comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. qͥs dubitet ꝓdẽe̾. ꝑcuenientiã:
Incuement᷑ aũ adhibita uehem̃t aduersa
obrutos necant. Innumerabilia uͦ animali
a ꝑ arenã laxxiorẽq t̾rã repunt uitalit̾:
pisces aũ in hoc aere morumt᷑. Ignis corpora
nr̃a corrũpit: Sed c̃uenient̃ adhibitꝰ & re¬
sumit a frigore: & morbos innumerabiles
pellit. Sol iste cui genu flectitis. qͦ uere ni¬
hil int̃ uisibilia pulchriuꝰ inuenit᷑ : aqͥlaꝵ
oculos urgetit. nr̃os suiciat. in c̾spectu suo
tenebrat. Sed fit ꝑ c̃suetudinẽ: ut nos qͦq
in eo sine incõmodo acir̃ figamꝰ. Nc̃ gͦ sinitis
ut illi ueneno eũ cõparemꝰ. qđ multeri athe¬
niensi c̃surcudo fecit innoxiũ: cap̃.¬
espicite igit᷑ aliqͥͣndo. & aduertite si sub¬
stancia ulla malũ . ẽ: ideo qd̃ aliqͣ ledit. lucẽ
qͣm colitis ab hoc crimine ñ posse defendi. Esi¬
derate potiꝰ hanc inc̃uenientiã uniuersale ma¬
lũ. eẽ : ꝑqͣm solis radius tenebrescere oculos fa¬

Expanded text:
enientiam, inconvenienter autem adhibita, vehementer adversa obrutos necant: innumerabilia vero animantia per arenam laxioremque terram repunt vitaliter: pisces autem in hoc aere moriuntur. Ignis corpora nostra corrumpit, sed convenienter adhibitus, et resumit a frigore, et morbos innumerabiles pellit. Sol iste cui genu flectitis, quo vere nihil inter visibilia pulchrius invenitur, aquilarum oculos vegetat, nostros sauciat inspectus et tenebrat: sed fit per consuetudinem ut nos quoque in eo sine incommodo aciem figamus. Num ergo sinitis ut illi veneno eum comparemus, quod mulieri Atheniensi consuetudo fecit innoxium? Respicite ergo aliquando et advertite, si substantia ulla malum est, ideo quod laedit aliquem, lucem quam colitis ab hoc crimine non posse defendi. Considerate potius hanc inconvenientiam universale malum esse, per quam solis radius tenebrascere oculos fa
Abbreviated transcription (Latin):
cõmutatã quȩ sapiens fuit. & uiolatã qđ
ꝓpriã ꝑfectionẽ ñ hab&. & indigentt̾ que
poscit auxiliũ. & inbecillã quȩ medicina eg&s.
& mistrã qiȩ brata. ẽẽ. desiderat. Haec om̃a
in dm̃. sacrilega opiione confercis. Aut siñ
c̃ceditis haec de anima. nec apls. ẽ. nrcessariꝰ
qui animã inueritatẽ inducat. qͥa stulta ñ

Expanded text:
commutatam, quae sapiens fuit; et violatam, quae propriam perfectionem non habet; et indigentem, quae poscit auxilium; et imbecillam, quae medicina eget; et miseram, quae beata esse desiderat: haec omnia in Deum sacrilega opinione confertis. Aut si non conceditis haec de anima, nec Spiritus est necessarius, qui animam in veritatem inducat, quia stulta non
Abbreviated transcription (Latin):
& nos fumis offõcat. Quid qͦd eiã ferpentes
acutissime uident. & p̃sentia solis exultant:
ibiq sunt habundantiores. ubi aer ferenior
difficiliꝰ & rariꝰ nubẽ c̃trabit: Quid absur¬
dius qͣ ibi. ẽe̾. ac cõmodatiꝰ & aptiꝰ incolas amͣ¬
toresq tenebraꝵ. ubi lucis ꝑspicuitate gau¬
dȩt᷑: Qd si eos dicitis delectari pociꝰ calore
qͣ lumine : multo c̃gruentiꝰ in igne ferpentes
alacres natos quã tardũ asinũ diceretis. Et
tam̃ luci huic anneũ qͥs aspidẽ neg&. cũ eiꝰ
oculi aqͥlȩ oculis cõparent᷑. Sed de besti¬
ciosis animũ exxuamꝰ. Quis enĩ tantã
ꝑuersitate̾ ferat qͣ dr̃. in tenebrarũ
gente cui nihil ammixtũ erat. lumnus.
animalia bipedia tã firmã tã urgetã.
tã demiq incredibilẽ uim babuisse mo
culoꝵ acie. ut & intenebris suis uideren

Expanded text:
et nos fumus offocat? Quid quod etiam serpentes et nos fumus offocat? Quid quod etiam serpentes acutissime vident, et praesentia solis exsultant, ibique sunt abundantiores, ubi aer serenior difficilius et rarius nubem contrahit? Quid absurdius, quam ibi esse accommodatius et aptius incolas amatoresque tenebrarum, ubi lucis perspicuitate gaudetur? Quod si eos dicitis delectari potius calore quam lumine, multo congruentius in igne serpentes alacres natos, quam tardum asinum diceretis: et tamen luci huic amicam aspidem quis neget, cum ejus oculi aquilae oculis comparentur? Sed de besticiosis animum exuamus. Quis enim tantam perversitatem ferat, qua dicitur in tenebrarum gente, cui nihil admixtum erat luminis, animalia bipedia tam firmam, tam vegetam, tam denique incredibilem vim habuisse in oculorum acie, ut et in tenebris suis vid
Abbreviated transcription (Latin):
natantib. uenti uolantib ignis edati¬
orib fumꝰ elatiorib: Tanta enĩ auo¬
b̃ indiscordie gente c̃cordia. & tantꝰ
in ꝑuersitatis sede ordo describit᷑. Si qͦd
noc& malũ. ẽ. omitto illud ualentissi¬
mũ qã supra dictũ. e̾̃. noceri ñ potuis¬
se. ubi nullũ erat bonu̾. Sed si hoc obs¬
curũ: illud certe om̃ib eminos & ap¬
par&. qͥa sic̃ dixi & ut om̃s c̃sentiunt q̃d
noc&. ẽ. malũ. fumꝰ in illa gente bipedi¬
b animalib ñ nocebat. Genuit ea & a¬
luit: atq Sustinuit sine labe nascentia.
crescentia. regnantia. Nc̃ uͦ post qͣ mix¬
e Sustmeri a nob̃ qͥ certe bipedes sumꝰ
malis elem̃cis cõmixtione boni accessit im¬
ianitas. tanta dõ regnante ꝑuersitas: Ger
ce cur in oȩteris uidemꝰ istã c̃gruentiã. qͤ
auctore̾ ur̃m decepit atq inflexcit ad cõ¬
ponenda m̃dacia: At inqͣ tenebrȩ ser¬
pentib: aquȩ nacantib uenti uolantib c̃¬
gruunt. Quad rupedẽ uͦ ignis incendit.

Expanded text:
 ignis edacioribus, fumus elatioribus? Tanta enim a vobis in discordiae gente concordia, et tantus in perversitatis sede ordo describitur. Si quod nocet, malum est, omitto illud valentissimum quod supra dictum est, noceri non potuisse, ubi nullum erat bonum: sed si hoc obscurum est, illud certe omnibus eminet et apparet, quia, sicut dixi, et ut omnes consentiunt, quod nocet est malum: fumus in illa gente bipedibus animalibus non nocebat; genuit ea, et aluit atque sustinuit sine labe nascentia, crescentia, regnantia. Nunc vero postquam mixest; ita ut a nobis qui certe bipedes sumusmalis elementis commixtione boni accessit immanitas? tanta Deo regnante perversitas? 17. Certe cur in caeteris videmus istam congruentiam, q illexit ad componenda mendacia? Cur, inquam, tenebrae serpentibus, aquae natantibus, venti volantibus congruunt; quadrupedem vero ignis incendit,
Abbreviated transcription (Latin):
cione lucis. cõmixtione Sumi boni. cõmixti¬
onre deniq dĩ cã infirmͦs & in becillos. ẽẽ.
redditos. ut neq qͥcqͣ uideamꝰ intenebris.
& solis aspectũ nullomͦdo ferre possimꝰ.
atq indt c̃uersi &iã quȩ a nob̃ uidebant᷑¬

Expanded text:
tione lucis, commixtione summi boni, commixtione denique Dei tam infirmos, tam imbecillos esse redditos, ut neque quidquam videamus in tenebris, et solis aspectum nullo modo ferre possimus, atque inde conversi, etiam quae a nobis videbant
Abbreviated transcription (Latin):
Emis enĩ . ẽ : quo referunt᷑ ea quȩ facimꝰ.
id. ẽ ꝓpt̃ quẽ facimꝰ qͥcqͥd facimꝰ: Si ñ solũ
in cul pabilis. Sed &ñ laudabilis fuerit: dũ
ꝓditũ. ẽ: qđ frigus. sitim. famẽ. ferre po¬
ricida ste ab apłis. nisi fine illo quẽ diuersissimũ
Se querebat᷑ : Nãq ille ista toleribat. ut un¬
moderatissimas & inimanissimas expler& cu¬
piditates : illi contra. ut eas p̃merent: & do¬
minati rationi seruire cogerent. Soletis &
uos cũ catholicarũ uob̃ uirginũ multitudo
p̃dicat᷑ dicere. &iã mula uirgͦ. e̾. Gemere hoc
quidẽ ꝓpt̾ imperitiã catholicȩ disciplinȩ.

Expanded text:
Finis enim quo referuntur ea quae facimus, Finis enim quo referuntur ea quae facimus, id est propter quem facimus quidquid facimus, si non solum inculpabilis, sed etiam laudabilis fuerit, tunc oditum est quod frigus sitim, famem ferre pois nostris, nisi fine illo quem diversissimum sequebatur? Namque ille ista tolerabat, ut immoderatissimas et immanissimas expleret cupiditates: illi e contra, ut eas premerent, et dominanti rationi servire cogerent. Soletis et vos, cum catholicarum vobis virginum multitudo praedicatur, dicere: Etiam mula virgo est. Temere id q
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: scilic& regnũ habuisse. qͦsdã finis
suos qͥb possent inuadi agente c̃traria.
Nã ipsũ dm̃ nullomdo potuisse uiolari.
sed dix̃ : qđ neq auctor ille ur̃ ullomͦdo
dicere cogeret᷑. Uideret᷑ enĩ fortasse c̃se¬
quentes runas suꝑ̧ Sectȩ : multo ꝑ hanc
sententiã quã ꝓ aquã faciliores. Et reur¬
ra ita se hoc hab&: ut si qͥsquã mediocri
cordis audierit. in natura illa fuisse ali¬
ud uiolabile. aliud inuiolabile: facile
intelligit ñ ñ duas. sed cres. ẽẽ. naturas:
imã miuiolabilẽ. alterã iuolabilẽ. cerciã
uiolatricẽ. Hae igit᷑ blasphemiȩ cũ a corde
ꝓfectȩ. cocidie in ore ur̃o habitent: desinite
aliqͣndo signaculũ oris ur̃i ad imperitoꝵ
in lecebrã qͣsi magnũ aliqͥd p̃dicare. nisi
forte qđ ñ uescimini carnib & uinũ ñbibi¬
tis : signaculũ oris mirandũ & laudandũ . ẽ.¬
bonitatis. Qđ quȩro a uob̃ : qd fine faciatis.

Expanded text:
dicere, scilicet regnum habuisse quosdam fines dicere, scilicet regnum habuisse quosdam fines suos, qui possent invadi a gente contraria; nam ipsum Deum nullo modo potuisse violari. Sed dixit quod neque auctor ille vester ullo modo dicere cogeretur: videret enim fortasse consequentes ruinas suae sectae multo per hanc sententiam, quam per aliam faciliores. Et revera ita se hoc habet, ut si quisquam mediocris cordis audierit in natura illa fuisse aliud violabile, aliud inviolabile, facile intelligat non jam duas, sed tres esse naturas, unam inviolabilem, alteram violabilem, tertiam violprofectae, quotidie in ore vestro habitent, desinite aliquando signaculum oris vestri, ad imperitorum illecebram, quasi magnum aliquid praedicare. Nisi forte quod non vescimini carnibus, et vinum non bibitis, signaculum oris mirandum et laudandum putatis. Quod quaero a vobis quo fine faciatis.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ne sibi noceret᷑ cauisse. Sed ꝓpt̃
naturalẽ bonitatẽ suã inquiete per¬
uerseq nacurȩ ut ordinata. ẽẽt. ꝓd¬
esse uoluisse. Non hoc sonant libri
manichei. Cauisse dm̃ ne inuadere¬
t᷑ ab hostib. sȩpissime ibi significat᷑:
sepissime dicit᷑. Sed c̃cedanꝰ ista ma¬
nicheũ sensisse. ut ille dicebat qui ñ
inueniebat aliud qđ dicerꝙ: cũ ista
ratione ds̃ a crudelitate aut infir¬
mitate defendit᷑. Hac enĩ eiꝰ in ad¬
uersã gente̾ bonitas:. in suos exti¬
cit magna ꝑnicies. Nuc accedit:
qͥa si natura illiꝰ corrũpi cõmutari¬
q ñ poss&s. nec nos ulla pestis cõmu¬
tar&. atq corrũperix: & ille ordo
qui naturȩ alienȩ p̃standus fuit.
poss& sine nr̃a ꝑuersitate p̃stari.
Illud uͦ ñdũ dictũ erat: qđ nuꝑ apud
harcagine̾ audiui. Cũ enĩ qͥdã qutͣ maxi¬
me illo errore cupio liberari. bac quȩstio¬
ne in easdẽ c̃pingeret᷑ angustias. aus . r̃.

