comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
one. secundum quam etiam dr
genuit auctor ostenditur. id ha¬
fectum intelligatur. ⁊ ex quois
qui genitus est substitisse docea¬
tur. Nouit ecc̃a umum inmasci¬
bilem deum. nouit uigenitũ
dei filium. confitetur patrẽ ab
origine liberum. confitet᷑ ⁊ filii
iitio. s ab initiabili. non ꝑ se¬
ipm. s ab eo qui a neminẽ est
natũ ab et̾no. natiuitatẽ.s. ex pa¬
terna et̾nitate sumentem. Edi¬
ta est hic fidei professio. s ꝓfes¬
tio. ⁊ ñ ipm̃ ẽẽ ab mitio. s ab ini¬
tiabili. ħ utiq subdens det̾mi¬
nauit. quomͦ᷑ acceꝑit mitium
inquiens. originem filiĩ ẽẽ ab
mitio. Ac si diceret. ñ ita intelli¬
gas originem filii esse ab initõ.
qͣi ip̃e fuius h̃eat initium. sed
a quo sunt omnia. Nam licet
filius sit principiũ de princi¬
pio. ñ est tamen concedendum
ꝙ filius hẽat principiũ. Cum¬
q filius sit principium de prĩ¬
cipio. ⁊ pr̃ principium: ñ de

Expanded text:
one secundum quam etiam dicitur ejus quem genuit auctor ostenditur; id norofectum intelligatur, et ex quo is qui genitus est substitisse doceatur. Novit Ecclesia unum innascibilem Deum; novit unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem ab origine liberum; confitetur et Filii itio, sed ab initiabili: non per seipsum, sed ab eo qui a nemine est, natum ab aeterno, nativitatem scilicet ex paterna aeternitate sumentem. Edita est hic fidei professio, sed profestio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed a quo sunt omnia. Nam licet Filius sit principium de principio, non est tamen concedendum quod Filius habeat principium. Cumque Filius sit principium de principio, et Pater principium non de
Abbreviated transcription (Latin):
uero .s. ñ ab et̾no principium est..
s ẽẽ cepit. quia ñ dr̃ principium
cipium earum. ita ⁊̃ pr ⁊ filius
eẽ cepit cum spũ scõ: unũ princi¬
pium c̾aturarum. quia creature
ẽẽ ceperunt a pẽe ⁊ filio ⁊ sp̃u scõ.
Et dicuntur hiz tres non trra. s
unum principium creaturarum¬
omnium. quia uno eodemq mͦ
principuum rerum sunt. Non e¬
nim aliter sunt res a pr̃e ⁊aliter
a filio: s penitus eodem mͦ. Ideo
apłs inteluigens hanc trinitatẽ
ẽẽ unum principium rerum ait.
Ex ĩp̃o ⁊ ꝑ ip̃m ⁊ in ip̃o sunt om̃i¬
a. Qum gͦ audiuinus omnia
eẽ ex deo. ut ãb. ait. de natura bo¬
ni om̃s utiq naturas intlłigere
debemus. ⁊ omnia que naturalr̃
sunt. Non enim ex ip̃o sunt pec¬
cata que naturam non seruant.

Expanded text:
us non ab aeterno principium est, sed esse coepit, quia non dicitur principium cipium earum. Ita etiam Pater, et Filius, esse coepit cum Spiritu sancto unum principium creaturarum, quia creaturae esse coeperunt a Patre et Filio et Spiritu sancto; et dicuntur hi tres, non tria, sed unum principium omnium creaturarum, quia uno eodemque modo principium rerum sunt. Non enim aliter sunt res a Patre, et aliter a Filio, sed penitus eodem modo. Ideo Apostolus intelligens hanc Trinitatem esse unum principium rerum, ait: Ex ipso, per ipsum, et in ipso sunt omnia. Cum vero audimus omnia esse ex Deo, ut ait Aug., de Natura boni, omnes utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturalia sunt. Non enim ex ipso sunt peccata quae naturam non servant,
Abbreviated transcription (Latin):
turis. ut creator domims. ren¬
Creator relatiue dr̃ ad creaturãs.
situt dominus ad seruum. It̃m¬
coet̾nus prĩ ⁊ filio. dr̃ tamen ali¬
quid ex tempore ueluti boc ip̃m
ꝙ donatum diximus. Nam sem¬
piterne sp̃c est donum tp̃alit̾ aũt
donatum. Et si cominus ñ dicit᷑
nisi cum hr̃e incipit seruum. eti¬
am ista appellatio relatiua ex tẽ¬
pore est deo. Non enim sempit̾
cogamur etiam creaturam sem¬
pit̾nam dicere. quia ille sempi¬
t̾ne ñ dominaret᷑. nͥ ⁊̃ ista sempi¬
terne famularet᷑. sicut autem¬

Expanded text:
tur, velut creator, dominus, reCreator relative dicitur ad creaturam, sicut dominus ad servum: icoaeternus patri et filio dicatur tamen aliquid ex tempore, ueluti hoc ipsum quod donatum ‹dicimus›. Nam sempiterne spiritus donum, temporaliter autem donatum. Nam etsi 'dominus' non dicitur nisi cum habere incipit seruum, etiam ista appellatio relatiua ex tempore est deo. Non emm sempiterncogamur etiam creaturam sempiternam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam ista sempiterne famularetur. Qui e
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥdotes dum satisfac¬
tionem pñĩe ꝯfitentib imponunt.
Soluunt cum de ea aliquid dimit¬
tunt. uł ꝑ eam p᷑gatos ad sacm̃to¬
rum communionem admittunt.
Quib reittũt. remittit d̾s. ⁊ c̃.
Opus enĩ iusticie ex̾cent in pocõ¬
res. cum eos iusta pena ligant. O
diceris. frustrat claues ecc̃e: qui
geritur. dũ aliquis scd̾ canonicã
disciplinam t̾tio uocatus ad em̃¬
datõm manifesti deliti ⁊ satisfa¬
⁊ pudore scełts conu̾sus peniteat.
gate cõioni admittit᷑. ⁊ eccẽ recon¬
ciliatur. Hec autem ecclie ana¬
thematizatio hanc penam illis qͥ
digne ꝑcellunt᷑ infugit. qr grã dĩ
⁊ ꝓtectio ⁊ ilł ampliꝰ subtrahitur
ac sibi ip̃is relinqunt᷑. ut sit eis li¬
b̃m ruere mint̾itum pcc̃i. In qͦs

Expanded text:
sacerdotes, dum satisfactionem poenitentiae confitentibus imponunt. Solvunt, cum de ea aliquid dimittunt, vel per eam purgatos ad sacramentorum communionem admittunt. Quibus remittunt, et remittit Deus, etc. Opus enim justitiae exercent in peccatores, cum eos justa poena ligant; opentia: Frustrat claves Ecclesiae, qui geritur, dum aliquis secundum canonicam disciplinam tertio vocatus ad emendationem manifesti delicti, et satisfa pudore sceleris conversus poeniteat, gatae communioni admittitur, et Ecclesiae reconciliatur. Haec est autem Ecclesiae anathematizatio; hanc poenam illis qui digne percelluntur, infligit, quia gratia Dei et protectio illius amplius subtrahitur, ac sibi ipsis relinquuntur, ut sit eis liberum ruere in interitum peccati, in quos
Abbreviated transcription (Latin):
ci nemo dubitat. Non tam̃ dñis
hanc tͥnitatem eẽ tres deos. sed y¬
num deum. Ita dicitur. pat̾ mag
mul de ip̃a trinitate. ⁊ ñ płr. s sin¬
⁊ aluid magnum esse. s ħ idem ẽ¬
illi esse. ꝙ est magnũ esse. ꝓpt̾ea
sicut ñ dicimus tres essentias. sͤ
ñ dicimus tres magnitudines¬

Expanded text:
ci nemo dubitat. Non tamen dicimus hanc Trinitatem esse tres deos, sed unum Deum. Ita dicitur Pater magnmul de ipsa Trinitate non pluraliet aliud magnum esse, sed hoc idem illi est esse quod magnum esse. Propterea sicut non dicimus tres essentias, sic non dicimus tres magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
nus ea magnitudi ⁊ de ꝯmib q̃¬
ꝑticeps eius sit. Alioquin dicun¬
maior esset illa magnitudo
ꝙͣ deus est. deo autem nõ est aliqͥ
maius. Ea igitur magnitudĩe
s unam magnitudinem. nec tͤs
magnos. s unum magnum. qͥ¬
a ñ participatione magnitudĩs
deus magnus est. s se ip̃o mag¬
no magnus est. quia ip̃e est sua
magnitudo. Ita et de bonitate et
et̾nitate ⁊ ommipotentia dei dicẽ¬
dum est. ⁊ de omnib omnino. q̃
de deo possunt ꝓnũtiari sb̾aliter.
quib ad seipłum dr̃ ñ translati.¬
ue: ac ꝑ similitudinẽ. s ꝓprie. si
tamen de illo ꝓprie aliquid ore ho¬
minis dici pot̾. Ecte aꝑte docuit
ꝙ nomina unitatem diuine ma¬
iestatis sig̾cantia.⁊ ad se dicuntur
de deo.i. sine relatione. ⁊ de om̃ib
personis communit̾. ⁊ de singłis

Expanded text:
nus ea magnitudine, qurticeps ejus sit; alioquin major esset illa magnitudo quam Deus, Deo autem non est aliquid majus: ea igitur magnitudine sed unam magnitudinem; nec tres magnos, sed unum magnum, quia non participatione magnitudinis Deus magnus est, sed seipso magno magnus est, quia ipse est sua magnitudo. Ita et de bonitate, et aeternitate, et omnipotentia Dei dicendum est, et de omnibus omnino quae de Deo possunt pronuntiari substantialiter; quibus ad seipsum dicitur non translative ac per similitudinem, sed proprie, si tamen de illo proprie aliquid ore hominis dici potest. Ecce aperte docuit quod nomina unitatem divinae majestatis significantia, et ad se dicuntur de Deo, id est, sine relatione, et de omnibus personis communiter, et de singulis
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ubũ
sarnem si mł ⁊ amma
assũpserit. an prius
ammam quam carnẽ
ł carnem quam aĩam. ⁊
utrum caro illa fuerit priꝰ
in utero uirginis concepta.
hominem deus assumpsit: to
tum assumpsit. simulq sibi u¬
niuit animam ⁊ carnem. nec
saro fuit prius cõcepta: ⁊ post¬
modum assumpta. S in con¬
ceptione assumpta. ⁊ in assũp¬
tõne concepta. uñ as̃. in li. de
fide ad petrum. firmissime te¬
ne ⁊ misllatenus dlubites. nõ

Expanded text:
utrum Verbum carnem simul et animam assumpserit? Et an prius animam quam carnem, vel carnem quam animam? Et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, hominem Deus asstum assumpsit, simulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione assumpta, et in assumptione concepta. Unde Aug. in lib. de Fide ad Petrum, cap. 16: Firmissime tene, et nullatenu
Abbreviated transcription (Latin):
susciperetur a u̾bo. s ip̃m ũbum
dm̃ sue carnis acceptione ⁊cep¬
tum. ipãmq carnem ũbi ĩcar¬
natce conceptam. Idem alibi ĩ
mecliator nisi esset d̃s idem hõ:
in utroq unus et uerus. quam
siulem formam a solo filio suscep¬
tam: tota trinitas cuiꝰ una est
uoluntas ⁊ oꝑatõ fecit. Non aũ in
utero uirginis prius caro concep
ta ẽ. ⁊ postmodum diuinitas ue¬
nit in carnem. s mox ut u̾bum
uenit in uterum: seruata uĩtate
ꝓprie nature: fcm̃ est caro. ⁊ ꝑ fc̃s
hõ .i. inui̾tate carnis etamme
natus est. de hoc etiam. gͥg̾. iumi¬
or. ait. Angelo nuntiante ⁊ spũ
adueniẽte: mox ũbum in ut̾o.
mox intra uterum u̾bum caro.

Expanded text:
iperetur a Verbo; sed ipsum Verbum Deum suae carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione conceptam. Idem in lib. 1Mediator, nisi esset idem Deus, idem homo in utroque unus et verus; quam servilem formam a solo Filio susceptam, tota Trinitas cujus una est voluntas et operatio fecit. Non autem in utero Virgta est et postmodum divinitas venit in carnem, sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate proprie nature, factum est caro et perfectus  in veritate carnis et animae natus est. De hoc etiam Greg. in Moralibus ait: Angelo nuntiante, et Spiritu adveniente, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verum caro.
Abbreviated transcription (Latin):
Di uero primi ꝑentes obedien¬
tes essent: nec contra p̃ceptum
peccassent. ñ ideo tñ minus dic̃e¬
tur lignum scie boni ⁊ mali. ꝙ
hoc ex eis tactu accideret. si usur¬
paretur. Aligno gͥ homo ꝓhĩtꝰ
est. ꝙ malũ ñ erat. ut ip̃a precep¬
ti cons̾uatio: bonum illi esset:
transg̾ssio malum. nec meliꝰ con¬
sid̾atur quantum malum sit in
reus factus ẽẽ homo intlłigi¬
tur: quia ꝓhibitus rem tetigit
quam si non ꝓhibitus tetigisset:

Expanded text:
Si vero primi parentes obedienSi vero primi parentes obedientes essent, nec contra praeceptum peccassent, non ideo tamen minus diceretur lignum scientiae boni et mali, quia hoc ex ejus tactu accideret si usurparetur. A ligno ergo prohibitus est quod malum non erat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum sit inoreus factus esset homo intelligitur, quia prohibitus rem tetigit, quam si non prohibitus tetigisset
Abbreviated transcription (Latin):
N hoc autem
paradiso erant lig¬
num erat: ꝙ uocatum estin¬
ugnum uite. Alt̾m uo̾: lig¬
num scĩe boni ⁊ mali. lignum
uite dictum est. situt docet beda
⁊ strabz. quia diuinitus accepit
hanc uim: ut qui ex eiuis fructu co¬
mederet: corpus eus stabili sani¬
tate et ꝓpetua souditate firmare¬
tur. nec ulla infirmitate. uł eta¬
tis imbecillitate in detius uł in
orcasum laberetur. Lignum ã
scĩe boni ⁊ mali. ñ a natura hoc no¬
men accepit: s ab occasione rei pꝰ¬
ea setute. arbor enim illa ñ erat
mala. s scĩe boni ⁊ mali ĩo dc̃a ẽ:
quia pꝰ ꝓhĩtionem erat in illa tnͣs¬
gͥssio futura. qua hõ exꝑiendo di¬
sceret quid ẽẽt int̾ obedientie bo-¬
num: ⁊ mobedientie malum. Nõ
gͦ de fructu qui nasceret᷑ iñ positũ
est illud nomen. s de re transgssio¬
nem secuta ¶Cognouit enim hõ
priꝰqͣm tangeret hoc lignum: bo
to. qr ꝑ exꝑientiam mali didit̃
quid sit int̾ bonum ⁊ malum o¬
bedientie ⁊ malum mobedientie.

Expanded text:
n hoc autem paradiso erant ligunum erat quod vocatum est lignum vitae; alterum vero, lignum scientiae boni et mali. Lignum autem vitae dictum est, sicut docet Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate et perpetua soliditate firmaretur; nec ulla infirmitate, vel aetatis imbecillitate in deterius vel in occasum laberetur. Lignum autem scientiae boni et mali, non a natura hoc nomen accepit, sed ab occasione rei postea secutae. Arbor enim illa non erat mala, sed scientiae boni et mali ideo dicta est, quia post prohibitionem erat in illa transgressio futura; qua homo experiendo disceret quid esset inter obedientiae bonum, et inobedientiae malum. Non ergo de fructu qui nasceretur inde positum est illud nomen, sed de re transgressionem secuta. Cognovit enim homo, priusquam tangeret hoc lignum, bonto, quia per experientiam mali didicit quid sit inter bonum obedientiae et malum inobedientiae.
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ angłoꝵ qui cecide boic̃s¬
runt. ut illa celestis ciuitas reꝑ¬
nec suoꝵ ciuium nĩo priuet᷑ nͨ dos.
maiori copia regnet. Ꝙ ãs. in
nĩb plus saluari ꝙͣ corruit de ã¬
geł. s nõ minus ira aicens. Su
la cuium suorum numerosita¬
te fraudabitur. aut uberiori eciã
copia fortasse regnabit. Neq e¬
nim numerum aut sanctorum
hominum: aut immundorum
demonum nouimus. in quo¬
rum locum succedentes filii ta¬
tholice matris. que sterilis a¬
pparebat in terris: in ea pace de
qͣilli ceciderunt: sine ullo tem¬
poris termino permanebunt.
Scd illorum ciuium. numerus
siue qui. est. siire qui fuit. si¬
ue. qui futurus est. in. contẽ¬
platione eius arcificis est qui
te dicit non minus de honi¬
nibus saluari: quamt corru¬
it de angelis: sed plus noma

Expanded text:
numerum angelorum qui ceciderunt, ut illa coelestis civitas nec suorum civium numero privetur, nec majori copia regnet. Quod Augusminibus plus salvari quam corruit de angelis, sed non minus; ita dicens: sula civium suorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque etiam numerum aut sanctorum hominum, aut immundorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis est, quiEcce aperte dicit non minus de hominibus salvari, quam corruit de angelis; sed plus no
Abbreviated transcription (Latin):
qui ceciderunt. s stantium
serunt homines ad beati sorum¬
tudinem adinitruntur. unde
gelis et hominibus constat. Ad
git angelos remansisse sient scͥp¬

Expanded text:
qui ceciderunt, sed serunt homines ad beatitudinem admittuntur. Unde gelis et hominibus constat; ad git angelos remansisse; sicut scrip
Abbreviated transcription (Latin):
scõ quantum deo donante et filii.¬
uidere ꝯceditur: disseramus. am¬
Sp̃c sc̃s amor est. siue caritas. siue
delectatio patris ⁊ filii. unde ãs. ĩ
s amboꝵ. ⁊ ideo cõmunẽ qua in¬
uicem se diligunt pat̾ ⁊ filius:
nob̃ insinuat caritatem. Iohan¬
nes aut̃ in epła canonica ait. de¬
us  mritas est. ñ dix̃ spiritus .s.
caritas est. Ꝙ si dixisset. ab solu¬
tior esset sermo. ⁊ nõ parua pars
questionis. decisa. s quia dixit.
deus caritas est: incertum ẽ. ⁊ ido
q̃rendum utrum. deus pat̾ sit ca¬
ritas. an fuius. an spiritus seũs.
an deus ip̃a tͥnitas. quia ⁊ ip̃a nõ
tres ii. sed deus est unus. Ad qd̾
ãs̃. in eodem li. ita ducit. Nestio cͦ

Expanded text:
sancto, quantum Deo donante videre conceditur, disseramus. Spiritus sanctus amor est, sive charitas, sive dilectio Patris et Filii. Unde Aug., insed amborum; et ideo communem qua invicem se diligunt Pater et Filius, nobis insinuat charitatem. nes autem in Epistola Canonica ait: Deus charitas est , non dixit, Spiritus sanctus charitas est, quod si dixisset, absolutior esset sermo, et non parva pars quaestionis decissa; sed quia dixit, Deus charitas est, incertum est et ideo quaerendum, utrum Deus Pater sit charitas, an Filius, an Spiritus sanctus, an Deus ipsa Trinitas, quia et ipsa non tres dii, sed unus est Deus. Ad quod Augustinus in eodem libro, ita dicit: Ne
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s. ⁊ simul om̃s nontres. s una
sapĩa. ñ ita ⁊ cariras dicatur pat̾
nos inconuenient̾ extimet cari¬
cupari. sicut pprie ubum dei. ⁊̃¬
der sapientia dicitur. cum ⁊ pater
et spiritus sanctus sint sapienti¬
a. Si ergo ꝓprie aliquis horum
trium carit᷑as nincupari debet qͥs
ia simplici sũmaq natura. ñ sit
siue in patre siue in filio. siue in
apte ostendit. ab. ꝙ in t̾nitate cari¬
tas aliqñ refertur ad sub̾am. que ꝯ¬
munis est trium ꝑsonarum. ⁊ to¬
ta in singulis aliq̃n spãlit̾ ad ꝑso¬

Expanded text:
s, et simul omnes non tres, sed una sapientia; non ita et charitas dicatur Paternos inconvenienter aestimet charicupari: sicut proprie Verbum Dei Sapientia etiam Dei dicitur, cum Pater et Spiritus sanctus sit sapientia. Si ergo proprie aliquis horum trium charitas nuncupari debet, quis la simplici summaque natura non sit siue in patre siue in filio siue in aperte dicit Aug. quod in Trinitate charitas aliquando refertur ad substantiam, quae communis est trium personarum et tota in singulis; aliquando specialiter ad perso
Abbreviated transcription (Latin):
esse. ꝙ semꝑ est filius. Quo ergo
cadet ĩ ĩtelligentiam nram ut nõ
fuit semꝑ cui ꝓprium ẽ semꝑ esse
ꝙ natum est. Natum igitur unige¬
nitum deum confitemur. sed nat᷑
ante tempora. nec ante esse quam¬
natum. nec ante natum quam cẽ.
quia nasci ꝙ erat.iam ñ tm̃ nasci
est. s seip̃m demutare nascendo. ħ
aũ humanũ sensum. ⁊ intlłigen¬

Expanded text:
esse quod semper est Filius. Quomodo ergo esse quod semper est Filius. Quomodo ergo cadet in intelligentiam nostram ut non fuerit semper, cui proprium est semper esse quod natum est? Natum ergo unigenitum Deum confitemur, sed natum ante tempora, nec ante esse quamnatum, nec ante natum quam esse, quia nasci quod erat jam, non nasci est, sed seipsum demutare nascendo. Hoc autem humanum sensum et intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝙꝑ natum ẽ. Ꝙ añ ñ natum ẽ
id cũ et̾nitate ñ natũ est. Ꝙx uero ex
et̾no natũ ẽ id si ñ et̾̃num natũ ẽ
iã ñ erit ⁊ pater auctor et̾nus. Siꝙͥ gͥ
ei qͥ ab et̾no pr̃e natꝰ ẽ ex ec̾nitate defu¬
gignenti est infinitum gignere.
⁊ nascenti etiam infinitum est nas¬
ci. Medium enim quid int̾ natiui¬
tatem dei filii ⁊ generationem dei
prĩs. nec sensus admittit. quia ⁊¬
in generatione natiuitas est. ⁊ in
natiuitate generatio est. qr sine̾ u¬
troq neutrum ẽ. utrumq gͦ smne
Omne ꝙ natum est. ñ fuit
semꝑ. qͥa at id natum ẽ: ut esset.
Nemo ambigit. quin que in rebus
humanis nata sunt. aliq̃n non fu¬
erint. s aliud est ex eo nasci. ꝙ ñ fu
est. Ibi nec semꝑ fuit qͥ pat̾ est: nec
semꝑ pat̾ est. ⁊ qui nõ semꝑ pr̃ est.
ñ semꝑ genuit. ubi autem semꝑ
pat̾ est. semꝑ filius est. Ꝙ si semꝑ
deo patri ꝓprium est ẽẽ: ꝙ semꝑ ẽ.
pater. necesse est filio semꝑ ꝓpriũ

Expanded text:
tum est, id cum aeternitate non natum est; quod vero ex aeterno natum est, id si non aeternum natum est, jam non erit et Pater auctor aeternus. Si quid ergo ei qui ab aeterno Patre natus est ex aeternitate defugignenti est infinitum gignere, et nascenti etiam infinitum nasci est. Medium enim quid inter nativitatem Dei Filii et generationem Dei Patris, nec sensus admittit; quia et generatione nativitatis est, et in nativitate generatio est; quia sine utroque neutrum est; utrumque ergo sine Omne quod natum est non semper fuit, quia in id natum est ut esset. Nemo ambigit quin ea quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint. Sed aliud est ex eo nasci quod sempest. Ibi nec semper fuit qui pater est, nec semper pater est; et qui non semper pater est, non semper genuit; ubi autem semper Pater est, semper Filius est. Quod si semper Deo Patri proprium est quod semper est Pater, necesse est Filio semper proprium
Abbreviated transcription (Latin):
hic dicit quia gn̾at pater filium.
icamus Greuiter docet quid¬
pora. ⁊ semꝑ nasci de patre. aun.¬
s congruentius semꝑ natum ⁊
eumdem fateamur ab et̾no esse
generatione. auctor filii est. ut ĩ
sequenti ostendetur. ut gͦ pater
est et̾nus. ita ⁊ filius eternus. s
pat̾ sine auctore. filius uero nõ
quia. pat̾ innascibilis filius natꝰ.¬
lariꝰ. in .xii. li. de tri. Aliud ẽ sine
auctore semꝑ ẽẽ ec̾num. aliud pa¬
tri .i. auctori esse coet̾num. ubi
aũ pr̃ est auctor. ibi ⁊ natiuitas
est: quia sicut natiuitas ab aue¬
tore ẽ. ita ⁊ ab et̾no est auctore e¬
t̾na natiuitas est. Omne autem

Expanded text:
Hic dicit quia generat Pater Filium. 14. Breviter docet quidpora, et semper nasci de Patre, sed congruentius semper natum, et eumdem fateamur ab aeterno essgeneratione auctor Filii est, ut in sequenti ostendetur. Ut ergo Pater est aeternus, ita et Filius aeternus est; sed Pater sine auctore, Filius vero non, quia Pater innascibilis, Filius natular. in lib. 6 de Trin., aliud est sine auctore semper esse aeternum, aliud Patri, id est, auctori, esse coaeternum. Ubi autem Pater auctor est, ibi et nativitas est, quia sicut nativitas ab auctore est, ita et ab aeterno auctore aeterna est nativitas. Omne autem
Abbreviated transcription (Latin):
ed si aĩa illa nõ
h̃t tantam potentiã
qͣntam ⁊ d̾s. nec hõ assumptus tã
denascituro filio uͥgĩs ait. ħͥ erit
magnus ⁊ filius altissimi uccab᷑.
ñ iõ inqͥt erit magnus ꝙ añ ꝑtum
sit ꝑsona homo ⁊ d̾s. ecce aꝑte dicit ꝙ
hõ erat accepts ex tp̃r potentiam qmͣ¬

Expanded text:
ed si illa anima non habet tantam potentiam quantam et Deus, nec homo assumptus tantde nascituro Filio Virginis ait: Hic erit magnus, et Filius altissimi vocabitur? Non ideo, inquit, erit magnus, quod ante partum sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat accepturus ex tempore potentiam q
Abbreviated transcription (Latin):
catorum singłorum
ũ singula generiur:
utraq locutiõe meludli in¬
tlłigantur. All̃m quippe ge¬
mis pccĩ est: ꝙ interdum ex su¬
ꝙ ex cupiditate aliqñ ñ descen¬
dat. Sunt enim ñ nulli hoĩm
qui ex cupiditate fuint suꝑbi.
⁊ aliqui ex suꝑbia fiunt cupidi.
Est enim ut as̃. ait. homo qui
ñ essit amator pecunie : uisi per
hoc putaret se excellentiorem tẽ.
Ideoq ut excellat: diuitias cup̃.
Est ⁊ auqui̾qui ñ amaret excesse:
diuitiat hr̃e amat. Uint in nas¬
ctur suꝑbia .i. amor excellentie
ex cupiditate. patet eigo ꝙ ex sr̃¬
bia aliq̃ñ cupiditas: ⁊ ex cupidi

Expanded text:
orum, non singula generum utraque locutione includi intelligantur; nullum quippe genus peccati est, quod interdum ex suquod ex cupiditate aliquando non descendat. Sunt enim nonnulli hominum qui ex cupiditate fiunt superbi: et aliqui ex superbia fiunt cupidi. Est enim, ut ait Aug., homo qui non esset amator pecuniae, nisi per hoc putaret se excellentiorem esse; ideoque ut excellat, divitias cupit;Et est aliquis qui non amaret excellere divitias habere amat. Huic innascitur superbia, id est, amor excellentiae, ex cupiditate. Patet ergo quod ex superbia aliquando cupiditas, ex cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
sualitatis ñ id solum in a ciꝰ n¬
pectore. s ⁊̃ inferior portio rõ ga¬
nis q̃ temporalium dispõmi in t̾¬
tendit intelligitur. ꝙ diligens.
lector in locis scripture ubi de ip̃a
fit mentio diligenter annotet.

Expanded text:
sualitatis, non id solum in apecore, sed etiam inferior portio rationis quae temporalium dispositioni intendit, intelligitur. Quod diligens lector in locis Scripturae, ubi de ipsa fit mentio, vigilanter annotet.
Abbreviated transcription (Latin):
omnis et actio bonũ ⁊ actꝰ om̃s
sit in quantum est. ex e ẽẽ bõa in¬
deus m̃uu boni cã est quocirra
Quicq. casu fit temi̾e fit. qͥcꝙͦ temere
fit ñ fit ꝓuidencia. Si ergo casu a¬
liqua fiunt ĩ mũdo. ñ ꝓudẽcia uni¬
u̾sus mũdus ãmĩstrat᷑. si non ꝓui¬
dentia uniuersus mundꝰ ãmĩstra¬
tur: aliqua natura uł sub̾a est q̃¬
ad opus ꝓuidentie ñ ꝑtinet. Oe
autem ꝙ est in quantum est bo¬
num est. Suminum enim est
illud bonum: cuiꝰ ꝑticipatione
sunt cetera bona. et omne ꝙ mu¬
tabile est: ñ ꝑ se s bom illuis ꝑti¬
cipatione in quantum est bonũ ẽ
ꝙ diuinam etiam ꝓuidentiam
in mundo. Huis testimonus ĩ

Expanded text:
omnis et actio bonum sit, in quantum est, ex eo prDeus boniquid casu fit, temere fit; quidquid temere fit, non fit providentia. Si ergo casu aliqua fiunt in mundo, non providentia universus mundus administratur. Si non providentia universus mundus administratur, aliqua natura vel substad opus providentiae non pertinet. Omne autem quod est, in quantum est, bonum est; summum enim est illud bonum, cujus participatione sunt caetera bona, et omne quod mutabile est, non per se, sed boni illius participatione, in quantum est, bonum est; quod divinam etiam providentiam in mundo. His test
Abbreviated transcription (Latin):
.iiii.q. dicens. uitium est uolũ¬
ratis. quo homo est detĩor. quod
uicium longe abest a noluntate
dei. ut rõ decet. Ex hoc loco ꝓbant
uoluntatem in quantũ eit uttõsa.
ñ ẽẽ adeo. ⁊ in quantum uitõsa est
ñ ht̃ ordinem: nec finem debitum.
Ita et actio. inquantum ex malo
ꝓcedit et ordinem ñ ht̃. ⁊ ad ma¬
lus:nisi esset res bona. quia nõ
est aliquares mala. nͥ eadem res
mala ẽet: si res ip̃a que mala est
natura non esset. necigitur pͥ esse
malum. nisi ess aliꝙ bonum. Q
cum dici uideatur absurde. nexi¬
o tñ rõcinatõnis nos compeslit
ħ dicere. Ex precc̃ĩs testimoiis
asserunt omnes actus in quant᷑
sunt: cẽ res bonas. nec altquid

Expanded text:
. 3, dicens: Vitium est voluntas quo est homo deterior, quod vitium longe abest a voluntate Dei, ut ratio docet. Ex hoc loco probant voluntatem, in quantum vitiosa est, non esse a Deo; in quantum vitiosa est, uantum non habet ordinem nec finem debitum. Ita et actio, in quantum ex malo procedit, et ordinem non habet, et ad malus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem res mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
dulitatis malum m̃tis actum
sig̃cari. ita etiam cum d̾̃r: slon
ire ad ecclesiam malum est. ñ
euntis contemptus significat᷑.
.i. uoluntas mala. uł ꝓpositum.
ħ est enim declinare a bono ⁊ ĩo
malum est. sicut et eꝯͦ. declinare
a malo bonum est. Sicut igit᷑
dcclinatio a maio. aliquid ponit.
.s. uoluntatem et ꝓpositum uitã¬
di malum: Non enim pot̾ ẽẽ uo¬
num. ꝙ omnino nicħ est. Ita de¬
scd̾m hoc: uera est ⁊ generalis illa

Expanded text:
dulitatis malum mentis actum significari. Ita etiam cum dicitur: Non ire ad ecclesiam malum est; non euntis contemptus significatur, id est, voluntas mala vel propositum; hoc est enim declinare a bono, et ideo malum est; sicut, e converso, declinare a malo, bonum est. Sicut ergo declinatio a malo, aliquid ponit, scilicet, voluntatem et propositum vitandi malum non enim potest esse bonum quod omnino nihil est, ita desecundum hoc vera est et generalis illa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ libere tradid de peccato¬
gitationem. locutionem et oꝑa¬
tionem. precipue tamen in uolũ
ture locis utitur non ĩ tꝑ mala. s̃¬
docte tradunt uolũtatẽ ma ẽẽ pc̃c¬
lami. et actus malos. in quantũ
sunt uł in quantum actus sunt:
bona esse. in quantum uero mala
sunt: pcc̃a ẽẽ. qui uoluntatem et
actum quencumq bonam na
turam dei ẽẽ dicurit. in quantum
actus ẽ uł uoluntas: ⁊ ex deo auc¬
tore esse. In quantum uero inor¬
dinate et contra legem fit. ⁊ fine
debito caret: pcc̃m est. et ita in ꝙͣ¬
tum pcc̃m est: nichil est. Nulla e¬

Expanded text:
 libere tradi debet, peccatationem, locutionem, et operationem; praecipue tamen in voluntturae locis utitur, non indocte tradunt voluntatem malam et actus malos, in quantum sunt vel in quantum actus sunt, bona esse: in quantum vero mala sunt, peccata esse, qui voluntatem et actum quemcumque bonam Dei naturam esse dicunt, in quantum actus est vel voluntas, et ex Deo auctore esse; in quantum vero inordinate et contra legem Dei fit, et fine debito caret, peccatum est; et ita in quantum peccatum est, nihil est. Nulla e
Abbreviated transcription (Latin):
xͣ predcis colligitur sequa¬
atq infertur. qr si malauo¬
luntas ⁊ mala actio est. in quãtũ
est bonu̾ est. S quis est qui dif¬
fitetur maiam uoluntatem esse
et malamactionem: Mala igit᷑
uoluntas siue actio in qͣntum ẽ:
bonum ẽ. et in quantum uolun¬
tas est uł actio: bonum similit̾÷.
s ex uitio mala est. Ꝙ uitium a
deo non est:neq auquid est. Or¬

Expanded text:
x praedictis colligitur atque infertur quia si mala voluntas, et mala actio est; in quantum est, bona est. Sed quis est qui diffitetur malam voluntatem esse, et malam actionem? Mala ergo voluntas sive actio, in quantum est, bonum est, et in quantum voluntas est vel actio, bonum similiter est; sed ex vitio mala est, quod vitium a Deo non est, neque aliquid est.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ adult̾ium. homicidium et si¬
milta in quantum sunt: bona
sunt. ⁊ nature sunt. ⁊ deo uolen¬
te fuint. Ꝙ si est. tunc illi qui
faciunt illa bona agunt. ꝙ peni¬
tus absurdum ẽ. Luis uero sᷤᷤ
illi ixndent. dicunt equidẽ adł¬
terium. homicidium et hiꝰ. nõ
simpliciter actus denotare. sed
actuum uicia. actusq ip̃os adul¬
terii et homicidii in quantum
sunt uł in quantum actus sũt
a deo ẽẽ.⁊ bonas naturas ẽẽ. sed
ñ in qͣnͣtum adult̾ium ⁊ homici¬
dium sunt. Et ideo ñ sequi dñt
si actiis qui homitidia ⁊ adultĩa
sunt. a deo sunt: ꝙ homicidia et
adulterta a deo sunt. Alta alioꝵ
ĩmo ommnino ñ sint: Non ẽ enĩ
aliquid. uł res aliqua ñ ire ad ex¬

Expanded text:
ulterium, et homicidium, et similia, in quantum sunt, bona sunt, et naturae sunt, et Deo volente fiunt. Quod si est, tunc illi qui faciunt illa, bona agunt; quod penitus absurdum est. His vero sic illi respondent: dicunt equidem adulterium, homicidium, et hujusmodi, non simpliciter actus denotare, sed actuum vitia; actusque ipsos adulterii et homicidii, in quantum sunt, vel in quantum actus sunt a Deo esse, et bonas naturas esse, sed non in quantum adulterium et homicidium sunt. Et ideo non sequi dicunt, si actus qui homicidia et adulteria sunt, a Deo sunt, quod homicidia et adulteria a Deo sunt. 9. Alia imo omnino non sint? Non est enim aliquid, vel res, non ire ad ec
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ mĩti . ꝓfẽc tñ qnͣtũ ad nũtorum
ꝙͣ in cõceptc̃e. s maioris uͥtutis nõ
extiterunt in mendo pła ꝙͣ añ fue¬
runt pautiora. Meruit gͦ a cõceptõe
ñ modo głam impassibilitatis. ⁊ im¬
mortalitatis corꝑis. s ⁊̃ ĩpassibilita¬
cum paticepit ⁊ mori. obediens eĩ
quo fuit hõ. hũit gͥanima illa ali¬

Expanded text:
tum ad numerum quam in conceptione; sed majoris virtutis non extiterunt in merendo plura, quam ante fuerant pauciora. Meruit ergo a conceptione non modo gloriam impassibilitatis et immortalitatis corporis, sed etiam impassibilitacum pati coepit et mori. Obediens enimquo fuit homo. Habuit ergo anima illa ali
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam.⁊ alias uirtutes in qua¬
riiiii plenitudine fuit scd̃ hoĩem
tonditus sibi tantũ meruit qͣntũ
post mͣrtyrii tolłantiam. tãta enim
pleiitudo spũalium carismatũ ĩ eo
fuit. ꝙ in tis ꝓfic̾e ñ potuit. ⁊ iõ me

Expanded text:
justitiam et alias virtutes, in quarum plenitudine fuit secundum hominem conditus, sibi tantum meruit, quantum post per martyrii tolerantiam. Tanta enim plenitudo spiritualium charismatum in eo fui
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝙ ꝑ hũañ studiũ resultat. hic
aꝑte õstenditur. qr dum mali
consilo ac precepto dei resistunt.
qd̃ dei uoluntas applłat᷑: ea faci¬
unt. unde uoluntas eius q̃ ip̃e
est impletur. que dispõ uel bñ¬
placitum uecatur. Nam ut ait
sint uoluntates angłorum. uel
hoĩm bonorum uł maloꝵ uł il
lud ꝙ deus uel aliud uołentiũ ꝙͣ
deus: onimpotentis uoluntas sẽ

Expanded text:
ae per humanum studium resultat. Hic aperte ostenditur, quia dum mali consilio ac praecepto Dei resistunt, quod voluntas Dei appellatur, ea faciunt unde voluntas ejus, quae ipse est, impletur, quae dispositio vel beneplacitum vocatur. Nam, ut aitsint voluntates angelorum et hominum bonorum vel malorum, vel illud quod Deus, vel aliud volentium quam Deus, omnipotentis volunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter eius ꝑmissionem. Ip̃ius
namq ꝑmissione omĩa fiunt
mala que tam̃ p̃t̾ eius uolun
hominum. Opera enim hoĩm
dicit ea que mala sunt que p̃¬
ter dei uoluntatem fiunt q̃ ipẽ
est. s nõ p̃ter eius ꝑmissionẽ
q̃ ip̃ẽ ñ est. applłat᷑ tam̃ ip̃a dei
uoluntas: qua deus uolens sinͭ

Expanded text:
praeter ejus permissionem. Ipsius namque permissione omnia fiunt mala, quae tamen praeter ejus volunthominum. Opera enim hominum dicit ea quae mala sunt, quae praeter Dei voluntatem fiunt, quae ipse est; sed non praeter ejus permissionem, quae ipse non est. Appellatur tamen ipsa Dei voluntas, quia Deu
Abbreviated transcription (Latin):
uo.e. ut mro ⁊ meffabili modo
ñ fiat p̃ter eius uoliitatẽ illd̾
ñ fieret siñ sineret. nec utiq no¬
iens sunit. s uolens. nec sinẽt
malo poss facere bene. Hiis ũ¬
bis aꝑte euident̃ monstratur
ꝙ uoliiras dei et̾na semper im¬
pletur de homine. ⁊̃ si faciat hõ
⁊ͣ dei uoluntatẽ. S attendend̃
est diligent̾ quõ in suꝑiorib d
fĩ aliquid contra dei noluntatẽ
telligendum sit illud quantũ
ad se. fecerunt ꝙ deus noluit
qnͣtum uero ad ommipotenciã
der: nullo modo id fac̾e ualuer̃t.
uidentur enim ista suꝑioribus
obuiare uͥ dcm̃ est. uoluntati eiꝰ
nil resistere. Hic aꝑit dicens di

Expanded text:
ro et ineffabili modo non fiat praeter ejus voluntatem quod non fieret si non sineret; nec utique nolens sinit, sed volens; nec sineret malo posset facere bonum bene. His verbis evidenter monstratur quod voluntas Dei aeterna semper impletur de homine, etiamsi faciat homo contra Dei voluntatem. Sed attendendum est diligenter quomodo in superioribi aliquid contra Dei voluntatem, telligendum sit illud. Quantum ad se, fecerunt quod Deus noluit; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere valuerunt. Videntur enim ista superioribus obviare, ubi dictum est voluntati ejus nihil resistere. 2. Hic aperit, dicens di
Abbreviated transcription (Latin):
eius uoluntatem que ipẽ est. nͥ
dirantur contra eam fĩ. qr prec̾
eam fiunt. contͣ eam quippe ni¬
ipos attinet quod deus uoluit
fecerunt. quantum u̾o ad om¬
nipotentiam dei nullo modo

Expanded text:
ejus voluntatem, quae ipse est; nisi dicantur contra eam fieri quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe niipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullomodo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ꝑ eandem creature uoluntatẽ.
qua fcm̃ est ꝙ creator ñ uoluit.¬
ut impieret ip̃e ꝙ uoluit bñ u¬
tens q̃ malis tanquam sũme
bonus ad corum dampnatõnẽ
quos iuste predestinauit ad pe¬
nam. ⁊ ad eoꝵ salutem quos be¬
nigne p̃destinauit ad głam. Qnͣ¬
tum eium ad ip̃os actinz ꝙ deus
noluit fecerunt. qͣnͣtum u̾o ad
om̃upotenciam dei: mulo modo
id facere uasuerunt. hoc quippe

Expanded text:
dem creaturae voluntatem, qua factum est quod Creator noluit, impleret ipse quod voluit; bene utens et malis, tanquam summe bonus, ad eorum damnationem quos juste praedestinavit ad poenam, et ad eorum salutem quos benigne praedestinavit ad gratiam. Quantum enim ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt: quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id efficere valuerunt. Hoc quippe
Abbreviated transcription (Latin):
at ꝙ nolit. que de homine tat.¬
semꝑ aclimplet᷑. quocumq se
uertat. Nithal enim ut ait ab.
ui libero arbitrio ꝯstitutum su¬
perat uoluntatem dei. ⁊ si faciat
uoluntatem que ip̃e est. nichil
putandum ẽ ita fĩ. tanquam
uelit fĩ. ⁊ ñ fiat. uł nolit fi̾. ⁊ fĩ¬
at. Illa enim uouutas ut ait
tur. aut de nob̾. auta nob̾. de no¬
bis impletur. s tñ ñ implemꝰ.
eam qñ peccanuus. a nob̃ ĩplet᷑
qn bonum facimus. Ideo enim
fatimits qr scimits placere dõ.
ita de homine semꝑ deus siram¬
implet uoluntatem. qr nichil
facit homo de quo deus ñ oꝑet᷑
ꝙ uult. ñ enĩ uult d̾s ut pece
ho quilz. Si aut̃ peccauĩt peni¬
tenti uult ꝑce ut uiuat. In pec

Expanded text:
quod nolit; quae de homine semper impletur, quocumque se vertat. Nihil enim, ut ait Aug., in libero arbitrio constitutum superat voluntatem Dei: etsi faciat voluntatem, quae ipse est, nihil putandum est ita fieri tanquam velit fieri et non fiat, vel nolit fieri et fiat. Illa enim voluntas, ut ait tur, aut de nobis aut a nobis. De nobis impletur; sed tamen non implemus eam quando peccamus. A nobis impletur, quando bonum facimus; ideo enim facimus, quia scimus placere Deo. Ita et de homine semper Deus implet suam voluntatem, quia nihil facit homo de quo Deus non operetur quod vult. Non enim vult Deus ut peccet homo quilibet. Si autem peccaverit, poenitenti vult parcere ut
Abbreviated transcription (Latin):
hñt in hac carne positi ptatem. li
exempla simul cum doctrina te
li petro concessa ẽ. ⁊ imitatoribus
petri. Nani quicũq uestigia petͥ
iitantur habent recte ugandi
⁊ sol potestatem. Hiis aliisꝙ test̾us
innitũt᷑. qui asser̃t pt̾atẽ ligandi
ac soluendi illis solis cõcessam sac̃¬
dotib: qui uita ⁊ doctrina pollent.
sicut apłi.

Expanded text:
habent in hac carne positi potestatem  qui illorum exempla simul cum doctrina tenli Petro concessa est, et imitatoribus Petri. Nam quicumque vestigia Petri imitantur, habent recte ligandi et solvendi potestatem. His aliisque testimoniis innituntur, qui asserunt potestatem ligandi ac solvendi illis solis concessam sacerdotibus, qui vita et doctrina pollent sicut ap
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃a desponsatõe in qua
uis adhuc int̾ eos ignoret᷑ uiga¬
uiux uocat᷑ ex prima desponsatõ
ner fua̾t agniturus. nec ꝑierat
nec m̃dax manscrat ꝯuigis ap¬
plłatio: uͥ nͨ fu̾at. nec fut᷑a erat ul¬

Expanded text:
ab ipsa desponsatione in qua uamvis adhuc inter eos ignoretur conjugajux vocatur ex prima desponsationc fuerat cogniturus. Nec perierat nec mendax manserat conjugalis appellatio, ubi nec fuerat, nec futura erat ul
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. an peccata precedentium pa¬
trum ad pariuilos transeant: sicut
slid pͥmi hominis delictum in om̃s
carnałr genitos diximus redũ¬
dasse. et si prca parentum transeũt

Expanded text:
ur, an peccata praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant
Abbreviated transcription (Latin):
et ip̃a caro in bap̃o
ab illa feditate purge¬
tur: quam in conceptione
a reatu purificatur: ita ⁊ caro ab
ula poslutione purgatur. ut sic̃
tur. anima .s. a reatu: ⁊ caro ab
illa contagione. ꝙ quid̃ ꝓbabi¬
ie est. Alii uero putant᷑ tm̃ a¬
nimam ibi mundari. carnem
uero ab illa feaditate ñ purgari
Si uero remanet illa felitas us¬
q ad ꝓcreationem filioꝵ que fit
tura carnis magis ac magis cor
caro ꝓlis: quam parentis. qr de
carne pollutõem quam hũit a
conceptu retinenti. trabitur pol¬
luta. et inconcupĩa concipitur.
unde ⁊ polluitur. ⁊ ita ex duplici
cã ꝯtaminatur. unde maior uideͤ
pollutio carnis in ple: quam fue¬
rit in parente. a d qd̾ illi dñt.
quia licet caro ꝓlis ex carne feda¬
ta seminet᷑. ⁊ inconcupĩa ꝯcipiat᷑.¬
caro unde seminatur hũerit. Qeͣ¬
uis etiam si fecidior atq ĩmun¬
dior sit caro plis ⁊ ideo magis cor¬
rupta quam caro parentis: nõ¬

Expanded text:
t ipsa caro in baptismo ab illa foeditate purgetur quam in conceptione a reatu purificatur, ita et caro ab illa pollutione purgatur: ut sicuttur, anima, scilicet, a reatu, et caro ab illa contagione; quod idem probabile est. Alii vero putant tantum animam ibi mundari, carnem vero non ab illa foeditate purgari. Si vero remanet illa foeditas usque ad procreationem filiorum, quae tura carnis magis ac magis corrcaro prolis quam parentis, quia carne pollutionem quam habuit a conceptu retinente, trahitur polluta, et in concupiscentia concipitur, unde et polluitur; et ita ex duplici causa contaminatur. Unde et major videtur pollutio carnis in prole quam fuerit in parente. Ad quod illi dicunt quia licet caro prolis ex carne foeda seminetur, et in concupiscentcaro unde seminatur habuit. Quamvis etiam si foedior atque immundior sit caro prolis, et ideo magis corrupta quam caro parentis, no
Abbreviated transcription (Latin):
ĩfirmitate. si iare cogĩs: scias de ne¬
cessitate eoꝵ ĩfirmitatis utĩre: quib
aliquid suades. q̃ infirmitas utiq
maium ẽ. uñ nos cotidie libari p̃ca¬
mur dicẽtes. lib̾a nos amalo. Iõ q ñ¬

Expanded text:
id est, si jurare cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum quibus aliquid suades; quae infirmitas utique malum est. Unde nos quotidie liberari precamur dicentes, libera nos a malo. Ideoque n
Abbreviated transcription (Latin):
potuit infirmus. Si noluit: in¬
uidus inuenitur. S utrumq
ħ fłm est. patri igitur filius ue¬
rus: equalis est. Genuit gͦ pat̾
sibi equalem filium. ⁊ ab utroq
nim formam suam. utait. a6.
filio plenam gignere potuit. nͨ
tñ plenam genuit. s minorem.
Coginiii patrem inuidum di¬
cere. plemun gͦ deuin⁊ equalẽ

Expanded text:
potuit, infirmus, si noluit inpotuit, infirmus, si noluit invidus invenitur; sed utrumque hoc falsum est. Patri igitur Filius vere aequalis est. Genuit ergo Pater sibi aequalem Filium, et ab utroque nim formam suam, ait beatus Filio plenam gignere potuit, nec tamen plenam genuit, sed minorem, cogimini Patrem invidum dicere. Plenum ergo Deum, et ae
Abbreviated transcription (Latin):
ne potentiam accepit qͦ progredi¬
filius antem a patre. fa elatur
pisse potentiam ab illo. de quo sa¬
natus est potens. patri uero potẽ¬
tiam nullus dedit. quia nullus
euingenuit. Gignendo enim de¬
dit pater potentiam filio. Sicut
omnia que ht̃ pater in sua suba
gignendo dedit ei quem genuit.
pater filio dederit. an minorem.
Si tantam nõ solum potentem
s etiam onimipotentem genius¬
se omp̃c intlłigitur. Si uero mi¬
filii sunt: si prĩs omnipotentia
filii non est. non omnia ꝓculdu¬
bio que ht pr̃ filii sunt. at oĩa¬
Tem alio modo alit̾ ꝓbat filiũ
dicens. Tu dicis ꝙ pr̃ genuit fi¬
lium minorem sẽ ip̃o. in quo et¬
patri derogas. Qui si filium uni¬
cum minorem genuit. aut nõ
potuit. aut ñ uoluit gignere e¬
qualem. Si autem dicis quia ñ
sti. Si autem nõ potuit. ubi est oĩ¬
potentia dei prĩs: prsus ad hunc
articłm res colligͤitur. ut deus p̾r
equalem sibi gignere filium. au̾
ñ potuerit. aut noluerit. Si nõ

Expanded text:
ne potentiam accepit, Filius autem a Patre. Fatemur pisse potentiam ab illo, de quo natus est potens; Patri vero potentiam nullus dedit, quia nullus eum genuit. Gignendo enim dedit Pater potentiam Filio, sicut omnia quae habet in substantia sua, gignendo dedit ei quem genuit dPater Filio dederit, an minorem. Si tantam, non solum potentem, sed etiam omnipotentem genuisse omnipotens intelligitur; si vero mit Pater, Filii sunt? Si Patris omnipotentia, Filii non est, non omnia procul dubio quae habet Pater, Filii sunt. At otem alio modo probat Filium dicens: Tu dicis quod Pater genuit Filium minorem seipPatri derogas. Qui si Filium unicum minorem genuit, aut non potuit, aut non voluit gignere aequalem. Si autem dicis, quia non sti; si autem non potuit, ubi est omnipotentia Dei Patris? Prorsus ad hunc articulum res colligit, ut Deus Pater aequalem sibi gignere Filium aut non potuerit, aut noluerit. Si non
Abbreviated transcription (Latin):
ũdem faciunt sensum. ut mͦ lo¬
quentes dicimus: Iste pot̾ leg̾e
hodie. cras audem dicemus: iste
pot̾ iegisse uł potuit log̾e heri.
ubi uniuis rei monstrat᷑ poten¬
cia. Si autem diu̾sis temporib
loquentes eiusdem u̾bis tp̃ris:
⁊ adu̾biis utamur dicentes bo¬
die: Iste pot̾ hodie iegere: et aicẽ¬
tes cras: Iste pot̾ hodie legere: nĩ
idem s diueriq dicimus eũ pos¬
se. fateamur ꝙͥ deum semꝑ pos¬
se quicquid semel potuit. .i. hr̃e
omnem illam potenciam quã
semel huĩt. et illius omnis rei
potenciam cuiꝰ semł hũit. s ñ sẽ¬
per posse facere om̃e illud ꝙ aliq̃n
potuit fac̃e. pt̃ qͥdẽ fac̾e uł fecisse ꝙ ałn

Expanded text:
umdem faciunt sensum, ut modo loumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis et adverbiis utamur, dicentes hodie: Iste potest legere hodie, et dicentes cras: Iste potest hodie legere, non idem sed diversa dicimus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem face
Abbreviated transcription (Latin):
trum deus semꝑ possit omẽ ꝙ
olim potuit. ꝙ quibzdam ñ ui¬
detur dicentib. potuit deus in¬
ciam quam modo ñ ħt. unde ui¬
detur eius potentia imminuta
nec unquam auiquam sc̃ĩam a¬
mittit. uł uoluntatem mutat
quam hũit. ita omnia semꝑ pot̾
que aliqñ potuit nec unquam
aliqua sua potencia priuatur.
Non est igitur priuatus poten¬
cia incarnandi uł resurgendi.
licet ñ possit mͦ incarnari uł re¬
surge.: sicut enim potuit olim
incarnari: ita ⁊ pot̾ modo esse in¬
carnatus. in quo euisdem rei po¬
tentia monstratur. ut enim o¬
liui scurit se resurrecturum: ita¬
⁊ modo scit se resurrexisse. nec ẽ
aua scĩa illud olim sciuisse: et ħ
mͦ scire. s eadem omnino. ⁊ sicut
olim uoluit resurgere: ⁊ mͦ re¬
surrexisse. in quo unius rei uo¬
luntas exprimitur. ita potuit
natus fuisse et resurrexisse. ⁊ ẽ
euisdem rei potentia. Si enim
mͦ poss nasci ⁊ resurgere: ñ ẽet
idem posse. u̾ba enim diu̾sorũ
et diuersis aduincta adũbiis:e¬

Expanded text:
trum Deus semper possit omne quod olim potuit. Quod quibusdam videtur dicentibus: Potuit Deus intiam quam modo non habet, unde videtur potentia ejus imminuta.nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam hquae aliquando potest, nec umquam aliqua sua potentia priuatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita potuit natus fuisse et resurrexisse, et est ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum et diversis adjuncta adverbiis, e
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Non est enm̃ aluid uelle ⁊
alud eẽ. s omnino idem. ⁊ sicut
idem ẽ ei esse bonum ꝙ ẽẽ deum
ita idem est ei ẽẽ uolentem ꝙ eẽ
deum. Nam uoluntas qua sem¬
per uolens est. ñ affecus uł mo¬
tus est qui in deum cadere ñ ual
s diina usta qua uolens est dͣs

Expanded text:
dicitur. Non est enim ei aliquid velle et aliud esse, sed omnino idem. Et sicut idem est ei esse bonum quod esse Deum, ita idem est ei esse volentem quod esse Deum. Nam voluntas qua semper volens est, non affectus vel motus est, qui in Deum cadere non valet, sed divina usia qua volens est D
Abbreviated transcription (Latin):
pĩa. u̾mptñ que scd̃m deum est: ac
uerꝰ ⁊ precipuus cultus est cius.
Si gͦ colat mens hominis deum:
cuius ab eo capax fcã est ⁊ cuius
esse particeps pot̾: sapiens ip̃a fit.
⁊ ñ sua luce: s summe illius lucis
participatõe sapiens fit. Ista ergo
hominis sapientia. etiam dei est.
u̾mptñ non ita dei ẽ: ut ea sapiẽs
sit d̾s. Non enim ꝑticipatione sui
sapiens est: situt mens ꝑticipatõe
dei. Sic ⁊̃ d̾r iusticia dei. nõ solum
illa qua ip̃e nistus est: sed ⁊̃ illa ꝙͣ
dat. homii cum iustificat impiũ¬

Expanded text:
amen quae secundum Deum est, ac verus et praecipuus cultus ejus est. Si ergo colat mens hominis Deum cujus ab eo capax facta est, et cujus esse particeps potest, sapiens ita fit, et non sua luce, sed summae illius lucis participatione sapiens fit. Ista ergo hominis sapientia etiam Dei est; verum non ita Dei est, ut ea sapiens sit Deus. Non enim participatione sui sapiens est, sicut mens participatione Dei. Sic etiam dicitur justitia Dei non solum illa qua ipse justus est, sed etiam illa quam dat homini cum justificat impiu