comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationes filioꝵ isrł.L. oquere ad eos. Uesꝑe comedetis carues.
et marie saturabimini panib: scietisq quod ego sum dñs
castra. De sccd̾a aut̃ innumeris dr̃. Int̾ea ortuur ẽ. inur¬
mur popłi. quasi dolentium ꝓ labore contra diũmn. Quod
cum audisset iratus est: et accensus ignis dñi deuorauit
extreniam partem castrorũ. Et post pauca. Scĩficamini
cras: et comedetis carnes. Ego enim audiui uos dicere.: qͥs
dabit nobis escas carmũ: Bene nob̾ erat inegipto. Dabit
dñs uob̾ carues. et comedecis. non uno die. nec duol. uel
quinq. aut decem. nec uigina quidem. s usq ad m̃sem
dieruni. donec ęreat ꝑuates ut̃as. et uertatur in nausiam.
eo quod reppuleritis dñm. qui urmedio ur̃i est. et fleueritis
coram eo dicentes. quare egressi sumus exegypto⁊ Ite̾ paulopt
Adhue carnes erant interdentes eoꝵ.: nec defecerat hiiusce¬
modi cib. et ecce furor dñi concitatus in popłm ꝑcussit eũ

Expanded text:
ones filiorum Israel; loquere ad eos: Vespere comedetis carnes, et mane saturabimini panibus, scietisque quod ego sum Domincastra . De secunda autem in Numeris dicitur: Interea ortum est murmur populi quasi dolentium pro labore contra Dominum. Quod cum audisset, iratus est, et accensus ignis Domini devoravit extremam partem castrorum ; et post pauca: Sanctificamini, cras etenim comedetis carnes. Ego enim audivi vos dicere, Quis dabit nobis escam carnium? Bene nobis erat in Aegypto. Dabit Dominus vobis carnes, et comedetis non uno die, nec duobus, vel quinque, aut decem, nec viginti quidem, sed usque ad mensem dierum, donec exeat per nares vestras, et vertatur in nauseam; eo quod repuleritis Dominum qui in medio vestri est, et fleveritis coram eo dicentes, Quare egressi sumus ex Aegypto ? Item paulo post: Adhuc carnes erant inter dentes eorum, nec defecerat hujuscemodi cibus, et ecce furor Domini concitatus in populum, percussit eum
Abbreviated transcription (Latin):
illi contenebrati ascenderunit uerticem montis. Arca aut̃
testam̃ti dini et mos ses nou recesserunt de castris. Descen¬
dit amalechites et calianeus qui habitabãt in monte.&.
ꝑcutiens eos et concidens. psequutus est usq orma. Mous
iste in quo amalechites & chananeus habitare dicuirtur.
mons seir intelligitur. sicut in deuteronomio scribitur. Itaq
egressiis amorreus qui habitabat in montib. et obuiam ue¬
nieus ꝑsequtus est uos. sicut solent apes ꝑsequi. et cicidit
uude moyses misit exploratores ad t̾ram considandai cha¬
naan. sicut in libro numerorũ dr̃. Et locutus est dñs ad
moysen. Mute uiros qui consid̾ent t̾ram chauaam: & cet̾a.¬
Hec moueatur quis qd̾ a deserto farau non de cadesbarne
moyses exploratores misit. Calesbarne eium ipsa est faran.
quod in libro iosue ita dr̃. Locutus est caleph ad iosue di¬
cens. Nosti quid locutus sit d̾s̾ ad moysen de me et te: in
cadesbarne. Quadraginta annorũ eram. quando me im¬

Expanded text:
illi contenebrati ascenderunt verticem montis; Arca autem testamenti Domini, et Moyses non recesserunt de castris. Descendit Amalecites et Chananaeus, qui habitabant in monte, et percutiens eos atque concidens, persecutus est eos usque Horma . Mons iste, in quo Amalecites et Chananaeus habitare dicuntur, mons Seir intelligitur: sicut in Deuteronomio scribitur: Itaque egressus Amorreus qui habitabat in montibus et obviam veniens persecutus est vos sicut solent apes persequi et cecidit unde Moyses misit exploratores ad terram considerandam Chanaan, sicut in libro Numerorum dicitur: Et locutus est Dominus ad Moysen: Mitte viros qui considerent terram Chanaan, ec moveatur quis, quod a deserto Pharan, non de Cades-Barne Moyses exploratores misit. Cades enim Barne ipsa est Pharan, quod in libro Josue ita dicitur: Locutus est Caleb ad Josue: Nosti quid locutus sit Dominus ad Moysen de me et te in Cades-Barne. Quadraginta annorum eram, quando me mi
Abbreviated transcription (Latin):
EC SUNT uerba que locutus est moyses ad omnẽ
ꝗsrł intransitu iordanis. insolitudine. in cãpestri.
contra mare rubrũ. int̾ pharan & thophel. & laban.
& a seroth. & auri habundantiã. Undecim dierũ
it̃ de choreb ad montẽ seir usq cades barne. H ec sunt
uerbaᷤ quib corripuit moyses filiosisrł ꝓdecẽ tẽptationib. qͥb
dñm teͣptauert unde dñs in libre numoꝵ dicit. At tͣn om̃es ho

Expanded text:
ec sunt verba quae locutus est Moyses ad omnem Israel, in transitu Jordanis in solitudine campestri, contra mare Rubrum inter Pharan et Tophel, et Laban, et Azeroth, et auri abundantia, undecim dierum iter de Oreb ad montem Seir usque ad Chades Barne. Haec sunt verba, quibus corripuit Moyses filios Israel, pro decem tentationibus, quibus Dominum tentaverunt. Unde Dominus in libro Numerorum dicit: Attamen
Abbreviated transcription (Latin):
anohua. intribu tuda Usq hodie in sinib eleuteroꝑolesᷤ igeutib
heliam. unlla rmia nuncupat᷑. ⁊ iph. in .iii. milatio
chebron cont᷑ orientẽ usq inp̃sens uic̃ ostendit᷑. il absconditꝰ:
sine nebulostis. tuxta ⁊ iph. in quo sedit dauid ꝓpt̃ chet¬
melam. quȩ in scripturis carmelus appellat᷑. Uicus hodie
tndeoꝵ unde suit nabal carmelus. S & umis de posteris chaleph
dictus ÷ tiph. Lege palipomenon. ⁊ ogora. in iercima ciuitas
moabitarũ. hec ẽ que nc̃ uocat᷑ ioara. siue segor. una de.u.ci
uitatib sodomoꝵ. ⁊ eb ciuitas amman hos hodieq uilla Na

Expanded text:
uda, usque hodie in finibus Eleutheropoleos pergentibus Aeliam, villa Zanua nuncupatur. Zib, in octavo milliario Chebron contra Orientem, usque in praesens vicus ostenditur, ubi absconditus sive nebulosus, juxta Ziph, in quo sedit David prope Chermelam, quae in Scripturis sanctis Carmelus appellatur, vicus hodie Judaeorum, unde fuit Nabal Carmelius. Sed et unus de posteris Caleb dictus est Ziph. Lege Paralipomenon . Zogora, in Jeremia civitas Moabitarum: haec est quae nunc vocatur Zoara, sive Segor, una de quinque civitatibus Sodomorum. Zeb, civitas Amman, hodieque villa Zia
Abbreviated transcription (Latin):
haanac. ciuitas uixta qu̾ã debbora aduersus sisarã dmucant
in tribu manasse sepata leuitis. qua tenere ñ potuit pͥstimꝰ
culcorib nequaquã eiectis Est autẽ uilla nc̃ ꝑ grandis distans ale¬
gione milib trili. T̃ hebars. ciuitas quã cum oppugnaret abie¬
lech. fragmine mole icłtis int̾eriit. E st autẽ usꝙ hodie icus uo¬
mine thebes in sinib neapoleos ꝑgentib scitopoleos. quasi mn. xii¬

Expanded text:
Sisaram dimicavit, in tribu Manasse, separata Levitis, quam tenere non potuit, pristinis cultoribus nequaquam ejectis. Est autem nunc villa praegrandis distans a Legione millibus tribus. Thebes, urbs quam cum oppugnaret Abimelech, fragmine molae ictus interiit. Est autem usque hodie vicus nomine 286 Thebes, in finibus Neapoleos pergentibus Scythopolim, quasi in
Abbreviated transcription (Latin):
sit exordiũ. Meminit hoꝵ & isaiaᷤᷤ. Sa demoth. uͥ iosias rex idoloꝵ signa
cõbussit. Sarepta. oppidulũ fiiomoꝵ. in ua publica sitũ. uͥ habitaut
qͦndam helias. Saron. ciiꝰ & isaias meiinit dicens. in paludes i⁊tersus : sat
saronas appellit᷑ S & a cesarea palestine usq ad oppictũ ioppe ol¬
nis t̾ra que cernit᷑ dr̃ saronas. Sephela. sic̃ scribit isaias. ꝓ qͦ aall
campestrẽ. sunachꝰ uallẽ int̾p̾tati fuit. Vsoꝑ hodie om̃isꝰ regio.

Expanded text:
sit exordium. Meminit horum et Isaias. Sademoth, ubi Josias rex idolorum signa sit exordium. Meminit horum et Isaias. Sademoth, ubi Josias rex idolorum signa combussit. Saresta, oppidum Sidoniorum in via publica situm: ubi habitavit quondam Elias. Saron, cujus et Isaias meminit, dicens, In paludes versus est SaroSaronas appellatur. Sed et a Caesarea Palestinae, usque ad oppidum Joppe, omnis terra quae cernitur, dicitur Saronas. Sephela, sicut scribit Isaias: pro quo Aquila, campestrem, Symmachus; vallem interpretatur. Usque hodie omnis reg
Abbreviated transcription (Latin):
illa sansonis. S & usq hocdie ad septẽtͥonalẽ plagã. eleut̾opoleo incͦ ostendit᷑
enna. nomen petrȩ. Saalim. uilla quã ꝑtransiit saul in finib eleuto
Est autẽ usq hodie uic̾ insimili sebaste in regiõe actabitana uocabło sam̃
Sophamoth. ad que locũ mifit dauid. Seira. nom̃ putei. a qͦ ioab fecit
reu̾ti pͥncipẽ excercitꝰ abner. Soba. cuiꝰ regẽ int̾fecit dauid. Sarchan. qͦ ẽ
ad radices ierrael. Sophera. que ẽ & sophir. unde uemeb ant naues
salomonis de qͦ & supͣ diximꝰ. Est autẽ mons orientiᷤ ꝑtinen ad indie
regionẽ Sarara. cutita ꝑgentib edom. Saba. cuiitas regał. ethiopiȩ.
quã iosepħ a chamibise rege meroen. cognominatã ex sororis uocabulo
refeit. Sala. uͥ ꝑcussus: ioas. Sapharuaim de qͥb locis asfirii trans¬
migrante̾̃ habitauert᷑ in samaria. & ab ipsis samaritanoꝵ gen fump¬

Expanded text:
illa Samsonis: sed et usque hodie ad septentrionalem plagam Eleutheropoleos vicus ostenditur, illa Samsonis: sed et usque hodie ad septentrionalem plagam Eleutheropoleos vicus ostenditur, Senna, nomen petrae. Saalim, villa quam pertransiit Saul in finibus EleuthEst autem usque hodie vicus in finibus Sebastae in regione Acrabittena, vocabulo Sanim. Sophamoth, ad quem locum misit David. Seira, nomen putei, a quo Joab fecit reverti principem exercitus Abenner. Suba, cujus regem percussit David. Sarthan, quae est ad radices Jezraeld Indiae regionem. Serora, civitas pergentibus Edom. Saba, civitas regalis Aethiopiae, quam Josephus a Cambyse rege Meroen cognominatam ex sororis vocabulo, refert. 278 Sela, ubi percussus est Joas. Saffarvaim, de quibus locis Assyrii transmigrantes, habitaverunt in Samaria: et ab ipsis Samaritanorum gens sump
Abbreviated transcription (Latin):
& sĩmachꝰ transtuleit᷑ solis. Sentrõ. in tͥbu tabulon. Sime. ĩ tͥbu isacdh
& usq hodie uicꝰ ostendit᷑ nomine fulem. in . uuliario montiꝰ thabo
cont᷑ australẽ plagã. Seon. fiue soen. in tͥbu isachar. hodieq ostende
uilla nixta montẽ thabor. Sasima. t̾minꝰ isachar. Syon. ĩ tbu aser. Si¬
nañ. quercus ꝑtinen ad t̾minũ neptalĩ. Sorech. ĩ t̾bu dan. uͥsanson
fuisse legimꝰ. uirta estaol. de qͦ iã & supͣ ditimꝰ. Same. ĩ tͥbu dan de qͥe
supͣ memoraui. sub noĩe bethsamis. Salabim. ĩ tͥbu dan. uscꝑ hodie gͥnl
uticꝰ ostendit᷑ in finib sebasteniᷤᷤ nomine salaba. Sophec locꝰ chananeoꝵ.¬
iocha. qͦ consugit iudex aod. Iliximꝰ & supͣ
de seira. Sur. horeb. qđ aq̃la intp̃tatꝰ : pecta horeb. Selmon. mon
uẽ conscendit abimelech. adu̾sus sichiniã dimitats. Sephina. ꝓ qͦ aqͥ¬
& fr̃macħ ĩtp̾tati sc̃ aqͥlonẽ. Sorec. nom̃ cortentiᷤᷤ. de qͦ loco fuit dabila

Expanded text:
is. Semerom, in tribu Zabulon. Sunem, in tribu Issachar, et usque hodie vicus ostenditur nomine Sulem, in quinto milliario montis Thabor contra australem plagam. Seon, sive Soen, in tribu Issachar: hodieque ostenditur villa juxta montem Thabor. Sasima, terminus Issachar. Sior, in tribu Aser. Sennanim, quercus pertinens ad terminum Nephtalim. Sorech, in tribu Dan, ubi Samson fuisse legimus, juxta Estaol de qua jam supra diximus. Samer, in tribu Dan: de qua et supra memoravi, sub nomine Bethsamis. Salabim, in tribu Dan, usque hodie grandis vicus ostenditur in finibus Sebastenes nomine Salaba. Sepheth, locus Chananaeootha, quo confugit judex Ahud. Diximus et supra de Seira. Sur Choreb, quod interpretatur, petra Choreb. Selmon, mons quem conscendit Abimelec adversus Sicimam dimicans. Sephina: pro qit Dalila,
Abbreviated transcription (Latin):
halamuge. locus in qͦ abner nufit ad daitid
S sciendum qd ꝓ ħ uerbo aqͥla interp̃tatꝰ ÷ ex templo.
finmach ꝓ semeripso. T haad. nnta galaad. Thansa. t̃mimnꝰ regni salb¬
i otus ̃ hemochi curtas quã edͥisicauit salomon in desero. ah
in libris hebraicarũ questionũ fecimꝰ mentionem. T̃harsis. unde
aurũ salomonideferebat᷑. hanc putat iosepħꝰ thaisum eẽ urbẽ
aliciȩ. Porto titita exechielem ꝓpħam. caitago sentit᷑. Siqͥdem in
tum thatfis. non nulli indiam putauerunt. Et de hoc tam in li¬
bris epłatũ quas ad marcellam scripsimꝰ. quã in libris hebraicarũ
questionũ plenius dicꝰtum÷. T̃harsa. unde baasa rex ifrl̃ fuit. Thar¬
aila. unde fuit manaem. Usq hocdie ẽ uiculus samaritanoꝵ in re¬
gione batanea quȩ cetsila dr̃. T̃hesta. unole ortus ÷ helias ꝓpb̃a
thestites. Tneman. nixta etechiel ciuitas idumee. Porro isaias in¬

Expanded text:
it ad David. Sed sciendum quod pro hoc verbo Aquila interpretatur, extemplo: Symmachus, pro semetipso. Thaad, juxta Galaad. Thamsa, terminus regni Salomonis. Thermoth, civitas quam aedificavit Salomon in deserto cujus in libris Hebraicarum Quaestionum fecimus mentionem. Tharsis, unde aurum Salomini deferebatur: hanc putat Josephus Tarsum urbem esse Ciliciae. Porro juxta Ezechiel prophetam Carthago sentitur. Siquidem in scriptum habet Tharsis. Nonnulli Indiam putaverunt et de hoc tam in libro Epistolarum , quas ad Marcellam scripsimus, quam in libris Hebraicarum Quaestionum plenius dictum est. Thersa, ubi Asa rex Israel fuit. Thersila, unde fuit Manaen: usque hodie est viculus Samaritanorum in regione Batanaea, qui Thersila dicitur. Therba, unde ortus est Elias propheta, Thesbites. Theman,
Abbreviated transcription (Latin):
Seir. mons int̾ra edom. in qͦ habitauit esau in regione gabalem
que er eo qd̃ esau pilosus eẽt a hispictris serr .i. pilosi nom̃ accept
In qͥb locis ante habitauit chorreus. quẽ intfecit co dorlagomo
Meminit seir montis & isaias in insione ictumes. Salem. cui
tas sidinoꝵ que: sichem. Srã & alia uilla ostendt᷑ usꝙ in p̃sen¬
tẽ diẽ iuita heliam cont᷑ orientalẽ plagã ħ nomine. In octauo qͦ
tapide a scitopoli in campo incꝰ saluimas appellat᷑. Iosepħ̃ ũ silẽ eẽ¬
s affirmat in qua regnauit melchisedech. que p̾ea dicta ẽ soltma.
Q ad ultimũ itrosoloͥme nom̃ accepit. Sur. uͥ inuenit angłe¬
angłs ancillã sabe agar int̃ cades & barath. Citendit᷑ ftutẽ
desertũ fur usq ad mare rubrũ. qd ad egipti confinia ꝓueni
Porro cades solitudo ẽ fuꝑ urbẽ petrã. S & script̾ã desertũ cadẽ

Expanded text:
Seir, mons in terra Edom, in qua habitavit Esau in regione Gebalena: Seir, mons in terra Edom, in qua habitavit Esau in regione Gebalena: quae ex eo qin quibus locis ante habitavit Chorraeus, quem interfecit Chodorlaomor. Meminit montis Seir et Isaias in visione Idumaeae. tas, Sicimorumque Sichem. Sea et alia villa ostenditur usque in praesentem diem juxta Eliam contra orientalem plagam hoc nomine. In octavo quoque lapide a Scythopoli in campo vicus Salumias appellatur: Josephus vero Salem esse affirmat , in qua regnavit Melchisedec, quae postea dicta est Solyma, et ad extremum, Jerosolymae nomen accepit. Sur, ubi invenit Angelus ancillam Sarae Agar, inter Cades et Barad. Extenditur autem desertum Sur usque ad mare Rubrum, quod ad Aegypti confinia pervenit. Porro Cades, solitudo est super urbem Petram: sed et Scriptura desertum Cades
Abbreviated transcription (Latin):
iudicum scriptũ ẽ. Postea uͦ instautata ẽ ab ieroboam ut reg¬
noꝵ narrat historia & sita ẽ in finib trib ephiaim. S & filius
emmor appellabat᷑ sichem. a qͦ & locꝰ nomen acceꝑat. Fit au¬
tẽ & alt̾a fichẽ in monte ephraim. cunitas fugitiuoꝵ. Sennar
unde fuit ainasphal. qͥ adu̾sus reges sodomoꝵ bellũ gessit. So¬
doma. ciu̾itas impioꝵ diuino igne confumpta. titita mare ma¬
tuum. S ebgim. & hec ciuitas impioꝵ in et̃nos cineres dissoluta.
nita urbẽ quandam sodomã. Sofota. mons orientis mołiȩ.
tnta quã habitauert̃ filii iectan filii heber. qͦs iosepħꝰ refeit
ã cophne flumine & incdiȩ regionib usq ad id locoꝵ ꝑuenise
uͥ appellabat᷑ regio ieria. S ce classis salomonis ꝑ triertitũ hi
quedam cõmetta deportabat. Sora urbs urxta sodomam. que est sõgo
&roara. De qua & supra diximus. Saue ciuiitas antiqua. inqua habtrauat̃
omei ger gens ualida. fuꝙ regionẽ sodome quã ercidit codorlagon

Expanded text:
Judicum scriptum est. Postea vero instaurata est a Jeroboam, ut Regnorum narrat historia , et sita est in finibus tribus Ephraim. Sed et filius Emmor appellabatur Sichem, a quo et locus nomen acceperat. Fuit autem et altera Sichem in monte Ephraim, civitas fugitivorum. Sennaar, unde fuit Amarfal, qui adversus reges Sodomorum bellum gessit. Sodoma, civitas impiorum divino igne consumpta, juxta mare Mortuum. 267 Seboim, et haec civitas impiorum in aeternos cineres dissoluta, juxta urbem quondam Sodomam. Sophera, mons orientis in India, juxta quem habitaverunt filii Jectan, filii Heber. Quos Josephus refert a Cophene flumine et Indiae regionibus usque ad id locorum pervenisse, ubi appellatur regio Hieria: sed et classis Salomonis per triennium hinc quaedam commercia deportabat. Soora, urbs juxta Sodomam, quae et Segor et Zoara de qua et supra diximus. Save, civitas antiqua in qua habitaverunt Amorrhaei, gens valida, super regionem Sodomae, quam excidit Chodologomor.
Abbreviated transcription (Latin):
tis intribu beniamin. Rama. in tribu bentamm ciuitas saulis. m
miliario ab helia ad septẽtrionalem plagã contͣ bethel. Meminit hꝰ &
ieremias. Recem. in tribu bemamin. Rẽmon: petra tenimon. in tͥbu
simeonis ł tabulon. Raboth. in tͥbri isachar. ẽ usq hodie alia iulla
rebbo in finib eleuteropoleos ad solis ortũ. Rochom. in tͥbii isachar
Roob. in tͥbu i aser. cutas seꝑata leuitiᷤᷤ. Rama. in tribu aser. usq
ad cuitatẽ munitã tiroꝵ. Rama. intribii neptalim. apud nos no¬
Iccndo eadem nomina uiculoꝵ tribub uariis ad signant᷑. ꝙ cũ
apua nos unum nom̃ sonare uideant᷑. apd̾ hebreos diũsis ittis

Expanded text:
tis in tribu Benjamin. Rama, in tribu Benjamin civitas Saulis in sexto milliario ab Aelia ad septentrionalem plagam contra Bethel. Meminit hujus et Jeremias. Recem, in tribu Benjamin. Remmon, petra Remmon, in tribu Simeonis, sive Zabulon. Rabboth, in tribu Issachar: est usque hodie alia villa Rebbo in finibus Eleutheropoleos ad solis ortum. Rethom, in tribu Issachar. Roob, in tribu Aser, civitas separata Levitis. Rama, in tribu Aser, usque ad civitatem munitam Tyriorum. Rama in tribu Nephtalim. Idcirco eairco eadem nomina viculorum tribubus variis assignantur, quia cum apud nos unum nomen sonare videantur, apud Hebraeos diversis
Abbreviated transcription (Latin):
catur: quia uiuirũ peccare qualecumq peccatũ est. leuiorq¬
remissio. In dm̃ uͦ peccare. id est ab eius cultu recede. impie¬
tatis peccatum ẽ : difficiliorq remissio. Et qm̃ cũ in uirun
quis peccat. quis orabit ꝓ eo: Ac si dicatur. ꝑ quẽ dm̃ sibi in
quem peccauit. ꝓpicium facete pot̾it. Uent autem uir di

Expanded text:
catur: quia in virum peccare peccatum qualecunque est, leviorqcatur: quia in virum peccare peccatum qualecunque est, leviorqremissio. In Deum vero peccare, id est, ab ejus cultu recedere, impietatis peccatum est, difficiliorque remissio. Et quoniam cum in virum quis peccat, quis orabit pro eo? Ac si dicatur: Per quem, Deum, sibi in quem peccavit, propitium facere poterit? Venit autem vir Dei
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificio. suadebant eas ad uiros suos redire: eis cõmisceri.
Et dorintre ideo dicuutur : qui a  dormire cũ uiris suis contͣ
legis p̃ceptum faciebant. Unde iam heli post paululũ ait.
Non .ẽ. eiim bona faia quã ego audio: ut tͣnsgredi faciatis
popłmi dñi. Rarisgressionẽ gͦ popłs faciebat : qͥ sacͥficio ñrite
ꝑ acto. uxorib suis iungebatur. Sicut einm ui extorquebant
carnes ab minolando : ita etiam extorquebatur sacrificrum
ab offereude. Et iccirco sicut in auferendis carnib facie¬
bant homines detrahere sacrificio dm̃i: ita quoq inchilo¬
minus. inconuingendis urorib transgredi faciebant po¬
płm dñi. Si peccauerit uir inuirũ. placari ei potest ds̃.
quia placato ei utro inquem peccauit. placabilem sibi
facit dm̃n : cui in uiro peccauit. Si aut̃ in dm̃ peccauerit
uir. quis orabit ꝓ eo Non gͥ eo mͦ inuirum quo in dĩn pec¬

Expanded text:
sacrificio, suadebant eas ad viros suos redire, eisque commisceri. sacrificio, suadebant eas ad viros suos redire, eisque commisceri. Et dormire ideo dicuntur, quia eas dormire cum viris suis, contra legis praeceptum faciebant. Unde idem Heli post paulutum ait: « Non est enim bona fama quam ego audio, ut trangredi faciatis populum Domini. Transgressionem ergo populus faciebat: quia, sacrificio non rite peracto, uxoribus suis jungebatur. Sicut enim vi extorquebant carnes ab immolante: ita etiam extorquebant sacrificium ab offerente. Et idcirco sicut in auferendis carnibus, faciebant homines detrahere sacrificio Domini, ita quoque nihilominus in conjungendis uxoribus, transgredi faciebant populum Domini. Si peccaverit vir in virum, placari potest ei Deus. Quia placato sibi viro, in quem peccavit, placabilem sibi facit Deum, cui in viro peccavit. Si autem in Deum peccaverit vir, quis orabit pro eo? Non ergo eo modo in
Abbreviated transcription (Latin):
eos orbem. In hebreo ita habetur. Dm̃ enim sunt afflicti
terre. Afflictos terre hebrei pauꝑes spũ et humiles corde intel¬
ligunt. suꝑ quos dñi orbem posuisse dicinit. quia eorummine¬
ritis t̾ram stare autuinant. Dñm formidabunt aduersa¬
rii enis: et suꝑ ipsos incelis tonabit. Suꝑ aduersarios su¬
os dñs incelis tonabit: sicut est illud in libro iosue. Cũq
fugeretit a facie isrł & eẽnt idescensu bethoron. dñs ini¬
sit suꝑ eos lapides magnos de celo usq azecha: et mortui
sunt multo plures lapidib grandinis. quã quos gladio ꝑ¬
cusserant filii isrł. Heli autem seuer erat ualde: et audiu̾
omina que faciebant filii sui inituerso isrłi. et quomͦ dor¬
nnebant cum mnulierib que obseruabant ad ostium tab̾na
culi. Dormisse cos dicunt hebrei cum imulierib eo quod pꝰ
menstrui tempꝰ aut partus ñ impleto scdm legis p̃ceptum

Expanded text:
eos orbem. In Hebraeo ita habetur: Domini enim sunt afflicti eos orbem. In Hebraeo ita habetur: Domini enim sunt afflicti terrae. Afflictos terrae, Hebraei pauperes spiritu et humiles corde intelligunt: super quos Dominum orbem posuisse dicunt: quia eorum meritis terram stare autumant. Dominum formidabunt adversarii ejus: et super ipsos in coelis tonabit. Super adversarios suos Dominus in coelis tonabit: sicut est illud in Libro Josue: Cumque fugerent a facie Israel, et essent in descensu Bethoron, Dominus misit super eos lapides magnos de coelo usque Azecha: et mortui sunt multo plures lapidibus grandinis, quam quos gladio percusserant filii Israel . Eli autem senex erat valde, et audivit omnia quae faciebant filii sui universo Israeli: et quomodo dormiebant cum mulieribus, quae observaculi. » Dormisse eos dicunt Hebraei cum mulieribus, eo quod post menstrui tempus aut partus non impleto secundum legis praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
cessam. contra aunam eleuabantur. Arcus fortium suꝑa¬
tus est: & infirim accincti sunt robore. Arcus egiptiorum.
id est fortitudo et potentia suꝑata est: et infirmi scilicet is¬
rłite confortati suiit. Aliter. Arcus. Id est sciꝑbia et fortitudo
fenenne. que infiluis głabatur. suꝑata est: & anua que ob
sterilitatem infirma erat. accincta est robore filiorum.
Donec sterilis peꝑit plurunos: ⁊ que multos habebat filios
infirmat.aẽ. Inhebreo.&. in septuagnita translatione. ũ
plurum. sed septem leguntur. Iudei hunc locum itam
telligunt: quod nato samuele. mortuus sit filius pͥmogenitus
fencime. Et ita ortis filiis anne. fenenue filii mortui sunt.
S querendum est quomͦ hoc stare possit. cum feuentia sep¬
tem : anna uͦ ũ plus quã qͥnq filios habuerit. Quam
questionem hebrei soluentes duos samuelis cum filiis anne
annumerant. Dñ eñ sunt cardines t̾re : et posunit suꝑ

Expanded text:
cessam, contra Annam elevabatur. Arcus fortium superacessam, contra Annam elevabatur. Arcus fortium superatus est, et infirmi accincti sunt robore. Arcus Aegyptiorum, id est, fortitudo et potentia, superata est: et infirmi, scilicet Israelitae, confortati sunt, Aliter: Arcus, id est, superbia et fortitudo Phenennae, qua in filiis gloriabatur, superata est: et Anna, quae ob sterilitatem infirma erat, accincta est robore filiorum. Donec sterilis peperit plurimos: et quae multos habebat filios, infirmata est. In Hebraeo et in Septuaginta translatione, non plurimi, sed septem leguntur. Judaei hunc locum ita intelligunt, quod nato Samuele, mortuus sit filius primogenitus Phenennae, et ita ortis filiis Annae, Phenennae filii mortui sunt. Sed quaerendum est quomodo hoc stare possit, cum Phenenna septem: Anna autem non plusquam quinque filios habuerit. Quam quaestionem Hebraei solventes, duos filios Samuelis cum filiis Annae annumerant. Domini enim sunt cardines terrae, et posuit super
Abbreviated transcription (Latin):
legis preceptum fecit. In lege itaq p̾cipitur. Mensis septum prima
dies uen̾abilis et scã erit uob̾. om̃e opus seruile non facietis in¬
eo : dies clangoris est et tubarum: offeretisq holocaustum modo¬
rem suauissinũ dño. Uitulum de arm̃to unum. arietem unũ.
agnos aginculos immaculatos septem. et in sacrificiis eorum
ephi. Unde datur intelligi. quod elcaua nou obtulerit tres
modios farine cum uitulis tribus. s nouem decimas quib scđ̾in¬
m̃suram hebraicam uinus efficicitur ephi. Crultauit cor me¬
um in dño : & exaltatum ẽ. cornu meum indo meo. Cormi
silium uocat: quia quaudo sine filio erat: absq cormui uide¬
batur sibi. ẽẽ. Recedant uetera de ore ur̃o. In hebreo ita habe¬
tur: ęreant uetera. Et est sensus. Ereant humilia de ore
ur̃o : de quo ante grandia & suꝑba eribant. Quib uerbis fe¬
neniam et filios eius increpat : que obfecunditatem sibi con¬

Expanded text:
 praeceptum legis fecit. In lege enim ita praecipitur: Mensis septimi, prima  praeceptum legis fecit. In lege enim ita praecipitur: Mensis septimi, prima dies venerabilis et sancta erit vobis. Omne opus servile non facietis: dies clangoris est et tubarum: offeretisque holocaustum in odorem suavissimum Domino: vitulum de armento unum, arietem unum, agnos anniculos immaculatos septem, et in sacrificiis eorum Ephi. Unde datur intelligi, quod Elcana non obtulerit tres modios farinae cum tribus vitulis, sed novem decimas: quibus secundum Hebraicam mensuram, unus efficitur Ephi. Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Domino. Cornu, filium vocat: quia quando sine filio erat, absque cornu videbatur sibi esse. Recedant vetera de ore vestro. In Hebraeo ita habetur: Exeant vetera, etc. Et est sensus: Exeant humilia de ore vestro, de quo antea grandia et superba exibant. Quibus verbis Phenennam et filios ejus increpat, quae ob fecunditatem sibi con
Abbreviated transcription (Latin):
uitatib : pascha uidelicet. pentechosten. et sollempiutate
tab̾naculorum: ascendebat in domum dñi. Deditq fenen¬
ne urori sue. et cunctis filiis etus et filiab partes. Hee par¬
tes. uestes intelliguntur: que in eisdem trib festiuitatib uir¬
ta morem gentis illiis. urorib & lib̾is. ac famulis tribueban¬
tur. Anne aut̃ dedit partem uam dupplicem: quia an¬
nam diligebat. Ne reputes ancillam tuain quasi unain
ex filiab belial: quia ex multitudine meroris et doloris
mei locuta sum usq in presens. Belial enim: int̾prctatur
absꝙ nigo. Et notandum quod om̃is qui ebrietatem secta¬
tur: filu belial nocentur. Et adduxit eum secum. post¬
quam ab lactauerat. inuitulis trib. et trib modiis farme.
et amphora iumi: et adduxit eum iudomum dm̃i. in silo.
pud latinos uicio scriptoꝵ constat. ẽẽ. deprauatum. Si enĩ
cum uitulis trib. & trib modiis farme obtulit: contra¬

Expanded text:
vitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste, et solennitate vitatibus, Pascha videlicet, Pentecoste, et solennitate Tabernaculorum, ascendebat in domum Domini. « Deditque Fenennae uxori suae, et cunctis filiis ejus et filiabus partes. » Hae partes vestes intelliguntur, quae in eisdem tribus festivitatibus, juxta morem illius gentis uxoribus et liberis ac famulis tribuebantur: Annae autem dedit partem unam duplicem, quia Annam diligebat. Ne reputes ancillam tuam quasi unam ex filiabus Belial: quia ex multitudine moeroris et doloris mei locuta sum usque ad praesens. Belial enim interpretatur, absque jugo. Et notandum quod omnes, qui ebrietatem sectantur, filii Belial vocentur. Et adduxit eum secum, postquam ablactaverat in vitulis tribus, et tribus modiis farinae, et amphora vini: et adduxit eum in domum Domini in Silo. pud Latinos scriptorum vitio constat esse depravatum. Si enim cum vitulis tribus, tres modios farinae obtulit, contra
Abbreviated transcription (Latin):
ercelsa duo. Et hec excelsa duo. due intelliguntur tͥb.
regia uidelicet. & sicerdotalis. Quod pat̾ elchalie de tribu fu¬
erit leui: lib paralipornenori plenissime docet. In quo series
genealogie illius usq ad leui ꝑducitur: matrem quoq
etus de tribu iuda fuisse monstratur. in eo quod ephrateus
uocatur. Ephrateus abephrata urore caleph quami constat
fuisse de tribu iuda. dictus est. Et si quẽ mouet quod ab
ephraim non ab ephrata ephrateus uocetur: uideat in sub¬
liquido pateat eundem is. ii uonde ephraun. s de tribu
uida extitisse. et probet eundem elchanam ephraceum
ab ephrata non abephraumn dici. Sophim: specuilatores
interp̾tantur. Speculatores hic ꝓpħe intelligintur. quoꝵ
filius elcana fuit. De monte ephrauni. De monte uͦ ephraun
fuisse dr̃: quia ibi erat eius habitatio. Inter cunctas namq
tribus habitationem leuitarum fuisse uondubium est.
Et ascendebat uir ille de ciuitate sua statutis dieb trib festi¬

Expanded text:
excelsa duo, et haec excelsa duo, duae intelliguntur tribus, regia videlicet et sacerdotalis. Quod pater Helchana de tribu fuerit Levi, Paralipomenon liber plenissime docet , in quo series genealogiae illius usque ad Levi producitur. Matrem quoque ejus de tribu Juda exstitisse monstratur, in eo quod Ephrataeus vocatur. Ephrataeus ab Ephrata uxore Chaleph, quam constat fuisse de tribu Juda , dictus Ephraim, sed ab Ephrata, Ephrataeus vocetur: videat in subliquido pateat eumdem Isai, non de Ephraim, sed de tribu Juda exstitisse, et probet eumdem Elcana Ephrataeum ab Ephrata, non ab Ephraim dici. Sophim, speculatores interpretantur. Speculatores hic Prophetae intelliguntur, quorum filius Elcana fuit. De monte Ephraim. De monte vero Ephraim fuisse dicitur, quia ibi erat ejus habitatio. Intra cunctas namque tribus, habitationem Levitarum fuisse non du« Et ascendit vir ille de civitate sua statutis diebus. » Tribus festi
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ putant. Domũ uͦ micoͥl filiã saul ꝗͣ increpauit đđ̃. eoqͥ
indignata sit cũ uidisset eũ subsilientẽ corã dño ⁊ archa testa¬
menti. Fecitq tͥ nom̃. qͣsi unius maioꝵ. qͥ celebrant᷑ interra.
Feiꝰ: de manu philistinoꝵ.
In regum scribitur: tislit frenũ tributi. Ut dilatar&e imꝑium suum: usq
ad flumen euphraten. Quidam putant de adazezer dictum: nec non
Tothi. error m̃s: thou: error eoꝵ: qͥa filiũ suũ indolo ad dd mittebat: iccͥco
mutatio nominis facta est. Misit adhurã filium sium. Inregum iorã.
orã ds̃ excelsus: adhurã: de cor excelsus. Fẽc̃ add sibi nomen cum reu̾tẽt᷑
capta siria. inualle salinarum cesis .x.⁊uiii.milib. Eodẽmͦ in regu scbit᷑.
regi eas ad memoriã referebant. Ahimelech filius abiathar. in regum¬

Expanded text:
dictam putant. Domum vero Michol, filiae Saul quam increpavit David, eo quod indignata sit, cum vidisset eum subsilientem coram Domino ante arcam testamenti. Fecitque sibi nomen quasi unius majorum, qui celebrantur in terra. ejus de manu Philistinorum. In Regum scribitur: Tulit frenum tributi, ut dilataret imperium suum usque ad flumen Euphraten. Quidam putant de Adadezer dictum, necnon eThoi, error meus: Thou, error eorum: quia filium suum in dolo ad David mittebat. Idcirco nominis immutatio facta est. Misit Aduram filium suum: in Regum, Joram. Joram, Deus excelsus. Aduram, decor excelsus. Fecit Dcapta Syria in valle salinarum, caesis duodecim millibus. Quid de percussa regi eas ad memoriam referebant. Abimelech filius Abiathar in Paral
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a hoc addidit. De machir pͥncipes descendunt. ⁊ de za¬
bulon. qui exercitũ ducerent adbellandũ. In hebreo legit᷑
de machir pͥncipes descendunt:⁊ sub audit᷑ adbellandũ .i.¬

Expanded text:
gratia hoc addidit. De Machir principes descenderunt et de Zagratia hoc addidit. De Machir principes descenderunt et de Zabulon, qui exercitum ducerent ad bellandum. In Hebraeo legitur: De Machir principes descenderunt, et subauditur ad bellandu
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs in fortib dimicauit ꝓpt̃ ine. Et ẽ uox totius popłi isrł.
d imicauit enim ꝓpt̃ eos in egẏptiis. ⁊ in cet̾is mimicis isrł. Uñ
& sequitur. Ex ephraĩ de leuit eos in amalech. Idẽ. iosue
existens. extribu epbraim deleuit fortes .i. iniicos isrł
in amalech: sic̃ legitur in libro exodi. Fugauitq iosue am¬
lech. ⁊ popłm eius inore gladiĩ: & cet̃a. Et qđ idẽ iosue ex
tribu ephraun. fuerit. monstratur exlibro num̃i. ubi¬
dr̃. Detͥbu ephrain osee filiũ nun: ⁊ in cotisequetibus
iosue uocat dicens. Uocauitq moyses osee filium nun.
iosue. Et post eũ inpopłos tuos amalech. Post eũ .i. iosue exr
tbu beniamin existens saul popłm amalech p̃cipiente
dño deleuit. quod inspũ ꝓpħiȩ debbora de saule futurũ
opħauit. Eit ħ scd̾m scena quod uocatur plenpsis dictũ est
quod ipse eẽt de leturꝰ amalech: sic̃ in libro samuheł habes.
S ⁊ qđ ait .o. amalech. in heb̾eo ñ legitur. s latinꝰ int̾p̃s sensus

Expanded text:
 in fortibus dimicavit. Et est vox totius populi Israel; dimicavit enim propter eos in Aegyptiis, et in caeteris inimicis Israel. Unde et sequitur. Ex Ephraim delevit eos in Amalec, id est, Josue existens ex tribu Ephraim delevit fortes, id est inimicos Israel in Amalec, sicut legitur in libro Exodi: Fugavitque Josue Amalec, et populum ejus in ore gladii, etc. . Et quod idem Josue ex tribu Ephraim fuerit, monstratur ex libro Numerorur: De tribu Ephraim Osee filium Nun , quem et in consequentibus Josue vocat dicens: Vocavitque Moyses Osee filium Nun, Josue. Et post eum in populos tuos Amalec. Post eum, id est, Josue, ex tribu Benjamin exsistens Saul, populum Amalec, praecipiente Domino, delevit, quod in spiritu prophetiae Debbora de Saule futurum prophetavit. Et hoc secundum schema, quod vocatur prolepsis, dictum est, quod ipse esset deleturus Amalec, sicet quod ait: O Amalec, in Hebraeo non legitur, sed Latinus interpres sensus
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnstuler̃. sed aner. amorreos atq germanos socios fuisse
abrȩ. Et ꝑsecutꝰ . ẽ. eos usq dan. ad phenicis oppidũ qđ
nunc paneas dr̃. Dan autẽ. unꝰ efontib est iordanis. Nã et
alter uocat᷑ ior. qđ int̃pretat᷑. ẜi eẜ UN idest riuus. Duob:¬

Expanded text:
t Escol et Aner Amorrhaeos atque germanos, socios fuisse t Escol et Aner Amorrhaeos atque germanos, socios fuisse Abrae. Et persecutus est eos usque Dan, ad Phoenicis oppidum, quod nunc Paneas dicitur. Dan autem unus e fontibus est Jordanis. Nam et alter vocatur Jor, quod interpretatur ῥεῖτρον, id est
Abbreviated transcription (Latin):
cii. hoc est cades. ł anticipacionẽ dr̃: qđ postea sic uocatũ
ẽ. Significat autẽ locũ apud petrã. qͥ fons iudicii nomi¬
uat᷑: qr ibi dĩ popłm udicarit. Et ꝑcusser̃ omnẽ regionẽ
amialechitarũ et amorreorũ sedentẽ in asason thamar.
Hoc oppidũ ẽ. qđ  nẽ uocat᷑ engaddi: balsami et palma-¬
rũ fertile. Porro sasonthamar in lingua nr̃a: urbs pal¬
marũ resonat. Tnamar quippe. palma dr̃. Sciendũ autẽ¬
peoᷤ post paululũ sequit᷑. et direxerunt contra eoliaciẽ ad heli
la mule salinaris: in hebreo habi. in ualle seddim. qdđ aqͥla
amena nemora significantes. Et tuler onnẽ equetatũ
lodomore et gomorre. Pro eqͥtatu in hebreo habe tri¬
hus ddest substantiã. Et qͥ fugerat. nuncia ur oalrã
In hoc enĩ transitor exprimit᷑. Qđ autẽ ait apud quercũ
mãbre amoriꝰ. meliꝰ in hebreo legunꝰ. apud quercũ mãbre
amorrei. frĩs eschol. et frĩs non aunã ut septuaginta

Expanded text:
Cades. Per anticipationem dicitur, quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud petram, qui fons Judicii nominatur quia ibi Deus populum judicarit. Et percusserunt omnem regionem Amalecitarum, et Amorrhaeum sedentem in Asasonthamar. Hoc oppidum est quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile Porro Asasonthamar in lingua nostra urbs palmarum resonat. Tpro eo, quod post paululum sequitur: Et direxerunt contra eos aciem ad bellum in valle Salinarum, in Hebraeo haberi, in valle SEDDIM  : quod A, amoena nemora significantes. Et tulerunt omnem equitatum Sodomorum 328 et Gomorrhae. Pro equitatu in Hebraeo habet RACHUS  , id est substantiam. Et qui fugerat, nuntiavit Abram , hoc enim transitor exprimitur. Quod autem ait: apud quercum Mambre Amorrhaei, melius in Hebraeo legimus, apud quercum Mambre Amorrhaei fratris Escol: et fratris non
Abbreviated transcription (Latin):
pruis homuub etiã int̾ fr̃s et forores mite sunt.
Erat aut̃ abrahã septuaginta. quinqͦ annoꝵ quando eg¬
sus est ex carra. Indissolubilis nascit᷑ questio. Si enĩ thara
par̃ kabrahȩ cũ adhuc ẽẽt in regione chalcdea. sept uaginta
annoꝵ genuit Abrahã. et postea in charrã ducentesimo
quinto ȩtatis suȩ anno mortuus. ẽ. qͦmͦ nunc post mortẽ
fuisse memoratur: cũ anatiuitate habra̾e usq ad mortẽ
filiis suis de igne chaldeoꝵ. et qđ abrabã babilonio uallatꝰ
incendio quia illud adorare noluerit. di fit auxilio lib̾atꝰ
et ex illo tẽpore ei dieł uitȩ. et tẽpus reꝑutet᷑ itatis exqͥ
confessus .ẽ. dum̃. sꝑnens idola ohaldeorũ. Potest autẽ
fieri ut quia scriptura reliqͥt incertũ. ante paucos annos
thara de chaldea ꝓfectus uenerit incharrã quã mor¬
tẽ obiret. uelcerte statĩ post ꝑsecut ionẽ incharrã uene¬

Expanded text:
primis hominibus etiam inter fratres et sorores initae sunt. primis hominibus etiam inter fratres et sorores initae sunt. Erat autem Abram LXX et quinque annorum, quando egressus est ex Haran . Indissolubilis nascitur quaestio. Si enim Thara pater Abrae, cum adhuc esset in regione Chaldaea, septuaginta annorum genuit Abram, et postea in Charran CCV aetatis suae anno mortuus est: quomodo nunc post mortem fuisse memoratur, cum a nativitate Abrae usque ad mortem filiis suis de igne Chaldaeorum; et quod Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus: et ex illo tempore dies vitae et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus venerit in Charran quam mortem obiret: vel certe statim post persecutionem in Charram vene
Abbreviated transcription (Latin):
bulã. qđ ab raham in ignẽ missus sit qr ignẽ adorare
noluerit quẽ chaldei colunt: et dĩ auxilio lib̾atus de
idolatriȩ igne ꝓfugerit. qđ insequentib scribit᷑ egres¬
sũ eẽ. tharã cũ sobole sua de regione chaldeorũ ꝓ qͦ
in hebreo habet᷑ de incendio chaldeoꝵ. et hoc. ẽe qđ nẽ¬
dr̃. mortuus. ẽ. aran aute conspectũ thare patris sui.
in terra natiutatis suȩ inigne chaldeorũ. qd uidelicet
ignẽ nolens adorare. igne consũptus sit. Loquit᷑ autẽ
postea chĩs ad abrabã. Eigo si qui te eduxi de igne chal¬
deorũ Et sũpserunt abrã et nachor sibi uxores. Nom̃
uxoris abrã sarai: et nomen uxori nachor melcha. filia
fr̃ abraã et nachoris duas filias genuit : melchã. et sarai.
cognomento ieschã. ANIMON. equib melchã accepit
uxorẽ nachor : et sara. abrabã. Netdã quippe uit̾ patru¬
os et fratrũ filias. nuptiȩ fuerant lege ꝓhibite. quȩ in

Expanded text:
bulam: Quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare bulam: Quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio liberatus, de idololatriae igne profugerit: quod in sequentibus scribitur, egressum esse Tharam cum sobole sua de regione Chaldaeorum: pro quo in Hebraeo habetur, de incendio Chaldaeorum. Et hoc esse qr, Mortuus est Aran ante conspectum Thare patris sui, in terra nativitatis suae in igne Chaldaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abram: Ego sum qui te eduxi de igne Chaldaeorum. Duxerunt autem Abram et Nachor uxores: nomen uxoris Abram Sarai, et nomen uxoris Nachor Melcha filia frater Abram et Nachoris, duas filias genuit, Melcham et Sarai cognomento Jescham δυώνυμον. E quibus Melcham accepit uxorem Nachor et Sarai Abram; necdum quippe inter patruos et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
ausi łidẽ. quasi usitidẽ transtulerunt. Ul. aquo ar¬
meni. Gether a qͦ acarnani. siue carii. Porro mes. ꝓquo
septuaguita int̾ pretes. mosoch dixerunt qui nunc uocant᷑
meones. Arfaxad ge̾nuit sela. Et sela genuit heber.
Et lieber nati sunt duofilii. Noñ uni falegh. qr in dieb
eiꝰ diuisa. ẽ. terra. Et nom̃ fris eiꝰ iectan. Heber a quo
hebrei uaticinio qͦdã. filio suo faleg. nomen imposuit.
qͥ int̃p̃tat᷑ diuisio. ab eo qđ pndieb eius. linguẽ ui babilo¬
nire non potui : sed usq in p̃sens quia ꝓcul a nobis sunt
uel ita uocant᷑ ut primũ. uel quę unmutata sint ig¬
norat᷑ Possedunt autem a cofene fluo. omẽm indiȩ
regionẽ. quȩ uocat᷑ heria. Eit mortuus. ẽ. aran ante
pat̾rẽ suũ in terra qua natꝰ. ẽ: in regione chaldeoꝵ.¬
n hebreo habet. in ur cerdim: idest in ignẽ chaldeoꝵ
Tradunt autẽ hebrei ex hac occasione. ist ismodi fa¬

Expanded text:
Ausitidem, quasi Usitidem, transtulerunt. Ul, a quo ArAusitidem, quasi Usitidem, transtulerunt. Ul, a quo Armenii: Gether, a quo Acarnanii, sive Carii. Porro Mes, pro quo Septuaginta Interpretes Mosoch dixerunt, nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuit Heber. Ex Heber nati sunt duo filii: nomen uni Phaleg, quia in diebus ejus divisa est terra, et nomen fratris ejus Jectan. Heber, a quo Hebraei, vaticinio quodam filio suo Phaleg nomen imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in Babylonire non potui; sed usque in praesens, quia procul a nobis sunt, vel ita vocantur, ut primum, vel quae immutata sunt, ignorantur. Possederunt autem a Cophene fluvio, omnem Indiae regionem, quae vocatur Hieria. Et mortuus est Aran ante patrem 323 suum in terra, qua natus est in regione Chaldaeoin Hebraeo habetur, in UR CHESDIM  , id est in igne Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione, istiusmodi fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑgentib sodomã et gomorrã et adamã et seboim usq
lece. Quia ceterȩ cuutates sidon uidelicet et gerara
& sodoma et gomorra & adama et seboim note sunt
omib: hoc tantũ ad notandũ uidet᷑. qđ lece ipsa sit
quȩ nunc calliroe dr̃. ubi aquȩ calide ꝓrũpentes. in
mare mortuũ defluunt. Filii sem. elam. et assur. et
arfarat. et ludi et aram. Hii ab eufrate fluuio. partẽ
asiȩ. usq ad indicũ oceanũ tenent. Est autẽ elam.
a quo elamitȩ principes ꝑsidis. De assur ante iã dict ũ
e. qdđ niuũ urbe condid̃it. Nrfaxad a quo chaldei. Ludi
a quo lidia. Aram. a quosiri. quorũ met ropolis. ẽ. dar¬
hnascus. Filii aram . us. et ul. et gether. et mes. Us.
traconitidis et damasci conditor. int̾ palestinã et coe-¬
lessyriã tenuit principatũ. a quo septuaguita int̾pre¬
tes in libro iob ubi inhebreo scribit᷑ terra us. regionẽ

Expanded text:
pergentibus Sodomam, et Gomorrham, et Adamam, et Seboim usque ad pergentibus Sodomam, et Gomorrham, et Adamam, et Seboim usque ad Lise. Quia caeterae civitates, Sidon videlicet et Gerara, et Sodoma, et Gomorrha, et Adama, et Seboim notae sunt omnibus, hoc tantum annotandum videtur, quod Lise ipsa sit, quae nunc Callirhoe dicitur, ubi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. 322 Filii Sem, Elam, et Assur, et Arphaxad, et Lud, et Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum Oceanum tenent. Est autem Elam, a quo Elamitae principes Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad a quo Chaldaei: Lud a quo Lydii: Aram a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Ul, et Gether, et Mes. Us Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelen Syriam tenuit principatum: a quo Septuaginta Interpretes in libro Job, ubi in Hebraeo scribitur, terra Us, regionem
Abbreviated transcription (Latin):
& araceũ. & sineũ. et aradiũ. et samareũ. et amatheũ
De canaã. primꝰ natꝰ. ẽ. sidon: a qͦ urbs fenice sidon uocat᷑
Dein: araceus qͥ arcas condidit. opidũ contͣ tripolĩ in radi¬
cib libani sitũ. aqͦ haud ꝓcul alia ciuitas fuit nomine
sINI. quȩ postea uario euentu subuersa bellorũ. nom̃
tant ũ modo loco pristinũ reseruauit. Aradii st̃ qͥ aradũ
insulã possedunt. angusto fretu afenicis littore sepa ra
usq ad nr̃m tẽpus tã asyris quã ab hebreis. ita ut ap̃
ueteres dicta fuerat appellat᷑. Hanc enĩ maceiones
qui post alexandrũ in oriente regnarunt. epiphaniã
nuncupauerunt. Nonnulli antiochiã ita appellatã pu¬
tant. Alii licet non uere. tamen opinionẽ suã. quasi
ueri simili uocabulo consolantes. emmaus primã ab anti¬
ochia mansionẽ ȩdessã ꝑgentib appellari putant et eau¬
dẽ eẽ. que apud reteres dicta sit ȩmath. Et fuit t̾niuiꝰ
cananeorũ asidone. donec uenias gerara usq ad gezã

Expanded text:
racaeum, et Sinaeum, et Aradium, et Samaraeum, et Amathaeum. De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur. Deinde Aracaeus, qui Arcas condidit, oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. A quo haud procul alia civitas fuit nomine Sini quae postea vario eventu subversa bellorum, nomen tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt, qui Aradum insulam possederunt angusto freto a Phoenicis littore separatausque ad nostrum tempus, tam a Syris quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnaverunt Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant: et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emach. Et fuit terminus Chananaeorum a Sidone, donec venias in Gerara usque ad Garam
Abbreviated transcription (Latin):
uinait̃. exclamauit puer et fleuit: et exaudiuit ds̃ uocẽ pue¬
ri de loco ubi erat.: et dix̃ angłs dĩ ad agar decelo. et reliqe
nullũ moueat. In hebreo enĩ post hoc qđ scriptũ . ẽ ñ uidebo
morte pueri mei. ita legit᷑ qđ ipsa agar sedit cont̾ puerũ
et leuauerit uocẽ suã et ficuerit et exaudierit ds̃ uoce par¬
puerũ de quo pollicitꝰ fuerat abrahȩ dicens: sed et filiũ an¬
cille. in.gentẽ magnã faciã. Alioqͥn et ipsa mat̃. ñ suã mor¬
tẽ. sed filii deplorabat. seꝑcit .gͥ. ei ds̃ : pro quo fuerat et fletꝰ.
Deniq in consequentib dr̃. Surge et tolle puerũ. et tene ma¬
nũ eĩ. Ex quo manifestũ. ẽ. eũ qͥ tenet᷑. ñ oneri matri fuisse
sed comitẽ. Qđ autẽ manu parentis tenet᷑: sollicitꝰ monstra¬
tur affectus. Et dixit abimelech et ochazath ꝓnubus eius.
et fichol princeps exercitꝰ eiꝰ. Excepto abimelech et fichol:

Expanded text:
jungitur: Exclamavit puer, et flevit, et audivit Deus vocem puejungitur: Exclamavit puer, et flevit, et audivit Deus vocem pueri de loco ubi erat. Et Dixit Angelus Dei ad Agar de coelo, et reliqua, nullum moveat. In Hebraeo enim post hoc, quod scriptum est, Non videbo mortem parvuli mei, ita legitur, quod ipsa Agar sederit contra puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem pare, Deus exaudivit puerum: de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam . Alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge et tolle puerum, et tene manum ejus . Ex quo manifestum est, eum qui tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, sollicitus monstratur affectus. Et dixit Abimelech et Ochozath pronubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol
Abbreviated transcription (Latin):
merũ eiꝰ. et paruulũ: et dimisit eã. Quando isaac natꝰ ẽ
nedeci annoꝵ erat ismahel. Et post ablactationẽ ei iste cũ
uost annũ undicantib Nos aut̃ ut breuiorẽ eligamꝰ etatẽ:
post decẽ et octo annos. isinalxel supputamꝰ eiectũ. eẽ cũ matre
et ñ conuenire: iã eũ adulescentẽ matris sedisse ceriucib Perũ¬
ẽ.gͥ illud hebreoꝵ linguȩ idioma: qđ om̃ĩs fuliꝰ ad cõparationẽ
parent ũ. infans uocet᷑ et paruulus. Nec mirem̃ hab̃e barba
tes. Posuit ergo abrahã panes et ut rẽ suꝑ humerũ agar. Et hoc
facto dedit puerũ matri. hoc ẽ. in manꝰ eiꝰ tradidit cõmendauit.
et iła emisit e domo. Qđ autẽ seqͥt᷑. et piecit puerũ subt̃ ab ietẽ.
et abiens sedit de contra longe:. quasi uactu sagittȩ: Dix̃ enĩ.
ni uidebo mortẽ paruuli mei. et sedit contra. eũ : et statĩ

Expanded text:
merum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natus est, merum ejus, et parvulum, et dimisit eam. Quando Isaac natus est, tredecim annorum erat Ismael. Et post ablactationem ejus, iste cum duodecimum annum vendicantibus. Nos igitur ut breviorem eligamus aetatem, post decet non convenire jam adolescentem juvenem matris sedisse cervicibu illud Hebraeorum linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parentum, infans vocetur et parvulus. Nec miremur barbaram lites. Posuit ergo Abraham panes et utrem super humerum Agar: et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manus ejus tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe, quasi jactu sagittae. Dixit enim: Non videbo mortem parvuli mei. Et sedit contra eum. Et statim