comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tores nrõs ab eis qui foris sunt
talia sensisse creduntur & cum
magno eorum exitio dequorun¬
dam salute satagimus tam quam
indocti reprehenduntur Atque
respuuntur : Cum enim quem¬
quam denumero xpianorum in ea
re quam optime norunt errare
comprehenderint. It uanam sen¬
tentiam suam denostris libris
adserere quo pacto illis libris cre¬
diturisunt.  Deresurrectione
mostuorum & despe uita e
aeternae regnoque caelorum.
Quando dehis rebus quas iam
ex periri uel in dubitatis nume¬
ris percipere potuerunt. falla¬
citer putauerint esse conscrip¬
tos: Quid enim molestiae tris¬
titiaeque ingerant prudentib
fratribus temerarii prae sump¬
tores. satis dici non potest.
Cum siquando depraua & falsa
opinione sua reprehendi &
conuinci coeperint abeis qui
nostrorum librorum auctori¬
tate nontenentur addefen¬
dendum id quod leuissima
temeritate & apestis sima fal¬
sitate dixerunt . eosdem libros
scõs unde id probent proferre

Expanded text:
tores nostri ab eis, qui foris sunt, tores nostri ab eis, qui foris sunt, talia sensisse creduntur et cum magno eorum exitio, de quorum salute satagimus, tamquam indocti reprehenduntur atque respuuntur. cum enim quemquam de numero christianorum in ea re quam optime norunt errare conprehenderint et uanam sententiam suam de nostris libris adserere, quo pacto illis libris credituri sunt de resurrectione mortuorum et de spe uitae aeternae regnoque caelorum, quando de his rebus, quas iam experiri uel indubitatis numeris percipere potuerunt, fallaciter putauerint esse conscriptos? quid enim molestiae tristitiaeque ingerant prudentibus fratribus temerarii praesumtores, satis dici non potest, quod, si quando de praua et falsa opinatione sua reprehendi et conuinci coeperint ab eis, qui nostrorum librorum auctoritate non tenentur, ad defendendum id, quod leuissima temeritate et apertissima falsitate dixerunt, eosdem libros sanctos, unde id probent, proferre
Abbreviated transcription (Latin):
non repugnabit ad huc resta¬
bit quaerere utrum & aliud
non potuit. quod si & aliud po¬
tuisse in uenerimus incestum
erit quod nam eorum ille uoluerit
& utrum que sentiri uoluisse
Non in conuenienter creditur
si utrique sententiae c&eracis¬
cum stantia suffragatur.
Plerumque enim accidit ut aliquid
deterra decęlo de c& erismun¬
dihuius elementis demotu&
conuersione uel &iam magni¬
tudine & interuallis syderum
decestis defectibus solis ac lunȩ
decircuitibus annorum & tem¬
porum denaturis animalium
fruticum. lapidum . atq huus¬
modiceteris. &iam non xp̃ia¬
nus ita nouerit. ut cestissimarati¬
one uel ex perientia teneat.
Turpe est autemnimis & perni¬
tiosum ac maxime cauendum.
ut xp̃ianum dehis rebus quasi
secundum xpianas litteras lo¬
quentem. Ita delirare audeat
utquemadmodum dicitur. Toto
alius cȩlo errarẽ conspiciens risum
tenere uixpossit : Et nontam
molestumest quoderrans ho¬
mo deridetur. sed quod auc¬

Expanded text:
non repugnauerit, adhuc restanon repugnauerit, adhuc restabit quaerere, utrum et aliud non potuit. quodsi et aliud potuisse inuenerimus, incertum erit, quidnam eorum ille uoluerit; et utrumque sentiri uoluisse non inconuenienter creditur, si utrique sententiae cetera circumstantia subfragantur. Plerumque enim accidit, ut aliquid de terra, de caelo, de ceteris mundi huius elementis, de motu et conuersione uel etiam magnitudine et interuallis siderum, de certis defectibus solis ac lunae, de circuitibus annorum et temporum, de naturis animalium, fruticum, lapidum atque huiusmodi ceteris etiam non christianus ita nouerit, ut certissima ratione uel experientia teneat. turpe est autem nimis et perniciosum ac maxime cauendum, ut christianum de his rebus quasi secundum christianus litteras loquentem ita delirare audiat, ut, quemadmodum dicitur, toto caelo errare conspiciens risum tenere uii possit. et non tam molestum est, quod errans homo deridetur, sed quod auc
Abbreviated transcription (Latin):
se quae nr̃a est. cum potius
eam quae scripturarum est nos¬
tram esse uelle debeam us
Ponamus en imineo quodscrip¬
tumest. Dixit ds̃ fiat lux.
& facta est lux. alium sensisse
lucem corporalem factam. etali¬
um spiritalem. esse spiritalem
lucem increatura spiritali fides
nostra non dubitat. Esse autem
lucem spiritalem caelestem. Aut
&iam supra caelum. uel ante ce¬
lum cui succedere nox potuerit.
Tam diu non est contrafidem do¬
nec ueritate cestissima refella¬
tur. quod si factum fuerit non
hoc habebat scriptura diuina
sed hoc senserat humana igno¬
rantia: Siautem hociterum
esse cesta ratio demonstraue¬
rit. adhuc incestum erit utrũ
hoc in illis uerbis scõrum libro¬
rum scriptor sentire uoluerit
An aliud aliquid nonminus
uerum. quod sic& era contex¬
tio sermonis. Non hoc eum uo¬
luisse probauerit. Non ideo
falsumerit aliud quod ipse
intellegiuoluit. sed & uerum
& quod utilius cognoscatur
Si autem contextio scripturae hoc

Expanded text:
se, quae nostra est, cum potius se, quae nostra est, cum potius eam, quae scripturarum est, nostram esse uelle debeamus. Ponamus enim in eo, quod scriptum est: et dixit deus: fiat lux. et facta est lux, alium sensisse lucem corporalem factam et alium spiritalem. esse spiritalem lucem in creatura spiritali fides nostra non dubitat; esse autem lucem corporalem caelestem aut etiam super caelum uel ante caelum, cui succedere DOX potuerit, tamdiu non est contra fidem, donec ueritate certissima refellatur. quod si factum fuerit. non hoc habebat scriptura diuina, sed hoc senserat humana ignorantia. si autem hoc uerum esse certa ratio demonstrauerit, adhuc incertum erit, utrum hoc in illis uerbis sanctorum librorum scriptor sentiri uoluerit, an aliud aliquid non minus uerum. quodsi cetera contextio sermonis non hoc eum uoluisse probauerit, non ideo falsum erit aliud, quod ipse intellegi uoluit, sed et uerum et quod utilius cognoscatur. si autem contextio scripturae hoc
Abbreviated transcription (Latin):
peratis. sed sicut oua fouentur
ab alitibus ubicalor ille mater¬
nicorporis &iam formandis pul¬
lis quodam modo amminicula¬
tus ꝑquendam in suo genere di¬
lectionis affectum. Non itaq
persingulos dies istorum operũ¬
diuinorum. Tam quam tem po¬
rales uoces dĩ carnaliter cogite¬
mus. Non enim ad hoc ipsa dĩ
sapientia nostra in firmitate
suscepta uenit ad colligendos
sub alas suas filios hierus alem
quemadmodum gallina pullos
suos ut semper paruuli simus
sed ut malitia infantes. mente
esse pueri desinamus. & in re¬
bus obscuris. atq Anostris oculis
remotissimis. siqua inde &iam
diuina scriptura legerimus. quae
possint salua fide quaimbui¬
mur. alias atq. alias parere
sententias. innullam earum prȩ¬
cipiti ad firmatione ita proicia¬
mus ut si foste diligentius dis¬
cus saueritas eam recte labe fac¬
tauerit corruamus. non prosen¬
tentia diuinarum scripturarũ.
Sed pronostra ita dimicantes ut
eam uelimus scripturarumes¬

Expanded text:
peratis, sed sicut oua fouentur peratis, sed sicut oua fouentur ab alitibus, ubi calor ille materni corporis etiam formandis pullis quodammodo adminiculatur per quendam in suo genere dilectionis adfectum. non itaque per singulos dies istorum diuinorum operum tamquam temporales uoces dei carnaliter cogitemus. non enim ad hoc ipsa dei sapientia nostra infirmitate suscepta uenit ad conligendos sub alas suas filios Hierusalem quemadmodum gallina pullos suos, ut semper paruuli simus, sed ut malitia infantes mente esse pueri desinamus. Et in rebus obscuris atque a nostris oculis remotisetiam divina legerimus, quae possint salva fide qua imbuimur, alias atque sententias, in nullam earum nos praecipiti adfirmatione ita proiciamus, ut, si forte diligentius discussa ueritas eam recte labefactauerit, corruamus, non pro sententia diuinarum scripturarum, sed pro nostra ita dimicantes, ut eam uelimus scripturarum es
Abbreviated transcription (Latin):
diurno: Cui utiq: nocti iamnihil
addendum ess& ingenere suo. quo
ess& speciosior siue distinctior
Uespera autem in toto illo triduo
antequam fierent luminaria con¬
sum mati operis terminus. non ab¬
surde fortas se intellegitur.¬
omnia fusse rationis significatio. Sed ante om¬
nia mem inerimus. unde iam mul¬
ta diximus. nontem poralibus
quasi animi sui aut corporis mo¬
tibus operari dm̃ sicut operatur
homo uel angelus. sed aeternis atq
in commutabilibus & stabilibus
rationibus co aeterni sibi uer¬
bisui. et quodam ut ita dixerim
fotu pariter coaeterni scĩ sp̃s sui.
N am & illud quod pergrecam & la¬
tinam linguam dictum est despũ
dĩ quod suꝑ ferebatur superaquas.
secundum syrae linguae intel¬
lectum quae uicina est hebreae.
Nam hoc aquodam docto xp̃ia no
syro festur ex positum. non
super ferebatur. sed fouebat po¬
tius intellegi perhib&ur.
Nec sicut fouentur tumores Aut
uulnera incorpore aquis uel
frigidis uel calore congruo tem¬

Expanded text:
diurno: cui utique nocti iam nihil diurno: cui utique nocti iam nihil addendum esset in genere suo, quo esset speciosior siue distinctior. uespera autem in toto illo triduo, antequam fierent luminaria, consummati operis terminus non absurde fortasse intellegiturerationis significatio. Sed ante omnia meminerimus, unde iam multa diximus, non temporalibus quasi animi sui aut corporis motibus operari deum, sicut operatur homo uel angelus, sed aeternis atque incommutabilibus et stabilibus rationibus coaeterni sibi uerbi sui et quodam, ut ita dixerim, fotu pariter coaeterni sancti spiritus sui. nam et illud, quod per graecam et latinam linguam dictum est de spiritu dei, quod superferebatur super aquas, secundum syrae linguae intellectum, quae uicina est hebraeae — nam hoc a quodam docto christiano Syro fertur expositum — non superferebatur, sed fouebat potius intellegi perhibetur, nec sicut fouentur tumores aut uulnera in corpore aquis uel frigidis uel calore congruo tem
Abbreviated transcription (Latin):
matare ad hoc distincta est illa infor¬
mitas ut non in ea finis eẽt. sed adhuc
formanda restãr&ur percreaturas
c&eras iamcorporales : Itaq si postea¬
quam distincta eeñt illa diuisione
& uocabulis. Tunc dicer&ur.
Vidit ds̃ quia bonum est. haec¬
facta acciperemus signficari.
quibus iam in suo genere nihil
addendum eet̃: quia uero lucem
solam ita perfecerat. Uidit
ds̃ luceminquit quia bona est
& diuisione acnominibus discre¬
uit atenebris : Neque tunc dix¬
it. uidit ds̃. qui a bonum est.
Ad hoc enim erat informita silla
discreta. utadhuc inde alia forma¬
rentur. Namq: ista nox quae nob
notissimaẽ. facit enim eam su per
terram solis circuitus. quando
perluminarium distributionem
adiediuid&ur. Post ipsam diui¬
sionem diei & noctis dicitur. Vidit
ds̃ quia bonum est . Non enim
haec nox informis aliqua sub¬
stantia erat. Unde ad huc alia
informarentur. Sed spacium lo¬
ci plenum aerecarens lumine

Expanded text:
mata re ad hoc distincta est illa informata re ad hoc distincta est illa informitas, ut non in ea finis esset, sed adhuc formanda restaret per creaturas ceteras iam corporales. itaque si, posteaquam distincta essent illa diuisione et uocabulis, tunc diceretur: uidit deus, quia bonum est, haecfacta acciperemus significari, quibus iam in suo genere nihil esset addendum; quia uero lucem solam ita perfecerat, uidit deus, inquit, lucem quia bona est et diuisione ac nominibus discreuit a tenebris. neque tunc dixit: uidit deus, quia bonum est; ad hoc enim erat informitas illa discreta, ut adhuc inde alia formarentur. namque ista nox, quae nobis notissima est — facit enim eam super terras solis circuitus —, quando per luminarium distributionem a die diuiditur, post ipsam diuisionem diei et noctis dicitur: uidit deus, quia bonum est. non enim haec nox informis aliqua substantia erat, unde adhuc alia formarentur, sed spatium loci plenum aere, carens lumine
Abbreviated transcription (Latin):
atenebris distinctio est. lam rei
formate ab informi. appellatio
uero diei & noctis insinuatio distri¬
butionis est qua signific& urnihl
dm̃ inordinatum relinquere. Atq
ipsam in formitatem perquam res
despecie inspeciem modo quod am
transeundo mutantur. non eẽ
in dispositam neq defectus ꝓfectusq
creaturae. quibus sibim& tempo¬
ralia quaeq succedunt sine sub ple¬
mento eẽ decoris uniuersi: Nox
enim ordinatesunt tenebrae.
propterea uero cum facta ess& lux
dictumẽ uidit ds̃ lucem quia bonaẽ
cum hoc possit postomnia eiusdem
diei dicere. id est utcum ex plicass&
dix ds̃. fiatlux & facta est lux. Et
diui sit ds̃ inter lucem & tenebras.
et uocauit ds̃ lucem diem. ettene¬
bras uocauit noctem. Tunc dicer&
& uidit ds̃ quia bonumest. & dein¬
ceps adnecter&. Et factaẽ uespera
et factumest mane. sicut in alii sope¬
ribus facit quibus uocabula in pon&
Hicergo ꝓpterea nonita fecit. quõ a for¬

Expanded text:
a tenebris distinctio est iam rei a tenebris distinctio est iam rei formatae ab informi, appellatio uero diei et noctis insinuatio distributionis est, qua significetur nihil deum inordinatum relinquere atque ipsam informitatem, per quam res de specie in speciem modo quodam transeundo mutantur, non esse indispositam neque defectus profectusque creaturae, quibus sibimet temporalia quaeque succedunt, sine subplemento esse decoris uniuersi? nox enim ordinatae sunt tenebrae. Propterea uero cum facta esset lux, dictum est: uidit deus lucem quia bona est, cum hoc posset post omnia eiusdem diei dicere, id est, ut, cum explicasset "dixit deus: fiat lux. et facta est lux. et diuisit deus inter lucem et tenebras et uocauit deus lucem diem et tenebras uocauit noctem", tunc diceret: et uidit deus, quia bonum est, et deinceps adnecteret: et facta est uespera, et factum est mane, sicut in aliis operibus facit, quibus uocabula inponit. hic ergo propterea non ita fecit, quoniam a for
Abbreviated transcription (Latin):
Num quidiam erant peccatores &
stulti decidentes alum ine ueritatis.
Interquos & in eadem luce permanen¬
tes diuider& ds̃. tam quam interlucẽ
& tenebras. Et lucem uocans diẽ
actenebras noctem. ostender& se non
operatorem peccatorem. sedor dina¬
torem distributione meritorum.
Anhicdies totius temporis nomenẽ.
&omnia uolumina sacculorum.
hocuocabula includit. Ideoq non
dictus primus. sed unus dies:. Et
factaẽ uespera. Et factum est
inquit manedies unus. Vt per
hoc quod factaẽ uespera peccatũ
rationalis creaturae: quod aũt fac¬
tumest mane renouatio eius signi¬
ficata uideatur. Sed haec alle¬
goriae propheticae disputatio
est quam nonisto sermone susce¬
pimus : In stituimus enim de
scripturis nunclo qui. secundum
ꝓpri&atem rerum gestarum. Non
secundum enigmata futurarum
Ergo adrationem factarum con¬
ditarumq: naturarum. quomodo
in uenimus uespera & mane in luce
spiritali. Andiuisio quidem lucis

Expanded text:
numquid iam erant peccatores et numquid iam erant peccatores et stulti decidentes a lumine ueritatis, inter quos et in eadem luce permanentes diuideret deus, tamquam inter lucem et tenebras, et lucem uocans diem ac tenebras noctem ostenderet se non operatorem peccatorum, sed ordinatorem distributione meritorum ? an hic dies totius temporis nomen est et omnia uolumina saeculorum hoc uocabulo includit ideoque non dictus est primus, sed unus dies? et facta est enim uespera, et factum est, inquit, mane dies unus, ut per hoc, quod facta est uespera, peccatum rationalis creaturae, quod autem factum est mane, renouatio eius significata uideatur. Sed haec allegoriae propheticae disputatio est, quam non isto sermone suscepimus. instituimus enim de scripturis nunc loqui secundum proprietatem rerum gestarum, non secundum aenigmata futurarum. ergo ad rationem factarum conditarumque naturarum quomodo inuenimus uesperam et mane in luce spiritali? an diuisio quidem lucis
Abbreviated transcription (Latin):
tia. Cum enim aeterna illa & in com¬
mutabilis quaenon est facta sed ge¬
nita sapientia. inspiritales atq
rationales creaturas. sicut inani¬
mas scãs setrans fest ut illuminata¬
elucere possint : Fit in eis qua edã
luculentȩ rationis affectio. quae
potest accipi facta lux. cum dicer&
ds̃ fiatlux. Siiam erat creatura spi¬
ritalis quae nomine caeli significa¬
ta est in eo quod scriptumest. in
principio fecit ds̃ caelum & terram
non corporeum cȩlũ sed celum in¬
corporeum. Caeli corporei. hoc est
suꝑomne corpus. non locorum gra¬
dibus sed naturae sublimitate ꝓposi¬
tum: quo aũt modo simul potuit
fieri & quod illum in aretur & ipsa
illuminatio. ac diuerso temporenar¬
randa fuerit paulo ante diximus
cum demateria tractaremus. Sed
huic luci succedentem noctem ut
uespera fier&. quo pacto intellectu¬
risumus : A tenebris uero qualibus
talis lux diuidi potuit. dicente scriptura
Et diuisit ds̃ interlucem & tenebras

Expanded text:
tia. cum enim aeterna illa et incomtia. cum enim aeterna illa et incommutabilis, quae non est facta, sed genita sapientia, in spiritales atque rationales creaturas sicut in animas sanctas se transfert, ut inluminatae lucere possint, fit in eis quaedam luculentae rationis adfectio, quae potest accipi facta lux, cum diceret deus: fiat lux, si iam erat creatura spiritalis, quae nomine caeli significata est in eo, quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, non corporeum caelum, sed caelum incorporeum caeli corporei, hoc est super omne corpus non locorum gradibus, sed naturae sublimitate praepositum. quo autem modo simul fieri potuit, et quod inluminaretur et ipsa inluminatio, ac diuerso tempore narranda fuerit, paulo ante diximus, cum de materia tractaremus. Sed huic luci succedentem noctem, ut uespera fieret, quo pacto intellecturi sumus? a tenebris uero qualibus talis lux diuidi potuit dicente scriptura: et diuisit deus inter lucem et tenebras?
Abbreviated transcription (Latin):
istam emissionem contractionemq
lucis. ut diei noctisq uicissitudines
fierent ꝓbare possimus. lactufemĩ
radiorum ex oculis nr̃is ciuius dam
quidem lucis est iactus. & contrahi
potest. cuma erem qui est oculis nris
ꝓximus intuemur. & emitti cum
ad eandẽ rectitudinẽ quae sunt lon¬
ge posita ad tendimuf. Nec sane
cum contrahitur omnino cernere
quae lon ge sunt omnino desinit.
Sed ceste obscurius quam cum in ea
optutus emittitur. Sed tamen ea
lux quae in sensu uidentis est tam ex¬
igua doc&ur. ut nisi adiuu&ur ex¬
trarialuce niluidere possimus. Et
quõ discerni ab ea non potest quo
ex emplo demonstraripossit emis¬
sio in diem & contractio lucis in noetẽ.
sicut dixi repperire difficile ẽ. Siaũ
spiritalis lux facta ẽ cum dixit ds̃
fiat lux. non illa uero patri coae¬
terna intellegenda ẽ. perquem fac¬
ta sunt om̃a & quae in luminat om¬
nem hominẽ. sed illa dequa dicipo¬
tuit. prioromnium creataẽ sapien¬

Expanded text:
istam emissionem contractionemque istam emissionem contractionemque lucis, ut diei noctisque uicissitudines fierent, probare possimus. iactus enim radiorum ex oculis nostris cuiusdam quidem lucis est iactus et contrahi potest, cum aerem, qui est oculis nostris proximus, intuemur, et emitti, cum ad eandem rectitudinem quae sunt longe posita adtendimus. nec sane, cum contrahitur, omnino cernere, quae longe sunt, desinit, sed certe obscurius, quam cum in ea obtutus emittitur. sed tamen ea lux, quae in sensu uidentis est, tam exigua docetur, ut, nisi adiuuetur extraria luce, nihil uidere possimus; et quia discerni ab ea non potest, quo exemplo demonstrari possit emissio in diem et contractio lucis in noctem, sicut dixi, reperire difficile est. Si autem spiritalis lux facta est, cum dixit deus: fiat lux, non illa uera patri coaeterna intellegenda est, per quam facta sunt omnia, et quae inluminat omnem hominem, sed illa, de qua dici potuit: prior omnium creata est sapien
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. eam significari illis uerb
Terra aut̃ erat inuisibilis & in com¬
posita. et tenebrae erant super
ibi positum est despũ dĩ. C& era
rerum quidem uisi bilium uo¬
cabula. sed ad illam informita¬
tem ut tar dioribus poterat in¬
sinuandam. dicta intellegamus.
Quia haec duo elementa. idest
terra. Aqua. adaliquid faci en¬
dum operantium manibus trac¬
tabiliora sunt c&eris. Et ideo con¬
gruentius istis nominibus illam
sinuabatur informitas : Si hoc¬
ergo probabiliter dicitur. non
erat aliqua formãta moles quam
lux ex una paste illustrans exal¬
tera paste facer& tenebras. Vnde
nox possit diei succedere. Emissionẽ
uero contractionemq lucis illius. Si
uelimus diem noctemq intellegere:
nec causam uidemus curita fier&.
N on enim erant iam animalia quibus
haec uicissitudo salabriter ex hiber&ur
Et quibus postmodum ex ostis. percir¬
cuitum folis cernimus ex hiberi.
Necullum occurrer& exem plum quo

Expanded text:
dicitur eam significari illis uerbis: dicitur eam significari illis uerbis: terra autem erat inuisibilis et inconposita, et teneibi positum est de Spiritu Dei, caetera rerum quidem visibilium vocabula, sed ad illam informitatem, ut tardioribus poterat, insinuandam dicta intelligamus; quia haec duo terra et aqua, ad aliquid faciendum operantium manibus tractabiliora sunt ceteris, et ideo congruentius istis nominibus illa insinuabatur informitas: si ergo hoc probabiliter dicitur, non erat aliqua formata moles, quam lux ex una parte inlustrans ex altera faceret tenebras, unde nox posset die discedente succedere. Emissionem uero contractionemque lucis illius si uelimus diem noctemque intellegere, nec causam uidemus, cur ita fieret — non enim iam erant animalia, quibus haec uicissitudo salubriter exhiberetur et quibus postmodum exortis per circuitum solis cernimus exhiberi — nec ullum occurrit exemplum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
utrumq ds̃ fecerit & materiam
quam formauit. Et res inquas
eam formauit . & utrumq ascrip¬
tura diciopostuerit. Nec simul.
utrumq dici potuerit. prius
illud unde aliquid factum est
quam illud quod inde factum est
dici debuisse. quis dubit&.
Quia &iam cum dicimus materia
& formam utrumq. simuleẽ
intellegimus. nec utrumq simul
possumus enuntiare : Sicutaũ
in breuitate temporis contingit
cum duo ista uerba proferimus
ut alterum ante alterum profe¬
ramus. Ita in prolixitate narra¬
tionis. alterum prius quam alte¬
rum narrandum fuit. quam uis
utrumq: ut dictumest simulfece¬
rit ds̃. ut quod sola origine in faci
in narrando quia duaeres qua¬
rum &iam altera nullomodo
prior est. nominari simul non
possunt. quantominus simul.
narrari : Nonitaq dubitandum
est ita eẽ ut cumq istam in for¬
mem materiam propenihil.
ut non sit facta nisi adõ. Et reb
quȩ de illa formatesunt. simul.
concreata sit. Sed si credibiliter

Expanded text:
utrumque deus fecerit, et materiam, utrumque deus fecerit, et materiam, quam formauit, et res, in quas eam formauit, et utrumque ab scriptura dici oportuerit, nec simul utrumque dici potuerit, prius illud, unde aliquid factum est, quam illud, quod inde factum est, dici debuisse quis dubitet? quia etiam cum dicimus materiam et formam, utrumque simul esse intellegimus nec utrumque simul possumus enuntiare. sicut autem in breuitate temporis contingit, cum duo ista uerba proferimus, ut alterum ante alterum proferamus, ita in prolixitate narrationis alterum prius quam alterum narrandum fuit, quamuis utrumque, ut dictum est, simul fecerit deus, ut, quod sola origine prius esin narrando, quia duae res, quarum etiam altera nullo modo prior est, nominari simul non possunt, quanto minus simul narrari! non itaque dubitandum est ita esse utcumque istam informem materiam prope nihil, ut non sit facta nisi a deo et rebus, quae de illa formatae sunt, simul concreata sit. Sed si credibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
am noctem exalia parte consequen¬
ter circuire permitteret : Cum enm
totam terram adhuc aqua teger&.
nihil impediebat ut a quosa & glo¬
bosa moles exuna parte faceret
diem. lucis praesentia. exalia noc¬
tem lucis absentia. quae in eam
partem succederet a tempore ues¬
pertino ex quo lux in aliam decli¬
naret: Quo ergo congregatae st̃
aquae si totam terram prius occu¬
pauerunt illae scilicet quae de¬
tractae sunt. ut terra nuda retur
inquam partem congregatae sunt :
quo congregarentur: iam appare¬
bat arida. nec totum abyssus oc¬
cupabat. Si autem totum texe¬
rant quis erat locus quo collige¬
rentur. ut terrae ariditas appa¬
reret : num quid nam in altum con
Sienim quaeratur utrum uocem
de uerb̵ andeuoce uerba faciamꝰ
Non facile quisquam itatardom
genio repperitur . qui non poti¬
us uerba fieri deuoce respondeat.
Ita quamuis utrumq simul qui
loquitur faciat. quid unde faciat
naturali Attentioni satis appa¬
r&. quam obrem cum simul.

Expanded text:
am noctem ex alia parte consequenam noctem ex alia parte consequenter circumire permitteret? cum enim totam terram adhuc aqua tegeret, nihil inpediebat, ut aquosa et globosa moles ex una parte faceret diem lucis praesentia, ex alia noctem lucis absentia quae in eam partem succederet a tempore uespertino, ex qua lux in aliam declinaret. Quo ergo congregatae saquae, si totam terram prius occupaverant? illae scilicet quae detractae sunt, ut terra nudaretur, in quam partem congregatae sunt? quo congregarentur, jam apparebat arida, nec totum abyssus occupabat. Si autem totum texerant; quis erat locus quo colligerentur, ut terrae ariditas appareret? Numquidnam in altum consi enim quaeratur, utrum uocem de uerbis an de uoce uerba faciamus, non facile quisquam ita tardo ingenio reperitur, qui non potius uerba fieri de uoce respondeat: ita quamuis utrumque simul qui loquitur faciat, quid unde faciat, naturali adtentioni satis adparet. quamobrem, cum simul
Abbreviated transcription (Latin):
corporis tam magna fuerit ut oc¬
cupet spatium terrae. quantum ex
altera parte dies occupat. nox uo¬
catur: Neque enim omnes tene¬
brae nox. nam & inspeluncis am¬
plis. inquarum abdita lux iñ rum¬
pere per oppositam molem non sini¬
tur : Sunt utique tenebrae. quia
lux non est ibi. totumque illud spa¬
tium locus est carens luce. nec ta¬
men tales tenebrae acceperunt
uocabulum noctis. sed illae quae
in eam terrae partem succedunt.
unde remouetur dies : sicut non
omnis lux dies appellatur . Num
& lu nae lux est. & siderum & lu¬
cernarum & coruscationum &
quarum cumque rerum ita fulgen¬
tium. Sed illa lux appellatur dies.
cui nox praecedenti recedentique
succedit: sed si primaria lux illa
undique terrae molem circum¬
fusa contexerat. siuestaret sue
circiuret. non erat ex qua parte
ad mitteret noctem sibi succedere.
quia nusquam ipsa discedebat ut
ei faceret locum. An ex una paste
factura erat. ut ipsa circumiens &i¬

Expanded text:
corporis tam magna fuerit, ut occorporis tam magna fuerit, ut occupet spatium terrae, quantum ex altera parte dies occupat, nox uocatur; neque enim omnes tenebrae nox. nam et in speluncis amplis, in quarum abdita lux inrumpere per obpositam molem non sinitur, sunt utique tenebrae, quia lux non est ibi, totumque illud spatium locus est carens luce; nec tamen tales tenebrae acceperunt uocabulum noctis, sed illae, quae in eam terrae partem succedunt, unde remouetur dies. sicut non omnis lux dies appellatur — nam et lunae lux est et siderum et lucernarum et coruscationum et quarumque rerum ita fulgentium - sed illa lux appellatur dies, cui nox praecedenti recedentique succedit. Sed si primaria lux illa undique terrae molem circumfusa contexerat, siue staret siue circumiret, non erat, ex qua parte admitteret noctem sibi succedere, quia nusquam ipsa discedebat, ut ei faceret locum. an ex una parte facta est, ut ipsa circumiens eti
Abbreviated transcription (Latin):
cederent. & rursus accensam.
ut mane fieret: antequam hoc
solis officio gereretur: quod a
quarto die cepisse fieri. eadem
scriptura testatur : quod ante quã
fier& quod circuitu sibi potuerił
tres dies noctesque succedere. lu¬
cis quae primo facta est perma
nente natura. si lux corporalis
tune facta intellegenda est. &
inuenire & explicare difficile
est: nisi forte molem terrenam
& a quosam antequam esset ab
alterbtro utrumque discretum.
quod tertio die factum scribitur.
tenebras dm̃ appellasse. quis dix¬
erit propter crassiorem corpu¬
lentiam quam lux penetrare¬
non poterat. uel propter obscuris¬
simam umbram tantae molis. quã
necesse est ut ex altera parte ha¬
beat corpus si exalia parte lux fue¬
rit: adquem locum enim cuius lib&
corporis moles lucem per uenire
nonsinit. in eo loco umbra est. quo¬
niam locus carens ea luce qua in¬
iustraretur . nisi impedierit corp.
oppositum. hoc totum est quod
umbra dicitur : quae si pro mole

Expanded text:
cederent, et rursus accensam, cederent, et rursus accensam, ut mane fieret, antequam hoc solis officio gereretur, quod a quarto die coepisse fieri eadem scriptura testatur. Quod antequam fieret, quo circuitu sibi potuerint tres dies noctesque succedere lucis, quae primo facta est, pnente natura, si lux corporalis tunc facta intelligenda est, et invenire et explicare difficile est. Nisi forte molem terrenam et aquosam, antequam esset ab alterutro utrumque discretum, quod tertio die factum scribitur, tenebras Deum appellasse quis dixerit, propter crassiorem corpulentiam, quam lux penetranon poterat, uel propter obscurissimam umbram tantae molis, quam necesse est, ut ex altera parte habeat corpus, ex alia parte lux fuerit. ad quem locum enim cuiuslibet corporis moles lucem peruenire non sinit, in eo loco umbra est, quoniam locus carens ea luce, qua inlustraretur, nisi inpediret corpus obpositum, hoc totum est, quod umbra dicitur. quae si pro mole
Abbreviated transcription (Latin):
tura peracto circuitu. ut quider¬
go factus est sol in potestatem diei¬
qui luceret super terram. si lux¬
illa diei faciendo suffecerat: quae¬
dies etiam uocata erat: an illa pri¬
or regiones superiores a terra
longinquas in lustrabat. ut senti¬
ri non possit interris atque ita
oportebat solem fieri. per quem
dies inferioribus mundi partibus
appareret . potest & hoc dici. aue¬
tum esse fulgorem diei a sole edi¬
to. ut per illam lucem. minus ful¬
gens dies quam nunc est fuisse
credatur: etiam hoc aquodam dic¬
tum scio. primum naturam lucis
inductum in opere creatoris. cum
dictum est. fiat lux & facta est lux:
Postea uero quod delum in aribus
dicitur. quid ex ipsa luce factum
sit fuisse commemoratur: ordi¬
ne dierum : quo ui sum est creato¬
ri cuncta esse facienda: quae na¬
tura lucis. quo transierit facta
uespera. ut uicissim nox perage¬
retur. nec ille dixit nec facile in¬
uenire posse arbitror. neque
enim extinctum esse credendũ
est. ut nocturna & tenebrae suc¬

Expanded text:
tura peracto circuitu? Ut quid ergo factus est sol in potestatem diequi luceret super terram, si luxilla diei faciendo suffecerat, qudies etiam uocata erat? an illa prior regiones superiores a terra longinquas inlustrabat, ut sentiri non posset in terris, atque ita oportebat solem fieri, per quem dies inferioribus mundi partibus adpareret? potest et hoc dici auctum esse fulgorem diei sole addito, ut per illam lucem minus fulgens dies, quam nunc est, fuisse credatur. etiam hoc a quodam dictum scio primum naturam lucis inductam in opere creatoris, cum dictum est: fiat lux. et facta est lux, postea uero — quod de luminaribus dicitur — quid ex ipsa luce factum sit fuisse commemoratum ordine dierum, quo uisum est creatori cuncta esse facienda: quae natura lucis quo transierit facta uespera, ut uicissim nox perageretur, nec ille dixit nec facile inueniri posse arbitror. neque enim extinctam esse credendum est, ut nocturnae tenebrae suc
Abbreviated transcription (Latin):
dum erat. qua propter si spirita¬
lis lux primodie facta est. num¬
quid nam occidit. ut succeder&
nox: Si autem corporalis. quae¬
nam illa lux est. quam post occasũ
solis uidere non possumus. quia
nec luna erat ad huo. nec aliquae
stellae: aut si semper in ea parte
caeli est in qua solut non sit solis
lux sed quasi comes eius. eidem
ita coniuncta. ut discerni dinos¬
cique non possit. ad eandem re¬
ditur difficultatem soluendae
huius quaestionis. quia &ista lux.
eodem modo quo sol. tam quam
comes eius. ab occasu in ortum

Expanded text:
dum erat. Quapropter, si spiritadum erat. Quapropter, si spiritalis lux primo die facta est, numquid- , nam occidit, ut ei succederet nox? si autem corporalis, quaenam illa lux est, quam post occasum solis uidere non possumus, quia nec luna erat adhuc nec aliquae stellae? aut si semper in ea parte caeli est, in qua sol, ut non sit solis lux, sed quasi comes eius eidem ita coniuncta, ut discerni dinoscique non possit, ad eandem reditur difficultatem soluendae huius quaestionis, quia et ista lux eodem modo quo sol tamquam comes eius ab occasu in ortum
Abbreviated transcription (Latin):
tem .: Numquid nam ergo in ali¬
qua parte posituri sumus dm̃. ubi
ei uespera fieret. cum ab ea parte
in aliam partem lux abscederet.
nam & in libro qui appellatur eccle¬
siastes. Ita scriptum est. & oritur
sol & occidet sol. & in locum suum
ducit᷑. Hoc est in eum locum unde
ortus est: sequitur enim & dicit
ipse. oriens illuc uadit ad austrũ.
& circuit ad aquilonem: Australis
ergo pars cum habet solem nobis
dies est. cum autem partem aqui¬
lonis circuiens per uehitur . no¬
bis nox est. non tamen in alia par¬
te non est dies. ubi praesentia so¬
lis est: nisi forte poeticis figmen.¬
tis oor inclinandum est. ut cre¬
damus solem mari se in mergere.
atque inde lotum exalia parte
mane surgere: quam quam si ita
esset abyssus ipsa praesentia solis
in lustraretur. atque ibi esset di¬
es: possit enim & aquas in lumi¬
nare: quando ab eis non possit ex¬
tingui: sed hoc monstruosum est
suspicari : quid quod etiam sol non¬

Expanded text:
tem. numquidnam ergo in. parttem. numquidnam ergo in. parte aliqua posituri sumus deum, ubi ei uespera fieret, cum ab ea parte in aliam partem lux abscederet? nam et in libro, qui appellatur Ecclesiastes, ita scriptum est: et oritur sol, et occidit sol, et in locum suum ducit, hoc est, in eum locum, unde ortus est. sequitur enim et dicit: ipse oriens illuc uadit ad austrum et circuit ad aquilonem. australis ergo pars cum habet solem, nobis dies est, cum autem ad partem aquilonis circumiens peruenit, nobis nox est; non tamen in alia parte non est dies, ubi praesentia solis est: nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se inmergere atque inde lotum ex alia parte mane surgere. quamquam, si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis inlustraretur, atque ibi esset dies. posset enim et aquas inluminare, quando ab eis non posset extingui. sed hoc monstrosum est suspicari. quid? quod etiam sol non
Abbreviated transcription (Latin):
no. idest in commutabilis sapien¬
tiae internis aeternisque ratio¬
nibus non corporali uocis sono
uocauit ds̃ lucem diem. & tene¬
bras noctem: Rursus enim quae¬
ritur. si uerbis quibus utimur uo¬
cauit. qua lingua uocauerit
& quid opus erat sonis transeun¬
tibus. ubi cuius quam non erat
corporalis ullus auditus. & non
inuenitur
Andicendum est
quod cum cito per actum esset
hoc opus dĩ. tam diu stetit lux
non succedente nocte. donec diur
num spatium perageretur. et
tam diu mansit nox luci succe¬
dens donec spatium nocturni
temporis preteriret . & mane fi¬
eret diei sequentis. uno primo¬
que transacto. Sed si hoc dixe¬
ro. uereor nederidear. & abhis
qui certissime cognouerunt. et
abhis qui possunt facillime ad¬
uertere. quod eo tempore quo
nox apud nos est. eas partes mun¬
di praesentia lucis in lustret. per
quas sol ab occasu in ortum redit
Ac per hoc omnibus uiginti quattu¬
or oris. non de esse percircuitum
giri totius. alibi diem. alibi noc¬

Expanded text:
no, id est incommutabilis Sapientiae internis aeternisque rationibus, non corporali sono vocis, vocavit Deus lucem diem, et tenebras noctem. Rursum enim quaeritur, si verbis quibus utimur vocavit, qua lingua vocaverit; et quid opus erat sonis transeuntibus, ubi cujusquam non erat corporalis ullus auditus: et non invenitur. 21. An dicendum est, quod cum cito peractum esset hoc opus Dei, tamdiu stetit lux non succedenum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox luci succedens, donec spatium nocturni temporis praeteriret, et mane fieret diei sequentis uno primoque transacto? sed, si hoc dixero, uereor, ne deridear et ab his, qui certissime cognouerunt, et ab his, qui possunt facillime aduertere, quod eo tempore, quo nox apud nos est, eas partes mundi praesentia lucis inlustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoc omnibus uiginti quattuor horis non deesse per circuitum gyri totius alibi diem, alibi noc
Abbreviated transcription (Latin):
circum iens redit. & est in alia paste
mundi quo tempore pars ista
inqua sumus tenebrescit in noc¬
tem: ex quo cogit. quod absit in
una parte credere dm̃ fuisse.
quam partem lux ista desereret.
ut possit ei uespera fieri. anfor¬
te in ea parte lucem fecerat. Inqua
inqua facturus erat hominem. et
ideo cum ab ipsa parte lux illa de¬
cessisset uespera facta dicitur. eti¬
am cum in alia parte lux illa eẽt
quae inde discesserat. mane exor

Expanded text:
circumiens redit; et est in alia parte mundi, quo tempore pars ista in qua sumus, tenebrescit in noctem. Ex quo cogit, quod absit, in una parte credere Deum fuisse, quam partem lux ista desereret, ut posset ei vespera fieri. An forte in ea parte lucem fecerat, in qua facturus erat hominem; et ideo cum ab ipsa parte lux discessisset, vespera facta dicitur, etiam cum in alia parte lux illa esset, quae inde discesserat, mane exor
Abbreviated transcription (Latin):
diceremus forsitan intellec¬
tum sit. ita est detraduce
anima xpi ut non secum labẽ
prae uaricationis adtraxerit
Si autem sine isto reatu non¬
poss& inde esse non est inde
iam dec&erarum animarũ
adueritu. utrum exparentib
andesuper sit uincant qui
potuerint. ego ad huc inter
utrosq ambigo & moueor
aliquando. sic aliquando
autem sic saluo eo dũ taxat
utuel corpus eẽ animã. uel ali

Expanded text:
diceremus, forsitan intellecdiceremus, forsitan intellectum sit — ita est de traduce anima Christi, ut non secum labem praeuaricationis adtraxerit; si autem sine isto reatu nonposset inde esse, non est inde. iam de ceterarum animarum aduentu, utrum ex parentibus an desuper sint, uincant qui potuerint. ego adhuc inter utrosque ambigo et moueor aliquando sic, aliquando autem sic, saluo eo dumtaxat, ut uel corpus esse animam uel ali
Abbreviated transcription (Latin):
substantiã incrementis augeri
corporalib nec illi putauerunt.
quieam corpus existimant quo¬
rum inpaste sunt maxime. qui
eam exparentib creari opinant᷑.
proinde incorporis semine po¬
test eẽ uis inuisibilis quae in cor¬
poraliter numeros agit. non
oculis sed intellectu discernenda
humani qua utiq modulũ semi¬
nis incorporalit̃ excedit. satis os¬
tendit posse inde aliquid sumi
qđ ñ habeat illã uim seminalem
sed tantum corporalem substan¬
tiam quae diuinitus non depropa¬
gine concumbentium in carnẽ xp̃i
adsumpta atq formata est
Hoc aũ deanima quis ualeat ad¬
firmare quod utrumq habeat
& materiã seminis manifertam
& rationem seminis occultam
Sed quid laborem inrẽ quae
per suaderi uerbis nemini for¬
sitan potest. nisi tantum ac
tale ingenium sit quod pos¬
sit loquentis praeuolare
conatum. nec totum ex pec¬
tare a sermone. breuiter itaq:
colligamus si potuit & deani¬
ma fieri. quod cum decarne

Expanded text:
substantiam incrementis augeri substantiam incrementis augeri corporalibus nec illi putaverunt qui eam corpus existimant, quorum in parte sunt maxime qui eam ex parentibus creari opinantur. Proinde in corporis semine potest esse vis invisibilis, quae incorporaliter numeros agit, non oculis sed intellectu discernenda humani, quae utique modulum seminis incomparabiliter excedit, satis ostendit posse inde aliquid sumi quod non habeat illam vim seminalem, sed tantum corporalem substantiam, quae divinitus non de propagine concumbentium in carnem Christi assumpta atque formata est. Hoc autem de anima quis valeat affirmare, quod utrumque habeat et materiem seminis manifestam, et rationem seminis occultam? sed quid laborem in re, quae persuaderi uerbis nemini forsitan potest, nisi tantum ac tale ingenium sit, quod possit loquentis praeuolare conatum nec totum expectare a sermone? breuiter itaque conligam: si potuit et de anima fieri - quod cum de carne
Abbreviated transcription (Latin):
si trans scribitur. Medicam̃tũ
autem uulneris in eo quod
inde sine opere concupscenti¬
ali insola materiae corporali
ꝑdiuinã conceptionis formati¬
onisq rationem deuirgine ad¬
sumptus est propt̃ mostis si¬
ne iniquitate consortium. &
sine falsitate resurrectionis
exemplum. qua propter qđ
anim a xpĩ non sit extraduce
animae illius p̃uaricatricis puto
qđ &iã ipsi qui animarũ tradu¬
cẽ deferidunt consentiant. ꝑse¬
men quippe concũ bentis patris¬
transfundi &iam semen animae.
uolunt. a quo genere conceptionis
xp̃s alienus ẽ. Et quod in abra ham
si scđm animã fuiss& &iam ipse
decimatus ess&. Non esse autem
decimatum xpm̃ scriptura testa¬
tur. quae hinc quoq sacerdotiũ
eius a leuitico sacerdotio distin¬
guit Anfoste dicent sicut po¬
tuit ibi eẽ secundũ carnem &
non decimari. cur non &iam se¬
cundũ animã sine decimatione
potuerit. Hic respondetur
quia utiq simplicem animae

Expanded text:
si transcribitur; medicamentum si transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine assumtum est propter mortis sine iniquitate consortium et sine falsitate resurrectionis exemplum. quapropter quod anima Christi non sit ex traduce animae illius primae praeuaricatricis, puto quod etiam ipsi qui animarum traducem defendunt consentiant: per semen quippe concumbentis patristransfundi etiam semen animae uolunt, a quo genere conceptionis Christus alienus est; et quod in Abraham si secundum animam fuisset, etiam ipse decimatus esset: non esse autem decimatum scriptura testatur, quae hinc quoque sacerdotium eius a leuitico sacerdotio distinguit. An fotuit ibi esse secundum carnem et non decimari, cur non etiam secundum animam sine decimatione potuerit? Hic respondetur, quia utique simplicem animae
Abbreviated transcription (Latin):
ergo decimatus in abraham. Quili¬
c& scđm carnẽ tantũ. sic tamen
fuit in lumbis eius quẽ ad modũ
in sui patris &iam ipse abrahã.
idest quisic natus est ex patre
abraham quẽ ad modum desuo
patre natus ẽ abraham. ꝑ legẽ
scilic& in membris repugnantẽ
legi mentis. & in uisibilem con¬
cupiscentiã quam uis eam casta
& bona iura nuptiarum non si¬
nat ualere. nisi quantũ ex ea
possunt generis substituendo
prospicere. Non autem &ille
ibi decimatus ẽ cuius caroinde
non feruorem uulneris. sed ma.¬
teriem medicaminis traxit.
Nãcum ipsa decimatio ad p̃figu¬
randam medicinã ꝑtinuerit
illud in abrahȩ carne decimabat᷑
quod curabatur . ñ illud unde
curabatur. Eadem namꝙ. caro¬
ñ abrahae tantũ sed ipsius primi
terreniq: hominis simul habe¬
bat & uulnus puaricationis. &
medi cam̃tum uulneris. Vulnus
p̃uaricationis in lege membroꝵ
repugnante legis mentis. quae
ꝑ omnem inde propagatam
carnem seminali ratione qua¬

Expanded text:
ergo igitur decimatus in Abraham, qui liergo igitur decimatus in Abraham, qui licet secundum carnem tantum, sic tamen fuit in lumbis ejus, quemadmodum in sui patris etiam ipse Abraham, id est qui sic est natus de patre Abraham quemadmodum de suo patre natus est Abraham, per legem scilicet in membris repugnantem legi mentis et invisibilem concupiscentiam, quamvis eam casta et bona jura nuptiarum non sinant valere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere. Non autem et ille ibi decimatus est cujus caro inde non fervorem vulneris, sed materiem medicaminis traxit. Nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahquod curabatur, non illud unde curabatur. eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terrenique hominis simul habebat et uulnus praeuaricationis et medicamentum uulneris: uulnus praeuaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione qua
Abbreviated transcription (Latin):
Interim xpi animã ab origine
huius traducis ꝑ hoc testimoni¬
um secernere uolui. inuenient
isti quid eis ꝑ c&eris fostasse
respondeaut &dicant. quod
&iam ñ parum mou& quã uis
nullius hominis anima sit in
lumbis patris sui. scđm carnẽ
tamen in lumbis abrahȩ con¬
stitutũ leu̾i decimatũ &ibi con¬
stitutũ scđm carnẽ xp̃m non¬
decimatum. scđm rationem
uero illã seminalem ubi fuit
leui qua ratione ꝑ concubitũ
caro. Quaꝓpter nec leui nec
xps inlumbis abrahae scđm a¬
nimã. scđm carnẽ uero nec leui
& xp̃s. sed leui scđm concupiscen¬
cundum solam substantiã corpo¬
ralem. Cum enim sit insemine
& ui sibilis corpolentia &inuisibił
ham ł &iam ex ipso adam usq ad
corpus mariae. quia & ipsum eo
modo conceptum & ex ostum ẽ.
Ratio uero conceptionis eius ñ
a semine uiri. sed longe aliter
ac desuperuenit: ꝓinde scđm
hoc quod dematre accepit. &iã
in lumbis abrahȩ fuit Ille est

Expanded text:
interim Christi animam ab origine interim Christi animam ab origine huius traducis per hoc testimonium secernere uolui. inuenient isti, quid eis pro ceteris fortasse respondeant, et dicant, quod etiam me non parum mouet, quamuis nullius hominis anima sit in lumbis patris sui, secundum carnem tamen in lumbis Abrahae constitutum . Leui decimatum et ibi constitutum sdecimatum. Secundum rationem quippe illam seminalem ibi fuit Levi, qua ratione per concubitum caro. Quapropter nec Levi nec Christus in lumbis Abrahae secundum animam, secundum carnem vero, et Levistus. Sed Levi secundum concupiscecundum solam substantiam corporalem. Cum enim sit in semine et visibilis corpulentia et invisibilis ham vel etiam ex ipso Adam usque ad corpus Mariae, quia et ipsum eo modo conceptum et exortum est,ratio vero conceptionis ejus, non a semine virili, sed longe aliter ac desuper venit. Proinde secundum hoc quod de matre accepit, etiam in lumbis Abrahae fuit. Ille est
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i a sacerdotio leui. qđ leui de¬
cimatus ẽ a melchisech cũ ess&
in lumbis abrahae ubi &xp̃s erat.
unde pariter decimati sunt. nisi
quia necesse ẽ intellegamus
secundũ aliquẽ modũ ibi xp̃m
ñ fuisse. quis autem neg& eum
scđm carnẽ ibi fuisse. ergo se¬
cundũ animã ibi non fuit
non est igitur anima xp̃i detra¬
duce prȩuaricationis adae.
Alioquin &iam ipsa ibi fuiss&.
hic ex istunt illi quitraducem
animarum defendunt. & di¬
cunt confirmatã esse senten¬
tiam suam. si leui constat &iã
secundum animam fuisse in
lumbis abrahae. in quo eum
decimauit melchisedech ut
possit ab eo xp̃s in ista decima¬
tione discerni. Qui quõ deci¬
matus ñ est & tamen in lum¬
bis abrahae secundum carnem
fuit. restat ut secundum animã
ibi non fuerit &ideo sit con¬
sequens utibi leui secundũ
animam fuerit . Noc ad me
non multum attin& quiutro¬
rumꝙ conlationẽ adhuc audi¬
re sum paratior quã utrorum¬
lib& iam confirmare sententiã.

Expanded text:
Christi a sacerdotio Leui, quod Leui decimatus est a Melchisedech, cum esset in lumbis Abrahae, ubi et Christus erat, unde pariter decimati sunt, nisi quia necesse est intellegamus secundum aliquem modum ibi Christum non fuisse? quis autem neget eum secundum carnem ibi fuisse? ergo secundum animam ibi non fuit. non est igitur anima Christi de traduce praeuaricationis Adae, alioquin etiam ipsa ibi fuisset. Hic existunt illi, qui traducem animarum defendunt, et dicunt confirmatam esse sententiam suam, si Leui constat etiam secundum animam fuisse in lumbis Abrahae, in quo eum decimauit Melchisedech, ut possit ab eo Christus in ista decimatione discerni: qui quoniam decimatus non est et tamen in lumbis Abrahae secundum carnem fuit, restat, ut secundum animam ibi non fuerit, et ideo sit consequens, ut ibi Leui secundum animam fuerit. hoc ad me non multum adtinet, qui utrorumque conlationem adhuc audire sum paratior quam utrorumlibet iam confirmare sententiam.