Expanded text:
isse, sed propter naturalem bonitatem suam inquietae perversaeque naturae, ut ordinata esset prodesse voluisse. Non hoc sonant libri manichaei; cavisse Deum ne invaderetur ab hostibus, saepissime ibi significatur, saepissime dicitur. Sed concedamus ista Manichaeum sensisse, ut ille dicebat, qui non inveniebat aliud quod diceret; num ista ratione Deus a crudelitate aut infirmitate defenditur? Haec enim ejus in adversam gentem bonitas, in suos exstitit magna pernicies. Huc accedit, quia si natura illius corrumpi commutarique non posset, nec nos ulla pestis commutaret atque corrumperet; et ille ordo qui naturae alienae praestandus fuit, posset sine nostra perversitate praestari. 26. Illud vero nondum dictum erat, quod nuper apud Carthaginem audivi. Cum enim quidam, quem maxime illo errore cupio liberari, hac quaestione in easdem compingeretur angustias, ausus est
Abbreviated transcription (Latin):
hxc mala st̃ qͦmͦ ñ er̾t bona firmͥcas
corporis. uisꝰ. auditꝰ. locutio. ꝑsuadeus.
fecundicas. solũ genitale. libtas. uita.
quȩ om̃ta in illo mali regno fuisse ꝑ¬
hibetis. & sumũ malũ audetis ad fere
reꝰ Postremͦ si qđ om̃ino nũquã ire¬

Expanded text:
c mala sunt, quomodo non erunt bona firmitas corporis, visus, auditus, locutio persuadens, fecunditas, solum genitale, libertas, vita, quae omnia in illo mali regno fuisse perhibetis, et summum malum audetis asserere? 16. Postremo si quod omnino nemo unquam ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfrui possit. Si autem inuenimus
aliquid qdđ ce homine sit excellen¬
tiꝰ. &e presto esse sese amanti homini
possit. quis dubitauerit homunui
ad id intendũ esse ut beatꝰ sit qđ ro
ipso quo nititur manifestũ est. ẽẽ
prestantiꝰ : Namsi id est bratum
esse ad tale bonum ꝑuenisse quo
ampliꝰ non podest. idẽ autem qđ
dicimꝰ optimũ qͦ tandem pacto
potest in ea definitione inludi.
qͥ ad sũmum bonũ suum nomdum
ꝑuenerit. Aut qͦ modo summũ
est si est aliqͥd meliꝰ quo ꝑuenire
possimꝰ : Hoc igitur si est. tale. eẽ.
deb& qđ non amittat inuitꝰ.
Quippe nemo potest confidere de
tali bono. qd sibi eripi posse sentit.¬
&iam si retinere id amplectiq
uolurrit. Quis quis autẽ de
bono quo fruitur non confidit.
in tanto timore ammit dendibeatꝰ
esse qui potest.

Expanded text:
perfrui possit. Si autem invenimus perfrui possit. Si autem invenimus aliquid quod et homine sit excellentius, et praesto esse amanti sese homini possit; quis dubitaverit homini ad id nitendum esse ut beatus sit, quod eo ipso qui nititur, manifestum est esse praestantius? Nam si id est beatum esse, ad tale bonum pervenisse quo amplius non potest, id est autem quod dicimus optimum; quo tandem pacto potest in ea definitione includi, qui ad summum bonum suum nondum pervenerit? aut quomodo summum est, si est aliquid melius quo pervenire possimus? Hoc igitur si est, tale esse debet quod non amittat invitus. Quippe nemo potest confidere de tali bono, quod sibi eripi posse sentit, etiamsi retinere id amplectique voluerit. Quisquis autem de bono quo fruitur non confidit, in tanto timore amittendi beatus esse qui potest
Abbreviated transcription (Latin):
fallitur. Et qui non appetit qđ adi¬
piscendum essoe egrotat. Nil autẽ istoꝵ
animo contingit: sine miseria. nec mi¬
feria &e bratitudo in homine uno. simul
habitare consururrunt. Nullꝰ igitur
illoꝵ beatꝰ est. Quartũ restat ut
iudeo ubi beata uita inueniri queat.
cum id qd est hominił o amatur &
liud qđ dicimꝰ frui. iisi presto habere
qđ diligis:: Neq quisquã beatꝰ est. qui
non fruitur eo qđ est hominis optimũ.
nec quisquã qui eo fruitur non beatus
resto ergo nobis deb&e optimũ nr̃m .eeͫ.
si beate iuiuere cogitamꝰ. St quitur ut
queramꝰ qđ sit hominis optimũ: qđ ꝓ
fecto deteriꝰ esse quã ipse homo non
potest. Quisqͥs enĩ qđ se ipso est
deteriꝰ sequitur. fit & ipse dete¬
rior. Oporto autẽ omẽm homi¬
ur̃ id qđ optimum est sequi. Non
est igitur homure deteriꝰ. Homi¬
nis obtimum fortasse tabe aliquid
erit. quale ipse est homo: Itasit
sane siuchil est homine meliꝰ quo

Expanded text:
fallitur; et qui non appetit quod adifallitur; et qui non appetit quod adipiscendum esset, aegrotat. Nihil autem istorum animo contingit sine miseria; nec miseria et beatitudo in homine uno simul habitare consueverunt: nullus igitur illorum beatus est. Quartum restat, ut video, ubi beata vita inveniri queat; cum id quod est hominis optimum, et aliud quod dicimus frui, nisi praesto habere  diligis? Neque quisquam beatus est, qui non fruitur eo, quod est hominis optimum, nec quisquam, qui eo fruitur, non beatus. Presto ergo nobis esse debet Optimum nostrum, si beate vivere cogitamus. Hec Augustquaeramus quid sit hominis optimum, quod profecto deterius esse quam ipse homo non potest. Quisquis enim quod seipso est deterius, sequitur, fit et ipse deterior. Oportet autem omnem hominem id quod optimum est sequi. Non est igitur homine deterius hominis optimum. Fortasse tale aliquid erit, quale ipse homo est? Ita sit sane, si nihil est homine melius, quo
Abbreviated transcription (Latin):
morientibꝰ. s c̃ uiuentibꝰ regnat᷑i. Essent gͦ
ctia iste cognationes atq affinitates si mullꝑ
deliqͥtẽ. nulłq moreret᷑. Ite alio loco Adunu
di tendentes: inꝗͣ & ei uni religantes ani¬
inal ntas. Unde religio dicta credit: õmi
sitpstitione careamnꝰ. In his ubis meis ratio
oͤͦ rechlita: unde sit dicta religio plulm̾
placuti: Ni ñtmeͤ fugit aliã nõinis huiꝰor¬
giñe exposuisse latini sermonis auctors.
qd inde sit appellata religio qͦd relitꝰ
ut ita latinũ uideat᷑ religio. sic̃ eligo
uiuendum. Beate enim om̃s iuuere
uolumꝰ. neq qͥsquã in hominũ genere
est. qͥ ñ huic sententie ante qu̾a plane
sit emissa consentiat. Beatꝰ autem
quantum existimo nreqͣ  dici podest.
qui non haboe qđ amat qualetumq sit.
neq qui hab&e qđ amat si noxiũ sit.
nrq qui ñ amat qđ haboe: &iam si op¬
timũ sit. Ham ce qui appetit qđ
adipisci ñ potest cruciatur. Et qui
adeptꝰ est qdđ appetendum non essoe.

