comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habitaret Dauid ĩ¬
domo suci. Dixit ad
Nathan ꝓphetã. Ec¬
ce ego habito in domo cedrinci.
arca aũt foederis dñi sub pellib
est. Et cut Nathan ad Dauid.
Dĩa que in corde tuo sũt. frie:

Expanded text:
habitaret David idomo sua, dixit ad Nathan prophetam: Ecce ego habito in domo cedrina, arca autem foederis Domini sub pellibus est. Et ait Nathan ad David: Omnia quae in corde tuo
Abbreviated transcription (Latin):
tuarũ dño de spicis adhuc uiren¬
tibus. torrebis eas igni. et cõfrin¬
ges in morẽ farris. et sic offeres
primitius tuas dño. fundẽs suꝑ¬
ea oleũ. et thus ĩponens. quia õb¬
latio dñi est. De qua adolebit sa¬
cerdos in memoriã muneris par¬
tẽ farris fracti et olei ac totũ thus.¬
Caput .iii.

Expanded text:
tuarum Domino de spicis adhuc virentuarum Domino de spicis adhuc virentibus, torrebis eas  Vulg. tac. eas igni, et confringes in morem farris, et sic offeres primitias tuas Domino, fundens supra oleum, et thus imponens, quia oblatio Domini est: de qua adolebit sacerdos in memoriam muneris, partem farris fracti, et olei, ac totum thus.Cap. III.
Abbreviated transcription (Latin):
nib dñi. Cũ aũt obtuleris sacri¬
fitiũ coctũ in clibano de simila. pa¬
nes scilicet absq fermento cõsper-¬
sos oleo. et lagana azyma oleo li-¬
ta: si oblatio tua fuerit de sartagi¬
ne simile consperse oleo et absq
fermento. diuides eam minuta¬
tun. et fundes super eam oleũ. Si
aũt de tratitula fuerit sacrifitiũ.
eque sumila oleo cõspergetur. quã
offerens dño. trades manibꝰ sacer¬
dotis. Qui cũ obtulerit eã. tollet
memoriale de sacrificio. et adole¬
bit super altare in odorẽ suciuita¬
tis dño. Quicqͥd aũt reliquũ est.
erit Aaron et filiorũ eius. scinctũ
scõꝵ de oblationib diũ. Dĩs ob¬
latio que offertur dño. absq fer¬
mento fiet, nec quitqͣ fermenti
ac mellis adolebitur in sacrifitio
dni. Primitias tantũ eorũ offe¬
retis ac munera: super altare ue¬
ro non ĩponẽtur in odorẽ suaui¬
tatis. Quicqͥd obtuleris sacrifitii.
sale condies, nec auferes sal foede¬
ris dei tui de sacrificio tuo. In õm

Expanded text:
is sacrificium coctum in clibano: de simila, panes scilicet absque fermento, conspersos oleo, et lagana azyma oleo lita: si oblatio tua fuerit de sartagine, similae conspersae oleo et absque fermento, divides eam minutatim, et fundes super eam oleum. Sin autem de craticula fuerit sacrificium: aeque simila oleo conspergetur, quam offeres Domino, tradens manibus sacerdotis. Qui cum obtulerit eam, tollet memoriale de sacrificio, et adolebit super altare, in odorem suavitatis Domino; quidquid autem reliquum est, erit Aaron et filiorum ejus, sanctum sanctorum de oblationibus Domini. Omnis oblatio, quae offertur Domino, absque fermento fiet, nec quidquam fermenti ac mellis adolebitur in sacrificium Domino. Primitias tantum eorum offeretis ac munera: super altare vero non ponentur in odorem suavitatis. Quidquid obtuleris sacrificii, sale condies, nec auferes sal foederis Dei tui de sacrificio tuo. In omni
Abbreviated transcription (Latin):
Nima cũ obtulerit
oblationẽ sacrifitii
dño. simila erit eiꝰ
oblatio. fundetq super eã oleum,
et ponet thus aic deferet ad filios
Naron sacerdotis:quorũ unꝰ tol-¬
let pugillũ plenũ simile et olei.
cic totũ thus. et ponet memoria¬
le super altare in odorẽ suauissi¬
mũ dño. Qd̃ aũt reliquũ fuerit
de sacrificio. erit aciron et filiorũ

Expanded text:
nima cum obtulerit oblationem sacrificii Domino, simila erit ejus oblatio fundetque super eam oleum, et ponet thus, ac deferet ad filios Aaron sacerdotis, quorum unus tollet pugillum plenum similae et olei ac totum thus, et ponet memoriale super altare, in odorem suavissimum Domino. Quod autem reliquum fuerit de sacrificio, erit Aar
Abbreviated transcription (Latin):
Erubescant impii. et deducã¬
tur in infernum: muta fi¬
ant labia dolosa.
Quȩ loquũtur aduersus in¬
stũ iniquitatem. in superbia
et in abusione. E¬
Qmͣ magna multitudo dul¬
cedinis tue domine. quã ab¬
scondisti timentibus te.
Perfecisti eis qui sperant in
te. in conspectu filioꝵ hoĩm.
Ab scõdes eos in abscõdito fa-¬
ciei tue. ci cõturbatõe hoĩm.
Proteges eos in tabernacło
tuo. a cõtradictõe linguarũ.
benedcũs dñs: quĩ iirifica¬
uit misericordic sucam mi¬
hi in ciuitate munita.¶
Ego aũt dixi in excessu men¬
tis meȩ. Proiectus sum a fa-¬
cie oculorum tuorum.
Ideo exaudisti uocẽ orcitioĩs
mee. dum clamcirẽ ad te.A
Diligite dñm oẽs sancti eius:
quĩ peritatẽ requiret dñs. et

Expanded text:
ducantur in infernum: muta fiant labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem in superbia, et in abusione. Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! Perfecisti eis, qui sperant in te, in conspectu filiorum hominum. Abscondes eos in abscondito faciei tuae, eos in tabernaculo tuo, a contradictione linguarum. Benedictus Dominus: quoniam mirificavit misericordiam suam mihi in civitate munita. Ego autem dixi in excessu mentis meae: projectus sum a facie oculorum tuorum. Ideo exaudisti vocem orationis meae, dum clamarem ad te. 76 Diligite Dominum, omnes sancti ejus: quoniam veritatem r
Abbreviated transcription (Latin):
piciatũ: quem
ego de circiuis
hebreorũ rele¬
uans. uerbũ e perbo expressiꝰ trãs¬
tuli. Quẽ librũ editio pulgata. la¬
cinosis hincinde uerborũ sinibus
trahit. aiddens ea que ex tꝑe dici
poterõi. et audiri: sicut solitũ est
scholaribus disciplinis. sumpto
themate. excogitare quib perbis
uti potuit qui iniuriã passus est.
uel qui iniuriã fecit. Uos cĩt o
Paula et Eustochiũ. qm̃ tantũ
bibliothecas hebreorũ studiustiᷤ
intrare. et interpretũ certamina
comprobastis, tenenres Esther
Hebraicũ librũ. per singula uer¬
ba nram̃ translationẽ aspicite:
ut possitis agnoscere. me nihil
etiam augnentasse ciddẽdo. sed
fideli testimonio simpliciter. si¬
cut in Hebreo habetur. historiã
Hebraicã Latine lingue tradidis¬
se. Nec affectamꝰ lau̾des hoĩm.
nec pituperationes expauesci-¬
mus. deo enĩ placere curantes.
minas hoĩm penitus nõ time¬
mꝰ:qm̃ deus dissipat ossa eorũ
qui hoĩbus placere desyderant:

Expanded text:
quem ego de archivis Hebraeorum relevans, verbum e verbo pressius transtuli. Quem librum editio Vulgata laciniosis hinc inde verborum sinibus trahit: addens ea quae ex tempore dici poterant, et audiri, sicut solitum est scholaribus disciplinis sumpto themate, excogitare, quibus verbis uti potuit qui injuriam passus est, vel ille qui injuriam fecit. Vos autem, o Paula et Eustochium, quoniam et bibliothecas Heb. studuistis intrare, et interpretum certamina comprobastis, tenentes Esther Hebraicum librum, per singula verba nostram translationem aspicite, ut possitis agnoscere, me nihil etiam augmentasse addendo, sed fideli testimonio simpliciter sicut in Hebraeo habetur, historiam Hebraicam Latinae Linguae tradidisse. Nec affectamus laudes hominum, nec vituperationes expavescimus. Deo enim placere curantes, minas hominum penitus non timemus: quia Deus dissipat ossa eorum qui hominibus placere desiderant ,
Abbreviated transcription (Latin):
oculis. duas quoq oliuas a sinistris
lampadis cernit et dextris. ut post e¬
quos nigros rufos parios et albos:
et dissipatas quadrigas ex ephraun
et equũ de hiecłm et pauperem regẽ
ratitinetur. et predicet sedentẽ super
pullũ filiũ asinȩ subiugalis. Mala¬
chias aperte et in fine oĩm ꝓphetarũ.
de abiectione israel et pocatiõẽ gentiũ
Ilon est mihi cus uolũtas in uobis.
dicit dñs exercituũ. et minius nõ sus

Expanded text:
oculis, duas quoque olivas a sinistris oculis, duas quoque olivas a sinistris lampadis cernit et a dextris: ut post equos nigros, rufos, albos, et varios, et dissipatas quadrigas ex Ephraim, et equum de Jerusalem, pauperem regem vaticinetur et praedicet, sedentem super pullum, filium asinae subjugalis. MALACHIAS aperte, et in fine omnium prophetarum, de abjectione Israel et vocatione gentium: Non est mihi, ait, voluntas in vobis, d
Abbreviated transcription (Latin):
cruce contẽpletur. et dicat. Ope¬
ruit cȩlos gloria eius. et laudis
eius plena est terra: splendor eius
ut lux ecit. cornua in manib erꝰ
ibi abscondira est fortitudo eius
Sophonias speculator et arcanorũ
dũi cognitor. audis clamorẽ a por¬
ta pisciũ et eiulatũ a secunda et cõ¬
trititionẽ a collibus. Iudicit quoq
plulatũ habitatoribus pile. quia
conticuit õnis pplus chancian. dis¬
perierunt unuuersi qui inuoluti e¬
rant argento. Aggeus festiuus et
letus qui seminauit in lachrymis
ut in gaudio meteret. destructũ ten¬
plũ edificat. deũq prẽm inducit lo¬
quentẽ. Adhuc unũ moditũq ⁊ ego
cõmoueho celũ et terrã et mare et a¬
ridam. et mouebo õnes gentes. et ue-¬
uiet desyderatus cũctis gentibus.
Lacharicis memor dñi sui multiplex
in prophetia Iesũ uestibus sordidis.
et lapidem otulorũ septem. candela¬
brũq aureũ cũ totidem lucernis quot

Expanded text:
cruce contempletur et dicat: opecruce contempletur et dicat: operuit caelos uirtus eius et laudis eius plena est terra et splendor eius ut lux erit; cornua inibi abscondita est fortitudo ejus. SOPHONIAS, speculator et arcanorum Dei cognitor, audit clamorem a porta Piscium et ejulatum a Secunda, et contritionem a collibus. Indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt universi qui involuti erant argento. AGGAEUS, festivus et laetus, qui seminavit in lacrymis ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat, Deumque Patrem inducit loquentem: Adhuc unum modicum, et ego commovebo coelum et terram, et mare, et aridam, et movebo omnes gentes, et veniet desideratus cunctis gentibus. ZACHARIAS memor Domini sui, multiplex in prophetia, Jesum vestibus sordidis indutum et lapidem oculorum septem, candelabrumque aureum cum totidem lucernis quot
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃e cernit fictorem locuste. et stan¬
tem dũm super murũ litũ uel ad¬
amantinũ ⁊ oncinũ pomorum
attrahentẽ supplicia pcc̃oribus. et fa¬
mem in terra. nõ famẽ panis neq
sitim aque: sed audiendi uerbum
dei. Abdicis qui interpretatur ser-¬
uus dñi. pertonat contra edom et
sanguineũ terrenũq. fratris quo¬
q iacob semper emulũ hasta per¬
cutit spiritali. I onas colũba pul-¬
cherruna ncuifragio suo passio¬
nem dñi pre figurans: mundũ
ad penitentiam reuocat. et sub
ciat. Micheas demorastin coheres
christi rastationẽ annũciat filie
latronis. et obsidionẽ ponit contra
eam. quia maxillã percusserit iudi¬
cis israel. Naum consolator orbis
intrepat cuutalem sanguinũ. et
post euersionẽ illius loquitur. Ec¬
ce suꝑ montes pedes euangeliz cĩtis
et annũciantis pacen. Ab acul lu¬
ctator fortis et rigidus. stat super
tustodiam suã. et figit gradũ su¬
per munitionem. ut chustũ in

Expanded text:
ipse cernit fictorem locustae et stanipse cernit fictorem locustae et stantem dominum super murum litum uel adamantinum et uncinum pomorum adtrahentem supplicia peccatoribus et famem in terram: non famem panis neque sitim aquae, sed audiendi uerbum domini. Abdias, qui interpretatur seruus domini, personat contra Edom et sanguineum terrenumque, fratris quoque Iacob semper aemulum, hasta percutit spiritali. Ionas, columba pulcherrima, naufragio suo passionem domini praefigurans mundum ad paenitentiam reuocat et sub tiat. Micheas de Morasthi, coheres Christi, uastationem adnuntiat filiae latronis et obsessionem ponit contra eam, quia maxillam percusserit iudicis Israhel. Naum, consolator orbis, increpat ciuitatem sanguinum et post euersionem illius loquitur: ecce super montes pedes euangelizantis et adnuntiantis pacem. Ambacum, luctator fortis et rigidus, stat super custodiam suam et figit gradum super munitionem, ut Christum in
Abbreviated transcription (Latin):
culo cdausã mariti mulro tꝑe sedere
uiduam. et sub peste lugubri piri
ad se reditũ prestolari. Iohel filius
phatuel describit terrã ducitu tribu¬
um herucha brucho locusta et ru¬
bigine pastante consumptã. ⁊ post
euer sionem prious populi effusũ
iri spicitũ sanctũ super seruos dei
et ancillas. id est super centũ uigĩti
tredentiũ noĩa et effusũ iri in cena¬
culo sion. Qui centũ uiguiti ab u¬
no usq ad quindecim paulatim et
per incrementa surgentes. quinde¬
cim graduũ numetũ efficĩt qui
in psalterio mystite continentur.
Amos pastor et rusticus et ruborũ
mora distringens paucis uerbis
explicari non potest. Quis eñi dig¬
ne exprucit tria et quatuor scelẽ¬
ra damasci gaze tyri et idumee fi¬
liorũ ãmonꝰ et moab et in septimo
octauoq gradu iude et israel: Hic
loquitur ad paccas pinguts que st̃
in monte samairie. et ruituram do¬
mũ incuorem minorẽq testatur.

Expanded text:
culo clausam mariti multo tempore sedere culo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine uastante consumptam et post euersionem prioris populi effusum iri spiritum sanctum super seruos dei et ancillas, id est super centum uiginti credentium nomina, et effusum iri in cenaculo Sion, qui centum uiginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. Amos, pastor et rusticus ruborum mora destringens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoque gradu Iudae et Israhel? hic loquitur ad uaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum maiorem minoremque testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
spiritalia regna describit. In iudicũ
libro quot principes populi tot fi-
gure sunt. Ruth moabitis escue
agnũ dñe dñcitorem terre. de petra
deserti ad montẽ filiȩ sion. Saimu¬
el in heli mortuo et in occisione
saul ueterem legem abolitam. por¬
ro in sadoch atq dauid noui sa¬
cerdotii nouiq imperii sacramẽ¬
ta testatur. Malachim. id est tertiꝰ
et quartus regũ liber a salomone
sq ad iechoniã. et ci hieroboam
filio nabathi usq ad osee qui duc¬
tus est in assyrios regnũ iuda et re¬
gnũ describit ismael. Si historiam
respicias uerba simplicia sunt. si
in litera sensũ latentẽ ecclesiȩ pau¬
citas et hereticorũ bella contra ecde-¬
siam nacrantur. Duodetim ꝓphetẽ
in unius poluminis angustia co-¬
actati. multo aliud qm̃ sonat in li¬
terai prȩfigurnt. Osee crebro no-¬
mincit epheaun samariã ioseph
iezrcel et oxorem fornicariã et for¬
nicationis filios et adulterã cubi¬

Expanded text:
spiritualia regna describit. In Judicum spiritualia regna describit. In Judicum libro quot princigurae sunt. Ruth Moabitis de Moaagnum, domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion. Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubi
Abbreviated transcription (Latin):
Iob exemplar panentie. que non my¬
steria suo sermone complectitur:
Prosa incipit uersu labitur. pedestri
sermone fiuitur. õnesq leges dicilec¬
tite propositione assumptione con-¬
firmatione conclusione determinat.
Singula in eo perba plena sunt sen¬
sibus. et ut de cȩteris sileam resurre¬
ctionẽ corporũ sic prophetat. ut nul¬
lus de ea uel manifestius uel cau¬
tius scripserit. Scio inquit ꝙ redem¬
ꝑcor meus uiuit. et in nouissimo die¬
de terra surrecturus sũ. et rursũ cirtũ¬
dabor pelle meai. et in carne mea ui¬
debo deum. quẽ uisurus sũ ego ipse.
et oculi mei conspecturi sũt et non
alius. Reposita est hec spes mea in
sinu meo. Ueniã ad Ic sũ ncuis typũ
dĩ non solũ in gestis sed etiam in
noĩe. Transit iordanem. hostiũ reg¬
na subuertit diuidit terrã uittori p̾o¬
pulo. et per singulas uorbes uiculos
montes flumina torrentes atq
confinia ecclesie celestisq hierłm

Expanded text:
JOB exemplar patientiae, quae non myJOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialec propositione, adsumptione, confirmatione, conclusione determinat. singula in eo uerba plena sunt sensibus et, ut de ceteris sileam, resurrectionem corporum sic prophetat, ut nullus de ea uel manifestius uel cautius scripserit: scio, inquit, quod redemptor meus uiuat et in nouissimo de terra resurrecturus sim. et rursum circumdabor pelle mea et in carne mea uidebo deum, quem uisurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum nomine, 277 transiit Jordanem, hostium regna subvertit, divisit terram victori populo, et per singulas urbes, viculos, montes, flumina, torrentes, atque confinia, Ecclesiae, coelestisque Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
hec. et circulatorũ ludo similia. do¬
cere qd̃ ignores. ĩmo ut tũ stomacho
loquar. ne hoc quidẽ scire qd̃ nescias.¬
¶ Bide licet manitestissima est gene¬
sis. in qua de crecitura mũdi. de exor¬
dio generis hũani. de diuisione terre
de confusione linguarũ. de descensio
ne osq ad egyptum gentis sccibir
hebreorũ. Patet exodus cũ decẽ pla¬
gis cũ decalogo cũ mysticis diui¬
nisq preceptis. In promptu est leui¬
ticus liber in quo singula saccifitia.
ĩmo singule pene syllabe et uestes
aaron et totus ordo leuiticus inspi¬
tãt cȩlestia sacramenta. Iluimeri
uero nõne totus cirithinetice. et pro¬
phetie balaia et quadragiita dua
continent: Deuteronomũ rero se¬
cunda lex et euangelice legis prefi¬
guratio nõne sic ea habet quȩ priora
sũt. ut tñ noua sins õnia: De ueteri¬
bus hutusq moyses. hucusq penta¬
tenchus. quibus quĩq perbis loqui
se uelle ciplũs in ecclesia gloriatur.

Expanded text:
haec et circulatorum ludo similia, dohaec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatura mundi, de exordio generis humani, de diuisione terrae, de confusione linguarum et de gene usque ad Aegyptum, gentis scribitur Hebraeorum. Patet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis In promptu est Leviticus liber, in quo singula sacrificia, imo singulae pene syllabae, et vestes Aaron, et totus ordo Leviticus, spirant coelestia sacramenta. Numeri vero, nonne totius arithmeticae, et Propheticontinent? DEUTERONOMIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque Moyses, hucusque Pentateuchus: quibus quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ĩmo audacia edisserũt aliis qd̃ ipi
non intelligũt. Taceo de meis simili¬
bus. qui si forte ad scripturas sctãs
post seculares literas uenerint.⁊ ser.¬
mone composito aures populi mul¬
serint. quicquid dixerint hoc legem
dei purant. Nec scire dignãtur quid
prophete quid apostoli senserĩt sed¬
ad sensũ suũ incongrua aptãt te¬
stimonia. quasi grande sit et non
bicio sissumũ dicendi genus depra¬
uare sentencias. et ad uoluntatem
suã scripturã trahere repugnantem.
Quasi non legerimus homerocen¬
touas et uergiliocentonas, ac nõ sic
etiã et maronẽ. Sine cdrristo possim
dicere christianũ. quia scripierit. Iã
redit et uirgo redeunt saturma reg¬
na. Iam noua progenies celo demt¬
titur alto. Et patrem loquentẽ ad
filiũ. Nate mee uires mea magna
potencia solus. Et post uerba salua¬
toris in cruce. Talia perstabat mẽo¬
rans fixusq mancbat. Pucrilia stͥ

Expanded text:
rum, imo audacia edisserunt aliis, quod ipsi rum, imo audacia edisserunt aliis, quod ipsi non intelligunt. Taceo de mei similibus, qui si forte ad Scripturas sanctas, post saeculares litteras venerint; et sermone composito aurem populi mulserint, quidquid dixerint, hoc legem Dei putant: nec scire dignantur, quid Prophetae, quid Apostoli senseriad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
di.Taceo de grãmaticis rhetoribus
plis geometris dialecticis musicis
astronomis astrologis medicis. quo¬
rũ sciencia mortalibus scitis uel uti¬
lissima est. et in tres partes scinditur
res artes ueniã. et que nõ tam lĩgua
qͣ manu administrantur. Agritole
cementarii fabri metallorũ lignorũ¬
q cȩsores lanarii quoq et fullones.
et cȩteri qui uariam supellectilẽ ⁊ ui¬
lia opusculai fabricant absq docto¬
re esse nõ possunt qd cupiũt. Qd̃
medicorũ est promittũt medici tra¬
ttant fabrilia fabri. Sola scriptura¬
dicant. S cribimus indocti doctiq poe¬
mata passim. Hanc garrula anus.
hanc delyrus senex. hanc sophista
uerbosus. hãc oniuersi presumũt.
lacerãt. docent anteqm discant.
Alii cibducto supertilio grandici uerba
trutinãtes. inter muliertulais de sacris
literis philosophantur. A lii discunt
prohpudor a foeminis. qd̃ piros docecĩt
et ne parũ hoc sit quadã facilitate u̾bo¬

Expanded text:
di. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, di. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditurres artes veniam et que tam lingua, quam manu administrantur. Agricole cementarii, fabri metallorum lignorumque cesores, lanarii quoque et fullones et ceteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricant, absque doctore non possunt esse, quod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturadicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, anteqAlii adducto supercilio, grandia verba trutinantes, inter mulierculas de sacris litteris philosophantur. Alii discunt, proh pudor, a feminis, quod viros doceant: et ne parum hoc sit, quadam facilitate verbo
Abbreviated transcription (Latin):
philippo. Putasne intelligis quȩ
legis: Rñditq. Quomõ possum.
nisi aliqius me docuert: Ego ut
de me loquar interun. nec sanctior
sũ hoc eunucho. nec studiosior. qui
de ethiopia. id est de extremis finib
mundi uenit ad templũ. reliquit
aulã regiã. et tantus amator legis
diuineq sciencie fuit. ut etiã in ue¬
hiculo literas legeret sacras. Et tamẽ
cũ librũteneret: et uerba dni cogita¬
tione cõciperet. lingua polueret. la¬
biis personaret, ignorabat eũ quẽ
in libro uesciens uenerabatur. Ue¬
nit plulippus. ostendit ei Iesũ qui
dausus latebat in litera. O mira
doctoris pirtus. Eadem hora credi¬
dit eumchus baptizatur. fidelis ⁊
est. Plus in deserto fonte ecclesie qͣ
in aurato synagoge tẽplo repperit.
¶ Hec a me ꝑstricta sũt breuiter Nle
q enim epistolaris angustia enagai¬
ri longis patiebatur ut intelligeres
te in scripturis sacris sine preuio et
mõstrante semitã non posse ingre¬

Expanded text:
Philippo: putas intellegis, quae Philippo: putas intellegis, quae legis? respondit: quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut etiam in vehiculo sacras litteras legeret: et tamen cum librum teneret, et verba Domini cogitatione conciperet, lingua volveret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens venerabatur. Venit Philippus, ostendit ei Jesum, qui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et ter: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagoec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingre
Abbreviated transcription (Latin):
aũt et pre figuratus in lege et pro
phetis. Unde et prophete appella¬
bantur pidentes. quia uidebant
eũ quẽ cęteri nõ uidebant. Abraã
uidit diem eius. et letatus ẽ. Ape¬
riebantur celi ezechieli. qui popu¬
lo pcc̃ori cdausi erant. Reuela in¬
quit dauid oculos meos. et consy-¬
deraibo mirabilia de lege tuai. Lex eĩ
spiritalis est. et reuelatione opus¬
est ut intelligatur. ac reuelata fa¬
tie dñi gloriam cõtemplemur. Li¬
ber in apocalypsi septem sigillis
signatus ostenditur. quẽ si dede¬
ris hõi scienti litercis ut legat. eñde¬
bit tibi. Nlon possum. Signanis ẽ
enĩ. Quãti hodie putaniꝰ se nosse
literas. et tenent signatũ librũ. nec
aperire possunt. nisi ille reseraure
rit. qui habet dauẽ dcuud. qui ape-¬
rit. et nemo claudit. daudit ⁊ ne¬
mo aperit. In actibus apostolorũ
sanctus eumchus ĩmo uir si eĩ
eũ scriptura cognoi̾at cum legeret
escuam prophetã. interrogatus a

Expanded text:
autem, et praefiguratus, in Lege et Pautem, et praefiguratus, in Lege et Pphetis. unde et prophetae appellabantur uidentes, quia uidebant eum, quem ceteri non uidebant. Abraham uidit diem eius et laetatus est. aperiebantur caeli Ezechieli, qui populo peccatori clausi erant. reuela, inquit Dauid, oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua; lex enim spiritalis est et reuelatione indiget, ut intellegatur ac reuelata facie dei gloriam contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non penim. Quanti hodie putant se nosse litteras, et tenent signatum librum; nec aperire possunt, nisi ille reseraverit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apostolorum sanctus eunuchus, immo uir — sic enim eum scriptura cognominat —, cum legeret Esaiam, interrogatus a
Abbreviated transcription (Latin):
est. et ratio. et supputatio, et causci
uniustuisq rei per quã sũt singu-¬
la quȩ subsistunt: que oniuersc̃
recte intelligimus in thro. ¶ Hoc
doctus plato nescunt. hoc demos¬
thenes eloquens ignorauit. Per¬
dam inquit saipĩcar scipientiũ. et
peudenciam prudentiũ reprobabo.
Pera scpĩci perdet falsã sapientiã.
Et qmqͣ stultitia predicatoĩs in cruce
sit. tñ paulus sapĩam loquitur in¬
ter perfectos. Scapĩam aũt non se¬
tuli huiꝰ. nec principũ seculi istius
qui destruũtur. sed loquitur dei sa-¬
pĩam in mysterio absconditam.
quã predestinauit deus añ secula.
Dei sapiencia christus est. Chust
enĩ dei pirtus et dei sapiencia. Hec
sapĩa in mysterio abscondita est.
de qua et noni psalmi titulus prẽ¬
notatur. pro occultis filii. In quo
sũt om̃es thesauri sapiencie et sci¬
entie dei absconditi. Et qui in my¬
sterio absconditus erat. predestina¬
tus est ante secula. predestincitus

Expanded text:
est et ratio et supputatio et causa est et ratio et supputatio et causa uniuscuiusque rei, per quam sunt singula que subsistunt. Que universa recte intelligimus in Christo. Hoc doctus Plato nescivit: hoc Demosthenes eloquens ignoravit. « Perdam, inquit, sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo » . Vera sapientia perdet falsam sapientiam: et quanquam stultitia praedicationis in Cruce sit, tamen Paulus « Sapientiam loquitur inter perfectos. Sapientiam autem non saeculi hujus, nec principum saeculi istius, qui destruuntur: 274 sed loquitur Dei sapientiam in mysterio absconditam, quam praedestinavit Deus ante saecula » . Dei sapientia Christus est. « Christus enim Dei virtus, et Dei sapientia » . Haec sapientia in mysterio abscondita est: de qua et noni Psalmi titulus praenotatur, « pro occultis filii: » in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi: et qui in mysterio absconditus erat, praedestinatus est ante saecula. Praedestinatus
Abbreviated transcription (Latin):
eruditis possit intelligi. Ita enim
apud eos legimus. Nui auĩt docti
fuerint. fulgebunt quasi splẽdor
firmamenti. et qui ad iusticiam
erudiĩt multos. quasi stelle in
perpetuas eternitates. Cur pau¬
lus apostolus pos electionis:
Nempe quia uas legis. et scriptu¬
rarũ sanctarũ armariũ. Pharisei
stupent in dni doctrina. et mircui¬
tur in petro et iohãne quõ legẽ
sciant. cũ literas nõ didicerint.
Quicquid enĩ aliis excrtitatio ⁊
quotidiana in lege meditatio
tribuere solet. illis hoc spũs scũs
suggerebat. Et erant iuxta quod
scriptũ est docibiles deo. Duodecĩ
gis interrogans. magis docet dum
prudenter interrogat. Ilisi fortẽ ru¬
sticũ petrũ rusticũ dicamus iohan¬
nẽ. quorũ uterq dicere poterat. Et
Iohanes rusticus piscator indor¬
tus et unde illa uox ob seceo. In pr̃i¬
cipio erat uecbũ. et perbũ ercit apd̃
deũ. et deus erat uerbũ. Logos grece
multa significat. Nam et uerbum

Expanded text:
eruditis possit intelligi: ita enim eruditis possit intelligi: ita enim apud eos legimus: « Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti et, qui ad iustitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. cur Paulus apostolus uas electionis? nempe quia uas legis et sanctarum scripturarum armarium. pharisaei stupent ad doctrinam domini, mirantur in Petro et Iohanne, quomodo legem sciant, cum litteras non didicerint. quicquid enim aliis exercitatio et cotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis spiritus sanctus suggerebat; et erant, iuxta quod scriptum gis intprudenter interrogat. 4. Nisi forte rusticum Petrum, rusticum dicimus Joannem; quorum uterque dicere poterat: « Eentia » . Joannes rusticus, piscator, indoctus? Et unde illa vox obsecro, « In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et multa significat. Nam et verbum
Abbreviated transcription (Latin):
tas solũ sibi prodest. et quantũ edifi¬
ccit ex uite merito eccl̃am christi. tm̃
nocet si destruentib nõ resistat. Ma-¬
lachias ꝓphera ĩmo per malachiam
dũs interrogauit sacerdotes lege. In
tantũ sacerdotis offitiũ est. interro¬
mio legimꝰ. Interroga patrẽ tuũ. et
annũaiabit tibi. semores tuos et di¬
cent tibi. In pͦs quoq centesimo octa¬
uodecimo. Cantabiles mhi erãt iu-¬
stificatões tue. in loco peregrinatoĩs
mee. Et in descriptione iusti uiri. cũ
eũ arbori uitȩ dauid que est in para¬
diso comparauit. inter cȩteras u̾tu¬
tes hoc etiã intulit. In lege dnĩ uo-¬
lũtas eius. et in lege eus medira¬
bitur die aic nocte. Saniel in fine
fulgere quasi stellas. et intelligẽtes
id est doctos quasi firmamentum.
Uides quantũ inter se distent iusta
rusticitas. et docta iusticia. Alii stel¬
lis. alii celo cõparantur. Nm̃qmͣ
uixta hebraicã peritatẽ ptrũ de

Expanded text:
tas sibi soli prodest et, quantum aedifitas sibi soli prodest et, quantum aedificat ex uitae merito ecclesiam Christi, tantum nocet, si contradicentibus non resistit. Malachias propheta, immo per Malachiam dominus: interroga, ait, sacerdotes legem; in tantum sacerdotis officium est interromio legimus: Interroga patrem, tuum, et annuntiabit tibi; 273 seniores tuos, et dicent tibi . In Psalmo quoque centesimo decimo octavo. Cantabiles mihi erant justificationes tuae, in loco peregrinationis meae . Et in descriptione justi viri, cum eum David arbori vitae, quae est in paradiso, compararet, inter caeteras virtutes et hoc intulit: In lege Domini voluntas ejus: et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Daniel in fine fulgere sicut stellas; et intelligentes, hoc est doctos, quasi firmamentum. Vides quantum inter se distent, justa rusticitas, et docta justitia? Alii stellis, alii coelo comparantur. Quanquam juxta Hebraicam Veritatem, utrumque de
Abbreviated transcription (Latin):
ad formandũ facilis: etiã si artificis
et plaste cessent manus: tñ uictute
totũ est quicqͥd ẽẽ potest. Paulus apłs
ad pedes gamalielis legẽ moysi et pro¬
phetas didicisse se gloriatur: ut arma-¬
tus spiritalib telis. postea doceret con¬
fidenter. Arma eñĩ nr̃e milicie. nõ car
tionẽ munitionũ cogitatões destruẽ¬
tes. et oẽm altitudinẽ extollentẽ se ad¬
uersus scĩam dei. et captiuãtes oẽm in¬
tellectũ ad obediendũ christo. et para¬
ti subiugare oẽm inobedienciã. Timo¬
theũ icribit ab infancia sacris literis
eruditũ. et horratur ad studiũ lectio¬
nis. ne negligat grãm quȩ data sit
per ĩpo sitionem manꝰ presbyterii. Ti¬
to precipit. ut inter ceteras u̾tutes ep̃i.
quẽ breui sermone depinxit. scĩam
nente inquit eũ qui scd̾m doctrinã
est fidelẽ sermonẽ. ut potens sit exhor¬
tari in doctrina scinci. et contrridicen¬
tes reuincere . ¶ Sancta quippe rustici¬

Expanded text:
ad formandum facilis, etiamsi artificis ad formandum facilis, etiamsi artificis et plastae cesset manus, tamen δυνάμει totum est, quidquid esse potest. Paulus apostolus ad pedes Gamalihel legem et prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritalibus telis postea diceret confidenter: arma enim militiae nostrae tionemmunitionum, cogitationes destruentes et omnem altitudinem extollentem se aduersus scientiam dei et captiuantes omnem intellectum ad oboediendum Christo et parati subiugare cunctam inoboedientiam. Timotheum instruit ab infantia sacris litteris eruditum et hortatur nis, ne negligat gratiam, quae data sit ei per impositionem manus Presbyterii. Tito praecipit, ut inter caeteras virtutes Episcopi, quem brevi sermone depinxit, scientinentem, inquit, eum qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit et exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere. sancta quippe rustici
Abbreviated transcription (Latin):
mascũ arabiãq lustratã. ascendit hie-¬
rosolymã. ut uideret petrũ: et mãsit
apud eũ diebus quindeã. Hoc enĩ
mysterio hebdoadis et ogdoadis. fu¬
turus gentiũ predicaror instruẽdus
erat. Rursũq post ãnos quatuorde¬
cam. assũpto barnaba et tito. expo¬
suit cũ apłis euãgeliũ: ne forte in
bacuũ curreret aut cucurrisset. Ha¬
bet enĩ nestio quid latentis energie
biua uox: et in aures discipuli de
auctoris ore transfusa fortius sonat.
Unde et eschines cũ rhodi exularet.
et legeretur illa demosthenis or̃o.
quã aduersus eũ habuerat: mirãti¬
bus cũctis atq laudantib. suspirãs
cut: Quid si ipãm audissetis besti¬
am sua uerba resonancẽꝰ Clechͦ
dico. ꝙ sit aliquid in me tale: qd̾ uel
possis uel pelis discere; sed quo
ardor tuus et discendi studiũ etiã¬
absq nobis per se probari debeat
Ingeniũ docile et sine doctore lauda-¬
bise est.Nlon quid uiuenias. sed qͥd
queras cõsyderamus. Mollis cera et

Expanded text:
erit Hierosolymam, ut uideret Petrum, et manserit apud eum diebus quindecim — hoc enim magisterio ebdomadis et ogdoadis futurus gentium praedicator instruendus erat — rursumque post annos quattuordecim adsumpto Barnaba et Tito exposuerit apostolis euangelium, ne forte in uacuum curreret aut cucurrisset? habet nescio quid latentis ἐνεργείας uiua uox et in aures discipuli de auctoris ore transfusa fortius insonat. unde et Aeschines, cum Rhodi exularet et legeretur illa Demosthenis oratio, quam aduersus eum habuerat, mirantibus cunctis atque laudantibus suspirans ait: \'quid, si ipsam audissetis bestiam sua uerba resonantem?\' Nec hoc dico, - quod sit aliquid in me tale, quod uel possis uel uelis discere, sed quod ardor. tuus et discendi studium absque nobis per se probari debeat; ingenium docibile et sine doctore laudabile est. non, quid inuenias, sed, quid quaeras, consideramus. mollis cera et
Abbreviated transcription (Latin):
potest uendere. que contempsit ut
uenderet. Nuicquid in sumptus
de tuo tuleris. pro lucro computa.
Antiquũ dictũ est. Auaco deest
Credenti totus mũdus diuiticitũ ẽ.¬
Infidelis aũt etiã obolo indiget.
Sit piuamꝰ quasi nil habentes.¬
et omĩa possidentes. Bictus atq
uestitus diuicie chustianorũ. Si
habes in ptãte rem tuã uende. si
non habes proiice. Tollenti tuni¬
cã. et palliũ relinquendũ est. Sci¬
licet nisi tu semꝑ recrastinãs. et
diem de die trahens, caute et pede-¬
tẽtim tuas possessuĩculas uendide¬
ris nõ habet christus uñ alat pau¬
peres suos. Totũ deodedit, qui se ob¬
tulit. Aplĩ tantũ nauem et retia re-¬
liquerũt. Biduai duo exa misit in
gazophilaciũ. et prefertur crcesi di¬
uitus. Facile cõtemnit õma. qui se

Expanded text:
potest uendere, quae contempsit, ut potest uendere, quae contempsit, ut uenderet. quidquid in sumptus de tuo tuleris, pro lucro conputa. antiquum dictum est: auaro tam deest, credenti totus mundus diuitiarum estinfidelis autem etiam obolo indiget. sic niuamus quasi nihil habenteset omnia possidentes. Victus et vestitus divitiae Christianorum sunt. Si habes in potestate rem tuam, vende; si non habes, projice. Tollenti tunicam, et pallium relinquendum est. Scilicet nisi tu, semper recrastinans, et diem de die trahens, caute et pedetentim tuas possessiunculas vendideris, non habet Christus unde alat pauperes suos. Totum Deo dedit, qui seipsum obtulit. Apostoli navem tantum et retia reliquerunt. Vidua duo aera misit in gazophylacium, et praefertur Croesi divitiis. Facile contemnit o
Abbreviated transcription (Latin):
facilius instruerent. et in una ea¬
demq sentencia ciliter doctus ali¬
ter audiret indoctus. Non sũ tan
petulains et hebes. ut hec me nos-¬
se pollicear et eorũ fructus car
pere. quorũ radites in cęlo fixȩ
sunt. sed uelle fateor sedenti me
prȩfero. ingr̃m renuens comitẽ
spondeo. Petenti datur. pulsanti
aperitur. querens inuenit. Dis¬
camus in terris. quorũ sciencia no-¬
bis petseueret in coelo. Obiuis te
manibus extipiam. et ut inepte
aliquid ac de hermagore tumi-¬
ditate effutiam. quicquid quesie¬
ris. tecũ scire concibor. ¶Habes hic
amantissimũ tui fratrẽ cusebiũ. qͥ
literarũ tuarũ mihi graciã du¬
plicauit. referens honestatem
morũ tuorũ. contemptũ seculi.
fidem amititie. amorem christi.
⁊am prudentiam et eloquii ue¬
nustatem etiam absq illo ipsa
epistola preferebat. Festina que¬
sote. et herenti in salo nauicule
funem magis precide qͣz solue.
Nemo renuutiaturus seculo bene

Expanded text:
facilius instruerent et in una eafacilius instruerent et in una eademque sententia aliter doctus, aliter audiret indoctus. non sum tam petulans et hebes, ut haec me nosse pollicear et eorum fructus in terra capere, quorum radices in caelo fixae sunt; sed uelle fpraefero, magistrum renuens, comitem spondeo. Petenti datur, pulsanti aperitur: quaerens invenit. Discamus in terris, quorum nobis scientia perseveret in coelo. 10. Obviis te manibus excipiam, et, ut inepte aliquid, ac de Hermagorae tumiditate effutiam, quidquid quaesieris, tecum scire conabor. Habes hic amantissimum tui fratrem Eusebium, qui litterarum tuarum mihi gratiam duplicauit referens honestatem morum tuorum, contemptum saeculi, fidem amicitiae, amorem Christi. nam prudentiam et eloquii uenustatem etiam absque illo ipsa epistula praeferebat. festina, quaeso te, et haerentis in salo nauiculae funem magis praecide, quam solue. nemo renuntiaturus saeculo bene
Abbreviated transcription (Latin):
centis ecclesie infanciã texere. Sed
si nouerimus scriptorem eorũ Lu¬
cam ẽẽ medicũ cuius laus est in
euangelio. cĩciduertimus parit᷑
õma perba illius anime languẽ¬
tis esse medicinã. Iacobus petrus
iohannes iudas seꝑtem epistolas
ediderunt tã mysticas qmͣ suc-¬
cinctas. et breues pariter ac logas
breues in uerbis. longas in sentẽ-¬
ciis. ut rarus sit qui non in eairũ
cȩcutiat lectione. Apocalyꝑsis io¬
hannis tot habet sacranta quot
uerbr. Parũ dixi. et pro merit o
uoluminis laus omnis inferior
est. In uerbis singulis multipli¬
ces latent intelligencie. Oro te
frater charissime̾ inter hec uiue
ista meditari. nhil aliud nosse
nihil querere. Nonne uidetur ti¬
bi iam hic in terris cȩleste habi¬
taculũ: Nolo offendaris ii sccip¬
turis sanctis simplicitare, et qua-¬
si uilitate perboꝵ. que uel uitio
interpretũ. uel de industria sic
prolate sunt. ut rusticã contionẽ

Expanded text:
centis Ecclesiae infantiam texere; sed centis Ecclesiae infantiam texere; sed si noverimus scriptorem eorum Lucam esse medicum, cujus laus est in Evangelio, animadvertemus pariter omnia verba illius animae languentis esse medicinam. JACOBUS, PETRUS, JOANNES, JUDAS, septem Epistolas ediderunt, tam mysticas quam succinctas, et breves pariter ac longas: breves in verbis, longas in sententiis: ut rarus sit, qui non in earum lectione caecutiat. APOCALYPSIS JOANNIS tot habet sacrauerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior est; in uerbis singulis multiplices latent intellegentiae. Oro te, frater carissime, inter haec uiuere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere, nonne tibi uidetur iam hic in terris regni caelestis habitaculum? nolo offendaris in scripturis sanctis simplicitate et quasi uilitate uerborum, quae uel uitio interpretum uel de industria sic prolatae sunt, ut rusticam contionem
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quid nosse quid cupere dẽamus.
ut et nos quoq possimus dicere.
Concupiuit aia mea desyderare iu
stificationes tuas in õni tempore.
Ceterũ socraticũ illud impletur in
nobis. Hoc tantũ scio quod nescio.
Tangã et nouũ breuiter testamen¬
tũ. Mactheus martus lucas et io¬
hãnes quadriga dñi et ueru che¬
rubim. qd̾ interpretatur sciencie
multitudo. per totũ corpus ocula¬
ti sunt. scintille emicant. discur-¬
rũt fulgura. pedes habent rectos ⁊
in sublime tendentes. terga pẽna-¬
ta et ubiq uolantia tenent se mu-¬
tuo. sibiq perplexi sunt. et quasi
rota in rota poliũtur. et pergunt
quocũq eos flatus spũs scincti ꝑ
duxerit. Paulus ciplũs cud septẽm
scribit ecclesias. octaua enĩ ad he¬
breos a plerisq extra numerum
ponitur. Timotheũ instruit ac
titũ. Philemonẽ pro fugitiuo
famulo deprecatur. super quo me¬
lius tacere puto qͣ pauca scribere.
Actus apostolorũ riudã quidem

Expanded text:
tum, quid nosse, quid cupere debeamus, tum, quid nosse, quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, quadriga domini et uerum cherubin, quod interpretatur \'scientiae multitudo\', per totum corpus oculati sunt, scintillae micant, discurrunt fulgora, pedes habent rectos et in sublime tendentes, terga pennata et ubicumque uolitantia. tenent se mutuo sibique perplexi sunt et quasi rota in rota uoluuntur et pergunt, . quocumque eos flatus sancti spiritus duxerit. Paulus apostolus ad septem scribit ecclesias — ectaua enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur —, Timotheum instruit ac Titum, Philemonem pro fugitiuo famulo deprecatur. Super quo melius tacere puto quam pauca scribere. ACTUS APOSTOLORUM nudam quidem
Abbreviated transcription (Latin):
git. naturã docet. ecclesiã uingit et
chustũ. scinctarũq ruptiarũ dulce
canit epichalaniũ. Hester in eccłe
cypo populũ liberat de pecitulo. et in¬
terfecto aman. qui interpretanur mi¬
quitas. partes conuuui et diem cele¬
brem mittit in posteros. Parilipo¬
menon liber instrumenti peteris.
ut absq ulo siquis scienciã scriptu¬
rarũ sibi poluerit arrogare. seipsũ
irrideat. Per singula quippe noĩa
ĩnumerabiles explicantur euange¬
lii questiones. Esdras et neemias
aduitor uidelicet et consolator a dño.
in onũ uolumen artantur. instau¬
rant templũ muros extruũt cuit u¬
tis. õnisq illa turba populi redeñtis
in patric̃. et descriptid saicerdonũ leui¬
tarũ israel proselytorũ. ac per singu¬
las familias murorũ ac turriũ ope¬
ra diuisci aliud in cortice preferunt.
me scripturarũ amore raptũ. extes¬
sisse modũ epistole. et tñ non im¬
plesse quod uolui. Auduumus tari¬

Expanded text:
git, naturam docet, Ecclesiam jungit et git, naturam docet, Ecclesiam jungit et Christum, sanctarumque nuptiarum dulce canit epithalamium. ESTHER, in Ecclesiae typo, populum liberat de periculo: et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes convivii et diem celebrem mittit in posteros. PARALIPOMENON liber, id est, instrumenti veteris ut absque illo, si quis scienciam scripturarum sibi voluerit arrogare, seipsum irrideat. Per singula quippe nomina innumerabiles explicantur ewangelii quadjutor videlicet, et consolator a Domino, in unum volumen coarctantur, instaurant templum, muros exstruunt civitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et descriptio sacerdotum, Levitarum, Israelis proselytorum, ac per singulas familias murorum ac turrium opera divisa, aliud in cortice praeferunt, me scripturarum amore raptum excessisse modum epistulae et tamen non inplesse, quod uolui. audiuimus tan
Abbreviated transcription (Latin):
lis osq ad occasũ magnũ est nomen
meũ in gentibus. et in õmi loco sacri¬
ficatur et offertur nõi meo oblatio
mũda. E saiam hieremiã ezechielẽ¬
et danielem quis possit intelligere
uel exponere: Quorũ primus non ꝓ¬
phetiam uidetur mihi texere. sed eu¬
angeliũ. Secundus pirgã nuceam
et ollam succensã a facie aquiloĩs.
et pardũ expoliatũ suis coloribus
et quadriplex diuersis metris nec¬
tit alphabetũ. Tertius principia et
finem tantis habet obscuritatibus
inuoluta. ut apud hebreos ip̃e par¬
tes cũ exordio geneseos, añ annos
triginta nõ legantur. Quartus uẽo
qui et extremus inter quatuor pro¬
phetas temporũ constius. et rotius
tisũ de monte sine manibus ⁊ regna
õnia subuertentẽ claro sermone pro¬
nũciat. Daiuid symonides noster
piidarus ⁊ alceus flaccus quoq ca¬
cullus et serenus christũ lyra perso
nat. et in decachordo psalterio ab in¬
feris excitat resurgentẽ. Salomõ pa¬
cificus et amabilis dñi mores corri¬

Expanded text:
um magnum est nomen meum in gentibus et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus et quadruplex diuersis metris nectit alphabetum; tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus inuoluta, ut apud Hebraeos ipsae partes cum exordio Geneseos - ante annos triginta non legantur; quartus uero, qui et extremus inter quattuor prophetas, temporum conscius et totius cisum de monte sine manibus et regna omnia subuertentem claro sermone pronuntiat. Dauid, Simonides noster, Pindarus et Alcaeus, Flaccus quoque, Catullus et Serenus, Christum nat, et in decachordo psalterio, ab inferis excitat resurgentem. SALOMON, pacificus et amabilis Domini, mores corri
Abbreviated transcription (Latin):
uerecũde discere. qͣ sua ĩpudẽter ĩge¬
rere. Deniq cũ literas quasi toto orbe
et renũdatus. etiã tyrãno crudelissiõ
paruit: captiuus. uinctus. et seruus.
Rater Ambrosius tua munuscula per¬
ferens. detulit et suauissimas literas:
quȩ a principio amicitiarũ fidem pro¬
bate iam fidei et ueteris amicicie pre¬
ferebant. Uera eiũ illa ncc̃ĩtudo est et¬
Chusti glutino copulata: quã nõ uti¬
litas rei familiaris. nõ pñtia tantũ
corporũ. nõ subdola et palpans adu¬
latio. sed dei timor. et diuinarũ scrip¬
turarũ itudia conciliant. Legunusin
reterib historiis. quosdã lustrasse
prouĩcias. nouos adiisse ppłos, ma¬
ria transiisse. ut eos quos ex libris
nouernt. corã quoq uiderent. Sic
Pythagoras memphiticos pates:
sic Plato Egyptũ. Archytã tarenty¬
nũ. eãq oram Italie que quondã
magna gręcia dicebatur: laboriosissĩe
peragrauit. ut qui Atheins ing̃r ẽat

Expanded text:
uerecunde discere quam sua aliis inpudenter ingeuerecunde discere quam sua aliis inpudenter ingerere. denique dum litteras quasi toto fugieet uenundatus etiam tyranno crndelissimo paruit; captiuus, uinctus et seruus, rater Ambrosius tua munuscula perferens detulit et suauissimas litteras, quae in principio amicitiarum fidem probatae iam et ueteris amicitiae praeferebant. uera enim illa necChristi glutino copulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum eam quoque oram Italiae. quae quondam Magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragrauit, ut, qui Athenis magister erat