comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑetraret.
adicunt gͥ ad eum ni¬
chil hesitantes mulierẽ
omnib notã. quam annis
septem immundus uexau̾at
sp̃c: ce postulant supplices ut
in nomine dñi demoni impe¬
ret fugam. & mulieri restitu¬
at sospitatem. Que ppłi fides
ñ minimam uerecundiam
uiro di ingerebat: & humili¬
tate magistra inconsueta exꝑi¬
ri non presumebat: ⁊ instan¬
te petitione ppłi erubescebat:
si caritati postulantium osti¬
natius resisteret: & iidebat᷑
ei quod offenderet d̾m̃. & om̃i¬
potentian eius diffidentia ob¬
nibilare uideret᷑: si a fide
ppłi fides ꝓpria dissentiret:
Estuabat gͥ secum. ꝙ licet sig¬
na ñ fidelib s infidelib fie¬
ri oportere assereret: ausus
suos spui sc̃o cõmittit: ꝙ o¬
rationi incumbens celitus
elapsa uirtute sathanam ⁊̃
sp̃u fortitudinis increpat.⁊
fugat. mulierem reddit in¬
columem ⁊ quietam. Letant᷑
qui aderant.⁊ leuantes ma¬
mis ad sydera: do qͥ de ex¬
celso eos iusitauit gr̃as aguit.
Auditum ẽ hoc uerbum.

Expanded text:
impetraret. Adducunt igitur ad eum nihil haesitantes mulierem omnibus notam, quam annis septem immundus vexaverat spiritus: et postulant supplices, ut in nomine Domini daemoni imperet fugam, et mulieri restituat sospitatem. Quae populi fides non minimam verecundiam Viro Dei ingerebat, et humilitate magistra, inconsueta experiri non praesumebat, et instante petitione populi erubescebat, si charitati postulantium obstinatius resisteret: et videbatur ei quod offenderet Deum, et omnipotentiam ejus diffidentia obnubilare videretur, si fide populi fides propria dissentiret. Aestuabat igitur secum, et licet signa non fidelibus, sed infidelibus, fieri oportere assereret; ausus suos Spiritui sancto committit, et orationi incumbens, coelitus elapsa virtute Satanam in spiritu fortitudinis increpat et fugat, mulieremque reddit incolumem et quietam. Laetantur qui aderant, et levantes manus ad sidera, Deo qui de excelso eos visitavit, gratias agunt. Auditum est hoc verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
destia ⁊ continentia ⁊ pudor tra¬
ditur: hic m luxuria effrena¬
ta nutrit᷑. Illic ad et̃nũ regnum
xp̃c inuitat: hic diabolus ad
temporale sollicitat. Om̃e qd̾ ĩ
mundo ẽ uanitas ꝙ ꝯcupiscen¬
tia ocłoꝵ: ⁊ mundꝰ transit ⁊ con¬
cupiscentia eiꝰ. Qͥ aũt fec̾it uo¬
liuitatẽ dĩ: manet in et̃nũ. sicut
⁊ ip̃e in et̾nũ manet. festinemꝰ gͦ
erui ab his laqueis: d̾u ad huc
minꝰ tenem᷑. Dui alligata: tar¬
dius soluunt᷑. Faciliꝰ ẽ tenera uel¬
lere: qͣm robusta sucesdere. In
monte saluam fac aĩam tuam:
ne forte apprehendant te mala
conu̾sationis istiꝰ. Cito serpit
uoluptatis uenenũ. Seruan
ta libertas. Alii aurũ argen¬
deo metalla dãntibus. Aui pre¬
dia atq mancipia ñ sñ animi
sui captiuitate possideant.

Expanded text:
destia, continentia, et pudor tradestia, continentia, et pudor traditur: hic luxuria effrenata mittitur. Illic ad aeternum regnum Christus invitat: hic diabolus ad temporale sollicitat. Omne quod in mundo est, vanitas et concupiscentia oculorum. Et mundus transit et concupiscentia ejus: qui autem facit voluntatem Dei manet in aeternum , sicut et ipse in aeternum. Festinemus erui ab his laqueis, dum adhuc minus tenemur. Diu alligata tardius solvuntur. Facilius est tenera vellere, quam robusta succidere. In monte salvam fac animam tuam, ne forte apprehendant te mala conversationis istius. Cito serpit voluptatis venenum. Servandta libertas. Alii aurum argendeo, metalla dominantibus. Praedia atque mancipia non sine animi sui captivitate possideant
Abbreviated transcription (Latin):
gauerat. alios collegii blandi¬
mendum deuinx̾at: alios ĩ ua¬
riis iuuenũ exerticiis ammi¬
ratio scłariũ uͥtutũ tenebat.
Quot illi iure pͥoris gr̃e fue¬
rant: tot a conũsione iuncłis
retͣhebat᷑. Cõmune qd̾d̾a decus.¬
p̃ripi om̃s timebant. W uere
qͥs unqͣm illũ habitꝰ ñ qͣsi ꝓpͥus
accepit: Quos aliq̃n am̾ictꝰ
ñ ornauit: Itaq uelut splen¬
didissimam gẽmam.⁊ cõmu¬
ne oĩum decus: eripi gͥsimul
putabant. Neq immutanda
hec om̃ia ⁊ reformanda in me¬
lius ut uidimꝰ: s qͣsi moritu¬
ra credebant. Nec imm̾ito eũ
scłaris gła sibi a xp̃o preripi
timebat: quẽ int̾ reliqͦs orna¬
tissimos iuuenes uelut unicũ
complectebat᷑. Uerũ fastidiebat
adolescens. qͦ grandeui delecta¬
bant᷑: tali se semꝑ adhortatio¬
ne compellans. Delectat hȩc ui¬
ta: s decipit. Alia in excłiis p̃cep¬
ta recitantur: alia ibi in aurib¬
meis mandata sonuer̃t. Illic mo¬

Expanded text:
gaverat; alios collegii blandigaverat; alios collegii blandimenta devinxerant; alios in variis juvenum exercitiis admiratio saecularium virtutum tenebat. Quot illi vitae prioris gratiae fuerant, tot a conversione vinculis retrahebatur. Commune quoddpraeripi omnes timebant. Et vere quis unquam illum habitus non quasi proprius accepit? Quos aliquando amictus non ornavit? Itaque velut splendidissimam gemmam et commune omnium decus sibi simul putabant eripi, neque immutanda haec omnia et reformanda in melius, ut vidimus, sed quasi moritura credebant. Nec immerito eum saecularis gloria sibi a Christo praeripi timebat, quem inter reliquos ornatissimum invenit, velut unicum amplectebatur. 8. Verum fastidiebat adolescens, quo grandaevi delectabantur, tali se semper adhortatione compellans: « Delectat haec vita, sed decipit. Alia in ecclesiis praecepta recitantur; alia ibi in auribus mandata sonuerunt. Illic mo
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑ reb. ⁊ effusa ĩ illũ karitate
notũ om̃ib oratorie discipline.
quoꝵ laudandam receꝑint uita.
patͥam pͥus originem predicare:
fastigium nobilitatis est int̾
d̾i famulos computari: nͨ add̾e
trene originis declis nͥ contemp
stegiate. elegit sola xp̃i pater¬
nitate censeri. Pret̃mitto itaq
ꝯmemorare a uita illiꝰ scłarium
nobilitatẽ maiore gen̾ositate
pectoris fastiditam: nec placuisse
illũ sibi de suꝑuacuis suorum
honorib. qͥ per amorẽ u̾itatis
iam suos ñ optabat. Ad illud po¬
tus meus sermo festinat. qͣm
dulcissima infantia. qͣm mode¬
sta puericia. qͣm gͣuis adolescen¬
tia fuĩt : qͣm om̃s etatum gra¬
dus suꝑa uircute transcend̾it.
maiorq semꝑ inuentꝰ sit. Pror¬
sus diuino qͦdam pedagogio e¬
ducatũ putes. Intrauerat eñi
gr̃a sua om̃ium sensus. Wcũ
eum sibi xp̃c assumeret: cer¬
tatim in siuis om̃ib mundus
tenebat. Alios dulcedo sua alli¬

Expanded text:
bitur rebus, et effusa in illum charitate bitur rebus, et effusa in illum charitate notum omnibus oratoriae disciplinae, quorum laudandam receperint vitam, patriam prius et originem praedicare; o unum sumus; et fastigium nobilitatis est inter Dei filios computari, nec addere rrenae originis decus, nisi contemptstemmate elegit sola Christi paternitate censeri. Praetermitto itaque commemorare avita illius saecularium nobilitatem majori generositate pectoris fastiditam, nec placuisse illum sibi de supervacuis suorum honoribus, qui per amorem veritatis jam suos non optabat. Ad illud potius meus sermo festinat, quam dulcissima infantia, quam modesta pueritia, quam gravis adolescentia fuerit, quam omnes aetatum gradus supra virtutem transcenderit, majorque semper inventus sit, ut prorsus divino quodam paedagogio educatum putem. Intraverat enim gratia sua omnium sensus; et cum eum sibi Christus assumeret, certatim in suis omnibus mundus tenebat. Alios dulcedo ipsius obli
Abbreviated transcription (Latin):
fine laudat᷑. Uñ ⁊ in alio loco. Ne
laudes homine ĩ uita sua. W it̾m.
Ante mortẽ ne laudaũus q̃nqͣm.
T̃anqͣm si dic̾et. Lauda pꝰt mortẽ.¬
Inuiuentis eñĩ laudib. ⁊ laudato
locꝰ uane exultatõnis offert᷑: et
laudatori maxime nota asseneiti¬
onis affigit᷑. Multis eñi modis
utile ẽ laudare defunctũ. Pri¬
mum qr dum ab est cui gratifi¬
cari laudatõne possimꝰ: necesse
ẽ ut ad largitorem gr̃e d̾m laus
res sua laude ꝑficiunt. Nec uere¬
bor ne nimis forsitan fauorabi¬
umq credid̾it. Non tñ ego inge¬
nii fiducia. neq fretꝰ eloquio. ad
attingendam tanti uiri tutam
manũ micto. qͣm siqͥs priscȩ elo¬
quentiȩ auctor accing̾et. non
solum nichil facundia ornaros:
s uictꝰ mat̾ie mole succũberet.
Uest̾ me amor ꝓuocat. ux affectꝰ
de illo aliqͥd loquendifiduciam
subministrat. Animabit᷑ ut cre
tis ingenir. ⁊ qd̾ iacet u̾bis eleua¬

Expanded text:
fine laudatur. Unde et in alio loco: Ne fine laudatur. Unde et in alio loco: Ne laudes hominem in vita sua. Et iterum: Ante mortem ne laudes quemquam ; ac si dicat: Lauda post morteViventis enim laudibus laudato locus vanae exsultationis offertur, et laudatori maxime nota assentationis affigitur. 6. Multis enim modis utile est laudare defunctum. Primum, quia dum abest cui gratificari laudatione possumus, necesse est ut ad largitorem gratiae Deum laus res sua laude proficiunt. Nec vereor ne nimis forsitan favorabiumque crediderit. Non tamen ego ingenii fiducia, neque fretus eloquio, ad attingendam tanti Viri vitam manum mitto: quam si quis priscae eloquentiae auctor attingeret, non solum nihil facundia ornaret, sed victus materiae mole succumberet. Vester me amor provocat, vester affectus de illo aliquid loquendi fiduciam subministrat. Animabitur ipsiustis ingenii; et quod jacet verbis, eleva
Abbreviated transcription (Latin):
Ignoscite itaq si diripientib
sibi duob his affectib mentẽ
meam oris mei officiũ tanqͣm
Qͥcquid recordatõ in laudis par¬
tib suggerit: totũ sͥ int̃ dam¬
na numerans dolor uendicat.
Quanqͣm ⁊ si adesset mͥ serenitã
mentis. ⁊ famulatu idoneo m̃¬
ti lingua seruiret. nunqͥd abun¬
dantius laus eiꝰ ꝑferri sermoni¬
b meis pot̾at. quã ĩ ur̃is sen¬
sib manetꝰ Nemo ẽ ut puto
cui ñ illiꝰ uiri gr̃a maioroccur¬
rat. qͣm possit opulentissima
cuiꝰlibet ꝓferre facundia. Qa
gͦ ut scͥptura loquit᷑ memoria
iustoꝵ cũ laudib semꝑ ẽ. nec
pocest quisqͣm m̾itoꝵ illustri¬
um uiros ñ cũ laude memora¬
re : ꝓferam ut facultas dat᷑
aliqua ex his quȩ de illo dilecti¬
onis ur̃e corda meditant᷑. Ad iu¬
y quiqͥd sermoni meo expedire
difficile ẽ: ur̃a sibi pectora ꝓpͥis
cogitatõnib eloquent᷑. Scͥptu¬
ra qͦdam loco continet. Sapien

Expanded text:
Ignoscite itaque, si diripientibus Ignoscite itaque, si diripientibus sibi duobus his affectibus mentem meam, oris mei officium tamquamgruum negat. Quidquid recordatio in laudis partibus suggerit, totum hoc sibi inter damna numerans dolor vindicat. Quamquam etsi adesset mihi serenitas mentis, et famulatu idoneo menti lingua serviret, num abundantius laus ejus proferri sermonibus meis poterit, quam in vestris sensibus manet? Nemo est, ut puto, cui non illius viri gratia major occurrat, quam possit opulentissima cujuslibet proferre facundia. Quia ergo, ut Scriptura loquitur, memoria justorum cum laudibus semper est , nec potest quisquam meritorum illustrium viros non cum laude memorare, proferam, ut facultas datur, aliqua ex his quae de illo dilectionis vestrae corda meditantur. Adjut quidquid sermoni meo expedire difficile est, vestra sibi pectora propriis cogitationibus eloquentur. Scriptura quodam loco 1312 continet: Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
publicis fide¬
lium memori¬
is ꝯsecratum:
hos caducos uitȩ huiꝰ dies d̃s
indulserit. semꝑ quid̃ acerbita¬
tib grauis. plenus tam̃ ⁊ digni¬
tatis aduenit. Hodie ille sc̃ȩ
recordatõnis eccłiȩ huiꝰ pater.
corpore exut᷑. qͥcquid ad clau¬
sulam elocutionis adiecero ab¬
surdum pot̾it uidicari. Si enĩ
dixero ad astra migͣuit: ille
etiam dum in t̃ris moraretur.
int̃ splendidissima illa d̾i aftͣ¬
numeratꝰ ẽ. Addam. xp̃o asti¬
tit. Qndo aũt ei hic inuita
sua ñ astitit. cuiꝰ om̃is uita ilła
helye uocem habuit. uiuit
dñs cui asto hodie᷑ Dicam t̃¬
Similit᷑ itaꝙ qͣntum certo ani¬
mius meus habet. quicquid
de tali uiro dicendum octur¬
rerit: ip̃a sui magnitudine
congruo exitu caret. Compug¬
nant merorib gaudia. Talis
reminisci dulce ẽ: tali carere.
supplicium. Dupplex itaq ma¬
teria me ꝓuocat. Illinc me lau¬
dum suaꝵ gr̃a ad sermonem
trahit: hinc ad singultũ re¬
trahunt dampna ꝯmunia.

