comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
humili uoce dicentes. Ne derelinquas nos pat̃ scȩ̃. ne obliuiscaris nos pasta
bone. Nos aut̃ popłs tuus & oues gregis tui. ne nos dimntas in fauce lupi.
ra post rum seqͣntes & osculantes uestigia pedũ illius clamitabant di¬
centes. Quur tã cito nos deseris pat̾: uł qͦuadis nc̃. educ nos tecum
Ad uentu tuo eramꝰ gaudentes. qđ ad nos reuers es detam longa pereg¬
natione. o iã sꝑabamꝰ qđ aput nos e̾ẽ dignareris. & nc̃ nec tres dies ius
manere nobiscũ. Dic nob miseris. ꝗd facturisimꝰ Qd ergo erit denb̵
pat̃. uł uno mense aut una ebdomada. aut etiã hac nocte nob̵cꝰ manens
eum dicebarit Qs nob̃ daturꝰ ẽ uic tũ. qͥs nob̾ tribua uestim̃tũ.  Pupi¬
ad treire tensem urbẽ acceders. modica febre pulsatꝰ recessit a corporr
Racusq a fidelib: uacta ipsum aggerẽ publicũ ẽ sepult᷑ cuiꝰ sc̃a anima¬
choris angloꝵ conuincta sine fine laut: Capꝰ honorifice sicofago po¬

Expanded text:
humili voce dicentes: 'Ne derelinquas nos, pater sancte, ne obliviscaris nos, pastor boni! Nos autem populos tuos et ovis gregis tuae, ne nos demittas in fauce lupi'.ra, post eum sequentes et osculantes vestigia pedum illius, clamabant, dicentes: 'Quur tam cito deseris, vel quo vadis nunc? Educ nos tecum. Adventum tuum gaudentes, quod ad nos reversus es de tam longa peregrinatione, etiam sperabamus, quod apud nos esse digneris, et nunc nec tres dies non iubes manere nobiscum? Die nobis miseris, quid facturi sumus? Quod ergo erit de nob obsecramus, vel uno mense aut una ebdomada aut etiam hac nocte nobiscum mansieum, dicentes: 'Quis nobis daturus est victum, quis nobis tribuit vestitum? Nuad Treiectinsem urbem accedens, modica febre pulsatus, recessit a corpore, ablatusque a fidelibuchoris angelorum coniuncta, sine fine laetatur. Corpus honorifice sarcofago po
Abbreviated transcription (Latin):
cura fecisse ꝓbctus fuerit ipsũ quaius extͣneus sit a successione
surioti sorietimꝰ pugnire refetati infatutione testantc
capitulis cestam̃ti insua firmitnte duraturis. Ite siunuͦ erpa¬
r entib incaptuitate sit. ee libi ẽ uł uoius exbis i cumasito
cũ relimere. si ꝗde redierit ille abhostib liceat erin offiesti

Expanded text:
ecisse probatus fuerit, ipsum, quamvis extraneus sit, ad successionem furiosi sancimus pervenire, refutata institutione testamentcapitulis testamenti in sua firmitate duraturis. Item si unus ex parentibus in captivitate sit, et liberi eius vel unus ex his non curaverit eum redimere, si
Abbreviated transcription (Latin):
DELIT IGIOSIS.
es mobiles uł se mouentes ł in mobiles litigiosas uolutraus
appellari quarũ de dñio ap̃ uidicẽ int̾ actorẽ oe posses¬
sorẽ questio orta ẽ : aut iudiciali amonitione aut ꝑ p̃ces
adũsario litigatori manifestatas nã scđm talẽ distiactionẽ
oe ẽstitutionẽ nr̃ã intellegi uolumus. in qua cantũ ẽ desi¬
ente ł ignorante ẽptore. Siq̃ aut plurib hr̃dib derelictið

Expanded text:
De litigiosis Res mobiles vel se moventes vel immobiles litigiosas volumus appellari, quarum de dominio apud iudicem inter actorem et possessorem quaestio orta est, aut iudiciali admonitione, aut per preipsum adversario litigatori manifestatas. Nam secundum talem distinctionem et constitutionem nostram intelligi volumus, in qua cautum est de sciente
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qs int̾ libos suos ultimã uoluntatẽ c̃ponere maluerit ĩ pͥmis
litters numerus ex primatur. Sed cisitos aliquas libis suis relin¬
malit : dicat serũ demonstrationẽ : & manu sua ꝓpͥafigni¬
ficet. ꝙͣ nulla postea dubitatio int̾ libos fiat. Sinautem
extraneis ꝑsonis uł urori suȩ legate uł fidicõmifsa relin¬
quere noluerit. &h manu ꝓpria scribat. & ante testes
nuncupet & ualeat quodita actũ e quãuis cet̃as testam̃toꝵ
obseruationes ñ habeat. &e si qudẽ in cadẽ ꝑseuerauerit
uolunte nichil ampliꝰ queratur. Sin aũt daerit aliqs testator ẽ
penituis se. ñ alit audiat᷑ nisi ꝓbau̾it defunctã postea septẽ
testib p̃sentib ditisse priorẽ uoluntatt̃ suã uelle sȩ irritã ẽẽ.
ce forte eã rupisse. Posterius aut̃ testam̃tũ uł scriptis ł sine
scriptᷤ cõpositũ ualidũ ẽ:¬

Expanded text:
Si quis inter liberos suos ultimam voluntatem componere maluerit, inprimis Si quis inter liberos suos ultimam voluntatem componere maluerit, inprimis litteris numerus exprimatur. Sed et si res aliquas liberis suis relinmalit, dicat rerum demonstrationes et manu propria significet, ut nulla postea dubitatio inter liberos fiat. Sin autem extraneis personis vel uxori suae legata vel fideicommissa relinquere velit, et hoc manu propria scribat, et ante testes nuncupet, et valeat, quod ita actum est, quamvis ceteras testamentorum observationes non habeat, et si quidem in ea perseveraverit voluntate, nipoenituisse, non aliter audiatur, nisi probaverit, defunctum postea septem testibus praesentibus dixisse, priorem voluntatem suam velle se irritam esse, et forte eam rupisse. Posterius autem testamentum vel in scriptis vel sine scriptis compositum validum e
Abbreviated transcription (Latin):
monũ numerandũ querimonii uti. qđ si sup̃ duos annos int̾
deceninũ tam̃ matrimoniũ solutũ fuerit: intͣ tresm̃ses
maritus ł hres et̃ eadẽ querimonia utet᷑. decennio aũt cõple¬
ainos mrestitutionẽ hãt. Sin aut intra ħ tẽpus dec esserit.
heredes ipsꝰ unũ annũ hãnt silegitime etatis sint. Sin aũt
miiores sint ꝗnquenniũ hañt. nulla discreptione int̃pofita
utrũ is ꝗ decessit minor fuerat anmaior uigintiꝗnq annis.
Ille aũt debet ñ numenitȩ dotis querimoniauti ꝗ scriptꝰ ẽ
dotẽ suscepisse. & siue legitima hãt ctatẽ sue minor sit sedm
sua tẽpra nogotiũ dirimetur. Qucrimoniã aũt fieri oportet
ñ nuda denuntiatione s inscriptis ꝙ si & iniudicio instruatur
oportet om̃imodo mulierẽ cerciorari. abioꝗnsi eã non cerctora¬
uit uł patrẽ ipsius nichil udeatur maritus egisse : Deuo bun¬

Expanded text:
um querimonia uti. Quod si supra duos annos intra um querimonia uti. Quod si supra duos annos intra decennium tamen matrimonium solutum fuerit, intra tres menses maritus vel heredes eius eadem querimonia utentur. Decennio autem compleannos in restitutionem habeat. Sin autem intra hoc tempus decesserit, heredes ipsius unum annum habeant, si legitimae aetatis sint. Sin autem minores fuerint, quinquennium habeant, nulla discretione interposita, utrum is, qui decessit, minor fuerit, an maior viginti quinque annis; ille autem debet non numeratae dotis querimoniis uti, qui scriptus est dotem suscepisse, et sive legitimam habeat aetatem, sive minor sit, secundum sua tempora negotium dirimetur. Querimoniam autem fieri oportet non nuda denuntiatione, sed in scriptis. Quod si in iudicio instruatur, oportet omnimodo mulierem certiorari; alioquin si eam non certioraverit vel parentem ipsius, nihil videbitur maritus egisse. De potes
Abbreviated transcription (Latin):
DEROIS ꝑromitedDis
iꝗ rei ꝓmittendi fuerint & alt̃ ꝓ alt̾o fidẽ iubeat inuice :
siquidẽ additũ ñ fuerit ut unꝰꝗsq ex his ĩ solidũ teneat᷑.
tc̃ ꝓportione sua sit obligatꝰ. Sin aut additũ sit ut singłi
in solidũ teneant᷑. si ꝗdẽ oñis uł quidã ex his soluendo sint. &
p̃sentes fuerint in tpsos actio cõpetat. honus aũt in oprȩ
ꝓ missoris uł absentis. p̃sentes &e locupletes ꝓmissor es
cõpelli cõmunit̃ agenti stipulatorir esponđe. ut ibi cog¬
noscat᷑ si locupletes sint an ñ ut cõmunit̃ c̃dẽpnent᷑ ut
ꝗ soluendo st̃ onera in opiȩ alioꝵ sustineant: Quod s
uidec additus magistritus non ẽ ꝑ cõpetentẽ magistratũ hoc
impetret. hec aut infuturis obtineint᷑ casibus.
De dote carta oo sos syorerata.
posteaq uł repudiouł morte solutũ fuerit matrimoniũ. siꝗdẽ
ante biennũ tepris impleat᷑. liceit marito uł hr̃db ei non
numerate peccuniȩ dotis intra annũ extẽpr̃ soluti matri

Expanded text:
De reis promittendi Si qui rei promittendi fuerint, ut alter pro altero fideiubeat inuicem, si quidem additum non fuerit, ut unusquisque ex his in solidum teneatur, tunc pro portione sua sit obligatus. Sin autem additum sit, ut singuli in solidum teneantur, si quidem omnes vel quidam ex his solvendo sint et praesentes fuerint, in ipsos actio competat. Onus autem inopiae promissoris vel absentiae praesentes et locupletes promissores compelli communiter agenti stipulatori respondere, ut ibi cognoscatur, si locupletes sint, an non, ut communiter condemnentur, et qui solvendo sunt, onera inopiae aliorum sustineant. Quod si iudex aditus magistratus non est, per competentem magistratum hoc impetret. Haec autem in futuris obtineant casibus.De dote cauta et non numerata posteaque vel repudio vel morte solutum fuerit matrimonium, si quidem antequam biennii tempus impleatur, liceat marito vel heredibus eius non numeratae pecuniae doti
Abbreviated transcription (Latin):
parenti lib̾ cura ñ adhibeant. s ali cognoti qua ab intestato
uocant᷑ Si ꝗdẽ resipuerit. liceat et siuelit in officiosos bb̃os in
cant᷑ m̃ia ductͥus curare eũ uoluerit. testatione irseripts
utat᷑ ad eos ꝗ ex testam̃to uocant᷑ ante furorẽ forte cõpositũ¬

Expanded text:
parenti liberi curam non adhibeant, sed alii cognati, qui ab intestato parenti liberi curam non adhibeant, sed alii cognati, qui ab intestato vocantur, si quidem resipuerit, liceat ei, si velit, inofficiosos liberos iato vocantur, misericordia ductus curare eum voluerit, testatione in scriptis utatur ad eos, qui ex testamento vocantur ante furorem forte composit
Abbreviated transcription (Latin):
flius ꝓhibusse parentes suos testam̃tũ facere. Siquidẽ illi pꝰtea
potuerint testam̃tũ ordinare. liceat eis ꝓpt̾ hanc causã
exhereditare eũ. Sin aũt in ipsa ꝓhibitione decesserint. Om̃is
siue heredes fut᷑i. ł legatarii uł aliã qualẽtũq lesionẽ passi
scđm pͥora iura suas adũsus eã exerceant actiones. Iẽ si contͣ
uoluntatẽ parentũ filus cũ arenariis aut mirauᷤ c̃ũset᷑: et in
hac ꝓfessione ꝑmanserit. iusi forte & parentes ĩp harenarii
uł mimi fur. Itẽ si pat ꝗdc̃ uł aus filiã suã uł neptẽ marito
uoluerit c̃locare: & illa ñ c̃serserit. s tͣpit̃ uiuere malit
Sin aũt filia uigintiꝗnq annoꝵ ętatis facta aparentib suis
marito ñsit copulata. Et ex hoc c̃tigeri eã incorpore suo
peccasse u sine c̃sensu parentũ marito se libo tam̃ ẽiunexisse
Hoc nolumus ad ingratitudinẽ filiȩ reputari: Itẽ si fiutrioso

Expanded text:
filius prohibuisse parentes suos testamentum facere, si quidem illi postea filius prohibuisse parentes suos testamentum facere, si quidem illi postea potuerint testamentum ordinare, liceat eis propter hanc causam exheredare eum. Sin autem in ipsa prohibitione decesserint, omnes sive heredes futuri, vel legatarii, vel alii qualemcumque laesionem passi secundum priora iura suas adversus eum exerceant actiones. Item si contra voluntatem parentum filius cum arenariis aut mimis conversetur, et in hac professione permanserit, nisi forte et parentes ipsius arenarii vel mimi fuerint. Itevoluerit collocare, et illa non consenserit, sed turpiter vivere malit. Sin autem filia XXV annorum aetatis facta a parentibus suis marito non sit copulata, et ex hoc contigerit eam in corpore suo peccasse, vel sine consensu parentum marito, libero tamen, se coniunxisse, hoc nolumus ad ingratitudinem filiae reputari. Item si furioso
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis ꝑdonatione ł ꝑ fidei cõmissũ ł aliũ modũ legitima portio¬
nẽ eis derdiquerut : nisi forte ingratiꝓbent: & ipsas ingrati¬
atudinis cautas parentes ꝓpͥo scripserint testam̃to. Causg aut¬
in gratitudinis iustȩ st̃ heȩ si quis parentib sius audacẽ manũs
mponat. si grauẽ atq in honesta contumeliã eis faciat.
si ineriminalib aausis accusator contra parentes suo exti¬
terit. exceptis insidus adũsus principe. uł rẽ publicã si cũ
maleficis quasi maleficus conũsetͥ. siuitȩ suoꝵ parentũ
ꝑ uenenũ uł alio m̃o insidiari teptaũit. si nouercȩ suȩ
ł c̃ cubinȩ patrasse turpit̃ in misceat. si calimiator c̃t᷑ paren¬
tes filius fiat. & ꝑdelacionẽ suã grauissimũ dapnũ eis ad focerit:
simclus us incarcere parens. li os suos ł unũ ex his ꝗ ad successi¬
onẽ eĩ ab intestato uocat᷑. rogauerit ut fidẽ suã ipse reciput.
& illi uł ille ñ uoluerint fide iubere. siue ꝓꝑsona. siue ꝓdebito

Expanded text:
tionem vel per fideicommissum vel alium modum legitimam portionem eis dereliquerint, nisi forte ingrati probentur, et ipsas ingratitudinis causas parentes proprio scripserint testamento. Causae autingratitudinis iustae sunt hae. Si quis parentibus suis audaces manus imponat. Si gravem atque inhonestam contumeliam eis faciat. Si in criminalibus causis accusator contra parentes suos exstiterit, exceptis insidiis adversus principem vel rempublicam. Si cum maleficis quasi maleficus conversetur. Si vitae suorum parentum per venenum vel alio modo insidiari tentaverit. Si novercae suae vel concubinae patris se turpiter miscuerit. Si calumniator contra parentes filius fiat, et per delationem suam gravissimum damnum eis inflixerit. Si inclusus in carcere parens liberos suos vel unum ex his, qui ad successionem eius ab intestato vocantur, rogaverit, ut in fidem suam ipsum recipiant, et illi vel ille noluerint fideiubere sive pro persona, sive pro debito,
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ nuptialiũ lucroꝵ hab̾at ipse uł ipsa sine ad scd̃as
migrauit nuptias siueñ. idq: obtineit in om̃ib: matrimo¬
niss q̃ post hac fuerint dissoluta quocũq modo. uł siantea
ꝗdẽ soluta st̃: Sed adhuc in suspenso causa ẽ. altutra ꝑsona
uuente. Si enĩ ãbȩ mortuȩ st̃ her edib earũ hȩc c̃strtutio nõ
ꝓsit. sed uet̾ib legib subiciant᷑. Cũ aũt dĩũ rerũ lib̃oꝵ eẽ¬
copit. ea uira locũ hab̾e certũ ẽ : quȩ de his reb posita st̃ quarũ
ꝓpͥetatẽ lib. lucrati st̃ parentib suis sedas c̃tͣhentib nuptias. ut repudio
mariti. &e uł ille dotẽ uł illa ꝓpt̾ nuptias donationẽ bucrat᷑¬
lucrata ue fuerit : lib̵is quedẽ ꝓprietas statĩ cõpetat. Uxori
uł marito rerũ usuꝰ fructus. Ea aut̃ ꝑsona q̃ usũfructũ ht̃
libos alere debet. Sed sibona gr̃a matrimoniũ solutũ quasi
transactionis nõe alt̾utra ꝑsona aliꝗd acceꝑit. nichilominꝰ¬

Expanded text:
habeat ipse vel ipsa, sive ad secundas migraverit nuptias sive non. Idque obtineat in omnibus matrimoniis, quae posthac fuerint dissoluta quocumque modo, vel si antea quidem soluta sunt, sed adhuc in suspenso causa est alterutra persona vivente. Si enim ambae mortuae sunt, heredibus earum haec constitutio non prosit, sed t, quarum proprietatem liberi lucrati sunt parentibus suis secundas contrahentibus nuptias. Vt repudio ille dotem vel illa propter nuptias donationem lucratulucratave fuerit, liberis quidem proprietas statim competat, uxori vel marito rerum ususfructus. Ea autem persona, quae usumfructum habet, liberos alere debet. Sed si bona gratia matrimonio soluto, quasi transactionis nomine, alterutra persona aliquid acceperit, nihilomin
Abbreviated transcription (Latin):
sti tuta ignoret nbemꝰ inipsolitis exordo ante ipsa ꝑsonarern
e firmationẽ p̃sentẽ lege inseri. ut nemo possit contra generales
leges aliqd sibi p̃cipuũ sperare. si noua lex ptet porrecta puaati

Expanded text:
statuta ignoret, iubemus, in ipso litis exordio ante ipsam personarum statuta ignoret, iubemus, in ipso litis exordio ante ipsam personarum confirmationem praesentem legem inseri, ut nemo possit contra generales leges aliquid sibi praecipuum sperare. Dat. Kal. Dec. Constanti
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. hãc aut constitutionẽ locũ hab̾e uolumus ñ solũ inuidicus
postea moriendis sed etiã ihis quȩ ad huc pendent. ut unusꝗsq
generali lege fiduerã hãt. ñ abitiosis rescriptionib. fuuta
aũt iã negota refricari nullo uolumus modo. F initũ aũt
iidet᷑ idde quo sententia defmitiua ꝓlata ẽ. quãius appellatio
uđ retractitio contra ea speret᷑. Excipimus uĩt illa r escripta que
iudices ribent sine tarditate &e mori causas dirimere. ut logib cal¬
cului consentaneu ꝓferre. uł acta litigitori edere. ud si usserint eu
cũ alic uidicare. Tales eiũ uissiones siue inscriptis siue sine scriptes
ficri ñ phibemus. Iudex aũt ꝗ genralẽ lege c̃tepserit. x mlieita
rescriptionẽ admiserit. decc̃ librarũ aur pene ce aba grauissina
indignatione nr̃a plectet᷑. Sed ut nemo hȩc salub errima nr̃a i

Expanded text:
tatio. Hanc autem constitutionem locum habere volumus non solum in iudiciis tatio. Hanc autem constitutionem locum habere volumus non solum in iudiciis postea movendis, sed etiam in his, quae adhuc pendent, ut unusquisque hac generali lege fiduciam habeat, non ambitiosis rescriptionibus. Finita autem iam negotia refricari nullo volumus modo. Finitum autem videtur id, de quo sententia definitiva prolata est, quamvis appellatio vel retractatio contra eam speretur. Excipimus autem illa rescripta, quae iudices iubent sine tarditate et mora causas dirimere, vel legibus calculum consentaneum proferre, vel acta litigatori edere, vel si iusserint eum cum alio iudicare; tales enim iussiones sive sine scriptis, sive in scriptis fieri non prohibemus. Iudex autem, qui generalem legem contempserit, et illicitam rescriptionem admiserit, decem librarum auri poena et alia gravissima indignatione nostra plectetur. Sed ut nemo haec saluberrima nostra
Abbreviated transcription (Latin):
emo iudicũ nr̃oꝵ siue in peccuniaria siue incriminali caitsa
pragmaticã nr̃am timeat sãctionẽ. uł aliud eĩ ius generis
rescriptũ. siue diuinas iuissiones. siue referen dariorũ deposi¬
tiones. aut in bi̾triũ magistratuũ p̃cepta. Nãscdm generales
leges singulas causas furi iubemus a p̃dictas ãbitiones nullũ sibi
locũ in iudiciis uindicare. Nãsi uelit pͥnceps aliquã causĩ diri¬
mere . ipse sententiã dicat ñ uidicib imꝑet quomodo debent
in singulis causis emergentib iuidicare. nisi forte de uire fuerit
dubitatũ. tẽ enĩ licebit iudici adimp̃rm referre. ut sibi uiris
obscuritas in lumainet᷑. & hȩc om̃ia uolumus obseruari ñ apud
magistratus tantũ. s ap̃ iudices qq̃ siue diuna iussione deputatos
siue abalii magistratib datos immo etiã ap̃ coꝓmissarios arbi tros
siue cũ serintis sue sine scriptis ap̃ eos caus. arũ ꝓcesserit discep¬

Expanded text:
emo judicum sive in pecuniaria, sive criminali causa pragmaticam nostram timeat sanctionem, vel aliud cujusvis generis rescriptum, sive divinas jussiones, sive referendariorum depositiones, aut illustrium magistratuum praecepta. Nam secundum generales leges singulas causas finiri iubemus, et praedictas ambitiones nullum sibi locum in iudiciis vindicare. Nam si velit princeps aliquam causam dirimere, ipse sententiam dicit, non iudicibus imperat, quomodo debent in singulis causis emergentibus iudicare, nisi forte de iure fuerit dubitatum; tunc enim licebit iudici ad imperatorem referre, ut sibi iuris obscuritas illuminetur. Et haec omnia volumus observari non tantum apud magistratus, sed etiam apud iudices quoscumque sive divina iussione deputatos, sive ab aliis magistratibus datos, immo etiam apud compromissarios arbitros, sive cum scriptis, sive sine scriptis apud eos causarum processerit discep
Abbreviated transcription (Latin):
si in eodẽ errore ꝑseuerauerit usq ad mortẽ nichil om̃ino
accipiant. Sod mortius eis sine penitentia. liceat orthodaxiꝰ par¬
tes eoꝵ abenare. Sin aut penitentiã egerunit: portiones suas
acciprant sine fructib tm̃ medi tẽpr̃is de sine ulla de admini¬
stratione rerũ molesta. Quodsi om̃s liberi heretici fueruit.
alii aut cognati de functi orthodoi existant ipsis libis antepo¬
nat᷑ in successionẽ. Quod si &e ipsi heretier fuerint. siquidẽ is ꝗ¬

Expanded text:
si in eodem errore perseveraverint usque ad mortem, nihil omnino si in eodem errore perseveraverint usque ad mortem, nihil omnino accipiant, sed mortuis eis sine poenitentia, liceat orthodoxis partes eorum alienare. Sin autem poenitentiam egerint, portiones suas capiant, sine fructibus tamen medii temporis et sine ulla de administratione rerum molestia. Quod si omnes liberi haeretici fuerint, alii autem cognati defuncti orthodoxi exsistant, ipsi liberis anteponantur in successione. Quod si et ipsi haeretici fuerint, si quidem is
Abbreviated transcription (Latin):
habere : e id quod dedit ereditor ci ꝑ soluere. sad quisi psuo
debito responde atq obligare  Itẽ si parens suos liberos
ut unũ ex bis hereticũ habeit ipse uo or thodoxus ẽstitutus
lceit eos uł cũ intestanto suo exheredare. qm̃ ñ minima hec cuisa
in gratitunis ẽ. Orthodaxos aut dicimus eos ꝗ cõmimicant in
saerosc̃a ȩccła catholica in qua om̃es patriarthȩ una c̃spiratiõe
& c̃cordia colligunt᷑. Et quattuor scã c̃cilia p̃dicant᷑. Nicenum :¬
& c̃st antino politanũ. efesũ. primũ & calcedonensẽ. Hereticos
aũt dicimus ꝗ catholicis ñ c̃ueniunt. ꝗb cõnumerare necẽe ẽ
nostorianos : atq: achefalos s ut plenius de hac parte loquam
Sciendũ ẽ ñ posse hereticos parentes si orthodaxos libo hab̾ant
catholicos scilicet hr̃ds instituãt. Quod si ex libis suꝑstitib alii
ꝗdẽ orthodoxi alii aũt heretiei appareant. Omem substantiã
parentis ad orthodaxos ꝑuenire uolumus. ut fr̃s eoꝵ heretici

Expanded text:
uo debito respondere atque obligari. Item si parens liberos suos vel unum ex his haereticum habeat, ipse vero orthodoxus constitutus, liceat eos vel eum in testamento suo exheredare, quoniam non minima haec causa ingratitudinis est. Orthodoxos autem dicimus eos, qui communicant in sacrosancta ecclesia catholica, in qua omnes patriarchae una conspiratione et concordia colliguntur et quatuor sancta concilia praedicantur: Nicenum et Constantinopolitanum, et Ephesinum primum, et Chalcedui catholicis non conveniunt, quibus connumerari necesse est Nestorianos atque Acephalos. Sed ut plenius de hac parte loquamur, sciendum est, non posse haereticos parentes, si orthodoxos liberos habeant,catholicos scilicet, heredes instituant. Quod si ex liberis superstitibus alii quidem orthodoxi, alii autem haeretici appareant, omnem substantiam parentis ad orthodoxos pervenire volumus, ut fratres eorum haeretici,
Abbreviated transcription (Latin):
terio scilieet cũ publica testatione faciendo ut rbil efi
substantia eĩ ꝑent: Sic tm̃ ut om̃e qđ̵ ex hao causa ad cecliam
ꝑuenerit in redĩptione captiuoꝵ expendat᷑. Et ge nei alẽ
dicimus quotiens aliquis exhis ꝗ ab intestato uocnnt̃ aesre¬
des sione ui ꝗ incaptuntate ẽ ñ curauit cũ redimere. qul¬
latenus e heres existat. Et si testam̃to heres seriptas ere
ante captiuitatẽ forte cõposito similit abher editate r cpel¬
lant᷑. cetis testam̃ticapituls ualituris. substantia scilieet siti¬
lit̃ ut supͣ daxiimus eccdiȩ ad dicenda cinitatis unde capttuus
oriundis fuit. X ad nichil aliud ꝓcedente nisi ad captinoꝵ re¬
deptionẽ a si extrancus heres ante captiuitate serptis Cnu
ille sciens se cẽ heredẽ seriptũ n curauerit eũ redimere⁊ sini
penas fficiat᷑. qd inills ꝑsonis uolemis obtinere. que ocfarũ
decimũ annũ suȩ ȩtatis cõpleuert. ubi aũt de redẽptione
cptitioꝵ necessariũ sit peccunia dari. faeultatẽ habet

Expanded text:
testatione faciendo, ut nihil ex substantia eius pereat, sic tamen, ut omne, quod ex hac causa ad ecclesiam pervenerit, in redemptionem captivorum expendatur. Et generaliter dicimus, quotiens aliquis ex his, qui ab intestato vocantur ad successionem eius, qui in captivitate est, non curaverit eum redimere, nullatenus ei heres exsistat, et si testamento heres scriptus est ante captivitatem forte composito, similiter ab hereditate repellatur, ceteris testamenti capitulis valituris; substantia scilicet similiter, ut supra diximus, ecclesiae addicenda civitatis, unde captivus oriundus fuit, et ad nihil aliud procedente, nisi ad captivorum redemptionem; et si extraneus heres ante captivitatem scriptus est, et ille sciens se heredem scriptum non curaverit eum redimere, simili poena adficialeverint. Vbi autem pro redemptione captivorum necessarium sit pecuniam dari, facultatem habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
taria seribant᷑ p̃sente seriba & aluꝰ publicis ꝑsonis sedm ẽsue¬
tudinẽ a sitis dationes idoneȩ ecigant᷑ ut ressalua pupilli
in alit reus actori respondeat libellũ accisationes matenti
nisi pͥus ille cauerit reo atq litis executor qd intra duos
m̃ses crestationẽ litis ap̃udicẽ facturus sit. aboꝗndanu
in duplũ ser eorestituturũ. cautio aũt treginta sex soldoꝵ¬
qͥntitatẽ ñ excedit:
irois ab abquo fuerit accisitus e uolucrit ipsũ actorẽ sirã
accusare. ap̃ eundẽ iudicẽ hoc faciat. Nã ꝙp̃ aliũ iudicẽ¬
cũ trahere ñ potest. quodsi iudex ei displiceat licebit er
recusre eũ ante litis contestationẽ iniginti dierũ rela¬
xam̃to. Postlitis eñ ẽtestationẽ ⁊ ecusar e eũ iuidicẽ ñ
potest: nec actorẽ in alio uidicio trahere. Ser eqtiõe dotis uippa

Expanded text:
tur, scriba praesente et aliis publicis personis secundum consuetudinem, et satisdationes idoneae exigantur, ut res salua pupilli Non aliter reus actori respondeat libellum accusationis mittenti, nisi prius ille caverit reo atque litis exsecutori, quod intra duos menses contestationem litis apud iudicem facturus sit; alioquin damnum in duplum reo se restituturum. Cautio autem triginta sex solidoquantitatem non excedat. Idem Si quis ab aliquo fuerit accusatus, et voluerit ipsum actorem suum accusare, apud eundem iudicem hoc faciat. Nam apud alium iudicem trahere eum non potest. Quod si iudex ei displiceat, licebit ei recusare eum ante litis contestationem in viginti dierum relaxamento; post litis enim contestationem recusare iudicem non potest, nec actorem in aliud iudicium trahere. Dat. Ka
Abbreviated transcription (Latin):
cautũ ẽ. neminẽ inuitũ agere õpelli. tẽ locũ habe uolumus
cũ res integra ẽ. & actor adus ariũ suũ teneri ñ fecit. hanc aut
c̃stitutionẽ in his casib uolumus obseruari ꝗ nec iudierali senten¬
tia nec amicali cõpositione uł abia legitima decisione sopiti st̃.¬

Expanded text:
cautum est, neminem inuitum agere compelli, tunc locum habere volumus, cautum est, neminem inuitum agere compelli, tunc locum habere volumus, cum res integra est, et actor adversarium suum teneri non fecit. Hanc autem constitutionem in his casibus volumus observari, qui nec iudiciali sententia, nec amicali compositione vel alia legitima decisione sopiti s
Abbreviated transcription (Latin):
n folo qlconm szce a ppositionib edicteꝵ absentes palts
uocare pubemus Proponendi aũt edicta lcentiã as illis
iuticib adlmus ꝗ ee pͥnepeli utssione facti st̃ uidices
Hec silitis c̃testatio facta ẽ. Sin aũt sola admonitio. &e p̃cu inti¬
matio atq manifestatio facta ẽ. tantũ deinde actor negotiũ
deseruit liceat reosimilit̃ iudicẽ adtre. & petere ut tria
edicta ꝓponant᷑. & si ꝓpositis eis actor neq uenerit neq
ꝓcurutor ẽ legitimũ miseit. hat inducias uniꝰ amilot si ñdu
uenerit. licentiã iudii demus. & ab una parte reo solo p̃sen¬
te litẽ audire &e legib c̃sentaneã calculũ ꝓferre.Quodsi intra
p̃dictũ annũ ꝑuenerit &e suas actiones exercer e maluerit
ñ ante eũ suscipiat uidex. quã inpensas reo p̾stet.Ita tam̃
ut aiudicio iterũ ñ recedat. Alioꝗnsi hoc secerit. & annus
transactus sit careat actionib sis. Illa aũt regulã qua

Expanded text:
 sed etiam propositionibus edictorum absentes partes vocare iubemus. Proponendi autem edicta licentiam et illis iudicibus damus, qui ex principali iussione facti sunt iudices. Haec, si litis contestatio facta est. Sin autem sola admonitio et precum intimatio atque manifestatio facta est tantum, deinde actor negotium deseruit, liceat reo similiter iudicem adire et petere, ut tria edicta proponantur, et si propositis eis actor neque venerit, neque procuratorem legitimum miserit, habeat inducias unius anni, et si non venerit, licentiam iudici damus et ab una parte reo solo praesente litem audire, et legibus consentaneum calculum proferre. Quod si intra praedictum annum pervenerit, et suas actiones exercere maluerit, non ante eum suscipiat iudex, quam impensas reo praestaverit, ita tamen, ut a iudicio iterum non recedat; alioquin si hoc fecerit, et annus transactus sit, careat actionibus suis. Illam autem regulam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
debet inserere ut n alit lbellũ ⁊ccidationis reo det᷑. it sporeu dꝵ decima¬
le ab co eeigitt᷑ n pͥs actor in libellos ubseripsere ł sua menu parte litq¬
ł ꝑtabulariu & monumitis int̾uenientib fidciussore p̃stet

Expanded text:
debet inserere, ut non aliter libellus accusationis reo detur, vel sportuladebet inserere, ut non aliter libellus accusationis reo detur, vel sportulae ab eo exigantur, nisi prius actor in libello subscripserit, vel sua manu, vel per tabularium, et monumentis intervenientibus fideiussorem praestet
Abbreviated transcription (Latin):
alienatio ẽẽ int̃ cohrdiꝰ facta diuusio. Siq̃ aũt rẽ litigiosã
legaueit euentũ litis udeat᷑ legasse: ut si ꝗdẽ heres uicerit
legatũ accipiat logatarius. Sin aũt uictus fuerit nichil
accipiat. Idoq lib a licentia legatariodat᷑ ad ẽẽ in iudicio
ut milla neglegentia ł clusio abhr̃ de cõnuttat᷑. de hipo¬
theticis aut questio rẽ btigiosã ñ facit. nũ sispecialiter
hypothet ice nõe res obligita ẽ: tam̃ uendere eã debitor
n ꝓhibet᷑. Ita tm̃ ut ex quantitite p̃cũ creditori debitũ
ꝑ soluatur aut sih factũ ñ fuerit. lceat creditori hypo¬
thectriã actionẽ mou̾e. oe rẽ sibi subpositã uindicare
donec satisfiat: scilicet ut creditorib ant̾iora uir ahaben¬
tib scdm pͥores leges tẽporũ p̃r ogatiue reseruent᷑. Exha
apparetmultominꝰ litigiosã rẽ uocari eã que generabt᷑¬
ix pothecarũ tituls obligata ẽ. đit̃ bocuti õib iuchicũ ꝑ quas accusate

Expanded text:
alienatio esse inter coheredes facta divisio. Si quis autem rem litigiosam legaverit, eventum litis videatur legasse, ut si quidem heres vicerit, legatum accipiat legatarius, sin autem victus fuerit, nihil accipiat. Ideoque libera licentia legatario datur adesse in iudicio, ut nulla negligentia vel collusio ab herede committatur. De hypothecis autem quaestio rem litigiosam non facit; nam et si specialiter hypothecae nomine res obligata est, tamen vendere eam debitor non prohibetur, ita tamen ut ex quantitate pretii creditori debitum persoluatur, aut si hoc factum non fuerit, licebit creditori hypothecariam movere, et rem sibi suppositam vindicare, donec satisfiat, scilicet ut creditoribus anteriora iura habentibus secundum priores leges temporum praerogativae serventur. Ex his apparet, multo minus litigiosam rem vocari eam, quae generalhypothecarum titulo obligata est. De interlocutionib
Abbreviated transcription (Latin):
comittat᷑ in qua ꝓmitt̃e debet ea q̃ supͣ scripta st̃. qdsi alio mͦ
factu fuerit nullũ responsũ dare lits executori reã c̃cedimus
Et si adususea factũ fucrit iudexꝗdon cũ officio suo denerum
librarũ auri pena multabit᷑. executor aũt lita publicatioe¬
ponit᷑ in ex iliũ ꝗnquenniũ mittat᷑. pęne aũt ex haclege in¬
rogate piculo comitis rerũ pͥuatarũ fisco nr̃o inferantur
Qucꝗs aut ex hac inlita c̃uentione detrimti reus passuos estu
resartat᷑ ai ae substuntia actoris periculo iudieis eĩ aqro exetu¬
tormis sus ẽ: Excipimus aũt ab huiꝰ modi pęnis illa litigia
quȩ exẽsensu litigatorũ iniudicus uentilant᷑
Si ad monito reoꝰ actor ΙDĨ DΕSeRept¬

Expanded text:
bet ea, quae supra scripta sunt. Quod si alio modo factum fuerit, nullum responsum dare litis exsecutori reum concedimus. Et si adversus ea factum fuerit, iudex quidem cum officio suo denarum librarum auri poena mulctetur, exsecutor autem litis publicatiopunitus in exsilium per quinquennium mittatur, poenae autem ex hac lege irrogatae periculo comitis rerum privatarum fisco nostro inferantur. Quidquid autem ex hac inlicita conventione detrimenti reus passus est, resarciatur ei ex substantia actoris periculo iudicis eius, a quo exsecutor missus est. Excipimus autem ab huiusmodi poenis illa litigia, quae ex consensu litigatorum in iudiciis ventilantur. Si admonito reo actor iudicium deser
Abbreviated transcription (Latin):
ubemus ut in negotus quȩ ante ac treginta arioꝵ remoue¬
bat exceptio nc̃ uener abilib eccłis ac monasteris exene¬
dochiis nec ñ orfanotro fuis ac befotrofiis &e tochiis quadra¬
ginta annoꝵ ꝓtelatio c̃ferat᷑. salua scilicet int̾ alias ꝑso
ꝓpagentitr. annali aũt exceptioni ł triennali uł aliis
huius modi exceptionib: ñ deroget᷑. h ec aut̃ constitutio
de in p̃teritis tẽporib locũ ht̃. nisi queda cause amicali

Expanded text:
egotiis, quae antehac triginta annorum removebat exceptio, nunc venerabilibus ecclesiis, vel monasteriis, et xenodochiis, nec non orphanotrophiis, ac brephotrophiis, et ptochiis quadraginta annorum protelatio conferatur: salua scilicet inter alias perpropagentur, annali autem exceptioni vel triennii, vel aliis huiusmodi exceptionibus non derogetur. Haec autem constitutio et in praeteritis temporibus locum habet, nisi quaedam causae amic
Abbreviated transcription (Latin):
ad huc pendent. Pender e aut adhuc causa uidet᷑. siñ dũscriptꝰ
heres decessit. Nulla aũt discreptio ꝑsonaru sit. nãce in libis
ce cognatis &e in extraneis ea lex locũ habebit: đfrescriptiõe¬

Expanded text:
adhuc pendent; pendere autem causa videtur, si nondum scriptus adhuc pendent; pendere autem causa videtur, si nondum scriptus heres decessit. Nulla autem discretio personarum sit; nam et in liberis et in cognatis et in extraneis ea lex locum habebit. Dat
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatis scriptus heres habebit. ita ut quomodouobuerit eis
utet᷑. tres aũt uncias generali ficdĩ comis sirio restauere cogit᷑.
re nullomͦꝰ eas diminuat. nisi uł dotis nõe si aliã substantia no
hãt id redẽptionis captiuoꝵ causa. ł si egentia laborans ex
ipsis trib unciis uiuere sereparauerit: qđ sialiã substantiã
habens tres istas uncias diminuat. repleat᷑ id qd diminutũ ẽ
lex ipsiꝰ ꝓprio patrimonio. Sin aũt quidẽ substantia eĩ nulla
appareat. tres ar̃t uncias c̃sũpserit. habens alind unde uiueret
liceat fidĩ cõmissario in reagere & hypothecaria actione ut
res ꝓrata triũ unciarũ eiuncat. Idõq conueniens ẽ ut scriptꝰ
heres generali fideicomis sario cautionẽ p̃stet de tribus
untus restituendis. nisi forte testator huiusmodi satisdati¬
onẽ uł cautionẽ specialit̾ ñ concesserit. Hȩc aut constitutio
locũ ht̃ ñ solũ infuturo tẽpr. s etiã in om̃ib causis que

Expanded text:
hereditatis scriptus heres habebit, ita ut quoquo modo voluerit eis utatur. Tres autem uncias generali fideicommissario restituere cogatur, ut nullo modo eas deminuat, nisi vel dotis nomine, si aliam substantiam non habeat, vel redemptionis captivorum causa, vel si egestate laborans ex ipsis tribus unciis vivere speraverit. Quod si aliam substantiam habens tres istas uncias deminuat, repleatur id, quod deminutum est, ex ipsius proprio patrimonio. Sin autem substantia quidem eius nulla pareat, tres autem uncias consumpserit habens aliud, unde viveret, liceat fideicommissario in rem agere et hypothecaria actione, ut res pro rata trium unciarum evincat. Ideoque conveniens est, ut scriptus heres generali fideicommissario cautionem praestet de tribus unciis restituendis, nisi forte testator huiusmodi satisdationem sive cautionem specialiter concesserit. Haec autem constitutio locum habet non solum in futuro tempore, sed etiam in omnibus causis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
dicauerint exłastiei huimodi ꝑsonarũ patrimonia ad fiscũ nr̃m
deuoluant᷑: Sin aut̃ lacifuerint sine ulla discretioneres eoꝵ
fisci iurib uindicent᷑. Quȩ ñ solũ si testam̃to scripto hereticꝰ
decesserit: locũ hab̾e sanctimus. s etiãsi intestatus de fanctꝰ
sit. om̃ib scilicet legib ualituris: quȩ contra hercticos et
nostorianos atq achefalos &e om̃s ꝗ ñ cõmunicãt cat holce edĩȩ

Expanded text:
esiastici, huiusmodi personarum patrimonia ad fiscum nostrum devolvantur. Sin autem laici fuerint, sine ulla discretione res eorum fisci viribus vindicentur. Quod non solum si testamento scripto haereticus decesserit, locum habere sancimus, sed etiam si intestatus defunctus sit: omnibus scilicet legibus valituris, quae contra haereticos et Nestorianos atque Acephalos, et omnes, qui non communicant catholicae
Abbreviated transcription (Latin):
uris erat: culpã eĩ ẽẽ. ꝗa pot̾at eo tẽpr̃ qͦ uidat maritũ sitũ
pauꝑiorẽ. statĩ adusuꝰ cũ. & c̃stante matrimonio dotis actio¬
nẽ inouere: & resdotales c̃seꝗ. Nã ce ꝓpt̃ nuptias dona¬
tionis res etiã c̃stante matrim onio uindicare potest:
si uiderit maritũ ad pauꝑtatẽ inclinantẽ. Scilicet si nõ
filia familias fuerat debet patri suo dicere ut cũ oo agat
&e si ꝗde egit salua res ẽ. Si aũt pat̾ agere ha suꝑse¬
dederit : inopia mariti ipsiae cohr̃dib eĩ inponatur.
Hab eant aũt om̃es cõmunit̃ actiones contͣ maritũ : oe qđ
poterint c̃seꝗ in cõmune deducat᷑. Hec aũt totiens
uera sunt. quotiens dotis quantitas ampla ñ sit. Si enĩ
ãpla fuerit &e cesante patre lice at filiȩ famalias
c̃stante matrimonio cont᷑ maritũ dotis aetionẽ
moue : & si ñ mouit ad ipsã futuri tepris ꝑiculũ

Expanded text:
 esse, quia poterat eo tempore, quo viderat maritum suum pauperiorem, statim adversus eum et constante matrimonio dotis actionem movere et res dotales consequi; nam et propter nuptias donationis res etiam constante matrimonio vindicare potest, si viderit maritum ad paupertatem inclinantem, scilicet si non filiafamilias fuerat, debet patri suo dicere, ut cum eo agat, et si quidem egit, salua res est. Sin autem pater agere supersederit, inopia mariti ipsi et habeant omnes communiter actiones contra maritum, et quod potuerint consequi, in commune deducatur. Haec autem totiens vera sunt, quotiens dotis quantitas ampla non sit. Si enim ampla fuerit, et cessante patre liceat filiaefamilias constante matrimonio contra maritum dotis actionem movere, et si non moverit, ad ipsam futur
Abbreviated transcription (Latin):
rit: & testiũ hat̃ suseriptionẽ &e ex ipsa ueritate firmet
iq̃ pro fila sua dotẽ dederit uerbi gr̃a treginta libr
auri postea genero defuncto & dote ad eũ reũsa. filiã
uelit aliĩ copulare: ꝓhibeat᷑ minorẽ quantitatẽ dotis
nõe ꝓ ea p̃stare. quãus ex pͥore matrimonio lurata ẽ
filia ab ante nuptias donatiõe ꝗndecĩ libras auri. nisi
forte pat̃ ꝓbauerit fortuitu qͦdã casu substantiã suã dimi¬
nutã fuisse: Decollectione dotis
bedã mulier de functo patre suo exigebatͦ

Expanded text:
rit, et testium habeat subscriptiones, et exrit, et testium habeat subscriptiones, et exua dotem dederit, verbi gratia triginta librarum auri, postea genero defuncto et dote ad eum reversa filiam velit alii copulare, prohibetur minorem quantitatem dotis nomine pro ea praestare, quamvis ex priore matrimonio lucrata est filia ab ante nuptias donatione quindecim libras auri, nisi forte pater probaverit, fortuito quodam casu substantiam suam deminutam fuisse. De collatione dotis edam mulier defuncto patre suo exi
Abbreviated transcription (Latin):
imulier dotẽ suã iugere maluerit. n ilit̾ hoe facere possit
nis÷ maritas qͦq propt̃ nuptias donationẽ pari quanti¬
tate augere ꝑictus sit. qd si creditores maritus habeat
augere mulier dote suã debet in reb in mobilib qd si mobi¬
łes dederit sciat se priuilegiũ dotis in reb: mariti siun
habiturã. Sinaut nullũ creditorẽ maritus habeat
do tẽpi qͦ dotẽ suã mulier augebat. habeat pͥlegiũ
qs dotib inhypohectria actione prestitũ est.
oepriuileio dotis a¬
epissime relitũ e. eũ qui pexcuniã p̃stat adc̃pandã rẽ
⁊ renouanda uł faciendã ualidiora ura in hẏpdhtei
habe in ipsa re quã p̾ores ereditor es sed ħ in dotib non
iquis marito mutuã peccimiã dederit militiȩ causa
oe int̾ eos fuerit pactũ ut in causa militiȩ: or iditor ante¬
riora uira alus creditorib habeat. Io qd actũ ẽteneat
ut etiã dotitał creditor p̃ferat᷑ si tm̃ ħ ae ĩscriptis p̃cesse¬

Expanded text:
er dotem suam augere maluerit, non aliter hoc facere possit, nisi maritus quoque propter nuptias donationem pari quantitate augere paratus sit. Quod si creditores maritus habeat, augere mulier dotem suam debet in rebus immobilibus. Quod si res mobiles dederit, sciat se privilegium dotis in rebus mariti sui non habituram. Sin autem nullum creditorem maritus habeat eo tempore, quo dotem suam mulier augebat, habeat privilegium, quod dotibus in hypothecaria actione praestitum est. De privilegiis dotis Saepissime relatum est, eum, qui pecuniam praestat ad comparandam rem vel renovandam vel faciendam, validiora iura in hypothecis habere in ipsa re, quam priores creditores. Sed hoc in dotibus non i quis marito mutuam pecuniam dederit militiae causa et inter eos fuerit pactum, ut in casu militiae creditor anteriora iura aliis creditoribus habeat, id quod actum est, teneat, ut etiam doti talis creditor praeferatur: si tamen hoc et in scriptis processe
Abbreviated transcription (Latin):
iquis appellauerit & ꝓppellatione introducta ap̃ pfectũ
p̾toriũ et ip̃ quẽ uis aliũ iudicẽ. oe ꝓmissarioᷤᷤ arbitros dege¬
rit cũ adũsario suo. ñ sit exclusus uenire uerũ ad appelli¬
toriũ iudicũ. quãuis bienniũ fuenit transactũ. quod si
postquã ac̃ promissirio recessũ ẽ bienniũ trnsierit. dicm̃
porore cleplã firmũ ẽẽ appellatoriũ iudiciũ ñexerceri
ceti nit oñua iura que de ꝓuocationib pofita st̃ insuo
inut marito defuncto filioꝵ suoꝵ tutela gebisine iure
maluerit ⁊ enuntiet sedd nuptus iniudiciosine iuret¬
nrtando. nes aut suas inpub̾i filio suo oblgettq itata¬
term comittat᷑. siue ereditruo sit filiissins siue debi¬
trix. Pem ae infiliab dicunas. hȩc aũt obseruare ꝓcuret

Expanded text:
praefectum praetorio vel apud quemuis alium iudicem compromissarios arbitros elegerit cum adversario suo, non sit exclusus venire iterum ad appellatorium iudicium, quamvis biennium fuerit transactum. Quod si postquam a compromissario recessum est, biennium transierit, dicimus, priorem calculum firmum esse, et appellatorium iudicium non exerceri. Cetera autem omnia iura, quae de provocationibus posita sunt, in suo Si mater marito defuncto filiorum suorum tutelam gubernare maluerit, renuntiet secundis nuptiis in iudicio sine iureiurando, res autem suas impuberi filio suo obliget, atque ita tutela ei committatur, sive creditrix sit filii sui, sive debitrix. Idem et in filiabus dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ex ua perte iudicẽ adeat. & missis ab eo hõib maritus dista¬
lerit dotẽ acciꝑe: posteiq solutũ matrimoniũ fuerit. sic
intellegit᷑ miritus quasi dotẽ accepisset. Idõq siꝗd de ante
nuptias donatione acciꝑe mulierẽ oportit. ħ om̃imͦ accpat
quã ius nullã dotẽ dedit ꝗa ꝑ miritũ stetit quo minꝰ eã susce
perit. De iT̃ nodicis & ⁊gofficiosis donat iotigos.
i pat̃ filios habuerit duos plures ue. & uni ex his donare
res suas uoluerit. ñ liceat ei ultra bessẽ substantiȩ suȩ donere
ł ultra derardiã scdm numerũ lib̃oꝵ ut᷑ cet̃i libi modis om̃ib¬

Expanded text:
ex una parte iudicem adeat, et missis ab eo hominibus maritus distuex una parte iudicem adeat, et missis ab eo hominibus maritus distulerit dotem accipere, posteaque solutum matrimonium fuerit, sic intelligatur maritus, quasi dotem accepisset. Ideoque si quid de ante nuptias donatione accipere mulierem oporteat, hoc omnimodo accipiat, quamvis nullam dotem dederit, quia per maritum st De immodicis et inofficiosis donationibus Si pater filios habuerit duos pluresue, et uni ex his donare suas res voluerit, non liceat ei ultra bessem substantiae suae donare, vel ultra dimidiam secundum numerum liberorum, ut ceteri liberi modis omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ducerit syfronũ. & mortuus ẽ. Querit᷑ utrũ libi pͥorss uxoriᷤ
dotẽ matris suȩ priꝰ reciꝑe debeãt. an magis scđa uxor in
dote sua ualidiora uira p̃tende. & ita distingiumus ut siꝗdẽ
res dotales existant siue pͥoris siue posterioris sint oñum̃o
eas dr̃a uindicare possint: Sin aũt uł aut c̃suptȩ st̃ uel
diminute. p̃ferant᷑ scd̃e mulieri libi expͥore matrimo¬
nio nati uł etiã ipsa pͥma uxorsi forte repudio pͥmȩ
nuptiȩ solate st̃. Idem dicimus si libi seðe mulieris cum
priore irxore uł libis eĩ litigent. In sũma enã drcimus
pori matrimonio ypothecarũ pͥulogia ualidiora
p̃tari ubi ipsi mdier agat uł bbi eĩer eomitrimonio
mur qd̃ ñ ꝑmnouationẽ a nob introductũ ẽ .s magis ꝑ ĩt̃p̃tatiõe
nentitia postei aũt uł tpsa mulier uł ꝓmissor dotis paratꝰ
sit idq promisit dare. & hoc ipsũ testatione cõplectitur
uł obtulerit res. ł deposuerit. si mobiles sint. uł iniuditio

Expanded text:
 mortuus est. Quaeritur, utrum liberi prioris uxoris dotem matris suae prius recipere debeant, an magis secunda uxor in dote sua validiora iura praetenderit. Et ita distinguimus, ut si quidem res dotales exsistant, sive prioris sive posterioris sint, omnimodo eas dominus vindicare possit; sin autem vel consumptae sunt vel deminutae, praeferantur secundae mulieri liberi ex priore matrimonio nati, vel etiam ipsa prima uxor, si forte repudio primae nuptiae solutae sunt. Idem dicimus, si liberi secundae mulieris cum priore uxore vel liberis eius litigent. In summa enim dicimus: priori matrimonio hypothecarum privilegia validiora estamus, ubi ipsa mulier agit r innovationem a nobis introductum est, sed magis per interpretationem adventiciam, postea autem vel ipsa mulier vel promissor dotis paratus sit, id quod promisit dare, et hoc ipsum testatione complectatur, vel obtulerit res vel deposuerit, si mobiles sint, vel in iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
ubi iudices postquã ltigatores allegationib renunti a uerint
ignorantes ꝙ statui oportit nr̃am int̾rogent pietat᷑. đ hisꝗ
pt renurtiationẽ adũsarioꝵ hab̾e se dicunt allegationẽs
unt ꝗdã malitiosi litigatores ꝗ p̾t renuntiationẽ adusara e
partas ee tẽpra ꝓbationũ statuta. tm̃dicunt ipsi aliqua habe
se allegationes ut nullus scilicet litis terminus inponatur. Iocaq
iubemus unũ m̃sẽ ei ad inducias dari. & iubeat᷑ aidieẽ ut ꝙ uult
dicat: & sidicatse iterũ dilatatione opus hab̾e. p̃stet̃ ei m̃sis seds
quo cõpleto si iterũ dilationẽ petat. ad de uincenda malitiã eĩ
ttius m̃sis pͥstet᷑. quo cõpleto si nichil dixerit om̃ib modis iudex
legitimã sententiã dicat.
Qe st̃ cause iustȩ Luseroꝵ exherentatioxi

Expanded text:
rint, ignorantes, quid statui oportet, nostram interrogant pietatem. De his, qui post renuntiationem adversariorum habere se dicunt allegationes Sunt quidam malitiosi litigatores, qui post renuntiationem adversariae partis et tempora probationum statuta tamen dicunt ipsi, aliquas habere se allegationes, ut nullus scilicet liti terminus imponatur. Ideoque iubemus, unum mensem ei ad inducias dari, et iubeatur a iudice, ut quod vult dicat, et si dicat, se iterum dilatione opus habere, praestetur ei mensis secundus: quo completo, si iterum dilationem petat, ad vincendam malitiam eius tertius mensis praestetur: quo completo, si nihil dixerit, omnibus modis iudex legitimam sententiam dicat. Quae sunt causae iustae liberorum exheredationis
Abbreviated transcription (Latin):
t estiũ ꝓductio ap̃iudicẽ uł defensorẽ uł magistrũ cersus
nõ alit̃ ualeat nisi p̃sente qͦq adũsaria paree uł ẽt unacit̃
ñ ueruente : scilicet ut & hic salua p̃scriptio n: ei cõpetat
quã obponendã existimaint. contumacit̾ aũt ñuidet᷑ ab ẽẽ
qui ex necessitate ab fuit ł forte enĩ in trascepta scoꝵ fuerat
mua aũt iura quę posita st̃ iã uł retro apͥncipib uł
a nob̵ de testib: maneant intacta hanc aũt lege teneriuo ut dospores¬

Expanded text:
Testium productio apud iudices, vel defensores, vel magistrum census, non aliter valeat nisi praesente quoque adversaria parte, vel contumaciter non veniente, scilicet ut et hic salua praescriptio ei competat, quam opponendam existimaverit. Contumaciter autem non videtur abesse, qui ex necessitate abfuit; forte enim intra septa sanctorum fuerata autem iura, quae posita sunt iam vel a retro principibus, vel a nobis de testibus, maneant intacta. Hanc autem legem tenere vo
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃ uudict intimatas. ac ꝑ eũ adũsario menifestatas e sub
legitma disceptatione iudicis facta rcũ inhgauerit nõ
liccat ei receđe a uiditio & negotiũ suspensũ deser eieu
Q uod siħ fecerit actor: liceat reo repetere iudieen ap quẽ
lis c̃testata e: ut ad moneat᷑ actor. oe uenito iudt ue¬

Expanded text:
apud iudicem intimatas, ac per eum adversario manifestatas, et sub legitima disceptatione iudicis factas reum illigaverit, non liceat ei recedere a iudicio, et negotium suspensum deserere. Quod si hoc fecerit actor, liceat reo petere a iudice, apud quem lis contestata est, ut admoneatur actor, ut veniat in