comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis rationabilib eatholicis uidetur. q qd̾ agunt ñ ẽ contra
fidem xp̃ianam.Nam & arimũ & ferm̃tatum sacrificans:
panẽ sacrisicat. Et cum legit᷑ de dño quando corpus suũ
de pane fec̃. qꝙ accepit panẽ & beneclixti. ñ atoiclit ari¬
nũ ut ferñtatuĩ. Certũ tñ ẽ qi atimũ benedix̃ forstan ñ quia
res que fielit hoc exigeliit. s. qm̃ cena in qua hoc factũ est
hoc ehibebat. Et cũ alibi se & carñẽ suã panẽ uocauit. quia
sic̃ istop ane uiuit homo tp̃alit̾. ita illo utuit meternũ:

Expanded text:
tis rationibus catholicis videtur, quia quod agunt non est contra fidem Christianam. Nam et azynum et fermentatum sacrificans panem, sacrificat. Et cum legitur de Domino, quando corpus suum de pane fecit, quia accepit panem, et benedixit; non additur, azyum, vel fermentatum. Certum tamen est quia azymum benedixit; forsitan non quia res, quae fiebat, hoc exigebat; sed quoniam coena, in qua hoc factum, hoc exigebat. Et cum alibi se, et carnem suam, panem vocavit , quia, sicut isto pane vivit homo
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ negare simul nichil ꝓhibet. Non enĩ idem petrã
petrus & aliꝰ stephanus: possibile ẽ uerũ c̾e̾. Si gͦ eadẽ
nuo & non alia res ẽ pat̾ ꝗͣ filius: non ẽ uerũ affirma¬
ri debere aliquid de filio. & negari de patre. aut affir¬
mari de patre: ⁊ de filio negari. Quicqͥd gͥ ẽ pat̾: est
& filius. & qđ dr̃ de filio: non debet negari de patre. Est
hec dicentur de patre. Et quemabinodũ pat̾ ẽ.⁊ pat̾
& genitor & ingenitꝰ: sic ista de filio dicenda sunt.
due ꝑsone: quia alii credunt᷑ ab inuice pat̾ & filius.
si tñ ds̃ erit pat̾ & filius. Nam pat̾ semꝑ ẽ alieuiꝰ pater.¬

Expanded text:
ipsum negare simul nihil prohibet. Non enim idem Petrus ipsum negare simul nihil prohibet. Non enim idem Petrus Petrus, et alius est Stephanus, possibile est verum esse. Si ergo eadem numero et non alia res est Pater quam Filius, non est verum affirmari debere aliquid de Filio, et negari de Patre; aut affirmari debere de Patre, et de Filio negari. Quidquid igitur est Pater, est et Filius; et quod dicitur de Filio, non debet negari de Patre. Est haec dicentur de Patre: et quemadmodum Pater est et Pater, et genitor, et ingenitus; sic haec de Filio dicenda sunt. personae duae, quia alii creduntur ab invicem Pater et Filius: si tamen Deus erit Pater et Filius. Nam semper Pater
Abbreviated transcription (Latin):
lis ẽ. id ẽ sccłm qđ singła queq ⁊ plures simul unꝰ ꝑfectꝰ
as e. pͥmũ quero ansit xp̃ianꝰ. Respondebit ut estimo
natam. aliis tũ duab cooꝑantib. Qui autẽ ita credit: af¬
firmat eum ñ ee xp̃ianũ. qui aliquis uult asserere contͣ
aliqͥd horũ. Si gͦ iste ita credit: negat eum e̾eͥ xp̃i anum
qui contͣ hec disputat. Utrum autẽ hanc fidem subu̾-¬
tere ipse nitat᷑. uideamꝰ. Cum gͥ dicit u de duab ꝑso¬
iis licam sic̃ incepi qđ de trib intelligat᷑. cũ inꝗͣ dicit.
si cue ꝑsone sunt una res ⁊ ñ due sic̃ sunt duo angłi
aut due aĩe. consequi patrẽ quoq ẽẽ incarnatũ si fi¬
hus ẽ incarnatꝰ. puto qr sic̃ ratiocinat᷑ secũ. Si una &
eadem nũo res ds̃ ẽ. & ipsa eadem ẽ pat̃. & ẽ filiꝰ. cũ
filius sit in carnatꝰ. quo modo ñ & pat̾ ẽ in carnatus:
De una quippe & eadem re ñ ẽ uera simul affirmatio &
eus negatio: s de alia re affirmare aliqͥd. & de alia idem

Expanded text:
lis, id est secundum quod singula quaeque, et plures simul, unus perfectus Deus est. Primum quaero an sit Christianus. Respondebit, ut aestimo,natam, aliis tamen duabus cooperantibus. Qui autem ita credit, affirmat eum non esse Christianum, qui aliquid vult asserere contra aliquid horum. Si ergo iste ita credit, negat eum esse Christianum, qui contra haec disputat. Utrum autem hanc fidem subvertere ipse nitatur, videamus. Cum igitur dicit, ut de duabus personis dicam, sicut incoepi, quod de tribus intelligatur; cum, inquam, dicit, si duae personae sunt una res, et non duae sicut sunt duo angeli aut duae animae, consequi Patrem quoque esse incarnatum, si Filius est incarnatus: puto quia sic ratiocinatur secum: Si una et eadem numero res Deus est, et ipsa eadem est Pater, et Filius; cum Filius sit incarnatus, quomodo non et Pater est incarnatus? De una quippe et eadem re non est vera simul affirmatio, et ejus negatio; sed de alia re affirmare aliquid, et de alia idem
Abbreviated transcription (Latin):
magnã habeat dissimilitiroiẽ: ñ nullã tñ ht̃ ad incarnationẽ
u̾bi similitudinẽ. qd forsitan aliqͥs legens tẽpnet. Dicã tñ.
qr ego alio dicente ñ omino ꝯtempnerẽ. Si enĩ ruius ꝑfistu¬
lam curtat a fonte usq ad lacũ. ñnie sobꝰ ruius ꝗͣuus ñ alius
nilꝰ ꝗ̃ fons & lacꝰ. ut ita dicã infistulatꝰ ẽ. sic̃ solꝰ filiꝰ in carnatꝰ
ge siuit a fũma nat᷑a: leueniꝰ ad illã ipsa opitulante m̃tẽ. & in
ea contẽplem᷑ aliqͣtenꝰ & breuit̃ qd dm̃s. Ds ñ ẽ aliud q̃ ipsa
simplex etͣnitas. E t̾uitates aut̃ plitres intelligi nequeunt. Nã
si plures suuit. aut sunt extͣ se inincẽ. aut sunt se inuioem.

