comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appareat. aliter liuic: sed eodẽ
modo utrii: que apparenr illi
muta est huic loquitur. Im¬
mouero omnihus loquitur.
sed illi intellegent qui eꝰ uocẽ
acceptam foris. intur cum uerita
sencinus oña nulcra atque nro¬
Ecce quantum spaciatus sum in
memoriamea quȩ rensted ne: &
nonte inueni extra eã . Neque enĩ
ali quid d&e inueni qđ non memi¬
nissem . ex quo didicite: namex
quo didicite. non sum oblitus tui:
Ubi enim inueni ueritatem: ibun¬
ueni dm̃ meum. ipsam ueritatẽ:
quam ex quo didicimonsum obli¬
tus : Itaque ex quote didici manes
in memoria mea: & illicte inuenio.
cum reminis cortui. & delectorinte:
H&x sunt scẽ delitiȩ meȩ qua do¬
nastimihi: miseri cordiatua respici¬
es paupertatem meam: Sedubi
manes in memoria mea dnẽ: ubi
illic manes: quale cubile fabricasti illic¬
tibi : quale scũ anum ȩdificastitibi
Tude distihanc dignationem memo¬
riȩ meȩ. ut maneas in ea: sed in qua
eius pastemaneas. hoc considero:

Expanded text:
appareat, aliter huic; sed eodem appareat, aliter huic; sed eodem modo utrique apparens illi muta est, huic loquitur. immo uero omnibus loquitur; sed illi intellegunt qui eius uocem acceptam foris, intus cum veritatsensibus oratio pulchra atque proce quantum spatiatus sum in memoria mea, quaerens te, Domine, et non te inveni extra eam; neque enim de te aliquid inveni quod non meminissem ex quo dquo didici te non sum oblitus tui. ubi enim inueni ueritatem, ibi inueni deum meum, ipsam ueritatem; quam ex quo didici non sum oblitus. itaque ex quo te didici manes in memoria mea et illic te inuenio, cum reminiscor tui et delector in te. hae sunt sanctae deliciae meae, quas donasti mihi misericordia tua respiciens paupertatem meam. Sed ubi manes in memoria mea, domine, ubi illic manes? quale cubile fabricasti tibi? quale sanctuarium aedificasti tibi? tu dedisti hanc dignationem memoriae meae ut maneas in ea; sed m qua eius parte maneas hoc considero.
Abbreviated transcription (Latin):
tere nuntios. radios oculo r&
meor̾: sed melius quod inten¬
us. : Et quippe renuntiabant
om̃s nuntii corporirꝰ prȩsiden¬
ti & iudicanti. dere sponsionib:
cȩli & terrae . & omnium quȩ in
eis sunt dicentium. non sumur
dr̃ s& ipse fecitnor: homo inte¬
rior cognouit hȩc ꝑ exteriorir
ministerium: ego interior cos¬
noui hȩc ego animus ꝑ sensum
corporis mei: interrogaui mun¬
di molem de dõmeo. & respon¬
dit mihi. non sum ego sed ipseme
fecit: Nonne omnibus quibur
integer sensus est: appar& hȩc
species: curnon in omnibus ea¬
dem loquitur. animalia pus illa
& magna uident eã sed interro¬
gare nequeunt: Non enim
prȩposita est in eis. nuntiantib
sensur iudex. ratio: sed amore
sub duntur eis. & subditi iudicare
non possunt. nec respondent
ista in terro gantibus. nisi iudi¬
cantibus: Nec uocem suãmu¬
tant. id est speciem suamisi ali¬
us tantum uideat. aliusaũ ui¬
dens interro g& ut aliter illi

Expanded text:
tere nuntios - radios oculorum tere nuntios - radios oculorum meorum? sed melius quod interius. ei quippe renuntiabant omnes nuntii corporales praesidenti et iudicanti de responsionibus caeli et terrae et omnium, quae in eis sunt, dicentium: "non sumus deus" et: ipse fecit nos. homo interior cognouit haec per exterioris ministerium; ego interior cognoui haec, ego, ego animus per sensum corporis mei. interrogaui mundi molem de deo meo, et respondit mihi: non ego sum, sed ipse me fecit. Nonne omnibus, quibus integer sensus est, apparet haec species? cur non omnibus eadem loquitur? animalia pusilla et magna uident eam, sed interrogare nequeunt. non enim praeposita est in eis nuntiantibus sensibus iudex ratio. subduntur eis et subditi iudicare non possunt. nec respondent ista interrogantibus nisi iudicantibus nec uocem suam mutant, id est speciem suam, si alius tantum uideat, alius autem uidens interroget, ut aliter illi
Abbreviated transcription (Latin):
& ubi sapit quod non minuit
edacitas. & ubi her& quo ñ di¬
uellit saci&as: hoc est quoda¬
mo. cum dñ meũ amo: et qđ
est hoc: interroga ui terram:
& dixit non sum: Et quȩ cũque
in eadem sunt. idem confessas:
Interro gauimare & abyssas.
& reptilia animarum uiuar&.
& responderunt non sum dr̃
tuus: quȩre supernos. Inter¬
rogaui aurar flahiles. &in¬
quit uniuersus aercum in co¬
lis suis. fatetur anai meder¬
fallitur anaximenes.
quem queris inquiunt Et dixi
omnibur his quȩ circum stant
fores carnis meȩ dicite mihi
dedõ meo. quoduos non estis.
dicite mihi deillo aliquid. et &
clamauerunt uoce magna ip¬
sefecit nos  in terrogatio mea.
intentio mea. & responsio eorx.
sp&cies eorx.: et direxi me ad
me & dix mibii. tuquis er &re¬
spondi. homo: Et ecce corpur
& anima in me mihi prȩstosunt.
unum exterius. & alter& intenur:
quid horum est. undequerere
debuiꝰ dm̃ meũ: quẽ iam queñ¬
ueram per corpur . a terra usq
ad cȩlum : quous que potui mnit¬

Expanded text:
 ubi sapit, quod non minuit edacitas, et ubi haeret, quod non diuellit satietas. hoc est quod amo, cum deum meum amo. Et quid est hoc? interrogaui terram, et dixit: "non sum"; et quaecumque in eadem sunt, idem confessa sunt. interrogaui mare et abyssos et reptilia animarum uiuarum, et responderunt: "non sumus deus tuus; quaere super nos". iterrogaui auras flabiles, et inquit uniuersus aer cum incolis suis: "fallitur Anaximenefallitur Anaximenes, quem quaeris, inquiunt. et dixi omnibus his quae circumstant fores carnis meae: dicite mihi de deo meo, quod uos non estis, dicxclamaverunt voce magna: Ipse fecit nos . Interrogatio mea, intentio mea; et responsio eorum, species eorum. Et direxi me ad me, et dixi mihi, Tu quis es? Et respondi, Homo. Et ecce corpus et anima in me mihi praesto sunt; unum exterius, et alterum interius. Quid horum est unde quaerere debui Deum meum, quem jam quaesiveram per corpus a terra usque ad coelum, quousque potui m
Abbreviated transcription (Latin):
potest femina : uirnon potẽ : Quid enim:
illa carnẽ non portat᷑ priora serpente
deceptaẽ Castȩ uxoresurẽ: ostendunt a¬
uobis fieriposse: qđ non uultis facere:
& dicitis fierinon posse: sed fortedices:
ideo illã facilius facere posse quia multa
illi custodiaẽ : legis p̃ceptũ diligentiama¬
ritalis : Terror &iã legũ publicarũ: est&iã
uerecundiȩ &pudoris illius magnũ mu¬
nim̃tũ multȩ custodiȩ. faciunt feminam
castiorem: uirũ faciat ipsiurilitas: Nam
ideo mulieri maior custodia quia maior
infirmitar: illa erabescit uiro: tunon
erubes cesxp̃o: tuliberior. quia fortior:
quia facileuincis : Id eotibiꝰ commissuses:
suꝑ illã & diligentia uiri : & terror legũ:
consu&udo morum : & uerecundia maiorr:
& dr̃ suꝑte tantũ dr̃: Inuenis enĩ facile
pares uiros : quib: nontimeas erubescere.
quia faciunt illud multi: & tanta ẽ peruer¬
sitas generis humani : ut aliquando me¬
tuendum sit necastus erubescat in ter

Expanded text:
potest femina uir non potest? quid enim? illa carnem non portat? prior a serpente decepta est. castae uxores uestrae ostendunt uobis fieri posse quod non uultis facere; et dicitis fieri non posse! sed forte dices ideo illam facilius facere posse, quia multa illi custodia est, legis praeceptum, diligentia maritalis, terror etiam legum publicarum; est etiam uerecundiae et pudoris illius magnum munimentum. multae custodiae faciunt feminam castiorem; uirum faciat ipsa uirilitas. nam ideo mulieri maior custodia, quia maior infirmitas. illa erubescit uiro; tu non erubescis Christo? tu liberior, quia fortior; quia facile uinces, ideo tibi commissus es. super illam et diligentia uiri et terror legum et consuetudo morum et uerecundia maior: et deus super te, tantum deus. inuenis enim facile pares uiros, quibus non timeas erubescere, quia faciunt illud multi. et tanta est peruersitas generis humani, ut aliquando metuendum sit, ne castus erubescat inter
Abbreviated transcription (Latin):
am quȩdam similia: sicut linteo lum.
uł rotundum uulneri rotundõ uł ob¬
longũ lonꝰģdligaturamꝰ quȩ ipsam ñ
eandem membris omnib: sed similem
similib coaptat: sic sapientia dĩ hom¬
nem curans: seipsam ex hibuit ad sanan¬
dum: ipsa medicus ipsa medicina: qui¬
aergo ꝑ suꝑbiam homolapsus est hu¬
militatem adhibuit ad sanandum:
serpentis sapientia deceptisumus dĩ
stultitia liberamur: quem ad modũ
aut̃ illa sapientia uocabatur: erat
autẽ stultitia contemnentib dm̃: sic
ista quȩ uocatur stultitiaẽ sapientia
ẽ uincentib: diabolum : nos inmorta¬
litatemale uisi sumus ut more remur.
Xp̃s mortalitate bene ususẽ: ut uiue¬
remus: currupto animo. Teminȩ in¬
gressusest morbus: integro corpore
feminȩ: processit salus ad eadem contra¬
ria ꝑtin&: quod &iam exemplo uirtu¬
tum eius uitianrã curantur: lamue¬
ro similia: quasi ligamenta membris
&uulnerib: nris adhibita illa sunt.

Expanded text:
am quaedam similia, sicut linteolum am quaedam similia, sicut linteolum uel rotundo uulneri rotundum uel oblongum oblongo, ligaturamque ipsam non eandem membris omnibus, sed similem similibnem curans, seipsam exhibuit ad sanandum, ipsa medicus, ipsa medicina. Quia ergo per superbiam homo lapsus est, humilitatem adhibuit ad sanandum: serpentis sapientia decepti sumus, Dei stultitia liberamur. Quemadmodum autem illa sapientia vocabatur, erat autem stultitia contemnentibus Deum, sic ista quae vocatur stultitia, sapientia est vincentibus diabolum. Nos immortalitate male usi sumus ut moreremur, Christus mortalitate bene usus est, ut viveremus. Corrupto animo feminae ingressus est morbus, integro corpore feminae processit salus. Ad eadem contraria pertinet, quod etiam exemplo virtutum ejus, vitia nostra curantur. Jam vero similia, quasi ligamenta, membris et vulneribus nostris adhibita illa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut id qđ animo gerimur inaudientir
animũ ꝑ aures carneas in labatur fit
sonꝰ uerbũ qđ corde gestamur & locutio
uocatur: Nectam̃ in eundem sonũ co¬
gitationrã conuertitꝰ: sed apud se
manens integra formã uocis quasi insi¬
nuat aurib: sine aliqua labesuȩ mu¬
tationis assumit: Ita uerbũ dĩñ com¬
mutatũ caro tam̃ factũ ẽ ut habita¬
r& in nõb sicut enĩ curatio uiaẽ ad sani¬
tatẽ : Sic istacuratio peccatores sanan¬
dorreficiendo suscepit : Etquẽ ad mo¬
dum medici cũ alligant uulnera ñ in¬
conposite sed apte id faciunt: utuin¬
culi utilitatẽ quȩ dam pulchritudo
&iã consequatꝰ sic me dicina sapientiȩ:¬
ꝑ hominis susceptionẽ nris ẽ accõmo¬
data uulnerib dequib dam c̃trariis
curans & dequibus dam similibus: sicut
&iam ille quimed&ur uulnericor¬
poris ad hib& quȩdam contraria: si¬
cut frigidum calido ułumido siccum
uel quid aliud eiusmodi adhib& &i¬

Expanded text:
ut id quod animo gerimus in audientis ut id quod animo gerimus in audientis animum per aures carneas inlabatur, fit sonus uerbum, quod corde gestamus, et locutio uocatur, nec tamen in eundem sonum cogitatio nostra conuertitur, sed apud se manens integra formam uocis, qua se insinuet auribus, sine aliqua labe suae mutationis assumit: ita uerbum dei non commutatum caro tamen factum est, ut habitaret in nobis. Sicut autem curatio uia est ad sanitatem, sic ista curatio peccatores sanandos reficiendosque suscepit. et quemadmodum medici, cum alligant uulnera, non incomposite, sed apte id faciunt, ut uinculi utilitatem quaedam pulchritudo etiam consequatur: sic medicina sapientiae per hominis susceptionem nostris est accommodata uulneribus, de quibusdam contrariis curans et de quibusdam similibus. sicut etiam ille qui medetur uulneri corporis adhibet quaedam contraria, sicut frigidum calido uel humido siccum uel quid aliud eius modi, adhibet eti
Abbreviated transcription (Latin):
corũ quioculũ illũ infirmũ inmundũq:
habent oculis &iã carneis apparere dig¬
nataẽ Quia enim insapientia dĩñ po¬
terat mundus ꝑsapientiã cognoscere
dm̃. Placuit dõ ꝑ stultitiã p̃dicatio¬
nis. saluos facere credentes: Ñigitur
ꝑ locorũ spacia ueniendo sed in carne
mortali mortalib: apparendo uenis¬
se adnosdicitur: illucergo uenit.
ubierat: quia in hocmundo erat. &
mundus ꝑ eum facturẽ: Sed qm̃ cupi¬
ditate. fruendi ꝓ ipso creatore. Cre¬
atura homines configurati huic mun¬
do & mundi nomine congruentir¬
sime uocatiiñ eam cognouerꝰ: Propt̃¬
ea dix̃ euangelista: &mundus eam
ñ cognouit: itaq insspientia dĩ ñ po¬
terat mundus ꝑ sapientiã cognosce¬
re dm̃: Corergo uenit cũhicess& : nisi
quia placuit dõ ꝑ stultitiã p̃dicatio¬
nis saluos facere credentes: Quomo¬
douenit: nisi quod uerbũ caro factũ ẽ
& habitauit innobis: sicuticũloqͥmur

Expanded text:
eorum qui oculum illum infirmum immundumque eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent oculis etiam carneis apparere dignata est. quia enim in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit, ubi erat, quia in hoc mundo erat et mundus per eum factus est. sed quoniam cupiditate fruendi pro ipso creatore creatura homines configurati huic mundo et mundi nomine congruentissime uocati non eam cognouerunt, propterea dixit euangelista: et m undus eum non cognouit. itaque in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum. cur ergo uenit, cam hic esset, nisi quia placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes? Quomodo uenit, nisi quod uerbum caro factum est et habitauit in nobis? sicuti cum loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
tatis reb quas condidit Consulat.
purgandusẽ animus. ut & ꝓͥspicere il¬
lam lucẽ ualeat: & in herere ꝑspectę:
quã purgationẽ quasiam bulationẽ
quandam & quasi naui gationẽ ad pa¬
triã eẽ arbitremur: Non enĩ ad eum
quiubiq: p̃sensẽ. locis mouemur: sed
bono studio bonisq: morib: qđ ñ posse¬
mur: nisupsa sapientia tantȩ & iãnr̃ȩ
infirmitate congruere digner&ur:
& uiuendinobis prȩber& exem plum:
ñ aliter quã in homine : Qm̃ & nos ho¬
mines sumus: sed quia noscũ ad illã ueniꝰ¬
mus sapienter facimur: ipsacũ ad nos ue¬
nit ab hominib: suꝑbis. quasi stulte fe¬
cisse putata ẽ: & qm̃ nos cũ ad illã ueniꝰ¬
mus conualescimus : Ipsacũ ad nos ue¬
nit quas in firma existimata ẽ: Sed qđ
stultũ ẽ dĩ sapientius est quã homines:¬
& quod infirmũ ẽ dĩfortiurẽ quã ho¬
mines: Cũ ergo ipsasit patria: uiam se¬
quoq nob fecit apatriã: & cũ sano. &
puro interiorioculo ubiquent p̃senr

Expanded text:
tatis, rebus, quas condidit, consulat, purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem ualeat et inhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae infirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est dei, fortius est quam homines. cum ergo ipsa sit patria, uiam quoque se nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens,
Abbreviated transcription (Latin):
am uero numeri disciplina cuilib&
tardissimoclarũs ẽ qđ ñ sit ab homi¬
nib: instituta. sed potius indic̾ata &

Expanded text:
am vero numeri disciplina cuilibet tardissimo clarum est, quod non sit ab hominibus instituta, sed potius indagata
Abbreviated transcription (Latin):
nentia siue scilic& ad eũ saluatoris aduentũ.
qͦ ꝑ totũ hoc tẽpꝰ in eccła sua uenit hoc ẽ
in mẽbrissius particulatĩ atippaulatĩ qm
tota corpꝰ ẽ eiꝰ. siue ad excidiũ t̾renȩ hirłm.
qͥa & de illa cũ loqͥt̃plerũ ꝙsic loquitur
tamquã define seculi. atq illodie iudi¬
cu nouissimo & magnoloquat᷑. Ita ut di¬
nosci non possit omnino: nisi ea quȩ apud
tres euangelistcs. matheum. marcũ.
&lucam De hacre similiter dicta sunt
interseomnia conferantur: Quȩdam
quippe alter obscurius: alter explicat
planiur: ut ea quȩ adunam rem ꝑtinen¬
tia dicuntur : appareat undedicant᷑:
quod facere utcumq curaui inquadã
epistala quam rescripsi adbeatȩ me¬
urbis episcopum: cuius epistalȩ titulusẽ
ne taiũpro eliũ seRuorũ aouen¬
IuS DÑI TEMPUS ARBITRMTIUM EX

Expanded text:
nentia, siue scilicet ad eum Saluatoris aduentum, nentia, siue scilicet ad eum Saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis, particulatim adque paulatim, quoniam tota corpus est eius; siue ad excidium terrenae Hierusalem; quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi adque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur; ita ut dignosci non possit omnino, nisi ea, quae aput tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt, inter se omnia conferantur. Quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea, quae ad unam rem pertinentia dicuntur, appquod facere utcunque curavi in quadam epistola quam rescripsi ad beatae meurbis episcopum, cujus epistolae titulus esne trium fidelium servorum adventus Domini tempus arbitrantium, ex
Abbreviated transcription (Latin):
& siqua alia usus duodenarii numeri quȩ
adhoc ualeat ratiore perit᷑. Alio quin quõ
in locum iudȩ traditoris apłm matheã
legimꝰ ordinatum : A postolus paulus
quiplus omnib illis laborauit. ubi adiu¬
dicandum sed eat non habebit: qui pro¬
fecto cumaliis scĩs ad numerã iudicum
sepertinere demonstrat cumdicit. Nes¬
citis quia angelos iudicabim᷑: Deipsis quoq
iudicandis in hocnumero duodenario.
similis causa est  Non enim quia dictũ ẽ
iudicantes xii tribus isrł. Tribus leui
quȩ tertia decimaẽ ab eis iudicanda non
erit: Aut solum illum populũ : non &ĩã
gentes c&eras iudicabunt Quod aũait
ingeneratione proculdubiomortuorã
resurrectionem. nomineuoluit rege¬
nerationes intellegi: Sicenim caronr̃a
regenerabitur ꝑ incorruptionem: quem
ad modũ ẽ animanr̃a regenerata ꝑfidẽ :
Multa pretereo. quȩdeultimo iudicio
ita diciuident᷑. ut diligenter considerata.
reperiant᷑ ambigua. ł. igis ad aliudpti.¬

Expanded text:
 si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquin, quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes cet.eras indicabunt. Quod autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.- Multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud perti
Abbreviated transcription (Latin):
nempesalamonsapientissimus rex isrł.
crarum canone literarum. sic exorsus est :
Vanitas uanitantium dixit ecclesi astes
uanitas uanitantiũ. omniauanitas:
quȩ habundantia homini in omni labo¬
resuo quod laborat subsole & cum hac¬
sententia sub necter&. Certe com memo¬
ranserũnas erroresq uitȩ huius.: & ua¬
nescenter intertemporum lapsus ubi

Expanded text:
Nempe Salomon, sapientissimus rex IsraelNempe Salomon, sapientissimus rex Israelcrarum canone litterarum, sic exorsus est: Vanitas uavanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole? Hasententia connecteret caetera, commemorans aerumnas erroresque vitae hujus, et vanescentes interea temporum lapsus, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc quando non solũ inmalos boni
&mnbonomali : qđ uidiiniustum: uerũ
&iam plerumq: & malis maleueniun
& bonisbona proueniuntur : magis in¬
scrutabilia fiunt iudiciadi & inuestiga¬
biles uiȩeius : Quam uis ergo nesciamus.
quo iudicio dĩ ista uel faciat uel fieri sinat
apudquem sũmauirtus ẽ & summa sapi¬
entia summa iustitia. Nulla in firmitas
Nulla temeritas. Nulla iniquitas: Salu¬
briter tam̃ discimꝰ non magnipendere.
seubona seumala quȩ uidemus ẽẽbonis
malisq: communia : & illa bonaquerere
quȩ bonorum atq: illamala maxima
fugere quȩ propria sunt malorũ: Cum
uero ad illud dĩ iudiciũ uenerimꝰ. cuius
tempus iam propriedies iudicii. & ali¬
quando dies dñi nuncupantur . Non solũ
dicandasun: apparebunt eẽ iustissima :
Ubi hoc quoq manifestabitur quã iusto
iudicio dĩfiat: ut nunctam multa acpene
omnia iustaiudiciadĩ. lateant sensus
mentisq: mortalium: Cum tam̃ in hacre
piorum fidẽ nonlateat iustũ ẽẽqđ lat&:

Expanded text:
unc quando. non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt, magis inscrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius. quamuis ergo nesciamus, quo iudicio deus ista uel faciat uel fieri sinat, apud quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas, salubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis malisque esse communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, atque illa mala maxime fugere, quae propria sunt malorum. cum uero ad illud dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum dicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod latet.
Abbreviated transcription (Latin):
tes ea quȩ secuntur. in quibus a postolus¬
a perte quid dictt & ponit uolens enĩ
ostendere. quid eoloco dixerit Carnẽ
continuo subiecit : Neq: corruptio incor¬
ruptionem porsidebit: Hocenim cor¬
pus. quod proptermortalitatẽ proprie
caronominat᷑ : mutaridicit in resurrec¬
tione. utiam non sit corruptibile atq
mortale: quodneputet̾ nr̃a suspitione
dici: ipsa eius quȩ secunt uerba consulite :
Ecce inquit mysterium dico : Om̃s quidẽ
resurgemus. non tam̃ om̃s inmatabimur
inathomo. in ictu oculi. in nouissimatuba:
Canet enim tuba & mortui resurgent
incorrupti : & nos inmutabimur : Opor
t& enim corruptibile hoc induere
ere in mortalitatẽ: Exuetur mortalitate:
hocẽ cirtum cisionis mysteriũ. quȩ octa¬
uodie fieriiussaẽ: Etoctauodie. idẽ domi¬
nica postsabbatum. Iam inueritate
adnõ impleta: Undedicitur. &xuenrse
carnem : principatur & potestactes exem¬
plauit: Perhanc mortalitatem nobis in

Expanded text:
tes ea, quae sequuntur; in quibus aperte apostolus quid dicat exponit. uolens enim ostendere, quid eo loco dixerit carnem, continuo subiecit: neque corruptio incorruptionem possidebit. hoc enim corpus, quod propter mortalitatem proprie caro nominatur, mutari dicit in resurrectione, ut iam non sit corruptibile atque mortale. quod ne putetur nostra suspicione dici, ipsa eius quae sequuntur uerba consulite. ecce, inquit, mysterium dico: omnes quidem resurgemus, non tamen omnes inmutabimur, in atomo, in ictu oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui resurgent incorrupti, et nos inmutabimur; oporinduere tur immortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussa est, et octauo die, id est dominica post sabbatum, iam in ueritate a domino impleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis in
Abbreviated transcription (Latin):
adillũ peccatum descendere potuisse :
quã uis de quibusdã demonibus. qui
sint in ꝓbi mulierib amultis tã multa
dicantur. ut non facile sit deͥacre diffini
escis eorum ferre potuerit¬
item deeodẽ questionũ lis̃ primno

Expanded text:
ad illud peccatum descendere potuisse. ad illud peccatum descendere potuisse. Quamvis de quibusdam daemonibus qui sint improbi mulieribus a multis tam multa dicantur, ut non facile sit dehac re definieescis eorum ferre potuerit, de eodem Quaestionum in Gen
Abbreviated transcription (Latin):
tem quęritur. quemadmodum potuerĩt
angelicum filiabus hominum concũbere.¬
unde gigantes nati esse peghubentur :
hab eant sed filiosdĩ: quos quidã ad soluendã
istam questionem iustos homines fuisse cre¬
diderunt : qui potuerunt &iã angelorum
nominaẽ nuncupari Nã dehomine iohan¬
nescriptum est: eccemitto angelũmeum
ante faciemtuã qui p̃parabit iuãtuam:
ged hoc mou&: quomado uel ex hominũ
concubitu. nati sunt gigantes. ł feminis
misceri potuerint: sinon homines sed an
gelifuerunt: Sed de gigantibus. id est
nimium grandibus ađq: fortib putoñ
esse mirandum quod ex hominib nascipo¬
tuerunt: quia & postdiluuũ quidamtales
fuisse repperiuntur : et quȩdã corporah
hominum in incredibilem modũ ingentia.
nrĩs quoque temporibus extiterunt:
Non solum uirorum uerũ &iã feminar& :
unde credibilius est homines iustos ap¬
pellatos angelor uel filios dĩ concupis¬
centia lapsos peccasse. cũ feminis : quã
angelos carnem non habentes usque

Expanded text:
ed quaeritur quemadmodum potuerint angeli cum filiabus hominum concuunde gigantes nati esse perhibentur, qhabeant, sed filios dei, quos quidam ad soluendam istam quaestionem iustos homines fuisse crediderunt, qui potuerunt etiam angelorum nomine nuncupari. nam de homine Iohanne scriptum est: ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit uiam tuam. sed hoc monet, quomodo uel ex hominum concubitu nati sint gigantes uel feminis misceri potuerint, si non hogeli fuerunt. Sed de gigantibus, id est nimium grandibus atque fortibus, puto non esse mirandum quod ex hominibus nasci potuerint, quia et post diluvium quidam tales fuisse reperiuntur, et quaedam corpora hominum in incredibilem modum ingentia nostris quoque temporibus exstiterunt, non solum virorum, verumetiam feminarum. Unde credibilius est homines justos, appellatos vel angelos vel filios Dei, concupiscentia lapsos peccasse cum feminis, quam angelos carnem non habentes usque
Abbreviated transcription (Latin):
cui reconciliare superbe quȩre¬
bant in mortalis & sine peccato:
Mediator autem interdm̃ & homi¬
nes. opostebat ut haber& aliquid
similedõ aliquid simile hominib:
Ne inutidq hominibus similis.
itaque ille mediator. quod perse¬
cr& a iuditiatua. superbia merere¬
tur in ludi: unum cum hominib
hab&. id p&ccatum: aliud uiden
uult habere cum dõ: ut quia casnis
mostalitate non tegitur: prd in mor¬
tali se ostent&: Sed quia stipendiũ
peccati morr est. hoc hab& cõmune
cum hominibus. unde simul dã

Expanded text:
cui reconciliari superbe quaerecui reconciliari superbe quaerebant, immortalis et sine peccato. Mediator autem inter Deum et homines oportebat ut haberet aliquid simile Deo, aliquid simile hominibus: ne in utroque hominibus similis, itaque ille mediator, quo per secreta judicia tua superbia mereretur illudi, unum cum hominibus habet, id est peccatum; aliud videri vult habere cum Deo, ut quia carnis mortalitate non tegitur, pro immortali se ostentet. Sed quia stipendium peccati mors est, hoc habet commune cum hominibus, unde simul da
Abbreviated transcription (Latin):
dens: at ego per auaritiam meam
non amittere te uolui: sed uolui
tecum possi deremendatium: sic̃
ne mouult ita falsum dicere. ut
nesciat ipse quiduerum sit: Itaq
amisite : quia non dignaris cum m̃¬
datio possidere: queminuenirem
qui me reconciliar& tibi : ambi en¬
dum mihi fuit Ad angelos: quap̃ce.
quibus sacramentis. multi conantes
ad te redire: neque perse ipsos ualen¬
tes. sicut audi otemptauerunt h&
& inciderunt indesiderium cun¬
osarum uisionum: & in digni ha¬
biti sunt. in lusi onibus ⁊ Elati
enimte quȩrebant. doctrine
fastu exerentes potius quam
tundentes pectora: & ad duxe¬
runt sibi persimilitudinem
cordissui. conspirantes. & sociar
superbiȩ suȩ potestatss aeris hu¬
uius. ãquibus perpotentias magi cas
⁊ec iperentur¬
rem perquem purgarentur: &
nonerat. Diabolur enim erat.
trans figuransse inangelum lucis.
& multum inlexit superb am
carnem: quod carneo corore ipse
noness&. erant enim illimor¬
taler & p&catorer: tuautem dnẽ

Expanded text:
dens, at ego per auaritiam meam non amittere te uolui, sed uolui tecum possidere mendacium, sicut nemo uult ita falsum dicere, ut nesciat ipse quid uerum sit. itaque amisi te, quia non dignaris cum mendacio possideri. quem inuenirem qui me reconciliaret tibi? ambiendum mihi fuit ad angelos? qua prece, quibus sacramentis? multi conantes ad te redire neque per se ipsos ualentes, set inciderunt in desiderium curiosarum visionum, et digni habiti sunt illusionibus. Elati enim te quaerebant doctrinae fastu, exerentes potius quam tundentes pectora, et adduxerunt sibi per similitudinem cordis sui conspirantes et socias superbiae suae potestates aeris hujus , a quibus per potentias magicas deciperenturem per quem purgarentur, et non erat. Diabolus enim erat transfigurans se in Angelum lucis . Et multum illexit superbam carnem, quod carneo corpore ipse non esset. Erant enim illi mortales et peccatores; tu autem, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit credi&iam sidifficiliur ta¬
m̃ posse homines. sinegratia diui¬
na facere iussadiuina Illã uero
gratiãdĩ sine quanihilboni por¬
sumꝰ facere : ñ esse dict̃ nisi in libe
hoctantũ & istimantes ipso adiuuan¬
te ꝑ suam legem atq doctrinã ut
discam̃ quȩ facere . &quȩ sperare de

Expanded text:
uoluit credi, etiam si difficilius, tauoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in liberhoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare de
Abbreviated transcription (Latin):
Delagianorũ ẽ heresis hoctẽpore
omnium recentissima a pelagio
monacho exorta.quẽ magistrum
cȩlestius secutus ẽ sic ut sectato res
eorũ cęlestia &iam nuncupent᷑
hidĩgratia᷑ quap̃ distinati sumꝰ in
nebrarũ ut in eũ credamꝰ atq in
regnũ ipsiur trans feramur : ꝓpt̃
qđ ait. nemo uenitadme: nisi ei¬
fuerit datũ apatremeo : Etquia
difsunditur caritar in cordib: nr̃is.
ut fides ꝑdilectionẽ oper&ur: in tan¬
tum inimici sunt: ut sine hac posse
hominẽ credant. facere om̃a diuina
mandata: cũ si hoc uerũ eẽt frustra
dnĩ dixisse uider&ur sine menihil
potestis facere : Deniq pelagiur a
fratrib increpatus qđ nihiltribu
eritadiutorio dĩgratiȩ ad eiꝰ min
mandata facienda: correptioni
eorũ acteñ cessit: utñ cam libero
arbitrio prepon&: Sed in fidelical¬
liditate subponer& dicr̃ Adhoce¬
am darihominib utquȩ facere ꝓ
liberum iubentur arbitrium : facili¬
us pos sint implere ꝑgratiam Sidis¬

Expanded text:
ELAGIANORUM est haeresis, hoc tempore omnium recentissima a Pelagio monacho exorta. Quem magistrum Coelestius sic secutus est, ut sectatores eorum Coelestiani etiam nuncupentur. Hi Dei gratiae, qua praedestinati sumus in  credamus atque in regnum ipsius transferamur , propter quod ait, Nemo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo , et qua diffunditur charitas in cordibus nostris , ut fides per dilectionem operetur , in tantum inimici sunt, ut sine hac posse hominem credant facere omnia divina mandata: cum si hoc verum esset, frustra Dominus dixisse videretur, Sine me nihil potestis facere . Denique Pelagius a fratribus increpatus, eret adiutorio gratiae dei ad eius mandata facienda, correctioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret, sed infideli calliditate subponeret, dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum iubentur arbitrium facilius possint implere per gratiam. d
Abbreviated transcription (Latin):
tasmata decepturusẽ : ut quod non facit fa¬
cereuideat᷑ : Anquia illaipsa&iã sieruntuera
prodigia adm̃datiũ ꝑtrahent c̃redituror.
non potuisse nisi diuinitus fieri uirtatẽ diabali
Nescientes maxime quando tantt᷑mm quantẽt
num quã habuit accipere potes tatẽ : Non enĩ

Expanded text:
tasmata decepturus est, ut quod non facit fatasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiam si erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam quantam numquam habuit acceperit potestatem. non eni
Abbreviated transcription (Latin):
in hachora in quauuunt: quã iohannes no¬
uissimã dicit : Exierunt multi hereticide
medio ecđe: quos multos antichristas dicit¬
lta om̃s tunc in de exibunt quinon ad xp̃ms
sed ad illũ nouissimũ antichristũ pertine¬
bunt : & tunc reuelabit᷑: Alius ergosic: Alius
aũ sic : A postoli obscura uerba contactat
Quȩ ͥ tamen eum dixisse non dubiuẽ. non
ueni& aduiuos & mortuos iudicando sxp̃s
nisi prius uenerit ad seducendos in anima
mortuos. aduessarios eius antichristus:
quam uis iam   occultũ iudiciũ dĩ ꝑtineat
quod ab illo seducent᷑ prȩsentia quippeei
erit sicut dictũ ẽ. scdm̃ operationẽ satanȩ
in omni uirtute & signis & prodigus men¬
datii & in omni seductione iniquitatis his
quipereunt: Tuncenĩ soluetur satanas & ꝑ
illũ antichristum in omnisur tute mirabilit̃
quidẽ sed mendacit̃ operabit᷑: quȩ sol& ambi¬
gi utrum propt̃eadicta sunt signa & prodi¬
gia mendatii: quõ mortales sensus perphan¬

Expanded text:
in hac hora, inquiunt, quam Joannes novissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio Ecclesiae, quos multos dicit Antichristos, ita omnes tunc inde exibunt qui non ad Christum, sed ad illum novissimum Antichristum pertinebunt, et tunc revelabitur. Alius ergo sic, aliusic aliter sic Apostoli obscura verba conjectat, quod tamen eum dixisse non dubium est. Non veniet ad vivos et mortuos judicandos Christus, nisi prius venerit ad seducendos in anima mortuos adversarius ejus Antichristus, quamvis jam ad occultum judicium Dei pertineat, quod ab illo seducentur. Praesentia quippe ejus erit sicut dictum est, secundum operationem Satanae, in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni seductione iniquitatis his qui pereunt. tunc enim soluetur satanas et per illum antichristus in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phan
Abbreviated transcription (Latin):
id&ur &iam mihi. septenariur istenu¬
merus harum p&itionum. congruere
illi septinario numero exquototus iste
sermomanauit: Si enimtimor dĩ est.
ut sc̃i fic&cur in hominib: nom dt̃timo¬
re casto ꝑmanente in sȩculum sę̧culi:
Sipi&as est quab eati sunt mites quia
ipsi hereditate possidebunt terram:
P&amus ut ueniat regnũ eius siue ut nos
ipsos. ut mites camur nec ei resistamus.
siuedecelo in terras. inlaritate aduen¬
turdñ i quonos gaudebimus & lauda

Expanded text:
idetur etiam mihi septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste sermo manauit. si enim timor dei est, ut sanctificetur in hominibus nomen dei, timore casto permanente in saeculum saeculi. si pietas est, qua beati sunt mites, quia ipsi hereditate possidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et lauda
Abbreviated transcription (Latin):
Tepeaut̃ accidit ut quisquis in meliore
gradu spiritalis uitȩ: ułẽ uł eẽ sepu¬
tat figuratȩ dicta eẽ arbi tretur quȩ
inferiorib gradib precipiuntur ut
uerbi gratia: sicęlibem amplexus ẽ
uitam & secastrauit propt̃ regnum
celorũ quicquid deuxore diligen¬
da &regenda scĩ libri p̃cipiunt. ñ ꝓ¬
prie sed trans lata accipi oportere
contendat: Etquis quis statuit ser¬
uare innuptã uirginẽ suã tãquã figu¬
ratam locutionem conetur int̾p̃ta¬
re : quadictũ est Trade filiam & gran¬
de opus ꝑ ficeris: Eritigitur &iã hoc
in obseruationib intellegendarum
scripturarum: ut sciamus alia omni¬
b: cõmuniter precipi. alia singulisqͥ¬
b:q: generibus ꝑ sonarũ ut ñ solũ ad
uniuersum statũ ualitudinis: sed
&iam ad suam cuiusq membri ꝓpriã
infirmitatẽ medicina ꝓueniat: in
suo qui pƿegenere curandũ ẽ: qđ
admelius genus ñ potest erigi

Expanded text:
epe autem accidit, ut, quisque in meliore gradu spiritalis uitae uel est uel esse putat, figurate dicta esse arbitretur quae inferioribus gradibus praecipiuntur, ut uerbi gratia, si caelibem amplexus est uitam et se castrauit propter regnum caelorum, quidquid de uxore diligenda et regenda sancti libri praecipiunt, non proprie, sed translate accipi oportere contendat; et quisquis statuit seruare innuptam uirginem suam, tamquam figuratam locutionem conetur interpretari qua dictum est: trade filiam, et grande opus perfeceris. erit igitur hoc etiam in obseruationibus intellegendarum scripturarum, ut sciamus alia omnibus «ommuaiter praecipi, alia singulis quibusque generibus personarum, ut non solum ad uniuersum statum ualetudinis sed etiam ad suam cuiusque membri propriam infirmitatem medicina perueniat, in suo quippe genere curandum est quod ad melius genus non potest erigi.
Abbreviated transcription (Latin):
assumuntur: Nonigiturnor desole
& luna: annuis mens trui sui temporib
actionum nr̃arum euenta conicimus.
ne in uite humanȩ periculosissimis tẽ¬
pestatib: tamquam scopul is miserȩ
seruitutis in lisi : alibero arbitrio nau¬
fragemus: sed adrem sacrata signifi¬
candamsimilitudines habitas. religio¬
sissima deuotione sus cepimꝰ. sicut de
cȩtera creatura: deuentis . demare.
deterra: deuolatilibus : Depiscibus.
depecoribus: Dearboribus. de homi

Expanded text:
assumuntur. Nassumuntur. Net luna annuis menstruisue temporibus actionum nostrarum euenta conicimus, ne in uitae humanae periculosissimis tempestatibus tamquam in scopulos miserae seruitutis inlisi a libero arbitrio naufragemus, sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscipimus sicut de cetera creatura de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de homi
Abbreviated transcription (Latin):
ceciderunt: Sunt & alia testimonia
scripturarũ : quȩ nobis inserunt per
cõmemorationẽ lunȩ: ecclesie signifi¬
cationẽ : quȩ in ista mortalitate ab illa
hierusalem. cuius ciues sunt sc̃i angeli:
in erumnis & laborib peregrinatur:
Non ideo tam̃ putaredebent stulti. qui
nolunt inmelius cõmutari: ad oranda
eẽ ista luminaria: quia ducit̾ ex eis
aliquando similitudo ad diuina mys¬
teria figuranda Omnienim creaturco
ducitur: Necideo insententiã dam¬
nationis debemus ipruere quȩ ore
apostolico de quibusdam profertur
Quicoluerunt : & seruier̃ creaturȩ potiur
quamcreatori: quiẽ benedictus in scła:
Sicut enim non adoram pecora quam uis
dictus sit agnus. &uitulus: nec ferã quia
dictus sit leo de tribuiuda: Nec lapides
quia petra erat xp̃s Nec montem sion
quia in ipso figurat᷑ ȩcła Sic nec solem
autlunam: quamuis ex eacelesti crea¬
tura. Sicut exmuta terrestri : sac ram̃
torũ figurȩ ad informationis mysticas

Expanded text:
ceccecscripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae ecclesiae significationem, quae in ista mortalitate ab illa Hierusalem, cuius ciues sunt sancti angeli, in haerumnis et laboribus peregrinatur. non ideo tamen putare debent stulti, qui nolunt in Melius commutari, adoranda esse ista luminaria, quia ducitur ex eis aliquando similitudo ad diuina mysteria figuranda. ex omni enim creatura ducitur. nec ideo in sententiam damnationis debemus irruere, quae ore apostolico de quibusdam profertur, qui coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. sicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia: sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatntorum figurae, ad informationes mysticas
Abbreviated transcription (Latin):
quos ubiq parit. Ec clesiadicit᷑: luna tes¬
tis incelo fidelis .: Etcum deregnod̃i
psalmus caner& Orietur in quid in dieb
eius iustitia & habundantia pacis. quo¬
adusq: interficia t᷑ luna: Idest habundan¬
tia pacis in tantum cresc& donec omnẽ
mutabilitatẽ mortalitatis absumat:
Tunc nouis sima inimica destruetmors
& quidquid nobis resistit ex infirmitate
carnis: Vnde nobis perfecta pax non¬
dumẽ Consumitur omnino: cum cor¬
ruptibile hocinduerȩ incorruptionẽ
& mortale hocindu& in mortalitatem:
Vnde & illius ciuitatis muri quȩ hieri¬
cho appellatur: quod iebreo eloquio
lunamterp̃tari dicitur septima. circũ¬
acta testam̃ti archa corruerunt: Quid
enim nunc agit adurtioregnicȩlorũ.
quam circũactio arche significauit :
nisi ut omniamunam̃ta mortedis uite
idẽ omnis spes huius scłi. quȩ resistit
spei futuri seculi: indono septe narii
spĩsc̃i perliberũ terbitrium destruat᷑:
Obhocenim circum eunte archa non
inpulso uiolento illimuri. sed sponte

Expanded text:
quos ubique parit ecclesia, dicitur luna testis in caelo fidelis. et cum de regno domini psalmus caneret: orietur; inquit, in diebus eius iustitia et abundantia pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. tunc nouissima inimica destruetur mors et quidquid nobis restitit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumitur omnino, cum corruptibile hoc induet inoorruptionem et mortale hoc induet immortalitatem. unde et illius ciuitatis muri, quae Hiericho appellatur — quae in hebraeo eloquio luna interpretari dicitur — septimo circumacta testamenti arca corruerunt. quid enim nunc agit annuntiatio regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius saeculi, quae resistit spei futuri sSpiritus sancti, per liberum arbitrium destruatur? Ob hoc enim circumeunte arca, non impulsu violento illi muri, sed sponte
Abbreviated transcription (Latin):
bonȩ uoluntatis. hoc idem ꝑfecti
equalis: duo quippe quã diusunt
pariter uoluntatis bonȩ non facit
alter in altero uoluntatem malã re¬
linqu&ꝰ ut in fenores cui nulla uo¬
luntas facer& angelicae nature
que prima peccauit uoluntatẽ malã:
Sed &iã resipsa quȩ cum que est infen¬
or usque in fimã terrã quõ natura &
essentia est ꝓcul dubioba naẽ : habear
modum &speciem suam ingenere
atq: ordinesuo: quomodo ergoresbona
efficiens est uoluntatis in ale quo mo¬
do inquã bonũ causa mali: cum enim
seuoluntas. relicto superiore ad infen¬
ora conuertit efficitur mala ñ quia
malum est quose conuertit ssed qui a ꝑ¬
ibliuersa est ipsa conuersio: Idcirco ñ
res inferior uoluntatem inalã facit:
Sed reminfenorem: praue atque in ordi¬
nate: ipsa quia facta est app&iuit: sienĩ
aliquiduo ȩqualiter affecti animo
& corpore uideant unius corporis
pulchritudinẽ : quãuis animus eorũ ad

Expanded text:
bonae uoluntatis? Hoc idem profecto et aequalis. Duo quippe quamdiu sunt pariter uoluntatis bonae, non facit alter in altero uoluntatem malam. Relinquitur ut inferior res, cui nulla uoluntas est, fecerit angelicae naturae, quae prima peccauit, uoluntatem malam. Sed etiam res ipsa quaecumque est inferior usque ad infimam terram, quoniam natura et essentia est, procul dubio bona est, habens modum eatque ordine suo. quomodo ergo res bona efficiens est uoluntatis malae? quomodo, inquam, bonum est causa mali? cum enim se uoluntas relicto superiore ad inferiora conuertit, efficitur mala, non quia malum est quo se conuertit, sed quia peruersa est ipsa conuersio: idcirco non res inferior uoluntatem malam facit, sed rem inferiorem praue atque inordinate, ipsa quia facta est, appetiuit. si enim aliqui duo aequaliter affecti animo et corpore uideant unius corporis pulchritudinem, qua uisa unus eorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
acute obliti sunt cumrequirunt: quo¬
modo potuerit appellari lignum
dinos centiȩ boni & mali ante quã in eo
trans gressusess& homo prȩceptum :¬
atque ipsa experientia di noscer& qđ
inter ess& interbonũ quod amisit.
& malum quod admisit Lignum dũ
tale nomen accepit. ut eo secundum
pro hibitionemtacto cauer&ur
quodeo contra prohibitionẽ tacto
sentir&ur : Neque enĩ inde quĩa
contra p̃ceꝑtum manducauerunt.

Expanded text:
acute obtunsi sunt, cum requirunt, quomodo potuerit appellari lignum dinoscentiae boni et mali, antequam in eo transgressus esset homo praeceptum atque ipsa experientia dinosceret, quid interesset inter bonum, quod amisit, et malum, quod admisit. lignum enim tale nomen accepit, ut eo secundum prohibitionemquod eo contra prohibitionem tacto sentiretur. neque enim iquia inde contra praeceptum manducauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
SI IONORANOE MIL. INXP̃O
frater hieronime: quȩrens
ubi peccati uinculum contrahant.
Quod persacra mentum gratiȩ xp̃i
&iam in infantibus recens natis non
dubita mus esse soluendum: cum ñ
ulla alia onerare questione. sed quod
urgu& acrius. multo minus est negli¬
gendum: Prd inde querd. & perdnm̃.
obsecrs ut ex ponas mihi quod inultis
existimo prd futur& autsiiam uł abste
uł ab aliquo expositum habes dirigas
nobis: quomodo accipiendum sit.
quod in epistula ia cobi apostoli est
qui cum que autem totã legem obser¬
uauerit. offendat aũ in uno. factus ẽ
omnium reus Quȩres talis actan¬
ta est ut quod hinctibi noniamolim
scripsime multum peniteat Dea

Expanded text:
si, honorande mihi in frater Hieronyme, quaerens ubi peccati uinculum contrahant, quod per sacramentum gratiae Christi etiam in infantibus recens natis non dubitamus esse soluendum, cum in ulla alia onerare quaestione. sed quod urguet acrius, multo minus est neglegendum. proinde quaero et per dominum obsecro, ut exponas mihi, quod multis existimo profuturum, aut, si iam uel abs te uel ab aliquo expositum habes, dirigas nobis, quomodo accipiendum sit, quod in epistula Iacobi apostoli est: qu icumque enim totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut, quod hinc tibi non iam olim scripsi, me multum paeniteat. De
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc enĩ estis carnales: Cũ enĩ sit int̃
uos emulatio &c̃tentio ñ ne carnales
estis : & scđm haminẽ ab ulatis : Cũ gtĩm
quis dicat : Ego quidẽ sũ pauli. alicis aũ
ego appollo Nonne homines estis: De
his enĩ supra dic̃ Obsecro aũ uos fr̃s ꝑ¬
nom̃ dñi nr̃i ihũ xp̃i ut id ipsũ dicatis
om̃ &ñ sint in uo̵ scismata Sitis aũ ꝑfec¬
ti in eodẽ sensu: & in eadem si ient᷑ia : Nun¬
quidem sũ pauli ego uõ cephe: ego aũt¬
fixus ẽ ꝓuob̾: aut in nomine pauli bap¬
tirati estis: Isti ergo si in hac obstinati¬
one & ꝑuersitate remanerent certe
quidem nati erant . Nec tam̃ ad ipsam
ecclesiã dequanati erant ꝑpacis atq
unitatis uinculũ ꝑtinerent: Seq̃ textus.

Expanded text:
adhuc adhuc vos aemulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Cum enim quis dicat, Ego quidem sum Pauli, alius autem, Ego Apollo, nonne homines estis? de his enim supra dicit: Obsecro autem vos, frt id ipsum dicatis omnes et non sint in uobis schismata, sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem sententia. nunquidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego ufixus est pro vobis aut in nomine Pauli baptizati estis? Isti ergo, si in hac obstinatione et perversitate remanerent, certe quidem nati erant, nec tamen ad ipsam Ecclesiam, de qua nati erant, per pacis atque unitatis vinculum, pertinerent. CAPUT CCXI.