comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃as ago. Multa st̃ ate mͥ concessa. multa conlata.
multa speciali miseratione largita. Omĩa mͥ placẽt.
soluã: Quã remun̾ationẽ rependã: Qͥd̃a cõpen¬
sare possũ donis tuis. nisi ut tuis p̃ceptis utar. Tibi
sẽꝑ obtẽꝑẽ. tibi pareã. tibi iubenti obediã: Tu enĩ
es dux uite. tu magistra uirtutis. Tu me tanquã ad¬
regulã directũ ducis. tu es que arecto nunquã dis¬
cedis. Tu es que aueritate nunquã auert̾is. Inuẽtrix
bonorũ. magistra morũ. in dagatrix uirtutũ. sine qͣ
nichil uita hominis nosse pocest. Per ce cunctis uiuẽ¬
di regula dat᷑: ꝑ te de uite prauitate. ad meliorẽ uitã
homines adducunt᷑. Preceptis tuis formant᷑ animi.
Siquid distortũ ẽ tu corrigis. Si corrigendũ ẽ. tu e¬
mendas. Nichil michi te copiosiꝰ nichil mͥ te carius.

Expanded text:
gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia mihi placentersolvam? quam remunerationem rependam? quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim es dux vitae, tu magistra virtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonorum, tu magistra morum, indagatrix virtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te charius, nihil mihi te dulcius.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsit. Si enĩ hic laus querit᷑ illuc remuneratio amit¬
tit᷑. Iusti autẽ m̃cedẽ nõ hic s in futuro recipiunt. Fu¬
tura m̾ces: nõ p̃sens ꝓmittit᷑ iustis. In celo nõ in t̾ra mͥ¬
ces ꝓmittit᷑ scĩs. Hõ enĩ hic expectandũ qđ alibi de¬
bet᷑. Ecce accepisti monita. Data ẽ tibi uiuendi norma
nulla iam te ignorantia a peccato excusat. Nõ es iã
uite nesciꝰ. nõ es inpruden̾ aut ignarus. legẽ quã de¬
beas sequi disposui. quał debeas eẽ scripsi. Cognicio¬
nẽ mandatorũ habes: iam scis qͥd sit recte uiuere.
Uide ne ultra offendas. uide ne deinceps bonũ qđ
nosti despicias: uide ne qđ legendo respicis uiuen¬
do contẽpnas. Nonũ scientie acceptũ ĩa retine. Im¬
ple oꝑe qd didicisti p̃dicacione. Homo
racias ago. grãs refero. gr̃arũ accionẽ rependo¬
actiones gr̃arũ ꝑsoluo. ago atq habeo uberẽ tibi grã
Quantas ualeo gr̃as celebro. quantas ꝓuirib possũ

Expanded text:
. Si enim hic laus quaeritur, illic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependoactiones gratiarum persolvo. Ago atque habeo uberem tibi gratiam; quantas valeo, gratias celebro, quantas pro viribus possum
Abbreviated transcription (Latin):
tis exciũ torpor ł ignalia. contͣ firmã stabilitatẽ disso¬
luta uagatio. contͣ spei fidutiã desꝑatio. contͣ mundi
contẽptũ cupiditas. contͣ misccłiã obduratio. cont᷑
innocentiã fraus ⁊ furcũ. contͣ ueritatẽ sallatia atq
mendatiũ. contͣ cyborũ parsimoniã uentris ingliineᷤ.¬

Expanded text:
tis exercitum torpor vel ignavia, contra firmam stabilitatem dissoluta vagatio, contra spei fiduciam desperatio, contra mundi contemptum cupiditas, contra misericordiam obduratio, contra innocentiam fraus et furtum, contra veritatem fallacia et mendacium, contra ciborum parcimoniam
Abbreviated transcription (Latin):
clamat ꝑ orbẽ atq in ꝓcinctu fidei positis. ne secu¬
ritate torpeant dicit. Om̃s qui pie uolunt uiu̾e in
in suis pͥncib iam religiosa. iam fideł ẽ. Desunt pie uiuẽ¬
tib in xp̃o iħu. uincula. uerbera. flagra. carc̾es. eculei.
ꝑsecutionẽ patiunt᷑. An forte nemo pacis tẽpore uult
pie inu̾e in xp̃o iħu. ⁊ ideo dest̃ ista: Quis hoc uł de¬
sipiens dixerit: In hac ergo apłi sententia. nõ special
quorundã. s generał om̃iũ ꝑsecutio debet intelligi. E qͥ¬
dẽ sunt multi intra sinũ matris eccłe constituti: qui pie
uiuentes in xp̃o contumeliis afficiunt. obꝓbriis inuriis
rim. cũ sint quidã religiosi. quib nemo prauoꝵ aude¬
at in faciẽ derogare. Alia ergo intelligenda ẽ que ĩma¬
nior ⁊ magis noxia ẽ. quã nõ materiał indorquet seue¬
ritas. s uitioꝵ gignit aduersitas. Dũ enĩ contͣ humili

Expanded text:
charissime, atque in procinctu fidei positis, ne securitate torpeant dicit: « Omnes qui pie volunt vivere in in suis principibus jam religiosa, jamque fidelis est. Desunt pie viventibus in Christo Jesu vincula, verbera, flagella, carceres, equulei, persecutionem patiuntur? An forte nemo pacis tempore vult pie vivere in Christo Jesu, et ideo desunt ista? Quis hoc vel desipiens dixerit? In hac ergo Apostoli sententia non specialis quorumdam, sed generalis omnium persecutio debet intelligi. Et quidem sunt multi intra sinum matris Ecclesiae constituti, qui pie viventes in Christo, contumeliis assumuntur, opprobriis, injuriis,rim, cum sint quidam religiosi, quibus nemo pravorum audeat in faciem derogare. Alia ergo intelligenda est quae immanior et magis noxia est, quam non mortalis intorquet severitas, sed vitiorum gig
Abbreviated transcription (Latin):
ris bene agendũ : tarditas remoueat᷑ ate. Tolle moras : in
crastinũ nichil differas. In bonis dilatio nocet. nocet in hoc
qd̃ expedit differre impedit. Absit in bonis remissa segnities:¬
captant merces. ꝑtorporẽ enĩ iires ⁊ ingeniũ defluunt. Neg¬
ligentia et torpor dissoluunt animũ. Desidia corrũpit᷑. Tor
por enĩ exsuꝑat mentẽ uł sensum: ebitudo scientie lumẽ
extingit. Sollertia autẽ meliorẽ reddit: peiorẽ facit neg¬
ligentia. Sensum desidia obtundit. Segnitiẽ industria
accuit. Excellentior fit natura doctrina. Ardentiꝰ fit inge¬
niũ subiuncto studio. Tardiora enĩ ingenia: studiis aeu¬
unt᷑. Teporẽ nature : industria excitat. Sensus tarditatẽ:
assiduitas acuit. Exercitatione ꝓficit sensus. exꝑientia plus
consuetudine suyat᷑. Assiduitas enĩ: moras facit. Iugis usus.
in naturã uertit᷑. Omĩa usui cedunt. usin omĩa parent.

Expanded text:
tis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in tis bene agendi tarditas removeatur a te, tolle moras, in crastinum nihil differas: in bonis dilatio nocet, in his quod expedit differre impedit; absit in bonis remissa segnities,captant inertes. Per torporem enim vires et ingenium defluunt. Negligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura corpor enim exsuperat sensum, hebetudo scientiae lumen exstinguit; solertia autem sensum meliorem reddit, pejorem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae industria excitat. Sensus tarditatem assiduitas acuit. Exercitatione proficit sensus, experientia plus consuetudine superatur, assiduitas enim mores facit. Jugis usus in naturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent,
Abbreviated transcription (Latin):
ruisti. Qd̃ manifestando potes amitt̾e : tacendo custodi.
Uicia uero cordis tui reuela: prauas cogitationes ilico
manifesta. Peccatũ enĩ ꝓditũ cito eurat᷑. Crimẽ autẽ
tacendo ampliat᷑: silentio culpa crescit. Sepe uiciũ si¬
patet : fit ex magno pusillũ. Si latet. fit ex minimo mag¬
nũ. Si te git᷑ magis credit᷑ eẽ malũ. Malũ autẽ caue
potius. quã emendare oportet. Melius ẽ ut intes uitiũ:
quã ut emendes. ne forte cũ incurreris reuocare ñ posis.
consuetudinis uincula uix soluunt᷑. Inolita diu: tar¬
dius corrigunt᷑. Ancipitẽ diu delibera sententiã. Ante fac¬
tũ cogita diu. ante opus p̃meditare dui. Matura consiliũ:
ut ꝑfice̾ possis qđ uis. Qd̃ uis agere diu exquire. diu ꝓba.
et sic age cũ diu cogitaueris: tunc fac qđ ꝓbaueris. Nichil
ex precio magnũ : consilii mora melior ẽ. In reb aucẽ cete¬

Expanded text:
ruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; ruisti; quod manifestando potes amittere, tacendo custodi; vitia vero cordis tui revela; pravas cogitationes illico manifesta; peccatum enim proditum cito curatur, crimen autem tacendo ampliatur, silentio culpa crescit: si patet vitium, fit ex magno pusillum; si latet, fit ex minimo magnum; si tegitur, magis creditur esse malum; malum autem cavere potius quam emendare oportet; melius est ut vites vitium quam ut emendes, ne forte cum incurreris, revocare non possis. 63. uetudinis vincula vix solvuntur, inolita diu tardius corriguntur. Ancipitem diu delibera sententiam, ante factum cogita diu, ante opus praemeditare diu: matura consilium, ut perficere possis; quod vis agere diu exquire, diu proba, et sic age: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris; nihil ex praecipiti magnum, consilii mora melior est. In rebus autem cer
Abbreviated transcription (Latin):
occulta sibi latere patitur: nullis obicib ut penetret ĩpedit᷑.¬
Ipse cogitationes nouit. ipse cor inspicit. qđ intus agit᷑ aut la¬
tet. ipse uidet. Q d̾ intus disponit᷑ ipse cõprehendit: etiã qđ
homo inse ignorat. ille nouit. Nemo potest etiã semet ipsũ
effugͥe. E si te nõ dãpnat publica fama. condepnat ꝓpͥa consci¬
entia. Nulla pena grauior conscientie. Uis autẽ nũquã tȩ ẽẽ
tristis. bene uiue. Secura mens tristiciã leuiter sustinet.
plaga. nec mors de terrebit. si bene ⁊ pie uixeris. Consiliũ
autẽ ⁊ opus tuũ: sẽꝑ ad dñm conu̾te. In om̃i oꝑe tuo:
dĩ auxiliũ posce. Omĩa diuine gr̃e. diuino dono ascribe
nichil meritis cuis ad tribuas. Inuirtute tua nichil p̃su¬
mas. in audatia nichil ponas. Uis autẽ uirtutes tuas au¬
gere : ꝓtlere noli. Occulta uirtutes tuas ꝓelatione: abs¬
conde bona facta ꝓarogantia. Euge uideri qd ẽe me¬

Expanded text:
occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditocculta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditIpse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur ipse comprehendit, etiam quod homo in se ignorat ille novit. 61. Nemo potest etiam semetipsum effugere, et si te non damnat publica fama, condemnat propria conscientia: nulla poena gravior conscientia; vis autem nunquam esse tristis? bene vive: secura mens tristitiam leviter sustinet, plaga, nec mors te terrebit, si bene et pie vixeris. 62. Consilium autem et opus tuum semper ad Dominum converte. In omni opere tuo Dei auxilium posce. Omnia divinae gratiae, divino dono ascribe; nihil meritis tuis attribuas, in virtute tua nihil praesumas, in audacia nihil ponas; vis autem virtutes tuas augeri? prodere noli; occulta virtutes pro elatione, absconde bona facta pro arrogantia, fuge videri quod esse me
Abbreviated transcription (Latin):
Iincaute uouisti nõ facias. Impia ẽ ꝓmissio: que scelere ad¬
impletur. Ante dm̃ nichil e occultum.
erbum iniquũ. nec incorde tuo dicas. uerbũ malũ nec
silentio abscondi putes. O m̃e uerbũ absconditũ: non
celabit᷑. Pandit᷑ enĩ in manifesto: qđ in occulto deꝓmit᷑
Qd intus agis uł dicis: palam positũ puta. Lapides enĩ
quib consciis loquim᷑ nõ celabunt. ⁊ ipsi parietes quod
audierunt nõ tacebt̃. Si homines taceant: iumenta loquẽ¬
tur. Ita gͦ peccata declina: quasi celare nõ possis. Ibi pecca
ubi dm̃ esse nescis. Hichil celat᷑ ante dm̃. Uidet occulta
qui fecit absconsa. Niuinis enĩ iudiciis eris reus: qͣmuis
sis humanis absconditꝰ. Ds ubiq p̃sens ẽ. Sp̃s eius totũ
implet: maiestas eiꝰ omĩa penetrat elementa. Cunta sue
potentie adpresentia. extra eũ locus nullus ẽ. Cognitioni
eiꝰ nichil occultũ ẽ. omĩa secreta uis uirtutis eiꝰ irrũpit. Hulla

Expanded text:
non facias, impia est promissio quae scelere adimpletur. 59. Ante Deum nihil est occultum, verbum iniquum nec in corde tuo dicas: verbum malum nec silentio abscondi putes. Omne verbum absconditum non celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus, quamvis sis oculis humanis absconditus. Deus ubique praesens est, spiritus ejus totum implet: majestas ejus omnia penetrat elementa, cuncta suae potentiae attingit praesentia, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓni st̃. Bomis te coniunge.:⁊ bonoꝵ consortiũ appete. bons¬
due adhere. Si fueris socius conuersationis: eris ⁊ uir¬
tutis. Qui cũ sapientib gradit᷑. sapiens erit : qui cum
stultis stultꝰ erit. Similes enĩ: similib coniungi solent.
ꝑ iculosũ ẽ cũ mał uitã ducere: ꝑmeiosũ ẽ cũ his qui pͣue
uoluntatis st̃ sociari. Melius ẽ maloiũ hab̾e odiũ. quã cõsor¬
tiũ. Sicut bona młta habet cõmunis uita sc̃orũ : sic pluri
Respue sermones ĩpudicos: fuge in honesta uerba: nul¬
la aures tuas sermonũ inpudicicia subrepat. Uanꝰ ser¬
mo. cito polluit mẽtẽ. E facile agit᷑. qđ libent̃ auditur.
Nichil ex ore cuo qd impedire possit ꝓcedat. Nicħ qđ
nõ expediat: sonus uocis erũpat. Hoc ꝓceclatex labiis
q aures nõ polluat audientis. Cauenda ẽ uerborũ
obscenitas: fugienda es turpitudo sermonis. Sermo
uanus:uane cõscientie index ẽ. Moresho¬

Expanded text:
proni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonoproni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonodue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus conjungi solent. Periculosum est cum malis vitam ducere, perniciosum est cum his qui pravae voluntatis sunt sociari. Itium; sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic plurimRespue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores ho
Abbreviated transcription (Latin):
magis scire potest. qͥ sis sic̃ tu: qui consciꝰ es tui. Q uid
enĩ ꝓdest dũ malus es si bonꝰ p̃diceris: Aut qͥd boni
tionẽ. ⁊ fic tionẽ uita: obscuriori ueste nõ simules sc̃ĩ¬
tatẽ. Quał haberi uis: talis esto. ꝓfessionẽ tuã: et ha¬
bitu et incessu demonstra. Sit in ingressu tuo sim¬
plicitas: in motu puritas: ingestu grauitas: ĩ incessu
honestas. Hichil dedecoris : nichil lasciuie: nichil
petulantie : nichil insolentie: nichil leuitatis: ĩ ince ᷤ¬
su tuo appareat. Animꝰ enĩ: in corporis habitu appa¬
ret. G estus corporis. signũ ẽ mentis. Corporis gestu:
animꝰ ꝓdit᷑. C orporis gestu: anii habitus pandit᷑.
Incessus ergo tuus: imaginẽ leuitatis nõ habeat.
Incessus tuu̾s: alteriꝰ ocłos nõ offendat. Non p̃beas
de te aliis expectacłm: non des aliis de te obtractandi locũ.
te: fuge turbas hominũ: maxime eiꝰ etatis qui ad uitia

Expanded text:
magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid boni onem, obscuriori veste non simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offendat; non praebeas de te aliis spectaculum, non des aliis de te obtrectandi locum, te; fuge turbas hominum, maxime ejus aetatis qui ad vitia
Abbreviated transcription (Latin):
tib fle: cum lugentib mentis affectib iungere. In oĩb
actib tuis: in om̃ib oꝑib tuis: in om̃i conu̾satione tua.
nnitare bonos: emulare scõs. Habeto ante ocłos exem¬
pla scõrũ: exẽpla sc̃orũ imitando considera. exẽpla ius¬
torũ ꝓpone tibi. Sint tibi patrũ exẽpla discipline inci¬
tue scandalizet infamia: nullũ opinio contristet adũ̾¬
sa. Disce bono flagrare p̃conio. Habeto testimoniũ bo¬
nũ: custodi bonã famã tuã. Nulł fetoribus obscuret᷑
null laceret᷑ opimonib. Laceratio opinionis: boni
tare te inadulantiũ ocłis. Non sis circũflatꝰ uento¬
dẽ non appecit: nec contumeliã sentit. Si contẽp¬
nis laudẽ : facile uicupationẽ relinqͥs. Non idõ te
bonũ existimes. si bonus p̃diceris aliena lingua: con¬
scientiã tuã in t̾roga. Discerne te nõ alieno iudicio:
neq ex alioꝵ sermonib s ex tua m̃te te intire. Hemo

Expanded text:
tibus fle, cum lugentibus mentis affectu conjungere. 41. In omnibus tibus fle, cum lugentibus mentis affectu conjungere. 41. In omnibus actibus tuis, in omni opere tuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando considera, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla disciplinae incium vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinionibus. Laceratio enim opinionis boni jtare te in adulantium oculis, non sis circumflatus ventodem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praediceris; in lingua aliena conscientiam tuam interroga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; nemo
Abbreviated transcription (Latin):
tendas: in nulla actione decertare studeas. Contẽptio
contͣdictionẽ exigit: contentio lites parat. Concentio
lites gignit: contentio faces odiorũ accendit. Pacẽ cordiˢ
contentio extingit: concordiã contentio rũpit. Sice¬
ciderit inmicus tuus: nõ gratuleris. Iniuria adu̾¬
sarii: noli extolli. Nõ leteris suꝑ inimici tui int̾itũ.
ne suꝑueniant in te similia: ne forte conuertat ds
abeo inte irã suã. Qui enĩ congaudet inimici casu:
cito incidit mn illũ. Sit magis erga humiliatũ huma¬
nus affectꝰ: sit erga deiectũ cõpãsionis intͣitꝰ. Delectet
te dolor: suꝑeũ qui afflictꝰ ẽ. Condole inalienis ca¬
lamitatib. sauciare flecib. In alienis merorib non
sis dururus: nõ ferreus: nõ sint tibi dura p̃eor¬
dia. Sic alienã miseriã: tanquã tuã luge. Intͥbula¬
tione alteriꝰ: esto tristis. Cũ plangentib plange : cũ flẽ¬

Expanded text:
tendas, in nulla actione decertare studeas. Contentio tendas, in nulla actione decertare studeas. Contentio contradictionem exigit, contentio lites parit, contentio xas gignit, contentio faces odiorum accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne forte convertat Deus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum plangentibus plange, cum flen
Abbreviated transcription (Latin):
uid zeli referam ignem: Inuidia De midia.¬
cunctauircũ germina concremat: inuidia cuncta
sum comedit. Pectus urit: mentẽ afficit: cor hominiᷤ
quasi quedam pestis depascit. Occurrat igit᷑ contͣ delum
bonitas: aduersus inuidiã caritas p̃paret᷑. Debono al¬
teriꝰ nõ doleas: de alteriꝰ ꝓfectib nõ tabescas. Nullius
ꝓsꝑitate lacͥeris : nulliꝰ felicitate cructeris: nullius ĩ¬
om̃ib retine. O m̃s in mansuetudine recine. ⁊ carita¬
tẽ amplectere. Aba te ampliꝰ amare quia ipse ama¬
ris. Non sis in pace infidus : non sis leuis in amicitia:
retine sẽꝑ uinculũ constantie. Odientes ad pacẽ in¬
uita: discordes ad concordiã reuoca: dissidentiũ cor¬
da ad pacẽ reconcilia. Habeto placabilitatẽ mentis:
habeto animi benignitatẽ. Promptꝰ esto in affectu:
affabił insermone. Grato animo affare om̃s: nullus
tiones: litẽ sꝑne: uiue sẽꝑ in pace. In nulla causa cõ¬

Expanded text:
Quid zeli referam ignem? invidia Quid zeli referam ignem? invidia cuncta virtutum germina concremat, invidia cuncta sum comedit, pectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius inomnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius amare quam ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia. Retine semper vinculum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus rne, vive semper in pace, in nulla causa con
Abbreviated transcription (Latin):
libenter indulge. Poscenti indulgentiã: placant̾ dimit¬
te. Reuertentẽ: statim amplectere. Redeuntẽ: cõfestim
benigna suscipe caritate. Dimitte ut dimittat᷑ tibi. Ig¬
nosce ut ignosci possit. Peccanti inte: nõ retribuas se¬
cundũ culpã. sciens quia inte uenturũ ẽ iudiciũ. Hõ
enĩ habebis indulgentiã: nisi dederis. & si ille nõ sup¬
plicet. si sibi dimitti nõ postulet. si ad pͥeccandi humili¬
tatẽ nõ subeat. si peccatũ suũ mala conscientia nõ agnos¬
cit. tu relaxa in excorde. tu dimitte ex animo. tu gratiꝰ
indulge: tu ueniã ꝓpͥa uoluntate concede. Dolorẽ ĩ
corde tueo nõ reserues: dolorẽ in animo nõ recineas.
Aufer a corde fr̃nam offensionẽ: aliene neqͥtie nõ reser¬
ues dolorẽ. Odiũ enĩ a regno dei separat : acelo sub¬
trahit. aparadiso eieit. Odiũ nec passione adimitur:
nec marario expiatur : nec sanguine fuso detergitur.

Expanded text:
libenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitlibenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna suscipe charitate. 36. Dimitte, ut dimittatur tibi. Ignosce, ut ignoscatur tibi, peccanti 506 in te non retribuas secundum culpam, sciens quia et in te venturum est judicium. Non enim habebis indulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulet, si deprecandi humilitatem non subeat, si peccatum suum mala conscientia non agnoscit, tu relaxa ex corde, tu dimitte ex animo, tu gratis indulge, tu veniam propria tua voluntate concede. Dolorem in corde non reserves, dolorem in animo non retentes, aufer a corde fraternam offensionem, alienae nequitiae non reserves dolorem. Odium enim hominem a regno Dei separat, a coelo subtrahit, a paradiso ejicit, odium nec passione adimitur, nec martyrio expiatur, nec fuso sanguine deletur. 37.
Abbreviated transcription (Latin):
tibi : tu benedic. Maledicenti: benedictionẽ oppone.
Irascentẽ patientia delini. Blandimento: iracundiam
furentis dissolue. Uince neqͥtiam lenitate. Uince bo¬
nitate malitiam. Inimicos pacis: om̃i modestia pla¬
ca. Mala aliorũ: tuobono ex suꝑa. Tranquilla mẽte:
il latas contumelias abice. Tranqͥllo corde: dolorẽ ñu
Ualde enĩ comedit animũ uulnus inclusũ. Quanto
enim magis eum tegis: tanto maxime auges. api¬
ergo hoc grauato animo. et non te excruciat. Si contri¬
taueris mnaliquo fr̃em tuum: satisfac illi. Si peccau̾is
in eum:age penitentiã coram illo. Si offenderis quiꝙͣ.
siom tue cito ueniã postula. Non dormias nisi reu̾tari
ad pacẽ. Hon reqͥescas : nisi reconciliatꝰ fueris fr̃i. Reuo¬
ca eum celerrimo dilectionis affectu. Reuoca eũ humi¬
litate: ad grãm. Humilitatis affectu illi ꝓsternẽ: suppli¬
cianmo ueniã dep̃care. Petenti quoq tibi: ueniam

Expanded text:
tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia placa, mala aliorum tuo bono supera, tranquilla mente illatas contumelias porta; aperi tranquillo corde dolorem; valde autem comedit animum vulnus inclusum, quanto enim magis id tegis, tanto maxime auges; apergo hoc gravato animo, et non te excrucia. 35. Si contristaveris in aliquo fratrem tuum, satisfac illi. Si peccaveris in eum, age poenitentiam coram illo, si offenderis quemquansionis tuae, cito veniam postula; non dormias, nisi revertaris ad pacem; non requiescas, nisi reconciliatus fueris fratri. Revoca eum celerrimo dilectionis affectu. Revoca eum humilitate ad gratiam; humili te illi affectu prosterne, supplici animo veniam deprecare. Petenti quoque tibi veniam
Abbreviated transcription (Latin):
Despice ꝓbra illate contumelie. irrisionẽ despiciendo
ex suꝑa: dissimulando errores detrahentiũ calca. Contu¬
melias detͣhentiũ cũ patientia suꝑa. Sagittas contume¬
lie:⁊ patientie clipeo frange. Prepara contͣ asperũ uerbum:
la. tu contẽpne. tu nõ loquaris. tu exerce silentium.¬
Iniuriatus non respondeas: conuitiũ non recorqueas: cõ¬
cumeliã non respendeas. Tene silentiũ patientie: tacen¬
do citius uincis. Disce axp̃o modestiã. disce tolerantiã
sus: sputus : derisus : clauis confixus: spinis coronat᷑.
crici dampnatꝰ ÷ sẽꝑ conticuit. Magna ẽ uirtus: si
nõ ledas aquo lesus es. Magna ẽ fortitudo: si etiã lesus
remictas. Magna ẽ głã si cui potinsti nocere pdicas. qͣn
riaris: mala tua id faciunt. Quicqͥd tibi contigit adusi.
ꝓ tuo peccato euenit tibi. Consideratione ergo iusticie:
dolorẽ tẽꝑa. Leuiꝰ portabis: siꝓ quib infertur inten¬
deris. Cum ergo derogat᷑ tibi . tu ora. Cũ maledicetur

Expanded text:
despice probra illatae contumeliae. Irrisionem despiciendo exsupera, dissimulando errores detrahentium calca, contumelias detrahentium patientia supera. Sagittas contumeliae clypeo patientiae frange. Praepara contra asperum verbum tla, tu contemne, tu non loquaris, tu exerce silentium.Injuriatus non respondeas, convicium non retorqueas, contumeliam non repetas. Tene silentii patientiam, tacendo citius vinces. 33. Disce a Christo modestiam, disce tolerantiam,sus, sputis derisus, clavis confixus, spinis coronatus, cruci damnatus, semper conticuit. Magna est virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna est gloria, si cui potuisti nocere parcas. Quanriaris, mala tua id faciunt. Quidquid tibi contigit adversum, pro tuo peccato existima evenire; consideratione ergo justitiae dolorem tempera. 34. Levius portabis, si pro quibus infertur intenderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur
Abbreviated transcription (Latin):
cII examẽ sequat᷑ pietas. Distinctionis censurã tẽꝑet
indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis: sicut
in tuis. Nec quẽquã dictrictiꝰ quã te iudices. Nec ali¬
ter te aliter alios pensas. Sic alios iudica. ut ipse iu¬
dicari cupis. Dũ enĩ indulges alieno peccato aibi mi¬
sereris. Quo iure aliũ statueris: in eo retineberis.
Quali pene condicione quẽpiã iudicaueris: eadem
ipse iudicandus eris. Lex tua te constringit. Iudici¬
um quod aliis ponis: ipse portabis. In quõ enĩ iudi¬
cas. ipse dãpnandus es.⁊ qua mensura mensus fue¬
ris: remitietur tibi ⁊ adiciet᷑. Omĩa autẽ primũ in¬
quire. ⁊ cũ iusticia diffinias. Nullũ contẽpnes ante

Expanded text:
cii examen sequatur pietas, districtionis censuram temperet indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis, nec quemquam districtius quam te judices; nec aliter te, aliter alios penses. Sic alios judica, ut ipse judicari cupis. Dum enim indulges alieno peccato, tibi misereris. Quo 519 jure in alium statueris, eo jure teneberis. Qua lege et poenae conditione quempiam judicaveris, eadem et ipse judicandus eris. Lex tua te constringit. 85. Judicium quod aliis imponis, ipse portabis; in quo enim judicas, ipse damnandus es, et qua mensura mensus fueris, remetietur tibi . Omnia autem primum inquire, et cum justitia definies. Nullum c
Abbreviated transcription (Latin):
indiget. Fidelis sermo sacram̃ti recinet locũ. firma etiã
ac bonũ qđ spondisti. nõ sis inuerb̃ facił. ⁊ in opere
difficis. Coram deo aliqͥd facile nõ ꝓmittas: sine cõ¬
sideratione uiriũ nichil presumas. Qd nõ potes fac̾e : nõ
polliceris. Multũ deo reus eris: si nõ redderis qđ uou̾is.
Displicent deo: qui uota sua nõ explent. Inter infideles
cõputant᷑ : qui qd uouerunt nõ impleuerũt. Melius ẽ
enĩ nõ ꝓmitt̾e : quã fidẽ ꝓmissionis nõ exsolu̾e. Melius

Expanded text:
indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam indiget; fidelis sermo sacramenti retinet locum, firma etiam ac bonum quod spopondisti. Non sis in verbis facilis, et in opere difficilis. Coram Deo aliquid facile non promittas; sine consideratione virium nihil voveas; quod non potes facere, non pollicearis. Multum Deo reus eris, si non reddideris quod voveris; displicent Deo qui vota sua non explent. 58. Inter infideles computantur, qui quod voverunt, non impleverunt; melius est en
Abbreviated transcription (Latin):
puniunt. fallaces ꝑimunt. Si mendatia ab hominis lege
dampnant᷑. si fallatia humano iudicio flectit᷑. si falsitaᷤᷤ
capitali pena conscribit᷑. quantomagis ante dm̃ testem
uerborũ. ante quẽ ⁊ de ocioso uerbo rationẽ unusqͥsq
reddet. ante quẽ ⁊ ꝓocioso sermone penas unꝰquisq
luet: os enĩ qđ menͣt᷑ occidit animã. ⁊ ꝑdes eos qui locũ¬
tur mendatiũ. et testis falsus nõ erit impunitꝰ. Refuge
ergo mendatiũ. declina amendatio. Caue falsũ. pure
loq̃re. nũquã mentiaris. Esto uerax. neminẽ mentiendo
fallas. neminẽ mentiendo in errorẽ inducas. nullũ cir¬
cũscribas uerb. nullũ fallendo decipias. nullũ argum̃
sine simulatione. sine fuco exibe bonitatẽ. ꝓhibe etiã
di usũ. ꝑiculosũ ẽ enĩ uirare. assiduitas iurandi: ꝑlurii
consuetudinẽ facit. Iuandi usus: ad ꝑiuriũ ducit. Sit
more tuo ẽ: simore tuo nõ ẽ. Ueritas iuramẽto non

Expanded text:
puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum testem verborum? ante quem et de otioso verbo rationem unusquisque praestabit, ante quem, et pro otioso sermone poenas quisque luet, os enim quod mentitur occidit animam; et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; et: testis falsus non erit impunitus . 55. Refuge ergo fallaciam, declina mendacium; cave falsum, pure loquere, nunquam mentiaris, esto verax, neminem mentiendo fallas, neminem mentiendo in errorem inducas, nullum circumscribas verbis, nullum fallendo decipias, nullum argumensine simulatione, sine fuco exhibe bonitatem. 56. Prohibe iculosum est enim jurare, assiduitas jurandi perjurii consuetudinem facit. Jurandi usus ad perjurium ducit; sit in ore tuo, est; sit in ore tuo, non est ; veritas juramento non
Abbreviated transcription (Latin):
reptione: esto sollicitꝰ. de tua salute. ⁊ emendatione. esto
ad tent᷑. Detrahentes nõ audias. susurantib auditũ nõ p̃¬
beas. Pari enĩ reatu: detrahentes ⁊ audientes tenent᷑. utriq
tͣ homines: cognoscere nũquã desideres. Noli querere
curã que ad tuã causã nõ ꝑtinet. Hulla curiositas a¬
nimũ tuũ caplat. nulla concupiscentia detestate euri¬
ositatis subripiat. ne oblitus tuorũ morũ alienos ꝑquiras. Tan¬
ta cura corrige uitia tua quanto studio ꝑspicis aliena.
sũmoꝑe fuge: nec casu nec studio loquaris falsũ. Nec
ut p̾stes mentiri studeas. nec qualibet fallatia uitã alicuiꝰ
defendas. Caue mendatiũ in om̃ib. mendatio enĩ fides
tollit᷑. error inducit᷑. ueritas abolit᷑. nullũ iustũ mendati¬
ũ. Omme qđ mendatiũ ẽ peccatũ ẽ. om̃e qd aueritate dis¬
cordat. iniquitas e. Leges scłi falsarios dãpnant. mendaceᷤ

Expanded text:
rectione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto rectione esto sollicitus; de tua salute et emendatione esto attentus, detrahentes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque ntur homines cognoscere nunquam desideres. Noli quaererecuram quae ad causam tuam non pertinet. Nulla curiositas animum tuum capiat, nulla te concupiscentia detestandae curiositatis subripiat, nec, oblitus tuorum morum, alienos perquiras; tanta cura corrige vitia tua, quanto studio perspicis aliena. 53. pere fuge; nec casu, nec studio loquaris falsum; nec ut praestes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces
Abbreviated transcription (Latin):
insiꝑientis: in multiplicatione sermonis. De detrac¬
sit statera. Sẽꝑ uerba tua modera: modum¬
loquendi ñtͣnseas. Abscide gͦ alingua uiciũ detra¬
hendi. Alienã uitã nõ lac̾es: de malo alieno ostuũ
nõ comqͥnes. Hon decͣas peecatis: s condole. Qđ ĩ
alio detͣhis: inte potiꝰ ꝑtimesce. Detractio gͣue ini u¬
tiũ ẽ: detractio graue peccatũ ẽ. detͤcto graue cͥri¬
men ẽ. detractio grauis dãpnatio ẽ. Hoc om̃s re¬
p̃hendunt : hoc om̃s uituꝑant. hoc fediuᷤ nichil
est: hoc sũme turpitudinis ẽ. Canũ mos ẽ lace¬
rare. canum linguas excere. canũ dente pestifero mor¬
dere. Soli canes: obtrectare norunt. Quando alii
detͣis: te discute. Quando aliũ mordes: tua peccata re¬
dargue. Siuis aliĩ detͣhere: ad tua peccata retorque.
Hon alteriꝰ delicta s ꝓpria carpe. uicia tua intende ñ
alteriꝰ. Nũquã detraes sice bene ppex̾is. De tua igit᷑ cor¬

Expanded text:
insipientis in multiplicatione sermonis. Minsipientis in multiplicatione sermonis. Msit statera. Seloquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres, de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave peccatum est, detractio grave crimen est, detractio gravis damnatio est. Hoc omnes reprehendunt, hoc omnes vituperant, hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51. Canum mos est latrare, canum linguas exerere, canum dente pestifero mordere, soli canes obtrectare noverunt; quando aliis detrahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterius delicta, sed propria cerne; vitia tua attende, non alterius. Nunquam detrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur cor
Abbreviated transcription (Latin):
labiis tuis signaculũ p̃be. Oppone lingue tue clauˢ¬
tra silentii : circũclude linguã munitione custo¬
die. Intende oportunitatẽ loquendi: tẽpꝰ ꝓferen¬
di sermones inquire. Scito quo tcẽpore loquaris.¬
Considera quando dicas: tempore congruo loquere:
tẽpore congruo tace. Tace usqueqͦ int̾rog̾is: nõ loqͣ¬
ris nisi interrogatꝰ. Non dicas pͥusquã audias: int̾¬
rogatio os tuũ aꝑiat. Sint uerba tua pauca: tolle
uerbositatẽ sermonis suꝑflui. Loquendi modũ
nõ excedas: ne inmocdate lingue incurras picu¬
lũ. Multr loquia nõ effugiunt culpã: multi loqͥ¬
ũ nõ declinat peccatũ. ẜ luuiꝰ exundans: cito col¬
ligit lutũ. Ultra modũ flatꝰ maris piculũ parit:
imbriũ nimietas ꝑiculũ suscitat. Linguosus homo
imꝑitꝰ ẽ. Sapiens paucis ntit᷑ uerb̾. b reuẽ sermo¬
nẽ scientia facit: loqͥ multũ stulticia e̾. Uox enm

Expanded text:
labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae clauslabiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris,considera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitimperitus est, sapiens paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim
Abbreviated transcription (Latin):
Abocioso sermone cõpesce lingã. Caue afabuł ineptis¬
Sermo ociosus: nõ erit absq iudicio. Unusqͥsq rati¬
onẽ redditurꝰ ẽ sermonũ suorũ. Ante uniuf cuiusq
fatiẽ: sua uerba stabt̃. Qui ociosũ uerbũ nõ repͥmit:
ad noxia cito transit. Qui minima sꝑnit: inmaximiᷤ
facile ꝓruit. Mmnor nãq culpa: maiorẽ generat. Paula¬
tim mnerescunt uicia: ⁊ dũ parua nõ cauemꝰ: in mag¬
nis ꝓlabim᷑. Minma igit᷑ uita: ⁊ ad maiora nõ ꝑuenies.
Parua sꝑne: ⁊ indeteriꝰ nõ incides. & que etiã loqueris:
grauitate atq doctͥna digna existant. Sit sermo tuꝰ¬
utilis: in rep̃hensibił: sit expectatio audientiũ utilis.
Stude nõ qd loqui libet: s qđ oportet. Discerne qͥd
sis qđ dicis. ẜ uge casus lingue: lingua tua te nõ
ꝑdat. Tolle insidianti occasionẽ : nõ pateat nimi¬
ei iacuł os tuũ. Non loquaris nõ excipiat inimicꝰ.¬
habeco silentiũ sẽꝑ amicũ. Pone custodiã ori tuo:

Expanded text:
ab otioso verbo reprime linguam. Cave a fabulis ineptissermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus est sermonum suorum ; ante uniuscujusque faciem sua verba stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima igitur vita, et ad majora non pervenies; parva sperne, et in deterius non incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid ssis. Fuge casus linguae, lingua tua non te perdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat habeto silentium, pone custodiam ori tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
sine tedio. Maior sit beniuolentia quã qd̃ datur: ma¬
ior gr̃ã quã qđ impendit᷑. Tale erit opus tuũ: qͣl
fuerit intentio tua. Qd̃ enĩ affectu bono dispensa¬
uolentia. De tiis iustis laborib: ministra paupib
Nõ auferas alteri: unde alii tribuas. Nec te misericordẽ os¬
tendas: alieno ex dispolio. Nichil ꝓdẽ si alterũ inde re¬
ficis: unde aliũ inanẽ facis. Condẽpnat miseratio ista: nõ
ꝓpiciat᷑. Talis miscdĩa peccata nõ purgat: s amplificat.
Bonũ qđ facis: miscđie causa non iactantia facito. Hi¬
chilstudeas ꝓpter laudẽ: nichil ꝓpt̃ tẽporalẽ opimonẽ.
Hichil ꝓpt̃ famã s ꝓpt̃ uitã eternã. Quicqͥd agis ꝓfut᷑a

Expanded text:
sine taedio. Major sit benevolentia quam quod datur, masine taedio. Major sit benevolentia quam quod datur, major gratia quam quod impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quod enim affectu bono dispensavolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propter famam, sed propter vitam aeternam; quidquid agi
Abbreviated transcription (Latin):
tudo rerũ abintentione dei te suspendat. Abice ate:
quicqͥd impedire bonũ ꝓpositũ potest. Toto animo
odi et dãpna: qđ diligit mundus. Esto mortuus mũ¬
do: ⁊ mundus tibi. Mundi glã: tanquã mortuus
nõ aspicias. tanquã mortuus ab affectu uite istius te seꝑa.
Sicut sepultus nõ habeas curã scłi: tanquã defunet
ab om̃i t̾reno te priua negocio. Contẽpne uiuens que
post mortẽ habere nõ potes. Qd̾ habes habeto ad mi¬
sericordiã. Suffraget᷑ uirtꝰ tua: egeni in opiã. Si quẽ
positũ ĩnecessitate cognoueris. si quẽ ad in opiã redac¬
cedat. nemo ate confusus reu̾tat᷑. Om̃ib cõmunica.
om̃ib cribue. om̃ib prebe. Non eligas cui miserea¬
ris: ne forte precẽas eũ qui meritꝰ ẽ accipe. Incertꝰ
es. ꝓ quo magis placeas deo: nescis ꝓ quo tibi maior
fruccus iusticis p̃paret᷑. Quicqͥd tribuis: cũ affectu
bono tribue. Quicqͥd largiris: cũ ilaritate largire
Prebe miscdiã sine murmure: prebe elemosinã

Expanded text:
tudo rerum ab intentione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. 96. Quod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redaccedat, nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. Quidquid tribuis, cum affectu distribue; quidquid largiris, cum hilaritate largire. Praebe misericordiam sine murmuratione; praebe eleemosynam
Abbreviated transcription (Latin):
et sic iudica. Hõ enĩ qui accusat᷑. s qui conuincit᷑ reus
ẽ. Periculosũ ẽ de suspitione quẽ piã iudicare. In
ambiguis dei iudicio serua sententiã. Qd̃ nosti tuo:
qđ nescis diuino cõmitte iudicio. Hon potest con¬
dẽpnari humano examine: quẽ d̃s suo iudicio re¬
seruaũ. Incerta nõ iudicemꝰ quousq uenlat dñs qͥ
latentia ꝓducet in lucẽ. qui illuminabit abscondi¬
ta cenebrarũ. qui manifestabit consilia cordium.
cõꝓbant᷑. nisi que manifesto examine conuincunt᷑. nisi
humilitatẽ tene. Quãuis sublimis sis: in te celsitu¬
dinẽ repͥme. Non te excollat honor. preside humilis
culmini sublimitatis. Tanto maiore humilitate sis cõ¬
spicuus: quanto es magnoͣ dignitate prelatus. Qualĩt¬
ministeriũ mente libera suscipe. Esto obediens diui¬
ne dispensationi. uoluntati eiꝰ contraire nõ audeas.
Iura potestatis ad epte. moderanter exerce. Potestatis
iura accepta ordinato animo administra. Omĩa nõ

Expanded text:
on enim qui accusatur, sed qui convincitur, reus est. Periculosum est de suspectione quempiam judicare. 86. In ambiguis Dei judicio serva sententiam, quod nosti tuo, quod nescis divino committe judicio; non potest condemnari humano examine quem Deus suo judicio reservavit. Incerta non judicemus, quousque veniat Dominus, qui latentia ta tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur, nisi humilitatem tene . Si dinem reprime; non te extollat honor, sed praesideat humilitas culmen sublimitatis. Tanto esto majori humilitate conspicuus, quanto es magna dignitate praeclarus. Imministerium mente subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non
Abbreviated transcription (Latin):
peceato administrat. Ualde rarũ ẽ. ut qui diuitias
possident ad requiẽ tendant. Qui curis t̾renis se ĩ¬
plicant : adei amore se separant. Qui inrerũ amo¬
re defigit᷑. in deo nullatenꝰ delectat᷑. Cure enĩ rerũ
ab intentione dei auertunt. Hemo potest ampleeti

Expanded text:
peccato administrat. Valde rarum est ut qui divitias peccato administrat. Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab
Abbreviated transcription (Latin):
iacet s pallidus. inlectis aureis s turbatꝰ. Breuis est
ubi imperatores ubi locupletes rerũ. ubi potentes scłi
ubi diuites mundi: Quasi umbra transierunt:
uelut sõnñ. cuanuerunt. Querunt᷑: ⁊ nõ st̃. Diui¬
tie usq adꝑiculũ ducunt: diuicie usq adexitum
ꝑtrahunt. Multi ꝓpter opes pielitauerunt: multi
ꝓpter diuitias indiscrimẽ uenerunt. Mueltis exau¬
abiles fuerunt diintie: multis mortẽ generauerunt
opes. Nunquã mentis requiẽ habet: qui euris t̃re¬
nis se subclit. Sollicitudines enĩ rerũ mentẽ conturbãt.
cure rerũ mentẽ exagitant. Potentia enĩ: sollicitudi¬
nis nunquã caret angustiis. Si gͦ uis eẽ quietꝰ: nicħ
scłi appetas. Semꝑ mentis requiẽ habebis. si ate curas
mundi abieceris. Semꝑ interna quiete frueris. si te
abstrepitu t̾renarũ actionũ subtraxeris. Diuitie nũ¬
quã sine peccato adquirunt᷑: nullus res t̾renas sine

Expanded text:
jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi propter opes periclitaverunt. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multis exitiabiles fuerunt divitiae, multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appetas; semper mentis requiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris. 521 quam sine peccato administrantur. Nullus res terrenas sine
Abbreviated transcription (Latin):
multũ dat᷑: multũ ab eo querit᷑. Cui plus creditur:
plus ab eo exigit᷑. Honores quoq scłi: ꝑicula gerũt.
Cito piclitat᷑ potestas: cito ruinã patitur. Quanto¬
enĩ maior honor: tanto maiora ꝑicula. Alta arbor auẽ¬
tis fortiꝰ agitat᷑. ⁊ rami eiꝰ ciciꝰ ruma confringunt᷑. Gecel¬
se turres grauiore casu ꝓcumb̃t. Altissimi montes cre¬
bris fulgorib feriunt᷑. In potentẽ cito cadit iniidia.
cito patet insidiis głosus. Gła enĩ inuidiã parit: inui¬
dia uero picula. Quãuis qͥsquã inscłi gła fulgeat. qͣm¬
ins purpura auroq resplendeat. quãuis cultu p̃cio¬
so redimitꝰ emineat. quãuis sit multitudine p̃munitꝰ.
quãuis excubantiũ armis ꝓtectus. quãuis in numeris
obsequentiũ cuneis constipatꝰ. qͣmuis agminib tutus:
sẽꝑ tñ inpena ẽ. sẽꝑ in angustia. sẽꝑ in merore. sẽꝑ indis¬
crimine. Insericis stratis cubat. s turbidus. in pluma

Expanded text:
quaeritur; cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Honores secum pericula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agitatur, et rami ejus citius in ruina confringuntur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem cito cadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invidia vero pericula. Quamvis quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunitus, quamvis excubantium armis protectus, quamvis innumeris obsequentium cuneis constipatus, quamvis agminibus tutus, semper tamen in poena est, semper in angustia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma