comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uener̃ trunsmare incapharnaum &tenebre iã facteerauT & nonue¬
nerutadeos ihs. Maretũ ueno magnoflee exsurgebat &c&̃. Nihil
hicco Nrarium uideripotest ni qđ mat theus dimis sis turbis eum dicit̃
ascendis semmonTem utillic solusor ar&. lohannes in monsem fuis secũ etisdẽ¬
turbas. dequinq panib: pauit Secũ & ipseiohannes dicat. P. illud mira¬
culũ fugisse eum in monTem neat᷑bis tener&ur qua e eũ uoleba T regẽ
fucere. Vtiq manifestum est. Qđ de moute in planior a destenderat
quandoilli panes t᷑bis ministratis. Etideo nonẽ cosrurium qđ ccendit
rursus imonsem sic & mattheus & iohannes dicuus Nisiqđ mattheus
dix̃ ascendit. Io hannes aũ fugit qđ eẽ coisrariũ sifugiens non ascende&
Netilludrepugnat. qđ mattheus dix̃ Ascendit in mosem solus orare
Iohannestũ cognouiss& inquid quia uensuries seNt ut fucereN Teum regem

Expanded text:
unt trans mare in Capharnaum. Et tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Mare autem vento magno flante exsurgebat, etc. . Nihil hic contrarium videri potest, nisi quod Matthaeus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret: Joannes autem, in monte fuisseturbas de quinque panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis ministrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in montem, sicut et Mattheus et Iohannes dicunt, nisi quod Mattheus dixit: ascendit, Iohannes autem: fugit, quod esset contrarium, si fugiens non ascenderet. nec illud repugnat quod Mattheus dixit: ascendit in montem solus orare, Iohannes autem: cum cognouisset. inquit, quia uenturi essent, ut facerent eum regem,
Abbreviated transcription (Latin):
quinq: mirtculũ Ita seqͥ t. Etcũ sero e& eratnauis inmedio mari. &ipse
solus in terra. &uidens eos labor aises in remigando. Frat enĩueiius c̃trarius
eis & c& similiter. Nisi qđ de paro ambulaaTe super aquas nihildix̃. Hocaũ
nemoueat preca uendũ est. Quod marcus dix̃ dedño. Cũ ambula r& suꝑ aqua
& uolebat pra&erireeos. quomodo enĩ intellegere potuer̃. nisiquia in diuer¬
sum ibateos uolens tã quã alienos p̃terire: a quib: ita ñ agnosiebatur
utstusas maputtr&ur. Qđ ad mrsticã significationẽ referri. quisusq
adeo ttr dus est ut noli aduertere: Sed iamen turbatis & exclamassibus
subuenit dicens. Vid&e egosum nolite timere. Quomodo ergouolebat
pr&erire quospiauentes itti confirmat : : nisiquia uoluisas pra&ereundi¬
adeliciendũ illũ clamorem ualebat. culueniri oportebat. loannes&im
adhuc cũ istis ciliquanTum immoratur. Nãpꝰnarratũ dequinque panb
miraculum. Iose quoque aclabor aNsenauicula. & deãbula tionedũ¬

Expanded text:
 ipse solus in terra. et uidens eos laborantes in remigando, erat enim uentus contrarius eis, et cetera. similiter, nisi quod de Petro ambulante super aquas nihil dixit. hoc autem ne moueat praecauendum est quod Marcus dixit de domino, cum ambularet super aquas: et uolebat praeterire eos. quomodo enim hoc intellegere potuerunt, nisi quia in diuersum ibat eos uolen tamquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? quod ad mysticam signi. ficationem referri quis usque adeo tardus est, ut nolit aduertere? sed tamen turbatis et exclamantibus subuenit dicens: fidite, ego sum, nolite timere. quomodo ergo eos uolebat prad eliciendum illum clamorem valebat, cui subveniri oportebat! 100. Joannes etiam adhuc cum istis aliquantum immoratur. Nam post narratum de quinque panibus miraculum, ipse quoque hoc de laborante navicula, et de ambulatione
Abbreviated transcription (Latin):
badesuns utroq modo ꝓnuntiaripo test. ut aut confirma tũ eum gali¬
orũ uerbis credesem dixisse accipiamus. Aut adhuc sicut lucas cõmemo¬
rat hesiiaNtem praesertim quia &marcus qͥ superius dixerat ab alus
fuis sedic tum qđ iohasines amortius resurrex̃ : In e tremo ttm̃ ipsum
herodẽ dexisse Nitic& quemego decollaui iohanne hicamor tiis resur¬
rxit. Quaȩ itẽ uerba duob: modis ꝓnussiaripossuut. utaut confirmaNłis
aut dubittinsis intellegant᷑: Cũ aũ lucaspostea quã hocc ommemor aũ
in aliud transeat. duo isti mattheus & marcus. & hacoccasione narraũ
quemadmodum sit abhero de lohannes occisus
equit᷑ ergo mattheus & dic̃. Hero des enĩ tenuit idͥannẽ & alligtuiteũ¬

Expanded text:
ba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum uerbis. credentem dixisse accipiamus, aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem, praesertim quia et Marcus, qui superius dixerat ab aliis fuisse dictum quod Iohannes a mortuis resurrexerit, in extremo tamen ipsum Herodem dixisse non tacet: quem ego decollaui Iohannem, hic a mortuis resurrexit. quae item uerba duobus modis pronuntiari possunt, ut aut confirmantis aut dubitantis intellegantur. cum autem Lucas, posteaquam hoc commemorauit, in aliud transeat, duo isti, Mattheus et Marcus, ex hac occasione narrant, quemadmodum sit ab Herode Iohannes occisus. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Herodes enim tenuit Iohannem et alligauit eu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ego decollaui. Quis ẽ aũ istedequoa udio egotalic̃ &querebat uidere eũ
In his uerbis lucas quoque marco adtestat᷑. adhoc dũtaxat qđ aliidixerus
ũ hero des io hannẽ amortuis resurrexisse. Sed quia hesitantẽ tom¬
memorabit herodẽ uerbaq: cius itti poste aposuit dicenłis. Iohannẽ ego
de colaui. Quis ẽ aũ istedequoa udio ego talia Itellegendũ est. &utpost
hauc hȩsitationẽ confirmasse in animosuo qđ ab alus dicebatur cũcit
puerissuis sicͥ mat theusnarrat . & cut puerissus. Hic est lohannes bap¬
tista Ipsesurrex amor tuis. &ideo uirtutes in opertiuur in eo : autra ꝓnuuti¬
andas haec uerba uthesittNTem adhuc indicent. Sienĩ dicer& Nũ quid nã
hicẽ Aut nũquid fortehiẽ. loa nnes bapusta Ñopus cẽt admonere aliqud
de ꝓnuntiatione quadubitans atq hesitans intellega t᷑ Nunc qr illauer¬

