comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
allius qd dilatiõe crenerat
adimpleri iudicauit Igitur
al utrisq ꝑtibꝰ mutue cõ¬
mutaeiones fee sunt meo¬
rato abbate dante qd̾ a gẽi
ciproca uicissitudine pro
cum coguoiaeũ eum ap¬
pendenciis siis hant lon¬
ge a litore ligeris fitum
ꝯmitue uicissitudĩs usq ho¬
die in archinis publicrs
noscri reseruat᷑ mõscerii.
Predictꝰ aũt uir dñi leode¬
boda hoc negocio pacto ne¬
quaꝙͣ oblitꝰ sui destinatio¬
nem moͣsterii. in suxͣ dc̃to
agello cepit edificationes¬
Eruod opꝰ sagaci insiscens
induseria mirifico cõsũma¬
uit effectu. edificausq
basilicã in honore scĩ petri
itemq aliam in honore sc̃ce
auarie duõ de dicare uoluit
Mox etiã ut p̃parata hĩta ͦ
nõ manis esses. atq sine
habitatoribus icollegit ibid
q̃r plures ad dno seranẽdũ
sub norma regule uinere
paratos priẽmq et abba¬
tem eis p̾fecit, nomine
mumolum. Cui ꝙ dui re¬
bus hũanis interfuit ut
y doneꝰ pastor gregisibi

Expanded text:
 dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque partibus mutuae commutationes factae sunt, memorato abbate dante quod a geniciproca vicissitudine pro cum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habQuod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi
Abbreviated transcription (Latin):
supradc̃s leodebodus corꝑe
epemptꝰ sient credimĩs
celicas eranfiret ad fedes:
omissi cuscodias optime
seruans et lcoĩ assidue
scudiũ dans inter cetera
repperit in libris hti ac
precellentissimi ia dcĩ uiri
gregorii domani antiscitis:
quõ sanctꝰ ac deo dilectus
bũdictꝰ/ agonis sui cursũ
in benenentana promcia
ꝯsumanerit. Re cordausq
quia isdem uenerabilio p̃r
oraculo diuino amor̃tus
scieusq futuros casus pre¬
dixerit illud anõsterium
funditꝰ euertendũ Et
quod ille spualibus oculis
iste patratum carneis aspi¬

Expanded text:
dus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, mmissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspi
Abbreviated transcription (Latin):
Conderis hoc ennulo mortis legem subenudo
Oelephane prie patir iam te uetiuet pia matir
ꝓherusalem supera pax et requies Iobi uera
Nam bene uixisei gregibꝰ bene consuliuser
Iam decipis merita remrescio ꝑpete uita¬
Quod lapis hic urget christo ueniente resurget

Expanded text:
es mundo mortis legem subeundo, Hildebrande Pater, jam te retinet pia mater Jerusalem supera, lux et requies ubi vera. Nam bene vixisti, gregibus bene consuluisti. Nunc recipis merita, revirescis perpQuod lapis hic urget, Christo veniente resurget
Abbreviated transcription (Latin):
quieseit corpꝰ marre mag¬
dalene liquet igier ex pre¬
missis sune ꝯtetioẽ ac ĩm¬
sce marie magdaleire ue¬
paciter sit in teoris. enius

Expanded text:
quiescit corpus sancte Marie Magdalene. Liquet igitur ex premissis sine contencione et emsancte Marie Magdalene veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
de latere en cecidisse Un/¬
de anultũ ꝑteorita crebros
patuit Na filiꝰ eiqrdbtꝰ¬
febrbꝰ ẽ froari cexit in qua
infirĩtate fenex que dud
in sopius uiderat ei appa¬
ruit Dices. Ego a̾tiquus
dieꝵ qui dameli in uisu
noctis apparui sũ ⁊ nucane¬

Expanded text:
de latere suo cecidisse; unde multum perterrita, crebros patuit. Nam filius ejus Bfebribus infirmari coepit. 10. In qua infirmitate senex, quem dudum in somnis viderat, ei apparuit, dicens: « Ego antiquus dierum, qui Danieli in visu noctis apparui, sum; et nunc e
Abbreviated transcription (Latin):
latere hiic ander necnõ ef¬
fossa humo que at in mei¬
dio solo in oratorio meorato
cissime magdalene Alon
quide̾ in eumlo de alabas¬
ero in quo p̾mũ ꝯditũ fue¬
poat qui adhuc ili cerutur
cu instoriis ⁊ sculpturis
s in alio tuuiulo marnoreo
ibidem e regione ad dextra
Deroeutibꝰ collocato cum
ingenti odoris fragratia
eaꝙͣ si aꝑta fuisset suauy¬
a aromatũ apoeheca cõse¬
quẽcibꝰ signis ⁊ iueleis
miraculis gloriosis Et ex
ens lingna sacracissima
ad huce eune suo capiti ut
guceuri inherenti dadix
quedã cum damusculo
quasi femculi exibat et ex¬
teaꝯ pminebat in longr̃
Ciuã qui pu̾tes adeoãe¬

Expanded text:
latere hinc et inde nec non effossa humo, que erat in medio solo, in oratorio memoratum Marie Magdalene, non quidem in tumulo alabastro, in quo primo conditum fuerat, qui adhuc ibi cernitur cum historiis et scripturis, sed in alio tumulo marmoreo ibidem e regione ad dexteram introeuntibus collocato cum ingenti odoris fragrancia, tamquam si aperta fuisset suavium aromatum apotheca, consequentibus signis et multis miraculis gloriosis. Ex eius lingwa sanctissima, adhuc tunc suo capiti et gutturi inherente, radix quidem cum ramusculo feniculi exibat et exterius prominebat in longum, quam, qui presentes adera
Abbreviated transcription (Latin):
due ad honorẽ utriusqr
sino mox ut domũ ꝑneit
genñas lances p̃parat epo/¬
ut uni cerend alteri podꝰ
hesteonũ Aetendit diliges
inspector. ꝙͣ tu de ceret
priq apponsa ꝙͣcitate possit
primi ponderis statira cõ¬
miciet. Et ecce mirabile
dictu nichil minꝰ ꝙͣtum
prolixa cerei sii adaestio /¬
ne sollicitꝰ il le appeforet
spectator dueut Sedqͣsi
nchil ꝯ suptũ sit totũ ꝙ
deo et eiꝰ R̾gnu matri
deuotꝰ incenderat se re¬
cepisse miratur In eod¬

Expanded text:
 ad honorem utriusque suum, mox ut domum pervenit, geminas lances praeparat, imponit uni cereum, alteri pondus hesternum. Attendit diligens inspector, quantum de cerei prius appensa quantitate possit primi ponderis statera renuntiet. Et ecce mirabile dictu, nihil minus quantum prolixam cerei sui exustionem, sollicitus ille appensor, et spectator invenit, sed quasi nihil consumptum sit, totum quod Deo et ejus Virgini matri devotus incenderat, se accepisse miratur. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
delibiranit Ad maerem
pͦdio suo qd̵ latissimũ fuit
non erate dificari fecit
homibꝰq sus eas distribuit
sue quã diu umeret mĩstra/¬

Expanded text:
deliberavit. Ad matrem praedio suo, quod latissimum fuit, non erant, aedificari fecit, et hominibus suis ea distribuit; suae, quandiu viverent, ministra
Abbreviated transcription (French):
Qui de sopno eingilauit
tristicia ⁊ dolore ꝑferritus
quia libent̾ ꝯplesset qd deo
in de si deriis sunis uouerat
arĩq sue qͥ cuideratande¬
canit ded illa protinꝰ
maxĩo merore ꝑculsa ꝙͣ¬

Expanded text:
ut de somno evigilavit, tristitia et timore perterritus, quia libenter complesset quod Deo in desideriis suis voverat, matri suae quae viderat indicavit. Sed illa protinus maximo moerore percussa
Abbreviated transcription (Latin):
mns senẽ uidit qui pulchrã
faciẽ habens quosdã pure¬
pulos in limpida q aqua
lauit. quos postea ⁊ quodda
pomeriũ oĩ genire florũ
et arborũ ameissumẽ ac
odore cidetoꝵe aromatum¬
inducẽs candidissina
Hic mauere uolo Cui seuex
bis. qui fouctuosã scalam

Expanded text:
mnis vidit, qui pulchram faciem habens, quosdam puerulos in limpida aqua lavit, quos postea in quoddam pomarium, omni genere florum et arborum amoenissimum, et odore cinducens, candidissima Hic manere volo. » Cui senex bis, quoniam fructuosam scalam
Abbreviated transcription (Latin):
cilie comes prouioie post¬
modũ piro rex sicilre corpi¬
sadcte marie magdalene
ꝑquisunt tã sollicite eam
denose in il lo scõ oratorio
eradiderat sepulture sicł
in atiquis et autẽticis ges¬
tis ueriusq latiꝰ cõemets

Expanded text:
stmodum vero rex Sycilie, corpus Beate Marie Magdalene perquisivit tam sollicite quam devote in illo sancto oratorio,tradiderat sepulture, sicud in antiquis et autenticis gestis utriusque lacius continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
lites maĩ festate ꝙ eradslatio
corꝑis magdalene apied
uerceliacio uulgata cõmu¬
niter ⁊ ꝯscripta nõ potest
ueraciteo accipi de corpore
magdalene cum ẽ sepul¬
chro alabastoi ubi p̾muẽ
positũ fuerat euc nõ eẽt
sed de alquo alio corpore
uel de aliqua en ꝑte forsi¬

Expanded text:
 translacio corporis Magdalene apud Vercellaianum vulgata communiter et conscripta non potest veraciter accipi de corpore Marie Magdalene, cum in sepulcro alabastro, ubi prius positum erat, tunc non esset, sed de aliquo alio corpore vel de aliqua forsi
Abbreviated transcription (Latin):
uulgari seomone sca ma᷑
maior dicies Alaior aute
idcireo qr post la therane set
sancei saluatoris ecclesiam
maiõr dignitate. nõ solu
romanis. sed trei orbibet¬
clesiis est illue põtifex
apłicꝰ in precipuis at su¬
mis festinis diebꝰ id est
natali dnu pascha atq as¬
ennm celebri processione more
romano coronatꝰ ꝑgit ibi
stacionẽ facit ibi totun orbis
clero ac populo assistente
solẽne sacrificiũ deo offrt¬
et sacros dies quato põt
colit honore Ibi dauditũ
est doaoũ festũ iscud
uniũsas aui solenitates
ꝓeipur honore colere et
uigilia fescineatis ad p̾dici¬
tu eccłiã de serut atq
uesꝑtina hora uel errca

Expanded text:
ulgari sermone sancta Maria maior vocatur. Maior autem idcirco, quia post Lateranēsem sancti Saluatoris Ecclesiam, maior dignitate non solum Romanis, sed & totius orbis Ecclesiis est. Illuc Pontifex Apostolicus in præcipuis ac summe festiuis diebus, id est natali Domini, Pascha atque Ascum celebri processione more Romano coronatus pergit, ibi stationem facit, ibi totius vrbis clero ac populo assistente, solemne Deo sacrificium offert, & sacros dies, quanto potest, colit honore. Ibi præter est Romanorum, festum illud vniuersas anni festiuitates præcipuo honore colere, spvigilia festiuitatis ad nominatam Ecclesiam deferunt, atque vespertina ho
Abbreviated transcription (Latin):
modũ eꝑe succe dente me¬
moratq sraroli rex cecilie
u effectꝰ. cõnẽtũ p̾dica/¬
toꝵ poni ⁊ inseituni procu¬
panit. eransiatis inde
moͣchis sc̃i uictoris massi¬
lieusis ꝑ bomfaciũ papã¬
nonagesimoquito ubieeciã¬

Expanded text:
tmodum tempore succedente memoratus Karolus, rex Sycilie iam effectus, conventum Predicatorum poni et institui procuravit, translatis inde monachis sancti Victoris Massiliensis per Bonifacium nonagesimo quinto, ubi ec
Abbreviated transcription (Latin):
abbatibꝰ ac deligiosis ⁊ nobi¬
libꝰ suis cu clero ⁊ populo
ꝯgregato die adhoc scatuta
sacri corpꝰ bee marie mat¬
dalene t in capsa p̾ciosa
ex auro ⁊ argento ⁊ lapidibꝰ

Expanded text:
abbatibus et religiosis ac nobilibus suis cum clero et populo congregato, die ad hoc statuta, sacrum corpus beate Marie Magdalene et in capsa preciosa ex auro et argento et lapidibus
Abbreviated transcription (Latin):
omps fili uinigenite dei
sadcto degnas ⁊ secula
qui hoi a matuntate coco
peddidisti luce bt̃i oris¬
tui ab ẜponto. eu reode
uisũ. ut quostat qria
suꝑ deulos ceci deprxit¬
et mox pulsis teneors
pulator assistit Denq
de labore lapidis submõ¬
tam que assidue cede¬

Expanded text:
 filins unigenite Dei sancto regnas in saecula, qui homini a nativitate caeco reddidisti lucem beati oris ab sputo, tu redde visum, ut cognoscat, quia super oculos caeci depinxit, mox pulsis tenebrispulator astitit. de labore lapidis submontani, quam assidue caede
Abbreviated transcription (Latin):
pecludut᷑ ꝑẽ debeat
uel cũ quali cantela
mõchos uinere opteat
et blandꝰ hortatu eratq
ei sollicitudo pro pplc ꝯ
inquisitio pro pegibus
or̃o assidua pro omibi
ecclesiasticis deũ enuẽ¬
cibꝰ. Uerud nõ ile¬

Expanded text:
recluduntur esse debeant, vel cum quali cautela monachis vivere oporteat, , blandus hortatu, eratque ei sollicitudo pro populis, inquesitio pro regibus, oratio assidua pro omnibus eclesiasticis Deum timentibus. Verum non il
Abbreviated transcription (Latin):
se p̾bint ut honoraret᷑
cellulã ĩ quã agressꝰ
ẜuerate merdes lapide
loplianit. In qua cels¬
lula de lectabate cemuns¬

Expanded text:
ue praebuit, ut honoraretur cellulam, in qua ingressus fuerat, incidens lapidem, ampliavit In qua cellula delectabatur ieiun
Abbreviated transcription (Latin):
pedupoit a earearo Et
comite sancti martini
basilicã ẽ ingressus
Circa qua ꝑ aucro
to re ad cellula marori
mõsterio propinquadde
qua a lacomisi quadam
decosserat de notꝰ accessi
abiq se proprinꝰ maĩbꝰ
mebranã facies ad

Expanded text:
reduxit a tartaro. Et comite, sancti Martini basilicam est ingressus; circa quam paucis to amne, ad cellulam Majori monasterio propinquam, de qua Alaricus quidam recesserat, devotus accessit; ibique se, propriis manibus membranas faciens, ad
Abbreviated transcription (Latin):
pasche uocadus fu
lo beatiẽ dioũ qui
sic ferunit ereatori
bnñ ut sin obitum
ceret Erat en mes̾
dĩca uocauit mistoud
sund et ait Ppara¬
accipiã. quia Ualde me

Expanded text:
Paschae vocandus ero. O beatum virum, qui sic servivit Creatori omnium, ut suum obitum ceret! Erat enim mensis Dominica, vocat ministrum suum, et ait: Praaccipiam, quia valde de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtraroeDeniq dato seo¬
se anuilo porrigit oseulu
Interea genitor emrs et
genitrix mortis sopno
sopiti migranerũt a se-
to oneratꝰ doms inptia¬
desperit uino madidrm
ul nec ꝯuosceret nec pecii

Expanded text:
traire. Denique dato sponsae annulo porrigit osculumInterea genitor et genitrix mortis somno sopiti migraverunt a saecto, oneratus donis nuptiareperit vino madidum, ut nec cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
manue Ille uero susoiras
et lacrimãꝰ fecessit in
ꝑtem uenitq ad tugni¬
piu in quo feme fucerat
aggrogatu. ⁊biq colligato
cubuit suꝑ femo ad qesce¬
dia nocte surgit de stra/¬
tu suo. et edectis ad celu

Expanded text:
ro suspirans et lacrymans secessit in partem, venitque ad tugurium in quo fenum fuerat aggregatum, ibique colligato cubuit super fenum ad quiescedia nocte, surgit de stratu suo, erectisque ad coelum
Abbreviated transcription (Latin):
beatissums feo bardꝰ auer/¬
ma territorni nedigena
nes licet nõ foret nata¬
prefulgebat mi tõꝑe
depito cũ peliqͥsꝰ pueris
ad scolã onissus qmppiã
de psalius meorie qure¬
daiit et nescies se et¬

Expanded text:
beatissimus Leobardus Arverni territurii indigena nens, cum non floreret natapraefulgebat. Qui tempore debito cum reliquis pueris ad scolam missus, quaepiam de psalmis memoriae conmendavit, et nesciens se c
Abbreviated transcription (Latin):
festio fem ẽ eu ab
mgelis suscepeu cesse
qui hõies adee arolunt
snuo sae heros ad tra¬
litu. Hec cerms mĩst
alle celenauit uocem
in fletu. fieq cõeuruꝰ¬
tibꝰ ueliqui s foĩbus

Expanded text:
festum est eum ab angelis susceptum, qui hominem adesse noluit suum sacer heros ad transitum. Haec cernens minister ille, elevavit vocem in fletu. Sicque concurrentibus reliquis fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
ni francorũ gubernacula
adeptus est clodoneꝰ filius
dagoberti. Quiq ut erat
uir nobilissimꝰ in rerum
aministratiõe publicarum
miro callebat ingenie Idem
eciam ⁊ ex cũ egregiis polle¬
uet moribꝰ peticionibusq
iustis et seruitio dei aptis
assensum pberet it ⁊pellatꝰ
est a boue memorie uiro

Expanded text:
acula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae me
Abbreviated transcription (Latin):
se. quo p̃seuit propa ossa. pro¬
prus uelictis sedibꝰ erasferẽ¬
da. In quo hactenꝯ tanta
ꝯstaut mõserata miaculabt
se scribierent᷑ prop̾o indige /¬
uent libro Prestantia õm¬

Expanded text:
se quo praescivit propria ossa propriis relictis sedibus transferenda: in quo hactenus tanta constat monstrata miracula, ut si scriberentur, proprio indigerent libro, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
Da eciuitute passos quingentos fe¬
re etquinquiginta. Habet in longo
pedescentum sexagintu. et inluto¬
pedes scexagintu. Habet in alto usq
aedificio fenestras lxxii. Columnas
centum uiginti. Ostia octo. tria in
alticrio quinq in capso. Item sollem¬
nitutes ipsius basilicae .iii. iõ noueb¬

Expanded text:
a civitate passus quingentos quinquaginta. Habet in longum pedes centum sexaginta, in latum sexaginta: habet in altum usque aedificio fenestras quinquaginta duas, columnas centum viginti; ostia octo, tria in altario, quinque in capso. Solemnitas enim ipsius basilicae triplici
Abbreviated transcription (Latin):
Mentio incidit libellimei quem
deuita beciti uiri martiniedidi.¬
lector: Ortum militiam. natules
gestu parentes. Doctrinam mores

Expanded text:
mentio incidit libelli mei, quem de uita beati uiri Martini epilector Ortum, militium, natales, gesta, parentes, Doctrinam, mores
Abbreviated transcription (Latin):
thematicũ. Sufficer& furtũ fecisse. quare uis adiungere peccato peccatũ: Eece
duo peccata. Cũ ad mathe maticũ ꝓhiberis accedere. blasphemas cp̃m. Ecce triapee¬
cata Cũ audis. mitte illũ foras de eccła: dicis. Duco me ad partẽ donati. Ecce addis
enĩ peccatoꝵ suoꝵ unꝰqͥq ẽstringit᷑. Illud dñs dicit. illud alia scriptura dicit. sed
utrũq dñs dicit. De peccatis sius ligant᷑ honunes.&mittunt᷑ uite nebras ea¬

Expanded text:
thematicum. Sufficeret furtum fecisse; quare vis adjungere peccatum peccato? ecce thematicum. Sufficeret furtum fecisse; quare vis adjungere peccatum peccato? ecce duo peccata. Cum ad mathematicum prohiberis accedere, blasphemas episcopum: ecce tria peccata. Cum audis, Mitte illum foras de Ecclesia; dicis, Duco me ad partem Donati: ecce addis e constringitur . Illud Dominus dicit, illud alia Scriptura dicit; sed utrumque Dominus dicit. De peccatis suis ligantur homines, et mittuntur in tenebras e
Abbreviated transcription (Latin):
Que enĩ honeste eniunt᷑. ñ illicite uendut᷑. Expulit tam̃. & ñ ẽ pasẜ fieridomũ ora¬
tionis domũ negotiationis. Si negotiationis ñ debet fieri domꝰ dñi. potationis de b&
fieri: Nos autẽ quando ista dicimꝰ. stridunt dentib suis ad ũsũ nos: & c̃solat᷑ nos
psalmꝰ quẽ audistis. stridert̃ suꝑ medentib suis. Nouimꝰ & nos audire unde curemͣ
& nesciert̃. Flagellatꝰ ẽ flagellis iudeoꝵ. flagellat᷑ blasphemus falsoꝵ xp̃ianoꝵ.
tẽ cũ mͥ molesti essent induebã me cilicio. & humiliabã inieiunio anunã meã. Dicimꝰ
tam̃ fr̃s: ñ enĩ & ipse peꝑcit illis qͥ flagellandꝰ ab eiserat: prior illos flagellauit.
Signũ qđ dã noł ostendit. qđ fecit flagellũ de resticulis. & inde indisciplinatõ
tẽ sibitexit. ꝓphetadiait Ne his qͥ trahunt peccata. sicut restẽ longã. Quis facit
restẽ longã. Qui peccato addit peccatũ. Quomͦ addunt᷑ peccata peccatis.Cũpec¬

Expanded text:
quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non est passus domum orationis fieri domum negotiationis? Si negotiationis domus non debet fieri domus Dei, potationis debet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridunt dentibus suis adversus nos: et consolatur nos psalmus quem audistis, Striderunt super me dentibus suis. Novimus et nos audire unde curemur, et nescierunt. Flagellatus est flagellis Judaeorum, flagellatur blasphemiis falsorum bam in jejunio animam meam . 5. Dicimus tamen, fratres non enim et ipse pepercit illis: qui flagellandus erat ab eis, prior illos flagellavit, signum quoddam nobis ostendit, quod fecit flagellum de resticulis, et inde indisciplinatos,tem sibi texit. Propheta dicit, Vae his qui trahunt peccata sicut restem longam! . Quis facit restem longam? Qui peccato addit peccatum. Quomodo adduntur peccata peccatis? Cum pec
Abbreviated transcription (Latin):
uel retinendã uel producendĩ preceptis consequentib ortaret᷑.
quã quã & istã quis non uell&ꝰ Nam &hȩc optatur salute pro¬
lixa. quia eẽ non potest sempiterna. & perhanc potest homo ꝑ¬
uenire ad illam. siquẽ ad modũ uult eã longam sic uell& & bonam.
Quantũ est autẽ in hac uita longum quoderit aliquando finitum
& quod erat longum. erit nullum: Quia & quando erat nonsta¬
bat. qu ando produrebatur nona gebatur: Nec addendo cresce

Expanded text:
vel retinendam vel producendam praeceptis consequentibus hortaretur, vel retinendam vel producendam praeceptis consequentibus hortaretur, tanquam et istam quis non vellet. Nam et haec optatur saltem prolixa, quia non potest esse sempiterna: et per hanc potest homo pervenire ad illam, si quemadmodum vult eam longam, sic velit et bonam. Quantum est autem in hac vita, longum, quod erit aliquando finitum? Et quod erat longum, erit nullum: quia et quando erat, non stabat; quando producebatur, non augebatur; nec addendo cresceb
Abbreviated transcription (Latin):
OCANS HU MANTIGENUS
SP̃S DĨIUBENDO QUIDEaceRe
& promittendo quid sperare debemus
prius mentẽ nram inflammat ad premium :
ut quod p̾cipitur magis bonũ amando. quã ma¬
lum timendo faciamus. Quis ẽ homo inquit qͥ
lult uitã. & diligit uidere dies bonos: Sic in t̃¬
rogamus quis iste sit: quasi possit inueniri quis
nonsit. Quis enĩ non uult uitã : quis nondiligit uidi¬
re dies bonos : Audi ergo quod sequitur quicũq
eam: Horum omniũ caetera superiora sunt inp̃cepto. ultima in p̃¬
mio. Nam ut cohibeamꝰ linguã nram amalo & labia nr̃a non loquant᷑
dolum. ut declinemꝰ amalo & faciamus bonũ & quȩ ramus pacem :¬
precipitur nobis. Ut aut̃ sequamur eã: ꝓmittitur nobis: Quae
ista pax est. nisi quã non hab& mundus: Quȩ ista paxest. nisi quam
non hab&: ista uita. quȩ in huius uitȩ cõparatione nec uita est.o
Neq enĩ dehac uita diceret quis homo est quiuult uitã. & adistã

Expanded text:
ocans humanum genus Spiritus Dei, jubendo quid facere, et promittendo quid sperare debeamus, prius mentem nostram inflammat ad praemium; ut quod praecipitur magis bonum amando, quam malum timendo faciamus. Quis est homo, inquit, qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogatur quis iste sit, quasi possit inveniri qui non sit. Quis enim non vult vitam? qui non diligit videre dies bonos? Audi ergo quod sequitur, quicumqueam . Horum omnium caetera superiora sunt in praecepto, ultimum in praemio. Nam ut cohibeamus linguam nostram a malo, et labia nostra non loquantur dolum, declinemus a malo, et faciamus bonum, ut quaeramus pacem praecipitur nobis: ut autem sequamur eam, promittitur nobis. Quae ista pax est, nisi quam non habet mundus? Quae ista pax est, nisi quam non hNeque enim de hac vita diceret, Quis est homo, qui vult vitam? et ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
Fhanc uide innumeros aduentare popłos. gaudentes sane
atq psallentes & ceta luminaria cũ grandi celebritate gestanteᷤ.
& quasi quendã candidatũ paruulũ comitantes. eiq it̾atis
uocib inclamantes. Confessor .xꝑi. confessor xꝑi. Quẽ cũ ad
ecclam ꝑdicessent. atq sup̃ pulpitũ eleuassent. ĩidae eũdẽ

Expanded text:
are innumeros populos gaudentes sane atque psallentes, et cereos et luminaria cum grandi celebritate gestantes, et quasi quemdam candidatum parvulum comitantes, eique iteratis vocibus inclamantes: Confessor Christi, confessor Christi. Quem cum ad ecclesiam perduxissent, atque supra pulpitum elevassent, videt eu
Abbreviated transcription (Latin):
uid audiuimꝰ fr̃s: Ecce tẽplũ illud figura adhuc erat. & inde eiecit dñs om̃s qͥ sua
querebant. qͥ ad nundinas uenerant. Et quȩ ibi uendebant illi. opꝰ habebant ho¬
mines in sacrificiis illius tẽporis. Nouit enĩ caritas ur̃a. qđ sacrificia illi popło ꝓeiꝰcar¬
nalitate & corde adhuc lapideo talia data st̃. qͥb teneret᷑. ne idola defluere t. Et ĩmola¬
bant ibi sacrificia: boues. oues & colũbas. Nostis. qr ległais. N gͦ magnũ peccatũ. si hoc
uendebant intẽplo qđ emebat᷑ ut offerret᷑ intẽplo. & tam̃ eiecit inde illos. Nđsi e¬
briosos inuenir ibi facer& dñs. siuendentes ea quȩ licita st̃ & c̃cr̾a iustitiã ñ st̃ 3

Expanded text:
 inde Dominus omnes qui sua quaerebant, qui ad nundinas venerant. Et quae ibi vendebant illi? Quae opus habebant homines in sacrificiis illius temporis. Novit enim Charitas vestra quod sacrificia illi populo pro ejus carnalitate et corde adhuc lapideo talia data sunt, quibus teneretur ne in idola deflueret; et immolabant ibi sacrificia, boves, oves et columbas: nostis, quia legistis. Non ergo magnum peccatum, si hoc vendebant in templo, quod emebatur ut offerretur in templo; et tamen ejecit inde illos. Quid, si ibi ebriosos inveniret, quid faceret Dominus; si vendentes ea quae licita sunt, et contra justitiam non
Abbreviated transcription (Latin):
OCANS HU MANTIGENUS
SP̃S DĨIUBENDO QUIDEaceRe
& promittendo quid sperare debemus
prius mentẽ nram inflammat ad premium :
ut quod p̾cipitur magis bonũ amando. quã ma¬
lum timendo faciamus. Quis ẽ homo inquit qͥ
lult uitã. & diligit uidere dies bonos: Sic in t̃¬
rogamus quis iste sit: quasi possit inueniri quis
nonsit. Quis enĩ non uult uitã : quis nondiligit uidi¬
re dies bonos : Audi ergo quod sequitur quicũq
eam: Horum omniũ caetera superiora sunt inp̃cepto. ultima in p̃¬
mio. Nam ut cohibeamꝰ linguã nram amalo & labia nr̃a non loquant᷑
dolum. ut declinemꝰ amalo & faciamus bonũ & quȩ ramus pacem :
precipitur nobis. Ut aut̃ sequamur eã: ꝓmittitur nobis: Quae

Expanded text:
ocans humanum genus Spiritus Dei, jubendo quid facere, et promittendo quid sperare debeamus, prius mentem nostram inflammat ad praemium; ut quod praecipitur magis bonum amando, quam malum timendo faciamus. Quis est homo, inquit, qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Sic interrogatur quis iste sit, quasi possit inveniri qui non sit. Quis enim non vult vitam? qui non diligit videre dies bonos? Audi ergo quod sequitur, quicumqueam . Horum omnium caetera superiora sunt in praecepto, ultimum in praemio. Nam ut cohibeamus linguam nostram a malo, et labia nostra non loquantur dolum, declinemus a malo, et faciamus bonum, upraecipitur nobis, ut autem sequamur eam promittitur nobis. » E
Abbreviated transcription (Latin):
non hab&: ista uita. quȩ in huius uitȩ cõparatione nec uita est.o
Neq enĩ dehac uita diceret quis homo est quiuult uitã. & adistã
uel retinendã uel producendĩ preceptis consequentib ortaret᷑.
quã quã & istã quis non uell&ꝰ Nam &hȩc optatur salute pro¬
lixa. quia eẽ non potest sempiterna. & perhanc potest homo ꝑ¬
uenire ad illam. siquẽ ad modũ uult eã longam sic uell& & bonam.
Quantũ est autẽ in hac uita longum quoderit aliquando finitum
& quod erat longum. erit nullum: Quia & quando erat nonsta¬
bat. qu ando produrebatur nona gebatur: Nec addendo cresce

Expanded text:
 comparatione nec vita est? Neque enim de hac vita diceret, Quis est homo, qui vult vitam? et ad istam vel retinendam vel producendam praeceptis consequentibus hortaretur, tanquam et istam quis non vellet. Nam et haec optatur saltem prolixa, quia non potest esse sempiterna: et per hanc potest homo pervenire ad illam, si quemadmodum vult eam longam, sic velit et bonam. Quantum est autem in hac vita, longum, quod erit aliquando finitum? Et quod erat longum, erit nullum: quia et quando erat, non stabat; quando producebatur, non augebatur; nec addendo cresceb
Abbreviated transcription (Latin):
ori eiꝰ iniecit. & mox flama ignis ꝑ aures eiꝰ atq oculos euomi coepit.
Hoc qͦmͦ re ipsa manifestũ sit: dignant᷑ accipite. Ampullã sicut suꝰ
cepit : postea sacerdos d̃i ipsiꝰ rei manifestatione & qd̃ illa quandã
dubitationẽ priꝰ in se habuit eandẽ nunc inqͥbdã res ipsa ma¬
nifestauit. Qd̃ deinde ignis ꝑ ampullã aures atꝗ ocłos cophendit.
qͥd aliud p̃signauit nisi qd p̃dicatio sc̃arũ reliqͥarũ ꝑueniens ados
monachoꝵ unũ corpꝰ ecdẽ ꝑ auditũ atq uisũ claritatis di igne
succendit. ut om̃s merito dicerent sic̃ audiuimꝰ ita & uidimꝰ:
Nec qd̃ ille p̾sbit᷑ apparuit qͥ ados monachi ampulłã applicuit
quȩ ignẽ emisit: quasi ampullã ãmoũ. & sco igne accendit.
Sed iã uellẽ ad eudentiora & manifestiora patroni nr̃i stephani

Expanded text:
ejus ori injecit, et mox flamma ignis per aures ejus atque oculos evomi coepit. Hoc quomodo res ipsa manifestata sit dignanter accipite. Ampullam sicut oculaccepit postea sacerdos Dei in ipsius rei manifestatione; et quod illa quamdam dubitationem prius in se habuit, eamdem nunc in quibusdam res ipsa declaravit. Quod deinde ignis per ampullam aures atque oculos comprehendit, quid aliud tunc praesignavit, nisi quod praedicatio sanctarum reliquiarum perveniens ad os monachorum, unum corpus Ecclesiae per auditum atque visum claritatis Dei igne succendit, ut omnes merito dicerent, Sicut audivimus, ita et vidimus ? Nec quod ille presbyter apparuit, qui ad os monachi ampullam applicuit, quae ignem emisit, Sed jam vellem ad evidentiora et manifestiora patroni Stephani
Abbreviated transcription (Latin):
Que enĩ honeste emunt᷑. ñ illicite uendut᷑. Expulit tam̃. & ñ ẽ pasẜ ficridomũ ora¬
tionis domũ negotiationis. Si negotiationis ñ debet fieri domꝰ dñi. potationis deb&
fieri  Nos autẽ quando ista dicimꝰ. stridunt dentib suis ad ũsũ nos: & c̃solat᷑ nos
psalmꝰ quẽ audistis. stridert̃ suꝑ medentib suis. Nouimꝰ & nos audire unde curem
& nesciert̃. Flagellatꝰ ẽ flagellis iudeoꝵ. flagellat᷑ blasphemus falsoꝵ xp̃ianoꝵ.

Expanded text:
quae enim honeste emuntur, non illicite venduntur, expulit tamen, et non est passus domum orationis fieri domum negotiationis? Si negotiationis domus non debet fieri domus Dei, potationis debet fieri? Nos autem quando ista dicimus, stridunt dentibus suis adversus nos: et consolatur nos psalmus quem audistis, Striderunt super me dentibus suis. Novimus et nos audire unde curemur, et nescierunt. Flagellatus est flagellis Judaeorum, flagellatur blasph
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cũ mͥ molesti essent induebã me cilicio. & humiliabã in ieiuinio anunã meã. Dicimꝰ
tam̃ fr̃s: ñ enĩ & ipse peꝑcit illis qͥ flagellandꝰ ab eiserat: prior illos flagellauit.
Signũ qđ dã noł ostendit. qđ fecit flagellũ de resticulis. & inde indisciplinatõ
tẽ sibiteait. ꝓphetadiait Ne his qͥ trahunt peccata. sicut restẽ longã. Quis facit
restẽ longã. Qui peccato addit peccatũ. Quomͦ addunt᷑ peccata peccatis. Cũpec¬
cata quȩ facta st cooperiunt᷑ aliis peccatis. Furtũ fecit: ne inueniatur. querit ma¬
thematicũ. Sufficer& furtũ fecisse. quare uis adiungere peccato peccatũ. Eece
duo peccata. Cũ ad mathe maticũ ꝓhiberis accedere. blasphemas ep̃m. Ecce triapec¬
cata. Cũ audis. mitte illũ foras de eccła: dicis. Duco me ad partẽ donati. Ecce addis
utrũq dñs dicit. De peccatis sus ligant᷑ honunes.  mittunt᷑ uite nebras ea¬

Expanded text:
 in jejunio animam meam . 5. Dicimus tamen, fratres non enim et ipse pepercit illis: qui flagellandus erat ab eis, prior illos flagellavit, signum quoddam nobis ostendit, quod fecit flagellum de resticulis, et inde indisciplinatos,tem sibi texit. Propheta dicit, Vae his qui trahunt peccata sicut restem longam! . Quis facit restem longam? Qui peccato addit peccatum. Quomodo adduntur peccata peccatis? Cum peccata quae facta sunt, cooperiuntur aliis peccatis. Furtum fecit, ne inveniatur quia fecit, quaerit mathematicum. Sufficeret furtum fecisse; quare vis adjungere peccatum peccato? ecce duo peccata. Cum ad mathematicum prohiberis accedere, blasphemas episcopum: ecce tria peccata. Cum audis, Mitte illum foras de Ecclesia; dicis, Duco me ad partem Donati: ecce addis quartum. utrumque Dominus dicit. De peccatis suis ligantur homines, et mittuntur in tenebras e
Abbreviated transcription (Latin):
sus in parriam. quicquid ex uiri di relatiõe
didicerat. beato patri odiloni. & sc̃e congre¬
gationi fideliter narrat. Tunc uenerabilis
sis nouembris. iuxta uniuersalis eccłie re¬
gulam. scõꝵ omniũ sollennitas agit᷑. ita se¬
quenti die in psalmis & elemosinis. & p̾ci¬
pue missarum sollenuis. omniũ in xp̃o
quiescentium memoria celebretur. Qui ri
tus ad multas eccłias transiens: fideliũ
defunctoꝵ memoriam sollenni zari facit.

Expanded text:
sus in patriam, quicquid ex viri Dei relatione didicerat, beato Patri & sanctæ congregationi fideliter narrat. Tunc venerabilis rimo mensis Nouembris iuxta vniuersalis Ecclesiæ regulam, omnium Sanctorum solemnitas agitur, ita sequenti die, in Psalmis & eleemosynis, & præcipue Missarum solemniis, omnium in Christo quiescentium memoria celetus ad multas Ecclesias transiens, fidelium defunctorum memoriam solemnizari fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt inter nagam ⁊ pampilonã ⁊ ba¬
ionam scilie u̾sus maritimam in t̾ra
biscagie. ⁊ alaue. uͥi habitantes multa
castra edificauerunt: et int̾fecerunt¬
om̃s mascłos: quoꝵ uxores uisibi ra¬
puerunt: eqͥb natos genuerunt qui

Expanded text:
sunt inter Nagream et Pampiloniam, et Bayonnam, versus maritimam in terra Biscogiae et Alaniae, ibi habitantes, multa castra aedificaverunt; interfeceruntomnes masculos, quorum uxores vi sibi rapuerunt; ex quibus filios genuerunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mellitũ. nicħ qd̾ ñ sc̃arũ scͥpturarũ fuiss
sale ꝯditũ. meum ex toto rapiebat affecłũ.
& iterũ atq iterũ ea ip̃a reuoluen. q̃rebã
si forte possent scͥpturarũ auctoritate sul¬
ciri. Cũ aũ ĩ sc̃orũ patrũ littĩs de amicia

Expanded text:
mellitum, nihil quod non sanctarum Scripturarum fuisset mellitum, nihil quod non sanctarum Scripturarum fuisset sale conditum, meum sibi ex toto rapiebat affectum. Et iterum atque iterum ea ipsa revolvens quaerebam, si forte possent Scripturarum auctoritate fulc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ amari uideret᷑. Itaq int̃ diũtos amo¬
res & amicicias fluctuans. rapiebat᷑ aĩmꝰ
huc atꝙ illuc. & uere amicicie legem
iꝗnorans. eiꝰ sepe similitudine fallebat᷑.
quẽ de amicicia tulliꝰ scͥpsit. qͥ statĩ mͥ
⁊ sententiaꝵ gͣnitate utili. & eloqntie
suauitate dułcis aparebat. Et licet nec
ad illud amicicie genꝰ me uiderẽ idoneum.
gratulabar tam̃ qͣnd̾a amicicie me formu¬
lam repperisse. ad ꝙͣ amorũ meorũ ⁊ affeti¬
onum ualerẽ reuocare discursꝰ. Cũ uͦ pla¬
cuit bonp dño meo. corrigere deuiũ. elisũ
erigere. salubri ꝯtactu mundare lepsum.
relicta spe scłi. ingressuᷤ sũ monasterium.
Igit᷑ c̃ sac scͥptura dulcesceret. & parum
illud scientie qd̾ mͥ mundꝰ tradiderat. eaꝵ
cõꝑatiõe inleceret. occurrebãt aĩo que de
amicicia ⁊̃ p̃fato libello legerã. & ĩa mirabar
qd ñ mͥ more solito sapiebant. Iam t̃c enim
nicħ qd̾ ñ dulcissim noĩs iħ̾u fuiss melle

Expanded text:
et amare videretur. Itaque inter diversos amores et amicitias fluctuans, rapiebatur animus huc atque illuc: et verae amicitiae legem ignorans, ejus saepe similitudine fallebatur. quem de amicitia Tullius scripsit, qui statim mihi et sententiarum gravitate utilis, et eloquentiae suavitate dulcis apparebat. Et licet nec ad illud amicitiae genus me viderem idoneum, gratulabar tamen quamdam me amicitiae formulam reperisse, ad quam amorum meorum et affectionum valerem revocare discursus. Cum vero placuit bono domino meo corrigere devium, elisum erigere, salubri contactu mundare leprosum; relicta spe saeculi, ingressus sum monasterium; Igitur cum sacra Scriptura dulcesceret, et parum illud scientiae quod mihi mundus tradiderat, earum comparatione vilesceret; occurrebant animo, quae de amicitia in praefato libello legeram: et jam mirabar, quod non mihi more solito sapiebant. Jam tunc enim nihil, quod non dulcissimi Jesu fuisset melle
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ uisiaueriꝰ. uł semel mͥ liceat cetenꝰ remo¬
tis tui habere copiã. & estꝰ pectoriᷤ mei sine
pelector enim plurimu qͦd te ꝓnũ ad hec
uana & otosa ñ uideo. s sẽꝑ aliqͥd utile &
ꝓfectui tuo necessariũ ꝓloqͥ. Lo quere gͦ sȩ¬
cure. & c̃ amico om̃s curaᷤ tuaᷤ cogitanonesq
cõmisce ut uł discaᷤ aliqͥd uł doceaᷤ. des &
accipiaᷤ. ꝓfundaᷤ & haurias .I. Ego qͥde dis¬
cere paratꝰ sũ. ñ docere. ñ dare.s accipere.
ꝑitia eogit. hortat᷑ ꝓfessio. S ne ĩ hĩ tẽpꝰ ad
alia necessariũ ĩsipient̃ ĩ sunĩã. uolo ne aliqͥd
de sp̃ital amicieia doceã. uudelicet qͥd si. qͥa
pariat unlitatis qͦd eiꝰ pͥncipiũ. qͥs ꝓcessus. qͥs

Expanded text:
sunt, visitaveris, vel semel mihi liceat, caeteris remosunt, visitaveris, vel semel mihi liceat, caeteris remotis tui habere copector enim plurimum, quod te pronum ad haec vana et otiosa non video; sed semper aliquid utile et profectui tuo necessarium proloqui. Loquere ergo secure, et cum amico omnes curas tuas cogitationesque commisce; ut vel discas alaccipias, profundas et haurias. Ivo. Ego quidem paratus sum, non docere, non dare, sed accipere; t, imperitia cogit, hortatur professio. Sed ne in his tempus ad alia necessarium insipienter insumam, volo, me aliquid de spirituali amicitia doceas, videlicet quid sit, quid pa
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego & tu. & spero qͦd t̾tiꝰ ĩt̾ nos
est qͥ int̃cidat amica colloquia.
gͥteq huic solitudini nulliuᷤ uox
uł tumłtꝰ irrepit. Age nc̃ cariss¬
me. aꝑi nc̃ pectꝰ tuũ. & amiciᷤᷤ aurib qͥcqͥd pła¬
cet ĩstilla. nec ĩgͣte accipiamꝰ locũ. t̾ẽpꝰ ꝙ otiũ.
Nam pauloante ĩ t᷑ba fr̃m me residente. c̃ om̃s
undiq cͥc̃streperent. & aliꝰ qͤreret. aliꝰ dĩputa¬
ret. & iste de scͥpturiᷤ. ille de morib. alter de
uicis. de u̾tutib. alt̃ questionẽ ĩgererent.
tu solus tacebaᷤ. & nẽ capd̾ erigenꝰ patabas u¬
aliqͥa ꝓferre ĩ mediũ s qͥsi uox ĩ ipus ĩ terei¬
peretur faucib iterũ demisso eapite tace¬
b̾as. nc̃ paruo ĩt̾uallo secedens a nobis & uterũ
redieñ. tͥstẽ uultũ p̃ierebai. qͥb oĩb mich
dũtaxat dabat᷑ ĩtelligi. te ad ꝓferendũ tue
m̃tiꝰ ꝯceptũ s horrere młtitudiñe. & opta
cedat dignatio. ut qͦtiensẽq filios tuos qͥ luic̃

Expanded text:
cce ego et tu, et spero quod tertius inter nos est, qui intercidat amica colloquia, grataeque huic solitudini nullius vox vel tumultus irrepit. Age nunc, charissime, aperi pectus tuum, et amicis auribus quidquid placet instilla, nec ingrate accipiamus locum, tempus et otium. Nam paulo ante in turba fratrum me residente, cum omnes undique circumstreperent, et alius quaereret, alius disputaret; et iste de Scripturis, ille de moribus, alter de vitiis, de virtutibus alter quaestiones ingererent, tu solus tacebas: et nunc caput erigens, parabas aliquid proferre in medium: sed quasi vox in ipsis interciperetur faucibus, iterum demisso capite tacebas: nunc parvo intervallo secedens a nobis, et iterum rediens tristem vultum praeferebas, quibus omnibus mihi duntaxat dabatur intelligi, te ad proferendum tuae mentis conceptum, et horrere multitudinem, et optarcedat dignatio, ut quotiescunque filios tuos, qui hic
Abbreviated transcription (Latin):
manet in amicitia. in d̾o manet.⁊ deu̾ ĩ eo.
Q d̾ cũ de ipsiꝰ fructu uł utilitate ceꝑimꝰ
disputare: manifestiꝰ ꝑuidebis. Nunc qͥd
sit amicitia ꝓ simplicitate ingeniol nr̃i.
satis diximꝰ: cetera que enucleanda ꝓpo¬
suisti. alio tẽꝑi reseruemꝰ. I. Licet aui¬
ditati mee. nimis sit molesta ista dilatio:
ad hoc tñ ñ solũ tẽpꝰ cene cui deesse non
ꝑmittim᷑ s etiã młtoꝵ qͥb debitor tui es.
expectatio satis onerosa ꝯpellit. Ex plic¬

Expanded text:
manet in amicitia, in Deo manet, et Deus in eo . Quod, cum de ipsius fructu vel utilitate coeperimus disputare, manifestius pervidebimus. Nunc, si quid sit amicitia, pro simplicitate ingenioli nostri satis diximus, caetera, quae enucleanda proposuisti, alio tempori reservemus. Ivo. Licet aviditati meae nimis ista sit molesta dilatio, ad hoc tamen non solum tempus coenae, cui deesse non permittitur; sed etiam multorum, quibus debitor tu es, exspectatio satis onerosa compellit. LI
Abbreviated transcription (Latin):
pluriiũ. ĩ telligen̾ qͦd eura t  de puero tuo.
caritatis aperuit. Et utinã hoc mͥ tua con¬
cedat dignatio. ut qͦtiensc̃q filios tuos qͥ luc
st̃ uisitauerĩ. uł semel mͥ liceat cetenᷤꝰ remo¬
tis tui habere copiã. & estꝰ pectoriᷤᷤ mei sine
p̾elector enim plurimũ qͦd te ꝓnũ ad hec
uana & otiosa ñ uideo. s sẽꝑ aliqͥa utile ꝙ
ꝓfectui tuo necessariũ ꝓloqͥ. L.o quere gͦ se¬
cure. & c̃ amico om̃s curã tuaᷤ cogitatonesq
cõmisce. ut uł discaᷤ aliqͥd uł doceaᷤ. des &
accipiã. ꝓfundaᷤ & haurias .I. Ego qͥde dis¬
cere paratꝰ sũ. ñ docere. ñ dare. s accipere.
alia necessariũ ĩsipient̃ ĩ sum̃a. uolo me aliqͥd
de sp̃it als amicicia doceã. iudelicet qͥd sit. qͥd
pariat unitans qͦd eiꝰ pͥncipiũ. qͥs ꝓcessus. qͥs

Expanded text:
plurimum, intelligens quod cura tibi est de puero tuo; plurimum, intelligens quod cura tibi est de puero tuo; uam spiritus charitatis aperuit. Et utinam hoc mihi tua concedat dignatio, ut quotiescunque filios tuos, qui hic sunt, visitaveris, vel semel mihi liceat, caeteris remotis tui habere copDelector enim plurimum, quod te pronum ad haec vana et otiosa non video; sed semper aliquid utile et profectui tuo necessarium proloqui. Loquere ergo secure, et cum amico omnes curas tuas cogitationesque commisce; ut vel discas aaccipias, profundas et haurias. Ivo. Ego quidem paratus sum, non docere, non dare, sed accipere; alia necessarium insipienter insumam, volo, me aliquid de spirituali amicitia doceas, videlicet quid sit, quid pa
Abbreviated transcription (Latin):
cce ego & tu. s spero qͦđ t̃̾tiꝰ ĩt̾ nos
est qͥ int̾̃cidat amica colloquia.
gͣteq huic solitudini nulliusꝰ uox
uł tumłtꝰ irrepit. Age nc̃ cariss¬
me. aꝑi nõ pectꝰ tuũ. & amiciᷤᷤ aurib qͥcqͥd pła¬
cet ĩstilla. nec ĩgͣte accipiamꝰ locũ. t̾ẽpꝰ ꝙ otiũ.
Nam pauloante ĩ t᷑ba fr̃m me residente. c̃ om̃s
undiq cͥc̃streperent. &. aliꝰ qͤreret. aliꝰ dĩputa¬
ret. & iste de scͥpturiᷤᷤ. ille de morib. alter de
uicis. de u̾tutib alt̃ questionẽ ĩgererent.
tu solus tacebaᷤ. & nẽ capd̾ erigen᷑ parabas du¬
aliqͥd ꝓferre ĩ mediũ. s qͥsi uox ĩ ipiis ĩterci¬
peretur faucib iterũ demisso capite tace¬
bas. nc̃ paruo ĩ tuallo secedens a nobis ⁊ nerũ
redienꝰ. tͥstẽ uultũ p̃ierebai. qͥb oĩb michi
dũtaxat dabat᷑ ĩ telligi. te ad ꝓferendũ tue
m̃ti ꝯceptũ &. horrere młtitudine. & opta¬
re secretũ. Iuo. P nofecto ita ẽ. & qͣtulor

Expanded text:
cce ego et tu, et spero quod tertius inter nos est, qui intercidat amica colloquia, grataeque huic solitudini nullius vox vel tumultus irrepit. Age nunc, charissime, aperi pectus tuum, et amicis auribus quidquid placet instilla, nec ingrate accipiamus locum, tempus et otium. Nam paulo ante in turba fratrum me residente, cum omnes undique circumstreperent, et alius quaereret, alius disputaret; et iste de Scripturis, ille de moribus, alter de vitiis, de virtutibus alter quaestiones ingererent, tu solus tacebas: et nunc caput erigens, parabas aliquid proferre in medium: sed quasi vox in ipsis interciperetur faucibus, iterum demisso capite tacebas: nunc parvo intervallo secedens a nobis, et iterum rediens tristem vultum praeferebas, quibus omnibus mihi duntaxat dabatur intelligi, te ad proferendum tuae mentis conceptum, et horrere multitudinem, et optare secretum. Ivo. Profecto ita est, et gratulor
Abbreviated transcription (Latin):
Igit᷑ c̃ sac̾ scͥptura dulcesceret. & parum
illud scientie qd̾ mͥ mundꝰ tradiderat. eaꝵ
cõꝑatiõe iulẽceret. occurrebãt aĩo que dẽ
amicicia ĩ p̃fato libello legerã. & ĩa mirabar
qd ñ mͥ more solito sapiebant. Iam t̾c enim
nicħ qd̾ ñ duleissim noĩs iħu fuiss melle
mellitũ. nicħ qd̾ ñ sc̃arũ scͥpturarũ fuiss
sale ꝯditũ. meum ex toto rapiebat affectũ.
& iterũ atq iterũ ea ip̃a reuoluenꝰ. q̃ rebã
si forte possent scͥpturarũ auctoritate ful¬
ciri. Cũ aũ ĩ scõrũ patrũ littĩs de amicia
plura legissẽ. uolens sp̃ualit̃ amare nec ua¬
lens. istitu de spũtali amicia scͥbere & regu¬
las mͥ caste scẽq dilectioĩs p̃scͥbere. Opui¬

Expanded text:
Igitur cum sacra Scriptura dulcesceret, et parum Igitur cum sacra Scriptura dulcesceret, et parum illud scientiae quod mihi mundus tradiderat, earum comparatione vilesceret; occurrebant animo, quae de amicitia in praefato libello legeram: et jam mirabar, quod non mihi more solito sapiebant. Jam tunc enim nihil, quod non dulcissimi Jesu fuisset melle mellitum, nihil quod non sanctarum Scripturarum fuisset sale conditum, meum sibi ex toto rapiebat affectum. Et iterum atque iterum ea ipsa revolvens quaerebam, si forte possent Scripturarum auctoritate fulciri. Cum autem in sanctorum litteris de amicitia plura legissem, volens spiritualiter amare, nec valens, institui de spirituali amicitia scribere, et regulas mihi castae s
Abbreviated transcription (Latin):
& socioꝵ meoꝵ me gr̃a plurimũ
delectaret: int̾ mores ⁊ uitia qͥb
illa etas ꝑiclitari iolet. ⁊ otam
se mea mens dedit affectui. & de¬
uouit amori. ita ut nichil michi
& amari uideret᷑. Itaq int̃ diũtos amo¬
res & amicicias fluctuans. rapiebat᷑ aĩmꝰ
hiicꝰ atq illuc. & uere amicicie legem
ianorans. enꝰ sepe similitudine fallebat᷑.
quẽ de amicicia tulliꝰ ĩcͥpłit. qͥ statĩ mͥ
qsententiaꝵ gͣuitate utiliͤ. & eloqͤntie
suauitate duscis aparebat. Et licet nec
ad illud amicicie genꝰ me uiderẽ idoneum.
gratulabar tam̃ qͣnd̾a amicicie me formu¬
lan repperisse. ad ꝙ amorũ meorũ ⁊ asfecti¬
onum ualerẽ reuocare discursꝰ. Cũ uͦ pla¬
cuit bon dño meo. corrigere deuiũ. elisũ
erigere. salubri ꝯtactu mundare lepsum.
relicta spe scłi. ingressiᷤ sũ monasterium.
Et statĩ legendiꝰ sacͥs litteriᷤ oꝑam dedi.
piens. & carnalib teneb̾s assuetꝰ sufficeret.

Expanded text:
t sociorum meorum me gratia plurimum delectaret, inter mores et vitia quibus illa aetas periclitari solet, tota se mens mea dedit affectui, et devovit amori: ita ut nihil mihiet amare videretur. Itaque inter diversos amores et amicitias fluctuans, rapiebatur animus huc atque illuc; et verae amicitiae legem ignorans, ejus saepe similitudine fallebatur. quem de Amicitia Tullius scripsit, qui statim mihi et sentensuavitate dulcis apparebat. Et licet nec ad illud amicitiae genus me viderem idoneum, gratulabar tamen quamdam me amicitiae formulam reperisse, ad quam amorum meorum et affectionum valerem revocare discursus. Cum vero placuit bono domino meo corrigere devium, elisum erigere, salubri contactu mundare leprosum; relicta spe saeculi, ingressus sum monasterium; et statim legendis sacris litteris operam dedi, piens et carnalibus tenebris assuetus sufficeret.
Abbreviated transcription (Latin):
ei ut surgeret. ad summitatẽ turris illũ usq ꝑduait. Que se
tantũ inclinauit: qͦd uisa ẽ cacum̃ suũ interra ponere. N qua
sine saltu & lesione descercdens: solutꝰ a uinculis abiit.
Qustodes autẽ illũ inseꝗuentes iuxta eũ ueneit᷑: & mini¬
me iuuenientes ercecati retro abier̃t. Cathenas tam̃ quib

Expanded text:
tatem turris eum perduxit. Quae se in tantum inclinavit quod visa est cacumen suum in terram deponere: a qua sine saltu et laesione descendens, solutus a vinculis abiit. Custodes vero illum insequentes juxta eum venerunt. Et non invenientes excaecati retro abierunt. Anno Domini
Abbreviated transcription (Latin):
figura scaẽ illius columbae quae apparuit in iordane
dnõ baptitato. Hoc autẽ facto: exorsus est sermonem
illo agente: hebreus quidam se sicut xpĩanꝰ
poplo cõmiscuit officii misterium & mune¬
rum explorare uolens &uidit infantẽ parti¬
ri inmanibus basilu Et cõmunicantibus om̃i
ipsius factus est particeps. Atq de utrisq seruans reliqł¬
as abiensq indomum suam ostendit uxori suae ad confir¬
mationem dictoꝵ. & narrauit quae propriis oculis ui¬
dit. E redens ergo uere quia horribile & ammirabi¬
le est xp̃ianoꝵ misterium: in crastino uenit ad basilium.
postulans se sine dilatione accipere quod inxpõ est signa¬
culum. Dasilius autẽ sc̃s non differens sed consuetam
eucharistiam uolenti om̃s saluare offerens. baptizauit
eum cum omĩ domo sua credentẽ dno.¬

Expanded text:
anctae illius columbae quae apparuit in Jordane Domino baptizato. Hoc autem facto, repromisit sermonem publice agente, Hebraeus quidam se sicut Christianus populo commiscuit, officii ministerium et muneris explorare volens; vidit infantem partiri in manibus Basilii, et communicantibus omnibipsius factus est particeps, atque de utrisque servans reliquias, abiensque in domum suam, ostendit uxori suae ad confirmationem dictorum, et narravit quae propriis oculis viderat. Credens ergo ait: Vere quia horribile et admirabile est Christianorum mysterium. In crastino venit ad Basilium, postulans se sine dilatione accipere quod in Christo est signaculum. Basilius autem sanctus non differens, sed consuetam Eucharistiam volenti omnes salvare offerens, baptizavit eum cum omni domo sua credentem Do