comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
remanebit. habens aliquid firꝰ¬
mitatis. ut rerum fine cognos¬
cant qd̃ ipse sit dñs. ꝗͣdo mise¬
rit ignem in egypto. quã dñs
ardere desidat ut fenũ. ligna
stpulam. que supͣ fundam̃tũ
xp edificate sunt concrem̃tur
& om̃s auxiliatores ꝑuersorũ
dogmatum conterant᷑. ex quo
intelligendum falsi nomini
scientiam. & eos de quib scͥp¬
tum est: dissipa dñe gentes
quȩ bella uolune. socios et
auxiliatores egypti ñcupari:
In die illa inquit egredientur
nuntii afacie dei: de quib in¬
semꝑuident faciem patrismei:
qui ẽ in celis: Ꝙ in sem̃tis para¬
qui mittuntur ut uniuersa
scandala congregent. & mittãt
ea in caminum ignis: ubi est
fletus oculoꝵ. et stridor denti¬
ut deterreant sue conterant
ethiopie confidentiam: qui ad
summũ malicie uerticẽ ꝑuene¬
runt: &e in euersione egypti
ethyopia conterat᷑ ⁊ pauieat.
eo qd̾ dies dñi sit ultionis atq
uindicte qua fugent᷑ tenebre

Expanded text:
remanebit, habens aliquid firremanebit, habens aliquid firmitatis, ut rerum fine cognoscant quod ipse sit Dominus, quando miserit ignem in Aegypto, quem Dominus ardere, desiderat, ut fenum, ligna, stipulae, quae supra fundamentum Christi aedificata sunt, concrementur, et omnes auxiliatores perversorum dogmatum conterantur. Ex quo intelligendum, falsi nominis scientiam, et eos de quibus scriptum est: Dissipa gentes quae bella volunt , socios et auxiliatores Aegypti nuncupari. In die, inquit, illa egredientur nuntii a facie Dei, de quibsemper vident faciem Patris mei, qui est in coelis . » Et in sementis paratii sunt, mittuntur ut universa scandala congregent, et mittant ea in caminum ignis: « ubi est fletus oculorum, et stridor dentiut deterreant sive conterant Aethiopiae confidentiam, qui ad summum malitiae verticem pervenerunt, ut in eversione Aegypti Aethiopia conteratur et paveat, eo quod dies Domini sit ultionis atque vindictae qua fugentur tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
filii federis et testam̃ti dei. qui
contemnentes angłoꝵ panem.
dati sunt: Tunc corruent sustẽ¬
tacula & fulchra egypti. que
eam innequita sustentabant
dialecticoꝵ argutie. ⁊ philoso¬
phoꝵ strophe. contumeliosum
quoq ac suꝑbum imꝑium des¬
truitur: qui omnia loquunt᷑
parrogantiam. & eccłiasticam
simplicitatẽ ducunt ꝓ nichili: A
turre enim syenis cadent in ea
quȩ ẽ in extremis terminis egyp¬
finis ẽ. ubi nilus innauigabilis
& catharactarũ fragor. & omĩa
inuia plenaq serpentum. et
uenenatoꝵ aĩantum: Sinautẽ
ut supͣ diximus. maglalus ma¬
gnificentiã. & syene gyrũ sonat
ꝑspicuum ẽ. qđ̃ egyptie opes et
contumeliosa forgitudo. amag¬
nificentia. id ẽ iactantia. & exal¬
tatione sui ꝑeat usq ad gyrum
egypti. uͥ nichil stabile est : s in¬
certo uoluitur lapsu: & ꝑue¬
nit ad ruinam: Tunc dissiꝑabũ¬
tur egyptiȩ ciuitates. & terra
desertaerit. & nulla cong̾gatio

Expanded text:
filii terrae foederis et Testamenti Dei, qui filii terrae foederis et Testamenti Dei, qui contemnentes Angelorum panem, dati sunt . Tunc corruent sustentacula et fulcra Aegypti, quae eam in nequitia sustentabant, dialecticorum argutiae, et philosophorum strophae. Contumeliosum quoque ac superbum imperium destruetur, qui omnia loquuntur per arrogantiam, et Ecclesiasticam simplicitatem ducunt pro nihili. A turre enim Syenes cadent in ea quae in extremis terminis Aegypfinis est: ubi Nilus innavigabilis est, et cataractarum fragor, et omnia invia plenaque serpentum, et venenatorum animantium. Sin autem ut supra diximus Magdalus, magnificentiam, et Syene, gyrum sonat, perspicuum est quod Aegyptiae opes, et contumeliosa fortitudo et magnificentia, id est, jactantia, et exaltationes vi pereant, usque ad gyrum Aegypti, ubi nihil stabile est; sed incerto 361 volvitur lapsu, et pervenit ad ruinam. Tunc dissipabuntur Aegyptiae civitates, et terra deserta erit, et nulla congregatio
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstine refideat firmitatis: sed
desertis fundam̃tis pessimis. po¬
natur fundam̃tum xꝑi: suꝑ
quo edificetur eccłia: Omnis
quippe plantatio ꝗͣ ñ plantauit
Unde et ieremias destruere itbe¬
tur que constructa erant: ut
lyddi & lybbies. & cubh. id est
arabes. & omne reliquũ uulgꝰ.
qͦs hybridas. atq mixtitios. lxxͣ
transtulerunt: qͦs om̃s ꝓ diuer¬
sitate uitioꝵ & interp̃tatione
nominũ. que in uisione tyri
posinmus. diuersas possumus
intelligere nationes: Uncle et
magnoꝑe ꝓuidendum ẽ. ne
corde reuertam᷑ in egyptum.
de qua semel exiuimus: & int̾
ceteras gentes inueniamur:
& ꝑeamus gladio. de qͦ in conse¬
quenub diciturꝰ: Iuuenes elio¬
poleos: & bubasti gladio cadeÑ:
Maxime cum iungatur. ⁊ filie
terre federis. siue testament
mei: simul mucrone ferient᷑:
De quib scriptũ est: Ue qͥ descen¬
dunt in egyptum ad auxiliũ:
in equis et currib confidentes.
Sin autẽ ceteraꝵ gentũ homines
trucidant᷑ in egẏpto. qͣtomagis

Expanded text:
stinae resideat firmitatis, sed desertis fundamentis pessimis ponatur fundamentum Christi, super quo aedificetur Ecclesia. « Omnis quippe plantatio, quam non plantavit Unde et Jeremias destruere jubetur quae constructa erant, ut Lydi, et Libyes et Chub, id est, Arabes, et omne reliquum vulgus, quos « Hybridas atque mixticios LXX transtulerunt: quos omnes pro diversitate vitiorum interpretatione nominum, quae in visione Tyri posuimus, diversas possumus intelligere nationes. Unde et Amagnopere providendum est, ne corde revertamur in Aegyptum, de qua semel exivimus, et inter caeteras gentes inveniamur; et pereamus gladio, de quo in consequentibus dicitur: Juvenes Heliopoleos et Bubasti gladio cadent, maxime cum jungatur, et filii terrae foederis, sive Testamenti mei simul mucrone ferientur, de quibus scriptum est: Vae qui descendunt in Aegyptum ad auxilium, in equis et curribus confidentes . Sin autem caeterarum gentium homines trucidantur in Aegypto, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
pharao. &. omnis mulgtudo
eius: dicit dũs ds: Utranq
editionem ex more cõmiscui
ubi tamen plur unum discre¬
pabant: ne duplex proposigo
augeret libroꝵ magnitudinẽ.
Ac primum sciendum qd que¬
cumq dicuntur de rege as¬
serioꝵ futuro tꝑre. in.lxx. p̾te¬
rito tꝑre dicta qui transacta
memorant. et sic uel ad arborẽ
uel ad pͥncipem loquitur assy¬
rioꝵ. ut tam masculino ꝗͣ fe¬
minino genere de una ꝑsona
intelligatur. dum et arbor re¬
fertur ad assyrium. & assyriꝰ
in arbore nominatur. nec de
in chaldea dñoꝵ atq regnanqũ
iracundiam prouocare. S dr̃
de rege assyrioꝵ qui eo iam tp̃r
captus fuerat a chaldeis: &. om̃e
robur assyriorum babylonio
subiacebat imꝑio: Unde & de¬
cem trib. hoc ẽ isrł assyrii capi¬
unt: Duas autem hoc ẽ uidam
& beniamin chaldei suꝑant:
et urbem subuertunt ierłm:
Dicturus gͥ contͣ pharaonem
regem egypti.et populum enus
sermo diuinus tali aduerfum

