comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad metensem ciuitatẽ irgendam beato felice ep̃o metense predeces¬
sore suo adhuic in corpore uiuente eit destinatus. De pͥma conse¬
entus igitur paciens cõsecratõne bñdictõne aratõe acłie¬
in signiqr reliquiarũ munere. dilecti ioħis donatꝰ it
aggreditur. superuaq erdinante clementia metensib paitoe
herilis efficitur. Qui aminũ diuine intendens ꝯtemp latõ¬
ni ⁊ edicõni. bnsilicam dõ ⁊̃ preceptori suo ĩoh̾i apło. extra e¬
nisdẽ muros urbis ad meridieni constrireit ⁊̃ ꝯscerauit. ip̃ius¬
q dente. ⁊ duodecim partictilis de apłoꝵ uestim̃tis cũ aliis
scõꝵ pignorib eam honestauit. ⁊ qui mibi deo seruirent in¬
stituit. cursuq laboꝵ finito in pace ibidẽ quieuit tẽpori¬
b antoni pu ⁊ adriani ĩꝑatoꝵ ĩ dieb igini pape. de cẽpe¬
usq ad beatũ arnulphũ deflircerũt qͥngenti anni ⁊
amplius. uiginti quatuor epĩs medio tempore sibi succeden¬

Expanded text:
ad Metensem civitatem regendam, beato Felice episcopo Metense praedecessore suo adhuc in corpore vivente, est destinatus. De prima conad Metensem civitatem regendam, beato Felice episcopo Metense praedeceseatus igitur Patiens, consecratione, benedictione, insignique reliquiarum munere dilecti Joannis donatus, iter aggreditur, supernaque ordinante clementia, Metensibus pastor herilis efficitur, qui animum divinae intendens contemplationi et orationi, basilicam Deo et praeceptori suo Joanni apostolo extra ejusdem muros urbis ad meridiem construxit et consecravit, ipsiusque dente, et duodecim particulis de apostolorum vestimentis, cum aliis sanctorum pignoribus, eam honestavit, et qui inibi Deo servirent instituit, cursuque laborum finito, in pace ibidem quievit, temporibus Antonii pii et Adriani imperatorum, in diebus Hygini papae. De tempusque ad beatum Arnulphum defluxerunt quingenti anni et amplius, viginti quatuor episcopis medio tempore sibi succeden
Abbreviated transcription (Latin):
qui Tridentinun a Brixinensi diuidit Cis copature
quo usgi lorgiseme porrigilur n ralle engra eñ
Lausi sis sabione sita &s onmi nec iureg eum
legaliter pertinente. S it hec traditio firma
nconyulsaq perpetualiter permareat praceptigr
boc de ea conscribi. sigillos noszro signari iuẜsi=¬
mus. prepriag mana. nt nnferuis yndetae cor¬
fiimarinius

Expanded text:
entinum a Prixinense dividit episcopatum, quousque longissime porrigitur in valle Eniana, cum clausa sub Sabione sita et omni usu iureque ad eum legaliter pertinente. Et ut haec  traditio firma inconvulsaque perpetualiter permanent, pręceptum hoc de ea conscribi sigilloque nostro signari iussimus propriaque manu, ut inferius videtur, confirmavimus
Abbreviated transcription (Latin):
mnunis. Ioli Matri nie Scla Nomanae Eeclesiae sium famalatuyi
recognoseat. & Ingulis amis Unus aures debitun exstbeat. Ebbas
etlan ipsius per inccespiones. a Fratrib ipsiq regulanter & liberẽ electa
non gliber ns bacnlo de ipio Altare accepto inpertiatur Simlier
R aduecatus dẽdictore genere comitum magis idoneas commun arbiti
& electione Fen constituatur. Inter cetera auten ciden Ecclepia
confunamꝯ mercatun n MeunAichen. cun moueta. & onn ytilitate
quae inde prouegre poferit. et marexea non minus confirmagiꝯ.
nec nen Ftermami pris ipsig. Nuecialiter ligna. pastun. aedificia de
quaecunq adiacentis forestiae atentilia. Dub nestra itas. tonfumatio.¬
nii aucteritate. compralendentes tam ta q̃ n praepenti habeͬt. quan quae
habitura ẽ xadem. Ecclesia: Fracipiendo iubemus. ut nullus buxe. Archu¬
esnscossus. Ennis. Marchio. Comes. Uicecomes. nulla demꝗ magna paruane

Expanded text:
m faimilatum recognoscat et singulis annis unius aurei debitum exhibeat. Abbas etiam ipsius per successiones a fratribus ipsius regulariter et libere electus  non aliter nisi baculo de ipso altare accepto investiatur, similiter et advocatus de predictorum genere comitum magis idoneus communi arbitrio et electione fratrum constituatur. Inter cętera autem eidem ęcclesię confirmamus mercatum  in Niunchirchin cum moneta et omni utilitate quę inde provenire potent, et preterea non minus confirmamus qnec non Herimanni fratris ipsius, specialiter ligna pastum ędificia et quęcumque adiacentis forestie utensilia. Sub nostrę itaque confirmationis auctoritate comprehendentes tam ea quę in presenti habet quam quę habitura est eadem ęcclesia, precipiendo iubemus, ut nullus dux archiepiscopus episcopus marchio comes vicecomes, nulla denique magna parvave
Abbreviated transcription (Latin):
radus dirina furente Clementia Hongiorun In¬
peritor Fagusrus. Iuszis fideliun nos hrorgn he:¬
titionsnt acquiescentes si res seclesialricus
rebus nobis diuinitus concessis augere sindemus
non solum inde temporalis connodi prosperitaten
ueramctin aternam sperare debemus renanerar¬
tionen. Pra proster nouerit onnium Irdustria
ficelium nostror tam prasentiun quan futuro:¬
ran: Caliter nos diinan ut premiseuni es uec¬
munera tionen intuentes. necior & diledrisima
oniugie nacmre hisele. alz nobiliscina yrolis me
Femrici interrentionem gratissime anplectente
hcelis noltri Harduiti Brixinensis uilelicet
scclesia Cpiscoyi petitione. pulsati. in propriun
tradiclimus eidem Paniza Brixinensi scelesia
n honore fanchoran Cassian Marigris. necnon

Expanded text:
ina favente clementia Romanorum imperator augustus. Iustis fidelium nostrorum petitionibus ac quiescentes, si res aecclesiasticas  rebus nobis divinitus concessis augere studemus, non solum inde temporalis commodi prosperitatem, verum etiam aeternam sperare debemus remunerationem. Quapropter noverit omnium industria fidelium nostrorum tam pręsentium quam futurorum, qualiter nos divinam, ut premissum est, remunerationem intuentes nec non et dilectissimę coniugis nostrae Kiselę atque nobilissimę prolis nostrę Heinrici Interventionem gratissime amplectentes fidelis nostri Hardwici Prixinensis videlicet aecclesię episcopi petitione pulsati in proprium  tradidimus eidem  sanctae Prixinensi aecclesię in honorem sanctorum Cassiani martiris nec non
Abbreviated transcription (Latin):
tibus alq uoluniauie. egnseutientibus cun lari
nostri qcroritate diszrmximus ae Prmarinur
ut nullus prater uoluntateni prafati spiscopi
in eo prastimat cerros. aui apros. capreolos cania
uerdri. arca sagittagi sigete piagis. laquess
pedicis. Iea quolibel uendioria altis igemo ca :¬
sere el detipere. Qui autem hoe fores han. fieri
laudarerunt si iunt. Ueci Melran. Babo.
tezenan. Uillehalm. Hildeboli. Sigezari. Berc.¬

Expanded text:
ientibus – cum banni nostri auctoritate distrinximus ac firmavimus, ut nullus preter voluntatem prefati episcopi in eo presumat cervos aut apros capreolos canibus venari, arcu sagittaque figire, plagis laqueis pedicis seu quolibet venatoriae artis ingenio capere vel decipere. Qui autem hoc forestum fieri laudaverunt, hi sunt : Wecil, Adelram, Babo, Heceman, Willehalm, Hildebolt, Sigehart, Bert
Abbreviated transcription (Latin):
cun omni atilitate. quae ullo nodo. ide prouxnire
poterit aa Monasteriun Sehora diclon honore
fancha Maria conberncto per nostrun Imperiale
praceptun traderemus. Quorum pelitiom. pium
ficrit iustum erat asgensum. prdebentes ob interreutu
dileche lorpigis pasre gulę imperatricis u¬
susta. E unci filii nostri Ftenrici Regre. necnor
ꝑdalberonis ꝓarẽntan Ençio suprascritas Euras ad pra.¬
satam Monaszerium per hoe Imperiale praceplam fr¬
missime tradidimus. ea uidelicel raciore. et Fari=¬
wicus eiurdem seclesia Episcopus. iuqi hicces ⁊¬
sores liberan de hme poteszalen de euoden Cusis
habeant tradendi. uendendi commutandi uel quie :¬
quis si placuerit inde faciendi ad urum lamen
prascrisli. Moras. erp. Et ut hac. nostra traditi=¬
Lonis alctoritas Sabilis nconuulsa omm tempore

Expanded text:
tate, quę ullo modo inde provenire poterit, ad monasterium Sebona dicto in honore sanctae Mariae constructo per nostrum imperiale preceptum traderemus. Quorum petitioni pium, sicut iustum erat, assensum prebentes ob interventum dilectę coniugis nostrae Gislae imperatricis augustae et unici filii nostri Heinrici regis nec non Adalberonis Carentani ducis supra scriptas clusas ad prefatum monasterium per hoc imperiale preceptum firmissime tradidimus, ea videlicet ratione ut Hartvuicus eiusdem ecclesiae episcopus suique successores liberam dehinc potestatem de eisdem clusis habeant tradendi vendendi commutandi vel quicquid sibi placuerit inde faciendi, ad usum tamen prescripti monasterii. Et ut hęc nostrae traditionis auctoritas stabilis et inconvulsa om
Abbreviated transcription (Latin):
Ia nomine sinche Ri nndiuidua Trinitatis Enlouicus
iuina fauente Ctenertia Hex. Norernt omnes
in Regno nosrro crccunquasi fideles praesenrtes sei=¬
licçid fucuri. Qnia uii uenerabilis. Mesnberta
sihianensis Ecclesia Chiscopas. qua es consimer

Expanded text:
In nomine sanctae et individuae trinitatis. Chuonradus divina favente clementia rex. Noverint omnes in regno nostro circumquaque fideles praesentes scilicet et futuri, quia vir Venerabilis Meginbertus Sabianensis aecclesiae episcopus quae est co
Abbreviated transcription (Latin):
Iasus dirina faxente E lementia Rex.. Iomancri
Imperitor Augustus. Sd prasenten prosperitate
U iᵈ eternan spen sibi pros pectam pant quis quis
seclesias. Iei rel a fundamento lotat. rel a per¬
uersis dirutas redmtegrando loguplelat. Qua
cspia cum maxmie Regibus rel Imperatoribus
prasto fuisset. ex quo Coricriara Heligioni colla
lubdiderunt. Diuhi ae rationabile nodis uiderur
nil ab hiis deriare. qubus cresimus Antecessoree
ostres sisi aterdan requien promeruisie. Uide
Tei nos trorumq. fidelichi Untersitali tan praser¬
tihus quan posteris nolum esse cupimus. qualiter
Lilectus poster fribo Mogonina sedie Uererusi:¬
lis trehiepiscopus d Bguno Auquitensis  he

Expanded text:
favente clementia Romanorum imperator augustus. Ad presentem prosperitatem et ad aeternam spem sibi prospectum parat, quisquis ecclesias dei vel a fundamento locat vel a perversis dirutas redintegrando locupletat. Quae copia cum maxime regibus vel imperatoribus presto fuisset, ex quo christianę religioni colla subdiderunt, pium ac rationabile nobis videtur nil ab his deviare, quibus credimus antecessores nostros sibi aeternam requiem promeruisse. Unde dei nostrorumque fidelium universitati tam presentibus quam posteris notum esse cupimus, qualiter dilcetus noster Aribo Mogontinę sedis venerabilis archiepiscopus et Bruno Augustensis ae
Abbreviated transcription (Latin):
reiufarerit. sine elies quoris nõds aul ex allerius
cinfanque persona seu per liberan aluriu de
Iofauo publuo et leslibus ĩ ponte factan resis¬
Apestoliam legitime deuoluta iplaque pra
lis cuius etiam Statum presentibus haberi nolu¬
mus pro expresto pendeal indeciia dum̃oco lempore
dal precium non sil in ea aliui specialiter ins
quesitum cum onnibus iͣtubus & pertinen tiis

Expanded text:
e premisso sive alias quovismodo et ex alterius cuiuscumque persona seu per liberam dicti Petrnotario publico et testibus sponte factam resigapostolicam legitime deuoluta ipsaque Canolis, cuius statum presentibus haberi volumus pro expresso, pendeat indecisa, dummodo tempore dationis presencium non sit in ea alicui specialiter ius quesitum, cum omnibus iuribus et pertinentiis
Abbreviated transcription (Latin):
ecclia tuitionis es libertatis. Fireum unu¬
quem ammis singulis lateranenfi Palatio
nersoluetis. Nulli ergo egmino nonrtiuuri
liceat p̃nogtinatam ecclian temere ꝓturbare
aue euis pes lessiones aigorre nel ablatas¬

Expanded text:
Ecclesia tuitionis et libertatis, aureum unum annis singulis Lateranensi palatio persolvetis. Nulli ergo hominum omnino liceat praenominatam ecclesiam temere perturbare, aut ejus possessiones auferre
Abbreviated transcription (Latin):
uisse. quatuor mõis frumenti et tuttiem
rationem habcat. Ftac ommia ci dendtur neo
alicui alio defercantur. nei habeat potęlatar
A cuiquam in benrefictum dare ac ypnrare. Nui
taner aduocato fi frabribo fus ei monasterio
mutilis fuerit. amoto eo alius fubstitudtur
ftarum rerum omiun testis fimi Frueric¬

Expanded text:
tidem rationem habeat, haec ei omnia dentur; nec alicubi alio deferantur, nec habeat potestatem haec cuiquam in beneficium dare, aut praestare. Qui tamen advocatus si fratribus gravis et monasterio inutilis fuerit, amoto eo, alius substituatur. Harum rerum omnium testes per aur
Abbreviated transcription (Latin):
cam ormi ure fubaceat. et quieguiõ iuris
quiequde dignitatis ygla actegus nosctlur
habiusle totum an ecelia bei Stephani tran¬
uroridere curetis quatimus diuenin ddi esi¬
ciun as fislae dno mpendatir. Pouo decine
quas p̃nominata calia Eti fieghari cances¬
cisem loco inperpetuum concedimus. Sane
li quis frtrum uel poro zam pos ł factari
ibidem profes honem perfuadente diabolo
Ine licentia. p̃positi ciuodem loci de alia
loca confugerit. prohibemus es interdicimus
ul nullus eos fuscinrore psimat. It fanquan
uoti moprii temeratores ad cander ecc̃liam
redore compellantur. Minec adiicrentes ftatu¬
imas ut ordo Canonirris fecundum Becti

Expanded text:
ris, quidquid dignitatis ipsa hactenus noscitur habuisse totum in ecclesiam Sancti Stephani tranprovidere curetis, quatenus divinum ibi officium assidue Domino impendatur. Porro deciquas praenominata ecclesia Sancti Stephani, conceseidem loco in perpetuum concedimus. Sane si quis fratrum vel sororum post factam ibidem professionem, persuadente diabolo, sine licentia praepositi ejusdem loci, ad alia loca confugerit, prohibemus et interdicimus ut nullus eos suscipere praesumat, sed tanquam voti proprii temeratores ad eamdem ecclesiam redire compellantur. Ad haec adjicientes statuimus ut ordo canonicus secundu
Abbreviated transcription (Latin):
Ayoniq̃ mariiris d̃e quibus. die dubitatum de
an iti haberentir psentibo pistoꝵ legatis ino¬
pexit ibig teneri probauit. Fanelun quozi Mot¬
gangum euiszem urbis Enn de tumulo leaauis
ritate illa confermari

Expanded text:
i martyris, de quibus diu dubitatum est an ibi haberentur, presentibus Parisiorum legatis, perspexit ibique teneri probavit; sanctum quoque Wolfkangum, ejusdem urbis episcopum, de tumulo levavit;ritate illa confirmavi
Abbreviated transcription (Latin):
Inicala
ignea aimuicem Ime intermishorte mitentes
tandemq ni fimitate creli cocunle et se
quafi erercito in ỹ lio confimdentes non mo¬
Dicrm timoreon Pel dõmirationem tuentil
ingerebant onmes tamen rogabunt ni bonn

Expanded text:
spicula ignea invicem sine intermissione mittentes; tandemque in summitate caeli coeuntes et se quasi exercitus in proelio confundentes non modicum timorem simul et admirationem cernentibus ingerebant; omnes tamen rogabant in bonum
Abbreviated transcription (Latin):
uersenlin letis eiuog slomane Gcclie obiidiegi.
endem itaq oblatuneor sus iel homerera dqi et salitem
anim&e tuar suscispientes locumᵒ i poum P. Ietis patroenis
cõmunimꝰ: Dt̃aluinius enim ut nulsus eum osccugãre.
nullus ib. assulius facere uel molestiat᷑ ausu temeraris.
audeat irropdie. Sed omuia que nel a te ian collata sumi.
uel in fulurum̃ de suo iure a quibnsqs fidelib enferentur
uicta et inteqea sus. Tpestolice sedis munimine cẽserientie
sta cumen ut exinde pro çenen singulis quatriemniis alba
cum amicis tuis laturauenoi Basiica u. Caurenti por:¬
soluatur. Statuimꝯ etram ut demegos nep tub neq alicni
haeredum euig. faculias sit. se i iodicqi loi. aduocatiam̃
ingerore sed inata fratrum electisein et libcram u luntaten
aduscatã ib por Dey grasiam. statuatur. iclipsum et de Hralilo
loci. decernimũe obseuandum. Si quis auter huic nos era
cone litutuom temere /quod absu contratre tentauerit hauos¬

Expanded text:
Romanae ecclesiae obtulisti. Eamdem itaque oblationem nos ad honorem Dei, et salutem animae tuae suscipientes, locum ipsum B. Petri patrocinio communimus. Statuimus enim ut nullus eum occupare, nullus ibi assultus facere, vel molestias ausu temerario audeat irrogare, sed omnia quae vel a te jam collata sunt, vel in futurum de suo jure a quibusque fidelibus conferentur, quieta et integra sub apostolicae sedis munimine conserventur. Ita tamen, ut exinde pro censu singulis quatriennariis alba cum amiciis suis Lateranensi basilicae B. Laurentii persolvatur. Statuimus etiam ut deinceps, neque tibi, neque alicui haeredum tuorum, facultas sit se in praedicti loci advocatiam ingerere, sed juxta fratrum electionem et liberam voluntatem, advocatus ibi per Dei gratiam statuatur. Idipsum et de praelato loci decernimus observandum. Si quis autem huic nostrae constitutioni temere, quod absit! contraire tentaverit: h
Abbreviated transcription (Latin):
liclig futuri. Qualiter Ueuerabilis nomine ssics¬
pertus Prixinensis fantra seclesia Cpircopas
nborran adiens Clementian per Iuteruentum Per¬
omitis dilectig Magiotri noseri precatus en
ut antiquam Capellan. quan dm Fntecessor hato
beata memoria Ladoricus Imperator tohatraxerat
I honor fancra Dei gemtricis MMaria & modo di :¬
lapsa est ato. des fructa. ln eor sita in. Patispora
ciritate.  quan prius ueueranda memoria pius
Genitor goster otto Iaperator tuguolus Reminis¬
cens illius prissim feruitii prafato Episcoyo nsqi
ao obitum uitae iꝑsius nn proprieraten cohauerat.
Mi Nos per dilectorun ritionabilen uitorun fuppli=¬
cationem & ob illlus prompliscim optiman ebre¬
quii uoluntaten. Fetden prafatan apellan Iseriplo

Expanded text:
 futuri, qualiter venerabilis nomine Rihpertus Brihsmensis sanctae Ecelesiae Episcopus nostram adiens clementiam, per interventum veComitis dilectique Magistri nostri precatus est, ut antiquam Capellam, quam olim antecessor noster beate memoriae Hludovuicus imperator construxerat in honore sanctae dei genitricis Mariae et modo dilapsa est atque distructa et est sita in Radaspona civitate, et quam prius venerandę memoriae pius genitor noster Otto imperator augustus reminiscens illius pristini servicii prefato episcopo usque ad obitum vitae ipsius in proprietatem donaverat. At nos per dilectorum rationabilem virorum supplicationem et ob illius promptissimi optimam obsequii voluntatem eande
Abbreviated transcription (Latin):
ut ueleniorit condilionit factum fus rit sucenoteum
uideret quia lub phacaone fuisat qui lggit¬
diuina netitiam niu habebat: quiq ommiłus
aly hecuitubi lubacti. Iacerioter it postestione
corum in pristina libectate dimilit. ⁊ de publio
rir alimoniam mimiserauit. In concil. Rateraren
Eeclioe inuutati ẜrouĩdendo. lub a naldemitis
distuctione ycolibibum exlitib, ne confuler¬

Expanded text:
cerdotium videretur, qua sub Pharaone fuisset, qui legivine notitiam non habebat quique omnibus aliis servituti subactis sacerdotes et possessiones eorum in pristina libertate dimisit et de publico eis alimoniam ministravit, in concilio Lateranensi ecclesie immunitati providendo sub anathematis districtione prohibi
Abbreviated transcription (Latin):
sto oompescendor conatur nifattos peruegsorum
qui persanas et laca uileea supet boue et iuub
suis effentero, ae mullipliciei peaucbare molestis
non uerents tanto magit yer saccum decit generale
coneiliuri oportun remedro proutderi: quanto peram:¬
plius tucbalione cuiimoĩ et molosliae ii dĩucae
maiestatis osfenham nec non Ecliere libeltati
redunõ ece uispedtram denofeunt. Sũdum siquidem
cumi in diuerhi mundi partibus eocfuler ciuitatum

Expanded text:
d compescendos conatus nepharios perversorum, qui personas et loca ecclesiastica super bonis et iuribus suis offendere ac multiplicibus perturbare molestiis non verentur, tanto magis per sacrum decet generale concilium oportuno remedio provideri, quanto per amplius turbationes huiusmodi et molestie in divine maiestatis offensam necnon ecclesiastice libertatis redundare dispendium dinoscuntur. Dudum siquidem cum in diversis mundi partibus
Abbreviated transcription (Latin):
lalieburgen. Dioce: riper aceefimi non nulli
pnincgnes. Iucer conuli. Baroner, e alzi Iecularr
yotestale: earuñdem constitutionũ et sauelionũ
canonicap et legalium forsan igueri. contra
telliio. et gabellis. ac aliar ettachoner illicitar

Expanded text:
 diocesis nuper accepimus, nonnulli principes duces comites barones et alle seculares potestates earundem constitutionum et sanctionum canonicarum et legalium forsan ignari contra tallias et
Abbreviated transcription (Latin):
elerto calicbug Ialutem et stpłiea benedichienem
pui diuinis lau̾dib deputati malignop nosem̃tus
afligi milestis Aplicẽ Rouendi duint gratrae fuleiuẽtr
ut eo liberius poẜant obhequiy diuini intenidere
quo be prohpeternt humania peciculie ninsubeste:
cum igitus uilecti hili Incesefilus et lasitulum

Expanded text:
ensi Salutem et apostolicam benedictionem. Qui diuinis laudibus deputati malignorum noscuntur affligi molestiis, apostolice fouendi sunt gracie fulcimentis, ut eo liberius possint diuinis intendere, quo se prospexerint humanis periculis non subesse. Cum igitur di
Abbreviated transcription (Latin):
eteis idsonribo illibaia conseruari deure.¬
rinas. Idemquidor Moueslerien entiquita
Liberalilile regin largitate princixan
nignifsçe dilatun nune nariz enentrum casiba
quasi despoliatum renanfil eo quod ad rẽgnim
onnia irime findetimis pradià pietor
isin detorninalen bcrn trarsleta finl.¬

Expanded text:
ssoribus illibata conservari decrevimus. Idem siquidem monasterium antiquitus liberalitate regum largitate. principum magnifice ditatum, nunc variis eventuum casibus quasi despoliatum remansit, eo quod ad regnum omnia primę fundationis predia preter ipsum determinalem locum translata
Abbreviated transcription (Latin):
uena lege natiro. si quis auten huic mostre lonfu¬
uel iudicum. n guorum potestate bona sita sunt
de quibus habentur contrauarsia ta deguibus lis
Et aroris ratione obtineat uel amittat. Pra terea
hant nistitutronen nostram ger omma qua praeseroti
priuilegio iseripia sunt siyilli nosere nigrobione

Expanded text:
vena reperiatur. Si quis autem huic nostrę confivel iudicum, in quorum potestate bona sita sunt, de quibus habetur controversia, ea, de quibus lis est, iuris ratione obtineat vel amittat. Preterea hanc institutionem nostram per omnia, que presenti privilegio inscrip
Abbreviated transcription (Latin):
et eontia omnem mgetum in uirie iuolentia
mniasti tie monu tdnendals sere et integre les¬
cipimus. Soecialiter autem et ex nomine sre¬
Dum ministerialis nos tu or tolfi de Suiershonea
qued nos ad petititnem eius erlem monaes terio
s rograe maẽnu clele ganomus. et ea que a dileeto
nostro nobili uirio fratre Nol pneros in mantanis
sunt eulem ecelesia congregata et contradita
dinum fet liubdum eun iuis pertinentĩs. et
selerenes ae Dauisse et Aoobance Ualitte
lemio. Cibeum etian transitum per clazas
Ime onm exactionum grauamine apud seuaens et
apuil liabionem. Insuper quoil fratres eiusilem
monasterii Olieloneum prasenlare non deberi astud
Tridendum nec apuil Amam que libertas eis fradita¬

Expanded text:
a omnem impetum iniurię, violentię, iniusticię manutenenda libere et integre recipimus. Specialiter autem et ex nomine predium ministerialis nostri Ortolfi de Tiershouen, quod nos ad peticionem I eius eidem monasterio propria manu delegavimus, et ea, que a dilecto nostro nobili viro fratre Wolfhero in montanis sunt eidem ecclesie congregata et contradita, dinum et Gubdûn cum suis pertinentiis et Scheuenes ac Nauisse et Nabance, Ualuitte, Lennes, liberum etiam transitum per clusas sine omni exactionum gravamine apud Séuers et apud Sabionem. Insuper quod fratres eiusdem monasterii theloneum prestare non debent apud Tridentum nec apud
Abbreviated transcription (Latin):
Bigurgenfen tetamq euis ecclesiam Monachas
et datie ibidem Reo serurentes. familiam er
dnma bona. praedieto monas terio iuste pertenentia
sue a fundateridus aut algs fidelibus tradita
seu fratrum labore et n ouotua razionabiliter
conguisita que uel nune haber uel in posterum
Deglargiente posnit abipisti sudmgeria lis¬

Expanded text:
Biburgensem totamque eius ecclesiam, monachos et fratres ibidem deo servientes, familiam et omnia bona predicto monasterio iuste pertinentia sive a fundatoribus aut aliis fidelibus tradita seu fratrum labore et industria rationabiliter conquisita, que vel nunc habet vel in posterum deo largiente po
Abbreviated transcription (Latin):
quibus has piooriis duximus exgri menida uora bufttli
Iuidelicei Gile tpechi Mozenttonen Iucha fercha fube¬
dun lobesngerrin Iangrintil Segtem mansos de noualibus
et cidesian super monte Adelltungeslogilt Adiicientes
nsuper sta tuimis ue e funto uestri monasteris siue de
cocialisus uel alĩ laboridis que gropris mem̃õia upti¬
ousne colligitis nulluza nobis decinas exigere auileat
Nulu etiam Tpiscopo Tuentia pateat. angarias uel
alias nouas et actiones monastrzie quarli et religioni con¬
trarias nobis uel. anbeniae uestre inponere. Rorro segul
trram iglius loci literam esse censemis. ut egiun quise
ille ꝑpelrri deliberauermt deuotion et extieme uoluntats
insi forte excommumeati Sint. muillus olgistat. obeunde
uero fe nunt eiusdem loci Abbate nullus ibi qualibet
siregtionis astutia seu uidlentia grae genahir. insi quen
fratres aut fratrum pars condilii sancopis decunlusm.
Dei fiuen et beati Beneilicti regulas oreuiderit
eligendum. Etrat etiam nobis et ecelesiae uestrae adi¬

Expanded text:
us exprimenda vocabulis, videlicet: Griezpach, Mozeinhoven, Pucha, Percha, Gubedum, Lobesingen; in Tangrintil septem mansos de novalibus, et ecclesiam super monte Adallungestorff. Adjicientes insuper statuimus ut de fundo vestri monasterii, sive de novalibus vel aliis laboribus, quos propriis manibus sumptibusve colligitis, nullus a vobis decimas exigere audeat. Nulli etiam episcopo licentia pateat angarias vel alias novas exactiones monasticae quieti et religioni contrarias vobis vel ecclesiae e illic sepeliri deliberaverint, devotioni et extremae voluntati, nisi forte excommunicati sint, nullus obsistat. Obeunte vero te, nunc ejusdem loci abbate, nullus ibi qualibet subreptionis astutia seu violentia praeponatur, nisi quem fratres aut fratrum pars consilii sanioris, secundum Dei timorem et B. Benedicti Regulam praeviderit eligendum. Liceat etiam vobis et ecclesiae vestrae ad
Abbreviated transcription (Latin):
fidelin rostririn. uis quiba ibi spccraliter
coninuis intercȩderdun peciba mazloniso
inaeternun ioluimq. in can guen ad institi¬
trone sua sunpsit libertaten restiduinus
et inmutabiliter in perpetuun destinauims
quetinus derncens da ulatur ita ul in regia

Expanded text:
fidelium nostrorum, pro quibus ibi specialiter continuis intercedendum orationibus in eternum voluimus, in eam, quam ab institucione sua sumpsit, libertatem restituimus et immutabiliter in perpetuum destinavimus, quatinus deinceps ea utatur, ita ut in re
Abbreviated transcription (Latin):
uden efficio es ctobatio et feutum delihpratiene
oraepiçiatiro. Praeteria oropuae nostra laigitienis
deso contra dimus eiden monasteuo siluan ubi libere
nobis atimit. illam suluet quae sita est ex utraqi parte
fluuis. Harae ab ertu uuslem fuuy uiq ad lorum
qui diitier Ober en brugze quiilquit comgrehensun

Expanded text:
fficio ex abbatis et fratrum deliberatione preficiatur. Preterea proprię nostre largitionis dono contradimus eidem monasterio silvam, ubi libere nobis attinet, illam scilicet, que sita est ex utraque parte fluvii Ysare ab ortu eiusdem fluvii usque ad locum, qui dicitur Oberembrugge, quicquid com
Abbreviated transcription (Latin):
ratum rmanenzen saluere non Renenrioo et concefsiena
Let nnere Rartmanni Sriamensio Eoisegi eisq
Successorum Insuger ypossessiones eius lem monasteris
lapro litisdorf. Edellungesdor f ecclosiam et elius
attmentias ꝟzympachi Ierim puehi Nahi riehesderi
Beicha he eun ecolesia et toto usu elluis uillae

Expanded text:
atum Brixinensem, solvere non tenentur ex concessione et munere Hartmanni Brixinensis episcopi eiusque successorum. Insuper possessiones eiusdem monasterii : Raprehtisdorf, Adelungesdorf ecclesiam et eius attinentias, Ozzimbach, Tierembůch, Mahtrichesdorf, Berchahe cum ecclesia et toto usu
Abbreviated transcription (Latin):
cultis et meuitis Nos eiden menesteris nos ta ꝓn¬
pexiaui authioritate confurmanus et in onni gniete
den cesas posseienda et tenenda Stabilimus indulgemus
et ulonamus eum ceteris gnoqs omnibus qnae in futiuan
ai emodem ecglesiae emolumentum fecite fuernt
contracta Rxigientes ergo suimissime statuimus
ut nemo sit qui m huis prediete ecelesie Abbatem
et fratres entarreat Aullus qui inde quidquan
usunpanre aua clis trahere Femere audeat. Mec
hontines eidem eccle sie ppectantes in per sonis uas¬
quam aul rebus ulla uiseplentia pertindax graesunat
siatuius pra teranᵒ Ingerialis elieti uigode ur Aobas
uiafati menarsterii cum fratribus sius conslio et aurillo
Babenbergensis Episcegi ddquratun Sibi quen uitili.¬
orem gronuidernt. Secundum tenoren et is fundatienis
nstituent. oficiun solunnedo ei pro remedio anine
ipsus commendantis non benefica coniedentes. Ita
ur cioe officium ad nullum mortalindi haereditarao
uire descentat qui Rogtnodum ade gnolestias exacti¬

Expanded text:
cultis et incultis, nos eidem monasterio nostra imperiali auctoritate confirmamus et in omni quiete deinceps possidenda et tenenda stabilimus, indulgemus et donamus cum ceteris quoque omnibus, que in futurum ad eiusdem ecclesie emolumentum licite fuerint contracta. Precipientes ergo firmissime statuimus, ut nemo sit, qui in his predicte ecclesię abbatem et fratres ex terreat, nullus, qui inde quicquam usurpare aut distrahere temere audeat nec homines eidem ecclesie spectantes in personis umquam aut rebus ulla violentia perturbare presumat. Statuimus preterea imperialis edicti vigore, ut abbas prefati monasterii cum fratribus suis consilio et auxilio Babembergensis episcopi advocatum sibi, quem utiliorem providerint,  secundum tenorem et ius fundationis  instituant,  officium solummodo ei pro remedio animę ipsius commendantes, non  beneficium concedentes, ita ut hoc officium ad nullum mortalium hereditario iure descendat. Qui si postmodum ad molestias exacti
Abbreviated transcription (Latin):
iuramento confir matione Apostosica. uel quacunoi
fuys Culesiasticis in illis partibii gererales
dicuae sedis. uel legatoran ei us lilteras inpe¬
rrarint. elienhr per eas ad in hibitionem. reser¬
ualionen & deuretum. uel alies quomosolibet
sil procestun quibus emnibas praefalun loan¬

Expanded text:
iuramento confirmacione apostolica uel quacumque ficijs ecclesiasticis in illis partibus generales dicte sedis uel legatorum eius litteras impetrarint, eciam si per eas ad inhibicionem ‧ reseruacionem ‧ et decretum uel alias quomodolibet sit processum, quibus omnibus in assecu­cio
Abbreviated transcription (Latin):
Lulenae filiis Capitalo frisingensi seu
quibus uis aliis comm un iter. uel didi sim quo
modolibel indultum existal. quod ad recepti¬
onem uel prouisionen alitaiis minime tene¬
antur. et ad id compelli. aut quod interdiri
suspendi. uel excom municari non poscint

Expanded text:
 filijs capitulo Lundensi seu quibusuis alijs communiter uel diuisim ab eadem sede sit indultum / quod ad recepcionem uel prouisionem alicuius minime teneantur / et ad compelli aut quod interdici suspendi uel exco
Abbreviated transcription (Latin):
reiufarerit. sine elies quoris nõds aul ex allerius
cinfanque persona seu per liberan aluriu de
Iofauo publuo et leslibus ĩ ponte factan resis¬
nationem aul constitationen felui recorcati
Apestoliam legitime deuoluta iplaque pra
lis cuius etiam Statum presentibus haberi nolu¬
mus pro expresto pendeal indeciia dum̃oco lempore
dal precium non sil in ea aliui specialiter ins
quesitum cum onnibus iͣtubus & pertinen tiis

Expanded text:
e premisso sive alio quovismodo aut ex alterius cuiuscumque persona seu per liberam dicti Tortnotario publico et testibus sponte factam resignationem, constitutionem: Eapostolicam legitime deuoluta ipsaque eccllis, cuius statum presentibus haberi volumus pro expresso, pendeat indecisa, dummodo tempore dationis presencium non sit in ea alicui specialiter ius quesitum, cum omnibus iuribus et pertinentiis
Abbreviated transcription (Latin):
Deuota Cnristi famila Caristiaa de Hpacli relicta
geroldi comitis cum eo mortus Uiduata e sser. et prolem
non haberet oraediis quidem et possessionibus mariti ad
prospmqnos eius redeuntibus. iac̃a suñ harecditarium
orailiũ Apacli cam teta famiua sua et personis hom̃
cũ eib̃ꝰ pertinentis suis iũ ageis gratis gascuis siluis
cultis et incultis eum aquis aquatumꝗ decirsi ous piscatio¬
nibus molendinis et cũm oi gare utilitatis qud ĩosa
illud noscitur habuise. Babentergensi Ec̃cliae con¬
tradidit. ea Uiddelicet pactione. N in cella ad minus
Xii. Menachoruz rte reti pro remedio anina suae et
maciti sui. ac parentũ rererumq. Itaq beate memo¬
iaẽ Dñs noster. B. Otio Epi siopus tallũ reu studiosus¬
os
Locum cegit et pradiis ae detimis auctum. sub patrorinio
B. Mabelai Eołi nn Abeacian oromouit. Similiter
et Añs noster Agilbertus Epsi. phrcessor noster. aliquos
mansos et lecinas i Matechouer. et Altersee. et

Expanded text:
devota Christi famula Christina de Aspach relicta Geroldi Comitis, cum eo mortuo viduata esset et prolem non haberet, prediis quidem et possessionibus mariti ad propinquos eius redeuntibus, ipsa suum hereditarium predium Aspach cum tota familia sua et personis hominum cum omnibus pertinentibus suis, cum agris, pratis, pascuis, silvis, cultis et incultis, cum aquis aquarumque decursibus, piscationibus, molendinis et cum omni genere utilitatis, quo ipse illud noscitur habuisse, Babenbergensi Ecclesie contradidit ea videlicet pactione, ut in cellam ad minus duodecim Monachorum verteretur pro remedieate memorie Dominus noster Otto Episcopus talium rerum studiosus locum cepit et prediis ac decimis auctum sub patrocinio eati Mathei Apostoli in Abbatiam promovit; similiter et Dominus Egilbertus Episcopus Predecessor noster aliquos mansos et decimas in Matenchovene et Aterse et
Abbreviated transcription (Latin):
ali halterum uero idest capricor nushi a austra lipolo ꝓximum gestat: Vudeisa ut
scđm sphere caelestis pouitionẽ in qua signa sunt. fixa. suꝑne cancerꝵ ceteris signis
a terra remotior capricor nus uitainior : & aecontra inferius cancer iterrȩ uiti
signi fero suli fertur : necesse est ut scđ̃m enuis con uexitatẽ: uel ppi& ł recedat. aterra:

Expanded text:
ali: alterum vero, id est, Capricornum, australi polo proximum gestat. Unde fit ut secundum spherae coelestis positionem, in qua signa sunt fixa, superne Cancer caeteris signis a terra remotior, Capricornus vicinior, et econtra inferius Cancer terrae vicinisignifero suffertur, necesse est ut secundum ejus convexitatem vel propiet vel recedat a terra
Abbreviated transcription (Latin):
re incipiasiđ lxx a iiͦ leł seb̃ri. qel uero abixi Reł mar̃ quod malus non fa¬
s terminisEt de Lxeͣ. qui demomĩ bissex tili anno łi obseruabis Dexelue
ro tunctum cumipse uer minus antebis sextum cuenerit. Ceterum si post
taui: ne cum euenissa. turbar& cal culatorem
erminus rogationum. omi tempore. au nonis maure quiritur & om̃a

Expanded text:
re incipias, id est LXXa IV Kal. Febr. XI vero ab XI Kal. Martii, quod in aliis non faciare incipias, id est LXXa IV Kal. Febr. XI vero ab XI Kal. Martii, quod in aliis non facias terminis. Et de LXX quidem in omni bissextili anno hoc observabis. De XLma vero tunc tantum, cum ipse terminus ante bissextum venerit. Caeterum, si posttavi ne cum venerit turbaret calculatorem. Terminus Rogationum omni tempore a II Non. Maii requiritur, et omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ter mins eo quo ediximus modo anonis aprł sumpto initio. & quicũq quin¬
uis occur rerit ter minus ipsum elt scas. quinto ann̾o seye dieti cidi Sie cete¬
a conputa singulos kalendarum dies ꝑsingulas serias usq adiee minũ
& in quota seria terminum quẽ q reppehtis. tot regłs illitribucto. Eaem plican¬
nis regularibus iunge ut dictum est concurrentes ipsius anni & quoti seria
eptua gesimȩ terminum inuenire cupiens : uide primum qt diebus
pas chalis terminus abeł apr̃ absit. siue retro. sue inante & conputa tõti¬
dem dies. a .u. leł sebri similiter uel mante ł retro: & terminum Locx. abs¬
mense sinitur
ua dra gesimę terminum axii. leł mar̾ requirere incipiens : ꝑ oma
sic sato sicut de lxx diximus: Est aut̃ lunã .ii. mensis mar̃: Noc aut̃
mlus duobus terminis obseruabis : it bissextili anno uno die tar dius require¬

Expanded text:
terminos eo quo diximus modo, a Nonis April. sumpto initio, et quicunquterminos eo quo diximus modo, a Nonis April. sumpto initio, et quicunquV occurrerit terminus, ipsum V anno esse scias saepe dicti cycli. Sic caeteet computa singulos Kalendarum dies per singulas ferias usque ad terminum, et in quota feria terminum quemque repereris, tot regulares illi tribuito. Exempli cautis regularibus junge, ut dictum est, concurrentes ipsius anni, et in quota feria eptuagesimalem terminum invenire cupiens, vide primum quot diebus Paschalis terminus a Kalendis April. absit, sive retro, sive ante, et computa totidem dies a V Kal. Februarii. Similiter vel in ante vel retro et terminum LXXem absmense finiatur. Quadragesimalem Terminum a XII Kal. Martii require. Incipiens per omnia sic facito, sicut de LXX diximus. Est autem luna II mensis Martii. Hoc autem in his duobus terminis observabis, ut bissextili anno uno die tardius require
Abbreviated transcription (Latin):
tum menior esto in omib ter minis inquirendis. ut cũ adlet conputando ꝑuene
rit: tum retro h est inmar̃ eẽ. scias. &. leł ipsas a prł ꝓnuntiabis Sinretra
hoc ÷ xiii.aut xiiii. ł xu. bł ueldein ceps acciderit. quia hi dies in mart̃
no cum est terminus xuii. beł mau. & xuiii. anno qui est cicli ulu¬
a simultum hebes es: primumtamen de cen nouenalem ci eliter meni
post̾ quam semel audieris retinere potes. id nonas aprł: Quod sirliquos
oblitus es: conputa primuni quotus sit annus cicli de cennouenalis. ꝑ argu¬
mentum quod supra ostendimus: Et cum hoc inuenens: conputa tondẽ
trrminos a nonis a pr̃. quotus ẽ. annuscicli. & quem cumq terminũ in eodẽ
ordine reppereris: ipsum . ex. suas quemq: ris. Et ut manifestius quo ddici¬
nus ad uertas. uerbi grã. si suerit quintus sepe fati cidi conpesita singulos

Expanded text:
tum memor esto in omnibus terminis inquirendis, ut, cum ad Kalendas computandotum memor esto in omnibus terminis inquirendis, ut, cum ad Kalendas computandorit, tum retro, hoc est in Martio, esse scias, et Kalendas ipsas Aprilis pronuntiabis. Sin retro, hoc est XIV aut XIII, vel XV Kal. deinceps acciderit, quia hi dies in Martio no, cum est terminus XVII Kal. Maii, et decimo nono anno, qui est cycli ultet si multum hebes es, primum tamen XIXalis cycli terminum, postquam semel audieris, retinere potes, id est Nonae April. Quod si reliquos oblitus es, computa primum quotus sit annus cycli XIXalis per argumentum quod supra ostendimus. Et hunc cum inveneris, computa totidem terminos a Nonis Aprilis, quotus sit annus cycli, et quem terminum in eodem ordine repereris, ipsum esse scias quem quaeris. Et ut manifestius quod dicimus advertas, verbi gratia, si fuerit quintus saepe praefati cycli, computa singulos
Abbreviated transcription (Latin):
ergo scire uis quo kalendarũ die quilib& terminus occurrat. lectiont
illam memoriter tenere debes. quȩ exinde uersifica specit composita de¬
tantatur ita incipiens Nonȩ aprilis norunt quinos Hlate enim lectio ꝑsingulos
decen no uinilis ciedi annos edoxet : quo calendarum diȩ terminus sit ocenifurs.
uenies iunctis regularibus qͥ singulis ad scribuntur terminis sicut huic .u. &
concurrentibus ipsius anni: eomodo quo kł mensium inuenire docuimus:
Quodsĩ p̃fata ltctio memoriar ex ciderit. docemus qualit̾ &iam sint litterarũ
suffragio recuperari possit: Paschalem igitur terminum cuiusq anni reꝑtus¬
rus. sumt p̃cedentis anni terminum in primo articulo pollicis leuemanus &
demn ceps ꝑ ordinem singulos Kalendarunt dies ꝑ singulos articulos sumitatesq
omniũ digitorum eiꝰ dem manus conputans. qui cumq: kalendarum diesrur¬
sus in eo demrar ticulo expensis ceteris euenent : terminũ esse noueris: Nloc tan¬

Expanded text:
ergo scire vis quo Kalendarum die quilibet terminus occurrat, lectionem istam memoriter tenere debes, quae exinde versifica specie composita decantatur, ita incipiens: Nonae Aprilis norunt quinos. Haec enim lectio per singulos XIX alis cycli annos edocet, quo Kalendarum die terminus sit occursurus,venies junctis regularibus, qui singulis ascribuntur terminis, sicut huic V et concurrentibus ipsius anni, eo modo quo Kalendas mensium invenire docuimus. Quod si praefata lectio memoriae exciderit, docemus qualiter etiam sine litterarum suffragio recuperari possit. Paschalem Terminum cujusque anni reperturus sume praecedentis anni in primo articulo pollicis laevae manus, et deinceps per ordinem singulos Kalendarum dies per singulos articulos summitatesque omnium digitorum ejusdem manus computans, quicunque Kalendarum dies rursus in eodem articulo expensis caeteris evenerit, terminum esse noveris. Hoc tan
Abbreviated transcription (Latin):
corestam ducens ait. Quẽ cedmodũ
potest suꝑdictã direstã t̃minatam
lineã trigoniũ aquilaterũ constitui
Quodicto cũ plures philosophi. quiundiq:¬
secus constipato agmine consiste¬
bant: Primũ eoclrdis thenore mae
formacre et̃ uelle cognoscerent
confestim adclamare eoclydi plau¬
dereque coeperunt cuius laudibus
etiamupsic grometrie plorimani
gratulatao semiper sestantis gloriã
sublimaeri priuehique cognoscens
abeodem librosẽi. quos casu appor¬
tare conspexerat. festince corni¬
puit atque intercetere asstrue¬
tionis doctrinȩque documentũ
ioui ac senatiu caelitum offerens
intimauit. Quofacto et doctissi¬
mac cunctarum. et bengnissimec

Expanded text:
tam ducens sic ait: «Quemadmodum potest super datam directam terminatam lineam trigonum aequilaterum constitui?» Quo dicto cum plures philosophi, qui undiquesecus constipato agmine consistebant, primum Euclidis theorema formare eam uelle cognoscerent, confestim acclamare Euclidi plaudereque coeperunt. Cuius laudibus etiam ipsa Geometria plurimum gratulata, se per sectantis gloriam sublimari prouehique cognoscens, ab eodem libros eius, quos casu apportare conspexerat, festina corripuit atque in ceterae astructionis doctrinaeque documentum Ioui ac senatui caelitum offerens intimauit. Quo facto et doctissima cunctarum et benignissima
Abbreviated transcription (Latin):
UIIII. sint Etquia hunc metitur
etiã ultimũ. et qr utrũ lib& etiũ
ceteros. et qrmediũ quem uis exillis.
etpriores quoq: et ulteriores. atduo
qr non metiuntur .cc .xl.iii. Nenouẽ
quidẽ aut medios quia nouẽ quidẽ
non metiuntur. necc. xl.iii. quidem
autmedios qr nullũ exmedus meti¬
untur. neulteriores quidem siquẽ¬
lib& abunu numero conueniunt
postionis eius dom quot ꝑse in com¬
positi numeri ultimũ numerum
totidem etiã eũ. qui cibuno ꝓocimꝰ
est metientur. Sunt numeri qui
duplo increscunt .i.iiiiiii .uiii. xui.
exhis eos qui xui. sunt .ii. et idem so
ipsos metiuntur at sint i .xii.clxii.
ter .d. sexagena ostogena. Atquin
idem .ii. et .iii. et .xii. quoq: qui abuno
ꝓxximi sunt ter metiuntur. cũbis
sena et ter quat̃na xii. fiunt si
quot lib& abuno numeri postionis
eiusdem minor numerus maiorẽ
sc̃ꝑ aliquẽ cliorũ qui subeadem
portione sunt metitur. Sint.i.ii.
iiII .uIII.xuI.XXxii. beiii: exclus .ii. eos

Expanded text:
VIIII sint; et quia hunc metitur, VIIII sint; et quia hunc metitur, etiam ultimum, et quia utrumlibet, etiam ceteros, et quia medium quemvis ex illis, et priores quoque et ulteriores. at duo, quia non metiuntur CCXLIII, ne VIIII quidem aut medios; quia VIIII non metiuntur, ne CCXLIII quidem aut medios; quia nullum ex mediis metiuntur, ne ulteriores quidem. Si quotlibet ab uno numeri conueniunt portionis eiusdem, quot per se incompositi numeri ultimum numerum, totidem etiam eum qui ab uno proximus est metientur. Sinduplo increscunt I, II, IIII, VIII, XVI; ex his eos qui XVI sunt II, et idem se ipsos metiuntur. at sint I, XII, CXLII,sexagena octona. atquin idem II et III ‹et› XII quoque, qui ab uno proximi sunt, metiuntur, cum bis sena et ter quaterna XII sint. Si quotlibet ab uno numeri portionis eiusdem sunt, minor numerus maiorem semper per aliquem aliorum qui sub eadem portione sunt metitur. Sint I, II, IIII, VIII, XVI, XXXII, LXIIII. Ex his II eos
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis quiꝑse in cõpositus est meti¬
tus idem necesse est. etiã utrũq
xpriorib metiatur multiplic& de¬
cus octonarius numerus fiuit br̃ce
hos duo meriunt᷑. Nam bis quadra¬
gena looee sunt. At quin idem siuiii
quoq et .x. metitur cũbis quat̾na
octo bis quina .x. fiant. quontienscũq
numeri ꝑportiones eiusdem. quã
nem ponuntur. primus siultimũ
metitur. secundũ quoq et de inceps
om̃s metietur : Siscđm metitur ulti¬
mum quoq et medios metietur. si
quidẽ lib& deniq unũ metitur om̃s
metietur contra. siultimũ non metiet
nescđm quidem nec quem quã aliũ.
Si scđm non metitur neultimũ quidẽ
aliũue siquem mediũ non metitur
nealiũ quidem sint .iii. et .uiiii xcuii.
hoxci : cc.xliii. Inter hos om̃s tripli
ratio est ternio aut̃ metitur eos.
qui .cc. xl.iii. sunt ter octogena sin¬
gula .cc.xl.iii. sunt. Idẽ ergo metit᷑
nouenarium numerũ cũter terna

Expanded text:
aliquis qui per se incompositus est metialiquis qui per se incompositus est metitur, idem necesse est etiam utrumque ex prioribus metiatur. Multiplicet decussis octonarius numerus, fiunt LXXX; hos duo metiuntgena LXXX sunt; atquin idem II VIII quoque et X metiuntur, cum bis quaterna octo, bis quina X fiant. 794 Quotienscumque numeri portionis eiusdem, quam nem ponuntur, primus si ultimum metitur, secundum quoque et deinceps omnes metietur; si secundum metitur, ultimum quoque et medios metietur; si quemlibet denique unum metitur, omnes metietur. contra si ultimum non metitur, ne secundum quidem neque quemquam alium; si secundum non metitur, ne ultimum quidem aliumve; si quem medium non metitur, ne alium quidem. sint III et VIIII, XXVII, LXXXI, CCXLIII; inter hos omnes tripli ratio est; ternio autem metitur eos, qui CCXLIII sunt; ter octogena singula CCXLIII sunt; idem ergo metitur novenarium numerum, cum ter terna
Abbreviated transcription (Latin):
quoque eos quiaxiiii. sunt mentur
nis numeris maiores minoresque po¬
nuntur: Sicut endem ratio inter
maiores minoresq sit quotiens ma¬
ior minorem. totiens minor mac¬
iorem metitur: sint numeri .ui. &iii.
deinde .uiii. et .xii. eadem interma¬
iores minoresq nueros ratio est
Nam ct .in. duob etxcii. his quiostos.
suꝑ dimidii sunt metiuntur aut̃
iII. eos quixi. sunt quãt̃: Nãquat᷑
terna xcui. sunt. Atqui duo quoq
qui ostosunt quat̃ metiuntur. Nã
quater bina octosunt quotionssin¬
gularitas aliquem numerũ metitur
totiens alius numerus metiet eut
totiens: is qui ante insingularitatis
mensuram e uenerit ultiorem nume¬
rum metiatur. sint .÷. et .v. et ui.xoc
singularitas quinariũ numerum
quin quies metitur idẽ fac̃ senio
in dooc. rursus ipsos sex singulatus
sexies imetitur atqui quinarius
quoquȩ numerus sexies mentur
eos qui.xxx. sunt Siduo numeri
alt̃ alterum multiplicant. cum
uero numerum quisic effectus est

Expanded text:
quoque eos qui XXIIII sunt metitur; quoque eos qui XXIIII sunt metitur; nis numeris maioribus maiores minoresque ponuntur sic ut eadem ratio inter maiores minoresque sit, quotiens maior maiorem, totiens minor minorem metitur. Sint numeri II et III, deinde VIII et XII. Eadem inter maiores minoresque numeros ratio est; nam et III duobus et XII his qui VIII sunt superdimidii sunt. Metiuntur autem III eos qui XII sunt quater; nam quater tema XII sunt. Atqui duo quoque eos qui VIII sunt quater metiuntur; nam quater bina VIII sunt. Si quotiens singularitas aliquem numerum metitur, totiens alius numerus alium metietotiens is qui arte in singularitatis mensuram uenerit ulteriorem numerum metiatur. Sint I et V et VI et XXX. Singularitas quinarium numerum quinquies metitur, idem facit serio in XXX; rursus ipsos sex singularitas sexies metitur; atquin quinarius quoque numerus sexies metitur eos qui XXX sunt. Si duo numeri alter alterum multiplicant, eum uero numerum qui sic effectus est