Expanded text:
ullam tamen habet ad incarnationem Verbi similitudinem: quod forsitan aliquis legens contemnet, dicam tamen; quia ego, alio dicente, omnino non contemnerem. Si enim rivus per fistulam currat a fonte usque ad lacum, nonne solus rivus quamvis non alius Nilus, quam fons et lacus, ut ita dicam, infistulatus est? Sic solus Filius incarnatus ge sunt a summa natura, levemus ad illam, ipsa opitulante, mentem, et in ea contemplemur aliquatenus et breviter quod dicimus. Deus non est aliud quam ipsa simplex aeternitas. Aeternitates autem plures intelligi nequeunt. Nam, si plures sunt, aut sunt extra se invicem, aut sunt intra se invicem.
Abbreviated transcription (Latin):
tenꝰ in fide discrepantes. Quomꝰ filius gͦ nascat᷑ de patre
uidi ñ pot̾ in hac uita. beatꝰ augustinꝰ uelut ꝑspeculũ et
in enigmate in libꝰ de hac ipsa. Rinitate diligent᷑ contem¬
platꝰ ẽ. &. ego in monologio meo cuiꝰ supͣ memini ꝓ mea
possibilitate disputaui. Si qͥs aũ uult scire curcĩꝰ in sum¬
ma ẽentia nullꝰ sit sexus. parens ibi pocꝰ dicat᷑ pat̾ quã
mat̾ aut ꝓles filius quã filia. auet cur pat̾ tm̃ ingenitus.
filius tm̃ genitꝰ. spc̃ sc̃s nec genitꝰ nec ingenitꝰ. ui eodem

Expanded text:
atenus in fide discrepantes. Quomodo vero Filius nascatur de Patrenon potest, beatus Augustinus velut per speculum et in aenigmate, in libro de hac ipsa Trinitate diligenter contemplatus est; et ego in Monologio meo pro mea possibilitate disputavi. Si quis, autem velit scire cur cum in summa essentia nullus sit sexus; parens ibi potius dicatur Pater, quam mater; aut proles Filius, quam filia; aut cur Pater tantum ingenitus, Filius tantum genit
Abbreviated transcription (Latin):
se inuicẽ plures eẽ dũtur: sciendũ ẽ qr qͣtienscũq repetatur
et̃nitas uiet̾nitate. ñ ẽ nͥ una & eadẽ etlntas. Dignior enĩ est
nat᷑a. q̃ inse repetita semꝑ sibi ꝯuenit imꝑfectã unitatẽ.
ꝗͣ que sui admittit pluralitatẽ. Ubi enĩ pluralitas: ibi di¬
uirsitas. At ubi duisitas ẽ: ñ ẽ ꝑfecta xordia. ꝑꝰ fecta nãq
concodia ẽ q̃ inunã identitate. & eandẽ unitatẽ conuenit.

Expanded text:
tiescunque repetatur aeternitas in aeternitate, non est nisi una et eadem aeternitas. Dignior est enim natura, quae in se repetita semper sibi convenit in perfectam unitatem, quam quae sui admittit pluralitatem. Ubi enim pluralitas, ibi diversitas; at ubi diversitas est, non est perfecta concordia: perfecta namque est, quae in unam identitatem et eamdem unita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsone excellent filio: qr eantem maiestem qua maiores
funt humanitate filii ht̃ ⁊ filius. qua & ipse p̃ est eum
ulis sue humanitati. Est & aliud cur mag̾ ꝯueniat filio
incarnatio quã alii. Qui enĩ erat incarnandus oraturus
erat ꝓ humano genere. & conuenientiꝰ satis fuscipit menͣ
humana filiũ patri quã aliũ alii supplicare. quãlus hec
supplicatio ñ fiat adiuinitate s ab humanitate ad dius¬
nitatẽ. Quiã tocuro filius dĩ facit: quia homo ꝑunitatẽ
psone filius ẽ dĩ. Amplius. Qui hominẽ erat assũptur᷑
uenturꝰ erat ad puguantꝰ contͣ cliabolũ & ad int̾cedendum
sic̃ dixi ꝓ hoĩe. Quii ambo diabolꝰ scilicet & homo ꝑ rapinã
se uoluerunt face simibes dõ: cũ ꝓpͥa suit usi uoluntate
nuslũ h̃t̃ auetorem sue uoluntatis nisi se ip̃fũ. & ĩo sua
ꝓpͥa est. Nam quauis homo uoluntetẽ suam aliqñ subdat
dit nͥ ut ad aliquid qđ uult attingat. & it circo se ipsum

Expanded text:
o excellunt Filio; quia eamdem majestatem, qua majores sunt humanitate Filii, habet et Filius, qua et ipse praeest cum illis suae humanitati. Est et aliud, cur magis conveniat Filio incarnatio quam alii. Qui enim erat incarnandus, oraturus erat pro humano genere; et convenientius satis suscipit mens humana Filium Patri, quam alium aliis supplicare, quamvis haec supplicatio non fiat a divinitate, sed ab humanitate ad divinitatem, quam idcirco Filius Dei facit; quia homo, per unitatem personae Filius Dei est. Amplius: Qui hominem erat assumpturus, venturus erat ad pugnandum contra diabolum, et ad intercedendum, sicut dixi pro hominibus: qui ambo, diabolus scilicet et homo per rapinam se voluerunt facere similes Deo, cum propria sint usi voluntate.nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo sua propria est. Nam, quamvis homo voluntatem suam aliquando subdat dit, nisi ut ad aliquid, quod vult, attingat; et idcirco seipsum
Abbreviated transcription (Latin):
uinettur. Sieñ ẽ alia aliqua uoluntas que nulli subdita sit.
mam serui accipiens. addlebellandũ liabolũ E int̾cedendũ ꝓ
homine. qui ꝑ rapinam falsam similitutinẽ dĩ p̃sumserant ꝗͣ
filius qui splendor lucis etne & uera patris umago ñ rapinam ar¬
biteatꝰ ẽ eẽ se equalem dõ. uerũ ꝑ ueram equalitatẽ & similitu¬
dinẽ dix̃. Ego & pat̾ unũ sumꝰ. Et qui me uidet.: iudet et
patrem. Nullus namq iustiꝰ expuguat reũ uel punit. aut
inuiria fieri ꝓbatur. nec aliquid conuenientiꝰ opponit᷑ salsitati
atexpugnandũ. aut apponitur ad sanandũ quã ueritas. In il¬
li em̃ filsam tĩ plum̃tes similitudinẽ specialiꝰ peccasse uident᷑
qui uera dĩ patris similitido creditur: Suscept aũi honie eu¬

Expanded text:
ncitur. Si enim est alia aliqua voluntas, 47 quae nulli subdita sit, mam servi accipiens , ad debellandum diabolum, et intercedendum pro homine, qui per rapinam falsam similitudinem Dei praesumpserant quam Filii, qui splendor lucis aeternae, et vera Patris imago, non rapinam arbitratdinem, dixit: Ego et Pater unum sumus ; et: Qui videt me, videt et Patrem . Nullus namque justius expugnat reum, vel punit, aut alius injuria fieri probatur; nec aliquid convenientius opponitur falsitati ad expugnandum, aut apponitur ad sanandum, quam veritas. In illum enim falsam Dei praesumentes similitudinem specialius peccasse videntur, qui vera Dei Patris similitudo creditur. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
iucarnari necesse ẽẽ. s potius ẽe impossibile.  Diui¬
ne utiq nature ẽ sic semꝑ & ubiq e̾e: ut nichil unquã
aut alicubi sit sine eius p̃sentia. Alioquin nequaquã
ubiq & semꝑ ẽ potens. ⁊ qđ ubiq potens ñ ẽ & semꝑ: nulla¬
tenꝰ ẽ ds̃. Si enĩ dicit non ipsam diuinã sub̾am s potesta
dentalem aut subalem. Accidentalis quidem ñ ẽ dõ potesta̾.
qi eum oñe subiectum sine accidenti aut ẽẽ aut intelligi pos¬
sit. ds sine potestate nec ẽe nec intelligi pot̾. Si uͦ dõ potes¬
tas subalis ẽ: aut pars ẽ eius e̾entie. aut ẽ id ipsũ qđ tota eiꝰ

