comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ ea que de ne su̾t: fure hñt. Que uidetis niꝰ parari temporalia sunt:
que nõ uidetis et̾ua. Siͦ tremxoralia sunt: transitoria st̃. Si trã̾sitoria t̾
et mortalia st̃: ⁊ trãsendi uel moriẽ di arguinẽtũ solũ est hoc. qr uoideri¬
possũt. Temxoralia fuert que in hũbeti morte ꝯẜeximꝰ: s sã ob̾tiẽt
gaudiũ ⁊ leticiã in xoetuas et̾uitates: nõ et cigo lugẽdus nobis: cui
nec luctꝰ nec dolor est. d nec pro nobis illesublatꝰ est nuomurãad̃ .
magis agamꝰ grãs quod tam diu ꝯcessꝰ est nobis. Sĩ guidẽ ut ego
arbitror Aecẽmins. Iã decursũ est. quod nõ uixit nnisi nob̃ et pro nõs:
At hic tinor mous nelides trãflatꝰ sit qr nõ eiamꝰ Iã digni msortio
Illiꝰ. Ouis scit tamẽ si ꝓptẽa sublatꝰ sit. ut nos suis int̾tessioib ꝓtegat
Axud prei : Utinã sit. Si enĩ tãte citutatis erat dũ eẽt nobistũ. ut

Expanded text:
enim ea quae de me sunt, finem habent . Quae videtis mihi praeparari, temporalia sunt; quae non videtis, aeterna. Si temporalia sunt, transitoria sunt; si transitoria sunt, et mortalia sunt: et transeundi vel moriendi argumentum hoc berti morte conspeximus: sed jam obtinet gaudium et laetitiam in perpetuas aeternitates. 7. Non est ergo lugendus nobis, cui nec luctus, nec dolor est. Sed nec pro nobis, quibus ille sublatus est, murmurandum: magis gratias agamus, quod tandiu concessus est nobis. Siquidem, ut ego arbitror, deceatque hic timor meus est, ne ideo translatus sit, quia non eramus jam digni consortio illius. Quis scit tamen si idcirco sublatus fuerit, ut nos suis intercessionibus protegat apud Patrem? Utinam ita sit! Si enim tantae charitatis erat dum esset nobiscum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
patia fances suasᵗ: ut saciaretur saingnine quẽ situnt. Eya fent
qs potuit ⁊ octidit caruẽ: et ecte Recondita est in corde terxe. Sepauit
a nobis duicem amicũ ⁊ prudentem ꝯsiliariũ: auxiliariũ fortem.
Nec miͣ. net uobis ꝑ peꝑcit insaciabiłis hominida: michi aut̃ mitiꝰ.
Siccunre separat amara mors O bestia cuidelis ⁊ o amaritudo ama
disti. E quid. Carnem utiq solam. Aniuie eñ nõ habes quid fa¬
auferet᷑ a te: cũ tu nouissima mimita destrueris ⁊ absobeberis i
uictoria. Reddes utiq reddes aliꝙ̃do torxꝰ illud quod ad sinũ ad¬
uẽtꝰ tui. tantis hesterna die sputis et excieationib ac multixlici
sordiũ scalore Replenãs. letabũda ⁊ laudans: q̃mia et hc̃ tuis laq̾is
Ieretisses. Uemet uiigenitꝰ patris cũ potestate magna et marestate
humbertũ querẽ: ⁊ spllũ td̃em cadaneiosũ corxꝰ cõsigurare corori
claritatit sur. Tu aut̾ quid. pofecto qd in feremia scͥotũ est in noui¬

Expanded text:
auces suas, ut satiaretur sanguine quem sitivit. Eia, fecit quod potuit; occidit carnem, et ecce recondita est in corde terrae. Separavit a nobis dulcem amicum, prudentem consiliarium, auxiliarum fortem. Nec mihi, nec vobis pepercit insatiabilis homicida, mihi autem minus. Siccine separas, amara mors? O bestia crudelis! o amaritudo amard quid? Carnem utique solam: animae enim non habes quid faauferetur a te, cum tu novissima inimica destrueris, et absorberis in victoria. Reddes utique, reddes aliquando corpus istud, quod ad signum adventus tui tantis hesterna die sputis et exsecrationibus, ac multiplici sordium squalore repleveras, laetabunda et laudans, quia et hunc tuis laqueis irretisses. Veniet Unigenitus Patris cum potestate magna et majestate Humbertum quaerere, et illud idem cadaverosum corpus configurare corpori claritatis suae. Tu autem quid? Profecto, quod in Jeremia scriptum est, in novi
Abbreviated transcription (Latin):
colore potiꝰ ꝙͣ saxore: ad eo illud aquis niiiis obruebat. Uix unꝙͣ
lediẽtia comxellẽte infirmitoriũ Iutrouũt : uixtũ intrasset teneri
potuit: fattor nunꝰ obediẽs in hac parte. quod auctoritatis sue mole
me p̾meret. laudo eũ ⁊ in hoc nõ laudo: qr sicut uos scitis: nõ paꝵ
in hꝰmodi ꝑstitit obstinatꝰ. Credo qr si quid triste sensit ꝓpt̾ hoc seħit
qd minꝰ nobis cõseusit de necessitate corxoris sui. E qualis erat in
ꝯsiliis. pmꝰ utiq ⁊ distretꝰ: quod ego tãto meliꝰ noui. ꝙͣto sexiꝰ tetigi¬

Expanded text:
colore potius quam sapore, adeo illud aquis nimis obruebat. Vix unquam obedientia compellente infirmitorium introivit; vix, cum intrasset, teneri potuit. Fateor. minus obediens in hac parte, quod auctoritatis suae mole me premeret. Laudo eum, in hoc non laudo; quia, sicut vos scitis, non parum in hujusmodi perstitit obstinatus. Credo quia si quid triste sensit, propter hoc sensit, quod nobis minus consensit de necessitate corporis sui. Sed qualis erat in consiliis? P
Abbreviated transcription (Latin):
tudiẽ uel magnitudine temxtationũ ꝑcrssus: nõ audiuit ab ore eiꝰ et
adicẽ temxtatiõis : ⁊ curatiõis Remediũ. Ita em̃ ꝑturrebat oẽs agulo
cõstiẽtie infrrmitatis: ut crede̾ posset qui ꝯfitebat᷑ cũ uidisse omĩa ⁊
oĩb int̾fuisse. Quãte aut̾ caritatis erat: Sic se induerat uistera xre¬
tatis ut oẽs excusaret pro oĩb int̃tedẽt nestiẽtib ilis pro quibus
lognebatur : nõ ꝑsonaꝵ accextoes necessitatũ. Erat ergo humili
corde. dulcis sermour: strermꝰ oꝑe ÷ feruẽs caritate: in ꝯmisso fidelis.
in ꝯsilio c̾rũspertꝰ ⁊ prude̾s. Comxosipꝰ erat sux̃ omes hõies quos
dm̃i Ihũ posuit uestigia : nec Retiaxit pedem. donet cursũ stiueris ꝯlemaret.
Ille fuit yaux: pauxo custe fuit. Uixit rãt in laborib : ⁊ hit in laborib

Expanded text:
 et radicem tentationis, et curationis remedium? Ita enim percurrebat omnes angulos conscientiae infirmantis, ut credere posset qui confitebatur, eum vidisse omnia, omnibus interfuisse. 5. Quantae autem charitatis erat? Sic se induerat viscera pietatis, ut omnes excusaret, pro omnibus intercederet, nescientibus illis pro quibus loquebatur; non personarum acceptor, sed necessitatum. Erat ergo humilis corde, dulcis sermone, strenuus opere, fervens charitate, in commisso fidelis, in consilio circumspectus et prudens. Compositus eDomini Jesu posuit vestigia, nec retraxit pedem, donec cursum itineris consummaret. Ille fuit pauper, pauper et iste fuit. Vixit ille in laboribus, et hic in laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ ht̃ hic manẽtẽ ciuitate̾ sicut nec pres sui: s nr alit̾iora exte
seq̃dat᷑ ad pallinã suxur̃ uocaniõis. Nichil ht̃ nũd quod ure¬
clamet in eo. Uel de eo: qr nec nũddꝰ ei platuit nec ixem̃do. Extũ
parciꝰ potuit de substũtia eiꝰ accexit: pminꝰ accexisset si nõ obediẽtia
coegisset Uictũ ⁊ uestitũ haberis ħis contemxtꝰ fuit. nõ ad suxftuatat
rausabatux ante hos paucos dres si bene memu dĩ loquerenuro
adinuitẽ. dicebat se monasterii hmꝰ prebẽditrũ esse: et taꝙ iulli
utulitatis hore pasti in domo dei. Erat cm̃ uere nuts et humar torde
erebat Idto sese amabilã et affabue oĩb exhibebut : situt erat ama¬

Expanded text:
c patres sui; sed in anteriora extentus, sequebatur ad palmam supernae vocationis. Nihil habet mundus, quod jureclamet in eo, vel de eo; quia nec mundus ei placuit, nec ipse mundo. Quantum parcius potuit, de substantia ejus accepit; et minus accepisset, si non obedientia coegisset. Victum et vestitum habens, his contausabatur. Ante hos paucos dies, si bene memini, dum colloqueremur ad invicem, dicebat se monasterii hujus praebendarium esse, et tanquam nullius utilitatis hominem pasci in domo Dei. Erat enim vere mitis, et humilis corde: inebat. Ideo sese amabilem et affabilem omnibus exhibebat, sicut erat ama
Abbreviated transcription (Latin):
uñ gregorius. Ecte doins suis deꝯ flagella ꝑmuiscet ut nos
oẽ illud qd̵ in mũdo nos de lactabat amarestat Et illud
incendium surgat. qd nos semper ad celeste desideriũ inq̾etet¬
et exitet. atq ut ita dicam delecta bilit̾ mordeat. suauiti
huiꝰ uite fragilitate crebrestunt. et̾uam Requiẽ nos desi¬
derare ꝯpelłunt. Mlundꝰ quoq ẽ periclosior blandꝰ ꝙͣ
molestꝰ. et magis cauendꝰ est cum se allicit diligi ꝙ cũ

Expanded text:
Unde et donis suis flagella permiscet, ut nobis omne quod nos in saeculo delectabat amarescat, et illud incendium surgat in animo quod nos semper ad coeleste desiderium inquietet, excitet, atque, ut ita dicam, delectabiliter mordeat, suaviter rebrescunt, aeternam requiem nos desiderare compellunt. mundus quippe iste periculosior est blandus quam molestus et magis cauendus, cum se inlicit diligi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
borem folus parentibus uel pallentib marcidã. in¬
telligis qͥa aliquẽ culxam ht̃ tirta Radicem. Ita cum
em̃ possũ coroigere filios cũ foẽs emandare ño possũt. dut
q̃ fiducia sutẽeram laicos tũ a consortib pudoris uede¬
cundiam ꝯtistestãtiu. hͭ ambrosiꝰ Saur ixẽ exũs ĩp ho

Expanded text:
borem foliis pallentibus marcidam, intelligis quia aliquam culpam habet circa radicem, ita cum enim possum corrigere filios, cum fratres emendare non possim? Aut qua fiducia succenseam laicis, cum a consortibus pudoris verecundi
Abbreviated transcription (Latin):
imꝰ. legrinꝰ quosi morbo articlãri et podagoe hũorib
laborantes ꝓst ptone bonoix ad simplicem mẽsai et pau¬
peres cibos redactos ꝯualuisse. Caruerũt eñ sollicitu¬
dine dispensande domꝰ. et epulaꝵ largitate q̃ et corp
frangũt et anm̃ ħᵗ. Iheromimꝰ Sed et de deo nõ est fas

Expanded text:
Legimus quosdam morbo articulari et podagrae humoribus laborantes, proscriptione bonorum, ad simplicem mensam et pauperes cibos redactos, convaluisse. Caruerant enim sollicitudine dispensandae domus, et epularum largitate, quae et corpus frangunt
Abbreviated transcription (Latin):
gerere at̾ cõmestos magno ꝑatos et pditos labore doleamꝰ
Olerũ et pomoꝵ ac legnumũ et facilior apparata
ẽ. et arte impendus que coquoꝵ nõ indiget et sine
cura sustentat hũãnũ genus moderate sumptꝰ qr n ͨ
aunde denorãt qd Ioricam̃ta gule nõ ht̃. et lenori di¬

Expanded text:
gerere, aut comestos magno partos et perditos labore doleamus. Olerum et pomorum ac leguminum, et facilior apparatus est, et arte impendiisque coquorum non indigent, et sine cura sustentant humanum genus, moderateque sumptus: quia nec avide devoratur. Quod irritamentum gulae non habet, leviori di
Abbreviated transcription (Latin):
hõi qui prosperat᷑ in uia sua ciuꝰ pttis de est ultor. et ad est
laudator Maior idcirco ira diũ est. Ioritat enĩ dnm pctor
ut ista paciat᷑. et ut correctionis stagella nõ paciãt᷑. uñ coi
rostomiꝰ. Nou̾ta uirtutis. prosperitas ẜaulis suns sit applaudit.
ut noceat. et in felici succenssu sit in uia fortuuatos obsequit᷑.
ut in fuic xiutiem oꝑet᷑. cõmiuis sus. abinito ꝓpinans dul¬

Expanded text:
homini qui prosperatur in via sua, cujus peccatis deest ultor, et adest laudator: major haec ira Domini est. Irritavit enim Dominum peccator, ut ista patiatur, id est, ut correptionis flagella non patiatur. Isiquidem virtutis prosperitas, beatulis suis sic applaudit, ut noceat: et infelici successu sic in via fortunatis obsequitur, ut in fine perniciem operetur, convivis suis ab initio propinans dul
Abbreviated transcription (Latin):
mũdi asperitatem hũt ueram Iocunditatem falsã. certum
dolorem incertã uoluptatem durũ laborem tuuidam quietẽ.
rem plenam miserie spẽ beatitudims manẽ. hec augꝰ de
prosperitas molia corrumpit. Qui eñ ueritati młtet imitis
uanitati nulloᷤ succubit. quia dum forti pede cogitationis
uitꝰ intentionem fixerit. oẽ ꝙͣ foris mnutabilit agirau ad

Expanded text:
mundi asperitatem habent ueram, iucunditatem falsam; certum dolorem, incertam uoluptatem; durum laborem, timidam quietem; rem plenam miseriae, spem beatitudinis inanem. hisne prosperitas nulla corrumpit. Qui enim veritati inhaeret, vanitati nullo modo succumbit, quia dum forti pede cogitationis intus intentionem fixerit, omne quod foras mutabiliter agitur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ arbitrer uniu̾se nat̾e mortaluĩ quoqͦ libet mͦ.
uł in qͦlibet ordine appropinqͣre dõ qͥ solus in accessibi¬
lem om̃ĩ creature habitat lucem Que gͥ ro̾ ẽ iobedie¬

Expanded text:
magnum arbitrer uniuersae naturae mortalium quoquolibet modo magnum arbitrer uniuersae naturae mortalium quoquolibet modo et in quolibet ordine adpropinquare deo, qui solus in- accessibilem omni creaturae habitat lucem. 6. Quae igi
Abbreviated transcription (Latin):
mur : Erit sine dubio illud qd̾ dictũ ẽ. ut ñ sit rex neꝙ
pͥnceps. neq sac̾dotiũ. neq sacͥficiũ. et omĩa illa nob̾ qͦq¬
Uerum nec hoc qͥdẽ nouũ aut ꝑegͥnum ẽ. his apd̃ qͦs diui¬
ne philosophie studia uigent. ut ex ordine discpłorũ qͥs
in magistrorũ assumat᷑ offm̾. sic̃ et naute qͥdẽ ꝓbabili
si res poscat ad in spectionẽ ꝓra tranfferri. uł ex illo lo¬
co si uentoꝵ ꝓbabilit̃ colleg̾it disciplinã ad ipsa nauis
gub̾n acła ꝓuocari. uł fortissimo militi curã turme co¬
hortisq committi. uł bñ agendũ turmã ad tocius ex̾citꝰ
tranfferri magist̾iũ: Non gͦ existimet qͥs eoꝵ qͥ in alieniᷤᷤ
negociis guissimi censores fuint. et ex suis uiciis aliena
gesta ppendunt. qd̾ ego erubuerĩ ministi̾ huiꝰ gͣdum
maiorã desid̾ans Hon ita ego sũ uł diuinarũ rerũ mag¬
nitudinis. uł humanarũ humanitatis ignarus. ut ñ

Expanded text:
mur? erit sine dubio illud quod dictum est, ut non sit rex neque mur? erit sine dubio illud quod dictum est, ut non sit rex neque princeps neque sacerdotium neque sacrificium. et omnia illa nobis qUerum ne hoc quidem nouum aut peregrinum est his, apud quos diuinae philosophiae studia uigent, ut ex ordine discipulorum quis in magistrorum adsumatur officium, sicut ne nautae quidem probabili, si res poscat, ad inspectionem prorae transferri uel ex illo loco, si uentorum probabiliter collegerit disciplinam, ad ipsa nauis gubernacula prouocari. uel fortissimo militi curam turmae cohortisque committi uel bene agentem turmam ad totius exercitus transferri magisterium. non ergo existimet quis eorum, qui in alienis negotiis grauissimi censores fiunt et ex suis uitiis aliena gesta perpendunt, quod ego erubuerim ministerii huius gradum maiora desiderans. non ita ego sum uel diuinarum rerum magnitudinis uel humanarum humilitatis ignarus, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
deest et in quo habundat uelut in m̃broꝵ diu̾sitate conso¬
nantia facta ꝑ sp̃m ꝑfectũ et integrũ. atq aptũ ad om̃ĩa
ne aliis qͥdẽ ullis animantibꝰ absq rectoribꝰ ẽẽ. ⁊ gubnacħ
ꝑicłm impendit errantibꝰ. a qͥbus siqͥd̾ illd̾ qd̾ pͥmũ ẽ ̃
seruari ñ pot̃ ne delinquant. hoc certe ineis sed̾m salu¬
tis optinet locũ. si corrigant᷑ ac reuocent᷑ a delicto Si
gͦ uerũ apparuit. ⁊ bonum iustũq uisũ ẽ. certũ ẽ malũ
eẽ e contrario et inutile. uł om̃s fieri uelle rectores. ut
nullus qͥ regi debeat iã suꝑsit. uł rursum regendi offm̃
labefactari pot̾it omne corpꝰ ecclie nemine scił gub̾nas¬
te. ⁊ ubi iã uõb̃ uł quomͦ. aut a quibꝰ colet᷑ ds̃. quo pacto
sacroscã mist̾ia ad instar celestis imaguns celebrabunt᷑.
ꝑ q̃ utiq in t̾ris adhuc positi celestibꝰ adhuc ordinibꝰ socia.¬

Expanded text:
deest et in quo abundat uelut in membrorum diuersitate consodeest et in quo abundat uelut in membrorum diuersitate consonantia facta per spiritum perfectum et integrum atque aptum ad omnia ne aliis quidem ullis animantibus absque rectoribus esse et gubernaculis periculum inpendet errantibus, a quibus siquidem illud quod primum est seruari non potest ne delinquant, hoc certe in eis secun­ dum salutis obtinet locum, si corrigantur ac reuocentur a de- licto. si ergo hoc uerum apparuit et bonum iustumque uisum est, certum est malum esse e contrario et inutile uel omnes fieri uelle rectores, ut nullus qui regi debeat iam supersit, uel rursum regendi officium labefactari poterit omne corpus ecclesiae nemine scilicet gubernante. et ubi iam nobis uel quomodo aut a quibus coletur deus? quo pacto sacrosancta mysteria ad instar caelestis imaginis celebrabuntur, per quae utique in terris adhuc positi caelestibus ordinibus socia
Abbreviated transcription (Latin):
minimis. quã sit a dño gͣuis animadu̾sio constituta Ego gͥ
ri.neq ut ego parũ aliqͥd glorier arrogans qͥs et diuinas
leges statuq despiciens: Noui et enĩ quia sic̃ in corꝑe nr̃o
alia st̃ m̃bra q̃ regunt corpꝰ atq omĩbus motibꝰ eiꝰ p̃sident.
alia st̃ q̃ regunt᷑. ⁊ obsequiũ rectoribꝰ p̃bent: Ita etiã ineccłi.
statuit ds̃ eqͥtatis eã legem disp̃nsans. et ꝑ diuinã ꝓuiden¬
tiã suã qua uniu̾sa componit m̾itorũ temꝑans pͥuilegia ali¬
os constituit regi et gubernari. Qbus hoc utiluis est. ut
u̾bo et oꝑe rectorũ ad id qd̾ expedit imbuant᷑. Alios pasto
res et doctores dedit ad ꝑfectioꝵẽ eccłie scił qͥ ꝑcet̾is uͥtute
animi p̃diti familiariꝰ dõ assistant. et id officii in eccłia ge¬
rant. qd uł aĩa in corꝑe. uł mens ⁊ ratio oꝑatur in aĩa.
ut utͣq parit̃ conpaginata. et sibi inuicẽ mixta. in qͦ qͥd

Expanded text:
minimis quam sit a domino grauis animaduersio constituta. 3. Ego igitur, minimis quam sit a domino grauis animaduersio constituta. 3. Ego igitur, rri neque — ut et ego parum aliquid glorier — adrogans quis et diuinas leges statutaque despiciens. noui etenim quia, sicut in corpore nostro alia sunt membra quae regunt corpus atque omnibus eius motibus praesident, alia sunt quae reguntur et obsequium rectoribus praebent, ita etiam in ecclesia statuit deus aequitatis eam lege dispen­ sans et per diuinam prouidentiam suam, qua uniuersa conponit, meritorum temperans priuilegia. alios constituit regi et guber­ nari — quibus hoc utilius est —, ut uerbo et opere rectorum ad id quod expedit inbuantur; alios pastores dedit et doctores ad animi praediti familiarius deo adsistant et id officii in ecclesia gerant, quod uel anima in corpore uel mens et ratio operatur in anima, ut utraque pariter conpaginata et sibi inuicem mixta, in quo quid
Abbreviated transcription (Latin):
complectit᷑ factum Nicħ enim hominibꝰ suauiꝰ quã alie¬
na loqͥ: et aliena curare. maxime si eueniat uł odio ali¬
qͦs uł amore p̃ueniri. a qͥbiis p̃cipue semꝑ occultat᷑ ue¬
ritas: et furatur Alii gͥ ut dixi putent alia: ẜ̃ go uͦ ab̾ꝙ
om̃i uerecitudia qd̾ uerũ ẽ in mediũ ꝓferã. utͥsq parti¬
bus satiffaciens. id ẽ tã his qͥ affectu in nos quã etiã hiᷤ
qͥ odio ꝑmouent᷑. in qͥbusdã qͥdẽ ipse mei accusator ex¬
istens. ꝓ qͥbusdã uͦ etiã satiffaciens Et ut nb sod̾ m
ordinẽ sermo ꝓcedat. pͥmo de formidine mea ac metu
pͥstino disserã: Neq enĩ patiar in me aliqͥd suspitioĩ¬
reman̾e eoꝵ. qͥ uł bona nr̃a uł contͣria curiosa examinatio¬
ne discutiunt: Est enim ⁊ hoc religionis offm u̾bi sacisfac¬
fr̃ibꝰ ponat. aut scandalũ Scimꝰ enĩ scandalizanti unũ ex

Expanded text:
amplectitur factum. nihil enim hominibus suauius quam alieamplectitur factum. nihil enim hominibus suauius quam aliena loqui et aliena curare, maxime si eueniat uel odio aliquos uel amore praeueniri. a quibus praecipue semper occultatur ueritas et furatur. alii igitur, ut dixi, putent alia, ego uero absque omni uerecundia quod uerum est in medium proferam utrisque partibus satis faciens, id est tam his qui affectu in nos quam, etiam his qui odio permouentur, in quibusdam quidem ipse mei accusator existens, pro quibusdam uero etiam satis faciens. 2. Et ut nobis secundum ordinem sermo procedat, primo de formidine mea ac metu pristino disseram. neque enim patiar in me suspiciones cuiquaremanere eorum qui uel bona nostra uel contraria curiosa examinatione discutiunt. est enim et hoc religionis officium uerbi satisfacfratribus ponat aut scandalum. scimus enim scandalizanti unum ex
Abbreviated transcription (Latin):
netͣuit Hunc gͦ absq ullo ꝓrsus lege scrupulo. sciens ta¬
men qd̾ eloqñtie eiꝰ pfulgidum ingco lum̃ non parũ nece¬
ssitas int̾p̃tatiois obscurat: In quo utrũ nr̃i sermonis ꝑ ar¬
ꝑtas. an ipsa int̾pretatiõis natura hoc agat. tu qͥ ut̾usq
singue habes ꝑitiam. mag̃ ꝓbato:
ictus sũ et fateor mȩ ẽẽ suꝑatũ. subiectus
sũ dño. ⁊ obsecͣui eũ: Dignũ et enĩ ẽ. ut mͥ
beatus dauid aꝑiat sermonis exordiũ: Immo
pͦ ille ipse qͥ in dauid loq̃bat᷑.⁊ qͥ etiã nẽ ꝑ eũ
loquit Op̃timꝰ nãq ordo ẽ. ut totiꝰ uł u̾bi uł oꝑis:i a
deo nob̾ origo sumatur. ⁊ in dm̃ consũmatio referat᷑ Car¬
sa ꝓ qua dudũ uelut tedio qͦdã et indignatioẽ suꝑatus
abscessi. et elongaui fugiens. et habitaui in deserto. non
paruo tꝑe. alia fortassis aliis uideat᷑. his qͥ uł odio erga

Expanded text:
ncordat. Hunc ergo absque ullo prorsus lege scrupulo; sciens tancordat. Hunc ergo absque ullo prorsus lege scrupulo; sciens tamen quod eloquentiae ejus praefulgidum in Graeco lumen, non parum necessitas interpretationis obscurat. In quo utrum nostri sermonis paupertas, an ipsa interpretationis natura hoc agat, tu qui utriusque linguae habes peritiam magis probato. ictus sum et fateor me esse superatum; subiectus sum domino et obsecraui eum. dignum etenim est, ut mihi beatus Dauid aperiat sermonis ostium, immo uero ille ipse qui in Dauid loquebatur et qui etiam nunc per eum loquitur. optimus namque ordo est, ut totius uel uerbi uel operis et a deo nobis origo sumatur et in deum consummatio referatur. causa, pro qua dudum uelut taedio quodam et indignatione superatus abscessi et elongaui fugiens et habitaui in desejto non paruo tempore, alia fortassis aliis uideatur, his qui uel odio erga
Abbreviated transcription (Latin):
ad instituendã uł docendã eccłiam tͣnsire exoratus ẽ:Uu¬
bi cũ magnificũ opꝰ in u̾bo dĩ ag̾et. et insinitas cotidie
pene mltitudines ab ħeticis ad fidẽ uerã conu̾teret. ut
fĩ solet głiam emulatio subseqita ẽ Ille uͦ tã erat in
timore dĩ ꝑfectus. ut cũ sensisset causa sui ẽẽ int̃ ep̃oᷤ
disceptationẽ. statĩ sponte disced̾et. dicens illũ tm̃ mo¬
do ꝓpħicũ sermonẽ. si ꝓpt̾ me ẽ tempestas ista tollite
me et mittite in mare. et desinet a uob̾ cõmotio huiꝰ Neq
ri pot̃ Qui solus sit de cuiꝰ fide ne dissidentes qͥdẽ int̾
se ut fi̾ solet partes et studia disputare potui̾nt. s id op¬
tinu̾it apd̾ dm̃ ⁊ eccłias dĩ mi̾ti. ut qͥcũq ausus fun̾it doctͥue
eiꝰ in aliquo refragari. ex hoc ipso quia ipse sit inag̃ hetieu
arguat᷑ Manifestũ nãq indiciũ ẽ non e̾e̾ recte fidei. omnẽ

Expanded text:
ad instituendam uel docendam ecclesiam transire exoratus est. uad instituendam uel docendam ecclesiam transire exoratus est. ubi cum magnificum opus in uerbo dei ageret et infinitas cottidie paene multitudines ab hereticis ad fidem ueram conuerteret, ut fieri solet, gloriam aemulatio subsecuta est. ille uero tam erat in timore dei perfectus, ut, cum sensisset causa sui esse inter episcopos disceptationem, statim sponte discederet dicens illum tantummodo propheticum sermonem: \'si propter me est tempestas ista, tollite me et mittite in mare, et desinat a uobis commotio\'. Huius nri potest, qui solus sit, de cuius fide ne dissidentes quidem inter se, ut fieri solet, partes et studia disputare potuerint, sed id obtinuerit apud deum et ecclesias dei meriti, ut, quicumque ausus fuerit doctrinae eius in aliquo refragari, ex hoc ipso quia ipse magis sit hereticus arguatur; manifestum namque indi­ cium est non esse rectae fidei omnem
Abbreviated transcription (Latin):
aunt: Ne moleste accipias uiuenis. note tͥ satis et fa¬
miliares sumꝰ: Alt̾a enĩ ex nob̾ sap̾ia. alt̾a castitas dr̃. ⁊
misse sumꝰ a dũo tecũ habitare. qr iocundũ nob̾ et sat
mundũ in corde tuo habitacłm p̃parasti Tum deinde
cũ ob eximiũ in littis ꝓfectũ. athenis ut oratoriũ do¬
ceret astͥngeret᷑. furtim nauẽ ingressus abscessit. Et
cũ se in explorato mari cõmisisset᷑. tẽpestate uexatꝰ ẽ. in
qua dõ se seruiturũ uouit: Qd̃ cũ fac̾et. subito a patre
ep̃o in sac̾dotiũ subrogatꝰ ẽ. qd̾ egre ferens discessit ad tẽ¬
pus: Postmodũ uͦ regressus. libellũ hunc apologeticũ
dix̃ in eccłia causas sue abscessionis. uł etiã reditus alle¬
gans: Post ħ etiã defuncto patͥ succedit in ep̃atũ. apud
narantũ breue opidũ Et inde cũ ptꝰ ualentis arria¬
ni tꝑa eccłias catholici recepissent. constantinopolim

Expanded text:
aiunt, ne moleste accipias iuvenis, note tibi satis et faaiunt, ne moleste accipias iuvenis, note tibi satis et familiares sumus, altera enim ex nobis sapientia, altera castitas dicitur et missae sumus a domino tecum habitare, quia iucundum nobis et satis mundum in corde tuo habita- culum praeparasti.\' tum deinde, cum ob eximium in litteris profectum Athenis ut oratoriam doceret adstringeretur, furtim nauem ingressus abscessit. et cum se inexplorato mari commi­ sisset, tempestate uexatus est, in qua deo se seruiturum uouit. quodque cum faceret, subito a patre episcopo in sacerdotium subrogatus est. quod aegre ferens discessit ad tempus; post­ modum uero regressus libellum hunc apologeticum dixit in ecclesia causas suae abscessionis uel etiam reditus allegans. post haec etiam defuncto patri succedit in episcopatum apud Nazianzum breue oppidum. et inde, cum post Ualentis Arriani tempora ecclesias catholici recepissent, Constantinopolim
Abbreviated transcription (Latin):
Roficiscenti mͥ ex urbe. magnoꝑe iniungebas
oꝑis impendem. nec nos a consuetis studuis ne¬
cessitas mee ꝓfectioĩs inhib̾et: Petebas gͦ g̃gori
imt in satinũ u̾ti. uirũ ꝑ omĩa in comꝑabilẽ. qͥ uerbo. ⁊¬
ea docuit q̃ fec̃. nec se ipsũ condẽpnaũ. agendo contͣria qͣ
pocebat: Is capadocia domo. ep̃o patre. matre qͦ satis re¬
ligiosa. oriundus fuit: Athenis et altus et eruditus ut par¬
ei. nectñ in conu̾satioẽ scolari ł etati. uł sodaliũ illecebs
cedens ꝑdidit pudiciciã. s tãꝗͣ. a deo sibi cõmissũ thesau¬
rũ. ad domũ castã reportaũ integrũ signacłm castitatis
deniq cũ philosophie studiis apd athenas floreret. uidit
ꝑ soporẽ sedenti sibi et legenti duas decoras satis dextͣ le¬
uaq feminas consedisse. qͣs ille castitatis instinctu ocło
toruiore respiciens. q̃ nã eẽnt. et qͥd sibi uellent ꝑcontã¬
bat᷑: at ille eũ familiariꝰ et ambiciosiꝰ complectentes

Expanded text:
roficiscenti mihi ex urbe magnopere iniungebas,operis inpenderem, ne nos a consuetis studiis necessitas meae profectionis inhiberet. petebas ergo Gregorium tibi in Latinum uerti, uirum per omea docuit quae fecit nec se ipsum condemnauit agendo contraria quam docebat. is Cappadocia domo episcopo patre, matre quoque satis religiosa oriundus fuit. Athenis et altus et eruditus ut pauci nec tamen in conuersatione scholari uel aetatis uel sodalium inlecebris cedens prodidit pudicitiam, sed tamquam a deo sibi commissum thesaurum ad domum castam reportauit integrum signaculum castitatis. denique cum philosophiae studiis apud Athenas floreret, uidit per soporem sedenti sibi et legenti duas decoras satis dextra laeuaque feminas consedisse. quas ille castitatis instinctu oculo toruiore respiciens quaenam essent et quid sibi uellent percontabatur. at illae eum familiarius et ambitiosius conplec
Abbreviated transcription (Latin):
et suis spacips tͣnseunt uniu̾sa sub celo: Si tempus ẽ ut ꝓ¬
speris foueatur infirmus. tempꝰ ẽ ut adu̾sis quoq ꝑfect̾u ᷤ
exerceat᷑ Si tempꝰ ẽ ut bona bonis. et malis mala ꝓpt̾ ue¬
ritatẽ. et tempꝰ ẽ ut mala bonis. et bona malis ꝓp̾ter ꝓba¬
seunt uniu̾sa sub celo: Qͥd causaris sub temꝑe uiuens. de
Extͣ tꝑa enĩ et̾nitas erit. et muttabilitas ñ erit. et ñ erit uͥ
tẽ omiia tꝑs habent. s omẽ qd erit sic erit. ut ꝓtꝑe aliud
et aliud ẽẽ non possit. s qd̾ erit semꝑ erit Ergo quãdu u¬
uis sub temꝑe. patere leges tꝑis: Patere uolens. ne forte
⁊ si nolu̾is tam̃ pͥatiaris: Patere leges tꝑis. ut tͣnseas ꝑtꝑs
ad statũ et̾nitatis: Non enĩ potes in tp̃e et̾nitatẽ inuenire.
quia pt̾ tꝑa tẽ demum uenit et̾nitas. et illi pt tꝑa et̾nita¬
tem inueniunt. qͥ in fluctu tp̃m alt̾rantiũ m̃te iñ desidio et̃¬

Expanded text:
et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Si tempus est ut pet suis spatiis transeunt universa sub coelo. Si tempus est ut prosperis foveatur infirmus, tempus est ut adversis quoque perfectus exerceatur; si tempus est ut bona bonis et mala malis propter veritatem, et tempus est ut mala bonis et bona malis propter probaseunt universa suExtra tempora enim aeternitas erit, et mutabilitas non erit: et non erit ibi tunc, omnia tempus habent; sed omne quod erit, sic erit, ut pro tempore aliud et aliud esse non possit, sed quod erit semper erit. Ergo quandiu vivis sub tempore, patere leges temporis. Patere volens, ne forte etsi nolueris, tamen patiaris. Patere leges temporis, ut transeas per tempus ad statum aeternitatis. Non enim potest in tempore aeternitatem invenire, quia post tempora tunc demum venit aeternitas: et illi post tempora aeternitatem inveniunt, qui in fluxu temporum alternantium mente in desiderio aete
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ tit non sit ÷ sognouit hoc gͦ iob et suscep̃ bona laudans dm̃
i bñficiis suis.⁊ putaũ hostis qͥa tꝑi subiac̾et conscientia
sc̃a Tulit diuitias et facultates. pignera int̾fecit. ꝑcussit
carnẽ obꝓbriis et iniuriis lacessiuit. ut franget adu̾sis qͦor
ꝓsperis emollire ñ pot̾at: Ille aut̃ sciens qͥa omnia tempuᷤ
Babẽt. sic̃ in bonis ꝑ continentiã semetipsũ cohibuit. itam
malis qͦ fortit̾ ꝑ patientiã adu̾sa tolerauit: Uxor aut̃ eiꝰ q
stulta fuit. et non intellex̃ qd̾ omnia tꝑs habeant. putaũ
mom̃tis tp̃m examinanda p̃mia meritoꝵ. et id̾o ꝑcussum
uidens. et derelictũ credens. frustra dm̃ coluisse increpuit.
et qͣsi ꝓ bñdictione sua flagella meruisset. irrisit dicens:
Nc̃ ben̾edic dm̃ et morerere: Cui ille respondit Quasi una
de stultis mulierib loquuta es: Si hona suscepimus de ma¬
nu dñi. mala quare non suscipiemꝰ: Omnia enĩ tꝑs habent.

Expanded text:
est ut non sit. Cognovit hoc Job, et suscepit bona laudans Deum in beneficiis suis, et putavit hostis, quod tempori subjaceret conscientia sancta. Tulit divitias et facultates; pignora interfecit; percussit carnem, opprobriis et injuriis lacessivit, ut frangeret adversis quem prosperis emollire non poterat. Ille autem sciens quod omnia tempus habent, sicut in bonis per continentiam semetipsum cohibuit, ita in malis quoque fortiter per patientiam adversa toleravit. Uxor autem ejus quia stulta fuit, et non intellexit quod omnia tempus habeant, putavit momentis temporum examinanda praemia meritorum: et ideo percussum videns et derelictum credens, frustra Deum coluisse increpuit, et quasi pro benedictione sua flagella meruisset, irrisit, dicens: Nunc benedic Deum, et morere . Cui ille respondit: Quasi una de stultis mulieribus locuta es. Si bona suscipimus de manu Domini, mala quare non suscipiemus? Omnia enim tempus habent,
Abbreviated transcription (Latin):
amsi ueritati approrimare uidcat᷑ Nesciunt enĩ homi¬
nes huiꝰmodi cui laborent. et fraudant animã suã bo¬
nis.quia cũ ad solã oꝑis maguitudinẽ intendant. ex eo¬
fructũ ñ capientes. ⁊ sibi ex eo nullã utilitatẽ ꝓuenire

Expanded text:
amsi veritati approximare videatur. Nesciunt enim homiamsi veritati approximare videatur. Nesciunt enim homines hujusmodi, cui laborent, et fraudent animam suam bonis; quia, cum ad solam operis magnitudinem intendant, fructum ex eo non capientes, et sibi ex illo nullam utilitat
Abbreviated transcription (Latin):
suo. aliquẽ fructũ capit. et qui laborat nec utit᷑ his. que
labore suo adqͥrit. et tam̃ his quos dilig̃. possidenda ea re¬
linqͥt. aliqͦd emolum̃tũ capit laboris sui. desiđiũ et uotum
dilectionis sue Qui uͦ laborat. et nec sibi nec alii quẽ
dilig̃ laborat. quare laborat. nͥ solo uicio suo cui seruit:
hic enĩ soli uicio seruit. et ñ ẽ aliꝰ affectus qͥ excuset sollici¬
tudinẽ uanã cui ignosci possit. nͥ solus ille quẽ uiciũ ge¬
nuit: Sulti sc̃ labores hominũ qͥ alienis relinquunt᷑. et
ñ capiunt fructũ ex eis. qͥ faciunt illos: Et młti quoꝙ
insapientia laborant. et dant oꝑã et student młta scire.
et dic̾e płima et scͥpto sensa cõmendant. ut ad posteros
transmittant᷑. nec capiunt fructũ ex his omĩbus. ut me¬
lius sit ipsis. sed in anes remanent a ueritate. ⁊ a dulce¬
dine sapientie uacui Et uanitas ẽ omĩs labor eorũ. eti¬

Expanded text:
suo, aliquem fructum capit; et qui laborat, nec utitur iis quae suo, aliquem fructum capit; et qui laborat, nec utitur iis quae labore suo acquirit, et tamen iis quos diligit possidenda ea relinquit, aliquod emolumentum capit laboris sui, desiderium et votum dilectionis suae. Qui vero laborat, et, nec sibi, nec alii, quem diligit, laborat: quare laborat, nisi soli vitio suo cui servit? hic enim soli vitio servit, et non est alius affectus, qui excuset sollicitudinem vanam, cui ignosci possit, nisi solus ille quem vitium genuit. Multi sunt labores hominum, qui alienis relinquuntur, et non capiunt fructum ex eis, qui faciunt illos. Et multi quoque in sapientia laborant, et dant operam, et student multa scire, et dicere plurima, et scripto sensa sua commendant, ut ad posteros transmittantur; nec capiunt fructum ex his omnibus, ut melius sit ipsis, sed inanes remanent a veritate et a dulcedine sapientiae vacui. Et vanitas est omnis labor eorum, eti
Abbreviated transcription (Latin):
quere cũ labore. quẽ comedas. cũ iste defec̾it: Ido comediᷤ
carnes tuas nc̃. qr ipse uapulabt̃ ocio nc̃ hoc importu¬
no:: sua maceratioe post modũ exsoluent. qd̾ reqͥes in con
sub sole Sequit᷑ Consid̾ans reperi aliã uanitatẽ sub so¬
le: nis ẽ et scd̃m ñ habet. non filiũ. ñ frẽm. et ta:ñ labo¬
rare ñ cessat. nec satiant᷑ ocłi eiꝰ diuitiis. nec recogitat di¬
cens. cui laboro. et cur fraudo animã meã bonis. Q enĩ
unus ẽ. et solũ aliũ successorẽ ñ habet. nec filiũ quẽ genu¬
it. nec frẽm cũ quo genitus ẽ ipse. nã patͥs successor ipse
ẽ. Qui gͦ scd̾m non habet quẽ relinquat pt̾ se successorẽ
in bouis suis. et tam̃ congregare ñ cessat. nec ꝑfrut᷑ his
que possidet. sed seruat auare q̃ cupide congregaũ. qͥd
hoc uanius ẽẽ pot̃: Q ui en i laborat et fruitur labore

Expanded text:
quaerere cum labore, quem comedas, cum iste defecerit. Ideo comedis quaerere cum labore, quem comedas, cum iste defecerit. Ideo comedis carnes tuas nunc, quia ipsae vapulabunt post otium hoc importunum, et sui maceratione post modum exsolvent, quod requies inconssub sole. Ideo sequitur: Considerans reperi aliam vanitatem sub sole. Unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, et tamen laborare non cessat; nec satiantur oculi ejus divitiis, nec recogitat, dicens: Cui laboro, et cur fraudo animam meam bonis? Qui enim unus est, et solus alium successorem non habet, nec filium quem genuit, nec fratrem cum quo genitus est ipse: nam patris successor ipse est. Qui ergo secundum non habet, quem relinquat post se successorem in bonis suis: et tamen congregare non cessat, nec perfruitur iis quae possidet; sed servat avare quae cupide congregavit: quid hoc vanius esse potest? Qui enim laborat et fruitur labore
Abbreviated transcription (Latin):
unde ocio nutrit᷑ Comedit carnes suas Pascit enĩ eũ stul¬
ticia sua. et ociositas sua impinguat eũ: Sed tam̃ caro eius
quantũ inutili uacatione pascitur. tantũ subseqñti inedia
macerat᷑ Id̾o comedit carnes suas dicens Melior ẽ pugillꝰ
cũ reqͥe. quã plena utͣq manꝰ cũ labore et afflictione aĩ
Uerũ ẽ qͥa melior ẽ pugillus cũ reqͥe si defic̾e nesciret. et
cunctis benedictio uidue sareptene data fuisset. sed ñ ad õs
helyas missus ẽ. Quare gͦ stulte dicis meliorẽ pugillũ cũ
requie. quã plenã utmꝙ manũ cũ labore: forsitan consi¬
deras quando pugillũ habes. et reqͥem habes. s ñ atcendis
qn nec ipsũ pugillũ habebis. qͥd tẽ factus sis. et qm reqͥẽ
tunc sis habiturus: Id̾o nc̃ comedis pugillũ in requie. et
placet tͥ ociositas tua. neq euras nc̃ int̾im aliũ pugillũ

Expanded text:
unde otio nutritur. Comedit carnes suas. Pascit enim cum stulunde otio nutritur. Comedit carnes suas. Pascit enim cum stultitia sua, et otiocitas sua impinguat eum. Sed tamen caro ejus quantum in utili vacatione pascitur, tantum subsequenti inedia maceratur. Ideo comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Verum est quod melior est pugillus si deficere nesciret, et cunctis benedictio viduae Sareptanae data esset . Sed non ad omnes Elias missus est. Quare ergo stulte dicis meliorem pugillum cum requie, quam plenam utramque manum cum labore? Forsitan consideras quando pugillum habes, et requiem habes; sed non attendis quando nec ipsum pugillum habebis, quid tunc facturus sis, et quam requiem tunc sis habiturus. Ideo nunc comedis pugillum in requie et placet tibi otiositas tua; neque curas nunc interim alium pugillum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit rursus aliud genus hominũ de grege uanitatis q̃ren¬
tium occasionẽ torpori suo Et rep̃hendunt isti oꝑantes. et
quasi sollicitos arguere uident᷑. ut ipsi sint dissoluti Sic e¬
nim uanitas currit. ut nũquã medium limitẽ uͥtutis inue¬
niat: Et id̾o stultus complicat manus suas. et comedit car¬
nes suas dicens Melior ẽ pugillus cũ reqͥe. quã plena utͣq
manus cũ laborẽ et afflictione animi Complicat stultus ma¬
nus suas Stultꝰ enĩ ẽ. qͥ sibi nescit ꝓuid̾e in posterũ Stultꝰ
ẽ. qͥ putat manꝰ ocio complicatas impleri diuitiis Compli¬
cat manꝰ suas: Alt̾am ad alt̾am complicat. ne tendant᷑ ad ope¬
rationẽ: Complicat manus suas. qͣsi pactũ faciens cũ ociosita¬
te: Et comedit carnes suas : Putat se corꝑi suo parc̃e. quia
illd̾ laboribꝰ ñ affligit: Sed inde caro eiꝰ egestate consumit᷑.

Expanded text:
venit rursus aliud genus hominum de grege vanitatis quaerenvenit rursus aliud genus hominum de grege vanitatis quaerentium occasionem torpori suo. Et reprehendunt isti operantes, et quasi sollicitos arguere videntur, ut ipsi sint dissoluti. Sic enim vanitas currit, ut nunquam medium limitem virtutis inveniat. Et ideo stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus, cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictione animi. Complicat stultus manus suas. Stultus enim est qui sibi nescit providere in posterum. Stultus est qui putat manus otio complicatas impleri divitiis. Complicat manus suas: alteram ad alteram plicat, ne extendantur ad operationem. Complicat manus suas, quasi pactum faciens cum otiositate. Et comedit carnes suas. Putat se corpori suo parcere, quia illud laboribus non affligit, sed inde caro ejus egestate consumitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut in semetipsis oꝑa uͥtutũ ñ exerceant. sic ꝑ inuidiã sti¬
mulant᷑. ut ea in ꝓximis carpant Et hoc g uanitas ẽ:⁊
cura suꝑflua. Uł hoc uanitas ẽ. qd̾ homobonis oꝑibꝰ alt̾iu
inuidendo. curã aĩo suo ⁊ angorẽ malicie indicit. cũ inui¬
dendo ñ illi cui inuidet noceat s sibi: Uł etiã ħ uanttas ẽ.
qd̾ hõ ꝓ his temꝑalibꝰ bonis laborat nimis et sollicit᷑ ẽ. et cu¬
ra suꝑflua se afflig̃. cũ eoꝵ adqͥsitio eitiꝰ ꝓximũ ad initidiã
excitet. quã ꝓtrahat ad dilectionẽ: Cũ en bona sit indust̾a
qua homo exercet᷑. mala ẽ cura suꝑflua. et sollicitudo qua
affligit᷑ simul ⁊ fidutia uana. ⁊ sp̃es qua in młtitudine diui¬
tiarum uera securitas expectat᷑. cum earũ adqͥsitio potiꝰ secu¬
ritatẽ auferat. qͣndo ꝓximos qͥ in pauptate forsitan amare
nos potiussent. ꝓ sui emulatione ad inudiã nr̃am inflãmat
Iure gͥ industria approbat᷑. et sollicitudo uana arguit᷑ Sed

Expanded text:
ut in semetipsis opera virtutum non exerceant, sic per invidiam stimulantur ut ea in proximis carpant Et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Vel hoc vanitas est, quod homo bonis operibus alterius invidendo curam animo suo, et angorem malitiae inducit, cum invidendo non illi cui invidet noceat, sed sibi, vel etiam hoc vanitas est, quod homo pro his temporalibus bonis laborat nimis, et sollicitus est, et cura superflua se affligit cum eorum acquisitio citius proximum ad invidiam excitet, quam protrahat ad dilectionem. Cum enim bona sit industria qua homo exercetur, mala est cura superflua et sollicitudo qua affligitur. Simul, et fiducia vana, et spes, qua in multitudine divitiarum vera securitas exspectatur; cum earum acquisitio potius securitatem auferat, quando proximos, qui in paupertate forsitan amare nos potuissent, pro sua aemulatione ad invidendum nobis inflammat. Jure igitur industria approbatur, et sollicitudo vana arguitur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
est satisfactio apud uos. et sermonis nr̃i istud exordium
Ds̃ aut̃ pacis qͥ facit utͣq unũ. et nos inuicẽ reddidit nb̃.
qͥ sed̾e facit potentes in sedibꝰ. et qͥ eleuat de t̾ra mopẽ:⁊¬
de stercore erigit pauꝑem. qͥ elegit. dd̾ seruũ suũ. et a¬
ssũpsit eũ a gregibꝰ ouiũ cũ ultimꝰ eẽt et uinior in filiiᷤ
iesse. qͥ dat u̾bũ eu̾głizantibꝰ u̾tute młca ad ꝑfectionẽ
p̃dicatioĩs sue. tenens manũ dext̾am nr̃ã in uoluntate
sua dirigat nos et cũ głia assumat nos. ipse regat re¬
gentes. ipse dirigat dirigentes. ut possimꝰ pasc̾e g̃gem
eiꝰ cũ disciplina. et non in uasis pastoris imꝑiti. ipse pr̃et
u̾tutẽ et fortitudinẽ ppło suo. et: exhibeat ip̃se sibi mun¬
dũ et candidũ gregẽ. atq in omĩbꝰ i mnacłatũ ac suꝑnis
ouilibꝰ dignũ. ubi ẽ habitatio letantiũ in splendoribus

Expanded text:
a quidem haec est satisfactio apud uos et ser­ monis nostri istud exodium. a quidem haec est satisfactio apud uos et ser­ monis nostri istud exodium. deus autem pacis, qui fecit utra­ que unum et nos inuicem reddidit nobis, qui sedere facit potentes in sedibus etqui eleuat de terra inopemetde stercore erigit pauperem; qui elegit Dauid seruum suum et adsumpsuerbum euan­ gelizantibus uirtute multa ad perfectionem praedicationis suae, tenens manum dexteram nostram in uoluntate sua dirigat nos et cum gloria adsumat nos. ipse regat regentes, ipse dirigat dirigentes, ut possimus pascere gregem eius cum disciplina et non in uasis pastoris inperiti; ipse praestet uirtutem et forti­ tudinem populo suo et exhibeat ipse sibi mundum et candidum gregem atque in omnibus inmaculatum ac supernis ouilibus dignum, ubi est habitatio laetan
Abbreviated transcription (Latin):
us. qͥ ñ ad pͥncipatũ ppłi uocabat᷑. s ut ouis ad occisionem¬
adducebatur : Prosterno gͦ me ac ꝓcido. et subdo me po¬
tentissime manui dei. et ueniã peco p̃teriti temꝑis ocii
et dilationis. siqͥd mͥ forte ex hoc cͥminis nascit᷑ Tacui .s
non semꝑ tacebo: Secessi parũ aliqͥd temꝑis. ut me ipsũ
discut̾em ac uisitarẽ. et in qͣntũ tͥsticie mee consolatio naᷤ¬
ceret᷑: Nẽ gͦ ueni in eccłiis exaltare dñm. et in cathedra
semoꝵ collaudare eũ: Si illud culpã habuit. ueniã ħ
o pastores et conpastores. optines nos o scĩssime et dignissi¬
cionibꝰ. u̾bo instrue. sp̃ũ confirma Benedictio enĩ patͥs
confirmat: domos filiorũ. et confirmer tã ego ꝗͣ sp̃uał hec
domꝰ. in qua reqͥes mea in scłm scłi. in qͣ habitabo qm̃ ele¬
gi eã. ut ab hac ecclesia ⁊ ab hac domo ad eccłiã pͥmitiuoꝵ

Expanded text:
us, qui non ad principatum populi uocabatur, sed utouisadoccisionemus, qui non ad principatum populi uocabatur, sed utouisadoccisionemadducebatur. pro­ sterno ergo me et procido ac subdo me potentissimae manui dei et ueniam peto praeteriti temporis otii et dilationis, si quid mihi forte ex hoc criminis nascitur. tacui, sed non semper tacebo. secessi parum aliquid temporis, ut me ipsum discu­ terem ac uisitarem et in quantum tristitiae meae conso­ latio nasceretur. nunc uero ueni in ecclesiis exaltare domi­ num et in cathedra seniorum conlaudare eum. si illud culpam habuit, ueniam hoetis iam nos, o pastores et conpastores; obtines nos, o sanctissime et dignissitionibus, uerbo instrue, spiritu confirma; benedictio enim patris confirmat domos iliorum. et confirmer tam ego quam spiritalis haec domus, in qua requies mea in saeculum saeculi, in qua habitabo, quoniam elegi eam, ut ab hac ecclesia et ab hac domo ad ecclesiam primitiuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
cũspectã cnta tionẽ. qm̃quidẽ illi magnitudinẽ myst̾ii
uerebant᷑. istis fides fidutiã dabat. certis qd̾ omĩa possibi¬
lia st̃ credenti Paratus erat aaron. s moyses multũ resti¬
terat Ysaias promptꝰ obtẽꝑat. s uuenilẽ iheremias for¬
midabat etatẽ: Nec pͥus ꝓphetie minist̾ium suscep̃. quã a
deo pollititationẽ uͥtutis ac stabilitatis acciꝑet: ħis ego ru¬
sus cogitationibꝰ reꝑatus sum. et huiꝰcemodi consiliis assi¬
dua colluctatioẽ mollitꝰ. ac uelut ferrũ incudibꝰ suꝑ posi¬
tum malleorũ qͥbusdã ictibꝰ mitigatꝰ sũ et edomit᷑: Accessit
nicħominus ad mat̾itatẽ consilii. etiã cuncta mitigans ⁊
dequoquens tempꝰ: Suꝑͣ omĩa uero illud qd̾ scͥptũ ẽ. con¬
silia mea iustificationes tue st̃. qͥbus ego omnem uitã me¬
am credidi: Propt̃ qd̾ ñ resisto neq contͣdico ait dñs me¬

Expanded text:
cumspectam cunctationem, quoniam quidem illi magni­ tudinem ministerii cumspectam cunctationem, quoniam quidem illi magni­ tudinem ministerii uerebantur, istis fides fiduciam dabat certis quod omnia possibilia sunt credenti. paratus erat Aaron, sed Moyses multum restiterat, Esaias promptus obtemperat, sed iuuenilem Hieremias formidabat aetatem nec prius prophe- tiae ministerium suscepit quam a deo pollicitationem uirtutis ac stabilitatis acciperet. 115. His ego rursum cogitationibus reparatus sum et huiuscemodi consiliis adsidua conluctatione mitigatus ac uelut ferrum incudibus superpositum malleorum quibusdam ictibus mollitus sum et edomitus. accessit nihilo minus ad maturi­ tatem consilii etiam cuncta mitigans et decoquens tempus. supra omnia uero illud quod scriptum est: consilia mea iustificationes tuae sunt, quibus ego omnem uitam meam credidi. propter quod non resisto neque contra­ dico, ait dominus me
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ĩs. et sic̃ sp̃iustis me ne ẽẽtis duces ac pͥncipes ppłi mĩ.
ita ego sꝑnam uos ne efficiat᷑ aliqͥs ex uob̾ in rege̾: Et si¬
cut ñ exaudistis uocẽ meã. s dedistis dorsũ durũ. et in¬
obedientes extitistis. ita erit qñ et uos inuocabitis me.
ego aut̃ ñ respiciã suꝑ oracionem ur am neq exaudiã uo
Non accidat nob a iusto iudice talia audire responsa. ne
ueniat ad nos uox ista. ab eo cui quamuis miscdiam can¬
temꝰ. sed ⁊ iudiciũ simul cantabimꝰ Sed it̾m ad antiqͦꝵ
hystorias. et ueterũ nobiliũ gesta reuoliim.e qͥbus uide¬
inus qͦsdã qͥdẽ cũ ad regendos ppłos subrogarent᷑. uł ad
inuitatos. alios uͦ aliꝗͣdui inuitantis gratiã distulisse. nec
tam̃ alt̾os ex eis uidemꝰ eẽ culpatos: Nec rep̃hensã ẽẽ aut
in his obedientie prõptã celeritatẽ. aut in illis timoris eir¬

Expanded text:
uestris, et: sicut spreuistis me, ne essetis duces ac principes populi mei, uestris, et: sicut spreuistis me, ne essetis duces ac principes populi mei, ita et ego spernam uos, ne efficiatur aliquis ex uobis in regem, et: sicut non exaudistis uocem meam, sed dedistis dorsum durum et inoboedientes ex­ titistis, ita erit quando uos inuocaueritis me, ego autem non respiciam super orationem uestram neque exaudiam uos. non accidat nobis a iusto iudice talia audire responsa neque ueniat ad nos uox ista ab eo, cui quamuis misericordiam cantemus, sed et iudicium simul cantabimus. 114. Sed iterum ad antiquorum historias et ueterum nobi­ lium gesta reuoluimur. e quibus uidemus quosdam quidem, cum ad regendos populos subrogarentur uel adinui­ tatos, alios uero aliquamdiu inuitantis gratiam distulisse. nec tamen alteros ex eis uidemus esse culpatos nec reprehensam esse aut in his oboedientiae promptam celeritatem aut in illis timoris cir
Abbreviated transcription (Latin):
miũ tem̾arios. ut simꝰ qͥdem uerecundiores his qͥ ad indebito
honores feda ambitione nitunt᷑. et paulo confidentiores hiꝰ
qui futi uidicii metu et̃ bonoꝵ actuum cuncta refuguint:
Ita gͦ in talibꝰ ego de lib̾ans. et unũ qdq suis pond̃ibꝰ metienꝰ.
addidi etiã hoc ad animi confidentiã. qd̾ mereat᷑ aliqͥd et̾ne
retͥbutionis a deo obedientie fides.et impleat᷑ id qd̃ deest.
dũ integre credit̾. idẽ ut efficiat fides ꝑfectũ. quẽ mecus
habuit imꝑfectũ: Scͥptũ enĩ legimꝰ. q̃m qͥ timet. ñ ẽ ꝑfec¬
tus in caritate. ꝑfecta aut̃ dilectio foras mittit timorem:
Econtͣ uͦ uidebam qd̾ inobedientie et inc̾dulitatis ꝑicło
auxilia nulla succurrt̃. nec aliqͥd inuenio qd̾ fidutiã tͥbu¬
at diffidenti: Qn immo uereor ne et ꝓhis qͥ nob̾ c̾diti st̃
illd̃ audire necẽe sit. animã ipsoꝵ exquirã de manibus

Expanded text:
mium temerarios, ut simus quidem uerecundiores his qui ad indebitos mium temerarios, ut simus quidem uerecundiores his qui ad indebitos honores foeda ambitione nituntur et paulo confidentiores his qui futuri iudicii metu etiam bonorum actuum cuncta refugiunt. 113. Ita ergo in talibus ego deliberans et unumquodque suis ponderibus metiens addidi etiam hoc ad animi confiden­ tiam, quod mereatur aliquid retributionis a deo oboedientiae fides et inpleatur id quod deest, dum integre creditur id quod est, ut efficiat fides perfectum quem metus habuit inperfectum. scriptum enim legimus quoniam qui timet non est perfectus in caritate; perfecta autem dilectio foras mittit timo- rem. e contra uero uidebam quod inoboedientiae et incredulitatis periculo auxilia nulla succurrunt. nec aliquid inuenio quod fidu­ ciam tribuat diffidenti, quin immo uereor, ne et pro his qui nobis crediti sunt illud audire necesse sit: animam ipsorum exquiram de manibus