comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut mõrus nara estiant nuumorutatez se cõse¬
cuturã esse presimt secund quod uob exposiu:
non solum risꝰ sed etiam putabit᷑ nanĩtas. Bed
in eum ꝙ se mentis religiomi dede̾it: noua cõsti¬
tuent᷑ iurailex noua inhil samtũmhil religio¬
suminee celo nec celestibꝰ dignũ audietur aut
solinocentes angeli remanent: ꝙ hũamgati tõ.¬
mixti ad oĩa audarie mala miserodimanu infe¬
cta cõpellent ad bella. in rapinas. in frandes. et
in oĩa que st̾ aioẽꝵ nat᷑e conria: eunc nec t̾ra
cõstabitiuet nouigabit᷑ ma̾e. iec celũ astroꝵ¬

Expanded text:
aut inmortalis nata est aut inmortalitatem se consecuturam esse praesumit, secundum quod uobis exposui, non solum risui sed etiam putabitur uanitas. Sed, in eum, qui se mentis religioni dederit. Noua constituentur iura, lex noua; nihil sanctum, nihil religiosum nec caelo nec caelestibus dignum audietur aut cessio; soli nocentes angeli remanent, qui humanitate commixti ad omnia audaciae mala miseros manu iniecta conpellunt, in bella, in rapinas, in fraudes et in omnia quae sunt animarum naturae contraria. Tunc nec terra constabit nec nauigabitur ma
Abbreviated transcription (Latin):
tre corrumpent᷑. nec fecunda erit tellꝰ. et aer iple
mesco corpore langnescet. Elec et talis lenecta ue¬
niet ind̾i: ureligio. et iuordinatio: et nrronabilitas
bonoꝵ honn᷑ cum hec cũcta contigent o Asclepir
tunt ille domin et pater. deus prim potens. et
unꝰ gubernator indi intuens in mores factaq uo¬
irecaria rolũtate lua. que est de bemgnitas. uitiis
resisters. et coruptele onm orantẽ reuocas malie¬
nitatem oem̃. nel alluiõe diluens uel igne con¬
siures: nel morbis pescilentibꝰ noiq per diuersa loca
disperss fimes ad anciquã fatiem ind̾m reuõbit.
ut et ind̃s ip̃e adorandꝰ uideat᷑. et nuzand̃ꝰ. et tãti
erunt. frequentibꝰ laudũ precomiis benedictiõibꝰ q
celebret᷑. Iplac i indi genitura cunetaꝵ refor̃tis
rern᷑ donaꝵ: et nature ipii sitissuma et religiosis¬

Expanded text:
pse maesto torpore languescet. Haec et talis senectus ueniet mundi: inreligio, inordinatio, inrationabilitas bonorum omnium. Cum haec cuncta contigerint, o Asclepi, tunc ille dominus et pater, deus primipotens et unius gubernator dei, intuens in mores factaque uoluntaria, uoluntate sua, quae est dei benignitas, uitiis resistens et corruptelae omnium, errorem reuocans, malignitatem omnem uel inluuione diluens uel igne consumens uel morbis pestilentibus iisque per diuersa loca dispersis finiens ad antiquam faciem mundum reuocabit, ut et mundus ipse adorandus uideatur atque mirandus et tantierunt, frequentibus laudum praeconiis benedictionibusque celebretur. Haec enim mundi genitura: cunctarum reformatio rerum bonarum et naturae ipsius sanctissima et religiosis
Abbreviated transcription (Latin):
nec diliget᷑ totꝰ hic md̾s. dei opꝰ mirũbile.
glosa conscructio donũ iiciforim iaginũ
uarietate cõpolitummachina roluntatꝭ deiin
uo oꝑe sine imudia iuffragantis oni in uiuẽ
que uenerari. laudaruamaru demq a uidentibꝰ
possunt iltitormis adinata congestio. Iam
et tenebre iponent᷑ lum᷑. et mors inta menor
iudicabit᷑inemo luspitiet celũ religiolꝰ pro ĩsano:¬

Expanded text:
iligetur totus hic mundus, dei opus inimitabile, gloriosa constructio, bonum multiformi imaginum uarietate conpositum, machina uoluntatis dei in suo opere absque inuidia suffragantis, in unum omnium, quae uenerari laudari amari denique a uidentibus possunt, multiformis adunata congestio. Nam et tenebrae praeponentur lumini et mors uita utilior iudicabitur; nemo suspiciet caelum; religiosus pro i
Abbreviated transcription (Latin):
Duumitas i reperet celu deserti. hores tou
morierit᷑᷑ atq eta egiptꝰ deo et hoiẽ riduata
deseret᷑. Te uero appello secissimũ fiumne᷑. tibiꝙ
fatura preduo. correun languine plens ad
ripas usq erumpes. undeq d̾uuẽ i non solum
proluent᷑ sangiẽ. sed core rumpeng᷑. ce iu-¬
ius młtomaior erit nuis sepultoꝵ. suꝑstes no :¬

Expanded text:
Diuinitas enim repetit caelum, deserti homines toti morientur atque ita Aegyptus deo et homine uiduata deseretur. Te uero appello, sanctissimum flumen, tibique futura praedico: torrenti sanguine plenus adusque ripas erumpes undaeque diuinae non solum polluentur sanguine, sed totae rumpentur et uiuis multo maior numerus erit sepul
Abbreviated transcription (Latin):
nouñbꝰ eum defunte muncupãꝰ. Si ir uox hec est
ex aere percusso sprtũ: sonꝰ est declarãs oe homiĩs
uoluntatez. nel seusu᷑ quem forte ex sensibꝰ mẽte
ꝑceperit: cꝯ nõis tota substantia pautis cõposita
sillatis definetae. atq t̾cunscpta est: ut esset in
hoĩe narim rocis. auriũq cõmertiu᷑. sibe etiam

Expanded text:
. Si enim uox hoc est – ex aëre spiritu percusso sonus declarans omnem hominis uoluntatem uel sensum, quem forte ex sensibus mente perceperit. Cuius nominis tota substantia paucis conposita syllabis definita atque circumscripta est, ut esset in homine necessarium uocis auriumque commercium – simul etiam
Abbreviated transcription (Latin):
et inelłatꝰ: et sũmacuratio est. Si ergo solis et
pancis hoc proderit dignꝰ est hunc proseꝗ atq
expedire t̃ctatũ. Quare scilicet solis honabꝰ
incelligentia. et disciplinã suamdim̃tas sa
impartiri dignata audictas. Neꝯ pater et dñs
cru post deos horẽs efficeret ex parte cõraptiore
d. et ex diuiã pari lance cõponderans icõt¬
uitia mdi corporibꝰ cõnuxta remanere. et alia pp̃r
tibos uctumiq: quẽ nr̃ceio habẽꝯ cum oĩbꝰ aĩalibꝙ
cõmuẽ. ꝗbꝰ de rebꝰ noc̃e est cupũitatũ desideria: et¬

Expanded text:
et intellectus summa curatio est. Si solis ergo et paucis hoc proderit, dignum est hunc persequi atque expedire tractatum, quare solis hominibus intellegentiam et disciplinam diuinitas suam sit inpertire dignata. Audi itaque. Deus pater et dominus cum post deos homines efficeret ex parte corruptiore mundi et ex diuina pari lance conponderans, uitia contigit mundi corporibus commixta remanere et alia propter cibos uictumque, quem necessario habemus cum omnibus animalibus communem; quibus de rebus necesse est cup
Abbreviated transcription (Latin):
preltias easq forte uates oes sominiise mltisq
aliis ⁊ebꝰ predicentes mmbicillitates homñbꝰ
aut qd elt ueriꝰ tnͣslatio et delcenlis omñ que gu¬
bernantꝰ. atq exercent᷑ in celo: etsi dicendum est:
fas non est. tutuꝵ tempꝰ est: cũ appareat egix
incaslum pia mente duũtarem sedala
ligione seruasse. et oys eoꝵ setã ueneatio in ir¬
rggum casua trustrabit᷑. e terris ir ad celum¬
est recurlura diuĩtas linquet᷑ egitiis. eraq

Expanded text:
praescias eaque sorte uate somniis multisque aliis rebus praedicentes, inbecillitates hominibus aut, quod est uerius, translatio aut descensio omnium quae gubernantur adque exercefas non est: futurum tempus est, cum adpareat Aegyptios incassum pia mente diuinitatem sedula religione seruasse; et omnis eorum sancta ueneratio in inritum casura frustrabitur. E terris enim et ad caelum recursura diuinitas
Abbreviated transcription (Latin):
crite pro rõe et intlbe̾ti ne ab his essent aliem
ordiuẽ nrãtaꝵ lege cõscptũ et̾ua lege cõscitna
hoĩe ex aĩalibꝰ cunctis de sola ratione discipliãq
connoscẽs. per que uicia corpoꝵ hoiẽs auertere
atqr ac auenare potuissent ipõs ad intertiõ¬

Expanded text:
t pro intellectu, ne ab his essent alieni, ordinem necessitatis lege conscriptum aeterna lege constituit, hominem ex animalibus cunctis de sola ratione disciplinaque cognoscens, per quae uitia corporum homines auertere atque abalienare potuissent, ipsos ad inmort
Abbreviated transcription (Latin):
onm̃ reꝵ est: ex dugritace eꝰ nat᷑a natarut sint
oĩa sicut suua. et fuert. et fucuris oĩbꝰ dehus
pat᷑a ex se nascendi sufficiat. Ilec ergo ratio o
Alileꝑi. tibi sit reddita. quare et quomõ fiant
Asclepius. Ergo denrditis
o leumagiste

Expanded text:
rum est ex diuinitate eius nata natura, uti sint omnia, sicuti sunt et fuerunt, et futuris omnibus dehinc naturam ex se nascendi sufficiant. Haec ergo ratio, o Asclepi tibi sit reddita, quare et quomodo fiant sexus ergo deum dicis, o Trismegiste
Abbreviated transcription (Latin):
uus uoluit ld sua et quibustũq douat ꝓtullu¬
bio q donaturũ eẽ postiuit ꝓp̃arauit el deq¬
ut ait fulge̾tiq malis ignẽ eternũ illis uti quos
iuste pp̃atant adluenda fupplica nes tamẽ ppãta¬
uit adfauẽda ꝓto fẜaraiuit eĩ deus ꝙ duã cñ¬

Expanded text:
ibus voluit bona sua, et quibuscumque donat, procul dubio se donaturum esse praescivit. Praeparavit eut ait Fulgentius, malis ignem aeternum; illis utique, quos juste praeparavit ad luenda supplicia, nec tamen praeparavit ad
Abbreviated transcription (Latin):
uidet et sius. pidet᷑ ebinare quod ait ierominq
in expositiõe suꝑ abatut ab surdũ cͥ inquit ad¬
hoc deducere dei marestate᷑ ut saat permouiẽta
suu ᷝ ͣ quot pulioes nastant ͬ quod ãe moriant᷑
quota pulicũ et niuscariõ sit multibalo: quõt lis
posces nacent ĩaquis. et siliã nõ sumꝰ tarfabu
adulatoceꝰ dei ut dũ proindẽamocl eils adima¬

Expanded text:
uod ait Hieron. in Expositione Abacuc.: Absurdum est, inquit,hoc deducere Dei majestatem, ut sciat per momenta singula quot culices nascantur, quotve moriantur, quota pulicum et muscarum sit multitudo, quotve pisces natent in aquis, et similia. Non simus tam fatui adulato
Abbreviated transcription (Latin):
potest sure onuã que stit et potest aliqͣ facere q̃
ñquã erut᷑ et illa potest it̃ stite nõ em̃ aliqͣ in¬
rognita facere potest si ueto ouuã essent que mõ
sut᷑ et alia ĩdam faceret q̃nõ suit̃ nec erut᷑
et diã scitet procto plura furet quã mõ ssiat

Expanded text:
potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat
Abbreviated transcription (Latin):
nasenꝰ ͥ sensu et intelligtꝰa mẽte inꝑifrt exiscetet᷑
M i accessũ temporis in hiis proscerent usq ad
ꝑfatione au mox conditi ꝑfectiq̃ seusq ⁊cognitior¬
ꝓoperent ili qui sentit᷑ ꝓuules natos in sta¬
tuora cõil et usu gueubtorũ ꝑ accessũ temporl
profeturos non diffite᷑ cos ii in ordis natmtatis sq̃a
imꝑfectos existeͤ et pont̾uallĩ tempoil in sensu et

Expanded text:
ntur, sensu et intelligentia mentis imperfecti existerent, et per accessum temporis in his proficerent usque ad perfectionem; an mox conditi perfectionem sensus et cognitionis perciperent. Illi qui sentiunt parvulos natos in statura corporis et usu membrorum per accessum temporis profecturos, non diffitentur eosdem in exordio nativitatis sensu imperfectos existere, et per intervallum temporis in sensu et
Abbreviated transcription (Latin):
cõrea naͣlem inclinatiõ facerent q̃ intellige¬
bant d̾ illis eẽ edendũ quod et nãliter
same sp̃fliũ iudere᷑ comedere uñ putat᷑ helim
cos aibis uon indiguasse enꝰ pectatũ quia non ꝓctã¬
rent esuxic̾ si non peccassent ad quod dia potast¬

Expanded text:
contra naturalem rationem facerent, quia intelligebant de illis esse edendum, quod et naturaliter fame superfluum videretur comedere: unde putant quidam eos cibis non indiguisse ante peccatum, quia non poterant esurire si non peccassent
Abbreviated transcription (Latin):
tũ filios nasaturꝰ ꝑuulos ac deide ꝑ
intualla temporis eadem lege qͣ et mit̃
occipturos ut in illo epetaret etas ad
aibulandum et loquent᷑ pt̃ modo in
nobis quod utiqi nou esset uitro deputã¬

