq in bellouacos ducit:

Expanded text:
Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Remis erant, exercitum duxit et magno itinere confecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex itinere oppugnare conatus, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossae murique altitudinem paucis defendentihus expugnare non potuit. Castris munitis vineas agere quaeque ad oppugnandum usui erant comparare coepit. Interim omnis ex fuga Suessionum multitudo in oppidum proxima nocte convenit. Celeriter vineis ad oppidum actis, aggere iacto turribusque constitutis, magnitudine operum, quae neque viderant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit.
Abbreviated transcription (Latin):
firmata re ab exploratoribus. omnem equitatum qui nouissimum aq.¬
men moraretur. premisit. His. Q. Pedium et l. Aurunculeiutꝰ
Cottam legatos praefecit. Titum labienum legatum cum legionibus
tribus subsequi iussit. Hi nouissimos adorti. et multa milłia passu¬
um subsecuti. magnam multitudinem eorum fugientium conciderũt
Cum ab extremo agmine ad quos uentum erat. consisterent: fortitẽq
impetum nostrorummilitum sustinerent. prioresq abesse a periculo
uiderentur. neq ulla necessitate neq imperio continerentur. ex audito
clamore. perturbatis ordinibus omnes in fuga prȩsidium ponerent sibi:
ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerũt.
quantum fuit diei spacium sub occasumq solis destiterunt. seq in ca¬
stra ut erat imperatũ receperunt. postridie cius dici Caesat priusꝙ
se hostes ex terrore ac fuga reciperent in fines Suessonum qui proximi

Expanded text:
firmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agfirmata re ab exploratoribus, omnem equitatum, qui novissimum agmen moraretur, praemisit. His Q. Pedium et L. Aurunculeium Cottam legatos praefecit; T. Labienum legatum cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium conciderunt, cum ab extremo agmine, ad quos ventum erat, consisterent fortiterque impetum nostrorum militum sustinerent, priores, quod abesse a periculo viderentur neque ulla necessitate neque imperio continerentur, exaudito clamore perturbatis ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo tantam eorum multitudinem nostri interfecerunt quantum fuit diei spatium; sub occasum solis sequi destiterunt seque in castra, ut erat imperatum, receperunt. Postridie eius diei Caesar, prius quam se hostes ex terrore ac fuga reciperent, in fines Suessionum, qui proximi
Abbreviated transcription (Latin):
silio conuocato constiterunt optimum esse domum suam reuerti. et
quorum in fines primum romani exercitum introduxissent ad eos de¬
fendendos undiq conuenirent. ut potius in suis ꝙͣ in alienis finibus
decertarent. et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam
sententiam eum teliquis. haec quoq ratio eos deduxit: quod Diuiciacũ
atque heduos finbus Bellouacorum appropinquare cognouerant. Nie
persuaderi ut diutius morarentur.neq suis auxilium ferrent. non po¬
terat. Ea re constituta. secunda uigilia magno cum strepitu ac tumultu
castris egressi. nullo certo ordine neq imperio cum sibi quisq primu
itineris locum peteret. et domum peruenire properaret. fecerunt ut con¬
similis fugę profectio uideretur. Hac re statim Caesar per speculato¬
res cognita. in sidias ueritus: quod qua de causa discederent. nondum
prospexit exercitum equitatumq castris continuit. prima luce con¬

Expanded text:
cilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et cilio convocato constituerunt optimum esse domum suam quemque reverti, et quorum in fines primum Romani exercitum introduxissent, ad eos defendendos undique convenirent, ut potius in suis quam in alienis finibus decertarent et domesticis copiis rei frumentariae uterentur. Ad eam sententiam cum reliquis causis haec quoque ratio eos deduxit, quod Diviciacum atque Haeduos finibus Bellovacorum adpropinquare cognoverant. His persuaderi ut diutius morarentur neque suis auxilium terrent non poterat. Ea re constituta, secunda vigilia magno cum, strepitu ac tumultu castris egressi nullo certo ordine neque imperio, cum sibi quisque primum itineris locum peteret et domum pervenire properaret, fecerunt ut consimilis fugae profectio videretur. Hac re statim Caesar per speculatores cognita insidias veritus, quod qua de causa discederent nondum perspexerat, exercitum equitatumque castris continuit. Prima luce, con
Abbreviated transcription (Latin):
men axonam contenderunt: quod esse post nostra castra de monstratũ
est. Ibi uadis repertis. partem suatum copiarum traducere conati sunt.
co consilio. ut si possent castellum cui praerat. Qliturius legatus
expugnarent: pontemq interscinderent. Si minus possent agros Remo.¬
rum popularentur: qui magno nobis usui. ad bellum gerendum erant:
comeatusq nostros prohiberent. Caesar certior factus a liturio omnẽ
equitatum ac leuis armaturȩ numidas. funditores. sagittariosq pon¬
tem traducit. atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est.
hostes impeditos nostri in flumine aꝯgressi: magnum eorum numeru
occiderunt. Per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes
multitudine telorum repulerunt. primos qui transierant equitatu cir¬
cũuentos interfecerunt. Hostes ubi et de expugnando oppido et de fliñẽ
pugnandi causa uiderunt. atq ipsos res frumentaria defiçere cepit. con¬

Expanded text:
men Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum men Axonam contenderunt, quod esse post nostra castra demonstratum est. Ibi vadis repertis partem suarum copiarum traducere conati sunt eo consilio ut, si possent, castellum, cui praeerat Q. Titurius legatus, expugnarent pontemque interscinderent, si minus potuissent, agros Remorum popularentur, qui magno nobis usui ad bellum gerendum erant, commeatuque nostros prohiberent. Caesar certior factus ab Titurio omnem equitatum et levis armaturae Numidas, funditores sagittariosque pontem traducit atque ad eos contendit. Acriter in eo loco pugnatum est. Hostes impeditos nostri in flumine adgressi magnum eorum numerum occiderunt; per eorum corpora reliquos audacissime transire conantes multitudine telorum reppulerunt primosque, qui transierant, equitatu circumventos interfecerunt. Hostes, ubi et de expugnando oppido et de flumine pugnandi causa viderunt atque ipsos res frumentaria deficere coepit, con
Abbreviated transcription (Latin):
fossam obduxit circiter passuum quadringentorum et ad extremas fossas
castella constituit. Ibiq tormenta collocauit. ne cum aciem instruxissec
hostes qđ tantum multitudine poterant. a lateribus suiͦs pugnantes
circũuenire possent. Hoc facto duabus legionibus. quas proxame con¬
scripserat in castris relictis. ut si quo opus esset subsidio duci possent: Re¬
liquas sex legiones pro castris in acie constituit. Hostes item copias suas
ex castris eductas instruxerant Paulus erat non magna inter nostru
atque hostium exercitum. hanc si nostri transirent. hostes expectabant.
Nostri autem si ab illis initium transeundi fieret: ut impeditos aggredi¬
rentur. parati in armis erant. Interim ptelio equestri inter duas acies
contendebatur Ubi neutri initium faciunt. secundiore equitum prelio
nostris Cesar suos in castris reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flu.¬

Expanded text:
fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas fossam obduxit circiter passuum CCCC et ad extremas fossas castella constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus esset, subsidio duci possent, reliquas VI legiones pro castris in acie constituit. Hostes item suas copias ex castris eductas instruxerunt. Palus erat non magna inter nostrum atque hostium exercitum. Hanc si nostri transirent hostes expectabant; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flu
Abbreviated transcription (Latin):
incensis. ad castra Caesaris cum omnibus copiis contenderunt. et a mil
libus passium minus duobur casta posuetunt quie caltiua ut tumo
atque ignibus significabantur amplius millibus passuum octo in latitu¬
dinem pꝰatebant Caesar primo et proptes multitudinem hostium et ꝑꝑ
eximiam opinionem uirtutis prelio supersedere statuit. Quottidie tamẽ
equestribus praelus: quid hostes uirtute possent. et quid nostri auderent sol¬
licitationibus ex quirebat. Ubi nostros non esse inferiores intellexit: loco
pro castris ad aciem instruendam natura opportuno atq̃ idoneo quod
is collis ubi castra posita erant: paululum ex planicie editus tantum ad¬
uersus in latitudinem patebat ꝙ̃ tum loci acies instructa occupare poterat
atq ex utraq parte laterie deiectus habebat. et in fronte leuiter castigatꝰ
paulatim ad planiciem redibat. Ab utroq latere eius collis transuersa

Expanded text:
incensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenincensis, ad castra Caesaris omnibus copiis contenlibus passuum minus duobus castra posuerunt; quae castra, ut fumo atque ignibus significabatur, amplius milibus passuum VIII latitudinem patebant. Caesar primo et propter multitudinem hostium et propter eximiam opinionem virtutis proelio supersedere statuit; cotidie tamen equestribus proeliis quid hostis virtute posset et quid nostri auderent periclitabatur. Ubi nostros non esse inferiores intellexit, loco pro castris ad aciem instruendam natura oportuno atque idoneo, quod is collis ubi castra posita erant paululum ex planitie editus tantum adversus in latitudinem patebat quantum loci acies instructa occupare poterat, atque ex utraque parte lateris deiectus habebat et in fronte leniter fastigatus paulatim ad planitiem redibat, ab utroque latere eius collis transversam
Abbreviated transcription (Latin):
murum iaci cepti sunt. murusq defensoribus nudatus est. testudine
facta porras succedunt murumq subruunt: quod tum facile fiebat. Nã
cum tanta multitudo lapides ac tela coniicerent. in muro consistendi
facultas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset. Letius Re¬
mus summa nobilitate et gratia inter suos. qui tum oppido prefuerat.
unum ex his qui legati de pace ad Cacsarem uenerant. nuncium ad eu
mittit. nisi subsidium ei mittatur. sese diutius sustinere non posse.
Fo de media nocte Caesar hisdem ducibus usus: qui nuncii ab secio
uenerant: numidas. et cretas sagittarios. et funditores baleares subsi¬
dio oppidanis mittit. Quorum aduentu et Remis cum spe defensio¬
nis studium propugnandi accessit: et hostibus eadem de causa spes po¬
tiundi oppidi discessit. It aq paulisper apud oppidum morati. agrosꝙ
Remorum depopulati: omnibus uicis edificusque. quae adire pot̾uerat̃.

Expanded text:
murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine murum lapides iaci coepti sunt murusque defensoribus nudatus est, testudine facta portas succedunt murumque subruunt. Quod tum facile fiebat. Nam cum tanta multitudo lapides ac tela coicerent, in muro consistendi potestas erat nulli. Cum finem oppugnandi nox fecisset, Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos, qui tum oppido praeerat, unus mittit, nisi subsidium sibi mittatur, sese diutius sustinere non posse. Eo de media nocte Caesar, iisdem ducibus usus, qui nuntii ab Iccio venerant, Numidas et Cretas sagittarios et funditores Baleares subsidio oppidanis mittit. Quorum adventu et Remis cum spe defensionis studium propugnandi accessit, et hostibus eadem de causa spes potiundi oppidi discessit. Itaque paulisper apud oppidum merati, agrosque Remorum depopulati, omnibus vicis, aedificiisque, quo adire poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
ad se uenire uidit. neq iam longe ab his quos miserat exploratoribus.
et ab Remis cognouit. flumen Axonam quod est in extremis Remoru
finibus exercitum traducere maturauit. atq ibi castra posuit. Quae
res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat. et post eum qu
essent tuta ab hostibue reddebat. et comeatus ab Remis reliquisq ciui¬
tatibus: ut sine periculo ad eum portari poss efficiebat. in co flumĩe
pons erat. ibi presidium ponit. et in altera parte fluminis. Qitu¬
rium sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit. Castra in altitu¬
dine pedum duodecim. uallo fossaq uiginti pedum munire iubet. Ab
hic castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat millia passuu
octo. Id ex itinere magno impetu Belgȩ oppugnare ceperunt. Eꝯre eo
die sustentatum est. gallorum eadem atq Belꝯarum oppugnatione.
Hec ubi circumiecta multitudine hominum toris moemibus lapides ĩ

Expanded text:
ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus ad se venire vidit neque iam longe abesse ab iis quos miserat exploratoribus et ab Remis cognovit, flumen Axonam, quod est in extremis Remorum finibus, exercitum traducere maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus unum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo flumine pons erat. Ibi praesidium ponit et in altera parte fluminis Q. Titurium Sabinum legatum cum sex cohortibus relinquit; castra in altitudinem pedum XII vallo fossaque duodeviginti pedum muniri iubet. Ab his castris oppidum Remorum nomine Bibrax aberat milia passuum VIII. Id ex itinere magno impetu Belgae oppugnare coeperunt. Aegre eo die sustentatum est. Gallorum eadem atque Belgarum oppugnatio est haec: ubi circumiecta multitudine hominum totis moenibus undique in
Abbreviated transcription (Latin):
bere numero .xii. polliceri millia armata quinquaginta totidem Her¬
uios. qui maxime feri inter ipsos habeantur: longissimeq absint¬
Quindecim millia atrebatos. Ambianas decemmillia. Norinos¬
dursos. Eburiones. Ceraesios. pemanos qui uno nomine germani ap¬
pellantur arbitrari ad quadraginta millia. Caesar Remos cohorta¬
tus. liberaliterꝙͥ oratione prosequutus. oranem senatum ad se con¬
uenire. principumq liberos obsides ad se adduei iussit. Quas omnia
ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diuiciacum hedium magno¬
pere cohortatus docet. quantopere reip. communisq salutis intersit ma¬
nus hostium destineri. ne cum tanta multitudine uno tempore confligen¬
dum sit. Id fieri posse. si suas copias hedui in fines bellouacorum intro¬
duxerint. et corum agros populari ceperint. His mandatis cum ab se
dimittit. Posteaqͣ omnes Belgarum copias in unum locum coactas

Expanded text:
bere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nerbere numero XII, polliceri milia armata L; totidem Nervios, qui maxime feri inter ipsos habeantur longissimeque absint; XV milia Atrebates, Ambianos X milia, Morinosdrusos, Eburones, Caerosos, Paemanos, qui uno nomine Germani appellantur, arbitrari ad XL milia. Caesar Remos cohortatus liberaliterque oratione prosecutus omnem senatum ad se convenire principumque liberos obsides ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus docet quanto opere rei publicae communisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit. Id fieri posse, si suas copias Haedui in fines Bellovacorum introduxerint et eorum agros populari coeperint. His datis mandatis eum a se dimittit. Postquam omnes Belgarum copias in unum locum coactas
Abbreviated transcription (Latin):
memoria. magnam sibi auctoritatem magnosq spiritus in re militari
sumeret. de nu̾mero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant.
propterea quod propinquitatibus affinitatibusq coniuncti quantam
quisq multitudinem in communi Belgarum concilio. ad id bellum pol¬
licitus sit. cognouerunt. plurimum inter eos bello uacuos et uirtute
et auctoritate et hominum numero ualere. hos posse conficere. armata
millia centum pollicitos. Ex eo numero electa sexaginta. totiusq bel¬
li imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos. fines latis¬
simos feracissimosq agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiã
memoria Diuiciacum totius galliae potentissimum. Qui cũ magnȩ
partis harum regionum tum etiam Britaniae imperium obtinuerit
Nunc esse regem Galbam. ad hunc propter iusticiam prudentiamq
suam. totius belli summam omnium uoluntate deferri. Oppida ha¬

