comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ptꝰ modicũ subtracto. subita rursum cecitate obuoluuntur.
et nequaꝗͣ. in effectũ ultͣ redire posst̃: Id̾o et ipsũ lum̃ qͦ illu¬
minant᷑ eminus ac ꝓcul desuꝑ ⁊ homini in accessũ ostñdit᷑.¬
ut ipsũ nequaꝗͣ. in hominis consistere potestate ꝓbet᷑. qͣtinꝰ
ex eo tm̃ hõ accipiat. qnͣtũ ꝑ miserit largientis et cͥuncta ordi¬
nantis dĩ gr̃a. non tm̃ qͣntũ cupit cupiditati seruiens hõĩs uo¬
luntas ꝑu̾sa: Magna ẽ gͦ uanitas laborare sub sole. et par¬
ua fiducia laborare subsole. cuiꝰ lum̃ qͣmuis iocundũ asꝑec¬
tu. et uisu sit delectabile. semꝑ tam̃ humanis aspectibꝰ nec
adẽẽ pot̃ nec ꝓdeẽ Qd̃ si altius ad huc c̃sid̾ationẽ ꝓmou̾e
et subtilius rem inspic̾e libeat. possumꝰ nomine soł tempꝰ signifi¬
catum acciꝑe. ut qd̾ dix̃ sub sole. idẽ sit ac si dixͥsub temꝑe. Nã

Expanded text:
post modicum subtracto subita rursum caecitate obvolvuntur, post modicum subtracto subita rursum caecitate obvolvuntur, et nequaquam ultra in effectum prodire possunt. Ideo et ipsum lumen quo illuminantur, eminus ac procul desuper ut ipsum nequaquam in hominis consistere potestate probetur; quatenus ex eo tantum homo accipiat, quantum permiserit largientis et cuncta ordinantis Dei gratias, non quantum appetit cupiditati serviens hominis voluntas perversa. Magna ergo vanitas laborare sub sole, et parva fiducia laborare sub sole: cujus lumen quamvis jucundum aspectu et visu sit delectabile, non semper tamen humanis aspectibus adesse potest nec prodesse. Quod si altius adhuc considerationem promovere et subtilius rem inspicere libeat, possumus nomine solis tempus significatum accipere, ut quod dixit, sub sole, idem sit ac si dixisset, sub tempore. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ escã sͥ Ortus ẽ sol et cong̃gati st̃ et in cubilibꝰ suis colloca¬
bunt᷑: Exibit homo ad opꝰ suum. et ad oꝑationẽ suã usq adue¬
ꝑam. Hinc etiã ẽ illd̾. qd̾ ds̃ nohe eg̃dienti de archa ptꝰ diluui¬
um qiͣ ꝓ magno aliqͦ signo pietatis sue. ac mun̾e largitionisre¬
ꝓmisit dicens Cunctis diebus sem̃tis et messis. frigus et estꝰ.
estas et hyemp᷑. nor et dies ñ reqͥescñt Pulchre gͥ homines in
hac mundi area deorsũ ꝑ uarios discursus occupationũ uite
mortalis distñtos. sub sole laborantes dix̃. ut hoc et̃ ad uanitatẽ
oꝑis humani ꝑtineat. qd̾ hominẽ ad oꝑandũ ꝑtͣnsiens et tene¬
bris finiendũ desuꝑ lum̃ illustrat: Considaũ quippe qͣm ab¬
iecta et misera sit mortaliũ conditio. q̃ in t̾re suꝑficie qͣi u̾me
qͥdam uana curiositate reptantes. subito lumine desuꝑ infu¬
so qiͣ ad illusionẽ excitant᷑. captare qd uane appetunt. et eod

Expanded text:
ati sunt, et in cubilibus suis collocabuntur. Exibit homo od opus suum, et ad operationem suam usque ad vesperam . Hinc etiam est illud quod Deus Noe egredienti de arca post diluvium quasi pro magno aliquo signo pietatis suae, ac munere largitionis repromittit, dicens: Cunctis diebus sementis, et messis, frigus et aestus, aestas et hiems, nox et dies non requiescent . Pulchre igitur homines in hac mundi arca deorsum per varios discursus occupationum vitae mortalis distentos sub sole laborantes dixit, ut hoc etiam ad vanitatem operis humani pertineat, quod hominem ad operandum pertransiens et tenebris finiendum desuper lumen illustrat. Consideravit quippe quam abjecta et misera sit mortalium conditio, qui in terrae superficie quasi vermes, quidam vana curiositate reptantes, subito lumine desuper infuso quasi ad illusionem excitantur captare, quod vane appetunt, et eodem
Abbreviated transcription (Latin):
unt. s tꝑe ñ finiuntur: In tꝑe et sub tꝑe siunt. q̃ simł et in
tꝑe incipiunt. et in tꝑe finiunt᷑: Itẽ eoꝵ q̃ sub tꝑe fiunt.
in retͥbutione: Bonũ enĩ opꝰ ñ ħ solũ ẽ qd̾ foris transitorium
apparet. qͥa et actione uisibili constat. et inuisibili deuoti¬
one: Nam sic̃ hõ ex iuuente constat et uita. et uuens qͥdẽ
moritur. s uita ñ morit᷑. ita nimir̾ bonũ. et accionẽ in se¬

Expanded text:
unt, sed tempore non finiuntur. In tempore et sub tempore fiunt, quae simul et in tempore incipiunt, et in tempore finiuntur. Item eorum quae sub tempore fiunt, in retributione. Bonum enim opus non hoc solum est quod foris transitorium apparet; quia et actione visibili constat, et invisibili devotione. Nam, sicut homo ex vivente constat et vita et vivens quidem moritur, s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑturbatione ꝑmanentes. in patientia portant: S ꝑu̾si qͥꝙ
stimuł ꝑturbant. ipsi potius sibi faciunt uñ laborant Er¬
go boni in hac uita laborant. mali uͦ etiã ꝓhac uita laborãt.

Expanded text:
perturbatione permanentes in patientia portant. Sed perversi perturbatione permanentes in patientia portant. Sed perversi stimulis perturbant, ipsi potius faciunt unde laborant. Ergo boni in hac vita laborant, mali vero etiam pro hac vita laborant;
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo labor illoꝵ penã ht̃ in oꝑe. et penã in retͥbutiõe: Iabor
aut̃ istorũ penã ht̃ qͥdẽ in oꝑe: sed p̃miũ in recͥbutiõe: In illo¬
na batitudo: Propt̾ea labor illoꝵ fructu inanis ẽ miseria uerꝰ
labor istoꝵ pena transitori̾. fructu et̾nus Illoꝵ uͦ malo qd̾ boni
toriũ ẽ: bonũ uͦ qd̾ ñ apparet. ꝑpetuum: Non gͦ mirũ uideat᷑.
qd̾ malos in hac uita labantes et agentes. bonos uero lab̾ante̾ᷤᷤ
tantũ et patientes dicimꝰ. qͥa si ꝓpius u̾itatẽ intuem̾. semper
malos agendo lab̾are. et bonossemꝑ patiendo inuenimꝰ Nã siõ ma¬
los tẽ etiã cũ qͥeti uident᷑ in c̃tinentiã exagitat. ita bonos i
laboribꝰ constitutos. tranqͥllos patientia seruat Unde miro
quodã mͦ boni qͥꝙ et iusti cũ semetipsos ꝓpt̾ dm̃ spontanea aft̃¬
lictioẽ macerant. tẽ ẽt patiendo laborant. qͥa se contͣ se statu¬
entes. qd̾ foris ꝑ distͥctionẽ seuientes irrogant: int̾ qͥeti ac sine

Expanded text:
butione. Labor autem istorum poenam, quidem habet in opere, sed praemium in retributione. In illorna beatitudo. Propterea labor illorum fructu inanis est, miseria verus. Labor istorum poena transitorius, fructu aeternus. Illic vero malo, quod boni torium est; bonum vero quod non apparet, perpetuum. Non ergo mirum videatur quod malos in hac vita laborantes, et agentes; bonos vero laborantes tantum, et patientes dicimus, quia si propius veritatem intuemur, semper malos agendo laborare, et bonos semper patiendo inveniemus. Nam, sicut malos tunc etiam cum quieti videntur incontinentia exagitat, ita bonos in laboribus quoque constitutos tranquillos patientia servat. Unde miro quodam modo boni quique, et justi cum semetipsos propter Deum spontanea afflictione macerant, tunc etiam patiendo laborant; quia se contra se statuentes, quod foris per districtionem saevientes irrogant, intus quieti ac sine
Abbreviated transcription (Latin):
uniu̾so lab̾e suo: qͦ labat sub sole Unde constat qͥa hic ñtã
de lab̾e hoĩs.ꝙͣ de fructu et emolum̃to agit᷑ huãi laboris.
qͥa non qͥd sit. aut qͣlis labor. hõĩs querit᷑. s quẽ hõ fructũ de la¬
bore suo omĩ quo laborat sub sole consequat᷑ Et hic fructꝰ hõiᷤ
diceret᷑. nicħ ampliꝰ ht̃ hõ qͣm uanitatẽ de labore suo Ergoua¬
nitas totus ẽ fructꝰ laboris hõis. et in uanũ laborat om̃is hõ
nicħ accepturꝰ p̃t̾ uanitatẽ de uniu̾so lab̾e suo Ergo uanus
fuit et labor scorũ qͥ dõ fidelit̃ seruier̃. et ꝓ eiꝰ amore tot suppli¬
cia et torm̃toꝵ gen̾a passi st̃: Qͥs hoc dic̾e p̃sumat: Nã quomͦ¬

Expanded text:
universo labore suo quo laborat sub sole? Unde constat quod hic non tam de labore hominis, quam de fructu et emolumento agitur humani laboris; a non quid sit aut qualis labor hominis quaeritur, sed quem homo fructum de labore suo omni, quo laborat sub sole consequatur. Et hic fructus omnidiceretur: Nihil amplius habet quam vanitatem homo de labore suo. Ergo vanitas totus est fructus laboris hominis, et in vanum laborat omnis homo, nihil accepturus praeter vanitatem de universo labore suo. Ergo vanus fuit, et labor sanctorum qui Deo fideliter servierunt, et pro ejus amore tot supplicia ac tormentorum genera passi sunt? Quis hoc dicere praesumat? Nam quom
Abbreviated transcription (Latin):
nitas ip̃a ex uanitate facti deficiunt Uanitas cupiditatis
in tͥbus constat. in c̃cupiscñtia ocłorũ scił. et in concupi sentia
carnis. et in suꝑbia uite In omĩbꝰ enĩ istis uanitas ẽ. quia oĩa
q̃ ad carnẽ ꝑtinent siue bona siue mala uideant᷑. nec u̾e bo¬

Expanded text:
nitas ipsa ex vanitate facti deficiunt. Vanitas cupiditatis nitas ipsa ex vanitate facti deficiunt. Vanitas cupiditatis in tribus constat, in concupiscentia scilicet oculorum, in concupiscentia carnis et in superbia vitae. In omnibus enim istis vanitas est. Quia omnia, quae ad carnem pertinent, sive bona, sive mala
Abbreviated transcription (Latin):
suił fuisset Nc̃ qrͣ ꝑ desid̾ium m̃tis mutabilibꝰ inniti cep̃:
ip̃e quoq in eo qd̾ fuerat. stabilis ẽẽ ñ potuit: Possumꝰ ad huc
alia diuisione has uanitates distinguere. ut id ip̃m qͦ młtipli¬
cuis expomit᷑. tanto euidentiꝰ agnoscat᷑ Uanitas ẽ alia in repb
conditis. alia in oꝑibꝰ humanis. alia in corꝑibꝰ. alia in m̃tibꝰ:
Prima ẽ mutabilitatis. scd̾a curiositatis. tercia mortalitati.
quarta iniqͥtatis U anitas mutabilitatis duobꝰ modis in rebꝰ
consid̾at᷑. siue quia manes st̃. siue quia tͣnsitorie fõ: In illo
ħnt: hic uarie st̃. qr et si aliqͣm hñt e̾e̾ntiã. sed substantiã
nullã habent: Illic uane st̃. qͥa sine uĩtate speciẽ opponut:
hic uane st̃: qͥa stai ̃ p̃tendunt et tͣnseunt: St̃ enĩ om̃ia
caduca et tͣnsitoria. falsa et fallentia: et id̾o hoĩes uam¬
qr uana diligt̃. et in uanitate c̃fidt̃. et ꝓ eo ñ solũ uami. s ua¬

Expanded text:
em, quia per desiderium mentis mutabilibus inniti coepit, ipse quoque in eo quod fuerat, stabilis esse non potuit. Possumus adhuc alia divisione has vanitates distinguere, ut idipsum quo multiplicius exponitur tanto evidentius agnoscatur. Vanitas alia est in rebus conditis. Alia in operibus humanis, alia in corporibus, alia in mentibus. Prima est mutabilitatis; secunda curiositatis; tertia mortalitatis; quarta iniquitatis. Vanitas mutabilitatis duobus modis in rebus consideratur: sive quia inanes sunt; sive quia transitoriae sunt. In illo habent. Hic vanae sunt, quia etsi aliquam habent essentiam, tamen substantiam nullam habent. Illic vanae sunt, quia sine veritate speciem opponunt. Hic vanae sunt, quia statum praetendunt et transeunt. Sic sunt omnia caduca et transitoria, falsa et fallentia: qui vana diligunt, et in vanitate confidunt, et pro eo non solum vani, sed va
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝰ hõ de uniu̾so labe suo. qͦ labat sub sole: De uniu̾so¬
Duo ħ distinguit agens uł patiens: Lab̾at sub sole Utq
laborat: Et agens laborat: et patiens laborat: S hoc int̾ẽ.
qd̾ alt̃ qiͣ inuitus labat: et alt̾ uoluntariꝰ: Agens enĩ labo¬
rat: et fac̃ ipse unde laboret: Patiens aut̃ laborat. et ñ fac̃
ipse. s sustinet unde laborat: ħ duo gen̾a hominũ in hoc
mundo uiuunt. scił laborantiũ et agentiũ. laborantiũ et¬

Expanded text:
so labore suo, quo laborat sub sole? Duo haec distinguite, agens et patiens laborat sub sole; uterque laborat, et agens laborat, et patiens laborat. Sed hoc interest, quod alter quasi invitus laborat, alter voluntarius. Agens enim laborat, et facit ipse unde laborat. Patiens autem laborat, et non facit ipse, sed sustinet, unde laborat. Haec duo genera hominum in hoc mundo vivunt, sci
Abbreviated transcription (Latin):
latiõe oꝑat᷑. et quẽ ad modũ semꝑ fere plus detm̃ti patit᷑.
his om̃ibꝰ ꝗͣ. uane c̃turbat᷑ om̃is hõ uiuens. ammirans et stu¬
pens ait: Uanitas uanitatũ: Deĩn conditionẽ ipsã morta¬
lium att̃ndens. et in ea maiorẽ ac mirabiliorẽ uanitatẽ
inueniens. uidit qr si magna uanitas existimat᷑ dũ p̃terit
id qd̾ hõ fac̃. illa prorsus dolenda et miseranda sit uanita.
dũ stare ñ pot̃ id qd̾ hõ ẽ: In hanc gͦ rursus ingeminanᷤ
exclamaũ. et dix̃: Uanitas uanitatũ: Postremo omniũ
mutabiliũ rerũ et ad occasũ ꝓꝑantium inc̃stantiã et fluc

Expanded text:
latione operatur, et quemadmodum semper fere plus detrimenti patitlatione operatur, et quemadmodum semper fere plus detrimenti patithis omnibus, quam vane conturbetur omnis homo vivens, admirans, et stupens ait: Vanitas vanitatum. Deinde conditionem ipsam mortalium attendens, et in ea majorem ac miserabiliorem vanitatem inveniens, vidit quod si magna vanitas existimatur dum praeterit id quod homo facit: illa prorsus dolenda et miseranda sit vanitas, dum stare non potest id quod homo est. In hanc ergo, rursus ingeminans exclamavit et dixit: Vanitas vanitatum. Postremo omnium mutabilium rerum, et ad occasum properantium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectis om̃ibꝰ ualde bona noĩatur Nã si id qd̾ in parte bo¬
nũ ẽ in toto meliꝰ inuenit᷑. id ꝙͦ qd̾ in parte malũ ẽ. in toto
deteriꝰ ẽẽ necẽẽ ẽ Ergo uanitas est uanitatũ. et uanitas
omĩum uanitatũ uniu̾sa uanitas. et uanitatis uniu̾sitas.
omĩa uanitas Uł uanitas illa m̃tiũ humanaꝵ hic ꝑ com¬
ꝑationẽ aliarũ uanitatũ arguit᷑. q̃ ł ut ex aliis uanitatibꝰ
orta. et cunctas uanitates uanitatis comꝑatione suꝑg̃ssa.
mito uanitas uanitatũ appellatur Pot̃ ẽt̃ ñ inc̃grũe tͥna
ħ uanitatis repeticio ad tͥa uanitatũ gen̾a supͣ memorata re¬
ferri. ut qiͣ una sit uanitatũ opꝰ hoĩs. alia nat᷑a mortalis.
lore ad effectũ ueniũt. facta breui tꝑe subsistunt. tͣnseuntit¬
i.
aut̃ fructũ pt se ñ relinq̃t Uidit qͣnta afflictione et misia
cotidie sine cessatione uita hũa atterit᷑. et̃ in his q̃ ꝓ sua c̃so¬

Expanded text:
perfectis omnibus valde bona nominatur. Nam si id quod in parte bonum est in toto melius invenitur, id quoque quod in parte malum est in toto deterius esse necesse est. Ergo vanitas est vanitatum, et vanitas omnium vanitatum universa vanitas, et vaninitas illa mentium humanarum hic per comparationem aliarum vanitatum arguitur: quae velut ex aliis vanitatibus orta, et cunctas vanitates, vanitatis comparatione supergressa, merito vanitas vanitatum appellatur. Potest etiam non incongrue trina haec vanitatis repetitio ad tria vanitatum genera supra memorata referri, ut quasi una vanitatum sit opus hominis, alia natura mortalis, lore ad effectum veniunt. Facta brevi tempore subsistunt; transeuntia autem fructum post se non relinquunt. Vidit quanta affectione ac miseria quotidie sine cessatione vita humana atteritur, etiam in iis quae pro sui conso
Abbreviated transcription (Latin):
mili tantũ suꝑexcelłe intelligat᷑ canticũ canticoꝵ a cantico.
qͣntũ canticũ a u̾bo. et dem̃n uerbũ a silũtio. et tantũ scłm
scłorũ a scło. qͣntũ scłm solũ amom̃to. ł itẽ mom̃tũ a nichilo
Similiq ꝓgssione hic ꝑ contͣriũ facta tanta uanitas uant¬
tatũ dete̾rior eẽ a simplici uanitate. qnͣtũ simplex uanitaᷤ
ab essentia solida et ꝑmanente. Sic ꝑ inculcationẽ legi po¬
test sentncia. uanitas uanitatũ. uanitas uanitatũ. et oĩa
uanitas. ut in om̃ibꝰ omĩmoda uanitas expͥmat᷑. et exoĩbꝰ
summa q̃dã confici intelligat᷑. q̃ omẽm contineat uanitatẽ.

Expanded text:
excellere intelligatur Canticum canticorum a cantico quantum canticum a verbo, et deinceps verbum a silentio. Et tantum saeculum saeculorum a saeculo, quantum saeculum solum a momento, vel item momentum a nihilo. Similique progressione hic per contrarium facta: Tanto vanitas vanitatum deterior esse a simplici vanitate, quanto simplex vanitas ab essentia solida et permanente. Sic per inculcationem legi potest sententia. Vanitas vanitatum, vanitas vanitatum, et omnia vanitas, ut in omnibus omnimoda vanitas exprimatur, et ex omnibus summa quaedam confici intelligatur, quae omnem contineat vanitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
erba eccłiastes q̃ cuncta sub sole uana ẽẽ testant᷑. nescio qͦ pac¬
to. modo cũ legerent᷑. dulcia facta sc̃ in auribꝰ nr̃is. Et ecce
cepimus diligñter audire mala nr̃a. et q̃ ñ diligius. tañ
audire diligimus Mala enĩ nr̃a ñ diligimus. et mula recoada¬
dire diligimus. qr audiendo mala q̃ ñ diligimꝰ. bonorũ recorda¬
mur q̃ diligimꝰ. et ipã ħ bonoꝵ recordatio. et̃ int̾ mala dulcis
animo ẽ. et tanto utiq dulcior qͣnto amariora st̃ iꝑsa malao
sit declarat᷑: Mens enĩ nr̃a in audicu maloꝵ suoꝵqͣi de qꝓdes
sopno pstim teporis euigilans. subito agnoũ uͥ eẽt. stupẽsꝙ
et mirans tantũ ruine baratrũ simł et consid̾are cep̃ ꝓ qͣnta
sublimitate in hoc ip̃m miserie ꝓfundũ eecldisset e dedidio
qͥa necdũ effectii potuit: miro quodã ardoris entimi desidio
re libeat. nec possit am̃arũ eẽ qͥcqͥd illd̾ ẽ. qd cũ eo ꝑcipitur.

Expanded text:
erba Ecclesiastes, quae cuncta sub sole vana esse testantur, nescio quo pacto, modo cum legerentur dulcia facta sunt in auribus nostris. Et ecce coepimus libenter audire mala nostra, et quae non diligimus tamen audire diligimus. Mala enim nostra non diligimus, et mala nostra audire diligimus; quia audiendo mala quae non diligimus, bonorum recordamur quae diligimus. Et ipsa haec bonorum recordatio etiam inter mala dulcis animo est, et tanto utique dulcior quanto amariora sunt ipsa mala, sit declaratur. Mens enim nostra in auditu malorum suorum quasi de quodam somno pristini temporis evigilans subito agnovit ubi esset, stupensque et mirans tantum ruinae barathrum, simul etiam considerare coepit de quanta sublimitate in hoc ipsum miseriae profundum cecidisset, et ad illam quia necdum effectu potuit miro quodam ardoris intimi desiderire libeat, nec possit amarum esse quidquid illud est, quod cum eo percipitur
Abbreviated transcription (Latin):
ipse. ñ erat uanitas qͥa contͣ uanitatẽ dix̃ qd̾ de uanitate dix̃.
et constat qͥa contrariꝰ uanitatꝭ ẽẽ ñ potuit. in eo qd uanitaᷤᷤ
fuit Aliqͥd gͦ in ipso fuit qd̾ uanitas ñ fuit. et id contͣ uani¬
tatem non uane loqͥ potuit S qͥd erat hoc. aut uͥ erat: Cer¬
te si corpꝰ hoc fuisse dixerimus. aut in corꝑe aliqͥd qd̾ sine ua¬
nitate loquutũ sit de uanitate. gͦ corpꝰ qd corrũpit᷑ uanita¬
ti subiectũ. et totũ uanitati subiectũ. et ad uanitatẽ natũ

Expanded text:
t vanitas, quia contra vanitatem dixit, quod de vanitate dixit; et constat, quod contrarius vanitati esse non potuit in eo quod vanitas fuit. Aliquid ergo in ipso fuit, quod vanitas non fuit, et id contra vanitatem non vane loqui potuit. Sed quid erat hoc, aut ubi erat? Certe si corpus hoc fuisse dixerimus, aut in corpore aliquid, quod sine vanitate locutum sit de vanitate: ergo corpus quod corrumpitur vanitati subject
Abbreviated transcription (Latin):
ostend̾e Minꝰ enĩ mira st̃: q̃ mag̃ ad cognitionẽ acced̃t.
Ut gͦ omniũ aĩ ad fut᷑am dilectionẽ erigant᷑. et qiͣ mirã¬
culo qͦdã nouitatis euigilent. dicat᷑ recte. dix̃ eccłiastes
Ac si dic̾et᷑. qd̾ tał et tantus dix̃ uanũ eẽ ñ potuit. etiãsi
de uanitate dix̃ Cominunis doctor et omniũi eruditor eccłia¬
stes: ip̃ẽ dix̃ Qͥd dix̃ : Audite qͥd dix̃ et intñdite: ũ enĩ par

Expanded text:
ionem accedunt. Ut ergo omnium animi ad futuram dictionem erigantur, et quasi miraculo quodam novitatis evigilent, dicitur recte: Dixit Ecclesiastes. Ac si diceretur: Quod tantus ac talis dixit, vanum esse non potuit, etiamsi de vanitate dixit. Communis doctor, et omnium eruditor Ecclesiastes ipse dixit. Quid dixit? Audite quid dixit et intendite. Non enim par
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ iniqͥtatẽ. s alt̾m suũ ẽ ex ĩpso alt̾m suũ contͣ ip̃m. et totuĩ
Inip̃o: hec tͥa gen̾a uanitatum mox in pͥncipio lib̾ sui aue¬
tor distinguit. q̃ pꝰtea ꝑ omẽm oꝑis sui seriẽ singillatĩ ꝓseq̃n¬
do copiosa disputatiõe ext̃ñdit. ubiq in tͥbus quartũ aAld̾ge¬
3.i.iis uanitatis qd̾ m̃tibus p̃uis in ẽe diximꝰ arguens. ⁊ solũ¬

Expanded text:
 iniquitatem. Sed alterum suum est ex ipso, alterum suum contra ipsum, et totum in ipso. Haec tria genera vanitatum mox in principio libri sui auctor distinguit, quae postea per omnem operis sui seriem singillatim prosequendo copiosa disputat one extendit, ubique in tribus quartum illud genus vanitatis, quod mentibus pravis inesse dixim
Abbreviated transcription (Latin):
tuam q̃ in tm̃ seruat qd̾ ẽ. ut et tu cũ t̾ra factꝰ fuis. ñ possit
aliud ẽẽ qͣm t̾ra ẽ Usꝙ ad illã defligs uicio tuo. ultͣ ꝓg̃di ñ ꝑ¬
mitteris nat᷑a tua E oce qnͣtũ custodit qd̾ ẽ. ut et te fluentẽ
et instabilẽ cũ exceꝑit. non sinat tͣnsire in aliud qd̾ ñ ẽ ip̃a
seruat qd̾ ipsa ẽ. et ille te ad et̾nitatẽ faciendo. et ampliꝰ de
illã ÷ Ig̾ cũ tnsis. et t̾ra stat intestimoniũ contͣte. ut mor¬
talẽ arguens. et morientẽ excipiens pͥus de c̃uincat ꝙͣ. pu¬
mat Propt̾ea t̾ra in et̾nũ stat Genatio p̃terit et gen̾atio

Expanded text:
tuam, quae in tantum servat quod est, ut et tu cum terra factus fueris, non possis tuam, quae in tantum servat quod est, ut et tu cum terra factus fueris, non possis aliud esse quam terra est? Usque ad illam defluis vitio tuo; ultra progredi non permitteris natura ejus. Ecce quantum custodit quod est, ut et te fluentem et instabilem cum exceperit, non sinat ultra transire in aliud quod ipsa non eservat, quod ipsa est, et ille te ad aeternitatem faciendo, et amplius deillam? Igitur tu transis, et terra stat in testimonium contra te, ut mortalem arguens, et morientem excipiens, prius te convincat quam puniat. Propterea terra in aeternum stat. Generatio praeterit, et gen
Abbreviated transcription (Latin):
corruptũ Terra facta ẽ. et t̾ra ꝑmanet. nũqͣm aliud ẽ qͣm qd̾ ẽ.
et cũ aliud ẽ. ñ ex defectii corꝑis aliud ẽ. sed ex ꝓfectu sublimatio¬
nis. quẽ ad modũ et in te aliud effecta ẽ. et aliud fut᷑a qͣm nata ẽ
s sublimatione ñ corruptiõe: Et cũ inqͥbusdã t̾renis se de alio
tnsferre uidet᷑ in aliud. nũqua tñ aliud ẽ quã ẽ. qͥa t̾ra ẽ et
in uld̾ ł illd̾ tnͣsit. non tnͣsit tñ qd̾ t̾ra ẽ. qd̾ in hoc et in illo id̾
ẽ Ergo t̾ra intͣ nat᷑e sue g̃mium moueri ht̃. et oꝑari habet.
de illo qd̾ ẽ. Hoc qd̾ ẽ extͣ terminos nat̾e sue tnsire ñ ht̃. de eo
qd̾ ẽ. in id qd̾ ñ ẽ. et iccirco t̾ra in et̾nũ stat. in eo qd̾ ẽs: Qͣ re¬
gͥ et tu ñ stetisti in eo qd̾ factus es suꝑ t̾rã. sic̃ et t̾ra stat in
eo qd̾ facta ẽ: Quare degen̾asti. ut ñ saltẽ imiteris mat̾iam

Expanded text:
permanet, nunquam aliud est quam quod est. permanet, nunquam aliud est quam quod est. Et cum aliud est, non ex defectu corruptionis aliud est, sed ex provectu sublimationis. Quemadmodum et in te aliud effecta est, et aliud futura est, quam nata est; sed sublimatione, non corruptione. Et cum in quibusdam terrenis se de alio transferre videtur in aliud, nunquam tamen aliud est, quam est; quia terra est, et sit tamen quod terra est, quod in hoc et illo idem est. Ergo terra intra naturae suae gremium moveri habet, et operari habet de illo quod est, hoc quod est: extra terminos naturae suae transire non habet de eo quod est in id, quod non est: et idcirco, terra in aeternum stat in eo q et tu non stetisti in eo, quod factus es super terram, sicut et terra stat in eo, quod facta est? Quare degenerasti, ut non saltem imiteris materiam
Abbreviated transcription (Latin):
bonitate te fecit. ut nicħ posset a ꝑfecto minꝰ. nicħ ab opti¬
mo uellet det̾us: Itaq optimꝰ artifex plasma bonũ fec̃. euiꝰ
et̾na incorruptio. et bonitas immortalis nec uiciũ gignit. nͦ
fieri ñ pot̾at. Terra enĩ erat mat̾ia: et exiuit uas testeum 
Qͥd: Mirũ ẽ Hoc gͦ tu p̃sens resꝑic̾e debueras. qͥa si uas teste¬
um factꝰ es. gͦ de molli luto in testã solidatꝰ es. et gleba tua si na¬
turã non habu̾it firmitatis. habuit tñ nat᷑am confirmati.¬
onis. Sed ñ habuit ut hoc eẽt nat᷑a. habuit tñ ex nat̾a. ut ħ
ẽẽ posset ex gra Ergo mat̾ia tua nicħ tͥ nocuit. q̃ et hoc in¬
tegrũ conseruat qd nat᷑a contulit. et qd gr̃a dedit. ipsa non
minuit Nam t̾ra in et̾nũ stat Qd ẽ stat: ꝑ seuerat in eo qd̾ facta
ẽ. seruat nat᷑am suã. ẽditionẽ suã ñ deserit. qd̾ accep̃. ħ retinet in

Expanded text:
bonitate te fecit, ut nihil posset a perfecto minus, nihil ab optibonitate te fecit, ut nihil posset a perfecto minus, nihil ab optimo vellet deterius. Itaque optimus artifex plasma bonum fecit, cujus aeterna incorruptio et bonitas immortalis nec vitium gignit, necfieri non poterat. Terra enim erat materia, et exivit vas testeum. Quid? Mirum hoc est. Hoc ergo tu dicens respicere debueras, quia, si vas testeum es, ergo de molli luto in testam solidatus es, et gleba tua, si naturam non habuit firmitatis, habuit tamen naturam confirmationis. Si non habuit ut hoc esset ex natura, habuit tamen ex natura ut hoc esse posset ex gratia. Ergo materia tua nihil tibi nocuit quae et hoc integrum conservat quod natura contulit, et quod gratia dedit, ipsa non minuit. Nam terra in aeternum stat. Quid est stat? Perseverat in eo quod facta est; servat naturam suam; conditi
Abbreviated transcription (Latin):
Stat ñ solũ ad leuam̃ miserie tue. s stat in testimoniũ et penã
culpe tue Terra stat: et suꝑ t̾ram stas Stabilis ipsa ẽ q̃ por¬
tat. et tu corruis qͥ portaris Quare hoc: Nũqͥd et tu t̾ra ñes:
Quid gͦ dictũ ẽ tͥ: Terra es. et in t̾ram ibis Ergo t̾ra es. et suꝑ
t̾ram es. et de t̾ra es Quare gͦ ñ stas in et̾num: Nũqͥd tu infir¬
mior factꝰ es t̾ra illa. de qua sũptꝰ es: Qͥs gͦ oꝑata ẽ manꝰ arti¬
ficis. si ñ ꝓuexit opꝰ suũ in meliꝰ: Ergo scientia ñ erat apd̾ ip¬
sum. aut infirmꝰ inuentꝰ ẽ. ut in manibꝰ eiꝰ bona illa mat̾ia
deterior efficeret᷑: absit Immo uͦ multo meliorẽ te fec̃ ꝙͣ. illd̾
fuerat unde te fec̃. qͥa t̾ram fec̾at stabilẽ. te aut̃ de t̾ra fecit u¬
mortalẽ Ergo meliorẽ te fec̃. ꝗͣ illd̃ fuerat. ũn te fec̃ Nongͦ
ex artifice ꝓcessit corruptio tua. qͥ tanta potȩstate et tanͣta

Expanded text:
tat non solum ad levamen miseriae tuae, sed stat in testimonium et poenam culpae tuae. Terra stat, et tu super terram stas. Stabilis ipsa est quae portet, et tu corruis qui portaris. Quare hoc? Nunquid et tu terra non es? Quid ergo dictum est tibi: Terra es, et in terram ibis? Ergo terra es, et super terram es, et de terra es. Quare ergo non stas in aeternum? Nunquid tu infirmior factus es terra illa de qua sumptus es? Quid ergo operata est manus artificis si non provexit opus suum in melius? Ergo scientia non erat apud ipsum, aut infirmus inventus est, ut in manibus ejus bona illa materia deterior efficeretur? Absit! Imo vero multo meliorem te fecit, quam illud fuerat unde te fecit; quia terram fecerat stabilem, te autem de terra fecit immortalem. Ergo meliorem te fecit, quam fuerat unde te fecit. Non ergo ex artifice processit corruptio tui, qui tanta potestate et tali
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ siue tͥstia siue leta fui̾nt. inconstanti m̃tis fluctuatiõe
uariat᷑: Hoc aut̃ quã uanũ sit c̃sid̾ate Certe oĩs c̾at᷑a tał
ẽ hõi. quał hõ ip̃e ẽ sibi. ut ab his q̃ foris st̃. nec bona mẽ ᷤᷤ
ledi possit. nec mala iuuari: Igͥ ħ omĩa nec ad malũ bono.
siue ad tollendã salutẽ tanta sollicitudi.⁊ ac curiositate
ꝓspice̾. et ea in quibus uera salus constat int̾iora bona. aut
non atẽnde. aut dissimulare: Qͣd de concupiseñtia carns
dicã qm sit uana. cũ ipsa carnis delectatio quantacũꝙ fu̾it.
nec p̃terita iuuare ꝑossit. nec p̃sens ꝑman̾e: Qͥd ꝓdest car¬
nẽ mornurã deliciaꝵ luxu et uoluptatũ affluentia corru¬

Expanded text:
nem, sive tristia sive laeta fuerint, inconstanti mentis fluctuatione nem, sive tristia sive laeta fuerint, inconstanti mentis fluctuatione variatur. Hoc autem quam vanum sit, considerate. Certe omnis creatura talis est homini, qualis ipse est illi, ut ab iis, quae foris sunt, nec bona mens laedi possit, nec mala juvari. Igitur haec omnia nec ad malum bono, sive ad tollendam salutem tanta sollicitudine ac curiositate prospicere, et ea in quibus vera salus constat interiora bona aut non attendere aut dissimulare? Quid de concupiscentia carnis dicam? Quam sit vana, cum ipsa carnis delectatio quantacunque fuerit, nec praeterita juvare possit, nec praesens permanere? Quid prodest carnem morituram deliciarum luxu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm q̃ mala uident᷑ formidare. Qͥd enĩ faẽ concupiseñtia oci¬
lorum: Uidete qͥd fac̃ : et inuenietis qnͣta lateat uanitaᷤ pal¬
liata sub ħ uelo: Fallaces rer̃ succos et lubͥcos captat aspec¬
tus. oblita sui forus fundit᷑. ac totã se curiositati dedense̾¬
cuit oĩa. lustrat uniu̾sa. siqua forte noua. siqͣ insolita. siqͣ
mira occurrant. qͥd sibi illa ł illa uolunt. quã habeant
spẽm singula. ł qm p̾tendant significationẽ: Ad om̃s rer̃ mo
patiens et lubrica. spe uana exultans. sepe man timore t̾¬
pidans. nullã int̾uis radicẽ habñs. s semꝑ suspecta. ad exc̃i¬
ores pendens motꝰ: Ante ꝑicłm nutat. añ diserim̃ t̃pidat.
oẽ qd̃ euenire pot̃ in utͣmq partẽ siue donũ siue malũ sit
metuens. et cupiens utrũq uane sola susꝑitiõẽ declinat. U¬
tit᷑ more impatientis expectans uid̾e qd̾ fut᷑ũ ẽ. ad instantia
dissoluit᷑. ad consistñtia hebetat᷑. et ad omnẽ rer̃ uicissitudi¬

Expanded text:
idare. Quid enim facit concupiscentia oculorum? Videte quid facit, et invenietis quanta lateat vanitas palliata sub hoc velo. Fallaces rerum fucos, et lubricos captat aspectus. Oblita sui foras funditur, ac totam se curiositati dedens circuit omnia, lustrat universa, si qua forte nova, si qua insolita, si qua mira occurrant, quid sibi illa vel illa velint, quam habeant speciem singula, vel quam praetendant significationem. Ad omnes rerum mpatiens et lubrica; saepe vana spe exsultans, saepe inani timore trepidans, nullam interius radicem habens, sed semper suspecta ad exteriores rerum pendens motus. Ante periculum nutat, ante discrimen trepidat; omne quod evenire potest in utramque partem, sive bonum sive malum, sit metuens, et cupiens utrumque vane sola suspicione declinat. Uritur more impatientis, exspectans videre quod futurum est; ad instantia dissolvitur, ad consistentia hebetatur, et ad omnem rerum vicissitudi
Abbreviated transcription (Latin):
or: Dicat gͦ: Gen̾atio p̃terit et gen̾atio adueñ Acsi dic̾et
Si negligndũ putatis qͥa uanũ ẽ oẽ qd̾ agitis. nũqͥd ħ negligñ

Expanded text:
or. Dicat ergo: Generatio praeterit, et generatio advenit. Ac si diceret: or. Dicat ergo: Generatio praeterit, et generatio advenit. Ac si diceret: Si negligendum puta
Abbreviated transcription (Latin):
cat: Prima enĩ uanitas nec in hoĩe ẽ. nec refert᷑ ad hominẽ Sed.
in hoĩe ẽ: et refert᷑ ad hominẽ: Proinde qi ꝑ g̃dus qͦsdã semꝑ ad
altiora ꝓgrediens. pͥmũ posuit illã uanitatẽ. q̃ nec pena hoĩs ẽ.
nec culpa Dein illã uanitatẽ adiunx̃. q̃ pena hõis ñ ẽ. s cłpa
Postremo illã q̃ culꝑa ñ ẽ. s pena. licet tam̃ nec tał culpa sine
pena: ũqͣm ẽẽ possit. nec talis pena in his dũtaxat. qͥbus sac̾¬
m̃tum salutis ñ subueñ. a culꝑa ꝓrsus sit lib̃a S illã elpã
hõĩs dixi ñ penã.⁊ hanc penã ñ culpã. qͥa in illa mi̾tum hoĩs
cernitur. et in ista iudiciũ inuenitur hanc gͦ penã qĩ gͣuio
rẽ et immaniorẽ nouissime apposuit. q̃ licet cłpa neqͥor ñsit.
molestior tñ carm ẽ. et ad excitandas carnales m̃tes efficati¬

Expanded text:
cat. Prima enim vanitas nec in nomine est; nec refertur ad hominem. Secunda cat. Prima enim vanitas nec in nomine est; nec refertur ad hominem. Secunda er gradus quosdam semper ad altiora progrediens, primum posuit illam vanitatem quae nec poena hominis est, nec culpa. Deinde illam vanitatem adjunxit, quae poena hominis non est, sed culpa. Postremo illam quae culpa non est, sed poena: licet tamen nec talis culpa sine poena unquam esse possit, nec talis poena in iis duntaxat quibus sacramentum salutis non subvenit, a culpa prorsus libera sit. Sed illam culpam hominis dixi, non poenam, et hanc poenam, non culpam; quia in illa meritum hominis cernitur, et in ista judicium invenitur. Hanc ergo poenam quasi caeteris graviorem et immaniorem novissime apposuit: quae licet culpa nequior non sit, molestior tamen carni est et ad excitandas carnales mentes efficaci
Abbreviated transcription (Latin):
seuntibus:
eneratio p̃terit et generatio aduenit: Ecce alia uanitas
gen̾atio p̾terit et gen̾acio aduenit: Hanc humana nat᷑a
in pͥma radice sui gen̾is uiciata concep̃. et in omnẽ ꝓpagi¬
nẽ posteritatis cũ hac eadẽ seminata pullulaũ: Primus enĩ
humani gen̾is parens.ut audiũ t̾ra es ⁊ in t̾rã ibis. exĩn mor¬
talis factus. qͥa a statu incorruptiõis cecidit. qͣi a uita ad mor¬
tẽ ꝑ mortalitatẽ tͣnsire cep̃ Hanc gͦ uiã om̃s homines post
istum tͣnseunt. qͥ ab ipso ꝑ carnis natiuitatẽ descñdt̃: Hec ẽ
illa uanitas. de qua psalmista loquut᷑ ẽ dicens: Uer̃tameri
uniu̾sa uanitas: om̃is hõ uiuens. Uerũtam̃ in imagine ꝑtͣnsit
hõ: Hanc gͦ uanitatẽ qiͣ cet̾is maiorẽ. et hũanis animis ꝓpt̃ dirã
mortis necessitatẽ mag̃ horribilẽ. nouissimo loco adiunx̃. ut ħ
ad ext̾mũ hõ audiat. in qͦ euidntiꝰ miseriã ẽditionis sue agnos¬

Expanded text:
seuntibus. Generatio praeterit, et generatio advenit. Ecce vanitas. Generatio praeterit et generatio advenit. Hanc humana natura in prima radice sui generis vitiata concepit, et in omnem propaginem posteritatis cum hac eadem seminata pullulavit. Primus enim generis humani parens ut audivit: Terra es et in terram ibis; exinde mortalis factus; quia a statu incorruptionis cecidit, quasi a vita ad mortem per mortalitatem transire coepit. Hanc ergo viam omnes homines post ipsum pertranseunt, qui ab ipso per carnis nativitatem descendunt. Haec est illa vanitas, de qua Psalmista locutus est, dicens: Verumtamen universa vanitas omnis homo vivens. Verumtamen in imagine pertransit homo . Hanc ergo vanitatem quasi caeteris majorem et humanis animis propter diram mortis necessitatem magis horribilem novissimo loco adjunxit, ut hoc ad extremum homo audiat, in quo evidentius miseriam conditionis suae agnos
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ corruptionẽ eleuata. et contͣ corruptionẽ confirmata:
hoc in dono acceꝑat. ut ortũ qͥdẽ cũ cet̾is hab̾et. occasũ aut̃ ñ
hab̾et: et in nascit᷑is s ñ moritis ꝑ increm̃ta etatis susciꝑet
augm̃tũ. ñ pateret᷑ defectũ : Hanc dignitatẽ hõ ꝑ peccatũ p̃¬
uaricationis ꝑdidit. qn immortalitatis stola exutus.⁊ ad sue
originis conditionẽ relaplis ex sententia c̾atoris audiũ: t̾ra es.
et in t̾ram ibis Huic gͦ uanitati q̃ cet̾is nat᷑a deformior ẽ. sub¬
iac̾e solus hõ deputatꝰ ẽ ad penã. qr solus hõ supͣ illã stare acce¬

Expanded text:
 corruptionem elevata, et contra corruptionem confirmata: hoc in dono acceperat, ut ortum quidem cum caeteris haberet, occasum autem non haberet; et in nascituris, sed non morituris per incrementa aetatis susciperet augmentum, non pateretur defectum. Hanc dignitatem homo per peccatum praevaricationis perdidit, quando immortalitatis stola exutus, et ad suae originis conditionem relapsus, ex sententia Creatoris audivit: Terra es, et in terram ibis . Huic ergo vanitati quae caeteris nata est subjacere soli homini deputatur ad poenam; quia solus ho
Abbreviated transcription (Latin):
runt. uł cura affligt̃ S in his omĩb uanitas mag̾na ẽ.
et cura suꝑflua Uanitas mortalitatis in duobꝰ constat. in
pena uideł q̃ atterit. et in pena q̃ dissoluit: Pena q̃ atterit.
primũ nos facit ꝑ defectũ uite senesc̾e : pena q̃ dissoluit: ptꝰ¬
modũ compellit in putredinẽ ire. et ir pulu̾em de qͦ sũpti
sumꝰ ꝑ carn̾ẽ. reu̾ti ꝑ carnis corruptionẽ: Hinc gͦ ꝑpendat

Expanded text:
ibus vanitas magna est, et cura superflua. Vanitas mortalitatis, quae in duobus constat, in poena videlicet quae atterit, et in poena quae dissolvit. Poena quae atterit, primum nos facit per defectum vitae senescere. Poena quae dissolvit, postmodum compellit in putredinem ire, et in pulverem de quo sumpti fuimus per carnem, reverti per carnis corruptionem. Hinc ergo perpendat
Abbreviated transcription (Latin):
contẽplatiõe cor penetratũ fu̾it. et ad ipsũ sũme u̾itatis
fontem medullitꝰ toto aĩe affectu intrau̾it. tẽ in id ipsũ
dulcedinis qi totũ ignitũ ⁊ in ignẽ amoris conu̾sũ. et ab¬

Expanded text:
contemplatione cor penetratum fuerit, et ad ipsum summae veritatis contemplatione cor penetratum fuerit, et ad ipsum summae veritatis fontem medullitus toto animae affectu intraverit, tunc in idipsum dulcedinis quasi totum ignitum, et in ignem amoris con
Abbreviated transcription (Latin):
e medio sublata tollunt᷑. seuusq et uorax ignis cunctis sibi
subiectis et amica qͣdã similitudine concorꝑatis. in alta se
pace silentioq ẽponit. qͥa iã ñ inuenit nec diu̾sũ aliqͥd p̃t̾
se. nec adu̾sum contͣ se Primũ gͦ uisus ẽ ignis cũ flamma
⁊ fumo. deĩn ignis cũ flãma sine fumo: postremo ignis pu¬
rus sine flãma et fumo Sic nimirũ carnale cor qͣi lignũ
uiride ⁊ necdũ ab humore carnał concupiscentie exsiccatũ
siqͣn aliqͣm diuini timoris seu dilectionis scintillam ẽceꝑit.
pͥmũ qͥdem pͥuis desid̾iis reluctantibꝰ passionũ et ꝑturbati¬
onũ fumꝰ exorit᷑. deĩn roborata m̃te cũ flãma am̾oris ⁊ ual¬
dius ardere. et clariꝰ splendesce̾ ceꝑit. mox oĩs ꝑturbatioñ
caligo euanescit. et iã pura m̃te animus ad c̃tẽplationem
u̾itatis se diffundit Nouissime aut̃ pꝰtꝗͣ assidua u̾itati

Expanded text:
e medio sublata tolluntur, saevusque ille, et vorax ignis cunctis sibi e medio sublata tolluntur, saevusque ille, et vorax ignis cunctis sibi subjectis, et amica quadam similitudine concorporatis, in alta se pace silentioque componit; quia jam non invenit nec diversum aliquid praeter se, nec adversum contra se. Primum ergo visus est ignis cum flamma, et fumo, deinde ignis cum flamma sive fumo, postremo ignis purus sine flamma, et fumo. Sic nimirum carnale cor quasi lignum viride, et necdum ab humore carnalis concupiscentiae exsiccatum, si quando aliquam divini timoris seu dilectionis scintillam conceperit, primum quidem pravis desideriis reluctantibus passionum et perturbationum fumus exoritur; deinde roborata mente cum flamma amoris, et validius ardere et clarius splendere coeperit, mox omnis perturbationum caligo evanescit: et jam pura mente animus ad contemplationem veritatis se diffundit. Novissime autem postquam assidua veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
iectã mat̾iã exardesc̾e ceꝑit. tẽ in magnos qͦsdã fumose cali¬
ginis globos exurg̾e. ⁊ ipsã modice ad huc scintillationis flã¬
mã rarius int̾lucentẽ obuolu̾e uidemꝰ. donec tandẽ paulatĩ
ẽsente in eñdio. uapore om̃i exausto et caligine disiuncta:
splendor serenꝰ appareat: Tc̃ uictͥx flamma in omnẽ c̾pitan¬
tis rogi ẽgeriẽ discurrens. lib̾e dñat᷑. subiectãq materiam
circũuolitans. ac molli attactu ꝑstringens lambendo exu¬
rit ac penetͣt : nec pͥus qͥescit quã intima penetͣndo sucẽn¬
dens. totũ quodãm tͣxerit in se. qd̾ inuenit p̃t̾ se Postꝗͣ. au¬
tem inẽndio id qd̾ exurendũ ẽ c̃crematũ a sua quodãm na¬
tura totũ in ignis similitudinẽ ꝓpͥetatẽꝙ tͣnsierit. tẽ oĩs
fragor decidit. et strepitꝰ sopit᷑. atꝙ illa flammaꝵ spicła

Expanded text:
jectam materiam exardescere coeperit, tunc magnos quosdam fumosae calijectam materiam exardescere coeperit, tunc magnos quosdam fumosae caliginis globos exsurgere, et ipsam adhuc modicae scintillationis flammam rarius interlucentem obvolvere videmus, donec tandem paulatim crescente incendio vapore omni exhausto, et caligine disjecta, splendor serenus appareat. Tunc victrix flamma, in omnem crepitantis rogi congeriem discurrens, libere dominatur, subjectamque materiam circumvolitans, ac molli attactu perstringens lambendo exurit ac penetrat; nec prius quiescit, quam intima penetrando succedens totum quodammodo traxerit in se, quod invenit praeter se. Postquam autem incendio id quod exurendum est concrematum a sua quodammodo natura totum in ignis similitudinem proprietatemque transierit, tunc omnis fragor decidit, et strepitus sopitur, atque illa flammarum spicula
Abbreviated transcription (Latin):
ad uniu̾sa cõp̃hendenda. diffunditur Meditatio ẽ itaq q̃dã
uis m̃tis curiosa. et sagax obscura inuestigare. et ꝓplexa e¬
uolue̾ Contẽplatio ẽ uiuacitas illa intelligentie. q̃ cuncta
in palã hñs. manifesta uisione c̃prehendit Et ita qͦdãmͦ
qd meditatio q̃rit. contẽplatio possidet Contẽplatioĩs aut̃
duo st̃ gen̾a Unũ qd et pͥmũ et incipientiũ ẽ in c̾aturaꝵ
c̃atoris In ꝓu̾biis salomon qͣi meditando incessit. in eccłia¬
ste ad primũ gͣdum contẽplatioĩs ascñdit. in cantico canticoꝵ
ad supp̃mũ se tͣnstulit: In meditatiõe qiͣ q̃dã lucta ẽ ignoras¬
tie cũ scĩa. et lum̃ u̾itatis quodãmͦ in media caligine errorisᷤ
emicat. uelut ignis in ligno uiridi pͥmo qd̾ difficile app̃hẽ¬
dit. s cũ flatu uehem̃tiori excitatus fu̾it. ⁊ acrius in sub¬

Expanded text:
ad universa comprehendenda diffunditur. Meditatio itaque est quaad universa comprehendenda diffunditur. Meditatio itaque est quaedam vis mentis curiosa; et sagax nitens obscura investigare, et perplexa evolvere. Contemplatio est vivacitas illa intelligentiae quae cuncta in palam habens, manifesta visione comprehendit. Et ita quodammodo id quod meditatio quaerit, contemplatio possidet. Contemplationis autem duo sunt genera: unum quod et prius est, et incipientium: in creaturarum Creatoris. In Proverbiis Salomon quasi meditando incessit, in Eccste ad primum gradum contemplationis ascendit. In Canticis canticorum ad supremum se transtulit. In meditatione quasi quaedam lucta est ignorantiae cum scientia, et lumen veritatis quodammodo in media caligine erroris emicat, velut ignis in ligno viridi primo quidem difficile apprehendit, sed cum flatu vehementiori excitatus fuerit, et acrius in sub
Abbreviated transcription (Latin):
de his qͥdẽ latiꝰ disseremꝰ si pͥus q̃ dic̃nda st̃ tractau̾imꝰ de ip̃o
c̃templatioĩs gen̾e in qͦ mens sꝑeculantis subleuata. tã noua
et tam miranda de humani status conditioẽ uide potuit uł
enarrare: Uideamꝰ enĩ qͥd ait uanitas uanitatũ. uanitas ua¬
cũ ħ dic̾et: hõ erat. s supͣ hominẽ erat. qͥa nͥ hominẽ excede
meditatio. et c̃templatio: Cogitatio ẽ. cũ mens notione reꝵ
trãsitorie tangit᷑. cũ ipsa res sua imagine aĩo subito p̃sentat᷑.
ł ꝑ sensũ ing̃diens : uł a memoria exurgens: Meditatio ẽ assidu.
et sagax retractatio cogitationis. ł aliqͥd inuolutũ explicare. ntoens:
ł scrutans penet᷑re occultã: Concẽplatio ẽ ꝑspicax. et lib̾ aĩ c̃tu¬
itus: in res ꝑspiciendas usꝙ qͣq diffusus: Int̾ meditationẽ ⁊ cõ¬
tẽplationẽ hoc int̾e̾e̾ uidet᷑. qd meditatio semꝑ ẽ de rebus ab in¬
cͥca unũ aliquid rimandũ occupat᷑ contẽplatio ad multa: uł. ⁊̃

Expanded text:
dum disseremus, si prius quae dicenda sunt, tractaverimus, de ipso contemplationis genere. In quo mens speculantis sublevata, tam nova, et tam miranda de humani status conditione, vel videre potuit, vel enarrare. Videamus enim quid ait: Vanitas vanitatum, dixit Ecclcum haec diceret? Homo erat, sed supra hominem erat. Quia nisi hominem excedermeditatio, contemplatio. Cogitatio est, cum mens notione rerum transitorie tangitur cum ipsa res, sua imagine animo subito praesentatur, vel per sensum ingrediens, vel a memoria exsurgens. Meditatio est assidua et sagax retractatio cogitationis, aliquid, vel involutum explicare nitens, vel scrutans penetrare occultum. Contemplatio est perspicax, et liber animi contuitus in res perspiciendas usquequaque diffusus. Inter meditationem et contemplationem hoc interesse videtur. Quod meditatio semper est de rebus ab incirca unum aliquid rimandum occupatur; contemplatio ad multa, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
bet exẽpla. ut qͦrũ recolit głiã. imit̾et᷑ et uitã: Neꝙ ab eoꝵ
fide ⁊ oꝑibꝰ sealienũ ex hibeat. quoꝵ actꝰ ⁊ titulos ecũfert. et ꝓ¬
bat Qđͣ aut̃ duodenariꝰ numerus in qͣtuor ordines diuisus ꝑ
doctͥna. q̃ decẽ legis p̃cepta in duobꝰ c̃sũmat. et totũ illd̾ antiqͣ¬
rũ tͣditionũ dispñdiũ in dilectioe dĩ ⁊ ꝓrimi abbreuiat ⁊ co

Expanded text:
bet exempla, ut quorum recolit gloriam, imitetur et vitam, neque ab eorum fide et operibus se alienum exhibeat, quorum actus et titulos circumfert et probat. Quod autem duodenarius numerus in quatuor ordines divisus, per doctrina, quae decem legis praecepta in duobus consummat , et totum illud antiquarum traditionum dispendium , in dilectione Dei et proximi abbreviat et c
Abbreviated transcription (Latin):
ad.xp̃m.qͥ in carne assũpta qͣũguẽ se nob̃ ex̾ibuit. ⁊ oꝑuit
młtitudinẽ pecc̃orũ zonis candidis. id ẽ c̃tinentie doctͥnis ein¬
gens electos. et miraculoꝵ ignicłis accendens ad finẽ ardebat
insculpti fui̾nt. erad̾e pot̾it ł dełe: Id̾o a dextͥs et a sinists
locantur. qͥa fundatos ł scͥꝑtos in petͣ. nec altũ corrũpit dcuta.¬
nec ꝓfundũ. qr ꝑ arma usticie in ꝓsꝑis et adu̾sis gͣdiuntur¬

Expanded text:
 in carne assumpta quasi unguem se nobis exhibuit, et operuit multitudinem peccatorum zonis candidis, id est continentiae doctrinis cingens electos, et miraculorum igniculis accendens ad fidem, ardebat insculpti fuerint, eradere poterit vel delere. Ideo a dextris et a sinistris locantur, quia fundatos vel scriptos in petra, nec altum concutit nec profundum, quia per arma justitiae , i
Abbreviated transcription (Latin):
ubes metat: Ad quarũ rerũ indaginẽ. licet me insufficien¬
bolibꝰ continens. ad reliqͥs ꝑadisi arbores p̃sũpsi manũ ex¬
tende. et exꝑiri gustu quid saporis intͣ se dulcedinũ młti¬

Expanded text:
uberes metat. Ad quarum rerum indaginem licet insufficienuberes metat. Ad quarum rerum indaginem licet insufficienbilibus abstinens, ad reliquas paradisi arbores praesumpsi manus extendere, et experiri gustu quid saporis intra se dulcedinum multi
Abbreviated transcription (Latin):
cissim humuilitas et sublimitas qͥbusdã reuolutionibꝰ int̾ sẽ
partiant᷑ negociũ. scił forma dĩ se exinaniens. et forma ser¬
iinom̃ qd ẽ suꝑ omẽ nom̃ accipiens: Non delinqͥt᷑ usq quaꝙ
s dispnsatorie singłarũ expͥmitur ratio nat᷑arũ: qr et delin¬
qui. et pati. et mori qͥdam arcti et difficiles transitꝰ sunt. ꝑ
quos ad solidũ et ĩmobilẽ statũ. qiͣ pelle pecc̃i deposita. et oĩ
scabie uicioꝵ det̾sa: renouatꝰ hõ ꝑueniat Uñ etiã qd̾ sit  sn
eruce fons uite. qd̃ supplicante xp̃o ⁊̃ crucifigñtibꝰ locꝰ ẽ ue¬
matis uictor migrat ad patrẽ indiscussũ relinq̃re. ingͣcitu¬
dinis ẽ et torporis. eũ ħ singła capitula ꝓpͥum sintagmare¬
qrant. et mediatores legis di. totiꝰ religionis hic reperiant
semina. de qͥbꝰ excitatus animꝰ diuinoꝵ intellectuũ fructuᷤᷤ

Expanded text:
cissim humilitas et sublimitas quibusdam revolutionibus inter se cissim humilitas et sublimitas quibusdam revolutionibus inter se partiantur negotium, forma Dei se exananiens, et forma servi nomen quod est su peomne nomen accipiens . Non derelinquitur usquequaque, sed dispensatorie singularum exprimitur ratio naturarum, quia et relinqui et pati et mori quidam arcti et difficiles fiunt transitus, per quos ad solidum et immobilem statum, quasi pelle peccati deposita, et omni scabie vitiorum detersa, renovatus homo perveniat. Unde etiam quod sitit in cruce fons vitae, quod supplicante Christo, etiam crucifigentibus locus est veibus consummatis, victor migrat ad Patrem, indiscussum relinquere ingratitudinis esset et torporis, cum haec singula capitula proprium syntagma requirant, et meditatores legis Dei totius hic religionis reperiant semina, de quibus exercitatus animus divinorum intellectuum fructus
Abbreviated transcription (Latin):
tis edoceat: hic idẽ qui se d̾elictũ causat᷑. ñ ꝓ latrone patrẽ
rogat. s potestatiue a ñ imm̾ite dãpnatiõis reatibꝰ repñte
flagiciosum scĩficat. et celestibꝰ inuehit sedibꝰ. et secũ ingłia
locat : Hoc fundam̃tũ fidi eẽ. hoc argum̃tũ ꝓbabile: et nece¬
ssarium omĩ euidentia constat. qd̾ regni xp̃i etiã in cruce ꝑ¬
fecta sit efficientia. nec minuat᷑ humilitate carnis. imperiĩ
dignitas : Immo boc ad głiam crucifixi ꝑtineat. qd̾ in illa c̃tu¬
melia crucis sapientiã et fortitudinem mundi huiꝰ uincat. et
suꝑet. qd̾ stultũ et infirmũ estimabat᷑ incarnati u̾bi uen̾abi¬
le sacram̃tũ: Qd̾ enĩ filius in ꝑsona d̾elictorũ c̃querit᷑. ñ ẽ im¬
possibilitatis. indiciũ. s potius intimat. qd̾ diminutio illa
excellutie suꝑioris. humilitati corꝑis tͥbu̾it increm̃tũ. et ui¬

Expanded text:
tis edoceat. Hic idem qui se derelictum causatur, non pro latrone Patrem tis edoceat. Hic idem qui se derelictum causatur, non pro latrone Patrem rogat, sed potestative immerito donatis reatibus, repente flagitiosum sanctificat, et coelestibus invehit sedibus, et secum in gloria locat. Hoc fundamentum fidei esse, hoc argumentum probabile et necessarium, omni evidentia constat, quod regni Christi etiam in cruce perfecta sit efficientia. Nec minuatur humilitate carnis imperii dignitas, imo hoc ad gloriam Crucifixi pertineat, quod in illa contumelia crucis, sapientiam et fortitudinem mundi hujus vincat et superet quod stultum et infirmum aestimabatur incarnati Verbi venerabile sacramentum . Quod enim Filius in persona derelictorum conqueritur, non est impossibilitatis indicium; sed hoc potius intimat, quod diminutio illa excellentiae superioris humilitati corporis tribuat incrementum: et vi