comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum gestat figuram: proquib necessariaẽ omnino pȩni¬
tentia quia sine illa ipsipeccatores uerȩ salutis non inueniunt
remedia: hoc quesciendum qđ magnũ & p̃cipium inpiis p̃cib
fit adiutorium : simentio dominicȩ passionis adhibeatur : quae
inara crucis propeccatis nr̃is expl&aẽ: quia non solum pronr̃is
offensionib: : sed &iam ꝓ totius mundi in expiationẽ omnium
peccatorum sanguis redemptoris nr̃i effusus ẽ. De quo iohanner
miter ne darentur in p̃dam infantes corum : & uxores eorum
indiuisionem : &ciuitates eorum in ex terminium & scã eorũ
inpollutionem: Quia unianimitas aeclesiȩ. apud dñi misericor¬
diam uelocem mere tur ex auditionem: nec hostis p̃ual& eos
nocere nequitia. proquib caritatis: atq: e unianimitatds
laborat instantia: unde paulus doc& seruare unitatem sp̃s
inuinculo pacir & unianimes. eẽ inorationib Quia iuxta iacobi

Expanded text:
peccatorum gestat figuram, pro quibus necessaria est omnino penipeccatorum gestat figuram, pro quibus necessaria est omnino penitentia, quia sine illa ipsi peccatores verae salutis non inveniunt remedia. 12 Hocque sciendum quod magnum et praecipuum in piis precibus fit adiutorium si mentio dominicae passionis adhibeatur, quae in ara crucis pro peccatis nostris expleta est, quia non solum pro nostris offensionibus, sed etiam pro totius mundi in expiationem omnium peccatorum sanguis redemptoris nostri effusus est. De quo Iohannis miter, ne darentur in praedam infantes eorum et uxores earum in divisionem, et civitates eorum in exterminium et sancta eorum in pollutionem». Quia unanimitas ecclesiae apud Domini misericordiam velocem meretur exauditionem, nec hostis praevalet eos nocere nequitia, pro quibus caritatis atque unanimitatis laborat instantia. 14 Unde Paulus docet servare unitatem spiritus in vinculo pacis, et unanimes esse in orationibus. Quia, iuxta Iacobi
Abbreviated transcription (Latin):
omnia p̃ceptoris sui oboediunt mandatis. undesit qđ sequitur:
RUNT CONTAFACIEM TEMPLIDÑI ETALTARE DÑ OPERU ERVNT
CILICIO ETCLAAUERUNT ADDÑM DM̃ ISRANEL VN ANIMI TEREIC&̃
Humiliant animassuas inieiunus: ipsi & mulieres eorum. qui ꝑcon¬
tinentiam salutarẽ non solum carnem macerant : Quin &iam
mentes suas ab inlicitis desiderus coercendo castigant. Infantes
ꝓsternunt contrafaciem templi. quando in nocentium precesante
conspectum gloriae dñi cum lacrimis suppliciter offerunt : Indu¬
unt se sacer dotes ciliciis simul & alta redñi operientes cilicio: cũ
doctores euangelu & duces plebis dĩ & deuotionẽ : pariter cum po¬
pulo & actionem adsumunt penitentiȩ: quatenus sibi maiestatẽ
diuinam concilient: & pi&atis eius misericordiam imp&rent:
Ipsisunt enim altaredĩ: ꝗ in ara cordissuriugiter laudis hostiã dõ
immolant: Cilicium enim quodde caprarumpilis texitur. bene

Expanded text:
viam praeceptoris sui obediunt mandatis. Unde fit quod sequitur: viam praeceptoris sui obediunt mandatis. Unde fit quod sequitur: runt contra faciem templi Domini, et altare Domini operuerunt cilicio, et clamaverunt ad Dominum Deum unanimiter. » Humiliant animas suas in jejuniis ipsi et mulieres eorum, qui per continentiam salutarem non smentes suas ab inlicitis desideriis coercendo castigant. «Infantes prosternunt contra faciem templi», quando innocentium preces ante conspectum gloriae Domini cum lacrimis suppliciter offerunt. 10 «Induunt se sacerdotes ciliciis», simul «et altare Domini operientes cilicio», cum doctores evangelii et duces plebis Dei et devotionem pariter cum populo et actionem adsumunt penitentiae, quatenus sibi maiestatem divinam concilient et pietatis eius misericordiam impetrent. 11 Ipsi sunt enim «altare Dei» qui in ara cordis sui iugiter laudis hostiam Deo immolant. Cilicium enim, quod de caprarum pilis texitur, bene
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m qui me uangelio ait. ego sum resurrectio & uita: istȩergo
scribit ad uni uersos quierant contrafaciem campimagni iuata
dothaim: cum ꝑscripturam euangelicam common& omnes fi¬
deles suos ac de uotos famulos: qui contra delectationes mundi&
carnalia desideria. quaeducunt ad defectionẽ uite ac mortẽ
ꝑp&uam nonener uiter pugnant. ut obseruent ascensus montiũ
hocẽ sublimi tatem ingenii quorum lib&. neher&ica uersutia.
sub tilem ibi inueniat tramitem ꝑ quam inec clesiaecastra ꝑnito¬
sum introducat errorem: Sicutenim a cumen ingenii pluri¬
mum prodest in his qui timendo dm̃ sinceritatem fidei catholi¬
cȩ humiliter seruant. ita plurimũ ob ẽ. in illis quispernentes di
timorem suꝑbiendo sectas nociuas contra fidem conponere non
formidant sed ueri israhelitae sacerdotissui & dñi scriptis am¬
monit : diuinorumq testamentorum sententiis imbuti : per

Expanded text:
nostrum, qui in evangelio ait: «Ego sum resurrectio et vita». 6 Iste ergo nostrum, qui in evangelio ait: «Ego sum resurrectio et vita». 6 Iste ergo «scribit ad universos qui erant contra faciem campi magni iuxta Dothaim», cum per Scripturam evangelicam commonet omnes fideles suos ac devotos famulos, qui contra delectationes mundi et carnalia desideria, quae ducunt ad defectionem vitae ac mortem perpetuam, non enerviter pugnant, «ut observent ascensus montium», hoc est sublimitatem ingenii quorumlibet, ne heretica versutia subtilem ibi inveniat tramitem per quam in ecclesiae castra perniciosum introducat errorem. 7 Sicut enim acumen ingenii plurimum prodest in his qui, timendo Deum, sinceritatem fidei catholicae humiliter servant, ita plurimum obest in illis qui, spernentes Dtimorem superbiendo sectas nocivas contra fidem componere non formidant. Sed veri Israelitae sacerdotis sui et Domini scriptis admoniti, divinorumque testamentorum sententiis imbuti, per
Abbreviated transcription (Latin):
uertices montium. quia scãe ecclesiae auctoritas p̃positorum suorũ
common& strenuitatem. quatenus ꝓbos uiros ac uirtutum studus
curiam in castra ecclesiȩ inrumpere temptauerit. ꝑ istorum fortitu¬
dinẽ acrobur fider ocius repellatur: & muris circumdant uicos suos.
cum fidei scuto & ꝓpugna culo uirtutum undiq mungrestudent sibi
commissos: & congregant frumentũ in p̃parationẽ pugnȩ cum senten¬
tias scãrum scripturarum & pabulum caelestis doctrinae in pastum
fideliũ recondunt animarum neforte fame diuini uerbi dispereant
atq hostium spiritalium p̃daefiant: Sacedos ttiam ⁊liactM Serꝓp¬
SIT ADVNIVERSOS QUIERANT CONTRATESDRELON QUIET CONTRA
FANIM CAMPIMAON TVXTADOTHAIN ETVNIGIRSIS PERQUOS TRAN¬
TVM ITER ẼE POTTRAT IN TERMONTES: ETC&̃. Sacerdos eliachim qui
inter p̃tatur dĩ resurrectio. nullũ melius significat : quam redemptorẽ

Expanded text:
vertices montium», quia sanctae ecclesiae auctoritas praepositorum suorum vertices montium», quia sanctae ecclesiae auctoritas praepositorum suorum commonet strenuitatem, quatenus probos viros ac virtutum studiis curiam in castra ecclesiae inrumpere temptaverit, per istorum fortitudinem ac robur fidei ocius repellatur. 4 «Et muris circumdant vicos suos», cum fidei scutoet propugnaculo virtutum undique munire student sibi commissos. «Et congregant frumentum in praeparationem pugnae», cum sententias sacrarum Scripturarum et pabulum caelestis doctrinae in pastum fidelium recondunt animarum, ne forte fame divini verbi dispereant atque hostium spiritalium praedae fiant. 5 «Sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdrelon, quae est contra faciem campi magni iuxta Dothaim, et universis per quos trantum iter esse poterat inter montes» et cetera. Sacerdos Heliachim, qui interpretatur Dei resurrectio, nullum melius significat quam redemptorem
Abbreviated transcription (Latin):
NABI TABANTTERRUA INDEE. TIMUERUNT UAL. DEAFATIT EIUS. TREMOR
IHA ITHORNOR IN UASIT. SENSUS EORUMNENOC FACERET MERUSALNMA
ETTEMPLODÑ QUOD FECERAT CITERIS CIUITATIB ALES HTEMPLIS EARUM
ETMISERUNT INOMNEM SAMARIAMA PERCIRCII nMIC TUMVSQ MERICIO
ITPRE OCCUPAUERUNT OMNES UEENCESMON ETIUM ETMVNIS CINCŨ¬
DEDERUNT UICOSSUOS: ETCONGREGAVERUNT FRUMINTA IN PREPARA
litas ne hoc facer& hierusalem & templo dñi quod fecerat c&erisciui¬
tatib: & tem plis earum. cum ecdesia xp̃i fragilitati conpatiens infir¬
marum animarum quas sub cura sua susceptas hab& & rudium infide
casum ꝑtimescens. seuitiam atq calliditatẽ hostis antiqui p̃cauere
stu d&. neꝑ lictores suos. hocẽ paganos. iudeos &her&icos. corda in nocen¬
tiam decipiat. atq grauem in populo dĩ efficiat ruinam: & prop̃t hoc
dr̃ quod mittentes israhelitȩ circum quaque p̃ occupauerint omnes

Expanded text:
habitabant terram Iudeae, timuerunt valde a facie eius. Tremor habitabant terram Iudeae, timuerunt valde a facie eius. Tremor etiam et horror invasit sensus eorum, ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum. Et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium, et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparalitas, ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum», cum ecclesia Christi, fragilitati compatiens infirmarum animarum quas sub cura sua susceptas habet, et rudium in fide casum pertimescens, saevitiam atque calliditatem hostis antiqui praecavere studet ne per lictores suos, hoc est paganos, Iudaeos et hereticos, corda innocentium decipiat atque gravem in populo Dei efficiat ruinam. 3 Et propter hoc dicitur quod mittentes Israhelitae circumquaque «praeoccupaverint omnes
Abbreviated transcription (Latin):
rum hocꝑ occultas insidias molitur. hocq ꝑ apertas ꝑsecutiones machi
ut sensus & labor terrestrium uniuersus in suũ cultum cõmu¬
t&ur : Et ipse omnium domin&ur: nec mirum ꝗ in hominib: hocage¬
re certat cum ad hominẽ dm̃ fraudis suae dolo aggredi p̃sum psit:
quando illũ in montem excelsum ducens & omnem gloriam mundiei
ostendens. sermone nefando temptauit dicens, Haec omnia tibidabo.
siꝓcidens adoraueris me: sed confusus ab eo reces sit. In quo malitiȩ suae
effectum nullum habuit. immo potestatis suae dominationẽ in nobis
amisit. qui auic toria nr̃a caput est nr̃m. quialligauit fortem & uasa eiꝰ
diripuit : Ipsamq: mortem sua morte interficiens trium phans resur¬
rexit ingloria. ut in nomine ipsius omnegenu flectat᷑ caelestiũ : ter¬
restrium & infernorum & omnis lingua confiteatur. quia dñs nost

Expanded text:
rum, hoc per occultas insidias molitur hocque per apertas persecutiones machinatur, rum, hoc per occultas insidias molitur hocque per apertas persecutiones machinatur, ut sensus et labor terrestrium universus in suum cultum commutetur et ipse omnium dominetur. 13 Nec mirum quod in hominibus hoc agere certat cum ad hominem Deum fraudis suae dolo aggredi praesumpsit, quando illum in montem excelsum ducens et omnem gloriam mundi ei ostendens, sermone nefando temptavit dicens: «Haec omnia tibi dabo si procidens adoraveris me». 14 Sed confusus ab eo recessit, in quo malitiae suae effectum nullum habuit, immo potestatis suae dominationem in nobis amisit, quia victoria nostra caput est nostrum, qui alligavit fortem et vasa eius diripuit, ipsamque mortem sua morte interficiens triumphans resurrexit in gloria, ut in nomine ipsius omne genu flectatur caelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua confiteatur quia dominus nost
Abbreviated transcription (Latin):
sementib ꝑdelectationes terrenas placere considerat ꝑeorum mo¬
limina sim plitiũ uitã necando subuertat: Nec tamen ipsi & secuto¬
res suae uoluntatis ista facientes: ferocitatemeius animi euadent :
sed cum ꝑ eos suidoli in aliis machina mentum expleuerit: ipsorũ
quoq: consequent̃ interitum comsum mabit. unde sub iungitur:
ciuitates eorum destruxit : & lucoseorum excidit : cum non solum
eorum nefandas actus finis malus dissipat : sed & simulationẽ eorũ
quase inpune posse peccare fingebant: postmortem corporis in a¬
mabus eorum poenis ignis a&erni ecruciat: cuius nequitiȩ̨
auctor nullo modo lat& sed subsequenti sententia manifestatur:
cum dicitur. PRECEpERAT ENIM ILLI NABUCHODONO SOR REXVTOM¬
NES DEOS TERRE IX TERMINARET. UIDELICET UTIPSESOLUS DICARE¬
TUR DS̃ ABTSNATIONIB QVAEPOTUIS SENTNO LO FERNIS POTEN¬
ΠIΛ SVΡΙVCΑΝI: Ouia ippse diabolus quirector & caputomniũ ẽ iniquo¬

Expanded text:
se mentibus per delectationes terrenas placere considerat, per eorum mose mentibus per delectationes terrenas placere considerat, per eorum molimina simplicium vitam necando subvertat. Nec tamen ipsi exsecutores suae voluntatis ista facientes ferocitatem eius animi evadent, sed cum per eos sui doli in aliis machinamentum expleverit, ipsorum quoque consequenter interitum consummabit. Unde subiungitur: 11 «Civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit», cum non solum eorum nefandos actus finis malus dissipat, sed et simulationem eorum, qua se inpune posse peccare fingebant, post mortem corporis in animabus eorum poenis ignis aeterni excruciat. Cuius nequitiae auctor nullo modo latet, sed subsequenti sententia manifestatur cum dicitur: 12 «Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari». Quia ipse diabolus, qui rector et caput omnium est iniquo
Abbreviated transcription (Latin):
TANTUS Q METUS PROUINCUIS ILLIS INCVBUIT UT VNIVeNSARUM
VRDIUM HABITATorES PRiNCIpeS ETΗΟΝΟrΑtΙ SΙMUl CVMpopy¬
LIS TCIRENT INOBVIAMA GeNIENTI EXCIPITNTES TUM CUMCORONIS
ETLAMPADIB: DUCENTES CHONOS IN TIBIIS ETTIMPANIS: NECISTATA¬
MEN FACIENTES FENOCITATEM TIUS PeC TORIS MiTIGAnΕ poTVΕRVN T
NAMETCIUITATES TORUM DESTRUXIT: ETLUCOS TOruM EXCIDIT:
Demontibus cume quitibus in manis turba ꝑsecuto rum descendit: cumde
inquo consilio mentir suꝑbȩ ad ꝓp&randas prauas actiones forispro¬
cedit obtin& ciuitatem & omnem in habitantem terramicum car¬
nalium mentes & operationes illorum in nequitiȩ suȩ usum conuer¬
tit. Cui auxiliato¬
res sunt uiri fortes ex urbib &strenui adbel¬
lum : cum eos quos
ingenii calliditate & corporis ualid¬
tudine florere con¬
re conspicit: undiq ad suam malitiam exercendã
colligit : Ut tanto innocentium turbã fortius premat quanto pluri¬
morum soci&atem in suae fraudis consensum trahat : & quorum

Expanded text:
rovinciis illis incubuit ut universarum urbium habitatores, principes et honorati simul cum populis, exirent in obviam venienti, excipientes eum cum coronis et lampadibus, ducentes choros in tibiis et timpanis. 8 Nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit». «De montibus cum equitibus» inmanis turba persecutorum «descendit», cum de iniquo consilio mentis superbae ad perpetrandas pravas actiones foris procedit. 9 «Obtinet civitatem et omnem inhabitantem terram», cum carnalium mentes et operationes illorum in nequitiae suae usum convertit; cui «auxiliatores sunt viri fortes ex urbibus et strenui ad bellum», cum eos, quos ingenii calliditate et corporis valitudine florere conspicit, undique ad suam malitiam exercendam colligit, ut tanto innocentium turbam fortius premat quanto plurimorum societatem in suae fraudis consensum trahat, 10 et quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ris portam quia sacerdotib: xp̃i scã ȩcclȩsia sollicitam castrorum
dĩ commendat custodiam ut ꝑ uigili intentione acsolerticura
parma orationum ea munire & contra hostium insidias in le¬

Expanded text:
ris portam, quia sacerdotibus Christi sancta ecclesia sollicitam castrorum ris portam, quia sacerdotibus Christi sancta ecclesia sollicitam castrorum Dei commendat custodiam, ut pervigili intentione ac solerti cura per arma orationum ea munire et contra hostium insidias inl
Abbreviated transcription (Latin):
ner homines saluos eẽ & ad agnitionẽ ueritatis ꝑuenire mi¬
ser&ur omnium &nihil oditeorum quae fecit dissimulans
peccata hominũ prop̃t penitentiã : & parcens illis prop ter
suam magnam miseri cordiam quia ipse solus ẽ. dñs ds̃ noster
ETdix erunt illiozias Et presbiteri oMNIΛQuelocuta
es VERASUNT. ET NOΝ E INSERMΟ NIB: Tuis ullare pre¬
uera sunt quaeloquitur qui a omnia quae aecclesia catholi¬
ca in confessione uere fidei seu indoc trina scãe religionis
ꝓfert laudabilia sunt ualde & absque ulla rep̃hensione. cuius
merita & dignitatem creden dumẽ singulos quosque fideles
aputdñi clementiã multum adiuuare: quodita dignefit siunꝵ
Tui bĩesse coGNoscitis: Itaquod Facere dis posui probate.
SIEX DÕ EST ETORATE UT FIRMUM FACIAT CONSILIUMMEUM
D̃S. STABITIS UOS ADPORTAM NOCTEISTA ETEGO EXEAM CUM
ABRAMEA. ETORATE UTSICUT DIXISTIS INDIEB: QUINQue ReSPI

Expanded text:
nes homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire. Mines homines salvos esse, et ad agnitionem veritatis pervenire. Miseretur omnium, et nihil odit eorum quae fecit, dissimulans peccata hominum propter poenitentiam, et parcens illis prosuam magnam misericordiam, quia ipse solus est Dominus deus noster. «Et dixerunt illi Ozias et presbiteri: “Omnia quae locuta es vera sunt, et non est in sermonibus tuis ulla reprevera sunt quae loquitur», quia omnia quae ecclesia catholica in confessione verae fidei, seu in doctrina sanctae religionis profert, laudabilia sunt valde et absque ulla reprehensione. Cuius merita et dignitatem credendum est singulos quosque fideles apud Domini clementiam multum adiuvare. Quod ita digne fit si untui Dei esse cognoscitis, ita quod facere disposui probate si ex Deo est, et orate ut firmum faciat consilium meum Deus. Stabitis vos ad portam nocte ista, et ego exeam cum abra mea; et orate ut, sicut dixistis, in diebus quinque respic
Abbreviated transcription (Latin):
moysen in e emplum fidei ac patienciae narratione sua introdux
Q e contrario impios murmuratores & querellosos intesti mo¬
nium pussillani mitatis & inpacientiae suae. exhibuit ut exbo¬
nis utile nõb̃ adimitandum uirtutis suma mus exemplum.
& ex malis discamus prauitatis sue deuitare opus nefarium.
neforte exter minu illorum patiamur tormentum. unde ad¬
huc subditur. ETNOS ERGO NONULCISCAMUR NOS PROHIS
Que patimur set ReputaN TeS peCCATIS NRΙS. HAΕC ΙΡSΑ
MINORA ESSESUPLICIA FLAGELLADÑ QUASI SeRUI CORRIPI¬
MVR. QUIADEMENDATIONEM NON AD PERDITIO NEMNRÃM
EUENISSE CREDAMIIS: Haecẽ enim uia ueritatis ut inflagel¬
lis dñi humiliemus animas nr̃as & patientiam habere stude
amus. reputantes peccatis nr̃is quae iuste patimur: immo&iã
minorem meritis nr̃is eẽ uindictam sed ꝑ bonitatem dĩ
nob ad sufferendum tempera tam credamus. quiuult om¬

Expanded text:
Moysen in exemplum fidei ac patientiae narratione sua introduxit; Moysen in exemplum fidei ac patientiae narratione sua introduxit; et e contrario inpios murmuratores et querellosos in testimonium pusillanimitatis et inpatientiae suae exhibuit, ut ex bonis utile nobis ad imitandum virtutis sumamus exemplum, et ex malis discamus pravitatis suae devitare opus nefarium, ne forte exterminii illorum patiamur tormentum. Unde adhuc subditur: 33 «Et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur, sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia, flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus». Haec est enim via veritatis, ut in «flagellis Damus, reputantes peccatis nostris, quae juste patimur, imo etiam minorem meritis nostris esse vindictam, sed per bonitatem Dei nobis ad sufferendum temperatam credamus, qui vult om
Abbreviated transcription (Latin):
desider&ur a&erna in ꝑuentione quasi exlatere respiciatur :¬
quie quid in hoc mundo agitur antenos autem tendant.
mentis oculi dum tota intentione illa conspiciunt ad quae ꝑueni
DĨ EXVOBIS PENDET ANIMA ILLORIM ADELOQUIU MUR̃M CORDA
EORuM ERIGΙTE UTMeMoRΕS SINT QUIATEPTATI SUNT PA¬
TRes Nr̃i ut pro Baren tur siere colerent du suun me¬
MORES EE DEBENT QUOMODO PATERNR ABRAHAM TEMPTA¬
Tus ẽ. ETPERMULTAS TRIBULATIONES PROBATUS DĨ AMICUS
eꝥfec TUS E SIC ISAAC. SICIACOB: SIC MOY SES. ET OMNeS QUI
PLACVERUNT DÕ. PERMULTAS TRIBULATIONES MAN SI ERUNT
FIDELeS. ILLIATEM QUITEMPTATIONES NONSUS CERUNT CUM
TIMORΕ DÑΙ. ETIN ΡATIENTIAM SuAM ET INpERIΗM MuRMu¬
RATIONISSUE CONTRA DÑM PROTULERVNT eXTERMIΝA¬
Pr&eritorum patrum fortia gesta p̃sentium sunt documenta
salubria. unde iudith summos patriar chas gentis israheli ta¬
rum. hocẽ abraham. isaac. &ia cob & primum ducem eorum.

Expanded text:
desideretur aeterna in perventione, quasi ex latere respiciatur desideretur aeterna in perventione, quasi ex latere respiciatur quicquid in hoc mundo agitur, ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenDei, ex vobis pendet anima illorum; ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint quia temptati sunt patres nostri, ut probarentur si vere colerent Deum suum. Memores esse debent quomodo pater noster Abraham temptatus est, et per multas tribulationes probatus Dei amicus effectus est. 31 Sic Isaac, sic Iacob, sic Moyses et omnes qui placuerunt Deo per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui temptationes non susceperunt cum timore Domini, et inpatientiam suam et inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt, exterminat». 32 Praeteritorum patrum fortia gesta praesentium sunt documenta salubria. Unde Iudith summos patriarchas gentis Israhelitarum, hoc est Abraham, Isaac et Iacob, et primum ducem eorum
Abbreviated transcription (Latin):
potest eripere nos de camino ignis. & demanib: tuis orex liberare
quod si noluerit notum sit tibirex: quia deos tuos non colimus.
& statuam auream quã erex isti non adoramus: Nullo modo ergo
oport& xp̃ianũ cui caelestis regni patria ꝓmissaẽ. dep̃sentisi¬
tae commodis nimium certare ac dnm in ordinate postulare.
ꝗ qui dedit maiora ipseꝓcurat &iam &minora: De quo ipsa ueri¬
tas in euangelio ait. Noli te ergo solliciti ẽẽ dicentes. quimandu¬
cabimus autquid bibemus aut quo operiemur: Haec enim om¬
nia gentes inquirunt Scit enim pater ur̃t ꝗ his omnibus
indig&is. quȩrite ergo primum regnumdĩ & iustitiã ei us¬
&omnia haec adicientur uob̾ Hinc & apostolus ait. siaũt in
hacuita tantum inxp̃o sperantes sumus miserabili ores sumus
omnibus hominib ergo p̃sens uitasit fidelib xp̃i inusu. futura
aũt infructu salutis a&erne Sit res temporalis initinere.

Expanded text:
potest eripere nos de camino ignis et de manibus tuis, o rex, liberare. potest eripere nos de camino ignis et de manibus tuis, o rex, liberare. Quod si noluerit, notum sit tibi rex quia deos tuos non colimus, et statuam auream quam erexisti non adoramus». 28 Nullo modo ergo oportet Christianum, cui caelestis regni patria promissa est, de praesentis vitae commodis nimium certare ac Dominum inordinate postulare, quia qui dedit maiora ipse procurat etiam et minora, de quo ipsa Veritas in evangelio ait: «Nolite ergo solliciti esse dicentes:“Quid manducabimus aut quid bibemus, aut quo operiemur? Haec enim omnia gentes inquirunt, scit enim Pater vester quia his omnibus indigetis. Quaerite ergo primum regnumautem in hac vita tantum in Christo sperantes sumus, miserabiliores sumus omnibus hominibus». Ergo praesens vita sit fidelibus Christi in usu, futura autem in fructu salutis aeternae. Sit res temporalis in itinere,
Abbreviated transcription (Latin):
ualde tim& dñm cuius laudes salomon iuxta finem ꝓ uerbioꝵ
suorum plenissime explicat ubi inter c&era itadicit. muliertimens
dñm ipsalaudabitur: Dateei defructu manumsuarum & laudent
eam inportis operaeius. hine & esaias ait. Timor dñi ipseẽ thes au¬
rus eius Itaquecum audiss& iudith quõ orias ꝓmisiss& quod trans¬
acto quinto ͤtrader& ciuitatem reꝓbauit sententiam in iustum
iudicans dño miserationis suȩ tempus constituendum. cumille
Sed magis ad arbitrium eius cunctare ferre. sicut legitur quidã
patrum in oratione tantum dixisse filidĩ sicutuis & sicut scismi¬
serere mei unde in libro danieles trespueri nabuchodo nosor
impiissimo regi qui illis poenas inferre minabatur. & dĩpoten¬
tiam blas phemauit italeguntur respondisse. Non oportar
nos de hacrẽ responde retibi. ecce enim dĩ nr̃ quem colimus

Expanded text:
valde timet Dominum». Cuius laudes Salomon iuxta finem Proverbiorum valde timet Dominum». Cuius laudes Salomon iuxta finem Proverbiorum suorum plenissime explicat, ubi inter cetera ita dicit: «Mulier timens Dominum ipsa laudabitur, date ei de fructu manuum suarum et laudent eam in portis opera eius». Hinc et Esaias ait: «Timor Domini ipse est thesaurus eius». 26 Itaque «cum audisset Iudith quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem», reprobavit sententiam iniustum iudicans Domino miserationis suae tempus constituendum, cum illesed magis ad arbitrium eius cuncta referre, sicut legitur quidam Patrum in oratione tantum dixisse: «Fili Dei, sicut vis et sicut scis, miserere mei». 27 Unde in libro Danielis tres pueri Nabuchodonosor inpiissimo regi, qui illis poenas inferre minabatur et Dei potentiam blasphemavit, ita leguntur respondisse: «Non oportet nos de hac re respondere tibi; ecce enim Deus noster, quem colimus,
Abbreviated transcription (Latin):
& secundum legem deb& mori. quia fili um dĩ se fecit. passus ẽ
tertia que die resurrexit amortuis ascendens incaelos sed &
addex teram dĩ patris: indeuenturus iud &x uiuorum ac mor¬
tuorum. huqo sergo sponsa postquam ablatusẽ ab ea spon
sus ieiunio & abstinentiae operam dedit omnib: dieb uitae
suae utiq usque ad com sum mationẽ seculi. seruans castitatẽ
fidei necullo modo consentit errorib her&icorum polluicui
uir suus reliquerat diuitias multas spiritalis ꝑ fecto sapien¬
tiae & omnium uirtutum familiãq copiosissimam cumom¬
nium gentiũ ad eam congregauit multitudinem infinitam.
Possessiones quoque in armentis boum & gregib o uium.
ꝗ sub didit ei non solumeos quuitiles potuerunt fieri in agro domini
l&iam illos quiin nocentiam mentis atq obo
actu inpenderent deuoto. haec in omnib: ẽ. famo sissima quõ

Expanded text:
et secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Passus eet secundum legem debet mori, quia Filium Dei se fecit. » Passus etertiaque die resurrexit a mortuis, ascendens in coelos sedet ad dextram Dei Patris, inde venturus judex vivorum ac mortuorum. Hujusmodi ergo sponsa, postquam ablatus sus, ieiunio et abstinentiae operam dedit «omnibus diebus vitae suae», utique usque ad consummationem saeculi servans castitatem fidei, nec ullo modo consentit erroribus hereticorum pollui. 24 «Cui vir suus reliquerat divitias multas», spiritalis profecto sapientiae et omnium virtutum. «Familiamque copiosissimam», cum omnium gentium ad eam congregavit multitudinem infinitam. «Possessiones quoque in armentis boum et gregibus ovium», quia subdidit ei non solum eos qui utiles potuerunt fieri in agro dominico, sed etiam illos qui innocentiam mentis atque obedientiam actu inpenderent devoto. 25 «Haec in omnibus est famosissima, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
na aegyptiorum: Sicui uero hic sensus displicuerit quod dixi¬
mus Manas sen uirum iudithlegis decalogum siueritum.
gentilitatis significare: Potest eum altiore mysterio ad xp̃m
quiẽ uerus sponsus aecclesiȩ trans ferre quibene manasses
dicipo test ꝗ obliuiscinos faci& calamitatis pristinȩ ꝑ consola¬
tionẽ futurae uitae: hicergo indieb messis hordiarie hocẽ
in conlectione plebis iudaicȩ: Cum mitterex p̃dicare a posti¬
los suos euangelium & congregare manipulos credentium
d&erra israhelitarum uenit aestus suꝑ caput eius quando ex¬
citabant illi ꝑ secutionẽ causa diuinitatis eius caput uero xp̃i
ẽ dr̃ Nam maxime scandalum in de sumebant iudaei quod
dicer& patrem suum eẽ dm̃ dicenter adillum: Debono opere
non la pidamus te sed deblas phemia. & quiatu homo cumsis fa¬
cis te ipsum dm̃: & ad pilatum nos inquiunt legem habemus

Expanded text:
na Aegyptiorum. Si cui viro hic sensus displicuerit, quod dixena Aegyptiorum. Si cui viro hic sensus displicuerit, quod dixerim Manassem virum Judith legis decalogum sive ritum gentilitatis significare, potest eum alacriore mysterio ad Christum, qui est verus sponsus Ecclesiae, transferre, qui bene Manasses dici potest, quia oblivisci nos faciet calamitatis pristinae per consolationem futurae vitae. Hic ergo in diebus messis hordeaceae, hoc est, in conversione plebis Judaicae, cum mitteret praedicare apostolos suos Evangelium, et congregare manipulos credentes de terra Israelitarum, venit aestus super caput ejus, quando excitabant illi persecutionem, causa divinitatis ejus. Caput vero Christi est Deus; nam maxime scandalum sumebant inde Judaei, quod diceret patrem suum esse Deum, dicentes ad illum: « De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia; et quia tu homo cum sis, facis te ipsum Deum. » Et ad Pilatum: « Nos, » inquiunt, « legem habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
tusui seruar& conditoris: haec habebat suꝑ lumbos suos cilici¬
um &ieiunabat omnib: dieb quiꝑ continentiam uitae &
mortificationem uoluptatum terrena inse crucifixit desi¬
deria : & concupiscentia carnis restringebat futurae uitae
sollemnitatibus: & sabbato animarum in caelesti regno
omnimodo sep̃ parans ubi ꝓp̃sente tribulatione cum scĩs
angelis plenum ꝑceptura . ẽ. gaudiũ cui uirsuus reliquerat diuitias
multas & familiam copiosam ac possessiones armentis boum &
gregib: ouium plenas. quia siue ex u&eris legis instructone
siue &iam exphilosophicȩ doctrinae institutione: cum mora¬
lib disciplinis multiplices opes sibi aecclesia adxpm ueniens
reseruabat scientiae. Hinc& doctor gentium se gloriabatur
nutritum eẽ secus pedes gamalielis: quierat doctor legis hono¬
rabilis: & moyses eruditus. eẽ legitur omnisapientia & doetri¬

Expanded text:
tu sui servaret Conditoris. Haec habebat super lumbos suos cilicitu sui servaret Conditoris. Haec habebat super lumbos suos cilicium, et jejunabat omnibus diebus, quia per continentiam vitae et mortificationem voluptatum terrena in se crucifixit desideria, et concupiscentias carnis restringebat, futurae vitae solemnitatibus et sabbato animarum in coelesti regno omnino se praeparans, ubi pro praesente tribulatione cum sanctis angelis plenum perceptura est gaudium. Cui vir suus reliquerat divitias multas, et familiam copiosam, ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas: quia sive ex veteris legis instructione, sive etiam ex philosophicae doctrinae institutione cum moralibus disciplinis multiplices opes sibi Ecclesia ad Christum veniens reservabat scientiae. Hinc et Doctor gentium gloriabatur se nutritum esse secus pedes Gamalielis, qui erat doctor legis honorabilis. Et Moyses eruditus esse legitur in sapientia et doctri
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine xp̃i Ipseẽ enim pax nr̃a quifecitutraquȩ ununi: & me¬
dium pari&em macheriae soluens in imicitias Incar nesua
Legem mandatorum decr&is euacuans: ut duoesc onder& insem&¬
ipsum: in unum nouum hominem faciens pacer & reconliat am¬
bos in uno corpore dõpercrucem interficiens ihimicitias in sem& ip¬
so: & ueniens euangelit auit pacem uobis qui longe fuistis & pacem
his quiprope quodaũt dicit iudith postiuri sui mortem iam
annis trib & mensib s&x relictam ẽẽ uiduam significat aeccle¬
siam amundi in lecebris destitutam scãe trinitatis fidem.
& bonorum operum habere ꝑfectionem quae in superioribus
domus sue fecit sibi secr&um cubiculum: in quocum puelli
suis clausa mora bectur. Cum in arce mentis sue fir mam po¬
suit custodiam  ut non perdiuersa uanis defluer& desiderus
sed cum cogitationibus mundis in contaminatam se in conspec¬

Expanded text:
sti. 15 Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, et mesti. 15 Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum, et medium parietem macheriae solvens inimicitias in carne sua, legem mandatorum decretis evacuans ut duos conderet in semetipsum, in unum novum hominem faciens pacem et reconciliat ambos in uno corpore Deo per crucem, interficiens inimicitias in semetipso. Et veniens, evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacemiis qui prope. » Quod autem dicitur Judith post viri sui mortem jam annis tribus et mensibus sex relictam esse viduam, significat Ecclesiam a mundi illecebris destitutam sanctae Trinitatis fidem, et bonorum operum habere perfectionem. In superioribus suae domus fecit secretum cubiculum, in quo cum puellis suis clausa morabatur, cum in arce mentis suae firmam posuit custodiam, ut non per diversa vanis defluat desideriis, sed cum cogitationibus mundis incontaminatam se in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
& ego mundo: Ad romanos uero itaait: fr̃s meiuos estis mortifi¬
cati legi ꝑ corpus xp̃i : ut sitis alterius quiex mortuus resurrexit:¬
&rursus l&x inquit sp̃s uitae liberauit me alege peccati& mortis:
finis enim legis xp̃s adiustitiam omnicredenti Adefesios quoque sicait.
Vos cumess&is mortui delictis & peccatis ur̃is inquib aliquando ambu¬
lastis secundum seculum mundihuius. secundum principem potesta¬
tis aeris. huius sp̃s qui nunc operatur infilios diffidentiae : inquib: &
nos omnes aliquando conuersatisumus indesideriis carnis nr̃ȩ: facien¬
tes uoluntates carnis & cogitationum: &eramus natura filu ire sic̃
aliquando uos quieratis gentes in carne : quidicimini preputium ab ea
quaedicitur circumcisio incarne manufacta: Quieratis in illo tem¬
pore sinexp̃o alienati a conuersatione isrł & hospites testamento¬
rum promissionis spem non habentes & sinedõ in hoc mungdes Nutiç

Expanded text:
et ego mundo. » Ad Romanos vero ita ait: « Fratres mei, vos estis mortificati legi per corpus Christi, ut sitis alterius, qui ex mortuis resurrexitEt rursus: «Lex» inquit, «spiritus vitae liberavit me a lege peccati et mortis»; «finis enim legis Christus ad iustitiam omni credenti». 13 Ad Ephesios quoque sic ait: «Vos cum essetis mortui delictis et peccatis vestris, in quibus aliquando ambulastis secundum saeculum mundi huius, secundum principem potestatis aeris huius, spiritus qui nunc operatur in filios diffidentiae, in quibus et nos omnes aliquando conversati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes voluntates carnis et cogitationum, ealiquando vos, qui eratis gentes in carne, qui dicimini praeputium ab ea, quae dicitur circumcisio in carne manu facta, qui eratis illo tempore sine Christo alienati a conversatione Israel et hospites testamentorum, promissionis spem non habentes, et sine Deo in hoc mundo. Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
demum uictoria adchaldeos siue assyrios concessit: mistice aut ꝑ arfax¬
ath arro gantium typus atq suꝑborum potest ex primi quorum totus
nisus ac labor quiꝑ fastum tumoris atq perelationem mentis agitur
facile in potes tatem spiritalis nabuchodo nosor hoc ẽ diaboli cadit.
ipseenimẽ. utscriptura testatur rex suꝑ uniuersos filios suꝑbiae: Vnde
bene sequitur: tunc & altatũ est. regnum nabuchodo nosor &cor eius
elatum ẽ. quia quando ꝑditorum multitudinẽ decipiendo ac p̃ualen¬
do antiquus hofstissuȩ subicit uoluntati tunc elatumẽ cor eius propri¬
ae illud ad scribens fortitudini non ꝑmissu diuini iudicui & eo magis
ex ardescit ad plurimorum interfectionem quose uid& quib: dam p̃¬
ualere ꝑprauam suggestionem ut multos interitus sui habeat par¬
ticipes de quo subditur ETMISIT ADOMNES QUINARITABANT INCILICIA

Expanded text:
demum victoria ad Chaldaeos, sive Assyrios, concessit. 23 Mystice autem per Arfaxdemum victoria ad Chaldaeos, sive Assyrios, concessit. 23 Mystice autem per Arfaxath arrogantium typus atque superborum potest exprimi, quorum totus nisus ac labor, qui per fastum tumoris atque per elationem mentis agitur, facile in potestatem spiritalis Nabuchodonosor, hoc est diaboli, cadit. «Ipse enim est», ut Scriptura testatur, «rex super universos filios superbiae». Unde bene sequitur: 24 «Tunc exaltatum est regnum Nabuchodonosor et cor eius elatum est», quia quando perditorum multitudinem decipiendo ac praevalendo antiquus hostis suae subicit voluntati, tunc «elatum est cor eius», propriae illud adscribens fortitudini, non permissu divini iudicii, et eo magis exardescit ad plurimorum interfectionem quo se videt quibusdam praevalere per pravam suggestionem, ut multos interitus sui habeat participes. De quo subditur: 25 «Et misit ad omnes qui habitabant in Cilicia
Abbreviated transcription (Latin):
MAONA puc Naunt conma anfaxat ttostinuit eum iNCampΟΑ NΟ
Quiappella tin nacaucinca en praten tttigrin ttTtadas incampo
⁊ nioci negis tliconum Pernomina locorum situs denotantur
gentium qui aut cosmagraphi produnt a flumine indo quodẽ abor¬
ente usque ad flumen tigrim quodẽ ab occasu regiones sunt istȩ
ara cusia parthia assyria ꝑsida & media si tu terrarum montuoso
&aspero hae a septen trione habent montem cauca sum a meridie
marerubrum & sinum ꝑsicum inmedio aut̃ sui flumina p̃cipua id¬
id aspem & arbimin. in his sunt gentes .xx .ii. sed generaliter parchiadr̃
quamuis scripturȩ scãȩ uniuersam saepe mediam uocent. A flumine tigri
usque ad flumen eufraten mesopotamia est incipiens a septentrione in
num arabicum angusto terrȩ tractu orientem uersus extendͥtur in hiss
tes plurimarum gentium in confinib: suis conparauerint exercitus ubi

Expanded text:
magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno magna, pugnavit contra Arfaxath et obtinuit eum in campo magno qui appellatur Ragau, circa Eufraten et Tigrin et Hiadas, in campo Erioch regis Elicorum». 19 Per nomina locorum situs denotantur gentium, quia, ut cosmographi produnt, a flumine Indo, quod est ab oriente, usque ad flumen Tigrim, quod est ab occasu, regiones sunt istae: Aracusia, Parthia, Assyria, Persida et Media, situ terrarum montuoso et aspero. 20 Hae a septentrione habent montem Caucasum, a meridie mare Rubrum et sinum Persicum, in medio autem sui flumina praecipua Idaspem et Arbimin. In his sunt gentes triginta duae. Sed generaliter Parthia dicitur, quamvis Scripturae sanctae universam saepe Mediam vocent. 21A flumine Tigri usque ad flumen Eufraten Mesopotamia est, incipiens a septentrione intnum Arabicum, angusto terrae tractu, orientem versus extenditur. 22 Intes plurimarum gentium in confinibus suis conparaverint exercitus; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
narrat damelem proph&am subdario rege in eadem ciuitate medis
mosoleum ualde p̃clarum & mirabiliternimis instruxisse quod equidẽ
ut ipsedicit man& hactenus & uidentib creditur nuꝑ aedificatum:
Ita ut eadie qua conspicitur put&ur eẽ constructũ : Sic ens pulchri¬
tudo noua uid&ur : & solida nullaque senec tute tam magni temporis
longe uitate confecta: Cũ aedificia eademquȩ homines patiantur:
& ad u&us tatem ꝑueniant & sua fortitudine longe uitate careant:
ac̃ ꝓprii decoris amissione marcescant. hac tenus enim sepeliuntur
ibimedorum reges atq ꝑsarum pariter & pastorum: &cui haec cura
committitur sacerdos est iudeorum & hocfit usq ad p̃sens tempus
sequitor. ETGLORIABATIR Quasi potens inpoteNTIA EXERCΙTUSSu
ETINGloria Quadricaruu suarumMno icitur duo decino RegNisui
IABucno donosor rex assyniorun quinegNabat inni neqe ciuita te

Expanded text:
narrat Danielem prophetam sub Dario rege in eadem civitate Mediae narrat Danielem prophetam sub Dario rege in eadem civitate Mediae mausoleum valde praeclarum et mirabiliter nimis instruxisse, quod equidem, ut ipse dicit, manet hactenus et videntibus creditur nuper aedificatum, ita ut ea die qua conspicitur putetur esse constructum, sic eius pulchritudo nova videtur et solida nullaque senectute tam magni temporis longaevitate confecta, 17 cum aedificia eadem, quae homines patiantur et ad vetustatem perveniant, et sua fortitudine longaevitate careant ac proprii decoris amissione marcescant. Hactenus enim sepeliuntur ibi Medorum reges atque Persarum, pariter et Parthorum. Et cui haec cura committitur sacerdos est Iudaeorum, et hoc fit usque ad praesens tempus. 18 Sequitur: «Et gloriabatur quasi potens in potentia exercitus sui et in gloria quadrigarum suarum. Anno igitur duodecimo regni sui Nabuchodonosor rex Assyriorum, qui regnabat in Nineve civitate
Abbreviated transcription (Latin):
unctum erat aliquem regemꝰ nomine arfaxath inmedia repugnantẽ
uicerit ac suo imperio subiuga uerit : Sed ad hanc oppinionem sequendã
neminẽ inuitum trahimus eligat quisque quod sibi utile uideatur
antum ut sensus eius ueritati non discordat. Etips⁊ a edificauit ciuita¬
trui portiinosinun quaoo appellaut ic pattianis pxlapididus quadnatis¬
etsictis facit auinos eius ialtitudinem cupitoniio septisa quita et la¬
TITIdiNem cuuitonta tracapra tunnes ueno eiuis posuit ialtitidinen
cuuitoni centim et neliqua. Ecbathanis mediȩ prouintiȩ meuco¬
polis est quam superius diximus ad eioco rege medorum conditamsed
quia modo p̃sens historia eam aedificatam ẽẽ ab arfaxath ciuitatem
potentissimam murorum nimia celsitudine atque amplitudine
turrium altitudine narrat possumus eam intellegere adeioco
primitus conditam. sed ab arfaxath am plifica tam: Sicut & iose phus

Expanded text:
unitum erat, aliquem regem, nomine Arfaxath, in Media repugnantem unitum erat, aliquem regem, nomine Arfaxath, in Media repugnantem vicerit ac suo imperio subiugaverit. Sed ad hanc opinionem sequendam neminem invitum trahimus; eligat quisque quod sibi utile videatur tantum ut sensus eius veritati non discordet. 14 «Et ipse aedificavit civitatem potentissimam quam appellavit Ecbathanis, ex lapidibus quadlatitudinem cubitorum triginta, turres vero eius posuit in altitudinem cubitorum centum» et reliqua. 15 Ecbathanis Mediae provinciae metropolis est, quam superius diximus a Deioco rege Medorum conditam, sed quia modo praesens historia eam aedificatam esse ab Arfaxath civitatem potentissimam murorum nimia celsitudine atque amplitudine, turrium altitudine narrat, possumus eam intellegere a Deioco primitus conditam sed ab Arfaxath amplificatam. 16 Sicut et Iosephus
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis suc cinetam inueniens paratius agnitis regum successionibus
historiae indagare possit ueritatem . cui maxime p̃dictorum regũ
ordo narrationis conueniat. C&erum eusebius incronicis suis asserti
chambisam filiumcyri: qui post patrem triginta annis regnantem
octo annis in ꝑside : regnauit ab ebreis secundum nabuchodo nosor
uocari sub quo iudith historia conscripta sit: Sed quia ipsa historia ar¬
faxath dicit eẽ. regem medorum : & nabuchodo nosor regem assyri¬
orum qui regnar& innineue. ipsumque nabuchodo nosor superasse
regem medorum & obtenuisse eumꝰ inuenio: quomodo regnum assy¬
riorum a medis atque ꝑsis destructum atq uastatum rursus p̃ualuerit
ipsis medis sic hambises nabuchodo nosor eẽ intellegatur. nisi forte di¬
camus quod ipse chambises quiagentes finitimas inpugnare & aegypto
superasse discribitur cum regnũ assyriorum atq ꝑsarum eo tempore

Expanded text:
a nobis succinctam inveniens, paratius agnitis regum successionibus a nobis succinctam inveniens, paratius agnitis regum successionibus historiae indagare possit veritatem, cui maxime praedictorum regum ordo narrationis conveniat. 11 Ceterum Eusebius in Cronicis suis asserit Chambisem filium Cyri, qui post patrem triginta annis regnantem octo annis in Perside regnavit, ab Hebreis secundum Nabuchodonosor vocari, sub quo Iudith historia conscripta sit. 12 Sed quia ipsa historia Arfaxath dicit esse regem Medorum et Nabuchodonosor regem Assyriorum, qui regnaret in Nineve, ipsumque Nabuchodonosor superasse regem Medorum et obtinuisse eum, non invenio quomodo regnum Assyriorum a Medis atque Persis destructum atque vastatum rursus praevaluerit ipsis Medis, si Chambises Nabuchodonosor esse intellegatur, 13 nisi forte dicamus quod ipse Chambises, quia gentes finitimas inpugnare et Aegyptum superasse describitur, cum regnum Assyriorum atque Persarum eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
quod post arbatum uiginti octo annis regnantem. secundus sosar mus¬
annis .xxx. inmedis regnauerit. postquem medidus tertius annisxl.
Posthunc quartus carduceas annis .xiii. deinde de iocus annis liiii.
post deiocum aut̃ fraortes annis .xx. inmemorata gente regnauit:
post hunc ciaxares siue diocles annis .Xxxii. quimoriens imperium astr¬
agidedit quem cyrus r& ꝑsarum nepos ipsius astriagis exfilia regno
priuauit ac regnum medorum in ꝑsas transtalit. quibabiloniam
uastauit ac regnum illius poenitus des truxit interficiens baltasar:
ab nepotem nabuchodo nosor regis babilonis. Iuuante sibi dario utiose¬
phus testatur propinquosuo filio utique astriagis anitos a&atis haben¬
te sex aginta duo. haec aut̃ ideo posuimus ut lector diligens aliquam
notitiam regum assyriorum atq medorum in p̃dicto opere breuit̃

Expanded text:
quod post Arbatum, viginti octo annis regnantem, secundus Sosarmusquod post Arbatum, viginti octo annis regnantem, secundus Sosarmusannis triginta in Medis regnaverit; 8 post quem Medidus tertius annis quadraginta; post hunc quartus Carduceas annis tredecim; deinde Deiocus annis quinquaginta quatuor; post Deiocum autem Fraortes annis viginti in memorata gente regnavit. Post hunc Ciaxares sive Diocles annis triginta duobus, qui moriens inperium Astiagi dedit, quem Cyrus rex Persarum, nepos ipsius Astiagis ex filia, regno privavit ac regnum Medorum in Persas transtulit; 9 qui Babiloniam vastavit ac regnum illius poenitus destruxit, interficiens Baltasar abnepotem Nabuchodonosor regis Babilonis, iuvante sibi Dario, ut Iosephus testatur, propinquo suo, filio utique Astiagis, annos aetatis habente sexaginta duo. 10 Haec autem ideo posuimus ut lector diligens, aliquam notitiam regum Assyriorum atque Medorum in praedicto opere breviter
Abbreviated transcription (Latin):
innumero &or dine regum non habeantur in lustrium. siqui¬
demeo tempore quo a tarias qui& otias nominatus ẽ. super duafori¬
bus inhierus alem regnauit: & hieroboam filius ioas regis srabiel
super decem tribus in samaria regnauerat regnum asserionũ
parbatum deftructum atq in medos trans latumẽ. & interum
sine principibus res agebatur usque ad eiocum regem medorum.
qui ec bathanam condidit ciuitatem. In medio aũt̃ tempore chaldes
propride p̃ualebant. quorum separate quȩdam regum suc cessiones
ut supra dictumẽ feruntur denique theglad phalasar& salmana¬
sar& sena cherib reges assyriorum terram israhelitarum hisdem.
temporib uastassẽ : atq eos incaptiuitatem duxisse discribuntur. Ante¬
quam de iocus in media regnauerit postea aũt nabuchodo nosor hiero sõ¬
limam uastauit: Tamen aliquorum regum medorum inter arbatum
& deiocum incronicis introducta repperimus nomina Vbi refertur

Expanded text:
in numero et ordine regum non habeantur inlustrium. Siquiin numero et ordine regum non habeantur inlustrium. Siquidem eo tempore quo Azarias, qui et Ozias nominatus est, super duas tribus in Hierusalem regnavit, et Hieroboam filius Ioas regis Israhel super decem tribus in Samaria regnaverat, regnum Assyriorum per Arbatum destructum atque in Medos translatum est. 6 Et interim sine principibus res agebatur usque ad Deiocum regem Medorum, qui Ecbathanam condidit civitatem. In medio autem tempore, Chaldaei proprie praevalebant; quorum separatae quaedam regum successiones, ut supra dictum est, feruntur. Denique Thegladphalasar et Salmanasar et Senacherib reges Assyriorum terram Israhelitarum hisdem temporibus vastasse atque eos in captivitatem duxisse describuntur, antequam Deiocus in Media regnaverit. 7 Postea autem Nabuchodonosor Hierosolimam vastavit. Tamen aliquorum regum Medorum inter Arbatum, et Deiocum in Cronicis introducta repperimus nomina, ubi refertur
Abbreviated transcription (Latin):
instituit Is icque regnum asseriorum diu in concussa potentia st&it.
Sedcum arbatusquem alii arbacen uocant. p̃fectus medorum idemque
natione medus sardana pallum regem suum apud babilonam inter¬
fecis s& Regni nomen & sum mam inmedos transtulit. Itanini&ba
bilonis regnum eo anno in medos diriuatumẽ: quo anno apud latinos
prochasa mullii & numitoris pater: Auus autem reesiluie quae ma¬
ter romuli fuit regnare coepit. discedente autem arbato in medos
partem regni paenerse r&inuere chaldei quia babilonam sibi ad uer¬
sus medos uindi cauerunt: Ita babiloniae potestas apud medos: propri¬
&as apud chaldeos fuit chaldei aũt prop̃t antiquam regiae urbis digni¬
tatem: non illam suam sedse illius uocare maluerunt. Vnde factume
ut nabuchodo nosor c&erique post eum usque eyrum reges quam uis
chal deorum uiribus potentes & babilonae nomine clari legantur

Expanded text:
instituit,sicque regnum Assyriorum diu inconcussa potentia stetit; instituit,sicque regnum Assyriorum diu inconcussa potentia stetit; sed cum Arbatus, quem alii Arbacen vocant, praefectus Medorum idemque natione Medus, Sardanapallum regem suum apud Babilonam interfecisset, regni nomen et summam in Medos transtulit. Ita Nini et Babilonis regnum eo anno in Medos dirivatum est, quo anno apud Latinos Prochas, Amulii et Numitoris pater, avus autem Reae Silviae quae mater Romuli fuit, regnare coepit. 4 Discedente autem Arbato in Medos, partem regni penes se retinuere Chaldaei, quia Babilonam sibi adversus Medos vindicaverunt. Ita Babiloniae potestas apud Medos, proprietas apud Chaldaeos fuit; Chaldaei autem propter antiquam regiae urbis dignitatem non illam suam, sed se illius vocare maluerunt. 5 Unde factum est ut Nabuchodonosor ceterique post eum usque Cyrum reges, quamvis Chaldaeorum viribus potentes et Babiloniae nomine clari legantur,