Expanded text:
Pharao et omnis multitudo Pharao et omnis multitudo ejus, dicit Dominus Deus. Utramque editionem ex more commiscui, ubi tamen plurimum discrepabant, ne duplex propositio augeret librorum magnitudinem. Ac primum sciendum, quod quaecumque dicuntur de rege Assyriorum futuro tempore, in LXX ptuaginta quasi transacta memorantur: et sic vel ad arborem vel ad principem loquitur Assyriorum, ut tam masculino quam feminino genere de una persona intelligatur, dum et arbor refertur ad Assyrium et Assyrius in arbore nominatur. Nec de in Chaldaea dominorum atque regnantium iracundiam provocare, sed dicitur de rege Assyriorum, qui eo jam tempore captus fuerat a Chaldaeis, et omne robur Assyriorum Babylonio subjacebat imperio, unde et decem tribus, hoc est, Israel, Assyrii capiunt. Duas autem, hoc est, Judam et Benjamin, Chaldaei superant, et urbem subvertunt Hierusalem. Dicturus igitur contra Pharaonem regem Aegypti: et populum ejus sermo divinus tali adversu
Abbreviated transcription (Latin):
n die ꝗͣdo descendit ad inferos
rui eum abysso. & ꝓhibui flu¬
mina eius. & cohercui aquas
multas. contritus ẽ siuie con¬
tenebratus ẽ suꝑ eum libanus.
& omnia ligna agri concussa
sunt. siue defecerunt a sonitu
ruine eius.commoui siue cõ¬
mote sunt gentes cũ deduce¬
rem eum siue eam ad infernũ:
cum his qui descendebant. si¬
ue descendunt in lacum: Et
consolata sunt interra infirma
omnia ligna uoluptatis siue
deltqarum. egregia atq p̃cla¬
ra in libano uniuersa que u¬
rigabantur aquis: Nam et
ipsi cum ea. siue cum eo des¬
cenclent.siue descenderunt
ad infernum ad interfectos
siue uulneratos gladio. et
brachium siue semenunius¬
cuiusq habitantiũ sedebit¬
sub umbracula eius in medio
nationum. siue uite sue pe¬
ribunt: cui assimilatus es o
inclite atq sublimis inter li¬
gna uoluptatis: Ecce deduc¬
tus es cum lignis uoluptatis
ad terram ultinã in medio
mcircuncisoꝵ dormies cumhis
qui interfectisunt gladio: Sie

Expanded text:
In die quando descendit ad inferos, In die quando descendit ad inferos, rui eum abysso: Et prohibui flumina ejus, et coercui aquas multas: Contristatus  Al. contritus est super eum Libanus, et omnia ligna agri concussa sunt sive defecerunt. A sonitu ruinae ejus commovi sive commotae sunt gentes, cum deducerem eum sive eam ad infernum cum his qui descendebant sive descendunt in lacum; et consolata sunt in terra infirma omnia ligna voluptatis sive deliciarum egregia atque praeclara in Libano: universaque irrigabantur aquis. Nam et ipsi cum ea sive cum eo descendent sive descenderunt ad infernum ad interfectos sive vulneratos gladio, et brachium sive semen uniuscujusque habitantium sub umbraculo ejus, in medio nationum sive vitae suae perierunt. Cui assiminclyte atque sublimis inter ligna voluptatis? Ecce deductus es cum lignis voluptatis ad terram ultimam, in medio incircumcisorum dormies cum his qui interfecti sunt gladio. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
erant in paradyso: Propterea:
hȩc dicit dñs ds: Pro eo qd su¬
blimata ẽ in alticudinẽ. & dedit
sumitatẽ suam uirentem atq
bium eleuatum ẽ cor eius in
altitudine sua tradidi eam.si¬
ue eum in manu fortissimi.siue¬
pͥncipis gentium. faciens faciet¬
iuxta impietatẽ eius ereci eam
& succindent illam alieni. et
crudelissimi nationum. siue
pestilentes gentium. & picient
eam suꝑ montes. & in cunctis
conuallib corruent rami eius.
& confringent᷑ arbusta eius in
uniuersis rupib. fiuie campis
terre. et recedent de umbracu¬
lo eius om̃s populi terre & re¬
linquent eam. in ruma eiues
habitauerunt. siue requieue¬
runt omnia uolatilia celi. ⁊ in
ramis erus fuerunt uniuerse
bestie regionis: quamobrem
ñ eleuabuntur in algcudine
sua omnia ligna aquarum.:
neq ponent sublimitatẽ suam
inter nemorosa atq frondosa.
traditi funt in mortem. ad terrã
ultimam in medio filioꝵ ho¬
minum ad eos qui descendunt
in lacum: Hec dicit dñs ds:

Expanded text:
 Propterea haec dicit Dominus Deus: Pro eo quod sublimatus est in altitudine, et dedit summitatem suam virentem atque elevatum est cor ejus in altitudine sua: Tradidi eum in manu fortissimi gentium; faciens facietuxta impietatem ejus ejeci eum. Et succident illum alieni et crudelissimi nationum, et pestilentes gentium, et projicient eam super montes, et in cunctis convallibus corruent rami ejus, et confringentur arbusta ejus in universis rupibus sive campis terrae, et recedent de umbraculo ejus omnes populi terrae, et relinquent eam. In ruina ejus habitaverunt sive requieverunt omnia volatilia coeli, et in ramis ejus fuerunt universae bestiae regionis. Quamobrem non elevabuntur in altitudine sua omnia ligna aquarum: neque ponent sublimitatem suam inter nemorosa atque frondosa traditi sunt in mortem ad terram ultimam, in medio filiorum hominum ad eos qui descenduin lacum. Haec dicit Dominus Deus:
Abbreviated transcription (Latin):
potest audre popłs. Unde
ꝙ apłs ad corithios loque¬
baturꝰ in quib audiebat᷑ forni¬
catio. & talis fornicatio. quȩ nec
inter gentes: Qd̃ est lac potũ
dedi uobis ñ escam : id ẽ so¬
lidum cibum: Necdum enim
caꝑe poterat: ad quos rursũ
dicit: Filioli mei qͦs iterum
parturio: donec formet᷑ xꝑc

Expanded text:
potest audire populus. Unde potest audire populus. Unde et Apostolus Corinthiis loquebatur , in quibus audiebatur fornicatio, et talis fornicatio, quae nec inter gentes quidem: Lac vobis potum dedi, non escam, id est, solidum cibum: necdum enim capere poteratis . Ad quos rursum dicit: Filioli mei, quos iterum partur
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃q iuxta .lxx. diciturꝰ. filii
sadoch qui interpe iustus.
in hebraico ñ habetur: Ibi in¬
quit sacerdotes ponent scã
iuge offerant sacrificium. s
litate peccati atq ignorante.
sciant placare dñm. qr ip̃se
locus sc̃s est: & sacerdotalis
in eo dignitas cõmoratur. que
possit rogare pro oteris: Quã¬
do aũ procedendum ẽ ad eos
qͥ ñ possunt templi adita pe¬
netrare. nec diuine scientie
archana cognoscere. eg̾diant᷑
inqͥt foras ad eos sac̾dotes.
in atrium exterius. nequaꝗͣ
cum his uestĩtis qͥb intrin¬
illud qd̃ saluator ꝓhibet di-¬
cens: Nolite dare scm̃ canib
nec ꝓici atis margari¬
tas ante porcos : s ponent
uestim̃ta sua uitrinsecus qͥb
induuntur qͣdo ministrant
in templi aditis. scã enim ft̃:
& ad eos qui ꝑfectam ñ ha¬
bent scĩtatem ñ debent pro¬
ferri. accipientq alia uesti¬
menta ⁊ sic ꝓcecdent ad ppłm:
sic inqͥt loquent᷑ ad ppłm. qͦmͦ

Expanded text:
Quodque juxta LXX dicitur: Filii Quodque juxta LXX dicitur: Filii Sadoc, qui interpretatur justus, in Hebraico non habetur. Ibi, inquit, sacerdotes ponent sanctjuge offerant sacrificium, sed litate peccati, atque ignorantiae, sciant placare Dominum, quia ipse locus sanctus est, et sacerdotalis in eo dignitas commoratur, quae possit rogare pro caeteris. Quando autem procedendum est ad eos, qui non possunt templi adyta penetrare, nec divinae scientiae arcana cognoscere: egrediantur, inquit, foras ad eos sacerdotes in atrium exterius: nequaquam cum his vestimentis quibus intrinillud quod Salvator prohibet, dicens: Nolite dare sanctum canibus, nec projiciatis margaritas ante porcos . Sed ponent vestimenta 516 sua intrinsecus, quibus induuntur, quando ministrant in templi adytis; sancta enim sunt, et ad eos qui perfectam non habent sanctitatem, non debent proferri: accipientque alia vestimenta, et sic procedent ad populum. Sic, inquit, loquentur ad populum, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
discimus multas ciboꝵ ẽẽ
diuersitates: quib uesci sa¬
cerdotib licet. uel ñ licet.
Ꝙ de his ipsis qͦs licet in cibo
sumere. ñ in omnib sumt̾i¬
tur locis. nec ab omnib
neq om̃i tꝑre garophilatia a¬
quilonis & austri puto ẽẽ. quȩ
uel historie contineant simplici¬
tatem ł sp̾alis intelligentie sa¬
cram̃ta: ut ꝑ aquilonẽ ue¬
niamus ad meridiem:Neq
enu sic legenda ẽ littera. et
historie fundam̃ta iacienda:
ut ñ ueniamꝰ ad culmina:
nec ita pulcherrimo edificio
tecta ponenda: ut nequaꝗͣ
fundam̃ta suit solida: S ac̾do¬
tes aũ qui uescuntur in cella¬
riis. in quib multe diuitie
continentur ipsi st̃ qui appro¬
pinquant ad dñm. de quib
scriptura testatur: qd̃ moyses
appropinquauerit ad dñm.
et ceteri accedẽ ñ potuerunt:
n edificatione templi mistici.
ꝙ in eccłiȩ sacram̃to multi ft̃
sacerclotes ꝙ apłici uiri qͥ ac¬
cedunt ad dñm. & ñ in quo¬
libet loco: s in scã scõrum:

Expanded text:
discimus, multas ciborum esse diversitates, quibus vesci sacerdotibus licet, vel non licet, et de his ipsis quos licet in cibos sumere, non in omnibus sumuntur locis, nec ab omnibus, nec omni tempore. Gazophylacia Aquilonis Austri puto esse, quae vel historiae contineant simplicitatem, vel spiritualis intelligentiae sacramenta, ut per Aquilonem veniamus ad Meridiem. Neque enim sic legenda est littera, et historiae fundamenta jacienda, ut non veniamus ad culmina; nec ita pulcherrimo aedificio tecta ponenda ut nequaquam fundamenta sint solida. Sacerdotes autem qui vescuntur in cellariis, in quibus multae divitiae continentur, ipsi sunt qui appropinquant ad Dominum: de quibus Scriptura testatur , quod Moyses appropinquaverit ad Dominum, et caeteri accedere non potuerint. In aedificatione templi mystici, et in Ecclesiae sacramento multi sunt sacerdotes et ap non in quolibet loco, sed in sancto sanctorum.
Abbreviated transcription (Latin):
scõrum. & ibi ponent sc̃ã
scõrum oblationẽ ꝓ peccato.
et ꝓ delicto: Locus enim:
sc̃s est: Cum aũ ingressi fue¬
rint sacerdotes. ñ egredient᷑
de scĩs in atrium exterius.
& ibi reponent uestim̃ta sua
in quib ministrant. qr sc̃a
sunt: uestienturq uestñtꝗs

Expanded text:
orum. Ibi ponent Sancta santorum et oblationem pro peccato et pro delicto. Locus enim sanctus est. Cum autem ingressi fuerint sacerdotes non egredientur de sanctis in atrium exterius: et ibi reponent vestimenta sua, in quibus ministrant, quia sancta sunt, vestienturque ves
Abbreviated transcription (Latin):
oleo offeruntur in sacrificio:
olocaustum uͦ est qd totum
offertur deo.⁊sacro igne con¬
sumiturꝰ : pacifica. quando
reconciliamur deo. & pro
nobis apłs loquiturꝰ: Preca¬
mur pro xꝑo: reconciliam:¬
ni deo: E in alio loco: Deus
erat in xꝑo:mundum recon¬
cilians sibi. Iste autẽ pͥnceps
cui primitie de amimantib
offeruntur. ipse ẽ et rex. ut
in crucis quoq titulo de¬
monstratur. hebraicis. et
grecis. litteris ac latinis. ni¬
tentibusq iudeis ut depo¬
neretur titulus triumpha¬
lis : gentium in pilato turba
respondit: Qd̃ scripsi scͥpsi:
Suꝑ principe inquit erunt:
Pulchre sacerdotalis dignitas
commonetur cui subiecta fit
officio. ut sciat se sacrificiũ
debere in cunctis sollemni¬
tatib tam uidelicet in kl̃is
id est neomeniis ꝗͣ in sab̃b̃is
ꝗͣdo tenebris cuncta oꝑien¬
tib lunaris exordiũ luminis
est. & in requie sabbatoꝵ. ut
faciat uidelicet pro peocato

Expanded text:
oleo offeruntur in sacrificio. Holocaustum vero est, quod totum offertur Deo, et sacro igne consumitur. Pacifica, quando reconciliamur Deo; et pro nobis Apostolus loquitur: Precamur pro Christo, reconciliamini Deo . Et in alio loco: Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Iste autem princeps, cui primitiae de animantibus offeruntur, ipse est et rex: ut in crucis quoque titulo demonstratur Hebraicis et Graecis litteris ac Latinis. Nitentibusque Judaeis, ut deponeretur titulus triumphalis, gentium in Pilato turba respondit: Quod scripsi, scripsi . Sub principe, inquit, erunt. Pulchre sacerdotalis dignitas commonetur, cui subjecta sit officio; ut sciat se sacrificium,debere in cunctis solemnitatibus: tam videlicet in kalendis, id est, neomeniis, quam in sabbatis: quando tenebris cuncta operientibus, lunaris exordium luminis est: et in requie sabbatorum: ut faciat videlicet pro peccato
Abbreviated transcription (Latin):
cingit ⁊ uallat omnia: ⁊ha¬
bitatores templi sui p̃stat tu¬
alttudinẽ: quȩ consu̾mat᷑
in uno cubito Qd̃ aũ ibi ad¬

