comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł ħ ipsũ totũ. Totũ qd̾ sũ tuũ ÷ c̃ditione. fac totũ tuũ dilec¬
tione. Ecoe dñe corã te ÷ cor meũ. Conat᷑. s ꝑ se ñ pot̃ factu
qd̾ ipsũ ñ pot̃. Ad mitte me int᷑ cubiculũ amori s tui. Peto. q̃¬
ro. pulso. Qͥme facis pet̾e: fac acciꝑe. Das quer̾e. da muenire.
Doces pulsare. aꝑi pulsanti. Cui das. si negas petenti: Qs in¬
uenit. si q̃rens frustrat᷑ : Cui aꝑis. si pulsanti claudis : Qd das
ñ oranti: si amorẽ tuũ negas oranti : A tehabeo desidare. a te ba¬
beã impetrare. Adhere illi. adhere miportune aĩa mea. Bone
bone dñe ne reicias eã. fame amoris tui languet. refocilla eã.
Satiet eã dilectio tua. impinguet cã affectꝰ tuus. impleat eã
amor tuus. Occupet me totũ. ⁊ possideat totũ. qr tu es cũ pa¬

Expanded text:
totum tuum dilectione. Ecce, Domine, coram te est cor meum; conatur, sed per se non potest; fac tu quod ipsum non potest. Admitte me intra cubiculum amoris tui, peto, quaero, pulso. Qui me facis petere, fac et accipere. Das quaerere, da invenire. Doces pulsare, aperi pulsanti. Cui das, si negas petenti? Quis invenit, si quaerens frustratur? Cui aperis, si pulsanti claudis? Quid das non oranti, si amorem tuum negas oranti? A te habeo desiderare, a te habeam impetrare. Adhaere illi, adhaere importune, anima mea. Bone, bone Domine, ne rejicias eam; fame amoris tui languet, refocilla eam, satiet eam dilectio tua, impinguet eam affectus tuus, impleat eam amor tuus, occupet me totum, et possideat totum, quia tu es, cum Pa
Abbreviated transcription (Latin):
modꝰ ex tbꝰ his facilior erit do ꝗͣ aliꝰ. ut eomͦ potiꝰ debeat as¬
sumi .B. Bene ꝓcedis .A. Uerũ ñ ÷ opꝰ multo labore ut osten¬
dat᷑ qr mundiꝰ ⁊ honestiꝰ ꝓcreabit᷑ ħo ille de solo uiro ł fera
cet aut de uiro & femina sic̃ assiduus monstrat usꝰ. aut nec
de uiro nec de femina siẽ creauit ada. aut de uiro sine femina
sic̃ fecit cuã. aut de feraina sine uiro qd nͣdũ fecit. Ut gͥ¬

Expanded text:
modus ex tribus his facilior est Deo quam alii, ut eo modo potius debeat assumi. BOS. Bene procedis. ANS. Verum non est opus multo labore, ut ostendatur quia mundius et honestius procreabitur homo ille de solo viro vel femcet aut de viro et de femina, sicut assiduus usus monstrat; aut nec de viro nec de femina, sicut creavit Adam; aut de viro sine femina, sicut fecit Evam; aut de femina sine viro, quod nondum fecit. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
tusponte ꝑmisisti. nec tu passꝰ es nͥ ꝙ pie uoliusti. Illoꝵ itaꝙ debeo
crudelitatẽ execrari. mortẽ ⁊ labores tuos cõpatiendo unitari. piã
uoluntatẽ tuã grãs agendo amare. ꝯ sic secure de bonis mͥ colla¬
ns exultare. g homimeio illoꝵ crudelitat̃e dimitte di iudieio
hs. in lub̾co. in descensu suꝑ irremeabile cahos infernit eras. Imm̃¬
sĩ ꝯ qͣsi płũbeũ pondꝰ pendens a collo tuo deorsũ te trabebat. on
in portabile desuꝑ te pͥmebat. hostes minsibiles te toto conatui¬
do ẽtremisce cogitando O hone. o dñe iħu xp̃e sic posito nec
me p̃mebat. Impellentes me repulisti: ac illis te. ꝓmȩ opposiustu
Uocasti me nomine nouo. qd̾ mͥ de nomine tuo dedisti: ⁊meur¬
uatũ ad aspectũ tuũ erexisti dicens. Confide. ego te redems.
animã meã. ꝓ te posui. Si adheres mͥ. ⁊ mala in qͥb eras euades

Expanded text:
tu sponte permisisti, nec tu passus es, nisi quia pie voluisti. Illorum itaque debeo tu sponte permisisti, nec tu passus es, nisi quia pie voluisti. Illorum itaque debeo crudelitatem exsecrari, mortem et labores tuos compatiendo imitari, piam voluntatem tuam gratias agendo amare, ac sic secure de bonis mihi collatis exsultare. Ergo, homuncio, illorum crudelitatem dimitte Dei judicio, bris, in lubrico, in descensu super irremeabile chaos inferni eras; immensum, et quasi plumbeum pondus pendens a collo tuo te deorsum trahebat, onus importabile desuper te premebat, hostes invisibiles te toto conatu ido, contremisce cogitando. O bone, o Domine Jesu Christe, sic posito nec me premebat; impellentes me repulisti, ac illis te pro me opposuisti. Vocasti me nomine novo, quod mihi de tuo nomine dedisti, et incurvatum ad aspectum tuum erexisti, dicens: Confide, ego te redemi, animam meam pro te dedi. Si adhaeres mihi, et mala, in quibus eras, evades
Abbreviated transcription (Latin):
ceptã bonã uoluntatẽ sine oĩ exactione spontanea lib̾tate oꝑ
ꝑficit. Sic ħo ille redemit õs alios. cũ ħ qđ sponte ded̾ do cõpu¬
tat ꝓ debito qd̾ illi debebant. Cͦ p̃cio ñ semel tantũ a culpis ho
redimit᷑. s &̃ qͦtiens cũ digua pęnitentia redierit recipit᷑. que
sa lib̾tatis tuȩ. ħ ÷ p̃ciũ rede̾ptionis tuę. Captiua eras. s ħmͦ es re¬
depta. Ancilla eras. ⁊ sic lib̾ata es. Sic es exul reducta ꝑdita resti¬
tuta. ⁊ mortua resuscitata. ħ mandito ħo. ħ ruminet. ħ sugat.
ħ glutiat por tuũ. cũ eiꝰde redeptoris tui carnẽ ⁊ sangͥnẽ accipit
os tuũ. ħ fac in hac uita cotidianũ panẽ. uictũ ⁊ uiaticũ tuũ. qr¬
plenũ gaudiũ tuũ. S otu dñe. tuqͥ ut ego uiuerẽ mortẽ suscę¬
pisti. qͦmͦ letabor de lib̾tate mea. q̃ ñ ÷ nͥ de uincłis tuis : Qlit̃ gra¬
gaudebo. S certe illoꝵ neqͥtio. nichil face potuit nͥ qr

Expanded text:
nea libertate opere perficit. Sic homo ille redimit omnes alios, cum hoc, quod sponte dedit Deo, computat pro debito quod illi debebant. Quo pretio non semel tantum a culpis homo redimitur, sed etiam quoties cum digna poenitentia redierit, recipitur: quae sa libertatis tuae, hoc est pretium redemptionis tuae. Captiva eras; sed hoc modo es redempta. Ancilla eras, et sic es liberata. Sic es exsul, reducta; perdita, restituta, et mortua, resuscitata. Hoc mandat, o homo, hoc ruminet, hoc sugat, hoc glutiat cor tuum cum ejusdem Redemptoris tui carnem et sanguinem accipit os tuum. Hoc fac in hac vita quotidianum panem et victum, et viaticum tuum; qplenum gaudium tuum. Sed, o Domine, tu qui ut ego viverem, mortem suscepisti quomodo laetabor de libertate mea, quae non est nisi de vinculis tuis? Qualiter gragaudebo? Sed certe illorum nequitia nihil facere potuit, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
impossibile fieri. nͥ õiũ ꝑcepta peccatoꝵ remissione. q̃ ñ fit nͥ p̃de¬
dente integra satisfactione. Quã satisfactionẽ tale̾ opoetet ẽe̾. ut
peccator aut aliqͥs ꝓ illo det aliqͥd do de suo qd̾ debitũ ñ sit. qd̾ suꝑet
om̃e qd̃ ds ñ ÷ Si enĩ peccare ÷ dm exhonorare. ⁊ hoc ħo fac̾e̾ ñ de
bilis ⁊ ratio aꝑta exigit. ut qͥ peccat reddat do aliqͥd ꝓ honore ab
nat᷑a sola ñ habebat. nec sine debita satisfactione rec̃ciliari po¬
terat. ne iusticia di in regno suo peccatũ inordinatũ relinque¬
ret. subuenit bonitas di. ⁊ eã in suã ꝑsonã assũpsit filiꝰ di. ut in

Expanded text:
impossibile fieri, nisi omnium percepta peccatorum remissione, quae non fit, nisi praecedente integra satisfactione: quam satisfactionem talem oportet esse, ut peccator, aut aliquis pro illo det aliquid Deo de suo, quod debitum non sit, quod superet omne quod Deus non est. Si enim peccare est Deum exhonorare; et hocbilis, et aperta ratio exigit, ut qui peccat reddat aliquid Deo pro honore ablnatura sola non habebat, nec sine debita satisfactione reconciliari poterat. Ne justitia Dei in regno suo peccatum inordinatum relinqueret, subvenit bonitas Dei, et eam in suam personam assumpsit Filius Dei ut in
Abbreviated transcription (Latin):
serte dñe sic erã ⁊ ħ fecistim. In tenebserã ꝙ nehi. aec meipsũ
scieba. In lubeo qr inbecillis ⁊ fragilis ad lapsũ peecati erã In
descensu fuꝑ cabos inferni. qr ĩ pͥmis parentib descendera de u¬
sticia ad uiuisticiã. ꝑ ꝙͣ descendit᷑ ad infernũ. ⁊ de beatitudi
ne ad tẽporasẽ miseriã de qͣ cadit᷑ in ęt̃nã. Pondꝰ origmabo
beccati me deorsũ trabebat. ⁊onꝰ importabile iudidi di are
p̃mebat. ⁊ iuiniei mei demones ut me aliis peccatis qanabi¬
liorẽ face̾nt qͣntũ in ipsis erat uehem̃t insistebant:. Sic deo¬
stituto oi auxilio illixisti mͥ.⁊ qͦmꝰ erã ostendisti. &r ⁊ cũ ego
ħ ñdu nosse poterã. alios qͥ ꝓ me essent. ⁊ postea meipsũ

Expanded text:
t haec fecisti mihi. In tenebris eram, quia nihil nec meipsum sciebam; in lubrico, quia imbecillis et fragilis ad lapsum peccati eram; in descensu super chaos inferni, quia in primis parentibus descenderam de justitia ad injustitiam, per quam descenditur ad infernum, et de beaPondus originalis peccati deorsum me trahebat, et onus importabile judicii Dei me premebat, et inimici mei daemones, ut me aliis peccatis damnabiliorem facerent, quantum in ipsis erat, vehementer insistebant. Sic destituto omni auxilio illuxisti mihi, et quomodo eram ostendisti. Quia et cum ego nondum hoc nosse poteram, alios, qui pro me essent, et post
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tã bona uoluntate filiꝰ sponte obtulit. Sio itaq patͥ liberã obe¬
dientiã exhibuit. cũ ħ qd patͥ placiturũ sciuit. sponte fac̾e̾ uolu¬
it. Demiq qm̃ pat̾ illi hanc bonã uoluntatẽ liberã dedit. ñ inmeri

Expanded text:
quem tam bona voluntate Filius sponte obtulit. Sic itaque Patri liberam obequem tam bona voluntate Filius sponte obtulit. Sic itaque Patri liberam obedientiam exhibuit, cum hoc, quod Patri placiturum scivit, sponte facere voluit. Denique quoniam Pater illi hanc bonam voluntatem dedit, quamvi
Abbreviated transcription (Latin):
debent peccatores ꝓ satisfactione. Si enĩ int̾fectio illiꝰ suꝑat omnẽ
multitudinẽ ⁊ magnitudine peccatoꝵ q̃ cogitari posst̃ ext̾ra ꝑ-¬
sonã đi. palã ÷. qr uita eiꝰ magis ÷ bona. ꝗͣ. sint oĩa peceata malaq̃
peccator ñ erat. sponte dedit de suo adhonorẽ patͥs. cũ eã sͥ au¬
mine sponte ⁊ ñ ex debito qd̾ suũ erat. ut redimeret se m aliis.
s ista est miscdđiter aduita. Nec humana naturam illo homi¬
ne passa est aliquid ulla necessitate: s sola libera uoluntate.
Neo alicui uolentie succubuit. s spontanea uoluntate ad honorẽ di. Sit
litatẽ alior hominũ q̃ illi mala uoluntate st̃ illata laudabilit̃ ⁊ miscdit᷑
sustinuit. Nec ulla cogente obedientia. s potenti disponente sapientia
N enĩ illibomini pat̃ ut moreret᷑ cogendo p̃cepit. s ille qd̾ patͥ plai¬
it coge̾ qd̃ ab eo exige̾ ñ debuit: nec pat̾ tantꝰ honor potuit ñ pla&̾.

Expanded text:
debent peccatores pro satisfactione. Si enim interfectio illius superat omnem multitudinem et magnitudinem peccatorum, quae cogitari possunt extra personam Dei; palam est qquoniam peccator non erat, sponte dedit de suo ad honorem Patris: cum eam sibi aumine sponte et non ex debito quod suum erat, ut redimeret se in aliis, sed ista est misericorditer adjuta. Nec humana natura in isto homine passa est aliquid ulla necessitate, sed sola libera voluntate. Nec alicui violentiae succubuit, sed spontanea bonitate ad honorem Dei et utilitatem aliorum hominum, quae illi mala voluntate sunt illata, laudabiliter et misericorditer sustinuit; nec ulla cogente obedientia, sed potenti disponente sapientia. Non enim illi homini Pater ut moreretur cogendo praecepit; sed ille quod Patri placiit Pater, quod ab eo exigere non debuit; nec Patri tantus honor potuit non placere,
Abbreviated transcription (Latin):
la h fec̃ bonitate. N enĩ ds egebat. ut ħ m hominẽ s aliũi facet
s humana nat᷑a indigebat. ut ħ mͦ d̾o satisfaceret. N egebat ds ut tã labo¬
riosa pateret᷑: s indigebat ħo ut ita rec̾ciliaret᷑. Nec egebat ds ut sic
humiliaret᷑: s indigebat ħo ut sic de ꝓfundo inferni erueret᷑. Diuina
nat᷑a humiliari aut laborare ñ eguit. nec potuit. ħ oĩa humanã na¬
turã ut ad ħ restitueret᷑ ꝑꝑ qd̾ facta erat nece̾e̾ erat face̾. s nee illa

Expanded text:
 hominem salvum faceret; sed humana natura indigebat ut hoc modo Deo satisfaceret. Non egebat Deus ut tam laboriosa pateretur; sed indigebat homo ut sic Deo reconciliaretur ; nec egebat Deus ut sic humiliaretur, sed indigebat homo ut sic de profundo inferni erueretur. Divina natura humiliari aut laborare non eguit, nec potuit. Haec omnia humanam naturam, ut ad hoc restitueretur propter quod facta erat, necesse erat facere; sed nec illa,
Abbreviated transcription (Latin):
ordine ꝑficeret᷑. Nec ut aliquẽ deciꝑet. s ut quẽ ad modũ oportebat
fieret. Q si dr̃ occultata. ñ ẽ aliud. ꝙͣ ñ ẽ om̃ibꝰ reuelata. Na & si ueri¬
tas se oĩbꝰ nͣ manifestat. nulli tam̃ se negat. Ergo dnẽ nec ut falleres.
necut aliqͥs se falleret. sic fecisti. s ut faceres. qđ & qͥm faciendũ erat
de ꝓpͥa quęrat᷑ falsitate. An diabolus iuste habebat aliqͥd adũsus am¬

Expanded text:
ordine perficeretur; nec ut aliquem deciperet, sed ut quemadmodum oportebat ordine perficeretur; nec ut aliquem deciperet, sed ut quemadmodum oportebat fieret. Et si dicitur occulta; non est aliud quam non est omnibus revelata. Nam, etsi veritas non omnibus se manifestat, nulli tamen se negat. Ergo, Domine, nec ut falleres, nec ut aliquis se falleret, sic fecisti; sed ut faceres quod et quomodo faciendumde propria queratur falsitate. An diabolus habebat juste aliquid a
Abbreviated transcription (Latin):
ido occultũ. qr in ẽtẽptu. O fortitudo abscondita. hominẽ ĩ eruee
pendentẽ suspende mortẽ et̃nã genꝰ humanũ pͥm̃tẽ. Hominẽ
ligno ẽfixũ diffige̾ mudũ ꝑpetue morti afficũ. O celata potestas. homi¬
nẽ d̾anatũ cũ iat᷑nib saluare homines danatos cũ demonibꝰ. hominẽ ĩ pa¬
tibulo extensũ oĩa trahẽ ad seipsũ. Quirtꝰ occulta. unã animã emissã i
torm̃to innumerabiles extrahe de inferno. Hominẽ mortẽ corporis
tens saluator.cur tantã uirtutẽ oꝑuisti. tanta humilitate: An ut
falleres diabolũ. qͥ fallendo hominẽ eiecit de para diso: S utiq ue¬
ritas nullũ fallit. Eͥ ignorat. qͥ ñ credit ueritatẽ. ipse se fallit. Ueritaᷤ¬
itaꝙ nullũ fallit. An ido ut ipse diabolus se falleret. S utiꝙ sic̃ ueri¬
tas nullũ fallit. ita ñ intendit. ut aliqͥs se fallat. quis hoc dicat᷑ facere
cũ ꝑmittit. N enĩ assũpsisti hominẽ ut te notũ oꝑires. s ut ignotum

Expanded text:
e pendentem, suspendere mortem aeternam genus humanum prementem, hominem ligno confixum, defigere mundum perpetuae morti affixum. O celata potestas! hominem damnatum cum latronibus salvare homines damnatos cum daemonibus! Hominem in patibulo extensum omnia trahere ad seipsum! O virtus occulta! unam animam emissam in tormento, innumerabiles extrahere de inferno, hominem mortem corporis tens Salvator, cur tantam virtutem operuisti tanta humilitate? An ut falleres diabolum, qui fallendo hominem dejecit de paradiso? Sed utique veritas nullum fallit. Qui ignorat, qui non credit veritatem, ipse se fallit: quiitaque nullum fallit. An ideo, ut ipse diabolus se falleret? Sed utique sicut veritas nullum fallit, ita non intendit ut aliquis se fallat, quamvis hoc dicatur facere, cum permittit. Non enim assumpsisti hominem ut te notum operires, sed ut ignotum
Abbreviated transcription (Latin):
agere. ꝗͣ aꝑta fortitudine. ut dũ ille iustũ hominẽ iniuste occideret
iuste potestatẽ ꝗͣ suꝑ iniustos habebat ꝑderet: S certe diabolo
necds debebat aliqͥd nͥ penã. neo ħo nͥ uicẽ. ut quẽ ad modũ
ab illo se facile ꝑmisit uinci peceando. ita illũ uince̾t usq ad disti¬
cultatẽ mortis iusticiã integr̃a seruando. S & ħ ñ nđo debebat ho

Expanded text:
agere, quam aperta fortitudine: ut dum ille justum hominem injuste occideret, juste potestatem, quam super injustos habebat, perderet? Sed certe diabolo nec Deus debebat aliquid, nisi poenam; nec homo, nisi vicem: ut quemadmodum ab illo se facile permisit vinci peccando, ita illum vinceret usque ad difficultatem mortis, justitiam integram servando. Sed et ho
Abbreviated transcription (Latin):
nulla ratio admittit. ut calor sit splendoriᷤ. aut splendor calo¬
ris. ita ñ patit᷑ ueritas: ut sp̃s sc̃s magis sit filii. qͥ filiꝰ sp̃s seio
Quare si ħ uob̾ obiciunt qd̾ dixi de splendore ⁊ calore solis nec

Expanded text:
nulla ratio admittit ut calor sit splendoris, aut splendor calonulla ratio admittit ut calor sit splendoris, aut splendor caloris; ita non patitur veritas ut Spiritus sanctus magis sit Filii, quam Filius SpirituQuare, si hoc nobis objiciunt quod dixi de splendore et calore solis, nec
Abbreviated transcription (Latin):
calor de sole ꝓcedant. nec possint eẽ ñ sit ille de qͦ suit: nicha
tam̃ pͥus aut posteriꝰ intͥb in sole scilicet ⁊ splendore . calore
intelligimꝰ. Multo itaq minꝰ cũ ħ in reb tẽporalib ita sunit. in
et̾nitate q̃ tpr ñ claudit᷑ p̃dictȩ tres ꝑsone in existendo suscepti¬
ñ recte ħ nob opponit᷑. Cũ enĩ dicimiꝰ filiũ de patre.⁊ spm̃ sem̃
tres ꝑsonas imũ solũ eẽ d̾m: ⁊ idipsũ ẽe̾ de eode ipso. In sole ũ ũdici¬
mꝰ solẽ eẽ de sole. cũ splendor aut eã calor÷ de sole: nec idipsũ ẽẽ so¬
le ⁊ qd̾ ÷ de sole: nec illa tͥa tinũ eẽ solẽ. Hã si sol ⁊ splendor unꝰ cet
sol aut si sol ⁊ calor similit̃ unꝰ ee̾t sol: necesse cẽt aut splendorẽ
eẽ de calore. cũ eẽt de toto sole qͥ idipsũ eẽt qd calor: aut calorẽ
de splendore eẽ: cũ de sole hab̾et eẽ. qͥ ñ a splendoris differret
sic̃ calor⁊ splendor st̃ de uno sole. S si ita ⁊ unde b̾nt qͥbdiẽt

Expanded text:
et calor de sole procedant, nec possint esse nisi sit ille de quo sunt; nihil tamen prius aut posterius in tribus, in sole scilicet, et splendore, et calore intelligimus: multo itaque minus, cum haec in rebus temporalibus ita sint, in aeternitate, quae tempore non clauditnon recte hoc nobis opponitur. Cum enim dicimus Filium de Patre esse, tres personas unum solum Deum esse, et idipsum esse de eodem ipso. In sole vero non dicimus solem esse de sole, cum splendor aut calor est de sole; nec idipsum esse solem et quod est de sole; nec illa tria unum esse solem. Nam si sol et splendor unus essent sol, aut si sol et calor similiter unus sol essent, necesse esset aut splendorem esse de calore, cum esset de toto sole, qui idipsum esset quod calor; aut calorem de splendore esse, cum de sole haberet esse, qui non a splendoris differret sicut calor et splendor sunt de uno sole. Sed, si ita est, unde habent
Abbreviated transcription (Latin):
debebat. Quaꝑꝑ ille multomagis ille dedit exemplũ ut inꝰqͥsq qd
aliqñ in cunctant̃ amissurꝰ ÷ ꝓ seipso reddẽ d̾o cũ ratio postulat
ñ dubitet: qͥ cũ nullatenꝰ aut ꝓ se indigeret. aut cogeret᷑. ꝓ a
lis qͥb nichil nͥ penã debebat tã p̃ciosã uitã immo seipsũ tant̾ã
scilicet ꝑsonã tanta uoluntate dedit. b. Multũ ꝓpinqͣs desidio
meo. S sustine ut querã qͥdda qd̾ quauis fatitũ forsitan pute
quere̾. ñ tam̃ in ꝓmptu mͥ ÷ qd respondeã. si a me querat᷑. Di¬

Expanded text:
debebat. Quapropter ille multo magis dedit exemplum, ut unusquisque, quod aliquando incunctanter amissurus est, pro seipso reddere Deo, cum ratio postulat, non dubitet: qui cum nullatenus aut pro se indigeret, aut cogeretur pro aliis quibus nihil nisi poenam debebat; tam pretiosam vitam, imo seipsum, tantam scilicet personam, tanta velunt te dedit. BOS. Multum propinquas desiderio meo; sed sustine ut quiddam quaeram, quod quamvis fatuum forsitan putes quaerere non tamen in promptu mihi est quid respondeam, si a me quaeratur. Di
Abbreviated transcription (Latin):
ebat delo iusticie s neqͥtię. nec iubente dõ s ꝑmittente. ñ dia¬
boli s di iusticia exigente. Nichilgͥ erat in diabolo ẽ cs adu̾s eũ
ad saluandũ hominẽ fortitudinẽ suã celare aut differre debet. An
aliqua necessitas coegit. ut altissimꝰ sic se humiliaret. ⁊ omp̃s ad faci¬
endũ aliꝗͥd tantũ laboraret: S oĩs necessitas ⁊ imposibilitas eiꝰ sub

Expanded text:
ebat zelo justitiae, sed nequitiae; nec jubente Deo, sed permittente: non diaboli, sed Dei justitia exigente. Nihil ergo erat in diabolo cur Deus adversus eum ad salvandum hominem fortitudinem suam celare aut differre deberet. An aliqua necessitas coegit ut Altissimus sic se humiliaret, et Omnipotens ad faciendum aliquid tantum laboraret? Sed omnis necessi as et impossib
Abbreviated transcription (Latin):
test Ego qd tanta siducia ex ħ ꝯcipio. utiã dieẽ ñ possum eñ¬
to gaudio gxultet cor meũ. uidet᷑ enĩ mͥ qd nullũ hominẽ rei¬
ciat os ad se sub h nomine accedentẽ. A. Ita ÷.si accedit
sic̃ oportet. Quẽ admodũ aut̃ sit ad tante gr̃e participationẽ
aec edendũ:⁊ qͦmꝰi sub illa uiuendũ nos ubiq sac̃ septa docet q̃

Expanded text:
test. Ego quippe tantam fiduciam ex hoc concipio, ut jam dicere non possim quanto gaudio exsultet cor meum. Videtur enim mihi quod nullum hominem rejiciat Deus ad se sub hoc nomine accedentem. ANS. Ita est, si accedit sicut oportet. Quemadmodum autem sit ad tantae gratiae participationem accedendum, et quomodo sub illa viven
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ e̾ẽ. Est nãq necessitas p̃cedens quȩ causa ÷ ut sit res.
⁊ ẽ necessitas sequens ꝙ̃ res fac̃. Precedens ⁊ efficiens necessitaset
sicit s fit ẽ cũ dico te ex necessitate loqͥ qr loqueris. Cũ enĩ
ħ dico significo niehil face̾ posse. ut dũ loqueris ñ loqͣris. ñ ꝗd
aliqͥd te cogat ad loquendũ. Nlã uiolentia nat᷑alis c̃ditionis. oo¬
git celũ uobui. te uͦ nulla necessitas fac̃ loqͥ. S ubicũq ẽ p̃ce¬

Expanded text:
necessitatem esse. Est namque necessitas praecedens, quae causa est ut sit res: necessitatem esse. Est namque necessitas praecedens, quae causa est ut sit res: et est necessitas sequens, quam res facit. Praecedens et efficiens necessitas est, ficit, sed fit, est cum dico te ex necessitate loqui, quia loqueris. Cum enim hoc dico, significo nihil facere posse, ut, dum loqueris non loquaris, non quod alius te cogat ad loquendum. Nam violentia naturalis conditionis cogit coelum volvi; te vero nulla necessitas facit loqui. S
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ nulla uis coge̾ aut ꝓhibe̾ ualet. Ad ħ enĩ ualuit in xp̃o diu̾¬
sitas nat᷑aꝵ. ⁊ unitas ꝑsonȩ: ut qd̃ opꝰ erat fieri ad hominũ re¬
staurationẽ si humana ũ posset nat᷑a face̾t diuina: & si diuinȩ
minime c̃ueniret exhib̾et humana. & ñ aliꝰ atq aliꝰ. s ide ipse es
ꝑ diumã posset qd̾ expediebat. Deniq uirgo que ꝑ fide munda
turũ ẽe sic̃ credidit. Qd si te iterũ ꝑtͣbat. q dico necesse erat. me¬
nĩto qr ueritas fidi uirginis ñ fuit causa ut ille sponte moreret᷑.¬
s qr ħ fufum erat. uera fuit fides. Qũã obrẽ si dr necesse erat alt
uoluntate sua moreret᷑. qr uera fuit fides siue ꝓphia que dehp̃
cesserant. ñ ÷ aliud qͣ. si dicas necesse e̾ẽ ita futurũ ẽe̾. qm̃ sic fu¬
turũ erat. Huiꝰ modi autẽ necessitas ñ cogit rẽ ẽẽ. s ẽe fac̾ rei

Expanded text:
tatem nulla vis cogere, aut prohibere valet. Ad hoc enim valuit in Christo divetatem nulla vis cogere, aut prohibere valet. Ad hoc enim valuit in Christo diversitas naturarum et unitas personae, ut, quod opus erat fieri ad hominum restaurationem, si humana non posset natura, faceret divina; et si divinae minime conveniret, exhiberet humana; et non alius atque alius, sed idem ipse essper divinam posset, quod expediebat. Denique Virgo, quae per fidem munda turum esse, sicut credidit. Quod si te iterum perturbat, quia dico, necesse erat: memento quia veritas fidei Virginis non fuit causa, ut ille sponte moreret futurum erat, vera fuit fides. Quamobrem si dicitur, necesse erat ut voluntate sola moreretur; quia vera fuit fides, sive prophetia, quae de hoc praecesserant; non est aliud, quam si dicas necesse fuisse ita futurum esse, quoniam sic futurum erat: hujusmodi autem necessitas non cogit rem esse; sed esse rei facit
Abbreviated transcription (Latin):
sone sic̃ supͣdictũ: ide ipse ẽ qͥ filiꝰ di dsꝰ. ñ pocuit ñ mori
aut uelle ñ mori pꝰͦꝗͣ de urgine natꝰ ÷: ñ significat᷑ in illo ulla impo¬
tentia seruandi aut uolendi seruare uitã suã immortalẽ. s immuta¬
bilitas uoluntatis eiꝰ qua se sponte fecit ad ħ hominẽ ut in eade uo¬
lunitate ꝑseuerans moreret᷑. & qr nulla res potinit illã uoluntatem
mutare. Plꝰ enĩ e̾ẽt impotentia ꝗͣ potentia. si posset uelle m̃tiri
aut falle̾. aut mutare uoluntatẽ. ꝙͣ pͥus immutabisẽ eͥeͥ uoluit. Et
si qũeadmodũ supͣdixi cũ aliqͥs sponte se ꝓponit facturũ bonũ
nolit ꝓmissũ solue̾. ñ tam ÷ dicendꝰ necessitate fac̾e̾ qd fac̃. s ea qua
ꝓposuit liba uolintate. ñ enĩ necessitate aut impotentia fieri ł ã fi¬
uoluntas : si inꝗͣ ita ÷ in hoĩe. multomagis necessitas aut impoten¬
tia neqͣqm nominande st̃ in d̾o. qͥ nichil nͥ qd̾ uult fac̃: ⁊euiꝰ uolũ¬

Expanded text:
ipse est qui Filius Dei Deus, non potuit non mori, aut velle non mori, postquam de Virgine natus est: non significatur in illo ulla impotentia servandi, aut volendi servare vitam suam immortalem; sed immutabilitas voluntatis ejus, qua se sponte fecit hominem ad hoc, ut in eadem voluntate perseverans moreretur; et quia nulla res potuit illam voluntatem mutare. Plus enim esset impotentia quam potentia, si posset velle mentiri, aut fallere, aut mutare voluntatem, quam prius immutabilem esse voluit. Et si quemadmodum supra dixi cum aliquis sponte se proponit facturum bonum nolit promissum solvere; non tamen dicendus est necessitate facere quod facit; sed ea, qua proposuit, libera voluntate. Non enim necessitate aut impotentia fieri, vel non fitur, sed voluntas: si, inquam, ita est in homine, multo magis necessitas, aut impotentia nequaquam nominandae sunt in Deo, qui nihil, nisi quod vult, facit; et cujus volun
Abbreviated transcription (Latin):
debebat ⁊ ñ pot̃at. in ꝑsona e̾e̾t qͥ posset. Deinde qr de uirgi¬
ne. ⁊a ꝑsona filii dĩ e̾e̾t assum̃dꝰ ħo ille qͥ ds e̾et. ⁊ qͦmͦ siue pͥec¬
cito de massa peccatͥce assumi potuerit monstrasti. Uitã aut̃
huiꝰ hominis tã sublimẽ. tã p̃ciosã aꝑtissine. ꝓbasti. ut suffice̾
possit ad soluendũ qd̾ ꝓ peccatis totiꝰ minidi debet᷑. ⁊ plꝰ iinfi¬
nitũ. Restat gͦ nc̃ ostendẽ qͦmͦ illa soluat᷑ do ꝓ peccatis homi

Expanded text:
rgine, et a persona Filii Dei esset assumendus homo ille qui Deus esset: et quomodo sine peccato, de massa peccatrice assumi potuerit, monstrasti. Vitam autem hujus hominis tam sublimem, tam pretiosam, apertissime probasti; ut sufficere possit ad solvendum quod pro peccatis totius mundi debetur, et plus in infinitum. Restat ergo nunc ostendere quomodo illa sol
Abbreviated transcription (Latin):
h. n aꝑte uideo qr ⁊̃ peccare ñ poterit. & tam̃ laudandꝰ erit de
iusticia sula. S nc̃ querendã existimo . cũ ds talẽ possit fac̾e ho¬
minẽ. eͣ nͨ tales fecit angłos. ⁊ duos pͥmos homines. ut similit̃
ꝯpeccare ñ possent. & de iusticia sua laudandi e̾ent .A. Intel¬
ligis qͥd dicas: B. Uideor mͥ intellige.⁊ id circo quero cur eos
cales ñ fecit.A. Qmͣ ñ debuit nec potuit fieri. ut unꝰqͣsq illoꝵ c̾e̾t
ide ipse qͥ ds. sic̃ de hoĩe isto dicimꝰ. Esi queris cͦ ñ uł de tot qt
st̃ ꝑsone dĩ. uł saltẽ de uno ħ fec̃. respondeo qi ratio t̃c̃ fieri nul¬
latenꝰ ħ exigebat. s oino qrd̾s nichil sine ratione facit ꝓhibe¬
bat . b. Erubesoo qr ħ quesiui : dic quȩ dicturꝰ eras ¶Dicamꝰ gͥ q¬

Expanded text:
laudandus erit de justitia sua. Sed nunc quaerendum aestimo; cum Deus talem posset facere hominem, cur non tales fecit angelos et duos primos homines, ut similiter et peccare non possent, et de justitia sua laudandi essent? ANS. Intelligis quae dicis? BOS. Videor mihi intelligere, et idcirco quaero cur eos tales non fecit? dicimus: et si quaeris cur non de tot quot sunt personae Dei, vel saltem de uno hoc fecit, respondeo: quia ratio tunc fieri nullatenus hoc exigebat, sed omnino quia Deus nihil sine ratione facit prohibebat. BOS. Erubesco quia hoc quaesivi: dic quae dicturus eras. ANS.
Abbreviated transcription (Latin):
diant impossibilitas faciendi. s di sola uoluntas qͥ ueritate
semꝑ qm̃ ipse ÷ ueritas immutabilẽ sicuti ẽ uult ẽe̾. ita si ꝓpo¬
nit se aliqͥd unmutabilit̃ facturũ. qũauis qd̃ ꝓponit anteq̃ fiat
ñ possit ñ eẽ futurũ. ñ tam̃ ulla: in eo faciendi necessitas. aut
ñ faciendi im posibilitas : qm̃ sola in eo oꝑat᷑ uoluntas. Quotien
nãq d̃r ds ñ posse. uulla negat᷑ in illo potestas. s insuꝑabitis
significa t᷑ potentia ⁊ fortitudo. N enĩ alud intelligit᷑ ñ qͥa

Expanded text:
i; sed Dei sola voluntas, qui veritatem semper quia ipse veritas est immutabilem, sicut est, esse vult: ita si proponit se aliquid immutabiliter facturum; quamvis quod proponit, antequam fiat, non possit non esse futurum; non tamen ulla est in eo faciendi necessitas, aut non faciendi impossibilitas: quia sola operatur in eo voluntas. Quoties namque dicitur Deus non posse, nulla negatur in eo potestas; sed insuperabilis significatur potentia et for
Abbreviated transcription (Latin):
erã. ⁊ danatiouẽ eiꝰ amouisti. ⁊ malignos sp̃s ne uim aĩe meȩ fac̾e̾m
phibiusti. Apͣianũ me fecisti uocari de nomine tuo. ꝑ qd̃ ⁊ ego ẽfte¬
or⁊ tu cognoscis me int̾ redeptos tuos. ⁊ erexisti ⁊ leuasti me
ad noticiã ⁊ amorẽ tuũ. Fecisti me ꝯfide de salute aĩe mex. ꝓ qͣ
dedisti aninĩa tuã. ⁊ mͥ si te sequerer ꝓmisisti głam tuã. & ecce
cũ ñđu seqrͣ te sic̃ ꝯsuluisti. s insuꝑ multa peccata fecerĩ ꝗ̃ phi¬
buisti. ad huc expectas ut te seqrͣ. ⁊ dones qd̾ ꝓmisisti. Consida aĩa
inaior me ꝓ qͦ dedisti teipsũ. ⁊ cui. ꝓmittis teipsũ. Fac p̃cor dñe
me gustare ꝑ amorẽ : qd̾ gusto ꝑ cognitionẽ. Sentiã ꝑ affectũ
qd̾ sentio ꝑ intellectũ. Plus debeo ꝙͣ meipsũ totũ. nec plꝰ habeo¬

Expanded text:
 damnationem ejus amovisti, et malignos spiritus, ne vim animae meae facerent, prohibuisti. Christianum me fecisti vocari de nomine tuo, per quod et ego confiteor, et tu cognoscis me inter redemptos tuos, et erexisti et levasti me ad notitiam et amorem tuum; fecisti me confidere de salute animae meae, pro qua dedisti animam tuam, et mihi, si te sequerer, promisisti gloriam tuam. Et ecce, cum nondum sequar te, sicut consuluisti, sed insuper multa peccata fecerim quae tu prohibuisti, adhuc exspectas ut te sequar, et dones quod promisisti. Considera, anima major me, pro quo dedisti teipsum, et cui promittis teipsum. Fac, precor, Domine, me gustare per amorem quod gusto per cognitionem; sentiam per affectum quod sentio per intellectum; plus debeo quam
Abbreviated transcription (Latin):
homo. Diuina enĩ natura &humana ñ possunt ĩ inuicẽ inuti¬
ri ut diuina fiat humana. aut humana diuina. nec ita
misceri ut quedã tertia sit ex duab quȩ nec diuina sit.
omnino. nec humana. Deniq si fieri posset ut alt̾a in alt̾am
conuerteret᷑ : aut esset tantũ ds. & ũ homo. aut solum
ħo nũ ds̃. Aut si miscerent᷑ ita ut fieret ex duabꝰ corruptis q̃di

Expanded text:
m. Divina enim natura et humana non possunt in invicem mutari, ut divina fiat humana, vel humana divina; nec ita misceri, ut quaedam tertia sit ex duabus, quae nec divina sit omnino, nec humana. Denique si fieri posset ut altera in alteram converteretur, aut esset tantum Deus, et non homo; aut solum homo et non Deus: aut si miscerentur ita ut ex duabus corruptis fi
Abbreviated transcription (Latin):
excusationibꝰ tuis obiecerĩ ĩ huiꝰ disputationis nr̃e pͥncrpior da
facias . A. Ia diximꝰ qr d̾s imꝓpͥe o̾r aliqͥd ñ posse. aut necessi¬
tate face̾ Dĩs qͥppe necessitas ⁊ impossibilitas eiꝰ subiacet uolun¬
tati. illiꝰ autẽ uoluntas nulli subdit᷑ necessitati aut impossi¬
bilitati. Nichilem̃s necessariũ aut impossibile. uͥ qr ipse ita uult. ipsi
uͦ aut uelle aut uolle aliꝗͥd ꝑꝑ necessitatẽ aut impossibilitatẽ ilie¬
necessitas aut impossibilitas p̃cedit eiꝰ uelle aut nolle. ita nec es
facẽ aut ñ face̾. qͣmͣuis multa uelit immutabilit᷑ & faciat. st

Expanded text:
excusationibus tuis in hujus disputationis nostrae principio: quia, t necessitate facere. Omnis quippe necessitas, et impossibilitas, ejus subjacet voluntati; illius autem voluntas nulli subditur necessitati aut impossibilitati. Nihil enim est necessarium aut impossibile, nisi quia ipse ita vult: ipsum vero aut velle aut nolle aliquid necessitas, sive impossibilitas, praecedit ejus velle aut nolle; ita nec ejus facere aut non facere: quamvis multa velit immutabiliter, et faciat. Et,
Abbreviated transcription (Latin):
liñ momi. aut necessitate uoluit mori. sic ñ dicendũ q ñ po¬
taxiñ mnori. aut necessitate mortiuis⁊ .ẜ. Immo qm̃i eidẽ suo¬
riecent rationi seilicet ⁊ mori. ⁊ uelle mori: utrũq udet᷑ ĩillo
necessitate fusse.A. Et se sponte uoluit homie facẽ. ut ea¬
de immutabili uoluntate moreret᷑. ⁊ ꝑ huiꝰ fidẽ certitudinis uirgo

Expanded text:
velle mori, aut necessitate voluit mori: sic non est dicendum quia non potuit non mori, aut necessitate mortuus est. BOS. imo quoniam eidem subjacent ratinecessitate fuisse. ANS. Quis se sponte voluit hominem facere, ut eadem immutabili voluntate moreretur, et per hujus fidem certitudinis virgo
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ om̃e ꝑfecte sciet bonũ: ita nullũ ignorabit malũ. Omnẽ g
habebit scientiã. qͣmus eã publice m hominũ ꝯu̾sationie nos¬
tendat. B. ħ in maiori etate ita uidet᷑ fic̃ dicis.s in isuerst
sic n erit cẽpꝰ ꝯgruũ. ut in illo appareat sapientia ita ñ erit
opꝰ yid̃o nec ꝯgruũ ut illã habeata t Ine dixi q sapientẽ sieit
illa incarnatio. Sapient᷑ nãq assumet ds mortalitat  unua
sapient᷑ qr uald̾ utilit̃ utet᷑. Ignorantia uͥñ poterit assumẽ
sapient̃. q ũqͥ ÷ utilis. s semꝑ noxia. nͥ forte eũ ꝑ eã mala uo¬
luntas ꝗ̃ ñꝗͣ in illo erit ab effectu restͥngit᷑. Hãnsi aliqꝗndo
ad aliud ñ nocet ħ solo tam̃ nocet. qr scientie bonũ aufertt.
Et ut breuit̃ absoluã qd̾ queris. ex qͦ ille ħo erit. plenꝰ dosẽe¬

Expanded text:
 omne perfecte sciet bonum: ita nullum ignorabit malum. Omnem igitur  omne perfecte sciet bonum: ita nullum ignorabit malum. Omnem igitur habebit scientiam, quamvis eam publice in hominum conversatione non ostendat. BOS. Hoc in majori aetate ita videtur, sicut dicis: sed in infantn erit tempus congruum, ut in illo appareat sapientia, ita non erit opus, et ideo nec congruum ut illam habeat. ANS. Nonne dixi quia sapienter fiet illa incarnatio? Sapienter namque assumet Deus mortalitatem; qua sapienter, quia valde utiliter, utetur. Ignorantiam vero noia nunquam est utilis, sed semper noxia: nisi forte cum per eam mala voluntas, quae nunquam in illo erit, ab effectu restringitur. Nam, etsi aliquando ad aliud non nocet, hoc solo tamen nocet, quia scientiae bonum aufert: et ut breviter absolvam quod quaeris: ex q
Abbreviated transcription (Latin):
herũ in hac smmuilitudine ꝗͣ habe̾ deb& cũ hõib. die utrũ
ignorantiã qͦ sic̃ alias infirmitates nr̃as habititꝰ sit . A.
Q dubitas de do utrũ sit oĩa sciens: P. Qa qͣmuis sut un¬
mortalis futurꝰ ex diuina nat᷑a : mortalis tam̃ eritex huma¬
na Nã cur ñ similit̾ poterit ħo ille ẽẽ uere ignorans. siẽ uere mor¬
talis erit. : A. Illa hõis assũptio in unitatẽ ꝑson̾e di ñ nͥ sapient̃ &
suma sapientia fiet. ⁊ iđo ñ assumet in hoĩe qd̃ nullom ut lecs
ualde noriũ÷ ad opꝰ qd̾ idẽ ho facturꝰ ⁊ Ignorantia nãq adnichi
si eũ scient uesciũ : Si aut̃ nescient. ad ꝗd erit illiutilis illris¬
norantia : Deinde si nichil amat᷑ nͥ qd̾ cognoscit᷑. sc̃ nichũ
erit honi qd ñ amet. ita nullũ bonũ erit qd ignoreo. bonũ
autẽ nemo ꝑfecte nouit. nͥ qͥ illud a malo seit discernere. Hã
qͣ discretione nullꝰ scit facẽ qͥ malũ ignorat. Sic̃ gͥille de qͦlod̾¬

Expanded text:
erum in hac similitudine, quam habere debet cum hominibus, dic utrum ignorantiam quoque, sicut alias infirmitates nostras, habiturus sit? ANS. Quid dubitas de Deo, utrum sit omnia sciens? BOS. Quia quamvis sit immortalis futurus ex divina natura, mortalis tamen erit ex humana. Nam cur non similiter poterit illis homo esse vere ignorans, sicut vere mortalis erit? ANS. Illa hominis assumptio in unitatem 91 personae Dei non nisi sapienter a summa sapientia fiet; et ideo non assumet in homine quod nullo modo utile, sed valde noxium est ad opus quod idem homo facturus est. Ignorantia namque ad nihilum si eum scient nescium? Si autem nesciunt, ad quid erit ei utilis ignorantia illa? Deinde, si nihil amatur nisi quod cognoscitur: sicut nihil erit boni quod non amet, ita nullum bonum erit quod ignoret. Bonum autem nemo perfecte novit, nisi qui illud a malo scit discernere: hanc quoque discretionem nullus scit facere, qui malum ignorat. Sicut igitur ille, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
re q̃ sapient̃. ꝗͣ mirabilit᷑ tã inscrutabile opꝰ factũ sit: S. Assen¬
tior q nullꝰ ħo pot̾ in haç uita tantũ secretũ penitꝰ aꝑire. nec pi¬
Tout facias qd̾ nullꝰ ħo face̾ pot̾: s tantũ qͣntũ potes. Plꝰ eñ ꝑ¬
ris . A. Uideo me ab importunitate tua ñ posse libari. S si aliqͥ¬
tenꝰ potero qd̃ postulas ostendẽ. grãs agamꝰ do. Si uͦ ñ potero
sufficiant ea que supͣ ꝓbata st̃. Cũ enĩ ꝯstat qm hominẽ fier
opotẽ. dubiũ ñ ÷ sapientiã ⁊ potentiã illi ñ deesse. ut ħ sine

Expanded text:
ile opus factus sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum secretum penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo facere potest; sed tantum, quantum potes. Plus enim perris. ANS. Video me ab importunitate tua non posse liberari: sed si aliquatenus potero quod postulas ostendere, gratias agamus Deo. Si vero non potero, sufficiant ea quae supra probata sunt. Cum enim constat Deum hominem fieri oportere, dubium non est sapientiam et potenti
Abbreviated transcription (Latin):
los fec̃ npposuit immutabilit̃ face̾ de illis om̃s homined eͦs
ad celestẽ ciuitatẽ assũpturꝰ erat. qd̃ illos duos abhexeluserie
lacio .s Sic tenemꝰ .A. Uirgo aut̃ illa de ꝗͣ ho ille assupt e dec¬
qͦ loqͥm fuit de illis qͥ ante natuntatẽ eiꝰ ꝑ eũ mundati st̃ a pec¬
catis. & in eiꝰ ipsa mundicia de illa assũptꝰ ⁊ ibl łlacerei
in multũ qd dicis. il cũ ipse debeat a seipso habẽ mindiciã

Expanded text:
los fecit, et proposuit immutabiliter facere de illis omnes homines, quos ad coelestem civitatem assumpturus erat; quod illos duos ab hoc excluserit latio. BOS. Sic tenemus. ANS. Virgo autem illa, de qua ille homo assumptus equo loquimur, fuit de illis, qui ante nativitatem ejus per eum mundati sunt a peccatis; et in ejus ipsa munditia de illa assumptus est. BOS. Placeret mihi multum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ñ ualet. nͥ absq peccato de massa peccatͥce sit assũptꝰ. Qua uͦ
ratione sapientia di ħ fecit si ñ possumꝰ intellige̾. ñ debemꝰ mira¬
ri. s cũ ueneratione tolerare aliꝗd ee̾ in secretis tantȩ rei qd̃ig¬
noremꝰ. Qppe mirabiliꝰ ds restaurauit humanã naturã ꝙͣ. instau¬
rauit. Equalit enĩ utrũq do fucile ÷. s ħo anteꝗͣ e̾ẽt ñ peccauit
factꝰ erat ꝑdet. qͣmuis ñ ꝑdid̾it om̃ino qd factꝰ erat. ut c̾et qͥ
puniret᷑. aut cui d̃s misereret᷑. Neutrũ enĩ hoꝵ fieri posset. si
sic in unũ ꝯuenire. ut seruata integͥtate utͥusq nat᷑e id̃e sit ħoqͥ¬

Expanded text:
. Qua vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tantae rei quod ignoremus. Quippe mirabilius Deus restauravit humanam naturam quam instauravit: aequaliter enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit,factus erat perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui puniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si sic in unum convenire, ut, servata integritate utriusque naturae, idem sit ho
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudinis et̃ne docendo reducturꝰ. cũ hõib c̃u̾saret᷑: ⁊ ĩ ipsa
ꝯusatioue cũ eos doceret u̾bo qualit̃ uiue̾ deberent. seipsũ
exemplũ p̃beret. Eremplũ aut̃ seipsũ qͣ mͦ daret ĩfirmis ⁊ mor¬
talib. ut ꝑꝑ iniurias. aut c̃tumelias. aut dolores. aut mortẽ

Expanded text:
beatitudinis aeternae docendo reducturus, cum hominibus conversaretur; et in ipsa beatitudinis aeternae docendo reducturus, cum hominibus conversaretur; et in ipsa conversatione, cum eos doceret verbo qualiter vivere deberent, seipsum exemplum praeberet? Exemplum autem seipsum quomodo daret infirmis et mortalibus, ut propter injurias, aut c
Abbreviated transcription (Latin):
aliꝗd rationabiliꝰ. A. Nichil aut̃ asꝑiꝰ aut difficiliꝰ pot̃ ħo ad
honorẽ sĩ sponte ⁊ ã ex debito pati ꝗͣ. mortẽ. ⁊ nullatenꝰ seip¬
sũ pot̾ ħo magis dare d̾o .ꝗͣ cũ se morti tradit ad honorẽ illiꝰ
B.Bera st̃ oĩa hec .A. Talẽ gͥ oportet eũ ẽẽ qͥ ꝓ peocato hõĩs sa¬
tisface̾ uolet. ut mori possit si uelit. B. Uideo plane illũ ho¬
minẽ quẽ querimꝰ talẽ ee̾ opoete ꝗͥ nec ex necessitate moria
sit ex libera uoluntate. qr uecessariũ erit. A. St̃ ⁊ alia mul¬
ta cur eũ ualde ꝯueniat hominũ similitudiñe n c̃u̾sationẽ
absq peccato habe̾. q̃ faciliꝰ ⁊ clariꝰ ꝑ se patent in eiꝰ uita ⁊ o¬
ꝑib : qͣ uelut ante exꝑim̃tũ sola ratione monstrari possint.
Qd enĩ explicet qͥ necessarie ꝗͣ sapient̃ factũ ÷ ut ille qͥ homi¬
nes erat redepturꝰ.⁊ de uia mortis & ꝑditionis ad inã uite. &

Expanded text:
aliquid rationabilius. ANS. Nihil autem asperius aut difficilius potest homo ad aliquid rationabilius. ANS. Nihil autem asperius aut difficilius potest homo ad honorem Dei sponte et non ex debito pati, quam mortem: et nullatenus seipsum potest homo magis dare Deo, quam cum se morti tradit ad honorem illius. BOS. Vera sunt omnia haec. ANS. Talem ergo oportet eum esse, qui pro peccato hominis satisfacere volet, ut mori possit, si velit. BOS. Video hominem illum plane, quem quaerimus, talem esse oportere, qui nec ex necessitate moriatsit ex libera voluntate, quia necessarium erit. ANS. Sunt et alia multa, cur eum valde conveniat hominum similitudinem et conversationem absque peccato habere; quae facilius et clarius per se patent in ejus vita et operibus, quam velut ante experimentum sola ratione monstrari possint. Quis enim explicet, quam neccessarie, quam sapienter factum est, ut ille, qui homines erat redempturus, et de via mortis et perditionis ad viam vitae et
Abbreviated transcription (Latin):
se uoluntati eiꝰ. ñ erit ħ dare qd̃ as ab illo ñ exigat ex debito Dĩs
enĩ rationał creat᷑a deb& hanc obedientiã dõ .B̾. ħ negari negt᷑ .A.
Alio itaq mͦ oportet ut det seipsũ do. aut aliqͥd de se .b. Ad ħ nosi¬
pellit ratio .A. Uideamꝰ si forte ħ sit dare uitã suã. siue ponere
animã suã. siuie tradẽ scipsũ morti ad honorẽ di. H enĩ ex debito
ñ exiget đs ab illo. Om̃ nãq ñ erit peccatũ in illo: ñ debebit mori¬
sic̃ diximꝰ .B. Alit̃ nequeo intellige̾ .A. Considemꝰ adhuc utrũ sic
racionabilit̾ ꝯueniat. B. Dic tu. ⁊ ego libent audiã .A. Si ħo ꝑsua¬
ne iustũ ẽ ut ħo satis faciens ꝓpeccato tanta difficultate um¬
cat diabolũ ad honorẽ di. ut maiori ñ possit : An ñ ẽ dignũ
qͣtinꝰ qͥ se sic abstulit d̾o peccando. ut se plꝰ auferre ñ posset.
sic se đo det satisfaciendo. ut magis ñ possit se iare: B. N ẽ

Expanded text:
debito. Omnis enim rationalis creatura debet hanc obedientiam Deo. BOS. Hoc negari nequit. ANS. Alio itaque modo oportet ut det se ipsum Deo, aut aliquid de se. BOS. Ad hoc nos impellit ratio. ANS. Videamus si forte hoc sit vitam suam dare, sive ponere animam suam, sive tradere seipsum morti ad honorem Dei. Hoc enim ex debito Deus non exiget ab illo: quoniam namque non erit peccatum in illo, non debebit mori, ut diximus. BOS. Aliter nequeo intelligere. ANS. Consideremus adhuc utrum sic rationabiliter conveniat. BOS. Dic tu; et ego libenter audiam. ANS. Si honne justum est ut homo satisfaciens Deo pro peccato, tanta difficultate vincat diabolum ad honorem Dei, ut majori non possit? An non est dignum quatenus, qui se sic abstulit Deo peccando, ut se plus auferre non posset, sic se det Deo satisfaciendo, ut magis se non possit dare? BOS. Non est
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ fi̾t. incõparabilit̾ suꝑat oĩa illa q̃ ext̾ ꝑsonã illiꝰ cogitari
posst̃. A. Ad dices ad ħ qr sepe libent᷑ aliqͥs patit᷑ qsd̃a in sua
ꝑsona molestias: ne maiores patiat᷑ in rebꝰ suis: B̾. Ca ds non
eget hac patientia cuiꝰ potestati cuncta subiacent. sic̃ tusu¬
pra euida mee int̾rogationi respondisti.A. bene respondes

Expanded text:
personam illius cogitari possunt. ANS. Quid dices ad hoc, quia saepe libenter aliquis patitur quasdam in sua persona molestias, ne majores patiatur in rebus suis? BOS. Quia Deus non eget hac patientia, cujus potestati omnia subjacent, sicut tu supra cuidam meae interrogationi respondisti. ANS. Bene r
Abbreviated transcription (Latin):
ceritatẽ humane nat᷑e corruptibilitas siue ĩ corruptibilitas
qm̃ neutra facit aut destruit hominẽ. s. alt̃a ualet ad eiꝰ mise¬
co mortale ponit᷑ in hõis diffinitione a philosophis. qͥ ñ credide¬
nt̃ totũ hominẽ aliqͣndo potuisse aut posse ee immortalem.
Quare ñ sufficit ad monstrandũ illũ homiẽ debẽ inmorta

Expanded text:
ceritatem humanae naturae corruptibilitas, sive incorruptibilitas: quoniam neutra facit aut destruit hominem; sed altera valet ad ejus miseco mortale ponitur in hominis diffinitione a philosophis, qui non crediderunt totum hominem aliquando potuisse aut posse esse immortalem. Quare non sufficit, ad demonstrandum illum hominem debere morta
Abbreviated transcription (Latin):
naturã. Nã scd̃m diuinã semꝑ incorruptibilis erit . B. De hoc
cdubitare debemꝰ. cũ ipse uerꝰ ħo futurꝰ sit. ⁊ oĩs ħo natura¬
lit᷑ mortalis sit: A. E puto mortalitatẽ ad purã. s ad cor¬
ruptã hõis naturã ꝑtiuere. Eͥppe si ñꝗͣ. peccasset ħo. ⁊ unmor¬
talitas ipsiꝰ immittabilit firmata e̾e̾t. ñ tam̃ minꝰ ħo uerꝰ eet¬

Expanded text:
rruptibilis semper erit. BOS. De hoc cur dubitare debemus; cum ipse vetus homo futurus sit, et omnis homo naturaliter mortalis sit? ANS. Non puto mortalitatem ad puram, sed ad corruptam hominis naturam pertinere. Quippe si nunquam peccasset homo, et immortalitas ipsius immutabiliter firmata esset; non tamen minus homo e
Abbreviated transcription (French):
e udꝰ qͥ mellitu saporẽ: gluti salubrẽ dilleorẽ. Mande cogeand o fl¬
ge intelligendo. gliti amando ⁊ gaudendo. Letare mandendo. gol¬
tulare sugendo: iocundare glutiendo. Ubi gͦ ⁊ que i iurtꝰ saluatiõis

Expanded text:
plusquam mellitum saporem, gluti salubrem dulcorem. Mande cogitando, suplusquam mellitum saporem, gluti salubrem dulcorem. Mande cogitando, suge intelligendo, gluti amando et gaudendo. Laetare mandendo, gratulare sugendo, jucundare glutiendo. Ubi ergo, et quae es
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ q̃stionis ꝗͣ ꝓposuimꝰ solutionẽ qͥcqͥd in nouo uet̾iq testam̃to c̃ti¬
net᷑. ꝓbatũ intelligo. Cũ enĩ sic ꝓbes ađm fieri hominẽ ex necessitate :
ipse ide ds ho nouũ ẽdat testam̃tũ. ⁊ uetꝰ apꝓb&: sic̃ ipsũ ueracẽ
& necesse÷ ẽfiteri. ita nichil qd̾ in illis c̃tinet᷑ uerũ ee potͣ aliqͥs
tionabilit inuenisse existimamꝰ đo. ñ nob̾ attͥbuere debemꝰ qͥ ; be¬
xp̃iana. aĩa de gͣui morte resuscitata. aĩa de misera
seruitute sangͥne di redepta ⁊ lib̾ata excita m̃tẽ tuã
mem̃to resuscitationis tuȩ: recogita redeptionẽ. &
libationẽ tuã. Retracta uͥ. ⁊ q̃ sit uirtꝰ saluationis
tuȩ. uersare in meditatione eiꝰ. delectare in c̃tẽplatione eiꝰ. Exeute fa¬
stidũ tuũ. fac usm cordi tuo. intende in ħ m̃tẽ tuã. Gusta bonitatẽ re¬
deptoris tu. accendc̃ in amorẽ saluatoris tus. Oande fauũ u̾boꝵ. su

Expanded text:
osuimus, solutionem, quidquid in Novo Veterique Testamento continetur, probatum intelligo. Cum enim sic probes Deum fieri hominem ex necessitate; ut ipse idem Deus homo Novum condat Testamentum, et Vetus approbet, sicut ipsum veracem esse necesse est confiteri, ita nihil quod in illis continetur verum esse potest aliquis tionabiliter invenisse existimamus; Deo, non nobis attribuere debemus, qui est beiana, anima de gravi morte resuscitata, anima de misera servitute sanguine Dei redempta et liberata, excita mentem tuam, memento resuscitationis tuae: recogita redemptionem et liberationem tuam. Retracta ubi et quae sit virtus salvationis tuae, versare in meditatione ejus, delectare in contemplatione ejus, excute fastidium tuum, fac vim cordi tuo, intende in hoc mentem tuam; gusta bonitatem Redemptoris tui; accendere in amorem Salvatoris tui. Mande favum verborum, suge
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentia. Quaꝑꝑ cũ nos ratio in euitabilis ꝑdixerit ad h ut
necesse sit diuinã ⁊ humanã natura inunã ẽuenire ꝑsonã. nec
ħ fieri possit in pluribꝰ ꝑsonis di. ⁊ ħ c̃uenientiꝰ fieri pateat ui
ꝑsona uerbi ꝙͣ in aliis. necesse ÷ uerbũ d̾m ⁊ hominẽ in una c̃ueni¬
re ꝑsonã .B. Sic ÷ uia qͣ me ducis undiq munita ratione: ut neꝙ ad
dexterã neq ad sinistra uideã ab illa me posse declinare .A. Nego
te duco. s ille. de q̃ loqͥm. sine qͦ nichil possumꝰ nos ducit. ubi¬
bemꝰ. S si ada moriturꝰ ñ erat si ñ peccasset. multomagis iste
mortẽ pati ñ debebit. in qͦ peccatũ e̾e̾ ñ poterit. q dsn rerlo
b. In ħ uolo te aliqntũ morari. Siue eni dicat᷑ posse siue ñ posse

Expanded text:
indulgentia. Quapropter, cum ratio nos inevitabilis perduxerit ad hoc, ut indulgentia. Quapropter, cum ratio nos inevitabilis perduxerit ad hoc, ut necesse sit divinam et humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri possit in pluribus personis Dei, et hoc convenientius fieri pateat in persona Verbi, quam in aliis, necesse est Verbum Deum et hominem in unam convenire personam. BOS. Sic est via, qua me ducis, undique munita ratione, ut neque ad dexteram, neque ad sinistram videam me ab illa posse declinare. ANS. Non ego te duco; sed ille, de quo loquimur, sine quo nihil possumus, nos ducit ubibemus: sed si Adam moriturus non erat, si non peccasset, multo magis iste mortem pati non debebit, in quo peccatum esse non poterit, quia Deus erit. BOS. In hoc volo te aliquantulum morari; sive enim dicatur posse, si