comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuus ne coactꝰ acceclat: Ille si
omĩno renitit᷑. caueat ne accep¬
tam pecuniam in sudario li¬
gans. de eiꝰ occultatione iudi¬
cet᷑. Pecuniã quippe in sudario
ligare ẽ: ꝑcepta dona sub otio
lenti torporis abscondere. At cͥt
iste cũ regimen appetit: atten¬
dat ne ꝑ exẽplum pͣui oꝑis. pha¬
riseoꝵ more ad ing̾ssum regni
tendentib obstacłm fiat. Qui
iuxta magistri uocem nec ip̃i
intrant. nec alios intrare ꝑ¬
mittunt. Cui considerandũ
q ẽ. qͥa cũ causam popłi elec¬
tꝰ presul suscipit: qͣi ad egrũ
medieꝰ accedit. Si gͦ adhue in
eiꝰ corpore passiones uiuunt:
ꝗͣ presũp ione ꝑcussũ mederi
ꝓperat: qui in facie uulnus
bet ad exemplum uiuendi ꝑ¬
t᷑hi: qͥ cunctis carnis passionibꝰ
moriens. iam sp̃ualit̾ uiuit ÷
qui ꝓsꝑa mundi postposuit. qͥ
nulla aduersa ꝑtimescit: qui
sola int̾na desiderat. cuiꝰ inten¬
cioni bene congruens nͨ om̃o

Expanded text:
cuus nec coactus accedat? Ille si cuus nec coactus accedat? Ille si omnino renititur, caveat ne acceptam pecuniam in sudarium ligans, de ejus occultatione judicetur . Pecuniam quippe in sudario ligare, est percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. At contra, iste cum regimen appetit, attendat ne per exemplum pravi operis, Pharisaeorum more, ad ingressum regni tendentibus obstaculum fiat: qui juxta Magistri vocem nec ipsi intrant, nec alios intrare permittunt. Cui considerandum quoque est, quia cum causam populi electus praesul suscipit, quasi ad aegrum medicus accedit. Si ergo adhuc in ejus opere passiones vivunt, qua praesumptione percussum mederi properat, qui in facie vulnus bet ad exemplum vivendi pertrahi, qui cunctis carnis passionibus moriens jam spiritaliter vivit, qui prospera mundi postposuit, qui nulla adversa pertimescit, qui sola interna desiderat. Cujus intentioni bene congruens, nec omnino
Abbreviated transcription (Latin):
lairoẽ cũ suppetit fug̾e: qui ad
hanc didicit cũ deesset anhela¬
re.Nequaꝗͣ uincere auariciã
potest q̃n ad młtoꝵ sustentaci¬
onẽ tendit᷑. is cui suffic̾e ꝓpͥa nͨ
soli potuerunt. Ex ante gͦ ac¬
ta uita se qͥsq inueniat: ne in
appetitu se culminis imago co¬
gitationis illudat. Qmuis ple¬
rũq in occupatione regimini
ip̃e quoꝙ boni oꝑis usus ꝑdit᷑.
qui in tͣnqͥllitate tenebat᷑. Qͥa
quieto mari recte naue̾ et im¬
ꝑitꝰ nauta dirigit. t᷑bato aut̃
tempestatis fluctib. etiã ꝑitꝰ
se nauta confundit. Qdͥ nãq
ẽ potestas culminis. nͥ tempeᷤ¬
tas mentis. in qͣ cogitationũ¬
semꝑ procellis nauis cordis
qͣtitur. huc illucq incessant᷑
ĩpellit᷑. ut ꝑ repentinos exces¬
sus oris ⁊ oꝑis qͣsi ꝑ obuiantia
sara frangat᷑: Int̾ hec itaq
qͥd sequendum ẽ. qͥd tenend̾.
nͥ ut uirtutib pollens. coactꝰ
ad regim ueniat. uͥtutib ua¬

Expanded text:
laudem cum suppetit fugere, qui ad laudem cum suppetit fugere, qui ad hanc didicit cum deesset anhelare. Nequaquam vincere avaritiam potest, quando ad multorum sustentationem tenditur is cui sufficere propria nec soli potuerunt. Ex anteacta ergo vita se quisque inveniat, ne in appetitu se culminis imago cogitationis illudat. Quamvis plerumque in occupatione regiminis ipse quoque boni operis usus perditur, qui in tranquillitate tenebatur, quia quieto mari recte 10 navem et imperitus dirigit; turbato autem tempestatis fluctibus, etiam peritus se nauta confundit. Quid namque est potestas culminis, nisi tempestas mentis? In qua semper cogitationum procellis navis cordis quatitur, huc illucque incessanter impellitur, ut per repentinos excessus oris et operis quasi per obviantia saxa frangatur. Inter haec itaque quid sequendum est, quid tenendum, nisi ut virtutibus pollens coactus ad regimen veniat, virtutibus va
Abbreviated transcription (Latin):
opera aĩo ꝓponunt. Et quãuiᷤ
hoc elationis incentione.ap¬
petant: oꝑaturos tñ se mag¬
na ꝑtͣct̾ant. fitq ut aliud in
imis intentio suppͥmat: aliud
t̾ctantis aĩo suꝑficies cogitatio¬
nis ostendat. Nam sepe sͥ de se
mens ip̃a mentit᷑: et fingit se
de bono oꝑe amare qͦs non
amat: de mundi aut̃ gła nõ
amare qͦd aniat. Que pͥncipa¬
ri appetens: fit adhoc pauida
cum querit. audax cum ꝑue¬
nerit. Tendens enĩ ne non ꝑ¬
ueniat trepidat: sed repente
ad qͦd ꝑuenerit putat. Cũq
ꝑcepti pͥncipat᷑ officio ꝑfrui
scłarit̾ ceꝑit: libent̃ obliui¬
cit᷑ quicqͥd religiose cogita¬
uit. Uñ necesse ẽ. ut cum co¬
gitatio extͣ usum ducit᷑: ꝑti¬
nus mentis ocłs ad oꝑa tͣnsac¬
ta reuocet᷑. ac penset qͥsq qͥd
noscit si p̾latꝰ bona ag̾e que
ꝓposuerat possit. Quia neqͣ¬
qͣm ualet inculmine humi¬
litatem discere: qui inimis po¬
sitꝰ nõ desinit suꝑbire. Nescit

