comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tia ñ nͥ ex dono dĩ habere posse credant̾ c̃sequens ẽẽ ut talib u̾bis
uteret᷑ ad ppłm ꝙ huiꝰ modi denuntiationib ominẽ lib̾i arbitru eui¬
tar& ĩ dustru. Qd̃ qr piissimꝰ doctor litteris eq ad qͦs seribit ag¬
no uerat idõ ait. s aiunt ut scribitis ꝙ postea ista cũ dict̃ ex hoc
gͦ potustis ad uertere ñ ipsũ hȩc dicere s eos deqͥb dixit. s aiunt
ut soribitis ꝙ ista c̃dict̃ qđ similit̾ apłs ait. sic̃ aiunt nos qͥdã di-
cere. faciamꝰ mala ut ueniant bana. Inferius ubi plenius ad ista
respond& multo manesti patȩ ꝗ hȩc ab ipso nũ ꝗ talit̃ dicta sint
ꝙ quantũ ei huĩ modi p̃dicationis forma displiceat ꝗ corrigens &
mandans atq em̃cdans tolerabiliorẽ audientib fac̃ quȩ uera st̃ tẽpcranᷤ
quȩ falsa st̃ reserans & pꝰ multa adiciens. lã uͦ qđ illis ũbis conectit᷑¬

Expanded text:
tia, nonnisi ex dono Dei haberi posse credantur, consequens esse ut talibus verbis uteretur ad populum, et hujusmodi denuntiationibus omnem liberi arbitrii evitaret industriam. Quod quia piissimus doctor litteris eorum, ad quos scribit, agnoverat; ideo ait: Sed aiunt, ut scribitis; et postea, Ista cum dicunt. Ex hoc ergo potuistis advertere, non ipsum haec dicere; sed eos, de quibus dixit, Sed aiunt, ut scribicere, Faciamus mala, ut veniant bona . Inferius autem ubi plenius ad ista respondet, multo manifestius patet, quam haec ab ipso nunquam taliter dicta sint, et quantum ei hujusmodi praedicationis forma displiceat; quam corrigens et mundans atque emendans, tolerabiliorem audientibus facit, quae vera sunt temperans, quae falsa sunt resecans, et post multa adjiciens: Jam
Abbreviated transcription (Latin):
libari qͦs utiq possq ds̃ iuste dãptare si uello qͣre aut̃ ñ om̃is aut
qͣre illos potiꝰ ꝗ illos lib̾et nec necessariũ ẽ querere nec possibile
reꝑire. cũ omissis discrͤtionis istius causis scire sufficiat. qđ nec
turos fuisse ipsa ueritas dic̃ sitalia qͣlia apud ñ credentes facta st̃
uirtutũ signa uidissent. Quare aut̃ eis negatũ fuerit dicant si
sirationẽ focti ꝙ ꝓfunditatẽ iuclitii eiꝰ penetiare ñ possumꝰ: mani¬
festissime tam̃ scimꝰ & uerũ ẽẽ qͦđ dixit ꝙ iustã e̾ẽ qđ fecit. & ñ
solũ tyrios ꝙ sidonios s ꝙiã cororau & bechsatda potuisse c̃ũti &
deles ex ĩfidelib fieri. si hoc ĩ eis dñs uoluiss& ꝯꝑari. Neq e
ulli folsũ uideri potest qđ ueritas ait. Nemo potest uenire adm
nͥ fuerit ei datũ apatre meo. Ꝙ uob̃ datũ ẽ nosse mysteriũ regni
celoꝵ. illis aut̃ ñ ẽ datũ. Et nemo nouit siliũ nͥ pat᷑ neq patrẽ qͥs

Expanded text:
ari; quos utique posset Deus juste damnare, si vellet. Quare autem non omnes, aut quare illos potius quam illos liberet, nec necessarium est quaerere, nec possibile reperire: cum omissis discretionis istius causis, scire sufficiat quod nec turos fuisse ipsa Veritas dicit, si talia, qualia apud non credentes facta sunt, virtutum signa vidissent ? Quare autem hoc eis negatum fNos etenim, si ratione facti profunditatem iuditii eius penetrare non possimus, manifestissime tamen scimus et verum esse quod dixit et iustum esse quod fecit, et non solum Tyrios et Sidonios, sed etiam Corozain et Bethsaida potuisse converti, et fideles ex infidelibus fieri, si hoc in eis Dominus voluisset operari. Neque enim ulli falsum videri potest quod Veritas ait, Nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo : et, Vobis datum est nosse mysterium regni coelorum, ill
Abbreviated transcription (Latin):
ex me ẽ & boc bonũ ex qͦ iꝰ tꝰ uiuit ñ accepi ꝑ gram. s habeo ꝑ naturã.
Si gͦ fides donũ di ñ ẽ frustra ęccła ꝓ ñ credentib orat ut credant
& fufficit impus magisteriũ legis adhiberi deqͥ dictũ ẽ. Si exlege
anos ñ dĩ sit p̃stitũ munere. s exsola habeat᷑ hominũ uoluntat
Et frustra qͥb dã p̃cat᷑ idẽ apłs ut sit eis paxꝙ caritas cũ fide adõ
suꝑbia hereticoꝵ ẽ uincat᷑ dicere de ꝓpͥo se has habere uirtutes.

Expanded text:
n accepi per gratiam, sed habeo per naturam? Si ergo fides donum Dei non est, frustra Ecclesia pro non credentibus orat ut credant, et sufficit impiis magisterium legis adhiberi, de qua dictum est, Si ex lege anos non Dei sit praestitum munere, sed ex sola habeatur hominum voluntate: et frustra quibusdam precatur idem Apostolus, ut sit eis pax et charitas cum fide a Deo s
Abbreviated transcription (Latin):
t uoluntatẽ dĩ ñ impleat᷑ nͥ uoluntas di. Mala enĩ uelle facilitu¬
nũ ẽ malis. & ecȩ dãpnabili uoluntatẽ ñ dubiũ ẽ aidi potestate
Celudi. ut effectũ cupiditatis suȩ nͥ ille ꝑmiserit habere ñ
possint. Uti aut̃ sapientia & iustitia di ꝗiã malo opib quȩ exipsꝙ
pdeut̃ appetitu ad implenda c̃ silia ꝙ iuditia sua nulł ł tenuit᷑
seołm̃ pietatẽ doct ignorat. qͥ uid& dĩ patris optimã uoluntatẽ
ñ parcentis filio suo s ꝓ nob̾ omib tradentis eũ pessima traditoris
iuelȩ & iudeax uoluntate cõ pletã ꝙ qͥ ĩ eugłiris paginis legit
dicente pilato ad iħm. mͥ ñ loqueris. Noscis qr potestatẽ habeo
crufifigere te ꝙ potestatẽ habeo dimittendi te respondife dninꝰ.
ĩ luberes ĩme potestatẽ ullã nͥ eẽrtib data de suꝑ. Onndit itaq
ds it luct̃ & tenebras nec idõ ĩ culpabiles st̃ tenebrȩ qr eis bene utitꝰ
sins ł castigandis nouit utilẽ ł ꝓbandis. ut hinc &iã qđ faciunt

Expanded text:
 Male enim velle facillimum est malis: et eorum damnabilem voluntatem non dubium est a Dei potestate concludi, ut effectum cupiditatis suae, nisi ille permiserit, habere non possint. Uti autem sapientiam et justitiam Dei etiam malorum operibus, quae ex ipsorum prodeunt appetitu, ad implenda consilia et judicia sua, nullus vel tenuiter secundum pietatem doctus ignorat, qui videt Dei Patris optimam voluntatem, non parcentis Filio suo, sed pro nobis omnibus tradentis eum, pessima traditoris Judae et Judaeorum voluntate completam: et qui in evangelicis paginis legit, dicente Pilato ad Jesum, Mihi non loqueris? Nescis quia potestatem habeo crucifigere te, et potestatem habeo dimittendi te? respondisse Dominum, Non haberes in me potestatem ullam, nisi esset tibi datum desuper . Dividit itaque Deus inter lucem et tenebras: nec ideo inculpabiles sunt tenebrae, quia eis bene utitursuis vel castigandis novit utilem, vel probandis; ut hinc etiam, quod faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. ꝗ pꝰ ad p̃sentiã retulit. Ad hane gͦ obiectionẽ respontde se
anteq cognoscer& grẽ ueritatẽ ꝙ ante ꝗ regendȩ p̃ponerot᷑ ȩcołȩ ĩ
hac opinione ignorant̃ erresse. s ĩ ipso episcopatꝰ sui exordio scg̃ menu¬
rie siplitiano mediolanensi antistite de iacob electione & de esau
rectione c̃ sultũ totã questionẽ adhos gominos ꝑtiuentẽ sagatiore

Expanded text:
objectionem respondet, se antequam cognosceret gratiae veritatem, et antequam regendae praeponeretur Ecclesiae, in hac opinione ignoranter errasse: sed in ipso episcopatus sui exordio, a sanctae memoriae Simpliciano Mediolanensi antistite de Jacob electione et de Esau rejectione consultum, totam quaestionem ad hos geminos pertinentem sagacio
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc pͥma ꝓposuistis. ĩ qͥb ũba st̃ scĩ augustrmi ep̃i.¬
Blacob dilexi esau odio habui. Ad hoc ꝑduxi ratiocinationẽ ut di
ut que sibi crediturũ ẽẽ p̃scirq: ipsũ elegerit cui sp̃m̃ sem̃ dar&. ut bona

Expanded text:
haec prima proposuistis, in quibus verba sunt sancti Augustini epihaec prima proposuistis, in quibus verba sunt sancti Augustini epiacob dilexi, Esau autem odio habui ; ad hoc perduxi ratiocinationem, ut diut quem sibi crediturum esse praescivit, ipsum elegerit, cui Spiritum sanctum da
Abbreviated transcription (Latin):
In libris beatȩ memoriȩ augustini ep̃i quoꝵ titolus ẽ dep̃destinatione
scõꝵ quedã sci̾tatẽ uestrã ł ĩ solita aut minꝰ clara mouert. quȩ ad mulitatẽ
meã de c̃ textu disputationis excerpta misistis. ut qͦ ĩ tellectu ł qͦ iudi¬
tio ea acciꝑẽ nosceretis. qͣsi plus ĩ me ꝗ ĩ uob̃ ad hȩc ĩtrospicienda ẽẽt
ĩ genu ac ñ magis ĩ hoc examine urȩ facultatis debueretis exercere
iñsurã. & si aliqͦ uos morabat᷑ obscuritas decurrere ad patrẽ luminũ.
aqͦ descendit omẽ datũ optimũ ꝙ omẽ donũ ꝑ fectũ. ꝙ aqͦ dat᷑ sp̃s¬
sapientiȩ et ĩ tellect. Uerũtam̃ p̃ceptis ur̃is obseqͥũ meũ ñ subtra¬
hã. ꝙ ad iuuante dnõ qͥ sapientiã prestat paruulis depapitulis istis
qͥd cũ scĩs & eruditis fr̃ib sentiã : breiit̾ ĩ dicabo. petens ne ubi ẽ
siplicitas obȩdientiȩ: p̃suptionẽ putetis eẽ doctrinȩ. de excerptis itaq

Expanded text:
eatae memoriae Augustini episcopi, quorum titulus est, De Praedestinatione Sanctorum, quaedam sanctitatem vestram vel insolita aut minus clara moverunt, quae ad humilitatem meam de contextu disputationis excerpta misistis; ut quo intellectu, quove judicio ea acciperem, nosceretis: quasi plus in me, quam in vobis ad haec introspicienda esset ingenii; ac non magis in hoc examine vestrae facultatis debueritis exercere mensuram, et si aliqua vos morabatur obscuritas, decurrere ad Patrem luminum, a quo descendit omne datum optimum, et omne donum perfectum , et a quo datur Spaeceptis vestris obsequium meum non subtraham, et adjuvante Domino, qui sapientiam praestat parvulis , de capitulis istis, quid cum sanctis et eruditis fratribus sentiam, breviter indicabo; petens, ne ubi est simplicitas obedientiae, praesumptionem putetis esse doctrinae. De excerptis itaque
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc omĩa si recte dicta ft̃ scrutabilia st̃ iuditia di. ꝙ ues¬
tigabiles uiȩ ei. nec occultũ ẽ qͣre ille potiꝰ ꝗ iste saluet᷑. ꝙ ĩ
qđ plurimi lib̾ant᷑. Ab sit hȩc acotholixis cordib absit talis ĩpie¬
tas. ut quẽ ꝗ puteniꝰ nieritis suis erui depotestate tenebtarũ ꝙ ĩ regnũ filu
fuit causa cõmunis cessante ad huo grã ꝑiremꝰ quȩ tam̃ sic̃ tc̃ de omi
munclo eruit paueos ita nc̃ de uniuso genere. hominũ saluat ĩ nume

Expanded text:
ec omnia si non recte dicta sunt, scrutabilia sunt judicia Dei, et vestigabiles viae ejus; nec occultum est, quare ille potius quam iste salvatur; et in quod plurimi liberantur. Absit haec a catholicis cordibus, absit talis impietas, ut quemquam putemus meritis suis erui de potestate tenebrarum, et in regnum Filii fuit causa communis, cessante adhuc gratia periremus. Quae tamen sicut tunc de omni mundo eruit paucos; ita nunc de universo genere hominum salvat innume
Abbreviated transcription (Latin):
sionis pariut̃ qͥd et̃ dictionis ĩ currt̃. Nũ qd falsũ ẽ qdđ p̃parat᷑ uoluntas
habere. se qđ ũ accepit. aut qͦsi de ñ accepto s ppͥo głari: qđ si ñ ac¬
cepiss& utiq ñ haber&. Nũ qd dubiũ ẽ cũ ũbũ ueritatis p̃dicat᷑. alios
uoluntate credere. alios uoluntate ñ credere .u. S cũ illos cor ds̃
apuerit. illq aut̃ ñ apuerit discerndũ ẽ qͥđ ueniat de miscdia qđ
de iuditio. Post cõmemorationẽ aut̃ apłicȩ sententię ꝗ ꝓpheticis testi¬

Expanded text:
ntas habere se, quod non accepit? aut quasi de non accepto, sed proprio gloriacepisset, utique non haberet? Numquid dubium est, cum verbum veritatis praedicatur, alios voluntate credere, alios voluntate non credere? Sed cum illorum cor Deus aperuerit, illorum autem non aperuerit, discernendum est quid veniat de misericordia, quid de judicio. Post commemorationem autem apostolicae sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
Quã ꝑusitatẽ om̃ino ĩ eurrit qͥ fidẽ adi munera ñ putat ꝑtinere.
i dõ eã se iactitat ad dm̃ referres q ab ipso sit creata nafa
sua habeat potestate. ꝙ de boc natali bono qd̃ nullis p̃cedentib meritis
cũ crearet᷑ accepit cȩtera dona mereat᷑ Hoc aut̃ qͥ asserie fatet̃
cretdo nob̾cũ qđ ĩ pͥmo acdã om̃iũ hominũ nat̾a uiciata sit. nec negat
eã ĩ illo lipsu suas amisisse uirtutes. qͦs nͥ ꝑ gr̃am recipiat. haberr ñ posst
Quid ẽ aut̃ qđ eidẽ notę solã sidẽ ñ uult ẽẽ pꝰreptã ꝗ nͥ pͥmã amisiss&:
dõ. ꝙ cũ spũ suꝑbiȩ ĩ ebriatꝰ ess& discessit adnõ cor ei & fact ẽ seruis
apostatȩ dũlib̾ uult ẽẽ iustitiȩ. Cũ itaq ñ haberemꝰ c̃tirentiã nͥ ds̃ dari.
ẽ siliũ. ꝙ fortitudinẽ. sci entiã & pietatẽ actimnorẽ dni nͥ has uirtutes¬

Expanded text:
Quam perversitatem omnino incurrit, qui fidem ad Dei munera non putat pertinere: Quam perversitatem omnino incurrit, qui fidem ad Dei munera non putat pertinere: aut ideo eam se jactitat ad Deum referre, quia ab ipso sit creata natura,  non credere in sua habeat potestate; et de hoc naturali bono quod nullis praecedentibus meritis, cum crearetur, accepit, caetera dona mereatur. Hoc autem qui asserit, fatetur, credo, nobiscum, quod in primo Adam omnium hominum natura vitiata sit; nec negat eam in illo lapsu suas amisisse virtutes, quas nisi per gratiam recipiat, habere non possit. Quid est autem, quod eidem naturae solam fidem non vult esse praereptam, quam nisi actus est servus apostatae, dum liber vult esse justitiae. Cum itaque non haberemus continentiam, nisi Deus daret consilium et fortitudinem, scientiam et pietatem ac timorem Domin
Abbreviated transcription (Latin):
de ĩ cipiũt omĩa merita clomĩ sit di: ne grã ñ sit grã. si aliqđ eã
ꝓpt̃ qͥđ tribuat᷑ aute uenit. Itaq ĩ eo qđ dictũ ẽ. ia cob dilexi ostensũ ẽ.
qͥđ hõi donaret᷑. & ĩ eo qđ dictũ ẽ. esau aut̃ odio habui ostensũ ẽ
qđ hõi debet̾. Hoc aut̃ se ĩ libro recractationũ scđo suo oꝑe studi¬
ose recoluisse ꝙ cũ om̃s opiniones suas censoria gͣuitate discuteris
istã ꝗ obtrectatores ei eligẽ im ꝓbasse ꝗ onte pelagianȩ heresis ortũ
futo ertori amuã e̾ẽ p̃idit & reuelata sibi gr̃e ueritate reiecit.
rȩ gͥ ratio ẽ ut hanc iuiri huiꝰ ꝓfessionẽ ñ apꝓbemꝰ. qͦ nos ad castig¬
rectionis ĩ stituit & qͦ dooꝑ adõ nos acciꝑe ut qđ accipiamꝰ iubeni
orare. Si enĩ c̃ sidemꝰ pelagianȩ argam̃ta ꝑfidiȩ qͥd̃ magis nitim
obtinere. ꝗ ut uideat gr̃a dĩ scđm merita nr̃a dari. ut ĩ eo ipso
ĩ qͦ gram necessariã c̃ fitet̃ meritis eã humanȩ uoluntatis eneru&.

Expanded text:
it Dei: ne gratia non sit gratia , si aliquid eam, propter quod tribuatur, antevenit. Itaque in eo quod dictum est, Jacob dilexi, ostensum esse quid homini donaretur: et in eo quod dictum est, Esau autem odio habui , ostensum esse quid homini deberetur. Hoc autem se in libro Retractationum secundo suo opere studiose recoluisse; et cum omnes opiniones suas censoria gravitate discuteret, istam, quam obtrectatores eius eligunt, improbasse, quam ante Pelagianae haeresis ortum futuro errori amicam esse praevidit, et revelata sibi gratiae veritate rejecit. Quae igitur ratio est, ut hanc viri hujus professionem non approbemus, qua nos ad castigrectionis instituit; et qua docet a Deo nos accipere, quod ut accipiamus jubemur orare? Si enim consideremus Pelagianae argumenta perfidiae, quid magis nititur obtinere, quam ut videatur gratia Dei secundum merita nostra dari, ut in eo ipso, in quo gratiam necessariam conf
Abbreviated transcription (Latin):
e. Ut aut̃ percando hoc ł hor illa malitia faciant ñ ẽ ĩ eq potesta
s di diuidentis tenebras & ordinantis eas ut hinc etiã qđ faciunt ẽtͣ
ĩt̃ obscura decerptũ qͥsi ñ ex coherentib potuerit om̃is hesitatio lectoriᷤ
absolui. Inspitite ergo qđ seqͥt᷑. Legiiꝰ ĩqͥt ĩ actib apłoꝵ qđ cũ¬
dimissi aiudeis apłi uenissent ad suos ꝙ ĩ dicassent quanta eis sacer¬
dotes & seniores fecert̃. leuauert̃ illi uoct̃ unanimes om̃s ad dinta

Expanded text:
are, ut autem peccando hoc vel hoc illa malitia faciant, non est in eorum potestate, sed Dei dividentis tenebras et ordinantis eas, ut hinc etiam quod faciunt contra inter obscura decerptum, quasi non ex cohaerentibus potuerit omnis haesitatio lectoris absolvi. Inspicite ergo quod sequitur. Legimus, inquit, in Actibus Apostolorudimissi a Judaeis apostoli venissent ad suos, et indicassent quanta eis sacerdotes et seniores fecerunt, levaverunt illi vocem unanimes omnes ad Dominum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad edifitiũ ꝑtiere aut ase ueluit ĩ choire qđ dñs possit ex¬
ruere. N gͦ erit illis pͥcipiũ filiꝰ dĩ. ñ fundabunt᷑ ĩ ipso angi
lapide xp̃o iħu. nec de eis dictũ ẽ firmũ aut fundam̃tũ dĩ stat
qr totã elationẽ suã solubili harenȩ ꝙ succiduo cineri suꝑ ponunt
Agnoscamꝰ itaq sapient̃ pieq fateam᷑ p̃scisse ĩ cõmutabilit̃ olm̃ qͥ
ẽẽt daturꝰ ut crederent. aut qͦs daturꝰ e̾e̾t filio suo ut exeis

Expanded text:
ficium pertinere, aut se velint inchoare, quod Dominus possit exstruere? Non erit ergo illis principium Filius Dei, non fundabuntur in ipso angulari lapide Christo Jesu, nec de eis dictum est, Firmum autem fundamentum Dei stat : quia totam electionem suam solubili arenae et succiduo cineri superponunt. Agnoscamus itaque sapienter, pieque fateamur, praescisse incommutabiliter Deum quibus esset daturus ut crederent, aut q
Abbreviated transcription (Latin):
aqͦ captiui tenebant᷑ ad ipsiꝰ uoluntatẽ. Nemim aut̃ ds correcli¬
us ad init uuiã. nec quẽq bon possibilitate dispoliat. qr qͥ se ad
autit ipse & uelle qđ bonũ ẽ & posse sibi sustulit. N ẽ g c̃sequens
sic̃ putant qͥ talia obicuit̃ ut ds̃ qͥb pęnitentiã ñ dederit resipis¬
centiã abstulerit. ꝙ qͦs ñ leuarit alliserit. cũ aliud sit ĩ sontẽ ĩ crim̃
egisse qđ alienũ ẽ adõ. aliud criminosõ ueniã ñ dedisse qđ de¬

Expanded text:
ivi tenebantur ad ipsius voluntatem . Nemini autem Deus correctionis adimit viam, nec quemquam boni possibilitate dispoliat. Quia qui se a Deo avertit, ipse et velle quod bonum est, et posse sibi sustulit. Non est ergo consequens, sicut putant qui talia objiciunt, ut Deus, quibus poenitentiam non dederit, resipiscentiam abstulerit; et quos non levarit, alliserit: cum aliud sit insontem in crimen egisse, quod alienum est a Deo; aliud criminoso veniam non dedisse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bcũ sum & non cogno uistis me philippe: Ego ueni
patri meo te applicare. tu nolime separare. Quid
queris quasi alterum p̃terme: Qui uidet me ui¬
d& et patrẽ. Tanta est in nobis unitas tanta e̾¬
similitudo: tanta caritas ut ego in patre sim ct

Expanded text:
biscum sum, et non cognovistis me? Philippe, ego veni Patri meo te adjungere, tu noli me separare. Quid quaeris quasi alterum praeter me? Qui me videt, videt et Patrem . Tanta est in nobis similitudo, tanta unitas, tanta charitas, ut ego in Patre sim, et
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo erat tempꝰ. quando nerat filiuꝰ. gͦ fuit
tempus qͦd non fecit filius. Si fuit tempiiꝰ qͥ dñ fecit
filius. nꝰ omiã ꝑipsũ facta sunt: Iam eni erat tempꝰ
quando non erat filius. Si erat tepuꝰ quando non
erat filius iohes euuangeła ñ debuerat dicere
npͥncipio erat uerbũ. sed in pͥncipio erat tẽpꝰ
ohes dicit. Omia ꝑ ipsũ facta sunt & arrianꝰ

Expanded text:
 erat tempus, quando non erat Filius: Ergo fuit tempus, quod non fecit Filius. Si fuit tempus, quod non fecit filius, non omnia per ipsum facta sunt: jam enim erat tempus, quando non erat Filius. Si erat tempus, quando non erat Filius, Johannes Evangelista non debuerat dicere: In principio erat Verbum, sed in principio erat tempus. Johannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt: sed Arrianus
Abbreviated transcription (Latin):
tomagis splendor lucis ęternę in qͦ nihil in qͥna¬
m̃ti incurrit. quocũq radiauerit mundare po¬
test: ipse pollui non potest. Stulte unde sordes
in uirgine matre. ubi ñ est concubitus cũ homine
libidinẽ. nec pariendo passa eꝰ dolorem: Unde sor¬
des in domo adquã nullus habitator accessit:
quã non habebat induit. eãq. sicut inuenit clau-¬
sa reliquit. Sicut ille soluꝰ natꝰ est inter mortuos
liber sic istius ex quanatus est. matris pudor solus:
integer. Eua in obȩdiens meruit pęnã maria
obȩdiendo consecuta eᷤ gram. Illa gustando ꝓ hibitũ
maledicta hec crescendo angło benedicta. Illa

Expanded text:
to magis splendor lucis aeternae, in quo nihil inquinato magis splendor lucis aeternae, in quo nihil inquinatum occurrit? Quocunque radiaverit, mundare potest, ipse pollui non potest. Stulte, unde sordes in Virgine, ubi non est concubitus cum homine libidinem, nec pariendo est perpessa dolorem? Unde sordes in domo ad quam nullus hospes accessit? quam non habebat induit, eamque sicut invenit clausam reliquit. Sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius ex qua natus est matris pudor solus permansit integer. Eva inobediens meruit poenam, Maria obediens consecuta est gratiam. Illa gustans prohibitum maledicta fuit. Haec credens angelo est benedicta. Illa
Abbreviated transcription (Latin):
& p̃dicauerunt. Qui erat. factuꝰ eͦ. Quid erat qͥd
factus :: Uerbum erat: caro factuꝰ est. Filius dĩ erat.
filius hominis factus e̾. Ds̃ erat. homo factuꝰ est. Sus¬
cepit humanitatem. non amisit diuinitatem. Hac
tuꝰ esthumilis: mansit sublimis. Ilatus e homo. non
destitit ẽẽ ds̃. Natꝰ eꝰ paruulus. latens magnus.
Qui libent̃ amplectit᷑ đmnatũ: non horreat
uirginis partum. Dici tibi đs̃ creator hominis.
filiuꝰ hominis. Quid est dibi ꝑmouet inmea natiui¬
ates non sum libidinis conceptus cupiditate.
go matrẽ dequa nascerer feci. ego uia meo iti¬
neri p̾paraui atq mundani. Hanc quã despicis
manichee mat̾ : mea. sed manu fabricata :
Imea. Si potui inqͥnari cũ eã facerem. potui in¬
illa inqͥnari cũ ex eanascerer. Sicut transitu
meo illius non eꝰ corrupta uirginitas. sic mea ibi
non e maculata maiestas. Si solis radius cloacarũ
sordes siccare nouit eis in qͥnari non nouit. mul¬

Expanded text:
dicaverunt, qui erat, factus est; qui erat, quid factus est? Verbum erat, caro factus est; Filius Dei erat, filius hominis factus est; Deus erat, homo factus est: suscepit humanitatus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse Deus. Natus est parvulus, latens magnus. Qui libenter amplectitur Deum natum, non horret Virginis partum. Dicit Deus creator hominis, filius hominis. Quid est quod te permovet in mea nativitate? Non sum libidinis conceptus cupiditate, ego matrem de qua nascerer feci, ego viam meo itineri praeparavi atque mundavi. Hanc quam despicis, Manichaee, mater est mea, sed manu fabricata est mea. Si potui inquinari cum eam facerem, potui inquinari cum ex ea nascerer. Sicut transitu meo illius non est corrupta virginitas, sic et mea non est ibi maculata majestas. Si solis radius cloacae sordes exsiccare novit, inquinari non novit, quan
Abbreviated transcription (Latin):
bescite arriani. Tunicã hominis. iã iudicati
incruce pendentis. carnifices pilati ñ sunt ausi
conscindere et uos conamini caritatem đi. in
cȩlo sedentis immo ipsam: caritate đm diui¬
dere: sed conamini quantũ potestestis conamim
Vos in infernũ ruistis iamñ eam rũpetis. Item¬

Expanded text:
bescite, Ariani. Tunicam hominis jam judicati in cruce pendentis carnifices Pilati non sunt ausi conscindere, et vos conamini charitatem Dei in coelo sedentis, imo ipsam charitatem Deum dividere. Sed conamini, quantum potestis, conamini: vos in infernum ruistis, jam non eam rumpetis. « E
Abbreviated transcription (Latin):
meretrix. Nec unũ uiuum. nec unde cumq con-¬
ceptum iamq partũ ꝑdiderat. non ꝑmisit duudi
filiũ suũ. & tudiuidis dñm tuum. Illa et si mere¬
trix tam̃ pia. qr mater. Tu autem et meretrix¬
& impia qr nͥmater. Quod paris. p̃focas. qͦd non
tuũ necas: Uiscera tua duruerunt. illius tre

Expanded text:
um, ne undecumque conceptum etiam natum proderet, non dimisit dividi filium suum; et tu dividis Deum tuum? Illa etsi meretrix, tamen pia; quia mater: tu, haeresis, impia; quia non mater. Quod paris, praefocas; quod non Viscera tua duruerunt; illius trem
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓfero: uerba testatoris recito si est qͦd duudat᷑.
ibi inuenio. Siñ est quod diuidat᷑ de ipso testamto
Et quis: ille testator lege testam̃tũ et inueruies.
ribꝰ scẽ unitatis sed hominibꝰ bonȩ uoluntatis.
pse e̾ hereditas. ipse testator. ipsũ queris diui¬
dere: Quid partiris unum: Si unũ diuiseris.

Expanded text:
ntum profero, verba testatoris refero. Si habet quod dividatur, ibi invenio: si non habet quod dividatur, ex ipso testamentEt quis est ipse testator? Lege testamentum, et invenis. ribus sanctae unitatis, sed hominibus bonae voluntatis. Ipse est haereditas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? Quid partiris unum? Si unum diviseris,
Abbreviated transcription (Latin):
ma ignis de medio rubi & uidit qm̃ rubus arde¬
bat igni rubus autẽ non cremabatur. Et dixit
moyses. Transiens uidebo hoc grande uisũ. cur
itaq non crematur rubus. Cũ uidiss& aut̃ dns¬
qͥm accedit uidere uocauit eũ dns de rubo. Eece¬
Ne ac cesseris huc: nisi solueris calciam̃tũ de per¬
dib tius. Locus enĩ in qͦ tu stas. terra scã est. Ad¬

Expanded text:
ma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur rubus. ut uidit autem, quoniam accedit uidere, uocauit eum Domne accesseris huc. solue calciamentum depedibus tuis; locus enim, in quo tu stas, terra sancta est,
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͦmͦ habeo diuidere: pater maior me est filiuꝰ
Quia non diuido pacem. Si enu fracta fuerit pax.
iam ñerit pax. Sed qͦ modo apudte pax illibata. ẽ ẽ po-¬
test. apud quẽ fides ñ eꝰ integra : unde qͥa mecũ ñ uis
possidere. & pacẽ uis diuidere hereditatem: ñ potes

Expanded text:
quomodo habeo dividere? Audi: Pater major me est, Filius quia divido pacem. Si enim fracta fuerit pax, jam non est pax. Sed quomodo apud te pax illibata est, apud quem fides integra non est? Unde quia mecum vis possidere, et pacem vis divid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ esaiã ꝓpheta. Num qͥd ego qͥ alios parere facio
ipse n pariam dicit dñs. si ego qͥ generationem cę
teris tribuo sterilis ero dicit dñs ds̃ tuuꝰ: cui dic¬
tũ e̾ filius nis estu ego hodie genuite. Quid¬
Apud đm nũquã crastinus nũquã hesternus est

Expanded text:
d ego, qui alios parere facio, ipse non pariam? dicit Dominus. Si ego qui generationem caeteris aliis tribuo, sterilis ero? dicit Dominus . Cui dictum est: Filius meus es tu; ego hodie genui apud Deum nunquam crastinum, nunquam hesternus dies
Abbreviated transcription (Latin):
ad mediũ memoria deducat᷑. qui & dita¬
ri in hoc mundo dui conati st̃. & tamen
in adeptis diuiciis du manere nequi¬
uerunt. Quibꝰ festina mors repente. &
simul abstulit qͥcquid eoꝵ nequicia nec
simul nec repente congregauit. Qͥ non so¬
lum hic rapta reliquert᷑. s secũ ad uidi¬
cium causas rapinȩ detulert᷑. Hoꝵ itaq
exempla audiant. quos in uerbis suis ꝓ¬
culdubio & ipsi condempnant. ut qu̾os¬
pꝰ uerba ad cor redeunt: imitari saltim
quos iudicant erubescant.

Expanded text:
ad medium memoria deducatur, qui et ditaad medium memoria deducatur, qui et ditari in hoc mundo diu conati sunt, et tamen in adeptis divitiis diu manere nequiverunt, quibus festina mors repente et simul abstulit quidquid eorum nequitia nec simul nec repente congregavit; qui non solum hic rapta reliquerunt, sed secum ad judicium causas rapinae detulerunt. Horum itaque exempla audiant, quos in verbis suis procul dubio et ipsi condemnant; ut cum post verba ad cor redeunt, imitari saltem quos judicant, erubescant.
Abbreviated transcription (Latin):
libet pͣsentis mundi lucra desiderant.
& quȩ de futuro dampna patiunt᷑ igno¬
rant: audiunt qͦd scͥptũ est. Hereditas
ad qu̾ã festinat᷑ in principio: in nouissi¬
mo benedictione carebit. Ex hac qͥppe
uita iniciũ ducimꝰ. ut ad benedictio¬
nis sorte̾ in nouissimo ueniamꝰ. Qui
itaq in pͥncipio hereditari festinant
sortem sibi in nouissimo benedictionis
amputant. quia dũ ꝑ auariciȩ nequici-¬
am hic multiplicari appetunt: illie
ab ȩt̾no patrimonio exheredes fiunt. Cũ uł
plura ambiunt. uel obtinere cuncta quȩ
ambierint posst̃: audiant qͦd scͥptũ ẽ. Qd
ꝓdest homini si totũ mundũ lucret᷑ animȩ
uꝰ suȩ detrimentũ paciat᷑. Ac si aꝑte ueri¬
tas dicat. Qͥd ꝓdest homini si totũ qd extͣ
se est congregat. si hoc solũ quod ipse ẽ clap¬
nat: Plerũq autẽ citius raptoꝵ auari¬
cia corrigit᷑. si in uerbis ammonentis. qua
fugitiua sit p̾sens uita monstret᷑. si eoꝵ

Expanded text:
libet praesentis mundi lucra desiderant, libet praesentis mundi lucra desiderant, eaque quae de futuro damna patiuntur ignorant, audiant quod scriptum est: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Ex hac quippe vita initium ducimus, ut ad benedictionis sortem in novissimo veniamus. Qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant: quoniam dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum vel plura ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambierint possunt, audiant quod scriptum est: Quid prodest homini si totum mundum lucretur, animae vero suae detrimentum faciat ? Ac si aperte Veritas dicat: Quid prodest homini si totum quod extra se est congregat, si hoc ipsum solum quod ipse est, damnat? Plerumque autem citius raptorum avaritia corrigitur, si in verbis admonentis quam fugitiva sit praesens vita, monstretur: si eorum
Abbreviated transcription (Latin):
gitis domũ ad domũ. & agrũ agro co
pulatis. usq ad terminũ loci. Num qͥd
habitatis soli uos imedio terrȩ. Ac si aꝑ¬
te diceret᷑. Quo usq uos extenditis. qui
non habere in cõmuni mundo consortes
minime potestis. Conuinctos quidẽ p̾¬
mitis. s contͣ quos ñ ualeatis extendere
semꝑ inuenitis. Cũ augendis pecuniis
inhiant: audiant qd sc̃pͥtũ est. Auarus
ñ implebit᷑ pecunia. & qui amat di¬
uitias: fructũ non capit ex eis. fructꝰ
quippe ex illis caperet. si eas bene spar-¬
gere ñ amando uoluisset. Quia uͦ eas di¬
ligendo retinet: hic utiq sine fructu
derelinquit᷑. Cũ repleri cunctis simul
opibꝰ in ardescunt: audiant qͦd scͥptum
ẽ.Qui festinat ditari: non erit inno¬
gere opes ambit. uitare peccatũ negli¬
git. & more auiũ captꝰ. cũ escã terrena¬
rum rerũ auidꝰ conspicit. quo strangu¬
letur peccati laqueo. ñ agnoscit. Cũ quȩ¬

Expanded text:
gitis domugitis domupulatis usque ad terminum loci: nunquid habitabitis soli vos in medio terrae ? Ac si aperte diceret: Quousque vos extenditis, qui non habere in communi mundo consortes minime potestis? Conjunctos quidem premitis, sed contra quos vos valeatis extendere semper invenitis. Cum augendis pecuniis inhiant, audiant quod scriptum est: Avarus non implebitur pecunia, et qui amat divitias fructus non capiet ex eis . Fructus quippe ex illis caperet, si eas bene spargere non amando voluisset: quia vero eas diligendo retinet, hic utique sine fructu derelinquet. Cum repleri cunctis simul opibus inardescunt, audiant quod scriptum est: Qui festinat ditari, non erit innogere opes ambit, vitare peccatum negligit, et more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus conspicit, quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit. Cum quae
Abbreviated transcription (Latin):
non uisitastis me. Quibꝰ etiã p̾mittit
dicens. Discedite a me maledicti in ig¬
nem ȩt̾num. qͥ p̃paratꝰ est diabolo & an¬
gelis eiꝰ. Ecce nequaqu̾a audiunt. qͥa ra¬
pmas. uel quȩ libet alia uiolenta cõmise¬
runt. & tam̃ ȩt̾ni gehennȩ ignibꝰ manci¬
pantur. hinc gͦ colligendũ est qnͣta dãp¬
natione plectendi st̃ qui aliena rapiunt.
si tanta an̾iaduersione feriunt᷑ qui sua in¬
discrete tenuert̃. ꝑpendant quo eos obliget
reatu res rapta. si tali subicit pęnȩ non res¬
tradita. ꝑpendant qͥd meret᷑ inusticia in¬
lata: si tanta ꝑcussione digna ẽ pietas non
impensa. Cũ aliena raꝑe intendunt: audi¬
ant qͦd scͥptũ est. Ue ei qui multiplicat
non sua. Usqueqͦ etiã adgͣuat contra se
densũ litũ. Auaro quippe densũ lutũ
contͣ se adgrauare ẽ. terrena lucra cũ
pondere peccati cumulare. Cũ multipli¬
care largȩ habitacionis spacia cupunt.
audiant qͦd sc̃ptũ est. Ue qui conum¬

Expanded text:
mittit dicens: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus . Ecce nequaquam audiun quia rapinas vel quaelibet alia violenta commiserunt, et tamen aeternis gehennae ignibus mancipantur. Hinc ergo colligendum est, quanta damnatione plectendi sunt qui aliena rapiunt, si tanta animadversione feriuntur, qui sua indiscrete tenuerunt. Perpendant quo eos obliget reatu res rapta, si tali subjicit poenae non tradita. Perpendant quod meretur injustitia illata, si tanta percussione digna est pietas non impensa. Cum aliena rapere intendunt, audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua usquequo et aggravat contra se densum lutum ? Avaro quippe densum lutum contra se aggravare, est terrena lucra cum pondere peccati cumulare. Cum multiplicare largae habitationis spatia cupiunt, audiant quod scriptum est: Vae qui conjun
Abbreviated transcription (Latin):
audiant. qͣtinꝰ ab eoꝵ cordibꝰ timorẽ timo
expellat. Audiant qͦd talentũ qui erogare
noluit: cũ sentencia dampnationis amisit.
peꝑcit dicens. Contestor uos hodierna die
qͥa mundꝰ sũ a sanguine om̃iũ ur̃m. Non enim
subt̃ fugi qͦ minꝰ aun̾ciarẽ om̃e consiliũ dĩ uo
bis. Audiant qd uoce angłica iohẽs ammonet᷑
cũ dicit᷑. Qui audit. dicat ueni. Ut nimirũ
cuiꝰ uox ittna insinuat. illuc etiã clamando
alios quo ipse rapit᷑ trahat. nec clausas fo¬
res etiã uocatꝰ inueniat. si uocanti uacuus
apꝓpinquat. Audiant qd ysaias qͥ uerbi
ministerio tacuit. illustratꝰ suꝑno lumi¬
ne. magna uoce penitenciȩ. se ipse rep̾hen¬
dit dicens. Ue mͥ quia tacui. Audiant qd ꝑ
salomonẽ in illũ p̾dicationis scientia mul¬
tiplicari ꝓmiitit᷑. qͥ in hoc qͦd iã obtinuit:
torporis uicio ñ tenet᷑. Ait naq. Anima quȩ
benedicit in pinguabit᷑. & qui in ebriat: ip¬

Expanded text:
audiant, quatenus ab eorum cordibus timorem timor audiant, quatenus ab eorum cordibus timorem timor expellat. Audiant quod talentum qui erogare noluit, cum sententia damnationis amisit . pepercit, dicens: Contestor vos hodierna die, quia mundus sum a sanguine omnium: non enim subterfugi quominus annuntiarem ombis . » Audiant quod voce angelica Joannes admonetur cum dicitur: « Qui audit, dicat: Veni . » Ut nimirum cui se vox interna insinuat, illuc etiam clamando alios, quo ipse rapitur, trahat, ne clausas fores etiam vocatus inveniat, si vocanti vacuus appropinquat. Audiant quod Isaias, quia a verbi ministerio tacuit, illustratus superno lumine, magna voce poenitentiae se ipse reprehendit, dicens: « Vae mihi, quia tacui . » Audiant quod per Salomonem in illum praedicationis scientia multiplicari promittitur, qui in hoc quod jam obtinuit, torporis vitio non tenetur. Ait namque: Anima quae benedicit, impinguabitur; et qui inebriat, ip
Abbreviated transcription (Latin):
sermonibꝰ pͥusquã eos aliis ꝓferant. semetip¬
sos reqͥrant. ne inseqntes alioꝵ facta se deserat.
Et cũ recte cuncta de sac scͥpͥtura sencuint
hoc solũ quod ꝑ illã contͣ elatos dicit᷑ ñ adten¬
dant. Impbꝰ qpͥpe & imꝑitꝰ ẽ medicꝰ qui alie¬
nũ mederi appetit uulnꝰ & ipse uulnꝰ qͦd pati¬
tur nescit. Qui gͥ uerba di humilit̾ ñ loquunt᷑
ꝓfecto ammonendi stͣ. ut cũ medicamina egͥs
appont᷑: pͥus uirꝰ suȩ pestis inspiciant. ne alios
medendo ipsi moriant᷑. Ammoneri debent.
ut confiderent. ne aueritate acti. dicendi qͣ¬
litate discordent. ne loqndo aliud. & ostenden¬
do aliud p̃dicent. Audiant itaq qͦd sc̃pͥtũ
ẽ. Siqͥs loquit᷑ quasi sermones di. Qui gͦ u̾ba
pͥis tument. Audiant qd scͥptũ ẽ. Abhomina¬
tio di est om̃is arrogans. Qͥa uidelicet dũ
in uerbo dĩ głam ꝓpͥam querit: ius dantis
inuadit. eũq laudi suȩ pꝰponere neqͣquã

Expanded text:
sermonibus prius quam aliis eos proferant, semetipsermonibus prius quam aliis eos proferant, semetipsos requirant, ne insequentes aliorum facta, se deserant; et cum recte cuncta de sacra Scriptura sentiunt, hoc solum quod per illam contra elatos dicitur, non attendant. Improbus quippe et imperitus est medicus, qui alienum mederi appetit, et ipse volnus quod patitur nescit. Qui igitur verba Dei humiliter non loquuntur, profecto admonendi sunt, ut cum medicamina aegris apponunt, prius virus suae pestis inspiciant, ne alios medendo ipsi moriantur. Admoneri debent, ut considerent ne a virtute dicti, dicendi qualitate discordent, ne loquendo aliud, et ostendendo aliud praedicent. Audiant itaque quod scriptum est: Si quis loquitur, quasi sermones Dei . Qui ergo verba scriptum est: Abominatio Domini est omnis arrogans .--Quia videlicet dum in verbo Dei gloriam propriam quaerit, jus dantis invadit; eumque laudi suae postponere nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
oleũ. & argentũ multiplicaui eis. & aurũ. quȩ
fecert̃ baal. frum̃tũ qͥppe a dño accipimꝰ. qnͣ¬
do in dictis obscurioribꝰ sub clucto tegmine
licatione nos debriat. Oleũ quoq suũ nob̾ tri¬
buit. cũ p̃ceptis aꝑtioribꝰ nr̃am uitã blanda leni¬
tate disponit. Argentũ multiplicat. cũ nob̃ lu¬
ce ueritatis. splendida eloquia subministrat.
Auro qͦq nos ditat. qndo cor nr̃m intellectu sũmi
fulgoris inradiat. Quȩ cuncta heretici baal
offerunt. qͥa apud auditoꝵ suoꝵ corda corrtip¬
te om̃ia intelligendo ꝑuertunt. & de frum̃to
dĩ uino atq oleo argento parit᷑ & auro. sa¬
thanȩ sacͥficiũ immot̾ant. qͥ ad errorẽ discor¬
diȩ uerba pacis inclinant. Uñ ammonendi
Et̃ ut ꝑpendant quia dũ ꝑuersa m̃te de pre¬
ceptis pacis discordiam faciunt. iusto di exa¬
mine ipsi de uerbis uitȩ moriunt᷑. At contra
amonendi st̃. qͥ recte qͥdẽ uerba legis in telli¬
gunt. s hȩc humilit̾ ñ loquunt᷑ ut in diuinis

Expanded text:
oleum; et argentum multiplicavi eis et aurum, quae fecerunt Baal . Frumentum a Domino accipimus, quando in dictis obscurioribus subducto tegmine ta praedicatione nos debriat. Oleum quoque suum nobis tribuit, cum praeceptis apertioribus vitam nostram blanda lenitate disponit. Argentum multiplicat, cum luce veritatis nobis splendida eloquia subministrat; auroque nos ditat, quando cor nostrum intellectu summi fulgoris irradiat. Quae cuncta haeretici Baal offerunt; qte omnia intelligendo pervertunt. Et de frumento Dei, vino atque oleo, argento pariter et auro, Satanae sacrificium immolant, quia ad errorem discordiae verba pacis inclinant. Unde admonendi sunt ut perpendant, quia dum perversa mente de praeceptis pacis discordiam faciunt, justo Dei examine ipsi de verbis vitae moriuntur. At contra admonendi sunt qui recte quidem verba legis intelligunt, sed haec humiliter non loquuntur; ut in divinis
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑpendant. qͥa saluberrimũ uini po¬
tum. in ueneni sibi poculũ uertunt.
ac ꝑ medicinale ferrũ. uulnere se mor-¬
tali feriunt. dũ ꝑ hoc in se sana ꝑiunt.
ꝑ quod salubrit᷑ abscidere saucia debuert᷑.
Ammonendi st̃ ut ꝑpendant qͦd scͥptura
sacra in nocte uitȩ p̾sentis. quasi quȩdam
nob̾ lucerna sit posita. cuiꝰ nimirũ uerba
dũ non recte intelligunt: de lumine te¬
nebrescunt. Qs uidelicet ad intellectum
pͣuum intencio ꝑuersa non raperet: nͥ
pͥus suꝑbia inflaret. Dũ enim se pͣ cȩteriᷤᷤ
sapientes arbitrant᷑. sequi alios ad meliꝰ
intellecta despiciunt. atq ut apud im¬
peritũ uulgus scientiȩ sibi nomen ex¬
torqueant. student sũmoꝑe. & ab aliis
recte intellecta destruere. & sua ꝑu̾sa
roborare. Uñ bene ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Secu¬
erunt pregnantes galaad. ad dilatan¬
dũ terminũ suũ. Galaad nãq aceruus

Expanded text:
ut perpendant quoniam saluberrimum vini potum in veneni sibi poculum vertunt, ac per medicinale ferrum vulnere se mortali feriunt, dum per hoc in se sana perimunt, per quod salubriter abscindere sauciata debuerunt. Admonendi sunt ut perpendant quod Scriptura sacra in nocte praesentis vitae quasi quaedam nobis lucerna sit posita, cujus nimirum 440 verba, dum non recte intelligunt, de lumine tenebrescunt; quos videlicet ad intellectum pravum intentio perversa non raperet, nisi prius superbia inflaret. Dum enim se prae caeteris sapientes arbitrantur, sequi alios ad melius intellecta despiciunt: atque ut apud imperitum vulgus scientiae sibi nomen extorqueant, student summopere, et ab aliis recte intellecta destruere, et sua perversa roborare. Unde bene per prophetam dicitur: Secuerunt praegnantes Galaad ad dilatandum terminum suum . Galaad namque ac
Abbreviated transcription (Latin):
sacri eloquii pͥcepta crederent. facta in ꝑ¬
sequutoꝵ unanimitate dissensio ẽ. & di¬
uisa turba illesus paulꝰ exiit. quȩ hunc
unita pͥus immanit᷑ pressit. Ammonendi
itaq stͣ. qui faciende pacis studiis occu¬
pant. ut pͥuoꝵ mentibꝰ prius amorem
debeant intͥnȩ pacis infundere. quatinꝰ
eis postmodũ ualeat exterior pax ꝓdes.¬
se. ut dũ eoꝵ cor in illiꝰ cognitione suspen¬
ditur: nequaquã ad nequiciã ex huiꝰ ꝑ¬
ceptione rapiat᷑. dũq suꝑna ꝓuident.
terrena nullo mͦ ad sũ suę deterioratioĩs
inclinent. Cũ uͦ ꝑuersi quiq tales sunt.
ut nocere bonis neq etiã si concupiscant¬
possint: int̾ hos nimirũ debet terrena
pax construi. pͥusquã ab eis ualeat suꝑ¬
na cognosci. ut hii scilicet qͦs contͣ dilecti¬
onem di malicia suȩ impietatis exaspe-¬
rat: saltim ex ꝓximi amore mansues¬
cant. & quasi e uicino ad meliꝰ transeant.

Expanded text:
sacri eloquii praecepta crederent, facta in psacri eloquii praecepta crederent, facta in persecutorum unanimitate dissensio est, et divisa turba illaesus Paulus exivit, quae hunc unita prius immaniter pressit. Admonendi itaque sunt qui faciendae pacis studiis occupantur, ut pravorum mentibus prius amorem debeant internae pacis infundere, quatenus eis postmodum valeat exterior pax prodesse; ut dum eorum cor in illius cognitione suspenditur, nequaquam ad nequitiam ex hujus perceptione rapiatur; dumque supernam provident, terrenam nullo modo ad usum suae deteriorationis inclinent. Cum vero perversi quique tales sunt, ut nocere bonis nequeant, etiamsi concupiscant, inter hos nimirum debet terrena pax construi et priusquam ab eis valeat superna cognosci; ut hi scilicet quos contra dilectionem Dei malitia suae impietatis exasperat, saltem ex proximi amore mansuescant; et quasi e vicino ad melius transeant,
Abbreviated transcription (Latin):
onibꝰ mnlidunt. Hinc namq ẽ qd contͤ
dampnati illiꝰ uasa uidelicet antixp̃i
p̃dicatores: diuina uoce beato iob dicit᷑.
Menbͣ carnium eiꝰ choerentia sibi. Hinc
sub squamarũ specie de eiꝰ satellitibꝰ ꝑ¬
hibetur. Una uni coniungit᷑. & ne spira¬
culum qͥdẽ incedit ꝑ eas. Sequaces qͥppe
illiꝰ quo nulla int̾ se discordiȩ adu̾sitate di¬
uersi stͣ in bonoꝵ grauiꝰ nece glomerantur:
Qui gͦ miqͦs pace sociat. miquitati ures¬
amministrat. quia bonos deteriꝰ depͥmt᷑.
quos & unanimit᷑ ꝑsequunt᷑. Unde & p̾di¬
cator egregius. graui phariseoꝵ & saduce¬
orum ꝑsequitione dep̾hensus int̾ semetip¬
sos diuidere studuit. qͦs contͣ se grauiter
unitos uidit. cũ clamauit dicens. Uiri
fr̃s ego phariseus sũ filius phariseoꝵ. de
spe & refurrectione mortuoꝵ ego iudicor.
Dũq saducei spem resurrectionẽq mortu¬
orum ẽẽ denegarent. quã pharisei iuxta

Expanded text:
onibus illidunt. Hinc namque est quod contra onibus illidunt. Hinc namque est quod contra damnati illius vasis, videlicet Antichristi praedicatores, divina ' voce beato Job dicitur: Membra carnium ejus cohaerentia sibi . Hinc sub squamarum specie de ejus satellitibus perhibetur: Una uni conjungitur, et ne spiraculum quidem incedit per eas . Sequaces quippe illius quo nulla inter se discordiae adversitate divisi sunt, eo in benorum gravius nece glomerantur. Qui ergo iadministrat, quia bonos deterius deprimunt quos et unanimiter persequuntur. Unde et praedicator egregius gravi Pharisaeorum Sadducaeorumque persecutione deprehensus, inter semetipsos dividere studuit quos contra se unitos graviter vidit, cum clamavit, dicens: Viri fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et resurrectione mortuorum ego judicor . Dumque Sadducaei spem resurrectionemque 72 mortuorum esse denegarent, quam Pharisaei juxta
Abbreviated transcription (Latin):
cant. qui dũ unã nequiciã ꝑpetrant:
ab humanis cordibꝰ cunctas simul uͥtutes
eradicant. In uno enĩ malo innumera ꝑa¬
gunt. qͥa seminando discordiã: caritatem
quȩ nimirũ uirtutũ ẽ om̃ium mat᷑ extin¬
gunt. Qui aut̾e nichil ẽ pretiosiꝰ do uirtu
te dilectionis. nichil desiderabiliꝰ diabolo
extinctione caritatis. Qsqͥs gͥ seminando
iurgia. dilectionẽ ꝓximoꝵ ꝑimit. hosti
dĩ familiariꝰ seruit. quia qua ille amissa ce-¬
cidit: hanc iste uulneratis cordib subtra¬
hens. eis iter ascensionis abscidit. At contͣ
ammonendi st pacifici. ne tantȩ actionis
pondꝰ leuigent. si int̾ quos fundare pacẽ
debeant ignorent. Nam sic̃ multũ nocet
si unitas desit bonis. ita ualde ẽ noxiũ
si non desit malis. Si gͦ ꝑuersoꝵ nequicia
in pace iungit᷑: ꝓfecto eoꝵ malis actib
robur augetur. qͥa quo sibi in malicia con¬
gruunt. tanto se robustiꝰ bonoꝵ afflicti¬

Expanded text:
cent, qui dum unam nequitiam perpetrant, cent, qui dum unam nequitiam perpetrant, ab humanis cordibus cunctas simul virtutes eradicant. In uno enim malo innumera peragunt, quia seminando discordiam, charitatem, quae nimirum virtutum omnium mater est, exstinguunt. Quia autem nihil est pretiosius Deo te dilectionis, nil est desiderabilius diabolo exstinctione charitatis. Quisquis ergo seminando jurgia dilectionem proximorum perimit, hosti Dei familiarius servit, quia qua ille amissa cecidit, hanc iste vulneratis cordibus subtrahens, eis iter ascensionis abscidit. At contra admonendi sunt pacifici, ne tantae actionis pondus levigent, si inter quos fundare pacem debeant, ignorent. Nam sicut multum nocet si unitas desit bonis, ita valde est noxium si non desit malis. Si ergo perversorum nequitia in pace jungitur, profecto eorum malis actibus robur augetur; quia quo sibi in malitia congruunt, eo se robustius bonorum afflicti
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ seminantẽ uirgia uoluit dicere. pͥus
apostatã nominauit. quia nͥ more suꝑbien¬
tis angłi a conspectu conditoris pͥus intus
auersione m̃tis caderet: foras postmodũ
usq ad seminanda uirgia ñ ueniret. Qui
recte describit᷑. qd annuit oculis. digito
loquit᷑ terit pede. Interior nãq ẽ custodia
quȩ ordinata seruat exteriꝰ menbra. Qui
gͦ statim m̃tis ꝑdidit. subsequent᷑ foras
in inconstanciã motionis fluit. atq exte¬
riori mobilitate indicat. qd nulla interiꝰ
radice subsistat. Audiant uirgioꝵ semina¬
tores qͦd scͥptũ est. Beati pacifici. qm̃ filii
di uocabunt᷑. Atq e diuerso colligant¬
culdubio sathanȩ st̃ filii qui confundunt¬
pace̾. Om̃s autẽ qui ꝑ discordiam separan¬
tur: a uiriditate dilectionis are fuint.
quia & si boni oꝑis fructꝰ in suis actib
ꝓferunt: ꝓfecto nulli st̃. quia ñ ex unita¬
te caritatis oriunt᷑. Hinc gͦ ꝑpendant
seminantes uirgia quã multiplicit̾ pec¬

Expanded text:
s apostatam nominavit: quia nisi more superbientis angeli a conspectu Conditoris prius intus aversione mentis caderet, foras postmodum usque ad seminanda jurgia non veniret. Qui recte describitur quod annuit oculis, digito loquitur, terit pede. Interior namque est custodia, quae ordinata servat exterius membra. Qui ergo statum mentis perdidit, subsequenter foras in inconstantiam motionis fluit, atque exteriori mobilitate indicat, quod nulla interius radice subsistat. Audiant jurgiorum seminatores quod scriptum est: Beati pacifici, quoniam filii Dei rocul dubio Satanae sunt filii qui confundunt. Omnes autem qui per discordiam separantur, a viriditate dilectionis arefiunt; qui et si boni operis fructus in suis actibus proferunt, profecto nulli sunt, quia non ex unitate charitatis oriuntur. Hinc ergo perpendant seminantes jurgia quam multipliciter pec
Abbreviated transcription (Latin):
sacculũ ꝑtusũ. In sacculo quippe ꝑtuso
uidetur qͣndo pecunia mittit᷑. s qnͣdo
amittit᷑ non uidet᷑. Qui gͦ qnͣta largi¬
untur aspiciunt. s qnͣta rapiunt non
ꝑpendunt. in ꝑtuso sacculo mercedes
mittunt. qͥa ꝓfecto has in spem suȩ fidu¬
clȩ intuentes congregant. s ñ intuentes
ꝑdunt.
lit̾ ammonendi st̃ discordes. atq alit̾
pacati. Discordes namq ammonendi
st᷑. ut certissime sciant. qͥa qnͣtis libet uir¬
tutibꝰ polleant: spiritales fieri nullatenus¬
posst̃. si uniri ꝑ concordiam ꝓximis negli¬
gunt. Scͥptũ quippe ẽ. fructꝰ spc̃ est caritas
gaudiũ .pax. Quigͦ seruare pace̾ non curat.
ferre fructũ spc̃ recusat. Hinc nãq paulꝰ
ait. Cũ sit int̾ uos zelus & contencio. non¬
ne carnales estis: Hinc iterũ dicit. facem
sequimini cũ om̃ibꝰ & sc̃imoniã. sine qͣ
nemo uidebit dm̃. Hinc rursus ait. Sol

Expanded text:
sacculum pertusum . In sacculo quippe pertuso sacculum pertusum . In sacculo quippe pertuso videtur, quando pecunia mittitur; sed quando amittitur, non videtur. Qui ergo quanta largiuntur aspiciunt, sed quantum rapiunt non perpendunt, in pertuso sacculo mercedes mittunt, quia profecto has in spem suae fiduciae intuentes congerunt, sed non intuentes perdunt.liter admonendi sunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibpossunt, si per concordiam uniri proximis negligant. Scriptum quippe est: Fructus spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructus spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum dicit: Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursus admo