comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ad iuistitiã que sola nõ interit. Tenen
recipiendi absit oĩo. ł luius enĩ operis & officii
merces a deo expetẽda ẽ solo: nam si ab hole ex¬
pectes iam nõ humanitas erit illa sed bnfici fe¬
neratio. Nec pot uideri bñ meruisie qui qͦd
dit ut quod alteri quisq prestiterit: mhil ab
co cõmodi spectans uere sibi prestet. quia
mercedem capiet a deo. Ideo deus precepit ut¬
si qn cenã parauerimꝰ.: incõuictũ eos adhibeasꝰ
qui reuocat᷑ nõ possit & uicẽ reddere: ut oĩs
nẽ aramicis aut caritatem cũ prxinis. did
notu nob deus fecit quod sit uerũ & iustũ
opus dta nos oportet cũ proximis uiuetdũ¬
modo fciamus illud ad hoĩem hoc ad deum
ꝑtitiere. Precipua igit᷑ uirtus hosprtalitas
uistitia & ad cc̃modum rapiũt. Recte inꝗt¬
entero a theophasteo est laulata hospitalitas.
st enĩ ut mͥ quidẽ uidet᷑ ualde decotũ pa¬
tere domos horu illustriũ hõibus illusigib¬

Expanded text:
sed ad iustitiam, quae sola non interit. tenendsed ad iustitiam, quae sola non interit. tenendrecipiendi absit omnino: huius enim operis et officii merces a deo est expectanda solo. nam si ab homine expectes, iam non humanitas erit illa, sed beneficii faeneratio, nec potest uideri bene meruisse qui quod dit, ut quod alteri quisque praestiterit nihil ab eo commodi sperans, uere sibi praestet, quia mercedem capiet a deo. item deus prsi quando coenam paraverimus, eos in convictum adhibeamus, qui revocare non possint et vicem reddere; ut one cum amicis aut caritate cum proximis, sed notum nobis deus fecit quod sit uerum et iustum opus: ita nos oportet cum proximis uiuere, dummodo sciamus illut ad hominem, hoc ad deum pertinere. praecipua igitur uirtus hospitalitas,iustitia et ad cCicero, a Theophrasto est laudata hospitalitas. Est enim ut mihi quidem videtur valde decorum, patere domos hominum illustrium hospitibus illustrib
Abbreviated transcription (Latin):
Nilil e eni ut ait orator opere & eranusas¬
tum qđ no cõficiat & cõsumgt uetustasa
A Phec iufatia & lenitas florescit. qͣtidie magis
Illi g melius qui tribus suis aut clientib largi¬
unt᷑. Aliquid enĩ prestãt. hamĩb & prosũt.
ed nõ e illa uera & iusta largitio. bnticie¬
tia enĩ nlła ẽ ubitũq necessitas nõ ẽ. Pe¬
rit gͦ quicꝗd gratie cã tribuit᷑ nõ ⁊ndigẽ
tib: aut cũ tenor reddit. & bñficiẽtia nõ
erit. Quod & si gratũ ẽ his quib datͣ
iustum tñ nõ ẽ. quĩa si nõ fiat nihil mali
sequit᷑. Unũ igit᷑ certũ ẽ & uexũ liberalita¬
ns officiũ ẽ. egentes atq inutiles alere. Hec
C̾ illa perfectã iustitia que custodit huma¬
nã de qua pħi locunt᷑ iotictate. hic diui-¬
tiaꝵ maximus ac uerissimus fructus est:
nõ uti opib ad ꝓpria unius uoluptatẽ sed
ad multoꝵ salut. nõ ad pñtem suii fructũ

Expanded text:
Nihil est enim ut ait orator, opere et manufacNihil est enim ut ait orator, opere et manufactum quod non conficiat et consumat vetustas. At haec justitia et lenitas florescit quotidie magis. » Illi ergo melius, qui tribulibus suis aut clientibus largiuntur: aliquid enim praestant hominibus, et prosunt: sed non est illa vera et justa largitio. Beneficentia enim nulla est, ubicumque necessitas non est. Perit ergo quidquid gratiae causa tribuitur non indiredit, et beneficentia non erit. quod etsi gratum est iis quibus datur, iustum tamen non est, quia si non fiat, nihil mali sequitur. unum igitur certum et aerum liberalitatis officium est egentes atque inutiles alere. Haec est illa perfecta iustitia quae custodit humanam de qua philosophi locuntur societatem, hic diuitiarum maximus ac uerissimus fructus est, non uti opibus ad propriam unius uoluptatem, sed ad multorum salutem, non ad praesentem suum fructum,
Abbreviated transcription (Latin):
rib impendũt nisi eos dementes ac furiosos ꝗ
prestẽt id populo quod ce ip̃i petdat. Se ne¬
mo eoꝵ quib prestat᷑ accipiat : Itaq ut eoñ
uoluptas caduca & breuis. oculoꝵ maxie d
aurui uit obliuiscunt᷑ hores & altepius dã¬
narpro ingeats hñt aut etiã osfendunt᷑ si
no ⁊ libidini uulgi satistactum ut etuori
hoĩes sultissimi malũ sibi malo etparauerit
qutondie leuissimoꝵ hoĩum patrimonia uriges
superuauas prodigunt᷑. Num ergo illi ba¬
pintius qui unliota & diutur niota qurib
suis eibent munexa: hi s. qui publiquieri
opuri ext tuetis nemoria nor suo querĩt
ote usti quidem recte bona sua interra de¬
pelluit: quia nec memoria quicꝙͣ montuis
tofett nec opera coꝵ sempiteena lũt u¬
quidem aut uno tremor teede pre disa¬
pant & corruũt aut fartuito cõsumut u
pendio aut hostili aliquo impetu diruunt᷑
aun aerte uetustate ip̃a dissoluta labunt᷑ux.

Expanded text:
ribus impendunt? nisi eos dementes atque furiosos, qui ribus impendunt? nisi eos dementes atque furiosos, qui praestent id populo, quod et ipsi perdant, et nemo eorum, quibus praestatur, accipiat. Itaque ut est omnis voluptas caduca et brevis, oculorum maxime et aurium, aut obliviscuntur homines, et alterius damna pro ingratis habent; aut etiam offenduntur, si non est libidini vulgi satisfactum: ut etiam homines stultissimi malum sibi malo comparaverint; quotidie levissimorum hominum patrimonia in res supervacuas prodiguntur. Num ergo illi sapientius, qui utiliora et diuturniora civibus suis exhibent munera? ii scilicet, qui publicis operibus extructis, memoriam nomini suo quaerunt? ne isti quidem recte bona sua in terra sepeliunt; quia nec memoria quidquam mortuis confert, nec opera eorum sempiterna sunt: siquidem aut uno tremore terrae dissipantur et corruunt, aut fortuito consumuntur incendio, aut hostili aliquo impetu diruuntur, aut certe vetustate ipsa dissoluta labuntur. «
Abbreviated transcription (Latin):
imaginesq iustitie: atꝗ ipam uera de expsiꝗ
tene. largite cecis. debilib claudis. destitutis.
quib nisi largiar moriẽdũ ẽ. Inutiles sũt
horbus. sed utiles deo qui eos retinet inuita.
qui spͣm donat. qui luce dignat᷑. foue ꝙͣtũ
inte E &e aĩas hoĩum ne extinguat᷑ huma¬
nitate subsrenta. Qui succurrer perituro
põt si nõ succurtexit occidit. Uexũ isti quia
neq nam retinet neq premiũ in eo quod sit
sciu̾t. Dum perdere timẽt perdut᷑. & in id qđ
maxĩe cauẽt incidũt: ut ꝗeꝗd larguint᷑ aut
pereat oĩo aut ad sp̃us prosit breuissimũ.
Nam qui exiguã stipẽ miseris negãt: qui
cõseruare humanitatẽ sine dañõ suo udut.
pr̃imonia sua esfundũt ut aut pexitura &
fragilia sibi cõparẽt. aut certe maximis
suisꝰ damnis nihil cõsequant᷑. Quid enim¬
dicendũ ẽ de his qui populati leuitate ducti uel
magnis utbib suffectutas opes exibendis mune¬

