comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Um gͥ ꝓ̃misert quod
tiam capiet. ⁊ eius modi scien¬
tiam exꝑiendo addise. cum
ħ inquã p̃miserit. statim ad¬
nectt qr ante quam sciat
ꝓuer repbare malũ ⁊ elig̾e
bonũ. derelinq̃tur t̾ra quã
achaz detestatur a facie duoꝵ
regum suoꝵ Acsi aꝑtius
ꝓpħa ꝓminciet. ac dicat. Pmissaꝑ
sona uidete quanta ł qualissit.
tunc intelligetis quam congruo
quam necessario temp̃r uenit.
Aitendae dilig̃t̃ ⁊ consid̾ate. ue¬
hem̃t̃. danda ꝑsona quam sit sub¬
limis. quã sit humilis. cuius sit
potestatis. quante ꝯpassionis. Cuiꝰ
q̃so sublimitatis. quante in quã
potestatis ꝑsona. in qͣ nob̾c̃ ds̾. põa
sona inquã ciuus imꝑrũ ñ in¬

Expanded text:
ur praemiserit quod tiam capiet, et ejusmodi scientiam experiendo addiscet; cum haec, inquam, praemiserit, statim adnectit, quia antequam sciat puer reprobare malum et eligere bonum, derelinquetur terra quam Achaz detestatur a facie duorum regum suorum. Ac si apertiuspronuntiet, et dicat: Promissa persona videte quanta, vel qualis sit, et tunc intelligetis quam congruo, quam necessario tempore venit. Attendite diligenter et considerate vehementer, danda persona quam sit sublimis, quam sit humilis, cujus sit potestatis, quantae compassionis. Cujus, quaeso, sublimitatis, quantae, inquam, potestatis persona in qua nobiscum Deus, persona ersona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͣu. Cuiꝰ itid̾m humilitatis. qͣn¬
te obsecͦ cõpassionis: q̃ sublum¬
tatis sue oblita. q̃ potestatis sue
maiestate dissimulata. butir̃
⁊ mel comedendo. ꝓpt̾ nos ad
participationẽ muscar̃ descẽ¬
dit. ⁊ tã iualoꝵ qtiã bonoꝵ¬

Expanded text:
 itidem humilitatis, quantae, obsecro, compassionis, quae sublimitatis suae oblita, quae potestatis suae majestate dissimulata, butyrum et mel comedendo, propter nos ad participationem muscarum descendit, et tam malorum quam bono
Abbreviated transcription (Latin):
sub quo emmanuel nr̃ ꝑ
mundũ uenit:. Tunc gͥ his quide
uida erant sceptr̃ aufertur. qũ
herodi datur: ad eius hedes tranꝰ¬
sertur: Tunc iudas cum ipã ÷
re ius repetendi amisit. qñ hero¬
des regiam potestatẽ sine recla¬
matiõe possedit. ⁊ ad hedes tus¬
misit: Nides certe quomͦ sub
uuo eodemq tempore implet᷑.

Expanded text:
anuel noster mundum venit. Tunc igitur his qui de Juda erant sceptrum aufertur, quando Herodi datur, et ad ejus haeredes transfertur. Tunc Judas cum ipsa re etiam jus repetendi amisit, quando Herodes regiam potestatem sine reclamatione possedit, et ad haeredes transmisit. Vides certe quomodo sub uno, eodemque tempo
Abbreviated transcription (Latin):
cessionẽ regũ int̾polari.
atq aluid regiã potestatẽ
de gente in gentẽ tranffer¬
.II. Eunc sceptr̃ sane aufer¬
tur. qũ alienis datir Cer¬
te ex quodatũ ẽ illisquide
iu̾da erant sceptr̃ gerere
gena suꝑ uidã in regẽ unc

Expanded text:
sionem regum interpolari, atque aliud regiam potestatem de gente in gentem transferri. Tunc sceptrum sane aufertur, quando alienis datur. Certe ex quo datum est illis qui de Juda erant sceptrum gerere igena super Judam in regem unc
Abbreviated transcription (Latin):
duo respondent sibi mutus.
ut alterutr̃ possit ꝓpencli
ex alt̾o isrłitici uidłe regni
Idefectus ⁊ emmanuelis ñ
faduentus: Nampostquam
in isrł ceꝑit alienigenateg¬
nare. certũ sit ꝓmissi pueri.
u̾gineiq ꝓuerpii tempora
instare E conuerso autem
postquã uirginei utt̃i ꝓuer¬
ꝑiũ p̃dicari ceꝑit. cercum
sit qr isrłiticũ regnum ad
defectum uenit ⁊ de cet̾o quicł
inpͥstinũ statum. nunquam
reformari pot̾it: Mille ꝓfecto
⁊ eo amplius anni iam s̾unt tͣn ᷤ¬
acti. ex quo cepit uirginalis
partus p̾dicar.⁊ illautiq is¬
rłtici regiidesolatio q̃ iam
futur̃ p̃dit̾ Nam quodiste
de regni defectu in iuda oĩo
tacuit. in t̾ra utiq isrł futu¬
rum ꝑ̃dic̃. Herelinq̃tur in¬
Quit t̾ra a facie duoꝵt .s.

Expanded text:
ibi mutuo, ut alterutrum possit perpendi ex altero, Israelitici videlicet regni defectus, et Emmanuelis nostri adventus: nam, postquam in Israel coeperit alienigena regnare, certum sit promissi pueri, virgineique puerperii tempora instare. E converso autem, postquam virginei uteri puerperium praedicari coeperit, certum sit quia Israeliticum regnum ad defectum venit, et de caetero quidem in pristinum statum nunquam reformari poterit. Mille pro certo, et eo amplius anni jam sunt transacti ex quo coepit virginalis partus praedicari, et illa utique Israelitici regni desolatio quae jam futurum praedicit. Nam, quod iste de regni defectu in Juda omnino tacuit, in terra utique Israel futurum praedicit: Derelinquetur, inquit, terra a facie
Abbreviated transcription (Latin):
audire. quomodo
intellegis quoi in pħa audis.
Susuerint t̾res uiri isti in me¬
dioeius. Noe. daniel. iob.
ip̃i iustitia sua liberabunt
animas suas. Numquid in
ocipis uli. Minime. Immo
ipler gñs hominum. uurta
iutoꝵ illoꝵ mores uiientiũ.
Re Qiud de illo dicis quoa
legu ineuangłio. Erunt duo
uilecdo uno ħ Et hic eodẽ
modo duo hominũ gen̾a
utelligo: R Quid si ħ quod
dr̃ de duob regib uirta ean¬
clem acceptionem intelligi¬
uus.: ħ Certe nec hic eam
oportet respuere. si uicħimꝰ
acdiacentia huic acceꝑ t̃oni
concinere .R. Scimus certe q
terra istł regem hũit. secłm
gemuum modum. nam m
lt sic dicani legitimum. mͦ
habebat actulterinim. leg¬
timũ de t̾bu iuda: stirpe
dautica. adult̾inũ de quã¬
bbet tͥbualia Illũ iurta ci
pationem Nam pͥmũ mod
sit iratus. Qado autem illiq
de isrł erant sccłm pͥmam institu¬
tionem irgem habebant. regna¬
bant suꝑipios simul suꝑ iuddum¬

Expanded text:
audire quomodo intelligis quod in propheta audis: Si fuerint tres isti viri in medio ejus, Noe, Daniel et Job, ipsi in justitia sua liberabunt animas suas . Nunquid in accipis? HUGO. Minime; imo triplex genus hominum juxta virorum illorum mores viventium. RICH. Quid de illo dicis quod legis in Evangelio: Erunt duo in lecto uno? HUGO. Et hic eodem modo duo hominum genera intelligo. RICH. Quid si hoc quod dicitur de duobus regibus juxta eamdem acceptionem intelligimus? HUGO. Certe nec hic eam oportet respuere, si viderimus adjacentia huic acceptioni concinere. RICH. Scimus certe quia terra Israel regem habuit secundum geminum modum. Nam modo, ut sic dicam, legitimum, modo habebat adulterinum. Legitimum de tribu Juda, et stirpe Davidica; adulterinum, de qualibet tribu alia. Illum juxta Dei pationem. Nam primum modum sit iratus. Quando autem illi qui de Israel erant, secundum primam institutionem regem habebant, regnabant super ipsos simul, et su
Abbreviated transcription (Latin):
erpientiam caꝑe ⁊ eiusmodi
xrpientie ꝑitiam hr̃e. incipi
inifrł carnale regnũ deficere.
⁊ de cet̾o nunquam continget
uł de tͥbu iuda ł de qͣlibet su¬
sui geñis ͥbu alia illis regem
hr̃e. Circa nascendi namq
emmanuelis nr̃i tempora
regnum ist ł ad alienigenam
transũt. nam ħodes iam inui¬
daico popło imꝑialia iura sus¬
p̃dicit᷑ ł qͣ ex causa ad alieni
sane quale quid sit ꝙ
sermo ꝓpħicus futurum p̃di¬
cat. ⁊ sub qua occasione tale
minas intentat Eo utiq tpr̃
quo ut̾q rer ⁊ ille uidelicet
qui de isrł. ⁊ ille qͥ deiuda
erant. ad tam magnũ ma
nifestum diuine religionis
odiũ ꝓruꝑant. eo inquam
utq displiceat. quod utͥq
ocliosum existat ⁊sam ue¬
ra religio tam odiosaeratis¬
tłitico regi ut contra: frẽs
suos magis dec̃taret. sicut
suꝑius docuimꝰ ꝑ eu̾siõe cul¬
tus diumi. quam ꝓdilata

Expanded text:
erientiam capere, et ejusmodi experientiae peritiam habere, incipiet in Israel carnale regnum deficere, et de caetero nunquam continget, vel de tribu Juda, vel de qualibet sui generis tribu alia, illis regem habere. Circa nascendi namque Emmanuelis nostri tempora regnum Israel ad alienigenam transiit. Nam Herodes jam in Judaico populo imperialia jura suspraedicitur, vel qua ex causa ad alienigandum sane quale quid sit quod sermo propheticus futurum praedicat et sub qua occasione tales minas intentat. Eo utique tempore quo uterque rex, et ille videlicet qui de Israel, et ille qui de Juda erant, ad tam magnum et manifestum divinae religionis odium proruperant; eo, inquam, utrique displiceat, quod utrique odiosum existat. Nam vera religio tam odiosa erat Israelitico regi ut contra fratres suos magis decertaret, sicut superius docuimus, pro eversione cultus divini quam pro dilata
Abbreviated transcription (Latin):
Nempꝰiam est si placet ur̃am
illam ad quam aueris ur̃ ut di¬
citis magis accedit. sententiam
etplicare. nam michi quid̃ ñ uidt᷑
ꝓbabile. ꝓpħam ħ in loco nume¬
rum ꝓ m̾unero posuisse.  inumna
eadem q sententia hinc nume¬
rum confuncłe. illinc tamdili¬
gent̾ exp̃ssisse. Nam de regib
loq̃ns. etiam numerũ exp̃sfit.
citm dicit. Afacie duoꝵ regũ¬

Expanded text:
empus jam est, si placet, vestram illam ad quam animus vester, ut dicitis, magis accedit sententiam explicare. Nam mihi quidem non videtur probabile prophetam hoc in loco numerum pro numero posuisse, et in una eademque sententia hinc numerum confundere, illinc tamen diligenter expressisse. Nam de regibus loquens, etiam numerum expressit cum dixit: A facie duorum regu
Abbreviated transcription (Latin):
regib dr. ad hos regeĩ
referre. qͥ iam post mo¬
dicũ tp̃ris de cet̾o ñ po¬
tu nt t̾rã illam regi
achar detestabilẽ. neꝙ
inse ip̃is neq in suis ħe¬
dlib rege uł defensare
quia depopulaudaerat. añ¬
quain ꝓmissus puer quẽ pu¬
tant filiũ ysaie sciret pattẽ
⁊ matrem uocare: RSi ilid
quod suꝑior disputatio inue¬
nit. m̃ti tue ñ ercidisset. ħ
quã ponis sententiã locum
non hab̾: h. Quid illudo R
Certe si eoꝵ puer sub phacee
tmp̃r natus fuerat. sub imꝑu
eu̾siõe si ñ amplius. fere de¬
cemnis erat⁊ quomodo
magrem uocare nescirets
Siuͦ sub osee natus fuit. iãm
solus rex regno isrłitico suꝑ¬
fuit. ⁊ de eo dici ñ potun.
Iuia añ quam sciat puer

Expanded text:
regibus dicitur, ad hos reges regibus dicitur, ad hos reges referre, qui jam post modicum temporis de caetero non poterunt terram illam regi Achab detestabilem, neque in seipsis, neque in suis haeredibus regere vel defensare, quia depopulanda erat antequam promissus puer quem putant filium Isaiae, sciret patrem et matrem vocare. RICH. Si illud quod superior disputatio invenit menti tuae non excidisset, haec quam ponis sententia locum non haberet. HUGO. Quid illud? RICH. Certe si eorum puer sub Phacee tempore natus fuerat, sub imperii eversione, si non amplius, fere decennis erat: et quomodo et matrem vocare nesciret? Si vero sub Osee natus fuit, jam solus rex regno Israelitico superfuit, et de eo dici non potuit, quia antequam sciat puer
Abbreviated transcription (Latin):
ed hic iam michi
occurrit. qͥd illi
ualeant dicere. qui ẽma¬
nuel putant eunolẽ ẽẽ
quẽ filiũ ysaie :R Et
hoc ipm quid sit uellem
audire: ħ Certe illi qui
de eadem ꝓgenie descencdãt.
& eiusclem ꝑfessionis ẽẽ ole¬
buerant. Oportuit gͦ eoᷤᷤ
qui de isrł erant. ⁊ sub facte
militabant: tũ debito cog¬
nationis. tum debito ꝓfes¬
sionis. fres suos filios iuda
ñ impugnare. s defensa¬
re ⁊ contra regem sirie
quotiens opus ẽẽt. ł quoᷤ
lib oppugnatores. se mu¬
rum opponere: Terram
gͥ in qua phaceẽ princi¬
pabatur: uer achar nifal¬
lor. principałr decestabat᷑.
eui maliciam quanto
circa se ab hoo¬
minabiliorem sentiebat.
tanto detestabiliorẽ ha¬
bebat. Scimus autem
quia de rẽgno isrłiico ad¬
huc usq ad ip̃ius destruc¬
tionem duo tm̃ modo
reges suꝑerant. ꝓhacce
scilie qui tunc sceptra
tenebat zosee. sub quo
destruendũ erat: Posst
gͦ iudei non incõueniẽt᷑
ut arbitror qd̵ de duob

Expanded text:
ed hic jam mihi occurrit quid illi valeant dicere, qui Emmanuel putant eumdem esse quem filium Isaiae. RICH. Et hoc ipsum quid sit vellem audire. HUGO. Certe illi qui de eadem progenie descenderant, et ejusdem professionis esse debuerant. Oportuit ergo eos qui de Israel erant et sub Phacee militabant, tum debito cognationis, tum debito professionis fratres suos filios Juda non impugnare, sed defensare, et contra regem Syriae quoties opulibet oppugnatores se murum opponere. Terram igitur in qua Phacee principabatur, rex Achaz, ni fallor, principaliter detestabatur, cujus malitiam quanto circa se abominabiliorem sentiebat, tanto detestabiliorem habebat. Scimus autem quia adhuc de regno Israelitico usque ad ipsius destructionem duo tantummodo reges supererant: Phacee scilicet qui tunc sceptra gerebat, et Osee sub quo destruendum erat. Possunt ergo Judaei non inconvenienter, ut arbitror, quod de duobus
Abbreviated transcription (Latin):
regum suoꝵ.h. Pudet
me dixisse. ⁊ iam nonui¬
cdeo quid debeam de his
regib sentire nisidicamꝰ
ꝓpheiam numer̃ ꝓ num̃o
poñe. ⁊ t̾re nomine tam
tarrã isrł quã t̾rã sirie
oporteat intellig̃e:R
Nisi illud quod ꝓpħa ħ
locoposuit. sccđm aliq̃m
dicenoli modũ. cle his t̾ris

Expanded text:
regum suorum. HUGO. Pudet me dixisse, et jam non video quid debeam de his regibus sentire, nisi dicamus prophetam numerum pro numero ponere, et terrae nomine, tam terram Israel quam terram Syriae oporteat intelligere. RICH. Nisi illud quod propheta hoc loco posuit secundum aliquem dicendi modum de his terris,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ iusticiã Quod enĩ illi sũ¬
me dulce suit᷑. sũm adilect̾õe
dignũ inuenit. ⁊ quod sũme
dilig̃dũ iudicauit sũm a illi
dilectiõe inhesit Ex accepta
itaꝙ hĩtudine. confirmatꝰ est
in omni boĩtate. ⁊ ut mireris
amplius. sic̃ ex ꝑocpta gła ẽ
ad omnẽ iustitiã solidatus.
sic ⁊ ex inusc̾ata sibi iusticia
ẽ ad omnẽ głam sublimatus
Nam qm̃ sũmã iusticiã sũme

Expanded text:
enim illi summe dulce fuit, summa dilectione dignum invenit, et quod summe diligendum judicavit, summa illi dilectione inhaesit. Ex accepta itaque beatitudine confirmatus est in omni bonitate, et ut mireris amplius, sicut ex percepta gloria est ad omnem justitiam solidatus, sic et ex inviscerata sibi justitia est ad omnem gloriam sublimatus. Nam, quoniam summam justitiam summe
Abbreviated transcription (Latin):
ues ⁊ sũme dulces sempit̾ne
bĩtuctinis delicias. ꝑ exꝑien¬
tiam cliclicit.: ear̾ ꝯtempla¬
t̾omi parit̃ ⁊ clilect̃oni inso¬
lubilit̾ inhesit. ut m̃ite de
eo incellig atur. quod legi¬
tur h̾utir̃ ⁊ mel comed ut

Expanded text:
ves et summe dulces sempiternae beatitudinis delicias per experientiam didicit, earum contemplationi pariter et dilectioni insolubiliter inhaesit, ut merito de eo intelligatur quod legitur: Butyrum et mel comedet
Abbreviated transcription (Latin):
q̃lib malicia. ⁊ qͥcqͥd intimã
suauitatẽ toslit. ł minuit.
ꝙͣ sit abhominand̃. euid̃ eũ
suauitatis exꝑientia docuit.
ab homuinari fecit C ome¬
ddo itaq butir̃. ĩdicit rep¬
bare malũ. Sic sane z ad
mellis esũ clidicit elig̾e boñ
Qͥ eñi statĩ acling̃ssũ huiꝰ ute
sũma clulcedine laciatꝰ fuit.
gustando ⁊ erꝑiendo agno¬
uit. oĩb inferiorib bomis
fuit. Ex eiꝰ itaꝙ cõparat̾o¬
ne dlidieit. quis ĩferior
delect̾atio ꝙͣ parua ꝙͣ nulla :
ꝙͣ pariupendenda sit: Ei¬
manuel itaꝙ in hunc mod di¬
dicit reꝑhare malũ ⁊ elig̾̃e boñ
Sic utiq sic ꝑ sũmar deliciar̃¬

Expanded text:
mam suavitatem tollit, vel minuit, quam sit abominandum ejusdem cum suavitatis experientia docuit, et abominari fecit. Comedendo itaque butyrum, didicit reprobare malum. Sic sane et ad mellis esum, didicit eligere bonum. Qui enim statim ad ingressum hujus vitae summa dulcedine satiatus fuit, gustando et experiendo agnovit, omnibus inferioribus bonis fuit. Ex ejus itaque comparatione didicit, quaevis inferior delectatio quam parva, quam nulla et quam parvipendenda sit. Emmanuel itaque in hunc modum didicit reprobare malum, et eligere bonum. Sic utique, sic per summarum deliciar
Abbreviated transcription (Latin):
cibo ẽmanuelis. qͣm sit
suaius ł dulcis. audiamꝰ
adhuc ⁊ qͣmsit utilis:: Auduumꝰ
qͣntum sapiat. audiamꝰ adhuc
⁊ qͥd conferat. ł qͥd ualeat. Bu¬
Ut sciat repbare malũ. zelig̃e
bonum Quid ad ista dicemꝰ:
Qualis ẽ iste cib. qͣlis ẽ eius usus.
si comestionis ip̃ius talis ẽ fructꝰ:
Ut sciat inguit repbare malũ
elige bonũ: Ccrte sap̃ie ẽista
scire. iusticie ista ex̃c̾t Intuemi¬

Expanded text:
cibo Emmanuelis quam sit suavis vel dulcis, audiamus adhuc et quam sit utilis. Audivimus quantum sapiat, audiamus adhuc et quid conferat, vel quid valeat. BuUt sciat reprobare malum et eligere bonum . Quid ad ista dicemus? Qualis est iste cibus, qualis est ejus usus, si comestionis ipsius talis est fructus? Ut sciat, inquit, reprobare malum, et eligere bonum. Certe sapientiae est ista scire,
Abbreviated transcription (Latin):
Nos gͥ pͥmo scimꝰ. ut tandẽ come¬
damꝰ. iste comedit ut sçiret. Hos
sane pͥmo illuminam ut iusti¬
ocemur. iustificam᷑. ut ꝯfir memͦ
ꝯfirmamur. ut beatificarime¬
ream᷑: Ille ex qͦ hõ suit. scd̾m
id quod ho fuit. plenitudinẽ
et̾̃nȩ beattudinis accepit. nã
ep eo qͦd dͥs suit ab et̾no huit.
immo abet̾no plena ⁊ ꝑfecta
beatitudosuit Puer itaq nr̃
I factus ẽ nobis ẽmanuel ab
ipã hora cõceptionis sue acct̃p
plenitudinẽ duinitatis. ⁊ eo
ip̃o plenitudinẽ beatitudinis
nẽ accepit. ĩ oĩ bonitate ꝯfir¬
matꝰ fuit: Quod itaq in nob̾
c̃ ultimũ ĩ illo fuit pͥmũ. Nec
p̃cessit. butir̃ itaq  .in .co.ii¬

Expanded text:
Nos igitur primo scimus ut tandem comedamus, iste comedit ut sciret. Nos sane primo illuminamur ut justificemur, justificamur ut confirmemur, confirmamur ut beatificari mereamur. Ille ex quo homo fuit, secundum id quod homo fuit, plenitudinem aeternae beatitudinis accepit. Nam ex eo quod Deus fuit, ab aeterno habuit; imo ab aeterno plena et perfecta beatitudo fuit. Puer itaque noster qui factus est nobis Emmanuel, ab ipsa hora suae conceptionis accepit plenitudinem divinitatis, et eo ipso plenitudinem beatitudinis. nem accepit, in omni bonitate confirmatus fuit. Quod itaque in nobis est ultimum, in illo fuit primum. Nec praecessit. Butyrum itaque et mel co
Abbreviated transcription (Latin):
comedendo ꝓfecit. qͣlis cib qͥ co¬
mestorẽ suũ tam adsapiam qͣm
ad iusticiã in cõmedendo ꝓmo¬
stĩdo. gem̃do suspirando.
laborando solent ad istaptice.
iste aut̃ plenitudinẽ utusq m̾̃u¬
it comedndo optiu̾e Nos pͥmodis¬
cunꝰ ut sciamꝰ. scimꝰ ut faciamꝰ.¬

Expanded text:
lis cibus qui comestorem suum tam ad sapientiam quam ad justitiam in comedendo promostinendo, gemendo, suspirando, laborando, solent ad ista proficere; iste autem plenitudinem utriusque meruit comedendo obtinere. Nos primo discimus, ut sciamus; scimu
Abbreviated transcription (Latin):
inmortalitatis gła ñ reformat᷑. Nidetis
c̾te qi illudremansit inu̾gine. qͦderat
ad penã. illud recessit qͦd erat ad culpã.
Uiciositas recessit. penalitas remansit.
Calamitas tollit᷑. s carualitaᷤᷤ ñ amouet᷑.
neat pena.ubi iã nulla ẽ culpa  Et
utiq si dilig̃t̾ attendimꝰ. inueniemꝰ ꝙ
uiciositas ip̃a nr̃e ẽ mortalitatis: pas¬
sibilitatis effectus Contͣ nat᷑am itaq
uidet᷑. ut causa ꝑdurans suo effectu
pͥuet᷑. S forte q̃ris nosse. qͦmͦ uiciositaᷤᷤ
ip̃a sit nr̃e mortalitatis effectus Certe
ex inflicta mortalitate. sensus hominis
decͤuit. ⁊ iñ ignorantia. Certe ex contc¬
ta infirmitate. appetitꝰ carnis cͤuit.
iñ concupiscentia. Nam qͦ int̾iores
spũ ales delicias. hõ peccando amisit
fuit. tanto plurib opꝰ habuit. tã ad in¬
firmitatẽ fouendã. ꝙͣ ad sanitatem
reparandã. Quod gͥ remanente
mortalitate. passibilitate in nat᷑a
ẽẽ cont̾ naturam: Quod recedente

Expanded text:
. Videtis certe quia illud remansit in Virgine quod erat ad poenam, illud recessit quod erat ad culpam. Vitiositas recessit, poenalitas remansit. Carnalitas tollitur, sed calamitas non amovetur. neat poena ubi jam nulla est culpa? Et utique, si diligenter attendimus, inveniemus quia vitiositas ipsa nostrae est mortalitatis et passibilitatis effectus. Contra naturam itaque videtur, ut perdurans suo effectu privetur. Sed forte quaeris nosse quomodo vitiositas ipsa sit nostrae mortalitatis effectus. Certe ex inflicta mortalitate sensus hominis decrevit, exinde ignorantia. Certe ex contracta infirmitate appetitus carnis crevit, et inde concupiscentia. Nam quo interiores, et spirituales delicias homo peccando amisit, fuit, tanto pluribus opus habuit, tam ad infirmitatem fovendam, quam ad sanitatem reparandam. Quod igitur remanente mortalitate et passibilitate in natura esse contra naturam. Quod recedente
Abbreviated transcription (Latin):
nuncios ad dauid. dicens. Dimicari
aduersum rabbath: ⁊ capienda ẽ
urbs aquarũ. Nunc ergo congre¬
ga reliquã partem popłi. ⁊ obside
ciitatem: et cape eam. Dauid sig¬

Expanded text:
nuntios ad David, dicens: Dimicavi adversus Rabath, capienda est urbs aquarum. Nunc ergo congrega reliquam partem populi: et obside civitatem, et cape eam, ne,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinacit̃ defendebas modo yroniã
uocas Quo teneã nodo mutãtẽ
ꝓthea uultus: S cũ te in arto
positũ conspicis. ñ ẽ multũ mirã¬
dũ. si t̾gi̾sato ẽ qͣ poteᷤᷤ euadẽdi
eritũ q̃ris .h. Non nos oport
smone detin̾e chiẽ. nã multa fc̃
Adhuc in his. q̃ animũ pulsant
cutienda t̃nscamꝰ fat̾i te uoliumꝰ
an acluc uacit constet apudte dic¬
tum ẽmanuel n ẽẽ filiũ ysaie. nec
ip̃m insignũ tollendi tunoris gr̃a
datum fuisse: h. Iudeus sit: xp̃i¬
amis sit. insam capitis se ẽẽ ostẽcł
qͥ suꝑ his ult̾cus hesitau̾it: R. Que¬
re gͦ conseq̃nt̾ quod uis. nã ad
singła discutienda q̃ ꝓposu̾is. ĩ

Expanded text:
tinaciter defendebas, modo ironiam vocas. Quo teneam nodo mutantem protea vultus? Sed cum te in arcto positum conspicis, non est multum mirandum si tergiversatione qua potes evadendi exitum quaeris. HUGO. Non nos oportet sermone detinere diem: nam multa sunt adhuc in his quae animum pulsant cutienda transeamus, fateri te volumus an adhuc veraciter constet apud te dictum Emmanuel non esse filium Isaiae, nec ipsum in signum tollendi timoris gratia datum fuisse. HUGO. Judaeus sit, Christianus sit, insani capitis se esse ostendit, qui super his ulterius haesitaverit. RICH. Quaere ergo consequenter quod vis. Nam ad singula discuti
Abbreviated transcription (Latin):
tis. mundos tm̃ cibos q̃ sinedo¬
che inbutiro ⁊ melle accipiun¬
tur. in cibũ sũpturꝰ sit. Si ħ gͦ
pats signi fuit ⁊ tẽ signũ pce¬
sit. demus ut uł unũ annum
ria eu̾sa fuit : Si gͦ eundem
clicunt emmanuel q̃m filiũ
tamsciolus. ut in pͥmo exati ãno
sciat muida ab innindis se¬
tñe. tã fatuus: ut in ddecimꝰ
etatis sue anno. nesciat patrẽ
matrxm uocare: dudi illd:
Certe regi achaz erechias in reg¬
num successit. cuiꝰ serto regni
anno. samaria destructa fuit. Uñ
gͦ monstrabunt. qͦd eũ puerum
patrẽ ⁊ matrẽ uocare ñ norit:
Quomͦ gͦ uixta argum̃tat̃onis sue
rõnẽ alicuiꝰ rei signũ regi ẽẽ po¬
t̾at puer q̃m nunꝙͣ ind̾at. nun¬
ꝙͣ uisurus erat : Animadu̾tis
erhis ut arbitror. ꝙͣ anriũ qͣm
anceps c̾tam̾ sit. quod magist̃
tiuis subire ñ p̾sumpsit : .h. ui¬
Ulute satis deffendis magistrũ
tuũ. s eo ip̃o agis clũ nescis cont᷑
tem ip̃m Nam ubi ẽ illudin¬

Expanded text:
is, mundos tantum cibos, quae synecdochice in butyro et melle accipiuntur, in cibum sumpturus sit. Si haec ergo pars signi fuit, et rem signum praecessit, demus ut vel unum annum ria eversa fuit. Si ergo eumdem dicunt Emmanuel quem filium tam sciolus, ut in primo aetatis suae anno sciat munda ab immundis secernere, tam fatuus, ut in decimo aetatis suae anno nesciat patrem et matrem vocare? Audi et illud. Certe regi Achaz Ezechias in regnum successit, cujus sexto regni anno Samaria destructa fuit. Unde ergo monstrabunt quod eum puerum patrem et matrem vocare non norit? Quomodo ergo juxta argumentationis suae rationem, alicujus rei signum regi esse poterat puer quem nunquam viderat, nunquam visurus erat? Animadvertis ex his, ut arbitror, quam anxium, quam anceps certamen sit, quod magister tuus subire non praesumpsit. HUGO. Vitis. RICH. Versute satis defendis magistrum tuum, sed eo ipso agis dum nescis contra temetipsum. Nam ubi est illud in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ matrẽ uocare: damascus
samana ab assirus destru¬
encla sit. Hic nitendite
urta pͥorẽ sententiam añ
mortem phacee enmanuel natus fuit.
Ham re subseq̃nte ut dictumẽ. sig¬
num p̃cessit: Iuxta posf̾iorẽ sentẽ¬
cee rex osee suocessit. cuiꝰ nono
regni anto. samaria ab assiruis ds¬
tructa fuit. Alius itaq erit filiꝰ
ysaie. qͥ sub tempore dstruct̾oniᷤᷤ
samarie nescunt patrẽ matrẽ
uocare ⁊ alius emmanuel. quẽ
iuxta pͥorẽ sententiam ꝯstat tũc
temporis nouẽ uł ampliꝰ annoꝵ
suisse. Itẽ alio loco. in longe se¬
q̃ntib dicit magist̾ tuus Hoc

