comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obscenaa sed quic quid inde diceretur tã
honestum eẽ quam de alus cum loqui mur
corporis partibus. Quis quis ergo ad¬
has litteras impudicus accedit: cupam
refugiat. nonnaturam: facta denot& suȩ
turpitudinis non uerba. nrae necessitatis:
Inquibus mihi facillime pudicus. & religio¬
sus lector. aut auditor ignoscit: donec infideli¬
tatem refellam non defidererum in exper¬
tarum sed desensu expertarum argumen¬
tantem.: Leget enim haec sine offensione.
qui non ex horr& apostolum horrenda fe¬
minarum flagitia rep̃hendentem: quae in¬
mutauerunt natu̾lem usum in eum usum
qui ẽ contra naturam. ⁊ Precipue quia nos
non damnabilem obscenitatem nunc sicut
ille commemoramus atq rep̃hendimus. sed
in ex plicandis quantum possumus huma¬
nȩ generationes effectibus. uerba tam en¬
sicut ille sieut ille obscena uitamus: Se¬
minar& igitur prolem uir. susciperet fe¬
mina genitalibus membris. quando ido¬
pus esset. & quantum opus esset uoluntate

Expanded text:
obscena, sed quidquid inde diceretur, tam honestum esset, quam de aliis cum loquimur corporis partibus. Quisquis ergo adhas litteras inpudicus accedit, culpam refugiat, non naturam; facta denotet suae turpitudinis, non uerba nostrae necessitatis; in quibus mihi facillime pudicus et religiosus lector uel auditor ignoscit, donec infidelitatem refellam, non de fide rerum inexpertarum, sed de sensu expertarum argumentantem. Legit enim haec sine offensione, qui non exhorret apostolum horrenda feminarum flagitia reprehendentem, quae inmutauerunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam, praecipue quia nos non damnabilem obscenitatem nunc, sicut ille, commemoramus adque reprehendimus, sed in explicandis, quantum possumus, humanae generationis effectibus uerba tamen, sicut ille, obscena uitamus. minaret igitur prolem uir, susciperet femina genitalibus membris, quando id opus esset et quantum opus esset, uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
simplex. Nam duo erant capita: duo
pectora. quatuor manus: Uenter autẽ
unus et pedes duo sicut uni homini: et tã
diu uix̃ ut multos ad eũ uidendũ fama
contraheret. Quis aũ omnes commemo¬
rare possit humanos foetus. longe dissi¬
miles his: ex quib eos natos eẽ certissi¬
mum est.: Sicut ergo hec exillo unone¬
gare non possunt originem ducere : ita
quȩ cumq gentes in diuersitatib corporũ
abusitato naturae cursu quẽ plures et ꝓ¬
pe om̃s tenent uelut exorbitasse tradunt᷑:
si diffinitione illa includuntur ut rationa¬
lia animalia sint atq mortalia: ab eodẽ
ipso uno primo patre omnium stirpem
trahere confitendum est: sitam̃ uera r̃
quȩ deillarũ nationũ uanetate et tanta
interse atq nobiscũ diuersitate tradunt᷑

Expanded text:
simplex. Nam duo erant capita, duo simplex. Nam duo erant capita, duo pectora, quattuor manus, uenter autem unus, et pedes duo, sicut uni homini; et tam diu uixit, ut multos ad eum uidendum fama contraheret. Quis autem omnes commemorare possit humanos fetus longe dissimiles his, ex quibus eos natos esse certissimum est? Sicut ergo haec ex illo uno negari non possunt originem ducere, ita quaecumque gentes in diuersitatibus corporum ab usitato naturae cursu, quem plures et prope omnes tenent, uelut exorbitasse traduntur, si definitione illa includuntur, ut rationalia animalia sint adque mortalia, ab eodem ipso uno primo patre omnium stirpem trahere confitendum est, si tamen uera sunt quae de illarum nationum uarietate et tanta inter se adque nobiscum diuersitate tradunt
Abbreviated transcription (Latin):
creatorem : quamuis nesciens cur hoc fe¬
ceritita
Et si maior diuersitasorit᷑.
scit ille quid egerit: cuius opera iuste ne¬
more prehendit Apud hypponẽ dia¬
ritum est homo quasi lunatas habens plan¬
tas: et in eis tantum modo binos digitos simi¬
les et manus. Si aliqua gens talis esset
illi curiose atq mirabili adderetur hys¬
toriae.
Num igitur istũ propter hoc
negabimus exillo uno qui primus creatus
ẽ esse propagatum.: Androgini quos etiĩ
herma froditos nuncupant. quamuis ad mo¬
dũ rarisint : difficile ẽ tamen ut tempori¬
b desint: in quib sicuterq sexus apparet:
ut ex quo potius debeant accipere nomen
in certum sit: a meliore tamen hoc est
amasculino ut apellerentur loquendi
consuetudo preualuit Nam nemo un¬
Namnemoum¬
quam androginecas aut herma froditas
nuncupauit: Ante annos aliquot nrã
certe memoria in oriente duplex homona¬
tus ẽ superiorib membris: inferioribus

Expanded text:
Creatorem, quamuis nesciens quur hoc feCreatorem, quamuis nesciens quur hoc fecerit. Ita etsi maior diuersitas oriatur, scit ille quid egerit, cuius opera iuste nemo reprehendit. Aput Hipponem Zaritum est homo quasi lunatas habens plantas et in eis binos tantummodo digitos, similes et manus. Si aliqua gens talis esset, illi curiosae adque mirabili adderetur historiae. Num igitur istum propter hoc negabimus ex illo uno, qui primus creatus est, esse propagatum? Androgyni, quos etiam Hermaphroditos nuncupant, quamuis admodum rari sint, difficile est tamen ut temporibus desint, in quibus sic uterque sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere nomen, incertum sit; a meliore tamen, hoc est a masculino, ut appellarentur, loquendi consuetudo praeualuit. Nam nemo umquam Androgynaecas aut Hermaphroditas nuncupauit. Ante annos aliquot, nostra certe memoria, in Oriente duplex homo natus est superioribus membris, inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
gerat corporis formã seu colorẽ. sue motũ
siue sonũ: siue qualibet ii qualibet parte
qua libet qualitate naturae ex illo uno
proto plasto originẽ ducere nullus fide¬
lium dubitauerit App
Apparet tamen
quid inplurib natura optinuerit : et quid
sit ipsa raritate mirabile. Qualis autẽ¬
ratio redditur demonstruosis apud nos
hominum partibus : talis demonstruosis qui¬
busdam gentib reddi potest: Ds enim cre¬
ator ẽ omnium qui ubi et quando creariqud
oporteat uel oportuerit ipse nouit. Sciens
uniuersitatis pulcritudinẽ quarũ parciũ
uel similitudinẽ uel diuersitatẽ contexat
Sed qui totũ inspicere non potest : tamquã
deformitate partis ofenditur : quõ cui
congruat et quoreferatur ignorat.
Plurib quam quinis digitis inmanib et pe¬
dib nasci homines nouimus: et hȩc leui¬
or ẽ quam nulla distantia Sed tamen
absit ut quis ita de sipiat. ut existimet
innu mero humanorũ digitorũ errasse

