comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lis fuerunt pleriq qui uitã morib tenerent sed p̃dicationis uer¬
ba ñ pmerent. Festinus aut̃ puer ad dnm̃ redit. Quia p̃dicato¬
res scĩ cũ prȩdicando uitã audientiũ obtinent. Illi mox gratias
reddunt. decuius hoc munere ꝑceper̃ ut sibiin ea operatione
nihiltribuant sed auctori: Eo aut̃ tẽpore isaac deambulabat
ꝑuiã quaeducit ad puteũ cuius nom̃ .ẽ uiuentis & uidentis:
Quis ẽ uiuens & uidens nisi om̃ps de quo scriptũ ẽ uiuo ego¬
ꝓfunditas. Quã nob̵ adinrigationẽ mentis p̃buit omp̃s ds̃
quae .ẽ. aut̃ uia quae ducit ad puteũ uiuentis & uidentis nisihu¬
militas passionis unigeniti. ꝑ quã nob̵ aꝑtũ . ẽ. hoc qđ prius
latent̃ scripturae sacrae fluenta. loquebant᷑. Nisi enĩ unige

Expanded text:
lis fuerunt plerique qui vitam moribus tenerent, sed praedicationis verlis fuerunt plerique qui vitam moribus tenerent, sed praedicationis verba non promerent. Festinus autem puer ad dominum redit, quia praedicatores sancti, cum praedicando vitam audientium obtinent, illi mox gratias reddunt, de cujus hoc munere perceperunt, ut sibi in ea operatione nihil tribuant, sed auctori. Eo autem tempore Isaac deambulabat per viam quae ducit ad puteum, cujus est nomen Viventis et videntis. Quis euam nobis ad irrigationem mentis praebuit omnipotens Deus. Quae est autem via quae ducit ad puteum viventis et videntis, nisi humilitas passionis Unigeniti, per quam nobis apertum est hoc quod prius latenter Scripturae sacrae fluenta loquebantur? Nisi enim unige
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ sentiunt. & gentiles quiq: interrena uirtute gloriantur
sed & frs eius dona ꝑcipiunt. Quia hi quae in ca fidẽ uerbo¬
tenus tenent sed tam̃ ꝓfessio nẽ suã morib: non sequentes car¬
nalit̃ uiuunt benigne a fidelib hono arisolent ꝓeo qđ esse
fideles uidentur. Mat̃ ergo & fr̃s donaꝑcipiunt. a soete tam̃
hereditatis alieni. quia siue infideles. seu carnales. qͥ intra
fidei ꝓfessionẽ tenent᷑ adhereditatis aet̾nȩ sortẽ nonueni unt.
Sed tamen suꝑnȩ largitatis gloriã teporalit̃ consecunt᷑. Rebeo¬
ca aut̃ cupuellis suis uiru secuta .ẽ. Quia scã eccła hab& secũ mino¬
ris meriti animas sod ales suas & siin quib: dã ꝑ ascen sũ mentis
inthoro contẽplationis non hab&. Quae uidelic& tales animȩ
quasi puellȩ rebeccȩsunt. Quae secunt᷑ morib: sed tam̃ ad contẽ¬
plationis thoꝵ minime ascendunt. Nã & isdẽ puer quosdã ha¬

Expanded text:
nem sentiunt. Et gentiles quique in terrena virtute gloriantur. nem sentiunt. Et gentiles quique in terrena virtute gloriantur. Sed et fratres ejus dona percipiunt, quia hi qui in ea fidem verbotenus tenent, sed tamen professionem suam moribus non sequentes carnaliter vivunt, benigne a fidelibus honorari solent pro eo quod esse videntur fideles. Mater ergo et fratres dona percipiunt, a sorte tamen haereditatis alieni, quia sive infideles seu carnales qui intra fidei professionem tenentur ad haereditatis aeternae sortem non veniunt, sed tamen supernae largitatis gloriam temporaliter consequuntur. Rebecca autem cum puellis suis virum secuta est, quia sancta Ecclesia habet secum minoris meriti animas sodales suas, et in quibusdam per ascensum mentis thronum contemplationis non habet. Quae videlicet tales animae quasi puellae Rebeccae sunt, quia sequuntur moribus, sed tamen ad contemplationis thronum minime ascendunt. Nam et idem puer quosdam ha
Abbreviated transcription (Latin):
aet̃na sienĩ mnanimab fructũ ninueniunt sumere stipen¬
dia corporib c̃tẽpnunt. Nec pedes aqua lauant quia laboris
sui desideriũ nulla consolatione releuant. M ox uero ut cau¬
sã coniugii dominisui puer obtinuit. Uasa aurea atq argen¬
tea acuestes ꝓtulit qua srebeccȩ dȩdit quia p̃dicatores ueri
scaẽ ȩcła tot ornam̃ta p̃bent quot uirtutũ bona docuerunt
Quae enĩ prius inaures & armillas acceperat lamnunc uasa
aurea & argenta & uestes accipit. Quia scã ȩcđa quae anteꝑ
fidẽ oboedientiã & operationẽ ꝑcipit. Ex crescens post modũ
&iã ad spitalia dona conualesc& ut ꝓphȩtiae spũ & uirtutũ
gratia repl&a ampliatis iamunerib: crescat. Iueruero ma¬
trieius ac fratrib: dona obtulit quia gentilitas ex quo ecde¬
sia ad fidẽ uenit post conuersionẽ eius ingloria tẽporali con¬
ualuit. Sicut & nunc cernim᷑ quia ubiq cristiani afflictio¬

Expanded text:
aeterna. Si enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipenaeterna. Si enim in animabus fructum non inveniunt, sumere stipendia corporibus contemnunt, nec pedes aqua lavant, quia laboris sui desiderium nulla consolatione relevant. Mox vero ut causam conjugii domini sui puer obtinuit, vasa aurea atque argentea ac vestes protulit, quas Rebeccae dedit, quia doctores viri sanctae Ecclesiae tot ornamenta praebent, quot virtutum bona docuerunt. Quae enim prius in aures et armillas acceperat, jam nunc vasa aurea et argentea ac vestes accipit, quia sancta Ecclesia quae ante per fidem obedientiam et operationem percipit, excrescens, postmodum etiam ad spiritualia dona convalescit, ut prophetiae spiritu et virtutum gratia repleta, ampliatis jam muneribus crescat. Puer vero matri ejus ac fratribus dona obtulit, quia gentilitas ex quo Ecclesia ad fidem venit, post conversionem ejus in gloria temporali convaluit, sicut et nunc cernimus, quia ubique Christiani afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
pnihilo acciper& dix̃. Sinos uoł spiritalia semina uimus
magnũ ẽ. sia uob̵ carnalia m&amus. Erat̃ aut̃ rebecca erat
laban. qui concte egressus in aures & armillas sororis inspici¬
ens intus puerũ uocauit. Quia sunt carnales quiq fidelib:
iuncti quidũ spiritaliũ dona conspiciunt in ammiratione
suspensi & siñ usq ad opera tam̃ inanimũ usq ad suscipien¬
da fidẽ uerbũ predicationis admittunt. Quia enĩ bonos
sepe miraculis fulgere considerant. ea quede aet̾nitate au¬
diunt non recusant. quã uis scam̃ electoꝵ eccłam morib non¬
sequentes. in carnali operatione remaneant. Qui laban pale¬
as foenum aquã panem obtulit sed puernisi causã coniugni¬
prius obtiner&. accepturũ se eẽ . recusauit. Quia st̃ pleriq qͥ
doctoressuos extemporalib stipendis continere partust̃. sed
p̃dicatores scĩ ꝑcipere nolunt tẽporalia nisiprius obtineant

Expanded text:
pro nihilo acciperet, dixit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, pro nihilo acciperet, dixit: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est si a vobis carnalia metamus ? Frater autem Rebeccae erat Laban, qui concite egressus, inaures et armillas sororis aspiciens, intus puerum vocavit, quia sunt carnales quique fidelibus conjuncti, qui dum spiritualium dona conspiciunt, in admiratione suspensi, et si non usque ad opera, tamen in animum usque ad suscipiendam fidem verbum praedicationis admittunt. Quia enim bonos saepe miraculis fulgere considerant, ea quae de aeternitate audiunt non recusant, quamvis sanctam electorum Ecclesiam moribsequentes, in carnali operatione remaneant. Qui Laban paleas, fenum, panem, aquam obtulit, sed puer nisi causam prius conjugii obtineret, acceptum se esse recusavit, quia sunt plerique qui doctores suos ex temporalibus stipendiis continere parati sunt, sed praedicatores sancti, percipere nolunt temporalia, nisi prius obtineant
Abbreviated transcription (Latin):
armillȩ aut̃ sidoꝵ x. quia prima uirtus oboedientiae in carita¬
te .ẽ que uidelic& caritas in duob p̃ceptis destingint̃ ut ds̃& px¬
imus diligat᷑ & recte operatio ex decaligo conplectione ꝑficit᷑
ut cubona agi coeperint mala iãnulla ꝑp&rent᷑. Rebeccaaũt
eẽ in domo patrissui locũ spatiosũ ad manendũ ꝑhibuit quia
a priore lapopulo naturae legẽscã ȩcła sescisse monstrauit.
& p̃dicationis uerba in ãplo caritatis gremio suscepit. Doct¬
rienĩ spatiosus ad manendũ locus ẽ. inauditoris corde latitu¬
dobonitatis. Vnde & quib: dã dr̃ capite nos neminẽ lesimus
neminẽ corrumpimus non angustamini in nobis angusta¬
mini aut̃ inuiscerib: uestris. Acsieis aꝑte dicer&. ad suscipi¬
endã doctrinã spatiosũ locũ mentis facite . sed ad cogitanda
carnalia angustireman&e. Qd palearũ ac foeni plurimum
haber& indicauit . quia stã ȩcđa uerba uite audiens ter¬
rena stipendia predicatorib redidit. quae dũ paulus quasi

Expanded text:
rum decem; quia prima virtus obedientiae in charitate est, quae videlicet charitas in duobus praeceptis distinguitur, ut Deus et proximus diligatur; et recta operatio ex Decalogi completione perficitur, ut cum bona agi coeperint, mala jam nulla perpetrentur. Rebecca autem esse in domo patris sui locum spatiosum ad manendum perhibuit, quia a priori jam populo naturae legem sancta Ecclesia se scisse monstravit, et praedicatoris verba in amplo charitatis gremio suscepit. Doctori enim spatiosus ad manendum locus est in auditoris corde latitudo bonitatis. Unde et quibusdam dicitur: Capite nos: neminem laesimus, neminem corrupimus; non angustiamini in nobis; angustiamini autem in visceribus vestris . Ac si eis aperte diceretur: ad suscipiendam doctrinam spatiosum locum mentis facite, sed ad cogitanda carnalia angusti remanete. Quod palearum ac feni plurimum haberet, indicavit, quia sancta Ecclesia verba vitae audiens, terrena stipendia praedicatoribus reddidit, quae dum Paulus quasi
Abbreviated transcription (Latin):
in se contumelias carnis edomuit suꝑẽ. ut mentẽ ꝑstudia
scaẽ operationis exerceat. & quis quis iam mentẽ ꝑscã opera di¬
latat suꝑ ẽ ut hanc usq ad secr&a intimȩ cõtemplationis ex¬
tendat. Neq enĩ ꝑfectus p̃dicator .ẽ. qui uel ꝓpt̃ contẽplatio¬
nis studiũ operanda neglegit uel ꝓpt̃ operationis instantiã

Expanded text:
in se contumelias carnis edomuit, superest ut mentem per studia in se contumelias carnis edomuit, superest ut mentem per studia sanctae operationis exerceat, et quisquis jam mentem per sancta opera dilatat, superest ut hanc usque ad secreta intimae contemplationis extendat. Neque enim perfectus praedicator est, qui vel propter contemplationis studium operanda negligit, vel propter operationis instantiam
Abbreviated transcription (Latin):
cogunt᷑ ut accipiant praecium. sed anolentib: quoq extor¬
quent immutari nom̃ suũ & perire quid demerito eorum
cum&iam ille rep̃hendat᷑ occulte quiinuitus acceperit :.
Confirmatusq ẽ ager quondã ephronis usq abrahȩ in pos¬
oo sessionẽ.: Quid nob̵ ꝑ abrahae duplex sepulchrũ innuitur.
isi qđ ꝑfectus quisq p̃dicator extinctam apre sentis uitae¬
desi desideriis animã suã subbonȩ operationis tegmine & q̃¬
tẽplationis abscondit. Vta carnali concupiscentia subatti¬
ua c̃teplatiuaq uita quasi insensibilis lateat. qua prius mun¬
didesideria sentiens mortalit̃ uiuebat. Vnde & ꝑegregium
p̃dicatorẽ dr̃ mortui enĩ estis & uita urã abscondita. ẽ. cum¬
xpoindõ. Actiua quippe uita sepulchrũ ẽ qua a prauis
operib: mortuos tegit. Ded contẽplataua ꝑfectius sepelit.
quae acunctis actionib: funditus diuidit. Quis quis ergo iã

Expanded text:
coguntur ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorcoguntur ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum cum etiam ille reprehendatur occulte qui invitus acceperit. Confirmatusque est ager quondam Ephronis, in or egregius: Quid nobis per Abrahae duplex sepulcrum innuitur, nisi quod perfectus quisque praedicator exstinctam a praesentis vitae desideriis animam suam sub bonae operationis tegmine et contemplationis abscondit, ut a carnali concupiscentia sub activa contemplativaque vita quasi insensibilis lateat, quae prius mundi desideria sentiens mortaliter vivebat. Unde et per egregium praedicatorem dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita eChristo in Deo . Activa quippe vita sepulcrum est, quae a pravis operibus mortuos tegit; sed contemplativa perfectius sepelit, quae a cunctis actionibus funditus dividit. Quisquis ergo jam
Abbreviated transcription (Latin):
quaerit̃ quo modo scriptũ sit dnm̃ dm̃tuũ adorab & illiso¬
liseruies cũabrahã sichonorauit populũ quendã gentiũ
ut ad orar&. Sed tam̃ aduertendũ . ẽ. in eodẽ p̃cepto non
debet᷑ Vndedã nat᷑ idolatres iđ huius modi seruitutẽ exiben¬
tes idolis quae deb&urdo. Nec moueat qđ alio loco inquada scrip¬
tura ꝓhibet angelus hominẽ adorare &ammonet. ut dñspo¬
tius ador&. Ialis enĩ a paruerat angelus ut ꝓdõ poss& adoꝵ ars
&ideo fuerat corrigendus ad orator: d orauit abrahã coram
o sicut hic posuimus. primũ nom̃. eius describitur. ephron.
secundũ ephran postquã enĩ p̃ciouictus .ẽ. ut sepulcͥrum uen¬
der& & acciper& argentũ lic& cogente abrahã. uau. litera¬
quȩ apud illos ꝓ .o. legit̃ ablata deeius nomine .ẽ. & ꝓephro
appellatus .ẽ. ephran. significante scriptura non eũ fuisse
consumatae ꝑfectȩque uirtutis qui potuerit memorias uen¬
dere mortuoꝵ. Sciant igit᷑ qui sepulchra uendicant & non

Expanded text:
tur quomodo scriptum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, cum Abraham sic honorauerit populum quendam gentium, ut etiam adoraret. sed animaduertendum est in eodem praecepto non debetur. unde damnantur idolatrae, id est eius modi seruitutem exhibentes idolis, quae debetur deo. nec moueat quod alio loco in quadam scriptura prohibet angelus hominem adorare se et admonet, ut dominus potius adoretur; talis enim adparuerat angelus, ut pro deo posset adorari. et ideo fuerat corrigendus adorator. Quod Abrahamo, sicut hic posuimus, primum nomen ejus describitur, Ephron, secundum Ephran, Postquam enim pretio victus est, ut sepulcrum venderet et acciperet argentum, licquae apud illos pro o legitur, ablata de ejus nomine est, et pro Ephron appellatus est Ephran, significante scriconsummatae perfectaeque virtutis, qui potuerat memorias vendere mortuorum. Sciant igitur qui sepulcra venditant, et non
Abbreviated transcription (Latin):
anima de fl&ur cumdicitur. Uiderunt eã hostes & deriser̃
sabbata eius. Precepto enĩ legis ab exteriore opere insabba¬
to cessat᷑. Hostes ergo sabbata uidentes inrident: Cũ malig¬
nisps ipsa uacationis otia. ad cogitationes in licitas ꝑtrahunt
ut una quȩq anima quaꝰ remota ab externis actionib: dõser¬
uire creditur eo magis eoꝵ trrannidi in licita cogitando
famuletur. Scĩ aut̃ uiri quia mundi operib nontorpore sedu
tuie sopiunt᷑ laboriosius dormiunt: quã uigilare potuerunt.
Quia in eo qđ actiones huius scłi deserentes superant robusto con¬
flictu cotidie contra se m&ipsos pugnant. nemens ꝑ neglegentiã
torpeant. nesubacta otio ad esiderio in munda frigescat: neip¬
sis bonis desideriis plus iusto inseruiant. de sub discretionis specie
& parcendo a ꝑfectione languescant. Agithac & ab huius mun¬
di inqui&a concupiscentia sepenitus subtrahit. actrenoͬrum.

Expanded text:
anima defletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt anima defletur, cum dicitur: Viderunt eam hostes, et deriserunt sabbata ejus . Praecepto enim legis ab exteriore opere in Sabbato cessatur. Hostes ergo sabbata videntes irrident, cum maligni spiritus ipsa vocationis otia ad cogitationes illicitas pertrahunt, ut unaquaeque anima quo remota ab externis actionibus Deo servire creditur, eo magis eorum tyrannidi illicita cogitando famuletur. Sancti autem viri quia mundi operibus non torpore, sed virtute sopiuntur, laboriosius dormiunt, quam vigilare potuerunt. Quia in eo, quod actiones hujus saeculi deserentes superant, robusto conflictu quotidie contra semetipsos pugnant, ne mens per negligentiam torpeat, ne subacta otio, ac desiderio immunda, frigescat, ne ipsius bonis desideriis plus justo inserviant, ne sub discretionis specie et parcendo a perfectione languescant. Agit haec, et ab hujus mundi inquieta concupiscentia se penitus subtrahit, ac terrenarum
Abbreviated transcription (Latin):
est. ciues suꝑnȩ patriae contẽplari. uel quanto amore aucto¬
risuo suꝑsem &ipsos inhȩreant. uel quanta cõpassione cari¬
tatis nr̃is infirmitatib: condescendant. Etnotandũ ualde.ẽ.
qđ ille dormiens angelos c̃spicit. qui in lapide caput ponit.
quia nimirũ ipsi quiab exteriorib operib cessant int̾na pe¬
nerant qui intenta mente qua principile ẽ. hominis. imita¬
tionẽ sui redemptoris obseruant. Caput quippe in lapide
ponere est. mente xp̃o inhȩrere. Qui enĩ a prȩsentis uita
actione remoti sunt sed ad suꝑna nullo amore rapiuntur.
dor mire possunt. seduidere angelos nequeunt. quia caput¬
in lapide tenere c̃temnunt. Sunt nãq non nulli quimundi
quidẽ actiones fugiunt. sed nullis uirtutib exercentur. Hi
nimirũ tor pore non studio dormiunt. &idcirco interna non
conspiciunt. quia caput non in lapide sed interra posuerunt:
quib plerũq contingit ut quanto securius ab externis actio¬

Expanded text:
est cives supernae patriae contemplari; vel quanto amore suo auctori super semetipsos inhaereant, vel quanta compassione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos conspicit, qui in lapidem caput ponit, quia nimirum ipsi, qui ab exterioribus operibus cessant, interna penetrant, qui intenta mente, quae principale est hominis, imitationem sui Redemptoris observant. Caput quippe in lapide ponere, est mente Christo inhaerere. Qui enim a praesentis vitae actione remoti sunt, sed ad superna nullo amore rapiuntur, dormire possunt, sed videre angelos nequeunt, quia caputin lapide tenere contemnunt. Sunt namque nonnulli qui mundi quidem actiones fugiunt, sed nullis virtutibus exercentur. Hi nimirum torpore, non studio, dormiunt; et idcirco interna non conspiciunt, quia caput non in lapide, sed in terra posuerunt. Quibus plerumque contingit, ut quanto securius ab externis actio
Abbreviated transcription (Latin):
dictum sit. cũ magis &iam breue tempus longum esse
soleat amantib: Dictũ .ẽ. ergo ꝓpt̃ laborẽ seruitutis. quẽ
oGfacilẽ & leuẽ amor fiebat. Quid in hisduab: ia cobuxorib lia
uidelic& & rachel nisiactiua ac contẽplatiua uita signatur. Lia
quippe int̃p̃tat᷑ laboriosa. rachel uõ uel uisus principium.

Expanded text:
dictum sit, cum magis etiam breve tempus longum esse soleat amantibus. Dictum est ergo propter laborem servitutis, quem facilem et levem amor faciebat. Quid in his duabus uxoribus Jacob, Lia videlicet et Rachel, nisi activa et contemplativa vita signatur? Lia quippe interpretatur laboriosa, Rachel vero ovis, vel visus principium.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ acon. grece qđ sđm significat dictusit . eonon tã quã sila¬
tine dicipossit seculare. Anex hoc aliquid secendũ spirita¬
lẽ ꝓmissio nẽ hic intellegere cogamur. ut aet̃nũ ideo dictũ
sit quia hinc aet̃nũ aliquid significat᷑ . Hoc ẽ. pactũ incũ¬
culus cuius preputii caro circũcisa non fuerit peribit anima¬
Is illa depopulosuo quia pactũ meũ irritũ fecit: Lamtunc ꝓpt̃¬

Expanded text:
e, quod saeculum significat, dictum sit ἀιωνιον, tanquam si Latine dici possit saeculare; an ex hoc aliquid secundum spiritualem promissionem hic intelligere cogamur, ut aeternam ideo dictum sit, quia hinc aeternum aliquid significatur. Tu ergo cuculus, cuius praeputii caro circumcise non fuerit, peribit animam illam de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Et p
Abbreviated transcription (Latin):
sem eius habitaturũ inheremo iđ sarracenos uagos incer¬
tisq sedib qui uniuersas gentes quibus desertũ exlatere¬
M. iungitur incursantes inpugnantur ab omnibus. Mrstice
gelicã gratiã quae populũ xp̃ĩanũ in libertatẽ fidei gene¬
rauit Multiplicati sunt ergo ancilla filii & non nume¬
rabantur p̃multitudine. qui supra haren&̃ conparan¬
tur ipseergo populus ferocitate sua. emulus & con
trarius .ẽ. omnib: bonis maxime cũxp̃i anã plebẽtoto
orbe inuidia stimulante ꝑsequitur. & longe late que
disꝑsus circũ uagando atq negotiando semꝑ incertis sedibus

Expanded text:
semen ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur incursantes, impugnantur ab omnibus. Mystice autem m, quod populum Christianum in libertatem fidei generavit. Multiplicati sunt ancillae filii, ut non numerarentur prae multitudine, qui supra arenae comparantur. Ipse ergo trarius omnibus bonis, maxime cum Christianam plebem toto orbe invidia stimulante persequitur, et longe lateque persus circ
Abbreviated transcription (Latin):
uocata ẽ. ꝑsinres. iod. sublato ergo. iod iđ .i. elemento ad¬
dita .ẽ. clittera. qua ꝑ a. legitur. & uocata .ẽ. sara. Causa
aute ita nominis immutati. hȩc .ẽ. qđ antea dicebatur. prin¬
cepsmea unius tantũ modo domus mat̾ & familia. post
raiam princeps . ẽ. Quidã pessime suspicant᷑ ante eam
leprã fuisse uocitatã & postea principẽ. cũ lepra saradh.
dicatur qua in nr̃a lingua quidẽ uid&ur haberȩ aliquã
similitudinẽ In hebreo aut̃ penitus .ẽ. diuersa. Ocribitur
bus litteris iđ sin. &rẽs. & ẽ quib: sara scribit᷑ discrepa¬
re manifestũ .ẽ. Et cecidit abra hã suꝑfaciẽ suã &ri¬

Expanded text:
vocata est per sin , res , iod . Sublato ergo iod, id est i elemento, advocata est per sin , res , iod . Sublato ergo iod, id est i elemento, addita est littera quae per a legitur, et vocata est Saraa . Causa autem ita nominis immutati haec est, quod antea dicebatur princeps mea, unius tantummodo domus materfamilias; postea ra jam princeps est. Quidam pessime suspicantur ante eam lepram fuisse vocitatam, et postea principem, cum lepra zaraath dicatur, quae in nostra lingua quidem videtur habere aliquam similitudinem, in Hebraeo autem penitus est diversa. Scribiturbus litteris, id est, SIN, RES, et HE, quibus SARA scribitur, discrepare manifestum est. Et cecidit Abraam super faciem sua
Abbreviated transcription (Latin):
accepiss&. sed quia ille in hoc mẽbro culpã in ob oe dientia
primo agnouit. decuit ut iste in hoc membro signũ oboedi¬
doq. generasse filios ad uitã dũolim p̃uaricatores generarunt
catione gentiũ inisa ac filio ꝓmissionis. iđ ẽ. gratia non natu¬
ra quia de sene patre. & sterileͥ matre. & quia hoc nonꝑ gene¬
rationẽ. quiẽ ismahel. sed ꝑregenerationẽ futurũ erat. ideo
ibidem imperata .ẽ. circum cisio quando desara ꝓmittitur
filius intrpo ecclesiae. Non quando ismahel quitypũ tenuit
Hiudȩoꝵ. er̾ant quiputant. primũ sarã ꝑunũ .r. scriptã fiuis¬
se & postea ei alterum .r. additum & quia .r. apud grecos
picantur. Cum utiq ut cũq uolunt ei uo cabulũ commuta¬
tũ non grecã sedhebreã habere rationẽ. cũ ipsũ nomen he¬
braicũsit. Nemoaũ altera lingua quẽ piã uocans. etino¬
AO TIΛΜ. uocabuli sumit ex altera. Daraiigitur primũ

Expanded text:
non accepisset. Sed quia ille in hoc membro culpam inobedientiae non accepisset. Sed quia ille in hoc membro culpam inobedientiae primo agnovit, decuit ut iste in hoc membro signum obediobedientes quandoque generasse filios ad vitam, dum olim praevaricatores generarunt catione gentium in Isaac filium promissionis, id est, gratia, non natura, quia de senili patre et sterili matre, et quia hoc non per generationem qui est Ismael, sed per regenerationem futurum erat, id est ibidem imperata est circumcisio, quando de Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael qui typum tenuit Judaeorum. Errant qui putant primum Saram per unum r scriptum fuisse et postea ei alterum r additum, et quia r apud Graecos picantur, cum utique utcunque volunt ei vocabulum commutatum, non Graecam, sed Hebraeam debeant dare rationem, cum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem in altera lingua quempiam vocans, etymologiam vocabuli sumit ex altera. Sarai igitur primum
Abbreviated transcription (Latin):
paruuli in circũcisi dũ ipsa pactũ dĩirritũ non fecit sed qui
cũ circũcidere neglexerunt. nisi quia paruuli non secundũ
opus sed secundũ originẽ in primo homine pactũ dissi pauer̃
in quo oms peccauerunt. Nascuntur enĩ om̃s non ꝓpriȩ sed
originaliter peccatores. quemnisi regeneratio liber& peribit
lege e&. sicut & adã nedeligno manducar& iussũ ẽ ut ꝓba¬
r&ursicompler& hoc annon credens enĩ filiũ sehabitu¬
rũ ꝑcuius generationẽ omnibus gentibus benedictio futura
e& & incuius nepotib: castitates & sobri& atis unicũ mansis¬
s& exemplar. unde & in ea parte corporis signũ fidei accepit
unde filius fidei non carnis nasciturus erat. Nec truncata
corporis parte de formior sed fidei in dm̃ signo gloriosior.
igitur ꝓdño aliquid ꝑdere lucrũ . ẽ. nondãnũ. Ita abraham
fidei suae signũ accipiens non deformatus est. sed melioratus
Dienim adam pactũ dĩ custo diss&. non abrahã hoc pactum

Expanded text:
parvuli incircumcisi, dum ipsa pactum Dei irritum non fecit, sed qui eum circumcidere neglexerunt, nisi ut significaret quod parvuli non secundum opus, sed secundum originem in primo homine pactum Dei dissipaverint, in quo omnes peccaverunt? Nascuntur enim omnes non proprie, sed originaliter, peccatores: quem nisi regeneratio liberet, peribit lege esset, sicut et Adam, ne de ligno manducaret, ut comprobaretur, si compleret hoc, an non? Credens enim filium se habiturum, per cujus generationem omnibus gentibus benedictio futura esset, et in cujus nepotibus castitatis et sobrietatis unicum mansisset exemplar: unde in ea parte corporis signum fidei accepit, unde et filius fidei  Edit., Dei, non carnis nasciturus erat; nec truncata corporis parte deformior, sed fidei in Deum signo gloriosior. Igitur pro Deo aliquid perdere lucrum est, non damnum. Ita Abraham fidei suae signum accipiens non deformatus est, sed melioratus. Si enim Adam pactum Dei custodisset, Abraham hoc pactum
Abbreviated transcription (Latin):
munt᷑. qui exterius ministrabrant. & appellatione dnĩos¬
secundũ historiã quare sarã redarguat dñs. cũ & abrahã rise¬
rit . nisi quia & illius risus ammirationis & lȩtitie fuit. sarae
aũt dubitationis: & hoc abillo duudicari potuit. qui corda om
nũ nouit: & quo modo intelle gebant eũ eẽ. quiloq batur
cũ &iã negare ausasit sara qđ riserit tã quã ille hoc poss& igno¬
rare. Nis̃ forte sara homines eos putabat. abrahã uero dm̃in¬
tellegebat. Ded &iã ipse illa humanitatis officia p̃bendo quae
nes prius arbitratus .ẽ. Sed fortassis inquib: dm̃ loqui intel¬
lex̃ quib dã diuinȩ maiestatis existentib & apparentibus
signis. sicut hominib: dm̃ sepe apparuisse scriptura testatur
Sedrursus quarit᷑ suta ẽ. unde angelos fuisse postea cogno¬
uerint nisi forte ipsis uidentib in cęlũ issent:¬

Expanded text:
muntur, qui exterius ministrabant, et appellatione Domini osmuntur, qui exterius ministrabant, et appellatione Domini ossecundum historiam, quare Saram redarguat Dominus cum Abraham riserit, nisi quia illius risus, admirationis et laetitiae fuit, Sarae autem dubitationis, et ab illo hoc dijudicari potuit, qui corda homnim. quomodo intellegebant deum esse qui loquebatur, cum etiam negare ausa sit Sarra quod riserit, tamquam ille hoc posset ignorare? nisi forte Sarra homines eos putabat, Abraham uero deum intellegebat. sed etiam ipse illa humanitatis officia praebendo, denes prius esse arbitratus est. sed fortassis, inquies, deum loqui intellexit quibusdam diuinae maiestatis existentibus et adparentibus signis, sicut in hominibus dei saepe adparuisse scriptura testatur. sed rursus quaeritur, si ita est, unde angelos postea fuisse cognouerint, nisi forte cum eis uidentibus in caelum issent
Abbreviated transcription (Latin):
Quod aut̃ ꝓmitut ds̃ sarae stereli filiũ dicens circatẽpus ueni¬
am. Non detem porib significat. sed dequalitate aduentus
sui quando ꝑfiliũ reꝓmissũ fidelis erat populus nasciturus
c& futurus in credulis xp̃s siue qđ om̃s inimicosiniudicio suo
GG eẽ risurus. Vnde & ipse quinatus .ẽ. desara risus nom̃ accepn¬
minus domus spiritalis noster scilic& intellectus. deb& in cog¬
nitione trinitatis caustra carnis excedere & quasi habitationis
infimȩ ianuã exire cura aut̃ carnis foris adiactantiã non ap¬
necessarus intenta nequa quã sciat ꝓcacit̃ detegi. seduerecun¬
habitaculo terreno suscipere. sed & eoꝵ usib: & iã cibos adhibere
Disi enĩ angeli cũ quaedã nob̵ int̾na nuntiant ad tẽpus ex ac¬
recorpus adsumerent. exteriorib: ꝓfecto nr̃is optutib: non
apparerent nec cibos cũ ħabrahã sumerent . nisi ꝓpt̃nos solidu

Expanded text:
Quod autem promittit Deus Sarae sterili filium dicens, Circa hoc tempus veniQuod autem promittit Deus Sarae sterili filium dicens, Circa hoc tempus veniam, non de temporibus significat, sed de qualitate adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus.sus esset futurus incredulis Christus, sive quod omnes inimicos suos in judicio suo esset risurus. Unde et ipse qui natus est de Sara risus nomen accepminus domus spiritualis, noster scilicet intellectus, debet in cognitione Trinitatis claustra carnis excedere et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem carnis ut femina foras non apnecessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunhabitaculo terreno suscipere, sed et eorum usibus etiam cibos adhibere. Nisi enim angeli, cum quaedam nobis interna nuntiantur, ad tempus ex aere corpus assumerent, exterioribus profecto nostris obtutibus non apparerent, nec cibos cum Abraham sumerent, nisi propter nos solidum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ uberrimũ & pinguissimũ euangełoꝵ ẽ. testimonium.
qđ uelutioleũ fidelibus insignũ datur. sed pinde uitulũ cum
lacte . & butyrũ abrahã edendũ apposuit. quia nec corpus
dnĩ quiꝰdẽ uitulus sinelacte legis nec laclegissinebutyro
hoc ẽ sine euangelii testimonio eẽ potest. Iria aut̃ sata un¬
desara panes sub ciniricios fecit triũ filioꝵ noe. imaginẽ indica¬
uer̃ ex quib: omne genus hominũ natũ .ẽ. quidiuinȩ trinita¬
ti credentes ex aqua babtismatis ꝑ ȩcdesiã. cuiusimago sara
erat consꝑgendi essent & in uno panexp̃i corporis redigen¬
di hac s̃ alla triasata quae mulier in euangelio cognoscitur
fermentasse. MZimiaut panes eo qđ sine ferm̃to malitiae.
& sine languore nequitiae. sine feruore ꝑuersȩ doctrinȩ opor¬
ta at eẽ credentiũ unitatẽ. sub cineritii autẽ ideo. ut ꝑ poeni
neplacita dõ acceptabiles efficiant᷑. Subarbore aut̃ eos sedis¬
se passionis dominicȩ erat signũ cuius ipsi sunt predicatores.

Expanded text:
autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur. Sed proinde vitulum cum lacte et butyrum Abraham edendum apposuit, quia ne corpus Domini, quod est vitulus, sine lacte legis, nec lac legis sine butyro, hoc est sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata, unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne genus humanum natum est, qui divinae Trinitati credentes per aquam baptismatis, per ecclesiam, cujus imago Sara erat, conspergendi essent et in uno pane Christi corporis redigendi. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse. Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae, et sine languore nequitiae, sine fervore perversae doctrinae oporteat esse credentium unitatem. Subcineritii autem ideo, ut per poenne placita Deo, acceptabiles efficiantur. Sub arbore autem eos sedisse, passionis Dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores.
Abbreviated transcription (Latin):
bere secum ecclesia. accusatur enĩ aiudeis quasi adultera¬
trix legis sed ostendit uirgã signũ passionis & monile le¬
gis legitima & anului pignus immortalitatis. Qđ aũ scrip¬
tura inducit parientẽ thamar & duos in utero geminos
habentẽ. quoꝵ scilic& primus quidicit᷑ Tara misit ma¬
nũ suã & obstetrix ligauit coccineũ & dehinc illo ma¬
nũ intrinsecus retrahente posterior quiphares uocat᷑
porrex̃ manũ & nascendo p̃cessit. figuralit̃ congruit
qđ extender& inł in legis opera manũ suã & eã ꝓphe¬
tarũ & ipsius saluatoris pollutã cruore c̃traxerit. Pea
uõ ꝓruperit populus gentiũ scilic& ut futuriessent no¬
uissimi quierant primi & primi futuri essent quierant
nouissimi.

Expanded text:
bere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulterabere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit parientem Thamar et duos in utero geminos habentem, quorum scilicet primus, qui dicitur Zara, misit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum; et dehinc illo manum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extenderit Israel in legis opera manum suam, et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit; postea vero prior aperit populus, gentium scilicet, ut futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri essent qui erant novissimi.
Abbreviated transcription (Latin):
lum & monile & uirgã uocatione signat᷑. Iustificatio¬
ne decorat᷑ glorificatione exaltat᷑. Quos enĩ p̃distina
uit illos & uocauit. quosaut uocauit. illos & iustifica¬
uit. & quo siustificauit illos & glorificauit. Sed hacut
dixi in occulto ubifit & conceptio scae ubertatis. Mitti¬
t̃ aut̃ ꝓmissus hedus tãquã mer&rici. hedus exꝓbatio¬
peccati ꝑeundẽ o dollamitẽ tam quã increpantẽ & di¬
cente. generatio iuperarũ sednea inuenit peccati exꝓ¬
bratio quã mutauit confessionis amaritudo. Puero
re iudicantes iudeos. quoꝵ iãꝑsonã iudas ipse gesta¬
bat. qui hodieq dicunt non hunc populũ eẽ xp̃i nec¬
habere nos sem̃ abrahȩ. Sed platis certissimis docu¬
mentis nraẽ uocationis iustificationisq & glorificati¬
onis erubescunt sinedubio & confundant᷑. & nos magis
quã se iustificatos eẽ fatebunt᷑. Pignora enim refert ha¬

Expanded text:
lum, et monile, et virgam, vocatione signatur, justificatiolum, et monile, et virgam, vocatione signatur, justificatione decoratur, glorificatione uit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus expeccati, per eumdem Odolamitem tanquam increpantem et dicentem Generatio viperarum, sed non eam invenit peccati exprobratio quam mutavit confessionis amaritudo. Post vre judicantes eos, quorum jam personam Judas ipse gestabat, qui hodieqhabere nos semen Abrahae. Sed prolatis certissimis documentis nostrae vocationis justificationisque et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert ha
Abbreviated transcription (Latin):
habitũmutauit nã & cõmutans int̾p̃tat᷑. Thamar mutat¬
uit habitũ mutauit & nom̃. & fit desinagoga ȩcła. sed ut
in ea pror sus nom̃ amaritudinis maneat . n illius a maritu¬
dinis inqua dnõ fel ministrauit. sed illius in qua p&rus
amare fleuit. Nã & iuda latine confessio ÷. Confessioer
go amaritd domisceat᷑. ut uera poenitentia p̃sign&. Hic
poenitentia fȩcundat ȩcła in omnib gentib: constituta
Oportebat enim xpmpati & resurgere tertia die & p̃di¬
cariinnomine eius poenitentiã & remissionẽ peccatoꝵ ꝑ
om̃s gentes incipientib: ab hierusalẽ. na& ipse habitus me
rericis confessio peccatoꝵ: Trpũquippe ełae gerit
thamar exgentib euocatȩ. sedens cum hoc habitu ad por¬
tã enan łenain qd int̾ptat᷑ fons. cucurritenĩ uelut cer¬
uus ad fontes aquarũ ꝑuenire ad sem abrahȩ illo enim
non cognoscente fo&at᷑. quia deillo pdictu ÷. Populus
que ncognoui seruiuit mihi. Accepit in occulto anu¬

Expanded text:
habitum mutat, nam et commutans interpretatur. Thamar mutat habitum, mutat et nomen, et fit de Synagoga Ecclesia. Sed ut in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius amaritudinis, in qua domino fel ministrauit. sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hieruretricis, confessio peccatorum. Typum quippe Ecclesiae gerit Thamar ex gentibus evocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Ena vel Enahim, quod interpretatur fons. Cucurrit enim velut cervus ad fontes aquarum pervenire ad semen Abrahae; illo enim non cognoscente fetatur, quia de illo praedictum est: Populus quem non cognovi servivit mihi . Accepit in occulto annu
Abbreviated transcription (Latin):
mihi inhac uita comes. & eius dilectio ad mortem me usq dedu
c& & ꝓsequ&ur treseni filios genui : Et concepit & peperit¬
& genuit filiũ & dix̃. nunc suꝑhoc confitebor dño. & obid uoca¬
soris nom̃ .ẽ. dictũ. Uerũ tamen hic confessio ꝓgratiarũ actio
t ꝓlaude accipitur. ut frequenter inpsalmis aut in e¬

Expanded text:
mihi in hac vita comes, et ejus dilectio me ad mortem usque deducet mihi in hac vita comes, et ejus dilectio me ad mortem usque deducet et prosequetur, tres enim ei filios genui. Et concepit et peperit genuitque filium, et dixit: Nunc super hoc confitebor Domino, et ob id vocasoris nomen ejus dictum est; verumtamen hic confessio pro gratiarum actione aut pro laude accipitur, ut frequenter in psalmis est; et in E
Abbreviated transcription (Latin):
Nc&̃. Nonigitur ut quidã male estimant post septẽ annos
alios rachel accepit uxorẽ. sed post septẽ dies nuptiarum
uxoris primȩ. Nam sequitur. Et ingressus est adrachel & di¬
lex it rachel magis quãliã. & seruiuit ei septẽ annis aliis.
densaut̃ dñs qđ dispicer& liam a peruit uuluã eius sorar
sterili ꝑmanente. Quae conceptũ genuit filium uocauitq no¬
pendiũ lectionis ahimo lolias nominum uolo pariter dice
humilitate mea.
Rubenint̃ p̃tatur uisionis filius: Ftco¬
oni nom̃ imposuit. Dimeon quippe int̾ptatur auditio. De
t̃tio uõ sequit᷑. Etconcepit adhuc & peperit filium & dixit.
Nunc erit mecum uir meus quia peperi ei trefilios. ideo uo¬
cauit nom̃ eiꝰ leui: Ubinos legimus apud meerit uirmeus.
aquila interp̃tatus .ẽ. applicabitur mihi uir ms. qđ hebraice
dr̃ FUAUE. & ad octorib hebreoꝵ alit̃ trans fertur. ut dicant
psequet᷑ meuirms̃. id .ẽ. n ambigo deamore in me uirimei. Frit

Expanded text:
c. Non igitur, ut quidam male aestimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptiarum uxoris primae. Nam sequitur: Et ingressus est ad Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei septem annis aliis.dens autem Dominus quod despiceret Liam, aperuit vulvam ejus, sorore sterili permanente, quae conceptum genuit filium, vocavitque nopendium lectionis, etymologias nominum volo pariter dicerhumilitatem meam . Ruben interpretatur visionis filius. Et coetiam haec . Simeon quippe interpretatur auditio. De tertio vero sequitur: Et concepit adhuc, et peperit filium, et dixit: Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios. Ideo vocavit nomen ejus Levi . Ubi nos legimus: Mecum erit vir meus, Aquila interpretatus est: Applicabitur mihi vir meus. Quod Hebraice dicitur Ilaue, et a doctoribus Hebraeorum aliter transfertur, ut dicant: Prosequetur me vir meus, id est, non ambigo de amore in me viri mei. Erit
Abbreviated transcription (Latin):
de terra ad cȩlũ festinantiũ aegypto sȩculi derelicta
archa ꝑuenit ad uirginẽ quasi adiordanẽ quȩ
pleno gurgite fluens sp̃s scĩgratia redundauit. Prima
mansio ẽ ramesse urbs quȩ in extremis fib: egypti erat
in qua populus c̃gregatus exiit in desertũ. Ramasse int̃p̃¬

Expanded text:
e ad coelum, et Aegypto saeculi derelicto archa pervenit ad Virginem, quasi ad Jordanem, quae pleno gurgite fluens, Spiritus sancti gratia redundavit. Prima mansio est Rameses urbs, quae in extremis finibus Aegypti erat, in qua populus congregatus exiit in deserto altera die p
Abbreviated transcription (Latin):
detur. Nã homo ex vii. partib conftans.
trib inanima. & quat tuor in corpore qua¬
mus Siue aut̃. uuoa ꝑtres. siue tres ꝑ uuor multi¬
plices duodenariũ numerũ hominẽ totũ circũplec¬
ti ñ latebit. Mundus quoq: xii. uentis terminat
sed & anni duodenis m̃sib sic̃ & dies horis circũ uol¬
Vuntur. Ex quib: omnib: colligimꝰ omnẽ hominẽ
in omni loco & tẽpore ad tab naculũ dĩ cũ digna ser¬
uitute ꝓperare debere. Haec in dedicationẽ alta

Expanded text:
detur. Nam homo ex septem partibus constans, tribus in anima, et quatuor in corpore quam quatuor partes, sive tres per quatuor multiplices, duodenarium numerum hominem totum circumplecti non latebit. Mundus quoque duodecim ventis terminatur. Sed et anni duodenis mensibus, sicut et dies horis circumvolvuntur. Ex quibus omnibus colligimus, omnem hominem in omni loco et tempore ad tabernaculum Dei cum digna virtute
Abbreviated transcription (Latin):
oo sine dolo erat quidolũ fecit. Quidpuenationẽ esaunisi coꝵ uita
signatur. qui interiorib: uoluptatib fusi carnẽ sequunt᷑. qui&iã
agricola eẽ discribit᷑ quia a matores sȩdi huius tanto magis
exteriora in colunt . quanto interiora sua incultũ derelinquunt.
la cobuõ uir simplex intabernaculis uel indomo habitare perhi¬
b&ur quia nimirum om̃s quuncuris exteriorib: spargire fugi¬
unt. simplices in cognatione atq in conscientiae suae habitatione
c̃sistunt. Intab̵ naculis uõł in domo habitare .ẽ. seintra m̃tis se¬
cr&a restringere. & nequaquã exterius ꝑdesideria dissipare.
nedũ ad multa foris inhiant. a seipsis alienatis cogitatib recedant
oxitaũt ia cobpulm̃tũ & c&era usq & uocatũ. ẽ nom̃ eius
edom. Rubeũ siue fuluũ lingua ebrea edõ dr̃. Ab eo igitur
qđ rubeo cibo uendiderit primitiua sua. fului iđ edõ sortitus

Expanded text:
 sine dolo erat qui dolum fecit. Quid per venationem Esau, nisi eorum vita  sine dolo erat qui dolum fecit. Quid per venationem Esau, nisi eorum vita figuratur, qui interioribus voluptatibus fisi, carnem sequuntur? Qui etiam agricola esse describitur, quia amatores hujus saeculi, tanto magis exteriora incolunt, quanto interiora sua in culpa derelinquunt. Jacob vero vir simplex in tabernaculis vel in domo habitare perhibetur, quia nimirum omnis qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplices in cogitatione, atque in conscientiae suae habitatione consistunt. In tabernaculis enim aut in domo habitare, est se intra mentis secreta restringere, et nequaquam exterius per desideria dissipare, ne dum ad multa foras inhiant, a seipsis, alienatis cogitationibus, recedantocatum est nomen ejus Edom. Rubeum sive fulvum lingua Hebraea dicitur Edom. Ab eo igitur quod rubeo cibo vendiderit primitiva sua, fulvi, id est, Edom sor
Abbreviated transcription (Latin):
superat. & maior seruit minori. seruit & enim caro spũi. & uitia
uirtutib caedunt. Procedit aut̃ esau primus rufus & totustã¬
quã pellis hirsutus deinde ex iit fr̃eius ia cob & manus eiꝰ implex¬
erat calcaneo esau. Sed curille totus rubeus & hispidus ninqͥa
populus prior ꝓph&arũ & xp̃i fuit cruore pollutus. a peccati&
neqͥtia squalore exstitit circũdatus. cuius id eo minor calcane¬
Cex agenarius erat isaac quando natisunt ei paruuli. usq ia¬
hoc latini simplicẽ int̃prati sunt. Proprie aut aplastos non fic¬
tus. Vnde aliqui latini intptes sinedolo int̃p̃tati sunt dicentes
łrat ia cobsine dolo habitans indomo. ut magnasit quastio
quo modo ꝑdolũ acceperit benedictionẽ quierat sinedolo. Sed
ad significandũ magnũ aliquid qđ scriptura praemisit. Hinc
enimaxime cogimur ad intellegenda illo loco spiritalia quia¬

Expanded text:
superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt. Procedit enim Esau primus rufus, et totus tanquam pellis hirsutus. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexerat calcaneo Esau . Sed cur ille totus rubeus et hispidus, nisi quia populus prior prophetarum et Christi fuit cruore pollutus, ac peccati et nequitiae squalore exstitit circumdatus. Cujus ideo minor calcaneSexagenarius erat Isaac quando nati sunt ei parvuli: quihoc Latini simplicem interpretati sunt. Proprie autem, ἄπλαστος non fictus. Unde aliqui Latini interpretes, sine dolo interpretati sunt, dicentes: Erat Jacob sine dolo, habitans in domo, ut magna sit quaestio, quomodo per dolum acceperit benedictionem, qui erat sine dolo. Sed ad significandum magnum aliquid, quod Scriptura praemisit. Hinc enim maxime cogimur ad intelligenda illo loco spiritualia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
os. hoc ẽ gentẽ quã ꝓpagauit esau. eosq fecer̃ tributarios ꝑ
dđ qđ diu fuer̃ usq adregẽ sub quo idumȩi rebellauer̃. &
iugũ israhelitarũ idumȩi deceruicesua deposuerunt . stđm
ꝓphaiam ipsius isaae quando minorẽ ꝓ maiore benedoc̃. hoc enĩ
drẽ ei maiori cum & ipsũ postea benedicera : Iamtẽpusparien¬
in hebreo hab& sẽir Vnde esau sicut alibi legimus seir id ẽ pulo¬
sus ẽ dictus:
Protinus alter egrediens usq appellauit eum
is ia cob Qđ figuralit̃ factũ &ia ipnĩs iudȩis ñcredentib: notũ est
qualit̃ populus eccła sinagogȩ populũ superauit. & quo modo
plebs iudeoꝵ tẽpẽ maior seruit minori populo xp̃ianoꝵ. Siqui¬
dẽ & insingulis nobis hoc dicipotest qđ dua gentes & duo popu¬
lisint intranos. uitioꝵ scilic& atquirtutũ. sed iste minor .ẽ. ille
maior. Semꝑenĩ plures sunt maliquãboni & uitia numerosifa

Expanded text:
os, hoc est, gentem quam propagavit Esau, eosque fecerunt tributarios per os, hoc est, gentem quam propagavit Esau, eosque fecerunt tributarios per David, quod diu fuerunt usque ad regem sub quo Idumaei rebellaverunt, et jugum Israelitarum Idumaei a cervice sua deposuerunt, secundum ophetiam ipsius Isaac, quando minorem pro majore benedixit. Hoc enim dixit eidem majori, cum et ipsum postea benediceret. Jam tempus parienin Hebraeo habet Sear unde et Esau, sicut et alibi legimus, Seir, id est, pilosus est dictus. Protinus alter egrediens, plantami . Quod figuraliter factum etiam ipsis Judaeis non credentibus notum est, qualiter populus Ecclesiae Synagogae populum superabit, et quomodo plebs Judaeorum tempore major servit minori populo Christianorum. Siquidem et in singulis nobis hoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sunt intra nos, vitiorum scilicet atque virtutum; sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni; et vitia numerosiora
Abbreviated transcription (Latin):
erat abra hã. Sed illic quo modo responsa dent̾ omnino tac& scrip¬
tura utrũ ꝑ aliquẽ sacer dotẽ qđ incredibile . ẽ sierat non fuis¬
se nominatũ & nullã ibi omnino sacerdotũ aliquoꝵ factã eẽ
mentionẽ. Anforte ibi cũ orando allegassent desideria sua.
dormiebant in loco ut ꝑ somniũ monerentur. anadhuc iuiue¬
bat mel chisedech cuius tanta fuit excellentia utarnullis dubi¬
tet᷑ utrum homo angelus ue fuerit. Anerant aliquitales &iã
illo tẽpore homo nesdĩ inquib: poss& ds̃ int̃rogari. Quic quid
hoꝵ .ẽ. & si quid alius qđ mefoete necõ memorarẽ p̃terierit m̃¬
tirita m̃ scriptura ñ potest. Qua dixit rebeccã isse adinter
beccȩ duȩgentes inutero tuost̃ & duo populi deuentre tuo se¬
parabunt᷑. Et populus populũ separabit. & maior serui & mi¬
norĩ historica ꝓprietate hoc responsũ inuenitur. eẽ. cõpletũ
ubi populus israhel . hoc ẽ ia cob minor filius superauit idumȩ¬

Expanded text:
erat Abraham; sed illic quomodo responsa dentur, omnino tacet Scriptura, utrum per aliquem sacerdotem, quod incredibile est, si erat non fuisse nominatum, et nullam ibi omnino sacerdotum aliquorum factam esse mentionem. An forte ibi cum orando alligassent desideria sua, dormiebant in loco, ut per somnium monerentur? an adhuc vivebat Melchisedech? cujus tanta fuit excellentia, ut a nonnullis dubitetur utrum homo an angelus fuerit. An erant aliqui tales etiam illo in tempore homines Dei, in quibus posset Deus interrogari? Quidquid horum est, et si quid aliud quod me forte ne commemorarem praeterierit, mentiri tamen Scriptura non potest, quae dicit Rebeccam isse ad interbeccae Duae gentes in utero tuo sunt, et duo populi de ventre separabuntur, et populus populum superabit, et major serviet minori, historica proprietate hoc responsum invenitur esse completum, ubi populus Israel, hoc est, Jacob minor filius, superavit Idumae
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Ad sensi sunt om̃s circum cisiscunctis marib: & ecce
diet̃tio quando grauissimus uulnerum dolor ẽ. arreptis duo
dent̃ inter fectisq omnibus masculis emor & sichẽ pariter
necauerunt. tollentes dinam dedomosichẽ sororem suam.
b egressis inruerunt suꝑ occisos c&eri filii iacob & de¬
pulati sunt urbem inultionem stupri. Oues eorum & arm̃¬
ta & asinos cunctaq uastantes qua in agris & domibus erant

Expanded text:
 adsensi sunt omnes circumcisis cunctis maribus et ecce  adsensi sunt omnes circumcisis cunctis maribus et ecce die tertio quando gravissimus vulnerum dolor est arreptis duo denter, interfectisque omnibus masculis, Hemor et Sichem pariter necaverunt, tollentes Dinam de domo Sichem sororem suam. Quibus egressis, irruerunt super occisos caeteri filii Jacob, et depopulati sunt urbem in ultionem stupri: oves eorum, et armenta, et asinos, cunctaque vastantes, quae in agris et domibus erant