comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Post hȩc aũ nobis omnib sacris uestib sollemniter para¬
tis. p̃sul ipse data in altũ oratione. presbyteros qui asta¬
bant uirum dĩ foras deportandũ leuare commonu it
deportatur . eademq: hora mutus quidam eius ut credi¬
mus meritis. loquendi officio muneratur. Cuius tamen
ꝑsona ut pote uilis quia nobis eatenus in cognita extite¬
rat. id eo miraculum quod inse patratũ referebat. pri¬
mo credere dissimulauimus. Sed cum expago qui uo¬
catur arageuue se fuisse asserer&. A parentib eius aliisq
qui eum bene nouerant. nr̃orum post ea in quisitione
uerũ hoc eẽ didicimus. Tum uero om̃s nos laudes ac
melodias canendo. comitante numerosa populorum
multitudine. debita cum ueneratione corpus cari patris
pro sequimur. In prato aũ orientem uersus constituto
paululum presso gradu terratenus prostrati adorauimꝰ.
Surgentesq pias eius ex uuias singillatim subire. ac su¬

Expanded text:
Post haec autem nobis omnibus sacris vestibus solemniter paraPost haec autem nobis omnibus sacris vestibus solemniter paratis, praesul ipse data in altum oratione presbyteros qui astabant, virum Dei foras deportandum levare commonuit. ab ecclesia deportatur, eademque hora mutus quidam ejus, ut credimus, meritis loquendi officio muneratur. Cujus tamen persona, utpote vilis, quia nobis eatenus incognita exstiterat, ideo miraculum quod in se patratum referebat, primo credere dissimulavimus. Sed cum ex pago, qui vocatur Arigewe, se fuisse assereret, a parentibus ejus aliisque qui eum bene noverant, nostrorum postea inquisitione verum hoc esse didicimus. Tum vero omnes nos laudes ac melodias canendo, comitante numerosa populorum multitudine, debita cum veneratione corpus chari Patris prosequimur. In prato autem Orientem versus constituto paululum presso gradu terratenus prostrati adoravimus, surgentesque pias ejus exuvias singulatim subire, ac su
Abbreviated transcription (Latin):
itidem uenire rogauit. Quod dum fama uulgante popu¬
lis inuicino positis cõpertũ fuiss&. uidelic& quod sc̃s uir
debasilica scĩ galli in suum deportandus ess& oratorium.
sacris eius exequiis inter eẽ cupientes. monasterium ca¬
teruatim adire coeperunt. Ep̃s aũ die statuto super ue¬
niens ecclesiam sub ipsius nomine sollemniter dedicauit.
ac deinde sacrati corporis membra aggressus. quasdam
ex eo particulas. proreliqui is deinceps condonandis se or¬
sum reposuit. c&era aũ manu sua honorifice in uoluens.
in sarco fago nouo collo cauit . Illas quoq: oblatas. quas nar¬
ratione superiori. in eius tumulo retulimus fuisse reꝑ¬
tas. eatenus in corruptas. atq: omnimodis inlesas ꝑduras¬
se miratur . & quasdam ex eis inuolutas. sacro itidem pecto¬
ri super posuit. alias uero pixide recondens. suꝑ uenturis
temporibus ꝓscĩtatis eius testimonio conseruare p̃cepit.

Expanded text:
itidem venire rogavit. Quod dum fama vulgante popuitidem venire rogavit. Quod dum fama vulgante populis in vicino positis compertum fuisset, videlicet quod sanctus, vir de basilica S. Galli in suum deportandus esset oratorium, sacris ejus exsequiis interesse cupientes, monasterium catervatim adire coeperunt. Episcopus autem die statuto superveniens, ecclesiam sub ipsius nomine solemniter dedicavit, ac deinde sacrati corporis membra aggressus, quasdam ex eo particulas pro reliquiis deinceps condonandis seorsum reposuit; caetera autem manu sua honorifice involvens, in sarcophago novo collocavit. Illas quoque oblatas, quas narrationi superiori in ejus tumulo retulimus fuisse repertas, eatenus incorruptas atque omnimodis illaesas perdurasse miratur, et quasdam ex eis involutas sacro itidem corpori superposuit; alias vero pyxide recondens, superventuris temporibus pro sanctitatis ejus testimonio conservare praecepit.
Abbreviated transcription (Latin):
simplicitate. ueritatẽ rerum quȩrentib ostendere cupi¬
entes. Neq enim nr̃ȩ. sed illius nos gloriȩ potius stude
condec&: qui electis suis primo bonum uelle. de indi¬
buit inchoare . Tum &iam uires implendi suggerere.
ac postremo digna eos mercede remunerans. scĩtatẽ eorũ
uirtutib & signis patenter dignatur ostendere. Qua ꝓpt̃
ipsum ꝑ omnia totius boni fontem. bonorũq omniũ largi¬
torem. in beati patris nri miraculis laudare desideramus.
dauiticum illud dicentes. Non nobis dnẽ non nobis. sed no¬
mini tuo da gloriam.¬
DOSTTRANS LATIONEM IGITUR SUPRA MEMORATA
iolutis trium poene Annorũ spatiis. cum beati otmar
basilica. studiis deuote eam Aedificantiũ decenter iam ꝑ¬
fecta fuiss&. senior nr̃ grimalduschludo uuici regis archi¬
cappellanus . p̃fatum constantiensis eccłȩ praesulem.
ad ꝑagenda consecrationis eius solemnia. monasteriũ

Expanded text:
simplicitate veritatem rerum quaerentibus ostendere cupisimplicitate veritatem rerum quaerentibus ostendere cupientes. Neque enim nostrae, sed illius nos gloriae potius studere condecet, qui electis suis primo bonum velle, deinde tribuit inchoare, tum etiam vires implendi suggerere, ac postremo digna eos mercede remunerans, sanctitatem eorum virtutibus et signis patenter dignatur ostendere. Quapropter ipsum per omnia totius boni fontem bonorumque omnium largitorem in beati patris nostri miraculis laudare desideramus, Davidicum illud dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriamost translationem igitur supra memoratam, evolutis trium pene annorum spatiis, cum beati Othmari basilica studiis devote eam aedificantium decenter jam perfecta fuisset, senior noster Grimaldus Ludovici regis archicapellanus, praefatum Constantiensis Ecclesiae praesulem ad peragenda consecrationis ejus solemnia monasterium
Abbreviated transcription (Latin):
quibus impressa fuerat. fracto genutũ sanguinis effusio¬
ne prosiliens. ep̃o &iã asstante. Ymnumq: te dm̃ lauda¬
mus canente corrigitur . In processu ergo temporis pu¬
er ipse ambulare incipit . & modo in monasterio nouis
utens gressibus. huius miraculi idoneus testis ex istit̾
hactenus a nobis uili sermonum scemate prola¬
ta . quã quã lectorib beniuolis. ad declaranda
scĩtatis eius p̃conia sufficere non dubitemus.
tamen quia basilicȩ. in eius honorem aedifican¬
dȩ. paulo superius mentio incidit. qualiter ꝑ¬
cta eius constructione. scsuir in eam trans latus fueri
quib q: miraculorum ostensionib: scĩtatem eius diuina
clementia ibidem postea manifestauerit. ne obliuione de¬
pereant. successoribus nr̃is breuiter contradere lib&.
Non pomposa uerborum cõplexione super uacuã laudan¬
tium gloriam Aucupantes. sub dictorum tantum modo

Expanded text:
quibus impressa fuerat, fracto genu cum sanguinis effusioquibus impressa fuerat, fracto genu cum sanguinis effusione prosiliens, episcopo etiam astante hymnumque Te Deum laudamus canente, corrigitur. In processu ergo temporis puer ipse ambulare coepit, et modo in monasterio novis utens gressibus, hujus miraculi idoneus testis existit. hactenus a nobis vili sermonum schemate prolata, quanquam lectoribus benevolis ad declaranda sanctitatis ejus praeconia sufficere non dubitemus, tamen quia basilicae in ejus honorem aedificandae paulo superius mentio incidit, qualiter peracta ejus constructione sanctus vir in eam translatus fuerit, quibusque miraculum ostensionibus sanctitatem ejus divina clementia ibidem postea manifestaverit, ne oblivione depereant, successoribus nostris breviter contradere libet, non pomposa verborum complexione supervacuam laudantium gloriam aucupantes, sed dictorum tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
lo decidens in pauimentũ pro uoluitur. & uocib horren¬
dis. tecta ecclesiȩ complens. nimio se dolore ungeri. in¬
solito clamoris strepitu protestatur. Senior aũ noster
grimaldus. his diebus in monasterio positus. cũ ipsa ho¬
ra proforibus basilicȩ in fraclaustrum consister&. Au¬
dito huiuscemodi strepitu . salomonem epm̃ una cum
augiensis coenobii abbate . qui ipso die ibidem forte conue¬
nerant secum as sumens ecclesiam intrat. causamq: tam hor¬
rendi atq in soliti clamoris interrogat. Quid plura. abba¬
tes cum epõ propius accedunt. flebili ululatu puerum. huc
illucq in pauimento uolutari cernunt. seq. ipsum propr¬
is unguibus cogente molestia lacerare. & quasi discerpe¬
re perspiciunt. Post longam huiuscemodi uexationem.
sinistra manus in uolam contraeta extenditur. incuruata
ceruix erigitur. sinistrum quoq genu cumpede ad tibiã
supinato laxatur. & planta pedis dextri. ab ipsis natibus

Expanded text:
lo decidens in pavimentum provolvitur, et vocibus horrenlo decidens in pavimentum provolvitur, et vocibus horrendis tecta ecclesiae complens, nimio se dolore urgeri insolito clamoris strepitu protestatur. Senior autem noster Grimaldus his diebus in monasterio positus cum ipsa hora prae foribus basilicae infra claustrum consisteret, audito hujusmodi strepitu Salomonem episcopum una cum Augiensis coenobii abbate, qui ipso die ibidem convenerant, secum assumens, ecclesiam intrat, causamque tam horrendi atque insoliti clamoris interrogat. Quid plura? Abbates cum episcopo propius accedunt, flebili ululatu puerum huc illucque in pavimento volutari cernunt, seque ipsum propriis unguibus cogente molestia lacerare et quasi discerpere perspiciunt. Post longam hujuscemodi vexationem sinistra manus in volam contracta extenditur, incurvata cervix erigitur: sinistrum quoque genu cum pede ad tibiam supinato laxatur, et planta pedis dextri ab ipsis natibus
Abbreviated transcription (Latin):
LODEM ANNO UIR QUIDAN CIUIS AURE UANENSIUM.
puerulum omnib: poene membrorum iuncturis con¬
tractum atq conglobatũ. pie deuotionis intuitu. par¬
uo uehi culo impositũ. modo trahendo modo coram
se impellendo. tum &iam propriis humeris gestando
romam perduxit. Paucis dierum circulis. ibidem ex¬
actis . inde reuertitur. atq ut ex eius ore didicimus.
alemanniam p&ere. & scĩ galli monasterium adire no¬
ctu in uisione cõmonetur. Qui ille uisioni Annuere de¬
siderans. laborioso satis conatu. iuga alpium superat. &
quadam die imminente iam uespera. diu desideratum
lassus ingreditur monasterium. Qui &iam in ipso iune¬
re. quot molestias. quot ue in cõmodorũ pertulerit an¬
gustias. testes fuerunt humeri. quos uectibus eius dem
uehiculi. Ad eo Attritos eẽ cõperimus. ut multi nr̃o rum.
callos in eis duratos esse perspicerent . In primo igitur
basilicȩ ingressu. ad corpus beati ot mari perueniens
puer ipse tendentib sese cõpagum retinaculis. uehicu¬

Expanded text:
Eodem anno vir quidam, civis Aurelianensium, puerulum omnibus pene membrorum juncturis contractum atque conglobatum, piae devotionis intuitu parvo vehiculo impositum, modo trahendo, modo coram se impellendo, tum etiam propriis humeris gestando, Romam perduxit. Paucis dierum curriculis ibidem exactis inde revertitur, atque ut ex ejus ore didicimus Alamanniam petere, et S. Galli monasterium adire noctu in visione commonetur. Cui ille visioni annuere desiderans, laborioso satis conatu juga Alpium superat, et quadam die imminente jam vespera diu desideratum lassus ingreditur monasterium. Qui etiam in ipso itinere quot molestias quotve incommodorum pertulerit angustias, testes fuerunt humeri, quos vectibus ejusdem vehiculi adeo attritos esse comperimus, ut multi nostrorum callos in eis duratos esse perspicerent. In primo igitur basilicae ingressu ad corpus B. Othmari perveniens, puer ipse tendentibus sese compagum retinaculis vehicu
Abbreviated transcription (Latin):
moti. hoc miraculum c&eris indicando celeriter diuul¬
gauerunt: Tum uero exciusdem loci in colis. plurimos
utriusq sexus in unũ conuenire. & ob concessã muto lo¬
quelam obstu pescere. ipsum q: in illorũ medio positũ.
quo modo sibi contigerit. & ubi ł quando lingua eius so¬
luta fuerit cerneres enarrare . Sequenti aũ die dericu
quidam ex eodẽ loco illum assumens. admonasteriũ
reduxit. & huius rei ueritatem nobis perordinem

Expanded text:
moti hoc miraculum caeteris indicando celeriter divulmoti hoc miraculum caeteris indicando celeriter divulgaverunt. Tum vero ex ejusdem loci incolis plurimos utriusque sexus in unum convenire, et ob concessam muto loquelam obstupescere, ipsumque in illorum medio positum quomodo sibi contigerit, et ubi vel quando lingua ejus soluta fuerit, cerneres enarrare. Sequenti autem die clericus quidam ex eodem loco illum assumens ad monasterium reduxit, et hujus rei veritatem per ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
POSTSANITATISNUIUS MIRACULM̃. EXACTO TRIT̃ EBDO¬
marũ spatio. mutus quidã inuicino territorio natus atq nutritus
quẽ multi nr̃oꝵ a primeua aetate locutionis officio nouerant ẽe pri¬
uatũ. indomnica itidẽ die monasteriũ aggressus. ad corpus scĩ ot¬
mari accessit. & quoddã lini globulũ. piȩ deuotionis intuitu eius
arcae suꝑ posuit: Quo facto subitaneo quodã impulsu. cũ extasi m̃¬
tis terratenus deiectus. dissolutis linguae retinaculis. sanguinis co¬
piã exore ꝓfudit. Quẽ suis ipse manib nein basilicae pauimentũ
cader& suscipiens. c̃tinuo extra ecclesiã ꝓiecit. sicq ingenti
formidine atq terrore ꝑuasus. nemini quod sibi euene¬
t in notescens. cũ om̃i festinatione monasterio digrec
& ad mansionẽ suã cito ꝑueniens. collata sibi loquendi
facultate. suos ibidem notos cum gaudio alloquitur:
Quem ut ipsi loquentem. suisq interrogationibus re¬
spondentem Audierunt: non minima admiratione. ꝑ¬

Expanded text:
Post sanitatis hujus miraculum, exacto trium hebdomadarum spatio, mutus quidam in vicino territorio natus atque nutritus, quem multi nostrorum a primaeva aetate locutionis officio noverant esse privatum, in Dominica itidem die in monasterium aggressus, ad corpus S. Othmari accessit, et quoddam lini globulum piae devotionis intuitu ejus arcae superposuit. Quo facto, subitaneo quodam impulsu cum exstasi mentis terratenus dejectus, dissolutis linguae retinaculis sanguinis copiam ex ore profudit. Quem suis ipse manibus ne in basilicae pavimentum caderet suscipiens, continuo extra ecclesiam projecit. Sicque ingenti formidine atque terrore pervasus, nemini quod sibi evenerat innotescens, cum omni festinatione monasterio digreditur, et ad mansionem suam cito perveniens, collata sibi loquendi facultate suos ibidem notos cum gaudio alloquitur. Quem ut ipsi loquentem suisque interrogationibus respondentem audierunt, non minima admiratione per
Abbreviated transcription (Latin):
moriã posteris cõmendandã. huic inseruntur opusculo :
Pr&er mostuorũ enim resuscitationẽ corporeã c&erarũ infiri¬
mitatũ remedia creberrima in ibi largitate. ad nõ prestita sunt
& prestantur : Si quidẽ & dȩmoniaci ibidem curati. & languentes
sunt recreati : Auriũ claustra reserata. oculorũ detersȩ caligi¬
nes : Mutorũ exclusa silentia: paraliticorũ eliminata defectio:
Sed & quicũq animȩ ł corporis necessitate coactus. fide integra
ud sepulchrũ beati galli instantiam orationis exequitur:
confessoris sui merita comprobante. praccũ suarũ nulla tenus
fructu priuatur: uerũ sine tarditate diuinae largitatis sen¬

Expanded text:
moriam posteris commendandam huic inseruntur opusculo. moriam posteris commendandam huic inseruntur opusculo. Praeter mortuorum enim resuscitationem corpoream ceterarum infirmitatum remedia creberrima inibi largitate a Domino praestita sunt et praestantur. Siquidem et daemoniaci ibidem curati et languentes sunt recreati, aurium claustra reserata, oculorum detersae caligines, mutorum exclusa silentia, paraliticorum eliminata defectio. Sed et quicumque animae vel corporis necessitate coactus fide integra apud sepulchrum beati Galli instantiam orationis exequitur, Domino confessoris sui merita comprobante, praecum suarum nullatenus fructu privatur, verum sine tarditate divinae largitatis sen
Abbreviated transcription (Latin):
dignatus ẽ.
DEA STEPNANOS DUM QUODAM TEMPORE EUMTIS
qui simul aderant carnẽ ad percipiendũ incuiusdã accessu ieiu¬
nii non haberet. resedit incellula de eadem penuria cum c&eris
locuturus : Dumq sermone uario paupestatis solatia mutuo
ministrarent : Auis quȩdam ignotȩ formȩ consedit inlimine:
Vnus assidentiũ torrem deigne rapiens. alitem ꝑcussit : Cuius car¬
nes dũ suis usib prȩparassent: Incredibilẽ saporis dulcedinẽ. Ingustu
earum de prehenderunt Facientib: hoc ut credimus beati uiri
meritis: ut sicut famulis eius insimilitudinẽ antiqui miraculi
quo populus dĩ coturnicũ carnib insolitudine est refectus. Auis
In cognita missa ẽ : ita sapor ꝓ curatȩ celitus ęscae. nouȩ dulcedi¬
nis delectamentũ haber&. ¶ Anta aut̃ ẽ mi
quȩ dñs apud tumulũ eius diuersis temporib ostendit: ut
facile scribendi studio comprehendi possit: Ex quib ꝓpt̾ ab un¬
dantiã multa omittuntur : pauca uero & eminentiora ꝓpter me¬

Expanded text:
dignatus est. 5. Idem Stephanus dum quodam tempore cum his qui simul aderant carnem ad percipiendum in cuiusdam accessu ieiunii non haberet, resedit in cellula, de eadem penuria cum ceteris locuturus. Dumque sermone vario paupertatis solatia mutuo ministrarent, avis quaedam ignotae formae consedit in limine. Unus assidentium torrem de igne rapiens alitem percussit. Cuius carnes dum suis usibus praeparassent, incredibilem saporis dulcedinem in gustu earum deprehenderunt, facientibus hoc, ut credimus, beati viri meritis, ut, sicut famulis eius in similitudinem antiqui miraculi, quo populus Dei coturnicum carnibus in solitudine est refectus, avis incognita missa est, ita sapor procuratae caelitus escae novae dulcedinis delectamentum haberet. Tanta autem est miquae Dominus apud tumulum eius diversis temporibus ostendit, ut non facile scribendi studio comprehendi possit. Ex quibus propter abundantiam multa omittuntur; pauca vero et eminentiora propter me
Abbreviated transcription (Latin):
OST QUAM SCĨTAS UENERANDI PATRIS ET MIRACULI
magnitudine & horum manifestatione signorum cunctis
qui funeris eius intererant negotiis patenter ostensa ẽ. ep̃s ad
fer&rũ accessit : Et exuna parte illud subleuans prbro altrinse¬
cus sustollente equis super posuit : & asstantib dixit: A
frenos decapitibus eorum : ut libertate concessa quo dñs uolu¬
erit pergant: Accepta ergo cruce & candelis. psalmos & melo¬
dias concinentes. iter agere coeperunt. Equi autẽ inneutram par¬
tem declinantes. recto itinere perrexerunt ad cellã uiri dĩ
Quo cum per uenissent : de positũ ẽ fer&rum ante oratorium
Discipuli aut̃ eius eleuantes pii doctoris reliquias intulerunt
& ante altare posuerunt. Deinde pariter cum epõ orationẽ pro
illo facientes. fecerunt fossam sepulchri inter pari&em & altare:
ibique precibus huic rei congruentibus praemissis sepelierunt
mibusque rite consum matis. multitudo quae ad tanti u¬

Expanded text:
ostquam sanctitas venerandi patris et miraculi magnitudine et horum manifestatione signorum cunctis, qui funeris eius intererant negotiis, patenter ostensa est, episcopus ad feretrum accessit, et ex una parte illud sublevans, presbytero altrinsecus sustollente, equis superposuit et asstantibus dixit: 'Auferte frenos de capitibus eorum, ut, libertate concessa, quo Dominus voluerit, pergant'. Accepta ergo cruce et candelis, psalmos et melodias concinentes, iter agere coeperunt. Equi autem in neutram partem declinantes, recto itinere perrexerunt ad cellam viri Dei. Quo cum pervenissent, depositum est feretrum ante oratorium. Discipuli autem eius, elevantes pii doctoris reliquias, intulerunt et ante altare posuerunt. Deinde pariter cum episcopo orationem pro illo facientes, fecerunt fossam sepulchri inter parietem et altare, ibique, praecibus huic rei congruentibus praemissis, sepelierunt eum; omnibusque rite consummatis, multitudo, quae ad tanti vi
Abbreviated transcription (Latin):
accedens de paruo cellario panem integrum famulanti
porrexit: Et accipienti ita praecepit: In nomine dñi mer
circum posito hab&o communes : ut nullũ hic hominẽ. nil
de pecoribus lȩdas : Dum haec agerentur .: diaconus dormire
sesimulans. quod uir dõ carus gessit cum bestia. considerabat :
Et surgens: ꝓstrauit se ad pedes eius & dixit: N unc scio uere
dñm eẽ tecum : quõ & bestiae heremi oboediunt tibi: Ille
aut̃ dixit ei : Caue ne omnino hoc alicui dixeris. donec ui¬
deas gloriam dĩ :¬

Expanded text:
accedens, de parvo cellario panem integrum famulanti accedens, de parvo cellario panem integrum famulanti porrexit et accipienti ita praecepit: 'In nomine domini mcircumpositos habeto communes, ut nullum hic hominem, nil de pecoribus laedas'. Dum haec agerentur, diaconus dormire se simulans, quod vir Deo carus gessit cum bestia, considerabat, et surgens, prostravit se ad pedes eius et dixit: 'Nunc scio vere Dominum esse tecum, quoniam et bestiae heremi oboautem dixit ei: Cave ne omnino hoc alicui dixeris, donec videas gloriam Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
& mortem subire dignatus es. nedespicias desideriũ meũ pro
peccatis meis : Sed in honore scę genitricis tuȩ. & martrrũ
confessorumq: tuorum prȩpara in hoc loco habitationem
tus aptam seruitus : Finita oratione. sole occumbente fini¬
tus est dies : Et ipsi tandem cum gratiarũ actione cibum
sum pserunt : Rursumq dõ gratias exhibentes. strauerunt
sibi in terra ut aliquantulum requiescerent: Sed uir sc̃s
cũ comitẽ suum alto teneri  sopore putar&. surgens pro¬
strauit se infigurã crucis. ante capsellam : & prȩces dnõ
uotas effudit : Inter ea descendens ursus demonte: micas &
fragmenta quae conuiuantibus deciderunt caute legebat.
Hoc factum ut uidit homo dĩ: dixit ad feram: Praecipio
tibi bestia in nomine dnĩ. tolle lignum & mitte inignẽ .:
Ad cuius praeceptum belua conuersa. ualidissimum lignum
attulit. & igni iniecit: At uir benignissimus ad peram

Expanded text:
 nasci et mortem subire dignatus es, ne despicias desiderium meum pro  nasci et mortem subire dignatus es, ne despicias desiderium meum pro peccatis meis; sed in honore sanctae genitricis tuae et martyrum confessorumque tuorum praepara in hoc loco habitationem tuis aptam servitiis'. Finita oratione, sole occumbente, finitus est dies, et ipsi tandem cum gratiarum actione cibum sumpserunt, rursumque Deo gratias exhibentes, straverunt sibi in terra, ut aliquantulum requiescerent. Sed vir sanctus cum comitem suum alto teneri sopore putaret, surgens prostravit se in figuram crucis ante capsellam et praeces Domino devotas effudit. Interea descendens ursus de monte, micas et fragmenta, quae convivantibus deciderunt, caute legebat. Hoc factum ut vidit homo Dei, dixit ad feram: 'Praecipio tibi, bestia, in nomine Domini, tolle lignum et mitte in ignem'. Ad cuius praeceptum belua conversa, validissimum lignum attulit et igni iniecit. At vir benignissimus ad peram
Abbreviated transcription (Latin):
de qua idem cum imp&u descendens gurgitem facit speciosũ.
uiderunt ibi plurimos pisces : Et imponentes r&ia sua coe¬
perunt eos : Igni deinde succenso. diaconus pisces assauit : &¬
panem posuit super peram : Beatus autem gallus dum orandi
gratia modicum ab illo diuulsus e&̃ : inter condensa ueprium
frutecta ambulans & pede hȩrens. ad terram corruit:
Quod diaconus uidens accurrit ut sub leuar& prostratum: Sed
uir dĩ prescius futurorum. Sine meait : Haec requies mea in
sȩculũ sȩculi : hic habitabo quõ elegi eam: It cum post oratio¬
nem surrexiss& : sumens uirgam colurnã fecit cruc̃e. & fixit
interram : Eabebat aut pendentem collo capsellam. inqua con¬
tinebantur reliquiae beatae dĩ genitricis mariae. & scõrum
martrrum mauricii & desiderii : Quam cum in ipsa cruce sus¬
pendiss&. uocauit diaconum : & ꝓstrauerunt se pariter in o¬
rationẽ : Tum uir uenerabilis huius modi prȩces emisit :

Expanded text:
de qua idem cum impetu descendens gurgitem facit speciosum, de qua idem cum impetu descendens gurgitem facit speciosum, viderunt ibi plurimos pisces, et imponentes retia sua, coeperunt eos. Igni deinde succenso, diaconus pisces assavit et panem posuit super peram. Beatus autem Gallus dum orandi gratia modicum ab illo divulsus esset, inter condensa veprium frutecta ambulans et pede haerens, ad terram corruit. Quod diaconus videns, accurrit, ut sublevaret prostratum. Sed vir Dei praescius futurorum: 'Sine me', ait, 'haec requies mea in saeculum saeculi; hic habitabo, quoniam elegi eam'. Et cum post orationem surrexisset, sumens virgam colurnam, fecit crucem et fixit in terram. Habebat autem pendentem collo capsellam, in qua continebantur reliquiae beatae Dei genitricis Mariae et sanctorum martyrum Mauricii et Desiderii. Quam cum in ipsa cruce suspendisset, vocavit diaconum et prostraverunt se pariter in orationem. Tum vir venerabilis huiusmodi praeces emisit: '
Abbreviated transcription (Latin):
su&o superiores orbis plagas inuiser&. ignei
rientis axe mostalibus demonstrar& : athleta dĩ ea quȩ ductor suus
rat secum assumens. cum orationis benedictione illo praee¬
unte uiam aggressus ẽ.: Cumq per totum diem iter agerent
circa horam nonam dixit diaconus:: Pater hora refectionis iam
instat. sumamus paululũ panis & aquae : quia ita confortati. uiȩ
quod restat melius consũmare poterimus: Homo dĩ respondit.
Iu uxta necessitatem corporis refectionẽ percipe fili: ego non
gustabo quicquam ante quam dñs mihi locum desiderate mansi¬
onis ostendat : Etille Sicut inquit socu sumus passionis: sic eri¬
mus & consolationis : His dictis cȩperunt iter agere festinato
quia dies iam declinabat : & solaris feruor ꝓpinquabat occa sui.:
Uenerunt autẽ adquendam fluuiolũ qui steinaha nominatur
Ambulantesq per decursum ipsi Nus Dum uenissent ad rupẽ

Expanded text:
sueto superiores orbis plagas inviseret igneumsueto superiores orbis plagas inviseret igneumque iubar ab orientis axe mortalibus demonstraret, athleta Dei ea quae ductor suus dixerat secum assumens, cum orationis benedictione, illo praeeunte, viam aggressus est. Cumque per totum diem iter agerent, circa horam nonam dixit diaconus: Täter, hora refectionis iam instat. Sumamus paululum panis et aquae, quia ita confortati viae quod restat melius consummare poterimus'. Homo Dei respondit: 'Tu iuxta necessitatem corporis refectionem percipe, fili; ego non gustabo quicquam, antequam Dominus mihi locum desideratae mansionis ostendat'. Et ille: 'Sicut'. inquit, 'socii sumus passionis, sic erimus et consolationis'. His dictis, coeperunt iter agere festinato, quia dies iam declinabat et solaris fervor propinquabat occasui. Venerunt autem ad quendam fluviolum qui Steinaha nominatur; ambulantesque per decursum ipsius, dum venissent ad rupem
Abbreviated transcription (Latin):
greges animalium ursos gignit plurimos. Apros innum erabiles.
lupos numerum excedentes: rabie singulares: Limeo igitur
ne site illuc induxero : ab huius modi hostib deuoreris :
test & me cripere de manu bestiarum: Cui diaconus respon¬
dit : Mitte inperam tuam cibaria. & r&e paruissimũ: cras
enim introducam te inheremum: Et si inueneris locum tibi
acceptabilem. age gratias dõ : & praecepti dominici comple
rigorem: Ds̃ aut̃ qui eduxit te de regione longinqua ipse
sicut tobiȩ famulo suo comitẽ cęlitus dedit. ita angelũ suum
mitt& nobiscum : & ostend& nobis locum desiderus salutarib
aptum : Igitur uir beatus die eodem ieiunus ꝑmansit: & usq
ad alterius diei diluculũ in orationibus per noctauit.
Dignum quippe erat. ut quod diuino inchoabat amore. In¬
stantissima prece dñõ commendar&: X¬
UM AUTEM LUCIFER SUO PROCESSU NÕCTIS LA¬
tibula detexiss&. & sol inferiora dimittens. cursu con¬

Expanded text:
greges animalium ursos gignit plurimos, apros innumerabiles, greges animalium ursos gignit plurimos, apros innumerabiles, lupos numerum excedentes, rabie singulares. Timeo igitur, ne si te illuc induxero, ab huiusmodi hostibus devoreris'. test et me eripere de manu bestiarum'. Cui diaconus haec respondit: 'Mitte in peram tuam cibaria et rete parvissimum; cras enim introducam te in heremum. Et si inveneris locum tibi acceptabilem, age gratias Deo et praecepti dominici comple rigorem. Deus autem qui eduxit te de regione longinqua, ipse, sicut Tobiae famulo suo comitem caelitus dedit, ita angelum' suum mittet nobiscum et ostendet nobis locum desideriis salutaribus aptum'. Igitur vir beatus die eodem ieiunus permansit et usque ad alterius diei diluculum in orationibus pernoctavit. Dignum quippe erat, ut quod divino inchoabat amore, instantissima praece Domino commendaret. 1Cum autem lucifer suo processu noctis latibula detexisset, et sol inferiora dimittens, cursu con
Abbreviated transcription (Latin):
doctorem ne errantes deserat r&in& :
IACONUS ITAQUE SEPE DICTI PRBI. NOMINE
hiltiboldus om̃s heremi semitas notas habebat. & seces¬
sus : Solebat enim piscium & accipitrum causa capiendorũ
ius solitudinem peruagari : & secr&a locorum usu co¬
diano perdiscere : Huic cum uir sc̃s familiaritatis suae grãm
prestitiss& : quȩ siuit ab eo an inueniss& umquam insolitudi¬
ne locum aquis abundantem puris & salubribus. planitia e
stratum. & humanis cultibus oportunum: Desiderio inqui¬
ens animi feruentis exęstuo. cupiens insolitudine dies duce¬
re huic uitae concessos. Iuxta quod psalmista ꝓnuntiat
dicens: Icce elongaui fugiens. & mansi insolitudine : Expec¬
tabam eum qui saluum me facer& . & rełiq: Dia conus respondit :
Haec o pater solitudo aquis ẽ infusa frequentib. asperitate
terribilis. montib plena praecelsis : angustis uallibus flexuosa
bestiis possessa sȩuissimis : Nam pr&er ceruos & innocuorũ

Expanded text:
doctorem, ne errantes deserat, retinet. 10. Diaconus itaque sepe dicti presbyteri nomine Hiltibodus omnes heremi semitas notas habebat et secessus. Solebat enim piscium et accipitrum causa capiendorum sepius solitudinem pervagari et secreta locorum usu cottidiano perdiscere. Huic cum vir sanctus familiaritatis suae gratiam praestitisset, quaesivit ab eo, an invenisset umquam in solitudine locum aquis abundantem puris et salubribus, planitiae stratum et humanis cultibus oportunum: 'Desiderio', inquiens, 'animi ferventis exaestuo, cupiens in solitudine dies ducere huic vitae concessos, iuxta quod psalmista pronuntiat, dicens: Ecce! elongavi fugiens et mansi in solitudine. Expectabam eum, qui salvum me faceret', et reliqua. Diaconus respondit: 'Haec, o pater, solitudo aquis est infusa frequentibus, asperitate terribilis, montibus plena praecelsis, angustis vallibus flexuosa, bestiis possessa saevissimis; nam praeter cervos et innocuorum
Abbreviated transcription (Latin):
iniecerunt. & inquandam rheni fluminis insulam iuxta locum
qui stein dicitur. Incustodiam religarunt. Ubi cum aliquantum
temporis subastissima districtione mansiss&. de carcere huius ui¬
tae adla &itiam commigrauit caelestem Expl&is non minus xl
annis regiminis sui. quo scĩ illius loci statũ & gloriam nobiliter
Amplificauit & auxit

Expanded text:
iniecerunt et in quandam Rheni fluminis insulam iuxta locum iniecerunt et in quandam Rheni fluminis insulam iuxta locum qui Stein dicitur in custodiam religarunt. Ubi cum aliquantum temporis sub artissima districtione mansisset, de carcere huius vitae ad laetitiam commigravit caelestem, expletis non minus XL annis regiminis sui, quo sancti illius loci statum et gloriam nobiliter amplificavit et auxit
Abbreviated transcription (Latin):
GIT UR OT MARUS ABBA CUMMULTIS ANNIS IDEM COE¬
nobium strenue rexiss& : possessiones ipsius loci. religiosis quibusq
circũ quaq: degentib: obamorẽ mercedis a&ernȩ. plurima suae lar¬
gitatis dona conferentib: intantũ amplificauit. ut infra paucos an¬
nos supp&ente exteriorũ copia rerũ. & uitȩ eius da rescente mun¬
ditia. multorum pater exister& monachorum : Comites uero quidã.
uarinus & ruodhardus. qui totius tunc alamanniȩ curam administra¬
bant cũ infra ditionis suae terminos ȩcclesiasticarũ non minimam
partẽ rerum suae ꝓpri&atis dominio ꝑpotentiã subicere niteren¬
tur : maximam de eiusdem monasterii possessionib: pastem sibim &
uindicarunt : Nam tributa quae bonȩ memoriae pippinus eisdẽ
fr̃ibus concesserat abstulerunt. aliaque quam plurima quae exdo¬
natione quorundam religiosorum cidem coenobio fuerant contra¬
dita. suae rapacitatis abstraxere ꝓteruia : Insuper &iam ipsum
batem cum ꝑhacrẽ apud principem illos accusass&. uincul

Expanded text:
gitur Otmarus abba cum multis annis idem coenobium strenue rexisset, possessiones ipsius loci, religiosis quibusque circumquaque degentibus ob amorem mercedis aeternae plurima suae largitatis dona conferentibus, in tantum amplificavit, ut infra paucos annos, suppetente exteriorum copia rerum et vitae eius clarescente munditia, multorum pater existeret monachorum. Comites vero quidam, Warinus et Ruadhardus, qui totius tunc Alamanniae curam administrabant, cum infra ditionis suae terminos ecclesiasticarum non minimam partem rerum suae proprietatis dominio per potentiam subicere niterentur, maximam de eiusdem monasterii possessionibus partem sibimet vindicarunt. Nam tributa, quae bonae memoriae Pippinus eisdem fratribus concesserat, abstulerunt aliaque quam plurima, quae ex donatione quorundam religiosorum eidem coenobio fuerant contradita, suae rapacitatis abstraxere protervia. Insuper etiam ipsum abbatem, cum pro hac re apud principem illos accusasset, vinculis
Abbreviated transcription (Latin):
monast̃ cõmanentis ancilla dum fostuito domus lanuas
aperir& turbo uenti puluerẽ & paleas infaciem eius
&oculos ꝓiecit. Statimq crescente molestia. paulatim ei uisus
decreuit donec horrendis penitus tenebris cinger& ur
Llaec ad ȩcłam beati galli ꝑducta. cũ eius suffragia primo in¬
gressu deuotissime p̃car&ur. recepto quod amiserat lumi¬
ne gaudens abscessit.
ONMULTO IN TERIECTO TEMPORE. DUMFESTII¬
tas octauarum ȩpiphaniae annuo celebrar&ur officio.
cunctis tempore sacrificii ad ȩcłam conuenientib: luminaria
& candelȩ incendebantur exmore. Vna aut̃ candela sine lumine
inter c&eras ardentes dimissa. inter sacra missae solemnia prin¬
cipalis. primo coepit paulatim fumo tenui uaporare deinde ui¬
dentib: non paucis flammã concipiens. & c&eris clarius rutilaps
signi effectũ. splendoris singularitate commendauit X¬

Expanded text:
monasterio commanentis ancilla dum fortuito domus ianuas monasterio commanentis ancilla dum fortuito domus ianuas aperiret, turbo venti pulverem et paleas in faciem eius et oculos proiecit, statimque crescente molestia, paulatim ei visus decrevit, donec horrendis penitus tenebris cingeretur. Haec ad ecclesiam beati Galli perducta, cum eius suffragia primo ingressu devotissime praecaretur, recepto quod amiserat lumine, gaudens abscessit. Non multo interiecto tempore, dum festivitas octavarum epiphaniae annuo celebraretur officio, cunctis tempore sacrificii ad ecclesiam convenientibus, luminaria et candelae incendebantur ex more. Una autem candela, sine lumine inter ceteras ardentes dimissa, inter sacra missae sollemnia principalis primo coepit paulatim fumo tenui vaporare, deinde, videntibus non paucis, flammam concipiens et ceteris clarius rutilans, signi effectum splendoris singularitate commendavit
Abbreviated transcription (Latin):
turnas uigilias. c&eris qui similiter suscepti fuerant. ad edam festi¬
nantib: coepit idem puer om̃s attentius exorare. ut adba silicã
deferr&ur: Cunctisq id quod p&ebat denegantib coepit cre¬
bris beati galli nomen inuocare clamorib: deinde &iam horri¬
bilibus ꝑstrepere. Ita ut non paruũ audientib terrorem ingere
GELLAM PARALISI MULTO TEMPORE LABO¬
rantem. sui admonasterium detulerunt. Quae in eđande¬
postata. adlectionẽ cuangelui quae in nocturnis scđm consue¬
tudinẽ regularis officii recitatur excubus. circum stantes ut
se a terra sustollerent. & intermanus sustentarent coepit ro¬
gare. Cumq sub leuata fuiss&. dimitti se postula uit
illis aut̃ id facere m&uentib: neforte casu subito leder&
ualere se confidentius affirmauit Igitur dimissa ꝑse ste¬
tit . Ac deinceps totius corporis resumpto uigore sana recessit
UIUSDAM PATRIS FAMILIAS NONLONOE A

Expanded text:
turnas vigilias, ceteris qui similiter suscepti fuerant ad ecclesiam festiturnas vigilias, ceteris qui similiter suscepti fuerant ad ecclesiam festinantibus, coepit idem puer omnes attentius exorare, ut ad basilicam deferretur; cunctisque id quod petebat denegantibus, coepit crebris beati Galli nomen invocare clamoribus, deinde etiam horribilius perstrepere, ita ut non parvum audientibus terrorem ingererperavit. 43. Puellam paralisi multo tempore laborantem sui ad monasterium detulerunt. Quae in ecclesiam deportata ad lectionem euangelii, quae in nocturnis secundum consuetudinem regularis officii recitatur excubiis, circumstantes, ut se a terra sustollerent et inter manus sustentarent, coepit rogare; cumque sublevata fuisset, dimitti se postulavit. Illis autem id facere metuentibus, ne forte casu subito laederetur, valere se confidentius affirmavit. Igitur dimissa per se stetit ac deinceps, totius corporis resumpto vigore, sana recessit. 44. Cuiusdam patrisfamilias non longe a
Abbreviated transcription (Latin):
UERUM QUEN DAM MEMBRIS OMIBGITA CONRA¬
tum. ut ꝑse nullatenus quo quam ꝓ gredi potuisset. non lon¬
ge initinere quod monasteriũ ducit. hi qui eũ ferre solebant
solum dimiserunt. Armentarius aut̃ quidam. ꝑ eandẽ uiam de
ia monasteriũ tendens. dum iacentẽ miserum conspexiss&
genere in hoc solitudinis horrore. non timuisti remanere.
Quo itaq uenire desiderasti : & ille P rohis inquit calamitatib
quarũ me numerositate septũ uides. ad beati galli patrocinia. mul¬
to iam extempore ꝑuenire cupiueram: Sed ecce hi quorũ me la¬
bore illuc deferri sperabã. modo uie longitudine fatigati. me
miserũ in hac solitudine reliquerunt fame cruciandum. & bestus
lacerandum His ille questib ꝑ cõpassionẽ ad miseri cordiã flexus.
humeris impositũ. ꝑ unũ miliariũ ad monasteriũ portat
Quem deinde fr̃. cui suscipiendorũ pauperũ cura commissa ẽ assu¬
mens: congrua mansione refouit. Nocte itaq quadã circa noc¬

Expanded text:
uerum quendam membris omnibus ita contractum, ut per se nullatenus quoquam progredi potuisset, non longe in itinere, quod monasterium ducit, hi qui eum ferre solebant solum dimiserunt. Armentarius autem quidam per eandem viam de silva monasterium tendens, dam iacentem miserum conspexissetgenere in hoc solitudinis horrore non timuisti remanere, quo itaque venire desiderasti?' Et ille: 'Pro his', inquit, 'calamitatibus, quarum me numerositate septum vides, ad beati Galli patrocinia multo iam ex tempore pervenire cupiveram. Sed ecce! hi quorum me labore illuc deferri sperabam, modo viae longitudine fatigati me miserum in hac solitudine reliquerunt fame cruciandum et bestiis lacerandum'. His ille questibus per compassionem ad misericordiam flexus, puerum humeris impositum per unum miliarium ad monasterium portat. Quem deinde frater, cui suscipiendorum pauperum cura commissa est, assumens, congrua mansione refovit. Nocte itaque quadam circa noc
Abbreviated transcription (Latin):
gressus. maximã eiusdem pecuniae partem . profori
palatii pauperibus erogauit: Paucos aũ solidos uix a fra¬
tribus qui secum erant cõpulsus r&inuit. quib: post mo¬
dum quod dam territorium. monasterio uicinũ coemit:
Dominicorũ non immemor mandatorũ. sui causa de
crastino non cogitabat. sciens monachum uictu & tegum̃to
contentum eẽ debere: Et ideo paupertatem sibi potius
suisq delegit. quã rerum trans euntiũ possessionẽ super¬
fluam. ex peditis mentibus onerosam.

Expanded text:
gressus, maximam ejusdem pecuniae partem prae foribus palatii pauperibus erogavit. Paucos autem solidos vix a fratribus qui secum erant compulsus retinuit, quibus postmodum quoddam territorium monasterio vicinum coemit. Dominicorum enim non immemor mandatorum, sui causa de crastino non cogitabat, sciens monachum victu et tegumento contentum esse debere: et ideo paupertatem sibi potius suisque delegit, quam rerum transeuntium possessionem superfluam, expeditis mentibus onerosam.
Abbreviated transcription (Latin):
CUSQUIRTU TES ET MIRACULAOB
scĩtatem beati otmari abbatis cęlitus declarata.
Uuala fredus abba. uir doctus & sapiens. qui in
litterarũ scientia apud nostrates illustris ante
os habebatur. seniorũ incoenobio scĩ galli conuersan¬
um relationib seu &iã scriptis ueritatis ratione plenissi¬
mis fidẽ accõmodans. luculento satis sermone. & ueraci asser¬
tione conscripsit. Sed quia nos fr̃s in eodẽ coenobio do mili¬
tantes. post harum descriptionẽ uirtutũ. multa miraculo¬
rũ insignia. circa corpus eius dẽ uiri diuinitus manifestata
eẽ cognouimus. aliqua ex eis ad laudẽ &gloriã omnipoten¬
tis dĩ. stili officio memoriȩ cõmendare curaui mu
hinc liquido ab omnib sanũ sapientib colligatur. quã digne
ab hominib honorific&ur interris. qui tã mani festa
re eius ducti . aiqua in dubiũ uenientia. ł &iã falsitati ob¬
noxia. sed ea tantũ literis titulare disposuimus. quȩ& luce

Expanded text:
cusque virtutes et miracula ob sanctitatem beati Othmari abbatis coelitus declarata Walafridus abbas vir doctus et sapiens, qui in litterarum scientia apud nostrates illustris ante alios habebatur, seniorum in coenobio S. Galli conversantium relationibus seu etiam scriptis veritatis ratione plenissimis fidem accommodans, luculento satis sermone et veraci assertione conscripsit. Sed quia nos fratres, in eodem coenobio Deo militantes, post harum descriptionem virtutum multa miraculorum insignia circa corpus ejusdem viri divinitus manifestata esse cognovimus, aliqua ex his ad laudem et gloriam omnipotentis Dei styli officio memoriae commendare curavimus: quatenus hinc liquido ab omnibus sanum sapientibus colligatur, quam digne ab hominibus honorificetur in terris, qui tam manifesta sus amore ducti aliqua in dubium venientia vel etiam falsitati obnoxia; sed ea tantum litteris titulare disposuimus, quae et luce
Abbreviated transcription (Latin):
uit. si scir& aliquem insolitudine locum. In quo cellula fieri
potuiss& . custodus aliquantulum regularib: opostuna:
Hospes scõrum huic inquisitioni respondit: In hac solitudi
cus quidam ẽ antiquae structurae seruans interruinas
uestigi ubiterri ninguus & fruetuariis nrouentib anta¬
montes per girum excelsi. heremus uasta. & imminens oppido
planities copiosa. uictum quȩrentibus fructum laboris non
negat: Et cum loci ipsius situm per multa laudass&: Indica¬
uit nomen eius brigantium:

Expanded text:
vit, si sciret aliquem in solitudine locum, in quo cellula fieri vit, si sciret aliquem in solitudine locum, in quo cellula fieri potuisset custodiis aliquantulum regularibus oportuna. Hospes sanctorum huic inquisitioni respondit: 'In hac solitudine locus quidam est antiquae structurae, servans inter ruinas vestigia, ubi terra pinguis et fructuariis proventibmontes per girum excelsi, heremus vasta et imminens oppido, planities copiosa victum quaerentibus fructum laboris non negat'. Et cum loci ipsius situm per multa laudasset, indicavit nomen eius Brigantium.
Abbreviated transcription (Latin):
OSTHAEC NONTIMORE PEASEEUTIONIS PERTTR¬
ritus. sed amore spiritalis lucri per suasus. contuma¬
cium sterilem turbam reliquit: ne inaniter arida corda
diutius irrigar&. qui beniuolis mentibus quam plurimum
prodesse interim potuiss&: Pergens ergo inde cum suis.
peruenit incastrum quod arbona uocatur. Et inuenit¬
ibi prb̃m bonitate conspicuum. nomine uuillimarum:
inoratorium:E
Et post quam pariter orauerunt. Introduxit
eos hospitium:Q¬
n: Qui pacem domui imprecantes : de posuerunt
sarcinulas suas:
Post quam uero recubuerunt. iussione ab¬
batis. gallus diuina recitauit eloquias ꝓfunda reserans ueri¬
s: Interscã doctrinȩ salutaris conuiuia. prudentiam
ri sacerdos miratus : a fl&u se continere non potuit: Loto aut̃
septem dierum circulo cum summo honore & diligentia il¬
lis ministrauit : & quos carnalibus fouit delitiis. ab ipsis cot
tidie pastus ẽ dapibus scripturarum: Inter sacrae igitur
aedificationis colloquia. columbanus abba prb̃rm interroga¬

Expanded text:
ost haec non timore persecutionis perterritus, sed amore spiritalis lucri persuasus, contumacium sterilem turbam reliquit, ne inaniter arida corda diutius irrigaret, qui benivolis mentibus quam plurimum prodesse interim potuisset. Pergens ergo inde cum suis, pervenit in castrum quod Arbona vocatur et invenisbyterum bonitate conspicuum nomine Willimarum. in oratorium, et postquam pariter oraverunt, introduxit eos hospitium. Qui pacem domui imprecantes, deposarcinulas suas. Postquam vero recubuerunt, jussione abbatis Gallus divina recitavit eloquia, profunda reserans veritatis. Inter sacra doctrinae salutaris convivia, prudentiam viri sacerdos miratus, a fletu se continere non potuit. Toto autem septem dierum circulo cum summo honore et diligentia illis ministravit, et quos catidie pastus est dapibus scripturarum. Inter sacrae igitur aedificationis colloquia, Columbanus abba presbyterum interroga
Abbreviated transcription (Latin):
bus solebat. quadam nocte extinxit: quia lumen quod ante supe
altare & tumbam ardebat. ꝑ quandam fenestram radioss
ad altare in fra criptam positum dirigebat & sufficere utriq loco
credebatur:. In eadem aut̃ lampade uitrea. quam extinctam
acustode r&ulimus aqua inferius. & olei pinguedo desuper erat:
Mirabilem rem dictusus sum: Ita totum oleum perrimã in fun¬
do repertam: gut tatim Adte̾rram defluxit. ut nil aquae de eẽ
uider&ur Idemq: liquor per terram usque ad altare decurrens
pallam eius lineam ascendendo occupauit : & ita usq: ad medietatem
infecit : ut numquam deinceps ablui potuiss&: Inquo quid potissi¬
mum mirer inuenire non potero : Utrumne quod oleum i
aquam de pressum ẽ. an quod aqua per eandem fracturam non de¬
fluxit: uel ceste quod oleum depauimento in pallam sursum ascen¬
dit : In quib tamen om̃ibus. & uistutem scĩ uiri ostensam. & stultã

Expanded text:
bus solebat, quadam nocte extinxit, quia lumen, quod ante superius bus solebat, quadam nocte extinxit, quia lumen, quod ante superius altare et tumbam ardebat, per quandam fenestram radios suos ad altare infra criptam positum dirigebat et sufficere utrique loco credebatur. In eadem autem lampade vitrea, quam extinctam a custode retulimus, aqua inferius et olei pinguedo desuper erat. Mirabilem rem dicturus sum! Ita totum oleum per rimam in fundo repertam guttatim ad terram defluxit, ut nil aquae deesse videretur; idemque liquor per terram usque ad altare decurrens, pallam eius lineam ascendendo occupavit et ita usque ad medietatem infecit, ut numquam deinceps ablui potuisset. In quo quid potissimum mirer, invenire non potero: utruinne quod oleum subtus aquam depressum est, an quod aqua per eandem fracturam non defluxit, vel certe quod oleum de pavimento in pallam sursum ascendit? In quibus tamen omnibus et virtutem sancti viri ostensam et stultam
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo dȩ mon inuasit. ut uix amultis teneri potuss&: Cum que
identidem ad eundẽ locum ꝑ ducta e&̃. & stephanus supradictus
iterato super eam exorcismũ recitass& : animal paruulũ in modũ
bruci nigerrimũ ab eius ore ꝓlapsum ẽ : Hoc uiso. cum idem fr̃
attentius adiurationi insister&: tribus uicibus singulorũ simili¬
tudo brucorũ. ore excidit feminȩ: Quae animalia dum asstan¬
tes manu capere niterentur : subito disparuerunt: Puella autẽ
eadẽ hora surrexit In colomis: & reliquum uitae suae tempus. absq¬
ulla demonis infestatione trans egit:
LLUD QUOQUE LIBET OSTENDERE EUIDENTI MIRA¬
culo. quo modo uirsc̃s. quos dam inseruitio suo de penuria rerum
trepidantes corripuerit : & modicȩ fidei pusillanimitatẽ confostarit:
Eđae eius custos dum quodam tempore. olei copiam adluminaria
instruenda non haber&. lumen quod incripta om̃ib ardere nocti¬

Expanded text:
tinuo daemon invasit, ut vix a multis teneri potuisset. Cumque tinuo daemon invasit, ut vix a multis teneri potuisset. Cumque identidem ad eundem locum perducta esset, et Stephanus supra dictus iterato super eam exorcismum recitasset, animal parvulum in modum bruci nigerrimum ab eius ore prolapsum est. Hoc viso, cum idem frater attentius adiurationi insisteret, tribus vicibus singulorum similitudo brucorum ore excidit feminae. Quae animalia dum asstantes manu capere niterentur, subito disparuerunt. Puella autem eadem hora surrexit incolomis et reliquum vitae suae tempus absqulla daemonis infestatione transegit. 24. Illud quoque libet ostendere evidenti miraculo, quomodo vir sanctus quosdam in servitio suo de penuria rerum trepidantes corripuerit et modicae fidei pusillanimitatem confortarit. Ecclesiae eius custos dum quodam tempore olei copiam ad luminaria instruenda non haberet, lumen, quod in cripta omnibus ardere nocti