comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
locus iustis & prudentib tribu¬
ebatur. solui & flecti poss& ad
recipiendã. uel reuocanda con¬
rauit. Cum non & dimit tendã
uxorem ex eadẽ scriptura. com¬
memorata coniunctione masculi
& feminȩ monuit:. Diuinamq
auctortuatẽ eiusdẽ coniuntionis
ex posuit. & dandam libellum repu¬
dii propterduntiam uel doman¬
di uel indomiti cordis ostendit:
Qua propter cum omnia illa excellentia
prȩcepta dni : quae ueteribus hebre¬
orum libris contraria faustus uole¬
bat ostendere. in eisdem quoq: libris
inueniantur : unde uenit dñs non
legem soluere sed adimplere: nisi ut
exceptis promissorum figuris. quaȩ
ipsa quoq praecepta perquae lex. illa
scã & iusta & bona est: non peruetus¬
tatem literae iubentis. & delicta suꝑ

Expanded text:
locus iustis et prudentibus tribulocus iustis et prudentibus tribuetur, solui et flecti posset ad recipiendam uel reuocandam conrauit, cum et non dimittendam uxorem ex eadem scriptura commemorata coniunctione masculi et feminae monuit diuinamque auctoritatem eiusdem coniunctionis exposuit et dandum libellum repudii propter duritiam uel domandi uel indomiti cordis ostendit. Quapropter cum omnia illa excellentia praecepta domini, quae ueteribus Hebraeorum libris contraria Faustus uolebat ostendere, in eisdem quoque libris inueniantur, unde uenit dominus legem non soluere sed adinplere, nisi ut exceptis promissorum figuris, quae ripsa quoque praecepta, per quae lex illa sancta et iusta et bona est, non per uetustatem litterae iubentis et delicta su
Abbreviated transcription (Latin):
& fenna : qua calliditate diabolica
faustus rep̃hendit mosen taqua con¬
iugia dirim̃tẽ ꝑ libellum repudu
& laudat xp̃m. taqua illud eius mo¬
diuinculũ confirmantẽ exp̃cepto
euangelii : cum utiq secundũ suam
stultã sacrilegãq sententia mosen
laudare debuer̃ separantem qđ
fecerat & coniux erat diabolus.
& xp̃m uitupera re diaboli figm̃¬
tum & ligam̃ tũ solidantẽ : lam
illud quomodo a perte magister
bonus. Curmoses ipse excuius
libro prolata ꝓlata ẽ: De prima
coniunctione masculi & feminȩ.
tam sc̃a & nulla separatione uio¬
landa ca futas coniugalis. postea
permiserit dimittere ux orem
Namcũ illi respondissent. Quid
ergo moyses mandauit dari
libellum repudu & dimittere.
Ait illis. Quõ moyses ad duri¬
tia cordis ur̃ĩ permisit uobis
dim̃it tere uxores ur̃as: hocẽ quod
pauloante ex posuimus : quanta
enim duritia erat. quȩ nec libelli
interpositi oñ e: ubi dis sua dendi

Expanded text:
et feminam, qua calliditate diabolica et feminam, qua calliditate diabolica Faustus reprehendit Moysen tamquam coniugia dirimentem per libellum repudii et laudat Christum tamquam illud eiusmodi uinculum confirmantem ex praecepto euangelii, cum utique secundum suam stultam sacrilegamque sententiam Moysen laudare debuerit separantem, quod fecerat et coniunxerat diabolus, et Christum uituperare diaboli figmentum et ligamentum solidantem? iam illud quomodo aperit magister bonus, cur ipse Moyses, ex cuius libro prolata est de prima coniunctione masculi et feminae tam sancta et nulla separatione uiolanda castitas coniugalis, postea permiserit dimittere uxorem? nam cum illi respondissent: quid ergo Moyses mandauit dari libellum repudii et dimittere? ait illis: quoniam Moyses ad duritiam cordis uestri permisit uobis dimittere uxores uestras. hoc est, quod paulo ante exposuimus. quanta enim duritia erat, quae nec per libelli interpositionem, ubi dissuadendi
Abbreviated transcription (Latin):
adno. & quis ex orauit pro pec¬
catis illius : Iamuero deuxore
non dimittenda : Quidaliud
uel quid oportumus ex illis libris cõ¬
memorem: quamid un deiudȩis de
hacre interro gantibus dñs ipse respon¬
dit. ⁊ Cumenim quęrerent utrum
licer& quacumq: ex causa dimittere
uxorem. Ait illis : Non legiftis quia
qͥ fec̃ abinitio. masculum & femina m
fecit eos. & dix̃. Propter hocdimitut
homo patrem & matre. & adherebit
uxorisuȩ . &erunt duo in carne una
Itaq: iã non sunt duo sed una caro
Quod ergo ds̃ coniunx̃. homo non se¬
par&. Ecce iudȩi ex libris mosicon¬
uincuntur non esse uxorem dimit
arbitrabantur sefacere cũ dimitte¬
r&: simul & illud hic ipsox p̃o attes¬
tante. Cognoscimus dm̃ fecisse & con¬
iunxisse masculũ & femina m. quod ma¬
nichei negandodamnantur. Non iam
moseos libros. sed xp̃i euangelio resis¬
tentes : Porro autem siqđ ipso opi¬
nantur & p̃dicant. Uerumẽ diabo¬
lum fecisse atq iunx is se masculum

Expanded text:
a domino? et quis exorabit pro peca domino? et quis exorabit pro peccatis illius? Iam uero de uxore non dimittenda quid aliud uel quid oportunius ex illis libris conmemorem quam id, unde Iudaeis de hac re interrogantibus dominus ipse respondit? cum enim quaererent, utrum liceret quacumque ex causa dimittere uxorem, ait illis : non legistis, quia qui fecit ab initio masculum et feminam, fecit eos et dixit: propter hoc dimittet homo patrin carne una. itaque iam non sunt duo, sed una caro. quod ergo deus coniunxit, homo non separet. ecce Iudaei ex libris Moysi conuincuntur non esse uxorem dimittarbitrabantur se facere, cum dimitterent. simul et illud hic ipso Christo adtestante cognoscimus deum fecisse et coniunxisse masculum et feminam: quod Manichaei negando damnantur non iam Moyseos libro, sed Christi euangelio resistentes. porro autem, si quod ipsi opinantur et praedicant, uerum est diabolum fecisse atque iunxisse masculum
Abbreviated transcription (Latin):
litia credant intedñe.Ad hanc
benignam patientia dĩ. qui fac̃
solem suum oriri suꝑbonos.¬
& malos. & pluit superiustos
& iniustos. Nos imitandum
xp̃s hortatur: ut uindica re
nostras iniurias neglegamus.
& benefaciam us his qui nos o¬
derunt. ut simus ꝑ fecti. sicut
pater noster cȩlestis perfectus
ẽ Ualere Oautem nobis
& adremit tenda debita pec¬
catorum nostrorum. quod
aliis ifta ultionum debita
relaxamus. & cauendum esse
nesi hoc non fecerimus. nec nõb̃
dep̃cantibus peccati obligatio
remittatur. Si cinillis libris
u&eris scriptũ ẽ. Qui uindica¬
ri uult: inueni& uindicta ddõ
uindictã. & peccata illius confir¬
mans confirmatiit : Relinq
proximo tuo nocentite & tunc
de prȩcanti tibi peccata soluen¬
tur : Nomohomini reseruat
iram & adño quȩrit medelam
carnis. In hominẽ similẽ sibi
non hab& misericordia & pro
peccatis suis dep̃catur dm̃
Et ipse dum caro sit reseruat
iram. & repropi cationem p&&

Expanded text:
litia credant in te, Domine . Ad hanc litia credant in te, Domine . Ad hanc benignam patientiam Dei, qui facit solem suum oriri super bonos malos, et pluit super justos et injustos, nos imitandam Christus hortatur: ut vindicare nostras injurias negligamus, et benefaciamus nis qui nos oderunt, ut simus perfecti, sicut Pater noster coelestis perfectus est . Valere autem nobis et ad remittenda debita peccatorum nostrorum, quod aliis ista ultionum debita relaxamus, et cavendum esse, ne si hoc non fecerimus, nec nobis deprecantibus peccati obligatio remittatur, sic in illis Libris ueteribus scriptum est: qui uindicari uult, inueniet uindictam a deo et peccata illius confirmans confirmabit. relinque proximo tuo nocenti te, et tunc deprecanti tibi peccata soluentur. homo homini reseruat iram et a domino quaerit medelam carnis? in hominem similem sibi non habet misericordiam et pro peccatis suis deprecatur dominum? et ipse dum caro sit, reseruat. iram et repropitiationem petit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc commemo rauit Apostolus.
& illud inpsalmo. Cum his qui
oderant pacem eram pacificus.
tem perando auindicta. & diligen¬
do &iam malos. dm̃ imitemur:
Habes ibi deipso dõ idagente copi¬
osum locum: Ibinamq scriptũ
ẽ. Miltum enim ualere tibiso¬
lisuperat semper. & uirture
brachii tui quis contrastatuit.
Quõ tam qua momentum stdre
sicantete ẽ orbis terrarum. &
tam qua gutta roris anteluca¬
ni. quȩ descendit interram
sed misereris omnium quoom
nia potes. & dissimulas pecca¬
tahominum. propter paeni¬
tentiam : Diligis enim omnia
quȩ sunt. & nihil odifo horum
quȩ fecisti : nec enim odio habens
aliquid constrtuis ses: Quomo¬
doergo poss& aliquid perma¬
nere. nisitu uoluis ses. Aut
quodate uocatum non ess& con¬
seruar&ur. Parcis autemom¬
nibus quotua sunt dñe: quia
animas amas bonus enim sp̃s
tuus ẽ in omnib: propter quod
eos qui ex errant partib: corri¬
pis. & dequib peccant ad mo¬
nens alloqueris. ut relicta ma¬

Expanded text:
hoc commemorauit apostolus hoc commemorauit apostolus et illud in psalmo: cum his, qui oderant pacem, eram pacificus temperando a vindicta, et diligendo etiam malos, Deum imitemur, habes ibi de ipso Deo id agente copiosum locum: ibi namque scriptum est, Multum enim valere tibi soli superat semper, et virtuti brachii tui quis contra stabit? Quoniam tanquam momentum staterae, sic ante te est orbis terrarum; et tanquam gutta roris antelucani, quae descendit in terram: sed misereris omnium, quoniam omnia potes et dissimulas peccata hominum propter poenitentiam. Diligis enim omnia quae sunt, et nihil odisti horum quae fecisti: nec enim odio habens aliquid constituisses. Quomodo ergo posset aliquid permanere, nisi tu voluisses; aut quod a te vocatum no esset, conservaretur? Parcis autem omnibus, quoniam tua sunt, Domine, qui animas amas. Bonus enim spiritus tuus est in omnibus; propter quod eos qui exerrant partibus corripis, et de quibus peccant admonens, alloqueris, ut relicta ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quod infuguris u& eris testam̃¬
ti protemporum distribirti¬
one tegebatur: Undeidem
dicit. Mandatum nouum do uob̃
ut uos inuicem diligatis. Itaq
uelomnia uel pene omnia quȩ mo¬
nuit seu p̃cepit ubi adiungebat:
Ego autem dico uobis:. Inueniuntur
& in illis u& eribus libris: Ibi
contra iram dictum ẽ. Turba¬
tus est p̃ira oculus ms. Et me¬
liorẽ qui uinc̃iram. quam quica¬
pit ciuitatẽ. Ibi contra uerbũ
durum plaga flagelli liuorẽ faci&
Plaga aute linguae confring&
ossa : Ibi contra moechĩa cordis:
Neconcupis cas uxorem proxi¬
mitui. Monenimait. Nead¬
ulteras. sed necon cupiscas.
Vndeapostolus hoc ex lege com¬
memorat dicens : N am concu¬
piscentiam nesciebam. nisi
lex dicer& non concupiscaes.
bidepatientia non resistendi
laudatur uir. Prȩbens percu¬
tienti sema x illã. & saturatus
oppro briis. Ibi demimico di¬
ligendo dicitur. Si esurierit
inimicustuus. ciba illum. si
sitit potum dailli: Finc enim

Expanded text:
quod in figuris ueteris testamequod in figuris ueteris testamenti pro temporum distributione tegebatur. unde item dicit: mandatum nouum do uobis, ut uos inuicem diligatis. Itaque uel omnia uel paene omnia, quae monuit seu praecepit, ubi adiungebat "ego autem dico uobis", inueniuntur et in illis ueteribus libris. ibi contra iram dictum est: turbatus est prae ira oculus meus et: melior est, qui uincit iram quam qui capit ciuitatem. ibi contra uerbum durum: plaga flagelli liuorem faciet; plaga autem linguae confringet ossa; ibi contra moechiam cordis: ne concupiscas uxorem proximi tui. non enim ait: ne adulteres, sed: ne concupiscas. unde apostolus hoc ex lege commemorat dicens: nam concupiscentiam nesciebam. nisi lex diceret: non concupisces. ibi de patientia non resistendi laudatur uir praebens percutienti se maxillam et saturatus obp1;obiis. ibi de inimico diligendo dicitur: si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi. hinc enim
Abbreviated transcription (Latin):
mosen data ẽ. quasi contrariorũ
oppositione destrux̃. sed ponus
omnia exhebreorũ lege commemora¬
ta ita commen dauit. Ut quicquid ex
ꝑsona sua in suꝑ loquer&ur. Vel ad ex¬
positionẽ requirendã ualer&. si quid
illa obscure posuiss& Uel ad totius con¬
seruandũ quod illa uoluiss& Uides
quamsit aliter in tellegendũ. quod
ait non se uenisse legem soluere
sed adimplere. Scilic& ut non quasi
semplena istis uerbis integrar&ur. sed
Vt quod litera iubente. propters uper¬
borum p̃sumtionẽ non poterat. sua¬
dente gratia propter humilium
confessionẽ impler&ur operefac¬
torum: Non adiectione uerborũ :
Fides enim sicut apostolus ait. per
dilectionẽ operatur Unde itẽ
dicit. Qui enim diligit alterum.
legem impleuit: I stam carita¬
fefcatione donauit: qua sola
caritate iufartia legis poss&
impleri. Propterea dixi. Non
re : Hoc ẽ nouumtestam̃tum
quod huic dilectioni hereditas
regni cęlorum promit titur.

Expanded text:
Moysen data est, quasi contrariorum Moysen data est, quasi contrariorum obpositione destruxit, sed potius omnia ex Hebraeorum lege commemorata ita commendauit, ut, quicquid ex persona sua insuper loqueretur, uel ad expositionem requirendam ualeret, si quid illa obscure posuisset, uel ad tutius conseruandum quod illa uoluisset: uides, quam sit aliter intellegendum, quod ait non se uenisse legem soluere sed adinplere, scilicet ut non quasi semiplena istis uerbis integraretur, sed ut, quod littera iubente propter superborum praesumptionem non poterat, suadente gratia propter humilium confessionem inpleretur opere factorum, non adiectione uerborum. fides enim, sicut apostolus ait. per dilectionem operatur. unde item dicit: qui enim diligit alterum, legem inpleuit. istam caritafestatione donauit, qua sola caritate iustitia legis posset inpleri, propterea dixit: non re. hoc est nouum testamentum, quo huic dilectioni hereditas regni caelorum promittitur,
Abbreviated transcription (Latin):
lus quia frustra non dimitter&.
qua sic odiss&. ut addebitam con¬
iugio caritate. nulla prudentiũ
scriba debebat lustus & sapiens
qualẽ in illa professio neesse opor¬
nir& urmarito libellus c̃scriben¬
dus p̃ceptus ẽ. ⁊ Qũe uirbonus pru¬
densq: non scriber&: nisi inammo
nimis auerso atq. peruerso consi¬
lium concordiae non uler&.
Uerũ tamen uobis exuri erroris
sacrilega uanitate. quȩro curdis¬
pliceat dimittere uxorem. qua
non admatrimonii fidẽ. sed ad
concupicenti& crimen habendã
esse cens&is: Catrimonium
quippe ex hoc appellatum ẽ.
quod non obaliud debeat femina
nubere. quam ut materfiat. qđ
putatis partem dĩ uestri gentis
tenebrarũ proelio deuictam.
ut subactam &iam carneis compe¬
dibus conligari.  sed ut potius qđ
nuncagitur explicem: sixp̃s ubi
quibusdã antiquis sentenuis ꝓ¬
positis adiunxit: Ego autem dico
uobis: neq primorum hominum
legẽ hocuerborum additamio
adimpleuit: Neq illam quȩper

Expanded text:
lus, quia frustra non dimitteret, lus, quia frustra non dimitteret, quam sic odisset, ut ad debitam coniugio caritatem nulla prudentium scriba debebat iustus et sapiens, qualem in illa professione esse oporrdi marito libellus conscribendus praeceptus est: quem uir bonus prudensque non scriberet. nisi in animo nimis auerso atque peruerso consilium concordiae non ualeret. uerumtamen a uobis ex uestri erroris sacrilega uanitate quaero, cur displiceat dimittere uxorem, quam non ad matrimonii fidem, sed ad concupiscentiae crimen habendam esse censetis. matrimonium quippe ex hoc appellatum est, quod non ob aliud debeat femina nubere, quam ut mater fiat: quod putatis partem dei uestri gentis tenebrarum proelio deuictam et subactam etiam carneis conpedibus conligari. Sed, ut potius quod nunc agitur explicem , si Christus, ubi quibusdam antiquis sententiis propositis adiunxit: ego autem dico uobis, neque primorum hominum legem hoc uerborum additamento adinpleuit neque illam, quae per
Abbreviated transcription (Latin):
re: Sed utiq nolebat dimitnuxo¬
remauiro. qui hanc interposuit
moram ut indiscidium animus
p̃ceps libelli conscriptione refrac¬
tus assister&. & quidmali e&
uxorem dimittere cogitar&: Prȩ¬
serum quia ut perhibent. Apudhe¬
brȩos scribere litteras hebreas : Nul¬
li faserat nisi scribis solis : Cum &
excellentiorẽ profiterent ursa¬
pientiam. Et si qui eorum essent
aequitate acpi&ate p̃diti: nontan
sectarentur. ⁊ Adhos igitar quos
oporter& esse prudentes legis in¬
terp̃tes. & iustos discidii dissua so¬
res. lex mittere uoluit eum quẽ
iussit libellum repudii dare: sidi¬
misiss& uxorem. Non enimeipo¬
terat scribi libellus. nisi abipsis
perquem hanc occasione & necessi¬
tatem uenientem quodammodo¬
bono consilio regerent: Atq. inter
ipsum &uxorẽ pacifice agendodi¬
lectionem concordiamq suaderent:
Quositantum interceder& odiũ
ut ex tingui emendariq: non pos¬
s&. Tunc utiq scriber& urlibel¬

Expanded text:
re: sed utique nolebat dimitti uxore: sed utique nolebat dimitti uxorem a viro, qui hanc interposuit moram, ut in discidium animus praeceps, libelli conscriptione refractus absisteret, et quid mali esset uxorem dimittere cogitaret: praesertim quia, ut perhibent, apud Hebraeos scribere litteras Hebraeas nulli fas erat, nisi Scribis solis, cum et excellentiorem profiterentur sapientiam, et si qui eorum essent aequitate ac pietate praediti, non tansectarentur. Ad hos igitur, quos oporteret esse prudentes Legis interpretes et justos discidii dissuasores, Lex mittere voluit eum, quem jussit libellum repudii dare, si dimisisset uxorem. Non enim ei poterat scribi libellus, nisi ab ipsis, per hanc occasionem ex necessitate venientem quodambono conipsum et uxorem pacifice agendo dilectionem concordiamque suaderent. quodsi tantum intercederet odium, ut extingui emendarique non posset, tunc utique scriberetur libel
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo. Neuindicas sic̃ ego inutroq¬
conseruationem esse arbitror apec¬
c&to. quo uel falsum iuratur uel in¬
iuste uindicatur : quam quam hocde
donanda omnino uindicta ualeat.
&iam ad illud ut dimittendo huius mo¬
di debita &iam nobis dimitti merea¬
mur : Sed duro populo modus prius
adhibendus fuit quo dis cerner&
Non egredi debitum. ut egredi debt¬
tum ut edomita ira quae adimmode¬
ratam uindictam rapit : Iam qui ue¬
lit tranquillus. ad tender& quid ip¬
sedeber& quod si relaxari ad nõ
cuper& ut hac consideratione conser¬
uo debitum relaxar& : Nam & illud
deuxore non dimittenda quod dñs
p̃cebit. Cumantiquis dictum sit. Qui
cumq dimiserit uxorem suam. det
illi libellum repudii : Si diligenter
intueamur. Ui debimus non esse
contrarium : Ex posuit enim dñs
quid lex uoluerit. cum passim di¬
mit tendi uxorem iussit libellum
repudui dare. Neq enim ait. Qui
uoluerit dimittat uxorem suam.
cui es s& contrarium non dimitte¬

Expanded text:
dicendo "ne uindices?b sic ut ego in utroqdicendo "ne uindices?b sic ut ego in utroqconseruationem esse arbitror a peccato. quo uel falsum iuratur uel iniuste uindicatur, quamquam hoc de donanda omnino uindicta ualeat etiam ad illud, ut dimittendo huiusmodi debita etiam nobis dimitti mereamur. sed duro populo modus prius adhibendus fuit, quo discerneret non egredi debitum, ut edomita ira, quae ad inmoderatam uindictam rapit, iam qui uellet, tranquillus adtenderet. quid ipse deberet. quod sibi relaxari a domino cuperet, ut hac consideratione conseruo debitum relaxaret. Nam et illud de uxore non dimittenda, quod dominus praecepit, cum antiqcumque dimiserit uxorem suam, det illi libellum repudii ; si diligenter intueamur, videbimus non esse contrarium. Exposuit enim Dominus quid Lex voluerit: cum passim dimittenti uxorem jusserit libellum repudii dare. Neque enim ait, Qui voluerit, dimittat uxorem suam; cui esset contrarium non dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
tum: sed tonius longe ẽ apeccato
iniusti ex actoris. qui omnino non
ex igit debitum. Praesertim ne co¬
gatur & ipse reddere debitum. ab eo
quinullum hab& debitum: Possem er¬
go & ego sic ita ponere. Dictũ est
Antiquis non in iuste vindicubis.
Ego aũ dico ne uindic&is quidem
Adimpl&io ẽ: sicut deiurando faus¬
tus ait. Dictum ẽ. non peierabis.
Ego aũ dico. Non iur&is quidẽ. Eque
adimpl&io ẽ: Poteramergo & ego
ita dicere. Si mihi perhaec ad¬
iecta uerba. quod legi defuit. AXPõ
additum uider&ur. Ac non potius
idquod lex uolebat efficere: Nequis¬
quam peierando peccando conser¬
uari tõtius sinon iurar&. Namsi
contrarium est oculum pro oculo.
& quite percusserit inmaxillam pre¬
be illi & alteram : Curnonsit con¬
trarium : reddens dño ius iurandum
tuum & noli iurare omnino: & tam̃
illam non destructionem sed ad im¬
pl&ionem faustus arbitratur qđ
& hic debuit arbitrari: Namsiue
rum adimpl&ur dicendo neiures
Curnon & iuste uindicataadimpl&

Expanded text:
tum: sed tutius longe est a peccato iniusti exactoris. qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debitum ab eo, qui nullum habet debitum. possem ergo et ego sic ista ponere: dictum est antiquis: non iniuste uindicabis; ego autem dico, ne uindicetis quidem: adimpletio est sicut de iurando Faustus ait: dictum est "non peierabis; ego autem dico, ne iuretis quidem; aeque adimpletio est." poteram ergo et ego ita dicere. si mihi per haec adiecta uerba, quod legi defuit, a Christo additum uideretur, ac non potius id, quod lex uolebat efficere. nequam peierando peccaret, conseruari tutius, si non iuraret. nam si contrarium est: oculum pro oculo et: qui te percusserit in maxillam, praebe illi et alteram. cur non sit contrarium: redde's domino iusiurandum tuum et: noli iurare omnino? et tamen illam non destructionem sed adimpletionem Faustus arbitratur, quod et hic debuit arbitrari. nam si "uerum iura" adimpletur dicendo "ne iures cur non et "iuste uindica" adimpletur
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ fratrib singilatĩ nupserat :
cũ in eius conubium : alter alteri mori¬
enti succeder&. Cuius nam eorum
in resurrectione uxor e& futura:
Proinde testimoniis uitȩ &ernȩ
& resurrectiones mortuorum. a¬
bundat illa scriptura Sed honom̃
idẽ regnũ cęlorum. denullo indeloco
mihi occurrit: Hoc enim pro¬
priae ꝑtin& adreuelationo ui tes¬
tamenti : quia ea corpora quȩ ter¬
rena fuerant mutatione illa qua
paulus apertius commemorat:
Inresurrectione fient spiritalia.
Acꝑ hoc cȩlestia: in quibus possidea¬
mus regnã cęlorum quod ori ei¬
us &iã nominandum seruaba¬
tur. quẽ regẽ adregendos. & sa¬
cerdotẽ ad scĩ ficandos fideles
suos. uniuersus ille apparatus
u& eris infcrumenti. In generati¬
onibus. factis. dictis. sacrificiis. ob¬
seruationib: festiuitabus . omnib ꝙ
eloquiorum p̃coniis. & rebus ges¬
tis. & rerum figuris parturieba
tur esse uenturus. qui plenus
ueritatẽ: uenit legẽ non soluere

Expanded text:
septem fratribus singulatim nupserat, septem fratribus singulatim nupserat, cum in eius conubium alter alteri morienti succederet. cuiusnam eorum in resurrectione uxor esset futura. proinde testimoniis uitae aeternae et resurrectionis mortuorum abundat illa scriptura; sed hoc nomen, id est regnum caelorum, de nullo inde loco mihi occurrit. hoc enim proprie pertinet ad reuelationem noui testamenti, quia ea corpora, quae terrena fuerant, mutatione illa, quam Paulus apertius commemorat, in resurrectione fient spiritalia ac per hoc caelestia, in quibus possideamus regnum caelorum. quod ori eius etiam nominandum seruabatur, quem regem ad regendos et sacerdotem ad sanctificandos fideles suos uniuersus ille adparatus ueteris instrumenti in generationibus, factis, dictis, sacrificiis, obseruationibus, festiuitatibus omnibusque eloquiorum praeconiis et rebus gestis et rerut esse venturum: qui plenus veritatem, venit Legem non solvere,
Abbreviated transcription (Latin):
FAUSTUS DIXIT
URSOLEM COLITIS NISI
quia estis pagani. & gentium scis¬
ma Non secta : igitur non abre
fuerit & hoc ipsum quaerere. quo
manifestius uidere possimus Vtrũ
nostrũ hoc nomine debeat appel¬
lari. : Et quidem si tibi fidẽ meã
nunc simpliciter Vt in amicis re¬
ferã Videar fostasse excusations
causa id fingere. Aut diuinorũ
quod absit lumnum erubescere
culturam.: Sed tu quidẽ ut cũꝙ
Volueris accipe. Nec tamen dixis¬
se non poentebit. Uel propter ali¬
quos qui actenus scire habebunt.
religionẽ nostram nihil cum
gentibus habere commune. Igi¬
tur nos patris omnipotentis qui
unũ idemq subtriplici appella¬
tione colimus nomen: Sed patrẽ
quidẽ ipsum. lucẽ incolerecredi¬
mus. summã acprincipalequa
paulus alias inaccessibile uocat::
filium uero in hac secunda de
uisibili uoee consistere: qui quo
sit ut ipse geminus ut eum a postob
nouit dicens xpm̃ essedĩ uistutem et
dĩ sapientiam. Uistutem quidem
eius in solehabitare credimus. sa¬

Expanded text:
FAUSTUS dixit: Cur solem colitis, nisi quia estis Pagani et Gentium schisma, non secta? Igitur non ab re fuerit et hoc ipsum quaerere, quo manifestius uidere possimus, utrum nostrum hoc nomine debeat appellari. et quidem si tibi fidem meam nunc simpliciter, ut in amicis. referam, uidear fortasse excusationis causa id fingere aut diuinorum, quod absit, luminum erubescere culturam. sed tu quidem, utcumque uolueris, accipe: me tamen dixisse non paenitebit uel propter aliquos, qui hactenus scire habebunt religionem nostram nihil cum gentibus habere commune. Igitur nos patris quidem deiunum idemque sub triplici appellatione colimus numen; sed patrem quidem ipsum lucem incolere credimus summam ac principalem, quam Paulus alias inaccessibilem uocat, filium uero in hac secunda ac uisibili luce consistere. qui quoniam sit et ipse geminus, ut eum apostolus nouit Christum dicens esse dei uirtutem et dei sapientiam, uirtutem quidem eius in sole habitare credimus, sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis modis non instruimus homnẽ exapos¬
tolica ꝓpheticaq doctrina. ut aedifi¬
rũ : Faustus aut̃ quomodo ꝑsua der&
diuintatẽ xp̃i homngentili. quẽ con¬
stituit dicentẽ. nec ꝓphetis credode
r& de aliis testificanti. Veeridicu¬
lumẽ hocputare: quen semel enim dig¬
num fide non ducer&. automninon hl
eicreder&. Aut potius ꝓaliis quam ꝑseipso
testificanti creder& : Hic foste faustus
irrisus sybillas homini leger& etorpheum.
& c& eros eius modi. siquos alios ex genti¬
lium repperir& dexp̃oaliquid ꝓnuntias¬
se. si non facer& eos quippe sibi in cogni¬
tos fassus ẽ dic̃s : Sane sist̃ aliqua ut famaẽ
sybillae dexp̃o presagia. authermetis
quẽ dicunt trimagistrum autorpherali¬
orumq ingentilitate uatum. Horumergo
iste literas nesciens. quando quidem ꝑ famã
putat eẽ aliquostales. non eas utiq. lege¬
r& illidicenti. nec ꝓphetis credo. nec
xp̃o. quidigitur facer& : an ꝓferr& ma¬

Expanded text:
his modis nos instruimus hominem ex aposhis modis nos instruimus hominem ex apostolica propheticaque doctrina, ut aedifirum. Faustus autem quomodo persuaderet diuinitatem Christi homini gentili, quem constituit dicentem "nec prophetis credo deret de aliis testificanti? uere ridiculum est hoc putare. quem semel enim dignum fide non duceret. aut omnino nihil ei crederet aut potius pro aliis quam pro se ipso testificanti crederet. hic forte Faustus inrisus Sibyllas homini legeret et Orpheum et ceteros eiusmodi. si quos alios gentilium reperiret de Christo aliquid praenuntiasse? sed non faceret; eos quippe sibi incognitos fassus est dicens: sane si sunt aliqua, ut fama est. Sibyllae de Christo praesagia aut Hermetis, quem dicunt Trismegistum, aut Orphei aliorumque in gentilitate uatum. horum ergo iste litteras nesciens. quandoquidem per famam putat esse aliquos tales. non eas utique legeret illi dicenti "nec prophetis credo nec Christo." quid igitur faceret? an proferret Ma
Abbreviated transcription (Latin):
patientia is rł Dñe patienterenĩ ferendũ ẽ
qđ ait. Sinite utraq crescere usq ad
mes sẽ. Neinpatientia tolerandima los
et ideo cum ipsi relinquuntur. illere lin¬
quitur : Vnde subiecitatq addidit. Uni¬
uersi quite derelinquunt terreantur:
confundantur qui recesser̃ interram:
Terra ẽ enim homo dese p̃sumens. atq
alios ut ipso p̃sumatur inducens. Et ideo
sequitur euestentur: quõ dereliquer̃
fontẽ uitae dnm : Ouid enim aliud clamat
adquẽ congregati recedunt axp̃o. xp̃i
ꝓmissione decepti. cuius nom ne iamte¬
nebantur imbuti. Non enĩ quos peperit
congregat. sedut congreget quos non pe¬
perit dicit salus quam xp̃s ꝓmisit apud meẽ
ego dabo: sed uide iste quid dicat saname
dñe & sanabor : saluũ mefacet saluusero :
Vnde apłs dic̃ nemoglori & ur in homne.
et iste subiungit. quõ gloriatiomeatues

Expanded text:
patientia Israhel, domine. patienter enim ferendum est, patientia Israhel, domine. patienter enim ferendum est, quod ait: sinite utraque crescere usque ad messem nec inpatientia tolerandi malos pus Christi, et ideo cum ipsi relinquuntur. ille relinquitur. unde subiecit atque addidit: uniuersi, qui te derelinquunt, terreantur; confundantur qui recesserunt in terram. terra est enim homo de se praesumens atque alios. ut de ipso praesumatur, inducens, et ideo sequitur: euertentur. quoniam dereliquerunt fontem uitae, dominum. quid enim aliud clamat ad quem congregati recedunt a Christo Christi promissione decepti, cuius nomine iam tenebantur inbuti? non enim quos peperit, congregat, sed ut congreget. quos non peperit, dicit: salus, quam Christus promisit, apud me est; ego dabo. sed uide. iste quid dicat: sana me, domine, et sanabor; saluum me fac, et saluus ero. unde apostolus dicit: nemo glorietur in homine, et iste subiungit: quoniam gloriatio mea tu es.
Abbreviated transcription (Latin):
infronte eos quigemunt & merent Obini¬
quitates populimei quaefiunt in medio eorũ :¬
taq iste gentilis quẽ talia alloqui firma¬
remus. lam factusciuis scõrum & domesti¬
cus dĩ. Nec iam alienus ab isrł sed uerus
is rahelita in quodolus nonẽ : Discerete¬
&iam ista uerba excorde simplici dicere
quae subsequntur contexit Idem ipsehie¬
remia spatientia isrł onẽ uniuersi quite
dereliquer̃ terreantur : Cum enĩ deper¬
dice dixiss&. quaeclamat & congregat quaȩ
non peperit: cõmendauit excellentiã ciui¬
tatis suꝑ montẽ posite quae abscondinon
potest ut abecclesia catholica her&ici ho¬
minẽ non separar& dic̃s. Sedes aut̃ glorie
ex altata ẽ scĩficationrã : Deinde quasi ue¬
nir& inmentẽ quidergo facimus detam
multis malis quitanto amplius ubiq ꝑmix¬
tist̃ quanto excellentior ẽ xp̃igloria
inunitate omnũ gentiũ: subiecit statim

Expanded text:
in fronte eos. qui gemunt et maerent ob iniin fronte eos. qui gemunt et maerent ob iniquitates populi mei. quae fiunt in medio eorum. itaque iste gentilis, qu-em tali adloquio firmaremus, iam factus ciuis sanctorum et domesticus dei nec iam alienus ab Israhel, sed uerus Israhelita, in quo dolus non esset. disceret etiam ista uerba ex corde simplici dicere quae subsequenter contexit idem ipse Hieremias: patientia Israhel, domine; uniuersi, qui te dereliquerunt, terreantur. cum enim de perdice dixisset, quae clamat et congregat, quae non peperit, commendauit excellentiam ciuitatis super montem positae, quae abscondi non potest, ut ab ecclesia catholica haereticum hominem non separaret dicens: sedes autem gloriae exaltata est. sanctificatio nostra. deinde, quasi ueniret in mentem: quid ergo facimus de tam multis malis, qui tanto amplius ubique permixti sunt, quanto excellentior est Christi gloria in unitate omnium gentium ? subiecit statim:
Abbreviated transcription (Latin):
perent : scir& cum paucis hereditatem dĩ.
cũ multis aut̃ signacula eus pasticipanda:
Cũ paucis cõmunicare sc̃itatẽ uitae & donũ
caritatis diffusȩ in cordib nr̃is ꝑsp̃m
nullus alienus accedit : Cũ multis aũ sc̃i¬
tatẽ sacramenti: quod qui manducat
& bibit indigne. iudicium sibi manducat
et bibit: quiaut manducare contempit
non habebit inseuitam. et ideo non ꝑue¬
niet aduitam ae ternã. Eosdemq paucos
in cõparatione multitudins malorũ paucos
diciẽẽ aut̃ ꝑse ipsos consideratos inmagnonu¬
mero diffuso toto orbe terrarũ crescentes
interrizania & cũ palea usq ad diemmessis
& uentilations: hoc in euangelio dictum. hoc
aꝓphetis ante p̃dictum : Ante enm p̃dictũ ẽ
sic̃ lilium inmediospinarum. ita ꝓxima mea
in medio filiarum. Ante p̃dictumẽ in habita¬
bit cũ tab̵ naculis cedar. cum his quioderant
pacẽ eram pacificus. Ante p̃dictumẽ signa

Expanded text:
perent. sciret cum paucis hereditatem dei. perent. sciret cum paucis hereditatem dei. cum multis autem signacula eius participanda: cum paucis communicare sanctitatem uitae et donum caritatis diffusae in cordibus nostris per nullus alienus accedit; cum multis autem sanctitatem sacramenti, quod qui manducat et bibit indigne iudicium sibi manducat et bibit: qui autem manducare contemnit, non habebit in se uitam et ideo non perueniet ad uitam aeternam. eosdemque paucos in conparatione multitudinis malorum paucos dici; esse autem per se ipsos consideratos in magno numero, diffusos toto orbe terrarum. crescentes inter zizania et cum palea usque ad diem messis et uentilationis. hoc in euangelio dictum est, hoc a prophetis ante praedictum. ante enim praedictum est: sicut lilium in medio spinarum. ita proxima mea in medio filiarum: ante praedictum est: inhabitaui cum tabernaculis Cedar; cum his, qui oderant pacem, eram pacificus: ante praedictum est: signa
Abbreviated transcription (Latin):
s& ille gratia spiritali unctus ds̃ p̃pasti¬
cipib suis ille sc̃s sc̃orum idem uerus rex
consulendo nob̵ etidemuerus sacerdos
seipsum offerendo ꝓ nob̵ quam obrem
quantum distat dexp̃i aduentu . in terp̃¬
dicationẽ angelorum & confessionẽ dae¬
moniorũ tantã auctoritatẽ ꝓpheta rũ &
curiositatẽ sacrilegorum : His & talib quȩ
nunc breuiter tangimus. tunc foste ꝓne
cessitate depellendi ueternosi erroris
aliquanto latius disputatis & rubore ube¬
rioris probations assertis Ille gentilis.
quẽ nobis cate ÷i tandum faustus ꝓposuit.
si salutẽ suam peccatis suis ꝓponeret: ꝓfec¬
tomoueretur ad fidem : qua imbutus et
in ecclesie catholicae gremio fouendus
collocatus : Consequenter &iam moneret᷑
quos mores tenere deber& neq: pestur¬
bar&ureorum multitudine : in quib ea
non inuenret. quae obseruare iuberetus
quã uis cumeo corporaliter congrega¬
rentur in ecłam. Et eadẽ sacram̃ta ꝑci¬

Expanded text:
set ille gratia spiritali unctus deus prae partiset ille gratia spiritali unctus deus prae participibus suis, ille sanctus sanctorum, idem uerus rex consulendo nobis et idem uerus sacerdos se ipsum offerendo pro nobis. quamobrem quantum distat de Christi aduentu inter praedicationem angelorum et confessionem daemoniorum. tantum inter auctoritatem prophetarum et curiositatem sacrilegorum. His et talibus. quae nunc breuiter tangimus. tunc forte pro necessitate depellendi ueternosi erroris aliquanto latius disputatis et robore uberioris probationis adsertis ille gentilis, quem nobis catechizandum Faustus proposuit. si salutem suam peccatis suis praeponeret, profecto moueretur ad fidem: qua inbutus et in ecclesiae catholicae gremio fouendus conlocatus consequenter etiam moneretur, quos mores tenere deberet. neque perturbaretur eorum multitudine, in quibus ea non inueniret, quae obseruare iuberetur. quamuis cum eo corporaliter congregarentur in ecclesiam et eadem sacramenta perci
Abbreviated transcription (Latin):
Cumillum dm̃colere ostendimus. De quo
nec ille tacere potuer̃. quisuos cumgenti¬
les populos idola & demona colenda.
pastim docere ausi st̃ pastim ꝓhibere
non ausi st̃: At illi sc̃i auctores nr̃i eũ po¬
pulũ eam rem publicamtaleregnũ impe¬
rante & a diuuantedõ ꝓpagauer̃ atq rexer̃:
Ubi sacrilegiũ eẽt qđ istis religio fuit: Itaq
si qui illic incultũ simulacrorũ & demonũ
laberentur. aut pena plectabantur ipsis
suaerei publicelegib: aut liberrimoto¬
nitru cohercebantur ꝓpheticis uocibus. ⁊¬
unus enĩ ab eis colebatur ds̃ qui fecitcȩlũ
& terrã ꝓphetico sancritu. hoc ẽ sign fica¬
tiuo futurorum quiritus aboler&ur:
Cum illauenssent quae ꝑ eum sign ficabant᷑
eẽuentura: quando quidẽ ipsum regnũ
magnus quidã ꝓpheta fuit . ubirex et sacer¬
dos mystica signficatione ungebantur :
qđ non ante ipsis qq̃: iuda ei s ignorantib
Acꝑ hoc inuitis ablatumẽ : nisi cum uens¬

Expanded text:
cum illum deum nos colere ostendimus, de quo cum illum deum nos colere ostendimus, de quo nec illi tacere. potuerunt, qui suos congentiles populos idola et daemonia colenda partim docere ausi sunt, partim prohibere non ausi sunt. a\ illi sancti auctores nostri eum populum, eam rempublicam, tale regnum imperante et adiuuante deo propagauerunt atque rexerunt. ubi sacrilegium esset, quod istis religio fuit. itaque si qui illic in . cultum simulacrorum et daemonum laberentur, aut poena plectebantur ipsis suae reipublicae legibus aut liberrimo tonitru cohercebantur propheticis uocibus. unus enim ab eis colebatur deus, qui fecit caelum et terram, prophetico sane ritu, hoc est significatiuo futurorum, qui ritus aboleretur. cum illa uenissent, quae per eum significabantur esse uentura, quandoquidem ipsum regnum magnus quidam propheta fuit, ubi rex et sacerdos mystica significatione ungebantur: quod non ante ipsis quoque Iudaeis ignorantibus ac per hoc inuitis ablatum est, nisi cum uenis
Abbreviated transcription (Latin):
fostas sedicer& : Quid mihiẽ cumistis
prophetis quos unde ueraces probem
non mihi ostenditur: Cũuero tã mag¬
na & tam multa quaed ixer̃ iamad af¬
fectũ manfestationemq perducta st̃.
Plane ille siper uersus eẽ noll&. nec ista
ullomodo contemner&. quae tanto ante
& tanto apparatu preuidenda & p̃nun¬
tianda cõmendarimeruer̃ : nec illos quib
p̃uderi & p̃nuntiari potuer̃: nullis enĩ
prudentius credimus uelde p̃teritis
qua eolim facta st̃ uelde futuris quae non¬
dum facta st̃. quã eis qui nob̵ fidem uer¬
borũ suorũ in tam multis tamq magnis
qua ȩ abeis p̃dicta iam facta st̃ probauer̃ :
Sybylla porro uel sybillae & orpheus. et
nescioquis hermes. et siquialiiuates. uel
theo logi ł sapientes uel philosofigentiũ
defilio dĩ aut depatre dõ uera p̃dixisse seu
dixisse ꝑhibentur : ual& quidem aliquid
ad paganorũ uanitatẽ reuincendã non tam̃
adistorum auctoritatẽ amplectendam :

Expanded text:
fortasse diceret: quid mihi est cum istis fortasse diceret: quid mihi est cum istis prophetis, quos unde ueraces probem, non mihi ostenditur? cum uero tam magna et tam multa, quae praedixerunt. iam ad effectum manifestationemque perducta sunt, plane ille. si peruersus esse nollet, nec ista ullo modo contemneret, quae tanto ante et tanto adparatu praeuidenda et praenuntianda commendari meruerunt, nec illos, a quibus praeuideri et praenuntiari potuerunt. nullis . enim prudentius credimus uel de praeteritis, quae olim facta sunt. uel de futuris. quae nondum facta sunt, quam eis, qui nobis fidem uerborum suorum tam multis tamque magnis, quae ab eis praedicta iam facta sunt, probauerunt. Sibylla porro uel Sibyllae et Orpheus et nescio quis Hermes et si qui alii uates uel theologi uel sapientes uel philosophi gentium de filio dei aut de patre deo uera praedixisse seu dixisse perhibentur, ualet quidem aliquid ad paganorum uanitatem reuincendam. non tamen ad istorum auctoritatem amplectendam,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmontẽ nisi eum qui scđm ꝓphetiam
dani helis ex paruulo lapidem creuit :¬
Et factus ẽ mons magnus : Ita utimpler&
uniuersam terram: nec illi audiantur
qui nomine quasi secr&e & a pocrife
ueritatis & hominũ paucitatis dicunt.
Ecce incubiculis . ecce in desesto quia non
potest abscondiciuitas suꝑmontẽ con¬
stituta quia sedes gloriae ex altata est
scĩ ficationr̃a : Cumergo iste gentilis.
his atq. huius modi aliis testimonis ꝓphe¬
tarum deꝑsecutione regum & populorũ.
defideregum & populorũ. deabolitione
idolorum. dececitate iuda eorũ. deꝓba¬
tione codicum ab ipsis custoditorum:
deamentia her&icorum. de excellen¬
tiae sc̃ȩ̃ ecclesiae. uerorum & germanoꝵ
xp̃ianorum ante p̃dicta. et nunc impl&a
conspicer&: quid inuenr& fide dignus.
qua illos ꝓphetas quib dediuintate
xp̃ieliger& credere : Et enimsi ante¬
quã ista fierent ingererẽ gentili ꝓphe¬
tas hebreos. quibus ea futura creder&
quae facta non dumuider&. merito

Expanded text:
montem. nisi eum. qui secundum prophetiam Danihelis ex paruulo lapide creuit et factus est mons magnus, ita ut inpleret uniuersam terram? nec illi audiantur, qui nomine quasi secretae et apocryphae ueritatis d hominum paucitatis dicunt: ecce in cubiculis, ecce in deserto, quia non potest abscondi ciuitas super montem constituta. quia sedes gloriae exaltata est, sanctificatio nostra. Cum ergo iste gentilis his atque huiusmodi aliis testimoniis prophetarum de persecutione regum et populorum, de fide regum et populorum, de abolitione idolorum, de caecitate Iudaeorum, de probatione codicum ab ipsis custoditorum, de amentia haereticorum. de excellentia sanctae ecclesiae uerorum et germanorum christianorum ante praedicta nunc inpleta conspiceret, quid inueniret fide dignius quam illos prophetas, quibus de diuinitate Christi eligeret credere? etenim si antequam ista fierent, ingererem gentili prophetas Hebraeos, quibus ea futura crederet, quae facta nondum uideret, merito
Abbreviated transcription (Latin):
to& reficit ipse mih etex non nulla
difficultate inuentionis suae desi¬
derium in flammat quo id quod in¬
uenero auidius sorbieam medullisq recon¬
ditũ salubriterteneã : Ipse mihinnuit qui

Expanded text:
t reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, quo id quod inuenero, auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. Ipse mihi in Ioseph innuit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
inapocalypsi iohannis copio¬
sius uberiusque describitur.
Noncredat huic proph&icȩ
promissioni uirgo casta. sinon
iam ten& quo dei pereandem
proph&iam. hoc tempore
fucurum promissum eft: Au¬
di filia & uide & inclina aurem
tuam. & obliuiscere populumtuũ
& domum patris tui : Quoniam con¬
cupiuit rex speciem tuam. quia
ipse est ds̃ tuus & adorabunt
cum. Filiae tyr inmuneribus
uultum tuum deprȩcabuntur.
diuites plebis. O mnis gloria
eius filiae regis intrin secus. in
fim briis aurcis circum amic¬
ta uan&atibus. Afferentur
regi uirgines post̃ eam. proximȩ

Expanded text:
in apocalypsi Iohannis copioin apocalypsi Iohannis copiosius uberiusque describitur. non credat huic propheticae promissioni uirgo casta, si non iam tenet, quod ei per eandem prophetiam hoc tempore futurum promissum est: audi filia et uide et inclina aurem tuam et obet domum patris tui; quoniam concupivit rex speciem tuam, quia ipse est Deus tuus, et adorabunt eum filiae Tyri in muneribus: vultum tuum deprecabuntur divites plebis. Omnis gloria ejus filiae regis intrinsecus, in fimbriis aureis circumamicta varietatibus: afferentur regi virgines post eam, proximae
Abbreviated transcription (Latin):
tanta promissa com pl&aiam
ten &. Nec qui squam dicit ad
presens tempus. ci confictos esse
proph& as. quos in iudȩorum
codicibus adserit: Quid enim
incredibi lius promit tebatur
quam id quod abrahȩ dictum esc
Insemine tuo bene dicentur om¬
nes gentes. & quid certius iam
tenem us exhibitum : Illa certe
est ultima eius promissio. quam
proph&a breurter ita comme¬
morat. Beati qui habitant in
domotua. insȩcula sȩculorum lau¬
dabunt te. Finita quippe omni
indigentia. & nouissima inimi¬
ca morte destructa. Perp& ua
dĩ lauserit otiosorum negotium
quo iam nemo acced&. undeiam
nemo disced&: Quod alibi pro¬
ph&aita commemorat. Lon¬
lauda herusalem dñm. lauda
dm tuumsion: Quoniamcon¬
firmauit seras portarum tua¬
rum. benedixit filiis tuis inte:
Clausis portis nullus intrabit
nullus ex ibit. Quod & ipsespon¬
sus in euangelio dicit. fatuis
uirginibus &iam pulsantibus.
se non a perturum. H aec hie¬
ru salem sca ecclesia sponsa xei.

Expanded text:
tanta promissa conpleta iam tanta promissa conpleta iam tenet, nec quisquam dicit ad praesens tempus ei confictos esse prophetas, - quos in Iudaeorum codicibus adserit. quid enim incredibilius promittebatur quam id, quod Abrahae dictum est: in semine tuo benedicentur omnes gentes? et quid certius iam tenemus exhibitum? illa certe est ultima eius promissio, quam propheta breuiter ita commemorat: beati, qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te. finita quippe omni indigentia et nouissima inimica morte destructa perpetua dei laus erit otiosorum negotium: quo iam nemo accedet, unde iam nemo discedet. quod alibi propheta ita commemorat: conlauda, Hierusalem, dominum; lauda deum tuum. Sion. quoniam confirmauit seras portarum tuarum, benedixit filios tuos in te. clausis portis nullus intrabit. nullus exibit. quod et ipse sponsus in euangelio dicit fatuis uirginibus etiam pulsantibus se non aperturum. haec Hierusalem, sancta ecclesia, sponsa Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ego uos plane prȩdicatores lego
non solum proph&is aliquan¬
to obscurius. uerum & aba pos¬
tolo ex pressius: Seduid&e quem¬
admodum: sp̃s inquit manifes¬
te dicit: Qui a in nouis simis.
tem poribus recedent quidam
afide intendentes spiritibus
seduc toribus. & doctrinis dde¬
moniorum. inhipocrisi menda¬
ciloquorum. cauteriatam haben¬
tium conscientiam suam. prohi¬
bentium nubere. abstinentes acubis.
quos ds̃ creauit ad percipien dum
cumgra ciarum atione fidelibus.
& his qui cognouerunt ueritatem
quia omnis creatura dĩ bona est
& nihil abi ciendum. quod cum
gratia rum actione percipitur.
Haec quem admodum in uobis im¬
pl&asint. & luce clarius omni¬
um qui uos nouerunt oculos
tangit. & supra protem pore
ostendimus. sta autem quam
doctrina a postolica. uirginem
castam uniuiro ex hibens xꝑo
a fallacia serpentis qua tu corrup¬
ta es. mon& ut caueat. agnoscit
dm̃ proph&arum. dm̃ uerum.
dm̃ suum: huius ultimȩ polli¬
citationi secura credit. Cuius

Expanded text:
ego uos plane praedictos lego, non solum a prophetis aliquando obscurius, uerum et ab apostolo expressius. sed uidete quemadmodum. spiritus, inquit, manifeste dicit, quia in nouissimis temporibua fide, adtendentes spiritibus seductoribus et doctrinis daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum, cauteriatam habentes conscientiam suam, prohibentes nubere, abstinentes a cibis, quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione fidelibus et his, qui cognouerunt ueritatem. quia omnis creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur. haec quemadmodum in uobis inpleta sint, et luce clarius omnium, qui uos nouerunt, oculos tangit et supra pro tempore ostendimus. Ista autem, quam doctrina apostolica uirginem castam uni uiro exhibens Christo, a fallacia serpentis, qua tu corrupta es, monet ut caueat, agnoscit deum prophetarum, deum uerum. deum suum; huius ultimae pollicitationi secura credit, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
se occultauit nec occider&ur.
uxorem dõ credidit nepolluer&
Quam quã scrupulosios dispu¬
tari possit. utrum illius mulieris
pudicitia molar&ur. etiam siquis¬
quam carni eius commixtus for&.
Cum id inse fieri ꝓmariti uita.
nec illo sciente sediubente per¬
mitte r&. Nequaquã si dem de¬
serens coniugalem. &po testatẽ
non ab nuens maritalem : sicut
ille adulter non fuit quan¬
do uxoris obtemperans poteftati.
oeancilla prolem generare consen
feminae uni uiro: multo uerius
& honestius illud accipimus. qđ
pater abraham nec tẽp̃tauit dm̃.
quando uitae suȩ quantum potuit¬
homo consuluit: & sperauit indm̃.
Cui pudicitiam coiugis com men¬
dauit: Iam uero in hac regesta
atque in diuinis libris posita fi¬
deliter que narrata. quem non de¬
I&t& etiam factum prophetto¬
cum pe scrutari. & sacramentios¬
tium pia fide studioq pulsare ut a¬
periat dñs. & ostendat. quis tunc
in illo figurabatur uiro. & cuius
sit uxor quae in hac peregrina¬

Expanded text:
se occultauit, ne occideretur; se occultauit, ne occideretur; uxorem deo credidit, ne pollueretur. Quamquam scrupulosius disputari possit, utrum illius mulieris pudicitia uiolaretur, etiam si quisquam carni eius conmixtus foret, cum id in se fieri pro mariti uita nec illo nesciente, sed iubente permitteret, nequaquam fidem deserens coniugalem et potestatem non abnuens maritalem, sicut ille adulter non fuit, quando uxoris obtemperans potestati de ancilla prolem generare consensfeminae uni uiro, multo uerius et honestius illud accipimus, quod pater Abraham nec temptauit deum, quando uitae suae quantum potuithomo consuluit et sperauit in deum, cui pudicitiam coniugis commendauit. Iam uero in hac re gesta atque in diuinis libris posita fideliterque narrata quem non delectet etiam factum propheticum perscrutari et sacramenti ostium pia fide studioque pulsare, ut aperiat dominus et ostendat, quis tunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac peregrina