comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cialit̾ assignanit: Non enĩ una ⁊ eadẽ res ꝓpͥe pot̾it cõne¬
nire duobus: hoc est ubi cuiq ꝓpͥa sit. Eligat quod uult.
aut certe desinat noĩa cõmunia ꝓpͥa facere: et patri
qm̃ a seip̃o habet potentiã. nõ ideo tñ audeat cõcede̾ ꝓpͥã.
ne ⁊ benignitatẽ simul et sapĩam quas a se nichilominꝰ
habet . idem et idem ꝓpͥas ip̃i sua ratione assignare co¬
gatur. S expectemꝰ adhuc et uideamꝰ ꝙͣ theorite nũ
theologus inuisibilia dei contempleti. Dicit ut dixi
ꝓprie ommipotentiã ꝑtine̾ ad patrẽ: atq haut ut sit in¬
tegra ⁊ ꝑfecta. ingerendo ⁊ discernendo cõstituit. Porro
filio ut iam dictũ est assignat sapientiã. ip̃amq nõ si¬
plicit᷑ quidẽ potentiã. s quãdam in deo potentiã diffinit.
id est potentiam tm̃ discernendi. Forte timet iniuriã face̾
patri. si tantũ tribuat filio qͣntũ et ip̃i: ⁊ cui nõ audet

Expanded text:
cialiter assignavit? Non enim una et eadem res proprie poterit convecialiter assignavit? Non enim una et eadem res proprie poterit convenire duobus, hoc est, ut cuique propria sit. Eligat quod vult: aut certe desinat nomina communia propria facere, et Patri, quoniam a seipso habet potentiam, non ideo tamen audeat concedere propriam: ne et benignitatem simul et sapientiam, quas a se nihilo minus habet, identidem proprias ipsi sua ratione assignare cogatur. 6. Sed exspectemus adhuc, et videamus, quam theorice noster theologus invisibilia Dei contempletur. Dicit, ut dixi, proprie omnipotentiam pertinere ad Patrem; atque hanc, ut sit integra et perfecta, in gerendo et discernendo constituit. Porro Filio, ut jam dictum est, assignat sapientiam, ipsamque non simpliciter quidem potentiam, sed quamdam in Deo potentiam esse definit, id est potentiam tantum discernendi. Forte timet injuriam facere Patri, si tantum tribuat Filio, quantum et ipsi: et cui non audet
Abbreviated transcription (Latin):
terutrũ: et ideo ẽ cuiq suũ. et nõ cõmune cũ altero. Nã
qui pater est filius nõ est ⁊ qui filiꝰ est pater nõ est: qmĩ
nõ quod ad se.s quod ad filiũ pater est. patris noĩe desig¬
natur. et itẽ noĩe filii. nõ quod ad se filius. s quod ẽ ad
patiẽ expͥmitui. Non sic potentia nõ sit sapientia. neq
alia multa q̃ ad se dicũtur ⁊ pr̃ ⁊ filius: nõ singulariter
ailter. iespectu alterius. Non inquit ad ꝓpͥetatẽ płone. pa¬
tris ꝓpe uł spetialit᷑ inuenimus oĩpotentiam actinere. qͦd nõ
solũ cũ ceteris duabus ꝑsonis. eque oĩa effic̾e̾ potest. uerũ
ctiã ip̃ solus a se. nõ ab alio exift̾e habet ⁊ sicũt habet e
patẽr ħ uõ ab alio habeat. quemiadmodñ et eise ⁊ posse
Qd̾ si nõ abnuit. n ͨ eñ de ratione potest. quid queso factu¬
rus est de nobili illa sua particione. in qua ut patri poten¬
tiã. sic filio sapientiã. sic spiũ scõ benignitatẽ ꝓpͥe ac spe¬

Expanded text:
cum altero. Nam qui Pater est, Filius non est; et qui Filius est, Pater non est: quoniam non quod ad se, sed quod ad Filium Pater est, Patris nomine designatur; et item nomine Filii, non quod ad se Filius, sed quod est ad Patrem, exprimitur. Non sic potentia, non sic sapientia, neque alia multa, quae ad se dicuntur: et Pater et Filius non singulariter, altertris proprie vel specialiter invenimus omnipotentiam attinere, quod non solum cum caeteris duabus personis aeque omnia efficere potest, verum etiam ipse solus a se, non ab alio existere habet: et sicut habet ex Pater, et non ab alio habeat, quemadmodum et esse, et posse? Quod si non abnuit nec enim de ratione potest, quid, quaeso, facturus est de illa nobili sua partitione, in qua ut Patri potentiam, sic Filio sapientiam, sic Spiritui sancto benignitatem proprie ac spe
Abbreviated transcription (Latin):
ritas: et nõ ita p̃cipitanter atq inconsulte paucoꝵ se¬
quenda simplicitas imꝑitoꝵ. Et ante quidẽ apud ali¬
quos eirorem comꝑeram: s dissimulabam parcons deuo¬
tioni q̃ de simplici corde et amore uirgius ueniebat
Nerũ apud sapientes atq in famosa nobiliq eccłi̾a
⁊ cuiꝰ sp̃aliter filiꝰ sũ. suꝑsticione dep̃hensa. nescio an si¬
ne graui offensa cciã ur̃i oĩum dissimulare potuerim
Que autẽ dixi. absq p̃iudicio sane dicta suit. samiꝰ sa¬
pientis. Romane p̃sertim ecclesie auctoritati atq exa¬
mini totũ hoc sicut ⁊ cetera q̃ hunesmodi sunt. uniu̾sa
reseruo: ip̃iꝰ si qͥd alit̾ sapio ꝑatus iuditio emendare.

Expanded text:
ritas, et non ita praecipitanter atque inconsulte paucorum seritas, et non ita praecipitanter atque inconsulte paucorum sequenda simplicitas imperitorum. Et ante quidem apud aliquos errorem compereram: sed dissimulabam, parcens devotioni, quae de simplici corde et 172 amore Virginis veniebat. Verum apud sapientes, atque in famosa nobilique Ecclesia, et cujus specialiter filius sum, superstitione deprehensa; nescio an sine gravi offensa etiam vestri omnium dissimulare potuerim. Quae autem dixi, absque praejudicio sane dicta sint sanius sapientis. Romanae praesertim Ecclesiae auctoritati atque examini totum hoc, sicut et caetera quae ejusmodi sunt, universa reservo: ipsius, si quid aliter sapio, paratus judicio em
Abbreviated transcription (Latin):
qui om̃s sc̃ificaret. solusq absq pitõ ueniens. purga¬
tionẽ fac̾et pcc̃oꝵ. Solus itaq dñs ih̾c de spũ sancto
conceptus: qr solus et ante conceptũ sanctꝰ. Quo excep¬
to. de cet̾o uniuersos respicit ex adam natos. qͦd unus
similit̾ de semetipõ ac ueraciter confitet᷑ in iniquitati¬
bus inquiens conceptus sum : ⁊ ĩ pct̃is concepit me ma¬
ter mea . Eũ hec ita se habeant .ͥ quenã iam erit fe¬
stiue ratio conceptionis: Quo pacto inqͣm aut sanctꝰ
asseretur conceptus qui de spũ scõ nõ est. ne dicã de
pctõ est. aut festus habebitur qui minime sanctus est:
libenten głosa hoc honore carebit: quo uł pitm̃ hoto¬
rari. uł falsa induci udetur sc̃itas. Alioquin nulla ei
ratione placebit contͣ egłie ritũ p̃sumpta nouitas. ma¬
ter temeritatis. soror suꝑstitionis. filia leuitatis. Nã
si sic uidebatur. consulenda erat pͥus apłice sedis aucto¬

