comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iamin in excelsum rapitur: ⁊ mens di¬
uinitus afflata. insuꝑna eleuatur.
Ibi inquit beniamin adolescentulus.
inmentis excessu. Ubi putas: nͥ in ec¬
clesiis: Ineccłiis benedicite dõ. Año
de fontib isrł̃. Ibi bemamin adoles¬
centulus: inmentis excessu. prius tamenẽ.
cuiq ut faciat de cogitationib. uel de side¬
riis suis sẏnagogam: quam ecclesiã. Hostiᷤ
satis quod synagoga congregatio: eccła
interpretatur conuocatio. Aliud est sine
uoluntate. seu contra uoluntatem aliqua
inunum cogere: atq alud ꝑse ipsa ad
nutum iubentis sponte occurrere. Insen¬
sibilia.⁊ bruta. congregari possunt: con¬
uocari autem ñ possunt. S ⁊ ipsoꝵ qͦq.
rationalium concursus. spontaneo nu¬
tu fit: ut iure conuoeatio dici possit. Ui¬
des gͦ quantum sit inter conuocationem.
⁊ congregationẽ: int̾ eccłam. ⁊ synagog̾a.
Sigͥ ꝑ senseris defideria tua. circa ex¬
teriores delectationes affici. ⁊ cogitatio¬

Expanded text:
jamin in excelsum rapitur, et mens dijamin in excelsum rapitur, et mens divinitus afflata in superna elevatur: Ibi, inquit, Benjamin adolescentulus in mentis excessu . Ubi putas nisi in ecclesiis? In ecclesiis, benedicite Deo, Domino de fontibus Israel. Ibi Benjamin adolescentulus in mentis excessu. Prius tamen est cuique ut faciat de cogitationibus, vel desideriis suis Synagogam, quam Ecclesiam. Nostis satis quod Synagoga congregatio, Ecclesia interpretatur convocatio. Aliud est sine voluntate seu contra voluntatem, aliqua in unum cogere, atque aliud per seipsa ad nutum jubentis, sponte occurrere. Insensibilia, et bruta congregari possunt, convocari autem non possunt. Sed et ipsorum quoque rationalium concursus, spontaneo nutu fit, ut jure convocatio dici possit. Vides ergo quantum sit inter convocationem et congregationem, et inter Ecclesiam et Synagogam. Si igitur praesenseris desideria tua circa exteriores delectationes affici, et cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
dõ p̃ꝑarare. quib ob sequiis dm̃ placa¬
re. oporteat. Mens gͥ quȩ adhuc ꝑ uaria
desidia spargutit᷑: que uariis cogitatiõibꝰ
huc illueq distrahitur: quando putas
hanc grãm acciꝑe merebitur: Que ñdũ
potest. seipsam inunum collige quȩ
nondum nouit ad seipsam intrare: qñ
poterit ad ea que supra ipsam sunt. con¬
templatione ascendere: discat gͦ disꝑ¬
siones isrłis congregare. studeat eua¬
gationes mentis restringere: assuescat
inntimis suis immorari: extĩora om̃ĩa
obliuisci: qui adcelestium contempla¬
tionem anhelat: qui in diuinoꝵ notiei¬
am suspirat. faciat eccłam: ñ solũ desi¬
derioꝵ. uerum etiam cogitationum
ut discat uerũ bonũ solum amare:⁊
ip̃m solum indefinenter cogitare. In
ȩccłiis inquid benedicite do. In hac
namq gemina eccła. cogitationũ ui¬
oelicoe. ⁊ desiłioꝵ⁊ in hac gemina una¬
nimitate. studioꝵ ⁊ uoluntatum. ben¬

Expanded text:
Deo praeparare, quibus obsequiis Deum placaDeo praeparare, quibus obsequiis Deum placare oporteat. Mens igitur, quae adhuc per varia desideria spargitur, quae variis cogitationibus huc illucque distrahitur, quando putas hanc gratiam accipere merebitur? Quae nondum potest seipsam in unum colligere, quae necdum novit, ad semetipsam intrare, quando poterit, ad ea quae supra seipsam sunt contemplatione ascendere? CAPUT ersiones Israelis congregare, studeat evagationes mentis restringere, assuescat in intimis suis immorari, exteriora omnia oblivisci, qui ad coelestium contemplationem anhelat, qui in divinorum notitiam suspirat. Faciat ecclesiam non solum desideriorum, verum etiam cognitionum, ut discat verum bonum, solum amare, et ipsum solum indesinenter cogitare: In ecclesiis, inquit, benedicite Deo . In hac namque gemina ecclesia, cogitationum videlicet et desideriorum, in hac gemina unanimitate studiorum et voluntatum, Ben
Abbreviated transcription (Latin):
humanum. Ascendat ꝑ semet ipsum:
supͣ semet ip̃m. ꝑ cognitionem sui: ad
ꝯgnitionem dĩ: Discat pꝰ homo incłi ima¬
gine: discat in eius similitudine: qͥd de¬
beat de do cogitare. Montis ascensio
ut dictum ẽ. ꝑtinet ad cognitionẽ sui:
ea que supra montẽ geruntur. ꝓuehuns
ad cognitionem dĩ. Illam ad ioseph: istã
ad beniamin ꝑtui̾e ddubium ñ ẽ. Ante
bentamin iosẽph nasci neccẽ est. Mens
que se ad lui consideracionem i subleuat.
quando ad ea que supra ipsam sunt. pen¬
na contemplationis euolat: In hunc mõ¬
tẽ dominus descendit: moy ses ascendit.
Inhoc monte. de tabnaculi constructione
dominus docuit: moyses didiẽ. Quid
ꝑ tab̾naculum fedexis. nisi status intel¬
ligitur ꝑfectionis: Qui gͥ montẽ ascen¬
dit: qui diligenter attendit qui diutius
querit: qui tandẽ inuenit qualis sit: res¬
tat ut ex diuina reuelatione cognoseat
qualis ẽe debeat: quale mentis edificiũ

Expanded text:
humanum. Ascendat per semetipsum humanum. Ascendat per semetipsum supra semetipsum. Per cognitionem sui, ad cognitionem Dei. Discat prius homo in Dei imagine, discat in ejus similitudine quid debeat de Deo cogitare. Montis ascensio, ut dictum est, pertinet ad cognitionem sui, ea quae supra montem geruntur, provehunt ad cognitionem Dei. Illud ad Joseph, ista ad Benjamin pertinere dubium non est. Ante Benjamin Joseph nasci necesse est. Mens quae se ad sui considerationem non sublevat, quomodo ad ea quae supra ipsam sunt, penna contemplationis evolat? In hunc montem Dominus descendit, Moyses ascendit. In hoc monte, de tabernaculi constructione, Dominus docuit, Moyses didicit. Quid per tabernaculum foederis, nisi status intelligitur perfectionis? Qui igitur montem ascendit, qui diligenter attendit, qui diutius quaerit, qui tandem invenit qualis sit, restat ut ex divina revelatione cognoscat qualis esse debeat, quale mentis aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
filus meus. ꝑsonarum diu̾sitatẽ ostend̾:
unus enĩ atq idẽ sibi ip̃i. ⁊ pat̃. ⁊ filiꝰ. esse
ñ possce. S quia sensus hoc capiat: qͦmͦ
unus ad alium sit alius inꝑsona. idem in
essentia : Si exemplum queris: nusquã ere¬
aturarum inuenis. quod tibi satisfac̾e uale¬
at: si rationem consulas: om̃is hunrana
ratio reclanat. In tantũ enĩ ẽ. ista asser
tudinem fides eam subleuar&. Mĩto gͦ
in huius mysterii reuelatione auditor
cadit: sensus deficit: humana ratio suc¬
cumbit. Mĩto talis reuelatio. ñ est fẽa¬
nͥ in monte: neq enim mysterii huius
tam ꝑfunda sublimitas. ⁊ tam sublimiᷤᷤ
ꝓfunditas. debuit manifestari in ualle.
Qͥ enim conũsatione. uel cogitatione ad¬
huc inimo sunt: huius muneris dig¬
natione indignos se ẽẽ ostendunt. As-¬
cendat gͦ hõ ad cor altũ. ascendat ĩ mon¬
tem istum: si uult illa caꝑe: si uult
illa cognoscere: que sunt fupra sensũ

Expanded text:
Filius meus, personarum diversitatem ostendit: Filius meus, personarum diversitatem ostendit: unus enim atque idem sibi ipsi, et Pater et Filius esse non posset. Sed quid sensus hoc capiat, quomodo unus ad alium sit, alius in persona, idem in essentia? Si exemplum quaeris, nusquam creaturarum invenis, quod tibi satisfacere valeat, si rationem consulas, omnis humana ratio reclamat. Intantum enim est ista asserttudinem fides eam sublevaret. Merito ergo in hujus mysterii revelatione auditor cadit, sensus deficit, humana ratio succumbit. nisi in monte neque enim mysterii hujus, tam profunda sublimitas, et tam sublimis profunditas debuit manifestari in valle. Qui enim conversatione vel cogitatione adhuc in imo sunt, hujus muneris dignatione indignos se ostendunt. Ascendat ergo homo ad cor altum ascendat in montem istum, si vult illa capere, si vult illa cognoscere, quae sunt supra sensum
Abbreviated transcription (Latin):
te si filius aliud ꝙͣ pat̾ ẽẽt: poss& patri
in filio complacere: s. ip̃e pat̾ sibi ĩ filio
complacere non possae. Quid est dicere
complacui: nͥ quomͦ placui mͥ in memã¬
ip̃o: ita placui inichi infilio: Anforte
i eo qͦd dicit michi complacui: in hoc
suobeneplacito socium se hab̾e osten¬
dit: Qͥa quomodo patri complacor in
filio: sic ĩfilio complacce ⁊ sp̃ui sc̃o. Uel
forte iccirco dieitur complacuiꝰ ut ĩ
detur intelligi. quia quomͦ pat̾ sibi cõ¬
placet in filio: sic sibi minirum cõplaca&
in spũ scõ. Quid hoꝵ rectius dicitur: An
potius totum hoc quam unu hoꝵ ali¬
qiod ingulariter intisligt᷑ Hec acdhie
uerba aliter atq aliter distingui possent:
si ad misterii ꝓfunditatem intimandam
minus ista suffice̾nt. Certum autem est.
quia quicquid hoꝵ eligit᷑. unitatem sub¬
stantie. in diu̾sis ꝑsonis astruit. si recte intel¬
ligatur. Nam illud quod dicitur. hic est

Expanded text:
te si Filius aliud quam Pater esset, posset Patri te si Filius aliud quam Pater esset, posset Patri in Filio complacere, sed ipse sibi Pater in Filio complacere non posset. Quid est dicere complacui, nisi quomodo placui mihi, in meipso, ita placui mihi in Filio. An forte in eo quod dicit, mihi complacui, in hoc suo beneplacito socium se habere ostendit? Quia quomodo Pater complacet in Filio, sic in Filio complacet et Spiritui sancto. Vel forte idcirco dicitur complacui, ut inde detur intelligi, quia quomodo Pater sibi complacet in Filio, sic sibi nimirum complacet in Spiritu sancto. Quid horum rectius dicitur? An potius totum hoc, quam unum horum aliquod singulariter intelligitur? Haec adhuc verba aliter atque aliter distingui possent, si ad ministerii profunditatem intimandam, minus ista sufficerent. Certum est autem, quia quidquid horum eligitur, unitatem substantiae in diversis personis astruit, si recte intelligatur. Nam illud quod dicitur, hic est
Abbreviated transcription (Latin):
intͥbꝰ .c. discipłis. sensus uidelicoe memorie
ratiõĩs . l. de fectus ostenditur. Ibi enĩ sen¬
sus corꝑe ⁊ usa ibi ext̾ioꝵ memoria. ibi
ratio humana int̾eipitur: ubi mens supra
semce ipsam rapta. insuꝑna eleuatur. Ad¬
tendamus quam in comprehensibile sit
qͦd pat̾na uox insonuit: ⁊ intelligemꝰ ꝙͣ
recte auditor succumbit. Hic est inqͥt filiꝰ
meus dilectus: in quo michi complacui. Ali¬
ud est dic̾e complacui ⁊ aliud ẽ dic̃ẽ com¬
placuit: ⁊ tam̃ hoc unus: illud alt̾ euuan¬
głista posuit. Consequens est autem. ut
si ibi ueracit̾ dictum est complacui: senso
qui abalio euuangłista ponitur: possit
ueraciter intellegi: s ñ potest conuerti. Ue̾
⁊ absq contradictione in ip̃o michi com¬
placui : in illo ipse mͥ ꝯplacui. Sigͥ cõ
placui. ibi dictum noneẽt: nullom eiui¬
głista hoc dicere audet. Hie est inquit
filius meus: in quo michi complacui. ser¬

Expanded text:
in tribus discipulis, sensus videlicet, memoriae et in tribus discipulis, sensus videlicet, memoriae et rationis defectus ostenditur. Ibi enim sensus corporeus, ibi exteriorum memoria, ibi ratio humana intercipitur, ubi mens supra semetipsam rapta in superna elevatur. Attendamus quam comprehensibile sit quod paterna vox insonuit, et intelligemus quam recte auditor succumbit: Hic est, inquit, Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Aliud est dicere complacui, et aliud est dicere complacuit: et tamen hoc unus, illud alter evangelista posuit. Consequens est autem ut, si ibi veraciter dictum est complacui, sensus qui ab alio evangelista ponitur, possit veraciter intelligi, sed non potest converti. Vere et absque contradictione, in ipso mihi complaplacui ibi dictum non esset, nullo modo evangelista hoc dicere auderet: Hic est, inquit, Filius meus in quo mihi complacui. Cer
Abbreviated transcription (Latin):
erroris transfigurat se in angelũ luciꝰ:
mino inhoc monte: apparent autẽ in
maiestate: ñ in obscuritate litt̾e. s in
claritate sp̃italis intelligentie. Eece¬
quam magna sunt que inhoc monte
geruntur: s adhuc his maiora sunt.
que secuntur. Hoc eram totũ discipłi
stantes aspiciunt: nondũ in faciẽ ca¬
dunt. Nondum pat̾na uox auditur:
nondum auditor ꝓsternitur. Nondũ
rachel moritur: nondũ beniamin nas¬
citur. Mox enĩ ut paterna uox intonu¬
it. discipłos ꝓstrauit. Ad thonthruũ
reaq diuine uocis auditor cadit: qͥa
ad id quod cliuinitus inspiratur. hu¬
mam sensus capricitas succumbit: &
nisi humane raciocinationis angustias
deserat: ad capiendum cliune in hpratioi
archanum. intelligentie sinum ñ dilatat.
Ibi itaq auditor eadit: ubi humana ratio
defic̃. Ibi rachel moritur: ut benamin ori¬
atur.Idem itaq nifallor ꝑ mortem rachel
⁊ casũ  discipuloꝵ figuratur: nisi quod tͥũ

Expanded text:
erroris transfigurat se in angelum lucis? erroris transfigurat se in angelum lucis? mino in hoc monte; apparent autem in majestate, non in obscuritate litterae, sed in claritate spiritualis intelligentiae. quam magna sunt, quae in hoc monte geruntur, sed adhuc his majora sunt ea quae sequuntur. Hoc enim totum discipuli stantes aspiciunt, nondum in faciem cadunt. Nondum paterna vox auditur, nondum auditor prosternitur. Nondum Rachel moritur, nondum Benjamin nascitur. Mox enim ut paterna vox intonuit, discipulos prostravit. Ad tonitruum itaque divinae vocis auditor cadit, quia ad id quod divinitus inspiratur, humani sensus capacitas succumbit, et nisi humanae ratiocinationis angustias deserat, ad capiendum divinae inspirationis arcanum intelligentiae sinum non dilatat. Ibi itaque auditor cadit, ubi humana ratio deficit. Ibi Rachel moritur, ut Benjamin oriatur. Idem itaque, nisi fallor, per mortem Rachel, et casum discipulorum figuratur, nisi quod trium
Abbreviated transcription (Latin):
cipio sine teste: numquã aut̃ inmon¬
tis u̾tice. uel in sua clarificatione.
Si xp̃c doc& me de reb ext̾ĩorib uel
de intimis meis. facile recipio: ut pote
in his que comꝑbare possum ꝓpͥo ex¬
ꝑimento. Uerum uͥ ad alta mens de¬
Suettur.⁊ quando de celestib questio
uentilat᷑: ubi deꝑfundis reb agitur:
intante sublimitatis uertice. ñ recipio
ce p̃m sine teste. nec rata eẽ poterit ꝙͣ lib
ueri similis reuelatio. sine attestatione
intransfiguratione sua: si uult ut ñ sit
mͥ suspecta claritatis sue lux illa. tam
confirmet testimoniũ: ad comꝓbandã
toritatem. Pulchrũ spectaculũ. ualdeq
iocundum. cũ in reuelatione u̾itatis. hic
ꝓcedit manifesta rõ: ⁊ ad confirmationẽ
reuelationis. illinc occurrit tam aꝑta
quam figurata locutio. Alioqͥn. ab al¬
titudine timebo diei: uerens neforte se¬
ducar a demonio meridiano. Uñ enti
tot heroses: unde tot errores: nͥ qura spc̃

Expanded text:
cipio sine teste, nunquam autem in moncipio sine teste, nunquam autem in montis vertice, vel in sua clarificatione. Si Christus docet me de rebus exterioribus, vel de intimis meis facile recipio, utpote in his quae comprobare possum proprio experimento, verum ubi ad alta mens ducitur, quoniam de coelestibus quaestio ventilatur, ubi de profundis rebus agitur, in tantae sublimitatis vertice non recipio Christum sine teste, nec rata poterit esse quamlibet verisimilis revelatio sine attestatione in transfiguratione sua, si vult ut non sit mihi suspecta claritatis suae lux illa tam confirmet testimonium, ad comprobanda exhibeat auctoritatem. Pulchrum spectaculum, valdeque jucundum, cum in revelatione veritatis, hinc procedit manifesta ratio, et ad confirmationem revelationis illinc occurrit tam aperta, quam figurata locutio. Alioquin ab altitudine diei timebo, verens ne forte seducar a doemonio meridiano. Unde enim tot haereses, unde tot errores, nisi quia spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
diffeñtiam nosse: ⁊ int̾ uestẽ ⁊ uestẽ distincti¬
onem aꝑtam acciꝑe: Sit̾rena inquit dixi
uobis ⁊ non creditis: quomodo si dixõ uob̾
celestia credetis: Distingue gͦ inter doc¬
trinam.⁊ doctrinã: ⁊ inuenies uestium dif¬
ferentiam. O quantum est inter doctͥnã
qua docentur terrena: ⁊ inter doctrinam
la. Quid enim uerum scitur. ⁊ uͥ u̾itas ñ
cendis: non te docce xp̃c nͥ de reb t̾renis
se. ad cor altum: ⁊ app̃hendisse montẽ il¬
lum excelsum ⁊ magnũ: si iam te credis
xp̃m uidere tranffiguratũ: quicqͥd ĩ illo
uideas. quicquid ab illo audias. ñ ei
facile credas. nisi occurrant ei moyses
⁊ helyas. Scimus qͥa inore duoꝵ uel tu.
stat omne testimoniũ. Suspecta est.
michi omnis u̾itas. quam non ꝯfirmat
scͥpturarum auctoritas: nec xp̃m in
sua clarificatione recipio. si ñ assis¬
tant ei moyses : helyas. Et inualle.
⁊in montis ascensione. xp̃m sepe re¬

Expanded text:
differentiam nosse, et inter vestem, et vestem distinctidifferentiam nosse, et inter vestem, et vestem distinctionem apertam accipere? Si terrena, inquit, dixi vobis, et non creditis, quomodo si dixero vobis coelestia credetis? Distingue ergo inter doctrinam et doctrinam, et invenies vestium differentiam. O quantum est inter doctrinam qua docentur terrena, et inter doctrinam la! Quid enim verum scitur, ubi veritas non cendis, non te docet Christus nisi de rebus terrenis se ad cor altum, et apprehendisse montem illum excelsum et magnum, si jam te credis Christum videre transfiguratum, quidquid in illo videas, quidquid ab illo audias non ei facile credas, nisi occurrant ei Moyses et Elias. Scimus quia in ore duorum vel trium stat omne testimonium. Suspecta est mihi omnis veritas quam non confirmat Scripturarum auctoritas nec Christum in sua clarificatione recipio, si non assistant ei Moyses et Elias. Et in valle, et in montis ascensione Christum saepe re
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfectam scientie altitudinem mẽs
ñ subleuatur: quia xp̃i uestigia ꝑ fecte
ñ sequitur. qui uiã u̾itatis haud recte
ti. montis huius iam se credunt appre¬
hendisse supp̃ma: cum const& eius uix
tetigisse extrema. Sit tͥ certum signũ
quia montis huius u̾ticẽ. minime ap¬
prehendisti: si xp̃m clarificatũ. ñdum
uid̾e meruisti. Mox ut te dux tuus xp̃e
collocauit in summo: appar& tibi in ha¬
bitu alio⁊ & te coram induitur lumine.
ficut uestimento. Et sicut euũgłista tes¬
tatur. funt mox uestimenta eius alba
sicut nix: ⁊ qualia non potest fullo face
suꝑ t̾ram: quia ille diuine sapientie splẽ¬
dor. que ab alto speculationis u̾tice pro¬
humani sensus prudentiam: animadu̾ti
de gͦ quia aliam inualle: ⁊ aliam uestẽ
xꝑchab& inmonte. In ualle sane haboe
hab& głosam. Nescit penitus simplex
uestes integras. S multum est inter uestem
integram: ⁊ uestem głosam. Uultis uestiũ eiꝰ

Expanded text:
ad perfectam scientiae altitudinem, mens ad perfectam scientiae altitudinem, mens non sublevatur, qui Christi vestigia perfecte non sequitur, qui viam veritatis haud recte ti montis hujus jam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema. Sit tibi certum signum quia montis hujus verticem minime apprehendisti, si Christum clarificatum nondum videre meruisti. Mox ut te dux tuus Christus collocaverit in summo, apparet tibi in habitu alio, et te coram induitur lumine sicut vestimento, et sicut evangelista testatur, fiunt mox vestimenta ejus alba sicut nix, et qualia non potest fullo facere super terram, quia ille divinae sapientiae splendor, qui ab alto speculationis vertice prohumani sensus prudentiam. Animadverte ergo quia aliam in valle, et aliam vestem Christus habet in monte. In valle sane habet bet vestem gloriosam. Nescit penitus simplex vestes integras. Sed multum interest inter vestem integram et vestem gloriosam. Vultis vestium ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ studium meditationis: ꝑ studiũ ora¬
tionis paulatim ꝓmouenur: ⁊ qͣndo¬
q ꝑducimur ad ꝑͦ fectionem cognitioĩs.
Multa enim exꝑimur oꝑando: multa
inuenimus inuestigando: multa extor¬
quemus oranqdo. Innumera si quidem
qͦ nec ꝑ exꝑientiam oꝑis. neo ꝑ inuesti¬
gationem rationis inuenire u̾ale mͦ.
ꝑ importunitatem orationis edoceri me¬
tenur. ee reuclationẽ cluine imprratiõn.
Sistrib comitib fibi adiunctis. uitas
innobis ꝑficit. ⁊ in alta se attollit: ⁊
cousq sẽ ꝑ cotidiana incrementa exal¬
tat: donec p̃dicti montis u̾ticẽ tam¬
gat. O quam multos hodie ui de¬
mus studiosos in lectione ⁊ desi dio¬
sos inoꝑe: tepidos inoratione: pre¬
sumentes tamen montis huͦs cacumi¬
na posse app̃hendẽ. S queso quando
apprehendent: qui xp̃m ducem ñ hñt :
absq dubio fine ingenti exercitio. sine
frequenti studio. sine ardenti desidio.

Expanded text:
per studium meditationis, per studium oraper studium meditationis, per studium orationis paulatim promovemur, et quandoque producimur ad perfectionem cognitionis. Multa enim experimur operando, multa invenimus investigando, multa extorquemus orando. Innumera siquidem, quae nec per experientiam operis, nec per investigationem rationis invenire valemus, per importunitatem orationis, edocere meremur, ex revelatione divinae inspirationis. His tribus comitibus sibi adjunctis, veritas in nobis proficit, et in alta se attollit, et eousque se per quotidiana incrementa exaltat, donec praedicti montis verticem tangat. O quam multos hodie videmus, studiosos in lectione, desidiosos in opere, tepidos in oratione, praesumentes tamen montis hujus cacumina posse apprehendere. Sed quando, quaeso, apprehendent, qui Christum ducem non habent? Absque dubio sine ingenti exercitio, sine frequenti studio, sine ardenti desiderio,
Abbreviated transcription (Latin):
errare. S nẽ ꝑtreat uel retrahat labor iti¬
neris: difficultas ascensionis: audi ⁊ atten¬
de quid sit fructus ꝑuentionis. In huiꝰ mon¬
tis eacumine. iħ̾s transfiguratur.⁊ in ipso
moy ses. cum helya uidetur:smne indice
utq cognoscitur: in ip̃o uox patͥs ad filiũ
audit᷑. Quid hoꝵ ñ mirabile: quid hoꝵ
ñ desiderabile: uis uide̾ xꝑm transtigu¬
ratum : Ascende inmontem istũ: disce cog¬
noscere teipsum. uisuidẽ ⁊ absq ullo indi¬
ce cognosc̃e moysen.⁊ helyam. ⁊uis absq doc¬
tore sine expositore intellige̾ legem.⁊ ꝓphe¬
tiam: Ascende inmontem istũ: disce ꝯgno¬
scere teipsum. uis audire pat̾ni secreti ar¬
chauum: Ascende inmontẽ istũ: disce ꝯg¬
uides ne adhuc quantum ualeat mon¬
tis huius ascensio: quam utilis sit sui ip¬
montem ascende noluit.: nec plusquam
in hoc oꝑe docemur: quod sine tͥplici
studio. ad hitius cognitionis celsitudi¬
nem non ꝑducimur. ꝑ studium oꝑis.

Expanded text:
ed ne te perterreat vel retrahat labor itineris, difficultas ascensionis, audi et attende quis sit fructus perventionis. In hujus montis cacumine Jesus transfiguratur; in ipso Moyses cum Elia videtur, et sine indice uterque cognoscitur, in ipso vox Patris ad Filium auditur. Quid horum non mirabile? quid horum non desiderabile? Vis videre Christum transfiguratum? Ascende in montem istum, disce cognoscere teipsum. Vis videre et absque ullo indice cognoscere Moysen et Eliam, vis absque doctore, sine expositore intelligere legem et prophetiam? Ascende in montem istum, disce cognoscere teipsum. Vis paterni secreti arcanum, ascende in montem istum, disce cogVidesne adhuc quantum valeat montis hujus ascensio, quam utilis sit suis ipmontem ascendere noluit, nec plus quam in hoc opere docemur, quod sine triplici studio ad hujus cognitionis celsitudinem non perducitur. Per studium operis,
Abbreviated transcription (Latin):
templationem desinit. Tunc benramin fra¬
trem suum. suꝑ se ruentem excip̃: qͣn¬
Do ex studio meditationis animus incon¬
templationem surgit. Tunc beniamin ꝙ
ioseph oscula iungunt: quando diuina
teuelatio ⁊ humana raciotinacio. in u¬
nau̾itatis attestatione consentiunt. ui¬
esne quomodo diuina scͥptura circa
unã eandeniq rem significationis mo¬
duni alt̾rat: ubiq tamen aliquid adiun¬
git. unde sensum suum ex toto latere ñ
sinat: In morte rachel. contemplatio su¬
pra rationem ascendit: in introitu ben¬
iamin inegyptũ. contemplatio usq ima¬
gmationem descendit: in deosculatio¬
ne beniamin.⁊ ioseph. diuine reuelatio¬
ni humana ratio applaudit. Explicit¬

Expanded text:
templationem desinit. Tunc Benjamin fratemplationem desinit. Tunc Benjamin fratrem suum super se ruentem excipit, quando ex studio meditationis, animus in contemplationem surgit. Tunc Benjamin et Joseph oscula jungunt, quando divina revelatio et humana ratiocinatio in una veritatis attestatione consentiunt. Videsne quomodo divina Scriptura circa unam eamdemque rem significationis modum alternat, ubique tamen aliquid adjungit unde sensum suum ex toto latere non sinat. In morte Rachel contemplatio supra rationem ascendit, in introitu Benjamin in Aegyptum, contemplatio usque ad imaginationem descendit, in deosculatione Benjamin et Joseph, divinae revelatione humana ratio applaudit.
Abbreviated transcription (Latin):
derationẽ ꝑtin&e: sicut ꝑ beniamin grã
contemplationis: sic ꝑ ioseph intelligiua¬
let grã meclitationis. ꝓpͥe tamen ⁊ exp̃s¬
sius ꝑbeniamin designatur intelligentia
pura: ꝑ ioseph uͦ prudentia uera. ꝑ ben¬
iamin scilico illud genus contẽpłatio¬
nis: quod est de inuisibilib: ꝑ io seph
illud genus meditationis. qͦd ẽ. in mo¬
ribus. Comp̃hensio siquidẽ rerũ inuisi¬
bilium ꝑtince ad intelligentiã purã: cir¬
cumspectio uͦ moꝵ ꝑtinet ad pruden¬
tiam ueram. Intelligentiam purã dioimꝰ.
que est line ammxtione imagnationis.
prudentiam autem ueram. ad diffentiam eiꝰ.
que dicitur prudentia carnis. Prudentia
uera est. de acquirendis. multiplicandis.
conseruandis ueris bonis: prudentia au¬
dem carnis est. de bonis transitoriis. scd̾m
quam filii huius scłi dicuntur. prudentiores
filiis lucis. Tociens gͦ ioseph. suꝑ collũ
beniamin ruit: quotiens meditatio incon¬

Expanded text:
derationem pertinet, sicut per Benjamin gratia derationem pertinet, sicut per Benjamin gratia contemplationis, sic per Joseph intelligi valet gratia meditationis. Proprie tamen et expressius per Benjamin designatur intelligentia pura, per Joseph vero prudentia vera. Per Benjamin, scilicet illud genus contemplationis, quod est de invisibilibus; per Joseph, illud genus meditationis quod est in moribus. Comprehensio siquidem rerum invisibilium pertinet ad intelligentiam puram, circumspectio vero morum pertinet ad prudentiam veram. Intelligentiam puram dicimus, quae est sine admistione imaginationis; prudentiam autem veram, ad differentiam ejus quae dicitur prudentia carnis. Prudentia vera est de acquirendis, multiplicandis, conservandis veris bonis; prudentia autem carnis est, de bonis transitoriis, secundum quam filii hujus saeculi dicuntur prudentiores filiis lucis . Toties ergo Joseph super collum Benjamin ruit, quoties meditatie in con
Abbreviated transcription (Latin):
modum transcendit. Hoc autem ñ solũ in ben¬
mo innumeris scͥpturarum locis diligenter
obseruare: qͦmͦ soleat scͥptura duina. circa
eandem rẽ. nunc significationem extendere.:
mͦ restringere. uel &̃ mutare. Sol&e autẽ
hos alt̾nantium significationum modos. mo¬
um aꝑire. ꝑlocum det̾minatur. sic̃ est illd̾.
ubi beniamin inegyptũ descendisse legit᷑.
Pactum sicut ibi. ubi iosiph.⁊ beniamin.
inmutuos amplexꝰ ruunt: ⁊ alt̾na oscula
temꝑalia contemplanda. intuitũ mentis
reuocare. ⁊ abet̾nitatis luce. quasi de celi¬
uertice. usq ad mutabilitatis tenebras
intelligentie radios deponere. ⁊ intanta
alt̾nantium rerũ confusione diuinoꝵ u
dicioꝵ rationem ꝑ pendere. & ex magna
parte penetrare: Et quid est quod ioseph.
⁊ beniamin conuenunt. ⁊ oscła iungunt:
nͥ quod meditacio. ⁊ contemplatio. sepe in¬
uicem sibi cum rõnis attestatione oceur¬
runt: Nam qͣntum ad generalẽ consi¬

Expanded text:
modum transcendit. Hoc autem non solum in Benmodum transcendit. Hoc autem non solum in Benin innumeris Scripturarum locis, diligenter observare, quomodo soleat Scriptura divina, circa eamdem rem, nunc significationem extendere, modo restringere, vel etiam mutare. Solet autem hos alternantium significationum modos, moum aperire. Per locum determinatur sicut est illud, ubi Benjamin in Aegyptum descendisse legitur. Per actum, sicut ibi, ubi Joseph et Benjamin, in mutuos amplexus ruunt, et alterna oscula temporalia contemplanda, intuitum mentis revocare, et ab aeternitatis luce, quasi de vertice coeli, usque ad mutabilitatis tenebras, intelligentiae radios deponere, et in tanta alternantium rerum confusione, divinorum judiciorum rationem perpendere, et ex magna parte penetrare? Et quid est quod Joseph et Benjamin conveniunt, et oscula jungunt, nisi quod meditatio et contemplatio saepe invicem sibi cum rationis attestatione occurrunt? Nam quantum ad generalem consi
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Et pͥmum quidẽ est. supͣ rationẽ. s
ñ p̃ter rationem: scłm autem ⁊ supͣ rõnem.
⁊ p̃ter rationem. Illa sane supra rationẽ.
s preter rationem ñ sunt: que quamuis
ratio patitur ẽẽ anulla tam̃ humana rati¬
one inuestigari. uel conuinei. possunt.
Illa amen dieimus. ⁊ supͣ rationẽ. ⁊ p̃t̃
rõnem ẽẽ: qͥbꝰ uidet᷑ omĩs ratio humana
Q dem̃ in una ⁊ simplici eẽntia. tͥplex ꝑ¬
sona sit: uel quod unum idemq corpꝰ
eodem intemꝑe. indiuersis locis esse
possit: nulla humana ratio patit᷑: et
huiufinodi assertionib omĩs absq du¬
bio racioeinatio reclamare uidet᷑. Hec
sunt itaq luo genera illa contemplati¬
onum: qͦrum unũ ad mortẽ rachel. altĩn
ꝑtinet ad benianun excessũ. In pͥmo ben¬
iamin. inter ficit matrẽ. uͥ omnẽ suꝑ¬
greditur rationem: in sccło autẽ. &̃ se¬
iplum excedit: ubi ineo quod ex diuina
reuelatione cognoscit. humane intelligentie

Expanded text:
re. Et primum quidem est supra rationem, sed non praeter rationem; secundum autem et supra rationem et praeter rationem. Illa sane supra rationem, sed praeter rationem non sunt; quae quamvis ratio patitur esse, nulla tamen ratione investigari vel convinci possunt. Illa autem dicimus, et supra rationem, et praeter rationem esse quibus videtur omnis ratio humana Quod enim in una, et simplici natura triplex persona sit, vel quod unum idemque corpus eodem in tempore, in diversis locis esse possit, nulla humana ratio patitur, et hujusmodi assertionibus omnis absque dubio ratiocinatio reclamare videtur. Haec sunt itaque duo genera illa contemplationum, quorum unum ad mortem Rachel, alterum pertinet ad Benjamin excessum. In primo Benjamin interficit matrem, ubi omnem supergreditur rationem; in secundo autem etiam seipsum excedit, ubi in eo, quod ex divina revelatione cognoscitur, humanae intelligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ineuitabilium. uel exactione impossi¬
bilium. eousq non solum uires corꝑis. ue¬
rum etiam uigorem mentis attenuare. uit
ꝓhumana saltem uerecundia. ñ possit se
mens a sius excessib temꝑare: Uñ eis rec¬
te ꝑ iacob dicitur. Symeon ⁊ leui fr̃s. ua¬
sa iniquitatis bellantia: in consilium eoꝵ
ñ ueniat anima mea: ⁊ incetu eoꝵ ñ sit
gła mea. O quales bellatores: qui dum
fortiter egisse uideri uolunt: pacis sue
socios tam crudeliter. quam uiolenter
occidunt. Uasa iniquitatis bellantia: s
in consilium eoꝵ ñ ueniat anima m̾a.¬

Expanded text:
inevitabilium vel exactione impossiinevitabilium vel exactione impossibilium eo usque non solum vires corporis, verum etiam vigorem mentis attenuare, ut pro humana saltem verecundia non possit se mens a suis excessibus temperare? Unde eis recte per Jacob dicitur: Simeon, et Levi fratres vasa iniquitatis bellantia, in consilium eorum non veniat anima mea, et in coetu eorum non sit gloria mea . O quales bellatores, qui dum fortiter egisse videri volunt, pacis suae socios tam crudeliter quam violenter occidunt! Vasa iniquitatis bellantia, sed in consilium eorum non veniat anima m
Abbreviated transcription (Latin):
gladiis pugnare: quam exꝓbrationis.
⁊ exactionis stimulis: m̃tẽ Flagellare:
his stimulis. quoꝵdam mens uehem̾t᷑
accensa sepe: inconsolabilit̾ plangit ea
&̃ que nullomodo potest euitare. his sti¬
mulis exagitata. ea &̾ sepe inchoare p̃¬
sumit: que nullatenus ualet consũmare
hinc illa quordam immod̾ata tͥsticia:
hinc illa etiam indiscta abstinentia: q̃
ñ solum uires corꝑis ÷uerum &ẽ uirtutem
euacuant mentis. Qͦ sdam ⁊ enĩ seuien¬
te sẏmeone uidimus tam irrationabil
tͥsticia absorberi: ut nullius possent ali¬
qͣtenꝰ consolatione releuari. Alios ꝯgno¬
uimus ꝑ immoderatam abstinentiam
tam grauiter corruisse: ut nulla pͦt mo¬
dum deliciarum copia. nulla cocorũ
diligentia poss& eis satis fac̾e̾. Lece bel¬
latores isti. symeonem loquor ⁊ leui: qͦ¬
modo pugnant⁊ qualiter se uindieant.
Quid est enim eos arreptis gladiis dine
amatores inter ficẽ. ⁊ quã exꝓbratione

Expanded text:
gladiis pugnare, quam exprobrationis gladiis pugnare, quam exprobrationis et exactionis stimulis mentem flagellare? His stimulis quorumdam mens vehementer accensa, saepe inconsolabiliter plangit ea etiam quae nullo modo potest evitare. His stimulis exagitata ea etiam saepe inchoare praesumit, quae nullatenus valet consummare. Hinc illa quorumdam immoderata tristitia; hinc illa etiam indiscreta abstinentia, quae non solum vires corporis, verum etiam evacuant virtutem mentis. Quosdam etenim, saeviente Simeone, vidimus tam irrationabili tristitia absorberi, ut nullius possent aliquatenus consolatione relevari. Alios cognovimus per immoderatam abstinentiam tam graviter corruisse, ut nulla postmodum deliciarum copia, nulla coquorum diligentia posset eis satisfacere. Ecce bellatores isti Simeon loquor et Levi quomodo pugnant, qualiter se vindicant. Quid est enim aliud eos, arreptis gladiis, Dinae amatores interficere, quam exprobratione
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Ad syneon ꝑtinet satisfac̾e. de eo qͦd
male factum ẽ: ad leui ꝑtinet ammũ
erige. ad id quod inposterum ꝓuidendũ
et.Si gͦ doles qe coreptione.⁊despes aut
de correctione: est ibi symeon. s solus. Si
negligis de satisfactione p̃teriti: sꝑes tam̃
de cautela futuri: ẽ ibi leui. s solus. Adtan¬
tum gͦ negotium necẽe est. ut ut̾q conueni¬
at: ⁊ ut̾q alt̾i opem ferat. S considandũ¬
modũ iusti libraminis excedunt: qͦd faci¬
le conuincimus ex hoc eoꝵ oꝑe. qͦd inter
manus habemus. Arreptis enim gladi¬
is. confederatos sibi societatis pacto. uio¬
lenter occidunt: ⁊ ꝓ unius pudicicia uio¬
lata. tot uiroꝵ tam subitam stragẽ fecert̃
bladius symeonis exꝓbratio: gladiꝰ leui
est exactio. Sol&ꝰ eñi symeon. corrupte
menti exꝑbrare uehementer malũ qͦd fe¬
eit: Leui uo sol&e uehem̃ter exige̾ bonũ
qͦd fieri oportuit. Qͥd gͥ aliud est eos his

Expanded text:
ti! Ad Simeon pertinet satisfacere de eo quod ti! Ad Simeon pertinet satisfacere de eo quod malefactum est, ad Levi pertinet animum erigere ad id quod in posterum providendum est. Si ergo doles de corruptione, desperes autem de correctione, est tibi Simeon, sed solus. Si negligis de satisfactione praeteriti, speres tamen de cautela futuri, est ibi Levi, sed solus. Ad tantum ergo negotium necesse est ut uterque conveniat, et uterque alteri opem ferat. CAPUmodum justi libraminis excedunt, quod facile convincimus ex hoc eorum opere quod inter manus habemus. Arreptis enim gladiis, confoederatos sibi societatis pacto violenter occidunt, et pro unius pudicitia violata, tot virorum tam subitam stragem fecerunt. Gladius Simeonis exprobratio, gladius Levi est exactio. Solet enim Simeon corruptae menti exprobrare vehementer malum quod fecit, Levi vero solet vehementer exigere bonum quod fieri oportuit. Quid igitur aliud est eos his
Abbreviated transcription (Latin):
ter consics̾at malũ qͦd ꝑtulit. malũ quod
commisit. malum quod ꝓmeruit: malũ
quod ꝑtulit ext̾ius inerũciatu corꝑis. ma¬
lum quod contraxit intrinsecus. in reatu
cͥminis: malum quod ꝓmeruit diuinitꝰ
inconspectu ereatoris : ꝓ fecto ñ solum gͣui¬
ter. s tiam grauissime doluit: quisquis
inutiliter circumcisoꝵ. adhanc diem ꝑue¬
mre potuit. Deb& tamen mens sui eͥmi¬
nis conscia. ⁊ de sua infirmitate ꝯfusa.
⁊patienter dolere:⁊ de sua correctione
non desperare. Oport&e eam sane ⁊dolere
de corruptione: ⁊ sꝑare nichilominus de
correctione. ut ꝑ moderatum dolorẽ af¬
flicta. ⁊ ꝑspei fiduciam erecta. ⁊ satisfa¬
ciat de p̃terito ⁊ ꝓuideat de fut᷑o. Suꝑiꝰ
autem iam diximus : quomͦ dolorẽ et
spem. ꝑ symconem. ⁊ leui intellige̾ debe¬
mus. Icti sunt duo illi dine fr̃s. symeon.
⁊ leui. imuriarum suatũ ultores seui. s
utinam quam fortes. tam forent. ⁊ discre¬

Expanded text:
ter considerat malum quod pertulit, malum quod ter considerat malum quod pertulit, malum quod commisit, malum quod promeruit, malum quod pertulit exterius in cruciatu corporis, malum quod contraxit intrinsecus in reatu criminis, malum quod promeruit divinitus in conspectu Creatoris. Profecto non solum graviter, sed etiam gravissime doluit quisquis inutiliter circumcisorum ad hanc diem pervenire potuit. nis conscia et de sua infirmitate confusa, et patienter dolere, et de sua correctione non desperare. Oportet eam sane et dolere de corruptione et sperare nihilominus de correctione, ut per moderatum dolorem afflicta, et per spei fiduciam erecta, et satisfaciat de praeterito, et provideat de futuro. Superius autem jam diximus quomodo dolorem et spem per Simeonem, et Levi intelligere debemus. Isti sunt duo illi Dinae fratres Simeon et Levi injuriarum suarum ultores saevi, sed utinam quam fortes, tam forent et discre
Abbreviated transcription (Latin):
tot eruciatus corporis. immo quantũ intꝰ
ueracit̾ ꝑdiderunt: ꝑ neuum sinistre inten¬
tionis. t̃cia consideratio erit. quid retributi¬
onis de dõ expectare debeant: quem simu¬
late seruitutis obseqͥs. ñ tam placasse.
qum exaspasse non cubitant. pͥmo ita¬
q die considerationis pͥme. recurrit ad
memoriam amputata licentia amate con¬
suetudinis: ⁊ absq dubio dolor efficitur.
dolor utiq grauis: quia ñ relinquitur sine
dolore: quod possidebatur cum amore.
Scdo die considationis scde: inuenit se
animus ꝑdetrimenta corꝑis ꝑuenisse ad
dãpna mentis: ⁊ fit utiq dolor quanto iu¬
stior. tanto fortassis ⁊ gͣuior. Tercio die. ꝯsi¬
derationis t̾cie. dep̃hendit se grauia ꝑ¬
tulisse. de sententia ꝓpria: s grauiora ex¬
pectare debẽ de sententia diuina. Hic est
ille dies t̾eius: in quo testante scͥptura. do¬
lor solce c̾e grauissimꝰ. Quantus enĩ putas
dolor mentem transuerberat. cum diligen¬

Expanded text:
cruciatus corporis, imo quantum intus veraciter perdiderunt per naevum sinistrae intentionis. Tertia consideratio erit quid retributionis de Deo exspectare debeant, quem simulatae servitutis obsequio non tam placasse quam exasperasse non dubitant. Primo itaque die considerationis primae recurrit ad memoriam amputata licentia amatae consuetudinis, et absque dubio dolor efficitur, dolor utique gravis; quia non relinquitur sine dolore quod possidebatur cum amore. Secundo die considerationis secundae invenit se animus per detrimenta corporis pervenisse ad damna mentis, et fit utique dolor quanto justior, tanto fortassis et gravior. Tertio die considerationis tertiae deprehendit se gravia pertulisse de sententia propria, sed graviora exspectare debere de sententia divina. Hic est ille dies tertius in quo, testante Scriptura, dolor solet esse gravissimus. Quantus enim putas dolor mentem transverberat cum diligen
Abbreviated transcription (Latin):
t̾eius: inqͦ teste se̾ptura dolor solet ẽe gra¬
uissimus.S qui sunt isti dies: uel eur tm̃
dicuntur ẽẽ tres: Si ꝑ noctẽ ignorantia:
recte ꝑ diem intelligitur noticia. pͥmꝰ ita¬
q dies ẽ. cognitio eoꝵ que sunt extra nos:
seds dies cognitionis eoꝵ que sunt intra
nos: diest̾eius. cognitio eoꝵ que sunt supͤ
nos. Extra nos. corꝑalia: intra nos sp̃ĩtalia:
suꝑ nos diuina. Eoꝵ itaq qui se cireumci¬
dunt. ueruntam̃ ñ ꝓpt̾ dm hoc faciunt.
pͥma consideratio esse deb&r. uel potiꝰ esse

Expanded text:
tertius, in quo teste Scriptura, dolor solet esse gratertius, in quo teste Scriptura, dolor solet esse gravissimus. Sed qui sunt isti dies, vel cur tantum dicuntur esse tres? Si per noctem ignorantia, recte per diem intelligitur notitia. Primus itaque dies est cognitio eorum quae sunt extra nos, secundus dies, cognitio eorum quae sunt intra nos; dies tertius, cognitio eorum quae sunt supra nos. Extra nos corporalia, intra nos spiritualia, supra nos divina. Eorum itaque qui se circumcidunt, verumtamen non propter Deum hoc faciunt, prima co
Abbreviated transcription (Latin):
dina circumcisos. ad uerum di cultum p̾au¬
latim ꝑduce: quam inopinata ⁊ repentina mo¬
de ꝑeutere. Hinc itaq colligat. hinc diligent᷑
adtendat. quomodo quisq debeat circumei¬
sis suis parẽe: qͦs tam̃ se meminit ñ ppt̃ dm̃
cireumcidisse. Qui sunt istius mõi eireũcisi.:
nͥ mores ñ bona intentione correcti: Nec tam
intalib debemꝰ moꝵ honesta destruere.
s intentionem mutare. Errant gͦ utiq er¬
rant. qui abiciunt oꝑa bona: quamuis forte
inchoata sint intentione mala. Erratuũ gͦ suoꝵ
ultores huiusmoi quid aluici faciunt: qͣm
suꝑ circum eisos eum symeon ⁊ leui inru¬
entes: uiolenter occidunt: Oꝑe p̃cium ẽ.¬
illud &̃ diligenter adtende: quo nã mͦ tã
pauci. tantam potuerunt stragem efficere.
S nimirum adiuuit eos electa oportum¬
tas temꝑis. quando ipsos circũcisos. ⁊ ab
istis occidendos: opp̃sserat acerbitas dolo¬
ris. Adhoc electus ẽ circumcisionis dies ille

Expanded text:
Dina circumcisos ad verum Dei cultum paulatim perducere, quam inopinata et repentina morte percutere! Hinc itaque colligat, hinc diligenter attendat quomodo quisque debeat circumcisis suis parcere, quos tamen se meminit non propter Deum circumcidisse. Qui sunt istiusmodi circumcisi, nisi mores non bona intentione correcti? Nec tamen in talibus debemus morum honesta destruere, sed intentionem mutare. Errant ergo, utique errant qui abjiciunt opera bona, quamvis forte inchoata sint intentione mala. Erratuum ergo suorum ultores hujusmodi quid aliud faciunt, quam super circumcisos cum Simeon et Levi irruentesillud etiam diligenter attendere quonam modo tam pauci tantam potuerunt stragem efficere. Sed nimirum adjuvit eos electa opportunitas temporis, quando ipsos circumcisos, et ab ipsis occidendos oppresserat acerbitas doloris. Ad hoc electus est circumcisionis dies ille
Abbreviated transcription (Latin):
Diliges inquit dm̃ tuum. ex toto corde
tuo. ⁊ ex tota mente tua. ⁊ ex omĩ uirtu¬
te tua: ⁊ ꝓximum tuum sicut teipsũ.
Et alibi. Nolite dilige̾ mundũ: nec ea
que in mundo sunt. Similit̃ debemus
⁊ de aliis affectib intellige̾: aliqͣndo or¬
dinatos. ⁊ iccirco bonos ⁊ aliqͣndo in ordi¬
natos: ⁊ iecirco malos ẽẽ. De bonis aut̃
qͣl riacob filios esse diximus: mnine qͥ ordine
generentur uideamus. Scͥptũ ẽ. Initiũ sa¬

Expanded text:
 ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum sicut teipsum . Et alibi: Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt . Similiter debemus et de aliis affectibus intelligere, aliquando ordinatos, et idcirco bonos; aliquando inordinatos, et idcirco malos esse. De bonis autem, quos et Jacob filios esse diximus, nunc quo ordine generentur videamus. CAPUT VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
sine imaginatione corꝑalia nescirq. sine
qͦr ꝯgnitione ad celestium contemplatio¬
nem ñ ascendẽt. uisibilia enĩ solꝰ intuet᷑
sensꝰ carnis: inuisibilia uo̾. solus uidet
oculus cordis. Est gͦ sensus carnis totꝰ ex¬
tͥnseeꝰ: sensus uͦ corois totꝰ intͥnsecꝰ. Rõ foras
exire ñ pocest: sensus corporeus ad illã intͣre
ñ potest. Non enim decebat filiã delica¬
tam ⁊ deneram. ⁊ singłar ic̃ formosam. fo¬
ris ꝑplateas discurrere. s nec sertũ ꝯue¬
niebat domine sue penetralia secretior
irreuerenter irrumꝑe. Discurrit gͦ ima¬
ginatio: ut pote ancilla inter dominam
secus haurit ꝑ sensum carnis⁊ intus repre¬
sentat ad obsequium rationis. Sẽ ꝑ gͦ ima¬
ginatio rationi assistit.: nec ad mom̃tum
quidem ab eiꝰ famulatu se subtͣhit: nam
sensu etiã deficiente. ip̃a ministrare ñ de¬
sinit. slam intenebͥs positꝰ nicħ uideo: s
quelib illic maginari possũ si uolo. Sie

Expanded text:
sine imaginatione corporalia nesciret, sine sine imaginatione corporalia nesciret, sine quorum cognitione ad coelestium contemplationem non ascenderet. Visibilia enim solus intuetur sensus carnis, invisibilia vero solus oculus videt cordis. Est ergo sensus carnis totus extrinsecus, sensus vero cordis totus intrinsecus. Ratio foras exire non potest, sensus corporeus ad illam intrare non valet. Non enim decebat filiam delicatam, et teneram, et singulariter formosam foris per plateas discurrere, sed nec servum conveniebat dominae suae penetralia secretoria irreverenter irrumpere. Discurrit ergo imaginatio utpote ancilla inter dominam secus haurit per sensum carnis, intus repraesentat ad obsequium rationis. Semper ergo imaginatio rationi assistit, nec ad momentum quidem ab ejus famulatu se subtrahit. Nam sensu etiam deficiente, ipsa ministrare non desinit. Nam in tenebris positus, nihil video, sed quaelibet illic ima
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsis hactenꝰ: nc̃ de earum ancillis lii¬
deamus.
imaginatio famulatur rõni. In tantum
una queq aneillarũ domine sue neces¬
saria ẽe cognoscit᷑: ut sine illis mundꝰ
totꝰ nil eis posse conferre uidet᷑. Nã sine
imaginatione. rõ nicħ scir&e: sine sensu¬
alitate affectio nil saperet. Utqͥd enim
lia. cirea labentiũ rerũ amorẽ tam uehe¬
ment᷑ afficitur: nͥ quia in eis ꝑ ancille sus
hoc ẽ sensualitatis obsequium. multifor
miter delectat᷑: Item cum scͥptũ sit qͥa
inuisibilia dĩ a creatura mundi ꝑ ea quẽ
facta sunt intellecta conspiciuntur: inde
manifeste colligitur: qͥa ad inuisibilium
ognitionẽ. nuimquam rõ assurget. ñ q
mneilla sua imaginatio uidelie&e. terũ
uisibilium formam rep̃sentar&e. ꝑrerũ
enm uisibilium speciem. surgit ad rerũ
inuisibilium ꝯgnitionẽ: qͦtiens ex his ad il¬
la qͣndã tͣhit suilitudinẽ. S constat. qͥa

Expanded text:
de his hactenus. Nunc de earum ancillis vide his hactenus. Nunc de earum ancillis videamus. imaginatio famulatur rationi. Intantum unaquaeque ancillarum dominae suae necessaria esse cognoscitur, ut sine illis totus mundus nil eis posse conferre videretur. Nam sine imaginatione, ratio nihil sciret; sine sensualitate, affectio nil saperet. Utquid enim Lia circa labentium rerum amorem tam vehementer afficitur, nisi quia in eis, per ancillae suae hoc est sensualit Item, cum scriptum sit: Quia invisibilia Dei, a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur , inde manifeste colligitur quia ad invisibilium cognitionem nunquam ratio assurgeret, nisi ei ancilla sua, imaginatio videlicet, rerum visibilium formam repraesentaret. Per rerum enim visibilium speciem surgit ad rerum invisibilium cognitionem, quoties ex his ad illam quamdam trahit similitudinem. Sed constat quia
Abbreviated transcription (Latin):
uenimus. Incipimꝰ gͦ gemẽ: suspirare: nr̃am
cecitatẽ ñ solum plange̾: s ⁊ erubesee̾. Dolen¬
tib gͦ nob̾. ⁊ quẽntib uñ hanc cecitatem me.¬
rumus: occurrunt mala quȩ fecimꝰ. Quin¬
uno: ip̃a diuina lectio nob̾ nolentib. ⁊ ali¬
ud qͥdam in ea molientibꝰ. feditatẽ nrãm
freq̃nt̃ ingerit: ⁊ corcda nr̃a in eiꝰ considatiõe
compungit. Quotiens gͦ indiuina lectiõe
ꝓ contemplatione cõpunctionẽ reꝑimus:
in cubieulo rachei ũ ipsam .s liam nos in¬
uenire ñ dubitemus. Nam sic̃ rachelis est
meditari contemplari. discern̾e.: intellig̾e.
sic ꝓfecto ꝑtin&e ad liam flere. dolere. ge¬
mere. suspirare. Nam lia ut dictũ ẽ. affec¬
tio est. diuina inspiratione inflammata:
rachel est ratio. diuina reuelatione illumi¬
nata. Lia affectio add normam iusticie. se¬
ipsam componens: rachel rõ. se in cęlestis
sapientie contemplationẽ attollens. S.

Expanded text:
venimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram venimus. Incipimus ergo gemere, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo nobis et quaerentibus unde hanc caecitatem meruimus, occurrunt mala quae fecimus. Quinimo ipsa divina lectio nobis nolentibus, et aliud quiddam in ea molientibus, foeditatem nostram frequenter ingerit, et corda nostra in ejus consideratione compungit. Quoties ergo in divina lectione, pro contemplatione, compunctionem reperimus, in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contemplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflammata; Rachel est ratio divina revelatione illuminata. Lia, affectio ad normam justitiae seipsam componens; Rachel, ratio se in coelestis sapientiae contemplationem attollens. Sed