comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ot ergo istã felicis ꝯstãtie fortitu¬
dĩe toto apłi corde acciperẽt. et nichil
de suscipiẽde crutis aspitate trepida¬
rẽt: ut de supplicio xp̃i nõ erubescerẽt
net pudendã sibi eã pacienciã crede¬
rẽt ÷ que sit subitura erat seuicia

Expanded text:
Ut ergo istam felicis constantiae fortitudinem toto apostoli corde conciperent, et nihil de suscipiendae crucis asperitate trepidarent, ut de supplicio Christi non erubescerent, nec pudendam sibi eam patientiam crederent, quae sic subitura erat saevi
Abbreviated transcription (Latin):
suos ꝑ huiꝰ uite labores ad
illã que laborẽ nescit uitã future
bt̃itudĩs ĩtrodutẽ disposuit: mõ ꝑ
euãgeliũ suũ sudores certaminũ
tꝑaliũ. modo et̾noꝵ describit palmã
premioꝵ : ut auditis uidelit agonũ
necessitatib memĩerint sibi requiẽ
ĩ hac uita nequaꝙͣ esse petendã.
audita rursũ dulcedĩe future retri¬
buciõĩs: leuiꝰ ferãt mala tnͣseũtia
que bonis spauerĩt remimerãda ꝑ-¬

Expanded text:
res ad illam, quae laborem nescit, vitam futurae beatitudinis introducere disposuit, modo per Evangelium suum sudores certaminum temporalium, modo aeternorum describit palmam praemiorum: ut auditis videlicet agonum necessitatibus meminerint sibi requiem in hac vita nequaquam esse petendam; audita rursum dulcedine futurae retributionis levius ferant mala transeuntia, quae bonis speraverint remuneranda
Abbreviated transcription (Latin):
tus peteꝰ qͥ suꝑno illustratꝰ lumĩe de
ardẽtissĩa filii dei ꝯfessione feruebat
ꝯtumelias illusionũ et crudelissie.
mortis obprobriũ religioso ut puta¬
bat et libero fastidio respuiss benig¬
na ab ihu ĩcrepatiõe ioereptꝰ: et ad
cupiditatẽ ꝑticipãde cũ eo passiõis
m̃atꝰ est. Bubsequẽs emĩ exhortacio
saluatoris hoc ĩspirauit hoc dotuit:
ut uolẽtes eũ sequi negarẽt se sibi.
et ꝓ spe et̾noꝵ leuissimũ ducerẽt tꝑa-

Expanded text:
tus Petrus, qui superno illustratus lumine, de tus Petrus, qui superno illustratus lumine, de ardentissima Filii Dei confessione fervebat, contumelias 194 illusionum et crudelissimae mortis opprobrium religioso, ut putabat, et libero fastidio respuisset, benigna a Jesu increpatione correptus, et ad cupiditatem participandae cum eo passionis animatus est. Subsequens enim exhortatio Salvatoris hoc inspiravit, hoc docuit, ut volentes eum sequi, negarent se sibi, et pro spe aeternorum levissimum ducerent
Abbreviated transcription (Latin):
pans et hũana tnͣscendẽs. uidit mẽ-¬
tis otulis filiũ dei uiui: et ꝯfessus ẽ
głia deitatis qr nõ ad solã respexit
substantiã carnis et sangiũs: tm̃q
ĩ hac fidei sublimitate cõplatuit.
ut bt̃itudĩs felicitate donatꝰ: sacrã
uuolabilis petre accipet firmita¬
tẽ. sup̃ quã fũdata eccł̃ia: portis
ĩferm et mortis legib pͣualeret:
net ĩ soluẽdis aut ligãdis quoꝵꝙ
mi laudate ĩtelligẽtie celsitudo. ni¬
struẽda erat de ĩferioris substãtie
satͣmẽto: ne apłica fides ad gloriã
ꝯfitende in xp̃o deitatis euecta: in¬
firmitatis nr̃e receptionẽ in oigna
ĩpassibili deo atq inꝯgruã iudita¬
ret: et ita iã in ip̃o hũanã trederet
głificatã esse naturã ut nec suppli-¬
cio poss affici. nec morte dissolui.
Et ideo dicẽte dño qd̾ oportẽt eũ ire
iheosolimã et multa pati a semo¬
rib et scribis ac p̾ncipib sacerdotũ
et occidi et tertia die resurge̾: cũ bea¬

Expanded text:
anscendens, vidit mentis oculis Filium Dei vivi, et confessus est gloriam Deitatis, quia non ad solam respexit substantiam carnis et sanguinis. Tantumque in hac fidei sublimitate complacuit, ut beatitudinis felicitate donatus sacram inviolabilis petrae acciperet firmitatem, super quam fundata Ecclesia portis inferi et mortis legibus praevaleret, nec in solvendis aut ligandis quorumcumque mi, laudatae intelligentiae celsitudo instruenda erat de inferioris substantiae sacramento, ne apostolica fides ad gloriam confitendae in Christo Deitatis evecta, infirmitatis nostrae receptionem indignam impassibili Deo atque incongruam judicaret, et ita jam in ipso humanam crederet glorificatam esse naturam, ut nec supplicio posset affici, nec morte dissolvi. Et ideo dicente Domino quod oporteret eum ire Jerosolymam, et multa pati a senioribus et scribis ac principibus sacerdotum, et occidi, et tertia die resurgere , cum bea
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpleta ẽ ꝓmissio fig̾aꝵ et legaliũ
ratio p̃ceptoꝵ: dũ et uerã docet pro¬
phetiã ꝑ sui p̃senciã et possibilia
mẽtoꝵ reuelatiõib petrus apłus
ĩcitatꝰ: mũdana spnẽs et t̾rena fa¬
stidiẽs ĩ et̾noꝵ desideriũ quodã mẽ¬
tis rapiebat᷑ excessu: et gaudio to¬
toti ꝯ uisioĩs ĩpletꝰ ibi tũ iħu opta¬
bat habitare: ubi maĩfestata eius
gloria letabat᷑. Bnde et ait. Dñe
bonũ est nos hic esse: si uis faciamꝰ
hic tria tabernatula tibi unũ moy

Expanded text:
impleta est figurarum et legalium ratio praeceptorum, dum et veram docet prophetiam per sui praesentiam, et possibilia amentorum revelationibus Petrus apostolus incitatus, mundana spernens et terrena fastidiens, in aeternorum desiderium quodam mentis rapiebatur excessu; et gaudio totius visionis impletus, ibi cum Jesu optabat habitare, ubi manifestata ejus gloria laetabatur; unde et ait: Domine, bonum est nos hic esse: si vis, faciamus hic tria
Abbreviated transcription (Latin):
ditũ: ad magna sãtmẽti nos ĩtelli¬
gentiã uocat᷑: quã aspirãte grã dei
faciliꝰ sequeni᷑: si ꝯsiderationẽ nr̃o
ad ea q̃ paulo supꝰ sũt narrata re¬
feramꝰ. Saluator enĩ hũam gene¬
ris deꝰ xp̃s condẽs eã fidẽ que ĩpios
ad iusticiã et mortuos reuotat ad
uitã: ad hoc discipłos suos doctrine
monitis et oꝑũ miraculis ĩbuebat:

Expanded text:
ditum, ad magni sacramenti nos intelligentiam vocat: quam aspirante gratia Dei facilius assequemur, si considerationem nostram ad ea quae paulo superius sunt narrata, referamus. Salvator enim humani generis Jesus Christus condens eam fidem quae et impios ad justitiam et mortuos revocat ad vitam, ad hoc discipulos suos doctrinae monitis et operum miraculis imbuebat,
Abbreviated transcription (Latin):
et ĩ filio pat̾ nec umiqͣ unitas nr̃a
diuidit᷑. et cũ aliꝰ ego sĩ q̃ genui
aliꝰ ille quẽ genui: nõ alud tñ ꝓ
sentire possibile est. Hic est filiꝰ meꝰ
dilectꝰ q̃ eũ ꝙͣ metũ habet equalita¬
tẽ nõ rapina appeciit nõ usurpatio¬
ne p̃sũpsit: s manẽs ĩ forma głie
mee ut ad reparandũ genꝰ hũa¬
nũ exequẽt᷑ cõmime ꝯsiliũ usq ad
formã seruilẽ: indinauit incõmu¬
tabilẽ deitatẽ. Hũc ergo ĩ quo n̾
ꝑ oĩa bene placeo et cuiꝰ p̃ditatiõe
maĩfestor: cuiꝰ hũilitate clarificor
ĩtunctãt᷑ audite: qr ip̃e est ueritas
et uita: ip̃e uirtꝰ mea atq sapiẽtia.
Ipm̃ audite quẽ legis mysteria pre¬
nũtiauerũt: quẽ ꝓphetaꝵ ora cetmne¬
rũt. Ip̃m audite qͥ mũdũ sangiuĩe

Expanded text:
eedividitur. Et cum alius ego sim qui genui, alius ille quem genui, non aliud tamen sentire possibile est. Hic est Filius meus, qui eam quam mecum habet aequalitatem non rapina appetiit , nec usurpatione praesumpsit; sed manens in forma gloriae meae, ut ad reparandum genus humanum exsequeretur commune consilium, usque ad formam servilem inclinavit incommutabilem  197 bene complaceo, et cujus praedicatione manifestor, cujus humilitate clarificor, incunctanter audite: quia ipse est veritas et vita, ipse virtus mea atque sapientia. Ipsum audite, quem legis mysteria praenuntiaverunt, quem prophetarum ora cecinerunt. Ipsum audite, qui sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
lii maiestate timuerũt. Altioee e¬
m̃ sensu unã utusq ĩtellexere dei¬
tatẽ: et qr ĩ fide nõ erat hesitacio.
nõ fuit ĩtimore discrecio. Latũ ergo
illud et multiplex testiomũ fuit:
tis auditũ est. Dicẽte enĩ patre hic
ẽ filiꝰ meꝰ dilectꝰ ĩ quomͥ bene tõ¬
placui ip̃m audite: nõne euident
auditũ est hic est filiꝰ meꝰ tui ex me
et metũ esse sine tꝑe est. qe net ge-¬
iitor genito por ⁊ nec genitꝰ ẽ gem¬
tori posterior. Hic ẽ filiꝰ meꝯ᷑ ꝙ̃
a me nõ seꝑat deitas nõ duuidit
potestas: nõ discernit et̾nitas. Hic
est filiꝰ meꝰ nõ adoptiuꝰ ẜ ꝓprius :
nõ aliũde creatꝰ ẜ ex me genitꝰ: n ͨ
de alia natura mͥ factꝰ cõparabi¬
lis: ẜ de mea essẽtia natꝰ equalis.
Hic ẽ filiꝰ meꝰ ꝑ quẽ oĩa facta sũt
et sine quo factũ est nichil: q̃ oĩa
que facio similit̾ facit. et quicq̃d
operor ĩseꝑabilit̾ metũ atq ĩdiffe¬
rent oꝑat᷑. In patre emĩ est filius

Expanded text:
altiori enim sensu unam utriusque intellexerunt Deitatem: et quia in fide non erat haesitatio, non fuit in timore discretio. Latum ergo illud et multiplex testimonium fuit, cis auditum est. Dicente enim Patre: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite; nonne evidenter auditum est: Hic est Filius meus, cui ex me et mecum esse, sine tempore est? Quia nec Genitor Genito prior, nec Genitus est Genitore posterior. Hic est Filius meus, quem a me non separat Deitas, non dividit potestas, non discernit aeternitas. Hic est Filius meus, non adoptivus, sed proprius; non aliunde creatus, sed ex me genitus; nec de alia natura mihi factus comparabilis, sed de mea essentia mihi natus aequalis. Hic est Filius meus, per quem omnia facta sunt, et sine quo factum est nihil : quia omnia quae facio similiter facit, et quidquid operor, inseparabiliter mecum atque indifferenter operatur. In Patre enim est Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
ri igit᷑ diluissimi dies mystitos et pu¬
re curemꝰ emũdãtes nos ab oĩ inq̃¬
namẽto tatins et spũs : ut tastiga¬
tis colluctatiõib que sũt int̾ utrãq
substantiã aĩꝰ quẽ sub dei gub̾nacu¬
lis ostitutũ corꝑis sui decet esse ret¬
torẽ : dñaciõis sue obtineat digni-¬
stat nr̃i sũma ieumii aut fructuo¬
se corpori esta subtrahit᷑: insi mẽs
ab imiqͥtate reuotet᷑: et ab obtrecta¬
ciõib lĩgua cohibeat᷑. Sic ergo no¬
bis edendi est moderãda libertas: ut
eciã alie cupiditates eadẽ lege frenẽ¬
tur. Mãsuetudĩs et paciẽtie pacis et
trãquillitatis hoc tempꝰ ẽ: in quo
tas nobis ẽ obtinẽda ututũ. Nunt
piaꝵ menciũ fortitudo donare cul¬
pas neglige̾ ꝯtumelias et obliuisci
assuestat ĩuirias: nũt fidelis aĩꝰ ꝑ
arma iustinie a dextris se exerteat ⁊¬
a sinistris: ut ꝑ gloriã et ignobili¬
tatẽ ꝑ ĩfannã et bonã famã: secu¬

Expanded text:
ri igitur, dilectissimi, dies mysticos et jeri igitur, dilectissimi, dies mysticos et jere curemus, emundantes nos ab omni inquinamento carnis ac spiritus : ut castigatis colluctationibus quae sunt inter utramque substantiam, animus, quem sub Dei gubernaculis constitutum corporis sui decet esse rectorem, dominationis suae obtineat dignistat nostri summa jejunii, aut fructuose corpori esca subtrahitur, nisi mens ab iniquitate revocetur et ab obtrectationibus lingua cohibeatur. Sic ergo nobis edendi est castiganda libertas, ut etiam aliae cupiditates eadem lege frenentur. Mansuetudinis et patientiae, pacis et tranquillitatis hoc tempus est: in quo tas nobis est acquirenda virtutum. Nunc piarum mentium fortitudo donare culpas, negligere contumelias, et oblivisci assuescat injurias. Nunc fidelis animus per arma justitiae a dextris se exerceat et sinistris : ut per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam, secu
Abbreviated transcription (Latin):
est ecte nũc tẽpꝰ acceptabile eite
nũc dies falutis: Quãuis em̃ mil¬
la sint tꝑa q̃ diuĩs nõ sint plena
mimerib. et semꝑ nobis ad miseri-¬
cordiã dei ꝑ ipĩꝰ grã p̃stet᷑ actessus:
nũc tũ oĩm mẽtes maiore studio ad
spitalis ꝓuectꝰ moueri. et ãpliori
ĩ quo redẽpti sum ꝯ retursꝰ ĩuitat:
ammis celebremꝰ. Debebat᷑ quidẽ
tantis mysteriis ita ĩcessabilis deuo¬
cio et ꝯtimiata et reuerẽtia. ut ta¬
les ꝑmaneremꝰ ĩ ꝯsptũ dei quales.
nos in ip̃o pasthali festo dignũ est
ĩueniri. S qr hec fortitudo paucoꝵ
est et dũ carnis fragilitate austeri¬
or obseruãtia relaxat᷑: dũq ꝑ uari¬
as actioes uite huꝰ sollicitudo dis-¬
tendit᷑ ⁊ necesse ẽ de mũdano pulue:
etiã religiosa corda sordeste. Mag¬
na diũe ĩstitucioĩs salubritate pro¬
tatio mederet᷑: In quib alioꝵ tẽpo¬
rũ culpas et pia oꝑa redimerẽt: et
ieuima casta decoquerẽt. In gressu-¬

Expanded text:
est: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis ? Quamvis enim nulla sint tempora quae divinis non sint plena muneribus, et semper nobis ad misericordiam Dei per ipsius gratiam praestetur accessus, nunc tamen omnium mentes majori studio ad spiritales profectus moveri, et ampliori in quo redempti sumus, recursus invitat: animis celebremus. Debebatur quidem tantis mysteriis ita incessabilis devotio et continuata reverentia, ut tales permaneremus in conspectu Dei, quales nos in ipso paschali festo dignum est inveniri. Sed quia haec fortitudo paucorum est, et dum carnis fragilitati austerior observantia relaxatur, dumque per varias actiones vitae hujus sollicitudo distenditur, necesse est de mundano pulvere etiam religiosa corda sordescere; magna divinae institutionis salubritate protatio mederetur, in quibus aliorum temporum culpas et pia opera redimerent, et jejunia casta decoquerent. CAP. II. Ingressu
Abbreviated transcription (Latin):
est post hec uerba fere dies otto: et
assũpsit petrũ et iacobũ et ioħem
et ascedit ĩ montẽ ut oraret ⁊ͣc. Hu
querit᷑ quomõ post dies sex assũp¬
serit eos et duxerit ĩ montẽ extelsũ
seorsũ qđ matheus martusq tes¬
tãt᷑: cũ lutas euãgelista ponat.
octonariũ mĩm. S facilis respon¬
sio ẽ: qr hic medii ponũt᷑ dies ibi
mus quo sua ꝓmissa copleuit ad¬
dit᷑: ideoq lucas nõ post dies octo.
s tẽperanciꝰ fere dies octo ponit .
Et ĩ racione mystica illic post sex
mũdi etates scĩs ab oĩ labore qͥestẽ¬
dũ: hic u̾o tꝑe octauo in de signat

Expanded text:
es octo, et assumpsit Petrum, et Jacobum, et Joannem, et ascendit in montem ut oraret, etc. . Hinc quaeritur, quomodo post dies sex assumpserit eos, et, duxerit in montem excelsum seorsum, quod Matthaeus Marcusque testantur, cum Lucas evangelista ponat octonarium numerum. Sed facilis responsio est: quia hic medii ponuntur dies, ibmus, quo sua promissa complevit, additur. Ideoque Lucas non post dies octo, sed temperatius, fere dies octo ponit. Et in ratione mystica illic post sex mundi aetates sanctis ab omni labore quiescendum: hic vero tempore octavo designat
Abbreviated transcription (Latin):
trãsfigntꝰ ẽ ante eos: nemo putet
p̾stinã eũ formã et faciẽ ꝑ didisse: uł
amisisse corꝑis ueritatẽ: et assũpsis¬
se corpus uel spitale uł aeriũ. Crãs¬
figuratꝰ saluator nõ substantiã ue
re carnis amisit: s głia futurã uł
sue uł nr̃e resurrectioĩs ostẽdit ⁊ qr
qualis tũc apłis apparuit: talis pꝰ
iudiciũ cũctis appurebit electis. Nã
et malis ĩ forma serui uidebit᷑: ut
uidelitz ĩpii quẽ spreuere iudei quẽ

Expanded text:
transfiguratus est ante eos, nemo putet pristinam eum formam et faciem perdidisse, et amisisse corporis veritatem, et assumpsisse corpus vel spiritale, vel aereum. Transfiguratus Salvator non substantiae carnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae vel nostrae resurrectionis ostendit. Qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam et malis, in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem s
Abbreviated transcription (Latin):
imi ad que uos uolũtarie ꝯfidimꝰ
pparatos: nõ ambigimꝰ diabolũ q̃
oñn u̾tutũ est adusariꝰ ĩuidere. et
ad hoc uim sue malignitatis arma¬
re ⁊ ut petati laqueos de ip̃a pieta-¬
te p̃tendat: et quos nõ potuerit dei-¬
ce̾ ꝑ diffidentiã conet᷑ suꝑare ꝑ glo

Expanded text:
imi, ad quae vos voluntarie confidimus praeparatos, non ambigatis diabolum, qui omnium virtutum est adversarius, invidere et ad hoc vim suae malignitatis armare, ut pietati laqueos de ipsa pietate praetendat, et quos non potuerit dejicere per diffidentiam, conetur superare per glo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e filiũ quẽ recipit. Quitꝰ modꝰ
reꝓboꝵ est quib dat᷑ infirmitas: ut
hic torqueri ĩcipiãt et ꝑ hec tormenta
tꝑalia trãseant ad et̾na: quẽndino¬
dũ ꝯtigit anthiocho et herodi: ĩ qui¬
bus ipletũ est qd sc̃ptũ est. duplici tõ¬
tricioe ꝯtere eos. Quõcũq ergo diui¬
na ꝓuidẽcia nos iubeat ĩfirmati

Expanded text:
omnem filium quem recipit . Quintus modus reproborum est, quibus datur infirmitas ut hic torqueri incipiant, et per haec tormenta temporalia transeant ad aeterna: quemadmodum contigit Antiocho et Herodi, in quibus impletum est quod scriptum est: Duplici contritione contere eos . Quomodocunque ergo divina providentia nos jubeat infirmari
Abbreviated transcription (Latin):
to: discamꝰ semꝑ flagellis piissimi
patris hũilit̾ subdi. et iudicia illius
iustissiã uenari ͥ arbitrãtes nos mi¬
nus ꝙͣ merem sustine̾: illiꝰ semꝑ sẽ¬
tentie memores beatꝰ hõ qͦ torripit᷑
a dño. Hoc enĩ fan agẽtes et ĩ p̃sen¬
ti de uerbere ꝓfice: et ĩ futõ ad eter

Expanded text:
 discamus semper flagellis pii patris humiliter subdi, et judicia illius justissima venerari, arbitrantes nos minus quam meremur sustinere, illius sententiae memores: Beatus homo qui corripitur a Domino . Hoc enim agentes, et in praesenti de verbere perficere, et in futuro ad aete
Abbreviated transcription (Latin):
sũs doctorib dep̃hensi sũt: quib in¬
firmitas hõib ꝯtingit. Aliquãdo
er̃ dat᷑ ĩfirmitas hõib ꝓgloria dei
manifestanda. sĩc illi ceto nato et sĩt
lazaro de quo dñs dixit. Infirmitas
hec nõ est ad mortẽ: s ut głificet᷑ fi¬
et u̾tutũ augientũ sicut bt̃o iobet
thobie qͥ cũ ante flagellũ sc̃i extite¬
rint: sãitiores ex flagello et ꝓbatio¬
res apparuerũt. Dat᷑ plerũq ĩfir¬
ntas ad u̾tutũ custodiã: siut bea
q̃ trigĩta et octo m̃nis derubuerat lã¬
guens: et sĩt illi ꝑalitico cui dus di

Expanded text:
s doctoribus deprehensi sunt, quibus infirmitas hominibus contingit. Aliquando enim datur infirmitas hominibus pro gloria Dei manifestanda, sicut illi caeco nato, et sicut Lazaro, de quo Dominus dixit: Infirmitas haec non est ad mortem, sed ut glorificetur Fiet virtutum augmentum, sicut beato Job et Tobiae, qui cum ante flagellum sancti exstiterint, sanctiores et flagello et probatiores apparuerunt. Datur plerumque infirmitas ad virtutum custodiam, sicut beatqui triginta et octo annis decubuerat languens, et sicut illi paralytico, cui Domi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ quẽ a lãguore liberabat: nõ solũ
surge̾ ueretiã lectũ suũ tollẽ p̃tipet:
uidelitz aꝑte ĩsimiãs eos q̃ uolũt a ui¬
cioꝵ trabe resurge̾. discusso toepore ne¬
gligẽtie cũ fratne caritatis pignore.
ad uissionẽ sui cõditoris debere ꝓpera¬
re: nec maloꝵ cõtradictiõe seu ꝑsecu-¬
cione a ceptobom oꝑis studio cessare.
Nã et iste hõ cũ ei iudei cõtradicerẽt
eũq ne lectũ ferret ꝓhiberẽt dicẽtes:
sabbatũ est. nõ licet tibi tollẽ graba

Expanded text:
solum surgere, verum etiam lectum suum tollere praeciperet, videlicet aperte insinuans, eos qui volunt a vitiorum tabe resurgere, discusso torpore negligentiae, cum fraternae charitatis pignore, ad jussionem sui conditoris debere properare, nec malorum contradictione seu persecutione a coepto boni operis studio cessare. Nam et iste homo cum ei Judaei contradicerent, eumque ne lectum ferret prohiberent, dicentes: Sabbatum est
Abbreviated transcription (Latin):
uł amm ĩfirmitate solaciũ exhibu¬
it: quẽ sanati poetare p̃cipim᷑: ut ei
quoq ĩ suis necessitatib adiutoriũ
submĩstremꝰ.Ait ergo ei dñs quẽ sa¬
nabat. Murge tolle lectũ tuũ et am¬
bula. Surge in qͥt uitioꝵ torporez
quẽ diu sustimusti lãguoris ercute:
et ad u̾tutũ exertitiũ quib ꝓpetuo
ĩfirma paciẽt᷑ tolerãdo: a quo es diu
multũq cũ adhuc sub graui fusce tẽp¬
tacionũ genieres sustentatꝰ. Hinc
et apłs dicit. Alter alteriꝰ onera por¬
bula uo cotidianis bonoꝵ oꝑũ ꝓfet¬
tib: de u̾tute ĩ u̾tutẽ ꝓgredẽ. Surge
pettata relinquẽdo: tolle lectũ tuũ
fratri suctrẽdo ⁊ ambula suꝑnã patriã
desiderãdo: et ad uidendã treatoris fa-¬
tiẽ festinãdo. Erat aũt sabbatũ ĩ die

Expanded text:
exhibuit, quem sanati portare praecipimur, ut ei quoque in suis necessitatibus adjutorium subministremus. Ait ergo ei Dominus quem sanabat: Surge, tolle lectum tuum et ambula. Surge, inquit, vitiorum torporem quem diu sustinuisti languoris excute, et ad virtutum exercitium erigere. Toinfirma patienter tolerando, a quo es diu multumque cum adhuc sub gravi fasce tentationum gemeres, sustentatus. Hinc et Apostolus dicit: Alter alterius onera porbula vero quotidianis bonorum operum profectibus, de virtute in virtutem progredere. Surge peccata relinquendo, tolle lectum tuum fratri succurrendo, ambula supernam patriam desiderando, et ad videndam Creatoris faciem festinando. Erat autem sabbatum in i
Abbreviated transcription (Latin):
Et introgauerũt eũ. Quis est iste
hõ : q̾ dixit tibi tolle grabatũ tuũ et
ambula: Ille aũt ut ait euãgelis¬
ta: ignorabat quis ess. Iã sanatus
erat s adhuc saluatorẽ suũ ignorabt:
dignꝰ tũ erat tui se saluator ostendet:
cuiꝰ ĩperio sic deuotꝰ obtẽꝑasẜ. Iħ̃s
aũt delinauerat a turba ꝯstituta ĩ
loco. Dedmauerat inqͥt a turba tur¬
bata diuĩo eos deserẽs auxilio ĩnueus:
tuiꝰ ututib obstinata malicia cona¬
bãt᷑ resiste. Postea ĩuenit eũ iħs ĩ
teplo: et dixit illi. Ette sanꝰ factꝰ es.

Expanded text:
Et interrogaverunt eum: Quis est iste homo qui dixit tibi, tolle grabatum tuum et ambula? Ille autem, ut ait evangelista, ignorabat quis esset. Jam salvatus erat, sed adhuc salvatorem suum ignorabat, dignus tamen erat cui se salvator ostenderet, cujus imperio sic devotus obtemperasset. Jesus autem declinaverat a turba constituta in loco. Declinaverat, inquit, a turba turbata, divino eos deserens auxilio, innuens cujus virtutibus obstinata malitia conabantur resistere. Postea invenit eum Jesus in t
Abbreviated transcription (Latin):
talit̾ obseruãdũ suscipẽt. Demq die
septĩo: ppłus ab oĩ oꝑe seruili uacare
p̃ceptꝰ fuerat. Hp̾italis uo sabbati ob¬
seruatiõe qd est ĩ luce septiformis spĩ¬
tusscĩ ab oĩ pcto qd reuera seruile o
tpe feriati esse p̃cipim᷑: nõ solũ a pra¬
ius oꝑib abstine s eciã bonis oꝑibus
ĩsiste iubem᷑. Qd et ĩ huiꝰ hoĩs sana¬

Expanded text:
bservandum susciperent. Denique die septimo populus ab omni opere servili vacare praeceptus fuerat. Spiritualis vero sabbati observatione, quod est in luce septiformis Spiritus sancti, ab omni peccato, quod revera servile opostrae tempore feriati esse praecipimur, non solum a pravis operibus abstinere, sed etiam bonis operibus insistere jubemur. Quod et in hujus ho
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerat. Sabbatũ est: nõ lit tibi
tolle grabatũ tuũ. Mira et uehemẽ¬
ter stupenda uideoꝵ demẽtia. Cũ em̃
ad tã iopinatã hoĩs diu languẽtis
sanitatẽ crede et diuĩa potentiã lau¬
dare debuerãt: etõtra scãdalizabãt᷑:
et saluatorẽ paritq saluatũ calũp¬
mabãt᷑. Baluatorẽ quidẽ ip die sab¬
bati hoĩe curass. lectũq suũ tollẽ p̃¬
ceperit: saluatũ u̾o rep̃hendũt. quia
sabbato grabatũ portauerit. Dicebãt
ergo ei qͥ sanatꝰ fuerat. Sabbatũ ẽ:
nõ licet tibi tollẽ grabatũ tuũ. Legis

Expanded text:
tibi tollere grabatum tuum. Mira et vehementer stupenda Judaeorum dementia. Cum enim ad tam inopinatam hominis diu languentis sanitatem credere, et divinam potentiam laudare debuerant, e contrario scandalizabantur, et salvatorem pariterque salvatum calumniabantur. Salvatorem quidem, quod die sabbati hominem curasset, lectumque suum tollere praeceperit; salvatum vero reprehendunt, quia sabbato grabatum portaverit. Dicebant ergo ei qui sanatus fuerat: Sabbatum est, non licet tibi tollere grabatum tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
tate detentꝰ: significat pctorẽ quẽ¬
libet multoꝵ et grauiũ sceleꝵ nuo¬
dus detubebat: huit significatiom
cõgruit. Nã trigĩta et octo ãnos in
ĩfirmitate habuisse dicit᷑: duo uide¬
litz minꝰ de qͣdragita. Quadrage¬

Expanded text:
tate detentus, designat peccatorem mutate detentus, designat peccatorem multorum, et gravium scelerum numerodus decumbebat, huic significationi congruit. Nam triginta et octo annos in infirmitate habuisse dicitur, duo videlicet minus de quadraginta. Quadrage
Abbreviated transcription (Latin):
te me descẽdit. Dicit ei iħs. Burge
tolle grabatũ tuũ et ambula. Etꝓ
statĩ sanꝰ factꝰ est hõ: et sustulit gͣ¬
batũ suũ et ãbulabat. Sanaturꝰ
dũs ĩfirmũ diut̾no lãguore tabestẽ¬
tẽ: introgauit utꝵ uellet sanꝰ fieri.
nõ quo eũ id uelle ignoraret ÷ s ut eũ
ad maius sanitatis desideriũ acten¬
deret. q̃ iã longa decubaciõe pene sa¬
lutẽ desꝑauerat: nec saltẽ ꝓsua re-¬
stauraciõe rognre nouercit. Unde ⁊
ille causã ĩpossibilitatis cepit obten¬
dere et cõqueri ꝙ hoĩez nõ habet: qui
eũ post motionẽ aque ĩ pisciã mit¬
teret. S dñs languẽtis miseratꝰ ĩ¬
betillitatẽ: paritq ĩsciam simplici¬
tatẽ ait illi. Surge tolle lectũ tuũ
et ambula. Ille ꝯtinuo receptis uiri¬
bus et iam dudũ amissũ ꝑsenciens
robur: tulit lectũ in quo iacebat et a¬
biit ĩ domũ suã. Iuxta spĩtalẽ intel¬
ligenciã. hõ iste multoꝵ ãnoꝵ ĩfirim¬

Expanded text:
Surge, tolle grabatum tuum et ambula. Et statim sanus factus est homo, et sustulit grabatum suum, et ambulabat. Sanaturus Dominus infirmum diuturno languore tabescentem, interrogavit utrum vellet sanus fieri, non quod eum id velle ignoraret, sed ut eum ad majus sanitatis desiderium accenderet, qui jam longa decubatione pene salutem desperaverat, nec saltem pro sua restauratione rogare noverat. Unde et ille causam impossibilitatis coepit obtendere, et conqueri, quod hominem non haberet, qui eum post motionem aquae in piscinam mitteret. Sed Dominus languentis misertus imbecillitatem pariterque insciam simplicitatem, ait illi: Surge, tolle lectum tuum, et ambula. Ille continuo receptis viribus, et jamdudum amissum persentiens robur, tulit lectum in quo jacebat, et abiit in domum suam. Juxta spiritualem intelligentiam, homo iste multorum annorum infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
sanꝰ fiebut a quotũq lãguore deti¬
ueret᷑. Unꝰ in qͥt ex tãta lãguentiũ
multitudĩe sanabat᷑: qr unꝰ dñs.
una fides unũ baptisma. Quicũq
ergo ĩ unitate catholice fidei myste¬
riis xp̃i in baptismo ĩbuit᷑: ab oĩ ꝓr¬
sus pctoꝵ lãguore sanat᷑: qͥ aũt ab
unitate st̃e eccl̃ie discrepat: salute

Expanded text:
re detineretur. Unus, inquit, ex tanta languentium multitudine sanabatur, quia unus Deus, una fides, unum baptisma . Quicunque ergo in unitate catholicae fidei mysteriis Christi in baptismo imbuitur, ab omni prorsus peccatorum languore sanatur: qui vero ab unitate Eccl
Abbreviated transcription (Latin):
tine turbata sanabãt᷑: qr ꝑpassiõe
dm̃i ꝙͣ motꝰ aque designat redẽpti
sumꝰ de maledicto legis. Legis siqui¬
agendũ qdue cauendũ esẜ edocuit:
nemmẽ tñ ad ꝑfectũ adduxit: qua¬
si eductos de sedib ignorãtie poris:
ĩ portitib suis ꝯtinebat lãguidos
net tñ sanabat. Gratia aũt euan
siois sanat oẽs ĩfirmmitates iniqͥta¬
tũ nr̃aꝵ: a quib ĩ lege moysi nõ pos¬
sumꝰ iustificari. et qͣsi eiectos de por¬
titib legis egrotos ĩ aquã pisime
turbatã ut sanari possint ĩmittit:
qr a pct̃is que lex ostenderat ꝑ aquã
baptismatis abluit: iuxta qd̵ apłs

Expanded text:
cinae turbatam sanabantur, quia per passionem cinae turbatam sanabantur, quia per passionem Domini, quam motus aquae designat, redempti sumus de maledicto legis. Lex siquiagendum quidve cavendum esse docuit, neminem tamen ad perfectum adduxit, quasi eductos de sedibus ignorantiae prioris, in porticibus continebat languidos, nec tamen sanabat. Gratia autem sionis, sanat omnes infirmitates iniquitatrarum, a quibus in lege Moysi non potuimus justificari. Quasi ejectos de porticibus legis aegrotos in aquam piscinae turbidam ut sanari possint immittit, qui a peccatis quae lex ostenderat, per aquam baptismatis abluit, testante Apos
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ claudoꝵ aridoꝵ. Ceti erãt: qui¬
uerdũ ꝑfectũ fidei lumẽ habebũt.
Cluudi q̃ bona q̃ agenda essẽt noue¬
rãt: s adĩplenda ea bom oꝑis gres¬
sib assurgẽ nõ ualebũt. Aridi qui
et dilectioĩs pinguedĩe egent. Ta¬
les in quĩq portitib iacebãt: ẜ nõ
insi angelo ĩ pisciã destendẽte sa¬
nari poterãt ⁊ qr ꝑ legẽ cognitio est
signabat angelꝰ qͦ ĩusibilit̾ desten¬
dens ĩ piscmã quã mouebat: eiq
u̾tutẽ sanãdi suggerebat. Motus
em̃ aque passionẽ dñi que turbata
gente iudeoꝵ facta est ĩsmuat. Des¬
cendit ergo tarne ĩdutꝰ hic magni cõ¬
silii angelꝰ idẽ pat̾ue uolũtatis nũ¬
tius: in pisciã ppłi uideoꝵ. Mouit
illos miratulis et doctrina sua: ut
eũ morte trutis afficerẽt ⁊ qͥ genꝰ hũa¬
nũ nõ solũ a lãguorib pctoꝵ samna¬
re: s euã ab ip̃a morte etua sufficẽt
liberare. Descendẽtes ergo ĩ aquã pis¬

Expanded text:
i erant, qui necdum fidei lumen habebant; claudi, qui bona quae agenda essent noverant, sed ad implenda ea boni operis gressibus assurgere non valebant; aridi qui et dilectionis pinguedine egent. Tales in quinque porticibus jacebant, sed non nisi angelo in piscinam descendente sanari poterant: quia per legem cognitio est signabat angelus, qui visibiliter descendens in piscinam, aquam movebat, eique virtutem sanandi suggerebat. Motus enim aquae, passionem Domini quae turbata gente Judaeorum facta est insinuat. Descendit ergo carne indutus, hic magni consilii angelus, id est, paternae voluntatis nuntius, in piscinam populi Judaeorum. Movit illos miraculis et doctrina sua, ut eum morte crucis afficerent, qui genus humanum non solum a languoribus peccatorum sanare, sed etiam ab ipsa morte aeterna sufficeret liberare. Descendentes ergo in aquam pis
Abbreviated transcription (Latin):
ret᷑. His de p̃mo miratulo qd ꝑ an¬
gelũ ĩuisibilit fiebat p̃missis: nũc
de sequẽte qd ꝑ uerũ angelũ xp̃m ui
sibilit patratũ est paucis loquam᷑.
ĩ quo etiã similit̾ unꝰ sanatꝰ est. Po¬
terat quidẽ dũs ões q̃ ibi erãt ĩfirmos
sanare : s unũ tm̃ certi causa myste¬
rii sanare uoluit: ut ꝓfecto ostẽdet.¬
p̃ter eccłia uenum patere locũ sa¬
ta et octo ãnos habẽs in ĩfirmitate
sua. Hũc cũ uidiss iħs iacentẽ et cog¬

Expanded text:
angelum invisibiliter fiebat, praemissis, nunc de sequente, quod per verum angelum Christum visibiliter patratum est, paucis loquamur, in quo etiam similiter unus sanatus est. Poterat quidem Dominus omnes qui ibi erant infirmos sanare, sed unum tantum certi causa mysterii sanare voluit, ut profecto ostendereter Ecclesiam nemini patere locum sata et octo annos habens in infirmitate sua; hunc cum
Abbreviated transcription (Latin):
tite ꝓbatica piscina q̃ q̃nq porticib
tĩgebat᷑ significat ppłm uideoꝵ: le¬
gis custodici undiq ne petture debe¬
at munitũ. Quĩq enĩ portitꝰ legẽ
que in quĩq libris moysi ꝯtinet᷑ insi¬
nuãt. Et bene idẽ ppłus ꝑ aquã sig¬
inficat᷑ piscine: qr sĩt aqua piscine
nũt placida uẽtis stare nũt eisdẽ uen-¬
tis irruẽtib turbari solet: ita ille po¬
pulꝰ ĩ quibusdã uite mũdiciã serua¬
re: in q̃busdã ĩmũdoꝵ spĩtuũ solebat
teptaciõib agitari. Apte quoq endẽ
ĩ illo ppło: q̃ merito simplitis et m̃o¬
centis uite: deo placere et cũ psalmis¬
ta dicẽ poterãt. Nos aũt ppłus tuꝰ:
et oues pascue tue. Multitudo lau¬
guentiũ que ĩ memoratis portitib
iacebat aque motũ expectãs: desig¬
uat eos q̃ uerba legis audiẽtes hũc
sius se uirib ĩplere nõ posse dolebãt:

Expanded text:
batica quae quinque porticibus cingebatur, significat populum Judaeorum, legis custodia undique ne peccare debeat, munitum. Quinque enim porticus, legem quae in quinque libris continetur, insinuant. Et bene idem populus per aquam significatur piscinae, quia sicut aqua piscinae nunc placida ventis stare, nunc eisdem ventis irruentibus turbari solet, ita ille populus in quibusdam vitae munditiam servare, in quibusdam immundorum spirituum solebat tentationibus agitari. Apte quoque eadem in illo populo, qui merito simplicis et innocentis vitae Deo placere, et cum Psalmista dicere poterant: Nos autem populus tuus et oves pascuae tuae . Multitudo languentium, quae in memoratis porticibus jacebat aquae motum exspectans, designat eos qui verba legis audientes, hanc suis viribus implere non posse dolebant,
Abbreviated transcription (Latin):
pla demõstrando uł nr̃a bona oꝑa
deridendo aut eciã ꝓhibẽdo conãt᷑
ĩpedire. Cõfluamꝰ sedulo deuoti ad
de ꝑceptis bñficiis grãs age̾r ac pro
ꝑcipiẽdis exorare satagamꝰ: nosiꝵ
ip̃os templũ dei ĩ quo misericordit
uenire et mansionẽ face dignet᷑ p̃pa-¬
rare curemꝰ. Attende aũt debemꝰ¬
frẽs mei qͥd a se sanato dñs dicit. Et¬
ce sanꝰ factꝰ es iã noli pectare: ne
deteriꝰ tibi aliqͥd cõtingat. Nuib
uerbis aꝑte ostendit᷑ qr ꝓpt̾ pectata¬

Expanded text:
pla demonstrando, vel nostra opera deridendo, aut etiam perhibendo, conantur impedire. Confugiamus devoti ad de praeceptis beneficiis gratias agere, ac pro percipiendis exorare satagamus, nosque ipsos templum Dei, in quo misericorditer venire et mansionem facere dignetur, praeparare curemus. Attendere autem debemus, quid a se sanato Dominus dicit: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Quibus verbis
Abbreviated transcription (Latin):
que suggessimꝰ sensib ur̃e caritatis
mtenaci ꝯhereãt: beeuit᷑ q̃ dicta sunt
iteramꝰ. Hoc em̃ admoniumus
frẽs ut qr natalis dm̃ ĩminet tanꝙͣ
ad iniptiale et celeste diuiuũ ab oĩ lu¬

Expanded text:
quae suggessimus, sensibus vestrae Charitatis tenacius inhaereant, breviter quae dicta sunt iteramus. Hoc enim admonuimus, fratres, ut quia Natalis Domini imminet, tanquam ad nuptiale et coeleste convivium ab o
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓicite eum ĩ tenebras exteriores:
ibi erit fletꝰ et stridor denciũ. Et¬
ce qualẽ sententiã in die iudicii ex¬
cipiet: qͥ sine remedio pentẽtie ad
natꝰ accesserit. In natali em̃ dm̃
frẽs dilcissum: quasi ĩ niptiis spi¬
tus est. Cũc ueritas de t̾ra orta ẽ
tũt iusticia de celo ꝓspexit: tũt pro¬
cessit spõsus de thalamo suo hoc ẽ
scãs miptias ĩuitati. et ad diuiuũ
prĩs et filii et spussã intraturi:
uidete qualib ĩdumẽtis debeamꝰ
oenari. Et ideo mũdemꝰ qͣntũ pos¬
sumꝰ tũ dei adutorio torda simł
et corꝑa nr̃a: ut celestis ille ĩuita¬
tor nichil ĩ nobis sordidũ nichil
fedũ nichil obscurũ nichil otulis
suis dep̃hendat ĩdignũ. Het gͦ¬

Expanded text:
cite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam in die judicii excipiet, qui sine remedio poenitentiae ad natus accesserit. In natali enim Domini, fratres dilectissimi, quasi in nuptiis spitus est. Tunc veritas de terra orta est, tunc justitia de coelo prospexit ; tunc processit sponsus de thalamo suo , hoc est, sanctas nuptias invitati, et ad convivium Patris et Filii et Spiritus sancti intraturi, videte qualibus indumentis debeamus ornari. Et ideo mundemus, quantum possumus cum Dei adjutorio, corda simul et corpora nostra: ut coelestis ille invitator nihil in nobis sordidum, nihil foetidum, nihil obscurum, nihil oculis suis deprehendat indignum. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
et sangiuĩe suũ et nõ ad iudiciũ
s ad remediũ aĩe ꝑ sacerdotũ suoꝵ
mĩsteriũ dispẽsabit. Si uo̾ aliquẽ
uiderit adulterũ ebriosũ cupidũ.
suꝑbũ: timeo ne hoc illi dicat᷑ qd
huc ĩtrasti nõ habẽs uestẽ miptia¬

Expanded text:
um ei non ad judicium, sed ad remedium per sacerdotum suorum ministerium dispensabit. Si vero aliquem viderit adulterum, ebriosum, cupidum et superbum, timeo ne hoc illi dicatur, quod huc intrasti non habens vestem nuptia
Abbreviated transcription (Latin):
oẽs latebeas aĩe nr̃e diligent̾ aspi¬
tere: ne forte sit ĩ nobis aliqd̾ pet¬
catũ absconditũ qd et ꝯstientiam
nr̃a ꝯfũdat uc mordeat: et otu¬
los diuĩe maiestatis offendat. Nã¬

Expanded text:
genter aspicere; ne forte sit in nobis aliquod peccatum absconditum, quod et conscientiam nostram confundat ac mordeat, et oculos divinae majestatis offendat. Na
Abbreviated transcription (Latin):
ti postes habẽt signatos: et intꝰ nõ manet
habitator. Agitatores facile habẽt ĩ frõ¬
te signũ xp̃i: et corde nõ renpiũt uerbũ
rp̃i. Ideo dixi frẽs qd̾ repeto: signũ xp̃i a
nobis repellit extĩatorẽ: si tor nr̃m hu¬
beat xp̃m habitatorẽ. Het dixi: ne quis
forte cogitaret qͥd sibi uellẽt ista festa iui¬
ut uerũ pasca nos haberemꝰ: tũ eĩꝰ pas

Expanded text:
ti postes habent signatos, et intus non manet ti postes habent signatos, et intus non manet habitator: facile habent in fronte signum Christi, et corde non recipiunt verbum Christi. Ideo dixi, fratres, quod repeto, signum Christi a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum habeat Christum habitatorem. Haec dixi, ne quis forte cogitaret quid sibi vellent ista festa Judut verum Pascha nos hab
Abbreviated transcription (Latin):
agnꝰ: q̃ uobis eundẽ diẽ festũ suo sã¬
giũe ꝯsetrauit. Cõsiliũ erat int̾iudeos
de otridẽdo ihu. Ille qͥ de celo uenerat
pati ꝓpĩqͣre uoluit loco passiõis. qr ĩnu¬
nebat hora passionis. Astenderũt gͦ
multi iheosolmiã de regione ante pas¬
ca: ut sũficarẽt seip̃os. Hoc faciebãt
erat oẽs undiq ꝯuerurẽt: et illiꝰ diei ce¬
lebratõe scificarẽt᷑. H illa celebratio:
umbra erat futuri. Quidẽ umbra fu¬
turiꝰ Prophetia xp̃i uẽturi ꝓphecia
ꝓ nobis illa die passuri: ut tnsiret un¬
bra et lux ueniret: ut trãsiret signifi¬
tatio et ueritas teneret᷑. Habebãt ergo
uidei pasta ĩ umbea: nos ĩ lute. Qdem̃ opꝰ
erat ut dũs eis p̃cipẽt ꝑ ip̃m festũ diẽ ouẽ
Banguĩe xp̃i frõtes nr̃e signãt᷑: et illa sig¬
nacio q̃ erat significacio data ẽ ab oĩbus¬
nobis repellit ext̾mmĩatorẽ: si cor nr̃m reti¬
piat saluatorẽ. Quare hot dixi. Na mul¬

Expanded text:
 diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu: ille qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi in Hierosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. Hoc faciebant erat, omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quid est umbra futuri? Prophetia Christi venturi, prophetia pro nobis illo die passuri: ut transiret umbra, et lux veniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei Pascha in umbra; nos in luce. Quid enim opus erat utsanguine Christi frontes nostrae signantur. Et illa signatio, quae erat significatio, dicta est a nobis repellit exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. Quare hoc dixi? Quia mul
Abbreviated transcription (Latin):
spondit eis dicẽs. Denit hora ut glorifice¬
tur filiꝰ hoĩs. Hic quisꝙͣ forsitan putat
ideo se dixisse glorificatũ: qr gẽtiles eũ uo¬
lebãt uide. Nõ ita ẽ. B uidebat ip̃os gẽ¬
tiles post passionẽ et resurrectiõez suã
in oĩb gentib credituros: q sĩt dicit a¬
postolꝰ cetitas ex parte ĩ istł facta ẽ: do

Expanded text:
spondit eis, dicens: Venit hora ut clarificetur Filius hominis. » Hic quisquam forsitan putat ideo se dixisse glorificatum quia gentiles eum volebant videre. Non ita est, sed videbat ipsos gentiles post passionem et resurrectionem suam in omnibus gentibus credituros. Quia, sicut dicit Apostolus: « Caecitas ex par
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d dicã inqͥt: pat̾ saluifica me ex hac ho¬
ra s ꝓptẽa uemi ĩ hũc horã. pat̾ clarifica
nomẽ tuũ : docuit te qͥd togites docuit qͥd
ditas quẽ ĩuotes in quosperes: ciuꝰ uo¬
ne ĩfirmeq p̃ponas. Nõ ideo tibi uideat᷑
si nollet nõ tẽptaret᷑: quẽ admodũ si nol

Expanded text:
salvivificame in hac hora. Sed propterea veni ad horam hanc. Pater clarifica tuum nomen. » Docuit te quid cogites, docuit quid dicas, quem invoces, in quo speres, cujus voAug., praeponas. Non ideo tibi videatur si nollet, non tentaretur: et ea respondit diabol
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ regnũ celoꝵ credẽtes spãtes amãtesq
ꝑducat. Dei gͦ fili ꝯ equalis patri uerbu
ꝑ qd̾ facta sũt oĩa: qd̾ rex esse uoluit istł
dignatio est nõ ꝓmotio. Miseratioĩs indi¬
ciũ est: nõ potestatis augmentũ. Nui
em̃ appellatꝰ ẽ in t̾ra rex iudeoꝵ: in celis

Expanded text:
antesque perducat. Dei ergo Filius aequalis Patri, Verbum per quod facta sunt omnia. Quod rex esse voluit Israel, dignatio est, non promotio, miserationis indicium est, non potestatis augmentum. Qui enim appellatus est in terra Rex Judaeorum, in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
bãt. Inuenit ge ihs asellũ et sedit suꝑ
eũ: sicut scͥptũ est. Noli time filia syõ.
Ette rex tuꝰ uenit: sedẽs suꝑ pullũ a¬
sine. In illo ergo ppło erat filia syon:
ip̃a est ihrłm. Que syon ĩ illo in quã
ppło reprobo et ceco erat tñ filia syõ cui
ditet᷑: noli time ecce rex tuꝰ ueint sedẽs
suꝑ pullũ asme. Hec filia syon tui diui
nitꝰ ista dicũt᷑: in illis erat ouib que
uotẽ pastoris audiebãt ⁊ ĩ illa erat mł¬
titudie que dum̃ uemientẽ tanta deuo¬
cione laudabat: tãto aguñe deducebat.
qr ille sãgius fundit᷑ ꝑ quẽ tuũ delictũ
deleat᷑ et uita reddat᷑. b pullũ asme ĩ¬

Expanded text:
sedit super eum: sicut scriptum est, Noli timere, filia Sion: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. In illo ergo populo erat filia Sion: ipsa est Jerusalem quae Sion. In illo, inquam, populo reprobo et caeco, erat tamen filia Sion, cui diceretur, Noli timere: ecce rex tuus venit sedens super pullum asinae. Haec filianitus ista dicuntur, in illis erat ovibus quae vocem pastoris audiebant; in illa erat multitudine quae Dominum venientem tanta devotione laudabat, tanto agmine deducebat. quia ille sanguis fundetur per quem tuum delictum deleatur et vita redimatur  Aug.,
Abbreviated transcription (Latin):
aquaꝵ posuit: qr gẽtilitati que priꝰ
ꝑ ariditatẽ mẽtis nuillos bonoꝵ oꝑũ
fructꝰ ferebat fluẽta sce p̃dica ciõis
dedit: et ip̃a ad quã pͥus ꝓ asꝑita¬
te sue siccitatis uia p̃ditatorib non
patebat: doctrine postinodũ riuos
emanauit. Cui adhut ex munere
magno ꝓmttit᷑. Dabo ĩ solitudĩe
cedrũ et spmã. ¶Cedrũ qi magmo¬
doris est atq ĩputribilis nature:
iure accipiniꝰ ĩ ꝓmissione. De spi¬
na uocũ peccãti hõi dictũ sit t̾ra
tua spinas et tribulos germĩabit
tibi: quid innuꝵ si sc̃e eccl̃ie illud ꝓ¬

Expanded text:
aquarum posuit, quia gentilitati, quae prius per ariditatem mentis nullos bonorum operum fructus ferebat, fluenta sanctae praedicationis dedit: et ipsa, ad quam prius pro asperitate suae siccitatis via praedicatoribus non patebat, doctrinae postmodum rivos emanavit. Cui adhuc ex magno munere promittitur: Dabo in solitudine cedrum et spinam . Cedrum, quia magni odoris est, atque imputribilis naturae, jure accipimus in promissione. De spina vero, cum peccanti homini dictum sit: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi , quid mirum si sanctae Ecclesiae illud p
Abbreviated transcription (Latin):
luerit ea que mũdi sũt nõ relinqͣt.
At si qͥs ĩformtatiõis culpa uł for¬
tasse qd est grauiꝰ ĩ adulterio laꝑ¬
sus est: tãto a se licita debet absci¬
dẽ qñto se menũt et illicita ꝓpetras¬
se. Neq par fructꝰ bom oꝑis esse
debet eiꝰ q̃ minꝰ et eiꝰ q̃ amplius
unuscurasq ostiẽtia ꝯuenit᷑: ut tã¬
to iatioea q̃rat bonoꝵ oꝑũ lutra ꝑ
peritentiã qͣnto grauioea sibi ĩtu¬
lit dũpna ꝑculpã. S iudei de ge¬
neris nobilitate gloriãtes idtirto
se agnostẽ pctores nolebãt: qr de a¬
brahe stirpe descenderãt. Quib
recte dicit᷑. Et ne teperitis dite: pa¬
trẽ habemꝰ abrahũ. Dito em̃ uobis:

Expanded text:
linquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in adulterium lasus est, tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debet ejus qui minus et ejus qui amplius uniuscujusque conscientia convenitur, ut tanto mapoenitentiam, quanto graviora sibi intulit damna per culpam. Sed Judaei de generis nobilitate gloriantes, idcirco se agnoscere peccatores nolebant, quia de Abrahae stirpe descenderant. Quibus recte dicitur: Et ne coeperitis dicere, Patrem habemus Abr
Abbreviated transcription (Latin):
possidet: tãto loquẽdi ꝓ iusticia fidu¬
duciã maiorẽ hab. Hũt dũ ille sus¬
tentat qͥ ĩ hot mũdo aliqͥd possidet.
et fortasse ꝓ iusticia adhuc loqui
libere nõ p̃sumit: iusticie illiꝰ liber¬
tatẽ sibi ꝑticipẽ facit ⁊ ut cũ eoparit
iustire p̃mia recipiat quẽ sustentã¬
do aduiuit: qͣtenꝰ eandẽ libe̾ loqui

Expanded text:
possidet, tanto loquendi pro iustitia fipossidet, tanto loquendi pro iustitia fiduciam maiorem habet. Hunc dum ille sustentat, qui in hoc mundo illiquid possidet et fortasse adhuc pro iustitia loqui libere non praesumit, iustitiae illius libertatem sibi participem facit et cum eo pariter iustitię pręmia recipiet, quem sustentand
Abbreviated transcription (Latin):
mũda sũt uobis. Hint rursus ait.
Date et dabit᷑ uobis. Hint striptũ
est. Ignẽ ardentẽ extĩguit aqua:
et elemosma restitit pctis. Hĩt iteꝵ
dicit᷑. Cõclude elemosinã in coede
paupis: et hec ꝓte exorabit. Huic bo¬
nus pat̾ m̃otentẽ filiũ admonet di¬
tẽs. Si multũ tibi fu̾it habundãt᷑
tribue: si exiguũ fuit etiã exiguũ li
recpit ꝓphetã in noĩe ꝓphete: merte¬
dẽ ꝓphete accipiet. Et qͥ recipit ius¬
tũ in noĩe iusti: mertedẽ iusti accipi
et. In quib uerbis notandũ est quia
nõ ait mercedẽ de ꝓpheta uł mercedẽ
de iusto: s mercedẽ ꝓphete et mercedẽ
nusti accipiet. Aliuid est enĩ mertes
de ꝓpheta aliud mertes ꝓphete: atq
aliud mertes de iusto aliud merces ius¬
ti. Quid est emĩ dice mercedẽ ꝓphete
accipiet: insi qđ̵ is q̃ ꝓphetã sua lar¬
gitate sustẽtat ꝙͣuis ip̃e ꝓpheciã nõ
cie p̃nnia habebit: Iste enĩ fortasse
iustꝰ est. et qͣnto ĩ hos mũdo nichil

Expanded text:
unda sunt vobis! Hinc rursus ait: Date et dabitur vobis! Hinc enim scriptum est: Ignem ardentem extinguit aqua, et elemosina resistit peccatis. Hinc iterum dicit: Conclude ęlemosinam in corde pauperis, et hęc pro te exorabit! Hinc bonus pater innocentem filium admonet, dicens: Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; si exigrecipit prophetam in nomine prophetae, mercedem prophetae accipiet, et qui recipit justum in nomine justi, merum est, quia non ait 'mercedem de propheta' vel 'mercedem de iusto', sed 'mercedem prophetae' et 'mercedem iusti / accipiet'. Aliud est enim merces de propheta, aliud merces prophetae, atque aliud merces de iusto, aliud merces iusti. Quid est enim dicere 'mercedem prophetae accipiet', nisi quia is, qui prophetam sua largitate sustentat, quamvis ipsetiae praemia habebit? Iste enim fortasse iustus est, et quanto in hoc mundo nihil
Abbreviated transcription (Latin):
dã lapsib cade̾ ꝑmisit: Ut aliis ĩ tulpa
iatẽtib si toto ad eũ coede ꝯsurgãt spe
ueme reddet: et eis ꝑ lamẽta penitẽ¬
tie uiã pietatis aperiret. Exerteamꝰ¬
ergo nos metipos ĩ lamẽtis: extigua¬
mus fletib et dignis penitẽtie fructib
culpas. Tẽpora ĩdulta nõ pereãt: qr
q̃ multos a suis miqͥtatib iã sanatos
aspicinꝰ : quid aliud quã suꝑne mi¬
seritordie pignꝰ tenemꝰ:¬

Expanded text:
sdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa sdam lapsibus cadere permisit, ut aliis in culpa jacentibus, si toto ad eum corde consurgant, spem veniae reddat, et eis per lamenta poenitentiae viam pietatis aperiat. Exerceamergo nosmetipsos in lamentis, exstinguamus fletibus, dignis poenitentiae fructibus, culpas, tempora indulta ne pereant, quia qui multos a suis impietatibus jam sanatos aspicimus, quid aliud quam supernae misericordiae pignus tenem
Abbreviated transcription (Latin):
fecimꝰ et nosmetipos assidius la¬
mẽtis atteramꝰ: heditatẽ iustoꝵ
quã nõ tenuimꝰ ꝑuitã. rapiamꝰ
ꝑpenitentiã. Uult a nobis omps deꝰ
talẽ uiolentiã ꝑpeti: nã regnũ celoꝵ
rapi uult nr̃is fletib qd̾ nr̃is meri¬
tis nõ debet᷑. Ab spei ergo certitudi¬
ne nulla nos maloꝵ nr̃oꝵ qͣlitas:
nulla qnͣtitas frãgat. Prestat
magnã uenie fiduciã latro ille ue¬
nerabilis: q̃ nõ nide uenabilis unde
latro s latro ex trudelitate uenabi¬
lis ex ꝯfessione. Cogitate rogo togita
te: quã sint ĩ op̃hensibilia ĩ oĩpotẽte
deo misidie uiscera. Latro iste trueu¬
tis manib abstractꝰ a fauce itineris
suspensꝰ est ĩ patibulo crutis: ibi cõ¬
fessus ibi sanat est: ibi audire me¬
ruit hodie metũ eris ĩ ꝑadiso. Quid
est hoc: Quis tantã bonitatẽ dei di¬
cere ⁊ qͥs estimare sufficiat: De ip̃a pe¬
na t̾mĩs: ꝑuenit ad p̃mia u̾tutis. Id¬
cirto aũt om̃ps deꝰ electos suos ĩ quib¬

Expanded text:
fecimus, et nosmetipsos assiduis lamentis atteramus; haereditatem justorum, quam non tenuimus per vitam, rapiamus per poenitentiam. Vult a nobis omnipotens Deus talem violentiam perpeti. Nam regnum coelorum rapi vult nostris fletibus, quod nostris meritis non debetur. A spei ergo certitudine nulla nos malorum nostrorum qualitas, nulla quantitas frangat. Praestat magnam veniae fiduciam latro ille venerabilis, qui non inde venerabilis, unde latro; nam latro ex crudelitate, venerabilis ex confessionte quam sint incomprehensibilia in omnipotente Deo misericordiae viscera. Latro iste cruentis manibus abstractus a fauce itineris, suspensus est in patibulo crucis. Ibi cofessus, ibi sanatus est, ibi audire meruit: Hodie mecum eris in paradiso . Quid est hoc? Quis tantam bonitatem Dei dicere, quis aestimare sufficiat? De ipsa poena criminis pervenit ad praemia virtutis. Idcirco autem omnipotens Deus electos suos in quibu