comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicando audientiũ corda tangit : acttep¬
gendo subleuat F unib & enĩ sol& aliquo¬
tiens scriptura designari : Vndescriptũ ÷
łuniculus triplex difficile rumpitur. Quia
nimirũ scriptura quȩ hystorico allegorico
moredi c̃sueuit sep su int̃p̃tari: nulla here¬
ticorũ siue paganorum ualet ꝑuersitate
corrumpi Ipsa aut̃ tentoria siue uela utre¬
cipere funes possent habebant : necesse . ẽ.
insuperiorib suis ansas si uecirculos quib¬
ite funes inmitterentur. Et tusiuis tento¬
rium dĩ fieri : p̃para in cordetuo recepta¬
culũ sermonib: eiꝰ quo possis ad suꝑnasus¬
pendi Inponantur uero paxillis colunarũ
funes tentorium: utsic expansa atq in altũ
elato. pulchritudinẽ tab̾naculi cõpleant
Cõmittant scĩ p̃ dicatores fideliũ cordib
cloquia diuina cos quȩ ꝑhȩc ad exemplũ
sui abimfimis erigi cõmoneant: ex pansa
funib ac subleuata uela siue tentoria det̾

Expanded text:
dicando audientium corda tangit ac tandicando audientium corda tangit ac tangendo sublevat. Funibus etenim solet aliquoties Scriptura sacra designari. Unde scriptum est: Funiculus triplex difficile rumpitur. Quia nimirum Scriptura, quae historico, allegorico, morali consuevit sensu interperetari, nulla haereticorum sive paganorum valet perversitate corrumpi. Ipsa autem tentoria sive vela, ut recipere funes possent, habebant necesse est in superioribus suis ansas, siiidem funes immitterentur. Et tu si vis tentorium Dei fieri, praepara in corde tuo receptaculum sermonibus ejus, quo possis ad superna suspendi. Imponantur vero paxillis columnarum funes tentoriorum, ut sic expansa atque in altum elata, pulchritudinem tabernaculi compleant. Committant sancti praedicatores fidelium cordibus eloquia divina: eosque per haec ad exemplum sui ab infimis erigi commoneant, expansa funibus ac sublevata vela sive tentoria, decus
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sui ꝓutgessit si uebonũ siue malũ
Cuncta uasa itb naculi in om̃s usus eiꝰ &ceri¬
monias tã paxillos eiꝰ quã atrii: exaere fa¬
cies. Vasa tab naculi in om̃s usus ciꝰ & cerimo¬
nias p̃parata ħomines s̃ ccłȩ in diuersis me¬
ritis gradibq dño seruientes. Quȩuasa
cuncta fieri iubentur ȩnea : illius nimirũ
ut sepȩdictũ ÷ figura mysterii : utquisq
pulsatus aduersis ꝑ seuer& in finẽ neꝓ
missã sibi salutẽ desidia ꝑdat : siue ut fi¬
dem quã didicit &iã inimicis obluctantib
palam confiteri non metuat : sed &amicis dona
queꝑcipit sedulus in sonare meminerit Aes
namq: sonorum & nature diudurabilis e
Paxilli autẽ quos dicit tab naculi siut atru
adhoc erant sacti : ut in fixi columnarum
sũmitatib foris eminerent: & in positis
sibi uelorum. siue tentorioꝵ funib sic ca
leuantes a terra suspenderent. Quorum
factura & positione. Non absurde ipsa
doctorũ potest lingua designari: quȩ pre¬

Expanded text:
it, sive bonum, sive malum. Cuncta vasa tabernaculi in omnes usus ejus et caeremonias, tam paxillos ejus quam atrii, ex aere facies. Vasa tabernaculi in omnes usus ejus et caeremonias praeparata, homines sunt Ecclesiae in diversis meritis gradibusque Domino deservientes; quae vasa cuncta fieri jubentur aenea, illius nimirum, ut saepe dictum est, figura mysterii, ut quisquis pulsatur adversis, perseveret in finem: ne promissam sibi salutem desidia perdat: sive ut fidem quam didicit, etiam inimicis obluctantibus, palam confiteri non metuat: sed et amicis dona, quae percepit, sedulus insonare meminerit. Aes namque sonorum et naturae diu durabilis est. Paxilli autem quos dicit tabernaculi sive atrii, ad hoc erant facti, ut infixi columnarum summitatibus, foris eminerent, et impositis sibi velorum sive tentoriorum funibus, sic ea levantes a terra, suspenderent: quorum factura et positione, non absurde ipsa doctorum potest lingua designari, quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
a romatib hoc thrmiama conponidebu¬
erit. nominatim designat᷑ : Stacte uide¬
licet. &onica : gtlbane boniodoris & ture
luci dissimo: Quȩcuncta ad significationẽ
& noꝵ bonoꝵ. que principaliter a dño que¬
renda sunt constat ꝑtinere. Nomn .ẽ. ergo offe¬
rendũ suꝑ alitri aureo thimia ma composito¬
nis alterius quam qđ dñs statuit : quia non
aliud adõ querereorantes quã qđ ipscius sit :
qđ que sedaturũ eẽ ꝓmisit: non aliuddcillo
credere quã qđ ipsedocuit debemꝰ Ñ .ẽ. offe¬
omnia ad alta re exterius ꝑtinent : quȩ in¬
cipietium & in ꝓfectu ad huc positoꝵ uitã
designant. Tante nãq sublimitatis ꝑfecto¬
rum. ẽ. uita iustoꝵ utnil ine carnile. qđ
dño mactarȩ habetint ualeat in ueniri
Etquidẽ libamina uini constat ñnũquam
magnam gratiȩ spĩtalis designare uistu¬
tẽ : hoc .ẽ. siue poculũ doctrinȩ seucalicem
passionis siue feruorẽ p̃cipuȩ dilectionis siue

Expanded text:
aromatibus hoc thymiama componi debuaromatibus hoc thymiama componi debuerit, nominatim designatur: stacte videlicet, et onyche galbano boni odoris, et thure lucidissimo. Quae cuncta ad significationem aeternorum, quae principaliter a Domino quaerenda sunt, constat pertinere. Non est ergo offerendum super altari aureo thymiama compositionis alterius, quam quod Dominus statuit, quialiud a Domino quaerere orantes quam quod ipse jussit, quodque se daturum promisit; non aliud de illo credere, quam quod ipse docuit, debemus. Non est offeomnia ad altare exterius pertinent, quae incipientium et in profectu adhuc positorum vitam designant. Tantae namque sublimitatis perfectorum est vita justorum, ut nil in ea carnale, quod Domino mactare habeant, valeat inveniri. Et quidem libamina vini constat, nonnunquam magnam gratiae spiritualis designare virtutem, hoc est, sive poculum doctrinae, seu calicem passionis, sive fervorem praecipuae dilectionis, sive
Abbreviated transcription (Latin):
incensũ suꝑeo aaron suaue flagrans mane
qnđ compon& lucernas incend& illud & qnđ
conlocat ets aduesperũ. M ane& enĩ a a ron
incensu suꝑ altare adol& : cum dñs corda
fidelium in his quȩiã intellegere ualent:
archanis uertitis ad gratiã conpunctionis
inflãmat Incend& illud & adues perum
qnđ conlocat lucernas cũ &iã exeis quȩ net dii
secreta pate fiunt informat. Ela gratque
suaue thimiama: cũ subita compunctioe
diuinitꝰ tacti lacrimis solũ acp̃cib uacare
dulce habent Benetuite sequitur : Vr&thr¬
miama sempiternũ coram dño ingeneratio¬
nes uras: Quia nimirum necesse .ẽ. ut animꝰ
pͥt̃ orationẽ & fletus adotiosa uerba siue
facta non diuestat : sed in eodẽ seuigore de¬
uotionis quẽ in oratione suscipit: &iam
finita oratione custodiat Iuxiti ex ẽplum
annȩ dequo or ante dictũ. e uultusq eius
non sunt amplius in diuersa mutati Non
offeretis suꝑeo thimiama compositionis al¬
terius. Insequentib: huius uoluminis ȩquib