Expanded text:
egnaturi. essent ergo etiam istae cognationes atque adfinitates, si nullus delinqueret nullusque moreretur. Item alio loco: ad unum deum tendentes, inquam, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus. in his uerbis meis ratio, quae reddita est, unde sit dicta religio, plus mihi placuit. nam non me fugit aliam nominis huius originem exposuisse latini sermonis auctores, quod inde sit appellata religio, quod relig est eligendo, ut ita latinum uideatur religo sicut eligoivendum. Beate certe omnes vivere volumus; neque quisquam est in hominum genere, qui non huic sententiae, antequam plene sit emissa, consentiat. Beatus autem, quantum existimo, neque ille dici potest, qui non habet quod amat, qualecumque sit; neque qui habet quod amat, si noxium sit; neque qui non amat quod habet, etiamsi optimum sit. Nam et qui appetit quod adipisci non potest, cruciatur; et qui adeptus est quod appetendum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
it xpi nomine fieri intracuia. nulla cre¬
dunt᷑: nã egs ipse qͣndo istũ ipsũ serqpsi¬
libs uiad mediolanensiũ ceppora mart̃n.
in eade ciuitate cecu illimmuinacũ fuisse u
nquerã. Et alia ñ nulla qͣlia ta multa etiã

Expanded text:
ti nomine fieri miracula nulla credantur. Nam ego ipse quando istum ipsum librum scripsi, ad Mediolanensium corpora martyrum in eadem civitate caecum illuminatum fuisse jam noveram, et alia nonnulla, quali
Abbreviated transcription (Latin):
gio ñ cupat᷑: erat & apcł antiqͦs nec defuit
ab initio generis humani qͦusq xꝑc ue
nerat in carne: unde uera religio qͦ iam
erat cȩpit appellari xpiana. Cuem eum
pꝰ resurrectione ascensionẽq incęlũ ce¬
pissent apłi pdicare & plurimi credat
pͥmũ apđ antiochiã sic̃ scriptũ: appelladi
tẽporibꝰ xp̃iana religio. Non qr pͥorib t̃pͦ¬
ribꝰ nfuit : s. qr postiorib hoc nom̃ accep̃.

Expanded text:
gio nuncupatur, erat et apud antiquos nec defuit ab initio generis humani, quousque Christus ueniret in carne, unde uera religio, quae iam erat, coepit appellari Christiana. cum enim eum post resurrectionem ascensionemque in caelum coepisschiam, sicut scriptum est, appellati temporibus Christiana religio, non quia prioribus temporibus non fuit, sed quia posterioribus hoc nomen accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
eade uide at. ce. sententia. Ait qͥppe ille.
meliors copatione respuit᷑. Hoc de sub¬
stantiu acq natͥis dictũ ÷: inde eni dis¬
putabat̃ nde bonis accibꝰ atu peccatis.
teq &ibi. s net. sic qͥde imnqͣ ab homine
hono celigentdꝰ:: ut diligunt᷑ caruales
afines. ata. ciues. Na & isto dilecio. tẽpo¬
ralis: Non enĩ millas tales necessitate.
si rattͥa nra ur pcepcis & imagine di mane.
in ista corruptione nreligaret. Hunc si
libro de genesi concͣ manicheos. Ad hoc en
duc̃ ut creluit illi ciuges pͥm in genert᷑
postis hoĩnes. nͥ peccassent. taꝗͣ uecesse fue¬
rit ut mortti gignerent᷑: sine c̃cubitun
ris & feininȩ. Nondũ eni uidam fieri p¬
tuisse ut ñ moriti de n morit᷑is nascerem
si peccato illo magno ñ inutaret indetiꝰ
humana nat᷑a. Ac ꝑ hoc si & ĩparentibꝰ eo
infiliis felicitas fecditasq mansiss&. uso

Expanded text:
eadem uideatur esse sententia. ait quippe ille:melioris conparatione respuitur. hoc de substantiis atque naturis dictum est; inde enim disputabatur, non de bonis actibus atque peccatis. itemque alibi: sed nec sic quidem, inquam, ab homine homo diligendus est, ut diliguntur caraffines, aut cives, nam et ista dilectio temporalis est. Non enim ullas tales necessitudines si natura nostra in praeceptis et imagine Dei manens, in libro de Genesi contra Manichaeos . Ad hoc enim ducit, ut credantur illi conjuges primi non generaturi posteros homines, nisi peccassent; tanquam necesse fuerit ut morituri gignerentur, si de concubitu rentur. nondum enim uideram fieri potuisse, ut non morituri de non morituris nascerentur, si peccato illo magno non mutaretur in deterius humana natura ac per hoc, si et in parentibus et in filiis felicitas fecunditasque mansisset, usque
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o. qđ fit spu regenerationis. uerũ
etia in grandibꝰ uoluntas ipsa sanat᷑ & p
Alio loco qͦd dixi de dno iħu xpo. negit¬
demones nolentes ab homibꝰ nserinone
suasionis. s ui potestatis eiecerit᷑. Itẽ alio
& solui colendũ. ee. dicut: si apd hos ue¬
ritas neluxerit: tẽ demu migͣnduiđ
ita potest uididictu qͣsi de huiꝰ religi¬
onis ueritate dubitaueri. Dixi aut̃ sic̃
ei cgruelat. ad qͦ scribebã. Sic enidici.
Si apd hos ueritas neluxerit: nichil du

Expanded text:
it spiritu regenerationis, uerum etiam in grandibus uoluntas ipsa sanatur et Alio loco quod dixi de domino Ieamuis et daemones nolentes ab hominibus non sermone suasionis, sed ui potestatis eiecerit? item alio et solum colendum esse dicunt; si apud hos ueritas non eluxerit, tunc demum migrandum. quod ita potest uideri dictum, quasi de huius religionis ueritate dubitauerim. dixi autem, sicut ei congruebat, ad quem scribebam. sic enim dixi: si apud hos ueritas non eluxerit, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
idiuus. cũ etia adut& ñ tales. ut sint tales
id: ut diligent & pie qͤrant: tales aut̃ ad¬
iuat ut inueniant. Iteq alibi. deinde
imqͣ iã erit conseqͤs. ut pꝰ morte corpora¬
le qͣ debemꝰ pͥmo peccato tẽpore suo atq
ordine suo hoc corpꝰ restituat᷑ pristine sta¬
bilitati. Qđ sic accipiendũ : qr etiã pristina
stabilitas corporis ꝗͣ peccando amisimꝰ: ha¬
bebat tantã felicitatẽ ut in defectũ nũge¬
r& senectutis. Huic gͦ pͥstine stabilitati resti¬
tuet᷑ hoc corpꝰ in resurrectione mortuor: s
habebit apliꝰ ut nec alim̃tis tẽporalib susten¬
tet᷑: s ad sufficientia uiuificet᷑ solo spũ cũ