Expanded text:
nem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? et quaerebat uidere eum. nem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? et quaerebat uidere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes, Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? intellegendum est aut post hanc haesitationem confirmasse in animo suo quod ab aliis dicebatur, cum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo, aut ita pronuntianda sunt haec uerba, ut haesitantem adhuc indicent. si enim diceret numquidnam hic est?\' aut \'numquid forte hic est Iohannes baptista?\' non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans adque haesitans intellegatur. nunc quia illa uer
Abbreviated transcription (Latin):
Nã posteti quã discipulos misitdñs dicens eis: Nequid inuia ferrens nisi uigtim
taisum terminato eosermone quaNsum ab illo cõmemor atũ est &iamhoc
subiecit. Nulla tam̃ factanecessita te qua hoc &iã consequeNser gestũ eẽ
in tellegere cogeremur. sicͥ nec mattheus: In illo enĩ tempore dix̃ non in
illodiae uelora. uisi quod mar cs. ñ qđ ero des dixerit. sed dicebatinquit quia iohan¬
nes bapusta resurrex̃ amortuis : Mat theus uero de ipso herodeait in quid̃ pueris
suis. Lucas &iã eũ narrandi ordinẽ quẽ marcus tenens. necipsesine &iam
rerũ gestarũ eundemordinem fuis secre dicognoscens. Itt hoc idẽ cõmemorat
Audiuit aũ in quiđerodes tetrar cha om̃a quae fieba Nabeo. & hesita bat co
qđ dicer&ur a quib: dã iohannes surrex̃ amortuis. Aquib: dã uero quia helias

Expanded text:
nam posteaquam dicipulos misit dominus dicens eis, ne quid in uia ferrent nisi uirgam nam posteaquam dicipulos misit dominus dicens eis, ne quid in uia ferrent nisi uirgam tantum, terminato eo sermone, quantum ab illo commemoratum est, etiam hoc subiecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gestum esse intellegere cogeremur. sicut nec Mattheus. in illo enim tempore dixit, non \'in illo die\' uel \'hora\', nisi quod Marcus, non quod Herodes dixerit, sed: dicebant, inquit, quia Iohannes baptista resurrexit a mortuis, Mattheus uero de ipso Herode: ait, inquit, pueris suis. Lucas etiam eum narrandi ordinem, quem Marcus, tenens nec ipse sane etiam rerum gestarum eundem ordinem fuisse credi cogens ita hoc idem commemorat: audiuit autem, inquit, Herodes tetrarcha omnia quae fiebant ab eo et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam: quia Iohannes surrexit a mortuis, a quibusdam uero: quia Helias
Abbreviated transcription (Latin):
dicerea dillos. Quia hodie inpl&a ẽ. haec scriptura in curibus uris dom
testimonium illidabanT & mirabaiT in uerb gratiae quae procedebaut
deore ipsius & dicebas Ninehicfilius ẽ ioseph ÷ &cutillis citiq dice tis mihi
ha pcsimilitudinẽ. medicecura te ipsũ quaNTa auduumꝰ incapharndum ftic&
Quidergo euidentius quã hoc eum sueisem p̃hoccupasse narrundum. Cũ utique
iã magna abillo incaphar naum ftc ta fuisse. & ipseno uerit &ipsecõmemor &
qua est̃ nondũ narrasse utiq scit: Neq enĩ tantũ ab eius baptismo ꝓgressusẽ
ut oblitus put&ur. ñdumse aliquid cõmemor asse dehis quae in caphar naũ
gesta fuertis. Modo enĩ caepitpꝰ. baptissnũ aliquid narrare dño:
Iequit᷑ matheus. In illo tepre. Audiuitero des te trarcha famã ihũ. &ai
Opueris suis. hic ẽ iohannes bapuista ipse surrex̃ amortiuis &ideo uirtutes in
operti ineo Marcs̃ hoc idem & eo dem modo dic̃ sed non eodẽor dine:

Expanded text:
uia hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris et omnes testimonium illi dabant et mirabantur in verbis gratiae quae procedebant de ore ipsius et dicebant nonne hic filius est Ioseph et ait illis utique dicetis mihi hanc similitudinem medice cura te ipsum quanta audivimus facta in quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. Sequitur Mattheus: in illo tempore audiuit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suis: hic eoperantur in eo. Marcus hoc idem et eodem modo dicit, sed non eodem ordine.
Abbreviated transcription (Latin):
Cana e p̃termittere. Ñ port& hocloco intentum & ade&erti quae talia forte
occurreruũ facerelectorẽ Qualucas dix̃. Quinquagenos iuissos eẽdis¬
cũbere marcus uero quinquagenos &cenenos. Qđ hic ided ñ mou& qr
unus partem dic̃ alter totum : Quienĩ &iã decensenus r&ulit. hocr&ulit
qđ ille p̃termisit pihilittq conrarium ẽ. Verũ tamen sialius dequini¬
quagenis tausũ commer ar&. aliusta Num decentenis ualde uider &ureẽ
conrariũ pefticile dinoscer&ur utrumq dictũ esse. Vnũ autemab altero
alterũ ab alier o eẽ. cõmemoratum . & ta menadtentius considera tum inue¬
niridebuisse quis non fateatur. Hocideo dixi. Quia existunt sepenliqua eius¬
modi que parũ intendensib & temere iudicanib: conraria uidetN a ñ sint :¬

