comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natalem beati lauren¬
tii p̃cipua deuotione
ueneremur: cuius radiantibꝰ
flaminis uictrix in hunc quoq
diem toto orbe xp̃i coruscat
eccła. Qui cum in sede głosissi¬
mi patriarche diaconatus fun¬
geretur officio: puritate in no¬
centis uitȩ fortissime q mortis
triumpho. apłico se consortio
copulauit Hec immerito eũ
apłoꝵ supparem p̃dicamus.
cui & castitas animi leuiticũ
ministerium dedit & plenicu
fidci martyrii contulit dignitatẽ
Quem uenerabilis sixtus roma¬
nȩ urbis antistes. cum impietatẽ
seiuentis mundi ꝑ tormenta su-¬
peraret. & regnis eẽt cȩlestibus
iam uicinus uideretq eum pa¬
terna de morte tristissimum ĩta
illum spũ p̃scientiȩ compellasse
paret carissimi beatum lauren¬
tium non de sacerdotis sui iuic¬
toria habuisse tristiciam. s do¬
luisse quia non etiam ipse mun-¬
dum cum suo pariter sacerdo¬
te uincebat. Noli inquit fili me¬
stus eẽ: post triduum me seg̃ris
Hoc est noli tristis eẽ: uelud apd̃

Expanded text:
natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse paret, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat. Noli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud
Abbreviated transcription (Latin):
ius non erat mundus: & cetera q̃
papa in expositione cuiusdã enuan¬
głii. de istiuusmodi bellatoribus me¬
moriam faciendo: ecce inquit ele¬
cti dei carnem domant᷑. sp̃m robo¬
rant᷑. demonibus imperant: iurtu¬
tibus choruscant: Psentia despiciunt:
eternan patriam uocibus moribusq¬

Expanded text:
mundus, et caetera. Et , in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt, aeternam patriam
Abbreviated transcription (Latin):
licitus est quȩ sunt mundi.
quomͦ placeat uxori. Ergo
fr̃s uidete ne uinea non uuas
s spinas faciat: ne uindemia
ur̃a non iunum afferat. s ace¬
tum: Quisq enim uindemiã
legit. & pauꝑibus non largit᷑.
ille acetum colligit et ñ uinũ:
Quisq messes recondit. & indi¬
gentibus non ministratꝰ. iste
non alimoniȩ fructus reposuit:
s tribulos auariciȩ congrega¬
uit. Hsam ꝓpterea ait scriptura
de terra nr̃a. Spinas & tribulos

Expanded text:
licitus licitus quomodo placeat uxori . Ergo, fratres, videte ne vinea vestra non uvas, sed spinas faciat, ne vindemia vestra non vinum afferat, sed acetum. Quisquis enim vindemiam legit, et pauperibus non largitur, ille acetum colligit, non vinum. Quisquis messes recondit, et indigentibus non ministrat, iste non alimoniae fructus reposuit, sed tribulos avaritiae congregavit; nam propterea ait Scriptura de terra nostra: Spinas et tribulos
Abbreviated transcription (Latin):
tutum: Compungunt gͦ udei
dnm̃: dum coronant. Compun¬
gunt: dum crucifigunt: Unde
sustinui ut faceret uuam. fecit
autem spinas Hoc est ne spinas
quas dño uidei cruentis imposu¬
erunt manibus: nos iniquis sen¬
sibus apponamus. & compun¬
gamus eum non asꝑitate senti¬
um. s oꝑum prauitate Sunt
enim spinȩ cordis. quȩ uerbui
dei etiam uulnerare consueruñ.
De quibus meminit in ȩuuan¬
głio saluator. dicens seminan¬
tis semen cecidisse inter spinas.
& creuisse eas ac suffocasse qđ
satum est. Que autẽ spine sinit.
ipse ꝓsequitur. dicens utiq sollici¬
tudines eẽ mundanas. quȩ cum
crescunt in corde hominis. man¬
data in eo saluatoris suffocant
Quis enim sollicitus de mundo:
potuit bene sollicitus eẽ de xp̃o.
Quis dum lucris domus suȩ ꝓ¬
uidet. utilitatibus eccłȩ potuit
ꝓuidere: Unde ait apłs: Qui si¬
ne uxore est sollicitus est quę
sunt dni: quomodo placeat dõ
Qui autem cum uxore est. sol¬

Expanded text:
tutum. Compungunt ergo Judaei tutum. Compungunt ergo Judaei Dominum, dum coronant: compungunt, dum crucifigunt. Unde Sustinui ut faceret uvam, fecit autem spinas ; hoc est, ne spinas quas Domino Judaei cruentis imposuerunt manibus, nos iniquis sensibus apponamus, et compungamus eum non asperitate sentium, sed operum pravitate. Sunt enim spinae cordis, quae Verbum Dei etiam vulnerare consueverunt, de quibus meminit in Evangelio Salvator, dicens seminantis semen cecidisse inter spinas, et crevisse eas, ac suffocasse quod satum est . Quae autem spinae sint, ipse prosequitur, dicens utique sollicitudines esse mundanas, quae cum crescunt in corde hominis, mandata Salvatoris in eo suffocant. Quis enim umquam sollicitus de mundo, potuit bene sollicitus esse de Christo? Quis dum lucris domus suae providet, utilitatibus Ecclesiae potuit providere? Unde ait Apostolus: Qui sine uxore est, sollicitus est quae sunt Domini, quomodo placeat Deo: qui autem cum uxore est, sol
Abbreviated transcription (Latin):
quela non sufficitꝰ. ꝑplures linguas
mentis deuotio solueretur: Iocun¬
dati enim sumus. quia de uinea
diuĩ sabaoth fructum refectionis
accepimus Uinea autem sabaoth
sicut dicit ꝓpħa: domus isrł est.
Que domiis nos sumus Scd̾m
fidem enim isrłite nos sumus
Unde dieit apłs. quia qui ex fi¬
de sunt: hii filii sunt abrahe:
dñi sumus. Uideamus diligent
ne ex palmite oꝑis nr̃i non nas¬
catur dulcedinis uua s fellis.
ne dicatur nobis quod iudei
dictum est ꝑ ꝓpħam. Sustinui¬
ut faceret uuam. fecit autem spinas:¬
& non iusticiam. s clamorem. Quã
dura condicioꝰ. ut possessio qrię do¬
mino suo suauitatis fructus affer¬
re debuit: spinarum illum asꝑita¬
te compunxerit. Hoc est cum iu¬
dei saluatorem debuerint tota fi¬
dei deuotione suscipere: spinariun
eum coronauerint passione. Que
corona quidem quantum in ui¬
deis est erat in uiriarum contume¬
lia: quantum in dño corona uir¬

Expanded text:
quela non sufficit, per plures linguas quela non sufficit, per plures linguas mentis devotio solveretur. Jucundati enim sumus, quia de vinea Domini Sabaoth fructum refectionis accepimus: Vinea enim Domini Sabaoth , sicut dicit propheta, domus Israel est; quae domus nos sumus. Secundum fidem enim Israelitae nos sumus; unde dicit Apostolus: Qui ex fide sunt, hi filii sunt Abrahae Domini sumus: videamus diligenter ne ex palmite operis nostri non nascatur dulcedinis uva, sed fellis; ne dicatur nobis quod Judaeis dictum est: Sustinuiut faceret uvam, fecit autem spinas; non justitiam, sed clamorem . Quam dura conditio, ut possessio quae Domino suo suavitatis fructus afferre debuit, spinarum illum aste compunxerit! hoc est, cum Judaei Salvatorem debuerint tota fidei devotione suscipere, spinarum eum coronaverunt passione. Quae corona quidem, quantum in Judaeis est, erat injuriarum contumelia: quantum in Domino, erat corona vir
Abbreviated transcription (Latin):
Nłe dies cum beatissi¬
mi martyris cypriani
celebraremus natalem:
suauissime in eius festi¬
uitate iocundati sumus Quia
enim hoc uindemiarum in tem¬
pore passus est: tamquam de uin¬
demia dulces & uarios fructus
ex eius passione colleginus. Im¬
pinguauit enim nos & refecit
musto martyrii sui Est enim
mustum quod reficit. & in ebriat
xp̃ianum. S ebrietas illa magis
sobrium facit. Qui enim inebriat᷑
celesti gra: ex sobriatur sarcina
peccatoꝵ. Hoc namq musto reple¬
ti scĩ apłi sicut ait scriptura: alie¬
nis linguis dei magnalia loque¬
bantur. In quo facto pariter ebriĩ
uidebantur eẽ & sobrii Ebrii enĩ
putabantur quod in his loquela
par. & natura altera ꝑsonabat.
Sobrii erant. quod iuxta consu¬
etudinem mentis dm̃ deuotione
laudabant. Quod quidem non
elatione aliqua aut impruden¬
tia contigit. ut uiri scĩ ꝑegrino
sermone loquęrentur. S ꝓuiden¬
tia diuinitatis factum est: ut qͥa
ad magnificandum dm̃ una lo¬

Expanded text:
nte dies, cum beatissimi martyris Cypriani celebraremus natalem, suavissime in ejus festivitate jucundati sumus; quia enim hoc vindemiarum in tempore passus est, tamquam et nos de vindemia dulces et varios fructus ex ejus passione collegimus; impinguavit enim nos, et refecit musto martyrii sui. Est enim mustum quod reficit et inebriat christianum, sed ebrietas illa magis sobrium facit; qui enim inebriatur coelesti gratia, exsobriatur sarcina peccatorum. 2. Hoc namque musto repleti sancti apostoli, sicut ait Scriptura , alienis linguis Dei magnalia loquebavidebantur et sobrii; ebrii enim 597 putabantur, quod in iis loquela praeter naturam alte personabat; sobrii erant, quod juxta consuetudinem mentis Deum devotione laudabant. Quod quidem non elatione aliqua aut impudentia contigit ut viri sancti peregrino sermone loquerentur, sed providentia Divinitatis factum est; ut quia ad magnificandum Deum una lo
Abbreviated transcription (Latin):
spem eternę remunerationis. arden¬
tissimo aniore in desmenter atq liben¬
ter insistunt & sic in caritate dei ac
ꝓximoꝵ amore ꝑseuerantes.: de o
la heremi loca. in speluncis & exi¬
guis cellarum tuguriis uniti. mo¬
dico contempti pabulo demorant᷑.
bestiis socianti Multi auibus sub¬
ministrati: ciboꝵ sꝑnentes delicias
Luxus scłi calcantes. laridem tem¬
poralem non amantes. Uisus ho¬
minum fugientes. angłoꝵ assue¬
ti loquęlis: Plurimis quoq uir¬
tutum effulsere signis. Cecis ui

Expanded text:
spem aeternae remunerationis, ardenspem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes, Deo er singula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere signis « circui
Abbreviated transcription (Latin):
non sensissent gladiumꝰ. tamen ꝑ
uitȩ meritum deo digni. marty¬
rio non priuantur. quia marty¬
rium non sola sanguinis effusio¬
ne s abstinentia peccatoꝵ & ex
uirgo post partum. p̃sentis sollẽp¬
nitate diei cum sins uirginibue.
expers nullomodo credenda est.
Quȩ dei popłi faciendo monebat
Carnis pudiciciam cum uirgini¬
tatis honore intra cordis hospitia
obseruareꝰ eamq om̃ium uirtu¬
merabilis utriusq sexus multitu¬
do. eiis sequeretur uestigia. ut re¬
lictis nuptiarum copulationibꝰ
spretaq liberoꝵ ꝓpagine. sponso
qui in cęlis est ꝑhenni mente. ac
cras adamantes: elemosinas se¬
ctantes: Pauꝑes recreantes. nu¬
dos uestientes: infirmos uisitan¬
tes. In tribulatione gaudentes:
in uerbis contumeliȩ uel calump¬
nie patientes. In augmento suȩ ꝓ¬
fectionis humiles: in dampnore¬
rum temporalium deo grãs
agentes. Hec omĩa & his similia.
ꝓ desiderio regni celestis & ꝓpt̃¬

Expanded text:
non sensissent gladium, tamen per non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et virgo post partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actcras adamantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et pro
Abbreviated transcription (Latin):
nace ꝓbauit illos: &e quasi holo¬
causti hostiam accepit illos. Hunc
gͦ martyrum xp̃i certamina et
uictorias audiuimus. Eis nimi¬
rum hunc dieni tanto credimus
scĩficatum: quanto ii semetipsis
ut scĩficarent᷑ laborare ꝑ tor¬
sacerdotibiis atq doctoribus. siue confes¬
soribus. Initus festiuitatem diei non ig¬
notam ẽẽ credimus: Qui corda fideliũ
spaliter quasi ymbribus irrigauere
celestibus ut felicit᷑ ꝓferre immarcesci¬
bilem bonoꝵ operum possent fructũ
ui talenta sibi credita non solum
reddere: uerum etiam sine fraude
do didicerunt᷑. non sibimet tantũmͦ
p̃ceptum. arguendo. obsecrando.
increpando curamq faciendo in¬
serere nitebantur Quorz mens
luꝰdissima manus uero plenȩ siin
mundicia: eo quod in mensa alta¬
ris. sacroscã xp̃i corporis & san¬
gumis mysteria celebrantes. et
in sui cordis penetralibus hostiã
semetipsos siue macula absque
ammixtione praui operis offerre
non desistunt. & licet ꝑsequutor

Expanded text:
nace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per torsacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude do didicere, non sibimet tantummodaeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum
Abbreviated transcription (Latin):
ros orbem terrę p̃dixit. Ialibus
ut credunus patronis. hȩc dies sub¬
iecta declaratur. His subiectum est
triumphale martyrum nomen. qͥ
ꝑ diuersa tormentoꝵ genera. xp̃i
passionem non lassescentibus p̃cordi¬
oꝵ mentibus mutabantur. Alii ferro
ꝑempti: alii flaminis exusti. Alii fla¬
gris uerberati: alii uectibus ꝑforati
riculo submersi. Alii uiui decoriati.
alii innculis mancipati. Alii linguis
priuati: alii lapidibus obruti Alii
frigore afflicti. alii fame cruciati
Alii uero truncatis manibus siue
cȩteris cęsis membris spectaculũ¬
melias in popłis nudi ꝓpt̾ nomen
dei portantes. Hii sunt triumpha¬
tores & amici dei. qui contempnen¬
tes sceleratoꝵ iuissa principum mͦ
coronantur &e accipiunt palmas
laboꝵ: quia fiuidati erant supͣ fir¬
ctus or ingemiscens ait. Sancti
ludibria & uerbera exꝑtiꝰ. insuꝑ et
uncala & carceres. lapidati sunt
secti sunt. temptati sunt. in occisio

Expanded text:
ros orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. His subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforatriculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati sunt, in o
Abbreviated transcription (Latin):
num naturam ad
cognoseendum
se dñs condidit. Quam dum consiste¬
re ad eternitatem uoluit: eam ꝑ¬
culdubio ad suam similitudinem
creauit. Decem uero draginas ha¬
buit mulier. quia nouem sunt
ordines angłoꝵ. S ut complere¬
tur el ectoꝵ numerus. homo de¬
cimus est creatus. Qui a condi¬
tore suo nec post culpam periit.
quia hunc ȩterna sapientia per
carnem miraculis choruscans
ex lumine teste reparauit. No
uem ergo angłoꝵ ordines dixi¬
mus : quia uidelicet eẽ testante
sacro eloquio scimus angłos. an¬
changłos. uirtutes. potestates.
principatus. dñationes. thronos.
cherubim atq seraphim Esse
namq angłos &e archangłos.
pene omnes sacri eloquii pagi¬
ne testantur. Cherubim uero
atq seraphim: sepe ut notum
est libriꝓpħarum loquuntur.
Quatuor quoq ordinum no¬
mina: paulus apłs ad ephesios
enumerat dicens Suꝑ omnem

Expanded text:
num naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelorum ordines diximus, quia videlicet esse, testante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphim. Esse namque angelos et archangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur. Cherubim vero atque seraphim saepe, ut notum est, libri prophetarum loquuntur. Quatuor quoque ordinum nomina 1604 Paulus apostolus ad Ephesios enumerat, dicens: Supra omn
Abbreviated transcription (Latin):
& nomen eoꝵ manet in ęternũ:
quia deo digni inuenti sunt.
fide p̃clari: hospitalitate p̃cipui
Astirt in sensu: sapientes in oꝑe
Rebus scłaribus locupletes repa¬
ratores orbis ac recreatores.¬
Iusticia insignes. longammes in
spe. Obedientes in p̃ceptis: cre¬
duli in ꝓmissionibus. Suscepto¬
tes. Quoꝵ imperii posteritas non
um natus. in mundo coruscans

Expanded text:
 nomina manent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbis terrarustitia insignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promissionibus, futuroquorum imperii potestas non um, natus in mundo, coruscando
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiore scientia pleni sunt. qͣn¬
to claritatem dei uicinuis contẽ¬
plantur Alia uero ita deo coniun¬
cta sunt angłoꝵ agmina: ut int
hec & dm̃ nulli alii sp̃s int̾sint:
Qui tantomagis ardent amore:
quantõ subtilius claritatem di¬
uinitatis eius aspiciunt. Lalibꝰ
ut diximus a primordio incipi¬
entis uite. beatoꝵ spũum distin¬
ctionibus. suꝑna cęloꝵ regna
a deo conditore in ꝑpetuum mi¬
rabilit̃ collocata subsistunt: His

Expanded text:
perfectiori scientia pleni sunt, quanperfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑna celoꝵ regna. sp̃itibus angłicis
ad laudem & głam. atq honorem
fui nominis. ac maiestatis. in ꝑpetu¬
um miro ordine collocauit. De qͥbꝰ
loqui plura ꝑtimescimus. quia
soli deo scire est quomͦ uel quem¬
admodum eoꝵ nobis inuisibilis.¬
& absq ulla contagione seu dimi¬
nutione. in sui sola puritate con
ac ministeria complenda. testan¬
te sacro eloquio cognouimus.
Quoꝵ principatus atq potesta¬
tes. subtiliter ac mirabilit̾ dei
om̃ĩpotentis nutu distingunt᷑.
Alii ex illis ad nos in mundum
missi futura p̃dicendo p̃ueniuis
Alii ad hoc sunt constituti. ut ꝑ cod
signa & miracula frequentius fian
Alii subiectis angłoꝵ sp̃itibus prȩ¬
sunt: eisq ad explenda diuina
ininisteria. disponendo principan¬
tur. Alii mira potentia ceteris p̃¬
minent: ꝓ eo quod eis obediendum
alia angłoꝵ agmina subiecta sint.
Alii tanta diuinitatis gr̃a replen¬
tur. ut in eis dñs sedeat. & ꝑ eos sua
iudicia decernat. Alii uero tantõ

Expanded text:
na coelorum regna spiritibus angelicis ad laudem et gloriam, atque honorem sui nominis ac majestatis in perpetuum miro ordine collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto
Abbreviated transcription (Latin):
frs carissimi. antiquoꝵ memoriã
p̃cedentium patrum. quos ante
legem & sub lege. seriptura sacra
demonstrante cognouimus. adhoc
tantum ꝓferimus ut faciluis in tel¬
ligere ualeatis. qualis uel quanta

Expanded text:
s charissimi, antiquorum memoriam praecedentium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelli
Abbreviated transcription (Latin):
iam in hoc mundo cupiunt: solo
ȩt̾nitatis amore pascuntur. Ter¬
rena quęq abiciunt. cuncta tem¬
poraliamente transcendunt.
Amant &e ardent. atq in ipso suo
ardore requiescunt. Amando ar¬
dent. loquendo &e alios accendun.
& quos uerbo tangunt. ardere
ꝓtinus in dei amore facuit. Qͥd
ergo istos nisi seraphim dixerim
quoꝵ cor in igne conuersũ lu¬
cet & urit: Quia &e mentrum
oculos ad suꝑna illuminant. et
compungendo in fletibus. uicioꝵ
rubiginem purgant Qui ergo ad
amorem sui conditoris ita inflam¬
mati funt. quo nisi int̾ seraphum
numerum sue sortem uocationis

Expanded text:
jam in hoc mundo cupiunt, solo jam in hoc mundo cupiunt, solo aeternitatis amore pascuntur, terrena quaeque abjiciunt, cuncta temporalia mente transcendunt, amant et ardent, atque in ipso suo ardore requiescunt, amando ardent, loquendo et alios accendunt, et quos verbo tangunt, ardere protinus in Dei amore faciunt. Quid ergo istos nisi seraphim dixerim, quorum cor in igne conversum lucet et urit, quia et mentium oculos ad superna illuminant, et compungendo in fletibus vitiorum rubiginem purgant. Qui ergo ita ad amorem sui conditoris inflammati sunt quo nisi inter seraphim numerum sortem suae vocationis
Abbreviated transcription (Latin):
munere uirtutis accipiunt. qđ
iudicare recte & alios possint.
Quoꝵ ꝓfecto mentibus dum di¬
uina contemplatio p̃sto est: in
his uelut in throno suo dñs p̃si¬
dens. alioꝵ facta examinatꝰ. et
cuncta mirabilit̾ de sua sede
dispensat. Quid gͦ isti: nisi throm
sui conditoris sunt. uel quo isi ad
suꝑnarum sedium muimeros ascri¬
buntur: ꝑ quos dum sc̃a eccła re¬
gitur: plerumq de quibusdam
sius infirmis actibus etiam electi
iudicantur. & sunt non nulli qui
tanta dei ac ꝓximi dilectione ple¬
ni sunt: ut cherubim iure nomi¬
nentur: Quia enim ut p̃fati su¬
inus. cherubi plenitudo scien¬
tie dicitur. & paulo dicente didi¬
cimus. quia plenitudo legis est
caritas. om̃s qui dei & ꝓximi cari¬
tate cȩteris amplius pleni sunt.
meritoꝵ suoꝵ sortem inter cheru¬
bim numeros ꝑceꝑunt. & sunt
non nulli qui suꝑnę contemplati¬
onis facibus accensi: in solo condi¬
toris sui desiderio anhelant. Nil

Expanded text:
munere virtutis accipiunt, ut munere virtutis accipiunt, ut judicare recte et alios possint. Quorum profecto mentibus dum divina contemplatio 1607 praesto est, in his velut in throno suo Dominus praesidens, aliorum facta examinat, et cuncta mirabiliter de sua sede dispensat. Quid ergo isti nisi throni sui conditoris sunt? vel quo nisi ad supernarum sedium numeros ascribuntur? Per quos dum sancta Ecclesia regitur, plerumque de quibusdam suis infirmis actibus etiam electi judicantur. Et sunt nonnulli qui tanta Dei ac proximi dilectione pleni sunt, ut cherubim jure nominentur. Quia enim, ut praefati sumus, cherubim plenitudo scientiae dicitur, et Paulo dicente didicimus quia plenitudo legis est charitas , omnes qui Dei et proximi charitate caeteris amplius pleni sunt meritorum suorum sortem inter cherubim numeros perceperunt. Et sunt nonnulli qui, supernae contemplationis facibus accensi, in solo conditoris sui desiderio anhelant, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
congruunt: & sunt nonnulli
qui etiam de obsessis corporibꝰ
malignos sp̃s fugant. eosq uir¬
tute orationis. & u accepte
potestatis eiciunt. Quo itaq isti me¬
ritum suum nisi inter potestatum
celestium numerum sortiuntur:
& sunt nonnulli qui acceptisuir¬
tutibus. etiam electoꝵ hominum
merita transcendunt: Cumq et
bonis meliores sunt: electis quoq
frĩbus principantur. Quo ergo
isti sortem suam. nisi inter princi¬
patinum nuimerum acceꝑunt: ce
sunt non nulli qui sic insemetip
sis cunctis uiciis omĩbusq deside¬
riis dominantur: ut ipso iure
mundiciȩ. dii int̾ homines uocen¬
tur: Unde &e ad moysen dicitur:.
Ecce constitui te dm̃ pharaonis. Qͦ
gͦ isti. quoꝵ comparatione cȩ̨teri
homines ut ita dixerim serui sun
nisi inter numeros dñationum
currunt: & funt non nulli qui
dum sibimet ipsis uigilanti cu¬
ra domimantur. dum se sollicita
intentione discutiunt. diuinoti¬
mori semꝑ inherentes. hoc uz

Expanded text:
congruunt? Et sunt nonnulli congruunt? Et sunt nonnulli qui etiam de obsessis corporibus malignos spiritus fugant, eosque virtute orationis, et vi acceptae potestatis ejiciunt. Quo itaque isti meritum suum nisi inter potestatum coelestium numerum sortiuntur? Et sunt nonnulli qui acceptis virtutibus etiam electorum hominum merita transcendunt; cumque et bonis meliores sunt, electis quoque fratribus principantur. Quo ergo isti sortem suam nisi inter principatuum numeros acceperunt? Et sunt nonnulli qui sic in semsis cunctis vitiis, omnibusque desideriis dominantur, ut ipso jure munditiae dei inter homines vocentur. Unde et ad Moysen dicitur: Ecce constitui te deum Pharaonis . Quo ergo isti, quorum comparatione caeteri homines, ut ita dixerim, servi sunnisi inter numeros dominationum currunt? Et sunt nonnulli qui, dum sibimetipsis vigilanti cura dominantur, dumque se sollicita intentione discutiunt, divino timori semper inhaerentes, hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
stinctionibus suꝑnoꝵ ciuium
ad usum nr̃e conuersationis t̾here:
nosq ipsos ad intrem̃ta uirtutũ
bonis studiis in flammare. Quia
enim tanta ilic ascensura credit᷑
multitudo hominum. quanta
multitudo remansit angłoꝵ:
suꝑ est ut ipsi quoq homines
qui ad celestem patriam rede¬
unt. ex eis agminibus aliquid
illuc reuertentes imitentur Dis¬
tinctȩ namq conuersationes ho¬
minum. singłoꝵ agminũ ordinibꝰ
congruunt: & in eoꝵ sortem ꝑ con¬
uersationis si militudinem depu¬
tantur Esam sunt pleriq qui
parua capiunt: s tam̃ hec eadẽ
parua pie annunciare frĩbus
non desistunt. Isti itaq in angłoꝵ
numerum currunt & sunt non¬
nulls qui diune largitatis mu¬
nere referti: secretoꝵ cȩlestium
are. Quo gͦ istiꝰ nisi int̃ archan¬
geloꝵ muerum deputantuꝵ:
& sunt non nulli qui mira fa¬
ciunt: signa ualent̃ oꝑ antur:
Quo gͦ isti nisi ad suꝑnarum
uirtutum sortem & numerũ

Expanded text:
stinctionibus supernorum civium stinctionibus supernorum civium ad usum nostrae conversationis trahere, nosque ipsos ad incrementa virtutum bonis studiis inflammare. Quia enim tanta illuc ascensura creditur multitudo hominum, quanta multitudo remansit angelorum, superest ut ipsi quoque homines qui ad coelestem patriam redeunt ex eis agminibus aliquid illuc revertentes imitentur. Distincte namque conversationes hominum singulorum agminum ordinibus congruunt, et in eorum sortem per conversationis similitudinem deputantur. Nam sunt plerique qui parva capiunt, sed tamen haec eadem parva pie annuntiare fratribus non desinumerum currunt. Et sunt nonnulli, qui divinae largitatis munere referti, secretorum coelestium are. Quo ergo isti nisi inter archangelorum numerum deputantur? Et sunt alii qui mira faciunt, signa valenter operantur. Quo ergo isti nisi ad supernarum virtutum sortem et numerum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ meritum dignitatis apꝓpinqͣnt:
Seraphim quoq uocantur illa
scoꝵ̃ sp̃uum agmina qu ȩ ex sin¬
gulari ꝓpinquitate conditoris
sui. incomparabili ardent amore
Seraphim namq ardentes uel in¬
cendentes uocantur Quȩ quia ita
dõ coniuncta sunt ut inter hȩc et
dm̃ nulli alii sp̃s intersure: tanto
magis ardent quanto hunc uici¬
nius uident. Quoꝵ ꝓfecto flam¬
ma amor est. Quia quo subtilius
claritatem diuinitatis eius aspi¬
ciunt: eo ualidius in eius amore.
flammascunt. S quid ꝓdest nos
de angłicis sp̃itibus ista ꝑstrin¬
gere. si non studeamus hec etiam
ad nr̃os ꝑfectus congrua consi¬
deratione deriuare: Quia enim
suꝑna illa ciuitas ex angłis et
homnuibus constat. ad quam tan¬
tum credimus humani generis
ascendere. quantos illic contigit
lectos angłos remansisse. sicut
seriptum est statuit t̾minos genti¬
um. scdm numerum angłoꝵ dei:
debemus &e nos aliquid ex illis di¬

Expanded text:
per meritum dignitatis appropinquant. per meritum dignitatis appropinquant. Seraphin etiam vocantur illa sanctorum spirituum agmina, que ex singulari propinquitate conditoris sui incompSeraphim namque ardentes vel incendentes vocantur. Quae, quia ita Deo conjuncta sunt ut inter haec et Deum nulli alii spiritus intersint, tanto magis ardent, quanto hunc vicinius vident. Quorum profecto flamma amor est, quia quo subtilius claritatem divinitatis ejus aspiciunt, eo validius in ejus amore flammescunt. 11. Sed quid prodest nos de angelicis spiritibus ista perstringere, si non studeamus haec etiam ad nostros profectus congrua consideratione derivare? Quia enim superna illa civitas ex angelis et hominibus constat, ad quam tantum credimus humanum genus ascendere, quantos illic contigit electos angelos remansisse, sicut scriptum est: Statuit terminos gentium secundum numerum angelorum Dei , debemus et nos aliquid ex illis di
Abbreviated transcription (Latin):
agenda disponunt: eis ad explen¬
da diuina ministeria principant᷑.
Dnãtiones autem uocantur. qui
dissimilitudine alta transcendinꝰ.
ꝑsam principari est: int̾ reliquos
priorem existere. Dñari uero est
etiam subiectos quosq possidere
Ea gͦ angłoꝵ agmina quȩ mira
potentia p̃minent ꝓ eo quod eis
cetera ad obediendum subiecta
sunt. dñationes uocantur. Thro¬
ni quoq illa agmina sunt uoca¬
ta: quibus ad exercendũ udiciũ
semꝑ ds̃ omĩpotens p̃sidet. Quia
enim thronos latino eloquio se¬
des dicimus: throni dei dicti
sunt. hii qui tanta diuinitatis
gr̃a replentur. ut in eis dñs sede¬
at: & ꝑ eos sua udicia decernat
Unde &e ꝑ psalmistam dicitur
Sedes suꝑ thronum: qui uidicas
equitatem. Cherubim quoq
plenitudo scientiȩ dicitur. & su¬
ꝑiora illa agmina iccirco cherubĩ
uocata sunt. quia tanto ꝑfectiori
seientia
plena sunt: quanto claritatem dei
sciant quo uisioni conditoris sui

Expanded text:
agenda disponunt, eis ad explenagenda disponunt, eis ad explenda divina ministeria principantur. Dominationes autem vocantur qui dissimilitudine alta transcendunt. Nam principari est inter reliquos priorem existere, dominari vero est etiam subjectos quosque possidere. Ea ergo angelorum agmina, quae mira potentia praeeminent, pro eo quod eis caetera ad obediendum subjecta sunt, dominationes vocantur. Throni quoque illa agmina sunt vocata, quibus ad exercendum judicium semper Deus omnipotens praesidet. Quia enim thronos Latino eloquio sedes dicimus, throni Dei dicti sunt hi qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat. Unde et per Psalmistam dicitur: Sedes super thronum, qui judicas aequitatem . Cherubim quoque plenitudo scientiae dicitur. Et sublimiora illa agmina idcirco cherubim vocata sunt, quia tanto perfectiori scientia plena susciant, quo visioni conditoris sui
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑotens dñs potens in p̃lio & rur¬
sum Dñs uirtutum ipse est rex
głȩ. ꝑ dei ergo fortitudinem nun¬
ciandus erat: qui uirtutũ dñs
& potens in p̃lio. contra potestates
aerias ad bella ueniebat. Rapha
medicina dei. Quia uidelicet dũ
tobi oculos quasi ꝑ officiũ cura¬
tionis tetigit: cęcitatis enis tene¬
bras tersit. Qui gͦ ad curandum
mittitur: dignum uidelicet fuit.
ut dei medicina uocaretur. Sed
guia angłoꝵ nomina int̃p̃tando
ꝑstriximus. nunc suꝑ est ut ipsa
officioꝵ uocabula breuiter exe¬
quamur Wirtutes & enim uo¬
cantur illi nimirum spẽ. ꝑ qͦs
signa &e miracula frequentius
fiunt: Potestates etiam uocant᷑
hii qui hoc potentuis cęteris
in suo ordine ꝑceꝑunt: ut eor
dicioni uirtudes aduerse subie¬
sint. Quor potestate refrenantur.
ne corda homuiũ tantũ temptare
p̃ualeant. quantum uolunt. Prin¬
eipatus etiam uocantur. qui ipsis
quoq bonis angłoꝵ sp̃itibꝰ p̃sunt
Qui subiectis aliis. dum quȩq suñ

Expanded text:
et potens, Dominus potens in praelio . Et rursum: Dominus virtutum ipse est Rex gloriae . Per Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus, et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Raphaes, medicina Dei, quia videlicet dum Tobiae oculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur. Sed quia angelorum nomina interpretando perstrinximus, nunc superest ut ipsa officiorum vocabula breviter exsequamur. 10. Virtutes etenim vocantur illi nimirum spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt. Potestates etiam vocantur hi qui hoc potentius caeteris in suo ordine perceperunt, ut eorum ditioni virtutes adversae subjesint, quorum potestate refrenantur, ne corda hominum tantum tentare praevaleant quantum volunt. Principatus etiam vocantur qui ipsis quoque bonis angelorum spiritibus praesunt, qui subjectis aliis dum quaeque sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ue enim tibi uidetur molam asi¬
quamdiu in imꝑitiȩ suȩ labore
uersaturꝰ. nature quidẽ iuncu¬
lis alligatus. ut uerbum dei¬
molat. dnm̃n cȩli querat. s oꝑte m̃tis
cecitate suffusus. uultum animi eri¬
non possit ad celum: S qm̃ molã
asinariam saxum ẽẽ constat. uide¬
aimus si &e paganoꝵ talis est mola:
Talis est plane. Saxea enim mola
est paganoꝵ. inpiter erculesq la¬
pideus: circa quos cecis oculis fre¬
quenti errore circuineunt: Cecos
inquam dixerim eoꝵ oculos. qui
putant se udere quod non uidens.
Aspicientes enim saxim. dm̃ se
uidere confidunt: At tam̃ qui
molam uoluit consũmandi ali¬
quando fidem oꝑis habet: ex e¬
undi spem gerit laboris. Cui ue¬
ro mola asinaria ad collum sus¬
penditur: portat lapidem qui por¬
tare debuerat iugum dm̃i. Asinꝰ
g ad molam. cęcus ad lapidemꝰ gen
tilis ad saxum: qui ad orat eum
quem non uidet nec agnoscit:
Deus enim non in manufactis ha¬

Expanded text:
ne enim tibi videtur molam asine enim tibi videtur molam asiquamdiu in imperitiae suae errore versatur, naturae quidem vinculis alligatus, ut verbum emolat, Deum quaerat: sed opertae mentis caecitate suffusus; ut vultum animi erinon possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter, Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gtilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt, nec agnoscit. Deus enim non in manufactis ha
Abbreviated transcription (Latin):
s malieia paruulos dieit. sicut apłs
ait. Malicia pariuli estote. ut sen¬
sibiis ꝑfecti sicis Qui sunt isti n¬
si derici i doneiꝰ. & monachi reli¬
giosi uł laici: Quisquis gͥ his irre¬
uerens aut contumeliosus extite¬
rit. hac beluina pena plectetuꝵ.
ut informi saxo religato illi ad col¬
lum. p̃cipicetur in mare S iude¬
amus cur scandali⁊ aritibꝰ xp̃ia¬
nos ista pęna decreta sit: aut qͥd
sibi uelit ipsa sententia. Puto enĩ¬
illam aliquod mysterium conti¬
nere Quasi ueronon sufficeret in ma¬
re homini demergendo saxum qua¬
lecumq non magnum aut enorme
s mole asinariȩ lapis ei religetur
ad colluni: ut cum ꝑituro homine
ꝑeat res usui necessaria. S. puto hoc
magis eẽ. quod in scripturis asini
figura popłs gentilium mincu¬
patur: qui clausis oculis cirea igno¬
rantiȩ molam erroris sui giro ꝑtra¬
hitur. & sine ulla cursus directio¬
ne uestigiis in se sepe redeuntibud
inuitus usui laborat alieno. Non¬

Expanded text:
ulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cesare impetrauerit. donari eccłȩ
xp̃i templum romȩ. quod ab anti¬
quis pantheon antea uocabatur:
quia hoc quasi simulachrũ om̃i¬
um uideretur eẽ deoꝵ: In quo elimi¬
nata omni spurcicia fecit eccłam¬
atq om̃ium martyrum xp̃i. ut
exclusa multitudine demonum.

Expanded text:
esare impetraret donari Ecclesiae Christi templum Romae, quod ab antiquis Pantheon ante vocabatur, quia hoc quasi simulacrum omnium videretur esse deorum; in quo, eliminata omni spurcitia, fecit ecclesatque omnium martyrum Christi, ut, exclusa mult
Abbreviated transcription (Latin):
cor eius turpe aliquid cogitabat.
Erat apud honestas mentes. nu¬
ditas ipsa uestita. Sicut enim apd̾
nequam homines turpis cogita¬
tio a concupiscentia uestibus non
arcetur: ita apud scõs uiros. hone¬
sta simplicitas ad concupiscendũ
nuditate non trahitur. S sicut
uiciosis ad corruptelam nuda suns
omĩa: ita religiosis ad castimoniã
oꝑta sunt uniuersa Quid autẽ
ait euuangłica lectio: Qui scan¬
dalitauerit unum de pusillis
istis qui in me credunt. expedit
ei ut suspendatur mola asinaria
in collo eius: & mergat᷑ in ꝓfundũ

Expanded text:
cor ejus turpe aliquid cogitabat; cor ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in
Abbreviated transcription (Latin):
Si uis ꝑfectus eẽ: uende om̃ia tua
& da pauꝑibus. Usq ad eo nuda
uirtus apta celo est: ut quamuis
iustus. quãuis sc̃s aurum uel di¬
uitias possidens. non possit esse
ꝑfectus Salem enim uoluit ad¬
olescentem illũ dñs ad paradi¬
sum redire: qualis adã fuerat
de paradisi sublimitate deiectꝰ
Nudus enim incola adam para¬
disi fuit. Demq post peccatum
nuditatem suam uidens. folio puden
da condexit. Pruis enim quam pec¬
caret. honestatis erat colore uestitꝰ.
Atq ideo nuditatem in honestam
non natura instituit: s delicti rea¬
tus inuenit. Nam &e scĩ angłi in splen¬
didissimo habitu constitutiꝰ. num¬
quid tunicis oꝑuntur & palliis:
S cum in illis natiuitatis sue sit
nuda substantia: uestiti uident᷑
eẽ. quod scĩ sunt Sic igitur & adã
custodiens honestatis angłice dig¬
nitatem. erat quidem nudus mun¬
danis uestibus. s immortalitatis
erat splendore uestitus. Nil pra¬
uum respiciebant eius oculi: non

Expanded text:
Si vis perfectus esse, vende omnia tua, et da pauperibus. Usque adeo enim nuda virtus apta coelo est, ut, quamvis justus, quamvis sanctus, aurum vel divitias possidens, non possit esse perfectus. Talem enim voluit adolescentem illum Dominus ad paradisum redire, qualis Adam fuerat de paradisi sublimitate dejectus; nudus enim Adam incola paradisi fuit: denique post peccatum nuditatem suam pervidens, folio puden la contexit. Prius enim quam peccaret honestatis erat colore vestitus; atque ideo nuditatem inhonestam non natura instituit, sed delicti reatus invenit. Nam et sancti angeli in splendidissimo habitu constituti, nunquid tunicis operiuntur et palliis? Sed cum sit in illis nativitatis suae nuda substantia, vestiti videntur esse, quod sancti sunt. Sic igitur et Adam custodiens honestatis angelicae dignitatem, erat quidem nudus mundanis vestibus, sed immortalitatis erat splendore vestitus. Nihil pravum respiciebant ejus oculi; non
Abbreviated transcription (Latin):
rependamus. Qui ergo fuerit
patientior ad imuriam: poten¬
tior constituetur in regno. Hon
enim ad imperium cęloꝵ ꝑuenit᷑
suꝑbia. diuitiis. p̃fectura. s humi¬
litate. pauꝑiȩ lenitate. Arta enĩ
& angusta uia est: quȩ ducit ad
regnum: Quisquis ergo honori¬
bus inflatus fuerit & auri thes-¬
auris dilatatus. tamquã onustũ
& impeditum animal. ꝑ angu¬
stum regni iter transire non
poterit: Simul etiam ut se esti¬
mat ꝑuenisse: sarcinam eius
exigua porta non capiens. re-¬
ꝑcussam limine retrorsum re¬
dire compellet. Tam enim an¬
gusta est diuiti porta cȩlestis:
quam est camelo acue
foramen exiguum: Uude ait dñs.
Facilius est camelum ꝑ foramen
acus transire: quam diuitem in¬
trare in regnum cȩloꝵ. Sicut enĩ
camelum anmal tortuosum atq
deforme exigua cauerna p̃terire
non patitur. ita & diuitem aua¬
rum atq mendacem. arta cęli
ianua minime intrare ꝑmittit
Ham ideo nudi in hoc scło nasci¬

Expanded text:
rependamus. Qui ergo fuerit rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constituetur in regno; non enim ad imperium coelorum pervenitur superbia, divitiis, praefectura, sed humilitate, pauperie, lenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum . Sicut enim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Nam ideo nudi in saeculo nasci
Abbreviated transcription (Latin):
i diligenter audistis euuan¬
głi c am lectionem. intel¬
ligere potestis quia mi¬
nistris ac sacer dotibus
dei reuerentia debeatur. uel qͥa
ipsos clericos inincem humilita¬
te se oporte at p̃uenire. Ait enum¬
dñs ꝑcunctantibus discipłis qͥs
eoꝵ in regno cȩloꝵ maior eẽt fu¬
turus. statuto coram omĩbus par¬
uulo. Quicumq humiliauerit
se sicut puer iste: hic maior erit
in regno cȩloꝵ Unde intelligi¬
mus quod humilitate ꝑuenitur
ad regnum: simplicitate penetra¬
tur ad celum. Quisquis gͦ cupit
diuinitatis tenere fastigia. huini¬
litatis ima sectetur Quiciuq
uult frem̃ p̾uenire regnando:
prius illum p̃ueniat obsequendo
ficut ait apłs: Honore inuicem
p̃uenientes Uincat eum officiis:
ut possit uincere scĩtate Si enim
te non lesit fr̃: obsequium meret᷑
ut diligas Quod si forsitan lesit.
magis obsequium meretur ut
uincas. Hec enim nr̃e xp̃ianitatis
sũma est: ut amantibus uicissi¬
tudinem. ledentibus pacientiã

Expanded text:
i diligenter audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos clericos invicem humilitatis sedulitate se oporteat praevenire. Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait Apostolus: Honore invicem praevenientes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas. Haec enim nostrae Christianitatis summa est ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam
Abbreviated transcription (Latin):
eccłuis dei que ꝑ orbem terrarũ
longe lateq construunt᷑. honor
& memoria om̃ium scõꝵ in die
qua p̃diximus haberetur: ut
quiequid humana fragilitas ꝑ ig¬
norantiam uel negligentiam. seu
ꝑ occupationem rei scłaris. in sol¬
lempnitatibus scõꝵ minus plene
ꝑegisset᷑. in hac scã obseruatione

Expanded text:
per orbem terrarum longe lateque construuntur, honor et memoria omnium sanctorum, in die qua praediximus, haberetur, ut quidquid humana fragilitas per ignorantiam, vel negligentiam, seu per occupationem rei saecularis, in solemnitate sanctorum minus plene peregisset, in hac observa
Abbreviated transcription (Latin):
dotium uitamq suam uir fide¬
lissimus adornauitꝰ ut doctrinã
suam subsequentibus confirma¬
ret oꝑibus. diũcam illam senten¬
tiam tenens. Qui docuerit &e fe¬
cerit sic: magnus uocabitur in
regno celoꝵ. Quam magnus hic
quamq p̃cipiuis in regno cęloꝵ
est. quem in omnem głam ser¬
mo ꝓpħicus. uita mirabilis. et
mors dõ deuota sublimat. Hec
immerito fr̃s tanto cum hono¬
re nominis eius memoria per
amplissima mundi spacia ce¬
lebratur: quia ꝑ uniuersum
orbem. ad firmam̃tum fidei
nr̃ȩ & passio eius. &e doctrina

Expanded text:
dotium vitamque suam vir fidedotium vitamque suam vir fidelissimus adornavit, ut doctrinam suam subsequentibus confirmaret operibus, dominicam illam sententiam tenens: Qui docuerit et fecerit, hic magnus vocabitur in regno caetorum . Quam magnus hic, quamque praecipuus in regno coelorum est, quem in omnem gloriam sermo propheticus, vita mirabilis, et mors Deo devota sublimat? Nec immerito, fratres, tanto cum honore nominis ejus memoria per amplissima mundi spatia celebratur; quia per universum orbem ad firmamentum fidei nostrae et passio ejus et doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
turi scłi uanitate despecta. to¬
tum se diuinis mancipauit ob¬
sequiis: Oxultauit & caro eius
in deo. quȩ de hoc mundo non
miseri corruptione languoris.
s piis ꝓ religione suppliciis con¬
secrata inigrauit. Hic est ille
euuangłicus pat̾familias ꝓfe¬
rens de thesauro suo noua et
uetera: qui ueteris nouiq testa¬
menti unum atq id ipsũ my¬
sterium p̃dicans. eccłas xp̃i lo¬
cupletissima disputatione di-¬
tauit. Incorruptibilis atq in¬
defessus illius est hodieque
thesaurus qui pecuniam dñi sui
nummulariis fenerans: cotidie
in corde fidelium celestrum diui¬
tiarum. scãm conquirit usuram.
Quid gͥ fratres tanto speciosius ui¬
ro. euius hȩc est regula & mensu¬
ra sermonis. ut inter uarias ho¬
minum causas motusq diuersos
nunc affectione patris. nunc aue¬
toritate doctoris consoletur hu¬
miles. suꝑbos comprimatꝰ negli¬
gentes arguatꝰ. increpet infide¬
les: Tanto deniq decore sacer¬

Expanded text:
turi saeculi vanitate despecta, toturi saeculi vanitate despecta, totum se divinis mancipavit obsequiis; exsultavit et caro ejus in Deo, quae de hoc mundo non miseri corruptione languoris, sed piis pro religione suppliciis consecrata migravit. Hic est ille evangelicus paterfamilias proferens de thesauro suo nova et vetera ; qui Veteris Novique Testamenti unum atque id ipsum mysterium praedicans, Ecclesias Christi locupletissima disputatione ditavit. Incorruptibilis atque indefessus illius est hodie thesaurus, qui pecuniam domini sui nummulariis fenerans quotidie in corde fidelium coelesti divitiarum sanctam conquirit usuram . Quid igitur, fratres, tanto speciosius viro, cujus haec est regula et mensura sermonis, ut inter varias hominum causas, motusque diversos, nunc affectione patris, nunc auctoritate doctoris consoletur humiles, superbos comprimat, negligentes arguat, increpet infideles? tantoque denique decore sacer