Expanded text:
cingit et vallat omnia, et habitatores templi sui praestat tualtitudinem, quae consummatur in uno cubito: quod autem ibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
qr nc̃ ꝑ speculum in enigmate¬
uidemus: Cum aũ uenerit
qd̃ ꝑfectum ẽ: tc̃ qd̃ ex parte
ẽ destrueturꝰ: Unde ⁊ moy¬
ses in tabernaculo. & salomõ
in edificio. ñ ueritatẽ tentorii¬
⁊ templi. s similitudinẽ figu¬
tamq fecert: ut ꝑ hec que
minora sunt ⁊ terrena. ea q̃
in celestib & in sꝑali elificio
st̃. intelligere possemus: Uir
aũ qui ꝓpħam eduxerat in
trum. quarto ad mare. id ẽ
ad occidentem: ꝑ .iiii. uideli¬
cet uentos murum in circui¬
tu tam in longitudine ꝗͣ in
latcudine hoc ẽ ꝑ quadrũ.
qͥ murus simul habebat . ⁊ĩ.
calamos: Sinaũ calamus
pars cubiti ẽ. ꝑspicuum est
murum exteriorẽ habuisse
ꝑ circuitum calamos. Iĩ.
Prudens lector et diligens le¬
gat librũ ih̾unaue:⁊ inue¬
niet quomͦ in suburbanis ħ
mensura seruetur: Unde ⁊
legio demonũ hunc numerũ
elegit in suffocatione por

Expanded text:
us in aenigmate. Cum autem venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte est destructur . » Unde et Moyses in tabernaculo, et Salomon in aedificio non veritatem tentorii templi, sed similitudinem figuramque fecerunt, ut per haec, quae minora sunt et terrena, ea quae in coelestibus, et in spiritali aedificio sunt, intelligere possimus. Vir autem, qui prophetam eduxerat, netrum: quarto ad mare, id est, ad occidentem. Per quatuor videlicet ventos murum in circuitu tam in longitudine, quam in latitudine, hoc est, per quadrum. Qui murus simul habebat duo millia calamos. Sin autem calamus pars cubiti est, perspicuum est murum exteriorem habuisse per circuitum calamos duo mimillibus. Prudens lector et diligens legat librum Jesu Nave, et inveniet quomodo in suburbanis haec mensura servetur. Unde et legio daemonum hunc numerum e
Abbreviated transcription (Latin):
gitudine quingentoꝵ cubitoꝵ¬
gi locum: Sciendũ. qd̾ post
uentũ orientalem. & aqͥlonẽ
in uento australi & occidenta
sit: Illi enim pͥmũ posuert̃
occidentalem id ẽ mare. et
postea australem. cũ apud
hebreos pͥmũ ponat᷑ uentus
australis: & postea occiden¬
talis: Qõq scriptura nc̃ ctic̃
cumq cõplesset m̃suras do¬
mus interioris. eduxit me
ꝑ uiam porte que respicit
ad uiam orientalem. ostend̃
cuncta que supͣ dicta sunt
⁊ foruisecus et extrinsecus:
in iteriorib templi. hoc est
Eduxit me ꝑ uiam porte que
respiciebat ꝑ uiam orientalẽ
& mensus ẽ eam undiq ꝑ

Expanded text:
itudine quingentorum cubitorgi locum. Sciendum quod post ventum Orientalem et Aquilonem, in vento Australi et Occidentalterus sit. Illi enim primum posuerunt, Occidentalem, id est mare; et postea Australem, cum apud Hebraeos primum ponatur ventus Australis, et postea Occidentalis. Quodque Scriptura nunc dicit: cumque complesset mensuras domus 517 interioris, eduxit me per viam portad viam orientalem, » ostendit cuncta, quae supra dicta sunt, et forinsecus et intrinsecus, et in interioribus templi, hoc est,« Eduxit me per viam portae, quae respiciebat ad viam orientalem, et mensus est eam undique
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ẽ pro operum qualitate
atq mensura: Olei autem
ħin. offeret ꝑ singula oephi.
hoc est oleum quod sͥ qͥnq
uirgines p̃parauerunt. ut
ungat similam siue cõmisce
at. & omnis oblatio dei ple¬
na sit lumine ueritatis. et
exhilaretur facies offerents¬
in oleo: Die autem kalencla¬
rum. hoc est die tricesimo.
qñ primogenita & leuite
numerantur in lege preter
omnem isrł. de quib supra
capitulo disserunus. et
agni sex. & arietes immacu¬
lat. et cetera que offerunt᷑
in sabbats: ut eternam re¬
quiem consequam᷑. & mere¬
amur audire: Euge serue
bone. quia in paucis fidelis
fiusti: supra multa te consti¬
tuam: intra in requiẽ dñi
tui: Ꝙ non solum ad portã

Expanded text:
hoc est, pro operum qualitate atque mensura . Olei autem hin offeret per singula ephi, hoc est, oleum quod sibi quinque virgines praeparaverunt; ut ungat similam, sive commisceat, et omnis oblatio Dei plena sit lumine veritatis, et exhilaretur facies offerentis oleum. Die autem kalendarum, hoc est, die tricesimo, quando primogenita et Levitae numerantur in Lege, praeter omnem Israel, de quibus supra capitulo disseruimus, et agni sex, et arietes immaculati, et caetera quae offeruntur in sabbatis, ut aeternam requiem consequamur, et mereamur audire: Euge, serve bone, quia in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam, intra in requiem Domini tui ; et non solum ad porta
Abbreviated transcription (Latin):
ad se cuprunt dei extre sermo¬
nem: & ꝓpterea .u. cubitorum
mensura in eis ponitur: ut
ad sensus quinq. omĩa refer¬
re doceantur: Limen quoq
alter ius porte. fiue ut in .lxx.
contineturꝰ. sodĩ uestibuli. et
tercii eiusdem unius calami
mensure est: Post qd̃ uestibu¬
lum eius. hoc ẽ lunen porte
introitum .uiii.ponuntur
cubita. ut interiora uestibu¬
li nequaꝗͣ septenariũ mime¬
unum. s octonariũ teneant.
qui ad resurrectionis. & diei
dñce ꝑtinent sacram̃tum.
R infronte inquit eiusdẽ uesti¬
buli duo erant cubita. que ł
ad utrumq ꝑtinent instrum̃¬
tum. ł ad litterã et sꝑm. ł ad
misteriũ forcipis qua in isaia
de altari carbo comp̃hendit᷑
et defertur ad ꝓphete labia
purganda: & ut sciamꝰ qͥd sit
sit hoc uestibulum. qd̾ .uiii.⁊¬
duob terminat᷑ : ponit ma¬
nifestus: Uestibulum autem
porte erat intrinsecus.: ꝑ qd̃
ꝑuenimꝰ ad templum dei:
erant hinc: ⁊tres inde. m̃sure

Expanded text:
ad se cupiunt Dei exire sermoad se cupiunt Dei exire sermonem, et propterea quinque cubitorum mensura in eis ponitur, ut ad sensus quinque omnia referre doceantur. Limen quoque alterius portae, sive ut in Septuaginta continetur, setertii ejusdem unius calami mensurae est. Post quod vestibulum ejus, hoc est limen portae introitum octo ponuntur cubita, ut interiora vestibuli nequaquam septenarium numeunum, sed octonarium numerum teneant qui ad resurrectionis et diei Dominicae pertinent sacramentum. in fronte, inquit, ejusdem vestibuli duo erant cubita, quae vel ad utrumque pertinent instrumentum, vel ad litteram et spiritum, vel ad mysterium forcipis, qua in Isaia de altari carbo comprehenditur, et defertur ad prophetae labia purganda. Et ut sciamus quod sit hoc vestibulum quminatur, ponit manifestius: Vestibulum autem portae erat intrinsecus, per quod pervenimus ad templum Dei. erant hinc, et tres inde, mensurae
Abbreviated transcription (Latin):
minus ẽẽ ab eo qd̃ dubium
derelinquitur: Istam arbitror
portam: de qua in psalmis ca¬
nitur: Hȩc porta dni: iusti intͣ¬
bunt ꝑ eam: Mensus ẽ limen
porte: ut scire ualeamꝰ omĩa
patẽre noticie dei: qd limen
in latitudine unius dicit᷑ cala¬
mi. & de altitudine silet᷑. ac lon¬
gitudine: Uia enim ẽ & introi¬
tus. & ꝑ eam ad interiora per¬
gendum ẽ: licet in hoc loco.lxx.¬
plerisq codicib continetur.
alcitudinem dixerint. cubicła
mos: s uiter thalanũ ⁊ tha¬
lamum .u. tantũ sunt cubita
ut inter iora cubictiloꝵ plenã
habeant menfurã calami. id ẽ
.ui. cubitoꝵ ⁊ palmi untus. dũ
oꝑa pariter ratioq consentuN:
Ea uͦ quȩ extrinsecus st̃: hoc ẽ
inter thalamũ ⁊ thalamum
secreta penetrar̃t: nec posfc̃
dicere: Introduxit me rex in
cubiculum stum: & alibi:
Omnis gła eius filie regis intrin¬
secus: s disciptlis cum xꝑo
domi cõmorantib misteria
eius audire ñ possunt. ⁊foris

Expanded text:
minus esse ab eo, quod dubium minus esse ab eo, quod dubium derelinquitur. Istam arbitror portam, de qua et in Psalmis canitur: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Mensusque est limen portae, ut scire valeamus omnia patere notitiae Dei. Quod limen in latitudine unius dicitur calami, et de altitudine siletur ac longitudine. Via enim est et introitus, et per eam ad interiora pergendum est plerisque codicibus continetur, latitudinem dixerint, cubiculamos, sed inter thalamum et thalamum quinque sint cubita, ut interiora cubiculorum plenam habeant mensuram calami, id est, sex cubitorum et palmi unius, dum opera pariter ratioque consentiunt. Ea vero quae extrinsecus sunt, hoc est inter thalamum et thalamum secreta penetrarunt, nec possunt dicere: « Introduxit me rex in cubiculum suum . » Et alibi: « Omnis gloria filiae regis intrinsecus ; » sed discipulis cum Christo domi commorantibus mysteria ejus audire non possunt, et foras
Abbreviated transcription (Latin):
sationem ur̃am. que in .ui. dieb
in quib mundus factus ẽ. con¬
tinetur: ⁊ notam eẽ ⁊ rationũ
oꝑm singuloꝵ: ut aliud ad oꝑa
ꝑtineat. aliud ad mentẽ: Vnde
⁊ latitudo equa ẽ altitudinis:
quoꝵ latitudo ad oꝑauit dixi¬
mus. altitudo refertur ad ani¬
mum. qui ad alta festinat:
llud autẽ semel monuisse suffi¬
ciat. nosse me cubitum. & cu¬
bita neutrali appellari genere.
s ꝓ simplicitate & facilitate in¬
telligentie. uulgiq confuetu¬
dine ponere.⁊ genere masculi¬
no: Non enim cure nobis est
uitare sermonũ uitia. s scͥp¬
ture sc̃e obscuritatem: quib¬
cumq uerbis disserere: Ingre¬
ditur gͥ uir cui oriens nom̃ est
ꝑ portam orientalem. ut illu¬
minet eos qui in pͥma uestibu¬
li fronte reppererit. siue in ip¬
so introitu porte. ñ ꝑunum.
s ꝑ plures gradus quoꝵ silet
numerus. utascensionis appa¬
reat difficultas. & quodcũq
gradꝰ tibi proposueris. scias

Expanded text:
sationem nostram, quae in sex diebus sationem nostram, quae in sex diebus in quibus mundus factus est continetur, et notam esse rationem operum singulorum, ut aliud ad opera pertineat, aliud ad mentem. Unde et latitudo aequa est altitudini: quorum latitudo ad opera, ut diximus; altitudo refertur ad animum, qui ad alta festinat. Illud autem semel monuisse sufficiat: nosse me cubitum, et cubita neutrali appellari genere, sed pro simplicitate, et facilitate intelligentiae, vulgique consuetudine, ponere et genere masculino. Non enim curae nobis est vitare sermonum vitia, sed Scripturae sanctae obscuritatem quibuscumque verbis disserere. Ingreditur igitur vir, cui Oriens nomen est, per portam Orientalem, ut illuminet eos, quos in prima vestibuli fronte repererit, sive in ipso introitu portae: non per unum, sed per plures gradus, quorum siletur numerus, ut ascensionis appareat difficultas, et quotcumque gradus tibi proposueris, scias
Abbreviated transcription (Latin):
ci dei. edificati suꝑ fundamen¬
tum apłorum et propħarum.
ipso summo angulari lapide
xꝑo iħu: in qͦ omis edificatio
compacta. crescit intemplum
scm̃ in dño: in qͦ et uos suꝑ edi
hisdem pene uerbis. qr eodem
credidistis qm̃ bonus dñs. ad
quẽ accedentes lapidẽ uiuen¬
tem ab hominib qͥdem repro¬
batum. a deo autẽ electum et
honoratum. & ipsi ut lapides
uiuentes edificamtni domus
spiritalis in sacerdotum scm
offerre spiritales uictimas.
ni intempli fundamentis. qͥ
in medio. qui in suꝑiorib lo¬
cis. ⁊ inferioris mensure. uel
ñ tam solide firmitatis in muro
& extra templum incircuitu.
enim parui roboris nec mini¬
me firmitatis: impositos de¬
suꝑ lapides sustuere: Unde
scribit apłs: ad credentes:
niuioem onera ur̃a portantes:
& in alio loco scͥptum ẽ: ñ deb̾e
nos pondus assumere. qd̃ fer¬
re ñ possumus Calamꝰ autẽ
mensure qui habebat .ui. cu¬
bita ⁊ palmum unum. illud
significat notam ẽẽ deo conu̾i¬

Expanded text:
dificati supra fundamentum apostolorum, et prophetarum, ipso angulari lapide Jesu Christo, in quo omnis aedificatio compacta crescit in templum sanctum in Domino: in quo et vos superaedifeisdem pene verbis, quia eodem credidistis quoniam bonus uem accedentes lapidem viventem, ab hominibus quidem reprobatum, a Deo autem electum, et honoratum, et ipsi ut lapides viventes aedificamini domus spiritualis in sacerdotium sanctum, offerentes spirituales victimas ani in templi fundamentis, qui in medio, qui in superioribus locis, et inferioris 472 mensurae, vel non tam solidae firmitatis in muro, et extra templum in circuitu τοῦ enim parvi roboris nec minimae firmitatis, impositos desuper lapides sustinere. Unde scribit Apostolus ad credentes: Invicem onera vestra portantes . Et in alio loco scriptum est: non debere nos pondus assumere, quod ferre non possumus. Calamus autem mensurae, qui habebat sex cubita, et palmum unum, illud significat, notam esse Deo conver
Abbreviated transcription (Latin):
ant sentiens me clausam pul¬
sare ianuam. s: legenda con
uenia sunt: Alioquin potu
simplicẽ ignorantiã confiteri
& om̃e studiosoꝵ amputare
desiđium. Sicut enĩ aꝑfec¬
ta scientia ꝓcul sumꝰ. leuoris
culpe arbitram᷑ : saltim pa¬
rum ꝗͣ om̃ino nichil dicere:
Et fecit frontes ꝑ lx.
cubitos. & ad frontẽ atrium
porte undiq ꝑ circuitum:
W ante faciem porte que ꝑtinge¬
bat usq ad faciem uestibuli
porte interioris: Qͥnquagin¬
ta cubitos. ⁊ fenestras obliqͣs

