comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
creatura ante quã tp̃r suo fier&. in ipso dei u̾bo priꝰ era
ab angłis cognoscenda. & fic suo tp̃r facienda. Qua ꝓpt̃
ipsa creaturȩ cognitio in se met ipsa uesꝑa. indeo erat
mane. Quia plus uidet᷑ ipsa creatura in dño. qͣm in se
ipsa uideat᷑. Creat᷑a plus scilic& uidet᷑ in arte qͣ facta est.
qͣm ipsa inse ipsa quȩ facta est. ꝓpt̾ea enĩ ait eũ głista
ioħs. Qͦa factũ ẽ: in ipso uita erat. Omĩa gͥ que facta sũt

Expanded text:
in ipso Dei Verbo prius erat ab Angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsa vespera, in Deo erat mane: quia plus videtur ipsa creatura in Deo, quam in se ipsa videatur. Creatura plus scilicet videtur in arte qua facta est, quam ipsa in se ipsa quae facta est. Propterea enim ait evangelista Joannes, Quod factum est, in ipso vita erat . Omnia ergo q
Abbreviated transcription (Latin):
diuisione p̃dicatis. quomodo indudatis omĩũ peccatoꝵ piure¬
um
quid qd uultus. ei q̃ maxime soletis cõmendare tractetis ad ors
eni signaculũ dicitis ꝑtinere. ab omi continere blasphemiaent
mainem de deo peiora dicere quã uos: ubierit memorabile oris
signacilũ. Pocet enĩ ratio. nec sane recondica. sed in ꝓmptiisiti
esex posita omiũ intellectui. sed in uicta & eo inuictior qd eã
ignorare nemo ꝑmittitur. Dm̃ eẽ incorruptibilẽ. in cõmu¬
tabilem. inuiolabilem. inque nulla indigentia. nulla inbe¬
cillitas nulla miseria cadere possit. Usq adeo aut̃ ista om̃is aa
rationalis comuniter sentit : ut etiã uos cũ dicuntur an nuatis
bilem & intuolabilem. & in digentie ob noxiũ. & inbeculitatẽ

Expanded text:
divisione praedicatis, quomodo includatis omnium peccatorum purdivisione praedicatis, quomodo includatis omnium peccatorum puruquidquid vultis: ea quae maxime soletis commendare, tractemus. Ad oris enim signaculum dicitis pertinere, ab omni continere blasphemia. Est minem de Deo pejora quam vos dicere, ubi erit memorabile oris signaculum? Docet enim ratio, nec sane recondita, sed in promptu sita et exposita omnium intellectui, sed invicta et eo invictior quod eam nemo ignorare permittitur, Deum esse incorruptibilem, incommutabilem, inviolabilem, in quem nulla indigentia, nulla imbecillitas, nulla miseria cadere possit. Usque adeo autem ista omnis anima rationalis communiter sentit, ut etiam vos cum dicuntur, annuatis.bilem, et violabilem, et indigentiae obnoxium, et imbecillitate
Abbreviated transcription (Latin):
genere oꝑationẽ oniẽm concluditis. cur oꝑatione pedum
conungitis manib: lingue separatis: an quia lingua uer¬
bis significat aliqͥd. eã uulcis se iungere ab ea oꝑatione quȩ non
significandi gra fit. ut ita diffiniatur signacuilii mauiuĩ. ab
oꝑatione mala que nonsignificandi cura est continentia. s
quid facturi estis siquis peccet significando aliquid manib
ut sit cũ scribimꝰ uł gestu aliqͥd qđ intellegat᷑ ostendiniꝰ. Hoc
enĩ ori atq lingue tribuere ñ potestis quua manib fir. dum
enĩ ab surdiꝰ qua ut cũ tria dicantur engula. oris manuum
&sinus. quedã peccata dep̾hensa in manib ori tribuantur
si aut̾ oꝑatio generalis manib datur. que tandem ratio est.
pedũ oꝑationem huic addere. lingue non addere: Uidetis ne
quomodo nouitatis ad peticio comitã errore. in magnas de¬
ducatur angustias : Trib nãq istis signaculis. que noua qͣdã

Expanded text:
genere operationem omnem concluditis, cur operationem pedum genere operationem omnem concluditis, cur operationem pedum conjungitis manibus, linguae separatis? An, quia lingua verbis significat aliquid, eam vultis sejungere ab ea operatione quae non significandi gratia fit; ita ut definiatur signaculum manuum, ab operatione mala, quae non significandi causa est, continentia? Sed quid facturi estis, si quis peccet significando aliquid manibus, ut fit cum scribimus, vel gestu aliquid quod intelligatur ostendimus? hoc enim ori atque linguae tribuere non potestis, quia manibus fit. Quid enim absurdius, quam ut cum tria dicantur signacula, oris, manuum, et sinus, quaedam peccata deprehensa in manibus tribuantur ori? Si autem operatio generalis manibus datur, quae tandem ratio est pedum operationem huic addere, linguae non addere? Videtisne quomodo novitatis appetitio comite errore in magnas deducatur angustias? Tribus namque istis signaculis, quae nova quadam
Abbreviated transcription (Latin):
mus &uis hunc diutiꝰ tolerare possit errorem. nisi qͥd aut esta
nonuidet. aut nescio qua meredibili consuetudine. aut fami¬
luritate uobcũ contra om̃s moles rationis obduruit: R S ed
tenebris & in quanta falsitate uersemuni: nunc uideamꝰ tera
illa stngula que in ur̃is morib magna laude ac p̃dicatione iac¬
alcis que sint tandem ista signacula: oris certe & manuã
& sinꝰ quid: hocꝰ ut ore inquid & manib & sinu castus a
innocens homo sit. Quid si ocłis aurib narib pegce: qͥd
si calcib hominẽ adfligat. uł honine necet: quomͦ istii
tenebimꝰ reu̾. qui nec ore nec manib nec sinu peccauit:sed
cũ os in quid nomino: om̃s sensus quisunt incapite intel¬
ligi uolo cũ aut̾ manũ: omẽm oꝑationẽ: cũ sinũ: omẽmli¬
bidinẽ seminale. Quo gͦ uuultis ꝑtinere blasphemias. ados
an admanũ. Est eni oꝑatio ista ꝑ linguam itaq siunio

Expanded text:
mus: quis hunc diutius tolerare possit errorem, nisi qui aut ista mus: quis hunc diutius tolerare possit errorem, nisi qui aut ista non videt, aut nescio qua incredibili consuetudine ac familiaritate vobiscum contra omnes moles rationis obduruit? CAPUT Xtenebris et in quanta falsitate versemini; nunc videamus tria illa signacula, quae in vestris moribus magna laude ac praedicatione jactatis. Quae sunt tandem ista signacula? Oris certe, et manuum, et sinus. Quid est hoc? Ut ore, inquit, et manibus, et sinu castus et innocens sit homo. Quid, si oculis, auribus, naribus peccet? quid, si calcibus hominem affligat, vel etiam necet? Quomodo istum tenebimus reum, qui nec ore, nec manibus, nec sinu peccavit? Sed cum os, inquit, nomino, omnes sensus qui sunt in capite, intelligi volo; cum autem manum, omnem operationem; cum sinum, omnem libidinem seminalem. Quo ergo vultis pertinere blasphemias? ad os, an ad manum? Est enim operatio ista per linguam. Itaque si uno
Abbreviated transcription (Latin):
cis cõmixtione sũmi boni. cõmxtione deniq dei. tam infir¬
mos & inbecillos eẽ redditos. ut neq quicqua uideamus in te¬
nebris. & solis aspectũ nullo modo ferre possimꝰ atq. inde
conuersi etiam que a nobis uidebantur queramꝰ. Hec dici
possunt. etiam si corruptio malũ ÷. qđ eque nemo ambigit
Lon eniꝰ tunc fumꝰ corripͣiebat genꝰ animaliũ quoͥmͦ corrũ¬
pit:& ne ꝑgam ꝑ singula qđ longũ ÷ & non necessariũ usq
adeo minis erant corruptioni ob noxia. que ibi animantia
fuisse confingitis. ut ab ortiui eoꝵ fetus nondũ ad nascendũ
ido nei decelo interram p̃cipitati. & uiuere & gignere & rur¬
sus conuira re potuerint. habentes utq pristinam firmitatẽ
quia iam erant concepti ante cõmixtionẽ boni & mali. Nam
post ista concretionẽ que de his nata sunt. ea cẽ dicitis anima¬
lu. que nunc infirmissima & facile corruptioni cedentia uide¬

Expanded text:
cis, commixtione summi boni, commixtione denique Dei tam infircis, commixtione summi boni, commixtione denique Dei tam infirmos, tam imbecillos esse redditos, ut neque quidquam videamus in tenebris, et solis aspectum nullo modo ferre possimus, atque inde conversi, etiam quae a nobis videbantur, quaeramus? 18. Haec dici possunt, etiam si corruptio malum est, quod aeque nemo ambigit: non enim tunc fumus corrumpebat genus animalium, quod modo corrumpit. Et ne pergam per singula, quod longum est et non necessarium, usque adeo minus erant corruptioni obnoxia, quae ibi animantia fuisse confingitis, ut abortivi eorum fetus nondum ad nascendum idonei, de coelo in terram praecipitati, et vivere, et gignere, et rursus conjurare potuerint, habentes utique pristinam firmitatem, quia jam erant concepti ante commixtionem boni et mali: nam post istam concretionem quae de iis nata sunt, ea dicitis esse animalia, quae nunc infirmissima et facile corruptioni cedentia vide
Abbreviated transcription (Latin):
boni accessit imanitas. tanta deo regnante ꝑuersitas: Certe
cur inceteris uidemus istã congruentiam que actorẽ ur̃im
decepit atq in flec̾tit ad cõponenda mendatia Cur inquã
ibiq abundantiores. ubi aer serenior difficiliꝰ & rariꝰ nube
contrabit : Quid absurdiꝰ quã ibi eẽ accõmodatiꝰ & aptiꝰ inco¬
las a matoresq tenebrarũ ubi lucis ꝑ spicuitate gaudetur: Na
sieos dicitis delectari potiꝰ calore quã lumine. multo congrĩ¬
entiꝰ inigne serpentes alacres natos quã tardũ asinũ diceretis
& tam̃ luci huic amicũ quasi aspidẽ neget. cũ ciꝰ ocłi aquile
ocłis cõparentur. Sed debestiis uidero. nos ipsos consideremus
auimũ exuanius. Quis enĩ tantam ꝑuersitatẽ ferat qua dr̃
intenebrarũ gente cui nichil amixtũ erat luminis animalia
bipedia. tam firmam. tã uegeta. tam deniq in credibilẽ ium
habuisse in ocłoꝵ acie ut & initenebris sius uiderent. & pii¬

Expanded text:
boni accessit immanitas? tanta Deo regnante perversitas? 17. Certe cur in caeteris videmus istam congruentiam, quae auctorem vestrum decepit atque illexit ad componenda mendacia? Cur, inquam, ibique sunt abundantiores, ubi aer serenior difficilius et rarius nubem contrahit? Quid absurdius, quam ibi esse accommodatius et aptius incolas amatoresque tenebrarum, ubi lucis perspicuitate gaudetur? Quod si eos dicitis delectari potius calore quam lumine, multo congruentius in igne serpentes alacres natos, quam tardum asinum diceretis: et tamen luci huic amicam aspidem quis neget, cum ejus oculi aquilae oculis comparentur? Sed de bestiis videro. Nos ipsos, obsecro, conanimum exuamus. Quis enim tantam perversitatem ferat, qua dicitur in tenebrarum gente, cui nihil admixtum erat luminis, animalia bipedia tam firmam, tam vegetam, tam denique incredibilem vim habuisse in oculorum acie, ut et in tenebris suis viderent pu
Abbreviated transcription (Latin):
indiscordie gente concordia. & tantus in ꝑuersitatis sede ordo
de scribitur. si qđ noc& malii ÷. omitto illud ualẽtissimum
qđ sup̃ dictũ ÷. noceri non potuisse ubi nullũ erat bonum.
s si hoc obscurũ ÷ illud certe omĩb eminet & apparet. quia
sic̃ dixi. & ut om̃s consentiunt qđ noc&. est malũ: fumus in
illa gente hi pedib animalib non nocebat: genuit ea & aluit
atq sustinuit sine labe nascentia: crescentia: regnantia: nc̃
uͦ postquã mixtũ ÷ bonũ malo. nocentior fumus effectꝰ

Expanded text:
in discordiae gente concordia, et tantus in perversitatis sede ordo in discordiae gente concordia, et tantus in perversitatis sede ordo describitur. Si quod nocet, malum est, omitto illud valentissimum quod supra dictum est, noceri non potuisse, ubi nullum erat bonum: sed si hoc obscurum est, illud certe omnibus eminet et apparet, quia, sicut dixi, et ut omnes consentiunt, quod nocet est malum: fumus in illa gente bipedibus animalibus non nocebat; genuit ea, et aluit atque sustinuit sine labe nascentia, crescentia, regnantia. Nunc vero postquam mixtum est malo bonum, nocentior fumus effectus
Abbreviated transcription (Latin):
tia in quantũ substantia ẽ malũ erit: Simalũ in becillitas
non ÷ malũ neerit corpus infirmũ: Simalũ cecitas ñ ⁊
malũ ne erunt tenebre : Si malũ surditas non:: malii¬
ne erit surdus: Si malũ non ÷ mutũ eẽ: malũ neerit pis¬
cis : Si sterilitas malũ non ÷. quomͦ malũ ÷ animal stetile:
Siexiliũ malũ non ÷ quomodo maluĩ ÷ animal exblans. uł¬
quomͦ malũ : animal mortale. uł inferens mortẽ: Suiͦ
hȩc mala sunt. quomꝰ nonerunt bona firmitas corporis.
uisus. auditꝰ locutio ꝑ suadens. fecunditas. solũ genitale: li¬
bertas. uita. que om̃ia in illo mali regno fuisse ꝑ hibetis. et
sũmũ malũ audetis asserere: Postremo siqđ omĩno neͥumquã
negauit inconuenientia malũ ÷ qͥd conuentiꝰ quã illa suisqͥb q
animalib helementa. tenebre serpentib: aquȩ natantib uenti
uolantib ignis edatiorib fumus elatiorib: Tanta enĩ auobis

Expanded text:
tia, in quantum substantia est, malum erit? Si malum imbecillitas tia, in quantum substantia est, malum erit? Si malum imbecillitas non est, malumne erit corpus infirmum? Si malum caecitas non est, malumne erunt tenebrae? Si malum surditas non est, malumne erit surdus? Si malum non est mutum esse, malumne erit piscis? Si sterilitas malum non est, quomodo malum est animal sterile? Si exsilium malum non est, quomodo malum est animal exquomodo malum est animal mortale, vel inferens mortem? Si vero haec mala sunt, quomodo non erunt bona firmitas corporis, visus, auditus, locutio persuadens, fecunditas, solum genitale, libertas, vita, quae omnia in illo mali regno fuisse perhibetis, et summum malum audetis asserere? 16. Postremo si quod omnino nemo unquam negavit inconvenientia malum est, quid convenientius quam illa suis quibusque animalibus elementa; tenebrae serpentibus, aquae natantibus, venti volantibus, ignis edacioribus, fumus elatioribus? Tanta enim a vobis
Abbreviated transcription (Latin):
ibi animalia intanta corporis firmitate. ut coꝵ abor¬
tiuos eiꝰ post quã de his scd̾m urãm sectam fabricatus est
mundꝰ. de celo interrã cecidisse. & mori non potuisse di¬
catis. Dicecitas malũ est. uidebant: si surditas. audielant:
si ob mutescere aut mutũ eẽ malũ ÷ : usq ad eo signate atq
distincte ibi uoces erant: ut ad uersũ dm̃ bellũ gerere sic̃
asseritis eis incontentione uno ꝑ suadente placuerit.
Sisteritas malui ÷: erat ibi filios ꝓcreandi magna fecumditas. Si
exilui malũ ÷: in sua terra erant suasq regiones incolebant.
Sistruitus malũ ÷: erant ibi etiã que regnabant. Si mors mas
laꝵ uiuebant & ita uuiebant. ut mentẽ ipsã ꝓrsus nec post
uictoriam dĩ ullo mͦ umquã mori posse p̃dicetis cur queso
in sũmo malo inuenio tanta bona. his malis que cõmemora¬
ini concraria: Aut si hec non sunt malauilla netandẽ substan¬

Expanded text:
ibi animalia in tanta corporis firmitate, ut eorum aboribi animalia in tanta corporis firmitate, ut eorum abortivos fetus, postquam de his secundum vestram sectam fabricatus est mundus, de coelo in terram cecidisse et mori non potuisse dicatis. Si caecitas malum est, videbant: si surditas, audiebant. Si obmutescere aut mutum esse malum est, usque adeo signatae atque distinctae ibi voces erant, ut adversus Deum bellum gerere, sicut asseritis, eis in concione uno persuadente placuerit. Si sterilitas malum est, erat ibi filios procreandi magna fecunditas. Si exsilium malum est, in sua terra erant, suasque regiones incolebant. Si servitus malum est, erant ibi etiam qui regnabant. Si mors malum est, vivebant, et ita vivebant, ut mentem ipsam prorsus, nec post victoriam Dei, ullo modo unquam mori posse praedicetis. 15. Cur, quaeso, in summo malo invenio tanta bona iis malis, quae commemoravi, contraria? Aut si haec non sunt mala, ullane tandem substan
Abbreviated transcription (Latin):
ocłos uegetat. nr̃os sauciat. inspectiis exͤ tenebrat: s fit per
consuetiidinem. ut nos quoq ineo sine in cõmodo aciem fi¬
gamus. Nc̃ gͦ sinitis ut illi ueneno eũ cõparemꝰ. qđ mulieri
atheniełi consuetudo fecit in noxiũ R̾ Respicite gqͥ aliqͥndo
quã colitis ab hoc crimine non posse defendi considerate
potiꝰ hanc in conuenientiã umniuersale malũ ẽẽ ꝑ quã solis
radiꝰ tenebrascere ocłos facit: cũ eis nichil sit luce iocundiꝰ
tertam ꝑ inmensũ ꝓfundã & longã. malũ eẽ mentẽ per
terram uagantẽ: maluĩ eẽ quinq antra elementoꝵ. al iud
tenebris. aliud aqͥs. aliud uentis. aliud igni. aliud fumo
plenũ: malũ esse animalia in illis singulis nata helem̃tis.
serpentia intenebris: natantia uiaqͥs: uolatilia inuentis.
quadripedia inigni: bipedia infumo. Hec enĩ sic̾ auob
utiq lionũ est. Si enim dolor & in becillitas malũ ẽ erañ

Expanded text:
oculos vegetat, nostros sauciat inspectus et tenebrat: sed fit per oculos vegetat, nostros sauciat inspectus et tenebrat: sed fit per consuetudinem ut nos quoque in eo sine incommodo aciem figamus. Num ergo sinitis ut illi veneno eum comparemus, quod mulieri Atheniensi consuetudo fecit innoxium? Respicite ergo aliquando  lucem quam colitis ab hoc crimine non posse defendi. Considerate potius hanc inconvenientiam universale malum esse, per quam solis radius tenebrascere oculos facit, cum eis nihil sit luce jucundiusterram per immensum profundam et longam; malum esse mentem per terram vagantem; malum esse quinque antra elementorum, aliud tenebris, aliud aquis, aliud ventis, aliud igni, aliud fumo plenum; malum esse animalia in illis singulis nata elementis, serpentia in tenebris, natantia in aquis, volatilia in ventis, quadrupedia in igne, bipedia in fumo. Haec enim sicut a vobis utique bonum est. Si enim dolor et imbecillitas malum est, erant
Abbreviated transcription (Latin):
& uoluptati ẽ Panis honunem alit. accipitrẽ necat: cęnũ ipsũ
qđ & haustũ & ole factum grauiter offendit & ledit. non¬
ne & estate tactũ refrigerat: & uulnerib que ab igne ac¬
ciderunt. medicamentũ ÷ Quid stercore asꝑnabiliꝰ: quid ci¬
nere ab iectiꝰ  At hȩc tantas agris utilitates adͤferunt. ut eaꝵ
in uentori aquo etiam stercus nomen accepit: Stercutio diui¬
nos honores romani deferendos putarent. S quid parua col¬
ligam. que sunt in numerabilia: K Quatuor ipsa quȩ
in ꝓmpti sunt helementa quis dubitet ꝓdesse ꝑconuenien¬
numerabilia uͦ animalia ꝑ arenam laxioremq terrã repuN
ultaliter. pisces aut̃ in hoc aere moriunt᷑. Iginis corpota nra
corrũpit: sed conuenienter adhibitiis & resumit afrigore:
& morhos in nimerabiles pellit. Soliste cui genii flee ttas.
quo uere nichil inter uisibilia pulchriꝰ inuenitur. aqͥlarũ

Expanded text:
et voluptati est. Panis hominem alit, accipitrem necat. Coenum ipsum, et voluptati est. Panis hominem alit, accipitrem necat. Coenum ipsum, quod et haustum et olfactum graviter offendit et laedit, nonne et aestate tactum refrigerat, et vulneribus quae ab igne acciderunt, medicamentum est? Quid stercore aspernabilius? quid cinere abjectius? At haec tantas agris utilitates afferunt, ut eorum inventori, a quo etiam stercus nomen accepit, Stercutio divinos honores Romani deferendos putarent. 13. Sed quid parva colligam, quae sunt innumerabilia? Quatuor ipsa quae in promptu sunt elementa, quis dubitet prodesse per conveniennumerabilia vero animantia per arenam laxioremque terram repunt vitaliter: pisces autem in hoc aere moriuntur. Ignis corpora nostra corrumpit, sed convenienter adhibitus, et resumit a frigore, et morbos innumerabiles pellit. Sol iste cui genu flectitis, quo vere nihil inter visibilia pulchrius invenitur, aquilarum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ceteri extincta est. Qđ cũ eẽt magno miraculo: iussa ÷
inexiiũ. Quid putamus. siuenenũ maluni ẽ. istã fecisse ut
smalum non essec: Quid hoc absurdiꝰ. S quia in conueni¬
entia malũ est. fecit potiꝰ ut ꝑ moderatã consuetudinem
illud corpus suo corpori conueniret. Nã quando illa qua¬
lib& calliditate posset efficere: ut sibi in conuenientia ñ udce¬
ret: quid it&x quia qđ uere & generaliter malum ÷ :& semꝑ &
in om̃ib nocet oleũ nr̃is corporib cõmodũ ÷ anima lium
aut̃ multoꝵ que sex pedes habent uehementer aduersũ.
Helleboꝵ nonne alio modo cib ⁊ alio medicamentd̾. alio ue¬
nenũ: Salem in moderatiꝰ acceptũ: quis non uenenũ eẽ cla¬
mauerit: Et aut̃ & quante corporis cõmoditates ex eo sint¬
numerare quis potest: aqua maris terrenis animalib cũ
bibitur noxia est: multoꝵ aut̃ corporib dũ illa uinectan¬
tur accõmodatissima & utilis. Inutroq aut̃. piscib saluti.

Expanded text:
ut caeteri exstincta est. Quod cum esset magno miraculo, missa est in exsilium. Quid putamus, si venenum malum est, istam fecisse ut sibi malum non esset? Quid hoc absurdius? Sed quia inconvenientia malum est, fecit potius ut per moderatam consuetudinem illud corpus suo corpori conveniret. Nam quando illa qualibet calliditate posset efficere, ut sibi inconvenientia non noceret? Quid ita? Quia quod vere et generaliter malum est, et semper et omnibus nocet. Oleum nostris corporibus commodum est, animalium autem multis, quae sex pedes habent, vehementer adversum. Elleborum, nonne alio modo cibus est, alio medicamentum, alio venenum? Salem immoderatius acceptum, quis non venenum esse clamaverit? quot autem et quantae corporis commoditates ex eo sint, quis potest numerare? Aqua maris terrenis animalibus cum bibitur, noxia est: multorum autem corporibus, dum illa humectantur, accommodatissima et utilis: in utroque autem piscibus saluti
Abbreviated transcription (Latin):
ce timuit. labẽ ac uastitatẽ impendentẽ scłis suis. Certȩ sic errant
fundata suꝑ lucidã ⁊ beatã t̾rã: ut anullo unquã moueri aut concu¬
tipossent. Ecce atimore nocere uoluit uicinȩ genti. qͣm destruere.
⁊extinguere conatꝰ est. ut ꝑpetua qui es lucis incolis pararet᷑. Qua¬
brarũ in eternũ configit. ñ erant incolȩ lucis: De quib aꝑte dic̃. qd̃
errare se. apriore lucida. seu anat̾a passe sint: Ubrinolens coactus. ẽ.

Expanded text:
ce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant ce timuit labem ac uastitatem impendentem saeculis suis. certe sic erant fundata super lucidam et beatam terram, ut a nullo umquam moueri aut concuti possent. ecce a timore nocere uoluit uicinae genti, quam destruere et extinguere conatus est. ut perpetua quies lucis incolis pararetur. quabrarum in aeternum configit, non erant incolae lucis, de quibus aperte dicit, quod errare se a priore lucida sua natura passae sint? ubi et nolens coactus e
Abbreviated transcription (Latin):
bono quod ds̃ ẽ. Cõmemoremꝰ gͦ bona qͣnta potuerimꝰ ⁊ qd dignũ ᷑ ut
dõ auctori tribuamꝰ:. ⁊ his sublatis. uideamꝰ utrũ aliqͣ bona natura
remanebit. Omĩs uita ⁊ magna ⁊ parua. omĩs potentia: ⁊ magna ⁊
parua. omis salus ⁊ magna ⁊ parua. omĩs memoria ⁊ magna ⁊ parua.¬

Expanded text:
bono, quod deus est. Commemoremus ergo bona quanta potuerimus. quae dignum est ut bono, quod deus est. Commemoremus ergo bona quanta potuerimus. quae dignum est ut deo auctori tribuamus. et his sublatis uideamus, utrum aliqua natura remanebit. omnis uita et magna et parua, omnis potentia et magna et parua
Abbreviated transcription (Latin):
audatia coequãtur nichil & ds̃: si quale ẽ illud q̃de dõ natũ ẽ.
tale uelimꝰ eẽ illud. ab eo de nichilo factũ est. Qua ꝓpt̾ nec nat᷑ȩ
dĩ om̃ino noceri potest: nec alicui naturȩ sub dõ noceri in iuste po¬
test: quia ⁊ cũ peccando iniuste aliqͥ nocent: uoluntas in iusta
eis imputatur. Potestas aut̃ qua nocere ꝑmittunt᷑. ñ est nͥ a dõ:
qui & ipsis nescientib noũ. quid ipsi pati debeant. quib eos no¬
cere ꝑmittit. hȩc omĩa tam ꝑspicua. tamcerta. siuelint ad uer¬
tere qui aliam nat᷑am inducunt. quam nõ fecit ds̃. ñ tantis blas¬
phemiis implerent᷑. ut insũmo malo tanta bona ponerent:
indõ tanta mala. Suffic̃ enĩ ut supͣdixi ad eorũ correctionẽ
siuelint adtende qd eos & inuitos cog̃ ueritas confiteri: omĩa
bona ꝓrsus bona non eẽ nͥ adõ. Nongͦ ab alio sunt magna bona
⁊ ab alio parua bona: sent. ⁊ magna ⁊ paruabona non sunt. nͥ a sũmo

Expanded text:
d de deo natum est, tale uelimus esse illud, quod ab eo de nihilo factum est. Quapropter nec naturae dei omnino noceri potest nec alicui naturae sub deo noceri iniuste potest, quia et cum peccando iniuste aliqui nocent, uoluntas iniusta eis inputatur; potestas autem, qua nocere permittuntur. non est nisi a deo, qui et ipsis nescientibus nouit, quid illi pati debeant. quibus eos nocere permittit. Haec omnia tam perspicua, tam certa si uelint aduertere, qui aliam naturam inducunt, quam non fecit deus, non tantis blasphemiis implerentur, ut et in summo malo tanta bona ponerent et in deo tanta mala. sufficit enim, ut supra dixi, ad eorum correctionem, si uelint adtendere, quod eos etiam inuitos cogit ueritas confiteri omnia prorsus bona non esse nisi a deo. non ergo ab alio sunt magna bona t ab alio parua bona, sed et magna et parua bona nonnisi a summo
Abbreviated transcription (Latin):
inuita ipsius. Quia uͦ &̃ cũ peccatoribus pęna debita reddit᷑.
non est iniquitas apud dm̃. sic dic̃. Quid dicemꝰ: Hunquid
iniquus as qui fert iram: uno aut̃ loco dic̃ ⁊ bonitatẽ ⁊ seue¬
ritatem ab illo eẽ. breuit̾ ãmonuit dicens. Uides gͦ bonitatẽ
iseueritatem dei. In eos quidẽ qui cecider̃ seueritatẽ. in te¬
aut̃ bonitatem si ꝑmanseris inbonitate. Itẽ quia etiã in cͦen¬
tium potestas nõ est nͥ adõ. scriptũ ẽ. sic: loq̃nte sapientia.ꝓ
me reges regnant. ⁊tyranni ꝑme tenent terrã. Dic̃ ⁊ apł̃s. Nõ
ẽ enim potestas nͥ adõ. Digne aut̃ fieri in libro iobscriptũ ẽ.
Qui regnare facit hominem hypochritã ꝓpt̾ ꝑuersitatẽ po¬
puli :⁊ de popło isrł dic̃ dc̃. Dedi eis regẽ inira mea. In iustũ
enĩ ñ ẽ. ut imꝓbis accipientib nocendi potestatẽ. bonoꝵ pati¬
entia ꝓbet᷑. ⁊ maloꝵ iniquitas puniat᷑. Nam ꝑ potestatẽ diabo¬

Expanded text:
vita ipsius . Quia vero etiam cum peccatoribus poena debita redditur, non est iniquitas apud Deum, sic dicit: Quid dicemus? Numquid iniquus Deus, qui infert iram ? Uno autem loco et bonitatem et severitatem ab illo esse breviter admonuit, dicens: Vides ergo bonitatem et severitatem Dei: in eos quidem qui cecideruentium potestas non est nisi a deo, sic scriptum est loquente sapientia: per me reges regnant et tyranni per me tenent terram. dicit et apostolus: non est enim potestas nisi a deo. digne autem fieri in libro Iob scriptum est. qui regnare facit, inquit, hominem hypocritam propter peruersitatem populi. et de populo Israhel dicit deus: dedi eis regem in ira mea. iniustum enim non est, ut improbis accipientibus nocendi potestatem bonorum patientia probetur et malorum iniquitas puniatur. nam per potestatem diabo
Abbreviated transcription (Latin):
nascentes. passim sibi hoiẽs uendicabat. ⁊ conscupiscentiȩ consẽ¬
formã serui accipiens: icũ peccator ipse non eẽt. factꝰ assũpta car¬
ne peccatũ. ut peccato carnis hoĩe sanato. peccatũ dãnar&. in car¬
ne:uenit q̃rere ꝗ ꝑierat. sanare qđ egrotabat. erigere qđ iacebat:
delictisq om̃ib ueteris culpȩ maculis. quã fecerat reparat naturã.
De his quib pęnã seueritas uistȩͥ decreuerat. scdm in effabilẽ dispo¬
sitionis occultȩ miãm. elegit uasa quȩ faceret in honorẽ. ⁊ alios a
uentura ira dono gͣtuite uocationis absoluit: alios derelinquẽs
ad ęqualitatis iudiciũ reseruauit: nulli tñ agnoscendȩ ueritatis
abstulit facultatẽ: ⁊ita plenitudo diuinȩ p̃se̾ntiȩ in alios manẽ¬
te iusticia. in alios grã ꝓfluente completa ẽ: ut ꝑeuntib quos pre-¬

Expanded text:
nascentes passim sibi homines vindicabat, et concupiscentiae consennascentes passim sibi homines vindicabat, et concupiscentiae consenformam servi accipiens : et cum peccatum ipse non esset, factus assumpta carne peccatum, ut a peccato carnis homine sanato, peccatum damnaret in carne , venit quaerere quod perierat , sanare quae aegrotabat, erigere quae jacebat; deletisque omnibus veteris culpae maculis, quam fecerat reparare naturam. De his quibus poenam severitas justa decreverat, secundum ineffabilem dispositionis ocventura ira dono gratuitae vocationis absolvit, alios derelinquens ad aequalitatis judicium reservavit, nulli tamen agnoscendae veritatis abstulit facultatem: et ita plenitudo divinae praescientiae in alios manante justitia, in alios gratia profluente completa est; ut pereuntibus quos prae
Abbreviated transcription (Latin):
equalitate concor das. quia ⁊ inscripturis tuis apłoꝵ bella cognoscimꝰ.
iusto diuinitatis uidicio. contempnens homo dm̃. ereatura creato¬
rẽ. infimꝰ sũmũ. intͤsemet ipsũ in obȩ dientiȩ pęnas.⁊ contumatiã in¬
ferioris inuenit: Qua enĩ iusticia. ꝗͣuis meliori deterior. ereat᷑ȩ
tñ creatura seruiret: siipsi qualiscũq creat᷑a seruire noluit crea¬
tori S ne ħ quidẽ suffic̃ ad pęnã. ut pars det̾ior. meliorib re¬
pugnaret cordis affectib : nͥ ess&̃ plerunq suꝑaret. incaptiuitatẽ
ducer&. possidet non solũ natos in adã hoĩes lex illa peccati. admo.¬
tus sui ministeriũ uindicar&: nͥ &̃ renatos in xp̃o. manente sug¬
gestione pulsaret. quia reuera ꝑ illud regenerationis munꝰ rea¬
tus di missus est. ñ soluta creditio. Munꝰ gr̃ȩ est. uet̾um delens ey¬
rogͣpha debitoꝵ: Non apassione carnali iã separans ad huc hoĩem
auxiliũ: Et qm̃ non tã auferre potuit quã monstrare peccatũ. anse

Expanded text:
aequalitate concordas: quia et in scriptis tuis Apostolorum bella cognoscimus, justo divinitatis rem, infimus summum, intra semetipsum inobedientiae poenas ex contumacia inferioris invenit? Qua enim justitia, quamvis meliori deterior, creaturae tamen creatura serviret, si ipsi qualiscumque creatura servire noluit Creatori? Sed ne hoc quidem sufficit ad poenam, ut pars illa deterior melioribus repugnaret cordis affectibus, nisi etiam plerumque superaret, in captivitatem duceret, possideret, non solum natos in Adam homines lex illa peccati ad motus sui ministerium vindicaret, nisi etiam renatos in Christo, manente suggestione, pulsaret: quia revera per illud regenerationis munus reatus dimissus est, non soluta conditio gratiae est, veterum delens chirographa debitorum, non a passione carnali jam separans adhuc hominem auxilium. Et quoniam lex non tam auferre potuit, quam monstrare peccatum, quod peccatum in se
Abbreviated transcription (Latin):
nec nat᷑a dĩ nocere cuiquã iniuste: ł nocere impune patit᷑ qͦnqͣ.
Q enĩ nocet ait apłs recipiet id qd̾ nocuit. ⁊ñ ẽ ꝑsonarũ acceptio
ap̃ dm̃. Qd̾ manichei siuellent sine ꝑnicioso studio defendendi er¬
roris sui. ⁊ cũ dĩ timore cogitare: ñ scelestissime blasphe marent.
inducendo duas nat᷑as. unam bonã qͣm dictint dm̃. alt̾am malã
quam nõ fecerat dĩ: ita errantes. ita delirantes. ĩ mo uero ita inisa¬
nientes. & ut ñ uideant.&. in eo qd dñt nat᷑am sũmi mali pon̾e
se tanta bona uͥ ponunt uitã. potentiã. salutẽ. memoriã. intel¬
lectum. tẽꝑiem. uirtutẽ. copiã. sensũ. lum̃. suauitatẽ. mensuras.¬

Expanded text:
nec natura dei nocere iniuste cuiquam uel nocere inpune patitur quemquam; qui enim nocet, ait apostolus, recipiet id, quod nocuit et non est personarum acceptio apud deum. Quod Manichaei si uellent sine pernicioso studio defendendi erroris sui et cum dei timore cogitare, non scelestissime blasphemarent inducendo duas naturas, unam bonam, quam dicunt deum, alteram malam, quam non fecerit deus, ita errantes, ita delirantes, immo uero ita insanientes, ut non uideant et in eo, quod dicunt naturam summi mali, ponere se tanta bona, ubi ponunt uitam, potentiam, salutem, memoriam, intellectum, temperiem, uirtutem, copiam, sensum, lumen, suauitate
Abbreviated transcription (Latin):
scrutabilia confitens dei ad esse iudicia. Cũ illo gͦ qͦnͦ de talibꝰ
ne de suꝑiorib diuinȩ uoluntatis archanis. alit̃ qͣm modꝰ con¬
ditionis nr̃ȩ patit᷑ disputantes. dei iusticiã relinquamꝰ ⁊ no¬

Expanded text:
scrutabilia confitens Dei esse judicia. Cum illo ergo, quando de talibus scrutabilia confitens Dei esse judicia. Cum illo ergo, quando de talibus Ne de superioribus divinae voluntatis arcanis aliter quam modus conditionis nostrae patitur disputantes, Dei justitiam relinquamus, et no
Abbreviated transcription (Latin):
eleg̃ sem̃ eoꝵ pꝰ eos uos. p̃ om̃ib gentib: ⁊ ad iec̃ Circundimi¬
ni gͦ aduritia cordis ur̃i. ⁊ceruicẽ ur̃am ne induretis ampliꝰ. S
hanc in eis mansisse duritiã cordis sic̃ iã supdiximꝰ: beatus ste¬
restitistis: Uñ dura ceruix in eo popło. qͥ ex omi mundo electus est.
qͥ de seruitute decẽ miraculis lib̾ati. cui lex data. cuiꝰ saluti
ora ꝓpħarũ om̃iũ militar̃. ex quib factus scđm carnẽ ⁊ ad quos in¬
optatus explenitudine gentiũ int̾ret in regnũ: Et conclusit in
incredilitate om̃s dñs. ut om̃s indigerent miã saluatoris. Cuiꝰ
diuini consilii sacram̃ta ꝑstringens. ⁊ maiestatis mysteriũ.
qͥ quanuis magnitudine reuelationũ nouerat. tñ ꝓhuma¬
na infirmitate succumbens. & ille qͥ ꝓssecutͥorib ⁊ blasphemi¬
is uas electionis meruit noiari. miratus exdamat. o. altitudo
diuitiarũ sapientiȩ ⁊ scientiȩ dei. quã inscrutabiles uiȩ eiꝰ. ⁊ in¬

Expanded text:
gentibus. Et adjecit: Circumcidimini ergo a duritia cordis vestri, et cervicem vestram ne induretis amplius. . Sed hanc in eis mansisse duritiam cordis, sicut supra jam diximus, beatus Steer Spiritui sancto restitistis . Unde dura cervix in illo populo, qui ex omni mundo electus est, qui de servitute decem miraculis meruit liberari, cui lex data est, cujus saluti ora Prophetarum omnium militarunt, ex quo factus secundum carnem et ad quos misoptatus ex plenitudine gentium, intraret in regnum; et conclusit in incredulitate omnes Dominus, ut omnes indigerent misericordia Salvatoris? Cujus divini consilii sacramenta perstringens, et majestatis mysterium, quae quamvis magnitudine revelationum noverat, tamen pro humana infirmitate succumbens etiam ille qis Vas electionis meruit nominari, miratus exclamat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei ! et inscrutabiles vias ejus, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ita nulla nat᷑a relinquet᷑. Nonsolũ qualẽ inducunt manichei.
ubi tanta bona inueniunt᷑. ut nimia eoꝵ cecitas miserasit. s qͣlem
pot̃ quilib⁊ inducere. Neq enĩ uł illa materies quãilen antiqͥ di
xerũt. malũ dicenda ẽ: ñ eã dico ꝗͣ manicheus hilen appellat dem̃¬
tissima uanitate. nesciens qͥd liꝰqͣt᷑ formatricẽ corpoꝵ. Uñ rectȩ illi
dictũ ẽ q alt̾um dm̃ inducat. Nemo enĩ formare ⁊ creare corpora: nͥ
dĩ pot̾̃. Neq enĩ creant᷑ nͥ cũ eis modus. ⁊ spẽs. ⁊ ordo. substicit. Que bo
na eẽ necesse posse nͥ adõ. puto. quȩ iã & ipsi confitent᷑. Silen dico
qͣndã penitꝰ informẽ. ⁊ sine qͣlitate materiem. un istȩ quas sentimꝰ
qualitates formant᷑. ut antiqͥ dixer̃: hinc enĩ silua grecȩ hylen dr̃.ꝙ¬
tionẽ cogitari uixpot̾: ht̃ enĩ ⁊ ipsa capacitatẽ formarũ. Nam si

Expanded text:
ita nulla natura relinqueretur, non solum qualem inducunt Manichaei, ita nulla natura relinqueretur, non solum qualem inducunt Manichaei, ubi tanta bona inueniuntur, ut nimia eorum caecitas mira sit, sed qualem potest quilibet inducere. Neque enim uel illa materies, quam hylen antiqui di- xerunt, malum dicenda est. non eam dico, quam Manichaeus hylen appellat dementissima uanitate nesciens, quid loquatur, formatricem corporum — unde recte illi dictum est, quod alterum deum inducat; nemo enim formare et creare corpora nisi deus potest: neque enim creantur, nisi cum eis modus et species et ordo suna esse, nec esse posse nisi a Deo, puto quod jam etiam ipsi confitentur. Sed hylen dico quamdam penitus informem et sine qualitate materiem, unde istae quas sentimus qualitates formantur, ut antiqui dixerunt. Hinc enim et silva graece ὕλη dtionem cogitari uix potest. habet enim et ipsa capacitatem formarum; nam si
Abbreviated transcription (Latin):
rint bonis illiꝰ: ille ꝑ uisticiã pietatis suȩ. bñ utat᷑ malis ipsoꝵ rechȩ
ordinans in pęnis: ꝙ se ꝑuersȩ ordinauerint in peccatis. Nã nec
ipse ignis ȩt̃nus qui cruciaturꝰ est impios. mala nat᷑a est. hñs mo¬
dum ispẽm. ⁊ ordinẽ suũ nulla iniquitate de p̾uatũ. S cruciatꝰ ẽ
dampnatis malũ. quoꝵ peccatis ẽ debitꝰ. Neq ti ilux ista quia lip¬
as ht̃ quȩ mutari omĩno ñ potest. Aliud ẽ ⁊i ñ mutari cũ possit

Expanded text:
rint bonis illius, ille per iustitiam potestatis suae bene utatur malis ipsorum recte rint bonis illius, ille per iustitiam potestatis suae bene utatur malis ipsorum recte ordinans in poenis, qui se peruerse ordinauerint in peccatis. Nam nec ipse ignis aeternus, qui cruciaturus est impios, mala natura est habens modum et speciem et ordinem suum nulla iniquitate deprauatum: sed cruciatus est damnatis malum, quorum peccatis est debitus. neque enim et lux ista, quia lipdeus habet, qui mutari omnino non potest. aliud est enim non muta
Abbreviated transcription (Latin):
experiret᷑ pęnã ꝑeccati: ⁊ co mͦ di noscer&. qͥd int̾esset int̾ obȩdientiȩ
bonũ ⁊ inobȩ diȩ malũ. Nam quis ita desipiat. ut dĩ creaturã maximȩ
inparadiso plantatã uituꝑandã putet: Quandoqͥdẽ nec ipsȩ spinȩ
ac tribuli. quos percatori in labore conterendos. scđm̃ dei iudicia¬
da reꝑiet. S ei nat̾ȩ ista mala sunt. qͦm peccati merito coherceri
oportebat. Nõ ẽ gͦ ut dixi peccatũ nat̾ȩ malȩ appetitio. s melioris
desertio: ⁊ idõ factũ ipsũ malũ est. ñ illa nat̾a qua male utit᷑ peccãs.
Alabũ ẽ enĩ.: malȩ utibono. Uñ apłs dãpnatos qͦsdã diuino uditio
rep̃hendit. qͥ coluerunt ⁊ seruier̃ creat᷑e potiꝰ qͣm creatori. Neq ti
creat᷑am rep̃hendit. s qͥ fecerit creatori fac̃ in iuriã. s eos qͥ malȩ
dũ. ⁊ spẽm ⁊ ordinẽ suũ. nullũ erit malũ. Sin aũ his bonis qͥsq
ordinare noũ: ut si ipsi ꝑiniqͥtatẽ uoluntatis sue. malȩ usi fue¬

Expanded text:
retur poenam peccati et eo modo dinosceret, quid interesset inter oboedientiae bonum et inoboedientiae malum. Nam quis ita desipiat, ut dei creaturam maxime in paradiso plantatam uituperandam putet, quandoquidem nec ipsae spinae ac tribuli, quos peccatori in labore conterendos secundum dei iudiciada reperiet; sed ei naturae ista mala sunt, quam peccati merito sic coherceri oportebat. non est ergo. ut dixi, peccatum malae naturae adpetitio, sed melioris desertio et ideo factum ipsum malum est, non illa natura. qua male utitur peccans. malum est enim male uti bono. unde apostolus damnatos quosdam diuino iudicio reprehendit, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam ccreaturam reprehendit; quod qui fecerit, Creatori facit injuriam: sed eos qui male dum et speciem et ordinem proprium, nullum erit malum; si autem his bonis quisque ordinare nouit, ut si ipsi per iniquitatem uoluntatis suae male usi fue
Abbreviated transcription (Latin):
dinatũ est quã debuit. aut sic̃ debuit. uͥ tñ aliqͥs modus. ali qua
spẽs. aliquis ordo est: aliqͦd bonũ ⁊ aliqua nat᷑a. ubi aut̃ nullus
modus. nulla spẽs. nullus ordo est: nullũ bonũ. nat᷑a uulla. ħ quȩ
moniis munienda sunt: ut quia ea minore in tellectu asseqͥ ñ poss̃:
diuinȩ auctoritati credant. ⁊ ob hoc intelligere mereant᷑: Qaut̃ in¬
telligunt. s⁊ ecclesi asticis litteris muiꝰ instructi st̃. magis ea nos ex
nr̃o intellectu ꝓferre. quã i illis libris eẽ ñ arbitrent᷑. Itaq dm̃ eẽ
in cõmutabilẽ. sic scriptũ ẽ in psalmis. Mutab̾ eaqueͭ mutabũt᷑.
Tu aut̃ idẽ ipse es. ⁊ in libro sapientiȩ de sapientia ipsa. Inse ipsama
soli dõ: ⁊ apłs. acobus. Om̃e datũ optimũ.⁊ ome donũ ꝑfectũ ẽ de sur¬
sũ descendens apatre luminũ. ap̃ quẽ ñ ẽ tͣnsmutatio nec mom̃ti

Expanded text:
dinatum est quam debuit, aut non sicut debuit. tamen ubi aliquis modus, aliqua dinatum est quam debuit, aut non sicut debuit. tamen ubi aliquis modus, aliqua species, aliquis ordo est, aliquod bonum et aliqua natura est; ubi autem nullus modus, nulla species, nullus ordo est, nullum bonum, nulla natura est. Hamoniis munienda sunt, ut qui ea minore intellectu adsequi non possunt, diuinae auctoritati credant et ob hoc intellegere mereantur ; qui autem intellegunt, sed ecclesiasticis litteris minus instructi sunt, magis ea nos ex nostro intellectu proferre quam in illis libris esse non arbitrentur. itaque deum esse incommutabilem sic scriptum est in psalmis: mutabis ea. et mutabuntur; tu autem idem ipse es; et in libro sapientiae de ipsa sapientia: in se ipsa msoli deo et apostolus Iacobus: omne datum optimum et omne donum perfectum desursu
Abbreviated transcription (Latin):
Alalus gͦ modus. uł mala spẽs. uł malus ordo:aut idõ dñt̾ qr minora
sunt. quã eẽ debuerũt: aut qͥa ñhis rebus accõmodent᷑. quib accom¬
moda sunt: ut idõ dicant᷑ mala. qͥ sint aliena ⁊ in congrua. Tanquã
si dicat᷑ aliqͥs ñ bono mͦ egisse. quia niuiꝰ egit quã debuit: aut qd̾
ita egit. sic uire tali ñ debuit. uł ampliꝰ qͣm oportebat. ł ñ conueni¬
ent̃: ut ħ ipsũ quod rep̃hendit᷑ malo mͦ actũ: ñ obliud rep̃henda
tur. nͥ qͥa ibiiĩ ẽ seruatꝰ modus. Itẽ spẽs mala. ł incõparatione dr̃
formosioris. atꝙ pulchrioris. qͦd ita sit minor spẽs. illa maior. ñ mo¬
le s decore. aut qr congruit huic rei eui adhibita ẽ: aut aliena ⁊
inconueniens uideat̾. tanquã sinulliuis hõ inforo de ambulet. q ui
ñ offendit simbalneo indeat᷑. Similit̃ ⁊ ordo maluis tc̃ dr̃. cũ ipse mi
nus seruat᷑. uñ ñ ibi ordo. s potiꝰ ordinatio mala ẽ. Cũ aũ minus or¬

Expanded text:
alus ergo modus, vel mala species, vel malus ordo, aut ideo dicuntur, quia minora sunt quam esse debuerunt, aut quia non his rebus accommodantur quibus accommodanda sunt; ut ideo dicantur mala, quia sunt aliena et incongrua: tanquam si dicatur aliquis non bono modo egisse, quia minus egit quam debuit, aut quia ita egit sicut in re tali non debuit, vel amplius quam oportebat, vel non convenienter: ut hoc ipsum quod reprehenditur, malouia non est ibi servatus modus. Item species mala vel in comparatione dicitur formosioris atque pulchrioris, quod ista sit minor species, illa major, non mole, sed decore; aut quia non congruit huic rei cui adhibita est, ut aliena et inconveniens videatur: tanquam si nudus homo in foro deambulet, quod non offendit si in balneo videatur. Similiter et ordo tunc malus dicitur, cum mirdo seruatur: unde non ibi ordo, sed potius inordinatio mala est, cum aut minus or
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e quod naturalȩt̃ ẽ bonũ ẽ. Onũs itaꝙ nat᷑a bona ẽ. ⁊ omẽ boñ
adco est. Om̃is ergo natura. adõ ẽ. Dolor aut̃ ꝙ p̾cipuȩ maliun
nõ nulli arbitrantur. siue in animo sit. siue incorpore: nec ipse
potest nͥ innaturis bonisͥ ħ enĩ ipsum qd̃ ipsũ ꝙ. resistit ut
doleat. quodã mͦ recusat ñ eẽ qd erat: ꝙr bonũ aliquod erat. S⁊
cũ ad melius cogit᷑. utilis dolor ẽ: cũ ad exteriꝰ. mutił ẽ. In aĩo gͦ
dolorẽ fac̃: uoluntas resistens. potestati maiori. Incorpore dolo¬
rẽ fac̃ sensus resistens. corpori potentiori. Sunt aut̃ inala sine
dolore: peiora. Peiꝰ ẽ n gaudere de iniquitate: quã dolere de sor¬
ruptione. Ueruntam̃ ⁊̃ tale gaudiũ ñ pot̾ ẽẽ nisi ex daipliatioe
bonoꝵ inferioꝵ.s iiqͥtas ẽ desertio melioꝵ Itẽ in corpore meliꝰ ẽ

Expanded text:
omne, quod naturaliter est, bonum est. omnis itaque natura bona est et omne bonum a deo est; omnis ergo natura a deo est. Dolor autem, quod praecipue malum nonnulli arbitrantur, siue in animo sit siue in corpore, nec ipse potest esse nisi in naturis bonis. hoc enim ipsum, quod restitit, ut doleat, quodam modo recusat non esse quod erat, quia bonum aliquod erat. sed cum ad melius cogitur, utilis dolor est, cum ad deterius, inutilis. in animo ergo dolorem facit uoluntas resistens potestati maiori; in corpore dolorem facit sensus resistens corpori potentiori. sunt autem mala sine dolore peiora; peius est enim gaudere de iniquitate quam dolere de corruptione . uerumtamen etiam tale gaudium non potest esse nisi ex adeptione bonorum inferiorum; sed iniquitas est desertio meliorum. item in corpo
Abbreviated transcription (Latin):
lentes corrumpunt᷑ inpeccatis: nolentes corrũpant᷑ in penis. Tale
qͥppe bonũ ẽ dĩ. ut nemini eũ deserenti bene sit: ⁊ in rebꝰa dõ fac
tam magnũ bonũ est nat᷑a racionał. ut nullũ sit bonũ qͦ beata sit¬

Expanded text:
lentes corrumpuntur in peccatis, nolentes corrumpantur in poenis. tale lentes corrumpuntur in peccatis, nolentes corrumpantur in poenis. tale quippe bonum est deus, ut nemini eum deserenti bene sit; et in rebus a deo factis tam magnum bonum est natura rationalis, ut nullum sit bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qͥlib& ⁊̃ spc̃ corruptus. quã corpus qͥlib in corruptũ. Mlelior ẽ ⁊
nat᷑a quȩ cũ presto ẽ corpori p̃bet ei uitã. quã illa cui uita p̾bet᷑.
Quantũ aut̃ corruptꝰ sit sp̃s uitȩ qͥ factus ẽ uitã p̃bere corpori pot̃:
ac ꝑħ illo melior ẽ. quãuis in corrupto corruptꝰ. Corruptio autẽ si
omẽm modũ. omẽm sp̃ẽm. omẽm ordinẽ reb corruptibilib aufe¬
rat: nulla nat᷑a remanebit. Ac ꝑħ omĩs nat᷑a quȩ corrũpi non potest:
sũmũ bonũ ẽ sic̃ ds ẽ. Omĩs aut̃ natura quȩ corrũpi pot̾. &̃ ipsa a¬
li qͦd bonũest. Non nposset ei nocere corruptio. nͥ adimendo ⁊ mi¬
nuendo qͥbonum est. Creat᷑is aut̃ stantissimis. ħ ẽ rationabilibꝰ spi¬
ritibꝰ. ħ p̃stitit dĩ. ut sinolint. crrumpi ñ possint.i. si obedientiã con¬
seruauerint sub dño dõ suo: ae sic in corruptibili pulchritu dini
eiꝰ ad heserint. Si aut̃ obedientiã conseruare noluerint. qm̃ uo¬

Expanded text:
quam corpus quodlibet incorruptum melior est enim natura, quae cum praesto est corpori, praebet ei uitam, quam illa, cui uita praebetur. quantumlibet autem corruptus sit spiritus uitae, qui factus est, uitam praebere corpori potest; ac per hoc melior illo est quamuis incorrupto corruptus. Corruptio autem si omnem modum, omnem speciem omnem ordinem rebus corruptibilibus auferat, nulla natura remanebit. ac per hoc omnis natura, quae corrumpi non potest, summum bonum est, sicut deus est. omnis autem natura, quae corrumpi potest, etiam ipsa aliquod bonum est: non enim posset ei nocere corruptio nisi adimendo et minuendo quod bonum est. Creaturis autem praestantissimis, hoc est rationalibus spiritibus, hoc praestitit deus, ut si nolint, corrumpi non possint, id est, si oboedientiam conseruauerint sub domino deo suo ac sic incorruptibili pulchritudini eius adhaeserint; si autem oboedientiam conseruare noluerint. quoniam uo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s de plenitudine eiꝰ accepimꝰ. Qđ suta ẽ: qua tandẽ ĩpuden¬
tia hõ de dõ. lutũ defigulo iudicabit. non solũ dicens qͥd me fe¬
cisti sic. s &̃ de aliis dãpnabili curiositate per scrutans ⁊ dicens.
Quare de cadẽ massa fecisti aliũ quidẽ sic. aliũ uͦ sic : Si humanũ
genus qd creatũ pͥmitus constat ex nichilo. non cũ debito mortis. &
peccati origine nasceretur. ⁊ tñ exeis creator omps in ȩternũ nõ¬
nullos dãpnare interitũ: qͥs omĩpotenti creatori diceret. qr̃
fecisti sic: Q enĩ cũ nõ essent. eẽ donauerat: quo fine eẽnt habu¬
it potestatẽ: Nec dicerent ceteri cur paribus om̃iũ meritis
diuinum discreparet arbitrium: qr potestatẽ ht̃ figulus
luti ex eadem massa facere. aliud quid̃ uas in honorẽ. ali¬
ud uͦ in contumeliam. Hunc aut̃ cũ dãpnatis pęna usta redda¬
t᷑ saluatis aut̃ grã donet᷑ indebita: qͥs usq ad eo humanȩ
conditionis oblitus. diuini sensus archana discutiat. ut cũ

Expanded text:
omnes de plenitudine ejus accepimus . Quod si ita est, qua tandem impudentia homo de Deo, lutum de figulo judicabit, non solum dicens, Quid me fecisti sic? sed etiam de aliis damnabili curiositate perscrutans et dicens, Quare de eadem massa fecisti alium quidem sic, alium vero sic? Si humanum genus, quod creatum primitus constat ex nihilo, non cum debito mortis et peccati origine nasceretur, et tamen ex eis Creator omnipotens in aeternum nonnullos damnare vellet interitum; quis omnipotenti Creatori diceret, Quare fecisti sic? Qui enim, cum non essent, esse donaverat, quo fine essent, habuit potestatem; nec dicerent caeteri, cur paribus omnium meritis divinum discreparet arbitrium: quia potestatem habet figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam. Nunc autem cum damnatis poena justa reddatur, salvatis autem gratia donetur indebita; quis usque adeo humanae conditionis oblitus, divini sensus arcana discutiat, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
iber de natura boni. adũsũ manicheos est. ubi ostendit᷑ natu¬
ram in cõmutabilẽ dm̃ esse: ac sũmũ bonũ. atq ab illo eẽ ceteras
la ponant innatura boni. ⁊ quanta bona in natura mali. quas
naturas finxit error ipsorum.
um mum bonum. quo suꝑiꝰ non est. ds est. Ac ꝑhoc. in cõmu¬
tabile bonũ. ẽ. Idõ uerȩ eternũ. ⁊ uere immortale. Cetera oĩa
bona ñ nͥ ab illo sũt. s ñ de illo. De illo enim qͦd est. hoc qͦd ipse
est: ab illo aut̃ quȩ facta sũt: ñ sunt qͦd ipse: ac ꝑhoc si solus ipse
in cõmutabilis: omĩa quȩ fecit. qr ex nichilo fecit. mutabilia st̃.
Tam enim opĩns.ẽ: ut possit & de nichilo idẽ exeo quod omnino
ñ ẽ. bona facere. ⁊ magna ⁊ parua. ⁊ cȩlestia ⁊ terrena. ⁊ sp̃ũ alia ⁊ corꝑalia.

Expanded text:
iber de natura boni aduersus Manicheos est. ubi ostenditur naturam incommutabilem deum esse ac summum bonum, atque ab illo esse ceteras nichei ponant in natura boni et quanta bona in natura mali, quas naturas finxit error ipsorum.ummum bonum. quo superius non est, deus est; ac per hoc incommutabile bonum est; ideo uere aeternum et uere inmortale. cetera omnia bona nonnisi ab illo sunt, sed non de illo. de illo enim quod est, hoc quod ipse est; ab illo autem quae facta sunt, non sunt quod ipse. ac per hoc si solus ipse incommutabilis, omnia quae fecit, quia ex nihilo. fecit, mutabilia sunt. tam enim omnipotens est, ut possit M etiam de nihilo, id est ex eo, quod omnino non est, bona facere, et ma