Expanded text:
opera animo proponunt; et quamvis opera animo proponunt; et quamvis hoc elationis intentione appetant, operaturos tamen se magna pertractant; fitque ut aliud in imis intentio supprimat, aliud tractantis animo superficies cogitationis ostendat. Nam saepe sibi de se mens ipsa mentitur, et fingit se de bono opere amare quod non amat, de mundi autem gloria non amare quod amat: quae principari appetens, fit ad hoc pavida cum quaerit, audax cum pervenerit. Tendens enim, ne non perveniat trepidat; sed repente ad quod pervenerit putat. Cumque percepti principatus officio perfrui saeculariter coeperit, libenter obliviscitur quidquid religiose cogitavit. Unde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur; ac penset quisque quid noscit si praelatus bona agere quae proposuerit possit, quia nequaquam valet in culmine humilitatem discere, qui in imis positus non desiit superbire. Nescit
Abbreviated transcription (Latin):
ta ducebat᷑. Gunc gͦ fuic lau¬
dabile episcopatum querere:
qͣndo ꝑ hũc quẽq dubiũ non
erat. ad supplicia gͣuiora ꝑueni¬
re. Uñ iõm qͦ episcopatꝰ offitiũ
boni opers exp̃ssione definit᷑ cũ
dicit᷑. Siqͥs episcopatũ ueside¬
rat: bonũ opꝰ desiderat. Ip̃e gͦ
sibi testis ẽ. qͥa ep̃atum nõ ap¬
petit: qui nõ ꝑ hũc boni oꝑiͤ
ministeriũ sed honoris głam
querit. Sacrũ quippe offitiũ
non solum non diligit õio
sed nescit: qͥa ao culmen regi¬
minis anhelans. in occulta
meditatione cogitationis. ce¬
teroꝵ subiec̾tione pascit᷑. lau¬
de ꝓpͥa letat᷑. ad honorẽ cor ele¬
uat. rerum affluentiũ abũ¬
dantia exultat. Mundi gͦ lu¬
crũ querit᷑ sub eiꝰ honoris
specie: quo mundi destrui
lucͣ debuerant. Cumq mers
humilitatis culm̃ arriꝑe ad
elationem cogitat: qͦd foris
Appetit intꝰ immutat.
magisteriũ pastorale cõ¬
cupiscunt: nõnulla ꝙͦ bona

Expanded text:
ta ducebatur. Tunc ergo lauta ducebatur. Tunc ergo laudabile fuit episcopatum quaerere, quando per hunc quemque dubium non erat ad supplicia graviora pervenire. Unde ipsum quoque episcopatus officium boni operis expressione definitur, cum dicitur: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat . Ipse ergo sibi testis est quia episcopatum non appetit, qui non per hunc boni operis ministerium, sed honoris gloriam quaerit. Sacrum quippe officium non solum non diligit omnino, sed nescit, qui ad culmen regiminis anhelans, in occulta meditatione cogitationis caeterorum subjectione pascitur, laude propria laetatur, ad honorem cor elevat, rerum affluentium abundantia exsultat. Mundi ergo lucrum quaeritur sub ejus honoris specie quo mundi destrui lucra debuerunt. Cumque mens humilitatis culmen arripere ad elationem cogitat, quod foris appetit, intus immutat. magisterium pastorale cupiunt, nonnulla quoque bona
Abbreviated transcription (Latin):
dinis instrumentũ apłici ser¬
monis arripiunt: qͦ ait. Si qͥs
episcopatum desiderat: bonũ
opus desiderat. Qui tam lau¬
dans desideriũ. in pauorẽ uer¬
cit ꝓtinꝰ qd̃ lairdauit: cum re¬
pente subiungit. Oportet aũ
ep̃m irrep̃hensibilem ẽẽ. Cũ q
uirtutum necessaria subse¬
quent̃ enumat: que sit irre¬
p̃hensibilitas ip̃a manifes¬
tat. Et fauet gͦ ex desiderio:
et terret ex p̃cepto. Ac si aꝑte
dicat. laudo qͦd queritis: sed
pͥus disciteqͥd queratis: nedũ
uosmetipsos metiri neglegitiᷤᷤ.
tanto fedior ur̃a rep̃hensibili¬
tas appareat. qͣnto et a cuncti
conspici in honoris arce festi¬
nat. Magnꝰ enĩ regendi arti¬
fex fauorib impellit. t̾rorib
retͣhit: ut auditores suos et de¬
scͥpto irrep̾hensibilitatis cui¬
mine restͥngat asuꝑbia. et of¬
fitiũ laudando qͦo querit᷑ cõ¬
ponat ad uitam. Quãuis no¬
tandum qͦd illo in tempore
dicit᷑. quo quisqͥs plebib p̾¬
erat. pͥmꝰ ad martirii tormen¬

Expanded text:
dinis instrumentum Apostolici sermonis arripiunt, quo ait: Si quis episcopatum desiderat, bonum opus desiderat ; qui tamen laudans desiderium, in pavorem vertit protinus quod laudavit, cum repente subjungit: Oportet autem episcopum irreprehensibilem esse . Cumque virtutum necessaria subsequenter enumerat, quae sit irreprehensibilitas ipsa manifestat. Et favet ergo ex desiderio, et terret ex praecepto, ac si aperte dicat: Laudo quod quaeritis, sed prius discite quid quaeratis; ne dum vosmetipsos metiri negligitis, tanto foedior vestra reprehensibilitas appareat, quanto et a cunctis conspici in honoris arce festinat. 9 Magnus enim regendi artifex favoribus impellit, terroribus retrahit, ut auditores suos et descripto irreprehensibilitatis culmine restringat a superbia, et officium laudando quod quaeritur, componat ad vitam. Quamvis notandum quod illo in tempore hoc dicitur, quo quisquis plebibus praeerat, primus ad martyrii tormen
Abbreviated transcription (Latin):
popłi. actio tͣnscend̾e p̾sulis:
cuiꝰ estimatione popłs grex
uocat᷑. Sit gͦ necesse ẽ cogitaci¬
one mundus. actione p̃cipuꝰ.
Discretꝰ in silentio. utilis in uer¬
bo. Singulis cõpassione proxi¬
mꝰ. pre cunc̾tis contẽplacione
suspensus. Bñ agentib ꝑhu
militate̾ socius. contͣ delin¬

Expanded text:
populi actio transcendere praesulis, populi actio transcendere praesulis, cujus aestimatione populus grex vocatur. Sit ergo necesse est cogitatione mundus, actione praecipuus, discretus in silentio, utilis in verbo, singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, bene agentibus per humilitatem socius
Abbreviated transcription (Latin):
actione dñat᷑. Quasi enĩ cutis
pruriginem paulus curabat
abstergere: cũ dicebat. Tẽpta¬
tio uos non apphendat: nisi
quoq habet in corpore: qͥsquiᷤᷤ
auaritia uastat᷑ in mente.
Que si in parius non cõpescit᷑:
nimirum sñ mensura dila¬
tat᷑. Impetigo quippe sñ dolo¬
re corpis occupat: et absq oc¬
cupati tedio excrescens. meͬbro¬
rũ decorem fedat. Quia et aua¬
ricia capti animũ dum qͣsi de¬
lect̾at exulcerat. dũ adipiscen¬
da queq cogitationi obicit. ad
inimicicias accendit. S dolorẽ¬
in uuln̾e non facit: quia estu¬
anti animo. ex culpa abundã¬
tiam ꝓmittit. S decor mẽbrorũ
hane pulchritudo depͣuat᷑. Et qͣ¬
si totum corpꝰ exasꝑat: qͥa ꝑ uni¬
u̾sa uitia animũ supplantat.
paulo accestante qͥ ait. Radix
omniũ maloꝵ ẽ cupiditas. põ¬
ueros uͦ e̾. qͥ turpitudinẽ non
exercet in oꝑe.sedt̾ñ abhac co¬
gitatione continua sñ mod̾a¬

Expanded text:
actione dominatur. Quasi enim cutis actione dominatur. Quasi enim cutis pruriginem Paulus curabat abstergere, cum dicebat: Tentatio vos non apprehendat nisi vero habet in corpore quisque, avaritia vastatur in mente: quae si in parvis non compescitur, nimirum sine mensura dilatatur. Impetigo quippe sine dolore corpus occupat, et absque occupati taedio excrescens membrorum decorem foedat, quia et avaritia capti animum dum quasi delectat, exulcerat; dum adipiscenda quaeque cogitationi objicit, ad inimicitias accendit, et dolorein vulnere non facit, quia aestuanti animo ex culpa abundantiam 13 promittit. Sed decor membrorum hanc pulchritudo depravatur; et quasi totum corpus exasperat, quia per universa vitia animum supplantat, Paulo attestante qui ait: Radix omnium malorum est cupiditas . Ponderosus vero est, qui turpitudinem nexercet in opere, sed tamen ab hac cogitatione continua sine modera
Abbreviated transcription (Latin):
inte circuitus ac labor expri¬
init᷑: et ꝑ ꝓfiindũ maris ex¬
tͥina daninatio designat᷑. Qͥ
gͥ ad sc̃itatis spetiem dedue¬
tus. uł uerbo ceteros destru¬
it us cremplo. meliꝰ profec¬
to fuerat. ut hu̾c ad mortẽ
sub exteriori habitu terre¬
na acta constͥngerent: qͣm
sãc officia in culpa ceteris
imitabilem demonstraren.
Quia nimirũ si solus cadet:
ut cũq hunc tolerabilior in¬
ferni pena cruciaret.
ec itaq breuit̾ diximus:
sut qͣntum sit pondus
regiminis inonstraremꝰ. Ne te¬
merare sacra regimina quisqͥs
his impar ẽ audeat: et ꝑ con¬
cupiscentiam culminis. duca¬
tũ suscipiat ꝑdicionis. hinc
enim pie iacob ꝓhibet diceis.
Nolite plures magistri fieri.
fr̃s mei. hinc ip̃e dei et homi¬
nũ mediator. regnũ ꝑcipere
uitauit in terris: qͥ suꝑnorũ
quoq spirituum scientiam
sensumq tͣnscendens. an scła
regnat in celis. Scͥptum qͥp¬

Expanded text:
vitae circuitus ac labor exprvitae circuitus ac labor exprimitur, et per profundum maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, it, vel exemplo, melius profecto fuerat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent: quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciaret. ec itaque breviter diximus, ut quantum sit pondus regiminis monstraremus, ne temerare sacra regimina quisquis his impar est audeat, et per concupiscentiam culminis, ducatum suscipiat perditionis. Hinc enim pie Jacobus prohibet, dicens: Nolite plures magistri fieri, fratres mei . Hinc ipse Dei hominumque Mediator regnum percipere vitavit in terris, qui supernorum quoque spirituum scientiam sensumque transcendens, ante saecula regnat in coelis. Scriptum q
Abbreviated transcription (Latin):
bibebant. Aqͣm qunbunt.¬
pidissimã pasto  oͥ bunt.
cum fluenta u atis uect
intesligena haurunt p
ꝯ scẽ  editationis studia
alicet. eoꝵ tͦbatã pedib oues
uibunt: cũ subiecti qͥq nõ
sec̾tant᷑ uerba que audiunt:
sed sola que conspieuint ex¬
ẽpla pͣuitatis imitant᷑. Qui
tib in potib lucũ sumunt.
hinc namq scriptum ẽ. ꝑ pro¬
dicit. fact̾i sunt domui isrł
in offendicłm iniquitatis.
Nemo qͥppe ampliꝰ in eccłia
nocet. qm̃ qui ꝑuerse agenᷤ
nom̃ uł ordinem sc̾itatis ht̃.
Delinquente̾ namq hunc re¬
darguere nullus p̾sumit : et
in exemplum culꝑa ueliem̃¬
ter extendit᷑: quando ꝓ reueren¬
tia ordinis peccator honoratur
Indigni autẽ quiq tanti iratꝰ
pondera fugerent: si uerita¬
tis sententiã. sollicita cordis au¬
re pensarent: qua ait. Qui¬
scandalizauerit unũ de pu¬
meliꝰ erat ei ut ligaret᷑ mola
asinaria collo ei. et ꝓiceret᷑
in profundum mar̾is. ꝑ mo¬
lã qͥppe asinariam. seculariᷤ

Expanded text:
bibebant . Aquam quippe limpidissimam pastores bibunt, cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt; sed est sanctae meditationis studia scilicet eorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae conspiciunt exempla pravitatis imitantur. Qui tibus in potibus lutum sumunt. Hinc quoque scriptum est per prodicit: Facti sunt domui Israel in offendiculum iniquitatis. Nemo quippe amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et in exemplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si veritatis sententiam sollicita cordis aure pensarent, quascandalizaverit unum de pus erat ei ut ligaretur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Per molam quippe asinariam, secularis
Abbreviated transcription (Latin):
cor p̾remit᷑: qd̾ si ad regiminiᷤ
culmen eruꝑit. in elationẽ
ꝓtinus usu głe ꝑmutat᷑. Sic
saul qui indignum se prius
considerans fugerat: mox ut
regni gubernacła suscepit.
cupiens.dũ rep̃he p¬
publice no¬
cais: mox ut p̃ssure pondere
caruit: in tumorẽ uuln̾is eru¬
pit. fact̾usq ẽ in morte uiri
crudelit̾ rigio: qͥa in appetitu
femine eneruit᷑ fluxꝰ. Et qui
obstacło retͣctationis anelare.
Priꝰ qͥppe ferire dep̾hensum ꝑse¬
cutorem noluit: et post cum
dapno desuadentis exercitus.
etiam deuotũ militẽ extix.
Quẽ ꝓfecto ab electoꝵ numero
culpa longiꝰ raꝑet: nͥ hunc ad
ueniã flagella reuocassent.

Expanded text:
cor premitur: quod si ad regiminis cor premitur: quod si ad regiminis culmen eruperit, in elationem protinus usu gloriae permutatur. Sic Saul, qui indignum se prius considerans fugerat, mox ut regni gubernacula suscepit, cupiens, dum reppublice nocens, mox ut pressurae pondere caruit, in tumorem vulneris erupit, factusque est in morte viri crudeliter rigidus, quia in appetitu feminae enerviter fuit fluxus, et qui obstaculo retractationis anhelare. Prius quippe ferire deprehensum praesumptorem noluit, et post cum damno desudantis exercitus etiam devotum militem exstinxit: quem profecto ab electorum numero culpa longius traheret, nisi hunc ad veniam flagella revocassent.
Abbreviated transcription (Latin):
se. Quis enĩ pͥncipari homi¬
nib tam sñ culpa potuisset:
qͣm is qͥ hos nimirum reg̾et.
qͦs ip̃e creauerat: S qͥa iccir¬
co in carne uenerat. ut non
solum nos ꝑ passionem re¬
dimeret. uerum etiã ꝑ conũ¬
sationem doceret. ex emplũ¬
se sea ntib p̾bens. rex fieri
noluit: rucis uͦ patibulũ
sponte conuei Oblatam glo¬
riam culminis fuxt. penam
ꝓbrose mortis expetiit. t mẽ¬
bra cĩ iudelicet discerent sauo¬
res mundi fuge ÷ terrores mi¬
nime tim̾e ꝓueritate adũsa
dilig̾e: prosꝑa formidando de¬
clinare. Quia et ista sepe ꝑ
tumore̾ inquinant: et illa ꝑ
dolorem purgant. In istis se
animꝰ erigit: in ilłis aut̃ etia¬
si qͣndo se crexerit sternit. In
istis sese homo obliuiscitur.
in illis uͦ ad sui memoriam
nolens etiã coactqͦ reuocat᷑.
In istis sepe et an̾acta bona
deꝑeunt: in illis aut̃ longi
quoq tẽporis admissa tergũ¬
tur. Nam plerũq adu̾sitatis
magisteno. sub disciplina

Expanded text:
s . Quis enim principari hominibus tam sine culpa potuisset, quam is qui hos nimirum regeret, quos ipse creaverat? Sed quia idcirco in carne venerat, ut non solum nos per passionem redimeret, 5 verum etiam per conversationem doceret, exempluse sequentibus praebens, rex fieri noluit, ad crucis vero patibulum sponte convenit; oblatam gloriam culminis fugit, poenam probrosae mortis appetiit; ut membra ejus videlicet discerent favores mundi fugere, terrores minime timere, pro veritate adversa diligere, prospera formidando declinare, quia et ista saepe per tumorem cor inquinant, et illa per dolorem purgant. In istis se animus erigit, in illis autem etiamsi quando se erexerit, sternit. In istis sese homo obliviscitur, in illis vero ad sui memoriam nolens etiam coactusque revocatur. In istis saepe et anteacta bona depereunt, in illis autem longi quoque temporis admissa terguntur. Nam plerumque adversitatis magisterio sub disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
Oculi qͥt sunt: qui in ip̃a ho¬
noris sumi l. cie positi. ꝓuidẽ
di itineris officui suscepert̃.
Quib iinimirum ⁊ subsequẽ¬
ter inherent: dorsa nominan¬
t᷑. Obscuratis gͦ oculss uorsum
flectit᷑ : qͥa cum lum scicatie
ꝑdunt qͥ preeunt: ꝓfecto as
portanda peccatorum cͣuan
p̃cepta scrutant᷑ ÷ sed que le¬
genoo penetͣnt: uiuendo cõ¬
culcant. Repente docent que
nõ oꝑe sed meditatione didi¬
cerunt: et qͦd uerbis predicãt.
morib impugnant. Unde fit
ut cũ pastor ꝑ abrupta gͣdit᷑:
ad p̾cipicium grex sequat᷑.
tiam querit᷑ dicens. Cum ip̃i
limpidissimã aqͣm biberetiᷤ:
reliqͣm pedib ur̃is t᷑babatis.
et oues mnoe que conculcata
pedib udis fuerant pascebat᷑:

Expanded text:
Oculi quippe sunt, qui in ipsa hoOculi quippe sunt, qui in ipsa honoris summi di itineris officium susceperunt. Quibus hi nimirum qui subsequenter inhaerent, dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis, dorsum flectitur; quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum onera praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant, repente docent quae non opere, sed meditatione, didicerunt, et quod verbis praedicant, moribus impugnant. Unde fit ut cum pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequatur.tiam queritur dicens: Cum ipsi limpidissimam aquam biberitis, reliquam pedibus vestris turbabatis, et oves meae quae conculcata pedi
Abbreviated transcription (Latin):
et post miracła uenientib
uicit. Recedite a me oꝑarii mi¬
qͥtatis:. nescio qͥ estis. Pastorũ
imꝑitia uoce ueritatis uicre¬
patur: cum ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Ip¬
si pastores ignorauerunt in¬
telligentiam. Quos rursum
dñs decestat᷑ dicens. Et tenen¬
tes lege: nescierunt me. Et ne¬
sciri gͦ se ab eis ueritas querit᷑.
et nescire se pͥncipatum nes¬
cientiũ ꝑtestat᷑. Q uia ꝓfecto
ii qͥ ea que sunt dñ nesciuns.
a dño nesciunt᷑: paulo attestã¬
te qͥ ait. Siquis aute̾ ignorat:
ignorabit᷑. Que nimirum paᷤᷤ¬
torum sepe imꝑitia. meritis
congruit subiectoꝵ. Quia qͣm¬
uis lum scientie sua culpa
exigente non habeant. distͥc¬
to tam̃ iuditio agit᷑. ut ꝑ eoꝵ
ignorantiam ii etiam qͥ sequũ¬
tur offendant. hinc namq
dunt. hinc psalmista nõ op¬
tantis aĩo sed ꝓpħ̾antis mys¬
terio denuntiat dicens. Obscu¬
t᷑ ocłi eorum ne uideant: et
dorli eorum semꝑ incurua.

Expanded text:
et post miracula venientibus et post miracula venientibus dicit: Recedite a me operarii iniquitatis, nescio qui estis . Pastorum imperitia voce Veritatis increpatur, cum per Prophetam dicitur: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam . Quos rursum Dominus detestatur, dicens: Et tenentes legem nescierunt me . Et nesciri ergo se ab eis Veritas queritur, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui ea quae sunt Domini nesciunt, a Domino nesciuntur, Paulo attestante qui ait: Si quis autem ignorat, ignorabitur . Quae nimirum Pastorum saepe imperitia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur, ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namquedunt . Hinc Psalmista non optantis animo, sed prophetantis ministerio denuntiat, dicens: Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum illorum semper incurva .
Abbreviated transcription (Latin):
am om̃e iam presentis scłi
culmen inclinat᷑: sunc nõ¬
nulli qͥ int̾ scãm eccłiam
ꝑ speciem regiminis. głam
affect̾ant honoris. Uideri do¬
ctores appetunt: tͣnscendere
ccteros concupiscunt. Atq at¬
testante ueritate pͥmas salu¬
tationes in foro. primos in ce¬
nis recubitus. pͥmas in conue¬
tib cathedras. querunt. Qui
susceptum cure pastoralis offi¬
ciũ. ministrare digne tanto
magis nequeunt: qͣnto ad hu¬
militatis magisteriũ ex sola
elatione ꝑuenerunt. Ip̃a qͥppe
inmagisterio lingua confun¬
dit᷑: quando aliuo discit᷑. et
pͥncipes extiterunt et ego ig¬
noraui. Ex se namq et nõ ex
arbito sũmi rectoris regnañ.
qͥnullis fulti u̾ͥtutib nequa¬
qͣm diuinitꝰ uocati s sua cu¬
pidine accensi. culmen regi
minis rapiunt potiꝰ quam
assequant᷑. Quos tñ internꝰ
uidex et prouehit et nescit:
qͥa quos ꝑmittendo tolerat.
ꝓfecto ꝑ iudiciũ reprobatiõiᷤᷤ
ignorat. Unde ad se quibdam

Expanded text:
am omne jam praesentis saeculi am omne jam praesentis saeculi culmen inclinatur, sunt nonnulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores appetunt, transcendere aeteros concupiscunt, atque attestante Veritate, primas salutationes in foro, primos in coenis recubitus, primas in conventibus cathedras quaerunt ; qui susceptum curae pastoralis officium ministrare digne tanto magis nequeunt, qmilitatis magisterium ex sola elatione pervenerunt. Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando aliud discitur, et principes exstiterunt, et non cognovi . Ex se namque et non ex arbitrio summi rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus nequaquam divinitus vocati, sed sua cupidine accensi, culmen rminis rapiunt potius quam assequuntur. Quos tamen internus judex et provehit, et nescit, quia quos permittendo tolerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Unde ad se quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
mitatis depͥmat. ne hec ante
occulti arbitͥs ocłos xumor
elationis extinguat. S qͥa st̃
pleriq mͥ imꝑitia similes. qͥ
dum metiri se nesciunt. que
nõ didicerunt uocere concu¬
piscunt. qui pondus magi¬
terii tanto leuiꝰ estimant. qͣn¬
do uim magnitudinis illiꝰ
ignorant: ab ip̃o libri buiꝰ
reprebendantur exordio. Ut
qͥa indocti ac p̾cipites doct᷑¬
ne arcem tenere appetunt: a
precipitationis sue ausibus.
in ipsa locutionis nr̃e ia¬
nua repellant᷑.
mat᷑. nisi incenta pri
meditatione discat᷑. Ab im¬
ꝑitis gͦ pastorale magiste¬
rium qua temeritate sus¬
cipit᷑. quando ars est arti¬
um. regimen animarum:
Quis autem cogitationum
uulnera. occultiora ẽẽ nesci¬
at uulnerib uiscerum: Et
tam̃ sepe qui neqͣquam spi¬
ritualia precepta cognorie¬
runt: cordis se medicos ꝓfi¬
teri non metuunt. dum qͥ
pigmentoꝵ uim nesciunt:
uideri medici carnis eru¬
bescunt. Sed quia auctore
deo ad religionis reuerenti¬

Expanded text:
mitatis deprimat, ne haec ante mitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis nostrae janua repellantur.mitur, nisi intenta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando 3 ars est artium regimen animarum. Quis autem cogitationum vulnera occultiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritalia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt: dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Sed quia auctore Deo ad religionis reverenti
Abbreviated transcription (Latin):
uideant᷑ : presentis libri
stilo exprimo de eors
grauedine om̃e qd penso.
ut & ħ qͥ uacat incaute nõ ex¬
petat: & qui incaute expeti¬
it. Adeptũ se eẽ. ꝑtimescat.
Quadriꝑtita uero dispucatõe
liber iste distinguitur: ut ad
lectoris animum ordinatis al¬
legationib quasi quibusdam
passib gradiat᷑. Nam cum re¬
rum necessitas exposcit: pen¬
sandum ualde est ad culm
quisq regiminis qualit ue¬
niat. atq ad hoc rite ꝑueni¬
ens qualit̾ uiuat. et bene ui¬
uens qualit̾ doceat. et rocte do
cens. infirmitatẽ suam cotidie
qͣnta consideratione cõgnos¬
cat. Ne aut humilitas accessũ
fugiat. aut ꝑuentioni uita
contradicat. aut uitã doctri¬
na destituat: aut doctrinã
p̃sumptio excollat. Prius gͦ
appetitum timor tẽperet. post
autem magisteriũ qd̾ a nõ que¬
rente suscipit᷑: uita cõmendet.
Ac demde necesse ẽ. ut pastoris
bonum qͦd uiuendo ostendit᷑.¬
etiã loquendo ꝓpaget᷑. Ad ext¬
oꝑa consideratio propͥe infir¬

Expanded text:
ideantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat; atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat; et bene vivens, qualicens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat: ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam praesumptio extollat. Prius ergo appetitum timor temperet: post autem magisterium, quod non a quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum, quod vivendo ostenditur, loquendo propagetur. Ad extopera consideratio propriae infir
Abbreviated transcription (Latin):
rant. Qua enĩ mente is qͥ ꝓrxi¬
mis ꝓfuturꝰ enitesceret utili¬
tati ceceroꝵ secretum p̃ponit su¬
um: qͣndo ip̃e sũmi patͥs unige¬
nit᷑ ut młtis ꝓdesset de sinu
patͥs egressus ẽ ad publicum:
t sunt nõnulli qͥ ex sola hu¬
militate refugiunt. ne eis
qͥb se unpares estimant p̃ferã¬
tur. Quoꝵ ꝓfecto humilitas si

Expanded text:
runt. Qua mente is qui proxirunt. Qua mente is qui proximis profuturus enitesceret, utilitati caeterorum secretum praeponit suum, quando ipse summi Patris Unigenitus, ut multis prodesset de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? Sunt nonnulli qui ex sola humilitate refugiunt, ne eis quibus se impares aestimant praeferantur. Quorum profecto humilitas, si
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑstes fr̃ sortiri p̾cipit᷑: qͥa
dignũ ꝓfecto ẽ. ut cura sc̃e ec
cłie ei qui hãc bñ reg̾e p̾ualet
ĩponat᷑. Cui nolenti mulier
in facie̾ expuit: qͥa quisqͥs ex
mun̾il que ꝑcepit. ꝓdesse
aliis nõ curat: bonis quoꝙ
eiꝰ sc̃a eccła exprobrans. ei qͣsi
in faciẽ saliuã iac̾tat. Cui ex
uno pede calciamentũ tolli¬
t᷑: ut discalciati domꝰ uocet᷑.
Scͥptũ quippe ẽ. Calciati pe¬
des in p̃paratione eungłii
pacis. Si gͦ ut nr̃im sic ꝑ timi
moꝵ negligit: qͣsi uniꝰ pediᷤᷤ
calciam̃tum cũ dedecore amit¬
tit. Sunt itaq nõ nulli qͥ magiiᷤ¬
ut diximꝰ mun̾ib ditati. dũ soliꝰ
contẽplationis studiis mardeᷤᷤ¬
cunt: parere utilitati ꝓximo¬
rũ in p̃dicatione refugiunt.:
secretum qͥetis diligũt. seces¬
sum specłationis petunt. De
qͥ sidistͥcte iudicent᷑: ex tantiᷤ
ꝓculdubio rei sc̃. qͣntis uemẽ¬
tes ad publicum ꝓdẽe potue¬

Expanded text:
superstes frater sortiri praecipitur, quia superstes frater sortiri praecipitur, quia dignum profecto clesiae ei qui hanc bene regere praevalet imponatur. Cui nolenti mulier in faciem expuit, quia quisquis ex muneribus quae percepit prodesse aliis non ejus sancta Ecclesia exprobrans, ei quasi in faciem salivam jactat. Cui ex uno pede calceamentum tollitur, ut discalciati domus vocetur. Scriptum quippe est: Calciati pedes in praeparatione Evangelii pacis . Si ergo ut nostram, sic curammorum negligit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt nonnulli qui magnis muneribus ditati, dum solius contemplationis studiis inardescunt, parere utilitati proximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt. De quo si districte judicentur, ex tantis procul dubio rei sunt quantis venientes ad publicum prodesse potue
Abbreviated transcription (Latin):
uitas abscondi suꝑ monte̾ po¬
sita neq accendunt luc̃nam
et ponu̾t eã sub modio s suꝑ
candelabrũ: ut luceat om̃ib
qͥ indomo sunt. hinc petͦ ait.
Simõ ioħis amas me: Qui cũ
se amare ꝓtinꝰ respondisset:
audiuit. Si diligis me: pasce
oues meas. Si g dilectõnis est
testimoniũ cura pastionis:
quisqͥs uͥtutib pollens. grege̾
dei renuit pascere. pastorem
sũmum conuincit᷑ nõ amare.
Et ꝓ om̃ib mortuus ẽ. Suꝑ est
ut qͥ uiuunt iam nõ sibi ui¬
uant: s ei qͥ pro ip̃is mortuuᷤᷤ
ẽ. et resurrexit. hinc moyses
ait ut uxorẽ frĩs sine filiis
defuncti suꝑstes frat̾ accipiat.
atq ad nomen fr̃is filios giͦg¬
erit. huic in faciẽ mulier ex¬
puat. unũq ei pedem ꝓpinquꝰ
discalciet. eiꝰq habitaculũ do¬
mũ discalciati uocet. fr̾at̃ qͥp¬
rectionis apparens głam dixͦ.
Ite nuntiate frĩb meis. Qui
qͣsi sñ filiis obiit: qͥa adhuc
electoꝵ suoꝵ numerũ nõ im¬
pleuit. huiꝰ scilicet uxorem

Expanded text:
tem posita; neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt . Hinc Petro ait: Simon Joannis, amas me? Qui cum se amare protinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas. Si ergo dilectionis est testimonium cura pastionis, quisquis virtutibus pollens gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. omnibus mortuus est, superest ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est, et resurrexit . Hinc Moyses ait , ut uxorem fratris sine filiis defuncti, superstes frater 7 accipiat, atque ad nomen fratris filios gigerit, huic in faciem mulier exspuat, unumque ei pedem propinquus discalciet, ejusque habitaculum domum discalceati vocet. Frater quiprectioniIte, nuntiate fratribus meis . Qui quasi sine filiis obiit, quia adhuc electorum suorum numerum non implevit. Hujus scilicet uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
endum hoc qͦd utilit̾ subire
p̃cipit᷑ ꝑtinax non ẽ. Neq enĩ
uere ẽ humilis: qͥ suꝑni nut᷑
arbitum ut debeat p̾esse intel¬
ligit. et tam p̾esse conte̾nit. Sed
diuinis dispositionib subdit᷑.
atq auitio obstinationis alienꝰ.
cums regiminis imꝑat᷑. si iam

Expanded text:
endum hoc quod utiliter subire praecipitur pertinax non est. Neque enim vere humilis est, qui superni nutus arbitrium ut debeat praeesse intelligit, et tamen praeesse contemnit. Sed divinis dispositionibus subditus, atque a vitio obstinationis alienus, cum sibi regiminis culmen im
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs uo̾ peccata iam deserit
nec tam̃ plangit: iam quis¬
dem humiliat. sed tamen
conter̃e cor recusat. Hinc
paulus ait. Et hec quide᷑
fuistis: sed abluti estis. seo
scĩficati estis. Quia nimirũ
illos emendatior uita sc̾ifi¬
cat: quos ꝑpenitentiam
abluens afflictio fletum
mundat. Hinc petrus cũ
quosdam t̾ritos inalorum
suoꝵ consideratione conspi¬
ceret: ad monuit dicens.
Penitentiam agite ÷ et bap¬
turus enĩ baptisma. p̾mi¬
sit penitentie lamenta ÷
ut priꝰ se aqua sue afflic¬
tionis infunderent: et p̾t¬
modum sac̾mento baptis¬
matis lauarent. Qua gͥ me᷑¬
de qui tͣnsactas culpas flere
neglegunt. uiuunt securi
de uenia ⁊ qͣndo ip̃e summꝰ
pastor eccłie huic etiã sacͣ¬
menco addendam penite̾¬
ciã credidit. qͦd principali¬

Expanded text:
o peccata sua iam / deserit nec tamen plangit, iam quidem humiliat, sed tamen conterere cor recusat. Hinc Paulus ait: Et haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis. Quia nimirum illos emendatior vita sanctificat, quos per paenitentiam abluens afflictio fletuum mundat. Hinc Petrus, cum quosdam territos malorum suorum consideratione conspiceret, admonuit, dicens: Pęnitentiam agite, et bapturus enim baptisma premisit ut prius se aqua suae afflictionis infunderent, et postmodum sacramenta baptismatis lavarent. Qua igitur mente qui transactas culpas flere negligunt, vivunt securi de venia, quando ipse summus Pastor Ecclesiae huic etiam sacramento addendam poenitentiam credidit quod peccata principali
Abbreviated transcription (Latin):
ut quo se ꝑdisciplinam liga¬
re dissimulat: eo se esuriẽs
ꝑ uoluptatum desideria
spargat. Hinc rursum ab
desideriis ẽ omĩs ociosus.
Hinc ip̃a ueritate p̾dicante.
uno quidem exeunte sp̃u:
munda domꝰ dicit᷑: sed mł¬
tiplicius redeunte : dum uacat
occupat᷑. Plerumq piger dũ
necessaria agere neglegit: q̃¬
dam sibi difficilia opponit:
quedam uͦ incaute formidat.
Et dũ quasi inuenit qd̃ ue¬
lut iuste mecuat: ostendit
qd̃ in ocio quasi non in iuste
torpescat. Cui recte ꝑ salomo¬
nem cłr. ꝓpt̾ frigus piger
arare noluit. mendicabit gͦ
estate et non dabit᷑ ei. ꝓpt̃
frigͥ quippe pig̃ nõ arat. dũ
desidia et torpore constͥctus:
agere que debet bona dissi¬
mulat. ꝓpt̾ frigus piger
non arat: dum parua ex
aduerso mala metuit. et
oꝑari maxima pretermit¬
dit. Bene autem đr. mendi¬
cabit estate et non dabit᷑
ei. Qui enĩ n̾c in bonis o¬
ꝑib non desudat: cũ sol
iuditii feruencior apparue¬

Expanded text:
ut quo se per disciplinam 56 ligaut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et non dabitur ei . Propter frigus quippe piger non arat, dum desidiae torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat. Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparue
Abbreviated transcription (Latin):
liter admonendi st̃ pigͥ
atq alit̾ precipites. Iili
namq suadendi st̃ ne agen¬
da bona dum differunt
amittant: isti u̾ admonẽ¬
di st̃ ne dum bonorum tẽ¬
pus incaude festinando p̾¬
ueniunt. eorum merita im¬
mutent. Pigris namq inti¬
mandum ẽ qd̾ sepe dum
oportune agere que possu¬
mus nolumꝰ. paulopost
cum uolumꝰ non ualemuᷤ.
dum congruo feruore nõ
accendit᷑: a bonorum desi¬
uerio funditꝰ conualescente
furcim torpore mactat᷑. Un̾
apte ꝑ salomonem dicit᷑. pi¬
gredo ĩmittit soporem. Pig̾
enĩ recte senciendo qͣsi uigi¬
lat: qͣmuis uil oꝑando tor¬
pescat. Sed pigredo soporẽ
ĩmittere dicit᷑: quia paulis¬
P etiã recte senciendi uigi¬
lancia amittit᷑ : dum abñ
oꝑandi studio cessat᷑. Ubi
recte subiungit᷑. Et anima
dissoluta esuriet. Nam qͥ
se ad suꝑiora stringendo
non dirigit: neglectum se
inferiꝰ ꝑ desideria expandit.
Et dum studiorum sullimiũ
uigore non stringit᷑. cupidi¬
tatis infime fame sauciat᷑.

Expanded text:
liter admonendi sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte subjungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur;
Abbreviated transcription (Latin):
scruiens. rec̾titudinem iu¬
sticie tenere nequaqͣm pos¬
sit: testat᷑ ꝓpħa qui ait. uir
linguosus non diriget᷑ su¬
ꝑ terram. hinc salomon ite
as ait. Cultꝰ iusticie silen¬
cium. Hidelicet indicans.
qͥa mentis iusticia desolat᷑:
qͣndo ab inmoderata locu

Expanded text:
serviens, rectitudinem juserviens, rectitudinem justitiae tenere nequaquam possit, testatur Propheta qui ait: Vir linguosus non dirigetur super terram . Hinc quoque Salomon iteras ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata loc
Abbreviated transcription (Latin):
et ipsa que uincit᷑ contra se¬
metip̃am ꝑ multiloquiu̾
pugnat. plerumq autẽ
quia ꝑ quosdam gͣdus de¬
sidiosa mens in lapsum ca¬
sus impellit᷑: dum ociosa
cauere uerba neglagimus.
ad noxia ꝑuenimꝰ. Ut priꝰ
loqui aliena libeat. post
modum uecͣctionib eoru̾
uitam de quib loquit᷑ mor¬
deat. ad extremũ uero usq
ad aꝑtas lingua concume¬
lias erumpat. hinc seminã
t᷑ stimuli. oriunt᷑ rixe. acce̾¬
dunt᷑ faces odiorũ. pax ex
tinguit᷑ cordium. Uñ bñ
ꝑ salomonem dicit᷑. Qui
dimitat aqͣm: caput est
iurgioꝵ. Aqmͣ quippe di-¬
mictere ẽ: linguam in flu¬
xum eloquii relaxare.
Qoͣ contͣ etiã in bona par¬
te iterum dicit᷑. Aqua ꝓ¬
funda. uerba ex ore uiri.
Qui gͥ dimittit aqͣm capͥ
ẽ iurgiorum: quia qͥ lin¬
guam non refrenat. con¬
cordiam dissipat. Nñ e diu̾so
scriptum .c̃. Qui imponit
stulto silentium: iras miti¬
gat. Qui aut̃ multiloqͥo qͥsq

Expanded text:
et ipsa quae vincitur, contra seet ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena modum detractionibus eorum vitam, de quibus loquitur, mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. tur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax tota stinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe dimittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod autem multiloquio quisque
Abbreviated transcription (Latin):
admonendi st̃ multilo¬
quio uacantes. ut iugilan¬
ter aspiciant. a qͣnto recti¬
tudinis statu depereant:
dum ꝑ multiplicia uerh
dilabunt᷑. humana et enĩ
mens aque more et circum clusa
ad suꝑiora colligit᷑. quia illiro
repecit unde descendit: et relax¬
ata deperit. quia se ꝑ infima
inutilicer spargit. Quot enĩ
suꝑacius uerbis asilentii sui
cẽsura dissipat᷑: quasi dot riuiˢ
extra se ducit᷑. Uñ et redire
interius ad sui cognitionẽ
non sufficit: quia ꝑ multi¬
ioquium sparsa. asecreto
se intime considerationis
excludit. Totam uero se
insidiantis hostis uulne¬
rib decegit. quia nulla mu¬
uitione custodie cireum¬
cludit. Uñ seriptum est.
Sicut urbs patens et absq
murorum ambidu: ita uir
qui non potest in loquen¬
do cobibere sp̃m suum.
Quia enim murum silen¬
tii non habet: patet inimi¬
ci iaculis ciuitas mentis.
Et cum se ꝑ u̾ba extra semci¬
ip̃am cicit aꝑtam se adu̾¬
sario ostendit. Qm tanto
ille sñ labore suꝑat: qͣnto

Expanded text:
abmonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur. Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit; et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Quot enim supervacuis verbis a silentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam vero se insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla munitione custodiae circumcludit. Unde scriptum est: Sicut urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
cob dicit. Siqͥs putat se
religiosum ẽe non refrenãs
linguam suã s seducens
cor suum: huiꝰ uana ẽ reli¬
gio. Hinc rursus ait. Sit
omĩs homo uelox ad au¬
diendum tardus autẽ ad
loquendum. Hinc iterum¬
ium lingue diffiniens ad¬
iungit. Inquietũ malum.
plena ueneno mortifero.
hinc ꝑ semeip̃am ueritas¬
nos aomonet dicens. Omne

Expanded text:
dicit: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursus ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. Hinc iterum linguae vim definiens, adjungit: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam Veritas admonet, dicens: Dico
Abbreviated transcription (Latin):
ad audiendum placabilẽ¬
corũ mendem fecerint. pre-¬
missa bona que placent.
Nam et equos indonutos
blanda priꝰ manu tangi¬
mꝰ: ut eos nobis pleniꝰ post¬
modum etiã ꝑ flagella
subigamꝰ. Et amaro pig¬
mentorum poculo. mel¬
lis dulcedo adiungit᷑: ne
ea que saluti ꝓfutura ẽ
in ip̃o gustu asꝑa ama¬
ricudo senciat᷑. Dum u̾o
gustus ꝑ dulcedinem

Expanded text:
ad audiendum eorum placabilead audiendum eorum placabilem mentem fecerint praemissa bona quae placent. Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulc
Abbreviated transcription (Latin):
uocis assertio. Et cum que¬
dam increpanda st̃ uitia.
illi reticent ex timore. et
tñ tacere se estimant. ex hu¬
militate: isti locunt᷑ ꝑmm
non increpent. sub specie
humilitatis p̾mit culpa for¬
midinis: istos ad increpã¬
da que non debent . aut
magis increpanda qͣm de¬
bent: sub imagine liber¬
tatis ⁊ effrenatio impellit
cumoris. Uñ et clati admo¬
nendi st̃. ne plus qͣm decet
sint liberr: et humiles ad¬
monendi st̃ ne plus qͣm
expedit sint subiecti. Ne
aut illi defensionem iusti¬
cie uertant in exercitatio¬
nem suꝑbie: aut isti cũ
student plus qͣm necesse ẽ
hominib subici. compel¬
lant᷑ etiam uicia uenera¬
ri. Considerandum uo̾ e̾
qͦd plerumq elatos utiliuᷤ
corripimꝰ: si eorum correp¬
tionib quedam laudum
fomenta misceamꝰ. Inferẽ¬
da namq illis st̃. aut alia
bona que in ip̃is st̃: aut di¬
cendum ẽ cerce que poterãt
eẽ si non st̃. Et t̾e demum
resecanda st̃ mala que no¬
bis displicent: cum priꝰ

Expanded text:
ocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex timore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, isti loquuntur penon increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis; istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum vero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda sunt mala quae nobis displicent, cum prius
Abbreviated transcription (Latin):
ũre : qͥa fide statis. E qͣles enĩ
uob̾ sumꝰ. in qͦ uos stare cognoᷤᷤ¬
cimꝰ. Quasi p̾latum se fn̾b ẽẽ.
nesciebat: cũ diceret. fact̃i sumꝰ¬
sic̃ paruuli in medio ur̃m. &
cens. Quid uultis. in uirga
ueniã ad uos: Sũmꝰ itaq locꝰ
bñ regit᷑: cum is qͥ p̃est ÷ uitii
potiꝰ qm fr̃ib dñatur. S cum
delinquentes subditos p̃posi¬
ti corrigunt: restat necesse ẽ.
ut sollicite attendant. qͣtinꝰ
ꝑ discipline debitũ culpas
quidem uire potestatis feriant:
sed ꝑ humilicatis custodiam.
eqͣles se ip̃is fr̃atͥb qui corrigũ¬
t᷑ agnoscant. Qmuis plerũq
etiam dignum ẽ. ut cosdẽ qͦs

Expanded text:
equales enim vobis sumus in quo vos stare cognoscimus. Quasi praelatum se fratribus esse nesciebat, cum diceret: Facti sumus parvuli in medio vestrum . Et cens, Quid vultis? In virga veniam ad vos . Summus itaque locus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potdelinquentes subditos praepositi corrigunt, restat necesse est ut sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur, agnoscant: quamvis plerumque etiam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ moriat᷑. Sacerdos nãq in¬
grediens uł egrediens morit᷑.
si de eo sonitꝰ non audit᷑. quia
iram contͣ se occulti iudicis
exigit. si sñ p̃dicationis soni¬
tu incedit. Apte aut̃ tintĩna¬
bula uestimentis illiꝰ descri¬
bunt᷑ inserta. uestimenta et¬
enĩ sacerdotis. qͥd aliud qͣm
recta oꝑa debem᷑ acciꝑe. ꝓpħa¬
attestante qui ait. sacerdotes
tui induant᷑ iusticiam: ues¬
timentis itaq illiꝰ tintĩnabła
Sn cum rector se ad loquendũ
p̃parat: sub qͣnto caudele stu¬
dio loquat᷑ attendat. Ne si in¬
ordinate ad loquendum rapi¬
tͣ. erroris uuln̾e audientium
corda feriant᷑. Et cum fortasse
sapiens uideri desiderat: umi¬
tatis compage̾ insipient̾ absci¬

Expanded text:
non moriatur. Sacerdos namque ingrediens vel egrediens moritur, si de eo sonitus non auditur, quia iram contra se occulti judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Apte autem tintinnabula vestimentis illius describuntur inserta. Vestimenta etenim sacerdotis quid aliud quam recta opera debemus accipere? Propheta testante, qui ait: Sacerdotes tui induantur justitia. Vestimentis itaque illius tintinnabula um cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur, attendat; ne, si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur: et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscin
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnto magna exceriꝰ cernit᷑:
tanto apiro eos interiꝰ depͥma¬
t᷑. Ne cogitationẽ iuncatꝰ. ne
in delectationem sui animũ
rapiat. Ne iã sub se mens eã
regere non possit:cui se libi¬
dine dominandi supponit.
Ne enĩ presidentis animꝰ ad
elatõnem potestatis sue ue¬
lectatione rapiat᷑: recte ꝑ quẽ¬
dã sapientem dicit᷑. Ducem

Expanded text:
quanto magna exterius cernitur, quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine dominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem