comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
officio inmundum ueniens
nutriret᷑. creauit. S hos tamen
futuri regni expectatione pre¬
claros redidit. ac nobiles. uos aũt
ex honorastis pauperem: ꝓpt̾ illũ
scilicet cui dictum ẽ. Tusta illic:
cõnhabenti annulum aureũ
dictum ẽ.Tu sede hic bene. Nõ¬
ne diuites ꝑpotentiã opprimũt
uos: & ipsi trahunt uos adiudi¬
tium: Nonne ipsi blasphemãt
bonum nomen quod inuoca¬
tum ẽ suꝑnos: hic ostendit
aꝑtius qui sint diuites dequoꝵ
humiliatione ac ꝑditione supra
disputauerat. Illi nimirum qui
diuitias suas xpo p̃ponunt. pror¬
susq afide eius alieni. insuper
& eos qui credunt ꝑpotentiam
opprimunt. trahentes adiudi¬
nomen. Quod apłorum tẽpori¬
bus plures & gentilium & ma¬
xime uideorum priores fecisse:
der ostenditur. Sitamen legem
ꝑficitis regalem scđm scriptu¬
ras. Diliges ꝓximum tuum
sicut te ipsum. bene facis. Si au¬
tem ꝑsonas accipitis: peccatum
operam ini redarguti alege. qua¬

Expanded text:
officio in mundum veniens officio in mundum veniens nutriretur, creavit. Sed hos tamen futuri regni exspectatione praeclaros reddidit ac nobiles. Vos autem exhonorastis pauperem. Propter illum scilicet cui dictum est: Tu sta illic, cum habenti annulum aureum dictum est: Tu sede hic bene. Nonne divites per potentiam opprimunt vos, et ipsi trahunt vos ad judicia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen quod invocatum est super vos? Hic ostendit apertius qui sint divites, de quorum humiliatione ac perditione supra disputaret. Illi nimirum qui divitias suas Christo praeponunt, prorsusque a fide ejus alieni, insuper et eos qui credunt per potentiam opprimunt, trahentes ad judir omne nomen. Quod apostolorum temporibus plures gentilium et maxime Judaeorum primores fecisse, ter ostenditur. Si tamen legem perficitis legalem secundum Scripturas: Diliges proximum tuum sicut teipsum, bene facitis. Si autem personam accipitis, peccatum operamini, redarguti a lege qua
Abbreviated transcription (Latin):
leue eẽ peccatum. in ꝑsonarum.
acceptione habere fidem dii¬
eligi diuitem ad sedem hono¬
ris eccłe contempto paupere
instructiore. atq sanctiore: Si
autem de cotidianis consessibꝰ
loquitur. Quis non hic peccat.
sitamen peccat. Nisi cũ apud se¬
met ipsum intus ita uidicat
ut ei tanto melior quanto diti¬
or ille uideatur: hoc enĩ uidet᷑
significasse subdendo. Nonne
udicatis apud uos met ipsos:
& facti estis iudices cogitatio¬
num iniquarũ: Sequitur. au¬
dite frẽs mei dilectissimi: dili¬
gentuis inquit animaduera¬
meliores. Nonne ds elegit pau¬
peres in hoc mundo. diuites
infide. & heredes regni: quod
ꝓmisit diligentib se: Pauꝑes
uocat humiles: & qui ꝓcontẽ¬
ptu rerum uisibilium fide
autem inuisibilium diuiti¬
arum huic mundo despicabiles
parent Tales namq ds elegit
Nolite timere pusillus grex: qui¬
a conplacint patri ur̃o dare uo¬
bis regnum. Tales elegit cũpa¬
rentes sibi pauperes: quorum

Expanded text:
leve peccatum esse « in personarum leve peccatum esse « in personarum acceptione habere fidem Domieligi divitem ad sedem honoris Ecclesiae, contempto paupere instructiore et scientiore? . Si autem de quotidiloquitur, quis hic peccat si tamen peccat nisi cum apud semetipsum intus ita judicat, ut ei tanto melior quanto ditior ille videatur? » Hoc enim videtur significasse subdendo. Nonne judicatis apud vosmetipsos, et facti estis judices cogitationum iniquarum. Sequitur: Audite, fratres mei dilectissimi. Diligentius, inquit, animadvertimeliores. Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni quod promisit diligentibus se? Pauperes vocat humiles, et qui per contemptum rerum visibilium, fide autem invisibilium divitiarum mundo huic despicabiles parent. Tales namque elegit Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Tales elegit cum parentes sibi pauperes, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
dit quia hi quib scribebat fide
quidem. euangłica. imbuti. s
oꝑib erant uacui. Et quia mã¬
data dnĩ inelemosinis paupe¬
rum docuerat implenda: ui¬
dit illos econtra. quod pauꝑi¬
bus erat ꝓpt̾ eterna premia
ideoq eos ꝓut erant digni re¬
darguit. Et congrue in huius
ut meminerimus quia eius
ẽ potius uissis obediendum
Qui cum sit splendor głȩ sem¬
piternam głam remunerat.
quicquid ꝓeiuis amore pauꝑi
datu: quã quelibet hominũ
dignitas honoranda: de quib
generaliter dictum ẽ. Quia
cetera. Et enim si introierit incõ¬
uentum. urm̃ uir aureum anu¬
lum. habens inueste candida:
Introierit autem & pauper
insordido habitu & intenda¬
tis ineum qui indutus ẽ ue¬
ste preclara. & dixeritis tuse¬
de hic: Pauperi autem dicatis¬
tu sta illic: aut sede subscabel¬
lum pedum meorũ. In huius
expositione sententie: beati
augustini dictis utamur. Si
hanc inquit distantiã sedẽdi
& standi ad honores eccłasticos
referamus: Non ẽ putandum¬

Expanded text:
dit quod hi quibus scribebat fide quidem evangelica imbuti, sed operibus erant vacui. Et quia mandata Domini eleemosynis pauperum docuerat implenda, vidit illos e contra, quod pauperibus erat propter aeterna praemia ideoque eos prout erant digni redarguit. Et congrue in hujus ut meminerimus quia ejus est potius jussis obediendum, qui cum sit splendor gloriae , sempiterna gloria remunerat quidquid pro ejus amore pauperibus datur, quam quaelibet hominum dignitas honoranda, de quibus generaliter dictum est quia gloriae etenim si introierit in conventu vestro vir aureum anulum habens in veste candida introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum qui indutus est veste praeclara et dixeritis tu sede hic Tu sta illic, aut sede sub scabello pedum meorum. In hujus expositione sententiae beati Augustini dictis utamur. « Si hanc, inquit, distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus, non e
Abbreviated transcription (Latin):
facit misericordiã non inueni¬
at: s potius dimittendo atq
dando mereatir sibi dimitti
debita. reddiq ꝓmissa. Si autẽ
frater aut soror nudisint. & in
ni.Nondederitis autem eis que
necessaria sunt corpori quid ꝓ¬
derit: Ita & fides si non habeat
opera: mortua ẽ insemet ipsa.
Manifestum ẽ quod sicut uerba
sola pietatis nudum uel esur¬
entem non recreant. si non ce
cibus prebeatur acuestis: ita
fides uerbotenus seruata. nõ
saluat. Mortua enimẽ insemet¬
ipsa: si non operib caritatis in
quib reuiuiseat animetur.
Neq enim huic sententie con¬
trarium ẽ: quod dominus ait
Qui crediderit & baptiratus fu¬
erit. saluus erit. Sub intelligen¬
dum nãq ibi ẽ. quod tantum¬
modo uere credat. qui exercet
oꝑando quod eredit & quia
fides & caritas ab inuicem se¬
separari nequeunt paulo atte¬
stante qui ait. Et fides que ꝑdi
lectionem oꝑat᷑. Apte ioħes apłs

