comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudine remoueret. Quodscema g̃ce
sibi aut ꝑsone aut cause siue ex contrario.
siue ex simili comꝑantur. Nic eni eloqͥa
diuina laudant᷑. suꝑius uͦ sermo huma¬
nus arguituꝵ. ARgentum igne exami¬
natũ. terre purgatum septuplum. mm¬
dhuc defimuit ꝑ similitudinẽ metalli
candidi. qͥd sint eloquia casta: argentum
terre igne exammatum quod solet esse
purissimũ. quando frequenti fuerit decoc¬
tione mundatum. Examinatũ quippe uł
purgatum contra illud ponitur quod de
pec̃c̃orib ait. Labia dolosa in corde ⁊ corde.
Eut quam plurimum distaret agnosceres.
addidit purgatũ septuplum. Q̾ numerꝰ
ad septiformen sꝑm uidetur posse respicẽ.
idẽ timorem dĩ. pietatem: scientiam. for¬
titudinem. consilium. intelligentiam:
sapientiã. ꝑ que uerbum diuinũ tamꝗͣ
in succensis fornacib manens ueritatis
ritila coruscatione resplendet. mnm¬

Expanded text:
consuetudine removeret. Quod schema Graconsuetudine removeret. Quod schema Grasibi, aut personae, aut causae, sive ex contrario, sive ex simili comparantur. Hic enim eloquia divina laudantur: superius vero sermo humanus arguitur. Vers. 8. Argentum igne examinatum, terrae purgatum septuplum. Adhuc definit per similitudinem metalli candidi quid sint eloquia casta. Argentum terrae igne examinatum, quod solet esse purissimum, quando frequenti fuerit decoctione mundatum. Examinatum quippe vel purgatum, contra illud ponitur, quod de peccatoribus ait: Labia dolosa in corde et corde. Et ut quamplurimum distaret agnosceres, addidit, purgatum septuplum. Qui numerus ad septiformem Spiritum videtur posse respicere, id est, timorem Dei, pietatem, scientiam, fortitudinem, consilium, intelligentiam, sapientiam; per quae Verbum divinum tanquam in succensis fornacibus manens, veritatis rutila coruscatione resplendet.
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid suꝑ eum ponit. consolationem sci¬
lico. quam suꝑuis dixit inopũ ꝙ pauperũ:
qͦd dño saluatore resurgente. fidelib pro¬
uenisse manifestum ẽ. Fidutialiter agam.
Potestas omĩpotentie paternȩ dedaratur:
quia reuera ille fiditialit̾ agit. cuius uo¬
luntati nullus preualet obinare. Sic et de
xp̃o in euangłio dictum est. Erat enĩ docenꝰ
eos tamquam potestatem habens. non tan¬
quam scribe eorum et pharisei. S potestas
patris filii fidutia ẽ: sicut filii fidutia po¬
patris. eadẽ ipsa laudando confirmat. Nã
sic omnia contigerunt: quemadmodum
quȩ nullum mendacium corrumpat. nulla
macula falsitatis inficiat. Nam sicut casti¬
tas ignorat pollutionẽ. ita eloquia ani
nesciunt cum aliqua sorde misceri. S hoc
ñ otiose accipias quia contra illud ponit᷑.
qͦd suꝑius dictum est de iniquis uana lo¬
cuti sunt unusquisq ad proximũ suum:
ut inspecta rerum uarietas abiniqua nos

Expanded text:
Et quid super eum ponit? Consolationem sciEt quid super eum ponit? Consolationem scilicet, quam superius dixit inopum et pauperum: quod Domino Salvatore resurgente, fidelibus provenisse manifestum est. Fiducialiter agam: potestas omnipotentiae paternae declaratur, quia revera ille fiducialiter agit, cujus voluntati nullus praevalet obviare. Sic et de Christo in Evangelio dictum est: Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam scribae eorum et pharisaei . Sed potestas Patris, Filii fiducia est; sicut Filii fiducia, poPatris, eadem ipsa laudando confirmat; nam sic omnia contigerunt, quemadmodum quae nullum mendacium corrumpat, nulla macula falsitatis inficiat. Nam sicut castitas ignorat pollutionem, ita eloquia Domini nesciunt cum aliqua sorde misceri. Sed hoc non otiose accipias, quia contra illud ponitur, quod superius dictum est de iniquis: Vana locuti sunt unusquisque ad proximum suum, ut inspecta rerum varietas ab iniqua nos
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ. contradictio. Propter miseriã inopũ
& gemitũ pauꝑum. nunc exurgã dic̃ dñs.
N his duob uersibys subtiliter patris ꝙ filii
inspiciendȩ ꝑsonȩ sũt. ut nobis intelligen¬
tie confusio possit auferri. Nam postquã
arguit eos qui de dñi fundendo sanguine tc¬
tauerunt. uenit ad scdam partem in qua
propħa uoce patris resurrecꝰtionem pronuit¬
tit adnĩ saluatoris. Aliena enĩ uerba refer¬
re possumus. cũ tamen ꝑsonae nrãe non
mutamus eloquium. Intelligamꝰ autem que
sit hec pietas saluatoris. quando propter
miseriam inopũ et gemitũ pauperum cla
na tribulatione grauarentur. Exurgam.
methaphorice dictum ẽ. illum exurgere:
quinescit humana imbecillitate recubare.
S exurgã dicit appaream: & manifester in
filio. Una enim uirtus. & indiscreta maiestas
ẽ. Apparet enim et manifestat᷑ pater infilio.
pater uerbum suum. quod ẽ. caro factum:
ꝑ qͦd uita mortalib uenit. dum om̃is cre¬
dens salutem copiosa largitate consequit᷑.

Expanded text:
rs. 5. Propter miseriam inopum, et gemitum pauperum, nunc exsurgam, dicit Dominus. In his duobus versibus subtiliter Patris et Filii inspiciendae personae sunt, ut nobis intelligene confusio possit auferri. Nam postquam arguit eos qui de Domini fundendo sanguine tractaverunt, venit ad secundam partem, in qua propheta voce Patris resurrectionem promittit Domini Salvatoris. Aliena enim verba referre possumus, cum tamen personae nostrae non mutamus eloquium. Intelligamus autem quae sit hic pietas Creatoris, quando propter miseriam inopum, et gemitum pauperum clarna tribulatione gravarentur. Exsurgam, metaphorice dictum est illum exsurgere qui nescit humana imbecillitate recubare. Sed exsurgam dicit, apparebo, et manifestabor in Filio. Una enim virtus, et indiscreta majestas est. Apparet enim et manifestatur Pater in Filio, Pater Verbum suum, quod est caro factum, per quod vita mortalibus venit, dum omnis credens salutem copiosa largitate consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
uiltus int̾ram. claudunt ostia labiorum.
& tamquã linguã ꝑdiderint. sic confusis
mentib obmutescunt. Adde egͥtudinum
uarios casus. ut frequent̃ non sit idoneus
cibum pecere: qui uidebatur de labiorum
se de potestate iactare. Tunc si possunt dicãt.
Labia nr̃a a nobis sunt. Qͥs nr dũs est᷑. P¬

Expanded text:
vultus in terram, claudunt ostia labiorum; vultus in terram, claudunt ostia labiorum; et tanquam linguam perdiderint, sic confusis mentibus obmutescunt. Adde aegritudinum varios casus; ut frequenter non sit idoneus cibum petere, qui videbatur de labiorum se potestate jactare. Tunc ipsi, si possunt, dicant: Labia nostra a nobis sunt: Quis noster est
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ iudeorum. ut passim ꝑeant qui in una
se prauitate collegerant. Lingua uͦ mag¬
niloqua ẽ quȩ sibi aliquid magne potesta¬
tis assumit. nec intelligit acreatore datũ.
dum euentus rerum sibi putant ẽẽ subiec¬
tos. sic̃ apocalẏpsis de antixp̃o dicit. idi
in cornu illo qͦd erat excelsius. os loquens
magnalia: & cetera. Et ne in bono linguã
magniloquã potuisses acciꝑe. p̃misit labia
dolosa. Considera uͦ pietatem dicentis. qͦd
ñ hominib quia multi ex ipsis conuerten¬
di erant. sed ipsis uiciis imprecatur. mi
i dixerunt linguã nrãm magnificabi¬
mꝰ. labia nr̃ã anobis sunt quis nr̃ añs est:
llos exponit. qui in ꝓsꝑis rebus nimia lo¬
quacitate tumentes głam suam exaltare
p̃sumunt: & ponunt in propͥa potestate
quod se dementes ado non intelligt̃ accepisse
Hos paulisꝑ interrogo. Quare non sunt gar¬
ruli cum suꝑuenientib curis stupida taci¬
turnitate constricti sunt. Defigentes eñi

Expanded text:
dicitur Judaeorum; ut passim pereant, qui in una dicitur Judaeorum; ut passim pereant, qui in una se pravitate collegerant. Lingua vero magniloqua est quae sibi aliquid magnae potestatis assumit; nec intelligit a Creatore datum, dum eventus rerum sibi putat esse subjectos; sicut Apocalypsis de Antichristo dicit: Vidi in cornu illo quod erat excelsius, os loquens magna , etc. Et ne in bono linguam magniloquam potuisses accipere, praemisit, labia dolosa. Considera vero pietatem dicentis, quod non hominibus, quia multi ex ipsis convertendi erant, sed ipsis vitiis imprecatur. Vers. 4. Qui dixerunt: Linguam nostram magnificabimus, labia nostra a nobis sunt: quis noster Dominus est? Illos exponit qui in prosperis rebus nimia loquacitate turgentes, gloriam suam exaltare praesumunt, et ponunt in propria potestate, quod se dementes a Deo non intelligunt accepisse. Hos paulisper interrogo, quare non sunt garruli, cum supervenientibus curis stupida taciturnitate constricti sunt? Defigentes enim
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta illũd quod suꝑiꝰ dix̃. diminute sũt
u̾itates afiliis hominum: quando contra
dñm xp̃m testimonia querebant. & semoꝵ¬
ipsos praiis susurrationib excitabant.
ꝓximos autẽ significat non tã cognati¬
one generis. quã sceleris participatione
sociatos. Nam quod dic̃ in corde & corde:
quotiens uolumus dolosos expͥmere. du¬
plicia eorum corda declaramus: sic̃ salo¬
mon dic̃. Uir duplex animo inconstans ẽ.
in om̃ibus uiis siuis. Quando autem sim¬
plices cupimus indicare. unum cor ineis
eẽ testamur: sicut in actibꝰ apłorum legit᷑
Multitudinis autem credentium erat cor
u̾num & anima una. Sic & bilingues di¬
cimꝰ. qui in una sententia minime ꝑseue¬
rant. Et respice p̃dictas res: qualis fuerit
secuta sententia. Locuti sunt mala. Ne¬
cesse ẽ. eñĩ ut mala loquerentur: qui dupli
Sequitur sententia generalis. sicit so¬
let lege sanciri. quando unus peccat et
uniuersale malum seu̾itas promulgata
condempnat. Disꝑdat. contra adunationẽ

Expanded text:
nutae sunt veritates a filiis hominum, quando contra Dominum Christum testimonia quaerebant, et semetipsos pravis susurrationibus excitabant. Proximos autem significat, non tam cognatione generis quam sceleris participatione sociates. Nam quod dicit, in corde, et corde: quoties volumus dolosos exprimere, duplicia eorum corda declaramus; sicut Jacobus dicit: Vir duplex animo inconstans est in omnibus viis suis . Quando autem simplices cupimus indicare, unum cor in eis esse testamur, sicut in Actibus apostolorum legitur: Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una . Sic et bilingues dicimus, qui in una sententia minime perseverant. Et respice praedictas res, qualis fuerit secuta sententia: Locuti sunt mala. Necesse est enim ut mala loquerentur, qui duplicSequitur sententia generalis; sicut solet lege sanciri, quando unus peccat, et universale malum severitas promulgata condemnat. Disperdat, contra adunationem
Abbreviated transcription (Latin):
terum ille ubiq presens ẽẽ cognoscitur. &
ne haberetur ambiguum quod dixit defec̃
sc̃s. consequit᷑ diminutas ẽẽ ueritates a filiis
hominum. Aliter enim sc̃s deficere non
poterat. nisi fuisset inter homines ueritas
ĩminuta. Ed argumentũ dr̃ a conseqͣntibꝰ.¬

Expanded text:
terum ille ubique praesens esse cognoscitur. Et terum ille ubique praesens esse cognoscitur. Et ne haberetur ambiguum, quod dixit, defecit sanctus, consequitur diminutas esse veritates a filiis hominum. Aliter enim sanctus deficere non poterat, nisi fuisset inter homines veritas imminuta. Quod argumentum dicitur a consequentib
Abbreviated transcription (Latin):
mundi istius ꝑuersitate saluum se fieri pe
tit. qm̃ dolosi atq suꝑbi potentiã dñi scele¬
ratis oblocutionib abnegabant. Scdã ꝓmissi¬
onem patris ꝑ om̃ipotentem filium predi¬
cat ẽẽ fatiendam: eloquia dñi sub breuitate
collaudans. sicut pͥus sermones impios argu¬
sc̃s. qm̃ diminuite sunt ueritates aflliis
hominum. Studiose discutiamꝰ hoc pͥn¬
cipium psalmi. qm̃ magnorum scematũ
decore formatum est. Exclamat enim ad
dñm subito ꝓpħa. ut de ipsa formidine ap¬
pareat periculi magnitudo. Deinde ꝑfigu¬
ram sy natrismos usq ad diuisionẽ congre¬
gat multa quȩ timuit. Eͦo scema inter
iuolentissimas figuras accipitut. qñ multe
res inunum. & multa cͥmina colliguntur.
Nam cũ hoc scło respiceret animas multi¬
formit᷑ ingrauari. saluum se petit fieri a
dño. apud quem ueram medicinã nouerat
inueniri. sc̃m dicens abesse de mundo. ub
tanta malorum cognoscitur ẽẽ multitudo.
Hoc quantũ ad homines ꝑtino dicitur. ce¬

Expanded text:
mundi istius perversitate salvum se fecit fieri, quoniam dolosi atque superbi potentiam Domini sceleratis oblocutionibus abnegabant. Secundo promissionem Patris per omnipotentem Filium praedicat esse faciendam. Eloquia Domini sub brevitate collaudans, sicut prius sermones impios argum diminutae sunt veritates a filiis hominum. Studiose discutiamus hoc principium psalmi, quoniam magnorum schematum decore formatum est. Exclamat enim ad Dominum subito propheta, ut de ipsa formidine appareat periculi magnitudo. Deinde per figuram synathroesmos, usque ad divisionem congregat multa, quae timuit. Quod schema inter violentres in unum, et multa crimina colliguntur. Nam cum hoc saeculum respiceret animas multiformiter ingravare, salvum se petit a Domino fieri, apud quem veram medicinam noverat inveniri: sanctum dicens abesse de mundo, ubi tanta malorum inesse cognoscitur multitudo. Hoc, quantum ad homines pertinet, dicitur; cae
Abbreviated transcription (Latin):
quando illud quod p̃mittitur sequenti dic¬
tione firmatur. Uerum cum dic̃ diminutas.
deprauata dĩ munera culpis hominũ euz¬
dent̃ ostendit. qui collata sibi beneficia ꝓpͥa
ꝑuersitate cõmaculant. Et intuendum qͣd
plurali numero positae sunt u̾itates: cum
una sit ueritas. S cum uirtus eiꝰ ꝑunum¬
quẽq hominem celesti dispensatione tͥbuit᷑.
multas eẽ testamur. ut dicere solemiꝰ ꝓpħia
dauid. prophetia ihereinie. euũgłium
mathei. euangłium iohannis. ceterosq qͥ
huiꝰ rei honore floruerunt. Ita & uerita¬
tes enuntiamꝰ. quando qualitas eius per
diuiduas partes humanis mentibꝰ dñi
largitate prestatur. Potest etiam et ad
iudeorũ ppłm competenter aptari. qui do¬
nis cęlestib uacuatus credere noluit. quẽ
tantorum uidentiũ turba prohetauit.

Expanded text:
quando illud quod praemittitur, sequenti dictione firmatur. Verum cum dicit, diminutas, depravata Dei munera culpis hominum evidenter ostendit, qui collata sibi beneficia propria perversitate commaculant. Et intuendum quod plurali numero sunt positae veritates, cum una sit veritas. Sed cum virtus ejus per unumquemque hominem coelesti dispensatione tribuitur, multas esse testamur. Ut dicere solemus prophetia David, prophetia Jeremiae, Evangelium Matthaei, Evangelium Joannis, caeterosque, qui hujus rei honore floruerunt: ita et veritates enuntiamus, quando qualitas ejus per individuas partes humanis mentibus Domini largitate praestatur. Potest etiam et ad Judaeum populum competenter aptari, qui donis coelestibus vacuatus credere non voluit, quem tantorum videntium turba prophetavit.
Abbreviated transcription (Latin):
mane genus constat ẽẽ serpentium. qͦd na¬
turali obstinatione uerba incantantiũ non
ꝑhibetur admitt̃ẽ. Nec auoto suo potest re¬
moueri. qͦd nullo ual& carmine mitigari.
huic iudei aptissime comꝑant᷑. qui aduersũ
uerba salutaria indixerunt miseri letiferam
surditatẽ. & elegerunt magis consilia uene¬
nosa sequi: quã ad salutaria instituta ꝑduci.
ut mĩto de illis dictum eẽ uideatur. Elege¬
runt tenebras magis quam lucẽ. Uenenuim
enĩ dictum ẽ. abeo quod ꝑuenas serpat. Sic
& uota malignorum occuita cogitatione gͥr¬
santur. Sequentia quoq pulchre nimis in
aspidis comꝑatione manserunt. cui dum
blanda carmina dicantur. illa semꝑmina¬
tur exitiũi. Ita & os udeorum maledictione
& amaritudine plenũ erat: quando ꝓbo
nis ã monitionib blasphemabant adñi x.

Expanded text:
mane genus constat esse serpentium, quod namane genus constat esse serpentium, quod naturali obstinatione verba incantantium non perhibetur admittere, nec a voto suo potest removeri, quod nullo valet carmine mitigari. Huic Judaei aptissime comparantur, qui adversum verba salutaria induxerunt miseri lethiferam surditatem; et elegerunt magis consilia venenosa sequi, quam ad salutaria instituta perduci; ut merito de illis dictum esse videatur: Elegerunt magis tenebras quam lucem . Venenum enim dictum est ab eo quod per venas serpat. Sic et vota malignorum occulta cogitatione grassantur. Sequentia quoque pulchre nimis in aspidis comparatione manserunt, cui dum blanda carmina dicantur, illa semper minatur exitium: ita et os Judaeorum maledictione et amaritudine plenum erat, quando pro bonis admo
Abbreviated transcription (Latin):
cepta sunt: pro ut concessum fuerit singłos ex¬
ponemus. Presens itaq uersus & in quinto pͦs
iã dictus est. Uerum quia eadẽ erat gens &
causa consimilis. apta in illos repetita probat᷑
ẽẽ sententia. Merito gͦ sepulchrũ dictum ẽ.
guitur eorum. qui mortifera loquebantur.
Nam sicut illa cum patent fetidos odores ex¬
halant. ita & istorum guttur pestiferos ser¬
mones proferebat. Et ne soli pereant. lingͥs
sius dolosa disseminant. Mem̃to autẽ quod
in his quinq u̾sibus ꝑ scdãm speciem diffi¬
nitionis quȩ grece dicitur ennoematice. lati¬
ne notio nuncupatur. illos insipientes desig¬
nari. de quib suꝑius ait. in cordib suis cogi¬
tare sacrilega. Quȩ species ñ substantialiter
qͥdsit designat. s eos eudent̃ insinuat per
suorum actuũ qualitatem. U enenũ aspi¬
dum sub labiis eorum. quorũ os maledicti õe
& amaritudine plenum est. Aspidum im¬

