comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
multa nascantur. Quipupillam tã paruã ditaũ.
Acie. quaꝑ oculos emicanite inictu tẽporis caxlũ
ꝓpe dimidiũ lustrar&᷑ &uiex purcto & quasi
centro cerebri sensus oms qͥnaria distributione
diffudit. Qui corde m̃broꝵ tĩ exiguo uitalem
motũ ꝑ corpis cuncti dispensit. Iis atq huius
modi reb insinuans magna demini mis. qui
nẽ paruus in paruis. Ipsa enĩ magnitudo uirtutis
ciꝰ. quȩ nullas in angusto sentit angustias. uterũ
uirginalẽ ñ aduentitio sed indigena puer¬
perio fecundaũ. Ipsa sibi animã rationalẽ. & per
candẽ &iã corpłs humanũ totũq om̃ino homi¬
nẽ in melius mutandũ nullo modo indeterius
mutata coaptaũ. nom̃ humanitatis. dignanter
assumens. diuinitatis e largit̾ tribuens. Ipsa uis¬
tus ꝑ inuiolata matris uirginea uiscera m̃bra
infantis edux̃. que postea ꝑ clausa hostia m̃bra
iuuenis in trodux̃. hic siratio querit᷑ ñerit mira¬

Expanded text:
multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit multa nascantur, qui pupulam tam paruam ditauit acie, qua per oculos emicante in ictu temporis caelum prope dimidium lustraretur, qui ex puncto et quasi centro cerebri sensus omnes quinaria distributione diffundit, qui corde, membro tam exiguo, uitalem motum per corporis cuncta dispensat his atque huius modi rebus insinuans magna de minimis, qui non est paruus in paruis. ipsa enim magnitudo uirtutis eius, quae nullas in angusto sentit angustias, uterum uirginalem non aduenticio sed indigena puerperio fecundauit; ipsa sibi animam rationalem et per eandem etiam corpus humanum totumque omnino hominem in melius mutandum nullo modo in deterius mutata coaptauit nomen humanitatis ab eo dignanter adsumens, diuinitatis ei largiter tribuens; ipsa uirtus per inuiolata matris uirginea uiscera membra infantis eduxit, quae postea per clausa ostia membra iuuenis introduxit. hic si ratio quaeritur, non erit mira
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ pͥma sonare destiterit. & tim̃siunꝰ ad sit auditor.
totũ audit quod dicimꝰ. Etsi duo adsint: tantũdẽ
ambo audiunt. qđ & singulis totumẽ. Et si au¬
diat multitudo silens. ñ int̾se particulatĩ cõmi¬
nuunt sonos tãqua cybos. sed om̃e qđ sonat et
om̃ibus totũ ẽ. et singulis totũ. ltane ñ non illudẽ
potius incredibile. siuerbũ hominis transitns qđ
exhib& aurib uerbũ dĩ ꝑmanens exib& reb.
utque ad modũ hoc simul. audit᷑ &iã asingulis
totũ. ita illud simul ubiq sit totũ: Non itaque
metuendũe corpusculũ infantiȩ. ne in illo tantus
ds̃ angustias passusc̃e. uideattir. N equt enim
mole sedustute magnꝰẽ ds̃. qͥ pro uidentia sua¬
meliorẽ sensũ magis. formiculis & apiculis dedit
quã asinis et camelis. qͥex grano minutissimo
seminis tantã ficulneȩ arboris magnitudinẽ cre¬
at. cũ ex multo maiorib seminib longe minora

Expanded text:
nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, nisi prima sonare destiterit, et tamen, si unus adsit auditor, totum audit, quod dicimus, et, si duo adsint, tantundem ambo audiunt, quod et singulis totum est, et, si audiat multitudo silens, non inter se particulatim conuunt sonos tanquam cibos, sed omne quod sonat et omnibus totum est, et singulis totum. Itane jam non illud est potius incredibile, si verbum hominis transiens quod exhibet auribus, uerbum dei permanens non exhibet rebus, ut, quem ad modum hoc simul auditur etiam a singulis totum, ita illud simul ubique sit totum? Non itaque metuendum est corpusculum infantiae, ne in illo tantus deus angustias passus esse uideatur. neque enim mole sed uirtute magnus est deus, qui prouidentiae similiorem sensum magis formiculis et apiculis dedit quam asinis et camelis, qui ex grano minutissimo seminis tantam ficulneae arboris magnitudinem creat, cum ex multo maioribus seminibus longe minora
Abbreviated transcription (Latin):
sic ad supsisse corpꝰ ex uirgine: & fensib appa¬
ruisse mostalib ut immortale suã ñcorruꝑit
ut aet̾ nitatẽ ñ mutauerit. ut potestatẽ ñ minu¬
erit. ut ad ministrationẽ mundi ñ deseruerit
ut asinu patris iđ asecreto quocũ allo & in illo ẽ.
ñ recesserit᷑. Uerbũ dĩ sic intellege ꝑ qđ facta st̃
om̃a. ñut eiꝰ transire aliqd cogites. et ex futuro
p̃teritũ furi. Man& sicut ẽ: & ubiq totũ est.
U eñ aut cũ manifestat᷑. & cũ occultat᷑ abscedit.
ad ẽ. tam̃ siue occultũ siue manifestũ: sic̾ut
lux adẽ. oculis & uidentis ⁊cȩci: seduidenti ad ẽ psent
ceco uero ab senti. Ad ẽ & uox audientib auribus.
ad ẽ &iã surdis. sed illis pat&. istas lat&. Quid
aut̃ mirabilius. quã id quod accidit in uocib nr̃is
uerbis que sonintib inre scilic& raptĩ transitoria:
Cũ eni loquim neo scđȩ quidẽ syllabȩ locus est

Expanded text:
sit adsumpsisse corpus ex uirgine et sensibus appasit adsumpsisse corpus ex uirgine et sensibus apparuiut aeternitatem non mutaverit, ut potestatem non minuerit, ut administrationem mundi non deseruerit, ut a sinu Patris, id est a secreto, quo cum illo et in illo est, non recesserit! 7. Verbum Dei sic intellige, per quod facta sunt omnia, non ut ejus transirpraeteritum fieri. manet, sicuti est, et ubique totum est. uenit autem, cum manifestatur, et, cum occultatur, abscedit. adest tamen siue occultum siue manifestum, sicut lux adest oculis et uidentis et caeci; sed uidenti adest praesens caeco uero absens. adest et uox audientibus auribus, adest etiam surdis; sed illis patet, istis latet. quid autem mirabilius quam id, quod accidit in uocibus nostris uerbisque sonantibus in re scilicet raptim transitoria? cum enim loquimur, ne secundae quidem syllabae locus est,
Abbreviated transcription (Latin):
gustu aut̃ atq tactu nulla c̃trousia ẽ: qđ ea quȩ
gustamꝰ & tangimꝰ. ñalibi quã in carne nr̃a
sentimꝰ ł inde isti tressensus ab hac c̃sideratione
se moueant᷑. Uisus auditq affer̃ mirabilẽ ques¬
tionẽ. Aut qͦmͦ anima sentiat ubi ñuiuit. Aut
quomͦ uiuat ubi nẽ. neq enĩ nͥ incarne sua est.
Sentit aut̃ &iã p̃t̾ carnẽ suã. Ibi qͥppe sentit ubi
uid& : qͥa & uidere sentire ẽ. Ibi sentit ubi audit.
quia & audire sentire ẽ. Aut gͦ & ibi uiuit. ac ꝑhoc
&iam ibi ẽ: aut sentit & ubi ñuiuit. aut uiuit &
ubi nẽ. Hȩc om̃a mirast. Nihilhorũ ad firmart.
sine quadã uelut absurditate potest. Et desensu
loqͥmur mosticino. Qdgͥ ẽ ipsa anima p̃t̃ corꝑis
sensũ. id iniñte qua ista c̃siderat: neq enim
sensu corꝑis de ipsis sensib corꝑis iudicat. Et
pritamꝰ nob̾ de omĩpotentia dĩ incredibile

Expanded text:
gustu autem atque tactu nulla controuersia est, quod ea, quae gustu autem atque tactu nulla controuersia est, quod ea, quae gustamus et tangimus, non alibi quam in nostra carne sentimus. proinde isti tres sensus ab hac consideratione semoueantur. uisus auditusque adferunt mirabilem quaestionem, aut quo modo anima sentiat, ubi non uiuit, aut quo modo uiuat, ubi non est. neque enim nisi in carne sua est; sentit autem etiam praeter carnem suam. ibi quippe sentit, ubi uidet, quia et uidere sentire est; ibi sentit, ubi audit, quia et audire sentire est. aut ergo et ibi uiuit ac per hoc etiam ibi est aut sentit, et ubi non uiuit, aut uiuit, et ubi non est. haec omnia mira sunt; nihil horum adfirmari sine quadam uelut absurditate potest et de sensu loquimur morticino. quid igitur est ipsa anima praeter corporis sensum, id est in mente, qua ista considerat? neque enim sensu corporis de ipsis sensibus corporis iudicat. et putamus nobis de omnipotentia dei incredibile
Abbreviated transcription (Latin):
Coste sentire homo ñ potest. nͥuiuat. Uiuit aut̃
in carne. ante quã moste utrũq dirimatur.
Q uomꝰ gͥ anima quȩ sunt extra carnẽ suã sentit.
quȩ ñ nͥ in carne sua uiuit : Annabeiꝰ carne
longissut ab sunt sidera incęlo: An incęlo ñ
uida solẽ : Ansentire nẽ uidere . cũ sit in qͥnq
sensib excellentior cacteris uisus. An & incȩlo
uiuit ꝗa & incȩlo sentit. & sensus eẽ ñ potest nisi
ubi uita ẽ: Ansentit & ubi ñuiuit. qͥa cũ insua
sit hoc latebro sũ
insensu tã c̃spicuo
qͥuisus dr̃ : Adten de & auditũ. Nam
& ipse se foras qͦdã modo diffundit a carne.
Unoc enĩ dicimꝰ foris sonat. nͥibi sentiamꝰ ubi
sonat: gͦ & illic extra carnẽ nr̃am uiuimus.
Ansentire possumꝰ & ubi ñ uiuimꝰ. cũ sensus sine uita
ẽt̃ ñ potest Caeri tres sensus. apđ seipsos sentiunt.
quãuis de olfactu possit utcũq dubitari. de

Expanded text:
certe sentire homo non potest, nisi uiuat; uiuit autem certe sentire homo non potest, nisi uiuat; uiuit autem in carne, antequam morte utrumque dirimatur. quo modo igitur anima, quae sunt extra carnem suam, sentit, quae non nisi in carne sua uiuit? an non ab eius carne longissime absunt sidera in caelo? an in caelo non uidet solem? an sentire non est uidere, cum sit in quinque sensibus excellentior ceteris uisus? an et in caelo uiuit, quia et in caelo sentit et sensus esse non potest, ubi uita non est? an sentit, et ubi non uiuit, quia, cum in sua sit hoc latebrosum in sensu tam conspicuo, qui uisus dicitur? adtende et auditum. nam et ipse se foras quodam modo diffundit a carne. unde enim dicimus: Foris sonat\', nisi ibi sentiamus, ubi sonat? ergo et illic extra carnem nostram uiuimus. an sentire possumus, et ubi non uiuimus, cum sensus sine uita esse non possit? Ceteri tres sensus apud se ipsos sentiunt, quamuis de olfactu possit utcumque dubitari. de
Abbreviated transcription (Latin):
totus cẽ & nullo conti¬
neri loco. nouit
ubi erat. nouit
abire ñ deserendo quouenerat. Miratur
hoc inens humana. Etqͥa ñcapit. fortas se n̾eredit
Seipsam pͥmitꝰ mi rata miretur. scipsã paudulũ
si potest acorpore attollat etabeis rebus quassol&
sentire ꝑ corpus. etuideat ipsa quȩsit quȩ utaur
corꝑe. Sed forte non potest. Magni quippe in¬
geniiẽ utait quidã seuocare iñte asensibus.
et cogitationẽ A consuetudine abducere. Ipsos
ergo corpis sensus. aliquanto insuctius et
uigilantius ꝑscrutet. Suntcerte quinque¬
ꝑtiti corꝑis sensus. qͥ nec sine corꝑe nec siut ani¬
ma tẽ. possunt. qͥa neq sentire ÷ nisi uiuentis
qđ ab anima ÷ corꝑi. neq sine corporeis instru¬
m̃tis & quasi uasis atq organis uidemꝰ. audimꝰ
cęterisq trib utimur sensib. Intendat haec
anima racionalis. & sensus corꝑis ñsensib cor¬
ꝑis sed ipsa m̃te atq ratione consider&

Expanded text:
totus esse et nullo contitotus esse et nullo contineri loco; nouit ubi erat; nouit abire non deserendo, quo uenerat. Miratur hoc mens humana et, quia non capit, fortasse nec credit. se ipsam primitus scrutata miretur, se ipsam paululum, si potest, a corpore attollat et ab eis rebus, quas solet sentire per corpus, et uideat ipsa, quid sit, quae utitur corpore. sed forte non potest; \'magni\' quippe \'ingenii est\', ut ait quidam, \'seuocare mentem a sensibus et cogitationem a consuetudine abducere\'. ipsos ergo corporis sensus aliquanto insuetius et uigilantius perscrutetur. sunt certe quinquepartiti corporis sensus, qui nec sine corpore nec sine anima esse possunt, quia neque sentire est nisi uiuentis, quod ab anima est corpori, neque sine corporeis instrumentis et quasi uasis atque organis uidemus, audimus ceterisque tribus utimur sensibus. intendat haec anima rationalis et sensus corporis non sensibus corporis sed ipsa mente atque ratione consideret.
Abbreviated transcription (Latin):
trinã. qđ ita sit ds̃ infusus carni qua ex iurgine
nascer&̾. ut curã gub̾nandę uniũsitatis uł deserue¬
rit. uł Aamiserit. uł ad illud corpꝰculũ quasi c̃trac
tã materiam collectãq transtulerit. Hominũ
iste sensusẽ: nihil nisi corꝑa ualentiũ cogiare.
siue ista crassiora sic̃ sunt humor atq humus.¬
rabiles partes aliud alibi habeat necesse est.
& quantũ cũq sit corpꝰ seuquantulũcũq corpus¬
culũ loci occup& spatiũ. eundẽq locũ sic imple¬
at ut innulla eiꝰ parte sit totũ: acꝑ hoc densari
atꝙ rarescere. c̃trahi etdilatari. inminitias
deteri& grandescere inmole. ñnͥ corꝑũ ÷ longe¬
aliud ẽ. Animȩ natura quã corꝑis. quãntomagis
dĩ qͥ citator ẽ. & anime & corꝑis: Nonsic ds̃ im¬
plere dr̃ mundũ uelut aqua. uelut aer. uelut
ipsalux. ut minore sui parte minorẽ mundi
partẽ impleat. & maiorẽ. maiore. Nouit ubiq

Expanded text:
trinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine trinam, quod ita sit deus infusus carni, qua ex uirgine nasceretur, ut curam gubernandae uniuersitatis uel deseruerit uel amiserit uel ad illud corptam materiam collectamque transtulerit. Hominum iste sensus est, nihil nisi corpora valentium cogitare; sive ista crassiora, sicut sunt humor atqm per innumerabiles partes aliud alibi habeat necesse est et, quantumcumque sit corpus seu quantulumcumque corpusculum, loci occupet spatium eundemque locum sic impleat, ut in nulla eius parte sit totum. ac per hoc densari atque rarescere, contrahi et dilatari, in minutias deteri et grandescere in molem non nisi coatura quam corporis; quanto magis dei, qui creator est et animae et corporis! non sic deus implere dicitur mundum uelut aqua, uelut aer, uelut ipsa, lux, ut minore sui parte minorem mundi partem impleat et maiore maiorem. nouit ubique
Abbreviated transcription (Latin):
sim diłtionis uicẽ reddis. Tantaẽ enĩ xpiana¬
rũ ꝓfunditas scripturarũ. ut in eis cotidie
ꝓficerẽ. sicas solas ab ineunte pueritia usq
ad decrepitã senectutẽ maximo ocio. sũmo
studio. meliori ingenio conarer addiscere: non
quo adea quȩ necessaria sunt saluti tanta
incis ꝑueniatur difficultate. sed cũ quis que
ibi fidẽ tenuerit. sine qua pie recteq ñuiuit᷑.
tã multa tamq multiplicib misterioꝵ um¬
braculis opacata intellegenda ꝓficientib
restant. tantaq ñ solũ inũbis qͥb ita dictast.
uerũ &tã inreb quȩ intellegendo sunt lat&
altitudo sapientiȩ. ut annosissimis. acutissimis.
flagrantissimis cupiditate discendi hoc c̃tin¬
gat. qđ eadẽ scriptura quodã loco habet.
Cũ consũmauerit homo: tunc incipitꝰ. Sed quid
hinc plura. Ueniendũ ad rẽ potius quã reqͥris.
Ubi pͥmũ scire te uolo. ñ hoc xp̾ianã habere doc¬

Expanded text:
si mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim Christianasi mihi dilectionis uicem reddis. tanta est enim Christianarum profunditas litterarum, ut in eis cotidie proficerem, si eas solas ab ineunte pueritia usque ad decrepitam senectutem maximo otio, summo studio, meliore ingenio conarer addiscere, non quo ad ea, quae necessaria sunt saluti, tanta in eis perueniatur difficultate, sed, cum quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, latet altitudo sapientiae, ut annosissimis, acutissimis, flagrantissimis cupiditate discendi hoc contingat, quod eadem scriptura quodam loco habet: Cum consummauerit homo, tunc incipit. Sed quid hinc plura? ueniendum ad rem potius, quam requiris. ubi primum scire te uolo non hoc Christianam habere doc
Abbreviated transcription (Latin):
cogitemꝰ. dõ parua sunt. H anc scribis inquodã
c̃uentu amicorũ ab uno ex multis qͥ aderant
illatã cẽ. questionẽ : uos aut int̾uenisse ulte¬
rius inqͥrenti. solutũq c̾uentũ adpotio ͭ is
peritie merita distulisse. nedũ incautiuꝰ secre¬
ta temerant᷑. inculpã deflecter& error in no¬
cuuͦs. De inde. adme litterarũ tuarũ dirigis
intentionẽ. & post hanc imperitiae confessionẽ
ad mones. ut a partib nr̃is quid desideretur ag¬
noscam. Ad uingis &iam int̾ ẽẽ. stimȩ meae ut
quȩsita noueritis: qđ ut cũq absq detrim̃to cultꝰ
diuini in aliis sac̃dotib toleratur inscitia. atcũ
ad me antistẽ uenit᷑. legi de ẽ. qͥc qͥd c̃tigerit
ignorari. Primũgͥ hanc deme opinionẽ facile
psup̃ta quȩso deponas. eũq animũ quãuis er¬
ga me beniuolentissimũ soluas atq exuas.
Acde ne mihi magis quã ulli alteri credas.

Expanded text:
cogitemus, deo parua sunt. hanc scribis in quodam cogitemus, deo parua sunt. hanc scribis in quodam conuentu amicorum ab uno ex multis, qui aderant, inlatam esse quaestionem, uos autem interuenisse ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulisse, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. Deinde ad me litterarum tuarum dirigis intentionem et post hanc inperitiae confessionem admones, ut, a partibus nostris quid desideretur, agnoscam. adiungis etiam interesse famae meae, ut quaesita noueritis, quod utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad me antistitem uenitur, legi deest, quicquid contigerit ignorari. primum igitur hanc de me opinionem facile praesumptam quaeso deponas eumque animum quamuis erga me beniuolentissimum soluas atque exuas ac de me mihi magis quam ulli alteri credas,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ c̃uenientissime defen. denda ẽ tant&
gi̾a dispensatio. quã suꝑbȩ animulȩ
nihili pendunt. quȩ nimis affectant plurimũ
posse. et ad sua uitia sananda uł &iã freranda
nihil possunt. Quȩris igͥ utrũ mundi dñs &
rector intemeratȩ feminȩ corpꝰ impleuerit.
ꝑtulerit decẽ m̃siuĩ longa fastidia mat᷑. &
tam̃ uirgo enixasit sollep̃nitite pariendi. &
pꝰhȩc uirginitas inuiolata ꝑmanserit. U trum
intra corpusculũ uagientis infantie latuerit.
cui par uix putatus uniuersitas. passus fuerit
puerilitatis annos. ad oleuerit. iuuentute
solidatus sit. tamdiua sedib suis aaffuerit ille
regnator. atq inunũ corpusculũ tocius mundi
cura trans latasit. De inde in somnos resolutꝰ sit.
ꝙybo alitus. om̃s affectus mortaliũ senserit. nec
ullis cõpetentib signis cdaruerint tantȩ ma¬
iestitis indicia. qm̃ larualis illa purgatio
debiliũ curȩ. reddita uita defunctis. haec & si alia

Expanded text:
tatem conuenientissime defendenda est tantae tatem conuenientissime defendenda est tantae gratiae dispensatio, quam superbae animulae nihili pendunt, quae nimis affectant plurimum posse et ad sua uitia sananda uel etiam frenanda nihil possunt. Quaeris igitur, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas inuiolata permanserit; utrum intra corpusculum uagientis infantiae latuerit, cui par uix putatur uniuersitas, passus fuerit puerilitatis annos, adoleuerit, iuuentute solidatus sit; tam diu a sedibus suis afuerit ille regnator atque in unum corpusculum totius mundi cura translata sit; deinde in somnos resolutus sit, cibo alitus, omnes affectus mortalium senserit nec ullis competentibus signis claruerint tantae maiestatis indicia, quoniam larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis, si et alios
Abbreviated transcription (Latin):
omino inlustr& merito insigni & prestintis¬
simo filio uolusiano: augustinꝰ in dño salutem
Legi lit teras tuas. inqͥb uidi magni cuius dam
dialogi specim̃. laudabili breuitate cõp̃hensũ.
Respondere gͥ debui. nec ꝓdilatione aliqͥd ex¬
cusationis opponere. Accidit enĩ oportune.
ut ab alienis negocus mͥaliqͣntulũ uacar&
Quib aũt dictandis hoc ociũ statuerã impen¬
dere paululũ distuli. nequa quã iustũ eẽ arbi
legerit itate uelit doctrina instrui xpiara.
uttibi tantũ sufficiat ad salut̾e ñ huius uitȩ
quã uaporis. eẽ. simillimã tantillũ apparen¬
tis & ilico uanescentis atq ꝑeuntis sermo di¬
uinus Ad monere curauit. sed ad illã salutẽ
ꝓpt̃ quã adipiscendã & in aet̾nũ obtinendã
xxp̃iani sumꝰ Parũ ẽ gͦ nob̾sicte instrui ut
tibi sit lib̾ando satis. Ingeniũ quippe & eloqͥũ
tuũ tã excellens. tamq luculentũ ꝓd eẽ deb&
& iam cȩteris. c̃tta quoꝵ tarditatẽ seu ꝑuersi¬

Expanded text:
OMINO INLUSTRI ET MERITO INSIGNI ET PRAESTANTISSIMO FILIO VOLUSIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi litteras tuas, in quibus uidi magni cuiusdam dialogi specimen laudabili breuitate comprehensum. respondere igitur debui nec pro dilatione aliquid excusationis opponere. accidit enim opportune, ut ab alienis negotiis mihi aliquantulum uacaret. quibus autem dictandis hoc otium statueram inpendere, paululum distuli nequaquam iustum esse arbitlegerit, ita te uelit doctrina instrui Christiana, ut tibi tantum sufficiat ad salutem non huius uitae, quam uaporis esse simillimam tantillum apparentis et ilico uanescentis atque pereuntis sermo diuinus admonere curauit, sed illam salutem, propter quam adipiscendam et in aeternum obtinendam Christiani sumus? parum est ergo nobis sic te instrui, ut tibi sit liberando satis. ingenium quippe et eloquium tuum tam excellens tamque luculentum prodesse debet etiam ceteris, contra quorum tarditatem seu peruersi
Abbreviated transcription (Latin):
idẽq filius dĩ. patri coatt̾nus. eadẽq uistus
et sapienita dĩ. a suꝑnofine creaturȩ rationa¬
lis usꝙ ad infimũ finẽ creaturȩ corꝑalis at¬
tingens fosdit̃ & disponens om̃ia suauit̃. p̃sens
&latens. nus quã c̃clusa. nusquã discisa. nusqu̾a
tumida. sed sine mole ubiq tota. longe alio
modo quodã quã eo quocreaturis cȩteris.
ad÷ susc̃pit hominẽ seq et illo ftc̃ unũ cħm xp̃m¬

Expanded text:
idemque Dei Filius, Patri coaeternus, eademque Virtus idemque Dei Filius, Patri coaeternus, eademque Virtus et Sapientia Dei , a superno fine creaturae rationalis usque ad infimum finem creaturae corporalis attingens fortiter, et disponens omnia suaviter , praesens et latens, nusquam conclusa, nusquam discissa, nusquam tumida, sed sine mole ubique tota, longe alio modo quodam, quam eo quo creaturis caeteris adest, suscepit hominem, seque et illo fecit unum
Abbreviated transcription (Latin):
mixtũ ẽ animȩ habenti corpꝰ. simul & animã suscep̃
e corpus: illud cotidie fit ad ꝓereandos homines.
hoc semel factũ ẽ ad lib̾andos homines. Uerũ
tam̃ duarũ rerũ incorporearũ cõmixtio stci¬
lius credi debuit. quã unius incorporeȩ & alteriuꝰ
corporcȩ. Namsi anima in sua natira ñ fellatur
in corporeã soct comp̃ hendit: multo magis incor
credibilior debuit ẽẽ ꝑmixtio. quã Ani mae
et corporis. Sed hoc in nob̾ ipsis exꝑimͣ. illua
in xp̃o credere iubemur. Si aut̃ utrumq nobis
parit̾ inexꝑtũ credendũ p̃ciꝑet᷑. qͥd hoꝵ citius
credermus: quomͦ ñ fateremur duo corporea
quã unum corporeũ alterũq in corporeumꝙ
facilius potuisse misceri. sitam̃ non indigne ad
ista mixtionis uł mixture nom̃ ad mitatur
ꝓpt̾ consuetudinẽ corꝑaliũ rerũ longe aliter
se habentiũ. alit̃ notarũ: Uerbũ igitur dĩ¬

Expanded text:
ermixtum est animae habenti corpus, simul et animam suscepit ermixtum est animae habenti corpus, simul et animam suscepit et corpus. illud cotidie fit ad procreandos homines, hoc semel factum est ad liberandos homines. uerum tamen duarum rerum incorporearum commixtio facilius credi debuit quam unius incorporeae et alterius corporeae. nam si anima in sua natura non fallatur, incorpoream se esse comprehendit; multo magis incorpcredibilior debuit esse permixtio quam animae et corporis. sed hoc in nobis ipsis experimur, illud in Christo credere iubemur. si autem utrumque nobis pariter inexpertum credendum praeciperetur, quid horum citius crederemus? quo modo non fateremur duo incorporea quam unum incorporeum alterumque corporeum facilius potuisse misceri, si tamen non indigne ad ista mixtionis uel mixturae nomen admittitur propter consuetudinem corporalium rerum longe aliter se habentium alit
Abbreviated transcription (Latin):
U erbũ aut̃ in principio ꝑ qđ sticta sunt tẽprã
tẽpꝰ elegit quostsetꝑ& car. nẽ. ntẽpri cessit
ut uerttrae in carnẽ łł omͦ quippe dõ acces¬
sit. ñds̃ ase recessit. Sic aũt qͥdã reddi sibi ratio¬
nẽ flagitant. quomͦ ds̃ homini ꝑmixtus sit
opostucrit. quasi rationẽ ipsireddant dere
quȩ cotidie fit: quomͦ misceat᷑ anima corꝑr.
ut una ꝑsona fiat. hominif. Nãsic inunitate
ꝑ sones aruima utitus corꝑe ut homo sit: ita
inunitate ꝑsonȩ ds̃ utitur homine ut xp̃s sit.
Inillagͦ ꝑsona mixtura ẽ Animȩ & corporis.
in hac ꝑsona mixtura ẽ dĩ & bominis. sitam̃
recedat auditor Ac̃ suetudine corpoꝵ. quoso¬
lent duo liquores ita misceri ut nẽ ut seruet¬
inte gritatẽ suã. quãꝗ et in ipsis corꝑibus acri
lux incor rupta misceatur. Ergo ꝑsona ho¬
minis mixtura ẽ animȩ & corꝑis. Persona aũt
xp̃i. mixtura ẽ dĩ et hominis. Cũ eni u̾bũ dĩ ꝑ¬

Expanded text:
uerbum autem in principio, per quod facta sunt tempora, tempus elegit, quo susciperet carnem, non tempori cessit, ut uerteretur in carnem; homo quippe deo accessit. non deus a se recessit. Sic autem quidam reddi sibi rationem flagitant, quo modo deus homini permixtus sit,mel fieri oportuerit, quasi rationem ipsi reddant de re, quae cotidie fit, quo modo misceatur anima corpori, ut una persona fiat hominis. nam sicut in unitate personae anima utitur corpore, ut homo sit, ita in unitate personae deus utitur homine, ut Christus sit. in illa ergo persona mixtura est animae et corporis, in hac persona mixtura est dei et hominis, si tamen recedat auditor a consuetudine corporum, qua solent duo liquores ita misceri, ut neutintegritatem suam, quamquam et in ipsis corporibus aeri lux incorrupta misceatur. ergo persona hominis mixtura est animae et corporis, persona autem Christi mixtura est dei et hominis; cum enim uerbum dei p
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Scio enĩ excellentiã tuã quorũ dam
ꝑpat obstina tissimas contradictiones. qui ꝑpta
putant ł putari uolunt xp̾ianã doctrinã utili¬
tati ñ c̃uenire rei publice. quia nolunt stare
rẽ publicã firmitate uistutũ. sed impunitate
uitioꝵ. Nonaut̃ sicut regi homini uł cuiliba
pͥncipi ciuitatis. ita & iamidõ quicquid inultis
fide uiuunt eũq pie colunt. siue mala huiuis
uite patient̃ fortit̾q expiantur. siue bonis eiꝰ
mifericordit̾ actẽ ꝑant̾ utantur. at̃nũ ꝓ utroq
p̃mium secepturi inciuitate suꝑna atq diuina
ubi iã nonsit diuina moleste toleranda cala¬
mitas. nec laboras.  effrenanda cupiditas. sed
sola sine ulla difficultate & ꝑfecta lib̾tate reti¬
sime honorandã matrẽ cuius ꝓte p̃ces ds exaudut
ꝓmeritis uris officiosissime saluto. Sc̃s fr̃ eteo ep̃s

Expanded text:
tatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam tatis. Scio enim excellentiam tuam quorundam perpeti obstinatissimas contradictiones, qui propterea putant uel putari uolunt Christianam doctrinam utilitati non conuenire rei publicae, quia nolunt stare rem publicam firmitate uirtutum sed impunitate uitiorum. non autem sicut regi homini uel cuilibet principi ciuitatis ita etiam deo, quicquid a multis serit eos, qui ex eius fide uiuunt eumque pie colunt, siue mala huius uitae patienter fortiterque experiantur siue bonis eius misericorditer ac temperanter utantur, aeternum pro utroque praemium recepturi in ciuitate superna atque diuina, ubi iam non sit moleste toleranda calamitas nec laboriose frenanda cupiditas sed sola sine ulla difficultate et cum perfecta libertate retisime honorandam matrem, cuius pro te preces deus exaudiat, pro meritis uestris officiosissime saluto. sanctus frater e
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ intimantur. his salubrit̃ & praua corrigantur.
& parua nutriuntur. & magna oblectintur inge¬
nia. Ille huic doctrinȩ inimicus ẽ animus. quiuł
errando eã nescit. cẽ. salubrimã. uł odit ȩgrotando
medicinam. Uides quã ꝓlixam epłam fecerim:
Siqͥd gͦ temoua atq int̾nos ꝑtractari tantihabas.
nͥtͥ sticiat angustias usitatarũ epłarũ uelut custo¬
diendus modus. ꝗa & optime nosti quã grandes
eas ueteres habuerint. cũ aliqͥd agerent quod
explicare breuit̃ non ualerent. Etsi auctoꝵ ad alias
litteras ꝑtinentiũ mos e&̃ altus. nr̃oꝵ nob̾ in hacre
dignius imitanda p̾beret᷑ auctoritas. Inspice itaq
na eloquia tractiuer̃. & ñte pigeat uł multa
quȩ renda ꝓponere si multa ꝑ mouent. uł ali
quando duitius usare qđ queris. utquantum
fieri ꝑtales quales sumus potest. ñremantat
dubitationis nubilum quod obsta. lummni ueri¬

Expanded text:
uiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur uiter intimantur. his salubriter et praua corriguntur et parua nutriuntur et magna oblectantur ingenia. ille huic doctrinae inimicus est animus, qui uel errando eam nescit esse saluberrimam uel odit aegrotando medicinam. Vides, quam prolixam epistulam fecerim. si quid ergo te mouet atque inter nos pertractari tanti habes, non tibi faciat angustias usitatarum epistularum uelut custodiendus modus, quia et optime nosti, quam grandes eas ueteres habuerint, cum aliquid agerent, quod explicare breuiter non ualerent. et si auctorum ad alias litteras pertinentium mos esset alius, nostrorum nobis in hac re dignius imitanda praeberetur auctoritas. inspice itaquena eloquia tractauerunt, et non te pigeat uel multa quaerenda proponere, si multa permouent, uel ali-, quanto diutius uersare, quod quaeris, ut, quantum fieri per tales, quales sumus, potest, non remaneat dubitationis nubilum, quod obstet lumini ueri
Abbreviated transcription (Latin):
c̃oit᷑ & custodit᷑ optima ciuitas . nͥ fundam̃to &
uinculo fidȩ firmȩq c̃cordiȩ. cũ bonũ cõmune
diligitur qđ sumũ acuerissimũ ds̃ẽ. atq in
illo inuicẽ sincerissime se homines diligunt.
cũ ꝑpt̃ illũ se diligunt cui quo anmo dili¬
gant occulatre non possunt. Modus aut̃ ipse
dicdi quoscã scriptura c̾texitur. quã om̃ibus
Accessibilis quauis paucissimis penetrabilis.
ea quȩ aꝑta c̃tin& quasi amicꝰ familiaris sine
fuco ad cor loqͥtur indoctoꝵ atq doctorum.
Eauͦ quȩ inmisterus occultat. nec ipso eloquio
suꝑbo erigit quoñ audeat accedere mens tardi¬
uscula & inerudita qͣsi pauꝑ addiuitẽ. sed inui¬
tat om̃s humili sermone. quos ñsolũ manifesta
pascat. sed &iam secreta. exerceat hoc ueritate
in promtis qđ inrecditis habens sed nt aꝑta
fastidirentur. eadẽ rursus oꝑta desiderantur.
desiderata quodã modo renouantur. renouata. sua¬

Expanded text:
conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt. Modus autem ipse dicendi, quo sancta scriptura contexitur, quam omnibus accessibilis, quamuis paucissimis penetrabilis! ea. quae aperta continet, quasi amicus familiaris sine fuco ad cor loquitur indoctorum atque doctorum; ea uero, quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloquio superbo erigit, quo non audeat accedere mens tardiuscula et inerudita quasi pauper ad diuitem, sed inuitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta pascat, sed etiam secreta exerceat ueritate hoc in promptis quod in reconditis habens. sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renouantur, renouata sua
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i subuelam̃to tam̃ nominis xp̃i ad exercendã
doctrinã sc̃ȩ religionis sic̃ p̾nuntiate st̃ pullulant
Haec om̃a sicut leguntur p̾dicta. ita cernuntur
impleta: atq ex his iã tot & tantis quȩ restant
expectintur implenda. Quȩtandẽ mens auida
aet̾nitatis uiteq p̾sentis breuitate ꝑmota. c̃tra
huiꝰ diuinę auctoritatis lum̃ culm̃q etendat :
Quȩ disputationes. quȩ littere quorũ lib& philo¬
soꝰ phoꝵ. quȩleges quarũlib& ciuitatũ. duob p̾cep¬
tis exquib xp̃c dicit totã legẽ ꝓpħasq pendere
ullo modo sint cõparandȩ. diliges dñm dm̃ tuum
extoto corde tuo & ex tota anima tua. & ex
tota m̃te tua. & diliges ꝓximũ tuum tamquã
te ipsum: Hic phisica. qm̃ om̃s om̃ium natu¬
rarũ causȩ indõ creatorest̃. Hic ęthica. qm̃
uitabona et honesta ñ aliunde formatur: quam
cũca quȩ diligenda sunt quẽ ad modũ diligen¬
disut diliguntus. hoc s ds e ꝓrrimus. huologia

Expanded text:
i sub uelamento tamen nominis Christi ad exercendam doctrinam sanctae religionis, sicut praenuntiatae sunt, pullulant. haec omnia sicut leguntur praedicta, ita cernuntur impleta atque ex his iam tot et tantis, quae restant, expectantur implenda. quae tandem mens auida aeternitatis uitaeque praesentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmenque contendat? Quae disputationes, quae litterae quorumlibet philosophorum, quae leges quarumlibet ciuitatum duobus praeceptis, ex quibus Christus dicit totam legem prophetasque pendere, ullo modo sunt comparandae? Diliges dominum deum tuum ex toto corda tuo et ex tota anima tua et ex tota mente teipsum? Hic physica, quoniam omnes omnium naturarum causae in Deo creatore sunt. Hic ethica, quoniam vita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea, quae diligenda sunt, quem ad modum diligenda sunt, diliguntur, hoc est deus et proximus; hic logica,
Abbreviated transcription (Latin):
niq quã multa usitata calcantur quȩ c̃siderata
stupentur. sic̃ ipsa uis seminũ. quos numeros hab&¬
et quã uiuaces. quã efficaces. quã latent̃ potentes
quã in paruo magna molientes. quis ad eat animo.
quis ꝓmat eloqͥo: Ille igͥ sibi sine semine oꝑatus ẽ
hominẽ qui inrerũ natura sine seminib oꝑatur
&esemina. Ille in suo corꝑe nu meros tẽporum
m̃surasq seruauit aetatũ.
qͥsine ulla sui
tabilitate mutando c̃tex̃ ordinẽ scłoꝵ¬

Expanded text:
nique quam multa usitata calcantur, quae considerata nique quam multa usitata calcantur, quae considerata stupentur! sicut ipsa uis seminum quos numeros habet, quam uiuaces, quam efficaces. quam latenter potentes, quam in paruo magna molientes, quis adeat animo, quis promat eloquio? ille igitur sibi sine semine operatus est hominem, qui in rerum natura sine seminibus operatur et semina; ille in suo corpore numeros temporum mensurasque seruauit aetatum, qui sine ulla sui mutabilitate mutando contexit ordinem s
Abbreviated transcription (Latin):
Eitam̃ quidã heretici ꝑuerse mirando eiꝰ laudandoq
uistutẽ. naturã humanã in eo ꝓrsus agnoscere
noluer: ubiẽ om̃is grę cõm̃datio qͣsaluos facit
credentes in se. ꝓfundos thesauros sapientiae
& scientiȩ c̃tinens & fide inbuens intes quas ad
et̾nã c̃tẽ plationt̃ ueritatis in cõmutabilss ꝑuehat.
Sed si omp̃s hominẽ ubicũq formatũ nex mat̃no
utero crear&. sed repentiĩ infert& aspectib:
& asi nullas ex par uulo iniuuentã mutare etates.
nullos cibos. nullos carꝑa somnos: Non ne
opuuonẽ efirmar& erroris nec hominẽ uerũ
suscepisse ullo modo crederet᷑ & dũ om̃ia mipi¬
bilit̃ fac̃. auferrae qd̃ misericordit̃ fecit: Nc̃ uero
ita int̾ dm̃ et homines mediator apparuit: ut
inunitate ꝑsonȩ copulans utrãq naturã. et
solita sublimar& In solitis. & in solita solitis tẽ¬
ꝑar&. Qd aut̃ ñmirũ os facit in om̃ib creaturȩ
motib nͥc̃suitudine cotidiana uiluis sent: De¬

Expanded text:
laudandoque uirtutem naturam humanam in eo prorsus agnoscere noluerunt, ubi est omnis gratiae commendatio, qua saluos facit credentes in se profundos thesauros sapientiae et scientiae continens et fide inbuens mentes, quas ad aeternam contemplationem ueritatis incommutabilis peruehat. quid, si omnipotens hominem ubicumque formatum non ex materno utero crearet, sed repentinum inferret aspectibus? quid, si nullas ex paruulo in iuuentam mutaret aetates, nullos cibos, nullos caperet somnos? nonne opinionem confirmaret erroris nec hominem uerum suscepisse ullo modo crederetur et, dum omnia mirabiliter facit, auferret, quod misericorditer fecit? nunc uero ita inter deum et homines mediator apparuit, ut in unitate personae copulans utramque naturam et solita sublimaret insolitis et insolita solitis temperaret. Quid autem non mirum deus facit in omnibus creaturae motibus, nisi consuetudine cotidiana uiluissent? de
Abbreviated transcription (Latin):
indicia clarescunt. Larualis illa purgatio. de¬
biliũ cura. reddita uita defunctis. hȩc & alia¬
si cogites. dõ parua sunt. Int̾uenimꝰ ulterius in¬
qͥrenti. solutd̃q c̃uentũ ad potioris peritia
merita distulimꝰ. nedũ incautius secreta
temtrant᷑ inculpã deflecter& error innocuas.
Accepisti uir tocius głȩ capxx. imperitiȩ con¬
fessionẽ . quid a partib ur̃is desideret᷑ agnoscis
Int̾ẽ famȩ tuȩ. ut quesita nouerimꝰ. Utcũq absq
de trim̃to cuttꝰ diuini in aliis sac̃dotib tolerat᷑
inscit ia: a Tcũ ad antistẽ augustinũ uenitur.¬

Expanded text:
indicia clarescunt; larualis illa purgatio, deindicia clarescunt; larualis illa purgatio, debilium curae, reddita uita defunctis haec, si et alios cogites, deo parua sunt\\ interuenimus ulterius inquirenti solutumque conuentum ad potioris peritiae merita distulimus, ne, dum incautius secreta temerantur, in culpam deflecteret error innocuus. accepisti, uir totius gloriae capax, inperitiae confessionem. quid a partibus uestris desideretur, agnoscis. interest famae tuae, ut quaesita nouerimus. utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus toleratur inscitia, at cum ad antist
Abbreviated transcription (Latin):
tatio. qͥd ille disputatorex poeticui. quid
phisicorũ peritia. qͥd epicureoꝵ uoluptas
quid int̃ om̃s infinita disputandi libido. Tunc¬
que magis ignorata ueritas postquam p̾suptuẽ
quod possit agnosq Dũ in his confabulatio nr̃a
quib hereo possit. aperire. dubiosq ad sensus
meos uera uł ueri simili credulitate firmare.
Stupimus tacentes. Tunc inhaco sponte ꝓrupit
Miror utrũ mundi dns & rector intemerate
feminȩ corpus impleuerit. ꝑtulit decẽ men¬
sium longa illa fastidia mat̾. & tam̃ uirgo enixa
sit sollemp nitate pariendi. & post hec uirgini¬
tas putatur intacta. Hłis etalia subnectit.
Intra corpusculum itaguntis in fantię latit
cui par uix putatur uniuersitas. patitur
puerilitatis annos. ad olescit. iuuentute soli¬
datur: tãdiu asedibus suis ab ÷ ille rtgnator
atq ad unum corpusculum totius mundi cura
confertur. Dtinde in somnos resoluitur.
cybo alitur. om̃s mortalium sentit affectus.
nec ullis competentib signis tantȩ maiestatis

Expanded text:
tatio, quid ille disputator ex porticu, quid physicorum peritia, quid Epicureorum uoluptas, quid inter omnes infinita disputandi libido tuncque magis ignorata ueritas, postquam praesumptum est, quod possit agnosci. 1 Dum in his confabulatio nostra quibus haereo, possit aperire dubiosque adsensus meos uera uel uerisimili credulitate firmare?\' stupemus tacentes. tunc in haec sponte prorumpit: \'Miror, utrum mundi dominus et rector intemeratae feminae corpus impleuerit, pertulerit decem mensium longa illa fastidia mater et tamen uirgo enixa sit sollemnitate pariendi et post haec uirginitas putatur intacta\'. his et alia subnectit: Intra corpusculum uagientis infantiae latet. cui par uix putatur uniuersitas, patitur puerilitatis annos, adolescit, iuuentute solidatur; tam diu a sedibus suis abest ille regnator atque ad unum corpusculum totius mundi cura transfertur; deinde in somnos resoluitur, cibo alitur, omnes mortalium sentit affectus nec ullis competentibus signis tantae maiestatis
Abbreviated transcription (Latin):
recitatur. Acclamuꝰ toto orbetrarũ diffusa. cui
ñ cõmunicat pars donati. uniuersarũ scripturarũ
testi monia c̃sona uoce ꝓclamant. insemine tuo
benedicentur oms gs. Lexdĩ dixit. Ab ortu solisusq
ad occasũ sacrificiũ mundũ offert̾ nomini meo
qm̃ glorificatũ ÷ nom̃ meũ ingentibo. ꝑ ꝓphamas̃¬
Eritis mihi testes inierłm & intota uidea & sama¬

Expanded text:
recitatur. ecclesiam uero toto terrarum orbe diffusam. cui non communicat pars Donati, uniuersarum scripturarum testimonia consona uoce proclamant. in semine tuo benedicentur omnes gentes, lex dei dixit: ab ortu solis usque ad occasum sacrificium mundum offertur nomini meo. quoniam glorificatum est nomen meum in gentibus, peritis mihi testes in Hierusalem et in tota mihi tes
Abbreviated transcription (Latin):
sihabebat ds̃ ad hoc ueriñ necessarium. quio
opus erat addere inatutinũ. nisi ut ille uer¬
mis agnosceret᷑. quicantat ꝓsusceptione ma¬
tutina. Ego aut̃ sũ uermis & non homo:
Q uid ista propħia iamipso rerũ affectu
& ad impletione lucidius: Neq enim
si inrisusẽ uernus iste cũ pender& in cruce
sicut in eodem psalmo scriptum ÷. locuti st̃
labiis .&. mouer caput. sperauit in dm̃eruat
eũ. saluumsticiat eũ qm uult eũ. cũ cõplaa

Expanded text:
si habebat deus ad hoc uermem necessarium, quid si habebat deus ad hoc uermem necessarium, quid opus erat addere matutinum, nisi ut ille uermis agnosceretur, qui cantat pro susceptione matutina: Ego autem sum uermis et non homo? , Quid ista prophetia iam ipso rerum effectu et adimpletione lucidius? neque enim si inrisus est uermis iste, cum penderet in cruce, sicut in eodem psalmo scriptum est: Locuti sunt labiis et mouerunt caput: \'Sperauit in deum, eruat eum; saluum faciat eum, quoniam uult eu
Abbreviated transcription (Latin):
uestimentum ita ꝑ tẽpus ad sumentur.
& sicut lana atinea comedentur. Iusti¬
cia aũt iea inat̾nũ mana. Nlos gͦ ag¬
noscamus uerm̃ matutinũ. quia & in
illo psal mõ cuius titulusscribitus pro
susceptione matutiua. hoc se ipse nomine appel¬
lare dignatusẽ. Ego inquid sũ uermis & ñ homo:
ob probrium hominũ & abiectio plebis. Hoc
obprobriũ deillis ob probrus : quȩ ube mur
non metuert ꝑesaiam dicentẽ. Ob probria.
hominũ nolite metuere. Ab isto uermi tĩ quã
atinea comeduntur. quisub eius dente euange¬
lico ꝑ singulos dies paucitatẽ suam deficiendo
mirantur: nos. Hunc agnoscamus & ꝓsalute
diuina humana obprobria sufferamus.
Uermis ẽ propt̾ humlitatẽ carnis. fortassis
&iam propt̾ uirginis partũ. Nã hoc animal
plerũq. decarne uł dequaq re terrena sine
ullo concubitu nascitur. Matutinus ẽ: quia
diluculo resurrexit. Poterat utiq illacucur¬
bita & sine ullo uermiculo arescere. Postremo

Expanded text:
uestimentum ita per tempus absumentur uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. nos ergo agnoscamus uermem matutinum, quia et in illo psalmo, cuius titulus inscribitur: Pro susceptione matutina, hoc se ipse nomine appellare dignatus est: Ego, inquit, sum uermis et non homo, opprobrium hominum et abiectio plebis. hoc opprobrium de illis opprobriis est, quae iubemur non metuere per Esaiam dicentem: Opprobria hominum nolite metuere. ab isto uermi tamquam a tinea comeduntur, qui sub eius dente euangelico per singulos dies. paucitatem suam deficiendo mirantur. nos hunc agnoscamus et pro salute diuina humana opprobria sufferamus. uermis est propter humilitatem carnis, fortassis etiam propter uirginis partum; nam hoc animal plerumque de carne uel de quaque re terrena sine ullo concubitu nascitur. matutinus est, quia diluculo resurrexit. poterat utique illa cucurbita et sine ullo uermiculo arescere. postremo
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra promissionis defensaculũ p̾bens. Uer mis
aut̃ matutinus. quoro dente cucurbita ex aruit.
idẽ ipse rursus ap̃s occurrit. ex cuiꝰ ore
euglo diffamato: cuncte illa quȩ tẽporalit̃
apud israhelitas uelut umbratili prius signi¬
ficatione uiguer̃. euacuata marces cuntꝰ.
& nunc ille popłs amisso hiero solimitano
regno & sacerdotio & sacrifitio: qđ totum
umbra erat futuri. incaptiua disꝑsione
magno aestu tribulationis aduritur. Sicut
ionas quod scriptũẽ asolis ardore & dol&
grauit̃. &. tam̃ dolor eius atq umbre qua
diligebat. salus gentium pęnitentiumq p̃po¬
nitur. Adhuc cachinnent pagani &eiam
sacram̃ti suꝑbi ore garrulitate derideant.
dũ tam̃ & ipsos sensim paulatĩq c̃sumat.
N a de om̃ib talib esuias prophaat ꝑ quẽ
nob̾ dicit as. Audite me quiscitis uiditiũ
popłs m̃s. inquoꝵ corde lex mea est.
Ob probra hominũ nolite in&uere. et
detractiones eoꝵ. nesuꝑe mini. nec qđ uos
spernant magni duxerttis. Sicut enun

Expanded text:
in terra promissionis defensaculum praebens. uermis autem matutinus, quo rodente cucurbita exaruit, idem ipse rursus Christus occurrit, ex cuius ore euangelio diffamato cuncta illa, quae temporaliter apud Israhelitas uelut umbratili prius significatione uiguerunt, euacuata marcescunt. et nunc ille populus amisso Hierosolymitano regno et sacerdotio et sacrificio, quod totum umbra erat futuri, in captiua dispersione magno aestu tribulationis aduritur, sicut Ionas, quod scriptum est, a solis ardore et dolet grauiter et tamen dolori eius atque umbrae, quam diligebat, salus gentium paenitentiumque praeponitur. Adhuc cachinnent pagani et iam sacramenti superbiore garrulitate derideant, dum tamen et ipsos sensim paulatimque consumat. nam de omnibus talibus Esaias prophetat, per quem nobis dicit deus: Audite me, qui scitis ipopulus meus, in quorum corde lex mea est; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
&ũ eiꝰecla. ñ sola ĩafrica sic̃ isti impudentissima
uanitate delirant. si toto trarũ orbe diffusa.
Lestimonius enĩ diuinis litessuas p̃fer. qͥa incau¬
sa ceciliaui qͥndã eccłe carthaginͥensis ep̃i. cui
crimina obiecer. que ntc potuer ꝓbare nec posst̃.
se abȩccta catholica hoc÷ ab unitate eccle omiũ
gentiũ diuiser. quauis isiuera eent que abeis
obiecta sunt ecciliano. & nob̾ possent aliando
monstrari. ipsũ iã mortuũ anatheinatiraremꝰ:
fingitur. sidiunis ad testationib cõꝓbatur
ꝓpt̃ quĩ liba homintẽ relinquere ñdebemus.
qͥa bonu̾s c̃fidere in dño. qua c̃fidere ĩ homine
Neq enĩ qđ sine iniuria ĩ nocentie illius dixeri.
homine credere. siscelerate impudentię est.
ꝓpt̃ crimina hominis que orbi t̾rarũ npossis
ostendere. cõmunionẽ orbis trarũ uelledãnare:
utrũ cecilianꝰ atraditorib diuinoꝵ codicũ
fuerit ordinat nescio. ñuidi. ab iuimicis

Expanded text:
 in sola Africa, sicut isti inpudentissima uanitate delirant, sed toto terrarum orbe diffusa. Testimoniis enim diuinis lites suas praeferunt, quia in causa Caeciliani, quondam ecclesiae Carthaginensis, episcopi, cui crimina obiecerunt, quae nec potuerunt probare nec possunt, se ab ecclesia catholica, hoc est ab unitate omnium gentium diuiserunt. quamuis et si uera essent, quae ab eis obiecta sunt Caeciliano, et nobis possent aliquando monstrari, ipsum iam mortuum anathematizaremus. fingitur, sed diuinis adtestationibus comprobatur, propter quemlibet hominem relinquere non debemus, quia bonum est confidere in domino. quam confidere in homine. neque enim, quod sine iniuria innocentiae illius dixerim,homine credere, sed sceleratae inpudentiae est propter crimina hominis, quae orbi terrarum non possis ostendere. communionem orbis terrarum uelle damnare. Utrum Caecilianus a traditoribus diuinorum codieum fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽe. glantur. Nonte aut ista conturbent
fili diltissime. Pereses eium & scandala futura
p̃dicta sunt ut int̃ inimicos trudiamur. acsic
& fides & dilectio nr̃a possit eõ ꝓbatior.
ł ides utiq neabeis decipiamur. diltio aut̃ ut
aiam ipsis corrigendis quantũ possum c̃sula mꝰ
ñsolũ stantes ne infirmis noceant atq ut ab
errore nefario liberent᷑. sed &iã orantes
ꝓeis ut aꝑiat illis añs sensũ & intellegant
scripturas: quia inscis ubris ubi manifestatus¬

Expanded text:
se esse gloriantur. Non te autem ista conturbent, se esse gloriantur. Non te autem ista conturbent, fili dilectissime. haereses enim et scandala futura praedicta sunt, ut inter inimicos erudiamur ac sic et fides et dilectio nostra possit esse probatior, fides utique, ne ab eis decipiamur, dilectio autem, ut etiam ipsis corrigendis, quantum possumus, consulamus non solum instantes, ne infirmis noceant atque ut ab errore nefario liberentur, sed etiam orantes pro eis, ut aperiat illis dominus sensum et intellegant scripturas, quia in sanctis libris, ubi manifestatu
Abbreviated transcription (Latin):
AVDO & gratulor & admiror fili dilees¬
tissune bonefaci. qđ int̾curas belloꝵ & armorum
uehem̃ter desideras ea nosse quȩdĩ sunt. Utre hino
te appar& & iamde ipsa uirtute militari fidei seriure
qua habes in xp̃o. Utgͦ breuit insinuẽ diltioni tua¬
quid int̾ arrianoꝵ & donatistarũ int̾sit errorẽ.
eẽ. dicunt. donatiste aũt non hoc dicunt sed unã
trinitatis substantiã efitentur. ł tsi aliqui ipsoꝵ
minorẽ filium cẽ dixer̃ quãpat̾ ẽ. eiusdt̃ tamen
substintia ñ negarunt. Plurimiuꝰ ineis hocse
uertitur questio. sed desola cõmunione infeli¬
cit̾ litigant. & c̃tra unitatẽ xp̃i rebelles inimi¬
cicias ꝑuersitate sui erroris exercent. Aliquan¬
do aũt sicut audiuimus. non nulli exipsis uolen¬
tes sibi gothos conciliare quandoeos uident aliqͥd
posse hoc se dicunt credere qđ & illi credunt.
S ed maioꝵ suor auetoritate iuiticuntur. qͥa nec
donatꝰ ipse sic credidisse ad scritur. decuius par

Expanded text:
audo et gratulor et admiror, fili dilectissime Bonifati, quod inter curas bellorum et armorum uehementer desideras ea nosse, quae dei sunt. uere hinc te apparet etiam de ipsa uirtute militari fidei seruire, quam habes in Christo. ut ergo breuiter insinuem dilectioni tuae, inter Arrianorum et Donatistarum quid intersit errorem, bstantias esse dicunt, Donatistae autem non hoc dicunt, sed unam trinitatis substantiam confitentur. et si aliqui ipsorum minorem filium esse dixerunt, quam pater est, eiusdem tamen substantiae non negarunt; plurimi uero in eis hoc se uertitur quaestio, sed de sola communione infeliciter litigant et contra unitatem Christi rebelles inimicitias peruersitate sui erroris exerent. aliquando autem, sicut audiuimus. nonnulli ex ipsis uolentes sibi Gothos conciliare, quando eos uident aliquid posse, dicunt hoc se credere, quod et illi credunt. sed maiorum suorum auctoritate uincuntur, quia nec Donatus ipse sic credidisse adseritur, de cuius parte