comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sunt etiã illa limen calcare. dũ ante doniũ
suã transit. Redire ad lectũ si quis dũ se
caltiat sternutaui̾t. Redire domũ. si ꝓcedeis
offendit. Cũ uestis a soricib rodit᷑. pł tre¬
mere
suspectione futuri mali. qͣm p̾sens dap̃nũ
dolere. Unde illud elegant̾ dictũ ẽ. catoniꝰ.
caligas diceret. respondit ñ ẽẽ. illuo monstrũ.
s uerũ monstrũ habendũ fuisse si sorices a ca¬
ligis RO de ReNtNR
U eq illi ab hoc genere ꝑnitiose suꝑsticionisͤ
segregandi sunt. qͥ geneheliaci ꝓpt̃ nataliũ
consid̾ationes dierum. no̾ autẽ uulgo ma-¬
thematici uocant᷑. Nã ⁊ ipsi qͣmuis ueram
stellarũ positionẽ cũ quisq nascit᷑ consecten¬
t᷑. ⁊ aliqͦndo etiã ꝑuestigent. tam̃ qđ inde co
nant᷑ uł actiones nr̃as uł actionũ euenta
pͥdicere nimis errant & uendunt imꝑitis ho¬
minib miserabilem seruiticẽ. Nãqͥsq liber

Expanded text:
sunt etiam illa: limen calcare, cum ante domum sunt etiam illa: limen calcare, cum ante domum suam transit; redire ad lectum, si quis, dum se calciat, sternutauerit; redire domum, si procedens offenderit; cum uestis a soricibus roditur, plus tremere suspicione futuri mali quam praesens damnum dolere. unde illud eleganter dictum est Catonis; caligas diceret, respondit non esse illud monstrum, sed uere monstrum habendum fuisse, si sorices a caligis roderenturue illi ab hoc genere perniciosae superstitionis segregandi sunt, qui Genethliaci propter natalium considerationes dierum, nunc autem vulgo mathematici vocantur. Nam et ipsi, quamvis veram stellarum positionem, cum quisque nascitur, consectentur et aliquando etiam pervestigent, tamen nantur vel actiones nostras vel actionum eventa praedicere, nimis errant, et vendunt imperitis hominibus miserabilem servitutem. Nam quisque liber
Abbreviated transcription (Latin):
aut occultas aut etiam manifestas que mi¬
tiori nomine physica uocant. ut quasi ñ su¬
ꝑstitione implicare. s naturȩ ꝓdeẽ uidean¬
tͣ. sic̃ sunt inaures insũmo auriũ singłarũ.
aut de strutionũ ossib ansule in digitis. aut
cũ tͥ dr singultienti ut dextra manu sinis¬
trũ pollicẽ teneas. His adiungunt᷑ milia
uanissimarũ obsernationũ. si menbrũ aliqͦd
salierit. si uinctim ambulantib amicis lapi
aut canis aut puer medius int̾uenit. Acq
illud qđ lapidem calcant tanꝙͣ dirẽptorem
amicitiȩ. minꝰ molestũ ẽ: ꝙͣ cũ innocentẽ
puerũ colapho ꝑcutiunt si parit̾ ambulan¬
tib int̾currit. S bellũ ẽ. qđ aliqñdo pueri
uindicant᷑ a canib llã
plerumꝙ tã suꝑsti¬
tiosi sunt quidam
us int̾uenit ferire audeant. Non impune.
Namq a uano remedio cito int̾dũ ille ꝑcꝰ¬
sorẽ suum ad uerũ medicũ mittit. Hinc

Expanded text:
aut occultas aut etiam manifestas, quae miaut occultas aut etiam manifestas, quae mitiore nomine physica uocant, ut quasi non superstitione implicare, sed natura prodesse uideantur, sicut sunt inaures in summo aurium singularum, aut de strutihonum ossibus ansulae in digitis, aut cum tibi dicitur singultienti, ut dextra manu sinistrum pollicem teneas. his adiunguntur milia inanissimarum obseruationum, si membrum aliquod salierit, si iunctim ambulantibus amicis lapis aut canis aut puer medius interuenerit. atque illud, quod lapidem calcant tamquam diremtorem amicitiae, minus molestum est quam cum innocentem puerum colapho percutiunt, si pariter ambulantibus intercurrit. sed bellum est, quod aliquando pueri uindicantur a canibus. nam plerumque tam superstitiosi sunt quidam, us interuenerit, ferire audeant, non impune; namque a uano remedio cito ille interdum percussorem suum ad uerum medicum mittit. hinc
Abbreviated transcription (Latin):
genera docꝰ trinarũ quȩ ingentilib eti am
norib exercent᷑ unũ earũ rerũ qͣs institue¬
rt̾ homines. alterũ earũ rerũ qͥs annuadũ¬
tert̾ iam ꝑactas. aut diuinitꝰ instutas. Illud
qd ẽ. scđm iustitutiones hominũ. partĩ suꝑsti¬
tiosũ ẽ partim ñ ẽ. Suꝑstitiosũ ẽ: qͥcqͥd insti
nens. ul ad colendam sicut dm̃ creaturã.¬
nes ⁊ pacta quedam significationũ demo¬
nib placita. atq federata. qualia sunt mo¬
limina magicarũ artiũ. q̃ qͥdem cõmemo
rare potiꝰ ꝙͣ docere assolent poete. ex qͦ gen̾e
sunt s quasi licentiori uanitate aruspicũ
⁊ augurũ libri. Noħ genꝰ ꝑtinent om̃s eciã
ligaturȩ atq remedia. quȩ medicoꝵ quoq
disciplina condẽpnat. siue in pͥcantationib
siue in quib dam notis quas caracteres uo¬
cant. siue in qͥb q reb suspendendis uͭ illi¬
gandis. uł etiam saltandis qͦdãmͦ ñ ad tẽꝑa¬
tionẽ corpoꝵ. s ad quasdam significationes

Expanded text:
genera doctrinarum quae in gentilibus etiam moribus exercentur: unum, earum rerum quas instituerunt homines; alterum, earum quas animadverterunt jam peractas, aut divinitus institutas. Illud quod est secundum institutiones hominum, partim superstitiosum est, partim non est superstitiosum. Superstivel ad colendam sicut deum creaturnes et pacta quedam significationum, cum demonibus placita atque federata qualia sunt molimina magicarum artium. Ad hoc erare potius quam docere assolent poetae. Ex quo genere sunt, sed quasi licentiori vanitate, aruspicum et augurum libri. ad hoc genus pertinent omnes etiam ligaturae atque remedia, quae medicorum quoque disciplina condemnat, sine in praecantationibus siue in quibusdam notis, quos caracteres uocant, sine in quibusque rebus suspendendis atque ligandis uel etiam saltandis quodam modo, non ad temperationem corporum, sed ad quasdam significationes
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturis figuratȩ locuciones manifestan
Lerum aut̃ ignorancia facit obistut¬
turas. aliarũ ue rerum quȩ plerũq in scͥp¬
turis similitudinis alicuiꝰ gr̾a ponunt᷑. llã
& de serpente qd nocum ẽ. cotũ corpꝰ eum
ꝓ capice obicere ferientib. qͣntum illustrat
sensum illũ quo dñs iubet astucos nos
eẽ sicut serpentes. ut scilicet ꝓ capite nr̃o