Expanded text:
imaginesque justitiae, atque ipsam veram et expressam imaginesque justitiae, atque ipsam veram et expressam tene. Largire caecis, debilibus, claudis, destitutis; quibus, nisi largiare, moriendum est. Inutiles sunt hominibus, sed utiles Deo, qui eos retinet in vita, qui spiritu donat, qui luce dignatur. Fove, quantum in te est, et animas hominum, ne extinguantur, humanitate sustenta. Qui succurrere perituro potest, si non succurrerit, occidit. Verum isti, quia neque naturam retinent, neque praemium in eo quod sit sciunt, dum perdere timent, perdunt; et in id, quod maxime cavent, incidunt, ut quidquid largiuntur, aut pereat omnino, aut ad tempus brevissimum prosit. Nam qui exiguam stipem miseris negant, qui conservare humanitatem sine damno suo volunt, patrimonia sua effundunt, ut aut peritura et fragilia sibi comparent, aut certe maximis suis damnis nihil consequantur. Quid enimdicendum est de iis, qui populari levitate ducti, vel magnis urbibus suffecturas opes exhibendis mune
Abbreviated transcription (Latin):
uera illa & germana iutritia. cuius solida
& expressam effigiẽ nullã tener̃ uos dicitis.
pe płibus loois clamas mercẽdaria nõ ee uir¬
tutem. faterisq in libris legũ tuaꝵ. libera¬
litatẽ gratuitam esse his uerbis. Nec ẽ du¬
biũ qum is qui liberalis benignusꝗ dicit᷑
officiũ nõ fructũ sequat᷑. Cum gͦ idone¬
is potius largiris. nisi ut postea merce¬
dem recipias. Te ig̃ auctore ac preceptot̃
iustitie quisꝗł idoneus nõ exit: nuditate
siti. fame cõficient᷑. Nec hoĩes copiosi R
usq ad delitias habũdates subueniut ultime ne¬
cessitati. Si uirtus mercedẽ nõ exigit: si ꝑp
se ut dicitis expetenda E. Ergo iustuiã mr̃em
principeq uirtutũ suo p̾tio nõ tuo comodo
estima: eiꝰ potissimũ tribue a quo nibil spe¬
res. Quid personas eligis. quid mẽbra in¬
spicis pro hoĩe tibi hñdus ẽ quilꝗs ideo pre¬
cat᷑ qr te hoĩem putet. Ab iice umbras illas

Expanded text:
uera illa et germana iustitia, cuius solidam uera illa et germana iustitia, cuius solidam et expressam effigiem nullam tenere uos dicis. ipse pluribus locis clamas mercennariam non esse uirtutem faterisque in libris legum tuarum liberalitatem gratuitam esse his uerbis: nec est dubium quin is qui liberalis benignusque dicitur, officium, non fructum sequatur. cur ergo idoneis potius largiris, nisi ut postea mercedem recipias? te igitur auctore ac praeceptore iustitiae quisquis idoneus non erit, nuditate siti fame conficietur nec homines copiosi et usque ad delicias abundantes subuenient ultimae necessitati. si uirtus mercedem non exigit, si propter se, ut dicis, expetenda est, ergo iustitiam matrem principemque uirtutum suo aestima. Ei potissimum tribue, a quo nihil speres. Quid personas eligis? quid membra inspicis? Pro homine tibi habendus est, quisquis ideo precatur, quia te hominem putet. Abjice umbras illas
Abbreviated transcription (Latin):
uid aut ẽ stultius ꝙͣ qđ libenter facias cura¬
re ut id diutius facere nõ possis. Uidelicet
profexor sapie refrenat hoies ab humani tate.
monetq rem familiarẽ diligenter custo¬
diãt malintꝙ archa ꝙ̃ iustĩtiã cõseruare
qđ cum intelligeret in humanii ee at ne¬
fariũ mox alio capite quasi actus penitentia sic
ait. Nõ nunꝙͣ tam̃ et largiẽdũ: nec hoc beni¬
gnitatis genus oĩo repudiandũ. & sepe ido¬
neis hõib egẽtib de re familiari imꝑtiẽdii.
uid e idonẽis. nẽpe his qui resutuere ac re¬
ferte gram possit. Si nũc cicero uiueret
exclamarẽ ꝑfecto: hic hic .M. tulli abex¬
rasti a uera iustitia eã que uno uerbo
substulisti: cum pietatis & humanitatis of¬
ficia utilitate metitus es. Nõ enĩ idoneis
hõib largiendũ ẽ sed ꝙ tum potes nõ ido¬
neis. Iđ enĩ iuste. id pie. Id humane fit
quod sine spe recipiendi feceris. Hec est.

Expanded text:
quid autem est stultius quam quod libenter facias, curaquid autem est stultius quam quod libenter facias, curare ut id diutius facere non possis? uidelicet professor sapientiae refrenat homines ab humanitate monetque ut rem familiarem diligenter custodiant malintque arcam quam iustitiam conseruare. quod cum intellegeret inhumanum esse ac nefarium, mox alio capite quasi actus paenitentia sic ait: nonnumquam tamen est largiendum nec hoc benignitatis genus omnino repudiandum et saepe idoneis hominibus egentibus de re far miliari inpertiendum. quid est idoneis? nempe iis qui restituere ac referre gratiam possint. si nunc Cicero uiueret, exclamarem profecto: hic, hic, Marce Tulli, aberrasti a uera iustitia eamque uno uerbo sustulisti, cum pietatis et humanitatis officia utilitate metitus es. non enim idoneis hominibus largiendum est, sed quantum potest non idoneis. id enim iuste, id pie, id humane fit. quod sine spe recipiendi feceris. haec est
Abbreviated transcription (Latin):
perituxii. Sigͦ in eiusmo casib ꝗ pe-
riculũ uite hõt afferĩt succurrer̃ huma¬
nitatis ẽẽ cõcedũt: Quid cause est cur si homo
exuriat sitiat algeat. succuͣrendum ẽẽ nõ putet.
ue cũ sint paria naͣ. cũ illis casib fortuis.
& unã eandemꝙ humanitatem desiderent.
nĩ illa discernũt: quia no re iꝑ̃a uera sed
utilitate pñti oĩa metiũt᷑ Illos enĩ quos y¬
periculo subriput:. sperat sibi gr̾am relaturoi.
gentes aũt quia niõ sperat perite arbitrat᷑
quicꝗd eiusmo hoĩb imꝑtiat. Hlinc est illa
plauti detestanda snĩa. Male mexet᷑ qui
medico dat qđ edat. Nam & illđ qđ dat
lius in suis officialib libris. nõne hoc ip̃m
suadet nõ cẽ omĩo largiendũ. Sic enĩ dix̃.
largitio que fit ex re familiari fontẽ ip̃m
benĩgnitatis ex haurit. Ita benignitate beni¬
gnitas tollitur: qua cũ in płes usus sis eo
minus in multos uti possii. Idem paulo post.