Expanded text:
recepti sunt, prout concessum fuerit, singulos exrecepti sunt, prout concessum fuerit, singulos exponemus. Praesens itaque versus et in quinto psalmo jam dictus est. Verum quia eadem erat gens, et causa consimilis, apte in illos repetita probatur esse sententia. Merito ergo sepulcrum dictum est guttur eorum, qui mortifera loquebantur; nam sicut illa cum patent fetidos odores exhalant, ita et istorum guttur pestiferos sermones proferebat; et ne soli pereant, linguis suis dolosa disseminant. Memento autem quod in his quinque versibus, per secundam speciem definitionis, quae Graece dicitur ennoematice, Latine notio nuncupatur, illos insipientes designarit de quibus superius ait, in cordibus suis cogitare sacrilega. Quae species non substantialiter quid sit designat, sed eos evidenter insinuat per suorum actuum qualitatem. Vers. 7. Venenum aspidum sub labiis eorum: quorum os maledictione et amaritudine plenum est. Aspidum im
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: in iudicio suo. pecc̃orib. nescio uos. & his
similia. Qo genus locutionis in scͥpturis
diuinis repꝑis frequent᷑ insertum. Intel¬
ligens autem dixit proptꝰ assumptionem
humanitatis quia ds̃ intelligi debuissoe:
qͥ multis miraculis aduentũ suȩ diuinita¬
tis ostendit. Requirens uͦ posuit. si eius
mandata sequerent᷑. Ille enim requirit dm̃.
qui ab eiꝰ uoluntate non discrepat. Sic uno
uersu mẏsteriũ scẽ incarnatioĩs ostensum
ẽ: ut ꝑ hoc & hominũ fides potuiss& intel¬
ligi. & remedium debuisset optati mun̾is
se. cum tam̃ ex eis nonminima turba credi¬
derit: sed aparte totum accipiendum ẽ. Tanti
enĩ impii fuerunt. ut pene om̃s ꝑfidi esse ac
perisse putarentur. Isti gͦ declinauerunt agrã
dĩ. & facti sunt inutiles sibi. Sepulchrum
patens ẽ. guttur eorũ linguis suis dolosae
agebant. Hi quinq uersus usq ad diuisio¬
nem secĩam. inhebreis exemplaribꝰ non habent᷑.
S qm̃ in usum ecclĩe longa consuetudine re

Expanded text:
o peccatoribus: Nescio vos , et his similia. Quod genus locutionis in Scripturis divinis reperis frequenter insertum. Intelligens autem dixit propter assumptionem humanitatis, quia Deus intelligi debuisset, qui multis miraculis adventum suae divinitatis ostendit. Requirens vero posuit, si ejus mandata sequerentur. Ille enim requirit Deum, qui ab ejus voluntate non discrepat. Sic uno versu mysterium sanctae incarnationis ostensum est, ut per hoc et hominum fides potuisset intelligi, et remedium debuisset optati munerisse, cum tamen ex eis non minima turba crediderit. Sed a parte totum accipiendum est; tanti enim impii fuerunt, ut pene omnes perfidi esse ac periisse putarentur. Isti ergo declinaverunt a gratia Dei, et facti sunt inutiles sibi. Vers. 6. Sepulcrum patens est guttur eorum, linguis suis dolose agebant. Hi quinque versus usque ad divisionem secundam in Hebraeis exemplaribus non habentur. Sed quoniam in usum Ecclesiae consuetudine longa
Abbreviated transcription (Latin):
des euidentius potuissoe agnosci. Suꝑ filios
hominũ. De uideis potest intelligi sicut dñs¬
in euangłio dicit. Nonsum missus nisi ad
oues quȩ ꝑierunt domus isrł. ut honoratiꝰ
eos appellauerte filios hominũ. propt̃ uniꝰ
dĩ cultum in comꝑatione gentilium. Illi ⁊
poplõ specialiter cognoscitur datũ. quod re.¬
pellendo sacrilegos a se reddit alienum.¬

Expanded text:
des evidentius potuisset agnosci. Super filios des evidentius potuisset agnosci. Super filios hominum, de Judaeis potest intelligi, sicut in Evangelio Dominus ait: Non sum mnt domus Israel , ut honoratius eos appellaverit filios hominum propter unius Dei cultum et in comparatione gentilium. Illi enim populo specialiter cognoscitur datum, quod repellendo sacrilegus a se reddit alienum.
Abbreviated transcription (Latin):
ne idem bonum fecit abraham cum suum
filiũ obediens diuinis iussionib optulit
immolandũ. Nonne bonũ fecit iob qͥ dura
passione ꝑcussus in omĩb año gracias ac¬
titauit: Quid aicam de propħis. & apłis.
qͥ mandatis dñi famulantes se ipsos glosis
mortib optulerunt: funt hodieq dnõ
largiente ustorum oꝑatione que bona sũt.
S ut hȩc negatio uerissime tibi debeat elu¬
cere considera quid sequit᷑. Non est usq ad
unum. Reuera solus est xp̃c sine quo bo¬
nũ aliquod uel incipere uel implere imbe¬
cillitas humana ñ preuala. Qua propter
uire negatũ est ullum facere bonum. nisi
usq ad ipsum fuerit eiꝰ miseratioẽ ꝑuentum.
Nam cum adeum acceditur. nec abipso re¬
ceditur. omẽ bonum sine dubitatione ꝑa¬
git᷑. Iste est gͦ finis qui est ꝓmissus ĩtitulo.
Dus de cęlo respexit suꝑ filios hominum.
Romodo prospexit. scilicae ut nobis mitterte
unigenitum filium suum. ꝑquem uera fi¬

Expanded text:
ne idem bonum fecit Abraham, cum filium ne idem bonum fecit Abraham, cum filium suum obediens divinis jussionibus obtulit immolandum? Nonne bonum fecit Job, qui dura passione percussus, in omnibus Domino gratias actitavit? Quid dicam de prophetis et apostolis, qui mandatis Domini famulantes, seipsos gloriosis mortibus obtulerunt? Fiunt hodieque, Domino largiente, justorum operatione quae bona sunt. Sed, ut haec negatio verissime tibi debeat elucere, considera quid sequitur, non est usque ad unum. Revera solus est Christus, sine quo bonum aliquod vel incipere vel implere imbecillitas humana non praevalet. Quapropter jure negatum est ullum facere bonum, nisi usque ad ipsum fuerit ejus miseratione perventum. Nam cum ad eum acceditur, nec ab ipso receditur, omne bonum sine dubitatione peragitur. Iste est ergo finis, qui est promissus  ed.nus de coelo prospexit super filios hominum. Quomodo prospexit? Scilicet ut nobis mitteret Unigenitum Filium suum, per quem vera fi
Abbreviated transcription (Latin):
in finem scłi predicitur euenire conuersio.
cũ plenitudo gentium longis scliꝰ expecta¬
prouenerit. ut cum dñi pietas in eis prodi¬
tur. ad confessionis remedia facilius inuitent᷑.¬
Dixit insipiens in corde suo: non est deus. ps.¬
idens popłs iudeorum xp̃m humiliter
in assumpta carne uenisse. insipienter dixit
non est ds. nec intellexit ipsum eẽ qui pre¬
dictus fuerat aprophetis. Ideo graunis. quia
labiis sed dixit in corde. ut malo uoto peior
adunum Corrupti sunt dum abscriptu¬
rarum sanitate recedentes insensus probati
sunt incidisse uitiosos. Sequitur deinde
pena pecc̃i. ut nefandissima incredulitate
maculati: abominabiles dño suis erroribꝰ
redderentur. Uoluntas enim dicta est auo¬
latu. qm̃ animus qui uult nimia uelocita¬
te transfeitur. Sequit᷑. Non est qui faciat
bonũ. Quid gͦ dicemus de patriarchis. No¬
ne bonum fecit noe cum dñi preceptis obe¬
diens in archam saluandus intrauit: Non¬

Expanded text:
in finem saeculi praedicitur evenire conversio, in finem saeculi praedicitur evenire conversio, cum plenitudo gentium longis saeculis exspectaprovenerit; ut cum Domini pietas in eis proditur, ad confessionis remedia facilius invitentDixit insipiens in corde suo: Non est Deus. Videns populus Judaeorum Christum humiliter in assumpta carne venisse, insipienter dixit: Non est Deus. Nec intellexit ipsum esse qui praedictus erat a prophetis. Ideo gravius quia non labiis, sed dixit in corde; ut malo voto pejor on est usque ad unum. Corrupti sunt, dum ab Scripturarum sanitate recedentes, in sensus probati sunt incidisse vitiosos. Sequitur deinde poena peccati, ut nefandissima incredulitate maculati, abominabiles Domino suis erroribus redderentur. Voluntas enim dicta est a volatu, quoniam animus quo vult nimia velocitate transfertur. Sequitur, non est qui faciat bonum. Quid ergo dicimus de patriarchis? Nonne bonum fecit Noe, cum Domini praeceptis obediens, in arcam salvandus intravit? Non
Abbreviated transcription (Latin):
ista p̃missis expositionib om̃ino iam
nota sint. memoria potius de his qͣm
noster sermo requiratur. In titulis autẽ iuste
finis frequent̃ repetitur. ut semꝑ ad om̃ipo¬
tentẽ xp̃m audientis animꝰ erigatur. Sed
finis iste sicut dictum ẽ. uariis significatio¬
nib sensum nr̃m transinittit ad dnm̃. nunc
tͥbulantium confessione: nunc exultatione
letantium. nc̃ docentis affectu. nẽ cõminati¬
one udicii. Modo tamen psalmus hic. ui¬
deorũ uesaniam uehementi increpatione cas¬
tigat. asper inuectionib t̾ribilis prophanis.
amarus incredulis: ut hec increpatio m̃ito
scẽ detur eccłie. contra cuius propositum de¬
mens ꝑfidia prauas intentiones nititur ex
supplicatione petebatur. hic iam introducit᷑
aduenisse. & ideo primo loco increpat eccłia
catholica uideos. qui uiso xp̃o mimine cre¬
diderc̃. Scd̾o modo dicit eos inani trepidati¬
one confundi: qui fructuosum timorẽ dñi
cognoscere noluerunt. Ad postremum eoꝵ

Expanded text:
ista praemissis expositionibus omnino jam nota sint, memoria potius de his quam sermo noster requiratur. In titulis autem juste finis frequenter repetitur, ut semper ad omnipotentem Christum audientis animus erigatur. Sed finis iste, sicut dictum est, variis significationibus sensum nostrum transmittit ad Dominum: nunc tribulantium confessione, nunc exsultatione laetantium, nunc docentis affectu, nunc comminatione judicii. Modo tamen psalmus hic Judaeorum vesaniam vehementi increpatione castigat: asper invectionibus, terribilis profanis, amarus incredulis; ut haec increpatio merito sanctae detur Ecclesiae, contra cujus propositum demens perfidia pravas intentiones nititur excsupplicatione petebatur, hic jam introducitur advenisse. Et ideo primo modo increpat Ecclesia catholica Judaeos, qui viso Christo minime crediderunt. Secundo modo dicit inani eos trepidatione confundi, qui fructuosum timorem Domini cognoscere noluerunt. Ad postremum, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
& de eius nece tractabant. U eloces pedes eo¬
rum ad effundendũ sanguinem. Pedes appel¬
lat consili⁊ progressir. quibꝰ de incepto moue¬
mur adexitus rerum. Nam quod dix̃ uelocẽ.
ostendit mod̾ationis illis consilia defuisse.
AAd effundendum sanguinẽ. Sub audiendũ
dm̃ saluatoris. ut scelerate rei crescat imma¬
nitas actionis. Ita sangͥs iste agni imma¬
culati dum a uideis effusus est. nimis eos cri¬
minosos effecit. s cum ad nos ꝑuenit bĩtu¬
dini consecrauit. Contritio & infelicitas
in uiis eorũ. & uiam pacis ñ cognouerunt.
Iptime uia descͥbitur impiorum. quȩ cõ¬
tritio ẽ: quia & terit & teritur. Infelicitas
uero. quia numquã ꝑipsam nisi ad infau¬
sta suplicia ꝑuenitur. S potest aliquis &
inuia pecc̃orum esse. & in uiam itm redire
iusticie. hic autem negat illos aliqua conũ¬
sione lib̾atos. cum dicit uiam pacis idẽ ipsũ

Expanded text:
 de ejus nece tractabant. Vers. 8. Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Pedes appellat consilii progressus, quibus de incoepto movemur ad exitus rerum. Nam quod dixit, veloces, ostendit moderationis illis consilia defuisse. Ad effundendum sanguinem, subaudiendum, Domini Salvatoris; ut celeritate rei, crescat immanitas actionis, Ita sanguis iste Agni immaculati, dum a Judaeis effusus est, nimis eos criminosos effecit; sed cum ad nos pervenit, beatitudini consecravit. Vers. 9. Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt. Optime via describitur impiorum, quae contritio est, quia et terit et teritur. Infelicitas vero, quia nunquam per ipsam, nisi ad infausta supplicia pervenitur. Sed potest aliquis et in via peccatorum esse, et ad viam iterum redire justitiae. Hic autem negat illos aliqua conversione liberatos, cum dicit, viam pacis non
Abbreviated transcription (Latin):
pra scͥptum. ẽ. a gradib eburneis ue¬
nisse eccłiam quȩ addexteram regis orna-¬
ta. c̃osister&. Nunc autem patent̾ expo¬
nitur quanto increm̃to hec sponsa pro¬
fecerit. ut pro antiquis patrib idẽ. ido¬
lorũ cultorib nati sint illi filii apłi. qͦs
principes predicationis in toto t̾rarum
orbe transmisit.S quantum sunt ista dis¬
paria. tantum laudatur eccłia. Illi eñi
erant seductores errous. isti magistri ueri¬
tatis. Illi enĩ seminabant exitia isti horta¬
bantur ad uitam. Olaus digna tante leti¬
tie quale fuit hostis complexus fugere. &
tonantis nuptias inuenire. Qͥ locus ñto
dr̃ laus aprole. quoniã hic posteritas scã

Expanded text:
pra descriptum est a gradibus eburneis Ecpra descriptum est a gradibus eburneis Ecclesiam venisse, quae ad dexteram Regis ornata consisteret. Nunc autem potenter exponitur quanto incremento haec Sponsa profecerit, ut pro antiquis patribus, id est idolorum cultoribus, nati sint illi filii apostoli, principes praedicationis in toto terrarum orbe transmisit. Sed quantum sunt ista disparia, tantum laudatur Ecclesia. Illi enim erant seductores erroris, isti magistri veritatis; illi seminabant exitia, isti hortabantur ad vitam. O laus digna tantae laetitiae, quale fuit hostis complexus fugere, et Tonantis nuptias invenire! Qui locus merito dicitur laus a prole, quoniam hic posteritas sancta
Abbreviated transcription (Latin):
tibi. afferentur tibi deo dicitur. Proxime
sunt autem ecdĩȩ idest uidue caste quae
gradu inferiori uinguntur. Nan cum uͥ¬
ginitas habeat centesimũ fructum. ista
sexagesima ubertate gloriatur. & uide
in ipsis nominib non minimã esse distan¬
tiam. Uirgines dixit adduci. quia corporis
integritate robuste sunt. Uiduas afferri.
que plerumq fracte diuersis sollicitudinibꝰ
corpus imbecillitate fatigantur. Iplũ regis.
monstraret. dicit eam in lecitia & ex¬
ultatioẽ angłorum ministeriis adducẽ¬
dam. Et non solum ad conspectum. ue¬
rum eciam in penetralib regis. id est. in
hierłm futuram. ubi uenisse beatũ gau¬
dium. ẽ. & głosa securitas. Merito ergo
dictum. ẽ. adducentur cum lecitia & ex¬
ultatione. quia sexus ille fragilis uicit
grauissimas corporum passion es
Sro patrib tius nati sunt tͥ filii. consti.¬
tues eos principes suꝑ omnem terram.
enit ad quartum modũ. in quo su¬

Expanded text:
tibi. Afferentur tibi, Deo dicitur. Proximae tibi. Afferentur tibi, Deo dicitur. Proximae sunt autem Ecclesiae, id est viduae castae, quae gradu inferiore junguntur. Nam cum virginitas habeat centesimum fructum, istae sexagesima ubertate gloriantur. Et vide in ipsis nominibus non minimam esse distantiam. Virgines dixit adduci, quae corporis integritate robustae sunt; viduas afferri, quae plerumque fractae a diversis sollicitudinibus corporis imbecillitate fatigantur. Vers. 17. In monstraret, dicit eam in laetitia et exsultatione angelorum ministeriis adducendam; et non solum ad conspectum, verum etiam in penetralibus Regis, id est in Jerusalem futuram, ubi venisse beatum gaudium est, et gloriosa securitas. Merito ergo dictum est, adducentur cum laetitia et exsultatione; quia sexus ille fragilis vicit gravissimas corporum passiones Vers. 18. Pro patribus tuis nati sunt tibi filii: constitues eos principes super omnem terram. Venit ad quartum modum, in quo su
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium quas suꝑius constat expositas. qͥb
diu̾sitatib induta necesse. ẽ. discolori amic¬
tu catholica uestiatur eccłia hoc & uestis illa
significauit aaron. que auro purpura bysso
dicio p̃dicatus. ẽ. ita & hic tertio loco a m̃bͥs
suis sponsa laudatur. Et uide quã potent̃
ordinem seruat. Adducentur dixit regi
uirgines ptͦ eam. Post eccłiam utiq que
pͥus fuit. ut eius unitas diceretur. & post
enumeratio partium distincta prouenir&e.
Et intuere qͦd dixit adducentur ut dñz
gr̃ã declararetur quȩ nos adse ducit quãdo
nos miseratis inspexerit. Sicut in euange¬
lio dictum. est. Nemo uenit ad me. nisi
pater adtraxerit eum.S que uirgines
ante conspectum dñi ꝑducunturꝰ. fĩ deles
scilicet. & pudica se mente tractanctes. Nã
qͥd proderit cuquã corpus inctactum ser¬
uare. si contingat eam integͥtatem fidei
ũ habere: Sequit᷑. Proxime eiꝰ afferentur

Expanded text:
fidelium, quas superius constat expositas. Quibus fidelium, quas superius constat expositas. Quibus diversitatibus induta, necesse est discolori amictu catholica vestiatur Ecclesia. Hoc et vestis illa significavit Aaron, quae auro, purpura, bysso,udicio praedicatus est, ita et hic tertio loco a membris suis Sponsa laudatur. Et vide quam potenter ordinem servat: Adducentur Regi virgines post eam, post Ecclesiam utique, quia prius fuit, ut ejus unitas diceretur, et post enumeratio partium distincta proveniret. Et intuere quod dixit, adducentur, ut Domini gratia declaretur, 154 quae nos ad se adducit, quando nos miseratus inspexerit; sicut in Evangelio dictum est: Nemo venit ad me, nisi Pater attraxerit eum . Sed quae virgines ante conspectum Domini adducuntur? fideles scilicet, et pudica se mente tractantes. Nam quid proderit cuiquam corpus intactum servare, si contingat eam integritatem fidei non habere? Sequitur, proximae ejus afferentur
Abbreviated transcription (Latin):
lie regum abintus. in fimbriis aureis. circũ¬
amicta uarietate. Uides quẽadmodum in
eccłie preconio ꝑseuerat ᷤᷤ Gloria. ẽ. siquidẽ
eccłiȩ quando filie principum sine uistoꝵ
conuertunt᷑ ad dñm. & secreta se cupuit
deuotione cordis offerre. Abintus enim sig¬
nificat secreta sensuum non concrepantiã
labiorum. ubi interior homo tacita cogita¬
tione reuoluit. quod ad diuina mysteria ꝑ¬
tinere cognoscit. Sic enĩ & in canticis canti¬
corum de eccłia dictum. est. Introduxit me
rex in cubiculum suum. Istam locutionem
filiȩ regum abintus. inter propͥa legis diui¬
que in stamine colligate taiquã capilloꝵ
segetes dependent. ꝑ quas hominũ uita sig¬
nificatur extrema. Hec ñ deaurata ut supra¬
s nc̃ tota illi esse aurea profitetur. Quia in
fine tota ꝑfectio. est. ubi caritas non tamꝗͣ
deaurata conspicitur. s iam plenissima tã¬
quã aurea repꝑitur. Cirtum amicta uero
uarietate qͦd dicit. propt̾ uarias uirtutes

Expanded text:
circumamicta varietate. Vides quemadmodum in Ecclesiae praeconio perseveret. Gloria est siquidem Ecclesiae, quando filiae principum, sive justorum convertuntur ad Dominum, et secreta se cupiunt devotione cordis offerre. Ab intus enim significat secreta sensuum, non concrepantiam labiorum: ubi interior homo tacita cogitatione revolvit quod ad divina mysteria pertinere cognoscitur. Sic enim et in Canticis canticorum de Ecclesia dictum est: Introduxit me Rex in cubiculum suum . Istam locutionem filiae regum ab intus, inter propria legis diviquae in stamine colligatae tanquam capillorum segetes dependent; per quas hominum vita significatur extrema. Haec non deaurata ut supra sed nunc illi esse aurea profitetur; quia in fine tota perfectio est, ubi charitas non tanquam deaurata conspicitur, sed jam plenissima tanquam aurea reperitur. Circumamicta vero varietate, dicit, propter varias virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
nos dare aliquid malis artib nesciamꝰ. nec o¬
piniones hominũ captando elati elemosinam
largiamur. s oꝑemur solo affectu subuenien¬
di quod nos supra omĩa precipit diuinitas i¬
tueri. Qsic dederte & si iustis ñ det. iuste tañ
om̃ib erogauit. S maior oꝑa danda est: ut

Expanded text:
nos dare aliquid malis artibus nesciamus, nec onos dare aliquid malis artibus nesciamus, nec opiniones hominum captando elati eleemosynam largiamur: sed operemur solo affectu subveniendi, quod nos super omnia praecipit Divinitas intueri. Qui sic dederit, etsi justis non det, juste tamen omnibus eroga
Abbreviated transcription (Latin):
enneomatice dicitur. latine notio nuncupntir
hȩc de factis suis unumquemq quid sit at¬
mosinarum saluberrimas expientur. it post
beatitudo głosissima repꝑiri. Suadebat sis
equidẽ dignitas rei ꝑ locum cõmunẽ aliquã
facere digressionem. ut reconciliatͥcem huma¬
ni gnĩs elemosinam laudare deberemꝰ d qũ
ore celebrata est. sufficiat ad eorum libis al¬
dientiũ corda remiłsisse. ut & illoꝵ desiduma
ub̾ius expleatur. & nos ceptum opus iuuante
dño nouiter impleamꝰ. S licet multi paties
de hac re multa consepserint. oritur tam̃ mt̃
eos de hoc articło non nulla dissensio. Legitus
enim. Onũ petenti te. tͥbue. Scriptum ẽ. etiã
Desudet elemosina in manu tua. donec inut¬
niaᷤ iustum cui eam tradas. S si om̃s iustos
querimꝰ imꝑatam constringiius largitatẽ.
Uerum hȩc causa. in sola pia uoluntate con¬
sistit. quia non ẽ. nr̃m prius mores discutere.
& sic indigentiȩ subuenire. Sufficit nobis ut

Expanded text:
ἐννοηματικὴ dicitur, Latine notio nuncupaturHaec de factis suis unumquemque quid sit ostiones eleemosynarum saluberrimas expientur, ut possit beatitudo gloriosissima reperiri. Suadebat nos equidem dignitas rei per locum communem aliquam facere digressionem; ut reconciliatricem humani generis eleemosynam laudare deberemus. Sed qore celebrata est, sufficiat ad eorum libros audientium corda remisisse; ut et illorum desiderium uberius expleatur, et nos coeptum opus, juvante Domino, naviter impleamus. Sed licet multi Patres de hac re plura conscripserint, oritur tamen inter eos de hoc articulo nonnulla dissensio. Legitur enim: Omni petenti te tribue . Scriptum est etiam: Desudet eleemosyna in manu tua, donec invenias justum, cui eam tradas. Sed si omnes justos quaerimus, imperatam constringimus largitatem. Verum haec causa in sola pia voluntate consistit: quia non est nostrum prius mores discutere, et sic indigentiae subvenire. Sufficit nobis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
rimo ingressu propħa loquitur. beatũ
p̃dicans elemosine largitorem. multi¬
plici eum benedictione concelebrans. Secũ¬
do. głosam dñs suam memorat passionem.
Tercio ad confirmandã spem fidelium. sdẽ

Expanded text:
rimo ingressu Propheta loquitur, beatum praedicans eleemosynae largitorem, multiplici eum benedictione concelebrans. Secundo gloriosam Dominus suam memorat passionem. Tertio ad confirmandam spem fidelium, idem
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m dnm̃ nr̃m qui de pauꝑib suis in iudicio
propͥo dicturus. est. Qͥfecit uni ex minimis istis:
michi fecit. Quid enim dici potest sublimius qͥd¬
ue gloriosius. quando aut ipsi pret̾missi in ignẽ
dirigunt: aut remunerati nos ad dext̾am col¬
locabunt:s aduerte quod dic̃ intelligit. ut
etiam non petentib talib offeratur. Nam qui
petenti tribuit. bonum opus efficit. Qui uero
tacentem intelligit. bĩtudinẽ sñ aliqua dubita¬
tione conquirit. Addidit. in die mala liberauit
eum dñs. diem quidẽ uidicii significat. Sed
aliquos mouet. quod eam frequenter malam
dic̃. Omĩs homo malum & formidabile iuste
sibi dĩ dicit esse iudicium. quia pecc̃orib de¬
bita pena suspecta ẽ. Nam & si eus miseratioẽ
liberamur. uigorem tam̃ uidicii ipsius recte
t̾ra animam eiꝰ. & non tradat eum in manꝰ¬

Expanded text:
m nostrum, qui de pauperibus suis in judicio proprio dicturus est: Qui fecit uni ex minimis istis, mihi fecit . Quid enim dici potest sublimius, quidve gloriosius, quando aut ipsi praetermissi in ignem nos dirigunt, aut remunerati nos ad dexteram collocabunt? Sed adverte quod dicit, intelligit; ut etiam non petentibus talibus offeratur. Nam qui petenti tribuit; bonum opus efficit; qui vero tacentem intelligit, beatitudinem sine aliqua dubitatione conquirit. Addidit, in die mala liberabit eum Dominus. Diem quidem judicii significat. Sed aliquos movet, quod tam frequenter malam dicit. Omnis homo malum et formidabile juste sibi dicit esse Dei judicium: quia peccatoribus debita poena suspecta est. Nam etsi ejus miseratione liberamur, vigorem tamen judicii ipsius recte terra animam ejus: et non tradat eum in man
Abbreviated transcription (Latin):
frequenti usu nobis iam debent eẽ
notissima. S ut breuiter dicta tan¬
gamus. omĩa diriguntur ad dnm̃a
xꝑni. Magnificat autem hunc psalmum
quod in qua dręgenario numero noscitur
collocatus. qui calculus emundationi &
purificationi frequent̾ aptatur. Quadragin¬
ta enĩ dieb fuso diluiuo ab iniquitatib ho¬
minum terra diluta. ẽ. Quadraginta quoq
dieb sõs moyses ab escis corporeis temꝑaũ
ut diuina colloquia mereretur. Eodem mͦ
helyas suffugio se corporee refectionis ab¬
stinuit. Ipse quoq dñs totidem dieb ac
noctib ieuinauit. ut nobis formã beatae
purificationis ostenderet. Quadragesime
quin etiã ipsius docemur exemplo. Premit¬
titur tempus abstinentie. ut dilutis sordib
pecc̃orum ad resurrectionem dii puris m̃¬
tib accedamꝰ. Qua propt̃ hunc psalmũ
int̾ illa iudicemus sacramenta repositum:
que animas urãs cęlesti purificatione mun¬
dificant. maxiie quando de elemosina

Expanded text:
frequenti usu nobis jam debent esse notissima, sed ut breviter dicta tangamus, omnia diriguntur ad Dominum Christum. Magnificat autem hunc psalmum, quod in quadragenario numero noscitur collpurificationi frequenter aptatur. Quadraginta enim diebus fuso diluvio ab iniquitatibus hominum terra diluta est. Quadraginta quoque diebus sanctus Moyses ab escis corporeis temperavit, ut divina colloquia mereretur. Eodem modo Elias suffugio se corporeae refectionis abstinuit. Ipse quoque Dominus totidem diebus ac noctibus jejunavit, ut nobis formam beatae purificationis ostenderet. Quadragesimae quin etiam ipsius docemur exemplo. Praemittitur tempus abstinentiae, ut dilutis sordibus peccatorum ad resurrectionem Domini puris mentibus accedamus. Quapropter hunc psalmum inter illa judicemus sacramenta repositum, quae animas nostras coelesti purificatione 139 mundificant; maxime quando de eleemosyna
Abbreviated transcription (Latin):
n finem significare dum ps̃d
saluatorem quarti tituli expositione iam no¬
tum ẽ. Torcular uero ẽ. ubi multis pond̾ib
presse ue durissimis gigartis comminutis
follibusq uacuatis. dulcissima uina ꝓfun¬
dunt. Quod eccłie uidetur aptissime con¬
uenire. quando de obstinatis morib tum¬
daq suꝑ bia pressura penitentie suaueᷤ la¬
cͥmae salutatit̾ expͥmuntur. Talis illi simi¬
litudo et in areis datur. ubi sub assidua tͥtu¬
ra palee: sequestrant᷑ ãtritico. Qua propt̃
conuenit ut hunc psalmum ex ꝑsona pͥsce
ecclie intelligamus ẽẽ prolatum. in qua re¬
uera torcular est quidem corporũ: s fructus
salutaris animarum. Nam s uetus ⁊ nouũ
recte dr̃ testamentum. cum tam̃ unius lex
ẽẽ doceatur: cur asserere dubitemꝰ antiquã
& nouam eccłiam unam esse domini xp̃i
sponsam p̃cioso sanguine conquisitam:¬

Expanded text:
n finem, significare Dominum Salvatorem, quarti tituli expositione jam notum est. Torcular vero est, ubi multis ponderibus pressae uvae durissimis gigartis comminutis, follibusque vacuatis, dulcissima vina profundunt. Quod Ecclesiae videtur aptissime convenire, quando de obstinatis moribus, tumidaque superbia, pressura poenitentiae, suaves lacrymae salutariter exprimuntur. Talis illi etiam similitudo et in areis datur, ubi sub assidua tritura paleae sequestrantur a tritico. Quapropter convenit ut hunc psalmum ex persona priscae Ecclesiae intelligamus esse prolatum: in qua revera et torcular est quidem corporum, sed fructus salutaris animarum. Nam si Vetus et Novum recte dicitur Testamentum, cum tamen unius lex esse doceatur, cur asserere dubitemus antiquam et novam Ecclesiam unam esse Domini Christi sponsam pretioso sanguine conquisitam
Abbreviated transcription (Latin):
his iniquitatib ista uicissitudo tͥbuitur.
ut qui se leuitate erigunt in tumorem
gra uissimis asflictionib ouerent᷑. Constius¬
da sunt pulcherrima u̾itate principia:
minc partẽ narrationis quẽ admodum
formata sit debenius ex quirere. Comp¬

Expanded text:
his iniquitatibus ista vicissitudo tribuitur; his iniquitatibus ista vicissitudo tribuitur; ut qui se levitate erigunt in tumorem, gravissimis afflictionibus onerentur. Constructa sunt pulcherrima veritate principia; nunc partem narrationis, quemadmodum formata sit, debemus exquirere.
Abbreviated transcription (Latin):
que requiem sco uiro non poterat dare.
quia non cessabat absumere: sicut ipse ait
&̾ qui me comedunt non dormiunt. Uerũ
supra illas corporales penas affligi se dieit
a facie peccatorum suorum. more scĩsim
anum quidum recordat᷑ inz quitates suao.
grauiora se credidit esse passurum. mum¬
Icͣ iniqͥtate᷑ mee suꝑposuert̃ caput neũ.
sicut onꝰ graue grauate sunt super me
dicitur ad impetrandã benguolentiam
t̾cius modus. ut non se iniuste pcussũ
dicat: s peccatis suis uideatur impitans
quod patitur. Nunc ad exponenda uerta
redeamꝰ. Iniquitates nr̃e eleuant se suꝑ ca¬
put nr̃m: quando sibi amplius iundicant
quam ratio iusticiaq patiatur. Caput enꝰ
arĩ ratio est: suꝑ quam inter bona colata
cesius nil habemus. Ipsa enim año auee
prestaute dirigumnur. Ipsa nos ad bonos ađ
proficuaq ꝑducit. quã si iniquitas oppres¬
serit: illa protinus uicta succumbit. Sed

Expanded text:
quae requiem sancto viro non poterat dare: quae requiem sancto viro non poterat dare: quia non cessabat absumere, sicut ipse ait, Et qui me comedunt non dormiunt . Verum supra illas corporales poenas affligi se dicit a facie peccatorum suorum, more sanctissimi animi, qui dum recordatur iniquitates suas, graviora se credit esse passurum. iam iniquitates meae superposuerunt caput meum: sicut onus grave gravatae sunt super me. Adjicitur ad impetrandam benevolentiam tertius modus, ut non se injuste perculsum dicat, sed peccatis suis videatur imputare quod patitur. 129 Nunc ad exponenda verba redeamus. Iniquitates nostrae elevant se super caput nostrum, quando sibi amplius vindicant, quam ratio justitiaque patiatur. Caput enim nostrum ratio est, supra quam inter bona collata celsius nil habemus. Ipsa enim duce, Domino praestante, dirigimur; ipsa nos ad bonos actus proficuaque perducit. Quam si iniquitas oppresserit, illa protinus victa succumbit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
re non poterat: quȩ tot ictib ꝑcussa cor¬
ruerat. Uutus ẽ ire timor future uin¬
dicte sub magno pauore cogitatus. unde
a do se petit ab ira futura liberari: quã
ab indignatione uentura om̃ino sic se
dicit esse ꝑterritum. ut sanitatem corpis
om̃imodo non haber&: more famuli
uerecundi. qui antequã uerbera patiat᷑.
futuris iam tormentis uehement̃ affugit᷑.
Qui uͦ mente callosus ẽ: nec ipsas penas dy
infliguntur horrescit. Subũxit ẽciam.
Nou ẽ. pax osib meis. Qd supra ctix̃ sa¬
nitatem. uunc repetie pacem. Merito. qͥa
sanitas. ẽ. totius corꝑis pax humorum & tẽ¬
ꝑata tranquillitas. Hic iam nimietas do¬
loris exprimitur. ut qui dixerat carnem
suã esse non sanam: nunc dicat etiã ossa
fuisse turbata. Grauior enim pena ẽ. que
usq ad interiora descendit. nec aliquid in¬
tactum relinquitur: quando ipsa corporis
firmamĩta quatiuntur. Significat enim
quam patiebatur uermium comestionem:

Expanded text:
re non poterat, quae tot ictibus percussa corre non poterat, quae tot ictibus percussa corruerat. Vultus est irae, timor futurae vindictae sub magno pavore cogitatus. Unde a Deo se petit ab ira futura liberari, quoniam ab indignatione ventura omnino sic se dicit esse perterritum, ut sanitatem corporis omnimodo non haberet. More famuli verecundi, qui antequam verbera patiatur, futuris jam tormentis vehementer affligitur: qui vero mente callosus est, nec ipsas poenas, dum infliguntur, horrescit. Subjunxit etiam: Non est pax ossibus meis. Quod supra dixit, sanitatem, nunc repetit pacem: merito, quia sanitas est totius corporis pax humorum et temperata tranquillitas. Hic jam nimietas doloris exprimitur; ut qui dixerat carnem suam esse non sanam, nunc dicat etiam ossa fuisse turbata. Gravior enim poena est quae usque ad interiora descendit; nec aliquid intactum relinquitur, quando ipsa corporis firmamenta quatiuntur. Significat enim, quam patiebatur, vermium comestionem,