comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut elationem suȩ cogitationis agnoscant: & semet ipsos
uincere studeant: ne dum rectis aliorum suasionib foris
superari despiciunt: intꝰ a suꝑbia captiui teneantur.
Admonendi sunt ut sollerter aspiciant. quia filius hõis
cuiuna semꝑ cum patre uoluntas est: ut exemplũ nob
frangende nr̃e uoluntatis pͣbeat dicit. Non quęro uoli¬
tatem meam: s uoluntatẽ eius qui misit me patris. Qͥ
ut huius adhuc uirtutis gr̃am cõmendaret: seruatu¬
rum se hoc in extremo iudicio p̾misit dicens. Ego ñ
Qua itaq constantia dedignatur homo aliene uolui¬
tati ad quiescere: quando dei atq hominis filius cũ
uirtutis suȩ gloriam uenit ostendere. testatur se nol
a semetipso iudicare: At contra admonendi sunt in¬
constantes: ut mentem grauitate roborent. T unc eni
gcuimina inse mutabilitatis arefiunt: cum a corde pͥus
radicem leuitatis abscidunt. Q uia & tunc fabrica robu¬

Expanded text:
ut elationem suae cogitationis agnoscant, et semetipsos ut elationem suae cogitationis agnoscant, et semetipsos vincere studeant; ne dum rectis aliorum suasionibus foris superari despiciunt, intus a superbia 61 captivi teneantur. Admonendi sunt, ut solerter aspiciant quia Filius hominis, cui una semper cum Patre voluntas est, ut exemplum nobis frangendae nostrae voluntatis praebeat, dicit: Non quaero voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui misit me Patris . Qui ut hujus adhuc virtutis gratiam commendaret, servaturum se hoc in extremo judicio praemisit, dicens: Ego a . Qua itaque conscientia dedignatur homo alienae voluntati acquiescere, quando Dei et hominis Filius, cum virtutis suae gloriam venit ostendere, testatur se non a semetipso judicare? At contra admonendi sunt inconstantes, ut mentem gravitate roborent. Tunc enim genimina in se mutabilitatis arefaciunt, cum a corde prius radicem levitatis abscidunt, quia et tunc fabrica robu
Abbreviated transcription (Latin):
iit: nequaquã cos ꝑ tot uarietatis latera mutabilitatis au¬
ta uersaret. Iuis ꝑ paulum dicitur. Holite prudentes esse
apud uosm& ipsos. At contra isti audiant. Hon circumfe¬
ramur om̃i uento doctrinȩ. Deillis ꝑ salomonem dicitur.
somedent fructus uiȩ suę: suisq consilus saturabuntur. De
stis autem abeo rursus scbitur Cor stultorĩ dissimile erit
Cor quippe sapientium sibunce ipsi semꝑ simile ẽ: quia dũ
rectis ꝑsuasionib adquiescit: constanster se in bono opere
dirigit. Cor uͦ stultorum dissimile ẽ: quia dum mutabilita¬
te se uarium erhibet: nunquã idem quod fuerat manq
Et quia quȩdam uicia sicut ex sem&s ipsis gignunt alia.
ita ex aliis oriunt᷑: sciendum sũmoꝑe est. quia tunc ea cor¬
ripiendo melus tergimus. cum ab ipso amaritudinis sue
fonte siccamꝰ. ꝑtinacia quippe ex suꝑbia: in constantia
autẽ ex leuitate generatur. Admonendi sunt gͥ ꝑtinace

Expanded text:
rent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aurent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos ; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consiliis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus scribitur: Cor stultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia dum rectis persuasionibus acquiescit, constanter se in bono opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, quia dum mutabilitate se varium exhibet, nunquam id quod fuerat manet. Et quia quaedam vitia sicut ex semetipsis gignunt alia, ita ex aliis oriuntur, sciendum summopere est quod tunc ea corripiendo melius tergimus, cum ab ipso amaritudinis suae fonte siccamus. Pertinacia quippe ex superbia, inconstantia vero ex levitate generatur. Admonendi igitur sunt pertinaces,
Abbreviated transcription (Latin):
nem deo sedulam locutio familiaris instruebat. S udeli¬
it uir prouidus elato auditori colloquens: solaciũ petut
it daret. Ducem requirebat in uia: ut dux ei fieri potuisset
Nuitam. Egit itaq ut suꝑbus auditor uoci ad meliora su¬
adenti eo magis fieret deuotus. quo putaret᷑ necessars.: et
unde se exhortatorem suum p̃cedere crederet. inde se subũ¬
os erhortantis incunaret. xlii.¬
lit̃ admonendi sunt ꝑtinaces: atq aliter inconstantes.
Illis dicendum est. quod plus de se quam sunt sentiũt.
e iocirco alienis consilus non adquiescunt. Istis uͦ intimandũ
ist quod ualdde se despicientes negligunt: & ideo leuitate
cogitationũ a suo iudicio ꝑ temporum momenta flectunt᷑.
siis dicendum est. quia nisi meliores se ceteris estimarent:
nequaq̃ cunctorum consilia sue deliberationi postponerẽt.
tis dicendum est. quia si hoc quod sunt. ut cumq attende¬

Expanded text:
cum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicet vir providus elato auditori colloquens, solatium petivit ut daret; ducem requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voci ad meliora suadenti eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis inclinaret. Aliter admonendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est quia si hoc quod sunt, utcunque attende
Abbreviated transcription (Latin):
de temꝑanda: ut dum amittunt fauores quos diligur
etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumq
autẽ ꝑsuadere elatis utilia melius possumꝰ: si ꝓfectum
corũ nobis potius quã illis ꝓfuturũ dicamꝰ: si eorũ mo¬
derationem nobis magis quã sͥ impendi postulemis
Facile enim ad bonũ elatio flectitur: si eius inflerio ꝑee
om̃ipotentis dei dominio subiugare: ait. Proficiscimis
ad locum quẽ dñs daturus est nobis: ueni nobiscum
ut bene faciamꝰ tibi: quia dñs bona ꝓmisit israheli.
Cui cum respondisset ille. non uadam tecum s reua¬
tar interram meam in qua natus sum: ilico adiunis
Noli nos relinquere. Tu cnĩ nosti in quibus locis ꝑdl
sertũ castra ponere debeam: & ens ductor nr̃. Ille
enĩ moysi mentem ignorantia itineris angustabat: quã &
a ꝓpłne scientiam cognitio diuinitatis erpanderat: qͣm co¬
lmpna exteriꝰ preibat quam de cunctis interiꝰ ꝑ conu̾satio¬

Expanded text:
ude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, ude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumque autem persuadere elatis utilia melius possumus, si profectum eorum nobis potius 60 quam illis profuturum dicamus, si eorum meliorationem nobis magis quam sibi impendi postulemus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si et aliis ejus inflomnipotentis Dei dominio subjugare: Proficiscimur ad locum quem Dominus daturus est nobis; veni nobiscum, ut bene faciamus tibi, quia Dominus bona promisit Israeli. Cui cum respondisset ille: Non vadam tecum, sed revertar in terram meam in qua natus sum; illico adjunxit: Noli nos relinquere; tu enim nosti in quibus locis per desertum castra ponere debeamus, et eris ductor noster . Neque enim ad prophetiae scientiam cognitio divinitatis expanderat, quam columna exterius praeibat, quam de cunctis interius per conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
trercitationem suꝑbie aut isti cum student plusqͣ neces¬
si est hominib subici. compellant᷑ eorũ etiam uicia. uen¬
iari. Considerandum uͦ est. quod plerũq elatos utilius
corripimus: si eorum correptionib quȩdam laudum fo¬
menta misceamus. Inferenda namq illis sunt. aut alia
bona quȩ in ipsis sunt: aut dicendum est certe que pote¬
ant esse si non sunt. Et tunc demum resecanda sunt
nala que nobis displicent: cum prius ad audiendum
placabilem eorum mentem feceruit. p̃missa bona que plus¬
cent. Nam & cquos indomitos blanda prius manutã¬
gimus: ut cos nobis plenius postinodũ etiam ꝑ flaga¬
la subigamꝰ. Et amaro pigmentorũ poculo mellis au¬
cedo adiungitur: ne ea quȩ saluti ꝓfutura est. in ipsog¬
stu aspera amaritudo sentiatur Dum uͦ gustus ꝑ dulce¬
dinem fallitur: humor mortifer᷑ ꝑ amaritudinem uacua¬
tur. Ipsa gͦ in elatis inuectionis exordia ꝑmixta sunt la¬

Expanded text:
exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesexercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum vero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda sunt mala quae nobis displicent, cum prius ad audiendum eorum placabilem mentem fecerint praemissa bona quae placent. Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem vacuatur. Ipsa ergo in elatis invectionis exordia, permixta sunt la
Abbreviated transcription (Latin):
uiud quoa in eis debeat caute pensari: quia sepe quidam
humilitatis decipiuntur sp̃e : quidam uͦ elationis sue ig¬
norantia fallutur. Nam plerumq nonnullis qui s hummi¬
ins uidentur: is qui hominib deferri non debet. conum¬
mis est timor. Pierumq uͦ elatos comitari solet libere uo¬
us assertio. Et cum quedam increpanda sunt uicia. uu
rtncent ex timore. ettamen tacere se estimant ex humilita¬
i. isti loquunt᷑ ꝑ impatientiam elationis: et tamen se loqui¬
treduit ꝑ libertatem rectitudinis. Iuos. ut ꝑuersa non in¬
trpent sub sp̃e humilitatis premit culpa formidinis: istõ
o increpanda que non debent. aut magis increpanda ꝙͣ
debent. sub imagine libertatis effrenatio impellit tumo¬
ris. Unde & elati admonendi sunt. ne plusquã decet sint
libcri & humiles admonendi sunt. ne plusqͣm ex pedit
sint subiecti: ne aut illi defensionem iusticie uertant in

Expanded text:
aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, isti loquuntur per impatientiam elationis, et tamen se credunt loqui per libertatem rectitudinis. Illos ut perversa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis; istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in
Abbreviated transcription (Latin):
s ministrare: audiant elati. quia initium om̃is peccati si
ꝑbia. Audiant humiles. quia redemptor noster humilia¬
uit semet ipsum. factus obediens patri usq ad mortem:
audiant elati quod de eorum capite scriptũ est. Ipse ẽ rex
super uniuersos filios suꝑbiȩ. Occasio gͥ ꝑditionis nĩ¬
facta est suꝑbia diaboli: & argumentũ redemptionis
nr̃e inuenta est humilitas dei. Hostis enim noster int
om̃ia conditus. suꝑ om̃ia uideri uoluit elatus: redepte
autem magnus manens suꝑ om̃ia. fieri int̾ om̃ia dig¬
natus est paruus. Dicatur gͦ humilib. quia dum at
ciunt se ad dei simrilitudinem ascendunt: dicatur ai¬
Tis. quia dum seerigunt. in apostatę angłi imitatio¬
nem cadunt. Qͥd itaq elatione deiectius: que dũ sup̃
se tenditur. ab altitudine uere celsitudinis elongatus
Eit quid humilitate subliniꝰ: quȩ dum se inima aep¬
nit auctori suo manenti suꝑ summa coniungit. Est dñ

Expanded text:
sed ministrare ; audiant elati, quia initium omnis peccati superbia sed ministrare ; audiant elati, quia initium omnis peccati superbia est . Audiant humiles, quia Redemptor noster humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem ; audiant elati quod de eorum capite scriptum est: Ipse est rex super universos filios superbiae . Occasio igitur perditionis nfacta est superbia diaboli, et argumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis enim noster inter omnia conditus videri super omnia voluit elatus, Redemptor autem noster magnus manens super omnia, fieri inter omnia dignatus est parvus. Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? Et quid humilitate sublimius, quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungit? Est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
a furoris sui impetu sub lenitatis ꝑcussione resiliunt: qua¬
si sine ferro moriuntur.
insinuandum est quam sit uera excellentia ꝙͣ speran¬
do tenent: istis uͦ uitimandum est quã sit nulla tempora¬
lis gła. quam & amplectentes non tenent. Audiant humi¬
les quam sint eterna quȩ appetunt: quam transitoriaqͤ
ontempnunt. Audiant elati quam sint transitoria quȩ
ambiunt: quam eterna que ꝑcdunt. Nudiant humiles erm¬
gistra uoce ueritatis. om̃is qui se humiliat eraltabit᷑: audian
elati. om̃is qui se eraltat humiliabitur. Audiant humiles. go¬
riam precedit humilitas: audiant elati. ante ruinams
altabit ur sp̃s. Nudiant humiles adquẽ respiciam nͥ adhu¬
milem & quietum. & trementem sermones ineos: audian
elati: quid suꝑbit terra & cinis: Audiant humiles. deuori¬
milia respicit: audiant elati. & alta a longe cognoscit. Ius¬
diant humiles quia filius hominis non uenit ministran

Expanded text:
a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quaa fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moriuntur. insinuandum est quam sit vera excellentia quam sperando tenent; istis vero intimandum est quam sit nulla temporalis gloria, quam et amplectentes non tenent. Audiant humiles quam sint aeterna quae appetunt, quam transitoria quae contemnunt; audiant elati quam sint transitoria quae ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiant humiles ex magistra voce Veritatis: Omnis qui se humiliat, exaltabitur ; audiant elati: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Audiant humiles: Gloriam praecedit humilitas; audiant elati: Ante ruinam exaltatur spiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, et trementem sermones meos ? audiant elati: Quid superbit terra et cinis ? Audiant humiles: Deus humilia respicit; audiant elati: Et alta a longe cognoscit . Audiant 59 humiles, quia Filius hominis non venit ministrari,
Abbreviated transcription (Latin):
tem cuiuspiam ferri conspicit. tacendo declinat. Cumq contra
irrascentem dissimulat uerborum iacula reddere: quasi ꝑseqͣn¬
tem non uult ferire. S: cum iracundi nulla consideratione se
mitigant. & quasi asahel ꝑsequi & insamre non cessant: nece
it ut hi qui furentes reprimere conantur. nequaqͣm se in fu¬
norem erigant. s quicqͥd est tranquillitatis ostendant: quedã
uero subtiliter ꝓferant. in quib ex obliquo furentis animũ
pungant. Unde & abner cum contra ꝑsequentem substitit:
non eum recta s aduersa hasta transfodit. Ex mucrone qͥppe¬
ꝑcutere est: impetu aꝑte increpationis obuiare. Auersauͦ
hasta ꝑsequentem ferire est: furentem tranquille ex qͥbus¬
dam tangere: & quasi parcendo suꝑare. Asahel autem ꝓtinꝰ
occumbit: quia commotȩ mentes dum & parci sͥ sentiunt.
& tam̃ responsorum ratione in intimis sub tranquillitate
sanguntur: ab eo quod se erexerant. statim cadunt. Qui gͦ

Expanded text:
tem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra tem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irtem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et quasi Asael persequi et insanire non cessant, necest ut hi qui furentes reprimere conantur, nequaquam se in furorem erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant, quaedam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum purgent. Unde et Abner, cum contra persequentem substitit, non eum recta, sed aversa hasta transfpercutere, est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod et erexerant statim cadunt. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Idcirco enim malum quod fecerat agnosce ⁊ potus
quia hoc ebrius non audiuit. Cum uͦ ita iracundi alios in¬
petunt. ut declinari om̃ino non possint: non aꝑta ex ꝓbea¬
tione. s sub quadam sunt cautela reuerentiȩ parcendon
riendi. Q uod melius ostendimus: si abner factum ad me¬
dium deducamꝰ. Hunc quippe cum asahel ui incautȩ pri¬
cipitationis impeteret: scriptũ est. Locutus est abner ada¬
sabel dicens. Recede: nolime sequi: ne compellar confode¬
re te in terra. Qui audire contempsit: & noluit declina¬
fodit eum: & mortuus est. Cuius enĩ asahel typũ tenus¬
it: nisi eorũ quos uehementer arripiens furor in p̃ceps du¬
cit: qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandist
quanto & insane rapiuntur. Unde & abner qui sermon
nr̃o patris lucerna dicitur fugit: quia doctorum lingil
que suꝑnum lumen dei indicatͥ cum ꝑ abrupta furoris men¬

Expanded text:
dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asael, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinafodit eum, et mortuus est, » etc. Cujus Asael typum tenuit, nisi eorum quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto cautius declinandi sunt, quanto insane rapiuntur. Unde et Abner, qui sermone nostro patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua, quae superum Dei lumen judicat, cum pie abrupta furoris men
Abbreviated transcription (Latin):
tnt amittant. S longe alia est ira. quȩ sub emulatio¬
nis sp̃e subripit: alia quȩ ꝑturbatum cor & sine iusticiȩ
ptertu confundit. Illa enim in hoc quod debet mnordi¬
nate extenditur: hȩc autem semꝑ in his que non deb&
inflaminat᷑. Sciendum quippe est quia hoc ab impatien¬
sibus iracundi differunt: qđ illi ab aliis ulata ñ tole¬
rant: isti autem etiam que tolerantur important. Pam iracins
sepe etiam se dedignantes insecuntur⁊ rirȩ occasionem com¬
mouent: labore contentionis gaudent. Quos tam̃ melius co¬
rigimꝰ. si in ipsa irȩ sue cõmotione declinamus. ꝑturbatiq¬
pe quid audiant ignorant: s ad se reducti tanto libentiꝰ eri¬
tationis uerba recipiunt: quanto se tranquilliꝰ toleratos
rubescunt. Menti autem furore ebriȩ: omne rectum qͦa dictꝰ
puersum uidetur. Unde & nabal ebrio culpam suam abi¬
gail laudabiliter tacuit: quam digesto uino laudabilit

Expanded text:
rint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulatiorint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important. Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebrio culpam 58 suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
itate mansuetudinis feruorem emulationis deseritͥ aut
rursum in emulationis ardore. uirtutem mansuetudinis
amittit. Quod fortasse melius ostendimꝰ. si in medium pau¬
u apłi magisterium ꝓferamus: qui duob discipulis & non
liuersa caritate p̃ditis. diuersa tam̃ adiutoria p̃dicationis ĩ¬
pendit. Timotheum namq admonens ait. Argue. obsecra.
dobãc ⁊ alteri imꝑium. atq alteri patientiam ꝓponat  nͥ
qđd̃ mansuetioris sp̃s titum. & paulo feruentioris uidit eẽ
timotheum: Illum ꝑ emulationis studium inflammat.
hunc ꝑ lenitatem patientiȩ temꝑat. Illi qͦd deest iungit:
buic qͦd suꝑest subtͣbit. Illum stimulo impellẽ nitit᷑: hunc
freno moderatur. Magnus quippe suscepte eccłiȩ colonꝰ.
alios palmites ut crescere debeant irrigat : alios cum plꝰ
iusto crescere conspicit resecat: ne aut non crescendo fru
stus non ferant: aut immoderate crescendo quos ꝓtule¬

Expanded text:
litate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut litate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis impendit. Timotheum namque admonens, ait: Argue, obsecra, da hac, alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo non ferant fructus, aut, immoderate crescendo, quos protule
Abbreviated transcription (Latin):
mentis uesaniam deuoluunt᷑: eo etiam subditorum ui¬
tam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos
cum furor agit in preceps: ignorant quicqͥd irati facũt
ꝑa culpa cumulatur. Sepe gͦ mansueti dissolutionis te¬
pescunt redio: sepe iracundi rectitudinis falluntur ⁊e
Iulorum itaq uirtuti uicium latenter adiungitur: his
autem suum uiciũ qͣsi feruens uirtus uidetur. Edme¬
nendi sunt gͥ illi. ut fugiant id quod iuxta ipsos est
isti quod in ipsis est attendant. Illi quod habent discet¬
nant: isti quod non habent amplectantur. Mansuetip
sollicitudinẽ torporem dãpnent: iracundi ꝑturbationt
dmonendi sunt mansueti. ut hr̃e etiam emulationem
iusticiȩ studeant: admonendi sunt iracundi. ut emula¬
tioni quam se hr̃e estimant. mansuetudinem subun
monstratus est: quia uidelicet om̃s quos implet. & co¬
lumbe simplicitate mansuetos. & igne reli ardentes et¬

Expanded text:
mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vimentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid irati faciun culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta ipsos est, isti quod in ipsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur mansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere existimant, mansuetudinem subjunmonstratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes ex
Abbreviated transcription (Latin):
bona minime discernunt. Qui nequaqͣm que quando a¬
gant inspiciunt: s pleriuq acta quia ita non debu¬
rrunt agere agnoscunt. Qͥbus sub auditoris sp̃e recte
apud salonionem dicitur. Fili: sine consilio nichil fa¬
cias: & post factum non penitebis. Et rursum. Palpebre
tuc precedant gressus tuos. Palpebre quippe gressus
precedunt: cum oꝑationem nr̃am recta consilia pueni¬
unt. Qui enim negligit considerando preuenire qͦd facit:
gressus tenit: ocillos claudit. ꝑgendo iter conficit si
preuidendo sibim& ipsi non antecedit. Atq idcirco cit iꝰ corruit.
quia quo pedem operis ponere debeat. ꝑ palpebrã consi
Nonnunquã namq mansueti cum presunt: iucniũ
e quali iuxta positum torporem aesidie patiunt. Et ple¬
rumq ninua resolutione lenitatis: ultͣquã necesse est
uigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi
cum regiminum loca ꝑcipiunt: quo impellente ira in

Expanded text:
bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando abona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo sibimetipsi non antecedit, atque idcirco citius corruit, quia quo pedem operis ponere debeat, per palpebram consilNunnunquam enim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in
Abbreviated transcription (Latin):
ei. ꝓpter frigus quippe piger non arat: dum desidua¬
& torpore constrictus agere quȩ debet bona dissimule
ꝓp̃t frigus piger non arat. dum parua ex aduerso mi¬
la metuit : & oꝑari maxima p̃termitcit. Bene autẽ dr̃
mendicabit estate & non dabitur ei. Qui enĩ nunc in
bonis oꝑib non desudat: cum sol iudicii feruentio
apparuerit. quia: frustra regni ad itum postulat. uil
accipiens estate mendicat. Bene huic ꝑ eundem sa
nisi malignorũ sp̃uum temptatio exprimitur: & qͥd
ꝑ nubes quȩ a uento mouentur÷ nisi aduersitates p̃¬
uorum hominum designant᷑: A uento uidelicet in¬
pellunt᷑ nubes: quia immundorum sp̃uum afflatu ex
ctantur praui homines. Qui gͦ obseruat uentum ñ
seminat. & qui considerat nubes nunquã metit: quia
quisqͥs temptationem malignorum sp̃uum. quisqͥs ꝑse¬
titionem prauorũ hominum metuit: neq nunc grana
homoꝑis seminat. ueq tunc manipulos sc̃ȩ retributio¬

Expanded text:
ei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiaei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate mendicat. Bene huic per eumdem Snisi malignorum spirituum tentatio exprimitur? Et quid per nubes quae moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spirituum afflatu pravi excitantur homines. Qui ergo observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit; quia quisquis tentationem malignorum spirituum, quisquis persecutionem pravorum hominum metuit, neque nunc grana boni operis seminat, neque tunc manipulos sanctae retributio
Abbreviated transcription (Latin):
lantia amittitur. dũ a bene oꝑandi studio cessat᷑. Unde
rcte subiungitur. Et anima dissoluta esuriet. Namqͥ
se ad suꝑiora stringendo non dirigit: neglectũ se infe¬
rius ꝑ desideria expandit. Et dum̃ studiorum subli¬
miũ uigore non constringit᷑. cupiditatis infimȩ fame
sauciatur: ut. qͦ se ꝑ disciplinam ligare dissimulat. eo s
esuriens ꝑ uoluptatum desideria spargat. Hinic rursir¬
ab eodem salomone dicitur. Indesideriis est om̃is ocios
Hinc ipsa ueritate predicante. uno quid̃e ex eunte sp̃i
niunda domus dicitur: s multiplicius redeunte aim
uacat occupatur. Plerumq piger dum necessaria ag
negligit. quȩdam sibi difficilia opponit:. quȩdai
incaute formidat: & dum quasi inuenit quod uelut.
ste metuat. ostendit. qͦd in ocio quasi non iniuste to¬
pescat. Cun recte ꝑ salomonem dicit᷑. ꝓpter frigus pi¬
ger arare noluit: mendicabit gͦ estate ⁊ & non cdabri

Expanded text:
lantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi lantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur
Abbreviated transcription (Latin):
Snme uerbum ociosum quod locita fuerinit homines.
uerbum est: quod aut ratione iustȩ necelsitatis. ate ĩ¬
intione pie utilitatis caret. Si gͦ ratio de ocioso ser¬
cone erigitur: pensemus aue pena multiloqͥum ma¬
as: in qno etiam ꝑ noria uerba peccatur. ⁊ eoxeci pire¬
liter. admonendi sunt pigri: atq aliter precipites
Iui namq suaddendi sunt. ne agenda bona dũduib¬
frunt anuttant: isti uͦ admonendi sunt ne dum uonoꝵ
tmpus incaute festinando preueniunt ⁊ eorum meri¬
ta immutent. Pigris itaq intimandum est. quod sepe
uim oportune agere quȩ possumꝰ nolumꝰ: paulo post
cum uoliunus non ualemus. Ipsa quippe desidia men¬
ts ddum congruo feruore non accenditur: a bonorum
acsiderio funditus conualescente furtia torpore mat¬
tatur. Unde aꝑte ꝑsalomonem dicitur. Pigredo ĩmitat
soporem. Piger erum recte sentiendo quasi uigilat
nãius nil oꝑando torpescat. S pigredo soporem ĩmit¬
tere dicitur: quia paulisꝑ etiam recte sentiendi uigi¬

Expanded text:
m otiosum quod locuti fuerint homines, verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo de otioso sermone ratio exigitur, pensemus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur. CAPliter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigi
Abbreviated transcription (Latin):
rius seruias. quatimis ꝑelationem te immundis spiriti¬
h non coniungas: ne in diuimi uerbi ministerio hostes
tuos adte participes admittas. Aquas gͦ et in plateis di¬
uidimus. et tamen soli possidemus: qͣndo abunde & ex¬
terius late p̾dicationem fundimus. & tamien ꝑeam bu¬
manas laudes assequi minime ambimus. XliX.¬

Expanded text:
rius servias, quatenus per elationem te immundis spiritirius servias, quatenus per elationem te immundis spiritibus non conjungas, ne in divini verbi ministerio hostes tuos ad te participes admittas. Aquas ergo et in plateis dividimus, et tamen soli possidemus, quando et exterius late praedicationem fundimus, et tamen per eam humanas laudes assequi minime ambimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Bibit sui fluenta putei: si sui irrigatione infun¬
aitur uerbi. Ubi bene subiungitur. Diruientur fontis
tui foras: et inplateis aquas diuide. Rectum quippel
ut prius ipse bibat: & tinc predicando aliis influab
Fontes namq foras deriuiare est: exterius aliis uim
predicationis infundere. In plateis autem aquasdi¬
uidere est: in magna auditoꝵ amplitudine uixta
uniiscuĩq qualitatem diuina eloquia dispensare. Et quia
plerumq inanis gloriȩ appetitus subripit. dum sermo dei
ad multorũ noticiam currit: postqͣm dictũ est. in plateis a¬
quas diuide. recte subiungitur. Habeto eas solus: nec sint
aliem participes tui. Alienos quippe malignos sp̃s uocat:
ac quib: ꝑ propħam temptati hominis uõce dicitur. Ali¬
eni insurrexerunt inme: & fortes quesierunt animam meã
Antgͦ. aquas et in plateis diuide: et tamen solus habeto¬
us. Ne si aꝑtius dicat. Sic neceẽ est ut predicationi exte¬

Expanded text:
dicit. Bibit sui fluenta putei, si sui irrigatione verbi infundicit. Bibit sui fluenta putei, si sui irrigatione verbi infunditur. Ubi bene subjungitur: Diriventur fontes tui foras, et in plateis aquas divide . Rectum quippe est ut ipse prius bibat, et tunc praedicando aliis influat. Fontes namque foras derivare, est exterius aliis vim praedicationis infundere. In plateis autem aquas dividere, est in magna auditorum amplitudine juxta uniuscujusque qualitatem divina eloquia dispensare. Et quia plerumque inanis gloriae appetitus subrepit dum sermo Dei ad multorum notitiam currit, postquam dictum est: In plateis aquas divide, recte subjungitur: Habeto eas solus, nec sint alieni participes tui . Alienos quippe malignos spiritus vocat, de quibus per Prophetam tentati hominis voce dicitur: Alieni insurrexerunt in me, et fortes quaesierunt animam meam . Ait ergo: Aquas et in plateis divide, et tamen solus habe. Ac si apertius dicat: Sic necesse est ut praedicationi exte
Abbreviated transcription (Latin):
dent: ne loquendo aliud. & ostendendo aliud predicent.
Audiant itaq quod scriptum est. Si quis loquit᷑. qͣsi ser¬
mones dei. Qui gͦ uerba quȩ ꝓferunt ex ꝓpͥis non hñtt.
cur quasi de propriis tument: Audiant quod scriptũ i.
Sicut ex deo coram deo in xp̃o loquimur. Ex deo enim
coram deo loquit᷑: qui p̾dicationis uerbũ. & quia adeo
accepit intelligit: et placere ꝑ illud deo non homini¬
bus querit. Audiant quod scriptũ est. Ab hominatio
dm̃ est om̃is arrogans. Quia uidelicet dum in uerbo
dei gloriam ꝓpriam querit. ius dantis inuadit: eũq
laudi sue postponẽ nequaqͣm metuit. a quo hoc ipsu
quod laudatur accepit. Audiant quod predicatorip
salomonem dicitur. Bibe aquã de cisterna tua. & flu¬
enta putei tui. Deriuentur fontes tui foras: & in pla¬
teis aquas diuide. Habeto eas solus: nec sint aliem pr¬
cator: cum ad cor suum rediens. prius audit ipse qd̃

Expanded text:
dent, ne loquendo aliud, et ostendendo aliud praedicent. dent, ne loquendo aliud, et ostendendo aliud praedicent. Audiant itaque quod scriptum est: Si quis loquitur, quasi sermones Dei . Qui ergo verba quae proferunt, ex propriis non habent, cur quasi de propriis tument? Audiant quod scriptum est: Sicut ex Deo coram Deo in Christo loquimur . Ex Deo enim coram Deo loquitur, qui praedicationis verbum et quia a Deo accepit intelligit, et placere per illud Deo non hominibus quaerit. Audiant quod scriptum est: Abominatio Domini est omnis arrogans .--Quia videlicet dum in verbo Dei gloriam propriam quaerit, jus dantis invadit; eumque laudi suae postponere nequaquam metuit, a quo hoc ipsum quod laudatur accepit. Audiant quod praedicatori per Salomonem dicitur: Bibe aquam de cisterna tua, et fluenta putei tui. Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas divide. Habeto eas solus, nec sint alieni para bibit, cum ad cor suum rediens, prius 74 audit ipse quod
Abbreviated transcription (Latin):
fieium immolant: quia ad errorem discordie uerba pacis
uiclinant. Unde admonendi sunt ut ꝓpendant: quiadũ
puersa mente de p̾ceptis pacis discordiam faciunt. iusto¬
dei eramine ipsi de uerbis uitȩ moriuntur. Xl. ix.¬
It contra admonendi sunt. qui recte quidem uerba legis
intelligunt. s hec humilit non locuntur: ut in diuinis
sermonibus priusquã eos alus proferant. semet ipsos reqͥ¬
rant: ne unsequentes aliorũ facta se deserant: et cum recte
cuncta de sacra scriptura sentiunt. hoc solum quod ꝑ illam
contra clatos dicitur. non attendant. Improbus quippe
et imꝑitus est medicus: qui alienum mederi appetit. &
ipseuulnus quod patitur nescit. Qui gͥ uerba dei humilit᷑
non locuntur: profecto admonendisunt. ut cũ medica¬
mina egris apponunt. prius uirus suȩ pestis inspiciant:
ne alios medendo ipsi moriantur. Admoneri enim debẽt
it considerent. ne a uirtute dicti dicendi qualitate discor¬

Expanded text:
ificium immolant, quia ad errorem discordiae verba pacis ificium immolant, quia ad errorem discordiae verba pacis inclinant. Unde admonendi sunt ut perpendant, quia dum perversa mente de pDei examine ipsi de verbis vita moriuntur. t contra admonendi sunt qui recte quidem verba legis intelligunt, sed haec humiliter non loquuntur; ut in divinis sermonibus prius quam aliis eos proferant, semetipsos requirant, ne insequentes aliorum facta, se deserant; et cum recte cuncta de sacra Scriptura sentiunt, hoc solum quod per illam contra elatos dicitur, non attendant. Improbus quippe et imperitus est medicus, qui alienum mederi appetit, et ipse volnus quod patitur nescit. Qui igitur verba Dei humiliter non loquuntur, profecto admonendi sunt, ut cum medicamina aegris apponunt, prius virus suae pestis inspiciant, ne alios medendo ipsi moriantur. Admoneri debent, ut considerent ne a virtute dicti, dicendi qualitate discor
Abbreviated transcription (Latin):
elationis absciditur: consequent̃ rami praue assertiõis
arefiunt. Admonendi sunt etiam: ne errores discordiass
generando legem dei que iccirco data est. ut sacrificia
sathane prohibeat : candem ipsam in sacrificium sa¬
thane uertant. Unde ꝑ prophetã dñs queritur dicens
riorib subducto teginine litterȩ. ꝑ medullam spitiͦ
legis interna sentimus. Uinum suũ nobis dñs p̾sai.
cum scripturȩ suȩ alta p̾dicatione nos debriat. Oleum quoq
suum tribuit nobis: cum p̃ceptis aꝑtioribus uitam nr̃amblan¬
da lenitate disponit. Argentum multiplicat: cum nobis lu¬
i ueritatis plena. eloquia subministrat. Auroquoq nos di¬
tat: qͣndo cor nr̃m intellectu summi fulgoris irradiat. Que
cuncta heretici baal offerunt: quia apud auditorum suorũ
corda corrupte om̃ia intelligendo ꝑuertunt. Et de frumen¬
todei. uino. atq oleo. argento pariter & auro. sathane sacͥ¬

Expanded text:
elationis absciditur, consequenter rami pravae assertionis elationis absciditur, consequenter rami pravae assertionis arefiunt. Admonendi sunt etiam, ne errores discordiasque generando, legem Dei quae idcirco data est ut sacrificia Satanae prohibeat, eamdem ipsam in Satanae sacrificium vertant. Unde per prophetam Dominus queritur, dicens: rioribus subducto tegmine litterae per medullam spiritus legis interna sentimus. Vinum suum Dominus nobis praestat, cum Scripturae suae alta praedicatione nos debriat. Oleum quoque suum nobis tribuit, cum praeceptis apertioribus vitam nostram blanda lenitate disponit. Argentum multiplicat cum nobis luce veritatis plena eloquia subministrat. Auro quoque nos ditat, quando cor nostrum intellectu summi fulgoris irradiat. Quae cuncta haeretici Baal offerunt, quia apud auditorum suorum corda corrupte omnia intelligendo pervertunt. Et de frumento Dei, vino atque oleo, argento pariter et auro, Satanae sacr
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta simul congregatio eccłie ꝑ confessionem ser¬
uit cestimonio ueritatis: non incongrue ꝑ galaad
eccłia ex pͥmitur. que ore cunctorũ fidelium de deo queq
sunt uera testat᷑. P regnantes autem uocantur anime que
intellectũ uerbi ex diuino amore concipiunt: si ad ꝑ¬
fectũ tempus ueniant conceptam intelligentiam opis
ostensione pariturȩ. Terminũ uͦ suum dilatare est: opim¬
onis suȩ nomen extendere. Secuerunt gͦ pregnantes
galaad ad dilatandum terminum suum: quia nimirũ
heretici. mentes fidelium quȩ iam aliquid de ueritatis
intellectu conceperunt. ꝑuersa p̃dicatione ꝑimunt: et
scientie sibi nomen extendunt. Paruulorũ corda iami
uerbi conceptione grauida erroris gladio scindunt. et
quasi doctrinȩ sibi opinionem faciunt. Hos gͦ cum cona¬
mur instruere ne ꝑuersa sentiant: admoneamus prius
neceẽ est. ne mnanem gloriam querant. Si enim radix

Expanded text:
cuncta simul congregatio Ecclesiae per confessionem sercuncta simul congregatio Ecclesiae per confessionem servit testimonio veritatis, non incongrue per Galaad esia exprimitur, quae ore cunctorum fidelium, de Deo quaeque vera sunt testatur. Praegnantes autem vocantur animae, quae intellectum verbi ex divino amore concipiunt, si ad perfectum tempus veniant, conceptam intelligentiam operis ostensione pariturae. Terminum vero suum dilatare, est opinionis suae nomen extendere. Secuerunt ergo praegnantes Galaad ad dilatandum terminum suum; quia nimirum haeretici mentes fidelium quae jam aliquid de veritatis intellectu conceperant perversa praedicatione perimunt, et scientiae sibi nomen extendunt. Parvulorum corda jam de verbi conceptione gravida, 73 erroris gladio scindunt, et quasi doctrinae sibi opinionem faciunt. Hos ergo cum conamur instruere ne perversa sentiant, admoneamus prius necesse est, ne inanem gloriam quaerant. Si enim radix
Abbreviated transcription (Latin):
dec humilit̃ non locuntur. Admonendi sunt enĩ qui
sicre legis uerba non recte intelligunt. ut ꝑpendant
quia saluberrimũ uini potũ in ueneni s poculum u̾¬
tunt: ac ꝑmedicinale ferrũ uulnere mortali se ferumt.
lum ꝑhoc inse sana ꝑimunt. ꝑ quod salubrit absci¬
dere sauciata debuerunt. Admonendi sunt ut ꝑpen¬
dant. quod scriptura sacra in nocte uitȩ p̾sentis qͣsi
quedam nobis lucerna sit posita. Cuius nimirum ũ¬
da dum non recte intelligunt: de lumine tenebrasc̃t.
Quos uidelicet ad intellectum prauum intentio ꝑuer¬
la non raꝑet: nisi prius suꝑbia inflaret. Dum eni
se p̃ceteris sapientes arbitrant᷑: sequi alios ad meliꝰ
intellecta despiciunt. Atq ut apud imꝑitum uulgus.
scientiȩ sibi nomen extorqueant: student sũmopere
& ab aliis recte intellecta destruere: & sua ꝑuersaro¬
borare. Uiide bene ꝑ propħam dicit᷑ Secuerunt p̃g¬
nantes galaad: ad dilatandum t̾minũ suum. Ga¬
laad namq aceruus testimonii int̃pretatur. Et qͥa

Expanded text:
ec humiliter non loquuntur. Admonendi enim sunt qui sacrae legis verba non recte intelligunt, ut perpendant, quia saluberrimum vini potum in veneni sibi poculum vertunt, ac per medicinale ferrum vulnere mortali se feriunt, dum per hoc in se sana perimunt, per quod salubriter abscindere sauciata debuerunt. Admonendi sunt, ut perpendant quo Scriptura sacra in nocte vitae praesentis quasi quaedam nobis lucerna sit posita, cujus nimirum verba dum non recte intelligunt, de lumine tenebrescunt. Quos videlicet ad intellectum pravum intentio perversa non raperet, nisi prius superbia inflaret. Dum enim se prae caeteris sapientes arbitrantur, sequi alios ad melius intellecta despiciunt; atque ut apud imperium vulgus scientiaesibi nomen extorqueant, student summopere et ab aliis recte intellecta destruere, et sua perversa roborare. Unde bene per prophetam dicitur: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminum suum . Galaad namque acervus testimonii interpretatur. Et quia
Abbreviated transcription (Latin):
nuͦ quosdam dum maior scientia erigit: a ceterorum socie¬
at disiungit. Et quasi quo plus sapiunt: eo a concordiȩ
iitute desipiscunt. Hi itaq audiant: quid ꝑsemet ipsam
ueritas dicat. Habete sal in uobis: & pacem habete int̃ uos.
Sal quippe sine pace non uirtutis ẽ donum: s dampnatio¬
nis augmentum. Quo enim quisq melius sapit: eo de¬
terius delinqͥt. Et idcirco inexcusabiliter merebitur su¬
plicium: quia prudenter si uoluisset potuit uitare pecca¬
tum. Quib recte quoq ꝑ iacobũ dicitur. Qd̃ si relum a¬
marũ habetis inter uos. & contentiones sunt in cordib

Expanded text:
vero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum socievero dum quosdam major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo a concordiae virtute desipiscunt. Hi itaque audiant quid per semetipsam Veritas dicat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis argumentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit; et idcirco inexcusabiliter merebitur supplicium, quia prudenter 69 si voluisset, potuit vitare peccatum. Quibus recte quoque per Jacobum dicitur: Quod si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in c
Abbreviated transcription (Latin):
Pacem sequimim cum om̃ib & sc̃imoniam: sine qua ni¬
mo uidebit deum. Hinc rursum ad monens ait. Sol¬
liciti seruare unitatem sp̃s in uincillo pacisi unũ cor¬
pus & unus sp̃s: sicut uocatiestis in una spe uocationis ur̃e.
inam gͥ uocationis spem nequaquam ꝑtingit᷑: siñ ad
am unita cum ꝓximis mente curratur. At seꝑe nonnulli
no quȩdam specialiter dona ꝑcipiunt: eo suꝑbiendo donũ
uncordie quod mais est amutunt. Ut si fortasse carnem p̃
utris gule refrenatione quis edomat: concordare eis quos
upat abstinendo contempnat. S qui abstinentiã a concordi¬
i separat: quid admoneat psalmista ꝑpendat. Ait enim.
liudate eum in tẏmpano & choro. In tympano namq sic
u & ꝑcussa pellis resonat: inchoro autem uoces societate con¬
irdant. Quisquis corpus affligit. s concordiam deserit: de¬
im quid̾e laudat intimpano: s non laudat. in choro. Se

Expanded text:
Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nePacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursum admonens ait: Solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis: unum corpus et unus spiritus, sicut vocati estis in una nam ergo vocationis spem nequaquam pertingitur, si non ad eam unita cum proximis mente curratur. At saepe nonnulli quo quaedam specialiter dona percipiunt, eo superbiendo donum concordiae quod majus est, amittunt; ut si fortasse carnem prae caeteris gulae refrenatione quis edomat, concordare eis quos superat abstinendo contemnat. Sed qui abstinentiam a concordia separat, quid admoneat Psalmista perpendat; ait enim: Laudate eum in tympano et choro . In tympano namque sicca et percussa pellis resonat, in choro autem voces societate concordant. Quisquis itaque corpus affligit, sed concordiam deserit, Deum quidem laudat in tympano, sed non laudat in choro. Saepe
Abbreviated transcription (Latin):
bati patris dolori comparatur. Ettamen plerumq quanta
tribuunt pensant: quanta autẽ rapiunt considerare dis¬
simulant. Quasi mercedem numerant: & ꝑpendere cui¬
pas recusant. Audiant itaq quod scriptum ẽ. Qui merce¬
des congregauit: misit eas in saculum ꝑtusum. In sacculo
quippe ꝑtuso uidetur qͣndo pecunia mittitur: s quando
amitcitur non idetur. Qui gͦ quanta largiuntur aspici¬
unt. s quanta rapiunt non ꝑpendunt: in ꝑtuso sacculo
mercedes nuttunt: quia profecto has in sp̃e suȩ fiducie in¬
tuentes congerunt: s non uituentes ꝑdunt.Luii¬
liter ad monendi sunt discordes: atq aliter pacatr. Dis¬
cordes namq admonendi sunt: ut certissime sciant. qͥa
quantislibet uirtutibus polleant. sp̃uales fieri nullate¬
nus possunt. si uniri ꝑ concordiam ꝓximis negligunt
sp̃s recusat. Hinc paulus ait. Cum sit inter uos zelus
ce contentio: nonne carnales estis : Hinc iterum dic̃

Expanded text:
bati patris dolori comparatur, et tamen plerumque quanta bati patris dolori comparatur, et tamen plerumque quanta tribuunt, pensant, quanta autem rapiunt, considerare dissimulant: quasi mercedem numerant, et perpendere culpas recusant. Audiant itaque quod scriptum est: « Qui mercedes congregavit, misit eas in pertusum sacculum . » In sacculo quippe pertuso videtur quando pecunia mittitur, sed quando amittitur non videtur. Qui ergo quanta largiuntur aspiciunt, sed quanta rapiunt non perpendunt, in pertuso sacculo mercedes mittunt: quia profecto has in spem suae fiduciae intuentes congerunt, sed non intuentes perdunt.Aliter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri nullatenus possunt, si uniri per concordiam proximis negligunt. spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum quoque dicit: