comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et pondere .i. in se ip̃o qui est men¬
sura: omni rei modum prefigens
et numerus: omni rei speciem pre¬
bens. et pondus: omnem rem ad
stabilitatem trahens .i. termnãs
et formans et ordinans. omnia.

Expanded text:
et pondere , id est in seipso, qui est mensura omni rei, modos praefigens et numerus omni rei speciem praebens, et pondus omnem rem ad stabilitatem trahens, id est terminans et formans et ordinans omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet pater. ita ẽ. ut ab alio ñ
sit. ⁊ quia filium genuit. urum
unus cum eo d̃s. unitas gͦ in pa¬
tre cẽ dr. quia nec est aliquid alid̾
a quo sit. non enimab alio ẽ. nec
ab es auquid. uel aliquis ẽ abeter¬
no. ꝙ unum cum eo non sit. filiꝰ e

Expanded text:
idelicet Pater ita est, ut ab alio non sit, et quia Filium genuit unum unus cum eo Deus. Unitas ergo in Patre esse dicitur, quia nec est aliquid aliud a quo sit. Non enim ab alio est, nec ab eo aliquis vel aliquid est ab aeterno, quod unum cum eo non sit: Filius e
Abbreviated transcription (Latin):
queri solet utrum anima
talis sit ante bap̃m. qualis a
creatur: in cuiꝰ ꝯiunctione pcc̃o
maculatur. Quam cito gͥ est:
buit. Non est igitur talis: qͣt
a deo creatur. Creatur enum a deo
innocens. ⁊ sine uitio. ⁊ ñ quam ta¬
lis est. Ad quod dici pot̾. quia
non ommino taus est: quaiem
eam deus fecit. deus enim bo
nam fecit eam. et bonitatemei

Expanded text:
aeri solet utrum anima sit talis ante baptismum qualis a creatur, in cujus conjunctione peccato maculatur. Quam cito ergo est, buit; non est ergo talis, qualis a Deo creatur. Creatur enim a Deo innocens, et sine vitio; et nunquam talis est. Ad quod dici potest, quia non omnino talis est qualem eam Deus fecit. Deus enim bonam eam fecit, et bonitatem ei
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fui̾t ꝑibit de ppło suo qr pactũ meũ
irritũ fet̃. forte tñ ib̾ lege ĩgruẽte ne¬
ressitate mortis añ .uiii. dies circũti¬
debant sũ poc̃o filios. sic̾ mͦ in erͣc fit
a ad sacm̃ta noue legis accedamus
extrema. ordo. ꝯugium. qͣꝵ alia
in remedium tm̃ sunt ut ꝯuigiũ
alia grã ⁊ uirtute nos fultiũt. ut¬
euharistia. ⁊ ordo.

Expanded text:
nima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit. Forte tamen sub lege, ingruente necessitate mortis ante octavum diem circumcidebant sine peccato filios, sicut modo fit 1. Jam ad sacramenta novae legis accedamus;extrema, Ordo, Conjugium. Quorum alia in remedium tantum sunt, ut Conjugium; alia gratia et virtute nos fulciunt, utharistia et Ordo
Abbreviated transcription (Latin):
e aũ ignores faciat heticum.
uiter. quid iñ scĩ doctores trabant.
hyłr. ait. Extiterunt plures qui
celestium ũboꝵ simplicitatẽ ñ iuĩ¬
tatis ip̃ius absolutom susciꝑent.
alr̃ int̾p̃tantes qͣm dc̃oꝵ uirtus pꝰ

Expanded text:
 ignores quid faciat haereticum, iter quid inde sancti doctores tradant. Hilar. ait: Extiterunt plures qui coelestium verborum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes q
Abbreviated transcription (Latin):
gere ꝙ geritur ab¬
aliis. dum illud conficitur. ⁊ sic ad¬
hibetur intentio. ⁊ siinitentio ñ dica¬
tur de ẽẽ conficiendi illud mist̾ium
tñ ex quo intñdit ea dr̃e ⁊ age̾ q̃ ab
aliis grrũtur: implet᷑ mistĩum. o¬
Illud ⁊̃ sane dici pt̾ ꝙ abrutis aĩa

Expanded text:
gere quod geritur abis dum conficitur, et sic adhibetur intentio, et si intentio dicatur deesse conficiendi illud mysterium, tamen ex quo intendit ea dicere et agere quae ab aliis geruntur, impletur mysterium. Illud etiam sane
Abbreviated transcription (Latin):
in trinitate ut ait. as̃. ostendit ca
pater non sit maior quam filiꝰ.
sed nec pater ⁊ filius simul ma¬
ius aliquid sunit: quam sp̃c sc̃s.
aut quelibet persona minus aͥd
sit quam ip̃a trinitas. Ꝙ autem
nõ est quam eo quod uere est. qr
ibi magnitudo ip̃a ueritas est.
et ueritas essentia. Non ergo
ibi manis est: ꝙ uerus nõ est.
Non autem uerus est pr ⁊ filiꝰ
simul: quam pater solus uł filiꝰ
Non igitur maius aliquid utr̃q
simul: quam singłs eoꝵ. Et qr
eq̃ uere est ⁊̃ sp̃c .s. ideo pater ⁊ fi¬
lius simul. ñ sunt aliquid mauis
quam ip̃e. qr nec uerius sunt
que uerum est:⁊ eque magnum
est. Ꝙ gͦ ibi plus uĩtatis ñ hab.
ñ ht plus magnitudĩs. plus autẽ
uĩtatis ñ habet : ꝙ uĩus ñ est. Nõ
est autem uerius una persona ꝙͣ
alia uel aue quam una. uel tres
simul: quam singła. Nec ergo
plus ueritatis habet una quam
tas non est maius aliquid. quã
una queq persona. s tam magñ
quam singnia. Non enim ibi ma¬

Expanded text:
in Trinitate, ut ait Aug., in lib. 8 Pater non sit major quam Filius, sed nec Pater et Filius simul majus aliquid sunt quam Spiritus sanctus, quaelibet persona minus aliquid sit quam ipsa Trinitas. Quod autem non est, quam eo quo vere est; quia ibi magnitudo ipsa veritas est, et veritas essentia; non ergo ibi majus est quod verius non est. Non autem verius est Pater et Filius simul quam Pater solus vel Filius; non ergo majus est aliquid uterque simul quam singulus eorum. Et quia aeque vere est lius simul non sunt aliquid majus quam ipse, quia nec verius sunt. que verum est, et aeque magnum est. Quod ergo ibi plus veritatis non habet non plus habet magnitudinis. Plus autem veritatis non habet quod verius non est. Non est autem verius una persona quam alia, vel duae quam una, vel tres simul quam singula; non ergo plus veritatis habet una quam tas non est majus aliquid quam una quaeque ibi persona, sed tam magnum quam singula; non enim ibi ma
Abbreviated transcription (Latin):
ita differunt. ut hoc nõ sit conue
sit illud. nec aliquid ꝙ il nire ꝑ¬
lud est. uel in ip̃o est. quałr sons.
dua uel particularia. iuxͣ quem
modum non possunt dicitres per¬
sone differre numero. dñr qͦ dif¬
ferre numero: que in enumeratõe
siue computatõe non sibi aiũgũ¬
tur. s ad se inuicem disc̾nuntur.
ut cum de aliquib reb loquen¬
tes dicimus. una. due. tres. Et
scd̃m hunc modum forte dixit
numero. Possumus enim dic̃e.
pater est unus. ⁊ pr̃ ⁊ filius sunt
Et item. hec persona est una. ⁊ hec
⁊ illa sunt due. ⁊ hec ⁊ illa ⁊ aua:
sunt tres. Conuenientius tamẽ
tres ille persone ꝓprietatib tm̃ di¬
stingui dicuntur. dequarum di¬
stinctione scd̃m ꝓprietates: in se¬
quenti tractabitur. Nunc uero
ad inceptum redeamus que dcã
sunt repetentes. ut sepuis u̾sando
familiarius innoteseant. Q una

Expanded text:
ita differunt, ut hoc non sit illud, nec aliquid quod illud est, vel in ipso est; qualiter dua vel particularia, juxta quem modum non possunt dici tres personae differre numero. Dicuntur quoque differre numero, quae in enumeratione sive computatione non sibi adjunguntur, sed a se invicem discernuntur, ut cum de aliquibus rebus loquentes dicimus una, duae, tres; et secundum hunc modum forte dixit numero. Possumus enim dicere: Pater est unus, et: Pater et Filius sunt Et item: Haec persona est una, et: Haec et illa sunt duae, et: Haec, et illa, et alia, sunt tres. Convenientius tamen tres illae personae proprietatibus tantum distingui dicuntur, dist. 26; de quarum distinctione secundum proprietates in sequenti tractabitur. Nunc vero ad incoeptum redeamus, quae dicta sunt repetentes, ut saepius versando familiarius innotescant. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
tnͣsfundat᷑ ne celestes margaritas
titi. Corona eĩ signatłm ẽ qͦ signt᷑.
in ꝑtẽ sortis mistu d̃ĩm. Corona
re est. uñ mĩstri ecc̃e reges ẽẽ d.
ut se ⁊ alios regant. Quib petrꝰ
ait. uos estis genus elc̃m. regale
sac̾dotiũ. ⁊ c̃. Sũmitas capitis de¬
bera monstret᷑. q̃ reuelata facie
głam cei contemplet᷑. Sũ mitas
enĩ capitis est: eminẽtia m̃tis. de¬
nudatio capitis ẽ: reuelanom̃tis.
Clicꝰ eĩ secretoꝵ dei ñ ignarꝰ ẽẽ d.
Tondent᷑ ⁊ capilli. usq ad reuela
ceãt᷑ p̾cidenda: nead andiẽdũ ⁊ ĩ¬
qͦsuato reddet᷑ in excelsis corona.
debant. ⁊ capillos migue sacͥficii
ponebãt. huic usus moleuit. ut
qui dĩnis cultib mãcipãt᷑. qͣsi

Expanded text:
transfundatur, ne coelestes margaritas titi. Corona enim signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona re est. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis debera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur etiam capilli usque ad revelatceantur praecidenda, ne ad audiendum et inquo servato reddetur in excelsis corona. debant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancipantur, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilitate. ⁊ in eo ĩmutabilit̾
⁊ intempaliter astruunt. angłos
deo iuibente. substitisse. eiq suisse.
Nos autem ꝙ prius tem̃ est pro
captu intlłigentie nr̃e mag̃ aꝓꝓ¬
bamus. salua tam̃ rẽu̾entia: sec̃¬
torum. In quib nicħ teme̾ asse¬
rendum est. ⁊ illud ierꝵ. dixisse.

Expanded text:
mutabilitato, et in eo immutabiliter mutabilitato, et in eo immutabiliter et intemporaliter astruunt angelos Deo jubente substitisse, eique servisse. Nos autem quod prius dictum est, pro captu intelligentiae nostrae, magis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
s. angłicam naturam et ex te
aute corꝑalem .s. mat̾ĩam illã ꝑ¬
quatuor elementorum confusã.
Ina enim cum tempore creata st̃
nec ex tempore. nec in tempore. qr¬
sicut nec tempus intempore c̃a¬
tumẽ. quia ñ fuit tempus pri¬
et ñ intempore cepit ẽẽ dominus.
quia fuit dominus temporis. qͣn
cepit ẽẽ tempus. nec utiq tempꝰ¬
cepit ẽẽ in tempore. quia non erat
tempus antequam inciꝑet tp̃x.
do. nec fuit antea angłica creatu
creatura quam mundus. qr. ra.
est ante fecula. s asceculis cum
dicens. Sex milia nec dum no¬
stri temporis implent᷑ annorum
⁊ quantas prius et̾nitates: quan¬
ta tempora:. quantas scłorum ori¬
gines fuisse arbitrand̾ ẽ: In quibꝰ
angłi throni. cominationes tet̾i¬
q ordines s̾uierunt teo abs tp̃rm
uicibꝰ at m̃sis. ⁊ deo iubente substi¬
terunt: hus u̾bis quidam adhe̾n¬
tes dixerunt cum mundo cepisse
tempus scculare. s añ mundum
extitisse tempus eternum sine n¬

Expanded text:
 angelicam naturam, et ante corporalem, id est materiam illam quatuor elementorum confusam. Illa enim cum tempore creata sunt, non ex tempore, vel in tempore; sicut nec tempus in tempore creatum est, quia nec fuit tempus priet non in tempore coepit esse Dominus; quia fuit Dominus temporis quando coepit ecoepit esse in tempore, quia non erat tempus antequam tempus do. Nec fuit ante angelica creatura quam mundus, quia, utest ante secula, sed a seculis cum dicens: Sex millia necdum nostri temporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, dominationes, caeterique ordines servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, et Deo jubente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine
Abbreviated transcription (Latin):
essentiã diuinam cẽ tres ꝑsonas.
d̾s tͥnitas intlłr. beatus ⁊ solus potẽs.
Ecce qm exp̃sse dixit ip̃e d̾s t̾ͥnitas
ut ostenderet ⁊ ip̃m dm̃ ẽe tͥnitatẽ.
⁊ tͥuitatẽ ip̃m qm. Itm in eod̾. In
tu xp̃i agens dicit. ꝙ̃ ostñdit beatꝰ
⁊ solus potens. rex regum ⁊ dñs do¬
minantium. qͥ solus ht̃ ĩ mortali¬
tatem. ⁊ c̃. nec pr̃ ꝓpͥe nominatꝰ est.¬

Expanded text:
esDeus Trinitas intelligitur, beatus et solus potens. Ecce quam expresse dixit ipse Deus Trinitas, ut ostenderet, et ipsum Deum esse Trinitatem, et Trinitatem ipsum Deum. Item in eodem: In tu Christi agens dicit: Quem ostendit beatus et solus potens; rex regum et Dominus dominantium; qui solus habet immortalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
beret filium de seip̃o. ñ minuit seiꝑ¬
sũ. s ita genuit de se alt̾m se. ut to¬
tus maneret in se. ⁊ ẽẽt in filio tã
terum d̾m. s altam ꝑsonam. uel
genuit se alt̾m .i. genuit alt̾m qui
est ħ ꝙ ip̃ẽ. Nam ⁊ si alius sit pat̾

Expanded text:
beret filium de se ipso, minuit se ipsum, sed ita genuit de se alttus maneret in se, et esset in Filio tantterum deum, sed alteram personam: vel genuit se aiterum, id est, genuit alterum qui hoc est quod ipse. Nam etsi alius sit Pater
Abbreviated transcription (Latin):
Cum̃q̃ suꝑiꝰ licet tenuiter ostẽ ti¬
sum sit qu̾a rõne dicatur ħ̃itare
in quibdam efflagitaret ordiuis
rõ id etiam assignari quomͦ ubiq
ꝑ eẽntiam. ⁊ totus sit. nisi huiꝰ ꝯsid̾a¬
tionis sublimitas atq immensitas
humane mentis sensus oĩo excedẽt
telligius que loqui penitus nõ

Expanded text:
Cumque superius, licet tenuiter, ostensum sit qua ratione dicatur habitare in quibusdam, nunc efflagitaret ordinis ratio id etiam assignari, quomodo ubique per essentiam et totus sit; nisi hujus considerationis sublimitas atque immensitas humanae mentis sensum omnino excederet, telligimus, quae loqui penitus non
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutem ⁊ diffẽntem cognitõis
et intelligentie uim. Et si¬
cut differens uigor ⁊ subtilitas
nature. infirmitatem ñ adducit.
miorq cognitio sapientie ⁊ ig¬
norantiam non ingerit: sic lib̾tas
inferior nullam arbitͥo ncc̃ĩtatis

Expanded text:
mitatem mitatem et intelligentiae vim. Et sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis
Abbreviated transcription (Latin):
arbitru ħilitatem recte hũisse
intlłũr. Sicut in corꝑibus ñ¬
nulla diffẽntia ẽ. scd̃m. essenti¬
am ac formam. ⁊ pondus. Q̾dã
enun alus meliorem ac digniorẽ
eẽntiam ⁊ formam hñt. ⁊ alia a¬
liis leuiora atq agiliora sunt.
Ad hunc gͥ niodum credendum
ras ꝯuenientes sue puritati ⁊ ex¬
cellentie: ⁊ in esscutia ⁊ in forma
⁊ in facultate diffẽntias accepis¬
se in exordio sue conditionis. qͥb
a lii suꝑiores. alii inferiore̾ dei sa¬
pientia ꝯstituerent᷑: aliis maio¬
ra. aliis minora dona p̃stantis.
ut qui tunc ꝑ naturalia bona ali¬
is excellebant: ip̃i etiam pꝰꝑ mu
nera gr̃e eisdem preessent. Qui
euim natura magis subtiles et
sapĩa amplius ꝑspicaces creati
prediti sunt. ⁊ dignitate excellẽ¬
ra minus subtiles. ⁊ sapĩa minus
ꝑspicaces conditi sunt: minora gͣ¬
tie dona hũerunt. infi̾oresq con¬
stituti sunt. sapĩa dei equo mod̾a¬
mine cuncta ordinantis. In ip̃a¬

Expanded text:
abilitatem recte habuisse intelliguntur: sicut in corporibus nnulla differentia est secundum essentiam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum ras convenientes suae puritati et excellentiae, et in essentia, et in forma, et in facultate differentias accepisse in exordio suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiam post per munera gratiae eisdem praeessent. Qui enim natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces creati praeessent, dignitate excellenro minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt, sapientia Dei aequo moderamine cuncta ordinantis. N
Abbreviated transcription (Latin):
ordine suꝑiori fuisset. ⁊ aliis eidẽ
ordinis dignior extitisset. Sicut
eiuim unus est ordo apłoꝵ ⁊ alt̾¬
martyrum. ⁊ tn in apłis alii ali¬
is sunt digniores. sułr ⁊ in mͣr¬
tiribus alui aliis sunt suꝑiores.
Ita et in ordinib angłorum cre-¬
Aitur recte esse. Quomodo dicat¬
otand̾ scriptura decimũ
ñ sint nisi nouem or uem ordi¬
dines nec plures fuissent.
ectam si illi qui ceciderunt ꝑstitis¬
sent mouentur lectores. quomͦ
scͥptura dicat decimũ ordĩem com¬

Expanded text:
ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enim unus est ordo apostmartyrum, et tamen in apostolis alii sunt digniores, similiter et in martyribus alii aliis sunt superiores; ita et in ordinibus angelorum recte creditur esse. 7. Quomodo dicat Scriptura decimum n sint nisi novem ordines, nec plures fuissent etiam si illi qui ceciderunt perstitissent, moventur lectores quomodo Scriptura dicat decimum ordinem com
Abbreviated transcription (Latin):
b restaurabitur: ꝙ in angłis iap¬
sum ẽ. de quib tot corruerunt. uñ
posset fieri decimus ordo. ꝓpter ꝙ
sunt. quia ꝑ xp̃m redemptum ẽ
humanum genus. de quo fit
reparatio ruime angelice. tam̃
non ninus saluaretur homo:
et si angelus non cecidisset.

Expanded text:
ibus restaurabitur, quod de angelis lapsum est, de quibus tot corruerunt, unde posset fieri decimus ordo. Propter sunt ; quia per Christum redemptum est humanum genus, de quo fit reparatio ruinae angelicae. Tamen non minus salvaretur homo, quamvis angelus non cecidisset.
Abbreviated transcription (Latin):
sit sͥ. Qͥ naũ se diligat. ⁊ ꝓdesse sibi
uelit dubitare. dem̃tis ẽ. Modꝰ aut̃
p̃cipit᷑ cum ait. Sicut te ip̃m ut ꝓxim̃
diligas: ad ꝙ te ipĩn. Si gͦ te ñ p̃p̃ te
lcõnis tue finis ẽ: ñ succenseat alius¬

Expanded text:
rosit sibi. Quin autem se diligat, et prodesse sibi velit, dubitare dementis est. Modus autem praecipitur cum ait, sicut teipsum, ut proximum diligas ad quod teipsum. Si ergo te non propter te onis tuae rectis
Abbreviated transcription (Latin):
manicheos. Ideo applłauit moy¬
ses. qr t̾ra int̾ omnia elementa.
minus est speciosa. ⁊ illa inanis
Et tenebre erant suꝑ faciẽ abys¬
si. quia confusa erat ⁊ ꝯmixta
quam ferebatur sp̃c dñi: sicut
suꝑ fertur fabricandis rebus
uoluntas artificis. qr subiare¬

Expanded text:
ait, ideo appellavit Moyses, quia terra inter omnia elementa minus est speciosa, et illa inanis Et tenebrae erant super faciem abyssi, quia confusa erat et commisquam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus volontas artificis. Au
Abbreviated transcription (Latin):
um ñ ẽ aliqua res. s uͥ sonus ñ
est silentium dr. Et nuditas
ñ aliqua res est. s in corꝑe ubi
tegum̃tum ñ est. nuditas dr̃.
d᷑ locus eẽ. uͥ corpꝰ ñ est. ⁊ in ani

Expanded text:
um non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur; ed locus ubi corpus non est, inani
Abbreviated transcription (Latin):
uell. ⁊ sic̃ uellet. ħ ideo dicta est
aqua. quia omnia q̃ in t̾ra nas¬
cuntur. siue aĩalia sũ arbores.
uł ħ̾be ⁊ similia. ab humore in¬
cipuit formari. atq nutriri. h¬
hiis omĩb nocabissis uocata ẽ
illa informis materia. ut res
incognita notis uocabulis insi
Nam si uno tm̃ sigcaretur uoca¬
bulo: hoc ẽẽ putaretur ꝙ ꝯsue¬
uerant hommnes in illo uocabu¬
lo intelligẽ. Sub hus gͦ nõibus
significata ẽ illa materia con

Expanded text:
ellet. Haec ergo ideo dicta est aqua, quia omnia quae in terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vocabulis insinnam si uno tantum significaretur vocabulo, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Sub his ergo nominibus significata
Abbreviated transcription (Latin):
uingine sit nata. sit dr̃ in uir gine
gine incarnata. ⁊ uidet᷑ utiꝙ ñ debe
dicinata de hac uirgine. cum ñ sit
nata de pr̃e. Qͤ enimres ñ est depa¬
tregenita. ñ uidetur demr̃e nata.
nes res aliqua filiatõnis nom̃ hẽ¬
at in humanitate q̃ illum ñ tene¬
at indiuinitate. uidet᷑ tñ posse ꝓba¬
ri ꝙ sit nata de uirgine. qr ⁊ si hoc ẽ¬
debẽ dͥ nata. Deħ aũ ab̃. in li. de fide
ad petrum sic ait. Natura et̾na at¬
q diuina ñ posset tpałr concipi
⁊ nasti ex natura hũa. nisi scd̾m cͦ¬

Expanded text:
Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divinitate. Videtur tamen posse probari quod sit nata de Virgine, quia si hoc edebere dici nata. De hoc August., in lib. de Fide ad Petrum sic ait: Natura aeterna atque divina non posset temporaliter concipi et nasci ex natura humana, nisi secundum co
Abbreviated transcription (Latin):
conceptionis. Ex hiis manifeste
appuret xͥ duas ẽẽ natiuitates. cũd̃¬
q bis natum fore.¬
Retea ĩnestiga

Expanded text:
conceptionis. » Ex his manifeste apparet Christi duas esse nativitates, eumdemque bis natum fore.terea investiga
Abbreviated transcription (Latin):
ne eũ agnoscerent. Ilii uõ dñt ꝙ
sicut ibi species panis esti ⁊ ñ ẽ ibi
res. cuiꝰ uł in qua sit illa spes:. ita ẽ
ibi fractio. q̃ ñ sit maliqua re. qui¬
a nl ibi frangitur. Ꝙ mirabilr̃ dĩ
potencia fĩ dñt. ut ibi sit fractio. uͥ
sentialr̃ frangi ⁊ diuidi. ⁊ tñ integr̃
⁊ incorruptibile existere. ꝙ se colli¬
gẽ assũnt ex confessione berenga¬
rii. qui confessus ẽ coram ni tholao

Expanded text:
ne eum agnosne eum agnossicut ibi species panis est, et non est ibi res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri dicunt, ut ibi sit fractio, ubiessentialiter frangi et dividi, et tamen integrum et incorruptibile existere. Quod se colligere asserunt ex confessione Berengarii, qui confessus est coram Nicolao
Abbreviated transcription (Latin):
ua sit. ⁊ siu̾a. fractior cuiꝰ rei sit. uel
in quare fiat. Cumq ñ sit ibi ali
illa fractio in corꝑe xͥ uidetur esse.
S exͣ. cum ip̃m corpus ĩ corrup¬
tibile sit. quia immortale etimpas¬
sibile. in ip̃o ñ posse ẽẽ uidet᷑. Nam et
xͤ redargnit carnalem sensum disci¬
płoꝵ qui putabant carnem xͥ sicut
aliam in ꝑtes diuidẽdam. ⁊ morsi¬
b dilac̾andam. Iõ qͥbdam placet
ꝙ ñ sit ibi fractio sicut uidetur. s d̾r
frangi: qr uidet᷑ frangi. Quib obi¬
citur ꝙ ait ambr̃. Nich̾ falsi putan¬
dum est in satͥficio uĩtatis. uł sicut
fit ĩmagoꝵ p̃stigiis. uͥ delusione qͣ¬
dam fallunt᷑ oculi ut uideant ẽe qd̾
ñ ẽ. Ad ħ illi dñt. ñ fallit nos uisus
nec fallit᷑. ꝙ ẽẽt. si c̾detur ita frangi
ut uidetur. Net illusio ẽ. qr adutili¬
tatem fidei ñ ad deceptõm: ita fit.
Sicut ⁊ xp̃c se ostendit duobz disci¬
pulis inuia in spẽ ꝑegͥni nͨ in eotũ
tał forͣ erat. s oculi eorum tenebant᷑

Expanded text:
 si ibi vera fractio est, cujus rei sit, vel in qua re fiat. Cumque non sit ibi aliailla fractio, in corpore Christi videtur esse. Sed e contra, cum ipsum corpus incorruptibile sit quia immortale et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Nam et Christus redarguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant carnem Christi sicut aliam in partes dividendam, et morsibus dilacerandam. Ideo quibusdam placet quod non sit ibi fractio sicut videtur; sed dicitur frangi, quia videtur frangi. Quibus objicitur quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus discipulis in via in specie peregrini; nec in eo tamen talis forma erat, sed oculi eorum tenebantur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ atolitos ꝓcedente tempore eccła
quo spũalis pt̾as traditur ordina¬
to ⁊ officium. Caract̾ gͥ spũalis
ubui est ꝓ motio pt̃atis. ordo uł gͣdꝰ
uocatur. Et dñr hii ordines sacͣmẽ¬
bi gerinatur:. De noĩb dignita¬

Expanded text:
 acolytos procedente tempore Ecclesquo spiritualis potestas traditur ordinato, et officium. Character ergo spiritualis, ubi fit promotio potestatis, ordo vel gradus vocatur. Et dicuntur hi ordines sacramenibi geruntur. 11. De nominibus dignita
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ce. lat̾ spetulatores int̾p̃tantur.
Nam specłator: p̃positus est in ecc̃a.
dc̃s eo ꝙ spec łetur. atq ꝓspictat po¬
pulorum infra sepositorum mo¬
res ⁊ uitam. pontitex pͥnceps est¬
sac̃dotum. qiͣ uta seq̃ntiũ. ip̃e etiã
sũmus sac̃dos nũcupatur. Ipẽ enĩ

Expanded text:
ce, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia, dictus eo quod speculetur atque perspiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex est princeps sacerdotum, quasi via sequentium, ipse et summus sacerdos nuncupatur
Abbreviated transcription (Latin):
singłs quisq dicatur ẽẽntia. sic
ncc̃ĩtate a grecis ⁊ a latinis. parta
hec uocabula adũsus insidias ut
erores heticorum. Cumq conaret᷑
humana inopia loq̃ndo ꝓferread
hominum sensus. ꝙ in secretario
mentis de deo tenet. siue ꝑ piam
fidem. siue ꝑ qualentumq intel¬
ligenttam tumuit dicere tres es¬
sentias. ne intelligeret᷑ in illa sũ¬
ma equalitate ulla diu̾isitas. Nur

Expanded text:
singulus quisque dicatur essentia, sic necessitate a Graecis et Latinis parta haec vocabula adversus insidias vel errores haereticorum? Cumque conaretur humana inopia loquendo proferre ad hominum sensus quod in secretario mentis de Deo tenet, sive per piam fidem, sive per qualemcumque intelligentiam, timuit dicere tres essentias, ne intelligeretur in illa summa aequalitate ulla diversitas. Rur
Abbreviated transcription (Latin):
us. ⁊ sp̃c .s. teus. cur non dicunt᷑
tende quid rendeat. subdens. Anĩo
ñ dñr tͤs dii. quia scriptura ñ dic̃
tres deos.S nec tres ꝑsonas alicu¬
bi scripture textus commemorat.
an ideo licuit loquendi ⁊ disputã¬
di ncc̃itate tres personas ditere. ñ
unus est: Ecce absolutio q̃onis qͣ¬
re pocius dicamus tres ꝑsonas ꝙͣ

Expanded text:
us sanctus Deus, cur non dicuntur stionem; attende quid respondeat, subdens: An ideo non dicuntur tres dii, quia Scriptura non dicit tres deos? Sed nec tres personas alicubi Scripturae textus commemorat. An ideo licuit loquendi et disputandi necessitate tres personas dicere, non qunus est. Ecce absolutio quaestionis, quare potius dicamus tres personas quam
Abbreviated transcription (Latin):
que dñr dona sp̃c sci ali¬
a sunt ab intlłitu et sc̃ia q̃
naturaliter sunt in anuma ho h¬
minis. hee enim uirtutes sunt: q̃
ꝑ grãm infunduntur animis fi¬
delium. ut pereas recte uiuant. Ii¬
la uero naturałr ht homo ex bñfi¬
tur. ut ũbi gr̃a. Intellectus natura¬
lis pcc̃o obtenebratus: ꝑ uͥtutem ꝙͣ¬
dam et grãm que dr sp̃c intlłigenti
e reformatur atq iuuatur ad intł¬
ligendum. ita et per illam uirtutẽ
gitur mentis ratis ad contempla¬
tionem et delectationem eterne¬
ueritatis.

Expanded text:
ur dona Spiritus sancti, alia sunt ab intellectu et scientia quae naturaliter sunt in anima hominis; hae enim virtutes sunt quae per gratiam infunduntur animis fidelium ut per eas recte vivant. Illa vero naturaliter habet homo ex benefitur, ut, verbi gratia, intellectus naturalis peccato obtenebratus, per virtutem quamdam et gratiam quae reformatur atque adjuvatur ad intelligendum. Ita et per illam virtutem gitur mentis ratio ad contemplationem et delectationem veritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
re. Q hõ añ lapsũ uͥtutes hũit.
reterea queri solet utrum
homo ante lapsum uirtu¬
tem hũerit. Quibzdam uidetur
ꝙ ñ hũit: id ita ꝓbare conantib
Iusticiam inquiunt ñ hũit. qr
preceptum dei contempsit. nec pͥ
fortitudinem. qr praue suggesti¬
oni cessit. Quib R̾ndentes dici¬
mus eum quidem ñ tc hũisse haᷤ
uirtutes qñ peccauit. s añ ⁊ tũc:
amsisse. Ꝙ multis sc̃oꝵ testi¬
moniis comꝑbatur. Ait enĩ
ãs. in quadam omelia. Adam
perdita caritate. malus muen¬
tus est. Item princeps uitiorũ
dum uicit adam de uio terre
ad ymaginem dei fcm. puditi¬
tia armatum. temꝑantia com

Expanded text:
 homo ante lapsum virtutes habuerit. Praeterea quaeri solet utrum homo ante lapsum virtutem habuerit? Quibusdam videtur quod non habuerit, id ita probare conantibus. Justitiam, inquiunt, non habuit, quia praeceptum Dei contempsit; nec prufortitudinem, quia prave suggestioni cessit. Quibus respondentes, dicimus eum quidem non tunc habuisse has virtutes quando peccavit, sed ante, et tunc amisisse. Quod multis sanctorum testimoniis comprobatur. Ait enim Augustinus in quadam homilia: Adam, perdita charitate, malus inventus est. Item: Princeps vitiorum dum vicit Adam de limo terrae ad imaginem Dei factum, pudicitia armatum, temperantia com
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtupĩe cã ñ ẽ in aĩa sola. nec in carne so
placebat ut idem scd̾ caruẽ uellet ꝙͣ¬
tinus uĩtas hũanitatis ieo ꝓbarẽ
Nam qui hominis naturam susce¬
pit q̃ ip̃ius sunt subite debuit. Iõq
situt in nobis dupiex est affectus
fcũ uell mori. ⁊ sensualitatis astͦ¬
tu noll. sic̾ uuiris sc̃is fit. petro

Expanded text:
tiae causa non est in anima sola nec in carne solplacebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est affectus,fectu vellet mori, et sensualitatis affectu nollet, sicut in viris sanctis fit. Petro
Abbreviated transcription (Latin):
nens ab: ait ꝙ petrus ẽ ad illã mo¬
lestiã nolens ductus nolens ad eã
uenit. s uolẽs cã uncit. ⁊ reliqͥt affec¬
tũ ĩfirmitatis: quo nẽo uult mori
q adõ ẽ naturał. ut eũ petro nec se¬

Expanded text:
ne, dicit quod Petrus ad illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec se
Abbreviated transcription (Latin):
set offm̃: egͦͣtis est ad remedium.
Infirmitas enĩ incontinẽtie q̃ est
incarne pp̃ pcc̃mͣ mortua: ne cadat
nruinã flagitiorum. excipitur
hoẽstate ui uuptiarũ. Si ñ peccassẽt

Expanded text:
ad officium, aegrotis est ad remedium. Infirmitas enim incontinentiae, quae est in carne per peccatum mortua, ne cadat in ruinam flagitiorum, excipitur honestate nuptiarum. Si vero non peccassent
Abbreviated transcription (Latin):
una. Coniugii añ institictõ dupͭ
ẽ una añ pcc̃m ad offm̃ fc̃a ẽ in ꝑa¬
tie honorabiles. ex quib sũ ardore
contiꝑent. fñ dolore parerent. Altã
pꝰ pcc̃m ad remedumm fcã erira ꝑa¬
disum. pp̃ illiitum motũ motum
deuitandũ. prima ut natura mł¬
tiplicaret᷑. Scd̃a ut natura exciꝑe

Expanded text:
tio duplex est. Una ante peccatum ad officium facta est in patiae honorabiles, ex quibus sine ardore conciperent, sine dolore parerent; altera post peccatum ad remedium facta extra paradisum, propter illicitum motum devitandum. Prima, ut natura multiplicaretur; secunda, ut natura excipe
Abbreviated transcription (Latin):
peri subnemre uolo.S ista ad
aliam refertur. Nlam ⁊ si hoc
ita placet. ut uieo cum aliqua
delestatione uoluntas acquies¬
s hoc ad illud refertur. ut illud
deputetur tanquam prĩa eis.
tiis: Istud uero tanquam re
motus mentis. quib quasy
gressib uel passibus tenditur
ad patriam. Sic̃ ergo altera est
uoluntas uidendi fenestras. ut
supͣra docente. aGo. didicumus.
Altera que ex ista nectitur uolũ
untes: Ita ñ nullis alia ẽẽ inde¬
tur uoluntas elemosinas dan¬
di pauperi:. alia uoluntas hñdi
uitam. Alii autem putant ꝙ
una sit uoluntas ⁊ hic ⁊ ibi. s
pp̃ sb̾iectorum mutiplicitatem
diuersitas memoratur uolunta

Expanded text:
peri subvenire volo. Sed ista ad illam refertur. Nam etsi hoc ita placeat, ut in eo cum aliqua delectatione voluntas acquiessed hoc ad illud refertur, ut illud deputetur tanquam patria civis, istud vero tanquam refmotus mentis, quibus quasi gressibus vel passibus tenditur ad patriam. Sicut ergo altera est voluntas videndi fenestras, ut supra docente August. didicimus, altera quae ex ista nectitur, volununtes; ita nonnullis alia videtur esse voluntas eleemosynas dandi pauperi, alia voluntas habendi vitam. Alii autem putant quod una sit voluntas et hic et ibi, sed propter subjectorum multiplicitatem diversitas memoratur
Abbreviated transcription (Latin):
boli. Locutus est autem. sic̃ asina
balãami s hoc diabolicum. illud
angłicum fuit. Bomi enĩ ⁊ mau
angeli: similit̾ oꝑantur. Hacq̃¬
ri solet quare mulier ñ horruit.
accepisse putauit. de

Expanded text:
boli. Locutus est autem sicut asina Balaam; sed hoc diabolicum, illud angelicum fuit, boni enim et mali angeli similiter operantur. Hic quaeri solet quare mulier non horruit saccepisse putavit. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
onum uero hic qͣre
ab et̾no fuit donum. Sempit̾ne
enĩ fuit donũ ñ ꝙ daret᷑. s quia pro¬
cessit a patre ⁊ filio. uñ a̾s. in .iiii. li.
de tͥ. ait. Sic̃natũ ẽẽ est filio a prẽ
ẽẽ. ita sp̃ui scõ donum deiesse: est
a patre ⁊ filio. sicut filius eo est a
patre q. natus est ab eo. Nõ ẽ enĩ

Expanded text:
onum vero dicitur nab aeterno fuit donum. Sempiterne enim donum fuit, non quia daretur, sed quia processit a Patre et Filio. Unde Aug. in lib. 4 de Trin., ait: Sicut natum esse est Filio a Patre esse, ita Spiritui sancto donum Dei esse est a Patre et a Filio; sicut Filius eo est a Patre quod natus est ab eo. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sp̃c .s. ab et̾no ꝓcedit. ita ab et̾uo
douum ẽ. ñ quia donaret᷑ a pr̃e filio.
ł a filio pr̃i. s quia ab et̾no proces¬
sit donabilis. Eed qͣr cui donabilis¬
utrum prĩ ⁊ filio. an tm̃ nob̾: qui
ñdum eramus. Si aut̃ ñ erat dona¬
bilis prĩ ⁊ filio. s tm̃ nob̾. ⁊ ex eo do¬
num erat. quia sic donabił ꝓrecebat

Expanded text:
s sanctus ab aeterno procedit, ita ab aeterno donum est; non quia donaretur a Patre Filio, vel a Filio Patri, sed quia ab aeterno processit donabilis. 5. Quutrum Patri et Filio, an tantum nobis qui nondum eramus. Si autem non erat donabilis Patri et Filio, sed tantum nobis, et ex eo donum erat, quia sic donabilis procedebat,
Abbreviated transcription (Latin):
im̃tis .s. quantum ad uim me¬
rendi. s ñ quantum ad numer̃
ñtoꝵ. pła enim bona fecer̃t pꝰ¬
ea q̃ tunc non fecerãt. s eoꝵ cari¬
tas ex qua illa ꝓcesserunt ñ ẽ auc¬
ta. ex qua tm̃ m̾eruer̃t añquam
ista adderent᷑. quantum pꝰ ea hiᷤᷤ
adiectis. Illud uero ꝙ alii suꝑiꝰ¬

Expanded text:
 hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis. Illud vero quod alii super
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ a scłis innotuit supͣ memorat̃
mistium. qr omĩs c̃atura ñ añ
scła. s a scłi est. Attende icõr qr
uident᷑ dissentire in hac sñia il¬
lustres doctores. Ioq ut omns
repugnantia de medio tollat᷑
ta det̾minamꝰ. ut illis angłis qui
maioris dignitatis sunt. ⁊ ꝑ qͦrũ
mĩst̾ium illa nũtiata sunt ex ꝑte
cognita a scłis fuisse. ut pote fa¬
miliarib ⁊ nũtiis. illis uo̾ qͥmi¬
noris digͥcatis st̃: inꝯgnita exti¬
Constant itaq õs angłos in cogni¬
titudinem augeri. usq ad futu
augeatur ampliꝰ nͨ minuatur.¬
lii autem Alioꝵ opinio qui¬

Expanded text:
t supra memoratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollaturita determinemus, ut illis angelis qui majoris dignitatis sunt, et per quorum ministerium illa nuntiata sunt, ex parte cognita a seculis fuisse, utpote familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extiConstat itaque omnes angelos in cognititudinem augeri usque ad futuraugeatur amplius nec minuatur. 7. Aliorum opinio qui
Abbreviated transcription (Latin):
de temꝑalib s etiam de s de e¬
sent futura esset tñ indeo sc̃ia ea¬
dem q̃ mͦ est. nec minor eẽt ꝙͣ mͦ
nec maror est quam ẽet. Sciuit
gͦ deus ab et̾no et̾num ⁊ om̃e ꝙ
futurum erat.⁊ sciuit immuta¬
bilit̾ scit qͦ ñ minus p̃tĩta uel
futura. quam p̃sentia ⁊ sua eter¬
na sapĩa ⁊ inmutabili scit ips
omnia que sciuntur. Omnis
sapĩam ⁊ scĩam capit sua imñi¬
sa scĩa. Qre o

Expanded text:
de temporalibus, sed etiam de aetsent futura, esset tamen in Deo scientia, eadem quae modo est, nec minor esset quam modo, nec major est, quam esset. Scivit ergo Deus ab aeterno aeternum, et omne quod futurum erat scivit immutabiliter. Scit quoque non minus praeterita vel futura, quam praesentia, et sua aeterna sapientia et immutabili scit ipse omnia quae sciuntur. Omnis sapientiam et scientiam capit suam immensa scientia. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
tio. ñ diu̾sitas. uel diuisio. siue
seꝑatio. uñ. ambr̃. in. li .i. de.t̾. Nõ
est ip̃e p̃r qui filius est. s int̾ pa¬
trem ⁊ falium expressa distinctio ẽ.
um u̾o Quomͦ trinitas ibi
nificari uidetur. ꝙ sig̾catur cum
dr̾ tres ꝑsone. ut sicut ñ pot̾ dici
pr̃ est tres persone. uł filius est ts
ꝑsone. ita non debeat dici pr̃ est tri

Expanded text:
o sive separatio; unde Ambr., in lib. 1 de Trin.: Non est ipse Pater qui Filius, sed inter Patrem et Filium expressa distinctio est. 9. Quomodo Trinitas ibi nificari videtur quod significatur cum dicitur, tres personae; ut sicut non potest dici Pater est tres personae, vel Filius est tres personae, ita non debet dici: Pater est Tri
Abbreviated transcription (Latin):
onem atq ꝑmixtionem exclu-¬
dimus. ⁊ hanc ñ esseillam signi¬
ficamus. Cumq addimus distĩc¬
te sunt persone ꝓpuetatib siue
diffe̾ntes ꝓprictatib aliam esse
hanc ꝑsonam. ⁊ aliam illam suis
ꝓprietatibus sig̾camus. ⁊ cum di¬
cimus aliam ⁊ aliam ñ diu̾sitatẽ
uł auenationem ibi ponimus. s
confusionem sabellianam exclu¬
dimus. Quomͦ ibi accipiatur¬

Expanded text:
onem atque permixtionem excludimus, et hanc non esse illam significamus. Cumque addimus. Distinctae sunt personae proprietatibus sive differentes proprietatibus, aliam esse hanc personam, et aliam illam suis proprietatibus significamus. Et cum dicimus, aliam et aliam, non diversitatem vel alienationem ibi ponimus, sed confusionem Sabellianam excludimus. 8. Quomodo ibi accipiatur
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ad ꝑͦm respicias: confident᷑ dic ho¬
minem illũ semꝑ fuisse. Si nõ ad na¬
turam bõis: concede eum cepisse.

Expanded text:
am respicias, confidenter dic hominem illum semper fuisse; si vero ad naturam hominis, concede eum coepisse.
Abbreviated transcription (Latin):
dem unitate sub̾e. ⁊ equalitate cõ¬
sistit. Siue enim sit unitas ã¬
boꝵ. sũ sanctitas siue caritas ma
est. quo ut̾q ꝯungitur. quo ge¬
nitus a gignente diligatur. ge¬
nitoremq suum diligat. Sint ꝙ
ñ participatõe: s eẽntia sua. neq
dono suꝑioris alieuiꝰ. s suo ꝓprio
s̾uantes unitatem sp̃e in ucło
quo filius diligitur a patre. ⁊ pat̾
a filio.⁊ quo illi duo seruant uni¬
patris ⁊ filii quicquid illud est.
ac ip̃a cõmunio consub̾ilis et coe¬
t̾na est. Que si amicitia conueni
deus suba est. ⁊ deus caritas est. tͤs
gͦ sunt ⁊ ñ amplius. unus dili¬
git eum qui de illo est. ⁊ unꝰ dili¬
gens eum de quo est. ⁊ ipsa dilec¬
tio que si nichil est. quomͦ d̾s diłc¬

Expanded text:
dem unitate substantiae et aequalitate consistit. siue enim sit unitas amborum siue sanctitas siue caritas, siest quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitatem squo Filius diligitur a Patre, et Pater a Filio, et quo illi duo servant uniPatris et Filii, quidquid illud est: At ipsa communio consubstantialis, et coaeterna est; quae si amicitia convenieDeus substantia est, et Deus charitas est. Tria ergo sunt et non amplius: unus diligens eum, qui de illo est, et unus diligens eum de quo est et ipsa dilectio, quae si nihil est, quomodo Deus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
ai. de tri. Si caritas inquit qua p̃r
diligit filium ⁊ prẽm diligit filiꝰ
meffabiliter ꝯmunionem demõ¬
strat amboꝵ. Quid conuenientiꝰ
nius creditur ⁊ intlłigitur. ut nõ

Expanded text:
ap. 19: Si charitas, inquit, qua Pater diligit Filium, et Patrem diligit Filius, ineffabilem communionem demonstrat amborum, quid convenientius nius creditur et intelligitur, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
se sp̃m sc̃m. non solum ẽẽ dilectio¬
nem patris ⁊ falii qua se inuicem
et nos diligunt. s etiam dilectio¬
nem qua diligimus deum. sed u¬
trum ip̃e sit caritas: qua nos di¬
ligimus deum. in sequenti expli¬

Expanded text:
m esse dilectionem Patris et Filii, qua se invicem et nos diligunt, sed etiam qua diligimus Deum. Sed utrum ipse sit charitas qua nos diligamus Deum, in sequenti expli
Abbreviated transcription (Latin):
conueniunt. ⁊ relatine ad cre¬
aturam dñr. quorum quedam dñ¬
de om̃ib dñr ꝑsonis. ut dominꝰ.
creator. refugium: quedam autẽ
ñ de omĩbus. ut donatus. datus.
missus. De hoc noĩe trinitas ad

Expanded text:
conveniunt, et relative ad creaturam dicuntur; quorum quaedam de omnibus dicuntur personis, ut Dominus, Creator, refugium; quaedam autem non de omnibus, ut donatus, datus, missus. 3. De hoc nomine Trinitas ad
Abbreviated transcription (Latin):
ost predicta
disserendum¬
nobis uidetur de nomi¬
num diu̾sitate. quib loq̃n de deo.¬
tes de unitate ac tͥuitate meffabi¬
li utimur. deuide ostendendum ẽ
quib mod̃ de ea aliquid dicatur.
Illud igitur precipue teneamus
quedam ẽẽ nomina distincte ad
singłas ꝑsonas ꝑtinentia. ut ait
unitatem essentie significantia st̃
que ⁊ de singuł. singillatim ⁊ de oĩ¬
bus ꝯmuiuter dicunt᷑. Alia uero
sunt que translatiue ⁊ ꝑ similitu¬
dinem de deo dũr. uñ ambr̃. ini .ii.
.li. de tͥ. ait. Quo purius niteat fi¬
des tͥꝑtita uidetur deriuanda di¬
stinctio. Sunt enum quedam no¬

Expanded text:
ost praedicta disserendum videtur de nominum diversitate, quibus loquentes de unitate ac Trinitate ineffabili utimur. Deinde demonstrandum est quibus modis de ea aliquid dicatur. Illud ergo praecipue teneamus, quaedam esse nomina distincte ad singulas personas pertinentia, ut ait unitatem essentiae significantia sunt, quae et de singulis sigillatim, et de omnibus communiter dicuntur. Alia vero sunt quae translative ac per similitudinem de Deo dicuntur. Unde Ambr., in lib. 2 de Trin., ait: Quo purius niteat fides, tripartita videtur derivanda distinctio. Sunt enim no
Abbreviated transcription (Latin):
nec ad incessum pedes ydonei ft̃
nec manus saltem ad scalpend̃
hĩios. ⁊ iuxta se maninus posi¬
tis: nascentes magis possunt e¬
surientes fiere: quam suggere.

Expanded text:
nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere
Abbreviated transcription (Latin):
disputat. ãs. dicens. Cepit
aͥs cred̾e diẽ iuditii. si cepit c̾dere
cepit ⁊ tim̾e. S quiadhuc tumn ñdũ
caritas: ñ timeret. ꝑfr̃a tnĩ n ca¬
ritas fac̾e̾t ꝑfcuãm iusticiam.⁊ nõ
hrẽt q̃r timeret. ĩmo hr̃et q̃r deside¬
raret: ut tͣnseaͬt uqͥtas: ⁊ ue̾niat᷑
regnũ dei. gͦ timor ñ ẽ icͤaritate.
Sed in qua caritate: Non inchoata¬
caritas foras mittit tunorẽ. gͦ m
Cum aũ ceꝑit caritas ħitare:. pelłr
enĩ illa crescit. ille decrescit. ⁊ qͣntũ
illa fit intĩor. timor pelłr foras. ma¬
ior caritas: mĩor timor. mĩor caritaᷤ
maior timor. Si aũ nlłs ẽ timor:
ñ ẽ quo intret caritas. Sic̃ uidemꝰ
ꝑ setam introduci filũ. qñ aͥd suit᷑¬

Expanded text:
dicens: Coepit aliquis credere diem judicii; si coepit credere, coepit et timere. Sed quia adhuc timet, nondum charitas, non timeret; perfecta enim charitas faceret perfectam justitiam, et non haberet unde timeret, imo haberet quasi desideraret ut transeat iniquitas, et veniat regnum Dei; ergo timor non est in charitate. Sed in qua charitate? Non in inchoatacharitas foras mittit timorem. Ergo Cum autem coeperit charitas habitare, pellitur ntum enim illa crescit, ille decrescit; et quantum illa fit interior, timor pellitur foras. Major charitas, minor timor; minor charitas, major timor. Si autem nullus timor, non est qua intret charitas. Sicut videmus per setam introduci linum, quando ali
Abbreviated transcription (Latin):
t attende ꝙ .iiiiͦ. hie distingũt᷑
timores. cũ supͣ beda dixit du¬
os eẽ. S beda hũanum timorẽ p̃t̾¬
misit. ⁊ noĩe s̾iuł duos qͦs ħ distin¬
tialem. amicabilẽ uõ castũ dicit. ag.
qͦ siulẽ ⁊ castum timorẽ aꝑte disc̾¬
nit. Dum epłead romanos illum
lccũ exponit. Non enĩ accepistis sp̃i¬
tum suitutes it̾m intimore. s ac¬
cepistis spm̃ a doptõis filioꝵ dĩ ita

Expanded text:
t attende quod quatuor hic distinguntur timores, cum supra Beda duos dixerit esse. Sed Beda humanum timorem praetermisit, et nomine servilis duos quos hic distintialem. Amicabilem vero, castum dixit. Aug. quoque servilem et castum timorem aperte discernit, dum Epistolae ad Romanos illum locum exponit, c. 8: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum Dei; ita
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis solutus est ⁊ ip̃e con¬
cupĩe reatus cum quo tras natꝰ.
⁊ quicquid antea consensisti ma¬
ie concupiscentie. siue cogitatõe
siue locutt̃e. siue actione. Idem in
iam ñ deputetur in pct̃mr. q̃ cum
tam̃ ples nascitur obligata est
originali pcc̃o. Item dimittitur
concupĩa carnis in bap̃o. ñ ut ñ
sit. s ut ñ imputetur in pecm̃.

Expanded text:
nerationis solutus est et ipse connerationis solutus est et ipse concupiscentiae reatus, cum quo eras natus; et quidquid ante consensisti malae concupiscentiae, sive cogitatione, sive locutione, sive actione. Idem, injam non deputetur in peccatum, quaecumque tamen proles nascitur, obligata est originali peccato. Item: Dimittitur concupiscentia carnis in baptismo; non ut non sit, sed ut non imputetur in pec
Abbreviated transcription (Latin):
mitigatur ⁊ minuit᷑. in eod̾. li.
ita dicens. Lex carnis qͣm apꝰ¬
nec pctm̃ in ur̃o mortali corpore.
ñ sic manet in membris corum
qui ex aqua ⁊ spũ scõ sunt renati.
tanquam ñ sit fra eius remissio.
ubi omĩo plena fit remissio pec¬
catoꝵ. s manet inuetustate crͣ¬
nis: tanquam suꝑatum ⁊ ꝑẽpt̃.
nisi illicito consensu quodammͦ
solum ĩõ quia reatus ibi soluit᷑.
quẽ remissionis mod̃ aliis etiam
płib testimoniis scͥptura edocet.
Ait eium ab. 3ͣ iulianum. Lex q̃
inm̃bris est: uicium carnis est.
qd̃ ex pena ꝓcc̃i ⁊ extraduce mor¬
tis ꝑuenit. S lex ista que est ĩ
membris: remissa est regenera¬
tione spũali. et manet in carne.
mortali. Nemissa est gͦ: quia re¬
atus solutus est sacͣmento. quo
renascuntur fideles. Mancrautẽ:
quia oꝑat᷑ desiderta ccͣ qͣue di¬
micant fideles. Idem in sermõe
quodam. de concupĩa carns. per
grãm bap̃atis ⁊ lauacrum rege¬

Expanded text:
mitigatur et minuitur, in eodem libro mitigatur et minuitur, in eodem libro ita dicens: Lex carnis, quam Apnet peccatum in vestro mortali corpore; non sic manet in membris eorum qui ex aqua et Spiritu sancto renati sunt, tanquam non sit ejus facta remissio, ubi omnino plena fit remissio peccatorum; sed manet in vetustate carnis tanquam superatum et peremptum, nisi illicito consensu quodammodsolum ideo quia reatus ibi solvitur. Quem remissionis modum aliis etiam pluribus testimoniis Scriptura edocet. Ait enim Aug. contra Julianum: Lex quae in membris est, vitium carnis est, quod ex poena peccati et ex traduce mortis provenit. Sed lex ista quae est in membris, remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali. Remissa est, quia reatus solutus est sacramento quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur desideria, contra quae dimicant etiam fideles. Idem in sermone quodam de Concupiscentia carnis: Per gratiam baptismatis et lavacrum rege
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ dĩmitti in bap̃o. macõe sui
atq extenuatur: ita ut iã atus¬
ñ regnͣet᷑. insi consensu reddã¬
tur ei uires. ⁊ quia reatus ip̃iꝰ
soluitur. uñ aG. in .li. de bapo ꝑ¬
ut uet᷑us homo crucisigatur.
mãtur. ⁊ ñ sit: s ne obsit mor¬
tuo. que merat nato. Nam si
post bap̃m homo iuxerit in oͣr¬
ne ħt concupĩam cum᷑ quã pu¬
gnet. eamq adiuuante deo su-¬
peret. si tñ ñ inuacuum grãm
ħ p̃statur in bap̃o: nisi forte im¬
raculo meffabili t̾atoris: ut lex
peccati que est in membris ꝓrsꝰ
extinguatur. ⁊ non sit. & nͣt q̃¬
quicquid mali ab homine fcm¬
uł tc̃m uł cogitatum est: totũ
aboleatur. ac uelut fcm ñ fuerit
h̾atur. Ip̃a uero concupĩa soluto
reatus uincło quo ꝑ illam dia¬
bolus aĩam retinebat. ⁊ a suo c̃¬
atore seꝑabat: maneat in c̃tami¬
ne. Ecre hic aꝑte ostendit ea
rõne dimittit in bapõ. ñ qr non
in bap̃o aboletur. deinde: idem
ip̃e ostendit eo modo ⁊̃ dimitti

Expanded text:
r dimitti in baptismo, quia  extenuatur; ita ut jam non regnet, nisi consensu reddantur ei vires; quia et reatus ipsius solvitur. Unde Aug.ut vetus homo crucifigatur, matur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam si post baptismum vixerit, in carne habet concupiscentiam cum qua pugnet, eamque adjuvante Deo superet, si tamen non in vacuum gratiam hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili Creatoris, ut lex peccati quae est in membris prorsus extinguatur et non sit, sed ut quidquid mali ab homine factum, dictum, cogitatumque est, totum aboleatur, ac velut factum non fuerit habeatur; ipsa vero concupiscentia, soluto reatus vinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et a suo Creatore separabat, maneat in certamine. § Ecce his aperte ostendit ea ratione dimitti in baptismo, non quia non in baptismo aboletur. § Deinde idem ipse ostendit eo modo etiam dimit