Expanded text:
qui omnes sanctificaret, solusque absque peccato veniens, purgaqui omnes sanctificaret, solusque absque peccato veniens, purgationem faceret peccatorum. Solus itaque Dominus Jesus de Spiritu sancto conceptus, quia solus et ante conceptum sanctus. Quo excepto, de caetero universos respicit ex Adam natos, quod unus humiliter de semetipso ac veraciter confitetur: In iniquitatibus, inquiens, conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea . 9. Cum haec ita se habeant, quaenam jam erit festivae ratio Conceptionis? Quo pacto, inquam, aut sanctus asseretur conceptus, qui de Spiritu sancto non est, ne dicam de peccato est: aut festus habebitur, qui minime sanctus est? Libenter gloriosa hoc honore carebit, quo vel peccatum honorari, vel falsa induci videtur sanctitas. Alioquin nulla ei ratione placebit contra Ecclesiae ritum praesumpta novitas, mater temeritatis, soror superstitionis, filia levitatis. Nam si sic videbatur, consulenda erat prius apostolicae Sedis aucto
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia sentit. et uerũ ip̃a sentit: dico głosã de spũ sc̃õ
concepisse. nõ autẽ et conceptã fuisse: dico pepisse uir¬
giẽ. nõ tñ partã a uirgine. Alioqͥn ubi erit preroga¬
tiua matris dñi. qua singulariter credit᷑ exultare et
munere prolis. ⁊ integritate carnis: si tantudem dede¬
ris et matri ip̃ius. Non est hoc uirginẽ honorare:
s honori detrahere. Si gͥ ante conceptũ sui scĩficari
minime potuit. qm̃ nõ fuit erat.  s nec in ip̃o quidẽ
conceptu ꝓpter pctm̃ quod iuerat: restat ut post con¬
ceptũ.ur utero iam existens. scificationẽ accepisse cre¬
datur: q̃ excluso pit̃o sanctã fecerit natiuutatẽ. nõ tñ
et conceptionẽ. Quãobrem et si quibus uł pautis
filioꝵ homimũ datũ est cũ scĩtate nasci. nõ tñ ⁊ con¬
cipi: ut uni saue seruaretur sancti p̃rogatia conceptꝰ.

Expanded text:
Ecclesia sentit, et verum ipsa sentit: dico gloriosam de Spiritu sancto Ecclesia sentit, et verum ipsa sentit: dico gloriosam de Spiritu sancto concepisse, non autem et conceptam fuisse; dico peperisse virginem, non tamen et partam a virgine. Alioquin ubi erit praerogativa Matris Domini, qua singulariter creditur exsultare et munere prolis, et integritate carnis, si tantumdem dederis et matri ipsius? Non est hoc Virginem honorare, sed honori detrahere. Si igitur ante conceptum sui sanctificari minime potuit, quoniam non erat; sed nec in ipso quidem conceptu, propter peccatum quod inerat: restat ut post conceptum in utero jam existens, sanctificationem accepisse credatur, quae excluso peccato sanctam fecerit nativitatem, non tamen et conceptionem. 8. Quamobrem etsi quibus vel paucis filiorum hominum datum est cum sanctitate nasci; non tamen et concipi: ut uni sane servaretur sancti praerogativa conceptus,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde gͦ tonceptionis sanctitas: An dicit᷑ sc̃ificatione
p̃uenta. qͣtinꝰ iam sancta conciꝑetur: ac ꝑ hot st̃s fue¬
rit et conceptus. quẽadmodũ st̃ificata iã in utero dici¬
tur. ut sanctus sequeretur ⁊ ortus : S nõ ualuit aute
sancta esse ꝙͣ esse: siquidẽ nõ erat añqͣm conciꝑet᷑. An
forte int̾ amplexus maritales scĩtas se ip̃i conceptio¬
ui immiscuit: ut simul et sc̃ificata fuerit ⁊ cõcep¬
ta: Ne hoc quidem admtit ratio. Quomͦ namq aut
scĩtas ab sq spũ sc̃ĩficante. aut scõ spiũ societas cũ
pitõ fuit:ͥ aut certe pctm̃ quomͦ nõ fuit. ubi libido
nõ defuit. Risi forte quis dicat de spũ scõ eã. et non
de uiro conceptã fuisse: s id hactenus mauditũ. lego
deuiq spm̃ sanctũ in eã nõ cũ ea uenisse: dicente an¬
gelo. sp̃t sanctus suꝑueniet in te. Et si licet loqͥqͦd

Expanded text:
7. Unde ergo conceptionis sanctitas? An dicitur sanctificatione 7. Unde ergo conceptionis sanctitas? An dicitur sanctificatione praeventa, quatenus jam sancta conciperetur, ac per hoc sanctus fuerit et conceptus; quemadmodum sanctificata jam in utero dicitur, ut sanctus consequeretur et ortus? Sed non valuit ante sancta esse, quam esse: siquidem non erat antequam conciperetur. An forte inter amplexus maritales sanctitas se ipsi conceptioni immiscuit, ut simul et sanctificata fuerit, et concepta? Nec hoc quidem admittit ratio. Quomodo namque aut sanctitas absque Spiritu sanctificante, aut sancto Spiritui societas cum peccato fuit? aut certe peccatum quomodo non fuit, ubi libido non defuit? Nisi forte quis dicat de Spiritu sancto eam, et non de viro conceptam fuisse: sed id hactenus inauditum. Lego denique Spiritum sanctum in eam, non cum ea venisse, dicente angelo: Spiritus sanctus superveniet in te . Et si licet loqui quod
Abbreviated transcription (Latin):
sitas festinitatũ tiues decet nõ exules. S ꝓfert᷑ scrip¬
tũ suꝑne ut auĩt reuelationis: quasi ⁊ quiius nou¬
queãt scͥptũ eque ꝓduc̾ẽ. in quo uirgo uideat᷑ idipĩn
mandare ⁊ de parentibus sius: iuxta dni mandatũ di¬
centis. honora patrẽ tuũ ⁊ matrẽ tuã. Ipẽ mͥ facile
ꝑsuadeo scriptis talibus nõ moueri: quib nec ratio
qm̃ p̃cessit eum: fecit et sc̃m̃ : Et si fecit ut esset
nõ tñ ut sanctus esset. Unde eteñ illa ip̃i sanctitas
quã secuturo transmitteret: In nõ potius qr pre¬
cessit absq sc̃ĩtate conceptus: oportuit ninirũ scĩfi¬
cari conceptam. ut sanctꝰ sequeret᷑ iam partus. An
forte mutuatus sit scĩtatẽ a post̾iore pͥor : Potuit
sane illa q̃ in iam cõcepta facta est scĩfitatio. ad ipm̃a
qui sequebatur transire natalem ⁊ redire uͦ retrorsũ
ad conceptũ qui p̃cesserat iam omnino nõ potuit

Expanded text:
sitas festivitatum cives decet, non exsules. Sed profertur scripsitas festivitatum cives decet, non exsules. Sed profertur scriptum supernae, ut aiunt, revelationis: quasi et quivis noptum aeque producere, in quo Virgo videatur idipsum mandare et de parentibus suis, juxta Domini mandatum, dicentis, Honora patrem tuum et matrem tuam . Ipse mihi facile persuadeo scriptis talibus non moveri, quibus nec ratio quoniam praecessit eum, fecit et sanctum? Etsi praecessit ut esset, non tamen ut sanctus esset. Unde etenim illa ipsi sanctitas, quam secuturo transmitteret? An non potius quia praecessit 171 absque sanctitate conceptus, oportuit nimirum sanctificari conceptam, ut sanctus sequeretur jam partus? an forte mutuatus est sanctitatem a posteriori prior? Potuit sane illa, quae in jam concepta facta est sanctificatio, ad ipsum qui sequebatur transire natalem: redire vero retrorsum ad conceptum qui praecesserat, jam omnino non potuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ solũ sc̃ificaret ortũ. s et uitã ab orm̃ deinceps pct̃o
custodiret imnuinẽ: quod nemimi alteri in natis qui¬
dem mulierũ creditur esse donatũ. Decuit ninrum
reginam uirginũ singularis pͥmulegio scĩtatis absq
oĩ pit̃o duc̾e uitam: q̃ dũ pcti mortisq pareret ꝑemp¬
torẽ. munꝰ uite ⁊ iusticie p̃ omũbus optineret. Sanctꝰ
Quid adhuc addendũ his putamus honoribus: Et ho¬
noretur inquiũt et conceptus. qͥ honorandũ p̃mit par¬
tũ ÷ qm̃ si ille nõ p̃cessisset. nec ite esset qui honoratur
Quid si alius ꝓpter eandẽ causã. eciã utrisq parenti eiꝰ
festos honores asserat deferendos: S et de auis ⁊ ꝓa¬
uis idip̃m posset ꝓ simili causa quilibet flagitare: et
sic tend̾etur in infinitũ. ⁊ festoꝵ nõ esset numerus. Pa¬
trie est nõ exilii frequentia hec gandioꝵ: et numerd¬

Expanded text:
non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato non solum sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret immunem: quod nemini alteri in natis quidem mulierum creditur esse donatum. Decuit nimirum Reginam virginum singularis privilegio sanctitatis, absque omni peccato ducere vitam: quae dum peccati mortisque pareret peremptorem, munus vitae et justitiae omnibus obtineret. SanctusQuid adhuc addendum his putamus honoribus? Ut honoretur, inquiunt, et conceptus, qui honorandum praeivit partum: quoniam si ille non praecessisset, nec iste esset qui honoratur. Quid si alius, propter eamdem causam, etiam utrique parenti ejus festos honores asserat deferendos? Sed de avis et proavis idipsum posset pro simili causa quilibet flagitare: et sic tenderetur in infinitum, et festorum non esset numerus. Patriae est, non exsilii frequentia haec gaudiorum: et numero
Abbreviated transcription (Latin):
Minime tñ auserim huit quippiam mea sententia diffini¬
re. S quicq̃d de hoc sit. merito eccłia q̃ ceteroꝵ nõ natuuta¬
tem. s mortem scõꝵ indicat ⁊ p̃dicat p̃ciosam. singulari qͣ¬
dam exceptione festis p̃fert gandiis. uen̾aturq illius nata¬
lem. de quo nũciante angelo singularit̾ legit: et multi in
natiuitate cus gandebunt. Cur enĩ nõ sit illi exitus
sanctus. ac ꝑuide festiuus ⁊ letus: qui potuit exulta¬
re ⁊ in utero: Quod itaq paucis mortaliũ constat
fuisse collatũ: fas certe nõ fut est suspicari tante uir¬
gini esse negatũ: ꝑ quã oĩs mortalis emersit ad uitã
fuit ꝓculdubio et mater dñi ante sancta ꝙͣ nata: nͨ
fallitur omnino sancta eclla. sanctũ reputans ip̃m nati¬
uitatis eius diem: et omĩ anno cũ exultatione unũse
terre uotina telebritate suscipiens. Ego puto ꝙ et co¬
piosior scĩficationis bñdictio in eã descenderit: q̃ ip̃us

Expanded text:
Minime tamen ausim hinc quidpiam mea sententia definiMinime tamen ausim hinc quidpiam mea sententia definire. Sed quidquid de hoc sit, merito Ecclesia, quae caeterorum non nativitatem, sed mortem sanctorum judicat et praedicat pretiosam, singulari quadam exceptione festis praefert gaudiis, veneraturque illius natalem, de quo nuntiante angelo singulariter legit: Et multi in nativitate ejus gaudebunt . Cur enim non sit illius exitus sanctus, ac proinde festivus et laetus, qui potuit exsultare et in utero? 5. Quod itaque vel paucis mortalium constat fuisse collatum, fas certe non est suspicari tantae Virgini esse negatum, per quam omnis mortalitas emersit ad vitam. Fuit procul dubio et Mater Domini ante sancta, quam nata: nec fallitur omnino sancta Ecclesia, sanctum reputans ipsum Nativitatis ejus diem, et omnia anno cum exsultatione universae terrae votiva celebritate suscipiens. Ego puto, quod et copiosior sanctificationis benedictio in eam descenderit, quae ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
p̃deninationẽ p̾scientiã ne referri posse nõ arbitror. Uerba
nempe angeli sicut ip̃e p̃dieit complera absq dubio st̃ in
tempore suo: et quẽ plocutus est spũ sancto replendũ. non
est fas cred̾e repletũ: idq loco et temꝑe quo p̃dixit. Cer¬
tissime autẽ sp̃t sanctus quẽ repleuit. sanctificauit. Cere¬
rũ quatinꝰ adu̾sus originale pctm hec ip̃a sc̃ificatio ualue¬
rit siue ꝓ isto siue ꝓ illo ꝓpħa. uł si quis alius simili p̃uen¬
tus grã fuerit: nõ temere dixerim. Scĩficatos tũ uõ dubi¬
tauerim dice̾ quos deus sc̃ificauit: et cũ eadẽ scificatione
ꝓdidisse ex utero. nec reatũ quẽ in conceptione traxerũt.
ualuisse ullatenꝰ hoꝵ natali iam donatã p̃pedire seu p̃riꝑe
nichilominꝰ ire  et si mori in uto contigisset. cũ hac ple¬
nitudine sp̃t̃ penas luiturũ dampnationis: Durũ est.

Expanded text:
praedestinationem praescientiamve referri posse non arbitror. Verba praedestinationem praescientiamve referri posse non arbitror. Verba nempe angeli, sicut ipse praedixit, completa absque dubio sunt in tempore suo: et quem praelocutus est Spiritu sancto replendum, non est fas credere non repletum; idque loco et tempore quo praedixit. Certissime autem sanctus Spiritus quem replevit, sanctificavit. Caeterum quatenus adversus originale peccatum haec ipsa sanctificatio valuerit, sive pro isto, sive pro illo propheta, vel si quis alius simili praeventus gratia fuerit; non temere dixerim. Sanctificatos tamen non dubitaverim dicere, quos Deus sanctificavit, et cum eadem sanctificatione prodisse ex utero, quam acceperunt in utero: nec reatum, quem in conceptione traxerunt, valuisse ullatenus horum natali jam donatam praepedire seu praeripnihilominus irae; et, si mori in utero contigisset cum hac plenitudine spiritus, poenas luiturum damnationis? Durum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sit: et de iohannue baptista nõ secus sencio. qui ex uto dñin
in utero sensit. Dideris eciã tu an et de sc̃õ dauid idipm̃ li¬
ceat opinari : ꝓ eo qͦd dicebat deo. In te ait cõfirmatꝰ sũ
ex ut̃o: de uentre matris mee tu es ꝓtector meus. Item.
De uentre matris mee deus meus es tu: ne discesseris a
me. Et ih̾emie quidẽ sic dictũ est. Priusqͣm te formart
in ut̃o noui te: et añqͣm exires de uulua scĩficaui te.
Qxͣ pultre inter figurationẽ in utero. ⁊ parturitionẽ ex u¬
utero diuinũ distinxit oraculũ: ut illã tm̃ p̃cognitã. istã
et sc̃ĩtatis munere p̃omatã ostend̾e̾t: ne quis ꝓphe p̃roga¬
tuiã de sola p̃scientia seu p̃destinationc putauerit estimã¬
dau. Esto tñ ut hoc de ih̾eraia cõcedamus. Quid respo¬
debitur de iohe baptista. quẽ angelus p̃nũciauit spũ scõ
repletũ tri adhuc in utero mr̃is sue : Prorsus hot ad

