comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te intelligat᷑. sufficit diei malicia sua ħ gͦ occupatio mise¬
rie uite mortali necessaria ẽ. postea a głia int̾ in mortales
absorbenda. Et id̾o mala ẽ ad miseriã. sed mala ñ ẽ ad culꝑã
qm̃ si penã habet a beaticudine alienã. culpã ñ habet iu¬
sticie ac ui̾tati contͣriã Occupatio aut̃ curiositatis qͥ se menꝰ
ad illicita extendit. et instat scrutari et inuestigare qd̾ ei
scire aut ñ conueñ aut noxiũ ẽ ipsa ẽ pessima occupatio.
qͥa dũ se dilatat ultͣ m̃sura. aut effectũ capit. et animũ ꝑin¬
anem scientiã inflat. uł si apprehende non ualet. ꝑdilatio¬
dedit ds̃ filiis hominũ. ut distendant᷑ in ea Qͣd est disten¬
dant᷑ : Exteriꝰ intumescant. interiꝰ inanes fiant Nã qd̾di¬
stendit᷑. foris qͥdem manis apparet. sed unde extͥnsecus inere¬
mentũ accepisse cernit᷑. inde ueracit̃ interiꝰ soliditatẽ ami¬

Expanded text:
tum intelligatur: Sufficit diei malitia sua. . Haec ergo occupatio misetum intelligatur: Sufficit diei malitia sua. . Haec ergo occupatio miseriae vitae mortalis necessaria est; postea a gloria vitae immortalis absorbenda: et ideo mala est ad miseriam, sed mala non ad culpam; quoniam si poenam habent a beatitudine alienam, culpam non habet justitiae ac veritati contrariam. Occupatio autem curiositatis qua se mens ad illicita extendit, et instat scrutari et investigare quod ei scire aut non convenit, aut noxium est: ipsa est pessima occupatio, quia, dum se dilatat ultra mensuram, aut affectum capit, et animum per inanem scientiam inflat; aut si apprehendere non valet per dilatiodedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quid est distendantur? Exterius intumescant, interius inanes fiant. Nam quod distenditur foris quidem majus apparet; sed unde extrinsecus incrementum accepisse cernitur, inde veraciter interius soliditatem ami
Abbreviated transcription (Latin):
aps s concupi seemt. ubi ueritase. Proptea dedit illis deus
sum. et amicũ anime nr̃e. qͥa bene erat te nob mag̃ quã
nẽ Hoc aut̃ ñ intelleximꝰ nos. et putauimꝰ nob̾ bene ẽẽ cũ
male erat. et id̾o asꝑsit ipse amaritudinẽ. et absinciũ et fel
in poculũ dedit. suꝑ male dulcẽ et blandientẽ ad mortẽ au̾sio¬
nem nrãm. et occupationẽ pessimã. et dedit hanc occupatio¬
nẽ pessimã filiis hominũ. ut distendaut᷑ in ea Occupatio
enĩ est distractio. ⁊ illigatio m̃tium q̃ au̾tit et dissipat ⁊ illa¬
q̃at animas ne cogitare p̃ualeant ea q̃ st̃ salutis. et id̾o occi¬
patio Quare pessima: Qͥa ẽ et alia mala occupatio. sed ñ
pessima  Et ipsa ẽ q̃ circa necessitates uite mortał u̾satur.
et sollicita ẽ erga płima Et ipsa occupatio mala ẽ. et ut
amplius aliqͥd dicamus. ipsa malicia ẽ. ut de illa dictũ re¬

Expanded text:
us, concupiscerent ubi veritas est. Propterea dedit illis occupus, concupiscerent ubi veritas est. Propterea dedit illis occupe, quia bene erat nobis tunc magis quam nunc. Hoc autem non intelleximus nos et putavimus nobis bene esse cum male erat. Et ideo aspersit ipse amaritudinem et absinthium, et fel in poculum dedit super male dulcem et blandientem ad mortem aversionem nostram et occupationem pessimam. Et dedit hanc occupationem pessimam filiis hominum ut distendantur in ea. Occupatio enim est distractio et illigatio mentium quae avertit et dissipat et illaqueat animas ne cogitare pervaleant ea quae salutis sunt, et ideo occupatio. Quare pessima? Quia est et alia mala occupatio, sed non pessima; et ipsa est quae circa necessitates vitae mortalis versatur, et sollicita est erga plurima; et ipsa occupatio mala est; et ut amplius aliquid dicamus, ipsa malitia est, ut de illa recte dic
Abbreviated transcription (Latin):
de uenia scelis desꝑarẽt. legit᷑ dixisse ad dũm. Eoce eicrs me
ora spargens. et tantomag̃ ab int̾ni luminis aspectute¬
St̃. ꝗntomag̃ in his q̃ foris st̃ cogitandis semꝑ occupata te¬
het᷑ Unde bñ illic dr̃: Uagus et ꝓfugus Uagus emisscieꝑ
mordinatã concupiscñtiã. et ꝓfugus ꝑ peccat̾cẽ conscie¬
tordinse in concupiscentia ꝑ cogitatione diuidit. et inẽ¬
scientia ꝑ despationẽ au̾tit. ip̃se sibi peccator ne redire ua¬
seae ad se. dumen uitatis abs condit Ergo hane occupatio¬
ea pesssnã dedit ds filiis hominũ. ut distendant᷑ in ea Nre
de die ͣ ut distendant᷑ in ea Ut se tendant et distendant.
daborent et deficiant. ⁊ reu̾tant᷑ et sanet eos: Si enĩ in oceu¬
paoone sua u distendent᷑. neꝙ laborarent.dulcis fieret nimi
posa oecupatio. et nollent eam deserere. neꝙ redire. neei¬

Expanded text:
de venia sceleris desperaret, legitur dixisse ad Dominum. Ecce ejiciede venia sceleris desperaret, legitur dixisse ad Dominum. Ecce ejicieora spargens, tanto magis ab interni luminis aspectu tegitur, quanto magis in iis quae foris sunt, cogitandis semper occupata tenetur. Unde bene illic dicitur, vagus et profugus. Vagus enim per inordinatam concupiscentiam, et profugus per peccatricem conscientiam, dum se in concupiscentia per cogitationem dividit, et in conscientia per desperationem avertit, ipse sibi peccator ne redire valeat, ad se lumen veritatis abscondit. Ergo hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quare dedit, ut distendantur in ea? Ut se tendant et distendant, laborent et deficiant, et revertantur et sanet eos. Si enim in occupatione sua non distenderentur neque laborarent, dulcis fieret nimis ipsa occupatio, et nollent illam deserere, neque redire ampli
Abbreviated transcription (Latin):
pientia sapientia ñ fuit Data ẽ tam̃ insipientia. ut ad sa¬
pientiã erudiret filios hominũ: Dimissi st̃ sibi ut agnos¬
paem sẽ. et agnoscentes dãpnent. et fugiant qd facti st̃ ex
se .t auc  occupationẽ pessimã dedit ds̃ filiis hominũ. ut
distendant᷑ inea. Qa enim mens hominis in illo uno bono
stare doluit inquo potuit felicit̾ reqͥesc̾e̾. et sine distraero¬
ste ui oecupatione sumine ueritatis plenitudinẽ posidere
peectti soras ext semetipsã in multiplicitatẽ rerũ uisibiliumꝯ
ppergit. et ueritatẽ quã int̾ cecata a fonte haurire ñ ꝓ ot̾ qͣsi
ꝑ riio anag̃ se foras ꝑ intentionẽ ad uisibilia fundit. tanto
mag̃ unt a ausibiliũ cõgnitione tenebrescit qͥadũ amplides ꝑe
uiti nora spargit. mag ab interioribꝰ adu̾sa cecate dendebe¬
ne eauo cũ scelus suũ decectũ cern̾et. et maiori scelere repbꝰ

Expanded text:
pientia, sapientia non fuit. Data est tamen insipientia, ut ad sapientia, sapientia non fuit. Data est tamen insipientia, ut ad sapientiam erudiat filios hominum. Dimissi sunt sibi, ut agnoscant se, et agnoscentes damnent, et fugiant quod facti sunt ex se. Hanc ergo occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Quia enim mens hominis in illo uno bono stare noluit, in quo potuit feliciter requiescere, et sine distractione vel occupatione, summae veritatis plenitudinem possidere, projecta foras extra semetipsam in multiplicitatem rerum visibilium spargitur, et veritatem quam intus caecata a fonte haurire non potest, quSed quo magis se foras per intentionem ad visibilia fundit tanto magis intus ab invisibilium cognitione tenebrescit; quia dum amplius per exteriora spargitur, magis ab interioribus aversa caecatur. Unde bene Cain cum scelus suum detectum cerneret, et majori scelere reprobus,
Abbreviated transcription (Latin):
sub sole: Ergo ꝓponi pot̾᷑. fieri ñ pot̾. q̃rere et inuestiga¬
re sapient̾ de cunctis q̃ fiunt sub sole Multa enĩ latent
et abscondunt᷑ płima. et cuncta reseruant᷑ in posterũ.
nec debet inuestigari. qd̾ sciri ñ licet Ergo qd̾ non pot̾ fie¬
Ego gͥ insipient̾ ꝓposui. qd sapient̾ fac̾e non potui. idẽ q̃re̾
et᷑ inuestigare de cunctis q̃ fuint sub sole. utrobiq insipieis.
et dũ ꝓposui qd̃ ñ potui. et dũ feci qd̾ ñ debni. t̾cia adiunc̾¬
ta insipientia. qd utrũq ignoraui Et q̃siui tam̃ et inue¬
stigaui qd̵ q̃re et inuestigare ꝓposui. q̃siui et ñ inueni qd̾¬
q̃siui: Aliqͥd tam̃ inueni. scił non posse me qd̾ credidi.⁊ ibiag¬
noui qͥa hanc occupationẽ pessimã dedit ds̃ filiis hominũ.
ut distendant᷑ in eã  Ergo insipientẽ eẽ ꝓfuit. s tam̃ insi¬

Expanded text:
sub sole. Ergo proponi potest, fieri non potest quaerere et investigasub sole. Ergo proponi potest, fieri non potest quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Multa enim latent et absconduntur plurima et cuncta reservantur in posterum, nec debet investigari quod fieri non licet. Ergo quod non pote insipienter proposui quod sapienter facere non potui, quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Utrobique insipiens, et dum proposui quod non potui, et dum feci quod non debui, tertia adjuncta insipientia: quod utrumque ignoravi. Quaesivi tamen et investigavi quod quaerere et investigare proposui, qume quod credidi, et ibi agnovi quod hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum ut distendantur in ea. Ergo insipientem fuisse profuit; sed tamen insi
Abbreviated transcription (Latin):
do uideo te sapientiã hab̾e. ꝑ quã possis q̃rere et inuestiga¬
re sapient̾ de cunctis q̃ fiunt sub Sole: Sapient̃ enĩ iue¬
nisti. et sapient̃ intellexisti. qͥa uniu̾sa uanitas et afflic¬
tio spc̃: Uelimtam̃ scire. unde ista tͥ plenitudo tã subita.
Magnũ qͥddam expectauimꝰ. et illud ꝓpositũ grande omnẽ
nos attentos et ex pectantes iã fec̾atꝰ: Quis enĩ de tanta ꝓ¬
missione exiguũ aliqͥd exire posse ꝓutaret: Quer̾e inqt
et inuestigare sapient᷑ de cunctis q̾ fiunt sub sole Et qͥd
postea: Hanc occupationẽ pessimam dedit ds̃ filiis hõiũ.
ut distendant᷑ in eã: Quã occupationẽ dicis: Hanc inqͥt
ut ꝓponant in ammo suo q̃rere et inuestigare sapient̃ de
cunctis. q̃ fiunt sub sole: Quare gͦ tu hanc occupationem
pessimã dicis. q̃rere et inuestigare sapient̃ de cunctis q̃
fiunt sub sole: Tolle ait sapient̾: Non enĩ occupatio pe
uestigare omniũ. et comp̃hende rationẽ uniu̾sorũ. q̃ fuint

Expanded text:
do video te sapientiam habere, per quam possis quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Sapienter enim invenisti et sapienter intellexisti quod universa vanitas et afflictio spiritus. Velim tamen scire unde ista tibi poenitudo tam subita. Magnum quoddam exspectavimus, et illud propositum grande omnes non attentos et exspectantes jam fecerat. Quis enim de tanta promissione exiguum aliquid exire posse putaret? Quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Et qui postea: Hanc occupationem pessimam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Quam occupationem dicis? Hanc inquis, ut proponant in animo suo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Quare ergo tu hanc occupationem pessimam dicis: Quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole? Tolle, ait, sapienter. Non enim occupatio pesvestigare omnium et comprehendere rationem universorum quae fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
imo Qua ꝓptꝰ finis deorsũ. finis ẽ. et tantũ finis: finis uͦ
sursũ ñ solum finis. s et caput et finis Si gͦ celũ sur sũ
ẽ. et infernus deorsũ. et nicħ altiꝰ celo. et nicħ ꝓfundius
inferno inueniri pot̃. pͥncipiũ ẽ celũ. et infernus finis:
Oquã bonũ pͥncipiũ. et quam malus finis. Id̾o fortassis
ocłi sapientis in capite eiꝰ sunt. qͥa in medio constitut᷑ respi¬
cit pͥncipiũ suũ. ut ibi finẽ faciat. ubi accep̃ originẽ: Non
ẽ enim bonũ in alio fine finiri. ubi fis ẽ consũptionis ñ co¬
summatioĩs: Propt̾ea hõ qͥ ad et̾nitatẽ creatus ẽ solus int̾ besti
as omnes uultũ erectũ habet ut celũ contẽplet᷑. et. in finem
consummationis tendat. et ñ solũ uisibile hoc celũ ocłis corpo¬
reis su spiciendũ existimet. s m̃te quoq et cordis uisione sy¬

Expanded text:
infimo. Quapropter finis deorsum finis est, et tantum finis. Finis vero infimo. Quapropter finis deorsum finis est, et tantum finis. Finis vero sursum, non solum finis, sed et caput et finis. Si ergo coelum sursum est et infernus deorsum, et nihil altius coelo, et nihil profundius inferno inveniri potest: principium est coelum, et infernus finis. O quam bonum principium, et quam malus finis. Ideo fortassis oculi sapientis in capite ejus sunt, quia in medio constitutus respicit principium suum, ut ibi finem faciat ubi accepit originem. Non est enim bonum in alium finem finiri, ubi finis est consumptionis non consummationis. Propterea homo qui ad aeternitatem creatus est, solus inter omnia animalia vultum erectum habet, ut coelum contempletur; et in finem consummationis tendat; et non solum visibile hoc coelum oculis corporeis suspiciendum existimet, sed mente quoque et cordis visione su
Abbreviated transcription (Latin):
illic eũ inueniunt. descendentes in infernũ. illic eũ ñ effu¬
usq ad finẽ: Afine ubi es. usꝙ ad finẽ ubi ad es. fortit et
disponens omĩa suauit̃: Ecce modo distinximꝰ duos fines
ad quos ꝑtingit sap̾ia. summũ et imũ. quoꝵ alt̃ qͣi locꝰ ẽ sa¬
pĩe ubi consistit. alt̾ uͦ uelut excursus qͥdã. et ut ita dicat᷑
meta porrectionis qua se extendit: finis ille aquo ex̃ sa¬
nis Finis iste ñ caput. sed finis tantũ Caput ẽ ille fimꝰ.
qͥa ab ipso et ñ supra finis ẽ qͥa usq ad ipsũ. et ñ ultra:
Alius ẽ aut̃ finis caput ñ ẽ. qͥa ab ipso nichil. s tm̃ finis:
qͥa qͥqͥd usq ad ipsũ. ñ ultͣ ipsũ: Ille gͥ finis qͥ sursũ ẽ qͣi
principiũ et origo ẽ. suꝑͣ quem nicħ: finis uero qͥ deorsũ
est. qĩ meta et t̾minus. ultra quẽ nicħ Omĩũ enĩ rerũ
origo et pͥncipiũ a summo ẽ. terminus aut̃ et finis in

Expanded text:
illic eum inveniunt, descendentes ad infernum illic eum non effuillic eum inveniunt, descendentes ad infernum illic eum non effuusque ad finem. A fine ubi es, usque ad finem ubi ades, fortiter, et disponens omnia suaviter. Ecce modo distinximus duos fines ad quos pertingit sapientia, summum et infimum, quorum alter quasi locus est sapientiae ubi consistit; alter vero velut excursus quidam et, ut ita dicatur, meta porrectionis qua se extendit. Finis ille a quo exit sanis. Finis iste non caput, sed tantum finis. Caput est ille finis, quia ab ipso, et non supra; finis est, quia usque ad ipsum, et non ultra. Alter autem finis, caput non est; quia ab ipso nihil: sed tamen fins qui sursum est, quasi principium et origo est, supra quem nihil. Finis vero qui deorsum est, quasi meta et terminus ultra quem nihil. Omnium enim rerum origo et principium a summo est; terminus autem et finis in
Abbreviated transcription (Latin):
imũ : Et unũ qd̾q qͣntomag̃ discedit ab alt̾o. tantomag̃
accedit ad alt̾um. siue a summo ad imũ. siue ab imo ad sũ¬
mũ: Uis nosse si forte scͥpt᷑a manifestiꝰ alicubi fines istos cõ¬
memoraret: Si ascendo inqͥt psalmista in celũ tu illic es.¬
et si deseñdõ ad infernũ ades: Ergo celũ et infernũ duo
fines constituit excursus sui Nicħ aut̃ altius ẽ celo. et
nicħ ꝓfundiꝰ inferno Itaq celũ summũ omĩum ẽ. et infer¬
nus imũ. supͣ qd̾ nichil. et sub quo nicħ. et ꝑtingit sap̾ia
a fine usꝙ ad finẽ. et implet totũ ac penetrat Si ascendo
inqͥt in celũ tu illic e. si des cend̾o ad infernũ ades: Non dix̃
incelo ades. neꝙ in inferno illic es: s si ascend̾o in celũ illic
es. si decend̾o ad infernũ ades Ergo in celo est. in inferno
adest In celo manens. in inferno adueniens In celo expectat
uenientes. in inferno seqͥt᷑ fugientes: Ascendentes incelum

Expanded text:
infimum. Et unumquodque quando magis discedit ab altero, tanto magis accedit ad alterum, sive a summo ad infimum, sive ab infimo ad summum. Vis nosse si forte Scriptura manifestius alicubi fines istos commemoret? Si ascendero, inquit Psalmista, in coelum, tu illic es; si descendero ad infernum, ades . Ergo coelum et infernum duos fines constituit excursus sui. Nihil autem altius est coelo, et nihil profundius inferno. Itaque coelum summum omnium est; infernus infimum, supra quod nihil et sub quo nihil, et pertingit Sapientia a fine usque ad finem, et implet totum ac penetrat. Si ascendo in coelum, inquit, tu illic es; si descendero ad infernum, ades. Non dixit, in coelo ades. Neque in inferno, illic es. Sed, si ascendero in coelum, illic es; si descendero ad infernum, ades. Ergo in coelo est, in inferno adest; in coelo manens, in infernum adveniens, in coelo exspectat advenientes, in inferno sequitur fugientes. Ascendentes in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
celũ raptũ se głat᷑. qͥ ad summũ omĩum mente ꝑuenerat. et
ñ solũ uisibile hoc celũ qđ et humana cogitatio suꝑare pot̾
tͣnsierat. sed ea quoq q̃ inuisibilia supͣ hoc uisibile totũ creata
st̃ omĩa tͣnͣsg̃ssus. ad primũ pͥncipium et et̾nitatis caput in¬
spiciendũ eleuatꝰ erat. hoc t̾eiũ celũ: Primũ enĩ celũ usibile
ẽ. celũ scd̃m celũ ẽ uisibilis celi. et celi inuisibił inuisibile ce

Expanded text:
d summum omnium mente pervenerat: et non solum visibile coelum, quod et humana cogitatio superare potest transierat, sed ea quoque, quae invisibilia super hoc visibile totum creata sunt omnia transgressus ad primum principium, et aeternitatis caput inspiciendum elevatus erat. Hoc est coelum tertium. Primum enim coelum visibile est coelum. Secundum coelum est visibilis
Abbreviated transcription (Latin):
ammiratiõe t̾rahebat᷑. ut appropians calefieret et ardet:
Et ignis ip̃e qͥ ab sentẽ illuminabat. appropinquantẽ ac¬
cendebat: Propt̾ea appropians soluit calciam̃tũ libent̾ iã
carnalibꝰ c̃cupiscentiis abrenuncians. degustata illiꝰ amo¬
ris dulcedine. et agnita suauitate Qͥd enĩ c̃cupiscentia
carnis potuisset. amori sapĩe comꝑata: Propt̾ea gͦ moyses
festinauit curr̾e et uide uisionem. atꝙ tͣnsire ad contẽ¬
plandã sapĩam: Et manifestũ factũ ẽ quomͦ ille tͣnsiũ
et quomͦ ille ꝑueñ ad c̃templandã sapiam qͣntũ de illa
uidit. et qͣntũ de illa agnouit. et quomͦ amicus factꝰ ẽ sa
pientie usꝙ in ꝓfunda eiꝰ penetͣns. et consciꝰ sec̾torũ illiꝰ
et quã multi sunt ab inicio qͥ sic tnͣsire uoluer̃ ad contẽ¬
plandã sapientiã: Primus abraham magnꝰ ille pat̾ de ig¬
ne caldeorũ exiũ. et tͣnsiũ ad contẽplandam sapientiam.

Expanded text:
admiratione trahebatur, ut appropians calefieret et arderet. admiratione trahebatur, ut appropians calefieret et arderet. Et ignis ipse, qui absentem illuminabat, appropinquantem accendebat. Propterea appropians solvit calceamentum, libenter jam carnalibus concupiscentiis abrenuntians, degustata illius amoris dulcedine et agnita suavitate. Quid enim concupiscentia carnis potuisset amori sapientiae comparata? Propterea ergo Moyses festinavit currere et videre visionem, atque transire ad contemplandam sapientiam. Et manifestum factum est, quomodo ille transivit, et quomodo pervenit ad contemplandam sapientiam. Quantum in illa vidpientiae, usque in profunda ejus penetrans et conscius secretorum illius. Et quam multi sunt ab initio, qui sic transire voluerunt ad contemplandam sapientiam? Primus Abraham magnus ille pater de igne Chaldaeorum exivit, et transivit ad contemplandam sapientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suscip̃ tam̃ ad dilectionẽ Curã enim carnis amator
sapientie effectus sic amittere debuerat. ut ꝓterue
lasciuienti se ꝑ affectũ non subic̾et. sed tan̾tũ infir¬
manti et obsequenti condescend̾et ꝑ cõpassionẽ: Ali
ud ẽ amare ad gaudiũ. aliud sustinẽre ad usũ A liud
in societatẽ dilectionis susciꝑe. atq aliud in parte com¬
passionis sustin̾e: Uita carnis in necessitate portanda
est. sapientia in dilectione socianda : Illa ꝓpt̃ se ap¬
petend̾a ẽ. ista ꝓpt̃ se fugienda. ꝓꝑt̾ nos sustinenda
Id̾o moyses pt uisionẽ non seruit in madian patͥ
ethiopisse. neꝙ ipsa amplius parit filios qͣi a tho¬
ro repulsa. uͥ locus ẽ amoris et dilectionis. ⁊ alia
pulcͥore et amabiliore recepta. ex cuiꝰ consortio ñ fuscus s
luminosus fieret uultꝰ moysi. cuiꝰ amor in illo igne monstͣ
conceꝑat. neꝙ senserat suauitatẽ: Id̾o admirabat᷑. et ipsa

Expanded text:
non suscipit tamen ad dilectionem. Curam enim carnis, amator non suscipit tamen ad dilectionem. Curam enim carnis, amator sapientiae effectus sic admittere debuerat, ut proterve lascivienti se per affectum non subjiceret; sed tamen infirmanti et obsequenti condescenderet per compassionem. Aliud est enim amare ad gaudium, aliud sustinere ad usum. Aliud in societatem dilectionis suscipere atque aliud in parte compassionis sustinere. Vita carnis in necessitate portanda est, sapientia in dilectione socianda. Illa propter se appetenda est, ista propter se fugienda propter nos sustinenda. Ideo Moyses post visionem non servit in Madian patri Aethiopissae, neque ipsa amplius parit filios quasi a toro repulsa, ubi locus amoris est et dilectionis; et alia pulchriore atque amabiliore recepta ex cujus consortio non fuscus, sed luminosus fieret vultus Moysi, cujus amor in illo igne monstraconceperat neque senserat suavitatem. Ideo mirabatur et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bat: Nisi arsisset. ñ uidisset nec cognouisset. qͥa ignis ip¬
se dilectio ẽ. et dilectio ipsa cognitio Cognouit ergo ⁊
dilexit. uidit et arsit. gustauit᷑ et amaũ. et tẽ ignis ig¬
nẽ. dilectio suꝑaũ dilectionẽ: Contẽpta ẽ ethiopissa de¬
formis et nigͣ. quã sua flamina fuscau̾at. et amor. ipse
suus ñ amabilẽ faciebat : Contẽpta ẽ in comꝑatione pyl¬
centia carnis ex patre dõ ñ ẽ. s ex patre diabolo. et ip̃a
amatores suos patͥs sui. seruituti addicit. et subicit do¬
minatiõi. et seruit moyses et pascit pecora. et amo¬
rẽ fede c̃iugis tͥpi famulatu mercat᷑. nec pot̃ lib̾ ẽẽ.
donec ds̃ in ignẽ adueniat. et appareat in dilectione:
Tc̃ enĩ facile contẽpnit qd̾ male amau̾at. cũ gustarẽ
ceꝑit qd̃ dulciꝰ concupiscat: Etiã moyses ꝓ ethiopissa
seruire ñ dignat᷑. quã et si postea sequentẽ ñ abicit.

Expanded text:
bat. Nisi enim arsisset, non vidisset nec cognovisset; quia ignis ipbat. Nisi enim arsisset, non vidisset nec cognovisset; quia ignis ipse dilectio est, et dilectio ipsa cognitio. Cognovit ergo et dilexit, vidit et arsit, gustavit et amavit, et vicit ignis ignem, dilectio superavit delectationem. Contempta est Aethiopissa deformis et nigra; quam sua flamma fuscaverat, et amor ipse suus, non amabilem faciebat. Contempta est in comparatione pulcupiscentia carnis ex Patre Deo non est, sed ex patre diabolo, et ipsa amatores suos, patris sui servituti addicit, et subjicit dominationi. Et servit Moyses, et pascit pecora; et amorem foedae conjugis turpi famulatu mercatur, nec potest liber esse, donec Deus in igne adveniat, et appareat in dilectione. Tunc enim facile contemnit, quod male amaverat; cum gustare coeperit, quod dulcius concupiscat. Et jam pro Aethiopissa Moyses servire non dignatur; quam et si postea sequentem non abjicit,
Abbreviated transcription (Latin):
comburebat᷑ Et curr̾e cep̃ in concupiseñtiã suauiorẽ.
et obliuisci desid̾ia antiqua ubi ardebat et cõburebat᷑.
atqꝙ ethiopisse uxoris amorẽ fastidire. qͥa nigͣ erat et
formosa non erat. neq si mił ad illã sunamiten q̃ senẽ
calefacit. et iuuenẽ ñ urit: Huiꝰ enĩ sunamitis .i. sapie¬
amorẽ significabat ignis ille quo rubus ardebat. et ñ
cõburebatur Et id̾o moyses postquã tͣnͣsiũ ad uidendam
uisionẽ. ac sentire cep̃ qͥuã suauiter arderet. flamina eiꝰ
ñ ampliꝰ eũ ten̾i potuit ethiopisse uxoris amore. s acẽn
so meliori igne usq ad colloqͥum altissimi ꝑuenit. et miss
ẽ in ppłi saluationẽ: In igne enĩ ei ds̃ loq̃bat᷑. de igne au¬
diebatur. et ꝑ ignẽ intelligebat᷑ Et erat intꝰ flamma q̃
cor succend̾at. qua sic̃ rubus ardebat et ñ cõburebatur.
mens ipsa in ignẽ dm̃ conceꝑat. et ꝑ ignẽ dm̃ cognosce¬

Expanded text:
comburebatur; et currere coepit in concupiscentiam suaviorem; comburebatur; et currere coepit in concupiscentiam suaviorem; et oblivisci desideria antiqua ubi ardebat et comburebatur, atque Aethiopissae uxoris amorem fastidire; quia nigra erat et formosa non erat; neque similis ad illam Sunamitem, quae senes alefacit et juvenes non urit. Hujus non enim Sunamitisamorem significabat ignis ille quo rubus ardebat et non comburebatur, et ideo Moyses, postquam transivit ad videndam visionem, ac sentire coepit quam suaviter arderet flamma ejus, non amplius teneri potuit Aethiopissae uxoris amore, sed accenso corde meliori igne, usque ad colloquium altissimi pervenit, et missus est in populi salvationem. In igne enim ei Deus loquebatur, et de igne audiebatur, et per ignem intelligebatur. Et erat intus flamma, quae cor succenderat, qua sicut rubus ardebat, et non comburebatur. Mens ipsa in igne Deum conceperat: et per ignem Deum cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ipsi appropinquant ei. et ñ elongant ab ea in concupiᷤ¬
centias alienas: Sic cũ eẽt moyses in deserto pastor anima¬
lium. et ethiopissam hab̾et uxorẽ. ñ nouerat adhuc nͥ ignẽ
consum̃tẽ: Propt̾ea mirabat᷑ qd̾ rubus ardebat. et ñ com¬
burebat᷑: Quamdiu enĩ animꝰ desidia sua in infimis uo¬
luptatibꝰ pascit. et carnali concupiseñtie iunctus. ñdũ ad
complexꝰ sap̾ĩe ꝑuenit : in igne consum̃te ẽ. et deuorante
usq ad ꝑdicionẽ: Flamma enĩ libidinis ⁊ amor carnis eo
quos accendit consumit. amor uero sapientie lum̃ hab.
sed consũptionẽ non ht̃. et si accendit frigidos. ardentes
tam̃ ñ comburit: Propt̾ea moyses mirabat᷑ quomͦ arde¬
bat rubus. et ñ comburebat᷑: Nam et ipse ardebat qͥa
sum miracłmtrahebat eũ et ortabat᷑ ut transiret et
uid̾et uisionẽ maximã. quom rubus ardebat. et non

Expanded text:
quia ipsi appropinquant ei, et non elongant ab ea in concupisquia ipsi appropinquant ei, et non elongant ab ea in concupiscentias alienas. Sic cum esset Moyses in deserto pastor animalium, et Aethiopissam haberet uxorem, non noverat adhuc nisi ignem consumentem; propterea mirabatur, quod rubus ardebat, et non comburebatur . Quandiu enim animus desideria sua in infimis voluptatibus pascit, et carnali concupiscentia vinctus nondum ad amplexus sapientiae pervenit in igne consumente est et devorante usque ad perditionem. Flamma enim libidinis et amor carnis eos quos accendit, consumit. Amor vero sapientiae lumen habet; sed consumptionem non habet, et si accendit frigidos, ardentes tamen non comburit. Propterea Moyses mirabatur quomodo ardebat rubus, et non comburebatur. Nam et ipse ardebat, quisum miraculum trahebat eum, et hortabatur ut transiret et videret visionem maximam, quomodo rubus ardebat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
entiã ꝓlene apprehend̾e pot̾it : Sapientia enĩ de occultis
trahit᷑. et in occultis inuenit᷑. et semꝑ sec̾tũ amat sapientia.
nec se contẽplandã p̃bet. nͥ his qͥ ing̃diunt᷑ ad eã: S hoc ual¬
de graue ẽ infirmis animis ut dilecta delinquant. et dese¬
rant amata. et ad ea tͣnseant appetnda. q̃ ñ norunt nͥ dolo¬
ribꝰ suis erudiant᷑. et amara ẽẽ incipiant q̃ antea dulcia
fuerunt. et ita quodãmodo inuiti retͣhantur. et cõpella¬
tur intͣre. et tͣnsire ad contẽplandã sapientiã: Nã cũ gu¬
stare ceꝑint. et intellig̾e suauitatẽ et iocunditatẽ sap̾ie.
tũ iam compelli opus non habent. sed sequunt᷑ uolentes. et
libent̾ uniu̾sa despiciunt. et relinquunt omnia ut tͣnseãt
ad contẽplandã sapientiã. et tẽ cito ꝑueniunt qͥa curruN
uelocit̃. et ardent reqͥrunt. et incipit ꝓpe ilł ẽẽ sapienti

Expanded text:
ientiam plene apprehendere poterit? Sapientia enim de occultis ientiam plene apprehendere poterit? Sapientia enim de occultis trahitur et in occultis invenitur; et semper secretum amat sapientia, nec se contemplandam praebet, nisi iis, qui ingrediuntur ad eam. Sed hoc valde grave est infirmis animis, ut dilecta relinquant, et deserant amata; et ad ea transeant appetenda, quae non norunt, nisi doloribus suis erudiantur; et amara esse incipiant, quae ante dulcia fuerunt; et ita quodammodo multi retrahantur, et compellantur intrare, et transire ad contemplandam sapientiam. Nam cum gustare coeperint et intelligere suavitatem et jucunditatem sapientiae: tunc jam compelli opus non habent, sed sequuntur volentes; et libenter universa despiciunt, et relinquunt omnia, ut transeant ad contemplandam sapientiam; et tunc cito perveniunt, quia currunt velociter et ardenter requirunt, et incipit prope esse illis sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
Et cũ tã ꝓpe sit ipsa u̾itas. nicħ tam̃ longiꝰ ab his qͥ stul¬
ticiã am̾ant: Qͥd aut̃ stultiꝰ quã semꝑ uana respice. et
uultꝰ hab̾e ꝓnos in t̾ram : Hoc aut̃ bestiis datũ ẽ. qͥbꝰ ultͣ
nicħ appet̾e concessũ ẽ ÷ Sapientia aut̃ habitat in suꝑnis
ad quam erigi nolt̃. qͥ bestiis comꝑati st̃. et t̾rã intuentur
Hẽ ipsa stulticia de q tͣnsiũ iste ad cõtẽplandã sapientiã
cũ falsa bona q̃ in t̾ra amau̾at despex̃. et ad uera bona q̃
sursũ st̃ contẽplanda et amanda sẽ erex̃. quia in his q̃deor¬
sum st̃ sub sole omĩbꝰ uanitatẽ aspex̃ Propt̾ea cũ uidisset
in om̃ibꝰ uanitatẽ et afflictionẽ ãi. et nicħ ꝑman̾e subsole.
tͣnsiũ ad contẽplandã sap̾iam suꝑͣ solẽ: O quã difficił tran¬
situs. et quã multoꝵ dierũ uia infirmos gressus habenti¬
bus Et nescio. si tota uita hominis sufficere possit ad con¬
sumandũ hoc it̾: Qͥs enĩ in hac mortali uita degens sap¬

Expanded text:
tultitiam amant. Quid autem stultius quam semper ima respicere, et vultus habere pronos in terram? Hoc enim bestiis datum est, quibus ultra nihil appetere est concessum. Sapientia autem habitat in supernis; ad quam erigi nolunt, qui bestiis comparati sunt et terram intuentur. Haec est ipsa stultitia, de qua transivit iste ad contemplandam sapientiam, cum falsa bona, quae in terra amaverat, despexit, et ad vera bona, quae sursum sunt, contemplanda et amanda se erexit; quia in his quae deorsum sunt sub sole omnibus vanitatem aspexit. Propterea cum vidisset in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole, transivit ad contemplandam sapientiam supra solem. O quam difficilis transitus et quam multorum dierum via infirmos gressus habentibus! Et nescio an tota vita hominis sufficere possit ad conficiendum hoc iter. Quis enim in hac mortali vita degens, sap
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. quo ñ attingit sapi̾a Et si ẽ. quomodo fines st̃. qͥ ñ
ꝑueniunt ad fmẽ: Si aut̃ non ẽ. quomͦ fines t̾re ubi te¬
nebre sunt intͣ istos fines continent᷑: Et tenebre ẽẽ po¬

Expanded text:
sit, quo non attingit sapientia. Et si est, quomodo fines sunt qui non sit, quo non attingit sapientia. Et si est, quomodo fines sunt qui non perveniunt ad finem? Si autem non est, quomodo fines terrae ubi tenebrae sunt, intra istos fines continentur, et tenebrae esse po
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ lux: Nos aut̃ longe sumꝰ. et tenebre longe sunt. et nos
terre ubi ocłi ft̃ stultorũ qui ambulant in teneb̾s ⁊ñ ui¬
dent. et qd̾ ẽ caput sapientis ubi st̃ ocłi eiꝰ qͥ ñ ambulat
in teneb̾s sic̃ stultus. s illuminatos habet ocłos: Ne for¬
te gͦ et nos in genebs remaneamꝰ. inqͥramꝰ lucẽ sapientie
ut intelligamꝰ ubi ipsa sapĩa maneat. et diuisionẽ lucis
et tenebrarũ ubi finiuntur lux et tenebre. et t̾minum
unuiseiiusq: usq quo ipsa sapientia. et qͥd ipsa sap̾ia.
qͥd extͣ ipsã. et qͥd sine ipsa: Primũq duos fines audiuimꝰ.
alterũ a qͦ. et alt̾m usq ad quẽ se extendat sapientia. at¬
tingens a fine usq ad finẽ fortit̾: et disponens omĩa su¬
auntꝰ: Et nondũ adhuc cognouimꝰ qͥ st̃ isti duo fines. et
ubi st̃. et si finẽ habent isti fines. et si ultͣ istos aliud aliqͥd

Expanded text:
est lux, nos autem longe sumus; et tenebrae longe sunt, et nos est lux, nos autem longe sumus; et tenebrae longe sunt, et nos terrae, ubi sunt oculi stultorum qui ambulant in tenebris, et non vident. Et quod est caput sapientis ubi sunt oculi ejus qui non ambulat in tenebris sicut stultus, sed illuminatos habet oculos? Ne forte ergo et nos in tenebris remaneamus, inquiramus lucem sapientiae, ut intelligamus, ubi ipsa maneat sapientia, et divisionem lucis et tenebrarum. Ubi finiuntur lux et tenebrae, et terminum uniuscujusque. Usquequo ipsa sapientia, et quid ipsa, et quid extra ipsam, et quid sine ipsa. Primum, quia duos fines audivimus, alterum a quo et alterum usque ad quem se extendit Sapientia, attingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Et nondum adhuc cognovimus qui sunt isti duo fines, et ubi sunt, et an finem habeant isti fines, et an ultra istos aliud aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ: Ocłi sapientis in capite eiꝰ: ocłi aut̃ stultoꝵ in finibꝰ t̾re
Ergo in finibꝰ t̾re tenebre sunt. et ꝓpt̾ea ñ uident stulti qui
ambulant in tenebs. qͥa ocłos hab̾ent in finibꝰ t̾re: Nam
si lum̃ ibi ẽ ubi ocłos habent. ñ ambulant in tenebris stul¬
ti. s illuminatos habent ocłos. et iudent: Si uͦ stultꝰ in
teneb̾s ambulat. et ocłi stultorũ st̃ in fimbꝰ t̾re. ibi ꝓcul
dubio tenebre st̃. ubi ocłi uide ñ possunt: Et ubi ẽ hoc :
In finibus t̾re: Ergo ꝓcul st̃ tenebre. et lum̃ ꝓpe ẽ: Quare
gͦ facilius tenebras inuenimꝰ quã lucẽ: Forte quia nos ñ
Sumus a finib t̾re. et habitamus uixta ppłm tenebrarũ.
neꝙ perreximꝰ ad huc a finibꝰ t̾re ad audiendã sapientiam
luminis ubi lum̃ ẽ. iccireo impingimꝰ in tenebras. et cali¬
gamꝰ aluce: Ipsa tam̃ lux. ꝓpe ẽ. et ingerit se. s lipientes
ocłi fuscũ amant. et conuertunt᷑ in tenebras: Ergo ꝓpe

Expanded text:
enim: Oculi sapientis in capite ejus; oculi autem stultorum in finibus terrae. Ergo in finibus terrae tenebrae sunt, et propterea non vident stulti qui ambulant in tenebris, quia oculos habent in finibus terrae. Nam si lumen ibi est ubi oculos habet, non ambulant in tenebris stulti; sed illuminatos habent oculos et vident. Si vero stultus in tenebris ambulat, et oculi stultorum sunt in finibus terrae, ibi procul dubio tenebrae sunt, ubi oculi videre non possunt. Et ubi est hoc? In finibus terrae. Ergo procul sunt tenebrae, et lumen prope est. Quare ergo facilius tenebras invenimus quam lumen? Forte, quia nos longe non sumus a finibus terrae et habitamus juxta populum tenebrarum, neque perreximus adhuc a finibus terrae ad audiendam sapientiam Salomonis , ubi lumen est: idcirco impingimus in tenebras et caligamus a luce. Ipsa tamen lux prope est et ingerit se; sed lippientes oculi fuscum amant, et converterunt in tenebras. Ergo prope
Abbreviated transcription (Latin):
pientia Nam si sapientia sursũ ẽ. et lux sursũ. et omĩs
lux desursum uen̾: Et sic̃ deorsũ tenebre sine luce. ita
sursũ lux sine tenebs. in medio uͦ pt lucẽ tenebre. et pt
tenebras lux: Propt̾ea st̃ dies celi qͦs tenebre ñ diuidt᷑.
neꝙ obscurũ int̾polat. et dies t̾re st̃ qͥbus tenebre succe
tantũ lux ẽ quantũ sapi̾a est. et ubi sapientia nũquã ẽ
nũqm lux ẽ: Ergo lux ẽ quo atting̃ sapientia. et quo ñ
atting̃ sapientia. lux ñ ẽ: Et quo non atting̃ sap̾ia: Si
atting̃ a fine usq ad finẽ. qͥd relinqͥtur extͣ ꝗd non attinge
ad finẽ fortit᷑. ⁊ disponens omĩa suauit̃: Magna gͥ q̃stio

Expanded text:
pientia. Nam sapientia sursum est; et lux sursum, et omnis pientia. Nam sapientia sursum est; et lux sursum, et omnis lux de sursum venit. Et sicut deorsum tenebrae sunt sine luce, ita sursum lux sine tenebris. In medio vero post lucem tenebrae, et post tenebras lux. Propterea sunt dies coeli quos tenebrae non dividunt, neque obscurum interpolat. Et dies terrae sunt quibus tenebrae stantum lux est, quantum sapientia est. Et ubi sapientia nunquam est, nunquam lux est. Ergo lux est quo attingit sapientia, et quo non attingit sapientia, lux non est. Et quo non attingit sapientia, si attingit a fine usque ad finem, quid relinquitur extra quo attingere ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter . Magna
Abbreviated transcription (Latin):
am: Et ñ erant tenebre lux. nec in luce denebre erant. s ꝑ
lucem tenebre uidebant᷑. et a luce diuidebant᷑. et ait :Egͣ
uidi qͥa tantũ p̃ced̾et sapĩa stulticiã. quantũ differt luxa¬
stulticia excecat : Intendite: Sapientis ocłi in capite eiꝰ. stul¬
tus in tenebͥs ambulat: Modo ꝓbatũ ẽ quia sap̾ia illumi¬
nat. stulticia excecat: In quo ꝓbatũ ẽ: Quia sapiens illu¬
minatos ocłos habet. stultus nicħ uidet: Si enim sapiens
ocłos illuminatos habet. gͦ sapientia illuminat: Et si stultꝰ
nicħ uidet. ergo stulticia excecat: Nam sapientia lux ẽ. et il¬
luminat si habu̾is ocłos. quo illa attingit: Si aut̃ ocłos
habes ubi lux ñ ẽ. ocłos habes s nicħ uides Et qͥd ꝓdest ħ:
Sint ocłi tui ubi lux est. ne efficiaris qĩ ocłos ñhabens.
si lucẽ non habes Ubi aut̃ lux ẽ: Sursũ ẽ lux. uͥ nc̃ ẽ sa¬

Expanded text:
am. Et non erant tenebrae lux, nec in luce tenebrae erant; sed per am. Et non erant tenebrae lux, nec in luce tenebrae erant; sed per lucem tenebrae videbantur, et a luce dividebantur, et ait: Et vidi quia tantuilluminat, stultitia excaecat? Intendite: Sapientis oculi in capite ejus; stultus in tenebris ambulat. Modo probatum est quod sapientia illuminat, stultitia excaecat. In quo probatum est? Quia sapiens oculos illuminatos habet, stultus nihil videt. Si enim sapiens oculos illuminatos habet, ergo sapientia illuminat. Et sit stultus nihil videt, ergo stultitia excaecat. Nam sapientia lux est, et illuminat. Si habueris oculos quo illa attingit; si autem oculos habes ubi lux non est, oculos habes, sed nihil vides. Et quid prodest hoc? Sint ergo oculi tui ubi lux est, ne efficiaris quasi oculos non habens, si lucem non habes. Ubi autem est lux? Sursum est lux ubi est sa
Abbreviated transcription (Latin):
in sua maiestate. p̃cessit nõs in nr̃a humilitate. et de nr̃o
uiã strauit. ut ad sua ꝑueniamꝰ S nec sic qͥdẽ seqͥeũ poss¬
mortẽ ad uitã curreret. nisi ille qͥ pecc̃ori dedit iusticiã.
etiã patienti constantiã daret: Recte gͥ qͥ sapientiã contem¬
seqͥtur regẽ factorẽ suũ  Uere enĩ iste ad contẽplandam
sapientiã tͣnsierat. et uere a sapientia illuminatus erat.
multomag̃ nc̃ saꝑiendo ueraciter. hois infirmitatẽ agnos¬
cens. quã prius inanit̾ se ultͣ hoĩs possibilitatẽ extendens
Ibi enĩ elatus ẽ ut defic̾et. hic ut ꝓfic̾et humiliatus Illic
extͣ se ꝑ elationẽ tumuit. ut in se uacuaret᷑. Hic se ꝑ humi¬
litatẽ ad se colligit. ut solidaret᷑: Et hoc totũ sapientia fec̃
postquã eã contemplatꝰ ẽ. ostendens illi in luce sua pͥus tene¬
bras eiꝰ. et postea et lucẽ suã et totũ in luce sua et ꝑlucẽ su¬

Expanded text:
in sua majestate, praecessit nos in nostra humilitate, et de nostro in sua majestate, praecessit nos in nostra humilitate, et de nostro viam statuit ut ad sua perveniamus. Sed nec sic quidem sequi eum possmortem ad vitam curreret, nisi ille qui peccatori dedit justitiam etiam patienti constantiam daret. Recte igitur, qui sapientiam contemr regem factorem suum? Vere enim iste ad contemplandam sapientiam transiverat, et vere a sapientia illuminatus erat: multo magis nunc sapiendo veraciter hominis infirmitatem agnoscens, quam prius inaniter se ultra hominis possibilitatem extendens. Ibi enim elatus est ut deficeret, hic ut proficeret humiliatus. Illic extra se per elationem tumuit, ut in se evacuaretur, hic se per humilitatem ad se collegit, ut soli daretur. Et hoc totum sapientia fecit postquam eam contemplatus est, ostendens illi in luce sua prius tenebras ejus: postea, et lucem suam, et totum in luce sua, et per lucem su
Abbreviated transcription (Latin):
inuenta st̃. alt̾m ex nr̃o. alt̾m ex suo: Erant qͥppe tͥa q̃dam
deus erat iustus et beatꝰ. et hõ erat miser et imustus: ⁊ qͥa
ħ conuenire ñ potuer̃. posuit se in medio hõ ds̃ comun¬
gens miserũ et iustũ. ut ꝑ iusticiã miseriã uinc̾et. et mi¬
seriã ad beatitudinẽ reꝑaret: Igit᷑ cũ nobiscũ ẽẽt emmanu
hel. ꝑ iusticiã quã ad nos attułat. et ꝑ miseriã quã a nob̾
assũpserat. redire cep̃ unde uen̾at. ut in homine ꝑ iustici¬
am miseriã uinc̾et. et hominẽ cũ iusticia ꝑ miseriã ad bea¬
titudinẽ reuocaret: Tenuit enĩ iusticiã. et sustinuit mi
currit et p̃cessit nos passus ꝓ nob̾. et exemplũ relinquenᷤ
nobis ut sequamur uestigiã eiꝰ. libans nos a seruitute pec̃ci
ut et nos in miseriã iusticiã habeamꝰ. et ꝑ miseriã cũ iꝰticu
ad beatitudinẽ tnseamꝰ. ꝓmittens nob̃ qd accep̃. si patim

Expanded text:
inventa sunt, alterum ex nostro, alterum ex suo: erant quippe tria quaedam. inventa sunt, alterum ex nostro, alterum ex suo: erant quippe tria quaedam. Deus erat, justus et beatus, et homo erat miser et injustus: et quia haec convenire non potuerunt, posuit se in medio homo Deus conjungens miserum et justum, ut per justitiam miseriam vinceret, et justitiam ad beatitudinem repararet. Igitur cum esel per justitiam quam ad nos attulerat, et per miseriam quam a nobis assumpserat, redire coepit unde venerat. Ut in homine per justitiam miseriam vinceret, et hominem cum justitia per miseriam ad beatitudinem revocaret. Tenuit igitur justitiam, et sustinuit miscurrit, et praecessit nos. Passus pro nobis, et exemplum relinquens nobis, ut sequamur vestigia ejus . Liberans nos a servitute peccati, ut et nos in miseria justitiam habeamus, et per miseriam cum justitia ad beatitudinem transeamus. Promittens nobis quod accepit, si patimur
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ hõ ds̃. aut hõ qͥd. Uidete qm longe fc̃ ds̃ iustus ẽ ⁊
beatus. hõ iniustus ẽ et miser Uidete quantũ distat iustuᷤᷤ
et iniustus. miser et beatus: Non pot̃ aut̃ ẽẽ cũ beatitudine
miseria. nec ad beatitudinẽ ꝑtin̾e inusticia : Iusticia uia ẽ
beatitudo patͥa Pecc̃i aut̃ seruus iustus ẽẽ ñ pot̃. nͥ fui̾t a
pecc̃o lib̾atus: Uidete gͦ qͥa ñ pot̃ homo seqͥ regẽ factorem
suũ. nͥ pͥus uisitet᷑ a rege factore suo Non pot̾ hõ ad illum
uenire. s ille pot̾ si uolu̾it ad hominẽ uenire : Propt̾ea
rex et factor hominis ueñ ad hominẽ. ueñ ad id qd̾ h̃o erat
etͥ factꝰ ẽ ipse qd̾ non erat: factus ẽ hõ ꝓ homine assumens
nr̃am miseriam. retinens suã iusticiam. et apparuit int̾
dm̃ et homines mediator dĩ et hominũ hõ ds̃. appropians
hominibꝰ ds̃ ꝑ miseriã. nec recedens a dõ hõ ꝑ usticiã: Ita
ds̃ descendit ad unũ. et hõ ascendit ad unũ. et in uno duo

Expanded text:
m longe sunt. Deus justus est et beatus; homo injustus et miser. Videte quantum distant justus et injustus, miser et beatus. Non potest autem esse cum beatitudine miseria, nec ad beatitudinem pervenire injustitia. Justitia via est; beatitudo patria. Peccati autem servus justus esse non potest, nisi fuerit a peccato liberatus. Videte ergo quod non potest homo sequi regem factorem suum, nisi prius visitetur a rege factore suo. Non potest homo ad illum ire; sed ille potest, si voluerit, ad hominem venire. Propterea rex, et factor hominis venit ad hominem. Venit ad id quod homo erat, et factus est ipse quod non erat. Factus est homo pro homine, assumens nostram miseriam, retinens suam justitiam. Et apparuit inter Deum et homines mediator Dei et hominum homo Deus, appropians hominibus Deus per miseriam, nec recedens a Deo homo per justitiam. Ita Deus descendit ad unum, et homo ascendit ad unum: et in uno duo
Abbreviated transcription (Latin):
nem in qͦ et̃ corruptũ bonũ ptꝰ defectũ boni in aliqͦ bono sub¬
sistit: Atting̃ aut̃ a fine usq ad finẽ fortit̃. ut ipsam mali¬
ciã potestate ad m̃surã cohibeat. et ratione ad ordinẽ restr¬
ingat. ne uł infinẽ se porrigat totũ ꝑimens corruptio. uł
Ad ext̾ma se diffundat totũ deformans confusio P ropt̾ea gͦ
fortit ubiq ꝑting̃. subiciens maliciã dñationi sue. et qͥcqd
illa corruptionis ad confusionẽ ingerit. ħ lege mirabili
sectaq dispositione ad decorẽ oꝑm suoꝵ conu̾tit. et ex non
pulchro efficiens ut pulcherrĩmũ fiat qd pulchrũ ẽ. ⁊ qd̾
bonũ ꝑ se constat. ex eo qd̾ bonũ ñ ẽ in c̃summationẽ bonitatiᷤ
ẽsurgat: Atting̃ gͦ afine usq ad finẽ fortit̾. et disꝑoñ omĩa
suauit̾ Nicħ excipit᷑ a suauitate eiꝰ: Omĩa dispoñ suauiter

Expanded text:
nem, in quo etiam corruptum bonum post defectum boni in aliquo bono subnem, in quo etiam corruptum bonum post defectum boni in aliquo bono subsistit. Attingit autem a fine usque ad finem fortiter, ut ipsam malitiam potestate ad mensuram cohibeat, et ratione ad ordinem restringat, ne vel in finem se porrigat totum perimens corruptio, vel ad extrema se diffundat, totum deformans confusio. Propterea ergo fortiter ubique pertingit subjiciens malitiam dominationi suae: et quidquid illa corruptionis ad confusionem ingerit, haec lege mirabili secretaque dispositione ad decorem operum suorum convertit, ex non pulchro efficiens, ut pulcherrimum fiat quod pulchrum est, et quod bonum per se constat, ex eo quod bonum non est, in consummationem bonitatis consurgat. Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suaviter. Nihil excipitur a suavitate ejus. Omnia d
Abbreviated transcription (Latin):
paret᷑. nͥ ꝑ maliciam ad ñ eẽ deduci pot̃. qd̾ a sapi̾a ẽẽ ñ acce¬
ꝑit. ut aut̃ malicia suꝑet᷑. ñ totũ qd̾ a sapła factũ ẽ malicia
corrũpit: Currit gͦ sapĩa ut attingat a fine usꝙ ad finẽ:
transcendens maliciã incorruptis bonis. qͦ pͥor malicia nos
ruptione inuenit᷑ qd̃ aliqnͣ corruptionẽ admisit. et post̾iuͭ
corruptione qd̾ totũ corrumpi ñ potuit. et supͣ corruptio¬
nẽ. quo corruptio ñ accessit Et ꝓpt̾ea sapia maliciã uinẽ.
et stulticiã p̃cedit. qͥa atting̃ a fine usq ad finẽ. idẽ ab exor¬
tu om̃is boni ut maliciã tͣnscendat. ult defectũ cuiꝰdã bo¬
ni ut maliciã concludat: In qͦ enĩ omne bonũ aliqnͣ sine
corruptione ex istit. pͥor sap̾ia agnoscit᷑. in qͦ aut̃ et̃ bono
corrũpi non pot̾. postior sap̾ia inuenit᷑  Uinẽ gͦ sap̾ia mali¬
ciã. qͥa acting̃ a fine in quo omẽ bonũ iniciũ accep̃. usq ad fi¬

Expanded text:
n acceperit; ut autem malitia superetur non totum quod a sapientia factum est, malitia corrumpit. Currit ergo sapientia, ut attingat a fine usque ad finem transcendens malitiam in incorruptis bonis, quo malitia non ruptione invenitur, quod aliquando corruptionem admisit, et posterius corruptione quod totum corrumpi non potuit, et supra corruptionem quo corruptio non accessit. Et propterea Sapientia malitiam vincit, et stultitiam praecedit; quia attingit a fine usque ad finem, id est ab exortu omnis boni, ut malitiam transcendat ultra defectum cujusdam boni ut malitiam concludat. In quo enim omne bonum aliquando sine corruptione exstitit prior Sapientia agnoscitur. In quo autem etiam bono corrumpi non potest, posterior Sapientia invenitur. Vincit ergo Sapientia malitiam; quia attingit a fine in quo omne bonum, initium accepit, usque ad fi
Abbreviated transcription (Latin):
plandã sap̾iam transit. ad sapientiã tnͣsit. cũ tñ aliuid
id est errores et stulticiã ut contẽplet̾ fugiat. ad aliud uͦ
entia non ẽ. s utrũq contemplari sap̾ia ẽ : Et qͥ ad utrĩ¬
q contẽplandũ tͣnsit. ñ ad aliud quã ad sapi̾am tnͣsit.
neq aliud quã errores et stulticiã relinqͥt: Dicat gͥ: Tra¬
siui ad contẽplandã sapientiã. erroresq et stulticiã Qͥd
ẽ error : Nescire qd̾ rectũ ẽ: Qͥd stulticia: Scire et ñ
seqͥ Qͣd ẽ sap̾ia : Cognosce. et amare bonũ: Malũ uͦ cog¬
nos cere et odisse. et ipsũ ẽ sapientia. et prima sap̾ia.
qͥa odisse malũ. bonũ amasse ẽ. et cognouisse malũ. rec¬
tũ intellexisse ẽ: Qua ꝓpt̾ cognosc̾e ⁊ amare bonũ sapi

Expanded text:
ndam sapientiam transit, ad sapientiam transit. Cum tamen altera id est errores et stultitiam contemplatur ut fugiat; ad alteram ventia non est, sed utrumque contemplari sapientia est, et qui ad utrumque contemplandum transit, non ad aliud quam ad sapientiam transit: neque aliud quam errores et stultitiam relinquit. Dicat ergo: Transivit ad contemplandam sapientiam erroresque et stultitiam. Quid est error: nescire quod rectum est. Quid est stultitia? scire et non sequi. Quid est sapientia? cognocere et amare bonum. Malum vero cognoscere et odisse, et ipsum est sapientia; et prima sapientia, quia odisse malum, bonum amasse est; et cognovisse malum, rectum intellexisse. Quapropter cognoscere et amare bonu
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑfectũ ñ sufficit mala reꝓbare. nĩsi etiã bona elig̾e qͥs
nou̾it. subiuncxit et ait: Transiui ad contẽplandã sapien¬
tiã: hebreus transiens int̾pretat᷑ hebreus gͦ factꝰ ẽ iste ad co¬
tẽplandã sapientiã: Et erat qͥdem etiã ipse pͥus hebreꝰ scd̾m¬
carnẽ. s hebreus ñ fuit scd̾m ueritatẽ donec tͣnsire cep̃ ad
contẽplandã sapientiã. quẽ admodũ iudeus scdm carnem

Expanded text:
ad perfectum non sufficit mala reprobare, nisi etiam bona eligere, quis noverit; subjunxit, et ait: Transivi ad contemplandam sapientiam. Hebraeus transiens interpretatur. Hebraeus ergo factus est iste ad contemplandam sapientiam. Et erat quidem ipse s non fuit secundum veritatem, donec transire coepit ad contemplandam sapientiam. Quemadmodum Judaeus secundum carnem