comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝙ usurarius emit equũ
uł p̃dium de pecunia nsur¬
aria. ⁊ donat rem illã al¬
teri p̾ea efficit᷑ ñ solnendo
Qr᷑ utrũ ille qui soluit u¬
suras possit cũ effectu pe¬
tere rem ẽptam de usinis
ab ip̃o possessore ⁊ utrum
ille in foro pm̃ali ceneat᷑

Expanded text:
ne quod usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ast. dec. ¶ patet et
p̃misis quod debitor nĩ
tenet᷑ solñe usuras. ⁊
si soluit: pot̃ repetere
S quid si mrauit seso¬
luturum. Nũqͥ tenet᷑
sornere: Dic ꝙ pot si
mit debitor denunciare
ecc̃e ut ꝯpellat ipsum
usurarium per censurã
uitam̃tum Si ꝑ̃ hanc uiã
uere ut saciffaciat dõ de
iuram̃to ⁊ postea potit
tores. Quid si uirauit q
solueret usuras ⁊ nõ tepe¬
teret: dico qd̃ nõ repetet
s indirecte bñ repetet .s.
deminciando ecc̃e tͥmen
illius ut ꝯpesiãtꝰ ad pm̃ã¬

Expanded text:
et ex premissis quod debitor non tenetur solvere usuras et si solvit potest repetere. Sed quid si iuravit se soluturum; numquid tenetur solvere? Dic quod potest si vult debitor denunciare ecclesie, ut compellat ipsum usurarium per censuram iuramentum. Si per hanc viam vere ut satisfaciat deo et iuramentotere. Quid si iuravit quod solveret usuras et non peteret? Dico quod non repeteret sed indirecte bene repetet, scilicet denunciando ecclesie crimen illius, ut compellatur ad p
Abbreviated transcription (Latin):
hibenda distinctõ Quria
aut c̃ta pacta fuerunt int̾
ẽditorem ⁊ tebitorẽ fum
firmata suꝑ uenditõne
pignoris in c̃to tp̃r uł lo¬
notificare debitori ⁊ pt᷑¬
ea pot̾it nend̾e scd̾ formã
cãn indelic cum pactum
fuit appositum ne nendet:¬
pus ter denuntiare debito¬
ri ut soluat. ⁊ si cessam̃t.
pot̾it postea uende̾. ał si
asi t̾nam denũtiatõem uẽ¬
sufficit una denunciatio.
⁊ ptea elapso bienno po¬

Expanded text:
enda distinctio, quia aut certa pacta fuerunt inter creditorem et debitorem firmata super venditione pignoris in certo tempore vel lonotificare debitori et postea poterit vendere secundum formam ndo, videlicet cum pactum fuit appositum ne vendeprius ter denunciare debitori ut solvat si cessaverit. Poterit postea vendere, aliter, si ante trinam denunciationem venconvenit, sufficit una denunciatio et postea elapso biennio po
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtłngunt de paganis et
hostib rei publice sicut
litt̾a plane sonat talibꝰ.
em̃ ⁊ aꝑte ⁊ per insidiaᷤ
⁊ om̃ib modis possint
tanqͣm indignis aut̃re
que male detinent. Secꝰ
sunt ⁊ parati scruire no¬

Expanded text:
igunt de paganis et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et aperte et per insidias et omnibus modis possunt tamquam indignis auferri que male detinent. Secus sunt et parati servire no
Abbreviated transcription (Latin):
ge usuram: cui m̃ito noc̾e
desipas. cui iure inferiunt᷑
arma: huic legitime in¬
friratur usure: ꝙ̃ bello nĩ¬
cere non potes: ab ħ usu¬
ram exige ꝙ̃ si sit tͥmen
occidere. Sine ferto dimi¬
cat. qui usiras flagitat
gͦ ubi ius belli ibi ins ufu¬

Expanded text:
ge usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine ferro dimicat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli, ibi ius usu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ditor pot̃ exigere ut com¬
pencare ñ solum expensas
quas fecit colligendo fructꝰ
s t̃ quas fecit bona fide
c̾ta rem ꝑignoratam. It̃
si cãu fortutto uł sine coi¬
pa sua res ꝑiit ut det̃iora¬
ta est: ñ tenet᷑ c̃ditor s
si dolo uł culꝑa sua tent᷑¬
It si uendito pignore bo¬
na fide c̃ditor minus acte¬
pit qm erat in sorte. põt
agere ad residnũ. Si ueto
plus tenet᷑ restitũe debito¬

Expanded text:
ditor potest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel culpa tenem si vendito pignore bona fide, creditor minus accepit quam erat in sorte, potest agere ad residuum. Si vero plus, tenetur restituere debito
Abbreviated transcription (Latin):
ne ꝙ xͥanus accẽpit usu¬
ras amdeo. cui restituet:
ellunt᷑ ita tam̃: si ipse
restituat om̃s usuras quas
accepit. qd̃ nͥ uelit fac̾e

Expanded text:
anus accepit usuras a iudeo; cui restituet? ra. Ita tamen, si ipse restituat omnes usuras quas accepit, quod nisi velit face
Abbreviated transcription (Latin):
anis. aut Nũquid xͥani a in¬
deis. uł paganis ut ceteris
hostib fidei rͥane: ad pͥmũ
Ro. quod pectat uidens mor¬
talit᷑ ⁊ ad relaxandas usu¬

Expanded text:
anis? Aut numquid christiani a iudeis vel paganis vel ceteris hostibus fidei christiane? Ad primum respondeo quod peccat iudeus mortaliter et ad relaxandas usu
Abbreviated transcription (Latin):
sirta pignora sepe
oritur qõ tat creditor ac¬
tipit psuam uult om̃s
fructus ꝑ ceptos bona
side deductis expensis
ꝯputare in sortem. S
si quid residim̃ fu̾it de
sorte: p ostulat debitorẽ
pelli ad solutõem. Qf
utrum ad hoc sit cogẽ¬
dus debitor uł ñ. ut qua¬
iiter sit ꝯsulendũ credi¬
cori. ad ħ t̾do plura appxi¬
lia ubi ẽẽ parata pot ꝑ¬
sibi obligatum ĩpigno¬

Expanded text:
irca pignora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad solutionem. Queritur utrum ad hoc cogendus sit debitor vel non vel qualiter sit consulendum creditori? Ad hoc credo plura auxilia sibi esse parata. Potsibi obligatum impigno
Abbreviated transcription (Latin):
hõiem int̾fecit. Si u̾o si¬
dum erat asatum ñ dicitꝰ
homicida qnͣtum adute¬
gularitatem. s ut homi
datuł accipit uenenũ uł
simile ne fiat gn̾atõ uł¬

Expanded text:
hominem interfecit. Si vero nondum erat animatum, non dicitur homicida quantum ad irregularitatem, sed ut homicdat vel accipit venenum vel simile, ne fiat generatio
Abbreviated transcription (Latin):
tatis as. cribere qd̾ ĩ tan¬
tam potuit uenire necc̃ita¬
tem. bonaꝵ etũ mciũ est.
ibi culpas suas agnoscere
ubi culpa non est .exͣ. e.ĩ¬
proicit lapidem ad auem
it ał. ⁊ alius transiens ex
insꝑato pertutitꝰ ⁊ morit᷑
uł incidit arborem: ⁊ casa
arboris aliquis oppͥmitut
ꝓhiciebat lapidem nersus
loca unde ꝯsueuerũt ho¬
mines transitũ facere. p
dum surabatur eqũ ut
bouem. aliquis a boue ł
etino ꝑtussus est ⁊ siłia
hic inputat᷑ ei .xu.q.i.¬

Expanded text:
ccatis ascribere, quod in tantam potuit venire necessitatem. Bonarum enim mentium est, ibi culpas suas cognoscere, ubi culpa non est. Guiproiicit lapidem ad avem, vel alias et alius transiliens ex insperato percutitur et moritur; vel incidit arborem et casu arboris aliquis opprimiturproiiciebat lapidem versus loca ubi consueverunt hominis transitum facere, vel dum furabatur bovem vel equum, aliquis a bove vel equo percussus est et similia. Hoc imputatur ei XV q
Abbreviated transcription (Latin):
um dix̃it in ad uocato
tei It̃ assessor. officialis
cestis notarius snĩam scͥ¬
bens ut ꝓferenc ⁊ idem
cdo in aliis actis. ut pu¬
ta si scͥbat artestacõnes
ul legat in examinatõne
cause. It qui scͥpserit ut dic¬
tauerit lict̃as ꝓ uindicta
sangͥnis destin andas om̃s
tales efficiunt᷑ ir regłares

Expanded text:
um dixerit in advocato rei, item assessor, officialis, testis, notarius sententiam scribens vel proferens; et idem credo in aliis actis, utputa si scribat attestationes vel legat in examinatione cause. Item qui scripserit vel tractaverit literas pro vindicta sanguinis destinandas. Omnes tales efficiuntur irregulares
Abbreviated transcription (Latin):
sangͥnis. Pro homicidio ne¬
cessitatis euitabilis in qͣ
in telligo ñ solũ qui tp̃r.
occisionis potãt cuitare
S ⁊ ilum qͥ se culpa sua
puta uidit ex̾citum ueni¬
entem ad obsidend̾ castr̃¬
secuta est necc̃itas uł simłe

Expanded text:
necessitatis evitabilis, in qua intelligo non solum illum qui tempore occisionis poterit evitare, sed etiam illum qui se culpa sua puta vidit exercitum venientem ad obsidendum castrsecuta est necessitas vel simile.
Abbreviated transcription (Latin):
iudex ut minist̃ resi iͦte
ꝯdempnatum occidit. ħ¬
crñ homicidium si fit ex
liuore uł delectatõne fũ¬
dendi humanũ sangͥnẽ
lic ille iuste occidat᷑.
iste tam̃ peccat morta¬
licer pp̃ intentõnẽ cor¬
ruptam. Si uͦ fit ex a¬
more iusticie nõ petcat
iudex ip̃m ꝯdempnando
ad mortem ⁊ p̃cipiendo
ministro ut occidat esi
Net minister si missus
aiudice occioit ꝯdemp¬
natum peccaret tamen
ut̾q mortalit̾ si faceret
iuris ordiune̾ suato. pro¬

Expanded text:
iudex vel minister reum iuste condemnatum occidit. Hoc homicidium, si fit ex livore vel delectatione fundendi humanum sanguinem, licet ille iuste occidatur, iste tamen peccat mortaliter propter intentionem corruptam. Si vero fit ex amore iustitie, nec peccat iudex ipsum condemnando ad mortem et precipiendo ministro ut occidat eum, nec minister si iussus a iudice occidit condemnatum. Peccaret tamen uterque mortaliter, si faceret iuris ordine non servato. Gra
Abbreviated transcription (Latin):
cidio iusticie iuista ⁊ rec¬
ueniꝙ nec dico penam
aliqmͣ imponendã exce¬
pta sola irregularitate
dit promouendũ ⁊ dei¬
gciam si ante baptismũ
ꝯmicit cale homicidiũ qͥa
scd̾m cum in bapõ deletur
omĩs ir regularitas qmͣ quis
sme pcc̃o. si. baptismꝰ enĩ
nõ tollit nͥ pcc̃a ⁊ seq̃las¬
res om̃s dñt quod suie cũ
pcc̃o siue absq pcc̃o ut
udex uł officialis occidiss
nulle homines añ bapm̃.
nõ inpediet᷑ ptꝰ bapm̃.¬

Expanded text:
cidio iustitie, iusta et reccto, nec dico penam aliquam imponendam, excepta sola irregularitate dit promovendum et deietiam si ante baptismum ommisit tale homicidium, quia secundum eum in baptismo deletur omnis irregularitas quam quis peccato, non. Baptismus enim non tollit nisi peccata et sequelasres omnes dicunt, quod, sive cum peccato sive absque peccato, si iudex vel officialis occidisset mille homines ante baptismum, non impediretur post bap
Abbreviated transcription (Latin):
rei dabat oꝑam ut qͥa
magr̃ cã discipline uer¬
b̾abat discipłm. uł de¬
ponebat ali quis fenum
de curni ut arbor em ꝓ¬
pͥam sibi nectͣiam in cs¬
debat ⁊ similia: si ad¬
hibuit diligentiam ꝙͣ.
potuit: nidelic respiꝰ¬
ciendo ⁊ ꝓclamando nõ
niuns carde. uł demisse.
s tp̃r ꝯgruo ⁊ atte: ita
quod si aliquis erat ibi
ĩputat᷑ ei alias: si dabat
oꝑam rei licice ⁊ non
adhibuit diligentiã
debitam ut dcm est
inputatur ei. ħ distĩ.¬

Expanded text:
rei dabat operam, ut quia magister causa discipline verberabat discipulum vel deponebat aliquis fenum de curru vel arborem propriam sibi necessariam incidebat et similia. Hic si adhibuit diligentiam quam potuit, videlicet respiciendo et proclamando, non nimis tarde vel demisse, sed tempore congruo et alte, ita quod si aliquis erat ibi imputatur ei. Alias si dabat operam rei licite et non adhibuit diligentiam debitam, ut dictum est, imputatur ei. Iusti
Abbreviated transcription (Latin):
nam cor ꝑ ale̾ insista¬
mus. peua homiciduꝰ
defensione. ut puta si sna¬
det ⁊ si dissuadendo ret᷑¬
hit a bono ꝓpoĩto hoĩem
morte. ⁊ sic quodãmͦ ĩ¬
directe defetidit hounci¬
dam pena inqua est ͥ fe¬

Expanded text:
istamus. Pena homicidii defensione, utputa hic dissuadendo, retrahit a bono proposito hominem morte et sic quodammodo indirecte defendit homicidium. Pena in quam est irre
Abbreviated transcription (Latin):
serunt ⁊ ⁊̃ qui uolunta¬
te occidendi u enerunt.
lic nõ ꝑcusserint. It̃ et
ilii qui nec occiderunt
nͭͣ uoluntatẽ occidecidi
habuerunt s uenerũt

Expanded text:
serunt et etiam qui ex voluntate occidendi venerunt, licet non percusserunt. Item et illi qui non occiderunt, nec voluntatem occidendi habuerunt, sed venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
hic distingue. qr aut illa
ncc̃itas fuit euitabilis po¬
terat em̃ euad̾e̾ abs occi¬
aut fuit ĩ euitabilis quia
occidit hoĩem sñ odu me¬
ditatõne ĩmo cũ dolore aĩ
se ⁊ sua lib̾ando. cũ alit̃
nõ pot̾at euadere hic dt᷑

Expanded text:
hic distingue, quia aut illa necessitas fuit evitabilis; poterat enim evadere absque occiaut fuit inevitabilis, quia occidit hominem sine odii meditatione, immo cum dolore animi, se et sua liberando, cum aliter non poterat evadere. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
turnũ. Qualitate: ftm
ut atrocius uł leuiꝰ est.
at fuita manifesta a
non manifestis dise̾ni
solent rixa agrassaturis
expil atõnes a fintis pe¬
cullantia. a uiolentia. Qnͣtiaiᷤ
fur cohcebitur qui g̾gem
ut abigeus. euẽtus spectat᷑
ut a dementi ssinio cuolib

Expanded text:
turno. Qualitate, cum factum uel atrocius uel leuius est: ut furta manifesta a nec manifestis discerni solent, rixae a grassaturis, expilationes a furtis, petulantia a uiolentia. qua fur coercebitur, qui gregem, ut abigeus. Euentus spectetur, ut a clementissimo quoquo
Abbreviated transcription (Latin):
quod si ibi sunt aliqͣ
de iusto: de ulis seꝑatĩ
pot̾ expendere. Si uero
tapina: nullo modo co¬
medat. s aliunde sibi¬
uictum querat uł ab a¬
mitis ⁊ ꝯsangͥneis suiᷤ
uel laborando manib
sais uł alio quocumq
modo: honesto camen
ce pletuis nõ ꝑmitct
eam cortedere nͥ de rebꝰ
morietur famet ñ. Si
sub est ei t̾plex auxilium
unũ: si pot hr̃e de dote
uł sponsatõ. Scd̃m: ut
denunciet talib qui pos¬
sint ꝓdesse ⁊ nõ obẽẽ:⁊
si necce est ⁊ probari põt
⁊ epo ut ip̃e ꝯpellat eum
eam pascere de iusto .ii.¬

Expanded text:
quod si ibi sunt aliqua de iusto, de illis separatim potest expendere. Si vero rapina, nullo modo comedat, sed aliunde victum querat, vel ab amicis et consanguineis suis vel laborando manibus suis vel alio quocumque modo honesto. te plenus non permittit eam comedere nisi de morietur fame? Non, sed subest ei triplex auxilium. Unum si potest habere de dote vel sponsalitio. Secundum ut denunciet talibus, qui possunt prodesse et non obesse et si necesse probari potest episcopo, ut ipse compellat eum eam pascere de iusto
Abbreviated transcription (Latin):
cionem illus rei ñ forte cũ
re ula iacrabatur aliꝗna
ande poss fatere dictas
⁊ mod̾are expese ꝓ õt repet̾e
uł cum eo qd ex ip̃a re ad¬

Expanded text:
tionem illius, nisi forte cum re illa aliqua lucrabatur, unde posset facere dictas  moderate expense, potest repetere vel, cum eo quod ex ipsa re
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ꝯsulere de p̃cio soluto
ad ñsus uenditorem. Non: nͥ
qũ qñ emit exp̃sse fecit gͥ
caueri obstat erã ei turpi¬
Si u̾o emit aliguis bona

Expanded text:
sibi consulere de pretio soluto adversus venditorem? Non, nisi quando emit expresse fecerit sibi caveri. Obstat enim ei turpisicu
Abbreviated transcription (Latin):
ad testitutõem faciendaro
dño tei. tam̃ c̃do dicend̾
quicꝙͥ inde ex lucto habu¬
erunt siue totum si fuit
sibi res gratis data siue
qd̃ suꝑ est reducto pricio
dato pto eare si fuit em
pta. d cum ꝯsilio ecc̃e
crogari. in usus panꝑum
⁊ agat pñiam quuil talis

Expanded text:
faciendam domino rei, tamen credo dicendum quicquid inde ex lucro habuerunt, sive totum, si fuerit sibi res gratis data sive quod superest deducto pretio dato pro ea re, si fuit res empta debet cum consilio ecclesie erogare in usus pauperum et agat penitentiam quilibet talis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ fui semꝑ est ĩ mora re¬
sticuendi. uñ nec p̃cium
quod tedit pot  repetere
ab illo. cuiꝰ res est. nͨ expẽ
sai ss quas ioi fecit ⁊ om¬
nem utilitatem qmͣ ex
illa re hũit cenetur resti¬
tucie. si resticuat ⁊̃ iem
det̾iorem qmͣ ad ip̃m ꝑ¬
nenit: non ub̾atur. et
si aliquo temꝑe medio
firit melior res qufi fu̾ at
pꝰcea uendidit ait̃i: cius ꝙͣ
płimi fuit erit estimacio

Expanded text:
 fur semper est in mora restituendi. Unde nec pretium quod dedit poterit repetere ab illo cuius res est, nec expensas suas, si quas ibi fecit et omnem utilitatem quam ex illa re habuit, tenetur restituere. Si restituat etiam rem deteriorem quam ad ipsum pervenit, non liberatur et si aliquo tempore medio fuit melior res, quam fuerat postea vendidit alteri, eius quod plurimum fuit, erit estimatio
Abbreviated transcription (Latin):
uł non. In p̾mis duob casi¬
bus sb̾distingne. qr aut e¬
mit quis mala fide ⁊ cupi¬
ditate. acquirendi sibi aut
bona fice .i. uoluntate re¬
stituendi. quasi gerens u¬
tiliter negotium illius cͥ
fuerat ablata res qmͣ ip̃e

Expanded text:
nt. In primis duobus casibus subdistingue, quia aut emit quis mala fide, id est cupiditate acquirendi sibi, aut bona fide, id est voluntate restituendi, quasi gerens utiliter negotium illius, cui fuerat ablata res quam ipse
Abbreviated transcription (Latin):
bant. uł forte habebãt
animũ ĩ differentem ut
nnicħ suꝑ hoc cogitantẽ.
excusantꝰ s dm̃simode.
Nam qui sciebant uł ꝓba¬
uiliter credebant cẽ de
hoc cogitabant tenent᷑
ad restitutõem. ad hoc¬
aut̃ ut scias pleuiꝰ hanc
gue cum augꝰ. in radice
.i. in ip̃o raptore aquo
isti emerunt quia aut
ille erat dñs aut sb̃dit᷑.
Ia pͥtto can cene qd̾ diri
distingne: qr cum sb̾ dic̾
manoante: aut᷑ stit bel¬
lum iustum: aut scit in¬
rastum aut dubitat. In pͥ¬
mo cãu ñ tenet᷑ ad resti¬
cutõem coꝵ que accepit
ab hostib nͥ uixͣ edictum
dm̃. nec poccat nͥ hãt cor¬
ruptam intentõem ut s¬
tenetur. qr plus tebiit
cim̾e dm̃ qiͣ hõiem. In
c̃tio non tenetꝰ. excusat᷑

Expanded text:
bant vel forte habebant animum indifferentem et nihil super hoc cogitantem, excusantur, sed diversimode. Nam qui sciebant vel probabiliter credebant esse de hoc cogitabant, tenentur ad restitutionem. autem ut scias plenius hanc gue cum Augustino in radice, id est in ipso raptore a quo isti emerunt: quia aut ille erat dominus aut subditus. In primo casu tene quod dixi distingue: quia cum subditus mandante, aut scit bellum iustum aut scit iniustum aut dubitat. In primo casu non tenetur ad restitutionem eorum que accepit ab hostibus, nisi iuxta edictum domini, nec peccat nisi habeat corruptam intentionemtenetur, quia plus debuit timere deum quam hominem. In tertio non t
Abbreviated transcription (Latin):
c̃. ¶ S quid si iste fecit ĩ¬
getur in pias causas pro
anita illius cuiꝰ res fuit
⁊ ꝯsulo. quod hoc fiat
pubuce ut enitet᷑ o mĩs
suspitõ ⁊ sic c̾do qd̾ erit
lib̾atus. qr etiam in hoc
gessit ucilit̾ nego cium¬

Expanded text:
i. Sed quid si ille fecit igetur in pias causas, pro anima illius cuius res fuit et consulo quod hoc fiat publice, ut evitetur omnis suspicio. Et sic credo quod erit liberatus, quia etiam in hoc gessit utiliter nego
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcede cͥca emptorem. qͥa
si scit uenditorem iuste
et ex iusto bello habuisse
licite pot emere nes cene᷑
ad testitutõem. Qui uero
uescibat eẽ de iusto bello
s credebat ꝓrobabilr̃ siã
om̃s uicim sui uł maior
pars uł adminus sapien¬
ces ita credebant ꝓut sibi
emptori uidebatur Ip̃e
ñ tenetur. durante hac
bona fide. S si pꝰea sciat rẽ
ẽẽ de rapina di restitu᷑e: et¬

Expanded text:
cede circa emptorem, quia si scit venditorem iuste et iusto bello habuisse, licite potest emere nec tenetur ad restitutionem. Qui vero nesciebat esse de iusto bello, sed credebat probabiliter, nam omnes vicini sui vel maior pars vel ad minus sapientes ita credebant, prout sibi emptori videbatur, ipse non tenetur, durante sibi hac bona fide. Sed si postea sciat rem esse de rapina, debet restituere
Abbreviated transcription (Latin):
imo in solidum extep¬
co pͥncipali s ꝓ ꝑtibus
petat a singulis. S nõ
tenetur quo ad indici¬
um ꝯtenciosum quia
qua fronte pot̾ pecere
cessi onem qui ex contu¬

Expanded text:
tat in solidum excepto principali, sed pro partibus petat a singulis. Sed non tenetur quoad iudicium contentiosum, quia qua fronte potest petere cessionem, qui ex contu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc totũ intłłigo: nͥ ip̃e
uł aliquis de añcessorib
suis uendidit uł donauit
eis illud quod ibi ĩ sb̾iec¬
fonis signũ ꝯsueuit per¬
quid pet̾e. In om̃ĩ tam̃
cãu c̃do quod debeant

Expanded text:
hoc totum intelligo, nisi ipse vel aliquis de antecessoribus suis vendidit vel donavit eis illud, quod ibi in subiectionis signum consuevit perquid petere. In omni tamen casu credo
Abbreviated transcription (Latin):
delitatis ¶Circa pͥncipes
uł milites hũtes guerras
ad ĩuicem distingue. qr
cum ht̃ iustam bellũ. ⁊
uptam: quiccͥ capit ab
hostib suum est nec teꝰ

Expanded text:
enitentie Circa principes autem vel milites habentes guerras adinvicem, distingue quia cum habet iustum bellum et uptam, quicquid capit ab hostibus suum est, nec tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
Distingũt cam̃i. qd̾ autuis
infertur ꝑsone. aut reb
Si ꝑsone cunc est uis re¬
pellenda pꝰ qmͣ sit illata
lic quidam dir̃int qd̾
nillus d repelłe uim
nͥ illatam. Inimo dic̃ lex
ꝙ licitum est occid̾e insi¬
di antem ⁊ eum qͥ uult
ocadere quod in telligo.
si alit̃ sĩ pot̾ quis manꝰ
sone reꝑtaciat. Si fact̃t
hoc in ꝯtmnenti cũ uidet

Expanded text:
Distinguitur tamen, quia aut vis infertur persone aut rebus. Si persone, tunc est vis repellenda priusquam sit illata, licet quidam dixerint quod nullus debet repellere vim nisi illatam. Immo dicit lex quod licitum est occidere insidiantem et eum qui vult occidere, quod intelligo si aliter non potest quis manus ersone repercutiat, si facit hoc i
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ. et auctoritas. ꝓ¬
sona ut sit scłaris cus
lititum sit fund̾e sangͥ¬
nem. non aute eccasti¬
ca. cui est ꝓhibitum.¬

Expanded text:
animus et auctoritas. Persona, ut sit secularis, cui licitum est fundere sanguinem, non autem ecclesiastica, cui est prohibitum
Abbreviated transcription (Latin):
gas in bello iniusto. Nã
tales iñ bello iusto nõ te¬
probo. nͥ sit s̾. ibi corru¬
pta intentõ uł tatis ꝑ sõ a
cum armis cui nõ liceat
arma deferre. ut cłicus
regularitatem aut̃ om̃s
dico in distinte repellẽ¬
dos qui suernt erꝑte ĩ¬
iuri antium. ⁊ cciã eos qͥ
fuerunt exꝑte illoꝵ qͥb
fiebat in iuria. Si cłici
erant ⁊ ibi monerunt

Expanded text:
gas in bello iniusto. Nam tales in bello iusto non reprobo, nisi sit ibi corrupta intentio vel talis persona cum armis, cui non liceat arma deferre, ut clericus regularitatem autem, omnes dico indistincte repellendos, qui fuerunt ex parte iniuriantium et etiam eos qui fuerunt ex parte illorum quibus fiebat iniuria, si clerici erant et ibi moverunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scd̃is. illi ⁊̃ nõ sunt ĩ¬
munes aculpa. nec deb¬
ent se in munes apena
qui com possent hoĩẽ
nõ libauerunt a morte

Expanded text:
dis. Illi etiam non sunt immunes a culpa, nec debent esse immunes a pena, qui cum possent, hominem non liberaverunt a morte
Abbreviated transcription (Latin):
sufficient̾ bñaciatis. nͥ
gratis pto mis erabilib
poss ibi ẽẽ ꝑicłm quod
longe stͥccius est ĩ el aus¬
aut̃ cuurgie que ad¬
ustionem uł abscisionem
inducat est sine om̃i excep¬

Expanded text:
sufficienter beneficiati, nisi gratis ac miserabilibus posset ibi esse periculum, quod longe strictius est in clausautem chirurgie, que adustionem vel abscissionem inducat, est sine omni excep
Abbreviated transcription (Latin):
tales ⁊̃ p̃ter restitutõem:
induci ad largas elemosi¬
nas faciendas ꝓ asabꝰ illoꝵ
de quoꝵ iure lit ignorã¬
ter forte aliqua habue¬
runt. q̃dam eis̃ srt q̃
uix possunt fĩ sine aliquo
cura rei familiaris. Mi¬
litia. m̃cacio. ꝓcuratio.

Expanded text:
tales etiam preter restitutionem induci ad largas eleemosynas faciendas pro animabus illorum, de quorum iure, licet ignoranter, aliqua habuerunt. Quedam enim sunt, que vix possunt fieri sine aliquo cura rei familiaris, militia, mercatio, procuratio,
Abbreviated transcription (Latin):
S quid faciet index pe¬
nĩtencialis de m̃catoribus
pellipariis ⁊ similib. qui
de longa ñ dico ꝯsuetudĩe
s corruptela. nec em̃e sci¬
unt nec uend̾e abs men¬
datiis ⁊ iuram̃tis ĩcautis
nͨnõ ⁊ int̾dum ꝑinriis et

Expanded text:
 Quid faciet iudex penitentialis de mercatoribus, pellipariis et similibus qui de longa, non dico consuetudine, sed corruptela, nec emere sciunt nec vendere absque mendaciis et iuramentis incautis, necnon et interdum periuriis et
Abbreviated transcription (Latin):
gestoꝵ iudicium ⁊ similia
excitium arcium meca¬
nicaꝵ. ut artis tertorie
usui humano. Ex tã sũt
hec in honesta: qñ fiãt
cum iutentõe cormpta
indelic pp̃ cupiditatem uł
alium malũ finẽ. ⁊ scdͣm
hoc ꝓhibita sunt omũbus
indiffe̾nt᷑: pͥmo indecalogo
Non ꝯcupisces rem ꝓximi
sicut. hii. Ex cã sunt hec
honesta qñ fiunt c̃ recta
intentõe uidelic ut p̾sit
te suo labore sibi ⁊ sue
familie in necͣtus ꝓ uidere
It̃ ut possit hospitalitatẽ
tenere. ac cetã mĩe oꝑa¬

Expanded text:
gestorum iudicium et similia. exercitia artium mechanicarum, ut artis textorie, usui humano. Ex causa sunt hec inhonesta, quando fiunt cum intentione corrupta, videlicet propter cupiditatem vel alium malum finem. Et secundum hoc prohibita sunt omnibus indifferenter, primo in decalogo: Non concupisces rem proximi te Porro ex causa sunt hec honesta, quando fiunt cum recta intentione, videlicet ut possit de suo labore quis sibi et sue familie in necessariis providere. Item ut possit hospitalitatem tenere ac cetera mise
Abbreviated transcription (Latin):
scient᷑. S intendit ⁊ scit ꝑ
mendatiũ illud sibi ꝓdessẽ
ut sic se seruet indãpnẽ
⁊ ꝓrimo nõ obeẽ: quia
non decipit eum in re unã
ꝓ alia uendendo: nec ĩ ual¬
ore rei qr ñ uendit ei itt᷑
debitum ualorem : tale
mendatisi pot̃ dici uenia¬

Expanded text:
scienter, sed intendit et scit per mendacium illud sibi prodesse, ut sic se servet indemne et proximo non obesse, quia non decipit eum in re, unam pro alia vendendo, nec in valore ei, quia non vendit ei ultra debitum valorem, tale mendacium potest dici venia
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa que sine pcc̃o er̃teri
nõ possunt. nt ꝯtͣctas usu¬
rarũ symonie ⁊ similes.
Ista om̃ib sunt ꝓhibita ĩ¬
distincte tam cłicis qmͣ la¬
icis cuiꝰcũq serus sint uel
ꝯditõnis uł ecatis dũ modo
sint doli capates .xmii. q¬

Expanded text:
omnia que sine peccato exerceri non possunt, ut contractus usurarum, simonie et similes. Ista omnibus sunt prohibita indistincte tam clericis quam laicis, cuiuscumque sexus sint vel conditionis vel etatis, dummodo sint doli capaces. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
ticħ suꝑ ħ cogitabat ut
ignorabat qͥuod cẽt iicit̃
talia facere nł uente In oĩbꝰ
istis distinguo. qr ant me
res tales sunt que ad hu¬
manũ usum post̃ ẽẽ itiles
sicut arma in bello iusto.
cutellus ad incidendũ panẽ
nł aurifrisĩ ad ornam̃ta
nena que a medicis apponũ¬
cur in quib ꝯͥfectionibus
ad sanandũ egrotos. aũ ta¬
ies ⁊̃ ad nullum usum sũt
uenena mortifera ⁊ ad nul¬
lum uonũ utilia ⁊ suture
suꝑflue ac sũptuose cami¬
siaꝵ. quas p̃cipue faciunt
ẏspani. dantes ꝓ suttura
Uniꝰ camisie plus incͥplũ
uł quadruplũ qm ualeat
cota camisia ⁊ similia. In
pͥmo cãu non dico ip̃m p¬
care dum tam̃ ñ hãt ĩten¬
tionem cormptam ũ dcm̃
est. nͥ forte ex qualitate
ꝑsone uł temꝑis cognos¬
ceret uł ꝓbabuiter dictaint r et

Expanded text:
cogitabat vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum panem vel aurifrisium ad ornamenta venena, que a medicis apponuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas precipue faciunt Hispani, dantes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptam, ut dictum est, nisi forte ex qualitate persone vel temporis cognosceret vel probabiliter dictaret
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ est intentõ requirẽ¬
da: qr corrupta intentio
puta si pp̃ hoc fac̾ent uł
uenderent ut hoĩes hr̃ent
talia ad abusum uł si scient̃
donent uł uendant alicui
ꝙ̃ sciant ist credant talibuᷤᷤ
abusurũ: talis inꝙͣ incentõ
est mortaie pccm ⁊ gͣnissi¬
mũ. ⁊ omĩa pcc̃a que p̾ea
occ̃one rr̃ illaꝵ ab aliis ꝑ¬

Expanded text:
semper est intentio requirenda, quia corrupta intentio, puta si propter hoc facerent vel venderent, ut homines haberent talia ad abusum vel si scienter donent vel vendunt alicui, quem sciant vel credant talibus abusurum, talis iniqua intentio est mortale peccatum et gravissimum et omnia peccata que postea occasione r
Abbreviated transcription (Latin):
laicos possit cognostere
index ecc̃ãsticus. Scd̾us
casns est: cũ iudex scłaris
negligit fac̾e iusticiam
de sb̃ditis suis. tunc eñ¬
ꝯpellere illum ꝑ sĩnam¬

Expanded text:
 cognoscere iudex ecclesiasticus. Secundus casus est, cum iudex secularis negligit facere iustitiam de subditis suis, tunc encompellere illum per sen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilium dabitur ei qͥ añ
a quo emit ñ fuisse dr̃m
n᷑ habuisse ius uendendi
Nũqͥ armiccet ⁊ rem. ⁊ pre

Expanded text:
consilium dabitur ei, qui ana quo emit, non fuisse dominum, nec habuisse ius vendendi; numquid amittet et rem et pre
Abbreviated transcription (Latin):
istum aliquid est acceptũ
c̃do ẽẽ restituendũ ⁊ illi a
quo ĩ iuriose acceptũ ẽ si
sciri pot̾. Sin aut̃: cũ ꝯsilio
ecc̃e in pus cãis est expendẽ¬

Expanded text:
istam aliquid est acceptum credo esse restituendum et illi a quo iniuriose acceptum est, si sciri potest; sin autem, cum consilio ecclesie in piis causis est expenden
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nouũ dum mͦ recipiens
fatiat illd̾ pp̃ qd̾ fuit ĩsti¬
faceret⁊ isti aquib engiꝰ
uł deb ent adire suꝑ ħ uidi
cessat in eis obligatõ ut
illo nõ s̾uante fidem af¬

Expanded text:
um, dummodo recipiens faciat ilud propter quod fuit instifaceret, isti, a quibus exigitur, vel debent adire super hoc icessat in eis obligatio, vel non servanti fidem
Abbreviated transcription (Latin):
rus. aliud ab om̃i loco ut
cũ iat̾ dicit᷑ pu . penitenti¬
hus morari ĩ uno ioco.
ultra unũ uł ouos dies ⁊
sic ꝑegͥnent᷑ per orbem.

Expanded text:
uo. Aliud ab omni loco, ut cum interdicitur publice penitentibus morari in uno loco ultra unum vel duos dies et sic peregrinantur per orbem
Abbreviated transcription (Latin):
cusat aculpa ⁊ a pena co¬
actõ. ꝯcoto si fu̾̃it absolu¬
ca. atanto: si fu̾it ꝯditõna¬
deceptõ si forte aliquis
deceptꝰ ꝑ frandem uł do¬
lum alt̾uis it ꝑ errorem
fci ꝓbabilem fecit ñ faci¬

Expanded text:
cusat a culpa et a pena coactio, a toto, si fuerit absoluta, a tanto, si fuerit conditionadeceptio: si forte aliquis deceptus per fraudem vel dolum alterius vel per errorem facti probabilem, fecit non faci
Abbreviated transcription (Latin):
qr alia est candĩta. alia
legalis. Canoĩca it̃m sb̾¬
diuiditur. qm̃ alia ẽ spũ¬
alis. alia corꝑalis. alia
pecuniaria. De pena¬

Expanded text:
 alia est canonica, alia legalis. Canonica iterum subdividitur quia alia est spritualis, alia corporalis, alia pecuniaria. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ci potentes cñ quos magna
co ĩ cabit eos ep̃c. si noluent
se corrige: ad ħ ditas ꝙ si
illi recognoscũt se pettasse
in ħ de qͦ rep̃hendunt᷑ tñ
nolint cess are ⁊ si ifligit᷑
eis pena excoĩtatõis uł fiłis¬

Expanded text:
ci, potentes tamen, quos magis communicabit eos episcopus, si nolunt se corrigere? Ad hoc dicas, quod si illi recognoscunt se peccare in hoc de quo reprehenduntur, tamen nolunt cessare. Et si infligatur eis pena excommunicationis vel simi
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾dotẽ indutum ad missam
⁊ ꝑuenit iam ad canonem
ad slla u̾ba ħ est torpꝰ meũ
tumne octurrit ꝯscĩe sue a¬
ni quod mortale. quid faci¬

Expanded text:
sacerdotem indutum ad missam et pervenit iam ad canonem ad illa verba: Hoc est corpus meum; tunc occurrit conscientie sue aliquod mortale, quid faci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscĩe nr̃e. Iob. etce ĩ celo
testis tãs. angͦ. Senti d̾ augꝰ¬
me ĩ occulis dei ꝯscĩa ñ accu¬
set. ad ħ tam̃ dicas.ꝙ qnͣtũ
ẽ in se. d niti satiffat̾e eis
ostendendo eis ĩtentõem sna

Expanded text:
 Ecce in celo testis meus. Augustinus: Senti de Augumen in oculis dei conscientia non accuset. Ad hoc tamen dicas, quod quantum est in se, debet niti satisfacere, ostendendo eis intentionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
iłta pꝑlexitatem noͣ.
quod alia est inris:
sua fc̃. pplexitas iuris ẽ
tũ aliqͥs certa illud ꝙ sibi
occurrit faciend̾ ĩuenit
ẽ soluẽda. Nam ĩ iure nlła
⁊̃ cum di abol ꝰ suggestione
sua mala ut ait .G̾. ꝑleroᷤᷤ¬

Expanded text:
Circa perplexitatem nota quod alia est iuris, alia facti. Perplexitas iuris est, cum aliquis circa illud quod sibi occurrit faciendum, invenit st solvenda. Nam in iure nullaest, cum diabolus suggestione sua mala, ut ait Grego
Abbreviated transcription (Latin):
offm̃ ꝯtra paganos et
baustarior ⁊ sagitariox
ad sisus xpĩanos ⁊ catho¬
licos eĩter decet̃o sub
anatħate ꝓ hibemꝰ. It̃¬
dñt quidam quod in
bello iusto possunt offi
dicit angͦ. Cum quis
iustum bellum susceꝑit
utrum aꝑte pugnet:
an exͥsidus. nicħ ad i̾ti¬
ad ih̾m naue ut ꝯstitu¬
eret sibi retrorsum in¬
sidias .i. in sidiantes bel¬

Expanded text:
ontra paganos et balistariorum et sagittariorum adversus christianos et catholicos exerceri de cetero sub anathemate prohibemus unt quidam, quod in bello iusto possunt officdicit Augustinus: Cum quis istud bellum susceperit, utrum aperte pugnet an ex insidiis, nihil ad iustiat Iesum Nave, ut constitueret sibi retrorsum insidias, id est insidiantes bel
Abbreviated transcription (Latin):
p̃donis eadẽ ẽ q̃ ⁊ raptoriᷤᷤ
cum ut̾q raptor dici pos¬
sit. ut p̃do ꝯtineat᷑ sb̾ rap¬
core tanquͣ spẽs sb̾ gñe
⁊ ita quos par facinus
coĩquinat ⁊ eqͣt. pena
sine᷑ odio. siue ꝓ uindc̃a¬
aut̃ fac̾e uissu eius qui
ht̃ p̾tatem in dicen¬
di bellum: nõ iudi¬
carem eum incen

Expanded text:
predonis eadem est que et raptoris, cum uterque raptor dici possit, ut predo contineatur sub raptore tamquam species sub genere. Et ita quos par facinus coinquinat et equa pena sive pro odio sive pro vindautem faceret iussu eius qui habet potestatem indicendi bellum, non iudicarem eum incen
Abbreviated transcription (Latin):
de latere dormientis ade qͥ
erat forma futuri. assũp¬
ta est costa de qua formata
est eua. ita dormit xp̃c sõ
pno mortis ut de iatere
dormientis de quo ꝓflure¬
runt sanguis ⁊ aqua q̃
st̃ nr̃e redẽptõnis sacͣm̃ta:
formet᷑ sibi sponsa eccͣa.¬

Expanded text:
de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormivit Christus somno mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, formetur ei sponsa Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ s sepe ꝙ clamor ĩ nuit
⁊ diffamatio  mamfestat
d coram ecc̃e semoribus
u̾itatem diligentiꝰ ꝑscru¬
tari. ut si rei poposc̾it qͣ¬
litas canoĩca districtio
culpam feriat delincñ¬

Expanded text:
m, sed saepe, quod clamor innuit, et diffamatio manifestat, debet coram Ecclesiae senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut, si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delin
Abbreviated transcription (Latin):
gatio est de obiecto cͥmĩs
innocentie ostensio ¶ꝓ
nonica q̃ fit ꝑ iuram̃tũ.
⁊ aꝓpbatur tanqmͣ bona
utuis ⁊ honesta ĩ ecc̃a dĩ¬
go est ĩuerita ut ferri cã¬
ꝓbata est. ⁊ maledca tũ¬

Expanded text:
gatio est de obiecto crimine innocentie ostensio. Punonica, que fit per iuramentum et approbatur tanquam bona, utilis et honesta in ecclesigo est inventa ut ferri canprobata est et maledict
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰea ꝓ cesser̃t canonite sanc¬
cõnes. legitur emĩ ĩ eimgłio
ꝙ uillicus ilie qui diffam¬
citus erat apud dñm susi
cuͣ dissipass bona ip̃i audi¬
uit ab iuo. quid ẽ ħ ꝙ audio d̾
te. redde rõcm uillicatõis cue

Expanded text:
ea processerunt canonicae sanctiones. Legitur enim in Evangelio, quod villicus ille, qui diffamatus erat apud dominum suum, quasi dissipasset bona ipsius, audivit ab illo: Quid haec audio de te? redde rationem villica
Abbreviated transcription (Latin):
unã m̃sam ra andu cabit n
pablico loco ubi mlła ma¬
la suspitõ possit eẽ nͨ ⁊̃
cestib ydoneis ꝓ certa ne¬
cessitate .xu. q.ui. ab

Expanded text:
unam mensam manducabis et publico loco, ubi nulla mala suspicio possit esse, et testibus idoneis pro certa necess
Abbreviated transcription (Latin):
urnt c̃ditores ⁊ accipiunt:
uł p̾t̾iores c̃ditores pͥores ⁊
pociores p̃ueniñt: c̾ditores
pt᷑mod̾ uenientes nõ de bñt
in quietare hr̃dem: nͥ rom̃ã¬
serit ci de hrdicate usi pos¬
sit eis ad huc satiffac̾e: ẜ
hñt canqmͣ pociores ius
suum salimm cͣt legata¬
rios qui p̾mo acceꝑant.
simiłr ⁊ ant̾ior es c̃ditoreᷤᷤ
cont᷑ pꝰt̾iores qui pͥmo ac
es pot deduc̾e añ omĩa¬
om̃s cipensas quas fecit
cam hr̃ditatem exhauri¬
nis: ita ⁊ agrauimine. ꝓ¬

Expanded text:
piunt, vel posteriores creditores, priores et potiores preveniunt. Creditores postmodum venientes non debent inquietare heredem, nisi remanserit ei de hereditate, unde posset eis adhuc satisfacere, sed habent tamquam potiores ius suum salvum contra legatarios, qui primo acceperant. Similiter et anteriores creditores, contra posteriores qui primo aces potest deducere ante omnia expensas quas fecit tam hereditatem exhaurinis, ita et a gravamine.
Abbreviated transcription (Latin):
diffimitõem eg̃it tangmͣ
sacͥlegus indicetur ⁊ do¬
nec se correñt ⁊ ecc̃e pro¬
pa pͥulegia seu res resti¬
cnerit anatha sit.xui.¬

Expanded text:
diffinitionem egerit, tamquam sacrilegus judicetur et, donec se correxerit et ecclesie propria privilegia seu res restituerit, anathema sit.
Abbreviated transcription (Latin):
noͣ. quod p̃scͥptio nõ incip̃
currere in actione reali
te. uñ silio famił. ñ cur¬
rit p̃scͥptõ in reb ad uen¬
ticiis nisi ex quo ub̾atus
eri currit in doce nͥ solu¬
to mtatͥmonio nł mari¬
to sigence ad in opiam.
Net c̾dicori nͥ gristente de¬
biti conditõne ut ad ueni¬
ente die.E de anna. cxi.¬

Expanded text:
nota quod prescriptio non incipit currere in actione reali te. Unde filio familias non currit prescriptio in rebus adventitiis, nisi ex quo liberatus eri currit in dote, nisi soluto matrimonio vel marito vergente ad inopiam, nec creditori, nisi ei existente debiti condictione vel adveniente die. DE MALA
Abbreviated transcription (Latin):
si res sit surco sublata.¬
hñit animum deserendi poᷤ¬
sessionem nł aliqno alio
modo amisie. st. de s̾m¬
pora sunt. in quib nͨ cͣrit¬
s quiescit siue dormit. ⁊
hoc in .uii. casib. p̾mus

Expanded text:
si res sit furto sublahabuit animum deserendi possessionem vel aliquo alio modo amisit. Itempora sunt in quibus sed quiescit sive dormit et hoc in septem casibus. Primus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ immobilib. usucapio ĩmo¬
bilib iocum ht̃. Res etiã
in corꝑales ut s̾nitutes.
actõnes. ⁊ similia. acq̾rũtꝰ᷑
actõnes. It̃ usucapio com¬
pletur tͥennio. p̃scͥptõ nõ
ut infra. ¶ possunt ant̃

Expanded text:
in immobilibus, usucapio in mobilibus locum habet. Res etiam incorporales, ut servitutes, actiones et similia acquiruntur one. Item usucapio completur termino, prescriptio non, ut infra. Possunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
Si ant̾ possititis ignorat
titusm uł dubitat utrimi
ip̃e uł añcessores sui ha¬
buerint: põt formaie sibi
dño plactre ex quo uridet
⁊ nõ qͣdicit cum possi. It̃
pot̾ er alio. si ab añcesso¬
rib snis incepit p̃scͥptio:
psumere oz ⁊ credcre q
illi habnerunt citułm.
maxime si fuerunt uiri
honesti. Sufficit eñ hĩt¬

Expanded text:
iste possidens ignorat titulum vel dubitat utrum ipse vel antecessores sui habuerunt, potest formari sibi domino placere, ex quo videt et non contradicit cum posset. Item potest ex alio si ab antecessoribus suis incepit prescriptio presumere debet et credere, illi habuerunt titulum, maxime si fuerint viri honesti. Sufficit eni
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere uona sides emptoris
⁊ ꝯtinua ni ⁊ uenditor sit
bone fidei ⁊ nenis dñs sciat
sibi tem ꝯpet̾e ⁊ alienatam
antia ñ facit aliq̃ bone sid̾i

Expanded text:
suscipere bona fides emptoris et continua, nisi et venditor sit bone fidei et verus dominus sciat sibi rem competere aut alienatam antia non facit aliquem bone fidei
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo. tanc cm̃ hr̃es ile us
ad qnͣtitatem iegatr hotꝰ
debiti illius sustinebit. f.¬
tus: in expensa fuñis
u xoris que ñ cm̃ astͥnxit
hr̃des pro hẜditariis por¬
tionib: s ⁊̃ uirum pro
portõne que ꝑuenit ad
enm te dote uroris sue.uͤ
pnta ad cura ꝑuenerunt
Ip̾e uir tenet᷑ ꝓ c̾cia. ⁊

Expanded text:
nim heres ille usque ad quantitatem legati onus debiti illius sustinebittus, in expensa funeris uxoris que non tantum astringit heredes pro hereditariis portionibus, sed etiam virum pro portione que pervenit ad ipsum de dote uxoris sive, ut puta ad eum venerunt i
Abbreviated transcription (Latin):
possessor rectissime dict᷑
qmͣ din se possid̾e ignorat
alienum. Cum n̾o scient
niec ab aliena possõne
recesserit. tirac male fi¬
tunc iuste miustꝰ uoca¬

Expanded text:
possessor rectissime dicitur, quamdiu se possidere ignorat alienum, cum uero scierit nec ab aliena possessione recesserit, tunc malae fitunc iuste iniustus uoca
Abbreviated transcription (Latin):
uendum. qr aut i ste
mordentem ant ñ In
pͥmo cãu: dicam ei pre¬
ese quod restituat rero
erroneam: edisicat ad gẽ¬

Expanded text:
uendum, quia aut iste pmordentem aut non. In primo casu dicam ei precise quod restituat rem, erroneam, edificat ad ge
Abbreviated transcription (Latin):
cum sufficit hr̃ditas. disã¬
guo tam̃ fnt̃ debita ⁊ lega¬
ta. sine telicta. qr tebita
qnͣtum põt fussicere hr̃oi¬
tas. delegatis autem põt
detrahere suam iegĩam:
si tot siat qd̾ illis solutis
non remaneret saoi leslmna
Nam in iegĩma pat̾ s̃i po¬
tuit guare filium. Si q̃ras¬

Expanded text:
tum sufficit hereditas. Distinguo tamen inter debita et legata sive relicta, quia debita quantum potest sufficere hereditas. De legatis autem potest detrahere suam legitimam, si tot sunt, quod illis solutis non remaneret sibi legitima. Nam in legitima pater non potuit gravare filium.
Abbreviated transcription (Latin):
succed nrit ut aut̃ c̾ca hs¬
des mat̾ia lacior hãtꝰ. Noͣ.
quod guilz heres sine fcliꝰ
sine eͦnens non distincto
utrum raptoris uł ait̾ins
cenetur inre canonico ad¬
omsa debita defucti per¬
soluenda sine fũint ex

Expanded text:
ntie Ut autem circa heredes materia latior habeatur, nota quod quilibet heres, sive filius sive extraneus, non distincto utrum raptoris vel alterius, tenetur iure canonico ad debita defuncti persolvenda sive fuerint ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ cum aliis quod tene¬
acur usurarius restituͣe qͥt¬
quid uitra sortem accepit
a debitore occ̃one sortis pat¬
co p̃cedente ut intentõne

Expanded text:
dicamus cum aliis, quod teneatur usurarius restituere quidquid ultra sortem accepit a debitore, occasione sortis, pacto precedente vel intentione
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ Q uero utrum usurariꝰ
teneatur restitu᷑e ñ solum
pecuniam usurariam s E
quittuid cũ ip̃a lucrat᷑ ẽ
⁊ fructus ꝑ ceptos ex re ẽp̃¬
ta de petunia fenebri. ad
cedunt. corrnpta st̾.xiiii.

Expanded text:
Item quero utrum usurarius teneatur restituere non solum pecuniam usurariam, sed etiam quidquid cum ipsa lucratus est et fructus perceptos ex re empta de pecunia funebri. Ad cedunt corrupta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
iste xͥ anus restituendo u¬
suras uli aquo ip̃e accep̃
sine iste sine sit uideu̾ sũ
at pecuniam ĩ edẽ sacra
cerit̃ recipiat eam. S qͥd¬
si scit᷑ ꝑsona cui est resti¬
tutõ fãcienda. s tam̃ ẽ
absens in remotis partib
uł nescitur in quo loco
sit : ad ħ dico quod cum
nescit᷑ ubi sit det᷑ panꝑibus

Expanded text:
istianus restituendo usuras illi a quo accepit sive iste sit iudeus sive at pecuniam in ede sacra cerit, recipiat eam. si scitur persona cui est restitutio facienda, sed tamen absens in remotis partibus, vel nescitur in quo loco sit? Ad hoc dico, quod cum nescitur ubi sit, detur pauperibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiculo anime ac rapine
nisi c̾cum sit illud apͥnci¬
pe ut rege statutum ⁊
pp̃ ĩminentem necc̃itatẽ
cipio. ¶. Et exinde ꝓcedat
antiquo hec omĩa ꝓbãt᷑¬

Expanded text:
iculo anime, vel rapine, nisi certum sit illud a principe vel rege statutum et propter imminentem necessitatem ctis et exinde procedat antiquo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumit ĩforo pñiali est
canqm patͥcida seu homi¬
nem sc̃cim cui tanta te᷑
ne cessitudine ꝑiculo mor¬
tis ex ponit. in spectis cñ
c̾tum stanciis ⁊ utrum ob
hoc mors fũit sb̾ sec¬
anda. Tales aut̃ est si ho¬
micidium est setut um¬
sunt irregulares censen¬

Expanded text:
presumit, in foro penitentiali est tamquam paricida seu hominem, presertim cui tanta tenetur necessitudine, periculo mortis exponit. Inspectis tamen circumstantiis et utrum ob hoc mors fuerit subsecanda: tales autem si homicidium est subsecutumsunt irregulares censen
Abbreviated transcription (Latin):
cales notendi cupiditate
ulciscendi crudelitate in¬
patato atq inplacabili a¬
nimo rebellandi feritate.
dnãndi libidine. uł alia

Expanded text:
tales, nocendi cupiditate, ulciscendi crudelitate, impacato atque impacabili animo, bellandi feritate, dominandi libidine vel alia
Abbreviated transcription (Latin):
bet tam̃ rogare iudicẽ:
ne calem penã infuigat¬
sosum. Idem dico in epõ.
uł iudice ecc̃astico qui ob
defensionem rersi ectãs¬
hortatur qͣ uolentos bra
sequi hortando eos ñ ut
ocaidant uł uulnerent
ip̃os molentos hr̃ticos
uł paganos s ut eccãm
sidem ⁊ pac̾am liberent
ac defendant. ⁊ t̾rã ab ĩ¬
fidelib occupatã redi¬
gant ad cultum fidei iͥa¬
ne ⁊ suꝑ hoc facit ecc̃a
cotidie remissiones ma¬
gnas ⁊ liez ibi hinc in¬
de aiiqui occidant᷑ ã est

Expanded text:
bet tamen rogare iudicem, ne talem penam infligat. Idem dico in episcopo vel iudice ecclesiastico, qui ob defensionem rerum eccleshortatur contra violentos bracsequi, hortando eos, non ut occidant vel vulnerent ipsos violentos hereticos vel paganos, sed ut ecclesiam, fidem et patriam liberent ac defendant et terram ab infidelibus occupatam reducant ad cultum fidei christiane et super hoc facit ecclesia quotidie remissiones magnas. Et licet ibi hinc inde aliqui occidantur, non est
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantiũ in duello est
depositõ si erant cłici S
si exinde nec mors nͭ mem
dispensare: si alta necc̃itas
itt̃ utilitas hoc expostat efͣ

Expanded text:
pugnantium in duello est depositio, si erant clerici. Sed si exinde nec mors sit necdispensare, si aliter necessitas vel utilitas hoc exposcat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inde ꝯsulere ut in gre¬
diatur teligionem uei
cranfferat se ad longinqͥͣͣ
regionera ut sic ncn ꝑti¬
piat de bonis illius ꝙ̃ cre¬
debat eẽ pr̃em suñ. ea cũ
que ꝯssipsit de bonis pre¬
dictis dum hũit bonam
fidem credens se ẽẽ filiũ
legĩmũ restituat nł cõ¬
ponat uł petat remissio¬
nem a uiro mulieris si ui¬
uit. Sin aũt: ab hr̃dibus
legimis. nõ tam̃ ꝑ se s
faciat ne fcm̃ reueiotꝰ.
s ꝑ sat̃ dotem uł aliam
curet. tacitis semꝑ ꝑ sonis
ci ad hoc: nõ credo cũ pre¬
cise cogendũ. ar. leg. que
dic̃. bone fidei posso̾rem nõ
tesi de ꝯsumptis .C. de. re.¬
nen. c̾tum si ño ci spurio
uł supposico nõ ꝑ̃ reuelari
reuelato scd̾ formã ẜdcãm
ĩ inngat᷑ mulieri quod de
sponsalicio suo ⁊ aliis reb
quas ht̃ uł in futꝰum hr̃e
pot̾it saciffaciat ixͣ posse
tolens semꝑ de pcc̃o ⁊ quia¬

Expanded text:
et inde consulere ut ingrediatur religionem vel transferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea autem que consumpsit de bonis predictis, dum habuit bonam fidem, credens se esse filium legitimum, restituat vel componat vel petat remissionem a viro mulieris si vivit, sin autem ab heredibus legitimis. Non tamen per se hoc faciat, ne factum reveletur, sed per sacerdotem vel aliam curet, tacitis semper personis ci ad hoc, non credo eum precise cogendum. Arguitur lege que dicit, bone fidei possessorem non teneri de consumptis. Si vei spurio vel supposito non potest revelari revelato secundum formam predictam, iniungatur mulieri, quod de sponsalitio suo et aliis rebus quas habet vel in futurum habere poterit, satisfaciat iuxta posse, dolens semper de pec
Abbreviated transcription (Latin):
tur similit̾ ad resticõem
si ilud recipiebant per
portunitatem in debitã
tam̃ uł p̃latus extusar¬
etur in tali cãu. si dedit
ut redimeret ueracionẽ
suam a qua ñ pot̾at alit̾

Expanded text:
tur similiter ad restitutionem, si illud recipiebant per portunitatem indebitam tamen vel prelatus excusaretur in tali casu, si dedit ut redimeret vexationem suam, a qua non poterat aliter
Abbreviated transcription (Latin):
Mułr que  ad ult̾io sus cepit
film̃ uł supp osuit alienum
ꝑtum: d laborare quib¬
cumq modis pot̃ ut legimi
hr̃des nõ fraudent᷑ hr̃dita¬
te pr̃na. caute tam̃. Re¬
nelare em̃ simplr̃ marito

Expanded text:
Mulier, que de adulterio suscepit filium vel supposuit alienum partum, debet laborare quibuscumque modis potest, ut legitimi heredes non fraudentur hereditate paterna. Caute tamen revelare, enim simpliciter, marito