comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iror euiꝰ instinctu uł con¬
silio iugilantie ur̃e subri¬
pi potuerit. ut hoĩes dig¬
ni certe duplici honore.⁊ gr̃a
contͣria a nobis audirent. Pi¬
sanos dieo: qui pͥmi ⁊ soli ĩ¬
tim ad huc erexere uexillum
adu̾sus in uasorẽ imꝑii. Qm
ustius in eos regia in candu¬
iss indignatio. qui ꝓpłm stre¬
nirũ ⁊ deuotũ quacũq occa¬
sione offendere ausi sunt: eo
p̾cipue tp̃r quo accincti in
multis milib suis. exierant
oppugnare tyrannũ. ulcisci
inuiriam dñi sui. & imꝑia¬
lem defensare coronã. Ut .n.
ꝯgruientissime assignẽ huic
genti. qd̃ olim descõ daiid
clicebatur. que nã q̃so in oĩ¬
b cuutatib sicut pisa fidel.
egrediens et regrecliens. ⁊ ꝑ¬
gens ad imꝑiũ regis. Nõne
hi sunt qui nuꝑ regni illũ
unicũ ac potentissimũ hostẽ.
ab obsiclione neapolis fuga¬
uerũt: Nonne bi sũt qui pe¬
ne ⁊̃ qd̾ incredibile dictum pene¬
est in uno impetu suo expͥg
mas. ⁊ munitissimas. om̃ĩ¬

Expanded text:
iror cujus instinctu vel consilio vigilantiae vestrae subripi potuerit, ut homines, digni certe duplici honore et gratia, contraria a vobis audirent. Pisanos dico, qui primi et soli interim adhuc erexere vexillum 146 adversus invasorem imperii. Quam justius in eos regia incanduisset indignatio, qui populum strenuum et devotum quacunque occasione offendere ausi sunt, eo praecipue tempore, quo accincti in multis millibus suis exierant oppugnare tyrannum, ulcisci injuriam domini sui, et imperialem defensare coronam? Ut enim congruentissime assignem huic genti quod olim de sancto David dicebatur; quaenam, quaeso, in omnibus civitatibus, sicut Pisa, fidelis, egrediens, et regrediens, et pergens ad imperium regis? Nonne hi sunt, qui nuper regni illum unicum ac potentissimum hostem ab obsidione Neapolis fugaverunt? Nonne hi sunt qui etiam, quod pene incredibile dictu est, in uno impetu suo expugnmas et munitissimas, omni
Abbreviated transcription (Latin):
aũt patr̃ẽ multeꝵ quidẽ aĩ¬
marũ letantiũ in xp̃o. s egẽ¬
tuĩ in scło. Exꝑiat᷑ ⁊ ip̃e mu¬
nificã manũ regis. ut auge¬
atur numerꝰ amicoꝵ: q̃ ip̃m
recipiant inet̾na tab̾nacła.
Qd̾ illi facitis. mͥ facitis: quia
qd̾ illi peest a me exigit᷑. At qr
marsupiũ nr̃m minꝰ sufficiens
est: ad nr̃m sane qd̃ aliqͣnto
grossiqͥs ẽe̾ liquet pauꝑem xͥ.
merite destiesare curau̾i.

Expanded text:
autem patrem multarum quidem animarum laetantium in Christo, sed egentium in saeculo. Experiatur et ipse munificam manum regis, ut augeatur numerus amicorum, qui ipsum recipiant in aeterna tabernacula. Quod illi facitis, mihi facitis: quia quod illi deest, a me exigitur. At quia marsupium nostrum minus sufficiens est, ad vestrum sane, quod aliquando grossius esse liquet, pauperem Christi merito destinare curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
abetis qd̾ petistis.
fecistis qͦd ꝓmisistis. Qͦsͦ
in u̾bo ur̃õ exposuimꝰ. oe
misimꝰ ꝑegͥnari: regia siure
lib̾alitate suscepti. Occͤristis
eis cũ panib ͥ educistis eos
in refrigeriũ ͤ ꝯstitustis eos̃
sr̃ excelsam t̾ram. ut come¬
dant fructꝰ agroꝵ. ut sugãt
mel depet᷑. oleũq de saxo du¬
rissimo. butirũ de arm̃to. ⁊ lac
de ouib. ⁊ ficus cũ medulla
tͥcici: ⁊ sangͥnẽ uue bibant
meracissimũ. Ce hec qͥdẽ t̾re¬
na sunt: s celestia m̾cant᷑.
Sic itur de astra. Talib hosti¬
is ꝓm̾et᷑ ds̃. Istoꝵ ẽ enim reg¬
num celoꝵ: qui regi t̾re. in
t̾ra uiuentiũ redde poterũt¬

Expanded text:
abetis quod petiistis, fecistis quod promisistis. Quos in verbo vestro exposuimus, et misimus peregrinari, regia sunt liberalitate suscepti. Occurristis eis cum panibus, eduxistis eos in refrigerium, constituistis eos super excelsam terram, ut comedant fructum agrorum, ut sugant mel de petra, oleumque de saxo durissimo; butyrum de armento, et lac de ovibus, et ficus cum medulla tritici, et sanguinem uvae 197 bibant meracissimum. Et haec quidem terrena sunt, sed coelestia mercantur. Sic itur ad astra : talibus hostiis promeretur Deus. Istorum est enim regnum coelorum, qui regi terrae in terra viventium reddere poteru
Abbreviated transcription (Latin):
se morcuus ẽ. Cui enĩ ustiꝰ
uiuã qm ei qui si ñ morere¬
t᷑ ego ñ niue̾m. Cui cõmodiꝰ:
Cui magis ex necessitateͤ
qm flammnas ꝑpetuas mi¬
nitanti᷑. S seruo uolunta¬
rie: quia caritas lib̾tatem
donat. Huc ꝓuoco uiscera mã.
Seruite in caritate illa q̃ ti¬
morem expellit. labores nõ
sentit. meritũ ñ intuet᷑ : p̃¬
oĩb urget. Nullus t̾ror sic sol¬
licitat. nulla p̾mia lic ĩuitãte
nulla iusticia sic exigit. Ip̃a
uos mͥ inseꝑabilit̾ iungit: ip¬
la me uobis iugit̾ rep̾sentet.
horis maxime quib oratis.
kini ⁊ desid̾antissimi fratres.

Expanded text:
enim justius vivam, quam ei, qui si non moreretur, ego non viverem? cui commodius, cui magis ex necessitate, quam flammas perpetuas minitanti? Sed servio voluntarie, quia charitas libertatem donat. Huc provoco viscera mea. Servite in charitate illa quae timorem expellit, labores non sentit, meritum non intuetur, promnibus urget. Nullus terror sic sollicitat, nulla praemia sic invitant, nulla justitia sic exigit. Ipsa vos mihi inseparabiliter jungat, ipsa me vobis jugiter repraesentet, horis maxime quibus oratis, charissimi et desideratissimi fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
Ex uobis ꝑpendite: quid pati¬
ar ego. Si uob̾ molesta est ab¬
sentia mea: nemo dubitet mͥ
esse molestiorẽ. Non eñĩ paris
iacture nͨ eiusdẽ gͣuaminis
est me uno carere uos: me
q ur̃a uniu̾sitate desticui.
Tot me necesse ẽ affici curis.
qͦt uos estis: ⁊ ad singulos qͦ
ur̃m dolere absentiã. timere
ꝑccła. Duplex contͥcio ista ñ
me cleseret: quousꝙ meis
uiscerib ego reddar. Quod
quidẽ ⁊ uos sentire ꝓ me ñ
abigo: s ego unus sum. uobis
gͦ una mͥ młciplex ĩcũbit tristã¬
di ratio: ut pote pro oĩb uobis.
Nec solũ cruciat. qd̾ absq uob̾
uł ad tẽpus uiu̾e cogor. sine qͥ¬
pellor in his. q̃ amicã quietẽ
minꝰ fortasse ꝯuensunt. Hec
scientes. more mee q̃ mee ñ
est uoluntatis. s eccliastice
necessicatis: ñ oportet uos ĩ¬
dignari. s cõpati. Sꝑo aũt
qd̃ ñ erat longa: uos orate
ut ñ sit infructuosa. Decͥm̃¬
ta q̃ intũm forte ꝯtingent. e¬
molum̃ta reputent᷑: qm̃ d̃s

Expanded text:
1. Ex vobis perpendite quid patiar ego. Si vobis molesta est absentia mea, nemo dubitet mihi esse molestiorem. Non enim paris jacturae, nec ejusdem gravaminis est, me uno carere vos, meque vestra universitate destitui. Tot me necesse est affici curis, quot vos estis; et ad singulos quosque vestrum dolere absentiam, timere pericula. Duplex contritio ista non me deseret, quousque meis visceribus ego reddar: quod quidem et vos sentire pro me non ambigo; sed ego unus sum. Vobis ergo una, mihi multiplex incumbit tristandi ratio, utpote pro omnibus vobis. Nec solum cruciat, quod absque vobis vel ad tempus vivere cogor, sine qupellor in his quae amicam quietem minus fortasse conveniunt. 2. Haec scientes, morae meae, quae meae non est voluntatis, sed ecclesiasticae necessitatis, non oportet vos indignari, sed compati. Spero autem quod non erit longa: vos orate ut non sit infructuosa. Detrimenta quae interim forte contingent, emolumenta reputentur, quoniam Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ me ꝑutet absentẽ sͥ. Nam
quom ei p̾sens spũ ñ sum.
cũ quo est mͥ cor unũ. ⁊ aĩa
unas Siquis aũt susuero qu
absit existit int̾ ros. aut bilin¬
qͥs. aut mmurans. aut contu¬
max. ⁊ ĩpatiens discipline.
aut in quietꝰ ⁊ nagꝰ. ⁊ qui panẽ
ociosus comed̾e ñ erubescat :
huic ⁊̃ si corꝑe p̾sens eẽm. longe
ẽẽt aib eo anima meat eo qd ip̃e
longe fecerit a se dm̃. moꝵ ñ

Expanded text:
tem sibi. Nam quomodo ei praesens spiritu non sum, cum quo est mihi cor unum, et anima una? Si quis autem susurro quod absit! existit inter vos, aut bilinguis, aut murmurans, aut contumax, aut impatiens disciplinae, aut inquietus et vagus, et qui panem otiosus comedere non erubescat, 149 huic etiam si corpore praesens essem, longe esset ab eo anima mea, eo quod ipse longe fecerit a se Deum, morum, non
Abbreviated transcription (Latin):
nõ petro abbi clu¬
niacensi: et Berncedus
humile dilectionis obse¬
quiũ. Lectis batis ur̃is. leta¬
tus sum in eis: qd̃ tantillũ
udł tantꝰ. in bñdictionib
dulçedinis pͥuenire curastis
Cetĩn uidendi nos inuicem.
et colloq̃ndi parit᷑. qm̃ dignũ
iidioatis. qñ se offeret illa o
ampliora libent̾ donati. cũ
ea uob̾ enerosa ñ fore cogno¬
uĩmꝰ. Alioquin qñ hoc ip̃m
auderet nr̃a pusillicas: nͥda¬
ret ad dignitatẽ uram acce¬
sum. ur̃e dignationis humi¬
litas e
uam nolim fieri quod
ur̃e putẽ obuiare reu̾en¬
tie. credo sinceritatẽ
urãm ñ latere. Ea fiducia sug¬
ge̾re uobis ñ dubito: osd̾ sug¬
gerendũ uidet᷑. De monasti¬
o scĩ bertini. uellem uos mo¬
d̾atius age̾. qmͣ cepistis. Nã
ce si hoc uobis in pace subi¬
cere ⁊ absq om̃i ꝯtradictione
possetis: ne tunc qͥd ur̃e re
tanto on̾e. Nunc uͦ cũ nec ab̾ꝙ
magno labore uendicare uobis
ꝑ̃fatũ monast̾ium. nec in pace

Expanded text:
no PETRO abbati Cluniacensi, BERNARDUS, humile dilectionis obsequium. Lectis litteris vestris, laetatus sum in eis quod tantillum videlicet tantus in benedictionibus dulcedinis praevenire curastis. Caeterum videndi nos invicem, et colloquendi pariter, quoniam dignum judicatis, quando se offeret illa opampliora libenter donaturi, cum ea vobis onerosa non fore cognoverimus. Alioquin quando hoc ipsum auderet nostra pusillitas, nisi daret ad dignitatem accessum vestrae dignationis humilitas? uam nolim fieri quod vestrae putem obviare Reverentiae, credo sinceritatem vestram non latere. Ea fiducia suggerere vobis non dubito, quod suggerendum videtur. De monasterio Sancti-Bertini vellem vos moderatius agere, quam coepistis. Nam etsi hoc vobis in pace subjicere, et absque omni contradictione possetis, ne tunc quid vestra tanto onere. Nunc vero cum nec absque magno labore vindicare vobis, praefatum monasterium, nec in pace,
Abbreviated transcription (Latin):
cis grauis scandali. ⁊ abb̃i mag¬
ni imppii occasionẽ fore cog¬
nouimꝰ. si adea q̃ dui tenurt illa
eccli̾a. qͣcunq occasione manũ
urãm excenderitis: cõq̃rentib
qͥppe ilł de illo qͣi qui malũ prin¬
cipium dederit adueniẽs. cũ euis
causa ⁊ ad eius introitũ tã gnͣde
ecclia dampnũ incͣrerit: piecati
ur̃e supplicamꝰ. ⁊ supplicando cõ¬
sulimꝰ: ut ⁊ tot pusilł xͥ a canto
uentor accedo. Multa qͥppe
st̃ q̃ me cõfortant: ut repulsam
ñ metuat hec nr̃a petitio. Prim̃.
uob̾ ecclia supplicamꝰ. Deinde
csd̃ eandem ecclãm. ñ alienũ u
surpare: s suũ ius tantũ a ur̃a
eqͥtate reqͥrere creclimꝰ. Tercio
esd̃ id ip̃m tał nob̾cũ postulat.
qui solus ad impetrandũ etiã
mauis aliq̾d a uob̃ sufficẽ pos¬
sit: iudł comes cheobaldus.
Qrͣtũ qͦ si addidero ñ timereid
me p̃sum̾e putauerĩ. Neq enĩ
uł ip̃i de ur̃a ad eo humilita¬
te diffidimꝰ: qͥn audactar si

Expanded text:
i, et abbati magni improperii occasionem fore cognovimus, si ad ea quae diu tenuit illa ecclesia, quacunque occasione manum vestram extenderitis; conquerentibus quippe illis de illo, quasi qui malum principium dederit adveniens, cum ejus causa et ad ejus introitum tam grande ecclesia damnum incurrerit: pietati vestrae supplicamus, et supplicando consulimus, ut et tot pusillis Christi a tanto rventor, accedo. Multa quippe sunt quae me confortant, ut repulsam non metuat haec nostra petitio. Primum vobis ecclesia supplicamus. Deinde quod eamdem ecclesiam non aliensurpare, sed suum jus tantum a vestra aequitate requirere credimus. Tertio quod idipsum talis nobiscum postulat, qui solus ad impetrandum etiam majus aliquid a vobis sufficere possit; videlicet comes Theobaldus. Quartum quoque si addidero, non temere id me praesumere putaverim. Neque enim vel ipsi de nostra adeo humilitate diffidimus, quin audacter, si
Abbreviated transcription (Latin):
euẽndo pat̾ dño ricuino. grͣa
huic. ꝙ̃ ad nos pec̃ores. ob aĩe sue
cõsilium. ur̃a ut ip̃e ꝑꝰibuit di¬
rigere curauit dignatio. nicħ
ad p̃sens saniꝰ sõsulere ĩ ꝓmptu
habuimꝰ. qm̃ ut ad sinũ pat̾¬
ne pietatis rediret: ⁊ ex ore sacͥ¬
dotis legem reqͥreret. Nos enĩ
nr̃e paruitatis ⁊ officii m̃surã
atrendentes. ñ nos ult᷑ nos extẽ¬
dentes. darepenicentiã maxi¬
me inc̾minalib nulli hoĩm
p̃sumẽ om̃ĩno solemꝰ. ñ solis
qͦs in nr̃am curã suscepimꝰ.
Qua nãc temeritate tctanda
a. pcc̃ores ⁊ imꝑiti suscipiemꝰ:
qui ip̃i quoq sicut ⁊ ceteri ho¬
minũ. qͦciens gͣuior aliqͣ causa
int̾ nos oboritur. qͣm ꝑ nos
diffinire aut nesçimꝰ. aucne¬
dignũ est sentẽcie reseritame
⁊ nisi sũmi pͥus sac̾dotis uł
iuditio uł cõsilio cõfirmati. se
pastore qͥ canones ñ ignorat. ꝯ¬
grua penitentie medicina:
dõ illi inspirante mũdũ relin¬
quere ꝑsuasimꝰ: si tñ homo se¬

Expanded text:
erendo patri, domino RICUINO, gratia huic, quem ad nos peccatores ob animae suae consilium vestra, ut ipse perhibuit, dirigere curavit dignatio - nihil ad praesens sanius consulere in promptu habuimus, quam ut ad sinum paternae pietatis rediret, et ex ore sacerdotis legem requireret. Nos enim nostrae parvitatis et officii mensuram attendentes, nec nos ultra nos extendentes, dare poenitentiam, maxime in criminalibus, nulli hominum praesumere omnino solemus, nisi solis, quos in nostram curam suscepimus. Qua namque temeritate tractanda a, peccatores et imperiti suscipiemus, qui ipsi quoque, sicut et caeteri hominum, quoties gravior aliqua causa inter nos oboritur, quam per nos definire aut nescimus, aut nedignum est, sententiae reservamus: et nisi summi prius Sacerdotis vel judicio vel consilio confirmati, secpastore, qui canones non ignorat, congrua poenitentiae medicina: Deo illi inspirante mundum relinquere persuasimus: si tamen homo se
Abbreviated transcription (Latin):
clare uall abb̃. se ip̃m. Au¬
dito obitu domni. Garnerii ar¬
chidiaconi necessariã duximꝰ
urãm pat̾nitatẽ p̾cib p̃ueni¬
re immo p̾munire consilio. si
tñ dignũ putatis monitis nr̃e
acqͥescere paruitatis: qͣtinus
uideł de reb scĩ stephi diuio¬
nensis quas tencbat. placeat

Expanded text:
Clarae-Vallis abbas, seipsum. Audito obitu domini Garnerii archidiaconi, necessarium duximus vestram Paternitatem precibus praevenire, imo praemunire consilio, si tamen dignum putatis monitis nostrae acquiescere parvitatis: quatenus videlicet de rebus sancti Stephani Divionensis, quas ten ebt, placeat
Abbreviated transcription (Latin):
sumã de ur̃a beniuolenti¬
a. ut nͣ crebra impecͥtio
p̃ces finiat. ⁊ totiens exaudi¬
tꝰ. rursum accedẽ p̃cator impor¬
tunꝰ ñ uerear. Mhagna qͥdem
p̃sumptio. s ñ meret᷑ in digna¬
tionẽ: qm̃ de caritate ñ de te¬
meritate descendit. Meminit

Expanded text:
sumam de vestra benevolentia: ut nec crebra impetratio preces finiat, et toties exauditus, rursum accedere precator importunus non verear. Magna quidem praesumptio; sed non meretur indignationem, quoniam de charitate, non de temerit
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in celo et q̃ in t̾ra sunt. p̾ter
seip̃m. Dãpnatꝰ est suessioni
cũ oꝑe suo. corã legato roma¬
ne eccłie. S qͣi ñ suffice̾t eul¬
la dampnatio. itmͥ facit unde
itm dãpnet᷑ : ⁊ tam nouissimꝰ
error peior ẽ pͥore̾. Securꝰ ẽ tñ.¬
qm̃ cardinales ⁊ clericos curre
se discipłos habuisse glat᷑: o e¬
os in defensione p̾ti̾ti ⁊ p̾sentisꝰ
erroris assumit: a quib uidi
te dñe oderamł ⁊ sr̃ inimicos
tuos chabescebã. Lib̾et d̾s ꝑ¬

Expanded text:
quae in coelo et quae in terra sunt, praeter quae in coelo et quae in terra sunt, praeter se ipsum. Damnatus est Suessione cum opere suo coram legato Romanae Ecclesiae. Sed quasi non sufficeret ei illa damnatio; iterum facit, unde iterum damnetur: et jam novissimus error pejor est priore. Securus estm cardinales et clericos curiae se discipulos habuisse gloriatur, et eos in defensione praeteriti et praesentis erroris assumit, a quibus judicte, Domine, oderam, et super inimicos tuos tabescebam? Liberet Deus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ odire ĩiqͥtatẽ. Magist̾ petruł
abailardus sñ regła monachꝰ.
sñ sollicitudine p̃latus n ordi¬
nem tenet nͨ tenet᷑ ab ordineꝰ.
Homo sͥ dissimił ẽ: intꝰ herodes.
foris ioh̃es. Tocus ambiguꝰ. ni¬
cħ̾ hñs de monacho. p̾ter no¬
m̃ ⁊ habitũ. S quid ad me ͤ
Unꝰqͥsq onꝰ suũ portabit. Aliud
est q̃d dissimulare ñ possum :
qd̃ ꝑtinet ad om̃s qui diligt̃
nomen xp̃i. Iniquitatẽ in excel¬
so loquitur: integͥtatẽ fidi̾. ca
stitatẽ eccłie corr̃pit. Transg̾di¬
tur t̾minos quos posuert̃ pa¬
tres nr̃i de fide. de sacͣm̃tis.
de scã tͥnitate disputãs ⁊ scri¬
bens: singła ꝓ sua uolũtate.
mutat auget. ⁊ minuit. In li¬
bͥs ⁊ ĩ oꝑib suis̃ ostendit se fa¬
reum dogniatũ. H̾eticũ se ꝓbãs
ñ tam ĩ errorẽ qm in ꝑtinatia
⁊ defensione errous. Homo ẽ
egrediens m̃suram suã. ĩ sa¬
pientia u̾bi. euacuans uͥtutẽ
crucis xp̃i. Nichil nescit oĩm

Expanded text:
 odire iniquitatem. Magister Petrus Abaelardus, sine regula monachus, sine sollicitudine praelatus, nec ordinem tenet, nec tenetur ab ordine. Homo sibi dissimilis est, intus Herodes, foris Joannes; totus ambiguus, nihil habens de monacho, praeter nomen et habitum. Sed quid ad me? Unusquisque onus suum portabit. Aliud est quod dissimulare non possum, quod pertinet ad omnes qui diligunt nomen Christi. Iniquitatem in excelso ansgreditur terminos quos posuerunt patres nostri: 186 de fide, de Sacramentis, de sancta Trinitate disputans et scribens, singula pro sua voluntate mutat, auget, et minuit. In libris et in operibus suis ostendit se farum dogmatum; haereticum se probans, non tam in errore, quam in pertinacia et defensione erroris. Homo est egrediens mensuram suam, in sapientia verbi evacuans virtutem crucis Christi. Nihil nescit omnium
Abbreviated transcription (Latin):
ad comitẽ nu̾nẽsẽ intue
ꝑsone accusatõnẽ: nͣ re¬
cordor nͨ uerũ ẽ. set̾m. si ꝓ eccł̃ia
tua ad eundẽ p̾ncipẽ litteras
misi: hoc ñ adu̾sum te. ẜ ꝓ te
egisse me arbitror. Si quidẽ
audierã ip̃m tuo assensu ⁊ cõ¬
fisio ꝓposuille uenire ad iusitan¬
dum uos. ad ꝓbandum de tã¬
tis malis que dedomo ur̃a di¬
iuisgabantur an uera eeñt
aut cuius culpa eeñt: ut quod
forte sinistrũ reꝑiret ibidemeiꝰ
⁊ studio ⁊ sollicitudine corrige¬
retur. Cuuis tam iustum ⁊tã
pium ꝓpositum. si hortatu nr̃o
roborare curaui:cur teinde le¬
sum iuire ꝯqueraris ñ iudeo.
puto enim me recte fecisse: side
domo deizlum di hñs. eius
ꝓuidentiam quiem̃daturus
erat cõmonui. Quod aut̃ ex
auctoritate scpͣture arguis me
peccasse. qͣsi qui pͥus te ñ corripu¬
ẽrim: scito me nullã deꝑsona
tua querelam habẽ: ẜ solũ
ut pax fiat inecclia tua ex ca¬
ritatẽ ꝓcurare. Deniq ip̃ius
rei ueritatẽ plenius cognosces:

Expanded text:
 in tuae personae accusationem, nec recordor, nec verum est. Caeterum si pro ecclesia tua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de domo vestra divulgabantur, an vera essent, aut cujus culpa essent: ut quod forte sinistrum reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius cognosces,
Abbreviated transcription (Latin):
stia iam noui. ⁊ audiui in effa¬
bilia u̾ba. q̃ ñ licet hoĩ loq̃. Stul¬
tꝰ ego qͥ iã sciens nom̃ dĩ mei. nes¬
cio qͥd adhuc suꝑfluo cotidie ge¬
mor frustra suspirãs. ⁊ dicens
Q illud. Qñ ueniam. ⁊ appare¬
bo ante faciem dĩ: Qostende¬

Expanded text:
stia jam novi, et audivi ineffabilia verba quae non licet homini loqui. Stultus ego, qui jam sciens nomen Dei mei, nescio quid adhuc superflue quotidie gemo, frustra suspirans et dicens et illud: Quando veniam et apparebo ante faciem Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ apud uos grrouagꝰ fu¬
iss. ⁊ ut scribitis cõtra suũ ꝓpo¬
quod de arte sua ꝯqͥrebat expẽ¬
det̃: gaudeat qui eũ diligit qd̾
apud nos dõ misetante sana¬
tris sit. Testimonũ enĩ ei ꝑ¬

Expanded text:
er apud vos gyrovagus fuisset, et, ut scribitis, contra suum propoquod de arte sua conquirebat expenderet, gaudeat qui eum diligit, quod apud nos Deo miserante sanatus sit. Testimonium enim ei p
Abbreviated transcription (Latin):
ones. ñ ei licebat qd̾ante licu¬
erat  Cur gͥ cũ iam apud nos
eẽt. uolentes eũ reuocare. ad
ꝑsuadendũ de reditu ꝓmisi¬
stis ei qͥctẽ in clausteo: ñ qui
a ħ uelle hoiẽm noueratis nͥ q̃¬
sisse memineratis : At illẽ iã
adepto apud alienos qd̃ ñ po¬
tuit ĩter suos: ne certa ꝓ m
certis deserẽt. tenuit qͦ iam f¬
ebat᷑. sꝑnens qd̃ serosͥ offereba¬
t᷑. Desimite itaq sĩs. desinite fra¬
trẽ sollicitare. de qͦ ñ ualde neces¬
se ẽ uos sollicitos ẽẽ: nͥ forte qd̃

Expanded text:
one non ei licebat quod ante licuone non ei licebat quod ante licuerat? Cur igitur cum jam apud nos esset, volentes eum revocare, ad persuadendum de reditu promisistis ei quietem in claustro, nisi quia hoc velle hominem noveratis, hoc quaesisse memineratis? At ille, jam adepto apud alienos quod non potuit inter suos, ne certa pro incertis desereret, tenuit quo jam fruebatur, spernens quod sero sibi offerebatur. 4. Desinite itaque, fratres, desinite fratrem sollicitare, de quo non valde necesse est vos sollicitos esse, nisi forte, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fieri uolumꝰ: Hec nos utiq nol¬
le putatis: ut qͥs a nr̃o io¬
nastĩo discedens monachꝰ. in
alio suscipiat᷑ utinã omines
possetis. Siqͥs de nr̃is ad uoꝰ
maioris ꝑfectionis grã. ⁊ arti¬
oris uite desiderio cõuolauecit:
ñ solũ ñ causam si ei in tali stu¬
dio cõsulicis: s ⁊ multũ p̃cam᷑.
ut hoc faciatis. Nec offensos nos
cõqueren᷑. s ualde in hoc adiuitoᷤ
ẽẽ facebim᷑. Negatis deinde qd̾
te scͥla̾rib deseruisse: ipm̃q qͥ
hoc dixit. falsitatis arguitis. Si
fatemini. siue ꝑ uos̾ ut ip̃e te¬
stat᷑ hec fecerit: in magno intun
ꝑicło fuit. Quis uͦ tã in huma¬
nꝰ. q̃ sic ꝑiclitãti ñ succreret. si
poss̾. ñ ꝯsuleret si nosset At¬
tñ si ut assecitis. ñ cõpussus o¬
bedientia. s ꝓp̾i q̃stus cupidi¬
tate. ac uagandi curiosicate.
hac illacq artẽ suam uenditãs
discurrebat: quid cause excicit.
qd̃ a uob̾ discessit: An qͥa iã
tandẽ censure pastorał distcti¬

Expanded text:
fieri nolumus? Hoc nos utique nolle putatis, ut quis a nostro monasterio discedens monachus, in alio suscipiatur. Utinam omnes possetis! Si quis de nostris ad vos majoris perfectionis gratia et arctioris vitae desiderio convolaverit, 70 non solum non causamur si ei in tali studio consulitis, sed et multum precamur ut hoc faciatis; nec offensos nos conqueremur, sed valde in hoc adjutos esse fatebimur. Negatis deinde quodte saecularibus deserviisse; ipsumque, qui hoc dixit, falsitatis arguitis. Si fatemini, sive per vos, ut ipse testatur, haec fecerit, in magno interim periculo fuit. Quis vero tam inhumanus, qui sic periclitanti non succurreret si posset, non consuleret si nosset? Attamen si, ut asseritis, non compulsus obedientia, sed proprii quaestus cupiditate ac vagandi curiositate, hac illacque artem suam venditans discurrebat, quid causae exstitit quod a vobis discessit? An quia jam tandem censurae pastoralis districti
Abbreviated transcription (Latin):
nastĩo. monachũ regłarit̾ posse
suscipi negare ñ potestis: ur̃m
nob̾ notũ ẽẽ cõtenditis. Nega¬
mꝰꝰ ⁊ ñ credttis. Uerũ.si ñ credi¬
tis simplicit̾ negartib: credi¬
tȩ uł iirantib. Inueritate q̃
d̾s est. uob̾ dicimꝰ. nec nouimꝰ
uos nͦ noscimꝰ: ignotoꝵ scͥp¬
ta suscepimꝰ ad ignotos rescrip¬
simꝰ. Sensimꝰ qͥdẽ stimulatoes ⁊ ĩ¬
qͥetatõnes ur̃as: s nͨ dũ stimula¬
tores ⁊ ĩqͥetatores ipõs agnouimꝰ.
uos tñ ad ꝯuincendũ nos desimu¬
lata ignorantia. inuctissimũ
argum̃tũ inducitis. ñ posse ui¬
del ignotos ẽẽ nob̾. qͦrũ ⁊ abb̃is
posiumꝰ littĩs: qͣi mox ut rerum
uocabula scimꝰ. etiam res ipãs
noui̾mꝰ. Multũ gͦ ualet m̃ micha¬
ex solo auditu uocabuloꝵ. ⁊ de

Expanded text:
nasterio monachum regulariter posse suscipi negare non potestis, vestrum nobis notum esse contenditis. Negamus, et non creditis. Verum si non creditis simpliciter negantibus, credite vel jurantibus. In veritate, quae Deus est, vobis dicimus: nec novimus vos, nec noscimus, ignotorum scripta suscepimus, ad ignotos rescripsimus. Sensimus quidem stimulationes et inquietationes vestras, sed necdum stimulatores et inquietatores ipsos agnovimus. Vos tamen ad convincendum nos de simulata ignorantia invictissimum argumentum inducitis, non posse videlicet ignotos esse nobis, quorum et abbatis posuimus litteris; quasi mox ut rerum vocabula scimus, etiam res ipsas noverimus. Multum ergo valet mihi Michaex solo auditu vocabulorum, e
Abbreviated transcription (Latin):
bis fecimꝰ. qd̾ monachũ. solum.
ꝑegͥnũ. pauꝑem. miserabilem. aĩe
sueꝑicłm fugitantẽ. salutẽ suã
sollicite q̃rentẽ pulsaltẽ. suppli¬
cantẽ. suscepimꝰ: seu qd̃ talem
talit̾ a nob̾ susceptũ denuo sñ
causa ñ eicimꝰ. ut qd̾ edificaui¬
mꝰ itm destruentes. p̃naricato¬
res nos cõstituamꝰ. Hinc regłe.
hinc canonũ. hinc ip̃ius nat᷑ał
legis transglsores iudicam᷑. Oppo¬
nitis enĩ indignantes. cur urm̃
⁊ a uob̾ excõmunicatũ. nob̃ so¬
ciare p̃sũpsimꝰ. qd̾ utie ab alio
pati nolimꝰ. S de exc̃omunicati¬
one qͥd respondebimꝰ. qñ uos in¬
de uob̾ satiffacitis ꝓ nob̾. scienteᷤ

Expanded text:
bis fecimus, quod monachum, solum, peregrinum, pauperem, miserabilem, animae suae periculum fugitantem, salutem suam sollicite quaerentem, pulsantem, supplicantem suscepimus; seu quod talem, taliter a nobis susceptum, denuo sine causa non ejicimus, ut, quod aedificavimus iterum destruentes, praevaricatores nos constituamus. Hinc Regulae, hinc canonum, hinc ipsius naturalis legis transgressores judicamur. Opponitis enim indignantes, cur vestrum et a vobis excommunicatum nobis sociare praesumpsimus, quod utique ab alio pati nolumus. Sed de excommunicatione quid respondebimus, quando vos inde vobis satisfacitis pro nobis, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ ur̃e erat o boni fr̃s.
stra satisfactõe ꝯtentos ẽẽ deb̾e:
⁊ iam ab ĩmeritoꝵ ĩfestinatoe
qͥescere. S qͥa p̾orib mał. peiora
iunxistis. ⁊ rursũ nob̾ u̾gioꝵ se

Expanded text:
quidem vestrae erat, o boni fratres, stra satisfactione contentos esse debere, et jam ab immeritorum infestatione quiescere. Sed quia prioribus malis pejora junx
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ monastĩo. pauꝑ int̾ pauꝑes
nut ñ irritã ut dicitis faciẽs.
s ratã integrã ꝙ custodiens ⁊
moꝵ utiq cõu̾sione ⁊ obediẽ¬
tissima cõu̾satõe: sñ qͦ sese fal¬
lit. qͥ de loci stabilitate cõfidic.
Rogamꝰ uos fr̃s ut qͥescat iã
in dignatõ ur̃a: ⁊ desinat ĩqui¬
etatio nr̃ã. Sin añt. facite qd̾ iuil
tisꝰ ꝑ seqͥmini qͣntũ uultis: ca¬
ritas omia suffert oĩa sustinet.
Nob̾aũt decretũ ẽ. exc ħoc ĩa uos
pure dilige̾. reuerent᷑ susciꝑet suspire
familianter colere.

Expanded text:
per inter pauperes nuit, non irritam, ut dicitis, faciens, sed ratam integramque custodiens, morum utique conversione, et obedientissima conversatione, sine qua sese fallit qui de loci stabilitate confidit. Rogamus vos, fratres, ut quiescat jam indignatio vestra, et desinat inquietatio nostra. Sitis, persequimini quantum vultis: charitas omnia suffert, omnia sustinet. Nobis autem decretum est ex hoc jam vos pure diligere, reverenter suspicere, familiariter colere.
Abbreviated transcription (Latin):
fili ait si te lactauẽtt᷑ peccatore:
ne acq̃escas eis. Actende potus
illi qui iudicat in equitate ꝓ
mansuecoͥs t̾re: quos tua nõ
pastoral diligentia pascit. s
sclaris p̾mit potentia. Qm ñ¬

Expanded text:
lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Attende potius illi qui judicat in aequitate pro mansuetis terrae, quos tua non pastoralis diligentia pascit, sed saecularis premit potentia: quam n
Abbreviated transcription (Latin):
testas tenebrar̃. Aitende aũt Iu¬
ditiũ gͣue his qui p̾sunt. ¶ po¬
tentes potent̾ torm̃ta patient᷑.
hoc si paues. caues:si negligis.
incidis: ⁊ horrendũ est incid̾e
in manꝰ d̾i uiuentis. Au̾tat hoc
unus ⁊ nerꝰ ds. qui ñ uult mor¬
tem peccatoris: s magis ut¬
⁊ conũtat᷑ ⁊ uiuat. Plura ad¬
huc loqui fert animꝰ. s ñ fert
forte auditus: nͨ placent asꝑa
qmͣuis recta. ⁊ solubria quia
sunt amara. ñ sapiunt. Sonã
itaq digitum sr̃ os meum : do¬
nec sciam ista qualit̾ accepten¬
tur. Placebo aũt si potero:. ñ sti¬
lo. neq lingua. s oꝑe ⁊ ueritate.

Expanded text:
Attende autem: Judicium grave his qui praesunt, et potentes potenter tormenta patientur . Hoc si paves, caves; si negligis, incidis. Et, Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Avertat hoc unus et verus Deus, qui non vult mortem peccatoris, sed ut magis convertatur et vivat . Plura adhuc loqui fert animus, sed non fert forte auditus. Nec placent aspera, quamvis recta; et salubria, quia sunt amara, non sapiunt. Ponam itaque digitum super os meum, donec sciam ista qualiter acceptentur. Placebo autem si potero, non stilo, neque lingua, sed opere et veritate.
Abbreviated transcription (Latin):
Ueris a mecõsiliũ ũ illustͥs
bruuo: an uolentib te ꝓmo¬
u̾e ad ep̃atũ. ad quiescere de¬
beas. Quis hoc mortaliũ diffi¬
nire p̃sumat. Ds forsccã uocat:
quis audeat dissuade̾. Forte ñ uo¬
cat. quis appinqͣre cõsulat. Utr̃
uͦ uocatõ dei sit an ñ sit. quis sci¬
re possit: excepto spũ q̃ scrutat᷑¬

Expanded text:
eris a me consilium, vir illustris Bruno, an volentibus te promovere ad episcopatum acquiescere debeas. Quis hoc mortalium definire praesumat? Deus forsitan vocat: quis audeat dissuadere? Forte non vocat: quis appropinquare consulat? Utrum vero vocatio Dei sit, an non sit; quis scire possit, excepto Spiritu qui scrutat
Abbreviated transcription (Latin):
romũdã in mũdo duxerit u¬
tã ⁊ sic ⁊ fuga ⁊ latebris. mul¬
tisq dissimulationũ modis. de¬
elinare conatꝰ sit. Si de saulo
qͦ fc̃s repente. p auł repente
uas electionis. repente doc̃tor
exempli euacuat sunilitudi
tus sit. quia ignorans ip̃o te¬
ste peccauit. manens uiere¬
dulitate. Quãꝙͣ si tale qͥppiam
qũdoq bñ et utilit̾ fcm̃ fuisse
agnoscit᷑ de quo diciueracĩt pos¬
sit. hec ẽ mutatõ dextere mecel¬
si: ñ tam exẽplũ qͣm miracłm¬

Expanded text:
ro mundam in mundo duxerit vro mundam in mundo duxerit vitam, et sic etiam fuga et latebris multisque dissimulationum modis declinare conatus sit. Si de Saulo quoque factus repente Paulus, repente vas electionis, repente Doctor gexempli evacuat similitudinm consecutus sit, quia ignorans ipso teste peccavit, manens in incredulitate . Quanquam si tale quidpiam quandoque bene et utiliter factum fuisse agnoscitur, de quo dici veraciter possit, Haec est mutatio dexterae Excelsi , non tam exemplum, quam mirac
Abbreviated transcription (Latin):
delicta habundare cepit ⁊ gr̃a.
Absꝙ mł̾to penitentie labore
dimissa sunt ei pcc̃a multa qm̃
dilexit multũ: et in breui meru¬
it caritatis acciꝑe lacitudine:
q̃ ut scriptũ ẽ cooꝑit młtitudi¬
nẽ p̾catoꝵ hoc et ille ꝑ alyticꝰ
in eũgłio. duplex atꝙͣ celerri¬
mũ potentissime bonitatis ꝑ¬
sensit benefitiũ: pͥus m̃te qm
carne curatꝰ. S aluid ẽ celerem
ad ipisci ueniã pec̃oꝵ: et aluid de
ip̃is scelerib ad infulas mox ꝓ¬
uehi dignitatũ. Uidõ tam̃ mat hm¬
hm̃ de theloneo ad apłatꝰ culm̃
assũp̃tũ. S hoc me rursũ cont᷑¬
bat qd̃ ñ pͥusaudierit eũ ceteris
coapłis suis ate in orbẽ uniu̾¬
tureᷤ qͣm egerit᷑ penitentiã ml¬
to tẽꝑe ac labore seqñdo dñm
qͦcũq iret: ꝑmanes cũ eo in
tẽptationib suis. S et si oc¬
currat de ambrosio. qd̃ detͥbu¬
nalib ad sac̾dotiũ raptꝰ fuerit.
ñ me ualde cõfortat: cũ apue¬

Expanded text:
delicta, abundare coepit et gratia. delicta, abundare coepit et gratia. Absque multo poenitentiae labore dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit multum ; et in brevi meruit charitatis accipere latitudinem, quae, ut scriptum est, cooperit multitudinem peccatorum . Hoc et ille paralyticus in Evangelio duplex atque celerrimum potentissimae bonitatis persensit beneficium, prius mente quam carne curatus. 3. Sed aliud et celerem adipisci veniam peccatorum, et aliud de ipsis sceleribus ad infulas mox provehi dignitatum. Video tamen Matthaeum de telonio ad apostolatus culmen assumptum ; sed hoc me rursum conturbat, quod non prius audierit cum caeteris coapostolis suis, Ite in orbem univeturae ; quam egerit poenitentiam, multo tempore ac labore sequendo Dominum quocunque iret, permanens cum eo in tentationibus suis. Sed et si 27 occurrat de Ambrosio, quod de tribunalibus ad sacerdotium raptus fuerit , non me valde confortat, cum a pue
Abbreviated transcription (Latin):
tramite caritas ordinata ꝓcedit.
quippe quẽ ad sui qͥsq m̃suram
amare p̃cipit᷑. Qd̾ si in hc̃ modũ
qͦ de hac̾cenꝰ ip̃e amasti. et tͥ com¬
mittendos amaturꝰ es. maloe¬
go qͥdẽ tͥ ñ cõmitti. qͣm sic dili¬
gi. Si aut pͥus te dilige̾ didiscis¬
ses ⁊ me forsitã scires amare. S
qͥd. si suã d̃s accelexet tͥ grãm ⁊
tuendã ĩnocentiã efficatior uelox
clem̃tia . ꝙͣ diut᷑na penitentia.
Beatꝰ si qͥdẽ: cui ñ imputabit do¬
minꝰ pcc̃m. Nam qͥs accusabit
adu̾sus elec̃tũ dr̃. ħi d̾s iustificat:
qͥs est qͥ ꝯtẽpnet. hoc salutis cõ¬
pendiũ. sẽs ille latͦ cõsecutꝰ est:
uno eodẽꝙ die. simb ⁊ cõfessus
latrocinia ⁊ introductꝰ in głam:
breui qͦdam cõcentꝰ ponte crucis.
militudinis. int̾ram uiuenti¬
ũ: ⁊ de luto fecis ĩꝑadysũ uolup¬
tatis. Hoc subitũ pietatis reme¬
diũ ꝑcepit felixilla pͣcatͥx cũ
repente ubi suꝑhabundauerãt

Expanded text:
tramite charitas ordinata procedit; tramite charitas ordinata procedit; quippe quem ad sui quisque mensuram amare praecipitur. Quod si in hunc modum quo te hactenus ipse amasti, et tibi committendos amaturus es, malo ego quidem tibi non committi, quam sic diligi. Si autem prius te diligere didicisses, et me forsitan scires amare. 2. Sed quid, si suam Deus acceleret tibi gratiam, et tuendam innocentiam efficacior velox clementia quam diuturna poenitentia? Beatus siquidem, cui non imputabit Dominus peccatum . Nam quis accusabit adversus electum Dei? Si Deus justificat, quis est qui condemnet? Hoc salutis compendium sanctus ille latro consecutus est: uno eodemque die simul et confessus latrocinia, et introductus in gloriam, brevi quodam contentus ponte crucis militudinis in terram viventium, et de luto faecis in paradisum voluptatis . Hoc subitum pietatis remedium percepit felix illa peccatrix, cum repente ubi superabundaverant
Abbreviated transcription (Latin):
ui̾t ip̃e. Magis qͦ dubiũ reddit
cõsiliũ. illa in littĩs cuis. humi¬
lis s tribił cõfessio. q̃ uitã tuã
tã gͣuit̾. et ut credo ñ nisi ue¬
racit̾ accusas. Mec enĩ negan¬
tã sacri dignitate mist̾u S
rursũ ñ ĩmerito e regione ti¬
mes. nã ⁊ nos ad ip̃m ietu¬
imꝰ. si ob malũ conscientie.
de cõmisso scientie talento.¬
ñ facis lucrũ. nisi q̃d̾ alio for¬
te negociandi genere.et si mi¬
nꝰ copiose. minꝰ tñ ⁊ ꝑiculose.
fructificare ualeres. Qrreo
fateor. sic enĩ tibi ut m loqͥ
debeo esd̾ sentio. Orreo inqͣm
cõsideran. unde quo uocaris:
p̃sertĩ cũ nullũ int̾ currẽt pe¬
nitentie tẽpus: ꝑ qd̃ ut cũq
huiꝰcem᷑i ꝑiculosissimꝰ tͣnsit̾ fiat.
Q quidẽ rectus ordo. reqͥrient pͥ¬
us ꝓpͥam: deinde alienas curare
studeas cõscientias. Primꝰ qͥppe
pietatis gͣdus ẽ: de qͦ scriptũ est.
Misere̾ aĩe tue placens dõ.Exh
aũ ⁊ miserandũ ꝓ ximũ recto iã

Expanded text:
ium reddit consilium illa in litteris tuis humilis, sed terribilis confessio, qua vitam tuam tam graviter, et, ut credo, non nisi veraciter accusas. Nec enim negantam sacri dignitate ministerii. Sed rursum non immerito e regione times nam et nos idipsum metuimus si ob malum conscientiae de commisso scientiae talento non facis lucrum: nisi quod alio forte negotiandi genere, etsi minus copiose, minus tamen periculose fructificare valeres. Horreo, fateor, sic enim tibi, ut mihi loqui debeo quod sentio; horreo, inquam, considerans, unde, quo vocaris: praesertim cum nullum intercurrerit poenitentiae tempus, per quod utcunque hujuscemodi periculosissimus transitus fiat. Et quidem rectus ordo requirit ut prius propriam, deinde alienas curare studeas conscientias. Primus quippe pietatis gradus est, de quo scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo . Ex hoc autem ad miserandum proximum recto jam
Abbreviated transcription (Latin):
sponsa sufficiãt. Neq enĩ pos¬
re sententiã. Sic cõtinge̾re de¬
bet q̃renti rẽ ubi ñ sit. Sermo
a ꝓpha: cõsiliũ a sapiente que¬
rendũ est. Nũquid enĩ de luto
limpidũ quippiã haurieͬte po¬
testes. Unũ tam̃ est qd̾ amico.
absq ꝑiculo et neqͦꝙͣ sine fru¬
ctu impendere possumꝰ: nr̃e iu¬
delicet ꝓ hac t᷑e orationis ad de¬
ũ qͣlecũq suffragiũ. Deo gͦ re¬
linq̃ntes sui qd̃ ignoramꝰ se
cretũ cõsilii: ipm supplici deuo¬
tione ⁊ deuota supplicatione
p̃cam᷑. ut in uob̾ ⁊ de uobis oꝑe¬
t᷑. qd̃ ⁊ se deceat. ⁊ uob̾ expediat.
Habetis aũt dñm norbertũ.
quẽ meluis p̃sentẽ p̃sens. de
talib interrogare potestis.
Nam tanto uir ille inliui¬
nis aꝑiendis mistiis nobis ꝓ¬
noscit᷑¬

Expanded text:
Neque enim posre sententiam. Sic contingere debet quaerenti rem ubi non sit sermo a propheta. Consilium a sapiente quaerendum est. Nunquid enim de luto limpidum quidpiam haurire potestis? Unum tamen est quod amico absque periculo, et nequaquam sine fructu impendere possumus, nostrae videlicet pro hac re orationis ad Deum qualecunque suffragium. Deo ergo relinquentes ici devotione et devota supplicatione precamur, ut in vobis et de vobis operetur, quod et se deceat, et vobis expediat. Habetis autem dominum Norbertum, quem melius praesentem praesens de talibus interrogare potestis. Nam tanto vir ille in divinis aperiendis mysteriis nobis pnoscit
Abbreviated transcription (Latin):
ceclere penał nͨ ꝯuenit eadem
inuolui sententia. eũ qui p᷑ca¬
tũ cũ his qͦs magis pcc̃m de¬
seruit. Propt̾ eũ qui ut pec̃o¬
rib pareẽt sͥ ip̃i ñ peꝑcit. au¬
ferte obꝓbriũ meũ: ⁊ restituen¬
do quẽstatuistis. ur̃e ⁊̃ tã sanẽ
ce integre opinioni ꝯsulite. Sr̃
hoc iam alia uice scͥpseram uo¬
bis  s qr ñ est responsũ mͥ pu

Expanded text:
e 199 poena: nec convenit eadem involvi sententia eum qui peccatum, cum his quos magis peccatum deseruit. Propter eum qui, ut peccatoribus parceret, sibi ipsi non pepercit, auferte opprobrium meum, et restituendo quem statuistis, vestrae etiam tam sanae et integrae opinioni consulite. Super hoc jam alia vice scripseram vobis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc inpellor audatiã p̾¬
cib amicoꝵ. fateor audax sũ:
s ñ m̃dax. Non suspicet᷑ dñs
m̃s in ore puert sui inuentũ
ui m̃clatium. in om̃ib q̃ ad
ip̃m scͥpserit. uolo amicis ge¬
pere morem: ñ tñ in meã mor¬
tẽ. Nec ignoro uͥ legerim. Os qͦd
m̃tit᷑ occidit anim̃a. Falsitatẽ
ꝓinde nego: importunitatẽ ñ
excuso. Ipsa inueniat ueniam.
cõmunicet amico anxietatẽ:
ñ falsitatem. fidelem ꝓ decano
Eta p̃sũptione ioqͦr: qui estis uos.
Confidimꝰ qr ñ repellet filios pat̾:
Is uoluntatẽ tim̃tium se faciet.
⁊ dep̃catoẽm eoꝵ exaucliet. ce
lecos faciet illos. ad eundͤ. de¬

Expanded text:
hanc impellor audaciam precibus amicorum. Fateor, audax sum, sed non mendax. Non suspicetur dominus meus in ore pueri sui inventum iri mendacium in omnibus quae ad ipsum scripserit. Volo amicis gerere morem, non tamen in meam mortem. Nec enim ignoro ubi legerim: Os quod mentitur, occidit animam . Falsitatem proinde nego, importunitatem non excuso: ipsa inveniat veniam, communicet amico anxietatem, non falsitatem. Fidelem pro decanta praesumptione loquor qui estis vos. Confidimus quia non repellet filios pater, sed voluntatem timentium se faciet, et deprecationem eorum exaudiet, et laetos faciet illos .
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ñ fallor. qui eũ tͥbulant fal¬
si st̃: ⁊ ñ est in ore eoꝵ ueritas.
Deniq uos ꝓbabitis: &e ñ est mͥ
u̾bis laborandum sr̃ hoc. Est
p̾terea cũ eo uir. religiosus ⁊¬
ad merita eius. nr̃a int̾uentio
adclere potest: obuixe oro. ut ĩ
sius petitionib exaudiat᷑. Ar¬
bitror enĩ nullam illum face̾:
q̃ ñ digna sit exaudiri. ad¬

Expanded text:
Et, nisi fallor, qui eum tribulant, falsi sunt, et non est in ore eorum veritas. Denique vos probabitis, et non est mihi verbis laborandum super hoc. Est praeterea cum eo vir religiosus ad merita ejus nostra interventio addere potest, obnixe oro ut in suis petitionibus exaudiatur. Arbitror enim nullam illum facere, quae non digna sit exaudiri.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stine calũpnie. s ñ amicitie:
cõsolatorẽ potuis qm ultorẽ
uos exhibuistis. Patrẽ quip¬
pe uos cognouistis ut res exhi¬
gebat ñ uidicẽ. Ideoq qd̃ pie¬
tatis. qd̾ caritatis ẽ. ut u̾e filio
pat̾ impend̾e̾ studiustis. Quid
melius. qͥd laudabiliꝰ. quid
uob̾ digniꝰ agere poteratis : S
quis hoc credet: Uere nemo scit
seui̾tas. illa in dignatõ: q̃ o
lim in illum ling᷑. uultꝰ ocłi
t̾ribilit̾ ostentare et intenta¬
re solebant: Ad unũ nẽ penũ¬
ciũ de morte filii. pat̾na uiscera
q̃ simulatoria s dispensatoria.
ac ꝑ hoc transttoria erant. dis¬
lacebant: caritas pietas be¬
nignitas apparuert̃. Si qͥdẽ
inreligioso aĩo ur̃o mĩa ⁊ ue

Expanded text:
calumniae, sed non amicitiae, consolatorem potius quam ultorem vos exhibuistis. Patrem quippe vos cognovistis, ut res exigebat, non judicem. Ideoque quod pietatis, quod charitatis est, ut vere filio pater impendere studuistis. Quid melius, quid laudabilius, quid vobis dignius agere poteratis? Sed quis hoc crederet? Vere nemo scit severitas, illa indignatio, quae lim in illum lingua, vultus, oculi, terribiliter ostentare et intentare solebant? Ad unum nempe nuntium de morte filii, paterna viscera mnia, quae simulatoria, sed dispensatoria, ac per hoc transitoria erant, dislatebant, charitas, pietas, benignitas apparuerunt. Siquidem in religioso animo vestro mise
Abbreviated transcription (Latin):
in scło. Philippꝰ ur̃ uolens ꝓ¬
fieisti ierosolimã. cõpendiũ
ie inuenit ⁊ citõ ꝑuenit qͥ
uolebat. Transfretauit in bne¬
uii ł mare magnũ ⁊ spactosũ.
⁊ ꝓsꝑe nauigans. attigit iã
litus optatũ: atq ad portũtã¬
dem salutis applicuit. Stan¬

Expanded text:
 1. Philippus vester, volens proficisci Jerosolymam, compendium viae invenit, et cito pervenit quo volebat. Transfretavit in brevi hoc mare magnum et spatiosum, et prospere navigans attigit jam littus optatum, atque ad portum tandem salutis applicuit. Stan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ freq̃nt᷑ nudꝰ humeros ugasq
in manib gestans. ⁊ qͣi ad ur̃ãm
uissionẽ uãpulare ꝑatꝰ peto ue¬
niã: gram tremebundꝰ expecto.
Hec qͣlit̾ uob̾ pat̾ accepta sine.
ur̃o si uos ñ grauat citiꝰ scire fla¬
gitamꝰ rescripto ut sic satis ĩa
lecuri de indulgentia console¬
mͣ: si qͦminꝰ. magisut dignũ ẽ
humiliem᷑. ⁊ ampliꝰ alicuco a
nob̾. si possumꝰ exiganiꝰ. qͦ dig¬
niꝰ sacisfacere debeamꝰ. Ual̾.¬

Expanded text:
nter nudus humeros, virgasque in manibus gestans, et quasi ad vestram jussionem vapulare paratus, peto veniam, gratiam tremebundus exspecto! Haec qualiter vobis, Pater, accepta sint, vestro, si vos non gravat, citius scire flagitamus rescripto; ut, si satis, jam securi de indulgentia consolemur; si quo minus, magis ut dignum est humiliemur, et ampliusaliquid a nobis si possumus, exigamus, quo dignius satisfacere debeamus. Val
Abbreviated transcription (Latin):
pccõ dicẽ possem: m̃tior plane.
Si dixero recipimꝰ qͥdem. s iuste:
excusare mȩ uelle uideor.d tu¬
tiꝰ respondebo: peccauimꝰ. uerũ¬
tam̃ qnͣtũ: Non ad deferisionẽ
dico. A qͦ enĩ ille ñ reciꝑet᷑: Qs¬
pelłeret: aut susceptũ expelleret.
Cunis nͦ seit si de nr̃a abundan¬
tia. nr̃am ds uoluerit suppłe
inopiam: ut scił unũ de multi
qͥ forte apud nos religiosi tẽ erãt
ad nos diriget. nobis quidẽ ad
solatiũ. s nichilominꝰ uob̾ adglo¬
riam : filius qͥdem sapiẽs. gła
est patris. Deniq ñ eñ p̃ueni¬
mꝰ sollicitando. n circũuenimꝰ
atthendo. quo uos desereret uł
ad nos ueniret: quin potius ro¬
gantẽ. puisantẽ supplicantẽ
ñ pͥus ds sict cõsensimꝰ reciꝑe
qͣm remittẽ ad uos tẽptauimꝰ.
Non aut̃ eo acquiescente: eius
nos importunicati. uix tandem
acqͥeumꝰ. Hoiẽm gͦ religiosũ.
ꝑegnũ solum. si ciapa est qd̾
suscepimꝰ. ⁊ ita suscepimꝰ ñ erit

Expanded text:
peccato dicere possem, mentior plane; peccato dicere possem, mentior plane; si dixero, Recepimus quidem, sed juste, excusare me velle videor. Sed tutius respondebo, Peccavimus. Verumtamen quantum? Non ad defensionem dico: a quo enim ille non reciperetupelleret, aut susceptum expelleret? Quis vero scit si de vestra abundantia nostram Deus voluerit supplere inopiam, ut scilicet unum de multis, qui forte apud vos religiosi tunc erant, ad nos dirigeret, nobis quidem ad solatium, sed nihilominus vobis ad gloriam? Filius quippe sapiens gloria est patris . Denique non eum praevenimus sollicitando, non circumvenimus attrahendo, quo vos desereret, vel ad nos veniret; quin potius rogantem, pulsantem, supplicantem non prius, Deus scit, consensimus recipere, quam remittere ad vos tentavimus. Non autem eo acquiescente, ejus nos importunitati vix tandem acquievimus. Hominem ergo religiosum, peregrinum, solum, si culpa est quod suscepimus et ita suscepimus, non erit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ mecũ fuit: ⁊ ñ ⁊̃ cũ me de¬
setuit. S nũqͥd qͥa corꝑe ad tẽ¬
pusi recessit ⁊ aĩo recedere po¬
tuit: Aut forte uł ip̃a mors
eũ m poterit afferre: Ita ne lo¬
sese amantiũ libertatẽ angu¬
stat: Certus sũ qͥa nͨ locoꝵ di¬
stantia. nͨ corpoꝵ. uł mors.ł
absentia disiunge̾ potit: qͦs
unꝰ sp̃e uegetat. una carita
ligat. Deiuq si iustoꝵ aĩe in
manu dĩ st̾. ꝓfecto ⁊ qui
iã ĩ ip̃o deposita carne qiues¬
cũt. ⁊ qͥ ip̃i ad hue in carne
ñ sed̃m carnẽ militam᷑: siml
proculdubio sumꝰ. Ms̃ gͥ erat
uiuus: ms̃ erit defunctas
meũ in patͥa recognoscã. Siqͥs
ẽ qui de manu di pofsit eru¬
ere:⁊ a me illũ seꝑare ualebit.
ctio sacisfecit. S de nob̾ pater
quid erit: Qtue inꝙͣ de nobis
digna uobis sacisfactõ place¬
bit᷑ quib utiq ꝓ gͣnͣdi iniuria
imponitis. qd̾ a uob̾ recedens. a
nob̾ receptꝰ sit: Quid dicã : di
dixero ñ recipimꝰ qd̾ utinã sñ

Expanded text:
dum mecum fuit, et non etiam cum me deseruit. Sed nunquid quia corpore ad tempus recessit, etiam animo recedere potuit? aut forte vel ipsa mors eum mihi poterit auferre? Itane losese amantium libertatem angustat? Certus sum quia nec locorum distantia, nec corporum vel mors vel absentia disjungere poterit quos unus spiritus vegetat, una charitas ligat. Denique, si justorum animae in manu Dei sunt , profecto et qui jam in ipso, deposita carne, quiescunt, et qui ipsi adhuc in carne non secundum carnem militamus, simul procul dubio sumus. Meus ergo erat vivus, meus erit defunctus, meum in patria recognoscam. Si quis est qui de manu Dei possit eruere, et a me illum separare valebit. ctio satisfecit; sed de nobis, pater, quid erit? quae, inquam, de nobis digna vobis satisfactio placebit, quibus utique pro grandi injuria imponitis quod, a vobis recedens, a nobis receptus sit? Quid dicam? si dixero: Non recepimus quod utinam sine
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ mĩa suꝑ abundauit
iuditio: usticia ⁊ pax oscu¬
late sũt. ⁊Iam qͣntũ mͥ iu
deor coniciendo uidere. qͥd a¬
nimi tt̃ habueritis. cũ adul¬
ciscendã illam q̃ uob̾ iudebat᷑
facta in iuriã. iusticie ⁊elo
accensa ueritas sese accingẽt
illa q̃ exẽplo iosepħ ꝓuident᷑
antea dissimulabat᷑ mĩa. uł
ex abdito celate pietatis eru¬
pit: seq ueritati adiungẽs.
rep̾ssit motũ. tẽꝑauit ⁊ eliũ
pacem cũ iusticła fecit. Tuc̃
de purtssimo placidi pͤtoriꝰ
fonte:taliũ eredo limpidis¬
simi cogitatom̃ riuili ebul¬
lierũt. Qd opus ẽ indigna¬
ri : orsereri potiꝰ oportet. ⁊
ñ obliuisci qd̃ scriptũ est.¬

Expanded text:
t judicio, justitia et pax osculatae sunt. Nam quantum mihi videor conjiciendo videre, quid animi tunc habueritis, cum ad ulciscendam illam, quae vobis videbatur facta, injuriam, justitiae zelo accensa veritas se accingeret, illa quae exemplo Joseph prudenter antea dissimulabatur misericoex abdito celatae pietatis erupit, seque veritati adjungens repressit motum, temperavit zelum, pacem cum justitia fecit. 2. Tunc de purissimo placidi pectoris fonte talium 66 credo limpidissimi cogitationum rivuli ebullierunt: Quid opus est indignari? misereri potius oportet, et non oblivisci quod scriptum est