comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nixitaq nc̃ gratia nunchiȩm s & frigus cari¬
tatis in tellegi potest. Qđ aut legim̾ in regno¬
rũ libris banaian quendã fortib isrł descen¬
disse incisterna & percussisse leonẽ tẽporeni¬
uis in different̃: puto in locis illis positaniuẽ
& frigus caritatis di quo in frixerant hominer
niuis nomine potuit scriptura significare
Banaian uero figuralit̃ intellegim saluato¬
rẽ & iuxta uim nominissui ipse ÷ aedifi¬

Expanded text:
nitor et gratiae, nunc hiemis et frigus charitatis intelligi potest. Quod autem legimus in Regnorum libris, Banaiam quemdam de fortibus Israel descendisse in cisternam, et percussisse leonem in tempore nivis, indifferenter puto in locis illis positam niveet frigus charitatis Dei, quo infrixerunt homines, nivis nomine potuit Scriptura sacra significari: Banaiam vero figuraliter intelligimus Salvatorem, qui, juxta vim nominis sui, ipse aedifi
Abbreviated transcription (Latin):
locutũ. eẽ testatur. Durehicsatis locut̃ est
c̃tradm̃: In õniȩ quidẽ libro hocnullus lo¬
cus ÷ as perior isto. & altero superius posi¬
to. ubiait. Quã obre aelegit suspendiũ
animamea: & mortẽ ossamea. Deqͥbus¬

Expanded text:
ocentium rideat. Dure hic satis locutus est contra Deum. In toto quidem libro hoc, nullus locus est asperior isto, et altero superius posito, ubi ait: Quamobrem elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea: de
Abbreviated transcription (Latin):
delitas. Qui nõ ex insidus ut̾ut. ut is quẽ
mͦ dixi alexander. ñ apaucis ut hic nr̃. s i
quẽ uniu̾sa agͥ gentinoꝵ młtitudo impetũ
fec̃. ¶Quid macedones: Nonne demetͥu
reliqͥrũt uniu̾siq se ad phyrrũ cõtuler̃t.
¶Quid lacedemonios ĩ iuste imꝑantes.Nõ¬
ne repente om̃s fere socu deseruer̃t. specta¬
toresq se ociosos p̃buer̃t leuterce calamita¬
tis ¶ Ett̾na libentiꝰ intali re ꝙͣ domestica re

Expanded text:
delitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem delitas, qui non ex insidiis interiit, ut is, quem modo dixi, Alexander, non a paucis, ut hic noster, sed in quem universa Agrigentinorum multitudo impetum fecit. Quid? Macedones nonne Demetrium reliquerunt universique se ad Pyrrhum contulerunt? Quid? Lacedaemonios iniuste imperantes nonne repente omnes fere socii deseruerunt spectatoresque se otiosos praebuerunt Leuctricae calamitatis? Externa libenti
Abbreviated transcription (Latin):
Teni qui se metui uolent. aquib me¬
tuent᷑ eosdẽ metuãt ip̃i necẽe ẽ ¶ Qͥd
enĩ censemꝰ suꝑiore illũ dionisũ.¶
crudatu timoris angi solitũ ꝗ cultros me¬
tues tonsorios. candente carbone sͥ adure¬
bat capillũ. ¶Quid alexandrũ phiereum.
quo aĩo uixisse arbitram̃. Qui ut scriptũ le¬
gimꝰ cũ uxorẽ theben ad modũ diligeret. tñ
ad eã epulis ĩ cubiculũ ueniẽs barbanĩ ⁊ eũ
quidẽ ut scriptũ ẽ. cõpuctũ notis chraecus
districto gladio iubebat añ ire. p̃mittebatq
de stirpatorib sius qui scrutarent᷑ arculas ⁊¬
muliebres. ne ꝙ ĩuestim̃tis telũ ocultaret᷑
exquirerent. O miserũ. qui fideliorẽ ⁊ barba¬
rũ ⁊ stigmatiũ putaret ꝙͣ ꝯugẽ. Nec eũ fe¬
fellit. Ab ea eĩ est ip̃e ꝑꝑ pelicatus suspicionẽ
uit̾fectus ¶ Nec no ulla us imꝑu tanta ẽ.
q̃ p̃mente metu possit ẽẽ diut᷑na. ⁊̃ estis est
phalaris. cuiꝰ ẽ. p̃ter ceteros nobilitata cru¬

Expanded text:
ent, a quibus metuentur, eosdem metuant ipsi necesse est. Quid enim censemus superiorem ilium Dionysium quo cruciatu timoris angi solitum, qui cultros metuens tonsorios candente carbone sibi adurebat capillum? quid Alexandrum Pheraeum quo animo vixisse arbitramur? qui, ut scriptum legimus, cum uxorem Theben admodum diligeret, tamen ad ear ex epulis in cubiculum veniens barbarum, et eum quidem, ut scriptum est, compunctum notis Thraeciis, destricto gladio iubebat anteire praemittebatque de stipatoribus suis, qui scrutarentur arculas muliebres et, ne quod in vestimentis telum occultaretur, exquirerent. O miserum, qui fideliorem et barbarum et stigmatiam putaret quam coniugem! Nec eum fefellit; ab ea est enim ipsa propter pelicatus suspicionem interfectus. Nec vero ulla vis imperii tanta est, quae premente metu possit esse diuturna. Testis est Phalaris, cuius est praeter ceteros nobilitata cru
Abbreviated transcription (Latin):
atq ĩstitucio inte: adum̃ta hõm̃ d̾sid̾at.
Inprimisq ut hãt qb cũ possit familia
q ĩ agro uitã agenti opimo iusticie necessa¬
cũt. locant᷑. contͣhendisq negotus inplicant᷑.
lusticia adrẽ gerendã necessaria est. Cuiꝰ tan¬
ta ius est: ut ne illi ꝗdem qui maleficio a sce¬
lere pascunt᷑. possit srñ ulla ꝑticula iusticie
uiuere. Nã qui eoꝵ cui piã qui una latroci¬
nãt᷑ furat᷑ aliꝗd aut eripit. is sibi ne ĩ latroci¬
mo quidẽ relinꝗd locũ. ¶ Ille aũt qui archi
latronũ ẽẽ dicũt᷑. Quib pareant. quas obs
tur p̃tor fregit ⁊ c̃minuit. ferocitatẽq eiuo
ita rep̾ssit: ut facile bellũ. reliꝗs traderet. Cũ
gͥ tãta ius iusticie sit. ut eac̃ latronũ opes fir

Expanded text:
atque institutio vitae adiumenta hominum desiderat, in primisque ut habeat, quibuscum possit familiarque in agro vitam agenti opinio iustitiae necessamunt, conducunt locant contrahendisque negotiis implicantur, iustitia ad rem gerendam necessaria est, cuius tanta vis est, ut ne illi quidem, qui maleficio et scelere pascuntur, possint sine ulla particula iustitiae vivere. Nam qui eorum cuipiam, qui una latrocinantur, furatur aliquid aut eripit, is sibi ne in latrocinio quidem relinquit locum, ille autem, qui archiplatronum esse dicuntur, quibus pareant, quas obsetur, praetor fregit et comminuit ferocitatemque eius ita repressit, ut facile bellum reliquis traderet. Cum igitur tanta vis iustitiae sit, ut ea etiam latronum opes fir
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Cũq pcul cursũ naingu uid̾is. ñ dubita¬
re qͥn id rõne atq arte moueat᷑. Aut c̃sola¬
riũ uł descͥptũ aũ ex aqͣ c̾tẽplere. intelligere
declarari horas arte ñcasu. Mũdũ ꝗ ⁊ has
ipãs artes. ⁊ caꝵ artifices ⁊ cũcta ꝯplectat᷑.

Expanded text:
tem, cumque procul cursum navigii videris, non dubitare quin id ratione atque arte moveatur, aut cum solarium vel descriptum aut ex aqua contemplere, intelligere declarari horas arte, non casu, mundum qui et has ipsas artes et earum artifices et cunta complectatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ueĩamꝰ. Nichil ẽ enĩ ĩdicendo catule maius.
quã ut faueat oratori is qui audiet. Utiq
ip̃e sic moueat᷑ ut impetu quodã aĩ ⁊ ꝑtriba¬
tõe magio quã iuiditio aut ꝯsilio regat᷑. ps
eĩ młto hoiẽs uidicãt odio. aut amore. aut
cupiditate. aut iracũdia. aut dolore. aut le¬
ticu. aut spe. aut tunce̾. aut errore. aut ali¬
qua ꝑmotioẽ m̃tis. quã ueritate uit p̾scͥpto.
aut uuͣs norma aliqua. aut iudicu formu¬
la. aut legib. qͣrͣ isi ꝗd nob̾ aliud plaicet. ad
illa pagamus.
is reb antomi quis exposisti. qd̾ sit
tibi añ explicadũ quam illuc ꝓficiscare. qͦ
te ducis intende̾. ¶ Quid nã ĩquid. ¶Qui
ordo tibi placeat ĩquid catullus ⁊ q̃dispu¬
de quã sũ inquit ds̃ ĩisto gn̾e catu¬
le.⁊ lõ hercule mͥ nͥ ad monito ueĩsset
ĩmentẽ ut possis existunare me ĩ ea
inquib nõ nũꝙͣ aliꝗd effice̾ uideor usus eo¬

Expanded text:
veniamus: nihil est enim in dicendo, Catule, maius, veniamus: nihil est enim in dicendo, Catule, maius, quam ut faveat oratori is, qui audiet, utique ipse sic moveatur, ut impetu quodam animi et perturbatione magis quam iudicio aut consilio regatur: plura enim multo homines iudicant odio aut amore aut cupiditate aut iracundia aut dolore aut laetitia aut spe aut timore aut errore aut aliqua permotione mentis quam veritate aut praescripto aut iuris norma aliqua aut iudici formula aut legibus. Qua re, nisi quid vobis aliud placet, ad illa pergamus.' eis rebus, Antoni, quas exposuisti, quod sit tibi ante explicandum, quam illuc proficiscare, quo te dicis intendere.' 'Quidnam?' inquit. 'Qui ordo tibi placeat' inquit Catulus 'et quae dispode quam sim' inquit 'deus in isto genere, Catule: non hercule mihi nisi admonito venisset in mentem; ut possis existimare me in ea, in quibus non numquam aliquid efficere videor, usu so
Abbreviated transcription (Latin):
dicare.i leq enĩ nc̃ id agimꝰ ut artẽ aliquã di¬
cendi explicemꝰ. s ut doctissimis noĩb usus
nris qͣi q̃dã monita tradamꝰ. ¶ His gͥ locis
ĩmẽte ⁊ cogitatõe defrcis. ⁊ ĩ oĩre addicendũ
poĩta excitatis. nicħ eĩt qd̾ oratorẽ effuge̾
possit. nõ mͦ ĩforẽsib disceptatõnib. s om̃o
ĩnullo gnͣe dicendi. Si uõ adsequat᷑ ut ta¬
lis uideat᷑ qualẽ uideri uelit. ⁊ aĩos eoꝵ ita
affitiat apd̾ quos aget. ut eos quoscũq ul
dum requiret.
lm illud uidemꝰ nequiꝙͣ satis ẽẽ repire
qd dicas nͥ adĩuẽtũ tcͣtare possis. T rac¬
tatõ aũt unͣa eẽ debet. ne aut cognoser¬
clii rõe qui audiat aut defatiget᷑. siłitudĩs
satietate. Ppom oportet ꝗd afferas ⁊ quare
ita sit. ostẽdẽ ex isdẽ illis lecis ĩt̾clũ ꝯlude̾
possit. ut redistinguat᷑ u̾bis. nͨ ꝯfusa ẽẽ in¬
senudect᷑ ip̃e ꝑcurro. ut aliqñ ad illa maiora

Expanded text:
dicare, neque enim nunc id agimus, ut artem aliquam dicendi explicemus, sed ut doctissimis hominibus usus nostri quasi quaedam monita tradamus. Hic igitur locis in mente et cogitatione defixis et in omni re ad dicendum posita excitatis, nihil erit quod oratorem effugere possit non modo in forensibus disceptationibus, sed omnino in ullo genere dicendi. Si vero adsequetur, ut talis videatur, qualem se videri velit et animos eorum ita adficiat, apud quos aget, ut eos quocumque veldum requiret. Iam illud videmus nequaquam satis esse reperire quid dicas, nisi id inventum tractare possis; tractatio autem varia esse debet, ne aut cognoscat artem qui audiat aut defetigetur similitudinis satietate: proponi oportet quid adferas et qua re ita sit ostendere; ex eisdem illis locis interdum concludere, possit, ut re distinguantur, verbis confusa esse visemidoctus ipse percurro, ut aliquando ad illa maiora
Abbreviated transcription (Latin):
quã quẽꝙͣ eoꝵ qui uidiũt ꝑmouet. Et ne
su hõm̃. ĩcuntate. ĩ foro accide̾ mirem̃. ¶U
gͥ ñ solũ ĩgeni nr̃i existimatõ nã id eẽt le¬
uiꝰ quãꝙͣ qd̾ pfessus iste id posse face̾ qd̾
pnici. ne id quidẽ negligendũ ẽ. s alia st̃
maiora młto. fides offitiũ. diligẽtu. Qͥb
reb adducti ⁊̃ cũ alienissimos defendimꝰ.
tam̃ eos alienos si ipi iuri uolumꝰ ħri.¬

Expanded text:
quam eorum, qui audiunt, permovet. et ne nsu hominum, in civitate, in foro accidere miremur: cum agitur non solum ingenii nostri existimatio nam id esset leuamquam, cum professus sis te id posse facere, quod pauci, ne id quidem neglegendum est;—sed alia sunt maiora multo, fides, officium, diligentia, quibus rebus adducti, etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos alienos, si ipsi viri boni
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ut boĩ uiri ẽẽ uideant᷑. ¶ Hinc uitẽ est
illa dispar adiũta rõ orationisq ad aliqͦdã
gn̾e mẽtis indic̃. ꝑmoueat. impellitq ut
od̾int aut diligãt. aut ĩuideĩt. aut saluuͣ
uelĩt. aut metuant. auc spuĩt. aut ut cipi¬
ant. aut abborrẽt. aut letent᷑. aut mereãt
aut misereant᷑. aut punire uelĩt. aut ad
eos metꝰ deducãt si qui finitumm sit ⁊de ꝓ¬
pinꝗs ac talib aĩs ꝑmotionib. ¶Atq
illud optãdũ est oratori. ut aliꝙͣ ꝓmotio
qd̾ utilitatis oratoi̾s feret accomodata.⁊
Eaciliꝰ ẽ enĩ currẽtẽ ut nũt ĩcitate. quã ꝯ¬
mouei̾ languẽtẽ sui. Idaut ñ erit aut ei̾t

Expanded text:
ti, ut boni viri esse videamur. Huic autem est ti, ut boni viri esse videamur. Huic autem est illa dispar adiuncta ratio orationis, quae alio quodam genere mentis iudicum permovet impellitque, ut aut oderint aut diligant aut invideant aut salvum velint aut metuant aut sperent aut cupiant aut abhorreant aut laetentur aut maereant aut misereantur aut poenire velint aut ad eos motus deducantur, si qui finitimi sunt et de propinquis ac talibus animi permotionibus. Atque illud optandum est oratori, ut aliquam permoquod utilitas oratoris feret, accommodatam; facilius est enim currentem, ut aiunt, incitare quam commovere languentem; sin id aut non erit a
Abbreviated transcription (Latin):
acerboꝵ sũt. ualde beniuolentiã concinãt.
ab alien ĩtq ab his ĩ quib hec sũt. ¶ Ita¬
q eadẽ sũt ĩ adu̾sarios excõtraio cõferẽ¬
da. s genꝰ hoc totũ oratoĩs ĩhis causis ex¬
cellit. ĩ quib minꝰ põt ĩflĩmari aĩus udi¬
cis. acri ⁊ uehem̃ti qͣdam ĩcititõe enĩ sẽꝑ
sepe placida sim̃is alienisq maxinie co¬
mendatos¬
Es uit appello nõ eos mͦ qui arguiit᷑.
s omĩs quoꝵ de re disceptat᷑. sic enĩ
lim loq̾bant᷑. Hoꝵ gͥ expmere mores
orone uistos ĩtegros.religiosos.timidos
ꝓferendis ĩiuriaꝵ mirũ ꝗddã ualet ⁊uł hoc
tã ht̃ iuim si ẽ suauit̾ ⁊ cũ sensu tcͣtatũ ut
sepe plusꝙͣ causa ualeat. ¶Tantũ aũt effi¬
cit᷑ sensu qͦdã ac rõne dicendi. ut qiͣ moe̾s
oratoi̾s esfĩgat or̃o. gnͣe enĩ quodã sũaꝵ¬
et gn̾e u̾boꝵ adhibita ⁊ actõe lem. facilita¬
tẽ sigͥficanti efficit᷑. ut probi. ut bene mori¬

Expanded text:
valde benevolentiam conciliant abalienantque ab eis, in quibus haec non sunt; itaque eadem sunt in adversarios ex contrario conferenda. Sed genus hoc totum orationis in eis causis excellit, in quibus minus potest inflammari animus iudicis acri et vehementi quadam incitatione; sed saepe placida, summissa, lenis, quae maxime commendat reosReos autem appello non eos modo, qui arguuntur, sed omnis, quorum de re disceptatur; sic enim olim loquebantur. Horum igitur exprimere mores oratione iustos, integros, religiosos, timidos, perferentis iniuriarum mirum quiddam valet; et hoc tam habet vim, si est suaviter et cum sensu tractatum, ut saepe plus quam causa valeat. Tantum autem efficitur sensu quodam ac ratione dicendi, ut quasi mores oratoris effingat oratio; genere enim quodam set genere verborum, adhibita etiam actione leni facilitatemque significante efficitur, ut probi, ut bene mora
Abbreviated transcription (Latin):
pic potuerũt. iti ame dc̃a sũt. Ut enĩsi
strare uellẽ. satis eẽ deberet si signa ⁊ notas
ostende̾m locoꝵ. Quib cogͥtis ip̃e sͥ foderet
et id qd̾ uellet paruo labore nullo errore ĩue¬
nret. Sic has ego argum̃toꝵ nom notas ⁊

Expanded text:
 ita a me dicta sunt; ut enim si nstrare vellem, satis esse deberet, si signa et notas ostenderem locorum, quibus cognitis ipse sibi foderet et id quod vellet parvo labore, nullo errore, inveniret; sic has ego argumentorum notavi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ apud quos aget᷑. conciliar quã maxi¬
me ad beniuolentuã cũ grã oratorẽ. tum
gr̃a illũ ꝓ quo dicet orator. ¶Conciliãtꝰ
uite. q̃ faciliꝰ ornar possũt. si mͦ sũt quã fir¬
gi si nulla sũt. si ħ adiuuat ĩ oratoe̾ lenitaᷤᷤ
uocis. nultus pudoris sigͥficatõ. u̾boꝵ co¬
mitas.si ꝗd ꝓseqͣre acrĩ ut ĩuitus ⁊ coactuᷤᷤ
pietatis gm̾ nimiũ id petẽtis ñ auidi si¬

Expanded text:
eorum, apud quos agetur, conciliari quam maxime ad benevolentiam cum erga oratorem tum erga illum, pro quo dicet orator. Conciliantur vitae; quae facilius ornari possunt, si modo sunt, quam fingi, si nulla sunt. Sed haec adiuvant in oratore: lenitas vocis, vultus pudoris significatio, verborum comitas; si quid persequare acrius, ut invitus et coactus pietatis, grati animi, non appetentis, non avidi si
Abbreviated transcription (Latin):
gna doloris tui u̾bis sentẽtus uoce uul¬
tu cũ latͥmatõe deniq õstendei̾s. ut enim
iuilla ma̾ies tã facił ad exardescendũ ẽ que
nͥ ad moto igni ignẽ ꝯcipe possit. sic nulla
mens est tam ad ꝯp̃hendendã uim orato¬
ris parata q̃ possis̾ ĩcendi. nͥ ip̃e ĩflãmatus
ad eã ⁊ ardẽs accesẜ̾it .s. ¶At ne ħ forte
magnũ ac mirabłe ẽẽ uid̾at᷑ hoĩe tociens
irasci. totiẽs dolere. totiens omĩ motu aĩ
cõcitari. preẜtim ĩ reb alienis. magnauis

Expanded text:
gna doloris tui verbis, sententiis, voce, vulgna doloris tui verbis, sententiis, voce, vultu, conlacrimatione denique ostenderis; ut enim nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae nisi admoto igni ignem concipere possit, sic nulla mens est tam ad comprehendendam vim oratoris parata, quae possit incendi, nisi ipse inflammatus ad eam et ardens accesserit. Ac, ne hoc forte magnum ac mirabile esse videatur hominem totiens irasci, totiens dolere, totiens omni motu animi concitari, praesertim in rebus alienis, magna vis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi oĩs illi motꝰ quos orator adhibẽt. uolo
uidici in ip̃o oratore. impressi ẽẽ atq ĩ u¬
sti uidebũt᷑ ¶Qd si fictus aliqs dolor su¬
scipiendus ee̾. ⁊ si inciꝰ modi gn̾e or̃onis
nichil ẽẽ nisi falsũ atq imitatõe simulatũ
maior ars aliqua forsitan eẽ reꝗrenda.
Alnc ego quidtibi
crasse ꝗd ceti̾s accidat nescio. De me i¬
aũt cã nulla ẽ cur apd̾ hoĩes pruden¬
tusimos atq amicissimos mentiar. Nor
me hercule ũquã ap̃ uidices dolorẽ aut mi¬
ẜicordiã aut ĩuidiam aut odiũ. dicẽdo ex¬
citate uolui. qn ip̃e nõ comouẽdis iudicib
bis ipĩs sensib ad quos illos adduce̾ uellẽ
ꝑmouerer. ¶⁊ leq ẽ eĩ facile ꝑficere ut ira¬
scat᷑ ei quo ita uelis uidex. si tu ip̃e illud lẽ¬
te ferre uiderre. Neq ut odei̾t eũ quẽ cuue¬
lis. nisi te ip̃m flagrãtẽ odio ante uide̾it.
Neq admiẜicordiã adducet᷑. nisi tuei si¬

Expanded text:
nisi omnes illi motus, quos orator adhibere volet nisi omnes illi motus, quos orator adhibere volet iudici, in ipso oratore impressi esse atque inusti videbuntur. Quod si fictus aliqui dolor suscipiendus esset et si in eius modi genere orationis nihil esset nisi falsum atque imitatione simulatum, maior ars aliqua forsitan esset requirenda: nunc ego, quid tibi, Crasse, quid ceteris accidat, nescio; de me autem causa nulla est cur apud homines prudentissimos atque amicissimos mentiar: non me hercule umquam apud iudices aut dolorem aut misericordiam aut invidiam aut odium dicendo excitare volui quin ipse in commovendis iudicibus eis ipsis sensibus, ad quos illos adducere vellem, permoverer; neque est enim facile perficere ut irascatur ei, cui tu velis, iudex, si tu ipse id lente ferre videare; neque ut oderit eum, quem tu velis, nisi te ipsum flagrantem odio ante viderit; neque ad misericordiam adducetur, nisi tu ei si
Abbreviated transcription (Latin):
cipiti cã ⁊ gram ad aĩos iuidicũ ꝑtͣcͣtãdos oĩa
m̃te ĩ ea cogitatõe curaq u̾sor. ut odet quã
sagatissime possim. ꝗd sentũt. ꝗd extimẽt.
ꝗd expectẽt. qd uelit. quo deduci orõnes fa¬
cillime posse uideant᷑. s sedeant. ⁊ ut añ dixi
ostendit᷑. uł ado. sin ẽ ĩtegri quietusq uidex.
plus ẽ opis. Sũt eñ oĩa dicendo excitan¬
da. nichil adiuuãte natã. s tantã nĩ ht̃ illa
q̃ recte abono poeta dictn est. flex animina
oĩum regna reꝵ or̃o. ut nõ mͦ ĩclinãtẽ ex¬
impator fortis ac bonus capẽ possit. Hec
sũt illa q̃ me ludes̃ crassus mͦ flagitabat
qua ame duunitꝰ tcͣtare solere dicet᷑. ⁊ ĩcau¬
sam .c. aquili .c. norbam. nõ nullisq alnie
qiͣ p̃clare acta laudaret.
gito deniq isto tuo sigͥficari solet. Tantũ ẽ
gre sm̃e.tã ue̾ tã noue tam siue pigm̃tisi
is qui audit. ut od̾it. ut ĩuideat. ut ꝑtime¬
scat aliꝗd. ut affectet miẜicordiãq deducat᷑.

Expanded text:
 gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odorer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. Si se dant et, ut ante dixi, ostenditur, vela do; sin est integer quietusque iudex, plus est operis; sunt enim omnia dicendo excitanda, nihil adiuvante natura. Sed tantam vim habet illa, quae recte a bono poeta dicta est flexanima atque omnium regina rerum oratio, ut non modo inclinantem exnantem, ut imperator fortis ac bonus, capere possit. Haec t illa, quae me ludens Crassus modo flagitabat, cum a me divinitus tractari solere diceret et in causa M'. Aquili Gaique Norbani non nullisque aliis quasi praeclare acta laudaret, gito denique isto tuo significari solet; tantum est  verae, tam novae, tam sine pigmentis is, qui audit, ut oderit, ut invideat, ut pertimescat aliquid, ut ad fletum misericordiamque deducatur,
Abbreviated transcription (Latin):
pisonẽ aut ad fanniũ aut uennomũ ue¬
mas. Quãꝙͣ ex hus alius alio plus ht̃ uiri
buitq uiros agrestes ille quidẽ atq horri
das sine uictorica aut palestra. s cn monẽ
reliqͦs potuit ut accuratiꝰ scriberẽt. Eoce aut¬
successere huic belliglodĩ asilio. nicħ ad celiũ
s pocĩ id antiqͦꝵ lagorẽ ⁊ ĩsciciam. ¶⁊ lam
ꝗd actũ numerẽ cuiꝰ loquacitas ht̃ aliꝗd ar¬
gucioꝵ. Nec id tñ ex illa erudita gͥcoꝵ copia

Expanded text:
Pisonem aut ad Fannium aut ad Vennonium uenias, quamquam ex his alius alio plus habet uiriumbuitque uires agdas, sine nitore ae palaestra, sed tamen admonere reliquos potuit ut accuratius scriberent. Halodius, Asellio, nihil ad Coelium, sed potius ad antiquorum languorem et inscitiam. 7 Nam quid Macrum numerem? Cuius loquacitas habet aliquid argutiarum nec id tamen ex illa erudita Graecorum copia,
Abbreviated transcription (Latin):
gatos. Qͥ cũ rei .p. nullã ũꝙͣ ꝑtẽ attigissẽt.
fecto scolis eẽnt excitati. neq ad illd̾ minꝰ
electi. nͥ in ꝗbdã pͥncipib tẽꝑib illis fuis¬
sent studia doctͥne. Qͥ cũ cet̾a litt̾is manda¬
rẽt. alii uis cuule. alii orõnes suas. alii mo¬
num̃ta maioꝵ. hãc ãplissimã oĩũ artiũ be¬
ne iuiuendi disciplina. uita mag̃ ꝙͣ litt̾is
ꝑsecuti ẽ. ¶ Itaq illiꝰ u̾e elegãtisq pħie.
qͥ̃ ducta a socrate ĩp i ateticis ad huc ꝑmãsit.
et id̾ alio mͦ dicẽtib stoicis cũ achademicii
eoꝵ ꝯtͦuersias disc̾pent. ulła fere sut ac pa¬
uca ad mod̾ latina monum̃ta. siue ꝑꝑ mag̾¬

Expanded text:
nullam umquam partem attigissent fecto scholis essent excitati neque ad illud munus electi, nisi in quibusdam principibus temporibus illis fuissent studia doctrinae. qui cum cetera litteris mandarent, alii ius civile, alii orationes suas, alii monumenta maiorum, hanc amplissimam omnium artium, bene vivendi disciplinam, vita magis quam litteris persecutique ducta a Socrate, in Peripateticis adhuc permansit et idem alio modo dicentibus Stoicis, cum Achademici eorum controversias discerperent, nulla fere sunt aut pauca admodum Latina monumenta". Et a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑitis ea ꝓbari posse ñ arbitrabãt᷑. Cũ int̾rĩ
illis splentib: amifiniꝰ extitit dices. Cunis
libris editis: cõmota młtitudo ꝯtulit se
adcandẽ potissimũ disciplinã. siue qd̾ erat
cognitu ꝑ facił. siue qd̾ ĩuitabat᷑ illecebris
blandis uoluptatis. sine etiã qr nicħ erat ꝓ¬
latũ meli. illd̾ qd̾ erat tenebãt. ¶ Post ami¬
sissẽt: italiã totã occupaner̃t. Qd̾ qr mar̃m
argum̃tũ ẽ ñ dici illa sb̾ptilit. qd̾ eĩ facile¬
ẽ ediscãt᷑ ⁊ ab indoctis ꝓbent᷑. id illi firma¬
m̃tũ eẽ discipline putant. ¶ G defendat qd̾
ꝗsq sentit. Sũt enĩ iudicia lib̾a. ⁊ los ĩsti¬
tutũ tenebimꝰ. nullisq muꝰ discipline legibꝰ
astͥcti. quib ĩpħia necessatio paream᷑. qd
sit ĩ quaq re mar̃e ꝓbabile. sẽp reꝗremus.
Qd̾ cũ sepe alias: cũ nuꝑ ĩtusculano studi¬
ose egimꝰ. ¶ Itaq eepoĩtis tͥdm disputoĩb
quart᷑ dies hoc libro ꝯcludit᷑. Ut eĩ ĩ inferi¬

Expanded text:
itis ea probari posse non arbitrabantur, cum interim illis silentibus C. Amafinius extitit dicens, cuius libris editis commota multitudo contulit se ad eam potissimum disciplinam, sive quod erat cognitu perfacilis, sive quod invitabantur inlecebris blandis voluptatis, sive etiam, quia nihil erat prolatum melius, illud quod erat tenebant. post Amasissent, Italiam totam occupaverunt, quodque maxumum argumentum est non dici illa subtiliter, quod et tam facile ediscantur et ab indoctis probentur, id illi firmamentum esse disciplinae putant. Sed defendat, quod quisque sentit; sunt enim iudicia libera: nos institunecessario pareamus, quid sit in quaque re maxime probabile, semper requiremus. quod cum saepe alias, tum nuper in Tusculano studiose egimus. itaque expositis tridui disputationibus quartus dies hoc libro concluditur. ut enim in inferi
Abbreviated transcription (Latin):
paradrsũ uoluptatis & statuit cherubĩ
& flãmeã rõpheã quat uertitur ad cus¬
todiendã uiã ligniuitae. Alius multo
sensus in ebreͦẽ quã hic intellegit᷑. Ait eñĩ
Et eiec̃ adã. haud dubiũ quindñs & ha¬
bitare fec̃ ante para disũ uoluptatis

Expanded text:
paradisum voluptatis. Et statuit Cherubim paradisum voluptatis. Et statuit Cherubim et flammeam romphaeam, quae vertitur ad custodiendam viam ligni vitae. Alius multo sensus est in Hebraeo quam hic intelligitur. Ait enim: Et ejecit Adam, haud dubium quin Dominus: Et habitare f
Abbreviated transcription (Latin):
adcalliditatẽ &uersutias cogitationũ eiꝰ
aperiret quod om̃s gressus ipsius nequitiȩ
essec & fraudis. Sed & qđ sequit᷑ terrã man¬
seruabit caputtuũ & tuseruab eius cal¬
caneũ. Melius habet inebreo. ipse con¬
teret caputtuũ. & tu conteres eius calca¬
neũ quia & nr̃i gressus p̃pediunt᷑ a colubno
Et dñs conteret satanan subpedib nr̃is ue¬
locit̃. Multiplicans multiplicabo tristi¬
tias tuas & gemitus tuos. Protristitia &
gemitu i nebreo doloros & conceptꝰ hab&
Et aduirũ conuersiotua. proc̃ uersione
aquila societatẽ. simmachus appetitũ
uł impecũtranstuler̃. Maledicta terra
in operibtuis. Operahio ñ ruris colen¬
di ut pleriq: putant. sed peccata signifi¬
cant. ut inebreohabet & aquilan discor¬
datdic̃s Maledictahumus ꝓpt̃te & the¬
odotion. maledicta adamã intrans gres¬
sionetua. Et uocauit adam nom̃uxo¬
ris suȩ uitam quia ipsa ÷ mat̃ omnium
inuitũ. Et eiec̃ adã & habiture fec̃ c̃tra

Expanded text:
calliditates et versutias cogitationum ejus aperiret, quod omnes gressus ipsius nequitiae esset et fraudis. Sed et quod sequitur: Terram manservabit caput tuum, et tu servabis ejus calcaneum. Melius habet in Hebraeo: Ipse conteret caput tuum, et tu conteres ejus calcaneum: quia et nostri gressus praepediuntur a colubro: et Dominus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter. Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitus tuos. Pro tristitia et gemitu, in Hebraeo dolores et conceptus habet. Et ad virum conversio tua. Pro conversione 310 Aquila, societatem: Symmachus, appetitum vel impetum transtulerunt. Maledicta terra in operibus tuis. Opera hic non ruris colendi, ut plerique putant, sed peccata significantur: ut in Hebraeo habetur: Et Aquila non discordat, dicens: Maledicta humus propter te. Et Theodotion: Maledicta adama in transgressione tua. Et vocavit Adam nomen uxoris suae, vitam, quia ipsa est mater omnium in vitam. Et ejecit Adam, et habitare fecit contra
Abbreviated transcription (Latin):
Melius int̃p̃tatꝰ ÷ simmachus dicens morta¬
& profundũ soporẽ int̃p̃tatis. Denique
seqͥt Et dormiuit. idipsũ uerbũ & inione
cabitur mulier. qm̃ exuiro sũptaẽ : Non
uidet᷑ in greco & in latino resonare cur
mulier appellet᷑ quia exuiro sũptasit
sed & ino lotia in ebreo sermone seruat᷑
Vir quippe uocat᷑ his & mulie hissa.

Expanded text:
Melius interpretatus est Symmachus dicens, mortaMelius interpretatus est Symmachus dicens, mortaet profundum soporem interpretati sunt. Denique sequitur: Et dormicabitur mulier, quoniam ex viro sumpta est. Non videtur in Graeco et in Latino resonare, cur mulier appelletur, quia ex viro sumpta sit: sed etymologia in Hebraeo sermone servatur. Vir quippe vocatur Is, muli
Abbreviated transcription (Latin):
proquo simmachus transtulit para dr̃ sũ
florentẽ Nec non quod seqͥt c̃traorientẽ
inebreo mescedem scribit᷑ qđ aquila posũ¬
it AΠΟΡΧΕΟΕΝ & nos ab exordio possumꝰ
non orientẽ sed principiũ significat. ex
quomanifestissime cõprobatur. quo d pͥus¬
quã caelũ & terrã ds̃ faceret. paradr̃sum
ante condiderat. et legitur inebreo. plan¬
tauerat a ut̃ dñs ds̃ para dr̃ sũineden a prin¬
cipio VIN omenuni fison hunc eẽ
indie fluuiũ gangenputant ibiẽ carbun¬
culus & lapis prasinus. Procarbunculo
aliitranstuler̃: Et sũp̃sit dñs ds̃ hominẽ
& posuit eũ inparadr̃so uoluptatis. pro
uoluptate i nebreohabet ed̃eñ. Ipsiigit᷑
nunc septuaginta edeñ int̃p̃tatis̃ uolup¬
tatẽ Simmachus uero qui para drsũ floren¬
tem paulo ante transtulerat. hic posuit
sum amoenitatẽ & delicias sonat. Inqua¬
cũq: aut̃ die comederis exeo morte morieris

Expanded text:
Pro quo Symmachus traPro quo Symmachus traflorentem. Necnon quod sequitur, contra orientem, in Hebraeo MECEDEM   scribitur, quod Aquila posuit ἀπὸ ἀρχῆς: et nos, ab exordio, possumus non orientem, sed principium significat. Ex quo manifestissime comprobatur, quod priusquam coelum et terram Deus faceret, paradisum ante condiderat, sicut et legitur in Hebraeo: Plantaverat autem Dominus Deus paradisum in Eden, a principio. Nomen uni Phison. Hunc esse Indiae fluvium Gangen putant. 308 Ubi est carbunculus et lapis prasinus. Pro carbunculo alii transtulerunt. Et sumpsit Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis. Pro voluptate, in Hebraeo habet EDEN. Ipsi igitur nunc Septuaginta EDEN interpretati sunt voluptatem. Symmachus vero qui florentem paulo ante paradisum transtulerat, hic posuit sum amoenitatem et delicias sonat. In quacumque autem die comederis ex eo, morte morieris.
Abbreviated transcription (Latin):
in ebreo habet mere feth qđ nos appellare
possumꝰ incubabat siue confouebat insimi¬
litudinẽ uolucris ouacalore ammantis
ex quomntellegimꝰ ñ despũmundidici ut
ñ nulli arbitrantur sed despũscoqui& ip¬
quod omis congregatio aquarũ siuesalsa
sit si uedulcis iuxta idioma linguae ebraicȩ
euangelistã adfaciendũi gnorantib: mira¬
culũ eo qđ dñs suꝑ mare ambulauerit. pro
lacugenesa reth mare appellas se calũ¬
niatur cũ omĩs lacus aquarũ congrega¬
tio maria nuncupentur .V. Et consũ¬
maũ ds̃ indies exco opera sua quae fecit
Artabimus igit᷑ iudeos quideotio sabbati
gloriantur quodiã tunc in principios ab¬
batũ dissolutũ sit cũ dsoperatur in sabba¬
to cõplens opera sua in eo & benedicens
ipsediei qua in illo uniuersa compleuerat.
Etplantauit dr̃ isds̃ para dr̃sũ in eden con
traorientẽ: Propara drso hortũ habet.
id ÷ ian porro eoen deliciȩ int̃p̃tantur.

Expanded text:
in Hebraeo habet MEREFETH  , quod nos appellare in Hebraeo habet MEREFETH  , quod nos appellare possumus, incubabat, sive confovebat, in similitudinem volucris, ova calore animantis. Ex quo intelligimus, non de spiritu mundi dici, ut nonnulli arbitrantur, sed de Spiriquod omnes congregationes aquarum, sive dulces sint sive salsae, juxta idioma linguae Hebraicae Evangelistas ad faciendum ignorantibus miraculum, eo quod Dominus super mare ambulaverit, pro lacu Genezareth, mare appellasse calumniatur, cum omnis lacus et aquarum congregatio maria nuncupentur. Et consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit. mum. Arctabimus igitur Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quod jam tunc in principio sabbatum dissolutum sit, dum Deus operatur in sabbato, complens opera sua in eo, et benedicens ipsi diei: quia in illo universa compleverit. Et plantavit Dominus Deus paradisum tra orientem. Pro paradiso hortum habet, id est, gan. Porro Eden deliciae interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPIT LIBERQUESTIONŨ
nprincipio fec̃ds̃ caclũ & terrã. Pleriq
aestimant sicut in alt̃catione quoq: iaso¬
nis & papisciscriptũ ÷ & tertulliani inlo¬
bro c̃traprax eã disputat. nec ñ hilarius
in expositione cuiusdã psalmiadfirmat
inebreo haberiinfilio fec̃ds̃caelũ & t̃rã
quod falsũ eẽ reiipsius ueritas compro
scriptũ ÷ braesitħ quodaquila in t̃p̃tatur
filio. Magisitaq: scđm sensũ quã scđm
uerbi trans lationẽ dexp̃o accipi potest
quitã in ipsa fronte geneseos quaecaput
libroꝵ omniũ ÷ quã &iã in principio ioħ
euangelistȩ caeli act̃rȩ conditor appro¬
batur. Vnde &inpsalterio deseipseait.
incapitulo libriscriptũ : deme id÷ inprin
factas. & sincipso factũ ÷nihil. Sed& hoc
sciendũ ÷ quod apude breos hic liber
bresitħ uocat᷑ hanc habentes consuetudiñ
&uoluminib exprincipiis eoꝵ nominaim¬
ponant. Et sp̃s dĩferebatur suꝑ aquas.
Proeo qđ in nrĩs codicib scriptũ ÷ ferebatur.

Expanded text:
INCIPIT LIBER. 305 In principio fecit Deus coelum et terram. Plerique existimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus in libro contra Praxeam disputat: necnon Hilarius in expositione cujusdam Psalmi affirmat, in Hebraeo haberi: In filio fecit Deus coelum et terram: quod falsum esse, ipsius rei veritas comprobscriptum est, BRESITH  ; quod Aquila interpretatur,filio. Magis itaque secundum sensum quam secundum verbi translationem de Christo accipi potest: qui tam in ipsa fronte Glibrorum omnium est, quam in principio Joannis evangelistae, coeli et terrae conditor approbatur. Unde et in Psalterio de se ipse ait: In capitulo libri scriptum est de me facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Sed et hoc sciendum, quod apud Hebraeos liber hic BRESITH vocatur: hanc habentes consuetudinem, ut voluminibus ex principiis eorum nomina imponant. Et Spiritus Dei ferebatur super aquas. Pro eo quod in nostris codicibus scriptum est, ferebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
quã sapientia demonstrat᷑. Et audier̃
uocem dñidĩ ambulantis inparadrsoad
uesperã. In plerisq: codicib: latinorum
pro eo quod hic posunmus aduesperã post
meridiem habet quia TOAΙΑnoΝ grecũ
sermonẽ ad uerbũ transferre ñ possumus
proquo in ebreoscriptũ ÷ LARTIEATOAA

Expanded text:
entia demonstratur. Et audierunt vocem Domini Dei ambulantis in paradiso ad vesperam. In plerisque codicibus Latinorum, pro eo quod hic posuimus ad vesperam, post meridiem habet: quia τὸ δειλινὸν Graecum sermonem ad verbum transferre non possumus: pro quo in Hebraeo scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
Et respex̃ ds̃ suꝑ abel & suꝑ muneracius
suꝑcainaũt & suꝑ munera eius ñ respex̃¬
poterat cain qđ fr̃is munera suscepissec
ds̃ & sua repudiasset. nisiilla int̃p̃tatio
uera ẽ quã theo dotionposuit & inflã¬
mauit dñs suꝑ abel & suꝑ sacrificium
eius quꝑ cam uero & suꝑ sacrificiũ eiꝰ
ñ inflãmauit ignẽ aut̃ ad sacrificiũ

Expanded text:
 ad Abel et ad munera ejus: ad Cain vero et ad munera ejus non respexpotuit Cain quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset, nisi illa interpretatio vera est, quam Theodotion posuit: Et inflammavit Dominus super Abel et sacrificium ejus; super Cain vero et super sacrificium ejus non inf
Abbreviated transcription (Latin):
Non qđ ipsũ adam quẽ eieceratdr̃ ha¬
bitarefecerit contrapara dysũ uolup¬
tatis sed quo illoiecto antefores para¬
dr̃sicherubim & flã meũ gladiũ posue¬
ritadcustodiendũ para drsi uestibulũ

Expanded text:
od ipsum Adam, quem ejecerat Deus, habitare fecerat contra paradisum voluptatis: sed quod illo ejecto ante fores paradisi Cherubin et flammeum gladium posuerit ad custodiendum paradisi vestibulum,
Abbreviated transcription (Latin):
mis id ÷ in disputationo maiori ebreica
ueritate superatꝰ ÷ & suoꝵ circũdatꝰ agmi¬
nib: int̃dũ lingux peregrinȩ quaerit auxi¬
lia hoc unũ dico quod uellem cũ inuidia
nominis ei habere &iã scientiã scriptura¬
rum floccipendens imagines umbrasq
laruarũ quarũ naturȩ eẽdicit᷑ terrere
paruulos. & in angulis garrire tenebrosis

Expanded text:
mis, id est, in disputatione majori, Hebraica mis, id est, in disputatione majori, Hebraica Veritate superatus, et suorum circumdatus agminibus, interdum linguae peregrinae quaerit auxilia. Hoc unum dico, quod vellem cum invidia nominis ejus habere etiam scientiam Scripturarum, flocci pendens imagines umbrasque larvarum, quarum naturae esse dicitur, terrere parvulos, et in angulis garrire tenebrosis
Abbreviated transcription (Latin):
regi alexandriȩ mrstica quȩq: inscriptu¬
risscĩs prodere noluerint & maximȩ eaq̃
xp̃i aduentũ pollicebantur neuiderent᷑
iudei & alterũ dm̃ colere quos illeplato¬
nis sectator magniidcircofaciebat quia
fer̃ quȩ in nr̃is codicib: non habentur. suꝑ
quib: in suis locis plenius disserem. Ex quo
ꝑspicuũ ÷ lla magis uera eẽ exemplaria
quaecũ nouites tam̃ti auctoritate concor¬
dant. Accidit ad hoc quodiosephus quilxx¬
int̃ p̃tũ exponit hr̃storiã. quinq: tantum
abcs libros morsi translatos refert quos
no : quoq confitemur plus quã ceteroscum
ebraicis consonare. Sed & h qui postea
int̃ p̃tes extiter aquilũ loquor & simma¬
chum. & theodotionẽ longe alit̃ habent
quã nos legimus ad extremũ quod & iã
obtret tatores nr̃os placare potest pere¬
cet cõponere magis meo nomine inuidio¬
siusẽ qđ cũ in homeliis suis quas adiuilzũ
loquit᷑ cõmunẽ aeditionẽ sequatur into¬

Expanded text:
regi Alexandriae mystica quaeque in Scripturegi Alexandriae mystica quaeque in Scripturis sanctis prodere noluerint, et maxime ea quae Christi adventum pollicebantur: ne viderentur Judaei et alterum Deum colere: quos ille Platonis sectator magni idcirco faciebat, quia ferunt, quae in nostris codicibus non habentur. Super quibus in suis locis plenius disseremus. Ex quo perspicuum est, illa magis vera esse exemplaria, quae cum novi Testamenti auctoritate concordant. Accedit ad hoc, quod Josephus, quiit  Al. proponit historiam, quinque tantum ab eis libros Moysi translatos refert: quos nos quoque confitemur, plus quam caeteros cum Hebraicis consonare. Sed et hi qui postea interpretes exstiterunt, Aquilam loquor, et Symmachum, et Theodotionem, longe aliter habent, quam nos legimus. Ad extremum quod etiam obtrectatores nostros placare potest percet componere magnis, meo nomine invidiosius est, quod cum in homiliis suis, quas ad vulgum loquitur, communem editionem sequatur: in to
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝑ sonabat. Semꝑeñi inpropatulo for¬
titudo demulos habet. feriuntq sũmos
fulguramontes. Meuero procul a burbi¬
bus forolitib: turbis remotum sic quoq:
ut quintillianus ait latentẽ inuenit inui¬
turã scãm disposui scribere ñ queratelo¬
quentiã ñ oratorũ leporem sed magis im¬
micis pronob ipse respondebat nouo operi
ueniã concedendã. Vt enĩnos humiles
atq pauꝑculi nechabem̃ diuitias nec obla¬
tas dignamur accipere. & illi noi erint
non posse senotitiã scripturarũ id ÷ diui¬
icis uaria suspicantur errores refellero
uł eaquȩ in latinis & grecis codicib: scate¬
reuident᷑ auctoritatis suȩ red dere. & hi¬
mologias quoq: rerũ nominũ atq: regio¬
nũ quae in nr̃o sermone non resonant uer¬
naculȩ linguȩ explanareratione & quo faci¬
lius em̃datio cognoscatur. ipsci primum
errores arguimus nec nr̃m laborem illoꝵ
rep̃hensionẽ putamus cũ illi ptholomeo

Expanded text:
tia pertonabat. Semper enim in propatulo fortia pertonabat. Semper enim in propatulo fortitudo aemulos habet, feriuntque summos Fulmina montes . Me vero procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotum, sic quoque ut Quintilianus ait latentem invenit invituram sanctam disposui scribere, non quaerat eloquentiam, non oratorum leporem; sed magis inimicis pro nobis ipse respondeat, Novo operi veniam concedendam. Ut enim nos humiles atque pauperculi, nec habemus divitias, nec oblatas dignamur accipere: ita et illi noverint, non posse se notitiam Scripturarum, id icis varia suspicantur, errores refellere: vel ea quae in Latinis et Graecis codicibus scatere videntur, auctoritati suae reddere; etymologias quoque rerum, nominum atque regionum, quae in nostro sermone non resonant, vernaculae linguae explanare ratione. Et quo facilius emendatio cognoscatur, ipsa primum,errores arguimus: nec nostrum laborem, illorum reprehensionem putamus: cum illi Ptolemaeo
Abbreviated transcription (Latin):
ui in principiis librorũ debebam
secuturi operis argumenta propo¬
nere. cogorprius respondere
maledictis terentii quippiam
sustinens qui comoediarium prologos
indefensionẽ suis scȩnis dabat. Argue¬
bat enĩluscius ianuinus nostro lusciosimi¬
lis & qua si publici aerarii poetã furemcri¬
minabatur. Hoc idem passus ÷ ab aemulis
& mantuanus uatis ut cũ quosdã uersus
homeri transtulis set ad uerbũ compilator
uetererũ diceretur: Quibusille respondit
magnarũ eẽ uirium clauem herculis extor¬
quȩ redemanu. Sed & tullius quiinarcȩ
eloquentiȩ romane stecitrex oratorũ & la¬
tinȩ linguȩ illustrator repetundarum
accusatur agrecis. Nõmirũ ergosicontra
me paruum homunculũ inmunde sues grun¬
niant & pedibus margaritã conculcent cũ
aduersus doctissimos uiros & qui gloria in¬
uidiã superare debuerant liuor ex arserit.
Verũ hoc illis merito accidit quorũ intha¬
etaris curia contione prorostris eloquen¬

Expanded text:
ui in principiis librorum debebam secuturi operis argumenta proponere, cogor prius respondere maledictis, Terentii quippiam sustinens, qui comoediarum prologos in defensionem sui scenis dabat. Urgebat enim eum Luscius Lanuinus, nostro Luscio similis, et quasi publici aerarii poetam furem criminabatur. Hoc idem passus est ab aemulis et Mantuanus vates, ut cum quosdam versus Homeri transtulisset ad verbum, compilator veterum diceretur. Quibus ille respondit, magnarum esse virium, clavam Herculi extorquere de manu. Sed et Tullius, qui in arce eloquentiae Romanae stetit, rex oratorum, et Latinae linguae illustrator, repetundarum accusatur a Graecis. Non mirum ergo si contra me parvum homunculum immundae sues grunniant, et pedibus margaritas conculcent, cum adversus doctissimos viros, et qui gloria invidiam superare debuerant, livor exarserit. Verum hoc illis merito accidit, quorum in theatris, curia, concione, pro rostris eloquen
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ ita dicet duplicit̾ eẽ te ĩ uistũ. cũ ⁊ alienĩ
mortalui ⁊ granit̾ feras. te qd̾ utñd̾ accepis.
redclidisse. ¶ Prudetie uo qd respondeb̾. docẽti
ad beate. Que si extͥnsecꝰ religata pend̾at ⁊
ñ oriat᷑ ex se: ⁊ rursus ad se reu̾tat᷑. ⁊oĩasua¬

Expanded text:
tamen ita dicet dupliciter esse te iniustum, cum et alienum tamen ita dicet dupliciter esse te iniustum, cum et alienum mortalium, et graviter feras, te, quod utendum acceperis, reddidisse. Prudentiae vero quid respondebis, dicenti ad beate? quae si extrinsecus religata pendeat, et non oriatur ex se, et rursus ad se revertatu
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑a datũ est auxiliũ extorq̃as ĩuet̾ar dolois.
¶Est aũ tarda illa qdẽ medicina. s tam̃ magna
quã affert longiqtas ⁊ dies. Inbes me bõa co
qd̾ pħ̾yo dignũ. si ea bõa sentires eẽ. q̃ eẽnt
hõie dignissima. Pythagoras mͥ si dr̃et. au̾
soctates. aut plato. qd iaces. aut ꝗd meres.
aut cursu ecũbis cedisq fortũe. q̃ puelle te for¬
sitã potuerit. ⁊ pũgere ñ potuit. ¶ Certe uires
frãg̾e magna nio ẽ. ĩ ĩtutib eas excita sifor¬
te dormiũt. Iã tibi aderit pͥncepo fortitudo.
q̃ te aĩo tãto eẽ coget. ut oĩa q̃ possit᷑ hoĩ ene¬
nire ꝯtẽpnas: ⁊ ꝑ nichilo putes. Aderit tẽ¬
pancia. q̃ est ead̾ mod̾ratõ. ame qd̾ paulo añ
appellata frugalitas. q̃ te t̾pit̾ ⁊ neqt̾ facere
nich patiat᷑. ¶ Qd ẽ aũ nequiꝰ.aut turpiꝰ effẽ¬
minato uiro. ⁊le iusticia qd̾ sinet te ista fa¬
cere. cui nunimũ eẽ uidet᷑ ĩ hac causa loq que

Expanded text:
natuta datum est auxilum, extorques, inveterati doloris? cst enim tarda illa quidem medicina, sed camen magna, quam affert longinquitas, et dies. Iubet me bona copho dignum, si ea bona esse sentires, quae essent homine dignissima. Pythagoras mihi si diceret aut Socrates aut Plato: quid iaces aut quid maeres aut cur succumbis cedisque fortunae? quae pervellere te forsitan potuerit et pungere, non potuit certe vires frangere. magna vis est in virtutibus; eas excita, si forte dormiunt. iam tibi aderit princeps fortitudo, quae te animo tanto esse coget, ut omnia, quae possint homini evenire, contemnas et pro nihilo putes. aderit temperantia, quae est eadem moderatio, a me quidem paulo ante appellata frugalitas, quae te turpiter et nequiter facere nihil patietur. quid est autem nequius aut turpius ecfeminato viro? ne iustitia quidem sinet te ista facere, cui minimum esse videtur in hac causa loci; quae
Abbreviated transcription (Latin):
tudine ẽẽt ꝯ ᷤ e ĩmał eẽ arbittent᷑. siue illa añ
piusa ⁊ exia tata sit̃. siue ĩuet̾au̾int. Nã ne¬
q uetuitue minui mala. nec fieri p̃medita¬
ta leuiora. stultãq eĩ ẽẽ meditatõnẽ fut᷑i ma¬
uolũtariã. Ita sẽꝑ augi. aut accipiendo: aut
cogitãdo malo ¶Lenatõnẽ aũ egͥtudims: ĩ
duab reb ponit. Auocatõe a cogitãda mo¬
lestia: ⁊ reuocatõe ad ꝯtẽplandas uoluptates.
Parere eĩ censet aĩmũ rõni posse. ⁊ qͦ illa ducat.
seq. ¶ Uetat gͥ rõ ĩtueri molestias. absttabit
ab ac̾bis cogitatoĩb hebẽtẽ aciẽ. admiserias
ꝯtẽplandas. aꝗb cũ cecidit: receptu ĩpellit¬

Expanded text:
 esse arbitrentur, sive illa ante provisa et expectata sint sive inveteraverint. nam neque vetustate minui mala nec fieri praemeditata leviora, stultamque etiam esse meditationem futuri mavoluntariam; ita semper angi aut accipiendo aut cogitando malo. Levationem autem aegritudinis in duabus rebus ponit, avocatione a cogitanda molestia et revoParere enim censet animum rationi posse, et, quo illa ducat, sequi. Vetat igitur ratio intucri molestias: abstrahit ab acerbis cogitationibus. Hebetem aciem ad miserias contemplandas: a quibus cum cecinit receptui
Abbreviated transcription (Latin):
centio. s meres uidelic regni descid̾io. nõ fi¬
lie Illã enĩ od̾as. Et iire fortasse. regno nõ
equo aĩo carebas. Est aũ ĩ pudes luctꝰ meiore
S
se ꝯficientis qd̾ ĩpare ñ liceat libis. ¶ Drom.¬
sĩ ꝗdẽ trrãnꝰ sprac̾is cxpulsus. corinthi ꝓueroᷤ
docebat usq eo ĩpio carere ñ potat. ¶Carqͥno
uͦ ꝗd ĩpudentĩ qui bellũ gereret cũ hio ꝗeiꝰ ñ tule¬
rãt supbiã. Is c̃ restitui ĩ regnũ. nͨ uegẽtiũ nec
latiorũ armis potuiss: tumcs ꝯtulisse se dr̃.
inq ea urbe semo ⁊ egͥtudine cẽ ꝯfect᷑. ¶ Hoc
tu gͥ censes sapienti accid̾e posse. ut egͥtudine
tũ carmficitia ẽ egͥtudo. ht̃ ardorẽ libido. leuita¬

Expanded text:
centis —; sed maeres videlicet regni desiderio, non ficentis —; sed maeres videlicet regni desiderio, non filiae. illam enim oderas, et iure fortasse; regno non aequo animo carebas. est autem inpudens luctus maerore se conficientis, quod imperare non liceat liberis. Dionysius quidem tyrannus Syracusis expulsus Corinthi pueros docebat: usque eo imperio carere non poterat. Tarquinio vero quid impudentius, qui bellum gereret cum is qui eius non tulerant superbiam? is cum restitui in regnum nec Veientium nec Latinorum armis potuisset, Cumas contulisse se dicitur inque ea urbe senio et aegritudine esse confectus. Hoc tu igitur censes sapienti accidere posse, ut aegritudine tum carnificina e
Abbreviated transcription (Latin):
tñqlle placideq traduc̾e̾.
Et cet̾a alias.
nc̃ egͥtudinẽ si possumꝰ
depellamꝰ. Id eĩ fit ꝓpoĩtũ. qñ qdẽ eã tuui¬
deri tibi insapiẽtẽ cad̾e drcisti. qd̾ ego nullo mͦ
existimo. ⁊et᷑ eĩ res ẽ misera detestabis oĩ ꝯtñ¬
tione uelis ut ita dicã remisq fugienda. Qͥ¬
lis eĩ tͥ ille uidet᷑. tantalo ꝓnatꝰ. pelope natꝰ. qui
abiectꝰ. tãq fract᷑. ⁊ lolite inꝗd hospites adme
adire ilico isti ne ꝯtagio mea boĩo u̾bue obsit.
tãta us scełis ĩ corꝑe heret. Tu te thiesta dã¬
pnab̾ orbabisq luce ꝓpt̾ iuĩ scełis aliem. Qͥd
illũ filiũ solis. ñ ne patͥs ipiꝰ luce ĩdignũ pu¬
pedore horrida. atq ĩ tonsa. ĩ fuscat pectꝰ. iliu¬
ie scabrũ: Hec mala ostultissime ceta ip̃e tibi
addidisti. ⁊ c̃ ĩerant ĩ his q̃tͥ casus ĩuex̾at.i
Et qd̾ ĩuet̾ato malo: cũ tumor aĩ resedisset.¬
Est aũ egͥtudo ut docebo. ĩ opinione mali re¬

Expanded text:
raducere. Sed cetera alias; nunc aegritudinem, si possumus, depellamus. id enim sit propositum, quandoquidem eam tu videri tibi in sapientem cadere dixisti, quod ego nullo modo existimo; taetra enim res est, misera, detestabilis, omni contentione, velis, ut ita dicam, remisque fugienda. qualis enim tibi ille videtur Ta/ntalo progna/tus, Pelope na/tus, qui abiectus tamque fractus? Noli/te inquit hospite/s ad me adi/re, ilico i/stic, Ne co/ntagio/ mea boni/s umbrave o/bsit. Tanta vis sce/leris in co/rpore hae/ret. tu te, Thyesta, damnabis orbabisque luce propter vim sceleris alieni? quid? illum filium Solis nonne patris ipsius luce indignum pupaedore hórrida atque Intónsa infuscat péctus inluvié scabrum. haec mala, o stultissime Aeeta, ipse tibi addidisti; non inerant in is quae tibi casus invexerat, et quidem inveterato malo, cum tumor animi resedisset—est autem aegritudo, ut docebo, in opinione mali re
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e. pareo. sequor. utor te ip̃o duce. obliusco
ei maloꝵ ũ iubes. eoq faciliꝰ. qd̾ ea ne ĩ mas
qd̾ ponẽda censco. ¶ S traducis cogitões
meas ad uoluptates: quas corpis credo. aut
qd est aliud. Recte ne int̾p̃tor sentẽtiã tuã.
Solẽt̃ eĩ isti negare nos ĩtellegere ꝗd dicat
epicurꝰ. hoc dic. ⁊ hoc ille agͥcuł me audiente
athemo senex. ¶ Ceno istoꝵ acutissimuo
ꝯtend̾e ⁊ magna licce dicere solebat. eũ eẽ
beatũ: ꝗ p̃sentib uoluptatib fiueret᷑. ꝯsid̾¬
etq se fruitur. ant moĩ aut ĩ magna ꝑte inte

Expanded text:
r te ipso duce, obliviscor etiam malorum, ut iubes, eoque facilius, quod ea ne in malis quidem ponenda censeo. sed traducis cogitationes meas ad voluptates. quas? corporis, credo, aut quid est aliud? rectene interpretor sententiam tuam? solent enim isti negare nos intellegere, quid dicat Epicurus. hoc dicit, et hoc ille acriculus me audiente Athenis senex Zeno, istorum acutissimus, contendere et magna voce dicere solebat: eum esse beatum, qui praesentibus voluptatibus frueretur confideretque se fruiturum aut in omni aut in magna parte