Expanded text:
memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari memoria magnam sibi auctoritatem magnosque spiritus in re militari sumerent. De numero eorum omnia se habere explorata Remi dicebant, propterea quod propinquitatibus adfinitatibusque coniuncti quantam quisque multitudinem in communi Belgarum concilio ad id bellum pollicitus sit cognoverint. Plurimum inter eos Bellovacos et virtute et auctoritate et hominum numero valere: hos posse conficere armata milia centum, pollicitos ex eo numero electa milia LX totiusque belli imperium sibi postulare. Suessiones suos esse finitimos; fines latissimos feracissimosque agros possidere. Apud eos fuisse regem nostra etiam memoria Diviciacum, totius Galliae potentissimum, qui cum magnae partis harum regionum, tum etiam Britanniae imperium obtinuerit; nunc esse regem Galbam: ad hunc propter iustitiam prudentiamque summam totius belli omnium voluntate deferri; oppida ha
Abbreviated transcription (Latin):
et imperata facere. et oppidic recipere. et frumento ceterisq rebus iuua.¬
te: reliquosq omnes Belgas in armis esse. get manosq qui cis Rhenu
incolant se se cum his coniunxisse: tantumque esse eorum omnium
furorem: ut ne Suesiones quidem fratres consanguineosque suos:. qui eo¬
dem iure et hisdem legibus utantur:. unum imperium. ununiq ma-¬
ꝯistratum cum ipsis habeant deterrere potuerint. quin cum his con¬
sentirent. Cum ab his quȩreret quae ciuitates quantaeq in armis
essent: et quid in bello possent: sie reperiebat. plerosq belgas ortos a
ꝯermanis Rhenumq antiquitus traductos propter loci fertilitatem
ibi consedisse gallosq qui ea loca incolerent ex pulisse. solosq esse qui
patrum nostrorum memoria omni gollia uexata Theutones cymbrosq
intra fines suos ingredi prohibuerint: qua ex re fieri: uti carum rerum

Expanded text:
et imperata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvaet imperata facere et oppidis recipere et frumento ceterisque rebus iuvare; reliquos omnes Belgas in armis esse, Germanosque qui cis Rhenum incolant sese cum his coniunxisse, tantumque esse eorum omnium furorem ut ne Suessiones quidem, fratres consanguineosque suos, qui eodem iure et isdem legibus utantur, unum imperium unumque magistratum cum ipsis habeant, deterrere potuerint quin cum iis consentirent. Cum ab iis quaereret quae civitates quantaeque in armis essent et quid in bello possent, sic reperiebat: plerosque Belgas esse ortos a Germanis Rhenumque antiquitus traductos propter loci fertilitatem ibi consedisse Gallosque qui ea loca incolerent expulisse, solosque esse qui, patrum nostrorum memoria omni Gallia vexata, Teutonos Cimbrosque intra suos fines ingredi prohibuerint; qua ex re fieri uti earum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
teriorem Galliam qui duceret. Oꝑedium legatum misit. Ipse cum
primum pabuli copia esse inciperet ad exercitum uenit. Dat nego¬
tium Senonibus caeterisq Gallis: qui finitimi Belgis erant: utiꝰ ea
quȩ apud eos gerantur agnoscant: seq de his rebus certiorem faciant
tli constanter omnes nunciauerunt manus cogi. execcitum in unu
locum conduci: Tum uero dubitandum non existimauit: quin ad coc¬
duodecimo die proficisceretur. Re frumentaria comparata castra. mouer
diebusq circiter quindecim ad fines Belgarum peruenit. Eo cumde
improuiso. celeriusq omni opinione uenisset. Remi qui proximi Cial¬
lie ex Belou sunt ad eum legatos Siciuum et Auidocium borium
primos ciuitatis mniserunt. qͦui dicerent se suaq̃ omnia in fidem atq
porestatem populi romam permittere neq l cum Beloi reliquis consensiss
neq contra populum romanum coniurasse. paratosqͣ esle et obside. dare

Expanded text:
teriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum teriorem Galliam qui deduceret Q. Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae apud eos gerantur cognoscant seque de his rebus certiorem faciant. Hi constanter omnes nuntiaverunt manus cogi, exercitum in unum locum conduci. Tum vero dubitandum non existimavit quin ad eos proficisceretur. Re frumentaria provisa castra movet diebusque circiter XV ad fines Belgarum pervenit. Eo cum de improviso celeriusque omnium opinione venisset, Remi, qui proximi Galliae ex Belgis sunt, ad eum legatos Iccium et Andebrogium, primos civitatis, miserunt, qui dicerent se suaque omnia in fidem atque potestatem populi Romani permittere, neque se cum reliquis Belgis consensisse neque contra populum Romanum coniurasse, paratosque esse et obsides dare
Abbreviated transcription (Latin):
SARIN CITERI¬
NHIBERNIS
ita uti superius demonstra.¬
uimus. crebri adeum rumo¬
res afferebantur. litterisq
item labieni certior fiebat.
omnes belgas. quam tertiam
esse Calliae partem dixera.¬
mus. contra populum romanum coniurare obsidesque intra se dare
Coniurandi has esse causas. primum quod uererentur ne omni pacata
Ciallia ad eos exercitus noster adduceretur. Deinde quod a non nullis
Gallis sollicitarentur. partim qui germanos diutius in Callia uer¬
sari u̾oluerant: ita populi Romani exercitum hiemare atq inuetera¬
scere in Ciallia moleste ferebant. partim qui mobilitate et leuitate ani¬
mi nouis imperiis studebant Ab nonnullis etiam quod in gallia a po¬
tentioribus atq hic qui ad conducendos homines facultates habebat᷑
uulgo regna occupabantur: qui minus facilem eam tem in imperio non
consequi poterant. His nunciis litterisq commotus Cacsar. duas le¬
giones in citeriore Ciallia nouas conscripsit. et ineunte aestate in in¬

Expanded text:
sar in citerihibernis, ita uti supra demonstravimus, crebri ad eum rumores adferebantur litterisque item Labieni certior fiebat omnes Belgas, quam tertiam esse Galliae partem dixeramus, contra populum Romanum coniurare obsidesque inter se dare. Coniurandi has esse causas: primum quod vererentur ne, omni pacata Gallia, ad eos exercitus noster adduceretur; deinde quod ab non nullis Gallis sollicitarentur, partim qui, ut Germanos diutius in Gallia versari noluerant, ita populi Romani exercitum hiemare atque inveterascere in Gallia moleste ferebant, partim qui mobilitate et levitate animi novis imperiis studebant; ab non nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit et inita aestate in ul
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum unum omnes peterent in ipso fluminis uado de¬
prȩhensus induciamarus interficitur. caputq eius refer¬
tur incastra. Redeuntes equires quos possunt consectã t̃
conuenerant copię discedunt. pauloq habuit post id
factum Caesar quietiorem Galliam¬

Expanded text:
et cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deet cum unum omnes peterent, in ipso fluminis vado deprehensus Indutiomarus interficitur, caputque eius refertur in castra: redeuntes equites quos possunt consectantur t Nerviorum quae convenerant copiae discedunt, pauloque habuit post id factum Caesar quietiorem Galliam
Abbreviated transcription (Latin):
finitimarum ciuitatum quos accersendos curauerat: tãta
diligentia omnes suos intra castra continuit custodiic: ut
nulla ratione ea res enunciari: aut ad Treuiros perferri pos¬
set. Interim ex consuetudine quottidiana. Induciomarus
ad castra accedit: atq ibi magnam partem diei consumit: e¬
quites taela coniiciunt. et tagna contumelia uerborũ no¬
stros ad pugnam euocant. Nullo ab nostris dato responso:
ubi uisum est sub uesperum dispersi ac dissipati discedunt
Subito Labienus duabus portis omnem equitatũ emit¬
tit. prȩcipit. atq interdicit perterritis hostibus atq ĩ fu¬
gam comectis: quod fore. sicut accidit uidebat. omnes. unu
peterent induciomarum. neu quis quenꝗͣ prius uulneret
ꝙͣ illum interfectum uideret: quod mora reliquorum illu¬
spacium nactum effugere nolebat. Magna proponit hic
qui occiderint premia. Summit ut cohortes equitibus
subsidio sint. Comprobat hominis consilium fortuna.

Expanded text:
finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta finitimarum civitatum quos arcessendos curaverat, tanta diligentia omnes suos custodiis intra castra continuit, ut nulla ratione ea res enuntiari aut ad Treveros perferri posset. Interim ex consuetudine cotidiana Indutiomarus ad castra accedit atque ibi magnam partem diei consumit; equites tela coniciunt et magna cum contumelia verborum nostros ad pugnam evocant. Nullo ab nostris dato responso, ubi visum est, sub vesperum dispersi ac dissipati discedunt. Subito Labienus duabus portis omnem equitatum emittit; praecipit atque interdicit, proterritis hostibus atque in fugam coniectis quod fore, sicut accidit, videbat unum omnes peterent Indutiomarum, neu quis quem prius vulneret, quam illum interfectum viderit, quod mora reliquorum spatium nactum illum effugere nolebat; magna proponit eis qui occiderint praemia; summittit cohortes equitibus subsidio. Comprobat hominis consilium fortuna,
Abbreviated transcription (Latin):
rum: ac priusꝙͣ id faciat castra Labieni oppugnaturum.
quaeq fieri uelit precipit. Labienus eum et loci natura et
manu munitissimie castris sese teneret. de suo ac legionis pe¬
riculo nihil timebat: nec quam occasionem rei benegerende di.¬
mitteret. cogitabat. ltaq a Cingentorige atq eius propinꝗs
otatione Induciomari cognita: qnam in concilio habuerat.
nuncios mittit ad finitimas ciuitates equitesq undiq euo¬
cat. his certum diem conueniendi dicit. Interim propẽ qͦt¬
tidie cum omni equitatu indutiomarus sub castris eius
uagabatũͣ: alias ut situm castroru cognosceret: alias colloquen¬
di aut terrendi causa. Equites plexunq omnes taela intra
uallum comiciebant. Labienus suos intra munitionem conti¬
nebat. timorisq opinionem quibuscunq poterat rebus au¬
gebat. Cum maiore in dies contemptione Induciomaruc ad
castra accederet: pocte una intromissie equitibus omniumq

Expanded text:
rum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. rum ac, priusquam id faciat, castra Labieni oppugnaturum. Quae fieri velit praecipit. Labienus, cum et loci natura et manu munitissumis castris sese teneret, de suo ac legionis periculo nihil timebat; ne quam occasionem rei bene gerendae dimitteret, cogitabat. Itaque a Cingetorige atque eius propinquis oratione Indutiomari cognita, quam in concilio habuerat, nuntios mittit ad finitimas civitates equitesque undique evocat: his certum diem conveniendi dicit. Interim prope cotidie cum omni equitatu Indutiomarus sub castris eius vagabatur, alias ut situm castrorum cognosceret, alias colloquendi aut territandi causa: equites plerumque omnes tela intra vallum coniciebant. Labienus suos intra munitionem continebat timorisque opinionem, quibuscumque poterat rebus, augebat. Cum maiore in dies contemptione Indutiomarus ad castra accederet, nocte una intromissis equitibus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
nes concurrerent gratiam atq amiciciam publice priuatĩq
peterent Ubi intellexit ultro ad se ueniri. altera ex parte. Se¬
nones carnutesq conscientia facinoris instigare Altera Nẽ¬
uios aduaticosq bellum Romanis parare. neq sibi uolunta¬
riorum copias defore. si ex finibus suis progredi coepisset ar¬
matum concilium indicit. Hoc more gallorum est initium
bellorum. quo lege communi omnes puberes et armati conue¬
nire consuerunt Qui ex iis nouissume conuenit. in conspe¬
ctu multitudinis omnibus cruciatibus affectus necatur. In
eo concilio Cingentorigem alterius principem factionis genel
suum. quem supra de monstrauimus Caesaris secutum fĩdẽ
ab eo non discessisse. hostem uidicat. bonaq eiue publicat. Hic
rebus confectis in consilio pronunciat accersitum se a Seno¬
nibus et Carmitibus aliisq compluribus Ci allię ciuitati¬
bus Huc iterum ꝑ fines Remorũ eorumq agros populatu¬

Expanded text:
nes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque nes concurrerent, gratiam atque amicitiam publice privatimque peterent. Vbi intellexit ultro ad se veniri, altera ex parte Senones Carnutesque conscientia facinoris instigari, altera Nervios Aduatucosque bellum Romanis parare, neque sibi voluntariorum copias defore, si ex finibus suis progredi coepisset, armatum concilium indicit. Hoc more Gallorum est initium belli, quo lege communi omnes puberes armati convenire consuerunt; qui ex eis novissimus convenit, in conspectu multitudinis omnibus cruciatibus affectus necatur. In eo concilio Cingetorigem, alterius principem factionis, generum suum, quem supra demonstravimus Caesaris secutum fidem ab eo non discessisse, hostem iudicat bonaque eius publicat. His rebus confectis, in concilio pronuntiat arcessitum se a Senonibus et Carnutibus aliisque compluribus Galliae civitatibus; huc iturum per fines Remorum eorumque agros populatu
Abbreviated transcription (Latin):
ne sit. cum compluribus de causic aliis tum maxime quod
ei qui uirtute belli omnibus gentibus preferebantur tantũ
se eius opinioms deperdidissent ut quia a populo Romano
imperia perferrent grauissime dolebant Treueri uero atq
induciomarus totius hiemis millum tempus intermiserunt
quin trans Rhenum legatos mitterent ciuitates sollicitarent
pecumas pollicerent᷑ magna parte exercitus nostri interfecta
multo maiorem supesse dicerent partem Neq tamen ulli ci¬
uitati germanorum persuaderi potuit: ut Rhenum transiret
cum saepius expertoᷤ dicerent Arioiusti bello et Tenchterotum
transitu non esse amplius fortunam tempraturoc Hac spe
lapsus induciomarue nihi lomims copias agere exercere a fi¬
nitimis equos parare exules damnatosq tota gallia magnis
premiis ad se allicere coepit. Ac tantam iam sibiis rebus i¬
Ci allia auctoritatem comparauerat: ut undiq ad eum legato¬

Expanded text:
ne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ne sit, cum compluribus aliis de causis, tum maxime quod ei, qui virtute belli omnibus gentibus praeferebantur, tantum se eius opinionis deperdidisse ut a populo Romano imperia perferrent gravissime dolebant. Treveri vero atque Indutiomarus totius hiemis nullum tempus intermiserunt, quin trans Rhenum legatos mitterent, civitates sollicitarent, pecunias pollicerentur, magna parte exercitus nostri interfecta multo minorem superesse dicerent partem. Neque tamen ulli civitati Germanorum persuaderi potuit, ut Rhenum transiret, cum se bis expertos dicerent, Ariovisti bello et Tencterorum transitu: non esse amplius fortunam temptaturos. Hac spe lapsus Indutiomarus nihilo minus copias cogere, exercere, a finitimis equos parare, exules damnatosque tota Gallia magnis praemiis ad se allicere coepit. Ac tantam sibi iam his rebus in Gallia auctoritatem comparaverat ut undique ad eum legatio
Abbreviated transcription (Latin):
scire quȩ fierent. alias cohortando denunciaret. magnam ptẽ
gallie in officio tenuit. Tamen Senones. quae est c̾untas in
ptimis firma et magne inter gallos auctoritatis. Cautinũ
quem Caesat apud eum regem constituerat: cuius frater
Moritasgus. aduentu in sialliam Caesaris: cuiusq maiores
regnum obtinuerant. interficere publico consilio conati
cum ille presensisset ac profugisset usq ad fines insecuti re¬
gno domoq expulerunt. Etꝰ missis ad cacsarem satisfaci¬
undi causa legatis: cumis omnes ad senatum uenire iussiss
dicto audientes non fuerunt. Tantum apud homines bar¬
tantamq omnibus uoluntatum commutationem attulit.
ut prȩter heduos et Remos. quos precipuo semꝑ honore Caesã
habuit. alteros pro uetere ac perpetua erga populum Roma¬
num fide alteros prorecentibus belli gallici officus nulla ferẽ
ciuitas fuerit non suspecta nobis Idq adeo aut scio mirandũ¬

Expanded text:
scire quae fierent denuntiaret, alias cohortando magnam partem scire quae fierent denuntiaret, alias cohortando magnam partem Galliae in officio tenuit. Tamen Senones, quae est civitas in primis firma et magnae inter Gallos auctoritatis, Cavarinum, quem Caesar apud eos regem constituerat, cuius frater Moritasgus adventu in Galliam Caesaris cuiusque maiores regnum obtinuerant, interficere publico consilio conati, cum ille praesensisset ac profugisset, usque ad fines insecuti regno domoque expulerunt et, missis ad Caesarem satisfaciendi causa legatis, cum is omnem ad se senatum venire iussisset, dicto audientes non fuerunt. Ac tantum apud homines barbelli tantamque omnibus voluntatum commutationem attulit, ut praeter Aeduos et Remos, quos praecipuo semper honore Caesar habuit, alteros pro vetere ac perpetua erga populum Romanum fide, alteros pro recentibus Gallici belli officiis, nulla fere civitas fuerit non suspecta nobis. Idque adeo haud scio mirandum