comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex arimethicȩ portionib aut ani¬
mȩ cogitationib Addito enĩ nume¬
ro: fit aliꝰ nũs. Aboletur suꝑior: &
cogitatio accedens noua. excludit
suꝑiorem. Ergo cum adicit᷑ abel:
aufertur caym. Quod nominũ inter¬
p̃tatione pleniꝰ dep̃henditur. Caym
& enĩ dictus ẽ ad quisitio: quod omĩa
sibi ad quireret. Abel qui omnia refer¬
ret ad dm̃. pia deuotꝰ mentis atten¬
tione. nichil sibi arrogans ut supier¬
frat: s totum tribuens conditori.
quod accepisset ab eo. Duȩ itaq sec¬
tȩ sunt sub duoꝵ frm̃ nomine con¬
pugnantes inuicẽ ⁊ contrarie sibi.
Una quȩ totũ mentisuȩ deputat
tamquã pͥncipali. & quasi cuidam
cogitationis & sensus ⁊ motꝰ om̃is
auctori. hoc ẽ quẽd om̃s inuentionẽ
humano asscribit ingenio. Aitera
quȩ tamquã oꝑatori ⁊ creatori om¬
nium do defert ⁊ eiꝰ tamꝗͣ parentis
atq rectoris subdit omnia gub̃na¬
culo. Iila prior caym significat᷑. Hec

Expanded text:
ex arithmeticae portionibus aut aniex arithmeticae portionibus aut animae cogitationibus; addito enim numero fit alius numerus, aboletur superior et cogitatio accedens noua excludit superiorem. ergo cum adicitur Abel, aufertur Cain. quod nominum interpretatione plenius deprehenditur. Cain etenim dictus est adquisitio, quod omnia sibi adquireret, Abel qui omnia referret ad deum pia deuotus mentis adtentione, nihil sibi adrogans ut superfrater, sed totum tribuens conditori quod accepisset ab eo. Duae itaque sectae sunt sub duorum fratrum nomine conpugnantes inuicem et contrariae sibi, una quae totum menti suae deputat tamquam principali et quasi cuidam cogitationis et sensus et motus omnis auctori, hoc est quae omnes inuentiones humano adscribit ingenio, altera quae tamquam operatori et creatori omnium deo defert et eius tamquam parentis atque rectoris subdit omnia gubernaculo. illa prior Cain significatur, haec
Abbreviated transcription (Latin):
EPARADISO
uenit. digessimus: in quib adam &
euȩ lapsus ẽ comp̃hensus. Nunc
qm̃ illa penes auctores ñ stetit
culpa: s quod peius ẽ. deteriorẽ inue¬
nit heredem: sequentẽ adoriamur
hystoriam. & ea quȩ scđm scripturas
sunt adnexa diuinis. nr̃o oꝑe ꝓsequa¬
mur. Adam aũt cognouit euam
mulierem suam: quȩ concepit et
peperit caym & dixit. Ad quisiui
hominẽ ꝑ dm. Quȩ adquirimꝰ ex
quo. & a quo. ⁊ ꝑ quid adquiramus
considerari solet. Ex quo: tamquã
ex mat̾a. Aquo: quis auctor. ꝑ quid.
tamquã ꝑ aliquod instrum̃tum siũ¬
quid sic dicit: ad quisiui hominẽ per
d̃m. ut dm̃ intelligas instrum̃tum:
Non utiq s ut intelligas auctorẽ
⁊ oꝑatorẽ dm̃. Unde do magis detu¬
lit quia dixit. adquisiui ꝑ dm̃ hõĩe¬
ꝑ d̃m: ut & nos cum aliquid agimꝰ
uel om̃s euentꝰ scd̃os: do magis defer¬
re. quam nob arrogare debemꝰ. & ad¬
iecit parere abel. Cum adicit᷑ aliqͥd:
quod priꝰ erat tollit᷑. idq colligitur

Expanded text:
paradiso uenit digessimus, in quibus Adam atque Euae lapsus est conprehensus. nunc quoniam illa penes auctores non stetit culpa, sed quod peius est deteriorem inuenit heredem, sequentem adoriamur historiam et ea quae secundum scripturas sunt adnexa diuinas nostro opere prosequamur. Adam autem cognouit Euam mulierem suam, quae concepit et peperit Cain et dixit: adquisiui hominem per deum. quae adquirimus ex quo et a quo et per quid adquiramus considerari solet, ex quo tamquam ex materia, a quo quis auctor, per quid tamquam per aliquod instrumentum. numquid hic sic dicit: adquisiui hominem per deum, ut deum intellegas instrumentum? non utique, sed ut intellegas auctorem et operatorem deum. unde deo magis detulit, quia dixit: adquisiui hominem per deum, ut et nos, cum aliquid adquirimus, uel omnes euentus secundos deo magis deferre quam nobis adrogare debemus et adiecit parere Abel. cum adicitur aliquid, quod prius erat tollitur. idque colligitur
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ duo sibi conpugnantia uide¬
bantur. Nam si in humili essent. ꝓpt̃
tutam̃ munꝰ impediret᷑. si in uerti¬
ce. paterent ad iniuriam. Itaq ne
uel usui munis aliqͥd detraheretur.
uel aliqͥd ad ꝓpulsandã inuiriã ꝓspi¬

Expanded text:
quae duo sibi conpugnantia uidequae duo sibi conpugnantia uidebantur. nam si in humili essent propter tutamen, munus inpediretur, si in uertice, paterent ad iniuriam. itaque ne uel usu muneris aliquid detraheretur uel aliquid ad propulsandam iniuriam < no
Abbreviated transcription (Latin):
In mari quoq positꝰ. si quis t̃rȩ app¬
pinquare se conicit. in ipsa mali
fastigia & celsa antẽpnarũ cornua
uoti explorator ascendit. & adhuc
inuisibilem reliquis nauigantib:
eminꝰ terram salutat. Ac forte di¬
cas: si specula editior. necessaria
fuit. cur ñ supra. sũmũ uerticẽ
capitis oculi constituti st̃. sicut
cancris uel scarabis in sũmo sunt :
Quib licet nullum caput appare¬
at: colla ac dorsa tam̃ cetero corꝑe
celsiora sunt: s illis testa ualida.
nec tam tenuis menbrana sicut
nobis. que facile possit offendi: ru¬
boq ⁊ ceteris int̃scindi sentib
Aliis quoq animantib huiꝰmodi
speties. ut possint oculos aut ad
ceruicẽ conferre ut equi ac bouẽ.
ac ꝓpe modũ om̃s fere: aut ad alas
suas ut aues. Itd̾ta quiete potian¬
tur. Nobis aũt & in sũma ꝓpemo¬
dum corꝑis parte. constitui oculoᷤ
oportuit tan quã in arce. ⁊ ab õi
uel minima offensione defendi.

Expanded text:
in mari quoque positus si quis terrae adpin mari quoque positus si quis terrae adpropinquare se conicit, in ipsa mali fastigia et celsa antemnarum cornua uoti explorator ascendit et adhuc inuisibilem reliquis nauigantibus eminus terram salutat. ac forte dicas: si specula editior necessaria fuit, cur non supra summum uerticem capitis oculi constituti sunt sicut cancris uel scarabaeis in summo sunt, quibus licet nullum caput adpareat, colla ac dorsa tamen cetero corpore celsiora sunt ? sed illis testa ualida nec tam tenuis membrana sicut nobis, quae facile possit offendi ruboque et ceteris interscindi sentibus. aliis quoque animantibus huiusmodi species, ut possint oculos aut ad ceruicem conferre ut equi aut boues ac propemodum omnes ferae aut ad alas suas ut aues, quo tuta quiete potiantur. nobis autem in summa corporis parte constitui oculos oportuit tamquam in arce et ab omni uel minima offensione defendi,
Abbreviated transcription (Latin):
ris arriddeat. & diligentia ꝓtectio¬
nis assistat. Si quid enĩ de capite sor¬
didum decidat. ut harene puluis
aut ros nebulȩ. auchumescẽtis ũti.¬
cis sudor. excipit᷑ suꝑcilio: ne tene¬
ras offensa acie. uisionẽ mollium
ꝑturbet oculoꝵ. Adherent uelut
quibꝰdam montiũ suꝑciliis oculi. ut:
protegentis montis cacumine tu¬
tiores sint & tanquã in sũmo locati
de quadam scena suꝑiore. uniu̾sa
prospectent. Neq enĩ oportebat
eos humiles ẽẽ. sicut aures. uel os.
ipsosq nariũ interiores sinꝰ. Spicu¬
la enĩ semꝑ ex alto ẽ. ut aduenien¬
tium catuarũ hostium explorari
possit aduentꝰ. ne in ꝓuiso occupẽt
otiantẽ. uel urbis populũ. uł imꝑa-¬
toris exercitum. Sic latronũ quoq
cauent᷑ incursus. si exploratores in
muris aut turrib aut montis ex¬
celsi suꝑcilio sint locati. ut desuꝑ
spectent plana regionũ in quib
insidie latronũ latere ñ possint.

Expanded text:
ris adrideat et diligentia protectioris adrideat et diligentia protectionis adsistat. si quid enim de capite sordium decidat aut harenae puluis aut ros nebulae aut umescentis uerticis sudor, excipitur supercilio, ne teneras offensa acie uisiones mollium perturbet oculorum. Adhaerent uelut quibusdam montium superciliis oculi, ut et protegente montis cacumine tutiores sint et tamquam in summo locati de quadam scaena superiore uniuersa prospectent. neque enim oportebat eos humiles esse sicut aures uel os ipsosque narium interiores sinus. specula enim semper ex alto est, ut aduenientium cateruarum hostilium explorari possit aduentus, ne inprouiso occupent otiantem uel urbis populum uel imperatoris exercitum. sic latronum quoque diuidunt incursus, si exploratores in muris aut turribus aut montis excelsi supercilio sint locati, ut desuper spectent plana regionum, in quibus insidiae latronum latere non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵdã obsequia seruuloꝵ:⁊ p̃cepta¬
singulis obeunda dec̾nit. Uideas im¬
ꝑatori suo singula gratuito stipen¬
dio militare: alia portant. alia pas¬
cunt. alia defendunt. uel ministeri¬
um suũ exhibent. parent ut prin¬
cipi. ancillant᷑ ut dño. inde uelut
quȩdam ꝓcedit tessera. quam debe¬
ant pedes obire regionẽ. quȩ mili¬
tiȩ munia. manꝰ consũmandis oꝑibꝰ
exequant᷑. quã uent̃ abstinendi uł
edendi formã imposite teneat dis¬
ciplinȩ Huic frons libera. nudis
aꝑta timporib quȩ mentis habi¬
tum spetie suł ꝓdat. Nunc leta.
nc̃ tristior. nunc discreta ad seueri¬
tatem. nunc ad lenitatẽ remissior.
quȩ signis forensibꝰ int̾nam expͥmat
uoluntatẽ. Imago quȩdam animi
loquit᷑ in uultu fidei basis in qua
cotidie nom̃ dñi inscribit᷑. ⁊ tenet᷑:
Eam geminȩ sepes suꝑcilioꝵ sequnt᷑.
que oculis munim̃ta p̃tendunt.
Pretexunt gr̃am. ut uenustas deco¬

Expanded text:
quorundam obsequia seruulorum et praquorundam obsequia seruulorum et prasingulis obeunda decernit. uideas imperatori suo singula gratuito stipendio militare. alia portant, alia pascunt, alia defendunt uel ministerium suum exhibent, parent ut principi, ancillantur ut domino. unde uelut quaedam procedit tessera, quam debeant pedes obire regionem, quae militiae munia manus consummandis operibus exequantur, quam uenter abstinendi uel edendi formam inpositae teneat disciplinae. huic frons libera, nudis aperta temporibus, quae mentis habitum specie sui prodat, nunc laeta, nunc tristior, nunc erecta ad seueritatem, nunc ad lenitatem remissior, quae signis forensibus internam exprimat uoluntatem. imago quaedam animi loquitur in uultu, fidei basis, in qua cotidie nomen domini scribitur et tenetur. eandem geminae saepes superciliorum secuntur, quae oculis munimenta praetendunt, praetexunt gratiam, ut et uenus deco
Abbreviated transcription (Latin):
nita decet. aliũ tonsa ñ decet. Ex
arborib licet quȩ humani sit gr̃a
capitis estimare. In capite arboris
om̃is ẽ fructꝰ. ibi omnis ẽ pulchritu¬
do. Ius coma nos aut a pluuiis tegit:
aut defendit a sole. Tolle arboris
comam: tota arbor ingrata ẽ. Quan¬
to gͥ maior humani capitis ẽ ornatꝰ.
qui cerebrũ nr̃m hoc ẽ sedem origi¬
nemq nr̃oꝵ sensuũ. capillis capitis
munit ⁊ uestit. ne aut frigore uex¬
entur aut estu. Iilic enĩ fons uniu̾soꝵ
ẽ. & id̾o ubi iniuria nocet: ibi gr̃a
p̃minet. Quid sine capite ẽ homo.
cum totꝰ in capite sit: Cum caput
uideris. hominẽ agnoscis. Si caput
desit. nulla ẽẽ agnitio potest. Iacet
truncꝰ ignobilis sine honore. sine no¬
mine: sola ere fusa pͥncipũ capita.⁊
ducti uultꝰ de ere. uel de marmore:
bra famulant᷑. ⁊ circũferunt illud
seruili gestamine sicut numenatq
in sublimi locatũ uehunt. Unde cen¬
soria potestate quo uult dirigit

Expanded text:
nita<de>decet, alium tonsa non decet. ex nita<de>decet, alium tonsa non decet. ex arboribus licet quae humani sit gratia capitis aestimare. in capite arboris omnis est fructus, ibi omnis est pulchritudo, illius coma nos aut a pluuiis tegit aut defendit a sole. tolle arboris comam, tota arbor ingrata est. quantus igitur humani capitis ornatus est, qui cerebrum nostrum. hoc est sedem originemque nostrorum sensum capillis capitis munit et uestit, ne aut frigore uexetur aut aestu ! illic enim fons uniuersorum est et ideo ubi iniuria nocet, ibi gratia praeminet. Quid sine capite est homo, cum totus in capite sit? cum caput uideris, hominem agnoscis; si caput desit, nulla agnitio adesse potest; iacet truncus ignobilis, sine honore, sine nomine. sola aere fusa principum capita et ducti uultus de aere uel de marmore abra famulantur et circumferunt illud seruili gestamine sicut numen atque in sublimi locatum uehunt. unde censoria potestate quo uult dirigit
Abbreviated transcription (Latin):
lumina. oculi autẽ quȩdam in car¬
ne sidera. fulgent desuꝑ ⁊ inferiora
claro illustrant lumine. nec patium¬
tur noctis quibꝰdam nos tenebris
implicari: speculatores quidã nr̃i:
die ac nocte excubant. Nam & ex
saͦpore menbris cet̾is citiꝰ excitant᷑.
⁊ uigilantes circũspectant omina
uiciniores enĩ sunt cerebro: unde
p̃propere quisquã huc descendisse
me credat. quod relicto uertiee
oculos p̃dicẽ. cum alienũ nonsit:
summã rem in parte laudare.
Oculos enĩ certum ẽ. ẽẽ capitis por¬
tionẽ. Caput itaq oculis explorat
omnia. aurib occulta rimatur.
Cognoscit abscondita. audit quid
aliis agatur in terris. Ipse autẽ uer¬
tex capitis quã suauis ⁊ gratꝰ quã
spetiosa cesaries. quã reuerenda ĩ
senibꝰ. quam ueneranda in sacer-¬
dotib. quã terribilis in bellato¬
rib. quã decora in adolescentibus.
quam cõpta in mulierib. quam
dulcis in pueris: Alium sexum cri¬

Expanded text:
lumina: oculi autem quaedam in carlumina: oculi autem quaedam in carne sidera fulgent desuper, et inferiora claro illustrant lumine, nec patiuntur noctis quibusdam nos tenebris implicari. Speculatores quidam nostri die ac nocte excubant. Nam ex sopore membris caeteris citius excitantur, et vigilantes circumspectant omnia; viciniores enim sunt cerebro, unde ro praepropere quisquam huc descendisse me credat, quod relicto vertice oculos praedicem, cum alienum non sit summam rem in parte laudare. Oculos enim certum est esse capitis portionem. Caput itaque oculis explorat omnia, auribus occulta rimatur, cognoscit abscondita, audit quid aliis agatur in terris. Ipse autem vertex capitis quam suavis et gratus, quam speciosa caesaries, quam reverenda 136 in senibus, quam veneranda in sacerdotibus, quam terribilis in bellatoribus, quam quam compta in mulieribus, quam mollis in pueris? alium sexum cri
Abbreviated transcription (Latin):
humani corꝑis fabricam instar ẽẽ
mundi. Siqͥdẽ ut cȩlum eminet
aeri. terris. mariᷤ. quȩ uelut quȩ¬
dam menbra sunt mundi: ita etiã
caput supra reliquos artꝰ nr̃i cor¬
ꝑis cernimꝰ eminere. p̃stantissimũq
ẽẽ omnium: tanquã int̃ elementa
cȩlum. tanquã arcẽ int̃ reliqua ur¬
bis menia. In arce hac regalẽ quan¬
dam habitare sapientiam. scđm ꝓ
pheticum dictum. quia oculi sapi
uigorẽ. ꝓuidentiamq deferri. Quid
enĩ robur. & ualiditas lacertoꝵ pro-¬
ficiat. Quid uelocitas pedum. nisi ca¬
pitis uelut pͥncipis sui imꝑialis quȩ¬
dam amminiculet᷑ potestas: Eo
hoc enĩ aut destituunt᷑ uniu̾sa. aut
omnia fultiunt᷑. Quid agat fortitu¬
do. nisi oculo duce utatur ad p̃liũ:
Quid fuga si desit obtutꝰ: Carcer ẽ
totum. corpꝰ. tenebroso horrens situ:
nisi oculoꝵ illuminet᷑ aspectu. Quod
gͥ sol ⁊ luna in cȩlo. hoc sunt ocul
in homine. Sol ⁊ luna duo mundi

Expanded text:
humani corporis fabricam instar esse humani corporis fabricam instar esse mundi. Siquidem ut coelum eminet aeri, terris, mari quae velut quaedam membra sunt mundi: ita etiam caput supra reliquos artus nostri corporis cernimus eminere, praestantissimumque esse omnium, tamquam inter elementa coelum, tamquam arcem inter reliqua urbis moenia. In arce hac regalem quamdam habitare sapientiam secundum propheticum dictum: Quia oculi sapievigorem providentiamque deferri. Quid enim robur et validitas lacertorum proficiat, quid velocitas pedum, nisi capitis velut principis sui imperialis quaedam adminiculetur potestas? Ex hoc enim aut destituuntur universa, aut omnia fulciuntur. Quid agat fortitudo, nisi oculo duce utatur ad praelium? Quid fuga, si desit obtutus? Carcer est totum corpus tenebroso inhorrens situ; nisi oculorum illuminetur aspectu. Quod ergo sol et luna in coelo, hoc sunt oculi in homine. Sol et luna duo mundi
Abbreviated transcription (Latin):
aut factus pauꝑ furtũ faciã. iurẽ
pauꝑ desꝑet: ⁊ ne opulens insoles¬
cat. Scriptum ẽ enĩ. Cum expule¬
ris gentes. & ceꝑis uti terris edꝵ. ne
opes suas merito ascribit suo & idđõ
quasi ꝓbatꝰ propriũ non agnoscit
errorẽ s longe trabit funẽ peccatũ.¬
Nam si credat qͦd accessio pecuniȩ.
aut fortuituᷤ euentꝰ. aut turpis as¬
tuti& sit. ñ habet locum insolen-¬
tia. in quib aut nulla laus:⁊ in a-¬
nis labor. aut cupiditas in uere¬
cundia sit. modũ nesciens ponere.
uoluptati: s tam &̃ de ipso aliqua
abnuat: Nam ⁊ si una atq eadẽ
firmitudo. ⁊ ꝑceritas quibꝰdã ma¬
ior in bestiis. forma tam̃ humani
celsus. ut neq enormis ꝓceritassit:
neq uilis ⁊ abiecta. pauxillitas Tũ
ipsa habitudo corꝑis suauis:⁊ gra¬
ta. ut neq beluina uastitas horro¬
ri sit: nec gracilitas tenuis infirmi¬
tati. Ac primũ omniũ cognoscamꝰ

Expanded text:
aut factus pauper furtum faciam et iurem aut factus pauper furtum faciam et iurem pauper desperet, ne opulens insolescat. Scriptum est enim: Cum expuleris gentes, et coeperis uti terris eorum, nopes suas merito ascribit suo. Et ideo quasi probatus proprium non agnoscit errorem: sed longo trahit fune 135 peccatum.Nam si credat quod accessio pecuniaut fortuiti euentus aut turpis astutiae sit, non habet locum insolentia in quibus aut nulla laus et inanis labor aut cupiditas inuerecunda sit modum nesciens ponere uoluptati. Sed iam de ipso aliqua abnuat? nam etsi una atque eadem firmitudo et proceritas quibusdam maior in bestiis, forma tamen humani celsus, ut neque enormis proceritas sit neque uilis et abiecta pauxillitas. tum ipsa habitudo corporis suavis et grata; ut neque belluina vastitas horrori sit, nec gracilitas tenuis infirmitati. Ac primum omnium cognoscamus
Abbreviated transcription (Latin):
es. suauis ẽ somnus. quẽ ille aurea
cõpositꝰ sponda tota ꝑuigil nocte
querit ⁊ ñ capit: O quanto te ille
beatiorẽ iudicat. uigilans quiescen¬
tem. Illud p̃terea quod multo est
p̃stantiꝰ. qm̃ iustꝰ qui hic eguerit.
illic habundabit. & qui hic laborẽ
tolerau̾it. illic consolationẽ habe¬
bit. Qui aũt hic receꝑit bona. illic
mercedem eoꝵ sꝑare ñ pot̾it. Pauꝑ¬
tas enĩ mercedẽ suã seruat. census
absumit. Attende gͦ tibi pauꝑ. at¬
tende diues. qr ⁊ in pauꝑtate ⁊ in
diuitiis tẽptam̃ta sunt. Ideoq sapi¬
ens dicit. Diuitias ⁊ pauꝑtatẽ ne
dederis mͥ: & qua ratione hoc pe¬
cierit. dicit. Satis ẽ enĩ homini ha¬
bere quod sibi sufficit. Quia diuitiȩ
ut epulis uentrẽ: ita animã curis
sollicitudinibq distendunt. Ideoq
petit constitui sibi quȩ opꝰ sunt. &
sufficientia. ne repletꝰ inquit men-¬
dax fiam. & dicam quis me uidet:

Expanded text:
es, suauis est somnus, quem ille aurea es, suauis est somnus, quem ille aurea conpositus sponda tota peruigil nocte quaerit et non capit. o quanto te ille beatiorem effugit uigilans quiescentem! illud praeterea, quod multo est praestantius, quoniam iustus, qui hic eguerit, unus abundabit et qui hic laborem unum illic consolationem habebit, qui autem hic receperit bona illic mercedem eorum sperare non poterit; paupertas enim mercedem suam reseruat, census absumit. adtende ergo tibi, pauper, adtende, diues, quia et in paupertate et in diuitiis temptamenta sunt. ideoque sapiens dicit: diuitias et paupertatem ne dederis mihi. et qua ratione hoc. petierit dicit: satis est homini habere quod sibi sufficit iuuenes diuitiae ut epulis uentrem ita animum curis sollicitudinibusque distendunt. ideoque petit constitui sibi quae opus sunt et sufficientia, ne repletus inquit mendax fiam et dicam: quis me uidet?
Abbreviated transcription (Latin):
nis eiꝰ. Magnꝰ. ⁊ ñ habet finẽ. Altꝰ ⁊ im¬
mensus. Domꝰ dr diuiti ẽ cõmunis &
pauꝑi. Difficile tam̃ ẽ diuitẽ intrare
in regnũ cȩloꝵ. S forte doleas. quod
refulgeat. s multo illustrior tͥ lumi¬
ne circũfuso luna resplendet. De hy-¬
eme forsitan quereris. quia nulla tibi
hypocauta anhelantib ignib uapo¬
rentur. s habes solis calorẽ qui tͥ orbẽ
terrarum temꝑet. & hybno te defen¬
dat a frigore. An illos putas beatos. qͥ
seruitioꝵ sequentiũ stipant᷑ cat̾uis:
s qui alienos pedes requirunt. suis
uti nesciunt. Deniq a paucis p̃ce¬
duntur. a plurimis portant᷑. Nisi for¬
te illud miraris quod habundant
auro. argento. pecunia. Quantis ha-¬
bundant uides. quantis egeant ñ
uides: Eburneis lectis accubare p̃ti¬
osum putas. & ñ consideras p̃ciosio¬
rem ẽe terram quȩ pauꝑitoros gra¬
minũ sternit. in quib dulcis requi¬

Expanded text:
nis eius! magnus et non habet finem, altus et innis eius! magnus et non habet finem, altus et inmensus. domus dei diuiti est communis et pauperi; difficile tamen est diuitem intrare in regnum caelorum. sed forte doleas quod refulgeat: sed n.ulto inlustrior tibi lumine inluminent luna resplendet. de hieme forsitan querensquereris, quia nulla tibi hypocauta indicat ignibus uaporentur: sed habes solis calorem, qui tibi orbem terrarum temperet et hiberno te defendat a frigore. an illos beatos putas, qui seruitiorum sequentium stipantur cateruis? sed qui alienos pedes requirunt suis uti nesciunt; denique a paucis praeceduntur, a plurimis portantur, nisi forte illud miraris, quod abundant auro argento pecunia. quantis abundant uides, quantis egeant non uides, sed eburneis lectis accumbere pretiosum putas et non consideras pretiosiorem esse terram, quae pauperi toros graminum sternit, in quibus dulcis requi
Abbreviated transcription (Latin):
oppͥmit. Nec tam̃ audimꝰ iustum de¬
relictum. & semen eiꝰ querens panem:
qm̃ qui bene oꝑatur in terra sua.
habundat alimentis. Attende gͦ tͥ
diues. quia ⁊ tu carnẽ portas sicut
tua p̃ciosa ẽ. & si caro mortalis: du¬
turna anima. Et si tibi deẽ pecunia:
non de ẽ gr̃a Et si ñ ÷ domus ampla.
ñ diffusa possessio: cȩlum patet. & ter¬
ra libera ẽ. Omnib in cõmune elem̃¬
ta donata sunt. Patent ȩque diuiti¬
bus atq pauꝑibꝰ ornam̃ta mundi.
Numquid pulchriora p̃ciosissimarũ
domoꝵ aurata laquearia. quam
celi facies stellis insignita fulgentibꝰ:
sumqͥd latiora diuitũ rura quam
spatia terrarũ: Unde ad eos qui do¬
inum ad domũ & uillam ad uillam
iungunt: dictum ẽ. Numqͥd soli ha¬
bitabitis suꝑ terram: Maiorẽ domũ
tu habes pauꝑ. in qua clamas & ex¬
audiris. Oisrł inquit ꝓpħa. quam mag¬
na ẽ domꝰ dĩ. & ingens locꝰ possessio¬

Expanded text:
opprimit. Nec tamen audivimus justum deopprimit. Nec tamen audivimus justum derelictum, et semen ejus quaerens panem; quoniam qui bene operatur in terra sua, abundat alimentis. Attende ergo tibi, dives; quia et tu carnem portas sicut tua pretiosa est: et si caro mortalis, diuturna anima: et si tibi deest pecunia, non deest gratia: et si non est domus ampla, non diffusa possessio, coelum patet, terra libera est. Omnibus in commune elementa donata sunt, patent aeque divitibus atque pauperibus ornamenta mundi. Numquid pulchriora pretiosissimarum domorum aurata laquearia, quam coeli facies stellis insignita fulgentibus? Numquid latiora divitum rura, quam spatia terrarum? Unde ad eos qui domum ad domum, et villam ad villam jungunt, dictum est: Numquid soli habitabitis super terram ? Majorem domum tu habes: pauper, in qua clamas et exaudiris: O Israel, inquit propheta, quam magna est domus Dei, et ingens locus possessio
Abbreviated transcription (Latin):
absconditum in corde tuo iniquũ.
serpit enim sicut uenenum: & leta¬
lia infert contagia. Attende tibi
ne obliuiscaris dm̃ qui fecit te. ne
nom̃ eiꝰ in uanum accipias. Attende
tibi lex dicit. ne cum manducaue-¬
ris. & satiatꝰ fueris. & domos edifica¬
ueris & habitare ceperis. & pecori¬
bus tuis repletꝰ fueris. & auro & ar-¬
gento habundaueris. & omnib: quȩ¬
cumq tibi fuerint in multitudine.
pisti: Nonne hec omnia sic̃ umbra
p̃tereunt: Nonne domꝰ tua hec. pul¬
Nonne tu ipse es cinis: Respice in
sepulchra hominũ. & uide quid ex
te nisi cinis & ossa remanebunt.
hoc ẽ ex corꝑe tuo: Respice inquã
& dic mͥ. quis ibi diues. qͥs pauꝑ sit.
Discerne inopes ⁊ potentes. Nudienĩ
om̃s nascimur: nudi morim᷑. Nulla
discretio int̃ cadauera mortuoꝵ. nͥ
forte quia grauiꝰ fetent diuitũ cor¬
pora distenta luxuriȩ Quem audisti
pauꝑem cruditate defunctum: pro¬
dest illi mopia sua. exercet corpꝰ non

Expanded text:
absconditum in corde tuo iniquum: absconditum in corde tuo iniquum: serpit enim sicut venenum, et lethalia infert contagia. Attende tibi; ne obliviscaris Deum qui fecit te, ne nomen ejus in vanum accipias. 51. Attende tibi, lex dicit ne cum manducaveris, et satiatus fueris, et domos aedificaveris, et habitare coeperis, et pecoribus tuis repletus fueris, et auro et argento abundaveris, et omnibus quaecumque tibi fuerint, in multitudine pisti? Nonne haec omnia sicut umbra praetereunt? Nonne domus tua haec pultas est? Nonne tu ipse es cinis? Respice in sepulcra hominum, et vide quid ex te nisi cinis et ossa remanebunt, hoc est, ex corpore tuo: respice, inquam, et dic mihi quis ibi dives, quis pauper sit? Discerne inopes ac potentes. Nudi omnes nascimur, nudi morimur. Nulla discretio inter cadavera mortuorum; nisi forte quod gravius foetent divitum corpora distenta luxurie. Quem audisti pauperem cruditate defunctum? Prodest illi inopia sua: exercet corpus, non
Abbreviated transcription (Latin):
s gr̃e. Piscator xp̃i es. cui dicit. amo¬
do eris homines uuificans. sic mitte
retia tua. sic mitte oculos tuos. sic
mitte sermones tuos. ut nullum op¬
primas. s alleues fluctuantẽ at¬
tende inquit tibi. sic sta ne cadas.
sic curre ut ad brauiũ ꝑuenias:
sic certato ut sepe decernas. quia
legitimo debet᷑ corona certamini.
Miles es. hostem diligent̃ explora:
ne. tibi nocturnꝰ irrepat: athleta
es. manib adu̾sario ꝓpior esto quã
uultu: ne oculum feriat tuũ liber
obtutꝰ sit. argutꝰ incessus. ut irruen¬
tem effundas. cedentẽ occupes. uul-¬
nus uigilanti aspectu exeas. forti
congressu repellas. Quod si fueris
uulneratꝰ. attende tibi.curre ad me¬
dicum. quere remediũ penitentiȩ:
Attende tibi. quia carnẽ habes quae
cito labit᷑. ueniat tibi bonꝰ aiuima¬
rum medicꝰ sermo diuinꝰ. asꝑgat tͥ
oracula dñi. tanquã medicam̃ta sa¬
lubria. Attende tibi ne fiat u̾bum

Expanded text:
sed gratiae. piscator Christi es, cui dicitur: amosed gratiae. piscator Christi es, cui dicitur: amodo eris homines uiuificans. sic mitte retia tua, sic mitte oculos tuos, sic mitte sermones tuos, ut nullum obprimas, sed adleues fluctuantem. adtende inquit tibi. sic sta, ne cadas, sic curre, ut ad brabium peruenias, sic certato, ut slegitimo debetur corona certamini. Miles es, hostem diligenter explora; ne tibi nocturnus irrepat: athleta es, manibus adversario propior esto, quam vultu; ne oculum feriat tuum. Liber obtutus sit, argutus incessus; ut irruentem effundas, cedentem occupes, vulnus vigilanti aspectu exeas, forti congressu repellas. quod si fueris vulneratus, attende tibi, curre ad medicum, quaere remedium poenitentiae. Attende tibi; quia carnem habes, quae cito labitur: veniat tibi bonus animarum medicus sermo divinus, aspergat tibi oracula Domini tamquam medicamenta salubria. Attende tibi, ne fiat verbum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatur: dum me intueor. quem
tu in ipsis cogitationib occultis.
& in ter enis affectib dep̃hendis :
scientiȩ tuȩ agnosco inysteria. Cog¬
nosce gͦ te ohomo quantꝰ sis. & at¬
tende tibi. ne quando laqueis impli¬
catꝰ diaboli. fias p̃da uenantis. ne¬
forte in fauces tetri illiꝰ leonis incur¬
ras. qui rugit ⁊ circuit querens quẽ
deuoret. Attende tͥ. ut consideres
quid in te intret. quid ex te exeat.
Non de cibo dico qui absorbetur.
& egerit᷑. s de cogitatione dico. de
sermone assero. Non intret in te
alieni thori concupiscentia. ñ irre¬
pat in tuam mentẽ. non rapiat
oculus transeuntis feminȩ pulchri¬
tudinẽ. animꝰ ñ includat. Non ser¬
mo tuus tẽptam̃toꝵ machinas nec¬
tat. non in dolo ꝓdat. non maledi¬
co proximo asꝑgat obꝓbria: uena¬
torẽ te fecit ds. ñ expugnatorẽ. qui
dixit. Ecce ego mitto uenatores
multos. Uenatores ñ criminis: s ab-¬
solutionis. Uenatores ñ culpȩ utiq:

Expanded text:
praedicatur. Dum me intueor, quem praedicatur. Dum me intueor, quem tu in ipsis cogitationibus occultis et internis affectibus deprehendis, scientiae tuae agnosco mysteria. Cognosce ergo te, o homo, quantus sis, et attende tibi; ne quando laqueis implicatus diaboli fias pforte in fauces tetri illius leonis incurras, qui rugit et circuit quaerens quem: deuoret. adtende tibi, ut consideres quid in te intret, quid ex te exeat. non de cibo dico, qui absorbetur et egeritur, sed de cogitatione dico, de sermone adsero. non intret in te alieni tori concupiscentia, non inrepat in tuam mentem, non rapiat oculus transeuntis feminae pulchritudinem, animus non includat, non sermo tuus temptamentorum machinas nectat, non in dolo prodat, non maledico proximum aspargat obprobrio. uenatorem te fecit deus, non expugnatorem, qui dixit: ecce mitto uenatores multos, uenatores non criminis, sed absolutionis, uenatores non culpae utique,
Abbreviated transcription (Latin):
eni decoris concupiscentiã. s dedi tͥ
fundam̃ta muralia. dedi tibi turriũ
excelsa fastigia. in quibꝰ ꝯstitutꝰ ex-¬
pugnari ab hoste ñ metuas. nec in-¬
gruentiũ legionũ terribilia licet
temptata formides. Deniq habes
in ysaia. quia iusti anima dicit. uł
eccłia. Ego ciuitas munita. ego ci¬
uitas obsessa. Munita ꝑ xp̃m: obses¬
sa ꝑ diabolum. S ñ debet obsidio¬
nem uereri. cui xp̃c adiutorẽ. Mu¬
nitur enĩ gr̃a sp̃ali. ⁊ secularibꝰ ꝑicu¬
lis obsidetur. Unde ⁊ in canticis ha¬
bes dictum. Ego murꝰ. ⁊ ubera mea
turres. Murꝰ ẽ eccł̃ia. turres eiꝰ sunt
sac̾dotes quibꝰ abundat ⁊ de natu¬
ralib u̾bum. & de moralibꝰ discipli¬
na. Cognosce gͦ te decora anima¬
quia imago es di. Cognosce te hõ
qr gła es cd̃i. Audi quomͦ gła Pro¬
pheta dicit. Mirabilis facta ẽ scien-
tua mirabilior ẽ facta maiestas.
In consilio hominis tua sapientia

Expanded text:
eni decoris concupiscentiam, sed dedi tibi eni decoris concupiscentiam, sed dedi tibi fundamenta muralia, dedi tibi turrium excelsa fastigia, in quibus constitutus expugnari ab hoste non metuas nec ingruentium legionum terribilia licet temptamenta formides\'. denique habes in Esaia quia iusti anima dicit uel ecclesia: ego ciuitusciuitas munita, ego ciuitas obsessa, munita per Christum, obsessa per diabolum. sed non debet obsidionem uereri cui Christus adiutor est; munitur enim gratia spiritali et saecularibus periculis obsidetur. unde et in Canticis habes dictum: ego murus, et ubera mea turres. murus est ecclesia, turres eius sunt sacerdotes, quibus abundat et de naturalibus verbum, et de moralibus disciplina. Cognosce ergo te, decora animaquia imago Dei es. Cognosce te, homo; quia gloria es Dei. Audi quomodo gloria. Propheta dicit, Mirabilis facta est cognittua mirabilior est facta majestas, in consilio hominis tua sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ut in tuo requiescat d̾s affectu: qui
ñ requieuit in bestiis: multomagis ñ
requiescit in pectore bestiali. Sunt
enim animi bestiales. sunt fere formã
hominũ indutȩ. de quib dicit dñs.
Attendite uobis a falsis ꝓpħis quiue¬
niunt ad uos in uestimentis ouium.
intꝰ funt autẽ lupi rapaces. In his enģo
non requieuit ds. s requieuit in mo¬
rib humanis. quos fecit d̃s ad imagi¬
nem suam ⁊ similitudinẽ quando fe-¬
cit uirum qui non debet uelare ca¬
put suum. qm̃ imago & gła ẽ dei.
Huiꝰ uiri animȩ dicit᷑. Ecce ego ihe¬
rłm. pixi muros tuos. Non dixit
pinxi uentrẽ tuum. ñ dixit pinxi
inferiora tua. s dixit pinxi muros
tuos: ualida se asserens homini mu¬
roꝵ dedisse p̃sidia. ut si ꝑuigil specu¬
lator in portis sit: obsidionis possit
ꝑiculum ꝓpulsare. Dicit itaq Non
tibi uoluptates dedi. ñ illecebras cu-¬
piditatũ. ñ incentiua luxuriȩ. ñ ali¬

Expanded text:
ut in tuo deus requiescat adfectu. qui ut in tuo deus requiescat adfectu. qui non requieuit in bestiis multo magis non requiescit in pectore bestiali. sunt enim animi bestiales, sunt ferae forma hominum indutae,-de quibus dicit dominus: adtendite uobis a falsis prophetis, qui ueniunt ad uos in uestitu ointus autem sunt lupi rapaces . In his ergo non requievit Deus: sed requievit in moribus humanis, quos fecit Deus ad imaginem suam et similitudinem, quando fecit virum qui non debet velare caput suum, quoniam imago et gloria est dei. huius uiri animae dicit: ecce ego, Hierusalem, pinxi muros tuos. non dixit: \'pinxi uentrem tuum\', non dixit: \'pinxi inferiora tua\' sed dicit: \'pinxi muros tuos- ualida se adserens homini murorum dedisse praesidia, ut si peruigil speculator in muris sit, obsidionis possit periculum propulsare. dicit itaque: <non tibi uoluptates dedi, non inlecebras cupiditatum, non incentiua luxuriae, non ali
Abbreviated transcription (Latin):
tendit retia. laqueũ nullus abscon¬
dit. Ideo cuiꝰ conu̾satio in suꝑnis ẽ
huiꝰ ñ solet in p̃dam uenire captura.
S quid miraris si homo decipit᷑ ab
homine. quando filiꝰ hominis ubire¬
quiesceret ñ habebat: Et ille qͥdẽ
talem hominẽ fecit. in quo caput
suum reclinaret. s postea quã in pec¬
tore nr̃o ñ requies proximi cepit ẽe
s fouea. postea quã alt̃ alt̾i nectere
cepit insidias quẽ iuuare deberet:
caput suum xp̃c au̾tit anobis. s tam̃
postea maluit illud morti offerre ꝓ
nobis. Noli gͥ e̾ẽ fraudulentꝰ. crude¬
lis. immitis. ut in te xp̃c caput recdi¬
net. Deniq cum fecisset piscium
beluas. cum fecisset ferarũ genera &
bestiarum: ñ requieuit. Requieuit aũ
postquam hominẽ ad imaginẽ suam
fecit. In quo requiescat. audi dicen¬
tem. Aut suꝑ quẽ requiescam nͥ sup̾
humilẽ ⁊ quietum ⁊ trementẽ uer¬
ba mea: Esto gͦ humilis & quietus:

Expanded text:
tendit retia, laqueum nullus abscontendit retia, laqueum nullus abscondit. ideo cuius conuersatio in supernis est, huius non solet in praedam uenire captura. sed quid miraris, si homo decipiatur ab homine, quando filius hominis ubi requiesceret non habebat? et ille quidem talem hominem fecit, in quo caput suum reclinaret: sed posteaquam in pectore nostro non requies proximi coepit esse, sed fouea, posteaquam alter alteri nectere coepit insidias, quem iuuare deberet, caput suum Christus auertit a nobis, sed postea tamen maluit illud morti offerre pro nobis. noli igitur esse fraudulentus, crudelis, inmitis, ut in te Christus caput reclinet. IDemque cum feCIsset piscium beiuas, cum lecisset lerarum genera et bestiarum, non requieuit: requieuit autem, posteaquam hominem ad imaginem suam fecit. in quo requiescat audi dicentem: aut supra quem requiescam nisi super humilem et quietum et trementem uerba mea? esto ergo humilis et quietus,
Abbreviated transcription (Latin):
de illis dicemꝰ qui int̾ficiunt opus
di. qui humanũ sanguinẽ fundunt.
qui uitam quã d̃s donauit extor¬
quent. qui dicunt tollamꝰ tollamꝰ
iustum. quia inutilis ÷ nobis: Un
de bene lectum: hodie: uulpes
foueas habent.⁊ uolucres celi ni¬
dos ubi requiescant. filiꝰ autẽ ho-¬
minis ñ habet ubi caput reclinet¬
suum. Uulpes gͦ se abscondit in
fouea. auis se tuetur in nido. ho¬
mo ñ abscondit᷑ in fouea s deci¬
pitur. fouea uera os hominis est.
fouea alta pectus ÷ hominis. ubi
sunt noxia ⁊ fraudulenta ꝯsilia.
male cogitationes: Tu ambulas.
& aliꝰ tibi foueam parat. In medio
la queoꝵ. ambulas. quos absconde¬
runt tibi in uia inimici tui. Om¬
nia gͦ circũspice. ut effugias sicut
dãmula de retib ⁊ sic̃ auis de la¬
queo. Dãmula retia aspectus ui¬
uacitate declinat. auis euitat
laqueos. si ad suꝑiora se ꝯferat. & ter¬
rena suꝑuolet. In suꝑioribꝰ enĩ nemo

Expanded text:
de illis dicemus, qui interficiunt opus de illis dicemus, qui interficiunt opus Dei, qui humanum sanguinem fundunt, qui vitam quam Deus donavit, extorquent, qui dicunt: Tollamus Justude bene lectum est hodie: uulpes foueas habent et uolucres caeli nidos ubi requiescant, filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet. uulpis ergo se abscondit in fouea, aues se tuentur in nido: homo non absconditur in fouea, sed decipitur. fouea uero os hominis est, fouea alta pectus est hominis, ubi sunt noxia et fraudulenta consilia, malae cogitationes. tu ambulas, et alius tibi fecit parat. in medio laqueorum ambulas, quos absconderunt tibi in uia inimici tui. omnia ergo circum inspice, ut effugias sicut dammula de retibus et sicut auis de laqueo. dammula retia aspectus uiuacitate declinat, auis euitat laqueos, si ad superiora se conferat et terrena superuolet; in superioribus enim nemo
Abbreviated transcription (Latin):
poralis ẽ. aut pluuia aut sudore
tergetur. Illa pictura fallit & deci¬
pit. ut neq illi placeas cui placere
desideras. qui intelligis ñ tuũ .s. alie¬
num ẽe quod placeat: & tuo displi¬
ceas auctori. qui uidet opꝰ suum ẽe
deletum. Dic mͥ si supra artificem
aliquẽ inducas alterũ. qui opꝰ illiꝰ
suꝑioris. nouis oꝑib obducat. non¬
ne inclignat᷑ ille qui opꝰ suum adul¬
teratũ eẽ cognouerit. Noli tollere
picturam di. ⁊ picturam meretricis
assumere: quia scriptum ẽ. Tollã
rat opꝰ d̃i: graue crimen admittit.
Graue ẽ enĩ crimen. ut putes qͦa¬
melius te homo. quam deus pin-¬
gat. Graue ẽ ut dicat de te ds.
ñ agnosco colores meos. ñ agnosco
imaginẽ in eam. ñ agnosco uultũ¬
meum. quẽ ipse formaui. Reicio
gͦ quod meumñ ⁊ Illum quere qui
te pinxit. cum illo habeto ꝯsortiũ:
ab illo sume grãm: cui mercedem
dedisti. Quid respondebis: Quod
si graue ẽ. adulterare opꝰ d̃i. quid

Expanded text:
poralis est, aut pluvia, aut sudore poralis est, aut pluvia, aut sudore tergitur: illa pictura fallit et decipit; ut neque illi placeas, cui placere desideras, qui intelligit non tuum, sed alienum esse quod placeas; et tuo displiceas auctori, qui videt opus suum esse deletum. Dic mihi, si supra artificem aliquem inducas alterum, qui opus illius superioris novis operibus obducat, nonne indignatur ille, qui opus suum adulteratum esse cognoverit? Nolli tollere picturam Dei, et picturam meretricis assumere, quia scriptum est: Tollamrat opus Dei grave crimen admittit. Grave est enim crimen; ut putes qmelius te homo, quam Deus pingat. Grave est ut dicat de te Deus: Non agnosco colores meos, non agnosco imaginem meam, non agnosco vultum, quem ipse formavi, rejicio ego quod meum non est. Illum quaere qui te pinxit: cum illo habeto consortium: ab illo sume gratiam, cui mercedem dedisti. Quid respondebis? Quod si grave est adulterare opus Dei, quid
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩ sunt. Sic enĩ legimꝰ dicente pau¬
omna ⁊currunt in bonũ. his qui
uit ⁊ p̃destinauit conformes fieri
imaginis filii sui: ut sit ipse pͥmoge
nitus in multis fr̃ib Quos aũt p̃des¬
tinauit hos ⁊ uocauit. & quos uo¬
cauit. hos ⁊ iustificauit. Quos aũt
iustificauit. hos ⁊ clarificauit. utrũ
gͥ scđm corpꝰ an scđd̃m animã iusti¬
ficatio tibi conferri uideat᷑. queso
respondeas. S dubitare ñ potes.
cum iusticia unde iustificatio de¬
riuata ẽ: mentis tuȩ utiq ñ corꝑis
sit. Pictus es gͦ ohomo. ⁊ pictus a
dño do tuo. B onum habes artificẽ.
atq pictorem. Noli bonã delere
picturam. ñ fuco s ueritate fulgen¬
tem. ñ cera exp̃ssam s gr̃a.Deles
picturam mulier. si uultũ tuũ ma¬
teriali candore oblinas. si adquisi¬
to rubore ꝑfundas. Illa pictura
uitii. ñ decoris ẽ. Illa pictura frau¬
dis. ñ simplicitatis ẽ. Ila pictura tẽ¬

Expanded text:
sancti sunt. Sic enim legimus, dicente Pausancti sunt. Sic enim legimus, dicente Pauomnia concurrunt in bonum, iis qui vit, et praedestinavit conformes fieri imaginis Fidestinauit hos et uocauit et quos uocauit hos et iustificauit, quos autem iustificauit hos et glorificauit. utrum igitur secundum corpus an secundum animam iustificatio tibi conferri uideatur, quaeso respondeas. sed dubitare non potes, cum iustitia, unde iustificatio rivata est, mentis utique non corporis sit. Pictus es ergo, o homo, et pictus a Domino Deo tuo. Bonum habes artificem atque pictorem. Noli bonam delere picturam, non fuco sed veritate fulgentem, non cera expressam sed gratia. Deles picturam, mulier, si vultum tuum materiali candore oblinas, si acquisito rubore perfundas. Illa pictura vitii, non decoris est: illa pictura fraudis, non simplicitatis est: illa pictura tem
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. lib̾a u̾sat᷑ in cȩlo. Deniq au¬
ẽ. Non ẽ gͦ ad imaginem di in qua
ds semꝑ ẽ: s audi quia ad imaginẽ
di. Dicit enĩ apłs. Nos itaq om̃s reue¬
lata facie głam d̃i speculantes. ad
eandẽ imaginem reformam᷑ agła ĩ¬
iuimus animã ẽẽ ad imaginẽ d̃i. nc̃
consideremꝰ utrũ de anima potue¬
nuncupat᷑. Scriptum ẽ enĩ in gene¬
si. Filu aũt ioseph qui facti st̃ illi in
egypto: animȩ nouẽ. Om̃s gͣ animȩ
quȩ intrauerunt cũ iacob in egp¬
tum: lxx. quinq Et multo ampliꝰ
anima uel homo latine. grece atro
pos dr̃ Alterum ab humanitate. al¬
terum ab intuendo habens iuuacita¬
tem. quȩ magis animȩ quã corꝑiꝰ
uenire ñ dubium ẽ. Cui rei etiã illud
& animã adiciendã putauit. Meliꝰ
enĩ querit ista si sola sit: abducens
se a corꝑis ceno. & acupiditate car¬
hali: ipsa ẽ ad imaginẽ di.⁊ formis
dñi iħu. Qui aũt ꝯformes filii dei.

Expanded text:
cendit, libera uersatur in caelo. deniqcendit, libera uersatur in caelo. deniqest. non est ergo ad imaginem dei in qua deus semper est? sed audi quia ad imaginem dei. dicit enim apostolus: nos itaque omnes reuelata facie gloriam dei speculantes ad eandem imaginem reformamur a vimus animam esse ad imaginem Dei; nunc consideremus utrum de anima potuenuncupatur. Scriptum est enim in Genesi: Filii autem Joseph qui facti sunt ei in Aegypto, animae novem. Omnes ergo animae quae intraverunt cum Jacob in Aegtuaginta quinque . Et multo aptius anima vel homo Latine, vel Graece ἄνθρωπος dicitur; alterum ab humanitate, alterum ab intuendi habens vivacitate, quae magis animae, quam corpori convenire non dubium est. Cui rei etiam illud et animam adjiciendam putavit. Melius enim quaerit ista si sola sit, abducens se a corporis coeno, et a cupiditate carnali. Ipsa est ad imaginem Dei conformis Domini Jesu. Qui autem conformes Filii Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ diffusis cogitationib atq ꝯsiliis.
huc atq illuc uagat᷑. que ꝯsideran¬
do spectat oĩa. Ecce nunc sumꝰ in
italia. & cogitamꝰ quȩ ad orientalẽ
uel occidentales partes spectare ui¬
deant᷑. & cum illis uersarȩ uidemur
qui in ꝑside st̃ ꝯstituti. ⁊ illos uide¬
mus qui degunt in affrica. si quos
cognitos nob eaterra susceꝑit seqͥmͣ
ꝓficiscentes. inleremꝰ ꝑegrinantib
copulam᷑ absentib alloquim᷑ seꝑatõ.
defunctos quoq ad colloquiũ resus
citamꝰ. eosq ut uiuentes cõplectim᷑
& tenemꝰ. & uite offitia his usum¬
q deferimus. Ea est gͥ ad ima¬
ginẽ di. quȩ ñ corporea estimatur
s mentis uigore. quȩ absentes uidet
transmarina uisu obit. & ꝑcurrit
aspectu. scrutat᷑ abdita. huc atq
illuc uno momento sensus suos ꝑ to¬
tiꝰ orbis fines & mundi secreta cir¬
cumfert. Quȩ do iungitur. xp̃o ad¬
heret. descendit minfernũ. atq as¬

Expanded text:
et diffusis cogitationibus atque consiliis et diffusis cogitationibus atque consiliis huc atque illuc vagatur, quae considerando spectat omnia. Ecce nunc sumus in Italia, et cogitamus ea quae ad Orientales aut Occidentales partes spectare videntur, et cum illis versari videmur qui in Perside sunt constituti, et illos videmus qui degunt in Africa, si quos cognitos nobis ea terra susceperit: sequimur proficiscentes, inhaeremus peregrinantibus, copulamur absentibus, alloquimur separatos, decitamus eosque ut uiuentes conplectimur et tenemus et uitae officia his usumque deferimus. ea igitur est ad imaginem dei quae non corporeo aestimatur, sed mentis uigore, quae absentes uidet, transmarina uisu obit, transcurrit aspectu, scrutatur abdita, huc atque illuc uno momento sensus suos per totius orbis finis et mundi secreta circumfert: quae deo iungitur, Christo adhaeret, descendit in infernum atque as
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ quidẽ p̃stans spectare elem̃ta
mundi. cognoscere. quȩ nullus ad¬
nuntiet. s: tuus dep̃hendat aspectꝰ.
uerum ħ ipsum quantũ ÷ qͦd uide¬
mus. ut eo ad similitudinẽ di nos
ẽẽ dicamus. qui omnia uidet. spec¬
tat oĩa. latentss dep̾hendit affectꝰ.
scrutat᷑ cordis occulta᷑. Nũ pudet
ħ dicere. cum ipsum me totũ uide¬
re ñ possim: Qd̾ ante pedesẽ uideo. qd̾
a tergo ẽ: uidere ñ possũ. Ceruicẽ meã¬
meã nescio. ñ nou occipitiũ. renes meos
uid ere ñ possũ. Similit̾ quantũ ẽ qd
audimꝰ. cũ id quod paululũ distet ui¬
dere idaudire ñpossi. si int̾iecti parieteᷤᷤ
sit̃ ĩpedit᷑ aspectus ĩpedit᷑ auditꝰ De¬
in de cortpꝰ nr̃m uno in lococoheret an¬
gusto includit᷑ spatio. Om̃s fere la¬
tiores sunt homine. om̃s etiã uelo¬
tiores. Non gͦ caro potest eẽ ad ima¬
ginem di. s anima nr̃a quȩ lib̾a ẽ

Expanded text:
tus est quidem praestans spectare elementa tus est quidem praestans spectare elementa mundi, cognoscere quae nullus adnuntiet, sed tuus deprehendat aspectus: uerum hoc ipsum quantum est quod uidemus, ut eo ad similitudinem dei nos esse dicamus, qui omnia uidet, spectat omnia, latentes deprehendit affectus, scrutatur cordis occulta? non pudet hoc dicere, cum ipse me totum uidere non possim? quod ante pedes est uideo, quod a tergo est uidere non possum. ceruicem meam nescio, non noui occipitium, renis meos uidere non possum. similiter quantum est quod audivimus; cum id quod paululum distet, videre et audire non possim? Si interjecti parietes sint, impeditur aspectus, impeditur auditus. Deinde corpus nostrum uno in loco haeret, angusto includitur spatio. Omnes ferae latiores sunt homine, omnes etiam velociores. Non ergo caro potest esse ad imaginem Dei, sed anima nostra quae libera est,
Abbreviated transcription (Latin):
onem ꝓ anima sua. In qua ñ exigua
sui portio. s totiꝰ humane uniuer¬
sitatis substantia ẽ. Hec ẽ ꝑ quam
cet̾is ferarum. auiumq dominaris
animantib Hec ẽ ad imaginẽ di:
corpꝰ autẽ ad spetiẽ bestiarũ. In
hac pium diuinȩ imitationis in¬
signe. in illo: cum feris ac beluis
uile ⁊sortium. S tractemꝰ limatiꝰ.
quid sit ad mmaginẽ di. Caro nũ¬
quid ad imaginẽ d̃i ẽ: Ergo in
đo terra ẽ: qr caro t̃raẽ. Ergo cor¬
poreus d̃. gͦ infirmꝰ ds̃ ut card passi¬
onibꝰq subiectus. Et forte caput
tibi uideat᷑ ad similitudinẽ dei.
quia eminet. aut oculi quia in¬
tuent᷑. uel aures quia audiunt.
uidemur qr paululũ u̾tice emine¬
mus a t̾ris: s id ñ pudet eo nos si¬
miles d̃i dici. quia serpentib cet̾isq
reptantib aut quia dã mulis. atq
ouib. aut lupis. celsiores sumꝰ: &
quanto in ea parte cameli nobis
atq elefanti proceriores st̃: Optu¬

Expanded text:
onem pro anima sua, in qua non exigua onem pro anima sua, in qua non exigua sui portio, sed totius humanae uniuersitatis substantia est? haec est, per quam ceteris ferarum auiumque dominansdominaris animantibus, haec est ad imaginem dei, corpus autem ad speciem bestiarum. in hac pium diuinae imitationis insigne, in illo cum feris ac beluis uile consortium. Sed tractemus limatius quid sit ad imaginem dei. caro numquid ad imaginem dei est? ergo in deo terra est, quia caro terra est, ergo corporeus deus, ergo infirmus ut caro passionibusque subiectus? et forte caput tibi uideatur ad similitudinem dei, quia eminet, aut oculi, quia intuentur, uel aures, quia audiunt. uidemur, quia paululum uertice eminemus a terris? sed ideo non pudet eo nos similes dei dici, quia serpentibus ceterisque reptantibus aut quia dammulis atque ouibus aut lupis celsiores sumus? et quantum in ea parte cameli nobis atque helefanti proceriores sunt! optu
Abbreviated transcription (Latin):
picta ẽ. in qua elucet diuinȩ oꝑa¬
tionis effigies. Illa anima bene pic¬
ta ẽ in qua ẽ splendor głe & pat̾nȩ
imago substantiȩ. Scd̾m hanc ima¬
ginem que refulget pictura p̃cio¬
sa ẽ. scđm hanc imaginẽ ad am
ante peccatum: s ubi lapsus ẽ. ima
tris effigiem. S fugiamus hanc
imaginẽ. quȩ intrare ciuitatẽ dñi
ñ potest. quia scriptum ẽ. Dñe in
ciuitate tua. imaginẽ ipsoꝵ ad
nichilum rediges. Et non intrat
indigna imago. ut quȩ intrarit ex¬
cludatur. Quia ñ intrabit inquit
in eam omne cõmune. & quifac̃
execrationẽ. & mendatiũ. s illȩ ĩ¬
trabit in eam: cuiꝰ infronte. agni
terram resolueris. Deniq ut scias
qr sine anima caro nichil ẽ: nolite
inquit timere eos qui possunt
corpꝰ occidere: animã autẽ ñ posst̃.
Quid gͥ in carne p̃sumis. qui nichil
amittis si carnẽ amiseris: S illud time.
ne animȩ tuȩ defrauderis auxilio.
Quam enĩ dabit homo cõmutati¬

Expanded text:
picta est, in qua elucet diuinae operapicta est, in qua elucet diuinae operationis effigies, illa anima bene picta est, in qua est splendor gloriae et paternae imago substantiae. secundum hanc imaginem, quae refulget, pictura pretiosecundum hanc imaginem Adam ante peccatum, sed ubi lapsus est, deptris effigiem. sed fugiamus hanc imaginem, quae intrare ciuitatem dei non potest, quia scriptum est: domine, in ciuitate tua imaginem eorum ad nihilum rediges. et non intrat indigna imago et quae intrarit excluditur, quia non intrabit inquit in eam omne commune et qui facit execrationem et mendacium, sed ille intrabit in eam cuius in fronte agni nra et in terram resolueris. denique ut scias quia sine anima caro nihil est, nolite inquit timere eos qui possunt corpus occidere, animam autem non possunt. quid igitur in carne praesumis, qui nihil amittis, si carnem amiseris? sed illud time, ne animae tuae defrauderis auxilio. quam enim dabit homo commutati