Expanded text:
rentum filios nascituros parvos, ac deinde per intervalla temporum eadem lege, qua et nunc recepturos, ut in illis exspectaretur aetas ad ambulandum, et loquendum, sicut modo in nobis. Quod utique non esset vitio deputan
Abbreviated transcription (Latin):
mortem sod ꝑ aliquã mctationẽ au ꝑentes
in aliqno statu inte irs marnierent ligno inte
utentes donec filii ad eruidem statĩ pueni¬
rent et sic impleto mioͣ omes suuł ad melio¬
ra mnͣfferent᷑ ut essent sic̃ augeli de in colis
potuerunt p̾rui honnes in ꝑadiso filios grg̃¬
uere nõ ut motietibus prĩbus succederet᷑
fili sͥ in aliquo statu fõte manentibous et de
lignt inte pigorem sumentibus et silii ad
deẜurrent et solo friritu unufcante sine
corporeis almientl iuerent nel potuorũt
ꝑntes flyis codere ut ꝑ successiones mũs
impleret᷑ qui genitis srliis ꝑfectaꝵ huãni

Expanded text:
mortem, sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sicut sancti angeli in coelis.Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus, et de ligno vitae vigorem sumentibus, et filii addeservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genit
Abbreviated transcription (Latin):
non corerunt ĩ ꝑadiso quia c̾ata uu¬
liere mox fũs gressio facta e et eiecti sũt᷑
dͥ ꝑ adiid uel quia deq nõ duui iusserat
ut corexet᷑ et pottãt duuã eppetan aut¬
teritas ubi concupiscẽa cos nõ auorbãt᷑
deꝰ uero non insserat quia casiẽ coruu
p̾sebat dͥ quibꝰ hemo pagãdus erat
ette cepłe habes de modo propatatemiꝑ¬

Expanded text:
non coierunt in paradiso? Quia creata muliere, mox transgressio facta est, et ejecti sunt de paradiso. Vel quia nondum Deus jusserat ut coirent, et poterat divina expectari auctoritas, ubi concupiscentia non angebat. Deus vero jusserat, quia casum eorum praesciebat, de quibus homo propagandus erat. Ecce expresse habes de modo propagati
Abbreviated transcription (Latin):
ccedanius p̃mos hommies añ peccatũ peuita¬
libus menbris ad procuationẽ imꝑare po¬
luisse sic̃ ter ceteris in quolib oꝑe sñ nelup¬
taiꝭ puritũ uia᷑ iutcedibile eui nõ ẽdeũ
talia fensse illa corꝑa ut si nõ petcassent

Expanded text:
credamus primos homines ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non pe
Abbreviated transcription (Latin):
habituri qui uec lign̾a net manibus nte¬
uent᷑ nam prapter uecessitatẽ fõte natie
poris sit costa nõ tñ proptꝰ hoc purdo
pies tõiugem fecit uh et eiꝰ filios potcãt
omĩpotẽa c̾atoris mox natos grandes face᷑¬

Expanded text:
 nec pedibus uterentur. Nam propter uteri necessitatem, forte necesse poris sit costa, non tamen propter hoc parvulam viro conjugem fecit, unde et ejus filios poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes face
Abbreviated transcription (Latin):
ardore senñarent uel cũ dolore parerẽt
imptie ordinant c̾otinẽ a cohibet infir¬
mitas emꝰ ꝑua in rutuã turpit̾dinis o¬
npitux hoẽstate ipuiali et quod sarus ꝯset
officiũ egroie est in remediũ augꝰ sus¬
goss emissi quidem d ꝑadiso cõuenerũt
et generut̃ s potuerunt in ꝑadiso eis
esse imptie honerabiliores et thoruss

Expanded text:
ardore seminarent, vel cum dolore parerent: nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus
Abbreviated transcription (Latin):
e ptutis. Item alibi locp̃s douuqͣ ad moisen ait
Ego sum gru sum: Et si quesicrint nomĩ meũ uale
et dic eis: qui ẽ. misit int ad uos: diceus godñ
fum. Nou nos sumq: et qui c. Nou qui sumꝙ̃
aꝑtissime declarauit rnũ solum ec̃ Iencir In

Expanded text:
estatis. Item alibi Deus loquens ad Moysen ait. Ego sum qui sum, et si quaesierint nomen meum, vade et dic eis: Qui est, misit me ad vos. Dicens enim: Ego sum, non, Nos sumus; et qui est, non qui sumus, apertissime declaravi
Abbreviated transcription (Latin):
slaã pietatẽ oñi rerborũ mendano minia
reddut̃ fle dccne inscitutis fidei fantitate.¬
corrumpere mollientes Auriũq prtigiem
sub nouello sui desidern dognnata abs igo¬
rentis que contenpom scidentes coniia peri.¬
tatem sine federe bellant Inter uem̃ mrugs
assertiorem eti placiti defersionent Iptiaxate
pud̃na est dũ se et peitis tenet letise .uo.¬
lũtas ectoris tuetur horia ergo ded̾ odis.¬
lem ecclesiam euet fete  altq dia oꝑesatẽ¬

Expanded text:
atem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitcorrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni studentes, contra veritatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur. Horum igitur et Deo odibilem ecclesiam evertere, atque ora opilare
Abbreviated transcription (Latin):
et conpiugi at fetari. at fotato iaui corpore
aid c̾ari ⁊ infiuidi ut pinat ĩ uteto homo ex au
caustans et corpore et eg̃diatur piuꝯ ep ute rople¬
nus huãna substantia Ieronimo eciã auatheus
uinculs ⁊ es condĩiat qui aias eonaduce Iuut᷑ fi

Expanded text:
t compingi atque formari; ac formato jam corpore animam creari atque infundi, ut vivat in utero homo ex anima constans et corpore, et egrediatur vivus ex utero plenus humana substantia. Hieron. etiam, tom. 8, vinculo illos condemnat, qui animas ex traduce dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
est ntatu est sanctꝭ augelis rnplaũ est quos
in printipio cũ celo et terta conditos testat᷑
dounq̃ biceus pbi eras tũ me laudariceunt
astra matutiã et inbilarent omes filii dei
astta matuitiã et filios dei cosdem augelos
non in pricipis ẜ ra die factũ est eetes liqt᷑

Expanded text:
eatum est, sanctis angelis impletum est, quos in principio cum coelo et terra conditos testatur Dominus dicens: Ubi eras, cum me laudabant astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei. Astra matutina et filios Dei eosdem angelos non i
Abbreviated transcription (Latin):
improbatio ħ uerbo iusimata est eat nõ cog¬
noscere dt deus que nõ approbat que a nõ
placent apparet itaq rerũ esse quod dixuina
si quia quodantõ cognosat deus bona quonõ
rognoset mala ꝑiter quid̃ pitagi codemmodo

Expanded text:
improbatio hoc verbo insinuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. Apparet itaque verum esse quod diximus, scilicet quia quodam modo cognoscit Deus bona, quo non cognoscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo
Abbreviated transcription (Latin):
iᵈ fieri uelle quodiũq p̃cepit uel nõ fieri quod
tñ uoluit nec idco p̾cepit utu fiexet ẜ ut
abrale probaret᷑ fides et in euãgelio scepit
sanato ne tui dicctꝰ ie autẽ p̾dicauit ubiq.̃
telligens  Scũ nõ ideo ptolebuisse quꝰ uellet
opus sum̃ p̃dicai᷑ s ut dact̾ fb̃mã lionĩ lau¬
dem huãna᷑ declinãdi

Expanded text:
 fieri velle quodcunque praecepit, vel non fieri quod en voluit, nec ideo praecepit ut fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini laudem humanam declinandi
Abbreviated transcription (Latin):
pmogenitũ asim iictabis oue grego ait em¬
nes in pcisꝰ nati fuã et e carius delata dẽ cõ¬
rerati iulpam orignalem nobistũ cantraxiã
inham eriginalem dicit nos conthere un
coustat᷑ originale pctũ cul pam augꝰ quioq¬

Expanded text:
asini mutabis ove, Gregorius ait: Omnes in peccatis nati sumus, et ex carnis delectatione concepti, culpam originalem nobiscum traximus, culpam originalem dixit nos trahere, unde constat originale peccatum culpam esse. Au
Abbreviated transcription (Latin):
aeo eñ propter rem̃ tõrupta fut ĩ adã
adco ut cũ aũ paim̃ pit et nuller siuein¬
centino libidus et tonipistẽe seruore pasel
conuenire essetq thora ĩuatulatꝰ lom pose
panã nõ raleat sieri tatnales copula abserli

Expanded text:
in Adam, adeo ut cum ante peccatum vir et mulier sine incentivo libidinis et concupiscentiae fervore possent convenire, essetque thorus immaculatus, jam post peccatum non valet fieri carnalis copula absque li
Abbreviated transcription (Latin):
sba ppiẽ dici possit mest in e aliquid taiqrriam
in sbicto. et nd ẽ simplex: Rkephas ẽ autẽ dicere : ut
subsrsdat deus et subsit bouitati sue: atz illa bouitas
non soe sit uel poriꝰ essẽa: Naq ip̃e deus sit boui¬
tas sua: sed i is sit tamꝙ̃ ĩsbieto: bñ maniseseñ
e. deum abusius sbrtantiã uocari : ut nouie erita¬
sse solum deum dici oꝑteat essd tm: de eñ rete

Expanded text:
prie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit botas sua, sed in illo sit tamquam in subiecto. Unde manifestum est Deum abusiue substantiam uocari, ut nomine usitasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere
Abbreviated transcription (Latin):
libet ꝑte eius tota ẽ. et uco nñ sit aliquid:
nõ fiat ĩ toto coꝑe. illa tamentota seutit quia
tatam nõ latet: sed tame̾ ut quipã aiã ueã rimpli¬
ntas ẽ cͥuu enũ aliuiͥ sit artifitõsum &e: aliũd
mectem: aliud acutũ: aliud medtou. aliud cup¬
Aitas aliud iuor: aliud letia: alius teistia.¬

Expanded text:
alibet ejus parte tota est: et ideo cum sit aliquid non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa anima vera simplicitas est. Cum enim aliud artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristi
Abbreviated transcription (Latin):
erit: ut entelliga᷑ quia uet ceberit uec deffit
uet desinet esse. de hoc argꝰ sẽꝑ Ichanueni
desit. ent quia nu̾rã deerit: est. quia seꝑ¬
cp̃ quos aiou etat liuu go nostta locutio ꝓ tea
non nixuni l de spratũ uecĩtas ⁊ueritas lap̃s¬

Expanded text:
erit, ut intelligatur quia nec coepit, nec desiit, nec desinet esse. De hoc Aug. super Joannem desiit; erit, quia nunquam deerit; est, quia sesi quod non erat. Cum ergo nostra locutio per tempora non est mirum si de Spiritu veritatis Veritas l
Abbreviated transcription (Latin):
ab our̃bus implet᷑ quibꝰ proyosita et data sut̃
seq edeco pcepit onĩbã sõ uel prohibuit mala uil
fieri ua mala que prohibet untari si eñ uellet utiq et
fierent quia in nuillo potit ab homie suꝑati ud impe¬
diri eiq uoluntas ẜ̾ut instieã suã homibus ostenderet
et mali qsent ĩ deoisa ᷝes demq ut boui el obeilica
gloriã mali ex mobedicͥa penã soctirent᷑ sic᷑ uesque¬

Expanded text:
ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicu
Abbreviated transcription (Latin):
nendũ qio ẽ ꝙ aliqñ mala est uolũtas homis
idem uolemte quod deus irlt fieri et aliqnͣ l̃¬
ese uoluntas hoͣ est uolmitas homis aliud̃ uolẽte
tͣm deus ut enĩ uõ it honus nolutas opo̾tet attẽ¬
dere quid idgeuerit ei uelle et quo fine tautũ
enĩ int̾est int̾ nolũtem dei et uolu̾ ͭ ͤ homis ut
ĩ quibusdam aliud cõgruat dco uelle aliud honũ
complius multoq teraq uolu̾tate nã iꝰ malaus¬
luntas esse mĩquã potest taͥquã sr bonus filius
pte uelit piuere quẽ deus boͣ uolu̾tate irlt

Expanded text:
est quod aliquando mala est voluntas hominis idem volentis quod Deus vult fieri, et aliquando bona est voluntas hominis aliud volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud hominamplius multoque certius voluntate, nam illius mala voluntas esse nunquam potest: tanquam si bonus filius patrem velit vive
Abbreviated transcription (Latin):
libtate fidei catholice puale̾te poseqmͣ ius uerbi st̃
debuit int̾ẽcta ẽ homusion illud catholia fideisa¬
utate longe lateq defensũ sr̃ diffusũ c̃ quid oñ
est iomuslon insi uinꝰ eius demq substãs quid
est inquit homision niͥ ego et pr̃ pim̃ suma nõ¬

Expanded text:
libertate fidei catholicae praevalente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque defensum est. Quid est enim Homousion, nisi unius ejusdemque substantiae? Quid est, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
ad bonifaciũ yapam scibens contͣ pelagianos ĩ¬
quit Cum fides impetrat instificationem sicut
uiitiuus doi ꝑtitꝰ c̃ mensurã sidei nõ gratiam
dei aliquid mueriti fcedit huãm ẜ ĩbã meret᷑ angẽi
ut aucta mercat᷑ et ꝓfci uoluntate comitãtenõ

