comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diumitꝰ ꝓuisã. suisq ocłis oblatã ẽẽ prudent᷑ intellexit.
Statĩ gͥ accersito artifice. arborẽ ilła eacidi: ⁊eoc illa srlicẽ
d̾nicã. ⁊ in ea saluatoris imaginẽ diligent᷑ formari imꝑat.
Paruit ille: ⁊ cõpendio satisq efficacit᷑ arte̾ oꝑis elegantia
secuta ẽ. Qͥd ea facto eiꝰ modi conici potẽ: Nũqͥd dᷤ lignis
aut de truncis do cura ẽ. ut uidicare debeat qͦd uł quale
lignũ sͥ eligat aut eligere debuerit artifex: Sed reuera ẽ
aliurl unde curat d̾s. qͦd prudens auditor ñ inutiliter
scđ̾m hancsimilitudine contẽplet᷑. Nã signũ Crucis uel
imaginẽ quã in recordationẽ saluatoris:. xp̃ianꝰ uenerat᷑
ppłs subleuatã ante ocłos. sic̃ moyses indeserto serpentẽ
eneũ ꝓ signo exaltauit. imitari honore secundario debent
guine adquisiuit: ut uicẽ xp̃i honorent᷑ qͦs uicẽ constat

Expanded text:
divinitus praevisam suisque oculis oblatam esse prudenter intellexit. divinitus praevisam suisque oculis oblatam esse prudenter intellexit. Statim igitur accersito artifice, arborem illam succidi, et ex illa crucem Dominicam, et in ea Salvatoris imaginem diligenter formari imperat. Paruit ille, et compendio satisque efficaciter artem operis elegantia secuta est. Quid ex facto hujusmodi conjici potest? Nunquid de lignis aut de truncis Deo cura est, ut indicare debeat quod vel quale lignum sibi eligat aut eligere debuerit artifex? Sed revera est aliud, unde curat Deus, quod prudens auditor non inutiliter secundum hanc similitudinem contempletur. Nam signum crucis vel impopulus, sublevatam ante oculos, sicut Moyses in deserto serpentem aeneum pro signo exaltavit , imitari honore secundarii debent guine acquisivit, ut vice Christi honorentur, quos vicem constat
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑ quidẽ institert ut p̾ceptũ ꝑficeret᷑. s nullomͦ dili¬
genti ã illoꝵ sequebat᷑ effectꝰ. Quotidie reiectis aliis
alia ligna cedebant: m nullatenꝰ ex qͦlibet ligno quauis electo
suȩ artis officiũ pagere ualebant. Multo gͥ labore sed &
maiore defessi tedio ommino abhuiꝰmodi oꝑe desistere
decreuert᷑. Quad̾a uͦ die uir beatꝰ in quandã deuenerat
possessione̾ ad se ꝑtinentẽ : m̾saq illi ussu ipsiꝰ inpomerio
qͦddomiui suȩ contiguũ erat parata e. Stabat pirꝰ exc ad¬
u̾so maltũ porrecta: quȩ ramis diductis immo quasi bra-¬
chiis distentis. qͦd̾amͦ d̾ni effigiẽ manꝰ in cruce expan¬
dentis imitari uidebat᷑. Cũ itaq sedens ocłos int̾ pran¬
dendii fortintis motibꝰ deduceret. ecce talis effigies in
arbore illa repente sese obiecit: miroq mͦ ad primu̾
intuitũ qͤnda t̾rorẽ diuinũ animo eiꝰ incussit. Nec mora.
facto p̃ ocłis illo familiari sͥligno Crucis: totꝰ inserediens re

Expanded text:
institerunt, ut praeceptum perficeretur, sed nullo modo diligentiam sequebatur effectus. Quotidie rejectis aliis alia ligna caedebant, et nullatenus ex quolibet ligno, quamvis electo, suae artis officium peragere valebant. Multo igitur labore, sed et majore defussi taedio, omnino ab ejusmodi opere desistere decreverunt. Quadam vero die vir beatus in quamdam devenerat possessionem ad se pertinentem, mensaque illi jussu ipsius in pomerio, quod domui suae contiguum erat, parata est. Stabat pirus ex adverso in altum porrecta, quae ramis diductis, imo quasi brachiis distentis, quodammodo Domini effigiem manus in cruce expandentis, imitari videbatur. Cum itaque sedens oculos inter prandendum fortuitis motibus deduceret, ecce talis effigies in arbore illa repente sese objecit, miroque modo ad primum intuitum quemdam terrorem divinum animo ejus incussit. Nec mora, facto prae oculis illo familiari sibi signo crucis, totus in se rediens, rem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ gͦ pͥmo diceret putabat᷑ ad huc in illo nequã hostis fal¬
sermonis intentiꝰ audiens. Testes atq miratores uirtutis
ergabeatũ iurũ tanti extitert᷑. qͣnti illũ sermocinan-¬
tẽ.tali in loco circũ stabant: qͥ & diligent᷑ adtenderant eiꝰ
intuitũ gestũq lacͥmosũ. cũ nichil qͥde labiis plib̾atione¬

Expanded text:
Cum haec primo diceret, putabatur adhuc in illo nequam hostis falCum haec primo diceret, putabatur adhuc in illo nequam hostis falsermonis intentius audiens. Testes atque miratores virtutis erga beatum virum tanti exstiterunt, quanti illum sermocinantem tali in loco circumstabant, qui et diligenter attenderant ejus intuitum gestumque lacrymosum, cum nihil quidem labiis p
Abbreviated transcription (Latin):
multitudinẽ solꝰ inquietaret. Ad clamores eiꝰ maxime
iur ille miscdiȩ filiꝰ totꝰ intendit: ⁊ sermonẽ quẽ habebat in
ore ꝓseqͥ ñ p̃ualens qũo magnitudine cõpassionis occupa¬
bat᷑ꝰ. orabat tacita mͦte ut in uno manifestaret᷑ hõe uirtꝰ
lib̾atoris qͥtotũ mundu lib̾auit. Nec tacitꝰ orans. it̾ũ atq
⁊ uicti diaboli referens ruinã. ita ut mͣte excessisse uide¬
ret᷑ unã eandẽq totiens it᷑ando sententiãᷤ. flens parit᷑ &¬
uberibꝰ qͦd ꝓpulchrũ ẽ lacͥmis ꝑornans oriseloqͤntiã. Non
gͦ sustinuit ut iã dictũ ẽ ille hostis antiquus. s uirtute
u̾bi om̃ipotentis coactꝰ effugitꝰ. liberũq que diu possed̾at
homine reliqͥt. Illo nãq eaturbato: is qͥ uinctꝰ amultis
tenebat᷑. placido sermone obsecro inqͥt soluite me. ut
ea qͦ beatꝰ iste pontifea loqͥt᷑ possim ⁊ ego qͥetꝰ audire.

Expanded text:
multitudinem solus inquietaret. Ad clamores ejus maxime, multitudinem solus inquietaret. Ad clamores ejus maxime, vir ille misericordiae filius, totus intendit, et sermonem, quem habebat in ore, prosequi non praevalens, quoniam magnitudine compassionis occupabatur, orabat tacita mente, ut in uno manifestaretur homine virtus Liberatoris, qui totum mundum liberavit. Haec tacitus orans, iterum atque i gloriam, et victi diaboli referens ruinam, ita ut mente excessisse videretur, unam eamdemque toties iterando sententiam, flens parituberrimus, quod perpulchrum est, lacrymis perornans oris eloquentiam. Non ergo sustinuit, ut jam dictum est, ille hostis antiquus, sed virtute Verbi omnipotentis coactus effugit, liberumque quem diu possederat, hominem reliquit. Illo namque exturbato, is, qui vinctus a multis tenebatur, placido sermone: Obsecro, inquit, solvite me, ut ea, quae beatus ille pontifex loquitur, possim et ego quietus audire.
Abbreviated transcription (Latin):
occupauerit.⁊ qͦmͦ suꝑueniens fortior filiꝰ di ꝓ humilitate̾
crucis ⁊ passionis suȩ forte̾ illũ uicerit. ⁊ uniu̾sa eiꝰ uasa
idẽ nos hoĩes ab eo uire uictoris tulerit. Ecce aut̃ in max¬
ua turba audientiũ qͥda aderat ab eode forti ⁊ tene¬
brarũ pͥncipe corporalit᷑ obsessis: ⁊ aobhoc nexibꝰ duris
obstrictꝰ. lã antea ꝑmulta scoꝵ loca fuerat deductꝰ. ut
delicet lib̾atio eiꝰ beatissimi huiꝰ meritis. ꝑ dĩ ꝓuidentiã
reseruabat᷑. Cũ gͥ sermo eiꝰmodi ab ore beati iuiri ꝓflue¬
ret. ñ sustinuit uirtutẽ ueritatis fortitudo inimici. qͥ ad sin¬
gła dicta t᷑aꝙͣ. ad totid̾e u̾b̾a uehem̃tiꝰ eiulabat: dentibꝰ q
miseri hominis tãꝙͣ suis insemetipso stridebat. audiens illas
qͥbꝰ a xp̃o uictꝰ narrabat᷑ historias. Itaq qͥ ĩã notꝰ fuerat mul¬
tis ħo. captiuus omͦibꝰ innotuit: du clamoribꝰ cunctoꝵ silen¬
tia turbaret. atq adaudiendu di u̾bũ intentã totiꝰ regiõis

Expanded text:
itatem crucis et passionis suae, fortem illum vicerit, et universa ejus vasa, id est nos homines ab eo jure victoris tulerit . Ecce autem in maxima turba audientium quidam aderat, ab eodem forti et tenebrarum principe corporaliter obsessus, et ob hoc nexibus duris obstrictus. Jam antea per multa sanctorum loca fuerat deductus, utdelicet liberatio ejus, beatissimi hujus meritis per Dei providentiam reservabatur. Cum igitur sermo ejusmodi ab ore beati viri proflueret, non sustinuit virtutem veritatis fortitudo inimici, qui ad singula dicta, tanquam ad totidem verbera, vehementius ejulabat, dentibusque miserrimi hominis tanquam sui, in semetipso stridebat, audiens illas quibus a Christo victus narrabatur, historias. Itaque, qui jam notus fuerat multis homo captivus, omnibus innotuit, dum clamoribus cunctorum silentia turbaret, atque ad audiendum Dei verbum intentam totius regionis
Abbreviated transcription (Latin):
magisq suȩ conscientiȩ quã alioꝵ credebat opin anti
sas pauperibꝰ impensas p᷑parabat. Oportebat autem
illũ ꝓpt̾ hoc ipsũ exire ad quand̾a suȩ uel eccłasticȩ
possessionis uilła. quȩ ferme decẽ miliaribꝰ a mo¬
nasterio ꝓcul aberat: ubi quȩ necessaria erant
futuro diei p̾parari p̾sens ipse ꝓperanter uissit.
Noc facto naiim conscendens. uelocit᷑ ꝑ alueum
reni ad monasteriũ reu̾tebat᷑. Lam hora sexta
bat. Ipse qͦq ñ abnuens. immo ⁊ e&c caritate iuuen¬
tuti famulanti condescendens. p̃misit opus dĩ.
sextãq horã o more cũ duobꝰ qͥ obsequio eiꝰ aderant
fr̃ibꝰ cantare cepit. At ubi uentũ ẽ adlectionẽ quã¬

Expanded text:
magisque suae conscientiae quam aliorum credebat opinanti magisque suae conscientiae quam aliorum credebat opinanti sas pauperibus impensas praeparabat. Oportebat autem illum propter hoc ipsum exire ad quamdam suae vel ecclesiasticae possessionis villam, quae ferme decem milliaribus a monasterio procul aberat, ubi quae necessaria erant futuro diei, praeparare praesens ipse properanter jussit. Hoc facto, navem conscendens, velociter per alveum Rheni ad monasterium revertebatur. Jam hora sexta bat. Ipse quoque non abnuens, imo et ex charitate juventuti famulanti condescendens, praemisit opus Dei, sextamque horam de more cum duobus, qui obsequio ejus aderant, fratribus canere
Abbreviated transcription (Latin):
cetera marime illud exhortans qͦd egregiũ decꝰ est
monachoꝵ hit uidelicet oris sui custodiã habeant ad si¬
lentiũ. qͥa sic̃ ꝓpħa testat᷑. cultꝰ iusticiȩ ẽ silentiũ. Porro
uisionẽ qua uiderat tc̃ ĩnterĩ conticuit: conuentu au¬
tẽ soluto seniores tantũ ⁊ qͥ magis spuales ẽẽ uide¬
bant᷑ secretiꝰ adiiocauit. & quȩ uiderat queq audie¬
rat cuncta ꝑ ordinẽ narrat Illi rẽ ñ ut erat attenden¬
tes. ⁊ longe minꝰ quã erat estimantes suo sensuloque-¬
bant᷑. dicentes ei nichil aliud fuisse quã qͦd ẽ huma¬
nȩ consuetudinis: scilicet que uiuentẽ dilexerat. eiin¬
de mortuũ p᷑ ocłis cordis cogitatione continuia uer¬
sabat: ⁊ cogitationes uigilantis curãq dilectionis quã
erga illũ habebat sequebant᷑ eiꝰ modi somnia. At ille
audiens hec. nichilominꝰ sciebat qͥd uel qualit᷑ uidisset.

Expanded text:
caetera maxime illud exhortans, quod egregium decus est caetera maxime illud exhortans, quod egregium decus est monachorum, ut videlicet oris sui custodiam haberent ad silentium, quia sicut propheta testatur: Cultus justitiae est silentium . Porro visionem, quam viderat, tunc interim reticuit. Conventu autem soluto, seniores tantum, et qui magis spirituales esse videbantur, secretius advocavit, et quae viderat, quaeque audierat, cuncta per ordinem retulit. Illi rem, non ut erat, attendentes, et longe minus quam erat aestimantes, suo sensu loquebantur, dicentes ei nihil aliud fuisse quam quod est humanae consuetudinis, scilicet quem viventem dilexerat, eumdem mortuum prae oculis cordis cogitatione continua versabat, et cogitationes vigilantis curamque dilectionis quam erga illum habebat, sequebantur hujusmodi somnia. At ille, audiens haec, nihilominus sciebat quid vel qualiter vidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit. Nã sic ex iusione ⁊ ea p̾dicto fragore fuerat
tremefactꝰ. ut ñstare p̾ualeret. immo & uix ad seden¬
dũ uirtꝰ sufficeret. Cũ gͦ ꝑcunctanti qͥd oꝑaret᷑ breuit᷑
pre respondisset: confestim is qui apparuerat intũ¬
lit hȩc. Orationibꝰ frat᷑ mi sedulꝰ uigilant᷑ insiste.⁊
⁊ uiuorũ atq mortuoꝵ parentũ uel familiariũ tuoꝵ
salutẽ exorans: mei qͦq memoriã habundantiꝰ habe:
Seito enim ⁊ ueritatẽ loqͦnti mͥ fid̾e̾ prebe. qͥa obitus
mei die tricesimo qͥ nc̃ ĩmminet mecũ pransuris es.
tloc ille audito. pene examinatꝰ resedit in eode̾ loco
Tand̾e uͦ sp̃m paulatim attrahens respirauit. baculoq
inu̾isus surrearit. ⁊ corpore ac mͣte tremens uix ad lec¬
tulũ ꝑuenit. Mane facto ubi inconuentũ fr̃um de
more ꝓcessit. sermonẽ ꝓtulit edificationis satis elo¬
quent᷑. ⁊ cũ spũali ornatu magnȩ uenũstatis inter

Expanded text:
valuit. Nam sic ex visione et ex praedicto fragore fuerat valuit. Nam sic ex visione et ex praedicto fragore fuerat tremefactus, ut non stare praevaleret, imo et vix ad sedendum virtus sufficeret. Cum ergo percunctanti quid operaretur, breviter pro re respondisset, confestim is, qui apparuerat, intulit haec: Orationibus, frater mi, sedulus vigilanter insiste, et vivorum atque mortuorum parentum vel familiarium tuorum salutem exorans mei quoque memoriam abundantius habe. Scito enim et veritatem loquenti mihi praebe fidem quia obitus mei die tricesimo qui nunc imminet, mecum pransurus es. Hoc ille audito, pene exanimatus resedit in eodem loco. Tandem vero spiritum paulatim attrahens, respiravit, baculoque innixus surrexit, et corpore ac mente tremens, vix ad lectulum pervenit. Mane facto, ubi in conventum fratrum de more processit, sermonem protulit aedificationis satis eloquenter et cum spirituali ornatu magnae venustatis, inter
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. cornu altaris app̾hendens. Iterũ a parte orien¬
tali murꝰ templi cu magno sonitu intremuitꝰ ⁊
om̃a circũstantia moueri uisa st. Ecce aut̃ & sepul¬
chrũ beati uiri patefactũ ẽ. ⁊ipse sẽs dĩ egredi uisus est.
lsq stans ꝓpe uirũ iã dictũ. lenit᷑q tangens illũ: qͥd ope¬
raret᷑ sciscitatꝰ est. Hoc ut iã supra dictũ ẽ omnino ĩncre¬
dibile uideret᷑: sinusquã eccłasticis contineret᷑ litt̾is
aliqͦs do uolente corporalit᷑ uisos fuisse mortuorũ
sp̃s: si ñ etiã angłi ab hominibꝰ do placentibꝰ fuissent
hospitio suscepti. Sed ⁊ damhel iniuisione angłica con¬
turbatꝰ: eod̾e qui apparuerat satagente confortatꝰ
est. Cũ gͥ ⁊ istũ beatꝰ pontifea alloqui inciperet. tan¬
gens priis latera eiꝰ baculo pontificali cũ qͦ fuerat tu¬
mulatꝰ. iuires resũpsit. ⁊ ad int᷑rogata respondere pre¬

Expanded text:
onem, cornu altaris apprehendens. Iterum a parte orienonem, cornu altaris apprehendens. Iterum a parte orientali murus templi cum magno sonitu intremuit, et omnia circumstantia moveri visa sunt. Ecce autem et sepulchrum beati viri patefactum est, et ipse sanctus Dei egredi visus est. Isque stans prope virum jam dictum, leviterque tangens illum, quid operaretur sciscitatus est. Hoc, ut supradictum est, omnino incredibile videretur, si nusquam ecclesiasticis contineretur litteris, aliquos Deo volente corporaliter visos fuisse mortuorum spiritus, si non etiam angeli ab hominibus Deo placentibus fuissent hospitio suscepti . Sed et Daniel in visione angelica conturbatus, eodem quia apparuerat, satagenie confortatus est . Cum igitur et istum beatus pontifex alloqui inciperet, tangens prius latera ejus baculo pontificali, cum quo fuerat tumulatus, vires resumpsit, et ad interrogata respondere prae
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ etiã monasterioꝵ scĩ Pagtaleonis scĩq uiti cura
uel ꝓuidentia comissa fuerat. Niu̾c ꝑ ome tẽpꝰ uitȩ
continuu pene studiũ fuerat matutinos p̃uenire ym¬
nos. solitariisq uigiliis psalmos decantare dauiticos.
rat maiorẽ ut iã dictũ ẽ effecerat Cũ gͦ noc̾te quad̃a
adhoc ipsũ opꝰ ardentiꝰ assisteret. ⁊ magno caritatis
igne sc̃ȩ orationis incensũ adolẽret. reuera fumi
aromatũ eiꝰ altiꝰ descendit. ⁊ ante ocłos dni in celũ
usq ꝑuenit. Nã illo duitiis orante respectꝰ diuinita¬
tis suꝑ eũ factꝰ ẽ. ⁊ locꝰ contremuit. uixta qͦd ĩ psalmo
saluo altiori sensu scriptũ ẽ. qͥrespicit t̾rã ⁊ facit eam
tremere Stabat autẽ ipse ꝓpe sepulchrũ beati antis¬
tius. ⁊ qu̾e uiuente̾ dilexerat eide sepulto m̃te ⁊ cor¬
pore ardent̾ inherebat. Cũ gͥlocꝰ intremuisset tam
ualide ut tota monasterii fabrica funditꝰ quati
sed ñmodicã habens fid̾e ceptã continuabat orati¬

Expanded text:
i Pantaleonis, Sanctique Viti cura vel providentia commissa fuerat. Huic per omne tempus vitae continuum pene studium fuerat, matutinos praevenire hymnos, solitariisque vigiliis psalmos decantare Davidicos, rat, majorem, ut jam dictum est, effecerat. Cum ergo quadam nocte ad hoc ipsum opus ardentius assisteret, et magno charitatis igne sanctae orationis incaromatum ejus altius ascendit, et ante oculos Domini in coelum usque pervenit. Nam illo diutius orante, respectus divinitatis super eum factus est, et locus contremuit, juxta quod in psalmo, salvo altiori sensu, scriptum est: Qui respicit terram, et facit eam tremere . Stabat autem ipse prope sepulcrum beati antistitis, et quem viventem dilexerat, eidem sepulto mente et corpore ardenter inhaerebat. Cum igitur locus intremuisset tam valide, ut tota monasterii fabrica funditus quasised non modicam habens fidem, coeptam continuabat orati
Abbreviated transcription (Latin):
decantationibꝰ inchoantur. Ipse quoq pectoris¬
anhelantis qͦ ad poterat cytharã extendebat. pariter
psallens: qͦdamͦ dicens. Ingrediar in locũ tab̾naculi ad¬
mirabilis. usq addomũ dĩ: in uoce exultationis ⁊ con¬
fessionis. Int̾ea pauꝑũ ꝓcuratorẽ cui curã illoꝵ ipse cõ¬

Expanded text:
decantationibus inchoantur. Ipse, quoque pectorisdecantationibus inchoantur. Ipse, quoque pectorisanhelantis, quoad poterat, citharam extendebat, pariter psallens et quodammodo dicens: Ingrediar in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei, in voce exsultationis et confessionis . Inte
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃is tui orphanitas. ⁊ inconsolabilis animȩ meȩ uidii¬
itas ẽ. Nosti pret̾ea qͥa maiestas imꝑialis tuis om̃ibꝰ pro¬
pinquis adũsa semꝑ exstitit: & dũ aduiueres tc̃ qͦq nob̾
ꝓpt᷑ ipsũ ꝑiculosis erat statꝰ uitȩ p̾sentis. Ecceaut̃ refu¬
giũ nr̃m murꝰ ⁊ antemurale nr̃m cadit. đu tu abhac
uita discedis. cuiꝰ muniebam᷑ uirtute ⁊ gr̾a. magnisq
apud dm ⁊ homines meritĩs ꝑuulgatis. Adhȩc uir di
spũ ꝓphetico p̃doctꝰ. regẽ inꝗtͥ immortałe modis qͥbꝰ
iam dixi stude tͥ efficere ꝓpitiũ. de isto aut̾e̾ homine.
cõmunis necessitas fin̾e factura ẽ: ut & ipse uiã uni¬
uersȩ carnis ingrediat᷑. Noueris enim: qͥa pꝰ obitum
meũ triũ ñ ꝑaget annoꝵ curriculũ.
osthȩc morbo inualescente iamq ñ incerto eiꝰ tran¬
situ: spũales ipso uibente a fribꝰ exequiȩ psalmoꝵ

Expanded text:
fratris tui orphanitas et inconsolabilis animae meae vidufratris tui orphanitas et inconsolabilis animae meae viduitas est. Nosti praeterea quia majestas imperialis tuis omnibus propinquis adversa semper exstitit, et dum adhuc viveres, tunc quoque nobis propter ipsum periculosus erat status vitae praesentis. Ecce autem refugium nostrum, murus et antemurale nostrum cadit, dum ab hac vita discedis, cujus muniebamur virtute et gratia, magnisque apud Deum et homines meritis pervulgatis. Ad haec vir Dei spiritu prophetico praedoctus: Regem, inquit, immortalens modis, quibus jam dixi, stude tibi efficere propitium: de isto autem homine communis necessitas finem factura est, ut et ipse viam universae carnis ingrediatur. Noveris enim quia, post obitum meum, trium nente, jamque non incerto ejus transitu, spirituales ipso jubente a fratribus exsequiae psalmorum
Abbreviated transcription (Latin):
continuans gemi̾tꝰ uelut qͥ in magno pelago tẽpes¬
tatẽ circũ spiciens. fractoq gub̾naculo naufragus
periclitaret᷑. Cui uir piissimꝰ ualde cõpatiens. qͥd inqtͥ frat̃
mi tã miserabili temetipsũ afficis heiulatu: Parce queso
lacͥmis ⁊ gemitibꝰ. qͥa sperantibꝰ inse ñ de ẽ consiliariꝰ &
consolator ds. Tugͦ iacta cogitatũ tuũ in dño. Et qͥa c̾ctis
in hoc scło uiuendi tẽpꝰ breue ẽ. ⁊ migrare oportet: nc̃
interim p᷑parare & miserere animȩ tuȩ. ut dignꝰ. habe¬
aris scło uenturo. Preparationis hic modꝰ tͥ ꝑnecessariis
ꝯoptimꝰ ẽ. ut de rebꝰ tuis quo ad potes pauꝑibꝰ imꝑtiendo
amicos tͥ facias. ut cũ defeceris sic̃ ait dñs nr᷑: recipi¬
ant te inet̾na tab̾nacula. Hȩc ⁊ huiꝰ modi salubria mo¬
nita danti. ille respondit. Ista dnẽ mi d̾o aspirante
libenti animo agere curabo. sedtuis ab hac uita discess

Expanded text:
continuans gemitus, velut qui in magno pelago tempescontinuans gemitus, velut qui in magno pelago tempestatem circumspiciens, fractoque gubernaculo naufragus periclitaretur. Cui vir piissimus valde compatiens: Quid, inquit, frater mi, tam miserabili temetipsum afficis ejulatu? Parce, quaeso, lacrymis et gemitibus, quia sperantibus in se non deerit consiliarius et consolator Deus. Tu ergo jacta cogitatum tuum in illo, et quia cunctis in hoc saeculo vivendi tempus breve est, et migrare oportet, nunc interim praeparare, et miserere animae tuae, ut dignus habearis saeculo venturo. Praeparationis hic modus tibi pernecessarius et optimus est, ut de rebus tuis, quoad potes, pauperibus impertiendo, amicos tibi facias, ut cum defeceris, sicut ait Dominus noster, recipiant te in aeterna tabernacula . Haec et hujusmodi salubria monita danti ille respondit: Ista, domine mi, Deo aspirante, libenti animo agere curabo; sed tuus ab hac vita discessus,
Abbreviated transcription (Latin):
bentia cũ ille tristis referret. uirbeatꝰ in habund antia
letieiȩ suscipiebat. qͥppe qͥ iam dudũ finẽ suũ habens
p̃cognĩtũ p̃sentibꝰ adhuc uiuabat᷑ docum̃tis ut dice¬
ret. Pirupisti uincła mea. ł sacͥficabo hostiã laudis.
Maiora hiis ꝑ quȩ longe uel ꝓpe beati huiꝰ uiri tran¬
sitꝰ uel meritũ significatũ est̃. loco alio seruata sunt:
Nunc eunde eiꝰ ceptũ sermo ꝓsequat᷑ transitũ.
ũ gͥ absq dubio ꝑp̃sentis egritudinis molestiã pul¬
saret dñs. hic seruis fidelis illi aꝑire ꝓperabat: lum¬
bis iã dudũ p̃cinctis ⁊ luc̃nis clare ardentibꝰ. Distri¬
huebant᷑ om̃a quȩ suꝑfuerant pauꝑibꝰ: ut ꝓfecturiᷤᷤ
ad ȩt̃na tab̾nacula pauꝑ ipse grata uice reciperetur
Pesidebat autẽ ad capit lectuli eiꝰ frat᷑ ipsiꝰ comes no¬
mine lelemannꝰ. ꝓfundas lacͥmas atq amarissimos

Expanded text:
bentia, cum ille tristis referret, vir beatus in abundantia bentia, cum ille tristis referret, vir beatus in abundantia laetitiae suscipiebat, quippe qui jamdudum finem suum habens praecognitum, praesentibus adhuc juvabatur documentis, ut diceret: Disrumpe vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Majora his, per quae longe vel proprie beati hujus viri transitus vel meritorum significatum est, loco alio servata sunt. Nunc eumdem ejus coeptum sermo prosequatur transitum.ergo absque dubio per praesentis aegritudinis molestiam pulsaret Dominus, hic servus fidelis aperire illi properabat, lumbis jamdudum praecinctis, et lucernis clare ardentibus. Distribuebantur omnia, quae superfuerant, pauperibus, ut profecturus ad aeterna tabernacula, pauper ipse grata vice reciperetur. Residebat autem ad caput lectuli frater ejus comes, nomine Gezemannus, profundas lacrymas atque amarissimos
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiderat beato uiro confestim diluculo referens
uere tãquã bononuntio sc̃ãm letificabat animã.
dissolui ⁊ cũ cep̃o eẽ cupientẽ. Nã exspectationi de-¬
siderioq eiꝰ anhelanti celerẽ adeẽ pollicebant᷑ effectũ.
& eã de quã iã supͣ dictũ ẽ discessus sui confirmabant p̃¬
scientiã. Deniq ⁊ante usionẽ hanc aliud qͥdda iã dictꝰ
uir uenerandꝰ helyas uiderat. qͦd ꝓculdubio ad eiꝰdẽ
rei significatioñẽ ꝑtinebat. fu̾erat autẽ huiꝰmodi som¬
niũ. eund̾e sc̃m pontificẽ sacͥs atq festiuis indum̃tis ꝑ¬
ornatũ ꝓcedere. quasi ad celebranda solłepnia missa¬
rũ. sołu tam̃ atq incomitatũ. clero exspectante taci¬
turno cũ ide pontifea quasi Romã ꝑ egre ꝓfecturus
benedictionẽ flagitaret. qͥ ⁊ solꝰ ut uidebat᷑ declina¬
uit & nusquã reꝑtꝰ ẽ. Talia ñ dubiã int̾pretationẽ ha¬

Expanded text:
qui viderat, beato viro confestim diluculo referens, qui viderat, beato viro confestim diluculo referens, vere tanquam bono nuntio sanctam laetificabat animam, dissolvi et cum Christo cupientem esse . Nam exspectationi desiderioque ejus anhelanti celerem adesse pollicebatur effectum, et eam, de qua jam supradictum est, discessus sui confirmabat praescientiam. Denique et ante visionem hanc aliud quiddam jam dictus vir venerandus Elias viderat, quod procul dubio ad ejusdem rei significationem pertinebat. Fuerat autem hujusmodi, somnium eumdem pontificem, sacris atque festivis indumentis perornatum, procedere quasi ad celebranda solemnia missarum, solum tamen atque incomitatum, clero exspectanti taciturno, cum idem pontifex, quasi Romam peregre profecturus, benedictionem flagitaret: qui et solus, ut videbatur, declinavit, et nusquam repertus est. Talia, non dubiam interpretationem ha
Abbreviated transcription (Latin):
sistentibꝰ. & quasi ad ꝓcedendũ paratis. obuiã cuidam
magnȩ ꝑsonȩ. ut ab ipsĩs honorifice susciperet᷑. qͦ uide¬
licet honore sacras illustresq ꝑsonas intẽpore p̾uenire
eccłasticȩ consuetudinis ẽ Nesciebã autẽ inqͥt quȩ nã
illa deberet eẽ ꝑsona. uerũtam̃ magnã aliquã atq
insignis reuerentiȩ suscipienda fore ꝑsonã meus som¬
niantis sensis habebat. frgolicet tremebundꝰ in gradu
meo consistens immotꝰ. eũ qͥ pͥmꝰ int̾ eos uidebat᷑ acciui
⁊ qͥsnã ab ipsis suscipiendꝰ foret ꝑcunctatꝰ sũ. Ille respon¬
dens. do ait scĩsq om̃ibꝰ dilectũ uidelicet archi ep̃m
Herib̾tũ uenimꝰ susceptũ Ego uehem̃t᷑ ammirans
tanti tamq splendidi occursis festiuitatẽ: hȩc ab eo
suscipiendis ẽ. nequaquã ammirareris suꝑ hoc ꝓcessy
nr̃o. qui re ipsa longe minor est. Nuiꝰmodi uisũ is

Expanded text:
nsistentibus, et quasi ad procedendum paratis obviam cuidam nsistentibus, et quasi ad procedendum paratis obviam cuidam magnae personae, ut ab ipsis honorifice susciperetur, quo videlicet honore sacras illustresque personas in tempore praevenire, ecclesiasticae consuetudinis est. Nesciebam autem, inquit, quae illa deberet esse persona, verumtamen magnam aliquam atque insignis reverentiae suscipiendam fore personam, meus somniantis sensus habebat. Ergo licet tremebundus, in gradu meo consistens immotus, cum, qui primus inter eos videbatur, accivi, et quisnam ab ipsis suscipiendus foret, percontatus sum. Ille respondens: Deo, ait, sanctisque omnibus dilectum, videlicet archiepiscopum Herebertum venimus susceptum. Ego vehementer admirans tanti tamque splendidi occursus festivitatem, haec audivisuscipiendus est, nequaquam admirareris super hoc processu nostro, qui re ipsa longe minor est. Hujusmodi visum is
Abbreviated transcription (Latin):
quã exppło quã plurimi. mirantes parit᷑ ⁊ cõpuncti
ꝓsuauitate orationis ⁊ pietatis supplicantis. cui ue¬
racit᷑ ⁊ om̃i tẽpore ⁊ t̾c maxime in exxtremis suis.
congruebat illud dauiticũ. Dirigat᷑ oratio mea siẽ
incensũ in conspectu tuo. eleuatio manuũ mearũ
sacrificiũ uesꝑtinũ Oratione gͦ bono cũ odore ac
religioso exremplo cõpleta. incubiculũ oratorio
coniunctũ delatꝰ ẽ. Predictꝰ abb̃ ab eod̾e ꝓconsolatione de¬
tentꝰ. continuis duabꝰ noctibꝰ ubi parũ qͥd somni ꝑcepis¬
set. iusionibꝰ clarissimis instruebat᷑. qͦd eadẽ infirmitate
sine dubio ide foret e corpore migraturi s:
na beato uiro carnis suȩ solutionẽ desideranti hoc mͦ
retulit. Uidebã inqͥt me beati Petri oratoriũ intͦisse
⁊ ecce illud erat quasi magna ⁊ sollẽpni frequentia
plenũ. splendidis clericoꝵ atq sc̃imonialiũ choris as¬

Expanded text:
quam ex populo quam plurimi, mirantes pariter et compuncti quam ex populo quam plurimi, mirantes pariter et compuncti pro suavitate orationum et pietate supplicantis, cui veraciter omni tempore et tunc maxime in extremis suis congruebat illud Davidicum: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo, elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . Oratione ergo bono cum odore ac religioso exemplo completa, in cubiculum oratorio conjunctum delatus est. Praedictus abbas ab eodem pro consolatione retentus, continuis duabus noctibus, ubi parum quid somni percepisset, visionibus elatissimis instruebatur, quod eadem infirmitate sine dubio idem foret e corpore migraturus. Cna beato viro carnis suae solutionem desideranti, hoc modo retulit: Videbam, inquit, me Beati Petri oratorium introisse, et ecce illud erat quasi magna et solemni frequentia plenum, splendidis clericorum atque sanctimonialium choris co
Abbreviated transcription (Latin):
imiꝑatoris cũ iste celoꝵ ciuis. longa ĩ hoc scło peregͥ¬
natione fatigatꝰ. suspirans ꝓspiceret mansionẽ ȩt̾nã
patriȩ celestis tande febre corripit᷑. ⁊ ecce seruis dñi
ꝓipsa exspectatione ꝑuigil. sentire sese arbitratꝰ ẽ
qͦd iã ueniret iãq pulsaret dñs ut sibi aꝑiret᷑ frat
autẽ tẽ tẽporis in quad̃a suȩ dioceseos uilla: quȩ Nus¬
sia dicit᷑. Cũ gͥ urguente atq in grauescente molesti¬
a uexaret᷑: ꝓpere Coloniã mittens. abb̃em hellã accer¬
siuit. Quo ueniente. ipse scd̾m p̾ceptũ apłi sacͦ unctꝰ¬
est oleo in nomine dñi: parit᷑q Corporis ⁊ sanguinis
dnici sacram̃tis munitꝰ. tc̃ demũ carieͣ illatꝰ ẽ. ut co¬
loniã deduceret᷑. T c̃ in apłoꝵ pͥncipis oratoriũ ussu
suo delatꝰ. atq corã altari sc̃ȩ crucis qͦd ad mediũ sitũ
est depositꝰ. ꝓut ualuit capite oculisq ac manibꝰ in
celũ ꝓtentis plixiꝰ orabat. Aderant aut̃ tã ex clero

Expanded text:
tus, coelorum civis, longa in hoc saeculo peregrinatione fatigatus, cum suspirans prospiceret mansionem aeternam patriae coelestis, tandem febre corripitur, et ecce servus Domini pro ipsa exspectatione pervigil, sentire sese arbitratus est quod jam veniret, jamque pulsaret Dominus, ut sibi aperiretur. Erat autem tunc temporis in quadam suae dioecesis villa, quae Nussia dicitur. Cum igitur urgente atque ingravescente molestia vexaretur, propere Coloniam mittens, abbatem Eliam accersivit. Quo veniente, ipse, secundum praeceptum apostuinis Dominici sacramentis munitus, tunc demum carinae illatus est, ut Coloniam deduceretur. Tunc in apostolorum principis oratorium jussu suo delatus, atque coram altari Sanctae Crucis, quod ad medium situm est, depositus, prout valuit, capite oculisque ac manibus in coelum protensis, prolixius oravit. Aderant autem tam ex clero
Abbreviated transcription (Latin):
stitẽ ẽe deplorabat. Uiderunt illũ qͥ corã do uiuebant
n eadẽ clem̃tia qui uiuentes in carne uictualẽ illi p̃¬
bebant alimoniã. defuncti idẽ mirabiłe totiꝰ corporis
eiꝰ oꝑati st̃ medeła. Deniq circa lucis exortũ matutinos
fr̃ibꝰ ymnos ꝑsoluentibꝰ. repente is qͥ contractꝰ iacuerat.
uehement̃ exclamauit. uelut ad succurrendu sibi.
uidelicet uirtute ininsibili concussi ᷤᷤ. neruisq solutis
in longũ extensus. Quo eiꝰ clamore audito. ñ nulli ex
fr̃ibꝰ seniores accurrunt: uidentq illũ extensũ iacere.
ruũq tetri sanguiis ꝑpauimentũ decurrere. Allata
ꝓtinꝰ aqua refocilatꝰ ẽ: & post pusillũ sanꝰ surrexit.
ac ꝑmansit in colomis. Huiꝰ opus uirtutis. recte utriꝰq
asseribi debet meritis. Ceterũ ab eati Presulis transi-¬
tu intra paucorũ dierũ cͤursu. uiri parit᷑ ⁊ feminȩ
ferme Quadraginta quinq diuersis in cõmodis libe¬

Expanded text:
stitem esse deplorabat. Viderunt illum, qui 268 coram Deo vivebant, stitem esse deplorabat. Viderunt illum, qui 268 coram Deo vivebant, et eadem clementia, qua viventes in carne victualem illi praebebant alimoniam, defuncti iidem mirabilem totius corporis ejus operati sunt medelam. Denique circa lucis exortum, matutinos fratribus hymnos persolventibus, repente is qui contractus jacuerat, vehementer exclamavit, velut ad succurrendum sibi, videlicet virtute invisibili concussus, nervisque solutis in longum extensus. Quo ejus clamore audito, nonnulli ex fratribus seniores accurrunt, videntque illum extensum jacere, rivumque tetri sanguinis per pavimentum decurrere. Allata protinus aqua, refocillatus est, et post pusillum sanus surrexit, ac permansit incolumis. Hujus opus virtutis recte utriusque ascribi debet meritis. Caeterum a beati praesulis transitu intra paucorum dierum decursus, viri pariter et mulieres ferme quadraginta quinque diversis incommodis libe
Abbreviated transcription (Latin):
huc recenti id ẽ dolori qͥ d̃ beati Presulis obitu acciderat.
uulnꝰ hoc aliud suꝑaccesserat. Itaq filioꝵ animas non
mediocrit᷑ tangebant tã confinia tãq contigua patrũ
funera. at ille uenerabilis pat᷑ qͥ nc̃ talit᷑ discesserat.
reuera felicit᷑ ad et̾nȩ uitȩ prandiũ cenãq immorta
litatis inuitatꝰ ꝓcesserat. uerã usionẽ suã uerũ oracu¬
lũ illiꝰ exitu suo cõpbans. qͥ dixerat illi. quia die obitis¬
mei tͥcesimo mecũ pransurꝰ es. Allatũ itaq defuncti corpꝰ:
ꝓpe sepulchrũ eiꝰdẽ uatis sui uidelicet scĩ p̾sulis eũ libi¬
tina depositũ ẽ. Ecce aut̃ int̾ exequiarũ uigilias pauꝑ
qͥda a cunabulis contractꝰ. quẽ ude sc̃s pontifer du ad¬
huc uueret cura patͥs alebat: int̾ sepulchrũ sc̃i ⁊ huisᷤ
defuncti feretrũ tristis prepserat. unt̃ duos mortuos
suȩ inopis uitȩ patronos iacens tota noc̃te se illis super¬

Expanded text:
huc recenti, id est dolori, qui de beati praesulis obitu acciderat, huc recenti, id est dolori, qui de beati praesulis obitu acciderat, vulnus hoc aliud superaccesserat. Itaque filiorum animos non mediocriter tangebant tam confinita, tamque continua Patrum funera. At ille venerabilis Pater, qui nunc taliter discesserat, reveralitatis invitatus processerat, veram visionem suam, verum oraculum illius, exitu suo comprobans, qui dixerat illi: Quia die obitusmei tricesimo mecum es pransurus. Allatum itaque defuncti corpus, propa sepulcrum ejusdem vatis sui, videlicet sancti praesulis, cum libitina depositum est. Ecce autem inter exsequiarum vigilias pauper quidam, a cunabulis contractus, quem idem sanctus pontifex, dum adhuc viveret, cura patris alebat, inter sepulcrum sancti et hujus defuncti feretrum tristis prorepserat, et inter duos mortuos, suae inopis vitae patronos, jacens, tota nocte se illis super
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o. respondentibꝰ illis do gr̃as. continuo spm̃ exalauit.
Qͦd uidentes qͥ simul aderant fr̃s sociiq uel comites
uehem̃t᷑ attoniti. ⁊ repentino stupore p̾uenti paulisꝑ
adtendentes. ꝓtinꝰ uoces cũ heuilatu leuauert᷑. pau¬
lo ante lȩti nunc aut̃ tristes: qͥppe qͥ cytharã suã in
luctũ. ⁊ organũ suũ uidebant uersũ ẽẽ in uoce̾ flen¬
tiũ. Egressus ẽ unꝰ: ut terrestri itinere p̾currens ad
monasteriũ rem frĩbꝰ indicaret. At illi qua hora hie
ingressiᷤ ẽ ad cenandũ consederant. alaerit᷑ sui patͥs
aduentũ. ⁊ subsecuturȩ diei quȩ tͥcesima beati p̾sulis
erat spũałe exspectantes leticiã. Ut gͦnuntiũ eiꝰ modi
considentibꝰ innotuit. parit cuncti nͦ leuit᷑ ingemue¬
runt. mͣte concussi. ⁊ suis pene cuncti sedibꝰ excussi.
tam miserabili gestu tãq lacͥmoso ꝓcessu. ut nulla
sermonis copia satis expͥmere possit. Wineri qͥppe ad¬

Expanded text:
 respondentibus illis, Deo gratias, continuo spiritum exhalavit. Quod videntes qui simul aderant fratres, sociique vel comites, vehementer attoniti, et repentino stupore praeventi, paulisper attendentes, protinus voces cum ejulatu levaverunt, paulo ante laeti, nunc autem tristes, quippe qui citharam suam in luctum et organum suum videbant versum esse in vocem flentium. Egressus est unus, et terrestri itinere praecurrens ad monasterium, ut rem fratribus intimaret. At illi qua hora nuntius hic ingressus est, ad coenandum consederant, alacriter sui Patris adventum, et subsecuturae diei, quae tricesima beati praesulis esset, spiritualem exspectantes laetitiam. Ut ergo nuntium hujusmodi consedentibus innotuit, pariter cuncti non leviter congemuerunt, mente concussi, et suis pene cuncti sedibus excussi, tam miserabili gestu tamque lacrymoso processu; ut nulla sermonis copia satis exprimere possit. Vulneri quippe ad
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Fecert᷑ illi ut fuerat imꝑatũ: ⁊ ecce quẽ ad duce¬
bant iserat donꝰ Hlerib̾tꝰ archiep̃e coloniensiũ. sacro
redimitꝰ ornatu tãquã in die solłepni ad celebranda
sollẽpnia missarũ. Eum iN illa sede mediũ ut fuerant
uissi sedere fecert̃. Ueru̾tam̃ unũ ornatui eiꝰ scilicet
balteus deeẽ uidebat᷑. Cũ gͦuidissent illũ pͥncipes tan¬
ti considentes. balteũq illi deesse animadnͣtissent:
quasi uehem̃ti ammirati one concitati sciscitabant᷑
qͥsnã ille eẽt qͥ tanti pontificis ornatũ diminuere pre¬
sũpsisset. Ad hȩc ipso tacente p̾locutꝰ ẽ unꝰ de pͥmoribꝰ.
dixitq qͦslis eẽt imꝑator heinricꝰ. Hȩc ut ĩa dictũ ẽ
uenerabilis ep̃c mane facto Imꝑatori retulit: parit̾q

Expanded text:
rent. Fecerunt illi ut fuerat imperatum: et ecce quem adducerent. Fecerunt illi ut fuerat imperatum: et ecce quem adducebant, is erat dominus Herebertus archiepiscopus Coloniensium, sacro redimitus ornatu tanquam in die solemni ad celebranda solemnia missarum. Eum in illa sede medium, ut fuerant jussi, sedere fecerunt. Verumtamen unum ad ornatum ejus, scilicet balteus, deesse videbatur. Cum ergo vidissent illum principes tanti consedentes, balteumque illi deesse animadvertissent, quasi vehementi admiratione concitati, sciscitabantur quisnam ille esset qui tanti pontificis ornatum diminuere praesumpsisset. Ad haec ipso tacente, praelocutus est unus de primoribus dixitque quod is esset imperator Henricus. Haec, ut jam dictum est, venerabili
Abbreviated transcription (Latin):
ire presũpsit Nam uisionẽ þanc diluculo Imꝑatori
Nemrico festinꝰ intimare curauit Is enim tc̃ inibi oͦgens.
quadragesima celebrabat Aiebat gͦ. Cũ ita starẽ stupe¬
factꝰ. ecce unꝰ oͦ illo sc̃o senatu. tantoq quasi patritioꝵ cetu
surgens. ⁊usq ad me ꝓforibꝰ stantẽ ꝓcẽdens. que ⁊ ego
dudu nouerã. app̾hensũ manu intͦduxit me. annuens
ut suꝑ sedẽ uacante̾ sic̃ iam dictũ ẽ residerẽ Ego ueritꝰ ::
hoc facere recusaui Scieb̾a enim selła eande positã ñ
mͥ sed alteri quẽ eatenꝰ ignorab̾a uiro maioris reueren¬
tiȩ ⁊ dignitatis amplioris. Nec mora is qͥ conuentꝰ eiꝰdẽ
primatũ tenere uidebat᷑. duobꝰ ex eode consessu uene¬
rabilibꝰ ep̃is p̾cepto edixit. ut foras exeuntes eũ quẽ
pͥmũ inuenirent stantẽ ⁊ paratũ intͦducerent. & ĩsede
illa media quõ sessioni eiꝰ p̾parata fuisset digne colloca¬

Expanded text:
oire praesumpsit. Nam visionem hanc diluculo imperatori oire praesumpsit. Nam visionem hanc diluculo imperatori Henrico festinus intimare curavit. Is enim, tunc inibi degens, Quadragesimam celebrabat. Aiebat ergo: Cum ita starem stupefactus, ecce unus de illo sancto senatu, tantoque quasi patriciorum coelo surgens, et usque ad me pro foribus stantem procedens, quem et ego dudum noveram, apprehensum manu introduxit me annuens ut super sedem vacantem, sicut jam dictum est, residerem. Ego veritus, hoc facere recusavi. Sciebam enim sellam eamdem positam non mihi, sed alteri, quem eatenus ignorabam, viro majoris reverentiae et dignitatis amplioris. Nec mora, is qui conventus ejusdem primatum tenere videbatur, duobus ex eodem consessu venerabilibus episcopis praecepto edixit, ut foras exeuntes, eum quem primum invenirent stantem et paratum introducerent, et in sede illa media, quoniam sessioni ejus praeparata fuisset, digne colloca
Abbreviated transcription (Latin):
ode tẽpore uir memorabilis Eppo bauenb̾gensis ep̃c.
p̃claris moribꝰ. ⁊ ñ cõtẽpnendis florebat uirtutibꝰ
Nictã longe positꝰ eade nocte quauir dñi Hlerib̾tꝰ post
emeritã uitȩ huiꝰ militiã suꝑnũ ut iã dictũ ẽ donati¬
uũ accepit. uisionẽ uidit huiꝰmodi. Ingrediebat᷑
quasi qͦdda magnũ splendidũq capitoliũ. ⁊ ecce
illic innumerabilis residebat contio ꝑsonarũ uene¬
rabiliũ. episcopoꝵ. abbatũ. Regũ. Imꝑatoꝵ. ceteroꝵ q¬
cuiꝰcũq ordinis. uirorũ illustriũ. scđm suũ quiq
ordinẽ uestiti ⁊ om̃s pulchri ac reuerendi quasi ad
agendũ generale conciliũ congregati Porro in me¬
dio considentiũ loco euidenti sella uidebat᷑ posita
episcopalis. sessorẽ ñdu habensꝰ uerũtam̃ ad hoc para¬
ta ut iilla resideret aliquis. Ut gͦ tantȩ amplitu¬
dinis locũ tãq uenerandȩ multitudinis conuentũ
ne parit̾ ⁊ timore cõpressis ftetit. ⁊ nequaqu̾a intͦ¬

Expanded text:
odem tempore, vir memorabilis Eppo Babenbergensis episcopus, praeclaris moribus et non contemnendis florebat virtutibus. Hic tam longe positus. eadem nocte qua vir Domini Herebertus, post emeritam vitae hujus militiam, supernum, ut jam dictum est, donativum accepit, visionem vidit hujusmodi: Ingrediebatur quasi quoddam magnum splendidumque capitolium, et ecce illic innumerabilis residebat concio personarum venerabilium, episcoporum, abbatum, regum atque impercuiuscumque ordinis virorum illustrium, secundum suum quique ordinem vestiti et omnes pulchri ac reverendi, quasi ad agendum generale concilium congregati. Porro in medio considentium loco evidenti sella posita videbatur episcopalis, sessorem nondum habens verumtamen ad hoc parata, ut in illa resideret aliquis. Ut ergo tante amplitudinis locum tamque venerande multitudinis conventum ne pariter et timore compress
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ gesta ẽ ualde mirabilis. ⁊ pene ẽẽt incredibilis. si
ñ ex sc̃ĩs canonicisq constaret scripturis. angłos qͦq
fuisse ab hominibꝰ sensibꝰ corpõreis: Si qͥd̾e hoc accidit
sermonis subsecuta ueritas testat᷑. nͨ phantasticũ sed
uerũ .⁊ diuinũ fuisse qͦd ostensũ est. Les hoc mͦ gesta ẽ.

Expanded text:
enim gesta est valde mirabilis, et pene esset incredibilis, si enim gesta est valde mirabilis, et pene esset incredibilis, si non ex sanctis canonicisque constaret Scripturis, angelos quoqfuisse ab hominibus sensibus corporeis. Siquidem hoc accidit sermonis subsecuta veritas testatur, non phantasticum, sed verum et divinum fuisso quod ostensum est. Res hoc modo gesta
Abbreviated transcription (Latin):
nec illũ suystes cause uestigiũ accusaret. Nã in p̾dicta
uisione scõ ꝑcunctante concilio qͥsornatũ eiꝰ minuisset.
diligent᷑ notandu qͦd ñ beatꝰ ipse p̾sul respondit. neq
imꝑatorẽ accusauit. qͥa uidelicet uuuiens euangelici
memor p̃cepti totũ eax corde suo dimiserat illi Itaq uel
modicũ causȩ uestigiũ qͦd supererat ne accusaret eum
pulchre talis uisio uiuit. ad miscdiȩ oꝑa suscitans eiꝰ¬
nterea tumulꝰ beati uiri locꝰ ut erat¬
apparebat ẽẽ refugii fide habentibꝰ. ⁊ ex quacũq neces¬
sitate consugientibꝰ ad ꝓtectionẽ di celi. ⁊ uelut qͥda
riuis paradẏsi gr̃a curationũ exinde fluebat ub̃tim
Sanabant᷑ infirmi. illuminabant᷑ ceci. erigebantur
nes d̃ obsessis corporibꝰ effugabant᷑. Unũ tam̃ int̾ cet̾a
contigit infra tricenariũ funeris. qͦd ꝓsui magnitu¬
dine ñ p̃terire. imio ⁊ ĩ pͥmis narrare dignũ ẽ. Res

Expanded text:
nec illum superstes causae vestigium accusaret. Nam in praedicta nec illum superstes causae vestigium accusaret. Nam in praedicta visione sancto percunctante concilio quis ornatum ejus minuisset, diligenter notandum quod non ipse beatus praesul respondit, neque imperatorem accusavit quia videlicet vivens, evangelici memor praecepti, totum ex corde suo dimiserat illi . Itaque vel modicum causae vestigium, quod supererat, ne accusaret eum, pulchre talis visio juvit, ad misericordiae opera suscitans enterea tumulus beati viri, locus ut eratapparebat esse refugii fidem habentibus, et ex quacunque necessitate confugientibus ad protectionem Dei coeli; et velut quidam rivus paradisi, gratia curationum exinde fluebat ubertim. Sanabantur infirmi, illuminabantur caeci, erigebantur nes de obsessis corporibus effugabantur. Unum autem inter caetera contigit infra tricennarium funeris, quod pro sui magnitudine non praeterire, imo et imprimis narrare dignum est. Res
Abbreviated transcription (Latin):
illud prudentẽ in hac re coniectorẽ non latebat. qͥ a
qͦd a se dicebat᷑ uir tantꝰ baltheo suo spoliatꝰ. hoc erat
qͦd a se ñ fuisset digne ꝓmeritis suis honorat᷑: Igͥ imꝑ¬
iale manũ largiꝰ exrtendens. dona xp̃i eccłiis pauꝑibꝰq
distribuit. sacrisq missarũ sollẽpͥniis. psaliis. ⁊ orati¬
ombꝰ transitũ beati p̾sulis edixit celebrari. eui balthe¬
ũ ipse sustulisset. idẽ quẽ uiuentẽ longe minꝰ quã de¬
cuerat honorificasset. Uere hoc ut sapiens egit. quia
nimirũ nullomͦ meliꝰ rapinã eiꝰ poterat restituere.
quã faciendo ꝓsemetipso fructꝰ dignos penitentiȩ.
Qua ꝓpt᷑ arbitrari licet uisionẽ eiꝰmodi ñtantũ ꝓ
beati p̾sulis honore. uerũ etiã ꝓ eiꝰdẽ imꝑatoris meliora.¬
tione celebratã fuisse. quo ipse superiꝰ memorata satis-¬
factione sua ꝓmeruisset. ut sic̃ eũ ꝑsona n̾accusabat. ita

Expanded text:
illud prudenter in hac re conjectorem non latebat quia illud prudenter in hac re conjectorem non latebat quia quod a se dicebatur vir tantus balteo suo spoliatus, hoc erat quod a se non fuisset digne pro meritis suis honoratus. Igitur imperialem manum largius extendens, dona Christi Ecclesiis pauperibusque distribuit, sacrisque missarum solemniis, psalmis et orationibus transitum beati praesulis edixit celebrari, cui balteum ipse sustulisset, id est qui viventem, longe minus quam decuerat, honorificasset. Vere ut sapiens hoc egit, quia nimirum nullo modo melius rapinam ejus poterat restituere, quam faciendo pro semetipso fructus dignos poenitentiae. Quapropter arbitrari licet visionem hujusmodi non tantum pro beati praesulis honore, verum etiam pro ejusdem imperatoris melioratione celebratum fuisse, quoniam ipse superius memorata satisfactione sua promeruisset, ut sicut eum persona non accusabat, ita
Abbreviated transcription (Latin):
dni flerib̾tꝰ iam separatꝰ a t̾renis ⁊ translatꝰ eẽt adim
mortaletatisenatũ curiȩ celestis Nec uͦ illũ constantia sua
fefellit Nã post dies aliqt᷑ nuntiꝰ uenit. qͥ lmꝑatori sacrã
ut iã dictũ ẽ ibi quadragesimã celebranti coloniensis
archi ep̃i obitũ annuntiauit. Requisitꝰ qͦq diligent᷑ qͣndo
obisset. ⁊ utrũ noctu an interdiu d̾corpore migrasset:
cũ sic̃ se res habebat respondisset ammnirati st̃ tã lmꝑa¬
tor quã is qͥuisionẽ uiderat ep̃c. qͦd talia tãq longe
quã nũntius iã dictꝰ adueniret. Imꝑator ñ incredulis
uisioni responderat eande ep̃o narranti. Si baltheo
caruit me p̾done ille sc̃s ⁊ uenerandꝰ uir. dño adu¬
uante meq operã dante rapina hec restituet᷑ illi.
Recordabat᷑ autẽ ⁊ nouissimȩ eiꝰ collocutionis. qua lin¬
ꝑator ꝓreatu suo corã illo satisfac̃it. ⁊ hoc ab eod̾e au¬
diuit qͦd suas innicẽ ulteriꝰ facies ñ ee̾nt uisuri. Itẽ

Expanded text:
m separatus a terrenis, et translatus esset ad mortalem senatum curiae coelestis. Nec vero illum constantia sua fefellit. Nam post dies aliquot nuntius venit, qui imperatori sacram, ut jam dictum est, inibi Quadragesimam celebranti, Coloniensis archiepiscopi obitum annuntiavit. Requisitus quoque diligenter quando obiisset, et utrum noctu, an interdiu de corpore migrasset, cum, sicut se res habebat, respondisset, admirati sunt tam imperator quam is qui visionem viderat episcopus quod talia tamque longe quam nuntius jam dictus adveniret, imperator non incredulus visioni, responderat eamdem episcopo narranti: Si balteo caruit, me praedone, ille sanctus et venerandus vir, Domino adjuvante, meque operam dante, rapina haec restituetur illi. Recordabatur autem et novissimae ejus collocutionis, qua imperator pro reatu suo coram illo satisfecit, et hoc ab eodem audivit quod suas invicem ulterius facies non essent visuri. Item, et
Abbreviated transcription (Latin):
talit᷑ sese facies loci iubente ̃o p᷑parauit. ut semꝑ ser¬
uaret᷑ uiridis ille sinꝰt̾rȩ in qͦrequiescere haberet pos¬
sessor sempit᷑nȩ iuuiriditatis. cui reposita erat hereditas
incorruptibilis. incõtaminata ⁊inmarcescibilis. Pro¬

Expanded text:
taliter sese loci facies, jubente Deo, praeparavit, ut semper sertaliter sese loci facies, jubente Deo, praeparavit, ut semper servaretur viridis ille sinus terrae in quo requiescere haberet possessor sempiternae viriditatis, cui reposita erat haereditas incorruptibilis, incontaminata et immarcescibilis. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
t qͥa dͤ successore mentionẽ fecerat: altuis in
planctũ earcitati uelut pupilli iã deserti. ꝑcuncꝰta¬
bant᷑ ⁊ queritabant qͥs n̾a tanto p̾sule uiduatã recep¬
turꝰ eẽt matrẽ ipsoꝵ eccłam. Ille aiebat uiruitȩ ue¬
nerabilis ẽ. ⁊ ille alius ut cũq idoneis: atq ita diu̾soꝵ
qualitates ꝑpendendo sollicitudinẽ suã inuicẽ an¬
tificatꝰ officiũ breui tẽpore amministrabit. His die¬
tis: carne solutꝰ d uitȩ pͣsentis angustia ad et̾nȩ patͥȩ
sempit̾nã consolationẽ ascendit. fructũ ꝑcipiens ꝑ
Raprilis. sepultꝰq est indiuitensiũ castro in oratorio
sc̃ȩ di Genitͥcis. qͦd ipse construait: multis deinceps
ibide coruscans miraculis ad laudẽ d̾ni nr̃i iħu xp̃i.
cens is qͥ uillicꝰ scĩ pontificis extiterat in curte ipsa.
in qͣiã dictũ ꝑsuperiꝰ memoratã reuelationẽ con¬
structũ erat oratoriũ. ãmirando diuinã ꝓuidentiã
mi uiri. cuiꝰ futuris exequiis seruandisq reliquiis

Expanded text:
t quia de successore mentionem fecerat, altius in planctum excitati, velut pupilli jam deserti, percontabantur et quaeritabant quisnam tanto praesule viduatam recepturus foret matrem ipsorum Ecclesiam. Ille, aiebant, vir vitae venerabilis est, et ille alius utcunque idoneus est; atque ita diversorum qualitates perpendendo, sollicitudinem suam invicem antificatus officium brevi tempore administrabit. His dictis, carne solutus, de vitae praesentis angustia ad aeternae patriae sempiternam consolationem ascendit, fructum percipiens timo decimo Kalendas Aprilis, sepultusque est in Divitensium castro, in oratorio Sanctae Dei Genitricis, quod ipse condidit, multis deinceps ibidem coruscans miraculis ad laudem Domini nostri Jesu Ccens is qui villicus sancti pontificis exstiterat in curte ipsa, in quam jam dictum per superius memoratam revelationem constructum erat oratorium, admirando divinam providemi viri, cujus futuris exsequiis servandisque reliquiis