comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ locoꝵ spacia diffundi aciem m̃tissue. s in corporea potentia
stabiliri. Cui aspectui qm̃ multũ in imica st̃ phantas mata. que
de carnali sen su tracta imaginarie cogitatio nr̃a uersat & con¬
tinet. detestem᷑ istã heresem que suoꝵ phantasmatu fidẽ secuta
& diuina substantiã ꝑ locoꝵ spacia quã uis infinita ueluit in¬
formem molem disiecit atq diffundit. & eam ex una parte trun¬
cauit. ut inueniret locũ malo qđ uidere non potuit. ñ eẽ naturaᷤ
s contra natura. & ipsuꝰ malũ tanta specie & formis & pace partiũ
insingulis naturis uigente decorauit. quia sine his bonis nullã
poterat cogitare naturan. ut ea mala que ibi rep̾hendit. in nu¬
merabiliũ bonoꝵ copia sepeliant᷑. S huiꝰ uoluminis iste sit t̾minꝰ.
incet̾is cetera eiꝰ deliramenta dõ ꝑ mitterite atq ad iuuante arguant᷑¬

Expanded text:
per locorum spatia diffundi aciem mentis suae, sed incorporea potentia per locorum spatia diffundi aciem mentis suae, sed incorporea potentia stabiliri. Cui aspectui quoniam multum sunt inimica phantasmata, quae de carnali sensu tracta imaginarie cogitatio nostra uersat et continet, detestemur istam haeresim, quae suorum phantasmatum fidem secuta et diuinam substantiam per locorum spatia quamuis infinita uelut informem molem disiecit atque diffudit et eam ex una parte truncauit, ut inueniret locum malo, quod uidere non potuit non esse naturam, sed contra naturam, et ipsum malum tanta specie et formis et pace partium in singulis naturis uigente decorauit, quia sine his bonis nullam poterat cogitare naturam, ut ea mala, quae ibi reprehendit, innumerabilium bonorum copia sepeliantur. sed huius uoluminis iste sit terminus; in ceteris cetera eius deliramenta deo permittente atque adiuuante arguent
Abbreviated transcription (Latin):
q qđ queriniꝰ non accepit. Et in eo qđ accepit laudemꝰ dm̃. qui
tantũ speciei bonu̾ etiã huic quã uis infime dedit Nec ei tamen
ut amatores eiꝰ inhereamꝰ. s ut di laudatores ea trans grediam᷑.
ut supͣ eam collocati de illa iudicemꝰ. non ei connexi milla ui¬
dicemur. festinemꝰq ad illud bonuᷤ. qđ nec locis crassat᷑. nec tẽprẽ
uoluitur. & unde speciẽ formãq accipiunt. om̃s locales tẽpora
xp̃i qui ait. beati mrundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Non eni
eos ocłos ad illud bonł cernendũ p̾parari oportet. quib ista
hic habens. & alibi aliã. uerũ illũ aspectũ aciemq purgemꝰ. qͥ
cernitur quantũ inhac uita licet quid sit iustũ. qͥdpiũ. qͤ sit
sapientie pul chritudo. Que quisquis cernit. p̃ponit longe
omiu̾ localium spacioꝵ plenitudini. & sentit ut ista cernat. non

Expanded text:
quia quod quaerimus, non accepit; et in eo, quod accepit, laudemus deum, quia quia quod quaerimus, non accepit; et in eo, quod accepit, laudemus deum, quia tantum speciei bonum etiam huic quamuis infimae dedit. nec ei tamen ut amatores eius inhaereamus, sed ut dei laudatores eam transgrediamur, ut supra eam conlocati de illa iudicemus, non ei conexi in illa iudicemur. festinemusque ad illud bonum. quod nec locis grassatur nec tempore uoluitur et unde speciem formamque accipiunt omnes locales temporalnostri Iesu Christi, qui ait: beati mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. non enim eos oculos ad illud bonum cernendum praeparari oportet, quibus cernhic habens et alibi aliam. uerum illum aspectum aciemque purgemus, qua cernitur, quantum in hac uita licet, quid sit iustum, quid pium; quae sit sapientiae pulchritudo: quae quisquis cernit, praeponit longe omnium localium spatiorum plenitudini et sentit, ut ista cernat, non
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. tollit corruptio: Nlontollit. nisi ubi ꝑ mittit ds̃. Ibi aut̃ per¬
mittit. ubi ordinatissimu̾ & iustissimũ uidicat. ꝓ rerũ gradib
& ꝓ meritis animiarũ. Nã & species uocis emissa p̃terit. & silentio
cessione ꝑagit᷑ & modentis silentioꝵ inter uallis decent̾ suauitq
distinguitur. Ita sese habet etiã tẽporaliũ naturaruiꝰ infima pul¬
chritũdo. ut rerũ transitu ꝑ agatur. & distinguat᷑ morte nas¬
centiuꝰ. Cuiꝰ pulchritudiuis orlinẽ & modos. si posset caꝑe sens
nr̃. atq memoria. ita uob placeret. ut defectus quib distinguit᷑.
nec corruptiones uocare audereinꝰ. Qđ aut̃ in eiꝰ pulchritudi¬
nis parte laboramꝰ. dũ nos fluentia desert̾ tẽporalia qͦ diligimꝰ¬
& peccatoꝵ penas luimꝰ. & sẽpiterna diligere cõmonemur. Ngͦ
in hac pulchritudine queramꝰ qđ non accepit. Que idõ infima ẽ.

Expanded text:
dedit, tollit corruptio? non tollit, nisi ubi permittit deus; ibi autem perdedit, tollit corruptio? non tollit, nisi ubi permittit deus; ibi autem permittit, ubi ordinatissimum et iustissimum iudicat pro rerum gradibus et pro meritis animarum. nam et species uocis emissae praeterit et silentcessione peragitur et moderatis silentiorum interuallis decenter suauiterque distinguitur. ita sese habet etiam temporalium natururum infima pulchritudo, ut rerum transitu peragatur et distinguatur morte nascentium. cuius pulchritudinis ordinem et modos si posset capere sensus noster atque memoria, ita nobis placeret, ut defectus, quibus distinguitur, nec corruptiones uocare auderemus; quod autem in eius pulchritudinis parte laboramus, dum nos fluentia deserunt temporalia, quae diligimus, peccatorum poenas luimus et sempiterna diligere commonemur. Non ergo in hac pulchritudine quaeramus, quod non accepit; quae ideo infima est,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. Non puto usq adeo çȩcũ. & tardũ. ut dubitet qͥsibi eẽ respon¬
deat. Et nou sentiat quanto magis qͥoq corrũpitur. tantomagis
ad interitũ tendere.. Onic aut̃ qđ ad interitũ tendit. nonẽẽ ten
tanto quicqͥd tendere ut sitꝰ quanto aut̃ magis auget᷑ corruptio.
tantomagis tendere ut ñsit: qͥd dubites dicere iiuna quaq nat᷑a.
corruptibili. quid in ea sit ex deo. qͥd sit ex nichilo. cũ species sedm
naturam sit. corruptio contra naturã. qr species aucta cogit eẽ. &
dm̃ fateamur sũme eẽ. corruptio uꝰ aucta cogit non eẽ. & constat
qdđ non est nichil ẽ : Quid inquã dubitẽs dicere. in natura cor¬
ruptibili quã & naturã dicis. & corruptibilem dicis. qͥdsit ex deo
qͥd exnichilo: Et qͥd qͦris dõ uaturã contrariã. quẽ sic confiteris
sũme eẽ. ut des ei non cẽ contrariũ: Curgͦ inqͥs. qđ nature dedit

Expanded text:
esse, non puto usque adeo caecum et tardum, ut dubitet, quid sibi ipse responesse, non puto usque adeo caecum et tardum, ut dubitet, quid sibi ipse respondeat. et non sentiat, quanto magis quidque corrumpitur, tanto magis ad interitum tendere; omne autem quod ad interitum tendit, non esse tendetanto quidque tendere. ut sit; quanto magis augetur corruptio, tanto magis tendere, ut non sit: quid dubitas dicere in unaquaque natura corruptibili, quid in ea sit ex deo, quid sit ex nihilo, cum species secundum naturam sit, corruptio contra naturam ? quia species aucta cogit esse et deum fatemur summe esse; corruptio uero aucta cogit non esse, et constat, quod non est, nihil esse: quid, inquam, dubitas dicere, in natura corruptibili, quam et naturam dicis et corruptibilem dicis, quid sit ex deo. quid sit ex nihilo? et quid quaeris deo naturam contrariam. quem si confiteris summe esse, uides ei non esse contrarium ? Cur ergo, inquis, quod naturae deus
Abbreviated transcription (Latin):
non dũ creclit ex nichilo eẽ corruptionẽ. ꝓponat sibi hec duo: eẽ
& non eẽ: quasi ex diuersis partib intelligendi grã. ut cũ tardis
tardiꝰ ambulemꝰ: deinde uelut in medio constituat aliquid. ut
puta corpus animantis. Et que erat secũ dũ format᷑ illuo corpus.
& nascitur. dũ augetur cius species. nutrit᷑ conualescit. roborat᷑
decoratur. firmatur. inquantũ manet. & in quantũ stabilitur.
inipsis etiã pͥmordiif. S quanto magis forma & specie & ualenti.
constabilitur atq firmat᷑. tanto magis fieri ut sit: & in eã partẽ
tendat. qua positũ ẽ. eẽ. Nc̃ gͦ incipiat corrũpi. debilitet᷑ omĩs ille
status. languescant uires. marcescat robur. forma fedetur. dissi¬
liat cõpago membroꝵ. contabescat & defluat concordia partuim
Querat etiã nc̃ ꝑ ista̾ corruptionẽ. quotendatur. utrũ eẽ an ñ

Expanded text:
nondum credit ex nihilo esse corruptionem, proponat sibi haec duo "esse" nondum credit ex nihilo esse corruptionem, proponat sibi haec duo "esse" et "non esse" quasi ex diuersis partibus intellegendi gratia, ut, cum tardis tardius ambulemus, deinde uelut in medio constituat aliquid, ut puta corpus animantis, et quaerat hoc secum, dum formatur illud corpus et nascitur, dum augetur eius species, nutritur, conualescit, roboratur, decoratur, firmatur, in quantum manet et in quantum stabilitur, in ipsis etiam primordiis, sed quanto magis forma et specie et ualentia constabilitur atque firmatur, tanto magis fieri, ut sit, et in eam partem tendat, qua positum est esse. nunc ergo incipiat corrumpi; debilitetur omnis ille status, languescant uires, marcescat robur, forma foedetur, dissiliat conpago membrorum, contabescat et diffluat concordia partium. quaerat etiam nunc per istam corruptionem quo tendat, utrum esse, an non
Abbreviated transcription (Latin):
rit. habet potestate animã mittere in gehennam: uoluntarie aut̃
corruptioni addi iudicio diuino penalem corruptionẽ. manifestissime
quib inuectionib isti impetũ facerent. accusantes. quasi corruptorẽ
dmꝰ. Qd u̾bũ metuentes multi latini interp̃tes. noluert̾ dicere cor
buli deuitarunt. Quã quã isti non minꝰ in ueherentur in ꝑ di¬
toremdm̃. si hoc in lege uetere aut ꝓpħis inuenirent. S grecis
exemplarib conuincuntur. in qͥb aꝑtissime scriptũ ÷ qͥsqͥs tẽplũ
dĩ corruꝑit. corrũpet illũ ds. Qđ siquis ab eis querat quomodo
dictũsit. ne corruptor putetur ds. ex ponunt statĩ. corrũpet
dictũ eẽ. corruptioni tradet. uł si qͦ aliomͦ posst. Quo animo sieent
inueterẽ legẽ. & multa ibi miranda intelligerent. & nondiĩ in¬
tellecta ñ cũ odio lacerarent. s cũ honore differrent. K. Qaut̃

Expanded text:
rit, habet potestatem animam mittere in gehennam. uoluntariae autem rit, habet potestatem animam mittere in gehennam. uoluntariae autem corruptioni addi iudicio diuino poenalem corruptionem manifestissime quibus inuectionibus isti inpetum facerent accusantes quasi corruptorem deum! quod uerbum metuentes multi latini interpretes noluerunt dicere „cobuli deuitarunt. quamquam isti non minus inueherentur in perditorem deum, si hoc in lege uetere aut prophetis inuenirent. sed graecis exemplaribus conuincuntur, in quibus apertissime scriptum est: quisquis templum dei corruperit. corrumpet illum deus. quod si quis ab eis quaerat quomodo dictum sit, ne corruptor putetur deus, exponunt statim "corrumpet" dictum esse: corruptioni tradet, uel si quo alio modo possunt. quo animo si essent in ueterem legem, et multa ibi miranda intellegerent et nondum intellecta non cum odio lacerarent, sed cum honore differrent. Si quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
adtende ut intellegas. Cũ dr̾ eniꝰ natura corruptibilis. ñ unu̾
s duo nomina audruimꝰ. Redde gͦ istissingłis illa singula. ut
cũ audis naturã ad dm̃ ꝑtineat. cii audis corruptibilem ad nichi¬
lũ. Ita tam̃ ut ipse corruptiones quã uis non sint ex dei arte. in
eiꝰ tam̃ potestate sint disponende prerũ ordine. & meritis ani¬
marũ. Ideo recte dicimꝰ ab illo eẽ p̃miũ. atq suppliciũ. Ita enĩ
non fec corruptionẽ. ut possit corruptioni eũ dare qͥ corrũpi
meruit. id ÷ quise ipse ceꝑit peccando corrũꝑe. ut cruciantẽ
sentiat corruptionẽ in uitꝰ qͥblandientẽ cõmisit uolens. Non
eni inuetere testam̃to tantti scriptii : ego facio bana. & condo
mala. sed euidentiꝰ innorio. ubi dnꝰs dicit. Nolite timere eos qͥ occidunt
corpus. & ampliꝰ uonhabent qđ faciant. s eũ timete. qͥ cũ corpꝰ occide¬

Expanded text:
adtende, ut intellegas. cum enim dicitur "natura corruptibilis," non unum, adtende, ut intellegas. cum enim dicitur "natura corruptibilis," non unum,  non unum, sed duo nomina audimus. redde ergo istis singulis illa singula, ut cum audis naturam, ad deum pertineat, cum audis corruptibilem, ad nihilum, ita tamen, ut ipsae corruptiones, quamuis non sint ex dei arte, in eius tamen potestate sint disponendae pro rerum ordine et meritis animarum. ideo recte dicimus ab illo esse praemium atque subplicium. ita enim non fecit corruptionem, ut possit corruptioni eum dare, qui corrumpi meruerit, id est qui se ipse coeperit peccando corrumpere, ut cruciantem sentiat corruptionem inuitus, qui blandientem commisit uolens. Non enim in uetere testamento tantum scriptum est: ego facio bona et condo mala, sed euidentius in nouo, ubi dominus dicit: nolite timere eos, qui corpus occidunt et amplius non habent, quid faciant, sed eum timete, qui cum corpus occide
Abbreviated transcription (Latin):
plicio mixta solatia. ut & laudares dĩ delectata ordine bonoꝵ.
& refugeres in et̾i exercitata exꝑim̃tismaloꝵ. Ita in quantutibi
t̾reua seruiunt. docent te eẽ dnãm suã. In quantũ aut̃ molesta
sunt. docent ut seruias dño tuo. Qua ꝓpt̾ quã uissit malũ cor¬
ruptio. & qua uis non ista a conditore naturaꝵ sed ex eosit qd
denichilo facte sunt. tam̃ ȩtiam ipsa illo regente & gub̾nante
om̃ia quȩ fecit. sic ordinata est. ut non noceat. nͥ naturis infumᷤ.
ad suppliciũ dap̾natoꝵ & exercitatione ad monitionẽq redeun¬
tium. ut inhereant dõ incorruptibili. maneantq in corrupti.
Inquantũ enĩ nature sunt. fecit ds̃. Inquantũ aut̾ corruptibiles.
non ds̃ fecit. Non÷ eniꝰ ab illo corruptio. qui solus ÷ incorrup¬
tibilis. Si hec capis. grãs age deo. Si non capis. quiesce. Et noli
temere. ñdũ intellecta dap̃nare. supplexq illi qͥlum̃ ÷ mentis

Expanded text:
plicio mixta solatia, ut et laudares deum delectata ordine bonorum, plicio mixta solatia, ut et laudares deum delectata ordine bonorum, et refugeres in eum exercitata experimentis malorum. ita in quantum tibi terrena seruiunt, docent te esse dominam suam; in quantum autem molesta sunt, docent, ut seruias domino tuo. Quapropter quamuis sit malum corruptio et quamuis non sit a conditore naturarum, sed ex eo sit, quod de nihilo factae sunt, tamen etiam ipsa illo regente et gubernante omnia, quae fecit, sic ordinata est, ut non noceat nisi naturis infimis ad subplicium damnatorum et exercitationem admonitionemque redeuntium, ut inhaereant deo incorruptibili maneantque incorrupti, qin quantum enim naturae sunt, deus fecit; in quantum autem corruptibiles, non deus fecit; non est enim ab illo corruptio, qui solus est incorruptibilis. si haec capis, gratias age deo; si non capis, quiesce et noli temere nondum intellecta damnare subplexque illi, qui lumen est mentis,
Abbreviated transcription (Latin):
tibi tribueret dignitatẽ. qđ ds̃ qui solꝰ tibi naturalit̾ dominat᷑.
fecit aliabona quib tu quoq duãreris. Nec mireris qđ nẽ tͥ non
omimodo seruiunt. & te aliquando etiam cruciant. quia dñs
tuus maiorem habet potestate̾ in ea que tibi seruiunt quã tu ipse
tãquam inseruos seruoꝵ suoꝵ Quid gͦ mirũ. si tibi peocanti id ÷
non obtemperanti dũo tuo. penalia quib dominabaris effec¬
ta sunt: Quid enĩ tam iustũ: & quid iustiꝰ deo: Hoc nãq huma¬
na natura in adam meruit. De quo nẽ uon ÷ disputandilocꝰ.S
tam̃ dominator iustꝰ & iustis p̃miis. & iustis supplicus approbat᷑.
beatitate recte uiuentiũ. penaq peccantiuꝰ. Nec tam̾ sine miscłia
derelicta es. que certis rerũ temꝑoꝵq mensuris uocaris ut re¬
deas. Ita recto moderamine altissimi conditoris usq adbona t̾¬
rena ꝑuentii ÷ que corrũpuntur & reformant᷑. ut haberes sup¬

Expanded text:
tibi tribuerit dignitatem, quod deus, qui solus tibi naturaliter dominatur, tibi tribuerit dignitatem, quod deus, qui solus tibi naturaliter dominatur, fecit alia bona, quibus tu quoque dominareris. nec mireris, quod nunc tibi non omni modo seruiunt et te aliquando etiam cruciant, quia dominus tuus maiorem habet potestatem in ea, quae tibi seruiunt, quam tu ipsa, tamquam in seruos seruorum suorum. quid ergo mirum, si tibi peccanti, id est non obtemperanti domino tuo poenalia, quibus dominabaris, effecta sunt? quid enim tam iustum et quid iustius deo? hoc namque humana natura in Adam meruit, de quo nunc non est disputandi locus; sed tamen dominator iustus et iustis praemiis et iustis subpliciis adprobatur beatitate recte uiuentium poenaque peccantium. nec tamen sine misericordia derelicta es, quae certis rerum temporumque mensuris uocaris, ut redeas. ita recto moderamine altissimi conditoris usque ad bona terrena peruentum est, quae corrumpuntur et reformantur, ut haberes sub
Abbreviated transcription (Latin):
nitus in scripturis. & pͥmogenitꝰ¬
plenꝰ gra & ueritate. Et paulus dicit. ut sit ipse pͥmogeuitus
in multis fr̾ib Qđ si dixerinus n̾ iam eeñt istabona que denichilo
facta sunt. sed tantũ modo dei natura eẽt: inuidemus tantis boni
nalis aliquanto muiꝰ ẽẽ quã ds̃ est. & tnto minꝰ ut pꝰ istũ te meli
aliquid nonsit. Patere inquã & mitesce illi. ne te ad huc repellat
ininfima. ubi ꝑ angustias penales etiam atq etiam bonũ qͦ es
uilescat tͥ. Suꝑba es in diñ si indignaris qđ te ante cedit. & nimis
contumeliose de illo sentis. si non in effabilit̾ gratularis tã mag¬
nũ bonu̾ ẽẽ te. ut solussit ille prestantior. Quo constituto atꝙ¬
confirmato. illud ne dixeris me solam naturam ds̃ facere debuit.
nollem ut post me aliquid boni fieret. non qđ bonii ÷ pꝰ dñi.
iam debuit ẽẽ nouissimu. Et hinc maxime apparet. quantam

Expanded text:
nitus in scripturis et primogenitus in scripturis et primoget ueritate, et Paulus dicit: ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Quodsi dixerimus "non iam essent ista bona, quae de nihilo facta sunt, sed tantummodo dei natura esset", inuidebimus tantis bonis nalis, aliquanto minus te esse quam deus est, et tanto minus, ut post ipsum te melius aliquid non sit, patere, inquam, et mitesce illi, ne te adhuc repellat in infima, ubi per angustias poenales etiam atque etiam bonum, quod es, uilescat tibi. superba es in deum, si indignaris, quod te antecedit, et nimis contumeliose de illo sentis, si non ineffabiliter gratularis tam magnum bonum esse te, ut solus sit ille praestantior. quo constituto atque firmato illud ne dixeris: me solam naturam deus facere debuit; nollem, ut post me aliquid boni fieret. non enim quod bonum est post deum, iam debuit esse nouissimum. et hinc maxime adparet, quantam
Abbreviated transcription (Latin):
tio demonstrauit. nemo potest recte dicere. non fecisset ds̃ bona.
Si aut̾ dixerit sumae bona ea fecisset. oportet intelligat sũmum
honũ ipsũ eẽ. qui facit hec bona. Quid nali inquis fieret. si &
ista fierent sũme bona: Et tamen si quis ex nobis quereret accep¬
cepto & credito deo patre sũme bono. si eet̾ aliud sũme bonũ. unde ẽẽ
nobis pie uideretur. nullo mͦ recte responderemꝰ. nisi dedeo patre
factũ de nichilo. Et ideo & hoc su̾me id÷ incorruptibiliter bo¬
nu eẽ: Uideamꝰ que in iuste iuste flagitari. ut tã sũme bonasin
que fecit de nichilo. quã sume bonꝰ÷ quẽ dese genuit. Quẽ nisi
unũ genuisset. non id qđ ipse est genuisset. qr ipse unꝰ ÷ K. Qua¬
ꝓpter de unico quidẽ filio ꝑ quẽ facta sunt apatre omĩa bona
de nichilo. imperite atq impie fratres queruntur. nͥ ex eo
qđ in homiue apparere dignatus  est. Nã ideo & unige¬

Expanded text:
tio demonstrauit, nemo potest recte dicere "non fecisset deus bona"; tio demonstrauit, nemo potest recte dicere "non fecisset deus bona"; si autem dixerit "summe bona ea fecisset" oportet intellegat summum bonum ipsum esse, qui fecit haec bona. Quid mali, inquis, fieret, si et ista fierent summe bona? et tamen si quis ex nobis quaereret accepto et credito deo patre summo bono, si esset aliud summe bonum, unde esse nobis pie uideretur, nullo modo recte responderemus nisi de deo patrefactum de nihilo, et ideo et hoc summe, id est incorruptibiliter bonum esse, uidemusque iniuste flagitari, ut tam summe bona sint, quae fecit de nihilo, quam summe bonus est, quem de se genuit: quem nisi unum genuisset, non id, quod ipse est, genuisset, quia ipse unus est. quapropter unico quidem filio, per quem facta sunt a patre omnia bona de nihilo, inperite atque inpie fratres quaeruntur, nisi ex eo, quod in homine adparere dignatus est. nam ideo e
Abbreviated transcription (Latin):
pastus exuit᷑. Dicet gͦ aliquis. non iam certare. s non errare deside¬
rans. Unde ÷ ista corruptio qđ quasi generale inalũ rerũ bonarũ
s tam̃ corruptibiliũ eẽ cõperiniꝰ. Qui talis querit. cico inueniet mag¬
no ardore uerũ pecens. & constanti ꝑ seuerantia puilsanspie. ꝑ hoẽs
eniꝰ cõmemoratio aliqua signis u̾boꝵ fieri potest. Docet aut̃ unꝰ
uerꝰ magister ipsa in corruptibilis ueritas. solus magist̾ interior.
quietia exterior factus est. ut nos ab exteriorib ad interiora
uocaret. Et formam serui accipiens. ut surgentib eiꝰ sublimitas
ignotesceret. iacentib huinilis apparere dignatꝰ ÷. In eiꝰ nõe sup¬
enĩ breussime responderi potest. querentib unde corruptio ẽ.
cũ di: ex eo qđ he nature que corrũ pr possunt. non de deo ge¬
iute. s ab illo de nichilo facte sunt. Quas qm̃ bonas suꝑior ra¬

Expanded text:
pastus exuitur. dicet ergo aliquis non iam certare, sed non errare desidepastus exuitur. dicet ergo aliquis non iam certare, sed non errare desiderans: unde est ista corruptio, quod quasi generale malum rerum bonarum, sed tamen corruptibilium esse conperimus? qui talis quaerit, cito inuenit magno ardore uerum petens et constanti perseuerantia pulsans pie. per homines enim commemoratio aliqua signis uerborum fieri potest; docet autem unus uerus magister, ipsa incorruptibilis ueritas, solus magister interior: qui etiam exterior factus est, ut nos ab exterioribus ad interiora reuocaret, et formam serui accipiens, ut surgentibus eius sublimitas innotesceret, iacentibus humilis adparere dignatus est. in eius nomine subreuissime responderi potest quaerentibus, unde corruptio est, cum dicitur: ex eo, quod hae naturae, quae corrumpi possunt, non de deo genitae, sed ab illo de nihilo factae sunt: quas quo- Diam bonas superior ra
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptibiles erant. Quo bono suꝑiꝰ nichil ÷ Si poterant. aut cor¬
rũpebantur. aut non corrũpebant᷑. Si non corrũpebantur. in cor¬
rupte erant. qđ uidemꝰ dici sine magna laude non posse. Si aut̃ cor¬
rupebantur. minuebantur illo ta magno bono. Si minuebantur
bono: habebant bonũ quo minuerentur. Qd si non habebant bonii.
non erant nature ille sumũ malũ. & om̃is manichei fabula fabula fal¬
sa est. S qm̃ quesiuimꝰ Equid esset in alũ. neq hoc naturam s
contra natura eẽ cognoui mꝰ consequenter querendũ est
unde sit. Qđ ille si fecisset. minus fortasse in has tanti erroris angus¬
tus laberetur. Pre ꝓꝑe quippe ac p̃postere qͦsiuit unde eẽt̃. qđ primo
non quesierat quid esset. Et ido nullo mͦ potuert̾ querenti occurrere.
nisi uana phantasmata quib difficile animꝰ carnalib sensib multũ

Expanded text:
incorruptibiles erant, quo bono superius nihil est. si poterant, aut corincorruptibiles erant, quo bono superius nihil est. si poterant, aut corrumpebantur, aut non corrumpebantur; si non corrumpebantur, incorruptae erant, quod uidemus dici sine magna laude non posse; si autem corrumpebantur, minuebantur illo tam magno bono; si minuebantur quo bono, habebant bonum, quo minuerentur. quodsi habebant bonum, non erant naturae illae summum malum et omnis Manichaei fabula falam quaesiuimus, quid esset malum, neque hoc naturam, sed contra naturam esse cognouimus, consequenter quaerendum est, unde sit: quod ille si fecisset, minus fortasse in has tanti erroris angustias laberetur. praepropere quippe ac praepostere quaesiuit, unde esset, quod primo non quaesierat, quid esset; et ideo nullo modo potuerunt quaerenti occurrere nisi uana phantasmata, quibus difficile animus carnalibus sensibus multum
Abbreviated transcription (Latin):
aliquominuitur. quasi non corruperetur incorruptũ eẽt. si uͦ etiã
non posset omĩno corrũpi. incorruptibile eẽt. Necesse ẽ aut̾ ut siue
incorruptio. siue in corruptibilitas bonu̾ sit. si malũ est corruptio.
S nẽ de incorruptibili natura. nulla questio ẽ. De his agit᷑ qͣ possui
corrũpi. Que dũ non corrũpintur. in corrupta dici possunt. in¬
corruptibilia non possunt. Illud eni solu incorruptibile ꝓprie¬
dr̃ qđ non tantũ non corrupitur.s etiã nulla ex parte corrũpi
potest. In corrupta gͦ que cũq sunt & tam̃ corrupi nen possius
eu corrũpi ceperint. eo ipso bono minuinitur. quo in corrupta
erant. Et magtio quidem bono quia magnii malũ÷ corruptio.
Et quã diu ineis augeri. corruptio potest. tanduu habent bonuꝰ qi:
minuantur. Qua ꝓpt̾ nature ille quas interra tenebraruꝰ fuisse con¬
fingit. aut poterant corrupi. aut non poterant. Si non poterant.

Expanded text:
aliquo minuitur, quia si non corrumperetur, incorruptum esset; si uero etiam aliquo minuitur, quia si non corrumperetur, incorruptum esset; si uero etiam non posset omnino corrumpi, incorruptibile esset. necesse est autem, ut siue incorruptio siue incorruptibilitas bonum sit, si malum est corruptio. sed nunc de incorruptibili natura nulla quaesito est; de his agitur, quae possunt corrumpi quae dum non corrumpuntur, incorrupta dici possunt, incor- . ruptibilia non possunt. illud enim solum incorruptibile prd non tantum non corrumpitur, sed etiam nulla ex parte corrumpi potest. incorrupta ergo quaecumque sunt et tamen corrumpi possunt, cum corrumpi coeperint, eo ipso bono minuuntur, quo incorrupta erant, et magno quidem bono, quia magnum malum est corruptio; et quamdiu in eis augeri corruptio potest, tamdiu habent bonum, quo minuantur. quapropter naturae illae, quas in terra tenebrarum fuisse confingit. aut poterant corrumpi aut non poterant. si non poterant,
Abbreviated transcription (Latin):
& morb corruptio uiriũ. lassitudo. corruptio quietis labor. Deid
in ipso corꝑore corruptio pulchritudinis feditas. corruptio rectitu¬
dinis prauitas. corruptio ordinis ꝑuersitas. corruptio integritatis
discissio aut fractura audiminutio. Longum ẽ & difficile. & harũ
rerũ quascõ menioraui. & aliarũ in numerabiliũ om̃s corruptionłs
nominatĩ enuntiare. cũ etiam multe que dicuntur in corpore. pos¬
sint & inanima dici. Et in numerabilia sunt. in quib ꝓpria uocabula
corruptio teneat. Ueruntamꝰ uidere iam facile est. nichil nocere
corruptionẽ. nisi qđ labe facit naturalem statũ. & ideo eã ñ eẽ nat᷑am
s contra naturam. Qđ si non inuenitur in reb malũ. nisi corruptio.
& corruptio non ÷ natura. nulla utiq natura malũ ÷ S si hoc forte
incelligere non ualetis. illud adtendite. qđ omẽ qđ corrũpit᷑. bono

Expanded text:
et morbus; corruptio uirium lassitudo; corruptio quietis labor; deinde et morbus; corruptio uirium lassitudo; corruptio quietis labor; deinde in ipso solo corpore corruptio pulchritudinis foeditas; corruptio rectitudinis prauitas; corruptio ordinis peruersitas; corruptio integritatis discissio aut fractura aut diminutio. longum est et difficile et harum rerum, quas commemoraui, et aliarum innumerabilium omnes corruptiones nominatim enuntiare, cum etiam multae, quae dicuntur in corpore, possint et in anima dici et innumerabilia sint, in quibus propria uocabula corruptio teneat. uerumtamen uidere iam facile est nihil nocere corruptionem, nisi quod labefacit naturalem statum, et ideo eam non esse naturam, sed contra naturam. quodsi non inuenitur in rebus malum nisi corruptio et corruptio non est natura, nulla utique natura malum est. Sed si hoc forte intellegere non ualetis, illud adtendite, quod omne, quod corrumpitur, bono
Abbreviated transcription (Latin):
species. cũ quedam in eis uiste rep̾hendit. ut onũ ex parte cogat dis¬
plicere qđ onii ex parte rep̾hendere ũ potest. Atq hoc mͦ animũ ad
equũ uidiciũ cõponentes queramꝰ iam unde sint eũ illis bonis mala
que me quoq imꝓbare dicebam. Qđ facilius uidebimꝰ. si in unum
nomen potuerimꝰ crincta conferre. Quis eniꝰ dubitet totũ illud
qđ dr̃ malũ. nichil eẽ aliud quã corruptionẽ: Possunt quidẽ alus
atq aliis uocabulis. alia atq alia mala nominari. s qđ omĩũ rerũ
malũ sit. in quib mali aliquid ani̾aduerti potest corruptio ẽ. Sed
corruptio perite anime. imperitia uocatur. corruptio prudentis
in prudentia. corruptio iusticie in iusticia. corruptio fortis ignauia
corruptio. quietis atq tranquillitatis cupiditas. uł metꝰ. uł tristicia.
uł iactantia. Deinde incorpore animato corruptio sanitatis. dolor

Expanded text:
species, cum quaedam in eis ita reprehendit, ut omni ex parte cogat disspecies, cum quaedam in eis ita reprehendit, ut omni ex parte cogat displicere, quod omni ex parte reprehendere non potest. atque hoc modo animum ad aequum iudicium conponentes quaeramus iam, unde sint cum illis bonis mala, quae me quoque inprobare dicebam. quod facilius uidebimus, si in unum nomen potuerimus cuncta conferre. Quis enim dubitet totum illud quod dicitur malum nihil esse aliud quam corruptionem ? possunt quidem aliis atque aliis uocabulis alia atque alia mala nominari, sed quod omnium rerum malum sit, in quibus mali aliquid animaduerti potest, corruptio est. sed corruptio peritae animae inperitia uocatur; corruptio prudentis inprudentia; corruptio iustae iniustitia; corruptio fortis ignauia; corruptio quietae atque tranquillae cupiditas uel metus uel tristitia uec iactantia; deinde in corpore animato corruptio sanitatis dolor
Abbreviated transcription (Latin):
timore ꝑcelleretur. ut solã feritatẽ leonis intuens atq seuicia.
cetera eiꝰ negligens om̾ino atq p̃teriens. naturã illiꝰ animantis. non
tantũ malii. sed inagnũ malui eẽ clamaret. tanto scilicet exaggeratiꝰ
quanto timidiꝰ. Aut si edomita feritate duci leonẽ mansuetũ uideret.
p̃serti si nũquã ante fuisset de illa bestia territus. tẽ uacaret securo
atq in trepido leonis pulchritudinẽ considerare atq laudare. Dequa
ego nichil dicam. nͥ qđ adrem maxime ꝑtinet: Fieri posse. ut aliꝗͣ na¬
tura offendat ex aliquo. & intotã nascat᷑ odiu̾. cũ manifestiĩsic mul¬
to meliorem ẽẽ speciem. uere ac uiue bestie etiã cũ terret in siluis.
quã imitate atq si mulate. cũ in pariete picta laudatur. Hoc gͦ er¬
rore ille nos non decipiat. nec cecos faciat ad considerandas naturaꝵ

Expanded text:
timore percelleretur, ut solam feritatem leonis intuens atque saeuitiam, timore percelleretur, ut solam feritatem leonis intuens atque saeuitiam, cetera eius neglegens omnino atque praeteriens naturam illius animantis non tantum malum, sed magnum malum esse clamaret, tanto scilicet exaggeratius, quanto timidius; at si edomita feritate duci leonem mansuetum uideret, praesertim si numquam antea fuisset de illa bestia territus, tunc uacaret securo atque intrepido leonis pulchritudinem considerare atque laudare. de quo ego nihil dicam, nisi quod ad rem maxime pertinet, fieri posse, ut aliqua natura offendat ex aliquo et in totam nascatur odium, cum manifestum sit multo meliorem esse speciem uerae ac uiuae bestiae, etiam cum terret in siluis, quam imitatae atque simulatae, cum in pariete picta laudatur. hoc ergo errore ille nos non decipiat nec caecos faciat ad considerandas naturarum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq displicere dicebam. Respondebo fortasse. siuos pͥus dixeritis
unde sint illa bona. que uos quoq laudare cogimini. si absurdis¬
simi cordis ẽẽ non uultis. S quid ego istud queram. cũ utriq
fateamur omĩa quecũq & quanta cũꝙ bona sunt ab uno deo esse.
qui sũ me bonus :: Resistitis guos ipsi manicheo. qui tot & tatita
bona que cõmemorauimꝰ iusteq latidauimꝰ pacem concordiamq
paretum inuna quaq natura salutẽ ualentiãq animantium.
& cetera que repetere iam piget. ita interra cõnentia. tenebraꝵ
ee arbitratus ÷ ut ab illo do que bonoꝵ omĩuꝰ fatetur auctorẽ.
alienare conaretur. non eniꝰ ea bona uidit. du hoc solu̾ adten¬
dit qđ displiceret. Tam quã si quispiam leon is frenitu ext̾ritꝰ.
& eũ intuens trahentẽ aut dilaniantẽ pecoꝵ aut homiuũ corpa
quecũq app̾hendisset. puerili quadam in firmitate animi. tanto

Expanded text:
quoque displicere dicebam. Respondebo fortasse, si vos prius dixeritis quoque displicere dicebam. Respondebo fortasse, si vos prius dixeritis unde sint illa bona, quae vos quoque laudare cogimini, si absurdissimi cordis esse non vultis. Sed quid ego istud quaeram, cum utrique fateamur, omnia quaecumque et quantacumque bona sunt, ab uno Deo esse, qui summe bonus est? Resistite ergo vos ipsi Manichaeo, qui tot et tanta bona quae commemoravimus justeque laudpartium in unaquaque natura, salutem ualentiamque animantium et cetera, quae repetere iam piget, ita in terra conmenticia tenebrarum esse arbitratus est, ut ab illo deo, quem bonorum omnium fatetur auctorem, alienare conaretur. non enim ea bona uidit, dum hoc solum adtendit, quod displiceret, tamquam si quispiam leonis fremitu exterritus et eum intuens trahentem ac dilaniantem pecorum aut hominum corpora, quaecumque adprehendisset, puerili quadam infirmitate animi tanto
Abbreviated transcription (Latin):
a adeo naturalia debere accipi. Nonnẽ queritur. qͥd pofeit
iel nonposut auferri. S certe non parusi lumenr. adincelli¬
gendũ dm̃s natuias in quantũ nature sunt bonas eẽ. qđ line
is malis cogitari bona illa possint. fine bonis aut̾ illis. puilla
natura cogitari po tist. Ilam sine turbatione ceni possie adͥs
cogitare sine pace aut̃ continuatarũ partiuꝰ. nulla species cor¬
poris animo occurrit. aut ullo modo sentiri potest. Ac ꝑhoc
fieb at ut aliqua natura corporea posset eẽ: nã qđ dicitis qđ
illa mala de naturis talib nou possunt auferri. respondes
qđ & illa bona de naturis talib non possunt auferri. respon¬
Cur gͦ istas res ꝓpter mala que auferri non posse arbitramini.
mala naturalia uocare uultis. ꝓpter bona uͦ que auferri ñ posse
conuincunini bona naturalia uocare non uultis: K. Restat ut
queratis. nã ipsa solet eẽ uox ultima. unde sint illa mala. quȩ mͥ

Expanded text:
et ideo naturalia debere accipi. non nunc quaeritur, quid possit et ideo naturalia debere accipi. non nunc quaeritur, quid possit uel non possit auferri, sed certe non paruum lumen est ad intellegendum omnes naturas, in quantum naturae sunt. bonas esse, quod sine illis malinatura cogitari potest. Nam sine turbatione coeni possum aquas cogitare: sine pace autem continuatarum partium, nulla species corporis animo occurrit, aut ullo modo sentiri potest; ac per hfiebat ut aliqua natura corporea posset esse. Nam quod dicitis, quod illa mala de naturis talibus non possunt auferri; respondetur, quod et illa bona de naturis talibus non possunt auferri. res propter mala quae auferri non posse arbitramini, mala naturalia vocare vultis; propter ea bona vero quae auferri non posse convincimini, bona naturalia vocare non vultis? 38. Restat ut quaeratis nam ipsa solet esse vox ultima unde sint illa mala, quae mihi
Abbreviated transcription (Latin):
cogites. Longũ ꝑsequi cȩtera. sed manifestũ eis qui nullo Esti¬
dio partiũ iudicant. cũ iste nature cõmemorant᷑: ad iungi cis
quedam quib dispseant. Que cũ detrahimꝰ. nature meliores
manent. Unde in telligit᷑ eas in quantũ nature sunt bonas eẽ.
quia cũ eis uicissim om̃ẽ qđ bouũ habent detraxeris. nature
nulle erunt. k. A ni a̾uertite etiam qui recte uultis uidicare.
illũ quoq principem in manem. Cui si auferat᷑ in manitas. ad ten¬
ditequanta laudabilia remanebunt. Cõpago corporis. membroꝵ
hinc atq inde congruentia. forme unitas. & pax contex tarũ
interse partiũ. anime regentis & uegetantis. famulantiserau
ugetie corporis ordo &e dispositio. Que om̃ia bona si aufenatit
asiqua forte inmꝰ enumerani. nulla prorsus natura sub sistit.
fortasse areatis illa mala de talib naturis nom posse diasee si

Expanded text:
cogites. longum est persequi cetera; sed manifestum est eis, qui nullo stucogites. longum est persequi cetera; sed manifestum est eis, qui nullo studio partium iudicant, cum istae naturae commemorantur, adiungi eis quaedam, quibus displiceant; quae cum detrahimus, naturae meliores manent. unde intellegitur eas, in quantum naturae sunt, bonas esse, quia cum eis uicissim omne, quod bonum habent, detraxeris. naturae nullae erunt. animaduertite etiam, qui recte uultis iudicare, illum quoque principem inmanem; cui si auferatur inmanitas, adtendite quanta laudabilia remanebunt: conpago corporis, membrorum hinc atque inde. congruentia, formae unitas et pax contextarum inter se partium, animae regentis et uegetantis famulantisque et uegetati corporis ordo et dispositio. quae omnia si auferantur, et si qua forte minus enumeraui, nulla prorsus natura subsistet. Sed fortasse dicatis illa mala de talibus naturis non posse auferri
Abbreviated transcription (Latin):
&. mala se miscere. cũ loquunt᷑ de illa t̾ra. ubi solũ & sũ mũ malũ
fiusse credideriuit.K. Itaq si tollantur illa que mala enumerata
sunt: bona illa que laudata sunt. sine illa uituꝑatione remanere.
Si aut̃ bona ipsa collantur. nullam remanere naturã. Ex qͦ iã
natura remanebit. Tolle aquis ut sint cȩnose. & turbide. re¬
mauent aque pure. atq tranquille. Tolle de aquis parciũ concor¬
cormart nonertint aque. Si gͦ malo illo adepto manet natura pru¬
gatior bono aut̃ de tracto non manet ulla natura. hoc abi facit
naturam. qđ bonũhabet. Qđ aut̃ malũ. ñ natura. s contra na¬
taram est. Tolle deuentis horrorem & nimiũ impetu quitibi
Aisplicet. potes cogitare uentos lenes. atq moderatos. E olle de
uentis parcui similitudinen. qua eoꝵ corpus mnunitatẽ contii¬
gatur & sibi paccatur ut corpussit. nulla suberit natura quã

Expanded text:
et mala se miscere, cum loquuntur de illa terra, ubi solum et summum malum et mala se miscere, cum loquuntur de illa terra, ubi solum et summum malum fuisse crediderunt, itaque, si tollantur illa, quae mala enumerata sunt, bona illa, quae laudata sunt, sine ulla uituperatione remanere; si autem bona ipsa tollantur, nullam remanere naturam. ex quo iam natura remanebit. tolle de aquis, ut sint caenosae et turbidae, remanent aquae purae atque tranquillae; tolle de aquis partium concordiam, non erunt aquae. si ergo malo illo adempto manet natura purgatior, bono autem detracto non manet ulla natura, hoc ibi facit naturam, quod bonum habet; quod autem malum, non natura, sed contra naturam est. tolle de uentis horrorem et nimium inpetum, qui tibi displicet, potes cogitare uentos lenes atque moderatos; tolle de uentis partium similitudinem, qua eorum corpus in unitatem continuatur et sibi pacatur, ut corpus sit, nulla suberit natura, quam
Abbreviated transcription (Latin):
& continebat. Ita ostenduntꝰ ista mendatia ani aduersione rerũ
que uidentur in mundo. s minꝰ diligenti minusq sollerti carnali
sensu concepta. & phantasinatif parturita. & temeritate edita. atꝙ
conscripta. hereticoꝵ numerũ auxisse. R. S illo genere magisur¬
gendi sunt. ut intelligant si possunt. quã uere in catholica dicat᷑.
omium naturarũ eẽ auctorẽ dm̃. quo genere suꝑiꝰ agebam. cũ di¬
cerem. uitupero tecũ pestẽ. cecitatẽ. cenositate. turbidam. horri¬
bilem uehementia. corruptibilitatẽ. in manitatẽ principũ. & his
similia. lauda tu mecũ speciẽ. distinctionen. ordinationẽ pacẽ for
lia spiram̃ta. & nutrimenta. tẽperam̃tũ salutis. regimen & mode¬
ramen anime. famulatusq corpoꝵ. similitudinem concordiãq
Sic enĩ intelligunt sitam̃ sine ꝑtinatia uelint ad tendere. iã & bona

Expanded text:
et continebat. ita ostenduntur ista mendacia animaduersione rerum, et continebat. ita ostenduntur ista mendacia animaduersione rerum, quae uidentur in mundo, sed minus diligenti minusque sollerti ca.rnali sensu concepta et phantasmatis parturita et temeritate edita atque conscripta haereticorum numerum auxisse. Sed illo genere magis urgendi sunt, ut intellegant, si possunt, quam uere in catholica dicatur omnium naturarum esse auctorem deum. quo de genere superius agebam, cum dicerem: uitupero tecum pestem, caecitatem, caenositatem turbidam, horribilem uehementiam, corruptibilitatem, inmanitatem principum et his similia; lauda tu mecum lia spiramenta et nutrimenta, temperamentum salutis, regimen et moderamen animae famulatusque corporum, similitudinem concordiamquesic enim intellegunt, si tamen sine pertinacia uelint adtendere, iam et bona
Abbreviated transcription (Latin):
surgit in celũ. & in nebulas. Que pleruq de t̾ra ita exhalantur.
ut longe intuentib incertũ etiam faciant. fumusne an ille sut
nibule postremo cur in aquis & uentis de habitandi patientia. ad
habitatores ductũ est argumentũ. q uidiniꝰ & natantia in aqͥs. & uo¬
lantia inuentis uiuere. ignis uͦ & fumꝰ non deterruit hominẽ menti¬
entem. ut puderet eu tales habitatores ibi constituere. quib nichil
constitueretur absurdiꝰ. Nã quadru pedem ignis incendit att cor¬
rũpit. & bipedes fumꝰ offocat & necat. Uł hic certe cogitur fateri.
se meliores dicere ingente tenebrarii istaᷤ fuisse naturas. ubi uult
omia peiora credi. Si quidem ibi gignebat ignis quad rupedẽ. et
nutriebat & continebat in noxie. uł etiã cõmodissime. Similiter
& fumus bipedes suos clementissimo sinu editos. non solu sine mo¬
lestia. sed uitaliter atꝙ dulgenter. usq in illũ pͥncipatũ educauerat

Expanded text:
surgit in caelum; et in nebulis, quia plerumque de terra ita exhalantur, surgit in caelum; et in nebulis, quia plerumque de terra ita exhalantur, ut longe intuentibus incertum etiam faciant, fumusne an nebulae sint. postremo cur in aquis et uentis de habitandi patientia ad habitatores ductum est argumentum ? quia uidemus et natantia in aquis et uolantia in uentis uiuere. ignis uero et fumus non deterruit hominem mentientem, ut puderet eum tales ibi habitatores constituere, quibus nihil constitueretur absurdius? nam quadrupedem ignis incendit atque corrumpit et bipedes fumus offocat et necat. uel hinc certe cogitur fateri se meliores dicere in gente tenebrarum istas fuisse naturas, ubi uult omnia peiora credi. siquidem ibi gignebat ignis quadrupedem et nutriebat et continebat innoxie uel etiam commodissime. similiter et fumus bipedes suos clementissimo sinu editos non solum sine molestia, sed uitaliter atque indulgenterusque in illum principatum educauerat
Abbreviated transcription (Latin):
tart anant. siue inuentis qi pennatist̃. & interdũ uolant. ad
feruorem concubitꝰ. credo eũ anim aduertisse hinnientes ȩquos.
& sepe morsis frenis raptos infeminas. Qđanĩ aduersũ dũ uult
cito scribere. non adtendit passerẽ parietinũ. in cuiꝰ cõparatione
qͥuis amissariꝰ. frigidissimꝰ inuenitur. Bipedes uͦ in fumo. cũ ab
eis queritur quare ordinauerit. respondent. elatũ & suꝑhum
ẽẽ bipedũ genus. Hinc eni homines trahere. origine d icunt.
Et qm̃ fumus globosus. & quasi cumidus in auras derigit᷑. suꝑbis
ẽẽ similem non absurde adcendere. Que anĩaduersio sufficere
debuit ad aliquam similitudinem dandam desuꝑbis hominib
siue allegoriã uł formandam. uł intelligendã. non tamꝰ ut ido
bipedes animantes in fumo. & de fumo nati ẽẽ credant᷑. Nã & in
puluere nasci debuertꝰ. qr sepe non minore ambitu & elatione.

Expanded text:
tare amant, siue in uentis, quia pennati sunt, et interdum uolant: ad tare amant, siue in uentis, quia pennati sunt, et interdum uolant: ad feruorem concubitus, credo eum animaduertisse hinnientes equos et saepe morsis frenis raptos in feminas: quod animaduersum dum uult cito scribere, non adtendit passerem parietinum, in cuius conparatione quiuis admissarius frigidissimus inuenitur. bipedes uero in fumo cum ab eis quaeritur quare ordinauerit, respondent elatum et superbum esse bipedum genus; hinc enim homines trahere originem dicunt; et quoniam fumus globosus et quasi tumidus in auras erigitur, superbis esse similem non absurde adtenderunt. quae animaduersio sufficere debuit ad aliquam similitudinem dandam de superbis hominibus, siue allegoriam uel formandam uel intellegendam; non tamen, ut ideo bipedes animantes in fumo et de fumo nati esse credantur. nam et\' in puluere nasci debuerunt, quia saepe non minore ambitu et elatione
Abbreviated transcription (Latin):
tia nata eẽ confingeret. in ipsis quidem primordus nascentium
potuit bene anĩ aduerti. S sunt serpentes qui tã acuçe uident
& sic p̾sentia lucis exultant. ut grauissimũ testimoniĩ contra ei
dicere uideantur. Peinde in aquis natantia facile fuit hic dis¬
cere. & ad illas trans ferre phantasmata. Sic & inuentis uolantia
qm̃ huiꝰ crassioris aeris impulsus. in quo aues uolant. uentꝰ dr̃.
nigne uͦ quadrupedia. unde illi fingere in m̃tẽ uenerit. nescio.
Et tamennon frustia hoc dixit. sed paruꝰ adtendit. & errauit n¬
mis: hanceni solent rationẽ reddere. qđ quadrupedes edaces st̃.
& in concubitu multũ ferueant. S multi homines edacitate
sua suꝑant. quẽ libet quadrupedẽ. qui certe bipedes st̃. qͦs non
ignis sed fumi filios cẽ dicit. Anserib uͦ non facile quic quã edaci
inuenitur. Qs siue in fumo ponat qr bipedesst̾. siue in aqͥs ꝗe na¬

Expanded text:
tia nata esse confingeret, in ipsis quidem primordiis nascentium tia nata esse confingeret, in ipsis quidem primordiis nascentium potuit bene animaduerti. sed sunt serpentes, qui tam acute uident et sic praesentia lucis exultant, ut grauissimum testimonium contra eum dicere uideantur. deinde in aquis natantia facile fuit hic discernere et ad illa transferre phantasmata; sic et in uentis uolantia, quoniam huius crassioris aeris inpulsus, in quo aues uolitant, uentus dicitur; in igni uero quadrupedia unde illi fingere in mentem uenerit, nescio. et tamen non frustra hoc dixit, sed parum adtendit et errauit nimis. hanc enim solent rationem reddere, quod quadrupedes edaces sint et in concubitum multum ferueant. sed multi homines edacitate sua superant quemlibet quadrupedem, qui certe bipedes sunt, quos non ignis, sed fumi esse filios dicit. anseribus uero non facile quicquam edacius inuenitur; quos siue in fumo ponat, quia bipedes sunt, siue in aquis, quia na
Abbreviated transcription (Latin):
quas hic dicit ordinare in phantasmatis suis. uelut in gente
tenebrarum. omĩno falsus eẽ coniuncitur. Primo quia te¬
nebre. nichil possunt gignere ut dictũ ÷ S non in quid tales
erant ille tenebre. quales hic uosti. Unde gͣ me de illis doces.
An forte tã uerbosus doctrine pollicitator cogis ut credam:
S fac me credere. Illud tam̃ scio. qđ si uon habebant aliquã
faciem sic iste nonhabent. nichil generare potuerunt.
Si aut̾ habebant. meliores erint.Tu aut̃ cũ dicis non fuisse
tales. quasi peiores aliquas credi cupis. Posses dicere. etiam
silentiũ. qđ sic est aurib ut tenebre ocłis. aliqua ibi surda
uł muta animalia genuisse. ut cũ tibi dic eretur non ẽẽ
ali quam naturam silentiũ responderes. S non talesilentiũ erat
quale hic nosti. ut omino qđ uelles diceres. eis quos semel ut tibi
crederent decepissef. Quã quã id qđ eũ induxit. ut intenebris serpen¬

Expanded text:
quas hic didicit, ordinare in phantasmatibus suis uelut in gente quas hic didicit, ordinare in phantasmatibus suis uelut in gente tenebrarum, omnino falsus esse conuincitur. primo quia tenebrae nihil possunt gignere, ut dictum est. sed non, inquit, tales erant illae tenebrae, quales hic nosti. unde ergo me de illis doces? an forte tam uerbosus doctrinae pollicitator cogis, ut credam? sed fac me credere. illud tamen scio, quod si non habebant aliquam speciem, sicut istae non habent, nihil generare potuerunt; si autem habebant, meliores erant. tu autem cum dicis non fuisse tales, quasi peiores aliquas credi cupis. posses dicere etiam silentium, quod sic est auribus ut tenebrae oculis, aliqua ibi surda uel muta animalia genuisse, ut, cum tibi diceretur non esse aliquam naturam silentium, responderes "sed non tale silentium, quale hic nosti," ut omnino quod uelles, diceres eis, quos semel, ut tibi crederent, decepisses. quamquam id, quod eum induxit, ut in tenebris serpen