Expanded text:
incarnari necesse esse; sed potius esse impossibile. Diviincarnari necesse esse; sed potius esse impossibile. Divinae utique naturae est, sic semper et ubique esse, ut nihil unquam aut alicubi sit sine ejus praesentia; alioquin nequaquam ubique et semper est potens, et quod ubique potens non est et semper, nullatenus est Deus. Si enim dicit non ipsam divinam substantiam, sed pdentalem, aut substantialem: accidentalis quidem non est Deo potestas; quia cum omne subjectum sine accidente, aut esse, aut intelligi possit; Deus sine potestate nec esse, nec intelligi potest. Si vero Deo potest
Abbreviated transcription (Latin):
defensoris si c̃ ipse putat nr̃e fidei suffic̾e credo sub¬
iungam. Aꝑte dic̃ aut patrem ⁊ filiũ ⁊ spm̃ sc̃m cũ
filio ẽe̾ incarnatũ: aut tres illas ꝑsonas ẽe tres res
separatas. Quam nimirsi separationẽ talem existimat.
ꝑsone sunt in filio. ⁊ filius in homine: ille qͦ sunt
in hoĩe. Unde putat consequi eũ tres ꝑsone simul
sint in eodem hoĩe. si sunt una res niillatenis ꝑsonã
filu posse in homine ipso incarnari sine aliis duob
quib iam dictũ ẽ. absurditates: nunc breuit᷑ often¬
dam adiiiante uno solo dõ. pͥmũ qr etiam si sint
tres du nichil illi ꝓderunt addefendendũ patrem
& spm scm̃ ab incarnatione qđ fieri ñ posse putat
sine dõꝵ multitudine. deinde qr ñ sunt plure̾ dii.
s unꝰ solus. Postea patefaciam quamuuis sit unꝰ lsꝰ
tres ꝑsoue: non tũ unaqualibet incarnata alias quoq

Expanded text:
defensoris, sicut ipse putat, nostrae fidei sufficere credo, subdefensoris, sicut ipse putat, nostrae fidei sufficere credo, subjungam. Aperte dicit aut Patrem, et Spiritum sanctum cum Filio esse incarnatum; aut tres illas personas esse tres res separatas. Quam nimirum separationem talem existimat, personae sunt in Filio et Filius in homine, illae quoque sunt in homine. Unde putat consequi, cum tres personae simul sint in eodem homine, si sunt una res, nullatenus personam Filii posse in homine ipso incarnari, sine aliis duabus quibus jam dictum est absurditates; nunc breviter ostendam, adjuvante uno solo Deo, primum quia etiam si sint tres dii, nihil illi proderit ad defendendum Patrem sanctum ab incarnatione: quod fieri non posse putat sine deorum multitudine. Deinde, quod non sunt plures dii, sed unus solus. Postea patefaciam, quamvis sit unus Deus tres personae, non tamen una qualibet incarnata, alias quoque
Abbreviated transcription (Latin):
rons ne diuia natua & eius psonis pretꝰ in catnatroe¬
nem. necefsariis rationib sine scriptur auatirnatte
ꝓbari possit. si in quã aliquis calere uoluerit. puto
noulegoas onꝰ memini me legisse. ñ quasi docendo
cen doctores nr̃ nescierunt. aut corrigendo q̃c̃s non
bene diperunt .s. dicendo fossitan qđ acuert. non¬
ꝗ̾ tam̃ ab illoꝵ dicdis ñ discordet s ilł eohereat posus.
ad respondendũ ꝓfide nr̃a contͣ eos qui noleutes ere¬
dere qł non intelligunt derident cretlentes siue
atadiuuandũ religiosum studiũ eoꝵ qui humi¬
lit̾ querunt intelligigere qđ firmissime credunt:
lia scriptura. ut non solum fide uerũ etiam eui¬
denti cognoscant ratione tres ꝑsonas ñ ẽẽ tres cleos
s unũ solũ. nec tñ dõ sołm unam ꝑsonã incarnato.
ex necessitate scđm alias ꝑsonas eundem adm̃ incarna¬
ri. aliquit hic quantũ at repellendũ opinionẽ huiꝰ

Expanded text:
mus de divina natura et ejus personis praeter Incarnatiomus de divina natura et ejus personis praeter Incarnationem, necessariis rationibus sine Scripturae auctoritate probari possit; si, inquam, ea aliquis legere voluerit, puto non legi, aut non memini me legisse, non quasi docendo quod doctores nostri nescierunt, aut corrigendo quod non bene dixerunt; sed dicendo forsitan quo tamen ab eorum dictis non discordet, sed illis cohaereat; posui ad respondendum pro fide nostra contra eos, qui nolentes credere quod non intelligunt, derident credentes; sive ad adjuvandum religiosum studium eorum, qui humiliter quaerunt intelligere quod firmissime credunt: lia scripta, ut non solummodo fide, verum etiam evidenti cognoscant ratione tres personas non esse tres deos, sed unum solum; nec tamen, Deo secundum unam personam incarnato, ex necessitate secundum alias personas eumdem Deum incarnari: aliquid hic, quantum ad repellendam opinionem hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tur q đ puto: ita mͥ necessaria mea uidetur consequen¬
niilum in conueniens seqrii si solus filius est incar¬
uarꝰe auet si tres psone sunt una res. Qeł si ab hac often¬
sione deficis. non soluis s. magis ligas questione. ettmn
tu pse mect̃ pbas iniima inde nasci in conuienientia.
Lue si neganda sunt: ambo debemꝰ part÷ coneluenere
cues psonas ñ ẽ unam iem. si solus filius ẽ in carnat:
aut.li sunt umna res. om̃s parit̃ ẽẽ in carnatas. Uedmen¬
dũis et in quo iste falitur.⁊ quom̃ incarnationem
soluis filu ñ sequitur tres ꝑsonas ẽe tres res septener
uuti s. uina funt res tres ꝑsono. om̃s eas iicaraatas ee t
utiq d̃ una & sola & indicuiduia & simplex set natura
a tres ꝑsone. scorum patrũ & mixime beati auigusti¬
ni pos papłos ⁊ euanglistas in expugnabilib rationi¬
bus disputatũ est. S. & siquis legere dignabitar
dido partia mea opuscula. mono logiot sciliget &t ꝓllo¬
mon quie ad hoc maxime facta suinit. ut qđ fide tene¬

Expanded text:
ea videtur consequennullum inconveniens sequi, si solus Filius est incarnatus, aut si tres personae sunt una res. Quod si ab hac ostensione deficis, non solvis, sed magis ligas quaestionem; cum tu ipse mecum probas innumera nasci inconvenientia; quae si neganda sunt, ambo debemus pariter concludere tres personas non esse unam rem, si solus Filius est incarnatus; aut si sunt una res, omnes pariter esse incarnatas. Ostendendum ergo est, in quo iste fallitur; et quo modo incarnationem solius Filii non sequitur tres personas esse tres res separatas; aut, si sunt una res tres personae, omnes eas esse incarnatas. Quod utique Deus una et sola, et individua, et simplex sit natura, et tres personae, sanctorum Patrum, et maxime beati Augustini post apostolos et evangelistas inexpugnabilibus rationibus disputatum est. Sed et si quis legere dignabitur duo parva opuscula mea, Monologion scilicet et Proslogion, quae ad hoc maxime facta sunt, ut quod fide tene
Abbreviated transcription (Latin):
uite et̃ne. lõ cũ dixisset sufficientia nr̃a exdõ ẽ. qui a
idoneos nos fec̾ ministros noui testamͣti ñ littera s spũ:
ait. Littera enĩ occitit: sp̃c aũ uiuificat. Aesi dicat.
fecit nos ministros noui testam̃ti qd̃ ñ ẽ in littera occiden¬
Quod si ministiatio mortis litteris deformata in lapidib fuit
in głam. ita ut ñ possent intend̾e filii isrł in faciem moysi

