comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iusti aut̃ hoĩes et ĩuno dõ habentes oiã gaudia sua. qñ ꝑ eoꝵ facta ds̃ bene¬
dicit᷑. cͥ gͣtulant᷑ laudantib Qũ uͦ ipsi tãꝗͣ ipsi laudant᷑ : corrigunt errantes
quos posst̾. Quos aut̃ ñ posst̾: ñ eis gͣtulant᷑. & ab illo uitiõ corrigi uolt̾. Quib
simules. uł etiã mundiores atq sanctiores. si st̃ boni angłi et oiã scã dĩ
ministiã. qͥd metuimꝰ nealiqͤm illoꝵ offendamꝰ siñ suꝑstitiosi fuerimꝰ. cũ
ipsis adiuuantib adunũ dm̃ tendentes. & ei uni religantes animas nr̃as
uñ religio dicta credit omĩ supstitione careamꝰ: Eece unũ dm̃ colo. unũ¬
omiũ principiũ. ⁊unã sapientiã qͦ. sapiens. ẽ q̃c̃q aĩa sapiens. ẽ: ⁊ ipsũ mu¬
nꝰ. qͦbeata st̃. q̃c̃q beata st̃. Quisquis angłoꝵ diligit hunc dm̃. c̾tꝰ sũ qͣ etiã
me diligit. Quisquis in illo manet et potest humanas p̃ces sentire. in il¬

Expanded text:
usti autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus. Cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis congratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus similes vel etiam mundiores atque sanctiores si sunt boni angeli, et omnia sancta Dei ministeria, quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? » Et quSapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt quaecumque beata sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in il
Abbreviated transcription (Latin):
caritate. Quȩ cũ ita sint : hortor uos homines carissimi & ꝓximi mei
meq ipsũ hortor uob̾c̃. ut ad id. qͦ nos ꝑsapientiã suã ds̃ hortat̃. qͣnta pos¬
sumꝰ celeritate cͣramꝰ. H diligamꝰ mundũ. qnĩ omĩa q̃ ĩmundo st̃ c̃cu¬
carnis uoluptatẽ corrũꝑe. atq corrũpi: ne ad miserabiliore colex
ĩ potestatẽ dem humiliandi. uĩciendi. u̾b̾andi. Nõ diligamꝰ uisibilia spe¬
p arbritrio fingi potest. & tam̃ animã ipsã. quã uis anima uera sit: cũ fal¬
sa imnaginat᷑ colere ñ debemꝰ. Melior ẽ. eni uera stipula. ꝗͣ lux inani cogitati

Expanded text:
. Quae cum ita sint, hortor vos, homines charissimi et proximi mei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate ccarnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruin potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia speomne quidquid pro arbitrio fingi potest; et tamen animam ipsam, quamvis anima vera sit cum falsa imaginatur, colere non debemus. Melior e
Abbreviated transcription (Latin):
secũ intͥnsecꝰ sine strepitu loqnti obtẽꝑat. ñ ob tẽꝑans aũt uitiosa fit. Nõ
gͦ ꝑ se excellit. s ꝑ illã cui libent̃ obtẽꝑat. Quod colit gͦ sũmꝰ angłs. id co¬
lendũ . ẽ. etiã ab hoĩe ultimo. qr ipsa hoĩs nata. id ñcolendo facta.ẽ. ultima
N enĩ aliunde sapiens angłs. aliunde ħo. aliunde ille uerax. aliunde. ħo.
s ab una ĩ cõmutabili sapientia & ueritate. Nã idipsũ actũ. ẽ tẽꝑali dispẽ¬
satione ad salutẽ nr̃am. ut natãm humanã ipsa dĩ uirtꝰ. et di sapientia
ĩ c̃mutabił & c̃substantialis patri et coet̾na. susciꝑe dignaret᷑. ꝑ quã nos
doceret id. eẽ. hoĩ colendũ. ꝙ ab omĩ creatã ĩtellectuali & rõali colendũ. ẽ
hoc etiã ipsos optimios angłos & excellentissima ministĩa dĩ uelle credamꝰ
ut unũ cũ ipsis colamꝰ dm̃ cꝰ cõtẽplatione beati st̃. Neq enĩ & nos uidendo

Expanded text:
secum intrinsecus sine strepitu loquenti obtemperat, non obtemperans autem vitiosa fit. Non ergo per se excellit, sed per illam cui libenter obtemperat. Quod ergo colit summus angelus, id colendum est etiam ab homine ultimo, quia ipsa hominis natura id non colendo facta est ultima. Non enim aliunde sapiens angelus, aliunde homo; aliunde ille verax, aliunde homo; sed ab una incommutabili sapientia et veritate. Nam id ipsum actum est temporali dispensatione incommutabilis et consubstantialis Patri et coaeterna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei velle credamus, ut unum cum ipsis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo
Abbreviated transcription (Latin):
scebant pastores semetipsos. ⁊ gregẽ meũ ñ pascebant: ꝓptẽa pastores audite
ũbũ dnĩ. Hec dicit dñs ds̃. Ecce ego ipse suꝑ pastores : reqͥrã gregẽ meum
demanu eoꝵ. ⁊ cessare eos faciã ut ult᷑ ñ pascant gregẽ meũ. nec pascant a p̾liꝰ
pastores semetipsos. Quis ad hȩc ñ contremiscat: Quis ista sine intollerabili
metu fut᷑e examinationis accipiat. nͥ aut qui ñ intelligit. aut fut᷑a ñ credit :
credere tã aꝑta & diuina fingamꝰ. qͦn audimꝰ: Hec dicie dñs. Quis futurũ. eẽ
ñ credit ꝙ dicit dñs nͥ qui dõ ñ credit: Quod aut̃ dicit. Ue pastorib: istud
ue. ꝓmaledicto poni. ⁊ pastoꝵ noĩe nos significari quis n intelligat. nͥqui
futã ñ cogitat Ereges dnĩ pascendos pastores facti suscepimꝰ. ⁊ nos ipsos pa
^tend imꝰ
Bac & lanas ouiũ xp̃i. oblatioib cocidiaris ac decinis gaudentes fideliũ
accipimꝰ. ⁊ curã pascendoꝵ gregũ ac feficiendoꝵ aquib ꝑu̾so ordine¬

Expanded text:
pterea, pastores, audite verbum Domini. Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse super pastores requiram gregem meum de manu eorum, et cessare faciam eos, ut ultra non pascant gregem, nec pascant amplius pastores semetipsos . Quis ad haec non contremiscat? Quis ista sine intolerabili metu futurae examinationis accipit, nisi qui aut non intelligit, aut futura non credit? Secredere, tam aperta et divina fingamnon credat quod dicit Dominus, nisi qui Deo non credit? Quod autem dicit: Vae pastoribus, istud vae pro maledicto poni, et pastorum nomine nos significari quis non intelligat, nisi qui futura non cogitat? Greges Domini pascendos pastores facti suscipimus; et nos ipsos pastendimus. Lac et lanas ovium Christi, oblationibus quotidianis ac decimis fidelium gaudentes accipimus, et cura
Abbreviated transcription (Latin):
affectꝰ ex suꝑat. ⁊ ĩfra se unuisa despiciens. quȩ plerũq animas de p̃terite
uitȩ scĩtate securas ĩt̾rena deiciunt. ipse iã celestib aꝓꝓĩquat. tanto diuinis
uicinior factꝰ qͣnto supͣ humana omĩa studio ꝑfectioĩs ascendit. certꝰ ꝙ sic̃¬
tẽplatiua uitã hicĩcertis bonorib diuitiis anxiis. & caducis delectationib
plena uoluntate p̃tulerit: ueros honores & securas diuitias. & delectati¬
ones ȩt̃ñas ĩ ueniat. cũ adꝑfectionẽ c̾tẽplatiuȩ uirtutis ĩ illa beata uita

Expanded text:
affectus exsuperat; et infra se universa despiciens, quae plerumque animas de praeteritae affectus exsuperat; et infra se universa despiciens, quae plerumque animas de praeteritae vitae sanctitate securas in terrena dejiciunt, ipsis etiam coelestibus appropinquat, tanto divinis vicinior factus, quanto supra humana omnia studio perfectionis ascendit; certus quod si contemplativam vitam hic incertis honoribus, divitiis anxiis, et caducis delectationibus plena voluntate praetulerit; veros honores, securas divitias, et delectationes aeternas inveniat, cum ad perfectionem contemplativae virtutis, in illa bea
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc atq hissimilia corporũ cdãpna una ibi resurrectio reꝑabit. atq ea
corpora m̃bris omĩb ĩstaurata ĩ corruptibilis sanitas obtinebit. Proptẽa
quic̃q ibi er̃. & si differentib meritis ab ĩuicẽ distabt̾. om̃s tam̃ una ꝑ¬
fectione beatier̃. qr sigłis p̾mia sua sufficientia erut̃. Sic̃ enĩ corpo
te ꝑceꝑint: ita om̃s seĩ et si fuerint aliqͣ gͣduũ suoꝵ diu̾sitate distincti.
illa tantȩ beatitudinis regione nec maioris meriti sibi aliqͥd arrogabt̃.
qr arrogantia ibi nulla erit : nec suꝑiorib ĩ feriores ĩuidebt̾. qr ibi ĩ uidꝰ
eẽ. ñ poterit. Et idõ & si erit ibi distantia mansionũ: sũma ĩ illis erit
uniꝰ ꝑfectioĩs eqͣlitas. qͥb erit regni cȩlestis una felicitas. ¶Ui felicitati¬
atq adomesticis occupationib. que ñnũ ꝗͣ ꝑfecte uiuere cupientis ꝓcessꝰ

Expanded text:
haec atque his similia corporum damna una ibi resurrectio reparabit, atque ea haec atque his similia corporum damna una ibi resurrectio reparabit, atque ea corpora membris omnibus instaurata, incorruptibilis sanitas obtinebit. Propterea quicumque erunt ibi, etsi differentibus meritis ab invicem distabunt, omnes tamen una perfectrint, aut humana crudelitas amputaverit, aut ignis, aut quaelibet alia res te coeperint: ita omnes sancti, etsi fuerint aliqua graduum suorum diversitate distincti, illa tantae beatitudinis regione nec majoris meriti sibi aliquid arrogabunt, quia arrogantia ibi nulla erit; nec superioribus inferiores invidebunt, quia ibi invidus esse non poterit: et ideo etsi erit ibi distantia mansionum, summa in illis erit unius perfectionis aequalitas, quibus erit regni coelestis una felicitas.atque domesticis occupationibus, quae nonnumquam perfecte vivere cupientium processus
Abbreviated transcription (Latin):
iã peccare ñ poter̃. Nec latebit iã ꝑfecte beatos aliqͥd secretoꝵ. qui quod
ẽ longe p̃stantiꝰ ipsũ uisuri st̾ mundis cordib dm̃. qͣnꝗ humana ere
humans̨ sub̾e ad cõditoris sui similitudinẽ sublimatȩ omĩa bona
q̃ natalit᷑ accepta peccando corruperat. reꝑabunt᷑ ĩ meliꝰ : idẽ. ĩcelle¬
ctꝰ sine errore. memoria sine obliuione. cogitatio sine ꝑuagatione.
caritas sine simulatione. sensꝰ sine offensigne. ĩ columitas sine debili¬
tate. salꝰ sine idolore. uita sine morte. facilitas sine ĩpedim̃to. saturi¬
stas
uitiatis. aut ferar᷑ morsꝰ ademerint. aut ĩꝓuisi casus abstulerint. aut
malarũ ualitudinũ gn̾a diu̾sa decerpserint. aut ꝓlapsis casus abstule
rint. aut humana crudelitas ãputauerit. aut ignis uł q̃ lib& alia res
aliqͥd debilitatis ĩ tulerit. aut ipsa senectꝰ etiã sanis onerosa negauerit:

Expanded text:
jam peccare non poterunt. Nec latebit jam perfecte beatos aliquid secretorum, qui, quod jam peccare non poterunt. Nec latebit jam perfecte beatos aliquid secretorum, qui, quod est longe praestantius, ipsum visuri sunt mundis cordibus Deum: quandoquidem humanae substantiae ad Conditoris sui similitudinem sublimatae, omnia bona quae naturaliter accepta peccato corruperat, reparabuntur in melius; id est intellectus sine errore, memoria sine oblivione, cogitatio sine pervagatione, caritas sine simulatione, sensus sine offensione, incolumitas sine debilitate, salus sine dolore, vita sine morte, facilitas sine impedimento, saturitas ibus humanis vitiandis aut ferarum morsus ademerint; aut improvisi casus abstulerint, aut malarum valetudinum genera diversa decerpserint, aut humana crudelrint, aut humana crudelitas amputaverit, aut ignis, aut quaelibet alia res aliquid debilitatis intulerit, aut ipsa senectus etiam sanis onerosa negaverit;
Abbreviated transcription (Latin):
ye ẽ. c̃tẽplatiua uita beata. adquã qui bonoꝵ operũ c̃sũmatione
ꝑ uener: it: beatis angłis similes er̃. et simul cũ dõ suo sine fine re¬
gnabunt. Quod hic credider̃. ibi uidebt̃ sui creatoris sub̾am mundis
cordib c̃tẽplantes: ȩt̾na exultatione gaudebt̾. Diuine dilectionis ac mu¬
stis patriȩ accipient. acq eiꝰ ĩȩt̾nũ ciues effecti ꝓmissa p̃mia reportabt̃:
Ibi eis exuberabit canta lȩtitia. canta cȩlestiũ grã gaudioꝵ: ut & remu¬
neratori suo ꝑtantis munerib grãs agant. et nullũ fastidiũ ꝓiꝑsa
ex ipsa affluentia bonoꝵ ꝑceptione sustineant Ibi ita patebt̃ sĩgłoꝵ
sigłis m̃tes. sic̃ corporalib ocłis sub iacent facies corporales: qr huma¬
noꝵ pectoꝵ canta erit ibi & tã ꝑfecta munditia. ut habeant unde d̾o¬
mundatori suo grãs agant: ñ unde offensi aliqͥb peccatoꝵ sordib eru¬
bescant. q ibi nec ulla peccata nec peccatores erunt. & qui ibi fuerint:

Expanded text:
ita beata, ad quam qui bonorum operum consummatione pervenerint, beatis angelis similes erunt, et simul cum Deo suo sine fine regnabunt. Quod hic crediderant, ibi videbunt, sui creatoris substantiam mundis cordibus contemplantes, aeterna exsultatione gaudebunt, divina ac mucoelestis accipient, atque ejus in aeternum cives effecti, promissa praemia reportabunt. Ibi eis exuberabit tanta laetitia, tanta coelestium gratia gaudiorum, ut remuneratori suo pro tantis muneribus gratias agant, et nullum fastidium ex ipsa ex ipsa affluentium bonorum perceptione sustineant. Ibi ita patebunt singulorum singulis mentes, sicut corporalibus oculis subjacent facies corporales: quia humanorum pectorum tanta ibi erit et tam perfecta munditia, ut habeant unde mundatori suo Deo gratias agant, non unde offensi aliquibus peccatorum sordibus erubescant; quia ibi nec ulla peccata, nec peccatores erunt, et qui ibi fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
scił ut respondeas utrũ sic recta latitudo uideat᷑ migͣsse ĩ altitudinẽ. ⁊ latitudius
iã nom̃. descͥptionẽq amisisse. anadhuc maneat latitudo. qͣuis ita collocata sit
d. Uidet᷑ in altitudo eẽ facta. eħ. Recordarisne obsecͦ. quẽ ad modũ altitudinẽ
disfinieramꝰ: E. Recordor plane.⁊ me sic iam respondisse pud&e. Nlã etiã hoc
mͦ qͣsi erecta latitudo: sectionẽ plongũ deorsũ usus ñ ad mittit. Quare. nullȩ
liner posit̃ intiora cogitari: ꝗͣuis mediũ ⁊ extrema cogitent̃. Sed̾m aut siuꝑi¬
orẽ demonstrationẽ altitudinis. quã fecisti ut recordarer: nulla ẽ omi altiti
bã. Quã obrẽ illud iã uolo respondeas : utrũ faisȩ uerã añ ponas.d. Iam
hic dubitare. ĩ credibił dem̃tiȩ ẽ .m. Diegͦ qͣ sote: nũqͥd nã uera ẽ linea qͥ

Expanded text:
scilicet ut respondeas, utrum sic erecta latitudo videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis scilicet ut respondeas, utrum sic erecta latitudo videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis jam nomen descriptionemque amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur mihi altitudo esse facta. A. Recordarisne, obsecro, quemadmodum altitudinem definieramus? E. Recordor plane, et me jam sic respondisse pudet. Nam etiam hoc modo quasi erecta latitudo sectionem per longum deorsum versus non admittit: quare nulla in ea possunt interiora cogitari, quamvis medium et extrema cogitentur. Secundum autem superiorem demonstrationem altitudinis, quam fecisti ut recordarer, nulla omnino est altbam. Quamobrem illud jam volo respondeas, utrum falso verum anteponas. E. Jam hinc dubitare, incr
Abbreviated transcription (Latin):
latitudini altitudo: ⁊ responde iam. utrũ etiã aliquid accesserit. qͦ magis undiq
secari pꝰossit. d. Mire omĩno ad monuisti. Ne eni udeo ñ solũ desup. aut ex in feri¬
ori parte: s a laterib q̃q ad mitti posse sectionẽ. nicq oĩno remansisse. unde
ñ ꝗͣat penet̾re diuisio. Quarȩ manifestũ ẽ ⁊ latitudinẽ ex his partib secari pos
noca ẽ q̃ro utrũ possit̃ deeẽ duo supiora. uͥaderit. altitudo.S. Sine longitudi¬
ne qͥ de᷑ uideo eẽ iĩ posse altitudinẽ: sine latitudine aut̃ potest. Sh. Redigͦ adeo¬
gitationẽ latitudinis: ⁊ sieã qͣsi iacentẽ animo figuraueras: erigat᷑ inꝙ libet
latꝰ. taqͣ sieã uelles ꝓtenuissimã rimã. u reclusȩ ianuȩ iungũt᷑ educere : An
ñdũ incelligis quid ueli . Intelligo quiddicas .s ñ dũ forcasse quid uelis. M Ius

Expanded text:
latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undique latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undique secari queat. E. Mire omnino admonuisti. Nunc enim video non solum desuper aut ex inferiori parte, sed a lateribus quoque admitti posse sectionem, nihilque omnino remansisse, unde non queat penetrare divisio. Quare manifestum est, et latitudinem ex his partibus secari non nota est; quaero, utrum possint deesse duo superiora, ubi aderit altitudo. E. Sine longitudine quidem video esse non posse altitudinem, sine latitudine autem potest. A. Redi ergo ad cogitationem latitudinis, et si eam quasi jacentem alatus, tanquam si eam velles per tenuissimam rimam, ubi se clausae januae jungunt, educere. An nondum intelligis quid velim? E. Intelligo quid dicas, sed nondum fortasse quid velis. A. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
Sane ut uidet᷑. i eniꝰ me requirere pigebit: siqͥd fuerit obscuriꝰ. C erno aut̃ ut¬
gere. sine oꝰ eẽ ñ possit.d. Uideo ꝙ lacitudo longitudine indigeat: sine qͣ prorsus
intelligi ñ potest. Rursus longitudinẽ cerno latitudinꝰe ñ indigere ut sit:
s. signo nullo eẽ. iĩ posse Illud aut signũ ꝑsemẽipsũ eẽ: ⁊ nulliꝰ hoꝵ indigere ma¬
nifestũ ẽ.M̾. Ita ẽ ut dicis. S diligñtiꝰ consid̾a: utrũ latitudo uere undiq secari
qͥat᷑: an aliunde nec ipsa sectioneꝰ possit admittere: ꝗͣuis plꝰ ad mittat ꝗͣlinea. d.
Nescio ꝓrsusunde nͥ possit. M̾ . Eredo te nͥ recordari. Ma̾ nescire ilitdͥ  nullomͦꝰ pos¬
ses. Quare: cõmone faciãte istomͦ Certe enĩ latitudine̾ sic intelligis. ut cogita¬
tione tuatione tua. de altitudine nicħusurpes. B. Sic omĩno. M̾. accedat gͥ hinc

Expanded text:
Sane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius: cerno autSane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius: cerno autgere, sine quo esse non possit. E. Video quod latitudo longitudine indigeat, sine qua prorsus intelligi non potest. Rursus longitudinem cerno latitudine quidem non indigere ut sit, sed sine signo illo esse non posse. Illud autem signum per semetipsum esse et nullius horum indigere, manifestum est. A. Ita est ut dicis: sed diligentius considera, utrum latitudo vere undique secari queat; anNescio prorsus unde non possit. A. Credo te non recordari; nam nescire istud nullo modo posses: quare commonefaciam te isto modo. Certe enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic
Abbreviated transcription (Latin):
iudeat᷑. Uolo enĩ de his noib int̾ nos conuenire. uł disputare. ut minꝰi dispu
tando circũ loqͣm᷑. ꝗͣ quã pleriq pinctũ appellent. ñ ꝙ omĩs figẽ mediũ: s ꝙ
soliꝰ circuli. uł pẏlȩ cenet: tãetsi minꝰ nob̾ deuocabulis laborandũ est. d. As
figurã rectis lineis nullã uidemꝰ fieri posse: nͥ ipso angulꝰ claudat᷑. Deinde unde¬
cũq secari linea potest. ꝑ ipsũ secat᷑: cũ ipse omĩno nullã inse admitat secti¬
onẽ. Nulla linea lineȩ: nͥ ꝑipsũ copulat᷑. Postremo cũ cet̾is planis figuris. nãde al¬
titudine adhuc diximꝰ nicħ: ea p̃ponendã ratio demonstrauerit: qͣ eirculo clati¬
dit᷑: ꝓt̃ sũmã eqͣlitatẽ. qͣ alia eqͣlitas modatio ẽ ꝙͣpunctũ ĩmedio consticutũ :
Multa dehꝰ potentia dici posst̃: s ad hibeo modũ.⁊ tͥ ipsi cogitauda pła ꝑmitto..o:

Expanded text:
videatur. Volo enim de his nominibus inter novideatur. Volo enim de his nominibus inter nonctum appellent, non quod omnis figurae medium, sed quod solius circuli vel pilae tenet; tametsi minus nobis de vocabulis laborandum est. E. Assfiguram rectis lineis nullam videmus fieri posse, nisi ipso angulus claudatur; deinde undecumque secari linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam in se admittat sectionem; nulla linea lineae, nisi per ipsum copulatur. Postremo cum caeteris planis figuris nam de altitudine adhuc nihil diximus eam praeponendam ratio demonstraverit quae circulo claequalitatis moderatio est, quam punctum in medio constitutum? Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E.
Abbreviated transcription (Latin):
solã habet: ñ iam inde ducunt᷑ lineȩ. s ipsa ẽ linea. Siuꝰ etiã latũẽ: aliud de¬
sidat mediũ. aqͦ ĩ extͦma latieudinis lineȩ ducant᷑. Ytrũq au̾t: hȩc ratiores¬
puit. Iderit gͥ: ꝙ diuidi nequeat. M. Recte dicis. S ñne tͥ tale aliquid uidr᷑
eciã illud un̾ linea ducit᷑. ⁊ si figã nͣdũ sit euiꝰ mediũ intelligamꝰ Illud eni
dico lineȩ pͥncipũ: a quo ĩcipit longitudo. ꝙ uolosine ulla longitudo incel¬
ligas. Mã si longitudinẽ in celligis: neqͣꝗ pfecto intelligis unde ipsa ĩcipͥlongi¬
tudo .d. Tale omĩno . m. lioc gꝰ ꝙ iam ce intelligere uideo. pocentissimũ omĩũ.
aliqͥd notat ꝙ sine partib intellign̾dũ sit: nec tamꝰ obtineat figurȩ mediũ:
signũ dicit᷑. Est gͦ signũ. nota sine partib Est aũt punctũ: nota mediũ fi¬
gẽ tenens. Ita fit ut omẽ pu̾ctũ etiã signũsit: ñ au̾t orñe sigitũ punctũ

Expanded text:
 etiam latum est, aliud desiderat medium a quo in extrema latitudinis lineae ducantur. Utrumque autem hoc ratio respuit. Id erit igitur quod dividi nequeat. A. Recte dicis. Sed nonne tibi aliquid tale videtur etiam illud unde linea ducitur, etsi figura nondum sit cujus medium intelligamus? Illud enim dico lineae principium a quo incipit longitudo, quod volo sine ulla longitudine intelligas. Nam si longitudinem intelligis, nequaquam profecto intelligis unde ipsa incipit longitudo. E. Tale omnino. A. Hoc ergo quod jam te intelligere video, potentissimum omnium, aliquid notat quod sine partibus intelligendum sit, nec tamen obtineat figurae medium, signum dicitur. Est ergo signum nota sine partibus. Est autem punctum, nota medium figurae tenens. Ita fit ut omne punctum etiam signum sit, non autem omne signum punctum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃m collustrari possit: ñ ab orret uł discrepat auero. animũ carere omĩ cor¬
porea magnituidine: quȩ auͦ. alis differentis consũmat. qͣuis corporũ ma¬
gnitudines qͣͣ libet imaginari ꝗͥ at. S paucis licer ipsõ animũ cernere. idẽ
ut ip se se a nimꝰ uideat. Uideat aũt ꝑ intelligentiã. Huic solieni licet
uidẽ nch eẽ ĩreb potentiꝰ ⁊ magnificentꝰ: bis naturis. qͣ ue ita dicã sine

Expanded text:
cerni collustrarique possit; non abhorret a vero animum carere omni corcerni collustrarique possit; non abhorret a vero animum carere omni corporea magnitudine, quae tribus illis differentiis consummatur, quamvis corporum magnitudines quaslibet imaginari queat. Sed paucis licet ipso animo animum cernere, id est ut ipse se animus videat; videt autem per intelligentiam. Huic soli enim licet videre nihil esse in rebus potentius et magnificentius iis naturis, quae, ut ita dicam, sine
Abbreviated transcription (Latin):
melior. At ipsaimea qͣ melior eẽ conuincit᷑ animꝰ. id̾o ceteris duob pͥstat.
q minꝰ qͣiua duo secari potest. Porro illa duo. eomag̾̃ secant᷑ qͣ linea: qͦ mag
se inspatĩ distendr᷑. Iinea uͦ spatiũ nͥ longitudinis nullũ habet. Quo subla¬
to nicħ ominoremanet spatui. Quapt̾ quie qd linea meliꝰ e. neceẽ nullo spa¬
tio sit: ⁊ omino diuidi secariq ñ possit. E ust᷑ gͥ ut opinor qnͣtitatẽ animi
q̃ niulla ẽ ĩ uenire laboramꝰ: cũ eũ linea concedamꝰ eẽ meliore. & si figuraꝵ
omiũ planar̃ illa ẽ obtima q̃ cculo efficit᷑. ĩ qͣ ratio docuit mcħ eẽ meliꝰ pun¬
cto. atq potentiꝰ. ꝙ nullo dubitante partib caret. quid nurũ si anima
neq corporea sit. neq ulla aut longitudine porecta. aut latitudine diffu¬
sa. aut altitudine solidata. ⁊ tam̃ tantũ ualeat ĩ corpore ut penes eã sit regi¬
m̃ om̃iũ m̃broꝵ. ⁊ quasi cardo quidã ĩagendo cunetar̃ eorporaliũ motionũ:¬

Expanded text:
m, qui corpore est melior. At ipsa linea, qua melior esse convincitur animus, ideo caeteris duobus praestat, quia minus quam illa duo secari potest. Porro illa duo eo magis secantur quam linea, quo magis se in spatium distendunt: linea vero spatium nisi longitudinis nullum habet, quo sublato nihil omnino remanet spatii. Quapropter quidquid linea melius est, necesse est nullo spatio sit, et omnino dividi secarique non possit. Frustra igitur, ut opinor, quantitatem animi, quae nulla est, invenire laboramus, cum eum linea concedamus esse meliorem. Et si figurarum omnium planarum illa optima est quae circulo effingitur, in qua ratio docuit nihil melius esse puncto atque potentius, quod nullo dubitante partibus caret; quid mirum si anima neque corporea sit, neque ulla aut longitudine porrecta, aut latitudine diffusa, aut altitudine solidata; et tamen tantum valeat in corpore, ut penes eam sit regimen omnium membrorum, et quasi cardo quidam in agendo, cunctarum corporalium motionu
Abbreviated transcription (Latin):
uł igne. uł alio qͦpiã istoꝵ elem̃tor eet: uł ex omib uł exaliqͥb hoꝵ. In
qͣ qͣstione consticit int̾ nos : ñ mag̾ hoc q̃rendũ eẽ. qͣm un̾ sitt̾ra. uł siqͥd
aliud elem̃toꝵ singłoꝵ. In telligendũ ẽ enĩ. quã ꝗͣ ds̃ fecerit animũ. ha¬
t̾ra: ⁊ nͣdedisse animo ut nichil aliud ꝗͣ animꝰ sit Si aut̃ diffinirit̾ ani¬
t᷑ nc̃: utrũ qͣntitas. ⁊ lit itadicã locale spatiũ maninio ullũ sit. Nã ꝓfecto
qr corpꝰ ñ e. neq enĩ alit̾ iucorporea illa cernere ualeret. ut supior ratio
demonstrabat: ꝓculdubio caret spatio. qͦ corporea metiunt᷑. & ob hoc
recte erebi. aut cogitari. aut incelligi tał eiꝰ qͣneitas ñ potest. Siaut̃ te
moueat cur tanta cȩli. terrȩ. marisq spacia memoria contineat. cũ sit

Expanded text:
aliquibus horum. In qua quaestione constitit inter nos, non magis hoc quaerendum esse quam unde sit terra, vel si quod aliud elementorum singulorum. Intelligendum est enim quanquam Deus fecerit animum, hao ut nihil aliud quam animus sit. Si autem definiri tibi anitur nunc, utrum quantitas et quasi, ut ita dicam, locale spatium animo ullum sit. Nam profecto quia corpus non est; neque enim aliter incorporea ulla cernere valeret, ut superior ratio demonstrabat; procul dubio caret spatio quo corpora metiuntur: et ob hoc recte credi, aut cogitari, aut intelligi talis ejus quantitas non potest. Si autem te movet, cur tanta coeli,
Abbreviated transcription (Latin):
nieuis es querit᷑: ñ facilł ab cognoscendũ Nosseͥ ec enĩplane: ac tenere si
ficri petest uolumꝰ. Ali ud ẽ enĩcũ auctoritati eredimꝰ: aliud eũ rationi.
Aus tortatieritie: magnũ conpendiũẽ ⁊ nuillꝰ labor. Quod site delectat: po¬

Expanded text:
Non levis res quaeritur, non facilis ad cognoscendum: nosse enim hoc plane ac tenere volumus, si Non levis res quaeritur, non facilis ad cognoscendum: nosse enim hoc plane ac tenere volumus, si fieri potest. Aliud est enim cum auctoritati credimus, aliud cum rationi. Auctoritati
Abbreviated transcription (Latin):
qoquid uis. Eenĩ m de noĩb elaboridue: eũ resapta sit. eo. bene faei. ⁊
ñ soluiꝰ appbo ueru̾eciã moneo: ut semprerũ curã magis q̃uborũ te habere
delcsbet ⁊ ealinea ista ꝗͣ iam ut opinor bñ intelligis. si porrigat᷑ siue eru¬
na siut exutq pͥarte q̃ inlongũ porrigi potest: cerms nullũ et fine.: Anas
hec contep landũ mimnꝰ ualet aties mñ cistue: d. Contẽplor oi̾̃no: ae nich faciliꝰ
os . Dioes gͥ mll ã figurã possefieri. si nich̾agat᷑ aliuid qͣ ut illa linea porri.¬
tiũ sinea linessue.⁊ cludi tur. tãꝗͣ sicculũ faceres. aut iͦu. lineas finibsu
suis abimet ilingeres: ita ut niułꝰ finis ab altꝰ copulatione lib̾eẽt.u. uã
dias figam iamꝰ me uidẽ arbitror: suciã tãuid̾em qͦ istatendant. aut quid
erhus effectur sas: ut ego ꝙ deanima reqͥro: seiã. es. hsoc in initio te adinonu:
enbosculaur ut patientꝰ ferres aligͣntulũ eir euitũ nrm. Quod itẽ q̃so ut facias.

Expanded text:
im mihi de nominibus laborandum est, cum res aperta sit. 11. A. Bene facis, et non solum approbo, verum etiam moneo, ut semper rerum curam magis quam verborum te habere delectet. Sed linea ista quam jam, ut opinor, bene intelligis, si porrigatur sive ex una, sive ex utraque parte, quam in longum porrigi potest, cernis nullum esse finem. An ad hoc contemplandum minus valet acies mentis tuae? E. Contemplor omnino, ao etiam nullam figuram posse fieri, si nihil agatur aliud quam ut illa linea porrigtium linea lineisve concluditur, tanquam si circulum faceres, aut quatuor lineas finibus suis sibimet jungeres, ita ut nullius finis ab alterius copulatione liber esset. E. Quid dicas figuram, jam me videre arbitror; sed utinam tam viderem quo ista tendant, aut quid ex his effecturus sis, ut ego quod de anima requiro, sciam. 12. A. Hoc initio te admonui, et postulavi ut patienter ferres aliquantum circuitum nostrum, quod item quaeso ut facias.
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ si parua st̃ corpora in quib apparent. paruas apparere
queos alia ingñtia apud se possit imaginari: Solo enit̃ cogites paulo
cuiigentĩ qͣita & quã multa memoria ntã contincat.: quȩ atiq amiua
continet. Qui gͦ fundꝰ ẽ. qͥ sinꝰ. q̃imn mñsitas q̃ possit heccape cue. auan¬
q̃ntĩ corpe. supior rõdocuisse uideat :  fos̃ inuenio quis respondr:
nes sat serplicare possũ qͣntũ me ista moueant.: Et multũ meipande¬
uiles qui supiorirtõn ca̾cito con sensera: ut ex isto corporisin. qͣntast

Expanded text:
corporum, si parva sunt corpora in quibus apparent, parvas apparere. E. quaeque alia ingentia apud se possit imaginari? Volo enim cogites paulo diligentius, quanta et quam multa memoria nostra contineat, quae utique anima continentur. Qui ergo fundus eio docuisse videatur? E. Non invenio quid respondeam, nec satis explicare possum, quantum me ista moveant: et multum me ipse derideo, qui superiori rationi tam cito consenseram, ut ex isto corporis modo quanta sit
Abbreviated transcription (Latin):
uł istã q dratã: hab̾e aliꝙ mediũ . d. Cerno plane. m. Quid: ab eodẽ medio
cũ lineas ad om̃s figȩ partes ducimꝰ. paresne tͥ ducilineȩ uident᷑. an inpares:
.In pares ꝓysꝰ. Uã longiores eas neceẽ ẽ eẽ: quas inangulos ducimꝰ. M. Iste inqͣ¬
drata qt st̃. ⁊ qͦt intriangula: d. Quattuor hic. tres ibi. m̾. Quid aꝯinimȩ¬
omiũ ꝙͣ ⁊ qͦt st̃ ĩ figã utraq : d. Totidẽ: scił heȩ qͣ inmedia latera lucunt᷑. M.
Nerissime mͥ uideris dicere: neq hic opꝰ ẽ duitiꝰ inmorari. ad id enĩ ꝙ uolumtꝰsa¬
tisẽ. Mã ꝯmagnã eqͣlitatẽ hic seruari ut oppinor uides: ⁊ tam̃ ñdũ ex omi par

Expanded text:
 istam quadratam habere aliquod medium. E. Cerno plane. A. Quid? ab eodem medio cum lineas ad omnes figurae partes ducimus, paresne tibi duci lineae videntur, an impares? E. Impares prorsus: nam longiores eas necesse est esse, quas in angulos ducimus. A. Istae in quadrata quot sunt, et quot in triangula? E. Quatuor hic, tres ibi. A. Quid? minimm, et quot sunt in figura utraque? E. Totidem, scilicet eae quae in media latera ducuntur. A. Verissime mihi videris dicere, neque hic opus est diutius immorari; ad id enim quod volumus satis est: nam et magnam aequalitatem hic servari, ut opinor, vides, et tamen nondum ex omni pa
Abbreviated transcription (Latin):
ponendũ eͥ : . Pponamꝰ neceẽ ẽ etiãid: ꝙ diuidi minꝰ potest. Latitudo aũt ex
omĩ partediuit᷑: longitudo uͦ ñ nͥ exdiũso. Nã ꝑlongũ: diuisionẽ ñ admittit.
Est gͦ latitudine pͣstantior. antualit̾ existimas: &s. Ita ꝓͦrsus ratio cogit fate
qͣat diuidi. Erit enĩ hoc : multoetiã ꝗͣ illalinea meliꝰ. Uã lineã: cernisex duĩso

Expanded text:
potest: latitudo autem ex potest: latitudo autem ex omni parte dividitur, longitudo vero non nisi ex diverso, nam per longum divisionem non admittit: est ergo latitudine praestantior. An tu aliter existimas? E. Ita prorsus ratio cogit faterqueat dividi; erit enim hoc multo etiam quam illa linea melius. Nam lineam cernis ex diverso
Abbreviated transcription (Latin):
angulo ȩqͣlitatẽ ꝑt̾bante. Sacuiꝰ medio ad om̃s extremitates pares lineȩ duci
cta clauiddit᷑. mͥuideris descb̾e. M̃. Recte intelligis. Mcͥitaq illud considera.
cũ suꝑior ratio docuerit lineã ĩ sola longitudine intelligi. neqͥeꝗͣ latitudinis
usurpare. ⁊ idõ ꝑlongũ qͣ ducit᷑ diuidi ñ posse: utrũ tͥ uideat᷑ figã qͣlibet
sine latitudine inueniri .s. Nullomꝰ. M̾. Quid: ĩpsa latitudo potestne longi¬
tudinẽ nͣ hab̾e. ꝗͣuis latitudo sola sit. quẽ ad modũ suꝑiꝰ longitudinẽ sine
latitudine intelleximꝰ. annꝰ potest:. ẜideo nͣposse. M. Uides etiã illud ni
fallor: ꝙ latitudo ab omĩ parte cliuidi queat. lineauͦ ꝑ longũ ñ qͣeat.d. Ma¬
nifestũ ẽ.es. Quidgͦ putas pluris habendũ. id ꝙ diuidi potest. an idꝙ ñ potest
d ꝓ fecto idꝙ nͥ potest. m̃. ł ponis gͥ lineã latitudini. siꝙ diuidi ñ potest pͣ¬

Expanded text:
angulo aequalitatem perturbante, et a cujus medio ad omnes extremitatis partes pares lineae duci cta terminatur, mihi videris describere. A. Recte intelligis. Nunc itaque illud considera, cum superior ratio docuerit lineam in sola longitudine intelligi, nec quidquam latitudinis usurpare, et ideo per longum qua ducitur dividi non posse, utrum tibi videatur figura quaelibet sine latitudine inveniri. E. Nullo modo. A. Quid? ipsa latitudo potestne longitutudinem non habere, quamvis latitudo sola sit, quemadmodum superius longitudinem sine latitudine intelleximus; an non potest? E. Video non posse. A. Vides etiam illud, nisi fallor, quod latitudo ab omni parte dividi queat, linea vero per longum non queat. E. Manifestum est. A. Quid ergo putas pluris habendum? quod dividi potest, an id quod non potest? E. Profecto id quod non potest. A. Praeponis igitur lineam latitudini. Nam si quod dividi non potes
Abbreviated transcription (Latin):
M̾. Quid e Anguli tancunde om̃s patent. an ẽ ali alio contetior. ił aptior. as
Setiã ipsos pares eẽ uideo. M. Pocest ne fieri. ut infigã que crib rectis para
lincis facta sit impares anguli sint. an ñ potest.. Nullo ꝓ̃rsus m̃. es.Ro.
Sirectis linecis crib s ĩ parib figã constet. posst᷑ etiã in ista pares eẽ angulian
aliud intelligis. a d. Omĩno ñ posst᷑. M. Recte dicis. Seddio ꝗ̃so. qͥ nã cͥ figã
melior uideat᷑ ee pulchrior. anꝗ̃parib anꝙ̃ i parib lineis constat: d. Quis

Expanded text:
. Quid? anguli tantumdem omnes patent, an est alius alio contractior vel apertior? E. Etiam ipsos pares esse video. A. Potestne fieri, ut in figura, quae tribus rectis paribus lineis facta sit, impares anguli sint; an non potest? E. Nullo prorsus modo. A. Quid? si rectis lineis tribus, sed imparibus figura constet, possunt etiam in ista pares esse anguli, an aliud intelligis? E. Omnino non possunt. A. Recte dicis: sed dic, quaeso, quaenam tibi figura melior videatur et pul
Abbreviated transcription (Latin):
qͣuis cũ abicesserit .A. Cũ q̃ris unoe sit arama: ouo q̃d ã intesigere io.¬
gor. Alit̃ enĩ dicemꝰ uñ sit hõ: que sit eiꝰ patria scire cupientes: alit̃ unde sit:
cũ q̃rimmꝰ unde ꝯstet. idest ex quibelem̃tis rebq ꝯpositꝰ. Quid horũ scire uis
cũ int̾togas unde sit anima. utrũ nã qͣsi regionẽ eiꝰ & patriã unde huc ue¬
nerit nosse desiłas. anuͦ quȩ sit eiꝰ substantia requiris: ad̃. Equidẽ
utrũq scire uellẽ.s quid sit sciendũ pͦ. tuo uidicio malo committere. A.
Ppriã qͣndã habitationẽ animȩ ae patriã dm̃n ipsũ credo eẽ: aquo erea-¬
ta ẽ. Substantiã uͦ eiꝰ noini nare ñ possũ. Non enĩ eãputo eẽ. ex hisusitatis

Expanded text:
Cum quaeris unde sit anima, duo quaedam intelligere cogor. Aliter enim dicimus unde sit homo, quae sit ejus patria scire cupientes; aliter unde sit, cum quaerimus unde constet, id est, ex quibus elementis rebusque compositus. Quid horum scire vis cum interrogas unde sit anima? Utrumnam quasi regionem ejus et patriam, unde huc venerit, nosse desideras; an vero quae sit ejus substantia, requiris E. Equidem utrumque scire vellem, sed quid scit sciendum prius, tuo judicio malo committere. A. Propriam quamdam habitationem animae ac patriam Deum ipsum credo esse a quo creata est. Substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
poris ad credenda & p̃dicanda oꝑa dĩ. & nutriendã caritatẽ ipsiꝰ. ł actione. &
cognitione ad pacificandã natãm suã. & cognoscendũ dm̃. intrat ingaudiũ
dnĩ sui. Propt̾e̾a calentũ ꝙ male utenti aufert᷑ illi dat᷑. qui calentis. quĩq
bñ usꝰ ẽ. Ñ qr tͦnsferri potest acum̃ ĩtelligentiȩ. s ita significatũ. ẽ posse
hoc amittere negligentes & inpios ingeniosos. & adeã posse ꝑuenire di¬
ligentes & prosꝗͣuis ingenio tardiores. Nenĩ datũ. ẽ illud talentũ ei qui

Expanded text:
poris ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel poris ad credenda et praedicanda opera Dei, et nutriendam charitatem ipsius, vel actione vel cognitione ad pacificandam naturam suam, et cognoscendum Deum, intrat in gaudium Domini sui. Propterea talentum quod male utenti aufertur, illi datur qui talentis quinque bene usus est : non quia transferri potest acumen intelligentiae, sed ita significatum est posse hoc amittere negligentes et impios ingeniosos, et ad eam pervenire diligentes et pios, quamvis ingenio tardiores. Non enim datum est illud talentum ei qui
Abbreviated transcription (Latin):
uita ẽ. spectare. ẽten̾e. manducare. bibe. ceũbe. dor mire. & ĩ cogitatiõe
sua nicħ aliud ꝗͣ phantas mata q̃ detali uita colligunt amplexari. &¬
ex eoꝵ fallatia suꝑstitionis łmnpietatis regulas fiere. Quib decipiunt᷑
& quib inherent. &̃ si ab illecebris carnis se abstinere conant᷑. qr ñ bene
ut unt᷑ calento sibi cõmisso. idẽ. m̃tis acie qͣ. uident᷑ om̃s qͥ. docti. aut ur¬
bani. aut facet nominant᷑ excellere. s habent eã ĩ sudario ligatã. aut ĩ
t̾ra obrutã. id ẽ. delicatis & suꝑfluis reb aut t̾renis cupiditatib ĩ uolutã
& obpͣssã. Ligabimt᷑ gͦ his manꝰ & pedes. & mittent᷑ ĩ tenebras exteriores.
ibi erit ploratꝰ & stridor clentiũ. ħ̃ qr ipsa dilexer̃. quis enĩ hec diligat :
s qr illa q̃ dilexer̃ initia istoꝵ st̃. & necessario dilectores suos ad ista ꝑducũt᷑.
Qui enĩ mag̾ amant ire. ꝗͣ redire aut ꝑuenire. ĩ longinquiora mittendi st̃.¬

Expanded text:
ucare, bibere, concumbere, dormire et in cogitatione sua nichil aliud quam fantasmata, que de tali vita colligunt, amplexari; ex eorum fallacia superstitionis vel impietatis regulas fingere, quibus decipiuntur et quibus inherent, etiam si ab illecebris carnis se abstinere conentur, quia non bene utuntur talento sibi commisso, idest mentis acie, qua videntur omnes qui docti aut urbani aut faceti nominantur excellere. Sed habent eam in sudario ligatam aut in terra obrutam, idest delicatis et superfluis rebus aut terrenis cupiditatibus involutam et oppressam. Ligabuntur ergo his manus et pedes, et mittentur in tenebras exteriores; ibi erit ploratus et stridor dentium. Non quia ipsa dilexerunt; quis enim haec diligat? sed quia illa quae dilexerunt, initia sunt istorum, et necessario dilectores suos ad ista perducunt. Qui enim magis amant ire quam redire aut pervenire, in longinquiora mittendi s
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥficent gesta uisibilia. aliȩ motꝰ animote. aliȩ legẽ etnita c.tis
an aliqͣ ĩ ueniant᷑ ĩ quib hec omiã ĩuestiganda st̃. & q̃ sit stabi. auis¬
p̃tatio auctoritatis dirigenda ẽ & quis psit ad intelligenda & obtincn
ȩt̃na uͥ finis ẽ. omĩũ bonarũ actionũ fidesrerũ tẽporaliũ:⁊ quid
nt̾sit int̾ allegoriã historię.⁊ allegoriã facti. ⁊ allegoriã sermo¬

Expanded text:
 legem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabiomnis interpretatio auctoritatis dirigenda sit. Et quid prosit ad intelligenda et obtinenda aeterna, ubi finis est omnium bonarum actio allegoriam historiae, et allegoriam facti, et allegoriam sermo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ .ẽ. ludicrũ ⁊ ioculare aliquid. quã du nouimꝰ ĩ cꝰueri con¬
ꝑatione rideat᷑. S. diligendo calia auero excidimꝰ. ⁊ ñ iã ĩ uenimꝰ.¬

Expanded text:
autem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comautem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comparatione rideatur. Sed diligendo talia excidimus a vero, et n
Abbreviated transcription (Latin):
niq p̃stigiatorẽ nicħ aliud ꝗͣ fallatiã. ꝓfitentẽ. diligent᷑ intuent̃
& cłitissime obseruant. Esi eludunt᷑: qi sua ñ posst̃. ullrus de¬
lectant᷑ scientia qui eos eludit. Nã &si ille nesciret quib causis
fallant᷑ intuentes. ł nescire credet᷑. parit̾ erranti nullꝰ p laud&.
Siꝰ aut̃ de popło unꝰ eũ depͣbendit: maiorẽ illo laudẽ se putat¬
inereri. ñ ob aliud nͥ. qr decipi falliq ñ potuit. Siaut̃ mułtis aꝑtꝰ
sit: ñ ille laudat᷑.s irrident᷑ cet̾i qui talia dep̾hende neq̃unt
Ita om̃is palma cognitioni dat᷑. & artificio & cõphensioni ue¬
ueritatis. ad quã nullo mͦ ꝑuengunt qͥ foris eã q̃runt. Itaq
ĩ tantas nugas & t̃pitudines insi sumꝰ. ut cũ int̾roganti quid
sit meliꝰ uerũ an falsũ. ore uno respondeamꝰ uerũ. eẽ. meliꝰ. io¬
cis ⁊ ludis. cam̃ ubi nosutiq ñ uera s ficta delectant. multo

Expanded text:
 diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo
Abbreviated transcription (Latin):
rir̃pit᷑ aut̃ hõ extĩor. aut ꝓfectu ĩtioris: aut defectu suo. S defectu itio̾ris
ita corrũpit᷑: ut cotꝰ ĩ meliꝰ reformet̃. ⁊ restituat᷑ ĩ integrũ ĩ nouissima tuba
ut ñ iã corrũpat̾. neq corrũpat defectu aut̃ suo inpulctudines corruptibi¬
liores. idẽ: pȩnar̾ ordinẽ p̃cipitat᷑. Nec mirem᷑ ꝙ puletudines ad huc nominẽ:¬
faceam̃ meliorẽ. ẽẽ. hoĩnẽ plorantẽ. ꝗͣ letante u̾miculũ: ⁊ tam̃ u̾miculi laudẽ
pͥora cũ mediis. media cũ pꝰeriorib ẽgruentia. Sunitatis appetentiã ꝓ suę
nat᷑ȩ humilitate seruantia. Nicħ . ẽ. ex una parte formatũ. ꝙ ñ ex alia
parili dim̃sione respondeat. Quid iã de anima ipsa dicã uegetante
modulũ corporissui qͦ mͦ eũ numerose moueat. qͦmͦ appetat cõuenientia
qͦmͦ uĩcat aut cagͣrat obsistentia. ꝗͣntũ potest. Sadunũ sensũ ĩ columi

Expanded text:
rumpitur autem homo exterior aut profectu interioris, aut defectu suo. Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod adhuc fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem priora cum mediis, media cum posterioribus congruentia, et unitatis appetentiam pro suae naturae humilitate servantia; nihil ex una parte formatum, quod non ex altera parili dimensione respondeat. Quid jam de anima ipsa dicam vegetante modulum corporis sui, quomodo eum numerose moveat, quomodo appetat convenientia, quomodo vincat aut caveat obsistentia quantum potest, et ad unum sensum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ ꝙ repudiatis nugis theatͥtis ⁊ poeticis diuinar̾ scͥpturarũ c̾sid̾atiõe
Stͣctatiõẽ pascamꝰ animũ atq potemꝰ. uanę curiositatis fame ac siti
fissũ ⁊ estuantẽ. ⁊ ĩ anib phantasmatib tãꝗͣ pictis epulis frustra refic
satiariq cupientẽ. hoc uere lib̾ali & ingenuoludo salubrit̾ erudiam᷑.
dinos miracła spectacłoꝵ ⁊ pulcͥtudo delectat. illã desidemꝰ uid̾e sapien¬
ciã quȩ ꝑtendit a fine usq ad finẽ fortit̃ & disponit omĩa suauit̃. Qa
enĩ mirabiliꝰ ui ĩcorporea mundũ corporeũ fabricante & admini¬
strante. aut quid pulchriꝰ ordinante & ornante : Si aut̃ om̃s fatentur¬

Expanded text:
 repudiatis nugis theatricis et poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quid enim mirabilius, vi incorporea mundum corporeum fabricante et administrante? aut quid pulchrius ordinante et ornante? CAPUT LII.-- Et
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ꝓuidentia fabricare dignata ẽ. Cũ enĩ figm̃tis ludicris
nimiũ delectati euanescesce remꝰ ĩ cogitationib nr̃is. ⁊ totã uitã in
uana q̃dã sõnia u̾teremꝰ: rationali creatã seruiente legib suis ꝑ
ĩ fantia nrã parabolis. ac similitudinib qͦdãmͦ. lude ⁊ ĩtiores ocłos
nrõs luto hꝰ scemodi curare ñ asꝑnata ẽ. ĩ effabilis miscdia di. Dist

Expanded text:
divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris nimium delectati evanesceremus in cogitationibus nostris, et totam vitam in quaedam vana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per , cum infantia nostra parabolis ac similitudinibus quodammodo ludere, et interiores oculos nostros luto hujuscemodi curare non aspernata est ineffabilis misericordia Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
re telligo ⁊̃ ñ me posse intelligere nͥ. uiuã. & me uiuatiore in¬
tesligendo fieri c̾t intelligo. St̾na enĩ uita uitã tẽpoyalẽ inua¬
Icitate
ipsa suꝑat. nec quid sic ęt̾nitas nͥ intelligendo c̃spicio. Mentis
quippe aspectu omẽm mutabilitatẽ ab ęt̾nitate seuingo. & ĩ
ipsa ȩt̾̃nitate nulla spatia tẽporis c̾no: qr spatia tẽporis p̾ci̾tis. ⁊
futuris Imotib cõstant. Nicħ̾ aut p̃ti̾t ĩ et̾no. & nicħ futurũ. ẽ¬
Quia ⁊ ꝙ p̃tĩterit. eẽ. desinit. ⁊ ꝙ futurũ. ẽ. ñdũ. eẽ. cepit. Et̃¬
nitas aut tantũmͦ.ẽ. nec fuit qͣsi iã ñ sit. nec erit qͣsi iã ñ sit adhuc¬
Er̃ sola ipsa uerissime dicere potuit humanȩ m̃ti. Ego sũ qͥ. sũ.
Et de illa uerissime dici potuit. Misit me qͥ ẽ. Qui siñdũ possumꝰ¬
ĩ herere. obuirgemꝰ saltẽ nr̃ã phanca̾mata. ⁊ tã nugatorios ⁊ de¬
ceptorios ludos despectacło m̃tis eiciamꝰ. Utam̃ gͣdib quos nob̾

Expanded text:
etiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum motibus constant. Nihil autem praeterit in aeterno, rit, esse desinit, et quod futurum est, nondum esse coepit: aeternitas autem, tantummodo est; nec fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit me, qui est . CAPUinhaerere, objurgemus saltem nostra phantasmata, et tam nugatorios et deceptorios ludos de spectaculo mentis ejiciamus. Utamur gradibus quos nobis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ad inuestigandã ueritatẽ. ipsa ĩitinere oce̾runt. ⁊ nos
tͣnsire ñ sinuit. nullis uirib s magnis ĩsidus latͦcinantia: ñ ĩ¬
celligentib quã late pateat quod dictũ. ẽ. cauete asimulacris.
Itaq alii ꝑ ĩnumerabiles mundos uaga cogitatione uolutati
st̃: alii dm̃. ẽẽ. ñ posse. nͥ corpꝰ igneũ putauer. alii candorẽ lucis
ĩm̃sȩ ꝑ ĩfinita spatia usq qͣq porrectũ. exuna tam̃ parte qͣsi n¬
gro qͦdã cuneo fixd̃. duo adu̾sa regna oppinantes. &salia reb cõ¬
stituentes p̾ncipia cũ suis phantasmatib fabulati st̃ quos si uira¬
re cogã utrũ hec uera. ẽẽ. sciant: fortasse ñ audeant. s uicissim
dicant. Tugͥ ostende quid uerũ sit. Quib si nichil respondem. nͥ
ut illã lucẽ q̃rant q̃ eis apparet. ⁊ c̾tũ . ẽ. aliud. ẽẽ. cred̾e aliud in¬
telligere. iurarent᷑ ĩpsi nec ocułis uideri posse istã lucẽ. nec cũ

Expanded text:
nt, et nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec oculis videri posse istam lucem, nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ipsũ herere dõ.ẽ. bonũ. Hic uir ꝗͣndui ẽ. ĩ hac uita utit̾ amico
ad rependendã grãm. utit᷑ inimico adpatientiã. utit᷑ quib po¬
test ad bñ ficientiã. utit̾ om̃ib ad beniuolentiã. E ꝗͣꝗͣ tẽporalia
ñ diligat ipse recte utit̃ tẽporalib: ⁊ ꝓ eoꝵ sorte hõĩb consulit.

Expanded text:
quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non dil