Expanded text:
ant, sentiens me clausam pulant, sentiens me clausam pulsare januam: sed legenda cum venia sunt; alioquin potui simpliciter ignorantiam confiteri, et omne studiosorum amputare desiderium. Sicut enim a perfecta scientia procul sumus, levioris culpae arbitramur saltem parum, quam omnino nihil dicere. « Et fecit frontes per sexaginta cubitos, et ad frontem atrium portae undique per circuitum. Et ante faciem portae, quae pertingebat usque ad faciem vestibuli portae interioris, quinquaginta cubitos, et fenestras obl
Abbreviated transcription (Latin):
unus finis utrimq. dum ue
tus ⁊ nouum testam̃tum u¬
na xꝑi m̃sura cõplectitur:
Ꝙ altitudinẽ .xxx. cubitoꝵ arce
noe: unus cubitus includit:
posuere. thau. uel. theẽ. uer¬
gentes atq mutantes ꝑ fingu¬
la loca ut uoluerint hebraica
nomina. sex cubitoꝵ erant
ex utraq parte qd̾ dr̃ hinc ⁊
inde.⁊ nequaꝗͣ habeant pal¬
mum. nec rationẽ defuꝑ ad¬
ditam. que p̾sentem conuer¬
sationem ad futurã beatitu¬
dinem ꝓuocaret: s tantum
ui. cubita: Unde sequitur:
Ꝙ mensus ẽ portam atecto tha¬
lami usq ad tectũ siue parie¬
tem eius: ꝙ inuenit laticudinis
.xxu. cubita. qͥ et ipse numerꝰ
licet quadrus sit: tam̃ refert᷑
ad sensus. Si enim qͥnos cu¬
bitos contͣ se qͥnqͥes ordina
ueris .xxu. numerũ efficies.
qͥ ẽ inter tectũ thalamorũ ⁊
tectum. ⁊tam̃ utrumq e re¬
gione sui positum: a summis
partib habet ostiũ contͣ ostrũ:
Hñ friuola uid eant᷑ ẽẽ lectori
licet ⁊ mͥ ipsi qui dicto displice¬

Expanded text:
utrinque: dum et vetus et novum Testamentum una Christi mensura complectitur, et altitudinem triginta cubitorum arcae Noe unus cubitus includit. tuaginta posuere thau, vel thee, vertentes atque mutantes per singula loca, ut voluerunt Hebraica nomina, sex cubitorum erant ex utraque parte, quod dicitur, hinc et inde, et nequaquam habebant palmum nec rationem desuper additam, quae praesentem conversationem ad futuram beatitudinem provocaret, sed tantum sex cubita. Unde sequitur: Et mensus est portam a tecto thalami usque ad tectum, sive parietem ejus: et invenit latitudinique cubita qui et ipse numerus, licet quadrus sit, tamen refertur ad sensus. Si enim quinos cubitos contra se quinquies ordinauintum numerum efficies, qui est inter tectum thalamorum et tectum: et tamen utrumque e regione sui positum a summis partibus habet ostium contra ostium. Haec non frivola videantur esse lectori, licet et mihi ipsi dicta displice
Abbreviated transcription (Latin):
dixisset ꝑ otest aũ portalimi¬
ns in quꝰa sacratus ẽ numerꝰ
ueteris ⁊ noui instrum̃tum:
ł ipse dñs intelligi qui dicit:
Egosum ostium: uel certe õs
scĩ. ꝑ qͦs ingredim᷑ ad noticiã
dei ÷ quoꝵ apls paulus loque¬
batur. Os meum patet ad uos
o chorinthi: & dilataui uos:
Tredecim autẽ cubiti pꝰ octona¬
rium nimerũ libroꝵ moysi
continent sacram̃tum. qui ⁊
in qͥnq monstrat᷑ panib. &
in samarttana euglłii quȩ ar¬
guitur qd quinq habuerit
uiros. & sextum quẽ putabat
habere ñ habeat: & tam̃ octo¬
narius ⁊ quinarius numerꝰ

Expanded text:
itos. Potest autem porta liminis, in quo sacratus est numerus veteris et novi instrumenti, vel ipse Dominus intelligi qui dicit: « Ego sum ostium . » Vel certe omnes  quos ingredimur ad notitiam Dei, quorum apostolus Paulus loquebatur: Os meum patet ad vos, o Corinthii; et: Dilatamini et vos . Tredecim autem cubiti post octonarium numerum, librorum Moysi continent sacramentum, qui et in quinque monstrantur panibus , et in Samaritana Evangelii , quae arguitur quod quinque habuerit viros, et sextum quem se putabat habere, non habebat: et tamen octonarius, et quinarius numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse erit eis in pastorem: ego aut̃
dñs ero eis in dm̃: et seruus m̃s
dauid princeps eoꝵ in medio
eorum: Ego dñs loquutus sum
&. faciam cum eis pactum. siue
testamentum pacis. ꝙ cessare fa¬
ciam bestias pessimas de terra.
curi dormient in saltib . & ponã
cos in circuitu collis mei bene¬
dictionem. & dedueam siue da¬
bo imbrem in tempore suo plu
itie benedictionis erunt. & da¬
bit lignum agri. siue dabunt lig¬
na camporum fructum suum.
et terra dabit germen suum. siue
fortitudinem. & erunt siue habi¬
tabunt interra sua absq timore.¬

Expanded text:
ipse erit eis in pastorem. Ego autem ipse erit eis in pastorem. Ego autem Dominus ero eis in Deum, et servus meus David princeps in medio eorum. Ego Dominus locutus sum. Et faciam cum eis pactum sive testamentum pacis, et cessare faciam bestias pecuri dormient in saltibus. Et ponam eos in circuitu collis mei benedictionem: et deducam imbrem in temviae benedictionis erunt. Et dabit lignum agri sive dabunt ligna camporum fructum suum, et terra dabit germen suum sive fortitudinem: et erunt sive habitabunt in terra sua absq
Abbreviated transcription (Latin):
suie errauerat reducam.
& qd̃ confractum fuerat alligabo.
⁊ qd̃ infirmum erat consolidabo.
forte custodiam: ⁊ pascam illas
Uos autem greges mei. siue oues¬
meȩ: hec dicit dñs ds: Eoce ego
iudico inter pecus ⁊ pecus: ari¬
etum et hircoꝵ: Honne satis
uobis erat pascua bona depasci.
insuꝑ ⁊ reliquias pascuarũ ur̃a¬
rum conculcabatis pedib ur̃is
& cum purissimam aquam bibe¬
retis: reliquam pedib urĩs tur¬
babatis ꝙ oues mee his quȩ cõ¬
culcata pedib ur̃is fuerant pas¬
cebantur : & quȩ pedes ur̃i tur¬
bauerant. hec bibebant: Prop
ego ipse iudico inter pecuspin¬
gue & macilentum. siue inter¬
pecus forte & insirmum: pro eo
ꝗd laterib ⁊ humeris ur̃is im¬
pinguebatis. & cornib ur̃is uenti¬
labatis omnnia infirma pecora:
donec disꝑgerentur foras: Salua.¬
bo gregem meum. & ñ erit ultͣ
in rapinam. & iudicabo inter pe¬
cus et pecus. siue inter arietem
cat eas siue eos. seruum meum
dauid: Ipse pascet eas siuie eos. et

Expanded text:
um erat reducam, quod confractum fuerat, alligabo, et quod infirmum erat consolidabo, forte custodiam . Haec est os autem, greges mei, haec dicit Dominus Deus, Ecce ego judico inter pecus et pecus arietum et hircorum. Nonne satis vobis erat pascua bona depasci? Insuper et reliquias pascuarum vestrarum conculcastis pedibus vestris; et cum purissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis: et oves meae his quae conculcata pedibus vestris fuerant pascebantur et quae pedes vestri turbaverant haec bibebant propteego ipse iudico inter pecus pingue et macilentum pecus forte et infirmum: pro eo quod lateribus, et humeris vestris impingebatis, et cornibus vestris ventilabatis omnia infirma pecora, donec dispergerentur foras. Salvabo gregem meum, 408 et non erit ultra in rapinam, et judicabo inter pecus et pecus sive inter arietem cat eas sive eos, servum meum David: ipse pascet eas sive eos: et
Abbreviated transcription (Latin):
eorum ⁊ ad inuentiones siue pecca¬
ta eorum uidicaui eos Et ingres¬
sist̃ ad gentes ad quas introieue¬
runt. ⁊ polluerunt nomen sc̃m me¬
um. cũ diceretur de eis ppłs dñi is¬
te ẽ. ⁊ de t̾ra eius egressi sunt ⁊ pe¬
ꝓpter nomen meum sc̃m. qͦd pollu¬
erat domus isrł ingentibus adqͣs
ingressi sunt: Iecirco dices domu
iifrł: hec dicit dominꝰ ds: Hon
ꝓpter uos ego faciam domus ifrł.
s ꝓpter nomen sc̾m meu̾ qͦd pol¬
liustis in gentibus ad quas intras¬
tis. ⁊ scificabo nomen meũ magnũ

Expanded text:
eorum et adinventiones iudicavi eos et ingressi sunt ad gentes ad quas introierunt et polluerunt nomen sanctum meum cum diceretur de eis populus Domini iste est et de terra eius egressi sunt et pe nomini meo sancto, quod polluerat domus Israel in gentibus, ad quas ingressi sunt. Idcirco dices domui Israel: Haec dicit Dominus Deus: Non propter vos ego faciam, domus Israel, sed propter nomen sanctum meum, quod polluisti in gentibus ad quas intrastis. Et sanctificabo nomen meu
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ scm meum in abhomi¬
nationib quas fecer̾t: Qd
ꝓdest habitationis uicinia .
medius inter cellulam nr̃am
⁊ altare dñi paries. cum in his
quȩ secreto facimꝰ. & quȩ tur¬
pe est etiam dicere. contami-¬
netur & polluatur nomen
dũi: Ego hoc arbitror qd̃
ñ polluat nomen dei nͥ ille
qͥ uisus ẽ nomini eius cre¬
dere. & ex illius censeri uo¬
cabtilo. & qmͦ tollit m̃bra
xp̃i. ⁊ facit menbra meretͥcis
qui prius xꝑo credidit. sic
ille polluit nomen dei. qui
pͥus nominis eius fidem sus¬
cepit : Aliogum echnicus et
iudeus cum sint polluti et
contaminati. immo contami¬
natio ipsa atq pollutio nom̃
dei polluere ⁊contaminare
ñ possunt. qd̾ illi polluunt
eos in ira mea qr hec fecere q̃
dixius: & tñ clemens dñs
rursum ꝓpħe p̃cipit ut iube¬
at eis procul ase remouere
fornicationes pͥstinas. & rui¬
nas regum suoꝵ ac pͥncipum
derelinquere & repellere non
tam ase ꝗͣ adeo. & boni oꝑis

Expanded text:
nomen sanctum meum, in abominomen sanctum meum, in abominationibus quas fecerunt. Quid prodest habitationis vicinia, et medius inter cellulam nostram et altare Domini paries, cum in his quae secreto facimus, et quae turpe est etiam dicere, contaminetur et polluatur nomen Domini? Ego hoc arbitror, quod non polluat nomen Domini, nisi ille qui visus est nomini ejus credere, et illius censeri vocabulo. Et quomodo tollit membra Christi, et facit membra meretricis, qui prius Christo credidit: sic ille polluit nomen Dei, qui prius nominis ejus fidem susceperit. Alioquin ethnicus, et Judaeus cum sint polluti, et contaminati, immo contaminatio ipsa atque pollutio, nomen Dei polluere et contaminare non possunt: quod illi polluunt,eos in ira mea, quia haec fecere quae diximus. Et tamen clemens Dominus rursum prophetae praecipit, ut jubeat eis procul a se removere fornicationes pristinas, et ruinas regum suorum ac principum derelinquere, et repellere non tam a se, quam a Deo: et boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
men dei: & postes suos. iuix¬
ta postes illius: Audiant ħ
iuxta luteram muliercule
onerate peccatis. que circũ¬
feruntur omni uento doc¬
trine semꝑ discentes. & ñꝗͣ
ad scientiam ueritatis ꝑue¬
nientes: mentẽ iunctã deo
ñ uicinitate eccłiarum. et
habitationẽ ꝑximã d̃i in se
ꝓuocare clem̃tiam. quinpotiꝰ
indignationẽ dñi cõmoueri.
qñ in consecratis deo locis in¬
dignus habitator ẽ: Fabrica¬
ti sunt inquit lim̃ suũ iuxta
limen meum: ut nichil inter¬
eẽt inter sacrum ⁊ profanũ:
⁊ postes suos iuxta postes me¬
os: ut unus laicoꝵ ⁊ sac̾do¬
tum ẽẽt. ⁊ introitus: Unde
⁊ apłs dicit: P robet autẽ se
homo: & sic accedat ad corpus
et sanguinem dñi : E ut gra¬
uius faceret qd̃ dicebat : se¬
quentẽ iungit uersiculum:
Ꝙ murus erat uiter me ⁊ eos.
ut sacerdotalia sacrificia. ⁊ lo¬
ca sacram̃toꝵ corporis ⁊ sangͥ¬
nis xꝑi. breuissimꝰ murus
diuideret: & polluert in qͥt

Expanded text:
men Dei, et postes suos juxmen Dei, et postes suos juxta postes illius. Audiant haec juxta litteram mulierculae oneratae peccatis, quae circumferuntur omni vento doctrinae, semper discentes, et numquam ad scientiam veritatis pervenientes; mentem junctam Deo, non vicinitatem Ecclesiarum, et habitationem 523 proximam, Dei in se provocare clementiam; quin potius indignationem Domini commoveri, quando in consecratis Deo locis, indignus habitator est. Fabricati sunt, inquit, limen suum juxta limen meum, ut nihil interesset inter sacrum et prophanum, et postes suos juxta postes meos, ut unus laicorum et sacerdotum esset introitus. Unde et Apostolus dicit: Probet autem se homo, et sic accedat ad corpus et sanguinem Domini . Et ut gravius faceret quod dicebat, sequentem jungit versiculum: Et murus erat inter me et eos; ut sacerdotalia sacrificia et loca sacramentorum corporis et sanguinis Christi, brevissimus murus divideret. Et polluerunt, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
habitat in ꝑpetuum: Non
scdm templum salomonis
ad tp̃s: ⁊ locus eius ille ẽ de
quo scriptum ẽ: E factus ẽ
in pace locus eius. que exsu¬
ꝑat omnẽ sensum. ⁊ locus
uestigioꝵ pedum illius apłis
dicentib : adoremus in loco
ubi stetert̃ pedes eius: E pulcͤ:
dixit stetert̃: In eccł̃ia enim
stant pedes d̃ni: in sxnagoga
ambulant: & pretereunt :
Ut aũ sciamus hoc dici de ecclia:
iungitur: E ñ polluent ultͣ
domus isrł nom̃ scm̃ meum:
qd̃ propͥe ad eos ꝑtinet. qui
sc̃ẽ conuersationis in eccłia
cõmorantur: Q st̃ aut̾tẽ qui
polluert priꝯ nomen scm dei:
ponit manifestus: Ipsi ⁊ re-¬
ges eoꝵ. tam ppls quã sacer¬
dotes in fornicationib suis
quib adeo fornicati ft̃. ⁊ in
rinis regum suoꝵ. qui fru¬
stra s ꝑ suꝑbiam regiũ nom̃
assumunt: Deniq sequit᷑:
& in excelsis. arrogans enu
mens offendit dm. humilis
suꝑbiam immo ꝑ suꝑbiam
fabricati st̃ lim̃ suũ iuxta li¬

Expanded text:
habitat in perpetuum, non habitat in perpetuum, non secundum templum Salomonis ad tempus? Et locus ejus est ille de quo scriptum est: Et factus est in pace locus ejus , quae exsuperat omnem sensum: Et locus vestigiorum pedum illius, Apostolis dicentibus: Adoremus in loco ubi steterunt pedes ejus . Et pulchre dixit, steterunt: in Ecclesia enim stant pedes Domini, in synagoga ambulant et praetereunt. Ut autem sciamus hoc dici de Ecclesia, jungitur: Et non polluent ultra domus Israel nomen sanctum meum: quod proprie ad eos pertinet, qui sanctae conversationis in Ecclesia commorantur. Qui sint autem qui polluerint prius nomen sanctum Dei, ponit manifestius: Ipsi et reges eorum, tam populus quam sacerdotes, in fornicationibus suis quibus a Deo fornicati sunt: et in ruinis regum suorum, qui frustra sibi per superbiam, regium nomen assumunt. Denique sequitur: Et in excelsis. Arrogans enim mens offendit Deum: humilis superbiam, immo per superbiam, fabricati sunt limen suum juxta li
Abbreviated transcription (Latin):
rit. cadet suꝑ faciem suam.
intelligens ꝗͣ proctl sit ama¬
iestate dei: & flectet genua
iestas dñi ingressa ẽ templũ
ꝑ uiam portȩ quȩ respiciebat
ad orientem : statumq me
eleuauit sꝑc: Ipse enĩ iacens:
ꝑgere ñ ualebam: E intro¬
duxit me in atriũ interius:
foris enim occid̾am: ꝙ ecce
qui pͥus conspexerã gl̾am
dei isrł uenientẽ ꝑuiam o¬
rientalem. uidi repletã gła
dnĩ domum eiꝰ: ꝙ uocem
ad me de domo interioris
loquentis audiui: Que qͥd
sit loquuta scriptura ñ nar¬
rat. nͥ forte illud apłi: & au
diui uerba ineffabilia. que
ñ licet hõi loqui: Uir autem
inqͥt ille qui stabat iuxta pro¬
pħam: dixit ad eum: Quẽ
ꝑspicue dñm intelligimꝰ: Cui
enim alii poterit conuemre
qd̃ sequitur. fili hoĩs. locus
solii mei.⁊ locus uestigiorũ
pedum meoꝵ. uͥ habito in me¬
dio filioꝵ ifrł in eternũ: nisi
illi qui habitat in eccłia in me¬
dio filioꝵ isrł cernentiũ dm̃.

Expanded text:
rit, cadet super faciem suam, rit, cadet super faciem suam, intelligens quam procul sit a majestate Dei et flectet genua jestas Domini ingressa est templum per viam portae, quae respiciebat ad orientem, statimque me elevavit spiritus ipse enim jacens pergere non valebam; et introduxit me in atrium exterius. » Foris enim cecideram. Et ecce, qui prius conspexeram gloriam Dei Israel venientem per viam orientalem, vidi repletam gloria Domini domum ejus: et vocem ad me de domo interiori loquentis audivi. Quae quid sit locuta, Scriptura non narrat, nisi forte illud Apostoli: « Et audivi verba ineffabilia, quae non licet homini loqui . » Vir autem, inquit ille, qui stabat juxta prophetam, dixit ad eum, quem perspicue Dominum intelligimus. Cui enim alii poterit convenire, quod sequitur: « Fili hominis, locus solii mei, et locus vestigiorum pedum meorum, ubi habito in medio filiorum Israel in aeternum, nisi illi qui habitat in Ecclesia in medio filiorum Israel cernentium Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
.lxx. transtuler̃t. qñ ing̾sso
sum ut ungerẽ cuntatem.
cum iuxta hebraicũ ꝑspicu¬
obscuritatem habet. quomͦ
ezechiel ingressus sit ut un¬
geret ciuitatem. ad cuius
ꝓphetiam cõminationẽꝙꝙ
conciderit. nisi forte illud di¬
camus. qd̃ correptio ꝓpħe sit
unctio ciuitatis. ⁊ unctio o¬
lei exultationis sacerdotalis
& regii. qd̃ qui libent̾ rece¬
perunt. & audire uoluerint:
efficiunt᷑ uncti dñĩ: De qͥb:
scriptum ẽ: Nolite tangere
xpos meos : & in propħis me¬
is nolite malignari: Ille aũ
gere ciuitatem: de qua scͥptũ
est: Glosa dicta fc̃ de te: cii¬
tas dei Qͥ uidit uisionẽ cur¬
rus. & misterioꝵ dei ꝗͣ intui¬
tus ẽ ezechiel suꝑ fluuium
chobar : qui onus pondusq
significat: Qd enĩ grauius
fluminib babylonis suꝑ q̃
dauid sedit ⁊ fleuit: cũ recor¬
daretur syon : De quib scͥp¬
tum ẽ : Preterit enim figura
huius mundi : nichilq puto
petuum: s om̃ia pret̾ire et
fluere: Que qui consid̾aue¬

Expanded text:
 transtulerunt, « quando ingressus sum, ut ungerem civitatem, » cum juxta Hebraicum perspicuobscuritatem habet, quomodo Ezechiel ingressus sit, ut ungeret civitatem, ad cujus prophetiam comminationemque conciderit. Nisi forte illud dicamus, quod correptio prophetae sit unctio civitatis et unctio olei exsultationis sacerdotalis et regii: quod qui libenter receperint, et audire voluerint, efficiuntur uncti Domini, de quibus scriptum est: « Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . » Ille autem gere civitatem, de qua scriptum est: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei ; qui vidit visionem currus et mysteriorum Dei, quam intuitus est Ezechiel super fluvium Chobar, qui onus pondusque significat. Quid enim gravius fluminibus Babyloniis, super quae David sedit et flevit cum recordaretur Sion? De quibus scriptum est: Praeterit enim figura hujus mundi . Nihilque puto erpetuum, sed omnia praeterire et fluere. Quae qui considerave
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ: & in fines orbis terre
uerba eoꝵ: Cotidie impletur
in credentib. & ad ꝑfictum
complebit᷑: qñ corrupquũ
hoc induerit incorruptionẽ:
& mortale illud fuerit immor¬
talitate uestitum: Qd̃ aũ in¬
ferturꝰ. & uidi uisionẽ scdm

Expanded text:
 in fines orbis terrae verba eorum : quotidieque impletur in credentibus, et ad perfectum complebitur, quando corruptivum hoc induerit incorruptionem, et mortale istud fuerit immortalitate vestitum . Quod autem infertur: Et vidi visionem secundum