comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑimat: quies aut̃ ht̃ constantiã. inq maxime intelligitꝰ
qͦd dr̃ est: Omĩs itaq ille appetitꝰ inuoluntate mortis.
nonut qui morit᷑ nonsit: s ut requiescat intendit᷑. Ita
cũ errore creda: t ñse futurũ: natura tñ quietus eẽ. hoc
est magis eẽ desiderat: Qua ꝓpt̃ sicut nullo pacto fieri
do. ut omã quecunq fecit. si haberent ordinẽ suũ. ut
nulla creatura usq ad miseriam ꝑueniret. non enimhoc
aut omp̃s ñ potuit. aut bonꝰ inuidit: respondebo. ordinẽ
creaturarũ asũma usq ad infimã gͣdib iustis ita decur.¬
rere. ut ille inuideat qui dixerit ista ñ eẽt: inuideat ĩ
ille qui dixerit. ista talis eẽt Si enim talem uult esse qͣl
est suꝑior: iã illa est. Et tanta est. ut adiciħ̃ oporteat: qͥa
ꝑfecta est. Qui gͦ dicit ⁊̃ ista talis eẽt. aut ꝑfectȩ super iori

Expanded text:
at: quies autem habet constantiam, in qua maxime intelligitur quod dicitur, est. Omnis itaque ille appetitus in voluntate mortis, non ut qui moritur non sit, sed ut requiescat intenditur. Ita cum errore credat non se futurum, natura tamen quietus esse, hoc est magis esse desiderat. Quapropter, sicut nullo pacto fieri Deo, ut omnia quaecumque fecit sic haberent ordinem suum, ut nulla creatura usque ad miseriam perveniret; non enim hoc aut omnipotens non potuit, aut bonus invidit. Respondebo, ordinem creaturarum a summa usque ad infimam gradibus justis ita decurrere, ut ille invideat qui dixerit, Ista non esset; invideat etiam ille qui dixerit, Ista talis esset. Si enim talem vult esse qualis est superior, jam illa est, et tanta est ut adjici ei non oporteat, quia perfecta est. Qui ergo dicit, Etiam ista talis esset, aut perfectae superiori
Abbreviated transcription (Latin):
satione diũsitas / ⁊ in uistũ putat negari alteri.ꝙ alt̾ acceperit:
intelligat quẽad modũ diuinitꝰ dixerit psalmꝰ. Uniũse uię dñi
ut debitas pęnas. aut iuste reddat. aut miseri cordit̃ donet. Uitia¬
tȩ enĩ radicis macula. ita ꝓpaginis traduce ꝓ generationũ sar¬
m̃ta disfusa est. ut ne infans quidẽ uniꝰ diei a cuͥpa sit pͥmȩ
p̃uaricatioĩs alienus. nͥ ꝑ indebitã saluatoris grãm fuerit lib̾a¬
tus. Qđ sinec quidẽ sine peccato ẽ. qͥ ꝓpͥum adhuc habere non
potuit: conficit᷑ ut illuo traxerit alienũ. de qͦ apłs dicit: ꝓ unũ
hoĩem peccatũ intͣuit in mundũ. ⁊ ꝑ peccatũ mors. ⁊ita in om̃s ꝑtn

Expanded text:
satione diversitas, et injustum putat negari alteri quod alter acceperit; satione diversitas, et injustum putat negari alteri quod alter acceperit; intelligat quemadmodum divinitus dixerit Psalmista, Universae viae ut debitas poenas aut juste reddat aut misericorditer donet. Vitiatae enim radicis macula ita propaginis traduce per generationum sarmenta diffusa est, ut nec infans quidem unius diei a culpa sit primae praevaricationis alienus , nisi per indebitam Salvatoris gratiam fuerit liberatus. Quod si nec hic quidem sine peccato est, qui proprium adhuc habere non potuit; conficitur ut illud traxerit alienum, de quo Apostolus dicit, Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors; et ita in omn
Abbreviated transcription (Latin):
in iuista est : Ab illo enim qui sũmȩ iustus est: om̃e qđ qͣlit̾cunq iu¬
stũ est: manare iustum est. Q gͦ erit qͥ in cõmu tabilit̾ manantẽ.⁊
omĩa q̃ sunt condentẽ. regentẽ. atꝙ seruantẽ dei sapientiã. huma¬
est gͦ. de illa maiestate diuinȩ sapientiȩ humanȩ uanitatis arbi¬
ł typo suꝑbiȩ blandiente decipitur. ut dicat. qđ ñnullos eẽ dicturõ
statim uidit beatus apłs. sub unx̃ enĩ. dicet aliquis sicui uult mi¬
seret᷑. ⁊ quẽ uult indurat. quid ad huc querit᷑ uoluntati eiꝰ qͥs resiftt
nouerit hac plus nos adhumilitatẽ ac pietatẽ cogi artariq senten¬
tia: Cum enim ad dm̃ referens totũ. humanis uirib neg& doctor
amplissimꝰ: qͥd aliud quã n dm̃ toto corde suspensi. ab eo salutis
auxiliũ postule mꝰ hortat᷑: Quẽ gͦ mouet hec diuinȩ gr̃ȩ dispen¬

Expanded text:
injusta est. Ab illo enim qui summe justus est, omne quod qualitercunque juinjusta est. Ab illo enim qui summe justus est, omne quod qualitercunque justum est, manare manifestum est. Quis ergo erit qui incommutabiliter manentem, et omnia quae sunt condentem, regentem atque servantem Dei sapientiam, humaest ergo de illa majestate divinae sapientiae humanae vanitatis arbivel typho superbiae blandiente decipitur, ut dicat, quod nonnullos esse dicturos statim vidit beatus Apostolus: subjunxit enim, Dicet aliquis: Si cujus vult misemilitatem ac pietatem cogi arctarique sententia. Cum enim totum ad Deum referens, humanis viribus neget doctor amplissimus, quid aliud quam ut in Deum toto corde suspensi, ab eo salutis auxilium postulemus, hortatur? Quem ergo movet haec in divinae gratiae dispen
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ sedibꝰ lab̾et᷑ Si enĩ nullo uiso tangeret᷑ ñ eligeret facere
qd̾ fecit. Nã si nõ ei aliqͥd ueniss& inm̃tẽ: nullomͦ intentionẽ
con uertiss& in nefas. Vnde gͥ uenit inm̃tẽ. quic qͥd illud ẽ¬

Expanded text:
bus sedibus laberetur. Si enim nullo viso tangeretur, non eligeret facere bus sedibus laberetur. Si enim nullo viso tangeretur, non eligeret facere quod fecit: nam si non ei aliquid venisset in mentem, nullo modo intentionem convertisset in nefas. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
gant᷑ nulla potestas ẽ: fatendũ ẽ. & exsuꝑioribꝰ uł inferioribꝰ ui¬
sis. animũ tangi: ut rationał substantiaꝰ utͦq sumat qͦd uolu¬
crit: ⁊ ex merito sum̃di. uł miseria. uł beatitas subsequat᷑. Uelui
in paradiso. uisũ & exsuꝑioribꝰ p̃ceptũ dĩuisũ exinferioribꝰ sug¬
gestio serpent is. Nãqͥͣ quid sibi p̃ciperet᷑ adnõ. neq qͥd aserpen¬
te suggereret᷑. fuit in hoĩs potestate Quãsit aut̃ lib̾ũ & ab oĩ
difficultatis uincłis expeditũ. in ipsa sapientię sanitate con¬
stituto. ñ cedere uisis inferioris illecebrȩ: uł hic intelligi potest.
qͦd etiã stulti ea suꝑant adsapientiã tͣnsituri. etiã cũ molestia
carendi ꝑniciosarũ consuetudinũ. pestilentiosa dulcedine
Queri aũ hoc loco potest. si hõĩ p̃sto fuer̃ exutͣq parte uisa. u¬
nũ exp̃cepto dĩ. alt̾ũ exsuggestioẽ serpentis: uñ ipsi diabolo
suggestũ sit appetende impietatis consiliũ. qͦd de sublimi¬

Expanded text:
gatur, nulla potestas est: fatendum est et ex superioribus et ex inferioribus visis animum tangi ut rationalis substantia ex utroque sumat quod voluerit, et ex merito sumendi vel miseria vel beatitas subsequatur. Velut in paradiso visum ex superioribus, praeceptum Dei; visum ex inferioribus, suggestio serpentis. Nam neque quid sibi praeciperetur a Domino, neque quid a serpente suggereretur, fuit in hominis potestate. Quam sit autem liberum et ab omnibus difficultatis vinculis expeditum, in ipsa sapientiae sanitate constituto, non cedere visis inferioris illecebrae, vel hinc intelligi potest, quod etiam stulti ea superant ad sapientiam transituri, etiam cum molestia carendi perniciosarum consuetudinum pestilentiosa dulcedine. 75. Quaeri autem hoc loco potest, si homini praesto fuerunt ex utraque parte visa, unum ex praecepto Dei, alterum ex suggestione serpentis; unde ipsi diabolo suggestum sit appetendae impietatis consilium, quo de sublimi
Abbreviated transcription (Latin):
de uet̾ib literis apłs monstrat exemplo. Post quã illã de duobꝰ gemi¬
nis electionẽ. om̃i repulsa laude meritoꝵ. ad dei grãm udiciũq
retulerat. uidẽs qͥd impia poss& blasphemare garrulitas. Nũqͥd in.¬
iqͥtas inqͥens apud dm̃: sequit᷑. absit. & quasi dicer& ei. unde ꝓbas: pa¬
rũ putauit auctoritatẽ suȩ ualere doctrine. i nͥ sententiã suã legis
docer& exemplo Sic enĩ intelligi uoluit. ꝙ moyses dixerat. misereor
cui miserebor. ⁊ misdiam p̃stabo cui misericors fuero: ut pͥmã a dõ
mĩam uocatione credamꝰ hõib p̃rogari: quȩ sola ad recte iuiuen¬
dũ ñ susficit. sideerat qͥ uocauit. Idõq additũ est. ⁊ mĩam p̃stabo cus

Expanded text:
de veteribus Litteris Apostolus monstrat exemplo: postquam illam de duobus gemide veteribus Litteris Apostolus monstrat exemplo: postquam illam de duobus geminis electionem, omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque retulerat, videns quid impia posset blasphemare garrulitas, dis est apud Deum? Et sequitur, Absit . Et quasi diceretur ei, Unde probas? Parum putavit auctoritatem suae valere doctrinae, nisi sententiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic enim intelligi voluit quod Moyses dixerat, Misereor cujus miserebor, et misericordiam praestabo cui misericors fuero : ut primam a Deo misericordiam vocatione credamus hominibus praerogari, quae sola ad recte vivendum non sufficit, si deserat qui vocavit. Ideoque addit
Abbreviated transcription (Latin):
teneamꝰ: nullũ periculũ est. Non enĩ ad creat᷑am iubem᷑
tendere. ut efficiam᷑ beati: s ad ipsũ creatorẽ de qͦ si ali ud
qͣm oportet. ac sese res hab& nob̾ ꝑsuadet᷑. ꝑniciosissimo
errore de cipim᷑: Ad hoc enĩ ꝑgendo. qͦd aut non est. aut
si est. ñ facit beatos: ad beatã uitã ꝑuenire nullus potest:¬

Expanded text:
teneamus, nullum periculum est. Non enim ad creaturam jubemur teneamus, nullum periculum est. Non enim ad creaturam jubemur tendere ut efficiamur beati, sed ad ipsum Creatorem: de quo si aliud quam oportet ac sese res habet, nobis persuadetur, perniciosissimo errore decipimur. Ad hoc enim pergendo, quod aut non est, aut, si est, non facit beatos, ad beatam vitam nullus pe
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio uindicaret: Harũ aut̃ quatuor de anima sen¬
ciarũ. utrũ de pro pagine ueniant. an insingłis qͥbqr na¬
scentibꝰ nouȩ fiant. an incorpora nascentiũ iam alicubi ex¬
sistentes uł mittant᷑ diuinitꝰ uł sua sponte labant᷑: nullã
temere affirmare oportebit: Aut enĩ nondũ ista questio
adiuinoꝵ libroꝵ catholicis tractatorib pro merito suȩ ob¬
scuritatis & ꝑplexitatis ȩuoluta atq illustrata est: aut si
iam factũ est. ñdũ inmanꝰ nrãs huiꝰcemodi litterȩ ꝑuener̃.
tantũ adsit fides. nichil de substantia creatoris falsũ indi¬
gnũq sentiendi: Ad illũ enĩ tendimꝰ. itinere pietatis: Si
gͦ aliud de illo senserimꝰ. qͦm est intentio nr̃ã: nõ inbeati¬
tatẽ. s inuanitatẽ nos ire cõpell&: De creatura uͦ si qͥd ali¬
ter qͣm se hab& senserimꝰ. dũ mͦ id ñ pro cognito ꝑceptoq

Expanded text:
supplicio vindicaret. CAPUT supplicio vindicaret. CAPUT tentiarum, utrum de propagine veniant, an in singulis quibusque nascentibus novae fiant, an in corpora nascentium jam alicubi existentes vel mittantur divinitus, vel sua sponte labantur, nullam temere affirmare oportebit. Aut enim nondum ista quaestio a divinorum Librorum catholicis tractatoribus pro merito suae obscuritatis et perplexitatis evoluta atque illustrata est; aut si jam factum est, nondum in manus nostras hujuscemodi litterae pervenerunt. Tantum adsit fides nihil de substantia Creatoris falsum indignumque sentiendi. Ad illum enim tendimus itinere pietatis. Si ergo aliud de illo senserimus quam est, intentio nostra non in beatitatem, sed in vanitatem nos ire compellet. De creatura vero si quid aliter quam sese habet senserimus, dummodo non id pro cognito perceptoque
Abbreviated transcription (Latin):
tanda corpora ueniunt: facile est iã hoc uidere. qͥc qͥd igno¬
rantiȩ difficultatisq secutũ fuerit. earũ ꝓpͥã uolunta¬
tẽ. nullomͦ creatorẽ hinc esse culpandũ. quandoquidẽ
etiam si eas ipse misiss&. quib & in ipsa ignorantia et
difficultate. lib̾am uoluntatẽ petendi & querendi. ⁊ conandi
non abstulit. daturꝰ petentibꝰ. demonstraturꝰ querentibꝰ. pul¬
santibꝰ aꝑturꝰ. omino extra culpã eẽt Hanc enĩ ignoranti¬
am & difficultatẽ studiosis & beniuolis euincendã. ad coro¬
nã głe ualere p̃staret: negligentibꝰ aut̃ & peccata sua de in¬
firmitate defendere uolentibꝰ. nõ ipsã ignorantiã difficul¬
tatẽq ꝓ crimine obiceret. s quia in eis potiꝰ ꝑmanere. qͣm
studio querendi atq discendi. ⁊ humilitate confitendi. at¬
q orandi adueritatẽ ac facilitatẽ ꝑuenire uoluer̃. iusto

Expanded text:
tanda corpora veniunt; facile est jam hoc videre, quidquid ignotanda corpora veniunt; facile est jam hoc videre, quidquid ignorantiae difficultatisque secutum fuerit earum propriam voluntatem, nullo modo Creatorem hinc esse culpandum: quandoquidem etiamsi eas ipse misisset, quibus etiam in ipsa ignorantia et difficultate liberam voluntatem petendi et quaerendi et conandi non abstulit, daturus petentibus, demonstraturus quaerentibus, pulsantibus aperturus, omnino extra culpam esset. Hanc enim ignorantiam et difficultatem studiosis et benevolis evincendam, ad coronam gloriae valere praestaret; negligentibus autem et peccata sua de infirmitate defendere volentibus, non ipsam ignorantiam difficultatemque pro crimine objiceret; sed quia in eis potius permanere, quam studio quaerendi atque discendi, et humilitate confitendi atque orandi, ad veritatem ac facilitatem pervenire voluerunt, justo
Abbreviated transcription (Latin):
utilit̃ nescit. & ꝑseueranter in officiosiꝰ laboribꝰ enitendũ ad
euincendã rectȩ faciendi difficultatẽ. ⁊ opẽ creatore implo¬
randam. ut conantẽ ad iuuet. qui uł extͥnsetus lege. uł in
intimis cordis allocutione conandũ eẽ p̃cepit. ⁊ p̃parat ciui¬
tatis beatissimȩ głam trihumphantibꝰ de illo qui pͥmũ ho¬
minẽ ad istã miseriã ꝑdux̃. uictũ pessima suasione: quã
miseriã isti suscipiunt ad eũ uincendũ optima fide: non
enĩ paruȩ głe milicia .ẽ. diabolũ uincere. eodẽ suscepto sup¬
plicio. quo se hominẽ uictũ ꝑduxisse głat᷑ Quis quis aũ
hoc istiꝰ uitȩ captꝰ amore neglexerit: nullo pacto. iuste
flagici ũ desertionis suȩ regis imꝑio deputabit. s erit
potius sub om̃iũ dño in eiꝰ partibꝰ ordinatꝰ. cuiꝰ turpe sti¬
pendiũ ut castra sua desereret ad amauit. Si aut̃ alibi

Expanded text:
utiliter nescit, et perseveranter in officiosis laboribus enitendum ad utiliter nescit, et perseveranter in officiosis laboribus enitendum ad evincendam recte faciendi difficultatem, et opem a Creatore implorandam, ut conantem adjuvet; qui vel extrinsecus lege, vel in intimis cordis allocutione conandum esse praecepit, et praeparat civitatis beatissimae gloriam triumphantibus de illo qui primum hominem ad istam miseriam perduxit victum pessima suasione; quam miseriam isti suscipiunt ad eum vincendum optima fide. Non enim parvae gloriae militia est diabolum vincere eodem suscepto supplicio, quo se ille hominem victum perduxisse gloriatur. Quisquis autem hoc istius vitae captus amore neglexerit, nullo pacto juste flagitium desertionis suae regis imperio deputabit: sed erit potius sub omnium Domino in ejus partibus ordinatus, cujus turpe stipendium ut castra sua desereret, adamavit. 58. Si autem a
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi cõparent ordine ac tp̃r oportuno cȩlestis incorruptionis
locũ: Quȩ cũ introeunt in hanc uitã. sub euntq gestanda
menbra mortalia: subeant etiã necesse est & obliuionẽ uitę
prioris. ip̃sentis laborem. unde illa ignorantia & difficultas
consequit᷑. quod in pͥmo hoĩe suppliciũ mortalitatis fuit. ad
animi expendendã miseriam. in istis aut̃ ianua ministerii
ad reparandam corporis incorruptionẽ: Nã hoc quoq mo¬
do non dicunt᷑ ista peccata: nͥ quia caro de ꝓpagine ueniẽs
peccatoris. uenientib ad se animis hãc ignorantiã & difficul¬
tatẽ facit. quȩ neq his neq creatori tanquã culpanda tri¬
buat᷑ Dedit enĩ ille & facultatẽ bñ oꝑandi in laboriosis offi¬
ciis. & uiam fidei in obliuionis cęcitate: Iudiciũ illud uel ma¬
ximȩ. quod anima omĩs & querendũ esse concedit. quod in¬

Expanded text:
ipsi comparent ordine atque tempore opportuno coelestis incorruptionis ipsi comparent ordine atque tempore opportuno coelestis incorruptionis locum. Quae cum introeunt in hanc vitam, subeuntque gestanda membra mortalia, subeant etiam necesse est et oblivionem vitae prioris, et praesentis laborem: unde illa ignorantia et difficultas consequitur, quod in primo homine supplicium mortalitatis fuit, ad animi expendendam miseriam; in istis autem janua ministerii ad reparandam corporis incorruptionem. Nam hoc quoque modo non dicuntur ista peccata, nisi quia caro de propagine veniens peccatoris, venientibus ad se animis hanc ignorantiam et difficultatem facit; quae neque his, neque Creatori tanquam culpanda tribuatur. Dedit enim ille et facultatem bene operandi in laboriosis officiis, et viam fidei in oblivionis caecitate; judicium illud vel maxime, quod anima omnis et quaerendum esse concedit quod in
Abbreviated transcription (Latin):
bus animis ignorantia. ⁊ difficultas. suppliciũ peccati. s ꝓficien¬
di ãmonitio. & ꝑfectionis ex ordiũ. Non enĩ ante om̃e meritũ
boni operis. parũ est accepisse. naturale iudiciũ. quo sapien¬
tiã p̃ponat errori. ⁊ quietẽ difficultati. ut ad hanc non nascen¬
do s studendo perueniat. Qͦd si agere noluerit: peccati rea iure
tenebit᷑. tanquã quȩ non bene usa sit. ea facultate quã accepit
Quã quã enĩ ignorantia e ͭ difficultate natasit: ñ tñ ad ꝑ ma¬
bus eũ a quo sunt p̃stat ut beatȩ sint: Si uͦ indq̃ aliqͦ secreto
im existentes animȩ. mittunt᷑ ad inspiranda ⁊ regenda cor¬
pora singuloꝵ quorunq nascentiũ: adhoc utiq mittunt᷑ of¬
ficiũ. ut corpꝰ quod de pęna peccati hoc est mortalitate pͥmi
hominis nascitur. bñ ad ministrando id est castigando per
uirtutes. & ordinatissime atq legitime seruituti subiciendo. etã

Expanded text:
bus animis ignorantia et difficultas supplicium peccati, sed proficienbus animis ignorantia et difficultas supplicium peccati, sed proficiendi admonitio, et perfectionis exordium. Non enim ante omne meritum boni operis parum est accepisse naturale judicium, quo sapientiam praeponat errori, et quietem difficultati, ut ad haec non nascendo, sed studendo perveniat. Quod si agere noluerit, peccati rea jure tenebitur, tanquam quae non bene usa sit ea facultate quam accepit. Quanquam enim in ignorantia et difficultate nata sit, non tamen ad permabus eum a quo sunt praestat ut beatae sint. 57. Si vero in Dei aliquo secreto jam existentes animae mittuntur ad inspiranda et regenda corpora singulorum quorumque nascentium, ad hoc utique mittuntur officium, ut corpus quod de poena peccati, hoc est mortalitate primi hominis, nascitur, bene administrando, id est castigando per virtutes, et ordinatissimae atque legitimae servituti subjiciendo, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
re creaturis corporeis animȩ dignitatẽ. ut ab eo gͣdu possit eẽ
ortus alteriꝰ.: ad quẽ alteriꝰ est ꝑductus occasus: Nam cũ ad igno¬
rantiam difficultatẽq ꝑuenerit. illa peccatrix. idõ pęna recte
dr̃. quia melior ante hanc pęnã fuit. Si gͦ altera talis eẽ cepit:
non solũ ante peccatũ. s ante omẽm uitã suã. quał alia pꝰ
uitã culpabilẽ facta est: ñ parͣũ bonũ ht̃. unde conditori su¬
O gr̃as agat. quia ipse ortus eiꝰ & inchoatio quo uis ꝑfecto cor¬
pore est melior. Non enĩ medioeria bona sunt. nõ solũ qͦd aĩa
est: qua nat᷑a iã corpꝰ om̃e p̃cedit: s etiã quod facultatẽ ht̃. ut
ad iuuante creatore se ipsã excolat. ⁊ pio studio possit om̃s ad¬
quirere & capere uirtutes. ꝑ quas & adifficultate cruͤante. &
ab ignorantia cȩ̨cante liberet᷑. Qd si ita est: non erit nascenti¬

Expanded text:
re creaturis corporeis animae dignitatem, ut ab eo gradu possit esse re creaturis corporeis animae dignitatem, ut ab eo gradu possit esse ortus alterius, ad quem alterius perductus est occasus? Nam cum ad ignorantiam difficultatemque pervenerit illa peccatrix, ideo poena recte dicitur, quia melior ante hanc poenam fuit. Si ergo altera talis esse coepit, non solum ante peccatum, sed ante omnem vitam suam, qualis alia post vitam culpabilem facta est, non parvum bonum habet, unde Conditori suo gratias agat; quia ipse ortus ejus et inchoatio quovis perfecto corpore est melior. Non enim mediocria bona sunt, non solum quod anima est, qua natura jam omne corpus praecedit; sed etiam quod facultatem habet, ut adjuvante Creatore seipsam excolat, et pio studio possit omnes acquirere et capere virtutes, per quas et a difficultate cruciante, et ab ignorantia caecante liberetur. Quod si ita est, non erit nascenti
Abbreviated transcription (Latin):
tate nascam᷑. qm̃ illi cũ peccauissent & inerrorẽ ⁊ inerũnã ⁊ in
mortẽ p̃cipitati sũt. rerũ moderatori sũmo dõ iustissime pla¬
cuit. ut & in ortu hominis originalit̃ apparer&. iusticia pu¬
nientis. ⁊ inprouectu miscđa liberantis: Nonenĩ dãpna¬
to pͥmo hoĩ sic ad ep̃ta est beatitudo: ut etiam fecunditas
adimeret᷑. No terat enĩ & de ꝓle eiꝰ quanuis carnali & mortali.
aliquod insuo genere fieri decus. ornam̃tũq t̾rarũ. Iam uͦ
ut meliores gigner& quã ipse ẽẽt. ñ erat ȩqͥtatis. s exconu̾si¬
one ad dm̃. ut uinceret quisq suppliciũ. qͣndo origo eiꝰ ex
auersione meruerat. ñ solũ uolentẽ nõ prohiberi. s etiam
ad iuiuari oportebat. etiã Si enĩ rerũ creator ostendit. qͥnta
facilitate potuisset homo si uoluiss&. retinere quod factꝰ ẽ
cũ proles eiꝰ potuit etiã suꝑare quod nataẽ. Deinde si
enĩ indignũ. si etiã sic uoluit creator ostendere. usq ad eo excelle¬

Expanded text:
ate nascamur, quoniam illi cum peccavissent, et in errorem, et in aerumnam, et in mortem praecipitati sunt, rerum moderatori summo Deo justissime placuit; ut et in ortu hominis originaliter appareret justitia punientis, et in provectu misericordia liberantis. Non enim damnato primo homini sic adempta est beatitudo, ut etiam fecunditas adimeretur. Poterat enim et de prole ejus, quamvis carnali et mortali, aliquod in suo genere fieri decus ornamentumque terrarum. Jamvero ut meliores gigneret quam ipse esset, non erat aequitatis: sed ex conversione ad Deum, ut vinceret quisque supplicium quod origo ejus ex aversione meruerat, non solum volentem non prohiberi, sed etiam adjuvari oportebat; etiam sic enim rerum Creator ostendit quanta facilitate potuisset homo, si voluisset, retinere quod factus est, cum proles ejus potuit etiam superare quod nata est. 56. Deinde, sienim indignum, si etiam sic voluit Creator ostendere, usque adeo excelle
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾na nos diaboli dãhatio cruciatꝰq reuocarent. Tanta ẽ autẽ
pulchriti ido iusticię. tanta iocũditas lucis et̃nȩ. ħẽ. incõmutabił ue¬
ritatis atq sapientiȩ: ut etiã siñ licer&. ãpliꝰ in ea manere. qͣm uniꝰ diei
mora ꝓpt̃ ħ solũ innum̃abiles anni huiꝰ uitȩ. pleni delitiis & cirẽfluen¬
tia tẽporaliũ bonoꝵ. recte meritoq ꝯtẽherẽt᷑. ñ enĩ falso aut paruo af¬
sensu possit intelligi: ut milia dierũ intẽporis mutabilitate intelli¬
gant᷑. uniꝰ aut̃ diei noĩẽ incõmutabilitas ęternitatis uocet᷑. Nesciome
aliqͥd p̃t̃misisse. qͦd ex nr̃a responsione qͣntũ dñs p̃bere dignatꝰ est
tus int̾rogatioib desit: qͣnqͣm & si aliqͥo t occurrit. modus libri
nos iam finẽ facere. & ab hac disputatioẽ requiescere aliquando cõpellit.

Expanded text:
sempiterna nos diaboli damnatio cruciatusque revocarent. 77. Tanta est autem sempiterna nos diaboli damnatio cruciatusque revocarent. 77. Tanta est autem pulchritudo justitiae, tanta jucunditas lucis aeternae, hoc est incommutabilis veritatis atque sapientiae, ut etiamsi non liceret amplius in ea manere quam unius diei mora, propter hoc solum innumerabiles anni hujus vitae pleni deliciis et circumfluentia temporalium bonorum recte meritoque contemnerentur. Non enim falso aut parvo afsensu possit intelligi, ut millia dierum in temporis mutabilitate intelligantur; unius autem diei nomine incommutabilitas aeternitanostra responsione, quantum Dominus praebere dignatus est, tuis interrogationibus desit: quanquam et si tibi aliquid occurrit, modus libri nos jam finem facere, et ab hac disputatione requiescere aliquando compellit.
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cũ obluuscit᷑ sui p̃caritate inc̃mutabił dei. ł se ipsũ pęnitꝰ ma
liꝰ cõꝑatione ꝯtẽħat. Si aut̃ tãꝗͣ obuiꝰ plac&. sibi. ad ꝑũse imitan¬
dũ dm̃. ut potestate sua frui uelit: tantofit minor. qͣnto se cupit
eẽ maiorẽ: Et hoc est initrũ omĩs peccati suꝑbie: ⁊ initiũ suꝑbię
hoĩs apostatare adõ Suꝑbie aut̃ diaboli accessit maliuolentissi
tũ Uñ factũ est. ut pęna hoĩem susciꝑ& em̃datoria potiꝰ qͣm int̾¬
fectoria: ut cui se diabolus adimitationẽ suꝑbię p̃buerat: ei se do¬
minꝰ ad imitationẽ humilitatis p̃ber&. ꝑquẽ nob̾ ȩt̾na uita ꝓmit¬
tit᷑. ut p̃rogato nob̾ xp̃i sanguine. pꝰlabores miseriasq ineffabiles.
tanta caritate lib̾atori nr̃o adhereamꝰ. ⁊tanta eiꝰ in eũ claritate rapia¬
m᷑. ut nulla nos uisa exinfirmiorib a conspectii suꝑiore detorqͥant.
ꝗqͣꝗͣ & si aliqͥd huic intentioĩ nr̃ȩ suggereret᷑. ab appetitu ĩferioꝵ.

Expanded text:
penitus in illius comparatione contemnit. Si autem tanquam obvius placet sibi ad perverse imitandum Deum, ut potestate sua frui velit, tanto fit minor, quanto se cupit esse majorem. Et hoc est, Initium omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hominis apostatare a Deo . Superbiae autem diaboli accessit malevolentissimtum. Unde factum est ut poena hominem susciperet emendatoria potius quam interfectoria, ut cui se diabolus ad imitationem superbiae praebuerat, ei se Dominus ad imitationem humilitatis praeberet, per quem nobis aeterna vita promittitur: ut praerogato nobis Christi sanguine, post labores miseriasque ineffabiles tanta charitate liberatori nostro adhaereamus, et tanta ejus in eum claritate rapiamur, ut nulla nos visa ex inferioribus a conspectu superiore detorqueant; quanquam et si aliquid huic intentioni nostrae suggereretur ab appetitu inferiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod huiꝰ m̃bri motũ consequitꝰ. id est formam
alia latina: sic non solũ peccatũ illud dnis quod ꝓpͥę
peccatũ uocat᷑. lib̾a enĩ uoluntate & absciente cõmittit᷑.
s etiam illud quodĩa de huiꝰ supplicio conse quat᷑ ne¬
nat᷑am hoĩs. inqua pͥmũ in suo gn̾e inculpabił factus ẽ:
alit̾ istam. in qua exilliꝰ dampnati pęna. & mortales & ignari.
⁊ carni subditi nascimꝰ. iuxta quẽ modũ dicit apłs. fuimꝰ
enĩ & nos naturalit̾ filii irȩ. sicut ⁊ cęteri: Ut aut̃ de illo pͥ¬

Expanded text:
illud quod hujus membri motum consequitur, id est formam illud quod hujus membri motum consequitur, id est formam alia latina: sic non solum peccatum illud dicimus, quod proprie vocatur peccatum, libera enim voluntate et ab sciente committitur; sed etiam illud quod jam de hujus supplicio consequatur nenaturam hominis, in qua primum in suo genere inculpabilis factus est: aliter istam, in qua ex illius damnati poena, et mortales et ignari et carni subditi nascimur; juxta quem modum dicit Apostolus, Fuimus enim et nos naturaliter filii irae, sicut et caeteri . CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
multis modis ꝑ creaturã sibi dño seruientẽ. a uersũ uo¬
cet. doceat credentẽ. consoletur sꝑantẽ. diligentẽ ad hor¬
tet᷑. conantẽ ad iuuet. exaudiat de p̃cantẽ. sñ tibi de putat᷑
ad culpã quod inuitꝰ ignoras. s quod negligis querere qͥ igno¬
ras: neq illud quod uulnerata m̃bra ñ colligis: s qͥ uolen¬
tẽ sanare contẽnis Ista tua ꝓpͥa peccata sũt: Nulli enĩ hoĩ
ablatũ est scire utilit ͫ quod inutilit̃ ignorat᷑: Et humilit̃
confitendã esse imbecillitatẽ. ut querenti & confitenti
ille subueniat. qui nec errat dum subuenit. nec laborat.
Nam illud quod ignorans quisq nõ rectȩ facit.⁊ qͦd rectȩ
uolens facere nõpotest: ideo dicunt᷑ peccata. quia de pec¬
cato illo libere uoluntatis originse ducunt. illud emm
p̃cedens. meruit ista seqͣntia Nam sicut lingua dm̃s.
non solũ menbrũ quod mouemꝰ in ore dũ loquimͦ. s &̃

Expanded text:
multis modis per creaturam sibi Domino servientem aversum vomultis modis per creaturam sibi Domino servientem aversum vocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem adhortetur, conantem adjuvet, exaudiat deprecantem; non tibi deputatur ad culpam quod invitus ignoras, sed quod negligis quaerere quod ignoras; neque illud quod vulnerata membra non colligis, sed quod volentem sanare contemnis: ista tua propria peccata sunt. Nulli enim homini ablatum est scire utiliter quaeri quod inutiliter ignoratur, et humiliter confitendam esse imbecillitatem, ut quaerenti et confitenti ille subveniat, qui nec errat dum subvenit, nec laborat. 54. Nam illud quod ignorans quisque non recte facit, et quod recte volens facere non potest, ideo dicuntur peccata, quia de peccato illo liberae voluntatis originem ducunt: illud enim praecedens meruit ista sequentia. Nam sicut linguam dicimus non solum membrum quod movemus in ore dum loquimur, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
est nat᷑a instituti hõĩs. s pena dampnati: Cũ aut̃ delib̾a
uoluntate rectȩ faciendi lo quimͦ: de illa scił in qua homo
factus est loquimͣ: Hic occurrit illa questio quam inter¬
se murmurantes homines rodere consuerunt. qui qͦd¬
libet aliud inpeccando. quã se accus are paratisunt: Di¬
cunt enĩ Si adam & ȩua peccauerunt: quid nos miseri
fecimꝰ. ut cũ ignorantie cecitate & difficultatis cruciatib
nas ceremͣ. & pͥmo erraremꝰ. nescientes quid nob̾ eẽt faci¬
endũ. de in de ubi nob̾ inciperent apperiri p̃cepta iusti¬
ciȩ. uellemꝰ ea facere. ⁊ retinente carnalis concupiscentis
nescio quia necessitate ñ ualeremꝰ : Quib breuit̾ respon¬
det᷑: ut qui escant. ⁊ aduersus dm̃ murmurare desistant:
Rectȩ enim fortasse quererent᷑: si erroris & libidinis nul¬
lus hominũ uictor existeret Cũ uͦ ubiq sit p̃sens. qui

Expanded text:
est natura instituti hominis, sed poena damnati. Cum autem de libera est natura instituti hominis, sed poena damnati. Cum autem de libera voluntate recte faciendi loquimur, de illa scilicet in qua homo factus est loquimur. Cse murmurantes homines rodere consueverunt, qui quodlibet aliud in peccando quam se accusare parati sunt. Dicunt enim: Si Adam et Eva peccaverunt, quid nos miseri fecimus, ut cum ignorantiae caecitate, et difficultatis cruciatibus nasceremur, et primo erraremus nescientes quid nobis esset faciendum; deinde ubi nobis inciperent aperiri praecepta justitiae, vellemus ea facere, et renitente carnalis concupiscentiae nescio qua necessitate non valeremus? Quibus breviter respondetur ut quiescant, et adversus Deum murmurare desistant. Recte enim fortasse quererentur, si erroris et libidinis nullus hominum victor existeret: cum vero ubique sit praesens, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ne hoĩs ueniat: Nec mirandũ est: qͦd uł ignorando nõ
ht̃ arbitriũ liberũ uoluntatis. ad eligendũ quid rectę
faciat: uł resistente carnali consuetudine. quȩ uiolentia
mortalis successionis quodã mͦ naturalit̃ inoleuit. uideat qͥd
rectȩ faciendũ sit & uelit. nec possit implere Illa est enim
peccati pęna iustissima. ut amittat quisq qͦd bene uti no¬
luit. cũ sine ulla poss& difficultate si uell&: Io est aut̃
ut qui sciens rectȩ nõ facit: amittat scire quid rectũ sit:
Et qui rectȩ facere cũ possae noluit: amittat posse cũ
uelit Nam sunt reuera om̃i peccanti aĩę duo ista pęna¬
lia. ignorantia. & difficultas Exignorantia de honestat
etror. ex difficultate cruciatꝰ affligit S approbare falsa ꝓue¬
ris. ut erret inuitus ⁊& resistente atque torquente dolore
carnalis uinculi. nõ posse alibidinosis operib tẽperare: ñ

Expanded text:
ne hominis veniat. 52. Nec mirandum est quod vel ignorando non ne hominis veniat. 52. Nec mirandum est quod vel ignorando non habeat arbitrium liberum voluntatis ad eligendum quid recte faciat: vel resistente carnali consuetudine, quae violentia mortalis successionis quodammodo naturaliter inolevit, videat quid recte faciendum sit, et velit, nec possit implere. Illa est enim peccati poena justissima, ut amittat quisque quo bene uti noluit, cum sine ulla posset difficultate, si vellet. Id est autem, ut qui sciens recte non facit, amittat scire quid rectum sit; et qui recte facere, cum posset, noluit, amittat posse cum velit. Nam sunt revera omni peccanti animae duo ista poenalia, ignorantia et difficultas. Ex ignorantia dehonestat error, ex difficultate cruciatus affligit. Sed approbare falsa pro veris, ut erret invitus, et resistente atque torquente dolore carnalis vinculi, non posse a libidinosis operibus temperare, non
Abbreviated transcription (Latin):
uultis faciatis : S hec omĩa hominũ sunt. ex illa mortis dãꝑ¬
natione uenientium: Nã si nõ est istapena hoĩs s nat᷑a: nul¬
la ista peccata sunt. Si enĩ nõ reciditur ab eo mͦ quo natura¬
liter factus est. ita ut melius esse non possit: ea quȩ debet fa
quia ita est: non est bonꝰ nec habet in potestate ut bonꝰ sit
Siue non uidendo quał eẽ debeat: siue uidendo & non
ualendo eẽ. qualẽ debere eẽ se uidet Pȩnã istam esse qͥs
bigit. in iusto aliqͦ dñante hõi ĩposita ẽ. Porro quia de
om̃i potentia dei & iusticia dubitare dem̃tis est: iusta hȩc
pena est. ⁊ pro peccato ali quo pendit᷑: Non enĩ quisquã
in iustꝰ dominator aut surripere hominẽ potuit uelut
ignoranti dõ: aut extorquere inuito tanquã inualidio¬
ri. uel terrendo uł confligendo. ut hoiẽm in iusta pen a
cruciaret. Relinquit᷑ gͦ ut hȩc pęna iusta de dampnatio¬

Expanded text:
uultis, faciatis? sed haec omnia hominum sunt ex illa mortis damuultis, faciatis? sed haec omnia hominum sunt ex illa mortis damnatione uenientium. nam si non est ista poena hominis, sed natura, nulla ista peccata sunt. si enim non receditur ab eo modo, quo naturaliter factus est ita, ut melius esse non possit, ea quae debet facutem quia ita est, non est bonus nec habet in potestate, ut bonus sit, siue non uidendo, qualis esse debeat, siue uidendo et non ualendo esse, qualem debere esse se uidet. poenam istam esse quis nam esse nemo ambigit — iniusto aliquo dominante homini inposita est. porro quia de omnipotentia dei et iustitia dubitare dementis est, iusta haec poena est et pro peccato aliquo penditur. non enim quisquam iniustus dominator aut subripere hominem potuit uelut ignoranti deo aut extorquere inuito tamquam inualidiori uel terrendo uel ccruciaret. Relinquitur ergo ut haec justa poena de damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
luntatis. si nõ ei potest resisti: sine peccato ei cedit᷑ Si autẽ
potest: ñ ei cedat᷑. ⁊ ñ peccabit᷑ Anforte fallit in cautũ: Ergo
caueat ne fallatur. An tanta fallaciaest. ut caueri omino non pos¬
sit: Si ita est: nulla peccata sunt Quis enim peccat in eo qđ nul¬
lo mͦ caueri potest:: Peccatur aut̃: Caueri gͥ potest Et tñ&̃
sicut indiuinis auctoritatibꝰ legimꝰ: Ait enĩ apłs. miscdam con¬
secutus sũ: quia ignorans feri Ait & ꝓpħa. delicta iuuentutis
meȩ. & ignorantiȩ meȩ ne inemineris Sunt etiam necessita¬
te facta imꝓbanda: ubi uult homo rectę facere. & nõ potest
Nam unde sunt ille uoces. non enĩ quod uolo facio bonũ: s qͦd
nolo malũ hoc ago. ⁊ illud uelle ad iacet mͥ. ꝑficere aut̃ bonũ ñ¬
inuenio. & illud caro concupiscit aduersus sp̃m. sp̃s autẽ
ad uersus carnem. hec enim inuicẽ aduersant᷑. ut non ea qͦ

Expanded text:
luntatis, si non ei potest resisti, sine peccato ei ceditur: si autem luntatis, si non ei potest resisti, sine peccato ei ceditur: si autem potest, non ei cedatur, et non peccabitur. An forte fallit incautum? Ergo caveat ne fallatur. An tanta fallacia est, ut caveri omnino non possit? Si ita est, nulla peccata sunt. Quis enim peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem: caveri igitur potest. 51. Et m consecutus sum, quia ignorans feci; ait et propheta: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris. sunt etiam necessitate facta inprobanda, ubi uult homo recte facere et non potest. nam unde sunt illae uoces: non quod uolo facio bonum, sed quod odi malum, hoc ago; et illud: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; et illud: caro concupiscit aduersus spiritum, spiritus autem aduersus carnem. haec enim inuicem aduersantur, ut non ea, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ei ꝑniciosa eẽt. ⁊ ideo non eẽt improba Unde colligit᷑. radicem
omniũ malorũ non esse scđ̾m nat᷑am Qđ sufficit. ad uersus
om̃s qui uolunt accusare naturas Tu aut̃ si huiꝰ radicis cau¬
sam requiris: quomꝰ erit ista radix omniũ malorũ: Illa enĩ
poterit. ante uoluntatẽ causa uoluntatis: aut enĩ & ipsa uo¬
candi. aut nullũ peccatum est pͥma causa peccandi. Nec est cui
rectȩ imputet᷑ peccatum. nͥ peccanti Nongͦ est cui rectȩ in¬
putet᷑ nͥuolenti S nescio cur aliud te querere libeat: Beiñ
quecunq illa causa est uoluntatis. aut iusta ꝓfecto est. aut ĩ¬
iusta Si iusta: quis quis ei obtemꝑ auerit. ñ peccabu Si in¬
cogit inuitum: Nũ eadem totiens replicaͬri sumꝰ: Reminis¬
cere superioꝵ que anob̾ tam multa de peccato ⁊ uoluntate
libera. dicta sunt S si laboriosum est omia mandare me-¬
moriȩ. hoc breuissimũ tene Quȩ cunq ista ista causa ẽ uo¬

Expanded text:
oba. Unde colligitur radicem omnium malorum non esse secundum naturam; quod sufficit adversus omnes qui volunt accusare naturas. Tu autem si hujus radicis causam requiris, quomodo erit ista radix omnium malorum? Illa enim poterit ante voluntatem causa voluntatis? Aut enim et ipsa vocandi, aut nullum peccatum est prima causa peccandi. Nec est cui recte imputetur peccatum nisi peccanti. Non est ergo cui recte imputetur nisi volenti: sed nescio cur aliud te quaerere libeat. Deinde quaecumque illa causa est voluntatis, aut justa profecto est, aut injusta. Si justa, quisquis ei obtemperaverit non peccabit: si incogit invitum? Num eadem toties replicaturi sumus? Reminiscere superiorum, quae a nobis tam multa de peccato et voluntate libera dicta sunt. Sed si laboriosum est omnia mandare memoriae, hoc brevissimum tene. Quaecumque ista causa est vo
Abbreviated transcription (Latin):
cocũ futurꝰ esbeatꝰ. ñ te inuitũ s uolentẽ fut᷑um Cũgͥ p̃¬
sciꝰ deus sit fut᷑e beatitudinis tuȩ̨. nec alit̃ aliquid fieripos¬
sit. quã ille p̃sciuit. alioqͥn nulla p̃scientia. ẽ: ñ tñ ex eo
cogim᷑ sentire. qͦd absurdissimũ. ẽ. & longe a ueritate seclu¬
sum. ñ te uolentẽ beatũ fut᷑ũ: Sicut aut̃ uoluntatẽ bea¬
titudinis cũ eẽ cęperis beatꝰ. ñtͥ aufert p̃scientia dei. q̃ ho¬
dieq detua futura beatitudine certaẽ: sic etiã uoluntaᷤᷤ
culpabilis. si qua inte fut᷑a est. ñ ꝓpt̾ea uoluntas nonerit

Expanded text:
co, cum futurus es beatus, non te invitum, sed volentem futurum. Cum co, cum futurus es beatus, non te invitum, sed volentem futurum. Cum udinis tuae, nec aliter aliquid fieri possit quam ille praescivit, alioquin nulla praescientia est; non tamen ex eo cogimur sentire, quod absurdissimum est et longe a veritate seclusum, non te volentem beatum futurum. Sicut autem voluntatem beatitudinis, cum esse coeperis beatus, non tibi aufert praescientia Dei, quae hodieque de tua futura beatituculpabilis, si qua in te futura est, non propterea voluntas non erit,
Abbreviated transcription (Latin):
A. Non gͦ uoluntate.s necessitate inte fi& beatitudo tua.
dõ faciente. cb. uoluntas illiꝰ mͥ ẽ: necessitas M. M si ẽẽt pote
ego. s ille mebeatũ facit A. Optime de te ueritas clamat N
enĩ possuͫ aliud sentire eẽ in potestate nr̃a: nͥ qͦd cũ uo¬
lumꝰ facimꝰ. Quaꝓpt̃ nichil tã in nra potestate. quam
ipsa uoluntas est Ea enĩ ꝓrsus nullo in t̾̃uallo mox ut uo¬
lumꝰ p̃sto est. Et ideo rectȩ possumꝰ dicere non uoluntate ui¬
iumꝰ. s ne cessitate. aut ñ uoluntate morimꝰ. s necessitate:
& si quid aliud huiꝰ modi: Nõ uoluntate aut̃ uolumꝰ. qͥ sł
delirꝰ audeat dicere: Quã obrẽ quãuis p̃sciat ds nostras
uoluntates futuras. ñ ex eo tam̃ conficit᷑ ut nomioluntate
aliquid uelimꝰ: Nam & de beatitudine quod dixisti. ñ abste¬
ipso beatũ fieri: ita dixisti. quasi hoc ego narrauerim. S di¬

Expanded text:
A. Non ergo voluntate sed necessitate in te fiet beatitudo tua A. Non ergo voluntate sed necessitate in te fiet beatitudo tua Deo faciente. E. Voluntas illius mihi est necessitas. A. Tu itaque ego, sed ille me beatum facit. A. Optime de te veritas clamat. Non enim posses aliud sentire esse in potestate nostra, nisi quod cum volumus facimus. Quapropter nihil tam in nostra potestate, quam ipsa voluntas est. Ea enim prorsus nullo intervallo, mox ut volumus praesto est. Et ideo recte possumus dicere, Non voluntate senescimus, sed necessitate; aut, non voluntate morimur, sed necessitate; et si quid aliud hujusmodi: non voluntate autem volumus, quis vel delirus audeat dicere? Quamobrem, quamvis praesciat Deus nostras voluntates futuras, non ex eo tamen conficitur ut non voluntate aliquid velimus. Nam et de beatitudine quod dixisti, non abs teipso beatum fieri, ita dixisti, quasi hoc ego negaverim: sed di
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quoꝵ p̃sciꝰ ds̃ ẽ necessitate fiunt. ñ uoluntate : ib.
Ego cũ dicerẽ necessitate uniũsa fieri q deus fut᷑a p̃ sciuit:
ea sola intuebar quȩ increat᷑a eiꝰ fiunt. ñ aut̃ quȩ in ipso
Non enĩ eafi ͥnt. s sunt sempit̃na A. Nichil gͦ insuacreat᷑a
oꝑat᷑ deus.b. Iam semel statuit quẽ ad modũ ferat᷑ ordo
eiꝰ umũsitatis quã condidit. Neq enĩ aliquid noua uolunta¬
te administrat: A. Non quid neminẽ beatũ facit: i. facit
uͦ a. Tunc itaq facit: qnͦ ille fit. ob. Ita est A. Si gͥ ũbi gr̃a¬
pꝰ annũ beatus futurꝰ es. pꝰ annũ te beatũ facturꝰ est u. Etiã
A.Iã gͦ p̃scit hodie qđ post annũ facturꝰ est: i. Sẽꝑ hoc p̃sci¬
uit. Nunc quoq hoc eũ p̃scire consentio: si est ita fut᷑iun .
Dic queso nũ tu creatura eiꝰ ñ es. aut tua beatitudo ñ in
te fiet : ib. Immo & creat᷑a eiꝰ sũ : & inme fi& qđ beatꝰ ero:

Expanded text:
m Deus praescius est, necessitate fiunt, non voluntate? E. Ego cum dicerem necessitate universa fieri quae Deus futura praescivit, ea sola intuebar quae in creatura ejus fiunt, non autem quae in ipso: non enim ea fiunt, sed sunt sempiterna. A. Nihil ergo in sua creatura operatur Deus. E. Jam semel statuit quemadmodum feratur ordo ejus universitatis quam condidit; neque enim aliquid nova voluntate administrat. A. Numquid neminem beatum facit? E. Facit vero. A. Tunc utique facit, quando ille fit. E. Ita est. A. Si ig annum beatus futurus es, post annum te beatum facturus est. E. Etiam. A. Jam ergo praescit hodie quod post annum facturus est. E. Semper hoc praescivit: nunc quoque hoc eum praescire consentio, si est ita futurum. 7. A. Dic, quaeso, num tu creatura ejus non es, aut tua beatitudo non in te fiet? E. Imo et creatura ejus sum, et in me fiet quod beatus ero.
Abbreviated transcription (Latin):
scripture relegat. uͥ pͥmo moẏsi in rubo ignis apparuit. atq ita cor
eiꝰ ardore diuinȩ caritatis igniuit. ut in conspectu regũ sic đd̃ dic̃. te¬
stimonia eiꝰ sine confusione loq̃ret᷑. ⁊ ibi inueniet hoc totũ ꝙ induras¬
se ds̃ pharaonis cor ꝓmittit. ñ ad oꝑationẽ dĩ s ad p̾scientiã ꝑtinere: lo¬
qͣns enĩ dñs de rubo. sic dic̃. Ego aũt scio q. ñ dimittet uos pharao
rex egẏpti. nͥ ꝑ magnã manũ: S extendens manũ meã ꝑcutiã egy¬
ptios in oĩb mirabilib q̃ faciã. ⁊ pꝰea dimitet uos Hec pͥma dẽĩ
uox est: q̃ fut᷑am uoluntatẽ pharaoĩs. sic̃ p̃uiderat uł indicabat: ui

Expanded text:
or ejus ardore divinae charitatis ignivit, ut in conspectu regum, sicut David dicit, testimonia ejus sine confusione loqueretur ; et ibi inveniet totum hoc, quod indurasse Deus cor Pharaonis praemittit, non ad operationem Dei, sed ad praescientiam pertinere. Loquens enim Dominus de rubo, sic dicit: Ego autem scio quod non dimittet vos Pharao rex Aegypti, nisi per manum magnam. Sed extendens manum meam, percutiam Aegyptios in omnibus mirabilibus quae faciam, et postea dimittet vos . Haec prima vox Dei est, qua futuram voluntatem Phara
Abbreviated transcription (Latin):
cernit atq arripit mortẽ: in opuuone ht̃ errorẽ om̃imo¬
dȩ defectionis. insensu aut̃ naturale desidiũ quietis Qa
aut̃ quietũ est: ñ ẽ nichil. Immo etiã magis est: ꝗͦ id qͥ in¬

Expanded text:
cernit atque arripit mortem; in opinione habet errorem omnimocernit atque arripit mortem; in opinione habet errorem omnimodae defectionis, in sensu autem naturale desiderium quietis. Quod autem quietum est, non est nihil; imo etiam magis est quam id q
Abbreviated transcription (Latin):
dimꝰ. ⁊ aliuo facite delectat: ⁊ aliqnͦ ueracior est sensus. quã
opinio: si illa deerrore. ille de nat᷑a est. uelut cũ eger plerũ¬
q aqͣ frigida conducibilit̃ delectat᷑. qͥm tñ eredit sibiberit
eẽ nociturã. Aliqͦn ueracior opinio ꝗͣ sensus: si credat arti
medicinȩ obeẽ frigidã: cũ reuera oberit. & tñ bibere dele¬
ctet. Aliqͦn utrũq inueritate est: cũ id qͦd ꝓdest ñ solũ ita
credit᷑. s etiã libet aliqͦn Utrũq in errore: cũ id qͦd mou&.
& ꝓdesse credit̾. ⁊ libere ñ desinit. Solet aut̃ & recta opini¬
o pͣuam corrigere consuetudinẽ: ⁊ pͣua opimo rectã de p̃¬
uare naturã Tanta uis est indominatu. & pͥncipatu raoĩs
Cũ gͦ quisq credens qͦd post mortẽ nonerit. intolerabili¬
bꝰ tam̃ molestiis ad totã cupiditatẽ mortis impellit᷑. & de¬

Expanded text:
dimus, et aliud facere delectat. Et aliquando veracior est sensus quam dimus, et aliud facere delectat. Et aliquando veracior est sensus quam opinio, si illa de errore, ille de natura est: velut cum aeger plerumque aqua frigida conducibiliter delectatur, quam tamen credit, si biberit, esse nocituram. Aliquando veracior opinio quam sensus, si credit arti medicinae, obesse frigidam, cum revera oberit, et tamen bibere delectet: aliquando utrumque in veritate est, cum id quod prodest, non solum ita creditur, sed etiam libet; aliquando utrumque in errore, cum id quod nocet, et prodesse creditur, et libere non desinit. Solet autem et recta opinio pravam corrigere consuetudinem, et prava opinio rectam depravare naturam: tanta vis est in dominatu et principatu rationis. Cum ergo quisque credens quod post mortem non erit, intolerabilibus tamen molestiis ad totam cupiditatem mortis impellitur, et de
Abbreviated transcription (Latin):
oportet eoꝵ iudicio: qui urgente miseria sese inter¬
emerunt. Aut enĩ eo confugerunt uͥ meliꝰ sibi fore pu¬
aut si nullos se futuros om̃ino eredider̃ multo minꝰfalsa
electio nichil eligentium cõmouebit. Quomͦ enim sequar
digentem. a quo si queram qͥd eligat respondebit nichil:
Namqͥ eligit ñ esse. Profecto se nichil eligere. etiã si hoc
nolit: respondere. conuincit᷑. Uerũ tam̃ ut de hac tota re
si potero dicam qͦd sentio: nemo mͥ uidet᷑ cũ se ipsũ necat.
aut quolibet mͦ emori cupit. habere insensu qͦd post mor¬
tem non sit futurꝰ. tam& si aliqͣntũ hoc inopinione habeat
Nam opinio. aut merrore. aut inueritate ratiocinantis est.
uł credentis Sensus aut̃ aut consuetudine. aut natura ua¬
let: Posse aut̃ fieri. ut aliud sit inopinione. aliud insens u.
uł ex hoc cognosçere facile ẽ. qͦd plerũq aliud faciendũ et̃ ere¬

Expanded text:
oportet eorum judicio, qui urgente miseria sese interoportet eorum judicio, qui urgente miseria sese interemerunt. Aut enim eo confugerunt, ubi melius fore sibi puaverint: aut si nullos se futuros omnino crediderunt, multo minus falsa electio nihil eligentium commovebit. Quomodo enim sequar eligentem, a quo si quaeram quid eligat, respondebit, Nihil? Nam qui eligit non esse, profecto se nihil eligere, etiamsi hoc nolit respondere, convincitur. 23. Verumtamen ut de hac tota re, si potero, dicam quod sentio: nemo mihi videtur cum seipsum necat, aut quolibet modo emori cupit, habere in sensu quod post mortem non sit futurus; tametsi aliquantum hoc in opinione habeat. Nam opinio aut in errore, aut in veritate ratiocinantis est, vel credentis: sensus autem aut consuetudine, aut natura valet. Posse autem fieri ut aliud sit in opinione, aliud in sensu, vel ex hoc cognoscere facile est, quod plerumque aliud faciendum esse cre
Abbreviated transcription (Latin):
esse quam odit miser eẽ: adiciendoͣ qͦd amat. quod odit
excludat. Cũ enim in suogñe ꝑ fecte esse ceꝑit. miser ñ ent.
Nam illud uide quã ab surdȩ atq inconuenient̃ dicatur.
Mallem non esse: quãmiser esse Qui enĩ dicit mallẽ hoc quã
illud: eligit aliquiã. Non esse aut̃ ñ ẽ aliqͥd: s nichil & ido
nullo pacto potes recte eligere: qͦn quod eligas ñ est. Dicis
uelle te quidẽ esse cũ sis miser. s ñ hoc uelle debuisse. Qd
gͥ uelle debiusti: Non eẽ inquis. Potius si hoc uelle debiusti.
hoc est meliꝰ. Qđ aut̃ non est. meliꝰ esse ñ potest. Nongͦ id
uelle debiust Ueratiorq sensus est qͦd id ñ uis. quã opi¬
natio ꝑquã te uelle debu̾sse arbit᷑ris: De inde qͦd quisq
recte eligit appetendũ. cũ adid ꝑuenerit. necesse est
melior fiat. melior ͥesse ñpoterit: qͥñerit Nemo gͥ
recte potest eligere: ut ñ sit. Neq enim moueri nos

Expanded text:
esse quam odit miser esse, adjiciendo ad id quod amat, quod odit esse quam odit miser esse, adjiciendo ad id quod amat, quod odit excludat: cum enim in suo genere perfecte esse coeperit, miser non erit.Nam illud vide quam absurde et inconvenienter dicatur: Mallem non esse quam miser esse. Qui enim dicit, Mallem hoc quam illud, eligit aliquid. Non esse autem non est aliquid, sed nihil; et ideo nullo pacto potes recte eligere, quando quod eligas non est. Dicis velle te quidem esse, cum sis miser, sed non hoc velle debuisse. Quid igitur velle debuisti? Non esse, inquis, potius. Si hoc velle debuisti, hoc est melius; quod autem non est, melius esse non potest: non ergo id velle debuisti; veraciorque sensus est quo id non vis, quam opinatio per quam te id velle debuisse arbitraris. Deinde quod quisque recte eligit appetendum, cum ad id pervenerit, necesse est melior fiat; melior autem esse non poterit, qui non erit: nemo igitur recte potest eligere ut non sit. Neque enim moveri nos