comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bonis. quȩ habet et seruat non ulla neces¬
sitate: s sic̃
supͣdixi ꝓpria et ęterna imnrutabilitate.
dic gͥ homo ille qui idem ipse ds̃ erit. qm̃ om̃e bonũ qͦo rp̃e
habebit. a se habebit: non necessitate s libertate. et a se ipso
iustus. et iccirco laudanduserit. Quãius enim natura hu¬
mana a diuina habeat qͦo habebit: idem tam̃ ipse a se ipso.
qm̃ duç naturę una ꝑsona erunt. habebit. U Satisfe¬
cisti michi ex hoc: et aꝑte uiclo quia et pecare non pot̾it
et camen laudandus erit de iusticia sua. S. nunc querendũ
cxistimo. cum ds talem possit facẽ hominẽ. cur non tales
fecit angelos: et duos primos homines: ut similit̃ et peccare
non possent: et de iusticia sua laudandi eẽnt. A.Intell¬
cur eos tales non fecit. A Qm̃ nec debuit nec potuit fieri. at¬
unusquisq ulorũ eẽt idem ipse qui d̾s: sicut de homine isto dici¬

Expanded text:
bonis quae habet et servat, non ulla necesbonis quae habet et servat, non ulla necessitate; sed, sicut supra dixi, propria et aeterna immutabilitate. Sic ergo homo ille, qui idem ipse Deus erit, quoniam omne bonum quod ipse habebit, a se habebit, non necessitate, sed libertate, et a seipso justus, et idcirco laudandus erit. Quamvis enim humana natura a divina habeat quod habebit, idem tamen ipse a seipso quoniam duae naturae una persona erunt habebit. BOS. Satisfecisti mihi ex hoc; et aperte video quia et peccare non poterit; et tamen laudandus erit de justitia sua. Sed nunc quaerendum aestimo; cum Deus talem posset facere hominem, cur non tales fecit angelos et duos primos homines, ut similiter et peccare non possent, et de justitia sua laudandi essent? ANS. Intellcur eos tales non fecit? ANS. Quoniam nec potuit, nec debuit fieri utsquisque eorum esset idem ipse qui Deus, sicut de homine isto dici
Abbreviated transcription (Latin):
infirmare rationem quã dixi de angelis. A. Augli ñ sunt
laudandi de iusticia sua quia peccare potuert̃: s quia ꝑ hoc
quodammͦ a se habent. qͦo peccare nequeunt: in quo aliq̃¬
tenus similes sunt deo: qui a se ht̃ quicquid habet. dicitur
enim dare aliquid qui non aufert quando potest: et facere
cẽ aliquid. qui cũ possit id ipsũ fac̾e non eẽ. non facit. Sic itaq
cum angelus potuit auferre sibi iusticiam et non abstulie
t facere se non eẽ iustum et non fecit: recte asseritur ipse sibi
dedisse iusticiam: et se ipsũ iustũ fecisse. Hoc gͥ modo haber
a se iusticiam: quia creatura eam alit̾ a se habere neqͥt: et ie¬
circo laudandꝰ est de sua iusticia: nec necessitate sed liber¬
tatt iustus est: qͥa impropͥe dicitur necessitas. ubi nec co¬
actio ulla ẽ
nec prohibitio. Quapropt̃. qm̃ ds ꝑfe¬
cte habet a
se quiequid habet: ille maxime laudan¬
dus est de

Expanded text:
infirmare rationem, quam dixi de angelis. ANS. Angeli non sunt infirmare rationem, quam dixi de angelis. ANS. Angeli non sunt laudandi de justitia sua, quia peccare potuerunt; sed quia per hoc quodammodo a se habent quod peccare nequeunt: in quo aliquatenus similes sunt Deo, qui a se habet quidquid habet. Dicitur enim dare aliquid, qui non aufert quando potest; et facere esse aliquid, qui cum possit idipsum facere non esse, non facit. Sic itaque cum angelus potuit auferre sibi justitiam, et non abstulit; et facere se non esse justum, et non fecit; recte asseritur ipse sibi dedisse justitiam, et seipsum justum fecisse. Hoc igitur modo habet a se justitiam quia creatura eam aliter a se habere nequit: et idcirco laudandus est de sua justitia, nec necessitate, sed libertate justus est: quia improprie dicitur necessitas, ubi nec coactio ulla est, nec prohibitio. Quapropter quoniam Deus perfecte habet a se quidquid habet; ille maxime laudandus est de
Abbreviated transcription (Latin):
pimꝰ. Dic igit᷑. Si peccare non poterit. quia sic̃ dicis non po¬
terit uelle: ex necessitate seruabit iusticiam. Quare. ñ ex libe¬
tate arbitͥi iustus erit. Quȩ gͥ gr̃a illi ꝓ iusticia sua debebitur
Solemus namq dicẽ dm̃ iccirco fecisse angelũ ⁊ homine tales
qui peccare possent. quatinus cum possent deserẽ iustiçiã. et ea
libertate seruarent arbitrii: gr̃am et laudem mererent᷑: quȩ illis
si ex necessitate iusti eẽnt. non deberent᷑. B.. Honne an¬
geli qui modo peccare nequeunt latidandi sunt: A.S
utiq: quia hoc qͦt modo non possunt. meruerunt ꝑ hos
quod potuerunt: et noluert̃. B. Quid dicis de deoq
peccare non potest. nec hoc meruit ꝑ potestatem peccandi
qua non peccauit: nonne laudandus est pro iusticiasus.
ic uolo ut respondeas prome. Nam si dico eum non ẽẽ lal¬
dandum. scio me mentiri: si aũ dico laudandũ. timeo

Expanded text:
pimus. Dico igitur, si peccare non poterit, quia sicut dicis, non popimus. Dico igitur, si peccare non poterit, quia sicut dicis, non poterit velle; ex necessitate servabit justitiam: quare non ex libertate arbitrii justus erit. Quae igitur gratia illi pro justitia sua debebitur? Solemus namque dicere Deum idcirco fecisse angelum et hominem tales qui peccare possent; quatenus cum possent deserere justitiam, et ex libertate arbitrii servarent, gratiam et laudem mererentur, quae illis, si necessitato justi essent, non deberentur. ANS. Nonne angeli, qui modo peccare nequeunt, laudandi sunt. BOS. Sunt utique; quia hoc, quod modo non possunt, meruerunt per hoc quod potuerunt et noluerunt. ANS. Quid dicis de Deo, qui peccare non potest: nec hoc meruit per potestatem peccandi, qua non peccavit: nonne laudandus est pro justitia sua? BOS. Hic volo ut respondeas pro me: nam si dico eum non esse laudandum, scio me mentiri. Si autem dico laudandum, timeo
Abbreviated transcription (Latin):
icio eum: quis eũ dicet easdem tres nequiuisse. ꝓferre dictio¬
nes. sine aliis uerbis. tt sic dic̾et non scio eum:Quod si facet.
ut ipse ait ẽẽt mendar: quod est eẽ peccatorẽ. Quare qm̃ hoc
potuit: peceare potuit. Et hoc dicere potuit: et pec¬
sequitur uoluntatem. Cum enĩ dico quia possũ loqui uel ambula¬
re: subauditur si uolo. Si enĩ non subintelligitur uoluntas: non ẽ
potestas. s necessitas. Nam cũ dico. quia uolens possum trahi
aut uinci: non est hec mea potestas. s necessitas: et potestas altꝰ
Quippe non est aliud possũ trahi uel uinci: quã alius me uincẽ
uel trahere potest. Possumꝰ itaq dicere de xp̃o quia potuit men¬
tiri: si subauditur siuellet. Et qm̃ mentiri non potuit noleus
nec potuit uelle mentiri: non minus dicipotest. nequiuisse
mentiri. Sic itaq potuit et non potuit mentiri.. Nunc
redeamus ad inuestigandũ de illo quasi nondũ sit: sicut ince¬

Expanded text:
scio eum: quis eum dicat easdem tres nequivisse proferre dictioscio eum: quis eum dicat easdem tres nequivisse proferre dictiones, sive aliis verbis, ut sic diceret, non scio eum? Quod si faceret, ut ipse ait, esset mendax, quod est esse peccatorem. Quare, quoniam hoc potuit, peccare potuit. ANS. Et hoc dicere potuit; et pecsequitur voluntatem. Cum enim dico quia possum loqui vel ambulare, subauditur, si volo. Si enim non subintelligitur voluntas, non est potestas, sed necessitas. Nam cum dico quia nolens possum trahi aut vinci, non est haec mea potestas, sed necessitas, et potestas alterius. Quippe non est aliud, possum trahi vel vinci, quam, alius me trahere vel vincere potest. Possumus itaque dicere de Christo, quia potuit mentiri, si subaudiatur, si vellet: et quoniam mentiri non potuit nolens, nec potuit velle mentiri; non minus dici potest nequivisse mentiri. Sic itaque potuit, et non potuit mentiri. BOS. Nunc redeamus ad investigandum de illo quasi nondum sit, sicut incoe
Abbreviated transcription (Latin):
trũ autẽ ille homo moriturus sit ex debito. sicut oins alti
homines ex debito moriuntur: nunc inuestigare debemus.
s: si adam moriturus non erat. si non peccasset: multo magis
iste mortem pati non debebit. in quo peccatum esse non pot̾it:
quia deus erit. B. In hoc uolo te aliquantũlum morari.
Siue enĩ dicatur posse. siue non posse peccare: in utroq mͥ
non parua nascitur questio. Nam si peccare non posse dicit᷑.
difficile credi debere uidetur. ut enĩ aliquantulũ soquar. ñ
quasi de illo qui nunꝙͣ fuerit. sicut hactenꝰ fecimꝰ. s uelut
de eo quem et cuiꝰ facta nouimͦ: quis neget illum multa po¬
tuisse facere. quȩ peccata diciinus: Quippe ut alia taceam. qͦ¬
modo dicemus eum non potuisse mentiri. quod semꝑ pecea¬
tũ est. Lum enĩ dicat udeis de patre. si dixero quia ñ seio
ium. ero similis uobis mendax. et int̾ hȩc uerba dicat non

Expanded text:
trum autem homo ille sit moriturus ex debito, sicut omnes alii trum autem homo ille sit moriturus ex debito, sicut omnes alii homines ex debito moriuntur, non investigare debemus: sed si Adam moriturus non erat, si non peccasset, multo magis iste mortem pati non debebit, in quo peccatum esse non poterit, quia Deus erit. BOS. In hoc volo te aliquantulum morari; sive enim dicatur posse, sive non posse peccare, in utroque mihi non parva nascitur quaestio. Nam si non posse peccare dicitur, difficile credi debere videtur: ut enim aliquantulum loquar non quasi de illo, qui nunquam fuerit, sicut hactenus fecimus, sed velut de eo, quem et cujus facta novimus, quis neget illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe, ut alia taceam, quomodo dicemus eum non potuisse mentiri: quod semper peccatum est? Cum enim dicat Judaeis de Patre: Si dixero quia non scio eum, ero similis vobis mendax : et inter haec verba dicat: non
Abbreviated transcription (Latin):
alii. Item. Homo pro quo erat oraturus. et diadolus quẽ erat
ex pugnaturus: ambo falsam similitudinem ꝑ propriã uolun¬
tatem presumpserant. Unde quasi specialius aduersus ꝑsonam
filu peccauerant: qui uera patris similitudo creditur. Illi itaq cui
specialiꝰ fit iniuria. conuenientiꝰ atiribuitur culpe tundicta: alt
indulgentia. Quaꝓpt̃ cum nos ratio in euitabilis ꝑduxrert
ad hoc. ut neceẽ sit diuinã et humanã naturam in unã coir¬
nire ꝑsonam: nec hoc fieri possit in plurib ꝑsonis dei
conuenientius fieri pateat in ꝑsona uerbi quã in alis uess̃
ntrbũ dm̃ et hominẽ in unam conuenire ꝑsonam.   Sic est
iia qua mẽ ducis undiq mimita ratione: ut neq ad dexteram
neq ad simstram uideam ab illa me posse declinare.ANon
igo te duco ⁊ s ille de quo loquim᷑. sine quo iuchil possumꝰ nõs.
aucit: ubicumq uiam ueritatis tenęmus.

Expanded text:
alii. Item: Homo, pro quo erat oraturus; diabolus, quem erat alii. Item: Homo, pro quo erat oraturus; diabolus, quem erat expugnaturus; ambo falsam similitudinem Dei per propriam voluntatem praesumpserant. Unde quasi specialius adversus personam Filii peccaverunt, qui vera Patris similitudo creditur. Illi itaque, cui specialius fit injuria, convenientius attribuitur culpae vindicta, aut indulgentia. Quapropter, cum ratio nos inevitabilis perduxerit ad hoc, ut necesse sit divinam et humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri possit in pluribus personis Dei, et hoc convenientius fieri pateat in persona Verbi, quam in aliis, necesse est Verbum Deum et hominem in unam convenire personam. BOS. Sic est via, qua me ducis, undique munita ratione, ut neque ad dexteram, neque ad sinistram videam me ab illa posse declinare. ANS. Non ego te duco; sed ille, de quo loquimur, sine quo nihil possumus, nos ducit ubicunque viam
Abbreviated transcription (Latin):
psone de: et hominis. et in qua ꝑsona dei hoc mag̃ fieri
banũ directa. qͣntũ ad p̾sentẽ inuestigationẽ suffic̾e puto: locut᷑ sũ
erunt duo filii intrinitate: filius scilicet dei. qui et ante incarna¬
tionẽ filiꝰ est. et ille qui ꝑ incarnationem filius erit uirginis:
et erit in ꝑsonis que semꝑ equales eẽ debent inequalitas: sedđ̾m
dignitatem natiuitatũ. digniorẽ namq natiuitatem habebit na¬
tus ex deo: quã natus ex uirgine. Item si pater fu̾it in carnatus.
erunt duo nepotes in trinitate: quia pat̾ erit nepos parentũ uir¬
ginis. ꝑ hominẽ assũptũ : et uerbũ cum nichil habeat de homine.
nepos tamen erit uirginis: quia filii eius erit filius. Que omnia
inconuenientia sunt: nec in incarnatione uerbi contingunt. Est
et aliud cur magis conueniat incarnari filio. quã aliis ꝑsonis:
quia conuenientiꝰ sonat filiũ suplicare patri: quã aliam ꝑsonã

Expanded text:
personae Dei et hominis et in qua persona Dei hoc magis fieripersonae Dei et hominis et in qua persona Dei hoc magis fieribanum directa, quantum ad praesentem investigationem sufficere puto, locutus sumerunt duo filii in Trinitate, Filius scilicet Dei, qui et ante incarnationem Filius est; et ille, qui per incarnationem filius erit Virginis: et erit in personis, quae semper aequales esse debent, inaequalitas secundum dignitatem nativitatum. Digniorem namque nativitatem habebit natus ex Deo, quam natus ex Virgine. Item: si Pater fuerit incarnatus, erunt duo nepotes in Trinitate; quia Pater erit nepos parentum Virginis per hominem assumptum; et Verbum, cum nihil habeat de homine, nepos tamen erit Virginis, quia filii ejus erit filius: quae omnia inconvenientia sunt, nec in incarnatione Verbi contingunt. Est et aliud cur magis conveniat incarnari Filio, quam aliis personis: quia convenientius sonat Filium supplicare Patri, quam aliam personam
Abbreviated transcription (Latin):
pium sumpsit a femina: ita medicina peccati. et causa nr̃e
saluationis nascatur de femina. Ac ne mulieres desperent se
ꝑtinere ad sortem beatorũ. qm̃ de femina tantũ malũ ꝓces¬
sit: oportet ut ad reformandam spem earum. de muliere tan¬
tum bonum procedat. Pinge et boc. Si uirgo erat que causa
fuit humano gñi totiꝰ mali: multomagis decet ut uirgo sit:
que causa erit totius boni. Hoc quoq pinge. Si mulier quam
fecit ds de uiro sine femina. facta est de uirgine: conuenit
ualde. ut uir qͦ qui fiet de femina sine uiro. fiat de uirgine.
S de picturis quȩ pingi possunt suꝑ hoc. quia d̾s homo de
uirgine muliere nasci debet: ista nc̃ sufficiant. B.Ual¬
de pulchrȩ et rationabiles sunt iste picturȩ. A. uiiii.¬
ne. hominem assumat. Plures enis ꝑsone: nequeunt umũ
cundemq hominem assumere. in unitatem persone. Quare
in una tantum ꝑsona hoc fieri necc̃ẽ est. S de hac unitate

Expanded text:
tium sumpsit a femina; ita medicina peccati, et causa nostrae tium sumpsit a femina; ita medicina peccati, et causa nostrae salvationis nascatur de femina: ac ne mulieres desperent se pertinere ad sortem beatorum, quoniam de femina tantum malum processit, oportet ut ad reformandam spem earum, de muliere tantum bonum procedat. Pinge et hoc: Si virgo erat, quae causa fuit humano generi totius mali; multo magis decet ut virgo sit, quae causa erit totius boni. Hoc quoque pinge: Si mulier, quam fecit Deus de viro sine femina, facta est de virgine; convenit valde ut vir quoque, qui fiet de femina, sine viro fiat de virgine. Sed de picturis, quae possunt pingi super hoc, quia Deus homo de virgine muliere nasci debet, ista nunc sufficiant. BOS. Valde pulchrae et rationabiles sunt istae picturae. 89 CAPnae, hominem assumat. Plures enim personae nequeunt unum eumdemque hominem assumere in unitatem personae. Quare in una persona tantum hoc fieri necesse est. Sed de hac unitate
Abbreviated transcription (Latin):
liunde non potest. A Quatuor modis potest deus
duus monstrat ususꝰ aut nec de uiro nec de femina sicut
creauit adam: aut de curo sine femina sicut fecit euãꝰ aut
de femina sine uiro. qdͦ nondii fecit. Ut gͥ hunc qͦ: modita
probet sue subiacere potestati. et ad hoc ipsũ oꝑus dilatũ
eẽ: nil conuenientius quam ut de femina sine uiro assu¬
inat illũ hominẽ quẽ querimꝰ. utrum autẽ de uirgine ait
de non uirgine dignius hoc fiat non est opus disputan.
s sine oñi dubitatione asserendum est: quia de uirgine deum
hominem nasci oportet.B. Secundũ placitũ cordis mei
ioqueris. A. Est ne hoc solidũ qͦo diximꝰ ⁊ aut uanum
aliquid sicut nubes. quod diristi nobis infideles obicere: B.
Nichil solidius.. A. Pinge gͥ. non suꝑ fictam uanitatẽ. s
suꝑ solidam ueritatẽ: et dic quia ualde conuenit. ut quẽad¬
modũ homines peccatũ. et causa nr̃e dampnationis princi-¬

Expanded text:
Aliunde non potest. ANS. Quatuor modis potest Deus Aliunde non potest. ANS. Quatuor modis potest Deus usus monstrat; aut nec de viro nec de femina, sicut creavit Adam; aut de viro sine femina, sicut fecit Evam; aut de femina sine viro, quod nondum fecit. Ut igitur hunc quoque modum probet suae subjacere potestati, et ad hoc ipsum opus dilatum esse; nihil convenientius quam ut de femina sine viro assumat illum hominem quem quaerimus. Utrum autem de virgine, aut de non virgine dignius hoc fiat, non est opus disputare; sed sine omni dubitatione asserendum est quia de virgine Deum hominem nasci oportet. BOS. Secundum placitum cordis mei loqueris. ANS. Estne solidum hoc quod diximus; aut vanum aliquid, sicut nubes: quod dixisti nobis infideles objicere? BOS. Nihil solidius. ANS. Pinge igitur non super fictam vanitatem, sed super solidam veritatem, et dic quia valde convenit ut quemadmodum hominis peccatum et causa nostrae damnationis ini
Abbreviated transcription (Latin):
non integre restaurabitur: et dei propositũ deficere uidebit᷑:
que duo inconuenientia sunt. Ergo necẽẽ est ut de adam
assumatur liomo: ꝑ quem restaurandũ est genus ade.
Si rationem sequimur sicut ꝓposuim: hoc incuitabilit̾ opor¬
tet ẽẽ. A.nuestigemus nunc. utrũ assumenda sit a
deo natura hominis de patre et matre. sicut alii sunt hoĩes:
aut de uiro sine femina: aut de femina sine uiro. Nam quo¬
cumiq modo ex his tribus modis sit: de adã et de eua eritꝰ
de quib est om̃is homo utriꝰq sexus: nec aliquis modus ex
trib istis facilior est deo qͣm alii: ut co modo potius debeat
assumi .B. Bene procedis. A. Uerĩ ñ est opus mul¬
to labore ut ostendatur quia mundiꝰ et honestius procre¬
abitur homo ille de solo uiro uel femina quã de cõmixtiõe
utriꝰq: sicut oñĩs alii filii bominũ B. Sufficit. A
Aut gͦ de solo uiro. aut de sola femina: assumendus est.b

Expanded text:
non integre restaurabitur, et Dei propositum deficere videbitur, non integre restaurabitur, et Dei propositum deficere videbitur, quae duo inconvenientia sunt: ergo necesse est ut de Adam assumatur homo, per quem restauretur genus Adae. BOS. Si rationem sequimur, sicut proposuimus, hoc inevitabiliter oportet esse. ANS. Investigemus nunc utrum assumenda sit a Deo natura hominis de patre et de matre, sicut alii sunt homines; aut de viro sine femina, aut de femina sine viro. Nam quocunque modo ex his tribus modis sit, de Adam et Eva erit, de quibus est omnis homo utriusque sexus; nec aliquis modus ex tribus his facilior est Deo quam alii, ut eo modo potius debeat assumi. BOS. Bene procedis. ANS. Verum non est opus multo labore, ut ostendatur quia mundius et honestius procreabitur homo ille de solo viro vel femina, quam de commistione utriusque, sicut omnes alii filii hominum. BOS. Sufficit. ANS. Aut ergo de solo viro, aut de sola femina assumendus est. BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in om̃s homines propagatum est: ita nullus uisi uł ipsi
uel qui de illis nascitur. pro peccato hominũ satisfacere debet.
Qm̃ gͦ illi nequeunt: neceẽ est ut de illis sit qui hoc faciet. Ampli
Sicut adam et totum genus eius ꝑ se stetisset sine sustentation
alteriꝰ creature si non peccasset: ita oportet. ut si idem genus
resurgit post casum : ꝑ se resurgat et releuetur. Nam ꝑ quẽ¬
cumq in statũ suũ restituatur: ꝑ illũ utiq stabit. ꝑ quẽ statũ
suum recuꝑabit. Ds̃ etiã quando humanã naturam primit᷑
fecit insolo adam. nec feminam ut de utroq sexu multipli¬
carentur homines. facere uoluit nisi de ipso: aꝑte monstra¬
uit. se non uisi de adam uoluisse facẽ: qͦd de humana na¬
tura facturus erat. Quapropt̾ si genus a de per aliquẽ rele¬
uatur hominẽ. qui nonsit de eodem gñe ÷ non in illã digni¬
tatem quam habiturum erat si non peccasset adam. et ideo

Expanded text:
tum in omnes homines propagatum est; ita nullus, nisi vel ipsi, tum in omnes homines propagatum est; ita nullus, nisi vel ipsi, vel qui de illis nascitur, pro peccato hominum satisfacere debet. Quoniam ergo illi nequeunt, necesse est ut de illis sit qui hoc faciet. Amplius: sicut Adam, et totum genus ejus, per se stetisset sine sustentatione alterius creaturae, si non peccasset: ita oportet ut si idem genus resurgit post casum, per se resurgat et relevetur. Nam per quemcunque in statum suum restituatur, per illum, utique stabit, per quem statum suum recuperabit. Deus etiam, quando humanam naturam primitus fecit in solo Adam, nec feminam, ut de utroque sexu multiplicarentur homines, facere voluit nisi de ipso, aperte monstravit se nonnisi de Adam voluisse facere quod de humana natura facturus erat. Quapropter si genus Adae per aliquem relevatur hominem, qui non sit de eodem genere; non in illam dignitatem quam habiturum erat, si non peccasset Adam, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
potest nisi uerus deus: nec debet nisi uerꝰ homo. Qñ gͦ serua¬
ta integritate utriusq naturȩ. necẽẽ est inueniri dm̃ homs¬
nem: non minus est necesse has duas naturas integras con¬
uenire in unã ꝑsonã: quẽ ad modũ corpus et anima rationa¬
lis conueniunt in unum hominem: qm̃ alit̃ fieri nequit: ut
idem ipse sit ꝑfectus as. et ꝑfectus homo. B. Tocum mͥ
placet qͦd dicis. uiii.
estat nunc quere: unde et quomͦ assumet ds humanã na¬
turam. Aut enim assuet eam de adam: aut faciet noui
honunem quem admodũ fecit adam. de nullo alio homine.
s: si nouũ hominẽ facit. non ex adȩ̨ gn̾e: non ꝑtinebit ad genꝰ
humanũ. quod natũ est deadã. Quare non debebit satisfac̾e
pro co: quia non crit de illo. Sicut enĩ rectũ est. ut pro cul¬
pa hominis homo satisfaciat: ita neceẽ est ut satisfaciens idem
sit qui peccator. aut eiusdem generis. Alit̃ namq nec adam nec
genus eius satisfaciet prose. Ergo. sicut de adam et eua pecca¬

Expanded text:
c debet, nisi verus homo. Quoniam ergo, servata integritate utriusque naturae, necesse est inveniri Deum hominem; non minus necesse est has duas naturas integras convenire in unam personam, quemadmodum corpus et anima rationalis conveniunt in unum hominem: quoniam aliter fieri nequit ut idem ipse sit perfectus Deus et perfectus homo. BOS. Totum mihi placet quod dicis. CAPUT estat nunc quaerere unde et quomodo assumet Deus humanam naturam. Aut enim assumet eam de Adam, aut faciet novum hominem, quemadmodum fecit Adam de nullo alio homine. Sed si novum hominem facit non ex Adae genere, non pertinebit ad genus humanum, quod natum est de Adam: quare non debebit satisfacere pro eo, quia non erit de eo. Sicut enim rectum est ut pro culpa hominis homo satisfaciat; ita necesse est ut satisfaciens idem sit qui peccator aut ejusdem generis: aliter namque nec Adam, nec genus ejus satisfaceret pro se. Ergo sicut Adam et Eva pecca
Abbreviated transcription (Latin):
oest qd recompensari possit peccõ. quod fieri ñ deberet pro
consruatione om̃is rei quȩ ds non ẽ: aut hoc quod puniendo
alaturꝰ erat inuito sicut sup̃dixi. id est beatitudinẽ. S sidi¬
nutit qdͣ sponte readere debet homo. ideo quia readẽ ñ pot̾.
iud est aliud quã climitait ãs qͦo hr̃e non potest: S derisio
sr ut talis misccłia deo attribuat᷑. At si dimittit qd inuito erai
aolatuꝰ. propt̃ impotentiam reddendi qͦo sponte readere
atbet: relarat ds̃ penan: et facit beatũ hominẽ ꝓpt̃ pe¬
utũ: quia habet quod debet non hr̃e. Nam ipsam impoten¬
um debet ñ habere: et iccirco quam dii illam habet sine
lrisfactione: peccatũ est illi. Uerũ huiꝰmodi mĩa dei. nunis

Expanded text:
st quod recompensari possit peccato quod fieri non deberet 86 pro conversatione omnis rei, quae Deus non est: aut hoc, quod puniendo erat ablaturus invito, sicut supra dixi, id est beatitudinem: sed si dimittit quod sponte reddere debet homo, ideo quia reddere non potest; quid est aliud, quam dimittit Deus quod habere non potest? Sed derisio est, ut talis misericordia Deo attribuatur. At si dimittit quod invito erat ablaturus, propter impotentiam reddendi quod sponte reddere debet, relaxat Deus poenam, et facit beatum hominem propter peccatum, quia habet quod debet non habere. Nam ipsam impotentiam debet non habere, et idcirco quandiu illam habet sine satisfactione peccatum est illi: verum hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdidit illam potestatem: et deuenito in hãco impotentiam.
Idem enim est non habere potestatẽ quã debet hr̃e: et hr̃i
impotentiã quã debet non brẽ. Quapropt̾ impotentia rto¬
dendi deo qͦd debet. quȩ facit ut non reddat: ñ exeusat homi¬
nem si non recdit: qm̃ effectũ peccati non excusat peciatum
qͦo fecit.B. Et gratie nimis est: et ita necẽẽ est cẽ. is¬
niustus gͦ: hõ. qui non redait deo qͦo debet. Be Mimii
est uerum. Nam
iniustus est quia non reddit. et il¬
iustus est quia
reddere nequit. A. Nulla¬
giistus admittetur ad beatitudinẽ: qm̃ que ad modũ beatitudo
s sufficientia. in qua nulla est indigentia: sic nulu conuenit.
nsi in quo ita pura est iusticia: ut nulla in eo sit inuisticia
Hon audeo alit̃ ereoere A. Qui gͦ non soluit deo
p̾aebet: non potit cẽ beat᷑.B. Nec hoc consequi negare

Expanded text:
perdidit illam potestatem, et devenit in hanc impotentiam. perdidit illam potestatem, et devenit in hanc impotentiam. Idem enim est non habere potestatem, quam debet habere; et habere impotentiam, quam debet non habere. Quapropter impotentia reddendi Deo quod debet, quae facit ut non reddat, non excusat hominem, si non reddit: quoniam effectum peccati non excusat peccatum quod facit. BOS. Et grave nimis est, et ita esse necesse est. ANS. Injustus ergo homo est, qui non reddit Deo quod debet. BOS. Nimis est verum; nam injustus est quia non reddit: et injustus est, quia reddere nequit. ANS. Nullnjustus admittetur ad beatitudinem; quoniam quemadmodum beatitudo est sufficientia, in qua nulla est indigentia: sic nulli convenit, nisi in quo ita pura est justitia, ut nulla in eo sit injustitia. BOS. Non audeo aliter credere. ANS. Qui ergo non solvit Deo, quod debet, non poterit esse beatus. BOS. Nec hoc consequi negare
Abbreviated transcription (Latin):
llam. ut nullatenꝰ possit opꝰ iniun
ctũ effic̃e: pritasne
illi aliqͣ¬
tenus impotentiã istam ad excusationẽ ua¬
lere. cur opus
qm̃ ipse impotentiam illam
sibi fecit. Duplicit̾ namq peccauit: quia et qͦd iussus ẽ face non
fecit: et qͦo p̃ceptũ est ne fac̾et fecit. A.ta homo qui se
sponte obligauit illo debito qͦ soluere ñ potest: et sua culpa di¬
iecit se in hanc impotentiam. ut nec ulud possit soluere quod
debebat ante peccatũ. id ẽ ne peccaret. nec hoc qͦs debet qͥa
peccauit: inexcusabilis est. Ipsa namq impotentia culpa:: quia
non debet eam hr̃e ⁊ ĩmo debet eam non hr̃e. Nam sic culpa est
non habere qͦoͦ hr̃e deber: ita culpa est habere. qdͦ debet ñ hr̃t
Sicut gͥ culꝑa ẽ homini. ñ habere potestatẽ illam. quã accepit
ut posset cauere peccatũ: sic culpa est illi habere un¬
potentiã. qua nec iusticiam  tenere. et peccatũ cauer¬
nec qͦs pro peccõ debet redde potest. Sponte namq fecit. uñ

Expanded text:
am, ut nullatenus possit injunctum opus efficere: putasne illi aliquatenus impotentiam istam ad excusationem valere, cur opus m ipse impotentiam illam sibi fecit. Dupliciter namque peccavit, quia et quod jussus est facere, non fecit; et quod praeceptum est ne faceret, fecit. ANS. Ita homo, qui se sponte obligavit illo debito, quod solvere non potest; et sua culpa dejecit se in hanc impotentiam, ut nec illud possit solvere, quod debebat ante peccatum, id est ne peccaret; nec hoc quod debet quia peccavit: inexcusabilis est. Ipsa namque impotentia culpa est; quia non debet eam habere, imo debet eam non habere: nam, sicut culpa est non habere quod debet habere, ita culpa est habere quod debet non habere. Sicut ergo culpa est homini non habere potestatem illam, quam accepit ut posset cavere peccatum: sic culpa est illi habere m, qua nec injustitiam tenere, et peccatum capro peccato debet reddere potest. Sponte namque fecit, unde
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc facere nullatenꝰ potest peccator hõ: quia peccator pecca¬
torem iustificare neqͥt. B. Et nichil iusti: et nichil impos¬
sibiliꝰ. S ex his om̃ib uidet᷑ miscdia dei et spes hoĩs ꝑire: qͣn¬
tũ ad beatitudinẽ spectat. ad quã factus est hono. AS.¬
pecta ad huc parũ. B.¬
qui hõi non reddit qo debet:¬
multomagis iniustus est. qui deo qͦd debet non redait. S
ii est: sicut non leuigat peccatũ: ita non excusat non red¬
dentem debitũ. Nam si quis inungat opus aliqͦd seruo suo.
t p̃cipiat illi ne se deiciat in foueã quã illi monstrat. uñ nuul¬
latenꝰ exire possit: et seruꝰ ille contẽpnens mandatũ et mo¬
ntionem dñi sui. sponte se in mon¬
stratã mittat fo

Expanded text:
Sed hoc facere nullatenus potest homo peccator; quia peccator peccaSed hoc facere nullatenus potest homo peccator; quia peccator peccatorem justificare nequit. BOS. Et nihil justius, et nihil impossibilius: sed ex his omnibus videtur misericordia Dei et spes hominis perire, quantum ad beatitudinem spectat, ad quam factus est homo. ANS. Exspecta adhuc parum. Bu homo non reddit multo magis injustus est, qui Deo quod debet non reddit. BOculpa, sicut non levigat peccatum, ita non excusat non reddentem debitum. Nam si quis injungat aliquod opus servo suo, et praecipiat illi ne dejiciat se in foveam, quam illi demonstrat, unde nullatenus exire possit: et servus ille contemnens mandatum et monitionem domini sui, sponte se in praemonstratam mittat fo
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest negari.A. Intende in districtã iusticiam:
et iudica scđm illã. utrũ ad equalitatem peccati homo satisfaci¬
at deo: nisi id ipsũ qoͦ ꝑmittendo se unci a diabolo dõ abstulit
diabolũ uincendo restituat: Ut quẽadinodũ ꝑ hoc qbͦ uict᷑:
rapint diabolus qͦo dei erat. et ds̃ ꝑdidit: ita ꝑ hoc qoͦ uincat
ꝑdat diabolus et ds̃ recuperet. B.ec dis¬
ec districtiꝰ nec iꝰtius
utas ne sũmã iusticiã
banc iusticiã posse uiolare:
hanc iusticiã posse uiolare: U. Non audeo cog¬
cire. A. Nullatenꝰ gͦ debet aut po¬
test ac¬
ape homo a deo qͣo đs iui dare ꝓposint. si ñ
puictũ tota humana natura corrupta. et quasi fermentata
ist pecc̃o. cũ quo nullum ds̃ assumt ad ꝑficiendã illã ciuita¬
tĩ celestẽ: ita ꝑ uincentẽ iustificent᷑ a pecc̃o tot bomines. quot
illii nuniũ completuri erant ÷ ad quẽ complendũ factus ẽ bomo.

Expanded text:
Non potest negari. ANS. Intende in districtam justitiam; Non potest negari. ANS. Intende in districtam justitiam; et judica secundum illam, utrum ad aequalitatem peccati homo satisfaciat Deo; nisi idipsum quod, permittendo se vinci a diabolo, Deo abstulit, diabolum vincendo restituat: ut quemadmodum per hoc quod victus est, rapuit diabolus quod Dei erat, et Deus perdidit; ita, per hoc quod vincat, perdat diabolus, et Deus recuperet. BOS. Nec districtius nec justius utasne summam justitiam, hanc justhanc justitiam posse violare? BOS. Non audeo cogre. ANS. Nullatenus ergo debet aut potest accipere homo a Deo, quod Deus illi dare proposuit; si non per victum tota humana natura corrupta et quasi fermentata est peccato, cum quo nullum Deus assumit ad perficiendam illam civitatem coelestem: ita per vincentem justificentur a peccato tot homines, quot illum numerum completuri erant, ad quem complendum factus est homo.
Abbreviated transcription (Latin):
sola se suasione sponte uinci ꝑmisit: ad uoluntatẽ diabo¬
udica tu ipseꝰ sinon est contͣ honorẽ dei.
it homo reconcilietur illi cum calũpnia huiꝰ contu¬
melie deo irrogate: nisi priꝰ honorauit dm̃. uincendo diabolũ
sicut ulũ inhonorauit uictus a diabolo. Uictoria uͦ talis debet
esseꝰ ut sicut fortis ac potestate ĩmortalis. consensit facile dia¬
bolo ut peccaret.unde iuste incurrit penã mortalitatis.
potest: qͣindui ex uulnere primi peccati concipit᷑. et nascit᷑ in
peccato. D.terũ dico. quia et ratio probat qd dicis. et
reconciliatur homo: nec minꝰ impossibile. AX ini.
ot iam ꝓposiusti nobis quȩ facere debemꝰ: ut quicquid sum¬
addas. non me magis t̾rere possit. A. fudi tamen.
diabolo: B. Dic tu ut incepisti: quia ego nescio quid suꝑ
hec mala quȩ ostendisti potuit addẽ. A. Honne abstr
deo. quicqͥd de humana natura facere proposuerat:

Expanded text:
sola suasione sponte se vinci permisit ad voluntatem diabosola suasione sponte se vinci permisit ad voluntatem diaboendere? ANS. Judica, tu ipse, si non est contra honorem Dei, ut homo reconcilietur illi cum calumnia hujus contumeliae Deo irrogatae, nisi prius honoraverit Deum vincendo diabolum; sicut inhonoravit illum victus a diabolo. Victoria vero talis esse debet, ut sicut fortis ac potestate immortalis consensit facile diabolo ut peccaret, unde juste incurrit poenam mortalitatis:potest, quandiu ex vulnere primi peccati concipitur et nascitur in peccato. BOS. Iterum dico quia et ratio probat quod dicis; ereconciliatur homo: nec minus impossibile est. BOS. Tot jam proposuisti nobis, quae facere debemus, ut quidquid superaddas, non me magis terrere possit. ANS. Audi tamen. diabolo? BOS. Dic tu, ut incoepisti; quia ego nescio quid, super haec mala quae ostendisti, potuit addere. ANS. Nonne abstulit Deo quidquid de humana natura facere proposuerat? BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
rrigit ds̃ satisfactionem. B. Non possũ negare. A
ongͦ satisfacis. si non reddis aliqͥd manis: quã sit id pro quo
peciatũ facere non debueras. B. Et rationẽ uideo sic exi¬
geri: et om̃ino eẽ impossibile. A. Nec d̃s ullũ obligatũ
aliquatenus debito peccati. assimẽ potest ad beatitudinẽ: qͥa
non debet. B. Humis est grauis hȩc sententia. A. xxii.
udi adhuc aliud: cur non minꝰ sit difficile. hominẽ re¬
conciliari deo. B. Nisi fides me consolaret᷑: hoc solũ¬
me cog̾et despcrare. A. Audi tam̃.B. Hic .A.¬
omo in paradyso sine peccato factus: quasi positꝰ est ꝓ deo.
int̃ deum et diabolũ: ut uincẽt diabolũ. non consentiendo
suadenti peccatũ: ad excusationẽ et honorẽ dei. et ad con¬
fusionem diaboli: cum ille infirmior interra non peccaret.
udem diabolo suadente: qui fortior peccauit in cęlo nullo
suadente. Et cũ hoc facile posset efficere: nulla ui coactus.

Expanded text:
xigit Deus satisfactionem. BOS. Non possum negare. ANS. xigit Deus satisfactionem. BOS. Non possum negare. ANS. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video sic exigere, et omnino esse impossibile. ANS. Nec Deus ullum obligatum aliquatenus debito peccati assumere potest ad beatitudinem, quia non debet. BOS. Nimis est gravis haec sententia. ANS. Audi adhuc aliud, cur non minus sit difficile hominem reconciliari Deo. BOS. Nisi fides me consolaretur, hoc solum cogeret me desperare. ANS. Audi tamen. BOS.omo in paradiso sine peccato factus, quasi positus est pro Deo inter Deum et diabolum, ut vinceret diabolum non consentiendo suadenti peccatum ad excusationem et honorem Dei, et ad confusionem diaboli; cum ille infirmior in terra non peccaret, eodem diabolo suadente, qui fortior peccavit in coelo, nullo suadente: et, cum hoc homo facile posset efficere, nulla vi coactus,
Abbreviated transcription (Latin):
seruent᷑: qͦd postea illi placet. contia cuiꝰ uoluntatẽ facunus.
A Hoc fit homini. qui aliqͣndo non intelligit. quid sibi
indiget: et om̃ia si ꝑirent. posset sicut ea fecit restituere.
ateri me necẽẽ est: quia pro conseruanda tota creatura
nichil deberẽ face contͣ uoluntatẽ dei. A. Quid si plus
eent mundi pleni creaturis. sicut iste est:infinito
numero multiplicarent᷑. et similit michi obtendẽnt᷑: id ip¬
su responderem. AHichil rectius potes. S consi¬
dera etiã si contingeret. ut contͣ uoluntatem dei illũ aspe¬
ctũ faceres: quid posses pro hoc peccato soluẽ.
Non
nbeo aliquit maiꝰ. qͣm quod supra dixi. A
peicamꝰ. qͦtienscũq scienter aliquid quãlibet paruũ contͣ uolim¬
satem dei facimꝰ: qm̃ semꝑ sumꝰ in conspectu eiꝰ: et semꝑ ipse
precipit nobis ne peccemꝰ. B. Ut audio: nimis ꝑiculo¬
si uiuimꝰ A. Patet quia scđmqͣn titatẽ peccati:¬

Expanded text:
serventur; quod postea illi placet, contra voluntatem facimus. serventur; quod postea illi placet, contra voluntatem facimus. ANS. Hoc fit homini, qui aliquando non intelligit quid sit indiget, et omnia, si perirent, posset, sicut ea fecit, restituere. BOS. Fateri me necesse est quia pro conservanda tota creatura nihil deberem facere contra volontatem Dei. ANS. Quid, si plures essent mundi pleni creaturis, sicut iste est? BOS. Si infinito numero multiplicarentur, et similiter mihi ostenderentur, idipsum responderem. ANS. Nihil rectius potes: sed considera etiam, si contingeret ut contra voluntatem Dei illum aspectum faceres, quid posses pro hoc peccato solvere? BOS. Non habeo aliquid majus, quam quod supra dixi. Apeccamus, quotiescunque scienter aliquid quamlibet parvum contra voluntatem Dei facimus: quoniam semper sumus in conspectu ejus, et semper ipse praecepit nobis ne 85 peccemus. BOS. Ut audio, nimis periculose vivimus. ANS. Patet quia secundum quantitatem e
Abbreviated transcription (Latin):
aspice illuc. et as econtra. nullatenus uolo ut aspicias
quere tu ipse in corde tuo quid sit in om̃ib que sunt
pro quo contra uoluntatem dei deberes illum aspectũ face
U Hichil inutnio propt᷑ qͦd hoc debeam: nisi forte sim in ea
neçessitate positus. ut sit necesse me aut hoc aut maius¬
emoue hanc necessitatẽ: et dde
solo hoc peccato considera: si possis illud face ꝓte ipsore¬
dimendo. B. Aperte uideo quia non possũ. A
e te diutiꝰ protraham ÷ quid si necẽe eẽt. aut totũ mund
et quicqͥd ds non est pire. et in nichilũ redigiꝰ aut te fac̾e
tam paruam rem contra uoluntatem dei: B Cũ consi¬
dero actionem ipsam. leuissimũ quiddã uideo ẽẽ: s cũ in¬
tueor quid sit contra uoluntatem dei: grauissimũ quidã
et nulli dãpno comparabile intelligo. S solemꝰ aliqudo
facẽ contra uoluntatem alicuiꝰ non rep̃hensibilit. ut res eiꝰ

Expanded text:
Aspice illuc; et Deus econtra: Nullatenus volo ut aspicias; Aspice illuc; et Deus econtra: Nullatenus volo ut aspicias; quaere tu ipse in corde tuo, quid sit, in omnibus quae sunt, pro quo deberes contra voluntatem Dei illum aspectum facere. BOS. Nihil invenio propter quod hoc debeam, nisi forte sim in ea necessitate positus, ut sit necesse me aut hoc aut majusemove hanc necessitatem: et de solo hoc peccato considera, si possis illud facere pro teipso redimendo. BOS. Aperte video quia non possum. ANS. Ne te diutius protraham: quid, si necesse esset aut totum mundum, et quidquid Deus non est, perire et nihilum redigi; aut te facere tam parvam rem contra voluntatem Dei? BOS. Cum considero actionem ipsam, levissimum quiddam video esse; sed cum intueor quid sit contra voluntatem Dei, gravissimum quiddam, et nulli damno comparabile intelligo: sed solemus aliquando facere contra voluntatem alicujus non reprehensibiliter, ut res ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uan: et quia legimꝰ si inustus conusus fuerit ab iniusticia.
⁊ fecerit iusticiã: om̃s iniusticias eius tradi obluuoni. A. H¬
oc ñ dicit᷑ nisi ilis. qui aut expectauert̃ xp̃m. anteqͣm ue¬
fidem quasi nunꝙͣ fuisset posuimꝰ: qͣndo sola rõne utrum
aduentus eiꝰ ad saluationẽ bominum eẽt nccessariꝰ querẽ pro¬
postumꝰ. B.ta fecimꝰ A. Sola gͥ ratione ꝓcedamꝰ
. Quamuis me in angustias quasdã ducas: desidero tñ
multũ. ut sicut incepisti pro grediaris. A
soluere. te non debere: et uideamꝰ utrũ possint suffi¬
are ad satisfactionẽ uniꝰ tam parui peccati: sicuti est unꝰ
aspectus cont᷑ uoluntatẽ dei.Hisi quia audio de
huc ponere in questionem: putarem me hoc peccatũ una
lola cõptinctione delere. A Nondũ considerasti.
quanti pondderis sit peccatũ.B. Hunc ostende michi.
Sunderes te in conspectu dei. et aliquis tibi dicet

Expanded text:
vari, et quia legimus, si injustus conversus fuerit ab injustitia sua, vari, et quia legimus, si injustus conversus fuerit ab injustitia sua, et fecerit justitiam, omnes injustitias ejus tradi oblivioni . ANS. Hoc non dicitur nisi illi, qui aut exspectaverunt Christum, antequam veristianam fidem, quasi nunquam fuissent, posuimus; quando sola ratione, utrum adventus ejus ad salvationem hominum esse necessarius, quaerere proposuimus. BOS. Ita fecimus. ANS. Sola igitur ratione procedamus. BOS. Quamvis in angustias quasdam me ducas, desidero tamen multum ut sicut incoepisti progrediaris. CAPsolvere, te non debere; et videamus utrum possint sufficere ad satisfactionem unius tam parvi peccati, sicuti est unus aspectus contra voluntatem Dei. BOS. Nisi quia audio te hoc ponere in quaestionem, putare me hoc peccatum una sola compunctione delere. ANS. Nondum considerasti ris sit peccatum. BOS. Nunc ostende mihi. ANS. Si videres te in conspectu Dei, et aliquis tibi diceret.
Abbreviated transcription (Latin):
te facere ex debito: sicut intelligis. quia qͦd das ñ a te ha¬
bes: s ab illo cuiꝰ seruus estu: et ille cui das. Et natura te
docet. ut conseruo tuo. id est homo hõi facias. quod tibi ab
illo uis fieri: et quia qui non uult dare qͦo habet÷ non
debet acciꝑe qͦd non habet. De dimissione uͦ breuit dico:
quia nullatenus ꝑtinet ad te uindicta sicut supͣdiximꝰ
qm̃ nẽc tu tiuis es. nec ille tuus aut suus qui tibi fecit in¬
iuriam: s uniꝰ dñi serui. facti ab illo de nichilo estis
et si de conseruo tuo te uindicas. iudicium qͦd ꝓpͥũ dñi
tia uͦ quid das deo. qdͦ non debes: cui iubenti totũ
qͦd es. et. quod habes. et qͦd potes debes:
debeo
uid gͦ solues deo pro peccato tuo.
Si me ipsũ. et quicqͥt possũ. etiã qͥndo non pecco illi debeo
considero: non uideo quomͦ. Si autem ad fidẽ meã recurro:
in fide xp̃iana quȩ ꝑ dilectionem opatur. spero me posse sal¬

Expanded text:
te facere ex debito; sicut intelligis quia quod das a te non hate facere ex debito; sicut intelligis quia quod das a te non habes; sed ab illo, cujus servus es tu, et ille cui das: et natura te docet ut converso tuo, id est homo homini facias, quod tibi ab illo vis fieri; et quia qui non vult dare quod habet, non debet accipere quod non habet. De dimissione vero breviter dico quia nullatenus pertineret ad te vindicta, sicut supra diximus, quoniam nec tu tuus es; nec ille tuus aut suus, qui tibi fecit injuriam, sed unius Domini servi facti, ab illo de nihilo estis: et si de conservo tuo te vindicas; judicium, quod proprium tia vero quid das Deo, quod non debes: cui jubenti, totum quod es, et quod habes et quod potes, debes?debeouid ergo solves Deo pro peccato tuo? BOS. Si meipsum, et quidquid possum, etiam quando non pecco, illi debeo,considero, non video quomodo. Si autem ad fidem meam recurro; in fide Christiana, quae per dilectionem operatur , spero me posse sal
Abbreviated transcription (Latin):
or÷ in obedientia meipsũ illi subicio: a. Cũ reddis
aligͥo quod debes deo etiamsi ñ peccasti: ñ debes hoc cõpu¬
tare pro debito quod debes pro peccato. Om̃ia autẽ ista
debes deo: quȩ dicis. Tant̾ nanq debet eẽ in hac mortali
uita amor. et ad quod ꝑtinet oratio desidium ꝑueniendi ad so
ad qͦd factꝰ es. et dolor quia nondũ ibi es. et timor ne nor
ꝑuenias: ut nullam leticiam sentire debeas: nisi de his que
tibi aut auxiliũ aut spem dant ꝑueniendi. Non enĩ me¬
reris habere qͦd ñ scđm qͦd est amas. et desideras: et deqͦ
quia nondũ habes. et adhuc utrũ habiturͦ sis anñ. intanto
es ꝑiculo non doles. Ad qͦt etiã ꝑtinet. quietem et delecti¬
tiones mundanas que animũ ab illa uera quiete et delecta¬
tione reuocant. fugere: nͥ qͣntũ ad intentionẽ illuc ꝑue¬
niendi. cognoscis sufficẽ. Dationẽ uͦ ita considare debes.

Expanded text:
or, in obedientia meipsum illi subjicio? ANS. Cum reddis or, in obedientia meipsum illi subjicio? ANS. Cum reddis aliquid quod debes Deo, etiamsi non peccasti, non debes computare hoc pro debito quod debes pro peccato. Omnia autem ista debes Deo, quae dicis. Tantus namque debet esse in hac mortali vita amor; et, ad quod pertinet oratio, desiderium perveniendi ad id ad quod factus es; et dolor, quia nondum ibi es; et timor, ne non pervenias; ut nullam laetitiam sentire debeas, nisi de his quae tibi aut auxilium, aut spem dant perveniendi. Non enim mereris habere quod non secundum quod est, amas et desideras; et de quo, quia nondum habes, et adhuc utrum habiturus sis an non, in tanto es periculo, non doles. Ad quod etiam pertinet quietem, et delectationes mundanas, quae animum ab illa vera quiete et delectatione revocant, fugere: nisi quantum ad intentionem illuc perveniendi cognoscis sufficere. Dationem vero ita debes considerare
Abbreviated transcription (Latin):
questione respondes. Quod autẽ nullus homo ad beatitudi¬
nem ꝑuenire queat cũ pecc̃o. aut solui a peccõ. nͥ soluat qͦd
rapuit peccando: sic apte monstrasti. ut etiamsi uelim ñ pos¬
sim dubitare. xx.A.¬
oc qͦ non dubitabis utputo:. quia scđm mensurã peccati.
oporteat satisfactionẽ ẽc B Alit aliquatenꝰ mordi¬
natũ maneret peccatũ: qͦd cẽ non potest. si ds̃ nichil relinqͥt
mordinatũ in regnosuo. S hoc est p̃stitutũ: quia quãlib
solues deo pro peccõ tuo: B. Penitentiã: cor contritũ et hu¬
miliatũ: abstinentias et multimodos labores corporiᷤ ⁊ mise¬
ricordiam dandi et dimitendi: et obedientiã. A. Quid
inom̃ib his das deo: B. Annon honoro deum. qͣndo ꝓy
timorẽ eius et amorẽ. in cordis contͥcione leticiã temporalem
abicio: in abstinentiis et laborib delectationes et quictẽ
huꝰ uite calco: indando et dimittendo que mea sunt iargi¬

Expanded text:
unc, quod de hac quaestione respondes. Quod autem nullus homo ad beatitudiunc, quod de hac quaestione respondes. Quod autem nullus homo ad beatitudinem pervenire queat cum peccato, aut solvi a peccato, nisi solvat quod rapuit peccando, sic aperte monstrasti, ut, etiam si velim, non possim dubitare. CAoque non dubitabis, ut puto, quia secundum mensuram peccati oportet satisfactionem esse. BOS. Aliter aliquatenus inordinatum maneret peccatum: quod esse non potest, si Deus nihil relinquit inordinatum in regno suo. Sed hoc est praestitutum quiasolves Deo pro peccato tuo? BOS. Poenitentiam, cor contritum et humilitatem, abstinentias, et multimodos labores corporis, et misericordiam dandi et dimittendi et obedientiam. ANS. Quid in his omnibus das Deo? BOS. An non honoro Deum, quando, propter timorem ejus et amorem, in cordis contritione laetitiam temporalem abjicio, in abstinentiis et laboribus delectationes et quietem ejus vitae calco, in dando et dimittendo quae mea sunt largi
Abbreviated transcription (Latin):
sine satisfactione. id e sine debiti solutione. spontanea. nec
ds̃ potest peccatũ impunitũ dimitt̾e: nec peccator ad bea
Noneiũ hoc modo repararet᷑. homo: uel talis qualis fuerat
ante. peccatũ. B Rationib tuis om̃ino contͣdice non
possũ. S: quid ẽ quod dicimꝰ deo. dimitte nobis debita nr̃a.
et om̃is gens orat deũ quẽ credit. ut dimittat sibi peccã.
Si enim soluimꝰ quod debemꝰ: cur oramꝰ ut dimittat: Nunqͥt
deus iniustus est. ut iterũ erigat quod solutũ est: Si autẽ
ñ soluimꝰ: cur frustra oramꝰ ut faciat. quod quia ñ ꝯuenit
facere ũ pocest: A Qui ũ soluit: frtistra dicit dimitte
Qui autẽ soluit supplicat: qm̃ hoc solũ ꝑtinet ad solutis¬
nẽ. ut supplicet. Nam as nuui quiequã debet: s omts¬
s om̃is creatura illi debet: et ideo non expedit hõi. ut agat cũ
aco quẽ ad modũ par cũ pari. S de hoc ñ opus ẽ tibi nunc re¬

Expanded text:
sine satisfactione, id est, sine debiti solutione spontanea, nec sine satisfactione, id est, sine debiti solutione spontanea, nec Deus potest peccatum impunitum dimittere, nec peccator ad beatre: 84 non enim hoc modo repararetur homo vel talis, qualis fuerat ante peccatum. BOS. Rationibus tuis omnino contradicere non possum. Sed quid est, quod dicimus Deo: Dimitte nobis debita nostra : et omnis gens orat Deum, quem credit, ut dimittat sibi peccata? Si enim solvimus quod debemus, cur oramus ut dimittat. Nunquid Deus injustus est, ut iterum exigat quod solutum est? Si autem non solvimus, cur frustra oramus ut faciat quod, quia non convenit, facere non potest? ANS. Qui non solvit, frustra dicit: Dimitte; qui autem solvit, supplicat; quoniam hoc ipsum pertinet ad solutionem, ut supplicet: nam Deus nulli quidquam debet, sed omnis creatura illi debet: et ideo non expedit homini ut agat cum Deo, quemadmodum par cum pari. Sed de hoc non est opus nunc tibi re