comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta ut caꝑi manu potuisset. si hanc uir sc̃s tenere uoluss&.
S signo crucis edito. recessit auis. Tanta aut̃ carnis tẽpta¬
tio aui eadem recedente secuta est: quantã uir sc̃s nunquã
fuerat exꝑtus. Quandam nanq aliqͣndo feminam uiderat.
quam malignꝰ sp̃s ante eius mentis oculos reduxit: tantoq
igne seruidĩ animũ in specie illius accendit: ut se in eiꝰ pec
remum uoluptate uiccus deliberaret. cum subito suꝑua gr̃a
respectus. ad semet ipsum reuersus est: atq urticarũ et uepͥũ
iuxta densa succrescere frutecta conspiciens: exiteus indum̃to
nudum se in illis spiuarũ aculeis. et urticarum incendus ꝓie¬
cit: ibiq du uolutatus. toto ex eis corpore uulueratus exit:
et ꝑcutis uulnera eduxit a corpore uulnus mentis: quia uo¬
luptatem traxit in dolorem. Cunq bene penalit̾ arderet¬
foris: extinxit quod illicite ardebat intus. Uicit itaq pecca¬

Expanded text:
ta ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: ta ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poenaliter foris arderet, exstinxit quod intus illicite ardebat. Vicit itaque pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Uenerabilis aut̃ presbit̾: rursus asseruit dicens. Ueraciter
hodie resurrectionis dm̃ice paschalis dies est: Astinere tͥ
minime congruit: quia et ego ad hoc missus sum. ut dona¬
om̃ipotentis dĩ parit̾ sumamus. benedicentes gͥ dm̃: sumpse¬
runt cibum. Expleta itaq refectione et colloquio: ad eccłam
p̃sbiter recessit. Eodem quoq tempore: hunc inspecu latitan¬
tem etram pastores inuenerunt. Quem dum uestitum pelli¬
bus int̾ frutecta cernerent: aliquam bestiam esse credidert̃.
Sed cognoscentes dĩ famulũ: eoꝵ multi ad pietatis gr̃am. a
bestiali mente mutatisunt. Nomen itaq eius: ꝑ uicina lo¬
ca cunctis innotuit. factumq est: ut ex illo iam tempore a
multis frequentari cepisset. Qui cum ei cibos deferrent
corporis: ab eius ore. in suo pectore alimenta referebant
nigra paruaq auis que uulgo merula uocatur. circa eius
faciem uolitare cepit: eiusq uultui importune insistere:i¬

Expanded text:
Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant nigra parvaque avis, quae vulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, i
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. qͣtinus om̃ib qui in domo dĩ sunt luceret: cuidã
p̃sbitero longius manenti qui refectionẽ sibi in pascha¬
li festiuitate parauerat. ꝑ uisum dñs apparere digna¬
tus est dicens Tu tibi delicias p̃paras: et seruus m̃s illo in
loco fame cruciatur: Qui ꝓtinis surrexit: atq in ipsa sollẽp¬
nitate paschali cum alimentis quȩ sibi parauerat ad locã
tetendit: et uirum di ꝑ abruta montiũ. ꝑ concaua ual¬
lium. ꝑ defossa terrarũ quesiuit: eũq latere inspecu rep¬
perit. Cunq oratione facta. et benedicentes om̃ipoten¬
tem dñm consedissent: post dulcia uitȩ colloquia is qͥ¬
aduenerat presbiter dixit. Surge. et sumamus cibum: qͥa
hodie pascha est. Cui uir dĩ respondit: dicens. Scio quoo pas¬
cha est: quia uidere te merui. Longe quippe ab hominib: po¬
situs: quia die eodem paischalis esset sollempnitas ignorabat.

Expanded text:
ceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam ceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qadvenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat.
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet romanus non longe in monast̾io sub deodati pa¬
tris regula degebat. Sed pie eiusdem patris sui oculis fura¬
batur horas et quem sibi ad manducandũ subripere pote¬
rat: dieb certis benedicto panem ferebat. Ad eundem uͦ
specum a romanicella non erat iter: quia excelsa desuꝑ ru¬
pis eminebat. sed ex eadem rupe in longissimo fune liga¬
tum romanus deponere panem consueuerat. In qua etiã
resti. paruũ tintinnabulũ inseruit: ut ad sonitũ tuitin¬
nabuli uir dĩ cognosceret qͣndo sibi romanꝰ panem p̾b̾et:
quem exiens acciꝑet. S antiquus hostis unius caritati in¬
uidens. alt̾ius refectioni: cum quadam die submitti pa¬
nem conspiceret: ractauit lapidem. et tintinnabulum
fregit. Romanus tamen: modis congruentib ministrare
re quiescere. et benedicti uitam in exemplo hominibus
demonstrare: ut posita suꝑ candelabrũ lucerna clares¬

Expanded text:
videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati pavidelicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare t a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna clares
Abbreviated transcription (Latin):
res eccłȩ pependit. Sed benedictus plus appetens mala
mundi ꝑpeti quam laudes. et plus ꝓ do laborib fatiga¬
ri. quã uitȩ huius fauorib extolli: nutricem suã occul¬
te fugiens. deserti loci secessum petiit cui sublacus uoca¬
bulum est: qͥ a romana urbe quadraginta fere milibus
distans. frigidas atq ꝑspicuas emanat aquas. Quȩ illic
udelicet aquarũ abundantia. in extenso prius lacu
colligitur: ad postremũ uero in ainnem dirruatur.
Quo dum fugiens ꝑgeret: monachus quidam romanꝰ no¬
mine hunc euntem repꝑit: quo tenderet requisiuit. Cusꝰ
cum desidium cognouisset: et secretum tenuit. et adiuto¬
rium impendit: eiq sc̃ȩ conu̾sationis habitum tradidit:⁊
et in qͣntum licuit ministrauit. Uir aut̃ dñi ad eundem
locũ ꝑueniens. in artissimo specu se tradedit: trib q annis
excepto romano monacho hominib incognitus mansit: qui

Expanded text:
res ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala res ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib prestari sibi capisteriũ petiit. Quod suꝑ mensam
incaute derelictum. casu accidente fraccũ est: sicq ut indu¬
abus partib inueniretur diuisum. Quod mox ut rediens
nutrix illius inuenit: uehementissime flere cepit: quia uas
quod p̃stitum acceꝑat fractũ uidebat. Benedictus autem
religiosus et pius puer. cum nutricem suam flere conspicẽt:
eius dolori compassus. ablatis secum utrisq fracti capisterii
partib. sese cum lacrimis in orationem dedit. Qui ab ora¬
tricem suam blande consolatus: ei sanuum capisterrum
reddidit quod fractũ tulerat. Quȩ res in loco eodem. a
cunctis est agnita: atq in tanta ammiratione habita:
ut hoc ipsum capisterrum. eius loci incolȩ in eccłȩ ingres¬
su suspenderent: quatinꝰ & p̾sentes et secuturi om̃s agnoᷤ¬
cerent. benedictus puer conu̾sationis gr̃am a qͣnta ꝑfec¬
tione cepisset. Quod annis multis illic ante oculos oi¬
um fuit: et usq ad hȩc longobardoꝵ tempora. suꝑ fo¬

Expanded text:
mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fo
Abbreviated transcription (Latin):
ri regimine successit: ualentiniano quoq qui annis multis
lateranensi monasterio p̾fuit: simplicio qui congregationẽ
illius post eum tercius rexit: honorato etiam qui nunc ad¬
huc cellȩ eius. in qua prius conu̾satus fuerat preest. Hic itaq¬

Expanded text:
rii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis rii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest. CA
Abbreviated transcription (Latin):
uit uir uite uenerabilis gratta benedictus & noĩe:
ab ipso puericiȩ sue tempore. cor gerens senile. Etatem qpee
moribus transiens. nulli animum uoluptati dedit: sed dum in
hac terra adhuc esset. quo temporalit̾ libere uti potuisset. des¬
pexit iam quasi aridum mundũ cum fiore. Qui liberiori ge¬
nere ex ꝓuincia nursie exortus: rome liberalib litt̾arum studiis
traditus fuerat. S cum in eis multos ire ꝑ abruta uicioꝵ cerne¬
ret: eum quẽ quasi in ingressu mundi posuerat. retraxit pe¬
dem: ne siquid descientia eius attingeret: ipse quoq pꝰmodũ
in immane p̾cipitium totus iret. Despectis itaq litc̃arum stu¬
diis: relicta domo rebq patriis: soli do placere desiderans:
sc̃ẽ conu̾sationis habitum quesiuit. Recessit gͥ scienter nesciꝰ:
& sapient̃ indoctus. Huius ego om̃ia gesta nondidici: s pau¬
ca quȩ narro. quatuor discipulis illius referentib agnoui: con¬
stantino scilicet reuerentissimo ualde uiro. qui ei in monaste¬

Expanded text:
nedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monaste
Abbreviated transcription (Latin):
eũ antea nescise nouerant: crediderunt de om̃ib quas ꝓba¬
re minime ualebant. Tc̃ ꝑ biduũ mors eius dilata est. S die
tercio qͦ occulto dei iudicio nescimꝰ: manus ac brachia lacer¬
cosq suis dentib laniauit: atq ita e corꝑe exiit. Quo mortuo.⁊
om̃s illi qͦs p̃dixerat. ex hac ꝓtinꝰ luce subtracti st̃: nullusq in
illa domo eadem tempestate defunctus est. qͥ uoce illius derun¬
tiatus non est. Pecrus. ¶alde terribile est. ut qui
tale donũ ꝑcipere meruit: tali etiã post hoc pena pateretur.
Ea quȩ in diuino examine comp̃hendere non possumꝰ: timere
quȩ multa p̃noscunt ea quȩ cepimꝰ exsequamꝰ: neq hoc silendũ
est quod de theophanio aentũcellensis urbis comite. in eadem
urbȩ positus. multis attestantib agnoui.

Expanded text:
eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probaeum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes illi quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui tale donum percipere meruit, tali etiam post hoc poena plecteretuEa quae in divino examine comprehendere non possumus, timere quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi.
Abbreviated transcription (Latin):
Cui ait. fgo in celo fui: & qͥ de hac domo moriturisint agnoui.
Ille. ille. atq ille morituri st̃: cu uͦ ne timeas: qr hoc tp̃r moritu¬
rus non es. Ut uͦ scias qͦd me in celo fuisse uerũ fateor. ecce acce¬
pi illic ut linguis om̃ib loquar. Nunqͥo tibi cognitũ non fuit:
grecã me linguã omĩno non scisse : s. tam̃ grece loquere ute
cognoscas anuerũ sit quod me om̃s linguas accepisse testificor
Cui tc̃ grece dñs suus locutus est: atq ita ille in eadem lingͣ
respondit: ut cuncti qui aderant mirarent᷑. In ea quoq domo
p̃dicti narsȩ: spatarius uulgar manebat. Qui festine ad egrũ
deductus: ei uulgarica lingua locutus est. S ita puer ille
in italia natus & nutritus. in eadem barbara locutione res¬
pondit: acsi ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt
om̃s qui audiebant: atq ex duarũ linguarũ exꝑimento quas

Expanded text:
Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino non nosse? et tamen Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na claritas habebat. Sic̃ itaq hi reuelationib potuerunt
uentura cognoscere: ita nonnũqͣm egressurȩ animȩ. possunt
etiã mysteria celestia non ꝑ somniũ s uigilando prelibare.
mnioniũ nanq monasterii mei monachũ: bene nosti.
Qui dũ esset in seculari habitu constitutus: ualeriani
huiꝰ urbis aduocati. naturalem filiã in coniugio sortitus.
eius obsequiis sedule atq incessant̾ adherebat: & queq in
eiꝰ domo agebant᷑. nouerat. Qui mͥ iã in monastĩo positus
narrauit: quod in ea mortalitate quȩ patricii p̾dicti narsȩ
tẽporib hanc urbem uehement̾ afflixit: in domo p̃dicti
ualerlani puer armentarius fuit. p̾cipuȩ simplicitatis
et humilitatis. Cũ uͦ eiusdẽ aduocati domꝰ eadem clade
uastaretur: isdem puer ꝑcussus est: & usq ad extremũ deductꝰ.
Qui subito sublatus a p̃sentib rediit: sibiq dñm sitũ uocari fec̃.

Expanded text:
aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere, ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortalitate quae patricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade astaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus a praesentibus, postmodum rediit, sibique dominum suum vocari fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis hõ ꝑsuasoriis confortare. Cui etiã adhiic de diuina mĩa:
longiora uite spacia polliceri ceꝑit. S ad hȩc ille respondit: cursꝰ
sui tẽpora cẽ completa: dicens apparuisse sĩbi iuuenẽ. atq epłas
detulisse dicentẽ. Aperi. o lege. Quib aꝑtis: asseruit qr se  om̃s
qui in eodem tp̃r a p̃dicto ep̃o in paschali festiuitate fuerant bap¬
turati: scriptos in eisdem epłis litt̃is aureis inuenit. pꝰrimũ qͥdẽ
ut dicebat. suũ nomen repperit: ac deinde omĩum illo in tp̃r
baptratorũ. Quade it certũ tenuit: & se et illos de hac uita
et̃ sub celeritate migraturos. Factũq est. ut die eadem ipse
moreretur. titq pꝰ eum cuncti illi qui baptitati fuerant ita
secutisunt: ut intra ꝑpaucos dies. eorũ millus in hac uitare¬
maneret. De quib inmirũ constat: quod eos p̃dictus dei famu¬
lus id cirto auro scriptos uiderat: qr eorũ nomina apud se fixa

Expanded text:
verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de divina misericordia verbis hunc persuasoriis confortare, cui etiam adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa
Abbreviated transcription (Latin):
recordor. Quib expletis: ad didit dicens. Scribe & hunc ipfũ qͥ
nos aspieit. Ex qua uisione certus redditus p̃dictus fr̃ facto ma
etiã denuntiauit ẽẽ setuturũ: cũ die altero p̃dicti fr̃s mori de¬
perunt: atq sub eodem ordine se in morte secutisunt: quo fue¬
rant in descriptione nominati. Ad extremũ uͦ et ipse obiit. qui
eosdem fr̃s morituros p̃uidit. n ea qͦq mortalitate quȩ ante
triennũ hanc urbẽ uehementissima clade uastauit: in por¬
tuensis ciuitatis monastĩo. mellitus dictus est monachus:
adhiic in annis iuuenilib constitutus: s mirȩ simplicitatis
atq humilitatis uir. Qui appropinqͣnte uocationis die: ea dẽ
clade ꝓ cussus: ad extrema deductus est. Quod uir uitȩ uene¬
rabilis felix eiusdem quitatis ep̃s audiens. cuius & hȩc narratione
cognoui. ad cũ accedere studuit: & ut ne mortẽ tinere debuissec.

Expanded text:
recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione certus redditus praedictus frater, facto manetiam denuntiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine se in morte secuti sunt quo fuerant in descriptione nominati. Ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit. In ea quoque mortalitate quae ante triennium hanc urbem vehementissima clade vastavit  Scilicet anno 590, in Portuensis civitatis monasterio, Mellitus dictus est monachus, adhuc in annis juvenilibus constitutus, sed mirae simplicitatis atque humilitatis vir: qui, appropinquante vocationis die, eadem clade percussus ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere debuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
quã p̾diterat posuerunt. & cũ eundem uirũ curis secularibus
obligatũ. lucrisq t̃̾renis inhiantẽ fuisse nouerimꝰ: unde hoc
p̃dicere potuit. nisi quia ro quod futurũ erat eiꝰ corpori. ipsauis
ainine ac subtilitas p̃uidebat. Dood aut̃ sepe etiã reuela¬
tonib agitur. ut a morituris futura p̃sciantur: ex his colligere
possumꝰ quȩ apud nos gesta in monasteriis scimꝰ. In monastĩo
& enĩ meo. quidã fr̃ ante decenniũ gerontius dicebat᷑: qͥ cumi
graui molestia corꝑis fuisset dep̃ssus: in uisione nocturna alba¬
tos uiros ꝙclari om̃ĩmꝰ habitus. in hoc ipsũ monasteriũ descen¬
deis de suꝑiorib aspexit. Qui dum corã lecto iacentis assisterent:
unus eorũ dixit. Ad hoc uenimꝰ: ut de monastio gregoris. quosda
frs inmiliciam mretamꝰ. Atq alteri p̾cipiens: adiumit. Scribe
marcellũ ualentinianũ: agnellũ. atq alios quorũ nc̃ minime

Expanded text:
quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus obligatum lucrisque terrenis inhiantem fuisse noverimus, unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Quod autem saepe etiam revelationibus agitur ut a morituris futura praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos gesta in monasteriis scimus. In monasterio etenim meo quidam frater ante decennium gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus; atque alteri praecipMarcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc minime
Abbreviated transcription (Latin):
aliqttoo uͦ dum iã iuxta fit ut corpꝰ deserant: diuinitꝰ afflatȩ. in
secretis celestib incorporeũ oculũ mentis mittunt. Nam qr uis aĩȩ
aliqudo subtilitate sua ea quȩ sunt uentura cognoscit: patet ex eo
qͣd concodeus aduocatus qui in hac urbe ante biduũ lateris dolore
defunctus est. s ante paululũ qͣm moreret᷑ uocauit puerũ suum:
parari sibi uestim̃ta ad ꝓcedendũ iussit. Quẽ dum puer quasi in-¬
sanire cerneret: eiusq minime p̾ceptis obediret: surrexit: uestim̃¬
cose induit: & ꝑuiam appiã ad beati xisti eccłam se eẽ ꝓcessurũ
dixit. Cunq pꝰmodicũ ingrauescente molestia esset defunctus:
deliberatũ fuerat ut apud beatũ ianuariũ martyrẽ p̃nestina
uia eius corpꝰ poni debuisset: s quia longũ hoc his qui funus eiꝰ¬
curauerant uisum est: repente orto consilio exeuntes cũ eius fu¬
nere ꝑ uiam appiam. nescientes quȩ ille dixerat. in ipsa eũ ȩccła

Expanded text:
am juxta sit ut corpus deserant, divinitus afflatae in secreta coelestia incorporeum mentis oculum mittunt. Nam quod vis animae aliquando subtilitate sua ea quae sunt ventura cognoscit patet ex eo quod quidam advocatus qui in hac urbe ante biduum lateris dolore defunctus est, paululum antequam moreretur, vocavit puerum suum, pararique sibi vestimenta ad procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis minime obediret, surrexit, vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatum Januarium martyrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc his qui funus ecuraverant visum est, repente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nescientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
tenti tribui. Tunc collectis fr̾ibꝰ: in obedientem monacũ
de infidelitate sua et suꝑbia. coram om̃ib increpauit.
Qua increpatione expleta: sese cũ hisdem fr̾ib in orati
uacurum erat ab oleo dolium et cooꝑtũ. Cunq sc̃s uir
in oratione ꝑsisteret: cepit oꝑimentum eiusdem dolis
oleo excrescente subleuari. Quo cõmoto atq subleuato:¬
oleum quod excreuerat. ora dolii transiens: pauimentum loci
in quo incubuerant. inundabat. Quod benedictus di famulꝰ
ut aspexit: ꝓtinus orationem compleuit: atq in pauim̃tũ
oleum defluere cessauit. Tunc diffidentem in obedientẽq
frẽm latius ammonuit: ut fidem habere disceret et humi¬
litatem. Isdem uͦ frat̾ salubriter correptus erubuit: quia
uenerabilis pater uirtutem om̃ipotentis dñi quã ammo¬
nitione intimauerat. miraculis ostendebat. Nec erat iam
ut quis qͣm de eius ꝓmissionib dubitare posset: qui in u¬

Expanded text:
tenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum tenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit.Qua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in oravacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato,oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem vero frater salubriter correptus erubuit: quia venerabilis Pater virtutem omnipotentis Dei, quam admonitione intimaverat, miraculis ostendebat; nec erat jam ut quisquam de ejus promissionibus dubitare posset, qui in u
Abbreviated transcription (Latin):
qui cuncta decreuerat in terra tribuere. ut in cȩlo oĩa
reseruaret: hoc ipsum parũ quod remanserat olei. rus¬
sit petenti dari. Monachus uͦ qui cellarium cenebat.
audiuit quidem iubentis uerba: s implere distulit.
Cunq post paululum si id quod iusserat datũ esset in¬
quireret: respondit se monachus minime dedisse: qr
si illud ei tribueret: om̾ino nichil frĩb remaneret. Tunc¬
uir dĩ iratus. aliis precepit. ut hoc ipsum uas uitreũ in qͦ
parũ olei remansisse uidebatur. ꝑ fenestram ꝓicerent: ne
in cella aliquid ꝑ inobedientram remaneret. Factũq est.
Sub fenestra autem eadem. ingens precipitium patebat:
saxorũ molib aspersum. Proiectũ itaq uas uitreũ uenit
in saxis: s sic mansit incolume. acsi proiectũ minime
fuisset: ita ut neq frangi. neq oleum effundi potuisset.
Quod uir dñi precepit leuari: atq ut erat integrũ pe¬

Expanded text:
qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia qui cuncta decreverat in terra tribuere, ut in coelo omnia reservaret, hoc ipsum parum quod remanserat olei, jussit petenti dari. Monachus vero qui cellarium tenebat audivit quidem jubentis verba, sed implere distulit. Cumque post paululum si id quod jusserat datum esset inquireret, respondit monachus se minime dedisse; quia si illud ei tribueret, omnino nihil fratribus remaneret. Tunc iratus, aliis praecepit ut hoc ipsum vas vitreum in quo parum olei remansisse videbatur, per fenestram projicerent, ne in cella aliquid per inobedientiam remaneret. Factumque est. Sub fenestra autem eadem ingens praecipitium patebat saxorum molibus asperum. Projectum itaque vas vitreum venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, pe
Abbreviated transcription (Latin):
lidi inuenti sunt. Quos uir dĩ deferri ussit. et afflicto pe¬
titori tribuit: dicens ut duodecim redderet. et unũ in ex¬
pensis ꝓpriis haberet. S ad ea nunc redeam: quȩ eius
discipulis in libri huiꝰ exordio p̾dictis. referentib agnoui.
ti in potum uenenũ daret. Quod quanius uitã auferre
non ualuit: cutis tamen colorem mutauit: ita ut diffu¬
sa in corpore eius uarietas. leprȩ morem imitari uide¬
retur. S ad dei hominẽ deductus: salutem pristinam
citius recepit. Nam mox ut eũ contigit: omnem cutis
illius uarietatem fugauit.
o quoq tempore quo alimentoꝵ inopia. campanrã
grauiter affligebat: uir dei diuersis indigentib monasterii
sui cuncta tribuerat: ut pene nichil in cellario nisi pa¬
rum qͥd olei in uitreo uase remaneret.Tunc quidã sub¬
diaconus agapitus nomine. aduenit: magnopere postu¬
lans ut sibi aliqͣntulũ olei dari debuisset. Uir aut̃ dñi

Expanded text:
lidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto pelidi sunt inventi. Quos vir Dei deferri jussit, et afflicto petitori tribui, dicens, ut duodecim redderet, et unum in expensis propriis haberet. Sed ad ea nunc redeam, quae ejus discipulis in libri hujus exordio praedictis referentibus agnovi. ti in potu venenum daret. Quod quamvis vitam auferre non valuit, cutis tamen colorem mutavit, ita ut diffusa in corpore ejus varietas leprae morem imitari videretur. Sed ad Dei hominem deductus salutem pristinam citius recepit: nam mox ut eum contigit, omnem cutis illius varietatem fugavit.Eo quoque tempore quo alimentorum inopia Campaniam graviter affligebat, vir Dei diversis indigentibus monasterii sui cuncta tribuerat, ut pene nihil in cellario nisi parum quid olei in vitreo vase remaneret. Tunc quidam subdiaconus Agapitus nomine advenit, magnopere postulans ut sibi aliquantulum olei dari debuisset. Vir autem Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
iurũ dĩ ab eodem patre eius missus est: et saluti pristinȩ
sub om̃i celeritate restitutus.
eq illud taceam. quod eius discipulus ꝑegrinus nomine.
narrare consueuerat: quia die quailam fidelis uir quidã
necessitate debiti compulsus. unum sibi fore remediũ cre¬
didit. si ad uirũ dĩ ꝑgeret: et quȩ eum urgeret debiti
necessitas. indicaret. Uenit itaq ad monasterium: oñi¬
potentis dĩ famulum repꝑit: quia a creditore suo pro
duodecim solidis grauiter asfligeretur. intimauit. Cui
uenerabilis pater nequaqͣm se habere duodecim solidos
respondit: sedtam̃ eius inopiam blanda locutione con¬
solatus. ait. Uade: et post biduum reu̾tere: quia deest
hodie quod tibi debeam dare. In ipso aut̃ biduo. more
suo in oratione fuit occupatus. Cum die tertio is qui
necessitate debiti affligebatur rediit: suꝑ arcam uero¬
monasterii quȩ erat frumento plena. subito tredecim so¬

Expanded text:
virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae virum Dei ab eodem patre ejus missus est et saluti pristinae sub omni celeritate restitutus.Neque illud taceam quod ejus discipulus Peregrinus nomine narrare consueverat: quia die quadam fidelis vir quidam necessitate debiti compulsus, unum sibi fore remedium credidit, si ad Dei virum pergeret, et quae eum urgeret debiti necessitas, indicaret. Venit itaque ad monasterium, omnipotentis Dei famulum reperit, et quia a creditore suo pro duodecim solidis graviter affligeretur, intimavit. Cui venerabilis Pater nequaquam se habere duodecim solidos respondit, sed tamen ejus inopiam blanda locutione consolatus, ait: Vade, et post biduum revertere, quia deest hodie quod tibi debeam dare. In ipso autem biduo more suo in oratione fuit occupatus. Cumque die tertio is qui necessitate debiti affligebatur, rediret, super arcam monasterii, quae erat frumento plena, subito tredecim so
Abbreviated transcription (Latin):
etatis eius tedio affectus: iratus uissit ut discederet. Qui
mox ut monast̾io exut: cont᷑ se adsistere aꝑto ore draco¬
nem in itinere inuenit. Cunq eum isdem draco qui appa¬
ruerat deuorare uellet: cepit ipse tremens et palpitans.
magnis uocib clamare dicens. Currite currite: quia dra¬
co iste me deuorare uult. Currentes aut̃ fr̃s. draconem
minime uiderunt: s crementem atq palpitantẽ mona¬
chum. ad monasterium reduxerunt. Qui statim ꝓmisit
nunqͣm se ẽẽ iam a monast̾ĩo recessurum: atq ex hora
eadem. in sua ꝓmissione ꝑmansit: quippe. qui sc̃i uiri
orationib cont᷑ se adsistere draconem uiderat: quem
prius non uidendo sequebatur.
Ued neq hoc silendum puto: quod illustre uiro aptonio nar¬
rante cognoui. Qui aiebat patris sui puerũ. morbo elefanti¬
no fiusse correptũ: ita ut iam pilis cadentib cutis intumesce¬
ret: atq increscentem saniem occultare non posset. Qui ad

Expanded text:
etatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui etatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non videndo sequebatur.Sed neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
Eunq esset sepultus: die altero ꝓiectum foras corpꝰ eius
inuentum est. Quod rursus tradere sepulturȩ curauert̃.
S sequenti die: iterũ ꝓiectum exterius atq inhumatum
sicut prius inuenerunt. Tunc concite ad benedicti patris
uestigia currentes: cũ magno fletu petierunt: ut ei suam
grãm largiri dignaret᷑. Quib uir dĩ manu sua ꝓtinꝰ com¬
munionem dñici corporis dedit: dicens. Ite: atq hoc do
tradite. Quod dum factũ fuisset: susceptũ copꝰ eius terra
qui benedicti gr̃am non haberet:
Petrus.
erpendo plane: et uehementer stupeo. Eregorius.
idam aut̃ eius monachus. mobilitati mentẽ dederat:
et ꝑmanere in monast̾i̾o nolebat. Cunq eum uir di assidue
corriperet: frequent̃ admoneret: ipse uͦ nullomͦ consentira.
in congregatione ꝑsistere: atq importunis precib ut re¬
laxaretur immineret: quadam die uenerabilis pat̾ nimi¬

Expanded text:
Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dom et sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra qui Benedicti gratiam non haberet. Petr. Perpendo plane, et vehementer stupeo. CAPUT XXV.Quidam autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimi
Abbreviated transcription (Latin):
minime recedent: cõmunionẽ a dño ꝑseruũ dñi recepis¬
Petrus. NIirum ualde: quanuis uenerabilem et sanctissimum urũ.
adhuc tamen in hac carne corruptibili degentem. potuisse
erit ligatum in celis. et quȩ solueris suꝑ terram. soluta e¬
runt & in celis: Cuiꝰ nunc uicem. et ligando et soluendo
obtinent: qui locum sc̃i regiminis. fide & morib tenent.
S ut tanta ualeat homo de terra: celi & terrȩ conditor.
in terrã uenit e cęlo: atq ut iudicare caro etrã de sp̃itib
possit: hoc ei largiri dignatus est factus ꝓ hominib ds̃
caro: quia inde surrexit ultra se infirmitas nr̃a: unde
sub se infirmata est firmitas dei.
Iadam quoq die. dum quidam eiꝰ puerułꝰ  Gregoriꝰ.¬
monachus. parentes suos ultra quã debebat diligens. atq
ad eoꝵ habitaculũ tendens. sine benedictione de mona¬
sterio exisset: eodem die mox ut ad eos ꝑuenit. defunctꝰ :

Expanded text:
minime recederent, communionem a Domino per servum Domini recepminime recederent, communionem a Domino per servum Domini recepPetr. Mirum valde, quamvis venerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corruerit ligatum et in celis, et que solveris super terram, soluta erunt et in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solvendo obtinentqui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta valeathomo de terra, celi et terre conditor in terram venit e celo atque, ut iudicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignatus est, factuspro hominibus Deus caro, quia inde surrexit ultra se infirmitas nostra,unde sub se infirmata est firmitas Dei. adam quoque die dum quidam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ex more diaconus clamaret. siquis non cõmiinicat
det locum: nutrix earũ que ꝓ eis oblationem dño defer¬
re consueuerat: eas de sepulcris suis ꝓgredi. et exire
eccłam uidebat. Quod dum sepus cerneret. quia ad
uocem diaconi clamantis exibant foris: atq intea es¬
clesiam ꝑmanere non poterant: ad menoriam rediit.
quȩ uir di illis adhuc uiuentib mandauit: leas qͥppe
se communione priuare dixerat: nisi mores suostet u̾ba
corrigerent. Tunc seruo dĩ cum graui merore indicã¬
tum est. Qui manu sua ꝓtinꝰ oblationem dedit: diceis
Ite: et hanc oblationem ꝓ eis offerri d ño facite: & ult̾ius
ex communicatȩ non erunt. Quȩ dum ꝓ eis oblatio fu¬
isset immolata: et a diacono iuxta morem clamatũ ẽ.
ut non communicantes. ab eccła exirent: & illȩ exire ab
eccła ulterius uisȩ non sunt. Qua ex re indubitanter
patuit: quia dum int̾ eos qui communione pͥuatist̃

Expanded text:
atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia dum inter eos qui communione privati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
prebebat obsequium. S sicut nonnullis solet nobilitaᷤᷤ
generis parere ignobilitatẽ mentis: ut minus se in hoc
mundo despiciant. qui plus se cȩteris aliquid fuisse me¬
minerunt: necdũ predictȩ scĩmoniales feminȩ ꝑfecte
linguas sub habitus sui freno restrinxerant: & eun¬
dem religiosũ uirum qui ad exteriora necessaria eis
obsequium prebebat. incautis sepe sermonib ad ira¬
cundiam ꝓuocabant. Qui cũ diu ista toleraret. ꝑrex̃
ad dĩ hominem: quantasq pateret᷑ uerboꝵ contumelias e¬
narrauit. Uir aut̃ dĩ hȩc de illis audiens: eis ꝓtinꝰ manda¬
uit dicens. Corrigite linguã ur̃am: quia si non emendaue¬
ritis: excõmunico uos. Quam uidelicet excõmunicatiõis
sententiam. non ꝓferendo intulit: sed intentando. qͦd est
intra paucos dies defunctȩ sunt: atq in eccła sepulte.
Cunq in eadem eccła missarum sollempnia celebraren:

Expanded text:
praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando. Illae intra paucos dies defunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur,
Abbreviated transcription (Latin):
repente est cũ prandio in caldeam depositus. Quo uidelic&s.
pͣndio. ꝓpħam refecit. seq repente in iudea iterum inuenit.
Si gͥ tam longe abacuch potuit sub momento corporalit̃
ire. et pͣndium deferre: quid mirũ si benedictus pat̾ obti
saria narraret: ut sicut ille ad cibum corporis corporalit̃
tatẽ mentis. S uelim nosse in cõmuni locutiõe qͣlis iste
ir ipsa petre cõmunis eiꝰ locutio. Gregoriꝰ suir fuerit
a uirtutis erat pondẽ uacua: qr cuiꝰ cor sese in alta sus¬
penderat: nequaꝗͣ uerba de ore illiꝰ in cassũ cadebant.
Siquid uͦ unquã ñ iam decernendo. s minando diceret:
tantas uires sermo illiꝰ habebat: acsi ñ dubie atq suspen¬
se. s iam ꝑ sententiã ꝓtulisset.
am non longe ab eius monasterio duȩ quȩd̃a scĩmoni¬
ales feminȩ nobiliori genere exorte. in loco ꝓpͥo conuersa¬
bant᷑: quib quid̃a religiosus uir ad exterioris uitȩ usũ

Expanded text:
, repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, quid mirum si Benedictus Pater obtisaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter tatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum
Abbreviated transcription (Latin):
si sunt: dicentes. Expectauimꝰ pater ut uenires sicut ꝓmise¬
ras: et nobis ostenderes ubi quid edificare deberemꝰ: et non
uenisti. Quib ipse ait. Quare frẽs: quare ista dicitisꝰ Nũqͥd
sicut ꝓmisi non ueni: Cui cum ipsi dicerent. quando uenisti:
respondit. Nunqͥd utrisq uobis dormientib non apparui:
et loca singła designaui: Iteꝰ et sicut ꝑ usionem audistis:
om̃e habitaculum monasterii. ita construite. Qui hȩc audi¬
entes: uehementer ammirati. ad p̾dictum predium sunt re¬
uersi: et cuncta habitacula sicut ex reuelatione didicerant
potuit. ut longe iret responsuni: dormientib diceret. quod
ipsi ꝑ usionem audirent et recognoscerent: Gregorius.
Ouid hoc est quod ꝑscriitans. rei gestȩ ordinem ambigis petre:
Liquet ꝓfecto. quia mobilioris naturȩ est sp̾s quã corpus: et
certe scriptura teste nouimꝰ: quod ꝓpħa ex iudea subleuatꝰ.

Expanded text:
rsi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promisersi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet profecto, quia mobiliolioris naturae est spiritus quam corpus. Et certe Scriptura teste novimus quod propheta ex-Judaea sublevatus
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauit. Quib euntibꝰ: spopondit dicens. Ite: et die illo ego
uenio: &. ostendo uobis in quo loco oratorium. in quo refectoriũ
fr̃m. in quo susceptionem hospitũ. uł quȩ sunt necessaria edifica¬
re debeatis. Qui benedictione ꝑcepta: ilico ꝑrexerunt. Et consti¬
tutum diem magnopere prestolantes: parauerunt omĩa. qͦ his
qui cũ tanto patre uenire potiussent uidebant᷑ esse necessaria.
Nocte uͦ eadem qua ꝓmissus illucescebat dies: eidem seruodei
quem illic patrem constituerat. atq eius preposito. uir dũi in
somnis apparuit: et loca singła ubi quid edificari debuisset
subtilit̾ designauit. Cunq utriq a som̃no surgerent: sibi inuicẽ
quid uiderant retulerunt. Non camen uisiomi illi om̃imͦ fidem
dantes: iurũ dĩ sicut se uenire ꝓmiserat expectabant. Cumq
uir di constituto die minime uenisset: ad eum cũ merore reu̾¬

Expanded text:
ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus illucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reve