Expanded text:
n suave fragrans; mane quando componet lucernas, incendet illud; et quando collocat eas ad vesperum. Mane etenim Aaron incensum super altari adolet, cum Dominus corda fidelium in his quae jam intelligere valent arcanis veritatis, ad gratiam compunctionis inflammat. Incendet illud et ad vesperum, quando collocat lucernas, cum etiam ex eis quae necdum secreta patefiunt, informat: fragratque suave thymiama, cum subita compunctione divinitus tacti, lacrymis solum ac precibus vacare dulce habent. Bene autem sequitur: Uret thymiama sempiternum coram Domino in generationes vestras. Quia nimirum necesse est ut animus post orationem et fletus, ad otiosa verba sive facta non divertat, sed in eodem se vigore devotionis quem in oratione suscipit, etiam finita oratione custodiat, juxta exemplum Annae, de qua orante dictum est: Vultusque ejus non sunt amplius in diversa mutati. Non offeretis super eo thymiama compositionis alterius. In sequentibus hujus voluminis, e quibus
Abbreviated transcription (Latin):
fabricabis uasa altacris diuersa uel diuer¬
sas fidelium ꝑsonas: uelceste multifarias
ipsorum actiones siue cogitationes. in famu¬
latum sui conditoris dispositas accipere
debemꝰ Et quidem primo lebetas adsuscipi¬
endos cineres facere p̃cipitur. Cinis aut̃
hostiarum qđ inmagno misterio debeat
accipi: testatur cinis uitulȩ rufȩ asꝑsus.
qui &iam apło teste inquinatos scificat
ademundationẽ carnis: Inquo ipse p̃figu¬
ratum intellegit sacram̃tũ dominicę pas¬
sionis. tẽpus & actionẽ passionis xp̃i de¬
signat. Quia ergo omnis sacrificia &uic¬
time quȩ incendebantur in altari uel pas si¬
onem dñi uł deuotionẽ scõꝵ eiꝰ flãma caritatis¬

Expanded text:
fabricabis. Vasa altaris diversa, vel diverfabricabis. Vasa altaris diversa, vel diversas fidelium personas, vel certe multifarias ipsorum actiones, sive cogitationes in famulatum sui conditoris dispositas, accipere debemus. Et quidem primo lebetas ad suscipiendos cineres facere praecipitur. Cinis autem hostiarum, quod in magno mysterio debeat accipi, testatur cinis vitulae rufae aspersus, qui etiam Apostolo teste inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis. In quo ipse praefiguratum intelligit sacramentum Dominicae passionis tempus, et actionem passionis Christi designat. Quia ergo omnia sacrificia et victimae quae incendebantur in altari, vel passionem Domini, vel devotionem s
Abbreviated transcription (Latin):
cunctis hostium insidus in uiolabilis ꝑ¬
sistit : immo ipsa cunctisse inpugnanti¬
b fortior efficitur. Qđ uidelicet altare
ope rietur aere: cũ uistus coepta fi¬
delium ꝑ seueranter usq ad finẽ firma
tenetur: Quia enim aeris in &allũ longo
solet̃ tẽpore in corruptibile durare : rec
teꝑhocuistus ual& ꝑ scucrantie desig¬
nari. Siquẽ uero mouet iuxta litter&m
quomodo ligna altaris. tanto igne uicino
in conbusta ꝑmanere potuerint: accipi¬
at beccti hi eronimi dehac questione res¬
ponsum Altaris inquit ligna quedelig¬
nis paredisisunt ñcremantur igne
uicino : sed puriora redduntur. Necmin
hoc descũ ario & interiorib tepli & altari
thimia matis credere cũ &ic̃ amiton ligni
genꝰ ÷ ueligni habens in sesimilitudinem :
quanto plus arserit tanto mundius inue¬
niatur Faciesq: in usus eĩ lebettis adsus¬
cipiendos cineres: & forcipes atq fuscinu¬
las: & ignium receptacula. Om̃a uasa excere

Expanded text:
cunctis hostium insidiis inviolabilis pcunctis hostium insidiis inviolabilis persistit, imo ipsa cunctis se impugnantibus fortior efficitur. Quod videlicet altare operietur aere, cum virtus coepta fidelium, perseveranter usque ad finem firma tenetur. Quia enim aeris metallum longo solet tempore incorruptibile durare, recte per hoc virtus valet perseverantiae designari. Si quem vero movet juxta litteram, quomodo ligna altaris tanto igne vicino incombusta permanere potuerint, accipiat beati Hieronymi de hac quaestione responsum. Altaris, inquit, ligna quae de lignis paradisi sunt, non cremantur igne vicino, sed puriora redduntur. Nec mirum hoc sanctuario et interioribus templi, et altari thymiamatis credere, cum etiam amianton ligni genus est, vel ligni habens in se similitudinem, quanto plus arserit, tanto mundius inveniatur. Faciesque in usus ejus lebetes ad suscipiendos cineres; et forcipes atque fuscinulas, et ignium receptacula, omnia vasa ex aere
Abbreviated transcription (Latin):
riam dni facite Hab& trescubitos altitu¬
dinis cũ eadẽ corda electoꝵ ꝑfidem spem
& caritatẽ adcelestiatendunt Cornu᷑aut̃
ꝑ quattuor angulos exipso erunt: & operies¬
illud acre. Quattuor angulos hab& altare
holo causti: qui a ꝑ quatiuor mundi plagas
scã dilatatur ecła: que propter unũ cor &
animã totius credentium muliitudinis.
recte factura unius designatur altaris.
Ex quo uidelicet altaricornua fiunt iiiͦiͬ.
cũ quattuor uirtutib: sepedictis iustoꝵ corpõ
muniuntur. Dequib in laude sapientiȩ
dr̃ Sobrietatẽ eum & prudentiã doc&
&iustitiam & uistute : quib: utilius niħ ÷
inuita hominis Hęccornua exipso alta¬
ri ꝑducunt᷑ : cũ munim̃ta uistutũ fideles
non specie tenꝰ & ad faciem hominũ hosten¬
tant: sed ex intima sui cordis radice dõ¬
testegenerant. Cornua sunt uii. ꝑ quat¬
tuor angulos altaris. cũ ĩ nomnib mup¬
di terminis ecła uistutũ potentia spĩtali