Expanded text:
gerat corporis formam seu colorem siue motum gerat corporis formam seu colorem siue motum siue sonum sine qualibet ui, qualibet parte, qualibet qualitate naturam: ex illo uno protoplasto originem ducere nullus fidelium dubitauerit. Apparet tamen quid in pluribus natura obtinuerit et quid sit ipsa raritate mirabile. Qualis auteratio redditur de monstrosis aput nos hominum partubus, talis de monstrosis quibusdam gentibus reddi potest. Deus enim creator est omnium, qui ubi et quando creari quid oporteat uel oportuerit, ipse nouit, sciens uniuersitatis pulchritudinem quarum partium uel similitudine uel diuersitate contexat. Sed qui totum inspicere non potest, tamquam deformitate partis offenditur, quoniam cui congruat et quo referatur ignorat. Pluribus quam quinis digitis in manibus et pedibus nasci homines nouimus; et haec leuior est quam ulla distantia; sed tamen absit, ut quis ita desipiat, ut existimet in numero humanorum digitorum errasse
Abbreviated transcription (Latin):
non esse eosq pernares tantum modo alitu
uiuere : Alios statura esse cubitales: quos
pigmeos acubito greci uocant Alibi quin¬
quennes concipere feminas : et octauum uitae
annũ non excedere. Item ferunt esse gentẽ:
ubi singula crura in pedibus habent : nec
poplitem flectunt: et sunt mirabilis cele ri¬
tatis: Quosdã scio podas uocant quod per
ȩstum interra iacentes resupini umbra se
pedum protegant. Quosdam sine ceruice
oculos habentes inhumeris Et cetera
hominũ uel quasi hominũ genera quȩ in ma¬
ritima platea carthaginis. musiuo pictas.
exlibris de prompta uelut curiosioris hys¬
riae : Quid dicã decrnocephalis. quo¬
rũ canina capita atq ipse latratus magis
bestias quam homines confitetur. Ged
omã genera hominũ que dicuntur esse
credere non ẽ necesse. , Uerũ quis quis
uspiam nascitur homo idẽ animal rationa¬
le mortale quã libet nr̃is inusitatã sensib

Expanded text:
non esse eosque per nares tantummodo halitu non esse eosque per nares tantummodo halitu uiuere, alios statura esse cubitales, quos Pygmaeos a cubito Graeci uocant, alibi quinquennes concipere feminas et octauum uitae annum non excedere. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis celeritatis; quos Sciopodas uocant, quod per aestum in terra iacentes resupini umbra se pedum protegant; quosdam sine ceruice oculos habentes in umeris, et cetera hominum uel quasi hominum genera. quae in maritima platea Carthaginis musiuo picta sunt, ex libris depromta uelut curiosioris historiae. Quid dicam de Cynocephalis, quorum canina capita adque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur? Sed omnia genera hominum, quae dicuntur esse, credere non est necesse. Verum quisquis uspiam nascitur homo, id est animal rationale mortale, quamlibet nostris inusitatam sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
earum genera instituerunt: uenandi studio
fieri potuisse. incredi bile non est : quamuis
iussu dĩ siue permissu etiã opere angelorũ
negandũ non sit potusse transferri. Siuero
eterra exorte sunt secundũ originẽ primam:
quando dix̃ ds̃ producat terra animã uiuã.
multo clarius apparet. nontam reparandorũ
animalium causa : quam figurandarũ uariarũ
gentium propter ecclesiae sacramentũ in ar¬
ca fuisse omã genera: sun insulis quotransire
non possunt . multa animalia terra prodix̃.
illo uno homine : unde etiã ipsi extiter̃ pro¬
pagata esse credendumsit. quedã monstru¬
osa hominũ genera quȩ gentiũ narrat histo¬
ra.: Sicut perhibentur quidã unum ha¬
bere oculum in fronte media : quibusdã plan¬
tas uersas esse post crura: Quib dam utriusq
sexus esse naturam : et dextrã mammam ui¬
rilemi sinistram muli ebrẽ : uicibusq inter
se coeundo et gignere et parere. Alus ora

Expanded text:
earum genera instituerunt uenandi studio, earum genera instituerunt uenandi studio, fieri potuisse incredibile non est; quamuis iussu Dei siue permissu etiam opere angelorum negandum non sit potuisse transferri. Si uero terra exortae sunt secundum originem primam, quando dixit Deus: Producat terra animam uiuam, multo clarius apparet non tam reparandorum animalium causa quam figurandarum uariarum gentium propter ecclesiae sacramentum in arca fuisse omnia genera, si in insulis, quo transire non possent, multa animalia terra produxit. illo uno homine, unde etiam ipsi extiterpagata esse credendum sit quaedam monstrosa hominum genera, quae gentium narrat historia, sicut perhibentur quidam unum habere oculum in fronte media, quibusdam plantas uersas esse post crura, quibusdam utriusque sexus esse naturam et dextram mammam uii-ilem, sinistram muliebrem, uicibusque inter se coeundo et gignere et parere; aliis ora
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta due gentes totidemq linguae
ꝑterras esse coeperunt : qui crescendo ẽt
insulas impleuerunt: auctus ẽ autem
numerus gentiũ multo amplius quã linguarũ
Nam et in africa barbaras gentes in una lingui
plurimas nouimus.: Et homines quidem
multiplicato genere humano ad insulas in¬
habitandas nauigio transire potuisse quis
bestiarũ : quȩ subcura hominũ non sunt:
neq sicut rane nascuntur ex terra. sedsola
commixtione maris et femine propagantͥ
sicut lupi:atq huius modi cetera: quomodo
p̃diluuuũ. quo ea quȩ in area nonerant cuncta
deleta sunt etiã in insulis eẽ potuerint si repa¬
rata non sunt nisi ex his quorũ genera inutro¬
q sexu arta seruauit.. Possunt quidemere¬
di ad insulas natando transisse sed pximas :
Sunt aũ quedam tam longe posite a continen¬
tibus terris ut ad eas nulla uideatur natare
potuisse bestiarũ.: Quod si homines eas cap¬
tas secũ adduxer̃ et eo modo ubi habitabant.