Expanded text:
em vocare, Damascus et Samaria ab Assyriis destruenda sit. Hic intendite, juxta priorem sententiam ante mortem Phacee Emmanuel natus fuit. Nam, re subsequente, ut dictum est, signum praecessit. Juxta posteriorem sentencee, rex Osce successit, cujus nono regni anno Samaria ab Assyriis destructa fuit. Alius itaque erit filius Isaiae qui sub tempore destructionis Samariae nescivit patrem et matrem vocare, et alius Emmanuel quem juxta priorem sententiam constat tunc temporis novem vel amplius annorum fuisse. Item alio loco in longe sequentibus magister tuus dic
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. ꝓfecto ab ip̃a hora concep¬
tionis ꝑ exꝑientiã didicit. ⁊ nouit
quid eẽt bonũ sensibilitatis. ⁊ma¬
litm passibilitatis. ut pote quicar¬
nẽ sensibilẽ ⁊ passibilẽ accepit.
mentẽ tam bonoꝵ quam ma¬
loꝵ nr̃oꝵ absq peccato parti¬
ceps fuit. nam orclinatos qͥ dẽ
s tñ passibiles affectus hũit
Testatur ħ quod iud̾ns ciuitatẽ
cepit eam flere. quod sub tp̃r
pͥassionis cepit pau̾e ⁊ tecłe.
Ab ip̃o itaq incarnationiseror¬
dio. erꝑiendo didicit. ⁊ ꝑ erꝑi¬
entiam sciuit. quid eẽt uuta
aliquid malũ corruptibilita¬
tis. ⁊ iuxta aliquid qͥd eẽt bo¬
nũ incorruptibilitatis malũ
corruptibilitatis scłm penã.
bonũ incorruptibilitatis. scdm

Expanded text:
nceptionis per experientiam didicit, et novit quid esset bonum sensibilitatis, et malum passibilitatis, utpote qui carnem sensibilem et passibilem accepit. mentem tam bonorum quam malorum nostrorum absque peccato particeps fuit. Nam ordinatos quidem, sed tamen passibiles affectus habuit. Testatur hoc, quod videns civitatem coepit super eam flere, quod sub tempore passionis coepit pavere et taedere. Ab ipso itaque incarnationis exordio experiendo didicit, et per experientiam scivit quid esset juxta aliquid malum corruptibilitatis, et juxta aliquid quid esset bonum incorruptibilitatis, malum corruptibilitatis secundum poenam, bonum incorruptibilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
serit. butir ⁊ mel comeq.
ut sciat repbare malũ. ⁊ elig̃e
bonũ ñ repetit: qr anquam
butir: melcomedat. nec dic̃
anquã butir᷑ ⁊ mel comeq¬
do iciat rȩpbare malũ. ⁊elige
bonum: Nicħ dicit in quo nos
cogat infantie eius tpr̃a intel¬
lig̃e. uł quod ñ possimꝰ congrue
.lel conceptionis eius ⁊ tpr̃a re¬

Expanded text:
serit: Butyrum et mel comedet, ut sciat reprobare malum et eligere bonum, non repetit quia antequam butyrum et mel comedat; nec dicit: Antequam butyrum et mel comedendo sciat reprobare malum, et eligere bonum. Nihil dicit in quo nos cogat infantiae ejus tempora intelligere, vel quod non possumus congrue ad conceptionis ejus tempora re
Abbreviated transcription (Latin):
amuideo q̃stionẽ meãẽe solu¬
tam.iam iuideo quod añ p̃ui¬
disse debuam. s hunc puer̃
nimis negligent᷑ ⁊ uelut unũ
ecȩt̾is attendebã. Dicite tñ
q̃ ꝓposuistis libent̃ audio.
que mimime ignoro. si forte
cũ eo quod scio. contingat
illul audire quod nescio R
tas participẽ finisse.. h
Scio q anima xp̃i abhora
conceptitonis sue tam sap̃ie
quãscientie plenitudinẽ
accepit. nichominꝰ tñ ad eã

Expanded text:
am video quaestionem meam esse solutam, jam video quod ante praevidisse debueram; sed hunc puerum nimis negligenter, et velut unum e caeteris attendebam. Dicite tamen quae proposuistis; libenter audio quae minime ignoro, si forte cum eo quod scio contingat et illud audire quod nescio. RItas participem fuisse? HUGO. Scio quia anima Christi ab hora conceptionis suae tam sapientiae, quam scientiae plenitudinem a
Abbreviated transcription (Latin):
Non regnet peccatum in ut̃o
mortali corpore. Misera¬
bilis ille homo. cui pec̃em
regnat: qͥ se tali tͤdidit
regi: despiciens regnum
di. ⁊ subiciens se uolupta

Expanded text:
o regnet peccatum in mortali vestro corpore . Miserabilis ille homo, cui peccatum regnat, qui tali se tradit regi, despiciens regnum Dei, et subjiciens se volupta
Abbreviated transcription (Latin):
S scimus quoniam reliqui duo
differenter se habent adi ĩ ge¬
sanctus indifferenter se habet
tam ad ingeuitum. quam ad
genitum. ⁊ ambo illoꝵ uni¬
formiter se habent ad sp̃m scm.
Singulariter itaq omnium
ꝯnexio atribuitur sp̃ui sc̃o.
Singulariter inquam qua ntu
adreliquas indiunitate psonaᷤ.
primordialiter eciam quantũ
adcreaturas. Nam quod in
creaturis Inerio solet inueniri ẽ
deunitatione uel si militudi¬
ne sp̃s sc̃i. Nemireris qd̾ hec
que supra dicta sunt ꝑ remo¬
tionem posuimus. ut ea que
sentienda sunt planius ⁊
plenius intelligamus. Pri¬
mordialiter itaq untias
ꝑtinet adingenitum. ⁊eireo in
trinitate omnia unum ꝓpt̾ ip¬
sum. Equalitas primordiali¬
ter ꝑtinet adunigenitum.
Sieirco intrinitate omnia¬
equalia. proter ipsum. Con¬
nexio singulariter ꝑtinet

Expanded text:
Sed scimus quoniam reliqui duo Sed scimus quoniam reliqui duo differenter se habent ad unigeanctus indifferenter se habet tam ad ingenitum quam ad genitum, et ambo illorum uniformiter se habent ad Spiritum sanctum. Singulariter itaque omnium connexio attribuitur Spiritui sancto. Singulariter, inquam, quantum ad reliquas in divinitate personas, primordialiter etiam quantum ad creaturas. Nam quod in creaturis connexio solet inveniri est de imitatione, vel similitudine Spiritus sancti. Ne mireris quod haec quae supradicta sunt per remotionem posuimus, ut ea quae sentienda sunt planius et plenius intelligamus. Primordialiter itaque unitas pertinet ad ingenitum et idcirco in Trinitate omnia unum propter ipsum. Aequalitas primordialiter pertinet ad unigenitum, et idcirco in Trinitate omnia aequalia propter ipsum. Connexio singulariter pertinet
Abbreviated transcription (Latin):
Recte gͦ ceteroꝵ. concordia dr̃.
in quo habitudinis unifor¬
mitas omniformit inueni¬
tur. Addamus ⁊ illud quia
plenitudinem ꝯcordie facit
id̾ uelle. ⁊ idem nolle. recto itaq¬
que duoꝵ concordia dr̃ qui
c̃ amor utriusq. Curꝰaͣmor
sit. quod augustinus. ad illa
suꝑius posita ⁊ ex posita adiũ¬
git. cũ dicit. Et tria hec: unũ
omnia ꝓpt̾ patrem. equalia
indeitate unitas cẽt. Primor¬
dialiter itaq ẽ ut sic dicam.
unitas insolo ingenito sed iux¬
ta eius si militudinem uel
emanationem tam inunige¬
nito qͣiam in spͣu sc̃o. Itẽ si
sola ingeniti ꝑsona eet̾: nulla
indiuinitate equalitas fuissꝰ.¬
nichilominus indiuinitate
equalitas fuiss. hinc ẽ ꝑpend̾e
qͦil equalitas primordialiter
ẽ in solo unigenito. iuxta tñ
eius similitudinem : &̃ inspi¬
ritu sancto. Tolle sp̃m sc̃m. ñ
plurimum. S forte ad huc exigᷤᷤ
cur exiftẽte trinitate. omnium
ꝯuexio atribuatur soli spui sc̃o

Expanded text:
Recte ergo caeterorum concordia dicitur, Recte ergo caeterorum concordia dicitur, in quo habitudinis uniformitas omniformiter invenitur. Addamus et illud, quia plenitudinem concordiae facit idem velle, et idem nolle, recte itaque duorum concordia dicitur, qui est amor utriusque. Cur autem amor sit, quod Augustinus ad illa superius posita, et exposita adjungit, cum dicit: Et tria haec unum omnia propter Patrem, aequalia in divinitate unitas esset. Primordialiter itaque est, ut sic dicam, unitas in solo ingenito, sed juxta ejus similitudinem, vel emanationem tam in unigenito, quam in Spiritu sancto. Item, si sola ingeniti persona esset, nulla in divinitate aequalitas fuissnihilominus in divinitate aequalitas fuisset. Hinc est perpendere quae aequalitas primordialiter est in solo unigenito, juxta tamen ejus similitudinem est etiam in Spiritu sancto. Tolle Spiritum sanctplurium. Sed forte adhuc exigis cur, existente Trinitate, omnium connexio attribuatur soli Spiritui sancto.
Abbreviated transcription (Latin):
itur. sed scd̾m principalitatem
habet hoc solus filius. ñ aut̃
spiritus sc̃s. Uerumtamen si
in huius modi. loquendi ꝓprie¬
tas seruaretur: magis ideititaᷤ
quam equalitas diceretur. Ecce
iam habes cur unitas patri cur
equalitas atribuatur filio.
restat querendum eur utͥusq
concordia a tribuatur spusc̃o.
Sicut equalitas nullae̾ sine con¬
sistemtium pluralitate. sic nec
quid tercium ponitur concordia
duoꝵ. sine consistemtium int̾¬
nitate. In pr̃e origo unitatis.
infilio inchoatio pluralitatis.
in spu sc̃o conpletio trinitatis.
Hinc tibi elu cescere debet. ꝗͣ
merito dicatur ceteroꝵ concordia.
ille qui est tercia incrinitate ꝑso¬
sona. Consideremus nunc pro¬
pria singuloꝵ. ⁊ uidebimus qͥt
al ia ẽ habitudo patris ad filiũ
alia ad spũm scm. Nichilomi¬
nus aliter se habet filius ade
suum. Uniformiter autem
habent tam pater quam filiuᷤᷤ
uniformiter se habet id̃ sp̃s.
tam ad patrem quam filium

Expanded text:
itur, sed secundum principalitatem itur, sed secundum principalitatem habet hoc solus Filius, non autem Spiritus sanctus. Verumtamen si in hujusmodi loquendi proprietas servaretur, magis identitas quam aequalitas diceretur. Ecce jam habes cur unitas Patri, cur aequalitas attribuatur Filio; restat quaerendum cur utriusque concordia attribuatur Spiritui sancto. Sicut qualitas nulla est sine consistentium pluralitate, sic nec quid tertium ponitur concordia duorum, sine consistentium Trinitate. In Patre origo unitatis, in Filio inchoatio pluralitatis, in Spiritu sancto completio Trinitatis. Hinc tibi elucescere debet, quam merito dicatur caeterorum concordia, ille qui est tertia in Trinitate persona. Consideremus nunc propria singulorum, et videbimus quia alia est habitudo Patris ad Filium, alia ad Spiritum sanctum. Nihilominus aliter se habet Filius ad esuum. Uniformiter autem habent tam Pater quam Filius auniformiter se habet idem Spiritus tam ad Patrem quam Filium.
Abbreviated transcription (Latin):
cħ recte dicitur sibi simile. sic
nec equale. Itaq ubi primo plu¬
ralitas occurrit. ibi ⁊ equalitatẽ
primum querere oportet. Con¬
stat autem quia filius imago ẽ
patris sui. non autem pater
ymago filii. hinc illud aus. Nõ
autem pater ⁊ filius simul am¬
bo imago. sed solus filius
imago patriᷤ. Audi ⁊ illud ciꝰ¬
dem. Iinago siperfecte iplet
illud cutꝰ imago ẽ: ipsa cocq̃t᷑
ei. nou illud imaginisue. Cer¬
tum ẽ autem quod filius ple¬
nitudinem eius capit ⁊ expri¬
init. cuius imago existit. Itaq
Scd̃m sententiam aus̃. filius
cocquat᷑ patri. non pater sue
imagini. Riecte gͥequalitas atͥ¬
buitur ñ patri s filio. S cur
inꝗͥs ñ etiam spũi sc̃o:. S sides
cursolus intrinitate filius dr̃
umnago alterius. ꝯsequenter ac¬
cipies. cur equalitas atribua¬
tur soli filio. ũ autem simul &s
sp̃iusc̃o. Inhis uero que scd̾m
substantiam dũr. ñ solum filio
sed ⁊ spiu sc̃o equalitas atribu¬

Expanded text:
hil recte dicitur sibi simile, sic hil recte dicitur sibi simile, sic nec aequale. Itaque ubi primo pluralitas occurrit, ibi et aequalitatem primum quaerere oportebit. Constat autem quia Filius imago est Patris sui, non autem Pater imago Filii. Hinc illud Augustini. autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris. Audi et illud ejusdem. Imago si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. Certum est autem quod Filius plenitudinem ejus capit et exprimit, cujus imago existit. Itaque secundum sententiam Augustini, Filius coaequatur Patri, non Pater suae imagini. Recte igitur aequalitas attribuitur non Patri, sed Filio. Sed cur, inquis, non etiam Spiritui sancto? Sed si des cur solus in Trinitate Filius dicitur imago alterius, consequenter accipies cur aequalitas attribuatur soli Filio, non autem simul et Spiritui sancto. In his vero quae secundum substantiam dicuntur, non solum Filio, sed et Spiritui sancto aequalitas attribu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. nullam płalitatem inge¬
rit. nullam płalitatẽ ꝯclud̃.
nã ĩ eo quod gignit nichilsͥ.
sed soli filio confert ut sit.
Geniti autem subsistentia.
que ab alia accepit qͦd habet.
sicut nec c̃ẽ ꝑse ipsam. si nec
ꝑse ipsam intelligi uallet. Si
gͥ pluralitatem ingerit sub¬
sistentia filii. quanto inagis
atͥbuit᷑ ĩ cuiꝰ subsistentie con¬
sideratione nulla pluralitas
concurrere uidetur. Ad damꝰ
⁊ illud. quia qͥdquid substantiałr
dici potest. ueraciter unum est.
Sed dicis. quia ⁊ hoc ei cũ. cet̾is
conmune ẽ. Sed procul dubio solꝰ
pater ht̃ hoc scđ̾mut sic dicam.
principalitatem. nam ceteri scdm
acceptionem. ⁊ iuixta alterius si¬
militudinem. Hinc gͦ colligitur
cur ei unitas iuxta hanc consi¬
derationem quasi spicitualiter
atribuitur. Ecce qͦ mͦ in patre un¬
itas. queramus mͦ qͦmͦ infilio eqͣ¬
litas. Certe ubi nulla pluralitas
ẽ. nec equalitas recte uel dici. uł
intelligipotest. Sicut enim ni¬

Expanded text:
est, nullam pluralitatem ingeest, nullam pluralitatem ingerit, nullam pluralitatem concludit: nam in eo quod gignit, nihil sibi, sed soli Filio confert, ut sit geniti autem subsistentia, quae ab alia accepit quod habet, sicut nec esse per seipsam, sic nec per seipsam intelligi valet. Si igitur pluralitatem ingerit subsistentia Filii, quanto magis qattribuitur, in cujus subsistentiae consideratione nulla pluralitas concurrere videtur. Addamus et illud, quia, quidquid substantialiter dici potest, veraciter unum est. Sed dicis, quia et hoc ei cum caeteris commune est, sed procul dubio solus Pater habet hoc secundum, ut sic dicam, principalitatem: nam caeteri secundum acceptionem, et juxta alterius similitudinem. Hinc ergo colligitur cur ei unitas juxta hanc considerationem quasi specialiter attribuitur. Ecce quomodo in Patre unitas, quaeramus quomodo in Filio aequalitas. Certe ubi nulla pluralitas est, nec aequalitas recte vel dici, vel intelligi potest. Sicut enim ni
Abbreviated transcription (Latin):
lius naue. ih̾e dican. tur
cqui uoce : Si similiter
cqui uoce diẽentur amor.¬
amor tuus et amor diui¬
nus. sispiritus sanctus
dicẽntur amor cordis tui.
sicut spiritus sanctus dici¬
tur amor patris ⁊ filii. quis que¬
so posset negare te spiritu san¬
cto. hoc est amore tuo diligere:
Sic recte diligere diceris amore
qui dete procedit. cur pater
⁊ filius non recte dicantur
procedit : Heccine frater est
illa questio quam in solubilẽ
putant. in solubilem dicunt
scribunt
ame mi bernatde quid
miħi uideatur dẽ illa. aus̃.
sentẽtia. in qua atribuit᷑
patri unitas. filio equalitas.
spiritui sancto: utriusq
concordia. libenter aperio
mihi alteri qd̾ sentio con¬
municare uolens siquid re¬
cte uel ex quamtula cumq
parte sapio. simul ⁊ corigi
ambiens. siquid aliter sen¬
tio. ꝓpria si placet singłoꝵ
consideremus. ⁊ forte illu.¬
cecet qd̾ querimus. Subsi¬
stentia ingeniti que ab alia
aliqua non est. in eo qd̾ sub¬
stantialiter uel ꝑsonaliter

Expanded text:
lius Nave Jesus dicantur aequivoce? Similiter aequivoce dicerentur amor tuus et amor divinus, si Spiritus sanctus diceretur amor cordis tui, sicut Spiritus sanctus dicitur amor Patris et Filii. Quis, quaeso, posset negare te Spiritu sancto hoc est amore tuo diligere? Si recte diligere diceris amore qui de te procedit, cur Pater et Filius non recte dicantur procedit? Haeccine frater est illa quaestio quam insolubilem putant, insolubilem et dicunt, et scribunta me, mi Bernarde, quid mihi videatur de illa Augustini sententia, in qua attribuitur Patri unitas, Filio aequalitas, Spiritui sancto utriusque concordia. Libenter aperio mihi alteri quod sentio, communicare volens si quid recte, vel ex quantulacunque parte sapio, simul et corrigi ambiens, si quid aliter sentio: propria, si placet, singulorum consideremus, et forte illucescet quod quaerimus. Subsistentia ingeniti, quae ab alia aliqua non est, in eo quod substantialiter vel personaliter
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt tamen idem ipsi scd
aliud ⁊ aliudꝰ atum fore.
fermento non carere. Sunt
qͥ de dõ nil neqͥt̾ senciunt.n
ab omni eius modi nequitie
fermento purgatisunt. sed
inale iuuendo malicie ferm̾¬
to purgari necdum merue¬
runt. Sed̾m regulam boni¬
tatiiera de deo sentiunt. s
scd̾m regulam bonitatis rec¬
⁊e uiuere nolunt. Carent
qui huiꝰ modi sunt ferm̾nto
nequitie. sed necdum caret
fermento malitie. Sentite
inqͥd scriptura de dño inbo¬
nitate Uidete uideos quã
nequiter de xp̃o sentiunt.
uidete gentiles quia uera
de deo sentire uequeunt.
nequitie gͦ fermento utriq
pleni sunt . Uidete quemlib
hereticum. iuxta aliqͥd ded̾o
bene sentit. iuxta aliqͥd de
deo bene sentire neqͥd. a ne¬
quidie gͦ fermento ad pleũ
purgari necdum meruit.
Nequicia ẽ c̃iam quis neqͥt
sentire qͦd debuit. Nequi¬
cia ẽ c̃ malicia. sic mentẽ
inebriat. Scousq excecat.
ut de deo uł ꝓximo seutite

Expanded text:
possunt tamen idem ipsi secundum possunt tamen idem ipsi secundum aliud et aliud et azymi fore et fermento non carere. Sunt qui de Deo nil nequiter sentiunt, et ab omni ejusmodi nequitiae fermento purgati sunt, sed male vivendo malitiae fermento purgari necdum meruerunt. Secundum regulam bonitatis vera de Deo sentiunt, sed secundum regulam bonitatis recte vivere nolunt. Carent, qui hujusmodi sunt, fermento nequitiae, sed necdum carefermento malitiae: Sentite, inquit Scriptura, de Domino in bonitate . Videte Judaeos quam nequiter de Christo sentiunt. Videte gentiles quia vera de Deo sentire nequeunt: nequitiae ergo fermento utrique pleni sunt. Videte quemlibet haereticum juxta aliquid de Deo bene sentit, juxta aliquid de Deo bene sentire jam nequit. A nequitiae ergo fermento ad plenum purgari necdum meruit. Nequitia est cum jam quis nequit sentire quod debuit. Nequitia est cum malitia sic mentem inebriat, et eousque excaecat, ut de Deo vel proximo sentire
Abbreviated transcription (Latin):
liquam: institucionem.
repitandur iumunda. iux¬
ta ꝓpͥetatis sue racionẽ iudi¬
cantur munda ⁊ bona.
dica tur quitamenꝰ ab eodẽ
uetus fermentum purgare
iubet. Nam qͦd tima ap̾d
grecos. hoc idem sonat fermẽ¬
tum apud nos. arima uͦ idẽ
qͦd absq fermento. Sigͦ absq
fermento non sunt quomͦ
atima dici possunt: Uel
siomni fermento carent. qͦ mͦ
purgare ualent. qͦd omnino
non habent: Expurgate
inqͥd uetus fermentum.
ut sitis noua conspersio si¬
cut estis azimi. Iu his apłis
uerbis si bene consideres. ñ
unam tantum ut mͥ uidet᷑
questionen reperies sed plures
Seddum unam solam ꝓpouis.
in eo ipso innuis. tenullam
dubitationẽ habere in aliiᷤ.
libenter itaq conabor solu̾e
dubitacionem tuam. dum pꝰ¬
modum ⁊ tusoluas dubitati¬
onem meam. nec unã tm̃s
geminam. ut talen tum cre¬
ditum cum usura recipiam.
Ecce fatemur qͦd idem ipsi scd̾m
idem ipsum non possunt ari¬
mi ẽẽ. ⁊fermentum habere.

Expanded text:
liquam institutionem liquam institutionem reputantur immunda, juxta proprietatis suae rationem judicantur munda et bona.dicantur qui tamen ab eodem vetus fermentum purgare jubentur. Nam quod azyma apud Graecos, hoc idem sonat fermentum apud nos, azyma vero idem quod absque fermento. Si ergo absque fermento non sunt, quomodo azyma dici possunt? Vel si omni fermento carent, quomodo purgare valent quod omnino non habent? Expurgate, inquit, vetus fermentum, ut sitis nova conspersio sicut estis azymi . In his Apostoli verbis si bene consideres, non unam tantum, ut mihi videtur, quaestionem reperies, sed plures. Sed dum unam solam proponis, in eo ipso innuis te nullam dubitationem habere in aliis. Libenter itaque conabor solvere dubitationem tuam, dum postmodum et tu solvas dubitationem meam, nec unam tantum, sed geminam, ut talentum creditum cum usura recipiam. Ecce fatemur quod idem ipsi secundum idem ipsum non possunt azymi esse et fermentum habere,
Abbreviated transcription (Latin):
iuita humanam consuetu¬
dinem. atq aliud iuxta diui¬
nam legem. Scđm primam ꝙ¬
dicionem omnia iudicanur
bona uel munda. Iurta ha¬
manam consuetudinem.
alia munda uidentur alia
inmunda. Exmundis uen
consuetudinariis quedam
sanctio diu̾na excipit. ⁊in¬
munda decernit. Primum
iudicium est iurta diffim¬
cionem rationis. scd̾mauxa
expiment um sensualitatꝰ
tercium iuxta decrecum di¬
uine sanctionis. Racio ni¬
dicat scd̾i naturam. ⁊ ꝓpͥe¬
tatem rebus insitam. sensu¬
alitas: iuxta affectionem ꝓ¬
priam. ⁊ placoris uel hororis
sui differentiam. sauctio diu¬
na: iuxta similicudinem a¬
liquam ob significadionis
grãm. Iuxta rationis iudi¬
cium: nichil imnundũ
preter peccatum. Seusua¬
litas in mundum reputat.
qd sensus carns hor̾et uel
nauseat. Qñ diuina sancto
aliqͥd. qͦd naturaliter mũdẽ.
inmundum deceruit. grã sig¬
nificacionis id facit. ⁊ ad ali¬
qͥd qͦd ueraciter inmundũẽ.
dum intendit. Multa gͥ que

Expanded text:
juxta humanam consuetujuxta humanam consuetudinem, atque aliud juxta divinam legem. Secundum primam conditionem omnia judicantur bona vel munda; juxta humanam consuetudinem alia munda videntur, alia immunda. Ex mundis vero consuetudinariis, quaedam sanctio divina excepit, et immunda decernit. Primum judicium est juxta definitionem rationis, secundum juxta experimentum sensualitatis, tertium juxta decretum divinae sanctionis. Ratio judicat secundum naturam et proprietatem rebus insitam. Sensualitas juxta affectionem propriam, et placoris vel horroris sui differentiam. Sanctio divina juxta similitudinem aliquam ob significationis gratiam. Juxta rationis judicium nihil immundum praeter peccatum. Sensualitas immundum reputat, quod sensus carnis horret vel nauseat. Quando divina sanctio aliquid quod naturaliter mundum est immundum decernit, gratia significationis id facit, et ad aliquid quod veraciter immundum est dum intendit. Multa igitur
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ abalio aliquo ihiẽ
ꝑsonageniti q̃ ẽ ab ingenito
tam agenito quam ab inge¬
nito. Qm̃ gͦ inpotẽ tia expri¬
mitur ꝓpͥetas ingeniti. sp̃ali
qͣdam ꝯsidacionis modo mͥtco
ascribitur illi. Sed qm insapiẽ¬
nia exprimitur. ꝓtietas geniti
merico uilla iuxta eu: nd mod̾.
ascribitut ipsi. It̃ quia inboni
merito ⁊ ei bonitas specialius
assignatur. eece qͦmͦ ex hac
rerum trinitate surgit con¬
sideratio ex qua ꝑexemplum
ligiualet. sedex ead̾ rerum
speculatione. ꝯsideratio orit᷑
longe ista sublimior. ex q̃
racionan do colligitur qͦd. id̾
ipsum omnino fateri oportet.
Sed in his metam sigimus. qm̃
questiomi ur̃e nossatissecisse
iam credimus
ueris
eymomnia in prima cre¬
atione dicantur bonas cur¬
ĩ tͤducẽdoꝵ ĩ archã alia dnr᷑ mũda
alia nͦ ĩmũda cũ ista eo ipso quod
imunda sint nonuideantẽ
eẽ bona. Sed inrerum conside¬
racione aliud iudicium ẽ. scd̾
primam conditionem. aliud

Expanded text:
non est ab alio aliquo; ibi est non est ab alio aliquo; ibi est persona geniti, quae est ab ingenito cti, quae est tam a genito quam ab ingenito. Quoniam ergo in potentia exprimitur proprietas ingeniti, speciali quodam considerationis modo merito ascribitur illi. Sed quoniam in sapientia exprimitur proprietas geniti, merito et illa juxta eumdem modum ascribitur ipsi. Item, quia in bonimerito et ei bonitas specialius assignatur. Ecce quomodo ex hac rerum Trinitate surgit consideratio ex qua per exemplligi valet. Sed ex eadem rerum speculatione consideratio oritur longe ista sublimior, ex qua ratiocinando colligitur quod idem ipsum omnino fateri oportet. Sed in his metam figimus quoniam quaestioni vestrae nos satisfecisse jam credimuseris cum omnia in prima creatione dicantur bona, curoducendorum in arcam alia dicuntur munda, alia vero immunda, cum ista eo ipso quod immunda sint non videantur esse bona. Sed in rerum consideratione aliud judicium est secundum primam conditionem, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
sua ꝑuersitate qͦd possit ẽẽ
multiplex potentia simul ⁊
intit formis sapientia. ubi
nulla manent bontatis ue¬
stigia. Econtͣ autem nulla
bonitas in ẽẽ poterit. ubi ͫ¬
sapiencia uel potentia omn¬
nino defuerit. Nam posse
bene uelle: ẽ aliqͥd posse. Sa¬
pientie uero ÷ discernere inter
bonum ⁊ malum. ⁊sine huiꝰ¬
modi discretione nensscit uo¬
liuintas qͦd sit eligend̾. Ut possis
gͦ bonitatem habere oportet ut
scias ⁊ ualeas bonum eligere.
Potentia dat posse. sapientia
dat nosse. sinc qͥbi bonitas non
ꝓdit ad c̃ẽ. Contrahit itaq suũ
ẽc̃ bonitas uera tam a sapien¬
cia qua a poteitia. In hac ita¬
q rerum trinitade sola potẽ¬
tia non ẽ dereliquarum aliqͣ.
sapientia autem est de potẽ¬
cia sola. bonitas uero: depot̾ẽ¬
tia simul ⁊ sapientia. Uides
certe qͦmͦ in hac terum tri¬
nitate exp̃sse sunt ꝓpͥetates
trinitatis illius sũme ⁊et̾¬
ne. Ibi ẽ ꝑsona ingeniti:que

Expanded text:
sua perversitate quod possit esse sua perversitate quod possit esse multiplex potentia simul et multiformis sapientia, ubi nulla manent bonitatis vestigia. Econtra autem nulla bonitas inesse poterit ubi sapientia vel potentia omnino defuerit. Nam posse bene velle est aliquid posse. Sapientiae vero est discernere inter bonum et malum, et sine hujusmodi discretione nescit voluntas quid sit eligendum. Ut possis ergo bonitatem habere, oportet ut scias et valeas bonum eligere. Potentia dat posse, sapientia dat nosse, sine quibus bonitas non prodest ad esse. Contrahit itaque suum esse bonitas non tam a sapientia quam potentia. In hac itaque rerum Trinitate sola potentia non est de reliquarum aliqua, sapientia autem est de potentia sola, bonitas vero de potentia simul et sapientia. Vides certe quomodo in hac rerum Trinitate expressae sunt proprietates Trinitatis illius summae et aeternae. Ibi est persona ingeniti quae