Expanded text:
ane praetermittere non oportet hoc loco, intentum et ad caetera quae talia forte occurrerint facere lectorem, quia Lucas dixit quinquagenos jussos esse discumbere; Marcus vero et quinquagenos et centenos, quod hic ideo non movet, quia anus partem dixit, alter totum. Qui enim de centenis retulit, hoc retulit quod ille praetermisit. Nihil itaque contrarium est. Verumtamen si alius de quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, ualde uideretur esse contrarium; nec facile dinosceretur utrumque dictum esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et tamen adtentius consideratum inueniri debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum intendentibus et temere iudicantibus contraria uideantur et
Abbreviated transcription (Latin):
adhuius mirticuli cõmemorationẽ uener̃ cestum est. Cerum tamen tã q
ec alia narrationis uia cũ &illitacuisseN qua eiste dixis set. ad hoc mira¬
culũ depanib quinq:. Occurrer̃ sibi. &illitres quipꝰene pariter ambula ban
&istequiser monẽ dni alte consectans ꝑ alia quaeillitt cuer̃ circũ uolauit
quod ammodo & eis admiraculũ dequinq: panib: pariter c õmemor andum
uonmulto pꝰ ab eisrursus in altior a reuola turus occurrit :
equit᷑ ergomattheus. &ad ipsum dequin que panib: factũ narra tionẽ
suam ex ordineuti ꝑducit. Cesperetiũ facto accesseradeũ discipulieiꝰ.¬

Expanded text:
ad huius miraculi commemorationem uenerunt certum est; uerum tamen tamquam ad huius miraculi commemorationem uenerunt certum est; uerum tamen tamquam ex alia narrationis uia, cum et illi tacuissent quae iste dixisset, ad hoc miraculum de panibus quinque occurrerunt sibi et illi tres qui paene pariter ambulabant et iste qui sermonum domini alta consectans per alia quae illi tacuerunt circumuolauit quodammodo et eis ad miraculum de quinque panibus pariter commemorandum non multo post ab eis rursus in altiora reuolaturus occurrit. XLVI. Sequitur ergo Mattheus et ad ipsum de quinque panibus factum narrationem suam ex ordine ita perducit: uespere autem facto accesserunt ad eum discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
de inde uenisse inchana angalileae. ubifecerat deciqua uinum & sanas¬
se filiũ regulicuiusdã Alia uero quae illum ingalilea feis se ađq dixisse
aliiꝰ Tohannestac& . Sed sane qđ illita cuer̃ dic̃ a scendis secum indiefesto
hiero solimis & feus seibi miraculum illud dehomine qui trigusa octo annos
habebat in infirmitate Nec habebat hominẽ a quo in piscinã deponer&
inqua uariis ualitudinib: ad fectisanabatur. Et exac occasionẽ multa
eũ locutũ fuisse . cõmemorat. Postec eumdic̃ Abisse trarsmaregalilee
qđ est tiberiadis & setutã i. multitudinẽ magnã. Dein abissemmosẽ &ibi
sedisse cũ discipulis suis ꝓximopasca diefesto iudaeoꝵ. Tuncleua tisolis. &iusa mul¬
titudine maxima pauis ređimdepanib: quinq: & duob: piscibus. qđ & c&eri
euuangelistae dicus. Acperhoc p̃termisis seillum quae illinarrando

Expanded text:
deinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, et sanasdeinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, et sanasse filium reguli cuiusdam. alia uero quae illum in Galilaea fecisse adque dixisse alii dixerunt Iohannes tacet; sed sane, quod illi tacuerunt, dicit ascendisse eum in die festo Hierosolymis et fecisse ibi miraculum illud de homine, qui triginta octo annos habebat in infirmitate nec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uariis ualetudinibus affecti sanabantur, et ex hac occasione multa eum locutum fuisse commemorat. post haec eum dicit abisse trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et secutam multitudinem magnam, deinde abisse in montem et ibi sedisse cum discipulis suis proximo pascha die festo Iudaeorum, tunc leuatis oculis et uisa multitudine maxima pauisse eam de panibus quinque et duobus piscibus, quod et ceteri euangelistae dicunt. ac per hoc praetermisisse illum quae illi narrando
Abbreviated transcription (Latin):
subiugit qđ marcus. Idẽ redissea dillũ a postolos & narrasse lii
quecũ illi fecerauT Ettid sumptis eis recessi se in locũ desertũ ađdq: eosecutae
turbae multae & locutũ essederegnodĩ & eos quicura in digeba sanas¬
se. Adq: inde&iã ipsedie declinaise cõmemorat mira culum dequen¬
q: panib: factũ. Aduero iohannes quimultũ ab eis trib: euuan gelistis
eodistat quomagis insermonib: quos dñs habuit inmora tur
quã pi factis quȩ mirtbiliter fecit : Postẽ quã cõmemor auit eum
relic tauidea abisseiterũ ingali leam. Qđ tunc intellegitur ftio
cum & alii euuangelistae dicuiT eũ lohanne tradito isse ingalileã. Pos¬
t᷑ͤa quã ergo id cõmemorauit lohannes. intransetueiꝰ. ꝑ stmariã multa
quaelocutus est ex occasioneillius samaritanae quã inuenit ad pute um
cont ex̃ narrationis suae : &pꝰ duos dies dicit eum: inde ꝙisse ingalilet̃

Expanded text:
subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum apostolos et narrasse illi subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum apostolos et narrasse illi quaecumque illi fecerant et adsumtis eis recessisse in locum desertum, adque eo secutas turbas et locutum esse de regno dei et eos qui cura indigebant sanasse. adque inde etiam ipse die declinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Iohannes, qui multum ab eis tribus euangelistis eo distat, quia magis in sermonibus, quos dominus habuit, inmoratur quam in factis, quae mirabiliter fecit. posteaquam commemorauit eum relicta Iudaea abisse iterum in Galilaeam. quod tunc intellegitur factum, cum et alii euangelistae dicunt eum Iohanne tradito isse in Galilaeam, posteaquam ergo id commemorauit Iohannes, in transitu eius per Samariam multa quae locutus est ex occasione illius Samaritanae, quam inuenit ad puteum, contexit narrationi suae, et post duos dies dicit eum inde exisse in Galilaeam,
Abbreviated transcription (Latin):
&curtiuit languidos eoꝵ. Hoc cossinuo pꝰ iohannis passionẽ factũ
eẽ. commemorat. Cnde postet factus illa que primo narrata suut
Quib: motus herodes dix̃ . Iohannẽ egode colaui. Illa eni posterior a
debent intellegi quaea derodẽ per tulit fuma utmouer&ur & hesi¬
tar&. quisnã iste eẽ posset dequoaudir& talia deio hanne qđ ipse
occidiss&: Marcus cũ. postea quã passionẽ ioh annis narrauit cõ¬
&docuertiNTt: Ntdnm eis qđ ipsesolus cõmemorat dixisse. ut requies¬
cereNT pusillũ indeserto. & ascendis cum eis innauem &isse & turbas
hocuidentes p̃uenis seeo silluc quarũ misertũ dnm docuis semulta.
Etor aiã pro gredieTe factu eẽ. utdequinque panib: & duob: piscibus
om̃ quia derciNT pascerent᷑. Qđ mirti culũ om̃s Quat tuor euuan¬
gelistae cõmemorauer. lucas &iã qui am longe supra de iohannis
possione narrauerat. ex occasionequadicimꝰ. Nunc posteti quã cõ¬
memoraũ illã herodis hȩsitationẽ decbĩo quis nã e&hoc coninuo¬

Expanded text:
languidos eorum . Hoc continuo post Joannis passionem factum esse commemorat. Unde post haec, facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus Herodes dixit, Joannem ego decollavi. Illa enim posteriora debent intelligi, quae ad Herodem pertulit fama, ut moveretur, et haesitaret quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Joannem ipse occidisset. Marcus autem posteaquam passionem Joannis narravit, comet docuerant; et Dominum eis quod ipse solus commemorat dixisse ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in navem, et isse: et turbas hoc videntes praevenisse eos illuc; quarum misertum Dominum docuisse multa; et hora jam progrediente factum esse ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur . Quod miraculum omnes quatuor Evangelistae commemoraverunt. Lucas etiam qui jam longe supra de Joannis passione narraverat , ex occasione qua diximus, nunc posteaquam commemoravit illam Herodis haesitationem de Domino quisnam e
Abbreviated transcription (Latin):
Vesperecũ facto cum occidis s& sol afferebant ad eum omnes maleh abentes
& demonia habentes. &erat omnisciuitas congregata adianuam. & cu¬
rauit multos qui uex abantur auariis languoribus. & dae monia multa
eiciebat . & non sinebat ealoqui quõ sciebanteum. &diluculo ualde
surgens egressus abiit indesertum locum.: Vid & urhic ordinem tenuis¬
semarcus. ut postillud qđ dictum est uesperecũ facto. De inde dicer&
& diluculo ualde surgens. Quam uis nec illud necesse est ubidicitur. ues¬
perefacto eiusdem diei uesperum accipere. Noc ubidicitur diluculo
eiusdem noctis diluculum: Tamen ut cumq uideri potest hicrerũ gestarũ
ordo serutus. propter digestum ordinem temporum.: Lucas quoque
cũ desocru p&rinarra ss& non ait ipse uesperecũ facto sed tamen quõ
idem significar& ad iunxitdicens. Cũ solaũ occidiss& omnes quihabebant
infirmos uariis languoribus ducebant illos ad eum. at ille singulis ma

Expanded text:
Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes, Vespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas congregata ad januam: et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat; et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum. Et diluculo valde surgens egressus est et abiit in desertum locum . Vidse Marcus, ut post illud quod dictum est uespere autem facto deinde diceret et diluculo ualde surgens. quamuis nec illud necesse sit, ubi dicitur \'uespere facto\', eiusdem diei uesperum accipere, nec ubi dicitur \'diluculo\', eiusdem noctis diluculum, tamen utcumque uideri potest hic rerum gestarum ordo seruatus propter digestum ordinem temporum. Lucas quoque, cum de socru Petri narrasset, non ait ipse \'uespere autem facto\', sed tamen quod idem significaret adiunxit dicens: cum sol autem occidisset, omnes qui habebant infirmos uariis lang
Abbreviated transcription (Latin):
nans &reglens alium sic alium uorosic narrationem suam ordinare
pmiserit : quisquis piadiligentia quaesierit diuinitus adiutus poterit
inuenire . Hoc tamen non ost huiu soperis munus qđ nunc suscepimus ei
Tantum ut demonstremus euangelistas nequesibi neque interse repũgna¬
re quo lib& ordine uel ets demres uel clia factorum dictorum quexpĩ
unus quis que eorum potuerit uoluerituenarrare. Qua propter ubi
ordo temporum non cppar& . uihil nostra inter ossed eb& quem narrandi
ordinem qui lib& eorum tenuerit. Vbi cũ appar& siquid mouerit quõd
niahabentes & eiciebat spiritus uerbo & omnes malehabentes curauit
ut adimpler&ur qđ dictum est ꝑestiam ꝓph& amdicentem. Ipse in firmitatos
nostras accepit. &ae grotationes portauit. Hocadeiusdom diei tempus
ꝑtinere satis indicat cum coniungit. uesperetũ facto : Sic & marcus
cumde ipsa socru p&ri sanata dixiss& & ministrabat eis hocidem subiecit¬

Expanded text:
nans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare nans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc tamen non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritue narrare. quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit, ubi autem apparet, si quid mouerit, quod nia habentes et eiciebat spiritus uerbo et omnes male habentes curauit, ut adimpleretur quod dictum est per Esaiam prophetam dicentem: ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portauit. hoc ad eiusdem diei tempus pertinere satis indicat, cum coniungit uespere autem facto. sic et Marcus, cum de ipsa socru P
Abbreviated transcription (Latin):
Quid cũ inter est quis quolo coponat si ue quod exordine inserit. si ue quod
omissum recolit. Siue quod postea factum ante preoccupat. dumtamep
non aduersentur eadem uel alia narrant. nec sibi nec alteri: Quia
enimnullius in potestate est quam uis optime fideliterq: res cognitas
quoquisque ordinere cord&ur. quid enimprius posteriusue homini
ueniat inmentẽ non est ut uolumus. sed utdatur. Satis probabile est
quod unus quisque euangelistarum eo se ordine credidit debuisse.
narrare quo uoluis s&ds̃ et ipsaquae narrabat eius re cordationi suggerere¬
in eis dumtaxat rebus quarum ordo siue ille si ueillesit. nihilminuit aucto¬
ritati ueritatique euangelicae. Cur cũ sps sc̃s̃ diuidens propria unicuiquo
prout uult. & id eo mentes quoque scorum propterlibros intanto auctori¬
tatti sculmine collocandos: in recolendo quaescriberent. si ne dubio guber¬

Expanded text:
quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggererein eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae. Cur autem spiritus sanctus diuidens propria unicuique prout uult et ideo mentes quoque sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio guber
Abbreviated transcription (Latin):
magis credidit eomagis accessit ad dñm. Iamc&era in hoccapitulo que
alterdicit & alterpra &ermittit. suꝑ fluo pertractantur : Cum exilla
regula primitus commendata nihił inueniatur habere contrarium
equitur matħ & dicit. &cum ueniss& iħs indomum p&ri uidit socrũ
eius iacentem & febricitantem. & tenuit manumeius. & dimisit tã
febris. & surrexit &ministrabat eis. Hoc quando factumsit ⁊ đ postquid
uel antequid non ex pressit mattheus. Nonenim postquod narratur
post hoc &iam factum necesse est intellegatur. nimirum tamon isto hocreco¬
luisse intellegitur quod prius omiserat. Nã marcus narrat antequam
illud delepro somundato commemor & quod post sermonẽ in monte habitũ
de quo ipse tacuit uid&ur interposuisse. Itaq: & lucas posthocfactum
narrat desocru p&ri. post quod & marcus ante sermonem &iã ipse prolixũ
interposuit. qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte mattheus

Expanded text:
magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae alter dicit et alter praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus commendata nihil inueniantur habere contrariumsocrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus.
Abbreviated transcription (Latin):
accessu centurionis ad dñm. compendio dicere uoluit accessit adeumcenturio
uerumtamen non noglegenter intuendum est &iam scĩ euan gelistae altitu¬
domrsticȩ locutionis. secundũ quã scriptumest in psalmo. Acceditea deum
& inluminamini. Proindo quia fidem centurionis quauere acceditur ad
ih̃m ipse italaudauit ut dicer&. non inueni tantã fideminisł. ipsum
potius accessisse adxp̃m dicere uoluit prudens euangelista . quam illos
perquos uerba sua miserat. Porro cũ lucas ideo totum quem ad modum
gestum ess& aperuit. ut ex hoc intellegere cogoremur quem ad modum
eum accessisse dixerit alius quimentiri non potuit. Sic enim& illamulie
quae fluxum sanguinis patiebatur. quamuis fimbriam uestimentieius
tenuerit . magistamen tetigit dnm̃ quam illae turbae a quibus premebatur
Vt enimhaec quo manis credidit eomanis t&i git dnm. Ita&centurio quo

Expanded text:
accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit accessit ad eum centurio. accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit accessit ad eum centurio. Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti euangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniat illuc quodicitur accessisse. Vnde &iam dicimus parum accessit uel
multũ accessit eo quo app&it ꝑuenire . uerum &im ipsam ꝑuentionem cuius
adipiscende causa acceditur dicimus plerumq: factam. & sieum adquem
puenit non uidecit illequiuenit. cum ꝑ amicum ꝑuenit ad aliquem cuius ei fa¬
uor est netessarius. quod ita tenuit consu&udo: ut iam &iam uulgo ꝑuento¬
res appellentur : qui potentium quorum lib& tamquã in accessibiles ani¬
mos ꝑ conuenientium ꝑsonarum interpositionem ambitionis arte ꝑtingui
Siergo ipsa ꝑuentio usittt tedicitur ꝑ aliosfieri. quantomagis accessus per
alios ficripotest qui plerumq: infraꝑuentionem reman& quando potu¬
erit quis que pluriml̃ quidem accedere. sed tamen non potuerit ꝑuenire .
N onergo ab surde matthous &iam qđ uulgo possit intellogi perclios factaꝰ

Expanded text:
perueniat illuc quo dicitur accessisse — unde etiam dicimus \'parum accessit\' uel perueniat illuc quo dicitur accessisse — unde etiam dicimus \'parum accessit\' uel \'multum accessit eo quo appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem peruenit non uideat ille qui peruenit, cum per amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius. quod ita tenuit consuetudo, ut iam etiam uulgo peruentores appellentur qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per conuenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt. si ergo ipsa peruentio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque infra peruentionem remanet, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire! non ergo absurde Mattheus etiam quod uulgo possit intellegi per alios facto
Abbreviated transcription (Latin):
deihũ misit ad eum centurio seniores iudȩorum roganseum ut uenir& & salua¬
r& seruum eius. At illicumuenissent adiħm. rogabant eũ sollicite dicentes ei
quia dignus est ut hocilli praestes. diligit enim gentem nrcam. & srnagogam
ipse aedificauit nobis iħscũibat cumillis. & cumiam non lon geess& ad o mo
misit adeumcenturio amicosdicens. dnẽ noliuexari . non enim dignussum
ut subtectũ moum intres. propter quod & meipsum non sumdignũ arbitratus
ut uenirem adte. sed dic uerbo & sanabitur puermeus. Sienim hoc it ci
gestum est. quomodo erituerum qđ mattheus narrat: Accessit ad eum qui¬
dam centurio cumipse non accessorit. sed amicos miserit: Nisidiligenter
aduertentes. intellegamus mattheum. non omnimodo seruasse usitatum
moremloquendi. Non solum enĩ dicere solemus accessisse aliquid antequã

Expanded text:
de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluade Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluaret seruum eius. at illi cum uenissent ad Iesum, rogabant eum sollicite dicentes ei: quia dignus est, ut hoc illi praestes; diligit enim gentem nostram et synagogam ipse aedificauit nobis. Iesus autem ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Mattheum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequam
Abbreviated transcription (Latin):
illius prolixioris sermonis quod ita coniungt. Cumaũ impless& omnia uer¬
ba sua inaures plebis in trauit capharnaum. Centurionis ũ cuusdam seruus
malehabens erat moriturus. qui illierat p̃tiosus. & c&era usq ad eum locum
quosa natus est : Hic intellegendum ese. cũ impless& omnia uerba sua in auribus
plebis intrasse xp̃mcapharnaum. hocest quia non ante quã haecuerba terminas sos
intrauit. sed nonesse exprȩssum postquantũ temporis interuallũ cumistos ser
mones terminass& intreuerit capharnaum. Ipso quippelnter uallo leprosus ille
mundatus est quẽ locosuo matthous interponit. isto cũ postea recorda tur
amergo uideamus utrum sibi dehocseruocenturionis matħ lucasq consentiaNT.
maiħenimdicit. Accessit ad eumcenturio roganseum &dicens Puermeus ia ca
indomo paralrticus: Cuiuide&ur repugnare quod aitlucas. Et cum audisr&

Expanded text:
illius prolixioris sermonis, quod ita coniungit: cum autem implesset omnia uerillius prolixioris sermonis, quod ita coniungit: cum autem implesset omnia uerba sua in aures plebis, intrauit Capharnaum. centurionis autem cuiusdam seruus male habens erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intellegendum est, cum implesset quidem omnia uerba sua in aures plebis, intrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non, antequam haec uerba terminasset, intrauit, sed non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-. mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis Mattheus Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset
Abbreviated transcription (Latin):
rum quas ambodixeruNt : Iam enĩ praemonuimus qđ & nullo praemonente
unicuique sponte uidendum fuit si quis pra&ermitat aliquid quod alius
dicat nonesse comtrarium. Nec sialius aliomodo aliquid dicat dum etidem
rerum sententiarũq: ueritas explic&ur. Vt qđ matħait cũ cũ descendissa
demonte simul &iã deillo campestriloco qui in latere montis essopotuit
intellegatur : Deinde matħ delȩꝓsomundato narrat qđ &iã mart. Mlucassimilite
Nosthaec matħ sequitur &dicit. Cumcũ introiss& capharnaum Accessit
ad eumcenturio rogins eum &dicens. Dñepuermeus iac& indomo paralr¬
ticus omaletor que&đur. & c̃ usq ad eũ lo cũ ubiait . &sanatus ẽ puer exilla hora
Hoc depuero centurionis &iam lucas commemorat. Nonsicut iste post lȩp¬
summundatum quemille postet recordatus commerauit. Sed post finem

Expanded text:
rum, quas ambo dixerunt. iam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente rum, quas ambo dixerunt. iam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente unicuique sponte uidendum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium, nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque ueritas explicetur, ut quod Mattheus ait cum autem descendisset de monte, simul etiam de illo campestri loco, qui in latere montis esse potuit, intellegatur. deinde Mattheus de leproso mundato narrat, quod etiam Marcus et Lucas similiter. XX. Post haec Mattheus sequitur et dicit: cum autem introisset Capharnaum, accessit ad illum centurio rogans eum et dicens: domineticus et male torquetur, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et sanatus est puer ex hora illa. hoc de puero centurionis etiam Lucas commemorat, non sicut iste post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemorauit, sed post finem
Abbreviated transcription (Latin):
te quantũ temporis interfuerit positum. Sed hoc solum uoluit significa remath
post illã descensionem multas turbas fuisse cũ dnõ quandoleprosummundauit
non quantũ temporis interfuerit. Prȩsortim cum eundem leprosum lucas
iaminciuitate posito dño dicat eẽ mundatum qđ matħ dicere non curauit
Quãquã &iam illud possit occurrere inaliqua excelsiorepartomontis primo
cumsolis discipulis dnm fuisse quando exeis illos duodecim elegit. Dem de
cum eis descendisse non demonte . sed de ipsa montis celsitudine incampestrẽ
locum. iđ in aliquã a equalitatem quae in latere montis erat. & multastur¬
bas capere poterat. atque ibist&isse donec ad eumturbae congrogarentur :
Acposteti cunsediss& accessisse propinquius discipulosoius atq ita illis¬
c&erisq: turbis presentibus unũ habuisse sermonẽ quem matħ lucas que
narrarunt diuerso narrandimodo sed etidem uoritate rerum acsententia¬

Expanded text:
te quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus te quantum temporis fuerit interpositum, sed hoc solum uoluit significare Mattheus post illam descensionem multas turbas fuisse cum domino, quando leprosum mundauit, non quantum temporis interfuerit, praesertim cum eundem leprosum Lucas iam in ciuitate posito domino dicat esse mundatum, quod Mattheus dicere non curauit. Quamquam etiam illud possit occcum solis discipulis Dominum fuisse, quando ex eis illos duodecim elegit, deinde cum eis descendisse, non de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem locum, id est, in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat, et multas turbas capere poterat, atque ibi stetisse, donec ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset accessisse propinquius discipulos ejus, atqceterisque turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem Mattheus Lucasque narrarunt diuerso narrandi modo, sed eadem ueritate rerum et sententia
Abbreviated transcription (Latin):
quaerebateum tangere quia uirtus deillo exiebat & sa nabatomnes. & ipse
Sie potest intelloꝵi cumin monteduo decim discipulos elent expluribus quos apło
nominauit . qđ matħ pra&ermisit tuncillum habuisse sermonem quẽ mattheus
interposuit. &lucas tacuit hocest inmonte. Acd e indecum descendiss& in loco
sermonem eodemmodo eẽ conclusum.: Qđ aũ matħ isto sermone terminato
sequitur &dicit. Et factum est cũ consũmassexi hs̃ uorba haec admirabantur
turbae suꝑ doctrinameius. potest uideri discipulorum turbas dixisse ex quib:
illo sduo detim elegerat. quod uero mox ait . Cũ cũ descendiss&r demonte
secuta e sunt eum turbaemultae . & ecceleprosus ueniens ad ortibat cum: Po¬
test intellegi. postutrumq: sermonẽ stictum fuisse . Nonsolum quẽ mat theus.
uerum &icm quem lucas interponit. Neq eñĩ appar& postdesensionem demon¬

Expanded text:
quaerebat eum tangere, quia uirtus de illo exiebat et sanabat omnes. et ipse quaerebat eum tangere, quia uirtus de illo exiebat et sanabat omnes. et ipse  et cetera. hic potest intellegi, cum in monte duodecim discipulos elegit ex pluribus, quos apostolos nominauit, quod Mattheus praetermisit, tunc illum habuisse sermonem, quem Mattheus interposuit et Lucas tacuit, hoc est in monte, ac deinde, cum descendisset, in loco cet, et utrumque sermonem eodem modo esse conclusum. Quod autem Mattheus isto sermone terminato sequitur et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus uerba haec, admirabantur turbae super doctrinam eius, potest uideri discipulorum turbas dixisse, ex quibus illos duodecim elegerat. quod uero mox ait: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae, et ecce leprosus ueniens adorabat eum, potest intellegi post utrumque sermonem factum fuisse, non solum quem Mattheus, uerum etiam quem Lucas interponit. neque enim apparet post descensionem de mon
Abbreviated transcription (Latin):
multas turba suita reuoluisse & obhoc ascendisse in montem tam quã seceden
doaturbis ut solis suis discipulis loquer&ur. Cuirei uid&ur ad testari&iã
lucas ita narrans Factum estaũ in illis diebus exiit in montemorare. &
erat ꝑnoctans in orationẽdĩ. & cumdies ftictus ess& uocauit discipulossuos
&elegit duodecim exipsis quos & a postolos nominauit. Si monem quẽ cogno¬
minauit porum. & andream fratrem eius. lacobum &ioħ. philippum
&bartholomeum. mattheum. & thomam. Iacobum alphei &simonẽ
qui uocatur telotes iud amia cobi. Qiudam scariotem. qui fuit proditor.
Et descendens cum illis st&it in loco campestri & turba discipulorum eius
& multitudo copiosaplebis ab omniiudȩa. & hierusalem &maritim a
trri & sidonis. quiuenerant ut audirent eum & sanarentur alangorib
suis & qui uextbantur abspiritibus in mundis curtbantur. &omnis turba

Expanded text:
multas turbas uitare uoluisse et ob hoc ascendissmultas turbas uitare uoluisse et ob hoc ascendissdo a turbis, ut solis suis discipulis loqueretur, cui rei videtur attestari etiam Lucas, ita narrans: Factum est autem in illis diebus exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei et cum dies factus esset vocavit discipulos suos et elegit duodecim ex ipsis quos et apostolos nominavit Simonem quem cognominavit Petrum et Andream fratrem eius Iacobum et Iohannem Philippum et Bartholomeum Mattheum et Thomam Iacobum Alphei et Simonem qui vocatur Zelotes Iudam Iacobi et Iudam Scarioth qui fuit proditor et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis abTyri et Sidonis, qui uenerant, ut audirent eum et sanarentur a languoribus suis. et qui uexabantur ab spiritibus inmundis curabantur. et omnis turba
Abbreviated transcription (Latin):
qđ matħ in montedicit hunc habitum eẽ sermonẽ adño sedente. Lucas ciũ in loco
campestri achõstante. Haecitaq diuersitas facit uideri alium fuisse illum
alium istum. Quid eñ prohiber&xpm̃ alibi quaedã rep&ere quaantea iam
dixerat ut iterum quaedam facere quae antea iam fecer&. Non scine istos
duos sermones quorũ unum matħ alterumlucas insquat longa tem poris distan¬
tia separar hinc probabiliter creditur. quod & ante & postea quaȩdam
similia ueleadem ambonarrarunt. non absurde sentiantur eorũ narratio¬
nes haec interponentium in eisdem locis & diebus eẽ uersatas. Nã mattheus
hocittidict. Et secutae sunt eum turbae multe agalileci &decapoli & hiero¬
diss& accesserunt ad eum discipulieius. &aperiens ossuum docebat eos dicers
Betcti cuperes spũ qm̃ ipsorum est regum caelorum &c&̃. Hic potest uideri