Expanded text:
septuaginta duae gentes totidemque linguae septuaginta duae gentes totidemque linguae per terras esse coeperunt, quae crescendo et insulas inpleuerunt. Auctus est autem numerus gentium multo amplius quam linguarum. Nam et in Africa barbaras gentes in una lingua plurimas nouimus, et homines quidem multiplicato genere humano ad insulas inhabitandas nauigio transire potuisse, quis bestiarum, quae sub cura hominum non sunt neque sicuti ranae nascuntur ex terra, sed sola commixtione maris et feminae propagantur, sicut lupi adque huius modi. cetera, quo modo post diluuium, quo ea, quae in arca non erant, cuncta deleta sunt, etiam in insulis esse potuerint, si reparata non sunt nisi ex his, quorum genera in utroque sexu arca seruauit. Possunt quidem credi ad insulas natando transisse, sed proximas. Sunt autem quaedam tam longe positae a continentibus terris, ut ad eas nulla uideatur natare potuisse bestiarum. Quod si homines eas captas secum aduexerunt et eo modo ubi habitabant
Abbreviated transcription (Latin):
tur angelis dĩ scis: nobis aũ aliter longe po¬
sitis Quando aũ etiam nos aliquid talis lo¬
cutionis interib aurib capimus: angelis pro¬
pinquamus. Non itaq mihi assi due red¬
denda ẽ ratio insoc opere delocutionib dĩ
Aut enim ueritas in commutabilis perse ipsã
in effabiliter loquitur rationalis creaturȩ
mentib aut ꝑmutabilẽ creaturã loquitur
siue spiritalib imaginib nr̃o spiritui siue
corporalib uocibus corporis sensui.
quã interrogando. Sicut solet a commi
Sicut solet a commi¬
nantib: dici : quem am modũ ait quidam:
Non arma expedient totaq exurbe sequent᷑ :
Sic ergo accipiendũ est tamquã dixerit .¬
nonne omã deficient ex illis quȩ conati
fuerint facere. Sedsi ita dicatur non ex¬
primit comminantẽ.: Uerum propter
tar diusculos ad dimus particulã idest
igitur tribus hominib noe filiis septuagin¬
ta tres uel potius ut ratio declaratura est

Expanded text:
tur angelis sanctis, nobis autem aliter longe potur angelis sanctis, nobis autem aliter longe positis. Quando autem etiam nos aliquid talis locutionis interioribus auribus capimus, angelis propinquamus. Non itaque mihi adsidue reddenda ratio est in hoc opere de locutionibus Dei. Aut enim Veritas incommutabilis per se ipsam ineffabiliter loquitur rationalis creaturae mentibus, aut per mutabilem creaturam loquitur, siue spiritalibus imaginibus nostro spiritui siue corporalibus uocibus corporis sensui. quam interrogando, sicut solet a commisicut solet a comminantibus dici, quem ad modum ait quidam: Non arma expedient totaque ex urbe sequentur? Sic ergo accipiendum est, tamquam dixerit: \'Nonne omnia deficient ex illis, quae conati fuerint facere?\' Sed si ita dicatur, non exprimit comminantem. Verum propter tardiusculos addidimus particulam, id est igitur tribus hominibus, Noe filiis, septuaginta tres, uel potius, ut ratio declaratura est,
Abbreviated transcription (Latin):
quã pater dixerit ad filiũ et spm̃ scm̃ : ue¬
nite et descendentes confundamus ibi lin¬
guas eorum . si aliquid esset quod angelos
pro hiberet intellegi: quib potius conue
nit uenire ad dm̃ motib scĩs. : hoc ẽ cogi¬
tationibus piis quib ab eis consulitur in¬
commutabilis ueritas. tam quã lexet̾na
in illa eorũ curia superna. Neq enimsi¬
bi ipsi sunt ueritas : sed creatricis participes
ueritatis : ad illã mouentur tam quã ad fon¬
iste motus quo ueniunt quia non recedunt:
Nec sic loquitur angelis ds̃: quomodo nos in
ucem nobis uel dõ uel angelis uel ipsi an¬
geli nobis: siue ꝑ illos ds̃ nobis. Sed in ef¬
fabili suo modo: nobis aũ hoc indicatur
nostromodo
Dĩ quiꝑpe sublimior ante
suum factum locutio : ipsius sui facti ẽ inmu¬
tabilis ratio : que non habet sonũ strepentẽ
atq transeuntẽ: seduim sempiterne manen¬
tẽ et temporaliter operantem: Nac loqui¬

Expanded text:
quam Pater dixerit ad Filium et Spiritum sanctum, Vequam Pater dixerit ad Filium et Spiritum sanctum, Venite, et descendentes confundamus ibi linguam eorum; si aliquid esset, quod Angelos prohiberet intnit uenire ad Deum motibus sanctis, hoc est cogitationibus piis, quibus ab eis consulitur incommutabilis Veritas, tamquam lex aeterna in illa eorum curia superna. Neque enim sibi ipsi sunt ueritas, sed creatricis participes Veritatis ad illam mouentur, tamquam ad foniste motus, quo ueniunt, qui non recedunt Nec sic loquitur angelis Deus, quo modo nos in uicem nobis uel Deo uel angelis uel ipsi angeli nobis siue per illos Deus nobis. sed ineffabili suo modo; nobis autem hoc indicatur nostro modo. Dei quippe sublimior ante suum factum locutio ipsius sui facti est inmutabilis ratio, quae non habet sonum strepentem adque transeuntem, sed uim sempiterne manentem et temporaliter operantem. Hac loqui
Abbreviated transcription (Latin):
damus ibi linguas eorũ : recapitulatiosit:
demonstrans quem ammodũ factum sit qđ
dictum fuerat descendit dñs. Si enimiam
descenderat quid sibi uult. uenite descen¬
dentes confundamus: quod intellegitur
angelis dictũ : nisi quia perangelos descen¬
debat qui in angelis descendentibus erat᷑.¬
Et bene non ait. Venite et descendentes
confundite : sed confundamus ibi linguar
eorum : ostendens ita se operari perminis¬
tros suos ut sint etiam ipsi cooperatores dĩ:
sicut apostolus dicit : dĩ enim sumus coope
homo de angelis intellegi qđ dictum est
faciamus hominẽ : qui& non dix̃ faciã:
sed qui a sequitur adimaginẽ nram: nec fas
ẽ credere adimaginẽ angelorũ hominem
factũ : aut eandẽ esse imaginẽ angelorũ
et dĩ.: Recte illuc intellegitur pluralitas
ẽ dr̃ etiam cũ dixisset faciamus: et fecit
inquit ds̃ hominem adimaginẽ di Non
dix̃ fecerunt dii : aut udimaginẽ deorum :
poterat et hic eadẽ intellegi trinitas: tam¬

