comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brabit. hoc est donec potentior muiꝰ potentẽ magnitũdine uirtu¬
tis sue uiolenter aduich̾abit. ⁊ socũ duoꝵ oꝑtinebit porro qd̾ ad¬
dic᷑. qr uolucres ext̾aꝵ regionũ sustentabit. patͥs uͦ uolatulib̾ nocuiꝰ
erit q timore umbre eius liberos uosatꝰ amittent. sic inteligeñdũ est
qd̾ indigene ingentꝭ ⁊ ppłi sui ut sepe fit oppressor ⁊ ꝓscriptor erit
alienigenis uͦ munficies. Talis fuit indieb suis will̃mꝰ rufus rex
anglie: de quo sepus suꝑfecimꝰ mentionẽ. cuiꝰ lagitas totũ pene exti¬
tabat occidentẽ. ita ut ad eũ cõfluerent om̃s cisaplini militeᷤᷤ.
quos ꝓfusissime ⁊ ultͣ spem mun̾abat. ⁊ cũ talis in exto̾s esset. su¬
is pessimꝰ. ⁊ semꝑ formdabilis erat diuitũ expilator.pauperũ extͥ¬
minator.sic sargus ͥ  ꝑdigus. sic magnanimꝰ ut suꝑb. sic seuerꝰ

Expanded text:
brabit, hoc est donec potentior minus potentem magnitudine uirtubrabit, hoc est donec potentior minus potentem magnitudine uirtutis sue uiolenter adnichilabit et locum duorum optinebit. 25. Porro quod addit, quia uolucres exterarum regionum sustentabit, patriis uero uolatilibus nociuus erit, quia timore umbre eius liberos uolatus amittent, sic intelligendum est, quod indigene gentis et populi sui, ut sepe fit, oppressor et proscriptor erit, alienigenis uero munificus. Talis fuit in diebus suis Willelmus Rufus, rex Anglie, de quo sepius supra fecimus mentionem. Cuius largitas totum pene excitabat occidentem, ita ut ad eum confluerent omnes omnes in marg.quos profusissime et ultra spem munerabat. Et cum talis in exteros esset, suis pessimus et semper formidabilis erat, diuitum expilator, pauperum exterminator, sic largus ut prodigus, sic magnanimus ut superbus, sic seuerus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ desolatõe ur bi dolebũt ciues. Quare huot ũdel quos rerũ af¬
płuentia in ceno omĩũ inmũdiciat dem̾serat. fames ⁊ q̃ famẽ
sequi sol feralis humane mortalitatis lues coripiat ⁊ emẽdet
Et hoc est quõd dicit. Redibit itm fames rẽdibit mortalitas.
⁊ de sosatõnem ur bium dolebũt ctues. Iterũ fuge. iterũ disꝑto¬
nes. ut ciuitares ⁊ oppĩda suis hĩtatoribus euacuata. ꝑpriã sui de¬
solatõnem luge quõdam mõdo ac de ꝓlangere uide antur. uizł¬
tuo bruto. tres uami eiuõ ĩd t̾ siłii eius inclite ꝓbitatis iupenes. re¬
gnũ int̾ se duũserũt ita ut locrmꝰ logͥam sicut suꝑ diximꝰ. Samber
kambriam.ħ est walliam. abbanectus asbaniam ids scotiã optin̾et.
Illis aũ concorditer regnantib uenit inimucus boreas. ĩd hũbre. rex
ħunoꝵ aboreali parte. ⁊ cõmisso pͥlio cũ albanecto. eum int̾fecit. Cuiꝰ
mi duo residui occupabũt. donec alt̾ alt̾in filioꝵ multitudine ad ũ¬

Expanded text:
 Reg. urbium dolebunt ciues. Quare hoc? Vt uidelicet, quos rerum affluentia in ceno omnium immundiciarum demerserat, fames et que famem sequi solet, feralis humane mortalitatis lues corripiat et emendet. Et hoc est quod dicit: Redibit iterum fames, redibit mortalitas et desolatione urbium dolebunt ciues. Iterum fugȩ, iterum dispersiones, ut ciuitates et opida suis habitatoribus euacuata propriam sui desolationem lugere quodammodo ac deplangere uideantur ituo Bruto tres rami eius, id est tres filii eius, inclite probitatis iuuenes, regnum inter se diuiserunt, ita ut Locrinus Loegriam, sicut supra diximus, Camber Cambriam, hoc est Waliam, Albanectus Albaniam, id est Scotiam, optineret. Illis autem concorditer regnantibus uenit inimicus Boreas, id est Humber, Rex Hunorum, a boreali parte et commisso prelio cum Albanecto eum interfecit. Cuius mi duo residui occupabunt, donec alter alterum foliorum multitudine adum
Abbreviated transcription (Latin):
pannꝰ fuerat ante remaneat. In sai dinia est sons qui fuita de cegit q
cũ is qui furti accusatur ⁊ nde bibere gr̃a conosende ueritatis cõpes¬
litur sireux fuer it mor ut biberit excecatur. Quõd cũsepe audissẽ
ab allus nec crẽdere possem. q̃ suu afratre conaris illustri qͦndam inse¬
culo uiro ⁊ iudice ip̃ius sardinie. nũt aũ monacho clare ualis an ita
esset. quini uerit ate ita esse respondit. In hystoria quoq normannoꝵ
De fontib et stagnis ⁊ fluuius hybernie mira ⁊ omni admiratõnẽ di¬
gna leguntur.Ticitut ibi esse fons quidam ⁊ qͦdam stano senꝑꝑ quinq
pedib distano quantuncũq illud crescat ⁊ aluei sui metas excat uł
quantũcumq decrescat ⁊ redeat Est ibi ⁊ alius fons cuius potus facu
dem insula qui uisus ab aliquostatin uehemencissimos ymbres de celo

Expanded text:
pannus fuerat ante remaneat. 6. In Sardinia est fons, qui 103r furta detegit, quia pannus fuerat ante remaneat. 6. In Sardinia est fons, qui 103r furta detegit, quia cum is, qui furti accusatur, et inde bibere gratia cognoscende ueritatis compellitur, si reus fuerit, mox ut biberit, excecatur. Quod cum sepe audissem ab aliis nec credere possem, quesiui a fratre Conario, illustri quondam in seculo uiro et iudice ipsius Sardinie, nunc autem monacho Clareuallis, an ita esset; qui in ueritate ita esse respondit. 7. In Historia quoque Normannorum de fontibus et stagnis et fluuiis Hibernie mira et omni admiratione digna leguntur. Dicitur ibi esse fons quidam, a quodam stagno semper quinque pedibus distans, quantumcumque illud crescat et aluei sui metas exeat, uel quantumcumque decrescat et redeat. 8. Est ibi et alius fons, cuius potus canumdem insula, qui uisus ab aliquo statim uehementissimos imbres de celo
Abbreviated transcription (Latin):
dũtur. Dicit ⁊ de alio fc̃ote qui est apũd ext̾mos gapramantas. q̃d̾ sic
⁊de tamfrigidus ut bibi ñ possit ⁊ ita sub nocte calidus. ut nõ ualeat
tangi. Quõd utrũq quis ñ scupeat ac nuetur presertin com terra
illa sub fudentissima celi plaga iaceat ut pote proxĩa ac uicina tor¬
ride zone ua ut indigena gens id garamantos ꝑꝑter incolerabilẽ
solis ar̃dorem maledicere ꝓhibeantur solis auctorem: S in alifmna re
ꝑpe ip̃m insouuerint tybiesstat exultabũdus ad cantũ ele uatũt. at¬
ꝙ insublime subsaltat. quasi uocali duscedme de lectatuo atq pellectꝰ
sñ dacia est fons sic̃ nobio ꝑhibent qui iũderũt᷑ ꝑbauerũt hoĩes reue¬
rendi ⁊ sci ique si pannũ ĩmergas statim lapis efficitur. ita ut srñ te¬
tũ ĩerge̾ uosuerio sola par inmersa in lapĩdem conuertatur.ceta ut

Expanded text:
duntur. 3. Dicit et de alio fonte, qui est apud extremos Garamantas, quod sit duntur. 3. Dicit et de alio fonte, qui est apud extremos Garamantas, quod sit in die tam frigidus, ut bibi non possit et ita sub nocte calidus, ut non ualeat tangi. Quod utrunque quis non stupeat ac miretur, presertim cum terra illa sub ardentissima cœli plaga iaceat, utpote proxima ac uicina torridȩ zonȩ, ita ut indigena gens, id est Garamantȩs, propter intolerabilem solis ardorem maledicere perhibeantur solis auctorem. 4. Sed et et Pf; prope ipsum insonuerint tybiȩ, statim exultabundus ad cantum eleuatur atque in sublime subsaltat, quasi uocali dulcedine delectatus atque pellectus. 5. In Datia est fons, sicut nobis perhibent, qui uiderunt et probauerunt homines reuerendi et sancti, in quem si pannum immergas, statim lapis efficitur, ita ut si non totum immergere uolueris, sola pars immersa in lapidem conuertatur, cetera ut
Abbreviated transcription (Latin):
ire sepulchr. Nec u̾ba que magnis obscuritatib muiolupta esse uidẽ-¬
tur. nimis q recõdita pͥmo diligenter apẽdetentĩ attempranda sũt ⁊¬
scrutanda utrũ iuxͣ sute sonũ tale aliquid ex natura aiq in natura fon-¬
tiũ uel aquaꝵ accidere possit de mde si uixͣ lut̾ra nullus nobis exitus
inueniri potuerit cũt ase goritos ac misticos intellectus cũfugiend̾ erit.
quoꝵ mriolucͥs totam constat huius libri suꝑ ficiem adoꝑatam. Et qͥ¬
em de naturis ⁊ diu̾sitate fontiom ⁊ aquaꝵ. mira ⁊ pene incredibilia
referũt historie nõ solum gentilliũ a ⁊ nr̃oꝵ. Que onmiasiuelim ꝑ¬
serre imẽdium ante me tempus qm exempla de ficiet Proferã tnͣ
paucã de pͥlurib. Refreribeatus augustinus in opẏro eẽ fontẽ ĩ guo
faces ar̃dentes si man̾gas iux ͣ naturam omuium fontiũ ⁊ aquarũ exũ¬
gũdur. Suiꝰ extinctas contͣ naturã omniũ fontiũ ⁊ aquat illico re accẽ¬

Expanded text:
ritatibus inuolupta H. esse uidentur nimisque recondita, primo diligenter ac pedetentim attemptanda sunt et scrutanda, utrum iuxta littere sonum tale aliquid ex natura atque in natura fontium uel aquarum accidere possit. Deinde, si iuxta litteram nullus nobis exitus inueniri potuerit, tunc ad allegoricos ac misticos intellectus confugiendum erit, quorum inuolucris totam constat huius libri superficiem adopertam. Et quidem de naturis et diuersitate fontium et aquarum mira et pene incredibilia referunt historie, non solum gentilium sed et nostrorum. Quȩ omnia, si uelim proferre in medium, ante me tempus quam exempla deficiet. Proferam tamen pauca de pluribus: 2. Refert beatus Augustinus in Epyro esse fontem, in quo faces ar102vdentes si immergas iuxta naturam omnium fontium et aquarum extinguuntur; si uero extinctas, contra naturam omnium fontium et aquarum ilico reaccen
Abbreviated transcription (Latin):
dine ꝑcustodum ordinis id abbatũ incuriam induxerũt. repͥ¬
hendat ac doleat. Musta quippe st̃ inordiñe que nõ sontiao
ordimne. Nam quomodo de cadine ẽe ꝓutata sũt que odrtuaor¬
dinẽ fuit. Nullus quippe ordo quippiam mñ ordinatũ admutã
asioquim ordo iam ñ est ordo. Siquiuero sũt illi qui adusus
cos qui ex ordm̃atõnes que mordme contͣ ordinem fiũt uurehẽ
mou̾entur ⁊ ex amare frat̾ntatis acq ip̃ius ordinis reprehe

Expanded text:
dinem per custodum ordinis id est abbatum incuriam induxerunt – repredinem per custodum ordinis id est abbatum incuriam induxerunt – reprehendat ac doleat. Multa quippe fiunt in ordine, que non sunt de ordine. Nam quomodo de ordine esse putanda sunt, que contra ordinem fiunt? Nullus quippe ordo quippiam inordinatum admittit, alioquin ordo iam non est ordo. Si qui uero sunt illi, qui aduersus eos, qui exordinationes, que in ordine contra ordinem fiunt, iure mouentur, et ex amore fraternitatis atque ipsius ord
Abbreviated transcription (Latin):
sice mirãri tã sc̃e qn̾dam resigionis hor̃es acanta olim amme ⁊ coꝑis
integritate tantã carnis in continentiam infrenes ac p̾cipites eua¬
suros. quos iam uidemꝰ in dieb nr̃is a tanta qͦndam austeritate uiti
est de fluxisse. Nam sicut uentris intestina ac genitalia mẽbra
proxima st̃ sodo atq uicina. sic castrimargia ⁊ filiaeius luxuriaitontu¬
Gernales st̃ ⁊ ibi cahĩtant. Et si ieronimo sides ⁊̃ in hac ꝑte ad hi¬
benda putaturuent᷑ distentus epus. ⁊ potionib irrigatus fa¬
qmͣus. cui libera ueritatis ꝓ sessio mltoꝵ scabiosã ñtiũ confienti¬
am cõsciuit odia concicauit in uidiã qm̃ ut ꝯu̾idã sapiens ait. ue¬
⁊ qui ordmẽ saicrũ inucritate disigat aut ierdnimo aut alli cuiꝰ¬
lidet indignartõũ uiste putabit. si quicũq ilłe fueritꝰ gddin ẽ ama
⁊ stiudans coruptionẽ eius ac uicia que et ordinati hoĩes inoi¬

Expanded text:
lite mirari tam sancte quondam religionis homines a tanta olim anime et corporis lite mirari tam sancte quondam religionis homines a tanta olim anime et corporis integritate in tantam carnis incontinentiam infrenes ac precipites euasuros, quos iam uidemus in diebus nostris a tanta quondam austeritate austeest – defluxisse. Nam sicut uentris intestina ac genitalia membra proxima sunt loco atque uicina, sic castrimargia et filia eius luxuria contubernales sunt et sibi cohabitant. Et si Iheronimo fides etiam in hac parte adhibenda putatur, uenter distentus epulis et potionibus irrigatus faquamus, cui libera ueritatis professio multorum scabiosam habentium conscientiam consciuit odia, concitauit inuidiam, quoniam – ut quidam sapiens ait – ueet qui ordinem sacrum in ueritate diligat aut Iheronimo aut alii cuilibet indignandum iuste putabit, si, quicunque ille fuerit ordinem amans et laudans, corruptionem eius ac uicia – que exordinati homines in or
Abbreviated transcription (Latin):
locũ Sũt em̃m pro lata in mẽdiũ ad dãndam intelligentiam pͦdicli ca¬
ꝓiticsi. qͥmodo udel ⁊ quare cucullati ad nuꝑtias prouocabuntur
ñ pre sosa utiq suspitõe aut specie mali sñ culpa uidel ⁊ actõne pec¬
cãti ut beatus qͦndam ille u̾italiꝰ alioqͥn clamor eoꝵ neqqͣuam in
montib̾ aspiũ dudiretur. nec ad romanũ appessarent ancistitẽ. qͣ
creta eccͣstica sic. hoc est. ⁊ hĩcũ monchilem cõ mouast̾iis bñficiis re¬
centare ⁊ nichominus ea pro quib ad nuptias prouocandi st̃. ⁊ quo
dictu tui piaͭ actitare R ũquid emim p̾dictus ille uitalius cũ eũ alex¬
añdrmi homines prõ solã cõmectura similitũdine pecẽi saicrũ hitu
Depone ⁊ uxorem accipere compellebant ad sũmi pontisicis audiẽ¬
tiam appellabat ⁊ nõ magis sub om̃ipotentis dei oculis qͥ oĩa in¬
tuẽtur. que issi coge bant uel suadebant. libere refutabat. Et no¬

Expanded text:
locum. Sunt enim prolata in medium ad dandam intelligentiam predicti capituli, quomodo uidelicet et quare cucullati ad nuptias prouocabuntur, non pro sola utique suspicione aut specie mali sine culpa uidelicet et actione peccati, ut beatus quondam ille Vitalius, alioquin clamor eorum nequaquam in montibus Alpium audiretur, nec ad Romanum appellarent antistitem, quacreta ecclesiatica licet, hoc est et habitum monachilem cum monasterii beneficiis retentare et nichilominus ea, pro quibus ad nuptias prouocandi sunt, et que dictu turpia sunt, actitare. Numquid enim predictus ille sanctus Vitalius, cum eum Alexandrini homines pro sola coniectura et similitudine peccati sacrum habitum deponere et uxorem accipere compellebant, ad summi pontificis audientiam appellabat et non magis sub omnipotentis Dei oculis qui omnia intuentur, que illi cogebant uel suadebant, libere refutabat? Et no
Abbreviated transcription (Latin):
tocius in suse satitũdine fosior obũbrabit. id in turrisuudomẽ sced¬
cõdã utrũq sensũ ꝓcreabit᷑ rex qͣ tres tm̃ fisios habebit. qui in sulam
m̃t̾s ꝑtes sibi diu̾dentes. totã regni faciẽ suis pͥncipatib occupa¬
bũt. Demde ueniẽt boreas. id asiqͥs pͥnceps ab aqͥsonari ꝑte m̃¬
sule qui unũ ex tͥb eripiet hoc est int̾ficiet. cuiꝰ t̾ram d̾uore¬
idui optinebũt. Simile quid nͣtigit in filiis bruti. Nam mor
hesit. ⁊ infigurã iude ꝓͣditaris int̾ celũ t̾ramq pependit. ut pote qͥ in¬
dignus ẽẽt quẽ uel celũ recipet uł t̾ram sustineret. Salomõ quocp
idida. id̃ amabilis. dm̃ post dulces ⁊ suaues sapĩe fructus deg̾na¬
uit in gsandes. qui est portoꝵ id spurcoꝵ ⁊ ĩniundoꝵ spũũ cib.cũ
asiengenaꝵ muliercusaꝵ ille cebris uictus. cũ eis ⁊ pro eis demo¬
nib ĩmosando desipuit. Sequitui.sabrinũ mare ꝑ septem ostia

Expanded text:
ine foliorum obumbrabit, id est in turri Londonie, secundum utrumque sensum, procreabitur rex, qui tres tantum filios habebit, qui insulam in tres partes sibi diuidentes totam regni faciem suis principatibus occupabunt. Deinde ueniet Boreas, id est aliquis princeps ab aquilonari parte insule, qui unum ex tribus eripiet, hoc est interficiet, cuius terram duo residui optinebunt. Simile quid contigit in filiis Bruti. Nam morhesit et in figuram Iude proditoris inter celum terramque pependit, utpote qui indignus esset quem uel celum reciperet uel terra sustineret. Salomon quoque Idida, id est amabilis Domini, post dulces et suaues sapientie fructus degenerauit in glandes, qui est porcorum, id est spurcorum et immundorum spirituum cibus, cum alienigenarum muliercularum illecebris uictus cum eis et pro eis demonibus immolando desipuit. Sequitur: 30. Sabrinum mare per septem ostia
Abbreviated transcription (Latin):
tiosor ẽ cũctis oꝑib ⁊ oĩa q desid̾a̾ntur huic non ualent cõꝑarĩ.
Tasib diuitiis hoĩem istũ de ꝯuo nũc sermo ẽ locupletandũ. u̾ba q̃
possu̾mꝰ satꝭ aperte demoustiant Ait siguidem.pectus eius cib e¬
rit᷑ egentibi ⁊ singua euꝰ sẽdabit sicientes. Metonomice pectꝰ posuit
pro sapĩa. que impectore continetur.ĩd incorde. cõtinẽs udel ꝑcõ¬
tento kanc eius sapĩam dicit cibũ fore ⁊ potũ egantib. Et addit.
Ex ore qp̃uus flumina manabũt. que arentes hoũm fauc rigabũt

Expanded text:
ia, que desiderantur, huic non ualent comparari. Talibus diuitiis hominem istum, de quo nunc sermo est, locupletandum uerba que posuimus satis aperte demonstrant. Ait siquidem: Pectus eius cibus erit egentibus et lingua eius sedabit sitientes, metonomice pectus posuit pro sapientia, quȩ in pectore continetur, id est in corde, continens uidelicet pro contento, hanc eius sapientiam dicit cibum fore et potum egentibus et addit: 21. Ex ore ipsius flumina manabunt, que arentes hominum fauces rigabunt
Abbreviated transcription (Latin):
ram. ip̃m q xxiiii annis imipace feliciter regnaturũ. Respondit re¬
ruͣ ueritas cesesti oraculo ⁊ qualis futurꝰ designatus est ⁊ quatenꝰ
regnaturus. tasis exticit tandiuq regnauit. Obii au londonie ã¬
no dnĩce incarnatõnis.or. lxuiiͦ. ⁊ andre scõ dñice apparitionis
ibi m est monasterio. qd̾ ip̃e miro oꝑe edificau̾at est sepũltus.
Possimus gͦ ñ ab suĩde ⁊ de ip̃o ⁊ decetis quoq bonoꝵ regũ corꝑu¬
b in p̾dicta .ii be sepultus. suo tempore releuandis. inte̾lig̾e hoc den

Expanded text:
ram ipsumque .xxiiij. annis in pace feliciter regnaturum. Respondit reram ipsumque .xxiiij. annis in pace feliciter regnaturum. Respondit rerum ueritas celesti oraculo et qualis futurus designatus est et quatenus regnaturus, talis extitit tamdiuque regnauit. Obiit autem Londonie anno dominice incarnationis .mo.lxvijo. et in die sancto Dominice apparitionis ibi in Westmonaterio, quod ipse miro opere edificauerat, est sepultus. Possumus ergo non absurde et de ipso et de ceteris quoque bonorum regum corporibus in predicta urbe se
Abbreviated transcription (Latin):
inpasam omib ostendenda. Uerum qm̃ antiqͥ morĩ ħẽbant corpͦta
defunctoꝵ regũ. sicut ⁊ alioꝵ igne comburere. ⁊ eoꝵ puluer̃e in cadiᷤᷤ
aureis ac ꝓ̾ciosis uasis recũ dere ñ mͥ uidetur deantiquis regib
⁊ maxime de ꝓaganis. impdicta urbe sepultis. ħ dcͣm. s potiꝰ de
xp̃ianis qui suerũt p̾cipue scitatis. ut fiat u̾bi gratia rex edwaud
patrator signor. ado̾ ut ⁊ de lauatura manͣiui eius octuli cecoꝵ asꝑ¬
si ⁊ soti. sumẽ reciperent. De quo uideatur uisione mir abilem. britoldus
ep̃o eo tẽpre. qͦdani in anglia expulsis angłoꝵ regib regniguberna¬
cula oprinebant Is nanq bricoldus dũ nocte quadã celest̾ib sucub¬
ret excubiis. atq animi dolore tũfectus. anxie cogitars de regiastir¬
dormiuit. Et ecce udet pecrũ appostosoꝵ principem scm edaardũ¬
sacro crismate consecrate in reg̃e. Dicentẽ q celibem eius uitam futu¬

Expanded text:
ebant corpora defunctorum regum sicut et aliorum igne conburere et eorum puluerem in cadis aureis ac preciosis uasis recondere, non mihi uidetur de antiquis regibus et maxime de paganis in predicta urbe sepultis hoc dictum, sed potius de Christianis, qui fuerunt precipue sanctitatis, ut fuit uerbi gratia rex Æduardupatrator signorum, adeo ut et de lauatura manuum eius oculi cȩcorum aspersi et loti lumen reciperent. De quo uiderat uisionem mirabilem Britoldus episcopus eo tempore, quo Dani in Anglia expulsis Anglorum regibus regni gubernacula obtinebant. Is nanque Britoldus, dum nocte quadam celestibus lucubraret excubiis atque animi dolore confectus anxie cogitaret de regia stirbdormiuit. Et ecce uidet Petrum apostolorum principem sanctum Æduardusacro crismate consecrare in regem dicentemque celibem eius uitam futu
Abbreviated transcription (Latin):
in aplis. iam inꝙͣ ad hoc deuenit. uł potius coruit ut ssiqui meis sobui¬
ypoc̾sis appelletur. Parcitas auaricia nõietur. taciturnitas. rusticitati ascͥ¬
batur. At contͣ castrimargiam discretõnẽ appellant noui e̾unãgelii pͥ¬
dicatores. garrulitatem affabilitatem ducũt /prodigalitatẽ liber. alitatẽ
cachumationes. ⁊ derisiones. urbanitates ⁊ curcessias sũpcuofos ⁊qͦꝵ
fastua honestatẽ pͤtiozos uestiũ cultus mõditiam. Quis ordinẽ scm̃ ĩ
ex ordio sui ad tantã dissolutõnem. ⁊ ignanian crẽde retruiturũ: Qqnͣ¬
ta dissimilitudine distant nr̃i seculi cuculati ab illis quib egitiãca
olim deserca florebant ita ut inͥ eie impletũ specialit u̾ideretur illud
ẏsaie uaccinũ. Letabitur deserta ⁊ muia. ⁊ exultabit solitũdo ⁊
fsorebit quasi siliũ. Germinas germinabit ⁊ exultabit setabũda ⁊

Expanded text:
in apostolis, iam, inquam, ad hoc deuenit uel potius corruit, ut si qui in eis sobrihypocrisis appelletur, parcitas auaricia nominetur, taciturnitas rusticitati ascribatur. At contra castrimargiam discretionem appellant noui euangelii predicatores, garrulitatem affabilitatem dicunt, prodigalitatem liberalitatem, chachinnationes ac derrisiones urbanitates et curtesias, sumptuosos equorum fastus honestatem, preciosos uestium cultus mundiciam. 46. Quis ordinem sanctum in exordio sui ad tantam dissolutionem et ignauiam crederet ruiturum? O quanta dissimilitudine distant nostri seculi cucullati ab illis, quibus egyptiaca olim deserta florebant, ita ut in eis impletum specialiter uideretur illud Ysaie uaticinium: Letabitur deserta et inuia, et exultabit solitudo et florebit quasi lilium, germinans germina
Abbreviated transcription (Latin):
illud ieremie intrenis. Die sṗoir lugent eo ꝙ ñ sit qui ueniat ad
soslempnitatem. Et hoc est qd̾ mersmus dicit. Desolatõne̾ urbi¬
um. id euacuatõem ac desercionem ciues dolituros. Sequi cõso¬
latõ de sapiente ⁊ oꝑtimo rege. q̃m eis dei mĩa debit. qͥ dispersũ
ppłm in patͥam reuocabit. ⁊ reductos opriniꝰ sapĩe sue consiłiis
⁊ ser monib.tamqͣm pastor bonus greges suos. suaq amĩasia pa̾¬

Expanded text:
illud Iheremie in Trenis: Vie Syon lugent, eo quod non sit qui ueniat ad sollempnitatem. Et hoc est quod Merlinus dicit desolationem urbium, id est euacuationem ac desertionem ciues dolituros. Sed sequitur consolatio de sapiente et optimo rege, quem eis Dei misericordia dabit, qui dispersum populum in patriam reuocabit et reductos optimis sapientiȩ suȩ consiliis et sermonibus tanquam pastor bonus greges suos suaque animalia pas
Abbreviated transcription (Latin):
arũ uestiũ cemĩtarisolet. pona quoq eius sub ĩfertur. cũ dicitur.
In die illa auferet dñs ornacũ calciamentoꝵ. ⁊ lunulas ⁊ torq̃s. ⁊

Expanded text:
arum uestium comitari solet, pȩna quoque eius subinfertur, cum dicitur: arum uestium comitari solet, pȩna quoque eius subinfertur, cum dicitur: In die illa auferet Dominus orna
Abbreviated transcription (Latin):
Qũmus. ⁊ epseno semꝑ tollatur aceruo. Et nunꝙͣ repetũt. ꝙͣtisua
gaudia constẽt. Mulieres in cessu serpentes fient. ⁊ oñs gressus e/¬
aer suꝑbia celebrabuntur. De tali ꝓcessu suꝑbia.filie suo a dño ar¬
guuntur ꝑ ysaiam. Dicentẽ. Pro eõ qd̾ eleuate sũt filie syon. ⁊ am¬
bulauert̃ extento collo. ⁊ nutib oculoꝵ ybant. a pładebant. ⁊¬
pẽdib suis compõĩto gradu incẽdebant. declauabit dñs uertitẽ
filiarũ syon. Qub u̾bis diu̾sa uicioꝵ genera. atq ip̃oꝵ pena nota᷑.
Nam meo qd̾ ait. ambulabant ex tento collo. sigcatur arrogantia
ac deinde. ambulabant inquid. ⁊ pedib suis compõĩto gradu in ce¬
debant. Ecce lasciuia. Demde sequitur pena. cũ subdit. Declauabit
dñs u̾ticem filias syon. hec est pena arrogautie. Et dñs crm̃em eaep
nũdabit. Net est pena lasciuie. Et qr hec uicia luxus super flu¬

Expanded text:
nummus et e pleno semper tollatur aceruo – et nunquam repetunt quanti sua nummus et e pleno semper tollatur aceruo – et nunquam repetunt quanti sua gaudia constent. 11. Mulieres incessu serpentes fient et omnes gressus earum superbia celebrabuntur. De tali processus superbia filie Syon a domino arguuntur per Ysaiam dicentem: Pro eo quod eleuate sunt filie Syon, et ambulauerunt extento collo et nutibuabit Dominus uerticem filiarum Syon. Quibus uerbis diuersa uiciorum genera atque ipsorum pena notatur. Nam in eo quod ait: ambulabant extento collo, significatur arrogantia. Ac deinde ambulabant, inquit, et pedibus suis composito gradu incedebant, ecce lasciuia. Deinde sequitur pena, cum subdit: decaluabit Dominus uerticem filiarum Syon, hec est pena arrogantiȩ. Et Dominus crinem earum nudabit, hec est pena lasciuiȩ. Et quia hȩc uicia luxus superflu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit qr mulieros incessu serpentes sient ⁊ om̃s earũ gressus suꝑbiacele¬
brabũrur hoc est. Tantuo in eis erit uesciũ luxu⁊ tam longa post se
syrmata trabent. que uulgo caude uocatur. ut nu̾do basilicis ser pen¬
cib assimisentur.qui a mẽdia sui parte. id suꝑiori ardui incẽdunt
hiꝰ musieres suꝑbissimo fastu gͣdientes alatere sustentari sue ab ã
suxuriam notans int̾ cetera ait. Incedut longo u̾tentes syrmate t̾rã
apd̾ romanas nanq ⁊ icalas mulieres. intantũ suꝑfluus iste ac suꝑ¬
bus sirmatũ lux᷑. ab antico celeherrimꝰ suit ut nmꝙͣ columberi diu
causantib. mulierculio uͦ utrũq obdurata fronte dissimulntib
Unde ⁊ ꝓprius earũ poeta. inuenalem lo quor in satpra sexta de mu¬
lierũ imipidititiis. cũ acuta ac uehemẽti declamatõ e pluriia ꝑ¬
orasset. int̾ cetera hoc quoq nõ tacuit dicens. p̃rodiga non sentit
ꝑeuntem femina censu. ac uelut ex hausta. rediuiaiꝰ pullul archa.

Expanded text:
dicit quia mulieres incessu serpentes fient et omnes earum gressus superbia celebrabuntur, hoc est: Tantus in eis erit uestium luxus et tam longa post se syrmata trahent, que uulgo caude uocantur, ut merito basiliscis serpentibus assimilentur, qui a media sui parte, id est superiori ardui incedunt,huiusmodi mulieres superbissimo fastu gradientes a latere sustentari siue ab anluxuriam notans inter cetera ait: Incedunt longo uerrentes syrmate terram. Apud Romanas nanque et Italas mulieres in tantum superfluus iste ac superbus syrmatum luxus ab antiquo celeberrimus fuit, ut nunquam cohiberi diu causantibus, mulierculis uero utrunque obdurata fronte dissimulantibus. Vnde et proprius earum poeta, Iuuenalem loquor, in satyra sexta de mulierum impudicitiis, cum acuta ac uehementi declamatione plurima perorasset, inter cetera hoc quoque non tacuit dicens: Prodiga non sentit pereuntem femina censum – ac uelut exhausta rediuiuus pullulet archa
Abbreviated transcription (Latin):
bit. Ne qͦ ad huc subiũgit. Troncabit nanq queq maiora roboralmmoribus
Qu̾ dic̃ hũc ht̃ itessectũ. Potentes quos ⁊ in sublimi. põĩtos uł int̾ sici¬
endo te̾porasis uitẽ iocũditate pͥuabit. uł eoꝵ substancias abradendo ꝓpͥis
possessionib de trũcabit. At u pauperib humilib q parcendo suo eos tuta/¬
mine manutenebit. Tale qͥd ad saudem romanoꝵ ait qͥdem. Parcͥe sub¬
iectis. et de hellare suꝑ bos Porro in eo qd̾ ait. Trũcabit queq maiora ro

Expanded text:
bit. De quo adhuc subiungit: 4. Truncabit nanque queque maiora robora, minoribusbit. De quo adhuc subiungit: 4. Truncabit nanque queque maiora robora, minoribusQuod dicit hunc habet intellectum. Potentes quosque et in sublimi positos uel interficiendo temporalis uite iocunditate priuabit, uel eorum substantias abradendo propriis possessionibus detruncabit. At uero pauperibus humilibusque parcendo suo eos tutamine manutenebit. Tale quid ad laudem Romanorum ait quidam: Parcere subiectis et debellare superbos. Porro in eo quod ait: Truncabit queque maiora ro
Abbreviated transcription (Latin):
ammi feritatem ⁊ ferocitatẽ.apri bellicozi appellatõne significat. dicens.E⁊
conano ꝓcẽdet aꝑ bellicoꝰ qͥ infra galicana nemora aicumẽ dentiũ suoꝵ ex¬
ercebit p̃bat argumẽto as effectu bellicozũ fore qd ꝓpͥos fines es ressus. nͨ
patrio regno contentus. ferocissimas gentes ⁊ longe põita regna. Bellis gra¬
iussimꝰ expece̾ ac lacessere ñ uerobitur. Qd̾ aũ ait. qr intra gaslicana nems¬
ra acumem denciũ suoꝵ exercebit.seruat apri semel põiti metaforam. Api
etem̃ adu̾sus se m̃uite m ininomoribus pugnaturi. Dentes suos ex acuũt. qͥ¬
bus ꝓarmis utũtur. Porro gassicana ne morauotat gassoꝵ t̾ias atq pio¬
uiñcias seruata apri mechafora. cuis añ nemorib semꝑ hĩtatio est. Ex
conano ꝓcedet aꝑ bellicosus. qui infragallicana nemora acumem denti¬
um suoꝵ exercebit. id gassoꝵ gentẽ durissimis̃ belloꝵ de certatõib infesta¬

Expanded text:
ne significat dicens: Ex Conano procedet aper bellicosus, qui infra Gallicana nemora acumen dentium suorum exercebit. Probat argumento ab effectu bellicosum fore, quod proprios fines egressus nec patrio regno contentus ferocissimas gentes et longe posita regna bellis grauissimis expetere ac lacessere non uerebitur. Quod autem ait, quia intra Gallicana nemora acumen dentium suorum exercebit, seruat apri semel positi metaforam. Apri etenim aduersus se inuicem in nemoribus pugnaturi dentes suos exacuunt, quibus pro armis utuntur. Porro Gallicana nemora uocat Gallorum terras atque prouincias, seruata apri methaphora, cuius in nemoribus semper habitatio est. Ex Conano procedet aper bellicosus, qui infra Gallicana nemora acumen dentium suorum exercebit, id est Gallorum gentem durissimis bellorum decertationibus infesta
Abbreviated transcription (Latin):
dñs sodomani ⁊ gomorram. ⁊ facti estis uesut torris raptus de incen¬
ro et nec sic redistis ad me dicit dñs. De taliũ desꝑato langore
qui udesicet correpti ñ corrigũtur flagellati ñ emẽdant᷑ ip̃i quõque
angesi qͥb hom cura cõmmissa est. int̾ se c̃onguerutur ⁊ dicũt. Cui a¬
uimus babilonẽ ⁊ nõ est sanara. relinqͣnius eam a eamꝰ unusqͥsq in
terram suam qm̃ ꝑuenit usq ad celũ iudiciũ eius. Om̃is rego hum
suxuriabit. Metonomĩte.continẽs ponit pro contẽto.hoc est hum̃ũ pro
hĩtatorib eius.sicut in psalmo dicitur ubi. Et int̾fecta est terra in sã¬
guinib. id hĩtatores terre. Om̃ĩs humꝰ suxuriasnt. ⁊ humanit᷑as¬

Expanded text:
Dominus Sodomam et Gomorram et facti estis uelut torris raptus de incenDominus Sodomam et Gomorram et facti estis uelut torris raptus de incendio; et nec sic redistis ad me, dicit Dominus. De talium desperato languore, qui uidelicet correpti non corriguntur, flagellati non emendantur, ipsi quoque angeli, quibus hominum cura commissa est, inter se conqueruntur et dicunt: Curauimus Babilonem et non est sanata, relinquamus eam et eamus unusquisque in terram suam, quoniam peruenit usque ad celum iudicium eius. – Omnis ergo humus luxuriabit. Metonomice continens ponit pro contento, hoc est humum pro habitatoribus eius, sicut in psalmo, ubi dicitur: Et interfecta est terra in sanguinibus, id
Abbreviated transcription (Latin):
Uadũ sigiificat lcenam de wado bacusi uocat seminã aliquã le omino se¬
ritatis ⁊ alte nobilitatis soci illiꝰ dnam uel inde natam. cuiꝰ amore suc¬
censi ⁊ capiti duo reges duellũ cõmittẽt. uł ip̃i int̾ sepugnantes uel
prose duos alios singli uidel singulos cõmitentes.Est enĩ duellũ bel¬
reges duessũ ꝓpt̾ leenam de uado baculi cõmittent. Reges aũ dicũtur
non solũ regali diademate iam insigniti. ⁊ sacro crismate uẽti. s ⁊̃
fisii regũ. ⁊ maxime qui nutt̾riutur ⁊ instituũtur ad regnũ. uł qͥ nati
sũt ad regnandũ. Sequit᷑. Omnis humꝰ luxuriabit. ⁊ humanitas
fornicar nũ desmet ut nec tanta homi cede auicuiꝰ corrigantiu. De ta
cõquerit᷑ ieremias ⁊ dicit. Percussisti eos ⁊ ñ doluerũt. accruusti eoᷤᷤ
⁊ noluerũt ⁊eciꝑo discipłinam. Ip̃e quoq dñs. Int̾ feci ⁊ perdidi ꝓplm̾
meũ ⁊ tam̃ auiis suis ñ st̾ reuisi. Et iterũ. Subuertit nos sicut subu̾tit

Expanded text:
uadum significat. Leenam de Vado Baculi uocat feminam aliquam leonine feritatis et alte nobilitatis, loci illius dominam uel inde natam, cuius amore succensi et capti duo reges duellum committent, uel ipsi inter se pugnantes, uel pro se duos alios singuli uidelicet singulos committentes. Est enim duellum belreges duellum propter leenam de Vado Baculi committent. Reges autem dicuntur non solum regali diademate iam insigniti et sacro crismate uncti, sed etiam filii regum et maxime qui nutriuntur et instituuntur ad regnum, uel qui nati sunt ad regnandum. Sequitur: 15. Omnis humus luxuriabit et humanitas fornicari non desinet, ut nec tanta hominum cȩde a uiciis corrigantur. De talibus conqueritur Iheremias et dicit: Percussisti eos et non doluerunt, attriuisti eos et noluerunt recipere disciplinam. Ipse quoque Dominus: Interfecia uiis suis non sunt reuersi. Et iterum: Subuerti uos sicut subuertit
Abbreviated transcription (Latin):
tanut̃e natõnis in ĩsulam bruti. pͥmꝰ eoꝵ rex conanꝰ uocabitur. quẽ britoneᷤ
ex songa ⁊ uana disꝑsione cõgregati. ex amorica gente uocabt̃. ⁊ suꝑ sore
suetũdo est. ut oñs fere eoy consules.conani seu alani uocentur. aduob in¬
clitis regib ante cessorib siuis. conano ui delicet qui pͥmꝰ ibi regnauit. tp̃r in¬
ximi impatoris. qͥ regnũ illudint̾ secta uł expulsa indigena gente galloꝵ
p̾dicto conano donauit ⁊ alano ad quẽ cadualadrus ultimꝰ britonũ reg tẽ¬
pore supradicte samis ⁊ pestilenti moitalitate cõfugit. Exp̾dicto itaq cona¬
na qͥ suꝑ britones aintiq hẽditati ⁊ natasi ꝓatͥe restitutos pͥmꝰ regnaiit nãs

Expanded text:
ationis in insulam Bruti primus eorum rex Conanus uocabitur, quem Britones ex longa et uaria dispersione congregati ex Armorica gente uocabunt et super sesuetudo est, ut omnes fere eorum consules Conani seu Alani uocentur a duobus inclitis regibus antecessoribus suis, Conano uidelicet, qui primus ibi regnauit tempore Maximi imperatoris, qui regnum illud interfecta uel expulsa indigena gente Gallorum predicto Conano donauit, et Alano, ad quem Cadualadrus ultimus Britonum rex tempore supradicte famis et pestilenti mortalitate confugit. 3. Ex predicto itaque Conano, qui super Britones antique hereditati et natali patrie restit
Abbreviated transcription (Latin):
factorila: ⁊ acue ⁊ specula.⁊ syndones ⁊ uitas ⁊ cheristra. Et erit
pro sua odore fetor. ⁊ pro ⁊ona fuuculus. ⁊ pro crispanti cimecla-¬
uĩcium. Ecce quã diligent̾ uauitatis insigniã ꝓpħã enumerat
ut hec in quib hoies nullam uel admõdũ par uan culpan in¬
esse putaut. quã districte adeo pensentur. ostendar. Possut̃ qͥ¬

Expanded text:
atoria, et sindones, et vittas, et theristra . Et erit pro suavi odore fetor, et pro zona funiculus, pro crispanti crine caicium . Ecce quam diligenter omnia vanitatis insignia enumerat, ut haec in quibus homines nullam vel admodum parvam culpam esse putant, quam districte a Deo pensentur, ostendat. Diss
Abbreviated transcription (Latin):
britonũ ⁊ angloꝵ reges lundonie fuisse sepultos axpre bruti qͥ pͥmꝰ in
insula pͥncipatũ optinuit. qͥ q ip̃ãm ciuitatem suꝑ tamẽsem fluũ
edificauit trinouantũ. quasi troiam nouam eam appollans. eatem¬
pestate qua duo filiieli sacerdotis de silo. ophui ⁊ pħmees int̾secti
ut᷑ aphilisteis. ⁊ archa dñi capta. Et in hac eadem ciuitate com¬
ditor ip̃iꝰ brutꝰ exeedens a seculo. sepustui am accepit resictis tͥb
fisiis uuenib inclite probitatis.⁊ magne spei. locͥno uidel. Eambro
aquib ducebant origniẽ dimidiã partem insule. cũ regio diade¬
mate optinuit. eam q de noĩe suo logriam uoluit apellari. E abri¬

Expanded text:
ore Bruti, qui primus in insula principatum obtinuit, quique ipsam ciuitatem super Tamensem fluuium edificauit, Trinouantum, quasi Troiam nouam, eam appellans, ea tempestate, qua duo filii Hely sacerdotis de Sylo, Ofni et Phinees, interfecti sunt a Philisteis et archa Domini capta. Et in hac eadem ciuitate conditor ipsius Brutus excedens a seculo sepulturam accepit, relictis tribus filiis, iuuenibus inclitȩ probitatis et magnȩ spei, Locrino uidelicet, Kambro a quibus ducebant originem, dimidiam partem insulȩ cum regio diademate optinuit eamque de nomine suo Loegriam Loegria
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ arabͥũꝙ timori habcatur. ut̃ ne cos idem eximũ ⁊ simłis casus musliori
eouat a issut oratĩ Nbm mea res agitur paries cũ ꝓximꝰ ar̃det. Euiꝰapi ⁊ autẽ
beslicori successor ualde dissimilis erit inpote pacis qui dem ⁊ quietis aniate
⁊ custor s uenerie uosumptatĩ ex integro deditus ⁊ om̃unb in mũdiciarũ
spurtitiis fetens. ita ut muto suxuriosi ac putidi anĩmalis. hoc est hyra noĩe cẽ¬

Expanded text:
 Arrabumque timori habeatur, uti ne eos idem exicium et similis casus inuoluat, iuxta illud Oracii: nam mea res agitur, paries cum proximus ardet. Huius autem apri bellicosi successor ualde dissimilis erit, utpote pacis quidem et quietis amator et cultor, sed uenerie uoluptati ex integro deditus et omnibus immundiciarum spurcitiis fetens, ita ut merito luxuriosi ac putidi animalis, hoc est hirci, nomine cen
Abbreviated transcription (Latin):
hyrcũ iudes ueneriĩ castri aurea cornua hĩtũru barbamq argenteam. sic po¬
test incelligi. qd̾ barbam ꝓlixam. ⁊ ald instar anguine concortã hĩturus sic
⁊ capisos similit̾ ad simisitudinẽ musiercularũ calamistrates ⁊ longos et
ad dexiam ⁊ simstram. qiͣ duo cornua compsitatos. redimicło ꝙ de auratis
⁊ de argentatis ast̾ctos ut sic qͦdam mõdo cormitus appareat. De talib
tõne cargeret. int̾ cet̾a ait. Isse suꝑciliũ madida fułginẽ tinctũ obliqͣ
pro duc̃ acu. pingieq crementes acolens ocules.u. b.i ꝙ. beticłm q co¬
mis auratũ ingentib implet. Qui cultus mulierib cũ in om̃ib uiris in¬
dignus ⁊ notabilis habeatur.cũ maxime regem om̃ino de deo.qui qͣnͣ¬
to cet̾is emmentior.tanto ⁊ uita cͥlarior esse debet. ⁊ in bmui honesta¬
te splendidior. Est em̃ cmitas supͣ montẽ posita in ꝙͣ oculi om̃ium respi¬
cuit. ita ut nͨ fulgor eius lattere possit nec fumꝰ. unde horcorũ regem

Expanded text:
cet Venerii castri aurea cornua habiturum barbamque argenteam, sic potest intelligi, quod barbam prolixam et ad instar anguine contortam habiturus sit et capillos similiter ad similitudinem muliercularum calamistratos et longos et ad dexteram et sinistram quasi duo cornua complicatos redimiculisque deauratis ac deargentatis astrictos, ut sic quodammodo cornutus appareat. De talibus tione carperet, inter cetera ait: Ille supercilium madida fuligine tinctum obliqua producit acu pingitque trementes attollens oculos; uitreo bibit mis auratum ingentibus implet. Qui cultus muliebris cum in omnibus uiris indignus et notabilis habeatur, tum maxime regem omnino dedecet, qui quanto ceteris eminentior, tanto et uita clarior esse debet et in omni honestate splendidior. Est enim ciuitas supra montem posita, in quam oculi omnium respiciunt, ita ut nec fulgor eius latere possit nec fumus. Vnde et hircosum regem
Abbreviated transcription (Latin):
cũde s de apro homiño hoc loquatur. alioqͥm contͣ naturã aproꝵ om̃ino a
cũsue cũdinẽ esse cog noscitur. niaior a robora ⁊ maiores arbores trũzare qꝑtere
u minoulor cũ apu ecõtrario. faciant minora uideli at tenera uugulta trũ¬
cando maior a iͨ nec tangendo qui dem. Tremebũt issũ arabeo ⁊ affincamo
nam impotũ ausus su m utiorem hispanĩan protendet. Cit̾ior Blospamĩa gal¬
sie contigua. est. ita ut sola puenei montis mt̾poitõne ab uuuas disptontiu
At ũ ultior ꝙ dicit hispamia. usq ad gades ercusis exteñdu ubĩt euempa
t̾mĩnatiu. ⁊ affrica sumit t̾cium mũdane diuisionis mitiumiꝑte ens uł

Expanded text:
loquatur. Alioquin contra naturam aprorum omnino et consuetudinem esse cognoscitur maiora robora et maiores arbores truncare, parcere uero minoribus, cum apri econtrario faciant minora uidelicet ac tenera uirgulta truncando, maiora uero nec tangendo quidem. 5. Tremebunt illum Arabes et Affricani, nam impetum cursus sui in ulteriorem Hispaniam protendet. Citerior Hispania Galliȩ contigua est, ita ut sola Pyrenei montis interpositione ab inuicem disparentur. At uero ulterior quam dicit Hispania usque ad Gades Herculis extenditur, ubi et Europa terminatur et Affrica sumit tercium mundane diuisionis inicium, pertingen
Abbreviated transcription (Latin):
iñ fugam u̾sus p̃uenit ad qtam flumẽ in qd̾ se p̾cuntaũit̃ ⁊ motuꝰ
est aoñ ⁊ ip̃m flum̃ humbrũ uocatuis r apuerat autõ hunb̾ siłiam
ciuusdam regis gͥmanie astrildem noĩe que nulli femmarũ scd̾a
iñ puscritudine uidebatur Quã cũ socrinus in tm̃ amare cepis

Expanded text:
in fugam uersus peruenit ad quoddam flumen, in quod se precipitauit et mortuus in fugam uersus peruenit ad quoddam flumen, in quod se precipitauit et mortuus est. Vnde et ipsum flumen Humbrum uocatur. Rapuerat autem Humber filiam cuiusdam regis Germanie Astrildem nomine, que nulli feminarum secunda in pulcritudine uidebatur. Quam cum Locrinus in tantum amare cepis
Abbreviated transcription (Latin):
nise recipit. ⁊ recipiẽndo ꝓpͥa eis nõia aufert Quib fluminib sina
turasis ille sapsus in secanã qualicũq sabore ⁊ oꝑe toseretur ut ꝑ
alios alueos ad illud mare def lecterentur. Płura profedo he¬
ret ostia quã habeat mͦ. Sic gͦ fortassis sabrino eqrifĩet Est aũ ma¬
re sabrinũ quidam occe am sinus. qui yasiam c̃saudit ip̃am que
iñdubdam socis asog̾a diuidit. q̃ nũc anglia ut suꝑ dc̃m est appel¬
satur. Sabrinũ autẽ mare dicitur a sabrino fluluo qui in ip̃m de¬
currit. Dorro sabim̃a uocabulũ ht̃ ab abr̃e.filiasocrini filu bru¬
ti. Nan regnante locrino post mortem pacris. humber rex hunoꝵ
ctĩ ingenti classe applituit in albanĩam id scotiam ⁊ cõmisso p̾sio
cũ albanecto rege albaniẽ int̾secit eũ Qͦ audito socimus assotia¬
to sibi bambro. ꝓcessit illi obiuam ad ultionem fratus. Ille uero

Expanded text:
in se recipit et recipiein se recipit et recipieturalis ille lapsus in Sequanam qualicumque labore et opere tolleretur, ut per alios alueos ad illud mare deflecterentur, plura profecto haberet ostia, quam habeat modo. Sic ergo fortassis Sabrino equori fiet. 31. Est autem mare Sabrinum quidam occeani sinus, qui Waliam claudit, ipsamque in quibusdam locis a Loegria diuidit, que nunc Anglia, ut supra dictum est, appellatur. Sabrinum autem mare dicitur a Sabrino fluuio, qui in ipsum decurrit. Porro Sabrina uocabulum habet ab Abren, filia Locrini, filii Bruti. Nam regnante Locrino post mortem patris Humber, rex Hunorum, cum ingenti classe applicuit in Albaniam, id est Scotiam, et commisso prelio cum Albanecto, rege Albanie, interfecit eum. Quo audito Locrinus associato sibi Cambro processit illi obuiam ad ultionem fratris. Ille uero
Abbreviated transcription (Latin):
iuginti miliũ lugebit. ⁊ tanĩsis insanguinem nuitabitur. Iista
ad huc rerũ nouitates in insula britannie pͥdictis dieb id reg¬
nãte a sino nequitie.futur as esse pͣdicit. Quas lic simul posu¬
sigenti a de fraudare. Repetendũ gͦ apͥmo capitulo ⁊ pͣmisso
ordine  ꝑcedendũ. Sabrinũ inquit mare ꝑ septẽ ostia discułret
Ostia
fluminũ dicũtur ubĩ ip̃a flumina m̃trant in mare
Ostia uͦ maris sũt portus maris. ostia maris. simio maris. Ostia maris
ũt qui.Idam se cessus maris.qͣ uulgo bracia maris uocantur
ꝑ q̃ ip̃m mare appͥi aluei cursualiorsum secedit. ad alias uidel
regiones. Poro ostia maris asia natiuasia sũt. alia facticia id
humano łabore ⁊ industria. sicut in plurib socis antiquitus. fcm̃
esse cognouimꝰ Et ut ea que dicimꝰ osteñdamꝰ exemplo secana
eft fliuu̾s qui ⁊ cuisũ suũ ⁊ nom̃e suũ usq ad mare occeanũ serua
S ante ꝙͣ ad illud ꝑ ueni at musta fsumina miuoris fame ⁊ hoĩs

Expanded text:
ist. Reg. lugebit et Tamesis in sanguinem mutabitur. Istas adhuc rerum nouitates in insula Britannie predictis diebus, id est regnante asino nequitie, futuras esse predicit. Quas licet simul posuligentia defraudare, repetendum ergo a primo capitulo et premisso ordine procedendum. Sabrinum, inquit, mare per septem ostia discurret. Ostia fluminum dicuntur, ubi ipsa flumina intrant in mare. Ostia uero maris sunt portus maris: ostia maris, sinus maris. Ostia maris sunt quidam secessus maris, que uulgo brachia maris uocantur, per que ipsum mare a proprii aluei cursu aliorsum secedit ad alias uidelicet regiones. Porro ostia maris alia naturalia sunt, alia facticia, id est humano labore et industria facta, sicut in pluribus locis antiquitus factum esse congnouimus. Et ut ea, que dicimus, ostendamus exemplo: Sequana est fluuius, qui et cursum suum et nomen suum usque ad mare Occeanum seruat. Sed antequam ad illud perueniat, multa flumina minoris fame et nominis
Abbreviated transcription (Latin):
recedentib trib libris ꝓpheciam m̾sini ambrosii. aduob illis dia¬
chonib albo uidel ac rubeo. quib duoppli sazonũ. stil ⁊ brto¬
ł. ip̃o d̾ocẽte significabantui. ordientꝭ usq ad rescicutõnẽ britãmce
gentis in insula ⁊ regno patrũ suoꝵ. iuxta historialf fidem ⁊ rerũ e¬
uentus. ꝓsecuti exponendo sumus. Restat nũc ut de successione eo¬
rũ ⁊ de hiis que ip̃ts eoꝵ successorib suie eoꝵ diebus in insula britãniẽ
euẽcura. idem ꝓpheata siguratis quidem eloquiis̃ ⁊ obscuriꝰ enigma¬
tib. more suo om̃ĩa inuoluendo nẽcũ. ⁊ de signis q̃ incũsũmatõe mũ¬
di futura dicit in sole ⁊ luna.⁊ stelis. ip̃is q elementis.iuxta illa dñi in e¬
uangelio u̾ba erũt signa in sole ⁊ suria ⁊ scelł ⁊ int̾ris p̾ssura hoi. pre

Expanded text:
recedentibus tribus libris prophetiam Merlini Ambrosii a duobus illis draconibus, albo uidelicet ac rubeo, quibus duo populi, Saxonum scilicet et Britonum, ipso docente significabantur, ordientes usque ad restitutionem Britannice gentis in insula et regno patrum suorum iuxta historiarum fidem et rerum euentus prosecuti exponendo sumus. Restat nunc, ut de successione eorum et de his, que ipsis eorum successoribus siue eorum diebus in insula Britannie euentura idem propheta figuratis quidem eloquiis et obscuris enigmatibus more suo omnia inuoluendo necnon et de signis, que in consummatione mundi futura dicit in sole et luna et stellis ipsisque elementis – iuxta illa Domini in euangelio uerba: erunt signa in s
Abbreviated transcription (Latin):
erint reportate. britones ex armorico regno ĩd ex minori britannia wali¬
a q ⁊ albania id scotia. atq cornubia. ubi nũc dispersi sũt. in telligenteo
ex reuelatone reliquiarũ.cadualddi tempus sue reu̾sionis in insulam ad¬
uenisse. sedm angelice deaiũciatõis oracłm. reu̾tentur ⁊ resociabũtur
in insulam. ⁊ int̾fectus alienis incubatorib. regnũ bruti cũ eiuo asped¬
satione recipient. ut nequa qmͣ ustra t̾i a ilsa anglia. s britannia appelle̾.
Et hoc est qd̾ ait. bocabit cadualadrus conanũ. id merita caduala¬
dri relatim insulam. reuocabũt armoritos britones. qui conani nomi¬
nie desmãtur. aconano pͥmo rege eoꝵ qui primus ibi regnauit. tẽpore
beati martini turonoꝵ ep̃i. Cadua sadrus inꝙͣ uocabit conauũ ⁊alba¬
m̃am. i scotiam insocietatem accipiet. Tuc erit strages alienigenarũ .i..

Expanded text:
erint reportatȩ, Britones ex Armorico regno, id est ex Minori Britannia Walierint reportatȩ, Britones ex Armorico regno, id est ex Minori Britannia Waliaque et Albania, id est Scotia, atque Cornubia , ubi nunc dispersi sunt, intelligentes ex reuelatione reliquiarum Cadualadri tempus sue reuersionis in insulam aduenisse secundum angelice denuntiationis oraculum, reuertentur et resociabuntur in insulam et interfectis alienis incubatoribus regnum Bruti cum eius appellatione recipient, ut nequaquam ultra terra illa Anglia, sed Britannia appellaretur. 52. Et hoc est quod ait: Vocabit Cadualadrus Conanum, id est merita Cadualadri relati in insulam reuocabunt Armoricos Britones, qui Conani nomine designantur a Conano, primo rege eorum, qui primus ibi regnauit tempore beati Martini Turonorum episcopi. Cadualadrus, inquam, uocabit Conanum et Albaniam, id est Scotiam, in societatem accipiet. Tunc erit str
Abbreviated transcription (Latin):
renaug aie pararet anglica ubetiui amonitõe cepto desistere qr nõ esset dey
uolutatis britones ultra iegnare usq ad tempus a diuina dispoĩtõnestatutũ
Iretaũ ip̃e romam ad sergiũ papam. ⁊ ab eo penĩam ꝓ pectatis suis acciperet.
qua purificatus adq purgatus ad celestia regna migraret ⁊ int̾ beatos
collocaretur. Bricones aũ ꝑ m̾ita ipius. iñ insusa it̾m regnatures. ñ prius
tam̃ quã reliqͥas corpis eius ab ui be romam̃britannuã reportassenr. Tũc¬
⁊ẽ ałioꝵ scõꝵ reliquias reuelandas q̃ ꝓpter infestatõnem ꝓagane saxonũ gẽtis.
in nemorib yasie. ⁊ asiis socis abscondice fuerant. ⁊ tũc eos natale solũ ⁊
regni potestatem it̾m. hi̾turos fecit itaq cadualadi.om̃ia q sibi celitus fue¬
rant imꝑata. Et cũ penitentiam a sergio ppͣ sibi maũctam peregisset obut rome
anno d̾nice incarnatõnis deͦ ⁊ lexixͦ. Cũ utique reliquiẽ eius in insulam su¬

Expanded text:
e iubetur Pf; iubetur admonitione VH. cepto desistere – quia non esset Dei uoluntas Britones ultra regnare – usque ad tempus a diuina dispositione statutum. Iret autem ipse Romam ad Sergium papam et ab eo penitentiam pro peccatis suis acciperet, qua purificatus atque purgatus ad celestia regna migraret et inter beatos collocaretur. Britones autem per merita ipsius in insula iterum regnaturos, non prius tamen quam reliquias corporis eius ab u aliorum sanctorum reliquias reuelandas, quȩ propter infestationem paganȩ Saxonum gentis in nemoribus Walliȩ et aliis locis abscondite fuerant, et tunc eos natale solum et regni potestatem iterum habituros. Fecit itaque Cadualadrus omnia, quȩ sibi celitus fuerant imperata et, cum penitentiam a Sergio papa sibi iniunctam peregisset, obiit Romȩ anno dominicȩ incarnationis.doc.lxxo.ixo. Cum itaque reliquiȩ eius in insulam fu