Expanded text:
Scripturis figuratae locutiones manifestantur. Rerum autem ignorantia facit obsturas, aliarumve rerum, quae plerumque in Scripturis similitudinis alicuius gratia ponuntur. nam et de serpente quod notum est totum corpus eum pro capite obicere ferientibus, quantum inlustrat sensum illum, quod dominus iubet astutos nos esse sicut serpentes, ut scilicet pro capite no
Abbreviated transcription (Latin):
gulis sectis
et excitat. Infarine aut̃ saus
tribus: uł tria illa inhomine.
ex toto corde et ęxtota amma
extota mente : uł tria illa fruc¬
tifera. centenum. seragenum.
tricenũ. Ttria illa hominũ

Expanded text:
gulis sectis.et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, Centenum, sexagenum, tricenum ; vel tria illa gen
Abbreviated transcription (Latin):
cęlibem uitam. idẽ nuptias
ter renas contempsit. ut sic̃
dicit apostolus sine sollicitudi¬
nem uiueret. cogitans quȩ sunt
dĩ. genus eoꝵ significat qui
sunt inotio : sed tamen fortis¬
sumi intemptationibus. ut
possint assumi. Iob aut̃ quia
& uxorem habuit & filios. &e
amplas terrenas rerum
copias: adillud genus ꝑtinet.
cuui molendinum deputatũ
ẽ:sed tamen ut siit fortissimi
intẽptacionibus sicut ille fuit
Non enĩ alit̃ assumi potuer̃.¬
t lec puto ẽẽ. alia genera ho¬
minum quibus constat eocłia.
quã ista tria. habentia binaᷤᷤ
differentias ꝓpt̾ assũptionẽ
& relictionem. Quamuis
in singulis multę studioꝵ.
uoluntatumq duersitates.
ad concoidiam tamen unita

Expanded text:
coelibem vitam, id est nuptias coelibem vitam, id est nuptias terrenas contempsit, ut, sicut dicit Apostolus, sine sollicitudine viveret, cogitans quae sunt Dei , genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unita
Abbreviated transcription (Latin):
ineccłie ministerio. tanꝰ ina¬
gro dĩ: dequa agri cultura
apłs loquitur. In his ergo
tribus generibus. bina sunt
rursus genera hominum in
singulis: & ꝓrobore suarum
uirium discernuntur. Cũ
enĩ om̃s ad eccłiȩ menbra ꝑti¬
nere uideantur: adueniente
tamen temptatione tribulati¬
onis. & gxillis qui sunt inotio.
& exillis qui sunt innegotus
scłi. & exillis qui dõ ministnͣt
mȩccłia: aliqui ꝑmanent. ali¬
qui cadunt. Qui ꝑmanent.
assumuntur : Qui cadunt.
relinquuntur. Ergo unus
assumetur : & unus relinquet᷑.
Non quasi deduob hominib
dictum : sed deduobus generi¬
bus affectionum. Insingulis
generibus. triũ ꝓfessionum.
Inilla nocte gͦ dirit: in illa
tribulatione. Adipsa tria ge
us iherechiel ꝓpħa prenun¬
tiat. Noe. daniel. & iob. Ci¬
detur enĩ noe ꝑtinere adeos
ꝑ quos ȩccłia regitur : sicut ꝑ il¬
lum inaquis archa guberna:
taẽ. quę figuram gestabat
eccłiȩ. Daniel aut̃ quia elegit

Expanded text:
in Ecclesiae ministerio tanquam in ain Ecclesiae ministerio tanquam in agro Dei, de qua agricultura Apostolus loquitur . In his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium discernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae membra pertinere videantur, adveniente tamen tentatione tribulationis, et ex illis qui sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant in Ecclesia, aliqui permanent, aliqui cadunt: qui permanent assumuntur, qui cadunt relinquuntur. Ergo unus assumetur, et unus relinquetur, non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum, in singulis generibus trium professionum. In illa ergo nocte dixit, in illa tribulatione. Ad ipsa tria gendos Ezechiel propheta pronuntiat, Noe, Daniel et Job . Videtur enim Noe pertinere ad eos r quos Ecclesia regitur; sicut per illum in aquis arca gubernata est , quae figuram gestabat Ecclesiae. Daniel autem, qui elegit
Abbreviated transcription (Latin):
descendat. Xl.ce xiiii
& qui inagro fuerit non re¬
deat retro.  qui oꝑatur inȩccłia.¬
& sicut paulus & apollo plartat
& rigit: non respiciat spem secu¬
eos qui intribulatione re¬
fr̃o fespiciunt: et se abspe diui¬
ne ꝑmissionis auertunt. Et
ido statua salis facta est: ut
ammonendo homines nehoc
faciant. tanquã condiat cor
ui sunt in illa nocte duo in
lecto & duȩ molentes inuñ.
dduo inagro dequibus oĩb
binis. singuli assumentur. &
singuli relinquentur: Tria
genera hominum hic uidentur
significari. Unum eoꝵ qui
otium & quietem eligunt. neꝙ
negotiis sclaribus neq negotis
rguntur adoctoribus. agenteᷤᷤ
ea quȩ sunt huiꝰ scli. Quos
& feminarum nomine signifi¬
cauit. quia consilus ut dixi
peritoꝵ regi eis ex pedit : et
molentes cl̃ixit. ꝓpt̃ temꝑaliũ
negotioꝵ orbem atq circuitum:
quas tamen muno molentes
dixit. inquantum deipsis reb
& negotus sius prebent usib
eccłiȩ terciũ eoꝵ qui oꝑant᷑

Expanded text:
descendat. XLII. Ib. X, Et qui in agro fuerit, deat retro? Qui operatur in Ecclesia, sicut Paulus et Apollo plantat et rigat , non respiciat spem saecuEos qui in tribulatione retro respiciunt, et se ab spe divinae promissionis avertunt. Et ideo statua salis facta est, ut admonendo homines ne hoc faciant, tanquam condiat cor I, 34, 35 Qui sunt in illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari: unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi; quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum, regi eis expedit; et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae: tertium eorum qui operantur
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ recte ñ refragat᷑ exculpat. testimo¬
niũ habens a quocunq alio loco di¬
uinoꝵ eloquioꝵ, Iue quippe aucꝰ¬
ditori sine dubitatione p̃uidit. immo
ut occurreret qr & ipsa ẽ ueritate sub¬
nixa ꝓuidit. Nam quid in diuinis
eloquuis larguis ce uberius diuinitꝰ
potuit ꝓuideri. quã ut eadẽ ũba plu¬
rib intelligant᷑ modis. qͦs alia non
minꝰ ctestantia faciant apꝓbariꝰ
Mbi autẽ talis sensus eruitur. cuiꝰ incer¬
tum certis scãrũ scripturarũ testi¬
moniis ñ possit aꝑiri. restat ut rõe
redlita manifestus appareat. etiã si ille
cuiꝰ u̾ba intelligere querimꝰ eũ forte non
sensit. Sed hȩc consuetudo ꝑiclõsa est.
scripturas enĩ diuinas multo tutiꝰ am¬
bulatur. Quas uerbis translatis õpacataᷤᷤ
cum scrutari uolumus. aut hoc inde
ereat qd̃ ñ habeat controu̾siã. aut si
habeat: ex eadem scriptura ubicunq

Expanded text:
fidei rectae non refragatur, exsculpat, testimofidei rectae non refragatur, exsculpat, testimonium habens a quocumque alio loco diuinorum eloquiorum. ille quippe aucditori sine dubitatione praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est ueritate subnixa, prouidit. nam quid in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diuinitus prouideri, quam ut eadem uerba pluribus intellegantur modis, quos alia non minus diuina contestantia faciant approbari? Vbi autem talis sensus eruitur, cuius incertum certis sanctarum scripturarum testimoniis non possit aperiri, restat, ut ratione reddita manifestus appareat, etiam si ille cuius uerba intellegere quaerimus eum forte non sensit. sed haec consuetudo periculosa est; per scripturas enim diuinas multo tutius ambulatur. quas uerbis translatis opacatas cum scrutari uolumus, aut hoc inde exeat quod non habeat controuersiam, aut, si habet, ex eadem scriptura ubicumque
Abbreviated transcription (Latin):
in adiutoriũ mͥ. quã ex loco illo ubi
legitur. dñe ut scuto bonȩ uoluntauᷤ
tuȩ coronasti nos. Nectam̃ ita ur iã
ubicunq scutũ ꝓquo uis munim̃to
positũ legerimꝰ ñ accipiamꝰ nͥ bonã¬
uoluntatẽ dĩ Dic̾tum ẽ enĩ &e scutũ
fidĩ. in quo possitis inquit om̃s sagit¬
tas maligni igneas extinguere. Nec
rursus ideo debemꝰ in armis huiusce
modi spiritalib scuto tantũmͦ fidẽ
tribuere. cũ alio loco etiam lorica dic¬
t̃a sit fidĩ Induti inquit loricã fidĩ
&e caritatis: Quando autẽ. ex eisdẽ
scripturȩ ũbis ñ unũ aliqͥd s duo uel
plura sentiunt᷑. etiam si latet qͥd sense¬
rit ille qui scripsit. ncħ ꝑiclĩ ẽ. si q̃d¬
libet eoꝵ congruere ueritati ex alus
locis scãrum scripturarũ doceri pot̃.
id tam̃ eo conante qui diuina scru¬
tatur eloquia. ut ad uoluntatẽ ꝑue¬
siue aliã sententiã de illis uerbis quȩ

Expanded text:
in adiutorium mihi, quam ex loco illo, ubi in adiutorium mihi, quam ex loco illo, ubi legitur: domine, ut scuto bonae uoluntatis tuae coronasti nos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonauoluntatem dei. dictum est enim: et scutum fidei. in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas extinguere. nec rursus ideo debemus in annis huiusce modi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: induti, inquit, loricam fidei et caritatis. Quando autem ex eisdem scripturae uerbis non unum aliquid, sed duo uel plura sentiuntur, etiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periculi est, si quodlibet eorum congruere ueritati ex aliis locis sanctarum scripturarum doceri potest, id tamen eo conante qui diuina scrutatur eloquia, ut ad uoluntatem peruesiue aliam sententiam de illis uerbis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
debeant. sic̃ calix inmanu dñi uini
meri plenꝰ ẽ. mixto Incertũ ẽ. enim¬
utrũ irã dĩ significet. ñ usq ad nouissi¬
mã pęnã. id.ẽ. usq ad fecẽ. an potiꝰgrãm
scripturarũ aiudĩs ad gentes transeun¬
tem.qr inclinauit. ex hoc inhunc: re¬
manentib apud iudeos obseruationibꝰ
quas carnalit̃ sapiunt. qr fex eiꝰ ñ est
traria s tantũ indiu̾sa significatione
ponit᷑. illud ẽ. in exẽplo. q̃t aqua et
popłm̃ significat. sic̃ in apocalypsi legi
na aquȩ uiuȩ fluent de uentre eius.
& si ꝗͥd aliudatq aliud ꝓlocis in quib
ponitur aqua significare intelligitur
Sic &e aliȩ res ñ singlã s unaqueq earẽ
ñ solũ duo aliqua diuersa.s etiam
sicut posita reꝑitur. Ubi aut̃e aꝑtiꝰ
ponuntur. ibi discendũ ẽ. qͦmͦ in lociᷤᷤ
intelligantur obscuris. Neq enim
meliꝰ pot̃ intelligi q̃d dicꝰtum ẽ deo
adp̃hende arma & scutũ. & exurge

Expanded text:
debeant, sicut: Calix in manu Domini vini debeant, sicut: Calix in manu Domini vini meri plenus en usque ad nouissimam poenam id est usque ad faecem, an potius gratiam scripturarum a Iudaeis ad gentes transeuntem, quia inclinauit ex hoc in hoc, remanentibus apud Iudaeos obseruationibus, quas carnaliter sapiunt, quia faex eius non est  in diuersa significatione ponitur, illud est in exemplo, quod aqua et populum significat, sicut in Apocalypsi legimna aquae uiuae fluent de uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in quibus ponitur, aqua significare intellegitur. sic et aliae res, non singulae, sed unaquaeque earum non solum duo aliqua diuersa sed etiamsicut posita reperitur. - Vbi autem apertius ponuntur, ibi discendum est, quomodo in locis intellegantur obscuris. neque enim melius potest intellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scutum et exsurge
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ significauerit. hoc eam semꝑ signi¬
a ferm̃to phariseoꝵ. & in laude cũ dice¬
ret simile ẽẽ regnũ cę̧loꝵ mulieri quȩ
abscondit fermentũ intrib mensuris
farinȩ. donec totum ferm̃taret᷑ Huiꝰ
gͥ uarietatis obseruatio. duas ht̃ formaᷤᷤ.
Sic enĩ aliut atq aliud res quęq signifi¬
cant. ut aut contraria. aut tantũ modo
diu̾sa significent. Contͣria scilicor.
cũ alias in bono. alias in malo res ẽa
dẽ ꝑsimilitudinẽ ponit᷑. sicut hoc ẽ
lum ubi scriptũ. ẽ. Adu̾sarius urdiabls̃
tanꝗͣ leo rugiens circuit querens quẽ
deuoret. Itt serpens in bono. ẽ : astut ctote
ut serpentes. in malo autẽ. serhens euã
sedux̃ inastutia sua. In bono panis. ego
sum panis uiuus qui de cȩlo descenti in
malo panis. panes occultos libent̃ edite:
Sic ae alia plurima. Et hȩc quidẽ quȩ
cõmanoraui minime dubiã significa
autẽ quȩ incertũ sit inquã partẽ accipi

Expanded text:
nem significaverit, hoc eam semper signinem significaverit, hoc eam semper signia fermento Pharisaeorum, et in laude, cum diceret simile esse regnum caelorum mulieri, quae abscondit fermentum in tribus mensuris farinae, donec totum fermentaretur. huius igitur uarietatis obseruatio duas habet formas; sic enim aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria aut tantummodo diuersa significent. contraria scilicet, cum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudinem ponitur» sicut hoc est lum, ubi scriptum est: Adversarius vester diabolus, tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret. Ita serpens in bono est: Estote astuti ut serpentes; in malo autem: Serpens Evam seduxit in astutia sua. In bono panis: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi; in malo autem panis: Panes occultos libenter edite. Sic et alia plurima, et haec quidem quae commemoravi minime dubiam significatautem quae incertum sit in quam partem accipi
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ uiroꝵ. ⁊ cauendas tempestates.
&e flenda naufragia. Ad hoc enim
etiam peccata illoꝵ hominũ scripta
sunt. ut aplica sententia ubiq trem̃da
sit cumait. Quappt̃ qui uidetur stare.
uideat ne cadat: Hulla enim fere pa¬
gina ẽ scõꝵ libroꝵ. in qua ñ sonet quod
ds̃ suꝑbis resistit. humilib autẽ dat
gr̃am. Maxime itaq inuestigandũ
est. utrũ ꝓpria sit. anfigurata locutio
quam intelligere conamur. Nam cõꝑ¬
to qd̃ figurata sit. adbibitis regulis rex
quas in primo libro digessimus. faci¬
le.ẽ. eam uersare om̃ib modis donec
ꝑueniamus ad sententiã ueritatis. p̃¬
sertim cum usus accesserit pietatis
exercitatione roboratꝰ.: Inuenimꝰ aũt
utrũꝓpria sit anfigurata locutio. illa
cum apparuerit u̾ba quib continent᷑
aut similib reb ducta inueniuntur
aut ab aliqua uicinitate attingentibꝰ.
apparent. ñ putemꝰ eẽ p̃scriptũ ut q̃t
in aliquo loco res aliqua ꝑsimilitudi¬

Expanded text:
torum virorum et cavendas tempestates, torum virorum et cavendas tempestates, et flenda naufragia. Ad hoc enim etiam peccata illorum hominum scripta sunt, ut Apostolica illa sententia ubique tremenda sit, qua ait: Quapropter qui videtur stare, videat, ne cadat . Nulla enim fere pagina est sanctorum Librorum, in qua non sonet quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. est utrum propria sit, an figurata locutio, quam intelligere conamur. Nam comperto quod figurata sit, adhibitis regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam versare omnibus modis, donec perveniamus ad sententiam veritatis, praesertim cum usus accesserit pietatis exercitatione roboratus. Invenimus autem utrum propria sit, an figurata locutio, illa cum apparuerit, verba quibus continetur, aut a similibus rebus ducta invenientur, aut ab aliqua vicinitate attingentibus.apparent, non putemus esse praescriptum ut quod in aliquo loco res aliqua per similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse amatorẽ mulierũ. cuius tñ micia
desiderio sapientiȩ flagrauerunt. Qũa
cum amore spiritali adeptus eẽt. amisit
amore carnali Ergo quanquã om̃ia
uel pene omĩa quȩ inueteris testam̃ti
libris gesta continentur ñ solum ꝓprie
s etiam figurate accipienda sint: tam̃
etiã illa quȩ ꝓprie lector acceꝑit si lau¬
dati sunt illi qui ea fecerunt. s ea tamen
abhorrent a consuetudine bonoꝵ qͥ post
aduentum dñ diuina p̃cepta custodi¬
unt. figurã ad incelligentiã referat. fac¬
tum uͦ ipsum ad mores ñ transferat.
Multa enĩ sunt quȩ illo cempore officiose
facta sunt: quȩ mͦ nͥ libidinose fieri non
legerit. tam ce si meis aliquã figuram re¬
rum futurarũ animadu̾tere atq inta¬
gare potuerit. rei tam̃ gestę ꝓpͥetatem
adhunc usum assumat. ut se nequaꝗͣ
recte factis suis hinc iac̾tare auoeat.
x. ꝓsua iustitia cęteros tanquã pec¬
catores contempnat. cũ uideat tan¬

Expanded text:
fuisse amatorem mulierum . Cujus tamen initia fuisse amatorem mulierum . Cujus tamen initia desiderio sapientiae flagraverant ; quam cum amore spirituali adeptus esset, amore carnali vel pene omnia quae in Veteris Testamenti libris gesta continentur, non solum proprie, sed etiam figurate accipienda sint: tamen etiam illa quae proprie lector acceperit, si laudati sunt illi qui ea fecerunt, sed ea tamen abhorrent a consuetudine bonorum, qui post adventum Domini divina praecepta custodiunt; figuram ad intelligentiam referat, factum vero ipsum ad mores non transferat. Multa enim sunt quae illo tempore officiose facta sunt, quae modo nisi libidinose fieri non legerit, tametsi aliquam in eis figuram rerum futurarum animadvertere atque indagare potuerit; rei tamen gestae proprietatem ad hunc usum assumat, ut se nequaquam recte factis suis jactare audeat, et prae sua justitia caeteros tanquam peccatores contemnat, cum videat tan
Abbreviated transcription (Latin):
nquẽ cõmotus d occidi eum iussit.
et quadruplicari ouem pauꝑi. ut se ne¬
sciens condempnaret qͥ peccauerat sci¬
ens Quod cum ei manifestatũ eẽt.
&e diuinitus denuntiata uindic̾ta. di¬
luit penitendo peccatum.: Sed tam̃
in hac similitudine stuprum tantũ¬
mͦ designatum . ẽ. de oue uicini pau¬
peris. de marito aũt mulieris intẽp¬
diceret sententiã dampnationis suȩ
Exr qͦ intelligitur quanta temꝑantia
multas mulieres habuerit. quandode
una inqua excessit modum ase ipso
puniri coacꝰtus ẽ.: Sed in isto uiro
immoderatȩ huius libidinis ñ per¬
mansio. s transitus fuit.. Propterea
etiã ab arguente ꝓpħa ille illicitus
appetitus hospes uocatus ẽ. Non
enim dix̃ eũ regi suo. s hospiti suo
uicini pauꝑis ouem ad epulandum
exhibuisse. At uͦ meius filio salo¬
mone ñ quasi hospes transitũ habu¬
it. s regnum ista libido possedit. De
quo scriptura ñ tacuit. culpans eum

Expanded text:
In quem commotus David occidi eum jussit, In quem commotus David occidi eum jussit, et quadruplicari ovem pauperi; ut se nesciens condemnaret, qui peccaverat sciens. Quod cum ei manifestatum esset, et divinitus denuntiata vindicta, diluit poenitendo peccatum . Sed tamen in hac similitudine stuprum tantummodo designatum est de ove vicini pauperis; de marito autem mulieris interempdiceret sententiam damnationis suae. Ex quo intelligitur quanta temperantia multas mulieres habuerit, quando de una in qua excessit modum, a seipso puniri coactus est. Sed in isto viro immoderatae hujus libidinis non permansio, sed transitus fuit: propterea etiam ab arguente Propheta ille illicitus appetitus hospes vocatus est. Non enim dixit eum regi suo, sed hospiti suo vicini pauperis ovem ad epulandum exhibuisse. At vero in ejus filio Salomone, non quasi hospes transitum habuit, sed regnum ista libido possedit: de quo Scriptura non tacuit, culpans eum
Abbreviated transcription (Latin):
solum furentẽ tolerauit. s etiã plaux̃
extinc̾tum: Non enĩ carnal zelõ
irrẽtitus tenebatur. quẽ nullomͦꝰ iniu¬
riȩ suȩ. s peccata filii cõmouebant.
Iam ideo si uinceret᷑ eum occidi ꝓhibu¬
erat. ut ecdomito seruaretur penitendi
locus: Q qr ñ potuit. ñ orbitatem
dolut in eius interitu s nouerat
inquas penas tam impia ⁊ adultera
et parricidalis anima raꝑetur. Nãq
alio prius filio qͥ in nocens erat ꝓquo
egrotante affligebatur. moriente lȩ¬
tatus ẽ. Et hoc maxime apparet qͣ
mođatione ac temꝑantia illi uiri fe¬
minis urebantur qd cũ in unã illici¬
te irruisset rȩx ioem estu quodam
ȩtatis. & temporaliũ rerũ ꝓ̾pitatib¬
abreptus. cuius etiam maritũ occiden
de peccato. ꝓposuit ei similicudinẽ de
pauꝑe qͥ habebat oũe unã Cuius
uicinus cum hr̃et multas ad aduentũ
hospitis sui unicã potius uicini sui
pauꝑis ouiclãm exhibuit epulandã

Expanded text:
solum ferocientem toleravit, sed etiam planxit solum ferocientem toleravit, sed etiam planxit exstinctum . Non enim carnali zelo irretitus tenebatur, quem nullo modo injuriae suae, sed peccata filii commovebant. Nam ideo, si vinceretur, eum occidi prohibuerat, ut edomito servaretur poenitendi locus: et quia non potuit, non orbitatem doluit in ejus interitu, sed noverat in quas poenas tam impie adultera et parricidalis anima raperetur. Namque alio prius filio qui innocens erat, pro quo aegrotante affligebatur, moriente laetatus est. 31. Ex hoc maxime apparet qua moderatione ac temperantia illi viri feminis utebantur, quod cum in unam illicite irruisset rex idem, aestu quodam aetatis et temporalium rerum prosperitatibabreptus, cujus etiam maritum occidendde peccato, proposuit ei similitudinem de paupere qui habebat ovem unam, cujus vicinus cum haberet multas, ad adventum hospitis sui unicam potius vicini sui pauperis oviculam exhibuit epulandam.
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓsꝑa. siue quȩ adu̾sa eristimatur
inqͣslibet inuehat uoragines fagitioꝵ.
aut infacinoꝵ etiã saxa collidat. Uite¬
ant gͦ quã s arduũ sitatq difficile. nec
laudis esca ililei nec contumeliarum
aculeis penetrari. ⁊ n ex se alios mętian.
cũ susciꝑentur ab hominib inflatos
fuisse. nec cũ despicerentur elisos. Ne¬
utra qͥ ppe temptatio defuit illis uiri
am ⁊ credentiũ celebrabant᷑ p̃conio.
& ꝑsequentiũ maledic̾tis infamaban¬
tur: Sic̃ gͦ ipsi ꝓtempore utebantur
his om̃ib ⁊ ñ corrumpebant᷑. sic illi
uet̾es usum feminarũ ad sui temꝑis
ꝯuenientiã referentes ñ patiebant᷑ eã
dñationẽ libidinis cui seruiunt qui
ista ñ credunt. Et idõ isti nullo modo¬
sese cohiberent ab in expiabili odio fi¬
lioꝵ a quib ł uxores. ł concubinas
suas attaminatas. aut adtrectatas ẽẽ
cognoscerent. si eis forte aliquid tale¬
pio atq immani filio passus eẽt. non

Expanded text:
quae prospera, sive quae adversa existimatur, quae prospera, sive quae adversa existimatur, in quaslibet invehat voragines flagitiorum, aut in facinorum etiam saxa collidat. Videant ergo quam sibi arduum sit atque difficile nec laudis esca illici, nec contumeliarum aculeis penetrari; et non ex se alios metianturcum suspicerentur ab hominibus, inflatos fuisse; nec cum despicerentur, elisos. Neutra quippe tentatio defuit illis viris: nam et credentium celebrabantur praeconio, et persequentium maledictis infamabantur. Sicut ergo isti pro tempore utebantur his omnibus, et non corrumpebantur; sic illi veteres, usum feminarum ad sui temporis convenientiam referentes, non patiebantur eam dominationem libidinis, cui serviunt qui ista non credunt. 30. Et ideo isti sese nullo modo cohiberent ab inexpiabili odio filiorum, a quibus vel uxores vel concubinas suas attentatas, aut attrectatas esse cognoscerent, si eis forte tale aliquid pio atque immani filio passus esset, non
Abbreviated transcription (Latin):
ctus es dñe ds̃ patrum nr̃oꝵ.i bndictũ
nom̃ tuũ in omĩa scła scłoꝵ. BenedicaN
te cęli. ⁊ om̃is creatura. Tu fecisti adam.
rem meã. s ipsa ueritate. ut miserearis
nr̃i dñe S qͥeffrenata libidine: ł ꝑmul¬
ta stupra diffluentes euagantur. ł in ipsa
una ꝯiuge ñ solum excedunt ad lib̾orum
ꝓcreationẽ ꝑtinentẽ modũ. s etiã imma¬
mores intemꝑantiȩ sordes inuerecunda
lis cuiusda lib̾tatis de ꝯcubimꝰ accumu¬
lant ñ credunt fieri potuisse ut tẽꝑant̃
multis feminis antiqͥ ut̾entur uiri. ni¬
dinis obstricti ł inuna ñ faciunt.
nullomͦ in multis fieri posse arbitrant᷑.
Sed isti possunt dicere. nec honorari qͥde
atq laudari oportere uiros bonos: ⁊ scõs
qr ipsi cũ honorant᷑ atq lauoant᷑ incu¬
mescunt suꝑbia. tanto auidiores ina¬
nissimȩ glȩ. quanto cos frequentiꝰ atq latiꝰ
lingua blandior uentilauerit. qua ira
leues fiunt ut eos rumoris aura. siue

Expanded text:
dictum nomen tuum in omnia saecula saeculorum. Benedicant te coeli et omnis creatura tua. Tu fecisti Adam, rem meam, sed ipsa veritate, ut miserearis Sed qui effrenata libidine, vel per multa stupra diffluentes evagantur, vel in ipsa una conjuge, non solum excedunt ad liberorum procreationem pertinentem modum, sed etiam inhumanioris intemperantiae sordes inverecunda lis cujusdam libertatis accumulant; non credunt fieri potuisse ut temperanter multis feminis antiqui uterentur viri, nidinis obstricti, vel in una non faciunt, nullo modo in multis fieri posse arbitrantur. 29. Sed isti possunt dicere nec honorari quidem atque laudari oportere viros bonos et sanctos, quia ipsi cum honorantur atque laudantur, intumescunt superbia; tanto avidiores inanissimae gloriae, quanto eos frequentius atque latius lingua blandior ventilaverit; qua ita leves fiunt, ut eos rumoris aura, sive
Abbreviated transcription (Latin):
terrenȩ imagini. hoc ẽ templo uet̾i seruie¬
bant. Non enimꝰ ullas eccl̃as gentium fe¬
cisse scriptum ẽ. quia non tam proprie
inuenti erant qui simulachra manufacta
tanquã signa int᷑pretari conabant᷑. ad
creaturã colendã uenerandamq refere¬
bant. Quid enĩ michi prodest simulachrũ
uerbi grã neptuni ñ ipsum habendum dm̃.
sed eo significari uniuersũ mare. uł & ĩa
om̃s aquas ceteras quȩ fontib proriunt:
Sicut a quodã poeta illoꝵ describit᷑. si be¬
ne recolo ita dictum. Tu neptune pat᷑
cui tempora cana crepanti. cincta salo
resonant. magnus cui ꝑpa&ee mento ꝓflu¬
it occeanus. ⁊ flumina crinib errant.
Iec siliqua. intra dulce tectoriũ sonanteᷤ
lapillos quatit. Non ẽ aũt hominũ sed
porcoꝵ cibus. Nouit quid dicã. qui eugl̃i¬
um nouit. Quid ergo mͥ prodest qͦd nep¬
tuni simulachrum ad illã significationẽ
refertur. nisi forte ut neutrũ colã:Tã

Expanded text:
terrenae imagini, hoc est, templo veteri, servieterrenae imagini, hoc est, templo veteri, serviebant. 11. Non enim hoc ullas ecclesias Gentium fecisse scriptum est, quia non tam prope invenit erant, qui simulacra manufacta tanquam signa interpretari conabantur, ad creaturam colendam venerandamque referebant. Quid enim mihi prodest simulacrum, verbi gratia, Neptuni non ipsum habendum Deum, sed eo significari universum mare, vel etiam omnes aquas caeteras, quae fontibus proruunt? sicut a quodam poeta illorum describitur, si bene recolo, ita dicente: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti Cincta salo resonant, magnus cui perpete mento Profluit oceanus, et flumina crinibus errant. Haec siliqua intra dulce tectorium sonantes lapillos quatita non est autem hominum, sed porcorum cibus. Novit quid dicam, qui Evangelium novit . Quid ergo mihi prodest quod Neptuni simulacrum ad illam significationem refertur, nisi forte ut neutrum colam? tam
Abbreviated transcription (Latin):
atq inde calumpnias quod sabbato cu¬
rar& moliti sunt principes eoꝵ. Populꝰ¬
quoq signis illis tanquã reb astrictus.
non credebat dm̃ xp̃m ẽẽ uł a dõ uenis¬
se. qui ea sicut a uideis obseruabant᷑ nol¬
l& attendere. Sed qui crediderunt ex
quib facta est pͥma ȩccła iherosolunita¬
na. satis ostenderunt quanta utilitas fu¬
erit eo modo sub pedagogo custodiri. ut
signa quȩ temporalit imposita erant ser¬
iuentib. ad unius dĩ cultũ qͥ fecit celum
lterrã opinionẽ obseruantiũ religareis.¬
Namq illi quia ꝓximi spiritalib fuert̃
in ipsis eum temporalib atq carnalibus
uotis atq signis qũauis mͦ spiritalit ẽẽnt
intelligenda nescirent. unũ tam̃ didice¬
rant uenerari et̃num dm̃. tam capaces ex-¬
titerunt sp̃s sci ut omĩa sua uenderent.
eorũq p̃ciũ. indigentib distribuendum
dicarent dõ tanquã templũ nouum. cuiꝰ

Expanded text:
atque inde calumnias, quod sabbato cuatque inde calumnias, quod sabbato curaret, moliti sunt principes eorum ; populusque signis illis tanquam rebus adstrictus, non credebat Deum esse, vel a Deo venisse, qui ea sicut a Judaeis observabantur, nollet attendere. Sed qui crediderunt, ex quibus facta est prima Ecclesia Jerosolymitana, satis ostenderunt quanta utilitas fuerit eo modo sub paedagogo custodiri, ut signa quae temporaliter imposita erant servientibus, ad unius Dei cultum, qui fecit coelum et terram, opinionefuerunt in ipsis enim temporalibus et carnalibus votis atque signis, quamvis quomodo spiritualiter essent intelligenda nescirent, unum tamen didicerant venerari aeternum Deum, tam capaces exstiterunt Spiritus sancti, ut omnia sua venderent, eorumque pretium indigentibus distribuendum,dicarent Deo tanquam templum novum, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
continuo uolumine repeturt᷑. ⁊ cũ audie¬
rit sacrificium non excedit cogitatione:
illud quod fieri de uictimis pecoꝵ t̾reniꝰq
fructib sol&. Ea demũ ẽ miserabilis aĩȩ
seruitus. signa pro reb acciꝑe. ⁊ supͣ crea¬
turã corporeã oculum mentis ad hauri¬
endum lum ȩt̃num leuare non posse. Qe
tam̃ seruitꝰ in uideoꝵ ppło longe a cete¬
rarum gentiũ more distabat. quando
quidẽ reb temporalib ita subiugati erãt.
ut unus eis in om̃ib commendaret᷑ deus.
⁊ quãqu̾a signa rerum spiritalium ꝓ ipsiꝰ
rebus obseruarent nescientes qͦ referrent᷑.
id tam̃ insitũ habebant qͦ tali seruitute
uni om̃ium quẽ non uidebant placerent
dõ. Quã custodiam tanqũa sub pedago¬
go paruuloꝵ fuisse scribit apłs. E ideo
qui talib signis ꝑtinacit inheserunt. con¬
tempnentẽ ista dñm cum iã tempꝰ reue¬
lationis eoꝵ ueniss& ferre non potuerũt.

Expanded text:
Continuo uolumine repetuntur, et cum audieContinuo uolumine repetuntur, et cum audierit sacrificium, non excedit cogitatione illud quod fleri de uictimis pecorum terrenisque fructibus solet. ea demum est miserabilis animae seruitus, Signa pro rebus accipere et supra creaturam corpoream oculum mentis ad hauriendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum gentium quidem rebus temporalibus ita subjugati erant, ut unus eis in omnibus commendaretur Deus. Et quanquam signa rerum spiritualium pro ipsis rebus observarent, nescientes quo referrentur, id tamen insitum habebant, quod tali servitute uni omnium, quem non videbant, placerent Deo. Quam custodiam tanquam sub paedagogo parvulorum fuisse scribit Apostolus . Et ideo qui talibus signis pertinaciter inhaeserunt, contemnentem ista Dominum, cum jam tempus revelationis eorum venisset, ferre non potuerunt ;
Abbreviated transcription (Latin):
itas in ꝓpriis uerbis. quantũ ad libros diui¬
narum scripturarũ spectat. quã ñ aut cir¬
cumstantia ipsa sermonis qua cognoscitur
scriptoꝵ intentio. aut interpretũ collatio.
aut p̾cedentis linguȩ soluat inspectio. S¬
dustriamq desiderant. Nam in pͥncipio
cauendũ ẽ.: ne figuratã locutionẽ ad litte¬
rã accipias. E ad hoc enĩ ꝑtin& qͦd att apl̃
utera occidit. sp̃s aut uuificat. Cũ enĩ
figurate dictum sic accipit᷑ tanqu̾a ꝓprie
dictum sit. carnalit᷑ sapitur. Neq ulla
mors animȩ congruentius appellat᷑. quã
cũ id & iã quod in ea bestiis antecellit. hoc
ẽ intelligentia. carni subicit᷑. sequendo lit¬
terã. Qui enĩ sequit᷑ literã. translata
uba sicut pͥa tence. neq illud qã proprtio
uerbo significatur refert ad aliã significa¬
tionẽ. s si sabbatum audierit uerbi gr̃a.
non uitelligit nisi unũ diem a septẽ qui

Expanded text:
itas in propriis uerbis, quantum ad libros diuiitas in propriis uerbis, quantum ad libros diuinarum scripturarum spectat, quam non aut circumstantia ipsa sermonis, qua cognoscitur scriptorum intentio, aut interpretum collatio aut praecedentis linguae soluat inspectio. dustriamque desiderant. nam in principio eauendum est, ne figuratam locutionem ad litteram accipias. et ad hoc enim pertinet quod aittera occidit, spiritus autem uiuificat. cum enim figurate dictum sic accipitur. tamquam proprie dictum sit, carnaliter sapitur, neque ulla mors animae congruentius appellatur, quam cum id etiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est intellegentia, carni subicitur sequendo litteram. qui enim sequitur litteram, translata uerba. sicut propria tenet neque illud quod proprio uerbo significatur refert ad aliam significationem, sed si sabbatum audierit uerbi gratia, non intellegit nisi unum diem de septem, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ uł ad ꝓnuntiationẽ ꝑtinent similit̃
considerandȩ sunt. qualis illa ẽ ad thessa¬
lonicenses. Propterea consolati sumus
sr̃s in uobis. Dubium ẽ enĩ utrũ ofẽs.
an hos fr̃s. Neutrũ aũt eoꝵ ẽ contra fidẽ.
sed greca lingua hos casus pares ñ hab&.
⁊ ideo illa inspecta renuntiat᷑ uocatuuis.
propterea consolationẽ habuimus fr̃s in
uobis. minus seruitũ ẽẽt uerbis. sed minus
de sententia dubitaretur. aut certe addere¬
tur nr̃i. Nemo enĩ fere ambiger& uocati¬
uũ casum ẽẽ cũ audir&. propte̾a consolati
sumus fr̃s nr̃i in uobis. Sed iã hoc ꝑiculo¬
suis ꝑmitut᷑. Ita factum ẽ in illa ad corui¬
thios. cum ait apłs. Cottidie morior. ꝑ urĩo¬
głam . quã habeo in xxp̃o ihũ. Ait enum
quidã int̃pres. Cotudie morior. ꝑ urãm
iuro głam. qͥa in greco uox uirantis. ma¬
nifesta ẽ sine ambiguo sono. Rarissime
igitur ⁊ dificillime inueniri potest ambigu¬

Expanded text:
tionem uel ad pronuntiationem pertinent, similiter tionem uel ad pronuntiationem pertinent, similiter considerandae sunt. qualis illa est ad Thessalonicenses: propterea consolati sumus fratres in uobis. dubium enim, utrum "o fratres" an "hos fratres". neutrum autem horum eat contra fidem; sed graeca lingua hos casus pares non habet et ideo illa inspecta renuntiatur uocatiuus,"propterea consolationem habuimus fratres, in uobis", minus seruitum esset uerbis, sed minus de sententia dubitaretur, aut certe adderetur: "nostri". nemo enim fere ambigeret uocatiuum casum esse, cum audiret: propterea consolati sumus, fratres nostri, in uobis; sed iam hoc periculosius permittitur. ita factum est in illa ad Corinthios, cum ait apostolus: cotidie morior perabeo in Christo Iesu, ait enim quidam interpres: cotidie morior per uestram iuro gloriam, quia in graeco uox iurantis manifesta est sine ambiguo sono. rarissime igitur et difficillime inueniri potest ambigu
Abbreviated transcription (Latin):
uł hosteon positum ẽ. Unde plerumq lo¬
quendi consuetudo uulgaris utilior ẽ signi¬
ficandis reb. quã integritas literata.
Mallẽ quippe cum barbarismo dici non est
absconditum a te ossum meum. quã ut¬
ideo eẽt minus aꝑtum. quia magis latinũ
ẽ. Sed aliquando dubius sillabȩ sonus &ĩa
iuemo uerbo ad eandẽ sententiã ꝑtinen¬
te diuidicat᷑. sicut ẽ illud apłi. quȩ p̃dico
uobis sicuti ⁊ predixi. qm̃ qui talia agũt
regnum dĩ non possidebunt. Si tantũmͦ
dixiss& quȩ predico uobis neq subiunxiꝰ¬
s& sicut p̃dixi. non nisi ad codicẽ p̃ceden¬
tis linguȩ recurrendũ eẽt. ut cognosce¬
remus utrũ in eo quod dixit predico ꝓ¬
ducenda an corripienda eẽt media silla¬
ba. Nunc aut manifestum ẽ producen¬
dam ẽẽ. Non enĩ ait sicut p̃dicaui uob̾.
sed sicut predixi. Non solum aut istȩ
sed &ĩa illȩ ambiguitates quȩ ñ ad distinc¬

Expanded text:
daxovv positum est. unde plerumque lodaxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. si tantummodo dixisset: quae praedico uobis, neque subiunxisset: sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripienda esset syllaba media. nunc autem manifestum est producendam esse. non enim ait: sicut praedicaui, sed: sicut praedixi. Non solum autem istae sed etiam illae ambiguitates, quae non ad distinc
Abbreviated transcription (Latin):
dicemus. responsio subiciat᷑. quia genteᷤᷤ
quȩ non sectabantur iusticiã app̃hende¬
runt iusticiam. textus consequens non
coherebit. Qualib& aũt uoce ꝓnuntiet᷑
illud qđ nathanael dixit. a nazareth
potest aliqͥd boni ẽẽ. siue affirmantis ut
illud solum ad int̾rogationẽ ꝑtineat qđ
ait a nazareth: siue totũ cum dubi¬
tatione int̾rogantis. non uideo quomͦ
discernatur. Uterq autt sensus fidẽ non im¬
pedit. Est &ĩa ambiguitas in sono dubio
sillabarum. ⁊ hȩc utiq ad pronuntiationem
ꝑtinens. Nam quod scriptũ ẽ non ẽ abscon¬
ditum os meum a te quod fecisti in abͨcon¬
dito. ñ eluc& legenti utrũ correpta littera
os ꝓnunti& an producta. Si enĩ corripiat
ab eo quod sunt ossa. si aũt ꝓducat ab eo
quod sunt ora intelligitur numerus singła¬
ris. Sed talia linguȩ p̃cedentis inspectione
duudicant᷑. Nã in greco ñ stonia. sed oston¬

Expanded text:
dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, textus consequens non cohaerebit. qualibet autem uoce pronuntietur illud quod Natauahel dixit: a Nazareth potest aliquid boni esse, sine affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, quod ait: a Nazareth, sine totum cum interrogatione dubitantis, non uideo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiudicantur; nam in graeco non ax\'fxa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Osͦ qui iustificat. E iterum int̾rogetur:
quia dementissimum ẽ. ita ꝓnuntiabit᷑.
ut precedat ꝑcunctatio. sequat᷑ int̾roga¬
tio. Int̾ ꝑcunctationẽ aũt ⁊ int̾rogatio¬
nẽ hoc uet̾es int̾ẽẽ dixerunt. quod ad
ꝑcunctationẽ multa responderi possurt.
ad int̾rogationẽ uͦ aut non. aut &ĩa. Pro¬
nuntiabit᷑ gͦ ita ut post ꝑcunctationem
qua dicimus quis accusabit aduersus elec¬
tos dĩ. illud quod sequit᷑ sono int̾rogan¬
tis enuntiet᷑. ds̃ qui iustificat: ut taci¬
te responeat᷑. Non. E itẽ ꝑcunctemur.
Quis ẽ qui condempn&: Rursusq int¬
rogemus. Ap̃c uĩc qui moruius ẽ. ma¬
gis aũt qui resurrexit. qui ẽ in dextera
dĩ. qui ⁊ int̾pellat pro nobis. S ut ubiq
tacite respondeatur. non. At uͦ illo in
loco ubi ait. quid ergo dicemus quia
gentes quȩ non consectabant᷑ iusticiam
apprehenderunt iusticiam. nisi post ꝑ-¬
cunctationẽ qua dictum ẽ quid ergo

Expanded text:
Deus qui justificat. Et iterum interrogetur, Deus qui justificat. Et iterum interrogetur, quia dementissimum est, ita pronuntiabitur, ut praecedat percontatio, sequatur interrogatio. Inter percontationem autem et interrogationem hoc veteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa ad interrogationem vero aut non, aut etiam. Pronuntiabitur ergo ita ut post percunctationem qua dicimus, Quis accusabit adversus electos Dei, illud quod sequitur sono interrogantis enuntietur, « Deus qui justificat, » ut tacite respondeatur: « Non. » Et item percunctemur: « Quis est qui condemnet: » rursusque interrogemus, « Christus qui mortuus est, magis autem qui resurrexit, qui dei et qui interpellat pro nobis? ut ubique tacite respondeatur: "non". at uero illo in loco, ubi ait: quid ergo dicemus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, nisi post percontationem, qua dictum est: quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quippe utrũ mundemus nos ab om̃i
inquinatione carnis ⁊ suiritꝰ scđm illã
sententiã ut sit scã ⁊ corpore ⁊ spu. an
mundemus nos ab om̃i inquinatione
carnis. ut alius sit sensus. ⁊ sp̃s ꝑficien¬
tes sanctificationẽ in timore dĩ capite
nos. Tales igit᷑ distinctionũ ambiguita¬
tes in potestate legentis sunt. Quȩcũq¬
eadẽ obseruanda sunt ⁊ in ambigus ꝓ¬
nuntiationib. Nam ⁊ ipsȩ nisi lectoriᷤ
ninua uitientur incuria. aut fidei regu¬
lis corrigunt᷑. aut p̃cedentis uł consequen¬
tis contextione sermonis. aut si neutrũ
horũ adhibeat᷑ ad correctionẽ. nichilomi¬
nus dubiȩ remanebunt. it quolib& mͦ
lector ꝓnuntiauerit. ñ sit in culpa.
Nisi enĩ fides reuocas qua et edimus dm̃
ñ accusaturum aduersus eiectos suos. ⁊
xp̃m ñ condempnaturũ electos suos. po¬
test illud sic pronuntiari. Quis accusa¬
bit aduersus electos dĩ: ut hanc inter¬
rogationẽ quasi responsio consequatur.

Expanded text:
mundemus nos ab omni inquinatione carnis et spiritus secundum illam sententiam: ut sit sancta et corpore et, spiritu, an mundemus nos ab omni coinquinatione carnis, ut alius sit sensus: et spiritus perficient.ea sanctificationem in timore dei capite nos. tales igitur distinctionum ambiguitates in potestate legentis sunt CCeadem observanda sunt et in ambiguis pronuntiationibus. Nam et ipsae nisi lectoris nimia vitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel consequentis contextione sermonis; aut si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiaverit, non sit in culpa. Nisi enim fides revocet, qua credimus Deum non accusaturum adversus electos suos, et Christum non condemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari, Quis accusabit adversus electos Dei? ut hanc interrogationem quasi responsio subsequatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cesta fucis lenocinantib nonsis¬
corruptis uiolatisq quȩ dĩ sunt :¬
peior adultera detineris quod
ornari te putas. quod putas
comi. Impugnatio ẽ ista diui¬
ni oꝑis. preuaricatio ẽ ueritatᷤ.
Monentis apłi uorẽ. Eapur¬
gate uetus fermentum. ut si¬
tis noua consꝑsio sicut estis

Expanded text:
cesta lucis lenocinantibcesta lucis lenocinantibcorruptis uiolatisque quae Dei sunt peior adultera detineris. quod ornari te putas, quod putas comi, inpugnatio est ista diuini operis, praeuaricatio est ueritatis. Monentis apostoli uox est: expurgate uetus fermentum, ut sitis noua co