comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem perire : Continantia hominidõ ꝓximõ facit: Ubi
ista manserit ibi & dr̃man&: Meisenim ꝑoculos ca¬
pitur : Castitas hominen ad cȩlum iungit : Castitar
hominen adcȩlum ꝑtrahit : Cȩsarius đ: nihil ꝓdest
uirginitatem integritatem corporis custo dire: si o¬
culorum concupiscentias noluerit euitare: Longa
castitas post p& catum imita trix est uirgini tatis:
non &iam carnis integritas seruatur : ubi animus
suꝑbiae timorem corrumpitur: Uirginitas incorpo¬
re nihil ꝓderit : si caritar & humilitas. a corde discor¬
strit: Melior ẽ humili coniugalitas : quam suꝑba
uirginitas:

Expanded text:
remissione. Continentia hominis Deo proximum facit: ubi ista manserit, ibi et Deus manet. Mors enim per oculos capitur. Castitas hominem ad coelos conjungit. Castitas hominem ad coelos pertrahit. CAESARIUS. Nihil prodest virginitatem et integritatem corporis custodire, si coelorum concupiscentias nolunt curare. Longa castitas post peccatum, imitatrix est virginitatis. Non enim carnis integritas servatur, ubi animus superbiae tumore corrumpitur. Virginitas in corpore nihil proderit, si charitas aut humilitas a corde discesserit. Melior est humilis conjugalitas, quam superba virginitas.
Abbreviated transcription (Latin):
sensum us : Si sequaris iustraam: ad p̃hendes illam:
& induer quacsi pudoren honorem qui custodit iusttaã
ipse &altabitur : Agustinurđ. Sienim iustus sum nihil
tim eo: pano me conterere potest. iustus aũt considit ut
leo: Gregorius đ : Iustitia simodum non hab& : in in cre¬
dulitate cadit: Maliciã remanentium meretur. ut hu
qui ꝓdesse poterant festini subtrahuntur : Ut cũ mundi
sinis ad ꝓpinquat electi tolluntur ne de teiora uidean
sic in iustis irascitur ds̃ : ut tamen eorum corda ꝑ iustoꝵ
consostium consol&ur : Hisidorus đ: Multi apud homi¬
ti apud homines reꝓbisunt: & apuddm̃ electisunt:
Pullus enim seput& el&ctum nefoste iam apud dm̃ sit re¬
ꝓbus: In libro clementis dic̃: ꝑ f&ctioleis pax ẽ : Exp&c¬
catis enim bellanas cuntur & certamina: Ubi aũt p&¬
catum ñ sit : pax est animȩ : ubiueo pax ẽ : in dispbta¬
tionibus ueritas in opeibur iustitiae inuenitur:¬

Expanded text:
illam, et indues quasi pudorem honoris . Qui custodit justitiam, ipse exaltabitur AUGUSTINUS. Si enim justus sum, nihil timeo, nemo me terrere potest. Justus, inquit, confidit ut leo. GREGORIUS. Justitia, si modum non habet, in crudelitatem vadit. Malitia remanentium meretur ut hi qui prodesse poterant, festine subtrahantur; et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Sic injustis irascitur Deus, ut tamen eorum corda per justorum consortium consolentur. ISIDORUS. Multi apud homiti apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi sunt. Nullus enim se putet electum, ne forte apud Deum jam sit reprobus. EX LIBRO CLEMENTIS. Perfectio legis, pax est. Ex peccatis bella nascuntur et certamina. Ubi autem peccatum non fit, pax est animae. Ubi autem pax est, in disputationibus veritas, in operibus justitia, invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
diam xp̃m p̃dicant: Quidã aũt & ꝓp̃t bonam uolunta¬
ten. Calomon đ : uita carnium sonitas cordis:
putredo ossuum inuidia necomedas cum homine in¬
uido ÷ n&c desideres cibum eius : qm̃ in similitudinem
arioli & coni&toris destimat quod ignorat comede
& bibe dicit timi & mais sus ñ est tecum : qui sibi inuidet
pihuil et illo nequiur: Agustinus dixit: Inuidia cuinc¬
tã ustutẽ concrenat : ꝑ in uidiã p̃dicatur tibixp̃r
Inuidia & liuor suꝑ omnia in ebriant animã: ubi
et inuidia amer fraternus ẽẽ non potest: Quiiu¬
d& non amat p&catum diabuli in illo est : quia dia¬
bulus inuidendo cecidit: Ideo cognoscitur inuidia
non posse are in caritate: ꝑ inuidiã eum cruci¬
fixus est xp̃r: Ideo autem qui inuid& fratri suuo

Expanded text:
t, quidam autem propter bonam voluntatem . SALOMON. Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Ne comedas cum homine invido, nec desideres cibos ejus: quoniam in similitudine arioli et conjectoris aestimat quod ignorat . Comede et bibe, dicet tibi, et mens ejus non est tecum . Qui sibi invidet, nihil est illo nequius . AUGUSTINUS. Invidia cunctas virtutes concremat; per invidiam praedicatur tibi ChrInvidia et livor super omnia inebriant animam. Ubi est invidia, amor fraternitatis esse non potest. Qui invidet non amat: praeceptum diaboli in illo est, quia diabolus invidendo decidit. Ideo cognoscitur invidia non posse esse in charitate. Per invidiam enim Chrifixus est. Ideo autem qui i
Abbreviated transcription (Latin):
tas meitis: sanitas : corporis : Aurginitas autem¬
si labitur : nullateius reparatur : Nam quam uir
pęnitendo ueniȩ fructum recipiat In corrup¬
nis non mente nullum premium hab& inrꝙmissiõe

Expanded text:
tas mentis, sanitas corporis. Virginitas tas mentis, sanitas corporis. Virginitas si labitur, nullatenus reparatur. Quamvis poenitudo veniae fructus recipiat, incorrupne, non mente, nullum praemium habet in remissione
Abbreviated transcription (Latin):
quasi florpul cherimurcito ad leuem marcescit aurã
leui que flatu corrumpitur: Maxime ubi &as con¬
sentit aduitium: & mariticlir de et auctoritas: Stote
non solum oculostuor castus seruare : sed & linguam:
uiluil ꝓdest carnem habere uirginem simate quis
nupseit : Hisidorus đ ÷ Quidam iniu uetute luxo¬
riosȩ uiuetes: & insen& tute continaites sieri de¬
l&t ntur : & tunc elegunt castitate faruise quan¬
do eos libido feruos habere contempsit: Tale non
habet premium quia non habuerunt labores cata
minas: Eor aum & p&tat gloria in quibus suent
liboriosa cestamina: Qui corpus suũ continetia
dedicant : cum feminis habĩre non p̃sumant: Ge¬
mina est bona uirginitas quia & in hoc munclo
sollicitudinem secłi amittit : & in futuro a & enũ
castitatis pronium secipit: Qui casti ꝑ seuerant
& uirgines angelis dĩ efficiuntur ȩquales: Casti¬
tas eum: fructus suauitatis est: Castitas securi¬

Expanded text:
quasi flos pulcherrimus, cito ad levem auram marcescit. Aurae quasi flos pulcherrimus, cito ad levem auram marcescit. Aurae levi quae fluctu corrumpitur, maxime viri aetas consentit, si maritalis deest auctoritas. Stude non solum oculos tuos castos servare, sed et linguam. Nihil prodest carnem habere virginem, si mente quis nupserit. ISIDORUS. riose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt castitatem sedo eos luxuria servos habere contempsit. » Tales non habent praemium, quia non hmina. Eos enim spectat gloria, in quibus fuerunt laboriosa certamina. Qui corpus suum continentiae dedicant, cum feminis habitare non praesumant. Geminum est bonum virginitatis: quia in hoc saeculo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium recipit. Qui casti perseverant et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. Castitas fructus suavitatis est Castitas securi
Abbreviated transcription (Latin):
Uirgo que innupta est cogitat quȩ dñi sunt quomo¬
do placiat dõ: Item đ. Qui matrimonio iungit uir¬
nnem suam benefacit: & qui non iungit melius facit:
Austinus đ: pibil ꝓdest urginitas corporis: ubi
opeatur corruptiomentis: Sicut eum oc cisus
inimicus : non tibi facit in iuriam. Sic mostificata
caro non turbauit animam tuam: Taler eum de¬
c& dño habee ministros: qui innullo contagio cor¬
rumpantur: Sed pociur continentia casti¬
tatis splendeant: Hieronim đ: Multum distat
inte puritatem uirginalis anima: nulla contagio¬
ne pollutȩ : & sorder eius quȩ multorum libi dinẽ
subiacuit: Certenarius numeur primus ẽ : qui
ꝓuirgnitatis coronam uirginibus deputatur :
gexagenarius. sȩcundo grado ꝓcontinetiae¬
laborum uiduarum ẽ : Tricenarius tecio loco nuptia¬
rum foedera ipsa dictatorum coniunctionen testatur
Hac siuiduae : amisso primo grado ꝑtertium: ꝑ ueiiunt ad
secundum: Tenerares fȩminis fama pudiciciae est : &

Expanded text:
nt, quomodo placeat Deo . Qui matrimonio jungit virginem suam, bene facit; et qui non jungit, melius facit . AUGUSTINUS. Nihil prodest virginitas corporis ubi operatur corruptio mentis. Sicut enim occisus inimicus tibi non facit injuriam, sic mortificata caro non turbabit animam tuam. Tales enim decet Domino habere ministros, qui nullo carnis contagio corrumpantur, sed potius continentia castitatis splendeant. HIERONYMUS. Multum distat inter puritatem virginalis animae nulla contagione pollutae, et sordes ejus quae multorum libidini subjacuit. Centenarius numerus perfectus est, qui pro virginitatis corona virginibus deputatur. Sexagenarius, secundus gradus pro continentia viduarum. Tricenarius, tertius locus nuptiarum foedera ipsa dictorum conjunctione testatur: ac si viduae amisso gradu primo per tertium perveniunt ad secundum. Tenera res in feminis fama pudicitiae est, et
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ : Ite dic̃: Sicut rgn auit p&catum inmortẽ:
Ita & gratia regn& ꝑ lustitiam inuitam &ernam
Iacobus apł. đ: sructus aut̃ iustitiae : in pace seminatꝰ
facientibus pacem : Salo monđ : Non affligit dñr
fame ammã iusti : & insidias impiorum subuestit
Meoria iusticum laudibus : & nome impiorum
putrescit : Opus iusti aduitam : & fructus impii ad
peccatum
Argentum electum lingua iusti: Cor impiorũ pni¬
hilo : quod tim& impius ueni& suꝑ eum desideium
suim iustis dabitur Labia iusti consideant placita
& os impiorum ꝑuersa: Iustus de angustia libera¬
tus ẽ : & traditur impius ꝓeo: Sanen iustorum sal¬
uabitur deideium iustorum omnebonũ ẽ uerte
impios & ñ erunt: Domus aut iustorum ꝑmane bunt
Domur impiorum delebitur : Tabe nacila ueo iusto¬
rum geminabunt: poli ee᷑ iustus multum: Domus uit
iusti plurima fostitudo: Infructibus impii conturba¬
tio: Ab hominacio ẽ dño uia impu: Qui sequitur
iustitiam dilitur abeo: Sunt iusti quibus multa ꝓ

Expanded text:
avit peccatum in mortem, ita et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam . JACOBUS. Fructus autem justitiae in pace seminatur, facientibus pacem . SALOMON. Non affligit Dominus fame animam justi, et insidias impiorum subvertit . Memoria justi cum laudibus, et nomen impiorum putrescit . Opus justi ad vitam, et fructus impii ad peccatum. Argentum electum lingua justi, cor impiorum pro nihilo . Quod timet impius, veniet super eum, desiderium suum justis dabitur . Lingua justi considerat placida, et os impiorum perversa. Justus de angustia liberatus est, et traditur impius pro eo . Semen justorum salvabitur, desiderium justorum omne bonum est . Verte impios, et non erunt, domus autem justorum permanebunt Domus injustorum delebitur, tabernacula vero justorum germinabunt . Noli esse justus multum . Domus autem justi plurima fortitudo, in fructibus impii conturbatio . Abominatio est Domino via impii: qui sequitur justitiam, diligitur ab eo. Sunt
Abbreviated transcription (Latin):
donorum gratiam minime recognoscit : malora alus
non inuidiat: hisidorus đ : unde bonus ꝓficit : in¬
de inuidus contabescit: Inuidus membrum est
diabali : cuius inuidia mors intrauit in orban te¬
rarum: Multi & bonos imitare nolunt & debo¬
norum ꝓ fectibus inuidiae liuore tabescunt:
bercas : nullius ꝓsperitate : lacereris : Eusebius dixit:¬
in uidiae horror non solum relegosas: sed & iulis ani¬
mas ꝑuadit. Ef frem đ : In uidia enim manifestatnos
carita tem dĩ penitus non habere : Iosephus đ. Diffici¬
le est in ꝑsperis inuidia carerẽ:¬

Expanded text:
donorum gratiam minime recognoscunt, maiora aliis non invideant. ISIDORUS. Unde bonus proficit, inde invidus contabescit. Invidus membrum est diaboli, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum. Multi bonos imitari volunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. beInvidiae error non solum religiosas, sed et viles animas pervadit. EPHRAEM. Invidia enim manifestat nos charitatem Dei penitus non habere. JOSEPHUS. Difficile est in prosperis invidia carere
Abbreviated transcription (Latin):
neminem ꝑsequartem : Iustus aut̃ quasileo considens
absq: teroreerit : Hiesus filius sirachđ : In iustitia
agonigare ꝓ animatua &usque in mostem cestoc re ꝓ¬
iustitia & dr̃ &pugnabit ꝓte in imi costuos Datio
dĩ ꝑman& iustis: Bene dictio dĩ in mercedan iusti fe¬
titur: Ante hominẽ uita & mors Bonum & malũ
quod placuerit ei dabitur illi: Ante iudicium para¬

Expanded text:
nemine persequente . Justus autem quasi leo confidens, absque errore erit. JESUS SIRACH. In justitia agonizare pro anima tua, usque ad mortem . Certa pro justitia, et Deus expugnabit pro te inimicos tuos . Datio Dei permanet justis . Benedictio Dei in mercedem justi festinat . Ante hominem vita et mors, bonum et malum; quod placuerit i
Abbreviated transcription (Latin):
p& cator honoratur : ille igitur modis omnib: deb& ad
& on plum ꝑtrahi : qui cunctir carnis parsionibus mondis
iam sp̃i tacliter uiu& : hisi dorurđ : pequis quam p lapsum
pȩnitentiam dis perit ueniam : domum conpescit scõrum:
reparationẽ fuisse &iam pꝰ ruinam: Obhanc utilitaton
scribuntur scõrum riunȩ & ꝑditiones : ut sanꝑ faciant
salutis animȩ humane : Si apti sumꝵ imitare iniquor in
malũ : curpigri sungꝰ imitare iustos inbonũ¬

Expanded text:
peccator honoratur. Ille igitur modis omnibus debet ad peccator honoratur. Ille igitur modis omnibus debet ad exemplum protrahi, qui cunctis passionibus carnis moriens jam spiritualiter vivit. ISIDORUS. Ne quisquam post lapsum poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae. Si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s dicit ineuangelio: Suꝑ cathe dram moysi sedet
scibȩ & pharisei : Omnia ego quȩ cumq: dixeint
uobis seruate & facite : Sȩcundum uero opera eorũ poli¬
te facere : Dicunt enĩ & non faciunt: Pauł ap̃ đ  Bonum
aut̃ ȩmolamini in bono seꝑ &anplũ esto sidelium : In uo¬
bo in conuesatione incaritate infide : profectustuus ma¬
nifestur sit omnibur : In omnibur te ipsum p̃be &anplum
bonorum operum : Salomon đ : Homini bono inconsp&¬
tusuo dedit dr̃ sapientiã & scieitiã & la&itiam : hiero¬
nimur đ: sicut ad siduitas familiaritatan : ita familia¬
ritas contenptu parat: Melius ẽ ron familiarẽ minui:
quam animȩ salutem perise : Gpegoriusđ : quiẽ uitã
suã aluir scire refugiunt : sibi m&ipsis accensi sunt : sed aliis
in & enplo luminis non sunt: Hu euim qui & empla uistutũ
praerogant : & lumei boni operis ꝑuitam & uabũ iterantib:
deon strant : Iure lampades appellantur : In& enplum
culpa uehaneter osteiditur : quando ꝓreuerentia ordinis

Expanded text:
m Moysi sederunt scribae et Pharisaei . Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, facite et servate: secundum vero opera eorum nolite facere . Dicunt enim et non faciunt . PAULUS. Bonum autem aemulamini in bono semper . Exemplum esto fidelium, in verbo, in conversatione, in charitate, in fide, ut profectus tuus manifestus sit omnibus. In omnibus teipsum praebe exemplum bonorum operum . SALOMON. Homini bono in conspectu suo dabit Deus sapientiam, et scientiam, et laetitiam . HIERONYMUS. Sicut assiduitas familiaritatem, ita familiaritas contemptum parit. Melius est rem familiarem minui, quam animae salutem perdere. GREGORIUS. Qui enim vitam suam ab aliis sciri refugiunt, sibimetipsis accensi sunt, sed aliis in exemplo luminis non sunt. Hi enim qui exempla virtutum praerogant, et lumen boni operis per vitam et verbum iterantibus demonstrant, jure lampades appellantur. In exemplo culpa vehementer ostenditur, quando pro reverentia ordinis
Abbreviated transcription (Latin):
lan auctori tate soluere : quos auctorinr̃o cognosci
mus ꝑ suscitantem gratiam uiuificare: Sub magno mo
deramine pastores & clesiae uel ab soluere studeant:
uelligare : utrum iustȩ an in iustȩ oblig& pastor:
Pastoris tame setentia gregi. timenda est nehis qui sub¬
est & cum in iuste forsitam ligatur : ipsam obligatio¬
nis suae setentia &x alia culpa mereatur: Pastor
ergo uel ab soluere indis crue timeat uelligare :
His aut̃ qui sub manu pastoris ẽ. ligare timeat uel iuste

Expanded text:
lem auctoritatem solvere, quos auctorem nostrum per resuscitantem gratiam scimus vivificare, quderamine aecclesiae pastores vel solvere studeant vel ligare; sed utrum iuste an iniuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est, ne is qui subest, et cum iniuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat vel ligare, is autem, qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel
Abbreviated transcription (Latin):
at pauł apł đ: Habaites autem alimenta & quibus
tgantur his contentisumus : Salomon đ F allax gra¬
tia &uana ẽ. pul chritudo: Omnitempore uestimei¬
tatua sint p̃ciosa & oleum de capite tuo non defici¬
at : Agustinus đ : Uestis aũt tibi pura circũ d&ur non
adpul chritudinem sed ꝓp̃t neces sarium tegumentũ:
pedum & quȩsitis indumentis uesti eris in alteram
turpidine sumas : Hieonimus đ: plumarum mollitis
iuuenilia membra non foueant: quicquid enĩ corpo¬
ranr̃a defende  potest & humane suc cursere inbẽ¬
cillitate hoc una appellanda ẽ tonica: Gregoriusđ
nano quippe uestimenta p̃ciosa nisi ad inanem glo¬
riam quȩrit : uidelic& ut hono rabilior c&eris esse
uideatur: neno uult ibi p̃ciosis uestibur indu¬
peuestium indicat qualiter quod ea quȩ terena sun
sapiamus & ꝑ studium clarioris amictur ab &ena cla¬
rita te nudi es̃ denos camur : Hauare faciem manus ac pe¬
offeidimus creatoren:
XLIIII. DeonsericorDIA

Expanded text:
abentes autem alimenta, et quibus tegamur, his contenti simus . SALOMON. Fallax gratia, et vana est pulchritudo . Omni tempore vestimenta tua sint candida, et oleum de capite tuo non deficiat . AUGUSTINUS. Vestis autem tibi pura circumdetur, non ad pulchritudinem, sed propter necessarium tegumentum, ne dum exquisitis indumentis vestiris, in alteram turpitudinem cadas. HIERONYMUS. Plumarum mollities juvenilia membra non foveat. Quidquid enim corpora nostra defendere potest, et humanae succurrere imbecillitati, hoc una appellanda est tunica. GREGORIUS. Nemo quippe vestimenta pretiosa, nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris videatur. Nemo vult pretiosis vestibus ipe vestium indicat qualiter ea quae aeterna sunt sapiamus, et per studium clarioris amictus, ab aeterna claritate nudi esse dignoscamur. Lavare faciem, manus ac peoffendimus creatorem. CAPUT XLIII. De misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
mouebit & multa susurrans commotauit uultũ suũ in o¬
culis suis lacrimatur inimicus: &si inueneit tonp: non
satiabitur sanguinem : Si incurrerint tibimala inuenies
inimicũ tuũ illic prioren: pecator turbabit amicus
& in madio pacem habertiũ inmittit minicitiã : Nstatuar

Expanded text:
movebit, et multa susurrans commutabit vultum suum. In omovebit, et multa susurrans commutabit vultum suum. In oculis tuis lacrymatur inimicus, et si invenerit tempus, non satiabitur sanguine . Si incurrerint tibi mala, invenies illic inimicum tuum priorem . Peccator turbabit amicum, et in medio pacem habentium immittit
Abbreviated transcription (Latin):
nontim eas amicum salutare ñ confundar a facie illius
ñ me abscondam : & simalamihi obuenerrt ꝑ illũ susti¬
nebo: Beatus qui inueit amicũ uerum : qui denudat
arcana amici: ꝑdit sidem & non inueni& amicum ad
animam suam: Deiudare aut̃ amici iisteria: dispe¬
ratio ẽ animȩ: Cũ amicotuo: confirma uerbũ: & si¬
deliter age cum illo : & in omni ton pore inuenes quod
tibi nace sarium est: Est amicus solo nomine amicus
pon obliuis caris amicitui in animotuo: & ñ in meror
sis illius in operibustius : Quitim& dnm ȩque habe¬
bit amicitiã bonam: qm̃ sȩcđm illũ erit amicitia illius :
Sxundum uistutemtuã cau&e aꝓximotuo. & cum sapi¬
entibus & prudentibus tracta : Non credas in imicotuo in
&enum: Sicut᷑ eramentum eruginauit malicia illius
In labiissus indulgatur inimicus : & incordesuo insidiatꝰ
ut sub uertat te infouea: In oculir siur lacrimatur in imi¬
cus & quasi adianuam sub fodeat plantas tuas caput suũ

Expanded text:
etc. » « Amicum salutare non confundar, a facie illius non me abscondam: et si mala mihi evenerint, per illum sustine . Beatus qui invenit amicum verum . Qui denudat arcana amici, perdit fidem, et non inveniet amicum ad animam suam . Denudare autem amici mysteria, desperatio est animae . Cum amico tuo confirma verbum, et fideliter age cum illo, et omni tempore invenies quod tibi necessarium est . Est amicus solo nomine amicus . Non obliviscaris amici tui in animo tuo, et non immemor sis illius in operibus tuis . Qui timet Dominum, habebit amicitiam bonam: quoniam secundum illum erit amicitia illius . Secundum virtutem tuam cave te a proximo tuo, et cum sapientibus tracta . Non credas inimico tuo in aeternum . Sicut enim aeramentum aeruginabit malitia illius . In labiis suis indulcat inimicus, et in corde suo insidiatur, ut subvertat te in foveam . In oculis tuis lacrymatur inimicus, et quasi adjuvans suffodiet plantas tuas. Caput suum
Abbreviated transcription (Latin):
illum inuenit theaurum : Amico sideli nulla est
conparatio : Amicus sidelis medicamentũ uitȩ & inmor¬
telitotis: Qui in &uunt dnm : inueniunt amicũ fidele pe
te biba&s illud Non omnon hominem inducas in domũ
tuam : multi enĩ sunt insidiae dolosi: ñ agoscitur in
bonis amicus : & non absconditur inimicus : Amico & ini¬
mico noli srarrare sen sum tuum : & si est tibi dil&tum
noli deiudare : Auidi& dũ te & custo di&te : & quasi de¬
fadeis p&catũ odi&te : Audisti uebum aduersus ꝓxi¬
mum tuum : conmoriatur inte sidens qm̃ nonte disrũ¬
pit: Corripe amicum: nefoste non intellexit & dicat
non feci: Aut si f&erit peiterum addat facoe: Qui
conuiciat amico: dissoluit amicitiã: Ab amicũ &iã
si ꝓduxeris glic dium non dispeis & si humilia uerit se

Expanded text:
illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est comparatio . Amicus fidelis medicamentum vitae est et immortalitatis . Qui metuunt Dominum, inveniunt amicum fidelem . uavitate bibes illud . Non omnem hominem inducas in domum tuam . Multae enim sunt insidiae diaboli dolosi . Non agnoscitur in bonis amicus, et non absconditur in malis inimicus . Amico et inimico noli narrare sensum tuum, et si est tibi delictum, noli nudare: audiet enim te, et custodiet te; et quasi defendens peccatum, odiet te . Audisti verbum adversus proximum tuum, commoriatur in te, fidens quoniam non te disrumpet . Corripe amicum, ne forte non intelligat te, et dicat: Non feci: aut si fecit, ne iterum addat facere. Qui conviciatur amico, is dissolvit amicitiam . Ad amicum etiam si produxeris gladium, non desperes
Abbreviated transcription (Latin):
huius : inimicus dĩ constitu&ur: salo monđ: pedi¬
cas amicotuo uade & reueste cras. dabotibi: cum
statim possis dare: penoliaris ami cotuo malum:
cum ille habeat inte siditiam: Qui dispicit amico
suo : indigens corde ẽ : Amicidiuitum multi : Causa
tuã tracta cũ amicotuo: & seci&o &traneo nexueliis
Sicut quimit tit lanceas & sagittas in mortem : sic
uir qui fraudo lenter noc& amicosuo : Hilifei pro
amico inimicus ꝓximo : Hietus flius sirach dixit:
uebum dulce multiplicat amicos & mitigat in i¬
micos: Siposides amici in tenptagonem possi¬
de cum: & ñ facile credas illi et enĩ amicus secun¬
dum tempus suũ & non ꝑ manebit indie tribulatio¬
nis: Est amicus qui greditur ad inimiticiam
Est aũt amicus socius mense: &ñ ꝑman& indie ne
cõsnitatis : Amicus siꝑ manserit fictus: eittibi
qua si quo ȩqualis & in domesticistius si deliter
ait : Ab amicistius adtede : & ab inimicistius sepa¬
rare : Amicus sidelis ꝓtectio fortis : quiaut inuenit

Expanded text:
LOMON. Ne dicas amico tuo: Vade et revertere, et cras dabo tibi, cum statim possis dare . Ne moliaris amico tuo malum, cum ille in te habeat fiduciam . Qui despicit amicum suum, indigens corde est . Amici divitum multi. Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo non reveles . Sicut qui mittit lanceas et sagittas in mortem, sic vir qui fraudulenter nocet amico suo . Noli fieri pro amico inimicus proximo . JESUS SIRACH. Verbum dulce multiplicat amicos, et mitigat inimicos . Si possides amicum, in tentatione posside eum, et ne facile credas illi . Est enim amicus secundum tempus suum, et non permanebit in die tribulationis . Est amicus qui egreditur ad amicitiam. Est autem amicus socius mensae, qui non pesitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi aequalis, et in domesticis tuis fideliter aget . Ab amicis tuis attende, et ab inimicis tuis separare. Amicus fidelis, protectio fortis . Qui autem invenit
Abbreviated transcription (Latin):
ȩdificii non dissoluitur : sic & cor confirmatũ in con¬
tatione consilii: facienti nequissimum consiliũ su¬
ꝑ ipsum deuol uitur: & non agnoscitur unde uanat illi
gine consilio nihil facias & p̃factum non pene teb&ir
Agelantibus te abstie consilium : Cum acuero selgo¬
so tracta de sc̃i tate : & cum iusto deiustitia : Corbo¬
num consilu statuȩ ante omnem actum consiliũ sta¬
bilesit : Gregoriur đ : Consiliatoron amicum in habi¬
tat : quidoleis depsentibus ad a&ana festinat : hindo¬
rus đ : Ante factum contadiu : ante opur rone ditase
diu : quoduis agere diu & quire diu ꝓba & sic faciar
Cumdia cogita uerir : tunc fac quod proba uerir Basi¬
liusđ : In omniopex quod cogitas facere : primũ cogita
dm̃ &ñ sȩcundum dm̃ est quod cogitar dilizerte & a¬
minare : & siẽ sectũ cora dõ ꝑfice illud: siueo pua¬
UI. De de ẜuneris

Expanded text:
edificii non dissolvetur, sic et cor confirmatum in cogedificii non dissolvetur, sic et cor confirmatum in cogitatione consilii . Facienti nequissimum consilium, super ipsum dissolvetur, et non agnoscet unde veniat illi . Sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebit . A zelantibus te absconde consilium . Cum viro religioso tracta de sanctitate, et cum justo de justitia. Cor bonum consilia statuet. Ante omnem actum tuum consilium stabile sit. GREGORIUS. Consiliatorem animus inhabitat, qui dolens de praesentibus ad aeterna festinat. ISIDORUS. Ante factum cogita, ante tempus meditare diu, quid vis agere diu exquire, proba, et sic facies: cum diu cogitaveris, tunc fac quod probaveris. BASILIUS. In omni opere quod cogitas facere, primum cogita Deum, et si secundum Deum est quod cogitas, diligenter examina: et si est rectum coram Deo, perfice illud; si vero perLXV. De defunctis
Abbreviated transcription (Latin):
consilium &erit uita anim &uae. & gractia faucibustuis
uia stulti recta inoculis eius: qui aũt sapiens ẽ audit
consilia: qui : iniunt pacis consilia : sequitur eos gaudiũ:
qui aut̃ agunt cuncta consilia: reguntur sapietia: Astu¬
tus omnia agit cum consilio: Dissipantur cogitationes
ubi non est consilium : Vibi ueo plures sunt consilicerii con¬
firmantur: Cogitationis consilus roborantur & gube na¬
culis tractanda sunt bella : &erit salu s ubi multa sunt¬
consilia. sicut aqua ꝓfunda sic consilium incorde uiri
cifici sint tibi consiliarius sit tibi unus demille: cũ fa¬
tius ne consilio habeas p̃eum potuerunt dilere nisiq:
ipsis placurit: Corã & traneo nefacias consilio non
omni homini costuum manifestis. peforte aufoattibi
gratiã & conuici&ur tibi : Lingua sapieitis quas dilu¬
uia habundauit : & consiliũ illius sicut fons uitȩ ꝑma¬
nit : loram̃ tũ ligneum conlegatum fundamentũ :¬

Expanded text:
judicium, et erit vita animae tuae, gloria faucibus tuis judicium, et erit vita animae tuae, gloria faucibus tuis . Via stulti recta in oculis ejus . Qui autem sapiens est, audit consilia . Qui ineunt pacis consilia, sequetur eos gaudium. Qui autem agunt cuncta cum consilio, aguntur sapientia . Astutus omnia agit cum consilio . Dissipantur cogitationes ubi non est consilium . Ubi vero plures sunt consiliarii, confirmantur . Cogitationes consiliis confirmantur, et gubernaculis tractanda sunt bella . Erit salus ubi multa consilia sunt . Sicut aqua profunda, sic consilium in ore viri, pacifici sint tibi, consiliarius sit tibi unus de mille . Cum fatuis ne consilium habeas . Non enim poterunt diligere, nisi quae ipsis placent . Coram extraneo ne facias consilium . Non omni homini cor tuum manifestes, ne forte auferat tibi gratiam, et convicietur tibi . Lingua sapientis quasi diluvium abundabit, et consilium ejus sicut fons vitae est . Loramentum ligneum colligatum in fundamento a
Abbreviated transcription (Latin):
amicus habee dispicunt : Illauera ẽ. amicitia quȩ nihil
quȩrit & rebus amici : nisi solã benuoletiã scilic& ut gra¬
tis amit amantem : plerũque amicitia & necessitate uel
indigeitia nascitur ut sit ꝑ quon quisq: quod desideat con¬
sequatur : Ille aũt amicitia ueacite queit quȩnihil
agendo eam ad p&it : Nam illa & in opia breus & fugata
derit : tunc sentit quod boni habueit pꝰquã habere des¬
eit : Melius ẽ inimicitiis hominũ insideliũ subire ꝑpe¬
tuas : quã dõ offorsis amicitus noxiũ ꝓuocare : Sice¬
ciderit inimicustuus : noli gratulari nou l& &is suꝑ in imi¬
ci interitum: nesuꝑte ueniat similia: Qui eum gaudit
inimici casu: cito incedit in illo: LXU. DECOPSI
LXU. DECOPSI¬
Si est & hominibus consilium aut opusdis soluitur : Siue¬
ro &dõ ẽ non poterit dis soluere : Salomon đ consiliũ
custo di&te : & prudentia seruabit te : Custo delegen atq

Expanded text:
amicos habere despiciunt. Illa vera amicitia est, quae nihil amicos habere despiciunt. Illa vera amicitia est, quae nihil ex rebus amici quaerit, nisi solam benevolentiam, scilicet, ut gratis amet amantem. Plerumque amicitia ex necessitate vel indigentia nascitur, ut sit per quem quisque quod desiderat, consequatur. Ille autem veraciter amicitiam quaerit, qui nihil agendo eam appetit. Nam illa ex inopia brevis et fucata, idelem perdiderit, tunc sentit quid boni habuerit, postquam habere desierit. Melius est inimicitias hominum infidelium subire perpetuas, quam Dei offensam amicitiis noxiis provocare. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari. Non laeteris super inimici interitum, ne superveniant in te similia. Qui enim gaudet inimici casu, cito incidit in illum. CAPUT LXIV. De consiSi est ex hominibus consilium aut opus, dissolvetur . Si vero ex Deo est, non potest dissolvi . SALOMON. Consilium custodiet te, et prudentia servabit te . Custodi legem atque
Abbreviated transcription (Latin):
eua serit poenam : Hie onimꝰ đ : In amicis enĩ non res
quȩritur sed uoluntas : Sc̃s amor inpatientiã non ha¬
b& falsur rumor cito obp̃mitur : Quos caritas iungt
terarum longitudo non separat: Gigorius đ : Tunceum
ueacite sidelir sam si quod uerbis ꝓmittimus operibus
adimplane : quiaum inimico gladio ñ potest ꝑsequi: ꝑ
amatur siñ ꝓse sed ꝓdõ am &ur : Qui enĩ intemperante
amicum hab& ꝓsemagis illum non ꝓdõ amat: Saepepo
simulitu dinan amicitia collegtur ut qui non potuit
aꝑte decipere decipiat fraudolentur : tuncquis que
cit amicum : aliqua aduesitate ꝑcussum : dũ sñ aduo¬
sa ꝓcedunt amicur fraudolentur d&entur : Statimq
dispicit quan se dileͣse simulabat Amicitia cesta pul¬
laium & cluditur pullo tempore ab olitur ubi cũq se
uertet tanpus illi firma ẽ : Rasi sunt amici quiusque ad
finon &istant cari: quos eũ aliqui conglutinatus a can¬
titte habueunt post quã ad culmen honoris uenerint:

Expanded text:
amicis enim non res quaeritur, sed voluntas. Sanctus amor impatientiam non habet, falsus amor cito opprimitur. Quos charitas jungit, terrarum longitudo non separat. GREGORIUS. Tunc enim veraciter fideles sumus, si quod verbis promittimus, opere adimplemus. Qui enimnon pro se, sed pro Deo ametur. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum, non pro Deo amat. Saepe per simulationem amicitia colligitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. Tunc quisque cit amicum aliqua adversitate percussum. Unde enim adversa procedunt, amicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur: ubicunque se verterit tempus, illa firmissima est. Rari sunt amici, qui usque ad finem existant chari. Quos enim aliqui conglutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris venerint,
Abbreviated transcription (Latin):
tiy iblutionon inter adoptionistuas filios ad giegase
dimatus es Tibi ago laudes & gratias quime ad
ipsum rudimattis infantiae usq ad hanc orã ꝑ mul¬
to deluetem uitia in manse bonita tistuae potentiam
ad aniidationon ecspatas Te laudo: & glorisies

Expanded text:
tis ablutionem inter adoptionis tuae filios aggregare tis ablutionem inter adoptionis tuae filios aggregare dignatus es. Tibi ago laudes et gratias, qui me ab ipsis rudimentis infantiae usque ad hanc horam per multa defluentem vitia, immensae bonitatis tuae patientia ad emendationem exspectas. T
Abbreviated transcription (Latin):
tem perantia lar gire mibi : sermosapienciae & intellectus
consilui & soratudinis sciencia & pie tatis atq: timo ristui : da
mibi isigiũ inferius & inriguũ superius prebemhi geminum
carias affectum fidem rectam speminconcus sam : Da mihi bene¬
dictionem dẽore celi & depinguidine terre facme tõcor de
meo totamea e querere semꝑ faciẽ tuam : concede mihi
an
intuo consp&tu corhabere contritum & humiliatum
tuae caritati nihil prȩponere tuo quandoq: amose mun¬
do funditus & tingui facme intuo sacrificio hostiam
uiuo fiei tuce cdanartiae holo causta medullata offere :
Summa & a&erna & in effabilis sapientia. depelle
ame caitatis &igorantiae tenebras : Summa. & adb¬
na uistus libera oie sũma. &a&orna fortitudo adiuuant
Sunma & in conp̃hensibilis lux inluminame Sũ ma
&in fini ta misdricordia mise remei Aoren¬
bi ago laudes & gratias dr̃mĩ mistrs̃ cordiamea quime
Ad tuam cognitionem ꝑducere: & ꝑsacrime baptisnd¬

Expanded text:
 Largire mihi spiritum sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis atque timoris tui. Da mihi irriguum inferius, et irriguum superius. Praebe mihi geminum charitatis effectum, fidem rectam, spem inconcussam. Da mihi benedictionem de rore coeli, et pinguedine terrae. Fac me toto corde meo, tota anima mea exquirere faciem tuam. Concede mihi in tuo conspectu cor habere contritum et humiliatum, tuae charitati nihil praeponere, tuo quandoque amore mundo funditus exstingui. Fac me in tuo sacrificio hostiam vivam fieri, tuae clementiae holocausta medullata offerre. Summa, aeterna, et ineffabilis sapientia, depelle a me caecitatis et ignorantiae tenebras. Summa aeterna virtus, libera me. Summa aeterna fortitudo, adjuva me. Summa et incomprehensibilis lux, illumina me. Summa et infinita misericordia, miserere bi ago laudes et gratias, Deus meus, misericordia mea, qui me ad tuam cognitionem perducere, et per sacri me baptisma
Abbreviated transcription (Latin):
calamitatibus & miserus libeasti : quime actenus
de &ene subplicus de corporishuius cruciatibus
ꝙ anisti : Te laudo glorifico quimihi suspitaten
bona ꝑficies: quicquid in me tibi displicit repellas
acuncis me que suꝑ s̃ tribulationibus iniquitatib:
ac diue sis malis eripias. cogitationes meas. locido¬
nes parite & actus intua uoluntate diriger: &
inter adue same & ꝓspara gradientem semꝑ &ibiq
custodias & atuane uisceris desideata raudia

Expanded text:
calamitatibus et miseriis liberasti, qui me hactenus de aeternis suppliciis, de corporis hujus cruciatibus exemisti. Te laudo et glorifico, qui mihi sospitatem bona perficias, quidquid in me tibi displicet repellas, a cunctis me quae supersunt tribulationibus, iniquitatibus ac diversis malis eripias, cogitationes meas, locutiones pariter et actus in tua voluntate dirigas, et Inter adversa me et prospera gradientem semper et ubique custodias: et ad tuae me visionis iterata gaudia
Abbreviated transcription (Latin):
natus es dicer nolo mortem p&atoris sed conuer tatur
x uiuat Consite or iniq: aegiperuersa est inconsp&to:
tuo uiam meam lapsa est in lacum missenlae uita mea &tinc ta
ẽ iniquitatib uima mea suꝑbit hbidoiat in pacientia. malicia
inuidia gila ebetas concupiscentia rapina mendacium
ꝑir iuniscurilitas  stultilo quium igno rantia n& gegencio
euerteso ÷ istes occiderunt animanta pollutum est cor
nneur a lbia nia uisus ntis aauditus qiscus odoratus ã
trt᷑me sicut ad traxisti mulierem p&atrcem donamihi sicutꝰ
donasti illi noncessare osculare pedertuos Ngare lacrimis¬
&  torge rẽ apillir concede m̃ibi ut secundum magnitudi¬
nem iniqui tatũmearu sit magna dil& tiomea inte ut p̃p̃t¬
le mentiam pi&atistue omnia dimit tas mihilargise mihi de
depse teritis ueniã depresentib: malis continen  defu¬
ris caute remsame prus quam monar conse quiplenis si¬
untmiseri ardiam tuam & ne dies meos ante finisssinas qua
ec cata dimis tas sedsicutus & sici iscis miser ⁊me

Expanded text:
dignatus es dicere: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat. Confiteor, inique egi, perversa ae vita mea, exstincta est in iniquitatibus anima mea. Superbia, libido, ira, impatientia, malitia, invidia, gula, ebrietas, concupiscentia, rapina, mendacium, perjurium, scurrilitas, stultiloquium, ignorantia, negligentia, seu caeterae pestes occiderunt animam meam. Pollutum est cor meum, et labia mea; visus meus et auditus, gustus, odoratus, et ttrahe me sicut attraxisti mulierem peccatricem. Dona mihi, sicut donasti illi, non cessare osculari pedes tuos, rigare lacrymis, extergere capillis. Concede mihi, ut secundum magnitudinem iniquitatum mearum sit magna dilectio mea in te: ut propter immensam pietatem tuam omnia dimittas mihi. Largire mihi de praeteritis veniam, de praesentibus malis continentiam, de futuris cautelam. Fac me, priusquam moriar, consequi plenissime misericordiam tuam, et ne dies meos ante finiri sinas, quam peccata dimittas: sed sicut vis, et sicut scis, misere
Abbreviated transcription (Latin):
adse reuerti iub&: contemnendus est : cumenim
saluatorem : satonas : in altum ducer& : ipse
non sennuit. dum uero deor sum mittt: &si ad¬
orare iub& : recus auit legaliter : Dnm dm̃ tuũ
ad orabis: & reliqua : Sic illi ex euntes exiresciunt :
red derenesciuNT : Eccestel qͣuam uidenant : & reliqr
dubium fit ubise abscondit : quando isti abier̃ aliquid
bumani consilii : quiadñs seabscondit a cordibus ñr̃is
ut eius in quina turstella fides anlex conpuncio que
nos di c̃ ad xp̃m : Antecedebat eos: quando uener̃
nondux̃ Hero des : diabolum significabatur : quia
quiexiit dediaboli suggessione. adxpm̃cum fidei
stellauadit .⁊ Videntestellam gauisi sunt : & relqr¬
quiamos ẽ & omnibus ꝑdicio inuento gaudere

Expanded text:
ad se reverti jubet contemnendus est, cum enim ad se reverti jubet contemnendus est, cum enim salvatorem in altum duceret, renuit, ipse non renuit, dum vero deorsum dimitti et se adorare jubet, recusavit legaliter, Dominum Deum tuum adorabis et reliqua. Sic illi exeuntes exire sciunt, redire nesciunt, et ecce stella, quam viderant, et reliqua, dubium fit ubi se abscondit, quando isti abierunt, aliquid humani consilii: quia Dominus abscondit a cordibus nostris ut etiam inquiratur stella, fides an lex? compunctio quae nos ducit ad Christum, antecedebat eos, quando venerunnon duxit, Herodes diabolum significabatur, quia qui exiet de diaboli suggestione ad Christum cum fidei stellae vadit, videntes stellam gavisi sunt, et reliququia mos est omnibus, perditio inventa gaudere
Abbreviated transcription (Latin):
Interoga patremtuum : & ad nunciabit tibimaiores
tuos. & dicent tibi : Patres principes st niorum
& scribas ubixp̃r nas ceeur: Nondixit ubi
Atilli dixeunt. in bethleem iudae: uebis
dicurit : quod factis negant: Ceci palpant
ut isaac: iacob: dum ire na legunt quemad¬
orando monstrant : Tres magi trerfilios
poe : cum tibus muneribur : tinitatem ad¬
orare signi ficat: Tunc hero des clamuoca¬
tis: hic defecit storia dum s&cr&a indicat
tempus stellae: propt̃ hoc distat oppinione
quando magi uenerunt : Nam post annum unũ:
Aut duos. aliidicunt. pon in b&hlean : sed in
eypto. inueniun eum.¬
Q si luxu dies : quomodo delonga terra ꝑseuel
le uilȩ arabiae uelcedar : in xii. dies uenire po¬
tuerunt : sed potest id facere dr̃: Cuius uerbo sa¬
xa. uolant : montes mouebunt : cui natura est
ab ipso natus e&̃ silius. uel desuo genere : Quicũ
audisset regen abieunt : quando ad xp̃m
querendum mittit audiendus est : & quando

Expanded text:
interroga patrem tuum et annuntiabit tibi, majores interroga patrem tuum et annuntiabit tibi, majores tuos et dicent tibi, patres principes seniorum et scribas ubi Christus nasceretur: Non dixit ubi at illi dixerunt in Bethleem Judae, verbis dicunt, quod factis negant, caeci palpant ut Isaac Jacob: dum ire negligunt, quem adorando monstrant, tres magi tres filios Noe, cum tribus muneribus, Trinitate adorare significant: Tunc Herodes clam vocatis, hic defecit historia, dum secreti indicat tempus stellae, propter hoc distat opiniones, quando magi venerunt. Nam post annum unum aut duos, alii dicunt non in Bethleem, sed in Aegypto, inveniunt eumduodecim dies, quomodo de longa terra Persae vel Evile, Arabiae vel Cedar in duodecim dies venire potuerunt, sed potest id facere Deus cujus verbo saxa volant: montes movebunt, cui natura est ab ipso natus esset filius, vel de suo genere. Qui cum audissent regem abierunt, quando ad Christum quaerendum mittit, audiendus est, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
cent ubi ẽ . ubi. ẽ quinatus est regͣiudeor : idẽrex
confessionem. redunt caus aminquirentibus : Quis
dix uos : uidimus enimstellam eiꝰ: in oriente : stella
muta : sedlucida luxduc̃ aduerbum : Itemstella
eius & nonceli : & terrire : nec non eoar̃ fuissent fi¬
lii : Nec fuit antea : nec postea : similis xp̃o in carne
Ideo stella illosdux̃ : ut celistis ad celestem duxiss&¬
Mutienent : quia idolis ad ourbant : Herodis rex
turbatis ẽ : idẽ ꝑ inuidiã ne se suos que filios supe¬
ras s& siu& imuer̃ omnes : Nec non illis bene eẽt:
Res iustus dumapud regem iniquumfuerit : ut non
tam carifiunt apud alium regem socuregis : uelideo
turbatisunt ut regeplacuissent : Itemad lit tenx̃
turbacio : fit malis ostensiobona & malis oculos
solis ortuturbatur. : & congrregans omnes prin¬
ceps sacerdotum & scribas populi : idẽ spenins ut
exma diuuas f& uel consilium recepissent ut ds̃.

Expanded text:
centes ubi est quicentes ubi est quiconfessionum, addunt causam inquirentibus, quis dixit vobis? vidimus enim stellam ejus in Oriente, stella muta, sed lucida, lux ducit ad verbum: Item stellam ei, et non coeli et terrae, necnon eorum fuit, sed Filii Dei: Nec fuit postea nec antea, similis Christo in carne, ideo stella illos, ut coelestis coelestes ad coelestem duxissmunerant, qui idolis adorabant, Herodes rex turbatus est, id est, per invidiam ne se suosque filios superasset: sive timuerunt omnes, nec non illis bene esse: Rex justus dum apud regem iniquum fuerit, ut non tam fiunt cari apud alium regem socii regis, vel ideo turbati sunt ut regi placuissent, item ad litteram, turbatio fit malis ostensio bona, et malus oculus solis ortu turbatur. Et congregans omnes principes sacerdotum et scribas populi: id est, sperans ut eum advenissent, vel consilium recepisset ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ & homo in una fidesit : fec̃ sicut pracepitei angelus ÷
ostendit quodinipsa uisione. dñi merurt uidere : qui sa c̃
sicut ei prcecepit: & non agnos cebateũm don ec peperit
filium suum: Donec pronumquam dicitur : Primo
Nonquem secuntur filu sed qui prius nascitur.
causis confirm&. Locũ. t empus: per sonã:
Inb& hleem : aptum fuit quidomus panis interpra &a¬
tur : utibi panis uiuos celestis nascer&ur ⁊ Iuda
idẽ. respiceb& hleem gentium : Indiebus hero disre¬
gis : idẽ refest regis : & duces iudeae ⁊Vitdictũ ẽ
Nondefict princeps deiuda : Nec dux defemoribus ei :
donec ueniat cuirepromisum. ẽ : ip seerit exspec¬
tacio gentium : Ideo dix̃ hero dem regem controriu¬
deos : ipsidixer̃ ad crucem : Non habemus regemni¬
sicesarem : Eccemagiaboriente ueniunt: dumori¬
ens ẽ qui queriiur. Id eo ab oriente indicatur. ipse
ad semet ipsum nos duc̃ : In hierusolimã uener̃ : qui¬
adesion exiuitlex & uerbum dñ deierus alẽ : Di¬

Expanded text:
est, Deus et homo, in una fide sit. Fecit sicut praecepit ei angelus: ostendit quod ipse visionem Domini meruit videre, qui fecit sicut ei praecepit. Et non cognoscebat filium suum: donec pronum quam  Forte, priusqNon quem sequuntur filii, sed qui prius nascitur. causas, locum, tempus, personam: In Bethleem aptum fuit qui domus panis interpretatur, ut ubi panis vivus coelestis nasceretur. Juda est respice Bethleem gentium: In diebus Herodis regis, id est, refert reges et duces Judeae, ut dictum est, Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat cui repromissum est, ipse erit exspectatio gentium. Ideo dixit Herodem regem contra Judaeos, quia ipsi dixerunt ad crucem, Non habemus regem nisi Caesarem. Ecce magi ab Oriente veniunt: dum Oriens est qui quaeritur, ideo ab Oriente indicatur; ipse ad semetipsum nos ducit. In Jerosolyma venerunt, quia de Sion exibit lex, et verbum Domini de Jerusalem. Di
Abbreviated transcription (Latin):
frutus bonus  idẽ deponiteomne uiciũ : uel facite :¬
fructum dignum poenitentiae : ioẽ qui hab& duas
tonicas : d& non habenti.: Quifac̃ in licit : delicitis
seabstineat ⁊ potestds delapidibus istis & reliq Lapi¬
desenrnt : quia lapides colebant : sed plu res inde ad

Expanded text:
fructus bonos, id est, deponite omne vitium; vel facite fructus bonos, id est, deponite omne vitium; vel facite fructum dignum poenitentiae, id est, qui habet duas tunicas, det non habenti: qui facit illicite, ab illicitis abstineat. Potest Deus a lapidibus istis, et reliqua. Lapides erant, quia lapides colebant, sed plures inde ad
Abbreviated transcription (Latin):
& fitecdesia. : Lona : Idẽ mostificacio uiciorũ
Circalumbos ei : Ioẽ qui aibi ẽ fornicacio uiri: &
mulierum in umbilico: escameius : locuste : miseri¬
me auessunt: oftendunt iudeos quilit terrm legis uq
locuste flos: Melsiluestre : signif̃ dulces sermones
dĩ : ueliudeos qui susciperunt dulcem predicacionem :¬
descendentes in humilitate adxpm̃: E baptizaban¬
tur in iordane : ostendit quia ꝑ descensionem humiles
uener̃ adbaptis mum : Confitentes peccatasua õst
quodopostet confiteri peccata : Antequam ad communi¬
onem ueni nt Pharisei : idẽ diuisi ⁊ sarr baiȩuocan¬
iur  Saducei : iustificati apud sem & ipsos: & dx̃eis
Progenies ii penrrum: Idẽ uenenum in ligua hominũ¬
Tantum ẽ  Nam patricida : & matricida ẽ : uipera
Pharisei: saducaec : simulat quimat remsuam sina¬
gogam : & patrem  & proph&as occider̃ : Quisde¬
monstur biit uobis & reliqr : toẽ quis non proposi¬
bilitate sed prodificultate : dumdicitur.: Facite

Expanded text:
clesia. Zona, id est mortificatio vitiorum, circa lumbos: Id est, quia ibi est fornicatio viri et mulierum in umbilico, escam ejus locustae miserrimae aves sunt, ostendunt Judaeos qui litteram legis uti locustae flos; mel Sylvestrae, significat dulces sermones Dei, vel Judaeos qui susceperunt dulcem praedicationem edescendentes in humilitate ad Christum. Et baptizabant in Jordane. Ostendit quia per descensionem humiles venerunt ad baptismum. Confitentes peccata sua; ostendit quod oportet confiteri peccata, antequam ac communionem veniat. Pharisaei, id est, divisi, vel Sarabatae vocantur, Saducaei, justificati apud semetipsos. Et dixit eis, Progenies viperarum. Idem venenum in lingua tantum est; nam patricidas et matricidas viperas pharisaei, et saducaei simulant qui matrem suam synagogam, et patres et prophetas occiderunt. Quis demonstravit vobis, et reliqua: id est, quis, non pro possibilitate, sed pro difficultate, dum dicitur, facite
Abbreviated transcription (Latin):
citur ÷ Agite interiore homini decordã agatur
Poenitentia uenxẽ : amissa deflere : & penitende
non conmittere ⁊ Ad propinquabit enim regnũmce¬
lor÷̃ : Idẽ baptis mum uel euangelium xp̃imastrrium :
uelecdesia : Voxcla mantis in deserto : Iohannisxp̃i¬
caoribus salus ÷ I ad surdum : sicut as pidissurde
O reliq III. Indignatur ⁊ Idẽ indignatus ẽ. furostu¬
us: In desesto : idẽ sinelege : sinerege : sines acerdore :
uel proph& ixerem iudei ⁊ & quia mos ẽ amico coniu¬
gem coniungeres ponsam: sic iohannis ecdesiamxpo
coniunxit: Xpo ideo amicus sponsidicitur : Iohannis
habebat uestem depilis camelor : ipse i nieiunionatus
ẽ ⁊ & habebat uestitum & cibumieiunii.: Aptum fuit
dumpenitentia indocuit : Vitprius in sem& ipsum¬
impler& ut omnequi uerbum pucedicant : exemplo
confirma.: Vestituf iohannis depilis camelor : signt

Expanded text:
citur, agite interiore, interiori homini de corde agatur, citur, agite interiore, interiori homini de corde agatur, poenitentia vera est, amissa deflere et poenitendo non committere. Appropinquabit enim regnum coelorum, id est, baptismum vel Evangin deserto, Joannis Chricatoribus salus; secundo ad surdum, Sicut aspis surda, et reliqua: tertio indignatur, id est, indignatus est furor tuus. In deserto, id est, sine lege, sine rege, sine sacerdote, vel prophetia erant Judaei. Ut qui amant amico conjugem conjungere sponsam: sic Joannes Ecclesiam Christo conjunxit. Ideo amicus sponsi dicitur. Joannes habebat vestem de pilis camelorum, ipse in jejunio natus est, et habebat vestitum et cibum jejunii; aptum fuit, dum poenitentiam docuit, ut prius in se impleret, ut omnis qui verbum praedicat, exemplo confirm