comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
claritaitem quam dedisti mͥ dedi eis ut sint unũ
sic̃ ⁊ nos tuiũ sumus. Ego meis ⁊ tuime ut
sint consu̾mati inunum ⁊ cognoscat mundus
quia tu me misisti. Rogat unitas ꝓunione.
u̾bum cum patre unum̃ in natura. homo cũ
ũbo unum inꝑsona. menbta cum capite unũ.
pmum iniusticia. pꝰea ingła. Ut enim iniꝰticia
unum sint cognoscat mundus qr tu me misisti
ut aut̃ ingła unũ sint uolo ut uͥ ego sũ ⁊ illi
suit metũ ut indeant claritatẽ meã ꝗͣ didrsti

Expanded text:
unum sicut et nos unum sumus. Ego in eis et tu in me, ut sint consummati in unum, et cognoscat mundus quia tu me misisti . Rogat unitas pro unione. Verbum cum Patre unum in natura, homo cum Verbo, unum in persona. Membra cum capite unum, primum in justitia, postea in gloria. Ut enim in justitia unum sint, cognoscat mundus quia tu me misisti ; ut autem in gloria unum sint: volo ut ubi ego sum et illi sint mecum, ut videa
Abbreviated transcription (Latin):
arbittium de p̾senti cẽ. non pot̃. ÷ si ip̃m in
p̃senti ÷. s spectat semꝑ adfututos euentus.¬
⁊ eos solum qui in contingenti ꝯsistunt. fut̃a
quippe qͤ ex necessitate futura sunt. lib̃m ar-¬
bitrium ñ secunt᷑. s ꝯstant ĩ mobilit̾ ad unũ
tm̃: nec recipiunt utrumlib contingentis:
Sic gͥ lib̾m arbitrium tunc in illis erat. ñ quid̃
ut tũnc aliud eẽnt. qͣm erant. s potestate qͣm
habebant ineo quod erant. ut hoc eẽ. desuĩent.
⁊ aliud ẽẽ in qꝑent quod ñ erant. Et sic quid ẽ
studiosus inquirentib rõ occurrit de statu pͥ¬
mo angłoꝵ ⁊ de pͥmordio existentie illoꝵ qͣles
fc̃ sunt pͥmum ⁊ de natura ⁊ de sapientia.

Expanded text:
rbitrium de praesenti esse non potest, tametsi ipsum in praesenti est; sed spectat semper ad futuros eventus, et solum qui in contingenti consistunt. Futura quippe quae ex necessitate futura sunt, liberum arbitrium non sequuntur; sed constant immobiliter ad unum tantum, nec recipiunt utrumlibet contingentis. Sic igitur liberum arbitrium erat tunc in illis, non quidem ut tunc aliud essent quam erant, sed potestate quam habebant in eo quod erant ut hoc esse desinerent, et aliud esse inciperent quod non erant. Et sic quidem studiosius inquirentibus ratio occurrit de statu primo angelorum, de primordio existentiae illorum, quales facti sunt primum et de natura, et de sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
roluntas ÷ lib̾tas: qm̃ potens erat ꝑsemot̾u. ut ⁊¬
ultia irec huc łillus sñ eoatione. ł ad uita. ł dece¬
lieta. qm̃ lib̾tas ⁊ uoluntatis. ex quo ÷ uoluntas
uoluntarius appetitus lib̃m arbitruĩ ÷.
libm quid̾ ⁊ ineo ꝙ ÷ uoluntarius. abitriũ uͦ
in eo quod ÷ appetitus. S ⁊psa potestas ⁊ habi
litas uoluntatis lib̾cas ÷ qsua mouet᷑ ad utrũq.
⁊ lib̾m arbitrium d̾r uoluntetis. Uoluntatie ã
mon̾̃i ⁊ fecti spontaneo appetitu. hoc ÷ potestate
elig̾e.⁊ lib̾tate iudicare: in quo constar lib̃m atbi¬
tcium. E t ꝓpt̃ ħ fc̃i sunt lib̾i arbitrii ut uolun¬
tario appetitu mou̾entur: ẜ uoluntatis electio

Expanded text:
s erat per se moveri ut ultra iret huc vel illuc sine coactione vel adjuta vel derelicta; quoniam libertas est voluntatis ex quo est voluntas voluntarius appetitus liberum arbitrium est: liberum quidem in eo quod est voluntarius; arbitrium vero in eo quod appetitus. Sed et ipsa potesas qua movetur ad utrumque, et liberum arbitrium dicitur voluntatis. Voluntarie autem moveri et ferri spontaneo appetitu, hoc est potestate eligere et libertate judicare, in quo constat liberum arbitrium. Et propter hoc facti sunt liberi arbitrii, ut voluntario appetitu moverentu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃ quo fc̃ierant similit̾. In eo qd̾ fc̃i erãt
mali ⁊ boni cognitionem acceꝑant ut in¬
celligent quid appetendũ millis foier. ł
quid respuendum: f poteritiã uirtutis in se
⁊ lib̾catem uoluntatis. P̃ ⁊ ipsius aqͦ fc̾i erãt
cognitionem aceꝑant. ut in tellig̃ent ⁊ scuent pͥn¬

Expanded text:
et cum quo facti erant. In eo quod facti erant, mali et boni cognitionem acceperant, ut intelligerent quid appetendum sibi foret vel quid respuendum secundum potentiam virtutis in se et libertatem voluntatis. Sed et ipsius a quo facti erant cognitionem ac
Abbreviated transcription (Latin):
lem naturam p̃cipue illam qͥuoluntate in ĩta
a cłia uoluntate discordat. iusta d̾i mod̾atio gu¬
b̃nat. Hin ͨ ꝯsideramꝰ. iiͦii. gn̾ales modos gu¬
b̃nationis d̾ie inipsis quib disponunt᷑. ⁊ ordi¬
nantur in oĩb que agunt.: ut ⁊ ipsa mala que
contra d̾i uoluntatem sunt quod s̃. qr ñ aꝓban
fluunt. in quib ħ bonũ ÷̃. ⁊ placet quod or
suam nitunt᷑ uoluntatem. ut conducantur
⁊ disponantur. ẜ ipsam. qui surgunt contͣ
ip̃am. adꝑficiendum quod illi fieri placet
uoluntate que illi displicet: Quod .iiii. mͦis¬

Expanded text:
lem naturam praecipue illam quae voluntate injusta lem naturam praecipue illam quae voluntate injusta a divina voluntate discordat; justa Dei moderatio gubernat. Hinc consideramus quatuor generales modos gubernationis divinae in ipsis quibus disponuntur et ordinantur in omnibus quae agunt, ut et ipsa mala quae contra Dei voluntatem sunt quod sunt quia non afluant, in quibus bonum est et placet quod ordsuam nituntur voluntatem, ut conducantur et disponantur secundum ipsam qui surgunt contra ipsam ad perficiendum quod illi fieri placet voluntate quae illi displicet. CAP. XXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
deratur d̾s. Si eñi lib̾i arbitrii sc̃. faciunt
quod uolunt. ⁊ si faciunt qͦd uolunt. qͦmͦ ex
sententia d̾i pendet quod faciunto: Namsi
dñis qm̃ ic circo hoc faciunt qͦd nult d̾̃s qr ñ
aliud uoliuit aut uelle possunt. qͣm ꝗ uult
d̾s. qui ⁊ ip̃m uelle tͥbuit sic̃ posse concedit.
hoc ⁊ si de bonis aliqͦ mͦ ꝯceditur. de mał
nulla tõne a ꝓbatur. Mꝯalis si quod̃ d̾s potes¬
tatem tͥbuit solam non uoluntatẽ: qr licet ex
ipsius ꝑmissione sit quod malũ possunt. ex ĩ
creator. Quomͦ gͦ non faciunt nisi quod d̾s uult.
qui nunquã uolunt nͥ quod d̾s nonuult. qr
semꝑ malum uolunt quod d̾s numꝗͣ uult.
Si enim faciunt quod uolunt. ⁊ uolunt qͦd d̾s
non uult: quomͦ faciunt quod d̾s uult: Rur¬
sus si ds non uult quod faciunt. qr̃ ꝑmitcit
ut faciant quod non uult. cũ fieri ñ possit nͥ
eo ꝑmittende. nec ꝑmitti nͥ eo uolente: Hinc
cartam᷑ diligentius inuestigare. quomͦ rõna-¬

Expanded text:
Deus. Si enim liberi arbitrii sunt, faciunt quod volunt; et si faciunt quod volunt, quomodo ex sententia Dei pendet quod faciunt? Nam si dicimus quoniam idcirco hoc faciunt quod vult Deus, quia non aliud volunt aut velle possunt quam quod vult Deus, qui et ipsum velle tribuit sicut posse concedit, hoc tametsi de bonis aliquando conceditur, de malis nulla ratione approbatur. Malis siquidem Deus potestatem tribuit solam non voluntatem; quia licet ex ipsius permissione sit quod malum possunt, ex insCreator. Quomodo ergo non faciunt nisi quod Deus vult, qui nunquam volunt nisi quod Deus non vult; quia semper malum volunt quod Deus nunquam vult? Si enim faciunt quod volunt, et volunt quod Deus non vult, quomodo faciunt quod Deus vult? Rursum si Deus non vult quod faciunt, quare permittit ut faciant quod non vult, cum fieri non possit nisi eo permittente, nec permitti nisi eo volente? Hinc coarctamur diligentius investigere quomodo rationa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uita in mortales. iiꝰ subtilitortis ł puri¬
tatis siue uigoris eiꝰdem ł quolib alio noĩe
significandũ sit que lib cẽntta bona siue
alia melior auc decencior forma iure apellat᷑
create sint Sic enim coipoꝵ natura se demon¬
strat. ⁊ t̃ qͦdam corpora solida magis ⁊ firma.
⁊ alia puriora aparent. ⁊ext̾sa magis ⁊ mun¬
da ⁊ clara.⁊ quasi meliorem ⁊ digniorẽ sub̾am.¬

Expanded text:
is vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora apparent et extersa magis et munda et clara et quasi meliorem et digniorem sub
Abbreviated transcription (Latin):
lum erat moũi ad qͦd mota ÷. s ẜ m̃suram¬
malum. nullũ suss. ħ itaq malũ fcm ÷
uoluntati a ũtentis se. ⁊ transgredienti m̃su¬
ram quod tͤpis fcã ÷ ⁊ praua ⁊ in ordinata.: ef¬
fluens ⁊ non tenens modũ ⁊ legem pulchri¬
tudinis sue. Que autẽ recte mouebatur ⁊ ẜ
cteatoris uoluntatem ꝯformabat᷑. conu̾te¬
batur ad cum. aquo regebat᷑. ⁊ illi bonum

Expanded text:
lum erat moveri ad quod mota est, smalum nullum fuisset. Hoc itaque malum factum est voluntati avertenti se et transgrediendi mensuram, quod turpis facta est et prava et inordinata, effluens et non tenens modum et legem pulchritudinis suae. Quae autem recte movebatur et secundum Creatoris voluntatem conformabatur, convertebatur ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non fecerunt ipsi. ⁊ ñ potuerunt non ẽe. ħ
solũ mͦ. Et si p otestas illis erat. ut aliud cẽnt.
illis ut tuno aliud ẽẽnt. qi hoc erant. s ut
hoc ẽẽ desinerent qͦd t̾c erant. ⁊ aliud ẽẽ in¬
ciꝑent quod ñ erant. N on enim ẽẽ pot̾ant

Expanded text:
 non potuerunt non esse hoc solummodo. Et si potestas illis erat, ut aliud essent, illis ut tunc aliud essent; quia hoc erant, sed ut hoc esse desinerent quod tunc erant et aliud esse inciperent quod
Abbreviated transcription (Latin):
forma: ac deinde depotestate. In ꝑsonis enim
Adformam autem intelligentie claritas.
Ad potestatem uͦ motus in telligibił.⁊ ap
petitus. ⁊ uoluntatis rõnalis habilitas.
De differentia substantie spir ilie . uiii.

Expanded text:
forma, ac deinde de potestate. In personis enim ad formam autem intelligentiae claritas. Ad potestatem vero motus intelligibilis et appetitus et voluntatis rationalis habilitas. CAP. IX. De differentia substantiae spiritualis. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ consid̾atio adducit inquirere: q̃les
effecti sunt. dum diuiduntur au̾sione
& ꝯu̾sione. Quod enĩ pͥmum erant ẜ aliquid
unũ erant. qr õs boni etant. ⁊ qͦd boni erant. ñ
facientes. s fr̾i erant. In hoc gͥ unũ erant qͦd
boni fc̃ierant.⁊ non dum ad huc aliud etant
qͣm fc̃i erant. quia tunc pͥmum fc̃ etant ⁊ ñ
ante quicquã fecerant. Ceꝑunt aũ diuidi
ab eo quod ft̾i erant ut aliud iam eẽnt. uł ꝓ¬
ficientes sup illud ut boni eẽnteł sub illo
ut sunt alis sup̃ illud. boni ꝑiusticiã. alĩ sũb

Expanded text:
ost hoc consideratio adducit inquirere quales effecti sunt dum dividerentur aversione et conversione. Quod enim primum erant secundum aliquid unum erant, quia omnes boni erant; et quod boni non facientes, sed facti erant. In hoc igitur unum erant quod boni facti erant et nondum ad aliud erant quam facti erant; quia tunc primum facti erant, et non ante quidquam fecerant. Coeperunt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo si sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliud eẽnt qͣm fc̃i sunt. Itaq exfaciente e¬
rant. qñ pͥmũ erant totum quod erant.⁊
acceꝑant totum ꝙ. erant ⁊ a se uicħ habe¬
bant: qͥ ⁊ hoo qͦd erant: erant ex nichilo.⁊

Expanded text:
aliud essent quam facti sunt. Itaque ex faciente ealiud essent quam facti sunt. Itaque ex faciente erant quando primum erant totum quod erant, et acceperant totum quod erant, et a se nihil habebant qui et hoc quod er
Abbreviated transcription (Latin):
eta eẽ non sinit. In t̾rogant si boni fuerunt
ł mali c̾ati angłi. usti an in iusti. beati an
miseri. ⁊ fortassis alia quedam bis similia:
Et quia multa sunt alia qͥ inq̃one oacer¬
uant᷑ non possumꝰ nos ad oĩa ꝓlixa respon¬
sione occurr̾e: s b̾uit̾ difsimmꝰ qm̃ ttinc in illo
pͥmo pͥncipio ⁊ exordio inchoationis quod
humana ꝯsid̾atio ita bue ⁊ momĩtaneum.
simplicisq in stantis. sũ mora.⁊ int̾uallo pͥme.
subsistentie. de nichilo in aliquid apparẽtis
accipiat: uit id qͦd pͥmum oĩum illis erat: in¬
telligat. hoc solũ inuenit᷑ in condicis ꝙ n
contulit ꝯdicionis. Quod enim ceꝑunt to¬
tum acceꝑunt: ⁊ ñ pot̾at inu illis exillis qͥc
illis. Itaq om̃e quod fc̃i sunt ñ fecerunt
ipsi s tm̃ fc̃i siuit ⁊ ꝗ facti sunt. bom fcĩ
sunt totũ. Si eñi quod fci sunt mali fc̃i s̃.
culpa ÷ facientis non scĩ. qi aliud e̾ẽ non po¬
tuert̃. neq facere ipsi cum fc̃ĩ sunt. tẽ ut

Expanded text:
non sinitur. Interrogant utrum boni fuerunt an mali creati angeli, justi an injusti, beati an miseri; et fortassis alia quaedam his similia. Et, quia multa sunt alia quae in quaestione coacervantur, non possumus nos ad omnia prolixa responsione occurrere; sed breviter definimus quia tunc in illo principio primo et exordio inchoationis quod humana consideratio ita breve et momentaneum simplicisque instantis sine mora et intervallo primae subsistentiae de nihilo in aliquid apparentis accipiat, ut id quod primum omnium illis erat intelligat: hoc solum invenitur in conditis quod natura contulit conditionis. Quod enim ceperunt totum acceperunt. Et non poterat in illis ex illis essillis. Itaque omne quod facti sunt non fecerunt ipsi; sed tantum facti sunt et quod facti sunt boni facti sunt totum. Si enim quod facti sunt mali facti sunt, culpa est facientis non facti; quia aliud esse non potuerunt neque facere ipsi cum facti sunt tunc ut
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum ⁊ħ tm̃ ⁊ non amplius. sũ spacio &
motu ⁊mora. que oĩa subsecuntur ꝑ ost ea
in quib uelle constat ⁊ fac̾e: ⁊ꝓcessus motu¬
ui ⁊ actionũ pͦ pͥmum pͥncipium. Ex quo
autẽ uoluntas mouebat᷑ uelle erar: ⁊ a uo¬
luntate erat: q̃ lib̃e mouebatur. quia ꝑ se
mouebatur. ⁊ ñ inpulsu alieno. ⁊ ħ ip̃m m̃itũ
eratt. ⁊ uocabatur bonũ ł malũ: q lib̃m erat ⁊ ex
se eratt. Et ȩxtoto tunc meri ceꝑunt ex quo uo¬
liuitate mou̾i ceꝑunt: ⁊ hoc ẜꝰpͥmum pͥncipiũ¬

Expanded text:
um et non amplius sine spatio et motu et mora, quae omnia subsequuntur postea, in quibus velle constat et facere, et processus motuum et actionum post primum principium. Ex quo autem voluntas movebatur velle erat; et a voluntate erat, quae libere movebatur, quia per se movebatur et non impulsu alieno. Et hoc ipsum meritum erat et vocabatur bonum vel malum, quia liberum erat et ex se erat. Et extunc mereri coeperunt, ex quo voluntate moveri coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgerent. ⁊ in contingens ac fortuitum miserũt
pedem: ut ultra ꝓced̾ent quo nesciebant. Et
uidetur quasi aliquid absurditatis afferre
si h dicatur ⁊ melus sede ⁊ aptũ ẽẽ magis
ut scientes dicantur eoꝵ que futura fuerant.
Et repugnat iterum alia rõ qͣm cc posuimꝰ.
⁊ pot̃ faceit  mentib infirmis scandalũ nasci
inalt̾utrum nͥ ꝯueniat. ꝑ ropt̃ hoc dm̃s q ñ
erant p̾scĩ euentiis sui neq eis data ÷ cog¬
nitio eoꝵ qͣ fuerunt futura suꝑ eos. qm̃ nõ¬
oportit ita ut lib̃am ħcent electionem
uoluntatis sue sã t̾rore ⁊ spe inutro q Prop¬
t̾ea monstiratum ÷ eis quid faciendũ ẽẽt ñ
quod eẽt futurum ut milla necessitate ꝓ¬
defiecti uoluntate inambob. ⁊ ita bonum
fuit ⁊ ꝯueniens. ⁊ ñ ÷ sic rep̃bensione dignũ
opꝰ d̾i. quia ita fecit ut bonũ fuit bãti au misi

Expanded text:
pergerent; et in contingens ac fortuitum miserunt pergerent; et in contingens ac fortuitum miserunt pedem ut ultra procederent quo nesciebant. Et videtur quasi aliquid absurditatis afferre si hoc dicatur, et melius sedere et aptum esse magis, ut scientes dicantur eorum quae futura fuerant. Et repugnat iterum alia ratio quam contra posuimus, et potest facile mentibus infirmis scandalum nasci in alterutrum nisi conveniat. Propter hoc dicimus quod non erant praescii eventus sui, neque eis data est cognitio eooportuit ut ita liberam haberent electionem voluntatis suae sine terrore et spe in utroque. Propterea monstratum est eis quid faciendum esset non quid esset futurum, ut nulla necessitate pdeflecti voluntate in ambobus. Et ita bonum fuit et conveniens; et non est sic reprehensione dignum opus Dei, quia ita fecit ut bonum fuit. CAP. XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ⁊ conueuit sed̾m temprs haberi¬
Iꝑfectum est qd̾ habet omne ł ꝙ datum
est nature sue. uel debituoꝯ Uniuersaliter.
prima ꝑfectio ⁊ nature condite. Scd̾a ꝑsectio
est nature glorificate. Tercia ꝑfectio ⁊ ũa est
in ereate naturez Quod ꝑfc̃ĩ conditi sunt s.
Dũm. qr̃ non fuerunt ꝑfc̃i angłi conditi. quia
neq a scd̃a inciꝑe debuerunt. Alio quin ꝓfici¬
endi locum ad itumq inuenire ñ ualuissent
eundi in meluis: nisi reliquũ fuisi pꝰ pͥma do¬
na nature qͦ c̾sc̃e potussent uel deficere. xuii¬
futurum ẽet suꝑ eos. Nidetur enim utrmq
aliquid in conuenientis occurrẽ. Si enim qͥ
futuri erant mali lapsũ suum psciuerunt:
pendinq cognouerunt qͥ rumam seqͥ debu¬
erat. ⁊ finiri ñ debuerat: tanta sibi mala in¬
minere p̃uidentes aut uitare uoluerunt s ñ
potuerunt. ⁊ erant miseri aut potuerunt
noluerunt ⁊erant stulti ⁊ maligni. ẜ̃i autẽ
uesciuerunt ceci erant neq cognouerunt qͦ

Expanded text:
rit, et convenit secundum tempus haberiperfectum est quod habet omne quod vel datum est naturae suae, vel debitum est. Universaliter Prima perfectio est naturae conditae; secunda perfectio est naturae glorificatae; tertia perfectio et vera est increatdum quare non fuerunt perfecti angeli conditi; quia nec a secunda incipere debuerunt. Alioqui proficienti locum aditumque invenire non valuissent eundi in melius, nisi reliquum fuisset post prima dona naturae quo crescere potuissent vel deficere. CAfuturum esset super eos. Videtur enim utrinque aliquid inconvenientis occurrere. Si enim qui futuri erant mali, lapsum suum praescierunt, poenamque cognoverunt quae ruinam sequi debuerat, et finiri non debuerat, tanta sibi mala imminere praevidentes aut vitare voluerunt sed non potuerunt, et miseri erant; aut potuerunt et noluerunt et stulti erant, et maligni. Si autem nesciverunt caeci erant, neque agnoverunt quo
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ. Qm̃ alia erat potestas ꝗͣ acceꝑãt
a se alia ꝗͣ acceꝑant adinuicẽ int̾ se. Alia ã
ꝗͣ acceꝑ ant ad ea qͦ ꝯditione ordinata fue¬
rant sub se: pͥma potestas uirtutis erat. Se¬
cunda dũationis. Tercia administratioĩs.
In ea potestate quã acceꝑant inse õs diffe̾n¬
tes erant. In ea uͦ q̃ acceꝑant int̾ se quidam
⁊ diffẽndes ⁊ excellentes. Tnea potestate quã
in sem ipsis singłi adeꝑant: linicuiq ad effec¬
tum famulabat᷑ natura ꝓͥa. In ea uͦ ꝗͣ ad se
inuicem habebant: ⁊uibdam subta erat
obeclientia aliena. In ea autẽ ꝗͣ adinferio¬
ta possid ebant pocestate unicuiq ẜ urr¬

Expanded text:
ars potestas quam acceperant ad se, alia quam acceperant ad invicem inter se, alia autem quam acceperant ad ea quae conditione ordinata fuerant sub se. Prima potestas virtutis erat, secunda dominationis, tertia administrationis. In ea potestate quam acceperant in se, omnes differentes erant; in ea vero quam acceperant inter se quidem t differentes et excellentes. In ea potestate quam in semetipsis singuli acceperant, unicuique ad effectum famulabatur natura propria. In ea vero quam ad se invicem habebant; quibusdam subjecta erat obedientia aliena. In ea autem quam ad inferiora possidebant potestate, unicuiqu
Abbreviated transcription (Latin):
autem qͦd creatum ÷ exparte ÷ ⁊ exparte po¬
tens ÷ ⁊ sapiens. ⁊ lib̾m ÷ parte: quia nec om̃is
effectius potestaci creature subicitur: nec õe
occultum sapie marifestatur. Nec oĩs euentꝰ
electionem sequit᷑. ut uoluntati famulat᷑.¬

Expanded text:
autem quod creatum est ex parte est, et ex parte potens et sapiens et liberum ex parte; quia nec omnis effectus potestati creaturae subjicitur, nec omne occultum sapientiae manifestatur, nec omnis eventus electionem sequitur. aut voluntati famulat
Abbreviated transcription (Latin):
equale oĩb erat. Quod autẽ nͣ potens erant.
quod eentra fubtiles eiant qͦd inte ligentia
sapientes erant.⁊ lib̃tate uoluntaͣtis pmpti
usibilium ⁊ incelligibilium naturatũ solꝰ
⁊ t̾minũ sapĩa sua cõp̃hend̾e. tꝰ potentia ꝯ¬
ditumerat cotum ꝓuidentia ordinatum.
Nos õs uͦ ealigante incelligentia timide
uicedimus ad illa ⁊ palgamus sensu cognitio¬
nis infirme. qͦ urtute ñ comp̃hendimus:
Que gͥuis ⁊ qͣnta potentia fũit inusibiliũ
in his cõmune oĩb ⁊ quid singłis ꝑũ. uel
singłare ac diffe̾ns datũ sit ualde inesta¬
bile ÷.⁊ asensu humauo remgtũ. Sola
em̃ diuina potestas. ⁊ saps̃a draura nec det¬
mino nec mensura concludit᷑. ⁊ arbitrũ li

Expanded text:
potentes erant, quod essentia subtiles erant, quod intelligentia sapientes erant, et libertate voluntatis prompti nvisibilium et intelligibilium natura solus et terminum sapientia sua comprehendere, cujus potentia conditum erat totum, et providentia ordinatum. Nos vero caligante intelligentia timide incedimus ad illa, et palpamus sensu cognitionis infirmae quae virtute non comprehendimus. Quae igitur vis et quanta potentia fuerit invisibilium in his commune omnibus, et quid singulis proprium vel singulare ac differens datum sit; valde ineffabile est et a sensu humano remotum. Sola enim divina potestas et sapientia divina nec termino nec mensura concluditur; et arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ⁊ ꝓmpta ⁊ integia. ⁊ incorapta magis
alia stagilia. ⁊ corruptioni ꝓrumi ⁊ infirma
⁊ feculerita. ⁊ ulia. ⁊ ponderosa. ⁊n congrua.
Et ⁊ pulchra tñ uͥnu̾sitatis compage ⁊ oidi¬
ne ista diu̾sitas. in quamiꝰ bonũ malũ ñ ÷
⁊ diffẽns bonum maꝰ bonum ÷. Adhuno gͣ
modum rõnabile ẽ illas qͦ sp̃ales naturas¬

Expanded text:
incorrupta magis; et alia fragilia et corruptioni proxima et infirma et feculenta et vilia et ponderosa et incongrua. Et est pulchra tamen in universitatis compage et ordine ista diversitas, in qua minus bonum malum non est, et differens bonum majus bonum est. Ad hunc ergo modum rationabile est illas quoque
Abbreviated transcription (Latin):
⁊pꝰ ea de serabantur. Quia d̾i gr̃ã ñ cecid̾unt.
asũmebantur. quia sine gr̾a ñ ꝓ fecerunt.
S qui aũtebantur in eo ipso cleserabant᷑.
⁊ qui conũtebantur ineo ipso assureban¬
tur. ꝓ aũsione deserti. ⁊ ad ꝯu̾sionẽ assũpti.
uidu in motu uoluntatis rõnalis
iusticsa. parit̾ ⁊ culpa inuentar÷:
quia motu uoluntatis fc̃m ÷ ut mali fierẽt
aũ si . bono in quo erant: ⁊ similiter motu
uoliuitatis ft̾m ÷ ut boni eẽnt ꝯu̾si abo¬
no inquo erant. ad bonum in quo ñdũ
erant ꝓpt̾aa in motu rõnał uoluntatis õe
m̃itum constabat: quo ł boni ł mali etant.
Illic gͦ ⁊ malũ ⁊ bonum q̃rendũ ÷ uͥ iusti¬
cia ⁊ culpa ÷: qm̃ iusticia bonũ ÷. ⁊ culpa
malum ⁊ ipsa culpa nec uoluntas erat. qm̃ĩ
uoluitos malum ñ erat. qm̃ adeo dicta
etat. nec motus uoluntatis malum etat.
qm̃ ex uoluntate erat. ⁊ uoluntatis erat.
⁊ mou̾i uoliritas adeo acceꝑat. nec id ad
quod motus uoluntatis ercit malũ ecat.

Expanded text:
ea deserebantur, quia cum gratia non ceciderunt; assumebantur, quia sine gratia non profecerunt; sed qui avertebantur in eo ipso deserebantur, et qui convertebantur in eo ipso assumebantur, pro aversione deserti et ad conversionem assumpti.vero in motu voluntatis rationalis justitia pariter et culpa inventa est, quia motu voluntatis factum est ut mali fierent aversi a bono in quo erant; et similiter motu voluntatis factum est ut boni essent conversi a bono in quo erant ad bonum in quo nondum erant, propterea in motu rationis voluntatis omne meritum constabat quo vel boni vel mali erant. Illic ergo et malum bonum quaerendum est ubi justitia et culpa est, quoniam justitia bonum et culpa malum est. Et ipsa culpa nec voluntas erat, quoniam voluntas malum non erat; quoniam a Deo data erat; nec motus voluntatis malum erat quoniam ex voluntate erat, et voluntatis erat, et moveri voluntas a Deo acceperat; nec id ad quod motus voluntatis erat malum erat,
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatem ẜ differentem nacure uutu¬
tem ⁊ sapĩe ⁊ cognitionis. ⁊ intelligentie ittm
siquis diffr̾ndem assignare uolũit. nͦ : qui ex
rõne occurrat. qr sic̃ diffẽns ugor ⁊ subcilitas
nature infirmitatem ñ adducit. minoi q cog
nitio sapĩe ignorantiã ñ ing̃nt. sic lib̾tas inst¬
rior. nullam arbitrio uoluntatis necessitatẽ

Expanded text:
libertatem secundum differentem naturae virtutem et sapientiae et cognitionis et intelligentiae vim; si quis differentem assignare voluerit non est qui ex ratione occurrat. Quia sicut differens vigor et subtilitas naturae initio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
ũtit instantib gr̃a meritum adiuuit. Pͦxiu¬
ui autem adbonum ꝯũtebantur uo¬
luntarie mouebant᷑ gr̃a cooꝑante
sñ coactione. Qui autem abono au̾cebant᷑
sponte p̃cipitabantur gr̃a deserente sñ op¬
p̃ssione. ꝙ qui ꝯũtebantur. ic circo bñ moue

Expanded text:
t in stantibus gratia meritum adjuvit. Qui autem ad bonum convertebantur voluntarie movebantur gratia cooperante sine coactione. Qui autem a bono avertebantur sponte praecipitabantur gratia deserente sine oppressione. Et qui convertebantur, idcirco bene mo
Abbreviated transcription (Latin):
bom erant ꝗ̃ admod̾ erat honum. quod bonꝰ
fecerat tocum. ⁊ si meliores erant. sic̃ erant.
meliores erant. ꝓ eo ꝙ fc̃i erant: non ꝓeo qd̾
fecerant. ipsi ł faciebant. Similit̃ ⁊ ꝗ uuisti
d ñr solum hoc illis erat in iustos ñ fiunsse.⁊
quod beati erant: non misos extitisse. Uerũp¬
tamen noq iusti ad m̃itũ. neq in iustia deul
pam. quẽ aa modum neq ad głificationem
⁊ ꝯsũmacionem beati. ł ad cormentũ añ penã.
miseri uerissime affirmant᷑. Et forte exp̃ssius
⁊ adintelligentiã euidentius sit. nec bo nos
nec malos. nec iustos. nec in iustos. nec conũ¬
sos. neͤ adũsos. nec beatos. nec miseros ꝯditos
asserenti. Nam qui bonos dicit significat uͥ¬
tutem. qui iustos ^ mn̾̃itũ. qͥ ꝯu̾sos dilectionẽ.
qui beatos glorificationeoꝵ: au xix
De lib̾o arbitrio illorum in pͥmo conditio¬
is pͥncipio quando sub sistere cepert̃¬

Expanded text:
od bonus fecerat totum. Et si meliores erant sicut erant meliores erant pro eo quod facti erant, non pro eo quod fecerant ipsi vel faciebant. Similiter et quod justi dicuntur, solum hoc illis erat injustos non fuisse; et quod beati, non miseros ex stitisse. Verumtamen neque justi ad meritum,  quemadmodum neque ad glorificationem vel consummationem beati, vel ad tormentum vel poenam miseri verissime affirmantur Et forte expressius et ad intelligentiam evidentius sit, nec bonos nec malos, nec justos nec injustos nec conversos, nec aversos, nec beatos, nec misero conditos, asserenti. Nam qui bonos dicit, significat virtutem; qui justos, meritum; qui conversos, dilectionem; qui beatos, glorificationem. CAP. XX. De libero arbitrio illorum in primo conditionis principio, quando subsistere coeper
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sum̃e in his qͤ ñ possunt sciri. ⁊ defic̾e in his
que non debent ignorari. ꝓpt̾ea quantum.
sane fid̾i satis ÷ quetamus agnoscere. ⁊ ea que
curiositas sola ꝑscrutari suadet. de sistamus
inuestigare. Creauit d̃s auintã pͥmi hom̃is
de nichilo ⁊ inspirauit eam corpori de t̾ra ꝑ
mat̾iam sumpto. ⁊ formato. dans ei sensum.
⁊ disc̾tionem beni ⁊ mali. ut corpus ip̃m sibi
sociatum ꝑsensum iuiificaret. ꝑrõnem reg̾et:
⁊ iiup̃o hoĩe sensus ẽet subtus r̃ui. ⁊ i̾ creato

Expanded text:
raesumere in iis quae non possunt sciri, et deficere in iis raesumere in iis quae non possunt sciri, et deficere in iis quae non debent ignorari. Propterea quantum sanae fidei satis est, quaeramus agnoscere, et ea quae curiositas sola scrutari suadet, desistamus investigare. Creavit Deus animam primi hominis de nihilo, et inspiravit eam corpori de terra per materiam sumpto et formato, dans ei sensum et discretionem boni et mali; ut corpus ipsum sibi sociatum per sensum vivificaret, per rationem regeret, et in ipso homine sensus esset subjectus rationi; rat
Abbreviated transcription (Latin):
lentia ⁊ similitudine in ħ ip̃o longe fuit ꝙ
ãie an coeata fuit ⁊ uñ centa fuit:
quał creata fuit. Nos uͦ inp̃senti ad b̾ma¬
tione. tam multiplices opimones ꝑsequi
suꝑuacium ⁊ infructuosum estimanius.
⁊ ħ solum nob̾ sufficere putamꝰ. si ea t̾m qͤ
sentienda ⁊ asserenda sunt ꝓponimꝰ. En his
gͦ fides catholica hoc potiꝰ elegit ⁊ueritati
mag̃ ꝯsentaneum iudicauit: ut credamus
aminam pͥmi hõis qñ fc̾a ÷ non de p̾iacenti
fcãm apͥncipio qñ angłi fc̃i sunt. s pꝰ ea cum
corpus ip̃m cui in fundenda fuerat formatũ ÷.
abip̃o c̾atore simul ⁊ fcã̾m ⁊ corpori sociatã.
Ytrum uͦ incorpore łextͣ corpꝰ c̾ata sit qͣnto
difficiliꝰ scire ⁊ tanto minus ⁊ ꝑiculosum
ignorare. Neq uͦ in hoc irgenium hoĩs ap¬
ꝓbandum estimetut. si his que difficilia sũt
ꝑtinacit̾ insistit. s potuis si ea que scienda s̃¬
prudenter disc̾nit. E qualis eñi stulticie ÷¬

Expanded text:
lentia et similitudine in hoc ipso longe fuit quanimae, quando creata fuit, et unde creata fuit, et qualis creata fuit, nos vero in praesenti abbreviatione tam multiplices opiniones prosequi supervacuum et infructuosum existimamus; et hoc solum nobis sufficere putamus si ea tantum quae sentienda et asserenda sunt proponimus. In his ergo fides catholica hoc potius elegit et veritati magis consentaneum judicavit, ut credamus animam primi hominis quando facta est non de praejacenti factam a principio quando angeli facti sunt, sed postea cum corpus ipsum cui infundenda fuerat formatum est ab ipso creatore simul et factam et corpori sociatam. Utrum vero in corpore an extra corpus creata sit, quanto difficilius est scire, tanto minus est periculosum ignorare. Neque vero in hoc ingenium hominis approbandum existimetur, si in iis quae difficilia sunt pertinaciter insistit; senter discernit. Aequalis enim est stultitiae p
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: ꝙ ꝑint̾ualla tempoꝵ ad cognitionẽ ꝓmoñi
debuerunt: ꝑspecies rerum temporaliũ ⁊ uisi¬
biliũ fons ad ꝯgaitionẽ u̾itatis excitandi ⁊eru¬
diendi fuerunt. Que tñ etcitatio ⁊ erudicio. nͣ¬
lit̃ ⁊ sñ labore hõĩ ad eẽt. si sens hoĩs in carne
moitali ppeccatũ onruptis ñ fuiss: ut tune

Expanded text:
er intervalla temporum ad cognitionem promoveri debuerunt, per species rerum temporalium et visibilium foris ad cognitionem veritatis excitandi et erudiendi fuerunt. Quae tamen excitatio et eruditio naturaliter et sine labore homini adesset, si sensus hominis in carne mortali p
Abbreviated transcription (Latin):
nascrtur: ⁊ unde ignorantia. xxx iii.¬
N carne sͥ mortali exsensualitate corrupta.
nasciir uiciũ ꝯcupiscentie: ex sensu corrup¬
to uitiũ ignorantie. Ibi qi appctitꝰ q̃rendẽ ne¬
cessitatis ult᷑ m̃surã se extendit: hic aũ qr
instrumentũ ꝯcupiscende u̾itatis ab integͥ¬
tatis uigore deficit. hoc autẽ difficultatem
q̃stiõis maximã adducit: ꝗ onginale pecc̃m
ñ nͥ in solo carnał corrurtionis uitio assignare
uidem᷑: qͦd tñ usq ad participationem aĩe
tõnał: extendi necesse ÷ confiteamur:

Expanded text:
nascitur et unde ignorantia. In carne igitur mortali ex sensualitate corrupta nascitur vitium concupiscentiae, ex sensu corrupto vitium ignorantiae. Ibi quia appetitus quaerendae necessitatis ultra mensuram se extendit; hic autem quia instrumentum concipiendae veritatis ab integritatis vigore deficit. Hoc autem difficultatem quaestionis maximam adducit, quod originale peccatum, non nisi in solo carnalis corruptionis vitio assignari videmur, quod tamen usque ad participationem animae rationalis extendi necesse est confiteamur
Abbreviated transcription (Latin):
si in tegͥtatẽ suã hĩet : ꝓuectꝰ. ⁊ exercitatus.
iudiciũ u̾itatis. ꝑ ea q̃ foris uid̾ent᷑ ãmonit᷑.
sñ labore conciꝑet. Quia uͦ ex carne corrupta
in tegritate sua pͥuatꝰ ⁊̃ : puram sñ ꝯfusiõe
erroris ueritatem haurire non potest¬

Expanded text:
tatem suam haberet provectus et exercitatus, judicium veritatis per ea quae foris viderentur admonitus, sine labore conciperet. Quia vero ex carne corrupta integritate sua privatus est, puram sine confusione erroris veritatem haurire non potest
Abbreviated transcription (Latin):
gredrtur: qñ ea appetimiꝰ. que appetere ñ debemꝰ.
mensurem ã appecitus ñ tenet: qñ ÷ ea que
oulya ⁊ pena. Ignorantia boni: culpa ⁊ pena in
mñte. Concupiscentia mali culpa ⁊pena ĩ carne.
in quib pect̾i originał radix ꝯsistit. Quia gͥ earo
humana. a parentib cũ mortalitate seminat᷑:
in eo ip̃o quod seminata subiacet mortalitati.
uiuisicata pͥmodum carnał concu piscentie
sub̾ta muemit᷑ necessitarti: quia ipsa morta¬
concupiscendi necessitas. Caro gͥ q̃ in ꝯcupiscentia
seminat᷑. cũ mortalitate ꝯcipit᷑: c̃ necessitate ꝯ¬
cupiscendi nascitur: ineo aqͦ seminat᷑ culpam ht̃.
& actũ culpe. In eo ꝙ seminat᷑. nͦ culpã ħo. nec
acttĩ culpe. s cãm.ĩ eo qͦd nascit᷑. cãm culpe. &¬

Expanded text:
tur, quando ea appetimus quae appetere non debemus. Mensuram autem appetitus non tenet, quando etiam ea quae culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vivificata postmodum carnalis concupiscentiae subjecta invenitur necessitati, quia ipsa mortaconcupiscendi necessitas. Caro igitur quae in concupiscentia seminatur cum mortalitate concipitur, cum necessitate concupiscendi nascitur. In eo a quo seminatur culpam habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet nec actum culpae, sed ca
Abbreviated transcription (Latin):
pena mcarne. ꝓpt̃ elatonem. dĩus obscuratꝰ ÷
ꝑignorantiam: ꝓpt̾ mortalitatera: caro emollita.
dumuit: ignorantia ꝑcusdus lumecr u̾itatis ami¬
sit. Auia uͭ caro mortalitate ꝑcussa ⁊: ipsa sui
languoris in fitmitore dissolita: extͣ mensurã
qͥme dispositionis. desid̾ia sua extendit. ħ ⁊ .il.
ipsa que carnis ꝯcupisceatia uocat᷑. naturał.s.

Expanded text:
in carne. Propter elationem animus obscuratus est per ignorantiam, propter mortalitatem caro emollita p contra Deum tumuit, ignorantia percussus lumen veritatis amisit. Quia vero caro mortalitate percussa est, ipsa sui languoris infirmitate dissoluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est enim ipsa quae carn
Abbreviated transcription (Latin):
questio eẽt: quia manifestior iusticia ẽẽt.
in eo quod peecatũ originale a pr̃ib infilioᷤ
transirt ar: s nos si occulta d̾i iudicia. rõne
cõp̃hende non possumꝰ: tñ ꝓ soluendis dubns.
dubia alia asserere ñ debemꝰ. Querit᷑ tñ si aĩs
ex tͣduce ñ sunt: quo mͦ peccatii parentum
filiĩ. obnorii efficiunt᷑. Quod enĩ in parente
pectm̃ ÷. ꝑillam utiq naturã solam infiliũ
descindit: que sola ꝑgenerationem a pr̃e ĩ
filitim traasit. Si gͦ caro sola serminatur:
ꝑsolam ntq carnem pecc̾m originale trans¬
ducit᷑. Quo d si uerũ ÷̃ dio nob̾ q̃renda occur
aĩa illiꝰ peccati qͦd ꝑsolam carnem ⁊ ĩ cat¬
tum transire potuit: Quod eñ aliqñ in carne ñ
fuit: excarne illud pꝰmodum aĩa non accepit:¬
Quomͦ ꝑ carnem peccm̃ transit ad animam.
Uo uitia humana nͦ apͥma sui .xxx.¬
erant ignorantra boni: ⁊ ꝯcupiscentia mali. Quor

Expanded text:
quaestio esset, quia manifestior justitia esset quaestio esset, quia manifestior justitia esset in eo quod peccatum originale a patribus in filios transire dicitur. Sed nos si occulta Dei judicia ratione comprehendere non possumus, tamen pro solvendis dubiis dubia alia asserere non debemus. Quaeritur tamen si animae ex traduce non sunt, quomodo peccato parentum filii obnoxii efficiuntur? Quod enim in parente peccatum est per illam utique naturam solam in filium descendit, quae sola per generationem a patre in filium transit. Si ergo sola caro seminatur, per solam utique carnem peccatum originale traducitur. Quod si verum est duo nobis quaerenda occurranima illius peccati quod per solam carnem et in soltum transire potuit? Quod enim aliquando in carne non fuit, ex carne illud postmodum anima non accepito per carnem peccatum transit ad animam. Duo vitia humana natura a prima sui cerant ignorantia boni et concupiscentia mali, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
mine pꝰ foriatũ. de incde aĩam infusam legimꝰ:
ita ⁊̃ in subseg̃ntib oĩb pͥus innulna corpus
hunanũ formati: deinde aĩam infundi cre¬
damꝰ. Quod si cui forte mirũ uideat᷑ quo m̃
pat̾nũ semen in uubua añ animationẽ ł c̃sc̃e
possit ł uegetari ł ⁊̃ usq ad ip̃am humani
corporis effigiem ꝓmou̾s audeat qͦmͦ arbusta
⁊ plante ⁊ plante ⁊ germina uniu̾sa ei mͦi a¬
nimã ñ hñtia sola uiriditate uegetantur.
& crescurit: ⁊motu suo in formam ꝓͥo gen̾i
de inchilo creatas. nouis cotie.: corporib
ficationem infumdi. In quib tñ oĩb nulla
umquã rõ siue auictoritas in tm̃ p̃ualere po¬
tuit. ut dubietatem tolleret questionis: ex¬
cepto co solo quod fides catholica magis cre¬
arudtum elegit. aĩas cotidie corporib inuifican¬
dis sociandas. de nichilo fĩ. ꝙ̃ ẜ corporis na¬
turams carnis humane ꝓͥetatẽ detͤluce ꝓ¬
pagari. Si ã aĩe ex t duce tẽ. dicrrent᷑ ñ tanta

Expanded text:
 formatum, deinde animam infusam legimus; ita etiam in subsequentibus omnibus prius in vulva corpus humanum formari, deinde animam infundi credamus. Quod si cui forte mirum videatur quomodo paternum semen in vulva ante animationem vel crescere possit vel vegetari vel etiam usque ad ipsam humani corporis effigiem promoveri; videat quomodo arbusta et plantae et germina universa ejusmodi animam non habentia sola viriditate vegetantur et crescunt, et motu suo in formam proprio generi de nihilo creatas novis quotidie corporibusficationem infundi. In quibus tamen omnibus nulla unquam ratio sive auctoritas in tantum praevalere potuit ut dubietatem tolleret quaestionis, excepto eo solo quod fides catholica magis credendum elegit animas quotidie corporibus vivificandis sociandas de nihilo fi carnis humanae proprietatem de traduce propagari. Si autem animae ex traduce esse ducerentur, non tanta
Abbreviated transcription (Latin):
tximꝰ quod illi astuale fuit originale ha¬
bemꝰ: ꝙ in nos ꝑsolam natiuitatẽ descendit. qͦd ĩ
illo ꝑactionem fuit. Natura etum nr̃o. corrugtio¬
nem quam iillo ꝑ illiꝰ actionem accep̃: ꝑ nr̃am
solum ad nos natiuitatẽ transducit: ⁊ ĩo nos tras¬
cendo pecc̾ma ꝯcipimꝰ: quod ille ñ nascendo. s agen¬
do hũit: a quo ꝑnatiuitatera uenimꝰ. In illo qp
pe sp̃s ꝑsuꝑbiam ꝯͦ creatorem tumens. ob edien¬
tiam ñ tenuit: ⁊ itcuto creator ad ulciscendr̃
inuiriam suam. sp̃m quid̃ ignorantia: carnem nͦ
concupi scentia dampnauit: ut in se bonũ agen
doñ uideat : in carne autẽ sua malũ agere con¬
cupiscat. ħ duo uicia ad puniendam supbiã hoĩs:
iuste iup̃o csirmant᷑. Ignorintia quidem: dum ab
aĩo subthitur lumen u̾tetis. Concupiscentia uͦ:
dum caro ꝑcrititur pena mortalitatis. Hane gͥ ougina¬
lem corruptionẽ: si. pͥmũ uiciata ad posteritatem t᷑¬

Expanded text:
traximus, quod illi actuale fuit, originale hatraximus, quod illi actuale fuit, originale habemus, quia in nos per solam nativitatem descendit quod in illo per actionem fuit. Natura enim nostra corruptionem quam in illo per ipsius actionem concepit, per nostram solum ad nos nativitatem traduxit. Et ideo nos nascendo peccatum concipimus, quod ille non nascendo sed agendo habuitper superbiam contra Creatorem tumens obedientiam non tenuit; et idcirco creato ad ulciscendam injuriam suam spiritum quidem ignorantia, carnem vero concupiscentia damnavit, ut in se bonum agendum non videat; in carne autem sua malum agere concupiscat. Haec duo vitia ad puniendam superbiam hominis juste in ipso confirmantur. Ignorantia quidem, dum ab animo subtrahitur lumen veritatis; concupiscentia vero, dum caro percutitur poena mortalitatis. Hanc igitur originalem corruptionem natura primum vitiata ad posteritatem tr
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi pot̃: siue iudelicet pͥma illa
in obedientia hoĩs que pͥma oiũ peccõꝵ fuit.
⁊ sub sequentiũ oĩũ origo extitit: siue uitium
illud cũ quo ab illo tͣnsducto unũsi onunt᷑.
qui abillo ꝑcarnis ꝓpagationẽ tͣnsducuntur.
hoc autẽ uitiũ originis huntane. dupplici
corruptione naiturã inficit: ignorantia. s. men-
culpa acttalis: in nob̃ autẽ culpa subseq̃ntis
pene. ⁊ culpa simul ⁊ pena origmnał. Qñ gͦ ori¬
ginale peccatũ. quantum ad yͥmum hoĩem di¬
cimꝰ: indelligimꝰ pͥmam culpam in obedientie
illiꝰ: que illi quidẽ originał d̾r: ñ quod ab illa
ł cũ illa originẽ acceꝑiti natum illiꝰ: s quod
ex illa qͦsi p̾ma oĩũ pꝰmodum orta sint. ⁊eͥxie¬
rint subsequentia oĩa mala illiꝰ. Quia autẽ
in illo a pͥma origine nullũ pectatũ descend̾.
illd̃ ⁊̃ pecc̃m qͦd in illo originali d̃r: actuale illis
fuit: ꝙ ꝓfesto qui nascendo pecc̃m non trgrit᷑ peccas¬

Expanded text:
intelligi potest, sive videlicet prima illa inobedientia hominis quae prima omnium peccatorum fuit et subsequentium origo omnium exstitit, sive vitium illud cum quo ab illo traducto universi oriuntur, qui ab illo per carnis propagationem traducuntur. Hoc autem vitium originis humanae duplici corruptione naturam inficit; ignorantia scilicet culpa actualis; in nobis autem culpa subsequentis poenae, et culpa simul et poena originalis. Quando ergo originale peccatum quantum ad primum hominem dicimus, intelligimus primam culpam inobedientiae illius quae illi quidem originalis dicitur; non quod ab illa vel cum illa originem acceperit natura illius, sed quod ex illa quasi prima omnium postmodum orta sint, et exierint subsequentia omnia mala illius. Quia autem in illo a prima origine nullum peccatum descendit, illud etiam peccatum quod in illo originale dicitur actuale illius fuit. Quia profecto qui nascendo peccatum non traxit, pecca
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ sine p̃iacente mat̾ia ꝑ solam creatoris.
potentiã. eẽ. accepit: sic̃ corpꝰ abillo ⁊÷ exquo
autẽ c̃ dedit. Dicit rursũ psalmista. Qm finr᷑.
singillatim cordaeoꝵ. Ccrda quippe id ⁊ rõna¬
les sp̃s suic aĩas. d̾s singillatim fingere d̾t: qi ea
ñ alia etaliis. quẽ admodũ incorporali natura
apparet: s singula ꝑse de nichilo creare ꝑhi¬
betur. ꝓpt̃ea cũ in lege scͥptam sit. si quis
ꝑ cusserit mulierem p̾gnantẽ. ⁊ illa ab otti¬
uum scerit: si ñ suerit formatũ. multet᷑
ꝓ aĩa. aꝑt ⁊ de clarat᷑ qr cũ caro excarne semi¬
ndtur : aĩa scłt ex aĩa ñ tͣhitur. Si eñ cum
carne aĩa seminat᷑: qͣre inabortiuo. ⁊ non
formato asa ꝓaĩa ñ redderec᷑: Cumgͦ ĩ ab¬
ortuis tm̃foimato aĩa ꝓ aĩa reddi iubet᷑ quid uͥ
ines quod nec dum formatũ ÷ aĩam ad huc ñ¬

Expanded text:
autem sine praejacente materia per solam Creatoris potentiam esse accepit. Sicut corpus ab illo est ex quo autem cum dedit. Dicit autem rursum Psalmista: Qui finxit sigillatim corda eorum . Corda quippe, id est rationales spiritus sive animas Deus sigillatim fingere dicitur; quia ea non alia ex aliis quemadmodum in corporali natura apparet, sed singula per se de nihilo creare perhibetur. Propterea cum in lege scriptum sit: Si quis percusserit mulierem praegnantem et illa abortivum fecerit; si non fuerit formatum, ; aperte declaratur quod cum caro ex carne seminatur, anima similiter ex anima non trahitur. Si enim cum carne anima seminatur, quare in abortivo et non formato anima pro anima non redderetur? Cum ergo in abortivo tantum formato anima pro anima reddi jubetur, quid nisi in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Q̾ licet sub eod̃ intellectu de spiritib qͦ nr̃is. ⁊
ꝑmat̾iam descenderunt: tñ in ħ ꝓbabiliꝰ ꝯstat
aĩas extͣcluce ñ eẽ. quia sic̃ in pͥmo hoĩe corpꝰ de
t̃ra sumptũ. sp̃s uͭ a dño datus legitur: ita⁊
spiratum legimꝰ: nequaquã tũ quasi mat̾ia¬

Expanded text:
Quod licet sub eodem intellectu de spiritibus quoque nostrbabilius constat animas ex traduce non esse, quod sicut in primo homine corpus de terra sumptum; spiritus vero a Deo datus legitur, ita et spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ quidem multiplicari. s ẽentiałr ñ dundi: ñ at¬
tendentes quanta uiconuenientia hanc assertio¬
nẽ sequant᷑: si una ⁊ eadem eẽntia. simulbeatitu¬
XUII. din ⁊ dampuationi. gła ⁊ pena ad dicta cre¬
datur. pꝰcremo cũ dicat auctoritas teũtat᷑ puluis

Expanded text:
liter quidem multiplicari, sed essentialiter non dividi. Non atliter quidem multiplicari, sed essentialiter non dividi. Non attendentes quanta inconvenientia hanc assertionem sequantur si una et eadem essentia simul beatitudini et damnationi, gloriae et poenae addicta credatur. Postremo dum dicat auctoritas: Revertatur pulvi
Abbreviated transcription (Latin):
hos descend̾e putauer̾t: qm̃ ñ solum carnem s¬
ingen̾atione ꝓlis. de carne pat̾na sub̾anłr caro tͣ¬
hitur: ita ÷ degignentis aĩa. aĩa geniti ẽẽntia¬
lit̃. deduci. ab his existimat᷑. ꝓpt̾ quod. sic̃ de cor¬
rupta carne caro corrupta seminat᷑: ita ÷̃ de aĩa
le rõnes ⁊ auctoritates opposuisse inueni¬
untur: quib ñ aĩam s solam carnem extradu¬
ce ẽẽ astruere conati s. Et ħ quid̃ rõ pͥma ÷. qͦd
spũali nature ñ ꝯuenit. neq etmat̾ia eẽ. qm̃ es
gerił multiplicari õm̃o ñ p. Simplex enim nͦ
ꝓpagationẽ non facit : uͥ ad id quod ꝓpagandũ ⁊
eo remanz illi a quo ÷. Si autem totum ꝑma¬
net : nicħ ꝯfeitur illi ad quod ⁊. Si gͥ ac̃a ex
aĩa gignitur. sic̃ caro excarne: dicant quo mͦ
at. si in genitũ tͣnfierit: aut cotil ingenitum
transeat si ingiguente remanserit. Nisi forte oi
aninas ꝯsubstantiales dicẽ ueliit : ⁊illam na-¬
turam simplicem. inꝓpagatione filion ꝑsona¬

Expanded text:
lios descendere putaverunt, quoniam non solum carnem sein generatione prolis de carne paterna substantialiter caro trahitur, ita de gignentis anima, anima geniti essentialiter deduci ab istis existimatur, propter quod sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita et de animde rationes et auctoritates opposuisse inveniuntur, quibus non animam sed solam carnem ex traduce esse astruere conati sunt. Et haec quidem ratio prima est quod spirituali naturae non convenit, neque ex materia esgeri vel multiplicari omnino non potest. Simplex enim natura propagationem non facit, ubi ad illud quod propagandum est eo remanet illi a quo est. Si autem totum permanet, nihil confertur illi ad quod est. Si igitur anima ex anima gignitur sicut caro ex carne, dicant quomodoat si in genitum transierit, aut tota in genitum transeat si in gignente remanserit. Nisi forte omnes animas consubstantiales dicere velint, et illam naturam simplicem in propagatione filiorum persona
Abbreviated transcription (Latin):
huo ꝑfecte ñ ꝯsũmatam. Cum autẽ in fimitaᷤᷤ
erit consummata. erit non posse peccare: ñ qr
ł tunc auit arbiti lib̾tas aut nature habilitas
destruatur. s ꝙ. gͣ confitmans qͣ p̃sente pecc̾m

Expanded text:
huc perfecte non consummatam. Cum autem infirmitas thuc perfecte non consummatam. Cum autem infirmitas t fuerit consummata, erit non posse peccare. Non quia vel tunc aut arbitrii libertas aut naturae humilitas destruatur, sed quod gratia confirmans qua praesente peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tas ad bonũ quid̃ ad uitoriũ hũit. s ad malũ
uifirmitatem ñ hũit: sic tñ ut nec abonũ
cogere t᷑ uec contͣ malum teneret᷑. Iltima li¬
utas inbono gram habebit. in malo infirun¬
tatem ñ habebit: nec solum grãm in bono
uruantem. ut sit posse ñ peccate: Confirmã¬
tem ut sit ñposse peccare. Media libtas pͦ
peccm̃ quid̃ aũ nepatationẽ grãm ñ ht̃ ĩ bono
s ĩ fumitatẽ in malo ⁊ it citeo inea ÷ posse
lib̾tatem ħt sñ gr̾a ꝯfirmance. ñ posse ñ peccare qr
infirmitatem ht̃ sine grã ad niuante. Media lib̾¬
tas p̃reꝑationem ante ꝯfirtuationem h̃t gr̾am
inbono infirmitatem in malo. Gr̾am in bono
adiuuantem ꝓpt̾ lib̾tatem ⁊ gc̾am ꝯt᷑ malumad¬
iuuantem ꝓpt̃ in firmitatem: ut sit inea posse
peccare ꝑꝑ lib̾tatem ⁊ infirmitatem ⁊ posse non
peccare. ꝓpt̃ lib̾tatem ⁊ gtãm adiuuantẽ. ñ dũ
tñ non posse peccare ꝓpt̃ infirmitatem ad huo

Expanded text:
idem adjutorium habuit, sed ad malum infirmitatem habuit; sic tamen ut nec ad bonum cogeretur, nec contra malum teneretur. Ultima libertas in bono gratiam habebit, in malo infirmitatem non habebit, nec solum gratiam in bonrmantem; adjuvantem, ut sit posse non peccare: confirmantem, ut sit non posse peccare. Media libertas post peccatum quidem ante reparationem gratiam non habet in bono, sed infirmitatem in malo, et idcirco in ea habet sine gratia confirmante; non posse non peccare, quia infirmitatem habet sine gratia adjuvante. Media libertas post reparationem, ante confirmationem habet gratiam in bono, infirmitatem in malo: gratiam in bono adjuvantem propter libertatem; et gratiam contra malum adjuvantem propter infirmitatem, ut sit in ea posse peccare propter libertatem et infirmitatem, et posse non peccare propter libertatem et gratiam adjuvantem, nondum tamen non posse peccare propter infirmitatem adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ siłt si p̃sciert bona que habiturus fuisset.
si mobedientia ꝑsticiss illud õmno ꝓbabile ⁊ ꝯ
seguens ẽẽ uid̾r quod adinstitutionẽ⁊ formã
indic̾ent᷑. potiꝰ qͣm ut futura p̃dicentor. falud
namq zarbitrũ lib̾tatem ⁊ obedientie . mimi.¬

Expanded text:
cierit bona quae habiturus fuisset si in obedientia perstitisset. Illud omnino probabile, et consequens esse videtur, quod ad institutionem et formam indicerentur potius quam ut futura praedicerentur. Illud namque et arbitrii libertatem et obedientiae puritat
Abbreviated transcription (Latin):
orro cognitionem sui eundem ho¬
minem apͥma coguitione sua talẽ
ccepisse credimus: ut ⁊ debitum obedien¬
tie sue erga suꝑiorem agnosceret: ⁊ debitum
ꝓuidentie sue gͦ infeciorem ñ ignoraret:
Hoc si quid̃ etat semet ip̃m cognoscẽ. conditi¬

Expanded text:
orro cognitionem sui eumdem hominem a prima cognitione sua talem accepisse credimus, ut et debitum obedientiae suae erga superiorem agnosceret, et debitum providentiae suae erga inferiorem non ignoraret. Hoc siquidem erat semetipsum agnosce