comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut dixi manet. propterea tutus qͥa tuus.
Nullis facile aut ce dit iniuriis aut patet
insidiis. aduersus huiusmodi nil furis
calliditas. nil furentis crudelitas potest.
siet atineis roditur nec uetustate corrũ¬
pitur. nec consumitur usu. In morte ui¬
uit. sumirum animeres est ñ corporis.
⁊ ob hoc simul cum amina de corpore abit.
ñ obit cum corpore. Porro anime non ha¬
bent quid faciant: etiam qui corpus oc
agnum michi est gaudium quod
te ad perfectum ⁊ uerum gaudium
uelle tendere comperi. Quod non est de
terra s de celo. idest non de hac conualle
plorationis: s de illa quam fluminis un¬
petus letificat cuutate dei. Et reuera
illud uerum ⁊ solum est gaudium quod
non de creatura s de creatore concipitur.
⁊ quod cum possederis nemotollet a te
Cui comparata om̃is aliunde iocunditaᷤᷤ
meror est. omnis suauitas dolor est.
omne dulce amarum. omne decorum
fedum. omne postremo quodcũq aliud

Expanded text:
ut dixi, manet, propterea tutus, quia tuus. ut dixi, manet, propterea tutus, quia tuus. Nullius facile aut cedit injuriis, aut patet insidiis. Adversus hujusmodi nil furis calliditas, nil furentis crudelitas potest. Nec a tineis roditur, nec vetustate corrumpitur, nec consumitur usu. In morte vivit. Nimirum animae res est, non corporis: et ob hoc simul cum anima de corpore abit, non obit cum corpore. Porro animae non habent quid faciant, etiam qui corpus occMagnum est mihi gaudium, quod te ad verum et perfectum gaudium velle tendere comperi, quod non est de terra, sed de coelo; id est, non de hac convalle plorationis, sed de illa quam fluminis impetus laetificat civitate Dei. Et revera illud verum et solum est gaudium, quod non de creatura, sed de Creatore concipitur; et quod cum possederis, nemo tollet a te: cui comparata omnis aliunde jucunditas, moeror est; omnis suavitas dolor est; omne dulce, amarum; omne decorum, foedum; omne postremo quodcunque aliud
Abbreviated transcription (Latin):
distingui margaritis. Istuismodi curcũ¬
data uarietate uirginitas. cui glorie
merito ñ prefertur : Angelice. Ange¬
lus habet uirginitatem s nõ carnem.
sane felicior qͣm fortior in hac parte.Op¬
timus ⁊ optabilis ualde ornatus iste.
qui ⁊ angelis possit esse inuidiosus. S
aduerte ⁊ aliud de eodem. Profecto tã¬
to tibi manet tutus qͣnto ⁊ ꝓpͥus. uides
nempe auro. argento. lapidib p̃ciosis.
et omni deniq cultu regio ñ tam ornatas
qͣm oneratas. uides post se longas trahen¬
tes fimbrias. ip̃as q preciosissimas. et
densas pulueris nubes excitantes in aera.
Non te moueant hec. Ille illa uel in morte
deponent. te tua sanctitas non relinquet
non sunt sua que portant. Cum interierĩt
ũ sument omnia. neq descendet cum eis
gloria earum. Mundus cuius sunt nudiᷤᷤ
ius exeuntibus retinebit. eis uanis ua¬
nas similiter alias seducturus. At uero
ille cuius ornatus ñ sic. firmissime tibi

Expanded text:
distingui margaritis. Istiusmodi circumdistingui margaritis. Istiusmodi circumdata varietate virginitas, cui gloriae merito non praefertur? Angelicae? Angelus habet virginitatem, sed non carnem: sane felicior, quam fortior in hac parte. Optimus et optabilis valde ornatus iste, qui et angelis possit esse invidiosus. 6. Sed adverte et aliud de eodem. Profecto tanto tibi manet tutus, quanto et proprius. Vides nempe auro, argento, lapidibus pretiosis, et omni denique cultu regio non tam ornatas quam oneratas. Vides longas post se trahentes fimbrias, ipsasque pretiosissimas, et densas pulveris nubes excitantes in aera. Non te moveant haec. Illae illa vel in morte deponent: te tua sanctitas non relinquent. Non sunt sua quae portant. Cum interierint, non sument omnia, neque descendet cum eis gloria haec. Mundus, cujus sunt, nudis illis exeuntibus retinebit, eisdem vanis vanas similiter alias seducturus. At vero tuus ille ornatus non sic. Firmissime tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
noli emulari in uanitantibus ⁊ mendi¬
cantibus pulchritudinem alienam: ribi
perdid̾int suam. Natiuo quippe ⁊ int̾no
se produnt decore nudas que tanto studi¬
o ⁊ precio de diuersis ⁊ uariis speciebus
eius que preterit figure mundi foris sibi
conficere satagunt: unde oculis insipien¬
tium appareant speciose. Indignum tibi
iudica formam apellibus murium ⁊ oꝑi¬
bus uermnium mutuari. Tua tibi suffi¬
ciat. Ille est uerus propriusq cuiusq
rei decor: qui nulla interiacentematia
per se mnest. O qͣm decenti ruboregenas
suffundit uirgineas ingeniti gemma
pudoris. Que maures reginarum huic
comparabuntur⁊ Nec inferioris insigne
decoris disciplina prefert. o qͣm composi¬
tum reddit omnem puellaris corporis
tiplina. Ceruicem submitcit. ponit su¬
percilia. componit uultum. ligat ocłos.
cachinnos cohibet. moderatur linguam.
gulam frenat. iram sedat. format inces¬
sum. Talibus decet pudicicie uestem

Expanded text:
noli aemulari in malignantibus, et mendinoli aemulari in malignantibus, et mendicantibus pulchritudinem alienam, ubi perdiderint suam. Nativo quippe et interno se produnt decore nudas, quae tanto studio et pretio de diversis et variis speciebus ejus quae praeterit figurae mundi, foris sibi conficere satagunt, unde oculis insipientium appareant speciosae. Indignum tibi judica, formam a pellibus murium, et operibus vermium mutuari. tua tibi sufficiat. Ille est verus propriusque cujusque rei decor, qui nulla interjacente materia per se inest. O quam decenti rubore genas suffundit virgineas ingeniti gemma pudoris! quae inaures reginarum huic comparabuntur? Nec inferioris insigne decoris disciplina praefert. O quam compositum reddit omnem puellaris corporis ciplina! Cervicem submittit, ponit supercilia, componit vultum, ligat oculos, cachinnos cohibet, moderatur linguam, gulam frenat, iram sedat, format incessum. Talibus decet pudicitiae vestem
Abbreviated transcription (Latin):
fessio ⁊ pulchritudo inconspectu eius
Reuera ubi confessio: ibi pulchritudo
ibi decor. Si peccata sunt: in confessioe
lauantur. Si bona opera: confessione cõ¬
mendantur. Cum malatua confiteris:
satrificium est deo spiritus contͥbulatꝰ
Cum dei beneficia: immola deo sacrifi¬
crum laudis. Bonum anime ornamen¬
tum confessio. que ⁊ peccatorẽ purgat:
⁊ iustum reddit purgatiorem. Absq
confessione iustus iudicatur ingratus:
⁊ peccator mortuus reputatur. a mortuo
quippe tanqͣm qui non sit perit confessio.
Confessio igitur peccatoris est uita. iusti
gloria. Et necessaria est petcatori: ⁊ iustũ
nichilominus decet. Deniq rectos decet
laudatio. Serica ⁊ purpura ⁊ tincturarũ
fucus decorem habent: s ñ prebent. Qͥc¬
quid tale applices corpori: exponit spẽm
suam non deponit. Secum deniq tollit
cum tollitur ip̃m. Porro decor qui cum
ueste induitur ⁊ cum ueste deponitur:
uestis proculdubio est non uestiti. Tu gͦ

Expanded text:
fessio et pulchritudo in conspectu ejus fessio et pulchritudo in conspectu ejus . Revera ubi confessio, ibi pulchritudo, ibi decor. Si peccata sunt, in confessione lavantur: si bona opera, confessione commendantur. Cum mala tua confiteris, sacrificium est Deo spiritus contribulatus: cum Dei beneficia, immolas Deo sacrificium laudis. Bonum animae ornamentum confessio, quae et peccatorem purgat, et justum reddit purgatiorem. Absque confessione justus judicatur ingratus, et peccator mortuus reputatur. A mortuo quippe, tanquam qui non sit, perit confessio . Confessio igitur, peccatoris est vita, justi gloria: et necessaria est peccatori, et justum mihilominus decet. Denique rectos decet laudatio . Serica, et purpura, et tincturarum fucus decorem habent, sed non praebent. Quidquid tale applices corpori, exponit speciem suam, non deponit. Secum denique tollit, cum tollitur ipsum. Porro decor qui cum veste induitur, et cum veste deponitur, vestis procul dubio est, non vestiti. 5. Tu ergo
Abbreviated transcription (Latin):
si quid simile habent filie babilonis. qua¬
rum uere gloria in confusione est. Indu¬
untur purpura ⁊ bysso ⁊ subinde consci¬
entia pannosa iacet. fulgent monilib
moribus sordent. Econtra tu foris panno¬
sa. intus spetiosa resplendes. sed diuinis
aspectibus non humanis. Intus est qd̃
delectat. quia intus est quem delectat.
nisi forte tu dubitas xp̃m per fidem habi¬
filie regis abintus. Iocundare filia syon.
⁊ exulta satis silia iherłm qͥa concupiuit
rex decorem tuum. si tamen confessionẽ
⁊ decorem induisti amicta lumine situt
uestimento. Nempe confessio ⁊ pulchritu¬
do inconspectu eius. Cuius: Speciosi for¬
ma pre filiis hominũ. Ipsius in quem de¬
siderant angeli prospicere. Audis cui
places. amaunde places. Ama confessio¬
nem ob quam amaris. Ama confessionẽ.
si affectas decorem. Confessiom iingit᷑
decor. iungitur pulchritudo. Habes utr̃q
Confessionem ⁊ decorem induisti. et con¬

Expanded text:
si quid simile habent filiae Babylonis, quasi quid simile habent filiae Babylonis, quarum vere gloria in confusione. Induuntur purpura et bysso, et subinde conscientia pannosa jacet: fulgent monilibus, moribus sordent. E contra tu foris pannosa, intus speciosa resplendes, sed divinis aspectibus, non humanis. Intus est quod delectat, quia intus est quem delectat: nisi forte tu dubitas 122 habiiliae regis ab intus . Jucundare, filia Sion, et exsulta satis, filia Jerusalem, quia concupivit Rex speciem tuam: si tamen confessionem et decorem induis, amicta lumine sicut vestimento. Nempe confessio et pulchritudo in conspectu ejus. Cujus? Speciosi forma prae filiis hominum; ipsius in quem desiderant angeli prospicere. 4. Audis cui places: ama unde places, ama confessionem, ob quam amaris: ama confessionem, si affectas decorem. Confessioni jungitur decor, jungitur pulchritudo. Habes utrumque: Confessionem et decorem induisti ; et: Con
Abbreviated transcription (Latin):
sub capite tuo. ⁊ dextera illius amplexa¬
bitur te. Pretereo locum nominatum
quem uirginitatis prerogatiua singu¬
larem a filiis ⁊ filiabus in regno es pro¬
culdubio sortitura. Sileo ⁊ canticũ illud
nouum quod uirgo cum uirginibus sin¬
gulari nichilominus dulciq modulami¬
ne tanitura letaberis in ip̃o ⁊ letificabis
ciuitatem dei. cantans ⁊ cursitans et
sequens agnum quocũꝙ ierit. Iuud
siquidem nec oculus uidit. nec auris au¬
diuit. nec in cor hominis ascendit quod tͥ
preparatum est. ⁊ cui te preparari oportet
Hec ergo pretermitto que in futuro repo¬
sita sunt tibi. presentia t̃m loquor. ea lo¬
quor que de primiciis spiritus iã tenes
sponsi exenia. arras sponsalicias. benedic¬
tiones dulcedinis. in quibus te preuenit
quem ⁊ subsecuturum atq qd̾ deest com¬
pleturum expectas. Ille ille in medium
ueniat summo decore spectabilis ip̃is qͦẜ
angelis admirandus ornatus.⁊ ꝓferant

Expanded text:
sub capite tuo, et dextera illius amplexasub capite tuo, et dextera illius amplexabitur te. Praetereo locum nominatum, quem virginitatis praerogativa singularem a filiis et filiabus in regno es procul dubio sortitura. Sileo et canticum illud novum, quod virgo cum virginibus singulari nihilominus dulcique modulamine canitura, laetaberis in ipso, et laetificabis civitatem Dei, cantans, et cursitans, et sequens Agnum quocunqne ierit. Illud siquidem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quod tibi praeparatum est, et cui te praeparari oportet. 3. Haec ergo praetermitto, quae in futuro reposita sunt tibi: praesentia tantum loquor, ea loquor quae de primitiis spiritus jam tenes, sponsi xenia, arrhas sponsalitias, benedictiones dulcedinis, in quibus te praevenit, quem et subsecuturum, atque quod deest completurum exspectas. Ille, ille in medium veniat summo decore spectabilis, ipsis quoque angelis admirandus ornatus: et proferant
Abbreviated transcription (Latin):
riola. tu spei que ñ confundit innitere.
Tute inqͣm ei quod breue hoc acmomenta¬
neum tribulationis tue supra modum
in sublime operatur ponderi glorie reser¬
uato. Quod si tibi exprobrauerint filie
belial ille que extento collo fractis ince¬
dunt gressibus composite ⁊ circuorirate
ut similitudo templi: responde. Regnũ
meum non est de hoc mundo. Responde.
Tempus meum nondum aduenit. tempꝰ
autem uestrum semper est prope. Respon¬
de. Gloria mea abscondita est cum xp̃o in
deo. Cum autem xp̃s apparuerit uita
mea: tunc ⁊ ego apparebo cum illo gła.
ingenue. potes secure tm̃ in dño. Omit¬
tosaue coronam quam tͥ dñs p̃parauit
in eternum. Sileo repromissiones que
te in posterum manent quod felix spon¬
sa admittenda es reuelata facie specula¬
ri głam sponsitui. quod de exhibiturus
est gloriosam ñ habentem maculam aut
eugam. aut aliquid huiusmodi. qd̾ et̃¬
nis excepturus amplexibus ponet leuã

Expanded text:
riola: tu spei, quae non confundit, innitere. riola: tu spei, quae non confundit, innitere. Tu te, inquam, ei quod breve hoc ac momentaneum tribulationis tuae supra modum in sublime operatur, ponderi gloriae reservato. Quod si tibi exprobraverint filiae Belial, illae quae extento collo, fractis incedunt gressibus, compositae et circumornatae ut similitudo templi; responde: Regnum meum non est de hoc mundo; responde: Tempus meum nondum advenit, tempus autem vestrum semper est paratum: responde: Gloria mea abscondita est cum Christo in Deo; cum autem Christus apparuerit vita mea, tunc et ego apparebo cum ipso in glingenue, potes secure, tantum in Domino. Omitto sane coronam, quam tibi Dominus praeparavit in aeternum. Sileo repromissiones, quae te in posterum manent: quod felix sponsa admittenda es revelata facie speculari gloriam sponsi tui; quod te sibi exhibiturus est gloriosam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hujusmodi; quod aeternis excepturus amplexibus, ponet laevam
Abbreviated transcription (Latin):
non multos nobiles. s ignobilia mundi
elegit deus. Proide benedictatu in no¬
bilibus. que pro gloria certantib cet̾is
de contemptu glorie gloriosius sublima¬
ris: ⁊ sublimius gloriaris. insignior pla¬
ne atq illustrior quod de paucis factaes:
qͣm quod orta de magnis. Illud namq
dei munere tuum est: hoc tuoꝵ. Porro
quod tuum: tanto carius est qͣnto rariꝰ¬
est. Nam si in uiris uirtus rara est auis
⁊ nobili. Deniq mulierem fortem qͥs inue¬
niet e Multomagis quis fortem ⁊ nobilẽs
Miime quidem deus est acceptor ꝑsonar̃.
nescio tamen quo pacto uirtus in nobili
plus placet. an forte quia plus claret Si¬
quidem ignobilis cum caret gloria ñ faci¬
le liquet utrum quia nolit an quia non
possit habere. Laudo de necessitate ftãm¬
uirtutem: s plus illam quam eligit lib̾¬
tas. ñ indicit necessitas. Certent ergo
cetere que spem nonhabent. prorerum
fugatium atq fallacium uili breuiq glo¬

Expanded text:
non multos nobiles, sed ignobilia mundi non multos nobiles, sed ignobilia mundi elegit Deus . Proinde benedicta tu in nobilibus, quae, pro gloria certantibus caeteris, de contemptu gloriae gloriosius sublimaris, et sublimius gloriaris; insignior plane atque illustrior, quod de paucis facta es, quam quod orta de magnis. Illud namque Dei munere tuum est, hoc tuorum. Porro quod tuum est, tanto charius est, quanto rarius. Nam si in viris virtus rara est avis et nobili? Denique mulierem fortem quis inveniet? . Multo magis quis fortem et nobilem? Minime quidem Deus est acceptor personarum: nescio tamen quo pacto virtus in nobili plus placet. An forte quia plus claret? siquidem ignobilis, cum caret gloria, non facile liquet utrum quia nolit, an quia non possit habere. Laudo factam de necessitate virtutem; sed plus illam quam eligit libertas, non indicit necessitas. 2. Certent ergo caeterae, quae spem non habent, pro rerum fugacium atque fallacinm vili brevique glo
Abbreviated transcription (Latin):
ernardus abbas de clara ualle. exiui¬
sophie uirgini uirginitatis seruare
titulum. apprehendere fructum. fallax
gloria ⁊ uana est pulchritudo. mulier ti¬
mens deum ip̃a laudabitur. Condelector
filia glorie uirtutis tue: qua fallacem
mundi gloriam respuisse narraris. Ipsa
quidem digne respuitur. s quia multi
aliter sapientes in eius existimatione
desipiunt : tu iure laudaris quia non fal¬
leris. flos feni est ad modicum parens
Ipse eius qualiscumq status ñne plus
anxietatis qͣm iocunditatis habet: Dũ
uendicas. dum defendis. dum inuides.
dum suspicaris. dum semper ambis que
non habes. ⁊ nullis adeptis acquirendi
tepescit ardor. que requies ui głã tua:
Si qua tamen est: preterit iocunditas ñ
reditura ⁊ manet auxietas ñ relictura.
Ceterum uideas eam qͣm plurimos ñ app̾¬
hendere. contempnere perpaucos. Cur
hoc ÷ Profecto quia necessitas multorum:
uirtus est paucorum. Paucorum inqͣm
paucorum presertim nobilium. Deniq

Expanded text:
ERNARDUS abbas de Clara-Valle, SOPHIAE virgini, virginitatis servare titulum, apprehendere fructum. 1. Fallax gratia, et vana est pulchritudo: mulier timens Deum, ipsa laudabitur . Condelector, filia, gloriae virtutis tuae, qua fallacem mundi gloriam respuisse narraris. Ipsa quippe digne respuitur; sed quia multi 121 aliter sapientes in ejus aestimatione desipiunt, tu jure laudaris, quia non falleris. Flos feni est, vapor est ad modicum parens. Ipse ejus qualiscunque status, nonne plus anxietatis, quam jucunditatis habet? Dum vindicas, dum defendis, dum invides, dum suspicaris, dum semper ambis quae non habes, et, nonnullis adeptis, acquirendi non tepescit ardor, quae requies in gloria tua? Si qua tamen est, praeterit jucunditas non reditura, et manet anxietas non relictura. Caeterum videas eam quamplurimos non apprehendere, contemnere perpaucos. Cur hoc? Profecto quia necessitas multorum est, virtus paucorum. Paucorum, inquam, paucorum, praesertim nobilium. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
caritate putaueris. Ceterum tue mode¬
stie est id potius sentire de nobis: ut quite
affecit ita me diligere: ⁊ eligere ad consili¬
um tue salutis: eque affecerit ⁊ me in ob¬
sequium tue dilectionis. Tu ergo uideris
quomodo me tetum retinueris. ego ut ue¬
rum fatear nusqͣm abste. absq te recedo.
Hec tibi interim de uia breuit᷑ in tͣnsitu
scribere uolui. sperans me maiori ocio ma

Expanded text:
charitate putaveris. Caeterum tuae modecharitate putaveris. Caeterum tuae modestiae est id potius sentire de nobis, ut qui te affecit ita me diligere et eligere ad consilium tuae salutis, aeque affecerit et me in obsequium tuae dilectionis. Tu ergo videris quomodo me tecum retinueris: ego, ut verum fatear, nusquam abs te absque te recedo. Haec tibi interim de via breviter in transitu scribere volui; sperans me majori otio ma
Abbreviated transcription (Latin):
peccata peccatis. S age penitentiã ubi
es. ne discedens cum tui quidẽ periculo
ut ostensum est. ⁊ sororibus scandalum
relinquas: ⁊ multoꝵ in te prouoces detra¬
quondam eximie comitisse. ñc humili
nunc presentem: ita ⁊ meam tibi mentẽ
expandere possem. O si legere posses in cor¬
de meo quod ibi de amore tuo suo digito
deus scribere dignatus est: certo agnosce¬
res qͣm nulla lingua uel penna sufficiat ex¬
pͥmere. quod in intimis meis medullis
dei spiritus impͥmere potuit. Et ñc qui¬
dem presens sum spiritu licet corpore ab¬
sens. s nec michi nec tibi est unde appa¬
ream. Est tamen penes te unde possis
de me utrumq conicere ⁊ si nondũ cog¬
noscere quod dico. Intra ergocortuum
⁊ inspice meum ⁊ uel tantum mn tribue
amoris ergate: qͣntum tibi ergame in¬
esse sentis. ne si nos quidem minus. te u̾o
amplius amare presumpseris: eo te no¬
bis preferre puteris quo ⁊ uincere nos

Expanded text:
peccata peccatis, sed age poenitentiam ubi peccata peccatis, sed age poenitentiam ubi es: ne discedens cum tui quidem periculo, ut ostensum est, et sororibus scandalum relinquas, et multorum in te provoces detraQUONDAM COMITnunc praesentem, ita et meam tibi mentem expandere possem! O si legere posses in corde meo, quod ibi de amore tuo, suo digito Deus scribere dignatus est! certe agnosceres quam nulla lingua vel penna sufficiat exprimere quod in intimis mihi medullis Dei spiritus imprimere potuit. Et nunc quidem praesens sum spiritu, licet corpore absens; sed nec mihi, nec tibi est unde appaream. Est tamen penes te unde possis de me utcunque conjicere, etsi nondum cognoscere, quod dico. Intra ergo cor tuum, et inspice meum; et vel tantum mihi tribue amoris erga te, quantum tibi erga me inesse sentis: ne, si nos quidem minus, te vero amplius amare praesumpseris, eo te nobis praeferre puteris, quo et vincere nos
Abbreviated transcription (Latin):
loco nouiter innouata ñc ubiq laudat᷑.
multum tua discessione infamabitur. et
infirmabitur ut timemus. Dicet᷑ quippe
quod bona cum sis: bonum ordinẽ neqͣqͣm
desereres. Quod si fatua cognita es ⁊ rece
dis. quod quia cum bonis male uiuere ñ
licet: bonas mala non ferens. queris ubi
uiuere liceat ut libet. Et merito. Nam
ante ordinis emendationem: nunquam
ut aiunt inde locuta es.at uͦ religio cre¬
uit. sanctior subito facta feruore repenti¬
no cogitare cepisti de heremo. agnosco fi¬
lia agnosco. utinam ⁊ tu metũ agnoscas
serpentinum uirus. fraudulenti dolum.
uersipellis astutiam. In nemore lupus
habitat. Si sola ouicula umbras nemoris
penetras: preda uis esse lupo. S audi fi
lia. audi fidele consilium. Siue peccatͥx
siue sancta sis: noli te separare a grege.
nequando rapiat ⁊ ñ sit qui eripiat. Sc̃a
es: stude tuo exemplo tue socias acqui¬
rere sanctitatis. Peccatrix es: noli adde̾

Expanded text:
loco noviter innovata nunc ubique laudatur, loco noviter innovata nunc ubique laudatur, multum tua discessione infamabitur et infirmabitur, ut timemus. Dicetur quippe quod, bona cum sis, bonum ordinem nequaquam desereres. Quod si fatua cognita es, et recedis, dicemus quod, quia cum bonis male vivere non licet, bonas mala non ferens, quaeris ubi vivere liceat ut libet. Et merito. Nam ante Ordinis emendationem nunquam, ut aiunt, inde locuta es; at ubi religio crevit, sanctior subito facta, fervore repentino cogitare coepisti de eremo. Agnosco, filia, agnosco, ut nam et tu mecum agnoscas, serpentinum virus, fraudulenti dolum, versipellis astutiam. In nemore lupus habitat. 125 Si sola ovicula umbras nemoris penetras, praeda vis esse lupo. Sed audi me, filia, fidele audi consilium. Sive peccatrix, sive sancta sis, noli te separare a grege; nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Sancta es? stude tuo exemplo tuae socias acquirere sanctitatis. Peccatrix es? noli addere
Abbreviated transcription (Latin):
perperam agere.⁊ desertum habundantiã.
⁊ uemus unsbram: ⁊ silentium solitudo.
Malum quippe quod nemo uidet: nemo ar¬
guit. Ubi autem ñ timetur reprehensor ⁊
securius accedit temptator. licentius per¬
petratur iniquitas. In conuentu uͦ bona
si qua facis: nemo prohibet. malum autem
facere siuis: non licet. Mox etenĩ a płib
comperitur. arguitur. emendatur. situt
e contrario bonum cum uident om̃s miran¬
tur. uenerantur. imitantur. uides ergo
filia quod ⁊ tua merita maior in conuentu
gloria sequitur. ⁊ citior culpas correptio¬
ibi quando sunt. ⁊ quibus de bonis exem¬
plum prebeas.⁊ quas de malis offendas.
Deniq ut ex illa euangelica particione om¬
nem tibi auferam tui excusationem erro¬
ris. aut de fatius uirginibus una es. si tñ
uirgo es: aut de prudentibus. Si de fatuis:
congregatio tibi necessaria est. si de pru¬
dentibus: tu congregationi. Nam si sapi¬
ens ⁊ probata es: religio certe que illo in

Expanded text:
perperam agere, et desertum abundantiam habet, perperam agere, et desertum abundantiam habet, et nemus umbram, et silentium solitudo. Malum quippe quod nemo videt, nemo arguit. Ubi autem non timetur reprehensor, securius accedit tentator, licentius perpetratur iniquitas. In conventu vero bona si qua facis, nemo prohibet: malum autem facere si vis, non licet. Mox etenim a pluribus comperitur, arguitur, emendatur: sicut e contrario bonum cum vident, omnes mirantur, venerantur, imitantur. Vides ergo, filia, quod et tua merita immanior in conventu gloria sequitur, et citior culparum correctio: quando ibi sunt, et quibus de bonis exemplum praebeas, et quas de malis offendas. 2. Denique ut ex illa evangelica partitione omnem tibi auferam tui excusationem erroris, aut de fatuis virginibus una es si tamen virgo es, aut de prudentibus . Si de fatuis, congregatio tibi necessaria est: si de prudentibus, tu congregationi. Nam si sapiens et probata es, religio certe quae illo in
Abbreviated transcription (Latin):
quasi asperioris uite desiderio tuum
monasterium uelle deserere. Quam rem
dissuadentibus tͥatq omnimodis ꝓhiben¬
tibus. spirituali matri tue siue sororib
cum acquiescere nolles: placuisse tandẽ
nostrum super hoc consilium eligere ut
quicquid ego laudauerim: idtibi credas
expedire. Debueras quidem doctiorem ad
hoc consilium eligere. quia tam̃ sic tibi
uisum est: quod hinc michi rectiꝰ uidet᷑
non celo. Hocitaq tuum desideriũ ex quo
cognitum habui. cogitans atq recogitãs
quo quidem spiritu conceperis: facile ui¬
dicare non audeo. Potes namq in hac re
zelum dei habere. ut excusabilis sit tua
untentio. s quomͦ scłm scientiam tura ta¬
lis uoluntas impleatur: õino ñ uideo.
Cur inquis. Num est sapere ut opulentiã.
ut urbis frequentiam. ut pinguia fugi¬
am ⁊ delicias : An ñ mea michi puditicia
tutior erit in heremo. ubi in pane cum
paucis aut sola conuersans soli placeã
cui me probauit siequaqͣm. stam uolenti

Expanded text:
quasi asperioris vitae desiderio, tuum monasterium velle deserere. Quam rem dissuadentibus tibi atque omnimodis prohibentibus spirituali matri tuae, sive sororibus, cum acquiescere nolles, placuisse tandem nostrum super hoc consilium eligere: ut quidquid ego laudaverim, id tibi credas expedire. Debueras quidem doctiorem ad hoc consilium eligere: quia tamen sic tibi visum est, quod hinc mihi rectius videtur, non celo. Hoc itaque tuum desiderium ex quo cognitum habui, cogitans atque recogitans quo quidem spiritu conceperis, facile judicare non audeo. Potes namque in hac re zelum Dei habere, ut excusabilis sit tua intentio; sed quomodo secundum scientiam tua talis voluntas impleatur, omnino non video. Cur, inquis? non est sapere, ut opulentiam, ut urbis frequentiam, ut pinguia fugiam et delicias? annon mea mihi pudicitia tutior erit in eremo, ubi in pace cum paucis, aut sola conversans, soli placeam cui me probavi? Nequaquam. Nam volenti
Abbreviated transcription (Latin):
ratior. incessus lasciuior. uestitꝰ ornatior.
Wimplate magis qͣm uelate ꝯgeuerent.
Sed ecce iam uetera xp̃o actore transier̃t.
⁊ noua fieri incipiunt omnia: dũ cultum
exteriorem interiore cõmutas.⁊ magis
uitam qͣm uestem appetis habere ornatã.
facis quod debes. immo quodiam olim
fecisse debueras. Namolim iam noueras.
S spiritus qui sicut ubi uult ita ⁊ qͣndo
uult spirat: necdum spirauerat. Et iccir¬
co forsitan quod hucusq egisti: extusationẽ
habet. Ceterum si flammnantem spiritum
quo nunc recaluit sine dubio cortuũ intra
te.⁊ in meditationibus tius exardescentẽ
ignem diuinum iam extingui ꝑmiseris.
quid restat nisuit te illi seruandam nouĩs
igni qui non possit extinguis Sed extin¬
gat potius idem spiritus inte concupis¬
tentias carnales. ne forte abhiis p̃focato
quod absit nuper concepto sco desiderio:
in flaminas contingat incid̾e gehennales.

Expanded text:
ratior, incessus lascivior, vestitus ornatior, wimplatae magis quam velatae congruerent. Sed ecce jam vetera Christo auctore transierunt, et nova fieri, incipiunt omnia, dum cultum exteriorem interiore commutas, et magis vitam quam vestem appetis habere ornatam. Facis 124 quod debes, imo quod jam olim fecisse debueras: nam olim jam voveras. Sed Spiritus, qui, sicut ubi vult, ita et quando vult, spirat, necdum spiraverat. Et idcirco forsitan quod hucusque egisti, excusationem habet. Caeterum si flammantem spiritum, quo nunc recaluit sine dubio cor tuum intra te, et in meditationibus tuis exardescentem ignem divinum jam exstingui permiseris, quid restat, nisi ut te illi servandam noveris igni qui non possit exstingui? Sed exstinguat potius idem Spiritus in te concupiscentias carnales, ne forte ab his praefocato quod absit! nuper concepto sancto desiderio, in flammas contingat incidere gehennales.
Abbreviated transcription (Latin):
gomino. h. sancte romane sedis can¬
cellario. frater. B. de claraualle salutẽ ⁊
orationem. Quia semel cepi loquar. et lo¬
quar ad uos: eroq importunus. sed opor
tanti non sum ut rome habeam propria
negocia:. nulla tamen que dei esse constit̾it
a me dico aliena. Quapropter siuere id mͥ
gratie apud uos manet. quod multorum
habet opinio: liceat illud obsetro legatis
domini archiepiscopi remensis in p̃senti
negotio experiri. sul quippe eos nisi quod
iustum est perferre uel q̃rere suspicamur.

Expanded text:
ICO sanctae Romanae sedis cancellario, frater BERNARDUS de Clara-Valle, salutem et orationem. Quia semel coepi, loquar, et loquar ad vos: eroque importunus, sed importanti non sum, ut Romae habeam propria negotia, nulla tamen quae Dei esse constiterit, a me duco aliena. Quapropter si verae id mihi gratiae apud vos manet quod multorum habet opinio, liceat illud obsecro legatis domini archiepiscopi Remensis in praesenti negotio experiri. Nil quippe eos, nisi quod justum est, perferre vel quaerere suspicamur.
Abbreviated transcription (Latin):
quod de tali ⁊ taliter factum est: Sine
lege. sine ordine. sine ratione. sic confu¬
sa sunt omnia. ĩmo ita cuncta in fraude
⁊ temeritate prerepta ⁊ p̾sumpta fuis¬
se constat: ut ñ dico ep̃m s ne uillicum
quidem aut thelonearium quempiam
in hunc modũ decuit ordinari. Qiuibus
uos laudibus efferam dilectissimi. qͥsoli
condoluistis afflicte.⁊ tam in prima ꝙͣ in
secunda sua defensione oppresse astitistis
ascendentes ex aduerso. ⁊ opponentes uos
murum pro domo israel: Non est inuentꝰ
similis uobis in illoconuentu qui conser¬
uaret legem excelsi. qui sacris obtempe¬
raret canonibus. qui deniq se indueret
zelum phinees. ⁊ lingue mucrone confo¬
deret fornicantes. Que cum ita de uobis
ad dei ⁊ uestram ip̃oꝵ gloriam ubiq cla¬
rescant. restat ut principio tã laudabłi
condignum exitum dare. ⁊ hostie capiti
caudam iungere satagatis. Ad dominũ¬

Expanded text:
quod de tali et taliter factum est? Sine quod de tali et taliter factum est? Sine lege, sine ordine, sine ratione sic confusa sunt omnia; imo ita cuncta in fraude et temeritate praecepta et praesumpta fuisse constat, ut non dico episcopum, sed ne villicum quidem, aut teloniarium quempiam in hunc modum decuerit ordinari. Quibus vos laudibus efferam, dilectissimi, qui soli condoluistis afflictae, ei tam in prima, quam in secunda sua defensione oppressae 164 astitistis, ascendentes ex adverso, et opponentes vos murum pro domo Israel? Non est inventus similis vobis in illo conventu, qui conservaret legem Excelsi, qui sacris obtemperaret canonibus: qui denique se induceret zelum Phinees, et linguae mucrone confoderet fornicantes . Quae cum ita de vobis ad Dei et vestram ipsorum gloriam ubique clarescant, restat ut principio tam laudabili condignum exitum dare, et hostiae capiti caudam jungere satagatis. EPI
Abbreviated transcription (Latin):
inagna est ⁊ multa eget cura. nec mͦ
multa. s cita. ut assiduecum lacrimis
medico celesti instemus dicentes. domine
descende priusqͣm moriatur: unum est
quod magis exacerbat dolorem.⁊ pene
desperat curationem. quia nimir̃ inde
orta est tribulatio: unde consolatio spe¬
rari debuerat. Quisnam enim omisera
malum hoc quod plangis induxit suꝑ te c
ꝑrofecto non inunicus. ñ is qui oderat te.
s homo unanimis dux tuus ⁊ metropoli¬
tanus tuus. Quomͦ ab austro ⁊ non iam
ab aquilone panditur omne malũ: Meri¬
to proinde non est dolor sicut dolor meus
q̃m de quibus potissimum p̾sumebamus:
ab ip̃is passi sumus ⁊ ñ ab aliis. O lugdu¬
nensis pia mater ecclesia. cuiuscemodi
ñ sponsum s monstrum tue filie procre¬
asti nunc ÷ Non plane matrem te in hoc.
s nouertam sensimus. Gener hic tuus
qͣm longe a nobili illatua antiqua hone¬
state. grauitate. probitate degenerat.
Quid enim : Ego ne id dixerim honorabi¬
le conubium. ⁊ thorum un maculatum

Expanded text:
agna est, et multa eget cura; nec modo ta, ita ut assidue cum lacrymis medico coelesti instemus dicentes: Domine, descende priusquam moriatur . Unum est quod magis exacerbat dolorem et pene desperat curationem: quia nimirum inde est orta tribulatio, unde consolatio sperari debuerat. Quisnam enim, o misera, malum hoc quod plangis, induxit super te? Profecto non inimicus, non is qui oderat te: sed homo unanimis, dux tuus et metropolitanus tuus. Quomodo ab austro, et non jam ab aquilone panditur omne malum? Merito proinde non est dolor sicut dolor meus, quoniam de quibus potissimum praesumebamus, ab ipsis passi sumus, et non ab aliis. O Lugdunensis pia mater Ecclesia! cujusmodi non sponsum, sed monstrum tuae filiae procurasti nunc! non plane matrem te in hoc, sed novercam sensimus. Gener hic tuus quam longe a nobili illa tua antiqua honestate, gravitate, probitate, degenerat! Quid enim? egone id dixerim honorabile connubium, et thorum immaculatum,
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscumin tempore malo comĩsatus sim.
egrediens ⁊ regrediens ⁊ pergens adim¬
perium regis. persistens ⁊ permanens uo¬
biscum in temptationibus uestris: itaut
consumptis pene uiribus corporis. uix post
redditam celitus pacem etclesie repatͥare
potuerim. Et hoc recolo ñ glorians aut im¬
cens debitum uestre miseratõis affectum
urget necessitas mͦ omnes repet̾e debitores
Ego u si feci quod facere debui. haud aliud
me ex eo qͣm seruum inutilem reputo uix¬
ta domini sermonem. ueruntamen sifeci
quod oportuit. aut quod faciendum fuit.
nunquid merui uapularet et eccerediens
auobis tribulationem ⁊ dolorem inueni.
⁊ nomen domini inuocaui:. s non ꝓfuit.
Inuocaui ⁊ uestrum: ⁊ ñ ualuit. Siquidẽ
dii fortes terre uehementer eleuatisunt.
lugdunensis scilicet archiep̃s ⁊ cluniat̃.¬

Expanded text:
vobiscum in tempore malo conversatus sim, vobiscum in tempore malo conversatus sim, egrediens et regrediens, et pergens ad imperium regis, persistens ac permanens vobiscum in tentationibus vestris, ita ut, consumptis pene viribus corporis, vix post redditam coelitus pacem Ecclesiae repatriare potuerim. Et recolo hoc, non glorians aut imcens debitum vestrae miserationis affectum. Urget necessitas modo omnes repetere debitores. Ego vero si feci quod facere debui, haud aliud me ex eo quam servum inutilem reputo, juxta sermonem Domini . Verumtamen si feci quod oportuit, aut quod faciendum fuit, nunquid merui vapulare? Et ecce rediens a vobis, tribulationem et dolorem inveni, et nomen Domini invocavi, sed non profuit; invocavi et vestrum et non valuit: siquidem dii fortes terrae vehementer elevati sunt, Lugdunensis scilicet archiepisc
Abbreviated transcription (Latin):
uttumq resartire spiritualiũ damꝑna
studiorum. ac sancte quietis detͥmenta
que foris incurreram: ⁊ ecce tribulatio
⁊ angustia inuenerunt me. Eu lectulo
retubantem plus cordis qͣm corꝑis dolor
excruciat. Neq enim ego deploro tẽꝑale
incominodum. Anima mea in manibus
mei. salus eius in causa est. Placet uo¬
bis ut illi homini credam eam qͥ ꝑdidit
suam ÷ Scio quia ñ placet. Quamobrem
dixi anime mee expedire magis inire fu¬
gam qͣm ⁊ merore consumere residuum
incidere. At deus uobis potius inspiret qd̃
potius est. uidelicet reducere ad memoriã
si dignum iudicatis qualiter uobiscũ ege¬
rumm. ⁊ ponere oculos pietatis superpuerũ
uestrum ⁊ liberare afflictum de angustia.
Quin potius ñ obliuisci quanta deus ipse
fecerit uobis ⁊ in qͣntulecumq uicem re¬
compensationis ad ipsius gloriam qd̾ tam
perperam factum est reuocare. Ad ep̃os et
si dignum ducitis recordari qualiter

Expanded text:
utcumque resarcire spiritualium damna utcumque resarcire spiritualium damna studiorum, ac sanctae quietis detrimenta, quae foris incurreram; et ecce tribulatio et angustia invenerunt me. En lectulo recubantem plus cordis, quam corporis dolor excruciat. Nec enim ego deploro temporale incommodum ullum. Anima mea in manibus meis: salus ejus in causa est. Placet vobis, ut illi homini credam animam meam qui perdidit suam? Scio quia non placet. Quamobrem dixi animae meae expedire magis inire fugam, quam et moerore consumere residuum incidere. At Deus vobis potius inspiret quod potius est; reducere videlicet ad memoriam si dignum judicatis qualiter vobiscum egerim, et ponere oculos pietatis super puerum vestrum, et liberare afflictum de angustia. Quin potius non oblivisci quanta Deus ipse fecerit vobis, et in quantulaecumque vicem recompensationis, ad ipsius gloriam, quod tam perperam factum est, revocare. 165 EPISTOLA si dignum ducitis recordari, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Rogo ubi ius. ubi lex. ubi sacroꝵ austori¬
tas canonum. ubi deniq reuerentia ma¬
iestatis: Illa illa que nuili negat᷑ opp̾sso
soli michi non profuit appellatio: ubi nĩ¬
mirum imperabat aurum. iudicabat ar¬
gentum. leges canones q silebant. locum
ratio ⁊ equitas non habebat. Eisdem telis
quod intolerabilius est arcem qͦ apostoli¬
ci culminis oppugnare minantur. Id u̾o
ridicule. fundata enim est supra firmã
petram. Sed quid ago: Excessi fateor.
Non est meum accusare queniqͣm aut re¬
prehendere. sufficit michi ut plangam
dolorem meum. Post longam morã mul¬
tos q labores quos pro seruicio romane
ecclesie pertuli. cum tandem platuit sere¬
nitati uestre reditum annuere ad frẽs
meos. et si fractus uiribus corporis tanꝙͣ
male operans. letus tamen ob manipłos
patis quos reportabam: ad monast̾ium
cum prosperitate perueni. Credidi me
de labore euasisse ad requiem. lice̾ michi

Expanded text:
. Rogo, ubi jus, ubi lex, ubi sacrorum auctori. Rogo, ubi jus, ubi lex, ubi sacrorum auctoritas canonum ubi denique reverentia majestatis? Illa, illa quae nulli negatur oppresso, soli mihi non profuit appellatio. Ubi nimirum imperabat aurum, judicabat argentum, leges canonesque silebant, locum ratio et aequitas non habebant. Eisdem telis, quod intolerabilius est, arcem quoque apostolici culminis oppugnare minantur. Id vero ridicule; fundata est enim supra firmam petram. 2. Sed quid ago? excessi, fateor: non est meum accusare quemquam aut reprehendere; sufficit mihi ut plangam dolorem meum. Post longam moram multosque labores, quos pro servitio Romanae Ecclesiae pertuli, cum tandem placuit Serenitati vestrae reditum annuere ad fratres meos, etsi fractus viribus corporis, tanquam male operans, laetus tamen ob manipulos pacis quos reportabam, ad monasterium cum prosperitate perveni. Credidi me de labore evasisse ad requiem; licere mihi
Abbreviated transcription (Latin):
solo ueritatis amore ueraciter omnia
posita teste ip̃a ueritate. Ad eũdem unde
terum clamo. iterum pulso supͣ.clxu.
⁊ si non clamosis uocibus: certe latrimo¬
sis gemitibus. Cogit iterare clamores:
iterata in nos iniuria perditoꝵ ⁊ ꝓlon¬
gantium iniquitatem suam. Confortati
sunt addentes preuaricationem. Appo¬
nunt iniquitatem super iniquitatem¬
ip̃oꝵ. ⁊ superbia eoꝵ ascendit semper.
Inualuit furor. pistoreuanuit ⁊ timor
dei. Quem contra tuam pater cautam iu
gere. etiam post appellationẽ tui nominis
ausi sunt ⁊ consetrare. ⁊ hoc p̃sumpser̃t
lugduñ. eduensis. masticonensis amici
cluniẽ. In fraude et temeritate istoꝵ heu
qͣm ingens multitudo sanctoꝵ turbabitur
si angariati fuerint tale portare iugum
taliterq impositum. Prohuefas. hoc ita
accepturi sunt ac si cogantur genua cur
uare baal. aut certe iuxta propħam pactũ
facere cum morte. ⁊ cum inferno fed̾ mire

Expanded text:
solo veritatis amore veraciter omnia solo veritatis amore veraciter omnia posita, teste ipsa veritate. EPISTOLA terum clamo, iterum pulso, etsi non clamosis vocibus, certe lacrymosis gemitibus. Cogit iterare clamores iterata in nos injuria perditorum, et prolongantium iniquitatem suam. Confortati sunt, addentes praevaricationem. Apponunt iniquitatem super iniquitatem, et superbia eorum ascendit semper. Invaluit furor, pudor evanuit, et timor Dei. Quem contra tuam, Pater, cautam  gere, etiam post appellationem tui nominis ausi sunt exsecrare. Et hoc praesumpserunt Lugdunensis, Aeduensis, Matisconensis, amici Cluniacenses. In fraude et temeritate istorum, heu! quam ingens multitudo sanctorum turbabitur, si angariati fuerint tale portare jugum, taliterque impositum? Proh nefas! hoc ita accepturi sunt, ac si cogantur genua curvare ante Baal, aut certe juxta prophetam pactum facere cum morte, et cum inferno foedus inire
Abbreviated transcription (Latin):
dies subripiatur appellaturis. Ceterum
ũ est consilium contraconsilium domini.
cuius prouidentia factum est ut nec contͣ¬
dictores defuerint: nec appellatores. Appel¬
latum est a falcone decano ecclesie lugdu¬
nensis. appellatum est ⁊ a pontio archidia¬
cono lingonensi. appellatum est abono a¬
mico sacerdote ⁊ canonico eque lingonen¬
si. appellatum ⁊ afratribus nr̃is brunone
atq gaufrido. ignorantibus quidem hiis¬
ominibus preparationem cordis eorum.
s casu superuenientibus. haud dubium
quin dei prouida uoluntate. Tanta quidẽ
fuit breuitas termini. ut uix ex quo resci¬
uimus diem: spatio quatuor dier̃ nuntiꝰ
noster tum litteris acturrere potuerit.
satramentum s satrilegium. Et is quoq
nichilominus contradixit. ⁊ tamconse¬
crandum qͣm consecraturos: ad sedem apo¬
stolicam appellauit. Et ip̃e erat lingonen¬
sis canonicus. ueritatem dico ñ menti¬
or nichil a me hic dictum persone odio. s

Expanded text:
dies subripiatur appellaturis. Caeterum dies subripiatur appellaturis. Caeterum non est consilium contra consilium Domini, cujus providentia factum est ut nec contradictores defuerint, nec appellatores. Appellatum est a Falcone decano Lugdunensis Ecclesiae; appellatum et a Pontio archidiacono Lingonensi; appellatum a Bono-Amico sacerdote et canonico aeque Lingonensi; appellatum et a fratribus nostris Brunone atque Gaufrido, ignorantibus quidem omnibus his praeparationem cordis eorum, sed casu supervenientibus, haud dubium quin Dei provida voluntate. Tanta si quidem fuit brevitas termini, ut vix, ex quo rescivimus diem, spatio quatuor dierum nuntius noster cum litteris accurrere potuerit, sacramentum, sed sacrilegium. Et is quoque nihilominus contradixit, et tam consecrandum quam consecraturos ad Sedem apostolicam appellavit. Et ipse erat Lingonensis canonicus. Veritatem dico, non mentior: nihil a me hic dictum personae odio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ amarum illud manare ciuictis qͥ aderant
mirantibus declarabant. Tenentur in
manibus contradictorie littere. utͥslibet
obedire decreueris: mobediens necesse est
tenearis. Aut enim priorem te recpien¬
tem epistolam posterior condempnabis:
aut si posteriorem sequi eligas pͥor mur¬
murabis. Et utinam secunda sicut potuit
euertere primam. ita posset sese uel ipsa
tueri aduersus tertiam. Sed ette littere
contralitteras. mandatũ adu̾sus mandatũ.
ita ut et ñ iam quemadmodum in propħa.
manda remanda. s manda demanda : po¬
tius inculcetur. Interim nempe homo qui
et consecrationem fugerat ⁊ electionem
refutarat: festinauit ad regem. regaliũ
inuestituram obtinuit. quibus meritis.
ipse uiderit. Mox directis epistolis ⁊ locus
qui assignatus fuerat est mutatus ⁊ dies
anticipatus. ut loci temporis q oportuni¬
tate subtracta: ⁊ copia agendi parit̾ sub¬
trahatur contradicturis. ⁊ consecrationis

Expanded text:
et amarum illud manare cunctis qui aderant et amarum illud manare cunctis qui aderant 163 mirantibus declarabant. Tenentur in manibus contradictoriae litterae: utris libet obedire decreveris, inobediens necesse est tenearis. Aut enim priorem te recipientem epistolam posterior condemnabit: aut si posteriorem sequi eligas prior murmurabit. Et utinam secunda epistola, sicut potuit evertere primam, ita posset sese vel ipsa tueri adversus tertiam. Sed ecce litterae contra litteras, mandatum adversus mandatum: ita ut non jam, quemadmodum in propheta, Manda, remanda , sed Manda, demanda, potius inculcetur. 5. Interim nempe homo qui et consecrationem fugerat, et electionem refutarat, festinavit ad Regem. Regalium investituram obtinuit; quibus meritis, ipse viderit. Mox directis epistolis, et locus qui assignatus fuerat, est mutatus, et dies anticipatus: ut loci temporisque opportunitate subtracta, et copia agendi pariter subtrahatur contradicturis, et consecrationis
Abbreviated transcription (Latin):
forsan putari posset. si ñ aliud alia q̃ secuta
sunt indicarent. Et reueraquid aliud tt̃
suspitari debuimus quando archiep̃s re¬
diens ab illo. testatus est coram omnibus
nullo modo eum uoluisse acquiescere. sed
quicquid de eo factum fuerat penitꝰ refu¬
tare : Deniq ⁊ mandauit mox electionem
fieri. hoc per quosdam canonicos lingonen¬
ses tunc presentes. hoc ⁊ per litteras que
adhuc extant. Quibus in capło lingonensi
oblatis ⁊ lectis: prohpudor incontinenti
leguntur alie per omnia contrarieillis.
asserentes utiq consetrationem dilatam
ñ dimissam. assignantes diem et locum
ad causam decidendam : quam litt̾e pͥores
nunciabant decisam. Putares in litteris
nonmͦ diuersas s ⁊ aduersas sibi loqui per¬
sonas. aduersum se inuicem contendentes
nisi quod una eadem q ymago impressa
ceris. unum idemq nomen p̾signatum
in scedulis. manifeste de uno fonte dulce

Expanded text:
forsan putari posset, si non aliud alia, quae secuta forsan putari posset, si non aliud alia, quae secuta sunt, indicarent. Et revera quid aliud tunc suspicari debuimus, quando archiepiscopus rediens ab illo testatus est coram omnibus, nullo modo eum voluisse acquiescere, sed quidquid de eo factum fuerat, penitus refutare? 4. Denique et mandavit mox electionem fieri. Hoc per quosdam Lingonenses canonicos tunc praesentes, hoc et per litteras, quae adhuc exstant. Quibus in capitulo Lingonensi oblatis et lectis, proh pudor! incontinenti leguntur aliae per omnia contrariae illis, asserentes utique consecrationem dilatam, non dimissam; assignantes diem et locum ad causam decidendam, quam litterae priores nuntiabant decisam. Putares in litteris non modo diversas, sed et adversas sibi loquentes personas, adversum se invicem contendentes: nisi quod una eademque imago impressa ceris, unum idemque nomen praesignatum in schedulis, manifeste de uno fonte dulce
Abbreviated transcription (Latin):
in filium ducis qui a constituto resilie¬
rat: ne ille turbaretur in id se mutabi¬
litatis incidisse dicebat. pacis iudelicet
urtuitu. Et intulit. quia quicqͥd hactenꝰ
egerit: iam pro nostro deinceps arbitͥo
se facturum. Tum ego gratias agens
absit inqͣm tamen non nr̃a s dei potiꝰ
uoluntas fiat. Que ita forsitan cognos¬
cetur si res ponatur in consilio ep̃oꝵ aliarũq
religiosarum personarum. que hic ad nr̃am
ipsius uocationem conuenerunt. uł adhuc
uenture sunt. Quod si inuocato sc̃o spiritu
consensus omnium uos ad procedendum
incepto opere animauerit : procedite ut
cepistis. Sinautem: atquiescendum apło
dicenti. Nemini cito manũ imponas. uisũ
est consilium platuisse. Interim homo ille
uenisse nuntiatur. s in hospitium ñ in pala¬
tium. uespere sexte ferie uenit. sabb̃o ma¬
ne retessit. Non est meum dicere cur nec
fuit longo itinere peruenire. Nisi quod ue¬
retundia monachalis. honouis ꝙ contẽptus

Expanded text:
in filium ducis, qui a constituto resiliein filium ducis, qui a constituto resilierat; ne ille turbaretur, in id se mutabilitatis incidisse dicebat, pacis videlicet intuitu. Et intulit, quia quidquid hactenus egerit, jam pro nostro deinceps arbitrio se facturum. Tum ego gratias agens: Absit! inquam; tamen non nostra, sed Dei potius voluntas fiat: quae ita forsitan cognoscetur, si res ponatur in consilio episcoporum aliarumque religiosarum personarum, quae hic ad vestram ipsius vocationem convenerunt, vel adhuc venturae sunt. Quod si invocato sancto Spiritu consensus omnium vos ad procedendum in coepto opere animaverit procedite ut coepisti: sin autem, acquiescendum Apostolo dicenti, Nemini cito manum imponas . Visum est consilium placuisse. Interim homo ille venisse nuntiatur, sed in hospitium, non in palatium. Vespere sextae feriae venit; sabbato mane recessit. Non est mecum dicere, cur nec fuit longo itinere pervenire: nisi quod verecundia monachalis, honorisque contemptus