comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
exposui.:⁊ inmo ñego sed imago mea nesciente
me. et tam longe et trans mare aliquid aliud
siue agente siue soniante. et nchil de illiꝰ curis
omino curante. Quomͦ fiant ista nescio. Sed quo¬
mͦ libet fiant. cur ñ eodẽ mͦ fieri credimꝰ ut in sõ¬
nis quisq uideat mortuũ quomͦ fit ut uideat ⁊¬
uiuum. ambobꝰ utiq nescientibꝰ neq curantibus
qͥs uł uͥ uł qnͣdo eoiũ imagines sõniet. Similia
sunt aut̃ sõmis ñ nulla etiã uisa uigilantium.
qͥ turbatos habent sensus. sicut frenetici uł quo¬
cũq furentes mͦ. Nam et ipsi locunt᷑ secũ quasi
siue mortuorũ. At quo mͦ hi qͥ uiuunt ab eis se
uideri et cũ eis se loqui nesciunt. neq enĩ re
uera ipsi ad sunt aut ipsi sermocinant᷑. sed
turbati sensibꝰ homines talia uisa imaginaria
patͥuntur. eo mͦ ⁊ hi qui exhac uita migrarunt sic
affecꝰtibus hominũ uident᷑ quasi p̾sentes cũ suit

Expanded text:
exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illius curis omnino curante. quomodo fiant ista nescio; sed quomodolibet fiant. cur non eodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat mortuum, quomodo fit, ut uideat et uiuum? ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet. Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici uel quocumque furentes modo. nam et ipsi loquuntur secum, quasi siue mortuorum. sed quemadmodum hi, qui uiuunt, ab eis se uideri et cum eis se colloqui nesciunt — neque enim re uera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed turbatis sensibus homines talia uisa imaginaria patiuntur — eo modo et hi, qui ex hac uita migrarunt, sic affectis hominibus uidentur quasi praesentes, cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dixerit quid deberet. cũ fecisset etiã testam̃tũ.
Tunc nimis auxio apparuit idẽ pat̾ eiꝰ in sonis.
et ubi eẽt recautum quod illa cautio uacua¬
ta fuerit indicauit. Quo inuento iuuenis atq
monstrato ñ falsi solũ debiti calũpniã ꝓpulsauit
sed etiã pat̾nũ recepit cirografum. quod pat̃
non receꝑat quando ẽ pecunia ꝑsoluta. Hic
itaq putacur anima hominis curã gessisse ꝓfi¬
lio. et ad eũ uenisse dormientẽ. ut docens quod
ignoiabat magna eũ molestia liberaret. Sed
apud mediolanũ constitutis. carthaginis re¬
thor eulogiꝰ qͥ m̃s in eadẽ arte discpłs fuit. sic̃
michi ipse postea quã in affricam remeauimꝰ
retulit. cũ rethoucos ciceronis libros discipłis suis
traderet. recensens lectionem quã post diem fue-¬
rat traditurus quendã locũ offendit obscũrum.
quo ñ intellecto uix potuit dormire sollicitus.
Qua nocte sõnianti illi ego quod ñ intelligebat

Expanded text:
non dixerit, quid deberet, cum fecisset etiam testamentum. non dixerit, quid deberet, cum fecisset etiam testamentum. tunc ei nimis anxio adparuit idem pater eius in somnis et ubi esset recautum, quo illa cautio uacuata fuerat, indicauit. quo inuento iuuenis atque monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit, sed etiam paternum recepit chirographum, quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. hic utique putatur anima hominis curam gessisse pro filio et ad eum uenisse dormientem, ut docens. quod ignorabat, magna molestia liberaret. sed apud Mediolanum constitutis Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem arte discipulus fuit, sicut mihi ipse, posteaquam in Africam remeauimus, retulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam postridie fuerat traditurus, quendam locum offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat
Abbreviated transcription (Latin):
tur. et ut ei cuiꝰpiã non sepulti appareat imago. et
et cũ euigilauerit ibi coipus eiꝰ inueniat uͥ iace¬
re inhumatũ cũ somaret audiuit. ãmonitus et
rogatus ut sepeliret inuentũ: ⁊ quia id uerum ẽẽ
comꝑit credat idõ mortuos sepeliri. ut eorũ anime
ad loca transeant unde insepultorũ animas inferna
ꝓhiberi lege sõniauit. Nonne ita credens plurimũ
atramite ueritatis exoibitat. Sic aut̃ infirmi¬
tas humaua sese habet. ut que mortuũ in sõnis
corpus. sed hominis similitudinem sibi aparuisse
ñ dubitet. quasi ñ possint et mortuoiũ hominũ eodẽ
mͦ nescientiũ non anime sed similitudines appare¬
re dormientibꝰ. Porro certe cũ mediolani essemus.
audiuimꝰ quod cũ debitũ repeteret᷑ aquodã. de¬
functi patris cautione ꝓlata. quod filio nescien¬
te apatre iã fuerat ꝑsolutũ. contͥstari homo ce¬
pit grauissime atq mirari quod ei pat̾ moriens

Expanded text:
tur, et ei cuiuspiam non sepulti adpareat imago loqutur, et ei cuiuspiam non sepulti adpareat imago loquet cum euigilauerit, ibi corpus eius inueniat, ubi iacere inhumatum, cum somniaret, audiuit, admonitus et rogatus, ut sepeliret inuentum, et quia id uerum esse comperit, credat ideo mortuos sepeliri, ut eorum animae ad loca transeant, unde insepultorum animas inferna prohiberi lege somniauit: nonne ita credens plurimum a tramite ueritatis exorbitat? Sic autem infirmitas humana sese habet, ut, cum mortuum in somnis imam neque corpus, sed hominis similitudinem sibi adparuisse non dubitet. quasi non possint et mortuorum hominum eodem modo nescientium non animae, sed similitudines adparere dormientibus. pro certo, cum Mediolani essemus, audiuimus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, contristari homo grauissime coepit atque mirari. quod ei pater moriens
Abbreviated transcription (Latin):
nũ uidet. ⁊ in quo me uidet. qͥd mirũ si nescientes
mortui nec ista sentientes. tam̃ auiuentibꝰ uident᷑
in sõnis. ⁊ aliquid dicunt qͦd euigil antes uerũ esse
cognoscant. Angłicis igit᷑ oꝑationibꝰ fieri credi¬
derim siue ꝑmittat᷑ desuꝑ siue iubeat᷑. ut aliquid
dicere de sepeliendis corpibꝰ suis uideant᷑ in sonis.
cũ id penitus nesciant quorum illa sunt corꝑa. Idaut̃
aliquando utilit̃ sit. siue ad uiuorũ qualecũq so¬
latiũ ad quos ꝑtinent illi mortus quorũ apparent
imagines sõni antibꝰ. siue ut his ãmonitiõibꝰ gnͣrihu¬
mano sepulture cõm̃det᷑ humanitas. que licet de¬
functis non opitulent᷑. culꝑ anda tam̃ in religiosi¬
tate negligit᷑. Aliqnͣdo aut̃ fallacibꝰ uisis homines
in magnos mittunt᷑ errores. quos talia ꝑ peti uistũ
ẽ. ueluc. si quisquã uideat in sõnis quod eneas ui¬
disse apud inferos poeticȩ causa falsitatis narra¬

Expanded text:
nium uidet, in quo me uidet: quid mirum, si nescientes nium uidet, in quo me uidet: quid mirum, si nescientes mortui nec ista sentientes tamen a uiuentibus uidentur in somnis et aliquid dicunt, quod euigilantes uerum esse cognoscant? angelicis igitur operationibus fieri crediderim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid dicere de sepeliendis corporibus suis uideantur in somnis, cum id penitus nesciant, quorum illa sunt corpora. id autem aliquando utiliter fit siue ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos pertinent illi mortui, quorum adparent imagines somniantibus, siue ut his admonitionibus generi humano sepulturae commendetur humanitas, quae, licet defunctis non opituletur, culpanda tamen inreligiositate neglegitur. aliquando autem fallacibus uisis homines in magnos mittuntur errores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somnis, quod Aeneas uidisse apud inferos poetica falsitate narra
Abbreviated transcription (Latin):
ut sibi sepultura quȩ de fuerait p̾beret᷑. Nec si falsa
eẽ responder imꝰ. contia quorũdã scripta fideliũ. et con-¬
tira eorũ sensus qͥ calia sibi accidisse confirmant. impu¬
denter uenire uidebimur. Sed respondendũ ẽ. ñidõ
putandũ eẽ mortuos ista sentire quia hec dicere uel
indicare uł petere uident᷑ insomnis. Nam ⁊uiuentes
apparent sepe uiuentibꝰ dormientibꝰ. dũ se ipsi nesciant
apparere. et ab eis hec qͥ somniauerint audiunt dicen¬
tibus. quod eos in somnis uiderint agentes aliqͥduł lo¬
quentes. Siergo me potest aliquis in somnis uidere
sibi aliquid quod facꝰtũ ẽ indicantẽ. uł etiã qͦd futurũ
ẽ p̃ñtiantem. cu id e go ꝓrsus ignorẽ. et om̃ino ꝓrsus¬
ñ curem. non solũ quid ille sõniet. sed utrũ doimien¬
te me uigilet. anuigilante me dormiat. an uno eodẽ¬
q tẽꝑc uigilemꝰ ambo siue doriiamꝰ qnͣdo ille som¬

Expanded text:
ut sibi sepultura quae defuerat praeberetur. haec si falsa ut sibi sepultura quae defuerat praeberetur. haec si falsa esse responderimus, contra quorundam scripta fidelium et contra eorum sensus, qui talia sibi accidisse confirmant, inpudenter uenire uidebimur. sed respondendum est non ideo putandum esse mortuos ista sentire, quia haec dicere uel indicare uel petere uidentur in somnis. nam et uiuentes adparent saepe uiuentibus dormientibus, dum se ipsi nesciant adparere, et ab eis haec quae somniauerint audiunt dicentibus, quod eos in somnis uiderint agentes aliquid uel loquentes. si ergo me potest aliquis in somnis uidere sibi aliquid quod factum est indicantem uel etiam quod futurum est praenuntiantem, cum id ego prorsus ignorem et omnino non curem, non solum quid ille somniet, sed utrum dormiente me uigilet, an uigilante me dormiat, an uno eodemque tempore uigilemus ambo siue dormiamus, quando ille som
Abbreviated transcription (Latin):
tuerunt corꝑa sepeliri. ⁊ fallacit̾ eis ueritas dixit. no¬
lite timere eos qui corpus occidunt. ⁊ postea ñ habent
quid faciant. si eis tanta mala facere potuerunt. qͥbꝰ
impedirent᷑ ad loca exportati transire. Sed quia hoc
sine aliqua dubitatione falsissimĩ ẽ nec aliquid obẽ
fidelibꝰ negata eorũ corꝑibꝰ sepultura. nec aliquid si ex¬
pio henecunt᷑. nͥ quia bene afficiunt᷑ coida miserautiũ.
enis illo affectu quo nemo unquã carnẽ suã odio
habet. relicti nolunt fieri post mottem suã incorpib
suis. et quod sibi exiberi uolunt quando sensuri ñ
sunt. aliis ñ sentientibꝰ curant exibere dũ ipsi senti¬
unt. Harrant᷑ uisa qued ã quȩ huic disputationi
ñ negligendã uident᷑ in serere questionem. Ferunt᷑
quippe mortui ñ nulli uel in somnis uel alio quocũq
inhumata nescientibꝰ. locisq monstratis ad monuisse

Expanded text:
tuerunt corpora sepeliri, et fallaciter eis ueritas dixit: notuerunt corpora sepeliri, et fallaciter eis ueritas dixit: nolite timere eos, qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si eis tanta mala facere potuerunt, quibus inpedirentur ad loca exoptata transire. sed quia hoc sine ulla dubitatione falsissimum est nec aliquid obest fidelibus negata eorum corporibus sepultura nec aliquid, si expio benedicuntur, nisi quia bene afficiuntur corda miserantium, enis, quae illo affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, nolunt fieri post mortem suam corporibus suis, et quod sibi exhiberi uolunt, quando sensuri non sunt, aliis non sentientibus curant exhibere, dum ipsi sentiunt? Narrantur uisa quaedam, quae huic disputationi non neglegendam uideantur inferre quaestionem. feruntur quippe mortui nonnulli uel in somnis uel alio quocumqueiacerent inhumata nescientibus locisque monstratis admonuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
erat. quod nulla dabat᷑ potestas scõrũ funeribꝰ iusta
ꝑsoluere. nec aliquid occulte subtrahere. sicut eadẽ
testat᷑ hẏstoria crudeliũ custodum uigilie ꝑmittebant. Ita
cũ illos qͥ occisi fuerant indilaceratione menbrorũ
suorũ. in conflagratione oss iuĩ indisꝑsione cinerum.
miseria nulla contingeret. istos tam̃ qͥ nichil eorum
sepelire poterant. magna miscđia cruciabat. quia
nullo mͦ his sentientibꝰ ipsi quodã mͦ sentiebant. et u
iam illorũ nulla erat passio. erat istorũ mira cõpassio.
Sedm̃ istam quã dixi miram cõpassionẽ. laudant᷑ illi
et arege dauid benedicunt᷑ qͥsaulis ⁊ ionathe ossibus
aridis sepulture miscđiam p̃stiterunt. que tam̃ mise¬
monem quod infernũ fluuiũ insepulti ñ poterant tnͣs¬
meare : Absit hoc afide xp̃iana. Alioquin pessime
acꝰtum ẽ cũ tanta martyrũ multitudine. quorũ ñ po¬

Expanded text:
erat, quod nulla dabatur potestas sanctorum funeribus iusta erat, quod nulla dabatur potestas sanctorum funeribus iusta persoluere nec occulte subtrahere aliquid, sicut eadem testatur historia, crudelium custodum uigiliae permittebant. ita cum illos, qui occisi fuerant, in dilaceratione membrorum suorum, in conflagratione ossuum, in dispersione cinerum miseria nulla contingeret, istos tamen, qui nihil eorum sepelire poterant, magna misericordia cruciabat, quia in nullo modo sentientibus ipsi quodam modo sentiebant et, ubi iam illorum nulla erat passio, erat istorum misera conpassio. Secundum istam quam dixi miseram conpassionem laudantur illi et a rege Dauid benedicuntur, qui Saulis et Ionathae ossibus aridis sepulturae misericordiam praestiterunt. quae tandem misenionem, quod infernum fluuium insepulti non poterant transmeare? absit hoc a fide christiana: alioquin pessime actum est cum tanta martyrum multitudine, quorum non po
Abbreviated transcription (Latin):
tis corꝑibꝰ canes quibꝰ fuerant ꝓiec̾ta ꝓhib̾e. potãt
et ipsorũ hominũ innumerabilibꝰ modis t̾rere seui¬
tiã. ne cadauera incendẽ. nec cineres disꝑgere au¬
tati ꝑ sequutionis ꝓ corꝑis salute ñcederet. ꝓsepulchri
honore trepidaret. Postremo ne fides resurrectioĩs
consũptionẽ corporũ formidaret. debuerunt ⁊ ista
in xp̃i confesione feruentes. huiꝰ quoq testes fierent
ueritatis inqua didicerant eos a quibꝰ sua corꝑa int̃¬
ficerent᷑ postea nichil habere quod facerent. qm̃
quicqͥd mortuis corꝑibꝰ facerent utiq nichil facerent.
qnͣdo incarne om̃i uita carente nec aliquid senti¬
re possit qui inde migrauit. nec aliquid inde ꝑ¬
dere qͥ creauit. Sed int̾ hec quȩ fiebant de cor¬
ꝑibus occisorum cũ martẏres ñ ea metuentes mag¬
na fortitudine pateret᷑. tam̃ apud fr̃s ingens lucꝰ tus

Expanded text:
tis corporibus canes, quibus fuerant proiecta, prohibere; poterat tis corporibus canes, quibus fuerant proiecta, prohibere; poterat et ipsorum hominum innumerabilibus modis terrere saeuitiam, ne cadauera incendere, ne cineres dispergere autati persecutionis pro corporis salute non cederet, pro sepulcri honore trepidaret, postremo, ne fides resurrectionis consumptionem corporum formidaret. debuerunt ergo etin Christi confessione feruentes huius quoque testes fierent ueritatis, in qua didicerant eos, a quibus sua corpora interficerentur, postea nihil habere quod facerent, quoniam quidquid mortuis corporibus facerent, utique nihil facerent, quando in carne omni uita carente nec aliquid sentire posset, qui inde migrauit, nec aliquid inde perdere, qui creauit. sed inter haec, quae fiebant de corporibus occisorum, cum martyres non ea metuentes magna fortitudine paterentur, tamen apud fratres luctus ingens
Abbreviated transcription (Latin):
hominis dĩ ꝓpħetiam. iosias rex iuda in illa t̾ra multo¬
rũ eruit ossa mortuorũ. eisdẽq ossibꝰ sacrilega alta¬
ria quȩ scuptilibꝰ constituta fuerant funestauit.
Pepercit quippe illi monum̃to ubi iacebat ꝓpħa qͥ
ante annos ampliꝰ quã trecentos ista p̃dixerat : ꝓpt̃
ipsũ nec illiꝰ qui eũ seduxerat sepultura cuolata ẽ. Affec¬
tu namq illo quo nemo unquã carnẽ suã odio habnt.
pena fuit ad discere ñ eũ futurũ insepulchrũ patrũ
suorũ. ⁊ huic cura ꝓspicere ut parceret᷑ ossibꝰ suis. si
tuxta eũ iaceret cuiꝰ sepulchrũ nemouiolaret. Hẽ
affectũ martyres xp̃i certantes ꝓueritate uicerunt.
nec mirũ qͥa contẽpsert̃ qͦd ñ fuerant ꝑ acta morte
sensuri qͥ ñ potuert̃ eis quos uiuentes sentiebant cru¬
qͦd ipse occiderat ulterius ñ ꝑmisit atting̾e ⁊ fecit
de ꝑemptore custodẽ. poterat inquã asuorũ int̾fec¬

Expanded text:
hominis dei prophetiam Iosias rex Iuda in illa terra multohominis dei prophetiam Iosias rex Iuda in illa terra multorum eruit ossa mortuorum eisdemque ossibus sacrilega altaria, quae sculptilibus constituta fuerant, funestauit. pepercit quippe illi monumento, ubi iacebat propheta, qui ante annos amplius quam trecentos ista praedixerat; et propter ipsum nec illius, qui eum seduxerat, sepultura uiolata est. affectu namque illo, quo nemo umquam carnem suam odio habet, poena fuit addiscere non eum futurum in sepulcro patrum suorum et huic cura prospicere, ut parceretur ossibus suis, si iuxta eum iaceret, cuius sepulcrum nemo uiolaret. Hunc affectum martyres Christi certantes pro ueritate uicerunt. nec mirum quia contempserunt, quod non fuerant peracta morte sensuri, qui non potuerunt eis, quos uiuentes sentiebant, cruae corpus, quod ipse occiderat, ulterius non permisit adtingere et fecit de peremptore custodem, poterat, inquam, a suorum interfec
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ obediuit. Neq enĩ putandũ ẽ itafusse int̾emptum
morsu bestie. ad suppliciũ tartarcũ eiꝰ anima de inde rapet᷑.
quͣdoqͥdẽ ipsum eius corpus idẽ leo qͥ occiderat custodiuit.
ium̃to etiã quo uehebat᷑ illeso et simulcũ illa inmani
fera intrepida p̃sentia ad sui dñi funus ad stante. quo mi¬
rabili signo appareret hominẽ dĩ cohercitũ potiꝰ corꝑa¬
lit̃ usq ad inortẽ. quã punitũ ẽẽ poit mortẽ. De qua re
apłs cũ ꝓ quibꝰ dã offensis cõmemorasset infirmitates
mortesq multorũ. si enĩ nos ipsos inqͥt iudicaremus. ñ
utiq iudicarem᷑. Cũ iudicamͣ aut̃ ad nõ coripimͣ ne
cũ hoc mundo dampnem̃. T. ũ sane ipse qui deceꝑat
inmonum̃to ꝓpͥo satis honorifice sepeliuit. seq sepe¬
liendũ uixta eius ossa curauit. ita parci posse sꝑans¬
quoq ossibꝰ suis. cũ ueniret tẽpus quando scđm illius

Expanded text:
ndo non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum ndo non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo mirabili signo adparet hominem dei cohercitum potius temporaliter usque ad mortem, quam punitum esse popropter quasdam offensas commemorasset infirmitates mortesque multorum: Si enim nos ipsos, inquit, judicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damnemur. eum sane ipse qui deceperat in monumento proprio satis honorifice sepeliuit seque sepeliendum iuxta eius ossa curauit, ita sperans parci posse quoque ossibus suis, cum ueniret tempus, quando secundum illius
Abbreviated transcription (Latin):
sollempnit̃ supplicamꝰ. quãuis ñ his ꝓquibͥ
fiunt om̃ib ꝓsint. sed his tantũ quibꝰ dũ uiunt
cõꝑat᷑ ut ꝓsint . s quia non discernimꝰ qui sint: oportet
ea pro regeneratis oĩb facere. ut nullus eoꝵ p̃termitratur
ad quos hȩc beneficia possint ⁊ debeant ꝑuenire. Meliꝰ enĩ
suꝑ ert̃ ista eis qͥb nec obsunt nec prosunt. quã eis deerunt
quib prosunt. Diligentiꝰ tñ facit hȩc quisq ꝓ necessariis suis.
quod proillo fiat similiter asuis. Corpori autẽ humano
quicqͥd impẽdit᷑. non ẽ presidiũ salutis. s humanitatis
officiũ. scđm affectũ quo nemo umquã carnẽ suã odio
habet. Unde oportet ut quã potest homo ꝓ carne proxi¬
mi curam gerat. eum ille inde recesserit qini regebat: E si
hȩc faciunt qui carnis resurrectionẽ non credunt. qͣnto
magis debent facere qͥ credunt ut corꝑi mortuo s. tamen
resurrecturo et inet̾uitate mansuro inpensum
eiusmodi officiũ sit etiã quodãmͦ eiusdẽ fidei

Expanded text:
solemniter supplicamus: quamvis non pro quibus fiunt omnibus prosint, sed his tantum pro quibus dum vivunt, comparatur, ut prosint. Sed quia non discernimus qui sint, oportet ea pro regeneratis omnibus facere, ut nullus eorum praetermittatur, ad quos haec beneficia possint et debeant pervenire. Melius enim semper erunt ista his quibus nec obsunt, nec prosunt, quam eis deerunt quibus prosunt: diligentius tamen facit hoc quisque pro necessariis suis, quod pro illo fiat similiter a suis. Corpori autem humano quidquid impenditur non est praesidium salutis, sed humanitatis officium secundum affectum, quo nemo umquam carnem suam odio habet unde oportet ut quam potest pro carne proximi curam gerat. cum ille inde recesserit qui gerebat. et si haec faciunt, qui carnis resurrectionem non credunt, quanto magis debent facere qui credunt, ut corpori mortuo, sed tamen resurrecturo et in aeternitate mansuro inpensum eius modi officium sit etiam quodam modo eiusdem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
fidĩ p̾cepta uiuente in adiutorio gr̃e xp̃i et
ipsi carui edomite et sub iugate possit ncoirup
meritum computari. Sed quia paruulorũ anima
nondũ id agere potest nͥ xp̃i acceꝑit sacram̃tum
ꝑhanc gr̃am carni eius adquiritur quod illis
moribus nondũ potuit Si aut̃ sine illo sacram̃to
anima paruuli exierit. ipsa quid ẽ inet̾na uita
erit unde eam nullũ peccatũ potuit separare
nunquã legi. Sed plane audiui et credidiꝓpt̃
quod et loquutus sũ. quia uenit hora inqua om̃s

Expanded text:
dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Christi et dei praecepta uiuente in adiutorio gratiae Christi et ipsi carni edomitae ac subiugatae possit incorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum id agere potest, si Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, numquam legi, sed plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum. quia ueniet hora, quando omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
S ui ꝓpterea cũ baptuaudis paruulis ꝓꝑat᷑ et
curritur. quia sine dubio creditur alit̃ eos in
xp̃o omino uiuificari ñ posse. Qui aut̃ ñ uiui¬
ficant᷑ in xp̃o. restat ut in ea condẽpnatione¬
ꝑ maneant. de qua dicit apłs. ꝑ unius delictũ oms
homines incondẽpnatione. Cui delicto obnoxios
paruulos nasci. et om̃is credit eccła. et ipse iam
contra iounuanum disputans et exponens ionã
ꝓpħam sicut paulo aute cõmemoraui fide uera¬
cissima de finisti. credo et maliis locis opusculorũ
tuorũ que uł ñ legi uł in p̃senti ñ recordor. Huiꝰ
igitur dãpnationis in paruulis causam reqͥro.
quia neq animarũ si noue fuint singłis singlẽ
uideo esse ullũ in illa etate peccatũ. nec adõdã¬
pnari aliquã credo quã uidet nullũ habere
peccatũ. An forte dicendũ ẽ paruulo solã car
nẽ eẽ peccati. nouã uͦ illi animã fieri qua scdm̃

Expanded text:
ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur in Christo, restat, ut in ea condemnatione maneant, de qua dicit apostolus: Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. cui delicto obnoxios paruulos nasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima definisti, credo et in aliis locis opusculorum tuorum, quae uel non legi uel in praesentia non recordor. huius igitur damnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum
Abbreviated transcription (Latin):
tio mortuoꝵ. sic̃ enĩ õs in adã moriunt᷑. ita in xp̃o oõis¬
uiuficabunt᷑. Per hanc enĩ apłicam diuinã
clarãq sententiã. satis euident̃ elucet. neminẽ
ire in mortem nͥ ꝑ adã. neminem in uitã et̃nam n
ꝑxp̃m. hoc ẽ quippe om̃s et om̃s. quia sicut om̃s
homines ꝑ pͥmam hoc ẽ ꝑ carnalem generationẽ
ꝑtinent ad adã. sic om̃s homines ad scdam id ẽ
ad spũalem generationẽ ueniunt. quicũq ad
moriunt᷑. ita om̃s qui uiui ficabunt᷑. non nͥ in xp̃o
iuuificabunt᷑. Ac ꝑ hoc quisqus nobis dixerit
quenquã resurrectione mortuorũ uiuificari
nͥ in xp̃o. tanquã hostis fidĩ cõmunis de testan¬
dus ẽ. Item quisqͥs dixerit quod in xp̃o uiuifica.¬
buntur etiam paruuli qui sine sacram̃ti eius par-¬
ticipatione de uita exeunt. hic ꝓfecto et contra
apłi p̃dicationem uenit. et totã condẽpnat ecłam.

Expanded text:
ctio mortuoctio mortuouiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam aeternam nm. Hoc est quippe omnes, et omnes, quia sicut omnes homines per primam, hoc est per carnalem generationem pertinent ad Adam; sic omnes homines ad secundam, id est spiritualem generationem veniunt, quicumque ad moriuntur, ita omnes, qui uiuificabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc, quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo, tamquam pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profecto et contra apostoli praedicationem uenit et totam condemnat ecclesiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. quia sine societate uniꝰ mediatoris siberari a
dapnatione ũ possunt. ut possit eis eciã ꝓ illis malis
que hic indiuersis afflictionibꝰ ꝑtulerunt. cõpen¬
sictio illa p̃stari. Nunc aut̃ cũ ista questio non possit
absolui. nisictiã de his paruilis respondeatur qͥ
post grauissimos corꝑis cruciatus sine sacram̃to
que circa eos cõpensatio cogitanda ẽ. quibꝰ insuꝑ
ineodem libro non quidem sufficient̃. s quantum
illi oꝑi satis eẽ uidebat᷑ ut cũq respondi qͦd eciam
nescientibꝰ et fidem suã ñdum habentibꝰ ꝓdest. ñ tam̃
de dapnatione paruulorũ eorum qui sine illo de hac
uita emigrarunt tunc aliquid dicendũ putaui qͥa
ñ quod nunc agitur agebatur. Sed et ut omittamꝰ
et contẽpnamus ea que breui tẽꝑe patiuntur nec
tians acta reuocant᷑. num similit̾ contẽpnere pos¬
sum quod ꝑ unũ hominẽ mors:⁊ ꝑunũ hominẽ resuree¬

Expanded text:
ti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a ti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis I afflictionibus pertulerunt, compensatio illa praestari. nunc autem, cum ista quaestio non possit absolui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insutismo paruulorum in eodem libro non quidem sufficienter sed, quantum illi operi satis esse uidebatur, utcumque respondi, quod etiam nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo ex hac uita emigrant, tunc aliquid dicendum putaui, quia non, quod nunc agitur, agebatur. Sed ut omittamus et contemnamus ea, quae breui tempore patiuntur nec transacta reuocantur, numquid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem resurre
Abbreviated transcription (Latin):
tunc habebam ñ ꝑtinebat. qnͣdoqͥdẽ cunctis
diligentiori disputatione discussis quecumq
illarũ recte uinceret ceteras me curissimo
fieret: quando eciã scdm̃ om̃s id quod agebam
muictũ ꝑsistere demonstrabã. Nunc u unã
uolo si possim racionem rectã eligere ex oñibꝰ.
et ꝓꝓterea huius ipsius de qua uunc aginus defensi¬
onem in hisquȩ cõmemoraui de illo libro uerbis meis
attentius intuens ualidã firmamq ñ uideo. Nam
uelud firmam̃tũ eius illudẽ quod ibi dixi. Quis
aut̃ nouit quid paruulis de quorũ cruciatibus du
ritia maiorum contundit᷑ aut exercetur fides aut
miscđia ꝓbatur. Quis gͦ nouit quid ipsis paruulis
iisecreto iudiciorũ suorũ bone cõpensationis reser¬
uet deus.Sed hoc ñ inmerito dici uideo de bis.
qui uł ꝓxp̃i nomine ac uera religione. tale aliquid
ctiam nescientes patiunt᷑. uł saciam̃to xp̃i iam indu¬

Expanded text:
tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruritia majorum contunditur, aut exercetur fides, aut misericordia probatur; quis ergo novit quid ipsis parvulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus? sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbu
Abbreviated transcription (Latin):
bus ad et̾ne uite desid̃ium conũtere noluerut.
Quis aut̃ nouit quid paruulis de quorũ cruoiatib¬
duricia maiorũ contundit᷑. aut exercet᷑ fides.
aut misericordia ꝓbatur. quis ergo nouit quid
ipsis paruulis in secretis iudiciorũ suorũ bone
recompensationis reseruet ds. qm̃ quãquã nicħ
recte fecerint. tam̃ nec peccantes aliquid ista
ꝑpessi sunt . Non enĩ frustrͣa infantes illos qui
cũ diis ibẽ xp̃c neccandus ab herode quereret᷑
occisisnt. in honore martyrũ receptos cõmendat
eccła. Hec tunc dixi. cui hanc ipsã de qua nunc
agitur uellem cõmunire sententiã. Sicut enĩ
pauloante cõmemoraui. quecũq illarũ deani¬
me incarnatione quatuor opinionũ uera eẽt
inculpata substantiã creatoris. et anrorũ pecca¬
torũ societate remotissimã uitebar ostendere.
Et idõ quecũq illarũ ueritate possit repudi¬
ari et conuinci ad curam intentionis meȩ quã

Expanded text:
bus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? bus ad aeternam uitam desiderium conuertere noluerint? quis autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibduaut misericordia probatur; quis ergo novit quid ipsis parvulis in secreto judiciorum suorum bonae compensationis reservet Deus, qui quanquam nihil recte fecerint, tamen nec peccantes aliquid ista perpessi sunt? Non enim frustra etiam infantes illos, qui us Christus necandus ab Herode quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumque illarum de animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
geniis sed saltem de penis paruulorũ quas inhac
uita patiunt᷑ dixi aliquid in libris illis de libero
arbitrio. quod quale sit. et cur mͥ in istam quã habe¬
mus in manibꝰ questionẽ ñ sufficiat intimabo. et eũ
ita se habet. lle cruciatibꝰ aut̃ corꝑis quibꝰ afflignnt᷑
paruuli quorũ ꝑ etatem nulla peccata sunt. siamme
quibꝰ animant᷑ non pͥusquã ipsi homines eẽ ceꝑunt.
maior querela et quasi misericors deponi solet
cũ dr̃. quid mali fecerunt ut ista pacerent᷑. quasi
possit eẽ in nocentie meritũ antequã qͥsq nocere
aliquid possit. Cũ aut̃ honialiquid operat᷑ deus
inem̃datione malorũ. cũ paruulorũ suorii qui eis
cari sunt doloribuꝰ ac mortibꝰ flagellant᷑ cur ista
ñ fiant quando cũ transierint ꝓñ factis erunt
in quibꝰ facta sunt. Propt̃ quos aut̃ facta sunt
gerint uiuere. aut excusationẽ infuturi iudi¬
cii supplicio ñ habebunt. si uitȩ nuius langori¬

Expanded text:
geniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac geniis sed saltem de poenis paruulorum, quas in hac uita patiuntur, dixi aliquid in libris illis de libero arbitrio. quod quale sit et cur mihi in ista, quam habemus in manibus, quaestione non sufficiat, intimabo et eum ita se habet: de cruciatibus autem corporis, quibus affliguntur paruuli, quorum per aetatem nulla peccata sunt, si animae, quibus animantur, non prius quam ipsi homines esse coeperunt, maior querela et quasi misericors deponi solet, cum dicitur: quid mali fecerunt, ut ista paterentur? quasi possit esse innocentiae meritum, antequam quisque nocere aliquid possit! cum autem boni aliquid operatur deus in emendatione maiorum, cum paruulorum suorum, qui eis cari sunt, doloribus ac mortibus flagellantur, cur ista non fiant, quando, cum transierint, pro non factis erunt, in quibus facta sunt, propter quos autem facta sunt, gerint uiuere, aut excusationem in futuri iudicii supplicio non habebunt, si uitae huius angori
Abbreviated transcription (Latin):
uulis latet. sed ab ipsis exordiis naturalibus ductũ
apparet ingrandibꝰ. quorũ ñ nulli ta tardi et obli¬
uiosi sunt. ut ne pͥma quidẽ discere literarũ elem̃¬
ta potuerint. quidã uͦ tantȩ sunt fatuitatis. ut ñ
multũ apeccoribꝰ differant. quos meriones uulgo
uocamꝰ  et respondetur fortasse corꝑa hoc faciunt.
Sed ñ quid scdm̃ hanc sententiã quã defendi uo¬
lumꝰ anima sibi corpus elegit. et edigendo cũ fallere¬
tur errauit. aut cũ incorpus cogeret᷑ intrare ne¬
cessitate nascendi alia corpora p̾occupantibꝰ anima¬
rũ turbis ipsa aliud ñ inuenit. et sicut in spec¬
taculo aliquo locũ. ita carnem non quã uoluit s
quã ualuit occupauit : Nunquid hec et alia
dicere possumꝰ uł sentire debemus. Doce igit᷑
quid dicere. quid sentire docere debeamꝰ. ut
constet nobis iacio notarum ammarũ singulis
corꝑibꝰ sirgillatimq factarum. Ego quidẽ ñ de in¬

Expanded text:
vulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ducta, vulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ducta, apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliviosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potuerint: quidam vero tantae sunt fatuitatis, ut non multum a pecoribus differant; quos moriones vulgo vocant. Respondetur fortasse, corpora hoc faciunt. Sed numquid secundum hanc sententiam quam defendi volumus, anima sibi corpus elegit, et in eligendo cum falleretur, erravit? aut cum in corpus cogeretur 1008 intrare necessitate nascendi, alia corpora praeoccupantibus animarum turbis ipsa aliud non inuenit et sicut in spectaculo aliquo locum ita carnem, non quam uoluit, sed quam ualuit, occupauit? numquid haec et talia dicere possumus uel sentire debemus? doce igitur, quid sentire, quid dicere debeamus, ut constet nobis ratio nouarum animarum singulis corporibus singillatimque factarum. Ego quidem non de in
Abbreviated transcription (Latin):
tissime in eugłio legimus porcos ad usum deside¬
ratum concessos eẽ demonibꝰ. hoc et de homine rec¬
te possumus dicere : Animalẽ enĩ. sed racionale
et mortale. Anima ẽ racionalis. in illis m̃bris que
tantis afflictionibꝰ penas luit. Ds̃ bonuse. ds ius¬
tus ẽ. ds om̃i potensẽ. Hoc dubitare omĩno dem̃
tisẽ. Tantorum gͦ malorũ que fiunt in paruulis.
causa iusta dicitur. Nempe cũ maiores ista pa¬
tiunt᷑. solemꝰ dicere aut sicut in iob merita ex¬
aminari. aut sicut in herode peccata puniri.
et de quibusda exemplis quȩ deus manifestaeẽ¬
uoluit alia que obscura sunt homini conectare
conceditur. sed hoc in maioribꝰ De paruulis aut̃
quid respondeamꝰ edissere. si penis tantis nulla in
eis sunt punienda peccata. Nam utiq nulla ẽ illiꝰ
ecatis examinanda iusticia. De ingeniorum uͦ diuer¬
sitate inmo absurditate quid dicam. que quidẽ in par¬

Expanded text:
ertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideertissime in euangelio uidemus porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit. deus bonus est, deus iustus est, deus omnipotens est; hontis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta euoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda paetatibus examinanda justitia. » 17. « De ingeniorum vero diversitate, imo absurditate, quid dicam; quae quidem in par
Abbreviated transcription (Latin):
tare conant᷑. sed cũ ad penas uentũ ẽ paruulorũ.
magnis mͥcrede coartor angustis. nec quidres¬
pondeã ꝓrsus inuenio. ñ solũ eas penas dico. quas
habet post hanc uitã illa dãpnatio cui necesse
ẽ tradant᷑ si corꝑe exierint sine xp̃iane grẽ
sacram̃to. sed eas ipsas quȩ in hac uita dolentibꝰ
nobis uersant᷑ ant̾ ocules. quas enumerare si uelĩ
pͥus tempus quã exemfla deficiunt. Langues¬
cunt egritudiuibꝰ. torquent᷑ doloribus. fame et siti
cruciantur. debilitant᷑ menbiis. pͥuantur sensibᷤ.
uexantur ab ininundis sp̃ibꝰ. Demonstrandum
est itaq quom t̾ta sine ulla sui mali causa iuste
patiantur. Non enĩ dici fas ẽ. aut ista ignorante
dõ fierr aut eũ non posse resistere facientibꝰ. aut in¬
iuste ista uł facere uł ꝑ mittere. Nunquid nã
sicut ammalia imiacionabilia recte dicimꝰ inusus
dari naturis excellentiorbus et si uiciosis. sicut aꝑ¬

Expanded text:
tare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, tare conantur. sed cum ad poenas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio, non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quo modo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante. deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. num quidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus > etsi uitiosis, sicut ap
Abbreviated transcription (Latin):
tari. Quo respondisti.ñ eẽ uiciũ sem̃tis intritico
furatus ẽ. ne  idcirco t̾ram ñ debuisse gremio suo
semina confouere. quia sator inmunda ea manu¬
ꝓiecerit. elegantissima similitudo ẽ. Quã et anteꝙͣ
legerẽ. nullas mͥ obiectio ista de alterinis fecibꝰ in
hac qu estione faciebat angustias. generalit̃ ui¬
tuenti multa dm̃ bona facere eciã de ur̃is malis
nr̃isq peccatis. Animalis aut̃ cuiꝰcũq creatio si
habeat prudentẽ piũq considatorẽ. ad ineffabi¬
lem laudẽ creatoris excitat. qnͣtomagis creatio
ñ cuiꝰ libet animalis sed hominis. Si aut̃ causa
creandiquerit᷑. nulla cixius et melioi respondet᷑.
nͥ qͥa om̃is creatura bona ẽ. Etquid digniꝰ quã
ut bona faciat bonꝰ deus: Que nemo potest
facere nͥ ds̃. Hec et alia que possũ sicut possum
dico aduersus eos qui hanc opinionẽ qua credun
tur anime sicut illa una singłis fieri labe fac¬

Expanded text:
tari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,tari. et quod ipse respondisti non esse uitium sementis in tritico,furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere etiam de nostris malis nostrisque peccatis. animalis autem cuiuscumque creatio, si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduerstur animae sicut illa una singulis fieri, labefac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittit: Hoc cũ etiam de arboris folio dixerim. et
de nr̃orũ numero capillorũ. qnͣto magis de hois orcu
et occasu. cuiꝰ tẽꝑalis uitabreuiꝰ ꝓductiꝰ ue ñ tendit᷑.
quã deus dispositor temꝑum nouit uniu̾sitatis mo¬
damini consonare. Id etiam quod aiunt om̃e
nia orta occidunt. et aucta se nesc unt. ut eomͦ
credi cogat᷑ animũ humanũ idõ ẽẽ inmortalem.
quod ante om̃ia tẽꝑa sit creatus. inouet etiani
fidem nrãm. Ut enĩ alia taceã. cepit ẽẽ utẽꝑe
immoitalitas carnis xp̃i. que tam̃ iã ñ moritur. et
mors ei ultra ñ dñabitur. Illud ũ quod in libro ad¬
uersus rufinũ posiusti quosdã huic sententie
calũpniari. quod dm̃ dare animas adult̃inis con¬
ceptibꝰ uideat᷑ indignũ. unde conant᷑ astruere
meritis geste ant̾ caruẽ uite animas quasi adergas¬
tula huiusmodi iuste posse ꝑduci. non me mouet.
multa cogitantẽ quibꝰ hec possit calũpnia refu¬

Expanded text:
permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et permittit! hoc cum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne,nia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit calumnia refu
Abbreviated transcription (Latin):
peccata uł conunci uł flagellari. Possumuseciã
illius recte moderationi ista relinquere. quem
scimꝰ om̃ibus tẽꝑalit̾ transeuntibꝰ rebꝰ uͥ sunt etiã
delecꝰ tatione ineffabili de mulcerem̃. Nonem̃
frustra ꝑ ꝓpħam qui hec diuinitꝰ in spũ didicerat
dic tũ ẽ de dño. qui ꝓfert nunierose sclm̃. Unde
musica idẽ scientia sensus ue modulandi ad
ad monitionẽ magne rei etiã mortalibꝰ raciona¬
les habentibꝰ animas dĩ largitate concessa ẽ.
Unde si homo faciendi artifex carminis noũ
canit᷑ decedentibꝰ ac succedentibꝰ sonis pulcher¬
rime currat et trauseat. quanto magis ds cuiꝰ
sapientia ꝑ quã facit omĩa longe om̃ibꝰ artibꝰ
p̃ferenda ẽ. nulla in naturis nascentibꝰ et oc¬
cidentibꝰ tẽꝑum spacia in hoc labentiũ rerum¬
tanquã mirabili cantico uł breuius uł ꝓduc tius quam
modulatio p̃cognita et p̾fiuita deposcit. p̃terire

Expanded text:
peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspidictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouitcanitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatiatamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire
Abbreviated transcription (Latin):
cõmissis carneis unculis cõpedire. scd nouas creare
singulas singulis. suã cuiq nascenti. ñ aliquid face¬
re dicit᷑. quod ante ñ fecerat. Iam enĩ serto die fe¬
cerat hominẽ ad imaginẽ suã. quod utiq sedm̃ ani¬
mã racionalẽ fecisse intelligit᷑. Hoc et nunc fac̃.
ñ instituendo quod ñ erat. s multiplicando gͦderat.
Unde et illud ucrũ ẽ. quod arebꝰ que ñ erant iusti¬
tuendis requieuit. Et hoc uerũ ẽ. quodñ solũ
gubernando que fecit. uerũ etiã aliquid non
quod nondũ. sed quod iã crearat numerosius cre¬
ando usq uunc oꝑatur. Uel sic ergo uł alio quo¬
uibet m exiinus ab eo quod nobis obicit᷑ de requie¬
dĩ ab oꝑibus suis. ne ꝓpterea ñcredamus nunc usq
fieri animas nouas. ñ ex illa una sed sicut illã unã
Nam quod dicit᷑ quare facit animas eis quoscito
noũ morituros. possirmꝰ respondere. parentũ hinc

Expanded text:
commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare commissis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sexto die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem . fecisse intellegitur. hoc et nunc facit non instituendo, quod non erat, sed multiplicando, quod erat. unde et illud uerum . est, quod a rebus, quae non erant, instituendis requieuit, et hoc uerum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requiedei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'Quare facit animas. eis, quos nouit cito morituros?\' possumus respondere parentum hinc
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ eẽ monstrat᷑. et quod dictũ ẽ requieuit
ab oꝑibꝰ. et quod dictũ ẽ usq nunc oꝑatur. qm̃¬
genesi non potest ẽẽ euglium contrariũ. Uerũ
his qui hec idõ dict̃ ne credat᷑ mͦ dm̃ sicut illã
unã nouas animas que non erant facere. sed
ex illa que iã erat illas creare. ł ex fonte aliqͥ.
siue thesauro quodã quẽ tunc fecit eas mit¬
tere. facile respondet᷑ etiã illis sex diebꝰ multa
dm̃ creasse ex his naturisquas iam crearat. sicut ex
aquis alites et pisces. ex t̾ra aut̃ arbores. fenũ. animalia.
en ĩ erat auis. nullus piscis. nulla arbor. nullũ anmal.
Et bene intelligit᷑ abhis creatis requieuisse que ñ
erant et creata sunt. idẽ cessasse ne ultraque ũ
erant crearent᷑. Sed nunc quod dicit᷑. nec animas
ni nescio quo fonte iã existentes mittere. nec de se
ipso tanquã suas particulas irrorare. nec de illa
una originalit trahere. nec ꝓ delictis ante carnẽ

Expanded text:
uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit uerum esse monstratur, et quod dictum est: requieuit ab operibus suis, et quod dictum est: usque nunc onon potest euangelium esse contrarium. Verum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant. facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieuisse, quae non erant et creata sunt, id est cessasse, ne ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec pro delictis ante carnem
Abbreviated transcription (Latin):
quom hec opinuo ate defendit᷑. qua credunt᷑
anime ñ ex illa pͥmi hominis una fieri om̃s.s
sicut illa unia uni. ita singulis singulȩ. E a uͦ
que dicunt᷑ alia contra hanc opinionẽ. facile
puto me posse refellere. sicut ẽ illud qͦ eã
sibi quidã uident᷑ arguere. quo mͦ consũmaũit¬
deus omĩa oꝑ a sua sexto die. et septimo requeuit.
si nouas adhuc animasereat. Quibus si dixerimus
quod ereugłio in supra dicta epła posuisti. pat̃
ẽ. istitutas ad innustiando. non nouas insticuendo
naturas. ne scripture geneseos contradicat᷑. ubi
aꝑtissime legitur consũmasse dm̃ omia oꝑa sua.
Nam quod dm̃i scriptũ ẽ requieuisse utiq acre¬
andis nouis creaturis intelligendũ ẽ. ñ aguber¬
naudis. qui tunc ea que ñ erant fecit. aquibus
faciendis requieuit. qͥa consũmauerat omĩaque
antequã non eent uidit ẽẽ facienda ut de inceps
ñ ea que non erant. s ex his que iã erant crea¬
ret et faceret quicquid faceret. Ita utrumq

Expanded text:
ec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummaudeus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, non a gubernandis, quia tunc ea, quae non erant, fecit, a quibus faciendis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque