comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemoratur: Ibi sacramenta primisa cerdotii in in fantexp̃o impl&a
narrantur.: A quaecũq alia possunt diligenter aduesti. quibus appareat
lucas intentionẽ circaꝑ sonã sacerdotis habuisse : Marcusergo quineq
& tamen in eis uersatus ostenditur quae homox p̃s operatus est : tantum
hominis figura in illis quattuor animalibus significatus uid&tur
Haecaũ animalia tria si ueleo siue homo siueuitulus interra gradiuilur
unde istitres euangelistae. in his maxime occupatisunt : qua exp̃s in carne
operatus est : & quae precepiti mostulis uitae exercendae carnẽ portanti¬
bus tradidit : At uero io hannes supra nubila infirmitatis humanae
uolut aquila uolat: & lucem in commutabilis ueritatis. acutissimis atquȩ
firmissimis oculis cordis intu&ur : Has dñiscãsquadrigcs quibus
in orbem uectus subi ecit populos lenisuo iugo & sarinael eui : quidam

Expanded text:
commemoratur. Ibi sacramenta primi sacerdotii in infante Christo impleta commemoratur. Ibi sacramenta primi sacerdotii in infante Christo impleta narrantur. Et quaecunque alia possunt diligenter adverti, quibus appareat Lucas intentionem circa personam sacerdotis habuisse. Marcus vero qui neque  tamen in eis versatus ostenhominis figura in illis quattuor animalibus significatus uidetur. haec autem animalia tria, siue leo siue homo siue uitulus, in terra gradiuntur, unde isti tres euangelistae in his maxime occupati sunt, quae Christus in carne operatus est et quae praecepta mortalis uitae exercendae carnem portantibus tradidit. at uero Iohannes supra nubila infirmitatis humanae uelut aquila uolat et lucem incommutabilis ueritatis acutissimis adque firmissimis oculis cordis intuetur. Has domini sanctas quadrigas, quibus per orbem uectus subigit populos leni suo iugo et sarcinae leui, quidam
Abbreviated transcription (Latin):
leonem inmattheo: hominẽ in marco : uitulũ inluca : Aquilã in iohanne
intellexerunt : quam illi qui hominẽ mattheo. aquilã marco. leonem
iohanni tribuerunt. De principiis enim librorũ quandã coniecturam
capere uoluerunt : Non d& ota intentione euan gelistarum. quae magii
fuerat ꝑscrutanda. Multo enim congruentius illequi regiam xp̃i
ꝑ sonãmaxime cõmendauit ꝑ leonem significatus accipitur : Vnde & in
a pocalipsi cũ ipsa tribu regia leo cõmemoratus est. ubi dictum est
Vicitleod&ribuiuda: Scđm mattheum & magi narrantur uenisse
aboriente ad rogem qua erendũ & ad orandũ qui eis ꝑstellã natus appa¬
ruit : &ipserex horodes regemformidat infantem atq ut cũ possit
occidere tor paruulos necat: Quod aũ ꝑuitulũ lucas significatus sit
ꝓpt̃ maximã uitã sacerdotis neu tridubi tauerun : Ibi enĩ a sacerdote
Zacharia incipit sermo narrantis : Ibi cognatiomaria &eliscib&

Expanded text:
leonem in Mattheo, hominem in Marco, uitulum in Luca, aquilam in Iohanne leonem in Mattheo, hominem in Marco, uitulum in Luca, aquilam in Iohanne intellexerunt, quam illi, qui hominem Mattheo, aquilam Marco, leonem Iohanni tribuerunt. de principiis enim librorum quandam coniecturam capere uoluerunt, non de tota intentione euangelisfuerat perscrutanda. Multo enim congruentius ille qui regiam Christi personam maxime commendavit, per leonem significatus accipitur. Unde et in Apocalypsi cum ipsa tribu regia leo commemoratus est, ubi dictum est: Vicit leo de tribu Juda. Secundum Matthaeum enim et magi narrantur venisse ab Oriente ad regem quaerendum, et adorandum, qui eis per stellam natus apparuit, et ipse rex Herodes regem Christum formidat infantem, atque ut eum possit occidere tot parvulos necat. Quod autem per vitulum Lucas significatus sit propter maximam victimam sacerdotis, neutri dubitaverunt. Ibi enim a sacerdote Zacharia incipit sermo narrantis. Ibi cognatio Mariae et Elisabeth
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis : Haedua euirtutes indubus uxoribus iacob figurate intel¬
leguntur : De quibus aduersus fautũ manicheum promodulom eo
quantũ illi operi sufficere uidebatur diserui: Lia quippe int̃p̃tatur
laborans : Rachel aũ uisũ principium: Ex quo intellegidatur. si
diligenter aduertas: treseuangelistas temporalia m̃i facta & dicta
quae ad informandos mores uitae p̃sentis maxime ualereNt copiosius
ꝑsecutos : circa illam actiuam uirtutẽ fuisse uersatos. Iohannẽ : uesd
facta dñi multo pauciora narrantem . dicta uero eius ea presertim quae
trinitatis unitatem. & uitae adernae felicitatem in sinuarent. dili¬
gentius & uberius conscribentem : In uirtute contemplatiua cõmendan¬
da suam intentionem praedicationem que tenuisse. Vnde mihi uiden¬
tur qui exa pocalipsi illa quattuor animalia. ad intellegendos quat tuor
euangelistas interpr&atisunt: probabilius aliquid attendisse. qui

Expanded text:
ueritatis. hae duae uirtutes in duabus uxoribus Iacob figuratae intelueritatis. hae duae uirtutes in duabus uxoribus Iacob figuratae intelleguntur. de quibus aduersus Faustum Manicheum pro modulo meo, quantum illi operi sufficere uidebatur, disserui. Lia quippe interpretatur laborans\', Rachel autem uisum principium\'. ex quo intellegi datur, si diligenter aduertas, tres euangelistas temporalia facta quae ad informandos mores uitae praesentis maxime ualerent, copiosius persecutos circa illam actiuam uirtutem fuisse uersatos, Iohannem uero facta domini multo pauciora narrantem, dicta uero eius, ea praesertim, quae trinitatis unitatem et uitae aeternae felicitatem insinuarent, diligentius et uberius conscribentem in uirtute contemplatiua commendanda suam intentionem praedicationemque tenuisse. Vnde mihi uidentur qui ex apocalypsi illa quattuor animalia ad intellegendos quattuor euangelistas interpretati sunt probabilius aliquid adtendisse illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitatem inqua aequalis est patri recte intellogentibus intiment. penȩ solus
ioħ ineuan geliosuoposuit : Tã quã depectore ipsius dñi suꝑ quo discũbere
in eius conuiuio solitusercit: secr&um diuinitatis eius uberius. & quod ã¬
modo familiarius biberit : Pro in de cumduae uirtutes propositaes int
animaehumanae: una actiua. Altera contemplatiua: Illa qua itur
Ista qua peruenitur : Illa qua laboratur ut cormund&ur aduidendũ dm̃
Ista quauacatur Gud &urds̃ : Illa est inp̃ceptis exercendae uitae
huius temporalis: Ista indoctrina uitae illius sempiter nae: Ac ꝑ hoc
illa operatur. ista requiescit : Quia illaest inpurgatione peccatorũ
istainlumine purgatorum: Ac̃ ꝑ hoc in hacuita mortali illa est in
operebonae conuersationis : istauero magis infide. & apud ꝑpaucos
ꝑspeculum & inenigmate . & exparte in aliquauisione in commutabilis

Expanded text:
diuinitatem, in qua aequalis est patri, recte intellegentibus intiment,. paene solus diuinitatem, in qua aequalis est patri, recte intellegentibus intiment,. paene solus Iohannes in euangelio suo posuit, tamquam de pectore ipsius domini, super quod discumbere in eius conuiuio solitus erat, secretum diuinitatis eius uberius et quodammodo familiarius biberit. Proinde cum duae uirtutes propositae sint animae humanae, una actiua, altera contemplatiua, illa qua itur, ista quo peruenitur, illa qua laboratur, ut cor mundetur ad uidendum deum, ista qua uacatur et uidetur deus: illa est in praeceptis exercendae uitae huius temporalis, ista in doctrina uitae illius sempiternae. ac per hoc illa operatur, ista requiescit, quia illa est in purgatione peccatorum; ista in lumine purgatorum. ac per hoc in hac uita mortali illa est in opere bonae conuersationis, ista uero magis in fide et aput perpaucos per speculum in enigmate et ex parte in aliqua uisione incommutabilis
Abbreviated transcription (Latin):
commenda recurauit : Itaque longe a tribus istis superius festur
Itaut hos uidetis quodã modo interra cum x p̃ohomine conuersari : Illũ
aũ transcendisse nebulã quategitur omnis terra. & ꝑuenisse adliqui¬
dũ celum Vnde aciementis acutissima atq firmissima uider& in prin¬
cipio uerbũ dm̃ apud dm̃ ꝑ quod facta sunt omnia . &ipsũ agnoscer&
carnẽ factum ut habittr& in nobis. quod acceperit carnẽ non quod
fuerit mutatus in carnẽ: Nisi enĩ carnis assumptio seruata in cõmuta¬
bili diuinitate factaess& : nondicer&ur ego & paterunum sumus:
Neq: enĩ pater & caro unum suNt Et hoc deipso dño testimonium solus
idem ioħ cõmemorauit: & qui uidit me uidit & patrem: &ego
inpatre & pater inme: Et ut sint unũ sicut &nos unũ sumus : Et quaecũq
pater facit. haec eadem & filius facit similiter : & siqua alia sunt. qua e xp̃i

Expanded text:
commendare curauit. itaque longe a tribus istis superius fertur, commendare curauit. itaque longe a tribus istis superius fertur, ita ut hos uideas quodammodo in terra cum Christo homine conuersari, illum autem transcendisse nebulam, qua tegitur omnis terra, et peruenisse ad liquidum caelum, unde acie mentis acutissima adque firmissima uideret in principio uerbum deum aput deum, per quod facta sunt omnia, et ipsum agnosceret carnem factum, ut habitaret in nobis, quod accfuerit mutatus in carnem. Nisi enim carnis assumptio servata incommutabili divinitate facta esset, non diceretur, Ego et Pater unum sumus : neque enim Pater et caro unum sunt. Et hoc de seipso Domini testimonium solus idem Joannes commemoravit; et, Qui me vidit, vidit et Patrem; et, Ego in Patre, et Pater in me est ; et, Ut sint unum, sicut et nos unum sumus ; et, Quaecumque pater facit, haec eadem et filius facit similiter, et si qua alia sunt, quae Christi
Abbreviated transcription (Latin):
quae uxor erui Sachariae sacerdotis : De quo idem scribsit qđ eã defiliabus
aaron. hoc est d&ribu sacerdotũ habebat uxorem: Cumergomattheus
effectus est : cuideditds̃ sedem patrissui ut regnieius nonesr& finis &ess& ad
tã quã breuiatorem coniunctũ lucas sicut marcũ mattheus : & hoc forte
non sine aliquo sacramento. Quia regumest uonesse si ne comitũ obsequio:
Inde ille qui re giam ꝑsonã xp̃i naerrandã susceperat : habuit sibittm quam
comitẽ ad iunctum qui suci uestigia quod am modo sequer&ur: Sacerdos
xp̃i erut intentio. Non habuit tamquã socium subsequentẽ qui suã narratu¬
nem quod t̃modo breuiar&. Tres tamen istieuan gelistae inhis rebus
Porro cũ ioħ ipsã maxime diuinitatẽ dñi quapatri est aequalis intenditꝰ.
eamq p̃cipue suo euangelio quantum interhomines sufficere credidit

Expanded text:
quae uxor erat Zachariae sacerdotis. de quo idem scripsit, quod eam de filiabus quae uxor erat Zachariae sacerdotis. de quo idem scripsit, quod eam de filiabus Aaron, hoc est de tribu sacerdotum, habebat uxorem. Cum ergo Mattheus effectus est, cui dedit deus sedem Dauid patris sui, ut regni eius non esset finis et esset ad tem habuit tamquam breuiatorem coniunctum Lucas sicut Marcum Mattheus, et hoc forte non sine aliquo sacramento, quia regum est non esse sine comitum obsequio. unde ille, qui regiam personam Christi narrandam susceperat, habuit sibi tamquam comitem adiunctum, qui sua uestigia quodammodo sequeretur, sacerdosChristi erat intentio, non habuit tamquam socium subsequentem, qui suam narrationem quodammodo breuiaret. ia Tres tamen isti euangelistae in his rebus porro autem Iohannes ipsam maxime diuinitatem domini, qua patri est aequalis, intendit eamque praecipue suo euangelio, quantum inter homines sufficere credidit,
Abbreviated transcription (Latin):
Apatre singillatim cõmendatas. suam figuram egissedeclarauit
Siuedetitulo illo quicruci eius suꝑ fixus erat. rexiudȩorum : Vnde arcano
instinctu pilatus respondit. Quod scribsi. scribsi : Sraedictũ qui ppeerat
in psalmis. Necorrum pastitul: in scribtionem: Siue qđ ad ꝑsonã sacerdotis
attin&. in eo qđ nos offerre atq: acciperedocuit : Vnde proph& iam de se
praemisit dicentem : Tues sacerdos in a&ernũ scđm ordinẽ melchi sedech:
Multisque alis documentis diuinarũ cribturarũ rex & lacerdos xp̃sap pars
Hinc &ipsed cuid cuius N onfrustra crebrius filius dictus est : quã siliu s abrane
& que cõmuniter tenuerun mattheus &lucas. Ille a quoꝑsalomonẽ des¬
cender& : iste a quo ꝑ nathan ascender& : Quãquã aꝑterex fuit figu¬
rauit tamen & sacerdotis ꝑsonã quando panes propositionis manducauit :
quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus : Huc accedit qđ solus &ia

Expanded text:
aput patres singillatim commendatas suam figuram egisse declarauit aput patres singillatim commendatas suam figuram egisse declarauit siue titulo illo, qui cruci eius superfixus erat, rex Iudaeorum, unde arcano instinctu Pilatus respondit: quod scripsi scripsi, praedictum quippe erat in psalmis: ne corrumpas tituli inscriptionem, siue, quod ad personam sacerdotis adtinet, in eo quod nos offerre adque accipere docuit, unde prophetiam de se praemisit dicentem: tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. multisque aliis documentis diuinarum scripturarum rex et sacerdos Christus apparet. hinc et ipse Dauid, cuius non frustra crebrius filius dictus est quam filius Abrahae et quem communiter tenuerunt Mattheus et Lucas, ille a quo per Salomonem descenderet, iste ad quem per Nathan ascenderet, quamquam aperte rex fuit, figurauit tamen et sacerdotis personam, quando panes propositionis manducauit, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus. huc accedit, quod solus et
Abbreviated transcription (Latin):
in spiratũ est nonsuꝑfluam cooperationẽ sui laboris ad iunxit: Nam
mattheus suscȩpisse intellegitur in carnationẽdñi scđm stirpem regiã:
& pleraque scđm hominem praesentẽ uitã facta &dicta eius : Marcus
eum sub secutus tãquã pedisequus & breuictor eius uid&ur: Cum solo
qui ppeiohanne nihildixit : Solus ipse ꝑpcuica : Cumsololuca pauciora :
Cũ mattheo plurima &multa penetotidem atq: ipsis uerbis. siue cũsolo
si uecũ c&eris consonante : Lucas aũ circa sccerdotalem dñi stirpematq
ꝑsonc̃ magis occupatus appar& : Nam & ad ipsumdđ nonregiũ stẽma
secutus ascendit : sed ꝑeosquireges non fueruñ exit ad nathan filium dđ
qui nec ipse rex fuit : Non sicut mattheus quipsalomonẽ regemdescendens
c& eros &iã reges exordine ꝑsecutus est : Seruans ineis dequo postealo¬
sacerdos : Illud ad regendosnos : istud ad expiandos nos : Has ducis ꝑsonas

Expanded text:
inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam inspiratum est non superfluam cooperationem sui laboris adiunxit. nam Mattheus suscepisse intellegitur incarnationem domini secundum stirpem regiam et pleraque secundum hominum praesentem uitam facta et dicta eius. Marcus eum subsecutus tamquam pedisequus et breuiator eius uidetur. cum solo quippe Iohanne nihil dixit, solus ipse perpauca, cum solo Luca pauciora, cum Mattheo uero plurima et multa paene totidem adque ipsis uerbis siue cum solo siue cum ceteris consonante. Lucas autem circa sacerdotalem domini stirpem adque personam magis occupatus apparet. nam et ad ipsum Dauid non regium stemma secutus ascendit, sed per eos, qui reges non fuerunt, exit ad Nathan filium Dauid, qui nec ipse rex fuit. non sicut Mattheus, qui per Salomonem regem descendens ceteros etiam reges ex ordine persecutus est seruans in eis, de quo postea losacerdos, illud ad regendos nos, illud ad expiandos, has duas personas
Abbreviated transcription (Latin):
cendi atq prȩdicandi : Alius aũ scribendi : Ad cogoscendũ quip¬
pe atq predicandum: primi utique fuerunt qui secutisunt dñm in car¬
ne praesentem: dicentem audieruN. facientemq uideruNꝰ. atq exeius
ore ad euan gelirandũ missi sunt: Sed in conscribendo euangelio
qđ diunitus ordinatũ esse credendum est: ex numero eorũ quos ante
passionem dñselegt primum atq ultimũ locũ duotenuerun : Primũ
mattheus ultimum iohannes: Vt reliquiduo quiexillo numero non
erant: sed itomen xp̃m in illis loquentem secutierant. tamquã filii
amplectendi ac ꝑ hoc in locomedio constituti. ut roq ab eis latere mu¬
randi ordinem tenuis seuideantur : Nontam̃ unusquisq eorũ uelut al¬
terius praecedentis imarus uoluisse scribere repperitur : uel ignora¬
ta prae termisisse. quae scribsisse alius inuenitur : Sed sicut unicuique

Expanded text:
cendi adque praedicandi, alius autem scribendi. ad cognoscendum quipcendi adque praedicandi, alius autem scribendi. ad cognoscendum quippe adque praedicandum primi utique fuerunt qui secuti dominum in carne praesentem dicentem audierunt facientemque uiderunt adque ex eius ore ad euangelizandum missi sunt. sed in conscribendo euangelio, quod diuinitus ordinatum esse credendum est, ex numero eorum, quos ante passionem dominus elegit, primum adque ultimum locum duo tenuerunt, primum Mattheus, ultimum Iohannes, ut reliqui duo, qui ex illo numero non erant, sed tamen Christum in illis loquentem secuti erant, tamquam filii amplectendi ae per hoc in loco medio constituti utroqrandi ordinem tenuisse videantur, non tamen unusquisque eorum velut alterius praecedentis ignarus voluisse scribere reperitur, vel ignorata praetermisisse quae scripsisse alius invenitur; sed sicut un
Abbreviated transcription (Latin):
bantur : non solũ ad nuntiandi uerũ &iã scribendi euangelium tri¬
buer&ur auctoritas: Hi sunt marcus &lucas : C&eriaũ homi¬
nes quidedñi. uel deci postolorũ actibus aliquid scribere conati
uł cuisi suNt Nontales suis temporibus extiteruNT ut eis fidẽ haber&
eclesia : atq: in aucta pitate canonica scorũ librorũ eorũ scripta
reciper&: Nec nonsolum quia illi nontales erunt quibus norran¬
tibus credioposter&. sed &iã quia scribtis suis quaedã fallaciter
indiderunt quae catholica &apostolica regula fidei & sanadoctri¬
na condemnat. Istiigitur quattuor euan gelistae. uniuerso terra¬
rũ orbenotissimi. & obhoc fortasse quattuor qm̃ quaituor sunt
ipso sui numeri sacramento quod c̃ modo declararun : hoc ordine
scripsis se perhibentur: Prius mattheus : De inde marcus:
Tertiolucas: Vltimo iohannes: Unde alius eis fuit ordo cognos¬

Expanded text:
bantur, non solum adnuntiandi, uerum etiam scribendi euangelium tribantur, non solum adnuntiandi, uerum etiam scribendi euangelium tribueretur auctoritas. hi sunt Marcus et Lucas. ceteri autem homines, qui de domini uel de apostolorum actibus aliqua scribere conati uel ausi sunt, non tales suis temporibus extiterunt, ut eis fidem haberet ecclesia adque in auctoritatem canonicam sanctorum librorum eorum scripta reciperet, nec solum quia illi non tales erant, quibus narrantibus credi oporteret, sed etiam quia scriptis suis quaedam fallaciter indiderunt, quae catholica adque apostolica regula fidei et sana doctrina condemnat. Isti igitur quattuor euangelistae uniuerso terrarum orbe notissimi, et ob hoc fortasse quattuor, quoniam quattuor sunt ipso sui numeri sacramento quodammodo declararunt, hoc ordine scripsisse perhibentur: primus Mattheus, deinde Marcus, tertio Lucas, ultimo Iohannes. unde alius eis fuit ordo cognos
Abbreviated transcription (Latin):
NTGROMNOSDIUINAS AUCTO RITATOS
quae sc̃ĩs litteris continentur : euingelium merito excellit. Quod
enim lex & proph&ae futurũ pronunti auerun : hoc redditum
atq: compl&um in euan gelio demonstratur: Cuius primi p̃dica¬
audita. uel ab illo sub oculis sus operata. dicta & facta memineran
uerum &iq̃ quae prius quam illi ꝑ discipulatum adhaeseraNt in eius
natiuitate. uel infantia. uel pueritia diuinitus gesta. & diuina memo¬
ria siabipso siue a parentibus eius si ue quibus lib& aliis &certuss¬
mis indiciis. & fidelissimis testimoniis requirere &cognoscere po¬
tuerunt. imposito sibi euangelitandimunere generihumano
&iã scripta deillo quae scribenda uisa sunt libris singulis ediderun
At neput cir&ur qđ attin& ad ꝑcipiendũ & prȩdicandũ euanreliũ
inter esse aliquid utrum illi ad nuntient qui eundem ch̃m hic in
carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt: Anhi qui
ex illis fideliter comꝑta crediderunt : diuina prouidentia procu

Expanded text:
Inter omnes diuinas auctoritates, quae sanctis litteris continentur, euangelium merito excellit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio demonstratur. cuius primi praedicaaudita uel ab illo sub oculis suis operata dicta et facta meminerant, uerum etiam quae, priusquam illi per discipulatum adhaeserant, in eius natiuitate uel infantia uel pueritia diuinitus gesta et digna memoria siue ab ipso siue a parentibus eius siue quibuslibet aliis certissimis indiciis et fidelissimis testimoniis requirere et cognoscere potuerunt, inposito sibi euangelizandi munere generi humano ohannes, etiam scripta de illo, quae scribenda uisa sunt, libris singulis ediderunt. Ac ne putaretur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium, interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperta crediderunt, diuina prouidentia procur
Abbreviated transcription (Latin):
simae autẽ dicit uelamen suꝑ cordaeoꝵ
positũ est: ubiẽ igit᷑ fatiesqua reuelatc
Nuncinfide quãuis perspe. culum in
enigmate contuemur: Tuncaut̃ fa
scĩ uiri ambrosusentiam iam noneius
auctoritate sed ipsaueritate firmatã :
Neque enim & mihi ꝓp̃ta plac& quia ꝑ
illius ospetissimum dñsine aberrore
liberauit. &perillius minis terium gra¬
tiam mimbaptismisalutaris indulsit:
Tamquã plantatori &rigatorimeo
nimium fabeam: sed quia de hacre
&ipse hocdixit q̃ d̃pie cogitanti & pecte
intellegentilo quitur. &iã ille qui inore¬
non facileẽ dm̃uidore  ihisquicor¬
desuntmundo. Mideo beatimundo
cordeipsienĩ dñm uidebunt: Quan¬
tos beatos iamnumerauerat. & tam̃
uidendi his dm̃ non promiserat facul¬
tatem. Siergo hiquimundo sunt corde
dm̃ uidebunt. utique alii nonui debum:
Neque enim in dignidm̃ uidebunt. neque
isquidm̃ uidere noluerit potest dm̃

Expanded text:
sime autem dicit, Velamen super corda eorum sime autem dicit, Velamen super corda eorum positum est . Ibi est igitur facies, qua revelata, nunc in fide, quamvis per speculum et in aenigmate contuemur; tunc autem fsancti uiri Ambrosii sententiam iam non eius auctoritate sed ipsa ueritate firmatam.. neque enim et mihi propterea placet, quia per illius os potissimum me dominus ab errore liberauit et per illius ministerium gratiam mihi baptismi salutaris indulsit, tamquam plantatori et rigatori meo nimium faueam, sed quia de hac re et ipse hoc dixit, quod pie cogitanti et recte intellegenti loquitur etiam ille, qui increnon facile est deum uidere nisi his qui corde sint mundo. et ideo beati mundo corde; ipsi enim deum uidebunt quantos beatos iam numerauerat et tamen uidendi his deum non promiserat facultatem! si ergo hi qui mundo sunt corde deum uidebunt, utique alii non uidebunt; neque enim indigni deum uidebunt, neque is qui deum uidere noluerit potest deum
Abbreviated transcription (Latin):
nunc perspeculum inenigmate tuc
aut̃ facieccdsitiem. Praesertim quia
expraessius dixit nunc scio ex parte
tunc autem cognoscam sicut ex cogni¬
eius fatiae congnitisumus tuncenim
tuncenim cognoscam inquit sicut &¬
ego cogitus sum: Vndequis eum non
intellegat eo ld&iã nr̃am faciem illã
signi ficare uoluisse. dequadicit alio
locõ nos autem reuelat a faciegloriam
dñi speculantes in eandemimagmnem
trans formamur. Degloria ingloriã
tãquam a dm̃ spũ de gloria scilic&
fide ingloriam contẽplatiorus & nae:
Hoc quippe agit traensformatio quac
interior homo renouatur dedie indiem
dequo &apostolus p&ruscum eum moneret
orncri. Nonquȩ aforis inquit ornatur
capillorum incrispationibus cautãro &
murgaritis. aut uestep̃tiosa sed ille abs¬
conditus cordis homo quiẽ antedm̃ diues
sierit. quisque ad xp̃m auseretur uela¬
men: etinos faticere uelata in eandem
imaginem trans formamur: A pertis¬

Expanded text:
nunc per speculum in aenigmate tunc nunc per speculum in aenigmate tunc autem facie ad faciem, praesertim quia apostolus expressius dixit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognieius facie cogniti sumus; tunc enim cognoscam, inquit, sicut et cognitus sum. unde quia eum non intellegat eo loco etiam nostram faciem illam significare uoluisse, de qua dicit alloco, Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamur de gloria in gloriam, tanquam a Domini spiritu ; de gloria scilicet fidei in gloriam contemplationis aeternae? Hoc quippe agit haec transformatio, qua interior homo renovatur de die in diem : de quo et apostolus Petrus, cum eum moneret ornari, Non quae aforis, inquit, ornentur capillorum incrispationibus, aut auro, aut margaritis, vel veste pretiosa; sed ille absconditus cordis homo, qui est ante Deum dives  cum transierit quisque ad Christum auferetur velamen, ea nos facie revelata in eamdem imaginem transformamur. Apertis
Abbreviated transcription (Latin):
nis amitter&. & spm̃ fieri eomodo
quippe aut conduplicabitur substan¬
ticcsps. si & corpus sp̃serit. Aut si
unuserit sp̃s̃hominis. Ita ut cõmutat o
& conuerso in spũ corpore: neque
geminatione. Neque incremento con¬
typlic&ur. Ne comnino ullius accessu
quantitatis augecctur. m&uendum
est neni hil aliud diciuideactur. quã
corpora. non illa mutatione inmor¬
tcdia mansura: sed nulla potius fu¬
turio. &omninoperitura: Qucꝓpt̃
donec diligenti ad quisitione sidñs
adiuuauerit repperiatur. quid scđm
scripturas despiritali corpore. quod
inresurrectione promittitur. proba¬
bilius sentiendum sit. ⁊ Interim nobis
sufficiat. quod unigenitus filius. idem
Nos aũ cb illauisionedi. quae nobis
in resurrectione promittitur. Non
ex hocmundo istã concupiscentiam
oculorum trans ferre conemur.
sed mundandis cordibus. pio studea¬
mus affectu. Nec corporalẽ ficciem
cogitemus. cũ dicit apłs. Videmus

Expanded text:
nis amittere et spiritum fieri. eo modo nis amittere et spiritum fieri. eo modo quippe aut conduplicabitur substantia spiritus, si et corpus spiritus erit, aut, si unus erit spiritus hominis, ita ut commutato et conuerso in spiritum corpore neque geminatione neque incremento conduplicetur nec omnino ullius accessu quantitatis augeatur, metuendum est, ne nihil aliud dici uideatur quam corpora non illa mutatione inmortalia mansura, sed nulla potius futura et omnino peritura. quapropter donec diligenti inquisitione, si dominus adiuuerit, reperiatur, quid secundum scripturas de spiritali corpore, quod in resurrectione promittitur, probabilius sentiendum sit, interim nobis sufficiat, quod unigenitus filius idemqunos autem ad illam i uisionem dei, quae nobis in resurrectione promittitur, non ex hoc mundo istam concupiscentiam oculorum transferre conemur, sed mundandis cordibus pio studeamus affectu, nec corporalem faciem cogitemus, cum dicit apostolus: Videmus
Abbreviated transcription (Latin):
si nonnisi ad corpus ꝑtin&uisus: Quid
quõ inipsomundi exordio ante quam
a filio ess& ulla forma serui suscepta
uidit ds̃ lucem qui abona est: & firma¬
lignum. solem luncm stellas repti¬
licc animarũ uiuccrũ. uolictilia caeli
animã uiuam. postremo uidit ds̃ om̃a
quaefecit. & ecceboni ualde.
Quod cum ꝑ quasq: creccturas totiens
scripturarep&ass& meror unde
nati fuerit illa copinio. quaputatũ ẽ.
tantum ad corpora ꝑtinere uisionem.
Quaeopinio dequocum queloquendi
more ostasit : scripturae tamen
scaẽ. non sic loqui solent. quaenisi
non tantũ corpori. uerum &uc sp̃s.
Magisque spiritui. quã corporiuisio¬
nem tribuerent. non proph&as
ꝓpriae. uidentes. appella uissent.
qui non corpore. sed spũ &iũ futura
uiderunt.  Sed cogitiendum est
nequid insolenter audicmus. Ii dixe¬
rimus corpus non solũ mortalitate
& corruptibi litate : uerũ &iũ hoc ipsũ
quod corpus est ꝑgloriam resurrectio¬

Expanded text:
si nonnisi ad corpus pertinet uisus. quid, si nonnisi ad corpus pertinet uisus. quid, quod in ipso mundi exordio, antequam a filio esset ulla forma serui suscepta, uidit deus lucem, quia bona est, et firmalignum, solem, lunam, stellas, reptilia animarum uiuarum, uolatilia caeli, animam uiuam? postremo uidit deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde. quod cum per quasque creaturas totiens scriptura repetisset, miror, unde nata fuerit illa opinio, qua putatum est tantum ad corpora pertinere uisionem. quae opinio de quocumque loquendi more orta sit, scripturae tamen sanctae non sic loqui solent, quae nisi non tantum corpori uerum etiam spiritui magisque spiritui quam corpori uisionem tribuerent, non prophetas proprie uidentes appellauissent, qui non corpore sed spiritu etiam futura uiderunt. Sed cogitandum est, ne quid insolenter audeamus. si dixerimus corpus non solum mortalitatem et corruptibilitatem uerum etiam hoc ipsum, quod corpus est, per gloriam resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
rendus est uolentis corpus conuerte¬
re inspũ. Non incorpusdm̃, postre¬
mo. quicid. quod ego in illa episto¬
la meccdixi. deistis nr̃ue carnis oculis
quianeque nunc possunt. Neq: tunc
poterunt dm̃ uidere. &iac̃ sic uerũ est
Non enĩ dictũ est nisi deocũ. Vlis cor¬
poridibus. qđ tunc nonerunt. si corpus
ipsum spr̃erit : Ac ꝑ hoc corporei
de corpores piritcli. quactenus in¬
duut incorruptionẽ & inmostaditatẽ
hoc corruptibile atque mostude.
& quictenus exanim ali inspiritale
mut&ur. quaediligentius. sollici¬
tiusq: tractanda est. Maxime
ꝓpt̃ corpus ipsiurdm̃. quitrins figu¬
rat corpus humilitatis nostrae:
conformo corporigloriae suce. ut
possit sibi subicere omnice.
Cum enim &đs̃pater uideat filium
& filius patrem procul dubio non sunt
audiendi. quiuisionemnolunt tribu¬
ere nisi corporibus.. Neque enĩ dici
fics est. quod filium pater non uideat.
aut & ipse ut uideat corpore indutus ẽ

Expanded text:
rendus est uolentis corpus conuerterendus est uolentis corpus conuertere in spiritum, non in corpus deum; postremo, quia id, quod ego in illa epistula mea dixi de istis nostrae carnis oculis, quia neque nunc possunt neque tunc poterunt deum uidere, etiam sic uerum est; non enim dictum est nisi de oculis corporalibus, quod tunc non erunt, si corpus ipsum spiritus erit, ac per hoc corporei de corpore spiritali, quatenus induat incorruptionem et inmortalitatem hoc corruptibile atque mortale et quatenus ex animali in spiritale mutetur. quae diligentius sollicitiusque tractanda est maxime propter corpus ipsius domini, qui transfigurat corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae, ut possit sibi subicere omnia. cum enim et deus pater uideat filium et filius patrem, procul dubio non sunt audiendi, qui uisionem nolunt tribuere nisi corporibus. neque enim dici fas est, quod filium . pater non uideat, aut, et ipse ut uideat, corpore indutus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩnaturanum quãc̃uideatur in loco.
Iamutrum possit huiuscorporis oculis
uideri aliquid quod in loco nonuid&ur
Ab eis qui hocualent diserendo monstra¬
re cũ pace dilectionis audiroparatussũ
& quod me mou& in cõmune conferre.
Sunt enimquidam. quidm̃ ipsum omni¬
no corpus ẽẽ p̃sumunt. putantes
quicquid corpus non est. nullã pror¬
sus eẽ substantiam. Isto somnino
auersandos censeo: Sunt aũ alii
dm̃ quidem ipsũ corpus non eẽ mini¬
medubitantes. sedideo eos quiad
uitac̃ a &ernac resurgunt. &iã ꝑcor¬
pus dm̃ uisurosputant. quõ tilem
sperant spiritalis corporis queclitatẽ
ut &iam ipsa quaecaro fuerct: sp̃s
fiat. Quodsi itaest quintũ dist&
a superiori opinone. & quã hocsit
tolercbilius. &icm siuerum nonsit.
puto facillime iudicari. Primo
quiamultum inter est. utrum decrea¬
tore ande creatura aliter aliquid
sentiatur. qui c̃ueritas hab&: De in¬
de quia conatus mentis. ut cum que fe¬

Expanded text:
dei natura numquam uideatur in loco. dei natura numquam uideatur in loco. iam utrum possit huius corporis oculis uideri aliquid, quod in loco non uidetur, ab eis, qui hoc ualent disserendo monstrare. cum pace dilectionis audire paratus sum et, quod me monet, in commune conferre. sunt enim quidam, qui deum ipsum omnino corpus esse praesumunt putantes, quicquid corpus non est, nullam prorsus esse substantiam. istos omni modo auersandos censeo. sunt autem alii deum quidem ipsum corpus non esse minime dubitantes, sed ideo eos, qui ad uitam aeternam resurgent, etiam per corpus deum uisuros putant, quoniam talem sperant spiritalis corporis qualitatem, ut etiam ipsa, quae caro fuerat, spiritus fiat. quod si ita est, quantum distet a superiore opinione et quam hoc sit tolerabilius, etiam si uerum non sit, puto facillime iudicari: primo, quia multum interest, utrum de creatore an de creatura aliter aliquid sentiatur. quam ueritas habet; deinde, quia conatus mentis\'� utcumque fe
Abbreviated transcription (Latin):
tim apłs posuit diuinã substuntiam
quic potuit hominibus p̃dicatione cõ¬
mendans. quamsi oculi corporales
in resurrectione mutata corporum
queclitate conspicient. uiderint qui
hoc possunt adstruere. Meplus mou&
illius sententia. qui nec ipsa resurrec¬
tione hoc corporalibus oculis. sed mun¬
discordis cordibus tribuit. Et despi¬
riticlis quidem corporis quiclitate
quod resurrecturis promittitur. uel
discere aliquid adhuc. uel quȩrere
non recuso. Sitamen dehacre dispu¬
tuntes illisuitiis carere possumus.
qua eplerumq: studiis humanis. &
concestationibus excitantur. Dum
supraquã scriptum est unus pro altero
infl&ur aduersus alterum : Nedum
altercando quaerimus uestigire
quomo do possit uiderids̃ : ipsam
pacem scĩficationem que perdamus.
sinequanemo poterit uideredm̃.
quod ipsa auertut a cordibus nostris
ut eac suae contemplatiomi munda
reddat atque custodiat .: Illud tamen
quia non dubito non requiro. quod

Expanded text:
tim apostolus posuit diuinam substantiam, tim apostolus posuit diuinam substantiam, qua potuit, hominibus praedicatione commendans. quam si oculi corporales in resurrectione mutata corporum qualitate conspicient, uiderint, qui hoc possunt adstruere; me plus mouet illius sententia, qui nec in ipsa resurrectione hoc corporalibus oculis sed mundis cordibus tribuit. Et de spiritalis quidem corporis qualitate, quod resurrecturis promittitur, uel discere aliquid adhuc uel quaerere non recuso, si tamen de hac re disputantes illis uitiis carere possimus, quae plerumque studiis humanis et concertationibus t\'xcitantur, dum supra, quam scriptum est, unus pro altero infletur aduersus alterum, ne, dum altercando quaerimus uestigare, quo modo possit uideri deus, ipsam pacem sanctificationemque perdamus, sine qua nemo poterit uidere deum; quod ipse auertat a cordibus nostris, ut ea suae contemplationi munda reddat atque custodiat. illud tamen quia non dubito, non requiro, quod
Abbreviated transcription (Latin):
one perquas seutcũque osten dect exps¬
mit uoces. Quanto facilius dsomni potens
sua latente ac que in commotabi liter
manentẽ natura in quauoluerit
specie. potest cui uoluerit apparere
qui exnihilo creccuit ommac: atque
insemanens innouat omnia: Ad ecc̃
uero uisionem quacui debimus dm̃ sicuti
est. mundandac corda commonuit.
Qui a enĩ consu&ludine loquendi. ui sibi¬
lia nominantur : propteroa dr̃ in ui¬
sibilisdicitur : necorpus eẽ credatur
Non quia cordamunda suae sub staen¬
tiae contemplatione fraudabit.
cum haec magnac & summa merces dm̃
colentibus & diligentibus promittat᷑.
dicente ipsodño. quando corporalib
oculis uisibiliter apparebut : & inui¬
sibilem secon tuendũ mundis cordibus
promittebat. Quidiligitme. diligit᷑
a patremeo: & egodiligameũ & osten¬
dã meipsum illi: ⁊ Haecquippe natu¬
raeius a equaliter cum patre in ui sibilis
sicut aequuliter incorruptibilis est.
Quaesicut supradictumest. continua¬

Expanded text:
one, per quas se utcumque ostendat, exprione, per quas se utcumque ostendat, exprimit uoces, quanto facilius deus omnipotens sua latente atque incommutabiliter manente natura, in qua uoluerit specie, potest, cui uoluerit, apparere, qui ex nihilo creauit omnia atque in se manens innouat omnia! Ad eam uero uisionem, qua uidebimus . deum, sicuti est, mundanda corda commonuit. quia enim corpora consuetudine loquendi uisibilia nominantur, propterea deus inuisibilis dicitur, ne corpus esse credatur, non quia corda munda suae substantiae contemplatione fraudabit, cum haec magna et summa merces deum colentibus et diligentibus promittatur dicente ipso domino, quando corporalibus oculis uisibiliter apparebat et inuisibilem se contuendum mundis cordibus promittebat: Qui diligit me, diligetur a patre meo et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. haec quippe natura eius aequaliter cum patre inuisibilis sicut aequaliter incorruptibilis est, quae, sicut supra dictum est, continua
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. & eccuiderimente quae non
continentur locis : nec interselocorũ
interuidlis sepocrantur. Nec minores¬
eẽ in paste. quamintoto. Hinc est
qđ fiducialiter illedixit. Nec in loco
dsuid&ur. sed mundo corde. Neccor¬
poralibus oculis uid&ur. Neccircum¬
scripitur uisu. nectactutenetur nec
auditur a fatu. Nec sentitur incessi
Vndequia & inuisibilis inscripturis
sciseius substantia commendatur
Quisus eẽ ceplurimis percorpus & cor¬
poralibus locisineidem auctoritatib
inueniatur . Aut spũ quocorporales
cernuntur imagines ꝑ aliquã lic& in cor¬
poream tamensimili tudinem corporis
sicut in somnis uł in extasi sicreuit ille
uir sc̃s adinatura huius modiuisiones
Tasque lixit ẽẽ quas dĩ uoluntas elegiss&
quando uult appͥareat sualatenta. atq
inse in commutabiliter. manente substan¬
tia si enim uoluntas nostracipuse
manens & latens sineulla commutati¬

Expanded text:
corpore et ea uideri mente, quae non corpore et ea uideri mente, quae non continerentur locis nec inter se locorum interuallis separarentur nec minora essent in parte quam in toto. Hinc est. quod fiducialiter ille dixit, quod Cnec in loco deus uidetur sed mundo corde nec corporalibus oculis quaeritur nec circumscribitur uisu nec tactu tenetur nec auditur affatu nec sentitur incessu\'. unde quia et inuisibilis in scripturis sanctis eius substantia commendatur et uisus esse a . plurimis per corpus et corporalibus locis in eisdem auctoritatibus inuenitur ant spiritu, quo corporales cernuntur imagines, per aliquam licet incorpoream tamen similitudinem corporis sicut »I in somnis uel in extasi, secreuit ille uir sanctus a dei natura huius modi uisiones easque dixit esse, quas dei uoluntas : elegissquando uult, appareat sua latente atque in se incommutabiliter manente substantia. si enim uoluntas nostra apud se manens et latens sine ulla sui commutati
Abbreviated transcription (Latin):
ut credamus qđ dm̃ ne mouidit umquãc.
& quod ds̃ lux est. & tenebrae in eonon
sunt ullae. & quod cpud eum non est.
commutatio. nec momenti obumbratio.
& quod lucem habitat in accessibilem
separatione naturae : & qđ mundi corde
eum uidebunt. Ꝙ quod similes eierimus
quõ uidebimus eum sicutiest. Ꝙ quod
pacem & sci ficationem sec tarid ebemus.
indu& incorruptionem. atq: in morta¬
litatem. Ꝙ quic seminatur corpus
animale . resurg& corpus spiritale.
truns figuran te dño corpus humilita¬
tis nostrȩ. ut conforme facciat. corpo¬
ri gloriae suae. ⁊ Ꝙ quod ds̃ fecit
hominẽ adimaeginem & similitudinẽ
suam. & quod spũmentis nrae reno¬
uamurinagnitionẽdĩ. scđmimagi¬
ne eius qui creccuit nos.: In his itq
huius modi scripturarũ scc̃crũ aucto¬
ritatibus. ꝑ fidem ambulantes. qui
dato uel adiuto diuinitus intellectu
spiritaliter profecerunt. & spiritae¬
lia spiritaclibus comparare potueruNt
uiderunt melius uiderimente . quãc

Expanded text:
ut credamus quod Deum nemo vidit unquam, et quod Deus lux est, et tenebrae in eo non sunt ullae; et quod apud eum non est commutatio, nec momenti obumbratio; et quod lucem habitat inaccessibilem, separatione naturae; et quod mundi corde eum videbunt, et quod similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est; et quod pacem et sanctificationem sectari debemus, induet incorruptionem atque inmortalitatem et quia seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale transfigurante domino corpus humilitatis nostrae, ut conforme faciat corpori gloriae suae, et quod deus fecit hominem ad imaginem et similitudinem suam et quod spiritu mentis nostrae renouamur in agnitionem dei secundum imaginem eius, qui creauit nos. in his atque huius modi scripturarum sanctarum auctoritatibus per fidem ambulantes qui dato uel adiuto diuinitus intellectu spiritaliter profecerunt et spiritalia spiritalibus comparare potuerunt, uiderunt melius uideri mente quam
Abbreviated transcription (Latin):
deuiso.: Ipsi enĩ dm̃ uidebunt dictũ est:
non uiderunt & non uidimus sed uidebimꝰ
eum sicutiẽ. proinde hissententiis non ẽ
contrariũ tlm̃ nemo uiditunquam: Vide¬
bunt enim quem non uiderunt quimun¬
clocorde filii dĩ eẽ uoluerunt Quid
igitur. uididm̃ faciȩ ad faciẽ & salua fac¬
ta ẽ animamea : an & hoc contrariũ ẽ illi
quoddictũ ẽ: Dm̃ nemo uidit umquã.
& illud. quod demor se scriptũ ẽ quia
lo quebatur cũ dõ facie ad faciem
sicutqus loquitur ad amicũsuum. ⁊ Et illuo
qđ proph&ac esiuias deipso loquens ait. Vidi
dm̃ saba hot sed on teminthrono. Ꝙ si quac
alicc solent similicc testimonic ex eccdem
auctoritate proferri. quomod o non sunt
contracria sententiae quacdictum est. Om̃
gelũ potest puttri sibi eẽ contrurium

Expanded text:
de uiso? ipsi enim deum uidebunt, dictum est, de uiso? ipsi enim deum uidebunt, dictum est, non \'uiderunt\', et non uidimus sed \'uidebimus eum sicuti est. proinde his sententiis non est contrarium: Deum nemo uidit umquam. uidebunt enim, quem non uiderunt, qui mundo corde filii dei esse uoluerint. quid I est igitur: Vidi deum facie ad faciem et salua facta est anima meaquod dictum est, « Deum nemo vidit unquam? » Et illud quod de Moyse scriptum est, « quia loquebatur cum Deo facie ad faciem, sicut quis loquitur ad amicum suum ; » et illud quod propheta Isaias de seipso loquens ait: « Vidi Dominum Sabaoth sedentem in throno , » et si qua alia solent similia testimonia ex eadem auctoritate proferri, quomodo non sunt contraria sententiae qua dictum est: « Deum gelium potest pu
Abbreviated transcription (Latin):
qui haec loquuntur qui csinon erun
corporte : profecto illi oculinon erunt
corporales. Siccũ erunt corpori
erit quod uidere possint oculi corpo¬
rales : Sed haet icm satis dicta sint
quaeibimitio huiusopusculimei dili¬
genter lecta & relecta considerans
sineullic fortiose dubitatione per¬
spiciens ad uidendũ dm̃ pereius auxi¬
lium cormundũ tedebere p̃purcre
Decorpore uero sp̃itili si dñsiuuerit
opereidio experiemur quid disputa¬
reuilẽamus

Expanded text:
qui haec loquuntur, quia, si non erunt qui haec loquuntur, quia, si non erunt corpora, profecto illi oculi non erunt corporales; si autem erunt corpora, erit, quod uidere possint oculi corporales. sed haec iam satis dicta sint, quae ab initio huius opusculi mei diligenter lecta et relecta considerans sine ulla fortasse dubitatione perspicies ad uidendum deum per eius auxilium cor mundum te debere praeparare. de corpore uero spiritali, si dominus iuuerit, opere alio experiemur, quid disputare ualeamus
Abbreviated transcription (Latin):
extendendo corda mundemus. ut enim
nontantũ qđ beatus ambrosius : uerũ &iã
qđ sc̃s hieronimus dicamus: non solum
patris diuinitatẽ sed nefilii quidem
nec sp̃sscĩ. qui a una intrinitatenatura est
possunt oculi carnis aspicere : sed oculi
mentis. dequibus ipse siduutor ait
Becctimundo corde quõ ipsidm̃ uidebunt
Namq: sicut alibiidem hieronimusbreurt̃
acueraciter definiuit . Resin corporedis
corporidibus oculis nonuid&or Has
sontics deretanta uirorũ tantorum
nomobhoc interponereuolui : ut cuiusquã
hominissensũ tac̃quĩc scriptura canonice
auctoritatẽ sequendũ arbitreris. Sed
ut illi quiaditer sapiunt conentur mente
uidere qđ uerum est. & in simplicitate
cordis quaereredm̃. Netomdocto
diuinorũ eloquiorũ tractatores temere
rep̃hendaNt : Nec temoueat quod a qui¬
busdãminus considerate dicitur : Quid
tuncui debunt oculi carnades. dm̃
non uidebunt. an fostecetierunt. uol
sine causac erunt : Neque enĩ ad tenduñ

Expanded text:
extendendo corda mundemus. extendendo corda mundemus. non tantum quod B. Ambrosius, verum etiam, quod S. Hieronymus sensit dicam, non solum Patris divinitatis, sed nec Filii quidem nec Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, possunt oculi carnis aspicere, sed oculi mentis, de quibus ipse Salvator ait: « Beati mundo corde, quia ipsi Deum videbunt . » Namque, sicut alibi idem Hieronymus breviter ac veraciter definivit, res incorporalis corporalibus oculis non videtur. Has sententias de re tanta, virorum tantorum, non ob hoc interponere volui ut cujusquam hominis sensum tanquam Scripturae canonicae auctoritatem, sequendum arbitreris, sed ut illi qui aliter sapiant conentur mente videre quod verum est, et in simplicitate cordis quaerere Dominum, ne tam doctos divinorum eloquiorum tractatores temere repbusdam minus considerate dicitur: Quid tunc uidebunt oculi corporales, si deum non uidebunt? an forte caeci erunt uel sine causa erunt? neque enim adtendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. quinosi nomnẽ plenitudinẽ di
miseri cordia suac implere dignour ut
uideri possit a nobis ⁊ Haecuerba scĩ
uiri quae non carnidia. sed spiriticlia
sunt in quantũ intellegis. & ueric eẽ
non quia ipsedixit. sed quico ueritics
sine sonitudamat agnoscis intientũ
intellegis unde adhere cosđõ ⁊eque ipsã
intrinsotus p̃paras incorporedem
locũ mansionieius ad audiendũ silen¬
tumm narrationis eius. &uidendcm
inuisibilem formãc eius. Beati enim
mundo corde quia ipsi dm̃ uidebunt
Noncũ eis sicut corpus excdiquoloci
interucllo appccrebit. sed cũ uene¬
rit adeos & munsionẽ fecorit apud
eos quõ sicimplebuntur i n omnem
plenitudinẽdĩ Non cũ fuerint & ipsi
plenus đs. sed cũ ꝑfecti fuerint plenidõ
i aũ nonnisi corpora cogitamus & ne
illũo sid timdigne cogiticreporsumus:
unde uel ipsa corporio cogitemus
Non quaramus quid ad uersus noripsor
loquamur. sed ab hico potus carnicli¬
consu&udine orando & in anteriora nos

Expanded text:
 omnem plenitudinem dei misericordia sua implere dignetur, ut uideri possit a nobis. 2 2 Haec uerba sancti uiri, quae non carnalia sed spiritalia sunt, in quantum intellegis et uera esse, non quia ipse dixit, sed quia ueritas sine strepitu clamat, agnoscis, in tantum intellegis, unde adhaereas domino, teque ipsam intrinsecus praeparas incorporalem locum mansionis eius ad audiendum silentium narrationis eius et uidendam inuisibilem formam eius. beati enim mundo corde, quia ipsi deum uidebunt, non cum eis sicut corpus ex aliquo loci interuallo apparebit, sed cum uenerit ad eos et mansionem fecerit apud eos, quoniam sic implebuntur in omnem plenitudinem dei, non cum fuerint et ipsi plenus deus, sed cum perfecte fuerint pleni deo. si autem nonnisi corpora cogitamus et nec illud saltem digne cogitare possumus, unde uel ipsa corpora cogitemus, non; quaeramus, quid aduersum nos ipsos loquamur, sed ab hac potius carnaliconsuetudine orando et in anteriora nos
Abbreviated transcription (Latin):
defixiclat&. sed in de consurgit illud¬
omne quod emin& . sicut exocculta dĩ
uoluntate uocatur homo. ad pasticipa¬
cionem tantaegratiae. aliussic. alius uerosic
Super eminentẽ ueroscientiae caritatẽ
xp̃i. etcmprofecto ubi pax illic est
qua e p̃cellit omnẽ intellectum. Sed siue
hoc inistis a postolicis uerbis &iãc ille
senserit euangelicus disputator. Si ue
cliud aliquid fostus se congruentius
Vides tamen &iam hoc nisi fallor are¬
gula fidei non abhorrere. Vndeccũ
nuncagimus propter contuitum spiri¬
tedem cumdixiss&. qui cognouit
quaesit lictitudo. & longitudo. &al¬
titudo. & profundũ. & suꝑeminentẽ
uidit & patrem Necclicui tardissimo
decorporediuisione dicoreui der&ur
Nos eniminquit iam non scđm carnem

Expanded text:
defixa latet, sed inde consurgit omne illuddefixa latet, sed inde consurgit omne illud, quod eminet, sicut ex occulta dei uoluntate uocatur homo ad participationem tantae gratiae alius sic alius autem sic; supereminentem uero scientiae caritatem Christi eam profecto, ubi pax illa est, quae praecellit omnem intellectum. sed siue hoc in istis apostolicis uerbis etiam ille senserit euangelicus disputator siue aliud aliquid fortasse congruentius, uides tamen etiam hoc, ni fallor, a regula fidei non abhorrere. Unde autem nunc agimus propter contuitum spiritalem, cum dixisset: \'Qui cognouit, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et profundum, et superemineet Patrem; ne alicui tardissimo de corporali visione dicere videretur, Nos enim, inquit, jam secundum carnem