Expanded text:
damus ibi linguam eorum, recapitulatio sit, demonstrans quem ad modum factum sit, quod dictum fuerat: Descendit Dominus. Si enim iam descenderat, quid sibi uult: Venite et descendentes confundamus quod intellegitur angelis dictum, nisi quia per angelos descendebat, qui in angelis descendentibus eratEt bene non ait: Venite et descendentes confundite,\' sed: Confundamus ibi linguam eorum; ostendens ita se operari per ministros suos. ut sint etiam ipsi cooperatores Dei, sicut apostolus dicit: Dei enim sumus cooperhomo, de angelis intellegi quod dictum est: Faciamus hominem, quia non dixit: \'Faciam\'; sed quia sequitur ad imaginem nostram, nec fas est credere ad imaginem angelorum hominem factum, aut eandem esse imaginem angelorum et Dei: recte illic intellegitur pluralitas est Deus, etiam cum dixisset, Faciamus: Et fecit, inquit, Deus hominem ad imaginem Dei : non dixit, Fecerunt dii, aut, ad imaginem deorum. Poterat et hic eadem intelligi Trinitas, tan
Abbreviated transcription (Latin):
Est enim &amor. quo a matur quod amandum
non est. & istum amorem odit inse qui illum
diligit . quo id amatur quod amandum est:
os sunt enim ambo esse in uno homine.
& hoc bonum est homini utillo proficiente quo
bene uiuimus: iste deficiat quo maleuiuimus.
donec adperfectum sanetur. & in bonum commu¬
tetur omne quod uiuimus: Sienim pecora
essemus. carnalem uitam. & quod secundum
sensum eius est amaremus. Idq esset suffici¬
ens bonum nostrum. & secundum hoccumes¬
s& nobis bene. nihil aliud quȩreremus.⁊ Item
si arbores essemus. nihil quidem sentientes mo¬
tu amare possemus:
appetere uideremur. quo fe¬
quo feratius essemus
Siessemus lapides.
aut fluctus. autuentus. aut flamma. uelquid
eius modi: sineullo quidem sensu atq uita.
nontamen nobis deesset. quasi quidam nr̃o¬
rum locorum. atq: ordinis appetitus:¬
N am uelut amores corporum momenta sunt pon

Expanded text:
Est enim et amor, quo amatur et quod amandum non est, et istum amorem odit in se, qui illum diligit, quo id amatur quod amandum est. Possunt enim ambo esse in uno homine, et hoc bonum est homini, ut illo proficiente quo bene uiuimus, iste deficiat quo male uiuimus, donec ad perfectum sanetur et in bonum commutetur omne quod uiuimus. Si enim pecora essemus, carnalem uitam et quod secundum sensum eius est amaremus idque esset sufficiens bonum nostrum et secundum hoc, cum esset nobis bene, nihil aliud quaereremus. Item si arbores essemus, nihil quidem sentiente motu amare possemus, petere uideremur, quo feracius essemus essemus lapides aut fluctus aut uentus aut flamma uel quid huius modi, sine ullo quidem sensu adque uita, non tamen nobis deesset quasi quidam nostrorum locorum adque ordinis adpetitusNam uelut amores corporum momenta sunt pon
Abbreviated transcription (Latin):
neiterum secaretur: quod ei prȩdixerat alius
medicus domesticus eius. quem non admiserat
illi: ut saltim uideret. cum primum sectus est.
quomodo id facerent: iratusq illum domo
abiecercat : uixq receperat : erupit atq ait .⁊
Iterum me secturi estis ad illius quem nolu¬
istis eẽ prȩsentem : uerba uenturus sum. Iñ ri

Expanded text:
ne iterum secaretur quod ei praedixerat alius medicus domesticus eius, quem non admiserant illi, ut saltem uideret, cum primum sectus est, quo modo id facerent, iratusque illum domo abiecerat uixque receperat, erupit adque ait: Iterum me secturi estis? Ad illius, quem noluistis esse praesentem, uerba uenturus sum? Inri
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uelut soros. & apis. sorapis primo: de¬
inde una .o. littera ut fieri asso l& com¬
mutata serapis dictus ẽ: Et constitutũ
ẽ & iam deillo ut siquis quis eum hominẽ
dixiss& fuisse : capitalem pender& poe¬
nam: Et quõ fereinomnib templis ubi
colebantur isis & serapis: erat &iam simu¬
lacrũ quod digito labiis inpresso ammo¬
nere uider&ur ut silentiũ fier& : hoc sig¬
nificareidem uarro & istimat ut homines
eos fuisse tacer&ur: Ille aut bos quẽ mi¬
rabili uanitate decepta ȩgyptus ĩn eiꝰ ho¬
norẽ delicus affluentib alebat : quo eum
sinesarco fago uiuum uenerabantur apis Ñ
serapis uocabatur: Quo bouemortuo qͣuo¬
quõ quȩrebatur & reperiebatur uitulus colo

Expanded text:
tum: uelut soros et Apis Sorapis primo, detum: uelut soros et Apis Sorapis primo, deinde una littera, ut fieri adsolet, commutata Serapis dictus est. Et constitutum est etiam de illo, ut, quisquis eum hominem fuisse dixisset, capitalem penderet poenam. Et quoniam fere in omnibus templis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium fieret: hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili uanitate decepta Aegyptus in eius honorem deliciis afluentibus alebat, quoniam sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus colo
Abbreviated transcription (Latin):
to decarcere liberatum. quo eu conie¬
cerat integritas castitatis: quam forti¬
ter seruans maleamanti dominȩ & ma¬
lecredulo domino mentiturȩ ueste&iã
derelicta demanib at trahentis aufu¬
giens non consensit ad stuprũ: Secun¬
do aut̃ anno septẽ annorũ sterilium.
ia cob inegyptũ cum sius omnib uenitad
filium: agens annos centũ & triginta.
sicut interroganti regi ipse responditꝰ
Cum io seph ager& triginta & nouem: ad
triginta scilic& quos agebat quando a rege
honoratus ẽ additis septem ubertatis. &
uorum apis nauib trans uectus inegrp¬
tum cumibi mortuus fuiss&. factus ẽ se¬
rapis omnium maximus aegyptiorũ dr̃
Nominis aut̃ huius cur non apis &iam post
mortem sed serapis apellatus sit: facilli¬
mam rationẽ uarro reddidit: quia enĩ
arca in qua mortuus ponitur quod om̃s
iam sarco fagum uocant soros diciturgre¬
cȩ : & ibi eum uenerari sepultũ coeperant
priusquam templum eius ess& exstruc¬

Expanded text:
to de carcere liberatum, quo eum conieto de carcere liberatum, quo eum coniecerat integritas castitatis, quam fortiter seruans male amanti dominae et male credulo domino mentiturae ueste etiam derelicta de manibus adtrahentis aufugiens non consensit ad stuprum. Secundo autem anno septem annorum no sterilium Iacob in Aegyptum cum suis omnibus uenit ad filium, agens annos centum et triginta, sicut interroganti regi ipse respondit, cum Ioseph ageret triginta et nouem, ad triginta scilicet, quos agebat, quando a rege honoratus est, additis septem ubertatis et uorum Apis nauibus transuectus in Aegyptum, cum ibi mortuus fuisset, factus est Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Nominis autem huius, quur non Apis etiam post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddidit. Quia enim arca, in qua mortuus ponitur, quod omnes iam sarcophagum uocant, aopds dicitur Graece, et ibi eum uenerari sepultum coeperant, priusquam templum eius esset exstruc
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&: Regnantib: assyriorũ decimo
rege baleo: & sicioniorũ nono nesapo:
qui &iam cephisos aquibusdam traditur
sitamen duorũ nominu homo unus fuit
ac non potius alterũ pro altero putauer
fuis sehomine qui insuis posuerunt scrip¬
tis alterum nomen : cum rex argiuorũ ter¬
tius apis ess&: mortuus ẽ isaac annorũ cen¬
tũ octoginta & reliquit geminos suos an¬
norũ centu uiginti: quorũ minor iacobꝑ
tinens ad ciuitatem dĩ dequa scribimus ma¬
iore quippe reprobato: habebat duo decĩ
filios. Quorũ illum qui uocabatur ioseph
mercatorib inegyptũ transeuntib fratres
adhuc isaac auo eorũ uiuente uendiderant:
Stetit aũ antepharaonem ioseph quando
ex humilitate quam ꝑtulit sublimatus ẽ.
Cum triginta ess& annorũ: quõ somnia
regis diuine interpr&atus prȩnuntiauit
septem ubertatis annos futuros. quorũ
abundantiam prȩpollentem. consequer¬
tes alii septem steriles fuerant consump¬
turi: Etobhoc eũ rex prȩfecerat egrp¬

Expanded text:
eph. Regnantibus Assyriorum decimo rege Baleo et Sicyoniorum nono Messapo, qui etiam Cephisos a quibusdam traditur si tamen duorum nominum homo unus fuit ac non potius alterum pro altero putauerunt fuisse hominem, qui in suis posuerunt scriptis alterum nomen, cum rex Argiuorum tertius Apis esset, mortuus est Isaac annorum centum octoginta et reliquit geminos suos annorum centum et uiginti; quorum minor Iacob pertinens ad ciuitatem Dei, de qua scribimus, maiore utique reprobato, habebat duodecim filios, quorum illam, qui uocabatur Ioseph, mercatoribus in Aegyptum transeuntibus fratres adhuc Isaac auo eorum uiuente uendiderant. Stetit autem ante Pharaonem Ioseph, quando ex humilitate, quam pertulit, sublimatus est, cum triginta esset annorum; quoniam somnia regis diuine interpretatus praenuntiauit septem ubertatis annos futuros, quorum abundantiam praepollentem consequentes alii septem steriles fuerant consumturi, et ob hoc eum rex praefecerat Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
dam quamuis incorpore : non corporis. sed ur¬
tutis pulchritudo fulgebit.: Nec ideo tamen
siali qua mastrribus amputata: & ablata
sunt membra: sine ipsis membris erunt in resur¬
rectione mostuorum. quibus dictum est. capil¬
lus capitis ur̃i non peribit. Sed sihoc decebit
in illo nouo sacculo: ut indicia gloriosorum
uulnerum: in illa immostali carne cernantur:
ubi membra ut p̃ciderentur. ꝑcussa uel secta
sunt : ibi cicatrices. sed tamen eis dem membris
redditis non perditis. apparebunt . Quamius
itaq omnia quȩ acciderunt corpori uitia tunc
non erant: non sunt tamen deputanda uel apel

Expanded text:
dam, quamuis in corpore, non corporis, sed uirdam, quamuis in corpore, non corporis, sed uirtutis pulchritudo fulgebit. Nec ideo tamen si aliqua martyribus amputata et ablata sunt membra, sine ipsis membris erunt in resurrectione mortuorum, quibus dictum est: Capillus capitis uestri non peribit Sed si hoc decebit in illo nouo saeculo, ut indicia gloriosorum uulnerum in illa inmortali carne cernantur, ubi membra, ut praeciderentur, percussa uel secta sunt, ibi cicatrices, sed tamen eisdem membris redditis, non perditis, apparebunt. Quamuis itaque omnia quae acciderunt corpori uitia tunc non erunt, non sunt tamen deputanda uel appel
Abbreviated transcription (Latin):
posset agnosci. ⁊ quoptinuit &iam. ut contrec¬
tantibus ostenderet suorum uulnerum cicatrices:
ut etiam cibum potumq sumeret: non alimen¬
torum indigentia: sed ea qua & hoc poterat
potestate.: Cum autem aliquid non uidetur
quamuis adsit. a quibus alia quȩ pariter ad¬
sunt uidentur: sicut illam claritatem dicimꝰ
affuisse nonuisam. a quibus alia uidebantur.
acirasia graece dicitur : quod nr̃i interpretes
latine dicere nonualentes. In libro genescos cȩ¬
citatem interpretati sunt. ⁊ Hanc enim sunt¬
passi sod omitȩ: quando quȩ rebant ostium iusti
uiri. nec poterant inuenire .: Quȩ si caecitas
fiusset. qua fit utnihil possit uideri: non ostiũ
quo ingrederentur. sed duces itineris aquibus
inde abducerentur. inquirerent. Nescio quo
autem modo: sic afficimur amore mastyrum
beatorum. utuelimus in illo regno. in eorum
corporibus uidere uulnerum cicatrices: quȩ
pro xp̃i nomine ꝑtulerunt: & fortasse uidebimus.
Non enim deformitas in cis sed dignitas erit : & quȩ¬