Expanded text:
sit: et de Joanne Baptista non secus sentio, qui ex utero Dominum sit: et de Joanne Baptista non secus sentio, qui ex utero Dominum in utero sensit . Videris etiam tu, an de sancto David idipsum liceat opinari, pro eo quod dicebat Deo: In te, ait, confirmatus sum ex utero; de ventre matris meae tu es protector meus : item, De ventre matris meae Deus meus es tu, ne discesseris a me . Et Jeremiae quidem sic dictum est: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva sanctificavi te . Quam pulchre inter figurationem in utero, et parturitionem ex utero divinum distinxit oraculum! ut illam tantum praecognitam, istam et sanctitatis munere praeornatam ostenderet: ne quis Prophetae praerogativam de sola praescientia seu praedestinatione 170 putaverit aestimandam. 4. Esto tamen ut hoc de Jeremia concedamus. Quid respondebitur de Joanne Baptista, quem angelus praenuntiavit Spiritu sancto repletum iri adhuc in utero matris suae? Prorsus hoc ad
Abbreviated transcription (Latin):
falso nõ eget honore: ueris cumulata honoꝵ titulis.
infulis dignitatũ. Honora sane integritatẽ carnis: ui¬
te sc̃itatem. Mirare fecunditatẽ in uirgine: ꝓlem ue¬
nerare diuinã. Extolle nescientẽ uł ĩ concipiendo cõcupiscẽ¬
mediatricẽ salutis. restauratricem̃ scłoꝵ. Exalta deniq
exaltatam suꝑ choros angeloꝵ ad celestia regna. Hec
nͥi de illa cautat eccłia: et me esdem docuit᷑ decantare
Ego uͦ quod ab illa accepi. seturꝰ et teneo ⁊ trado ⁊ qͦd
nõi scrupulosius fateor admiserim. Nccepi sane ab ec¬
ettłia illũ diem cũ sũma uen̾atione colendũ. qͦ assũp¬
ta de scło nequã. celis quoq intulit celeberrumoꝵ festa gau¬
dioꝵ. S et ortũ uirginis didici nichilominꝰ in eccłia et ab
ecclia indubitanter habere festinũ atq scm̃. firmissime cũ
eccłia sentiens in utero eã accepisse. ut sancta ꝓdiret. Et

Expanded text:
falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, falso non eget honore, veris cumulata honorum titulis, infulis dignitatum. Honora sane integritatem carnis, vitae sanctitatem: mirare fecunditatem in Virgine, Prolem venerare divinam. Extolle nescientem, vel in concipiendo concupiscenmediatricem salutis, restauratricem saeculorum: exalta denique exaltatam super choros Angelorum ad coelestia regna. Haec mihi de illa cantat Ecclesia, et me eadem docuit decantare. Ego vero quod ab illa accepi, securus et teneo, et trado: quod non, scrupulosius, fateor, admiserim. 3. Accepi sane ab Ecclesia illum diem cum summa veneratione recolendum, quo assumpta de saeculo nequam, coelis quoque intulit celeberrimorum festa gaudiorum. Sed et ortum Virginis didici nihilominus in Ecclesia, et ab Ecclesia indubitanter habere festivum atque sanctum; firmissime cum Ecclesia sentiens, in utero eam accepisse ut sancta prodiret. Et
Abbreviated transcription (Latin):
eclias gallie constat ꝓfecto lugdinensẽ hactenꝰ
preminiusse. sicut dignitate sedis. sic honestis studiis.
ħ laudabilibus institutis. Ubi etenĩ eque uiguit
discipline censura. morũ grauitas. maturitas cõsilioꝵ.
auctoritatis pondus. antiquitatis insigne : p̃sertim u
nouitatibus acqͥestere: nec se aliqñ uruenili passa est
decolorari leuitate. eccłia plena iudicii. Tnde miramur
satis quid iusũ fuerit hoc tempore quibusdã ur̃m uo¬
liusse mutare colorem optimũ: nouã inducendo celebri¬
tatẽ: quã ritus ecclie nescit. nõ ꝓbat racio. nõ cõmen¬
dat antiqua traditio. Nñquid patribus doctiores. aut de¬
uotiores sumꝰ: ꝑiculose p̃summꝰ: quicqͥd ip̃oꝵ in ta¬
libus prudentia p̃teriuit. Nec uͦ id tale est. qͦd nͥ p̃t̾eun¬
dũ fuerit: patrũ quiuerit oĩno diligentiã p̃terisse
Aut ualde honoranda est inquis mater dñi. Bene ad¬
mones : s honor regine iudiciũ diligit. Uirgo regia

Expanded text:
esias Galliae constat profecto Lugdunensem hactenus praeeminuisse, sicut dignitate sedis, sic honestis studiis, et laudabilibus institutis. Ubi etenim aeque viguit disciplinae censura, morum gravitas, maturitas consiliorum, auctoritatis pondus, antiquitatis insigne? Praesertim ia est novitatibus acquiescere, nec se aliquando juvenili passa est decolorari levitate Ecclesia plena judicii. Unde miramur satis, quid visum fuerit hoc tempore quibusdam vestrum voluisse mutare colorem optimum, novam inducendo celebritatem, quam ritus Ecclesiae nescit, non probat ratio, non commendat antiqua traditio. Nunquid Patribus doctiores, aut devotiores sumus? Periculose praesumimus, quidquid ipsorum in talibus prudentia praeterivit. Nec vero id tale est, quod nisi praetereundum fuerit, Patrum quiverit omnino diligentiam praeteriisse. 2. At valde honoranda est, inquis, Mater Domini. Bene admones: sed honor Reginae judicium diligit. Virgo regia
Abbreviated transcription (Latin):
radice: ⁊ statim maledictũ est pulchritudim eius. Uidi
sum et ecte non erat. Oportet autẽ h̾eses et scismata ẽẽ:
et qui ꝓbati st̃ manifesti appareant. Et in scismate quidẽ
iã ut dictũ est dñe ꝓbauit te ⁊ cognouit te : s ne quid de¬
sit torone tue. en hereses surrexeruunt. Itaq ad cõsum ma¬
tionẽ uirtutũ. et ne quid minus fecisse inuenianiu a
magius epĩs anteressonbus ur̃ĩsͥ capite nobis amãtissime¬
pater uulpes q̃ demoliũtur uineam dñi donet paruule st̾:
uule nec paucule. s certe grandiuscule et multe st̃̾: nͨ
nͥ in manu forti aliter a uobis exterminabũtur. Iaciictꝰ
multa mala oftendit nobis. nec enĩ que uoluit fecit.
uł petuit: s uisus est mͥ pacienter ferendus de me. qui
nec ꝑsone ur̃e. nec curie. in curia illa peꝑtit. Quod
meliu̾s nicholaus iste meus immo ⁊ nr̃: uiua referet¬

Expanded text:
radice, et statim maledictum est pulchritudini ejus. Viradice, et statim maledictum est pulchritudini ejus. Visivi, et ecce non erat. Oportet autem, ait, haereses et schismata esse, ut qui probati sunt, manifesti fiant . Et in schismate quidem jam, ut dictum est, Dominus probavit te, et cognovit te. Sed ne quid desit coronae tuae, en haereses surrexerunt. Itaque ad consummationem virtutum, et ne quid minus fecisse inveniamini a magnis episcopis antecessoribus vestris, capite nobis, Pater amantissime, vulpes quae demoliuntur vineam Domini, donec parvulae sunt: n jam parvulae nec pauculae, sed certe grandiusculae et multae sint, nec nisi in manu forti vel a vobis exterminabuntur. Jacinctus multa mala ostendit nobis: nec enim quae voluit, fecit, vel potuit. Sed visus est mihi patienter ferendus de me, qui nec personae vestrae, nec curiae in curia illa pepercit: quod melius Nicolaus iste meus, imo et
Abbreviated transcription (Latin):
o successor petri: iudicabis an debeat habere refugim
sedem petri: qui fidem petri impugnat. Tu inqͣm amice
sponsi ꝓuidebis quomͦ liberes sponsã a labiis iniquis et
a lingua dolosa. S ut paulo audatius loquar cũ dño
meo: attende etiã tibi ip̃i amãtissime pater. et gr̃e dei que
in te est. Nõne ꝯ esses parnus ĩ oculis tuis: ip̃e te cõstitus
suꝑ gentes et regna: Ad quid. uͥ ut euellas ⁊ destruas. ⁊
edifices. ⁊ plantes: Qui gͦ tulit te de domo patris tui. et
uireit te unctione miscd̃ie sue. attende queso et tũc ⁊ dem¬
ceps quanta fecit anime tue. qͣnta ꝑ te eccl̃ie sue. qͣnta in
agro dñico. celo ⁊ terra testibus. tãm potent ꝙͣ salubrit᷑
euulsa st̃ et destructa. ꝙͣ rursũ bene edificata. plantata.
ꝓpagata. Suscitauit deus furorẽ scismaticoꝵ in tuo tem¬
pͥore: ut tuo tempore contererent᷑. Bidi stultũ firma

Expanded text:
o successor Petri, judicabis, an debeat habere refugium o successor Petri, judicabis, an debeat habere refugium sedem Petri, qui Petri fidem impugnat. Tu, inquam, amice sponsi, providebis, quomodo liberes sponsam a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Sed ut paulo audacius loquar cum domino meo, attende etiam tibi ipsi, amantissime Pater, et gratiae Dei quae in te est. Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, ipse te constituit super gentes et regna? Ad quid, nisi ut evellas, et destruas, et aedifices et plantes? Qui ergo tulit te de domo patris tui, et unxit te unctione misericordiae suae, attende, quaeso, ex tunc et deinceps, quanta fecit animae tuae; quanta per te Ecclesiae suae, quanta in agro dominico, coelo et terra testibus, tam potenter quam salubriter evulsa sunt et destructa; quanta rursum bene aedificata, plantata, propagata. Suscitavit Deus furorem schismaticorum in tuo tempore, ut tuo opere contererentur. Vidi stultum firma
Abbreviated transcription (Latin):
bant ne de nr̃a absentia ⁊ scandalũ ppło. ⁊ cornua cresce¬
rent adu̾sario: ⁊ qr error magis confirmaretur ꝯ nõ esset
qui respond̾et aut contradic̾et. octum ad locũ et diem.
bam. Nolite p̃meditari qualiter respondeatis: dabit᷑ enĩ
uobis in illa hora quid loquamini. Et illud. Dñs mͥ ad¬
iutor: nõ timebo quid faciat mͥ homo. Cõuenerant au¬
tem p̃ter ep̃os et abbates plurumi uiri religiosi. et
de ciuitatibus magrĩ scolaꝵ. et clerici biterati multi:
⁊ rex p̃sens erat. Itaq in p̾sentia omniũ. adu̾sario stã¬
te ex adu̾so: ꝓducta st̃ quedã capitula de libris eius excepp¬
ta. Que ꝯ cep̾issent legi. nolens audire exmit: appollãs
ab electis iudicibus. quod nõ putaraus licere. Porro capi¬
tula oĩum iudicio ex aminataͥ inuenta st̃ fidei adu̾san¬
tia. contraria ueritati. Hec ꝓ me: ne leuitate aut cen¬
te temeritate usus. in tanto negotio putarer. Uerũ tu

Expanded text:
bant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cornua crescebant ne de nostra absentia et scandalum populo, et cornua crescerent adversario; et quia error magis confirmaretur, cum non esset qui responderet aut contradiceret, occurri ad locum et diem, bam, Nolite praemeditari, qualiter respondeatis: dabitur enim vobis in illa hora quid loquamini : et illud; Dominus mihi adjutor, non timebo quid faciat mihi homo . Convenerunt autem praeter episcopos et abbates plurimi viri religiosi, et de civitatibus magistri scholarum, et clerici litterati multi, et Rex praesens erat. Itaque in praesentia omnium, adversario stante ex adverso, producta sunt quaedam capitula de libris ejus excerpta. Quae cum coepissent legi, nolens audire exivit, appellans ab electis judicibus, quod non putamus licere. Porro capitula judicio omnium examinata, inventa sunt fidei adversantia, contraria veritati. Haec pro me, ne levitate, aut certe temeritate usus in tanto negotio putarer. 5. Verum tu,
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. sollicitante quidẽ ipo arthiep̃t senonensis. diẽ statuens
si posset statuere praua dognata sua: contͣ que ego au¬
sus mutire fuissem. Abniu: tum qr puer sum. et ille
uii. bellator ab adolescentia sua ͥ tũ qr iudicarẽ indignũ ra¬
tionẽ fidei humanis cõmitti ratiũtulis usq ad seniũ ag¬
tatã. quã tam certa at stabili ueritate constet esse sub¬
nixam. Dicebam suffic̾e scripta eius ad accusandũ eum:
matibus iudicare. Ille nchilominꝰ. inmo eo ampliꝰ leua¬
uit uocem. uocauit multos. congregauit complices.
q̃ de me ad discipulos mec suos scripserit dic̾e̾ nõ curo. disse¬
minauit ubiq se mͥ die statuto apud senonas responsurũ
Eriit sermo ad om̃s: et nõ potuit me latere. Dissimula¬
ui pͥmũ: nec enĩ satis rumore populari mouebar. Cedens
tñ licet uix ita ut flerem. consib cõsilio amicoꝵ. qui ui¬
dentes quomͦ se quasi ad spectatulũ om̃s pararent. tume¬

Expanded text:
mihi, sollicitante quidem ipso, archiepiscopus Senonensis, diem statuens mihi, sollicitante quidem ipso, archiepiscopus Senonensis, diem statuens si posset, statuere prava dogmata sua, contra quae ego ausus mutire fuissem. Abnui, tum quia puer sum, et ille vir bellator ab adolescentia: tum quia judicarem indignum, rationem fidei humanis committi ratiunculis agitandam, quam tam certa ac stabili veritate constat esse subnixam. Dicebam sufficere scripta ejus ad accusandum eum; matibus judicare. Ille nihilo minus, imo eo amplius levavit vocem, vocavit multos, congregavit complices. Quae de me ad discipulos suos scripserit, dicere non curo. Disseminavit ubique, se mihi die statuto apud Senonas responsurum. Exiit sermo ad omnes, et non potuit me latere. Dissimulavi primum: nec enim, satis rumore populari movebar. Cedens tamen licet vix, ita ut flerem consilio amicorum, qui videntes quomodo se quasi ad spectaculum omnes pararent, time
Abbreviated transcription (Latin):
illo suo bellico apparatu cutũmunitꝰ. añcedente qͦ ipm̃ artui
spiraculũ incedit ꝑ eas. Siquidẽ sibilauit apis q̃ erat in
francia api de italia. et cõuenerũt adu̾sus dñm ⁊ adũs¬
in pharetra: Ut sagutent in obscuro rectos corde. In uictu
autẽ ⁊ habitu habentes formã pietatis. s urtutẽ eiꝰ ab¬
negantes: eo decipiũt plures. quo transfigurant se ĩ an¬
gelos lucis . ꝙ sint sathane. Stans gͦ golyas una cũ armi¬
gero suo int̾ utrasq acies clamat adu̾sus phalangas
isił. exꝓbratq agminibus sc̃oꝵ: eo nimirũ audatius. qͦ
sentit daiud nõ adesse. Demq ĩ suggillationẽ doctorum
eccłie: magius effert laudibus philozophos. Adinuentio¬
nes illoꝵ et suas nouitates: catholicoꝵ patrũ doctrine ⁊
fidei p̃fert. Et ꝯ om̃s fugiant a facie eius: me omnium
mitumũ expetit ad singulare certamen. Deniq scripsit

Expanded text:
illo suo bellico apparatu circummunitus antecedente quoque ipsum ejus illo suo bellico apparatu circummunitus antecedente quoque ipsum ejus spiraculum incedit per eas. Siquidem sibilavit apis quae erat in Francia, api de Italia: et venerunt in unum advIautem et habitu habentes formam pietatis, sed virtutem ejus abnegantes, eo decipiunt plures, quo transfigurant se in angelos lucis, cum sint Satanae. Stans ergo Golias una cum armigero suo inter utrasque acies, clamat adversus phalangas Israel, exprobratque agminibus sanctorum, eo nimirum audacius, quo sentit David non adesse. Denique in suggillationem doctorum Ecclesiae, magnis effert laudibus philosophos; adinventiones illorum et suas novitates catholicorum Patrum doctrinae et fidei praefert: et cum omnes fugiant a facie ejus, me omnium minimum expetit ad singulare certamen. 4. Denique scripsit
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan noceat sedens in insidiis. ꝙͣ ille rugitus ĩ excelso
Qͣmqͣm nõ iam in insidiis sedeat. c̾uiꝰ iurulenta folia
utinã adhuc laterent in scriniis. et nõ in triuiis legerent᷑
Nolant libri. et qui oderant lucẽ qm̃ mali st̾. impegerũt
ui lucẽ: ponentes lucem tenebras. Urbibus et tastellis
ingerunt᷑ ꝓ̃ luce tenebre: ꝓ melle uł potins in melle uene¬
nũ passim omĩbus ꝓpinatur. Transierũt de gente in gentẽ
et de regno ad ppłm alterũ. Nouũ cudit᷑ ppłis et gentibus
euãgeliũ noua ꝓponitur fides: fundamentũ aliud ponit᷑
p̃ter id quod positũ est. De uirtutibus et uiciis nõ mor̃a¬
liter. de sacramentis eccł̃ie nõ fideliter. de archano sancte
trinitatis nõ simpliciten. nec sobrie dispuratur: sed
cũcta nobis in ꝑuersñ. cũta p̃ten solitum. et p̃t̾ ꝙͣ acte¬
punus ministi antur ꝓtedit gohias ꝓcero corꝑe. nobili

Expanded text:
forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. forsan noceat sedens in insidiis, quam ille rugiens de excelso. Quanquam non jam in insidiis; cujus virulenta folia utinam adhuc laterent in scriniis, et non in triviis legerentur. Volant libri: et qui oderant lucem, quoniam mali sunt, impegerunt in lucem, putantes lucem tenebras. Urbibus et castellis ingeruntur pro luce tenebrae; pro melle, vel potius in melle venenum passim omnibus propinatur. Transierunt de gente in gentem, et de regno ad populum alterum. Novum cuditur populis et gentibus Evangelium, nter id quod positum est. De virtutibus et vitiis non moraliter, de Sacramentis Ecclesiae non fideliter, de arcano sanctae Trinitatis non simpliciter nec sobrie disputatur: sed cuncta nobis in perversum, cuncta praeter solitum, et praeterquam accepimus, ministrantur. 3. Procedit Golias procero corpore, nobili
Abbreviated transcription (Latin):
tor nõ habe̾ ualemꝰ: ⁊ ob hoc exire quidem ambo pa¬
ri cupimus uolũtate si niõ pari intentione. Stulte
mͥ dudũ requiem ꝓmittebam siquidẽ leonina rabies
quieuisset: et pax eccłie redde̾tur. Nam ecte illa qͥeuit:
s nõ ego. Nesciebam me esse in ualle lacͥmarũ: aut ob¬
litꝰ fuerã habitare me in terra obliuionis. Non aitẽ¬
debam terrã in qua habito. spinas ⁊ tribulos gerim¬
nare mͥ: succisis succed̾e̾ nouas. Et rursus illis alias
sine fine sine int̾missione succresc̾e. Audieram hoc: sed
nelius ut nũc exꝑior. ip̃a uexatio dat intellectũ audi¬
tui. In nouatus est dolon. nõ ext̾minatus: lacrime in¬
undauerũt. qr inualuerũt mala: ⁊ exꝑtis priunã. irrunit
suꝑ eos nix. Ante faciem frigoris huiꝰ quis sustinebit:
Hoc frigore refrigescit caritas: Ut habũdet inquitas.
Teonẽ euasimus: s incidimꝰ in drachonẽ: qui nõ minus

Expanded text:
tior, non habere valemus. Et ob hoc exire quidem ambo patior, non habere valemus. Et ob hoc exire quidem ambo pari cupimus voluntate, sed non pari intentione. 2. Stulte mihi dudum requiem promittebam si quidem Leonina rabies quievisset, et pax Ecclesiae redderetur. Nam ecce illa quievit, sed non ego. Nesciebam me esse in valle lacrymarum, aut oblitus fueram habitare me in terra oblivionis. Non attendebam terram, in qua habito, spinas et tribulos germinare mihi; succisis succedere novas, et rursum illis alias sine fine, sine intermissione succrescere. Audieram hoc: sed melius, ut nunc experior, ipsa vexatio dat intellectum auditui. Innovatus est dolor, non exterminatus; lacrymae inundaverunt, quia invaluerunt mala; et expertis pruinam, irruit super eos nix. Ante faciem frigoris hujus quis sustinebit! Hoc frigore refrigescit charitas, ut abundet iniquitas. Leonem evasimus, sed incidimus in draconem, qui non minus
Abbreviated transcription (Latin):
Decesse est ut ueniant scandala. Necesse: et nõ suaue
Et ideo dicit ꝓpħ̾a. Quis dabit mͥ penuas sicut tolum¬
be. et uolabo et requiescam: Et apłs cupit dissolui: et
cũ xp̃o quiesce̾. Et alius quidã sc̃oꝵ. Sufficit mͥ dñe ait
tolle aĩam meã: neq enĩ melior sum ꝙͣ patres mei. Est
et mͥ nũt aliquid cõmune cũ sanctis: in uolũtate dũ¬
taxat nõ in merito Nam uellem ⁊ ip̃e mͦ de medio
fieri: uictus fateor a pusillanimitate sp̃t et tempesta¬
te. Uereor autẽ ne nõ sicut ꝑit̾ affectus: ita ꝑiter ⁊
paratus inueniar. Tedet uiuere: et an morĩ expedi¬
at nescio. Et ideo forte etiam ĩ uotis distem a scĩs.
ꝙ ip̃i ꝓuocent᷑ desideris melioꝵ: ꝯ ego scandalis ⁊ em̃¬
nis compellau exire. Deniq ait: dissolui ⁊ cũ xp̃o
esse multo melius. Ergo ⁊ in sancto appetitus ⁊ ĩ me
p̃uolet sensus. s in hac miserrima uita nec ille ha¬
bere quod appetit bonũ. nec ego quod molestũ pa¬

Expanded text:
la: necesse est, sed non suave. Et ideo dicit propheta: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam? et Apostolus cupit dissolvi, et cum Christo quiescere. Et alius quidam sanctorum, Sufficit mihi, Domine, ait, tolle animam meam; neque enim melior sum quam patres mei . Est et mihi nunc aliquid commune cum sanctis, in voluntate duntaxat, non in merito. Nam vellem et ipse modo de medio fieri, victus, fateor, a pusillanimitate spiritus et tempestate: vereor autem, ne non sicut pariter affectus, ita pariter et paratus inveniar. Taedet vivere, et an mori expediat, nescio; et ideo forte etiam in votis distem a sanctis, quod ipsi provocentur desiderio meliorum, cum ego scandalis et aerumnis compellar exire. Denique ait, Dissolvi et cum Christo esse, multo melius . Ergo et in sancto appetitus, et in me praevalet sensus: sed in hac miserrima vita nec ille habere quod appetit bonum; nec ego quod molestum pa
Abbreviated transcription (Latin):
qui nõ sum dignus uotari pater. claudant᷑ manibus
filioꝵ. ut extrema uideant. exitũ consolent᷑. spm̃ suis
desideriis leuent ad consortiĩ si dignũ iudicas beatoꝵ
cũ pauꝑũ corporibus pauꝑis corpus sepeliant. Hoc
ꝓrsus si inueni gr̃am in oculis tuis. p̃cibus ⁊ meri¬
tis corundẽ frm̃ meoꝵ obtinere toto affectu desidero.
Uerũptamen nõ mea uoluntas. s tua fiat. Net iͥ ui¬
uere uolo: uet mori. S dignũ est. ut qui dolorẽ meũ
audistis. eciã consolationẽ nõ ignoretis. si qua est
Pnnũ quidem ĩ om̃i labore et calamitate quã patior
solũ arbitror esse in causa eũ cui oĩa uiuũt. Uelim
uolim necesse est me uiuere illi qui meã sͥ ꝓpͥe uite po¬
sitione acqͥsiuit. qui et potens est si quid patinun ꝓ
ipõ recompensare nobis in illa die. misericors ⁊ ustꝰ
iudex. O si inuitus militauero ei ł dispensatio mͥ tm̃

Expanded text:
qui non sum dignus vocari Pater, claudantur manibus qui non sum dignus vocari Pater, claudantur manibus filiorum, ut extrema videant, exitum consolentur, spiritum suis desideriis levent ad consortium, si dignum judicas, beatorum, cum pauperum corporibus pauperis corpus sepeliant: hoc prorsus, si inveni gratiam in oculis tuis, precibus et meritis eorumdem fratrum meorum obtinere toto affectu desidero. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Nec mihi vivere volo, nec mori. 3. Sed dignum est ut qui dolorem meum audistis, etiam consolationem non ignoretis, si qua est. Primum quidem omni labore et calamitate, quam patior. solum arbitror esse in causa eum cui omnia vivunt. Velim, nolim, necesse est me vivere illi, qui meam sibi propriae vitae positione acquisivit; qui et potens est, si quid patimur pro ipso, recompensare nobis in illa die misericors et justus judex. Quod si invitus militavero ei, dispensatio mihi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
So hoc templo facilis mͥ uidebatur transitus ad illo̾
glosũ ad quod ꝓph̾a suspirat dicens unã ꝑetii a¬
dũd haut requirã. ut inhabitẽ in domo dnĩ om̃ibus
deebus uite mee. ut uideam uoluntatẽ dñi. et uisiteᷤ
templũ eius. Quid dicam quotiens id solatiũ int̾po¬
lasc̃e eat me ⁊ Ette hoc tertio nͥ sallor auulsa st̃ a me
quloera mes perariuili ablactati st̃ aute tempus. ip̃os
quos ꝑ euangeliũ gemu. nõ licet educaro. ꝓpͥa de¬
nq deserere. et aliena curare cogor: et dubito pene
quid magis egre feram. an subtrahi illis. aut intri¬
cari istis. Itane bone ih̾u tota deficiet in dolore ui¬
ta mea et anni mei ĩ gemitibus: Honũ mͥ ma¬
gis mori ꝙͣ iuuere est. nõ tñ nͥ inter frẽs. int̾ dome
tiusq esse constat. Inmo uͦ piũ est. ut in hoc remit¬
tas in ut refrige̾r priusqͣm abeam: et ampliꝰ non
ero. Si placeat᷑ dño meo ut oculi patris qualiscũꝙ

Expanded text:
Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud Ex hoc templo facilis mihi videbatur transitus ad illud gloriosum, ad quod Pabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae: ut videam voluptatem Domini, et visitem templum ejus . 2. Quid dicam? quoties id solatium interpolatum est mihi? Ecce hoc tertio, nisi fallor, avulsa sunt a me viscera mea. Parvuli ablactati sunt ante tempus: ipsos quos per Evangelium genui, non licet educare. Propria denique deserere, et aliena curare cogor: et dubito pene quid magis aegre feram, an subtrahi illis, aut intricari istis. Itane, bone Jesu, tota deficiet in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus! Bonum mgis mori quam vivere est, non tamen nisi inter fratres, inter domestiusque esse constat. Imo vero pium est ut in hoc remittas mihi, ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero. Si placet Domino meo, ut oculi Patris qualiscumque,
Abbreviated transcription (Latin):
tis memoria ur̃i: s quãto memoria dulcior: tanto absen¬
tia molestior. Heu mͥ q incolatus meus nõ solũ ꝓlonga¬
tus est. s eciã cumulatus. Et reuera uxta ꝓpham. suꝑ
dolorẽ uulnerũ meoꝵ addiderũt: qui me a uobis aliqũ uł¬
corpe sepant. Est cõmune exilĩ. ip̃mq molestũ satis:
qui quidiu sumꝰ in hoc corꝑe: ꝑegnamur a dño. Huic
accessit. et sp̃ale. quod pene impacientẽ me reddit: ut
rogar auuere sine uobis. Longa molestia. et tediosa cy¬
pectatio uanitati huit occupanti omĩa. tamdiu ma¬
nere subiectũ feculenti corꝑis horrido circundari ca¬
cere mortis uinculis. funibusq pct̃oꝵ uetdũ absolui
etr tauto tempore nõ esse cũ xp̃o. Ceterũ adu̾sus h
orũa unũ mͥ remediũ qualetunq erat. et uere datũ
desup ꝓ uultu idelicet glorie qui absconditꝰ ẽ usq
adhug uidere interim templũ dei scm̃ quod estis uos

Expanded text:
cis memoria vestri: sed quanto memoria dulcior, tanto absencis memoria vestri: sed quanto memoria dulcior, tanto absentia molestior. Heu mihi, quia incolatus meus non solum prolongatus est, sed et cumulatus! et revera, juxta Prophetam, super dolorecorpore separant. Est commune exsilium ipsumque molestum satis, quod quandiu sumus in hoc corpore, peregrinamur a Domino. Huic accessit et speciale, quod pene impatientem me reddit, ut cogar vivere sine vobis. Longa molestia, et taediosa exspectatio, vanitati huic occupanti omnia tamdiu manere subjectum, faeculenti corporis horrido circumdari carcere, et mortis vinculis, funibusque peccatorum necdum absolvi, et tanto tempore non esse cum Christo. Caeterum adversus haec omnia unum mihi remedium qualecumque erat, et vere datum desuper, pro vultu videlicet gloriae, qui absconditus est usque adhuc, videre interim templum Dei sanctum, quod estis vos.
Abbreviated transcription (Latin):
mores: et modicũ fermentũ totã massam corrumpit.
Gerite. plantate. negotiamini. ut antiqua mala nõ solũ
nõ iteretis: s eciã de iustis laboribus uestris expiare et
delere possitis. Scriptũ quippe est. Redemptio anime uiri.
ꝓpͥe diuicie. Et rursũ. Date elemosinã: et oĩa st̾ mun¬
da uobis. Q si nulitare placet. et ur̃e fortitudĩs ac
strenuitatis iterũ exꝑiri uires. arma ꝓbare delectat᷑ͥ nõ
equidem id p̃sumendũ adu̾sus uicinos ⁊ amicos: ꝯ ma¬
gis eccsie iiumicos expugnare deceret. l et regni urĩ
inuasam a siculis defensare coronam. Suꝑ illos sane
et honestius acquiretis: et iustius possidebitis acqͥsita
Deus pacis et dilectionis maueat semꝑ cũ oĩbus uo¬
D
solari aĩa mea nsq ad uos. Que enĩ mͥ est consola¬
tio in temꝑe malo et in loco ꝑegnationis mee. Nonue
ues ĩ dño: Minime quidẽ deserit me quotũq iero dus¬

Expanded text:
mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . mores, et modicum fermentum totam massam corrumpit . Serite, plantate, negotiamini, ut antiqua mala non solum non iteretis, sed etiam de justis laboribus vestris expiare et delere possitis. Scriptum quippe est: Redemptio animae viri, propriae divitiae ; et rursum: Date eleemosynam, et omnia munda sunt vobis . Quod si militare placet, et vestrae fortitudinis ac strenuitatis iterum 140 experiri vires, arma probare delectat; non equidem id praesumendum adversus vicinos et amicos, cum magis Ecclesiae inimicos expugnare deceret, sed et regni vestri invasam a Siculis defensare coronam. Super illos sane et honestius acquiretis, et justius possidebitis acquisita. Deus pacis et dilectionis maneat semper cum omnibus voAD solari usque ad vos. Quae enim est mihi consolatio in tempore malo, et in loco peregrinationis meae? Nonne vos in Domino? Minime quidem deserit me, quocunque iero, dul
Abbreviated transcription (Latin):
sanis. fidẽ dño pape. fi delitatẽ regi: uobis honorẽ. Hoc
enĩ expedit. hoc decet. hoc iusticia requirit. Audiuimus
uenisse ad nos nũcios ducis Rogerii: quid attulerint qͥdue
retulerint nos nescimus. Uerũ ego iuxta illud poete ut
uerũ fatear semꝑ timui danaos ⁊ dona ferentes. Si
quis forte in uobis quod deus auertat rem tã fedam
cõmitt̾e̾ dep̃hendat᷑. extende̾ uidelicet manũ ad turpe lucrũͥ
hũc ꝓtinus notate. et iudicate hostẽ noĩs ur̃i : ciuũ ꝓ¬
ditorem. ac uenditorẽ cõmuis honoris et honestatis
Si quis gͥ susurro in ppło. dẏaboli sͥ assumens uitẽ. iur¬
gia seminare. et pacẽ turbare uelle inueniatur reꝑiat᷑
quẽadmodũ ille discordie semꝑ est amator ⁊ auctor. huic
rigide censure remedio citius obiuetur: eo quippe pessi¬
me quo intime pesti. Hostilis ex̾citus uastat agros. do¬
mosq spoliat:ͥ praua autẽ consilia corrumpũt bonos

Expanded text:
sanis, fidem domino papae, fidelitatem regi, vobis honorem. Hoc sanis, fidem domino papae, fidelitatem regi, vobis honorem. Hoc enim expedit, hoc decet, hoc justitia exigit. Audivimus venisse ad vos nuntios ducis Rogerii: quid attulerint, quidve retulerint, nos nescimus. Verum ego juxta illud poetae, ut verum fatear, semper timui Danaos, et dona ferentes . Si quis forte in vobis quod Deus avertat! rem tam foedam committere deprehendatur, extendere videlicet manum ad turpe lucrum; hunc protinus notate, et judicate hostem nominis vestri, civium enditorem communis honoris et honestatis. Si quis item susurro in populo, diaboli sibi assumens vicem, jurgia seminare, et pacem turbare velle reperiatur, quemadmodum ille discordiae semper est amator et auctor; huic rigidae censurae remedio citius obvietur, eo quippe pessimae, quo intimae pesti. Hostilis exercitus vastat agros, domosque spoliat; prava autem consilia corrumpunt bonos
Abbreviated transcription (Latin):
scĩtatis. Tolle ꝑseuerantiã: uec obsequiũ mertedẽ habet.
uet beneficiũ gr̃am. nec laudẽ fortitudo. Deniq nõ qui ce¬
ꝑit. s qui ꝑseu̾auerit usq in fuiẽ: hic saluus erit. Saul
q esset paruulꝰ in oculis suis. rex est suꝑ isrł constitutꝰ.
nõ ꝑseuerans in hurlitate. et regnũ amisit et uitã. Si
cautela samson. si salomonis deuotio ꝑseuerantiã retinu¬
issent: nec is ꝓfecto pͥuaretur sapientia. nec ille uiribus.
Hot sũme honestatis insigne. hanc totius ꝓbitatis unicã
fidamꝙ custodem custodiri a uobis firmiter hortor ⁊ pre¬
tore scristodite diligenter: quod libenter audistis. Menic̃¬
tote Eciptũ q metuebat herodes ioħem: et libenter eũ
adiebat. Si beatus foret: si gudita libenter eq̃ seruasset.
deurq nõ qui audiunt: s bti inqͥt qui suidis̃t et custo¬
diuĩt uerbũ dei. Seruate ꝓinde uos pacẽ frĩbus ur̃is ꝑi¬

Expanded text:
sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, sanctitatis. Tolle perseverantiam, nec obsequium mercedem habet, nec beneficium gratiam, nec laudem fortitudo. Denique non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Saul cum esset parvulus in oculis suis, rex est super Israel constitutus: non perseverans in humilitate, et regnum amisit et vitam. Si cautela Samsonis, si Salomonis devotio perseverantiam retinuissent, nec is profecto privaretur sapientia, nec ille viribus. Hoc summae honestatis insigne, hanc totius probitatis unicam fidamque custodem, custodiri a vobis firmiter hortor et precor. Custodite diligenter quod libenter audistis. Mementote scriptum, quia metuebat Herodes Joannem, et libenter eum audiebat . Sed beatus foret, si audita libenter aeque servasset. Denique non qui audiunt, sed beati, inquit, qui audiunt, et custodiunt verbum Dei . 3. Servate proinde vos pacem fratribus vestris Pi