Expanded text:
fecit misericordiam non invenifecit misericordiam non inveniat, sed potius dimittendo atque dando, mereatur sibi dimitti debita, reddique promissa. Si autem frater aut soroni; non dederitis autem eis quae necessaria sunt corpori, quid roderit? Sic et fides si non habeat opera, mortua est in semetipsa, etc. Manifestum est quod sicut verba sola pietatis nudum vel esurientem non recreant, si non et cibus praebeatur, ac vestis, ita fides verbo tenus servata non salvat. Mortua est enim in semetipsa sine operibus charitatis, quibus reviviscat et animetur. Neque huic sententiae contrarium est quod Dominus ait: Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit . Subintelligendum namque ibi est quod tantummodo vere credat, qui exercet operando quod credit. Et quia fides et charitas ab invicem separari nequeunt, Paulo attestante, qui ait: Est fides quae per dilectionem operatur , apte Joannes apos
Abbreviated transcription (Latin):
uineat misericordia uiditiũ.
Non enim ẽ ad uersa uiditio
s suꝑ exaltat: quia pluresꝑ mi¬
sericordiam colliguntur: s qui
misericordiam prestiterunt.
beati enim misericordes: qm̃
ipsorum miserebitur deus. Itẽ.
Suꝑ exaltẽt misericordia uidi
a iuditio. in quo inuentum
fuerit opus misericordie: Et si
habuerit aliquid forte in uidi¬
tio quo pumatur: tanquam
unda misericordiȩ peccati ignis
extinguitur. Quid ꝓderit fres
mei si fidem quis dicat se habe¬
re:oꝑa autem ñ habeat: & ceta.
hic de misericordie operibus
latius disputat: ut quos uehe¬
menter sententia precedente
terruerat. consoletur cũ ammo¬
net. Qm̃ etiam peccata cotidia¬
na sine quib hic non uiuitur
cotidianis remedis expientur
ne homo qui cum inuno offen¬
derit fĩt omnium reus in mul¬
tis offendendo. quia in multis
offendimus omnes: magnum
aggerem reatus sui minutatĩ
collectum ad tribunal tanti
udicis ꝑuehat. & eam quã nõ

Expanded text:
Vincit misericordia judicium. Vincit misericordia judicium. Non enim adversa est judicio, sed superexaltat, quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. Beati enim misericordes, quoniam ipsorum miserebitur Deus . Item Superexaltat misericordia judica judicio. In quo inventum fuerit opus misericordiae, et si habuerit forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae, peccati ignis exstinguitur. Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Et caetera. Hinc de misericordiae operibus latius disputat, ut quos vehementer scientia praecedente terruerat consoletur, cum admonet quomodo etiam peccata quotidiana, sine quibus hic non vivitur, quotidianis remediis expientur. Ne homo, qui, cum in uno offenderit, fit et omnium reus, in multis offendendo, quia in multis offendimus omnes , magnum aggerem reatus sui minuatim collectum ad tribunal tanti Judicis pervehat, et eam quam non
Abbreviated transcription (Latin):
grẽ contumeliam fecerit. St̾q
autem sensus adunum finẽ
respicit. ut uidelicet diuine
grẽ uistis operibus respondẽ¬
des. simus inuicem benigni.
misericordes: donantes inuic̃ẽ:
sicut & deus inxp̃o donauit
nob̾. Iudicium eñi sine misericor
dia: illiꝰ nonfecit misericordiã
Sine misericordia iudicabitur
ille qui cum facere posset.nõ
fecit misericordiam ante quã
udicaretur. Qd̃ cũ de om̃ib inmi¬
Dꝓximo miscđiam negauit:
eoq uistius impietatis sue pe¬
nas luit. ynde ꝓuide dñs am¬
monet. Nolite uidicare: ut non
udicemini:Nolite condemna¬
re: & non condempnabimini.
Dimittite: & dimittetur uobis.
Date & dabitur uobis. Iuditiũ
gͦ sine miscła: ei qui non fecit
mi sericordiã. Suꝑ exaltet aut̃
misericordia iuiditium. Quia
quẽ admodum dampnatus
in uiditio dei dolebit qui non
fecit misericordiã: ita qui fecit.
remuneratus exultabit & gau¬
debit. aliter. Suꝑ exaltat mise¬
ricordia iuditium: Non dictũ ẽ

Expanded text:
ae contumeliam fecerit ? Uterque autem sensus ad unum finem respicit, ut videlicet divinae gratiae justis operibus respondentes, simus invicem benigni, misericordes, donantes invicem, sicut et Deus in Christo donavit nobis. Judicium enim sine misericordia fiet illi qui non fecit misericordiam. Sine misericordia judicabitur ille qui, cum facere posset, non fecit misericordiam antequam judicaretur. Quod cum de omnibus immiproximo misericordiam negavit, eoque justius impietatis suae poenas luet. Unde provide Dominus admonet: Nolite judicare, ut non judicemini; nolite condemnare, et non condemnabimini. Dimittite, et dimittetur vobis. Date, et dabitur vobis . Judiciu fiet ei qui non fecit misericordiam. Superexaltat autem misericordia judicium. Quia quemadmodum damnatus in judicio Dei dolebit, qui non fecit misericordiam, ita qui fecit remuneratus exsultabit et gaudebit. Aliter: Superexaltat misericordia judicium. Non dictum est:
Abbreviated transcription (Latin):
bem diffusa ẽ uniu̾sum. Cuius
cathedre dignitatem: etiam pau¬
lus apłs cognominando uene¬
rans. ait Iacob cephas. & io hes:
qui uidebant᷑ colũpne eẽ. yel
epłam misit. Merito au pͥma iaco¬
bi poni debuit. Merito petri scda:
quia ipse electis aduenis qui
grece dicunt᷑ ꝓselit. hoc ẽ eis
scripsit qui de gentilitate ad ui¬
daismum. de iudaismo ad elec¬
tionis euagłice grãm conuersi
sunt. Merito ioħis epłe tercio
loco sunt posite: quia his scrip¬
serunt qui degentib crediderũt:
cum nec natura nec ꝓfessione
uidei extitissent. Deniq multi
scriptorum eccłasticorum inꝗbꝰ

