comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eg mnibi. Visus est illi inuia.
quando lux circũ fulsit eũ. siue
intẽplo hȩc ideo dic: neputarent
eũ audita potius quã uisa narrare:
tamquã ab ortiuo dicit: quia est
sina gogȩ mortuus. &natus eclẽ :
tãquã ab ortiuo. decii uita fuerat
desperatũ. nisi ꝑgratĩã dñi uiolent̃
fuisi& ađ tractus: ad tractus autẽ.
praȩdicationib ñ catenis. & ꝓstupore

Expanded text:
et mihi. Visus est illi in via quando lux circumfulsit eum sive in templo. Haec ideo dicit, ne putarent eum audita potius quam visa narrare. Tanquam abortivo dicit, quia est synagogae mortuus, et natus ecclesiae, tanquam abortivo, de cujus vita fuerat desperatum nisi per gratiam Domini violenter fuisset attractus. Attractus autem praedicationibus non cateni
Abbreviated transcription (Latin):
eco erũ sũ minic: a posgolom
Hec eñi dese ꝓpt̃ liumilitatẽ dicit:
c&erũ erat minimꝰ tẽpore. ñ labore :
Nã alibiait. plus omnib labor xii.
Qsuare non iit dignus. ipse exponens
ait. Qũo ꝑsecutus sũ ecclesiã dĩ do¬
c& nos exemplo suo. &iã si ad prȩsens
ꝓficiamꝰ deflent᷑e p̃terita: melius¬
ẽ eñi dimissa recordare peccata: quã
obliuisci cõmissa. Scriptũ ẽ eñi. fili.
peccasti. nea dicias iterũ. sed & dep̃te¬
ritis dep̃care. qracia aũ dĩ sũ
id qd̾ sũ. et qracia ei ire
uacua r puis. Quia gratia
qua redẽpti suntꝰ laborẽ connatũ
ieritũ ñquȩ siuit cotidiana autẽ
gratia post baptisinũ cotidianũ ser¬
uitiũ laboris expectat. S¬

Expanded text:
inimus apostolorum. Haec enim de se propter humilitatem dicit, caeterum erat minimus tempore non labore. Nam alibi ait: Plus omnibus laboravi. Quare non sit dignus ipse exponens ait: Quoniam persecutus sum Ecclesiam Dei. Docet nos exemplo suo, etiam si ad praesens proficiamus deflere pest enim dimissa recordari peccata, quam oblivisci commissa. Scriptum est enim, Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de praeteritis deprecare. Gratia autem Dei sum id quod sum, et gratia ejus in me vacua non fuit. Quia gratia qua redempti sumus laborem conatuum non meritum quaesivit. Quotidiana autem gratia post baptismum quotidianum servitium laboris exspectat,
Abbreviated transcription (Latin):
peccati suꝑbia se erexerat. cadat :
& multo mihi ruina utilior fue¬
rit quã illud tempus quo uide¬
bar stare Stabam enim peccato
& quia peccato stabam prima
cadat intẽ iniquitas diligebas
scortam primũ inte scortator
intereat. Peccator eras cadat
inte peccator.ut possis de hinc
resurgere &dicere si conmor¬
tui sumus & conuiuemus &
conformes facti sumus mortis
conformes & resurrectionis
erimus

Expanded text:
peccati superbia se erexerat, cadapeccati superbia se erexerat, cada multo mihi ruina utilior fuerit, quam illud tempus, quo videbar stare, stabam enim peccato, et quia peccato stabam, prima cadat in te ethnicus. Diligebas scorta? primum in te scortator intereat. Peccator eras? cadat in te peccator, ut possis dehinc resurgere et dicere: Si commortui sumus, et convivemus: et si conformes facti sumus mortis, conformes et resurrectionis erimus
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo autẽ in ruinam nisi
quia & lapis offensionis est &
petra scandali Id est ruinȩ his
qui offendunt uerbo nec cre¬
dunt dequib ipse dicit si non
uenissem & locutus eis fuissem:
peccatũ non haberent: nunc autẽ
excusationẽ non habent depec
Ncato suo alacteꝵ. Aliquid inme
quã credere : bonũ in me iacebat.
malum stabat post quã ille
uenit: qđ in me malũ fuit corruit:
fornicationes inmunditie luxu¬
rie idolatriȩ cexerarũq bestiũ
utilis ruina facta est: Hȩc est rui¬
na: quã primũ uenit iłis destruere
ut illa destructa & mortificata.
consurgant: &edificentur in me
om̃a bona uidendum est itaq
neforte saluator nr̃ aliis atq
aliis in ruinã uenerit & inre¬
surrectionẽ sed isdem & in ruinã
& in resurrectionẽ uenerit
me oport& primũ cadere &
cũ cecidero postea bene resur¬
gere ne saluator causa mihi fu¬
erit male ruine sed ꝓpterea
cadere me fecit ut consurgã¬
patiatꝰ ruinã ut surgat in melius

Expanded text:
Quomodo autem in ruinam, nisi quia et lapis offensionis est, et petra scandali? id est, ruinae his qui offendunt verbum, nec credunt. De quibus ipse dicit: Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent; nunc autem, excusationcato suo. Aliter. Aliquid in me quam crederem, bonum in me jacebat, malum stabat. Postquam ille venit, quod in me malum fuit, corruit: fornicationis, immunditiae, luxuriae, idololatriae, caeterarumque pestium utilis ruina facta est. Haec est ruina ad quam primum venit Jesus destruere, ut illa destructa et mortificata consurgant et aedificentur in me omnia bona. Videndum est itaque, ne forte Salvator noster aliis atque aliis in ruinam venerit, et in resurrectionem, sed iisdem et in ruinam et in resurrectionem venerit. Me oportet primum cadere, et cum cecidero, postea bene resurgere, ne Salvator causa mihi fuerit malae ruinae, sed propterea cadere me fecit, ut consurgapatiatur ruinam, ut surgat in melius,
Abbreviated transcription (Latin):
gici cnsunã. Perm̃surã tri¬
tici exprimit̾ in odus uerbi alia
& eñ queq debent multis audi¬
entib condigi &uix paucis aperi¬
re necũ angusto corde incuͥpabilẽ
aliquid tribuitꝰ extra fundatur
hinc morses a secreto diexiens
coruscantẽ faciẽ corã populo ue¬
lat qrnimirũ turb claritatis inti¬
me archana ñ indicat ꝓqualitate

Expanded text:
ici mensuram. Per mensuram tritici exprimitur modus verbi. Alta etenim quaeque debent multis audientibus contegi, et vix paucis aperiri, ne cum angusto cordi incapabile aliquid tribuitur, extra fundatur. Hinc Moyses a secreto Dei exiens, coruscantem faciem coram populo velat, quia nimirum turbis claritatis intimae arcana non indicat . Pro qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
uattuor & enim
animalia: quattuor designant
euangelia e alio loco plena ocuł
ante & retro scribunt᷑ ante: quia
de futuro iudicio p̃dicant Re¬
tro quia deueteri testamento
testimoniũ donant: qđ autẽ
sequit᷑ seniores illi significant

Expanded text:
uatuor enim animalia quatuor designant Evangelia, quae alio loco plena oculis ante et retro describuntur. Ante, quia de futuro judicio praedicant. Retro. Quia de Veteri Testamento testimonium donant. Quod autem sequitur: Et senior
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Disponsatu uos uniuiro
uirginẽ castam ex hibere xp̃o
nam & hane uisionẽ trchonius
non de uirginib: specialiter tan¬
tũ sed de tota generaliter int̃prȩ¬
tat᷑ ecclesia

Expanded text:
cens: Despondi vos uni viro, virginem castam exhibere Christo, nam et hanc visionem Thichonius, non de virginibus specialiter tantum, sed de tota generaliter interpretatur Ecclesia.
Abbreviated transcription (Latin):
Porta tẽpli spe¬
ciosa dñs. ẽ. ꝑquẽ siquis intro¬
ierit saluabit̾. ad hanc portã
debilis isrł ire ñualens legis ꝓ¬
ph&arũ ꝗ uocib adfertꝰ ut ab in¬
gredientib in interiora sapientiȩ
fidei audiente deposcat auxiliũ
qui uaticinia futurorũ quasi
ad portã ponunt auditores. sed
p&ri ẽ. intẽplũ ꝑducere cui ꝓcon¬
fessione forti & cognom̃ petrȩ
& claues celi s̃. datȩ. auiũ en¬

Expanded text:
Porta templi Speciosa Dominus est, per quem si quis introierit, salvabitur. Ad hanc portam debilis Israel ire non valens, legis prophetarumque vocibus affertur, ut ab ingredientibus in interiora, sapientiam fidei audiendo, deposcat auxilium. Qui vaticinio futurorum quasi ad portam ponunt auditores, sed Petri est in templum perducere, cui pro confessione forti et cognomen petrae et claves coeli sunt datae. A
Abbreviated transcription (Latin):
tactã. Hȩc uidelic& ñ asseren¬
do sed negando intulit arundinẽ
quippe mox ut aura contingerit
in partẽ flectit. Et quid ꝑ arundi¬
nẽ nisi carnalis anim designatꝰ
qui mox ut fauore uł decracci¬
one tangit̾ in partẽ quã lib&
inclinat. Si eni abhumano ore
aura sauoris flauerit hilarescit
extollit̾ totãq se quasi ad gratiã
inflectit sed si indeuenturus
detractionis erũperit unde lauđ
aura ueniebat max hunc quasi
in parcẽ alterã aduĩ furoris in¬
clinat. Sed arundo uento agitata
neccur. lib& ira asperũ faciebat :
nec ꝓspera liunc erigere nec aduer¬
sa nouerant inclinare.
Sedquid
exisgtia uidene hocmnẽ

Expanded text:
tatam? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox ut aura contigerit, in partem alteram flectit. Et quid per arundinem nisi carnalis animus designatur? Qui mox ut favore vel detractione tangitur, statim in partem quamlibet inclinatur. Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox eum quasi in partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata nec cujuslibet ira asperum faciebat, nec prospera hunc erigere, nec adversa noverunt inclinare. Sed quid existis videre? Hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Acsidicer& quia dñs ꝓpe.ẽ. his
qui tribulato ĩ. corde ideo de ingru¬
entib: malis nibil solliciti sitis cũde¬
tis. potest & sic intellegi iuxta euan¬
geliũ. Molite cogitare quid man¬
ducedis aut quid induamini Scit
quid opus sit uob &ante quã pe¬
tatis cognoscit.
gionie

Expanded text:
Ac si diceret: Quia Dominus prope est his, qui tribulato sunt corde, ideo de ingruentibus malis nihil solliciti sitis, cum detis. Potest et sic intelligi, juxta Evangelium. Nolite cogitare quid manducetis, aut quid induamini, scit quod opus est vobis, et antequam petatis agnoscit . tione
Abbreviated transcription (Latin):
Quando
dicitꝰ sagiotã electã ostendit
habere dõ sagittas plurimas
sed ñelectas .q sagictae ꝓphe¬
te .ĩ. & ap̃łi qui in toto orbe de¬
curr̃ de quib: in alio loco canit̾
Sagitta tuȩ acutae potentissi¬
mae populi subte cadent. et
iterũ. Sagitie potentis acuite
cũ carbonib desolatoriis: xp̃s
autẽ demultis sagtotis & filiis
plurimis una sagiota electa &
filius unigenitus .ẽ. qui infare¬
tra sua abscondit idẽ. in huma¬
no corpore ut habitar& in eo
plenitudo diuinitatis corporalit̃.
Kara quȩ e& credentiũ fides
cui & supra dicitꝰ: tues ds̃ abs¬
conditus & nesciebam : qua sagit¬
ta & sponsa uulnus accipiens. loqͥ¬
t̾ incantica canticorũ. Vulnerata
caritatis ego sũ. et dixit cuihi
geruus meus esgu isirahel
quia inge eloripicasore.

Expanded text:
Quando dicit sagittam electam, ostendit habere Deum sagittas plurimas, sed non electas, quae sagittae Prophetae sunt et Apostoli, qui in toto orbe decurrunt, de quibus in alio loco canitur. Sagittae tuae acutae, potentissime, populi sub te cadent. Et iterum: Sagittae potentis acutae, cum carbonibus desolatoriis . Christus autem de multis sagittis et filiis plurimis una sagitta electa, et filius unigenitus est, quam in pharetra sua abscondit, id est, in humano corpore, ut habitaret in eo plenitudo divinitatis corporaliter. Raraque est credentium fides: cui et supra dicitur: Tu es Deus absconditus, et nesciebamus. Qua sagitta et sponsa vulnus accipiens loquitur in Cantico Canticorum: Vulnerata charitate ego sum. Et dixit mihi: Servus meus es tu, Israel: quia in te glorificabor .
Abbreviated transcription (Latin):
uersiculus & simplicit̃ accipi qđ ab
hac ora cene usq ad tẽpus resurre¬
tionis qđ in regno đi erat uenturus
uinũ bibiturus ñ ess& posteanamq
illũ cibũ potũq sũpsisse testatur.
apł̃s petrus quiait qui manduca¬
uimus &bibimus cũ illo post quã
resurrex̃ amortuis Sed multo con¬
sequentius ut sic̃ supra trpicũ agni
aesũ sic &iã potũ pasche trpicũ ne¬
g& se ultra gustaturũ donec ostensa
& manifestata resurrectionis suȩ
gloria regnidĩ fides mundi adueniat
te oliueti hoc ẽ qͣd iapsal¬
mo legimꝰ edert pauperes

Expanded text:
mpliciter accipi, quod ab hac hora coenae usque ad tempus resurrectionis, quo in regno Dei erat venturus, vinum bibiturus non esset, postea namque illum cibum potumque sumpsisse testatur apostolus Petrus qui ait: Qui manducavimus et bibimus cum illo, posteaquam resurrexit a mortuis. Sed multo consequentius, ut sicut supra typicum agni esum, sic etiam potum Paschae typicum neget se ultra gustaturum, donec ostensa et manifestata resurrectionis suae gloria, regni Dei fides mundo adveniat. tem Oliveti. Hoc est, quod in Psalmo legimus: Edent p
Abbreviated transcription (Latin):
duo latrones unus addex¬
gRis et al.ius asiMISgras.
Iatrones quicum dño sunt. hic in¬
de crucifixi significant eos qui suf
fide & confessione xp̃i uelagonem
martirii uł que continentiae arti¬
oris instituta subeunt. Sed quot quot
hȩc ꝓ&erna solũ celestiq gloria ger̃
lui ꝓfecto dextri latronis merito &
fide designantur. At qui uł humane
laudis in tuiti uł qua lib& minus
digna intentionis scło abrenunciant:
ñ in merito blasphematoris & simstri
latronis mentẽ &actus immitantur
dequalib: dicit apłs: Sitradidero cor¬
pus meũ ut ardeã. sidedero om̃s facul¬
tates meas incibos pauperũ. si alia
multa fecero caritatẽ autẽ non
habeo nihil mihi ꝓdest: at uero.
beati quiꝑ sec utionẽ patiuntur
ꝓpt̃ iusticiã: quo ipsorũ est reg¬
nũ oelorũ¬

Expanded text:
 latrones unum a dextris, et alium a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fide et confessione Christi, vel agonem martyrii, vel quae continentiae arctioris instituta subeunt. Sed quotquot haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito et fide designantur. At qui vel humanae laudis intuitu, vel qualibet minus digna intentione saeculo abrenuntiant, non immerito blasphematoris et sinistri latronis mentem et actus imitantur. De qualibus dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia multa fecero, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . At vero, beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coeloru
Abbreviated transcription (Latin):
lege gloriantes. Greca ꝓp̃t gentiũ
sapientes. Hatina ꝓpt̃ romanos mul¬
tis ac poene omnib iã tunc gentib
imperantes. uelint nolint ergo iu¬
dei omne mundi regnũ omnis mun¬
dana sapientia om̃a diuinae legis
sacram̃ta testantur. quia iħis rex
iudeorũ ẽ hoc est imperator cre¬
dentiũ & confitentiũ dnm¬

Expanded text:
lege gloriantes, Graeca propter gentium lege gloriantes, Graeca propter gentium sapientes, Latina propter Romanos multis ac pene omnibus jam tunc gentibus imperantes. Velint nolint ergo Judaei, omne mundi regnum, omnis mundana sapientia, omnia divinae legis sacramenta testantur, quia Jesus rex Judaeorum est, hoc est imperator credentium et confitentium D
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗa bic est iħ̃s rex iudeorũ
Dulchre titulus qui xp̃m regem
Ltestecur : ñ infra sed supra crucẽ
ponitur. quia lic& incruce ꝓ nobis
hominis infirmitate dolebat : super
cruc̃e tam̃ regis maiestate fulgebat.
quiapte &iã quia rex simul & sa¬
cerdos est. Cũ eximiã patri sua car¬
nis hostiã in altari crucis offerr&:
regis quoq: qua p̃dictus erat titulo
dignitatẽ p̃tendit : ut cunctis legere :
hoc ẽ audire &credere uolentibus
innotescat: quia suũ ꝑcrucẽ ñ ꝑdi¬
derit : sed confirmar& potius & cor¬
roborar& imperiũ unde & apłs cũ
ignominiã crucis descripsisse ad¬
iuncxit. propt̃ quod &đs illũ ex¬
altauit & donauit illi nom̃ qđ est
suꝑ omnẽ nom̃. &cc Nã quod hoc
nomen ebraice grece & latine scrip¬
tũ erat hoc est qđ idẽ apłs subsecu¬
tus ad nectit & omnis lingua con¬
fiteatur quia ihs̃ xp̃s ingloria est
dĩ patris. Quantũ uero adlitterã¬
ꝑtin& haetres linguae ibi p̃ceteris
eminebant. Hebrea ꝓpt̃ iudeos in

Expanded text:
 Hic est rex Judaeorum. Pulchre titulus qui Christum regem testetur, non infra sed supra crucem ponitur, quia licet in cruce pro nobis hominis infirmitate dolebat, super crucem tamen regis majestate fulgebat. Qui apte etiam, quia rex simul et sacerdos est, cum eximiam Patri suae carnis hostiam in altari crucis offerret, regis quoque qua praeditus erat titulo dignitatem praetendit, ut cunctis legere, hoc est audire et credere volentibus innotescat, quia suum per crucem non perdiderit, sed confirmarit potius et corroborarit imperium. Unde et Apostolus cum ignominiam crucis descripsisset, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, etc. . Nam quod hoc nomen Hebraice, Graece et Latine scriptum erat, hoc est quod idem Apostolus subsecutus adnectit: Et omnis lingua confiteatur, quia Jesus Christus in gloria est Dei Patris . Quantum vero ad litteram, hae tres linguae ibi prae caeteris eminebant. Hebraea propter Judaeos in
Abbreviated transcription (Latin):
Non inuacuum curro aut in
incertũ a erẽ uerbero uel fingo
certam̃ sed castigo corpus meũ
& inseruitutẽ redigo ꝑ absti¬
nentiã & afflictionẽ atq labo¬
res. sicut alibi ait. In ieiuniis
multis inuigiliis in fame & siti
infrigore & nuditate in labo¬
rib: incarcerib: & cȩtera ne forte
cũ aliis p̃dicauerimt ipse reꝓb

Expanded text:
Non in vacuum curro, aut in incertum aerem verbero, vel fingo certamen, sed castigo corpus meum, et in servitutem redigo per abstinentiam et afflictionem atque labores, sicut alibi ait: In jejuniis multis, in vigiliis, in fame et siti, in frigore et nuditate, in laboribus, in carceribus, etc. Ne forte cum aliis praedicaverim ipse reprobus
Abbreviated transcription (Latin):
tatis.
Quia & diuina natura qua đs
ueritas ẽ plenus est: & in huma¬
na in qua homo uerus gratia
factus est plenus est  In illa ple¬
nitudinẽ đs est: informa đi ȩqua¬
lis đo: in ista plenitudine seruus
informa serui quia insimilitu¬
dine hominũ factus habituẽ
inuentusut homo Gratiȩ plen:
erat & est homo xp̃s iłis. cui sin¬
gular munere prȩceteris mor¬
talib datũ est ut statim ex quo
inutero uirginis concipi& homo
fieri inciper& uerus ess& &đs¬

Expanded text:
tate. Quia et in divina natura, quia Deus veritas est, plenus est, et in humana, in qua homo verus, gratia factus est, plenus est: in illa plenitudine Deus est in forma Dei, aequalis Deo; in ista plenitudine, servus in forma servi, quia in similitudine hominum factus, et habitu est inventus ut homo . Gratia plenus erat, et est homo Christus Jesus, cui singulari munere, prae caeteris mortalibus datum est, ut statim ex quo in utero virginis concipit et homo fieri inciperet, verus ess
Abbreviated transcription (Latin):
sus dicentis ẽ. hoc parũ urb̵ uideat᷑
aperire. cũgentes essetis amagis uł ab
arui piscib: idoloꝵ: oboedientia presta¬
batis qui uos ad simulaclira muta & mor¬
tua ꝑducebant. muno ueroq rele¬
gione suscepta captioris sensus. eẽ.
deb&is libencius ad quiescite saluti
& prũtius obedite ueritati & qđ in no¬
titiã ur̃am de pono adtẽtam̃te ꝑcipite:
ĩdeo mogu uob pacio qͦdriemo

Expanded text:
sus dicentis hoc parum verbis videtur aperire: cum gentes essetis a magis vel ab aruspicibus idolorum obedientiam praestabatis, qui vos ad simulacra muta et mortua perducebant. Nunc vero, quia religione suscepta, capacioris sensu esse debetis, libentius acquiescite saluti, et promptius obedite veritati, et quod in notitiam vestram depono, attenta mente percipite. Ideo notum vobis facio, quod nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergo in plebuntꝰ scriptu¬
re quia sic oport& fieri ñ indigeo
duo decim a postolorũ auxilio &iam
si om̃s me defenderint. qui possũ ha¬
bere duodecim legiones angelorũ
una legio aput ueteris sex milib:
complebatꝰ hominũ ꝓbreuitate tẽ¬
poris numorũ ñ ocourrim: explicare
trpos tantũ dixisse sufficiat᷑ Septu¬
aginta duo milia angelorũ in qđ gen¬
tes hominũq: lingua diuisa ẽ duodec̃i
legionib: fieri
hoc aũ totrũ pac¬
tũ ẽ ut implenetꝰ scrptu

Expanded text:
Quomodo ergo implebuntur scripturae, quia sic oportet fieri? Non indigeo duodecim apostolorum auxilio, etiam si omnes me defenderint, qui possim habere duodecim legiones angelorum. Una legio apud veteres sex millibus complebatur hominum. Pro brevitate temporis numerum non occurrimus explicare, typos tantum dixisse sufficiat: septuaginta duo millia angelorum, in quot gentes hominumque lingua divisa est, duodecim legionibus fieri. Hoc autem totum factum est, ut implerentur scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
tradidisgis.
Hinc enim respondit pilatus
dño dicens. Numquid ego iudeus
sum qens oua x pontisices tradi¬
derunt te mihi. quid foc isti : Sub¬
auditur ut oraderis mihi . tradider̃
enim dñm sacerdotes ꝑ inuidiam.
Tradidit iudas ꝓcupiditate . tradi¬
dit pater pronr̃ã liberatione. tra¬
didit seme tipsum filius ꝓnrã dilec¬
tione. Depatre enim ait apostolus.
qui proprio filio suo non peꝑcit: sed
ꝓ nobis omnib tradidit eũ. Defilio
autẽ quidilexit nos. & tradidit se

Expanded text:
tradidistis. Hinc enim respondit Pilatus Domino, dicens: Nunquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi, quid fecisti ? subauditur, ut tradereris mihi. Tradiderunt enim Dominum sacerdotes per invidiam, tradidit Judas per cupiditatem, tradidit Pater pro nostra liberatione, tradit semetipsum Filius pro nostra dilectione. De Patre enim ait Apostolus: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. De filio autem: Qui dilexit nos et tradid
Abbreviated transcription (Latin):
ene autẽ uigilantib pastorib
angelus appar& eosq di claritas
circum fulg& quia illi preceteris
uidere sublima merentur. qui fi¬
delib gregibus pre esse sollicite
sciunt dumque ipsi pie suꝑ gregẽ
uigilant diuina suꝑ eos gratia lar¬
gius coruscat Uidete ecclesie sur¬
gentis ex ordiũ xp̃s nascitur: &
pastores uigilare coeper̃ &bene pastores
uigilant quos bonꝰ pastor informat Grex igit᷑
populus nox seculũ pastores sunt
sacerdotes aut fortasse ille sit
pastor cui dicitur esto uigilans
& confirma c&era que non solũ
ep̃s sed &iam angelos distinauit
angelus maria angelus ioseph
angelus pastores instruit: & con¬
cipiendam & conceptũ & natum
cȩli: ciues dñm testantur: ut &
mortales sufficienter inbuant.
& suũ auctori seruitiũ incessant̃
inpendant Mam & insequentib
tẽptatio passuro resurgenti atq
ad cȩlos ascendenti semꝑ adesse
et tienuer̃ timo¬
re macno et dix̃ illas an¬
celuis niolite timere.
ecce enumo euangelato

Expanded text:
ene autem vigilantibus pastoribus, angelus apparet, eosque Dei claritas circumfulget, quia illi prae caeteris videre sublimia merentur, qui fidelibus gregibus praeesse sollicite sciunt. Dumque ipsi pie super gregem vigilant, divina super eos gratia largius coruscat. Videte Ecclesiae surgentis exordium, Christus nascitur, et pastores vigilare coeperunt, et bene pastores vigilant quos bonus pastor informat. Grex igitur, populus. Nox, saeculum. Pastores sunt sacerdotes, aut fortasse ille sit pastor, cui dicitur: Esto vigilans et confirma caeteros, quia non solum episcopos, sed etiam angelos destinavit. Angelus Mariam, angelus Joseph, angelus pastores instruit, et concipiendum, et conceptum, et natum coeli cives Dominum testantur, ut et mortales sufficienter imbuant, et suum auctori servitium incessanter impendant. Nam et in sequentibus, tentato, passuro, resurgenti atque ad coelos ascendenti, semper adesse Et timuerunt timore magno. Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim e
Abbreviated transcription (Latin):
id est ab omnib escisq cursũ
ei inpedire consuer̃
sed il le quidẽ irt erup¬
tisilẽ coroniã accipiat.
nos ãu incorruptã
Illam dequa psalmista ait.
scuto bone uoluntatis tuȩ
coronastinos corona enim
uictoria interpr&atur cratias
agamus đo & de praecemus illum
ut in bone uoluntatis tuȩ ipse
sit scutũ & corona &brauiũ uic¬
torie nr̃e
eqo icit᷑ Sic curro
rẽ quasi ixincentũ sic puc¬
no rẽ quasi aerẽ uerberans

Expanded text:
id est, ab omnibus escis, quae cursum id est, ab omnibus escis, quae cursum ejus impedire consueverunt. Et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant, nos autem incorruptam. Illam de qua Psalmista ait: Scuto bonae voluntatis tuae coronasti nos , corona enim victoria interpretatur. Gratias agamus Deo, et deprecemur illum, ut in bona voluntate sua, ipse sit scutum, et corona, et bravium victoriae nostrae. Ego igitur sic curro non quasi in incertum, sic pugno, non quasi a
Abbreviated transcription (Latin):
Nescitis d hu qͥras ta¬
dio cunr̃ oc̃s quĩdẽ curr̃
Hic stadii currunt iustitie
uel fidei conparauit: quia quo¬
modo illic cũ om̃s intra stadiũ
currant: non nisi quibene
currit dignus prȩmio iudicat᷑
om̃a mundi ostendit dicens
hȩc om̃a tibi dabo si ꝓcidens
ad o raueris me Sed eisdem edisa
secundo homine uincitur
Quib primũ hominẽ se uicisse
gloriat᷑ ut a nr̃is cordib: ipso
aditu capitus exeat. quo nos
aditu intromissus tenebat
derare debeamus. quia tẽp¬
tatus adiabolo dñs sacrielo¬
quii p̃cepta respondit. & qui
credentes contineantur soli
eos qui instadio currunt.
unũ accipiente palmã signi¬
ficat id est illũ qui fidem rec¬
tã tenuerit & p̃cepta serua¬
uerit ortatur nos hoc modo
currere ut cȩlestia prȩmia
mereamur conprehendere
ocõs autẽ q itaconẽ
c̃ten dit as omiu: se
gon grece la¬
tine certam̃ dr̃ ergo omnis
agon ista id est certator qui
ad accipiendũ contendit bra¬
uiũ ab omnib se abstin&

Expanded text:
Nescitis quod hii qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, Hic stadii cursum justitiae vel fidei comparavit. quia quomodo illic cum omnes intra stadium currant, non nisi qui bene currerit, dignus praemio judicatur, omnia mundi ostendit, dicens: Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me. Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus tenebat. derare debemus, quia tentatus a diabolo Dominus sacri eloquii praecepta respondit, et qui credentes contineantur, solieos, qui in stadio currunt, unum accipientem palmam significat, id est, ille qui fidem rectam tenuerit, et praecepta servaverit. Hortatur nos hoc modo currere, ut coelestia praemia mereamur comprehendere. Omnis autem qui in agone contendit, ab omnibus se γών Graece, Latine certamen dicitur. Ergo omnis ἀγωνιστής, id est, certator, qui ad capiendum contendit bravium, ab omnibus se abstinet,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ds ieperfectã cordis contnanio¬
sessionẽ dicit . qđ quã neo male
suadentiũ hereticorũ possio
fraude corrũpi nec ꝑsequentiũ
paganorũ tormentis conquas¬
sari. nec carnaliũ fratrũ exem¬
plis. nec proprie fragilitatis seg¬
nitia titubare. Sunt &enim
qui &iã uerb negant ihm̃ esse
filiũ dĩ quales multi fuisse ꝓdunt.
eo ipso tẽpore quo hec scribebat
ioh annes. Sunt itẽ qui confitene
uerbis & factis negant. Vnde
bene qui nunc ait. quicũq
confessus fuerit: quõ ihĩ est fi¬
dõ ipse paulo superius dicit. Si
lectionẽ infratres hab&. ille ihũ
dĩ esiẽ filiũ testatur.

Expanded text:
Perfectam cordis confessionem dicit, quod nec male suadentium haereticorum possit fraude corrumpi nec persequentium paganorum tormentis conquassari, nec carnalium fratrum exemplis, nec propriae fragilitatis segnitia titubare. Sunt etenim, qui etiam verbis negant esse Jesum filium Dei, quales multi fuisse produntur eo ipso tempore, quo haec scribebat Joannes; sunt item qui confitentur verbis et factis negant, unde bene, qui nunc ait: Quicunque confessus fuerit, quoniam Jesus est fiDeo , ipse paulo superius dicit: Si lectionem in fratres habet, ille Jesum Dei esse filium testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pusillũ ꝓsidit in faciẽ suã
orars Hucas autẽ dicit auul¬
sus ẽ ab eis quantũ iactus est lapiđ
tãquã hoc eos trpice ammonuerit
ut in eũ dirigerent lapidẽ id est
usq ad ipsum ꝑducerent intẽpta¬
tionẽ legis que scripta erat in la¬
pide usq ad illũ potest ꝑuenire
ille lapis qm finis legis ẽ xp̃s adius¬
titiã omni credenti
et dicers.
mi paet̃ si possibile ẽ tran

Expanded text:
 suam orans. Lucas autem dicit: Avulsus est ab eis, quantum jactus est lapidis, tanquam hoc eos typice admonuerit, ut in eum dirigerent lapidem, id est, usque ad ipsum perducerent intentionem legis quae scripta erat in lapide, usque ad illum enim potest pervenire ille lapis, quoniam finis legis est Christus ad justitiam omni credenti . Et dicens: Mi Pater, si possibile est, tran
Abbreviated transcription (Latin):
Agrũ dic possessionẽ suꝑnȩ
hereditatis. unde ia cobait. Ec ce
odor fili mei sic odor agri pleni
cui benedix dñs quẽ consideriũ
eccła siue electa anima &emit
contendit. alit̃ consideraũ agr̃o
idẽ. orbẽ uniuersũ &emit eũ
cũ missis doctorib talentũ uer¬
bi contulit ut credentes felicis¬
simo xp̃i mancipatui subder&
desiruoru mnaruũ suanũ plani

Expanded text:
Agrum dicit possessionem supernae haereditatis, unde Jacob ait Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni cui benedixit Dominus Quem consideravit ecclesia, sive electa anima, et emit, vit. Aliter: Consideravit agrum, id est, orbem universum, et emit eum, cum missis doctoribus talentum verbi contulit, ut credentes felicissimo Christi mancipatui subderet. De fructu manuum suarum plan
Abbreviated transcription (Latin):
bos dies. Nondũ fuerant
apłi babtizatĩ. non tam̃ aq sed
spũ sco quos intelligim : iã suisse
baboratos siue babtismo ioł
ut ñ nulli arbitrant seu qđ magis
credibile ẽ babtisma xp̃i neq
enĩ ministeriũ baboizandi defu¬
erat : ut haber& babti⁊ atos seruos
ꝑ quos ceteros babtrzar&: quia
ñ desuit me morabilis illius hu¬
militatis ministeriũ quando eis
quã sub iungit sed uos aũ babti¬
neq: sequaces eorũ qui usq hodiȩ
babtizant in ecclesiis. Alit̃ quã
sed tantũ inuocato xpĩ nomine
adẽ in terior uirtus sp̃s sc̃ĩ quȩ
homine aqua tribuente babti¬
⁊atorũanimas simul & corpora
fiebat:
non enĩ erat sps̃ datus. quia ihs̃ ñdũ
fuerat glorificatus. iqirira quicon¬
uemeranit ingerroabang
eũ dicertes dnĩe simatem

Expanded text:
hos dies. Nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed Spiritu sancto, quos intelligimus jam fuisse baptizatos, sive baptismo Joannis ut nonnulli arbitrantur, seu quod magis credibile est baptismo Christi. Neque enim ministerium baptizandi fuerat ut haberet baptizatos servos per quos caeteros baptizaret, quia non defuit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis quam subjunxit: Vos autem baptineque sequaces eorum, qui usque hodie baptizant in Ecclesia, aliter quam sed tantum invocato Christi nomine, adest interior virtus spiritus sancti, quae, homine aquam tribuente, baptizatorum animas simul et corpora fiebat; non enim erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Igitur qui convenerant interrogabant e
Abbreviated transcription (Latin):
dicit & notũ feci eis nomentu¬
um & notũ faciã. Quod iudȩis
dudũ negatũ ostendens dicit.
& nomen tuũ adonai non indi¬
caui eis: credite enim filio. pa¬
tris quoquȩ notitia nnihilomi¬
nus reuelatur. Nam filios non
diccretur . nisi patrẽ haber&.
Mequȩ pater. nisi filiũ habuissȩt
aliter itaquȩ alterius praedicatio¬
ne cognoscitur quia pater infilio:
& filius in patre ueraciter approba¬
tur. Siue testis quia ꝑsuã mortẽ
testificauit nouũ testamentũ. Ni¬
si eñĩ post mortẽ hominis non
ad firmatur testimoniũ prano¬
gerugus coirauorum.
Quia primus resurrȩxit amor¬
tuis & quod testisicauit dereiur¬
rectione mortuorũ. inse primum
ostendio. et princeps recu
genrae. Idest a postolorũ &om¬
niũ sc̃orũ qui dilexit nios eg
lauit nos apeccatis mosgris
ins anquine suo. Passur exiã
suo sanguine soluit apeccato.
qui resurgens iure primo genitus

Expanded text:
notum feci eis nomen tuum, et notum faciam , quod Judaeis dudum negatum ostendens, dicit: Et nomen tuum Adonai non indicavi eis . Credite enim filio, patris quoque notitia nihilominus revelatur. Nam filius non diceretur, nisi patrem haberet, aeque pater, nisi filium habuisset. Alter itaque alterius praedicatione cognoscitur, quia pater in filio, et filius in patre veraciter approbatur. Sive testis, quia per suam mortem testificavit Novum Testamentum. Nisi enim post mortem hominis non affirmatur Testamentum. Primogenitus mortuorum. Quia primus resurrexit a mortuis, et quod testificavit de resurrectione mortuorum in se primum ostendit. Et princeps regum terrae. Id est, apostolorum et omnium sanctorum. Qui dilexit nos et lavit nos a peccatis in sanguine suo. Passus etiam suo nos sanguine solvit a peccato, qui resurgens jure primogenitus
Abbreviated transcription (Latin):
desp̃u: parit nos uirgo sine ge¬
mitu. & quasi alii quidem dispon¬
sata sed ab alio fecundata persin¬
gulas sui partesq unam catho¬
licã faciunt prȩposito sibi pon¬
tifici uisibiliter iungitur. sed
inuisibili sp̃s sc̃ĩ uirtute cum¬
mulatur: unde & bene io seph
auctus interprexatur. indicans
nimirũ hoc uocabulo qđ instan¬
tia magistriloquentis nil ual&
si non augmentũ superni iuua¬
minis ut audiatur acceperit
qđ autẽ filium sum primogenitũ
maria peperisse discribitur
non iuxta heluidia nos accipi¬
endũ est alios quoq eam filios
ꝓcreasse quasi nequeat primo¬
genitus dici nisi qui habeat fr̃s
sicut non unigenitus nisi qui
car& fratrib: sol& appellari
quae& testimoniũ legis & mani¬
festa ratio declarat om̃s unige¬
nitos &iam primo genitos: non
autẽ omnes primo genitos &iam
unigenitos posse uocari hoc ẽ
non solum esse primo genitũ
post quẽ alii. sed omnem ante
quã nullus euulua ꝓcesserit.

Expanded text:
de spiritu, parit nos virgo sine gede spiritu, parit nos virgo sine gemitu, et quasi alii quidem desponsata, sed ab alio fecundata, per singulas sui partes, quae unam Catholicam faciunt, praeposito sibi pontifici visibiliter jungitur, sed invisibili Spiritus sancti virtute cumulatur. Unde et bene Joseph auctus interpretatur, indicans nimirum hoc vocabulo, quod instantia magistri loquentis nil valet, si non augmentum superni juvaminis, ut audiatur, acceperit. Quod autem filium suum primogenitum Maria peperisse describitur, non juxta Helvidianos accipiendum est, alios quoque filios eam procreasse, quasi nequeat primogenitus dici, nisi qui habeat fratres, sicut non unigenitus nisi qui caret fratribus, solet appellari. Quia et testimonium legis, et manifesta ratio declarat, omnes unigenitos, etiam primogenitos, non autem omnes primogenitos etiam unigenitos posse vocari, hoc est, non solum esse primogenitum, post quem alii, sed omnem ante quem nullus e vulva processerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ene non solũ ꝓpter indictiũ
regis estimatis sed & propter
nominis sac ramentũ dñs inb&li¬
lem nascitur b&hlem namque.
domus panis interprexatur. Ipse
namque est qui ait. Ego sum pa¬
nis uiuus qui decȩlo descendit.
Locus ergo inquo dñs nascer&ur
domus panis ante uocatus est:
quia futurũ erat ut ille ibi ꝑ
materia in carnis apparer&: qui
clectorũ m̃tes interne fac iotate
reficer& Sed &usq hodie: & usq¬
r&h concipi& inb&llem nasci
non desinit cumq lib& audien¬
tiũ uerbi flore suscepto domũ
se ac terni panis efficit. cotidie.
inutero uirginali hoc est inanimo
credentiũ ꝑfidem concipitur
ꝑbaptisma gignitur. cotidie
genetrix di ecclesia suum comitata
auctorẽ derota mundane conuer¬
sationis qđ galilea sonat inciui¬
tatẽ iuda confessionis uidelic&.
& laudis ascendens incensum suȩ
deuotionis xerno regi ꝑsoluit
quȩ in exemplũ beate semꝑ uir¬
ginis mariȩ nupta simul & in¬
maculata concipit nos uirgo

Expanded text:
Bene non solum propter indicium regii stemmatis, sed et propter nominis sacramentum Dominus in Bethleem nascitur. Bethleem namque domus panis interpretatur. Ipse namque est, qui ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Locus ergo in quo Dominus nasceretur domus panis ante vocatus est, quia futurum profecto erat ut ille ibi per materiam carnis appareret, qui electorum mentes interna satietate reficeret. Sed usque hodie, reth concipi et in Bethleem nasci non desinit, cum quilibet audientium, verbi flore suscepto, domum se aeterni panis efficit. Quotidie in utero virginali, hoc est, in animo credentium per fidem concipitur, per Baptisma gignitur. Quotidie genitrix Dei Ecclesia, suum comitata auctorem, de rota mundanae conversationis, quod Galilaea sonat, in civitatem Juda, confessionis videlicet et laudis, ascendens, censum suae devotionis aeterno Regi persolvit. Quae in exemplum beatae semper virginis Mariae nupta simul et immaculata concipit nos virgo
Abbreviated transcription (Latin):
uas. noui testam̃ti spei ꝑmanentis.
sirmam̃tũ tãquã ipsius montis
soliditas nullo feno int̃posito con¬
tinebat.
et accipieris sep¬
gẽ panies qracias ageris

Expanded text:
as Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum, tanquam ipsius montis soliditas nullo feno interposito continebat. Et accipiens septem panes, gratias agens
Abbreviated transcription (Latin):
ic manifestat.
quia opera mortua habentes:
idẽ peccata ñ possunt seruire
do uiuo & uero sicut enim qui
mortuũ tangebat polluebat᷑.
sic & qui peccatũ operatꝰ magis
polluitꝰ mortuũ quipƿe tan¬
gere ẽ : in peccatis moctuũ quẽ¬
piã sequi uel inmitare
et ideo noui gestamti

Expanded text:
ic manifestat, quia opera mortua habentes, id est, peccata non possunt servire vero et vivo Deo. Sicut enim qui mortuum tangebat polluebatur, sic et qui peccatum operatur magis polluitur. Mortuum quippe tangere est, in peccatis mortuum quempiam vel sequi vel imitari. Et ideo Novi Testam
Abbreviated transcription (Latin):
ad paupenẽ. Hec deo peribus
clemosynarũq generalit̃ fiunt
in panperes accipi potest. Sed me¬
lius de urbo dĩ qđ indum̃tũ salut is
animab confert intellegit᷑ aperuit
eccła manũ inopi cũ misteria fidei
ignorantib ꝑ operarios ueritatis
reuelaũ palmas extendit ad paupe¬
rẽ cũ late langeq p̃dicatores ad in¬
buendas aet̃ne salutis indigas na¬
tiones disꝑsit Ngimneꝵit docn:

Expanded text:
 etc. Haec de operibus eleemosynarum quae generaliter fiunt in pauperes accipi potest. Sed melius de verbo Dei, quod indumentum salutis animabus confert, intelligitur. Aperuit ecclesia manum inopi, cum mystignorantibus per operarios veritatis revelavit. Palmas extendit ad pauperem, cum longe lateque praedicatores ad imbuendas aeternae salutis indigas nationes dispersit. LAMED. Non
Abbreviated transcription (Latin):
quenigtes. Querie in hoc loco
quo modo unus quisq: audiebat
linguis suis loquentes eos mag¬
nalia di: utrũ hi quilo ꝗbane di¬
uersis sermonib: unius cuiusq
lingue hoc qđ dicebatur ꝓfere¬
bant. Id est unus quisq eorũ nunc
hac nunc alia lingua loquens.
sic ꝑ om̃s currer& an ieo potius
erat mirabile qđ sermo eoiũ qui
loꝗbatur qualib& lingua fuissex
ꝓnunciatur. uniouiq: audienti
secđm suã linguã intolligobatur.
ut uerbi gratia uno quocũq: apłi
inexclesia docento necosse onĩ
erat tacentib: reliquis unũ loqui
& sermonẽ unũ ad auditũ omniũ
ꝑuenire. Ipse sermo hano in se
uim haber& ut cũ diuersarũ gen¬
tiũ auditores essent unus quisq
secđm linguã suã illius ipsius unius
sermonis qui ab a postolo fuerat
ꝓnunciatus. susciper& auditũ
& caper& intellectũ Misi forte
secđm hoc magis uidebat audien¬
dũ esse miraculũ quãloquendum.

Expanded text:
quentes. Quaeritur in hoc loco quomodo unusquisque audiebat lingua sua loquentes eos magnalia Dei: utrum ii qui loquebantur diversis sermonibus uniuscujusque linguae hoc quod dicebatur proferebant, id est, ut unusquisque eorum nunc hac, nunc alia lingua loquens, sic per omnes curreret, an in eo potius erat mirabile, quod sermo eorum qui loquebantur qualibet lingua fuisset pronuntiatus unicuique audienti, secundum suam linguam intelligebatur, ut verbi gratia unoquocunque apostolo in Ecclesia docente necesse enim erat tacentibus reliquis unum loqui, et sermonem unum ad auditum omnium pervenire, ipse sermo hanc in se vim haberet, ut cum diversarum gentium auditores essent, unusquisque secundum linguam suam illius ipsius unius sermonis qui ab apostolo fuerat pronuntiatus susciperet auditum, et caperet intellectum. Nisi forte secundum hoc magis videbatur audientium esse miraculum qua
Abbreviated transcription (Latin):
minẽ factũ fuisse meminit. patrẽ
autẽ dñi nr̃i naminat. qs eundẽ
dñm nr̃m dĩ filiũ semꝑ excitisse
ñdubitat
cins eri cordia suã reqene¬

Expanded text:
minem factum fuisse meminit; Patrem autem Domini nostri nominat, quia eumdem Dominum nostrum Dei Filium semper exstitisse non dubitat. misericordiam suam regene
Abbreviated transcription (Latin):
oc si semꝑ seruaremus & cari¬
tatẽ & pacientiã teneremus. si nos
enim omnib minores iudicarem:
nec ultro alicui iniuriã faceremus
nec in latã nob̵ grauiter doleremus
hoc est qđ & dñs docuit cũ notar&
scribas & phariseos prima sibi loca
in conuiuiis uindicantes & doc&.
ut cũ uocatus fueris tu ad cȩnam
innouissimo loco recumbas
Sollacitudine ñ piqri
Ne ꝑ sollicitudinẽ scłi pigri indi
opere efficiamini &inertes supe¬
rius eũ qui pre est insollicitudine
debere esse commonuit nunc ue¬
ro omnib dat in commune manda¬
tũ nequis nr̃m audiat ad ño serue
male &piger
Sp̃u peruentes

Expanded text:
oc si semper servaremus, et charitatem, et patientiam teneremus, si nos enim omnibus minores judicaremus, nec ultro alicui injuriam faceremus, nec illatam nobis graviter doleremus. Hoc est, quod et Dominus docuit cum notaret scribas et pharisaeos, prima sibi loca in conviviis vindicantes, et docet ut cum vocatus fueris tu ad coenam, in novissimo loco recumbas . Sollicitudine non pigri. Ne per sollicitudinem saeculi pigri in Dei opere efficiamini inertes. Superius eum qui praeest, in sollicitudine debere esse commonuit, nunc vero omnibus dat hoc incommune mandatum, ne quis nostrum audiat a Domino serve male et piger. Spiritu ferventes
Abbreviated transcription (Latin):
er inclina¬
tionẽ iłm humilitas ꝑdigitũ
qui artic ulorũ conpotatio¬
nes flexibilis ẽ subtilitas
discretionis ex primitꝰ poero
ꝑtram cor humanũ qđ uel
sol& reddere fructus osten¬
ditꝰ postulatus ergo dñs iu¬
dicare de peccatrice ñ statĩ
dat iuditiũ sed prius se in¬
clinans deorsũ digito scribebat
int̃ra ac si demũ quã obnixe
rogata iudicat: Mos uidelic&¬
nos trpice instituens ut cũq¬
lib& ꝓximorũ errata cons¬
picimus: non hȩc antea rep̃¬
hendendo iudicemus. quã
ad conscientiã nr̃am humilit̃
reuersi digito eã discretionis
solerter exculpem: & quid
in ea conditori placeat quid¬
ue displiceat sedula ex ami¬
natione derimemus iuxta

Expanded text:
er inclinJesu, humilitas: per digitum, qui articulorum compositione flexibilis est, et subtilitas discretionis exprimitur. Porro, per terram, cor humanum, quod vel solet reddere fructus, ostenditur. Postulatus ergo Dominus judicare de peccatrice, non statim dat judicium, sed prius se inclinans deorsum, digito scribit in terra; ac sic demum cum obnixe rogatur judicat: nos videlicet typice instituens, ut cum quaelibet proximorum errata conspicimus, non haec ante reprehendendo judicemus, quam ad conscientiam nostram humiliter reversi, digito eam discretionis solerter exculpamus; et quid in ea Conditori placeat, quidve displiceat, sedula examinatione dirimamus, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
omen hoc id
est uocatus qui ad om̃s pertin&
qui in xp̃o credunt generali potest
uidere: Quia unus quisq secundũ
id qđ in eo preuid& &elegit đs aut
apłs uocatur. aut propheta autͣ
magister. In paulo autẽ non sola
generalis uocatio ad apostolatum
de signatur. sed & electio secundũ
dĩ prȩscientiam sub sec uta Per
hoc qđ segregatus dicitur in euan¬
geliũ di sicut & alibi ipse dicit.
Cum autẽ placuit do qui me se¬
gregauit deutero matris mee: ut
reuelar& filium suum in me &in
actib: a postolorum sp̃s sc̃s dicit.
Segregate mihi saulum & barna¬
ban in opus qđ elegi eos prȩuidit
ille quẽ non lat& mens qđ ha¬
bundantius quam cȩteri omnes
laboracurus ess& in euangelio
qđ in fame & siti & infrigore &
nuditate & incȩteris periculis prȩ¬
dicaturus ess& eu angelium xp̃i
& ideo deuentre matris segrega¬
uit eum

Expanded text:
omen hoc, id est, vocatus, quia ad omnes pertinet, qui in Christo credunt, generale potest videri, quia unusquisque secundum id quod in eo praevidet et eligit Deus, aut apostolus vocatur, aut propheta, aut magister . In Paulo autem non sola generalis vocatio ad apostolatum designatur, sed et electio, secundum Dei praescientiam, subsecuta , per hoc quod segregatus dicitur in Evangelium Dei, sicut et alibi ipse de se dicit: Cum autem placuit Deo, qui me segregavit de utero matris meae, ut revelaret filium suum in me . Et in Actibus apostolorum Spiritus sanctus dicit: Segregate mihi Saulum et Barnabum in opus ad quod elegi eos . Praevidit ille, quem non latet mens, quod abundantius, quam caeteri omnes, laboraturus esset in Evangelio, quod in fame et siti, et in frigore et nuditate et in caeteris periculis praedicaturus esset Evangelium Christi, et ideo de ventre matris segregavit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
mari dignatus est Sed uocatis ad
fidem gentib: usq: ad fine orb ter¬
rarũ earundem nuptiarũ uocati¬
ua gaudia ꝑuenerunt depici¬
ente uino D¬
iscumbere autẽ
adnuptias dño uinũ defecit &
uinũ meliore ꝑ ipsum mirabili or¬
dine facto manifestar&ur gloria¬
latentis in homine dĩ & credenti
in eũ fides aucta ꝓficera: qđ si mi
nisteriũ querimus aparente dño¬
in carnẽ eraca illa legalis sensus
suauitas paulatim cȩperat obcar¬
nalẽ phariscorũ int̃prȩcationẽ
a prisca sua uirtute deficere: qui
mox eaq carnali uidebant᷑ inandata
aspiritalẽ conuertit doctrinam
cuntamq littere legalis suꝑficiẽ
euangelica cȩlestis gratiȩ uircute
mut auit qđ est uinũ fecisse de
aqua dic̃ mat̾ iħu ad eũ ui¬
nũ ñ habene et dic̃ ei iħs

Expanded text:
mare dignatus est, sed vocatis ad mare dignatus est, sed vocatis ad fidem gentibus, usque ad fines orbis terrae, earumdem nuptiarum votiva gaudia pervenerunt. Et deficiente vino. Discumbente autem ad nuptias Domino vinum defecit, ut vino meliore, per ipsum mirabili ordine facto manifestarlatentis in homine Dei, et credentium in eum fides aucta proficeret. Quod si mysterium quaerimus, apparente in carne Domino, meraca illa legalis sensus suavitas paulatim coeperat ob carnalem Pharisaeorum interpretationem a prisca sua virtmox ea quae carnalia videbantur mandata ad spiritualem convertit doctrinam. Cunctamque litterae legalis superficiem in Evangelicam coelestis gratiae virtutem mutavit, quod est, vinum fecisse de aqua. Dicit mater Jesu ad eum, vinum non habent, et dicit ei Jes
Abbreviated transcription (Latin):
uni uiro uirginẽ castam ex hi¬
bere xp̃o hab& ergo sponsã ec¬
clesiã quẽ redemit sanguinẽ
suti & cui pignus dedit sp̃m scm̃
quã sibi coniunx̃ inutero uirgi¬
nis uerbũ enim sponsus sponsa
caro humana &utrumq unus
filius di id est filius hominis fac¬
tus ẽ capud ecclesiȩ. & ꝓcesit
dethalamo quasi sponsus thala¬
mus enim ei: uterus uirginis
fuit uenit ad nuptias inchana
galilee certi sac ram̃ti canaq
zelus int̃pr&at᷑ galilea trans¬
migratio facta ex erat mae
iħu isi Mater iħiu innuptias
ostendit᷑ sina goga eo qđ xp̃m
ad miraculũ ꝓuoc& uocatus
ẽ autẽ iħs et discipuli
uenit adnuptias excepta mis¬
tica significatione confirmare
uoluit qđ ipse fecit: Sic enim ip¬
se alio loco ait qđ ds̃ coniunxit
homo non separ& Primus nupti¬
arũ locus iudea extitit in qua filius
đi homo fieri & ecclesiã sui corporis
ac sanguinis partitipatione conse¬
crare sui sp̃s pignore infide confir¬

Expanded text:
uni viro virginem castam exhibere Christo , habet ergo sponsam Ecclesiam, quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum, quam sibi conjunxit in utero virginis. Verbum enim sponsus, sponsa caro humana, et utrumque unus Filius Dei, et idem filius hominis, factus est caput Ecclesiae, et processit de thalamo, quasi sponsus. Thalamus enim ejus uterus virginis fuit: Venit ad nuptias in Cana Galilaeae, certi Sacramenti, Cana namque zelus interpretatur, Galilaea transmigratio facta. Et erat mater Jesu ibi. Mater Jesu in nuptiis ostenditur synagoga, eo quod Christum ad miraculum provocet. Vocatus est autem Jesus, et discipuli venit ad nuptias, excepta mystica significatione confirmare voluit, quod ipse fecit. Sic enim ipse alio loco ait: quod Dominus conjunxit, homo non separet . Primus nuptiarum locus Judaea exstitit, in qua Filius Dei homo fieri, et Ecclesiam sui corporis ac sanguinis participatione consecrare, sui Spiritus pignore in fide confir
Abbreviated transcription (Latin):
sublimiter accingunt:. lamentis
gaudent incunctis semeoipsos hu¬
miliant. & sic ut non nulli peccata
operum sic ipsi peccata cogitacio¬
num deplorant. Hino ergo colli¬
gendum est quantum dõ gaudi¬
um faciat quando humiliter plan¬
git iustus si facit incelo gaudium.
quando hoc quod male gessit per
penitentiam dampnat iniustus.
aug quȩ cnula er has ens draq¬
mas decẽ Si ꝑdiderit drac

Expanded text:
sublimiter accinguntur, lamentis sublimiter accinguntur, lamentis gaudent, in cunctis semetipsos humiliant; et sicut nonnulli peccata operum, sic ipsi peccata cogitationum deplorant. Hinc ergo colligendum est quantum Deo gaudium faciat quando humiliter plangit justus, si facit in coelo gaudium, quando hoc quod male gessit per poenitentiam damnat injustus. Aut quae mulier habens drachmas decem, si perdiderit drac