comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum legi uilianus ait quoo si i¬
ta scriptum esset si arithie nou
nupserit interesse au fraus le¬
gi facta ess nam si ea esset que
numeranda interpretatõue
auł ⁊ egato sub condicione re¬
licto si heros a quo sb̃ condicio¬
ne logatum est pendente condi¬
cione mouatur hĩdem suum o
in euentu condicionis fiteicom¬
nussum restituere rogatus est
manumisit queritur au fideicõ¬
quani manuuuserit tamen fide¬
husdem condicionibus relictu
es deberet ita piestare cogitur
si condiciones impletas esse co¬
nstabit aut per eum steterit t
fundus aucui legatus esset si ser¬
uum non mauinuiserit et si le¬

Expanded text:
cum Iulianus aiebat. Quod si ita scriptum esset "si Ariciae non nubserit", interesse, an fraus legi facta esset: nam si ea esset, quaiuvandam interpretationesub condicione relicto si heres, a quo sub condicione legatum est, pendente condicione moriatur, heredem suum obin euentum condicionis fideicommissum restituere rogatus erat, manumisit: quaero, an fideicomerit, tamen fideiisdem condicionibus relictum ei debet, ita praestare cogitur, si condiciones impletas esse praestabit aut per eum stetit, quofundus alicui legatus esset "si servum non manumiserit" et, si
Abbreviated transcription (Latin):
ui u̾o non exigende modus ad hi¬
bitus .s. ut culpa nõ ⁊̃ dolus remis¬
sus inclłigatur id qi in eiꝰ ꝑsona
qui negã gessit cuiq rõuis redden¬
de ncc̃itas fuãt testõ remissa sxp¬

Expanded text:
i vero non exigendae modus adhibitus, scilicet ut culpa, non etiam dolus remissus intellegatur: idque in eius persona, qui negotia gessit cuique rationis reddendae necessitas fuerat testamento remissa
Abbreviated transcription (Latin):
erat᷑ et si h sp̃aliter exp̃ssit te¬
stator ⁊̃ si alio pꝰ mortẽ suã ub̾os
piocreauit nichomimꝰ eam ad lega¬
tũ admcti.¶ euidã nõ solidũ capi¬
enti amplius legi ꝯcesse portõns
reltã est sihĩdi aliqͥd dediss qͦr an¬
sequi ex cã legati possit qͣi id nõ
xit nͨ iõ magis ex toĩs testatoris
amplius capiat᷑ quã capturꝰ eẽt

Expanded text:
am Sed si hoc specialiter expressit testator, etiamsi ex alio post mortem suam liberos procreaverit, nihilo minus eam ad legatum admitti. Cuidam non solidum capienti amplius lege concessae portionis relicta est, si heredi aliquid dedisset: sequi ex causa legati possit quasi non sit nec ideo magis ex bonis testatoris amplius capiat, quam capturus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ recipuĩt utquid detur utqͥd
fiat utquid obtiugat uł retͦ ne
decur ne fiat ne obtĩgat ex hus
dandi faciẽdi q ꝯditõnes in p᷑s
collocantur aut ipõꝵ quib id re¬
linquitur aut alioꝵ t̾cia spẽs in
euẽtu ponetur fiscus sicut husd̾¬

Expanded text:
onem, ut quid detur, ut quid fiat, ut quid optingat, vel retro ne detur, ne fiat, ne optingat. ex his dandi faciendique condiciones in personas collocantur aut ipsorum, quibus quid relinquitur, aut aliorum: tertia species in eventu ponetur. Fiscus iisdem cond
Abbreviated transcription (Latin):
qui iure militari testarinõ ꝑt̃¬
assiũ iure militari posse testari
nlła dubitatõ est in classib õs
remiges ⁊ naute nulites sut It̃
ingiles milites ⁊ uire militaneos
eos testari posse ulła dubitatõe̾¬
siqͥs militũ ex a nu̾o tͣnsiat᷑ sit
in aliũ quãuis ⁊ hinc exep̃tꝰ. illo

Expanded text:
qui iure militari testari non poteassium iure militari posse testari nulla dubitatio est. in classibus omnes remiges et nautae milites sunt. item uigiles milites sunt et iure militari eos testari posse nulla dubitatio est.Si quis militum ex alio numero translatus sit in alium, quamuis et hinc sit exemptus et illo
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut cũ lib̾is sit si si eã mentẽ ⁊ id
aꝓpositũ beat ue fuiuĩ a sem dnuit¬
tat neue ꝑ eam stet quonunꝰ cumea
filius educetur u lp̃
legat de hiis nõ sensisse aͦs iã cc̃ ux¬
or hu̾it cũ testaret᷑ marutꝰ¬

Expanded text:
sit ut cum liberis sit, sed si eam mentem et id propositum habeat, ne filium a semet dimittat neve per eam stet, quo minus cum ea filius educetur. Vlpialegat, de his non sensisse, quos iam tunc uxor habuit, cum testaretur marit
Abbreviated transcription (Latin):
puta si incapitoliũ ascũd̾it si stiq
solum in legatis placuit uͥm in h̃¬
ditatib qͦ id̾ mediũ admissus est
Uñ si uxor marittũ suũ cui dotẽ pro¬
iisat᷑ ita hr̃dem scͥpfat ex ꝑte ut

Expanded text:
puta "si in Capitolium non ascenderit" "si Stichum solum in legatis placuit, verum in hereditatibus quoque idem remedium admissum est. Vnde si uxor maritum suum, cui dotem promiserat, it
Abbreviated transcription (Latin):
gatariũs debeatur pp̃ incertũ
hodie aut̃ sõsimile aliquid fit
ni fid̾igiussis cũ dr᷑ lex faltidia
loꝯ bre arbiter dari sol ad m̃¬
eundꝰ. qͣuantitatem conoꝵ tã¬
et si unus aliquis modicũ fide
io ꝑsequatur que ꝯputatõ pre¬
uidicare non debet cetis qui ad
arbitriũ missi nõ sunt solet tũ
ciari fidiꝯmissariss ut fidicom¬
missarii ueniant ad arbit᷑m
ibi q cam suam agant płiuz¬
⁊ de creditorib ut de ere aueno
gataruũs item in fid̾iꝯmissarũt
ut si offerat utegrũ qd̾ relic¬
tum est hr̃s desid̾ans caue̾ sibi
hat stipłatõne audiatur oilẽ¬
gata quedam die p̾senti reu
cta sũt quedam cõ condicõne
interponẽda erit ista stipłatõ¬
pp̃ iegata ꝯditõnalia dum¬
modo ea legata que p̃senci¬
a sint integra soluantur in¬
ł deni scribit sĩ pure ⁊ sub cõ¬
dicione legata funt non exist¬
ente couditõne lȩx falc̃ locun
h̾eat non alit̾leg̾atoꝵ que pͣ¬
e data sũt actõnendare tete

Expanded text:
s debeatur propter incertum. Hodie tamen subsimile aliquid fit in fideicommissis. Cum dicitur lex Falcidia locum habere, arbiter dari solet ad ineundam quantitatem bonorum, tametsi unus aliquid modicum fidesequatur: quae computatio praeiudicare non debet ceteris, qui ad arbitrum missi non sunt. solet tamen tiari fideicommissariis, ut veniant ad arbitrum ibique causam suam agant, plerumque et creditoribus, ut de aere alieno gatariis, item in fideicommissariis, ut, si offerat integrum quod relictum est heres desiderans cavere sibi hac stipulatione, audiatur. Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponepropter legata condicionalia, dummodo ea legata, quae praesenti sint, integra soluantur.Iulianus denique scribit, si pure et sub condicione legata fuerint ne exsistente condicione lex Falcidia locum habeat, non aliter legatorum, quae pure data sunt, actionem dari debere,
Abbreviated transcription (Latin):
peticõne lib̾alitatis ex test̾o sb̾
nis ei remittũdũ erit ꝗ uidetͦ
adiuari fxpto diui cõmodi in
ħ uerba is cuius te ea re nocio
est adicus si comꝑit iõ cautõ¬
nem ate exigi ut a fidiqͣ peti¬
rõne adu̾taris honus sat̃da¬
tõnis tibi renutti curabit¬
nua legata ꝑrecipere ad distri¬
buend̾ uissus erat uetuit cau¬
tõnem exigi cessantiu ꝑtes
¶⁊ uniu̾sa bona delata ad fiscũ
crecum est ut petitori cauẽti e¬
uicta h̾rdicate restitutũ solu̾s
propuetas titio legata est utꝰ
fr. alii legari tuc̃ de eo restituẽ¬
do non hr̃di s ticio caui debeat
int̾ͥdum ⁊ si ab hĩde legetur u¬
suffr. ticio cauendũ est uelutĩ
si cetͣcto usufr̾ ꝓprietas ei leget᷑¬
ususfr̃ seio quid .n. attinebit ħ̾
edi hoc caũ caueri ad quẽ em¬
olumentum int̾cidentis ususfr̃
non sit spectandum um̃i si usu
fr̾ seio legato ꝓpuetas titõ ita
legetur ut ad seyiũ ꝑtin̾e te¬
fierit heat ꝓprietatẽ tt̃ hrdi

Expanded text:
alitatis ex testamento nis eis remittendum erit? quod uidetur adiuuari rescripto diui Commodi in haec uerba: 'is, cuius de ea re notio est, aditus si compererit ideo cautionem a te exigi, ut a fideicommissi petitione auertaris, onus satisdationis tibi remitti curabitnua legata praecipere ad distribuendum iussus erat, uetuit cautionem exigi cessantium partes  uniuersa bona delata ad fiscum decretum est, ut petitori cauenti 'euicta hereditate restitu‹tu› iri' sproprietas Titio legata est, usus fructus alii legari, tunc de eo restituendo non heredi, sed Titio caveri debeat. interdum et si ab herede legetur usus fructus, Titio cavendum est: veluti si detracto usu usus fructus Seio: quid enim attinebit hoc casu heredi caueri, ad quem emolumentum intercidentis usus fructus non sit spectandum? verum si usu fructu Seio legato proprietas Titio ita legetur, ut, cum ad Seium pertinere desierit, habeat proprietatem, tunc heredi
Abbreviated transcription (Latin):
tem uł emolumentũ prestitit
is qui hac stipłatõne sibi ꝓspe¬
xͥat dicũdũ est ibi ꝯnutti eam
si modo cłpa arest ab eo qui sti¬
płatus estquesitum est au se¬
eam committi si ꝑ ꝑtes ablata¬
est hr̃dicas¶Si legatum fuit p̃¬
stitum aute interpositam hãc
stipłatõnem an ꝯdici possitut
caucio ista interponatur mo
uidetur ex eo qd̾ caucio inter¬
missa est ⁊ ait pomp̃ cautõnez¬

Expanded text:
tem vel emolumentum praestitit tem vel emolumentum praestitit is, qui hac stipulatione sibi prospexerat, dicendum est ibi committi eam, si modo culpa abest ab eo, qui stipulatus est. Quaesitum est, an saeeam committi, si est hereditas.Si legatum fuerit praestitum ante interpositam hanc stipulationem, an condici possit, ut cautio ista interponatur? mouidetur ex eo, quod cautio intermissa est. et ait Pompon
Abbreviated transcription (Latin):
utputa hũs quib nunuta
ne prõne tue relictos ꝓpoius
atq fuit alnũtoꝵ ⁊ uestiatũs
lib̾tis relictoꝵ quib p̃pea ca¬
utionis remiccendum existi¬
mabimus Item screndũ est
fiscũ hanc cancionẽ non pa¬
ti s ꝑinte conueniri posse
acsi cauisset Geteros aut̃ cuin¬
sꝯq dignitatis sint licet eciã
legata ꝑceꝑint complłi debere
ad cauendum diuus pius se
stipłonem interponi¶ Si lega¬
tarius ħrdi qui ꝯtrousiamh¬
editatis patitur iã sꝑat de re¬
stituendo legato sibi prescito ca¬
uerłẜ nt eiucta h̾i̾ditas sit s ne¬
gligñcia uł dolo eius qui lega¬
tum prestitit᷑ acceꝑat dicemus
non ꝯmitti stipłonem ꝑp̃ uiri
boni arbitriũ qd̃ intest huic
stipłoni Item su pẽ qui p̃stitit
legatũ ex alia cã sͥ euiceritt
puta qui inuenitur seqñti te¬
st̾o hr̃s scriptus in quo legatũ
iste legatarius non acceꝑit
dicemus ꝯmitti stipsonem pp̃¬
boni uiri arbitriũ ¶Et gñauit̾
ubiꝯq hiditatem uł quantita¬

Expanded text:
ut puta his, quibus minuta anae patronae tuae relictos proponis, atque fuit alimentorum et uestiarii libertis relictorum, quibus propterea cautionis onus remittendum existimauimus'.Item sciendum est fiscum hanc cautionem non pati, sed perinde conueniri posse, ac si cauisset. ceteros autem, cuiuscumque dignitatis sint, licet iam legata perceperint, compelli debere ad cauendum diuus Pius resstipulationem interponi.Si legatarius heredi, qui controuersiam hereditatis patitur iam uel sperat, de restituendo legato sibi praestito cauerit et euicta hereditas sit, sed neglegentia uel dolo eius qui legatum praestitit, dicemus non committi stipulationem propter uiri boni arbitrium, quod inest huic stipulationi.Item si ipse, qui praestitit legatum, ex alia causa sibi euicerit, ut puta quia inuenitur sequenti testamento heres scriptus, in quo legatum iste legatarius non acceperat, dicemus committi stipulationem proboni arbitrium. Et generaliter ubicumque hereditatem vel quantita
Abbreviated transcription (Latin):
uocat non legis falc¶Si res
q̃ legata sit ap̃ legatariũ in¬
t̾ierit probandũ est exceptõ¬
ne succuiri ei qui promisit
quid fcm̃ sit tũc eium ⁊̃ ex do¬
li clausula que in ista stipłatõ¬
ne concinetur tenebitur ⁊ re¬
plicatõne replłi pocerit. ¶Hec
caucio que ꝓp̃ legem falcidiã
int̾ponitur fi deicõmissoꝵ ht
prãcionem¶Si in płes dies pe¬
cuma legata est cum certũ sit
legem falcidiam locum hr̃e
non scipulacõni set computa¬
tõui locum ẽẽ pedius aitutñ
estimetur quanti sit qd̾ in di
muib legatis statim legis fa¬
lcidie rõ habeatur. Quociẽs
futurum est ut palã sit ⁊ añ
diem uenientẽ iam falcidiã
locum hr̃e tociens computa¬
cio eius fit nani si ꝯdicio in
mora est exspectabunus ꝯdici¬
onemi quo  assistat si aũt dies
suꝑest iam hic intercapedinis
temporis hĩta rõne atq ex aisti¬
matione sic de falcidia dispu¬
tabumus ⁊ conuunti stipula¬
tionem dicenus. Quanuis

Expanded text:
uocat, non legis Falcidiae.Si res, uocat, non legis Falcidiae.Si res, quae legata sit, apud legatarium interierit, probandum est exceptione succurri ei qui promisitquid factum sit: tunc enim etiam ex doli clausula, quae in ista stipulatione continetur, tenebitur et replicatione repelli poterit. Haec cautio, quae propter legem Falcidiam interponitur, fideiussorum habet praestationem. Si in plures dies pecunia legata est, cum certum sit legem Falcidiam locum habere, non stipulationi, sed computationi locum esse Pedius ait, ut aestimetur, quanti sit quod in diemnibus legatis statim legis Falcidiae ratio habeatur. Quotiens futurum est, ut palam sit et ante diem venientem iam Falcidiam locum habere, totiens computatio eius fit. nam si condicio in mora est, exspectabimus condicionem, quoad exsistat: si autem dies superest, iam hic intercapedinis temporis habita ratione atque aestimatione sic de Falcidia disputabimus et committi stipulationem dicemus. Quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ datũ est int̾dum totũ reuota¬
re cũ .i. h̃ita racione eris alie¬
ui falcidia meatur płmq eue¬
uit ut emi̾gente debito uł ꝯdi¬
ctõne eris alieui existente to¬
tũ ꝗ legatum est exhauriat᷑
s ⁊ lib̾tatum ꝯditio interdum
existens effici legata oino nõ
lib̾tatum ⁊ deductis preciis eoꝵ
tc̃ demũ legatoꝵ meatur rõ¬
In quibdam aũt test̾is falcidi¬
a quidem loꝯ nõ ht̃ uerũtñ
ita obseruatur ut lic quadn¬
temi hr̃s nõ retineat tũ hacte¬
nus legata debeantur quatenꝰ
pr̃imonii iures sufficiũt uti
deducto ere alieuo Item dedu¬
ctis p̃ciis eoꝵ qui lib̃tatẽ ñ
testõ uł directam uł fid̾icomi¬
muissariã acceperũt s ⁊ legat
hat stipłone rõ facienda est
ut puta si prõnus ex asse hĩs
institutus sit ⁊ pure qũitũs
legatus sit ⁊ sb̾ ꝯditõne aliqͥd
supra debitã prõno ꝑtem nã
m hũc casum rõ facta ut faci¬
enda est illiꝰ legis que prõnos

Expanded text:
 interdum totum reuocare. cum enim habita ratione aeris alieni Falcidia ineatur, plerumque euenit, ut emergente debito uel condicione aeris alieni exsistente totum quod legatum est exhauriatur. sed et libertatium condicio interdum exsistens efficiet legatum omnino non libertatium et deductis pretiis eorum tunc demum legatorum ineatur ratio.In quibusdam autem testamentis Falcidia quidem locum non habet uerumtamen ita obseruatur, ut, licet quadrantem heres non retineat, tamen hactenus legata debeantur, quatenus patrimonii vires sufficiunt, utique deducto aere alieno, item deductis pretiis eorum, qui libertatem in testamento vel directam vel fideicommissariam acceperunt. Sed et legahac stipulatione ratio facienda est, ut puta si patronus ex asse heres institutus sit et pure quincunx legatus sit et sub condicione aliquid supra debitam patrono partem: nam in hunc casum ratio facienda est illius legis, quae patronos
Abbreviated transcription (Latin):
tõnem esse int̾ponendam¶hec
u̾ba stipłonis ꝗ amplius lega¬
toꝵ nõie ceꝑis quani lege fal¬
cidia caꝑe licebit non tĩxũ cõ
prehñdut ⁊ ampluis accepit qͣ
ei falcidia ꝑmisit ut reddat ꝑ¬

Expanded text:
nem esse interponendam. Haec verba stipulationis "quod amplius legatorum nomine ceperis, quam e lege Falcidia capere licebit" non tantum eum comprehendunt, qui amplius accepit, quam ei Falcidia permissit, ut reddat p
Abbreviated transcription (Latin):
falcidie pouendã desid̾at dedu¬
ci sortes ex quaꝵ usuris alim̃¬
ta impubes defuc̃ta ex ꝑ᷑ testa¬
tricis sue płib debitã p̃stitit q̃¬
sitũ est ansi eas teduxit cauere
debeat defunctoꝵ alim̃tarior po¬
⁊ tõnes pro mͦ sorcium re restitu¬
toꝵ quaꝵ rõ nõdum reodica sit
⁊ ꝗ neget tm̃ redig ex nõibus
posse quantũ ini cautõne dedu¬
ctum est ¶ Mĩtum ẽ an rõnes de¬

Expanded text:
Falcidiae ponenda desiderat deduci sortes, ex quarum usuris alimenta impubes defuncta ex persona testatricis suae pluribus debita praestitit: quaesitum est, an, si eas deduxerit, cavere debeat defunctorum alimentariorum portiones pro modo sortium se restitutor, quarum ratio nondum reddita sit et quod neget tantum redigi ex nominibus posse, quantum in cautione deductum est. quaesitum est, an rationes de
Abbreviated transcription (Latin):
uita in persona uero seii falcidi
a non interuenit cum ad eum
ex hereditate pupilli ducenta
pertineant et debeaut legatorum
nomine centum ex ducentis q¬
ue a pupillo relicfa sunt quod
si pupillus soluat legata debent
curare cutores pupilli ut caue¬
ant legatariiQuedam lega¬
ta diuisionem non recipiunt ut
ecce legatum me itieris actus
arte pertinere potest set siopus
numicipibus heres iussus sit face
re indiuiduum uidere esse lega¬
tum neq enim aut ullum balne¬
um aut unum theatrum aut sta¬
diumi fecisse intelligitur quod
ei propuam formam que ex co¬
nsimacione contingit non de¬
derit quorum omnium legatoruz
nomine et si plures heretes sint
singuli in solidum tenentur hec
itaq legata que duuduitatem
non recipiunt tota ad legatari¬
umi pertinebunt set potest here¬
di hoc remedio succuari ut estima¬
cione facta legati tenunciet le¬
gatario ut partem estimacionis

Expanded text:
inta. in persona uero Seii linta. in persona uero Seii la non interuenit, cum ad eum ex hereditate pupilli ducenta pertineant et debeat legatorum nomine centum ex ducentis, quae a pupillo relicta sunt. quod si pupillus soluat legata, debent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii.Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actust pertinere. sed et si opus municipibus heres facere iussus est, indiuiduum uidetur legatum: neque enim ullum balineum aut ullum theatrum aut stadium fecisse intellegitur, qui ei propriam formam, quae ex consummatione contingit, non dederit: quorum omnium legatorum nomine, etsi plures heredes sint, singuli in solidum tenentur. haec itaque legata, quae diuiduitatem non recipiunt, tota ad legatarium pertinent. sed potest heredi hoc remedio succurri, ut aestimatione facta legati denuntiet legatario, ut partem aestimationis
Abbreviated transcription (Latin):
tem nduplicibus testamen¬
tis suie te patrimonio queram¬
us ea sola substantia sp¬
ectatur quam pacer
cum moieretur habuit nec
ad rem pertinet et si post mor¬
tem ꝑatris filius uł acquisierit
aliquid uel diminuerit suie de
legatis queramus tam ea que
in primis quam ea que in secu¬
udis tabulis relicta sunt in un¬
ur contribuuntur tanquam
si et ea que a filio herede reli¬
quisset testator suo heredi sub
aua condicione legasset
bonis habebat filio impubere
herede instituto ducenta lega¬
uit ei q ticio et scio heretes su¬
bstituerit et a ticio centum le¬
gauit uiteamus quid uiris sit
si nondum solutis legatis pu¬
pillus tecesserit et obid ea le¬
gata utriq deberentur solus
heres ticius utetur lege falti¬
dia cum enum ducenta ex he¬
reditate pupilli ad eum perti¬
nuerint ducenta legatorum
nomine tebet. centum ex test
tamento que pupillus debeat te¬
utum que ipse dare iussus est ita¬
q ex utraq quantitate quarta
te ducentis harebit quinquag¬

Expanded text:
n duplicibus testamentis sive de patrimonio quaeramus, ea sola substantia spectatur, quam pater cum moreretur habuerit, nec ad rem pertinet, si post mortem patris filius vel adquisierit aliquid vel deminuerit: sive de legatis quaeramus, tam ea quae in primis quam ea quae in secundis tabulis relicta sunt in unum contribuuntur, tamquam si et ea, quae a filii herede reliquisset testator, a suo herede sub alia condicione legasset. patrimonio habebit, filio impubere herede instituto ducenta legaverit eique Titium et Seium heredes substituerit et a Titio centum legaverit, videamus, quid iuris sit. si nondum solutis legatis pupillus decesserit et ob id ea legata utrique debent, solus heres Titius utetur lege Falcidia: cum enim ducenta ex hereditate pupilli ad eum pertineant, ducenta legatorum nomine debetducentis quae pupillus debebat, centum quae ipse dare iussus est: itaque ex utraque quantitate quarta deducta habebit quinquag
Abbreviated transcription (Latin):
dotem ꝯstitutas ãministrauit
eaq decetens añ rõnem sͥ reddi¬
tũ ãnũstratõnis ex asse cundẽ
marittũ hr̃dem reliqͥt eiꝰ q fid̾i
ꝯmisit ut .x. ũcias filio coi cũ mo¬
reret᷑ restitueri duas aũ unci¬
as nepoti q̃ itum est an id qͦ ꝙ
ex ãministratõne ir̃ ap̃ marit¬
tum resedisse ꝯstitͥit cum cetͥis
bouis pro rata .x. unciaꝵ fiio

Expanded text:
dotem constitutas administrauit eaque decedens ante rationem sibi redditam administrationis ex asse eundem maritum heredem reliquit eiusque fidei commisit, ut decem uncias filio communi cum moreretur restitueret, duas autem uncias nepoti. quaesitum est, an id quoque, quod ex administratione rerum apud maritum resedisse constiterit, cum ceteris bonis pro rata decem unciarum filio
Abbreviated transcription (Latin):
cã capiũtur admitti falẽ non
potest plane siqͥs ita scͥbit ac¬
ceptis c peto restituas hĩdita¬
tẽ n ꝑsonam dantis demõstra¬
uerit qiͣ receutã ⁊ receptã pe¬
ciũam si qͣrte sufficiat induce
treblłiauum ceuoł¬
⁊ filio ⁊ filia stͥptis hĩdib sing¬
uł certa prelegauit s lõgemi¬
tam pielegauit cum inst̾ris ⁊
eris alieni ii ea domo erat ti¬
cius nbtus filui mei ex soluat
⁊ sit ei urrisq domꝰ. cõis q̃sit̃¬

Expanded text:
piuntur, admitti Falcidia non potest. plane si quis ita scribsit: "acceptis centum peto restituas hereditatem" neque personam dantis demonstraverit, quasi retentam et praeceptam pecuniam, si quartae sufficiat, inducere Trebellianum. Scaevoo et filia scriptis heredibus singulis certa praelegauit, sed longe mitam praelegauit cum instrumentis et aeris alieni in ea domo erit, Titius libertus filii mei exsoluat et sit eis utrisque domus co
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse enim plenam ub̃ acionez¬
idecur sisoli ei uberacio relicta
in obiacionem et siquidem fa¬
cere posse ceperit exigentur ab
co. duntaxat usq ad centum
tem est dicendum et si moitis ca¬
usa accepto ei quadringenta fe¬
rantur unde eleganter dicitur
acceptilacio inpendenti esse ut
siquidem mortis tempoie quad
ringenta inuemiantur tota in
crecenta ualeat acceꝑtilacio si
uero pieterea aliquid inueniatur
quod quadrantem suppleat here¬
di in quadriũgentis acceptilacĩ¬
o proficiet quod si debitor iste
quadringenta duntaxat .c ¶ fa¬
cere possit quia sibi soiuendo est
netesse habebit centum refunde¬
re cum igitur debitor soluendo
sit eueniet ut si herete aliquo in¬
stituto ipsi debiton lib̾acio et a¬
ui quadringenta legata stiit sici¬
uidem soluendo sit debicor cent¬
uni quinquagnita ex trecentis
recineat alia centum quiuqua¬
ginta legatario prestentur he¬
res centum habeat si uero cen¬
tum tantum facere possit here¬

Expanded text:
sensisse enim liberationesensisse enim liberationeit. si soli ei liberatio relicta in obligationem et si quidem facere posse coeperit, exigentur ab eo dumtaxat usque ad centum. idemque erit dicendum, et si mortis causa accepto ei quadringenta ferantur. unde eleganter dicitur acceptilationem in pendenti fore, ut, si quiringenta tota inueniantur, in trecenta ualeat acceptilatio: si uero praeterea aliquid inueniatur, quod quadrantem suppleat heredi, in quadringenta acceptilatio proficiet. quod si debitor iste quadringentorum dumtaxat centum facere potest, quia sibi soluendo est, necesse habebit centum refundere. cum igitur debitor sibi soluendo sit, eueniet, ut, si herede aliquo instituto ipsi debitori liberatio et alii quadringenta legata sint, si quidem soluendo sit debitor, centum quinquaginta ex trecentis retineat, alia centum quinquaginta legatario praestentur, heres centum habeat: sin vero centum tantum facere possit, here
Abbreviated transcription (Latin):
nem faicidie est quia suam rem
te hiis quoq rebus que muleie¬
ris causa empte parate q sunt
ut hcẽ quidem extra modum le¬
gis essent nonninatim ipsalege
faicidia expiessumm est
m is qui solum in nomine crecen¬
ta in uonis habebat ipsi debitori
uberationem seio autem quadii¬
ngenta legauit si debitor nel solu¬
endo non sit uel centum facerep¬
ossit quantum quisq habeat int¬
eruentu legis falcidie dicebam
legem falcidiam ex eo quod re¬
fici quidem ex hereditate potest
quartom heredi tribuere resid¬
uum dodrantem inter legatari¬
os distribuere quare cum nomeu
minus soluento est in hereoita¬
te eius quod exigi potest ꝑio ra¬
ta sit distribucio residui uendici¬
o facienda est ut id demum in he¬
reditate computetur quanti no¬
men distrahi potest set cum de¬
biton literatio relinquitur ipse
sbbi soluenco uidetur et quo ad se
attinet diues est quippe si mortis
causa ei accepto feratur id quos
debet quadriñgenta cepisse iude¬
bitur quanuis nichil facere possit

Expanded text:
 scilicet quia suam rem de his quoque rebus, quae mulieris causa emptae paratae essent, ut hae quoque extra modum legis essent, nominatim ipsa Falcidia lege expressum est. m is qui solum in nomine quadringenta in bonis habebat ipsi debitori liberationem, Seio autem quadringenta legaverit, si debitor vel solvendo non sit vel centum facere possit, quantum quisque habeat interventu legis Falcidiae. dicebam legem Falcidiam ex eo quod refici ex hereditate potest quartuum dodrantem inter legatarios distribuere. quare cum nomen minus soluendo est in hereditate, eius quod exigi potest pro rata fit distributio, residui uenditio facienda est, ut id demum in hereditate computetur, quanti nomen distrahi potest. sed cum debitori liberatio relinquitur, ipse sibi solvendo videtur et quod ad se attinet, dives est: quippe si ei mortis causa accepto feratur id quod debet, quadringenta cepisse videbitur, licet nihil facere possit:
Abbreviated transcription (Latin):
donec ad unun popuetas ꝑueuit̃
q̃ro anseia in coĩone cũ lib̾tis mĩs¬
R ꝑspituam ẽẽ testatoris uolũta¬
tem om̃s adiuriles ꝑtes nocantis
¶Impub̃em filiũ h̾rde instituit uxo¬
do testatorem senfisse Item q̃roc̃
corꝑa legata ⁊̃ nc̃ ex lucratiua
cã possideantur an .a. sb̾stitutis pe
do lego tyrographũ gañ seu. pͦea
codicił uetuit a seio id exigi ⁊ ab
lnĩde pecut ut ex alt̾ius debitoris q̃¬

Expanded text:
donec ad unum proprietas perueniat'. donec ad unum proprietas perueniat'. quaero, an Seia in communione cum libertis perspicuam esse testantis uoluntatem omnes ad uiriles partes uocantis. Impuberem filium heredem instituit: uxodo testatorem sensisse. item quaero, cum corpora legata etiam nunc ex lucratiua causa possideantur, an a substitutis petdo lego chirographum Gaii seii': postea codicillis uetuit a Seio exigi et ab herede petit, ut ex alterius debitoris
Abbreviated transcription (Latin):
potest si ⁊ si sui nir sitignarꝰ puret¬
q se ꝑ eirore qui a latronib captꝰẽ
seruũ es de uelut hostiũ uł relegat᷑
qui nicħ̾ se a captiuo differre putat
nõ posse fid̾iꝯmtt̾e certum est qr nͨ
stari potest quinͣ an liceat sͥ testari
sse propouantur ꝯstant̾ dicemꝰ fid̾i

Expanded text:
potest. sed et si sui iuris sit ignarus putetque se per errorem, quia a latronibus captus est, seruum esse uelut hostium, uel legatus qui nihil se a captiuo differre putat, non posse fideicommittere certum est, quia nec testari potest, qui, an liceat sibi testari,sse proponantur, constanter dicemus fidei
Abbreviated transcription (Latin):
itã canit pp̃ res uniu̾sas que mͥ cũ
existimatõnis ꝯstitit esse uniu̾sas
duoꝵ miliũ aureoꝵ fid̾i ur̃e ꝯmitto
uti pro portõne ur̃a mille aureos
a iuxetrio pactato pr̃no uro accipi¬
atis hi testͥo quinq̃nio suꝑuixit ⁊
habunde prĩmoĩum reliqͥt q̃situ¬

Expanded text:
ta cauit: 'propter res uniuersas quae mihi cum aestimationis constiterit esse uniuersas duo milium aureorum, fidei uestrae committo, uti pro portione uestra mille aureos a Lucretio Pacato patruo uestro accipiatis': huic testamento quinquennio superuixit et abunde patrimonium reliq
Abbreviated transcription (Latin):
in eandem cam̃ rediisse deb̾e a
te peto tuy fidi ꝙ tue ꝯuntto uti
curã ꝯdendi corpons mei suscipi¬
as ⁊ proh̃ .x. aureos e medio p̃ci¬
pi to q̃ro ansi luciꝰticiꝰ minus
quã .x. aureos crogauit reliqua
profic̾e que maritto hĩs extit̾at
ita intest̾o cauit. Meui ⁊ semꝑni

Expanded text:
in eandem causam redisset, deberi. "A te peto, Titi, fideique tuae committo, uti curam condendi corporis mei suscipias, et pro hoc tot aureos e medio praecipito". quaero, an, si Lucius Titius minus quam decem aureos erogaverit, reliqua proficere. Quae marito heres exstiterat, ita testamento cavit: "Maevi et Semproni
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ cur filius defuc̃ti nutuã petĩuam
a flauia dionissa accepit ⁊ iocatis e¬
dib pro ꝑte sua pensõnes sibi debi¬
tas creditrici legau̾at an ꝯditõ testi¬
re h̾idib institũtis ita cauit a. te n
lios soroꝵ tuaꝵ quib relinquas
scis unum frem̃ tuum filiũ nrm̃ oc¬
cidisse dum ei rapinã fac̾et s ⁊ alia
mithi det̾iora fecit quero cũ uxor
filii fidiꝙ. ab eo pet̾e possent R̵. po¬

Expanded text:
 cum filius defuncti mutuam pecuniam a Flauia Dionysia acceperit et locatis aedibus pro parte sua pensiones sibi debitas creditrici delegauerit, an condicio testare heredibus institutis ita cauit: 'a te, lios sororum tuarum, quibus relinquas. scis unum fratrem tuum filium nostrum occidisse, dum ei rapinam facit: sed et alius mihi deteriora fecit'. quaero, cum uxor filii fideicommissum ab eo petere possunt. respondi po
Abbreviated transcription (Latin):
test̾o ualet quociens ipm̃ testm̃ nõ
aũ acciꝑe debemꝰ cõs quib pͥnceps
isulas abͥneganit uł de quibus
deportandis scripsit ceterũ pͥus
nond̾ amisisse quis ciuitatẽ iͦ ꝓ
siũam pat̾etur ualebit s ⁊ si post
ualebit ꝗ fcĩ est qr certũ statuz
usi adhuc ħuit sa prestĩs uo p̃torio
uł eo qui unce p̃ftĩ ex mãdaco pͥnci¬
pis cognoscit Item a p̃fcõ urbis de
statim amitt̾e̾ cuntatem ⁊ iõ nec
tendi ꝯstat hr̃e ¶Si quis plane in in¬
sulam deportatꝰ codicillos sͥ fec̾it ⁊ in¬
dulgencia imꝑatous restitutꝰ hiisd̾
utte qii posse ad quos aliqͥd ꝑuen¬
turum est morte eius uł dũ eis da¬
tur uł dũ eis nõ adimit᷑ nec tm̃ ꝓ
xuiiii bonoꝵ possessoris uerũ infe¬
qui nondũ natus est fid̾iꝯmiti pos¬
se si mͦ natus nͦł successurus est hi¬
iud c̾ce indubitate dr ᷑ᷤ si quis intest¬
atus decedens ab eo qͥ pͥmo gradu
is eins moituo eo admissus sit ad

Expanded text:
ento ualet, quotiens ipsum testamentum non autem eos accipere debemus, quibus princeps insulas adnotauit uel de quibus deportandis scripsit: ceterum prius nondum amississe quis ciuitatem uidetsententiam pateretur, ualebit: sed et si post ualebit quod factum est, quia certum statum ue adhuc habuit. A praefectis uero praetorio uel eo, qui uice praefectis ex mandatis principis cognoscet, item a praefecto urbis depstatim amittere ciuitatem et ideo nec tendi constat habere. Si quis plane in insulam deportatus codicillos ibi fecerit et indulgentia imperatoris restitutus isdem mitti quem posse, ad quos aliquid peruenturum est morte eius, uel dum eis datur uel dum eis non adimitur. Nec tantum proximi bonorum possessoris, uerum infequi nondum natus est, fidei committi posse, si modo natus nobis successurus sit. Illud certe indubitate dicitur, si quis intestatus decedens ab eo, qui primo gradu ris eius mortuo ‹eo› admissus sit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯĩditariã hiditario creditor solu̾ut
⁊ posf̾iori obligau̾unt qui cũ eĩ debi¬
tũ non solu̾etur p̃diã ninũsa lege
pignoris uni ex hĩdib uendidit qͦr
an cũ iste filius ex cã empcõnis eapo¬
ssideat frĩbi ⁊ coħdib fidiqͣ peticio

Expanded text:
ditario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa lege pignoris uni ex heredibus uendidit: quaeritur, an, cum iste filius ex causa emptionis ea possideat, fratribus et coheredibus fideico
Abbreviated transcription (Latin):
tu eiq rem legauit fidi qͦ ꝯmittͥe
eius nõ pot̾it lic ex legato ꝯmod̾
sentire uideatur qd̃ dũum nãtisci¬
tur statim nec exspectet act̾oneni
sumptũ lttis quẽ sustiñet si ex sti¬
płatõne uctigͣret eum incrari si ne¬
possesd̃ si hñti tibi propͥetatem usũ
fr̃ mortis cã cessero potest dici fi¬
dei mee cõmitt̾e posse nec qũẽq̃
moneat quod nsusfr̾ solet morte
extingui nã medii potꝰiꝰ temꝑis qͦ
iuinat qui donauit ꝯmod̾ cogite¬
mius si aũpignꝰ debitoris lib̾au̾o
mortis cã ⁊ eius fid̾iꝯͦ nõ potest¬

Expanded text:
 rem legauerit, fidei committere eius non poterit, licet ex legato commodum sentire uideatur, quod dominium nanciscitur statim nec exspectat ex stipulasumptum litis, quem sustineret, si ex stipulatione litigaret, eum lucrari. sed neposse. Sed si habenti tibi proprietatem usum fructum mortis causa cessero, potest dici fideicommittere me posse. nec quemquam moueat, quod usus fructus solet morte exstingui: nam medii potius temporis, quo uiuat qui donauit, commodum cogitemus. Si autem pignus debitoris liberauero mortis causa et eius fidei commis
Abbreviated transcription (Latin):
misat fundũ dedit ita ut pꝰ mortẽ
suam filiis sins restitueretur eodez
test̾o peciit ab h̾idib sius ut pamp
lis erat pamphili idem pãphilus
post diem legari sui cedentem test̾o
hr̃dem m̃stituit meniũ enisq fid̾i
ꝯmisit ut hĩditatẽ suã ⁊ fundi su

Expanded text:
at, fundum dedit ita, ut post mortem suam filiis suis restituerent: eodem testamento petiit ab heredibus suis, ut Pamphilia naturalis erat Pamphili: idem Pamphilus post diem legati sui cedentem testamento heredem instituit Maevium eiusque fidei commissit, ut hereditatem suam, id
Abbreviated transcription (Latin):
meus hĩs mͥ esto ex semisse bonoꝵ
in quib hito cum omĩb que ibi
sũt que oĩascias ad portõnemh̾¬
editatis quã tͥ dedi nõ ꝑtiu̾e q̃ ro
cũ sit in hiis domib argñtum
nouua debitoꝵ suꝑlex mãcipia
an ħ oĩa que illic inueĩuntur
ad alios hr̃des institutos debeant
ꝑtin̾e̾. paulus Re noĩa debitorũ
nõ contuu s oĩum esse cõia. in
cet̾is u̾o ulłum prouepoti locu¬

Expanded text:
meus heres mihi esto ex semisse bonorum in quibus habito, cum omnibus quae ibi sunt: quae omnia scias ad portionem hereditatis, quam tibi dedi, non pertinere.' quaero, cum sit in his domibus argentum nomina debitorum supellex mancipia, an haec omnia, quae illic inueniuntur, ad alios heredes institutos debeant pertinere. Paulus respondi nomina debitorum non contineri, sed omnium esse communia, in ceteris uero nullum pronepoti
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ĩs nõ esse datã electõuem s or¬
uicos ciuitatis relictos qui ꝓpuos
eoꝵ se significaturũ ⁊ c̾tamins
foĩm quã celebͣri singuł ãnis uo¬
luit auã scͥptura se declaratur̃
ꝓnusit acpꝰea moite p̃uentꝰ nõ fe
petebat hĩde falcidiã obicientesi
ꝑtem int̾im solui sibi desid̾au̾it
n acceꝑit in eam morã passus in¬
tlłigitiu¶ Cũ post mortẽ emptoris

Expanded text:
ris.' non esse datam electionem, sed orUicos ciuitati relictos, qui propreorum significaturum et certaminis formam, quam celebrari singulis annis uoluit, alia scriptura se declaraturum promisit ac postea morte praeuentus non fepetebat herede Falcidiam obiciente, si partem interim solui sibi desiderauerit neque acceperit, in eam moram passus intellegitur. Cum post mortem emptoris
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ p̃cepto ꝙ dicimꝰ serui inspici ꝑͣ
gari posse ita nõmirũ sires diũ et
qd̃ ei debetur seruo eius purelogͣri
possit quãuis dño eius nõ poss hoc
utilit̾ legarei

Expanded text:
 quod dicimus serui inspici pergari posse. ita non mirum, si res domini et quod ei debetur seruo eius pure legari possit, quamuis domino eius non possent haec utiliter legari
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ cũ iure nonatõns quã legata¬
ruis idemq testator añfec̾at le¬
gatũ ex test̾o non debebat᷑ placuit
fłam demõstratõnem legatario
non obeẽ nec iñ totũ fłm iudͥi
qd̃ u̾itatis pͥmordio adiuuaretur
seruꝰ pure maĩfestus est cuilib̾¬
tas pp̃ impedimentũ iur̃ pꝰ aditã
hiditatem nõ ꝯpetit qd̃ statꝰ eius¬

Expanded text:
gatarius idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non obesse, nec in totum falsum uideri, quod ueritatis primordio adiuu‹a-› retur. Seruus pure manumissus, cui libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non competit, q
Abbreviated transcription (Latin):
riã hĩditatem sorori coħ̾idi nõ ui¬
di relictã apparuit qd̾ nõ de pe¬
cuĩa sua testari s obtũtu ꝯsilu de¬
distribuas ub̾is tuis ut qͥsq mue¬
atris electõne cessaute sufficiet
si nõ offñderit eos aũ quos nũ ẽ
iegͥit fore potõres si soli ꝓui̾iss¬
ent existiãui ꝗ si nemine eleg̾it
sit instrum̃tũ uolũtatis mee pꝰ
mortẽ meã filio mõ tͣdi uolo cũ
płib hidib intestato diem suu
obiisset intlłigi fid̾iꝯ filiosuo re¬
supp̾mis quis loquat᷑ s iñ qm̃ uolũ¬
tatis intentõ dirigatui ¶Li̾tis p̃di¬
ñ reliqͥt ac petiit ne id alienarũt at
in fanulia lib̾toꝵ reti̾ent si excep¬
to uno cet̾i ꝑtes suas nendid̾unt qͥ
nõ uendidit cet̾oꝵ ꝑtes quib nõ dedit
alienãdi uolũtatẽ integras petit cos
ꝑuerit alioqͥn absurdũ erit nice
mutua petitõnem induci .s ut ab al¬
t̾o ꝑcem alieuatã quis petat cũ ꝑ¬

Expanded text:
riam hereditatem sorori coheredi non uideri relictam apparuit, quod non de pecunia sua testari, sed optentu consilii dedistribuas liberis tuis, ut quisqueatris electione cessante sufficiet, si non offenderint: eos autem, quos mater elegerit, fore potiores, si soli promeruissent, existimaui: quod si neminem elegerit, sit: 'instrumentum uoluntatis meae post mortem meam filio meo tradi uolo'. cum pluribus heredibus intestato diem suum obisset, intellegi fideicommissum supremis quis loquatur, sed in quem voluntatis intentio dirigatur. Libertis praedium reliquit ac petit, ne id alienarent utque in familia libertorum retinerent. si excepto uno ceteri partes suas vendiderint, qui non vendidit ceterorum partes, quibus non dedit alienandi voluntatem, integras petet: eos paruerunt: alioquin perabsurdum erit uice mutua petitionem induci, scilicet ut ab altero partem alienatam quis petat, cum p
Abbreviated transcription (Latin):
sempnius ea demũ hon̾a suscipiet
que ui euiane h̾ditatis fu̾nt ⁊ in
die mortis eius qui hĩs menii exti¬
tit ꝑseu̾auerũt sicut uice mutua
fund̾ sb̾ ꝯditõne legauit uolũta¬
tis rõ nõ patitur ut hĩs ex cã usu
sfr̃ emolumentũ retineat diu̾su
iu cet̾is predioꝵ seruitutib qͣs hr̃s

Expanded text:
a suscipiet, quae Maeuianae hereditatis fuerunt et in diem mortis eius, qui heres Maeuii exstitit, perseuerauerunt, sicut uice mutua fundum sub condicione legauit. uoluntatis ratio non patitur, ut heres ex causa fructus emolumentum retineat: diuersum in ceteris praediorum seruitutibus, quas heres
Abbreviated transcription (Latin):
saret ead̾ p̃diã filio exhidato
dari uoluit quãquã filia pr̃is hr¬
ditatem susciꝑe uoluisset fid̾iꝯ
dierat placuit qͥ si alterũ filie sb̾¬
stituisset eũ oꝑter filio fid̾i ꝯ red¬

Expanded text:
saret, eademque praedia filio exheredato dari voluit. quamquam filia patris hereditatem suscipere noluisset, fideicdierat, placuit: quod si alium filiae substituisset, eum oportere filio fide
Abbreviated transcription (Latin):
mine se dacurũ precor pollicet᷑
ꝑtemiũ publicũ re dacturũ¬
elis gausei ticio debebat ab hr̃¬
dibus sctͣicius accepit q̃situm est
cũ necẽ gau seũ hĩdes eius nõ nĩ¬
dicau̾nt an ticius nichilominꝰ
eos hides ut indignos accꝰare po¬
ssit ob id qd̾ necem eius non uñ¬
dicau̾it nec obsit eĩ qd̾ ab eisde

Expanded text:
mine se daturum praetor pollicetur, mine se daturum praetor pollicetur, partem in publicum redacturuelis Gaius Seius Titio debebat, ab heredibus Seii Titius accepit: quaesitum est, cum necem Gaii Seii heredes eius non vindicaverint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non vindicaverint, nec obsit ei, quod ab isdem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ L ege tornelia cauet᷑ de pre¬
iiõ accusatorie qui reqͥsiuit et
renõciauit cos seruos qui exea
famiiliã añ qõnem fug̾int ut iũ
singnlos seruos qͦs uic̾it .u. aure
os ex tonis occisi aut si inde redi¬
gi ea quãtitas nõ possit ex pu¬
blico accipiat qd̾ p̃miuĩ nõ in
omnes seruos qui sb̾ eodem tec¬
to loco ue fun̾t set in eos solus
qui cedem admisissent accͦatõni
rint si aꝑto test̾o lib̾i scripti nĩ¬
ueniantur lege de siccariis iũ¬
diciũ fiẽt ita ut ex ñculis cam̃
dicãt ⁊ ꝯuĩcti ꝑiide acsi seriũ
pumantur ⁊ ei qui ꝯuic̾it deui
aurei p̃nui noĩe darentur ex bo¬
nis dap̃nati Ex heccõ actiõ ꝓ¬
ficiscitur contra eũ qui aduer¬
sus eccm̃ pretoris tabłas test̾ĩaꝑ¬
ut ex supradcĩs apparet pła sũt
pp̃ que pena edcĩ ꝯstituta est pa¬
lam est aũt popularẽ actõnem es¬
se cuiꝰ pena nĩ .c. aureos ex bo¬
nis dap̃nati extenditur ⁊
inde ꝑcem di̾ndiam eitꝰ oͣꝑa ꝯ

Expanded text:
 Lege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod praemium non in omnes seruos, qui sub eodem tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori rint, si aperto testamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam dicant et conuicti perinde ac serui puniantur et ei qui conuicerit deaurei praemii nomine darentur ex bonis damnati. Ex hoc edicto actio proficiscitur contra eum, qui adversus edictum praetoris tabulas testaut ex supra dictis apparet, plura sunt, propter quae poena edicti constituta est. palam est autem popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
refecta sit ut nͥ ex pristina matĩa
suꝑsit tñ dicemus utile man̾e legͣ¬
tũ acsi ea domo destructa aliã cod
loco testator edificau̾it dicemꝰi
terire legatũ nisi testatorem sẽ¬
sisse aliud fuit approbatũ¬

Expanded text:
refecta sit, ut nihil ex pristina materia supersit, tamen dicemus utile manere legatum: at si ea domu destructa aliam eodem loco testator aedificauerit, dicemus interire legatum, nisi aliud testatorem sensisse fuerit adprobatu
Abbreviated transcription (Latin):
pure legatus seruus sb̾ ꝯdicõne li¬
legatũ ꝑimitur deficiente ad lega¬
tarium ꝑtinebit ⁊ iõ si pendente
ꝯditõne lib̾tatis legatarꝰ de cesse¬
rit postea defecit ꝯditõ ub̾tatis. ad
hecem legatarũ nõ ꝑtinebit leg¬

Expanded text:
dicione lidicione lilegatum peremitur, deficiente ad legatarium pertinebit. et ideo si pendente condicione libertatis legatarius decesserit posteaque defecerit condicio libertatis, ad heredem legatarii no
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a uod si nlła retentõne ftã domĩ
tradidiss ⁊ inc̾ti ei ꝯdictõ ꝯpet̾et
⁊ ancilla sola si non sit̃ lib̾i ⁊ lib̾iso¬
li si non sit ancilla debentur
tũ erit testator legauit una mor¬
tua s̾uins ꝑtũ eius negat debĩ qr
actonis loco legatus sit ꝗ puco fa¬
lsũ ⁊ nec u̾bis uec uoluntate᷑ de¬
tõnes simili modo n in h̾editati¬
bus nz ni legatis ualent
heditate mutile est legatũ si u̾o
ampliores p̃ter eos quos ticiuse¬
legit in cet̾is ual legatũ seͥsio ã
pliores quã .x. qui legati sut̃ ꝗ si
muiꝰ sut in tantos quanti inueĩ¬
autur. ¶ Isli si uolet sticũ do ꝯdit̃o¬
uale est legatũ ⁊ nõ alit̾ ad hedem
traussit quã si legatariꝰ uoluit ꝗͣ¬
ius alias ꝗ sãadiectõne uolet legͭ

Expanded text:
uod si nulla retentione facta domum tradidisset, incerti condictio ei competet, ancilla sola, si non sint liberi, et liberi soli, si non sit ancilla, debenturtum erit testator legauerit, una mortua Seruius partum eius negat deberi, quia accessionis loco legatus sit: quod falsum puto et nec uerbis nec uoluntati deae simili modo neque in hereditatibus neque in legatis ualent.hereditate, inutile est legatum, si uero ampliores, post eos, quos Titius elegit, in ceteris ualet legatum, sed non in ampliores quam decem qui legati sunt: quod si minus sunt, in tantos, quanti inueniantur. 'Illi, si uolet, Stichum do': condicionale est legatum et non aliter ad heredem transit, quam si legatarius uoluerit, quamuis alias
Abbreviated transcription (Latin):
testatore seius decessiss ⁊ eã nmpsis¬
set legatũ ei deb̾i s ⁊ si serui mors
impedisset maĩmusso̾nem cũ tibi
legatũ esset si eũ maũmisissesn nͥ¬
ominus debe̾tur tibi legatũ quiaꝑ
te non stecit quonimꝰ ꝑueĩat ad li¬
b̾tatem¶ Si ꝑs hͥed̾ noniãta sitin
legando iuriles ꝑtes h̾edes debñt
si uo̾ om̃s heditarias

Expanded text:
testatore Seius decessisset et ea nupsisset, legatum ei deberi. Sed et si serui mors impedisset manumissionem, cum tibi legatum esset, si eum manumisisses, nihilo minus debetur tibi legatum, quia per te non stetit, quo minus perueniat ad libertatem. Si pars heredum nominata sit in legando, uiriles partes heredes debent, si uero omnes, hereditarias
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa uł collegia uacãtionẽ tute¬
obstricta nõ sut̃ nisi noĩatĩ id pri¬
uilegnuĩ eis indłtũsii ¶Is qui edilita¬
te fungitur tutor pͭ dari nã edili¬
tas int̾ eos magrãtus he̾tur qͥ pͥua¬

Expanded text:
ora uel collegia uacationem tuteobstricta non sint, nisi nominatim id priuilegium eis indultum sit.Is qui aedilitate fungitur potest tutor dari: nam aedilitas inter eos magistratus habetur qui priua
Abbreviated transcription (Latin):
art̃ ucꝰ ticius seio ⁊ semꝑ¬
uio ex senussib hrdib insticu¬
tis ⁊ cet̾is ex hr̃datis inuicem
hrdes m̃stituit deiuĩ legata ⁊ nb̾¬
tates dedit pꝰea ita sb̾ietit corn¬
elius ⁊ salustimuis ⁊ uaro hĩdes

Expanded text:
us Titius Seio et Sempronio ex semissibus heredibus institutis et ceteris exheredatis inuicem heredem substituit, deinde legata et libertates dedit, postea ita subiecit: 'Cornelius et Sallustius et Uarro
Abbreviated transcription (Latin):
hĩs . Ex eam hĩditatem in septem
tus as postũo dodrans datus situt
quartã portõne ampliꝰ filia qͣm
postumꝰ ferre debeat᷑. iõ si pͦiua
qͦi nata eẽt tm̃dem sola filia qͣn¬
tum utq postũoꝵ hituri eeñt
itaq in pioposito cũ as fiuie do¬
dians pꝰuino sit datus .xxi. ꝑte fi̾ut

Expanded text:
dit eam hereditatem in septem tus as, postumo dodrans datus est, ut quarta portione amplius filia quam postumus ferre debeat. ideo si postuma quoque nata esset, tantundem sola filia, quantum uterque postumorum habituri essent. itaque in proposito cum as filiae, dodrans postumo sit datus,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ p̃tore eirãte ydoneos aut̃ utͣm
facłtatib an ⁊ morib petͥe debe¬
at dubitatõnis eẽ pt̃ putoaũt
facile ei igͦsci si locupletes sit̃ hũ
qͦs pecut si ⁊ si pͥorib excͣatis re¬
iectis ue nõ ꝯfestĩ aͦꝵ noiã edid̾it
punit᷑ ꝙd gͦ si nõ fuit om̃s ext̾ati
uł nõ om̃s reiͨti inded̾ aneĩ ĩpu¬
tetur cur in loꝰ exc̾ati nõ pecũt¬
⁊ puto imputãdũ qͥd si deceffint

Expanded text:
i praetore errante. Idoneos autem utrum facultatibus an et moribus petere debeat, dubitationis esse potest. puto autem facile ei ignosci, si locupletes sint hi, quos petiit. Sed et si prioribus excusatis reiectisue non confestim aliorum nomina ediderit, punitur. Quid ergo, si non fuerint omnes excusati uel non omnes reiecti? uidendum, an ei imputetur, cur in locum excusati non petiit: et puto imputandum. Quid si decesserint
Abbreviated transcription (Latin):
iẽ nõ pecut mag̃estut uicidat
Non solũ aũ q̃ nõ pecũt coh̾cet᷑
s ⁊ que defũcto pecut᷑ ut sxpto de¬
clarat᷑ uł pͥuilegio mũitũ uł ho¬
si data oꝑa ħ fecit̃ qͥd gͦ si tales
qrã sciebat p̃corẽeis nõ daturũ
qͥd tñ sided̾it eis p̃tor urĩs peti¬
tõnem secutꝰ iã quid̃ ꝑ̃tous deli¬

Expanded text:
rem non petiit? magis est, ut incidat. Non solum autem quae non petiit coercetur, sed et quae defunctorie petiit, ut rescripto declaratur, uel priuilegio munitum uel osi data opera hoc fecit. Quid ergo, si tales quoniam sciebat praetorem eos non daturum? quid tamen si dedit eos praetor matris petitionem secut
Abbreviated transcription (Latin):
lũtate secuta ẽ ⁊ nͥ hñti filio tuto
buit tutores hr̃e s si forte ĩpubes
pꝰ mr̃is cessatõnẽ fui̾t arogat᷑
⁊ ĩpubes obierit dd̾ erit mr̃i adñs
airogatorẽ nõ ꝯpete ex stipłatu
actom uidendũ e mĩe ꝓhibitaiͦ

Expanded text:
uta sit et nihil habenti filio tutorbuit tutores habere. sed si forte impubes post matris cessationem fuerit adrogatus et impubes obierit, dicendum erit matri aduersus adrogatorem non competere ex stipulatu actionem. Uidendum est, matre prohibita ius
Abbreviated transcription (Latin):
sio qui tt̃ łimꝰ dep̃hũditur an u̾o
eĩ qui tc̃ fuit cũ filio defert᷑ upu¬
neũ eius ꝙ filiũ deubante filio
de fuc̾te ꝯsãgumeũ obiisse mox
filiũ repudiasse uiĩs hroitatẽ an
ꝯsãginei filiꝰ admitti possit ⁊ iuł¬

Expanded text:
sio, qui tunc legitimus deprehenditur, an uero ei, qui tunc fuit, cum filio defertur? ut puineum eiusque filium, deliberante filio defunctae consanguineum obisse, mox filium repudiasse matris hereditatem: an nsanguinei filius admitti possit? et Iu
Abbreviated transcription (Latin):
culture. aratra ngones saicłi fai¬
ces putatorie bidñtes ⁊ si qͣ siłia
dici possũt togñdi q̃ admod̾ tor¬
cularia corbes falces ꝙ messorie
si fundꝰ saltus pastiones ꝙht ͥgͣ
ges pecoꝵ pastores saltuarũ
fructus ꝯꝑarentur nõ deb̾atur
si uo iõ ꝙ nõ anit̾ ex saleu fructꝰ
uei apes qr ꝯtinentur

Expanded text:
sunt aratra ligones sarculi falces putatoriae bidentes et si qua similia dici possunt. cogendi, quemadmodum torcularia corbes falcesque messoriae si fundus saltus pastionesque habet, greges pecorum pastores saltuarii.fructus caperetur, non debeatur: si vero ideo, quia non aliter ex saltu fructus uei apesque continentur