comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (French):
cialment et completement ꝯooses q̃ sont les lures il¬
Roy du ciel qui a son peuple encliu Et neantmoins a¬
net xas ainsi de chĩ Ceulx ichi meismes po fitassent
xlus asses en telles besongnes se auent le bonne habilite
d miture ũ ilz ont ilz euissent la doctrine Primo Reih ͤ¬
uemblablement est il uedite q̃ sauoir la scrence de polꝰ¬
pourfite moult aux sages qui ont a gouuerner Et en puest
confulre q̃ illecques sont baillieez certames Regles bonti

Expanded text:
cialment et complectement composéz que sont les livres Acialment et complectement composéz que sont les livres ARoy du ciel qui a son pueple pourveü de tel n'est pas ainsi de chascun. Et ceulz ici meïsmes proffitassent plus asséz en telles besoingnes se, aveques la bonne habilité de nature que ilz ont, ilz eüssent la doctrineemblablement est il verité que savoir la science de politiques profite moult as sages qui ont a gouverner. Et en puet considere que illeques sont bailliees certainnes regles, bons
Abbreviated transcription (French):
du ꝯmamement de tres noble et tͥ exelent pr̃i¬
che Charles par la grace il dieu Roy d fanche
transsatez d latin en franchois ancums lurres lesques pt
arstote le sorenram philoz ophe qui fũ docte᷑ et conseill
du graut Roy asicondee Et dnquel la doctiine po la baclł
en xbuss lanctages et exoosee a tresgrant dicitente e
plunsen.orfente ratholiques et aultaes et getent en
hontes lopt et setter denonine et tenue en edant auttorit
Etduant se cduene mentuemesst mhurrt mtautorit
ceste doctime la milleus la plus digne la plus popita¬
ble Cest la science de moralite contenne par espetral et
prancixallement en unngt lune diuise en deux qui sont
axelles Ethiques ⁊ uollichiques le liure de ethih̃s est¬
le liire de bonne meurs et il uertꝰ ouquel il enseigne se¬
lont Rayson naturel bien fane et estre benenre en cest
moie Et pollithiques est art et screnche i gouuerner
Royalmes ⁊ cites et toutis cõmunites Et ne treuue leu
pas il teste science lur is xlus Raisonnablement artis¬

Expanded text:
du commandement de tres noble et tres excellent prince Charles, par la grace de Dieu roy de Francetranslater de latin en françois aucuns livres lesquelx fist Aristote le souverain philosophe, qui fu docteur et conseillier du grant roy Alexandre. Et duquel la doctrine, pour la valen pluseurs langages et exposee a tresgrant diligence de pluseurs docteurs catholiques et autres, et receüe en toutes lays et sectes renommees et tenue en grant auctorité des devant le advenemenceste doctrine la meilleur, la plus digne et la plus profitable, c'est la science de moralité, contenue par especial et principalment en un livre divisé en deux, qui sont appelésEthiquesetPolitiques. Le Livre de Ethiques,c'est livre de bonnes meurs, livre de vertus ouquel il enseigne, selon raison naturel, bien faire et estre beneuré en ce monde. Et politiques, c'est art et science de gouverner royaumes et citéz et toutes communitéz. Et ne treuve l'en pas de ceste science livres plus raisonnablement, artifi
Abbreviated transcription (French):
du ꝯmamement de tres noble et t̾ exelent pr̃i¬
che Charles par la grace il dieu Roy d fanhe
austote le souuenram philozophe qui su docte᷑ et conseila
Du graut Roy asixandee Et dnquel la doctrine po la ballł
e ecellence deble a este multixliee Et en arant Rexuttator̃
berelce saites pres que partout le moude Et a ett tramlorr
en ꝓbussy lanages et exuosee ei tresgroant diaittenc le
plunseno dortents ratholirques et austres et detent eb¬

Expanded text:
du commandement de tres noble et tres excellent prince Charles, par la grace de Dieu roy de France, Aristote le souverain philosophe, qui fu docteur et conseillier du grant roy Alexandre. Et duquel la doctrine, pour la valeur et l'excellence de elle, a esté multipliee et en grant reputacion vers les sages presque par tout le monde. Et a esté translatee en pluseurs langages et exposee a tresgrant diligence de pluseurs do
Abbreviated transcription (French):
ceste doctrme la milteus la plus digtne la plus poita¬
ble Cest la science de moralite contenne par especrał et
princixallement en unngt lune diuise en deux qui sont
oelles Ethiques ⁊ uollichiques le liuie ide ethil¬
le liure de bonne oeurs et I uertꝰ ouquel il enseigne se¬
lont Rayson naturel bien faire et estre beneure en cest
moile Et pollithiques est art et screnche ie gouuerner
Royalmes ⁊ cites et toutis cõmunites Et ne treuue len
pas il ceste science lui s plus Raisonnablement artis¬
cialment et completement qooses q̃ sont les luures il¬
net pas ainsi de chĩ Ceulx ichi meismes pofitassent
xlus asses en telles besongnes se auent le bonne habilite
Rnature sẽ ilt ont ilz euissent la doctrine Primo Recho.
uemblablement est il uedite q̃ sauoir la scrence de popꝰ ͫ
pourfite moult aux sages qui ont a gouuernes Et en puẽlt
confuere q̃ illecques sont bailliee certames Regles bont
ont este et peuent estre corrõpires et gastees Et relles

Expanded text:
ceste doctrine la meilleur, la plus digne et la plus profitable, c'est la science de moralité, contenue par especial et principalment en un livre divisé en deux, qui sont appelésEthiquesetPolitiques. Le Livre de Ethiques,c'est livre de bonnes meurs, livre de vertus ouquel il enseigne, selon raison naturel, bien faire et estre beneuré en ce monde. Et politiques, c'est art et science de gouverner royaumes et citéz et toutes communitéz. Et ne treuve l'en pas de ceste science livres plus raisonnablement, artificialment et complectement composéz que sont les livres n'est pas ainsi de chascun. Et ceulz ici meïsmes proffitassent plus asséz en telles besoingnes se, aveques la bonne habilité de nature que ilz ont, ilz eüssent la doctrine.emblablement est il verité que savoir la science de politiques profite moult as sages qui ont a gouverner. Et en puet considere que illeques sont bailliees certainnes regles, bons policies ont esté et peuent estre corrumpues et gastees et celles
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ quoque ambrosius lacei sermonis emanator cũ grauitate
acutus per uiolentia persuasione dulassimus anfuit atqua¬
lis doctrina cum uicta quã doei non paruis miraculis gratia di¬
uinitatis arrisit

Expanded text:
s quoque Ambrosius, lactei sermonis emanator, cum grauitate acutus, inuiolenta persuasione dulcissimus, cui fuit aequalis doctrina cum uita, quando ei non paruis miraculis gratia diuinitatis arrisit
Abbreviated transcription (Latin):
nima igitur hominis proprie dicitur AlAdi cã tu&¬
non &iam pecudum: Qui a illorum uita in sanguine noscitur¬

Expanded text:
nima igitur hominis proprie dicitur, non etiam pecudum, quia illorum vita in sanguine tantum noscitur
Abbreviated transcription (Latin):
tis illuminat. Qua propt̃ante quam rem ingrediarex petitam : opor¬
t& prius nominum similitu dines quasiramos obuiantes absidere.
resemteam disputationis nrãe uocabulorum consonantium silua um¬
brosisi maginationibus uideatur intexere. QUA REA NI¬

Expanded text:
tis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportetis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportet prius nominum similitudines, quasi ramos obviantes abscidere, ne semitam disputationis nostrae vocabulorum consonantium silva umbrosis imaginibus videatur intexere. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uoerisignola tui nastercuam lagidasum corporum uatiosodo¬
bigitur non habere. deinde qualia fatigatus possira isierete
quiiamadlahoris terminum auido mente properarim: posttino
tam suauesamicum ponitis iterum cogitare: quod acogendo dice
ab soluta cogno scitis ratione constait : s raesertim cum haecres
amultiidiipucata sedpene nexplicabilis uidretures se derebicta:
m ini actibus ingenia illorum multis alligationibus supe¬
rare nequiuerim pecmihi concederemeum ueno decreuis sent uetus
petii ut mesaltemdiebus aliquot sus tinerent: nec precipitanter
rerent quodplenum difficultatibus imperarent. Quocrta illud mi¬
hacaidit pothei quiquod uoluntate non eligebat pandere. cons¬
stristus uinculis cogebaturabsoluere Hocta menindetole tabileui¬
sum est: qui a detalire urgebardicere: quaesidõ fauente ueracite rex¬
primatur & audientem meritorecreat & sensum bene persua den¬

Expanded text:
oris ignorat. Nares etiam fragrantium corporum varios odolegitur non habere. Deinde qualia fatigatus possim disserere, qui jam ad laboris terminum avida mente properarem? Postremo tam suaves amici imponitis iterum cogitare, quod a cogendo dici absoluta cognoscitis ratione constare; praesertim dum haec res a multis disputata, sed pene inexplicabilis videbatur esse derelicta. Sed cum his ac talibus ingenia eorum multis allegationibus nequiverim superare, nec mihi concedere meum velle decrevissent: victus petii ut me saltem diebus aliquot sustinerent, nec praecipitanter quaererent quod plenum difficultatibus imperarent  ms. A et N., impetrarent. Quocirca illud mihi accidit Prothei, qui quod voluntate non eligebat pandere, constrictus vinculis cogebatur absolvere. Hoc tamen inde tolerabile visum est, quia de tali re urgebar dicere; quae si Deo favente veraciter exprimatur, et audientem merito recreat, et sensum bene persuaden
Abbreviated transcription (Latin):
bigrtur non habere. deinde qualia fatigatus possim disereti
quiiamadlahoris terminum &uida meate properarim bostiumn
tam sua ues amicum ponitis eterum cogitare quod a cogendodices
absoluta cognoscitisratione constare: s raesertim cum haecres
amuctii disputata scapen nexplicabilis uidrotures se derelicta:
rare nequi uerim nec mihi concederemeam acuo dccreuis sent iuctus
petii ut mesaltemdiebus aliquot sus tinerent nec precipitanter quae¬
rerent quodplenum difficultatibus imperarent. Quociita illud mi
hacadit prothei qui quod uoluntate non eligebat pandere. con¬
sirstus uinculis cogebaturabsoluere Hocta menindetole rabileui¬
sum est qui a detalire urgebardicere. quaesi dõ fauente ueraciterex¬
prima tur & audientem meritorecreat & sensum bene persuaden¬
tis illuminat. Qua propt̾ante quam rem ingrediar expetitam : op&¬
t& prius nominum similitu dines quasira mos obuiantes abscidere.

Expanded text:
legitur non habere. Deinde qualia fatigatus possim disserere, qui jam ad laboris terminum avida mente properarem? Postremo tam suaves amici imponitis iterum cogitare, quod a cogendo dici absoluta cognoscitis ratione constare; praesertim dum haec res a multis disputata, sed pene inexplicabilis videbatur esse derelicta. rim superare, nec mihi concedere meum velle decrevissent: victus petii ut me saltem diebus aliquot sustinerent, nec praecipitanter quaererent quod plenum difficultatibus imperarent  ms. A et N., impetrarent. Quocirca illud mihi accidit Prothei, qui quod voluntate non eligebat pandere, constrictus vinculis cogebatur absolvere. Hoc tamen inde tolerabile visum est, quia de tali re urgebar dicere; quae si Deo favente veraciter exprimatur, et audientem merito recreat, et sensum bene persuadentis illuminat. Quapropter antequam rem ingrediar expetitam, oportet prius nominum similitudines, quasi ramos obviantes abscidere,
Abbreviated transcription (Latin):
confecerit : nec illa tempestate ut datur intellegitan tos
scriptores suȩ partis habuit quos eu inordinẽ legere com¬
moner& om illo tẽ pore milites xp̃i ingimnasio legis diui¬
nae salutari adhuc sudo relaborant Inquos & ipse
postea multa conscripsit : Nobis uero suit causa diuersa
dos ut permultos auctores quiiã nr̃a aetate declaratist̃
caelestiũ scripturarũ plenitudine compleantur: Et non
tam ex nobis quibuius rei pauperes sumus qua ex copiosis
& antiquis partibus laudabiliter inbuantur. Sedne
aliquid eis de esse possit quia dstutia huius saeculi non su
erunt tamde artibus quã dedisciplinis saeculariũ littera¬
rũ in secundo uolumine breuiter credimus ammonendos
ut simplicibus uiris famulet᷑ e mundanarũ peritalitie¬
rarũ quȩ praetor additamenta quorundã doctorũ
abscripturis diuinis cognoscitur esse progressa : Itasit:
ut nec uitu peratio de noua prȩsuptione nos carpeat
ta proueniant¬

Expanded text:
confecerit; nec illa tempestate, ut datur intellegi, tantos confecerit; nec illa tempestate, ut datur intellegi, tantos scriptores suae partis habuit, quos eum in ordinem legere commoneret, quoniam illo tempore milites Christi in gymnasio legis diuinae salutari adhuc sudore laborabant, inter quos et ipse postea multa conscripsit. Nobis uero fuit causa diuersa,dos, ut per multos auctores, qui iam nostra aetate declarati sunt, caelestium Scripturarum plenitudine compleantur, ut non tam ex nobis, qui huius rei pauperes sumus, quam ex copiosis et antiquis Patribus laudabiliter imbuantur. Sed ne aliquid eis deesse poerunt, tam de artibus quam de disciplinis saecularium litterarum in secundo volumine breviter credidimus admonendos; ut simplicibus viris famuletur etiam mundanarum peritia litterarum, quae praeter additamenta quorumdam doctorum a Scripturis divinis cognoscitur esse progressa. Ita fit ut nec vituperatio de nova praesumptione nos carpat, ta proveniant
Abbreviated transcription (Latin):
protendat ta menprodulce dine dictorũ finis eues se¬
per ingratus est. Que in bethlee habitas seotiosũ fuisse
non arbitror Nisiut in terra illamiraculorũ ad instar
solis eius quoque aboriente nobislã par& eboquiũ Isepis¬
tola suã ad paulinũ & senatorẽ prbm miri sica destinauit.
docens quẽ ad modũ scripturas diuinas adibita cautela perle¬
ger& ubibre uiter uirtute unius auusque libri ueteris
& noui testamenti mirabiliter indicauit : quȩ siante rep¬
peris seꝰ oloquentiae ipsius cedens. contentus fortasst
fuera deeade parte nibildicere: sed quia & ille alia&
nos diuersainopere iã consecto dño larguente conscripsera¬
mus : Credo quodlector diligens & iñ hocopus culo non in¬
utiliter occupetur. Illeeni scripsit ad diuinȩ legis noru
lectorẽ qui tamẽ erat litteris saecularibus eruditus:
ut asiã librũ detheodosio principe prudenter &nate que

Expanded text:
protendat, tamen pro dulcedine dictorum finis eius semprotendat, tamen pro dulcedine dictorum finis eius semper ingratus est. Quem in Bethleem habitasse, otiosum fuisse non arbitror, nisi ut in terra illa miraculorum ad instar solis eius quoque ab Oriente nobis lamparet eloquium. Is epistulam suam ad Paulinum ex senatore presbyterum mirificam destinauit, docens quemammodum Scripturas diuinas adhibita cautela perlegeret, ubi breuiter uirtutem uniuscuiusque libri ueteris et noui Testamenti mirabiliter indicauit. Quem si ante repperissem, eloquentiae ipsius cedens contentus fortasse fueram de eadem parte nihil dicere. Sed quia et ille alia et nos diuersa in opere iam confecto Domino largiente conscripseramus, credo quod lector diligens et in hoc opusculo non inutiliter occupetur. Ille enim scripsit ad diuinae legis nouum lectorem, qui tamen erat litteris saecularibus eruditus, ut etiam librum de Theodosio principe prudenter ornateque
Abbreviated transcription (Latin):
eatus &iã ieronimus latinae linguae dilatator eximius qui
nobis intrans latione diuinȩ scripturȩ tantũ prestiat utad
hebreũ fontẽ pene non egeamus accedere quandonos facun¬
diȩsuȩ multa cognoscit᷑ ubertate satias se : plurimis libris copi¬
osis epistolis fecit beatos quibus scribere dño prestante dig
natus est. planus doctus dulcis parata copia sermonũ adqua¬
cũ que parte conuertit ingenis : modo humilibus sua uiter
blanditur modo superboru colla confringit. modo deroga¬
toribus suis uicẽ necessaria mordacuate restituens : Modo
uir ginitate predicans modo matrimonia casta desendens
modo uirtutũ certamina gloriosa conlaudans : Modo lap¬
sus inderics atque monadis prauitatis accusans Sedta¬
menubicũque selocus attul it gentiliũ exempla dulcissima
uarietate permis cuit. totum explicans totũ exornans
& perdiuersa disputationu genera disertus semper esae¬
qualis incedens Nã cum aliquos magna ubertete libros¬

Expanded text:
eatus etiam Hieronymus Latinae linguae dilatator eximius, qui nobis in translatione divinae Scripturae tantum praestitit, ut ad Hebraeum fontem pene non egeamus accedere, quando nos facundiae suae multa cognoscitur ubertate satiasse, plurimis libris copiosis epistolis fecit beatos, quibus scribere, Domino praestante, dignatus est. Planus, doctus, dulcis parata copia sermonum ad quamcumque partem conuertit ingenium: modo humilibus suauiter blanditur, modo superborum colla confringit, modo derogatoribus suis uicem necessaria mordacitate restituens, modo uirginitatem praedicans, modo matrimonia casta defendens, modo uirtutum certamina gloriosa collaudans, modo lapsus in clericis atque monachis prauitatis accusans. Sed tamen, ubicumque se locus attulit, gentilium exempla dulcissima uarietate permiscuit, totum explicans, totum exornans, et per diuersa disputationum genera disertus semper et aequalis incedens. Nam cum aliquos libros magna ubertate
Abbreviated transcription (Latin):
xI De imaginibus
Desilua
De tempore
Deprimis matenis siluestrib: & ꝑ pessionib: ea rum
De diuersis humorib: corporũ & flegiate
Desensib: ad orationis & gustatus
De colorũ uari&ate & conũsione ex alio in aliũ queq colorib: similia s̃
Deprnci paliuitalis sub stantiae
de anima & partib: eius & locis.
Decorporis membris Rartubus

Expanded text:
XI. De imaginibus. De silua. De tempore. XV. De primis materiis siluestribus et perpessionibus earum. XVI. De diuersis humoribus corporum et phlegmateDe sensibus odorationis et gustatus. De colorum uarietate et conuersione ex alio in alium quaeque coloribus similia sunt. De principali uitalis substantiae. XX. De anima et partibus eius et locis. XXI. De corporis membris et artubus
Abbreviated transcription (Latin):
lato cruditionis gradia in aegyptum profectus. ut moysi legis ora¬
Icula et prophetarum dicta cognosceret: Audiuit consolationem po
puli . qui supra peccati modum uidebatur fuisse punitus. et hunc lo¬
cum quadam adopertum dote uerborum indyalogum transtulit
quem scripsit de uirtute

Expanded text:
t. Eruditionis gratia in Aegyptum profectus, ut Moysis gesta, Legis oracula, prophetarum dicta cogpuli, qui supra peccati modum uidebatur fuisse punitus, et hunc locum quadam adopertum dote uerborum in dialogum transtulit quem scripsit de uirtute
Abbreviated transcription (Latin):
lato dum licteras quasi toto fugientes orbe persequitur
CaptVs
a pyratis et uenundatus. eiam tyranno crudelissimo paruit captiuus
uinctus et seruus Tastienꝰ quia phylosophus: alaior mente fuit

Expanded text:
 dum litteras quasi toto fugientes orbe per-\' sequitur, captus a piratis et uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, tamen, quia philosophus, maior emente se fuit
Abbreviated transcription (Latin):
yranseuntibus decieluce frectribus : aentequa sepelicentur ꝓdimi¬
tendis corũpec̃catis saecrificium offeratur : conporasragrũ uno sepelien¬
dosunt loco ut quos uiuentes caritatis tenuit unitas morientes lo¬
cus unus amplect& : prospiritibus defuntori edceradie post pex¬
te costens accrificiũ dõ offeratur :ut beccteuite partici pesseceti pur¬
gatiores corpora su in die resirectionis recipicnt Hec igitur oi
laperomnia conserui&is :: Suscipiteggitur inter illa & haenc eaddmonici¬
onẽnrã humilicande custodientes que dicimus libenter sumen¬
tes quod dispens amus: quactenus & uobis deeffecti operis ł¬
sicglonit & nob proipsee ẽ monicione postolecta ꝓueniat ueni

Expanded text:
tribus, antequam sepeliantur, pro dimittendis eorum peccatis, sacrificium Domino offeratur. Corpora 556 fratrum uno sepelienda sunt loco, ut quos viventes charitatis tenuit unitas, morientes unus locus amplectatur. 2. Pro spiritibus defunctorum altera die post Pentecosten sacrificium Domino offeratur, ut beatae vitae participes facti, purgatiores corpora sua in die resurrectionis accipiant 3. Haec igitur, o per omnia conservetis. Suscipite igitur inter illa et hanc admonitionem nostram, humili corde custodientes quae dicimus, libenter sumentes quod dispensamus; quatenus vobis de effectu operis sit gloria, et nobis pro ipsa admonitione postulata proveniat veni
Abbreviated transcription (Latin):
nas siue matrẽ filiorum suonim i Si xũt necessitas fuc¬
it ut lluidecent eas ut done qqua renunti crene seculo & intarent
in moncesterio paternacis debetur hereditas. ceut aliquo cau¬
soc manifestaest: mittent cumbis ꝓbocte uirum ce&octis licac¬
uice uidebunt ecs & panter seuertentur : Nemoud dat
cadillecs nisi quos supra diximus: Sieces uidere uoluerint. pri¬
mum facicent nuntiere pectrimon csteris et illemite ad
seniores qui ministeriũ uirginum delegate sunt: Qui oe cur¬
runt cis & cumipsis uidebunt ques necessehabuerint cumom
distiplin &eximerodi Namq: eas uiderint̃ non cis loquontur
dereb scaculcrib Quicumq dehis mandatis pra&ericrit: ebse
ulla reracaatione neglorentiae atq contemptus cor& publice pȩ¬
nitentiam ut possidere uelecomus regnacelorum Goni oili timgpecl¬

Expanded text:
iliorum suorum. Si autem necessitas fuerit ut videant eas, ut antequam renuntiarent saeculo, intrarent in monasterium, paterna debetur eis haereditas: aut aliqua causa manifesta est, mittent cum eis probatae virum aetatis actae: videbunt eas, ut pariter revertentur. Nemo vadat ad illas, nisi quos supra diximus. Si eas videre voluerint, primum facient renuntiare patri monasterii, et ille mittet ad seniores, qui in ministerium virginum delegati sunt: qui occurrentes eis, et cum ipsis videbunt quas necesse habuerint, cum omni disciplina et timore Dei. Cumque eas viderint, non eis loquentur de rebus saecularibus. Quicunque de his mandatis praeterierit, absque ulla recrastinatione negligentiae atque contemptus, aget publice poenitentiam, ut possidere valeamus regna coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
mussin Scd neque cebbctt uel ecim quipficatur extrariet quip estloqat
uir ginibuis xp̃ieliquid q̃uiod ccdinsicutione mori pertinet lic bit nc
cumsolu quupẽ srequent eis conlo quio porat sed sub testi momio diet
cut oriusororũ ia ut rarasit ac cessio breuis locoto absitonim ut
uclimus sed uxdut uissa regulare ulecnonõ eodmonent lon¬
gediscittus ttque sci unctos corũ tantum casde gtibe nocõlis
deputamus Constituentes ut unus monachorũ probactissimi
clegactur . cuius curesic predia corum rustica uelur banec in¬
tendere fecbricas instruere ułsiquid eeliud ad necessicatẽ mo¬
naesteru ꝓuidere: Vt xp̃i ftomule ꝓanime suc tantũ uti¬
litate sollicite : solis diuinis cultibus uiuant operibuss

Expanded text:
 vel eum qui praeficitur extra eam quae praeest loqui virginibus Christi aliquid, quod ad institutionem morum pertinet, licebit. Nec cum sola quae praeest frequenter eum colloqui oportet, sed sub testimonio duarum aut trium sororum. Ita ut rara sit accessio brevis locutio. Absit enim utvelimus: sed juxta ut jussa regularum vel canonum admonent, longe segregatos atque sejunctos, eorum tantum easdem gubernaculis deputamus: constituentes, ut unus monachorum probatissimus eligatur, cujus curae sit praedia earum rustica vel urbana intendere, fabricas instruere, vel si quid aliud ad necessitatem monasterii providere: ut Christi famulae pro animae suae tantum utilitate sollicitae, solis divinis
Abbreviated transcription (Latin):
tientes dũ pati nolũt nõ efficiũt ut amalis eruãt᷑i ut sed ut
mala grama paciãtur. Paciẽtes aũt qui mala malr̃i qunt¬
tendo ferre ꝙͣ nõ ferendo ꝯmitte̾ et lemora facũt q̃ ꝑ patiẽ¬
trã pacĩnt. et perora suadiũ q̃ ꝑ ĩpaciãm iere̾t᷑ ¶ ͦ Pa
ciencia facit ad ⁊̃fectionẽ nĩtꝭ. sicut ẽi corpus pascitus gniuio.¬
Ita me bb dapibus uirtutũ Proũ .hͦ. Secura mẽs qͣi Inge cõni¬

Expanded text:
tientes, dum mala pati nolunt, non efficiunt, ut a malis eruantur, sed ut mala grauiora patiantur. patientes autem, qui mala malunt non committendo ferre quam non ferendo committere, et leuiora faciunt, quae per patientiam patiuntur, et peiora euadunt, qut, ut a malis eruantur, sed ut mala grauiora patiantur. patientes autem, qui mala malunt non committendo ferre quam non ferendo committere, et leuiora faciunt, quae per patien
Abbreviated transcription (Latin):
¶cõ multũ edacem. 36ͫ.¬
¶Nõ sommolentum. ℥ am¬
¶Nõ pigrum. 3d̾.¬
¶ Nõ detractorem.¬
¶ Spem suod deo tomitte. 4iͫ
¶louo alid d̾se to̾ uiderit deo appliet nõ bibia x¬
¶ Diẽ iudici tunere¬
Gitã cternã oĩ ꝯmupistentia spñali desicerart. x6ͫͫ¬
¶ Mortem cothidie aute oculos suspectam ħre. 4Qͫͫ
¶Actus uite sue oi hora custodire. 4 dmᵐ¬
¶ In omni loco deum se respicert procerto scirt. 4 ꝯ.¬
¶ Cogitaniões malas cordi suo aduẽien᷑ mox ad xp̃m allide̾. ħO.¬
¶ Et semori spũali pateface hiͫͫ¬
¶ Os suñ a malo uel pͣuo elogino iustodire. h2ͫͫ
¶Aultũ loqui non amartᵒ.
¶Perba uana aut Risui apta nõ logu. hxͫͫ¬
¶ Risum multũ aut exressum nõ amare. hhͫͫ¬
¶Lationes sanctas libenter audire. hõm¬
¶ Oratiom fot quentꝰ intumbere. haͫ¬
¶a uala sua preterita cum lacrinus uel genutu totidie
m oratione deo ꝯfiteri. de ipis malib de cetero emẽdac̃¬
¶ De sideria caruis nõ ꝑficere. hꝯ ͫ

Expanded text:
Non multum edacem. Non somnolentum. Non pigrum. . Non detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi Diem judicii timereVitam aeternam omni concupiscentia spirituaii desiderare. 47. Mortem quotidie ante oculos suspectam habere. 48. Actus vitae suae omni hora custodire. 49. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. 50. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere. 51. Et seniori spirituali patefacere. 52. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire. 53. Multum loqui non amare. Verba vana, aut risui apta, non loqui. 55. Risum multum aut excussum non amare. Lectiones sanctas libenter audire. Orationi frequenter incumbere. ala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri: de ipsis malis de caetero emendare. Desideria carnis non perficere. Propriam
Abbreviated transcription (Latin):
et potatiõibus et ĩ uestimetis et ĩ lecti stius equitaturis et
ꝯstruẽdis edificiis moleste̾ potuit qͣts ut ubi hoc studiosius
uoluptuosuis atq effusius fuit ibi ordo melius teneridicat.
Ibi maĩor pntetur ⁊ligio. Ecce rñ ꝑcitas putat auapicia.
sobrietas austeritas credit. silẽtũ tristitia ⁊̃ putat. Et̃otrio
⁊ missio discretio dr̃. effusio liberalitas. loquatitas affabili¬
tas cachinacio iocũditas mollicies uestimẽtoꝵ et equorĩ
fastus. honestas lectorũ sifluus cultꝰ mũdicia. Eñq¬

Expanded text:
is, et construendis aedificiis inolescere potuit: quatenus ubi haec studiosius, voluptuosius, atque effusius fiunt, ibi ordo melius teneri dicatur, ibi major putetur religio. Ecce enim parcitas putatur avaritia, sobrietas austeritas creditur, silentium tristitia reputatur. Econtra remissio discretio dicitur; effusio, liberalitas; loquacitas, affabilitas; cachinnatio, jucunditas; mollities vestimentorum et equorum fastus, honestas; lectorum superfluus cultus, munditia. Cumq
Abbreviated transcription (Latin):
onuibus obserna̾d cẽsem ꝰ ut pͥmũ ꝯuibuslibet diuriis la¬
ressitus nõ poliõ labia sod et profidda petoris suu ũd lꝰ
todgulla custodiat: q̃tamẽ ⁊ senserit uel tenutrit fa¬
isse turbata oĩ semetip̃m taceturutate ꝯtineat. Et illi
d ꝓsalimista gmẽorat diligẽtto obsuat. Ta robabus sẽ¬

Expanded text:
iis lacessitus non solum labia, sed etiam profunda pectoris sui monachus tranquilla custodiat: quae tamen si senserit uel tenuiter fuisse turbata, omni semet ipsum taciturnitate contineat et illud quod Psalmista conmemorat diligenter obseruet: turbatus
Abbreviated transcription (Latin):
¶Nõ sommolentum. ℥ am¬
¶ Nõ detractorem.¬
¶ Spem suod deo tomitte. 4iͫ
¶louo alid d̾se to̾ uiderit deo appliet nõ bibia x¬
¶ Diẽ iudici tunere¬
Gitã cternã oĩ ꝯmupistentia spñali desicerart. x6ͫͫ¬
¶ Mortem cothidie aute oculos suspectam ħre. 4Qͫͫ
¶Actus uite sue oi hora custodire. 4 dmᵐ¬
¶ In omni loco deum se respicert procerto scirt. 4 ꝯ.¬
¶ Cogitaniões malas cordi suo aduẽien᷑ mox ad xp̃m allide̾. ħO.¬
¶ Et semori spũali pateface hiͫͫ¬
¶ Os suñ a malo uel pͣuo elogino iustodire. h2ͫͫ
¶Aultũ loqui non amartᵒ.
¶Perba uana aut Risui apta nõ logu. hxͫͫ¬
¶Lationes sanctas libenter audire. hõm¬
¶ Oratiom fot quentꝰ intumbere. haͫ¬
¶a uala sua preterita cum lacrinus uel genutu totidie
m oratione deo ꝯfiteri. de ipis malib de cetero emẽdac̃¬
¶ De sideria caruis nõ ꝑficere. hꝯ ͫ¬
¶olũtatem propam odixe. 6pm¬

Expanded text:
non somnolentum, , non detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi:  Diem judicii timereVitam aeternam omni concupiscentia spirituaii desiderare. 47. Mortem quotidie ante oculos suspectam habere. 48. Actus vitae suae omni hora custodire. 49. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. 50. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere. 51. Et seniori spirituali patefacere. 52. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire. 53. Multum loqui non amare. Verba vana, aut risui apta, non loqui. 55Lectiones sanctas libenter audire, orationi frequenter incumbere, ala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri. De ipsis malis de caetero emendare, desideria carnis non perficere. Voluntatem propriam odisse, p
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ terribili dei iudino postꝙͣ prmia fragicia ĩpugnitas seq ᷑
ce perta uoluptas libent repetit᷑. Repetita blandĩt᷑. ꝯupistẽ¬
tia rminiscẽte sopit Ratio ligat ꝯ suetudo trahit᷑ captinus
cogitandio patrandis ĩnestigandis aĩurꝰ manꝰ pedto nõ
prohibẽt sed qͥtq̾dĩ cor ⁊ buc̃a illis ad manũ uenit machi¬

Expanded text:
 terribili Dei judicio prima flagitia impunitas sequitur, experta voluptas libenter repetitur, repetita blanditur. Concupiscentia reviviscente sopitur ratio, ligat consuetudo. Trahitur miser cogitandis, patrandis, investigandis, animum, manum et pedem non cohibent; sed quidquid in cor, in os et ad manum venit, machi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstat. Hoc ẽ. quo gestu. quo sono. et q̃ significane. Quio di¬
cat᷑. disciplia inb ut loquẽtꝭ sit medestus gestus et hũilibso¬
mis demissus et suais. significaᵒ. ueraꝵ et dulcꝭ. Modestiã
et hr̃e gestus loquẽtis. ut nec mordinate nec impiu
nec turbulete autloquẽ do mebra moncat aut aqua ĩcdt¬
ti ꝯfirmatiõe aut trã suntane uultus prolane̾ sui sermoĩs
ĩminuat.ł Imilis debet dẽ gestꝰ loguẽtꝭ. ut apd auditores grãm
ẜmo eꝰ dneĩat. Sonuo loquẽtꝭ dẽt eẽ demissꝰ. ne strepitu et
ĩmodepata clamositate auditores suos aut iuste treat. aut ĩ¬

Expanded text:
ono, qua significatione quid dicatur. Disciplina jubet ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oce transmutatione vultus, placorem sui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditores gratiam sermo ejus inveniat. Sonus loquentis esse debet demissus, ne strepitu, et immoderata clamositate auditores suos aut injuste terreat aut
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ gerit. Absit tamẽ ut hõis cuiusꝑiã subdatiro uolũtati
suꝑ fr̃m sane trãsgressiões. nõ sũp p̃rm traditiões ꝯstituit.
Et abbas clig̃r maudatorũ tultor et ultor uicioꝵ. dirbitior
nãq scas illas obsopũãtias platoꝵ prudẽtit et fidei creditas
nõ sutditas uolu̾̃tati Huic ẽ ꝙ id̾ legislator se bt̃us bũ ddis
D his q̃ abb̃i dispẽsanda dlinguit caite nusꝙͣ menim uolũ
tate̾ scd ã ꝯidepationẽ ã prouidetiã ã certe arbitom̃
dispẽsatorẽ Rationis ubi forte dispẽ at sequi Iudiciũ nõ sue

Expanded text:
egerit: absit tamen ut hominis cujuspiam subdatur voluntati. Super fratrum sane transgressiones, non super Patrum traditiones constituitur qui abbas eligitur, mandatorum cultor, et ultor vitiorum. Arbitror namque sanctas illas observantias praelatorum prudentiae et fidei creditas, non subditas voluntati. Hinc est quod idem legislator in his quae abbati dispensanda reliqut dispositionem, aut providentiam, 504 aut certe arbitrium, dispensatorem, rationis, ubi forte dispensat, sequi judicium, non suae
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ isidietur. Inobediõtie esto. sit cmẽ cui penalis illa gehena ual
et̃ reatũ quod uel hactonus reũ statuit qd si datũ et peccatũ.
Dorto om̃nt pct̾m ꝯͣ di mãdatũ p̃suunt. d as̾ ꝯͣ mõ dat
sumt᷑ mobrã dr̃. Huic colligi ꝓ irasti suĩ mobiã sit et tmẽ
nõ sit. En unũ iuẽtũ ẽ mocho ltue ac utuiale pc̃tm qdq ñõ
hñani ⁊d dini mãdati statuat trãsgressorẽ. In hoc genere
nõ tunãlia dputãtur. Excepto cũ ꝑ cõtemptũ utũturo ⁊ usũ
et ꝯsuetudiũs. Et tuc̃ nõ pc̃ti spe̾s. sud peccatꝭ ⁊̃tc̃tio pe̾satuo.

Expanded text:
ioni crimen insidietur inobedientiae? Esto, sit crimen, cui poenalis illa gehenna vel esse reatum, quod vel hactenus reum statuit. Quod si reatum, et peccatum? porro omne pia sit, et crimen non sit. En unum inventum est monacho leve ac veniale peccatum, quodque non humani, sed divini mandati statuat transgressorem. In 511 hoc genere non criminalia reputantur, excepto cum per contemptum vertuntur in usum et consuetudinem: et tunc non peccati species, sed peccantis intentio pens
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃m d̃ errorẽ inducũt. Credit nãq qd cdit et qd inte̾dat nd̃
altendpt obliuistit᷑ intẽtionẽ dũ ãplectit opimionẽ qui licet de
gionẽ sed intimo cordib credat affectu se oĩbus sanctiorẽ. et qt¬
quid de se laudatũ agnouĩt nõ ignorãtie aut bemiuolõtie
laudatoris sed suis meritꝭ arrogant̾ astribit. ¶ A d̃ psĩ¬
pͥmus ĩ conuctibus d̃sidet in consiliis. pͥmus respondet. non

Expanded text:
d agit, et quod intendat non attendit. Obliviscitur intentionem dum amplectitur opinionem. Quique de gionem, sed intimo cordis credat affectu omnibus se sanctiorem: et quidquid de se laudatum agnoverit, non ignorantiae aut benevolentiae laudatoris, sed suis meritis arroganter ascribit. Unde pPrimus in conventibus residet, in consiliis primus respondet: non
Abbreviated transcription (Latin):
¶Lichil amori ꝓpr p̃ponere¬
¶Iram nõ perficert. 22.¬
¶ Sracundie tempus nõ resiuart. 2ͫ¬
¶ Dolum in corde non tenere¬
¶ Pacẽ fassam non dare.
¶ Caritatem nõ dere linguere. 2um¬
¶Ueritatẽ ex corde et ore proferit. 2 di¬
¶ Malio promalo nõ Reddert. 2 ꝯͫ¬
¶Inuroiã nõ face s et fartẽ paciẽter suffera. ⁊ Pͫ.

Expanded text:
Nihil amori Christi praeponereiram non perficere, iracundiae tempus non reservare, dolum in corde non tenere, pacem falsam non dare, charitatem non derelinquere. NVeritatem ex corde et ore proferre, malum pro malo non reddere, injuriam non facere, sed et factam patienter suff
Abbreviated transcription (Latin):
uirus ire t̃. de Recessibus arẽ nr̃i funditus erueud. Hoc ed
ꝯplo possidi. nec uite participes nec insticit tenaces. si dinte
spũalis quidẽ ac ueri luds capaces pot̾umnꝰ cõsiste̾. Quia t᷑¬
batus ẽ ĩquit ꝓpħa in p̃sᵒͦ In ira oculus meus nec sapũ
participes effici. Et si sapiẽtes õmũ prouĩtiarũ opinioni
uideamur. qr Ira ⁊ sum d̃sipientiũ Reqmiestit. Ec. aͦ.

Expanded text:
virus de recessibus animae nostrae funditus eruendum. Hac enim consilii possidere, nec vitae participes, nec justitiae tenaces, sed ne spiritalis quidem ac veri luminis capaces poterimus existere, quia turbatus est, inquit, prae ira oculus meus . Nec sapientiae participes effici, tametsi sapientes omnium pronuntiari opinione videamur, quia ira in sinu insipient
Abbreviated transcription (Latin):
¶In pͥmis dñm dẽũ diligert ex toto torde tota aĩa tota u̾tute.¬
¶ Deinde proximũ tanꝙͣ Rrip̃m. 2ͫ¬
¶ Deinde non occidere¬
¶ Non adulterari.
¶Non facere furtum.
¶Non concupistereGͫͫ¬
¶ Nõ falsũ testimonid dicẽ. Aͫ
¶Honorare om̃s honnes.¬
¶ Et qd sibi guis fieri nõ uult alii nõ faciat
¶ Corpus costigare. ul¬
¶ delicias non amplecti. Nͫͫ¬
Paupes ⁊ ecre are
Nudum uestire.
Infirmũ uisitrire
Mortuã sepelrot¬

Expanded text:
inum Deum tuum diligere ex toto corde, tota anima, tota virtute, deinde proximum tanquam teipsum. Deinde non occidere, non adulterare, non facere furtum, non concupiscere, non falsum testimonium dicere, honorare omnes homines, et quod sibi quis fieri notur, corpus castigare: delicias non amplecti. Jepauperes recreare: nudum vestire; infirmum visitare, mortuum sepel
Abbreviated transcription (Latin):
VͦINIOBIA uocarentur. Istudergo solũ fuit
anti quissimũ monachorũ genus quod non
modo tempore s& & iam gratia primũ est
quodo ꝑ annos plurimos solum usqu̾e abba

Expanded text:
nobia vocarentur. Istud ergo solum fuit antiquissimum monachorum genus, quod non modo tempore, sed etiam primum est, quodque per annos plurimos solum usque ad a
Abbreviated transcription (Latin):
greca & himologia uocatur
eo quod sit singularis. In libris¬
alonazontaie singularis ac solitaria euitae
districtione nominati sunt. Vnde consequens
fuit ex cõmuni one consortit RO IN¬
BIS CTAicellȩ acdiuersoria eorum

Expanded text:
Graeca etymologia vocatur, eo quod sit singularis. μονἀςοντες a singularis ac solitariae uitae districtione nominati sunt. unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobiotae cellaeque ac diuersoria eorum
Abbreviated transcription (Latin):
greca & hi mologia uocatur
eoquod sit singularis. In libris¬
alon azontaie singularis ac solitaria euit ae
districtione nominati sunt. Vnde consequens
fuit ex cõmunione consortit
VILO BIA uocarentur Istudergo solũ fuit
antiquissimũ monachorũ genus quod noni
modo tempore s& &iam gratia primũ est
quodo ꝑ annos plurimos solum usque abba

Expanded text:
Graeca etymologia vocatur, eo quod sit singularis. oc est, singulares, a solitariae vitae districtione nominati sunt. Unde consequens fuit ut ex communione consortii coenobia vocarentur. Istud ergo solum fuit antiquissimum monachorum genus, quod non modo tempore, sed etiam primum est, quodque per annos plurimos solum usque ad a
Abbreviated transcription (Latin):
tis pauli uel antonuidurauit a&atem. Cu¬
iuis & iamno adhuc in districtis coenobus
cernimus residere uestigia. Itaq coenobita¬
rum disciplina a tempore p̃dicationis a posto¬
quadice sumpsit ex ordium. Nãtalis extetit in
iberd solimis omnis illa credentium maltitu¬
do quae inactibus apłorũ it ads scribitur
Multitudinis aut̃ credentium erat cor & ani¬
mauna nec quisquã eorũ quae possidebat
aliquid suum esse dicebat sederant illisom̃a
communia: possessiones & substantiasuon¬
debant & diuidebant ea omnibus ꝓut cuiq

Expanded text:
tis Pauli uel Antoni durauit aetatem: cuius etiam nunc adhuc in districtis coenobiis cernimus residere uestigia. De horum disciplina a tempore praedicationis apostolicae sumpsit exordium. Nam talis exstitit in Hierosolymis omnis illa credentium multitudo, quae in Actibus Apostolorum ita scribitur: Multitudinis credentium erat cor unum et anima una, nec quisquam eorum quae possidebat aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. Possessiones et substantias vendebant, et dividebant ea omnibus prout cuique
Abbreviated transcription (Latin):
tis pauli uel antonuidurauit a &atem. Cu¬
ius & iamnc̃ adhuc in districtis coenobus
cernimus residere uestigia. Itaq coenobita¬
rum disciplina a tempore p̃dicationis aposto¬
idice sumpsit ex ordium. Nãtalis extetit in
ierd solimis omnis illa credentium multitu¬
do quae inactibus apłorũ ita ds scribitur
Multitudinis aut̃ credentium erat cor & ani¬
mauna nec quisquã eorũ quae possidebat
aliquid suum esse dicebat sederant illisom̃a
communia: possesiones & substanti as uen¬
debant & diuidebant ea omnibus ꝓutciuiq

Expanded text:
tis Pauli uel Antoni durauit aetatem: cuius etiam nunc adhuc in districtis coenobiis cernimus residere uestigia. De horum disciplina a tempore praedicationis apostolicae sumpsit exordium. Nam talis exstitit in Jerosolymis omnis illa credentium multitudo, quae in Actibus apostolorum ita describitur: « Multitudinis autem credentium erat cor et anima una, nec quisquam eorum, quae possidebat, aliquid suum esse dicebat, sed erant illis omnia communia. Possessiones et substantias vendebant, et dividebant ea omnibus, prout cuique
Abbreviated transcription (Latin):
tractantes Mon& ia cobus a postolus dicens: sitaute omnis homo uelox ad audiendum tardus
autẽ adloquendum. Talesenĩ superterram mini medirguntur qui a flẽbilitate sua fre¬
quenter excȩdunt. Difficile ẽ enĩ in deliberatũ rectũ ec̃ sermonem
ECIXUS UU MILITATIS GRADUSIST. SINONSIT EACILIS ACPROMCTUS IN RIM
ouia scriptũ ẽ stultus in risuexaltatuo cẽ suam. Et uita sanimi facitinon achum facilẽ¬

Expanded text:
tractantes. Monet enim Jacobus apostolus: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus ad loquendum . Tales enim super terram minime diriguntur, qui a levitate sua frequenter excedunt. Difficile est enim indeliberatum rectum esse sermonemecimus humilitatis gradus est, si non sit facilis ac prompta in risu, quia scriptum est: Stultus in risu exaltat vocem suam . CAPUT XLVII. Undecimus humilit
Abbreviated transcription (Latin):
tenebras in cecitate mentis: ñ tñ
penitus extra lucem dei sunt. nec
⁊ hic est in cecitate mentis: cum
dantux mali in reprobum sensũ:
Ibi ext̾iores tenebre erunt: quia
tunc penitus peccatores erunt ex¬
tra deum. Quid ẽ enĩ penitus eẽ
extra dñi: uisi ẽẽ instĩma cecitate :
Si quidem deus deus lucemi habitat¬
maccessibilem. Hec aũt tenebre
hic iam incipiunt inpeccante cũ
ab uit̾ĩori dei luce secluditur.: s ñ
peuitus dumi ihac uita est. Ecre¬
quare ibi peccator dicitur pati ex¬
teriores tenebras ⁊ ũhic: quia ibi
secthudetur penitus a luce dei. qd̾ ũ
hic. S quomigto intelligenda est
ula soctusio: Anquia ñ uidebruit
d̃m ꝑ speciem: S nec his aliquis
similitudinem qm facit peccatũ
in t̾ deum ⁊ hominem. s ⁊ hic mul¬
ti ꝑ grauia peccata ad̾o elou¬
gantur. An quia deum odiunt
ita ut uelint eum ñ eẽ. s ⁊ hic
longatio: Sane extĩores tenebre
intelligi possime: quedã maligni¬

Expanded text:
tenebras in caecitate mentis, non tamen tenebras in caecitate mentis, non tamen penitus extra lucem Dei sunt, nec  hic est in caecitate mentis, cum dantur mali in reprobum sensum. Ibi exteriores tenebrae erunt, quia tunc peccatores penitus erunt extra Deum. Quid est enim penitus esse extra Deum, nisi esse in summa caecitate, siquidem habitat Deus lucem inaccessibilem? Hae autem tenebrae hic jam incipiunt in peccante, cum ab interiori Dei luce secluditur, sed non penitus dum in hac vita est. Eccequare ibi peccator dicitur pati exteriores tenebras, et non hic, quia ibi secludetur penitus a luce Dei, quod non hic. Sed quomodo intelligenda est illa seclusio? An quia non videbunt Deum per speciem? sed nec aliquis similitudinem quam facit peccatum inter Deum et hominem? sed et hic multi per gravia peccata elongantur a Deo. An quia Deum odiunt, ita ut velint Deum non esse? sed et hic longatio? Sane exteriores tenebrae intelligi possunt, quaedam maligni
Abbreviated transcription (Latin):
pniam in futuro scło de malis suis. s
ita culpabitur iniquitas sua: ut
nullatenus possit ab eis uł diligi
uł desiderari iusticia. Uoluntas .ii.
eoꝵ talis erit: ut habeat in se semꝑ
malignitatis sue suppliciũ. nĩqͣm
tñ reciꝑe possit bonitatis affectum.
Quia sicut illi qui cũ xp̃o reguabũt
uullas in se male uoluntatis reliqͥ¬
as habebunt: ita illi qui insupplicio
ignis et̾ni cum dẏabolo ⁊ eius au¬
gelis depritati sicuit uullam ulteriꝰ
habebunt requiem. sic bonam hr̃e¬
mllatenus poterant uoluntatem:
gre ad eternami głam. ita consorti¬
b diaboli cumulabit. ip̃a inalig¬
nitas penam: qñ ext̾ĩorib depita¬
ti tenebris. nullo illustrabuntur
interiori lumine uĩtatis. Ex his
apparet reprobos minferuo sic pe¬
intentiam gesturos: ut ꝑ eã prauã
uoluntatem ñ deserant ⁊ illa mala
uoluntas ert eis ad cumulum pe¬
Dic queri pot̾ quare ille tenebre qͥb

Expanded text:
poenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sedpoenitentiam in futuro saeculo de malis suis, sedita culpabitur iniquitas sua, ut nullatenus ab eis possit vel diligi, vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se semper malignitatis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt in supplicio ignis aeterni cum diabolo et ejus angelis deputati, sicut nullam ulterius habebunt requiem, sic bonam nullatenus habere poterunt voluntatem. gratiae ad aeternam gloriam, ita consortibus diaboli cumulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illustrabuntur interiori lumine veritatis . Ex his apparet reprobos in inferno poenitentiam sic gesturos, ut per eam pravam voluntatem non deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum pHic quaeri potest quare illae tenebrae quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. multoniagis aũtitur mens ab
illa uisione sũmi celi. Proinde cũ hoc
corpus iam ñ aĩale s spirituale
eus ⁊ inꝑans uiuificata ⁊ uiuificans
tã in effabili facilitare. ut sit ei głe
qd̾ fuit sarcine
Suꝑra enim augꝰ loqueus de malis¬
in inferno dampnatis. ⁊ bonis in celo
glorificatis dixit: qd̾ noc bouis uolũ¬
tas nec malis facultas peccãdi eẽ po¬
terit. Et de bonis quidem constat. s de
habeant uoliuitatem. Quidam au¬
tumant illam malam noluntatem
ũ eẽ peccatum. s tm̃ supplicium. A
lii uero ẽẽ poccatum fatentur. s ꝑ
illud eos ñ mereri aliqmͣ penam: qͣr
ñ ẽ ibi locus merendi. Illud ergo pec¬
catum ñ dicunt ẽẽ mĩtum supplicii
s suppliciũ mali meriti qd̾ in hac ui¬
in hac tm̃ uita deus honinib de¬
dit: ubi uoluit eẽ etiam penitentiã
fructuosam. Ideo hic penitenti¬
a fructuosa ẽ: qr pot̃ hic homo depo
in hac uita ñ fecĩt habebit quidẽ

Expanded text:
tur, multo magis avertitur mens ab tur, multo magis avertitur mens ab illa visione summi coeli. Proinde cum hoc corpus jam non animale, sed spirituale ens et imperans, vivificata et vivificans, tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod fuit sarcinaeSupra enim Auguin inferno damnatis, et bonis in coelo glorificatis, dixit quod nec bonis voluntas, nec malis facultas esse peccandi poterit. Et de bonis quidem constat, sed de habeant voluntatem. Quidam autumant illam voluntatem non esse peccatum, sed supplicium tantum. Alii vero peccatum esse fatentur, sed per illud eos non mereri aliquam poenam, quia non est ibi locus merendi. Illud ergo peccatum dicunt non esse meritum supplicii, sed supplicium mali meriti, quod in hac viin hac tantum vita Deus hominibus dedit, ubi voluit etiam poenitentiam esse fructuosam. Ideo hic poenitentia fructuosa est, quia potest hic homo deposin hac vita non fecerit, habebit quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec queri solet si beatitudo
scõꝵ maior sit futura post in¬
ditium. qm̃ interim. Si ne omni
scrupulo credendiun est eos habitos
maioreui głam post iudicium qm̃
ante: quia ⁊ mas erit eoꝵ gaudiũ
ut supra testatus est augustuus¬
Pacto uidicio ampliorem glam srie
Aaritatis deus monstrabit electis.
Si quẽ mouet quid opus sit spiriti¬
b definictoꝵ corꝑa sua mresurroctio¬
ne reciꝑe: si eis pot̾ sine corꝑib sũma
beatitudo p̃beri. difficilis questio est:
neo pot̾ a nobis ꝑfecte diffiniri. S
tũ dubium ñ est. ⁊ raptam acarius
sensib hominis mentem. ⁊ post
mortem ipsa carne deposita ñ sic
uidere posse incõmutabilem sub̾am
tiori causa: siue ideo quia in est ei
naturalis quidam appentus corpus
amministrandi quo retardatur quo¬
dãmͦ. ne tota intentione ꝑgat in il¬
lud summũ celum. donec ille appe¬
titus conquiescat. Porro si tale sit
corpus cuiꝰ sit difficilis ⁊ grarus ammi¬
iustratio sicut hec caro que corrũpi¬

Expanded text:
ost hoc quaeri solet si beatitudo sanctorum major sit futura post judicium quam interim. Sine omni scrupulo credendum est eos habituros majorem gloriam post judicium quam ante; quia et majus erit gaudium eorum, ut supra testatus est Augustacto judicio, ampliorem gloriam suae claritatis Deus demonstrabit electis. Si quem movet quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si eis potest sine corporibus summa beatitudo praeberi, difficilis quaestio est, nec potest a nobis perfecte definiri. Sed tamen dubium non est, et raptam a carnis sensibus hominis mentem, et post mortem ipsa carne deposita non sic videre posse incommutabilem substantiori causa, sive ideo, quia inest ei naturalis quidam appetitus corpus administrandi, quo retardatur quodammodo, nec tota intentione pergat in illud summum coelum, donec ille appetitus conquiescat. Porro si tale sit corpus, cujus sit difficilis et gravis administratio, sicut haec caro quae corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
tat aĩas corꝑe exutas locis corꝑalib
contineri cum sint sint si ne cor¬
ꝑe. non deerunt qui faueant. ⁊ diui¬
contendant ip̃am q aĩam corꝑeam
p̃ꝑasse liunguani. ⁊ stillam de ladari
digito cupisse. S melius est dubi¬
tare de occultił: quã litigare de in¬
certis. Diuitem in supplicio: paupe¬
remi in refrigerio ẽẽ non dubito. S
quomͦ intelligatur lingna diuitis

Expanded text:
tat animas corpore exutas locis corporalibus tat animas corpore exutas locis corporalibus contineri, cum sint sine corpore, non deerunt qui faveant, et divicontendant, ipsamque animam corpoream praeparasse linguam, et stillam de Lazari digito cupisse. Sed melius est dubitare de occultis, quam litigare de incertis. Divitem in supplicio, pauperem in refrigerio esse non dubito. Sed quomodo intelligatur divitis