Expanded text:
quod Mattheus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a domino sedente, Lucas autem in loco quod Mattheus in monte dicit hunc habitum esse sermonem a domino sedente, Lucas autem in loco campestri a domino stante. haec itaque diuersitas facit uideri alium fuisse illum, alium istum. quid enim prohiberet Christum alibi quaedam repetere quae antea iam dixerat aut iterum quaedam facere quae ante iam fecerat? non sane istos duos sermones, quorum unum Mattheus, alterum Lucas inseruit, longa temporis distantia separari hinc probabiliter creditur, quod et ante et postea quaedam similia uel eadem ambo narrarunt, ut non absurde sentiatur eorum narrationes haec interponentium in eisdem locis et diebus esse uersatas. nam Mattheus hoc ita dicit: et secutae sunt cum turbae multae a Galilaea et Decapoli et Hieroeius. et aperiens os suum docebat eos dicens: beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, et cetera. hic potest uideri
Abbreviated transcription (Latin):
Verum t amen idemlucas sermonem &iã ipse dñi prolixum narrauit.
Vbi &iam sic exorsus est. ut inistomat theus. Hicenim dixit betiti pauperes
spũ. quõ ipsorum est regnum caelorum. Et ille Beciti paupores quõ uestrũ
est regnum dĩ. De in de multa quae squuntur. &iam in lucȩ narratione similia suNt
Ꝙ ad extremum sermonisi psi condusio prorsus ea demrepperitur. De homino
prudente qui aedificat super p&ram. & destulto qui a edificat superharenam
nisi quodibi flumen tantũ dicit inlisumdomui. non&iam pluuic̃ &uentos sicut
matb Poss&ergo facilli me credi eundem &iam ipsedñi interposuisse sermonẽ
aliquas aũ pra&ermisis sesententias quas mattheus posuit. Item alias posuisse
qua siste nondixit. quasdam &iã non isdem uerbis custodita tamen uerititas
integritate similiter explicasse. Poss& hoc ut dixi facillime credi. nisi mouero

Expanded text:
uerum tamen idem Lucas sermonem etiam ipse domini prolixum narrauit, uerum tamen idem Lucas sermonem etiam ipse domini prolixum narrauit, ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Mattheus. hic enim dixit beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum caelorum, et ille beati pauperes, quia uestrum est regnum dei. deinde multa quae sequuntur etiam in Lucae narratione similia sunt. et ad extremum sermonis ipsa conclusio prorsus eadem repperitur, de homine prudente, qui aedificat super petram, et de stulto, qui aedificat super harenam, nisi quod ibi flumen tantum dicit inlisum domui, non etiam pluuiam et uentos, sicut Mattheus. posset ergo facillime credi eundem etiam ipse domini interposuisse sermonem, aliquas autem praetermisisse sententias, quas Mattheus posuit, item alias posuisse, quas iste non dixit, quasdam etiam non isdem uerbis, custodita tamen ueritatis integritate similiter explicasse. Posset hoc, ut dixi, facillime credi, nisi moueret,
Abbreviated transcription (Latin):
gogis eorum &omnigadilet & dȩmonia eiciens : In hac prȩdicatione
quamdicit eum habuisse in omni galilet. intellegitur &i am sermo istehabi¬
tus inmonte . cuius cõmemorationẽ facit matħ : Namq: idem marcus it a
sequitur. Quenit adeum leprosus deprȩcans eum genuflexo & dixit
siuis potes memundare. & c&era dehocle prosomundato talia conectit
ut ipse in tellegatur quem matħ cõmemorat tunc eẽ mundatum quando
post illum sermonom dñsdemonte descendit. Sic enim ait matħ. Cũ aũ
descendiss& demonte secut aesunt eum turbaemultae. & ecceleprosus
ueniens ad orabat eumdicens. Dnẽ siuis potes memundare & c&era
Huiusleprosi &iã lucas meminit non sane hoc ordino. sed ut solent p̃ter¬
missa recordari. uel posterius facta praeoccapari. sicut diuinitus sugge¬
rebatur quae antea cognita postea recordando conscriberent.

Expanded text:
gogis eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. in hac praedicatione, gogis eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. in hac praedicatione, quam dicit eum habuisse in omni Galilaea, intellegitur etiam sermo iste habitus in monte, cuius commemorationem facit Mattheus. namque idem Marcus ita sequitur: et uenit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera. de hoc leproso mundato talia conectit, ut ipse intellegatur, quem Mattheus commemorat tunc esse mundatum, quando post illum sermonem dominus de monte descendit. sic enim ait Mattheus: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae. 2et ecce leprosus ueniens adorabat eum dicens: domine, si uis, potes me mundare, et cetera. Huius leprosi etiam Lucas meminit non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari uel posterius facta praeoccupari, sicut diuinitus suggerebantur quae ante cognita postea recordando conscriberent.
Abbreviated transcription (Latin):
traditum factus est. dequo eius reditu ingelileã &ic̃ ipseioħ euangelista sic
loquitur. Vt ergo cognouitihs̃ quia audierunt pharisei quia iħs plures
discipulos facit &baptitat quã ioħ. quã quã ihis non baptirar& sed discipuli¬
oius. reliquit iudetm &abuit iterum ingaliletm. Tuncergo intellegimus
iam fuisse traditum iohannem iud ȩos uero audisse quod plures discipulo facer&
&baptizar& quam fecerat &b aptit auerat iohannes.
amnunc de illo sermone prolixo quem scđm mattheum in monte habuit dñs
uidetimus utrum ei c&leri euangelistae nihiladuers ariuideantur. Marcus
quippe noneũ commemorauit omnino nec aliquid eiussimiledixit. nisi
quasdã sententias . non contextim sed spersim quas dñs locis aliis rep&iuit
reliquit tamen locũ intextunarrationis suae ubi intellegtimus huncdictũ
eẽ sermonem sed abeo pra&ermissum. Et erat inquit praedicans insrna¬

Expanded text:
traditum factus est. de quo eius reditu in Galilaeam etiam ipse Iohannes euangelista sic traditum factus est. de quo eius reditu in Galilaeam etiam ipse Iohannes euangelista sic loquitur: ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quaeius, reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. tunc ergo intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, quod plures discipulos faceret et baptizaret, quam fecerat et baptizauerat Iohannes. Iam nunc de illo sermone prolixo, quem secundum Mattheum in monte habuit dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus quippe non eum commemorauit omnino nec aliquid eius simile dixit nisi quasdam sententias non contextim, sed sparsim, quas dominus locis aliis repetiuit. reliquit tamen locum in textu narrationis suae, ubi intellegamus hunc dictum esse sermonem, sed ab eo praetermissum: et erat, inquit, praedicans in syna