comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ iurgias. qui aũ agunt cuncta c̃ silio. regunt᷑
sapientia : Substancia festinata minuetur: quȩ
aũ paulatim colligitꝰ manu: multiplicabitur.
spẽs quȩ deffertur. affligit animã : lignum
uitȩ. desideriũ ueniens: quide trait alicui
rei: ipse se infuturũ obligat. qui aũ timet
p̃ceptũ. in pace uersabitꝰ. Tux sapientis. fons
uite. ut declinat aruina mortis: Doctrina
hona dabit gratiã: initenere contẽptorũ
uorago: astutus omnia agit Cũ consilio: qui
aũ fatuus ẽ. a peria stulticiã: Nuncius impu
cad& in malũ: legatus fidelis. sanitas eges¬
tas &ignominia ei qui deserit disciplinã:
quiaũ ad quiescit arguenti . glorifitabitus.
Desideriũ si conpleatꝰ. delectat animã Detes¬
tantꝰ stulti eos qui fugiunt mala: quicũ sapi¬
entib: gradit̃. sapiens erit: amicus stulto¬
rũ efficietꝰ similis: ꝑ eccatores ꝑ sequitur
malũ. Eiustisretribuent bona: Bonus re¬
linquit heredes. filios & nepotes. & custodit᷑

Expanded text:
silio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplicabitur. spes, quae differtur, adfligit animam: lignum uitae desiderium ueniens. qui detrahit alicui rei, ipse se in futurum obligat: qui autem timet praeceptum, in pace uersabitur. lex sapienti fons uitae, ut declinet a ruina mortis. doctrina bona dabit gratiam: in itinere convorago. Astutus omnia agit cum consilio: qui autem fatuus est: aperit stulticiam. Nuncius impii cadit in malum: legatus fidelis sanitas. Egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam: qui acquiescit arguenti, glorificabitur. Desiderium si compleatur, delectat animam: detestantur stulti eos, qui fugiunt mala. Qui cum sapientibus graditur, sapiens erit: amicus stultorum efficietur similis. Peccatores persequitur malum, et justis retribuentur bona. Bonus relinquit haeredes filios, et nepotes: et custoditur
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia simplicis dirig& uiã eius . & in impie¬
tate sua corru& impius: iusticiarectorũ libe¬
rabit eos. & ininsidiis suis capientꝰ iniqui: mor¬
tuo homine impio ñerit ultra spes. et ex spec¬
tatio sollicitorũ peribit: Iustus de angustia
uberatus ẽ & tracletur impius ꝓeo: Simila¬
tor ore. decipit amicũ suũ: iusti aũ liberabun¬

Expanded text:
us et in impietate sua corruet impius iustitia rectorum liberabit eos et in insidiis suis capientur iniqui mortuo homine impio nulla erit ultra spes et expectatio sollicitorum peribit iustus de angustia liberatus est et tradetur impius pro eo simulator ore decipit amicum suum iusti au
Abbreviated transcription (Latin):
qui annuit oculo cabit dolorẽ : Stultus labi¬
is. uerberabit᷑: uenauite õs iusti & õsim¬
piorũ operi& iniquitatẽ: odiũ suscitat
rixas: E uniuersa delicta operit caritas.
In labiis sapientiũ inuenietꝰ sapientia : & uir¬
ga indorso eius qui indig& corde: Sapientes
ab scondunt scientiã. os aut stulti c̃ fusioni
dinis eius. pauor pauperũ egestas eorũ: opus
iustraduitã. fructus aũt impii ad peccatum:
uiauitȩ. custodienti disciplinã: Quiaũt incre¬
pationes relinquit. errat : Abscondunt o cli¬
ũm
labiam̃ dacia: qui ꝓfert c̃tum elia. insipiens est:
inmultilo quio: peccatũ ñ deerit: Qin aut mode¬
ratꝰ labiasua. prudentissimus est: Ar gentum
electũ. lingua iusti cor impiorũ ꝓnihilo: Iabia
iusti erudiunt plurimos qui aũt indoctisunt
incordis egestate morient᷑: Bene diccio dñe diui

Expanded text:
qui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiqui annuit oculo, dabit dolorem: stultus labiis uerberabitur. uena uitae os iusti: et os impiorum operiet iniquitatem. odium suscitat rixas, et uniuersa delicta operit caritas. in labiis sapientis inuenietur sapientia, et uirga in dorso eius qui indiget corde. sapientes abscondunt sapientiam: os autem stulti confusioni dinis eius pavor pauperum egestas eorum opus iusti ad vitam fructus impii ad peccatum via vitae custodienti disciplinam qui autem increpationes relinquit errat abscondunt odium labia mendacia qui profert contumeliam insipiens est in multiloquio peccatum non deerit qui autem moderatur labia sua prudentissimus est argentum electum lingua iusti cor impiorum pro nihilo labia iusti erudiunt plurimos qui autem indocti sunt in cordis egestate morientur benedi
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt inlusor solus portabis malũ : chulier
stulta & clamosa plenaq: in lecebris. & nihil
omninosciens: sed& in forib: domus suȩ super
sellã in excelso urbis loco: ut uocar& transeun¬
lus dec lin& ad me: & uecordi locuta ẽ : Aquȩ
furtiuȩ dulcioress. & panis absconditus suauior
et ignorauit qͦđgigantes ibi sunt . & in pro fun¬
dis inferni conuiueeius Pari buie pulo¬
ms Tiliui sapiens. leificat patrem
filius uero stultus. mesticiaẽ matrissue.
Npderunt thesauri impietatis: Iusticiauero
Aiberabit amorte Ñ ad flig& dñs fame ani¬
mã iusti . & insidiis impiorũ sub uertet: eges¬
tatẽ operataẽ manus remissa : chanus aũt
forciũ diuicias parat: qui congregat in messe
filius sapiens est Qui aũt stertit estate filius
rũ operit iniquitatẽ: memoria iusti cũ lau¬
corde p̃cepta suscipit stultus ceditur labiis:
qui ãbulat simpliciter. ãbulat confidenter
Qui aũt de prauat ui assuas. manifestus erit

Expanded text:
si inlusor solus portabis malum mulier si inlusor solus portabis malum mulier stulta et clamosa plenaque inlecebris et nihil omnino sciens sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco ut vocaret transeun aquae furtivae dulciores sunt et panis absconditus suavior et ignoravit quod gigantes ibi sint et in profundis inferni convivae eius parabolae Salomonis filius sapiens laetificat patrem filius vero stultus maestitia est matris suae non proderunt thesauri impietatis iustitia vero liberabit a morte non adfliget Dmam justi, et insidias impiorum subvertet. Egestatem operata est manus remissa: ÷ manus autem fortium divitias parat. Qui congregat in messe, filius sapiens est: qui autem stertit aestate, filius os autem impiorum operit iniquitatem. Memoria justi cum laucorde praecepta suscipiet: stultus caeditur labiis. qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter: qui autem deprauat uias suas, manifestus erit.
Abbreviated transcription (Latin):
& obseruat ad postes ostiimer: qui me in ue¬
nerit inueni& uitã e hauri& salittẽ adño
QQui aũt in mepeccauerit. ledet animã suam:
Omies qui me oder̃ diligunt mortẽ: sapien¬
tia edificauit sibi domũ: excidit colũnas septẽ
immolauit uictimas suas: miscuit uinũ ecꝓpo¬
suit mensã suã: misit ancillassuas ut uocarent
ad arcẽ & admoenia ciuitatis: Siquis ẽ par¬
uulus ueniat ad me: et insipientibus locu¬
ta est :uenite cõ editȩ panẽ meũ. &bibi tetunum¬
meũ quod miscui uobis: Relinquite in fanciã. Eui
sorem ipse sibi facit in iuriã : et qui arguit im¬
piũ generat maculã sibi: Noli arguere deriso¬
rẽ n eo deritte: argue sapientẽ & dilig&ter
Da sapienti occasionẽ & ad detur ei sapientia:
Doce iustũ & festinabit accipere: principiũ sapien¬
tiȩ timor dñi & scientia scorũ. prudentia: per
me emĩ multiplicabunt dies tui. & addenturtibi
anni uitȩ : Si sapiens sueris. tibim& ipsieris

Expanded text:
t ad postes ostii mei. Qui me invenerit: inveniet vitam: et hauriet salutem a Domino. Qui autem in me peccaverit: ledet animam suam: et omnes qui me odorent diligant mortem. Sapientia edificavit sibi domum: excidit colunnas septem: immolavit victimas suas: miscuit vinum: et poposuit mensam suam misit ancillas suas ut vocarent ad arcem et ad moenia civitatis si quis est parvulus veniat ad me et insipientibus locuta est venite comedite panem meum et bibite vinum quod miscui vobis relinquisorem, ipse sibi facit injuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. Noli arguere derisorem ne oderit te argue sapientem et diliget te da sapienti et addetur ei sapientia doce iustum et festinabit accipere principium sapientiae timor Domini et scientia sanctorum prudentia per me enim multiplicabuntur dies tui et addentur tibi anni vitae si sapiens fueris tibimet ipsi eris
Abbreviated transcription (Latin):
simus ẽ. Desideriũ impii: monum̃tũ pessimo¬
rũ est: radix aũ iustorũ: ꝓfici&: ꝓpt̃ peccata
labiorũ: ruina proximat malo: effugi&
aũ tustus de angustia: Defructu oris suis
unus qͥsq: replebitꝰ bonis & uxta o pera ma¬
nuũ suarũ retribuet᷑ꝰ ei:uia stulti rectamn
oculis ei qui aũ sapiens ẽ audit consilia
patuus statim indicat irã suã qui aũdiss

Expanded text:
simus est desiderium impii munimentum est pessimorum radix autem iustorum proficiet propter peccata labiorum ruina proximat malo effugiet autem iustus de angustia de fructu oris sui unusquisque replebitur bonis et iuxta opera manuum suarum retribuetur ei via stulti recta in oculis eius qui autem sapiens est audit consilia fatuu
Abbreviated transcription (Latin):
semitȩ ipsius : omnes qui in grediuntur
ad eã. non reuertentum. nec adp̃hendent
semitas uitȩ: esto iustus ut ambules inuia
bona. & calles iustorũ custodias: qui enĩ
recti sunt habitabunt interra: e simplices
habitabunt in ea: Impii uero de terra ꝑdentꝰ
osqui inique agunt. auferentur ex ea:
limi ne obliuistaris legis mee. Ex p̃¬
coptamea custodiat cortuũ : Longitudi¬
ne enĩ dierũ & annos uite &x pacem appo
nent tibi: Misericordia &cueritas. nome
deserant: Circũda eas gutturituo: & de¬
scribe intabulis cordis tui: et inuenies
gratiã & disciplinã bonã corãdõ. eho¬
minibus. Habe fiduciã in dño ex toto corde
luo &ne in entaris prudeucie tue: in omnib:
uiistuis cogita illũ: & ipse dirig& gressus
tuos: Nesis sapiens apud temet ipsũ: time
dnm & recede amalo: Sanitas quippeerit
umbilicotuo. & inrigacio ossiũ tuorũm:
honora dnm̃ detua substantia & deprimi¬
ciis omniũ frugũ tuarũ. & implebuntur
orreatua saturitate. & uino torcularia¬

Expanded text:
ntur ad eam non revertentur nec adprehendent semitas vitae ut ambules in via bona et calles iustorum custodias qui enim recti sunt habitabunt in terra et simplices permanebunt in ea impii vero de terra perdentur et qui inique agunt auferentur ex ea fili mi ne obliviscaris legis meae et praecepta mea custodiat cor tuum longitudinem eniersus: Misericordia et ueritas non te deserant: circumda eas gutturi tuo et describe in tabulis cordis tui, et inuenies gratiam et disciplinam bonam coram deo et hominibus. habe fiduciam in domino ex toto corde tuo et ne innitaris prudentiae tuae. in omnibus uiis tuis cogita illum, et iptuos ne sis sapiens apud temet ipsum time Dominum et recede a malo sanitas quippe erit umbilico tuo et inrigatio ossuum tuorum honora Dominum de tua substantia et de primitiis omnium frugum tuarum et implebuntur horrea tua saturitate
Abbreviated transcription (Latin):
suũ applicat eã: pestilente flagellato stultussa¬
pientiorerit : Sidu corripueris sapientem in¬
telleget disciplinã: Qui affligit patrẽ & fu¬
git matrẽ ig nominosus ẽ &x infelix : Non
cesses fili audre doctrinã neignores sermo¬
nes scientiȩ: testis iniquus derid& iudicium
&c õsimpiorũ deuorat inquitatẽ. Paratas

Expanded text:
st II uersus: Pestilente flagellato stultus sapientior erit: sin autem corripueris sapientem, intelleget disciplinam. qui adfligit patrem et fugit matrem, ignominiosus est et infelix. non cesses, fili, audire doctrinam, nec ignores sermones scientiae. testis iniquus deridet iudicium, et os impiorum de
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ pecti sunt intellegentibus. et ȩquiinue¬
nientibus scientiã: Accipite disciplinãmeã
& ñ peccuniã: Doctrinã magis. quã aurum
eligite : mnelior est enĩ sapientia cunctis preti¬
osissimis opibus & omne desiderabile ei ñ potest
cõparari: ego sapientia habito in consilio. Eseru¬
ditis int̃sũ cogitacionib: timor dñi oditma¬
lũ & arroganciã & suꝑinã ecuiã prauã & õs¬

Expanded text:
et aequi invenientibus scientiam. Accipite disciplinam meam, et non pecuniam: doctrinam magis, quam aurum eligite. Melior est enim sapientia cunctis pretiosissimis, et omne desiderabile ei non potest comparari. Ego sapientia habito in consilio, et eruditis intersum cogitationibus. Timor Domini odit malum: arrogantiam
Abbreviated transcription (Latin):
er is custo diantte ex euigilans loquere cũ
dus ⁊ in amandatũ lucerna ẽ & lex lux euia
uie. uecrepatio disciplinȩ : ut custodiantre
amulieremala. es ablanda lingua extraneo
ni coti cupis tat pulcritudinẽ eius cortuuni
nex capia s nutibus llius pretiuemĩ scorti
illius nõ ardeant. Aũt ambulare suꝑ prunas ⁊ nõ conburant
Nũqđ ab scondere potest homo ignẽ insinu suo
ut uestim̃ta illius non ardeant. aut ambulare
suꝑ prumas. & non conburentur plantȩ eiꝰ : Sic qui
ingreditꝰ admulierẽ proximi sui: nonerit muii¬
dus cũ tetigerit eã: Ngrandis ẽ culpȩ cũquis
furatus suerit : Furatur enĩ ut esurientẽ impleat
animã : De p̃hensus quoq: redde septuplum
&omnẽ substanciã domus suȩ tracl& & libe¬

Expanded text:
e cum eis quia mandatum lucerna est et lex lux et via vitae increpatio disciplinae ut custodiant te a muliere mala et a blanda lingua extraneae non concupiscat pulchritudinem eius cor tuum nec capiaris nutibus illius pretium enim scortillius non ardeant aut ambulare super prunas et non conburentuid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut uestimenta illius non ardeant? aut ambulare super prunas, et non conburentur plantae eius? sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam. non grandis est culpa, cum quis furatus fuerit: furatur enim, ut esurientem inpleat animam: deprehensus quoque reddet septuplum et omnem substantiam domus suae trade
Abbreviated transcription (Latin):
alcia facit desinestra enĩ domus ine
ꝓcancellos ꝓspexi. &uideo paruulos: considero
ue cordẽ iuuenẽ quitrans it inplatea uexta angu¬
lum & ꝓpeuiã domus illius graditur: In obscuro ad¬
uesperascente die. innoctis tenebris. & caligine :
&eccemulier occurrit illi ornata meretri¬
cio. preparata ad capiendas animas: Garru
la & uaga quietis inpaciens: Nec ualens indo¬
mo consistere pedibus suis: Nunc foris. nunc
in platcis: Nunc iuxta angulos insidians: Adp̃¬
hensũq: de osculatur iuuenẽ. & ꝓcaciuultu
blanditur dicens uictimas ꝓsalute debui.
hodie seddidiuota mea: lelcirco egressasũ
inoccursũ tuũ. desiderans te uidere. &re¬
peri: intexu funibus lectũ meũ. straui tape¬
tibus pictis exegipto: Asspersi cubile meu
myrra & aloe & cinnamomo: ueni mebri¬
emur uberib: donec in lucescat dies. & frua¬
mur cupitis amplexibus : Nonẽ enĩ uir inddo¬
mosua abiit uia longissima: Saculũ pecru¬
niȩ secũ tulit. in dieplene lunȩ reuersuruss

Expanded text:
facit de fenestra enim domus meae per cancellos prospexi et video parvulos considero vecordem iuvenem qui transit in platea iuxta angulum et propter viam domus illius graditur in obscuro advesperascente die in noctis tenebris ecce mulier occurrit illi in ornatu meretricio, praeparata ad capiendas la et vaga quietis inpatiens nec valens in domo consistere pedibus suis nunc foris nunc in plateis nunc iuxta angulos insidians adprehensumque deosculatur iuvenem et procaci vultu blanditur dicens victimas pro salute debui hodie reddidi vota mea idcirco egressa sum in occursum tuum desiderans te videre et repperi intexui funibus lectum meum stravi tapetibus pictis ex Aegypto aspersi cubile meum murra et aloe et cinnamomo veni inebriemur uberibus donec inlucescat dies et fruamur cupitis amplexibus non est enim vir in domo sua abiit via longissima sacculum pecuniae secum tulit in die plenae lunae re
Abbreviated transcription (Latin):
descendunt in mortẽ &adinferos gressus il¬
lius penetrant. ꝑ semitã uite ñ ãbulant. uagis
gressus eiꝰ & inuestigabiles: Nunc ergo fili audi
me ecnerecedas a uerbis oris mei: Longe fac al
eauiãtuã. & neadꝓpinques forib: domus eius
Nedes alienis honorẽtuũ . & annostuos crudel
Neforte impleantur ex tranei uirib: tuis. &ela¬
uorestui sint indomo aliena: & gemas in nouis

Expanded text:
t ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam vitae non ambulant, vagi sunt gressus ejus et investigabiles. Nunc ergo, fili, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea vitam tuam, et ne appropinques foribus domus ejus. Ne des alienis honorem tuum, et annos tuos crudeli, ne forte impleantur extranei viribus tuis, et labores tui sint
Abbreviated transcription (Latin):
lius ẽ parũ cũtimore dm̃i. quãthes aurimagni
& insatiabiles: melius ẽ uocare adolera cũcari¬
tate : qua aduitulũ saginatũ cũodio: uir ira¬
cundus ꝓuocat sixas: qui patiens ẽ. iitigat sus¬
citatas: iter pigrorũ. quasi sepis s̃pinarũ: uia
iustorũ abq offendiculo: Filius sapiens. leci fi¬
cat patrẽ. & stultus homo despicit matrẽsuã¬

Expanded text:
lius est paruum cum timore domini quam thesauri magni et insatiabiles. melius est uocari ad holera cum caritate quam ad uitulum saginatum cum odio. uir iracundus prouocat rixas: qui patiens est mitigat suscitatas. iter pigrorum quasi saepes spinarum: uia iustorum absque offendiculo. filius sapiens laetificat patrem: et stultus homo despicit matrem sua
Abbreviated transcription (Latin):
ñ inping& Si dormieris ñ timebis: quiesces
suauis erit sõmas tuus: Ne paueas repenti noter¬
rore & inruentes tibi potentias impiorũ : Dñs
enĩ erit in lateretuo. &custo di& pedem tuum
ne capiaris: Noli ꝓhibere bene facere eũ quipotest.
siuales &ctu ipse benefac: Nedicas amicotuo: uade
&reuertere & cras dabotibi cũ statim possesdase.
Ne moliaris amicotuo malũ cũ ille inte habeat fidu¬
ciã Ne contendas aduersus hominẽ frustra cũ ipse
tibi nihil mali fecerit: Ne emuleris hominẽ inustũ
nec imiteris uias eius. quia ab ominaciodnĩ estoms
inlusor &cũ simplicibus sermomacio eius: e gestas
adño indo mo impii: tabernacula iustorũ benedi¬
cent̃ inlusores ipse delud& & mansuetis dabit
gratiã: Gloriã sapientes possidebunt: stultor ũ
patris & adtendite ut sciatis prudentiã: donũ
bonũ tribuã uobis legẽ meã nederelinquatis:
Nã ex ego filius fui patris mei tenellus &uni¬
genitus corã matre mea : & docebat ine. atq:

Expanded text:
 inpinget si dormieris non timebis quiesces et suavis erit somnus tuus ne paveas repentino terrore et inruentes tibi potentias impiorum Dominus enim erit in latere tuo et custodiet pedem tuum ne capiaris noli prohibere benefacere eum qui potest si vales et ipse benefac ne dicas amico tuo vade et revertere et cras dabo tibi cum statim possis dare ne moliaris amico tuo malum cuciam. Ne contendas adversus hominem frustra, Cum ipse tibi nihil mali fecerit. Ne aemuleris hominem injustum, nec imiteris vias ejus: Quia abominatio Domini est omnis illusor, et cum simplicibus sermocinatio ejus. Egestas a Domino in domo impii; tabernacula autem justorum benedicentur. Illusores ipse deludet, et mansuetigratiam gloriam sapientes possidebunt stultorum exsciplinam patris et adtendite ut sciatis prudentiam donum bonum tribuam vobis legem meam ne derelinquatis nam et ego filius fui patris mei tenellus et unigenitus coram matre mea et docebat me atque
Abbreviated transcription (Latin):
lunc inuocabunt me & non exaudiã: mane con¬
surgent. & non inuenient me. eo quod exosam
habuerint disciplinã & timorẽ dñi ñ susceper̃
uec adquieuerint consilomeo & detrax e¬
rint uniuerse correptioni mee: G edent
igitꝰ fructus uie suȩ susq: consiliis saturabunt

Expanded text:
Tunc inuocabunt me et non exaudiam: mane consurgent et non inuenient me: eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem domini non susceperint nec adquieuerint consilio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consilii
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiũ disseminabunt scientiã corstal¬
torũ dissimile erit: uictimȩ impiorũ abon¬
nales ño: uota iustorũ placabilia Ab omino¬
cio ẽ dño. uia impii. qui sequit̃ iusticiã diligi¬
turabeo: Doctrinamala deserenti uã uite
quiincrepationes odit. merietꝰ. Infernus
& ꝑ dicio corã dño: quanto magis corda filio

Expanded text:
minabunt scientiam: cor stultorum dissimile erit. Victimae impiorum abominabiles Domino: vota justorum placabilia. Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Doctrina mala deserenti viam vitae: qui increpationes odit, morietur. Infernus, et perditio coram Domino: quanto m
Abbreviated transcription (Latin):
nba bebis offendicalũ tene disciplina nedini¬
tas eã Custodiillã quia ipsa estuitatua: Nede¬
lortonis semitis impiorũ nectibi placeat ina¬
lorũuia Fuge abea nec trans cas pilla. Deci¬
a e desere eã Non enĩ dormiunt uisi mali¬
ecenint neo rapitur sõnus ab eis nisi suppia¬
e auerunt: cõediant panem impieraf
& uinũ iniquitatis bibunt: iustorũ aũt semita
quasi lux splendens ꝓcedit . & crescit usq: ad per¬
fectũ diẽ: uiaimpiorũ tenebrosa. nesciunt ubi

Expanded text:
bis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint comedunt panem impietatis et vinum iniquitatis bibunt iustorum autem semita quasi lux splendens procedit et crescit usque ad perfectam diem via impiorum tenebro
Abbreviated transcription (Latin):
dentia est: Quod tim& impius ueni& suꝑ eum:
Desideriũ suũ iustis dabitꝰ quasi tẽpestas
transiens ñ erit impius. Iustus aũ quasi fun¬
dam̃tũ sẽpit̃nũ: Sicut a cȩtũ dentib: & fumus.
oculis. sic ptȩr his quimiser̃ eũ : timor dñi ap¬
ponent dies: & anni impiorũ breuiabunt: Ex¬
spectatio iustorũ leitia spesaũ impior ũpegn
Forticudo simplicis uia dñi & pauor his qui ope¬
rantꝰ malũ : Iustus indẽnũ ñ cõmouebit. impiiau
ñ habitabunt int̃ra: os iusti parturi& sapien
tiã. linguaprauorũ peribit: Labia iusticonsi¬
derant platita. & õs impiorũ ꝑuersa. Statesa
dolosa. ab ominacio apud dnm &pondus ȩ quũ
uoluntas eius: ubi fuerit suꝑbia. ibierit &c¬
tumelia: ubiaũ humilitas. ibi & sapienti a
Simplititas iustorũ dirig& eos. &supplanta

Expanded text:
a quod timet impius veniet super eum desiderium suum iustis dabitur quasi tempestas transiens non erit impius iustus autem quasi fundamentum sempiternum sicut acetum dentibus et fumus oculis sic piger his qui miserunt eum timor Domini adponet dies et anni impiorum breviabuntur expectatio iustorum laetitia spes autem impiorum peribit fortitudo simplicis via Domini et pavor his qui operantur malum iustus in aeternum non commovebitur impii autem non habitabunt in terram os iusti parturiet saptiam: lingua prauorum peribit. labia iusti considerant placita, et os impiorum peruersa. Statera dolosa abominatio apud deum et pondus aequum uoluntas eius. ubi fuerit superbia, ibi erit contumelia: ubi autem humilitas, ibi et sapientia. simplicitas iustorum diriget eos
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã inuocaberis & inclinaueris cortuũ
prudentiȩ: siquesieris eã quasi peccuniã: E
sic̃ thesauros effoderis illã : tunc intelleges
timorẽ dñi. &scientiã dĩ inuenies: quia dñs
dat sapientiã. E exore eius scientia &s pru¬
dentia: Custo di& rectorũ salutẽ: &ꝓte get
gradientẽ simplititer: Seruans semitasius

Expanded text:
eris cor tuum prudentiae si quaesieris eam quasi pecuniam et sicut thesauros effoderis illam tunc intelleges timorem Domini et scientiam Dei invenies quia Dominus dat sapientiam et ex ore eius scientia et prudentia custodiet rectorum salutem et proteget gradientes simpliciter servans semitas iu
Abbreviated transcription (Latin):
ciã. ego diligentes me diligo & quima ne iigi¬
lant adme inuenient ine: cnecũs diuiciȩ &
gloria opȩs suꝑbȩ & iusticia cnelior est
fructus m̃s auro & p̃tioso lapide & genimi¬
namea argento electo: Inuiis iusticie ãbulo
in medio semitarũ iudicii: ut ditẽ diligen

Expanded text:
 Ego diligentes me diligo, et qui mane uigilant ad me, inuenient me. mecum sunt diuitiae et gloria, opes superbae et iustitia. melior est fructus meus auro et pretioso lapide, et genimina mea argento electo. in uiis iustitiae ambulo, in medio semitarum iudicii, ut ditem dilige
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ &ęquitatẽ : ut detur paruulis astucia ad¬
ulescenti scientia & intellectus. Audienssa piens
sapientior erit : & intellegens. gubnacula possi¬
debit: Anĩ aduertit parabolã & int̃p̃tationem:
uerba sapientiũ & enigmata eorũ: timor dñi
principiũ scientie Sapientiã atq: doctrinam:
stulti despiciunt: Audi filimi disciplinã patris

Expanded text:
t detur parvulis astutia adulescenti scientia et intellectus audiens sapiens sapientior erit et intellegens gubernacula possidebit animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et enigmata eorum timor Domini principium scientiae sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt audi fili mi discipl
Abbreviated transcription (Latin):
lagnus lasciuius &ignorans quod ad uincula
stultus trahittur. Donec transfigat sagit¬
ta iecoreius. uelut si c̃ auis festinaet adlaq ũ
& nescit quia depericulo anime illius agitur
Nunc ergo filimi audime & adtende uerba
oris mei : Ne abstrahatur inuiis illius menstua
Neq: decipiaris semitis illius: Multos enim
uulneratos de iecit. & fortissimi qui que
int̃ fecti sunt ab ea. uiȩ inferi domus ei pene¬
trantes in inferiora mortis: Nũ qđ n sapi
entia clamitat. &prudentia dat uoce.n
suã insũmis excelsisq: uerticibus. Suꝑ uiã
in mediis semitis stans: iuxta portas ciui¬
tatis. in ipsis foribus loquitꝰ dicens: Ouiri
aduos clamito. & uox mea adfilios hominũ:
Intellegite paruuli astuciã. & insipientes

Expanded text:
agnus lasciviens, et ignorans quod ad vincula stultus trahatur: Donec transfigat sagitta jecur ejus; velut si avis festinet ad laqueum: et nescit quia de periculo animae illius agitur. Nunc ergo, fili mi, audi me, et attende verba oris mei. Ne abstrahatur in viis ineque decipiaris semitis ejus. Multos enim vulneratos dejecit, et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. Viae inferi domus ejus penetrantes in inferiora mortis . » Et ientia clamitat, et prudentia dat vocem suam, In summis excelsisque verticibus supra viam, in mediis semitis stans, Juxta portas civitatis in ipsis foribus loquitur, dicens: O viri, ad vos clamito, et vox mea ad filios hominum. Intelligite, parvuli, astutiam, et insip
Abbreviated transcription (Latin):
esinplateis aquas tuas liuide: habetoeas
solus. nec sint aliem participes tui: Sit uena
iuabenedicta & lecare cũ muliere adules¬
entiȩtue: Cerua carissima & gratissimus
unnulus. ubera eiꝰ in ebrienie omni tẽpori
namore illius delectare iugiter: quares¬
iuceris siumi ab aliena & foueris insini

Expanded text:
s tuas divide habeto eas solus nec sint alieni participes tui sit vena tua benedicta et laetare cum muliere adulescentiae tuae cerva carissima et gratissimus hinulus ubera eius inebrient te omni tempore in amore illius delectare iugiter quare seduceris fili mi ab aliena et fove
Abbreviated transcription (Latin):
est sapientia cũ diuicus. & magis ꝑdest ui¬
dentibus solẽ sicut enĩ ꝓte gitꝰ sapiei¬
cia sic ꝓtegit peccunia hoc aut̃ amplius
habeerudicio & sapientia. quoduitam
tribuunt possessorisuo. consideraopera
di. quodnemopossit corrigere que ille
dispexerit: indiebono fruere honis &
nalũ diẽ precaue sicut enĩhane. sic de
illã fecit ds: ut ñ inueniat homo ẽtracũ
iustas que rimonias. hec quoq: uidi indie¬
bui uanitatis mee: iustus perit iniusticia
iuo. &impius. multouiuit tẽpore in mali¬
diasua. Noli ẽtiustus multũ neq plas sa¬
pias quã necesse estine obstupestas nec
impie agas multũ: et noliẽe stultus. nemori¬
aris intẽpore. nontuo: Bonũ ẽ te sustentare
iustũ sed & ab illo ne subtrahas manũ tuam:
quia qui dm̃ itime. nihil neglegit. Sapientia
confortauit sapientẽ suꝑ decemprinti pesciur¬
tatis: Nẽ em̃ homo iustus suꝑ terrã qui faciat

Expanded text:
sapientia cum divitiis, et magis prodest visapientia cum divitiis, et magis prodest videntibus solem. Sicut enim protegit sapientia, sic protegit pecunia. Hoc autem plus habet eruditio et sapientia, quod vitam tribuunt possessori suo. Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit. In die bona fruere bonis, et malam diem praecave sicut enim hanc sic et illam fecit Deus ut non inveniat homo contra eum iustas querimonias haec quoque vidi in diebus vanitatis meae iustus perit in iustitia sua et impius multo vivit tempore in malitia sua noli esse iustus multum neque plus sapias quam necesse est ne obstupescas ne impie agas multum et noli esse stultus ne moriaris in tempore non tuo bonum est te sustentare iustum sed et ab illo ne subtrahas manum tuam quia qui Deum timet nihil neglegit sapientia confortabit sapientem super decem principes civitatis non est enim homo iustus in terra qui faci
Abbreviated transcription (Latin):
taq indispo tando habenciauanitatẽ: quid
dierũ pegrinationis sue & tẽpore quod uelutł
umbra preterit: Aut quis ei poterit indicare
quid post eũ futur ũ subsole sit: cnelius est
nomen bonũ quã unguenta pretiosa: & dies
mortis. dienat iuitatis: melius ẽ ire addo¬
mũluctus. quã ad domũ conuiuu: In illa enim
finis cunctorũ ãmonemur hominũ. & uiuens
cogitat quid futurussit: melior est ira risu
quia ꝑtristiciã uultus: corrigitur animus
de linquentis: Corsapientiũ ubi tristitia est.
&corstultorũ. ubi lericia: Melius ẽ a sapiente
corripis quã stultor ũ adolatione deci pi
quiasicut sonitus spinarũ ardenciũ in sot
olla sic risus stulti. seda hocuanitas: Calũ¬
pium. Meliorẽ patiens orrogante : neuelox
sis adirascendũ quia ira insinu stulti requi¬
escit: Nedicas: quidputas causae ẽ quodprio¬
ra tẽpora meliora fuere. quã nunc sunt
Stulta ẽ enĩ huius modi int̃rogacio uttilior¬

Expanded text:
ta ita idierum peregrinationis suae, et tempore quod velut umbra praeterit? Aut quis ei poterit indicare quid post eum futurum sub sole sit? Melius est nomen bonum, quam unguenta pretiosa: et dies mortis die nativitatis. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii: In illa enim finis cunctorum admonetur hominum, et vivens cogitat quid futurum sit. Melior est ira risu: quia per tristitiam vultus, corrigitur animus delinquentis. Cor sapientium ubi tristitia est, et cor stultorum ubi laetitia. Melius est a sapiente corripi, quam stulquia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla, sic risus stulti. Sed et hoc vanitas. Huus: Melior est patiens adrogante. ne uelox sis ad irascendum: quia ira in sinu stulti requiescit. ne dicas: quid putas causae est quod priora tempora meliora fuere, quam nunc sunt? stulta est enim huiuscemodi interrogatio. Et po
Abbreviated transcription (Latin):
uorabit illud: hoc uanitas & magnami seriaẽ.
sigenuerit quispiã centũ filios &ixettmul¬
tos annos. & plures dies ȩtatis habuerit . &
anim a illius non utatur bonis substantiȩsuȩ
sepulturaq careat. De hoc ergo ꝓnuntio
quod melior illo sit ab ortiuus: Frustra enim
uenit . & ꝑgit adtenebras & obliuione de¬
lebitur nomenei : Nuidit solẽ neq: cognouit dis¬
tantiã boni de mali: Eciã si duobus milib annns
uicerit. &ñ fuerit ꝑfruitus bonis: nonaie
aciunũlocũ ꝓperant omnia: omnis labor ho¬
minis inore eius: sed anima illius non im¬
plebiturbonis: quid hab& amplius sapiens ab
stulto & quid pauꝑ nisiut ꝑgat illuc ubi ẽuita.
cnelius ẽ uidere quod cupias. quã desiderare
quodnescias: Sed & hocuanitas ẽ &ep̃sũptiosp̃s.¬
qui futurus ẽ iam uocatũ est nom̃ eius. et scitꝰ
qđ homosit & non possit contrafortiorẽ se iniu¬
dicio contendere: uerba sunt plurima mul¬

Expanded text:
vorabit illud hoc vanitas et magna miseria est vorabit illud hoc vanitas et magna miseria est si genuerit quispiam centum et vixerit multoanima illius non utatur bonis substantiae suae, sepulturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras, et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et praesumptio spiritus qui futurus est iam vocatum est nomen eius et scitur quod homo sit et non possit contra fortiorem se in iudicio contendere verba sunt plurima mul
Abbreviated transcription (Latin):
unt in affliccione pessima: generauit filiũ
qui insũma egestateerit: Sic̃ egressus ẽ nu¬
dus de utero matrissue: sic reuertetur: &
nihil aufer& secũ delabore suo: mirabilis
prorsus infirmitas: quomotlouenit. sicre¬
uertetur. Quid ergo ꝓdest ei quod laborauit
inuentũ cunctis diebus uite sue: Com edit
intenebris. & incuris multis. & inerumna
atq tristicia. hoc itaq mihi uisir̃ẽbo nũ
mero dierũ uite sue quos deditei dr̃. & hec est
pars illius. e omni homini cui dedit ds̃ diuicias
atq: substantiã potestatẽq: ei tribuat ut com¬
edat ex eis & fruatur parte sua &letetur
delabore suo: hocẽ dõnũ dĩ: Nenĩ satis recor¬
dabit᷑ dierũ uitesue. eo quod dñs occupet dili¬
frequens apud homines Uir cui dedit dscdiuici¬
as. & substantiã & honorẽ & nihil de est animȩ
euis ex omnib quȩ desiderat nec tribuat ei po¬
testatẽ ds̃ ut comed at ex eo: sed homo ex traneus

Expanded text:
enim in adflictione pessima generavit filium enim in adflictione pessima generavit filium qui in summa egestate erit sicut egressus est nudus de utnihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae? Comedit in tenebris et in curis multis, et in aerumna atque trimero dierum vitae suae, quos dedit ei Deus, et haec est pars illius. Et omni homini cui dedit Deus divitias, atque substantiam, potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis, et fruatur parte sua, et laetetur de labore suo, hoc est donum Dei. Non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet delie et quidem frequens apud homines vir cui dedit Deus divitias et substantiam et honorem et nihil deest animae eius ex omnibus quae desiderat nec tribuit ei potestatem Deus ut comedat ex eo sed homo extraneus
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ tuã : neq dicas corã angelo ñ ẽ ꝓuidentia
Neforte ir atus df suꝑsermonetuo : dissipex
cuncta operamanuũ tuarũ : Vbimulta s̃ somma
piurimȩ uanitates. & sermones in meri: tuuero
dĩtime: Si uideris calũmas egenorũ e iuolen¬
ta iudicia & sub uerti iustitiã in ꝓuincia: non
mireris suꝑ hoc negotio: quia excelso. alius ex¬
celsior est : & suꝑ hos quoq eminentio suntalii:
& insuꝑ uniuerse terrȩ rex imperat seruiea¬
TI Auarus non inpletur peccunia. & quiama
diuicias. fructus non capi& exeis. & hoc ergo
uanitas Ubi multȩ sunt opes: multi & quicõ¬
edunt eas: et quid ꝓdest possessori nisi quod
cernit diuicias oculissuis: dulcis est somnis
operanti. siue parũ siue multũ cõedat. Satu¬
ritas aũ diuitis. non sinit dormire eũ: est
& alia infirmitas pessima quãuidi subsole:
Diuiciȩ conseruatȩ in malũ dominisui pere

Expanded text:
carnem tuam neque dicas coram angelo non est providentia carnem tuam neque dicas coram angelo non est providentia ne forte iratus Deus super sermone tuo dissipet cuncta opera manuum tuarum ubi multa sunt somnia plurimae vanitates et sermones innumeri tu vero Deum time si videris calumnias egenorum et violenta iudicia et subverti iustitiam in provincia non mireris super hoc negotio quia excelso alius excelsior est et super hos quoque eminentiores sunt alii et insuper universae terrae rex imperat servienti avarus non implebitur pecunia et qui amat divitias fructus non capiet ex eis et hoc ergo vanitas ubi multae sunt opes multi et qui comedant eas et quid prodest possessori nisi quod cernit divitias oculis suis dulcis est somnus operanti sive parum sive multum comedat saturitas autem divitis non sinit dormire eum est et alia infirmitas pessima quam vidi sub sole divitiae conservatae in malum domini sui pereunt
Abbreviated transcription (Latin):
rit. contraunũ duo resistunt ei Funiculus
& sapiens rege sene & stulto quinescit ꝓuidere
in posterũ: Quod & decarcere: catenisq: inter¬
dũ quis egrediatur ad regnũ: et alius natus in
regno. inopia consũmatur. Vidi cunctos uiuen
tes quiãbulant subsole: cũ ad ulescente secundo
qui consurgentꝓeo : infinitus ẽ numerus populi
sp̃s. Custodi pedẽtuũ ingrediens domũcłi . & ad ꝓ¬
quã stultorũ uictimȩ quinesciunt qͥđ faciunt
mali: Ne temere quid loquaris. neq: cortuum
sit uelox adꝓferendũ sermonẽ corã dõ: Ds enim
incȩlo & tusuꝑ terrã: idcirco sint pauci sermo¬
nestui: cnultas curas secuntur sõnia & in multis
sermonib: inuenitur stulticia : Si quiduo uistidõ
nemoreris reddere : Displic& enĩ ei infidelis ex
stultaꝓmissio : sed quodcũq: uoueris redde: oiul¬
toq melius ẽ ñ uouere. quã post uotũ ꝓmissañ
reddere: Nedederis ostuũ ut peccare facias

Expanded text:
rit contra unum, duo resistunt ei. Funiculus rit contra unum, duo resistunt ei. Funiculus et sapiens rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod de carcere, catenisque interdum quis egrediatur ad regnum, et alius natus in regno, inopia ctes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi spiritus. Custodi pedem tuum ingrediens domum Dquam stud loquaris, neque cor tuum sit uelox ad proferendum sermonem coram deo. deus enim in caelo et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. multas curas secuntur somnia, et in multis sermonibus inuenitur stultitia. si quid uouisti deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque uoueris redde: multoque melius est non uouere quam post uotum promissa non reddere. ne dederis os tuum, ut peccare facias
Abbreviated transcription (Latin):
et laudaui magis mortuos quã uiuentes. & flici¬
orem utroq udicaui quine dũ naius ẽ necuidit
mala quȩ subsolefiunt: Rursũ contẽplatussũ om̃s
labores hominũ ex industrias. anĩ aduerti patere
inuidiȩ ꝓximi et in hoc ergo uanitas &cura suꝑflua
est: Stultus conplicat manus suas & cõedit carnes
suas inuidens dicit: mnelior est pugillus cũ requiȩ
quã plena ut raque manus cũ labore & affliccione
animi. Considerans reperi & aliã uanitate sub
sole : unus ẽ & secundũ ñ hab&. ñ filiũ. ñ fratrem
octam̃ laborare non cessat : nec satiantur oculi eiꝰ
duncus nec recogitat dicens: Cui laboro efrau¬
dabo animã meãbonis: in hoc quoq uanitas est .:¬
& affliccio pessima: cnelius ergo ẽ duossimulẽẽ
quã unũ : habent enĩ emulum̃tũ societatis sue 
Siunus ceciderit. ab altero fulctetur: Ue
soli quicũruerit. non hab& subleuantem se
Eet sidormierint cluo fouebuntur mutuo:
unus. quo modo calefi&: et siquis piã p̃ualue¬

Expanded text:
et laudavi magis mortuos quam viventes et feliciorem utroque iudicavi qui necdum natus est nec vidit mala quae sub sole fiunt rursum contemplatus omnes labores hominum et industrias animadverti patere invidiae proximi et in hoc ergo vanitas et cura superflua est stultus conplicat manus suas et comedit carnes suas dicens melior est pugillus cum requie quam plena utraque manus cum labore et adflictione animi considerans repperi et aliam vanitatem sub sole unus est et secundum non habet non filium non fratrem et tamen laborare non cessat nec satiantur oculi eius divitiis nec recogitat dicens cui laboro et fraudo animam meam bonis in hoc quoque vanitas est et adflictio pessima melius ergo est duos simul esse quam unum habent enim emolumentum societatis suae si unus ceciderit ab altero fusoli, quia cum corruerit, non habet sublevantem. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo; unus quomodo calefiet? Et si quispiam praevalue
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicuntur. ne a cõmodes cortuũ. neforte au¬
dias seruũ tuũ maledicentẽ tibi: Scit enĩ tua
conscientia. qui a&ctu crebro male dixistialiis
Cuncta tẽptaui insapientia: Dixi. sapiens offi¬
ciar: & ipsa longius recessit ame malto magis
quã erat: Et alta ꝓfuntlitas. quis inueni& ta.
Iustraui uniuersa animo meo: ut scirẽ E consi¬
uerarẽ & quererẽ sapientiã & racionẽ. &ut
cognoscerẽ impietatẽ stulti & errorẽ in pru

Expanded text:
forte audias servum tuum maledicentem tibi: scit enim tua conscientia, quia et tu crebro maledixisti aliis. Cuncta tentavi in sapientia. Dixi: Sapiens efficiar: Et ipsa longius recessit a me multo magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Lustravi universa animo meo, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam, et rationem: Et ut cognoscerem impietatem stulti, et errore
Abbreviated transcription (Latin):
et didici qͦđunus utriusq: ess& interitus : et
dixi incordemeo: Si unus estulti. & m̃s occasus
erit : quid mihi ꝓdest quod maiorẽ sapientiȩ de¬
di operã: locutusq: cũm̃te mea anĩaduerti
qđ hoc quoq: essex uanitas : N enĩ erit memoria
sapientis. similĩt e studti in ꝑpetuũ: par obi¬

Expanded text:
Et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
dabuntinuia: Florebit amigdalũ: in pingu¬
abitur locusta: & dissipabitur capparis. quõ
ibit homo in domũ &̃nitatis suȩ. & circũibunt
inplateaplangentes: ante quã rumpatur
funiculus argenteus. & recurrat uit ta
aurea. & conteratur hy dria suꝑ fontẽ & con¬
fringatur rota suꝑcisternã. & reueriat¬
pulis internã suã unde erat : & sp̃s rediat
ad dnm̃ qui dedit illum: uanitas uanita¬
tũ dixit ecclesi astes &omnia uanitas
cũq: esse sapientissimus ecclesi astes
docuit populũ &enarrauit quȩ fecerat
& inuestigans composuit parabo las multas
Que siit uerba utilia & conscripsit sen¬
mones rectissimos acueritate ꝑlenos
uerba sapientiũ sicut stimuli & sicut claui

Expanded text:
dabunt in via. Florebit amygdalum, et impingudabunt in via. Florebit amygdalum, et impinguabitur locusta, et dissipabitur capparis: Quoniam ibit homo in domum aeternitatis suae, et circuibunt in platea plangentes. Antequam rumpatur funiculus argenteus; et recurrat vitta aurea: Et conteratur hydria super fontem, et confringatur tota super cisternam: Et revertatpulvis in terram suam unde erat, et spiritus redeat ad Deum, qui dedit illum. Vanitas vanitatum, dixit Ecclesiastes, omnia vanitas. Cumque esset sapientissimus Ecclesiastes, docuit populum, et enarravit quae fecerat: et investigans composuit parabolas multas. Quaesivit verba utilia, et conscripsit sermones rectissimos, ac veritate plenos. Verba sa
Abbreviated transcription (Latin):
ris & dierũ multorũ : quicũ uenerint uanita¬
tis arguentur preterita: Ixare iuuenis
in adulescentiatua & inbono sit cortuum
in diebus iuuentutis tue : & ambula in uiis
cordistui . & intuitu oculorũ tuorum:
et scito quod ꝓomnib: his ad luc& teds̃ in
iudiciũ : Auferirã a cordetuo: &amouema¬
liciã acarne tua: Adulescencia enĩ & uolup¬
tas uana sunt: Mem̃to creator istui in
diebus uiuentutis tue. ate quã ueniat tẽ¬
pus affliccionistue : & adꝓpinquent anni
dequibus dicas: non mihi placent: Ante quã
tenebres catsol & lum̃ & luna & stellȩ
& reuertantur nubes post pluuiã quando
cõmouebuntur custodes clomus. & nutabunt¬
uirifortissimi. &ociosȩ erunt molentes
inminitonumero: &tenebrescent uiden¬
tes ꝑforamina : & claudent ostia in platea:
in humilitate uocis molentes: & consur gent
aduocẽ uolucris & ob mutescent omnes filiȩ
carminis: Excelsi quoq: timebunt. & formi¬

Expanded text:
ris et dierum multorum qui cum venerint vanitaris et dierum multorum qui cum venerint vanitatis arguentur praeterita laetare ergo iuvenis in adulescentia tua et in bono sit cor tuum in diebus iuventutis tuae et ambula in viis cordis tui et in intuitu oculorum tuorum et scito quod pro omnibus his adducet te Deus in iudicium aufer iram a corde tuo et amove malitiam a carne tua adulescentia enim et voluptas vana sunt memento creatoris tui in diebus iuventutis tuae antequam veniat tempus adflictionis et adpropinquent anni de quibus dicas non mihi placent antequam tenebrescat sol et lumen et luna et stellae et revertantur nubes post pluviam quando commoviri fortissimi: et otiose erunt molentes in minuto numero. Et tenebrescent videntes per foramina, et claudent ostia in platea: in umilitate vocis molentis. Et consurgent ad vocem volucris: et obsurdescent omnes filie carminis. Excelsa quoque timebunt: et formi
Abbreviated transcription (Latin):
& in infirmitate manuũ ꝑstillabit domus: iiri
risufaciunt panẽ. ac uinũ ut epulent᷑ biben
tes. & pucuniȩ obo ediunt omnia: Incogitaci¬
onetua reginedetrahas & insecreto cubicu¬
litui ne male dixeris diuiti . quia auesce li
suꝑtrans euntes aquas: quia post multa tẽpora
inuenies illũ: Dapartẽ septẽ nec ñ &octo
quia ignoras quid futurũ sit mali suꝑterrã
Si ceciderit lignũ ad austrũ aut adaquilonẽ
in quocuq loco ceciderit ubierit: quiobser¬
uat uentũ : non semiat: & qui considerat
nubes nũ quã met&. Quomodo ignoras que
sit uia sp̃s : & quaracione conpingant᷑ ossa
inuentre pregnantis: sic nescis operadĩ:
qui fabricator est omniũ mane semina sem̃¬
tẽtuũ: & uespere necess& manus tua: quia
nescis quid magis oriatur hoc añ illud.
& cdelectabile ẽ oculis uidere solem: Sian
nis multis iuxerit homo & in omnib: his leta¬
rus fuerit: meminisse deb&tenebrosi tẽpo¬

Expanded text:
et in infirmitate manuum perstillabit domus in et in infirmitate manuum perstillabit domus in risu faciunt panem ac vinum ut eptes: et pecuniae obediunt omnia. In cogitatione tua regi ne detrahas, et in secreto cubiculi tui ne maledixeris diviti: Quia avis coeli super transeuntes aquas: quia post multa tempora invenies illum. Da partem septem, necnon et octo: quia ignoras quid futurum sit mali super terram. Si ceciderit lignum ad austrum, aut ad aquilonem, in quocumque loco ceciderit, ibi erit. Qui observat ventum non seminat et qui considerat nubes numquam metet quomodo ignoras quae sit via spiritus et qua ratione conpingantur ossa in ventre praegnatis sic nescis opera Dei qui fabricator est omnium mane semina sementem tuam et vespere ne cesset manus tua quia nescis quid magis oriatur , et bonum oculis videre solem: quia si annis multis vixerit homo, in omnibus his laetetus fuerit meminisse debet tenebrosi tempo
Abbreviated transcription (Latin):
quasi seruos suꝑ terrã: qui fodit fouea. in cidit
in eã & quidissipat sepẽ. mor debit eũ colub
Qui transfert lapides. affligetur in cis & qui
scindit ligna uulnerabit᷑ ab eis Si retunsũ sue¬
rit ferrũ & hoc non ut prius sedebetatũ fuerit.
multo labore ex accuctur. & post industriã sequi¬
tur sapientia: Si mordeat serpens insilentio: nihil
ominus hab& qui occulte de trahit: uerbaoris
sapientis gratia : & labia insipientis precipita
bunt eũ iniciũ uerborũ eius stulticia : & nouis¬
simũ oris illius error pessimus: Stutus uerba
multiplicat: ignorat homo quid anteseifuerit.
& qđ post futurũ ẽ : qui silli poterit indicare ::¬
laborstultorũ afflig& eos quinesciunt in ur¬
bẽ ꝑgere: uȩtibi terra cuius ẽ rexpues. &
cuius pr incipes mane comeclunt: Beatat̃¬
ra cuius rex nobilis ẽ. & cuius principes ues¬
cuntꝰ intẽpore suo: ad reficiendũ & ñ allix u¬
riandũ: In pigritiis humiliabitꝰ contignacio

Expanded text:
ersus: Qui fodit foueam, incidet in eam: et qui dissipat saepem, mordebit eum coluber. qui transfert lapides, adfligetur in eis: et qui scindit ligna, uulnerabitur ab eis. si retunsum fuerit ferrum et hoc non ut prius sed hebetatum fuerit, multo labore exacuatur: et post industriam sequitur sapientia. si mordeat serpens in silentio, nihil eo minus habet qui occulte detrahit. uerba oris sapientis gratia, et labia insipientis praecipitaborum eius stultitia et novissimum oris illius error pessimus stultus verba multiplicat ignorat homo quid ante se fuerit et quod post futurum est quis illi poterit indicare labor stultorum adfliget eos qui nesciunt in urbem pergere vae tibi terra cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt beata terra cuius rex nobilis est et cuius principes vescuntur in tempore suo ad reficiendum et non ad luxuriam in pigritiis humiliabitur contignatio