Expanded text:
periturum. si ergo in eiusmodi casibus, quia periturum. si ergo in eiusmodi casibus, quia periculum uitae homini adferunt, succurrere humanitatis esse concedunt, quid causae est cur, si homo esuriat sitiat algeat, succurrendum esse non putent? quae cum sint paria natura cum illis casibus fortuitis et unam eandemque humanitatem desiderent, tamen illa discernunt, quia non re ipsa uera, sed utilitate praesenti omnia metiuntur. illos enim quos periculo subripiunt sperant sibi gratiam relaturos, egentes autem quia non sperant, perire arbitrantur quidquid eiusmodi hominibus inpertiant. hinc est illa Plauti detestanda sententia: male meretur qui mendico dat quod edat: nam et illut quod dat lius in suis officialibus libris nonne hoc idem suadet, non esse omnino largiendum? sic enim dixit: largitioque quae fit ex re familiari, fontem ipsum benignitatis exhaurit. ita benignitate benignitas tollitur: qua quo in plures usus sis, eo minus in multos uti possis. et idem paulo post:
Abbreviated transcription (Latin):
aut ip̃m cõseruar humanitatẽ. Quid aliud ẽ ꝙͣ
diligere hoĩem: quia homo sit & idem quod nos
ait hosem nature hobedietem hoĩ nocere nõ
posse. Ergo si noccre hõi contra naͣm ẽ. pro¬
des se igit hoĩ secũdũ naͣm sit neceste e. qđ
qui nõ facit hõĩs se appellatione dispoliat. qr
humanitatis officiũ ⁊ necessitati hõis ac pexi¬
culo subuenire. Quero igͤ abhis ꝗ flecti
ac misexeri nõ putat ẽẽ sapic̃tis: si hõ ab ali¬
qua bestia cõprehensus alixiliũ sibi armati
hors implor&. utrũ ne succurendũ putem
an minime. Nõ sũt tam impudentes ut
negẽt fieri oporter̃. quod flagitat quod expo¬
scit humanitas. Item si aliquis ciccũueniat᷑
igni ruina opprimat᷑ mexgat᷑ mari: fliuẽ
rapiat᷑: num ꝓutẽt hois esse nd̃ auxiliari.
nõ sint ip̃i hoĩes si putent. Nemo enĩ pot̾
eiusmo periculis nõ ẽẽ subiectus: Imo
uoͣ & hõis & fortis uiri ẽẽ dicẽt seruar

Expanded text:
autem ipsum conservare humanitatem, quid aliud est, quam autem ipsum conservare humanitatem, quid aliud est, quam diligere hominem, quia homo sit, et idem quod nos ait, hominem naturae obedientem homini nocere non posse. Ergo si nocere homini contra naturam est, prodesse igitur homini secundum naturam sit necesse est. Quod qui non facit, hominis se appellatione dispoliat; quia humanitatis officium est, necessitati hominis ac periculo subvenire. Quaero igitur ab iis, qui flecti ac misereri non putant esse sapientis: si homo ab aliqua bestia comprehensus, auxilium hominis inploret, utrumne succurrendum putent an minime. non sunt tam inpudentes, ut negent fieri oportere quod flagitat, quod exposcit humanitas. item, si aliquis circumueniatur igni, ruina opprimatur, mergatur mari, flumine rapiatur, num putent hominis esse non auxiliari. non sint ipsi homines, si putent — nemo enim potest eiusmodi periculis non esse subiectus —, immo uero et hominis et fortis uiri esse dicent seruare
Abbreviated transcription (Latin):
inter hoĩes a princiꝰ sui ortus tutum aut uiolare
aut No cõseruar̃ sumũ nefas putandum est.
am qui se a prestando auxilio remouet. etiam
ab accipiendo remoueat necesse e. quia nullius
oꝑa indigere se putat qui alteri suã denegat.
Liuc uo̾ qui se ip̃e dissotiat secernit a corpor no
ritu hor̃s sed feraꝵ more uiuendũ est. Quod
si fieri nõ pot. retinẽdũ ẽ igit᷑ uinculũ iotieta¬
bs humane. quia hõ sine hoĩe nullo mͦ pot̾
uiuere Retentio aũt sotietatis ⁊ cõitas idest
auxiliũ prestare ut possimus acciper. Sin uoͣ
ut illi dispritat humanitatis ip̃ius facta est
hõĩum cõgregatio: homo certe hoĩem debet
agnoscere. Quod si fecerũt illi rudes &
adhuc feri hoĩes & fecerũt nõ dum cõstituta
loquedi rone: quid putemus hõibus expoli
solitudinẽ ferre nõ polsut. Conseruãda ẽ
igit᷑ humanitas si hoĩes recte dici uelimus. Id

Expanded text:
inter homines a principio ortus sui ictum aut violare, inter homines a principio ortus sui ictum aut violare, aut non conservare, summum nefas putandum est. Nam qui se a praestando auxilio removet, etiam ab accipiendo se removeat necesse est; quia nullius opera indigere se putat, qui alteri suam denegat. Huic vero, qui se ipse dissociat ac secernit a corpore, non ritu hominis, sed ferarum more vivendum est. Quod si fieri non potest, retinendum est igitur otis humanae, quia homo sine homine nullo modo potest uiuere. retentio autem societatis est communitas, id est auxilium praestare, ut possimus accipere. sin uero, ut illi alii disputant, humanitatis ipsius causa facta est hominum congregatio, homo certe hominem debet adgnoscere. quod si fecerunt illi rudes et adhuc fen homines et fecerunt nondum constituta loquendi ratione, quid putemus hominibus expolitsolitudinem ferre non possunt? Conseruanda est igitur hu
Abbreviated transcription (Latin):
fugies & comunionis ac sotietatis appetens
dispares sut. res eadem E. Potuit igit᷑ utrũq
quia. nõ impugnat: sed tam̃ utcũqͣ nullo mͦ
uerũ ẽ: quia nõ per om̃em terrã nãti sũt ho¬
mines es terra: tanꝗͣ ex draconis alicuius
dentib per seminati ut pocte ferũt. sed utus
mano gni̾ cõpleta est  eadẽ .s. rõne qua
rursus post diliuiiis quod certe negare no
possut. Nulla igͥ in principio facta e eius¬
moͥ cõgregatio: nec unꝙͣ fuisie hoĩes intẽra
qui ꝑp in fantiã nõ loquerent᷑ intelliger pot̃
cuiꝰ rõ nõ deest fingamꝰ tam̃ illa u̾era ẽẽ
que ociosi & inep̃ti senes fabulant᷑: ut ces
ponssimũ sensibus & suis ronibus refellamꝰ.
Si hac de cã sũt hoĩes cõgregati ut mutuis auxi¬
liis imbecillitatẽ sua tuerent᷑: succurrẽdũ e̾ igit᷑
hõi qui egeat auxilio. Cum enũ presidii cã hoĩes
sotietatẽ cũ hõibus inierĩt. & sanxierit̃ fedus illd

Expanded text:
fugiens, et communionis ac societatis appetens fugiens, et communionis ac societatis appetens dispares sunt, res eadem est. Potuit igitur utrumque, quia non repugnat: sed tamen utrumque nullo modo verum est; quia non per omnem terram nati sunt homines e terra, tanquam ex draconis alicujus dentibus proseminati ut poetae ferunt sed unus mano genere completa est, eadem scilicet ratione, qua rursus post diluvium: quod certe negare non possunt. Nulla igitur in principio facta est ejusmodi congregatio; nec unquam fuisse homines in terra, qui praeter infantiam non loquerentur, intelliget cui ratio non deest. Fingamus tamen illa vera esse, quae otiosi et inepti senes fabulantur, ut eos suis potissimum sensibus et suis rationibus refellamus. Si hac de causa sunt homines congregati, ut mutuis auxiliis imbecillitatem suam tuerentur; succurrendum est igitur homini, qui egeat auxilio. Cum enim praesidii causa homines societatem cum hominibus inierint et sanxerint, foedus illud
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃am iuderẽt cõtra bestias ẽẽ tutã: oppida
eniã cepisse munire: ut uel quiete̾ noctifri
tutã sibi facerẽt uł ut incursiones atꝗ imper
bestiaꝵ nõ pugnãdo sed aggetis aggeribus
arcerẽt. O ingenia hõibus indigna que has¬
ineptias ꝓ tulerũt. miseros atꝗ miserabiles
qui stultitiã sua litteris memorieq mãclaue¬
rĩt. Qui cũ uiderẽt mutis quoq aĩalibus
ingenitã ẽe r̃onẽ uł cõueniẽdi uł inuicem
appetẽdi. uł periculi fingendi uł mali cauẽdi
uł cubilia sibi uł latibulã parandi hoĩes aũt
ip̃os ex istimauerit nõ nisi exemplis ad moneri
nec discere potuisse: quid metuer̃ quid facer̃
nec loquẽdi rõnem reperturos nisi eos bestie
cõmedissẽt. Hec aliis delira iuisa sũt: ut fuę¬
rũt. dixeriit nõ feraꝵ laniatus cãm fuille
coheundi: sed ipam potius humanitate. Itaq
int̾ se cõgregatos: quod nã hõĩs solitudinisꝰ

Expanded text:
ipsam viderent contra bestias esse tutam, oppida ipsam viderent contra bestias esse tutam, oppida etiam coepisse munire; vel ut quietem noctis tutam sibi facerent, vel ut incursiones atque impetus bestiarum non pugnando, sed objectis aggeribus arcerent. O ingenia homiineptias protulerunt, miseros atque miserabiles, qui stultitiam suam litteris memoriaeque mandauerint ! qui cum uiderent mutis quoque animalibus ingenitam esse rationem uel conueniendi uel inuicem adpetendi uel periculi fugiendi uel mali cauendi uel cubilia sibi et ipsos existimaverint non nisi exemplis admoneri ac discere potuisse, quid metuere, quid caverenec loquendi rationem reperturos, nisi eos bestiae comedissent. Haec aliis delira visa sunt ut fuerunt dixeruntque, non ferarum laniatus causam fuisse coeundi, sed ipsam potius humanitatem: itaque inter se congregatos, quod natura hominum solitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
xerĩt. Et cũ idem pleriiꝗ fateant᷑ sotieta¬
tis humane cõmunionẽ ẽe retinẽdã: ab ea
plane le ip̃os inhumane. sue uirtuts rigo¬
re dissotiãt. Cõuincẽdus ergo etiã hic er¬
ror illoꝵ ẽ: qui nihil cuiꝗͣ imꝑtiendum
putãt. Uebis cõdende originẽ atq cam
nõ uiam intulerũt: sed aliĩ cos hoĩes qui
sint exͣ primitꝰ nati cũ per siluas & campos
exrancã degerẽt uitam: nec ullo inter sȩ
sermonis aut iuris uinculo coherẽt sed
frõdes & herbam ꝓ cubilib: speluncas & an¬
tra pro domibus haberet. bestis & fertiorib
aĩalibus prede fuisse cõmemorãt. Liroi cos
qui aut laniati effugerat. aut laniari pro¬
ximos uidexãt: ad monitos periculi sui ad
alios hõĩes decutrisse:. presidiũ implorasse:
& primo mitib uoluntatẽ suã significasse.
De inde initia sermonis temptasse: ac fingulis
quibusꝗ rebus noĩa imprimẽdo paulatim lo¬
quẽdi perfecisse ronem. Cũ aũt młtitudinẽ

Expanded text:
 fateantur, societatis humanae communionem esse retinendam, ab ea plane seipsos inhumanae suae virtutis rigore dissociant. Convincendus ergo etiam hic error illorum est, qui nihil cuiquam impertiendum putant. Urbis condendae originem atque causam non unam intulerunt: sed alii eos homines, qui sint ex terra primitus nati, cum per silvas et campos erraticam degerent vitam, nec ullo inter se sermonis aut juris vinculo cohaererent, sed frondes et herbam pro cubilibus, speluncas et antra pro domibus haberent, bestiis et fortioribus animalibus praedae fuisse commemorant. Tum eos, qui aut laniati effugerant, aut laniari proximos viderant, admonitos periculi sui ad alios homines decurrisse, praesidium implorasse, et primo nutibus voluntatem suam significasse; deinde sermonis initia tentasse, ac singulis quibusque rebus nomina imprimendo, paulatim loquendi perfecisse rationem. Cum autem nec multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
clariiq solatiũ. Nec aliter uirtus cũ ꝑ se
dura sit haberi ꝓ bono pot: ꝙͣ si acerbitatẽ
suã maxĩo hono pẽset eque nõ aliter hisbo¬
nis pͥntib abfumendũ est: ꝙ̃ sisit alia ma¬
iora ꝑꝑ que tanti sit & uoluptates omitte¬
re & mala omĩa substinet᷑. Ea uoͣ nulla
sũt bona. Alia ut intextio docui nisi per¬
petue uite. Hlant aĩit prestat̃ quis pot
nisi deus qui uirtutẽ ĩpam proposuit. Ex¬
go in dei dei agninone & cultu rez suma
uersat᷑: In hoc e spes om̃is ac salus om̃is
Iuic e sapie gradus primus. ut sciamus ꝗł
sit nobis uerus prͣ: eumq solum pietate
debita ꝓsequam̃. huu pareamus. huic de¬
uotissie scruiamꝰ. In eo prometedo actꝰ
quid debeat᷑ deo dicã nũt quid homi
tribuedũ sit. Quãꝗͣ id ip̃m quod hoi
tribut᷑ deo tribuitut. qr hõ dei simula

Expanded text:
clarumque solacium. nec aliter uirtus cum per se clarumque solacium. nec aliter uirtus cum per se dura sit, haberi pro bono potest, quam si acerbitatem suam maximo bono penset. aeque non aliter his bonis praesentibus abstinendum est, quam si sint alia maiora, propter quae tanti sit et uoluptates omittere et mala omnia sustinere. ea uero nulla sunt alia, ut in tertio docui, nisi perpetuae uitae. hanc autem praestare quis potest nisi deus, qui uirtutem ipsam proposuit ? ergo in dei agnitione et cultu rerum summa uersatur: in hoc est spes omnis ac shic est sapientiae gradus primus, ut sciamus quis sit nobis verus pater, eumque solum pietate debita prosequamur, huic pareamus, huic devotissime serviamus; in eo promerendo actus quid debeatur Deo: dicam nunc, quid homini tribuendum sit; quanquam id ipsum quod homini tribueris, Deo tribuitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
NIam si uixtus est egestatẽ exiliũ. laborem
mort̾ẽ q̃ timent᷑ a ceteris pati fortiter ac
subire: quid tandẽ in se boni ht̃. cur eam
ꝑꝑ se ip̃am pħi dicãt expetẽdam nimirũ
suꝑuacuis & inanibus poenis delectant᷑ ꝗb
lice ager̃ trãquille. Si enĩ mõtales sut ait̃.
si uirtus disioluto corpor̃ nihil futura est.
quid fugimus attributa nobis bona: quasi
arit ingrati aut indigni: qui diuinis mu¬
nerib perfruamͣ. Que bona ut ħcamus
feclerate impieq uiuẽdum ẽ. quia uirtu¬
tẽ idest iustitiam paupertas scquit᷑. Sanus
igit nõ ẽ qui nulla spe maiore ꝓposita hil
bonis quib ceteri utunt᷑ inuita labores &
cruciatꝰ ẽt miserias anteponat Si aũt uirtus
ab his rectissime dicitͣ capesienda e qr cori¬
stat ad eani nasci hoĩemi subee debet spes
aliqua maior que maloꝵ & laboꝵ quos
perfetre uirtutis ẽ. magnĩ afferat᷑ prę¬

Expanded text:
nam si uirtus est egestatem exilium dolorem nam si uirtus est egestatem exilium dolorem mortem, quae timentur a ceteris, pati fortiter ac subire, quid tandem in se boni habet, cur eam philosophi dicant expetendam? Nimirum supervacuis et inanibus poenis delectantur, quibus licet agere tranquille. Si enim mortales sunt animae, si virtus dissoluto corpore nihil futura est, quid fugimus attributa nobis bona, quasi aut ingrati, aut indigni qui divinis muneribus perfruamur? Quae bona ut habeamus, scelerate impieque vivendum est; quia virtutem, id est, justitiam paupertas sequitur. Sanus igitur non est, qui nulla spe majore proposita, iis bonis, quibus caeteri utuntur in vita, labores, et cruciatus, et miserias anteponat. Si autem virtus ut ab his rectissime dicitur capessenda est, quia constet ad eam nasci hominem, subesse debet spes aliqua major, quae malorum et laborum, quos perferre uirtutis est, magnum adferat prae
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem in qua deus ẽ uel deũ inquo
ueritas oculis cordis aspexerit. Is audit
qui diuinas uoces ac precepta uitalia pec¬
tori suo astigit. Il loquit᷑. qui celestia
disserẽs uirtutẽ ac maiestatẽ dei singu¬
laris enarrat. Quare nõ ẽ dubiũ quin
ĩpius sit quisꝗs deũ nõ agnouerit.
oñesq uictutes cius quas habere aut te¬
ner se putat in illa moͣtifera uia repes¬
riũtur que ẽ teta tenebraꝵ Qua propt
nihil est quod sibi aliquis gratulet᷑. si hal
inanes uirtutes ad eptus t̾ quia nõ tm̃ miser
qui honis p̾ntib careat: sed ut stultꝰ sit necelle
E qui laboref in uita sua maximos suscipiat
incassum. Nam dempta spe imortalitatis ꝙͣ
deus pollicet᷑ insua xcligione uersartib cuius
assequẽde gr̾a uirtus appefeda ẽ. & quicquid
maloꝵ acciderit perferẽdũ. maxima erit
ꝓfecto uanitas oblequi uelle uixtutib que
frustra hõi calamitates asterũt. & labores.

Expanded text:
ueritatem, in qua deus est, uel deum, in quo ueritatem, in qua deus est, uel deum, in quo ueritas est, oculis cordis aspexerit, is audit qui diuinas uoces ac praecepta uitalia pectori suo adfigit, is loquitur qui caelestia disserens uirtutem ac maiestatem dei singularis enarrat. quare non est dubium quin impius sit quisquis deum non adgnouerit, omnesque uirtutes eius, quas habere aut tenere se putat., in illa mortifera uia reperiuntur, quae est tota tenebrarum. quapropter nihil est quod sibi aliquis gratuletur, si has inanes uirtutes adeptus est, quia non tantum miser, qui bonis praesentibus careat, sed etiam stultus sit necesse est, qui labores in uita sua maximos suscipiat in cassum. nam adempta spe immortalitatis quam deus pollicetur in sua religione uersantibus, cuius adsequendae gratia uirtus adpetenda est et quidquid malorum acciderit perferendum, maxima erit profecto uanitas obsequi uelle uirtutibus, quae frustra homini calamitates adferunt et labores.
Abbreviated transcription (Latin):
tio dei necessaria ẽ quasi caput & uirtutes
om̃es quasi corpus. ita fiet homo perfectus
ac uiuus. s tam̃ suma om̃is in capite e. Qoꝗ¬
ꝙͣuis cõstare nõ possit sine om̃ib sine qui¬
busdã tam̃ pẽt & exit quidã aĩal uitiosum
ac debile sed tam̃ uiuet. sic̃ is qui & deu nouit
S in aliqua re peccat. Dat enĩ uenia peccatiis
deus: itaq sine mẽbris aliquib uiui no pot
sine capite nullo mͦ. Hec res esficit. ut pb̃i
enã si naͣ sĩt honi: tam̃ nihil sciãt nrhil lapi¬
ant. Om̃is doctrina & uirtus toꝵ sine ca¬
putẽ ẽ quia deũ nestuit qui ẽ uirtutis ac
doctrine caput. Qle qui no agnoscit. lic&
uideat. cetus e. litet audiat surdus. licet
loquat᷑. clinguis e. Cum uõ cs ditorẽ reꝵ
paretẽq cognouerit tuc᷑ & uidebit & cudi¬
et & loquẽt᷑. Haber̾ enĩ caput cepit inquo
sũt senseus om̃s collocati hoc e oculi & au¬
res & lingua. Nam ꝓfecto is uidet qui

Expanded text:
tio Dei necessaria est, quasi caput; et omnes tio Dei necessaria est, quasi caput; et omnes virtutes, quasi corpus. Ita fiet homo perfectus, ac vivus: sed tamen summa omnis in capite est; quamvis constare non possit sine omnibus, sine quibusdam tamen potest. Et erit quidem animal vitiosum ac debile; sed tamen vivet, sicut is qui et Deum novit, et in aliqua re peccat. Dat enim veniam peccatis Deus. Itaque sine membris aliquibus vivi potest, sine capite nullo modo. Haec res efficit, ut phinihil sciant, nihil sapiant. omnis doctrina et uirtus eorum sine capite est, quia deum nesciunt, qui est uirtutis ac doctrinae caput. quem qui non adgnoscit, licet uideat, caecus est, licet audiat, surdus, licet loquatur, elinguis est. cum uero conditorem rerum parentemque cognouerit, tunc et uidebit et audiet et loquetur. habere enim caput coepit, in quo sunt sensus omnes conlocati hoc est oculi et aures et lingua. nam profecto is uidet qui
Abbreviated transcription (Latin):
ra est iustitia quã unitormẽ ac simpli¬
tẽ ꝓ posuit oĩbrs deus. Quẽ qui igno¬
rat & ip̃am iustitiã ignoret necesse est.
Sed putemꝰ fieri posse ut aliꝗs nali & in¬
genito bono ueras uirtutes capiat: qualẽ fuisse
thimone athenis accepimus qui & egentibus
stipẽ dedit & pauperes inuitauit et̃ nudos
induit. Iamen cũ illud unũ quod ẽ maximũ
de est agͥtio dei: iam bona illa omĩa superua-¬
cua sũt & inania ut frustra ia hił asseque¬
dis laborauerit. Om̃is enĩ iustitia eius sumni¬
lis erit humano copori caput nõ hñti: in qͦ
tam& si mebra oĩa & locis suis cõfrent &
figura & hĩtudine. tam̃ qm̃ deẽ id quod
C oĩum principale & uita & omĩ sensu ca¬
ret. Itaꝗ mebra illa formã tantũmͦ mebroꝵ
pore cui similis est. Qui cũ deũ nõ ignor&
uiuit iniuste. Id enĩ solũ est qđ ẽ simum :
sed frustra qm̃ uirtutĩb tanꝙͣ mẽbris eget.
Itaq ut sit uiuũ ac sensibile corpus. & agni¬

Expanded text:
 iustitia, quam uniformem ac simplicem proposuit omnibus deus: quem qui ignorat, et ipsam iustitiam ignoret necesse est. sed putemus fieri posse ut aliquis naturali et ingenito bono ueras uirtutes capiat, qualem fuisse Cimonem Athenis accepimus, qui et egentibus stipem dedit et pauperes inuitauit et nudos induit, tamen cum illud unum quod est maximum deest, agnitio dei, iam bona illa omnia superuacua sunt et inania, ut frustra in iis adsequendis laborauerit. omnis enim iustitia eius similis erit humano corpori caput non habenti: in quo tametsi membra omnia et locis suis constent et figura et habitudine, tamen quoniam deest id quoest omnium principale, et vita, et omni sensu caret. Itaque membra illa formam tantummodo membrpore. Cui similis est, qui cum Deum non ignoret, vivit injuste. Id enim solum habet, quod est summum: sed frustra, quoniam virtutibus tanquam membris eget. Itaque ut sit vivum ac sensibile corpus, et agni
Abbreviated transcription (Latin):
deniq hẽat deu semꝑ incorde suo cõsȩ¬
cratum qm̃ ip̃e ẽ dei templũ. quod si
deo pr̃i ac dno: hac assiduitate. hoc obie¬
quio hac deuotione seruierit: cõsumata
& ꝑ fecta iustitia ẽ.Ariã qui tenuerit: hic
ut añ testati fuimus deo paxuit. hic re¬
ligioni atꝗ officio suo satisfecit.

Expanded text:
denique habeat deum semper in corde suo consedenique habeat deum semper in corde suo consecratum, quoniam ipse est dei templum. quodsi deo, patri ac domino, hac adsiduitate, hoc obsequio, hac deuotione seruierit, consummata et perfecta iustitia est: quam qui tenuerit, hic, ut ante testati sumus, deo paruit, hic religioni atque officio suo satisfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificii sola bãdictio & recte. Uerbo er
sacrifitari oportes deo: si quidem deusuer¬
bum e ut ip̃e cõfessus ẽ Sumus ig colen
qdeiritus e exore iustiꝰ hoĩs ad deum
directa landatio. Que tã ip̃a ut deo dit
accepta & himilitate & timore & deuo¬
tone maxia opus ẽ ne ꝗs forte integ¬
tatis atq in nocẽtie siduciam gerens. fu¬
moris & arrogantiȩ cͥmen in currat. eo
facto grãm uirtutis amattat. sed ut sit deo
ts suis ueniã licet nulla fint. Siquid ali¬
ud desiderauerit nõ ẽ opus dicto serenti
quid uelimus. Siquid ei boru euenerit
ꝑr̃as agat: Si quid mali satistaciat:. &x id
sib ob peccata sua euenisie fateat᷑. Et
nihilominꝰ etiã in malis gr̃as agat: &
rnbonis satisfaciat. ut iderai sit semꝑ &
stabilis & imutabilis & ⁊̃ cõcusius. Nec
tm̃i hoc intemplo pritet sibi cẽ faciendũ
sed domi & in ip̃o etĩa tubili suo. secutrr

Expanded text:
sacrificium sola benedictio est. et recte. uerbo enim sacrificium sola benedictio est. et recte. uerbo enim sacrificari oportet deo, siquidem deus uerbum est, ut ipse confessus est. summus igitur colendi dei ritus est ex ore iusti hominis ad deum directa laudatio, quae tamen ipsa ut deo sit accepta, et humilitate et timore et deuotione maxima opus est, ne quis forte integritatis atque innocentiae fiduciam gerens tumoris et adrogantiae crimen incurrat eoque facto gratiam uirtutis amittat. sed ut sit deo r nisi peccatis suis ueniam, licet nulla sint. si quid ahut desiderauerit, non est opus dicto scienti quid uelimus: si quid ei boni euenerit, gratias agat, si quid mali, satisfaciat et id sibi ob peccata sua euenisse fateatur. et nihilo minus etiam in malis gratias agat et in bonis satisfaciat, ut idem sit semper et stabilis et immutabilis et inconcussus. nec tantum hoc in templo putet sibi esse faciendum, sed et domi et in ipso etiam cubili suo. secum
Abbreviated transcription (Latin):
accepta ĩ mortalitate ineternũ deo seruiet:
hoies aũt nõ nisi ad iultitiã nasci: cum pħi
ueteres tum Cicero suspicat᷑. Disserens eĩ
de legibus. Sed oium inquit que in hor̃um
doctoꝵ disputatione uersantͣ: nihil ẽ pro
fecto prestabilius ꝙͣ̃ plane intelligi nos
ad ustitiã ẽẽ natos. Idcirco solum̃ deo exhi¬
bere atq offerre debemꝰ ad quod capiẽdum
nos ip̃e gnaͬuit. Hoc aut̃ duplex safrificii
genus. ꝙ sit uerissimũ trismegistus her¬
t. malĩ nõ ẽẽ. Item in illo sermone ꝑteto.
cũ exaudisiet asclepium quetẽtem a filio suo:
Utrũ placeret patri proferci tus & alios odo
res ad sactisiciũ dei exclamauit. bene
bene o mi nate o asclepi. Est etũ maxĩa
impietas tale quid de uno illo ac singu¬
lari bono in aium inducer̃. Hec & his
similia huic nõ cõuenuit. Oium eruĩ que¬
cũq sũt plenus ẽ. & oĩum minime idiges.
Nos uõ ꝯr̃as agentes adoremus. Huius enĩ

Expanded text:
accepta immortalitate in aeternum deo seruiet. accepta immortalitate in aeternum deo seruiet. omnes autem non nisi ad iustitiam nasci cum philosophi ueteres tum etiam Cicero suspicatur. disserens enim de legibus sed omnium inquit quae in hominum doctorum disputatione uerfecto praestabilius, quam plane intelligi nos ad justitiam esse natos. » Id ergo solum Deo exhibere atque offerre debemus, ad quod capiendum nos ipse generavit. Hoc autem duplex sacrificii genus quam sit verissimum, Trismegistus Herest, malum non esse. Item in illo sermone perfecto, cum exaudisset Asclepium quaerentem a filio suo, utrum res ad sacrificium dei, exclamauit: bene, bene ominare, o Asclepi. est enim maxima inpietas tale quid de uno illo ac singulari bono in animum inducere. haec et his similia huic non conueniunt: omnium enim quaecumque sunt plenus est et omnium minime indigens. nos uero gratias agentes adoremus: huius enim
Abbreviated transcription (Latin):
nescit cui putat uoluptati ee eas res quas etã
homo si cõtemserit iure laudabit᷑. Quia gͦ
castum: quid deo dignũ. nisi quod ip̃e iñ
ila diuina lege suã poposcit᷑. Duo sut que
offerri debeãt: doruĩ & saccificiũ. conum
in perpetuu. sactificuĩ ad ip̃us. Ueꝵ apud
istos qui mullo mͦ ronẽ diumitatis intelligũt
donũ e quiꝗd auro argentoꝗ fabricantũr.
tom quitꝗd purpura & serico cõtexit᷑. Sacci¬
ficiũ est uictima de quecũꝗ in ara cremãt᷑.
Sed utroq nõ utitͣ deus: quiꝰa & pe spcsig¬
tuptus est &x illud totum cotruꝑtibile Itoꝗ
deo urrunꝗ incorporale offerendum ẽ quo
utut Domim ẽ integritas animi. Sacrificũ
Iaus & ymnus. Si cnĩ dexs nõ uidet ergo
his reb coli debetꝰ que nõ uident᷑. Nullã
iͣ alia religio ẽ uera nili que uirtute ac iusti¬
na cõstat. Quõ aũt deus iustitia hoĩs utat᷑
intellectu facile est. Si enĩ iustus fuĩt homo

Expanded text:
nescit: cui putat uoluptati esse eas res quas etiam nescit: cui putat uoluptati esse eas res quas etiam homo si contempserit, iure laudabitur. quid ergo castum, quid deo dignum nisi quod ipse in illa diuina lege sua poposcit? duo sunt quae offerri debeant, donum et sacrificium, donum in perpetuum, sacrificium ad tempus. uerum apud io argentoque fabricatur, item quidquid purpura et serico texitur, sacrificiumque uictima et quaecumque in ara cremantur. sed utroque non utitur deus, quia et ipse incorruptus est et illud totum corruptibile. itaque deo utrumque incorporale offerendum est, quo utitur. donum est integritas animi, sacrificium laus et hymnus; si enim deus non uidetur, ergo his rebus coli debet quae non uidentur. nulla igitur alia religio uera est nisi quae uirtute et iustitia constat. quomodo autem deus iustitia hominis utatur, intellectu facile est. si enim iustus fuerit homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽt dicturũ. que simũ fastigium uirtuti &
iustitie imponerẽt. Si quis uolet cetera oia
cõprehendere ex fonte ip̃o petat: unde ad nos
ruius iste manauit. Nũc de sacrificio ip̃o pari¬
ca dicamus. Ebrir inquit plato nõ caltam
põt. Sed sic hoc uidit nõ oportere uiuenti
offerre aliquid quod sit ex mõtuo cõpore.
cur illđ nõ uidit nõ deber incorporali cor¬
porale munus offerre. Quãto melius seneca
Querius. Utilius ne uos inquit deũ cogi¬
tare magnũ & placidum & maiestate leni
uerẽdum amicũ & semꝑ in proximo: nõ
ĩmolationib nec sanguĩe multo colendũ
Quȩ enĩ ixtrucidatione ĩmȩrentiũ uoluptas
Lest:sed mẽte pura bono honestoq ꝓpolito. nõ
templa illi cogestis in altitudinẽ saxis ex true¬
da sut: in suo ciq cõsect̃adus est pectore
Uestes igł & gẽmas & ceteraque hntue inp̾tio:
siquis putat deo cara: is plane quid sit deus

Expanded text:
esse dicturum quae summum fastigium uirtuti et esse dicturum quae summum fastigium uirtuti et iustitiae imponerent. si quis uolet cetera omnia comprehendere, ex fonte ipso petat unde ad nos riuus iste manauit. Nunc de sacrificio ipso pauca dicamus. ebur inquit Plato non castum potest. sed sicut hoc uidit, non oportere uiuenti offerri aliquid quod sit ex mortuo corpore, cur illud non uidit, non debere incorporali corporale munus offerri? quanto melius et uerius Seneca uultisne uos inquit deum cogitare magnum et placidum et maiestate leni uerendum, amicum et semper in proximo, non immo lationibus nec sanguine multo colendum — quae enim ei trucidatione immerentium uoluptas est? —, sed mente pura, bono honestoque proposito? non templa illi congestis in altitudinem saxis extruenda sunt: in suo cuique consecrandus est pectore. uestes igitur et gemmas et cetera quae habentur in pretio si quis putat deo cara, is plane quid sit deus
Abbreviated transcription (Latin):
est ueri dei. cuius sacrificia sũt mãsue¬
tudo aĩ & uita innoces & actus borii que
omĩa qui exhibet totiens sacrificat. quotiens
bonũ aliquod ac pium fecerit. Deus enĩ nõ
defiderat uictimã neq muti aĩalis neq mor-¬
sis ac sanguis: sed hõis & uite ad quod sacci¬
ficrũ neꝗͣ uerbenis opus est neꝗ fibris neq
cespitibus que sut utiq uanissima sed bis
que de intimo pectore ꝑroferunt᷑. Iraq inarã
dei q̃ uere maxima est & que incorde hor̃i
collocata inquinari nõ pot sanguie. Iustitia
imponit pafiẽna fides in notẽtia castitat
abstinẽtia. hic ẽ uerissimus ritus. Hlec illa¬
lex dei ut a cicerone dictum ẽ. preclara
& diuina semꝑ que recta & honesta iubet
uetat praua & turpia: cui parentẽ certis¬
sime ac sanctissime legi. iuste ac legitime
necesse ẽ uiuere. Cuius legis paucã quide¬
capita posui. quod sum pollicitus ea me tm̃ mͦ

Expanded text:
est uerus dei, cuius sacrificia sunt mansueest uerus dei, cuius sacrificia sunt mansuetudo animi et uita innocens et actus boni: quae omnia qui exhibet, totiens sacrificat, quotiens bonum aliquid ac pium fecerit. deus enim non desiderat uictimam. neque muti animalis neque mortis ac sanguinis, sed hominis et uitae. ad quod sacrificium neque uerbenis opus est neque februis neque cespitibus, quae sunt utique uanissima, sed iis quae de intimo pectore proferuntur. itaque m aram dei, quae uere maxima est et quae in corde hominis conlocata inquinari non potest sanguine, iustitia imponitur, patientia fides innocentia castitas abstinentia. hic est uerissimus ritus, hlex Dei, ut a Cicerone dictum est, praeclara et divina, semper quae recta et honesta jubet, vetat prava et turpia; cui parentem sanctissimae ac certissimae legi, juste ac legitime necesse ecapita posui, quod sum pollicitus ea me tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit: maculata mẽbra purgauit. mortuos
excitauit. ille ardorem cupiditatis extinguet:
OAtir pabit libidines. Inuidiam distrahet. Ira
mitigabit. Ille reddet ueram da perpetua sa-¬
nitatem. Appetẽda ẽ hec omĩb medicina
qm maiori periculo uexat᷑ aĩa ꝙͣ corpus.
Rꝙ̃ primũ latẽtibus morbis adhibenda cri¬
ratio ẽ. Neq erũ si utat᷑ abiquis oculoꝵ acie
clara mẽbris om̃ib integris firmissima to¬
tus corporis tm̃ ualitudĩne eum dixexim
sanũ si esterat᷑ ira. superbia tumidus
fleturr. Libidini seruiat. cupiditatib inar¬
descat: Sed ers potius qui ad alienam felici¬
tatem nõ attolat oculos. opes nõ admiret᷑.
Aliena mulierẽ saticte uideat. nihil om̃ĩo ap¬
petat. nihil cõcupiscat alienũ. nõ inuideet
ulliꝰ nõ fastidiat quenꝙ̃. sit humilis. miseri¬
ille perfectus est . Quisꝗs igł his om̃ũbut
preceptis celestib obtemperauerit : hi cultor

Expanded text:
reddidit, maculata membra purgauit, mortuos reddidit, maculata membra purgauit, mortuos excitauit. ille ardorem cupiditatis extinguet, extirpabit libidines, inuidiam detrahet, iram mitigabit, ille reddet ueram et perpetuam sanitatem. adpetenda est haec omnibus medicina, quoniam maiore periculo uexatur anima quam corpus et quam primum latentibus morbis adhibenda curatio est. neque enim si utatur aliquis oculorum acie clara, membris omnibus integris, firmissima totius corporis ualitudine, tamen eum dixerim sanum, si efferatur ira, superbia tumidus infletur, libidini seruiat, cupiditatibus inardescat: sed eum potius qui ad alienam felicitatem non attollat oculos, opes non admiretur, alienam mulierem sancte uideat, nihil omnino adpetat, nihil concupiscat alienum, non inuideat ulli, non fastidiat quemquam, sit humilis miseriille perfectus est. quisquis igitur his omnibus praeceptis caelestibus obtemperauerit, hic cultor
Abbreviated transcription (Latin):
tros remoues: putas tibi cõtigisse ut oculos
oium esfugias demens. Quid tibi prodest nõ
rnquit deũ se here teltem .⁊ ut ego arbitror
mẽtem suã qua nihil hõĩ dedit deus ip̃e diui¬
uius. Item cum de iusto ac bono uiro loqueret᷑.
tiq talis uit inquit. nõ modo facei. sed ne co-¬
gitare quidẽ quenꝙͣ audebit: quod nõ audeat
p̾redicar᷑. Purgemus igͥ cõscĩam. que oculis
dei peruia est̾. ut ait idem semꝑ ita uiuamꝰ
ut rõnem reddendã nobis arbitremͣ. putemꝗͦ
nos monẽtis om̃ibus nõ in aliquo ut ille
dixit orbis theatto ab hoibus. sed de fuꝑ spec¬
tari adeo qui & iudex dx testis idem fu¬
parus e: cui ronem uite reposcẽti: actues
suos inficiari nõ licebit. Ergo latius elt
aut esfugere cõscĩam. aut nos ipos ultro
aperire aĩum ut pernitiẽ rescislis uulnexib
effundere quib nemo alius mederi pot̃. nisi
solus ille qui gressum claudis. ursum cecis.

Expanded text:
tros remoues? puta tibi contigisse ut oculos tros remoues? puta tibi contigisse ut oculos omnium effugias, demens: quid tibi prodest non inquit deum h habere testem, id est, ut ego arbitror, mentem suam, qua nihil homini dedit deus ipse diuinius. item cum de iusto ac bono uiro loqueretur, itaque talis uir inquit non modo facere, sed ne cogitare quidem quicquam audebit quod non audeat praedicare. purgemus igitur conscientiam, quae oculis dei peruia est, ut rationem reddendam nobis arbitremur, putemusque nos momentis omnibus non in aliquo, ut ille dixit, orbis terrae theatro ab hominibus, sed desuper spectari ab eo qui et iudex et testis idem futurus est, cui rationem uitae reposcenti actus suos infitiari non licebit.. ergo satius est aut effugere conscientiam aut nos ipsos ultro aperire animum et perniciem rescissis uulneribus effundere: quibus nemo alius mederi potest nisi solus ille qui gressum claudis, uisum caecis
Abbreviated transcription (Latin):
humane capere posiet: & ip̃m ueritatis at¬
tigit fontẽ sentiendo uitam hoĩum super¬
uacuã nõ esse ut epicurer uolĩt. sed deo
ab his operam uidendo dari si quide iu¬
ste ac pie uixetĩt. Potuit esse uerus dei
cultor siquis illi mõstrasset aut cõtemsis¬
set profecto senonẽ & magistrũ suũ lo¬
toniẽ: si uere sapie duce matus esset. Huic
nos inquit approbemꝰ. Celests prorsus or̃o
nisi antecederet ignorãtie cofelkro: Nihil
prodest inclusam esse cõsciam patemus deo.
Nullus ergo mẽdatio: nullus dissimulationi
locus est: quia parietib oculi hoĩum submou̾et᷑
Der aut diuinitas nec uiscerib sub moueri pot̾:
quominꝰ totũ hoĩem perspiciat & norit. Ide
meiusde operis pͦ. Qind agis inquit. Quid
machinaris quid ab scondis Custos te rotus
sequit᷑: Alium tibi peregrinatio subluxit .
Auum mors. Aliũ ualitudo heret hi quo caret
nunꝙͣ potes. Quid locũ abditum legis & arbi¬

Expanded text:
humanae capere posset; et ipsum veritatis athumanae capere posset; et ipsum veritatis attigit fontem, sentiendo vitam hominum supervacuam non esse, ut Epicurei volunt, sed Deo ab his operam vivendo dari, siquidem juste ac pie vixerint. Potuit esse verus Dei cultor, si quis illi monstrasset; ac contempsisset profecto Zenonem, et magistrum suum Sotionem, si verae sapientiae ducem nactus esset. « Huic nos, inquit, approbemus. » Coelestis prorsus oratio, nisi antecederet ignorantiae confessio; nihil prodest inclusam esse conscientiam: patemus Deo. » Nullus ergo mendacio, nullus dissimulationi locus est; quia parietibus oculi hominum submoventur: dei autem diuinitas nec uisceribus submoueri potest, quominus totum hominem perspiciat et norit. idem m eiusdem operis primo quid agis? inquit quid machinaris? quid abscondis? custos te tuus sequitur. alium tibi peregrinatio subduxit, alium mors, alium ualitudo: haeret hic quo carere numquam potes. quid locum abditum legis et arbi
Abbreviated transcription (Latin):
dete ad aures. hoc oprũs hic labor e. De¬
gustatis enĩ male iocundis uoluptatib uix
diuelli ab his possũt. facilius recta seque¬
rent᷑ si caꝵ suauitates nõ attigissent: sed
si cripiãt le male seruituti: condonabitur
his ertor om̃is si etcorẽ suũ uita meliore
correxerĩt. nec lucrari le quilꝗ pritet si
delicti cõsciũ nõ habebit. Scit enĩ ille omĩa
in cuiꝰ cõspectu uiuimus. Nec si uniu̾los
hoĩes celare possumꝰ. deũ possumꝰ. cui rahil
abscõditũ nihil pot esse secretũ. Exortati¬
ones luas seneca mirabili lentẽtia det̾mi¬
nat. Magnũ inquit nescio quid maiusq
ꝙͣ cogitari põt: numen est cuiui uidendi
oꝑamꝰ damus. huic nos approbemus. Nam
nihil prodest inclusam eẽ. cõsciam. patemꝰ
deo. Quid uerius dici pot̾ ab eo qui deum
nosset ꝙͣ dictum ẽ ab hoie uere religionis
ignaro. Nam & maiestatẽ dei expressit ma¬
io̾rẽ esse dicendo ꝙͣ ut eã cogitatio mẽtis

Expanded text:
dere ad auras, Hoc opus, hic labor est. Dedere ad auras, Hoc opus, hic labor est. Degustatis enim male jucundis voluptatibus, vix divelli ab his possunt: facilius recta sequerentur, si earum suavitates non attigissent. Sed si eripiant se malae servituti, condonabitur his omnis error, si errorem suum vita meliore correxerint. Nec lucrari se quisquam putet, si delicti conscium non habebit: scit enim ille omnia, in cujus conspectu vivimus, nec si universos homines celare possumus, Deum possumus, cui nihil absconditum, nihil potest esse secretum. Exhortationes suas Seneca mirabili sententia terminavit. « Magnum, inquit, nescio quid, majusque quam cogitari potest, numen est, cui vivendo operam damus. Huic nos approbemus. Nam nihil prodest inclusam esse conscientiam: patemus Deo. » Quid verius dici potest ab eo qui Deum nosset, quam dictum est ab homine verae religionis ignaro? Nam et majestatem Dei expressit, majorem esse dicendo, quam ut eam cogitatio mentis