Expanded text:
ixisset: Sufficientia nostra ex Deo est, qui et idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti, non littera, sed spiritu , ait: littera enim occidit: spiritus autem vivificat . Ac si dicat: Fecit nos Deus ministros Novi Testamenti, quod non est in littera occidenQuod si ministratio mortis, litteris deformata in lapidibus, fuit in gloria; ita ut non possent intendere filii
Abbreviated transcription (Latin):
filius scilicet dĩ. & filius hominis. Unde quedam nasceretur
dubietatis ꝯfusio: etim de dõ filio loqueremur: Ut̾q eñĩ
ẽẽt ds̃ ⁊ filius: quamuis alt̃ clĩ alt̾ hõĩs. fieret quoq qͣsi
quedam iequalitas diuersarum ꝑsonarũ scđ̾m hoc qd̾ filu
e̾e̾nt que om̃ino equales ee debent. cum alt̃ filuis maioris
parentis dignitate excelleret. alt̾ minoris parentis humilita¬
te sub e̾e̾t. Quanto enĩ maior ẽ nat᷑a dĩ quã hoĩs: tanto
digutatẽ natuutatis. qđ non aeienit. Quod si pat̾ in uuti¬
ten sod ione homimnẽ asũpsisset: easoͥem faceret ui dõ plis¬
ralitus filionĩ in dlenientias. &aohuic aliã. Nami si eẽt fi¬
luis itrginis: due ꝑsone in truntate nom̃ uepotis assume¬
rent. ꝙ & pat̾ nepos ẽẽt parentũ urgaus. & filius eius
uirginis eet nepos. cum ipse tñ nichil hab̾et ex uirgine
Qm̃ gͦ quãlibet parciũ incontieniens in do ẽ pͥossibile: nõ

Expanded text:
scilicet Filius Dei, et Filius hominis. Unde quaedam nasceretur dubietatis confusio, cum de Deo Filio loqueremur; uterque enim esset Deus, et Filius; quamvis alter Dei, alter hominis: fieret quoque quasi quaedam inaequalitas diversarum personarum secundum hoc quod filii essent, quae omnino aequales esse debent, cum alter filius majoris parentis dignitate excelleret, alter minoris parentis humilitate subesset. Quanto enim major est natura Dei quam hominis, tanto dignitatem nativitatis: quod non convenit. Quod si Pater in unitatem suae personae hominem assumpsissetfiliorum inconvenientias, et adhuc aliam. Nam si esset filius Virginis, duae personae in Trinitate nomen nepotis assumerent; quia et Pater nepos esset parentum Virginis; et Filius ejus Virginis esset nepos; cum ipse tamen nihil haberet ex Virgine. Quoniam ergo quamlibet parvum inconveniens in Deo est impossibile; non
Abbreviated transcription (Latin):
homine nequit intelligi. Ham si uuꝰ homo cum singłis płib
ꝑsonis ÷ una ꝑsona: necee̾ ẽ plures ꝑsonas que alie sunt ase in¬
uicem ẽẽ unã eandemq ꝑsonam. qđ uon est possibile. Qua

Expanded text:
homine nequit intelligi. Nam, si unus homo cum singulis pluribus homine nequit intelligi. Nam, si unus homo cum singulis pluribus personis una persona est, necesse est plures personas, quae aliae sunt a se invicem, esse unam eamdemq
Abbreviated transcription (Latin):
incarnationẽ: credit eum ñ assũpse hominẽ in unitatẽ nat᷑e.
s. in unitatẽ ꝑsone. Hic aut̃ somniat hominẽ a filio dĩ mag̾
c̃e asfumptũ in nat᷑ȩ unitatẽ: ꝗͣ in ꝑsone unitatẽ. Si enĩ hoc
cirnatũ. qm̃i unꝰ ẽ ds̃ pat᷑ ⁊ filiꝰ. q̃ eẽ possibile illũ sumul ñ e
incarnatũ. quia plues sut ꝑsone. Utioq gͥ pede idest in ut̃q
parte claudicat in in carnatione filii dĩ. qui una nat᷑a ẽ cum pa¬
tre. & alia ꝑsona apat᷑. quicumq existimat eandem in carnatio.¬
nẽ fic e̾ẽ scdm nat᷑e unitatem. ut filius ñ possit incarnari si¬
non possit incarnari cum filio. Quippe ds̃ ñ sic assumpsit ho¬
nem. ut nat᷑a dĩ ⁊ hominis sit una ae eadem: s ut ꝑsona dĩ
⁊ hominis una eademq sit. Qđ non nͥ in una dĩ ꝑsona ẽẽ pot̾.
Du̾isas enĩ ꝑsonas unã eantemq ꝑsonam ẽẽ cum uno eodemq

Expanded text:
incarnationem, credit eum non assumpsisse hominem in unitatem naturae, incarnationem, credit eum non assumpsisse hominem in unitatem naturae, sed in unitatem personae. Hic autem somniat hominem a Filio Dei magis esse assumptum in naturae unitatem, quam in personae unitatem. Si enim hoc  esse possibile illum simul non esse incarnatum, quia plures sunt personae. Utroque igitur pede, id est utraque parte claudicat in incarnatione Filii Dei, qui una natura est cum Patre et alia persona a Patre, quicunque existimat hanc incarnationem sic esse secundum naturae unitatem, ut Filius non possit incarnari sinon possit incarnari cum Filio. Quippe Deus non sic assumpsit hominem, ut natura Dei et hominis sit una et eadem; sed ut persona Dei et hominis una eademque sit: quod nonnisi in una persona Dei esse potest. Diversas enim personas, unam et eamdem personam esse cum uno eodemque
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ sunt due sub̾e. nec alia suła pat̾. alia filius: s una ⁊ eatẽ
sułii sunt pat ⁊ filius. Std̾m ꝑsonam uͦ sunt plures & ali ab
abinuic̃ẽ. Dic̃ gͦ. Si filius incarnatꝰ ẽ. & filius ñ ẽ alia si una &
earem nu̾o res que pat᷑ est: gͦ necesse ẽ patiẽ qͦ. ee̾ incarnatum.
Unam er̃ &eantem nilo rem impossibile ẽ simul e̾ẽ & ñ ee̾ in eod̾
homine incarnatã. Et ego dico. Si filius incarnatꝰ: & filius
patiẽ quoq ee̾ incirnatũ. Aliam eiũ psonam ẽẽ in iulo homine
in carnatam x aliam simul ñ ee in eodem homine incarnatã: possib¬
le est. Et ille. Si ds̃ filtus incarnatꝰ ẽ. & ds qui est filius ñ est
sint pat̃ & filus. uidetur neoc̃e e̾e patrem &ͦ ec̃ incamatũ cum
filio ꝓpt̾ unitatẽ dĩtatis. q̃ possibile e̾e ꝓpt̾ diu̾sitatem ꝑsonarã
ñ eũ e̾ẽ sinul incarnatũ. Uiclete qui hoc dic̃. quomͦ claudicat
utͦq pede in incarnatione filui dĩ. Nam qui recte suscipit eius

Expanded text:
quia non sunt duae substantiae, nec alia substantia Pater, alia Filius; sed una et eadem substantia sunt Pater et Filius. Secundum personam vero sunt plures, et alii ab arnatus est, et Filius non est alia, sed una et eadem numero res quae Pater est; ergo necesse est Patrem quoque esse incarnatum. Unam enim et eamdem numero rem impossibile est simul esse, et non esse in eodem homine incarnatam. Et ego dico: Si Filius incarnatus est, et Filius Patrem quoque esse incarnatum. Aliam enim personam esse in uno homine incarnatam, et aliam simul non esse in eodem homine incarnatam possibile est. Et ille: Si Deus Filius incarnatus est; et Deus qui est Filius non est carnatum cum Filio, propter identitatem Deitatis, quam possibile esse propter diversitatem personarum eum non esse simul incarnatum. Videte qui hoc dicit quomodo claudicat utroque pede in incarnatione Filii Dei. Nam qui recte suscipit ejus
Abbreviated transcription (Latin):
incariato necesse ẽ alias quoq ꝑsonas sic̃ ille disputatoi putat in¬
camari s: imposibile. ꝑsonas enĩ ñ negit ẽe plures. excireo qm̃ alie

Expanded text:
incarnato, necesse est alias quoque personas sicut ille disputator putat inincarnato, necesse est alias quoque personas sicut ille disputator putat incarnari, sed impossibile. Personas en
Abbreviated transcription (Latin):
fensor dic̃ ee̾ tres dõs. monstiare nequit quomꝰ sunt sepaatĩ ea sepa¬
illũ potest ariuiuare multitudo dõꝵ addefendendũ patrẽ. & sp̃m¬
la cdisiunctio. sine qua defensionẽ istam ficri posse uequaquã
existimat. Quod autẽ unꝰ solus ds̃ sit .. ñ plures. hine facile
ꝓbatur. qi aut ds̃ ñ ẽ sumniũ bonũ. aut sunt plura summa
bona. aut ñ sunt plures du s unꝰ solus. Dm̃ ui summũ bonũ
ẽe nullus negat. qr quicquid aliquo muiꝰ ẽ. nullatenꝰ ds̃ est.
& quicqͥd sũmũ bonũ ñ ẽ. minꝰ ẽ aliquo. quia minꝰ ẽ summo
bono. Sunimũ certe bonũ pluralitatem sui non admittit. uͥ
plura fint summa bona. Si enĩ plura summa bona sunt: paria
sunt. Suminũ uͦ bonũ ẽ. qđ sic prestat aluis bonis: ut nec par
habeat nec prestantiꝰ. Sumiinũ gͦ bonũ unũ & solũ ẽ. Non gͥ st̃¬
a sic sumena suba łcentia siuie aat̃a que eapem tatione qua suu¬
nũ honũ mullatenꝰ pliualit̃ posse dici ꝓbantur.: Qui unꝰ solus

Expanded text:
e dicit esse tres deos; monstrare nequit quomodo sint separatim, ea sepaillum potest adjuvare multitudo deorum, ad defendendum Patrem et Sptione illa distinctio, sine qua defensionem istam fieri posse nequaquam existimat. Quod autem unus solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bonum, aut sunt plura summa bona; aut non sunt plures dii, sed unus solus. Deum vero summum bonum esse nullus negat; quia quidquid aliquo minus est, nullatenus Deus est: et quidquid summum bonum non est, minus est aliquo; 46 quia minus est summo bono. Summum certe bonum pluralitatem sui non admittit, ut plura sint summa bona. Si enim plura sunt summa bona, paria sunt. Summum vero bonum est, quod sic praestat aliis bonis, ut nec par habeat, nec praestantius. Summum ergo bonum unum et solum est. Non igita; quae eadem ratione, qua summum bonum, nullatenus pluraliter dici posse probantur. Qui unus solus
Abbreviated transcription (Latin):
do ertoiẽ suũ adiuirauerat. ⁊ nuliꝰ uttebat᷑ qͥ eũ errare ignorata.
Parte tũ illani ꝗ̃ fecerã quidã fĩ me nesciente transcripsert̃. atq
aliis legeutu t̃didert̃. Q& iocudo dico. ut si in alicuiꝰ manus
pars illa uenerit. ⁊ꝗ̃ nichil ibi fallũ sit. tam̃ tanꝗ̃ inꝑfecta a
ñ exquisita telinquat᷑. ⁊ hic qd ibi incepi diligenti inceptũ ⁊ per

Expanded text:
cto, errorem 42 suum abjuraverat et nullus videbatur qui eum errare ignoraret; partem tamen illam quam feceram quidam fratres, me nesciente, transcripserunt, atque aliis lugendam tradiderunt; quod idcirco dico ut, si in alicujus manus pars illa venerit, quanquam ibi nihil falsum sit, tamen tanquam imperfecta et non exquisita relinquatur; et hic quod i
Abbreviated transcription (Latin):
tem ⁊ uoluntatem. sic̃ homo dr̃ rex ꝑregiam potefaatem:
n e nom̃ dõ substantiȩ. s iccidentalit̾ dicunt᷑ ille uescio
que tres res tres dii. sic̃ tres hoĩes eandem habentes regã
potestatẽ tres reges dicunt᷑. Res enĩ homines unꝰ rer ẽẽ
nequernt. Quod quã nefandũ sit: ñ ẽ opus dicere.
Cbdex magnꝰ implendus ẽ. si uoluero scribere absurdita¬
tes ⁊ impicetates que sequnt᷑. si uerũ ẽ una dĩ ꝑsona
incarnata reliquas duas consequi ẽẽ incarnatas. quia
tres ille ꝑsone sunt una res scđm id qđ ꝯmunit̾ de tͥb
dñis. aut si sunt tres res separate. quẽ adniodũ ille pu¬
tat cont᷑ quẽ ista dixi. qm̃ solus filius est in carnatiis.
P alari sͦ est quã non debeat ẽẽ promptis ad dispratano ci

Expanded text:
 homo dicitur rex per regiam potestatem, non est Deus nomen substantiae; sed accidentaliter dicuntur illae nescio quae tres res tres dii, sicut tres homines eamdem habentes regiam potestatem, tres reges dicuntur: tres enim homines unus rex esse nequeunt: quod quam nefandum sit, non est opus dicere. Codex magnus implendus est, si voluero scribere absurditates et impietates, quae sequuntur, si verum est, una Dei persona incarnata, reliquas duas consequi esse incarnatas; quia tres illae personae sunt una res, secundum id quod communiter de tribus dicimus; aut si sunt tres res separatae, quemadmodum ille putat, contra quem ista dixi, quoniam solus Filius est incarnatus. Palam ergo est quod non debeat esse promptus
Abbreviated transcription (Latin):
net & compositionem. qm̃ om̃e ꝯpositũ necesse ẽ aut ac¬
tu aut uitellectu posse disingi qd̾ de simplicib intelli¬
gi nequit. Cuiꝰ enĩ parces cogitari ñ possr at: io in partes
compositꝰ .ẽ. aut nulla nat᷑a simplex est. aut aliqtĩa na¬
tura ẽ alia que in aliquo prestantior s natura dĩs que
ut᷑q quã falsa sint ñ ẽ obseurũ. Quodsi ite de illis dia¬
lecticis modernis ẽ. qui nichil ee̾ credunt nisi qd̾ imagi¬
nationib comp̃hend̾e possunt. nec putat ẽe aliquio in ꝯͦ
partes nulle sunt: uel ñ negabit se intelligere qr si ẽe̾t
aliquid qđ nec actu nec intellectii dissolui posset: muiꝰ

Expanded text:
net; quoniam omne compositum necesse est aut actu, aut intellectu posse disjungi, quod de simplicibus intelligi nequit: cujus enim partes cogitari non possunt, id in partes  rebus compositus est, aut nulla natura simplex est, aut aliqua natura est alia, quae in aliquo est praestantior natura Dei: quae utraque quam falsa sint, non est obscurum. Quod si iste de illis dialecticis modernis est, qui nihil esse credunt, nisi quod imaginationibus comprehendere possunt, nec putat aliquid esse, in quo partes nullae sunt; vel non negabit intelligere se quia si esset aliquid, quod nec ac
Abbreviated transcription (Latin):
uere iudent᷑. qui illũ sic̃ alios homines pecc̃o ferm̃tatum¬
sigificant existinant. Siu̾ auint xp̃ianos ñ debere uti fig̾is.
quia ueta transierunt in quib erant necessarie. negent ut
alia taceã baptismũ ẽẽ figuiã cuiꝰdam mortis & sepulture
cont᷑ aptm dicentẽ. Quicũq baptitati sumꝰ in xp̃o itr̃u. in
morte ipsius baptizati sumꝰ. Conseputti enĩ sumꝰ cũ xp̃o ꝑ
baptismũ in mortẽ. Aut si concedunt nos ut figuris . s ñ in eis¬
dem reb quib: infigura lex uetus utebatur. & io ñ ee panẽ
atimũ assum̃dũ ad ullã figirã. qi ad hoc in eatem lege acci¬
pitur. ñ bapticent in aqͣ qm̃ patres nr̃i om̃s iti mos se bapti¬
tan sunt. in nube & in mari. quod negari nequit in figura
fuisse. & ne uireantur baptitare baptismo ioħ̃is qui baptiea¬
uit in aqua. Si gͦ irephensibibilit figurate baptiramꝰ iaqͣ
licet alud tuptisma uetꝰ qd fuit huiꝰ noui figura. inaqua

Expanded text:
identur, qui illum, sicut alios homines, peccato fermentatum existimant. Si vero aiunt Christianos non debere uti figuris, quia vetera transierunt , in quibus erant necessariae: negent ut alia taceam baptismum esse figuram cujusdam mortis et sepulturae, contra Apostolum dicentem: Quicunque baptizati summorte ipsius baptizati sumus. Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem . Aut si concedunt nos uti figuris, sed non in eisdem rebus, quibus in figura lex vetus utebatur, et ideo non esse panem azymum assumendum ad ullam figuram, quia ad hoc in eadem lege accipitur: non baptizent in aqua, quoniam Patres nostri omnes in Moyse baptizati sunt in nube, et in mari ; quod negari nequit in figura fuisse: ne videantur baptizare baptismo Joannis, qui baptizavit in aqua. Si ergo irreprehensibiliter figurate baptizamus in aqua: licet illud baptisma vetus, quod fuit hujus novi figura, in aqua
Abbreviated transcription (Latin):
s tres res uuam quãq ꝑ se. sic̃ sunt tres angłi. aꝑtissimũ ẽ
quia tres dõs constituit. S forsitan ipse ñ dic̃. sicut
sunt tres angłi aut tres aĩe. s ille qui mͥ eius man¬
dauit questionẽ. hanc ex suo posuit similitudinẽ:
s solũ mͦ tres ꝑsonas affirmat e̾ẽ tres res sine addita.¬
mento alicus similitudinis. Cur gͦ fallitur aut fallit
sub noĩe rei. cũ id ipsũ significetur sub nomine dĩ:
Nempe aut dm̃ ee̾ rem illam negabit. in qua tres ꝑso¬
nas immo quã tres fatem᷑ ẽẽ ꝑsonas. aut si hoc ñ ne
tres ẽẽ res: ita qͦ affirmet xasdem ꝑsonas ñ unũ sed
tres dõs ee. Que quã impia sunt: uidicent xp̃iani. S di¬
cet. Non cogit qđ dico tres res. fateri tres dõs: qm̃ tres ille
res simul. sunt unꝰ ds̃. Et nos dm̃s. G singła queq res de

Expanded text:
sed tres res, unamquamque per se, sicut sunt tres angeli; apertissimum est quia tres deos constituit. Sed forsitan ipse non dicit: Sicut sunt tres animae, aut tres angeli, sed ille, qui mihi ejus mandavit quaestionem, hanc ex suo posuit similitudinem; sed solummodo tres personas affirmat esse tres res, sine additamento alicujus similitudinis. Cur ergo fallitur aut fallit sub nomine rei, cum idipsum significetur sub nomine Dei? Nempe aut Deum esse rem illam negabit, in qua tres personas, imo quam tres fatemur esse personas. Aut si hoc non netres esse res; ita quoque affirmet easdem personas non unum, sed tres deos esse. Quae quam impia sint, judicent Christiani. Sed dicet, non cogit quod dico tres res fateri tres deos; quoniam tres illae res simul sunt unus Deus. Et nos dicimus: Ergo singula quaeque res de
Abbreviated transcription (Latin):
x sapientie grauitate: ne ꝑ multiplicia sophismatũ di¬
uerticula in cauta leuitate discurrens. aliqua tenaci
illa queetur falsitate. Cumq om̃s ut eautissime ad
sacre pagine questiones accedant sint cõmonendi. illi
utiq nr̃i tp̃is dialectici immo dialectice heretici. qui
ñ nisi flatum uocis putant uniuersales e̾e substantias. &
qui colorem ñ aliut que. unt intelligere qua corpus.
nec sapientiam hois aluro qua anima: prors a spũaliũ
questionum disputatione sunt exiifflandi. In eoꝵ qͥp¬
que sunt in homine. sic est in imaginationib corporalib
obuoluta: ut ex eis se euoluere ñ possit. nec ab ipsis ea
que ipsa sola & pura contemplari debet ualeat discer¬
nere. Qui enĩ ñdum intelligit quomͦ plures hoĩnes
in spetie sint unꝰ homo: qualit̾ in illa secretissina &
altissima natur comp̃hendet. quomͦ plures ꝑsone. qͣꝵ

Expanded text:
et sapientiae gravitate ne per multiplicia sophismatum diet sapientiae gravitate ne per multiplicia sophismatum diverticula incauta levitate discurrens, aliqua tenaci illaqueatur falsitate. Cumque omnes, ut cautissime ad sacrae paginae quaestiones accedant, sint commonendi; illi utique nostri temporis dialectici imo dialectice haeretici, qui non nisi flatum vocis putant esse universales substantias, et qui colorem non aliud queunt intelligere quam corpus, nec sapientiam hominis aliud quam animam prorsus a spiritualium quaestionum disputatione sunt exsufflandi. In 43 eorum quipquae sunt in homine, sic est in imaginationibus corporalibus obvoluta, ut ex eis se non possit evolvere, nec ab ipsis ea, quae ipsa sola et pura comtemplari debet, valeat discernere. Qui enim nondum intelligit quomodo plures homines in specie sint unus homo; qualiter in illa secretissima et altissima natura comprehendet quomodo plures personae, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
Nimirũ hoc ipsum quod dico. Qui ñ crediderit ñ intelli¬
get. Nam qui non crediderit ñ exꝑiretar. &. qui exper¬
tus non fuerit: non cognoscet. Quantũ enĩ rei audi¬
tum suꝑat experientia: tantũ uincit audientis cogni¬
cionem exꝑientis scientia. Et non solum ad intelligen¬
dum altiora prohibetur mens ascende sine fide. &
mandatoꝵ dĩ obedientia: s. etiam aliqñ datiis intellectꝰ
subtraritur. & fides ipsa subuertitur neglecta bona con¬
scicientia. Ait enĩ de quibdam apłs. Cum cognouissẽt
am̃: non sicut dm glorificauerunt aut grãs egerunt
si eu anuerunt in cogitationib ĩus. & obscuratum est
insipiens cor eoꝵ. Et cum preciꝑet timothes milttare
bonam militiam. Ait. Habens fidem ⁊ bonam conscieneiã.
quam quitam repellentes cirea fidem naufragauerut it.
Nemo gͦ se temere immergat inconbensa diuinarũ questi¬
onĩi. nisi prius in soliditate fidei conquisita morum

Expanded text:
Nimirum hoc ipsum quod dico, qui non crediderit, non intelliNimirum hoc ipsum quod dico, qui non crediderit, non intelliget. Nam qui non crediderit, non experietur; et qui expertus non fuerit, non intelliget. Nam quantum rei auditum superat experientia, tantum vincit audientis cognitionem experientis scientia: et non solum ad intelligendum altiora prohibetur mens ascendere sine fide et mandatorum Dei obedientia, sed etiam aliquando datus intellectus subtrahitur, et fides ipsa subvertitur, neglecta bona conscientia. Ait enim de quibusdam Apostolus: Cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evaninsipiens cor eorum . Et cum praeciperet Timotheo militare militiam bonam, ait habens fidem, et bonam conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt . Nemo ergo se temere immergat in condensa divinarum quaestionum, nisi prius in soliditate fidei, conquisita morum
Abbreviated transcription (Latin):
custodiam illuminandi sunt oculi. quia p̾ceptum dñi
lucidum illuminans oculos. & prius ꝑ humilem obe¬
dientiam testimonioꝵ dĩ debemus fieri paruili. ut
discamus sapientiam quã lat testimoniũ dñi fidele
sapientiam prestans pariuilis. Unde dñs. Confitebor tͥ¬
pat̾ dñe cęli & t̾re. quia abscondisti hec a sapientib
prudentib ⁊ reuelasti ea parcuilis. prius inquam. ea
funda fidei diudicando discuciamꝰ. Nara qui scdm car¬
nem uiuit. carnalis. siue animalis ẽ. De quo dr̃. Anima
scriptura exiis que ꝑoredientiam pascunt. tanto subti¬
luis prouehimur ad ea que ꝑ intellectum satiant. Frustra
quippe conat᷑ dicere suꝑ om̃s docentes me intellexi: qui
proferre non atroer. quia testimonia tua meditacio mea ÷.
Et mendacit̾ pronuntiat. Suꝑ senes intellexi.: cui non ẽ
familiare quod sequitur. Quia mandata tua quesiui.

Expanded text:
eptorum Domini custodiam illuminandi sunt oculi, quia praeceptum Domini eptorum Domini custodiam illuminandi sunt oculi, quia praeceptum Domini lucidum illuminans oculos ; et prius per humilem obedientiam testimoniorum Dei debemus fieri parvuli, ut discamus sapientiam, quam dat testimonium Domini fidele, sapientiam praestans parvulis . Unde Dominus: Confiteor tDomine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Prius, inquam, ea funda fidei dijudicando discutiamus: nam qui secundum carnem vivit, carnalis sive animalis est, de quo dicitur: AnimaliScriptura ex his quae per obedientiam pascunt, tanto sublimius provehimur ad ea quae per intellectum satiant: frustra quippe conatur dicere: Super omnes docentes me intellexi , qui proferre non audet; quia testimonia tua meditatio mea est . Et mendaciter pronuntiat: Super senes intellexi, cui non est familiare quod sequitur: Quia mandata tua quaesivi.
Abbreviated transcription (Latin):
cornua considentis sibi sciencie prociuciri nescientes qr
si quis se existimat scire aliquid ñdũ cognouit quem¬
admnodum oporteat eum scire: ante quam habeant ꝑ
soliditatem fidei alas spũales. p̃sum̃do in altissimas da
fide questiones assurgere: Unde fit ut dũ ad illa que
prius fidei scalam exigunt. sicut scriptum ẽ. nisi ere¬
dideritis ñ intelligetis. p̃postere ꝑ intellectum prius co¬
nantur ascendere: in multimodos errores ꝑ intellectus de¬
fectum cogant᷑ aescende. Palam namq ẽ qr illi ñ hũt
troei firmetatẽ. qui qm̃ qđ credunt intelligere uon pos¬
sunt: disputant cont᷑ eiusdem fidei a scĩs patrib confir¬
matã uerttatem. Selit siuie spertiliones ⁊ uoc due
ñ nisi in nocte celum uroentes. de meridianis solis radus
disputent cont̾ aquilas ipsum solem irreuerberato uisu
intuentes. Prius gͦ fide muntandum est cor. Sicut dicit̾

Expanded text:
cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod si quis aestimat se scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire, antequam habeant per soliditatem fidei alas spiritales, praesumendo in altissimas de fide quaestiones assurgere. Unde fit ut, dum ad illa, quae prius fidei scalam exigunt, sicut scriptum est: Nisi credideritis, non intelligetis , praepostere prius per intellectum conantur ascendere, multimodos errores per intellectus defectum cognantur descendere. Palam namque est quia illi non habent fidei firmitatem, qui, quoniam quod credunt intelligere non possunt, disputant contra ejusdem fidei a sanctis Patribus confirmatam veritatem; velut si vespertiliones et noctuae nnisi in nocte coelum videntes, de meridianis solis radiis disceptent contra aquilas solem ipsum irreverberato visu intuentes. Prius ergo fide mundandum est cor, sicut dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
disseram. aliquid pͣmittam ad compescentam p̾sumptio¬
nem eoꝵ. qui nefanda temeritate audent disputare ꝯtͣ
aliquit eoꝵ que fines xp̃iana confitetur. qm̃ it intelle¬
ctu caꝑe nequeunt. ⁊ potus insipienti suꝑbia indicant
nullatenꝰ posse ẽ̾e quod nequeunt intelligere: ꝗͣ humi¬
li sapientia fateaut᷑ e̾e multa posse que ipsi ñ ualeant
comprehentere. Nullus quippe xp̃ianꝰ debet disputare
quomͦ qd̵ catholiea ȩccła corde credit ⁊ oꝑe confitetur
ñ sit: s semꝑ eandem fidem uidubitant̃ tendendo aman¬
do & scđdm illam uiuendo. humilit̃ quantũ pot̾ querere
rationẽ quorũ sit. Si potest intelligere: dõ gc̃as agat si ñ
potest: ir. intitat cornua aduentilandũ. s sumittat ca¬
put aduenerandũ. Ciciꝰ eiũ pot̾ inse confidens humana
sapiencia impingento corntia sibi euellere: ꝗ̃ uinttendo
petram hane euoluere. Solent enĩ quidã crm oeꝑint q̃si

Expanded text:
disseram, aliquid praemittam ad compescendam eorum praesumptiodisseram, aliquid praemittam ad compescendam eorum praesumptionem, qui nefanda temeritate audent disputare contra aliquid eorum, quae fides Christiana confitetur, quoniam id intellectu capere nequeunt: et potius insipienti superbia judicant nullatenus posse esse, quod nequeunt intelligere; quam humili sapientia fateantur esse multa posse, qua ipsi non valeant comprehendere. Nullus quippe Christianus debet disputare quomodo quod catholica Ecclesia corde credit, et ore confitetur, non sit; sed semper eamdem fidem indubitanter tenendo, amando, et secundum illam vivendo, humiliter quantum potest, quaerere rationem quomodo sit. Si potest intelligere, Deo gratias agat; si non potest, non immittat cornua ad ventilandum, sed submittat caput ad venerandum. Citius enim potest in se confidens humana sapientia impingendo cornua sibi evellere, quam vi nitendo petram hanc evellere. Solent enim quidam, cum coeperint quasi
Abbreviated transcription (Latin):
quã uidit in somnio nabuchodonosor. iam factus mons
magnus impleuerit uniuersam t̾ram. si eum meis ra¬
tionib fulcire. ⁊ quasi nutantẽ stabilire nitar. tot scĩ
& sapientes qui suꝑ euis ȩt̾nam firmitatẽ se stabilitõ
ẽẽ gaudent indignari michi possunt. ⁊ hoc imputa¬
re non studiose pͣuitati s iactancie leuitati: Si quid
qͦ de firmitate fidĩ nt̃e in hac epła disputauero: ñ:
nib sat̾ifaciendum. S si ille qui prefatam ꝓtulit sen¬
teueiam. dõ corrigente ad ueritatem redut: nullatenꝰ
putet me in hac epła cont̾ se loqui. qm̃ iam ñs qđ
fuit. Si enĩ fuit aliqñ tenebre. nunc autẽ lux in
dño: non sunt arguende tenebre que iam ñ sunt. s
lux approbanda que lucet. Ueruntam siue ad huc ad
borare questione etiam si fides in illis suꝑet iationem.
que illis fidei iudetur repugnate: non mͥ uidetur suꝑfuũ
repugnantiã istam dissoluere. S priusꝗͣ de questione¬

Expanded text:
quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons magnus impleverit universam terram, si eum meis rationibus fulcire et quasi nutantem stabilire nitar; tot sancti et sapientes, qui super ejus aeternam firmitatem se stabilitos esse gaudent, indignari mihi possunt; et hoc imputate, non studiosae gravitati, sed jactantiae levitati? Si quid ergo de firmitate fbus satisfaciendum. Sed si ille qui praefatam protulit sententiam, Deo corrigente, ad veritatem rediit, nullatenus putet me in hac epistola contra se loqui; quia jam non est quod fuit. Si enim fuit aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino; non sunt arguendae tenebrae quae jam non sunt, sed lux approbanda quae lucet. Verumtamen sive adhuc ad lquaestione, etiamsi fides in illis superet rationem, quae illis fidei videtur repugnare, non mihi videtur superfluum repugnantiam istam dissolvere. CAPUT II. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
poictione captꝰ i retintꝰ sũ: acidiui p̃fate nounatis auctorẽ iti
sua pseuetantẽ sentencia drẽ se ñ ob aliut abiutasse qđ dioe¬
bit. nisi qr a popło intfici timebat. Hic g cuasa qͥdã fĩs me¬
p̃cib suis coegert̃ ut soluerem questionẽ. qua ipse sic erat¬
irretitꝰ. ut nullo mͦ se expediri exea posse crederet: nisi aut
tudinẽ fidei xp̃iane meȩ existimẽ indigere defensionis au¬
xilio. liuppe si ego contẽptibilis bomiutio tot scĩs ⁊ sapi¬
eutib ubiq existentib. ad confirmandũ fidĩ xp̃iane fir¬
mamentũ quasi mea inligeant defensione aliqͥd scribe
Si enĩ me uiderent alii homines onustũ paxillis ⁊ funib
& alus reb quib nutancia ligari ⁊ stabiliri solent. ela¬
borare circa montẽ olimpũ adconfirmandũ illũ. ne ali¬
cuiꝰ impulsu nittaret aut subuerteret᷑. mirũ si se a risu
⁊ derisu contineatit. Quanto mag̃ cum lapis qui absci¬
sus de monte sine manib ꝑcussit ⁊ comminuit statuã

Expanded text:
uctorem in sua perseverantem sententia dicere se non ob aliud abjurasse quod dicebat, nisi quia a populo interfici timebat. Hac igitur causa quidam fratrerecibus suis me coegerunt ut solverem quaestionem, qua ipse sic irretitus erat, ut nullomodo se expediri ab ea posse crederet; nisi aut tudinem fidei Christianae, meae existimem indigere defensionis auxilio. Quippe si ego contemptibilis homuncio, tot sanctis et sapientibus ubique existentibus, ad confirmandum fidei Christianae firmaSi enim me viderent homines alii onustum paxillis, et funibus, et aliis rebus, quibus nutantia ligari et stabiliri solent elaborare circa montem Olympum, ad confirmandum eum, ne alicujus impulsu nutaret aut subverteretur; mirum, si se a risu et derisu contineant; quanto magis cum lapis, qui abcissus de monte sine manibus, percussit et comminuit statuam,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ nũo sic̃ natura. quamuis pat̃ & filius ñ sint unꝰ s
duo. Angłm eñ & animã scđm substantiam dñĩs. nõ
socłm relationẽ. Nam licet angłi nom̃ ab officio sũptũ
cie accipitur. ita & angłs. Qd ipse intelligere se mon.¬
ftrat: cum parit̾ dic̃. Sicut sunt tres angłi aut tres aĩe.
alem itaq significat pluralitatẽ & separationẽ. qualem
iñt plures angłi aut anime. idest qualem plures hñt¬
substantie. &  adhuc aꝑte monstiare uidetur. cum
subdit. Ita tñ ut uoliuitate ⁊ potestate omĩno suit idẽ.
Sic enĩ intelligt uoluntatẽ x potestatẽ in illis plurib reb.
quematmodũ inpł̃ib angłis ł animab Qł intelligi ñ
pot̾. si ille plures res putant᷑ seđm ꝓpͥetates ꝑsonarum
ce̾. ñ scdm ħ qđ omunit̾ dicunt᷑. Nullatenꝰ namq patͥs
& filii scđm ipsas ꝓpͥetates. id ẽ sođm pat̾nitatẽ aut filiaci¬
uenientͥ cum addit. Sicut sũt tres angłi aut tres aĩe.¬

Expanded text:
Pater et Filius non sint unus, sed duo. Angelum enim et animam secundum substantiam dicimus, non secundum relationem. Nam, licet angeli nomen ab officio sumptum tiae accipitur, ita et angelus. Quod ipse intelligere se monstrat, cum pariter dicit: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae. Talem itaque significat pluralitatem et separationem, qualem habent plures angeli aut animae, id est qualem habent plures substantiae. Quod adhuc aperte monstrare videtur, cum subdit: Ita tamen ut voluntate et potestate omnino sint idem. Sic enim intelligit voluntatem et potestatem in illis pluribus rebus, quemadmodum in pluribus angelis aut animabus: quod intelligi non potest, si illae plures res putantur secundumNullatenus namque Patris et Filii, secundum ipsas proprietates, id est secundum paternitatem et filiativenient
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ & filiũ ẽẽ duas res. S cum ait. sic̃ tres angłi aut
tres anime: aꝑte monstrat se ñ de pluralitate ł separati¬
one illa loqui. que in illis ẽ ꝑsonis sccłm ꝓpͥa. Nempe
de nulla una & eadem nu̾o re duo angłi dicunt᷑  aue
anime. nec unui aliquid nũo de duob angłis dr̃. aut de¬

Expanded text:
Patrem et Filium esse duas res. Sed cum ait: Sicut sunt tres angeli, aut Patrem et Filium esse duas res. Sed cum ait: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae, aperte monstrat se non de pluralitate vel separatione illa loqui, quae in illis est personis secundum propria. Nempe de nulla nna eademque numero re duo angeli dicuntur, aut duae animae; nec unum aliquid numero de duobus angelis dicit