Expanded text:
diuuet, cum etiam adiuuet non tales, ut sint tales, id est ut diligenter et pie quaerant; tales autem adiuuat, ut inueniant. itemque alibi: deinde, inquam, iam erit consequens, ut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati. quod sic accipiendum est, quia etiam pristina stabilitas corporis, quam peccando amisimus, habebat tantam felicitatem, ut in defectum non uergeret senectutis. huic ergo pristinae stabilitati restituetur hoc corpus in resurrectione mortuorum, sed habebit amplius, ut nec alimentis temporalibus sustente
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd uult s. siu titꝰ ccupiscentie consentit
uolens. Et idõ ñ fac̃ nͥ qͥd uult. le sci¬
lic& iusticie sertiusq peccati Et illud
qͦd in paruulis dr: orginale peccatum
cũ adhuc nutant᷑ etiã uoluntariũ qr¬

Expanded text:
 uincitur, concupiscentiae consentit uolens, et ideo non facit nisi quod uult, liber scilicet iustitiae seruusque peccati. et illud, quod in paruulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur arbitrio uoluntatis,
Abbreviated transcription (Latin):
aut corpꝰ aut fantasmata sua: Hic animã
punusa creata in corporili posui. Hon
& hoines st̃ ꝗͣ diu mortales st̃. Paulo post
autẽ eundẽ sensũ meliꝰ sũ breuit̃q c̃ples
ubi dixi. Non gͦ creat᷑e potiꝰ ꝗͣ creatori ser¬
seruiamꝰ. Nec euanescamꝰ in cogitationibꝰ¬
nr̃is: & ꝑfecta religio:. Creat᷑am qͥppe
huno noine utiãq id ÷ spualẽ corporalẽ¬
qͣ significaui: restat qͦd ibi dixi. aut fan¬
tasinata sua ꝓpt̾ qđ hic dixi. nec euanes¬
camꝰ in cogitationibꝰ nr̃is. Ita qđ dixi ea

Expanded text:
aut corpus aut fantasmata sua. hic animam pro uniuersa creatura incorporali posui non et homines sunt, quamdiu mortales sunt. paulo post autem eundem sensum melius sum breuiterque conplexus, ubi dixi: non ergo creaturae potius quam creatori seruiamnostris, et perfecta religio est. creaturam quippe uno nomine utramque, id est spiritalem corporalemque, significaui. restat, quod ibi dixi: aut fantasmata sua, propter quod hic dixi: nec euanescamus in cogitationibus nostris. Item quod dixi: ea
Abbreviated transcription (Latin):
ssmñtibꝰ formidamꝰ: qͥ unꝰ ÷ oculꝰ intuende
upcipiende ueritaitis. Quare si oĩb potes¬
tatbꝰ qͦ dant hoinibꝰ ad regendã rẽ publicã
anime: aliud seruitꝰ corporis. Iusti aut̃ homi¬
nes. & inuno do habentes oia gaudia sud: qͣnoa
ꝑeo facta ds benedicit᷑. tũ gratulant᷑ laudan¬

Expanded text:
sis formidamus, qui unus est oculus intuendae ac percipiendae veritatis. Quare si omnibus potestatibus, quae dantur hominibus ad regendam rempublicam, animae, aliud servitus corporis. Justi autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudan
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa. Que tam̃ oĩa. neq fierent a patre
ꝑfiliũ. neq suis finib salua eeñt : ñ deus
ipso bona. eẽ. poss& inuidit: & in bono
ipso. alia qͣntũ uellent: alia qͣntũ possent.
ut manerent dedit. Quare ipsũ donũ
dĩ cũ patre & filio equȩ incõmutabile
colere & tenere nos conuenit. uniꝰ sub¬

Expanded text:
omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus ipso bona esse possent, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent, dedit. Quare ipsum donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit, uniu
Abbreviated transcription (Latin):
st. ꝯcuq beata st. Qiusqͥs argłor cdiliqi
hane din: cer tꝰ su qͦd etia me diligiꝰ
Qq̃s imillo manaese potest humina spces
sentiro: in illo me exaudĩ Quisqs ipsu hae
bonũ suu. in ipso me adiuuat: nec mͥ eiꝰ pir¬
ticipationẽ potest inuide. Dicant in gͦ ad¬
oratores. aut ad ulators partiũ mundi: q non
optimus concili& Qui hoc unu colit. quod
ois optimꝰ diligit: & cuiꝰ cognitione gaud&:
& ad qđ pͥncipiu recrendo sit optimꝰ: Qsqͥs
uͦ angls ex cessꝰ suos diligit. & ueritati cẽ.
subditꝰ n uult:  pͥuato suo lȩtari cupiens

Expanded text:
 diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurrendo fit optimus. Quisquis vero angelus excessus suos diligit, et veritati esse sub
Abbreviated transcription (Latin):
angłos. & his congratulamur. Nec minde¬
mus. quod ea paratioros. & nulł molestus
interpedientib ꝑfruuntur. s magis eos di¬
ligimus. qm̃ & nos tale aliquid sꝑare. a
commimi dño iussi sumus. Qua re hono¬
ramus eos karitate. non seruitute: nec
eis templa ꝯstituimus. Nolunt enim
se sic honorari a nob. qm̃ nos ipsus cũ
boni sumus. templa summidĩ et̃ noui
Recte itaq scribitur horinem ab an¬
deum sub quo ei eẽt. & ille conseruus.
Qui autem nos inuitant. ut sibi serua¬
mus. & tanquam deos colamus. similes
sunt superb̾ hominibꝰ quib si lice
sitiliter eoli uolunt. S isto̾ homine

Expanded text:
Angelos, et his congratulamur. Nec invideAngelos, et his congratulamur. Nec invidemus quod ea paratiores, vel nullis molestiis interpedientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa construimus: nolunt enim se sic honorari a nobis; quia nos ipsos cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem ab anDominum sub quo ei esset et ille conservus . 111. Qui autem nos invitant ut sibi serviamus, et tanquam deos colamus, similes sunt superbis hominibus, quibus si liceat, similiter coli volunt: sed istos homines
Abbreviated transcription (Latin):
pitu loquenti ebtemꝑat. non obtemꝑans autt̃
uitiosa fit. Non gͦ ꝑse cecellit s ꝑ illam cui
libenter obtemꝑat. Quod calit ergosummꝰ
angłs. id colendum c̃. & ab homine. ultimo.
quia ipsa hominis natura: id non. solendofac¬
ta ĩ ultima Non enim aliunde sapieneo:
angłs. aliunde homo: aliunde ille uerr. altim¬
de homo . s. ab una in commutabili sapientia
& ueritate. Nam id ipsum actum ẽ tempora¬
li dispensatione ad salutem nr̃im. ut naturĩ
humanam. ipsa di iurtus. & dei sapientia .in.¬
commutabilis. et consubstantialis patri. et
coeterna susciꝑe dignaretur. ꝑ quam na
doceret id eẽ homini colendum. quod ab
omni creatura intellectuali. & ronali coli¬
dum ẽ: Hoc etiam ipsos optimos anglos
& excellentissima ministeria dĩ uelle cre¬
damus. ut unum cum ipsis colamus dm̃
cuius contemplationc. beati sunt. Neq eni
& nos uidendo angłm. beati sumus. s uider¬
do ueritatẽ. qua etiam. ipsos diligimus

Expanded text:
pitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem pitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem vitiosa fit. Non ergo per se excellit, sed per illam cui libenter obtemperat. Quod ergo colit summus angelus, id colendum est etiam ab homine ultimo, quia ipsa hominis natura id non ta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo: sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam idipsum actum est temporali dispensatione ad salutem nostram, ut naturam humanam ipsa Dei virtus et Dei sapientia incommutabilis et consubstantialis Patri et coaeterna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei damus, ut unum cum ipsis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo angelum beati sumus; sed videndo veritatem, qua etiam ipsos diligimus
Abbreviated transcription (Latin):
cole utiq non ndebemus. Non nob̾ sit
religio cultus. corperum ehieroꝵ. atq cęles¬
tium. que quamuis omnib cet̾is. corporib
recte p̃ponantur. melior camen ipsis . c. que¬
cumq uita. Qua propter si animata sut
melior c̃ quasr̾ius aiã ꝑ se ipsã. quam corpꝰ
qͥuanlil aĩatum. Et tamen ammam uiti¬
osam. nemo colendam cc̃ censuerit. Nors
sit nob religio cultꝰ illiꝰ uttȩ. qua. dni arbo¬
res iuucre. quoniam nullus sensus in illa
c̃. Ex eo genere c̃. ista qua & nr̃i corporis ni¬
merositas agitur. qua etiã capilli. &ossa uiuunt
ques sensu p̾ciduntur. Nac autem melior ẽ
uita sentiens. et tamen uitam bestiarum. co¬
łe non debemus. Non sit nob religio. ł ipsa ꝑ¬
sitatis. siue quȩ insummis hominib expectat
commutationẽ. reformationemq: portionis
suç. qm̃ omnis uita rõnał. si ꝑfecta ẽ. in com¬
mutabili ueritati. secum intrinsetus siue stre¬

Expanded text:
colere utique non debemus. Non sit nobis colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestium, quae quamvis omnibus caeteris corporibus recte praeponantur, melior tamen ipsis est quaecumque vita. Quapropter si animata sunt, melior est quaevis anima per seipsam, quam corpus quodlibet animatum; et tamen animam vitiosam nemo colendam esse censuerit. Non sit nobis religio cultus illius vitae, qua dicuntur arbores vivere: quoniam nullus sensus in illa est; et ex eo genere est ista qua nostri etiam corporis numerositas agitur, qua etiam capilli et ossa vivunt, quae sine sensu praeciduntur: hac autem melior est vita sentiens; et tamen vitam bestiarum colere non debemus. 110. Non sit nobis religio vel ipsa pae in summis hominibus exspectat commutationem reformationemque portionis suae; quoniam omnis vita rationalis si perfecta est, incommutabili veritati secum intrinsecus sine stre
Abbreviated transcription (Latin):
quam sentimus. & tangimus: demen¬
tis ẽ crede colendam. Non sit nobis
religio humanoꝵ oꝑm cultꝰ. meliores
enim sunt ipsi artifices. qui talia fabri¬
cantur. quos tñ colert non debenius.
Non sit nob̾ religio cultus hominum
mortuorum. quia si pie urxerunt. ñ
sic habenitur. ut tales querant honores.
S illum a nob coli uolunt. quo illumi¬
nante lȩtantur. ineritiꝰ suiꝰ nos eẽ con¬
sortes. Honorandi sunt xͦ. propter
nuitationem. ñ ad orandi proptor relr¬
gionem. Si antem male uxcerunt. ubi¬
cumq sint. non sunt colen¬
di. Non sit nob religio. cultus demo¬
num. quia omnis suꝑs ticio. carrosit
magna pocna hominum. & pcriculosis¬
sirna turpitudo. honor ẽ ac triumpħꝰ
illore. Hon sit noħ religio. terraꝵ
cultus. & aquaꝵ. quia istis. purior
& lucidior est. aer &̃ caliginosus.
quem tamen cołe non debetinas. Non
sit nobreligio. & purioris aeris. et serenioris
cultus. q luce absente. inumbratur. et

Expanded text:
quam sentimus et tangimus, demenquam sentimus et tangimus, dementis est credere colendam. Non sit nobis religio humanorum operum cultus. Meliores enim sunt ipsi artifices qui talia fabricantur, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis relimortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicumque sint non sunt colendi. Non sit nobis religio cultus daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sit nobis religio terrarum cultus et aquarum; quia istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et
Abbreviated transcription (Latin):
ub̃cum. ut ad id quo nos ꝑ sapientiam
suamꝰ hortatus: quanta possumus uelocita¬
te curramus. Nlon diligamus mundo
qm̃ omnia quę in mundo sunt. concupis¬
centia carnis. & concupiscentia oculoꝵ ẽ.
& ambitio scłi. Nondiliganus. ꝑ carrus
uoluptatem. corrumpere atq corrumpi.
ne ad miserabiliorẽ corruptionem dolor.
tormentorumq ueniamus. Non diliga¬
mus certamina. ne arigłis qui talib gau¬
det᷑ in potes tatẽ demur humiliandi:
uinciłndi. uerbandi. Non diligamꝰ
umibilia spec tacala. ne ab apsaueritate
aberrando. & amando umbras. inte¬
nebras proiciamur. Non sit nobues
religio in fantasmatibus nr̃is Meluis ẽ.
enim qualecumq uerum. quam ome
qui oquid ꝓ arbitrio fingi potest. Et tr̃
animã ipsam. quamuis anima uera sit.
cum falsa imaginatur. colere non debe¬
mus. Melior est uera stipula. quam
lux. in ani cogitatione. ꝓ suspicantis uo¬
luptate fortnata. Et tamen stipulã

Expanded text:
vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate curramus. Non diligamus mundum, quoniam omnia quae in mundo sunt, concupiscentia carnis, et concupiscentia oculorum est, et ambitio saeculi . Non diligamus per carnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spectacula, ne ab ipsa veritate aberrando et amando umbras, in tenebras projiciamur. 108. Non sit nobis religio in phantasmatibus nostris. Melius est enim qualecumque verum, quam omne quidquid pro arbitrio fingi potest; et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior est vera stipula, quam lux inani cogitatione pro suspicantis voluntate formata; et tamen stipulam,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis quinq sensib corporis. ad eredendi
& p̃dicanda oꝑa dei. & nutriendam ha¬
ritatẽ ipsius. ł actione. & cognitioni.¬
adpacificandam naturam suam. et ses¬
noscendum deum intrant ingaudiũ
domim sui. ꝑ ropterea talertum. quas
male utenti aufertur. illi datur qui
talentis quinq bene usus c̃. Nons
trarifferri potest acumen intelligentiȩ . s ita
signficatum ẽ posse hoc amutere regligen¬
tes. & impios ingeniosos. & ad eam per¬
uenire diligentes & pios. quamuis ingenio
turdiores. Non enim᷑ e illud talentũ
ei. qui acceꝑat duo. habet enum & hoc qͥ
iam in actione. & in cogratione bene uiuit :
planda. idoneam mentis aciem. qui uisibi¬
lib tantum idẽ temporalib credit. s ba¬
b̾e potest. qui hoꝵ omniũ uisibilium
dm̃ arcificẽ laudat. & eum persuadet
fide & expectar spe. et querit karitate.
Quȩ. cum ita sint. hortor uos homine̾
kmĩ. & proximi mei. maq ipsum hortor

Expanded text:
ipsis quinque sensibus corporis ad credenda ipsis quinque sensibus corporis ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione ad pacificandam naturam suam et cognoscendum Deum, intrant in gaudium Domini sui. Propterea talentum, quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est , non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes, et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes, et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui acceperat duo habet enim et hoc, qui jam in actione et in cognitione bene vivit planda idoneam mentis aciem qui visibilibus tantum, id est temporalibus, credit; sed habere potest, qui horum omnium sensibilium Deum artificem laudat, et eum persuadet fide, et spectat spe, et quaerit charitate.Quae cum ita sint, hortor vos, homines charissimi et proximi mei, meque ipsum hortor
Abbreviated transcription (Latin):
sua nichil aliud quam fantasmata quȩ de
tali uita colligunt. amplexari. & ex eorum
fallatia suꝑsticionis. ł imp ietatis. regu¬
las fingere. quib decipiunt᷑. et quib in he¬
rent. &̃ si ab inlecebris carnis se abstinere
conentur. Quia non bene uturtur talento
sibi commisso. id est mentis acie. qua uidñ¬
tur oinnes quidocti ant urbani. aut fa¬
ceti. nominantur excellere. s hñt eam
in sudario ligatam. aut in torra obrutã.
id c̃ delicatis. & suꝑflius reb aut tereius cupi¬
ditatib inuolutm. & opprsĩa. Ligabrntur
gͦ his maniis. & pedes ⁊ mittentut in tere¬
bras extrriores. ibi. erit ploratus. & stridor
derttium non quia ipsa dilexerunt. Quis
eram hȩc diligat : Sed quia illa. que
dilexerunt. unitia istoꝵ sunt. & necessario
diles tores suos. ađ ista ꝑducunt. Qui
enim magis ire. quam redire aut ꝑuens¬
re. in longinquiora mittendi sunt. qm̃
carosunt. & spiritus ambulans. & nors
reutitens. Qui uero bene utuntur uel

Expanded text:
sua nichil aliud quam fantasmata, que de tali vita colligunt, amplexari; ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas fingere, quibus decipiuntur et quibus inherent, etiam si ab illecebris carnis se abstinere conentur, quia non bene utuntur talento sibi commisso, idest mentis acie, qua videntur omnes qui docti aut urbani aut faceti nominantur excellere. Sed habent eam in sudario ligatam aut in terra obrutam, idest delicatis et superfluis rebus aut terrenis cupiditatibus involutam et oppressam. Ligabuntur ergo his manus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Non quia ipsa dilexerunt; quis enim haec diligat? sed quia illa quae dilexerunt, initia sunt istorum, et necessario dilectores suos ad ista perducunt. Qui enim magis amant ire quam redire aut pervenire, in longinquiora mittendi sunt; quoniam caro sunt, et spiritus ambulans et non revertens. 106. Qui vero bene utitur vel
Abbreviated transcription (Latin):
effusus. ẽ. quamuis tam nugna sint ut om̃ino
dendo omi tolerare. sepe tolerando ñ nulla
etiam facere cogimͣ. Atq utina o dñe n om̃a
quȩ non potuerimꝰ ꝓhibe faciamus. Sed uido.
utrũ me in moderatꝰ dolor in caute aliqͥd

Expanded text:
effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino dendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus » ! Sed videro utrum me immoderatus dolor
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etia p̃dicanda & diffamanda uideantur.
quando sic scriptum. ẽ. laudat᷑ peccator indesi¬
deriis anime suȩ. & qͥ iniqͣ gerit benedicitur.
Talis indiuinis libris iniquitas clamor uocatur.
sic habes apđ ysiyam ꝓpħam deuinea mala.
Expec łaui inqͥt ut facer& iudicium: fecit autẽ
iniqͥtatẽ. & non iusticiã. sed clamorẽ. Unde. ẽ.
& illud ingenesy. Clamor sodomor & gomorre.
multiplicatꝰ. e: quia ñ solũ lam ñ apdeos punie¬
bantur ulla flagitia: uerum etiam publice
ueluti lege frequentabant᷑. Sic nr̃is & tẽporib
ita multa mala & si ñ talia inaꝑta consuetudinẽ
iam uenerunt: ut phis n solum ex cõmunicare
alique laicum non audeamꝰ. sed nec clericum
degradare. Unde cum exponerem ante aliqͦt
annos epłam ad gilathas. in eo ipso loco ubi
catis hominum: que iam sola inusitata ex hor¬
rescimꝰ. usitata uͦ ꝓquib abluendis. filii di singuis

Expanded text:
verum etiam jam praedicanda ac diffamanda videantur. verum etiam jam praedicanda ac diffamanda videantur. quando, sicut scriptum est, Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit benedicitur . Talis in divinis Libris iniquitas clamor vocatur. Sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ubi catis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
UNT autẽ qͦdam quȩ leuissima pu¬
tarentur. nisi inscripturis demonstra¬
rentur opinione grauiora. Quis enĩ¬
E dicentẽ fr̃i suo fatue. reum gehennę
deputur&. nisi ueritas dicer&: Cui tͣm̃ uulneri
subiecit continuo medicinã. p̃ceptum frat̾ne
reconciliationis adiungens. Mox quippe ait.
Sigͦ offers munꝰ tuum ad altare: & ibi recordatꝰ
fueris quia fr tuuꝰ hab& aliqͥd aduersumte.¬
existimar&. ꝗͣ magnũ peccatũ sit dies obseruare
& menses. & annos & tẽpora: sic̃ obseruant qͥ
certis dieb siuc mensib. siue annis uolunt
uł nolunt aliquid inchoare: eo qđ scđm uanas
doc trmas hominũ fausta uł infausta existi¬
ment tempora: nͥ huiꝰ mali magnitudinem
extimore apłi pensaremꝰ qͥ talib ait. timeo ne
forte sine causa laborauerim uobis: Huc acce
dit qđ peccata ꝗͣ uis magna & orrenda cũ in
consuetudinẽ uencrint. aut parua aut nulla
ẽẽ. credunt᷑. usq ad eo ut non solum ñ occultandã

Expanded text:
unt autem quaedam quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo, Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens: mox quippe ait, Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum teexistimaret quam magnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, sicut observant, qui certis diebus, sive mensibus, sive annis voluntet nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait: Timeo, ne forte sine causa laboraverim in vobis? Itedit quod peccata quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva, aut nulla esse creduntur, usque adeo ut non solum non occultanda,
Abbreviated transcription (Latin):
eni noui elemosynas ur̃as. ne de illis me nuc
uos ad monuisse arbitremini. & p̃teritis iudi¬
a ciũ & caritatem di. qua elemosyna possitis ab
omi in quinam̃to interiore mundari. Ut uob̃
munda. cent. & corpora que lauatis: hoc. ẽ.
enim. om̃ĩa & exteriora scilic& & interiora:
sic alibi legit᷑. mundate quȩ intꝰ sunt. & quȩ
foras sunt munda erunt. Sed ne istas elemo¬
synas quȩ fuint defructib tre respuisse ui
deret᷑: hec inqͥt oportuit facere. id .e. iudi¬
cium & caritatem di. & illa non omittere:
id .e. elemosynas fructiui trenoꝵ. Hon ergo
nisse fallant qui ꝑ elemosynas qͣslib& largissi¬
mas fructuũ suoꝵ uł cuiꝰcũq pecunie inpu¬
nitatẽ se emere existimant: infacinorum
imanitate ac flagitioꝵ nequitia ꝑmanendo.
Non solum eni hȩc faciunt: sed ita diligunt
ut in cis semꝑ optent tantum si possint
in pune uersari. Qui aute diligit iniqͥtatẽ
odit animã suam: & qͥ odit animã suan.

Expanded text:
enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc enim novi eleemosynas vestras, ne de illis me nunc vos admonuisse arbitremini. Et praeteritis judicium et charitatem Dei. Qua eleemosyna possetis ab omni inquinamento interiore mundari, ut vobis munda essent et corpora quae lavatis, hoc est enim omnia, et interiora scilicet et exteriora, sicut alibi legitur: Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt . Sed ne istas eleemosynas quae fiunt de fructibus terrae respuisse videretur: « Haec, inquit, oportuit facere, judicium et charitatem Dei; et illa non omittere , » id est eleemosynas fructuum terrenorum. Non ergo se fallant, qui per eleemosynas quamlibet largissimas fructuum suorum, vel cujuscunque pecuniae impunitatem se emere existimant in facinorum imNon solum enim haec faciunt, sed ita diligunt ut in eis semper optent, tantum si possint, impune versari. Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam , et qui odit animam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̃. de nr̃a miseria iudicantes : dm̃ caritate
ꝗͣ donauit ipse diligentes: pie recteq uiuamꝰ.
qđ iudiciũ & caritatẽ di cũ pharisei p̃terirent:
decimabant tam̃ ꝓpt̾ elemosynas qͣs faciebant
etiam queq minutissima fructuũ suoꝵ: & idõ
non dabant elemosynã a se incipientes. secũq
priꝰ miscłiam facientes. Propt̃ quẽ dilectionis
ordinem. dictum. e. Diligesꝓrimũ tuum.
tãꝗͣ te ipsum. Cum gͦ increpass& eos qđ form¬
secꝰ se lauabant. intꝰ autẽ rapina & iniqͥtate
pleni erant: ad monens quandã elemosynã
ꝗ̃ sibi homo deb& pͥmitꝰ dare. & interiora mui¬
dare: uerutam̃ inqͥt qđ suꝑ.ẽ. date elemosyñ
& ecce munda sunt uobis Deinde ut ostend&
quid admonuiss&: & qͥd ipsi facere ncurarem
ne illum putarent eorũ elemosynasignorare
sed uae uobis inqͥt phariseis. Tamꝗͣ diceret.
Ego qͥdem cõmonui uos elemosynã dandam:
decimatis menta & rutam. & om̃e holus. has

Expanded text:
veraciter de nostra miseria judicantes, et Deum charitate quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus. Quod judicium et charitatem Dei cum Pharisaei praeterirent, decimabant tamen propter eleemosynas quas faciebant etiam quaeque minutissima fructuum suorum: et ideo non dabant eleemosynas a se incipientes, secumque prius misericordiam facientes. Propter quem dilectionis ordinem dictum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant, admonens quadam eleemosyna, quam sibi homo debet primitus dare, interiora mundari: Verumtamen, inquit, quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis. Deinde ut ostenderet quid admonuisset, et quid ipsi facere non curarent, ne illum putarent eorum eleemosynas ignorare: Sed vae vobis, inquit Pharisaeis: tanquam diceret, Ego quidem commonui vos eleemosynam dandam, decimatis mentam et rutam et omne olus; has
Abbreviated transcription (Latin):
UC Sitit autẽ leuia que
Sgrauia peccata. n
Shumano sed diuino sunt pen¬
sanda iudicio: Uidemꝰ enĩ quędam
abipsis quoq apłis ignoscendo fu¬
isse concessa: quale illud .e. quod
uenerabilis paulꝰ coniugib ait. Nolite
fraudare inuicẽ. nisi ex consensu ad
tempꝰ ut uacetis orationi. & iterum
putari poss& ñ. ec̃. peccatum. misceri
scilic& coniugi ñ filioꝵ ꝓcreandorum
causa qđ bonũ .ẽ. nuptiale. sed carnalis
etiam uoluptatis. aut fornicationis. siue
adulterii: siue cuiꝰꝗͣ alteriꝰ in munditiae
mortiferũ malũ. qđ turpe. ẽ. etiã dicere qͦ
potest tẽptante sathana libido ꝑtrabere in¬
continentiũ deuit& infirmitas. poss& gͦ ut

Expanded text:
uae sint autem levia, quae gravia peccata, non humano, sed divino sunt pensanda judicio. Videmus enim quaedam ab ipsis quoque apostolis ignoscendo fuisse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait: Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinenti