comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
damaũ eius monachus nobilitate mentem dederat & perma¬
ne rebi monasterio nolebat. Cñq. cum uirdĩ assidue corri¬
per& frequenterammoneret . ipse uero nullo modo con¬
sentiret in congregatione per siste re atq in portu¬
nis precibus ut relaxaretur inmineret. Quadã die
isdem uenerabilis pater nimietatis eius tedio afflictus
iratus uis sit discedere . Qui mox ut monasteriũ exut con¬
tras eadsistere aperto oredraconem iitinereinuenit. Cũ¬
q eũ isdem draco qui apparuerat deuorare uellet. Coepit
ipse tremens & palpitans magnis uocibus da maredicens
Currite currite quia draco iste medeuorare uult. Curren¬
tes aũ frs draconem minime uiderunt. sed trementem atq
palpitantem monachũ ad monasteriũ reduxerunt. Qui
statim promisit num quã eẽiam amonasterio recesscrum
atq exhora eadem in sua promissione ꝑ mansit : Qui ppe
qui scĩ uiri orationibus contraseadsistere draconem ui¬

Expanded text:
dam autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permadam autem ejus monachus mobilitati mentem dederat, et permanere in monasterio nolebat. Cumque eum vir Dei assidue corriperet, et frequenter admoneret, ipse vero nullo modo consentiret in congregatione persistere, atque importunis precibus ut relaxaretur immineret, quadam die idem venerabilis Pater, nimietatis ejus taedio affectus, iratus jussit ut discederet. Qui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem vi
Abbreviated transcription (Latin):
factus prohominibus ds caro. Quia indesurrexit ultra se
in firmitas nr̃a unde subse in firmata est. firmitasdi. Pei
op Quadam nãq diedum quidam eius puerulus monads
parentes suos ultra quã debebat diligens atq ad eorũ habita¬
culũ tendens sine benedictione de monasterio ex iss&. Eodẽ
die mox ut ad eos peruenit de functus est. Cumq ess& sepul¬
tus die altera proiectũ foris corpus eius in uentum est.
Q uod rursus tradere sepulturȩ curauerunt. sed sequenti
dieiterum pro iectũ ex terius atq in bumatũ sicut prius
inuenerunt. Tunc conoteadbenedict patris uestigia
currentes cũ magno fletu petierunt utes suãggatiam
largiredignaretur Quibus uirdimanusua protinis
cõmunionem domini cicorporis dedit dicens. Ite ato
corpus eius terra tenuit nec ultra proiecit. Perpendis
eius corpus terra pro iecerit quibenedictigratiã ñ haberet
pẽt perpendo plane & uehe menter stupesco. SR. Qui¬

Expanded text:
factuspro hominibus Deus caro, quia inde surrexit ultra se factuspro hominibus Deus caro, quia inde surrexit ultra se infirmitas nostra,unde sub se infirmata est firmitas Dei. Igi Quadam quoque die dum quidam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atqcorpus ejus terra tenuit, nec ultra projecit. Perpendis,ejus corpus etiam terra projecerit, qui Benedicti gratiam non haberet. Petr. Perpendo plane, et vehementer stupeo. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
immolata & adia conouixta moreda matum est ut non c̃õ¬
hunicantes ab eclesia exirent. Illȩ exire ab edesia ulterius
iusae non sunt que exirem dubi tanter patuit. Quia dum
intereos qui cõmunioni priuatȩ sunt minimerecedere
communionem a dño perseruum dñi recepissent. Pet
mitũ ualde quãuis uene rabilem & scĩssimũ uirũ adhuc
tanen in haccarne corruptibili degente potuisse animas
solueret. in illo iam in uisibili iudicio cmstitutas.. EN.Nũ¬
quid nã petre in hac adhuc carne non erat qui audiebat
quod cũq. ligaueris super terrã eritligatũ in caelis. & quae
solueris suꝑ terrã soluta erunt & in caelis. Cuius nuncuicem
&ligando & soluendo obtinent quilo cũ sã regiminis fide
& moribus tenent sed ut tanta ualeathomo de terra
cali & terrae condicor in terrã uenit ecaelo atq utiudica¬
ro caro &iã despiritibus possit. hoc eilargre dignatus est

Expanded text:
immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non comimmolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua ex re indubitanter patuit quia dum inter eos qui communione privati sunt, minime recederent, communionem a Domino per servum Domini recepissent Petr. Mirum valde, quamvis venerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corruptibili degentem, potuisse animas solvere in illo jam invisibili judicio constitutas. Gregor. Numquidnam, Petre, in hac adhuc carne non erat, qui audiebat: Quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coelis: et quae solveris super terram, soluta erunt et in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solvendo obtinentqui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta valeathomo de terra, celi et terre conditor in terram venit e celo atque, ut iudicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
cationem sententiam non proferendo intult sed in tem¬
tando Illȩ aũ apristinis moribus nihil mutatȩ in tra
paucos dies defunctȩ sunt atq in ecdesia sepultȩ. Cũ q
in eadem ed esia missarũ sollemnia celebrarentur
atq ex more diaconus clamaret. siquis non cõmuni cat
de&clocum. Nutrix earũ quaepro eas oblationem dño de¬
ferre consueuerat eas desepulcris suis progredi & exiro
ecdesiã uidebat . Q uoddum sepius cerneret quia ad
uocem diaconida mantis exibant foras atq intra edesũ
permanere non poterant ad memoriã redit quaes uit
dĩ illis id huo uiuentibus mandauit. easquipreqst
com munione priuari dixerat nisi mores suos & uerba
corigerent Tunc seruodi cũ grande merore indicatĩ
e quima nusia protinus oblationem dedit dicens dt
huancoblatins ꝓ rocis offerti ch̃o facite & al cerius ex cõ¬
municate non erunt. Quaedum procis oblatio fuis tet

Expanded text:
icationis sententiam non proferendo intulit, sed minicationis sententiam non proferendo intulit, sed minando. Illae autem a pristinis moribus nihil mutatae, intra paucos dies defunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
iam ꝑsententiã protulissent. Nam non longe ab eius monas¬
unoduae quaedam scȩ moniales feminae nobilion genere ex¬
ortae in lodo proprio conuersabantur. quib: quidam religesis
uir ad exterioris uitae usum praebebat obsequiun
Selsicut non nullis flet nobilitas generis parere ignobili¬
ta tem mentis ut minussem hoc mundo dispiciant qui
plus secae teris aliquid fuisse meminerunt. Nec¬
dum praedictȩ sc̃ȩ moniales feminae perfecte linguã
sub habi tussui frenũ restrinxerunt. & eundem religio¬
sum uirũ qui ad exteriora necessaria eis obsequium
ꝓraebebatin cautis sepe sermonibus adiracundiam pro¬
uocabant. Quicum diuista toleraret perrexit addĩ
hominem. quantas quepateretut uerborũ contumehas
enarra uit. Uiraũ dĩ haec deillis audiens eis protinis
manda uit dicens Corrigi telin giã uram quia si non
emenda uerits ex cõmunico uos. Quã uidelic& ex cõmum¬

Expanded text:
jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasjam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista toleraret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommun
Abbreviated transcription (Latin):
sunt reuersi. &cuncta habitacula sicut exre uelatione
didicerunt construxerunt. Pet. Docer euelim quoficri
ordinem potuit ut longeireresponsum dormientibus dice¬
ret . quod ipsi peruisionem audissent & reco gnoscerent
eꝓ Nuid est hoc quod perscrutans regestȩ ordinem ãbigis
sitis quod ui delic& prandium prophe tareficit. seque
repente ii uidea iterũ inuenit sugtur sitã lon geabacuc
potuit sub momento corporaliterire & prandiũ deferre:
sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit ita
iste ad institutionem sp̃i talis uitae sp̃italiter pergeret
pẽt. Manus tuae locutionis tersit amẽ fateor dubie tatẽ
mentis. sed uelim nos se in cõmunilo cutione qualis isteur fu¬
ciei pendere uacua Quia cuius corsese in alta suspenderat
ne qua quã uerba deoreillius in cassum cadebant si quiduers
unni quã non iam decernendo sedminando diceret tantas ui res
ser io illius habebat: Acsihoc non dubie atq sus pense sed

Expanded text:
sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione sunt reversi, et cuncta habitacula sicut ex revelatione didicerant construxerunt. Petr. Doceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis,situs, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferre, sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret? Petr. Manus tuae locutionis tersit a me, fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fuerat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lu cis cebat dies eidem seruodi quemillic patrem consuituert
atq eius praepositouir dũi h somnis aꝑparuit & lo ca singula
ubi quid aedificare debuissent sub tliter desgnauit. Cũq
utriq asom nosurgerent sibi inuicem quoduiderant re¬
tulerunt. Nontamen inuisione illi omnimodo fidem dan¬
tes uitum dĩ sicut seuenire promiserat spectabant. Cũ q. uir
dĩ constituto dieminime uenisset. Adeũ cũ merore reuers
sunt dicen ites. Expectauimus paterut uenires sicut pro¬
misetas & nobis osten deres ubiquid ae dificare debueri mus&
non uenisti. Quibus ipseait. Quare frs qua resta dicates num¬
quid sicut promisi nonueni. Cui cũpse dicerent quande
uenstͥr N espondit. Ncũ quid utrisq. uobis dormientibs
non appariui ex lo ca singila de signaui lte & sicut ꝑ uisionẽ
audistis omnehabitaculũ monasterii ita construite. Qui hȩc
audientes uehementer ad mirati ad praedictũ praedium

Expanded text:
lucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, lucescebat dies, eidem servo Dei quem illic Patrem constituerat, atque ejus praeposito vir Domini in somnis apparuit, et loca singula ubi quid aedificare debuissent subtiliter designavit. Cumque utrique a somno surgerent, sibi invicem quod viderant, retulerunt. Non tamen visioni illi omnimodo fidem dantes, virum Dei sicut se venire promiserat, exspectabant. Cumque vir Dei constituto die minime venisset, ad eum cum moerore reversi sunt, dicentes: Exspectavimus, Pater, ut venires sicut promiseras, et nobis ostenderes ubi quid aedificare deberemus, et non venisti. Quibus ipse ait: Quare, fratres, quare ista dicitis? Nunquid sicut promisi, non veni? Cui cum ipsi dicerent: Quando venisti? respondit: Nunquid utrisque vobis dormientibus non apparui, et loca singula designavi? Ite, et sicut per visionem audistis, omne habitaculum monasterii ita construite. Qui haec audientes, vehementer admirati, ad praedictum praedium
Abbreviated transcription (Latin):
dõ sint & rursum pro phetiae spinnon habentes cognos¬
cant quid sint desem& ipsis. ps̃t Ita hoc eẽ utasseris mag¬
na ratiodamat. sed quȩ sodeuenerabili patre benedicto
quioquid adhuc animooccurrit exsequere Er. Alio quoq:¬
tem pore quodã fideli uro fuerat rogatus ut in eius praedio
iuxta terra cinensem urbem missis discipulis suis constru¬
ere monasteriũ debuisset. Quoro ganti consentiens deputats
fra tribus patrem constituit & quis esess& fecundus ordi¬
nauit: Quibus euntibus spondit dicens ite & dicillo ego uȩ¬
nio & ostendo uobis in quoloco oratoriũ in quo refectoriũ frm
in quo sus ceptione hos pitũ uel quaeq sint necessaria aedifica¬
re debeatis. Qui benedictione ꝑcepta ilico perrexerunt.
Econstitutũ dieon magno perepraesto lantes para uerunt
omnia quaehis quicũ tanto patie uenire potuis sent uide¬
bantur esse necessaria. Noc te uero eadem qua promissus in¬

Expanded text:
Deo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognosDeo sint, et rursum prophetiae spiritum non habentes cognoscant quid sint de semetipsis. Petr. Ita hoc esse, ut asseris, magna ratio clamat. Sed, quaeso, de venerabili Patre Benedicto quidquid adhuc animo occurrit, exsequere. CAPUtempore a quodam fideli viro fuerat rogatus ut in ejus praedio juxta Tarracinensem urbem missis discipulis suis construere monasterium debuisset. Qui roganti consentiens, deputatis fratribus Patrem constituit, et quis ei secundus esset ordinavit. Quibus euntibus spopondit dicens: Ite, et die illo ego venio, et ostendo vobis in quo loco oratorium, in quo refectorium fratrum, in quo susceptionem hospitum, vel quaeque sunt necessaria, aedificare debeatis. Qui benedictione percepta illico perrexerunt, et constitutum diem magnopere praestolantes, paraverunt omnia quae his qui cum tanto Patre venire potuissent, videbantur esse necessaria. Nocte vero eadem qua promissus il
Abbreviated transcription (Latin):
iam deabundantia nec in egestate dubitare: pẽt. Dic
queso nunc quidnã credendum est huic difamulo semper
prophetiȩ spm̃ ad eẽpotuisse. anperinter ualla tempo¬
rũ eius mentem prophetiaesps implebat . GR. Proꝑhetiȩ
sp̃spetre prophe tarũ mentes non semper in radiat. Quia
sicut de scõspũ scriptũ est ubi uult spirat. ltasciendum est
quia & quando uult spirat. hinc est enim quod nathan
a regerequisitus si construere templum posset. Prius con
sensit. & post modũ prohibuit. Hinc est quodheli feuscũ
flentem mulierem cerneret. caus amque nesciss& ad pro¬
ibentem hanc puerũ dicit. Dimitteea quia aninaeius in
a maritudinecst & dñs celauit a me & non indicauit mihi.
quod emp̃sds̃ exmagna pie tatis dispensatione disponit. Quia
dum prophetia spm̃ aliquandodat aliquando fub trahit
Prophetantiũ mentos & eleuat in celsitudine & custodit
in humilitate. Vt &accipientes sp̃m inueniant quide

Expanded text:
jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic, jam de abundantia nec in egestate dubitare. Petr. Dic, quaeso te: nunquid non credendum est huic Dei famulo semper prophetiae spiritum adesse potuisse? an per intervalla temporum ejus mentem prophetiae spiritus implebat? Gregor. Prophetiae spiritus, Petre, prophetarum mentes non semper irradiat: quia sicut de sancto Spiritu scriptum est: Ubi vult spirat ; ita sciendum est, quia et quando vult aspirat. Hinc est enim quod Nathan a rege requisitus si construesensit, et postmodum prohibuit. Hinc est quod Heliseus propheta cum flentem mulierem cerneret causamque nescisset, ad prohibentem hanc puerum dicit: ‘Dimitte eam, quia anima eius in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit michi’. Quod opusDdum prophetiae spiritum aliquando dat, et aliquando subtrahit, prophetantium mentes et elevat in celsitudine, et cuin humilitate; ut et accipientes spiritum inveniant quid de
Abbreviated transcription (Latin):
narrauit quanto su perbia espu in tumuerat. Vt qui
contrauirũ dĩ uerba percogtationem tacitus dicebat
Tunliquido omnibus patuit quod uenerabilem bene¬
campania regione fames incubuerat magna qua eom̃s
alimentorũ indigentia coangustabat. lamq in benedicti
non asterio triticũ deerat . panes uero pene om̃s consum¬
ptifuerant ut non plus quã .v. ad refectionis hora m fra¬
tribus inueni repotuissent. Cũq. eos uenerabilis pater con¬
trsta tos cerneret: eorũ pusillanimita tem studuit inodes¬
ca increpatione corrigere. &rursum promissione suble¬
uaredicens. Quaredepanis in opia uester animus contrstat᷑
hodie quidem minus est sed die crastina ab undanter habe¬
bitis. Sequenti autem dieducente farinae inodu ante
fores cellae in saccis inuenti sunt. quos om̃p̃s ds̃ quib:
deferentibus trans misisfet nunousq manet in cognitũ
Quod cũ fr̃scernerent dño gratias referentes didicerunt

Expanded text:
narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc liquido omnibus patuit quod venerabilem BeneCampaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes consumpti fuerant, ut non plus quam quinque ad refectionis horam fratribus inveniri potuissent. Cumque eos venerabilis Pater contristatos cerneret, eorum pusillanimitatem studuit modesta increpatione corrigere, et rursum promissione sublevare, dicens: Quare de panis inopia vester animus contristatur? Hodie quidem minus est, sed die crastina abundanter habebitis. Sequenti autem die ducenti farinae modii ante fores cellae in saccis inventi sunt, quos omnipotens Deus quibus deferentibus transmisisset, nunc usque manet incognitum. Quod cum fratres cernerent, Domino gratias referentes, didicerunt
Abbreviated transcription (Latin):
cepisttibi eas insinumisisti. Qui mox eius uestigiis prouolu¬
tus stulte seegisse penituit . & eas quas insinu absconderat
pater ues pertina iamhora corporis alimenta perci peret
eius monadius cuiusdam defensoris filius fuerat quiei ante
mensam lucernã tenebat. Cũq. uirdĩ ederet ipse aũ cũ
lucerna ministerium ad stare coepit superbiae spm̃ in
mentesua tacitus uoluere & ꝑ cogitationem dicere
Quis esthiccui egomanducanti adsisto lucernã teneo fer¬
uitiũ impendo quis sum ego ut isti seruiam: At quem
uirdĩ statim conuersus uehementer eũ coepitin crepare
dicens signa cortuũ frater quid est quodloquens signa
cortuũ uocitisq statimfra tribus praecepit ei lu cernã
demanibus tolli. Ipsum uero iussit aministerio recedere
& sibi hora eadem quietum residere . Qui requisitus
a fratrib: quidhabuerit in corde peror dinem

Expanded text:
cepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolucepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet, ipse autem cum lucernae ministerio astaret, coepit per superbiae spiritum in mente sua tacitus volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
ualde adĩ homine exiuit. &t reuersus uolens adhuc pro¬
bare quod audierat Cũ flasconem indinasset deeo pro¬
tinus serpense egressus est. Tunc praedictus exhilaratus
puer perhoc quod inuino repperit̃ expauit malũ qđ¬
fecit. Non lon geaũta monasterio uicus erat in quo
cultu bene dicti fuerant exortatione conuersi. Ibi quoq
quaȩ dã soae monialis feminae inerant. Ecrebro illuc pro
exortandis animabus fr̃s suos mittere benedictus dĩfa¬
mulus curabat. Quadã uero die misit exmore sed is qui
missus fu erat monachus post ammonitionẽ factã asc̃is¬
monalibus feminis rogatus mappulas accepit sibi que
eas abscondit insinu. Quimox ut reuersus est eum irđi uhe¬
men tissima a maritu dinecepitin crepare dicens. Quomodo
in gressa estini quitas insinutuo atille obstipuit & quid egs¬
set oblitus. Vnde corripiebatur ignorabat. Cuiait. Nũquid
ego illic praesens non erã quando ab ancillis dĩ mappulas ac¬

Expanded text:
valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc provalde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum qita. Non longe autem a monasterio vicus erat in quo ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas ac
Abbreviated transcription (Latin):
snime cederentur. Euius uocem tunc teo prabinsaudu¬
doru s natetus mo festetiũ scimus. Noc turno eñ
tempore & qui escentibus fracribus nuperillic aloneo¬
lrdis ingressi sunt. Qui diripientes om̃a neunũ quidem
hominem illic tenerepotuerunt. sedim pleuit om̃ps ds̃
quod fideli famulo benedicto promiserat utsi res gentib:
traderet animas custo diret. Qua inre pauli uicem uideo
in consolatione uita omniũ qui eũ comitabantur accepit.
Quodam quoq tempore exhilaratus noster quemipse
conuersum nosti trans missus adominosuo fuerat ut điuiro
monasterio uino plenas du olignea uascula quae ualgo
flas cones uocantur de ferret. Quĩ unũ deculit. alterũ
uero pergens initinere abscondit. Vir aũ dñiquẽ facta
absentia latere non poterant unũ cũ gratiarũ actione
suscepit. &̃ discedentem pũerum monuit dicens. Vide fili
deillo flasconequem abscondistiiam nonbibas sed inclina
illũ caute & inuenis quod intus hab&. Qui confusus

Expanded text:
unc Theoprobus audidorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit. Quodam quoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus
Abbreviated transcription (Latin):
idem sp̃squi illũ habuerat u& are coepit.: Qui
cũ interrogar&ur ab exorcistis. curquã diu fuiss&
lus timuis seam brosium : ideo recessirs& ad tẽpus : Atq
expectas s& ad temp: in illo loco ubiabillo recesserat.
donec reuerter&ur : Quo reuertente uas quod deseru¬
erat rep&iss&: Extincto itaq maximo posito the¬
odosio imperatore medio lani: Ambrosio uero ep̃o :
constituto aquileiae: in partib: orientis. inquodã
castello axpianisuiris : synagoga iudȩ orũ & locus ua¬
lentinianorũ incendio concrematesunt: Propt̃ ea qđ
iudȩi uł ualentiniand. insultarent monachir xpĩanis :
Ualentinianorũ enim heresis triginta deos colit: Sed
de huius modi facto. comesorientis adimperatorẽ
relationẽ direxit Qua accepta: imperator p̃cepe¬
rat ut synagoga ab ep̃o loci reedificar&ur. inmona¬
chos uero uindicar&ur: Sed huius p̃cepti tenor. cum
adaures ꝑueniss& uenerabilis ambrosi i ep̃i : direx̃ ad
imperatorẽ epistolam: Quia ipse intempore ecurre

Expanded text:
i illum antea habuerat, vexare eum coepit. Qui cum interrogaretur ab exorcistis, cur quamdiu Mediolalus timuisse se Ambrosium, et ideo recessisse ad tempus, atque exspectasse in illo loco, ubi ab illo recesserat, donec reverteretur: quo revertente, vas quod deseruerat, repetisset. 22. Exstineto Maximo, posito Theodosio imperatore Mediolani, Ambrosio vero episcopo constituto Aquileiae, in partibus Orientis in quodam castello a christianis viris synagoga Judaeorum et lucus Valentinianorum incendio concremata sunt, propterea quod Judaei vel Valentiniani insultarent monachis christianis; Valentinianorum enim haeresis triginta deos colit. Sed de hujusmodi facto comes Orientis ad imperatorem relationem direxit: qua accepta, imperator praeceperat ut synagoga ab episcopo loci reaedificaretur, in monachos vero vindicaretur. Sed hujus praecepti tenor cum ad aures pervenisset venerabilis viri Ambrosii episcopi, direxit ad imperatorem epistolam , quia ipse in tempore excurre
Abbreviated transcription (Latin):
trans carrentescęlestiin stanter scrutinio in¬
hesese : & sacramentorum archana mr̃steriorũ¬
q abditaiugiter meditantur: quẽ ita suꝑnasub¬
leuab̾it gratia. utiuxta egregii prȩdicatoris
exemplar & gentium doctori s uocem formã
habens sanorũ uerborũ infide & dilectione
ihũ xp̃i Sollicitecurans. seipsum probabilem
ex hiberedõ operarium in confusibilẽ  recte
tractantem uerbum ueritatis

Expanded text:
transcurrentes, celesti instanter scrutinio intranscurrentes, celesti instanter scrutinio inhesere et sacramentorum archana mysteriorumque abdita iugiter meditantur. Quem ita superna sublevavit gratia, ut iuxta egregii praedicatoris exemplar et gentium doctoris vocem formam habens sanorum verborum in fide et dilectione Iesu Christi, sollicite curans sexhibere Deo, operarium inreprehensibilem, recte tractantem uerbum ueritatis
Abbreviated transcription (Latin):
inspectionis sue consideratione nouit. quia om̃r
sibi conmilitoner. solerticura subiunxerat ut
ab eis. timori pariter habere cur & amori: Et
quẽ diuina dilectione haberent sociũ mutuo
a postolicȩ admonitionir honore: prȩuenirent
ut patrem: Tantaq: in eo affabilitatirerga
fratres & cęlestis doctrine succreuit magni¬
tudo utrumꝰore scae exortationis eiꝰ cre¬
bẽscente. fama eius multis ꝑmonasteria tã
uirorũ quã etiã uirginum xp̃ĩ ap. tissime
dareret : quorũ quidem quã plurimi. uiri¬
lisexus robore confortati &lectionir instan¬
tia incitati ad eum confluxere : & saluberri mã
scientia e fonte potantes. numerosascriptu¬
rarũ uolum in alegendo recensere: Quib er¬
go sexus infirmiorir inbenecillitatis inerat:
& ad sidua ꝑgendi abnegabatur facultar tante
sibi sapientiae uirum diuini inflatoͥ spũ amo¬
ris presentari fecerunt: Paginarũq seriem

Expanded text:
inspectionis eius consideratione novit, qua omnes inspectionis eius consideratione novit, qua omnes sibi commilitones sollerti cura subiuncxerat, ut ab eis timore pariter habebatur et amore, et quem divina dilectione haberent socium, mutuo apostolicae admonitionis honore praevenirent ut patrem. Tantaque in eo affabilitatis erga fratres et caelestis doctrinae succrevit magnitudo, ut, rumore sanctae exortationis eius crebrescente, fama eius multis per monasteria tam virorum quam etiam virginum Christi apertissime claruit: quorum quidem quam plurimi, virili sexus robore confortati et lectionis instantia incitati, ad eum confluxere et, saluberrimum scientiae fontem potantes, numerosa scripturarum volumina legendo recensere. Quibus ergo sexus infirmioris inbecillitatis inerat et adsidua pergendi abnegabatur facultas, tantae sibi sapientiae virum, divini inflatae spiritu amoris, praesentari fecerunt, paginarumque seriem
Abbreviated transcription (Latin):
aliis demum paternarum exstit pedagogus
tradicionum . & auctor magisterii: qui& discipu¬
lus antea subiectorũ esse non recusauit: quia sa¬
crȩmosẽ conuersationis . ut prȩferre sec&eris
ꝑtimescat. qui subicialiis re. nuerit Quia
& recte oboedientiae operam. subiectis in pen¬
dere non ualebit : quã suꝑna prȩlatir dispen¬
satione iuste non exhibebat. Hanc enimita
omnib: in commune uiuentib: & maximesuo.
subregulari uidelic& disciplina abbatimona¬
chica subditur o boedientiã p̃rebebat ut labo¬
remanuum cotidiano. & disciplinali officioꝵ
administratione incessanter secundũ prefini¬
tam beati patris benedicti. recte constitutio¬
nis formã insister&: Omnib:q exemplũ bene
uiuendi in uerbo in conuersatione: infide &
castitate seprebens: ut om̃s defructueĩ ꝑciperent.¬
& omnium mercedis &ñe ꝑciper& portionem:
Sedet humilitatis quoq eiꝰ &caritatis excellen¬
tiam solus quioccultorũ ẽ cognitor dr̃ intimȩ

Expanded text:
aliis demum paternarum extitit pedagogus traditionum et auctor magisterii, qui et discipulus ante ea subiectorum esse non recussavit: quoniam sacrae mos est conversationis, ut praeferre se ceteris pertimescat, qui subici aliis rennuerit, quia et recte oboedientiae operam subiectis inpendere non valebit, quam superna praelatis dispensatione iuste non exhibebit, Hanc enim ita omnibus in commune viventibus et maxime suo, sub regulari videlicet disciplina, abbati monachica subditus oboedientia praebebat, ut labore manuum cottidiano et disciplinali officiorum administratione incessanter secundum praefinitam beati patris Benedicti rectae constitutionis formam insisteret, omnibusque exemplum bene vivendi in verbo, in conversatione, in fide et castitate se praebens, ut omnes de fructu eius perciperent et omnium mercedis aeternae perciperet portionem. Sed et humilitatis quoque eius et caritatis excellentiam solus, qui occultorum cognitor est, Deus intimae
Abbreviated transcription (Latin):
ditatus munerib accessit: It aut ele mosynis
quidem miseri cordiȩq: operib: quantũ subre¬
gular monas terialiq: prȩualuit districtione.
opere penitus a cuoluntate deseruir&: Sed &
nocturna uigiliarũ spatia omnib: horis prȩue¬
niensorationis se sollicitius laboriosaopera¬
tione exercuit: Cuius nec patientiã ira subri¬
puit. nec longanimitatẽ furor cõmouit. nec
libido continentiã expugnauit necabstinen¬
tiã gastrimargia uiolauit: Sedita omniscie¬
iunii frugalitate subiugauit ut uinũ & sicerã¬
non bibens. utriusq: testam̃ti imitaretur pa¬
tres : Etcũ egregio gentium dicer& doctore
castigo corp meũ & seruituti subicio. neforte
aliis predicansapsere prob efficiar

Expanded text:
ditatus muneribus accessit, ita ut eleemosynis ditatus muneribus accessit, ita ut eleemosynis quidem misericordiaeque operibus, quantum sub regulari monasterialique praevaluit districtione, opere penitus ac voluntate deserviret. Sed et nocturna vigiliarum spatia omnibus horis praeveniens, orationis se sollicitius laboriosa operatione exercuit: cujus nec patientiam ira subripuit, nec longanimitatem furor commovit, nec libido continentiam expugnavit, nec abstinentiam gastrimargia violavit; sed ita omni se jejunii frugalitate subjugavit, ut vinum et siceram bibens, utriusque Testamenti imitaretur Patres, et cum egregio gentium diceret doctore: Castigo corpus meum et servituti subjicio, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar
Abbreviated transcription (Latin):
populorum conscripta sunt. ipsequippe populir.¬
mira eloquii dissertitudine & sollertirsima pa¬
rabolarũ ad sertione. efficaciter prȩdicando re
texuit: Cuitale discretionis temperam̃ tũ ine¬
rat ut &uigorẽ correptionirmansu&udo & ui¬
gor prȩdicationis mansu&eut non dees set : Sed
quẽ ⁊ elus accenderat uigorir mansu&udomiti¬
gabat amoris: Diuitib ergo acpotentib libe¬
risq acseruis. ȩqualem scȩ exortationis ex hibu¬
it disciplinam : Vt nec diuites ado lando de mul¬
cer& nec seruos uelliberos discrictione prȩgra¬
uar& : Sed iuxta a postolum omnib omnia fac¬
tus est utomnes lucrificar&: Qui& doctrinȩ
celestis documentũ ñ suo ante tẽp arripuit
arbitrio necobstinationis suȩ rapina usurpa¬
tumadquisiuit: Sed scȩ humilitatis profectu.
xxx. aut eoam plius annorũ habens &atẽ : magis
teriali & familiari subleuatus electione: iux¬
tacanonicȩ constitutionis regulã suscepit: Et
ad sacerdota lis officii gradũ. diuersis donorum

Expanded text:
populorum conscripta sunt, ipse quippe mira eloquii disertitudine et solertissima parabolarum atexuit. Cui tale discretionis temperamentum inerat, ut et vigore correptionis mansuetudo et vigor praedicationis mansuetudine non deerat, sed quem zelus accenderat vigoris, mansuetudo mitigabat amoris. Divitibus ergo ac potentibus liberisque ac servis aequalem sanctae exortationis exhibuit disciplinam, ut nec divites adolando demulceret nec servos vel liberos districtione praegravaret; sed iuxta apostolum omnibus omnia factus est, ut omnes lucrificaret. Qui et doctrinae caelestis documentum non suo ante tempus arripuit arbitrio nec obstinationis suae rapina usurpatum adquisivit, sed sanctae humilitatis profectu XXX aut eo teriali et familiari sublevatus electione, juxta canonicae constitutionis regulam suscepit, et ad sacerdotalis officii gradum diversis donorum
Abbreviated transcription (Latin):
atdonaomni potentis dĩ paritersumamus. Benedi¬
centes igitur dm̃ sũpserunt cybũ : Expletarefectio¬
nesitaq & colloquia : ad ecclesiã prb̃t recessit  Eodẽ
quoq tempore huno inspeculatentẽ &iã pastores inue¬
nerunt : quidũ uestitum pellib interfrutecta cerne¬
rent : aliquã bestiã es sec rediderunt: sed cognoscen¬
tedĩ famulo eorummultiadpiecatis gratiam abesti¬
alimente mutati sunt :: Nomenitaq: eius prouici¬
nalocacuntis in notuit:  accumq: est ut ex illo
iam tempore : amultis frequentari co epis s&: Qui
cũ eicibũ deferrent corporis ab eiusore in suo pec¬
tore alimenta referebant uitȩ ÷¬

Expanded text:
ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benediut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vicina loca innotuit cunctis: factumque est ut ex illo jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
longius manenti qui refectionem sibi in pascali
festiuitate parauerat ꝑui sum dñs apparere digna¬
tus estdicens Tutibidilitias praeparas: & seruus
meus illo in loco fame crutiatur : Qui protinus sur¬
rexit atq in ipsa sollem pnitate pascalicũ alimen¬
tis quae sibi praeparauerat ad locũ tetendit: & uirũ
dĩ ꝑ abrupta montiũ ꝑ concaua oallium ꝑdeffos¬
saterrarum quȩ siuitẽũq latere in specurepperit :¬
umq. oratio nefacta: & benedicente somni potentẽ¬
dñm consedissent postdilitiasuitae conloquia is qui¬
aduenerat prb̵dix̃ Surge & sumamus cybum quia hodie
pascaest: cui uirdñĩ respondit dicens. scio qui a pasca est
qui a uidere temerui. Lon gequi ppeab hominib positus
qui adie eodem pascalis essecsollemnitas ignorabat : Ve¬
nerabilis at̃ prbt: rursus ad seruit dicens : Veraciter
hodiere surrectionis dominice pascalis dies est Absti¬
nere tibiminime congruit qui a & ego ad hocmissus sũ

Expanded text:
longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et servus meus illo in loco fame cruciatur. Qui protinus surrexit, atque in ipsa solemnitate Paschali cum alimentis quae sibi paraverat, ad locum tetendit, et virum Dei per abrupta montium, per concava vallium, per defossa terrarum quaesivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is quiadvenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
in mamasterio subdeo diti patris regula degebat: Sed pie
eius dem patris suioculus furaba turhoras & quẽ sibi ad
manducandũ subriperepoterat diebus certis benedicto
panẽ ferebat: Ad eundem uerospecũa romanicelluterñ
eratquia excelsa desuꝑ rupes eminebat: sed ex eadem
rupe in longinsimo funere ligatum romanus depone¬
repanem consueuerat : In qua & iam resti paruum tin¬
tinabulũ inseruit : ut ad sonũ tinti nabuli uirdĩ cognos¬
cer& quando sibi romanus panẽ preber& que me¬
dens acciper&. Sed antiquus ostis unius caritati in¬
uidens alterius refectionis Cum quadam die sub¬
mittipanẽ conspicer& iacta uit lapidem & tin¬
tinabulũ fregnit : Romanus tamen modis congru¬
entib ministrare non desiit. Cum uero iam om̃p̃
dietiuitam in exemplo hominib: demonstrare
ut posita suꝑ cande labrũ lucernaclares cer&: Qua¬
tinus omnib: qui indomodĩ sunt luceret cuidã prbo

Expanded text:
in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus o, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero
Abbreviated transcription (Latin):
sentes & securiomnes agnoscerent. Bene dictus puer
conuersationis gratia aquanta ꝑfectionis coepiss&
quod annis multis illic anteo culos omnium fuit. &
usq adhuc lango bardorũ tempora suꝑfores eccle¬
si aepependit sed benedictus plus appotens mala
fugiens de sertiloci recessũ petut cui sublacus uocabu¬
lũ est qui ad romanaurbe quadraginta feremilib
distans frigidi satq ꝑspicuasemanataquas: Quae
illicui delic& a quarum abundantia in extenso prius
lacu colligitur ad postremũ uero in amne diriuat᷑
Quoddum fugiens ꝑ gereo : monahus quidẽromancis
nomine hunc euntem repperit quotender& reque¬
siuit. Euius cum desideriũ cognouiss&: & setre¬
tũ tenuit & aduitoriũ inpendit. Eiquae sc̃ȩ habitũ
tradidit & in quantũ licuit m inistrauit: Uirat̃
dĩ ad eundẽ locũ ꝑueniens in artissimo specuse cra¬
didit trib .q. annis exceptoromano monacho hominib
in cognitus mansit : Qui uidelic& romanus non longe

Expanded text:
entes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe
Abbreviated transcription (Latin):
rentur praedicta nutrixillius ad purgandũ tri¬
ticum auicinis mulierib praestari sibi capisteriũ
pecut: Quod suꝑmensam in caute derelictum
ca suaccidente fractũ est. Sicq. ut induab partib
inuenire turdiui sum: Quod moxutrediens nu¬
trix illius inuenit uehementissime flere coepit
quiauas quad prestitũ acceperat fractũ uidebatt
÷ enedictus autem religio sus & puis puercum nutricam
esanum capisterium reddidit quod fractũ tulerat.
quaeres in loco eodem a cunctis est cognita atq intanta
idmirationiabita: ut hocipsũ capisteriũ eius lociinco

Expanded text:
rentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut ita invenit, vehementissime flere coepit, quia vas quod praestitum acceperat, fractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem t sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita, ut hoc ipsum capisterium ejus l
Abbreviated transcription (Latin):
diuntur adlitus. Factum estat̃ ut in una sollem¬
nitatũ quȩ dammulier cum filio paruulo: In lo
ta estmulier sobolissuȩ. & coepit uelo citer cũreliqua¬
multitudine populi pe tererpam : Igitur in sequen¬
tis maris acces supostquam adlitus meminit se filiũ
reliquis setunc cũ flecum agnodeiecta terrae &
ꝑcirtuitũ riparum siforte enecatum prolẽ ei ec tãq
litori aliquis fortas se conspicas s& : Sed cum nihil
inueniss& inditii : tandẽ aliquando consolata a pro¬
pinquis ad propria remeat: Totũ at̃ annum in lam̃¬
bat. Recurrentib at̃ fratres mei dilectissimi sol
sis de in fantulo aliquapos sit inuenire indicia quid
multadicam recedente mare anticipatomnes ad
ingrediendũ  & ipsa praeceditattum ulũ prima
Cumq seprostrata ut solito in orationem missis s&¬

Expanded text:
dormiente. Factum est autem ut in una solemnitatum mulier cum filio parvulo in locuta mulier sobolis suae, coepit velociter cum reliquo populo petere ripam. Igitur insequenti maris accessu postquam ad littus venerat, meminit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno dejecta terris, circuitum riparum, si forte enecatam prolem ejectamque littori aliquis conspicasset. Sed cum nihil inveniret indicii, tandem consolata a propinquis, ad propria reducitur, totum annum in lns. Recurrensis de infantulo aliqua invenire possit indicia. Quid plura? Recedente mare, anticipat omnes ad ingrediendum, et ipsa prima praecedit ad tumulum. Cumque prostrata solo orationem expless
Abbreviated transcription (Latin):
desiderans: Sc̃e conuersationis habitum quȩ siuit:
Neces sitigitur scienter nescius. & sapientes indotus
Huius ego omnia gesta non didici sed paucaque narro
quattuor discipulis illius referentib agnoui
Con stantino scilic& reuerentis simo ualdeuiro : qui
ei in monasteru regimine successit: Valentinia¬
no quoq qui annis multis latera nensi monasterio
praefuitꝰ. Simplicio quoq: qui congregationem
illius posteũ tertius rexit: Honorato &iam : qui
nunc adhuc celleeius in quaprius conuersatus fue

Expanded text:
sanctae conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fue
Abbreviated transcription (Latin):
uit uirui tȩ uenerabilis gratia benectus : & nomine
abipso pueritiȩ suȩ tempore congerens senilẽ aeta¬
tẽ quippemorib transiens naturalianimo uolupta¬
tem dedit Seddũ in hacterra adhuc eẽt quod tempo¬
raliter liberepotuiss& dispexit. Iam quasi aridũ
mundũ cũ plurib qui liberi origenere ex prouintiȩ
nursia e exortus rome liberalibus litterarũ studus
traditus fuerat: sed cum in eis multos i reꝑ abrup¬
tauitiorum cerner& eum quem qua si ingressu
mundi posuerat: recraxit pedem : Nisiquid descienti¬
a eius attinger&. ipse quoq postmodum in in mane

Expanded text:
uit vir vitae venerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori genere ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum ire cerneret, eum, quem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attingeret, ipse quoque in immane
Abbreviated transcription (Latin):
dier& erectis sursũ genibus ubertim flecuum imbrib
mide facta : dũ diuertit sein partemaliã uultũ aspicit su¬
plii in eoloco ubi eum dormientẽ reliquer&t in ipso
adhuc sopore decineri: Estimans autẽes sede functũ
accedit comminus qua sicada uercollectura ex animȩ
edcumeum dormire cognouiss& excitatũ uelociter

Expanded text:
et, erecta sursum, genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum divertit in parte altera vultum, aspicit filium in eodem loco, ubi eum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem eum esse defunctum, accedit cominus, quasi collectura cadaver exanime: sed cum eum dormire cognovisset, excitatum velociter,
Abbreviated transcription (Latin):
Namnigra paruaq auisq uulgo meru lauocat᷑
rcaei faciem uolitareco epit. Eisq uultuim¬
portune insistereita ut capimanu poss&. sihanc
uirsc̃s tenere uoluis s& Sed signocruois edito reces¬
sitauis. Tantaat̃ carnis tẽptatio aui. ead ẽrecedente
nus sp̃s. ante eiꝰmentiso culosreduxit : Tantoq: igni
seruidĩ animo inspeciem illius accidit : ut seineuis.
pectoreamoris flammauix caper&: &iam pene
deserere heremum uoluptate uictus deliberar& :
Cum subito suꝑnagratia respectus ad sem & ipsum.
reuersus est: Atque orticarum & ueprium iuxtaden¬
sa accrescer& frutecta. conspiciens. & exutus indu

Expanded text:
Num nigra parvaque avis, quae vulgo merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente nus spiritus ante ejus mentis oculos adduxit, tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, ut etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret; cum subito superna gratia respectus, ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruticeta conspiciens, exutus indum