Expanded text:
riam Dei facite. Habet et tres cubitos altituriam Dei facite. Habet et tres cubitos altitudinis, cum eadem corda electorum per fidem, spem et charitatem ad coelestia tendunt. Cornua autem per quatuor angulos, etc. Quillud aere. Quatuor angulos habet altare holocausti, quia per quatuor mundi plagas sancta dilatatur Ecclesia, quae propter unum cor et animam totius credentium multitudinis recte factura unius designatur altaris. Ex quo videlicet altari cornua fiunt quatuor, cum quatuor virtutibus saepe dictis, justorum corda muniuntur. De quibus in laude sapientiae dicitur: Sobrietatem enim et prudentiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominibus. Haec cornua ex ipso altari producuntur, cum munimenta virtutum, fideles non specie tenus et ad faciem hominum ostentant, sed ex intima sui cordis radice teste generant. Cornua sunt quatuor per quatuor angulos altaris, cum in omnibus mundi terminis, Ecclesia virtutum potentia spirituali,
Abbreviated transcription (Latin):
construitur : uectis uero angularis ꝓpter
tabnaculum qđ e delignis inputribilibus
hoc ÷ detinimab electorum corruptionis¬
i labecarentib ȩdificatur Facies & altare
delignis s& him qđ habehat quinq cubitos
in longiudine & totidẽ inlatitudine: id .ẽ.
quadrum & .iii. cubitos in altitudine Hocal¬
tare qđ pprie holocausti uocabatur corda
electoꝵ designat: quȩ t dofferendadõ sacri¬
ficia bonoꝵ operum ipsius sunt dono consecra¬
ta. Qđ aptedelignis sethrm fieri p̃cipitur:
quia munda & incor rupta decet eẽ corda
&corpora in quib sp̃s di habiat Hab&¬
cubitos longitudinis & totidẽ latitudinis:
cum fidelis quisq: om̃s sui corporis sepsus in
longitudine pacientie & inlatitudine
caritatis exercere satagit: uti nomni suo
uisu auditu gustu olfactu & tactu: seꝑ se
diuino meminerit mancipatũ eẽ. seruitio
luxta illud a płi. Siuemanducatis siuebi¬
bitis siue aliud quid facitis: omnia inglo¬

Expanded text:
construitur: vectis vero angularis, propter construitur: vectis vero angularis, propter tabernaculum quod ei de lignis imputribilibus, hoc est de animabus electorum, corruptionis labe carentibus, aedificatur. CAPUT XVI. Deabebit quinque cubitos in longitudine et tolidem in latitudine, id est quadrum, et tres cubitos in altitudine . Hoc altare, quod proprie holocausti vocabatur, corda electorum designat, quae ad offerenda Deo sacrificia bonorum operum, in ipsius sunt dono consecrata. Quod apte de lignis sethim fieri praecipitur, quia munda et incorrupta decet esse corda et corpora, in quibus spiritus Dei habitat. Habcubitos longitudinis, et totidem latitudinis, cum fidelis quisque omnes sui corporis sensus in longitudine patientiae et in latitudine charitatis exercere satagit: ut in omni suo visu, auditu, gustu, olfactu, et tactu, semper se divino meminerit mancipatum esse servitio; juxta illud Apostoli, Sive manducatis, sive bibitis, sive aliud quid facitis, omnia in glo
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib sacrȩ historiȩ ubi omnia qued ñs
imperarat morses expleuisse narratur
łecitquoq uectẽ alium qui ꝑmedias tabulas
abangelo usq adangulũ ꝑuenir&. Hicergo
uectis a prima tabularũ sũmitate usq ad al¬
dinis tabnaculi ꝓtentus. eẽ. credendus. ẽ.
capite utroq firmit̃ tabulis in positꝰ: ut ꝑ
hoc & c tab̵ naculi plaga quentabulis sed co¬
lumnis constabt nonminꝰ fixa quã cetere.
uento licet inpellente ꝑsisteret Cuius
uectis sietiam sacram̃tum scre desideras:
ipsum absq omni ambiguitate redeptor ẽ
prm figurate denuntiat: quiquasi ab ap¬
gulo usque ad angulum ꝑuenit: quia a plebe
iudaica quã prius elegit sese ad saluanchã
&iam gentium multitudinem ꝓpitiatus ex¬
tendit Vndemerito sicut in ꝓphetis lapis
angularis. Ita &iam inlege uectis angula¬
ris potest. recte nuncupari lapis uidelic&
angularis ꝓpter teplum qđ delapidib uiuis dõ

Expanded text:
sequentibus sacrae historiae, ubi omnia quae Dominus sequentibus sacrae historiae, ubi omnia quae Dominus imperarat, Moyses explevisse narrat: Fecit quoque vectem alium, qui per medias tabulas ab angulo usque ad angulum perveniret. Hic ergo vectis a prima tabularum summitate usque ad aldinis tabernaculi protentus esse credendus est, capite utroque firmiter tabulis impositis, ut per hoc et ea tabernaculi plaga, quae non tabulis sed columnis constabat, non minus fixa quam caeterae vento licet impellente, persisteret. Cujus vectis si etiam sacramentum scire desideras, ipsum absque omni ambiguitate Redemptorem nostrum figurate denuntiat. Qui quasi ab angulo usque ad angulum pervenit, quia plebe Judaica quam prius elegit, sese ad salvandam etiam gentium multitudinem propitiatus extendit. Unde merito sicut in prophetis lapis angularis, ita etiam in lege vectis angularis potest recte nuncupari. Lapis videlicet angularis, propter templum quod de lapidibus vivis Deo
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit apte : qđ eadẽ capita columnarũ
ñ decturata ut colunę & tabulȩ sed aurea
fieri iubentur. Quia scĩ quidem om̃s. par¬
ticipes sunt facti sp̃s scĩ & gratiȩ celestis:
ipseccute plen̾erat gratie & ueritatis
Etsicut p̃cursor suus deillo aiebat: pon
enim ad men suram dat ds̃ spm̃ Paterenĩ¬
apłoꝵ sermo confirmatur. Etbene eneȩ:
uł ꝓpter in superabilem mentis ꝓphetice
fiduciam : uł quia sermo eorum senescen¬
te siue transcunte mundo nulla ũquã
uetus tate potest consumi N equeenim
uenit dñs soluere legem aut ꝓpheta s. sed pec¬
adimplere Sanequi deorientali plaga
loquimur : uidetur opottunũ cõmemorare
aliqua deexpositionẽ uectis illius singula¬
ris : quem ab angulo tabularum. ad angulũ
usq ad parietis alterius porrectũ. eẽ. acto¬
tam parietum constantiã neui & inpulsu
ꝓcellarum concuti atq: huc & illuc poss& in¬
flecti continere iamdixim. Scriptũ . ẽ. in

Expanded text:
convenit apte, quod eadem capita columnarum convenit apte, quod eadem capita columnarum non deaurata, ut columnae et tabulae, sed aurea fieri jubentur: quia sancti quidem omnes participes sunt facti Spiritus sancti et gratiae coelestis, ipse autem plenus erat gratiae et veritatis: et sicut praecursor suus de illo aiebat: Non enim ad mensuram dat Deus Spiritum. Pater enapostolorum sermo confirmatur. Et bene aeneae: vel propter insuperabilem mentis propheticae fiduciam, vel quia sermo eorum senescente sive transeunte mundo, nulla. nulla unquam vetustate potest consumi. Neque enim venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere . Sane quia de orientali plaga loquimur, videtur opportunum commemorare aliqua de expositione vectis illius singularis, quem ab angulo tabularum ad angulum usque parietis alterius porrectum esse ac totum parietum constantiam, ne vi et impulsu procellarum concuti, atque huc et illuc posset inflecti, continere jam diximus. Scriptum est in
Abbreviated transcription (Latin):
cumidem doctores. fortitudinẽ suȩ actionis
diuino seꝑ adiutorio ꝓtegendã docent:
cũ in omnib que faciunt gloriam patris
qui .ẽ. in celis requirunt: cũ inuniuersis quȩ
loquuntur xp̃m sonare gauident dicentes
Quarum erunt capita aurea & bases en eae:
Aurea quippe capita illũ designant de quo
dicit apłs: & om̃a constant in ipso : & ipse ẽ.
caput corporis. ccłȩ qui .ẽ. principium & pri¬
mogenitus exmortuis Neq in congruũ uide¬
atur ꝑquinq capita colũnarũ unum caput
ecłȩ . xp̃m figurari Totenim fuere capita.
qđ columne. Quia nimirum idem ipsed ñs
ipsomanens seꝑ ȩqualis atq in diuisibilis:
sed singulis quib que electis. gratiã suisp̃s:
ꝓaccipientium capacitate diui deris
specialiter unicuiq membroꝵ eiꝰ licet illud
ꝓpheticum cũ fiducia ꝓclamare Nunc
autẽ ex altauit caput ineũ suꝑinimicos
meos Cuius nimirũ capitis significantiȩ

Expanded text:
cum iidem doctores fortitudinem suae actionis cum iidem doctores fortitudinem suae actionis divino semper adjutorio protegendam docent, cum in omnibus quae faciunt, gloriam Patris, qui est in coelis, requirant; cum in universis quae loquuntur, Christum sonare gaudent, dicentes:Quarum erunt capita aurea, et bases aeneae. Aurea quippe capita illum designant, de quo dicit Apostolus: Et omnia constant in ipso, et ipse est caput corporis Ecclesiae, qui est principium et primogenitus ex mortuis . Neque incongruum videatur per quinque capita columnarum, unum caput Ecclesiae Christum figurari; tot enim fuere capita, quot columnae: quia nimirum idem ipse Dominipso manens, semper aequalis atque indivisibilis, sed singulis quibusque electis gratiam sui Spiritus pro accipientium capacitate dividens. etiam specialiter unicuique membrorum ejus, licet illud propheticum cum fiducia proclamare: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Cujus nimirum capitis significantiae
Abbreviated transcription (Latin):
rita qđ non solum usq adami cos sedusq
addiligendos &iã ipsos extendunt ini¬
micos & orationib ac beneficis ꝓsequen¬
dos cos quise hodio habent: ita &iam
ꝓpter in expugnabile cordis robur &
intentionẽ ad celestia seꝑ erectã: Ñ in¬
conuenient̃ uocabulo & factura colum¬
narum figurant᷑. apło ad testante qui
bant᷑ colũnȩ. eẽ Quenimirũ colũnȩ
benequinq s̃ factȩ : ꝓpt̃ totidẽ libros
legis quib neces se .ẽ. ut scĩ doctores suȩ
uerba p̃dicationis cõminuant: & ma¬
xime qui primitiuã instituere eđam.
que ex hebreoꝵ populo congregata sola
mosaice legis auctoritate perat insti¬
tui: cũ necdũ euangelica & apostolica
porbẽ scriptura effulger&: Benceadẽ
tores scĩ & firmitate cordis int̾ integri
atque in nullo deficientes: & operu dari¬
tate forinsctus. eẽ debere conspicui Uel
certe colunȩ lignorum sethrm deaurantur:

Expanded text:
ritas, quia non solum usque ad amicos, sed usque ritas, quia non solum usque ad amicos, sed usque ad diligendos etiam ipsos extendunt inimicos. Et orationibus ac beneficiis prosequendos eos qui se odio habent, ita etiam propter inexpugnabile cordis robur et intentionem ad coelestia semper erectam, non inconvenienti vocabulo, et factura columnarum, figurantur. Apostolo attestante qui bantur columnae esse . Quae nimirum columnae bene quinque sunt factae propter totidem libros legis, quibus necesse est ut sancti doctores suae verbo praedicationis communiant, et maxime qui primitivam instituere Ecclesiam, quae ex Hebraeorum populo congregata, sola Mosaicae legis auctoritate noverit institui, cum necdum evangelica et apostolica per orbem Scriptura effulgeret. Bene autetores sancti, et infirmitate cordis intus integri, atque in nullo deficientes, et operum claritate forinsecus esse debere conspicui. Vel certe columnae lignorum setim deaurantur,
Abbreviated transcription (Latin):
tutum florib glorificum Dequib scribit
lucas : qui a multitudinis credentiũ erat
cor & anima una. & non erat separatio
in eis ulla: necquis quã eoꝵ quȩ pos sideba N
aliquid suum eẽ dicebant &c&era In erat
namq e iachintinꝰ: quia celestia cogitare
cȩlestem in terris uitam ducere solebat
Inerat purpura: quia morierat parata¬
ꝓxp̃o. In erat coccus bistinctꝰ : quia dĩ
& ꝓximi dilectione flagrabat In erat¬
& brssus retorta: qui a continentia car¬
nis & castitate gaudebat. Et quinq colũ¬
nas deaurab̵ lignoꝵ sethrm: antequas
ducet᷑ tentorium Columnȩ qͥb tentoriũ
sus pendebatur scĩ sunt doctores. deqͥb
quanto robustius ipsa ad suꝑna erigitur:
tanto firmius docendo &alios adamorẽ
suꝑnorum sufficit attollere Sicutenuĩ
apłi &a postolici uiri ꝑtabulas recte
possunt designari ꝓpt̃ latitudinẽ uł
Sdoctrina qua euntes inmundũ uniũ su.
p̃dicant eugłm omni creature: ułca¬

Expanded text:
tutum floribus glorificum. De quibus scribit tutum floribus glorificum. De quibus scribit Lucas: Quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una; et non erat separatio in eis ulla; nec quisquam eorum quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, etc. . Inerat namque ei hyacinthus, quia coelestia cogitare, coelestem in terris vitam ducere solebat. Inerat purpura, quia mori parata pro Christo. Inerat coccus bis tinctus, quia Dei et proximi dilectione flagrabat. Inerat byssus retorta, quia continentia carnis et castitate gaudebat. Et quinque columnas deaurabis lignorum sethim, ante quas ducetur tentorium. Columnae quibus tentorium suspendebatur, sancti sunt doctores, de quibus quanto robustius ipsa ad superna erigitur, tanto firmius docendo, et alios ad amorem supernorum sufficit attollere. Sicut enim apostoli et apostolici viri, per tabulas recte possunt designari propter latitudinem vel doctrinam, qua euntes in mundum universum praedicant evangelium omni creaturae; vel cla
Abbreviated transcription (Latin):
australi collocitur potest gratiã q̃ priori
populo data ÷ in sinuare mepisa uero quȩ
inpaste aquilonis stabat ea q̃ nob̵ sunt dona¬
tadĩ beneficia designare. Recte capde¬
labrum contram̃sam positũ cẽ. dr̃: quia
nimirum scripture legis & ꝓph&arũ ꝑ om̃a
ad gratiam cuugłii respicit Huic uideli¬
cet testimonium ꝑhibens: & ꝑ hanc sesen su
spĩritali reuelandam eẽ. significans
Facies ettentoriũ introitu tabn aculi de
hiacincto & purpura coccoq bistincto :¬
& bissoretorta: opere plumario. Exple¬
ta narratione deuelo qđ scũ ariũ & scũ¬
arii scũ aria diuidebat: redit ex ponere
deorientali laterẽ scũarii. qđ int̃ misis se
ad tẽpus uidebat̾ cũ cetera eiꝰ latera. australe
uidelicet septentrionale & occidentale
describer& Tentorium ergo in introitu
tab naculi pulchra coloꝵ uarietate contex¬
tum : primitiue ÷ decus ecłȩ diuersis uir¬

Expanded text:
australi collocatur, potest gratiam quae priori australi collocatur, potest gratiam quae priori populo data est, insinuare. Mensa vero quae in parte aquilonis stabat, ea quae nobis sunt donata Dei beneficia, designare. Recte candelabrum contra mensam positum esse dicitur, quia nimirum Scriptura legis et prophetarum per omnia ad gratiam Evangelii respicit, huic videlicet testimonium perhibens, et per hanc se sensu spirituali revelandam esse significans. Facies et tentorium in introitu tabernaculi, de hyacintho et purpura coccoque bis tincto, et bysso retorta opere plumario. Expleta narratione de velo, quod sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividebat, redit exponere de orientali latere sanctuarii, quod intermisisse ad tempus videbatur, cum caetera ejus latera, australe videlicet, septentrionale et occidentale, describeret. Tentorium ergo in introitu tabernaculi pulchra colorum varietate contextum, primitivae est decus Ecclesiae, diversis vir
Abbreviated transcription (Latin):
labrum in latere tab̵naculi meridia no
Msa enim stabit inpaste aquilonis Mer¬
sa et cande labrum tabnaculi: teporalia dĩ
beneficia designant. quib inp̃senti refici¬
mur & illuminam᷑ : ut his interim confor¬
tati & adiuti crescente gratia meritoꝵ
ad panẽ angeloꝵ incelis manducandum
& aduidenidam ueram mundilucẽ intra¬
re ualeamꝰ. Quȩ sunt ambo extrauelum:
qm̃ in hac solũ modo uita uł scripturis scĩs
acdoctorib: uł ceteris redemptionis nr̃ȩ
sacram̃tis opus habemꝰ: infuturo aut̃ scło
ubi dñs palam depatre ad nuntiabit nob̃
iđ palam patrẽ ostend& nob̵̶. Diximꝰ aut̃
supra qui a latꝰ tab̵naculi meridianũ antł¬
quam dĩ plebẽ significar& : quȩ prior lu¬
cẽ diuinȩ cognitionis prior feruorẽ diui¬
nȩ dilectionis accipit: p arsuero septentri¬
onalis tius dẽ tabnaculi congregatã degen¬
tib ecłam . quȩd uitius in tenebris & in ũbra
mortis remanserat indicar& Vnderecta
distinctione &iam candelabrũ qđ in paste

Expanded text:
labrum in latere tabernaculi meridiano. Mensa enim stabit in parte aquilonis. Mensa et candelabrum tabernaculi temporalia Dei beneficia designant, quibus in praesenti reficimur et illuminamur, ut his interim confortati et adjuti, crescente gratia meritorum, ad panem angelorum in coelis manducandum, et ad videndam veram mundi lucem intrare valeamus. Quae sunt ambo extra velum, quoniam in hac solummodo vita vel Scripturis sanctis ac doctoribus, vel caeteris redemptionis nostrae sacramentis opus habemus, in futuro autem saeculo ubi Dominus palam de Patre annuntiabit nobis, id est, palam Patrem ostendet nobis. Diximus autem supra, quia latus tabernaculi meridianum, antiquam Dei plebem significaret, quae prior lucem divinae cognitionis, prior fervorem divinae dilectionis accipit. Pars vero septentrionalis ejusdem tabernaculi, congregatam de gentibus Ecclesiam, quae diutius in tenebris et in umbra mortis remanserat, indicaret. Unde recta distinctione etiam candelabrum quod in parte
Abbreviated transcription (Latin):
scã m designat ecłam pulcherrima iustutũ
siue ꝑsonarum fidelium uari&ate distinctã
ita &iã sũm ei de tab naculi sacerdos figu¬
rã ten& ueri pontificis ihũ xp̃i: quisem&¬
rpsum obtulit oblationẽ & hostiandõ ꝓ nob
in odor ẽ suauitatis. Qui & iure potest
fr̃ morsi uocari. Quis enim amplius alteti
fr̃no ÷ foedere conexus quã xp̃c mor si logi
gratia nouum testam̃tũ ueteri: Faciesq
uestem scãm fr̃ituo ingloriã & decore : &lo¬
queris cunctis sapientib corde quos repleui
spũ prudentȩ ut faciant uestes aaron in
quib scĩ ficatus ministr& mihi ueste sc̃ẽ
aaron qua s illi morses fecit operas iustitie
& scitatis quęscriptura sacre logis rectorib
habenda cõm̃dat:. quoꝵ que in his qui p̃ces¬
sere in xp̃o exempla quȩ imitentur osteridit
Sapientes aut̃ corde quos ad faciendas ecis¬
tatis qui nob aꝑtissimȩ quo modo uiuere
sacerdotes & ministri altaric qualiter docere

Expanded text:
sanctam designat Ecclesiam, pulcherrima virtutum sanctam designat Ecclesiam, pulcherrima virtutum sive personarum fidelium varietate distinctam. Ita etiam summus ejusdem tabernaculi sacerdos, figuram tenet veri pontificis Jesu Christi, qui semetipsum obtulit oblationem et hostiam Deo pro nobis, in odorem suavitatis; qui et jure potest frater Moysi vocari. Quis enim amplius alteri fraterno est foedere connexus, quam Christus Moysi; legi, gratia, Novum Testamentum Veteri? CAPUT II. De veste sde, quos replevi spiritu prudentiae, ut faciant vestes Aaron, in quibus sanctificatus ministret mihi . Vestes sanctae Aaron quas illi Moyses fecit, opera sunt justitiae et sanctitatis, quae Scriptura sacrae legis rectoribus habenda commendat, quorum et in his qui praecessere in Christo exempla quae imitentur, ostendit. Sapientes autem corde, quos ad faciendas easores veritatis, qui nobis apertissime, quomodo vivere sacerdotes, et ministri altaris, qualiter docere
Abbreviated transcription (Latin):
mine transcendere & familiariins pec¬
tione quidlex generodit̾ omnib electis su
quiduero paucis ꝑfectiorib specialiter
loquatur adtendere : ut altiori ex cellen¬
tia meritoꝵ ad altiora pos sint premia
ꝑuenire Nam qđ fratre suũ morsescũ
filus in sacerdotium. ordinare p̃cipitur.
quid nob aliud mrstice cõm̃dat. nisi quod
om̃s qui officiũ doctoris sortiuntur tanto
debent studio & amore meditationi diui¬
ne legis adherere ut qua si germina uide¬
antur cognatione coniuncti: Neq hoc
qđ primi filioꝵ aa ron postordinationẽ
cunigne aliepium offerent coram dp̃o
ignecelesti perierunt a significatione mirabi¬
lis nr̃i teporis ab orr& : ubi non nulli sacerdotũ
acdoctorum loco potiti. qđ dic tu quoq graue
aclugubre satis ẽ: dumigne cupiditatis ig¬
ni suꝑ nedilectionis ante ponunt: ignȩ suꝑ¬
Quãuis excellentioris figura mrsteru
quomodo tabnaculũ cũornatib acuasis suis

Expanded text:
mine transcendere, et familiari inspecmine transcendere, et familiari inspectione quid lex generaliter omnibus electis, quid vero paucis perfectioribus specialiter loquatur, attendere: ut altiori excellentia meritorum ad altiora possint praemia pervenire. Nam quod fratrem suum Moyses cum filiis in sacerdotium ordinare praecipitur, quid nobis aliud mystice commendat, nisi quod omnes qui officium doctoris sortiuntur, tanto debent studio et amore meditationi divinae legis adhaerere, ut quasi gemina ei videantur cognatione conjuncti? Neque hoc quod primi filiorum Aaron post ordinationem cum ignem alienum offerrent coram Domino, igne coelesti perierunt, a significatione miserabilis nostri temporis abhorret ubi nonnulli sacerdotum ac doctorum loco potiti quod dictum quoque grave ac lugubre satis est, dum ignem cupiditatis igni supernae dilectionis anteponunt, igne supquamvis excellentioris figura mysterii, quomodo tabernaculum cum ornatibus ac vasis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
fratremtuum cum filiis sus demediosi¬
liorum isrł ut sacerdotio fungantur mͥ:
aaron. nadab. & abiu &eleazar &i¬
thamar. Des cripta factura tab̵ naculi:
consequenter sacerdotes qui in eo minis¬
trent ordinantur. Quorum quidẽ or¬
dinatio & habitus. recte ecłȩ sac̃ dotib
congrait: itautomne quodillic in ornatu
uestium clarum ex trinsecus fulgebat. hoc
intellectũ spĩtaliter in ipsis sacerdotũ mp̃oꝵ
mentib altũ intus emineat: hoc incoꝵactib
rescat Vndeipte p̃cipitur morsi: utad¬
plic& ad se aaron fratrẽ suum cum filus
demedio filiorumisrł. ad fungeridum sa¬
cerdotio coramdño Neces se . ẽ. enim utqui¬
cũq ad maiorem in scã eła gradũ ꝓmoue¬
disunt : maiora m̃tis industria sese adlage
dĩ ad plicent : iđ diuinorum obseruantiȩ
mandatoꝵ sollestiore p̃ceteris animoco¬
pulentur Hoc e enimcos quis a cerdotio
functuri sunt demedio filioꝵ isrł ad mor¬
sen ad plicari : p̃sules ac doctores sȩedȩ

Expanded text:
uum cum filiis suis de medio filiorum Israel, ut sacerdotio fungantur mihi Aaron, Nadab et Abiu, et Eleazar et Ithamar . Descripta factura tabernaculi, consequenter sacerdotes qui in eo ministrent ordinantur, quorum quidem ordinatio et habitus, recte Ecclesiae sacerdotibus congruit: ita ut omne, quod illic in ornatu vestium clarum extrinsecus fulgebat, hoc intellectum spiritualiter, in ipsis sacerdotum nostrorum mentibus altum intus emineat; hoc in eorum acrescat. Unde apte praecipitur Moysi, ut applicet ad se Aaron fratrem suum cum filiis de medio filiorum Israel, ad fungendum sacerdotio coram Domino. Necesse est enim, ut quicunque ad majorem in sancta Ecclesia gradum promovendi sunt, majore mentis industria, sese ad legem Dei applicent, id est divinorum observantiae mandatorum, solertiore prae caeteris animo copulentur. Hoc est enim eos qui sacerdotio functuri sunt de medio filiorum Israel, ad Moysen applicari: praesules ac doctores sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ celaturis suis argentet. Cadẽ delatere
aquilonis repetuntur : quȩiam delatere
austreli erant p̃missa quia utriusq tes¬
tam̃ti p̃cones consonoseore ad celestia eri¬
gunt : tã & sicerimonias sacram̃torum
atrii quȩ ad occasũ respicit solis. ubit̃ mi¬
nato labore diurno noctis sopora gratia
succedit: merito tẽpꝰ significat illud quap¬
do ces sante postmortẽ uita actuali. quies
electorũ & merces &na Sq̃r. Deniq illi
quuinuinea sũmi patris familias opera¬
bant᷑. cũ sero e&. factũ p̃mia sui ꝑcłpere
laboris Recte occidentale latus a triten¬
in significatĩonum in legequinqua gesimũ
Qui lib tatti quieti & remis sionitotus erat
Int̾ p̃tatur. Denarium qq̃ numerum constat
tadẽ suꝑna pmia designare: ubi humana
natura in utraq sua sub stantia in mortali¬
t̃ sublcutta.: indiuine p̃sentiꝗuisionis le¬
tetur Os namq trinitis÷ corp̾perm̃ exquat

Expanded text:
cum caelaturis suis argentea. Eadem de latere cum caelaturis suis argentea. Eadem de latere aquilonis repetuntur, quae jam de latere australi erant praemissa: quia utriusque testamenti praecones, consono nos ore ad coelestia erigunt: tametsi caeremonias sacramentorum atrii quae ad occasum respicit solis, ubi terminato labore diurno noctis sopora gratia succedit, merito tempus significat illud, quando cessante post mortem vita actuali, quies electorum et merces aeterna sequitur. Denique illi, qui in vinea summi patrisfamilias operabantur, cum sero esset factum, praemia sui percepere laboris. Recte occidentale latus atrii teninsignificationum in lege quinquagesimum, qui libertati, quieti et remissioni totus erat interpretatur. Denarium quoque numerum, constat eadem superna praemia designare: ubi humana natura in utraque sua substantia immortaliter sublevata, in divinae praesentia visionis laetatur. Deus namque trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
nant: cuius sȩpe claritas argento figu
gentate erant sed& capitto tota habebant
argentet : qđ ꝓpriȩ doctoꝵ ÷ totos seũbis
sacrȩ scripturȩ subicere: hisq animũ corpͥo
meditanto p̃dicando operando mancipare.
Quid aute in basib colunarũ ȩnȩis aptius
quã initiũ: sapientię timorem dñi intellege¬
redebemꝰ: Dequo & filiufisi rachait radix
sapientie .ẽ. timeredm̃ Elbi & pulchre sub¬
iunxit. ramienim illiuis longęui: quia ni¬
mirũ germina uistutũ multi stcriȩ quȩ timore¬
e dĩ tãquã opꝰ &cclaturȩ colũnarũ debasib
ꝓdeunt : nũquã fructu suȩ mercedis ca rebĩ
Quareaute uex fuerint colũnę In unola¬
terȩ atrii supͣiam expositũ ÷ ubi eius den
numeritabulȩ in uño latere tab naculisunt
fieri p̃ceptȩ. Similiter inlatere aquilonis
ꝑ longũer̃ tentoria centũ cubitoꝵ cͥolũnȩ xx¬
& bases aneae. cius de numeri: & capita coꝵ

Expanded text:
nant, cujus saepe claritas argento figurnant, cujus saepe claritas argento figurgentatae erant, sed et capita tota habebant argentea: quod proprie doctorum est, totos se verbis sacrae Scripturae subjicere, hisque animum corpusque meditando, praedicando, operando mancipare. Quid autem in basibus columnarum aeneis aptius, quam initium sapientiae timorem Domini intelligere debemus, de quo et filius Sirach ait: Radix sapientiae est, timere Deum . Ubi et pulchre subjunxit: Rami enim illius longaevi, quia nimirum germina virtutum multifaria, quae timore Dei tanquam opus, et caelaturae columnarum de basibus prodeunt, nunquam fructu suae mercedis carebunt. Quare autem viginti fuerint columnae in uno latere atrii, supra jam expositum est, ubi ejusdem numeri tabulae in uno latere tabernaculi sunt fieri praeceptae. Similiter in latere aquilonis per longum erant tentoria centum cubitorum,  bases aeneae ejusdem numeri, et capita earum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis habere figurã: quesicut dexterto
leue. ita merito uitȩ p̃ festur p̃senti Cui
nimirũ numeri frequens indiuinis litte¬
ris mrsterium reperitur Centũ ergo cubi¬
tos habo lat̾ tabnaculi in longũ: qui a
uniuersi qui ad membra ecłȩ ꝑtinent
patientiȩ & continentiȩ teporcilis ad suman
Columnȩ aute quib. hȩt tentoriat sus pendunt᷑
in altum : doctores s̃ scĩ qui suoꝵ corda au¬
ditoꝵ. aterrestrib contagiis extracta ad
cȩlestia desideranda sustollunt: & hȩc qua¬
siuestem dnĩ diligenter extendunt : nequid
his in .ce. duplicitatif ualeat: sed simplici
acmunda intentione coram dnõ uelut ten¬
toria brssina niteant Quȩui delicet colũ¬
nȩ aenee fued. rȩ deargento uestite
ut insequentib manifestius dr̃ Aen eae
quidem ꝓpt̾ ꝑ seuerantia iustutis siue
ꝓptersonum ipsius pdicationis: argento
aute uestrtȩ qui a non aliud quã uerbũ dĩ so¬

Expanded text:
coelestis habere figuram: quae sicut dextera coelestis habere figuram: quae sicut dextera laevae, ita merito vitae praefertur praesenti. Cujus nimirum numeri frequens in divinis litteris mysterium reperitur. Centum ergo cubitos habet latus tabernaculi in longum: quia universi qui ad membra ecclesiae pertinent,patientiae et continentiae temporalis assumant. Columnae autem quibus haec tentoria suspenduntur in altum, doctores sunt sancti qui suorum corda auditorum, a terrestribus contagiis extracta, ad coelestia desideranda sustollunt, et haec quasi vestem Domini diligenter extendunt, ne quid his inesse duplicitatis valeat, sed simplici ac munda intentione, coram Domino velut tentoria byssina niteant. Quae videlicet columnae aeneae fuere, sed argento vestitae, ut in sequentibus manifestius dicitur. Aeneae quidem, propter perseverantiam virtutis, sive propter sonum ipsius praedicationis. Argento autem vestitae, quia non aliud quam verbum Dei so
Abbreviated transcription (Latin):
pastem designant. & prius tab naculum
ꝑ fecta m fidelium uttã in hoc dicitixat
scło cõmorantium. trpicȩ denuntiat:
ita atrium tab̾naculi qđ exterius erat
prima incipientiũ rudim̃ta demonstrat :
Vndebene tentoria eius dẽ atri debrs¬
so retorta erant facta: quia prima inci¬
pientib cura inpendenda ÷: ut in lecebr
carnis simul & sp̃s refrenent: iuxta illud
apłi: qui defiliis adoptionis. loquens
adecit: Has igitur habentes ꝓmissiones:¬
mundemꝰ nos ab omni Inquina m̃to carnis
& sp̃s Retorquetur aut̃ brss nefacilepos¬
sit dissolui cũñ solũ carnis luxuria res¬
tringitur : uerũ &iã tota eiꝰ memoria ab:
intimo corde radicitus cuellit̾. Centũ cubi¬
tos unũ latus tenebit In longitudine
Etcolũnas xx cumbasib totidẽ aençis. q̃
capita cũ celaturis suis habebt̾ argen¬
tet & rłq Constat numerũ centenariũ
quun cõputo digitoꝵ deleua trans festͣ
indexterẽ ñ nũquã inscripturis uitȩ

Expanded text:
partem designant, et prius tabernaculum, perfectam fidelium vitam in hoc duntaxat saeculo commorantium typice denuntiat, ita atrium tabernaculi, quod dexterius erat, prima incipientium rudimenta demonstrat. Unde bene tentoria ejusdem atrii de bysso retorta erant facta: quia prima incipientibus curam impendenda est, ut illecebras carnis simul et spiritus refrenent, juxta illud Apostoli, quo de filiis adoptionis loquens, adjecit: Has igitur habentes promissionesmundemus nos ab omni inquinamento carnis et spiritus . Retorquetur autem byssus, ne facile possit dissolvi: cum non solum carnis luxuria restringitur, verum etiam tota ejus memoria, ab intimo corde radicitus evellitur. Centum cubitos unum latus tenebit in longitudine: et columnas viginti cum basibus totidem aeneis, quae capita cum coelaturis suis habebunt argentea, et rel. Constat numerum centenarium qui in computo digitorum de laeva transfertur in dexteram, nonnunquam in Scripturis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
argento capiti subponere studuerit. Ñ
in timoredĩ uelut eneabasi stabili re consu
q cubitorumerit. Centum cubitos longitudi¬
nis hab& ecła : quia ulnas suas eleuat a dbo
simam pas chalis festiuitatis diẽ: suo aduen¬
tus secrare dignatus ÷ Alttudo quinque
cubitoꝵ ẽrit iuxta numerũ sensuũ corpo¬

Expanded text:
argenteo capite supponere studuerit, non argenteo capite supponere studuerit, non in timore Dei velut aenea basi stabilire consuevaltitudo quinque cubitorum erit. Centum cubitos longitudinis habet Ecclesia, quia ulnas suas elevat ad bonsimam Paschalis festivitatis diem, suo adventu consecrare dignatus est. Altitudo quinque cubitorum est juxta numeru
Abbreviated transcription (Latin):
amplius clarescit: Quã uis &iã singuli
colores p̃fati singulis electoꝵ possint
conuenire ꝑsonis. Quia enim aliquis al¬
tius cȩlestia. speculari meretur hiacinctꝰ ÷
Alter quia plura ꝓpt̾ iustitiã patitur. pur¬
pura est Hic quia feruentiore indm̃ & ꝓ
ximũ dilectione flã mescit : coccꝰ btinctꝰ ÷
Illequi specialiter integritate carnis uir¬
ginalis alb&. b sus retorta .ẽ. Om̃s colũnȩ
atrii ꝑ circuitũ uestiteer̃ argentilã minis:
capitib argenteis & basib aençis. Diligen¬
tius ea quȩdixerat inculcat ut sedulo lector ẽ
admoneat. neminẽ inter doctores uerita¬
tis colũnas uidelicet atrii cęlestis possȩ
computari: qui noninstar aeris inuincibilẽ
Inter aduersa pacientiã haberedidicerit:
non secae lestium & obseruantia & ad nunti¬
atione uerborum undiq uelut argentilã¬
minis munire atq exornare curauerit. Ñ
seomni subiectione p̃ceptis diuinis quasi

Expanded text:
amplius clarescit: quamvis etiam singuli amplius clarescit: quamvis etiam singuli colores praefati singulis electorum possint convenire personis. Quia enim aliquis altius coelestia speculari meretur, hyacinthus est; alter, quia plura propter justitiam patitur, purpura est; hic, quia ferventiore in Deum et proximum dilectione flammescit, coccus bis tinctus est; ille, quia specialiter integritate carnis virginalis albet, hyssus retorta est. Omnes columnae atrii per circuitum vestitae erunt argenti laminis, capitibus argenteis et basibus aeneis. Diligentius ea quae dixerat inculcat, ut sedulo lectorem admoneat, neminem inter doctores veritatis, columnas videlicet atrii coelestis, posse computari, qui non instar aeris invincibilem inter adversa patientiam habere didicerit, non se coelestium et observantia et annuntiatione verborum, undique velut argenti laminis munire atque exornare curaverit, non se omni subjectione praeceptis divinis quasi
Abbreviated transcription (Latin):
imperiis N solũ enim hoctentoriũ iiͦ.
colũnis subleuatur : sed & ipsũ in longitu¬
dinesua quin ariumnumerũ ꝑ quat tuor
multiplicatũ hab& : cũ quilib& humiles
acpii auditores. ad fidẽ uenientes. Ñ so¬
lum euugłii uerb̵ imbui: uerũ &iã cuar¬
gelicam ipsi agere uitam desiderantes cunc¬
tos sui corporis sensus in oboedientiã cari¬
tatis expendunt. Recte autẽ hoc in intro¬
itu a trii tentorium . non sicut in reliquo atrio
debisso r&orta sed dequat tuor fit colorib
nobilissimis hiachinto scilic& & purpura
coccoq: bistincto & ipsa brsso retorta opere
plumarii : quia pulchra quidem his quica
tetitanecłȩ facies exterius fulg&: sed mul¬
to p̃clarior eius dignitas ac uistus appa¬
rebit his: qui eam ꝑsacram̃tũ baptis matis
in gredi merentur: Qui ui delicet colores
opere plumarii sunt inuicẽ uariati: cũ una¬
queq uistus fidelium uicinarũ sebiuistutũ
societate & uelut quadã consanguinitate

Expanded text:
imperiis. Non solum enim hoc tentorium quatuor imperiis. Non solum enim hoc tentorium quatuor columnis sublevatur, sed et ipsum in longitudine sua, quinarium numerum per quatuor multiplicatum habet, cum quilibet humiles ac pii auditores ad fidem venientes, non solum Evangelii verbis imbui, verumetiam evangelicam ipsi agere vitam desiderantes, cunctos sui corporis sensus, in obedientiam charitatis expendunt. Recte autem hoc introitu atrii tentorium, non sicut in reliquo atrio de bysso retorta, sed de quatuor fit coloribus nobilissimis, hyacintho scilicet et purpura, coccoque bis tincto, et ipsa bysso retorta opere plumarii: quia pulchra quidem his qui catechizantur Ecclesiae facies exterius fulget, sed multo praeclarior ejus dignitas ac virtus apparebit his qui eam per sacramentum baptismatis ingredi merentur. Qui videlicet colores opere plumarii sunt invicem variati, cum unaquaeque virtus fidelium, vicinarum sibi virtutum societate, et velut quadam consanguinitate,
Abbreviated transcription (Latin):
aex exiachincto & purpura. coccoque
brstincto & brsso retorta operepluma¬
ru. Colũnas habebit quattuor cũ basib¬
totidem. In introitu atrii quattuor sunt colũ¬
nȩ : quia nonnisi ꝑfidem & sa cram̃ta euugłui
quequat tuor libris continentur unitatẽ
scȩ̃ ccłȩ quis ingredi poterit. Vndepul¬
chrȩ in ipsa ccła mos antiquitus in oleuit
ut his quicathe tizandi & xpĩanis sunt
sacram̃tis initiandi: quat tuor cuuglioꝵ
principia rectentur acdefiguris &ordi¬
necoꝵ in aꝑtione aurium suarum soller¬
ter erudiantur: quosciant exinde de
meminerint qui & quot sint libriquoꝵ
uerb maxime infide ueritatis debeant
erudiri Inquo introitutentoriũ quoque
fieri cubitorum xx pͣcipitur qui ÷ pume¬
rus idem quat̃ narius quinquies ductus
Quinque autẽ sunt notis simicorporis
prĩ sepsus uisus uidelicet auditusgus¬
suam pariter &actus ꝯponere deb ent.
ut continentes ab inlecebris carnalibus.
cunctos suicorporis sens diuinis subigaN

Expanded text:
purpura, coccoque bis tincto, et bysso retorta, opere plumarii. Columnas habebit quatuor cum basibtotidem. In introitu atrii quatuor sunt columnae: quia non nisi per fidem et sacramentum evangelii, quae quatuor libris continentur, unitatem sanctae Ecclesiae, quis ingredi poterit. Unde pulchre in ipsa Ecclesia mos antiquus inolevit, ut his qui catechizandi, et Christianis sunt sacramentis initiandi, quatuor evangeliorum principia recitentur; ac de figuris et ordine eorum, in apertione aurium suarum solerter erudiantur, quo sciant exinde ac meminerint, qui et quot sunt libri, quorum verbis maxime in fide veritatis debeant erudiri. In quo introitu, tentorium quoque fieri cubitorum viginti praecipitur, qui est numerus idem quaternarius quinquies ductus. Quinque autem sunt notissimi corporis nostri sensus, visus videlicet, auditus, gussuam pariter et actus componere debent; ut continentes ab illecebris carnalibus cunctos sui corporis sensus, divinis subjugent