comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti unum corpus equorum & homm̃
uider&ur: indecentauros fictos asseru¬
erunt : Porro monocentaurum nomen
sumpsisse ex tauro & homine. qualem
bestiam dicunt fabulose in laberintho
Onocentaurum aut̃ uocari eo quodmedia
hominis species. media asini eẽ dicatur
Sicut &ippocentauri. quod equorum ho¬
minumq in eis natura coniuncta fuisse
putatur.
DETAANS EORMATIS

Expanded text:
velut unum corpus equorum et hominum velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho Onocentaurum autem vocari eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putatur. De transformatis
Abbreviated transcription (Latin):
serpentem cum nouem capitibus. quae
latine scedra dicitur. quod uno ceso.
tria capita ex crescebant: Sed constat
hidram locum fuisse euomentem aquas.
uastantem uicinam ciuitatem. in quouno
meatu clausomulti erum pebant: Quod
hercules uidens. loca ipsa ex ussit: &¬
sic aquae clausit meatus: Nam hydra
ab aqua dicta est huius mentionem facit
ambrosius in similitudine heresum dicens:
rum uulneribus suis creuit: & dum sepe
reciditur. pululauit igni debita incenꝰ¬
dioq peritura: Fingunt &cimeram
triformem bestiam: ore. leo: postremis
pastibus draco. media capreae: Quam
quidamfisio logi. non animal. sed ciliciae
montem eẽ aiunt. quibus dam locis.
leones & capreas nutrientem. quibus¬
dam ardentem quibus dam plenam ser¬
pentibus: Hunc bello rofons habitabilẽ
fec̃ undecimeram dr̃ occidisse. Cen¬
tauro aut̃ species uocabulum indidit.
id est hominem equomixtum. quos qui¬
dam fuisse equites tessalorum dicunt.
sed proeo quod discurrentes inbello

Expanded text:
serpentem cum novem capitibus, quae serpentem cum novem capitibus, quae Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed constat hydram locum fuisse evomentem aquas, vastantes vicinam civitatem, in quo uno meatu clauso multi erumpebant: quod Hercules videns loca ipsa exussit et sic aquae clausit meatus; nam hydra ab aqua dicta Ambrosius in similitudinem haeresium, dicerum vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit igni debita incendioque peritura.' Fingunt et Chimaeram triformem bestiam: ore leo, postremis partibus draco, media caprea. Quam quidam Physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam ardentem, quibusdam plenum serpentibus. Hunc Bellorophontes habitabilem fecit, unde Chimaeram dicitur occidisse. Centauris autem species vocabulum indidit, id est hominem equo mixtum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello
Abbreviated transcription (Latin):
gulas: Quarum una uoce : alteratibus.
testialira canebat: Quae in lectos
nauigantes subcantu. innaufragiatra¬
hebant : Secundum ueritatem autem
meretrices fuerunt. quae transeuntes.
quõ deducebant adegestatem. hisfictȩ
sunt inferre naufragia. Alas autẽ
habuisse & ungulas. quia amor & uolat
& uulnerat.: Quaeinde influctibus cõ¬
morasse dicuntur. quia fluctus uene¬
rem creauerunt . Scillam quoq fer̃
feminam capitibus succinctam cani¬
nis. cam latratibus magnis. propter
fr&um siculimaris. in quon auigantes
uesticib inse concurrentium undarum
ex territi : latrare aestimant undas.
quas sorbentes aestus uorago conlid&:
Fingunt & monstra quaedam in rationabiliũ
animantium. ut cerberum inferorum canẽ
tria capita habentem. significantes pereũ
tres aetates. perquas mors hominem
deuorat. id est infantiam. iuuentutẽ
& senectutem: Quem quidam ideo dictũ
cerberum putant: quasicreobros. id est¬
carnem deciorans:: Dicunt & hidram

Expanded text:
gulas: quarum una voce, altera tibiis, gulas: quarum una voce, altera tibiis, tertia lyra canebant. Quae inlectos navigantes sub cantu in naufragium trahebant. Secundum veritatem autem meretrices fuerunt, quae transeuntes quoniam deducebant ad egestatem, his fictae sunt inferre naufragia. Alas autem habuisse et ungulas, quia amor et volat et vulnerat. Quae inde in fluctibus conmorasse dicuntur, quia fluctus Venerem creaverunt. Scyllam quoque ferunt feminam capitibus succinctam caninis, cum latratibus magnis, propter fretum Siculi maris, in quo navigantes verticibus in se concurrentium undarum exterriti latrari aestimant undas, quas sorbentis aestus vorago conlidit. Fingunt et monstra quaedam inrationabilium animantium, ut Cerberum inferorum canem tria capita habentem, significantes per eum tres aetates per quas mors hominem devorat, id est infantiam, iuventutem et senectutem. Quem quidam ideo dictum Cerberum putant quasi κρεοβόρος, id escarnem vorans. Dicunt et Hydram
Abbreviated transcription (Latin):
habentes .: Est & gens ibi sta¬
tura cubitalis. quos greci a
cubito pigneos uocant. de
qua supra diximus. hi mota¬
na indiae tenent. quibus ẽ
uicinus oceanus.: Perhibent
& in eadem india eẽ gentẽ
feminarum quaequin quen¬
nes concipiunt. & octauum
uitae annum non excedunt.
Dicuntur autem & alia ho¬
minum fabulo sa portenta.
quaen on sunt. sed ficta &¬
in causis rerum interp̃tant᷑.
utgerionẽ yspaniae regem
triplici forma positum .⁊ sue¬
runt enim tres fratres. tan¬
tae concordiae : utintribus
corporibus. quasi una ani¬
maess&.: Corgones quoq
meretrices. crinitos serpen¬
tes: quaeaspicientes conuestebant in
lapides. habentes unum oculum quo
inuicem ut ebantur: Fuerunt autem
tres sorores. unius pulchritudinis. qua¬
si unius oculi: quaeita expectatores
suos stupescere faciebant. ut uestere
eos putarentur in lapides. Srrenas
tres fingunt fuisse ex paste uirgines.¬
& ex paste uolucres: habentes alas & un¬

Expanded text:
habentes. Est et gens ibi stahabentes. Est et gens ibi statura cubitalis, quos Graeci a cubito pygmaeos vocant, de qua supra diximus, § 7. Hi montana Indiae tenent, quibus est vicinus oceanus. Perhibent et in eadem India esse gentem feminarum quae quinquennes concipiunt, et octavum vitae annum non excedunt. Dicuntur autem et alia hominum fabulosa portenta, quae non sunt, sed ficta in causis rerum interpretantur, ut Geryonem Hispaniae regem triplici forma proditum. Fuerunt enim tres fratres tantae concordiae ut in tribus corporibus quasi una anima esset. Gorgones quoque meretrices crinitas serpentibus, quae aspicientes convertebant in lapides, habentes unum oculum quem invicem utebantur. Fuerunt autem tres sorores unius pulchritudinis, quasi unius oculi, quae ita spectatores suos stupescere faciebant ut vertere eos putarentur in lapides. Sirenas tres fingunt fuisse ex parte virgines, ex parte volucres, habentes alas et un
Abbreviated transcription (Latin):
tegant. Panenim greco sermo¬
ne omne. Othi aures dñr.
Artatidȩ in aechiopia proni
ut peccora ambulare dñr: qua¬
dragesimũ a eui annum nullus
suꝑ greditur .: Satrri homun¬
ciones sunt. ad uncis naribus.
cornua infrontib: & caprarum
pedibus similes. qualem insoli¬
tudine antonius ses uidit.:
Qui &iam interrogatus. dĩser¬
uo respondisse fertur dicens.
lis heremi. quos uario delus aer¬
rore gentilitas. faunossatyrosq
colit. : Dicuntur quidem & sil¬
uestrihomines quos non nulli
faunos ficarios uocant.: Scio¬
podum gens fertur in aethio¬
pia singulis cruribus & celeri¬
tate mirabili.: quosinde scipi¬
odas greciuocant. eo quod ꝑ
aestum interra resupini iacen¬
tes. pedum suorum magnitu¬
dine adumbrentur.: Anti¬
podes in libi a plantas uersas
habent postcrura. & octonos
digitos inplantis.: Ippopodes
in schithia sunt. humanam for¬
ma. & equinos pedes haben¬
tes.: In india ferunt eẽ gen¬
pantur : Xii pedum staturam

Expanded text:
tegant. Πᾶν enim Graeco sermotegant. Πᾶν enim Graeco sermone omne, ὦτα aures dicuntur. Artabatitae in Aethiopia proni, ut pecora, ambulare dicuntur: quadragesimum aevi annum nullus supergreditur. Satyri homunciones sunt aduncis naribus; cornua in frontibus, et caprarum pedibus similes, qualem in solitudine Antonius sanctus vidit. Qui etiam interrogatus Dei servo respondisse fertur dicensHilis heremi, quos vario delusa errore gentilitas Faunos Satyrosque colit.' Dicuntur quidam et silvestres homines, quos nonnulli Faunos ficarios vocant. Sciopodum gens fertur in Aethiopia singulis cruribus et celeritate mirabili: quos inde σκιόποδας Graeci vocant, eo quod per aestum in terra resupini iacentes pedum suorum magnitudine adumbrentur. Antipodes in Libya plantas versas habent post crura et octonos digitos in plantis. Hippopodes in Scythia sunt, humanam formam et equinos pedes habentes. In India ferunt esse genpantur, duodecim pedum staturam
Abbreviated transcription (Latin):
quosq latratus ipse magisbes¬
tias quam homines conficetus:
Hi in india nascuntur: Ciclo¬
pes quoq eadem india gignit.
& dicti ciclopes. eo quod unum
habere oculum in fronte media
ꝑhibentur.: Hi &agrio fagite di¬
cuntur. propter quod solas fera¬
rum carnes edunt. Lemnias.
in libia credunt truncos sine
capite nasci. & os & oculos ha¬
bere inpectore. aliossine cer¬
uicibus gigni. oculos habentes
in humeris.: Inultimo autem
orientis. monstruosae gentiũ
facies scribuntur . ⁊ Aliae sine
nanbus aequali totius orispla¬
nicie in formes habentes uultus:
Aliae labro subteriori ad eo
prominenti. ut insolis ardorib
tota ex eo faciem contegant
dormientes.: Alus concr&a ora.
ee modico tantum foramine
calamis auenarum potus hauri¬
entes. ⁊ N onnulli sine linguis eẽ
dicuntur . inuicem sermone u¬
tentes. nutu siue motu. Pano¬
thios apud scithiam esse ferunt
tam diffusa magnitudine au¬
rium. ut omne corpus exeis con¬

Expanded text:
quosque ipse latratus magis besquosque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur: hi in India nascuntur. Cyclopes quoque eadem India gignit, et dicti cyclopes eo quod unum habere oculum in fronte media perhibentur. Hi et agriophagitae dicuntur propter solas ferarum carnein Libya credunt truncos sine capite nasci, et os et oculos habere in pectore. Alios sine cervicibus gigni oculos hain humeris. In ultimo autem Orientis monstruosae gentium facies scribuntur. Aliae sine naribus, aequali totius oris planitie, informes habentes vultus. Aliae labro subteriori adeo prominenti ut in solis ardoribus totam ex eo faciem contegant dormientes. Aliis concreta ora esse, modico tantum foramine calamis avenarum pastus haurientes. Nonnulli sine linguis esse dicuntur, invicem sermonis utentes nutum sive motum. Panotios apud Scythiam esse ferunt, tam diffusa magnitudine aurium ut omne corpus ex eis con
Abbreviated transcription (Latin):
q. sexus appareat. Trma. a
pud grecos mas culus est: a fro¬
di. femina nun cupatur.
Hi dexterã mãmillam uirilẽ.
sinistram muli ebrem haben¬
tes. uicissim coeundo. & gig¬
nunt &pariunt.⁊ Sicut aũt
insingulis gentibus quaedã
monstra sunt hominum. Ita
in uni uerso genere humano.
quaedã monstrasunt gentium.
utgigantes. caenocefali ciclopes.
& c&era. : Gi gantes dictos. iux¬
ta greci sermonis aechimo logiã.
qui eos gegines existimant. id
est terrigenas. eo quod eos fabu¬
lose parens terra in mensa mole.
& similes sibi genuerit.: Ge
enim terra appellatur. Genis.
genus . ⁊ Lic& et terrae filios uul¬
gus uocat. quorum genus incer¬
tum Falso autem opinantur
quidam imperiti descripturis
scis. p̃uaricatores angelos cum fi¬
liabus hominum. antedi luuiũ
concubuisse & indenatos gigan¬
tes. Id est nimium grandes & for¬
tes uiros . dequib: terra comple¬
taest .: Cȩno faui appellantur.
eo quod canina capita habeant.

Expanded text:
que sexus appareat. Erma quippe que sexus appareat. Erma quippe apud Graecos masculus, aphrodi femina nuncupatur. Hi dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt. Sicut autem in singulis gentibus quaedam monstra sunt hominum: ita et in universo genere humano quaedam monstra sunt gentium, ut gygantes, cynocephali, cyclopes, et caetera. Gigantes dictos juxta Graeci sermonis etymologiam, qui eos gegines existimant, id est, terrigenas eo quod eos fabulose pariens terra immensa mole et similes sibi genuerit. Ge enim terra appellatur: genos, genus: licet et terrae filios vulgus vocet, quorum genus incertum est. Falso autem opinantur quidam imperiti de Scripturis sacris praevaricatores, angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est, nimium grandes et fortes viros, de quibus terra completa est. Cynocephali appellantur eo quod canina capita habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
autcorpus. ut expassiue memo¬
rant. genitũ minotaurum.
quod greci ethero morfi an uo¬
cant.⁊ Alia quae exomni par¬
te trans figurantur. in alienȩ
creationis portentũ. utex mu¬
liere uitulum dicit hystoria
generatũ.: Alia quaes ine trans¬
figuratione mutationem ha¬
bent locorum. utoculos in pec¬
tore uel infronte. aures supra
intempora. uelsicut aristoti¬
les tradidit. quendã insinis¬
tra parte iecur. Indextera splen
habuisse Alia secundum con¬
naturationem. ut in alia manu¬
digiti plures connaturati. & co¬
herentes repperiunt᷑. in alia
minus: siue in pedibus.: Ali a
secundum inmaturam & inte¬
peratam creationem sicut
hi qui dentati nascuntur. si¬
ue barbati uel cani .: Alia com¬
plexu plurimarum differen¬
tiarum. sicut illud quod prȩ̨¬
diximus in alex andro. multi¬
forme portentum. Alia com¬
mixtione generis ut an dro¬
genȩ. & herma froditae
uocant᷑. Herma frodite aut
nuncupati. eo quod in eis uter¬

Expanded text:
aut corpus, ut Erfasi dememoaut corpus, ut Erfasi dememorant genitum Minotaurum, quod Graeci heteromorphian vocant. Alia, quae ex omni parte transfigantur in alienae creationis portentum, ut ex muliere vitulum dicit historia generatum. Alia, quae sine transfiguratione mutationem habent locorum, ut oculos in pectore, vel in fronte: aures supra in tempore: vel sicut Aristoteles tradidit quemdam in sinistra parte jecur, in dextra parte splen habuisse. Alia, secundum connaturationem, ut in alia manudigiti plures connaturati et cohaerentes reperiunt, in alia minus, sive in pedibus. Alia secundum immaturam et intemperatam creationem, sicut hi, qui dentati nascuntur, sive barbati vel cani. Alia complexu plurimarum differentiarum, sicut illud, quod diximus in Alexandro multiforme portentum. Alia commistione generis, ut androgyni et hermaphroditae nuncupantur. Ermaphroditae autem nuncupati eo quod in eis uter
Abbreviated transcription (Latin):
muli erem peperisse serpentẽ .:
unde & lucanus. matremq
suus conteruit infans.: Porten¬
tuosa uero leuem sumunt mu¬
tationem. exempli causa. cũ
sex digitis nati .: Portenta igit᷑
uel portentuosa existunt. Alia
magnitudine totius corporis
ultra communem hominum
modum. quantus fuit ticion.
innouem iugeribus iacens. ho¬
mero testante .⁊ Alia paruitate
totius corporis. utnani. uel
quos greci pigmeos uocant.
eo quod sint statura cubitales.
Alia magnitudine partium.
ueluti capite in formi. autsu¬
ꝑfluis membrorum partibus.
utbicubitis. & trimani. uelsci¬
nodontas. quibus gemini pro¬
pro cedunt dentes. Alia de¬
fectu partium. inquibus altera
pars plurimũ deficit ab altera.
ut manus amanu. ł pes apede. ⁊¬
Ali a discissione. ut sine ma¬
nu aut capite generata. quos
ꝑnumeri a quando solum caput.
aut crus nascit᷑ . ⁊ Alia quae
in partibus trans figurantur.¬
sicut quileonis habent uultũ.
uel canis. ł taurinum caput.¬

Expanded text:
mulierem peperisse serpentem. mulierem peperisse serpentem. Unde Lucanus: Matremque suus conterruit infans. Portentuosa vero levem sumunt mutationem; ut exempli causa cum sex digitis nati. Portenta igitur vel portentuosa existunt, alia magnitudine totius corporis ultra communem hominum modum, quatenus fuit Titan in novem jugeribus jacens, Homero testante. Alia pravitate totius corporis, ut nani, vel quos Graeci Pygmaeos vocant, eo quod sint staturae cubitalis. Alia, magnitudine partium, veluti capite informi, aut superfluis membrorum partibus, ut bicipites et trimani, vel cynodentes, quibus gemini procedunt dentes. Alia defectu partium, in quibus altera pars plurimum defecit ab altera, ut manus a manu, vel pedes a pede. Alia discissione, ut sine manu aut capite generata, quos  numeria  sic , quando solum caput aut crus nascitur. Alia, quae in parte transfigurantur: qui leonis habet vultum vel canis, vel taurinum caput
Abbreviated transcription (Latin):
&atis est Ab usione tamen
scriptorum. plerumq corrũ¬
pitur.⁊ Quaedam autem por¬
tentorum creationes. insigni¬
ficationib futuris constituta
uidentur. uult enim ds̃ inter¬
dum uentura significare per
aliqua nascentium noxia.
sicut ꝑ somnos. & ꝑoracula
qua premoneat & signific&
quibus dam. uel gentibus.
uel hominibus futuram cla¬
dem. quod plurimis &iam
experimentis probatum est.
Xersen quippe uulpes exe¬
qua creata. solui regnum
portendit.: Alexandro ex
muliere monstrum creatum.
quod superiores corporis par¬
tes hominis. sed mortuas ha¬
buerit . inferiores. diuersa¬
rum bestiarum. Sed uiuen¬
tes. significasse repentinam
regis interfectionem. super¬
iuixerant enim de teriora me¬
lioribus.: Sed & monstra quȩ
in significationibus dantur.
non diu uiuunt. sed continuo
utnata fuerint. occiduntur.⁊
Inter portentum autem & por¬
tentuosum differt.: Nam pos¬
tentasunt. quae trans figu¬
rantur. sicut fertur inumbria.

Expanded text:
etatis est, abusione tamen etatis est, abusione tamen scriptorum plerumque corrumpitur. Quaedam autem portentorum creationes in significationibus futuris constitutae videntur. Vult enim Deus interdum ventura significare per aliqua nascentium noxia, sicut per somnos et per oracula qua praemoneat et significet quibusdam vel gentibus, vel hominibus futuram cladem; quod plurimis etiam experimentis probatum est. Xerxen quippe vulpes ex equa creata solvi regnum portendit. Alexandro ex muliere monstrum creatum, quod superiores corporis partes hominis, sed mortuas habuerit inferiorum diversarum bestiarum, sed viventes significasse repentinam regis interfectionem; supervixerant enim deteriora melioribus. Sed haec monstra, quae in significationibus dantur, non diu vivunt, sed continuo, ut nata fuerint, occidunt. Inter portentum autem et portentuosum differt. Nam portenta sunt, quae transfigurantur, sicut fertur in Umbria
Abbreviated transcription (Latin):
sine pulsu & palpitatione est.
idest sinemotu.⁊ Sepelire aut
est condere corpus. ⁊ Nam hu¬
mare. obruere dicimus. hocẽ
humum inicere.
DE PORTENTIS
ortenta eẽ uarro ait quȩ
contra naturã natauiden¬
tur :: Sed non sunt contra na¬
turam quia diuina uoluntate¬
uoluntate fiunt. cum uolun¬
tas creatoris cuiusq con¬
dite rei naturasit .⁊ Un de
& ipsi gentiles dm̃. modo
naturã. modo dm̃ appellant
Porcentũ ergofit. non con¬
tra naturã. sed contra quã
est nota natura ⁊ Portenta
aut & ostenta. monstra atq
prodigia. ideo nuncupant᷑.¬
quod portendere atq osten¬
dere. monstrare. acp̃dicare
aliqua futura uidentur.⁊
Nam portenta dicta ꝑhibent
aportendo. id est p̃osten den
do ⁊ O stenta autem quod
ostendere quicquã futurũ
uideant᷑.  Prodigia. quod
porro dicant. id est futura
p̃dicant.⁊ Monstra uero a
monitu dicta quod ali quid
significando demonstrent.
siuequod statim monstrent
quid appareat. & hoc propri¬

Expanded text:
sine pulsu et palpitatione est, sine pulsu et palpitatione est, id est sine motu. Sepelire autem est condere corpus. Nam humare obruere dicimus, hoc est humum inicere. De portentis . Portenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuiusque conditae rei natura sit. Unde et ipsi gentiles Deum modo Naturam, modo Deum appellant. Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Portenta autem et ostenta, monstra atque prodigia ideo nuncupantquod portendere atque ostendere, monstrare ac praedicare aliqua futura videntur. Nam portenta dicta perhibent a portdo. Ostenta autem, quod ostendere quidquam futurum videantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent: sive quod statim monstrent quid appareat. Et hoc propri
Abbreviated transcription (Latin):
morior participium pr&eriti
temporis. in tus exire debuit.
Punum scilic& .u. non ꝑ duo
Nam ubi geminata est litera.u.
nomen est non participium.
utfatuus. arduus.: Conueni¬
enteritaq factum. utquem¬
ad modum id quod significat.
non potest agendo. ita & ip¬
sum nomen non possit loquen¬
do declinari.: Omnis autem
mortuus aut funus ẽ. aut cada¬
uer. ⁊ Funus ẽ si sepiliatus. &
dictum funus a funibus accen¬
sis. quos ante feretrũ. papi¬
ris caera circum datis fere¬
bant.: Cad auer autem est
si in pultũ iac&.: Nã cadauer
nominatumacad
quia iam stare non potest.
Quod dum portatur. ex equias
dicimus.: Crematum. reliquias.
conditum. iam sepultum.⁊ Cor
rentum.⁊ De functus uocatus.
qui a compleuit uitae officiũ.
Namdicimus functos officio.
quia officia debita compleue¬
runt. unde est. & honorib
functis .: Hincergo defunctus.
quod ab officio sit uitae depo¬
situs. siue qđ sit diem functus :
Sepultus aut dictus. eo quodiã

Expanded text:
morior in participio praeteriti morior in participio praeteriti temporis in tus exire debuit, per unum, scilicet, u, non per duo. Nam ubi geminata est littera, nomen est, non participium, ut fatuus, arduus. Convenienter itaque factum ut quemadmodum id quod significat non potest agendo, ita et ipsum nomen non possit loquendo declinari. Omnis autem mortuus, aut funus est, aut cadaver. 34. Funus est, si sepeliatur. Et dictum funus a funibus accensis, quos ante feretrum papyris cera circumdatis ferebant. 35. Cadaver autem est, si insepultum jacet. Nam cadaver nominatum a cadquia iam stare non potest. Quod dum portatur, exsequias dicimus: crematum reliquias: conditum iam sepultum. Corpurentum. Defunctus vocatus, quia conplevit vitae officium. Nam dicimus functos officio, qui officia debita conpleverunt; unde est et honoribus functus. Hinc ergo defunctus, quod ab officio sit vitae depositus, sive quod sit diem functus. Sepultus autem dictus, eo quod iam
Abbreviated transcription (Latin):
rem .: Hinc & uetula. quia &¬
uetusta.: Sicut autem asene
senectus. Ita ab ano. anilitas
nominata est.⁊ Canities aut
uocata acandore. quasi can¬
dicies.: Un deest illud. flori¬
daiuuentus. lactea canicies.⁊
Prout diceret candida⁊ Senec¬
tus autem multa secum & bona
affert & mala : Bona qui a nos
ab impudentissimis dominis
liberat: uoluptatibus imponit
modum. libidinis frangit im¬
p&us. aug& sapientiam: dat
maturiora. consilia.⁊ Mala
autem. quia senium miserrimũ
est debilitate & odio. Subeunt
Nam duo sunt quibus minuun¬
tur corporum uires. sen ectus
& morbus.: Mors dicta. qđ
sit amara. uel amarte. quie
effector mortium. ⁊ Siuemors
amorsu hominis primi. qui
u&iti arboris pomũ mordens.
mortem in currit.: Iria sunt
autem genera mortis. acer¬
ba. inmatura. naturalis.⁊
A cerba infantum. inmatura
iuuenum. merita. id est natu¬
ralis. senum.⁊ Mortuus aut
ex quã parte orationis decli¬
netur. in certum est.: Nam si¬
cut ait cesar. ab eo quod est

Expanded text:
rem'? Hinc et vetula, quia vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est debilitate et odio. 'Subeunt'Nam duo sunt quibus minuuntur corporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive mors a morsu hominis primi, quod vetitae arboris pomum mordens mortem incurrit. Tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte orationis declinetur incertum est. Nam sicut ait Caesar, ab eo q
Abbreviated transcription (Latin):
tu. fruges non germinant.
acescunt musta. moriunt
herbae. amit tunt arbo¬
res fetus : ferrum rubigo
corrum pit : nigres cunt
aera. : Si qui canes inde e¬
derint. in rabiem efferun¬
tur: gluttinũ asfalti. qđ
nec ferro. necaquis dissol¬
uitur: cruore ipso pollutũ.
sponte dispergitur, Post
plurimos aut dies menstra¬
Sideo sem̃ ñ ẽẽ¬
os. germinabile. quia iam
non est menstru alis sanguis
a quo ꝑ fusus in rig&ur. tenu¬
esemen locis muli ebribus
non adherere. Labitur enĩ
nechabet uim adherendi .:
Similiter & crassum uim ñ
hab& gignendi. eo quod¬

Expanded text:
tu fruges non germinant, tu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis muliebribus non adhaerere; labitur enim nec habet vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uel quod semen recipiat. uel
quod exea fetus procedat :
Uessi cadicta. quasiuas aquae.
urina collecta completur. & hu¬
more distenditur.: Cuius usus
in uolu cribus non habetur.⁊
Urina autem dicta. siue quod
urat. seu qui a exrenibus ege¬
ritur.: Cuius indicio. & salus
& egritudo futura monstrat᷑.:
Quihumor uulgo. locium dici¬
tur: quod eo lota. id est mun¬
da uestimenta efficiantur.
Semen est. quod iactum sumi¬
tur. aut aterra. aut abutero.
adgignendum fructus. ł fetus.
Est enim liquor excibi. & corpo¬
ris de coctione factus. ac diffu¬
sus peruenas. atq medullas. :¬
Qui inde desudatus inmodum
sentinae. concrescit inrenib.
eiectusq ꝑ coctum. & in utero
muli eris susceptus. calore quo¬
dam modouiscerum. & men¬
strualis sanguinis inrigatione
formatur incorpore :: Men¬
strua suꝑ uacuus muli erum
mene dicitur: haec & muli¬
ebria nuncupantur. N am mu¬
lier solum animal menstrua¬
le est: Cuius cruoris contac¬

Expanded text:
vel quod semen recipiat, vel vel quod semen recipiat, vel quod ex ea fetus procedat. Vesica dicta, quia sicut vas aqua, urina collecta conpletur, et humore distenditur. Cuius usus in volucribus non habetur. Urina autem dicta, sive quod urat, seu quia ex renibus egeritur. Cuius indicio et salus et aegritudo futura monstratur. Qui humor vulgo lotium dicitur, quod eo lota, id est munda, vestimenta efficiantur. Semen est quod iactum sumitur aut a terra aut ab utero ad gignendum vel fructus vel foetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit in renibus, eiectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus calore quodammodo viscerum et menstrualis sanguinis inrigatione formatur in corpore. Menstrua supervacuus mulierum sμήνη dicitur. Haec et muliebria nuncupantur; nam mulier solum animal menstruale est. Cuius cruoris contac
Abbreviated transcription (Latin):
mittat.: Aluus est. qui cibũ
recipit & purgan sol&.⁊ Sa¬
lustius. simulans sibi aluum
purgari .⁊ Et uocatus aluus.
quod abluatur. id est purge¬
tur.: Exipso enim sordes ster¬
corum defluunt. Vterum. solae
muli eres habent. in quo conci
piunt adsimilitu dinẽ caulicu¬
li. Tamen auctores ueterum.
pro utero cuius lib & sexus. uen¬
trem plerumq ponunt. nec po¬
eta tantum modo. sed & cete¬
ri.⁊ Uocatus autem uterus. qđ
duplexsit. & adutraq in duas
se diuidat partes. quae in di¬
uerso diffusae acreplexae
circum plicantur inmodum
cornuum ari&is. uel quod in¬
terius impleatur foetu .⁊ Hinc
& uter. quod aliquid intrinse¬
cus habuerit. ut membra & uis¬
cera ⁊ Aquali culus autem pro¬
prie porciẽ. hinc aduentrẽ
trans latio.⁊ Matrix dicit᷑
quod pecus in ea generetur.⁊
Semenenĩ receptum con fo¬
u&. confotum. corporat.
corporatum. inmembra distin¬
guit.⁊ Uulua uocata. quasi
ualua. idest ianua uentris.

Expanded text:
mittat. Alvus est, qui cibum mittat. Alvus est, qui cibum recipit et purgare solet. Salustius: Simulans sibi alvum purgari. Et vocatus est alvus, quod abluatur, id est, purgetur: ex ipso enim sordes stercorum defluunt. Uterum solae mulieres hapiunt, ad similitudinem caliculi. Tamen auctores uterum pro utriuslibet sexus ventre plerumque ponunt, nec poetae tantummodo, sed et caeteri. 135. Vocatus autem uterus, quod duplex sit, et ab utraque in duas se dividat partes, quae in diversum diffusae ac replexae circumplicantur in modum cornuum arietis, vel quod interius impleatur fetu. Hinc et uter, quod aliquid intrinsecus habuerit, ut membra et viscera. 136. Aqualiculus autem proprie porci est, hinc ad ventrem translatio. Matrix dicitur, quod fetus in ea generetur, semen enim receptum confovet, confotum corporat, corporatum in membra distinguit. 137. Vulva vocata, quasi valva, id est, janua ventris,
Abbreviated transcription (Latin):
integrum est animal. Fel
appellatum. quod sit follicu¬
lum gestans humorem. qui
uocaturbilis.: Stomachus gre¬
ce. osuocatur. Eo quod osti¬
um uentrissit. & ipse cibũ
excipiat. atq in intestina trans¬
mittat.: Intestina dicunt᷑.
eo quod corporis interiori
parte cohibentur. quae
id circo longis nexibus in cir¬
culorum ordinata sunt mo¬
dum : ut sus ceptas aescas
paulatim digerant. & suꝑ¬
additis cibis non impediantur :
Omentum. membranum quod c̃¬
tinet intestinorum maiorem
partem. quod EI TUAOΝ greci
uocant.⁊ Disceptum. intesti¬
num quod discernit uentrem.
& cetera intestina apulmoni¬
bus. & acorde.⁊ Cecum. in¬
testinum. quod sit sine forami¬
nue intestinum. Unde & ieiu¬
nium dicitur.: Uenter autẽ
& aluus. & uterus. interse dif¬
ferunt.: Uenter est. qui ac¬
ceptos cibos digerit. & ap¬
paret extrinsecus. pertingit¬
ꝙ a pectore ad inguinem .
Et dictus uenter. quod ꝑtotu
corpus uitae alimenta. trans

Expanded text:
integrum est animal. Fel integrum est animal. Fel appellatum, quod sit folliculum gestans humorem, qui vocatur bilis. Stomachus Graece os vocatur, eo quod ostium ventris sit, et ipse cibum excipiat atque in intestina transmittat. Intestina dicuntur, eo quod corporis interiore parte cohibentur; quae idcirco longis nexibus in circulorum ordinata sunt modo, ut susceptas escas paulatim digerant, et superadditis cibis non inpediantur. Omentum membranum, quod continet intestinorum maiorem partem, quod ἐπίπλουν Graeci vocant. Disseptum intestinum, quod discernit ventrem et cetera intestina a pulmonibus, a corde. Caecum intestinum, quod sit sine foraminue intestinum, unde et ieiunium dicitur. Venter autem et alvus et uterus inter se differunt. Venter est qui acceptos cibos digerit, et apparet extrinsecus, pertinetque a pectore ad inguinem, et dictus venter quod per totum corpus vitae alimenta tra
Abbreviated transcription (Latin):
palpitant. & aperiendose ut
flatum capiant. stringendo
ut eiciant. Est enim organũ
corporis : Iecor nomen ha¬
bet. eo quod ignis ibi habeat
sedem. quuin cerebro subuo¬
lat. inde ad oculus c&erosq sen¬
sus & membra diffunditur. &
calore suo ad sesucum excibo
tractum. uertit insanguinem.
quem adusum pascendi nu¬
triendiq singulis membris p̃¬
bet.: Iniecore enim persistit
uoluptas & concupiscentia.
iuxta eos quid efisicis disputant:
Fibrae i ecoris sunt extremi¬
tates. sicut extremȩ partes
foliorum intibis. siue quasi
linguae eminentes. ⁊ Dictas
autem fibras quod apud genti¬
les insacris. ad foebi aras fere¬
bantur abariolis . quib obla¬
tis. atq succensis. responsa
acceperunt.: Splen dictum
a supplemento. ex contraria
parte iecons neuacua existe¬
ret.: Quem qui dem &iamri¬
sus causa factum existimant.
Nam splene ridemus. felle
irascimur. corde sapimus.
iecore amamus.⁊ Quibus quat¬
tuor elementis constantibus.

Expanded text:
palpitant et aperiendo se ut palpitant et aperiendo se ut flatum capiant, stringendo, ut eiciant. Est enim organus corporis. Iecur nomen habet eo quod ignis ibi habeat sedem, qui in cerebro subvolat. Inde ad oculos ceterosque sensus et membra diffunditur, et calore suo ad se sucum ex cibo tractum vertit in sanguinem, quem ad usum pascendi nutriendique singulis membris praebet. In iecore autem consistit voluptas et concupiscentia iuxta eos qui de physicis disputant. Fibrae iecoris sunt extremitates, sicut et extremae partes foliorum in intibis, sive quasi linguae eminentes. Dictas autem fibras quod apud gentiles in sacris ad Phoebi aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque subcensis responsa acciperent. Splen dictum a supplemento ex contraria parte iecoris, ne vacua existeret: quem quidam etiam risus causa factum existimant. Nam splene ridemus, felle irascimur, corde sapimus, iecore amamus. Quibus quattuor elementis constantibus
Abbreviated transcription (Latin):
natantis sanguinis. atq riui
ꝑ corpus omne diuisi. quib
uniuersa membra irrigantur :
Sanguis exgreca aechimolo¬
gia nomen duxit. quoduege¬
tur. & sustent&ur. etuiuat.
Sanguis aut est dum in corpo¬
re est. effusus uero. cruor di¬
citur.: Nam cruor uocatus ab
eo quod effusus decurrit. łabeo
quo d currendo corruat. Alui¬
autem cruorem interp̃tantur.
sanguinem corruptum quie¬
mittitur.: Alii aunt uocatũ
sanguinẽ quod suauissit.
Sanguis autem integer non est.
nisi in iuuenibus. Nam dicunt
fisici. minui sanguinẽ ꝑ a&atẽ.
unde insenibus tremor est.
Proprie aut̃ sanguis animae
possessio est. ⁊ Indegenas la¬
cerare muli eres in luctu solent.
inde & purpureae uestes. &
flores purpurei mortuis pre¬
bentur : Pulmo exgreco tra¬
hit uocabulum. greci enim
pulmonem pleumon uocant.
eo quod cordis flauellum sit.
tur. unde & pulmones uocatist:
dicitur. qui flando & agitan¬
do aerem amittit et recipit .
a quo mouentur pulmones &

Expanded text:
natantis sanguinis, atque rivi natantis sanguinis, atque rivi per corpus omne divisi, quibus universa membra inrigantur. Sanguis ex Graeca etymologia nomen duxit, quod vegetetur et sustentetur et vivat. Sanguis autem est dum in corpore est, effusus vero cruor dicitur. Nam cruor vocatus ab eo quod effusus decurrit, vel ab eo quod currendo corruat. Alii cruorem interpretantur sanguinem corruptum qui emittitur. Alii aiunt vocatum sanguinem quod suavis sit. Sanguis autem non est integer, nisi in iuvenibus. Nam dicunt physici minui sanguinem per aetatem; unde et in senibus tremor est. Proprie autem sanguis animae possessio est: inde genas lacerare mulieres in luctu solent; inde et purpureae vestes et flores purpurei mortuis praebentur. Pulmo ex Graeco trahit vocabulum. Graeci enim pulmonem πλεύμων vocant, eo quod cordis flabellum sit, tur; unde et pulmones vocati sunt. dicitur, qui flando et exagitando aerem amittit et recipit; a quo moventur pulmones et
Abbreviated transcription (Latin):
ca appellatione diriuatum.
quod illi cardian dicunt. siue
acura. qui ain eo omnis solli¬
citudo. & scientiae causa ma¬
net.⁊ Quod ideo pulmon iui¬
cinum est. utcu ira accendi¬
tur. pulmonis humore tem¬
peretur .: Huius duae arteriae
sunt: equibus sinistra plus san¬
guinem habet. dextera plus
spm. unde & in dextro brachi¬
o pulsum inspicimus: Prae
cordia sunt locacordis uicina.
quib: sensus ꝑcipitur.⁊ & dicta
praecordia eo quod ibi sit prin
cipium cordis & cogitationis.
Pulsus uocatus quod palpit&.
Cuius indicio. aut infirmitatẽ
intellegimus aut salutem. huius
duplexẽ motus. simplex. aut
compositus .: Simplexẽ qui ex
uno saltu constat. Compositus.
qui expluribus motibus in ordi¬
natus & in ae qualis existit . qͥ
motus certa habent spacia.
Dactilicum ꝑcussum quam diu
sine uitiosunt  siquando uero
citatiores sunt. ut dorgada¬
zontes. aut leniores ut mir¬
mizontes. mortis signa sunt :
Uenaedictae eo quo duae sint

Expanded text:
ca appellatione derivatum, ca appellatione derivatum, quod illi καρδίαν dicunt, sive a cura. In eo enim omnis sollicitudo et scientiae causa manet. Qui ideo pulmoni vicinus est ut, cum ira accenditur, pulmonis humore temperetur. Huius duae arteriae sunt, e quibus sinistra plus sanguspiritum. Unde et in dextro brachio pulsum inspicimus. Cor ecordia sunt loca cordi vicina, quibus sensus percipitur: et dicta praecordia eo, quod ibi sit principium cordis et cogitationis. Pulsus vocatus, quod palpitet; cuius indicio aut infirmitatem intellegimus aut salutem. Huius duplex est motus; aut simplex, aut conpositus. Simplex, qui ex uno saltu constat; conpositus, qui ex pluribus motibus inordinatus et inaequalis existit. Qui motus certa habent spatia; dactylicum percussum, quamdiu sine vitio sunt; si quando vero citatiores sunt, ut δορκαδάζοντες, aut leniores, ut μυρμίζοντες, mortis signa sunt. Venae dictae, eo quod viae sint
Abbreviated transcription (Latin):
&iam exmultis ossibus con¬
stant.⁊ Calcis prima pars
plante. acallo illi nomen
impositũ. quo terram calca¬
mus hinc & calneus.⁊ Solum.
inferior pars pedis dictum.
qui a eo terrae uestigia impri¬
mimus : sed & solum dicitur
omne quod aliquid sustinet.
quasi solidũ. Unde & terra
solum. quod cuncta sustine
at. & solum pedis qđ totam
corporis molem portat.
Uiscera. nontantũ in testina
dicimus. sed qui cquid sub corio est.
Auisco quod est inter cutem & car¬
nem.⁊ Item uiscera uitalia. id est
circum fusa cordis loca. quasi
uiscora. eo quod ibi uita. id est¬
anima continetur.: Item uis¬
cera. capita neruorum. exsan¬
guine & neruis copulata.
Idem lacerti. siue mures.
quia sic insingulis membris
cordis loca sunt. ut corinme¬
dia totius corporis partesit .¬
Appellaturq anomine simili¬
um animalium. sub terra deli¬
tescentium Naminde muscu¬
li amurium similitudine .: Idẽ
&iam tori. quod illicuis cera
torta uideantur.: Cor agre¬

Expanded text:
etiam de multis ossibus conetiam de multis ossibus constant. Calcis prima pars plantimpositum, quo terram calcamus: hinc, et calcaneus. 115. Solum, inferior pars pedis, dictum quia eo terrae vestigia imprimimus, sed et solum dicitur omne quod aliquid sustinet, quasi solidum, unde et terra solum, quod cuncta sustineat, et solum pedis, quod totam corporis molem portat. 116. Viscera, non tantum intestina dicimus, sed quidquid sub corio est, a visco, quod est inter cutem, et carnem. Item viscera, vitalia, id est, circumfusa cordis loca, quasi viscora, eo quod ibi anima, continetur. Item viscera capita nervorum ex sanguine et nervis copulata. Item lacerti, sive mures, quia sic in singulis membris cordis loco sunt ut cor in media totius corporis parte, appellanturque a nomine similium animalium sub terra delitescentium. Nam inde musculi a murium similitudine: idem etiam et tori, quod illic viscera torta videantur. Cor a Grae
Abbreviated transcription (Latin):
gigni formariq: hominem. itaut
genua sursumsint. quibus oculi
formantur. ut caui acreconditi
fiant Ennius atque genua
comprimit. asta gena: Inde est
quod homines dum adgenua se
prosternunt. statim lacrimantur :
Uoluit enim eos natura ut t̾rum
maternum. rememorare ubi qua
suntenebris consedebant. Ante¬
quamuenirent adlucem : Cru¬
ra dicta quia in his currimus &
gressum facimus. sunt aut̃ sub
genibus. usq adsuras: Tibiae
uocatȩ quasitubae. sunt enim
& longitudine & specie similes:
Talus dictus atalo. Namtolus est
eminens. rotunditas. unde et fas¬
tigium templi. rotunditolus
uocatur.: Talus aut sub crur&
est subtalo calcanei : Pedesex
greca aethimologia. nom̃
sortiti sunt. hos enim greci
podas dicunt. quia alter¬
nis motibus solo fixi ince¬
dunt.⁊ Plantȩ aplanitiae
nuncupatȩ. qui a non rotun¬
dae utin quadru pedibus.
nestare possit bipes homo.
sed plane atq longiores for¬
matae sunt ut stabile corp
efficerent.⁊ Sunt autem plan¬
tae anteriores partes . quae

Expanded text:
gigni formarique hominem, ita ut genua sursum sint, quibus oculi formantur, ut cavi ac reconditi fiant. Enniusinc. 14: Atque genua conprimit arta gena. Inde est quod homines dum ad genua se prosternunt, statim lacrimantur. Voluit enim eos natura uterum maternum rememorare, ubi quasi in tenebris consedebant antequam venirent ad lucem. Crura dicta, quia in his currimus et gressum facimus. Sunt autem sub genibus usque ad suras. Tibiae vocatae quasi tubae. Sunt enim et longitudine et specie similes. Talus dictus a tolo. Nam tolus est eminens rotunditas: unde et fastigium templi rotundi tolus vocatur. Talus autem sub crura est, sub talo calcanei. Pedes ex Graeca etymologia nomen sortiti sunt. Hos enim Graeci πόδας dicunt, qui alternis motibus solo fixi incedunt. Plantae a planitie nuncupatae, quia non rotundae, ut in quadrupedibus, ne stare non possit bipes homo, sed planae atque longiores formatae sunt, ut stabile corpus efficerent. Sunt autem plantae anteriores partes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ficat apositiuo.: Irgo senior
non satis. sicut iuuenior in¬
traiiuenem. sicut pauperior
intra pauperem.⁊ Senes aut
quidã dictos putant asensus
diminutione. eo quod iam ꝑue
tustatẽ desipiant. Nam fisici
dicunt. stultos eẽ homines fri¬
gidioris sanguinis. prudentes
necdum cal&. minus sapiunt:
Inde est qđ conuenit sibi infan¬
tum aetas & senum Senes enĩ
ꝓnimia aetate delirant.
Pueri ꝑ lasciuia & infantia.
ignorant quid agant: Senis
aũt tantum mas culini generis
ẽ. sicut anus feminini. nam
anus dicitur. sola mulier: A¬
nus autem appellata amultis
annis. quasi annosa: Namsi cõ¬
mune non eẽt nomen. curdi

Expanded text:
ficat a positivo. Ergo senior ficat a positivo. Ergo senior non satis, sicut iunior inter iuvenem, sicut pauperior intra ditem et pauperem. Senes autem quidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod iam per vetustatem desipiant. Nam physici dicunt stultos esse homines frigidioris sanguinis, prudentes necdum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit sibi infantum aetas et senum: senes enim per nimiam aetatem delirant; pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune esset nomen, cur di
Abbreviated transcription (Latin):
one: sicut & uirago. quodig¬
noret femineam passionem .:
Uirago uocata. qui autuir
agit. hoc est opera uirilia facit.
& masculini uigoris est. anti¬
qui enim fortes feminas
itauocabant Uirgo aut
non recte uirago dicitur
sinon uini officia fungitur:
ra facit. recte uirago dicit᷑.
ut amazona .⁊ Quaeuero
nun cfemina. antiquitus ui¬
ra uocabatur. sicut a seruo
serua. sicut a famulo. famu¬
la. ita auiro uira.⁊ Hinc &
uirginis nomen quidampu¬
tant .⁊ Femina uero a parti¬
bus femorum dicta. ubi sex¬
us species. auiro distinguit᷑.
Alu greca acchimologia fe¬
minã abignea ui dictam pu¬
tant: qui auehementer con¬
cupiscit : Libi diniores enim
uiris. feminas esse . tam in mu¬
lierib: quam in anim alibus. ⁊¬
Unde nimius amor antiqui¬
tus femineus uocabatur.:
Seniorest adhuc uiridior.
insexto libro ouidius.⁊ Senior
tior. non utiq maius
ad oles cens sed minus. ut se¬
nior minor sene: Ubi com¬
paratiuus gradus. minus signi¬

Expanded text:
one, quasi virago, quod igone, quasi virago, quod ignoret femineam passionem. Virago vocata, quia virum agit, hoc est opera virilia facit et masculini vigoris est. Antiqui enim fortes feminas ita vocabant. Virgo autem non recte virago dicitur, si non viri officio fungitur. a facit, recte virago dicitur, ut Amazona. Quae vero nunc femina, antiquitus vira vocabatur; sicut a servo serva, sicut a famulo famula, ita a viro vira. Hinc et virginis nomen quidam putant. Femina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. Alii Graeca etymologia feminam ab ignea vi dictam putant, quia vehementer concupiscit. Libidinosiores enim viris feminas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus vocabatur. Senior est adhuc viridior. In sexto libro OvidiusMet. 12, 4tior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus sene, ubi comparativus gradus minus signi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in cremento positus. & ad¬
auxilium paratus.⁊ Nam iuiua¬
re hominis ẽ. opus aliquid con¬
ferentis. Sicut autem trige¬
simus ꝑfectae a etatis est an¬
nus in hominibus. Itain pecudi
bus aciumentis. tertius robus¬
tissimus : Virnun cupatus . qđ
maior in eouis est quam infe¬
minis.⁊ Vnde & uirtus nomen
accepit ⁊ Siue quodui agat fe¬
minã. Mulier a molliciae
lier. detracta. littera. ł muta¬
ta. appellataẽ mulier.⁊ Utri¬
q. enim fortitudine & in becil¬
litate corporum separantur .
Sedideo uirtus maxima uiri.
muli eris minor. ut patiens uiro
eẽt. scilic&. nefeminis repug¬
nantibus libi do cogeret uiros
aliud appetere. autin alium
sexum proruere . : Diciturigit᷑
mulier secundũ femineum sex¬
um. non secundũ correptionẽ
integritatis. & hoc ex lingua
sacrae scripturae.⁊ Nam aeua
statim facta delatere uirisui.
non dum contacta auiro. mu
tate dictaest. sicut & uirga. sic̃
& uitula: alias ab incorrupti¬

Expanded text:
tatis intatis inauxilium praeparatus. Nam juvare hominis est opus aliquod conferentis. Sicut autem triginta perfectae aetatis est annus in hombus ac iumentis tertius robustissimus. Vir nuncupatus, quia maior in eo vis est quam in feminis: unde et virtus nomen accepit; sive quod vi agat feminam. Mulier vero a lier, detracta littera vel mutata, appellata est mulier. Utrique enim fortitudine et inbecillitate corporum separantur. Sed ideo virtus maxima viri, mulieris minor, ut patiens viri esset; scilicet, ne feminis repugnantibus libido cogeret viros aliud appetere aut in alium sexum proruere. Dicitur igitur mulier secundum femineum sexum, non secundum corruptionem integritatis: et hoc ex lingua sacrae Scripturae. Nam Eva statim facta de latere viri sui, nondum contacta a viro, multate dicta est, sicut et virga, sicut et vitula. Alias ab incorrupti
Abbreviated transcription (Latin):
quorum patres ante discesser̃.
quam ab his nomen acciperent :
Ceteri. orbiuocant᷑. Orfani
ldem qui & pupilli ⁊ Illud enĩ
grecum nomen est. hoc latinũ.
Nam & inpsalmo ubi legitur.
pupillo tueris adiutor: gre¬
cus habet. orfano. : Puberes apu¬
be. Id est apudenda corpons
nun cupati. qđ haec loca tunc
primũ lanuginem ducunt. ⁊¬
Quidam aũt ex annis puberta¬
tem existimant. id est eum pu
pubes cat.: Certissimũ autẽ
puberem ẽẽ. qui & ex habitu
corporis pubertatẽ ostendit.
& generare iampossit : Puer¬
perae sunt. quae annis pueri¬
libus pariunt. Unde & oratius.
laudatur primo prole puerpe¬
ra nato ⁊ It dictae puerperae
uel quod primo partu grauan¬
tur. uel quod primo pueros pari¬
ant: Adolescens dictus. eo
quod sit adgignendum adul¬
tus. siue a crescere &augere..
Iuuenis uocatus. quod iuuare
posse incipiat. ut in bubusiu¬
uenci. Cum auitulis discesse¬
rint .⁊ Ist enĩ iuiuenis in ipso ae¬

Expanded text:
quorum patres ante decesserunt quorum patres ante decesserunt quam ab his nomen acceperint. Ceteri orbi vocantur orphani, idem qui et pupilli; illud enim Graecum nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legitur10, 14: 'Pupillo tu eris adiutor,' Graecus habet ὀρφανῷ. Puberes a pube, id est a pudenda corporis, nuncupati, quod haec loca tunc primum lanuginem ducunt. Quidam autem ex annis pubertatem existimant, id est eum pubpubescat: certissimum autem puberem esse qui et ex habitu corporis pubertatem ostendit et generare iam possit. Puerperae sunt, quae annis puerilibus pariunt. Unde et HoratiusC. 4, 5, 23: Laudatur primo prole puerpera nato. Et dictae puerperae vel quod primo partu gravantur, vel quod primum pueros pariunt. Adolescens dictus, eo quod sit ad gignendum adultus, sive a crescere et augeri. Iuvenis vocatus, quod iuvare posse incipit; ut in bubus iuvenci, cum a vitulis discesserint. Est enim iuvenis in ipso ae