Expanded text:
bem diffusa et universum. Cujus cathedrae dignitatem etiam Paulus apostolus in eo nominando venerans ait: Jacobus, Cephas et Joannes, qui videbantur columnae Ecclesiae, vel Epistolam misit, merito prima poni debuit; merito Petri secunda, quia ipse electis advenis, qui Graece dicuntur proselytae, hoc est, eis scripsit qui de gentilitate ad judaismum, de judaismo ad electionis evangelicae gratiam conversi sunt. Merito Joannis Epistolae tertio loco sunt positae, quia his scripsit ipse qui de gentibus crediderunt, cum nec natura nec professione exstitissent. Denique multi scriptorum ecclesiasticorum, in
Abbreviated transcription (Latin):
tores legis iustificabuntur. Et
inapocalipsin ioħes cum dixis¬
set beatus quilegit & qui audi¬
unt uerba ꝓpħe libri huuis: ꝓ¬
tinus aduinxit. Et seruant ea
que in illa scripta sunt. Qui
aut̃ ꝑspexerit in lege ꝑfecta
libertatis & ꝑmanserit mnea.
legem ꝑfectam lib̾tatis: grãm

Expanded text:
tores legis justificabuntur . Et tores legis justificabuntur . Et in Apocalypsi Joannes cum dixisset: Beatus qui legit, et qui audit verba prophetiae libri hujus, protinus adjunxit: Et servat ea quae in illa scripta sunt . Qui autem perspexerit in lege perfectae libertatis, et permanserit in ea. Legem perfectae libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
inmũditiam & habundantiã
malitie: in mansuetudine su¬
scipite insitum uerbum. Pri¬
mum &e corpus & mentem a
uitiis iubet expurgare: ut di¬
gni existere possint uqͥ uerbũ
salutis ꝑcipiant. Qui enim nõ
declinat᷑ prius amalo ñ potest
facere bonum. Omnẽ quippe
inmunditiam: & carnis & ani¬
me nuncupat. Malitia autem :¬
ꝓpriȩ ad interioris hominis
prauitatẽ respicit. Suscipite
inquit insitum uerbum dei
id ẽ uerbum. quod ur̃is cordib
p̃dicando inponimus: uos di¬
scendo suscipite. Uel certe ita
sentiendum. yerbum quod uo¬
bis indie redemptionis insitũ
ẽ. quando uoluntarie genuit
uos ds: iam nunc ꝑfectus
suscipite: & iam oꝑib implẽ¬
do quod iã inmisterio tenetis.
Quod potest saluare animas
urãs. Etiam suncor pore tẽpta¬
tiones patiꝰmini. uel aꝑfidis mor.¬
te consumamini. E stote autem
factores uerbi. & non auditores
tantum: & cetera. Sic & paulus
de legis cultorib Non auditores
legis iusti sunt apud dm̃: s fac¬

Expanded text:
bundantiam malitiae, in mansuetudine suscipite insitum verbum. Primo et corpus et mentem a vitiis jubet expurgare, ut digni existere possint, qui verbum salutis percipiant. Qui enim non declinat prius a malo, non potest facere bonum. Omnem quippe immunditiam, et carnis et animae nuncupat. Malitia autem proprie ad interioris hominis pravitatem respicit: Suscipite, inquit, insitum verbum, id est, verbum Dei, quod vestris cordibus, praedicando imponimus, vos discendo suscipite, vel certe ita sentiendum. Verbum quod nobis in die redemptionis insitum est, quando voluntarie genuit vos Deus, jam nunc perfectius suscepit, etiam operibus implendo, quod jam in ministerio tenetis. Quod potest salvare animas vestras. Etiam si in corpore tentationes patiamini, vel a perfidis morte consumamini. Estote autem factores verbi, et non auditores tantum, etc. Sic et Paulus de legis cultoribus. Non auditores inquit legis justi sunt apud Deum, sed fac
Abbreviated transcription (Latin):
nib religiosi uidentur. cum
a deo habeantur. ꝓphani. Yn¬
de & salomon ait. Est uia que
uidetur. hominib iusta: no¬
iuissima aut̃ eius deducunt
ad mortem. yisitare pupillos
&& uduas intribulatione eoꝵ:
&e in maculatũ se custodire
ab hoc scło. Quia dixerat facto¬
rem oꝑis beatum in facto suo
futurum: Nunc quȩ facta do¬
maxime placeant dicit. Mise¬
ricordia scilicet & innocentia.
Namq in eo quod pupillos &
uiduas intribulatione eorũ
uisitare uissit: Cuncta que er¬
ga ꝓximum misericorditer
agere debeamus. in sinuat. Qd̃
quantum ualeat: ipso uditu
tempore pandetur ubi dic¬
turus ẽ uidex. Quãdui fecistis
uni de his fratrib meis mini¬
mis: michi fecistis. Porro ineo
quod immaculatos nos ab hoc
scło custodire p̃cepit: uniuer¬
sainquib nos ipsos castos seruare decet
ostendit. Inquib st̃ et ea quȩ supͣ obser¬
uare monuerat. ut cardisimꝰ ad loquen¬

Expanded text:
nibus religiosi videntur, cum nibus religiosi videntur, cum a Deo habeantur profani. Unde et Salomon ait: Est via quae videtur homini recta, novissima autem ejus deducuntmortem . Visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo. Quia dixerat factorem operis beatum in facto suo futurum, nunc quae facta maxime Deo placeant dixit, misericordia scilicet et innocentia. Namque in eo quod pupillos et viduas in tribulatione eorum visitare jussit, cuncta quae erga proximum misericorditer agere debemus insinuat. Quod quantum valeat, ipso judicii tempore pandetur, ubi dicturus est Judex: Quandiu fecistis uni ex his fratribus meis minimis, mihi fecistis . Porro in eo quod immaculatos nos ab hoc saeculo custodire praecepit, universa in quibus nos ipsos castos servare decet ostendit. In quibus sunt et ea quae supra observare monuerat, ut tardi simus ad loquen
Abbreviated transcription (Latin):
filius inquit liberauerit. liere
liben eritis. Non auditor ob¬
liuiosus factus. s factor oꝑis:
bic beatus infacto suo erit.
non auditu uerbi suꝑuacuo:
s operis executione beatitudo
preparatur. Sicut & dñs lo¬
quens addiscipulos. Si hȩc
scitis inquit. beatieritis. si feceri¬
tis ea. Siquis aut̃ putat se religi¬
osum ẽẽ non refrenans linguã
suam. s seducens cor suum: huiꝰ
uana ẽ religio. Monuerat supͣ:
uerbum di non solum audire.
s & facere. Nunc addit. quia &
simandata quis dñi que didi¬
cit factis exercere udetur si
etiam linguam adetractionib.
mendatuis. blasphemiis. stultilo¬
quiis. abipsis etiam multiloqui¬
iͦs ceterisq quib peccare solet¬
non refrenauerit: frustra se de
operum iusticia iactat. Sicut
paulus gentilis poete sententi¬
am cõꝓbans: ait. Corrumpunt
mores bonos: conloquia mala.
Religio autem munda & inma¬
culata apud dm̃ & patrem
hȩcẽ. Pulchre addit apud d̾m
& patrem: quia sunt qui homi¬

Expanded text:
Filius liberaverit, vere liberi eritis . Non auditor obliviosus factus, sed factor operis, hic beatus in facto suo erit. Non auditu verbi supervacuo, sed operis exsecutione beatitudo praeparatur. Sic et Dominus loquens ad discipulos: Si haec scitis, inquit, beati eritis si feceritis ea . Si quis autem putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio. Monuerat supra verbum Dei non solum audire, sed et facere. Nunc addit quia et si quis mandata Domini quae didicit factis exercere videtur, si non etiam in linguam a detractionibus, mendaciis, blasphemiis, stultiloquiis, ab ipso etiam multiloquio, caeterisque quibus peccare solet, refrenaverit, frustra se de operum justitia jactat. Sicut Paulus gentilis poetae sententiam comprobans, ait: Corrumpunt mores bonos colloquia mala . Religio autem munda et immaculata apud Deum et Patrem, haec est. Pulchre addidit apud Deum et Patrem, quia sunt qui homi
Abbreviated transcription (Latin):
facile & inpulso temptationỹ
statum fidei deserit. qua in
tranquilitate do seruire uide¬
bat᷑: Et ad libitũ ostis ininsibilis
quasi ad flatõ uentI ꝑ diuersos
uitiorum raptatur. errores. Uir
dupliex animo: inconstans ẽ in
omnib uuis siuis. In omnib uiis:
In aduersis et ꝓsperis dicit. yin
aut̃ duplex ẽ animo. qui &e ad
p̃candum dñm. genu flecꝰtit. et
uoces p̃catorias emittit: & tam̃
accusante se intus conscientia
impetrare se posse diffidit.uir
duplex ẽ animo: qui & hic uult
gaudere cum scło. & illic regna

Expanded text:
facile ad impulsum tentationum facile ad impulsum tentationum statum fidei deserit, qua in tranquillitate Deo servire videbatur, et ad libitum hostis invisibilis, quasi ad flatum venti, per diversos vitiorum raptatur errores. Vir duplici animo inconstans est in omnibus viis suis. In omnibus viis, in adversis et prosperis dicit. Vir autem duplex est animo, qui et ad precandum Dominum genuflectit, et voces precatorias emittit, et tamen accusante se intus conscientia impetrare posse diffidit. Vir est duplex animo, qui et hic vult gaudere cum saeculo, et illic
Abbreviated transcription (Latin):
te dignos efficere curat. Et cõ¬
sulte ait. Qui dat omnib afflu¬
enter: nequis uidelicet sue cõ¬
sciꝰ fragilitatis acciꝑe se petentẽ pos¬
se diffideret. s potius quisq re¬
cołet. quia desiderium paupe¬
rum exaudiuit dominuf. Et si¬
cit idem alibi dicit. benedixit
omnes timentes se dñs: pusil¬
los cum maiorib yerum quia
multi multa petunt adomino
quȩ tamen acciꝑe non merẽt᷑
ad dit qualiter petere debeãt
sumpetrare desiderãt. Postu¬
let autem infide nichil hesitãs:
dẽ talem se exibeat bene uiuẽ¬
do: ut dignus sit exaudiri
dum postulat. Qui enim
meminit se dni non obtẽp¬
peras se preceptis: merito de¬
sperat dni suis intendere
precibꝰ. Scriptum ẽ enim. Qui ob¬
turat aurem suam ne audiat
legem: oratio eius erit execrabilis
Qui enim hesitat: similis ẽ fluc¬
tui maris quia uento mouetur
& circumfert᷑. Qui mordente se
conscientia peccati hesitat de ꝑ¬
ceptione premiorum cȩlestium:

Expanded text:
te dignos efficere curat. Et conte dignos efficere curat. Et consulte ait: Qui dat omnibus affluenter, ne quis, videlicet, suae conscius fragilitatis, accipere se petentem posse diffideret, sed potius quisque recoleret quia desiderium pauperum exaudivit Dominus. Et sicut idem alibi dicit: Benedixit omnes timentes se Dominus, pusillos cum majoribus . Verum quia multi multa petunt a Domino, qui tamen accipere non merentur, addit qualiter petere debeant si impetrare desiderant. Postulet autem in fide nihil haesitans. Id est, talem se exhibeat bene vivendo, ut dignus sit exaudiri dum postulat. Qui enim meminit se Domini non obtemperasse praeceptis, merito desperat Dominum suis intendere precibus. Scriptum est enim: Qui obturat aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Qui enim haesitat, similis est fluctui maris qui a vento movetur et circumfertur. Qui mordente se conscientia peccati haesitat de perceptione praemiorum coelestium,
Abbreviated transcription (Latin):
edocet᷑. cum dicit᷑. Patientia aut̃
opus ꝑfectum habeat. Et rur¬
sum. ꝓbatio fidei urẽ patientiã
oꝑatur. Quia illa ratio facit fi¬
deles ꝑpatientiam exerceri: ut
ꝑhanc fides eorum. quȩ sit ꝑ¬
fecꝰta ꝓbet᷑. Si quis autem urm̃
indiget sapientia. postulet ado
qui dat omĩb affluent̾ & non
imꝓperat: & dabit᷑ ei. Omnis
quidem sapientia salutaris:
a dnõ postulanda ẽ. Quia sic̃¬
quidã uir sapiens ait. omnis
sapientia adnõ do ẽ : ce cũ illo
fuit semꝑ. Neq aliquis ꝑliberũ
arbitrium sine ad iutorio grẽ
diuine quãuis pelagiani mul¬
tum contendant. intelligere
ac saꝑe ualet. S hic specialiter
de illa sapientia dici uidetur.
qua nos intemptationib uti ne¬
cesse ẽ. Siquis inquit urm̃ ñ po¬
test intelligere utilitatem temp¬
tationum quȩ fidelib ꝓbandi
causa eueniant: postulet adeo
tribui sibi sensum quo dinosce¬
re ualeat. quanta pietate pat̾
castigat filios. ẽterna heredita¬

Expanded text:
cetur, cum dicitur: Patientia autem opus perfectum habet. Et rursum: Probatio fidei vestrae patientiam operatur. Quia illa ratio facit fideles per patientiam exerceri, ut per hanc fides eorum quam sit perfecta probetur. Si quis autem vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei. Omnis quidem sapientia salutaris a Domino postulanda est, quia sicut vir sapiens ait: Omnis sapientia a Domino Deo est, et cum illo fuit semper . Neque aliquis per liberum arbitrium sine adjutorio gratiae divinae, quamvis Pelagiani multum contendant, intelligere ac sapere valet. Sed hic specialiter de illa sapientia dici videtur, qua nos in tentationibus uti necesse est. Si quis inquit vestrum non potest intelligere utilitatem tentationum quae fidelibus probandi causa eveniunt, postulet a Deo tribui sibi sensum, quo dignoscere valeat quanta pietate Pater castigat filios, quos aeterna haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
ait: & ut coapłs eius paulus.
lon sunt condigne passio nes
huuis temporis: ad suꝑ uenturã
głam quȩ reuelabit᷑ in nobis. Et
apłi om̃s ibant gaudentes acõ¬
spectu concilii: qm̃ digni habi¬
ti sunt ꝓ nomine ihũ contume¬
liam pati. Non gͥ contristari de¬
bemus sitemptati: s si a temp¬
tationib suꝑati fuerimus. Sci¬
entes quod ꝓbatio fidei urẽ pati¬
uersis temptamini ut uirtute
patientiam discatis: & ꝑ hanc
ostendere possitis & approbare.
quod firmã fidem future retri¬
butionis corde gestetis. Neq hu¬
ic loco contrarium putari de
patientiã oꝑat᷑. patientia aũ ꝓbationẽ
Patientia enim ꝓbationẽ operatur
Quia cuus patientia uinei nõ

Expanded text:
s ejus Paulus: Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Et Apostoli omnes ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. Non ergo contristari debemus si tentati, sed si a tentationibus superati fuerimus. Scientes quod probatio fidei vestrae pativersis tentamini, ut virtutem patientiae discatis, et per hanc ostendere possitis ac probare quod firmam fidem futurae retributionis in corde gestetis. Neque huic loco contrarium debet putari, patientiam operatur, patientia autem probationem . Patientia enim probationem operatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos quos inꝑfectos eẽ uidebat
corrigendos. atq ad ꝑfec̾tionis
culmen engendos. Et notandũ
quod ñait simplicit᷑ gaudete. uel
gaudiũ existimate. s om̃e inqͥt gaudiũ
existimate. cũ in tẽptationes uarias in¬
cideritis. Om̃i gaudio uos dignos arbi¬

Expanded text:
ad eos quos interfectos videbat ad eos quos interfectos videbat esse corrigendos, atque ad perfectionis culmen erigendos. Et notandum quod non ait simpliciter Gaudete, vel Gaudium existimate, sed Omne inquit gaudium existimate, cum in tentationes varias incideritis; omni gaudio dignos arbi
Abbreviated transcription (Latin):
exponit. S & inactib apłorum
legimus eos tempore dnĩce pas¬
sionis. longe lateq iam fuisse
disꝑsos. dicente luca. Erant aut̃
in hierusalem habitantes uides
uiri religiosi: ex omni natione
quȩ sub celo ẽ Quarum etiam
nationum plurime nominatĩ
exprimuntur: cum sub infert᷑.
Parti & medi. & elamite. & qui
habitant mesopotamiam & cet̾a.
Itaq uistos ortatur ne intempta¬
tionib afide deficiant: peccan¬
tes castigat & ammonet ut apec¬
catis se contineant & uirtutibus
ꝓficiant: ne infructuosi sibi.¬
immo etiam dampnabiles quod
fidei sacramenta ꝑcepissent red¬
dant᷑. Incredulos ammonet ut
penitentiam de morte saluatoris
ceterisq quibus implicabantur
scelerib gerant. ante quã eos
ultio celestis uel inuisibiliter
uel etiam uisibiliter inruens ꝑcel¬
lat. Omne gaudium existimate
frẽs mei: cum intẽptationes uarias
incideritis. Aꝑfectorib incohat
uerbum: ut ꝑordinẽ ꝑueniat

Expanded text:
exponit. Sed et in Actibus apostolorum exponit. Sed et in Actibus apostolorum legimus eos tempore dominicae passionis longe lateque jam fuisse dispersos, dicente Luca: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi, ex omni natione quae sub coelo est . Quarum etiam nationum plurimae nominatim exprimuntur, cum subinfertur: Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, etc. . Itaque justos hortatur ne in tentationibus a fide deficiant, peccantes castigat et admonet ut a peccatis se contineant, et virtutibus proficiant, ne infructuosi, sive etiam damnabiles, ab iis qui fidei sacramenta percepissent reddantur. Incredulos admonet, ut poenitentiam de nece Salvatoris caeterisque quibus implicabantur sceleribus gerant, antequam eos ultio coelestis vel invisibiliter, vel etiam visibiliter parcellat. Omne gaudium existimate, fratres mei, cum in tentationes varias incideritis. A perfectioribus inchoat verbum, ut per ordinem perveniat
Abbreviated transcription (Latin):
cumcisione ordinatꝰ erat apłs:
curauit eos qui excircumcisione
erant sicut presentes conloquẽ¬
do docere: sic & absentes ꝑeplã
consolari: instruere: increpare:
corrigere. Duodecim inquit tri
legimus occiso aiudeis beato
stephano: quia facta ẽ in illa
die ꝑsecutio magna in ȩccła q̃
erat hierosolimis: & om̃s disꝑsi
sunt ꝑregiones udee & samariȩ
preter apłos. his gͦ disꝑsis ꝗ ꝑ
secutionem passi sunt ꝓpt̾ iusti¬
ciam: mittit epłam. Nec solum
his uerum etiam illis qui ꝑcep¬
ta fide xp̃i. nec dum oꝑibus
ꝑfecti ẽe curabant. sicut sequẽ¬
tia epłe testantͤ: nec ñ eis qui
etiam fidei exortes durabant.
quin & ipsam incredentibus.
quantum ualuere ꝑsequi ac ꝑtur¬
bare studebant. Qui tamem om̃s
indisꝑsionẽ fuerunt uariis casi¬
bus patria ꝓfugi & innumeris
cedib mortibusq atq erumnis
ubicumq erant abͥostib p̃ssi. si¬
cut historia eccłastica indeficient̃

Expanded text:
cumcisione ordinatus erat Apostolus, curavit eos qui ex circumcisione erant, sicut praesentes colloquendo docere, sic et absentes per Epistolam consolari, instruere, increpare, corrigere. Duodecim, inquit, tri, salutem. Legimus occiso a Judaeis beato Stephano, quia facta est in illa die persecutio magna in Ecclesia quae erat Jerosolymis, et omnes dispersi sunt per regiones Judaeae et Samariae, praeter apostolos. His ergo dispersis qui persecutionem passi sunt propter justitiam mittit Epistolam. Nec solum his, verum etiam illis qui, percepta fide Christi, necdum operibus perfecti esse curabant, sicut sequentia Epistolae testantur, nec non et eis qui etiam fidei exsortes durabant, quin et ipsam in credentibus quantum valuere persequi ac perturbare studebant. Qui tamen omnes in dispersione fuerunt variis casibus patria profugi, et innumeris caedibus mortibusque atque aerumnis, ubicunque erant ab hostibus pressi, sicut Historia ecclesiastica sufficienter
Abbreviated transcription (Latin):
quia quãuis & ipse magnus.
tribus tantum p̃cedentib apłis
minor ẽ. yel quia iacobi pͥma¬
scripta ẽ epła. de inde petri. po¬
stea ioħis: ideo nuncusq ordi¬
nem quo scripte sunt retinent
Constat enim: quia beatus iacobꝰ
tricesimo pꝰpassionem dñi anno
suum confirmauit martirium
Petrus tricesimo octauo. hoc ẽ
ultimo anno neronis passus ẽ.
et ipse in scđa sua scripsit epła
Certus sum quia uelox sit de po¬
situm tab̃naculi mei. Scdđm qd̾¬
michi ꝑ reuelationem. ynde pa¬
tet quia imminente passione
hanc scripsit epłam: Cum multo
isdem scripsit eccłis. Porro ioħs
multo post tempore suas epłas
simulq cuuagłium scripsit. ꝗͣ
post occisionem domiciani re¬
uersus de exilio turbatã se ab¬
sente ꝑhereticos repperit eccłam.
quos in suis epłis ꝑcutiens sepe
cognominat anticristos Inci¬

Expanded text:
quamvis et ipse magnus est, tribus tamen praecedentibus apostolis minor est; vel quia prima Jacobi scripta est Epistola, deinde Petri, post eas Joannis, ideo nunc usque ordinem quo scriptae sunt retinent. Constat enim quia beatus Jacobus tricesimo post passionem Domini anno suum consummavit martyrium; Petrus tricesimo octavo, hoc est, ultimo anno Neronis, passus est, et ipse in secunda sua scripsit Epistola: Certus sum quia velox sit depositum tabernaculi mei secundum qmihi per revelationem. Unde patet quia imminente passione hanc scripsit Epistolam, cum multo iisdem scripsit Ecclesiis. Porro Joannes multo post tempore suas Epistolas simul et Evangelium scripsit, qui post occisionem dominicam reversus de exsilio turbatam se absente per haereticos reperit Ecclesiam, quos in suis Epistolis percutiens saepe cognominat Antichristos
Abbreviated transcription (Latin):
cens quod ipse fuerat ẽẽ curał at.
Talis gͦ diues hocẽ suꝑb & im¬
pius terrena gaudia celestibus
ante ponens: initinerib suis
marcesscet. hoc ẽ inactib suis pe¬
ribit iniquis. quia iter dnĩ rec¬
tum ingredi neglexit.S eum ille
ut fenum ante ardorem solis
decidit. Iustus econtra ut arbor.
fructifera & eiusdẽ solis ardorẽ
idẽ seueritatem iudicis integer
suffert. & insuꝑ bonorum operũ
fructus ꝓquib inꝑpetuum re¬
muneretur adfert. In de recꝰte
subiungit᷑. Beatus uir qui sufferc
temptationem: qm̃ cum ꝓbatus
fuerit accipiet coronã uite quã

Expanded text:
cens, quod ipse fuerat, esse curabat. cens, quod ipse fuerat, esse curabat. Talis ergo dives, hoc est superbus et impius, terrena gaudia coelestibus anteponens, in itineribus suis marcescet, hoc est in Actibus suis peribit iniquis, quia iter Domini rectum ingredi neglexit. Sed cum ille ut fenum ante ardorem solis decidit, justus e contra, ut arbor fructifera, et ejusdem solis ardorem, id est, severitatem judicis integre suffert, et insuper bonorum operum fructus pro quibus in perpetuum remuneretur, affert. Unde recte subjungitur: Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam cum probatus fuerit, accipiet
Abbreviated transcription (Latin):
fragili uitiorum delectamento
mutare. Iusti autem animã pone¬
re: quã terrestria ꝓcelestib bona
eligere malunt. Unde bene de illis
psallitur: Quia erunt tanquã
lignum. quod plantatum ẽ secus
de cursus aquarum quod fruc¬
tum suum dabit intempore
suo. & cecera. At quid iniustus:
Et decor inquid uultus eiꝰ deꝑit: ita
& diues mnitineribus suis mar¬
cesscet. Non omnem diuitem
dicit: s eum qui confidit mnin¬
certo diuitiarum. Quienĩ fratri
humili diuitem ȩcontrario ob¬
posuit: ostendit se de illo diui¬
te loqui. qui humilis non ẽ. Nã
& habraam cum eẽt diues inmũ¬
do: pauperem tamen post mor¬
tem suo suscepit insinu: diuitẽ
reliquit inpenus. S non ideo di¬
uitem reliquit quia diues erat
quod & ipse fuerat: s quia mise¬
ricors & humilis quod ipse fue¬
rat eẽ despexerat. Econtra men¬
dicum lazarum recepit: non
quia pauꝑ erat. quod ipse non¬
fuerat: s quia humilis & inno¬

Expanded text:
fragili vitiorum delectamento fragili vitiorum delectamento immutare. Justi autem animam ponere, quam terrestria pro coelestibus bona eligere, malunt. Unde pene de illis psallitur quia erunt tanquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod fructum suum dabit in tempore suo , et caetera. At quid injusti? Et decor, inquit, vultus ejus deperit. Ita et dives in itineribus suis marcescet. Non omnem divitem dicit, sed eum qui confidit in incerto divitiarum. Qui enim fratri humili divitem e contrario opposuit, ostendit se de illo divite loqui, qui humilis non est. Nam et Abraham cum esset dives in mundo, pauperem tamen post mortem suo suscepit in sinu, divitem reliquit in poenis. Sed non ideo divitem reliquit quia dives erat, quod et ipse fuerat, sed quia misericors et humilis, quod ipse fuerat, esse despexerat. Et e contra mendicum Lazarum recepit, non quia rebus pauper erat, quod ipse fuerat, sed quia humilis et inno
Abbreviated transcription (Latin):
tlos feni & odoratu delectat &
uisui. S citissime grãm sue ue¬
nustatis & suauitatis amittit
Ideoq hiuic rectissime presens¬
impiorum felicitas assimilatͦ.
quia diuturna ẽẽ nullatenus
ualet. Exortus ẽ enim sol cum
ardore & arefecit fenum. & flos
euis decidit. ardorem solis. sen¬
tentiam dicit districti uidicis.
quia reꝓborum decor temporal
in fine consumit᷑. Florent autẽ
& elecꝰti. ñ ut infenum Iustus
enim ut palma florebit. Florent
in iusti temporaliter: qm̃ tãquã
rent iusti tamquã arbores. quia
flos eorum idẽ spes certissima
eorum. fructum expectat ꝑhen¬
nem. Radix quoq idẽ caritas
eorum: fixa & immobilis ꝑma¬
net. hinc & enim uir sapiens
ait. Ego quasi uitis fructifi caui
Deniq naboth uir ustus mori
maluit: quã uineã patrũ suorũ
in hortũ holerum transferri.
Nineam quippe patrum inhor¬
tum olerum transmutare ẽ
fortia uirtutum opera quȩ
ex patrum doctrina ꝑcepimus.

Expanded text:
Flos feni Flos feni visu, sed citissime gloriam suae venustatis et suavitatis amittit, ideoque himpiorum felicitas assimilatur, quae diuturna esse nullatenus valet. Exortus est enim sol cum ardore, et arefecit fenum, et flos ejus decidit. Ardorem solis sententiam dicit districti judicis, qua reproborum decor temporalis in fine consumitur. Florent autem et electi, non autem ut fenum. Justus enim ut palma florebit . Florent injusti temporaliter, qui tanquam rent justi tanquam arbores, quia flos eorum, id est spes certissima eorum, fructum exspectat perennem. Radix quoque, id est, charitas, eorum fixa et immobilis permanet. Hinc etenim vir sapiens ait: Ego quasi vitis fructificavi Denique Naboth vir justus mori maluit, quam vineam patrum suorum in hortum olerum transferre. Vineam quippe patrum in hortum olerum transmutare est, fortia virtutum opera, quae ex patrum doctrina percepimus,
Abbreviated transcription (Latin):
catori terrã in gredienti duabꝰ¬
uuis. Duab quippe uiis peccator
trã in gredit᷑: quando & di ẽ. quod oꝑe
exͥibet: & mundi. quod ꝑcogitati¬
onem querit. Om̃s autem isti in¬
constantes sunt inomnib uiis
suis: Qus facillime ad uersis scłi
deterrentur. & ꝓsperis irretiunt᷑.
ut aueritatis iua diuertãt. Glorie¬
tur autẽ frater humilis inexul¬
tatione sua. Ideo inquit omne
gaudium uos existimare opor¬
det cum intẽptationes uarias in¬
cideritis: quia omnis qui aduer¬
sa humiliter ꝓdnõ suffert. sub¬
limiter ab illo regni premia per¬
cipiet. Diues aut. in humilicate
sua. sub audit᷑ asuperiori uersu
glorietur: quod ꝑ irrisionenem.
quȩ grece hyronia uocatur dic¬
tum eẽ constat. Ita inquit głam
suam. qua dedi uitiis suꝑbit.
& pauperes despicit. aut etiam
opprimit. finiendã eẽ memine¬
rit. ut humiliẽtus ineternum.
pereat cum purpurato illo di¬
uite. quilatarum despexit egen¬
tem. Qm̃ sicut flos feni transibit

Expanded text:
dienti duabu. Duabus quippe viis peccator terram ingreditur, quando et Dei est quod opere exhibet, et mundi quod per cogitationem quaerit. Omnes autem isti inconstantes sunt in omnibus viis suis, quia facillime et adversis saeculi deterrentur, et prosperis irretiuntur, ut a veritatis via divertant. Glorietur autem frater humilis in exaltatione sui. Ideo, inquit, omne gaudium vos existimare oportet cum in tentationes varias incideritis, quia omnis qui adversa humiliter pro Domino suffert, sublimia ab illo regni praemia percipiet. Dives autem in humilitate sua. Subauditur a superiore versu glorietur. Quod per irrisionem, quae Graece ironia vocatur, dictum esse constat. Ita, inquit, gloriam suam qua divitiis superbit et pauperes despicit, aut etiam opprimit, finiendam esse meminerit, ut humilitatus in aeternum pereat cum purpurato illo divite qui Lazarum despexit egentem. Quoniam sicut flos feni transibit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit: xp̃ianis in circuitu ci¬
uib beati baptiste ioħis eccłam
frequentãtib Deben ciuitas li¬
caonice ꝓuintiȩ. Elamite prin¬
cipes ꝑsidis: ab aelam. filio sẽ
appellati. Ephesus amarotͥum
opus. ciuitas inasia: ubi requi¬
galatiȩ conterminata meridia¬
na licaone & pisidie migdoni¬
ȩ quȩ aboriente capadotiam
adtingit. Due sũt aut̃ frigie
quarum maior smyrnã habe
minor uero ilium fenitia ꝓũ
tia siriȩ cuius partes sunt sama¬
ria & galilee & alie plurime re¬
giones. Galilee due sunt una
galilea gendium uicina finib
tiriorum intribu neptalim: alte¬
ra circa tiberiadem & stagnum
genesareth intribu ⁊abulon.
quȩ aput ueteres erat terminus
chananeorum admeridiem. s
antique gaze locum uix funda¬
mentorum uestigia demonstrã
hec aũt que nunc malio loco¬

Expanded text:
dicavit, Christianis in circuitu cidicavit, Christianis in circuitu civibus Baptistae Joannis ecclesiam frequentantibus. Derbem , civitas Lycaoniae provinciae. E Elamitae , principes Persidis, ab Elam filio Sem appellati. Ephesus , Amazonum opus, civitas in Asia ubi requiGalatiae contermina, meridiana Lycaoniae, et Pisidiae Macedoniaeque, ab oriente Cappadociam attingit. Duae autem sunt Frygiae, quarum major Smyrnam habet, minor vero Ilium. Foeniciaia Syriae cujus partes sunt Samaria Galilaea, et aliae plurimae regiones. G Galilaeae duae sunt. Una Galilaea gentium, vicina finibus Tyriorum in tribu Nephthalim. Altera circa Tiberiadem et stagnum Genezareth in tribu Zabulon. quae apud veteres erat terminus Chananaeorum ad meridiem. Sed antiquae Gazae locum vix fundamentorum vestigia demonstrant. Haec autem quae nunc c
Abbreviated transcription (Latin):
qua nepos eius herodes ab angło
ꝑcussus. corneluis centurio bab¬
titatus: & agabus ꝓpħa zona pau¬
li ligatus ẽ. Altera uero cesarea
philippi cuuis euangłii scriptu¬
ra meminit ad radices montis
libani ubi iordanis fontes sunt
aphilippo thetrarcha eiusdem
religionis facta & inhonorem
tiberu cesaris cognominata ẽ. S
& tercia cesarea. capadotie metro¬
polis ẽ. cuuis lucas ita meminit.
ꝓfectus abeffeso & descendens¬
cesaream ascendit & salutauit
eccłam. Corintus ciuitas acaie
maritima. Cencre. portus chorin¬
thiorum ciuitats. Chio insula an¬
te bithiniam cuius nomen syra
lingua masticem designat: eo qͥ
ibi mastix gignitur: hanc aliqui
chiam appellauere achione nim
pha. Enidus insula contra asiã.¬
ie & eusdem nominis opidum
in insula calumna. Damascus
dam inomni syria tenuit prin¬
cipatum: & nunc sarracenorum.
metropolis ẽẽ ꝑhibet᷑. Unde rex
eorum maui as famosam in
ea sibi sueq genti basilicam de¬

Expanded text:
qua nepos ejus Herodes ab Angelo qua nepos ejus Herodes ab Angelo percussus , Cornelius centurio baptizatus, et Agabus Propheta zona Pauli ligatus est. Altera vero Caesarea Philippi : cujus Evangelii scriptura meminit: ad radices montis Libani, ubi Jordanis fontes sunt, a Philippo tetrarcha ejusdem regionis facta, et in honorem Tiberii Caesaris cognominata est. Sed et tertia Caesarea Cappadociae metropolis est, cujus Lucas ita meminit: Profectus ab Ephesoesarea , ascendit et salutavit Ecclesiam . Corinthus , civitas Achaiae maritima. Cenchreae , portus Corinthiorum civitatis. Chios , insula ante Bithyniam, cujus nomen Syra lingua masticem designat, eo quod ibi mastix gignitur. Hanc aliqui Chiam appellavere a Chione nympha Choos. Cnidus, insula contra Asiaest ejusdem nominis oppidum in insula Calymna. D Damascus dam in omni Syria tenuit principatum, et nunc Saracenorum metropolis perhibetur: unde et rex eorum Navvias famosam in ea sibi suaeque genti basilicam de
Abbreviated transcription (Latin):
quondã opidis insignis famo¬
saq diuitiis: maxime eris. Ibi
enim prima huuis metalli in¬
uentio & utilitas fuit. Cui mꝓ¬
rimum ẽ infinib cilicie ꝓmũ¬
torium & oppidum ueneris. Cili¬
cia ꝓuncia asie: quam cignus
amnis intersecat & mons ama¬
nus: cuius meminit salomon
asiria coeles separat. Charra
ciuitas mesopotamiȩ apud ro¬
manos c rassiclade aput nos aũt¬
hospicio abraham patriarche
& parentis eius morte nobilis.
Caldeorum regio inter babiloni¬
am & arabiam tigrim & eufratẽ
Canaham filius cham obtinuit
terram asidone usq ad galatam
quam uidei deinde possederunt
eiectis chananeis. Cesarie ciuitates
due sunt interra reꝓmissionis.
una cesarea palestine in litore
maris magni sita. quȩ quondam
pirgos. idẽ turris stratonis dicta
ẽ. s ab erode rege uidee nobilius
& pulchrius & contra uim maris
multo utilius instructa in hono¬
rem cesaris augusti: cesarra cogno¬
minata ẽ. Cui etiam templum in
ea marmore albo construxit. In

Expanded text:
quondam oppidis insignis, famosaque divitiis, maxime aeris: ibi enim prima hujus metalli inventio et utilitas fuit, cui proximum est in finibus Ciliciae promontorium, et oppidum Veneris. Cilicia , provincia Asiae, quam Cydnus amnis intersecat, et mons Amanus, cujus meminit Salomon , a Syria Coele separat. Carra , civitas Mesopotamiae, apud Romanos Crassi clade, apud nos hospitio Abraham patriarchae et parentis ejus morte nobilis . Chaldaeorum regio inter Babyloniam et Arabiam, Tigrim et Euphraten. Chanaan, filius Cham, obtinuit terram a Sidone usque ad Gazam, quam Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Caesareae civitates duae sunt in terra promissionis. Una Caesarea Palaestinae in littore magni maris sita est, quae quondam Pyrgos, id est, turris Stratonis dicta est: sed ab Herode rege Judaeae nobilius et pulchrius, et contra vim maris multo utilius instructa, in honorem Caesaris Augusti Caesarea cognominata est, cui etiam templum in ea marmore albo construxit: in
Abbreviated transcription (Latin):
rumq in terra reꝓmissionis re¬
gionum. Et notandum aput
historicos quodd uidea ad pale¬
stinam: Galilea uero & samari¬
a ad foenicem ꝑtineant. Ioppe
oppidum palestinȩ maritimũ
in tribu dan: ubi hodieq saxa
monstrantur inlittore inquib
andromeda religata ꝑsei quõ¬
dam uiri sui fertur liberata fu¬
isse p̃sidio. Iconium ciuitas cele¬
berrima licaonie & ẽ altera incili¬
tia. Italia regio & patria romanoꝵ
ab italo rege uocabulum trahẽs
quȩ ab affricõ & aborea marima¬
gno cincta reliqua alpium obi¬
due sunt. una cireneica de qua
dictum ẽ. & partes libie quȩ ẽ¬

Expanded text:
rumque in terra repromissionis rerumque in terra repromissionis regionum. Et notandum apud historicos, quod Judaea ad Palaestinam, Galilaea vero et Samaria ad Phoenicem pertineant. Joppe, oppidum Palaestinae maritimum in tribu Dan: ubi hodie saxa monstrantur in littore, in quibus Andromeda relegata , Persei quondam viri sui fertur liberata fuisse praesidio. Iconium , civitas celeberrima Lycaoniae, et est altera in Cilicia. Italia , regio et patria Romanorum ab Italo rege vocabulum traxit, quae ab Africo et a Borea mari magno cincta, reliqua Alpium objiduae sunt, una Libya Cyreneaca, de qua dictum est. Et partes Lib
Abbreviated transcription (Latin):
Galacia ꝓuintia asiȩ agallis uo¬
cabulum trahens qui in auxilio
a rege bitinie euoeati regnum
cum eo ꝑacta uictoria. diuiserũ.
Sicq deinde grecis ad mixti pͥ¬
mo gallo greci postea galathe
sunt appellati. Grecia ꝓuintia
quedam achaiȩ que agrecis
scriptorib hellas uocata ẽ. Inqͣ
athenarum ciuitas ẽ quondã
attica dicta. h ierusalem metro¬
polis quondã tocius uidee q̃
nunc abaelio adriano cesare
quod eam atito destruetam
latiore situ restaurauent helia co¬
qnominata ẽ: cuius opere factũ
÷ ut loca scã idẽ. dnĩce passionis
& resurecꝰtionis. s & inuentionis
scẽ crucis quondam extra urbẽ
iacentia. Nunc eiusdem urbis
muro septemtrional circum¬
dentur. hadrumetus ẽ ciuitas
a nomen maris contra rauen¬
nam. quod ꝑhostia padi flu¬
minis intratur. Sumpto uoca¬
bulo ab adria ꝓxime ciuitatis
tota terra duodecim tribuum
appellabatur aliquando due
tantum tribus quȩ quondam
uida uocabantur. ad distinc¬
tionem galileȩ & samarie alia¬

Expanded text:
Galatia , provincia Asiae, a Gallis vocabulum trahens: qui in auxilium a rege Bithyniae evocati, regnum cum eo facta victoria diviserunt. Sicque deinde Graecis admixti, primo Gallograeci, postea Galatae sunt appellati. Graecia , provincia quaedam Achaiae, quae a Graecis scriptoribus Hellas vocata est, in qua Athenae civitas est, quatici dedit. Hierusalem , metropolis quondam totius Judaeae, quae nunc ab Aelio Hadriano Caesare, quod eam a Tito destructam, latiore situ instauraverit, Aelia cognominata est: cujus opere factum est, ut Loca Sancta, id est Dominicae Passionis et Resurrectionis, sed et Inventionis S. Crucis quondam extra urbem jacentia, nunc ejusdem urbis muro septentrionali circumdentur. a, nomen maris contra Ravanam, quod per ostia Padi fluminis intratur, sumpto vocabulo ab Hadria proxima civitate, tota terra duodecim tribuum appellatur, aliquando duae tantum tribus, quae quondam Juda vocabantur, ad distinctionem Galilaeae et Samariae, alia
Abbreviated transcription (Latin):
dam bibritinia & de inde migdo¬
nia dicta ẽ: & maior frigia hiera
flumine agalatia disterminata
habet ciuitatem eiusdẽ nominis:
beroea ciuitas inmacedonia q̃
uerbum dni nobiliter accepit.
Capadotia regio incapite sẏrie:
idẽ adseptemtrionem. Cirene
ciuitas. in libia cuius regio etiã
pentapolitana uocatur. eo qd̃
quinq urbibus maxime fulge¬
at̃. berenice arsinoe ptoloma¬
ide appollonia ipsaq cirene.
Creta greci& insula centum quõ¬

Expanded text:
dam Bibraja, et deinde Mygdodam Bibraja, et deinde Mygdonia dicta est. Et major Phrygia, Jera flumine a Galatia disterminata, habet civitatem ejusdem nominis. Beroea , civitas in Macedonia, quae verbum Domini nobiliter accepit. C Cappadocia regio in capite Syriae, id est, ad septentrionem. Cyrene, civitas in Lybia, cujus regio etiam Pentapolitana vocatur, eo quod quinque urbibus maxime fulgeat, Beronice, Arsinoe, Ptolemaide, Apollonia, ipsaque Cyrene. Creta , Graeciae insula, centum quon