comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diantur uoces corum
In omnc̃ terram exiit
souus eor: et in fincs
orbis terre uerba eorũ.
Ergo ⁊ ad nos uencrũt.
et nos de somno extita¬
uerunt. Ecce celebratur
mum. Cui dictum ẽ
exaltare suꝑ celos deus¬
Cui dictum ẽ. Nũquid
deo patri dicitur exalta¬
re: qui nũquam ẽ hu¬
miliatus. ł¬
fiuisti in uentre
matris inclusus: qui
qui ubera tanquã par¬
uulus ĩ uera carne suci¬
sti. Tu qui portãs mũ¬
dum: portabaris a ma¬
tre. Tu quẽ symeon se¬
nex ꝑuulũ agnouit ma¬
gnumq laudaut. Tu
quẽ udua ãna iuidit
sugentẽ. ⁊ agnouit om¬
inpotenitẽ. Tu qui esũ¬
risti propter nos. sitisti
propter nos: tu qui dor
musti: tamen non dos¬
mtans custodis isrł.
Postremo tu quẽ uen¬
didit iudas: quẽ inder
emerũt i nõ possederunt.¬
Tu tu app̾hense. ligate.
flagellate. spuus corona¬
mortue: tu sepulte. exal¬
tare suꝑ celos deus. quia¬
illo faciente. qui erigit
inopem carnem suam
exaltat: ⁊ collocat eam cũ
principib populi sui. cũ

Expanded text:
es eorum. In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum » . Ergo et ad nos venerunt, et nos de somno excitaverunt. Ecce celebratur mum. Cui dictum est, Exaltare super coelos, Deus? Cui dictum est? Numquid Deo Patri diceretur, Exaltare, qui nunquam est humiliatus? fuisti in ventre matris inclusus; tu qqui ubera tanquam parvulus in vena carnis suxisti; tu qui portans mundum, portabaris a matre: tu quem Simeon senex parvulum agnovit, magnumque laudavit: tu quem vidua Anna vidit sugentem, et cognovit omnipotentem: tu qui esuristi propter nos, sitisti prmisti, et tamen non dormitas, custodiens Israel: postremo, tu quem vendidit Judas, quem Judaei emerunt, et non possederunt: tu apprehense, ligate, flagellate, spinis coronamortue, tu sepulte, Exaltare super coelos, Deus. CAillo faciente, qui erigit inopem carnem suam erigit, et collocat eam cum principibus populi sui , cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñs ih̾s patris ui¬
genitus ⁊gignẽ¬
ti cocternus. pariter ĩui¬
sibilis. pariter in cõmu¬
tabilis. pariter omps̃.
pariter deus. propt̾ nos
ut nostis ⁊ accepistis. et
tenustis factus ẽ homo
forma serui sumpta hu¬
mana non amissa di¬
uina. potens occultus.
infirinus manifestus.
Sicut nostis natus ẽ ut
nasceremur: natus est
resurrexit. nobis resur¬
rectionẽ carnis in fine
promisit. Exhibuit se
draginta sicut audistiᷤ
intrans ⁊ exiens. man¬
ducans ⁊ bibens:non
tamen indigẽtia. sed
totum potencia. Ma
nifestans eis carnis ue¬
ritatem: in cruce ĩfir¬
mitatem. a sepulchro¬
ad ĩmortalitatẽ. Ic̃ unĩ¬

Expanded text:
nus Jesus, Patris unigenitus et gignenti coaeternus, pariter invisibilis, pariter immutabilis, pariter omnipotens, pariter Deus; propter nos, ut nostis, et accepistis, et tenetis, factus est homo, forma assumpta humana, non amissa divina: potens occultus, infirmus manifestus; sicut nostis, natus est, ut renasceremur; mortuus estresurrexit: nobis resurrectionem carnis in fine promisit. Exhibuit se iebus quadraginta, sicut audistis, intrans et exiens, manducans et bibens; non jam indigentia, sed totum potentia: et manifestans eis carnis veritatem, in cruce infirmitatem, a sepulcro immortalitatem. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
adiodum dñs in hac
dic nr̃o cum corpore ad
supna conscendit: ita
nos post illũ quomedo
possumus spe ascenda¬
mus ⁊ corde sequamur.
Ipõ affectu pariter ⁊ pro¬
fectu ascendamus post
illum. eciam ꝑ uicia
q unusquisq nr̃m sub¬
dere eas sibi studeat. ac
suꝑ eas stare cõsuescat.¬
et ex ipĩs sibi gradum
construat. quo possit
ad supiora conscendere.
Eleuabũt nos. si fuerĩt
infra nos. De uiciis nr̃i
scalam nobis facimus.
si ipã uicia calcemus.
Nam cum bonitatis
auctore non ascendit
malicia. nec cũ filio
xuria. Non inquã ascẽ¬
dunt uicia post uirtu-¬
tum parentẽ. pccã post
iustum: nec ĩfirmita-¬
tes ac morbi possunt ire
post medicũ. Igitur si
intrare ipĩus medici
regnum uolumus. pri-¬
us pulnera nr̃ã cure¬
mus. Ordinemus ⁊ cu¬
stodiamus ĩ nobis sta¬
tum utriusq substãcie:
ne aĩam nobiliorẽ utiq
boniinis porcionem in-
tartara pars deuoluat
inferior sed pocius secũ

Expanded text:
admodum Dominus in hac die nostro cum corpore ad superna conscendit; ita nos post illum, quomodo possumus, spe ascendamus, et corde sequamur. Ipso affectu pariter et profectu ascendamus post illum, etiam per vitia que unusquisque nostrum subdere eas sibi studeat, ac super eas stare consuescat, ex ipsis sibi gradum construit, quo possit ad superiora conscendere. Elevabunt nos, si fuerint infra nos. De vitiis nostris scalam nobis facimus, si vitia ipsa calcamus. Nam cum bonitatis auctore non ascendit malitia, nec cum magistxuria. Non, inquam, ascendunt vitia post virtutum parentem, peccata post justum, nec infirmitates ac morbi possunt ire post medicum. Igitur si intrare ipsius medici regnum volumus, prius vulnera nostra curemus. Ordinemus et custodiamus in nobis statum utriusque substantiae: ne animam, nobiliorem utique hominis portionem, tartaro pars devolvat inferior; sed
Abbreviated transcription (Latin):
Agnus quippe pascha¬
lis cuius ĩmolacione
populus isrł ab egiptia
seruitute libe¬
ratus. ante quĩqz dies
pasche. id est quarta de¬
cuna luna. ad uesperũ
iussus est ĩmolari: si¬
guificans eũ qui nos
suo sanguine redẽptu¬
rus. ante quinqz dies
pasche. id est hodierno
die. magno p̾cedenciũ
sequenciũq populor
gaudio ac laudacione
mũ pacta die. ubi uete¬
ris pasche sacramenta
hactenus obseruata cõ¬
sũmaint. ac nout dem¬
ceps obseruanda disci¬
pulis sacramenta cõ¬
tradidit: egressus m
montẽ oliueti. tentus
a uideis ⁊ mane crucifi¬
xus: ipã nos die a demo¬
insa dnacione rede¬
mit. qua antiquus il¬
le hebreor populus per¬
ĩmolacionent agni.
iugũ egyptie seruitu¬
tis abiecit.

Expanded text:
Agnus quippe paschalis cujus immolatione populus Israel est ab Aegyptia servitute liberatus, ante quinque dies paschae, id est quarta decima luna, ad vesperam jussus est immolari: significans eum qui nos suo sanguine redempturus ante quinque dies paschae, id est, hodierno die magno praecedentium sequentiumque populorum gaudio ac laudatione mum peracta die, ubi veteris paschae sacramenta hactenus observata consummavit, ac nova deinceps observanda discipulis sacramenta contradidit, egressus in montem Oliveti, tentus est a Judaeis, et mane crucifixus, ipsa nos die a daemoniaca dominatione redemit, qua antiquus ille Hebraeorum populus immolatione agni jugum Aegyptiae servitutis abjecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ecdũ angelus
uerba fimerat:
et ecce multitudo celesti
exercitus. laudare cepit
et benedicere deũ. Cum
hoc pastores trepidi per¬
spexissent. ⁊ angelus re¬
cessisset ab eis: dixerunt
bethleem: et uideamus
factũ qd̾ diis ostendit
nobis. Uenerunt ⁊ ĩue¬
nerunt paruulũ. Tam
illi quam parentes: que
facta fuerant mirabã¬
tur. Suꝑ hoc ⁊ de symeo¬
ne scribitur. qd̃ rumorẽ
auxerit: ⁊ miraculi uel
magna pars fuerit. Te¬
nuit enim puerum in
brachiis suis ⁊ ait. Nũc
dimittis dñe seruum
tuũ in pace. scdm̃n uer¬
bum tuũ: quia uide¬
runt oculi mei saluta

Expanded text:
ecdum angelus verba finierat, et ecce multitudo coelestis exercitus laudare coepit et benedicere Deum. Cum hoc pastores trepidi perspexissent, et angelus recessisBethleem, et videamus factum quod Dominus ostendit nobis . Venerunt et invenerunt parvulum. Tam illi quam parentes quae facta fuerant mirabantur: super hoc et de Simeone scribitur quod rumorem auxerit et miraculi, vel magna pars fuerit. Tenuit enim puerum in brachiis suis, et ait: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace secundum verbum tuum, quia viderunt oculi
Abbreviated transcription (Latin):
xpũs natus est.
nos renati. Lodie salua¬
tor mundi ꝑ matrem
nascendi tempus acce¬
pit:qui de patre natiui¬
tatis non habet tẽpus.
l odie ꝑ hominẽ fuius
dei ingressus est mun¬
dum: cuius manu an¬
te hoĩem factus ẽ mun

Expanded text:
us natus est, nos renati. Hodie Salvator mundi per matrem nascendi tempus accepit, qui de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mun
Abbreviated transcription (Latin):
et nouã in celo stellam.
protestantem mũdo na¬
tiuitatem dnĩcam. con¬
tuere. Si credis uilia: cre¬
de mirifica. Si de his que
humilitatis sunt dispu¬
tas: que alta sũt ⁊ celestia
uenerare. Isdem enun refe¬
rentib isdẽq auctorib.
de dño saluatore. que hu¬
milia ⁊ que gloriosa sũt
didicisti. Uniuersa que
ad salutis tue misteniũ
ꝑtinebant: sacra tͥ euan¬
gelia prodiderunt. Habes
in his unde dim ihm̃ ⁊
natum hoĩem credas.⁊
deum esse. dubitare non

Expanded text:
et novam in coelo stellam protestantem mundo nativitatem dominicam contuere. Si vilia credis, crede mirifica. Si de iis quae humilitatis sunt disputas, quae alta sunt et coelestia venerare. Iisdem enim referentibus, iisdemque auctoribus, de Domino Salvatore, quae humilia, et quae gloriosa sunt didicisti; universa, quae ad salutis tuae mysterium pertinebant sacra tibi Evangelia prodiderunt. Habes in his unde Dominum Jesum et natum hominem credas, et Deum esse dubitare non
Abbreviated transcription (Latin):
ad celum. Mirabilis m¬
quit deus ni sanctis sius.
Si in scĩs siuis mirabi¬
lis deus. quoniodo non
in se ipõ mirabilis: Si

Expanded text:
ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si
Abbreviated transcription (Latin):
si maiores natu
israel: uenerunt ad sa¬
muelẽ in ramatha: di¬
xeruntqz ei. Ecce tu se¬
nusti: et filii fui non
ambulant in unstius.
Constitue nobis regem
ut iudicet nos: situt et

Expanded text:
si majores natu Israel, venerunt ad Samuelem in Ramatha, dixeruntque ei: Ecce tu senuisti, et filii tui non ambulant in viis tuis, constitue nobis regem, ut judicet
Abbreviated transcription (Latin):
melias accipinus. corũ
eciam uera mala tacea¬
mus. ne ministerium
iuste correptionis. in ar¬
ma uertamus furoris:
Sed quisquis zelo dei u¬
titur. a praus hoĩbz de¬
honestatur: in semet ipõ
nobis dñs paciencie pre¬
buit exemplum. qui ait.
Sed honorifico patrẽ me¬
um: ⁊ uos inhonorastis
meͭ¬

Expanded text:
melias accipimus, eorum melias accipimus, eorum etiam 1508 vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris? Sed quia quisquis Dei zelo utitur a pravis hominibus dehonestatur, in semetipso nobis Dominus patientiae praebuit exemplum, qui ait: Sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me
Abbreviated transcription (Latin):
uo autẽ illata
num negauit: aliud
tacendo consensit. Cu¬
stos nãq humani ge¬
neris uenerat. Et si sa¬
maritanũ se non esse
diceret: esse se custodem
negaret. Sed tacuit qd̃
recognouit: et patienter
reppulit. qd̃ dictũ falla¬
citer auduuit. dicẽs ego
demoniũ non habeo.
In quib uerbis quid
aliud nisi suꝑbia nr̃a
confunditur. Que si
eragitata uel leuiter
fuerit: atrociores iniuri¬
as reddit. quã acceperit
Facit mala que potest:
minatur ⁊ que facere
non potest. Ect̃e miuri¬
am suscipiens deus: nõ
irascitur. non contu¬
mcliosa u̾ba respondet.
Qui si eisdem ista dicẽ¬
tib respondẽ uoluisset:
demoniũ uos habetis:
uerum profecto diceret:
quia iisi ĩpleti demo¬
nio. tam puerse de deolo¬
qui non possent. Sed ac¬
cepta miuria eciã qd̃
uerum erat dicere ueri¬
tas noluit: ne nõ dixisse
ueritatem. sed prouoca¬
tus contumelia reddi¬
disse uideretur. Ex qua
re quid nobis mnuitur.
nisi ut eo tẽpore quo a pro¬
xinus ex falsitate contu¬

Expanded text:
 ei illata num negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae potest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominus non irascitur, non contumeliosa verba respondet. Qui si eisdem ista dicentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profecto diceret, quia nisi impleti essent daemonio, tam perversa de Deo loqui non possent. Sed accepta injuria etiam quod verum erat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis ex falsitate contu
Abbreviated transcription (Latin):
mota c̾ uniu̾sa ciuitas
dicens. Quis ẽ hic. Et rer¬
Dingressum sal¬
uatoris cõmota
est cuntas admirata po
puli frequenciã: igno¬
rans diũ intrantis uir¬
tutem atqz potenciam.
Sunile quid ⁊ in eius
ascensione de angelis le¬
gius. Qui cum dñm¬
triumphali pompa ascẽ¬
dentem cernerent: et car¬
nem iam glorificatam
ad celos uehentẽ admi¬
rantes. dicebant. Quis ẽ
iste rex glĩe: Notandum
uero qued ante sex dies
lazarum suscitauerat.
atq in crastinũ asino
sedens. turbis diuinas¬
sibi laudes acclamãtib.
iheru solunã ingressus est
ihs̃ intemplum.
Quod dñs ciuitatem in¬
gressus primo templum
adiit: forman religiose
conu̾saciomas. quã sequi
debeamus ostendit. Cum
cuim oppidũ uel castellũ.
siue aliquem locũ ubi
domus orationis deo sit
consetrata ingredimur.
prius ad illam festinare
debemus: et post quã nos
commendauerimus. sit
demũ ad ea que necessitas
fragilis uite exigit ꝑagẽ¬
da negocia tucuis acceda¬
mus. Et cepit ei cere uen¬

Expanded text:
mota est universa civitas, dicens: Quis est hic? Ad ingressum Salvatoris commota est civitas, admirata est populi frequentia, ignorans Domini intrantis virtutem atque potentiam. Simile quid et in ejus ascensione de angelis legimus, qui dum triumphali pompa ascendentem cernerent, et carnem jam gload coelos vehentem, admirantes dicebant: Quis est iste rex gloriae ? Notandum vero quod ante sex dies Lazarum suscitaverat, atque in crastinum in asino sedens, turbis divinas laudes acclamantibus, Hierosolymam ingressus estin templum. Quod Dominus in civitatem ingressus, primo templum adiit, formam religiosae conversationis, quam sequi debeamus, ostendit. Cum enim oppidum vel castellum, sive aliquem locum ubi domus orationis Deo sit consecrata, ingredimur, prius ad illam festinare debemus, et postquam nos commendaverimus, sic demum ad ea quae necessitas fragilis vitae exigit, peragenda negotia protinus accedamus. Et coepit ejicere ven
Abbreviated transcription (Latin):
idere enim dei:
misereri est. Hĩc
scriptum est. Respexit
dũs petrum. Et interro¬
gauerunt eũ discipuli
eius. Rabbi quis pecca¬
uit hic aut parẽtes eius.
ut cecus nasceretur. No¬
uerant sc̃ĩ aplĩ ob mul¬
tas causas dispensaciõe
dei. dari infirmitates
hominibz. Aliquando
popter purgacionem
peccatoꝵ. aliquando ad
pobacionẽ. non nun¬
quam ad uirtutum
uistodiã. sed ignorabãt
qua har causa homo
ille cecus natus fuisset.
rogauerunt dñm
quasi magistrũ. ut ab
eo discerent: quod nesciebãt.
Respondit eis ihs. Neqz
hic peccauit neq parẽtes
cius. Quid ẽ quod dicit
saluator. neq illũ neq

Expanded text:
idere enim illius, misereri est. Hinc scriptum est: Respexit Dominus Petrum . Et interrogaverunt eum discipuli ejus: Rabbi, quis peccavit, hic aut parentes ejus, ut caecus nasceretur? Noverant sancti apostoli, ob multas causas dispensatione Dei dari infirmitates hominibus, aliquando propter purgationem peccatorum, aliquando ad probationem, nonnunquam ad virtutum custodiam, sed ignorabant qua harum causa homo ille caecus natus fuisset, rogaverunt Dominum quasi magistrum, ut ab eo discerent quod nesciebant. Respondit eis Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus. Quid est quod dicit Salvator, neq
Abbreviated transcription (Latin):
quid eciã uiuendo ⁊ con¬
uersando in mũdo non
plura pccã addiderat: Si
ergo et hic ⁊ parẽtes eius
peccatũ habrbant: quare
dñs dixit. neq hic pecta¬
uit neq parentes euis:¬
Ed sciendũ lc̃ iii

Expanded text:
quid etiam vivendo et conversando in mundo, non plura peccata addiderant? Si ergo hic et parentes ejus peccatum habebant, quare Dominus dixit, Neque hic peccavit, neque parentes? Sed sciendum qui
Abbreviated transcription (Latin):
uit mala uentura. ⁊ pro¬
tinus templũ ingressus
est. ut de illo uendentes ⁊
ementes eiceret: profecto
innotuit. quia rumna
populi marime ex culpa
sacerdotũ fuit. Euersionẽ
quippe describens. sed uen¬
dentes ⁊ ementes ĩ tẽplo.
feriens: in ipõ cffectu sui
operis ostendit. unde ra¬
dix prodiit ꝑdicionis.

Expanded text:
vit mala ventura, protinus in templum ingressus est, ut de illo vendentes et ementes ejiceret, profecto innotans, quia ruina populi maxime ex culpa sacerdotum fuit, eversionem quippe describens, sed vendentes et ementes in templo feriens, in ipso effectu sui operis ostendit, unde radix prodiit perditionis:
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit qd̃ dici¬
tur. uidens ciitatem
fieuit suꝑillã. dicens
quia si cognouisses et
tu. ffleuit et enĩ pius
redemptor ruiam ꝑ¬
fide cuuitatis: quã ipã
sibi cuutas nõ cognos¬
cebat ẽẽ uenturã. Gui
a flente dũo recte diti¬
tur. quia si cognouis¬
ses et tu subaudi fleres¬
Iu. que modo quia ne¬
scis qd̃ ĩminet exultas.
Unde ⁊ subditur. Et qui¬
dem nn hac die tua que
ad pacem tibi. Cũ eni¬
se caris uoluptatibus
daret. ⁊ uentura mala
non prospiceret:in die
sua que ad pacem ei ẽẽ
poterant. habebat. xiĩ.¬
ur uero bona p̾¬
sencia ad pacem
habuerit. manifestatꝰ
cumt subditur. Qunc
autẽ abscondita sunt
ab oculis tuis. Si enm¬
a cordis eius oculis ma¬
la que ĩminebãt abs¬
condita nou essent: le¬
ta in presentibz prospe¬
ris non fuisset. Cuius
mox eciam pena que de
romanis sicut predixi
principib ĩminebat:
adiuncta est. Qua de¬
scripta quid dñs fecerit.
subditur. quia ĩgressus¬
in templũ ceꝑit cicere

Expanded text:
quid sit quod dicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventura mala non prospiceret, in die sua quae ad pacem esse ei poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum dicitur: Nunc autem 1646 abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est. 2. Qua descripta, quid Dominus fecerit subditur: quia, ingressus templum, coepit ejicere
Abbreviated transcription (Latin):
condescendũt. Et quo se
pccõres esse non credunt:
eo deterius pcc̃õres fuĩt.
De quoꝵ profecto nume¬
ro pharisei extiterant:
qui diuidicantes dñm.
qd̃ pecratores susciperet.
egros se esse nescirent: qͣ¬
tĩnus qd̃ erant agnosce¬
rent. celestis eos medicuᷤ
blandis fomentis curat.
Exiugnũ paradignia
obicit: ⁊ in eoꝵ corde. uul¬
neris tumorem p̾mit.
Ait nãq. Quis ex uobiᷤ
homo qui habet centũ
oues. ⁊ si ꝑdiderit unã
ex illis. nonne dimittit

Expanded text:
condescendunt; et quo se peccatores esse non credunt, eo deterius peccatores fiunt. De quorum profecto numero Pharisaei exstiterant, qui, dijudicantes Dominum quod peccatores susciperet, aegros se esse nescirent, quatenus quod erant agnoscerent, coelestis eos medicus blandis fomentis curat, benignum paradigma objicit, et in eorum corde vulneris tumorem premit. Ait namque: Quis ex vobis homo qui habet centum oves, et si perdiderit unam ex illis, nonne dimi
Abbreviated transcription (Latin):
cce mira dispen¬
sacione pietatis.
similitudinẽ ueritas
dedit. quam et in se ipõ
homo recognosceret. ⁊ ta¬
men hec specialiter ad
ipm̃i auctorem hoĩm ꝑ¬
tineret. Quia enĩ cente¬
narius ꝑfectus est nu¬
merus: ipẽ centũ oues
habuit. cum angelorũ
substanciã ⁊ hoĩm crea¬
uit. Sed una ouis tunc
periit:quando pectando
hono pascua uite dere¬
liquit. Dimisit autem
nonaginta nouẽ oues
in deserto: quia illos sũ¬
mos angelorũ choros
reliquit in celo. Cur au¬
tem celũ desertũ uocat᷑
nisi qd̃ desertũ dicitur
derelictum. Tunc autẽ
celum homo deseruit: cũ
peccauit. In deserto aut̃
nonagiita oues remãse¬
rant. quando in tra dñs
quia racionalis creature
numerus. angeloꝵ uide¬
licet ⁊ hoĩi. que ad uiden¬
dum deũ condita fuerat.
percunte hoĩe erat ĩminu¬
tus. Et ut ꝑfecta sũma
ouiũ re integraretur ĩ
celo: homo ꝑditus quere¬
batur in terra

Expanded text:
cce mira dispensatione pietatis similitudinem Veritas dedit, quam et in se ipso homo recognosceret, et tamen haec specialiter ad ipsum auctorem hominum pertineret. Quia enim centenarius numerus est perfectus, ipse centum oves habuit cum angelorum substantiam et hominum creavit, sed una ovis tunc periit, quando peccando homo pascua vitae dereliquit. Dimisit autem nonaginta novem oves in deserto, quia illos summos angelorum choros reliquit in coelo. Cur autem coelum desertum vocatur, nisi quod desertum dicitur derelictum. Tunc autem coelum homo deseruit, cum peccavit. In deserto autem nonaginta novem oves remanserant, quando in terra Dominus e numerus angelorum videlicet et hominum, qui ad videndum Deum conditi fuerant pereunte homine erat imminutus, et ut perfectius summa ovium integraretur in coelo: homo perditus quaerebatur in terra
Abbreviated transcription (Latin):
brauimus diem
quo ex uĩdeis dñs natus ẽ:
hedre celebramus quo a
gentib adoratus est qm̃
salus ex iudeis. sed hec saluꝰ
usq ad fines terre. Nam ⁊
illo die pastores adoraue¬
runt: hodie magi. Illis
angeli: isuis autẽ stella
nũciauit. Utriq de celo
didicerunt cũ regem celi
in terra uiderũt: ut esset
gloria in excelsis deo. et in
terra pax hoĩbz bone uolun¬
tatis. Ipẽ est ent pax nr̃a:
qui fecit utraq unum
Iam hoc infans natus
atq annũtiatus ostendit᷑
laprs ille angularis. iam
ipõ primordio natiuitatis
apparuit: duos ex diuerso
parietes in se copulare i am
cepit. pastores a iudea. ma¬
gos aboriente ꝑducens. ut
duos conderet in se munũ
patem his qui longe ⁊ patẽ
his qui prope

Expanded text:
bravimus diem quo ex Judaeis Dominus natus est: hodie celebramus, quo a Gentibus adoratus est. Quoniam salus ex Judaeis : sed haec salus usque ad fines terrae . Nam et illo die pastores adoraverunt, hodie Magi. Illis Angeli, istis autem stella nuntiavit. Utrique de coelo didicerunt, cum regem coeli in terra viderunt, ut esset gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum. Jam hinc infans natus atque annuntiatus ostenditur lapis ille angularis, jam in ipso primordio nativitatis apparuit. Duos ex diverso parietes in se copulare jam coepit, pastores a Judaea, Magos ab Oriente perducens: ut duos conderet in se in unum pacem his qui longe, et pacem his qui prope
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ templi dñs. pro se nõ
respuit offerri. Cuius
die de huic trigesima ter¬
cia dño opitulante. ue¬
stra caritas auditura
simul est. ⁊ celebratura
nusteriũ. Cuncta inquã
et legalis ⁊ euangelice pu¬
rificationis genera. qui
ta suo tempore doceret ẽe
saluberrima. et aduenẽ¬
tis euangelii cunctis fide¬
lib ostenderet eque subeũ¬
da remedia

Expanded text:
ipse templi Dominus pro se non ipse templi Dominus pro se non respuit offerri. Cujus die dehinc tricesima tertia, Domino opitulante, vestra charitas auditura simul est et celebratura mysterium. Cuncta, inquam, et legalis et evangelicae purificationis genera, qui ta suo tempore doceret esse saluberrima, et advenentis Evangelii cunctis fidelibus ostenderet aeque subeunda remedia
Abbreviated transcription (Latin):
traq ergo puri¬
ficacio: ⁊ circun¬
cisioins iudelicet ĩ lege.
im euãgelio baptisina¬
tis: tollende preuarica¬
cioms prime grã posi¬
ta est. Et ne ciu scłi la¬
bentis etati. superni re¬
spectus munera de essẽt.
illi quoqz qui a mundi
exordio usq ad tẽpora
date circuncisionis. uel
post datã cirtuncisionẽ
de aliis nacionib deo
placuerunt: uel hostia¬
rum oblacionib uel
certe sola fidei uirtute.
suas suorũq animas
creatori cõmendantes.
a primi reatus uinculis
absoluere curabant.Sine
fide enim impossibile est
placere deo. Et sicut alieᷤ
scriptum est: iustus ex fi¬
de uint. Sed ueniens ĩ
carne dei filius qui solã
carnis naturã nullã
autem pccĩ contagionẽ
traxit de adam. et quia
nullo eguit munere grẽ
renascentis: utrũq ge¬
nus purificacionis subi¬
re dignatus est. ⁊ circun¬
cisus uidelitet a parẽtib
octana die natuntatis.
⁊ trigesimo etatis anno
baptizatus a iohanne.
Imno eciam tertium
salutaris hostie munus

Expanded text:
traque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae praevaricationis primae gratia posita est. Et ne cui saeculi labentis aetati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumcisionem, de aliis nationibus Deo placuerunt, vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant. Sine fide enim impossibile est placere Deo: et sicut alias scriptum est: Justus autem ex fide vivit . Sed veniens in carne Dei Filius, qui solam carnis naturam, nullam autem peccati contagionem contraxit de Adam, et quia nullo eguit munere gratiae renascentis: utrumque genus purificationis subire dignatus est, et circumcisus videlicet a parentibus octava die nativitatis, et tricesimo aetatis anno baptizatus a Joanne, imo etiam tertium salutaris hostiae munus
Abbreviated transcription (Latin):
estiuũ tempus
qd̃ corpori meo
ualde contrariũ est lo¬
qui me de exposicione euã¬
gelii longa mora inter¬
ueniente prohibuit. Sed
non quia ligua tacuit:
ardere caritas cessauit.
Hoc et enĩ dico: qd̃ apud
se ur̃m unusquisq cog¬
noscit. Plerũq caritas
quibusdã occupacionib
prepedita. ⁊ integra fla¬
grat in corde: et tamen
non monstratur ĩ ope.
Quia ⁊ sol cum nube
tegitur non uidetur in
terra: ⁊ tamen ardet in
celo. Sic sic ẽẽ occupata
caritas solet. Et intus
uim sui ardoris erexit.⁊
foris flaminas operis
non ostendit. Sed quia
nunc ad loquendum
tempus rediit. ur̃a me
studia accendunt: ut
michi tanto amplius
loqui libeat. quãto hec
ur̃e mentes desiderabili¬
us expectant.

Expanded text:
estivum tempus quod corpori meo valde contrarium est, loqui me de expositione Evangelii longa mora interveniente prohibuit. Sed nunquid quia lingua tacuit, ardere charitas cessavit? Hoc etenim dico, quod apud se vestrum unusquisque recognoscit. Plerumque charitas quibusdam occupationibus praepedita, et in tegra flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere, quia et sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo. Sic sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris exerit, et foris flammas operis non ostendit. Sed quia nunc ad loquendum tempus rediit, vestra me studia accendunt, ut mihi tanto amplius loqui libeat, quanto hoc vestrae mentes desiderabilius exspectant.
Abbreviated transcription (Latin):
Emo cũ
prophetas
uersibus
uiderit ẽe
descriptos. metro eos esti¬
nct apud hebrcos ligari:
et aliquid simile habere
de psalmis. uel operibus
salomonis. Sed quod in
demosthene ⁊ tullio solet
ficri. ut per cole scriban¬
tur ⁊ commata. qui itti¬
q prosa ⁊ non uersibus
conscripserunt. no quo¬
q utilitati legencium
prouidentes. interpreta¬
cionem nouã nouo
scribendi genere distin-¬
ximus. Ac primum de
ysaia sciendum: qd̃ in
scrinone suo disertus
sit. Quippe ut uir nobi¬
lis. et urbanc elegantie:
uec habens quicquam
in eloquio rusticitatis
ad mixtũ. Unde accidit.
ut preceteris floren ser¬
monis cius ⁊tanslacio
non potuerit conscruare.

Expanded text:
emo cum Prophetas versibus viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem novam, novo scribendi genere distinximus. Ac primum de Isaia sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potueri
Abbreviated transcription (Latin):
eum putes de futuro ua¬
ticinari: sed de preteritis
hystoriam tẽrere Unde cõ-¬
ncio noluissetũe terapo¬
ris septuaginta: ibpie¬
tes. si dei sue sacramenta
ꝑspicuc eihnicis prodete.
ritis. ab illis anim aduẽt¬
tetis abscondita. Ncc ig¬
noro quanti laboris lit
propletas intelligere. Nec

Expanded text:
eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue ethnicis prodere, ritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit Prophetas intelligere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
do greci post septuagita
translatores aquilam⁊
symmachum ⁊ fheodecio¬
nem legunt. uel ob stit¬
dium doctrine sue uel ut
septuaginta magis ex
collacione eoꝵ ĩtelligant.
sic et isti saltem unum
post priores dignẽtur ha-¬
bere itarpreteni. legant
prius ⁊ postea despiciant.
ne uideantur non ex in¬
dicio scd ex odii p̾sumptio
autem ysaias in ihrlm
et in uidear nec dum nt¬
decem tribub. in captiui¬
tatem ductis. Ac de utro¬
q regno nũc cõmirtim:
nunc separatim texit
oraculum. Et cũ inter¬
dum ad p̾sentem respi¬
ciat hystoriam. ⁊ post ba¬
bilors am captiuitatẽ.
reditũ populi significet
in iudcã tamen omĩs ci.
cura de uocaciõe gentiũ.
et de aduentu xpisti est.
Quẽ quanto plus ama¬
tis o paula ⁊ custochiũ.
tanto magis ab eo peti¬
te: ut pro obtrectacione
presenti qua me in desĩ¬
nenter emuli laniant.
ipẽ michi mercedẽ resti¬
tuat in futuro: qui scit
me obhoc in peregrine li¬
gue eruditione sudasse
ne iudei de falsitate scͥp¬

Expanded text:
 Septuaginta translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant; ne videantur non ex judiciautem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ergo hoĩn discutere: aut
inquirere audeat: tan¬
tus quod propheta mi¬
ratur: Mirabilia ĩquit
opera tua dñe. ⁊ amma
mea nouit ualde. Hoc
ipm̃ enim qd̃ incom¬
prchensibilis est deus.
aima eius nouerat:
caro sentire nõ poterat.
Ouinis ergo qui opera
dei magis uult exami-¬
nare quã credere: non
sequitur aĩe sensum.
sed carns errorem. Et
ideo frẽs non discucia¬
mus qualiter deus de
deo natus est. sed creda¬
nius. nec retractemus
partum uirginis sed
miremur. ut uingeni¬
tum dei deum ⁊ hoĩem
confitentes. in offen¬
sam tencamus celestis
fidei ueritatem: ipõ pre¬

Expanded text:
ergo hominum discutere aut ergo hominum discutere aut inquirere audeat, tantus quod propheta miratur? Mirabilia, inquit, opera tua, et anima mea novit valde. Hoc ipsum enim quod incomprehensibilis est Deus, anima ejus noverat, caro sentire non poterat. Omnis ergo, qui opera Dei magis vult examinare quam credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei veritatem. HO
Abbreviated transcription (Latin):
ergo teipsum o
hoino. ⁊ que pro¬
pter te facta sunt. qua¬
literaut unde sint facta
comphendere non uales.
qua presumptione. qua¬
re stulticia. tuũ ipsius
atq omnium discutis
ciratorem. Natum ergo
de deo patre deum: eundẽ¬
q hoĩem factum de uix¬
gnie confitemur. Sed
hec kim̃ rationi ceca sũt:
fidei manifesta. Tunc
enu parte ex aliqua ĩ¬
defunte maiestatis eius
poterimus ĩmensa ri¬
mari: si aduertamus
quantus qualisq sit
deus. a nobis non posse
cognosci ut ait dũs
ad moysen. Tu autẽ
non poteris uidere fa¬
ciem meam. Idest non
potes carnalib eculis
meã sicut est inspicere
deitatem. Beatus nãq
dauid. iurtutẽ ommpo¬
tencie enis intenders.
clamabat dicens. Mira¬
bilia opera tua dñe: et
aĩa mea nouit ualde.
Ualde enim sciebat aĩa
prophetalis: opera der
omnẽ meditacionem
humane mentis exce¬
dere. Propter qd̃ sapien¬
tissimus patriarcha.
mortalis sensus con¬
dusus angustis. que
inuestigare non pote¬
rat nurabatur. Quis

Expanded text:
ergo te ipsum, homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine confitemur. Sed haec, carissimi, rationi caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem meditationem humanae mentis excedere, propter quod sapientissimus patriarcha, mortalis sensus conclusus angustiis, quae investigare non poterat, mirabatur. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
celo: rogatus est a scõ ste¬
phano. ut spm̃ eius acci¬
peret. Et quis audeat uel
cogitare uel dicere. ĩ celo
sedentem xp̃m rogandũ
non esse. ⁊ in terra ma¬
nentẽ rogatum fuisse.
rogandum non esse mi¬
mortalem. rogari debu
nodũ questionis huius
ipe dissoluat. lucendo ĩ
cordib nrĩs ad audiẽda
que dicit. Puto enĩ qd̃
ait. iterũ autem uidebo
uos. ⁊ gaudebit cor urm.
⁊ gaudiũ ur̃m nemo
tollet a uobis. non ad
illud tempus eẽ referen¬
dum quo resurrexit. eis¬
q suam carnem cernẽ¬
dam. tangendãq mon¬
strauit:sed potius ad il¬
lud unde iam dixerat.
qui diligit me. diligit᷑
a patre meo. ⁊ ego diligã
cum. ⁊ mamifestabo me¬

Expanded text:
coelo, rogatus est a sancto Stecoelo, rogatus est a sancto Stephano, ut Spiritum ejus acciperet . Et quis audeat, vel cogitare, vel dicere, in coelo sedentem Christum rogandum non esse, et in terra manentem rogandum fuisse? Rogandum non esse immortalem, rogari debuinodum quaestionis hujus ipse dissolvat, lucendo in cordibus nostris ad videnda quae dicit. Puto enim quod ait: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis, non ad illud tempus esse referendum, quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit, sed potius ad illud, unde jam dixerat: Qui diligit me, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo me
Abbreviated transcription (Latin):
tristiciam habetis. Ite¬
rum autẽ uidebo uos
⁊ gaudebit cor ur̃m: et
tollet a nobis. Nec ista
similitudo ad intelli¬
gendum uidetur esse
difficilis: qũi compara¬
cio eius in promptu est.
eodem ipõ exponẽte. cur
dictum est. Parturio
quippe tristitie: partus
autẽ gaudio compara¬
tur. Qd̾ tunc magis ẽe
cousueuit. quando nõ
puella sed puer nascit:
Quod uero ait. gaudi¬
a uobis: quia gaudiũ
rp̃s surgens a mortiuis
iam nõ moritur: mors
illi ultra non dñabit.¬
in isto euange¬
lii capitulo unde hodie
disputauimus. uelut
facili intellectu omĩa
cucurrerũt. Acrior ne
qd̃ est rogare: non solũ
petere. uerum eciã in¬
terrogare significat.
Et grecũ euangelium
unde hoc translatum ẽ
tale habet uerbum qd̃
utrũq possit ĩtelligi:
ut hec ambiguitas nec
inde soluatur. quãqͣm
et si solueretur. nõ ideo
rogatus est a discipulis
ascensurus in celum:
quando presentaretur. ⁊
quando regnũ esset ifre.
Cum uero iam esset in

Expanded text:
tristitiam habetis; iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et tollet a vobis. Nec ista similitudo ad intelligendum videtur esse difficilis, quoniam comparatio ejus in promptu est, eodem ipso exponente cur dicta sit. Parturitio quippe tristitiae, partus autem gaudio comparatur, quod tunc majus esse consuevit, quando non puella, sed puer nascitur. Quod vero ait: Gaudia vobis, quia gaudium s surgens a mortuis, jam non moritur, mors ei ultra non dominabitin isto Evangelii capitulo, unde hodie disputamus, velut facili intellectu omnia cucurrerunt. Acrior necrbum, quod est rogare, non solum petere, verum etiam interrogare significat; et Graecum Evangelium, unde hoc translatum est, tale habet verbum, quo utrumque possit intelligi, ut haec ambiguitas, nec inde solvatur; quanquam et si solveretur, non ideo rrogatus est a discipulis ascensurus in coelum, quando praesentaretur, et quando regnum esset Israel . Cum vero jam esset in
Abbreviated transcription (Latin):
huius:mimicus dei con¬
stituetur. Quib ĩummi¬
cis dei factum ẽ: ut nec
eius pirgenito parceret.
usta:⁊ dicit. Mulier cũ
parturit tristiciã habet:
quia uenit hora eius.
Cum autem pepererit
puerũ. iam non me¬
munt pressure propt̾
gaudium: quia natus

Expanded text:
hujus, inimicus Dei constituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. t dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae, propter gaud
Abbreviated transcription (Latin):
est ĩ medio paradisi pre¬
cepit nobis deus. ne co¬
mederemus ⁊ ne tange¬
remus illud. ne forte
moriamur. Dixit autem
serpens ad mulierem. Ne¬
quaquam morienum.
Scit enun deus quod in
quocunqz die comederitis
ex eo. aꝑientur oculi urĩ ⁊

Expanded text:
est in medio paradisi, praecepit nobis Deus ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur . Dixit autem serpens ad mulierem: Nequaquam moriemini. Scit enim Deus quod in quocunque die comederitis ex eo, aperientur oculi
Abbreviated transcription (Latin):
Rat autẽ uterq¬
nudus. adã scili
erat callidior cunctis an¬
mantibz t̾re: que fecerat
dũs deus. Qui dixit ad
mulierem. Cur precepit

Expanded text:
rant autem uterqunudi, Adam scilicerat callidior cunctis animantibus terrae, quae fecerat Dominus Deus. Qui dixit ad mulierem: Cur praece
Abbreviated transcription (Latin):
se non poterat. nẽc fuer̃t
in auxilium. et nor in
aliquã utilitatem.: sed ĩ
confusionẽ ⁊ in obprobri¬
um. Onus iumentorũ
austri in t̾ra tribulacio¬
nuis ⁊ angustie. Leena et
leo ex eis. uipera ⁊ reguluᷤ
uolans. portantes super
humeros iumentor di¬
uicias suas. ⁊ super gib¬
bum cameloꝵ thesauros
suos ad pplĩn qui eis pro¬
desse non poter it.Egyp¬
tus enim frustra ⁊ uane
auxiliabitur. Ideo cla¬
maui suꝑ hoc: superbia
tantum est quiesce. Nũc¬
ergo ingressus scribe ei
suꝑbuxum ⁊ libro dili¬
genter exara illud. ⁊ erit
in die nouissimo ĩ testi¬

Expanded text:
se non potuit non fuerunt in auxilium et in aliquam utilitatem sed in confusionem et obprobrium onus iumentorum austri in terra tribulationis et angustiae leaena et leo ex eis vipera et regulus volans portantes super umeros iumentorum divitias suas et super gibbum camelorum thesauros suos ad populum qui eis prodesse non poterit Aegyptus enim frustra et vane auxiliabitur ideo clamavi super hoc superbia tantum est quiesce nunc ingressus scribe eis super buxum et in libro diligenter exara illud et erit in die novissimo in testi
Abbreviated transcription (Latin):
E filii desertores
dixit dñs:. ut face¬
retis consiliũ et non ex
me. ⁊ orduemim telam.
et non ꝑ spm̃ meumt: ut
qui ambulatis ut descen¬
datis in egyptum. et os
meũ non interrogastis.
spãtos auxiliũ ĩ fortitudĩe
phõnis habentes fidutiã
ni umbra egypti. Et erit
uobis fortitudo phõnis in

Expanded text:
e filii desertores dicit Dominus ut faceretis consilium et non ex me et ordiremini telam et non per spiritum meum ut qui ambulatis ut descendatis in Aegyptum et os meum non interrogastis sperantes auxilium in fortitudine Pharao et habentes fiduciam in umbra Aegypti et erit vobis fortitudo P
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs kim̃. magnopere
ac toto corde pensanda:
quia uidelicet regniuir
celorum non ociosis et
uagantib. sed queren¬
tib petentib ⁊ pulsan¬
tib dandũ. muenien¬
dum ⁊ aperiendum esse
testatur. Pctenda ẽ ergo
ianua regni orando: que¬
renda recte uiuendo. ct¬
pulsanda ꝑseuerando.¬
sufficit uerbis
tare: si non eciã quesieri¬
mus diligencius. quali¬
ter nobis sit uiuendũ.
ut digni sinus impetra¬
re que poscimus:iꝑso at¬
testante qui ait. Non
omĩs qui dicit michi
dũc dũe: intrabit in re¬
guum celoꝵ. sed qui fa¬
cit uoluntatem patris
miei qui in celis est: ipẽ
intrabit in regnũ celor¬
aliquid prodest
bona iichoasse: si non
quisq studeat ea que ĩ
choauerit. usq ad finẽ
firmam ꝑducere. Quĩ
ĩmo melius erat non
cognoscere uiã iusticie:
quam post agnicionẽ
retrorsum conuti. Un¬
de necesse est frẽs mei ut
petamus seduli. sine in¬
termissione oremius.
procidamus ante dũm.
ploremus coram dño
qui fecit nos. Et ut exau¬

Expanded text:
rissimi, magnopere ac toto corde pensanda, quia, videlicet, regnum coelorum non otiosis et vacantibus; sed petentibus, quaerentibus, pulsantibus dandum, inveniendum et aperiendum, esse testatur. Petenda est ergo janua regni orando, quaerenda recte vivendo, pulsanda perseverando.sufficit verbo are, si non etiam quaesierimus diligentius, et qualiter nobis sit vivendum ut digni simus impetrare quae poscimus, ipso attestante qui ait: Non omnis qui dicit mihi: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum; sed qui facit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse intrabit in regnum coeloraliquid prodest bona inchoasse, si non quisque studeat ea quae bene inchoaverat usque ad finem firma perducere; quin imo melius erat non cognoscere viam justitiae, quam post agnitionem retrorsum converti; unde necesse est, fratres mei, ut petamus seduli, sine intermissione oremus, et procidamus ante Dominum, ploremus coram Domino, qui fecit nos. Et ut exau
Abbreviated transcription (Latin):
Trum uero pas¬
tor sit an merte¬
narius. cegnosci uera¬
citer non potest: si octa¬
sio necessitatis deest. Trã¬
quillitatis enĩ tempore.
plerũq ad gregis custo¬
diam sicut uerus pastor:
sic eciam mercenarius
stat. Sed lupus ueniens
indicat: quo quisq aĩo
suꝑ gregis custodiã sta¬
bat. Iupus etenim suꝑ
oues uenit:cũ qui libet
iniustus ⁊ raptor. fideles
quosqz atq humiles op¬
primit. Sed is qui pastor
uidebatur ẽẽ ⁊ non erat.
relĩquid oues ⁊ fugit. qͥa
dum sibi ab eo periculũ
metuit. resistere eius in¬
iusticie non presumit.
ffugit autẽ: non mutã¬
do locum sed subtrahẽdo
solacium. ffugit: quia
miusticiam uidit et ta¬
cuit. ffugit quia se sub
silencio abscondit. Qui¬
b bene ꝑ prophetam dici¬
tur. Non ascendistis ex
aduerso. neq opposuistis
nurũ pro domo israel:
ut staretis in prelio in
die diũ. Ex aduso quip¬
pe ascendere est. quibus¬
libet potestatib praue
agentib rationis libe¬
ra uoce contraire. Et in

Expanded text:
trum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
salubriter credimus qd̃
simul tota triitas una
uirtus ẽ una maiestas.
una substancia ĩ discre¬
ta oꝑacione. ĩseparabilis
dilectione. in differens
potestate: simul ĩplens
omnia simul cõtinens
umu̾sa. Quod cium est
pater. hoc est ⁊ filus. hoc ẽ
et spũs scũs. ⁊ uera deitas
m nullo se se. aut minor
aut maor est. Que sic
in trib est confitenda ꝑ¬
somsut solitudinẽ nõ
recipiat trinitas ⁊ unita¬
tẽ seruet equalitas. ꝑ ĩfi

Expanded text:
salubriter credimus quod tota simul Trinitas una virtus est, una majestas, una substantia, indiscreta operatio, inseparabilis dilectio, indifferens potestas, simul implens omnia, simul continens universa. Quod enim est Pater, hoc est et Filius, hoc est et Spiritus sanctus; et vera Deitas in nullo esse aut minor aut major potest. Quae sic in tribus est confitenda personis, ut et solitudinem non recipiat Trinitas, et unitatem servet aequalitas. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
Tautẽ cessauit
loqui uerba hec:
accessit quidã iudeus in
oĩn oculis sacrificare i do¬
lis suꝑ aram ĩciuitate
modm. scdm uissum re¬
gis. Et iuidit mathathi¬
as et doluit:⁊ contremu¬
erunt renes eius. Et ac¬
census est furor eius se¬
cundum iudiciũ legis:
et insiliens trucidauit
eum suꝑ aram. Sed et
iuurum quẽ miserat
rex antiochus qui coge¬
bat immolare. occidit in
ipõ tempore: ⁊ aram de¬
struxit. Et zelatus est
legem sicut fecit finees
zambri filio salomi. Et
exclamauit mathathi¬
as uoce magna dicens.
Oñs qui zelum habet
legis. statuens testamẽ¬
tum: ereat post me. Et
fugit ipẽ ⁊ filii eus in
montes: ⁊ reliquerunt
quecunqz habebant in
ciuitate. Tunc descende¬
runt multi querentes
iudiciũ ⁊ iusticiam in
descrtum. ut sederẽt ibi.
ipĩ ⁊ filii boꝵ ⁊ muliero
durauerunt super eos

Expanded text:
t ut cessavit loqui verba haec accessit quidam Iudaeus in omnium oculis sacrificare idolis super aram in civitate Modin secundum iussum regis et vidit Matthathias et doluit et contremuerunt renes eius et ascendit furor eius secundum iudicium legis et insiliens trucidavit eum super aram sed et virum quem miserat rex Antiochus qui cogebat immolari occidit in ipso tempore et aram destruxit et zelatus est legem sicut fecit Finees Zambri filio Salomi et exclamavit Matthathias voce magna dicens omnis qui zelum habet legis statuens testamentum exeat post me et fugit ipse et filii eius in montes et reliquerunt quaecumque habebant in civitate tunc descenderunt multi quaerentes iudicium et iustitiam in desertum ut sederent ibi ipsi et filii eorum et mulieres induraverunt super eos
Abbreviated transcription (Latin):
siderat oꝑa der
quib regitur ⁊ admi¬
iustratur totus hic mũ¬
dus. ⁊ non obstupescit.
obruiturq miraculis.
Si consideret unir uniꝰ
gram cuuislibet senu¬
ius: magna quedã res
⁊ horror est considerãtis.
Sed quia hoĩes ĩ aliud
intenti. ꝑdiderunt con¬
sideracionẽ operum dei.
in qua darent cothidie
quam seruauit sibid̃
nusitata quedam que
ifaceret. ut fanquam
doruentes hoĩez adse
colendum mirabilib
Ortuus resurre¬
rit:nurati sunt
homines. Tot cothidie
nascuntur: et nemo
nuratur. Si considere¬
mus prudencius: ma¬
ioris miraculi est esse
qui non erat. quam re¬
uiuiscere qui erat. Idem
tamen deus pater diũ
ra miracula fecit per ũ¬
bun suũ. deũ apud se:
posteriora miracula fe¬
cit ꝑ ip̃m̃ uerbum suũ
nicarnatum. ⁊ propt̾̃
nos hoĩem factum .xiͣ.¬
Icut mramur
que facta sunt

Expanded text:
siderat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut tanquam dormientes homines, ad se colendum mirabilius rtuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. Idem tamen Deus Pater Dominra miracula fecit per Verbum suum Deum apud se: posteriora miracula fecit per ipsum Verbum suum, incarnatum, et propter nos hominem factum. Sicut miramur quae fac