comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uero qd̾ uotum aliud cõmune
a liud singulare. Cõmune ut illud
qd̾ ibaptisino om̃s faciunt: cñ spon¬
tent renuntiare diabolo ⁊ pompis
eius. Singulare ut cum aliquis spõ¬
te ꝑmittit seruare iurginitatẽ uł con¬
tinentiam. uł aliqd̃ huimodi. Item. sin¬
gulare uotũ: aliud pͥuatium. aliud sol
factum. Item. Priuatum uotum si
uioletur: poccattm est mortale. Sol¬
lempue uͦ uiolare: peccatum est ⁊ scan¬
dabimi. Qui pͥuatum faciunt uotũ
ꝯtinẽtie matͥmoruũ ꝯtͣhere ñ debent:
quia contrnhendo mortaliter peccant

Expanded text:
ero quod votorum aliud est commune, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singulare votum, aliud est privatum, aliud solefactum. Item privatum votum si violetur, peccatum est mortale; solemne vero violare, peccatum et scandalum est. Qui privatum faciunt votum continentiae, Matrimonium contrahere non debent; quia cont
Abbreviated transcription (Latin):
lendo: ut uoliuitatem que apposito
cecidit appareat ẽẽ dampnatam. si¬
ue soquantur nuptie siue ũ. dap̃¬
natur enĩ ꝓpositi fraus dampnant᷑
tales: quia continentie fidem pͥmain
irritam fẽcerunt .i. uotum. uł in uo¬
to iuolato fidem quam ꝓfessi sunt
di dap̃nant᷑: cõstat si eã effectui mã¬
cipauerint reuocandu id ẽẽ m
irritum: easq aicendas redire ad ꝓ
lo: nisi conu̾tantur olim ẽẽ damp¬
natas: quas ⁊ nos aplica auctorita¬
te dampnãdas ⁊ acõmimione fideli¬
um atq alinninib eccłie arcendas¬

Expanded text:
lendo, ut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damnantur tales, quia continentiae fidem primam irritam fecerunt, id est, votum vel in voto violato fidem quam in Baptismo di damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad prlo, nisi convertantur, olim esse damnatas; quas et nos apostolica auctoritate damnandas, et a communione fidelium atque a liminib
Abbreviated transcription (Latin):
dimere uoluit a dyabolo ⁊ apectato: sic̃
israhelitas ꝑsanguinem agni paschał
ab ext̾minatore. ⁊ ꝑ aquam maris ab
egyptiis liberauit. Huiꝰ etiam sacrauĩ¬
ti rituni melchisedech ostendit. ubi pa¬
nem ⁊ itinum abrahe obtulit. Unde

Expanded text:
dimere venit a diabolo et a peccato; sicut dimere venit a diabolo et a peccato; sicut Israelitas per sanguinem agni paschalis ab exterminatore, et per aquam maris Rubri ab Aegyptiis liberavit. Hujus etiam sacramenti ritum Melchisedech ostendit, ubi panem et vinum Abrahae obtulit. Unde,
Abbreviated transcription (Latin):
extinguit: eucharistia sꝑualiter re
ristia .i. bona grã: qr in hoc satraiũ¬
to ñ mͦ est angm̃tum uirtutis ꝙ
grẽ. s ille totus sumitur. qui est
fons ⁊ origo totius grẽ. cuiꝰ sigura
p̃cessit qñ manna pluit deuł patͥb
in deserto. cotidiauo celi pascebantur
sunt. iste uͦ pains uiuus qui de celo
descendit. uitam inundo tribuit.
Manna illud de celo. hoc sr̃ celum
alterum reseruatum: hoc ab omĩ
corruptione alienũ. qnicũq religi¬
ose gustaui̾t corruptionẽ ñ usdebit.
Illud datũ suit antiquis post transitũ
maris rubri: ubi subu̾sis egyptiis. li¬
na ñ nisi renatis prestari debet. Panis
ille corꝑalis ppłm antiquũ ad t̾ram ꝓ¬
missionis ꝑ desertum eduxit. Hec esca
transeuntes: in celum subuchit. uñ
recte iuaticam appellauir: qͥa in uia re
ficiens nos. usq inpatriam deducit.
Sicut gͦ niuiari rubro figura bapĩ
p̃cessit:. ita in mauna significatio do¬
minici corꝑis. Hec duo sacraiñta sigua¬

Expanded text:
exstinguit, eucharistia vero spirituaest, bona gratia; quia in hoc sacramento non modo est argumentum virtutis et gratiae, sed ille totus sumitur, qui est fons et origo totius gratiae. Cujus figura praecessit, quando manna pluit Deus patribus in deserto, qui quotidiano coeli pascebantur sunt. Iste vero panis vivus, qui de coelo descendit, vitam mundo tribuit. Manna illud de coelo; hoc super coelum. alterum reservatum, hoc ab omni corruptione alienum. Quicumque religiose gustaverit, corruptionem non videbit. Illud datum fuit antiquis post transitum maris Rubri, ubi submersis Aegyptiis lina, non nisi renatis praestari debet. Panis ille corporalis populum antiquum ad terram promissionis per desertum eduxit. Haec escartum transeuntes in coelum subvehit. Unde recte viaticum appellatur, quia in via nos reficiens, usque in patriam deducit. Sicut ergo in mari Rubro figura Baptismi praecessit, ita in manna significatio dominici corporis. Haec duo sacramenta demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
nificatione celebratur. Recte enim
tercio mersi estis. qui accepistis bap̃m
in noĩe trinitatis. Recte t̾cio mersi:
qui accepistis bap̃m in noĩe xꝑi. qui
die t̾cia resurrexit a mortuis. Illa .n.
t̾cio repetita dim̾sio: typum dñĩce
expͥmit sepulture. Constat gͦ bap
Qaudo cucum¬
cisio amisit uim suam .xuiiii.

Expanded text:
nificatione celebratur. Recte enim nificatione celebratur. Recte enim tertio immersi estis, qui accepistis Baptismum in nomine Trinitatis. Recte tertio immersi, quia accepistis Baptismum in nomine Christi, qui die tertia resurrexit a mortuis. Illa enim tertio repetita immersio, typum dominicae exprimit sepulturae. Constat ergo baptQuando circumcisio amisit vim suam.
Abbreviated transcription (Latin):
quentur quotiens fieri debe¬
at. precise respondemus: ut semel
u̾us responderi pot̾. qm qd̾ ip̃i sensi¬
stis qr in una fide nichil officit eccłie
nullatenus pot̾. in fantem inbaptõ¬
sionib ꝑsonarũ trinitas. ⁊ mima po¬
test diuinitatis sigularitas designari
Nos uͦ qui t̾cio mergimus. etiam tridu¬
ane sepulture satram̃tum signamꝰ.
talis existit. Si quis uͦ id face̾ mei¬
piat ubi consuetudo talis ñ est. uł
semel tm̃ mergendum cẽ asserat: re¬
p̃hensibilemi se constituit. Uñ hai¬
mo. In suo sensu habundabat cypͥ¬
ams. cum semel mergebat ĩbap¬
tismo paruulos: qui qd̾ intellige¬
bat studiose implebat bonis oꝑib
habundando. licet in hoc nescius de¬
linqueret. S quia bonis oꝑib ha¬
bundabat. postea correctus a d̾o habñ¬
dauit altiori sensu: ter illos mergen¬
do. Eoce hs̃ quia deliquid: qui semel
nos credere ꝓmisinnis. t̾cio capita
nr̃a in sacͦ fonte dimersimus: qui
ordo baptismi duplici mysterii sig¬

Expanded text:
quaeritur quomodo fieri debeat, praecise respondemus: Vel semel, verius responderi potest quam quod vosipsi sensistis; quia in una fide nihil officit Ecclesinullatenus potest infantem in Baptissionibus personarum Trinitas, et in una potest divinitatis singularitas designari. Nos vero qui tertio immergimus, etiam triduanae sepulturae sacramentum signamus. talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in Baptismo parvulos, quia quod intelligebat, studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel nos credere promisimus, tertio capita nostra in sacro fonte demersimus; qui ordo baptizandi duplici mysterii sig
Abbreviated transcription (Latin):
ne illumiuabit te: s erit tibi dñs
in lucem sempiternam. S his u̾b̾
ũ uegat solem ⁊ liuani tũnc luc̾e:
s significat his qui erunt in et̾̃ua
bĩtudine uullum lucis usum pre
cessabit officium: ⁊ erit ip̃e dominꝰ
lum̃ suis inꝑpetuũ. Pot̾ etiã intelli¬
gi illud ysaie ea ratione racione
dictum: quia sol ⁊ lua ũ tiuc ha¬
bebunt ortum ⁊ occasum sicut
boris sui mercedem accipiet. uñ
ꝓpħa. Lucebit septempliciter ⁊ nõ
uemet ad occasum. nec sol nec lu¬
na: s in ordiue quo creati sunt sta¬
bunt. ue impii intorm̃tis sub t̾ra
positi fruautur luce eoꝵ. Uñ aba¬
cuch. Sol ⁊ luna steterunt m ordi¬
ne suo. scre aꝑte dicit solem ⁊ lu¬
nam tunc lucere: S stabiliter ꝑ¬
manere. ubi etiam siguificat in¬
auis sit usus lucis solis ⁊ lu ne tẽ:¬
Cl
fateor me ignorare: quia inscrip¬
turis ñ meinii me legisse¬

Expanded text:
te; sed erit tibi Dominus in lucem sempiternam. Sed his verbis non negat solem et lunam tunc lucere, sed significat his qui tunc erunt in aeterna beatitudine, nullum lucis usum praecessabit officium, et erit ipse Dominus lumen suis in perpetuum. Potest etiam intelligi illud Isaiae ea ratione dictum, quia sol et luna tunc non habebunt ortum et occasum sicut boris sui mercedem suscipiet. Unde Propheta: Lucebit septempliciter, et non veniet ad occasum nec sol nec luna, sed in ordine quo creati sunt stabunt, ne impii in tormentis sub terra positi fruantur luce eorum. Unde Abacuc, c. 3: Sol et luna steterunt in ordine suo. Ecce aperte dicit solem et lunam tunc lucere, sed stabiliter permanere; ubi etiam significat inquis usus lucis solis et lunae tunc, fateor me ignorare, quia in Scripturis non memini me legisse
Abbreviated transcription (Latin):
eniente aut ad iudiciũ dnõ
infortitudine ⁊ potestate uiag¬
ua. sol ⁊ lima dicuutur obscurari: nõ
sui lumuus priuatione. s suꝑue¬
mente maioris lumiuis claritate

Expanded text:
eniente autem ad judicium Domino in fortitudine et potestate magna, sol et luna dicuntur obscurari, non sui luminis privatione, sed superveniente majoris luminis claritate.
Abbreviated transcription (Latin):
conũtetur intenebras. ⁊ linuia i
sanguiuẽ: aute qͣm ueniat dies do¬
miui magnus ⁊ horribłis. Magnus
nͦ dicitur: ꝓpter magna que ibi fi
lux solis septemplicit̾ .i. sicut lux
septem dierum: quia qͣntum lu¬
xit sol inpͥma conditione septem
dierum ante peccatũ pͥmi hoĩs: tm̃
lucebit post iudicium. Mmorata etũ
fuit lux solis ⁊ lune alioꝵq syderũ
ꝑ peccatum pͥmi hõis. s tũc recipiet
sol mercedem sui laboris. qr septem¬
pliciter lucebit ⁊ tunc ñ erit incis¬
situdo diei ⁊ noctis. s tm̃ dies. uñ
racharias. Et erit dies una que no¬
ta est dũo nõ dies neꝙ nox: ⁊ iũ tẽ
uarietas diei ⁊ noctis que mͦ est:
s continua dies ⁊ lux. Ysaias tñ

Expanded text:
enebras, et luna in sanguinem, antequam veniat dies Domini magnus et horribilis. Magnus vero dicitur, propter magna quae ibi fielux solis septempliciter, id est, sicut lux septem dierum; quia quantum luxit sol in prima conditione septem dierum ante peccatum primi hominis, tantum lucebit post judicium. Minorata enim fuit lux solis et lunae, aliorumque siderum, per peccatum primi hominis; sed tunc recipiet sol mercedem sui laboris, quia septempliciter lucebit; et tunc non erit vicissitudo diei et noctis, sed tantum dies. Unde Zacharias, c. 14: Et erit dies una quae nota est Domino, non dies neque nox; et in tempore varietas diei et noctis quae modo est, sed continua dies et lux. Isaias tamen
Abbreviated transcription (Latin):
quarum finis usq ad ꝓfundum in¬
ferni demergit: et cũ item cauemus
illud quod de negligentib dictum ẽ.
Corrupti sũt ⁊ ab hominabiles fc̃ĩ st̾
inuoluptarib suis. In desideriis ue¬
Domine: ante te est omne desid̾iũ
meum. Qauendum ẽ ideo malum
desid̾ium: quia mors secus introitũ
delectationis posita est. Unde script᷑a
precipit dicens. Post concupiscennas
tuas ñ eas. Ergo si oculi domini spe¬
culantur bonos et malos ⁊ dominus
de telo semꝑ respicit suꝑ filios homiñ.
ut uideat si est intelligens aut requi

Expanded text:
quarum finis usque ad profundum inferni demergit . Et cum iterum cavemus illud quod de negligentibus dictum est: Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis . In desideriis veDomine, ante te omne desiderium meum . Cavendum vero ideo malum desiderium, quia mors secus introitum delectationis posita est: unde Scriptura praecipit dicens: Post concupiscentias tuas non eas . Ergo si oculi Domini speculantur bonos et malos, et Dominus de coelo semper respicit super filios hominum, ut videat, si est intelligens, aut req
Abbreviated transcription (Latin):
memor om̃ium que precepit d̃s. qua¬
lit̾ contempnentes d̾m in gehennan
pro peccatis incidunt. et uitam ei̾nam
que nmentib d̾m p̃parata ẽ animo
suo semꝑ reuoluar: et custodiens se õĩ
hora a peccatis et uiniis idest cogitatio¬
num. lingue oculorum manuũ pedũ
uł uoluntatis ꝓp̾e. s ⁊ desid̾ĩa carns ã¬
putare festinãs. estimet se hõ de teł a d̾o sc̃ꝑ
diuinitatis uidi et ab ãgłis oĩ hora renũ¬
nari. Demonstrat nob hoc ꝓph̾a cũ ĩ eogi¬
dicens. Scrurans corda et renes ds. Et i¬
tem. Dominus nouit cogitationes homi¬
num. Et item dicit. Intellexisti cogita¬
tiones meas delonge. Et. Quia cogica¬
tio hominis. confitebitur tibi. Nam
ut sollicitus sit cirra cogitationes suas¬
ꝑuersas: dicat semꝑ utilis frat̾ in cor¬
de suo: Tnc ero immaculatus coram
co: si obseruauero me ab iniquitate
mea. Uoluntatem uͦ ppriam ita face
prohibemur: cũ dicit scriptura nobis.¬

Expanded text:
memor omnium quae praecepit Deus: et quamemor omnium quae praecepit Deus: et qualiter contemnentes Deum, in gehennam pro peccatis incidunt; et vitam aeternam quae timentibus Deum praeparata est, animo suo semper evolvat. Et custodiens se omni hora a peccatis et vitiis, id est cogitationum, linguae, oculorum, manuum, pedum, vel voluntatis propriae: sed et desideria carnis amputare festinet. Divinitatis videri, 9 et ab angelis omni hora renuntiari. Demonstrat nobis hoc Propheta, cum in cogidicens: Scrutans corda et renes Deus . Et item: Dominus novit cogitationes hominum . Et item dicit: Intellexisti cogitationes meas a longe . Et: Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam ut sollicitus sit circa cogitationes perversas, dicat semper utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si observavero me ab iniquitate mea . Voluntatem vero propriam ita facere prohibemur, cum dicat Scriptura nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Domine ñ est exaltatũ cor meũ neq
elan sunt oculi mei: neqz ambulauz
in magnis neq in mirabilib sr̃ me:
Sed quid: Si non huiilit̾ sentiebã.
si exaltani animam meã: sicut abla¬
ctatum suꝑ matrẽ suam: ita retͥbues
in animam meam. Unde fratres si
sumine humilitans uolumꝰ culmẽ
atringere. et ad exaltationẽ illã cele¬
stem ad quam yer presentis uite hu¬
militatẽ ascendiur. uolumus uelo¬
citer ꝑuenire: actib nr̃is ascendentib
scala illa erigenda est que ĩ sõꝑno
dentes et descendentes angłi mon¬
str. abantur. Non alud sine dubio
descensus ille & ascensus a nobis. in¬
telliginir. nisi exaltatione descẽde.¬
liato corde. a domino erigatur ad celum.
Lat̾a enim eiꝰ scale dicimus nrm esse
corpus et anmam. In que lat̾a diu̾soᷤ
gradus humilitatis uł discipline euo-¬
canio diuina ascendendos inseruit.i¬
Rimus itaq humilitatis
gradus est: si umorem d̾i
sibi añ oculos semꝑ ponẽs
obliuionẽ om̃ino fugiat. et semꝑ sit

Expanded text:
ine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei; neque ambulavi in magnis, neque in mirabilibus super me . Sed quid? Si non humiliter sentiebam, sed exaltavi animam meam, sicut ablactatum super matrem suam, ita retribues in ansummae humilitatis volumus culmen attingere, et ad exaltationem illam coelestem, ad quam per praesentis vitae humilitatem ascenditur, volumus velociter pervenire; actibus nostris ascendentibus scala illa erigenda est, quae erecta identes et ascendentes angeli monstrabantur. Non aliud sine dubio descensus ille et ascensus a nobis intelligitur, nisi exaltationem descendeliato corde a Domino erigitur ad coelum. Latera ejus scalae dicimus nostrum esse corpus et animam, in qua latera diversos gradus humilitatis vel disciplinae evocatio divina ascendendos inseruit.Primus itaque humilitatis gradus est, si timorem Dei sibi ante oculos semper ponens, oblivionem omnino fugiat; et semper sit
Abbreviated transcription (Latin):
tans cotidie die noctuq domino fc̃ori
nr̃o oꝑa ñra nuntantur: cauendũ
ẽ gͦ omni hora frẽs. sicut dicit ĩ ps̃o
ꝓph̃a. ne nos declinantes in malo et
inutiles factos. aliqua hora aspiciat
d̃s. & parcendo nobis in hoc tempore
quia piꝰ est ⁊ expectat nos conuerti ĩ
meliꝰ dicat nobis in funiro hec fecisti
militatis gradus est. si ppͥ¬
am quis ñ amans uoluntatẽ desid̾ia
sua non delectenir implere: s uotẽ
illam domini factis imitetur dicen¬
tis. Non ueni facere uoluntatẽ meã.

Expanded text:
tuque Domino factori nostro opera nostra nuntiantur, cavendum est ergo omni hora, fratres, sicut dicit in psalmo Propheta, ne nos declinantes in malo et inutiles factos , aliqua hora aspiciat Deus, et parcendo nobis in hoc tempore, quia pius est, et exspectat nos converti in melius, ne dicat nobis in futuro: Haec fecisti, militatis gradus est, si propriam quis non amans voluntsua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur, dicentis: « Non veni facere voluntatem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
dium: om̃ib leges penitentie con¬
stituunt. tan magis qm mniñ de pec¬
cato dolentib. Quoꝵ studiũ ad hoc
p̃cipue tend̾e debet: ut cordis dolo¬
rem qnͣtũ fas est cognoscant ⁊ scdm
ip̃ius modum satiffactionẽ miungãt.
le cõmissum ẽ ut is qui cõmisit axͥ
eriam corꝑe separetur: ñ tam consi¬
deranda est mensura temꝑis qͣm do¬
loris. Cor enĩ contritum ⁊ humilia¬
iumq dolor alteruis cordis occul¬
tus ẽ alteri nec in alioꝵ noticiam¬
ꝓcedit. cũ sit coram illo cui dicitur
genuitus m̃s ate ñ ẽ absconditus: recte
constitiumtur abhis qui in eccłiis
p̃sunt temꝑa penitentie. ut satisfa¬
ciat etiã eccłie inqua renuittuntire
ꝑis in agendo penitentiam id̾o ũ sa¬
tis aꝑte p̃sigunt canones. ꝓ uno ꝙͦ
crimine ut de singulis dicant qͣlit̾
umiquodꝙ eniendandũ sit: s ma¬
gis in arbitrio sacerdotis intellegẽ¬
tis relinquendũ statiut: qr apud
deuui ñ tam ualet mensura tẽꝑis

Expanded text:
dium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactionem injungant;le commissum est, ut is qui commisit a Christi  separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris, Cor autem contritum et humiliarumque dolor alterius cordis occultus eprocedit, cum sit coram illo, cui dicitur: Gemitus meus a te non est absconditus ; recte constituuntur ab his, qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut fiat satis etiam Ecclesiae, in qua remittuntur poris in agenda poenitentia ideo non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandum sit; sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuerunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis
Abbreviated transcription (Latin):
celaretur. ⁊ ut ioseph ẽẽt testis casti¬
tatis. de fendens eam ab infamia suspi¬
ciouis. ne ut adultera dampuare
que suit ⁊ qualiter excusent coitum.¬
dicendum ẽ. Tria sunt pͥncipaliter
post uincł̾mi con iugale cui alio uł
alia coeatur. In ꝓle: ut amaut̃ susci¬
piatur: religiose educetur. In sacra¬
mento ut couingium ũ separetur:
⁊ duuissus uł dimissa nec causa ꝓlis
liter possunt seꝑari causa foruicati¬
ouis. rił ex cõmimi consensu causa
religionis. siue ad tempus. suie usq
in finem. Sacram̃taliter uͦ separa¬
ri nequeuut dum uiuunt: si legi¬
time ꝑsone sint. Mauet enun uin¬
culum coniugale inter eos: etiam¬
si alis discetentes a łe adheseruit.

Expanded text:
celaretur; ut Joseph esset testis casticelaretur; ut Joseph esset testis castitatis, defendens eam ab infamia suspicionis, ne ut adultera damnaretuquae sint, et qualiter coitum excusent dicendum est. Tria sunt principaliter post vinculum conjugale cum alio vel alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento, ut conjugium non separetur, et dimissus vel dimissa ne causa prolis liter possunt separari causa fornicationis, vel ex communi consensu causa religionis, sive ad tempus sive usque in finem Sacramentaliter vero separari non possunt dum vivunt, si legitimae personae sint. Manet enim vinculum conjugale inter eos, etiamsi aliis a se discedentes adhaeserint.
Abbreviated transcription (Latin):
nus houeste cause: ꝓpt̾ quas aliqũ
contrahitur. ut uiri mulieris¬
ue pulchritudo: quie auimos a¬
uiore inflãmatos. sepe impellit
inire conuiguim. ut ualcant
suum explere desiderrum. Que¬
stus quoq ⁊ diuitiarum possessi¬
alia multa. que cuiq diligentiã
ad hibenti. facile ẽ discernere. Nec
ẽ assentiendum illis. qui dñt nõ
nus honestas contrahitur. Constat
eium exp̃missis ꝯiugium fieri ex
cõmuni consensu. uerbis depre¬
senti expressis: quã uis amor
adhoc atrraxerit. cuiꝰ rei docũ¬
tum prestat iacob. qui rachel¬
ꝓ rachel .uii. aimuis. In deuterono¬
nuo etiam legitur. Si uideris inme¬
dio captiuoꝵ mulierem pulchrani
⁊ amauĩs eam. uoluerisq uxorem
acciꝑe: introduces eam indomiti
hatur coniugiũ qñ spẽs contra¬
hentis mouet animum: ꝯuigiũ
tũ bonum est. quia uita mala uł
contamurat. Habuit aũt coniui¬
gium marie ⁊ ioseph alias causas
speciales: s. ut uirgo solatio uiri
sustentaretur ⁊ ut dyabolo partus

Expanded text:
er quas aliquando contrahitur, ut viri mulierisque pulchritudo, quae animos amore inflammatos saepe impellit inire conjugium, ut valeant suum explere desiderium. Quaestus quoque et divitiarum possessialia multa quae cuique diligentiam adhibenti facile est discernere. Nec est assentiendum illis qui dicunt non nus honestas contrahitur. Constat enim ex praemissis conjugium fieri ex communi consensu verbis de praesenti expresso, quamvis amor ad hoc attraxerit. Cujus rei documentum praestat Jacob, qui Rachepro Rachel septem annis. In Deuteronomio etiam legitur: Si videris in medio captivorum mulierem pulchram, et adamaveris eam voluerisque uxorem habere, introduces eam in domum hatur conjugium, quando species contrahentis movet animum, conjugium tamen bonum est, quia vita mala vel contaminat. Habuit autem conjugium Mariae et Joseph alias causas speciales, scilicet, ut virgo solatio viri sustentaretur, et ut diabolo partus
Abbreviated transcription (Latin):
Exposito q̃ sit efficiens causa
matrimoriii. ꝯsequens ẽ ostent̾e
obquam causam solcat uł debe¬
at contrahi matͥmoniũ. Est gͥfi
nalis causa matrimonii contra¬
hendi: pͥncipalis procreatio ꝓlis.
Propt̾ hoc eiũ instituit deus ꝯũi¬
gunu init̾ pͥmos parentes: quib

Expanded text:
Exposito quae sit efficiens causa matrimonii, consequens est ostendere ob quam causam soleat vel debeat contrahi matrimonium. Est igitur finalis causa matrimonii contrahendi principalis procreatio prolis, propter hoc enim instituit Deus conjugium inter primos parentes, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Cõmittens ergo uirguitatem¬
suam diuine dispositõni consensit ĩ
carualem copulam. ñ illam appetẽ
do: s diuine inspirationi mutroq
obediendo. Postea uͦ simul cum uiro
fectum quidem ñ insignificarione
s in sanctitate. Sanctiora enĩ suit
coningia: pari uoto contiuentiũ.
Uñ augꝰ. Qd̃ d̾o pari uoto ⁊ consen¬
su uoueratis ambo: ꝑ seueranter
reddere debiustis. A quo pposito si
lapsus est ille: tu saltem ꝑseuera.
Non quia pariter temꝑabatis acõ¬
uuxtione carnali: ideo maritus tu¬
us esse destiterat. immo uero tanto
sanctiora concorditer placita serua¬
batis. ꝑfectum ergo fuit marie ⁊
ioseph conugium in scĩtate: ꝑfec¬
tum etiam fuit scdñi triplex bo
parcutib. fides proles. sacram̃tũ
Plem cognoscimus ip̃m dum: fidem:
quia nullum adulteriũ sacram̃tũ
qr nullum diuortiũ. Solus ibi con¬
cubitus nuptialis ñ fuit: quia in car¬
ue pcci ficri ñ poterat sine pudenda
ñ carue sicut parentes. qͣmius ani¬

Expanded text:
ret, committens ergo uirginitatem diuine dispositioni; consensit in carnalem copulam do, sed divinae inspirationi in utroque obediendo; postea vero simul cum viro fectum quidem non in significatione, sed in sanctitate. Sanctiora sunt enim conjugia pari voto continentium. Unde Aug.: Quod Deo pari voto et consensu voveratis, ambo perseveranter reddere debuistis; a quo proposito si lapsus est ille, tu saltem persevera. Non quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctiora concorditer placita servabatis. Perfectum ergo fuit Mariae et Joseph conjugium in sanctitate. Perfectum etiam fuit secundum triplex bonChristi, fides, proles, sacramentum. Prolem cognoscimus ipsum Dominum; fidem quia nullum adulterium; sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fn carne, sicut et parentes; quamvis Am
Abbreviated transcription (Latin):
addendum ẽ. de mͦ illuis consen¬
sus: qui inter mariam ⁊ ioseph int̾ces¬
sit. Sane credipotest. ñ solum mariã
s etiã ioseph apud se dissposuisse uir¬
ginitatem seruare. nͥ deus alit̾ iube¬
ret: cosq sic cousensisse in coniuga¬
alit̾ inspiraret. S illã uoluntatẽ
u̾bis ñ expresserant. postea uero ex¬
presseriuit: ⁊ in uͥginitate ꝑmanse¬
runt. Consensit gͦ maria in mari¬
talem sotietatẽ. s ũ carnalem co¬
pulam. nͥ de ea spetialiter deus p̃ci¬
ꝑet. cuiꝰ etiam consilio in maritalẽ
consensit copulam. qr uirguntatem
seruare uolebat: ⁊ ĩo ũ aliter conces¬
siss in conuigalem societatem. nͥ
familiare dei consilium habuiss.

Expanded text:
addendum est de modo illius consensus qui inter Mariam et Joseph intercessit. Sane credi potest non solum Mariam, sed etiam Joseph apud se disposuisse virginitatem servare velle, nisi Deus aliter juberet, eosque sic consensisse in conjugaaliter inspiraret; sed illam voluntatem verbis non expresserant, postea vero expresserunt, et in virginitate permanserunt . Consensit ergo Maria in maritalem societatem, sed non in carnalem copulam, nisi de eodem specialiter Deus praeciperet, cujus etiam consilio in maritalem consensit copulam, quia virginitatem servare volebat; et ideo non aliter consensisset in conjugalem societatem, nisi familiar
Abbreviated transcription (Latin):
suis aut ꝑsalmis.
N quadragesime u̾ dieb a mane
usq ad t̾ciam plenam uacent le-¬
ctionib suis ꝙ usq ad terciam
plenam opecentur quod eis in¬
iungit᷑. In quib dieb quadragesi¬
me accipiant omnes singulos codug
de bibliotheca. Qos ꝑ orcdinem ex
integro legant. Qui codites in capi¬
te quadragesime dandi sunt. Ante
omnia sane deputentur. unus aut
duo seniores. qui circumeant mona¬
st̾ium horis quib uacant fratres le¬
ctioni. et uideant ne forte inueniat᷑
frat̾ actidiosus qui uacet otio aut
fabuł. ⁊ ñ est intentus lectioni: et
non solum sibi inutilis est. s enã
alios excollit. Hic tał si qd̾ absit reꝑ¬
tus fuit: corripiatur semel ⁊ secun¬
do. Si ñ emendaui̾t: correctioni regn¬
lari subiaceat. talit̾ ut cet̾i timeant
Neꝙ fiat̃ ad fratrem iungatur horiͤ
incompetentib. Dominico die lectõi
uacent omnes. exceptis his qui uariiꝰ
officiis deputati sunt. Siquis uͦ ita
negligens et desidiosus fui̾t. ut nõ

Expanded text:
almis. In quadragesimae vero diebus, mane usque ad tertiam plenam vacent lectionibus suis: et usque ad undecimam plenam operentur, quod eis injungitur. In quibus diebus quadragesimae accipiant omnes singulos codices de biblotheca, quos per ordinem et integros legant. Qui codices in capite quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis, quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacat otio, aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed et jam alios extollit. Hic talis si, quod absit, repertus fuerit corripiatur semel et secundo: si non emendaverit, correptioni regulari subjaceat taliter ut caeteri timeant. Neque frater ad fratem jungatur horis incompetentibus. Dominico die lectioni vacent omnes, exceptis his, qui variis officiis deputati sunt. Si quis vero ita negligens aut desidiosus fuerit, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
bona in aliquo conuigio si¬
mul occurriuit: ad excusationem
seruata fĩde thori causa ꝓlis con¬
iuiges conueniunt: sic excusatur
coitus ut culpam ñ habeat. Qñ uͦ
deficiente bono ꝓlis fide seruata¬
tũ conueniunt causa inrontinen¬
tie ñ sic excusatur ut culpami nõ
uigalis concubitus generandi grã
ũ habet culpam. Concupiscentie
scentia nituntur inuicem ultra ne¬
cessitatem liberos ꝓcreandi: pouam
ihis ꝓquib cotidie dicimus di
na desunt. fides scił ⁊ proles. ñ ui¬
detur coitus defendi a crimine. uñ
luptatis. nec p̃ceps fertur ad coi¬
tum. Nichil est fedius qmͣ uxdrẽ
amare uelud ad ulteram. Quidi¬
cunt se causa humani genĩs uxo¬
rib iungi. imittentur saltem
pecudes: ⁊ postqͣm uenter uxoris
intinuerit ũꝑdant filios nec a¬
matores se uxorib exhibeants
maritos. Item inuratrimonio oꝑa
liberoꝵ concessa sunt: uoluptates
aũt q̃ de m̃etricum amplexibus
capiuntur in uxore dampnantirꝵ.
De ndulgentia apłi quomi sit acci

Expanded text:
bona in aliquo conjugio simul concurrunt, ad excusationem servata fide thori causa prolis conjuges conveniunt, sic excusatur coitus, ut culpam non habeat. Quando vero deficiente bono prolis, fide tamen servata, conveniunt causa incontinentiae, non sic excusatur ut non habeat ugalis concubitus generandi gratia, non habet culpam; concupiscentiae scentia utuntur invicem ultra necessitatem liberos procreandi, poenam in his pro quibus quotidie dicimus: Dina desunt, fides, scilicet, et proles, non videtur coitus defendi a crimine. Unde luptatis, nec praeceps fertur ad coitum. Nihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Qui dicunt se causa humani generis uxoribus jungi, imitentur saltem pecudes, et postquam venter uxoris intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Idem: In matrimonio opera liberorum concessa sunt, voluptates autem quae de meretricum amplexibus capiuntur, in uxore sunt damnatae. 7. De indulgentia Apostoli, quomodo sit acci
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mĩa : qui spũali labore gram̃q̃rit. la¬
borat enim mens: patiendo erube¬
scentiam. Et qm̃ uerecondia magna
est pena: qui enibescit ꝓ xp̃o. fit dig
tudinem criminis: tanto facilius
consequitur grãm remissiois. Ipĩ
enĩ sacerdotes plus iam possunt ꝑ¬
ficere: plus confitentib parcere. Itẽ
publi care remouearur impbabilis
consuetudo. ne multi apeuitentie re¬
mediis arceantur:. dum aut erube¬
scunt. aut timent minucis sua fc̃a
reserare. quib possint leguni ꝑcelli
constitutione. Sufficit enĩ confessio q̃
pͥmũ dõ offertur. tũc etiã sacerdoti:
qui pro delictis pouitentium p̃cator
accedit. Tunc enĩ plures ad peniten¬
tiam poterunt ꝓuocari:. si ppłi aurib
ñ puiblicetur conscĩa confitentis. Ex
his atq aliis plurib in dubitanter
ostendit᷑ oportẽ dõ pͥmum ⁊ deinde
sac̾doti offerre confessionen: nec alit̾
posse ꝑueniri ad ingressum ꝑadysi
si ad sit facultas
De t̾cio articło an

Expanded text:
ia qui spirituali labore quaerit gratiam. Laborat enim mens patiendo erubescentiam. Et quoniam verecundia magna est poena, qui erubescit pro Christo fit dignturpitudinem criminis, tanto facilius consequetur gratiam remissionis. Ipsi enim sacerdotes plus possunt proficere, plus confitentibus parcere. Item publicari, removeatur improbabilis consuetudo, ne multi a poenitentiae remediis arceantur, dum aut erubescunt, aut timent inimicis sua facta reserare, quibus possunt legum percelli constitutione. Sufficit enim confessio, quae primum Deo offertur, et tunc etiam sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, si populi auribus non publicetur conscientia confitentis. Ex his aliisque pluribus indubitanter ostenditur oportere Deo primum, et deinde sacerdoti offerri confessionem; nec aliter posse perveniri ad ingressum paradisi, si adsit facultas. 5. De tertio artic
Abbreviated transcription (Latin):
manifestauda. Dixit eiũ. Ora mon¬
strate ⁊ onmes: ⁊ ũ unris ꝓ omnib.
Non alium statuatis nuntiun: qͥ
ꝓ uobis offerat minꝰ a moyse sta¬
tutimi. S qui ꝑ uos peccastis. ꝑuos
erubescatis. Erubescentia eñĩ ipã:
partem ht̃ remissionis. Ex miã .n.
ret in occulto. In hoc enuim qd̾ ꝑ se
ip̃i dicit sacerdoti: ⁊ erubescentiã
uincit. ⁊ tuore offerisionis fit
uenia criminis. fit eium rienia
rat in oꝑatione: ⁊ si ũ statun pur¬
gatur fit tñ ueniale qd̾ cõmiserat
mortale. Multuui enim satisfac¬
tionis obtulit: qui erubescentie
dominans nichil eoꝵ q̃ cõmrisit
nuntio dei negauit. Deus enim

Expanded text:
manifestanda. Dixit enim, Ora monstrate; et omnes, non unus pro omnibus. Non alium statuatis nuntium, qui pro vobis offerat munus a Moyse statutum : sed qui per vos peccastis, per vos erubescatis. Erubescentia enim ipsa partem habet remissionis: ex misericorret in occulto. In hoc enim quod per se ipsum dicit sacerdoti, et erubescentiam vincit timore Dei offensi, fit venia criminis: fit enim per conrat in operatione; et si non statim purgatur, fit tamen veniale, quod commiserat mortale. Multum enim satisfactionis obtulit, qui erubescentiae dominans, nihil eorum quae commisit, nuntio Dei denegavit. Deus enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad exemplini: ut si pecm̃ eius ñ
mͦ nngraui cius malo s etiã inscan
dabo aliorum ẽ atq hoc expedire uti¬
litati eccłie nidetur antistiti in no¬
ticiam multorũ uł tocius plebis
agere penitentiam ñ recuset: nele¬
tali plage. ꝑ pudorem ad dat rumo¬
reni. Cum tanta est plaga pecca¬
ti ⁊ impotus morbi. ut medicam̃ta
corꝑis ⁊ sanguinis domini differẽ¬
da sint auctoritate antistitis de¬
bet se quũ remouere ab altari
r ẽtur. sic diuine uoluntatis p̃si¬
diis ordinatis. ut indulgentiam
dei nisi sripplicationib sacerdotum
nequeant optin̾e. Xp̃c enũ hanc p̃¬
positis eccłie tradidit potestatem. ut
confitentib penitentie satisfactio¬
neni darent: ⁊ cosdem salubri satis¬
factione purgatos ad cõmunionẽ
sacram̃toꝵ ꝑ iauuam reconciliatio¬
nis admitt̾ent. Item auoꝰ. Quem¬

Expanded text:
ejus non modo in gravi ejus malo, sed etiam in tanto scandalo aliorum est, atque hoc expedire utilitati Ecclesiae videtur antistiti, in notitiam multorum vel totius plebis agere poenitentiam non recuset, ne lethali plagae per pudorem addat tumorem. Cum tanta est plaga peccati et impetus morbi, ut medicamenta corporis et sanguinis Domini differenda sint, auctoritate antistitis, debet se quisque removere ab altari retur; sic divinae voluntatis praesidiis ordinatis, ut indulgentiam Dei nisi supplicationibus sacerdotum nequeant obtinere. Christus enim hanc praepositis Ecclesiae tradidit potestatem, ut confitentibus poenitentiae satisfactionem darent, et eosdem salubri satisfactione purgatos, ad communionem sacramentorum per januam reconciliationis admitterent. Item Au
Abbreviated transcription (Latin):
ut .s̃. ip̃oꝵ ẽet qd̾ domini erat: tot es¬
sent bapĩ qͥt serui. ut sic̃ dictus est
bap̃s lohis: sic dicetur bap̃s pet̾ uel
penli. Quod ne fieret teruit dñs
dedit. Si ergo seruus dicit se baptita¬
re recte dicit. s tanqmͣ minist̾ bapti¬
zat. ⁊ ideo ũ differt. sue bonus suie
malus baptizat. Inde etiam nemodi¬
cit bap̃s m̃s. cũ tñ dicat euͣrgeliũ
meum. prudentia mea. licet hec sit
ad̾o in quib differentia ẽ. Aius .n.
alio meluis oꝑattir. in euugłizando:
⁊ alius alio prudentior est. Alius
aũt alio maius minꝰ ue baptitatris
fiue ab niferiore siue a maiore bap¬
tizetur dici ñ potest
Que fuit potestaᷤᷤ

Expanded text:
t ipsorum esset quod Domini erat, tot essent Baptismi quot servi; ut sicut dictus est baptismus Joannis, sic diceretur baptismus Petri vel Pauli. Quod ne fieret, retinuit sidedit. Si ergo servus dicit se baptizare, recte dicit, sed tanquam minister baptizat, et ideo non differt sive bonus sive malus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus meus, cum tamen dicat Evangelium meum, prudentia mea, licet sint haec a Deo in quibus differentia est. Alius enim alio melius operatur in evangelizando, et alius alio prudentior est. Alius autem alio magis minusve baptizatus sive ab inferiori sive a majori baptizetur, dici non potest. 3. Quae fuit potestas
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem bap̃i. Potestatem
senim sibi retinuit qd̃ nouit iohes:
cum uidit columbam descendentem
hes baptista: Dim̃. Quid ñ uouãt:
Potestatẽ dominici baptismi ĩ nul¬
lum hominũ adnõ transiturã s
ministu̾ĩ plane transiturũ: potesta¬
teni adomino ĩ uenunẽ. s ministe¬
rium in bonos ⁊ malos. Non exhorre¬
at columba munist̾i̾um maloꝵ: respi¬
cat potestatẽ dnĩi. Quid facit tibi mi¬
inster malus ubi bonus ẽ dñs: Neq
qui plantat ẽ aliquid. neq qͥr. s qͥ .i. d.¬
d. Si suꝑb fui̾t imnist̾ cũ dẏabolo com
canalem transit aqui. ad areolas.
in canali lapideo nichil generatur.
s ortus fructus plurimos affert.
seris. s potestatem sibi retrauit. qm
siuellet poterat seruis dare. ut seruꝰ
daret bapm̃ stum. tamqͣmͣ uice sua
⁊ potestatem suam poterat constitu¬
ut tãta uis eẽt ĩ bapõ s̾ui quãta ẽ ĩ¬

Expanded text:
potestatem Baptismi. Potestatem enim sibi retinuit. Quod novit Joannes cum vidit columbam descendentemannes Baptista? Dominum. Quid non noverat? potestatem dominici Baptismi in nullum hominem a Domino transituram, sed ministerium plane transiturum; potestatem a Domino in neminem, sed ministerium in bonos et malos. Non exhorreat columba ministerium malorum; respiciat potestatem Domini. Quid facit ibi minister malus, ubi bonus est Dominus? Neque qui plantat, est aliquid, neque qui . Si superbus fuerit minister, cum diabolo compcanalem transit aqua ad areolas, et in canali lapideo nihil generatur, sed hortus plurimos fructus affert. suis, potestatem vero sibi retinuit. Quam si vellet poterat dare, ut servus daret baptismum suum tanquam vice sua; et potestatem suam poterat constituut tanta vis esset in baptismo servi, quantam
Abbreviated transcription (Latin):
egulam hanc descripsi¬
mus. ut eam obseruan¬
tes in monasteriis. aliqͣ¬
tenus uł honestatem morum. aut ĩ¬
itium conu̾sationis. nos demonstre¬
nus habere: cet̾m ad perfectionẽ
conuersationis. his qui festinant.
sunt doctrine sanctorum patrũ qͣꝵx
obseruatio ꝑ ducir hominem ad cel¬
situdinem ꝑfectionis. Que enĩ pagi¬
na aut quis sermo diuine auctorita¬
tis uereris at noui testamenn. non
est reclissima norma uite humane :
Eut quis liber scõrum catholicoꝵ
parrum hoc ñ resonat. ut recto tͣ¬
su perueniamus ad creatorẽ nt̃mꝰ
Nlernon ⁊ collauones patrũ et insu¬
tuta et uite eorum et regula sc̃i patͥs
nr̃i basilii quid aliud sunt nisi bn
uiuentium ⁊ obedientiũ monacho¬
bis autem desidiosis ⁊ male uiuenti¬
b atq neglagentib. rubor confusi¬
oms ẽ. Quis quis gͦ ad patriam cele¬
stem festinas hanc minimam incho¬
ationis regulam descriptam adiuuan¬
te xp̃o ꝑfice: et tunc demum ad ma¬
iora que supͣ commemorauimus.

Expanded text:
em hanc descripsimus, ut hanc observantes in monasteriis aliquatenus, vel honestatem morum, aut initium conversationis nos demonstremus habere. Caeterum ad perfectionem conversationis qui festinant, sunt doctrinae sanctorum Patrum, quarum observatio perducat hominem ad celsitudinem perfectionis. Quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis Veteris ac Novi Testamenti non est rectissima norma vitae humanae? aut quis liber sanctorum catholicorum Patrum hoc non resonat, ut recto cursu perveniamus ad Creatorem nostrum? nec non et Collationes Patrum, et instituta et vitae illorum, et Regula sancti Patris nostri Basilii quid aliud sunt, nisi bene viventium, et obedientium monachobis autem desidiosis et male viventibus, aut negligentibus, rubor confusionis est. Quisque ergo ad patriam coelestem festinas, hanc minimam inchoationis regulam descriptam adjuvante Christo perfice: et tunc demum ad majora, quae supra commemoravimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mĩttat. uł in fidelis a fideli discedat
anliceat fideli aliam ducere. Uide¬
tur auctoritas testari: quia uiuen
te illa alteram ducere ñ ualeat.
Ambrr enni uerba apli exponens
ait. Alioquin sidisceditis ab inui-¬
cem ⁊ uolentes cohabitare dimit¬
titis. ⁊ aliis uos copulatis adulte¬
ri estis. ⁊ filii ur̃i. qui de hac copula
nem ante baptismum: uiuente il
statur. Si infidelis dicit apłs disce¬
dit discedat. Non est seruituti sub¬
iectus fr̃ aut soror in huiꝰmodi: qr
auctorẽ cõuigii. Nõ.n. ratũ matͥmo¬
eniui creatoris. solui ius matrimo¬
morrii circa eum qui reluiquitur.
ue accusetur alii copulatus. Infideł
aũt discedens: ⁊ ĩ deum peccat ⁊ in¬

Expanded text:
idelem, vel infidelis a fideli discedat, an liceat fideli aliam ducere. Videtur auctoritas testari quod illa vivente alteram ducere non valeat. Ambros. enim verba Apostoli exponens ait, 28, q. 5: Alioquin si disceditis ab invicem, et volentes cohabitare dimittitis, et aliis vos copulatis, adulteri estis; et filii vestri qui de copula nem ante Baptismum, vivente illHil.: Si infidelis dicit Apostolus discedit, discedat. Non enim est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi, quia auctorem conjugii. Non est enim ratum matrimoenim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum et
Abbreviated transcription (Latin):
bas cum timore d̃i & obseruatione re-¬
gule omnia faciat. sciens se proculdu-¬
uio de omnib iudiciis suis equissimo.
iudici d̾o rauionem redditur. Si qua
uͦ minora agenda sunt ĩ monastetii u¬
tilitatib: seniorum tantum utatur cõ¬
siuo: sicut scriptum. Omnia fac cum
consilio: et post fadum ñ penitebis.¬

Expanded text:
bas cum timore Dei et observatione rebas cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. Si qua vero minora agenda sunt in monasterio, seniorum tantum utatur consilio: sicut scriptum est: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis
Abbreviated transcription (Latin):
Noties aliqua p̃cipua
agenda sunt ĩ mona¬
sterio connocet abbas
omnem congregatõ¬
nem. et dicat ip̃e unde agnur. Et
audiens consilium fratrũ tractet
apd̃ se. ⁊ quod utilius iudicaui̾t fa¬
tiat. Id̾o autem omnes ad consiliũ
uocari diximus. quia sepe iumoꝵ
dominus reuelat qd̾ melius est. Sic
autẽ dent fratres consilium cũ oĩ
humilitans subiectione. et ñ presu¬
mant procact̾ defendere quod eiᷤ ui¬
sum fui̾t s magis in abbatis pende¬
at arbitrio. ut quod salubrius esse¬
iudicauit ei cuncti obediant. Sed
sieut discipłis conuenit obedire ma¬
gistro: ita ⁊ ipsum prouide ⁊ iuste
condecet runcta disponere. In omnibus
igitur omnes magistram sequantur.
regulam. neq ab ea temere declinetur
a quoquam. Nullus in monast̾io ꝓpͥi
sequatur cordis uoluntatem. neq pre-¬
sumat quisquã cum abbate suo pro¬
terue inius aut foris monast̾ium con¬
tendere. Quod si presumpserit: regula¬
ri discipline subiateat. Tp̃e tanien ab¬

Expanded text:
oties aliqua praecipua agenda sunt in monasterio, convocet abbatissa omnem congregationem, et dicat ipsa unde agitur; et audiens consilium sororum, tractet apud se, et quod utilius judicaverit faciat. vocari diximus, quia saepe juniori Dominus revelat quod melius est. Sic autem dent fratres consilium cum omni humilitatis subjectione; et non praesumant procaciter defendere quid eis visum fuerit. Et magis in abbatis pendeat arbitrio, ut quod salubrius judicaverit, ei cuncti obediant. Sed sicut discipulos convenit obedire magistro, ita et ipsum provide, et juste condecet cuncta disponere. In omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii sequatur cordis voluntatem. Neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve intus et foris monasterium contendere. Quod si praesumpserit, regulari disciplinae subjaceat. Ipse tamen ab
Abbreviated transcription (Latin):
qui satisfactionem iniunctani
impleuit. q̃ ignorautia uł negligen¬
tia sacerdotis. pccõ condigna ũ fuit:
utrum de uita nuigraus ab onũi pena
liber sit: idem respondeo qd̾ supra
de illo qui penitentiam ñ cõpleuit
dixi. Qd̾ si tm̃ est lam̃tum doloris in
terioris. ut sufficiat inuindictani
pcc̃i: oĩo lib̾atus ẽ. Si uͦ ñ sufficit do¬
lor intĩor: simul cum pena miuncta
addet deus penam. Quod aũt inter¬
dum sufficiat dolor interior. ad iim¬
dictam pccĩ. certum docum̃tum ha¬
bemus in illo latrone. qui sola m̃tis
cont̾cione ⁊ confesfioue. statin ut cõ¬
u̾sus fuit ꝑadysum in gredi meruit
S qr dispensatores eccłie contricio¬
nis quantitatem ñ ꝑpendunt quib
ñ est datum intelligere occulta dor

Expanded text:
qui satisfactionem injunctam impleverit, quae ignorantia vel negligentia sacerdotis, peccato condigna non fuit, utrum de vita migrans, ab omni poena liber sit, idem respondeo quod de supra de illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemus in illo latrone, Luc. 23, qui sola mentis contritione et confessione, statim ut conversus fuit, paradisum ingredi meruit. Sed quia dispensatores Ecclesiae, contritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cor
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Diurnis autem horis qui
ad opus di post uersum et gloriã
primi psalmi. qui pt uersum dr
occurrerit. lege qua supra cliximuᷤ
in ultimo stet: nec presumat soci¬
ari choro psallentium usq ad sa-¬
tiffationem nisi forte abbas licen¬
tiam dederit ꝑmissione sua: ita tñ
ut satiffaciat reus ex hoc. Ad men-¬
sam autem qui ante netsum nõ
occurrerit. ut simul omnes dicãt
uersum et orent. ⁊ sub uno omneᷤ
accedant ad mensam. qui ꝑ negli¬
gentiã suã aut uitium nou oc¬
emendauit. ñ ꝑmutatur ad m̃¬
se communis participationem.
s sequestratus a consortio õiũ re¬
ficiat solus. sublata ei portione
sua de uino. usq ad saniffationẽ
et emendanonem. Si militer aũ
panatur qui et ad illum uersum
non fuit presens qui pꝰt cibũ dicit᷑.
Net quisquam presumat ante sta-¬
tutam horam aut postea quicqͣ
cibi aut pouis ꝑcipere. S ⁊ si ciu of¬
fertur aliquid a priore. ⁊ accipere
renuerit.hora qua desiderauit hoc

Expanded text:
ndetur. Diurnis autem horis qui ndetur. Diurnis autem horis qui ad opus Dei post versum et gloriam primi psalmi, qui post versum dicitur, occurrerit, lege qua supra diximus in ultimo stet, nec praesumat sociari choro psallentium usque ad satisfactionem: nisi forte abbas licentiam dederit permissione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante versum non accurrerit ut simul omnes dicant versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam qui per negligentiam suam aut vitium non ocemendaverit, non permittatur ad mensae communionis participationem: sed sequestratus a consortio omnium reficiat solus, sublata ei portione sua de vino usque ad satisfactionem et emendationem. Similiter autem patiatur, qui ad illum versum non fuerit praesens, qui post cibum dicitur. Nec quisquam praesumat ante statutam horam, vel postea quidquam cibi, aut potus praesumere. Sed et si cui offertur aliquid a priore, et accipere renuerit, hora, qua desideravit hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
d horam diuini officii
mox ut auditum fuerit
signum. relictis omnibꝰ
quelibet fuerint in manib: sũma
cum festinatione currat᷑. Cũ gra-¬
uitate tam̃: ut ñ scurrilitas inue-¬
niat fo mitem. Ergo nicħ oꝑi dei
p̃ponauir. Quod siquis ad noctͣnas¬
uigilias p̾t gloriam psalmi no¬
nagesimi quarti quem propter
hoc omnino ꝓtrahendo. et morose
uolumus dici occurrerit. ñ stet in
ordine suo in choro. s ultimus
omniũ stec: aut ĩ loco quẽ tali-¬
b negligentib seorsum consti-¬
tuerit abbas. ut uideatur ab ip̃o
uł ab omnib usq dum cõpleto
oꝑe di. publica satisfactiõe pe¬
nitrat. Id̾o autem eosin ultimo
seorsum iudicauimus debere stare
ut uisi ab omnib uł pro ip̃a uete¬
cundia sua emendentur. Nam si
foris oratorio remaneant. erit for-¬
te talis qui se aut recollocet ⁊dor¬
miat. aut cerre sedeat foris. uł fa¬
bulis uater et datur occasio ma¬
ligno. S ingrediatur intus. ut
nec totum ꝑdat: ⁊ de reliquo eñ¬

Expanded text:
d horam divini officii mox, ut auditum fuerit signum, relictis omnibus, quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Quod si quis in nocturnis post gloriam psalmi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem talibus negligentibus seorsum constituerit abbas; ut videantur ab ipso vel ab omnibus; usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat. Ideo autem eos in ultimo, aut seorsum judicavimus debere stare, ut visi ab omnibus, vel pro ipsa verecundia sua emendentur. Nam si foris oratorio remaneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, aut certe sedeat sibi foris, vel fabulis vacet: et datur occasio maligno. Sed ingrediatur intus: ut nec totum perdat, et de reliquo eme