comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tonũ. uł quia bonum sit malũ
fĩ. non est enim bonum: malum
fĩ ab aliquo. quia ñ est bonum ut
anquis faciat Malum. St enim
ħ ess bonum ꝓfecto huiꝰ deꝰ auctor
ess. qui auctor ẽ om̃is boni. ꝙ si
huiꝰ deus auctor est. eo gͦ auctore
homo agit malum. ⁊ ita eo aucto¬
re hõ fit detior. ⁊ si eo auctore hõ
sit det̾ĩor: tunc eo uolente homo
fit detĩor. Idem .n. est dicere aliqͥd
fĩ d̾o actore ꝙ d̾õ uolente. dõ ã actore
aminori dicens ita. nulło sapiente
homĩe actore fit homo deterior. tanta
enim est illa culp q̃ in sapiẽtẽ lrẽm
cad̾e nequit. Est aut̾ deus omni
homine sapiente p̃stantior młto
munis gͥ deo auctore fit hõ detĩor
Multo enim p̃stantior dei uolũ¬
tas quam hominis sapientis. il¬
ge ab est a dei uoluntate ut rõ do¬
cet: a quo sit querend̾̃ est. Ecce a¬
ꝑte hic dic̃ ab. deo auctore uł uo¬
iente hoĩem ñ fĩ det̾iorem. s uiti¬
o uoluntatis sue. Non ẽ gͦ deo

Expanded text:
bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum ut aliquis faciat malum. Si enim hoc esset bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est auctor omnis boni. Quod si hujus Deus auctor est, eo ergo auctore homo agit mala, et ita eo auctore homo fit deterior. Et si eo auctore homo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem est enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente: Deo autem auctore a minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo enim est praestantior Dei voluntas, quam hominis sapientis. Ilge abest a Deo voluntate, ut ratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio
Abbreviated transcription (Latin):
sum uł confirmatõnem e onẽ.¬
rat in eis tͥplex naturał ꝯgnitõ
quia sciebant ꝙ facti erant ⁊ a qͦ
fc̃i erant. ⁊ cum quo facti erant ĩ¬
mundo. et hebant aliquam boni
uł mali notictam intlłigentes
quid appetendum uł respuend̾
illiᷤ foret.
An aliquã dei hũe

Expanded text:
sum vel confirmationem. Erat in eis triplex naturalis cognitio, qua sciebant quod facti erant, et a quo facti erant, et cum quo facti erant; et habebant aliquam boni et mali notitiam, intelligentes quid appetendum vel respuendum illis foret. 10. An aliquam Dei h
Abbreviated transcription (Latin):
mio ꝓficiant. s. in cognitõe ⁊ diłc¬
tione dei. licet enm ut aiunt in
confirmatõe bĩtudinem accepe¬
rint et̾nã atq ꝑfedtam. Augetur
tũ cotidie eorum bĩtudo. qr mag̃
ac mag̾ diligunt atq cognoscũt᷑.
⁊ ẽ eoꝵ caritas qua d̾m ⁊ nos di¬
ugunt.: ⁊ meritum ⁊ premium:
Meritum: quia per eam ⁊ obse¬
quia ex ea nobis impensa merent᷑.
⁊ in bĩtudinẽ ꝓficiunt. ⁊ ip̃a eadẽ
firmant. dic̾ enĩ ysaĩas ex ꝑͣ ange¬
loꝵ xͥ ascẽdẽtis magnificentiam
ãmirantium. Quis ẽ iste qui ue¬
uit de edom tinctis uestib debos¬
ra: Et in. pͦs. Quis ẽ iste rex głe:
Ex quib apparet ꝙ mistĩum u̾bi
incarnati plenꝰ cognouer̃t angłi
pꝰ ꝯpletõm qͣm añ. ⁊ sic̃ in cogni¬
tõe huiꝰ misterii ꝓfecer̃t. Ita dñt
que sit dispensatio sacram̃ti. abs¬
conditi a scłis in deo. ut innotes¬
cat multiformis sapĩa dei per ec
gelicas dignitates p̃fatum mi¬
steriũ ad purum ñ intlłexisse:¬

Expanded text:
mio proficiant, scilicet, in cognitione et dilectione Dei. Licet enim, ut aiunt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen quotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deum et nos diligunt, et meritum et praemium meritorum, quia per eam et obsequia ex ea nobis impensa merentur, et in beatitudine proficiunt; et ipsa eadem firmant. Dicit enim Isaias, c.  ascendentis magnificentiam admirantium: Quis est iste qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra? Et in psalm. 24: Quis est iste rex gloriae? Ex quibus apparet quod mysterium Verbi incarnati plenius cognoverunt angeli post impletionem quam ante. Et sicut in cognitione hujus mysterii profecerunt, ita dicunt que sit dispensacio sacramenti absconditi a seculis in deo, ut innotescat multiformis sapiencia dei per eccgelicas dignitates prefatum misterium ad purum non int
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cred̾etur. qui ħ fecit. ꝙ ab hoĩe ĩ¬
possibile est fĩ. potuerunt gͦ cogͦsc̃e
sũ cognoun̾t ultra oẽm creaturam
ẽẽ illum qui ea fecit. que nulla cͤ¬
aturarũ face uł destruere ualet. ac¬
cedat quecũq uis creatura. ⁊ faci¬
at tale celum ⁊ talem t̾ram. ⁊ dicã
qr d̾s ẽ. S qr nulla c̾atura talia fa¬
c̾e ualet: constat supͣ oẽm cͤaturã
esse illum qui ea fecit. ac ꝑ hec illũ
esse dm̃. hũana mens cognostere
potuit.
scd̃a rõ qua potuit cogno

Expanded text:
ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terram; et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit. 3. Secunda ratio qua potuit cogno
Abbreviated transcription (Latin):
pora. ⁊ semꝑ nasci de patre. ami.¬
s congruentius semꝑ natum⁊
generatione auctor filii est. ut ĩ
sequenti ostendetur. ut gͦ pater
est et̾nus. ita ⁊ filius eternus. s
pat̾ sine auctore. filius uero nõ
quia pat̾ innascibilts filius natꝰ.¬
lariꝰ. in .xii. li. de tri. Aluid ẽ sine

Expanded text:
pora, et semper nasci de Patre, sed congruentius semper natum, generatione auctor Filii est, ut in sequenti ostendetur. Ut ergo Pater est aeternus, ita et Filius aeternus est; sed Pater sine auctore, Filius vero non, quia Pater innascibilis, Filius natular. in lib.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ꝙ natum ẽ. Ꝙ aũ ñ natum ẽ.
id cũ et̾nitate ñ natũ est. Ꝙ uero ex
et̾no natũ ẽ id si ñ et̾num uatũ ẽ
iã ñ erit ⁊ pater auctor et̾nus. Siꝙͥgͥ
ei qͥ ab et̾no pr̃e natꝰ ẽ ex et̾nitate defu¬
erit id ip̃m auctori ũ ẽ ãbiguũ defuisseqi si
gignenti est infinitum gignere.
⁊ nascenti etiam infinitum est nas¬
ci. Medium enim quid int̾ natiui¬
tatem dei filii. ⁊ generationem dei
prĩs. nec sensus admittit. quia ⁊¬
in generatione natiuitas est.⁊ in
natiuitate generatio est. qr sine u¬
troq neutrum ẽ. utrumq gͦ sine¬

Expanded text:
atum est, id cum aeternitate non natum est; quod vero ex aeterno natum est, id si non aeternum natum est, jam non erit et Pater auctor aeternus. Si quid ergo ei qui ab aeterno Patre natus est ex aeternitate defuerit, id ipsum non est auctori ambiguum defuisse; quia si gignenti est infinitum gignere, et nascenti etiam infinitum nasci est. Medium enim quid inter nativitatem Dei Filii et generationem Dei Patris, nec sensus admittit; quia et generatione nativitatis est, et in nativitate generatio est; quia sine utroque neutrum e
Abbreviated transcription (Latin):
aturam dñr. quorum quedam dñr.¬
de om̃ib dñr ꝑsonis. ut dominꝰ ..
creator. refugium. quedam autẽ
ñ de omĩbus ut donatus. datus.
missus. De hoc noĩe trinitas ad
reterea est unum nom̃. dit.¬
ꝙ de nulla ꝑsona sĩgillatĩ

Expanded text:
aturam dicuntur; quorum quaedam de omnibus dicuntur personis, ut Dominus, Creator, refugium; quaedam autem non de omnibus, ut donatus, datus, missus. 3. De hoc nomine Trinitas addit. Praeterea est unum nomen quod de nulla persona sigillatim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩo d̾s uoluit eam corꝑi uniri. ut
de.⁊ uidetur faciead faciem pͥuta¬
petur enim creat᷑a se ñ posse uni¬
ri creatori suo: tanta ꝓpinquitate
ñ ualeat artart ad ħ uͭ uelit eã relĩ¬

Expanded text:
 ideo Deus voluit eam corpori uniri, ut de, et videtur facie ad faciem; putaret enim creatura se non posse uniri Creatori suo tanta propinquitate,non valeat arctari ad hoc ut velit eam relin
Abbreviated transcription (Latin):
ra hĩtatoẽm ꝯstituit. utrisq regu¬
lam imponens obedientie. qua¬
tinus ⁊ illi ab eo uͥerant: ñ cade¬
rent. ⁊ isti ab eo uͥ erant: ad id uͥ
ñ erant ascendẽnt. Eecit itaꝙ d̾s
hominem ex duplici suba̾. corpꝰ
de t̾ra finͣgens animam nõ de ni¬
chilo faciens. Ideo etiam unite
sunt amime corꝑib ut in eis deo
famulantes: maiorem me̾ant᷑
coronam.
post sacram̃tum t̾nita

Expanded text:
rra habitationem constituit, utrisque regurra habitationem constituit, utrisque regulam imponens obedientiae, quatenus et illi ab eo ubi erant non caderent, et isti ab eo ubi erant ad id ubi non erant ascenderent. Fecit itaque Deus hominem ex duplici substantia, corpus de terra componens, animam vero de nihilo faciens. Ideo etiam unitae sunt animae corporibus, ut in eis Deo famulantes majorem mereantur coronam. 11. Post sacramentum Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
nalẽ in glificatõẽ eidem ꝑficienda e¬
rat aĩam corꝑeis indumentis t t̾re¬
nis mansionib copłauit. luteãꝙͣ nã¬
ta᷑m fecit ad uite sensũ uegetare.
ut scirz hõ qr si potuit d̾s tam dis¬
parẽ naͣm corꝑis ⁊ aĩe in fed̾atõm
unam ⁊ in amicitiam tantam ꝯ¬
uingẽ ne qͣqͣm ei ĩpossibile futãm
rõabilis createͤ humilitatẽ. lic lõ¬
ge inferiorẽ ad sue głe ꝑticipatõm
subluare. qr gͦ ꝓ exͦ rõabił sp̃c in¬
ꝑte usq ad ꝯsortium t̾reni corpis.
huĩuatꝰ ẽ. ne forte in hor nimis de¬
p̃ssus uideretur. addit dĩ ꝓuidẽtia
ut post modum cum eodem corꝑe
glorificato ad consortium illorũ
qui in sua ꝑmanserunt puritate.
sublimaretur. ut ꝙ minus ex dis¬
pensatõe creatoris sui acceꝑat con¬
ditus postmodum per gr̃am eiꝰd̃
pro arbitrio uoluntatis sue dis¬
ponens illis quos in sua purita¬
te reliquerat sursum in celo mã¬
sionem: Illis uero quos corꝑibus
terrenis sociauerat deorsum in t̾¬

Expanded text:
nalem in glorificatione ejusdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem sublimare. Quia te usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris sui acceperat conditus, postmodum per gratiam ejusdem pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in te
Abbreviated transcription (Latin):
scentia. ł ꝯcupiscibilitas. que d̾r
iex m̃broꝵ. siue langor nature.
siue tyrannus: qui est in m̾bris
nare. Sunt ⁊ euis desideria q̃ st̃
aduales concupĩe. que sũt ar¬
mͣa diaboli: que ueniunt ex lã¬
gore nature. langor aũ iste: ty¬
rannus est qui mouet mala
desiderta. Si ergo uis ẽẽ uictor
tyrani atq inhermem inimic̃
inuenire. ñ obedias concupĩe
male. Hiis uerbis satis ostẽ¬
ditur fomitem pcc̃ĩ ẽẽ ꝯcupĩam.¬
Qr nomine cõ.

Expanded text:
scentia vel concupiscibilitas, quae dicitur lex membrorum, sive languor naturae, sive tyrannus qui est in membris nare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor tyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupiscentiae malae. His verbis satis osteditur fomitem peccati esse concupiscenod nomine co
Abbreviated transcription (Latin):
to plꝰ diligimus: tanto m inꝰ time¬
nuis. Iste timor notatur in ilł u̾b̾
ti desuili. quia ut ip̃e supradixit.
Seruilis timor ñ remanz ueniente
caritate. nec intrat caritas nͥ prius
ille timor exeat. net in illo timore
aliqͥs credit in dm̃. ⁊ si c̾dit deo nͨ bñ
facit ⁊̃ si bouũ ẽ ꝙ facit. Nonẽ ergo
timor ille in caritate etiam inchoa¬
ta. qr oĩs qui caritatem ht̃: licet ñ

Expanded text:
to magis diligimus, tanto minus timemus. Iste timor notatur in illis verci de servili, quia, ut ipse supra dixit, servilis timor non remanet veniente charitate, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; nec in illo timore aliquis credit in Deum, etsi credat Deo; nec bene facit, etiamsi bonum est quod facit. Non est ergo timor ille in charitate etiam inchoata, quia omnis qui charitatem habet, licet non
Abbreviated transcription (Latin):
nuna ne deseratur. Ille ẽtimor q̃
caritas excludit. Ille ẽtimor qͥ ꝑ¬
manet in scłm scł̃i. Ecte ĩ hiis
ñb̾ predc̃is aꝑte ostenditãs. quis
sit timor castus. ⁊ quis ẜuilis. et
qualr̃ diffant. in quib ⁊̃ initialẽ
timorẽ sig̾cauit. qui nec ex toto ẽ
seruilis. nec ex toto castus. s tan¬
qͣm medius: aliquid de s̾uili. ⁊ ab
de casto timore ht̃. fac̃ enĩ suire ꝑ¬
tim timore pene. ꝑtĩ amore iꝰtiti
e. ꝑ ꝙͣ timemus puniri. ⁊ timemꝰ
offend̾e̾. Iste timor ẽ in inchoata ca

Expanded text:
nima ne deseratur. Ille est timor quem nima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit, ille est timor qui permanet in seculum seculi. Ecce in his verbis praedictis aperte ostendit August. quis sit timor castus, et quis servilis, et qualiter differant. In quibus etiam initialem timorem significavit; qui nec ex toto est servilis, nec ex toto castus, sed tanquam medius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae per quem timemus puniri, et timemus offende
Abbreviated transcription (Latin):
tas. quarũ unã ꝯstituas uolen dit.¬
tem fac̾e adult̾ium. s timet ne dãp¬
net᷑ a marito. Tii maritũ. qr adhͨ
aniat nequitiam. huic ñ ẽ grata
s honerosa mariti p̃sentia ⁊ si for¬
te uiuit nequit: tim maritum:
neueniat. Tales sunt quitimẽt
diem iudicii. fac alt̾am amare uir̃.
debẽ illi castos amplexus. nlła se
adultina ĩmũdicia maculare uel¬
le. Ista optat p̃sentiam uiri. Illa
tuet: ⁊ illa timet. Iam gͦ int̾ro¬
getur q̃r timeant: Ila dicet time¬
o uirũ ne uentat. Iua dicet tume¬
o uirũ ne discedat. Illa dicet time¬
o uirũ ne dãpnet. Ina dicet tume¬
o uirũ ne deserat. pone hoo in a¬
nimo: ⁊ unuenis timore ꝙ̃ foras
mittit caritas. ⁊ aliũ tunorem
castum ꝑmanẽtem in scłm scłi.
Ilũ timorẽ ꝑfrã sarttas foras mͦ¬
pungat. ꝙ stimulet. stimulat ille
timor. s intrat caritas q̃ sanat
qd̃ uulu̾at timor. Timor castus
re dei dicit quotimet aĩa ne dãp¬
uetur. Illa detimore quotimet a¬

Expanded text:
stituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo virum ne discedat. Illa dicet: Timeo virum ne damnet; ista dicet: Timeo virum ne deserat. Pone haec in animo, et invenies timorem quem foras mittit charitas; et alium timorem castum permanentem in seculum seculi. Illum timorem perfecta charitas foras mipungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus re Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; ista de timore quo timet a
Abbreviated transcription (Latin):
ita est. localis uł circum scͥptibilis
ꝙ terminat᷑ diffinitione loci. et
ioci concludit᷑. cum ita sit alicu¬
bi. ꝙ ñ alibi. s nec dim̃sionẽ reci¬
pit. nec distantiam in loco facit.
gustarent locũ quo minꝰ de corꝑi¬
b contineret. Idõ aug̾ attribuit
ñ tñ ita ut dimensionib circũ¬
scͥptus: int̾positione sui faciat di¬
corpus.
Cõclusio ex p̃dcis ꝙ sp̃o

Expanded text:
ita est localis vel circumscriptibilis, quod determinatur definitione loci, et ione loci concluditur, cum ita sit alicubi, quod non alibi, sed nec dimensionem recipit, nec distantiam in loco facit, on eo coangustarent locum quominus de corporibus contineret. Ideoque Aug. attribuit non tamen ita ut dimensionibus circumscriptus, interpositione sui faciat dicorpus. 13. Conclusio ex praedictis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
conquirentes dec̾tatõ u̾satur. St̃
enim qui dicunt nlłm spm̃ aliqͦ
mͦ posse mutari ioco. ab omni
spũ locum uniu̾saliter remouere
temporis tm̃ spũali creature tͥbu

Expanded text:
conquirentes disceptatio versatur; sunt enim qui dicunt nullum spiritum aliquo modo posse mutari loco, ab omni spiritu locum universaliter removere temporis tantum spirituali creaturae tribue
Abbreviated transcription (Latin):
si ait dominus. Tollam de spũ tu-
spc̃ moysi. Patet gͥ quia sp̃c .s. nr̃¬
dr̃ sp̃c. s quia nob̾ datus. ⁊ datus u¬
tiq ad hoc: ut sc̃i essemus. Sp̃c u̾o
creatus ad hoc est datus. ut essemꝰ¬
Anfilus cũ sit no

Expanded text:
si ait Dominus, Numer. 11: Tollam de Spiritu Moysi. Patet igitur quia Spir sed quia nobis datus, et datus utique ad hoc ut sancti essemus. Spiritus vero creatus ad hoc est datus, ut essemuAn Filius cum sit no
Abbreviated transcription (Latin):
de transgressionis ex quo ꝓces tĩs.¬
sit orig̃. ⁊ in quo plura suꝑius no¬
tata sunt petcata grauus fuit ce¬
teris pccĩs. Quibdam ita esse ui¬
detur ꝙ illud pccm̃ totam huãnã
naturam mutauit sic̃ ãs. dicit ĩ
ench. Illud unum pecm in loco et¬
hĩtu tante felicitatis amissum
tam magnum est: ut in uno hõie
originaliter et ut ita dixim radi¬
cabilr̃ totum genus humanum
dampnaretur. Idem in li. de ciui
iuolatum est illud mandatum:
quanto fatiliori poterat obseruã¬
tia custodiri. Nondum enim uo
luntati cupiditas resistebat ꝙ de
pena transgͥssionis pꝰea secutum
num pccĩs gͣuius esse dicunt. Q
etiam rc̃ẽ ostendere laborant hoc
mͦ. Magis notuit islud pcc̃m: qͣm
aliqd̃ aliorum. quia totum genꝰ¬
humanum uictauit. ac morti u¬
triq subͤdit. ꝙ nullo alio peccato
stm̃ ẽ maiorem gͦ effc̃m mali hũit
illd̃ ꝑcc̃m: quam aliꝙ aliud. B¬

Expanded text:
ae transgressionis ex quo processit originale, et in quo plura superius notata sunt peccata, gravius fuerit caeteris peccatis. Quibusdam ita esse videtur, quia illud peccatum totam humanam naturam mutavit: sicut August. dicit in Enchhabitu tantae felicitatis admissum, tam magnum est, ut in uno homine originaliter et, ut ita dixerim, radicaliter totum genus humanum damnaretur. Idem in lib. de Civiri injustitia violatum est illud mandatum, quanto faciliori poterat observantia custodiri. Nondum enim ipsi voluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea secutum num peccatis gravius esse dicunt. Quod etiam ratione ostendere laborant hoc modo: Magis nocuit illud peccatum quam aliquod aliorum, quia totum humanum genus vitiavit ac morti utique subdidit, quod nullo alio peccato factum est. Majorem ergo effectum mali habuit illud peccatum, quam ali
Abbreviated transcription (Latin):
facienda faciamus. ac ꝑ hoc di¬
uinitus dari nobis scĩam con¬
fitentur: qua ignorantia pellit᷑
caritatem autem negant diui¬
nitus dari: qua pie uiuitur. ut
.s. sit donum der scientia. que si¬
ne caritate inflat. ⁊ ñ sit donum
der ip̃a caritas. que ut scĩa ñ ĩflec
edificat. destruunt ⁊̃ orõnes qͣs
facit ecc̃a siue ꝓ infidelib ⁊ dect¬
ne dei resistentib ut conũtan¬
tur ad deum: siue ꝓ fidelib ut
augeatureis fides et ꝑseu̾ent
in ea. hoc quippe ñ ab ip̃o acciꝑe:
sz a se ipĩs homines hr̃e conten¬
dunt gr̃am dei qua lib̾amur.:¬
ab impietate dicentes scd̾m nũ¬
ta nr̃a dari. ꝑuulos etiam sine
ullo pcc̃i originalis iuncło as¬
serunt nasci.
Hic point ca qͥb

Expanded text:
facienda, faciamus. Ac per hoc difacienda, faciamus. Ac per hoc divinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur; charitatem autem negant divinitus dari, qua pie vivitur; ut, scilicet, sit donum Dei scientia, quae sine charitate inflat; et non sit donum Dei ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificat. Destruunt etiam orationes quas facit Ecclesia sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertantur ad Deum; sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, et perserverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, grab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. Parvulos etiam sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci. 2. Hic ponit ea q
Abbreviated transcription (Latin):
tib grãm dei aduccari. sicut uos.¬
pelagiana hesis tradidit. Nam
Noui beretiti pelagiami liberum
sic asserunt uoluntatis arbitriũ
ut grẽ dei ñ relinquat iccum. qmͣ
scdͣ merita nr̃a dariasserunt. pe¬
lagianorum heresis ommum re-¬
centissima a pelagio monacho
est ixorta. Hii dei gr̃e qua pre¬
destinati suimis. et qua meruimꝰ
de pt̾ate tenebrarum erui. ini
tantum inimici sunt: ut sine hcͣ¬
a diuina mandata. deniq pela¬
eius mandata facienda: ñ eam li¬
bero.ar. p̃ponebat. s infideli calli¬
ditate. supponebat dicens. ad ħ¬
possint implere ꝑ grãm. dicen¬
do utiq facilius possint: uoluit
tredi. etiam difficilius posse ho¬
mines sine gr̃a facere uissa di¬
uina. Illam gͦ grãm dei sine ꝙͣ
nichil boni possumus facere: ñ
ẽẽ dicunt nisi in libero. ar. quod
nulliis sius precedentib mĩtis
ab illo accepit natura nr̃a. ip̃o
ad hoc tñ uiuantes nos ꝑ sitam
legem atꝙ doctrinam: ut disca¬
mus que facere ⁊ que sꝑare debe

Expanded text:
tibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei nonrelinquant locum, quam secundum merita nostra dari asserunt. Pelagianorum haeresis, omnium recentissima a Pelagio monacho exorta est. Hi Dei gratiae qua praedestinati sumus, et qua meruimus de potestate tenebrarum erui, in tantum inimici fuerunt, ut sine haia divina mandata. Deniqiae Dei, ad ejus mandata facienda, non eam libero arbitrio praeponebat, sed infideli calliditate supponebat dicens ad hpossint implere per gratiam. Dicendo utique facilius possint, voluit credi, etsi difficilius, tamen posse homines sine gratia facere jussa divina. Illam vero gratiam Dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ipso ad hoc tantum juvante nos per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debea
Abbreviated transcription (Latin):
utrum ad se ip̃m relatiue dicat᷑
cum dr̃ dari uł donari. Cui qõi
rendentes. dicimus sp̃m scm̃ di¬
ci datum uł donatum relatiue
⁊ ad dantem ⁊ ad illum cui datur.
dans aũ siue donator est pat̾ cũ
filio et spũ scõ. nec tam̃ dicimus
dati ł donati refertur ⁊ ad dantem
⁊ ad recipientem. quia ñ pot̃ aliꝙͥ
dicidatum nͥ ab aliquo: ⁊ alicui de
illum cui datur. ⁊ est relatiua ap¬
peslatio. ⁊ in illo cui dat᷑. mutatõ
fiat ñ in dante.

Expanded text:
utrum ad seipsum relative dicatur, cum dicitur dari vel donari. Cui quaestioni respondentes, dicimus Spiritum sanctum dici datum vel donatum relative, et ad dantem, et ad illum cui datur. Dans autem sive donator, est Pater cum Filio et Spiritu sancto. Nec tamen dicimus dati vel donati refertur et ad dantem et ad recipientem, quia non potest aliquid dici datum, nisi ab aliquo et alicui detillum cui datur, et est appellatio relativa; et in illo cui datur mutatio fit, non in dante.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ht̃. ħ aũ ex ignorãtia eũ dixisse ab̃:
ĩsinuat diceus. martirẽ cipͥanũ gło¬
sum qͥ apd̾ ħ̾etitos ł stismaticos da¬
tum bap̃m nolebat cegnosce̾ dũ eos
minis detestaret᷑ tanta eiꝰ mĩta usq
ad tũphũ mr̃ii secuta sũt ut ⁊ cari¬
tatis qua excellebat luce obũbra¬
tõ illa fugaretur. ⁊ siquid p᷑gand̾
esset passõis falce tolłetur. net nos
qui bapt̃i uĩtatem ⁊ heticorũ iniqͥ¬
tatem agnoscimus. iõ cipriauo me¬
liores sumus. sic nec petro. qr gen

Expanded text:
 ex ignorantia eum dixisse Aug. innuit dicens: Martyrem Cyprianum gloriosum, qui apud haereticos vel schismaticos datum Baptismum nolebat cognoscere, cum eos nimis detestaretur, tanta ejus merita usque ad triumphum martyrii secuta sunt, ut et charitatis qua excellebat luce obumbratio illa fugaretur, et si quid pugnandum erat, passionis falce tolleretur. Nec nos qui Baptismi veritatem et haereticorum iniquitatem agnoscimus, ideo Cypriano meliores sumus, sicut nec Petro, quia ge
Abbreviated transcription (Latin):
qui ex caritate eximia aĩam est¬
posuit ꝓ amicis ⁊ uumitis. ha r¬
buit enim in corde caritatem qͣm
nob̾ oꝑe exhibuit. ut exhĩtõnis for
nos ad diligendum instmeret. hic
aliquid dicend̃ ẽ de caritate ⁊ modo
⁊ ordĩe diligendi dm̃ ⁊ ꝓpimum.

Expanded text:
qui ex charitate eximia animam posuit pro amicis et inimicis. Habuit enim in corde charitatem quam opere nobis exhibuit, ut exhibitionis forma nos ad diligendum instrueret. Hic aliquid dicendum est de charitate, et modo, et ordine diligendi Deum et proximum.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem lapsus est hõ. a suba in qͣ
pe ip̃a non est sub̾a. Non enim
iniquitas est naͣ: ꝙͣ formauit de¬
nature om̃s ꝑ ip̃m fc̃e st̃. Iniqͥ¬
ñ est sub̾a. In illo hymnoͣ tum
pũoꝵ unu̾sa c̾atura laudans
dm̃ commemoratur. Laudãt
enim omĩa deum s q̃ fecit deus
omĩa reptilia ibi nominata
sunt. s nõ aliqua uicia. uitia
enim ex nobis et ex nr̃a uolim¬
tate habemus.⁊ uicia ñ sunt sb̃¬
stancia. Intẽdant diligenter his
u̾bis p̃missarum assertores sẽ¬
tentiarum ⁊ ꝑcipere poterunt.
rõnem et cam̃ dictorum ubi scͥp¬
t᷑a de natura uł sub̾a mentõm
facit. Illarum uͦ sm̃arum iudi¬
num prudentis lectoris cui utͥ¬
usq snĩe noticiam plenarie de¬
dimus: arbitrio relinquimus
ad ea que adhuc nob̾ suꝑsunt
tractanda festmantes.
Or de
pocõ non de pena urlłigitur

Expanded text:
tatem lapsus est homo a substantia in qua pe ipsa non est substantia. Non enim iniquitas est natura quam formavit DeNaturae omnes per ipsum factae sunt; iniqunon est substantia. In illo hymno trium puerorum universa creatura laudans Deum commemoratur. Laudant enim omnia Deum, sed quae fecit Deus. ia reptilia ibi nominata sunt, sed non aliqua vitia. Vitia enim ex nobis et ex nostra voluntate habemus, et vitia non sunt substantia. Intendant diligenter his verbis praemissarum assertores sententiarum, et percipere poterunt rationem et causam dictorum, ubi Scriptura de natura vel substantia mentionem facit. Illarum vero sententiarum judicium prudenti lectori, cui utriusque sententiae notitiam plenarie dedimus, arbitrio relinquimus, ad ea quae adhuc nobis supersunt tractanda festinantes. 5. Quod de peccato non de poena intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
ci nemo dubitat. Non tam̃ dñis
hanc tͥnitatem tẽ tres deos. sed u¬
num deum. Ita dicitur. pat̾ mag
⁊ aliud magnum esse. s ħ idem ẽ¬
illi esse. ꝙ est magnũ esse. ꝓpt̾ea
sicut ñ dicimus tres essentias. cͦ
ñ dicimus tres magnitudines¬

Expanded text:
ci nemo dubitat. Non tamen dicimus hanc Trinitatem esse tres deos, sed unum Deum. Ita dicitur Pater magnet aliud magnum esse, sed hoc idem illi est esse quod magnum esse. Propterea sicut non dicimus tres essentias, sic non dicimus tres magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
uidentur. sic det̾mina ria¬
mus. dicentes nos ⁊ hic ⁊ in futo.
frui. sed ibi ꝓprie et ꝑfc̃e et plene
ubi ꝑ spẽm uidebimus quo frue¬
mur. hic aũ dum in spe ambłamꝰ
frium᷑ quidẽ. s ñ adeo plene. uñ
entes. iam beati sunt quo ⁊ nos
frui desid̾amus. ⁊ qͣntum in hac ui-¬
ta iam fruimur. uł ꝑ speculum.
uł in enigmate tanto nr̃am ꝑegͥ¬
natrẽm et tolerabilius sustinemꝰ.
et ardentius finre cupimus P o¬
uita ñ tm̃ ht̃ gaudium spei. s ⁊̃ rei.
qr iam delectatur in eo ꝙ diligit
et ita iam rem aliquatenus tenet.
efficis beatus. et in quo spem ponis.
dr̃ frui: cum delectatõe uti. Cũ enĩ
adest qd̃ diligitur: eciam delectatõ¬
nem secum gerit. Si tñ ꝑ eam tran-¬
sieris.⁊ ad illud uͥ ꝑmanend̾ ẽ ꝑ
eam retułis: utĩs ea. ⁊ ab usiue ñ
ꝓprie diceris frui. Si uõ inheseris
atq ꝑ mansis. finẽ in ea ponens
icticie tue: tunc u̾e ⁊ ꝓprie frui di¬
cendus es. Ꝙ ñ ẽ faciend̾ nͥ in illa

Expanded text:
identur, sic determinamus, dicentes, nos et hic, et in futuro frui; sed ibi proprie, et perfecte, et plene, ubi per speciem videbimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo plene, unde uentes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum in hac vita jam fruimur, vel per speculum, vel in aenigmate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. tantum habet gaudium spei, sed etiam rei, quia jam delectatur in eo quod diligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. efficeris beatus, et in quo spem ponis,  tamen dicitur frui, cum delectatione uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieris, et ad illud ubi permanendum est eam retuleris, uteris ea; et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc vere et proprie frui dicendus es; quod non est faciendum nisi in illa
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrabantur se obsequium p̃s¬
tare deo. quia bonum finem dict̃
eos sibi posuisse .s. dei obsequium
⁊ tñ uoluntatem eorum et actõm
ꝑu̾sam fore asserunt. de bonis ã
nulla fit exceptio in p̃missis u̾b̾
abi. quin omnis uoluntas bo¬
ua: ex fine sit boua. et ex sine. et¬
ex uolũtate: omnis bona actio bo
na est. S non omnis mala uo¬
luntas: ex fine mala est. nec om̃iͤ
mala actio. ex fine et ex uolunta¬
te mala est. ⁊ omnis que habet i¬
malam causam: mala est. Sz non
omnis que bonam hẽt cãm: boã
est. Ideoq cum ex affcũ dr̃ impoĩ
liter uera est hec regła. s in mal
excipiuntur illa que ꝑ se mala sc̃
Omnia gͥ hominis opera scd̾m ĩ¬
tentionem et cam̃: iudicantur bo¬
na ł mala. exceptis hiis que per
se mala sunt .i. que ñ sine preua¬
ricatione finequeunt
Quidam

Expanded text:
arbitrabantur se obsequium praesarbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis actio bona, bona est. Sed non omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam causam mala est, sed non omnis quae bonam causam habet bona est. Ideoque cum ex affectu dicitur liter vera est haec regula; sed in malis excipiuntur illa quae per se mala sunt. Omnia ergo hominis opera secundum intentionem et causam judicantur bona vel mala, exceptis his quae per se mala sunt, id est, quae sine praevaricatione fieri nequeunt. 4. Quidam
Abbreviated transcription (Latin):
Quis hoc dixeritꝰ s horum duoꝵ
ñ ĩo quisquam est bonus: qr pe¬
ior est unus. peior est enum qui
contupitendo quam qui mise̾n¬
do furatur. S si furtum omne
pccm̃ est: ab omni furto abstinẽ¬
dum est. Quis enim dicat esse
peccandum: et si aliud sit grauiꝰ
aliud leuius pc̃cmꝰ Nunc aũ
q̃ramus quis actus pccm̃ sit. uł
non. Non ꝙ grautus sit uł leuiꝰ.
Intende lector ꝓpositis ũbis tota
mentis consideratione que nõ
mutilem hũt excitationem: et
dinosces quis actus sit pocm̃. qui
tum. Quia sunt ñ nulli actus qͥ⁊
ut supra positum est. Ex quo con¬
sequi uidetur: quia non semꝑ ex
fine iudicatur uoluntas. sui ma¬
la actio. sicut in illis que ꝑ se
pcc̃a sunt. Illa enim cum quis
gesserit proaliqua bona causa.
bonum uidentur hr̃e finem. nec
ex fine uolutas est mala. nec
ex uoluntate actio fit mala. s
ex actione uoluntas sit praua.
In quib aliqui ponunt actum
iudeorum. qui crutifigendo xp̃m

Expanded text:
Quis hoc dixerit? Sed horum duorum Quis hoc dixerit? Sed horum duorum non ideo quisquam est bonus, quia pejor est unus. Pejor enim est qui concupiscendo, quam qui miserando furatur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc autem quaerimus quis actus peccatum sit vel non; non quid gravius sit vel levius. Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exercitationem; et dignosces quis actus sit peccatum, qtum, quia sunt nonnulli actus qui ut supra positum est. Ex quo consequi videtur quia non semper ex fine judicatur voluntas sive actio mala, sicut in illis quae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum
Abbreviated transcription (Latin):
mala pp̃hec bona: si ꝑꝑ hec bona.
nec illa sunt maia: tur ñ ab un¬
mũdis m̾etͥcib que ditant stu¬
pratores rapiat diuitias uirbo¬
nus: ut indigentibus eas largi¬
atur. cũ nlłm malũ malum sit:
si ꝓ bono fiatꝰ Quis hoc dicat nͥ
qui res humanas moresq cona¬
tur ⁊ leges subuertere: Ꝙ enĩ
facimus ñ dicatur recte posse fi:
nec impune tm̃ uerum etiam
gloriose. ut in eo ñ timeat᷑ sup¬
plicum: s sꝑetur et p̃mium. si
semel concesserimus in malis
fiunt causis: nec ip̃a mala udi¬
centur: At iusticia nũto punit
cum. qui dicit se subtraxisse suꝑ¬
flua diuiti: ut preberet pauꝑi.
et falsarium qui alienum corru-¬
pit testamentum: ut is essz he-¬
res. qui faceret elemosinas lar¬
gas: ñ ille qui nullat. ⁊ eum qui
se fecisse adultium ostendit: ut
ꝑ illam cum qua fecit: hominẽ
de morte liberet. S dicet aliquis
gͦ equandus est fur quilibet fu¬
ri qui uoluntate mĩe furatur:

Expanded text:
mala propter haec bona, si propter haec bona mala propter haec bona, si propter haec bona nec illa sunt mala? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatur recte fieri posse, nec impune tantum, verum etiam gloriose, ut in eo non timeatur supplicium, sed speretur et praemium; si semel consenserimus in malis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse superflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet furi qui voluntate misericordiae furatur?
Abbreviated transcription (Latin):
facienda. It̾. Ca quippe opera ho¬
minum si cãs habuerint bonas
ł malas nunc sunt bona nũc
sunt mala: que ñ sunt ꝑ seipsa
peccata. sic̃ uictũ prebere paupe
at: ut gignantur regenerandi.¬
beant causas. uelut si iactantie
cã pascitur pauꝑ. aut lascuue cã
cum uxore concũbit᷑. aut filii ge¬
nerantur ñ ut deo s ut diabolo
phemice. quis dicat causis boĩs
ẽẽ facienda : uel peccata nõ esse:
uł quod est absurlus iusta esse¬
peccata: Quis dicat furemur di¬
uitib ut h̾eamus quid demus
pauꝑib: aut falsa testimonia ꝓ-¬
feramus ñ unde iunccentes ie¬
dantur. sed pocius saluentur:
duo enim bona hic sunt. ut ĩ¬
ops alatur ⁊ unccens ñ puni¬
atur. aut quis dicat adultium
ẽẽ faciend̾ ut ꝑ illam cũ qua fit hõ
de morte liberetur: Testamen¬
ta etiam uera cur nõ suppͥma¬
mus ⁊ falsa supponamus. nehẽ¬
ditates habeant. qui nichil boĩ
agunt: S hii pocius qui indigẽ¬
tes aduiuant: cur ñ fiant illã

Expanded text:
facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum prat, ut gignantur regenerandi.beant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolo phemiae, quis dicat causis bonis esse facienda, vel peccata non esse; vel, quod est absurdius, justa peccata esse? Quis dicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur? Duo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa
Abbreviated transcription (Latin):
utrum sp̃c .s. ad seip̃m refe¬
ratur. ħ enim uidet᷑ ex predc̃is posse
ꝓbari. Si enim ꝙ datur refert᷑ ad e¬
ad seipsum. huiꝰ qõnis det̾minatio¬
nem ĩ posterum differimus. donͦ
tractemꝰ de biis que relatiue dñr de
deo ex temꝑe. in quib datum ⁊ dona¬
tum continetur

Expanded text:
ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad ead seipsum. Hujus quaestionis determinationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de Deo ex tempore, in quibus datum et donatum continentur
Abbreviated transcription (Latin):
uel alicuius alius. s alius non. qr
nullus alius semꝑ fuit. nec prĩs.
qr pr̃ est ingenitus ⁊ innascibilis.
nec sui. qr nulla res seipãm gign̾e
Si enim nasci potuit: potuit esse fi¬
lius. ⁊ ita mutabilis ẽẽ potuit an¬
hic q̃ritur quomͦ sĩt

Expanded text:
vel alicujus alii, sed alii non; quia nullus alius semper fuit. Nec Patris, quia Pater est ingenitus et innascibilis. Nec sui, quia nulla res seipsam gignereSi enim nasci potuit, potuit esse Filius, et ita mutabilis esse potuitHic quaeritur quomodo int
Abbreviated transcription (Latin):
guenda est intelligentia p̃poĩti uer¬
bi. posse uel uelle gignere filium. ẽ
posse uel uelle aliquid. neq gn̾atio
filii aliqd̃ eorum est: q̃ subiecta sũt
diuine potentie ⁊ uoluntati. nec est
aliquid int̾ omnia uel de omnib.
s super omnia ⁊ ante omnia. Non
enim ante uoluit uł potuit. quam
genuit. sic̃ nec ante fuit quam ge-¬
nuit. quia ab et̾no fuit. ⁊ ab et̾no
genuit. Ex simili qͦ ħ uidere pos¬
sumus. pat̾ enim pot̾ ẽẽ pat̾. ⁊ uult
ẽẽ pater. filius aũ nec pot̾. nec uult
ẽẽ pater. gͦ p̃r pot̾ uł uult ẽẽ aliquid¬

Expanded text:
intelligentia propositi verbi posse vel velle gignere Filium, et posse vel velle aliquid; neque enim generatio Filii aliquid eorum est quae subjecta sunt divinae potentiae et voluntati: nec est aliquid inter omnia vel de omnibus, sed super omnia et ante omnia. Non enim ante voluit vel potuit, quam genuit: sicut nec ante fuit quam genuit; quia ab aeterno fuit, et ab aeterno genuit. Ex simili quoque hoc videre possumus. Pater enim potest esse Pater, et vult esse Pater: Filius autem non potest nec vult esse Pater; ergo Pater pot
Abbreviated transcription (Latin):
uolens ostend̾e pr̃em ñ esse poten
tiorem filio huis u̾bis. Absit. ut ido
potentior sit pr filio: sicut putas.
quia creatorem genuit pr̃. filius
aũ ñ genuit creatorem. n enim
ñ potuit: s non oportuit. uide et
diligent̾ attende hec u̾ba. non enĩ
ñ potuit: s non oportuit. uidet᷑ enĩ
dicere ꝙ filius potuit gign̾e. s nõ
oportiit. ⁊ ita potuit ꝙ ñ oportuit.
quare aũ ñ oportuit: subdit dicẽs.
Immoderata enim ẽẽt diuina ge¬
neratio. si genitus filius nepotem
gigneret patri. quia ⁊ ip̃e nepos
nisi auo suo pronepotem gignet.
potens diceretur. Similit̾ ⁊̃ ille si
nepotem ñ gigneret auo suo.⁊ ꝓ
nepotem ꝓ auo suo. ñ a uobis ap¬
pellaretur᷑ omp̃c. nec impleretur
gn̾ationis series. si semper alter
ex altero: nasceretur. nec eam ꝑfi¬
ceret ullus: si ñ sufficeret unus oĩ¬
potens. Itaq ommipotentem genu-¬
it filium. patris natura non fait.¬

Expanded text:
volens ostendere Patrem esse non potiorem Filio, his verbis: Absit ut ideo potentior sit Pater Filio, sicut putas, quia Creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit Creatorem; neque enim non potuit, sed non oportuit. Vide et diligenter attende haec verba: Non enim non potuit; sed non oportuit. Videtur enim dicere quod Filius potuit gignere, sed non oportuit: et ita potuit quod non oportuit. Quare autem non oportuit, subdit dicens: Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem gigneret Patri, quia et ipse nepos nisi avo suo pronepotem gigneretpotens diceretur. Similiter etiam ille si nepotem non gigneret avo suo, et pronepotem proavo suo, non a vobis appellaretur omnipotens, nec impleretur generationis series, si semper alter ex altero nasceretur: nec eam perficeret ullus, si non sufficeret unus omnipotens. Itaque omnipotentem genuit Filium Patris natura, non fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
luid uolentis ꝙͣ d̾s. ut enĩ It.¬
bona sit uoluntas hominis o¬
portet attend̾e̾ quid ꝯgruat ei uel¬
le.⁊ quo fine. tantum enim int̾¬
est int̾ uoluntatem dei ⁊ uolun¬
tatem hominis. ut inquib dam
aliud congruat deo uelle: aliud
homini. uñ ãb. in encheridion. a¬

Expanded text:
d volentis quam Deus. Ut enim bona sit hominis voluntas, oportet attendere quid congruat ei velle, et quo fine. Tantum enim interest inter voluntatem Dei et voluntatem hominis, ut in quibusdam aliud congruat Deo velle, aliud homini; unde Aug., in Enchi.
Abbreviated transcription (Latin):
salem descendẽtẽ de celo a
or qr sic̾ illic seraphim ⁊
cherubim ⁊ cet̾i qnq quis
usq ad archangłos ⁊ ange¬
los ordinãtur sb̃ uno capi¬
te dõ. Ita hic qͦ sb̾ uno sũmo
põt̾. pͥmates ł̃ priarche ar

Expanded text:
am, descendentem de coelo, a or, quod sicut illic Seraphim et Cherubim, ac caeteri quique usque ad Angelos et Archangelos, ordinantur sub uno capite Deo; ita hic quoque sub uno summo Pontifice primates vel patriarchae, ar
Abbreviated transcription (Latin):
tentib dilugent eoreq cõfessidnes ꝑ publicas
manꝰ in autenticã scripturã redactas. ili̾co in
coram ipis ⁊ illas ĩ suo uulgari ciuili eoꝵ expoĩ
Qui ꝑsena̾ntes d illĩs eas exp̾sse sponte put recitate
fuerãt apbarũ. Post que ã uenetali mayͦ

Expanded text:
tentibus diligenter, eorumque confessiones per publicas manus in autenticam scripturam redactas illico in ncoram ipsis, et illas in suo uulgari cuilibet eorum exponi. Qui perseuerantes in illis eas expresse et sponte prout recitate fuerant approbarunt. Post qu
Abbreviated transcription (Latin):
et exosũ. quia ecꝭ uẽnsilĩ credit᷑ ꝙ au ͦ bona
nõ reꝑiretur persona qui dc̃m o̾rdinẽ uẽll
intrare. propt que ip̃e ordo eccłiẽ stẽ det a
nutilis redderetur. ⁊ quoniam insuꝑ ex de¬
lacõne decisioĩs seu ordinatõis ditli noyoci
ad quã faciẽdã uel sinam ꝓmilganddam ts̃¬

Expanded text:
et exosum quia etiam verisimile creditur quod amodo bona et exosum quia etiam verisimile creditur quod amodo bona non reperiretur persona quae dictum ordinem vellet intrare propter quae ipse ordo ecclesiae dei ainutilis redderetur quoniam insuper ex dilatione decisionis seu ordinationis dicti negotii ad quam faciendam vel sententiam promulgandam t
Abbreviated transcription (Latin):
dei offensa et Iuiꝭ Imura cõdẽpnari nequͭ.
Aliis quibusd e cõtradicẽtib sictos fres
nõ ẽẽ ad defensionem dũi ocdĩs a diuittẽ dos
nec nos dari debere desensoiem eid. Si em̃
ut dicebant p̾missi eiussdꝰ ord̃ defensio
admittatu bel detur ꝓo hoc ap̃us negocni
ꝑicłm et nõ modicũ t̾ee sc̃e studii detrnue᷑¬
sequũ intricatõ et retardatõ ac decisionis¬
młtas rõnes ⁊ uirias allegantes. Uerũ licet
ex processib hd̃tis ꝯͣ ordinem memoratum
ip̃e ut heticalis per diffinitiuã sentenciam
anoĩce ꝯdep̾nari nõ possit. qr tamẽ id deiłł¬
hesib que dporidem eid̃ esst plimũ diffamatꝰ
et quia qͣĩ infiite ꝑsone ĩp̃eꝰ ord̃ int̾ qͣs sũt
genalis mag̃i uisitator francie ⁊ maiores
p̾ceptores ip̃dꝰ per eorꝭ cõfessiones sponta¬
neas de p̾dc̃is hẽsib errorib et scelib sunt
cõuicte qr eciã ip̃e cõfessiones dc̃m ordiem
alusq p̾nci ͭ et cet̾is catho  ͥ nmis abhõial e

Expanded text:
i nequeat aliis quibusdam e contra dicentibus dictos fratres non esse ad defensionem dicti ordinis admittendos nec nos dare debere defensionem eidem si enim ut dicebant praemissi eiusdem ordinis defensio admittatur vel detur ex hoc ipsius negotii periculum et non modicum terrae sanctae subsidii detrimeet altercatio et retardatio ac decisionismultas rationes et varias allegantes. Verum, licet ex processibus habitis contra ordinem memoratum ipse ut haereticalis per diffinitivam sententiam canonice condemnari non possit, quia tamen ideidem est plurimum diffamatus et quia quasi infinitae personae illius ordinis inter quas sunt generalis magister visitator Franciae et maiores praeceptores ipsius per eorum confessiones spontaneas de praedictis haeresibus erroribus et sceleribus sunt convictae quia etiam ipsae confessiones dictum ordinem ibus et caeteris catholicis nimis abominabilem
Abbreviated transcription (Latin):
põ et ꝯfultatõe secuta qͣlũ eciã eẽt in eodẽ
negotio ꝓcedend̃. Pẜtim ꝯ quidã tẽplarii
ad defeusionẽ eiusd̃ ordis se offercent maiori
parti cardinaliũ et toti feue consi ͤ illis cide
qui atoto cõsilio ut̃ pmiete᷑. sũt elci ⁊ quo ad
hoc oĩces totiꝰ cõsiłii repñtat uel ꝑti młta

Expanded text:
 et consultatione secreta qualiter esset in eodem negotio procedendum praesertim cum quidam templarii ad defensionem eiusdem ordinis se offerrent maiori parti cardinalium et toti fere concilio illis videlicet qui a toto concilio ut praemittitur sunt electi et quoad hoc vices
Abbreviated transcription (Latin):
negoͦ. et ad tractand una nõbcũ et ꝯ cardi¬
nalib autedt̃is tam solẽne fuctũ sie negoͫ
credebant̾ elc̃i concordit̾ ⁊ assup̃ti fuerũt.
Rost que pfatas attestatõnes super Inquisitõne
ordinis p̃cibati receptas corã ipĩs p̾latis ⁊ ꝑcutu ͦ¬
fecums in loco ad t̾e̾nẽd̃ consiͫ deputato. uidelic
in ecclia cathedoali. et sub seꝙͣt̾ per mułtos bene¬
rabiles fratres nr̃os. pat̾auhã aquilageñ. arch¬
⁊ deputatos ad hoc per elcõs atoto coussi cum
magͣ dilugeñ ⁊ sollicitudine non peꝑfuctone si
moratõna ꝯc̃tatõne dicte actestatõis ac rubrice
suꝑ eis facte uise perlecte et epanunate fuñt¬

Expanded text:
negotio et ad tractandum una nobis cum et cum cardinalibus antedictis tam solemne factum sive negotium credebantur electi concorditer et assumpti fuerunt. Post quae, praefatas attestationes super inquisitionem ordinis praelibati receptas coram ipsis praelatis et s in loco ad tenendum concilium deputato videlicet in ecclesia cathedrali et subsequenter per multos venerabiles fratres nostros patriarcham Aquileiensem archet deputatos ad hoc per electos a toto concilio cum magna diligentia et sollicitudine non perfunctorie sed moratoria tractatione dictae attestationes ac rubricae super his factae visae perlectae et exa
Abbreviated transcription (Latin):
dolore nõ per modũ diffuitiue sententie
sc̃ꝰ per modum nr̃e prouisionis seu ordi¬
nationis apłice prefatum templi ordinem
et eius statum habitum nomen irre fracca¬
Districtius Inhibentes ne quis dictum grdi¬
nem de ceters intrare uel eius habitum susti¬
pere uẽł portare ac temporalit̃ ier̾e̾ se pre¬
sumat. Quod si quis contra sec̾it. excrĩs¬
iicurrat sentenciam ip̃o sacto. Porro nos
personas et bona ead̾. nr̃e ac ap̃lice sedis
ocdmatoi ⁊ dispodcoi quam geacia di̾a
sauente ad dei honorem et exaltatõnem
nec hũs cuuscũꝙ ꝯditionis uel status ex¬
istat se de pdrsonis uel bonis huinsino dt
a liquats̃ intromittat bel cieca ea mordinators
sue sispositõnis nr̃e per nos ut porteti
fuciende pmudicud asiqud faciat Innoetree
si senis a quaꝙͣ stient sel ugnorẽt ꝯtra st¬

Expanded text:
dolore non per modum diffinitivae sententiae dolore non per modum diffinitivae sententiae sed per modum provisionis seu ordinationis apostolicae praefatum templi ordinem et eius statum habitum atque nomen irrefragadistrictius inhibentes ne quis dictum ordinem de cetero intrare vel eius habitum suscipere vel portare aut pro templario gerere se praesumat. Quod si quis contra fecerit excincurrat sententiam ipso facto. Porro nos personas et bona eadem nostrae ac apostolicae sedis ordinationi et dispositioni quam gratia divina favente ad dei honorem et exaltationem ne quis cuiuscumque conditionis vel status exsistat se de personis vel bonis huiusmodi aliquatenus intromittat vel circa ea in ordinationis sive dispositionis nostrae per nos ut praemittitur faciendae praeiudicium aliquod faciat innovet vel si secus a quoquam scienter vel ignoranter