Expanded text:
publicis fidelium moeroribus consecratum, hos caducos vitae hujus dies Dominus indulserit, semper quidem acerbitatibus gravis, plenus tamen dignitatis adveniet. Hodie enim ille sanctae recordationis Eccorpore exutus est. Quidquid ad clausulam elocutionis adjecero, absurdum poterit judicari. Si enim dixero: Ad astra migravit, ille, etiam dum in terris moraretur, inter illa splendidissima astra Dei numeratus est. Addam: Christo astat? Quando autem ei in vita sua non astitit? Cujus omnis vita illam Eliae vocem habuit: Vivit Dominus cui asto hodie . Dicam: TerSimiliter itaque, quantum animus meus habet, quidquid de tali viro dicendum occurrerit, ipsa sui magnitudine congruo exitu caret. Compugnant moeroribus gaudia. Talem reminisci dulce est; tali carere supplicium. 2. Duplex itaque materia me provocat. Illinc me laudum suarum gratia ad sermonem trahit; hinc ad singultus retrahunt damna communia.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posset: deposita clamide ui¬
rum sc̃m in ꝓpͥas ulnas susci¬
piens. de basilica absportarit.
Int̃ płimos sane qͥ ibidem ad¬
epti sunt sanitatẽ: senex qͥd̾a
ꝑaliticꝰ de uicinia illa homo
notꝰ ⁊ honoratꝰ multis suorũ
p̃cib. ⁊ ñ sñ multo labore in¬
troductꝰ est ad hominem dei.
A quo pͦt breuissimã ut sole¬
bat orationem erectꝰ ꝑtinꝰ et
sanatꝰ: ñ mͦ incolumis. s et
fortis apparuit: ut posses cre¬
dere si uideres. ñ tã alt̾atũ ho¬
minem ẽẽ. qͣm alterũ. Iamq
eo uirilit̾ ꝓcedente ꝑabant a¬
lii tollere lectũ eiꝰ in qͦ aduectꝰ
erat. cũ reuocans eũ unꝰ ex cir¬
stantib hugo tullensis eccłe
archidiaconꝰ euangłici illius
in humeros eiꝰ dimisit eum.
lib̾e ꝓcedentem: s om̃is plebs
ut uidit. dedit laudem deo.
bidem etiã puer surdꝰ ⁊ mu¬
tus ex utero matris sue. sub¬
leuatꝰ ꝑ scalam. ⁊ in fenestra
accedens ad uirũ di sub ma¬

Expanded text:
non posset, deposita chlamyde Vinon posset, deposita chlamyde Virum sanctum in proprias ulnas suscipiens, de basilica exportarit. Inter plurimos sane qui ibi dem adepti sunt sanitatem, senex quidam paralyticus de vicinia illa, homo notus et honoratus, multis suorum precibus, non sine multo labore introductus est ad Hominem Dei: a quo post brevissimam, ut solebat, orationem erectus protinus et sanatus, non modo incolumis, sed et fortis apparuit, ut posses credere, si videres, non tam alteratum hominem esse, quam alterum. Jamque eo viriliter procedente parabant alii tollere lectum ejus in quo advectus erat, cum revocans eum unus ex circumstantibus Hugo Tullensis Ecclesiae archidiaconus, evangelici illius in humeros ejus, dimisit eum libere procedentem: et omnis plebs, ut vidit, dedit laudem Deo. Ibidem etiam puer surdus et mutus ex utero matris suae, sublevatus per scalam, et in fenestra accedens ad Virum Dei, sub ma
Abbreviated transcription (Latin):
te eo locuta. Oblatus ẽ claudꝰ.
et ambulauit: oblatus ẽ ei
pud spuensium ciuita¬
tem p̃sente romanorũ
rege conrado. qui di hominẽ
ab eccłia ad hospicium deuo¬
tissime deducebat: offerebant
puerum claudum. rogantes
ut ei manum ĩpon̾e dignaret᷑.
quẽ signatũ ꝓtinꝰ erigens. suꝑ
pedes statuit. ⁊ lib̾e gͣdiebatur:
in di laudem acclamantib u¬
niu̾sis.¬
tem in capella ep̃i ciuitatis ip̃iꝰ.
rege ip̃o uidente uisum reddidit
cece cuidam mulieri: o claudo
nato gressum donauit. Multa
quidem ⁊ alia in manu eiꝰ ibid̾e
xp̃c effecit: s ad exemplũ pau¬
ca sufficiant. N nullos enim
se deuotꝰ sius illi manib offe¬
rens: de multorũ curatiõe me¬
ruit gratulari. Nec mͦ apud
p̃dictam spirensium urbem
guntine diocesis locũ. ubi ĩ¬
num̾is uͥtutib idem di suus
effulsit. De tota siqͥdem regi¬
one quotqͦt paciebant᷑ affere¬
bant ad eum: ⁊ tantꝰ erat con¬
cursus ut p̃dictꝰ rex cũ aliq̃n
ppłm compͥmencem cohercere

Expanded text:
locuta est: oblatus est claudus, et ambulavit: oblatus est Apud Spirensium civitatem, praesente Romanorum rege Conrado, qui Dei Hominem ab ecclesia ad hospitium devotissime deducebat, offerebant puerum claudum, rogantes ut ei manum imponere dignaretur. Quem signatum protinus erigens, super pedes statuit, et libere gradiebatur, in Dei laudem acclamantibus universis. In capella episcopi civitatis ipsius, rege ipso vidente, visum reddidit caecae cuidam mulieri, et claudo nato gressum donavit. Multa quidem et alia in manu ejus ibidem Christus effecit, sed ad exemplum pauca sufficiant. Nonnullos etiam se devotus suis illi manibus offerens, de multorum curatione meruit gratulari. Nec modo apud praedictam Spirensium urbem, guntinae dioecesis locum, innumeris virtutibus idem Dei servus effulsit. De tota siquidem regione quotquot patiebantur, afferebant ad eum, et tantus erat concursus, 1142 ut praedictus rex cum aliquando populum comprimentem coercere
Abbreviated transcription (Latin):
ad eiꝰdem diocesim per¬
tinens ciuitatis: s płimum a
ciuitate remotꝰ. Ibi quoq sicut
⁊ in cȩteris illiꝰ ꝓuincie ꝑ que
transiit locis: multis in seruo
suo miracłis głificatꝰ ẽ ds. Ubi
etiam cecus natꝰ sub manu eiꝰ
uisum recepit.
tem alteri a natiuitate surdo
⁊ muto: auditꝰ redditꝰ ẽ ⁊ loq̃la.
In ciuitate etiã basilea cum ex
more sermonem habuisset ad
ppłm. ut impleret᷑ m eo qd̾ de
sc̃ĩs apłis legit᷑. qͥ uidelie pro¬
fecti p̃dicauerunt uͥq dño co

Expanded text:
pertinens civitatis, sed plurimum a civitate remotus. Ibi quoque, sicut et in caeteris illius provinciae per quae transiit locis, multis in Servo suo miraculis glorificatus est Deus: ubi etiam caecus natus sub manu ejus visum recepit. Item alteri a nativitate surdo et muto auditus redditus est et loquela. In civitate etiam Basilea cum ex more sermonem habuisset ad populum, ut impleretur in eo quod de sanctis Apostolis legitur, qui videlicet profecti praedicaverunt ubique, Do
Abbreviated transcription (Latin):
cellulam pauꝑis. Suadet redi¬
tum: s non ꝑsuadet. Instat tñ:
spondet opem: de effectu non
difficdere monet: dm̃̃ affutu¬
rum promitait. eui non pote¬
runt resistere omnes aduersa¬
rii eius. Proponit etiam oppres¬
sionem pauꝑum. patrieq ua¬
stationem: et non proficit. Ce¬
terum accedente mandato ep̃i
et malachie consilio de quib
ille pendebat totus. uix tan¬
dem acquiescit. Sequit᷑ rex
regem. et iuxta uerbum regis
sicut fuerat uoluntas in celo
tota facilitate pulsis predonib
reducitur homo in sua cum
exultatione suoꝵ: regnoq re¬
sticuitur suo. Bilexit̾ ex tunc
rex ille. et semper reueritus est
malachiam: eoq propensius qͦ
plenius in sc̃o uiro digna uene¬
ratione et amore compererat.
Cuius enim tantam meruit in
sua aduersitate familiaritatem:
sanctitatem ignorare ñ potuit.
Propterea magis in sua prosꝑi¬
tate ꝑpetib illum amicitiis de¬
uotisq colebat obsequiis. Et li¬

Expanded text:
cellulam pauperis: suadet redicellulam pauperis: suadet reditum, sed non persuadet. Instat tamen, spondet opem, de effectu non diffidere monet; Deum affuturum promittit, cui non poterunt resistere omnes adversarii ejus. Proponit etiam oppressionem pauperum patriaeque vastationem, et non proficit. 10. Caeterum accedente mandato episcopi et Malachiae consilio, de quibus ille pendebat totus, vix tandem acquiescit. Sequitur Rex Regem, et juxta verbum Regis, sicut fuerat voluntas in coelo, tota facilitate pulsis praedonibus, reducitur homo in sua cum exsultatione suorum, regnoque restituitur suo. Dilexit extunc Rex ille, et semper reveritus est Malachiam: eoque propensius, quo plenius in sancto viro digna veneratione et amore compererat. Cujus enim tantam meruit in sua adversitate familiaritatem, sanctitatem ignorare non potuit. Propterea magis in sua prosperitate perpetuis illum amicitiis, devotisque colebat obsequiis, et li
Abbreviated transcription (Latin):
dulcia faucib meis eloquia
tua suꝑ mel ori meo. Ad hec
ꝑ singulas noctes lacrimis su¬
is stratum suum rigabat. sed
et cotidiano aque frigroe balne¬
o. male calentem extinguebat
in carne libidinem. Et. orais
rex cum rege dicebat. Uide hu¬
militatem meam et laborem
meum: et dimitte uniuersa
delilicta mea. Et non amouit
d̾s orationem eius: et miscd̃ã
suam ab eo. Et exaudita est
oratio eius : et si secus quam
intenderet ipse. Nam his qui¬
dem sollicitus erat ꝓ anima su¬
.a. sed iuindex innocendie deus
hominib ostenoere uolens
qm̃ sunt reliquie homini paci¬
fico. parabat interim facere iu¬
dicium iniuriam patienti. qd̾
ille penitꝰ non sperabat. Et sus¬
citauit d̃s sp̃m uicini regis: neq
enim unum est hibernia reg¬
num. s diuisa in plura. Hic ita¬
q uidens que facta sunt. reple¬
tus est delo: et hinc quidem in¬
dignans p̃donum libertati et
rans regni desolationem. et re¬
gis deiectionem. descendit ad

Expanded text:
dulcia faucibus meis eloquia dulcia faucibus meis eloquia tua! super mel ori meo . Ad haec per singulas noctes lacrymis suis stratum suum rigabat: sed et quotidiano aquae frigidae balneo male calentem exstinguebat in carne libidinem. Et orans Rex, cum Rege dicebat: Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte universa delicta mea . Et non amovit Deus orationem ejus et misericordiam suam ab eo. Et exaudita est oratio ejus, etsi secus, quam intenderet ipse. Nam is quidem sollicitus erat pro anima sua: sed vindex innocentiae Deus, hominibus ostendere volens quoniam sunt reliquiae homini pacifico, parabat interim facere judicium injuriam patienti, quod ille penitus non sperabat. Et suscitavit Deus spiritum vicini regis: neque enim unum est Hibernia regnum, sed divisa in plura. Hic itaque videns quae facta sunt, repletus est zelo: et hinc quidem indignans praedonum libertati, etrans regni desolationem et Regis dejectionem, descendit ad
Abbreviated transcription (Latin):
te. et fratre facto superiori rex
pulsus regno confugit ad epis¬
copum malcum. Non tamen
ut ope illius regnum recupe¬
raret: sed magis princeps de¬
uotus dedit locum ire. et ne¬
cessi. tatem in uirtutem con¬
uertit. priuatam eligens du¬
cere uitam.Cunq ep̃s regem
suscipere debito honore para¬
ret.abnuit ille.se malle inqͥ¬
ens. tanquam unum ex illis
esse pauꝑib fratrib qui illi
adhererent: regium fastum
deponere: et commnuni pau¬
pertate fore contentum. ex¬
pectare potius domini uo¬
iuntatem. quam per uim
recipere regnum. nec uelle ꝓ
suo honore terreno. sanguiem
humanum effundere qͥ con¬
tra se clamet ad dm de terra.
Quo audito exultat ep̃e : et
admiratus deuotionem satis¬
facit uoto. Quid plura Tra¬
ditur regi paupercła domus
ad habitandum: et malachi¬
as in magistrum: ad uictũ
panis cum sale et aqua. Por¬
ro ad delicias sufficiebat regi
malachie presentia. uita atq
doctrina: ita ut diceret ei. Qͣm

Expanded text:
te, et fratre facto superiori, Rex te, et fratre facto superiori, Rex pulsus regno, confugit ad episcopum Malchum. Non tamen ut ope illius regnum recuperaret: sed magis princeps devotus dedit locum irae, et necessitatem in virtutem convertit, privatam 663 eligens ducere vitam. Cumque episcopus Regem suscipere debito honore pararet, abnuit ille, se malle inquiens tanquam unum ex illis esse pauperibus fratribus qui illi adhaererent, regium fastum deponere, et communi paupertate fore contentum, exspectare potius Domini voluntatem, quam per vim recipere regnum; nec velle pro suo honore terreno sanguinem humanum effundere, qui contra se clamet ad Deum de terra. Quo audito, exsultat episcopus, et admiratus devotionem, satisfacit voto. Quid plura? Traditur Regi paupercula domus ad habitandum, et Malachias in magistrum, ad victum panis cum sale et aqua. Porro ad delicias sufficiebat Regi Malachiae praesentia, vita atque doctrina, ita ut diceret ei: Quam
Abbreviated transcription (Latin):
cum sc̃s utriq auricule hinc
inde digitos immisisset. duos
quasi porcellos ex ipsis exire sen¬
serit. Pro his atq huusmodi
fama crebrescente: nom̃gran¬
de adeptus est. ita ut ad eum
scoti hiberniq confiuerent: ꝙ
tanquam unus omnium pat̾.
ab omnib coleretur. Ad hunc
ergo malachias accepta bene¬
dictione patris ẏmari. et ab
episcopo missus cum prosꝑe
peruenisset: benigne a sene sꝰ¬
ceptus est. Qui annos aliquot
cum eo mansit. ut ꝑ hanctem¬
poris moram hauriret pleni¬
us de pectore ueterano: sciers
scriptum. quia in antiquis est
sapientia. Sed ne hoc quoq
ad causam defuisse reor quod
magnus ille prouisor uniu̾soꝵ
uoluit seruum suum mala¬
chiam in loco tam celebri no¬
tum fieri omnib: qui erat
omnib profuturus. Nec enim
poterat non esse gratus. quib
notus fuisset. Ueniq unumin¬
terim accidit per quod ex aliqͣ
parte quod notum deo erat in
illo. manifestum fecit homĩb
germanum eius orta simulta¬

Expanded text:
cum sanctus utrique auriculae hinc cum sanctus utrique auriculae hinc inde digitos immisisset, duos quasi porcellos ex ipsis exire senserit. Pro his atque hujusmodi fama crebrescente, nomen grande adeptus est; ita ut ad eum Scoti, Hibernique confluerent, et tanquam unus omnium pater ab omnibus coleretur. Ad hunc ergo Malachias, accepta benedictione patris Imarii, et ab episcopo missus, cum prospere pervenisset, benigne a sene susceptus est: qui annos aliquot cum eo mansit, ut per hanc temporis moram hauriret plenius de pectore veterano, sciens scriptum: Quia in antiquis est sapientia . Sed nec hoc quoque ad causam defuisse reor, quod magnus ille Provisor universorum voluit servum suum Malachiam in loco tam celebri notum fieri omnibus, qui erat omnibus profuturus. Nec enim poterat non esse gratus, quibus notus fuisset. Denique unum interim accidit, per quod ex aliqua parte quod notum Deo erat in illo, manifestum fecit hominibugermanum ejus orta simulta
Abbreviated transcription (Latin):
ret. secus quam ritus hab̾et
uniuersalis eccłe: subiit ani¬
nium adire episcopum mal
informaret. Hic erat senex ple¬
nus dierum & uirtutum : et
sapientia dei erat in illo. Nati¬
one quidem hybernus. s ĩ an¬
glia conuersatus fuerat ĩ ha¬
bitu & ꝓposito monachili. Win¬
toniensi monasterio. Ue quo
assumptus est in ep̃m. in les¬
mor cruitatem mumunie: et
ipsa nobilior inter ceteras reg¬
ni illius. Ibi tanta ei desuper
collata est gr̃a: ut non mͦ ui¬
ta et doctrina. s et signis cla¬
reret. Quoꝵ duo pono exem¬
plicausa: ut omnib in no¬
tescat qualem inscientia sc̃oꝵ
malachias habuerit p̾ceptorẽ.
Querum mente captum ex
his quos lunatitos uocant: in¬
ter confirmandum sacra un¬
ctione sanauit. Hoc ita notũ
certumq fuit: ut illum mox
constituerit ostiarium domꝰ
sue: iuxeritq idem puer inco¬
lumis in eo officii usq ad uiri¬
lem ecatem. Surcdo auditum
restituit. in quo idem mirabi¬
le quiddam confessus est: qd

Expanded text:
ret secus, quam ritus haberet ret secus, quam ritus haberet universalis Ecclesiae, subiit animum adire episcopum Malcinformaret. Hic erat senex plenus dierum et virtutum, et sapientia Dei erat in illo. Natione quidem Hibernus, sed in Anglia conversatus fuerat in habitu et proposito monachali in Wintoniensi monasterio: de quo assumptus est in episcopum in Lesmor civitate Mumoniae: et ipsa nobilior inter caeteras regni illius. Ibi tanta ei desuper collata est gratia, ut non modo vita et doctrina, sed et signis clareret. Quorum duo pono exempli causa, et omnibus innotescat, qualem in scientia sanctorum Malachias habuerit praeceptorem. Puerum mente captum, ex his quos lunaticos vocant, inter confirmandum sacra unctione sanavit. Hoc ita notum certumque fuit, ut illum mox constituerit ostiarium domus suae, vixeritque idem puer incolumis in eo officio usque ad virilem aetatem. Surdo auditum restituit: in quo idem mirabile quiddam confessus est quod
Abbreviated transcription (Latin):
ppło suo. Et pro his om̃ib tra¬
debat uira celestia. optimꝰ le¬
gis lator: leges dabat plenaᷤᷤ
iusticie. plenas modestie et
honestatis. S et apłicas sancti¬
ones. ac decreca sc̃ors patrum:
p̃̾cipueq consuetudines sc̃e
romane eccłe in cunctis eccłiis
statuebat. Hinc est quod ho¬
dieq in illis ad horas canoni¬
cas cantatur et psallitur iux¬
ta morem uniuerse terre. nã
minime id ante fiebat. ne in
ciuitate quidem. Ipse uͦ ĩ ad¬
olescentia quantum didice¬
rat: et in suo cenobio moxcan¬
tari fecit : cum necdum in ci¬
uitate seu in ep̃atu uniuerso
cantare scirent uł uellent. De¬
inde usum saluberrimum
bant. aut negligebant: Mala¬
chias de nouo instituit. Et de
his ista pro exemplo sufficiant.
Nam et ꝑ totum hystorie tex¬
tum breuitatis studio pluri
ma preterimus.
zelus maximus circa cul¬
tum diuinoꝵ. et uenerationẽ
sacramentors ne forte de his
aliquid constitueret uel doce¬

Expanded text:
populo suo. Et pro his omnibus trapopulo suo. Et pro his omnibus tradebat jura coelestia optimus legislator. Leges dabat plenas justitiae, plenas modestiae et honesti. Sed et apostolicas sanctiones ac decreta sanctorum Patrum, praecipueque consuetudines sanctae Romanae Ecclesiae, in cunctis ecclesiis stutuebat. Hinc est, quod hodieque in illis ad horas canonicas cantatur et psallitur juxta morem universae terrae. Nam minime id ante fiebat, ne in civitate quidem. Ipse vero in adolescentia cantum didicerat, et in suo coenobio mox cantari fecit, cum necdum in civitate, seu in episcopatu universo cantare scirent, vel vellent. Deinde usum saluberrimum bant, aut negligebant, Malachias de novo instituit. Et de his ista pro exemplo sufficiant. Nam et per totum historiae textum, brevitatis studio plurima praeterimus. zelus maximus circa cultum divinorum et venerationem Sacramentorum, ne forte de his aliquid constitueret vel doce
Abbreviated transcription (Latin):
sine lege uiuenti. legem uite
et discipline. Suscepit ille
mandatum in omni alacri¬
tate : sicut erat sp̃u feruens.
nec talentis incubans sed in¬
hians lucris. Et ecce lingue
sarculo cepit euellere. destru¬
ere. dissipare: de die in diem
factitans praua in directa. et
aspera in uias planas. Exulta¬
bat ut gigas: ad discurren¬
dum ubiq. Diceres ignem
urentem in consumendo cri¬
minum uepres: diceres secu¬
rim uel asciam in deiciendo
plantationes malas. Extirpa¬
re barbaricos ritus: plantare
eccłi asticos. Neternosas om̃s.
neq enim pauce inueniebatt᷑
abolere supersticiones: seu¬
quaslibet ubicunq dep̃ben¬
disset malignitates immissas
per angłos malos. Deniq quȩx¬
quid incompositum. quicqͥd
indecorum. quicquid diftor¬
tum obuium habuiasset ñ
parcebat oculus eiuis: sed ue¬
lut grando grossos e ficubus.
et sicut puluerem uentus afa¬
cie terre.sic coram facie sua e¬
iusmodi nitebatur totum ꝓ
uirib exturbare ac delere de

Expanded text:
sine lege viventi, legem vitae sine lege viventi, legem vitae et disciplinae. Suscepit ille mandatum in omni alacritate, sicut erat spiritu fervens; nec talentis incubans, sed inhians lucris. Et ecce linguae sarculo coepit evellere, destruere, dissipare, de die in diem factitans prava in directa, et aspera in vias planas. Exsultabat ut gigas ad discurrendum ubique. Diceres ignem urentem in consumendo criminum vepres. Diceres securim vel asciam in dejiciendo plantationes malas, exstirpare barbaricos ritus, plantare ecclesiasticos. Veternosas omnes neque enim paucae inveniebantur abolebat superstitiones, seuquaslibet, ubicunque deprehendisset, malignitates immissas per angelos malos. 7. Denique quidquid incompositum, quidquid indecorum, 662 quidquid distortum obvium habuisset, non parcebat oculus ejus: sed velut grando grossos e ficubus, et sicut pulverem ventus a facie terrae, sic coram facie sua hujusmodi nitebatur totum pro viribus exturbare ac delere de
Abbreviated transcription (Latin):
na eius indignitatem ut sibi
iud ebatur officii exhorrens:
quid facis inquit o insane. Ii¬
mite mortuos sepelire mor¬
tuos suos. Et hoc illi cotidie
exprobrans ingerebat. s respon¬
debatur mulieri stulte iuxta
stulticiam suam. Misera. tu
eloquii casti uocem tenes: s
uirtutem ignoras. Ita mini¬
sterium ad quod cõactus ac¬
cesserat: deuotus tenuit. inde¬
fessus exercuit. Unde et censu¬
erunt etiam sacerdotale offi¬
cium imponendum illi. Et
factum est ita. Erat autem cũ
sacerdos ordinatus est annis
der canonum formam proces¬
sisse uidetur. ut uere uidetur
siquidem infra uicesimum.u.
annum leuiticum ministeri¬
um infra tricesimum adeptꝰ
est. sacerdotii dignitatem: do¬
nandum sane tum zelo ordi¬
natoris. tum meritis ordinati.
Ego uͦ istud nec in sc̃o redar¬
guendum: nec usurpandum
consulo ei qui sc̃s non fuerit.
N ec contentus ep̃c etiam ui¬
ces suas commisit ei: semina¬
re semen scm̃ in gente non
sancta: et dare rudi poplo. et

Expanded text:
na ejus indignitatem ut sibi na ejus indignitatem ut sibi videbatur officii exhorrens: Quid facis, inquit, o insane? dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Et hoc illi quotidie exprobrans ingerebat. Sed respondebatur mulieri, stultate juxta stultitiam suam: Misera, tu eloquii casti vocem tenes, sed virtutem ignoras. Ita ministerium, ad quod coactus accesserat, devotus tenuit, indefessus exercuit. Unde et censuerunt etiam sacerdotale officium imponendum illi. Et factum est ita. Erat autem, cum sacerdos ordinatus est, annos ter Canonum formam processisse videtur, ut vere videtur siquidem infra vicesimum quintum annum leviticum ministerium, infra tricesimum adeptus est sacerdotii dignitatem donandum sane tum zelo ordinatoris, tum meritis ordinati. Ego vero istud nec in sancto redarguendum, nec usurpandum consulo ei qui sanctus non fuerit. Nec contentus episcopus, etiam vices suas commisit ei, seminare semen sanctum in gente non sancta, et dare rudi populo, et
Abbreviated transcription (Latin):
terim solitarius: quia ce sine so¬
cio & sine exemplo. Quis enim
ante malachiam districtissimũ
uiri ꝓpositum uel cogitaret at m¬
tare: Nempe mirabile omnib
habebatur: non inutabile Mala¬
chias unitabile persuasit: seden¬
uo dum taxat ce tacendo. Intra
paucos dies habuit imitãtores
non paucos: prouocatos exem¬
plo sui. Ita qui primo solitariꝰ
sedit & unicus patris sui÷ fit
iam unus e multis: fit ex uni¬
genito primogenitus in mul¬
tis fr̃ib. Et ut prior in conuersiõe
cio supra omnes eminuit in
uirtute Et dignus uisus est
ep̃o pariter ce̾ magistro: qui
a diaconii gradum promoue¬
retur. Et coegerunt eum. h̾c
omne opus pietatis accinxit:
plus uͦ ad eas res in quib aliqua
iniuria uideretur. Deniq cura
erat ei maxima in sepeliendis de¬
functis pauperib: quod hoc sͥ
non minus humilitatem saꝑet
quam humanitatem. Nec defu¬
it nouo nostro tobye rediuiua
a muliere temptatio: immo a
serpente ꝑ mulierem. Germa¬

Expanded text:
terim solitarius, quia et sine soterim solitarius, quia et sine socio, et sine exemplo. Quis enim ante Malachiam districtissimum viri propositum vel cogitaret attentare? Nempe mirabile omnibus habebatur, non imitabile. Malachias imitabile persuasit, sedendo duntaxat, et tacendo. Intra paucos dies habuit imitatores non paucos, provocatos exemplo sui. Ita qui primo solitarius sedit, et unicus patris sui, fit jam unus ex multis, fit ex unigenito primogenitus in multis fratribus. Et ut prior in conversationcio supra omnes emicuit in virtute. Et dignus visus est episcopo pariter et magistro, qui ad diaconi gradum promoveretur. Et coegerunt eum. CAPUomne opus pietatis accinxit: plus vero ad eas res, in quibus aliqua injuria videretur. Denique cura erat ei maxima in sepeliendis defunctis pauperibus, quod hoc sibi non minus humilitatem saperet, quam humanitatem. Nec defuit novo nostro Tobiae rediviva a muliere tentatio, imo a serpente per mulierem. Germa
Abbreviated transcription (Latin):
plangere & dolere quõd uilec¬
tus omnib delicatusq ado¬
lescens durisse a deo laborib
mancipasset Alis suspicati le¬
uitatem ꝓpter etatem: diffide¬
re ue per seuerantia timere de
casu. Nonnulli temertatem
causantes. in dignari ce fre¬
mere in eum: quod supra e¬
tatem & iures in consulte rẽ
arduam fuisset aggressus.
Uerum ille sine consilio egit
nichil. Nam habuit consiliũ
homini si portauerit ugum
ab adolescentia. Et abdit. Se¬
debit solitarius & tacebit: quia
leuauit se supra se. Sẽdebat si¬
bi iuuenculus secus pedes yma¬
rii. hoc enim nomen uiro: &
aut discebat obedientiam. aut
se uidicisse docebat. Sẽdebat ut
quietus. ut mansuet᷑. Sedebat ũ
humilis. Sedebat & tacebat: sciens
silentium. Sedebat ut perseue¬
rans: tacebat ut uerecundus:
nisi quõd suo illo silentio ind̾i
aurib. loquebatur cum sc̃o da¬
iũd. Nolescentulus sũ ego
& contemptus. iustificationes tu¬
as non sumoblitus. Et sẽbͤat in¬

Expanded text:
plangere et dolere, quod dilecplangere et dolere, quod dilectus omnibus, delicatusque adolescens, duris se adeo laboribus mancipasset. Alii suspicati levitatem propter aetatem, diffidere de perseverantia, timere de casu. Nonnulli temeritatem causantes, indignari et fremere in eum, quod supra aetatem et vires inconsulte rem arduam fuisset aggressus. 661 Verum ille sine consilio egit nihil. Nam habuit consilium homini, si portaverit jugum ab adolescentia; et addit: Sedebit solitarius, et tacebit, quia levavit se supra se . Sedebat sibi juvenculus secus pedes Imarii hoc enim nomen viro, et aut discebat obedientiam, aut se didicisse docebat. Sedebat, ut quietus, ut mansuetus, ut humilis. Sedebat, et tacebat, sciens silentium : sedebat ut perseverans, tacebat ut verecundus, nisi quod suo illo silentio in Dei auribus loquebatur cum sancto David: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . Et sedebat in
Abbreviated transcription (Latin):
est habuerat dm̃: ⁊ ecce factus est de¬
nuo discipulus hominis. homo hu¬
milis imitis corde. Si uesciebamu̾.
hoc uelsolo nobis. ip̃e probauit.
egant hoc qui docere que non di¬
a dõ doctorem nichilomintis que¬
sunt hominẽ :i quidẽ catite ⁊ sapi¬
enter. Quid simile queso afferre
quibat in quo eque daret caperet¬
ue exꝑimentum ꝓfectus sui. Si
malachie eremplum eis ꝓmint¬
mo est: pauli opus attendant. Non¬
ne eugłm suum qd non ab honri¬
ne acceperat. s arp̃o cum homi¬
nibus tamen censuit conferendũ.
ẽ. nec ego. Siquis hoc sit. uiderit
ne non tam securitas. sit qͣm teme¬
ritas S hec alterius temponis. Nẽ
uͦ sonuit in cuntate quõd factũ e¬
rat: & commota uniuersa ẽ ãd in¬
opinatam uouitatem. S̾tupebant
autem omnes & mirabautur
uirtutem: eoq amplius quo m¬
nus usitatã. in gente fera. Ui¬
ueres tunc reuelari exmultoꝵ
cordibus cogitiones Pleriq hu¬
mano affectu pensantes factũ:

Expanded text:
est habuerat Deum: et ecce factus est deest habuerat Deum: et ecce factus est denuo discipulus hominis, homo mitis et humilis corde. Si nesciebamus, hoc vel solo nobis ipse probavit. Legant hoc, qui docere quae non dia Deo, doctorem nihilo minus quaesivit hominem, et quidem caute, et sapienter. Quid simile, quaeso, afferre quibat, in quo aeque daret caperetque exprimentum profectus sui? Si Malachiae exemplum eis pro minimo est, Pauli opus attendant. Nonne Evangelium suum, quod non ab homine acceperat, sed a Christo cum hominibus tamen censuit conferendum, est, nec ego. Si quis hoc scit, viderit, ne non tam securitas sit, quam temeritas. Sed haec alterius temporis. 5. vero sonuit in civitate quod factum erat, et commota est universa ad inopinatam novitatem. Stupebant autem omnes, et virtutem mirabantur, eoque amplius, quo minus usitatam in gente fera. Videres tunc revelari ex multorum cordibus cogitationes. Plerique humano affectu pensantes factum,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: ⁊ me pariter. Ee ego enim ip¬
sius. ꝑdo ipsam ad tempus amimã
meam: ne ꝑdam meternum. Et qd̾
sum ⁊ que habeo omnia. ubi mͥe
que salua uti in manui auctoris:
U trd ita ad seruandum sollicitus ad
retinendum potens ad restituendũ
fidelis. Seruabit tuto restitriet opor¬
tune. Sine me retractione do adser¬
uiendum illi de donis suis. Non po¬
test mperire ex omnibus que mo
puspietatis expendero. forte ⁊spera¬
re plus aliquit licet. Solet reddere
cum usura qui dat gratis. Ita est eci¬
am cumulabit ⁊ multiplicabit in
anima mea uirtutem. Hec cogita¬
mo inciuitate ardmaca ip̃a est in
merorabilis cas tigator corpiꝰ suu
ellam habens uirta ecłiam. in ea
manebat ieiuns ⁊ obsecrationib
seruuens die ac nocte Ad hunc se cõ.¬
tulit malachias formam uite ac¬
cepturus ab eo. qui inuum se tali
dampnauerat sepultura . E inde
humilitatem. Apͥmeua etate in
sc̃a arte magistrum qd̾ dubium ñ

Expanded text:
sunt, et me pariter. Et ego enim ipsunt, et me pariter. Et ego enim ipsius. Perdo ipsam ad tempus animam meam, ne perdam in aeternum. Et quod sum, et quae habeo omnia, ubi mihi aeque salva, uti in manu Auctoris? Quis ita ad servandum sollicitus, ad retinendum potens, ad restituendum fidelis? Servabit tuto, restituet opportune. Sine retractatione me do ad serviendum illi de donis suis. Non potest mihi perire ex omnibus, quae in opus pietatis expendero. Forte et sperare plus aliquid licet. Solet reddere cum usura qui dat gratis. Ita est. Etiam cumulabit, et multiplicabit in anima mea virtutem. » Haec cogitamo in civitate Ardmacha ipsa est, in um vitae, inexorabilis castigator corporis sui, cellam habens juxta ecclesiam. In ea manebat, jejuniis et obsecrationibus serviens die ac nocte. Ad hunc se contulit Malachias, formam vitae accepturus ab eo, qui vivum se tali damnaverat sepultura. Et vide humilitatem. A primaeva aetate in sancta arte magistrum quod dubium non
Abbreviated transcription (Latin):
olescentia erus cepit mani¬
festius apparere quid eẽtm homi¬
ne ⁊gr̃a dei m illo uacua non uide¬
ti. Uidens enim industrius adoles¬
cens quam in maligno munduis
positus sit ⁊ cogitans qualem sp̃m
accepisset: dicebat intrase Non est
sp̃s huius mundi iste. Quid isti ⁊ ilłs
Non est societas alteri ad alterum:
non plus quam luci ad tenebras.
Meris ex dõ est: iscio que ir illo dona
in nocentia mea inde continentie
decus:. inde iusticie fames: indeqͦ
illa eo securior qͦ secrecior gła est.
testimonium conscientie met
Li horum mͥ tutum sub pͥncipe mũ¬
di. Deinde habeo thesaurum hũc
infictili uale uerendum ne inpĩ¬
gat ⁊ frangatur:i effuindatur oleũ
leticie qd̾ porto. E quidem non ĩ¬
pingere inter sara ⁊ scopulos dist¬
orte ⁊ an fractuose me ⁊uite huruᷤᷤ
difficillimum. Ita ne inmomento
ꝑdam simul om̃s quib abinicio
p̃uentus sum. benedictiones dul¬
cedinis. Resigno illi pocius aquo

Expanded text:
olescentia ejus, coepit maniolescentia ejus, coepit manifestius apparere quid esset in homine, et gratia Dei in illo vacua non videri. Videns enim industrius adolescens, quam in maligno mundus positus sit , et cogitans qualem spiritum accepisset, dicebat intra se: « Non est spiritus hujus mundi iste. Quid isti, et illi? Non est societas alteri ad alterum, non plus quam luci ad tenebras. Meus ex Deo est, et scio quae in illo donat innocentia vitae  al. mea, inde continentiae decus, inde justitiae fames, inde quoque illa eo securior, quo secretior, gloria mea est, testimonium conscientiae meae. Nil horum mihi tutum sub principe mundi. Deinde habeo thesaurum hunc in fictili vase. Verendum ne impingat et frangatur, et effundatur oleum laetitiae quod porto. Et quidem non impingere inter saxa et scopulos distortae et anfractuosae viae et vitae hujus difficillimum. Itane momento perdam simul omnes, quibus ab initio praeventus sum, benedictiones dulcedinis? Resigno illi potius, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
bone s imagne inpuero dederit
insignespei. ¶ Excitus aliquã¬
do opinione cuiusdam magistri.
erat enim famosus in disciplin¬
is quas dicunt liberales: adiuit
illũ discendi cupiditate. Quippe
extrema iam puericie captans:
ad eas literas anhelabat. Intrans
uero domum uidit inirum lu¬
dentem subula: crebrisq sulcã¬
tem tractib nescio quo notabi¬
simodo parietem. E solo insu of¬
fensus puer serius qđ leuitatem re¬
doleret resiliuit abeo: ac deinceps
illum nec uidere curauit. Ita cum
eẽt studiosissimus literarum: p̃ ho¬
nesto tamen sp̃uit eas uirtutis ama¬
tor. Cali quodam p̃luctio puerp̃pa¬
rabatur adeum qui se manebat in
forciori etate conflictum. iamq ip̃e
ad uersarium ꝓuocabat. Eł mala¬
chie quidẽ puericia sicerat. Porro
adolescentiam simili transruit si¬
plicitate ipuritate: nͥ quod crescẽ¬
te etate. crescebat simul illi sapien¬
tia igr̃a apud dm̃ ⁊homines.
inc iam id est ab ineunte ad¬

Expanded text:
bonae, sed et magnae in puero dederit bonae, sed et magnae in puero dederit insigne spei. Excitus aliquando opinione cujusdam magistri erat enim famosus in disciplinis, quas dicunt liberales, adivit illum discendi cupiditate. Quippe extrema jam pueritiae captans, ad eas litteras anhelabat. Intrans vero domum, vidit virum ludentem subula, crebrisque sulcantem tractibus nescio quo notabili modo parietem. Et solo visu offensus puer serius, quod levitatem redoleret, resilivit ab eo, ac deinceps illum nec videre curavit. Ita cum esset studiosissimus litterarum, prae honesto tamen sprevit eas virtutis amator. Tali quodam praeludio puer praeparabatur ad eum, qui se manebat in fortiori aetate conflictum: jamque ipse adversarium provocabat. Et Malachiae quidem pueritia sic erat. Porro adolescentiam simili transivit simplicitate et puritate: nisi quod crescente aetate, 660 crescebat simul illi sapientia et gratia apud Deum et homines. 3. Hinc jam, id est ab ineunte ad
Abbreviated transcription (Latin):
as. meditari in lege. refici parcius.
orare frequentius. E quia eccłiam
frequentare nec uacabat ꝓpt̾stu¬
dium. ⁊ ꝓuerecundia non libe¬
bat leuare puras manus in om̃i
lo co ubi tamen secrete id posset¬
Iam tunc siquidem cautiusꝰ fuit
declinare uirus uirtutum ina¬
nẽ głam. Est uicus ꝓpe ciuitatẽ
in qua discebat puer: quo magist̾
enis frequenter ꝑ gere solitus erat.
illo solo comite. Illo euntib ambo¬
bus pariter. ip̃e ut postea referebat
retrahebat pedem. sistebat gradũ.
istans a tergo magistriallo quidẽ
non comꝑiente expansis in celum
manib rapium qͦdam mͦ ac uelu¬
ti iaculatam emitebat orationẽ:
i sic dissimulans magistrum denise¬
o sequebatur. Istius modi piofur¬
to:. puer septus eludebat comitem
pariter ⁊ magistrum. Non est dice¬
re omnia que eius pͥncipia colore
bone indolis decorauere:ad maioꝰ¬
ra atq utiliora currendum. Uñ
tamen refero adhuc quod hoc
meo quidem iudicio non modo

Expanded text:
as, meditari in lege, refici parcius, as, meditari in lege, refici parcius, orare frequentius. Et quia ecclesiam frequentare nec vacabat propter studium, et pro verecundia non libebat; levare puras manus in omni loco ad coelum, ubi tamen secrete id possetJam tunc siquidem cautus fuit declinare virus virtutum, inanem gloriam. 2. Est vicus prope civitatem, in qua discebat puer, quo magister ejus frequenter pergere solitus erat, ipso solo comite. Illo euntibus ambobus pariter, ipse, ut postea referebat, retrahebat pedem, sistebat gradum, et stans a tergo magistri, illo quidem non comperiente, expansis ad coelum manibus, raptim quodammodo, ac veluti jaculatam emittebat orationem: et sic dissimulans, magistrum denuo sequebatur. Istiusmodi pio furto puer saepius illudebat comitem pariter et magistrum. Non est dicere omnia, quae ejus principia colore bonae indolis decoravere: ad majora atque utiliora currendum. Unum tamen refero adhuc, quod hoc, meo quidem judicio, non modo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓlacte depectore materuo. aquas
sapiencie salutaris: ⁊i fiebat ind¬
es se ip̃o prudentior. Prudencior
dicam an sanctior. Utrumq si dire¬
ro non mepenitebit. ueritatem enĩ
dicam. Agebat senem morib an¬
nis puer. expers laciuie puerilis. sũ¬
ꝙ ex hoc cunctis eẽt reuerentie ⁊ stu¬
pori: ñ tñ inde ut assolet in solen¬
tior inueniebatur: s magis quietus
isubditus in omni mansuetudine.
Non inpaciens magisterii. non fugi¬
tans discipline. non lectionis fasti¬
diens. non ludorum deniq appetẽs:
qd̾ uł marime illa etas dulce ac fa¬
miliate habere solet. Ee proficiebat
supra omnes coetaneos suos: in ea
quidem literatura que illi compe¬
tebat etati. Nam in disciplina mo¬
rum ꝓfectuq uirtutum eciam suꝑ
omnes docentes sembreui enituit:
non tam matre tamen qͣm unctio¬
ne magistra. Hac sollicitante haud
segniter ⁊ indiuinis exercebatur:
petere secretum. anticipare uigili¬

Expanded text:
pro lacte de pectore materno aquas pro lacte de pectore materno aquas sapientiae salutaris, et fiebat in dies se ipso prudentior. Prudentior, dicam, an sanctior? Utrumque si dixero, non me poenitebit: veritatem enim dicam. Agebat senem moribus, annis puer, expers lasciviae puerilis. Cumque ex hoc cunctis esset reverentiae ac stupori, non tamen inde, ut assolet, insolentior inveniebatur; sed magis quietus et subditus in omni mansuetudine. Non impatiens magisterii, non fugitans disciplinae, non lectionis fastidiens, non ludorum denique appetens: quod vel maxime illa aetas dulce ac familiare habere solet. Et proficiebat supra omnes coaetaneos suos in ea quidem litteratura, quae illi competebat aetati. Nam in disciplina morum profectuque virtutum, etiam super omnes docentes se in brevi enituit, non tam matre tamen, quam unctione magistra. Hac sollicitante, haud segniter et in divinis exercebatur, petere secretum, anticipare vigili