comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciparissus in libano fuerit
pulcher ramis. & frondibus
nemorofus. excel̃susq alttu¬
dine. & ad nubes usq erexit
caput. ad quas scđm dauid
ueritas dei ꝑuenit. ꝙ quib
mandatur ne pluant super
isrł ymbrem: pulchricudo
quoq illius p̃dicatur. que
inturpitudinẽ praua uolũ¬
tate mutata est: ita ut dicat᷑
de eo: Confringet dñs: cedros
libani: O excelfus ipse in altis¬
simo montum libano consti¬
tutus: ꝗͣto sublimior fuerat.
tanto fortis caderet: Cuius
scriptura sc̃ã uolens alticudi¬
nem demonstrare: appellat eũ
sensum magnum. quẽ nutri¬
erunt aque : Non aque syloe
quȩ uadunt cum silentio:s
aque raasin. & aque egypti.
de quib scriptum ẽ: Quid tibi
ut bibas aquam geon: siue
syor : qd̃ aquas turbidas sonat
Abyssus quoq exaltauit eum.
suꝑ ꝗͣ in principio mundi te¬
nebre ferebantur: & ad qͣ in
eugłio demones ne mittanturꝰ
rogant: flumina eiusdem abys¬
si incircuitu radicum eius eraq̃:

Expanded text:
cyparissus in Libano fuerit cyparissus in Libano fuerit pulcher ramis, et frondibus nemorosus, excelsusque altitudine, et ad nubes usque erexerit caput. Ad quas secundum David veritas Dei pervenit, et quibus mandatur ne pluant super Israel imbrem. Pulchritudo quoque illius praedicatur, quae in turpitudinem prava voluntate mutata est, ita ut dicatur de eo: « Confringet Dominus cedros Libani ; » et excelsus ipse in altissimo montium Libano constitutus, quanto sublimior fuerat, tanto fortius caderet. Cujus Scriptura sancta volens altitudinem demonstrare, appellat eum cedrum magnam quam nutrierunt aquae. Non aquae Siloe, quae vadunt cum silentio, sed aquae Rasin et aquae Aegypti, de quibus scriptum est: « Quid tibi ut bibas aquam Geon , » sive Sior? quod aquas turbidas sonat. Abyssus quoque exaltavit eum, super quam in principio mundi tenebrae ferebantur: et ad quam in Evangelio daemones ne mittantur, rogant. Flumina ejusdem abyssi, in circuitu radicum ejus erant,
Abbreviated transcription (Latin):
recipit sanitatem:S quia cor¬
ripitur pharao. & postea plan¬
gitur: ꝓpterea terqus mensis
& unus dies .xi. annoꝵ nume¬
ro copulantur: Unde & in con¬
sequentib .xͦii. anno. mense
.xͦii. una mensis: fit uerbum
dñi ad exechiel. dicens: fili ho¬
minis. ad sume planctũ super
pharao regem egipti: & dices
ad eum: Qui enim plangitur̾.
ideo plangitur. ut intelligat
pharao erat & brachium eius
necdum fuerat colligatum nec
pͥstinam receꝑat fortitudinem:
pleatur. Uno gͥ mensis die
& multitudim eius. in quo mi¬
randum qd̃ quatuor int̾pre¬
tes ñ popłm dixerunt. s mul¬
htudinem: Mult enim uocati.
pauci electi: O in lege scriptũ ẽ
Non eris cum mulgtudine in ma¬
lum : Diciturq ad regẽ egypti
cui similis factus es in magni¬
tudine. siue altitudine tua:
Qd̾ & ipse & exaltauerit. & subia¬
ceat illi sententie: Omnis qui
se exaltat: humiliabiturꝰ.
S tamen ñ sit eius altitudini
similis. qui quasi cedrus. siue

Expanded text:
recipit sanitatem . Sed quia corripitur Pharao et postea plangitur, propterea tertius mensis et unus dies undecim annorum numero copulantur. Unde in consequentibus, duodecimo anno, mense duodecimo, una mensis, fit verbum Domini ad Ezechiel dicens: « Fili, hominis, assume planctum super Pharaonem regem Aegypti, et dices ad eum . » Qui enim plangitur, ideo plangitur, ut intelligat Pharao erat, et brachium ejus necdum fuerat colligatum, nec pristinam receperat fortitudinem, pleatur. Uno igitur mensis die et multitudini ejus. In quo mirandum quod quatuor interpretes non populum dixerint, sed multitudinem. « Multi enim vocati et pauci electi . » Et in lege scriptum est: « Non eris cum multitudine in malo. » Diciturque ad regem Aegypti: « Cui similis factus es in magnitudine, sive, in altitudine tua, » quod et ipse se exaltaverat, et subjaceat illi sententiae: « Omnis qui se exaltat, humiliabitur , » sed tamen non sit ejus altitudini similis, qui quasi cedrus sive
Abbreviated transcription (Latin):
mum discutiendum. cur unde
cimo anno. tercio mense. una¬
die mensis: factum ẽ uerbum
dñi ad ezechiel cuicens: Fili ho¬
minis: dic pharaomi regi egip¬
turo ad pharaonẽ undecimo
anno. sermo fit dñi: Nec dum
enu uenerat ad duodecimum
qui numerus plene consummate¬
q uirtutis est: Unde ꝙ duodeqĩ
sunt filii iacob. a quib postea.¬
nomina ꝓpħarum uno uolu

Expanded text:
mumque discutiendum, cur undemumque discutiendum, cur undecimo anno tertio una mensis factum est verbum Domini ad me dicens fili hominis dic Pharaoni regi Aegypturo ad Pharaonem, undecimo anno sermo fit Domini: necdum enim venerat ad duodecimum, qui numerus plenae consummataeque virtutis est. Unde et duodecim sunt filii Jacob , a quibus posteanomina Prophetarum uno
Abbreviated transcription (Latin):
caparisus. gladiis uulnera¬
ta. ⁊ iacens cum incircũcisis.
W ut extrema anteriorib iun¬
geret : qr supͣ dixerat cui sumi¬
lis factus es in magnitudine
tua: ecce assur quasi cedrus
in libano pulcher ramis& fron¬
dib: & cetera: Nunc infert.
sic est pharao & omnis mult¬
inquit assyrius cedrus. et
ciparisus babylonio sueciden¬
te deiecta est: sic & pharao ⁊
populus erus. hoc ẽ ipsa arbor
& rami illius a babylonio succi¬
dentur: Hec inquã interim
iuxta hystoriam dicta sint:
que pleriq in consuummatio¬
ne inuudi futura intelligunt.¬
& regem pharao hoc ẽ eam
potestatem ciu egyptus sub¬
iecta sit comparari regi assy¬
riorum potentissimo. id est
antixꝑo: Qd̃ si ille corruerit
utiq & alii rectores tenebraꝵ
istarum: & principes mundi
facilius corruant : Dicamus gͦ
de singulis breuiter ommia ꝑ¬
stringentes. ut ñ tam ꝑ dissera¬
mus & explanemus obscura
ꝗͣ explanare cupientib mate¬
riam dedisse uideamurꝰ. Pri¬

Expanded text:
cyparissus gladiis vulneracyparissus gladiis vulnerata, et jacens cum incircumcisis. Et ut extrema anterioribus jungeret, quia supra dixerat: Cui similis factus es in magnitudine tua: ecce Assur quasi Cedrus in Libano, pulcher in ramis et frondibus, et reliqua, nunc infert: Sic est Pharao, et omnis multinquit, Assyrius, cedrus et cyparissus, Babylonio succidente, dejecta est: sic Pharao et populus ejus, hoc est ipsa arbor et rami illius a Babylonio succidentur. Haec interim juxta historiam dicta sint, quae plerique in consummatione mundi futura intelligunt et regem Pharaonem, hoc est eam potestatem cui Aegyptus subjecta sit, comparari regi Assyriorum potentissimo, id est, antichristo: quod si ille corruerit, utique et alii rectores tenebrarum istarum et principes mundi facilius corruant. Dicamus ergo de singulis, breviter omnia perstringentes, ut non tam disseramus 373 et explanemus obscura, quam explanare cupientibus materiam dedisse videamur. Pri
Abbreviated transcription (Latin):
in libano. & irrigabant᷑ aqͥs.
Nam et ipse arbores cum ea. hoc
ẽ cum assyrio. descendent ad
infernum ad interfectos:
siue uulneratos gladio: Lig¬
na gladiis ñ uulnerantur:
s cecduntur: nec descendunt
ad infernum: & brachiũ in qͥt
hue semen.qm̃ apud hebreos
sermo. Zara: utrumq signifi¬
cat: Requiescit in umbraculo
eius in medio nationum: ne¬
quaꝗͣ siluarũ s gentrum.
ad extremum fit apostropha
ad ipsum assyrium. siue ad
pharaonem: Qui assimilatꝰ
es o inclice. atq subumis: in¬
ter ligna uoluptatis : Nullꝰ
tibi inquit par fute: s om̃s
reges potentia suꝑasti: & ta¬
men cum ceteris regib qui
erant in comitatu tuo ad ter¬
ras ultimas. id ẽ ad inferos
deductus es: dicente script᷑a:
ngredient᷑ ad extrema terre.
tradentur in manus gladii
partes uulptum erunt: In
meclio ait incircincisoꝵ dor¬
mies. cum his qui interfecti
sunt gladio: ostendit quae
sint ligna. que cedrus. siue

Expanded text:
in Libano: « Et irrigabantur aquis. in Libano: « Et irrigabantur aquis. » « Nam et ipsae arbores cum eo, » hoc est cum Assyrio, « descendent ad infernum, ad interfectos sive vulneratos gladio. » Ligna gladiis non vulnerantur, sed caeduntur, nec descendunt ad infernum. Et brachium, inquit, sive semen quoniam apud Hebraeos sermo ZARA  , utrumque significat, requiescet in umbraculo ejus in medio nationum, nequaquam silvarum, sed gentium. Ad extremum fit apostropha ad ipsum Assyrium, sive ad Pharaonem. Cui assimilatus es, o inclyte, atque sublimis inter ligna voluptatis? Nullus tibi, inquit, par fuit, sed omnes reges potentia superasti, et tamen cum caeteris regibus, qui erant in comitatu tuo ad terras ultimas, id est, ad inferos deductus es, dicente Scriptura: Ingredientur ad extrema terrae, tradentur in manus gladii, partes vulpium erunt . In medio, ait, incircumcisorum dormies cum his, qui interfecti sunt gladio. Ostendit quae essent ligna, quae cedrus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
ad inferos assyrius. inclixit dñs¬
luctum: & rursum ꝑ transiatio¬
nem de eo loquitur. qd oꝑtussit
abysso: Iuxta illud qd̾ scriptũ est
Ueni in ꝑfundũ maris: & tẽpestas
demersit me: Ꝙ omĩa flumina
om̃s uidelicet nationes eum ultͣ
rigare cessauerint. ꝙ contristatꝰ
sit. siue contenebratus suꝑ eam
id est arborem. uel eum id est
assyrium libanus: Ac ne puta¬
remus de arbore ẽẽ sermonem:
sequitur: A sonitu ruine eius:
cõmoui gentes: Que enim tanta
ruina ẽe unitis arboris potest:
ut ad sonitum eius uniuerse
gentes cõmoueantur: Tum
deducerem inquit eam ad in¬
fernum: Iuxta litcerã arbor ad
inferos deduci ñ potest: cum
aliis qui in lacum. io ẽ ad infe¬
ros descendebant: Ꝙ consolata
sunt in terra infima in corde
uidelicet terre omnia ligna uo¬
luptatis. siue deliciarũ. qd̃ he¬
braice appellat᷑ eden: ut nemo¬
rosos saltus siluasq significet
egregia atq p̃clara que fuert̃

Expanded text:
ad inferos Assyrius, et inad inferos Assyrius, et inluctum, rursum per translationem de eo loquitur, quod opertus sit abysso, juxta illud quod scriptum est: « Veni in profundum maris, et tempestas demersit me , » et omnia flumina, omnes videlicet nationes eum ultra rigare cessaverint, et contritus sit, sive contenebratus super eam, id est, arborem, vel eum, id est, Assyrium, Libanus. Ac ne putaremus de arbore esse sermonem, sequitur: « A sonitu ruinae ejus commovi gentes; » quae enim tanta ruina esse unius arboris potest, ut ad sonitum ejus universae gentes commoveantur. « Cum deducerem, inquit, eam ad infernum. » Juxta litteram, arbor ad inferos deduci non potest. « Cum aliis qui in lacum, » id est, ad inferos, descendebant. « Et consolata sunt in terra infima, » in corde videlicet terrae, « omnia ligna voluptatis, » sive deliciarum, quod Hebraice appellatur eden, ut nemorosos saltus silvasque significet egregias atque praeclaras quae fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
traditus sit: ne similia
patiatur assyrio. qͥ eru¬
delis & impius fuit. & succident
illam alien. & crudelissimi nat¬
onum: siue iuxta . lxx. pestilen
gentem suam cõmoueret. Picit᷑
quoq suꝑ montes. & in cuncts
conuallih corruunt ramienis
& confringunt᷑ inrupib. & a
cunctis delinqͥturꝰ populis:
hoc ẽ uolatilib celi. & bestiis cã¬
pi. ꝙ intantam ueniet ꝑdito¬
nem. ut om̃s arbores que pu¬
tabantur excelse. cõparatione
assyrie arboris siue exemplo ele¬
uari. & insublune erigi ultra de¬
sistant. nec stent in altitudine sua
s illa succisa. om̃s metu par iter
succidanturꝰ: Qdq ꝑ tͣnssationẽ
dictũ erat ut sit manifestrus. õs
ait traditi sunt subauditurꝰ rege̾
in mortem ad terrã ulgmam. hoc
ẽ ad infernum. in mecdio filioꝵ
hominũ. nequaꝗͣ interꝰ arbores
ad eos qͥ descendunt in lacum
haud dubium qͥn inferna sig¬
nificet: P ost succisionẽ arboris
assyrie. siue in die qͣdo descendit

Expanded text:
traditus sit, ne similia traditus sit, ne similia patiatur ab Assyrio, qui crudelis et impius fuit. Et succident illam alieni, et crudelissimi nationum; sive, juxta LXX, pestilentgentem suam commoveret. Projicitur quoque super montes, et in cunctis convallibus corruunt rami ejus, et confringuntur in rupibus, et a cunctis derelinquitur populis, hoc est, volatilibus coeli et bestiis campi, et in tantam veniet perditionem, ut omnes arbores quae putabantur excelsae comparatione Assyriae arboris, suo exemplo elevari, et in sublime erigi ultra desistant, nec stent in altitudine sua, sed illa succisa, omnes metu pariter succidantur. Quodque per translationem dictum erat, fit manifestius. Omnes, ait, traditi sunt subauditur reges in mortem ad terram ultimam hoc est, ad infernum, in medio filiorum hominum nequaquam inter arbores ad eos qui descendunt in lacum. Haud dubium quin inferna significet. Post succisionem arboris Assyriae, sive in die quando descendit
Abbreviated transcription (Latin):
parad ysi dei ñ sunt as-¬
similata illi. & pulcͥ¬
tudim eius: ꝑ que ñnulli
intelligunt de rege dicit assyr¬
orum. s de contraria forttudi¬
ne que insermone tyri inter
cher ubin dicitur ẽẽ generata.
ꝙ p̃ciosis distincta lapioibus:
concidisse. qui & in isaia cadens
lucifer appellatur: & in eugłio
signatur adño. Uidebam satha¬
nam: quasi fulgur de celo ca¬
dentem: S nos hec omĩa ut
interim sequamurꝰ hẏstoriam:
mus. qd̃ tante assyrius fuerit
potentie. & sic cunctas opp̃sse¬
rit nationes: ut se angłorũ
forttudini cõpararet: Omĩa
altissima cedro. siue cxpariso
dicuntur ad assyrium. inter¬
fectioq illius appellat᷑ suoci¬
sio: Qd̾q sequitur. tradidi
eam in manu fortissimi genti¬
um. regem babxlomũ uocat
ut qd̃ uicit assirium ñ ꝓpͥe
forgtudinis. s diuine intel¬
ligat potestatis: Iuxta impie¬
tatem inquit eius eiecieam. ut
occulte babylonium moneat
ñ debere ẽẽ crudelem. nec
oppͥmere popłm dei qͥs

Expanded text:
paradisi Dei non sunt assimilata illi, et pulchritudini ejus. Per quae nonnulli intelligunt non de rege dici Assyrio, sed de contraria fortitudine, quae in sermone Tyri inter Cherubim dicitur esse generata, et pretiosis distincta lapidibus, concidisse, qui et in Isaia cadens, Lucifer appellatur , et in Evangelio signatur a Domino: Videbam Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Sed nos haec omnia ut interim sequamur historiam mus, quod tantae Assyrius fuerit potentiae, et sic cunctas oppresserit nationes, ut se Angelorum fortitudini compararit. Omnia altissima cedro, sive 371 cyparisso dicuntur ad Assyrium, interfectioque illius appellatur succisio. Quodque sequitur: Tradidi eam in manu fortissimi gentium, regem Babylonium vocat, ut quod vicit Assyrium, non propriae fortitudinis, sed divinae intelligat potestatis. Juxta impitatem, inquit, ejus ejeci eam, ut occulte Babylonium moneat, non debere esse crudelem, nec opprimere populum Dei, qui sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ualles. sanie tua uel sangui
tui. siue stercorib tuis. super
montes & ualles implebunt᷑
ex te: E oꝑiam cum extinctꝰ
fueris celum: & nigrescere fa
ciam stellas eius. Solem nube
tegam: & luna non dabie lu¬
men suum: Omnia lumina¬
ria cȩli merere faciam. sue
contenebrescent suꝑ te. & dabo
tenebras suꝑ terram tuam:
dicit dñs łs: & irritabo cor
populoꝵ multoꝵ. cum indu¬
xero contritionẽ. siue captui¬
tatem tuam in gentib superꝰ

Expanded text:
alles sanie tua vel sanguintui sive stercoribus tuis super montes, et 378 valles implebuntur ex te. Et operiam cum extinctus fueris, coelum, us: Solem nube tegam, et lunam non dabit lumen suum. Omnia luminaria coeli moerere faciam sive contenebrescent super te: et dabo tenebras super terram tuam, dicit Dominus Deus. Et irritabo cor populorum multorum cum induxero contritionem sive captivitatem tuam in
Abbreviated transcription (Latin):
te flagellato: stultus astutior
erit: & tterum. Iam securis ad
radices arboꝵ posita ẽ: qui p̃¬
cident illam suꝑ montes ut
corruat in suꝑbia sua: in
cunctis autem conuallib cor¬
ruent rami eius. ut ad tartarũ
declucantur om̃s qui in eius
fuere comitatu. & recedent de
umbraculo illius: ut relinquãt
eam. ut uolatilia celi. & bestie
terre que prius sub illa fuerãt¬
& illius umbraculo tegebant᷑:
postea pene eius participes siq̃:
Tumq uider int oetera ligna sil¬
uarum. siue paradysi. assur

Expanded text:
o stultus astutior fiet . » Et iterum: « Jam securis ad radices arboris posita est . » Qui praecident eam super montes, ut corruat in superbia sua. In « cunctis autem convallibus corruent rami ejus, » ut ad tartarum deducantur omnes qui in ejus fuere comitatu. « Et recedant de umbraculo illius ut relinquant eam, » ut volatilia coeli et bestiae terrae, quae prius sub illa fuerant, et illius umbraculo tegebantur, postea poenae ejus participes sint. Cumque viderint caetera ligna silvarum sive paradisi, A
Abbreviated transcription (Latin):
sias semꝑ requirant dnm. et
inueniant eum ut multipli¬
centur redeuntum turbis
greges dñi. ñ iumentoꝵ et
brutoꝵ aĩantium. s greges
hominum qui fidei rationisq
sint pleni greges sc̃ĩ. greges
urbis ierłm in cunctis sollem¬
nitatib quas dei cdementia
receperunt: ut postꝗͣ cita¬
tes dñi huiuscemodi gregum
multitudo cõplacuerit: tunc
sciant om̃s qd ipse sit dñs:
e facta est suꝑ

Expanded text:
sia, semper requirant Dominum, et sia, semper requirant Dominum, et inveniant cum: ut multiplicentur redeuntium turbis greges Domini: non jumentorum et brutorum animantium, sed greges hominum, qui fidei rationisque sint pleni, greges sancti, greges urbis Jerusalem, in cunctis solemnitatibus, quas Dei clementia receperunt; ut postquam civitates Domini hujuscemodi gregum multitudo compleverit, tunc sciant omnes, quod ipse sit Dominus. 431 Facta est su
Abbreviated transcription (Latin):
uude & cohortatur errantes
ut confundantur & erubes¬
cant in uiis suis. & restituau¬
tur in urbes eccłiȩ quȩ rursũ
habitentur in eis. ⁊ omnia q̃
in eis corruerant edificentur.
& ad pristinas redeant ceri¬
monias. & terra quoncdam
deserta que aocolis & ꝑegri¬
nis ⁊ mundihurs conuerꝰ¬
satione transeuntib uisa fue¬
rat desolata reuertatur in
pͥstinum statum: om̃sq mi
rentur & dicant. Lerra illa
inculta. terra deserta. in qͣ
om̃s quondã ꝑiere uirtu¬
tes: nc̃ facta ẽ quasi ortus
uoluptatis. & paradysus d̃i
& cuutates quondã deserte
quȩ dm̃ hospitem ñ habebãt
& destitute erant a sp̃u scõ. ⁊
subfosse incredulitate. mu¬
nite erunt fide xꝑi: ut sci¬
ant om̃s in circuitu qd̃ dñs
edificauerit aĩas dissipatas.
⁊ plantauerit in eis atq
conseuerit cunctarũ uir¬
tutum arbores. & ipse reb
p̃stiterit qͥ sermone ꝓmisit:
Rursumq cohortat᷑ sermo
ꝓpħicus penitentes. ut ⁊ iam
cum regressi fuerint in eccle¬

Expanded text:
Unde et cohortatur errantes, ut confundantur, et erubescant in viis suis, et restituantur in urbes Ecclesiae, quae rursum habitentur ab eis, et omnia quae in eis corruerant, aedificentur: et ad pristinas redeant caeremonias, et terra quondam deserta, quae accolis et peregrinis, et mundi hujus conversationem transeuntibus visa fuerat desolata, revertatur in pristirentur et dicant: Terra illa inculta, terra deserta, in qua omnes quondam periere virtutes, nunc facta est quasi hortus voluptatis et paradisus Dei. Et civitates qquae Deum hospitem non habebant, et destitutae erant a Spiritu sancto, et suffossae credulitate, munitae erunt fide Christi: ut sciant omnes in circuitu, quod Dominus aedificaverit animas dissipatas, et plantaverit in eis, atque conseverit cunctarum virtutum arbores; et ipse rebus praestiterit, quae sermone promisit. Rursumque cohortatur sermo propheticus poenitentes, ut etiam cum regressi fuerint in Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ante qd̃ scũarium. siue in qͦ
sc̾uario erat species allaris
lignei trium cubitoꝵ altitudine.
⁊ longitudine cubitoꝵ duo.:⁊
alutudine cubitoꝵ duo: qui
iuncti.uii.faciunt cubitos:
Qd̃ altare habebat cornua ⁊ tã
basis quã parietes eius: hoc ẽ
latera erant lignea: In qͦ serip¬
ture sc̃ẽ misteria humanus
sermo ñ potest explicare. qͦ¬
mͦ altare in quo ignis suecen¬
dendus erat mensa uidelicet
thiniamathis nichil ab igne
patiatur: s ut ita dicã igne
purius fiat: Sicut enĩ scõꝵ
puriora monstranturꝰ : ita et
altaris ligna que de lignis
paradysi sunt ñ cremant᷑ ig¬
ne uicino: s puriora reddunt᷑
Nec mirum hoc de scũario. ⁊ in
teriorib templi. & altaris thi¬
miamatis credere: cum etiã
lini habens similitudinẽ.⁊
ꝗͣto plus arserit. tanto mun¬
dius inueniatur: Ignosce
lector difficultati : & ueniã
tribue pauꝑis intelligentie:
Pfenestras enim obliquas. et
in modum retis factas:⁊ que

Expanded text:
Ante quod sanctuarium, sive in quo Ante quod sanctuarium, sive in quo sanctuario erat species altaris lignei trium cubitorum altitudine, et longitudine cubitorum duorum, latitudine cubitorum duorum, qui juncti faciunt septem cubitos. Quod altare habebat cornua; et tam bases quam parietes ejus, hoc est, latera erant lignea, in quo Scripturae sanctae mysteria, humanus sermo non potest explicare: quomodo altare, in quo ignis succendendus erat, mensa videlicet thymiamatis nihil ab igne patiatur, sed ut ita dicam, igne purius fiat. Sicut enim sanctopuriora monstrantur, ita et altaris ligna quae de lignis paradisi sunt, non cremantur igne vicino, sed puriora redduntur. Nec mirum hoc de sanctuario, et de interioribus templi et altari thymiamatis credere, cum etiam lini habens similitudinem, quanto plus arserit, tanto mundius inveniatur. Ignosce, lector, difficultati, et veniam tribue pauperi intelligentiae. Per fenestras enim obliquas et in modum retis factas, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
animũ dimicantis: In pͥnci¬
pio erm subiacemus. ⁊ con¬
cupiscentie que refert᷑ ad
alia stͥ carnalia. alia spalia:¬
quoꝵ extremũ aquile depu
sederimus. nequaꝗͣ alia re
sensum atq prudentiam:
alterũ refertur ad animi ꝑ¬
seuerantiam: Omĩs gͥ paries
ꝑ circuitum templi a pauim̃¬
to usq ad laquearia cheru¬
bin habebat : & palmas mi¬
ra arte celatas: Postq apie¬
batur scũarium. & templũ
ꝑ.iiii. angulos contͣ faciem
scõrum: Prius enim habemꝰ
scientie multitudinẽ. ꝑ quã
uictoriam de hoste consequi¬
mur:⁊ postea nobis scu̾ari¬
um aꝑitur et templum. qd̃
habet .iiii.angulos stationẽ
firmissimam : & que in nullã
partem decluior sit: Hanc¬
enim habet naturã m̃sura
quadranguli. ut stabili con¬
sistat basi. & in mistico nu̾o
qui prudenti lectori ꝑspicu¬
us est. elementa .iiii. ex qͥb
constant omĩa solida ꝑpetua¬
q possideat: Ꝙ cuncta cont᷑
faciem sc̃uarii aspiciebant.

Expanded text:
animum dimicantis. In princianimum dimicantis. In principio enim subjacemus concupiscentiae, quae refertur ad alia sunt carnalia, alia spiritualquorum extremum aquilae deputsederimus, nequaquam alia re sensum atque prudentiam, alterum refertur ad animi perseverantiam. Omnis igitur paries per circuitum templi a pavimento usque ad laquearia, Cherubim habebat, et palmas mira arte caelatas: post quae aperiebatur sanctuarium et templum per quatuor angulos contra faciem sanctorum. Prius enim habemus scientiae multitudinem, per quam victoriam de hoste consequimur, et postea nobis sanctuarium aperitur et templum, quod habet quatuor angulos, et stationem firmissimam, et quae in nullam partem declenim habet naturam mensura quadranguli, ut stabili consistat basi. Et in mystico numero, qui prudenti lectori perspicuus est, elementa quatuor ex quibus constant omnia solida perpetuaque possideat. Et cuncta contra faciem sanctuarii aspiciebant.
Abbreviated transcription (Latin):
cus: erant mensure sue
Nichil enim absq rat̾ionẽ et
mensura in templo dei. et
uimento usq ad fenestras
ꝑtingentib & tam fabre-¬
facte erant celature. ut non
sculpte. s apposite uidentur:
Cherubin interp̃r sciencie mł¬
titudo: Igit᷑ intrinsecus in
interiorib templi. post scien¬
tie multitudinẽ celantur ⁊
paline: in quib signũ uic¬
torie est : dicente apło: ꝑse¬
suꝑne uocationis dei : in
xpo iħu: Que palme erant
inter cherub ⁊ cherub: ut
unum cherub duarũ pal¬
marum laterib ualleretur:
Qd̾ cherub nequaꝗͣ ut in pͥn¬
cipio huius ꝓphete̾ legimus
quatuor habebat facies. ho¬
minis scilicet & leonis: & ui¬
tuli. & aquile:S tantum
duas. hoc ẽ hoĩs ⁊ leonis:
quoꝵ pͥmum ad rationẽ ꝑ¬
tinet. sequens ad furorem:
Qͥ significantius g̾ce. syꝑcõ:
appellatur: Furorem autẽ
dicumts. ñ eum qui ꝑtur¬
bationi & uicio ꝓximus est.
s qmentis consolidat mol¬
liciem: & fortiorem facit

Expanded text:
cus, erant mensurae suae. cus, erant mensurae suae. Nihil enim absque ratione et mensura in templo Dei, et vimento usque ad fenestras pertingentibus, et tam fabrefactae erant caelaturae, ut non sculptae, sed appositae viderentur. Cherubim interpretantur scientiae multitudo. Igitur intrinsecus in interioribus templi post scientiae multitudinem caelantur et palmae, in quibus signum victoriae est, dicente Apostolo: Persesupernae vocationis Dei, in Christo Jesu . Quae palmae erant inter Cherub et Cherub, ut unum Cherub duarum palmarum lateribus vallaretur: quod Cherub nequaquam, ut in principio hujus prophetae legimus, quatuor habebat facies, hominis scilicet, et leonis, et vituli, et aquilae; sed tantum duas, hoc est, hominis et leonis, quorum primum ad rationem pertinet, sequens ad furorem, qui significantius Graece θυμὸς appellatur. Furorem autem dicimus, non eum qui perturbationi, et vitio proximus est: sed qui mentis consolidat mollitiem, et fortiorem facit
Abbreviated transcription (Latin):
partib templi ad dexteram
uidelicet ⁊ sinistram. & post
tergum. id est ad meridiem.
& ad aquilonem. & ad occi¬
dentem: O rietitalis autem
pars ñ habebat fenestras:
qr ipse introitus clarũ im¬
mitcebat lumen intrinsecꝰ:
& cuncta interiora templi
Ianuarũ lumine cõplebant᷑:
ita ut ꝑ singulas fenestras
& cancelloꝵ foramina intro
qͥs possit aspicere: Q ñ solum
exteriora erant strata ligno.
s tanta erat lignoꝵ oopia per
circuitum. ut pauimentũ.
& de pauĩto usq ad fenes¬
tras lignis omnia iungerent᷑:
eis triplex in templo dei in¬
telligentia monstraretur:
iuxta illud qd̃ alibi dicitur:
uautẽ describe ea tripliciter:
Prospiceret᷑ autẽ ꝑ eas ñ solũ
interius s exterius: ut que
interiora sunt inuisibilia. qͦ
exteriora uifibilia cognoscã¬
mus: ut aliud mentem. ali¬
ud carnem. aliud sp̃alem in¬
ud simplicem historiam: Et
ꝑ om̃s parietes in circuitu.
tam intrinsecus ꝗͣ extrinse¬

Expanded text:
partibus templi, ad dexteram partibus templi, ad dexteram videlicet et sinistram, et post tergum, id est, ad Meridiem, et ad Aquilonem, et ad Occidentem. Orientalis autem pars non habebat fenestras, quia ipse introitus clarum immittebat lumen intrinsecus, et cuncta interiora templi, januarum lumine 502 complebantur, ita ut per singulas fenestras et cancellorum foramina intro quis posset aspicere. Et non solum exteriora erant strata ligno, sed tanta erat lignorum copia per circuitum, ut et pavimentum et de pavimento usque ad fenestras, lignis omnia jungerentur.eis, triplex in templo Dei intelligentia monstraretur, juxta illud quod alibi dicitur: Tu autem describe ea tripliciter . Prospicitur autem per eas non solum interius, sed et exterius: ut quae interiora sunt, invisibilia; quae exteriora, visibilia cognoscamus: ut aliud mentem, aliud carnem, aliud spiritualem inud simplicem monstret historiam, et per omnes parietes in circuitu, tam intrinsecus, quam extrinse
Abbreviated transcription (Latin):
& mensus contra domum.
in hebraico ñ habetur: Et
icctrio obelo p̃notatum est:
bitos ex trib partib cente¬
nos cubitos habere dicat᷑.
ꝑfectum uidelicet numerũ
decadarum decem. ut et
mente & sermone. & oꝑib
dno seruiamus: recordan¬
tes illius apłici sermoiis
in quo ait̃. Ut scire possimꝰ
que sit longitudo ⁊ latitudo
et ꝓfundum: & altitudo
Qd̃ aut̃ hebraicũ dicit edificiũ
separatum.⁊ parietes eius.
lxx. reliqua interp̃tanturꝰ.¬
& separantia que ñ hereant
parietib templi . s ꝓpinqͦs
⁊ suos habeant parietes. ipsũ
quoq templum. & anguli
aoñ. siue uestibulũ exterius
erant strata ligno. sapientia
uidelicet. qd lignum uite si¬
tum in paradyso: scͥptura cõ¬
memorat: Fenestre quoq
erant facte in modũ retis.
instar cancelloꝵ: ut ñ specu¬
lari lapide. nec uitro. s lig¬
nis ñ transilib. & uermicu¬
latis claudentur: ꝓ quib
in ebraico obliquas fenestras
habet. que in trib tm̃ erant

Expanded text:
Et mensus est contra domum, Et mensus est contra domum, in Hebraico non habetur, et idcirco obelo praenotandum est: bitos, ex tribus partibus centenos cubitos habere dicatur, perfectum videlicet numerum decadarum decem: ut et mente, et sermone, et operibus Domino serviamus, recordantes illius Apostolici exempli in quo ait: Ut scire possimus quae sit latitudo, et longitudo, et profundum, et altitudo . Quod autem in Hebraico dicitur, aedificium separatum et parietes ejus, LXX reliqua interpretantur et separantia, quae non haereant parietibus templi, sed propinquos et suos habeant parietes. Ipsum quoque templum et anguli υλον, sive vestibulum, exterius erant strata ligno, sapientia videlicet, quod lignum vitae situm in paradiso Scriptura commemorat . Fenestrae quoque erant factae in modum retis, instar cancellorum: ut non speculari lapide, nec vitro, sed lignis interrasilibus et vermiculatis clauderentur: pro quibus in Hebraico obliquas fenestras habet, quae in tribus tantum erant
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ contra faciẽ templi:
⁊relique contra cubitoꝵ .c:
tis contra faciem.i. reliquoꝵ
que erant post tergũ domus
illius. & reliqua. hinc ⁊ inde
cubitoꝵ .c. longitudine m
templum. ⁊ anguli. ⁊ elam
exterius strata ligno. ⁊ fene¬
stre in modum retis facte
tres ad lucendũ ut ꝓspicere¬
tur ꝑ eas & domus . & ea
quȩ proxima erant strata
ligno ꝑ circuitum. ⁊ paui¬
mentum. & de pauimento
usq ad fenestras. ꝙ fenestre
aꝑiebantur tripliciter ut
domum interiorẽ & exterio¬
rem. & ꝑ omnẽ parietem
in circuitu intrinsecus et
extrinsecus mensuram et
celata cherubin. & palme
inter cherub ⁊ cherub due:
Facies cherub facies hõis
ad palmam hinc. ⁊ facies le¬
onis ad palmam inde. cela
species altaris lignei . trium
cubitoꝵ altitudo eius.⁊lon¬
gitudo cubitoꝵ duo. ⁊ lati¬
tudo cubitoꝵ duo. & cornua
habebat : basis quoq et pa¬
rietes lignei: Uerbum contͣ
qd̾ .lxx. transtulert in pͥnci¬
pio testimonii tibi scriptũ ::

Expanded text:
tudinem contra faciem templi, et reliqua econtra cubitorum cetis contra faciem reliquorum, quae erant post tergum domus illius, et reliqua hinc et inde cubitorum centum longitudinem. Et templum et anguli, et Aelam exterius strata ligno, et fenestrae in modum retis factae tres, ad lucendum, ut prospiceretur per eas. Et domus, et ea quae proxima erant, strata ligno per circuitum: Et pavimentum, 501 et de pavimento usque ad fenestras. Et fenestrae aperiebantur tripdomum interiorem, et forinsecus per omnem parietem in circuitu intrinsecus, et extrinsecus mensura, et caelata Cherubim, et palmae inter Cherub et Cherub. Duae facies Cherub: facies hominis ad palmam hinc, et facies leonis ad palmam inde: caelaspecies altaris lignei: trium cubitorum altitudo ejus, et longitudo cubitorum duorum: et latitudo cubitorum duorum: et cornua habebat, bases quoque et parietes ejus lignei. » Verbum contra, quod LXX transtulerunt in principio testimonii, ubi scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Seq̃ꝵ: & ostia earũ ad aqͥlo¬
nem ubi erant gazophilatia
in fuꝑlorio humiliora: quia
supportabant porticus que
ex illis eminebant de infe¬
riorib. & mediis edificiis:
Tristega enim erant. ⁊ ñ habe

Expanded text:
unius: Et ostia eorum ad aquilonem: Ubi erant gazophylacia in superioribus humiliora: quia supportabant porticus, quae ex illis eminebant de inferioribus, et de mediis aedificii. Tristega enim erant, et n
Abbreviated transcription (Latin):
mentum: Si enim ab uno. ꝑ
duos. ⁊ tres. ad quartũ nu¬
merum uenias. denarius
eugłioꝵ numerus efficitur.
in cuius latitudine deambu¬
lant sacerdotes ante singula
gazophilatia gradientes.ita
dunitaxat ut semꝑ ad interi¬
ora respiciant uie eius que
ducit ad cubitũ u̾num: ad
cultum uidelicet unius: di¬
cente filio ad patrem
psa ẽ enim uia. interiora respi¬
ciens: que dicit in euglio:
go sum uia: & ueritas ⁊ uita.

Expanded text:
mentum. Si enim ab uno per duos et tres ad quartum numerum venias, denarius Evangeliorum numerus efficitur, in cujus latitudine deambulant sacerdotes, ante singula gazophylacia gradientes, ita duntaxat ut semper ad interiora respiciant viae ejus, quae ducit ad cubitum unum, ad cultum videlicet unius divinitatis, dicente Filio ad Patrem: Ipsa est enim via interiora respiciens, quae dicit in Evangelio: « Ego su
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a qualiacumq fuerint
libenter accipis contestatam
uolo.⁊ illud rethoris iuictori¬
ni breuiter ammoneo: ut
obscuritatẽ uoluminũ ex
trib reb fieri scias. ł rei
magnitudine. uel doctores
imꝑitia audientis duritia:
in hoc oꝑe confitebor: Ter¬
cium acumen ingenii tui.
et desidium scripturarum
facile rennuit. qui pͥuilegio
uirginali & uictus contnẽ¬
tiam ñ dicam frequenter
s iugem hospitem possides
ripiamus librum: cuius
hoc principium est:
t eduxit ine in atrium in¬
terius ad uiam ducentẽ ad
aquilonẽ. & indixit me in
gazophilagum qd̃ erat con¬

Expanded text:
nostra qualiacumque fuerint nostra qualiacumque fuerint libenter accipis, contestatum volo, et illud rhetoris Victorini breviter admoneo, ut obscuritatem voluminum ex tribus rebus fieri scias, vel rei magnitudine, vel doctoris imperitia, vel audientis duritia: in hoc opere confitebor; tertium, acumen ingenii tui et desiderium Scripturarum facile renuit: quae privilegio virginali, et victus continentia, non dicam frequentem, sed jugem hospitem possides ripiamus librum, cujus hoc principium est: « Et eduxit me in atrium exterius per viam ducentem ad Aquilonem, et induxit me in gazoph
Abbreviated transcription (Latin):
qui nunquid ipsi possent :
s quid ego ñ possim conside¬
rant. & cum nr̃a diidicent
sua uidicanda non prebent:
Nunꝗͣ in agone pugnantes.
s de pugnantib otioso. im¬
mo suꝑbo animo iudicantes:
facile ẽ dare dictata de ppło.
⁊ singulos ictus calumniari
ac de alieno ridere sanguine
& ubi uulnus infigi debue¬
rit. imꝑiti laniste more dis¬
serere: Ego in explanatiõe
templi edechielis et ceteroꝵ
que ad finem ipsius uolu¬
minis ꝑtinent. fateor me
ꝓ rei magnitudine nichil
dignum scribere. ⁊ in pau¬
cis si qua tam̃ accipere¬
meruero. gr̃as agere saluiato¬
ri. Scriptum ẽ enim: Nisi
crelideritis: ñ intelligetis:
Y in alio loco: Si habuerttis
fidem ut granum sinapis.
et dixeritis mont huic tͣns¬
migra ⁊ tͣnsplantare in mari:
pis ñ modicam fidei portio¬
nem : s totam fidem ẽẽ cõ¬
memorat dicens: Et si totã
fuerit in magnã crescit arbo¬
rem: & uolatilia celi habitãt
in ramis eius: Quamobrẽ
tibi filia eustochium. que

Expanded text:
qui non quid ipsi possint, sed quid ego non possim, considerant: et cum nostra dijudicent, sua judicanda non praebent: numquam in agone pugnantes, sed de pugnantibus otioso, immo superbo animo judicantes. Facile est dare dictata de populo, et singulos ictus calumniari, ac de alieno ridere sanguine, et ubi vulnus infigi debuerit, imperiti lanistae more disserere. Ego in explanatione templi Ezechielis, et caeterorum quae ad finem ipsius voluminis pertinent, fateor me pro rei magnitudine nihil dignum scribere, et in paucis, si qua tamen acciperemeruero, gratias agere Salvatori. Scriptum est enim: Nisi credideritis, non intelligetis . Et in alio loco: Si habueritis fidem ut granum sinapis, et dixeritis monti huic, transmigra et transplantare in mari, pis non modicam fidei portionem, sed totam fidem esse commemorat dicens: Et si totam fuerit, in magnam succrescit arborem, et volatilia coeli habitant in ramis ejus . Quamobrem tibi, filia Eustochium, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ante faciem : domus. & ei9
qd̾ erat separatũ contͣ orien¬
tem .C. cubitoꝵ: Ꝙ m̾sus est
longitudinẽ edificii contra
faciem eius. qd erat separatũ
bitoꝵ: & templum interius.
& uestibula acrii. limma. et
fenestras obliquas ekeetac̃.
incircuitu ꝑ .iii. partes. cont᷑
unius cuiusq limen: stra
tumq ligno ꝑ gicum in cir¬
cuitu: Terra autẽ usq ad fe¬
nestras. ⁊ fenestre clause suꝑ
ostia. & usq ad domũ interi¬
orem.⁊ foruisecus ꝑ omnem
parietẽ in circuitu intͥnsecꝰ
& forinsecus ad menfuram.
⁊ fabrefacta. cherubin.⁊pal¬
me. & palma inter cherub.
cherub: duasq facies habe¬
bat cherub Faciem hõis iu¬
xta palmam ex hac parte.
faciem leonis iuxta palmam
ex alia parte expressã ꝑ omnẽ
domum in circuitu de t̾ra
usq ad suꝑiora porte cheru¬
bin. & palme celate erant in
pariete templi. lim̃ quadrã¬

Expanded text:
faciem domus et eius quod erat separatum contra orientem centum cubitorum et mensus est longitudinem aedificii contra faciem eius quod erat separatum bitorum et templum interius et vestibula atrii limina et fenestras obliquas et ekthetas in circuitu per tres partes contra uniutumque ligno per gyrum in circuitu: terra autem usque ad fenestras et fenestrae clausae super ostia et usque ad domum interiorem et forinsecus per omnem parietem in circuitu intrinsecus et forinsecus ad mensuram et fabrefacta cherubin et palmae et palma inter cherub et cherub duasque facies habebat cherub faciem hominis iuxta palmam ex hac parte et faciem leonis iuxta palmam ex alia parte expressam per omnem domum in circuitu de terra usque ad superiora portae cherubin et palmae celatae erant in pariete templi limen quadra
Abbreviated transcription (Latin):
est: qd̃ nisi aꝑtum fuerit
ab ed qui dicit. ego sum osti¬
um: & qui habet clauẽ dd̃¬
separatum. & qd̾ ab aqͥlone
uenientes suscipit. ñ possu¬
mus ꝑuenire :Suꝑfluũ
est iuxta .lxx. singula loci
huius uerba disserere. cũ
et hec quȩ dicta st̃ obscuri¬
tate ñ careant. & illa que
reticemus similia ꝓpe funt
his que diximus:
t dixit ad me : Gatofi¬
latia aquilonis. & gazophi¬
latia austri que st̃ ante edi¬

Expanded text:
est, quod nisi apertum fuerit est, quod nisi apertum fuerit ab eo qui dicit: Ego sum ostium et qui habet clavem Dseparaum, et quod ab Aquilone venientes suscipit, non possumus pervenire . Superfluum est juxta LXX singula loci hujus verba disserere: cum et haec quae dicta sunt, obscuritate non careant, et illa quae reticemus, similia prope sint his quae diximus. Et dixit ad me: Gazophylacia Aquilonis, et gazophylacia Austri quae s
Abbreviated transcription (Latin):
orientis introitum reppire
⁊ꝑ latitudinẽ ꝑiboli qͥ respic̃
uiam orientis uenire ad edi¬
ficium qd̃ scĩs est separatũ.
aute qd̃ sunt gazophilatia.
⁊ in ipsa uia simili¬
tudo garophilati¬
orum que erant in uia
aquilonis: Licet enim ad
orientis ꝑueniamꝰ intͦicum.
tam̃ similitudo maioꝵ est
in minorib. & ñ possumus
ad orientis ꝑuenire lumen.
n ꝑ uiam aquilonis. id ẽ ꝑ
minora et humiliora ad ma¬
iora et altiora tendamus:
n ipso autem introitu lon¬
gitudo erat similis latitudini
id ẽ eadem mensura ꝑ qͣdrum
omnisq ingressus.⁊ similitu¬
dines ⁊ ostia eandem habe¬
bant mensurã ⁊ similitudi¬
nem ꝗͣ gazophilatia que e¬
rant in uia respiciente ad
austrum. ꝑ orientẽ qͥppe a¬
quilonis frigora restinguẽ¬
tes ꝑuenimus ad austrum
in quo sponsus recubat in
meridie: ⁊ in pleno uersat᷑
lumine: In capite aũ erusdẽ
uie hoc est orientalis que
patet ingredientib ostrum

Expanded text:
Orientis introitum reperire, et Orientis introitum reperire, et per latitudinem periboli, qui respicit viam Orientis, venire 514 ad aedificium quod sanctis est separatum, ante quod sunt gazophylacia, et in ipsa via similitudo gazophylaciorum, quae erant in via Aquilonis. Licet enim ad Orientis perveniamus introitum, tamen similitudo majorum est in minoribus, et non possumus ad Orientis pervenire lumen, nisi per viam Aquilonis, id est, per minora et humiliora ad majora et altiora tendamus. In ipso autem introitu longitudo erat similis latitudinis, id est, eadem mensura per quadrum: omnisque ingressus et similitudines, et ostia eamdem habebant mensuram et similitudinem quam gazophylacia quae erant in via respiciente ad Austrum. Per Orientem quippe Aquilonis frigora restinguentes, pervenimus ad Austrum, in quo sponsus recubat in meridie, et in pleno versatur lumine. In capite autem ejusdem viae, hoc est, Orientalis, quae patet ingredientibus, ostium
Abbreviated transcription (Latin):
bitoꝵ. & longitudo ante fa¬
ciem templi .c. cubitorum:
ꝑ ibolus murũ significat
qui erat exterior. ⁊ cinge¬
bat gazophilatia in uia
atrii exterioris. habens
in longitudine. L. cubitos:
de cuius numeri sacram̃to
crebro diximus: Porro lon
ut ante gazophilatia .s.c.
cubitoꝵ: ut post remissio¬
nem omniũ peccaloꝵ ꝑfec¬
ta p̃mia in centenario nu¬
mero p̃stolemur : P ꝑibolo
siue muro qđ hebraice dr¬
gader̃. lumen int̃pretat ft̃
qd̃ uenit extrinsecus. ⁊illu¬
minat cordis nr̃i oculos. ñ
sufficiente natura nr̃ lu¬
minis qd̃ uersat᷑ in senfu
ꝑfectum scientie habere ful¬
gorem. nͥ extrinsecus ꝑ dei
gr̃am introeat qd primum
oculos cordis nr̃i illuminat.¬
uͦ cum uenerimꝰ aute faciem
templi ꝑfecta in centenario
numero recipimꝰ premia:
Erat aũ subter garophilatia
introitus ab oriente ingredi¬
entium in ea de atrio exteri¬
ori : O portet enim dei nos
possidere diuitias. & de ałd
exteriori subter gazophilatia

Expanded text:
bitorum, et longitudo ante faciem templi, centum cubitorum. Peribolus, murum significat qui erat exterior, et cingebat gazophylacia in via atrii exterioris, habens in longitudine quinquaginta cubitos: de cujus numeri sacramento crebro diximus. Porro longut ante gazophylacia; sed centum cubitorum: ut post remissionem omnium peccatorum, perfecta praemia in centenario numero praestolemur . Pro peribolo, sive muro, quod Hebraice dLXX lumen interpretati sunt, quod venit extrinsecus, et illuminat cordis nostri oculos: non sufficiente natura nostri luminis, quod versatur in sensu, perfectum scientiae habere fulgorem, nisi extrinsecus per Dei gratiam introeat. Quod primum oculos nostri cordis illuminat, etvero cum venerimus ante faciem templi, perfecta in centenario numero recipiemus praemia. Erat autem subter gazophylacia introitus ab Oriente ingredientium in ea de atrio exteriori. Oportet enim Dei nos possidere divitias, et de atrio exteriori subter gazophylacia
Abbreviated transcription (Latin):
tercia cenacula. ꝙ trahel. ui¬
detur mͥ obelo p̃notandũ:
Qd enim necesse ẽ dubia ⁊ non
seripta disserere: cumin ea
que hebreoꝵ continent᷑ libris
debeamus incumbere:¬

Expanded text:
tertia coenacula et Thrael, videtur mihi obelo praenotandum. Quid enim necesse est dubia, et non scripta disserere: cum in ea quae Hebraeorum tenentur libris debeamus incumbere
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ iungitur ostia earũ sub¬
auditur exedrarũ. siue ga¬
rophilatioꝵ : de quib ser¬
mo supͣ fuit: Que garophi¬
latia erant in suꝑiorib. id ẽ
in cenaculis humiliora. que
cenacula ascencdit helias et
heliseus. & dñs cum discipłis
pascha facturus. & thabita
que ⁊ fide apłi. ⁊ uirtutum
suaꝵ merito suscitata est.
Ista st̃ cenacula: de quib in
psalmo scriptum ẽ: Qͥ rigat
Nisi enim quis mons fuerit
effectus. & ad altiora
surrexe rit. pluuiis
dni ñ rigabitur: qui
pro diuersitate meritoꝵ de
primo. sodo tercioue irrigat᷑
cenaculo: Ipsa quoq gazo¬
philatia. hoc ẽ tres auri ga¬
zarum dñi in fuꝑiorib hu¬
miliora sunt: Quanto enim
quis excelsior fuerit. Tuto
cum apł̃o humilitate ducit᷑
dicens: Q ñ sum dignus
uocari apłs: quia ꝑsecutus
sum eccl̃iam dei: Erant aũ

Expanded text:
d jungitur: ostia earum, subauditur, exedrarum, sive gazophylaciorum de quibus sermo supra fuit. Quae gazophylacia erant in superioribus, id est, in coenaculis humiliora. Quae coenacula ascendit Elias et Elisaeus : et Dominus cum discipulis Pascha facturus , et Thabita quae et fide Apostoli et virtutum suarum merito suscitata est . Ista sunt coenacula, de quibus in psalmo scriptum est: Qui rigat Nisi enim quis mons fuerit effectus, et ad altiora surrexerit, pluviis Domini non irrigabitur, qui pro diversitate meritorum de primo, secundo, et tertio irrigatur coenaculo. Ipsa quoque gazophylacia, hoc est, thesauri gazarum Domini in superioribus humiliora sunt . Quanto enim quis excelsior fuerit, tanto cum Apostolo humilitate dejicitur, dicens: Qui non sum dignus vocari Apostolus, quia persecutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
culis humaliora. quia fup¬
portabant porticus que ex
illis eminebant de inferio¬
rib ⁊ de mediis edificiis:
Reddit causas. cur gazophi¬
latia in cenaculis posita.
humiliora fuerint. qr sup¬
portabant inquit porticus
quȩ libertate aeris fruebant᷑.¬
& eminebant de inferio¬
rib. & de mediis edifi¬
ciis. ut scdm cenaculum
pauim̃to inferioris domꝰ
eẽt eminentus: et terciũ
cenaculum scd̃o e̾et excelsiꝰ
& ꝗͣto qͥs ad suꝑiora conde¬
scendet. tanto altiori utetur
cenaculo. qd̃ humilitate
crescebat: dicente dño: Qi
uult uiter uos maior ẽẽ:
fiat omniũ minimus: Neq
enim columnis aliis porta¬
bantur. sic̃ in atrioꝵ colum
remissionis omniũ debitoꝵ:
p̃cipitur: Describe ea tri¬
pliciter consilio ⁊ scientia
ut respondeas sermones ueri¬
tatis: his qͥ proponunt᷑ tibi:
nferiora gͥ ⁊ exteriora colũ¬
nis indligent: que aũi altiora

Expanded text:
a, quia supportabant porticus quae ex illis eminebant de inferioribus et de mediis aedificii. Redditque causas cur gazophylacia in coenaculis posita, humiliora fuerint. Quia supportabant, inquit, porticus, quae libertate aeris fruebantur, et eminebant de inferioribus, et de mediis aedificii: ut secundum coenaculum pavimento inferioris 513 domus esset eminentius, et tertium coenaculum secundo esset excelsius, et quanto quis ad superiora conscenderet, tanto altiori uteretur coenaculo, quod humilitate crescebat, dicente Domino: Qui vult inter vos major esse, fiat omnium minimus . Neque enim columnis aliis portabantur, sicut in atriorum columnremissionis omnium debitorumpraecipitur: Describe ea tripliciter, consilio et scientia, ut respondeas sermonibus veritatis his quae proponuntur tibi . Inferiora igitur et exteriora, columnis indigent; qu
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ .c. & ostia exedraꝵ istarũ
ad introitũ orientalem ut in¬
grediat᷑ ꝑ eadem oratio. ext̾io¬
ri scdm lumen qd̾ erat in pͥn¬
cipio deambulationis ad au¬
strum contra meridiem: ⁊ faci¬
em reliqui edificii et separati.
⁊ exedre. ⁊ deambulatio contra
faciem suam iuxta m̃suras exe¬
draꝵ ꝙ uiam ad aquilonẽ. et
longitudinẽ eaꝵ. ⁊ latitudinẽ
earum. & om̃s exitus earũ.⁊
introitus. ⁊ ltminaria. hostia
exedraꝵ contͣ meridiem. & intͦ¬

Expanded text:
torum centum et hostia exedrarum istarum torum centum et hostia exedrarum istarum ad introitum Orientalem, ut ingrediatur per eadem in atrio exteriori, secundum lumen quod erat in principio deambulationis ad Austrum contra meridiem et faciem reliqui aedificii, et separati. Et exedrae et deambulatio contra faciem suam, juxta mensuras exedrarum et viam ad Aquilonem, et longitudinem earum, et latitudinem earum et omnis exitus earum, et introitus, et luminaria, et ostia exedrarum contra Meridiem, et intr
Abbreviated transcription (Latin):
ad austrum. ostium in ca
bulum separatum
ꝑ uiam orientalem ingre¬
dientib .lxx. Q eduxit
me in atrium exteriuis
ad orientem contra portam
aquilonis. & introduxit
me. & ecce exedre.u. iuixta
partem edificii: ꝓpter edifi¬
cium separatum ad aquilo¬
lem nem. e contra cubitis .C.
longitudinis ad aquilonẽ
cripte sicut porte atrii inte¬
rioris. ꝙ sicut columne abͥ
exterioris ꝑ ordinem contr̃a
faciem porticus terne. & cõ¬
tra exedras deambulatio
cubitoꝵ .x. latitudinis ꝑ
cubitos .C. longitudius in
teriorem uiam cubtti uniꝰ.
& ostia eoꝵ ad aquilonem
& deambulationes cenacłoꝵ
similiter. qm̃ eminebant co¬
lumne a columnis inferio¬
rib. et spacium simile erat.¬
& porticus triplices erant¬
⁊ columnas ñ habebant
sic̃ colũne in exterioribus.
ꝓpterea eminebant ab his
que erant inferius.⁊ in
exedrarũ atrii exterioris
que respiciebant contra
exedras aquilonis. longi¬
tudine cubitoꝵ qͥnqͣginta
Longitudo enim exedtraꝵ

Expanded text:
 Notum, ostium in capbulum separatum per viam Orientalem ingredientibus. LXX: Et eduxit me in atrium exterius ÷ ad Orientem  contra portam Aquilonis, et introduxit me, et ecce exedrae quinque juxta partem aedificii, et prope aedificium separatum ad Aquilonem: 509 et contra cubitis centum longitudinis ad Aquilonem,criptae sicut portae atrii interioris, et sicut columnae atrii exterioris, per ordinem contra faciem porticus ternae, et contra exedras deambulatio cubitorum decem latitudinis, per cubitos centum longitudinis in interiorem viam cubiti unius, et hostia earum ad Aquilonem. Et deambulationes coenaculorum similiter, quoniam eminebant columnae a columnis inferioribus, et spatium simile erat. Et porticus triplices erant, et columnas non habebant sicut columnae in exterioribus: propterea eminebant ab his quae erant inferius, et in exedrarum atrii exterioris, quae respiciebant contra exedras Aquilonis, longitudine cubitorum quinquaginta. Longitudo enim exedrarum