comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
efficiendi / euẽtum id quod̾ eit effciũ atq ipã quid ꝑtitio cã ꝵ paul
ante in suasione locis dist̾buta est Que eĩ in ꝯsilio capiᵈ ͦ futunitpĩs
p̃npiebantur quẽ obrem aut utilitatem uiderentur hĩtura aut
efficiendi facultatem eadem qui de facto argiũtabr̃ tollige̾ debeb
Quãobrem ttͣilla illi quem arguit fuisse et ab eo effici potuisse
demonst. et utilitat ꝯiectura mouet᷑ s illud quod arguitur a ͤ
e bonoꝵ aut maloꝵ metu fecisse dicatur quod̾ fit acr̾ius ꝙ illam
utroq gñs maiora ponũtur srectantur ecꝭ ad cam facti motus
aĩoꝵ s irastens si odium uetus si ulcistendi studium si inurie dolor
si honoris / si glẽsi Impem si pecunie cupiditas di ꝑiculi di tior
dies alienĩ si augustie ⁊ ei familiaris si audaꝵ si leiu si cͣdelis
si. Impotens di incautus si insipiens. Si amaus / sa ꝯmota mẽte
gi unolentus si cum pe effiᵈ i tum opnuone celandi a̾ apate.¬

Expanded text:
 paulo ante in suasionis locis distributa est. quae enim in consilio capiendo futuri temporis praecipiebantur, quam ob rem aut utilitatem viderentur habitura aut efficiendi facultatem, eadem, qui de facto argumentabitur, conligere debebit, quam ob rem et utilia illi, quem arguet, fuisse et ab eo effici potuisse demonstret. Vtilitatis coniectura movetur, si illud quod arguitur aut spe bonorum aut malorum metu fecisse dicitur; quod fit acrius, quo illa in utroque genere maiora ponuntur. Spectant etiam ad causam facti motus animorum, si ira recens, si odium vetus, si ulciscendi studium, si iniuriae dolor, si honoris, si gloriae, si imperi, si pecuniae cupiditas, si periculi timor, si aes alienum, si angustiae rei familiaris, si audax, si levis, si crudelis, si impotens, si incautus, si insipiens, si amans, si commota mente, si vinolentus, si cum spe efficiendi, si cum opinione celandi aut, si pate
Abbreviated transcription (Latin):
coniectura tractanda ÷ Nunc de funtione andiamus .i. coia dãt
q ũbo magis ad seusum iudicis opiõeq penetrab ⁊¬
ꝯtm u̾biuim ⁊ eauid̾ quam tius u̾bi ꝑceptionẽ inthoatã hẽbũt in aĩs
hii qui audient magis ⁊ ꝓpuis accessit is unicat necesse et Non eĩ
or ẽẽ defunat omnẽ iudicni corrupte lam profectam ab eo defẽoi
ã non om̃e s tñi᷑ accusatoris corruptelã ab eo reo Sit gͦ hec
ꝯtentio pͥmũ u̾boꝵ in quo ec si ꝓpus accedit ad ꝯsuetudie mẽte
ẜimonis defensoris defintio tũ accusator suã legis intetur negat
enim probari oportere tos qui leges scripserint ne ratum hr̃e
iudiciũ si totum corruptum sit siunus accusator corruptꝰ sit nõ
restinde̾ ueitur equitate utili ͭ ͤ equa si stbenda lex sit quaq tũ
complectentur in iudicus corcuptis ea uno u̾bo p̃uaricationis ꝯp̃¬
hendisse dicit defensor aũt testa᷑ ꝯsuetudĩe huionis ubiq ui

Expanded text:
coniectura tractanda sit. Nunc de definitione audiamus. P. Communia dantur escribendoque verbo magis ad sensum iudicis opinionemque penetram verbi vim et eandem, quam eius verbi praeceptionem incohatam habebunt in animis ei qui audient, magis et propius accesserit, is vincat necesse est. Non enim tor esse definiat omnem iudici corruptelam ab reo, defensor uptelam ab reo, sit ergo haec contentio primum verborum, in quo, etiam si propius accedat ad consuetudinem mentemque sermonis defensoris definitio, tamen accusator sententia legis nitetur; negat enim probari oportere eos qui leges scripserint, ne ratum haberetur iudicium, si totum corruptum sit , si unus accusator corruptus sit, non rescindere; nititur aequitate utilitate quasi scribenda lex sit, quaeque tum complecteretur in iudiciis corruptis, ea verbo uno praevaricationis comprehendisse dicit; defensor autem testatur consuetudinem sermonis verbique vim
Abbreviated transcription (Latin):
uiri. ꝙͣta est scĩa. ꝙͣtaq in suisstudus uarietate et copia fue¬
aint qui nou una aliqua in ee separata elaborassent. s oia
querũq possent uel sciẽ ꝑuestigatione uel dishendi ⁊ ot comp̃¬
henderuit: Quis ignorat hu qui mathematia uoca᷑ ꝙͣta
In obscuritate rerum/ et ꝙͣrecondita in aite et multiplici
subtiliq u̾pentur. ¶ Quo tũ in gne it auiulti ꝓst̾ĩ hoies exsti¬
profitentur hu qui gra ᶜ  uontur penitꝰ st dedit quin oẽ illaꝵ
artiũ pent infutã uiii et materiem scie̾ cogitatione cõphẽd̾it:
libalissiuus studus suit doctrinisq u̾sati nũmã copiã poctaꝵ
egregiorumq exstitisse : Atq in hocp̃o nuo in quo ꝑraro exo¬
atur aliquis excelleus si diligenter et ex nr̃oꝵ et ex g̾torum
copia comꝑare uoles nulto tamen pauciores ꝙͣ potte boni r eꝑi
ne bsatur ut in cet̾is id maxie excellat quod longont it ab I

Expanded text:
viri quanta scientia quantaque in suis studiis varietate et copia fueviri quanta scientia quantaque in suis studiis varietate et copia fuerint, qui non una aliqua in re separatim elaborarint, sed omnia, quaecumque possent, vel scientiae pervestigatione vel disserendi ratione comprehenderint. Quis ignorat, ei, qui mathematici vocantur, quanta in obscuritate rerum et quam recondita in arte et multiplici subtilique versentur? Quo tamen in genere ita multi perfecti homines exstitprofitentur ei, qui grammatici vocantur, penitus se dedit, quin omnem illarum artium paene infinitam vim et materiem scientia et cognitione comprehenderit? liberaliegregiorum exstitisse: atque in hoc ipso numero, in quo perraro exoritur aliquis excellens, si diligenter et ex nostrorum et ex Graecorum copia comparare voles, multo tamen pauciores oratores quam poetaene versatur, ut in ceteris id maxime excellat, quod longissime sit ab i
Abbreviated transcription (Latin):
e michi quid̾ sepe nuo sigmos hoies ac sũmis ingenus p¬
cogitatione conu̾teris ꝑmultos et excellentes in quocũ gnẽ
uidebis nou mediot̾um artiũ s ꝓpe maxiaꝵ ¶ P̃uis cĩ qui cla
rorũ hornũ sciam reꝵ gestaꝵ uel utiliͭ ͤ uel magnitudinem
metiri uelit non anteponat oratori imꝑatorẽ¶Quis a dubitz
pĩa qui reg̾e̾ ac gub̃nare rempublicã possint multi nr̃a ples
ꝑriu menioria atq egꝭ maioꝵ exstiterunt ꝙboni ꝑdiu nulli
¶uix aͥ singulis etatib singuli tollerabiles oratores Inueniũ :¬
laude aut cum bom senatoris prudentia ꝯꝑandam puret ꝯũ¬
tat aĩmũ ad eaipã artiũ gua circũspiciatq qui inhus florue
runt ꝙͣꝙͣ multi sunt. facillime ꝙͣta oratoruui sit et semꝑ fuie
paucitas iudicabit ¶ leq eũi te fugit oium laudataꝵ artium
procatricẽ quauidã etq. parẽtem eam quam phĩam greci uo¬
caut ab oĩb doctissinus iudicari in qua difficile ẽ iuuenire qͦt

Expanded text:
 mihi quidem saepe numero in summos homines ac summis ingeniis praecogitatione converteris, permultos excellentis in quoque genere videbis non medrorum hominum scientiam rerum gestarum vel utilitate vel magnitudine metiri velit, non anteponat oratori imperatorem? Quis autem dubitet pientia qui regere ac gubernare rem publicam possint, multi nostra, plures patrum memoria atque etiam maiorum exstiterunt, cum boni perdiu nulli, vix autem singulis aetatiblaude, aut cum boni Senatoris prudentia comparandam putet: convertat animum. et ea ipsa artium genera cirumspiciat, quique in iis floruerint quamque multi sint; sic facillime, quanta oratorum sit et semper fuerit paucitas, iudicabit. Neque enim te fugit omnium laudatarum artium procreatricem quandam et quasi parentem eam, quam filosofi/an Graeci vocant, ab hominibus doctissimis iudicari; in qua difficile est enumerare quot
Abbreviated transcription (Latin):
et argue̾ om̃is posse Quoꝵ mõ int̾fuit aliquid ħ ip̾e actingunt
eosipõs qui arguntur ut telũ ut uestigiũ ut cruor ut dephe̾su
ad quod ablatum exceptũ ut uideatur ut responsum inconstanter
ut hesitatũ ut titubatũ ut cum aliquo uisus ex quo cupitio oriã
erũt tancu caĩs ip̃is efficiendi facultatib inti oportebit adiu̾icta
Illa disputatione ꝯĩ non fuisse illũ tam amẽtem ut indicia sci
aut effug̾e̾ ã occultare non possit ut ita aꝑtus eẽt ut locũ c̾n
relinquẽt coĩs illa contra locus audaciã tenu̾tati non prudẽ ͤ
cẽ ꝯuinctam sequitur Ille a̾ locꝰ ad augendũ eẽ expectãd̃ fatẽã¬

Expanded text:
et arguere omnis posse, quorum modo interfuerit aliquid, haec proprie attingunt eos ipsos qui arguuntur, ut telum, ut vestigium, ut cruor, ut deprehensum aliquid quod ablatum ereptumve videatur, ut responsum inconstanter, ut haesitatum, ut titubatum, ut cum aliquo visus ex quo suspicio oriatur, erunt, tamen causis ipsis et efficiendi facultatibus niti oportebit, adiuncta illa disputatione communi, non fuisse ilium tam amentem, ut indicia facti aut effugere aut occultare non posset, ut ita apertus esset, ut locum crimini relinqueret. Communis ille contra locus, audaciam temeritati, non prudentiae esse coniunctam. sequitur ille autem locus ad augendum, non esse e
Abbreviated transcription (Latin):
ussimis firmauientis etꝭ̃ illa pouenda sunt si que ex st̾pto legis aut
testamcti a u̾roꝵ ip̃ius indiciiã alicꝰ stiplãtionis a̾ catonis opponũ.
defensiom ꝯtraria ac ne hͨ quid̾ genus in eius caĩs incurat q̃ ꝯiectura¬
ꝯtinẽtur quod eium sc̃im negã id cangui si̾pto nan pt̃ ne in diffntoẽ
quid uenit gnẽ quid̾ ipĩs llami ecꝭ sib̾bum aliquod ex st̾pto defuuendũ
diat ac uelit a̾ si aihigue st̃ptum nou sit uel arbis uolu̾tatẽ et
sentẽtiam stͥptoris abduce̾ uel alio se ead̾ de re contrarie st̾pto defẽde
dum dissepta ex st̾oti ꝯtẽtione exunt ut in ambignis disceptetur ꝙͥ
maxiue ignificetur in st̾pti sententieqz ꝯtentione uerum potius iudex
reus accusatori hͨ p̾ma duo sunt s accusatorem pro oũi actore ⁊
petitore appello possunt ecc sine accusatione in caĩs hͨ ead̾ ꝯtrau̾¬

Expanded text:
ssimis firmamentis etiam illa ponenda sunt, si quae ex scripto legis aut testamenti aut verborum ipsius iudici aut alicuius stipulationis aut cautionis opponuntur defensioni contraria. At ne hctum negatur, id coargui scripto non potest. Ne in definitionem quidem venit genere script ipsius. Nam etiam si verbum aliquod ex scripto definiendum diat ac velit; aut, si ambigue scriptum non sit, vel a verbis voluntatem et sententiam scriptoris abducere vel alio se eadem de re contrarie scripto defendere, tum disceptatio ex scripti contentione exsistit, ut in ambiguis disceptetur quid maxime significetur, in scripti sententiaeque contentione utrum potius iudex reus, accusatori haec prima duo sunt—sed accusatorem pro omni actore et petitore appello; possunt enim etiam sine accusatione in causis haec ea
Abbreviated transcription (Latin):
exhus reb que erunt ubrĩe uel in arguuientis uel n hus ꝑtib
ad quas dixi digredi sepe oporterẽ Itaq et momenti aliͥ
afferẽt cũ erunt pene ex int̾ia defensione deprompta et ap¬
parebit eas nõ mõ non esse ꝯẽs nec in alias causas posse tris
principiũ a rei botiꝯ qͥue agitur significationem habere
debebit a̾ additũ ad cam a cõnutatione / a queddam ormẽtu

Expanded text:
ex eis rebus, quae erunt uberrimae vel in argumentis vel in eis partibus, ex eis rebus, quae erunt uberrimae vel in argumentis vel in eis partibus, ad quas dixi digredi saepe oportere; ita et momenti aliquid adferent, cum erunt paene ex intima defensione deprompta, et apparebit ea non modo non esse communia nec in alias causas posse transprincipium aut rei totius, quae agetur, significationem habere debebit aut aditum ad causa
Abbreviated transcription (Latin):
Anurari soleo uon equid istos qui nullam huit rei opanꝰ
dederuut s hoiẽm in p̃mis diẜtũ at eruditũ philitpũm quĩ
stas ita iactarelenit᷑ ut uenustati uel maxie ẜuiant. et reli¬
quis uiribus sius confulant Nec est dubiũ quin exordiũ d
uehenens et puguax nou sope esse debeat s si in Ip̃o illo gla¬
diatorio uite ctaniie quo ferro det̾it᷑ tamen aute congressũ
mualtis fuint que non ad uuluꝰ s ad syenem ualere uideãt᷑¬
ꝙ̃tomatgis hoc ni oratione exspectandum in qua nou uis
potiꝯ ꝙͣ deleita postula: uichil est demq in natura terum
õium quod se uniuu̾sumni ꝑfuidat et quod totum repente euol¬
uat sic ouũa que fuiit queq agnutur acrie̾ lemorib pͥuer¬
pis natura ip̃a ꝑtexuit h ͨ aũt in d̾d ͤ nou extrnsetq̃ alũ
q̃renda s ex ip̃is uist̾io cause sumenda sunt idcirco tota cã
est quo prinãpio utend̾ sit sic et facile reꝑietur suuctur eĩ

Expanded text:
rari soleo non equidem istos, qui nullam huic rei operam dederunt, sed hominem in primis disertum atque eruditum, Philippum, qui stas ita iactare leniter, ut et venustati vel maxime serviant et reliquis viribus suis consulant. Nec est dubium, quin exordium dicendi vehemens et pugnax non saepe esse debeat; sed si in ipso illo gladiatorio vitae certamine, quo ferro decernitur, tamen ante congressum multa fiunt, quae non ad vulnus, sed ad speciem valere videantmagis in oratione est spectandum, in qua non vis potius quam delectatio postulatur! Nihil est denique in natura rerum omnium, quod se universum profundat et quod totum repente evolvat; sic omnia, quae fiunt quaeque aguntur acerrime, lenioribus principiis natura ipsa praetexuit. Haec autem in dicendo non extrinsecus alicunde quaerenda, sed ex ipsis visceribus causae sumenda sunt; idcirco tota causest quo principio sit utendum. Sic et facile reperientur; sumentur enim
Abbreviated transcription (Latin):
oratore optiꝯ quisq fit In orõne firmissi ͥ quodq sit pͥmũ dũ
illud tñ in utroq teneatur. ut ea que excellunt suent᷑ etꝭ ad
inuenire uolui nullum michi occurrit iusi aut exilt aut iur¬

Expanded text:
oratore optimus quisque, sic in oratione firmissimum quodque sit primum; dum oratore optimus quisque, sic in oratione firmissimum quodque sit primum; dum illud tamen in utroque teneatur, ut ea, quae excellent, serventur etiam ad d primum invenire volui, nullum mihi occurrit nisi aut exile aut nu
Abbreviated transcription (Latin):
rata et exposita sepe daͬ. ad ꝯmonendos aiõs digrediendi locꝰ
uel argumentis nr̃is ꝯfirmatis luel cortrarig refutatis uel
recte id fieri p̃t Eeq cãe sunt ad ageũd̾ et ad oraud̃ gͣuisle̾
atz plenissie que pli̾mos exitus daut ad eucsinõi digrẽssiõm
ut hus locis uti liceat quib aĩoꝵ impetꝰ eoꝵ qui audiunt ã
impellantur a̾ reflectantur ¶t etꝭ̃ in illo rephendo tos qui
ã mu̾me firma sunt ea p̃ma collocant ⁊ In quo illos quoq la¬
rare acbitror qui si qñ id quod michi nũꝙͣ placuit tũ plures
adhibent patronos uti quẽq eoꝵ ninũ pictant eẽ Ĩta pͥmũ¬
eoꝵ uolunt dice̾ res enĩ hoc postulat ut eoruur exꝓpectationi qͥ
audiunt ꝙͣelerrie succurra cui si iuicio saciffem̃ non at młso
plussit in ⁊eliqua causa laborand̾/ Male enĩ pe Res h q̃ non
statum cum dici cepta est melior fitu uidetui ¶ Ergo ut ĩ

Expanded text:
rata et exposita saepe datur ad commovendos animos digrediendi locus, rata et exposita saepe datur ad commovendos animos digrediendi locus, vel argumentis nostris confirmatis vel contrariis refutatis vel recte id fieri potest; eaeque causae sunt ad augendum et ad ornandum gravissimae atque plenissimae, quae plurimos exitus dant ad eius modi digressionem, ut eis locis uti liceat, quibus animorum impetus eorum, qui audiant, aut impellantur aut reflectantur. Atque etiam in illo reprehendo eos, qui, quae minime firma sunt, ea prima conlocant; in quo illos quoque errare arbitror, qui, si quando—id quod mihi numquam placuit—pluris adhibent patronos, ut in quoque eorum minimum putant esse, ita eum primum volunt dicere: res enim hoc postulat, ut eorum exspectationi, qui audiunt, quam celerrime succurratur; cui si initio satis factum non sit; multo plus sit in reliqua causa laborandum; male enim se res habet, quae non statim, ut dici coepta est, melior fieri videtur. Ergo ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ita leuia fuit ut ꝯtẽnenda suit ꝑtim etꝭ̃ si quid hñt adiuiuenti
sunt nõnũꝙͣ eiꝯmõi ur isit in hus aliquid uicii n tauto sit illd
quod prodesse iudeatur ut cũ aliquo malo ꝯuĩga ͭ. ¶ Que a̾ utilia
sunt atoz firma si ea tũ ut sepe fit ualde multa suat ea que ex
eis a̾ leuissia sunt aut alus grauiorib ꝯilia secerm arbitror
opportere atz ex orõne remoueri ¶t quid̾ cum colligo argu ͭ ͣ
causaꝵ non tam ea nuͣare soleo ꝙͣ expende̾/ Et quĩ ut sepe iã
giliaudo aut promouendo una ex hũs t̾bus rebus ⁊es ꝑ̃ nobis
est ferenda ut nichil aliud iuai docere uideani: uelle ¶ elique
due sicuti sanguis in corꝑib sic ille in ꝑpetius oroiba fuse eẽ
post pauta dicemꝯ habere hauc unu magnoꝑe debent ut ad
eoꝵ mentes apud quos agitur mouendãs promouere possint
et in exordiendo et in porando digredi tñ ab eo quod ꝓposu̾s
at agas ꝑuouendoꝵ aĩoꝵ cã sepe utile es. ¶taq uel re nar¬

Expanded text:
tim, etiam si quid habent adiumenti, sunt non numquam eius modi, ut insit in eis aliquid viti neque tanti sit illud, quod prodesse videatur, ut cum aliquo malo coniungatur; quae autem utilia sunt atque firma, si ea tamen, ut saepe fit, valde multa sunt, ea, quae ex eis aut levissima sunt aut aliis gravioribus consimilia, secerni arbitror oportere atque ex oratione removeri: equidem cum conligo argumenta causarum, non tam ea numerare soleo quam expendere. Et quoniam, quod saepe iam iliando aut permovendo, una ex tribus his rebus res prae nobis est ferenda, ut nihil aliud nisi docere velle videamur; reliquae duae, sicuti sanguis in corporibus, sic illae in perpetuis orationibus fusae esse post pauca dicemus, habere hanc vim magno opere debent, ut ad eorum mentis, apud quos agetur, movendas pertinere possintet in exordiendo et in perorando, digredi tamen ab eo, quod proposueris atque agas, permovendorum animorum causa saepe utile est; itaque vel re nar
Abbreviated transcription (Latin):
alii usauturq in hostium castris ac sua p̃sidia diuultiuit uedio¬
gant extenuando sz laudando et effeñdo inuidiosiora faciũt
siue ulla ꝑmunitione orõis ac̾bius et ꝯtumelosiꝰ Iuuehare none.
altã dicas litem tuam facias a̾ lesus efferare iracundia
cam̃ relĩquasnchil te noceas in quo ego nou quo libent̾ male
audiaui s quia cam̃ nou libenter reluiquo nim̃ patitus et
lẽtus existimor ueruur terpiũ sulpici obuirgabaui ꝙ me ora¬
toreni pete̾s non aduersariũ Ex quo ecꝭ illud assequorut
si quis michi maledicat petulans ut plane insanus eẽ uidea ᷤ
In ip̃is aꝰ artis si quid pasuis si quid posiu̾s aͥ aꝑte fliũ a̾ ei qd̾
dixi̾s dicturus ne sis contrariuͣ ã gñe ip̃o remotum usu iudi¬
cioꝵ onus cura mea solet inh ͦ uersari semꝑ dicam eni si pos

Expanded text:
alii versanturque in hostium castris ac sua praesidia dimittunt, mediocriteralii versanturque in hostium castris ac sua praesidia dimittunt, mediocritergant extenuando, sed laudando et efferendo invidiosiora faciunt,sine ulla praemunitione orationis acerbius et contumeliosius invehare, nonne a te , cum pro altero dicas, litem tuam facias aut laesus efferare iracundia, causam relinquas, nihilne noceas? In quo ego, non quo libenter male audiam, sed quia causam non libenter relinquo, nimium patiens et lentus existimor; ut, cum te ipsum, Sulpici, obiurgabam, quod ministratorem peteres, non adversarium; ex quo etiam illud adsequor, ut, si quis mihi male dicat, petulans aut plane insanus esse videatur. In ipsis autem argumentis si quid posueris aut aperte falsum aut ei, quod dixeris dicturusve sis, contrarium aut genere ipso remotum ab usu iudicio
Abbreviated transcription (Latin):
In causis In ouĩi parte orõius t̾cũspicienda ue quod offeda
ne quo irruas sepe aliquis testis aut nou ledit a̾ nuꝰ ledͭ
nisi lacessa ᷑ arat reus nrgent aduocati ut inucham᷑ ut
maledicamꝰ denq ut int̃rogenꝰ nou moueor nou obtẽpe
non satisfacio n tũ nullam assequor laudem hoies eiũ hu¬
periti facilius quod stulte dix̾is ⁊ ẽphende̾ ꝙͣ quod sapienter
taciu̾s laudare pnͣt ¶ c ꝙͣtum sit mali p siuie iratũ fuis stul¬
tumi suit leuem testem lesis. habet eñ et uoluntatẽ nocendi
Ideo non multi et seꝑe quultunt Quo quid̾̃ michi turpius
deri nichil solet ꝙͣ quod oratoris dicto aliquo ã ruso a̾ ro¬
gatu suio ille sequitur ¶ Occidit ille adu̾sarium ne ĩmobo
auit se et illuu quemi defendit ¶oc trassus non putat nͥ ꝑsidia¬
m̾uue malos quod illud quod supͣ dixi solere me cede̾ et ut pla¬
inꝯ dicam fuge̾ eaqz ualde cam̃ meam p̃m̾ent cum id non faciũt

Expanded text:
in causis in omni parte orationis circumspicienda, ne quid offendas, ne quo inruas: saepe aliqui testis aut non laedit aut minus laedit, nisi lacessatur; orat reus, urgent advocati, ut invehamur, ut male dicamus, denique ut interrogemus: non moveor, non obtempero, non satis facio; neque tamen ullam adsequor laudem; homines enim imperiti facilius quod stulte dixeris reprehendere quam quod sapienter tacueris laudare possunt. Hic quantum fit mali, si iratum, si non stultum, si non levem testem laeseris! Habet ideo non multi et saepe committunt. Quo quidem mihi turpius videri nihil solet, quam quod ex oratoris dicto aliquo aut responso aut rogato sermo ille sequitur: "occidit." "Adversariumne?" "Immo vero" aiunt "se et eum, quem defendit." Hoc Crassus non putat nisime malos. Quid, illud, quod supra dixi, solere me cedere et, ut planius dicam, fugere ea, quae valde causam meam premerent, cum id non faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Taq nunc illuc redeo catulle in quo tu me paulo aute
et duplex altã quam affert natura causaꝵ / altã que oraꝰ
iudicio et prudentia ꝯpara ᷑ nami ut aliquid aute reui dicaꝰ
deide ut rem exponamꝰ/ post ut reui probeniꝰ nẽis p̾sidus
ꝯfirmandis contrarus refutandis deuide ut ꝯcludamꝰ atq
ita porenꝰ hoc ddͥ natura ip̃a p̃stͥbit ut uero sratuamꝰ ea

Expanded text:
taque nunc illuc redeo, Catule, in quo tu me paulo ante uius ratio est duplex; altera, quam adfert natura causarum, altera, quae oratorum iudicio et prudentia comparatur: nam ut aliquid ante rem dicamus, deinde ut rem exponamus, post ut eam probemus nostris praesidiis confirmandis, contrariis refutandis, deinde ut concludamus atque ita
Abbreviated transcription (Latin):
et dignitatem s o ut eaibus ac templis uestibula et aditꝰ
sic causis principia ꝓportione rerum ĩpon̾e Itaq in ꝑuis at
frequentib causis ab ip̃a re est exordiri sepe comodiꝰ ¶
tũ erit utendum principio quod plerũq erit aut ex red a̾
Ex adu̾sario aut en re aut ex eis apud ques agitur sentẽ ͣᷤ
duci licebit / ex res reo appello quorum ret est que sigͥficet
que ualeant contra falsam c̾miationẽ ¶ Ex aduersario nsd̃
ex locis si enĩ contraria ¶ Ex re si crudelis, si nefanda si
p̃ter opmionẽ si ĩmi̾to si miha si ingrata si indigua sino¬
ua si que restitui sanariq non possit¶ Ex hus a̾ apud quos
agetur ut beniuolos beneq existuantes efficiamꝰ quod a¬
gendo efficitur meliꝰ ꝙͣ rogando ¶st id quid̾ in totam orõ
confundend̾ nec nume in extrena s tũ multa principia Sx
ciamꝰ udicem et docilem que sunt utilia s noꝵ principii

Expanded text:
ed oportet, ut aedibus ac templis vestibula et aditus, sic causis principia pro portione rerum praeponere; itaque in parvis atque infrequentibus causis ab ipsa re est exordiri saepe commodius; sed cum erit utendum principio, quod plerumque erit, aut ex reo aut ex adversario aut ex re aut ex eis, apud quos agetur, sententias duci licebit. Ex reo reos appello, quorum res est, quae significent ia dignum, quae valeant contra falsam criminationem; ex adversario eisdem ex locis fere contraria; ex re, si crudelis, si nefanda, si praeter opinionem, si immerito, si misera, si ingrata, si indigna, si nova, si quae restitui sanarique non possit; ex eis autem, apud quos agetur, ut benevolos beneque existimantis efficiamus, quod agendo efficitur melius quam rogando. Est id quidem in totam orationem confundendum nec minime in extremam; sed tamen multa principia ex ciamus iudicem et docilem; quae sunt utilia, sed non principi
Abbreviated transcription (Latin):
illa que facilliã uidentur quĩ que difficiliora sunt nou possũ
pro meo iure sũmo unũ a molesto aut difficili arͭ ͦ a laco
nõ nũꝙͣ om̃o nichil respondeam quod forsitan aliquis iure irri¬
ẜit quis eñ est qui face᷑ nou possit / srtũ ege de mea nũc non
aliorum facultate disputo confiteor meq si qua p̃mat res
uehementiꝯ ita cede̾ solere ut nõ mõ non abiecto s ne rerecto
quid̾ scuto fuge̾ uidear s adhibere quamidam in ddͦ spẽm at
pompani et pͥugne silẽm fugam ¶ Consistam uero in eo p̃sidio
sicut non fugiendi hostis s capiendi loci causa accessisse uide
ltiũ est illud quod ego oratori maxie̾ cauendũ et pro¬
uidendum puto/ qd̾q me sollicitare sũme solet non tam ut ꝓsi
caus claborare soleo ꝙͣ ut ne ꝙͥ obsim non qͥn eintendũ sit in
utroq / s tũ multo est turpius oratori nocuisse uideri cause

Expanded text:
illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt, non possum, illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt, non possum, mihi pro meo iure sumo: unum, ut molesto aut difficili argumento aut loco non numquam omnino nihil respondeam, quod forsitan aliquis iure inriserit; quis enim est, qui id facere non possit? sed tamen ego de mea nunc, non de aliorum facultate disputo confiteorque me, si quae premat res vehementius, ita cedere solere, ut non modo non abiecto, sed ne reiecto quidem scuto fugere videar, sed adhibere quandam in dicendo speciem atque pompam et pugnae similem fugam; consistere vero in meo praesidio sic, ut non fugiendi hostis, sed capiendi loci causa cessisse videar; alterum est illud, quod ego maxime oratori cavendum et providendum puto quodque me sollicitare summe solet: non tam ut prosim causis, elaborare soleo, quam ut ne quid obsim; non quin enitendum sit in utroque, sed tamen multo est turpius oratori nocuisse videri causae
Abbreviated transcription (Latin):
fritanos maxios cathones lepidos ꝑtulisti ¶ z habetis ea
reliqua nascunt᷑ oĩa Ego emĩ quoad ualui cam̃ agg̃ssus
atz omĩa cogitando quoad face̾ potui ꝑsetutꝰ tũ et arta
fere p̃t res iuddꝰ discrepationem a̾ controu̾siam uocari
que non habeat id fere mea a̾ rõ hͨ eẽ in dd ͦ sol ut bom¬
quod habeami id amplector exornem exage̾m ibi ꝯmorer
ibi habitem ibi hereani. aut a malo uicioq cause ita
recedam nou ut me defuge̾ appareat s ut totũ bouo illo
ornando et augendo dissilatũ aũ obruar᷑ et si cã ẽ ĩ arͭ¬
firim queq maxie̾ cueor siue plura sunt sue aliquod
unũ siuautem in ꝯsiliatione aut ꝓmotione cause est
ad eam me potissimũ partem q̃ maxie ꝯmouere aĩos honũ p̃t
confõ Sũma demq huiꝰ guĩs hec est ut si in refellendo adu̾sa
tela confam di nr̃a prrbari faciliꝰ ꝙͣ illa redargui pñt abduce̾
aĩos a contraria defensione ⁊ ad nram conõr deduce̾ duo deĩq

Expanded text:
fricanos, Maximos, Catones, Lepidos protulisti. Sed habetis ea, reliqua nascuntur omnia. Ego enim cum ad causam sum adgressus atque omnia cogitando, quoad facere potui, persecutus, cum et argumenta fere potest res in dicendi disceptationem aut controversiam vocari, quae non habeat utrumquod habeam, id amplectar, exornem, exaggerem, ibi commorer, ibi habitem, ibi haeream; a malo autem vitioque causae ita recedam, non ut me id fugere appareat, sed ut totum bono illo ornando et augendo dissimulatum obruatur; et, si causa est in arima quaeque maxime tueor, sive plura sunt sive aliquod unum; sin autem in conciliatione aut in permotione causa est, ad eam me potissimum partem, quae maxime movere animos hominum potest, confero. Summa denique huius generis haec est, ut si in refellendo adversario tela conferamus: si nostra probari facilius animos a contraria defensione et ad nostram conor deducere. Duo denique
Abbreviated transcription (Latin):
ipiũ sirdice̾ s ego non de quadami p̃stanti et exuia s ꝓprie
de nulgari et q̃ ꝯiͣ lingua disputo apud grecos fertur in¬
credibili quadam magm ͥ ͤ ꝯ silũ at ingeni athemens ille fu¬
isse themistodes ad quem quid̃ doctus homo at inpͥmis eru¬
ditus accessisse dĩ eiq tũ artem memorie q̃ tũ pͥmũ profe̾ba᷑
llicitum ẽe tradituꝵ cũ ille quesiss quid nã illo¬
disse gratius sibi illum et̾ facturũ se obluusti que uellet ꝙͣ si
memisse docuiss /uides ne que uis Inhoĩe ac̾rimi ingemi ꝙͣ ⁊ potẽs
Infusum nũꝙͣ effuge̾ potusse cũ quid̾ ei fu̾i̾t optabiliꝯ obli¬
iusci posse quod menusse nolit ꝙͣ quod seuiel audiss uidiss¬

Expanded text:
re; sed ego non de praestanti quadam et eximia, sed prope de vulgari et communi vi nunc disputo. Ita apud Graecos fertur incredibili quadam magnitudine consili atque ingeni Atheniensis ille fuisse Themistocles; ad quem quidam doctus homo atque in primis eruditus accessisse dicitur eique artem memoriae, quae tum primum proferebatur, pollicitus esse se traditurum; cum ille quaesisset qudisse gratius sibi illum esse facturum, si se oblivisci quae vellet quam si meminisse docuisset. Videsne quae vis in homine acerrimi ingeinfusum, umquam effluere potuisse; cum quidem ei fuerit optabilius oblivisci posse potius quod meminisse nollet quam quod semel audisset vidisse
Abbreviated transcription (Latin):
obesset ei pro quo dicc̾ idq memoria teneo ꝙ michi smo cũ
hoc crasso multis audientibus eẽt institutus crassusq płib̾
uerbis eloquetiaur laudaret tuaui dixisse me cum cet̾is laudil
bus tus hanc esse uel maxi̾am ꝙ non solum quod opꝰ esset di¬
cet̾a i te sũme esse laudanda alud uero improbi ẽẽ hoĩs et ꝑsi¬
diosi dice̾t quod alienũ ẽẽt et noceret ei pyo quo quisq dice̾t
Quare nou sibi ẽt disztum qui id non facet iuderi s imꝓbũ qͥ
face̾t Quuc si tibi uide᷑ anthom demonstres uelnu quare tu
hoc ita magnũ putes nichil in causa mali face̾ ac nichil
tibi in oratore mauis esse uideatur
me de ꝑfecti oratoris diui ͭ ͤ quadam loqui s de ex̾citationis
suetudnus mee medioc̾ͥtate crassi quid̾ rnlum ex
cuiqdam est ingenu ac siugularis cui quid̃ portenti sile eẽ
uisum est posse aliquẽ iuueniri oratorem qui aliquid mali
face̾ dd ͦ obessetq ei quem defendẽt facit eiĩ ꝯiecturam cꝯ¬

Expanded text:
obesset ei, pro quo diceres; idque memoria teneo, cum mihi sermo cum hoc Crasso, multis audientibus, esset institutus Crassusque plurimis verbis eloquentiam laudaret tuam, dixisse me cum ceteris tuis laudibus hanc esse vel maximam quod non solum quod opus esset dicetera in te summe esse laudanda, illud vero improbi esse hominis et perfidiosi, dicere quod alienum esset et noceret ei, pro quo quisque diceret; qua re non sibi eum disertum, qui id non faceret, videri, sed improbum, qui faceret. Nunc, si tibi videtur, Antoni, demonstres velim, qua re tu hoc ita magnum putes nihil in causa mali facere, ut nihil tibi in oratore maius esse videatur.' me de perfecti oratoris divinitate quadam loqui, sed de exercitationis et consuetudinis meae mediocritate. Crassi quidem responsum excellentis cuiusdam est ingeni ac singularis; cui quidem portenti simile esse visum est posse aliquem inveniri oratorem, qui aliquid mali faceret dicendo obessetque ei, quem defenderet; facit enim de se c
Abbreviated transcription (Latin):
ut nescio quos dice̾ ciebãt acui ingema adolescencũ
nollem E contra ĩgenia obtundi nolui corroborari
ĩpudenciã. Fam apud grecos qui cuiꝯmoi essent uide
tamen eẽ preter hãc exercitationẽ ligue

Expanded text:
ut nescio quos dicere aiebant, acui ingenia adulescentium ut nescio quos dicere aiebant, acui ingenia adulescentium nollem, sed contra ingenia obtundi nolui, conroborari impudentiam. Nam apud Graecos, cuicuimodi essent, videbam tamen esse praeter hanc exercitat
Abbreviated transcription (Latin):
uni crassus quorsum igit᷑ hec spectat igit᷑ tã lõga
apte hanc habet uim ut sitꝙ̃ mͣx ͤ iocũda ꝙͣ max̾ ͤ in
sensus eorũ qui audiut influat. et ꝙͣ płimis sit rebꝰ
ucta. Inscrumentũ autẽ hoc forense litig
ac retractatid̃ et ex ulgi opinionibꝰ exiguũ saneq mẽ¬
ac forense. Apparatu nobis opus et rebus exquisitis
undiq et collectis accersitis et comparatis. ut tibi cesar
udũ ẽ ad ãnũ ut ego ĩ edilitate laboraui/.
coctidianis ac uernaculis rebus satisface̾ me posse huic
populo nõ putabã. Uerborũ eligendorũ et collocãdoꝵ
et concludendoꝵ facilis ẽ racio uel sine rõe ipã exer¬
Reꝵ ẽ silus magna quã cũ greci iã nõ te
ob eamq causã iuuentus nrã dedisce̾t pene discendo
eciã latini si diis placet hoc biennio ingrĩ dicendi ex¬
titerut quos ego censor edicto meo susculerã / nõ quo

Expanded text:
rassus 'quorsum igitur haec spectat' inquit 'tam longa rassus 'quorsum igitur haec spectat' inquit 'tam longa apte, hanc habent vim, ut sit quam maxime iucunda, quam maxime in sensus eorum, qui audiunt, influat et quam plurimis sit rebus instructa; instrumentum autem hoc forense, litigiosum, acre, tractum ex vulgi opinionibus exiguum saneque menuam illud vulgare ac forense: apparatu nobis opus est et rebus exquisitis, undique conlectis, arcessitis, comportatis, ut tibi, Caesar, faciendum est ad annum; ut ego in aedilitate laboravi, quod cotidianis et vernaculis rebus satis facere me posse huic populo non putabam. Verborum eligendorum et conlocandorum et concludendorum facilis est vel ratio vel sine ratione iprum est silva magna, quam cum Graeci iam non tenerent ob eamque causam iuventus nostra dedisceret paene discendo, etiam Latini, si dis placet, hoc biennio magistri dicendi exstiterunt; quos ego censor edicto meo sustuleram, non quo,
Abbreviated transcription (Latin):
quios quod niõ desidiosa delectacõe uestigees do frat aos
erciont oeriõ sit ĩ finita coguiͦ facilis usus doctosiã con¬
fmet mediocris opera tͥbuat᷑ memoria scudiũq ꝑuia¬
neat libet aut semꝑ discere ut si uelim ego talis optiẽ
lude. aut pile scudio tenear/ eciã fortasse si assequi
nõ possum. at alñ quia predae̾ faciũt yehemẽtiũs ꝙͣ causa
posculat delectantur yt titus pila. brulla talis Er uare
cũt ꝑtimescat nãꝙ aut senes ad eã accesserut: aut usqs
ad senectutẽ ĩ scudiis detinent᷑ aut sũc tardissim fes
quidẽ se mea sentẽtia sic habet ut nisi ꝙ quisq cito potu¬
erit: nũꝙͣ oĩo possit predisce̾ s
am iam ĩquit catullus intelligo crasse quid dicas
et hercule assentio Satis uideo tibi hoĩ ad ꝑdiscẽdũ
Lacerrimo ad ea cognoscenda que dicis fuisse tempis
Pergis ne ĩquit crassus me que dicã de me. nõ de re
putare dic̾e̾ O iã si placet ad inscituta redeamꝰ Michi

Expanded text:
a delectatione vestiges. Ita fit, ut agitatio rerum sit infinita, cognitio facilis, si usus doctrinam confirmet, mediocris opera tribuatur, memoria studiumque permaneat. Libet autem semper discere; ut si velim ego talis optime ludere aut pilae studio tenear, etiam fortasse, si adsequi non possim; at alii, quia praeclare faciunt, vehementius, quam causa postulat, delectantur, ut Titius pila, Brulla talis. Qua re  senes discunt, pertimescat, namque aut senes ad eas accesserunt aut usque ad senectutem in studiis detinentur aut sunt tardissimi; res quidem se mea sententia sic habet, ut, nisi quod quisque cito potuerit, numquam omnino possit perdiscere.' 'Iam, iam,' inquit Catulus 'intellego, Crasse, quid dicas; et hercule adsentior; satis video tibi homini ad perdiscendum acerrimo ad ea cognoscenda, quae dicis, fuisse temporis.' 'Pergisne' inquit Crassus 'me, quae dicam, de me, non de re putare dicere? Sed iam, si placet, ad instituta redeamus.' 'Mihi
Abbreviated transcription (Latin):
cũ are ꝑ remotus atq id quod optio cuiq athenis accedł solitũ
eẽt in epilium pulsus ẽẽt nunc ꝯsecutꝰ es ¶iracusius phi¬
listus qui quõ dyanisii tirãm familiarissiꝯ̃ ẽet totum suũ tpq̃¬
ꝯsiuupsit in hystoria scribẽĩ machune tuchididem inutatus
postea uero ex clarissiã .q. rethoris officina duo p̃stantes In¬
geuio theo pomipꝰ et eporus ab ysocrate nigr̃o impulsi se ad
aristotile. calistenes comes alexaudͥ. st̾psit hystoriam / et his
quid̃ rechorico pene more ille autem suꝑior lemore quad̾
sono est usus et qui illuui impetum oratoꝵ non habebat
uehemens fortasse inuiꝰ s aliꝙͣto tũ est ut michi quid̾ uiͭ

Expanded text:
r, cum a re publica remotus atque, id quod optimo cuique Athenis accidere solitum est, in exsilium pulsus esset; hunc consecutus est Syracosius Philistus, qui, cum Dionysi tyranni familiarissimus esset, otium suum consumpsit in historia scribenda mPostea vero ex clarissima quasi rhetoris officina duo praestantes ingenio, Theopompus et Ephorus ab Isocrate magistro impulsi se ad Aristotele Callisthenes, comes Alexandri, scripsit historiam, et is quidem rhetorico paene more; ille autem superior leniore quodam sono est usus, et qui illum impetum oratoris non habeat, vehemens fortasse minus, sed aliquanto tamen est, ut mihi quidem videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
uoliustis eẽ ꝑticipes nichil occultabo et quoad pot̾o uobis ex.¬
ponam quid de qual re sentiã Anthoni incredibilis q̃d̾
et ipe singlãris et diuina uis ingenui uide᷑ eciã sihac siuã
Iu̾ris nudata sit posse facile cet̾is armuis prudentie causas
tueri at defende̾ ꝙobrem hic nobis sit exceptus cet̾os uõ
dicia priuata magnaꝵ reꝵ obrre in quib sepe nõ de scõ
l de equitate ac iure c̾cetur Iactare se in cãis cẽtũ Iuralib
in quibus usucapionũ tutelaꝵ gentilitatũ agnationũ

Expanded text:
voluistis esse participes, nihil occultabo et, quoad potero, vobis exponam, quid de quaque re sentiam. Antoni incredibilis quaedam et prope singularis et divina vis ingeni videtur, etiam si hac scientia iuris nudata sit, posse se facile ceteris armis prudentiae tueri atque defendere; quam ob rem hic nobis sit exceptus; ceteros vedicia privata magnarum rerum obire, in quibus saepe non de facto, sed de aequitate ac iure certetur, iactare se in causis centumviralibus, in quibus usucapionum, tutelarum, gentilitatum, agnationum,
Abbreviated transcription (Latin):
citatigrem non sant michi displicet adhibere si tamei fu
traditur Educenda dem̃ dc̃o est ex hac domestica tecitaᵈ¬
et umbratili mediũ in agnie in puluem In clamorẽ Inca¬
stra atq in aciem fore̾sem subeundꝰ usus oiumi et ꝑiclitã¬
de uires ingenn et illa cõmentatio Inclusa In ueritatis lu¬
cem proferenda ¶Legendi eciã poete/ cognoscende hy¬
storie oi̾umm bonaꝵ artiũ doctores at sc̾ptore legendi et¬

Expanded text:
citatione non sane mihi displicet adhibere, si consueritraditur. Educenda deinde dictio est ex hac domestica exercitaet umbratili medium in agmen, in pulverem, in clamorem, in castra atque in aciem foredae vires ingeni, et illa commentatio inclusa in veritatis lucem proferenda est. Legendi etiam poetae, cognoscendae historiae, omnium bonarum artium doctores atque scriptores e
Abbreviated transcription (Latin):
ticie pctm̃ uidetur stulticia a que uidetur excusationẽ nõ
h quare neno uidetur a qr crudus fudt aut ꝙ ita malue
stultus fuisse quo eciam granus iudiciũ in ddͤ submius
Quotiens enĩ dicies dicunꝯ totiens de nobis iudicat᷑
a certe diuturua ualet opinio tarditatis ¶ llud uero qdꝰ
a te dictum est esse ꝑuiulta que orator a natura inisi hret
nõ maltum a ingr̃o adiuuaretur ualde tibi assentior ĩꝙͣ
eo uel maxie probaui simũ illũ doctors̃ alabande̾sem apol¬
lomũ quicũ n̾cede doceret tñ non patieba eos quos udica¬
bat non posse oratores euadẽ oꝑaui a̾ sese ꝑde̾ dimuttebat
et ad quãq arteri putabat ẽẽ aptum ad eam uupelle at

Expanded text:
titiae peccatum videtur; stultitia autem excusationem non titiae peccatum videtur; stultitia autem excusationem non habet, quia nemo videtur, aut quia crudus fuerit aut quod ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo subimus: quotiens enim dicimus, totiens de nobis iudicatur, aut certe diuturna valet opinio tarditatis. Illud vero, quod a te dictum est, esse permulta, quae orator a natura nisi haberet, non multum a magistro adiuvaretur, valde tibi adsentior inque eo vel maxime probavi summum illum doctorem, Alabandensem Apollonium, qui cum mercede doceret, tamen non patiebatur eos, quos iudicabat non posse oratores evadere, operam apud sese perdere, dimittebatque et ad quam quemque artem putabat esse aptum, ad eam impellere atque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsiliũ dimihit simul ac me fractũ ac debilitatũ metũ uidit¬
¶ Hic oñs accensi significare int̾ se se et colloqui ceptũ
fuit eni mirificꝰ quidem crasso pudot qui tauren non obess
um anthonius sepe ut dicis inquit ad ͫ adu̾ti crasse et be ⁊
cetbs sumos oratores ꝙͣꝙͣ tibi par mea sententia nẽo
unꝙͣ fuit in dd ͬ exordio premoueri ¶uiꝰ quid̾ rei cũ cam q̃¬
re̾m quidnã eẽt cur quo in oratore pliuũ poss ita maxie
is ptimesce̾t has causas Inuemebam duas unam ꝙ intellige¬
rent hii quos usus ac natura docuiss nõnũꝙͣ sũnuiꝰ oratõib
non satis exsententia euentum dd ͥ procede Ita non inuiria
hoĩes artium spectati ⁊ probati si qũ aliquid nunꝯ bñ fecere
ꝙͣ solent aut noluisse aut uali ͥͤ ipeditos non potiusse ꝯsea
id quod scirent putãtur. Noluit inquiũt hodie ag̃e̾ rosius
a crudior fuit. Gratoris spectati si quid ẽ aĩo adu̾sum stul¬

Expanded text:
 metu viderit.' Hic omnes adsensi significare inter sese et conloqui coeperunt; fuit enim mirificus quidam in Crasso pudor, qui tamen non modo noTum Antonius 'saepe, ut dicis,' inquit 'animadverti, Crasse, et te et ceteros summos oratores, quamquam tibi par mea sententia nemo umquam fuit, in dicendi exordio permoveri; cuius quidem rei cum causam quaererem, quidnam esset cur, ut in quoque oratore plurimum esset, ita maxime is pertimesceret, has causas inveniebam duas: unam, quod intellegerent ei, quos usus ac natura docuisset, non numquam summis oratoribus non satis ex sententia eventum dicendi procedere; ita non iniuria, homines artium spectati et probati, si quando aliquid minus bene fecerunt quam solent, aut noluisse aut valetudine impediti non potuisse consequi id, quod scirent, putantur: "noluit" inquiunt "hodie agere Roscius," aut "crudior fuit"; oratoris peccatum, si quod est animadversum, stul
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mõ oratoꝵ noiẽ sue foro quid dignos uix putari
petebat ꝙͣ tũ lex in yn tabulis ꝓmiẜat quod cũ Impetrasset cã
cade̾t / Alt̾ Iniquũ putabat plus secũ agi ꝙͣ quod erat iu actiont̃
n intelligebat si ita ẽẽt actũ litem adũsariũ ꝑdituꝵ ¶iud¬
hus pancis dieb nonue nobis In tͥbunali d. pompen p̃toi̾s ur¬
bani familiaris nr̃i sedentib hõ ex nuo distoꝵ postulabat ut
fuiss quod petitoꝵ cã ꝯpatum ẽt nou intelligebat ut si ille
petitor rursꝰ cum pete̾t exceptione exclude̾: ꝙ ea res ãte In¬

Expanded text:
—non modo oratoris nomine sed ne foro quidem dignos vix putarim.' petebat, quam quantum lex in xii tabulis permiserat, quod cum impetrasset, causa caderet; alter iniquum putabat plus secum agi, quam quod erat in actione; neque intellegebat, si ita esset actum, litem adversarium perdituruhis paucis diebus nonne nobis in tribunali Q. Pompei praetoris urbani familiaris nostri sedentibus homo ex numero disertorum postulabat, utfvisset? quod petitoris causa comparatum esse non intellegebat, ut, si ille petitor rursus cum peteret, ne exceptione excluderetur, qvod
Abbreviated transcription (Latin):
un sceliola quid est cocta Inꝙͣ ꝙ tacetis nchilue uobisĩ
metem uenit quad p̃te̾a a crasso requiratis ^d me ħcule
et tꝙͣ in aliquan locupletem et refertau douin uenerins nec
locatis si hus oib mułtis magnificisq rebus constantu ac
reconditis. sic in oratione crassi diuicias atq ornamenta ꝓ
plane nosse atz iuuidisse
un tu iritui facis idem inquit sceuela quod facels
si In alĩquã doniũ plenaui orͣmentoꝵ uel in uillã yenis.¬
ses si eastpo̾ita ut dicis eeũt tu qui ualde pectandi tupidils
dẽs nou dubitares regare duiũ ut proferri iuberẽt p̾ẜti
si eẽi familiaris. slr̃ nũc petas a trasso ut illam copiau
elemẽta uideantur exquire̾ sed tu hanc nobis uenĩa scecola
ꝑsice ut crassus hes que coartauit et panguste ⁊efaisu hil
orõe sua dibatet nobis at explicet.
go me hcule inquit mutius q̃m̃ autea ur̃a magsħ̃ cã¬

Expanded text:
tacetis? Nihilne vobis in mentem venit, quod praeterea ab Crasso requiratis?' 'Id me hercule' et tamquam in aliquam locupletem ac refertam domum venerim, non nlocatis, sed his omnibus multis magnificisque rebus constructis ac reconditis; sic modo in oratione Crassi divitias atque ornamenta eplane nosse atque vidisse.' 'Quin tu igitur facis idem,' inquit Scaevola 'quod faceres, si in aliquam domum plenam ornamentorum villamve venisses? Si ea seposita, ut dicis, essent, tu, qui valde spectandi cupidus esses, non dubitares rogare dominum, ut proferri iuberet, praesertim si esset familiaris: similiter nunc petes a Crasso, ut illam copiam oelementa videantur, exquirere:—sed tu hanc nobis veniam, Scaevola, da, et perfice, ut Crassus haec, quae coartavit et peranguste refersit in oratione sua, dilatet nobis atque explicet.' 'Ego me hercule' inquit Mucius 'antea vestra magis
Abbreviated transcription (Latin):
liũ Iura u̾sentur / cũ oĩo quid suũ quid alienũ quare de¬
nũ cuus au pegrinus huius an lib̾ quispiã sit ignoret In¬
signis ẽ Impudentie ĩlla uero deridenda arrogã᷑ es in mi
gub̾uare didicisse Tum michi ẽ idcirco discipulari / adu̾sari
scipariũcule cũ enĩ obsignes tabellas clientis cui quib In
tabelis id pit st̾ptũ quo ille capia᷑ Ego tibi ullã cam maio

Expanded text:
ra versentur, cum omnino, quid suum, quid alienum, qua re denique civis aut peregrinus, servus aut liber quispiam sit, ignoret, insignis est impudentiae. Illa vero deridenda adrogantia est, ingubernare didicisse. Tu mihi cum in circulo decipiare adversari stipulatiuncula et cum obsignes tabellas clientis tui, quibus in tabellis id sit scriptum, quo ille capiatur, ego tibi ullam causam maio
Abbreviated transcription (Latin):
eras in quaq re quod probabile uideri possit eligend̾ atq
dicend̾ ꝑdiscendũ uii cuile rognoᵈ ͤ leges ꝑcipienda oĩs
antiquitas senatoria consuetudo disciplina ⁊ ei ꝑ iura
¶ Effudi uobis oĩa que sentiebam que fortasse et auetre a¬
pr̃em faunlias arripiussetis ex aliquo curtulo cadem uobie x¬
contantibus respondiss
tittant celiꝰ ẽẽ multo ꝙͣ ip̃i uellent ab eo poratum ¶ Capliñ¬

Expanded text:
erit in quaquere, quod probabile videri possit, eliciendum atque dicendum. Perdiscendum ius civile, cognoscendae leges, percipienda omnis antiquitas, Senatoria consuetudo, disciplina reip. iura . Effudi vobis omnia quae sentiebam, quae fortasse, quemcumque patremfamilias adripuissetis ex aliquo circulo, eadem vobis percontantibus respondisset.' tiebant celerius esse multo quam ipsi vellent ab eo peroratum.
Abbreviated transcription (Latin):
¶Est iegitur. oratori diligentꝰ prouidend̾ nõ uti eis satisfaciat
quibus necesse est s uti hus admirabilis et̃ uideatur quib libẽ
liceat iudicare ¶  si q̃ritis plane quid sentiam enũciabo apid
hoĩes familiarissiõs quod adhuc sꝑmꝑtatui et tacendũ puu
michi ecꝭ quoq optie dicunt qui id facillie̾ atq optie̾ face̾ pñt¬
Impudentes uidentur lametsi id accide̾ nou passit Ateñ qͥlq
optiẽ dicit ita maxit ddͥ difficultatem uariosq euentus oroĩs
exspectationt̃q hoduũ ꝑtimescit ¶ Aui utro nichil dignũ ⁊e¬
dignũ noie oratoris dignũ hornũ aurib effice atq t̾oe̾ is
nͥ eciam si non ꝯmouetur in ddͦ tame impudẽs uide : nõ enĩ
faciendo s non faciendo id qued non decet Impude ͤ nomen
effugẽ aebemiꝰ/ auemi uero non pud id quod in plerisq ui¬
deo huuc ego non rephensione solũ s eciam pugr pena dig̃
puto ¶⁊ quid̃ et in nobis aĩadute̾ soleo et ĩ meip̃o sepi expior¬

Expanded text:
Est igitur oratori diligenter providendum, non uti eis satis faciat, quibus necesse est, sed ut eis admirabilis esse videatur, quibus libere liceat iudicare; ac, si quaeritis, plane quid sentiam enuntiabo apud homines familiarissimos, quod adhuc semper tacui et tacendum putavi: mihi etiam qui optime dicunt quique id facillime atque ornaimpudentes videntur,—tametsi id accidere non potest; ut enim quisque optime dicit, ita maxime dicendi difficultatem variosque eventus orationis exspectationemque hominum pertimescit;—qui vero nihil efficere atque edere, is mihi, etiam si commovetur in dicendo, tamen impudens videtur; non enim pudendo, sed non faciendo id, quod non decet, impudentiae nomen effugere debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque video—hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum puto. Equidem et in vobis a
Abbreviated transcription (Latin):
multis illustͥb explicatis modicis interuallis ¶ymag̾i̾b aũt
ex parte ad genus notatio et unius ubi ymagine totiꝰ suĩe
formaruu uarietate discinguentꝭ s uborum meõria que

Expanded text:
multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis; imaginibus autem multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis; imaginibus autem ex parte ad genus notatio et unius verbi imagine totius sententiae formarum varietate locos distinguen