Expanded text:
ad Bonifacium papam scribens, contra Pelagianos, inquit: Cum fides impetrat justificationem, sicut unicuique Deus partitus est mensuram fidei, non gratiam Dei aliquid meriti praecedit humani, sed ipsa meretur augeri, ut aucta mereatur et perfici voluntate comitante, non
Abbreviated transcription (Latin):
qubusdam pidẽ ꝙ sit ipã lib̾tas abtoi que
sas i e s ptaptet yctĩ ẜurtutẽ ad malũ
sit liberior et prouior et idco de nõ esseuea¬
libtas quia ad malu ẽ aliis autẽ uidet᷑ ip
ħ lsertas ad malum quã supͣ incõtauit au¬
gustmq nõ sit iesa lib̾tas arbittii ẜ sc rai

Expanded text:
dam videtur quod sit ipsa libertas arbitrii, quae st, sed propter peccati servitutem ad malum sit liberior et pronior; et ideo dicitur non esse vlibertas, quia ad malum est. Aliis autem videtur quod haec libertas ad malum, quam supra commemoravit Aug., non sit ipsa libertas a
Abbreviated transcription (Latin):
dimetũ d̾ lege ieubtotũ ad bonũ. nulla
imppulsio uel instigatio ad maluupinẽ autẽ¬
ꝑ legrm caruis ad bonũ impelit᷑ et ad ma¬
lum Iusugat᷑ at noupossit uelle et ꝓficc᷑
quia ut aut  aplus patimñ h̃tat ĩ carue libiu᷑¬

Expanded text:
dimentum de lege membrorum ad bonum, nulla impulsio vel instigatio ad malum. Nunc auter legem carnis ad bonum impeditur, et ad malum instigatur, ut non possit velle et perficere quia, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
rabili pro signo bomi Pͥto spẽ bom proliato et adis
fõte modis sola q̃ ia intentio t̃iuiẽtalis ẽ ad
uitã quã fides di̾gt ẜ nõ ĩa iola br ẽ utaiut̃
Mam siquis uidens uel malꝯ pang necã e pi
mi rꝰeuauerit na li pe se ductꝰ bom fent et
dro saĩ ⁊polidicta s fut patula q̃ rettactauit
nõ q̃ pue dicta ẜ quo sensũ oͣixeat  miat¬

Expanded text:
rabili, pro signo boni, pro specie boni, pro licito, et aliis forte modis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quisrabili, pro signo boni, pro specie boni, pro licito, et aliis forte modis. Solaque illa intentio remunerabilis est ad vitam, quam fides dirigit; sed non illa sola bona est, ut aiunt. Nam si quis
Abbreviated transcription (Latin):
duos ergo fines nobis ĩ mãducãdo cõstituiã et iste faciẽ¬
tes mĩquid pctãmꝰ absit Nam et ipse sit̃ face̾ suidet si di
fmes in dc̃sa tendentes intlĩgi uoluit sq quorũ alt̾ ad
asterũ nõ tͥfera᷑ Ita et tũ dicit propt᷑ rgͥm dei tm̃ onnã
agenda ut cũ ipso m̾tedem tꝑasem meditandam ita ĩ¬
telligendũ est ut nõ appetendo meditem᷑ cũ rͣgno m̃ce¬
dem tꝑasez ita ꝙy nõ ptopt᷑ꝰ r̃gni sed ꝓtoptꝰ se ut se¬

Expanded text:
Dei. Duos igitur fines nobis in manducando constituimus. Sed ita facientes numquid peccamus? Absit. Nam et ipse sic facere suadet, si difines in diversa tendentes intelligi voluit, scilicet quorum alter ad alterum non referatur; ita et cum dicit, propter regnum Dei tantum omnia agenda, nec cum ipso mercedem temporalem meditandam, ita intelligendum est, ut non appetendo meditemur cum regno mercedem temporalem, ita quod non propter regnum, sed propter se, ut s
Abbreviated transcription (Latin):
Dͥ hoc auge in codem lio tontime sit ait quis¬
quis extiterit qui etermũ deũ solun fidicat tem
tem et mntabilitatẽ: ẜ tñ tempora non in
tempote esse cepisse: quia nõ erat tempꝰ aũ¬
quã tempota maperent: et idea nou in
tempore accidit᷑ dco: ut dus at esset quia
ipsocũ temporũ aomiq̃ erat que utiq nõ
in tempore esse cepecut̃ quid u̾spondebit
Dͥ homie qui in tempore factꝰ ẽ cuiq utiq
domiq̃ nou erat añquã esset terte ut hois
dus̃ esset ex tempore aidit deo: et ut ois
amoncatus controuersia terte ut tuus dus
esset uol mes qui modo esse capima ex tem¬
aunidens dici d̾ deo iusi

Expanded text:
De hoc Aug., in eodem lib., continue ita ait: Quisquis exstiterit qui aeternum Deum solum dicat, temtem et mutabilitatem, sed tamen ipsa tempora non in tempore esse coepisse, quia non erat tempus antequam tempora inciperent; et ideo non in tempore accidere Deo ut Dominus esset, quia ipsorum temporum Dominus erat, quae utique non ide homine qui in tempore factus est, cujus utique Dominus non erat antequam esset? Certe ut Dominus hominis esset, ex tempore accidit Deo; et ut omnis amoveatur controversia, certe ut tuus Dominus esset vel meus, qui modo esse coepimus, ex temaccidens dici Deum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ mĩtũ est aliqñ si malũ non facunq:
sed resistimꝰ ibi diuritaꝑit: ubi cansa
subest que nobis id faccꝰ ouoiq. quia
ex pcli roruptela proni sut̃ ad laysu¬
progressus uti᷑ ubi autẽ nõ int̾uent¬
ausa nos ad malũ impellens nou¬
merem᷑ si ab eo declina q̃ declinat᷑ euĩ¬
tceda malo se pitat penã ẜ non semg ene

Expanded text:
autem meritum est aliquando si malum non facimus, sed resistimus; ibi duntaxat, ubi causa subest quae nos id facere movet, quia ex peccati corruptela proni sunt ad lapsum gressus nostri. Ubi autem non intervenausa nos ad malum impellens,meremur si ab eo declinamus. Declinarmalo semper vitat poenam, sed non semper
Abbreviated transcription (Latin):
ua eram ꝑficiat aliud sitqueter aliuo uerosci
xel enã qñ abectatioe cagitalouis du tenet᷑
morͣle ẽi nm ueto in seusuali motu tui est
ut p̾diximq tunc leuissimm̃ st quia ratio
mut non delata᷑. Idco auite supͣ dxi aliud¬
srequeter aluid semel quia ut teubusdamt

Expanded text:
liud frequenter, aliud semel; vel etiam quando delectatione cogitationis diu teneatur, mortale est. Cum vero in sensuali motu tantum est, ut praediximus, tunc levissimum est, quia ratio tunc non delectatur. Ideo autem supra dixi aliudenter, aliud semel, quia qu
Abbreviated transcription (Latin):
hoie nõ potuisse ꝑfice¬
tecationis solet oppomi sic̃ ꝑ illud̃ auxi¬
liũ gͣtie cãtionis potuit᷑ stare in bono
quod acceꝑat potuit ergo resistere teni¬
tationi ẜ resisce tenitationibus at sugestioi¬

Expanded text:
hominem non potuisse creationis solet opponi sic: Per illud auxilium gratiae creationis potuit stare in bono quod acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestio
Abbreviated transcription (Latin):
quo pitã mereret᷑ et̾naut uñ augq in
enche sie factꝰ ẽ homo rectꝰ etut ma¬
uere in cã icl̾ndine posset nõ sine dimõ
ad intoxis eł suo sieri ꝑuersꝰ ãbittio¬
uit mlibet᷑ ħorum elegisset dei uolũ¬
tas fieret ut ab alio uel de alio et
quia suam maluit facere uoluntatem
qualũ dei de illo facta est uoluntas dei
feusita si bñ net inprne si male Idee

Expanded text:
vitam mereretur aeternam. Unde Aug., in c. 107: Si factus est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrioumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei.frustra si bene, nec impune si male. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
Rdm filiũ sopo ĩ apio et pri detegas ii si filu
unar᷑ mõtam grumt aut nou potuit autns̃
uoluit gig̃nere eq̃lem A autr̃ dicl quianonno¬
luit: cũm mridin esse dipisti: Si autr̾ non
potuit ubi ẽ om̃ipote a dei pris prorsus ad
iruit artiualo res collige᷑ ut aeus pater eilẽ¬
siobi gig̃nere filuũ  aut nou Reluit᷑ aut coluid

Expanded text:
rem se, in quo et Patri derogas. Nam si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut noluit gignere aequalem. Si dicis quia non voluit, eum invidum esse dixisti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligit, ut Deus Pater aequalesibi gignere
Abbreviated transcription (Latin):
tra manichees quid sit peccare ostr̾dit dicens
pecare quid aliud ẽ insi ⁊̃ ueritatis pͥceptis
nel in ipã ueritate errare quod si nõ uolũ te
faciut᷑ pctõtes iuiuste iudica᷑ quid ergo in tãta
parietate tenẽdũ quid ue dicẽdũ

Expanded text:
tra Manichaeos, c. 8, quid sit peccatum ostendit, dicens: Peccare quid aliud est, nisi in veritatis praeceptis vel in ipsa veritate errare? Quod si non voluntate faciunt, peccatores injuste judicantur. Quid ergo in hac tanta varietate tenendum, quidve dice
Abbreviated transcription (Latin):
tͦ c̾atoris ni̾na hõ habuisse cedit᷑ tog¬
uouit on a quo c̾aty fuerat᷑ non comado
cog̾noscendi quo ex auditu solo ꝑtipit᷑ quõ s
a ccedentibus absens querit᷑ ẜ̾ qr̃dam inte¬
riori asgiratioe qua dei płentiã contemi¬
plabat᷑ Non oñ ita exellent᷑ sit̃ post
hauc intã sancti iusuri sunt neq ita.

Expanded text:
Creatoris primus homo habuisse creditur. Cognovit enim a quo creatus fuerat; non eo modo cognoscendi quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentibus absens quaeritur, sed quadam interiori aspiratione qua Dei praesentiam contemplabatur; non tamen ita excellenter sicut post hanc vitam sancti visuri
Abbreviated transcription (Latin):
luĩ deq hoñ trtam reliquit et prouudẽam
ut donnãtiomi eiꝯ subiactũ ͥ et raloe᷑ illis
gubernarent᷑ ut saret illis necessaria¬
prouidere a quibus emcolimẽtũ debebat
renpere hant aute̾ sciẽam lõ pectãdo ꝑdĩ
dit sic̾ nec illa ħͣ tarus necessaria proiide

Expanded text:
um Deus homini curam reliquit et providentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione illius gubernarentur; ut sciret illis necessariaprovidere a quibus emolumentum debebat recipere. Hanc autem scientiam homo peccando non perdidit, sicut nec illam qua carnis necess
Abbreviated transcription (Latin):
les sit ia melior tux nou utãq facct᷑ut tberiq
laudatet᷑ de uitoq illa enĩ de sancte angelis ħ
d̾ henũbus est item inquunit᷑ si dous uellt et elli
bom essent et hoc iand̃ concedimꝰ ẜ muolius¬
uoluit ut quod̃ Bellent q̃sent et hom trã nõ
infeliauose mali uera nou inpnmne essent̾ iten¬
inquiũt posset deus uolurtatem corũ recteꝰ

Expanded text:
a melior, cur non utramque faceret, ut uberius laudaretur de utraque? illa enim de sanctis angelis, haec de hominibus est. Item, inquiunt: Si, Deus vellet, et illi boni essent. Et hoc quidem concedimusvoluit, ut quod vellent essent; et boni quidem non infructuose, mali vero non impune essent. Iteinquiunt: Posset Deus voluntatem eorum vertere
Abbreviated transcription (Latin):
ad euui refugnua nauid tunt at aliquid in
eus natura ip anquam resigetenius ad eum
non erat in nobis go fit alqͣ mrtatio guaad
enim tesugiendo esditu᷑ inciores in iłłs autt̃¬
nulla sic et patee noster esse mapit aõ ꝑ eiq¬

Expanded text:
ad eum refugimus. Numquid tunc fit aliquid in ejus natura quod antequam refugeremus ad eum non erat? In nobis ergo fit aliqua mutatio, qui ad eum refugiendo efficimur meliores; in illo aunulla. Sic et pater noster esse incipit, cum pe
Abbreviated transcription (Latin):
A ergo mĩmus potest nlla sui mtabone
toriens dia relatiue ut noqs cũ inapit dia neq
tũ dosunt aliud in eius natura uel focira
qr̃a ñmus et mntabois siat esicto fecilius
Aͥia incõruntabili dei substãa. debenius acci¬
pere ꝙ ita dicat᷑ xͥlatiue aliquid ad c̾atrraui
ut qua̾uis tomporaliter mapiat dici. nou tñ
ips substantie dei acidisse ali quad inpellegrt᷑
s illi cature ad qram dict᷑ Iliter enã uesugri¬

Expanded text:
 ergo nummus potest nulla sui mutatione totiens dici relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit aliquid in eius natura uel forma, qua nummus est, mutationis fiat, quanto facilius de illa incommutabili dei substantia debemus accipere, ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturam, ut, quamuis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae dei accidisse intellegatur, sed illi creaturae, ad quam dicitur?
Abbreviated transcription (Latin):
rbi ẽ p̃a et sũma rita tu nõ ẽalius puiere
et aliud eẽ ħ idem et p̾dat sũmq intellacto
cui nõ ẽ aliud ruiere et aliud intelligere s
idom qt hoc rnũ samquam perbñ ꝓsectũ cuii
non desit abquid et ars q̃dam opsiius et sa¬

Expanded text:
summa vita; cui non aliud vivere et aliud esse, sed idem et primus ac summus intellectus; cui non est aliud vivere et aliud intelligere, sed idem hoc unum tanquam verbum perfectum; cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis
Abbreviated transcription (Latin):
tempotał diti incipet deus iiod autartea nou
dicebat᷑ maifestũ est rlatiue dici non iñ
quid  deus incĩpit᷑ relatiue ex hiis aꝑte ostẽ¬
ditur ꝙo q̃dam d̾ doo temporaliter ditiuiꝰ
relatine ad c̾aturas sine nuitatione deitatis
sed non sine mitatiõ dature et e taactidens
et relationẽ notat que ẽ in ipsa c̃atura appella¬
no ueto illa quacreator re dr᷑ ad catorpui

Expanded text:
temporaliter dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamquid deus incipit relatiue. et quod amicusditur quod quaedam de Deo temporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mutatione creaturae; et ita accidens est et relationem notat quae est in ipsa creatura. Appellatio vero illa qua Creator relati
Abbreviated transcription (Latin):
tũit gignere uolens ostendere promũ nou ẽẽ Rotei¬
tiorem sio lys uerbis absit ut ideo potentior sit
pt̃ silio sic̃ putas quia creatotem gemut ꝑater
siꝰ autẽ non genint crertorẽ neq euĩ nou po¬
iuit: sed non oportunt ude et diligenter attede

Expanded text:
tuit gignere, volens ostendere Patrem esse nolio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, sed non oportuit. Vide et di
Abbreviated transcription (Latin):
ñ feuctuosur̃ arboribus magnũ et mago¬
sio fonte fraidus quod dicimꝰ a princaxo au¬
nq tũslatio dicit adotiẽtẽ  uolut᷑ in¬
orientali ꝑte cẽ ꝑadisũ longo interiatẽte spa¬
tio maris uel trrre a regionibus mas incolũt¬
hoicõ secgtũ et in alto sitũ usm ad luatt᷑¬

Expanded text:
m, fructuosis arboribus magnum, irrgno fonte. Sed quod dicimus, a principio, antiqua translatio dicit, ad orientem. Unde orientali parte esse, longo interjacente spatio maris vel terrae a regionibus quas incoluhomines, secretum, et in alto situm, usque ad lu
Abbreviated transcription (Latin):
sranitas corporte nature Pettigt et sic̃ quibus¬
dam uidet᷑ plt locũ ficmnanic̾ti extonde¬
batus illa moles que iinfeciori ꝑte spissior
ato scossior erat in superiori uero rariorat ꝑta qͥ
lenior et subbilior epistebat de qͣ ratiori sulrasaꝰ en ste¬
stã a putat᷑ quidam fuisse aqͣs que sãp̃f e¬

Expanded text:
summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superiori vero, rarior ac lenior atque subtilior existebat; de qua rariori substantia putant quidam fuisse aquas, quae super fir
Abbreviated transcription (Latin):
uns ꝑꝑim hõatũ fuitq nox iͦ tridus
omĩo tenebrosa q̃ post c̾ata sidera a liq̃
sufficẽdo diei sufficiebat ad quod dici pt̃
qñ lux illa forte suꝑiores ꝑtes allustrabat
et ad illummatio infid̾rũ solẽ fieri oꝑtebat
uel potiꝰ ideo quia facto sole dici fulgur
auctꝰ ẽ amplioti autt̃ multa luce radiauit
dies posita qm añ si uero querit᷑ quid de
illa suce factũ sit tũ modo non appareat
potest dici aut de ea coꝰ solis fotãtũ aut
in ca ꝑte celi cẽ in qͣ sol ẽ Non ꝙ ipsa sit
sol y ꝙ sit ei sit unitaut discerui nõ

Expanded text:
uor horarum. Fuitque nox illo triduo omnino tenebrosa, quae post creata sidera aliqua d faciendum diem sufficiebat. Ad quod dici potest quoniam lux illa forte superiores partes illustrabat, et ad illuminationem inferiorum solem fieri oportebat. Vel potius ideo, quia facto sole diei fulgor auctus est. Ampliori enim multo luce radiavit dies postea, quam ante. Si autem quaeritur quid de luce illa factum sit, cum modo non appareat, potest dici aut de ea corpus soli formatum, aut in ea parte coeli non esse in qua sol est; non quod ipsa sit sol, sed sic ei unita ut discerni non
Abbreviated transcription (Latin):
mllam om̃is formã habuit: quia nõ aliqd
torporeũ tale potest epistere quod nuillam liz
formami sed idco nõ abfurde informem appe¬
llari posse dicamꝰ qua in confusione et ꝑ¬
imꝑtione qͣdam existens non diuu pularã
aꝑtaniq et dismictam receꝑat formam qͣlẽ
modo cerniuus facta est ergo illa materiã
in fotã confusionis añ formã dispasibonis in
fora consusionis pls omia᷑ tõrlia na

Expanded text:
rmam habuerit, quia non aliquid corporeum tale existere potest quod nullam habeat formam; sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia ma
Abbreviated transcription (Latin):
sq ut glanes soliditate ain putãt selũ id esse
Diuit asserẽtes suꝑ aetẽ purũ igne̾ cẽ qui dt᷑
eẽ celĩ de quo igue siideta et luãria eẽ facta
uero nomiiẽ ficiuariti celũ quod exedit ac¬
rem an ipe aer hic intelligã idem auga
quĩt nec absoluit magl tñ approbare ridẽ
illugte nubiloso epalatioe terre aquas papora¬
bor trahit et ꝑ subtiles nimitias suspendit
et post corpolentias canglobatas plumaliter
resindit s. ergo potest aqͣ sic̃ ridemꝰ ad̃
tantas nuuitias ꝑuenite ut ferat᷑ uapo¬

Expanded text:
 ut glacies soliditate. 2. Alii putant coelum illud esse dicunt, asserentes super aerem purum ignem esse qui dicitur esse coelum; de quo igne sidera vero nomine firmamenti coelum quod excedit aerem, an ipse aer hic intelligatur, idem Aug. quaerit, nec solvit. Magis tamen approbare videtur iste nubilosus exhalatione terrae aquas vaporaliter trahit, et per subtiles minutias suspendit, et post corpulentius conglobatas pluvialiter refundit. Si ergo potest aqua sicut videmus ad tantas minutias pervenire, ut feratur vapo
Abbreviated transcription (Latin):
Quaẽ uitu priꝯ ⁊ poa de uiro¬
Ii astẽdendũ  quare non creauit sił uerũ
lunaret᷑ Ana ᷝ ͥᷤᷤ truipe aliud adeo principiũ
esse contupierat idcoq ut eiꝰ suꝑbra retondẽ¬
reux hõ inimere accepit qͣuoͣdͥ aya ᷝ ͧ ᷤᷤ ꝑuet᷑¬

Expanded text:
Quare virum prius, et postea de viroHic attendendum est quare non creavit simul virum limaretur. Diabolus quippe aliud a Deo principium esse concupierat. Ideoque ut ejus superbia retunderhoc homo in munere accepit, quod dia
Abbreviated transcription (Latin):
dede luce paulatim et post spanũ duirne
longitudinis infrõtes ꝑtes subenute factũ ẽ
wesꝑe sic̃ mic̃ isitato mesu solis ficri solet
factũ ẽ autẽ mane cadem suꝑ t̾ram redeñte
et aliũ Siom inchoante et dies expletꝰ ẽ¬

Expanded text:
spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus e
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tebã rñcyo mereba᷑ ex plicare rbi salicet illa matera
subsisteret et qͣͫ ĩ altitudine porrigebat᷑
ridet᷑ ptodiisse rbi mnc̃ forͣata subsistit cade᷑
ertatq terreũ hoc elementũ in nno loco in
codemir medio subsistens teteris in rna canfi

Expanded text:
secundo proponebatur explicare, ubi scilicet illa materia substiterit, et quantum in altitudine porrigebaturvidetur prodiisse, ubi nunc formata subsistit. Eratque terreum hoc elementum in uno loco, eod
Abbreviated transcription (Latin):
sine arbores uel herbe et altã ab huore
mnapuit formari at mnterri hns om̃ibus rdb¬
lis põta est illa infornus materia ut res in cõg̃¬
ta notis uoͣbulis insumar et᷑ in ꝑicioribus et non
uno tuĩ Nam si uns tñi sigificaret ͥ po ͥa hoc esse
putaret᷑ quod conslietant homines in illo roͣbulo in¬
telligere suꝑ hus ergo nomĩbus ẜ cata est illa mate

Expanded text:
sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinuaretur imperitioribus, et non uno tantum; nam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub his ergo nominibus significata est m
Abbreviated transcription (Latin):
est pro salute urã ibłis go a seuulis Iamnotunit
supͣ medeatũ misteriũ quia om̃is latura nõ aħ¬
serila sad a seculis ẽ atfede lector quia uide̾¬
dissentire in hac setẽa illusires doctores sõ
ut om̃is repugnãa de medio tollatur p̾decta
perba hanmonẽ seꝙ̃tes Ita determnauuis¬
t ut illis angelis qui mirio gtat¬

Expanded text:
seculis innotuit supra memoratum mysterium, quia omnis creatura nsecula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videdissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollatur, praedicta verba Haymonem sequentes ita determinemus, ut illis angelis qui ma
Abbreviated transcription (Latin):
qot sunt et boni augeli plures coustat
esse sũ uonos et malos hoiẽs quã bomi au¬
gdi suit et cũ tot sunt electi quot angeli
res esse bonos homines qm sunt mali augeli
et psuros esse masds honnẽo qnͣ snt malͥ

Expanded text:
uot et boni angeli sunt, plures constat mul bonos et malos homines quam boni angeli sint. Et cum tot sint electi quot angeli res esse bonos homines quam sint mali angeli, et plures esse malos homines quam sint mali
Abbreviated transcription (Latin):
bilos antẽ ipsas nrastases et indistabiled iurice¬
uinte. diusas aut indostant᷑ et em̃ suila perfat̃
est nyostasis et propria prop̾itatẽ sc cuiste̾e¬
modum ꝓcopriũ p̾sidet sed uaite sunt substã⁊
⁊ nõ distant neq sacdimt a pr̾nali ipostas core
lic liabes dismictas tres illas propctatas ixre sup̃¬

Expanded text:
biles autem ipsas hypostases et indistabiles inviceunitae; divisas autem indistanter. Etenim singula perfecta est hypostasis, et propriam proprietatem, scilicemodum proprium possidet; sed unitae sunt substantia, et non distant neque secedunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae sup
Abbreviated transcription (Latin):
qt ꝙ semꝑ aqͣ qͣt ⁊ ptoprietas fib est
q̃ semꝑ silius C. filius ueto seuꝵ est eptea
semꝑ genitꝰ est ergo proprictas qͣ pater senꝗ¬
patrẽ ẽ quia sempet genuit et ħ cadem dicit̃
patirintas et glatio et prop̾ctas ħ filius semꝑ¬

Expanded text:
est, qua semper Filius est. Filius vero semper est, quia semper genitus est; ergo proprietas qua Pater est, est quia semper genuit, et haec eadem dicitur paternitas, vel generatio. Et proprietas qua Filius sem
Abbreviated transcription (Latin):
dñ Ear ꝑposuit᷑ titio atlede quid rñdeat sub¬
deus an idco nõ dicũͣ tres in quia scriptua
uonͣ dicit lies dcos. s nec pes ꝑsonas aliculi
scip̾nite textꝰ couicdrat au idco lituit lap̃di
et disputãdi necessitate. lies ꝑsaas̃ datre nõ¬
qpua siciptuta dicit ẜ qrra scciptura noucou¬

Expanded text:
de quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, noquia Scriptura dicit, sed quia Scriptura non co
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝙ acapetet si dco subdi uoluisset Ette
hic aꝑte dcclarat angelos bouos esse c̾atas¬
et post caatonẽ cocidisse et fuit ibi alq
ueritati: nñ añ a prinipio: nec scati᷑ suꝑ
pectꝰ et uerttr̾ suũ ambulanit: sic̃ adã
et eua nõ statĩ pecauerũt ita et secpes

Expanded text:
peret si Deo subdi voluisset. Ecce hic aperte declarat angelos bonos creat post creationem cecidisse; et fuit ibi aliqua veritati, non tamen a principio, nec statim supra pectus et ventrem suum ambulavit: sicut Adam e
Abbreviated transcription (Latin):
uit tñ em ⁊ug de ilo borus prodesset. hac autẽ
facatrũt ĩledat᷑ ei Illudit᷑ em̃ ei cũ sautl prefil̃
tentatio eius rc̃ et mali homies̃: quos deq ma¬
los fturos ꝑrouidens: teauit tñ ad sanctorũ
yulitem illudunt᷑ ñ p̾stat᷑ stis̃ cotĩ tentatiõẽ
proficta ẜ ir̃c est Iuitũ tura põccdit antiquitate

Expanded text:
vit tamen illum, ut de illo bonis prodesset; hoc autem fecit ut illudatur ei. Illuditur enim ei, cum sanctis proficit tentatio ejus. Sicut et mali homines quos Deus malos futuros praevidens creavit, tamen ad sanctorum utilitatem, illuduntur cum praestatur sanctis eorum tentatione profectus. Sed ipse est initium, quia praecedit antiquitate