comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de iudeoꝵ futuro casu iudith loquitur: non sũt
adulationis. ꝓfana menoatia s future. ꝓphe¬
tiȩ ueneranda mysteria Preoirit enim quȩ
homiciois et p̃uaricatoribus legis dĩ agentibꝰ
& romanis principibus futura erant supplicia:
et q̃ uniuerse terrȩ ipsoꝵ ꝓpter peccata ẽoꝵ im¬
mineret subuersio Sic enim ait: Nec hoc latet
quod locutus est achior: nec illud ignoratur. qͦo
ei uisseris euenire Constat enim om̃ nr̃m sic
peccatis offensum: ut manoauerit per prophat
suos ad popłm quoo tradat eum ꝓpeccatis suis:
Et qͣm sciunt se offenoisse dñm suum filui israel tre¬
mor tuus suꝑ ipsos est: insuꝑ etiam fames inuasit
eos: et abariditate aquę iam inter mortuos cõpu¬
tantur: Deniq hoc oroinant ut interficiant pe¬
cora sua et sangunem eoꝵ bibant: & scã dñi sui
quȩ precepit ds̃ non contingi. infrumento uino
et oleo. hȩc cogitauerunt inpendere: & uolunt

Expanded text:
de Iudaeorum futuro casu Iudith loquitur, non sunt de Iudaeorum futuro casu Iudith loquitur, non sunt adolationis profana mendatia sed futurae prophetiae veneranda mysteria; praedixit enim quae homicidis et praevaricatoribus legis Dei a gentibus et Romanis principibus futura erant supplicia, et quae universae terrae ipsorum, propter peccata eorum, inmineret subversio. Sic enim ait: XI 1 «“Nec hoc latet quod locutus est Achior, nec illud ignoratur quod ei iusseris evenire. Constat enim Deum nostrum sic peccatis offensum, ut mandaverit per prophetas suos ad populum quod tradat eum pro peccatis suis. Et quoniam sciunt se offendisse Deum suum filii Israhel, tremor tuus super ipsos est. Insuper etiam fames invasit eos, et ab ariditate aquae iam inter mortuos computantur. 2 Denique hoc ordinant ut interficiant pecora sua et sanguinem eorum bibant; et sancta Domini sui, quae praecepit Deus non contingi, in frumento, vino et oleo, haec cogitaverunt inpendere, et volunt
Abbreviated transcription (Latin):
timorem timorem: Unde helias. ꝓpha in regũ
legitur adorasse impiissimum regem achab: nõ
utiq pietate diuini cultus. s honoris offitio:
Ninc et supra memoratus apłs paulus in actibꝰ
apłoꝵ. coram agrippa rege et festo preside causa
suam agens: mansueta uerba et auoitorem con¬
ciliantia protulit dicens ad agrippam: De om̃ibꝰ
quibus accusator aioeis re& agrippa. estimo me
beatum apuote. cum sum defensurus me hodie:
maxime te sciente omĩa que apuo iuoeos sũt
consuetudinis et questionis ꝓpt̾ quod obsecro
patient̾ me audias: Et ao festum se arguentẽ
atq ei dicentem. insanis paule . multe te litere
ad insaniam conuertunt: responoit. non insa¬
nio inquit optime feste s ueritatis et sobrie¬
hoꝵ arbitror: neq enim in angło quicquam
hoꝵ gestum est Credis agrippa rex prophetis:
scio quia credis. et cetera: Similiter et u̾ba
que ad ipsum holofernem de suo aouentu et

Expanded text:
timorem, timorem». Unde Helias propheta in Regum timorem, timorem». Unde Helias propheta in Regum legitur adorasse impiissimum regem Achab non utique pietate divini cultus, sed honoris officio. 30 Hinc et supra memoratus apostolus Paulus, in Actibus apostolorum coram Agrippa rege et Festo praeside causam suam agens, mansueta verba et auditorem conciliantia protulit dicens ad Agrippam: «De omnibus quibus accusor a Iudaeis, rex Agrippa, aestimo me beatum apud te, cum sim defensurus me hodie, maxime te sciente omnia quae apud Iudaeos sunt consuetudinis et quaestionis. Propter quod obsecro patienter me audias». 31 Et ad Festum se arguentem atque ei dicentem: «Insanis, Paule; multae te litterae ad insaniam convertunt», respondit: «Non insanio, inquit, optime Feste, sed veritatis et sobriehorum arbitror neque enim in angulo quicquid horum gestum est. Credis, Agrippa rex, prophetis? Scio quia credis», et cetera. 32 Similiter et verba, quae ad ipsum Holofernem de suo adventu et
Abbreviated transcription (Latin):
malitie libertatem: s sicut serui dĩ Om̃s honorate fra¬
ternitatem diligite: dm̃ timete: regem honorifi¬
cate Hinc et paulus ait: Omnibus potestatibus
sublimioribus subditi estote Non est enim pot¬
estas: nisi adõ Quȩ autem sunt ad eo oroinata sũt:
Itaq qui resistit potestati: dei oroinationi resistit:
Qui autem resistunt: ipsi sibi dampnationem ad¬
quirunt: Nam principes non sunt timori boni
oꝑis s mali: Uis autem ñ timere po testatem: bo¬
num fac et habebis lauoem ex illa: Dĩ enim mi¬
nist᷑ est tibi in bono: Siautẽ malum feceris: time
Non enim sine causa glaoium portat: Dei enĩ
minister ẽ. uindea in ira ei qui malum agit
I dõ necessitate subditi estote: non solum ꝓpt̃
iram. s et ꝓpter conscientiam: Idõ enĩ et tribu
ta prestatis: Ministri enim dĩ sunt: in hoc ip¬
sum seruientes. Et item: Reooite inquit om¬
nibus debitum: cui tributum tributum᷑: cui
uectigal uectigal: cui honorem honorem: cui

Expanded text:
malitiae libertatem, sed sicut servi Dei omnes honorate, fraternitatem diligite, Dominum timete, regem honorificate. » Hinc et Paulus ait: « Omnibus potestatibus sublimioribus subditi estote, non est enim potestas nisi a Deo, quae autem sunt a Deo, ordinatae sunt. itaque qui resistit potestati, dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time non enim sine causa gladium portat. dei enim- minister est, uindex in ira ei qui malum . agit. ideo necessitate subditi estote non solum propter iram, sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis; ministri enim Dei sunt in hoc ipsum servientes». 29 Et item: «Reddite, inquit, omnibus debitum: cui tributum, tributum; cui vectigal, vectigal; cui honorem, honorem; cui
Abbreviated transcription (Latin):
et preclarior erat uniuersȩ terre isrł: Quia
tunc apparebit claritas ⁊igloria scȩ eccłȩ. quȩ
antea late bat cum in pressuris istius mũdi
uersabatur: Tunc enim iuxta euangelicum testimo¬
nium iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eoꝵ:
et puritas fidei ꝑ quam apłs om̃s rite credentes uir¬
ginem castam se desponoisse uni uiro xp̃o głabatur:
in uera bethulia hoc ẽ in uirginitate ꝑpetua cla¬
rebit: quando sponsa nobilissima suꝑno sponso ue¬
raciter coniuncta. sine macła et sine ruga et si¬
ne corruptione ulla celestem hierusalem intra¬
uerit: Preclarior gͦ udith erat uniuerse terre
isrł: quia sola eccłã catholica eminet in toto or¬
be terrarum: supnas diuitias querens. thalamo
cȩlestis regis dignissima. et cum eo ꝑpetuum reg¬
num possessura: De qua ipse sponsus in canticõ
canticoꝵ ait. Sexaginta sunt regine & octoginta
concubine: una ẽ columba mea. ꝑfecta mea. una

Expanded text:
et praeclarior erat universae terrae Israel. » Quia et praeclarior erat universae terrae Israel. » Quia tunc apparebit claritas et gloria sanctae Ecclesiae, quae antea latebat, cum in pressuris istius mundi versabatur. Tunc enim juxta Evangelicum testimonium: « Justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum , » et puritas fidei, per quam Apostolus omnes rite credentes virginem castam se despondisse uni viro Christo gloriabatur, in vera Bethulia, hoc est, in virginitate perpetua clarebit, quando sponsa nobilissima superno sponso veraciter conjuncta, sine macula, et sine ruga, et sine corruptione ulla coelestem Jerusalem intraverit. Praeclarior ergo erat Judith universae terrae Israel, quia sola Ecclesia catholica eminet in toto orbe terrarum supernas divitias quaerens, thalamo coelestis regis dignissima, et cum eo perpetuum regnum possessura. De qua ipse sponsus in Cantico canticorum ait: « Sexaginta sunt reginae, et octoginta concubinae; una est columba mea, perfecta mea, una
Abbreviated transcription (Latin):
toriȩ celebiatum ẽ cum uidith Quio ẽ ꝑ tres
menses gaudium huius uictoriȩ celebrare cum uidith.
nisi quemlibet scoꝵ fide spe et caritate in incolatu
istius mundi cum matre ęccła congratulariꝰ et ꝓ
uiribus certare ut diuina grã aduitus. integrũ
& sine querela sp̃m suum animam et corpus in
dño testante. hominem saluũ facit Et de spe psal¬
mista ait: Qui sꝑat in dño: non cũ fundetur in
qui ad eternam beatitudinem recte ꝑuenire de¬
siderat: et pia intentione recta locutione atꝙ.
bona oꝑatione uitam p̾sentem ducendo. aduen¬
tum uidicis sui sollicitus exspectat: Cum autẽ
ille uenerit. et tempus laboris istus transierit:
tunc fiet quoo sequitur: Post dies autem illos
unusquisq rediit in sua: Quia finito iuoicio
accepta sententia. scĩ dĩ de ꝑegrinatione istius
mundi migrabunt ad possidendum regnum
patris eterni. quod paratum est illis ab origine
mundi Et iudith magna facta ẽ in bethulia:

Expanded text:
toriae celebratum est cum Judith. » Quid est per tres menses gaudium hujus victoriae celebrari cum Judith. nisi quemlibet sanctorum fide, spe et charitate in incolatu istius mundi cum matre Ecclesia congratulari, et pro viribus certare, ut divina gratia adjutus, integrum et sine querela spiritum suum, animam et corpus in  enim, Domino testante, hominem salvum facit. Et de spe psalmista ait: « Qui sperat in Domino, non confundetur in qui ad aeternam beatitudinem recte pervenire desiderat, et pia intentione, recta locutione atque bona operatione vitam perfectam ducendo adventum judicis sui sollicitus exspectat. Cum autem ille venerit, et tempus laboris illius transierit, tunc fiet quod sequitur: « Post dies autem illos unusquisque redit in sua. » Quia finito judicio acceptae sententiae sancti Dei de peregrinatione istius mundi migrabunt ad possidendum regnum Patris aeterni, quod paratum est illis ab origine mundi. « Et Judith magna facta est in Bethulia,
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ contra dnm ꝓtulerunt. exter minati sũt
ab exterminatore: et aserpentibus ꝑierunt:
documenta salubria. U noe uidith summos pa¬
triarcas gentis israhelitarum. hoc ẽ habraham
isaac & iacob et primum ducem eoꝵ moysen
in exemplum fidei ac patientiȩ narratione sua
introduorit: et econtiario impios murmurato¬
res et querolosos intestimonium pussillanimi¬
tatis et in patientiȩ suȩ exhibuit: ut e& bonis
utile nobis adimitandum uirtutis sumamus
exemplum: et ex malis discamus prauitatis
suȩ deuitare opis nefarium: ne forte exterminii
illoꝵ patiamur tormentum. Unoe ad huc sub¬
ditur: Et nos gͥ non ulciscamur nos ꝓhis quȩ
patimur. s reputantes peccatis nr̃is hec ipsa minora
esse supplitia: flagella dñi quasi serui qui corripim
ad emendationem non ad ꝑditionem nrãm euenis¬
se credamus. Hec est enim uia ueritatis ut infla
gellis dñi humiliemus animas nrãs. et patienti

Expanded text:
suae contra Dominum protulerunt, exterminati sunt suae contra Dominum protulerunt, exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perieruntdocumenta salubria. Unde Iudith summos patriarchas gentis Israhelitarum, hoc est Abraham, Isaac et Iacob, et primum ducem eorum Moysen in exemplum fidei ac patientiae narratione sua introduxit; et e contrario inpios murmuratores et querellosos in testimonium pusillanimitatis et inpatientiae suae exhibuit, ut ex bonis utile nobis ad imitandum virtutis sumamus exemplum, et ex malis discamus pravitatis suae devitare opus nefarium, ne forte exterminii illorum patiamur tormentum. Unde adhuc subditur: 33 «Et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur, sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia, flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus». Haec est enim via veritgellis Domini humiliemus animas nostras, et patienti
Abbreviated transcription (Latin):
nens fideles suos. hostis antiqui precauere insi¬
dias: & exortans eos in fidei uirtute ac precum
ꝑseuerare constantia: quȩ eis certam de om̃ib
inimicis parit uictoriam. Unde legitur ine¬
uangłio. quod circuiret iħs totam galileam.
docens in synagogis eoꝵ et predicans euange¬
lium: et sanans omnem languorem et omnẽ
infirmitatem. in popło. Et alibi ipse disciplis
suis ait. Uigilate itaq omni tempore oran¬
tes. ut digni habeamini fugere ista omnia

Expanded text:
nens fideles suos hostis antiqui praecavere insinens fideles suos hostis antiqui praecavere insidias et exortans eos in fidei virtute ac precum perseverare constantia, quae eis certam de omnibus inimicis parit victoriam. 17 Unde legitur in evangelio quod «circuiret Iesus totam Galileam docens in synagogis eorum et praedicans evangelium, et sanans omnem languorem et omnem infirmitatem in populo». Et alibi ipse discipulis suis ait: «Vigilate itaque omni tempore, orantes ut digni habeamini fugere ista omni
Abbreviated transcription (Latin):
ocatum habemus apud prẽm ihm xp̃m iustũ.¬
darentur in predam infantes eoꝵ et uxores eoꝵ
in diuisionem: & ciuitates eorum in eatermi¬
nium. et scã eorum inpollutionem: quia u¬
nanimitas ȩccłȩ apud dñi miscdiam uolocẽ
meretur exauditionem. nec hostis p̾ualet¬
eos nocere nequitia: ꝓ quibus caritatis atꝙ.
unanimitatis laborat instantia. Unde paulus do¬
cet seruare unitatem sp̃c in uincło pacis. et una¬
nimes ẽẽ in orationibus: quia iuata iacobi senten¬
tiam multum ualet deprecatio iusti aosioua. Et
nem isrł: allocutusq ẽ eos dicens. Scitote qm̃ exau¬
diuit dñs preces uras: si manentes ꝑ manseritis
Spiritalis enim heliachim et uerus saceroos nr̃.
qui scd̃m ordinem melchisedech pontifer nob
adõ factis ẽ: non solum ꝑsemet ipsum inincar¬
nationis sue tempore s & modo in apłis suis. et
doctoribus euangłii. castra circuit ęccłȩ: cõmo¬

Expanded text:
ocatum habemus apud Patrem Jesum Christuocatum habemus apud Patrem Jesum Christudarentur in praedam infantes eorum, et uxores earum in divisionem, et civitates eorum in exterminium, et sancta eorum in pollutionem. » Quia unanimitas Ecclesiae apud Domini misericordiam, velocem meretur exauditionem, nec hostis peos nocere nequitia, pro quibus caritatis atque unanimitatis laborat instantia. 14 Unde Paulus docet servare unitatem spiritus in vinculo pacis, et unanimes esse in orationibus. Quia, iuxta Iacobi sententiam, «multum valet deprecatio iusti adsidua». Etnem Israhel adlocutusque est eos dicens: “Scitote quoniam exaudivit Dominus preces vestras, si manentes permanseritis etera. 16 Spiritalis enim Heliachim et verus sacerdos noster qui secundum ordinem Melchisedech pontifex nobis a Deo factus est, non solum per semetipsum in incarnationis suae tempore, sed et modo in apostolis suis et doctoribus evangelii castra circumit ecclesiae, commo
Abbreviated transcription (Latin):
pliciter offerunt. Induunt se sacerootes cilus
simul et altare dni opientes cilitio: cum docto¬
res euangłii & duces plebis dei. et deuotionem
pariter cum popło et actionem ad sumunt peniten¬
tiȩ: quatenus sibi maiestatem diuinam concilient.
et pietatis eius misericordiam impetrent. Ipsi
sunt enim altare dĩ: quia in ara cordis sui ugiter
laudis hostiam dõ immolant: cilitium enim quoo
decapͣrum pilis texitur bñ peccatoꝵ gestat figu¬
ram: ꝓ quibus necessaria ẽ omnino penitentia.
quia sine illa ipsi peccator es uere salutis ñ inue¬
niunt remedia. Hocq sciendum quod magnũ
& p̾cipuum in piis p̾cibus fit ad iuitorium si men¬
tio dñicȩ passionis adhibeatur q̃ in ara crucis ꝓ
peccatis nr̃is expleta ẽ: quia non solum. ꝓ nr̃is¬
offensionibus s etiam pro totius mundi. in ex¬
piationem omnium peccatoꝵ sanguis redẽp¬
toris nr̃i effusus ẽ. De quo iohannes ait. Adu¬

Expanded text:
pliciter offerunt. 10 «Induunt se sacerdotes ciliciis», pliciter offerunt. 10 «Induunt se sacerdotes ciliciis», simul «et altare Domini operientes cilicio», cum doctores evangelii et duces plebis Dei et devotionem pariter cum populo et actionem adsumunt penitentiae, quatenus sibi maiestatem divinam concilient et pietatis eius misericordiam impetrent. 11 Ipsi sunt enim «altare Dei» qui in ara cordis sui iugiter laudis hostiam Deo immolant. Cilicium enim, quod de caprarum pilis texitur, bene peccatorum gestat figuram, pro quibus necessaria est omnino penitentia, quia sine illa ipsi peccatores verae salutis non inveniunt remedia. 12 Hocque sciendum quod magnum et praecipuum in piis precibus fit adiutorium si mentio dominicae passionis adhibeatur, quae in ara crucis pro peccatis nostris expleta est, quia non solum proffensionibus, sed etiam pro totius mundi in expiationem omnium peccatorum sanguis Redemptoris nostri effusus est. De quo Joannes ait: « Adv
Abbreviated transcription (Latin):
humiliter seruant: ita plurimum obest in illis
qui spernentes dei timorem suꝑbiendo sectas no¬
ciuas contra fidem componere non formidant:
sed ueri israhelite sacerdotis sui et dñi scriptis am¬
moniti diuinoꝵq testamentoꝵ sententiis in buti.
per omnia preceptoris sui obediunt mandatis.
nde fit quod sequitur. Et clamauit omĩs
popłs ad dnm instantia magna: & humiliaue¬
runt animas suas inieiunuis ipsi et mulieres eoꝵ
& induerunt se sacerdotes cilitus: et infantes ꝓstra¬
uerunt contra faciem templi dñi: et altare dñi
operuerunt cilicio: et clamauerunt ad dñm dĩn
israhel unanimiter. et cet̾. N umiliant animas
suas inieiuniis. ipsi et mulieres eorum: qui ꝑcon¬
tinentiam saluatorem non solum carnem ma¬
cerant: quin etiam mentes suas ab inlicitis desi¬
deriis coercendo castigant. Infantes prosternũt
contra faciem templi: quando innocentium p̃¬
ces. ante conspectum glę dñi. cum lacrimis sup¬

Expanded text:
humiliter servant, ita plurimum obest in illis humiliter servant, ita plurimum obest in illis qui, spernentes Dei timorem superbiendo, sectas nocivas contra fidem componere non formidant. Sed veri Israhelitae, sacerdotis sui et Domini scriptis ammoniti, divinorumque testamentorum sententiis imbuti, per omnia praeceptoris sui obediunt mandatis. Unde fit quod sequitur: 8 «Et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna, et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum, et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini, et altare Domini operuerunt cilicio et clamaverunt ad Dominum Deum Israhel unanimiter» et cetera. 9 «Humiliant animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum», qui per continentiam salutarem non solum carnem macerant, quin etiam mentes suas ab inlicitis desideriis coercendo castigant. «Infantes prosternunt contra faciem templi», quando innocentium preces ante conspectum gloriae Domini cum lacrimis sup
Abbreviated transcription (Latin):
chim scripsit ad uniuersos qui erant contra hesdre¬
lon. quȩ est contra faciem campi magni uixta do¬
ad hierusalem: ut illic custodirent ubi angustum
iter ẽẽ poterat inter montes et cetera. Sacerdos
eliachim qui inter pretatur dĩ resurrectio. nullũ
melius significat quam redemptorem nr̃m qui
in euangłio ait. Ego sum resurrectio et uita. Iste
gͦ scribit ad uniuersos qui erant contra faciem cam¬
pi magni uixta dothaim: cum ꝑscripturam euan¬
gelicam cõmonet omnes fideles suos ac deuotos
famulos. qui contra delectationes munoi et car¬
nalia desideria quȩ ducunt ad defectionem ui¬
te ac mortem ꝑpetuam non eneruiter pugnat:
ut obseruent ascensus montium hoc ẽ sublimi¬
tatem ingenii quorum libet ne heretica uer¬
sutia subtilem ibi inueniat tramitem: ꝑquem
in ecclesiȩ castra ꝑnitiosum introducat errorem.
Sicut enim acumen ingenũ plurimum ꝓdest in
his qui timendo dm̃ sinceritatem fidei catholice

Expanded text:
chim scripsit ad universos qui erant contra Hesdrechim scripsit ad universos qui erant contra Hesdrelon, quae est contra faciem campi magni iuxta Doad Hierusalem, ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes» et cetera. Sacerdos Heliachim, qui interpretatur Dei resurrectio, nullum melius significat quam redemptorem nostrum, qui in evangelio ait: «Ego sum resurrectio et vita». 6 Iste ergo «scribit ad universos qui erant contra faciem campi magni iuxta Dothaim», cum per Scripturam evangelicam commonet omnes fideles suos ac devotos famulos, qui contra delectationes mundi et carnalia desideria, quae ducunt ad defectionem vitae ac mortem perpetuam, non enerviter pugnant, «ut observent ascensus montium», hoc est sublimitatem ingenii quorumlibet, ne heretica versutia subtilem ibi inveniat tramitem per quam in ecclesiae castra perniciosum introducat errorem. 7 Sicut enim acumen ingenii plurimum prodest in his qui, timendo Deum, sinceritatem fidei catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
decipiat: atq grauem in popło dei effitiat ru¬
inam. Et propter hoc dicitur quod muttentes
israhelitȩ circumquaq preocupauerint om̃s
uertices montium: quia sc̃ę eccłę auctoritas.
prepositoꝵ suoꝵ commonet strẽnuitatem: qua¬
tenus probos uiros ac uirtutum studiis celsos.
omni intentione et nisu tam precibus quam
etiam exhortatione confortare et seruare stu¬
deant in lesos: ut si alicubi hostis ꝑsimpliciũ
incuriam. in castra ȩcclȩsie irrumꝑe tempta¬
uerit ꝑ istorum fortitudinẽ ac robur fidei
otius repellatur. Et muris circundant uicos suos:
cum fidei scuto & ꝓpugnaculo uirtutum. undiq
munire student sibi commissos. Et congregant
frumentum in preparatione pugnȩ: cum senten¬
tias sc̃arum scripturarum et pabulum cęlestis doc¬
trinȩ in pastum fidelium recondunt animarum:
ne forte fame diuini uerbi disꝑeant atq hostiũ
spiritalium prede fiant Sacerdos etiam elia¬

Expanded text:
decipiat atque gravem in populo Dei efficiat rudecipiat atque gravem in populo Dei efficiat ruinam. 3 Et propter hoc dicitur quod mittentes Israhelitae circumquaque «praeoccupaverint omnes vertices montium», quia sanctae ecclesiae auctoritas praepositorum suorum commonet strenuitatem, quatenus probos viros ac virtutum studiis celsos, omni intentione et nisu tam precibus quam etiam exortatione, confortare et servare studeant inlaesos; ut si alicubi hostis per simplicium incuriam in castra ecclesiae inrumpere temptaverit, per istorum fortitudinem ac robur fidei ocius repellatur. 4 «Et muris circumdant vicos suos», cum fidei scutoet propugnaculo virtutum undique munire student sibi commissos. «Et congregant frumentum in praeparationem pugnae», cum sententias sacrarum Scripturarum et pabulum caelestis doctrinae in pastum fidelium recondunt animarum, ne forte fame divini verbi dispereant atque hostium spiritalium praedae fiant. 5 «Sacerdos etiam Helia
Abbreviated transcription (Latin):
trium et infernorum: & omnis lingua con¬
uric aydientes hȩc filii israhel qui habita¬
bant terram udee: timuerunt ualde a fa¬
tie eius. Tremor etiam et horror inuasit
sensus eoꝵ: ne hoc faceret hierusalem et
templo dñi quod fecerat ceteris ciuitatibus
et templis earum. Et miserunt in omnẽ sama
riam ꝑcircuitum usq hierico: et preocupaue¬
runt omnes uertices montium: et muris cir¬
cundederunt uicos suos: et congregauerunt
frumenta in preparationẽ pugnȩ. Estuan¬
te ꝑsecutore. timor et tremor inuasit israheli¬
tas. ne hoc faceret hierusalem et templo dñi
quod fecerat ceteris ciuitatibus et templis earũ:
cum ȩcelesia xp̃i. fragilitati conpatiens infir¬
marum animarum: quas sub cura sua suscep¬
tas habet: & rudium in fide casum ꝑtimescens
seuitiam atq calliditatem hostis antiqui pre¬
cauere studet: ne ꝑ lit̾tores suos hoc est paga¬
nos iudeos et hereticos. corda in nocentium

Expanded text:
trium et infernorum; et omnis lingua contrium et infernorum; et omnis lingua conunc audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et temriam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium, et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparationem pugnae». 2 Aestuante persecutore, «timor et tremor invasit Israhelitas, ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum», cum ecclesia Christi, fragilitati compatiens infirmarum animarum quas sub cura sua susceptas habet, et rudium in fide casum pertimescens, saevitiam atque calliditatem hostis antiqui praecavere studet ne per lictores suos, hoc est paganos, Iudaeos et hereticos, corda innocentium
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipse solus diceretur deus ab his nationibus
quȩ potuissent holofernis potentia subuigari: q
ipse diabolus qui rector et caput ẽ omnium iniquoꝵ
hoc ꝑ occultas insidias molitur. hocq ꝑaꝑtas ꝑse
cutiones machinatur: ut sensus et labor terrest¬
rium uniuersus. in suum cultum cominutetur:
et ipse omnium dñetur. Nec mirum quod inhe¬
minibus hoc agere certat: cum hominem dm̃
fraudis suȩ dolo aggredi presumpsit. quando illũ
in montem excelsum ducens et omnẽ głam mũ¬
di ei ostendens sermone nefando tẽptauit dicẽs:
hec omnia tibi dabo. si ꝓcidens adoraueris me:
s confusus ab eo recessit in quo malitiȩ suȩ effec¬
tum nullum habuit: immo potestatis suȩ dña¬
tionem in nobis amisit: quia uictoria nrã capt
ẽ nrͣm qui alligauit fortem et uasa eius dirip¬
uit: ipsamq mortem sua morte interficiens.
triumphans resurrexit in gła: ut in nomine
ipsius omne genu flectatur cȩlestium terres¬

Expanded text:
ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari». Quia ipse diabolus, qui rector et caput omnium est iniquorum, hoc per occultas insidias molitur hocque per apertas persecutiones machinatur, ut sensus et labor terrestrium universus in suum cultum commutetur et ipse omnium dominetur. 13 Nec mirum quod in hominibus hoc agere certat cum ad hominem Deum fraudis suae dolo aggredi praesumpsit, quando illum in montem excelsum ducens et omnem gloriam mundi ei ostendens, sermone nefando temptavit dicens: «Haec omnia tibi dabo si procidens adoraveris me». 14 Sed confusus ab eo recessit, in quo malitiae suae effectum nullum habuit, immo potestatis suae dominationem in nobis amisit, quia victoria nostra caput est nostrum, qui alligavit fortem et vasa eius diripuit, ipsamque mortem sua morte interficiens triumphans resurrexit in gloria, ut in nomine ipsius omne genu flectatur caelestium, terres
Abbreviated transcription (Latin):
litiam exercendam colligitꝰ ut tanto innocen¬
suum turbam fortius premat quanto plurimoꝵ
societatem in sue fraudis consensum trahat: et
quoꝵ se mentibus ꝑ delectationes terrenas pla¬
cere considerat: ꝑ eoꝵ molimina simplitium
uitam necando subuertat. Nec tamen ipsi ex¬
secutores suȩ uoluntatis ista facientes. ferocita¬
tem eius animi euadent: s cum ꝑ eos sui doli
inaliis machinamentum expleuerit: ipsorũ
quoq consequenter interitum consummabit.
Unde subiungitur. Ciuitates eoꝵ destruait:
&llicos eorum excidit: cum non solum eoꝵ
nefinoos actus. finis malus dissipat: s et simu¬
lationem eoꝵ qua se in punȩ posse peccare fin¬
gebant. post mortem corporis inanimabus
eorum penis ignis eterni excrutiat. Cuius
nequitie auctor nullomodo latet: seo subsequẽ¬
ti sententia manifestatur cum dicitur.
receperat enim illi nabuchodonosor re& ut
omnes deos terrȩ exterminaret: uidelicet

Expanded text:
litiam exercendam colligit, ut tanto innocenlitiam exercendam colligit, ut tanto innocentium turbam fortius premat quanto plurimorum societatem in suae fraudis consensum trahat, 10 et quorum se mentibus per delectationes terrenas placere considerat, per eorum molimina simplicium vitam necando subvertat. Nec tamen ipsi exsecutores suae voluntatis ista facientes ferocitatem eius animi evadent, sed cum per eos sui doli in aliis machinamentum expleverit, ipsorum quoque consequenter interitum consummabit. Unde subiungitur: 11 «Civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit», cum non solum eorum nefandos actus finis malus dissipat, sed et simulationem eorum, qua se inpune posse peccare fingebant, post mortem corporis in animabus eorum poenis ignis aeterni excruciat. Cuius nequitiae auctor nullo modo latet, sed subsequenti sententia manifestatur cum dicitur: 12 «Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute magna: et optinuit omnem ciuitatem
& omnem in habitantem terram. De uniuersis
autẽ uiribus adsumpsit sibi auxiliarios uiros
fortes et electos ad bellum. Tantusq metus ꝓ¬
untiis illis incubuit: ut uniuersarum urbi¬
um habitatores. principes et honorati simul
cum popłis exierifnt obuiam uenienti: exci¬
pientes eum cum coronis et lampadibus: du¬
centes choros in tibiis et timpanis. Nec ista ta¬
men facientes: ferocitatem eius pectoris mitig¬
are potuerunt: Nam ciuitates eoꝵ destruait:
et lucos eoꝵ eacidit. De montibus cum
equitibus immanis turba persecutoꝵ descendit
trandas prauas actiones foris ꝓcedit. Obtinet
cuuitatem. et omnem in habitantem terram:
cum carnalium mentes et oꝑationes illorui.
in nequitię suȩ usum conuertit. Cui auxiliatores
sunt uiri fortes ex urbibus et strenui adbellũ
si eos quos ingenii calliditate et corporis ua¬
litudine florere conspicit. undiq ad suam ma¬

Expanded text:
virtute magna, et obtinuit omnem civitatem virtute magna, et obtinuit omnem civitatem et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus adsumpsit sibi auxiliarios viros fortes et electos ad bellum. Tantusque metus provinciis illis incubuit ut universarum urbium habitatores, principes et honorati simul cum populis, exirent in obviam venienti, excipientes eum cum coronis et lampadibus, ducentes choros in tibiis et timpanis. 8 Nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit». «De montibus cum equitibus» inmanis turba persecutorum «descendit», trandas pravas actiones foris procedit. 9 «Obtinet civitatem et omnem inhabitantem terram», cum carnalium mentes et operationes illorum in nequitiae suae usum convertit; cui «auxiliatores sunt viri fortes ex urbibus et strenui ad bellum», cum eos, quos ingenii calliditate et corporis valitudine florere conspicit, undique ad suam ma
Abbreviated transcription (Latin):
in euglio de parabola sementis inter cetera sic
ait. Qui autem seminatus ẽ in spinis. hic est qͥ
uerbum audit: et sollicitudo istius scłi et falla¬
tia diuitiarum suffocat uerbum. et sine fruc¬
tu efficitur. Nomina quippe supra memorata¬
rum ꝓuinciarum: non in congrue idipsum
interpretatione sua ostenount᷑. Nam syria inter¬
pretatur sublimis. siue humecta. seu uana ue¬
tustas. mesopotamia. eleuata: libia uenientes
siie intrantes: et cilicia cetus luctus. uel uo¬
mitus euis. Qui gͦ corde in desideruis terrenis
defluit et extollitur mundana suꝑbia ueterisq homi¬
nis uanitatem sequitur in grediens terram duabuꝰ
uiis: ꝓcul dubio cetui lugentium atq luxuriȩ sue
penas luentium. in inferno sociabitur: et iuxta
illud libri iob. ad calorem nimium transit ab aqͥs
niuium: ubi scd̃m euangłii sententiam et uermis
eoꝵ non morietur et ignis non extinguetur:
UNC descendit de montibus cum equitibus in

Expanded text:
in evangelio de parabola sementis inter caetera sic in evangelio de parabola sementis inter caetera sic ait: «Qui autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur». 5 Nomina quippe supra memoratarum provinciarum non incongrue idipsum interpretatione sua ostendunt; nam Syria interpretatur sublimis, sive umecta seu vana vetustas; Mesopotamia elevata; Libia venientes sive intrantes,et Cilicia coetus, luctus velvomitus eius. 6 Qui ergo corde in desideriis terrenis defluit et extollitur mundana superbia, veterisque hominis vanitatem sequitur, ingrediens terram duabus viis, procul dubio coetui lugentium atque luxoriae suae poenas luentium in inferno sociabitur; et iuxta illud libri Iob: «Ad calorem nimium transit ab aquis nivium»; ubi secundum evangelii sententiam: «Et vermis eorum non moritur et ignis non extinguetur». 7 «Tunc descendit de montibus cum equitibus in
Abbreviated transcription (Latin):
adulandi et placandi sibi eum causa legatos
mittunt. hoc ẽ syriȩ mesopotamie. libie. atq
cilicie: quia estuante in mundo ꝑsecutore.
diuitiarum possessores et potentes scl̃i atq.
uoluptatum terrestrium amatores conciliare
sibi principem nequam student: quatenus mortis
discrimen. et concupitarum rerum dampnum
euadere possint. Deniq difficile ẽ immo impos¬
sibile. ut amatores mundi ueri fiant dilectores
dei: dicente scriptura. Qui uult amicus ẽe huiꝰ
seculi: inimicus dĩ constituitur. Et iohannes
apłs si quis inquit diligit mundum: non est
caritas patris in eo. Similiter quoq in eugło dñs
de diuite qui habebat multas possessiones. et
tristis in uerbo eius effectus ẽ: dixit discipłis
suis. Amen dico uobis: quiã difficile intrabit
in regnum cęlorum. Et iterum. dico uobis: fa
cilius ẽ camelum ꝑ foramen acus transire. quã
diuitem intrare in regnum cȩloꝵ. Item alibi

Expanded text:
adolandi et placandi sibi eum causa «legatos adolandi et placandi sibi eum causa «legatos mittunt, hoc est Syriae, Mesopotamiae, Libiae atque Ciliciae»; quia, aestuante in mundo persecutore, divitiarum possessores et potentes saeculi atque voluptatum terrestrium amatores conciliare sibi principem nequam student, quatenus mortis discrimen et concupitarum rerum damnum evadere possint. 3 Denique difficile est, immo inpossibile, ut amatores mundi veri fiant dilectores Dei, dicente Scriptura: «Qui vult amicus esse huius saeculi, inimicus Dei constituitur». Et Iohannis apostolus: «Si quis, inquit, diligit mundum, non est caritas Patris in eo». Similiter quoque in evangelio Dominus de divite, qui habebat multas possessiones et tristis in verbo eius effectus est, dixit discipulis suis: 4 «Amen dico vobis quia dives difficile intrabit in regnum caelorum. Et itcilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum caelorum». Item alibi
Abbreviated transcription (Latin):
cum apł̃o dicere possunt in carne autem ambulan¬
tes non scd̃m carnem militamus. et nr̃a conuersa¬
tio in cęlis ẽ: un etiam saluatorem expectamus¬
dnm nrͣm ih̃m xp̃m qui reformabit corpus hu¬
militatis nr̃e. configuratum corpori claritatis sue
non terrentur hostium temporali persecutione:
s eleuatis oculis mentis. ꝓpinquum iudicis sui
et redemptoris lȩtabundi expectant aduentum.
unc miserunt legatos suos uniuersarum urbi¬
um ac prouinciarum reges ac principes. syrie
scilicet et mesopotamie. et syriȩ sobal. et libie
atq licie: Qui uenientes adholofernem: dixe¬
runt. Desinat indignatio tua circa nos. Me¬
lus ẽ enim ut uiuentes seruiamus nabuchodo¬
nosor regi magno. et subditi simus tibi: quam
morientes cum interitu nr̃o ipsi seruitutis nr̃e
dampna patiamiir. Et cetera. Deuastante gͥ
holoferne terram plurimarum ꝓuinciarum.
ex diuersis urbibus ac locis reges et principes

Expanded text:
cum Apostolo dicere possunt: « In carne autem ambulancum Apostolo dicere possunt: « In carne autem ambulantes non secundum carnem militamus, et nostra conversatio in coelis est. Unde et Salvatorem nostrum Iesum Christum, qui reformavit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae», non terrentur hostium temporali persecutione, sed elevatis oculis mentis propinquum iudicis sui et redemptoris laetabundi exspectant adventum. III 1 «Tunc miserunt legatos suos universarum urbium ac provinciarum reges ac principes Syriae, scilicet et Mesopotamiae et Syriae, Sobal et Libiae atque Ciliciae, qui venientes ad Holofernem dixerunt: “Desinat indignatio tua circa nos; melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini”» et cetera. 2 Devastante igitur Holoferne terram plurimarum provinciarum, ex diversis urbibus ac locis reges et principes
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ fidelium hoc ẽ martirum xp̃i inhianter sitit
fundere sanguinem: et maxime in illa ꝑsecutione
nouissima quȩ iuxta mundi finem uentura ẽ quan¬
do tempus messis hoc ẽ consum matio appropin¬
quat seculi: Tunc gͦ scõm ueri holofernis hoc
e antichristi crudelissimam uissionẽ. ꝑ latitudin
totius orbis uniu̾sȩ eccłȩ grauissima excitatur ꝑ¬
secutio: et quicquid in satis uiride. uel quicquio
marboribus floriferum. seu in uineis spirita¬
lbus fructiferum. hoc ẽ in sc̃ĩs uiris inuenitur
utale iocundum et fructuosum: totum gladio
psecutionis deuastare. ac flamnia in uidiȩ exurere
contendit. Unde euenit quod subiungitur et
secidit timor illius suꝑ omnes inhabitantes t̾ram
ena carnalium corda. quȩ amore terrenarum
rernm obligantur: audita et uisa hostis ipsius
inmanitate. contremescunt. At uͦ hi qui eauti
terrestribus curis et carnalium illecebra uoluptatũ.

Expanded text:
quae fidelium, hoc est, martyrum Christi inhianter sitit quae fidelium, hoc est, martyrum Christi inhianter sitit fundere sanguinem, et maxime in illa persecutione novissima, quae juxta mundi finem ventura est, quando tempus messis, hoc est, consummatio appropinquat saeculi. Tunc per secundam veri Holofernis, hoc est, Antichristi crudelissimam jussionem, per latitudinem totius orbis universae Ecclesiae gravissima excitatur persecutio. Et quidquid in satis viride, vel quidquid in arboribus floriferum, seu in vineis spiritualibus fructiferum, hoc enim sanctis viris invenitur utile, jucundum et fructuosum, totum gladio persecutionis devastare, ac flamma invidiae exurere contendit. Unde evenit, quod subjungitur: « Et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram; » quia carnalia corda, quae amore terrenarum rerum obligantur, audita et visa hostis ipsius immanitate contremiscunt. At vero hi qui exuti terrestribus curis, et carnalium illecebris voluptatum
Abbreviated transcription (Latin):
ore gladii: quia quos flectere ad consensum ne¬
quitie suȩ non ualet: hos corporali morte inte¬
rimere studet. Predauitq omnes filios tarsis et
filios israel qui erant contra faciem deserti. et ad
austrum terre celeon: et transit eufraten. et ue¬
nit ad mesopotamiam: et cet̾a. ꝑ diuersas enim
ꝓuintias et nomina diuersoꝵ locoꝵ q̃ in historia
continentur. distinctiones designantur ꝑsonarii
graduum. ac dignitatum: ex quib omnibus. dia¬
bolus sibi aliquam contendit uindicare portionẽ
nec formidat alicubi pugnȩ subire difficultatem:
ẜ ꝓpria malitia instigatus. grandis potentiȩ grauẽ
certat efficere ruinam. Et post hec descendit in
campos damasci in diebus messis: et succendit om¬
nia sata. omnesq arbores ac uineas fecit incioi.
Et cecidit timor illius suꝑ omnes in habitantes t̾ram:¬
Quid ꝑ damascum qui interpretatur sanguinis pot
nisi gentilium dominationis ex primitur potestas.

Expanded text:
ore gladii, quia quos flectere ad consensum neore gladii, quia quos flectere ad consensum nequitiae suae non valet, hos corporali morte interimere studet. 14 «Praedavitque omnes filios Tharsis, et filios Israhel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae et Teleon, et transit Eufratem et venit ad Mesopotamiam» et cetera. Per diversas enim provincias et nomina diversorum locorum, quae in historia continentur, distinctiones designantur personarum graduum ac dignitatum, ex quibus omnibus diabolus sibi aliquam contendit vindicare portionem. Nec formidat alicubi pugnae subire difficultatem sed, propria malitia instigatus, grandis potentiae gravem certat efficere ruinam. 15 «Et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata, omnesque arbores ac vineas fecit incidi; et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram» Quid per Damascum, qui interpretatur sanguinis potus, nisi gentilium dominationis exprimitur potestas,
Abbreviated transcription (Latin):
omis caro s ꝓpter electos quos elegit. breuia¬
bit dies Unde de historico holoferne. subum¬
git scriptura dicens. I scenditq omnia
castella eoꝵ. et obtinuit omnem munitionem: et cet̾a.
Ut typici holofernis exprimatur seuitia atq crude¬
litas. qui omĩa castella ascendit. et obtinet omnem
munitionem: cum plerosq ex his qui uidebantur
firmitatem habere fidei et uirtutum excellentiam:
partim dolo partim etiam aꝑta in secutione de sta¬
tu uere religionis p̾cipitando deicit atq ꝓsternit.
Et frangit omnes ciuitates excelsas quia de ipsis pas¬
toribus qui prelati sunt gregi dnĩco. non nullos
astucia sua frangit ac omnem locupletationem eo
depredat: cum scientiȩ ipsoꝵ amplitudinem cum
ceteris instrumentis quibus deo seruire debuerãt.
ꝑ illecebras uoluptatum captiuando. uel in mani¬
festam blasfemiam compellendo. in usum serui¬
tii sui conuertit: eosq qui resistunt sibi occidit in

Expanded text:
omnis caro, sed propter electos, quos elegit, breviaomnis caro, sed propter electos, quos elegit, breviabit dies». 12 Unde de historico Holoferne subiungit Scriptura dicens: «Ascenditque omnia castella eorum et obtinuit omnem munitionem» et cetera, ut typici Holofernis exprimatur saevitia atque crudelitas, qui omnia castella ascendit et obtinet omnem munitionem, cum plerosque ex his qui videbantur firmitatem habere fidei et virtutum excellentiam, partim dolo partim etiam aperta insecutione, de statu verae religionis praecipitando deicit atque prosternit. 13 «Et frangit omnes civitates excelsas», quia de ipsis pastoribus, qui praelati sunt gregi dominico, nonnullos astutia sua frangit ac omnem locupletationem eorum depraedat, cum scientiae ipsorum amplitudinem, cum ceteris instrumentis quibus Deo servire debuerant, per inlecebras voluptatum captivando vel in manifestam blasphemiam conpellendo, in usum servitii sui convertit. Eosque qui resistunt sibi occidit in
Abbreviated transcription (Latin):
tie: et quis poterit pugnare cum ea : Et datũ
ẽ ei os loquens magna et blasfemiam. Et data
ẽ illi potestas facere menses .xl. duoᷤ. Et aperu¬
it os suum in blasfemias ad dm̃: blasfemare no¬
men cuis. et tabernaculum eius. et eos qui in
cȩlo habitant. Et datum ẽ illi bellum facere cũ
scĩs: et uincere illos. Et data ẽ illi potestas in om¬
nem tribum et populum et linguam et gentẽ
Q ad orabunt eum om̃s qui inhabitant terram:
quoꝵ non sunt scripta nomina in libro uite agni
qui occisus ẽ ab origine mundi. ꝑ fraudem enĩ
antichristi. et falsam ipsius potentiam: diabolus
sibi totius orbis pollicetur dñationem. Nec
parcet ocłs eius ulli regno: quia ꝑsecutionem
maimam excitat in uniuerso mundo. Ert̃
enim ut euangłium testatur. tribulationes
tales quales non fuerunt ab initio creaturȩ
quam condidit deus usq nunc. neq fient̾:
et nisi breuiasset dñs dies illos. non fuiss salua

Expanded text:
tiae, et quis poterit pugnare cum ea?». 9 Et datum tiae, et quis poterit pugnare cum ea?». 9 Et datum est ei os loquens magna et blasphemiam; et data est illi potestas facere menses quadraginta duo. Et aperuit os suum in blasphemias ad Deum, blasphemare nomen eius et tabernaculum eius et eos qui in caelo habitant. Et datum est illi bellum facere cum sanctis, et vincere illos. 10 Et data est illi potestas in omnem tribum et populum et linguam et gentem, et adorabunt eum omnes qui inhabitant terram, quorum non sunt scripta nomina in libro vitae agni, qui occisus est ab origine mundi. 11 Per fraudem enim Anticristi et falsam ipsius potentiam diabolus sibi totius orbis pollicetur dominationem, nec parcet oculus eius ulli regno, quia persecutionem maximam excitat in universo mundo. «Erunt enim», ut evangelium testatur, «tribulationes tales quales non fuerunt ab initio creaturae quam condidit Deus usque nunc, neque fient. Et nisi breviasset Dominus dies illos non fuisset salva
Abbreviated transcription (Latin):
principatum qui ꝑsecutus ẽ eccłam xp̃i. aut up¬
sum etiam iniquorum omnium capt & nouis¬
simum ꝑditionis filium possumus intelligere:
qui extollitur suꝑ omne quod dicitur deus aut
quod colitur ita ut intemplo dĩ sedens osten¬
dat se tamquam ipse sit ds̃: in quem totus in¬
trabit sathanas. ut faciat ea quȩ non fecerunt
patres sui neq patres patrum eius: et dm pa¬
trum suoꝵ non reputabit. necquemquã deoꝵ
curabit. Qui uixta danihelis ꝓphetiam. ad¬
uersum uniuersa consurget: et ueniet in mul¬
titudine magna ut conteret et interficiat
plurimos: nfigat tabernaculum suum am¬
ple inter maria supra montem inclitum et
scm. U bi etiam diuina potentia contritus
corruet. N uic ętiam iuxta a pocalipsim draco
dedit uirtutem et potestatẽ magnam: et
admirata ẽ unuiersa terra post bestiam. Et adora¬
uerunt draconem qui dedit potestatẽ bestiȩ: et
adorauerunt bestiam dicentes. Quis similis bes¬

Expanded text:
principatum, qui persecutus est ecclesiam Christi, aut ipprincipatum, qui persecutus est ecclesiam Christi, aut ipsum etiam iniquorum omnium caput et novissimum perditionis filium possumus intellegere, qui extollitur super omne quod dicitur Deus aut quod colitur; ita ut in templo Dei sedens, ostendat se tamquam ipse sit Deus, in quem totus intrabit Satanas, ut faciat ea quae non fecerunt patres sui neque patres patrum eius, et Deum patrum suorum non reputabit nec quemquam deorum curabit. 7 Qui, iuxta Danielis prophetiam, adversum universa consurget, et veniet in multitudine magna ut conterat et interficiat plurimos, et figat tabernaculum suum ample inter maria supra montem inclitum et sanctum, ubi etiam divina potentia contritus corruet. 8 Huic etiam, iuxta Apocalipsin, draco dedit virtutem et potestatem magnam, et admirata est universa terra post bestiam et adoraverunt draconem qui dedit potestatem bestiae, et adoraverunt bestiam dicentes: «Quis similis bes
Abbreviated transcription (Latin):
abstractos impietatis sue faciat ẽẽ consortes: qui
se quondam iactans de potentia regni sui uxta
ꝓphete sententiam sub figura regis babilonis
taliter in corde suo locutus ẽ dicens. in cęlum
ascendam. suꝑ sidera dĩ exaltabo solium meũ.
sedebo in monte testamenti in lateribus aquilo
nis. ascendam suꝑ altitudinem nubium ero simi¬
lis altissimo: qui et in euangelio redemptorem
nr̃m deducens in montem excelsum ualde os¬
tendit omĩa regna mundi. et głãm eoꝵ et ait
ei: hȩc omnia tibi dabo. si ꝓcidens adoraueris me:
arrogantia enim eius ñ habet modum: sed infirma cer¬
tum habet casum quod in fine clarebit. Uocauit
nabuchodonosor re holofernem principem mili¬
tiȩ sue: et dixxit ei. E gredere aduersum omne reg¬
num occidentis: et contra eos p̾cipue qui contem¬
pserunt imperium meum. Non parcat ocłs tu¬
us ulli regno: omnemq urbem munitam subui¬
gabis michi. H olofernem hunc aut gentium

Expanded text:
abstractos, inpietatis suae faciat esse consortes? 3 Qui abstractos, inpietatis suae faciat esse consortes? 3 Qui se quondam iactans de potentia regni sui, iuxta prophetae sententiam, sub figura regis Babilonis taliter in corde suo locutus est dicens: «In caelum ascendam, super sidera Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti nis; ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo. » Qui et in Evangelio Redemptorem nostrum deducens in montem excelsum valde, ostendit omnia regna mundi et gloriam eorum et ait ei: «Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me»; arrogantia enim eius non habet modum, sed infirma certum habet casum, quod in fine clarebit. 5 «Vocavit Nabuchodonosor rex Holofernem principem militiae suae et dixit ei: “Egredere adversum omne regnum occidentis, et contra eos praecipue qui contempserunt imperium meum. Non parcat oculus tuus ulli regno, omnemque urbem munitam subiugabis mihi”». 6 Holofernem hunc aut gentium
Abbreviated transcription (Latin):
non desistit: sed in proter uia sua ꝑseuerant
rediuiua rursum suscitat bella: ac totum furo¬
ris sui effundit tumultum. Unde subiungi¬
tur. Tunc indignatus nabu chodonosor rea
ad omnem terram illam: et iurauit ꝑregnum
et chronum suum quod defenderet se de omnibus re
gionibus his. Anno tercio decimo nabuchodonosor
regis. uicesima et secunda die mensis primi factũ¬
ẽ uerbum uerbum in domo nabuchodonosor regis
assyrioꝵ ut defenderet se. Uocauitq omnes maio¬
res. om̃sq duces bellatores suos: et habuit cum eis
mysterium consilii sui. Dixitq cogitationem suã
in eo ẽẽ: ut omnem terram suo subiugaret imꝑio¬
Quid ẽ quod nabuchodonosor furore repletus. et
fastii arrogantiȩ elatus. ꝓmittit se ulcisci in his
qui resistebant sibi. iactatq se omnem terram
suo imꝑio subiugare uelle: nisi quod diabolus
ꝓpria suꝑbia excecatus. totius orbis sibi spondet
imꝑium. certatꝙ ꝓuiribus ut acultu pietatis

Expanded text:
non desistit, sed in protervia sua perseverans non desistit, sed in protervia sua perseverans rediviva rursum suscitat bella, ac totum furoris sui effundit tumultum. 30 Unde subiungitur: «Tunc indignatus <est> Nabuchodonosor rex ad omnem terram illam, et iuravit per regnum et thronum suum quod defendegionibus his anno tertiodecimo Nabuchodonosor regis vicesima et secunda die mensis primi factum est verbum in domo Nabuchodonosor regis Assyriorum ut defenderet se vocavitque omnes maiores omnesque duces bellatores suos et habuit cum eis mysterium consilii sui dixitque cogitationem suam in eo e2 Quid est quod Nabuchodonosor, furore repletus et fastu arrogantiae elatus, promittit se ulcisci in his qui resistebant sibi iactatque se omnem terram suo imperio subiugare velle, nisi quod diabolus, propria superbia excaecatus, totius orbis sibi spondet imperium certatque pro viribus ut, a cultu pietatis