comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dto ordinis finabat᷑ quo ad recipientis selad
hoc deputanl suggestionẽ et qui recipiebatiam
ilim xp̃m nerrabat et suꝑ erucẽ sibi ostersam
spͥuebãt in oĩtuꝑiuũ centifipi. et quedam alia sa¬
ubant ueciptens et receptus que nõ stlicitte
nec ioane cõuedunt honestati ꝑut ip̃e tũs ꝯfessor
extitit cõrã nobis urigente nõs ad id offic̾i nr
gebito uĩtare nequiuim̃ꝰ qumm tot ⁊ tantis cla¬
morib accõmodagemꝰ auditũ E cũ demid
fama publica deferente et clamosa insinuatoe
b uegis nec non ⁊ ducũ comitũ ⁊ baconũ ac
alioꝵ nobiliũ cleri quoq ac ppłi dci regn frac

Expanded text:
dicti ordinis servabatur quod ad recipientis vel ad hoc deputati suggestionem qui recipiebaristum Jesum negat et super crucem sibi ostensam spuit, in uituperium crucifixi, et quedam alia faciunt recipiens et receptus, que non sunt licita, nec humane conueniunt honestati, prout ipse tunc confessus extitit coram nobis, urgente nos ad id officij nostri debito, uitare nequiuimus, quin tot et tantis clamoribus accommodaremus auditum. Sed cum demum, fama publica deferente, ac clamosa insinuatione dicti regis, necnon et ducum, comitum, et baronum ac aliorum nobilium, cleri quoque ac
Abbreviated transcription (Latin):
pͣ fluẽ aꝑptissiẽ p̾dicente. Si ausione aue si
fuerit fllii ur̃ nõ sepͣtes et collente̾s s abemi¬
tes et colentes deos alionos ⁊ adorãtes ipõs pro¬
iciam eos a facia mea ⁊ expellam de tiaquũ
dedi eis ⁊ tẽplũ quod sc̃ficaui noĩ mes afficie
mea ꝑiciã ⁊ erit ĩ puerbiũ ⁊ in fabulã ⁊ p̃płis
in exemplũ. Pm̃es tͣnseũtes oĩdentes sstupebt̃
et sibilabunt ⁊ dicẽt. Ceuare sic fecit dñs ꝓplo
et donnni liic et tepło. Et rũdebũt quia reces¬
seruc adnõ deo suo qui eunit ⁊ redeuut eos et
secuti fũt baal et deos alieños ⁊ adorauert̃
ios et coluerũt. Ideirco induxit dñs deus
suꝑ ipos hoc malũ uxande. Sine ducdũ c̾ca
ng̃e promiotoĩs ed apicẽ sũmi põtificatꝰ iniciũ¬

Expanded text:
ertissime praedicante : si aversione aversi fueritis filii vestri non sequentes et colentes me sed abeuntes et colentes deos alienos et adorantes ipsos proiciam eos a facie mea et expellam de terra quam dedi eis et templum quod sanctificavi nomine meo a facie mea proiciam et erit in proverbium et in fabulam et populis in exemplum. Omnes transeuntes videntes stupebunt et sibilabunt et dicent quare sic fecit dominus templo et domui huic. Et respondebunt quia recesserunt a domino deo suo qui emit et redemit eos et secuti sunt Baal et deos alienos et adoraverunt eos et coluerunt. Idcirco induxit dominus super ipsos hoc malum grande.Sane dudum circa nostrae promotionis ad apicem summi pontificat
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ñ p̃ferret. Singulis aũ quinquennũs ꝑasto censu. mos
erat urbẽ iustrare . h ẽ circũre quasi ob purgationẽ sui.
Ende ⁊ quinquenniũ : Iustrũ dr̃. & lustrare ꝓpurgare sepis¬

Expanded text:
tio non praeferret. Singulis autem quinquenniis peracto censu, mos tio non praeferret. Singulis autem quinquenniis peracto censu, mos erat urbem lustrare, id est circuire, quasi ob purgationem sui: unde et quinquennium lustrum dicitur, et lustrare, purgare saepis
Abbreviated transcription (Latin):
one dñi inuienturꝰ. sume ordines indictionũ qͥ flurert̃ ab ip
Słxu locec xx.łir. ħis ad de n.quia quando ipsa incarnatio fasta
ẽ .iiͦi. anni de illa indictione p̃cessaerant. ⁊ xii. restabant. hos
gͦ qui remanserant p̃fato ninge num̃o. ⁊ fiunt cec laro s. Ad¬
ter singulis annis facito. & annos dñi sine errore reperies.
Hoc tantũ memor esto. ut cũ xu. indistio transacta fuerit.
desiderens. sume annos annos dñi quotquot fuerint in p̃sen¬
ti. & his adde regulares .uͦ. illos scilicet annos qͥ p̃cesserant:
quot remanserint : ipsa ẽ indictio p̃sentis anni. Si nichil
do. Qũ p̃t romani pene om̃ibꝰ gentibꝰ imperarent. omibꝰ tribu
nio aes. scđo argentũ. tercio soluebat᷑ aurũ. Quartõ rursus
a principio repetebat᷑ .i. ab ȩre. Unde iunctis tribꝰ quinqͥuen¬
nũs xb. annoꝵ indictiones singulȩ sunt institute. Et cautũ
ẽ. ut nullꝰ lib̾. nullũ pͥncipis edictũ ratũ hab̾eret᷑ . qđ indic¬

Expanded text:
ot sint, inventurus, sume ordines indictionum quae fluerunt ab ipsnt mille LXV: his adde XII, quia quando ipsa incarnatio facta est, III anni de illa indictione praecesserant et XII restabant. Hos ergo qui remanserant praefato junge numero, et fiunt mille LXXVII. Adter singulis annis facito, et annos Domini sine errore reperies. Hoc tantum memor esto, ut, cum XV transacta fuerit idesiderans, sume annos Domini, quotquot fuerint in praesenti, et his adde regulares III, illos scilicet annos qui praecesserant remanserint ipsa est indictio presentis anni, et si nichil do. Cum enim Romani omnibus pene gentibus imperarent, omnibus tributnio aes, secundo argentum, tertio solvebatur aurum. Quarto rursus a principio repetebatur, id est ab aere; unde junctis quinquencim annorum indictiones singulae institutae. Et cautum est ut nullus liber, nullum principis edictum ratum haberetur quod indic
Abbreviated transcription (Latin):
Discat feliei supplex gaude ib
ullo mͦ
iudicus hominũ cõparanda sunt
iudicia õĩ. quẽ ñ dubitandũ ẽ
e̾e iustũ. etiã qͣndo facit quod
hõĩbꝰ uidetͣ in iustum
udiciũ hrumanu qđ salli sepe necessee. leꝑre naoeiuido
Non sẽꝑ recipit regula iusticiȩ
At dñi ĩ cunctis eqͣ : uera potesta
Aspectũ cuiꝰ nulla remota latent
Tat laudet᷑ iudex. timeat᷑ amet᷑.
Quere iustꝰ ꝑ manet atq bonꝰ
Adũsos reuocans c̃ũsis cuncta remittens
Atq mał uenũ dando. bonos faciens
lra sua uidet᷑ inursta. Unde ab om̃i
indignatione cito redeundil ẽ
ad mansuetudiuis leuitatem.
Nam ꝑtinar motꝰ facile in eiꝰ
odiũ transit eui ñ celerit ignost
Nemo suȩ nĩtis motꝰ ñ estimat xqͦs
Unde animꝰos celeri pace ẽ reuocand
Offensas sibimae parcentia corda n¬

Expanded text:
Discat felici supplex gaudere rullo modo judiciis hominum comparanda sunt judicia Dei, quem non dubitandum est esse justum, etiam quando facit quod hominibus videtur injustum. Judicium humanum, quod falli saepe necesse est, Non semper recipit regula justitiae. At Domini in cunctis aequa est veraxque potestas, Aspectum cujus nulla remota latent. Talis laudetur judex, timeatur, ametur, Qui vere justus permanet atque bonus: Adversos revocans, conversis cuncta remittens, Atque malis veniam dando bonos faciens.ira sua videtur injusta: unde ab omni indignatione cito redeundum est ad mansuetudinis lenitatem. Nam pertinax motus facile in ejus odium transit, cui non celeriter ignoscitur. Nemo suae mentis motus non aestimat aequos, Unde animus celeri pace est revocandOffensas sibimet parcentia cord
Abbreviated transcription (Latin):
oseant seiusti ferre flagella cłi
Itq ipsũ eote gemitu planctuq pͣcent᷑
Sr qua scit miseris auaciliet᷑ ope
lõ ient̃ ꝓpͥo arbrtrio curabit᷑ eger
lecuͦleges ipse dabit medico
Morbida riment᷑ penet᷑lia dex t salutiᷤ
Se depssa gͣui uiscera peste leu&
absq lolore qͥdẽ nequt̃ malasuetarepͥel
Penteat mor̾ inciis uirtute fugacis
Regnũ peccati respuat aula di
Adieniã tendũt nstipia u̾bera regi
La breuis rectigaidia longa cdabit

Expanded text:
Noscant se justi ferre flagella Dei: Atque ipsum toto gemitu planctuque precentur, Ut, qua scit, miseris auxilietur ope. Non etenim proprio arbitrio curabitur aeger. Nec vero leges ipse dabit medico. Morbida rimetur penetralia dextra salutis, Et depressa gravi viscera peste levet. 671 Absque dolore quidem nequeunt mala sueta repellPoeniteat morum, et vitiis virtute fugatis, Regnum peccati respuat aula Dei. Ad veniam tendunt justi pia verbera Regis. Ira brevis rectis gaudia longa dabit
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuaͣm uocat ad sũmũ uitabeita b
Scandere constanter dextros adn.
Qua uictũ officiis animũ sumitte
Et uia quã currit quo ferat.
ii regis discit ab impeni o.
uerũ accipiens suꝑo delumine lum̃
tẽ peccati cordis ab ede ẜ scat.
lii regia ÷ pulchra decore suo.
beri gaudent undiq qd placeat
sgͥ sapiens suꝑa se nitere ad arces.
imis fieri suesce berta benis.
cias iam nunc ꝓmissi c̃cipe regni
tute & fidei qd cupis e̾̃ẽ tene
ie ad spe dubiã frustra te curre

Expanded text:
Quem vocat ad summum vita beata bonum: Scandere constanter dextros adnitQuam victum officiis animum submitteur aevi, Et via qua currit, quo ferat i Regis discat ab imperio; Et verum accipiens supero de lumine lumen, Noctem peccati cordis ab aede fuget. Exsilii regio est pulchra decore suo;  odorque, Praeberi gaudent undique quod placeat. Mens igitur sapiens superas enitere ad arces, Et summis fieri suesce beata bonis, Delicias jam nunc promissi concipe regni, Virtute atque fide quod cupis esse tene. Neve ad spem dubiam fr
Abbreviated transcription (Latin):
errenisopib eũ diues gand& iniquus
terisse miserũ nescit egere bonis
lã qͥd erit qd nmom̃to cẽpori̾ uno
ꝑdere mundana conditio ẽ que at
Tã lic& adu̾sis censantib omͣia pareat̃
Lege cam̃ mortis ẽ facienduꝰ inops

Expanded text:
errenis opibus cum dives gaudet iniquus, Veris se miserum nescit egere bonis. Nam quid erit, quod non momento temporis uno Perdere mundana conditione queat? Cui licet, adversis cessantibus, omnia parcant; Lege tamen mortis sit faciendus inops
Abbreviated transcription (Latin):
Paucoꝵ exigui tẽpr̃is usus eget
esse uolens gaudere optans scire abo
delectare dõ rege in caelestib esto.
& quae spe sequeris credita amore ten
Nulla inte maneant hois uestigia pͥm
Nec forma ueteris gestet unago noui
Exulta agnoscens te uerbi incarne renͣs
Qui nedamnanda leges mala gnudia
ꝑromilsũ ad regnũ se tibi fercit itep¬

Expanded text:
Paucorum exigui temporis usus eget. Esse volens, gaudere optans, scire abdDelectare Deo rege, in coelestibus esto, Et quae spe sequeris, credita amore tene. Nulla in te maneant hominis vestigia primi, Nec formam veteris gestet imago novi. Exsulta agnoscens te Verbi in carne renatQui, ne damnandi legeres mala gaudia mundi, Promissum ad regnum se tibi fecit ite
Abbreviated transcription (Latin):
itiã audit᷑ laudator
Lingua assentatrix iciui percanta
e selectatũ cͥmine laude liguat
Lullasit ut lapso reparandecurasa
Blandit̃ sonti dũmale suas honor

Expanded text:
tiam laudator auditur. Lingua assentatrix vitium peccantis Et delectatum crimine laude ligat. Nulla sit ut lapso reparandae cura salutis, Blanditur sonti dum malesuasus honor
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ quã bella bonis nũꝗͣ. discͥmmna   t̃ desu
Qt eũ qͦ certet monspia sẽꝑ hab&.
Icarnẽ oblectant seo st̃ noaria cordi.
Ut possit mundi illecebris uieusq n
D̾ q̃ mens recto famulã subiur e ten
Edennte ut regn& carnis i nofłieu
Excelsonisi que seruit bene subd

Expanded text:
Numquam bella bonis, numquam discrimina desunt, Et cum quo certet, mens pia semper habet. Quae carnem oblectant, sancto sunt noxia cordi, Ut possit mundi illecebris vitiisqueSed quae mens recto famulam sub jure tenebit, Edomitae ut regnet carnis in officiis; Excelso nisi quae servit, bene subd
Abbreviated transcription (Latin):
Queꝵ anuneᷤ suꝑigrͣa roris alit
s. dũ inensedã patit᷑ mala corporsegri
Et pugnãĩterius extĩora mouẽt
Nluci ita ꝑfecto capit᷑ uictoriabello
Uera ut securꝰ pace fruatͥ benio
nt̃ s ucordes nietꝰ cõtagio serput᷑
Ipsaq uirtutũ gaudia uubiꝰ hẽ
Ut faciat cuntis longua exꝑientia
notũ
Ni dñs miserando lau& de lictasuorũ¬

Expanded text:
um animos superi gratia roris alit. Sed dum mens quaedam patitur mala corporis aegri, Et pugnam interius exteriora movent; Numquam ita perfecto capitur victoria bello, Vera ut securus pace fruatur homo. Inter discordes motus contagia serpunt, Ipsaque virtutum gaudia vulnus habent. Ut faciat cunctis longa experientia notum, Ni Dominus miserando lavet delicta suoru
Abbreviated transcription (Latin):
uẽ uitã hac facuit laudis hab̾e decus
Si tam̃ in genioclaro ꝓbitatis amori
Tons desie fidei subdita corda rigans
Qunctaru̾ frugũ marcescunt ĩutile geri
Nec fruit᷑ uͦ lumine falsus honor

Expanded text:
Quae vitam hanc faciant laudis habere decus: Si tamen ingenio claro et probitatis amori Fons desit fidei, subdita corda rigans; Cunctarum frugum marcescit inutile germen, Nec fruitur vero lumine falsus honor
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ studeat multis ꝓdesse
ignꝰ laude qͥdẽ ẽ uitã sine cͥmine ducens
Etquerũq sibist̾ nocitura cauens
S ñ ħpietas cõtẽptaẽ lunite. claudi
Nex iustis uetitis abstinuisse. sat ẽ
Maioꝵ curabomi ẽ fi m releuare laboreᷤᷤ
Etferre obtatũ tͥstib auailiũ¬

Expanded text:
 studeas, multis prodesse. Dignus laude quidem est, vitam sine crimine ducens, Et quaecumque sibi sunt nocitura, cavens. Sed non hoc pietas contenta est limite claudi, Nec justo, vetitis abstinuisse, sat est. Major cura boni est, fratrum relevare labores, Et ferre optatum tristibus auxiliu
Abbreviated transcription (Latin):
Augłs inde hominẽ subrunt unde ruit
I. ap̃smiserans cdeceptũ fraude maligni
Inse illi aditã posse redire dedit
Si caueat factis hostis seriure suꝑbi
Sectarristudeat formã humilis clñi
qͥ patre ĩclĩtate manes ds om̃iereator
Uerul de saera uirgine natꝰ homo est
Sic nr̃m assũmens matrisde corpore. corpꝰ
Esset ut assũpte caruis origo ds
In quo ꝑ lauaerũ fidei uirtute renata
Seleste accipi& gens noua pͥncipiũ
Hil homius pͥmi retinens s plena sedĩ
Splendore ⁊ capiti glorificanda sui

Expanded text:
us, inde hominem subruit, unde ruit. Sed Christus miserans deceptum fraude maligni, In se illi ad vitam posse redire dedit: Si caveat pactis hostis servire superbi, Sectari et studeat formam humilis Domini. Qui Patris in Deitate manens Deus omnicreator, Verus de sacra Virgine natus homo est. Sic nostrum assumens Matris de corpore corpus, Esset ut assumptae carnis origo Deus: In quo per lavacrum, fidei virtute renata, Coeleste accipiet gens nova principium. Nil hominis primi retinens, sed plena secundi, Splendore in capitis glorificanda sui
Abbreviated transcription (Latin):
etmala mens nũꝗͣ. gaudia pacis hab&
Lubricadũ trepido m̃dacia plasinate fu
Eõ sũmens totũ tẽpꝰ uarce malũ
At sĩplex animꝰ cõmͣti i lib iniqui
Nid amat ĩ uistũ nil gerit ĩplacidũ¬

Expanded text:
Et mala mens numquam gaudia pacis habet. Lubrica dum trepido mendacia plasmate fingit, Consumens totum tempus in arte mali. At simplex animus, commenti et liber iniqui, Nil amat injustum, nil gerit implacidu
Abbreviated transcription (Latin):
Ad patriã uite noctis ae ualle uosuocat
Uirtutũ gͣdibꝰ scanditluess iter
Arduus atqartꝰ ferc ad celestia callis
De u̾a admortẽ. duẽ ⁊ ãpla uia
Qͣ fallax tumidiĩcedit sapientia mundi

Expanded text:
Ad patriam vitae noctis de valle vocati, Virtutum gradibus scandite lucis iter. Arduus atque arctus fert ad coelestia callis: Devexa ad mortem ducit, et ampla via: Qua fallax tumidi incedit sapientia mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Fu̾bũ inr̃a carne manere negas
Sinne pietatis opꝰ dissoluere q̃ris
Speq suaniuudũdis poliare cupis
ã qͥs uentura que ꝗͣ saluabit abira
Qsue hominis pͥmicͥinine liberit
S idĩtas u̾bi ñ nre ẽ insita carni
Aut xp̃s falsi corporis ubra fuit
Esgenitꝰ puer ẽ ĩ cacte uirgins aluo
Q uat̾a aninscreuit &e acta cibis
In qua ꝓle patrẽ mundise credidit abrã
Que eiꝰ stͥrs ẽ omĩa sc̃ificans
Qđregale genꝰ simulẽ ⁊ pontisicile
Feccatiseruis ⁊ mnortis cõpende iunctiᷤᷤ
Unaẽ dignatꝰ ferre redeptor opẽ
utͣi generis carnẽ cũ morte receptans
Nr̃ahostiut nobis uinceras. opposuit
E⁊ carñe exuta dnantẽ ꝑculit hostẽ
t caper& palmã pͣdã uecustã nouã¬

Expanded text:
ra carne manere negas, Divinae pietatis opus dissolvere quaeris, Speque sua mundum dispoliare cupis. Nam quis ventura quemquam salvabit ab ira? Quisve hominis primi crimine liber erit? Si deitas Verbi non nostrae est insita carni, Aut Christus falsi corporis umbra fuit? Quis genitus puer est intactae Virginis alvo? Quae natura annis crevit, et aucta cibis? In qua prole patrem mundi se credidit Abram? Quaeve ejus stirps est omnia sanctificans? Quod regale genus simul est et pontificale? Peccati servis, et mortis compede vinctis, Unam est dignatus ferre Redemptor opem? Qui nostri generis carnem cum morte receptans, Nostra hosti, ut nobis vinceret, opposuit, Et carne exuta, dominantem perculit hostem: Ut caperet palmam praeda vestuta nova
Abbreviated transcription (Latin):
meminit eũq ũ incelligit nec cdiligit eũ illo non est:
aiestate. sĩ concludit᷑ om̃e qđ usquã ẽ
Quasine nlrerũ stare uelee̾ potest
Si resilit misero degit ĩ exilio
Om̃ia siccłns diserinmat ordine iusto
Iđ sunt sũmabonis unma parata malis

Expanded text:
diligit, cum illo non est. Majestate Dei concluditur omne quod usquam est: Qua sine nil rerum stare, vel esse potest. aeret; Si resilit, misero degit in exsilio. Omnia sic Dominus discriminat ordine justo. Quo sint summa bonis, ima parata malis.
Abbreviated transcription (Latin):
Scrutari necura ꝓ cax ebtrusa labort
Qui cuncta ĩ ꝯpo nosse habe dat̃᷑¬
Prrescat notisdeuia luciamor
Qiua f̾uũt bomineᷤ iustificante boiu
do trula saprentie que nitribulaciõ¬

Expanded text:
Scrutari ne cura procax obstrusa laboret, Cui cuncta in Christo nosse, et habere datrrescat noctis devia lucis amor, Qua fiunt homines justificante boni.doctrina sapientiae, quae inter tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
En quacũq homimũ que tua noscis ama
S ic tam̃ ut pͥuos uit&. cõcordia mores.
Hulla q st̃ pacis federa cũ uiciis
Que qr auctore bono cõditast᷑ bonast᷑
Quutiũ innullo sigm̃tũ despiciatur
Sola malis studiis ad oita nõ placeant:

Expanded text:
In quocumque hominum que tua noscis, ama. Sic tantum ut pravos vitet concordia mores: Nullaque pacis federa cum vitiisQuaeque auctore bono condita sunt, bona sunt. Divinum in nullo figmentum despiciatur, Sola malis studiis addita non placeant.
Abbreviated transcription (Latin):
Q liene st qͥa nͥst̃ extͣ cõmutacionẽ dũ illis finis est
Itẽporał institucio ⁊ locał moeeio. n ipsa in augm̃tũ
Sui facta est mutacio:
Q uoꝵ natura ÷ una eadẽq simul
Nõ cepeũ aut auctũ nͥ hic mutabile ꝙ equã est
Q d̃ sub eat leges tẽꝑis aur numeri
Uirtꝰ p̃ceritis pͥor ulteriorq futuris
il recipit uariũ nil hab& oceidiuu
Nã rerũ quas ut uoluit sapientia fecit
Q uodã sine ipuis quis fueat montur
Fic nilbil et̾nũ qd cũ mutabile factũ est
¶Q uã mort̾ẽ ẽ erudicio ĩ penitudinis. noblatio

Expanded text:
 non sunt extra commutationem; dum illis finis est, et temporalis institutio, et localis motio, et ipsa in augmentum sui facta mutatio. Quorum natura est una, eademque simul. Non coeptum, aut auctum, non hic mutabile quidquam est, Quod subeat leges temporis, aut numeri. Virtus, praeteritis prior ulteriorque futuris, Nil recipit varium, nil habet occiduum. Nam rerum, quas ut voluit sapientia fecit,Quodam fine ipsi quod fuerat moritur. Sic nihil aeternum quod commutabile factum est.quam mortem; eruditio est poenitudini
Abbreviated transcription (Latin):
ñt spatiũ ut ꝑeant cͥmina ñ homines
Serb̃e ñ nũꝗͣ castigans corda pat̾no
e cito consumat seua flagella reos
Sic pietate dĩ t̾raꝵ non uacat orbis
& nicħ ÷ qd nos ñ tͣhat adueniam
Qũ rex saluandis ipsa qͦq c̃sulit ira
Et curat medicꝰ uuln̾a uulnerib¬

Expanded text:
t spatium, ut pereant crimina, non homines. Verbere nonnumquam castigans corde paterno, Ne cito consumant saeva flagella reos. Sic pietate Dei terrarum non vacat orbis, Et nihil est quod nos non trahat ad veniam: Cum Rex salvandis ipsa quoque consulit ira, Ut curat medicus vulnera vulnerib
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cet̾ẽ uirtutes bonis ⁊ mał possint esse cõmues.
Ulurmia scõꝵ bona st̃ cõmunia multis
Et qͥddã recti constat messe malis
S pia pars sũme tendens uirtutis ad arcẽ¬
I mẽ oꝑũ meritũ uincit a more dĩ
& pariter quẽcũ hoiũ sic diligit ut se
Hoc optans aliis qd̃ cupit ipse sibi
Ende istis geminis uirtutũ qͥ car& ał
Feloꝵ ad regna ñ habae unde uol&

Expanded text:
cum caeterae virtutes et bonis et malis possint esse communes. Plurima sanctorum bona sunt communia multis, Et quiddam recti constat inesse malis, Sed pia pars summae tendens virtutis ad arcem, Omne operum meritum vincit amore Dei. Quo pariter quemcumque hominum sic diligit, ut se: Hoc optans aliis quod cupit ipse sibi. Unde istis geminis virtutum qui caret alis, Coelorum ad regnum non habet unde vol
Abbreviated transcription (Latin):
nnocenua uera ÷ que net sibi. nec alteri nocae
pͥuꝰ inse qua in alterũ pecuat.
erfecte bonꝰ ÷ & uere dicitur in sons
Suee sibi nec cuiꝗ qd noceat faciens
naquicũq aliũ molicuꝰ ledere pͥmũ
cũforte aninũ ñ sit secucura facultas
N o dubiũ in cordis uiscere uulmiꝰ habec
Nec sugit infecti sceleris mens pͥua reatũ
ui nimis hoc solũ qđ uoluit nocuit :¬

Expanded text:
c alteri nocet. prius in se, quam in alterum peccat. Perfecte bonus est, et vere dicitur insons. Nec sibi, nec cuiquam quod noceat faciens. Nam quicumque alium molitur laedere, primum cum forte animum non sit subitura facultas, Non dubium in cordis viscere vulnus habet. Nec fugit infecti sceleris mens prava reatum, Cui nimis hoc solum quod voluit nocuit
Abbreviated transcription (Latin):
saluandos sic̃ ratio ueritatis nos docuit hoem se fec̾. & qͥb ut
diximꝰ moriendo exẽplũ moriendi ꝓpt̾ tꝰticiã dedit: frustra
qͥppe imitatores eiꝰ er̃: si meriti eiꝰ participes ñ er̃. Aut qͦs iꝰtiꝰ faci&
gestate tabescere in ꝓfundo miseriarũ. ut eis dimittat᷑ ꝙ ꝓ pec¬
catis debent. & det᷑ q ꝓpt̾ peccata carent: B. Nichil rationabiliꝰ.
nichil dulciꝰ. nichil desid̃abiliꝰ mundꝰ audire potest. Ego qͥdẽ
tantã fiduciã ex hoc c̾cipio: ut iã dicere ñ possĩ qͣnto gaudio
exuiltet eor meũ. Uidet᷑ enĩ mͥ qͣ nullũ hoem̃ retetat ds̃. ad se sub
hoc no̾e accedentẽ. A. Ita ẽ si accedit sic oportet. Quẽ admodũ
aũ sit ad tante gñȩ participationẽ accedendũ. & qͦmͦ sub illa
uiuendũ nos ubiq sacra scripta docet: q̃ suꝑ solidã ueritatẽ ꝗͣ

Expanded text:
salvandos sicut ratio veritatis nos docuit hominem se fecit, et quibus ut diximus moriendo exemplum moriendi propter justitiam dedit: frustra quippe imitatores ejus erunt, si meriti ejus participes non erunt? Aut quos justius faciet gestate tabescere in profundo miseriarum; ut eis dimittatur quod pro peccatis debent, et detur quo propter peccata carent? BOS. Nihil rationabilius, nihil dulcius, nihil desiderabilius mundus audire potest. Ego quippe tantam fiduciam ex hoc concipio, ut jam dicere non possim quanto gaudio exsultet cor meum. Videtur enim mihi quod nullum hominem rejiciat Deus ad se sub hoc nomine accedentem. ANS. Ita est, si accedit sicut oportet. Quemadmodum autem sit ad tantae gratiae participationem accedendum, et quomodo sub illa vivendu
Abbreviated transcription (Latin):
ne qͣ supͣ dictast̃ c̃sid̾asses: hanc q̃stionẽ in ilł ut pu¬
to solutã intellexisses.B. Non uideo qͦmͦ .A. Honne
qͣndo c̾siuimꝰ utrũ ille m̃tiri potuerit. monstͣinmꝰ
b̾et. hoc ase ipso habuit ut ñ posstͣt uelle mtiri. icur¬
code sua t̾ricia qͣ ueritatẽ seruauit et̃ laudandũ e̾e:¬
B. Ita ẽ.A. S mulit̾ ẽ inseruanão uitã potestas uolendi¬

Expanded text:
ne, quae supra dicta sunt, considerasses, sane quaestionem in illis, ut puto, solutam intellexisses. BOS. Non video quomodo. ANS. Nonne, quando quaesivimus utrum ille mentiri potuerit, monstravimus estatem haberet, hoc a seipso habuit ut non posset velle mentiri; idcirco de sua justitia, qua veritatem servavit, cum esse laudandum? BOS. Ita e
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ solutionẽ. qͥcqͥd in nouo ueteriq testam̃to c̃tinet᷑ ꝓba¬
tũ intelligo. Cũ enĩ sic ꝓbes dm̃ fieri hoem ex necessitate.
ut etiã si remoueant᷑ pauca q̃ de nr̃is libris posuisti. ut
qͣ de tribꝰ dĩ ꝑsonis & de adã tetigisti. ñ solũ iudeis s & pa¬
ganis sola ratio̾e satisfacias. & ipse idẽ as hõ nouũ c̾dat te¬
stam̃tũ & uetꝰ apꝓbet: sũ tpsũ iceracẽ e̾e̾ necesse ẽ c̃fite¬
riata nichil ꝙ in ilł ẽtinet᷑ uerũ e̾e̾ pocest aliqͥs diffiteri.
A. Si qͥd diximꝰ q corrigendũ sit: ñ renuo correctionẽ
buere debemꝰ. qͥ est benedictꝰ in scła.A¬

Expanded text:
d in Novo Veterique Testamento continetur, probatum intelligo. Cum enim sic probes Deum fieri hominem ex necessitate; ut etiam si removeantur pauca, quae de nostris libris posuisti ut quod de tribus personis Dei, et de Adam tetigisti non solum Judaeis, sed etiam paganis sola ratione satisfacias: et ipse idem Deus homo Novum condat Testamentum, et Vetus approbet, sicut ipsum veracem esse necesse est confiteri, ita nihil quod in illis continetur verum esse potest aliquis diffiteri. ANS. Si quid diximus quod corrigendum sit; non renuo correctionem,buere debemus, qui est benedictus in sa
Abbreviated transcription (Latin):
petrã fundat᷑.A.łuto me iã aliqͣntulũ tuȩ satis fecisse qͣstioi. ꝗͣius
hoc melior me facere pleniꝰ possit. & maiores atq plures ꝗͣ meũ
uit mortale ingeniũ ꝙͥ̃hend̾e ualeat huiꝰ rei sine ratioẽs. Pa¬
la etiã ẽ q ds ut hoc faceret qͥ dixuꝰ nullatenꝰ indigebat:
s tta ueritas ĩmutabił erigebat. Licet enĩ hoc q hõ ille fec̃.
ds dicat᷑ fecisse ꝓpt̾ unitatẽ ꝑsonȩ: ds t̾n ñ egebat ut de cȩlo
descendet ad iuincendũ diabosũ. neq ut ꝑ iꝰticiã ageret c̃t᷑ illũ
Ad libandũ hoẽm. s ab hõe ds erigebat ut diaboluᷤ uinceret. & qͥ
ꝑ petcatũ dm̃ offendat ꝑ iꝰticiã satisfaceret.Siqͥdẽ diaboo nec
unceret: s qͥcqͥd ab illo exigelut᷑. hoc doꝰ debebat ñ diabalo. M

Expanded text:
petram fundatur. ANS. Puto me aliquantulum jam tuae satisfecisse quaestioni, quamvis hoc melius me facere plenius possit; et majores atque plures, quam meum, aut mortale ingenium comprehendere valeat, hujus rei sint rationes. Palam etiam est quia Deus ut hoc faceret, quod diximus, nullatenus indigebat: sed ita veritas immutabilis exigebat: licet enim hoc, quod homo ille fecit Deus dicatur fecisse propter unitatem personae: Deus tamen non egebat ut de coelo descad liberandum hominem; sed ab homine Deus exigebat, ut diabolum vinceret, et qui per peccatum Deum offenderat, per justitiam satisfaceret. Siquidem diabolo nec vinceret:
Abbreviated transcription (Latin):
nocente ut cadent: ita nullo alio adiuuante resurgere
aebent. Qđ ẽ ilł ĩpossibile. Alit̃ eiũ indignitatẽ ꝙͣ habituri
erant ñ posst᷑ restitui: qm̃ sine alieno auxlio ꝑ potestater
suã ꝗͣ acceꝑant stetissent in ueritate si ñ peccassent. Qͣppt᷑
iqͥs opinat᷑ saluatoris nt̃i redẽpcionẽ usq ad illos aliqͣndo
d̃eb̾e extendi rationabilit᷑ c̃uincit᷑. qr irrationabilit᷑ decipit᷑.

Expanded text:
rgere debent: quod est illis impossibile. Aliter enim in dignitatem quam habituri erant non possunt restitui, quoniam sine alieno auxilio per potestatem suam quam acceperant stetissent in veritate, si non peccassent. Quapropter si quis opinatur Salvatoris nostri redemptionem usque ad illos aliquando debere extendi, rationabiliter convincitur quia rationabiliter decipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ilii reddat᷑. ꝙ illi ñ potest.b. Ineuitabilit seqͥt᷑. A. di uolice rit
cuidabit negaree s. Imo & iꝰtũ & necessariũ intelligo. lit

Expanded text:
alii reddatur; quia illi non potest. BOS. Inevitabiliter sequitur. ANS. Si voluerit alii reddatur; quia illi non potest. BOS. Inevitabiliter sequitur. ANS. Si voluerit ut alii cui dabit negare? BOS. Imo et justum et necessarium intelligo, ut
Abbreviated transcription (Latin):
me accipio .A. Intueaii nc ꝓut possumꝰ. qͣnta ude ratiõe
seqͣ᷑ humana saluatio .B. Ad hoc tendit cor meũ. Nã qͣniuis
hoc mͥ uidear intelligere: ipsã t̾ ratiõis c̾cextionẽ a te
uolo fieri. A. Entu au̾ sit qd filiꝰ sporite dedit. ñ ẽ opꝰ ex¬
ponere .B. Sufficient᷑ patet .A. Cũ aũ qͥ tantũ donũ sponte
dat dõ: sine retributio̾e deb̾e e̾ẽ ñ udicab̾.B. lmo necesse
buit alicui. aut dat qd ille ñ ht̃. aut dnnittit q̃ ab illo
potest exigi. Priꝰ aũ ꝗͣ tantã rẽ filiꝰ faceret: oĩa q̃ patris
erant sua erant. nec unꝗͣ. debuit ꝙ illi dimiti possit.
Qͥa gͦ retribuet᷑ nulliꝰ rei egenti. & cu ñ ẽ ꝙ dari aut
necessitatẽ. & ex alta ĩpossibilitatẽ: ꝙ & necesse ẽ dm̃ red¬
de qd debet. & ñ ẽ q ueddat. A. Si tanta & tã debita mier¬
ces nec illi nec alii reddit᷑: in uanu̾ filiꝰ tantã re̾fecisse
uidebit᷑ .D. hoc nefas ẽ estimare .A. Necesse ẽgͦ ut aliciui

Expanded text:
atio. ANS. Intueamur nunc, prout possumus, quanta inde ratione sequatur humana salvatio. BOS. Ad hoc tendit cor meum. Nam quamvis hoc mihi videar intelligere, ipsam tamen rationis contextionem a te volo fieri. ANS. Quantum autem sit quod Filius sponte dedit, non est opus exponere. BOS. Sufficienter patet. ANS. Eum autem, qui tantum donum sponte dat Deo sine retributione debere esse non judicabis. BOS. Imo necesse buit alicui, aut dat, quod ille non habet: aut dimittit, quod ab illo potest exigi. Prius autem quam tantam rem Filius faceret, omnia quae Patris erant, sua erant, nec unquam debuit quod illi dimitti possit. Quid ergo retribuetur nullius rei egenti, et cui non est, quod dari impossibilitatem: quia et necesse est Deum reddere quod debet, et non est cui reddat. ANS. Si tanta et tam debita merces, nec illi, nec alii redditur; in vanum Filius 96 tantam rem fecisse videbitur. BOS. Hoc nefas est aestimare. ANS. Necesse est ergo ut alicui
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ qr qͥ mauult hõ ante ꝗͣ aliqͥd hoꝵ statuat. hoc I2
facere debet. & si iurginitatẽ seruat: ꝓ spontaneo mu
si ds iubet: ñ ẽ sẽꝑ uerũ. Siqͥdẽ ut aixi ñ debet ho uirgi¬
btto: scito q sic̃ c̾tigit posse & ñ posse & necessitat᷑ẽ alignͣ¬
do dici.ñ q st̃ in rebꝰ ubi dict᷑. s qm̃ st̃ iu alio: ita &¬

Expanded text:
ia quod mavult homo, antequam aliquid horum statuat, hoc debet facere: et si virginitatem servat, pro spontaneo munsi Deus jubet; non est semper verum. Si quidem, ut dixi, non debet homo virgibito: scito quia sicut contingit posse et non posse, et necessitatem aliquando dici, non quia sunt in reb
Abbreviated transcription (Latin):
ee Dñs itaq iħs c̃ morte̾ sic̃ diximꝰ sustiuere uoluit.
ꝑfecte sibi sufficiens erat: ut nec alii qͥcqtia retri¬
buere deb̾et. nec ut sibi retribueret᷑ dare indigeret.
sic̃ ratiomea udebat᷑ moustrare dedit ad honorẽ dĩ. & t̾n face¬
re debuit q̃ feẽ .A. honor utiq ille totiꝰ ẽ trinitatis. Qre

Expanded text:
nus itaque Jesus, cum mortem sicut diximus sustinere voluit, perfecte sibi sufficiens erat, ut nec alii quidquem retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, dare indigeret. sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor utique ille totius est Trinitatis: quare,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ uelut ante exꝑim̃tũ sola ratiõe monstrari possint.
Qs enĩ explicet ꝙͣ netessariȩ. ꝗͣ sapient̾ factũ ẽ ut ille qͥ hões
erat redẽpturꝰ. & de uia mortis & ꝑditiois ad uiã uitȩ & he¬

Expanded text:
bus, quam velut ante experimentum sola ratione monstrari possint. bus, quam velut ante experimentum sola ratione monstrari possint. Quis enim explicet, quam neccessarie, quam sapienter factum est, ut ille, qui homines erat redempturus, et de via mortis et perditionis ad viam vitae et be
Abbreviated transcription (Latin):
ex honoraret ut faciliꝰ n posset. n̾ne tꝰcu̾ ẽ ut hõ satis facieis
ꝓ peccato tanta difficultate uincat diabolũ ad honore dĩ.
ut maiori ñ possit : An ñ ẽ dignũ qͣtinꝰ qͥ se sic abstulit dõ
peccando ut se plꝰ auferre ñ posset. sic se det dõ satisfaciendo.
ut magis se nͣ possit dareeꝰ B. Non ẽ aliqͥd rationabiliꝰ.A.
Nichil au asꝑiꝰ aut difficiliꝰ potest hõ ad honorẽ dĩ sponte &
hȩc .A. Talẽ gͥ oportet eũ c̾ẽ qͥ ꝓ peccato hoĩs satisfacere uola
ut morrpossit si uelit . b̾. Uideo plane illũ hõe̾m que quȩ¬
uimꝰ tale e̾e oportere qͥ nec ex necessitate moriat᷑ qr oĩps
exit. nec ex debito qr nunqͣ peccator erit. & mori possit ey
lib̾a uoluntate ꝙ necessariũ erit . A. St̃ & alia multa eur
eũ ualde c̾ueniat hominu similitudinẽ & cͥu̾sationẽ abse

Expanded text:
exhonoraret, ut facilius non posset, nonne justum est ut homo satisfaciens exhonoraret, ut facilius non posset, nonne justum est ut homo satisfaciens Deo pro peccato, tanta difficultate vincat diabolum ad honorem Dei, ut majori non possit? An non est dignum quatenus, qui se sic abstulit Deo peccando, ut se plus auferre non posset, sic se det Deo satisfaciendo, ut magis se non possit dare? BOS. Non est aliquid rationabilius. ANS. Nihil autem asperius aut difficilius potest homo ad honorem Dei sponte et haec. ANS. Talem ergo oportet eum esse, qui pro peccato hominis satisfacere volet, ut mori possit, si velit. BOS. Video hominem illum plane, quem quaerimus, talem esse oportere, qui nec ex necessitate moriatur, quoniam erit omnipotens; nec ex debito, quia nunquam peccator erit; et mori possit ex libera voluntate, quia necessarium erit. ANS. Sunt et alia multa, cur eum valde conveniat hominum similitudinem et conversationem absque
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͦ mͦ ponet se ad honorẽ aut aliqͥd de se: qͦmͦi debitor ñ erit.
NIta seqͥt᷑ ex supͣdictis .A. Si dicimꝰ ꝙ dabit se ipsũ ad obȩdiendũ
dõ. ut ꝑseuerant᷑ seruando iꝰticiã subdat se uoluntati eiꝰ ñ erit
hoc dare ꝙ ds ab illo ñ exigat ex debito. Oĩs eñĩ rationał cre¬
ataͣ. elebet hanc obȩdientiã dõ .ł. Hoc negari neqͥt. A. Alio itnqs
mͦ oportet ut det se ipsũ do. aut aliqͥd de se.B. Ad hoc nos ĩpel¬
lit ratio. A. Uideamꝰ si forte hoc sit dare uita suã. sine poner e
aiã suã.siuȩ tͣde se ipsũ morti ad honorẽ di. hoc enĩ ex debito
ñ exiget ds̃ ab illo. Qm̃ n̾aq ñ erit peccatu in illo: ñ debebit
mori sic̃ diximꝰ .b. Alit̾ nequeo intelligere. A. Consid̃emꝰ ad¬
huc utrũ sic rationabilit᷑ c̃ueniat. ẜ. Dic tu & ego libent᷑
audiã. A.Si hõ ꝑ suauitatẽ peceauit. an ñ ẽuenit ut ꝑ asꝑitate
satisfaciat & si tã facile uictꝰ ẽ a diabolo ut dm̃ peccando

Expanded text:
 se ad honorem Dei, aut aliquid de se quo modo debitor non erit. BOS. Ita sequitur ex supradictis. ANS. Si dicimus quia dabit seipsum ad obediendum Deo, ut perseveranter servando justitiam subdat se ejus voluntati; non erit hoc dare, quod Deus ab illo non exigat ex debito. Omnis enim rationalis creatura debet hanc obedientiam Deo. BOS. Hoc negari nequit. ANS. Alio itaque modo oportet ut det se ipsum Deo, aut aliquid de se. BOS. Ad hoc nos impellit ratio. ANS. Videamus si forte hoc sit vitam suam dare, sive ponere animam suam, sive tradere seipsum morti ad honorem Dei. Hoc enim ex debito Deus non exiget ab illo: quoniam namque non erit peccatum in illo, non debebit mori, ut diximus. BOS. Aliter nequeo intelligere. ANS. Consideremus adhuc utrum sic rationabiliter conveniat. BOS. Dic tu; et ego libenter audiam. ANS. Si homo per suavitatem peccavit, an non convenit ut per asperitatem satisfaciat? Et si tam facile victus est a diabolo, ut Deum peccando
Abbreviated transcription (Latin):
respondeã si a me quȩrat᷑. Dicis qr qͣndo mortuus ẽ dedit
q ñ debebat. S neno negabit meliꝰ illũ fecisse qͣnão ho
hexeplũ talit᷑ dedit. & magis hoc placere dõ ꝗͣ.si hoc ñ
fecisset. aut dicet eũ ñ debiusse facere qd meltꝰ e̾e & qͣ
magis dõ placere intellex̾. Q mͦ gͦ asseremꝰ eũ ñ debcusse¬

Expanded text:
do mortuus est, dedit quod non debebat. Sed nemo negabit illum melius fecisse quando hoc exemplum taliter dedit; et magis hoc placere Deo, quam si non hoc fecisset: aut dicet eum non debuisse facere, quod melius esse, et quod magis placere Deo intellexit. Quomodo ergo asseremus eum non debu
Abbreviated transcription (Latin):
se ẽẽt inuestgare qͥd sit originale peccatũ. & qͦmͦ a pͥmis
parentibꝰ in untu̾sũ genꝰ humanũ pͣt illũ de qͦ agimꝰ hoe̾m
diffundat᷑. & incidẽ in qͦsdã alias q̃stioes q̃ sirũ postulant tra¬
ctacũ: ea ꝗͣ diximꝰ ratioe cͣtenti. q̃ de incepto restant oꝑe ꝓ
aliã rationẽ ꝗͣ nc̃ inqͥrere uitas: qͣsi debitũ exoluas .A. Qm̃¬

Expanded text:
d sit originale peccatum, et quomodo a primis parentibus in universum genus humanum, praeter illum, de quo agimus, hominem diffundatur, et incidere in quasdam alias quaestiones, quae suum postulant tractatum: ea, quam diximus, ratione contenti, quae de incoepto restant opere aliam rationem, quam nunc inquirere vitas, quasi debitum exsolvas. ANS. Q
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ualct in xꝑ̃o diu̾sitas nat᷑arũ. & unitas ꝑsonȩ: ut qͥ
cpꝰ erat fieri ad hominũ restaurationẽ.si humana ñ pos¬
set nacã faceret aituna. & si ditunȩ minime c̃uepuret exhibet¬
ꝑ humanã sołueret ꝙ illa debelut. & ꝑ diuinã posset q erpedie¬
bat Deniq uirgo q̃ ꝑ fiadẽ minda facta ẽ tte de illa possetas¬

Expanded text:
enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod opus erat fieri ad hominum restaurationem, si humana non posset natura, faceret divina; et si divinae minime conveniret, exhibe humanam solveret, quod illa debebat; et per divinam posset, quod expediebat. Denique Virgo, quae per fidem munda facta est, ut de illa posset as
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tiri: ñ dr̃ aliud nͥ qr tanta ẽ uuillo c̃stantia seruandi
ueritate̾. ut necesse sit nullã rẽ facere posse ut ueruñ
tatẽ ꝑsone sic̾ supͣ dictu ẽ. idẽ ipse ẽ qͥ filiꝰ dĩ ds. ñ potuit ñ
mori aut uelle ñ mori pꝰ ꝗͣ de uirgine natꝰ ẽ: ñ significa¬
t᷑ in illo ulla ĩꝑpotentia seruandi aut uolendi serciare
uit᷑a suã ĩmortalẽ. s iꝰmutabilitas uoluntatis eiꝰ qͣ se spon
etũ e̾e̾t ĩpotentta ꝗͣ potentia: si posset uelle m̃tiri aut
fallere aut mrctare uoluntatẽ. ꝗͣ priꝰ ĩmutabilẽ ẽẽ
uoluit. & si quẽadmodũ supͣ dixi c̃ aliqͥs sponte se ꝓpo¬
dicendꝰ necessitate facere q fac᷑. s ea qͣ ꝓpofuit lib̃a uio¬
luntate. ñ enĩ necessitate aut ĩpotentia fieri uł ñ fieri
s uoluntas. si inꝗͣ ita ẽ in hõe. multo magis necessitas arit
ĩpotentia neqͦꝗͣ nominande st̃ indo̾. qͥ nichil nͥ qͣ uult fac̃.
& cuiꝰ uoliuitatẽ nulla ius cogere aut ꝓhib̾e ualet. Ad hoc

Expanded text:
icitur aliud, nisi quia tanta est in illo constantia servandi veritatem, ut necesse sit nullam rem facere posse, ut verum non e est qui Filius Dei Deus, non potuit non mori, aut velle non mori, postquam de Virgine natus est: non significatur in illo ulla impotentia servandi, aut volendi servare vitam suam immortalem; sed immutabilitas voluntatis ejus, qua se spontenim esset impotentia quam potentia, si posset velle mentiri, aut fallere, aut mutare voluntatem, quam prius immutabilem esse voluit. Et si quemadmodum supra dixi cum aliquis sponte se propodicendus est necessitate facere quod facit; sed ea, qua proposuit, libera voluntate. Non enim necessitate aut impotentia fieri, vel non fieri perantur, sed voluntas: si, inquam, ita est in homine, multo magis necessitas, aut impotentia nequaquam nominandae sunt in Deo, qui nihil, nisi quod vult, facit; et cujus voluntatem nulla vis cogere, aut prohibere valet. Ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tt̾ũ sũpsit eã. qr potestate̾ haluit ponendi aĩã suã & it̾ũ su¬
m̃di eã sic̃ ipsedic̾.B. Satisfecisti mͥ illũ ñ posse ꝓbari ulla
necessitate mortẽ subisse. nec me penitet ut hoc faceres
t̃portunũ tͥ extitisse.A. Ostendumꝰ ut ꝑuto certã ratione.
qͦm ds assuꝑserit hoem sine peccato de massa peccatrice. S¬

Expanded text:
atem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam, sicut ipse dixit . BOS. Satisfecisti mihi illum non posse probari ulla necessitate mortem subiisse; nec me poenitet, ut hoc faceres, importunum tibi exstitisse. ANS. Ostendimus, ut puto, certam rationem, quomodo Deus assumpserit homine
Abbreviated transcription (Latin):
q uoltue᷑ s ñ similit ẽ uerũ iccirco te loqͥ q necesse ẽ qt
loqͣris. Ita sequens necesseas currit ꝑ oĩa teponaho uua
necessttas qͣ tĩbi tractat apistoteles de ꝓposetionibꝰ singu¬
iaribꝰ & futis icidet᷑ utrulibet destru̾ere. & oĩã et̃ ex
necessitate astruere. hac sequenti & nichil efficienti necessitate.¬

Expanded text:
quia volvitur: sed non similiter est verum, idcirco te loqui, quia necesse est ut quia volvitur: sed non similiter est verum, idcirco te loqui, quia necesse est ut loquaris. Ista sequens necessitas currit per omnia tempora, hoc necessitas, quae ubi tractat Aristoteles de propositionibus singularibus et futuris videtur utrumlibet destruere, et omnia esse ex necessitate astruere. Hac sequenti et nihil efficienti necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
Qł si te itũ ꝑtͦbat qr dico necesse erat: mem̃to qr ueritas fi¬
dĩ uirginis ñ fuit catisa ut ille sponte moreret᷑. s ꝙ hoc
futurũ erat uͭ fuit fides. Quã obrẽ si dr̾. necesse erat ut
uoluntate sola moreret᷑. q it fuit fides siue ꝓpħia qͣ de hoc
pͥcesserant: ñ ẽ aliud ꝗͣ si dicas necesse ficisse ita futurũ ẽtͥ.
qm̃ sic futurũ erat. huꝰmodi at̾i necessitas ti eagit rẽ eẽ s
Q rei fac̃ necessitatẽ e̾e. Est nãq necessitas p̃cedens ꝗͣ carisa ẽ
ut sit res. & ẽ necessitas sequeus ꝗͣ res fac. ꝓcedens & efficiens
Cũ eni hoc dico: significo nichil facere posse ta dũ lo queris
ñͣ loqͣris ñ. qͣ aliqͥa te cogat ad loquendũ. Nã iolentia natał
cataidis cogit cȩlũ uolui. te uͦ nulla necessitas fac loqđ bed
ubicq ẽ p̃cedens necessitas ẽ & sequens. ñ ati ubi seguers.
bi statĩ & p̃cedens. Possumꝰ ĩq dicer e. necesse ẽ celu uolui

Expanded text:
 perturbat, quia dico, necesse erat: memento quia veritas fidei Virginis non fuit causa, ut ille sponte moreretur: sed quia hoc futurum erat, vera fuit fides. Quamobrem si dicitur, necesse erat ut voluntate sola moreretur; quia vera fuit fides, sive prophetia, quae de hoc praecesserant; non est aliud, quam si dicas necesse fuisse ita futurum esse, quoniam sic futurum erat: hujusmodi autem necessitas non cogit rem esse; sed esse rei facit necessitatem esse. Est namque necessitas praecedens, quae causa est ut sit res: et est necessitas sequens, quam res facit. Praecedens et efficiens Cum enim hoc dico, significo nihil facere posse, ut, dum loqueris non loquaris, non quod alius te cogat ad loquendum. Nam violentia naturalis conditionis cogit coelum volvi; te vero nulla necessitas facit loqui. Sed ubicunque est praecedens necessitas, est et sequens; non autem ubi sequens, ibi statim et praecedens. Possumus namque dicere, necesse est coelum volvi,
Abbreviated transcription (Latin):
dir᷑ aliqͥd ñ posse. aut necessitate facere Dĩs qppe necessitas
& ĩpossibilitas eiꝰ subiacet uoluntattꝰ. illiꝰ aũ uoluntas nul¬
li subdit᷑ necessitati aut ĩpossibilitati. Nichil eiũ ẽ neces¬
sariũ aut ĩpossibile nͥ ꝙ ita ipse uult. ipsũ uͦ aut uelle
aut nolle aliqͥa ꝓpt necessitate aut ipossibilitate alienu e a ue¬

Expanded text:
aut necessitate facere. Omnis quippe necessitas, et impossibilitas, ejus subjacet voluntati; illius autem voluntas nulli subditur necessitati aut impossibilitati. Nihil enim est necessarium aut impossibile, nisi quia ipse ita vult: ipsum vero aut velle aut nolle aliquid propter necessitatem aut impossibilitatem, alienum est a ve
Abbreviated transcription (Latin):
& tant̾a dilectionẽ erga reos ut uelit õs qͥ suo credent c̃si¬
lio rec̃ciliare qͦdã seruitio ualde ipsi regi placit᷑o. qͥ fa¬
cturꝰ ẽ die scđm uoluntatẽ regis statuto. & qm̃ ñ õs posst

Expanded text:
et tantam dilectionem erga reos, ut velit omnes, qui credent suo consiet tantam dilectionem erga reos, ut velit omnes, qui credent suo consilio, reconciliare quodam servitio ipsi regi valde placitur
Abbreviated transcription (Latin):
sit : .s. Assentior qr nullꝰ hõ potest inhac uita tantrũ
secretu penitꝰ aꝑire. nec pito ut facias qd nullꝰ ho
facere potest: s tantũ qͣntũ potes. Pꝰ enĩ ꝑsuadeb
altiores in hac re ratͥones latere.si aliqu̾a te uide
nichil dicendo ꝓbaueris .A. Uideo me ab ĩportunita¬
de tua ñ posse lib̾ari. S si aliqͣtenꝰ potero qđ postĩ a
ostendẽ : grãs agamꝰ dõ. Si uͦ ñ potero. sufficiant ea
N sicpͣ ꝓbata st̃. Cũ enĩ c̾stat dm̃ hocm fieri oporte¬
re: dubiũ ñ ẽ sapientiã & potentiã illi ñ dee̾ẽ. ut
hoc sine peccato fiat .B. Sic libent᷑ accipio .A. Oportuit utiq ut
s etiã aliis. St enĩ rex aliqͥ̾s cui totꝰ popłs sue cuiꝰdã ciu¬
tatis sic peccau̾ excepto uno solo qͥ tn de illoꝵ ẽ genere. ut
nullꝰ eoꝵ facere possie unde mortis dãnationẽ euadat.
Ille aũ qͥ solꝰ ẽ in nocens tantã apud rege̾ ht̃ gram ut possit.

Expanded text:
sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum secretum penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo facere potest; sed tantum, quantum potes. Plus enim persuadebis altiores in hac re rationes latere, si aliquam te monsgere, nihil dicendo, probaveris. ANS. Video me ab importunitate tua non posse liberari: sed si aliquatenus potero quod postulas ostendere, gratias agamus Deo. Si vero non potero, sufficiant ea quae supra probata sunt. Cum enim constat Deum hominem fieri oportere, dubium non est sapientiam et potentiam illi non deesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter accipio. ANS. Oportuit utique ut sed et aliis. Sit enim rex aliquis, cui totus populus suae cujusdam civitatis sic peccavit, excepto uno solo, qui tamen est de illorum genere; ut nullum eorum facere possit unde mortis damnationem evadat: ille autem, qui solus est innocens, tantam apud regem habeat gratiam, ut possit;
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣ uͦ ratio̾e sapientia dĩ hoc fec̃.si ñ possumꝰ intelligere: ñ
debemꝰ mirari. s c̃ueneratio̾e tolerare aliqͥd e̾e̾ in secri¬
tis tantȩ rei q ignoremꝰ. & ppe mirabiliꝰ ds restaurauit
hu manã natura: ꝙͣ instaurauit. E qͣlit̾ eñ utrune
dõ facile ẽ s hõ anteꝗͣ e̾et ñ peccauit ut fieri ñ deb̾et:
pͦstꝗͣ uͦ factꝰ ẽ peccando meruit ut q & ad q factꝰ erat
iuret᷑ aut cui ds̃ misereret᷑. Neutri enĩ hoꝵ fieri
posset : si innichitũ redactꝰ e̾e̾t. Tanto gͦ mirabiliꝰ ds̃
illũ restitiit ꝗͣ instieuit: qͣnto hoc de peccator e
c̃t᷑ meritũ. illud ñ de peccatore nec cͥtͣ meritufec̃.
Qntũ etiã ẽ dm̃ & hoẽm sic in unu̾ c̾uenire. ut ser¬
uata integritate utriꝰq nate iđẽ sit hõ qͥ ds: Qsgͦ¬
p̾sumat uł cogitare q humanꝰ intellectꝰ ualeat pene¬
tͣre. ꝗͣ sapient᷑. ꝗͣ mirabilit̾ ta inscrutabile opꝰ factũ

Expanded text:
vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tantae rei quod ignoremus. Quippe mirabilius Deus restauravit humanam naturam quam instauravit: aequaliter enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit, ut fieri non deberet. Postquam vero factus est, peccando meruit ut quod et ad quod factus eratniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si in nihilum redactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Quantum etiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata integritate utriusque naturae, idem sit homo qui Deuspraesumat vel cogitare quod humanus intellectus valeat penetrare quam sapienter, quam mirabiliter tam inscrutabile opus factus
Abbreviated transcription (Latin):
cfessi fuerint se uellȩ ꝑ illud opꝰ q ea die fiet ureniã
ĩpetͣre. & ad pacctũ ibi c̃stitutũ accede : ab o̾i culꝑa sint
absoluti p̃t̾ita. & si c̾tigerit ut pꝰ hanc ueniã it̾ũ peccent
si digne satisfacere & corrigi deinceps uoluerint: ꝑ eiꝰdẽ
pacti efficatiã t̾cũ ueniã recipiant. Sic t̾n ut nullꝰ pala¬
tiũ eiꝰ ingrediat᷑ donet factũ sit hoc unde culpe rela
tanta fuit uis in eiꝰ morte: ut etiã in absentes uł locouł

Expanded text:
velle per illud opus, quod ea die fiet, veniam impetrare, et ad pactum ibi constitutum accedere, ab omni culpa sint absoluti praeterita: et si contigerit ut post hanc veniam iterum peccent, si digne satisfacere et corrigi deinceps voluerint, per ejusdem pacti efficaciam iterum veniam recipiant: sic tamen, ut nullus palatium ejus ingrediatur; donec factum sit hoc unde culpae relatanta fuit vis in ejus morte, ut etiam in absentes vel loco, vel
Abbreviated transcription (Latin):
re nequeo. A. Qm̃ gͦ uolientas aĩ nulla necessitate faẽ
aliqͥa s sua potestate. & uoluntas illiꝰ fuit uoluntas di :
nulla necessitate mortuus ẽ s sola sua potestate .B. Ar¬
gum̃tatiõibꝰ tuis obiuare nequeo. Nã nec ꝓpotioes qͣs p̃¬
nuctis. nec c̾seqͤntias qͣs infers ullatenꝰ infirmare ualeo.
S t̾n hoc mͥ sẽꝑ occurrit qͥ dixi. qr si uellet ñ mori ñ
magis hoc posset ꝗͣ ñ e̾ẽ q erat. Uere nãq moriturꝰ era¬

Expanded text:
e facit aliquid, sed sua potestate et, voluntas illius fuit voluntas Dei, nulla necessitate mortuus est, sed sola sua potestate. BOS. Argumentationibus tuis obviare nequeo: nam nec propositiones quas praemittis, nec consequentias quas infers, ullatenus infirmare valeo. Sed tamen hoc mihi semper occurrit, quod dixi: quia si vellet non mori, non magis hoc posset