Expanded text:
posset agnosci. Quo pertinuit etiam, ut contrectantibus ostenderet suorum uulnerum cicatrices, ut etiam cibum potumque sumeret, non alimentorum indigentia, sed ea qua et hpotestate. Cum autem aliquid non videtur, quamvis adsit, a quibus alia, quae pariter adsunt, videntur, sicut illam claritatem dicimus adfuisse non visam, a quibus alia videbantur, ἀορασία graece dicitur: quod nostri interpretes latine dicere non valentes, in libro Geneseos caecitatem interpretati sunt. Hanc enim passi sunt Sodomitae, quando quaerebant ostium justi viri, nec poterant invenire . Quae si caecitas fuisset, qua fit ut nihil possit videri, non ostium quo ingrederinde abducerentur, inquirerent. Nescio quo autem modo sic adficimur amore martyrum beatorum, ut uelimus in illo regno in eorum corporibus uidere uulnerum cicatrices, quae hristi nomine pertulerunt; et fortasse uidebimus. Non enim deformitas in eis, sed dignitas erit, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
Iam in illa immortalitate febicibus quo
donec ueniatur: magis debent patres quod
dominantur: quam serurcolerare quod
seruiunt : Siquis autem indomo perino¬
boedientiam domesticae paci aduersatur.
corripitur. seu uerbo seu uerbere seu
quo lib& alio genere poene iusto atque
licito quantum societas humana concedit.
pro eius qui corripitur utilitate : ut paci

Expanded text:
am in illa immortalitate felicibus: quo donec veniatur, magis debent patres quod dominantur, quam servi tolerare quod serviunt. Si quis autem in domo per inobedientiam domesticae paci adversatur, corripitur, seu verbo, seu verbere, seu quolibet alio genere poenae justo atque licito, quantum societas humana concedit, pro ejus qui corripitur utilitate, ut paci
Abbreviated transcription (Latin):
unde dissiluerat coaptetur : Sicut enĩ
non est beneficientiȩ adiuuando effice¬
re : ut bonum quod maius est amittatur.
lta non est innocentiȩ parcendo sinere.
ut in malum grauius incidatur: Pertin&
ergo ad innocentis officium: non solum
nemini malum inferre : uerum &iam co¬
hibere apeccato : uel punire peccatum:
ut aut ipse qui plectitur corrigatur expe¬
rimento aut alii terreantur exemplo:
Quia igitur hominis domus. initium siue
particula deb& esse ciuitatis: omne au¬
tem initium ad aliquem sui generis finem.
&omnis pars aduniuersi cuius parsest
integritatem refertur : satis appar&
esse consequens ut ad pacem ciuicam pax
perandi oboediendique concordiam ciui¬
um : Ita sit ut exlege ciuitatis. prȩcepta¬
sumere patremfamilias oporteat: quib
domum suam sic regat: ut sit paci ac com

Expanded text:
unde dissiluerat coaptetur. Sicut enim non est beneficentiae adiuuando efficere, ut bonum quod maius est amittatur: ita non est innocentiae parcendo sinere. ut in malum grauius incidatur. Pertinet ergo ad innocentis officium, non solum nemini malum inferre, uerum etiam cohibere a peccato uel punire peccatum, ut aut ipse qui plectitur corrigatur experimento, aut alii terreantur exemplo. Quia igitur hominis domus initium siue particula debet esse ciuitatis, omne autem initium ad aliquem sui generis finem et omnis pars ad uniuersi, cuius pars est, integritatem refertur, satis apparet esse consequens, ut ad pacem ciuicam pax perandi oboediendique concordiam ciuium. Ita sumere patremfamilias oporteat, quibus domum suam sic regat, ut sit paci accom
Abbreviated transcription (Latin):
religionis sed regnifuerat facta diuisio:
Verum rex isrł hiero boam mente ꝑ uer¬
sa non credens dõ que ueracem promis¬
so sibi regno datoq probauerat: timu¬
it neueniendo adtemplum di quod erat
in hierłm quo secundum diuinã legem
sacrificandi causa uniuersȩ illi genti ue

Expanded text:
religionis, sed regni fuerat facta diuisio. religionis, sed regni fuerat facta diuisio. Verum rex Israel Hieroboam mente peruersa non credens Deo, quem ueracem promisso sibi regno datoque probauerat, timuit ne ueniendo ad templum Dei, quod erat in Hierusalem, quo secundum diuinam legem sacrificandi causa uniuersae illi genti ue
Abbreviated transcription (Latin):
mine dis cernebantur ab isrł: quod appel¬
lebantur ꝓprie decem trib: habentes
suum regem: Nam trib leui quõ sacer¬
dotalis erat . dĩ non regum seruitio man¬
cipata: tertia decima numerabatur: lo¬
seph quippe unus ex duo decim filiis irł :
non unam sicutc&eri singulas : sed duas
trib fecit effrem & manasse : Verunta¬
men &iam trib leui ad regnũ hierosoli¬
mitanũ ꝑ tinebat magis: ubi eratdĩ tẽ¬
plũ cui seruiebat. Diuiso igiturpopu¬
lo primus regnauit inhierus alem ro¬
bo am rex iuda filius salomonis: & insa¬
maria hiero boam rex irł seruus salomo¬
nis: Eticum uoluss& roboam tam quã
tyrannidem diuis ae illius partis belloꝑ
seq: prohibitus ẽ populus pugnare cum
fratrib suis: Dicente dõ ꝑ proph&am
sehoc fecis se: unde apparuit nullum
in eare uel regis isrł uel populi fuisse
peccatum: sed uoluntatem dĩ uindican¬
tis impl&am: Qua cognita pars utraq
interse pacata conqui euit : Non enim

Expanded text:
mine discernebantur. ab Israel, quod appelmine discernebantur. ab Israel, quod appellabantur proprie decem tribus habentes suum regem. Nam tribus Leui, quoniam sacerdotalis fuit, Dei, non regum seruitio mancipata, tertia decima numerabatur. Ioseph quippe unus ex duodecim filiis Israel, non unam, sicut ceteri singulas, sed duas tribus fecit, Ephraem et Manassen. Verum tamen etiam tribus Leui ad regnum Hierosolymitanum pertinebat magis, ubi erat Dei templum, cui seruiebat. Diuiso igitur populo primus regnauit in Hierusalem Roboam, rex Iuda, filius Salomonis, et in Samaria Hieroboam, rex Israel, seruus Salomonis. Et cum uoluisset Roboam tamquam tyrannidem diuisae illius partis bello persequi, prohibitus est populus pugnare cum fratribus suis dicente Deo per prophetam se hoc fecisse. Unde apparuit nullum in ea re uel regis Israel uel populi fuisse peccatum, sed uoluntatem Dei uindicantis inpletam. Qua cognita pars utraque inter se pacata conquieuit; non enim
Abbreviated transcription (Latin):
lexit te: & sponsa quȩ ibi audit: caritas
in deliciis tuis: Iacita multa trans mi¬
simus curahuius operis terminandi:
inueniuntur ꝑ aliqua egnigmata dic¬
torũ suorũ rerum uegestarũ : quod ad
siue in iuda siue in isrł. Sic enim ap¬
pellatȩ sunt illius populi partes : ex
quo ꝓpt̃ salomonis offensam tempore
filii eius roboam qui patri successit in
regnũ: dõ uindic ante diuisus ẽ Pro¬
inde trib decẽ quas accepit hiero boa
seruus salomonis rex eis insamaria con¬
stitutus: ꝓprie uocabantur isrł. Quam¬
uis hoc uniuersi illius nomen ess&: Du¬
abus uero tribubus iude scilic& & beni¬
amin : quȩ ꝓpt̃ dđ nepenitus regnum
stripis eius fuisset eradicatum Reman¬
serant subiacentes ciuitati hierus alem:
iudȩ nom̃ fuit : quia ipsa erat trib: unde
dd: Beniam in uero trib: altera adidẽ reg¬
num sicut dixi ꝑtinens erat : unde fuit sa¬
ul rex antedđ: Sed simul istȩ duȩtribus
ut dictum ẽ iuda uocabantur: & hoc no¬

Expanded text:
lexit te, et sponsa, quae ibi audit: Caritas in deliciis tuis. Tacita multa transimus cura huius operis terminandi. inueniuntur per aliqua aenigmata dictorum suorum- rerumue gestarum, quod ad siue in Iuda siue in Israel. Sic enim appellatae sunt illius populi partes, ex quo propter Salomonis offensam tempore filii eius Roboam, qui patri successit in regnum, Deo uindicante diuisus est. Proinde tribus decem, quas accepit Hieroboam, seruus Salomonis, rex eis in Samaria constitutus, proprie uocabantur Israel, quamuis hoc uniuersi illius populi nomen esset. Duabus uero tribubus, Iudae scilicet et Beniamin, quae propter Dauid ne penitus regnum stirpis eius fuisset eradicatum, remanserant subiacentes ciuitati Hierusalem, Iudae nomen fuit, quia ipsa erat tribus unde Dauid. Beniamin uero tribus altera ad idem regnum, sicut dixi, pertinens erat, unde fuit Saul rex ante Dauid. Sed simul istae duae tribus, ut dictum est, Iuda uocabantur, et hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
de triptolemo : quod iubente cerere unguibus
portatus alitib indigentib terris frumenta
uolando contulerit: Demino tauro quod

Expanded text:
de Triptolemo, quod iubente Cerere anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod
Abbreviated transcription (Latin):
suit uersus apollinis: ubi aiudicibus rec¬
ta sentientibus xp̃m dicit occisum: tam¬
quam illis iuste iudicantibus. merito sit
ille punitus: Viderim quid dexp̃o ua¬
tes mendax apollinis dixerit: atque iste
crediderit: aut fortasse uatem quod
non dixit. dixisse iste ipse confinxerit.:
Quam sibi const& uel ipsa oracula inter
se faciat conuenire: Postea uidebimus:
hic tamen iudȩos tam quã dĩ susceptores:
recte dicit iudicasse dexp̃o : quod eum mor¬
te pessima excruciandum esse censuerint :
Ds̃ itaque iudaeorum cui perhib& testi¬
monium audiendus fuit dicens: sacrifi¬
cans diis eradicabitur : nisi dõ tantum:
Sed admanifestiora ueniamus & audia¬
mus quam magnum dm̃ dicat esse iu¬
dacorum: Item adea quae interroga¬
uit apollinem : Quid melius uerbum

Expanded text:
suit uersus Apollinis, ubi a iudicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tamquam illis iuste iudicantibus merito sit ille punitus. Viderim quid de Christo uates mendax Apollinis dixerit adque iste crediderit aut fortasse uatem, quod non dixit, dixisse iste ipse confinxerit. Quam sibi constet uel ipsa oracula inter se faciat conuenire, postea uidebimus; hic tamen Iudaeos. tamquam Dei susceptores, recte dicit iudicasse de Christo, quod eum morte pessima excruciandum esse censuerint. Deus itaque Iudaeorum, cui perhibet testimonium, audiendus fuit dicens: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino tantum. Sed ad manifestiora ueniamus et audiamus quam magnum Deum dicat esse Iudaeorum. Item ad ea, quae interrogauit Apollinem, quid melius, uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
ic aũ quidã eorũ contraquos defendimus
ciuitatẽ dĩ. iniustũ putant. qđ ꝓpeccatis quam¬
ub& magnis. paruo scilic& tẽpore ꝑp&ratis. poe¬
na quisq damn& &erna : quasi ullius idumqua
iustitia legis attendat. ut tanta mora tẽpo¬
ris quisq puniat᷑ : quanta mora tẽporis unde

Expanded text:
ic autem quidam eorum, contra quos defendimus ciuitatem dei, iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis attendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora temporis unde
Abbreviated transcription (Latin):
mortali: homines supplicio primȩ mortis.
hoc est deilla ciuitate in mortali. homines
supplicio sȩcunde mortis. auferre. Sicut
enim non efficiunt leges huiusciuitatis.
utineam quisq reuoc& ur occisus. sic nec illi¬
us. utinuitã reuocetur &ernam: secunda mor¬
te damnatus: Quomodo ergo uerum est in
peccatũ. supplicio puni& ur &erno: Nec
attendunt : ñ ꝓpt̃ ȩquale temporis spatiũ.
sed ꝓpt̃ uicissitudinem mali: id. ẽ. utqui ma¬
la fecerit. mala patiat᷑ : eandem dictã fuis¬
semensuram: Quã uis hoc inea re ꝓprie
possit accipi dequa dñs cũ hoc dicer& loq

Expanded text:
mortali homines supplicio primae mortis, mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de illa ciuitate immortali homines supplicio secundae mortis auferre. sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus, sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnatus. quompeccatum supplicio punitur aeterno? Nec adtendunt non propter aequale temporis spatium, sed propter uicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerit mala patiatur, eandem dictam fuisse mensuram. Quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus cum hoc diceret loq
Abbreviated transcription (Latin):
qui uerbo aut ictu celerrime transeunte :¬
uel la cessiuit dnm: uł plagauit : Iam uero
damnum . ignominia. &ilium. seruitus: cũ ple¬
rũq sic in fliguntur: ut nulla uenia rela xen¬
tur : nonne ꝓhuuis uitȩ modo similia poenis
uidentur &ernis: Ideo quippe xerna eẽ
non possunt: quia nec ipsa uita quȩ his plec¬
titur. porrigitur in&ernũ. & tam̃ peccata
quȩ uindicantur. longissimi temporis poenis.
breuissimo tempore ꝑp&rantur: Nec quis¬
quã extitit . qui censer&tam cito nocentium
finienda esse tormenta: quãcito factũ est.
uł homicidium uł adulterium: uł sacrilegi¬
um : uł quod lib& aliud scelus: nontemporis
longitudine: sed iniquitatis & impi&atis
magnitudine. in&iendum: Quiuero pali¬
quo grandi crimine. morte multatur : num¬
quid morã quaocciditur: quȩ ꝑbreuis est:
eius supplicium leges ȩstimant: & non qđ
eum insempiternum auferunt. desoci&ate
uiuentium: Quod est aut̃ deista ciuitate

Expanded text:
qui uerbo ant ictu celerrime transeunte qui uerbo ant ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? iam uero damnum, ignominia, exilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore perpetrantur. nec quisquam extitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum. qui uero pro aliquo grandi crimine morte multatur, numquid mora, qua occiditur, quae perbreuis est, eius supplicium leges aestimant et non quod eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium ? quod est autem de ista ciuitate
Abbreviated transcription (Latin):
punir&ur ammisit: octo genera poenarum. in le¬
gib esse scripsit tullius damnum: iuncla. uerbera
talionem: ignominiam: & ilium: mortem : seruitu¬
tem: quid horũ est qđ in breue temp:̃ pcuus q pec¬
cati celeritate coart&. uttanta uindic&ur morula.
quanta deprȩ henditur ꝑp&ratũ : nisi forte talio,
Id enĩ agit : ut hocpatiat᷑ quisq qđ fecit : Vnde illud
est legis: oculũ poculo: dentẽ ꝓdente. Fieri
enĩ potest : ut tam breuitẽpore quisq amittat
oculum seueritate uindictȩ: quãtulit ipse alte¬
ri inꝓbitate peccati: Porro aut̃ sialienȩ fe¬
minȩ osculũ infixum. ratio Inis sit uerbere¬
uindicare: nonne qui illud puncto temporis
fecerit : incõparabili horarum spatio uerbera¬
tur: & suauitas uoluptatis &iguȩ. diuturno
dolore punitur: Quid inuinculis: nũquid tam¬
diu quisq uidicandus est esse debere: quam¬
diu fecit. unde meruit alligari: Cũ iustissi¬
me : annosas poenas. seruus in cõpedib: pendat.

Expanded text:
puniretur admisit. octo genera poenarum in Legibus scribit esse Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exilium, mortem, seruitutem. quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio ? id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. unde illud est legis: oculum pro oculo, dentem pro dente. fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri improbitate peccati. porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerberuindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, incomparabili horarum spatio uerberatur et suauitas delectationis exiguae diuturno dolore punitur? quid in uinculis? numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit alligari, cum iustissime annosas poenas seruus in compedibus pendat,
Abbreviated transcription (Latin):
as suros sine ullo suo corpore sp̃s: sic ut ar¬
debat apud inferos ille diues. quando dicebat.
crucior in hac flamma: nisi conuenient res¬
ponderi cernerem .talẽ fuisse illam flãmam.
lis lingua: cui umorem &iguũ desidera uit
infundi: qualis digitus lazari : dequo id fieri
postulauit : ubitam̃ erant sine corporib ani¬
mȩ : Sic ergo incorporalis. &illa flãma quȩ &x¬
arsit : & illa guitula quã poposcit: qualias̃ &iam
ui sadormientiũ: siue in&ta sicernentiũ res in¬
corporales. habentes tam̃ similitudinẽ corpo¬
rum: Nam & ipse homo cũ spũ ñ corpore sit inta¬
lib uisisita setamen tuncsimilem suo corpori
uid&. ut discernere omnino non possit : Aut uero
gehenna illa : qđ &iã stagnũ ignis & sulphuris
dictũ est: corporeus igniserit : & cruciabit cor¬
pora damnatorũ: aut & hominũ & demonum:
solida hominũ: aeria demonũ: aut tantum
hominũ corpora cũ spiritib: dȩ mones aũ sp̃s si¬

Expanded text:
arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem, talem fuisse illam flammam, lis lingua, cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum; solida hominum, aerea daemonum; aut tantum hominum corpora cum spiritibus, daemones autem spiritus si
Abbreviated transcription (Latin):
omnia suauiter.: Pro inde facti primitus
angeli. cuius modi ministerium praebuerint
creatori cetera facienti nescio : nectribuere illis
audeo. quod forte non possunt. nec debeo
denegare quod possunt. Creationem tamen
conditionemq omnium naturarum. qua fit
utomnino naturae sint. eis quoq: fauentib
illi dõ tribuo. cui se&iam ipse debere quod
sunt. cum gratiarum actione nouerunt:
Non solum agricolas igitur non dicimus fruc¬
tuum quorumq creatures cum legamus. Ne¬
q: qui plantat est aliquid. neq quirigat. sed
qui incrementum datds.: Sedneipsam quidem

Expanded text:
omnia suauiter. Proinde facti primitus omnia suauiter. Proinde facti primitus angeli cuius modi ministerium praebuerint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis audeo quod forte non possunt, nec debeo derogare quod possunt. Creationem tamen conditionemque omnium naturarum, qua fit ut omnino naturae sint, eis quoque fauentibus illi Deo tribuo, cui se etiam ipsi debere quod sunt cum gratiarum actione nouerunt. Non solum igitur tuum quorumque creatores, cum legamus, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus : sed ne ipsam quidem