comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonoritur malis: A tuero deisto sole
quid dictum ẽ: qui facit solem suum
oriri suꝑbonos&malos. & pluit suꝑuis¬
tos &iustos Ergo de illo sole iusticiȩ :¬
nescio quid significat psalmus iste: se¬
cundum misterium.: Nam uidimꝰ
ista fieri increatura. &iam secundũ
spetiem rerum uisibilium: Solagno¬
uit occasum suum Quidẽ solagnou̾
occasum suum: xp̃s cognouit passio¬
nem suam: Oc casus xp̃i. passio xp̃i.
Sed num quid sic sol occilit. ut nonoriat᷑
num quid quidormit non aditi& utre¬
surgat : Nonne ipse dixit. dormiui tur¬
batus & deillo dictũ ẽ exaltare suꝑ celos
ds̃ : Ergo solegnouit occasum suũ. Quidẽ
agnouit ad probauit: placuit ei: &un¬
de ostendimus quia agnouit. hoc ẽ
placuit ei : quidenim non nouit ds̃.
quid non nouit xp̃s & tamen dicturus
est infine quib dam: non noui uos.
siignoti estis mihi : se non mihi placetis:
Sic &hic agnouit occasũ suũ: Placuit ei

Expanded text:
non oritur malis. At vero de isto sole quid dictum est? «Qui facit solem suum oriri super bonos et malos, et pluit super justos et injustos» . Ergo de illo sole justitiae nescio quid significat psalmus iste secundum mysterium; nam videmus ista fieri in creatura etiam secundum speciem rerum visibilium: «Sol agnovit occasum suum.» Quid est, «Sol agnovit occasum suum?» Christus agnovit passionem suam: occasus Christi, passio Christi. Sed numquid sic sol occidit, ut non oriatur? «Numquid qui dormit, non adjiciet ut resurgat» ? nonne ipse dixit, «Dormivi turbatus?» et de illo dictum est, «Exaltare super coelos, Deus» ? Ergo, «Sol agnovit occasum suum:» quid est, «agnovit?» Approbavit, placuit ei. Et unde ostendimus quia agnovit, hoc est, placuit ei? Quid enim non novit Deus? quid non novit Christus? Et tamen dicturus est in fine quibusdam: «Non novi vos» . st quasi, Mihi ignoti estis, sed, non mihi placetis; sic et hic, «agnovit occasum suum,» placuit illi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquã refectus es: &uerbum caro factũ
est & habitauit in nobis.: Cetera simi¬
litudines sunt: Intellege: esto scrip¬
ture capax. utaliudui deas obice oculis
tius. aliud innue cordituo Solergo
ille. iam securi dicimus. solille iusticiȩ
Honsine causa impus nonoritur & siuo¬
lunt : ipsa enim sapientia dicit. que sont
me mali &noninueniunt:. Querent
& noninuentent: Quare. oderunt enĩ
sapientiam : Ipsa sapientia loꝗtur &
dicit. querent memali . & non in ue¬
nient: Oderunt enĩ sapientiam: Si
ergo oderunt quare quȩrunt : quer̃
non ut fruantur: sed ut inflentur:
Querunt sermonibus. oderunt morib::¬

Expanded text:
quam refectus es? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Caetera similitudines sunt. Intellige, esto Scripturae capax, ut aliud videas objici oculis tuis, aliud innui cordi tuo. 21. Sol ergo ille, jam securi dicimus, sol ille justitiae, non sine causa impiis non oritur, etsi volunt: ipsa enim Sapientia dicit, «Quaerent me mali, et non invenient. Quaerent, et non invenient.» Et quare? Oderunt enim sapientiam. Ipsa Sapientia loquitur, et dicit: «Quaerent me mali, et non invenient; oderunt enim sapientiam» . Si ergo oderunt, quare quaerunt? Quaerunt, non ut fruantur, sed ut inflentur; quaerunt sermonibus, oderunt morib
Abbreviated transcription (Latin):
dicant simulacra significari terram:
Unde templũ solent appellari telluris.
alio mare sicut neptuni simulacrũ.
alio aerem sicut uinonis: alio ignem.
sicut uulcani : alio luciferũ sicut
ueneris. alio solem: alio lunam quo¬
rũ simu lacris eadem nomina sicut
uel illam uel illã creaturã: neq enĩ
cuncta enumerare sufficimus .: De
quib rursum cum exagitari coeperint
qđ corpora colunt maximeq terram
et mare et aerem et ignẽ : quorũ nob
usus in promptu ẽ: Nam deceles¬
tib quia nr̃o ea corpore contrecta¬
re atq contingere si oculorũ radi¬
is non ualemus. ñ ita erubescunt au¬
dent respondere : ñ se ipsa corpora:

Expanded text:
dicant significari terram, unde templum solent appellare Telluris; alio mare, sicut Neptuni simulacro; alio acrem, sicut Junonis, alio ignem, sicut Vulcani; alio luciferum, sicut Veneris; alio solem, alio lunam, quorum simulacris eadem nomina sicut vel illam vel illam creaturam: neque enim cuncta enumerare sufficimus. De quibus rursus cum exagitari coeperint, quod corpora colant, maximeque terram, et mare, et aerem, et ignem, quorum nobis usus in promptu est nam de coelestibus quoniam nostro ea corpore contrectare atque contingere, nisi oculorum radiis non valemus, non ita erubescunt; respondere audent non se ipsa corpora
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ante conuertat᷑. si ea quae
retro s̃ obliuis at᷑: dm̃ obliuis cetũr.
quia ipsũ retro fecerat. adquem
dorsum posuerat : et siinea quȩ ante
sunt extenditur. in sȩculũ extendit᷑:
quia ipsũ sibi ante faciem posuerat.¬
qui auidus irruebat: Iordanis ergo

Expanded text:
Namque antequam convertatur, si ea quae Namque antequam convertatur, si ea quae retro sunt obliviscitur, Deum obliviscitur; quia ipsum retro fecerat, ad quem dorsum posuerat: et si in ea quae ante sunt extenditur, in saeculum extenditur; quia ipsum sibi ante faciem posuerat,quo avidus irruebat. Jordanis ergo
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq urm quẽ anmodũ om̃a
secularia in pedim̃ta accesserunt:
dissuadentiũ uoces: aut erũpere non
ausȩ sunt : aut considerato xp̃i nomine:¬
& per om̃s terras exaltato et honorato.
treme factȩ siluer̃ : Ergo mare iu¬
dit et fugit : ut tibi sine contra dicti¬
one ad libertatẽ spiritalẽ panderet᷑
ua. : Iordanis aũ quem ammodũ
retro conuersus sit : nolo extra uos
quȩratis : nolo mali aliquid suspice¬
mini. Increpat enim dñs quos dã.
qui dorsũ ad eũ posuer̃ et non faciẽ:
et quis quis principiũ suum deserit :
et a suo creatore auertitur : tam quã
fluius in mare labitur : in huus se¬
culi amaricantẽ maliciam: Bonũ
ergo illi ẽ ut retrorsũ conuertatur:
fiatq illi ds̃ ante faciem redeunti:
quẽ sibi a tergo posuerat.: Et fiat
illi retro mare huius seculi qđ sibi
ante faciẽ cũ illuc laberet᷑ effece¬
rat : et sic obluuscat̾ ea quae retro
sunt : et in ea quae in ante sunt ex¬
tendatur : quod iã conuerso utile ẽ:

Expanded text:
unusquisque vestrum quemadmodum omnia saecularia impedimenta cesserunt, dissuadentium voces aut erumpere non ausae sunt, aut considerato Christi nomine per omnes terras exaltato et honorato tremefactae siluerunt. Ergo, «Mare vidit et fugit:» ut tibi sine contradictione ad libertatem spiritualem panderetur via. 7. «Jordanis» autem quemadmodum «retrorsum conversus» sit, nolo extra vos quaeratis, nolo aliquid mali suspicemini. Increpat enim Dominus quosdam qui dorsum ad eum posuerunt, et non faciem . Et quisquis principium suum deserit, et a suo Creatore avertitur, tanquam fluvius in mare, labitur in hujus saeculi amaricantem malitiam. Bonum ergo est illi ut retrorsum convertatur, fiatque illi Deus ante faciem redeunti, quem sibi a tergo posuerat; et fiat illi retro mare hujus saeculi, quod sibi ante faciem, cum illuc laberetur, effecerat; et sic obliviscatur ea quae retro sunt, ut in ea quae ante sunt extendatur : quod jam converso utile est.
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt: et sic iordanis conuertitur
retrorsũ cum illi conuertunt᷑ addm̃.
ut eũ iam retro non habeant. sed re¬
uelata facie gloriã dnĩ speculantes.
In eandẽ imaginẽ trans formentur.
agloria ingloriam.. Montes ges¬
tier̃ uelut arietes: fideles dispensa¬
tores uerbi ueritatis. uerbi scĩ a posto¬
li scĩ euangelii p̃dicatores: et col¬
les uelut agni ouium.: Hisunt
quib dicitur. in xp̃o ihũ peraeuange¬
liũ ego uos genui. His̃ quib dicit᷑.
ñ ut confundã uos scribo sed ut filios

Expanded text:
ceperunt; et sic Jordanis convertitur retrorsum, cum illi convertuntur ad Deum, ut eum jam retro non habeant, sed revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformentur a gloria in gloriam . 8. «Montes gestierunt velut arietes:» fideles dispensatores verbi veritatis sancti Apostoli, sancti Evangelii praedicatores. «Et colles velut agni ovium.» Hi sunt quibus dicitur, «In Christo Jesu per Evangelium ego vos genui:» hi sunt quibus dicitur, «Non ut confundam vos, haec scribo, sed ut filios
Abbreviated transcription (Latin):
tare &manducare. occidere in
eis quod erant. &insua uiscera as¬
sumere : Dissua sisti pagano sacrile¬
gia: occidisti quoderat: dato sacra¬
mento xp̃i: Incorporasti ecclesiae:
mandu casti : Ipse ergo bestiȩ potant
istas aquas ꝑtranseuntes Tamen
non manentes. sed pertranseuntes::
Omnis ergo doctrina quae isto tempo¬
re dispensatur. transit: inde dicit
apostolus. &scientia destruetur. &
prophecia euacuabitur: quare e
uacuabuntur ista. Exparte enĩ
scimus & exparte prophetamus.
Cum aut uenerit quod perfectum
est. quod exparte ẽ euacuabitur.

Expanded text:
tare et manducare? Occidere in eis quod erant, et in sua viscera assumere. Dissuasisti pagano sacrilegia, occidisti quod erat; dato sacramento Christi incorporasti Ecclesiae, manducasti. 3. Ipsae ergo bestiae potant istas aquas, pertranseuntes tamen: non manentes, sed pertranseuntes. Omnis enim doctrina quae toto isto tempore dispensatur, transit. Inde dicit Apostolus: «Et scientia destruetur, et prophetia evacuabitur.» Quare ista evacuabuntur? «Ex parte enim scimus, et ex parte prophetamus: cum autem venerit quod perfectum e
Abbreviated transcription (Latin):
foris et intus. foris sicut ues¬
tim̃tum : intus sicut aqua.
henna: corpus foris : animã int̾:
Et sicut oleũ in ossib eius.: Osten¬
dit eũ cũ delectatione male fa¬
cere: et cor parare sibi male¬
dictionẽ : : Hoc ẽ poenã aeternã:
quia benedictio uita a et̾na ẽ:
Modo quippe male facta delectant.
sicut aqua in interiora sicut o¬
leũ mossibus. Sed ideo male¬
dictio uocatur. quia talibus ds̃
torm̃ta p̃dixit: tãquã inossib

Expanded text:
foris et intus; foris sicut vesforis et intus; foris sicut vestimentum, intus sicut aqua:  in gehenna ; corpus foris, animam intus. «Et sicut oleum in ossibus ejus.» Ostendit eum cum delectatione malefacere, et comparare sibi maledictionem, hoc est, poenam aeternam; quia benedictio vita aeterna est. Modo quippe malefacta delectant, sicut aqua in interiora, et sicut oleum in ossibus; sed ideo maledictio vocatur, quia talibus Deus tormenta praedixit. Tanquam in ossib
Abbreviated transcription (Latin):
se ut mortificaret per sequens.
Audiuit decelo. saule saule. quid
me ꝑsequeris: Et fact̾ con¬
punctus corde: coepit talia
pati. qualia faciebat conpunc¬
psalm. Et dilexit maledicti¬
onem et ueniet ei. Quan
Quam quam
et uidas maledictionem dilexerat :
et furando deloculis. dnm uenden¬
do atq tradendo: Iamen aꝑ¬
tius populus ille dilex̃ maledic¬
tionem quando dix̃: sanguis
huius super nos. et suꝑ filios nos¬
tros. Et noluit benedictionẽ:
et pro longabitur abeo. Et iu
ẽ aeterna benedictio Sed a¬
pertius noluit benedictionem
populus iudaeorũ: cui dix̃ ille
inluminatus adnõ. Nũquid et
uos uultis discipuli eĩ fieri : Et
noluit benedictionem: et pro
maledicto habuit: et respondit :¬
tusis discipulus eius. Et longe
facta est ab eo benedictio quia
transitũ fecit ad gentes.
Et in duit maledictionẽ sicut
uestim̃tum : siue iudas siue il¬
le populus .:: Et intrauit sic̃
aqua in interiora ei. frgo et

Expanded text:
se ut mortificaret, persequens, se ut mortificaret, persequens, audivit de coelo, «Saule, Saule, quid me persequeris?» et factus compunctus corde, coepit talia pati, qualia faciebat compuncPsalmus: «Et dilexit maledictionem, et veniet ei.» Quanquam et Judas maledictionem dilexerit, et furando de loculis, et Dominum vendendo atque tradendo; tamen apertius populus ille dilexit maledictionem, quando dixit: «Sanguis ejus super nos et super filios nostros» . «Et noluit benedictionem, et elongabitur ab eo.» Et Jud, in quo est aeterna benedictio; sed apertius noluit benedictionem populus Judaeorum, cui dixit ille illuminatus a Domino: «Numquid et vos vultis discipuli ejus fieri?» Et noluit benedictionem, et pro maledicto habuit; et respondit, «Tu sis discipulus ejus» : et longe facta est ab eo benedictio, quia transitum fecit ad Gentes. «Et induit maledictionem sicut vestimentum:» sive Judas, sive ille populus. «Et intravit sicut aqua in interiora ejus.» Ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
ius in ligno membra fixerunt :
Populus uidaeorũ : non recorda¬
tus ẽ facere misericordiam:
Persecutus ẽ in opẽ et mendicũ:
sed in membris siuis dequibus
dicturus est: quod attinet ad
ipsa opera misericordiae :¬
quando uni ex minimis meis
ñ fecistis: mihi non fecistis :
Et conpunctũ corde mortificare: u
plane conpunctum corde: sed
in membris suis .: De his aũ qui
ꝑsecuti sunt ut conpunctũ mor
tificarent: erat et saulus et¬
consentiens innece stephani
conpuncti corde : quia et ip¬
se stephanus de illis erat qui
conpuncti sunt corde : Sed
saulus recordatus ẽ facere
misericordiã : et qui mane
rapiebat ad uesperũ diuisit
escas: et ipse conpunctus cor¬
de : Vt etiã in illo ipsi perse¬
querentur in opẽ uolentes
mortificare conpunctũ cor¬
de Hoc quippe oderant
inpaulo apostolo: quia con¬
punctus corde p̃dicabat quẽ
fuerat persecutus . In opem
quippe et mendicũ et conpunc¬
tũ corde in membris suis: et ip¬

Expanded text:
jus in ligno membra fixerunt, jus in ligno membra fixerunt, populus Judaeorum non est recordatus facere misericordiam; persecutus est hominem inopem et mendicum, sed in membris suis: de quibus dicturus est, quod attinet ad ipsa opera misericordiae, «Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis» . «Et compunctum corde mortificare:» plane «compunctum corde,» sed in membris suis. De his autem qui persecuti sunt, ut compunctum corde mortificarent, erat et Saulus consentiens in necem Stephani compuncti corde ; quia et ipse Stephanus de illis erat qui compuncti sunt corde. Sed Saulus recordatus est facere misericordiam; et qui mane rapiebat, ad vesperum divisit escas : et ipse compunctus corde, ut etiam in illo ipsi persequerentur inopem, volentes mortificare compunctum corde. Hoc quippe oderant in Paulo apostolo, quia compunctus corde praedicabat quem fuerat ante persecutus. Inopem quippe et mendicum et compunctum corde in membris suis et ip
Abbreviated transcription (Latin):
diues esset : ut illius pauperta¬
te nos ditaremur.: Mendicũ
aũ quomodo intellegã: nisi for¬
te quia dixit mulieri samari¬
tanȩ : damihi bibere: Et in
cruce ait: sitio Sed quod se¬
quitur. quo modo accipitur
in ipso capite nr̃o. id est sui cor¬
poris saluatorem quẽ uidas
persecutus ẽ: Ait aũ inuenia
Cũ enim dixisset : et ꝑsecutus ẽ
hominẽ in opẽ et mendicum.
Adiecit atq ait. Et conpunctũ
corde mortificare: id est ut
mortificaret .: Nã qui dam
etiam. sic sunt inter pretati
corde non solet dici: Nisi sti¬
mul.is peccatorum indolo re
pęnitendi: Sicut deillis dictũ
est : quicum audissent apos¬
tolts post dñi ascensionem:
Conpuncti sunt corde : quiocci¬
derant dñm: quos allocutus est
Beatissimus petrus dicens: int̃
cetera: agite penitentiã et bap¬
tizetur unus quisq urm in nomi¬
ne dñi ihũ xp̃i : et dimittentur
uobis peccata ura. sed quõ idẽ
ipsi membra ei facti sunt : cu¬

Expanded text:
dives esset, ut illius paupertadives esset, ut illius paupertate nos ditaremur . Mendicum autem quomodo intelligam, nisi forte quia dixit mulieri Samaritanae, «Da mihi bibere» , et in cruce ait, «Sitio» ? Sed quod sequitur quomodo accipiatur in ipso capite nostro, id est sui corporis Salvatore, quem Judas persecutus est, non invenio. Cum enim dixisset, «Et persecutus est hominem inopem et mendicum,» adjecit atque ait, «Et compunctum corde mortificare;» id est, ut mortificaret: nam quidam etiam sic sunt interpretati. e non solet dici, nisi stimulis peccatorum in dolore poenitendi; sicut de illis dictum est, qui cum audissent Apostolos post Domini ascensionem, «compuncti sunt corde,» qui occiderant Dominum. Quos allocutus est beatissimus Petrus dicens inter caetera: «Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque vestrum in nomine Domini Jesu Christi, et dimittentur vobis peccata vestra» . Sed quoniam iidem ipsi membra ejus facti sunt, cu
Abbreviated transcription (Latin):
per uos omnis iustus qui effu¬
sus ẽ suꝑ terrã : a sanguine a¬
bel iusti: usq ad sanguinem
⁊achariae. Et peccatũ ma¬
tris ei non deleatur .⁊ pecca¬
tũ hierusalẽ quae seruit cũ
filuis suis: quae int̾ficit pro¬
phetas. et lapidat missos ad
se : Fiant c̃tra dnm semper.
iniquitas et peccatũ eorum n
Id ẽ ut a conspectu dñi non ab¬
oleantur dõ in aeternũ iundi¬
cante.: Et dispereat deter¬
ra memoria eorũ .: Terra dĩ¬
sia dĩ est : dequa terra: peri¬
it memoria eorũ.. Qui cum
essent rami naturales. pp̃t
infidelitatẽ fracti sunt: pro
ipse populus. facere misericor¬
diam Sed melius depopulo ac¬
cipitur qđ ait : non ẽ recorda¬
tus. Nã si xp̃m occidit: sal¬
tim recordaretur penitendo :
et faceret miseri cordiã super
membra ei quae per seueran¬
tissime ꝑsecutus: ideo dicit.
Quia ꝑsecutus ẽ hominẽ in opem
et mendicum Potest quidem
accipi de uida. quia non ẽ de¬
dignat᷑ dñs pauper fieri cum

Expanded text:
per vos omnis sanguis justus qui effusus est super terram, a sanguine Abel justi usque ad sanguinem Zachariae. Et peccatum matris ejus non deleatur.» Peccatum Jerusalem, quae servit cum filiis suis, quae interficit Prophetas, et lapidat missos ad se . «Fiant contra Dominum semper,» iniquitas et peccatum eorum; id est, ut a conspectu Domini non aboleantur, Deo in aeternum cante. Et dispereat de terra memoria eorum. Terra Dsia Dei est, de qua terra perit memoria eorum, quia cum essent rami naturales, propter incredulitatem fracti sunt . Pro ipse populus, «facere misericordiam.» Sed melius de populo accipitur quod ait, «non est recordatus:» nam si Christum occidit, saltem recordaretur poenitendo, et faceret misericordiam super membra ejus, quae perseverantissime persecutus est. Ideo dicit quia «persecutus est hominem inopom et mendicum.» Potest quidem accipi de Juda; quia non est dedignatus Dominus pauper fieri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
& eius difficultatibus &clamare ad dñm.
Temptatio uero gubernandi: temptatio
periculorum in regenda aecclesia nos
potissimum tangit: sed quomodo &uos
aliena geritis: sin auis tota periditabit᷑.
Quodideo dixi nein hac quarta tempta¬
tione tam quam nr̃a propria: minus¬

Expanded text:
 ejus difficultatibus exclamare ad Dominum; tentatio vero gubernandi, tentatio periculorum in regenda Ecclesia nos potissimum tangit. Sed quomodo et vos alieni eritis, si tota navis periclitabitur? Quod ideo dixi, ne in hac quarta tentatione, tanquam nostra propria u
Abbreviated transcription (Latin):
missus est foras : & ipsius itidem
a postoli dicentis. Quieruit
Quieruit
nos de potestate tenebrarum. &
trans tulit in regnum filui suae¬
caritatis.: Haec atque huius mo¬
di raciotinatus: intende ani¬
mum & in litteris ueteris testa¬
menti : &uide quid cantetur ine¬
o psalmo cuius est titulus quan¬
do domus aedificabatur postcap¬
tiuitatem: ibi enim dicitur.
Cantate dño canticum nouum :
& neexistimes adiuda eorum po

Expanded text:
missus est foras» ; et ipsius itidem missus est foras» ; et ipsius itidem Apostoli dicentis, «Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae» . Haec atque hujusmodi ratiocinatus, intende animum et in litteras Veteris Testamenti, et vide quid cantetur in eo psalmo cujus est titulus, «Quando domus aedificabatur post captivitatem:» ibi enim dicitur, «Cantate Domino canticum novum.» Et ne existimes ad Judaeorum po
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fecit quoddis posuerat: sed contri¬
bulatis & orantibus se : id concessurum eẽ
praesciuerat quia & ipsa oratio eorum
cum adhuc non esset. sed futura es s&
sa misaericordiae. Ideo autem puto
plura liter misaeri cordias dictas. an
quas eos dedit : quia unus quisq pro¬
prium donum hab& adõ. Alius sic.
alius uero sic. Dedit ergo eas in mi¬
sericordias. in conspectu omnium
qui coeperant eos: A genunc quisquis
haec legis: & gratiam dĩ qua in aeter¬
nam uitam per dñm nostrum iti
do in apostolicis litteris : In prophe¬
tis autem scrutando cognoscis.
& uetus testamentum in nouo re¬
uelatum. Inuetere nouum uela¬
tum fuit.  Recole quem dixerit
apostolus paulus principem potes¬
tatis aeris . quio peratur infilus in¬
fidelitatis. & illud ubiait dequi¬
bus dam ut resipiscant dediabo¬
li laqueis. captiuati ab ipso secun¬
dum ipsus uoluntatem: & uerba
expellens de fidelium cordibus.
Nunc ait princeps huius mundi

Expanded text:
Hoc fecit quod disposuerat, sed contriHoc fecit quod disposuerat, sed contribulatis et orantibus se id concessurum esse praesciverat; quia et ipsa oratio eorum, cum adhuc non esset, sed futura esset, sa misericordiae . Ideo autem puto pluraliter misericordias dictas, in quas eos dedit, quia unusquisque proprium donum habet a Deo, alius sic, alius autem sic . «Dedit» ergo «eos in misericordias, in conspectu omnium qui ceperant eos.» Age nunc, quisquis haec legis, et gratiam Dei, qua in aeternam vitam per Dominum nostrum Jesum do in apostolicis Litteris, in propheticis autem scrutando cognoscis, et Vetus Testamentum in Novo revelatum, in Vetere Novum velatum vides; recole quem dixerit apostolus Paulus principem potestatis aeris, «qui operatur in filiis infidelitatis» , et illud ubi ait de quibusdam, «ut resipiscant de diaboli laqueis, captivati ab ipso secundum ipsius voluntatem» : et verba expellens de fidelium cordibus ait, «Nunc princeps hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiae suae: Penituit dictum est:
quia mutauit quod eos ꝑditurus uideba¬
tur. Etapud dñm quidem disposite
fixa sunt omnia: nec aliud facit quasi con¬
silio repentino: quod & aeternitate se
facturum esse praesciuit: sed increaturae
temporalib motib quiguber nat mira¬
biliter: ipse nontem poraliter motus:
quasi repentina uoluntate faceredicit.
quod ordinatis rerum causis consilii sui
secretis sii inmutabilitate disposuit:
qua sius quaeq tem porib agit: Ita & p̃¬
sentia facit. & futuram iamfecit: & adhaec
quis idoneus: Audiamus itaq: scrip¬
turam humiliter excelsam dicentem.
cum & paruulis nutriendis sumenda por¬
rigit : &maioribus exercendis perscru¬
tanda proponit. Etuidit cum tribu¬
larentur : cum audiret orationem corum.
& memorfuit testamenti sui. utiq testa¬
menti a&erni. Quod dis posuit ad ha¬
braham: nonueteris quod ab oletur. sed
noui. quod &iam in ueteri absconditur:

Expanded text:
misericordiae suae. Poenituit, dictum emisericordiae suae. Poenituit, dictum equia mutavit quod eos perditurus videbatur. Et apud Deum quidem disposita et fixa sunt omnia; nec aliud facit quasi consilio repentino, quod non ex aeternitate se facturum esse praescivit: sed in creaturae temporalibus motibus, quam gubernat mirabiliter, ipse non temporaliter motus, quasi repentina voluntate facere dicitur quod ordinatis rerum causis consilii sui secretissimi immutabilitate disposuit, qua suis quaeque temporibus agnita, et praesentia facit, et futura jam fecit. Et ad haec quis idoneus? Audiamus itaque Scripturam, humiliter excelsa dicentem, cum et parvulis nutriendis sumenda porrigit, et majoribus exercendis perscrutanda proponit. «Et vidit cum tribularentur, cum audiret orationem eorum; et memor fuit testamenti sui:» utique testamenti aeterni «quod disposuit ad Abraham,» non veteris quod aboletur, sed novi quod etiam in vetere absconditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tates angustias dilegtioni rei nrãe quasi
prauate: Cloriosissima quippeilla ciui¬
tas: adepta promissam hereditatem:
in qua nullus morietur. nullus orietur.
Non habebit ciues. qui singuli gaudeant
sius rebus. Quiads̃ erit omnia in omni¬
bus : Cuius societatem quis quis in hac
peregrinatione fideliter & flagran¬
ter desiderauerit: acͥ suescit praefer¬
re priuatis communia. non suaquae¬
rendo. sed quae iħuxp̃i. nesibi sapiens.
& sibi consulens. ex a cerb& dm̃ consilio
suo. Sed sperans quod non uidet .: non fes¬
tin& fieri dehis quaeuidentur beatus.
Atq: illud a&ernum quod non uidetur
pacienter expectans: eius in promissio¬
nibus sequatur consilium: cuius intemp¬
tationibus p̃catur auxilium . Itaerit
humilis confessionibus suis. nefiat isto¬
rum similis. Dequibus dicitur. Ethu
men plenus mia. non neglegiteos: Etui¬
dit cum tribularentur : cum audiret ora¬
tionem eorum : Et memor fuit testamen
tis ui.: & penituit eum scđm multitudinẽ

Expanded text:
tatis angustias, dilectione rei nostrae quasi privatae. Gloriosissima quippe illa civitas adepta promissam haereditatem, in qua nullus morietur, nullus orietur, non habebit cives qui singuli gaudeant suis rebus, quia Deus erit omnia in omnibus . Cujus societatem quisquis in hac peregrinatione fideliter et flagranter desideraverit, assuescit privatis praeferre communia, non sua quaerendo, sed quae Jesu Christi: ne sibi sapiens et sibi consulens, exacerbet Deum consilio suo; sed sperans quod non videt, non festinet de his quae videntur fieri beatus, atque illud aeternum quod non videtur patienter exspectans, ejus in promissionibus sequatur consilium, cujus in tentationibus precatur auxilium. Ita erit et humilis in confessionibus suis, ne fiat istorum similis, de quibus dicitur: «Et hmen plenus misericordia, non neglexit eos; «Et vidit cum tribularentur, cum audiret orationti sui; et poenituit eum secundum multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
q significandam inmostalem. non
addemonstrandam. Dicttur aquilȩ
cum senectute corporis pressa fuerit.
inmoderatione rostri crescentis. cibũ
capere non posse: Pars enim rostri¬
eius superior quae supra pastem in¬
feriorem aduncatur Cum prae
senectute in moderatius creuerit.
longitudo eius in crementi. non eam¬
sinit os aperire : ut sit aliquod recep

Expanded text:
 significandam immortalem, non ad demonstrandam. Dicitur aquila, cum senectute corporis pressa fuerit, immoderatione rostri crescentis cibum capere non posse. Pars enim rostrijus superior, quae supra partem inferiorem aduncatur, cum prae senecta immoderatius creverit, longitudo ejus incrementi non eamsinit os aperire, ut sit aliquod inte
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur et dicit . Non enim quio¬
perantur iniquitatẽ : in uis eius am¬
bulauerunt .⁊ Si ergo ambulantes
inuia id est inlege dñi: ipsi sunt scru¬
tantes testimonia eius: et in toto cor¬
de exquirentes eum. Pro fecto qui o¬
perantur iniquitatem. non scrutantur
testimonia eius .i Et tamen nouimus
operarios iniquitatis ad hoc scrutari tes¬
timoniu dñi . quia malunt docti esse
quam iustur: Nouim et alios ad hoc
scrutari testimonia dnĩ: non quod iam
recte uiuant: sed ut sciant quem am¬
modum uiuere debeant.: Tales ergo.
non dũ in maculati ambulant in lege
dñi : ac per hoc non dum beati: Quo¬
modo ergo intellegendũ est. beati qui
scrutantur testimonia eius: cum uide¬
amus homines eius scrutari testimonia
non beatos. quia non in maculatos.
Nam scribȩ et pharisei. cathedrã moysi
sedentes. dequibus dñs ait : quȩ dicunt
facite. quȩ aũ faciunt facere nolite.
dicunt enim et non faciunt. Utiq

Expanded text:
sequitur et dicit: «Non enim qui osequitur et dicit: «Non enim qui operantur iniquitatem, in viis ejus ambulaverunt.» Si ergo ambulantes in via, id est in lege Domini, ipsi sunt scrutantes testimonia ejus, et in toto corde exquirentes eum; profecto qui operantur iniquitatem, non scrutantur testimonia ejus. Et tamen novimus operarios iniquitatis ad hoc scrutari testimonia Domini, quia malunt docti esse quam justi: novimus et alios ad hoc scrutari testimonia Domini, non quod jam recte vivant, sed ut sciant quemadmodum vivere debeant. Tales ergo nondum immaculati ambulant in lege Domini, ac per hoc nondum beati. Quomodo ergo intelligendum est, «Beati qui scrutantur testimonia ejus;» cum videamus homines ejus scrutari testimonia non beatos, quia non immaculatos? Nam Scribae et Pharisaei super cathedram Moysi sedentes, de quibus Dominus ait, «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt» ; utique
Abbreviated transcription (Latin):
dicens : quo itis. peritis. nescitis.
non illa scitur qua pergitis. quo ꝑ¬
uenire desideratis .: Nam utique
beati esse cupitis. sed misera sunt
et ad maiorem miseriam ducunt
itinera ista: qua curritis.: Tam mag¬
nũ bonũ quȩrere per mala nolite :
si ad illud ꝑuenire uultis. huc ueni¬
te. hac ite uiu: peruersã relin¬
quite malignitatem: qui non po¬
testis relinquere beatitudinis uo¬
luntatem ⁊ Frustra tendendo fa¬
tigamini: quo per ueniendo inqui¬
namini.: Non au beati in quinati
in errore : qui ambulant in peruer¬
sitate seculi : sed beati in maculati
in uia qui ambulant inlege dñĩ.¬
Quid porro ad iungat adtendite
Seati qui scrutantur testimonia eĩ:
in toto corde ex quirent eum .: N
mihi uidet᷑ aliud his uerbis comme¬
moratũ beatorũ genus: quã illud
quod ante dictum est.: Nã scru¬
tari testimonia dñi. et eũ in toto
corde ex quirere : hoc est in maculatũ
inuia in lege dñi ambulare : Deniq

Expanded text:
dicens, Quo itis? Peritis, et nescitis. dicens, Quo itis? Peritis, et nescitis. Non illac itur qua pergitis, quo pervenire desideratis: nam utique beati esse cupitis; sed misera sunt, et ad majorem miseriam ducunt itinera ista qua curritis. Tam magnum bonum quaerere per mala nolite: si ad illud pervenire vultis, huc venite, hac ite. Viae perversae relinquite malignitatem, qui non potestis relinquere beatitudinis voluntatem. Frustra tendendo fatigamini, quo perveniendo inquinamini. Non autem beati inquinati in errore, qui ambulant in perversitate saeculi; sed, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domidite: «Beati qui scrutantur testimonia ejus, in toto corde exquirunt eum.» Non mihi videtur aliud his verbis commemoratum beatorum genus, quam illud quod ante dictum est. Nam scrutari testimonia Domini, et eum in toto corde exquirere, hoc est immaculatum in via, in lege Domini ambulare. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
tum quippe esse : tam magnũ et bo¬
num: ut hoc et boni uelint et mali.
Nec mirũ est. qđ boni propter ea sunt
boni: sed mirum est illud. quod eciũ
mali propter ea sunt mali: ut sint
beati.: Nam quisq in libi dinibus
deditus : lixuria stuprisq cor¬
rumpitur : in hoc malo beatitudi¬
nem quęrit: et se miserum putat.
cum ad suae concupiscentiȩ uolup¬
tatem lȩtitiamq non peruenit ⁊
Beatũ uero non dubitat. factum.
cum peruenit.⁊ Et quis quis auu¬
riciae facib in ardescit: udhoc
congregat quocumq modo diuitius.
ut beatus sit: inimicorũ sangiunẽ
fundere. qui cumq desiderat do¬
minationẽ quis quis affectat cru¬
delitatem suam. quis quis alienis
cladib pascitur : in omnib scele¬
rib beatitudinẽ quȩrit: Hosigi¬
tur errantes : et uera miseria fal¬
sam beatitudinem requirentes : reuo¬
cat ad uiam. si auditur uox ista di¬
uina: Beati in maculati in uiu.
qui ambulant in lege dñi.: Tamquũ

Expanded text:
tum quippe esse, tam magnum est botum quippe esse, tam magnum est bonum, ut hoc et boni velint et mali. Nec mirum est quod boni propterea sunt boni; sed illud est mirum, quod etiam mali propterea sunt mali, ut sint beati. Nam quisquis libidinibus deditus, luxuria stuprisque corrumpitur, in hoc malo beatitudinem quaerit, et se miserum putat, cum ad suae concupiscentiae voluptatem laetitiamque non pervenit, beatum vero non dubitat jactare cum pervenit. Et quisquis avaritiae facibus inardescit, ad hoc congregat quocumque modo divitias, ut beatus sit: inimicorum sanguinem fundere quicumque desiderat, dominationem quisquis affectat, crudelitatem suam quisquis alienis cladibus pascit, in omnibus sceleribus beatitudinem quaerit. Hos igitur errantes, et vera miseria falsam beatitudinem requirentes, revocat ad viam, si audiatur, vox ista divina, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini:» tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
alloquium: Ut quid ergo nobiscum
agitur : ut uel uelimus quod nolle ñ
possumus : nisi quia om̃s quidem
beatitudinem concupiscunt: sed quo
modo ad eam perueniatur plurimi nes¬
ciunt: Ideoq hoc docet iste qui dicit:
eati in maculati inuia: quiu am¬
bulant in lege dñi. Tamquã dice¬
ret: scio quid uelis: beatitudinem
quȩris. Siergo uis eẽ beatus. esto
immaculatus. Illud enim om̃s: hoc
aũ pauci uolunt: sine quo perueni¬
tur ad illud quod om̃s uolunt. Sed
ubi erit quisq in maculatus. nisi inuia.
In quauia. nisi in lege dni.: Ac per
hoc. beati in maculati inuia: quiam¬
bulant in lege dñi .: Non super fluo
nobis dicitur. sed exortatio necessaria
nr̃is mentibus ad hibetur.: Quid enim
bonisit ad quod multi pigri sunt:
id est in maculatos ambulare inuiu
que lex ẽ dni sic ostenditur. cumbe¬
atos esse qui hoc faciunt. indicat᷑:
ut pp̃t illud quod om̃s uolunt: etiũ
hoc fiat. quod plurimi nolunt. Bea¬

Expanded text:
alloquium. Utquid ergo nobiscum alloquium. Utquid ergo nobiscum agitur, ut velimus quod nolle non possumus; nisi quia omnes quidem beatitudinem concupiscunt, sed quonam modo ad eam perveniatur, plurimi nesciunt? Ideoque hoc docet iste, qui dicit: «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini.» Tanquam diceret: Scio quid velis, beatitudinem aeris; si ergo vis esse beatus, esto immaculatus. Illud enim omnes, hoc autem pauci volunt, sine quo non pervenitur ad illud quod omnes volunt. Sed ubi erit quisque immaculatus, nisi in via? In qua via, nisi in lege Domini? Ac per hoc, «Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini,» non superfluo nobis dicitur, sed exhortatio necessaria nostris mentibus adhibetur. Quid enim boni sit ad quod multi pigri sunt, id est, immaculatos ambulare in via, quae lex est Domini, sic ostenditur, cum beatos esse qui hoc faciunt, indicatur, ut propter illud quod omnes volunt, etiam hoc fiat quod plurimi nolunt. Bea
Abbreviated transcription (Latin):
in eo possim. prorsus ignoro: spero
tamen ut aliquid possim ad futurũ
atq adiuturum dm̃.: Sic enim fec̃
in omnibus quȩ cumque sufficienter:
cum prius mihi ad intellegendum
uel explicandum difficilia ac pene
in possibilia uiderent᷑. ex posui.
Sta tui aũ per sermones idagere qui
proferantur in populis: quas greci.
homelias uocant.: Hoc enim iuisti¬
us arbitroriut conuentus ecclesi asti¬
ci non fraudentur eciam psalmihu¬
ius intellegentue : cuius ut aliorum
delectari ad solent cantilena: Sed
lam de ip¬
so est loquendũ: dequo istud uisum
est pro eo loquendum.
bexordio magnus psalmus iste hem̃i.
exortatur nos ad beatitudinem
quam nemo est qui non expectat.
Quis enim us quam uel potest uel potuit
uel poterit inueniri. qui nolit eẽ beat̾:
Quid igitur exhortatione opus est. ad
eam rem quã sua sponte appetit
animus humanus.: Nam profec¬
to qui exortatur. id agit. ut excitet᷑
uoluntas eius cum quo agit. Ad il¬
lud ppt̃ quod exortationis ad hibet᷑

Expanded text:
in eo possim, prorsus ignoro: spero tamen, ut aliquid possim, adfuturum atque adjuturum Deum. Sic enim fecit in omnibus quaecumque sufficienter, cum prius mihi ad intelligendum vel explicandum difficilia ac pene impossibilia viderentur, exposui. Statui autem per sermones id agere, qui proferantur in populis, quas Graeci ὁμιλίας vocant. Hoc enim justise arbitror, ut conventus ecclesiastici non fraudentur etiam psalmi hujus intelligentia, cujus, ut aliorum, delectari assolent cantilena. Sed am de ipso est loquendum, de quo istuc visum est praeloquendum. exordio suo magnus psalmus iste, charissimi, exhortatur nos ad beatitudinem, quam nemo est qui non expetat. Quis enim usquam vel potest, vel potuit, vel poterit inveniri qui nolit esse beatus? Quid igitur exhortatione opus est ad eam rem quam sua sponte appetit animus humanus? Nam profecto qui exhortatur, id agit, ut excitetur voluntas ejus cum quo agit, ad illud propter quod exhortationis adhibetur
Abbreviated transcription (Latin):
dico pauco esse ei animi homi¬
nes qui p̾ mortẽ suã quiꝰ suis bo¬
ni maliue contingant. saltem
dũ uiuunt neglegant. atq omni¬
no c̃ tempnant: multos aũ quod
indicat etiã tanta cura conden¬
dae ultimȩ uoluntatis: et qualiũ¬
cũq testam̃torũ satis agere : ut cũ¬
cũ defuncti fuerint. suis bene sit ꝑ¬
mansionẽ uero pesteritatis suae:
ꝑ successionẽ generationũ: soli lau¬
dabiliter spernunt: qui se ipsos
abscidunt propt̃ regnũ caelorũ.
et filios suos hoc facere cupiunt:¬
et exoptant uel martrrio co

Expanded text:
dico, paucos esse ejus animi homidico, paucos esse ejus animi homines, qui post mortem suam quid suis boni malive contingat, saltem dum vivunt, negligant, atque omnino contemnant; multos autem, quod indicat etiam tanta cura commendandae ultimae voluntatis et qualiumcumque testamentorum, satis agere ut cum defuncti fuerint, suis bene sit. Permansionem vero posteritatis suae per successiones generationum soli laudabiliter spernunt, qui seipsos abscidunt propter regnum coelorum, et filios suos hoc facere cupiunt, exoptantve martyrio co
Abbreviated transcription (Latin):
mortem cuiusq contingunt ul¬
lus mortuos tangit dolor. aut
haec saltim scire putandi sunt.
quorum sensus est alibi. prome¬
ritis. seubene seumale. &: Cuire¬
spondeo: Magnam quidem esse
questionem. nec in p̃sentia dis¬
serendã : qđ sit operis prolixi¬
oris utrum uel quatenus uel quomo¬
do ea quae circa nos aguntur: noue¬
rint sp̃s mortuorũ.: Uerum ta¬
m̃ qđ breuiter dici potest. sinulla
illis esset cura de nobis. ñ diceret
dñs dixisse illũ diuitẽ qui torm̃¬
ta apud inferos patiebatur . s¬
Habeo ibi quinq frs. ne et ipsi ueni¬
Sed quomodo libet intellegant.
qui hoc alit̃ intellegere conant᷑:
et quia fatendũ ẽ non eẽ conse¬
quens. ut si sciunt mortui suos ui¬
uere : quia nec in locis poenarum
eos uident: ubi diues ille erat: nec
in requie beatorũ. ubi lazarũ et
abrałam quãuis longe agnosce¬
bat. Ideo eos etiam quae circa
eorũ caros agunt᷑. uel laeta uel
tristitia: scire necesse sit .: Hoc

Expanded text:
mortem cujusque contingunt, ulmortem cujusque contingunt, ullus mortuos tangit dolor? aut haec saltem scire putandi sunt, quorum sensus alibi est pro meritis, seu bene, seu male? Cui respondeo magnam quidem esse quaestionem, nec in praesentia disserendam, quod sit operis prolixioris, utrum, vel quatenus, vel quomodo ea quae circa nos aguntur, noverint spiritus mortuoram. Verumtamen, quod breviter dici potest, si nulla illis esset cura de nobis, non diceret Dominus dixisse illum divitem qui tormenta apud inferos patiebatur: «Habeo ibi quinque fratres, ne et ipsi veniSed quomodolibet intelligant qui hoc aliter intelligere conantur, et quia fatendum est non esse consequens ut si sciunt mortui suos vivere, quia nec in locis poenarum eos vident, ubi dives ille erat, nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham quamvis longe agnoscebat , ideo eos etiam quae circa eorum charos aguntur vel laeta vel tristia scire necesse sit: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
conspectu dñi semper. Aliiue¬
ro : fiant corã dño semper.¬
Posuisti iniquitates nr̃as in con¬
spectu tuo: semper aũ dicit:
ut sine remissione sit tantũ
illud scelus : et hic et infuturo
seculo : Dispereat de terra
memoria eorum.: Patrũ sci¬
licet et matris eius memoriã
dic̃ eorum quae in propagine gene¬
rationis. custoditur. Hanc prophe¬
tauit deterra periturã : quia et
ipse uidas et filii eius qui erant
tã quã memoria patrũ et mu¬
tris eĩ sine successione prolis.
sicut superius dictũ ẽ inbẽuita¬
te unius generationis extincti
sunt .: Dicit aliquis: etiã ne hoc
ad penã uidȩ ꝑtinere credendũ
tatem uxor eius et filii ꝑuener
et translatis̃ ẽ ecti de habitatio¬
nib suis. Scrutante fenerato¬
re omnem substantiam eiꝰ & di¬
ripientibus alienis omnes labo¬
reseiꝰ : N emine adiuuante. nec
miserante pupillis eiꝰ. & quod
cito sunt in posteris mortui: Nũ¬
quid &ium dehis queinsuis post

Expanded text:
conspectu Domini semper;» alii veconspectu Domini semper;» alii vero, «Fiant coram Domino semperPosuisti iniquitates nostras in conspectu tuo» . «Semper» autem dicit, ut sine remissione sit tantum illud scelus, et hic, et in futuro saeculo. «Dispereat de terra memoria eorum:» patrum scilicet et matris ejus. Memoriam dicit eorum, quae in propagine generationis custoditur: hanc prophetavit de terra perituram, quia et ipse Judas, et filii ejus qui erant tanquam memoria patrum et matris ejus, sine successione prolis, sicut superius dictum est, in brevitate unius generationis exstincti sunt. 17. Dicit aliquis: Etiamne hoc ad poenam Judae pertinere credendum tatem uxor ejus et filii pervenerunt, et translati sunt, ejecti de habitationibus suis, scrutante feneratore omnem substantiam ejus, et diripientibus alienis omnes labores ejus, nemine adjuvante nec miserante pupillos ejus, et quod cito sunt sine posteris mortui? Numquid etiam de his quae in suis post
Abbreviated transcription (Latin):
do dissimiles fuerint: Illud autẽ
quod dictum est: Reddam peccata
patrum in filios: additum est qui
oderuntme :: Hocest sicut me o de¬
rant parentes eorum : ut quemad¬
modum bonorum imitatio facit.
ut &iam propria peccata deleant᷑
sic malorum imitatiõfacit. ut non
solumsua. sed etiam eorum quos imi¬
tatisunt. merita sortiantur : Si
ergo uidas tener& illud ad quod
uocatus est . nullomodo ad eum
uel sua p̃terita. uel parentum in¬
iquitas pertiner&. ⁊ Qui a ergo
nontenuit adoptionem infami¬
liadĩ. sed iniquitatem uetusti ge¬
neris potius elegit: Redit iniqui¬
tas patrum eiꝰ in conspectudnĩ. ut
in eo &iamipsapuniretur. & pec¬
catum matris eius non est in eo de
et mater eius: fiant contra
dñm semꝑ : non ut dño aduertẽ¬
sentur : sed ut merita eorũ pes¬
sima non obliuiscatur: dñs in
isto. cũ illis et ista retribuẽt:
Contra dñm enim dix̃ in con¬
spectu dñi . Nã et aliunter¬
p̃tes sic trans tuler̃: fiant in

Expanded text:
do dissimiles fuerint . Illud autem do dissimiles fuerint . Illud autem quod dictum est, «Reddam peccata patrum in filios,» additum est, «qui oderunt me» , hoc est, sicut me oderant parentes eorum: ut quemadmodum bonorum imitatio facit ut etiam propria peccata deleantur, sic malorum imitatio faciat ut non solum sua, sed etiam eorum quos imitati sunt, merita sortiantur. Si ergo Judas teneret illud ad quod vocatus est, nullo modo ad eum vel sua praeterita, vel parentum iniquitas pertineret: quia ergo non tenuit adoptionem in familia Dei, sed iniquitatem vetusti generis potius elegit; rediit iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, ut in eo etiam ipsa puniretur; et peccatum matris ejus non est in eo delet mater ejus «fiant contra Dominum semper,» non ut Domino adversentur, sed ut merita eorum pessima non obliviscatur in isto Dominus, cum illi et ipsa retribuet. «Contra Dominum» enim dixit, In conspectu Domini: nam et alii interpretes sic transtulerunt, «Fiant in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia poss& & iampupillis eius.¬
sine adiutore & sine tutore in e¬
rumnis & egestate. tamen cresce
re genus propagatione seruare.
Sequitur & dicit: Fiant natieiꝰ in
interitũ innatione una deleatur
nomen eiꝰ: idest ut quod de illo
deinde adiungit : In memoriam
redeat iniquitas patrum eiꝰ. in con¬
spectudnĩ : & peccatum matris eiꝰ
non deleatur: Ad intellegendũ ẽ.
ut red dantur ei peccata &iam pa¬
rentum suorum : ei quippe non red¬
duntur : quifuerit mutatus in xp̃o:
& coeperitesse: non filius iniquo¬
rum: non imitatus mores eorum .:
Quia & illud uerissime scriptum est :¬
Reddam iniquitatem patrum in fi¬
lios: It illud quod perprophetam
dicitur : & anima patris mea est . &
anima filu mea est. Anima quae
peccauerit. Ipsa morietur: Hocquip¬
pedictum est dehis. qui conuertun¬
tur ad dm̃. & non imitantur mali
parentum suorum: quod ipse per¬
prophetam cuidenter ostendit .:
Dicit enim parentum iniquitates.
eis non obesse : qui iustitiam facien¬

Expanded text:
Sed quia possent etiam pupilli sine adjutore et sine tutore in aerumnis et egestate tamen crescere, et genus propagatione servare; sequitur, et dicit, «Fiant nati ejus in interitum, in generatione una deleatur nomen ejus:» id est, quod de illo deinde subjungit? «In memoriam redeat iniquitas patrum ejus in conspectu Domini, et peccatum matris ejus non deleatur.» An intelligendum est, ut reddantur ei peccata etiam parentum suorum? Ei quippe non redduntur, qui fuerit mutatus in Christo, et coeperit esse non filius iniquorum, non imitatus mores eorum: quia et illud verissime scriptum est, «Reddam peccata patrum in filios;» et illud quod per prophetam dicitur, «Et anima patris mea est, et anima filii mea est; anima quae peccaverit, ipsa morietur.» Hoc quippe dictum est de his qui convertuntur ad Deum, et non imitantur mala parentum suorum; quod ipse propheta evidenter ostendit: dicit enim parentum iniquitates eis non obesse, qui justitiam facien
Abbreviated transcription (Latin):
lus ad quisitionis. ab origine gene¬
ris humani. usq ad huius seculi
finem : In eis qui suo quiq tempo¬
re hic uixerunt: uiuunt : uicturi
sunt desiderans xp̃m: Teste scĩs

Expanded text:
lus acquisitionis , ab origine generis humani usque ad hujus saeculi finem, in eis qui suo quique tempore hic vixerunt, vivunt, victuri sunt, desiderans Christum? Teste s
Abbreviated transcription (Latin):
quia est aduitus sp̃u : utquem ad modũ
noluit esse adulter. sic nonsit quomo¬
do noluit esse fur. sic non sit : & cetera il¬
la omnia quaeuolunt homines uincere.
& sepe in plexi superantur utexclament
las difficultates & probabiliter iam con¬
uersatur interhomines. sine querela
malorum morum ecipitur temptatione
Tertia tedu cuiusdam inmorem huius ui¬
tae . Ita utaliquando eum neglegere.

Expanded text:
qui jam est adjutus spiritu, ut quemadmodum noluit esse adulter, sic non sit; quomodo noluit esse fur, sic non sit; et caetera illa omnia, quae volunt homines vincere, et saepe inflexi superantur, ut exclament las difficultates, et probabiliter jam conversatur inter homines, sine ulla querela malorum morum, excipitur tentatione tertia taedii cujusdam in mora hujus vitae, ita ut aliquando eum nec legere
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. Hosergo iste uidit . &
tabescebat. quia diligebat ⁊ Se¬
lus ille est enim bonus. de amore
ueniens. non liuore T In quo enĩ
non serua uerunt pactum : Se¬
cutus adiunxit: Quia eloquia
tua non custodierunt: Eaquip¬
pe intribulationibus negauerunt :
ab eis. ac dicit: Vide: quõ man¬
data tua dilexi: Nonait. Elo¬
quia: uel testimonia tua non ne¬
gaui. quod martrres facere co¬
gebantur : Et non facientes. in¬
tolerabilia patiebantur: sed hoc
dixit. ubi fructus est omnium
passionum: Quia sitradidero
corpus meum ut ardeam: cari¬
tatem autem non habeam. nihil
mihi prodest. Hanc iste com¬
mendans ait : Uide. quõ mandu¬
ta tua dilexi: De inde postulat
premium : Dnẽ in tua miseri¬
cordia uiuifica me: Isti morti¬
ficant: tuuiuifica⁊ sed si prȩ¬
mium poscitur inmisericordia.
reddere debet iustitiã: quanto
magis in pensa est misericordia.
ut obtineretur. cui prȩmium de¬
pium inquit uerborum tuorũ

Expanded text:
verunt. Hos ergo iste vidit, et verunt. Hos ergo iste vidit, et tabescebat, quia diligebat. Zelus ille est enim bonus, de amore veniens, non livore. In quo enim non servaverunt pactum, secutus adjunxit: «Quia eloquia tua non custodierunt.» Ea quippe in tribulationibus negaverunt. 7ab eis, ac dicit, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Non ait, Eloquia vel testimonia tua non negavi, quod martyres facere cogebantur, et non facientes intolerabilia patiebantur: sed hoc dixit ubi fructus est omnium passionum; quia si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Hanc iste commendans ait, «Vide quoniam mandata tua dilexi.» Deinde postulavit praemium: «Domine, in tua misericordia vivifica me.» Isti mortificant, tu vivifica. Sed si praemium poscitur in misericordia, quod reddere debet justitia; quanto magis impensa est misericordia, ut obtineretur cui praemium depium,» inquit, «verborum tuorum