comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cogit&. nesibi tribuat qđ bene facit. sed illi agat gratias cuius gratia factũ
ẽ utbene uiuer&. quia ille illum uocauit. ille illũ inluminauit ergo
iste iam perfectus ẽ non adhuc de est illi aliquid: quid illi de est: ut non
superbiat super eos quinecdũ sic uiuunt quo modo ipse uiuit.: Quita¬
lis fuerit securus sit ñ illi redditur r&ributio dequa dictum ẽ redde
r& ributionẽ superbis : Non est inter illos quibus foditur fouea: nam
uidete illum quidicebat. gratias tibi ago quia ñ sum sicut c&eri homi¬
nes. Iniusti raptores adulteri sicut & publicanus iste : Quantũ se extu¬
lit cũ dicit. quia non sum sicut & publicanus iste : Ille aũ elisa facie ꝑcu¬
tiebat pectus suũ dic s̃. ds̃ propitius esto mihi peccatori.: Ille superbus
erat inbonis factis. ille humilis in malis factis : Vid&e fratres. plus pla

Expanded text:
cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum cogitet, ne sibi tribuat quod bene facit, sed illi agat gratias, cujus gratia factum est ut bene viveret; quia ille illum vocavit, ille illum illuminavit. Ergo iste jam perfectus est? Non; adhuc deest illi aliquid. Quid illi deest? Ut non superbiat super eos qui necdum sic vivunt, quomodo ipse vivit. Qui talis fuerit, securus sit; non illi redditur retributio de qua dictum est, «Redde retributionem superbis:» non est inter illos quibus foditur fovea. Nam videte illum qui dicebat, «Gratias tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines, injusti, raptores, adulteri, sicut et Publicamus iste:» quantum se extulit, cum dicit, «Quia non sum sicut et Publicanus iste?» Ille autem elisa facie, percutiebat pectus suum, dicens: «Deus, propitius esto mihi peccatori.» Ille superbus erat in bonis factis, ille humilis in malis factis. Videte, fratres, placuit Deo
Abbreviated transcription (Latin):
peccatori fouea: superbos intellege: quis ẽ superbus : qui in confessione
peccatorum : non agit penitentiã ut sanari ꝑhumilitatẽ possit: Quis ẽ suꝑ¬
bus: quiilla ipsa pauca quae uid &ur habere bona sibi uult erogare. & de¬
rogat miseri cordiae dĩ Quis est superbus : qui &iam sidõ tribuatbona
quae fecit insultat tam̃ his qui illa ñ faciuint & extollit se suꝑ illos : Nam & ille
pharisaeus. gratias tibi ago inquit: nondixit ego facio.: Dehis quae facie¬
bat gratias dõ agebat. Sentiebat ergo & bene se facere. & ab illo se facere :
Vnde ergo improbatus ẽ : quia in sultabat publicano : ut perficiamini adten¬
dite primo: Praecedere deb& siue uirum siue feminã confessio peccato¬
rum salubris penitentia quȩ ualeat ad corrigendũ hominẽ non ad inriden¬
dũ dm̃ Cum aũ post paenitentiã bene uiuere coeperit. hab& adhuc qđ

Expanded text:
peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatori fovea,» superbos intellige. Quis est superbus? Qui non confessione peccatorum agit poenitentiam, ut sanari per humilitatem possit. Quis est superbus? Qui illa ipsa pauca quae videtur habere bona, sibi vult arrogare, et derogat misericordiae Dei. Quis est superbus? Qui etiamsi Deo tribuat bona quae facit, insultat tamen eis qui illa non faciunt, et extollit se super illos. Nam et ille Pharisaeus, «Gratias tibi ago,» inquit: non dixit, Ego facio. De his quae faciebat, gratias Deo agebat: sentiebat ergo et bene se facere, et ab illo se facere. Unde ergo improbatus est? Quia insultabat Publicano. Ut perficiamini attendite. Primo praecedere debet, sive virum, sive feminam confessio peccatorum, salubris poenitentia quae valeat ad corrigendum hominem, non ad irridendum Deum: cum autem post poenitentiam bene vivere coeperit, habet adhuc quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiones dĩ. quae sapientes sunt: Sed quis est qui cõp̃hendit cogitationesdi:
quiponitur infirmam̃to caeli : Iam hoc cantauimus. lam hoc diximus &
eris eum .. Vtmitiges eum adieb malignis donec fodiatur peccatori
fouea. Ecce habes consilium dĩ quare parcat malis. fodiatur peccatori¬
fouea. Tuiam uis illum sepelire. adhuc fouea illi foditur. noli festinare
sepelire : Quid est donec fodiatur peccatori fouea. autquẽ ponit peccato¬
rem : unum hominem XoV : Quid ergo : omne genus hominũ peccato¬
rum sed superborum : lam enĩ premisit redde ra&ributionẽ superbis:
Nam & ille peccator fuit publicanus qui oculos eliserat interram. & percuti¬
ebat pectus suum dicens. ds̃ propitius esto mihi peccatori: Sed quia non su¬
perbus erat ds̃ aũ redd& retributionẽ suꝑbis non illi sed talibus foditur fo¬
uea donec reddat r&ributionem superbis : Ergo quod ait . donec fodiatur

Expanded text:
tiones Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? tiones Dei, quae sapientes sunt. Sed quis est qui comprehendit cogitationes Dei? Qui ponitur in firmamento coeli. Jam hoc cantavimus, jam hoc diximus et eris eum: ut mitiges eum a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fovea.» Ecce habes consilium Dei, quare parcat malis: foditur fovea peccatori. Tu jam vis illum sepelire: adhuc fovea illi foditur; noli festinare sepelire. Quid est, «donec fodiatur peccatori fovea?» Aut quem ponit peccatorem? unum hominem? Non. Quid ergo? Omne genus hominum peccatorum, sed superborum; jam enim praemisit, «Redde retributionem superbis.» Nam et ille peccator fuit Publicanus, qui oculos eliserat in terram, et percutiebat pectus suum, dicens, «Deus, propitius esto mihi peccatori:» sed quia non superbus erat, Deus autem reddet retributionem superbis; non illi, sed talibus foditur fovea, donec reddat retributionem superbis. Ergo quod ait, «Donec fodiatur
Abbreviated transcription (Latin):
illicrecipiat unusquisq scđm eaquae ꝑcorpus gessit. siue bonum siue
malum : Quierud it gentes ñ argu&.: Quido c& hominẽ scientiam:
Ipse ñscit quite fecit scire : quido c& hominem scientiam.: Dñs scit co¬
gitationes hominũ quõ uanȩ sunt. nam tunescis cogitationes dĩ quõ
iuste sunt. ille scit cogitationes hominũ quo uanae sunt. & homines sci¬
erunt cogitationes dĩ : sed quibus iam amicus factus est : prodit consili¬
um suum Et uos fratres mei nolite uos ẽtemnere sicũ fide acceditis ad dm̃
auditis cogitationes dĩ. Fas modo discitis hoc uobis dicitur. & ad hoc instru¬
emini quare parcat modo ds̃ malis. nemurmur&is aduersus dm̃ quido c&
hominem scientiam . dñs scit cogitationes hominum quõ uanae sunt: Relin¬
quite ergo cogitationes hominũ quae uanae sunt. ut cõp̃hendatis cogita¬

Expanded text:
illic recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive illic recipiat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum . Qui erudit gentes, non arguet; qui docet hominem scientiam?» Ipse non scit qui te fecit scire; «qui docet hominem scientiam?» 14. gitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Nam etsi tu nescis cogitationes Dei, quoniam justae sunt; ille «scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Et homines scierunt cogitationes Dei: sed quibus jam amicus factus est, prodit consilium suum. Et vos, fratres mei, nolite vos contemnere: si cum fide acceditis ad Dominum, auditis cogitationes Dei; eas modo discitis, hoc vobis dicitur, et ad hoc instruimini quare parcat modo Deus malis, ne murmuretis adversus Deum, «qui docet hominem scientiam. Dominus scit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt.» Relinquite ergo cogitationes hominum, quae vanae sunt; ut comprehendatis cogita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis seruis filium suũ pertotem orbem terrarũ predicatur ubiq uerbũ
di Vb non dicitur hominib relinquite in iquitates urãs priores. conuer¬
tite uos ad itinera recta. Ideo parcit ut uos corrigatis: Ideo heri nonuindica¬
uit ut hodie bene uiuatis, Frudit gentes nonergo. SPrudit gentes ñ ergo
argu& non auditurus est quos erudit ñ iudicaturus ẽ. quib sermonẽ p̃mi¬
sit & p̃seminauit. Inscola si esses acciperes & non redderes :: Vtiq quando
accipis a magistro erudiris: Committit tibi magister qđ p̃b& & non exig&
quando reddis : Aut cũ coeperis reddere sine metueris plagarum :: mo¬
do ergo accipimus. post ea statuimur ante magistrum. ut reddamus om̃s
p̃teritas nrãs. idẽ ut rationem reddamꝰ de his omnib: quȩ modo nobis ero¬
gantur. Audia postolũ dicentẽ . om̃s ad stabimus ante tribunal xp̃i. ut

Expanded text:
ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum ipsis servis Filium suum. Per totum orbem terrarum praedicatur ubique verbum Dei. Ubi non dicitur hominibus: Relinquite iniquitates vestras priores, convertite vos ad itinera recta? Ideo parcit, ut vos corrigatis; ideo heri non vindicavit, ut hodie bene vivatis. Erudit gentes; non ergo arguet? non auditurus est quos erudit? non judicaturus est quibus sermonem praemisit et praeseminavit? In schola si esses, acciperes, et non redderes? Utique quando accipis a magistro, erudiris: committit tibi magister quod praebet; et non exiget quando reddis? aut cum coeperis reddere, sine metu eris plagarum? Modo ergo accipimus; postea statuimur ante magistrum, ut reddamus omnes praeteritas nostras, id est, ut rationem reddamus de his omnibus quae nobis modo erogantur. Audi Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oculi patris familias. quaere ubi illum fallas &cessa si potes : Ergo siquid
forte aliquid cogitabatis quando uidebatis malos florere. & cogitatio¬
nes urãe faciebant nutare pedes urõs inuiadĩ. uobis loquitur psalmus iste
Siaũ nullus urm̃ talis ẽ ꝑ.uos aliqͥs loquitur dic̃s. intellegite nunc quia
dixerunt illi. ñ uidebit dñs. nec intellegit ds̃ iacob. Intellegite inquit
qui plantauit aurem non audi&. Aut qui finxit oculũ non considerat .: Quie¬
rudit gentes non argu&. Adtendite hoc magnopere fratres mei. quieru¬
dit gentes ñ argu&: hoc modo facit ds̃ erudit gentes: Ideo misit uer¬
bum suum per orbem terrarum hominibus. misit per angelos. perpatriar¬
chas perproph&as perseruos suos. pertot precones antecedentes iudicẽ:
Misit &ipse uerbum suũ misit & ipsum filiũ suũ. misit seruos filii sui & in

Expanded text:
sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui sunt oculi patrisfamilias; quaere ubi illum fallas, et cessa si potes. Ergo si qui forte aliquid cogitabatis, quando videbatis malos florere, et cogitationes vestrae faciebant nutare pedes vestros in via Dei; vobis loquitur psalmus iste: si autem nullus vestrum talis est, per vos aliis loquitur, dicens, «Intelligite nunc;» quia dixerunt illi, «Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Intelligite.» inquit,«Qui plantavit aurem, non audiet? aut qui finxit oculum, non considerat? Qui erudit gentes, non arguet?» Attendite hoc magnopere, fratres mei, «Qui erudit gentes, non arguet?» Hoc modo facit Deus, erudit gentes: ideo misit verbum suum per orbem terrarum hominibus, misit per Angelos, per Patriarchas, per Prophetas, per servos, per tot praecones antecedentes judicem. Misit et ipsum Verbum suum, misit et ipsum Filium suum; misit servos Filii sui, et in
Abbreviated transcription (Latin):
tetur facta ipsorum quia uid& quasi nihil sibi prodesse quod bene uiuat humi¬
lis. hic sperans mercedẽ : Nam si illam sper& futuram. non illam perd&. quia non¬
dum uenit tempus ut accipiat eam : In uinea operaris. fac opus tuũ &accipies
rantia. adopus tuũ ꝑtin&. & hoc ad mercedem pertin&.: Minusuis facere in
uinea qui nonuis tolerare. quia & ipsa tolerantia ad ipsã operationẽ pertin&
utinuenias mercedem.: Quod sidolosus es. uide nenon solum ñ accipias merce¬
dem sed & poenam inuenias. quia uoluisti eẽ operarius dolosus.: Etquidem
operarius dolosus ut incipiat ñ bene facere. oculos patris familias attendit :
Adillum aspicit qui condux̃ aduin eam.: utcũ ille auesterit oculos cess& et non
bene operetur : Cũ aũ ille conuerterit oculos bene oper&ur.: Ds̃ aũ qui
te conduxit non auertit oculos. non tibi lic& dolose operari: Super te sẽꝑ

Expanded text:
tetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humitetur facta ipsorum; quia videt quasi nihil sibi prodesse quod bene vivat humilis, hic sperans mercedem. Nam si illam speret futuram, non illam perdit; quia nondum venit tempus ut accipiat eam. In vinea operaris, fac opus tuum, et accipies rantia ad opus tuum pertinet, et hoc ad mercedem pertinet: minus vis facere in vinea, qui non vis tolerare; quia et ipsa tolerantia ad ipsam operationem pertinet, ut invenias mercedem. Quod si dolosus es, vide ne non solum non accipias mercedem, sed et poenam invenias; quia voluisti esse operarius dolosus. Et quidem operarius dolosus ut incipiat non bene facere, oculos patrisfamilias attendit, ad illum aspicit qui conduxit ad vineam, ut cum ille averterit oculos, cesset, et non bene operetur; cum autem ille converterit oculos, bene operetur. Deus autem qui te conduxit, non avertit oculos; non tibi licet dolose operari: super te semper
Abbreviated transcription (Latin):
git ista. alias rescurat. non intellegit haec enĩ duae uoces. suntuoces
malorum: Vna quã iam dixi haec fecisti & tacui. Suspicatus es in iquita¬
tẽ quod ero tibi similis: Quid ẽ quod ero tibi similis: putas quia ui¬
deo facta tua & placent mihi. quia ñ uindico : Alia est uox in iquo¬
rum quia nec attend& ista ds̃ nec auertit ut sciat. que mad modũ
uiuam non me curat ds̃ .⁊ Ergo inter aliqua me computat ds̃. aut ue¬
re me numerat ds̃. aut ipsos homines numerat .: In felix homo ut esses
entes estis inpopulo & stulti aliquando sapite: Populũ siũ erudit
cui possunt commoueri pedes. quando felicitates iniquorum uid& homo
lam bene uiuens in numero scorum dĩ id est in numero filiorũ aelesiae. uid&
quia florent mali & faciunt iniquitatem. & emulatur eos & adducitur ut imi¬

Expanded text:
 Non attendit ista, negligit ista, alias res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt  Non attendit ista, negligit ista, alias res curat, non intelligit. Hae enim duae voces sunt malorum: una quam jam dixi, «Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «quod ero tibi similis?» Putas quia video facta tua, et placent mihi, quia non vindico. Alia est vox iniquorum: Quia nec attendit ista Deus, nec advertit ut sciat quemadmodum vivam, non me curat Deus. Ergo inter aliqua me computat Deus? aut vere me numerat Deus? aut ipsos homines numerat? Infelix homo! ut esses entes estis in populo, et stulti aliquando sapite.» Populum suum erudit, cui possunt commoveri pedes, quando felicitates iniquorum videt homo, jam bene vivens in numero sanctorum Dei, id est in numero filiorum Ecclesiae: videt quia florent mali, et faciunt iniquitatem, et aemulatur eos, et adducitur ut imi
Abbreviated transcription (Latin):
redd& unicuiq scđm opera sua Ille ergo aug& longanimitatem. & tui auges
iniquitatẽ.: Irit illius thes aurus insempiternũ misericordia. in eos qui
non contempserunt misericordiam. tuus aũ thesaurus in ira in uenitur
& qđ ponis cottidie ꝑ̃modicum. post ea missam inuenturus es: minuta¬
tim ponis. sed cumulum inuenies: Noli ad tendere minuta peccata tua
cottidiana. Deminutissimis guttis flumina implentur : Quidaũ illi
faciunt qui respondent & loquentur iniquitatem. quia faciunt & par¬
citur eis : Populum tuum dñe humiliauerunt. id est omnes qui iuste
uiuunt. in quos uolunt superbire omnes mali. populum tuum dnẽ
humiliauerunt: Et hereditatẽ tuam uex arunt. uiduã &pupillos in¬
terfecerunt & prose litum occiderunt: Id est peregrinũ aduenam:
Aduentitiũ ipsum dicit ꝓselitum: manifesta sunt ista singula. nec opus

Expanded text:
reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges reddet unicuique secundum opera sua» . Ille ergo auget longanimitatem, et tu auges iniquitatem. Erit illius thesaurus in sempiterna misericordia in eos qui non contempserunt misericordiam; tuus autem thesaurus in ira invenietur, et quod ponis quotidie per modicum, postea massam inventurus es: minutatim ponis, sed cumulum invenies. Noli attendere minuta peccata tua quotidiana; de minutissimis guttis flumina implentur. 10. «vers.» 5, 6. Quid autem illi faciunt, qui respondent et loquentur iniquitatem, quia faciunt et parcitur eis? «Populum tuum, Domine, humiliaverunt:» id est, omnes qui juste vivunt, in quos volunt superbire omnes mali. «Populum tuum, Domine, humiliaverunt, et haereditatem tuam vexaverunt: viduam et pupillos interfecerunt, et proselytum occiderunt:» id est, peregrinum, advenam, adventitium; ipsum dicit proselytum. Manifesta sunt ista singula, nec opus
Abbreviated transcription (Latin):
est : igo feci iniquitatẽ quare me abstulit ds̃: Icce ille fecit iustitiã
& quare sic in illũ uindicauit: Quare ille sic laborat : respondent.
hoc ẽ respondent. quia habent quoddicant: quia parcitur illis depa¬
tientia dĩ inueniunt argumentum responsionis suae.⁊ Parc& ille ꝓp̃t
aliud respondent illi ꝓp̃t aliud quia uiuunt.: Quare enĩ parcat ille
dicit apostolus exponit consilium patientiae dĩ.: Ex istimas inquit
quitalia agis quia tu effugies uidicium di : an diuitiae benignitatis & longani¬
mitatis ei contemnis: Ignoras quia patientia dĩ ad penitentiã te adducit:
Tuaũ idẽ ille quirespond& &dicit. si displicerem dõ ñ mihi parcer& ds̃. uide
quid sibi facit. audi apostolum ⁊ Iuaũ secundũ duritiã cordis tui. &cor in¬
penitens. thesauritas tibi iram indie irȩ. & reuelationis iusti iudicii dĩ. qui

Expanded text:
est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; est? Ego feci iniquitatem; quare me non abstulit Deus? Ecce, ille fecit justitiam; et quare sic in illum vindicavit? quare ille sic laborat? respondent; hoc est, «respondent,» quia habent quod dicant; quia parcitur illis, de patientia Dei inveniunt argumentum responsionis suae. Parcit ille propter aliud, respondent illi propter aliud, quia vivunt. Quare enim parcat ille, dicit Apostolus, exponit consilium patientiae Dei: «Existimas,» inquit, «qui talia agis, quia tu effugies judicium Dei? An divitias benignitatis et longanimitatis ejus contemnis, ignorans» «quia patientia Dei ad poenitentiam te adducit? Tu autem,» id est, ille qui respondet et dicit, Si displicerem Deo, non mihi parceret Deus: vide quid sibi facit, audi Apostolum: «Tu autem secundum duritiam cordis tui et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Cum psalmus ista cantat. ille non tac&.: Et istȩ omnes uoces dĩ per orbem
terrarũ fiunt. quomodo ergo tac&: quomodo nontac&. non tac& in uer¬
bo : tac& in uindicta: Quid est ergo haec fecisti & tacui : haec fecisti & non
uindicaui suspicatus es iniquitatem quod erotibi similis.: De ipsa uin¬
dicta & taciturnitate id est dexessatione uindictae alio loco dicit:
Iacui. numquid semper tacebo : usquequo peccatores dnẽ. usquequo
peccatores gloriabuntur : respondent &loquentur iniquitatem :¬
iniquitatẽ loquentur om̃s quio perantur in iustitiam ⁊ Etdicit omnia
opera respondent &loquentur iniquitatem.: Quid est respondent.
Contra iustum habent quod respondeant.⁊ Uenit iustus aliquis &dicit
noli facere iniquitatẽ.: quare : nemoriaris : Ecce feci in iquitatem
quare non morior : Ille fecit iuistitiam & mortuus ẽ: quare mortuus

Expanded text:
cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem cum Psalmus ista cantat, ille non tacet: et istae omnes voces Dei per orbem terrarum fiunt. Quomodo ergo tacet, quomodo non tacet? Non tacet in verbo, tacet in vindicta. Quid est ergo, «Haec fecisti, et tacui?» Haec fecisti, et non vindicavi. «Suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis.» De ipsa vindictae taciturnitate, id est, de cessatione vindictae, alio loco dicit: «Tacui; numquid semper tacebo» . «Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Et dicit omnia opera. «Respondent, et loquentur iniquitatem.» Quid est, «respondent?» Contra justum habent quod respondeant. Venit justus aliquis, et dicit: Noli facere iniquitatem. Quare? Ne moriaris. Ecce feci iniquitatem; quare non morior? Ille fecit justitiam, et mortuus est: quare mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
& quia faciunt sciunt quid fecerunt & uident se uiuere sciente dõ. quinonuiuerent
sciente stationario dicunt sibi ista placent dõ. It reuera si illi displicerent
facta nr̃a quomodo displicent iudicibus. quomodo displicent legibus. quo modo
displicent imperatorib: & quomodo displicent commentariensibus: Numquid
quomodo illorum oculos uitamus uitare possumus oculos dĩ: trgo placent ista
dõ ideo in alio psalmo peccatori dicitur. haec fecisti & tacui: Suspicatus es
iniquitatem quod ero tibi similis: Quid est ergo tibi similis: ut quomodo
tibi placet factũ tuum malũ. sic putes quia & mihi plac&. Etminatur
in posterum. arguam te. Ergo nontac& quidixit tacui. cum dicit haec
fecisti & tacui. suspicatus es iniquitatẽ quod ero tibi similis & ñtacuit.
Cum enim nos loquimur ille nontac& Cum enĩ lector leg&. ille nontac&.

Expanded text:
et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent et quia faciunt, et sciunt quid fecerunt, et vident se vivere sciente Deo, qui non viverent sciente stationario, dicunt sibi: Placent ista Deo; et revera si illi displicerent facta nostra, quomodo displicent judicibus, quomodo displicent regibus, quomodo displicent imperatoribus, et quomodo displicent commentariensibus , numquid quomodo illorum oculos vitamus, vitare possemus oculos Dei? Ergo placent ista Deo. Ideo in alio psalmo peccatori dicitur, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tibi similis.» Quid est, «ero tibi similis?» Ut quomodo tibi placet factum tuum malum, sic putes quia et mihi placet. Et minatur in posterum: «Arguam te» . Ergo non tacet qui dixit, «tacui.» Cum diceret, «Haec fecisti, et tacui; suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis;» et non tacuit. Cum enim nos loquimur, ille non tacet cum enim lector legit, ille non tacet;
Abbreviated transcription (Latin):
ridens luctum eius ñ facit quod modo lectũ ẽ dicente apostolo. gaudere
cũ gaudentib flere cũ flentibus: Ergo ut gaudeat tecũ prius flescũ
illo contristaris cũ illo : ut reficias eum : Sic & psalmus & sp̃s dĩ utiq omni¬
a sciens quaerit tecum : quasi uerba tua dicit .: Vsque quo peccatores dñe
usquequo peccatores gloriabuntur: Respondent. &loquentur iniqui¬
tatem. loquentur omnes quio perantur inustitiam.: Quid loquentur
nisi contra dm̃ quidicunt quid nobis prodest quia sic uiuimus: quiddic¬
turus es: uere curat ista quae facimus ds̃. Quia enim uiuunt putant
dm̃ nescire qđ faciunt: Vide quid mali illis contingat.: Quia si statio¬
narius scir&. teneret illos: Et ideo uitant oculos stationarii. nestatim te¬
neantur . Oculos enĩ dĩ uitare nemo potest . quia non solũ incubiculo ui¬
dent. sed & intima cordis tui cogitant &ipsi quinihil potest latere dm̃

Expanded text:
ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere ridens luctum ejus, non facit quod modo lectum est, dicente Apostolo: «Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus» . Ergo ut gaudeat tecum, prius fles cum illo; contristaris cum illo, ut reficias eum: sic et Psalmus et Spiritus Dei, utique omnia sciens, quaerit tecum, quasi verba tua dicit. «Usquequo pecuo peccatores gloriabuntur; respondent, et loquentur iniquitatem; loquentur omnes qui operantur injustitiam?» Quid loquentur, nisi contra Deum, qui dicunt: Quid nobis prodest quia sic vivimus? Quid dicturus es? Vere curat ista quae facimus Deus? Quia enim vivunt, putant Deum nescire quod faciunt. Vide quid mali illis contingat! Quia si stationarius sciret, teneret illos; et ideo vitant oculos stationarii, ne statim teneantur: oculos enim Dei vitare nemo potest; quia non solum in cubiculo videt, sed et intima cordis tui. Cogitant et ipsi quia nihil potest latere Deum;
Abbreviated transcription (Latin):
quia uide quid dicat psalmus iste: Exaltare qui iudicas terram. redde re¬
tributionẽ superbis: Ab illo numero ergo excepti erant illi . in illis ualuit
uox illa dnĩ pendentis incruce & dicentis. pater ignosce illis. quia nesci¬
unt quid faciunt : Ex altare quiiudicas terrã. redde retributionẽ suꝑbis:
Ergo redditurus ẽ retributionẽ : redditurus: sed superbis: sed quando :
quando redd& : Iterum mali triumphant. & ex ultant mali blasphemant
mali . omnia mala faciunt. : Mou&te. cum pi&ate quaere. non cũ super¬
bia rephende: Mou& te cũ patitur tibi & psalmus quaerit tecum. non
quia nescit. sed ideo tecũ quęrit quod scit ut in illo inuenias quod nesciebas:
quomodo qui uult aliquem consolari. nisi condoleat cũ illo. non illum erigit:
prius cũ illo dol& & sic eũ reficit sermone consolatorio : Siaũ intr& ad illũ

Expanded text:
Quia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde reQuia, vide quid dicat psalmus iste: «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ab illo numero ergo excepti erant illi; in illis valuit vox illa Domini pendentis in cruce, et dicentis: «Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt» . «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Ergo redditurus est retributionem? Redditurus, sed superbis. 9. «vers.» 3, 4. Sed quando? quando reddet? Interim mali triumphant, et exsultant mali, blasphemant mali, omnia mala faciunt. Movet te? Cum pietate quaere, non cum superbia reprehende. Movet te? Compatitur tibi et Psalmus, quaerit tecum, non quia nescit; sed ideo tecum quaerit quod scit, ut in illo invenias quod nesciebas. Quomodo qui vult aliquem consolari, nisi condoleat cum illo, non illum erigit: prius cum illo dolet, et sic eum reficit sermone consolatorio. Si autem intret ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
anima &corunũ indm̃ deipsis cruci fixorib dnĩ: Sed quare non illis reddi¬
tũ ẽ : quia redde r&ributionẽ superbis dictum ẽ.: Illiaũ noluerunt eẽ
suꝑbi. & enĩ cũ uiderent multa miracula fieri per nom̃ xp̃i quẽ seputabant
interfecisse : commoti miraculis. audier̃ a petro incuius nomine illa fie¬
rent. Non enĩ sibi arrogare serui uoluerunt potentiã dnĩ sui ut dicerent
a se factũ eẽ quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo serui deder̃ dñõ suo
dixerunt quia quae illi mirabantur in nomine fierent eius quem illi cruci¬
fixerunt: It facti sunt humiles conpuncti sunt corde. conturbati sunt.
confitentes peccatũ suũ. & consilium quaesier̃ dicentes: Quid ergo facie¬
mus :÷ non desperant desalute sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis pe¬
uiũ xp̃i . quiegerunt paenitentiã humiles fuer̃ non ergo illis redditũ est

Expanded text:
anima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis reddianima et cor unum in Deum; de ipsis crucifixoribus Domini. Sed quare non illis redditum est? Quia, «Redde retributionem superbis,» dictum est; illi autem noluerunt esse superbi. Etenim cum viderent multa miracula fieri per nomen Christi, quem se putabant interfecisse; commoti miraculis, audierunt a Petro in cujus nomine illa fierent: non enim sibi arrogare servi voluerunt potentiam Domini sui, ut dicerent a se factum esse quod ille in ipsis faciebat. Honorem ergo dederunt servi Domino suo: dixerunt quia quae illi mirabantur, in nomine fierent ejus quem illi crucifixerunt. Et facti sunt humiles, compuncti sunt corde, conturbati sunt confitentes peccatum suum; et consilium quaesierunt, dicentes: «Quid ergo faciemus?» Non desperant de salute, sed quaerunt medicinam. Tunc ait illis Pei nostri Jesu Christi» . Qui egerunt poenitentiam, humiles fuerunt: non ergo illis redditum est.
Abbreviated transcription (Latin):
butionẽ suꝑbis: Superbis redd&. ñ humilibus. Qui sunt superbi : quib
parũ ẽ quod mala faciunt : & defendere peccata sua uolunt. Namq
dehis quicruci fixer̃ xpm. facta sunt post ea miracula quando deipso nu¬
mero iuda eorũ credider̃ & donatus ẽ illis sanguis xp̃i.: Impias manus &
cruentas de sanguine xp̃i portabant. lauit eos ipse cuius sanguinẽ fuder̃.
adiuncti sunt corpori ipsius idẽ aeclesiae: Quicorpus eius mostale quod
uiderant persecuti sunt fuderunt pretium suũ ut biberent p̃tiũ suũ . Namq
post ea plures c̃uersi sunt cum multa miracula fierent ab apostolis: Aliqđ
hominum milia unodie credider̃. & in propinquo inuenti sunt. ut omnia
sua quae habebant uenderent & p̃tium rerum suarũ ad pedes a postolorũ
ponerent & unicuiq distribuebatur quomodo opus erat . &erat illis una

Expanded text:
butionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus butionem superbis.» Superbis reddet, non humilibus. Qui sunt superbi? Quibus parum est quod mala faciunt, et defendere peccata sua volunt. Namque de his qui crucifixerunt Christum facta sunt postea miracula, quando de ipso numero Judaeorum crediderunt, et donatus est illis sanguis Christi. Impias manus et cruentas de sanguine Christi portabant: lavit eas ipse cujus sanguinem fuderant. Adjuncti sunt corpori ipsius, id est Ecclesiae, qui corpus ejus mortale, quod viderant, persecuti sunt. Fuderunt pretium suum, ut biberent pretium suum. Namque postea plures conversi sunt. Cum multa miracula fierent ab Apostolis, aliquot hominum millia una die crediderunt: et tam in propinquo inventi sunt, ut omnia sua quae habebant venderent, et pretium rerum suarum ad pedes Apostolorum ponerent; et unicuique distribuebatur quomodo opus erat; et erat illis una
Abbreviated transcription (Latin):
egisse quia te cõprehendentes crucifixerunt. quite deberent fide
cõprehendere. cõprehender̃ persecutione : : Tuergo qui fidenter egisti
inter iniquos & neminem timuisti. & quia passus es ex altare id est ex¬
surge uade incaelum patiatur & aeclesia patienter quod passum ẽ caput aecłȩ
patienter: Ex altare quiuidicas terram: Redde r&ributionẽ superbis.
Redditurus ẽ frs: Quid ẽ enim qđ dictũ ẽ ex altare qui uidicas terrã redde
retributionẽ superbis : Proph&ia ẽ p̃dicentis non audacia iubentis:
Non enĩ quia dixit ꝓph&a exaltare qui iudicas terram. obtemperabit ꝓph&ȩ
in uerbo & dicit fidenter egit .: Vid & illũ quam fidenter egit : uid& illũ
cõp̃hensũ : uid& illũ crucifixũ : uid& illũ humiliatũ : uid & illũ resurgentẽ:¬
& euntẽ in celũ &uenturũ inde aduidiciũ eorũ. quorum inter manus
passus ẽ omnia mala : Ex altare inquit quiiudicas terrã redde retri¬

Expanded text:
egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide egisse, quia te comprehendentes crucifixerunt; qui te deberent fide comprehendere, comprehenderunt persecutione: tu ergo qui fidenter egisti inter iniquos, et neminem timuisti, et quia passus es, «Exaltare;» id est, resurge, vade in coelum. Patiatur et Ecclesia patienter, quod passum est caput Ecclesiae patienter. «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis.» Redditurus est, fratres. Quid est enim quod dictum est, «Exaltare, qui judicas terram; redde retributionem superbis?» Prophetia est praedicentis, non audacia jubentis. Non enim quia dixit Propheta, «Exaltare, qui judicas terram,» obtemperavit Prophein verbo, et dicit: «Fidenter egit.» Videt illum quam fidenter egit, videt illum comprehensum, videt illum crucifixum, videt euntem in coelum, et venturum inde ad judicium eorum, inter quorum manus passus est omnia mala: «Exaltare,» inquit, «qui judicas terram; redde retri
Abbreviated transcription (Latin):
quun uerbo ñ pepercit passurus. parc& insentia iudicaturus : qui nemi¬
nem timuit inhumilitate .. timebit quem quã inclaritate : exeo quod iam
fidenter egit. cogita quomodo sit acturus infine sclĩ.: Noli ergo murmu¬
rare aduersus dm̃ qui quasi parcit malis. sed esto bonus cui forte ad tempus
& quia humilis uenerat. & carne mortali indutus erat . & mori uenerat.
non facere qđ peccatores sed pati qđ peccatores. quia propter ea uenerat
cũ fidenter egiss&. & illi ferre ñ possent fiduciã eius in uerbo: Quid fe¬
cerunt: tenuer̃ flagellauer̃ in luser̃. cola fitauerunt sputis in linerunt
spinis coronauerunt . Incruce leuauerunt. postremo occiderunt: Sedquid
sequitur quod fidenter egerit.: Ex altare quiuidicas terram: Quia tenu¬
erunt humilem. tenebunt excelsum. puta quia uidicauerunt mostalem.
nonne ab in mortali udicabuntur. quid ergo ait : ex altare tu qui fiden¬
ter egisti. & fiduciã uerbitui ñ sunt passi iniqui & putauerunt se aliquid

Expanded text:
n verbo non pepercit passurus, parcet in sententia judicaturus? qui neminem timuit in humilitate, timebit quemquam in claritate? Ex eo quod jam fidenter egit, cogita quomodo sit acturus in fine saeculi. Noli ergo murmurare adversus Deum, qui quasi parcit malis; sed esto bonus cui forte ad tempus et quia humilis venerat, et carne mortali indutus erat, et mori venerat; non facere quod peccatores, sed pati quod peccatores; quia propterea venerat, cum fidenter egisset, et illi ferre non possent fiduciam ejus in verbo, quid fecerunt? Tenuerunt, flagellaverunt, illuserunt, colaphizaverunt, sputis illinierunt, spinis coronaverunt, in cruce levaverunt, postremo occiderunt. Sed quid sequitur quod fidenter egerit? «Exaltare, qui judicas terram.» Puta quia tenuerunt humilem, tenebunt excelsum? Puta quia judicaverunt mortalem, nonne ab immortali judicabuntur? Quid ergo ait? «Exaltare,» tu qui fidenter egisti, et fiduciam verbi tui non sunt passi iniqui, et putaverunt se aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
tes barbaras credidisse xp̃o. quo nundum porrectum est romanum im¬
perium. iam xp̃s possid&. Quod ad huc clausum est eis. qui ferro pug
cruce sua uicit reges. et sub iugatis et sub iugatis ipsam crucem in fronte
fixit. & gloriantur deilla. quia ibi est salus eorum.: Hoc agitur. sic
crescit domus. sic aedificatur.: Etut noueritis sequentia psalmi audi¬
te : Videre operantes & fabrigantes domum.⁊ Cantate dñõ canticũ
nouum. cantate dño omnis.  Cantate dño. benenedicite nomen eius.

Expanded text:
tes Barbaras credidisse Christo: quo nondum porrectum est Romanum imtes Barbaras credidisse Christo: quo nondum porrectum est Romanum imperium, jam Christus possidet; quod adhuc clausum est eis qui ferro pugncruce sua vicit reges, et subjugatis ipsam crucem in fronte fixit; et gloriantur de illa, quia ibi est salus eorum. Hoc agitur, sic crescit domus, sic aedificatur: et ut noveritis, sequentia Psalmi audite; videte operantes et fabricantes domum. «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis te
Abbreviated transcription (Latin):
tas sp̃s. unus lapis. sed unus demultis factus .: Quomodo demultis fac¬
tus : Sufferendo inuicem indilectionem. ⁊ Aedificatur ergo domus
dnĩ dĩ nr̃i. aedificatur. Hoc fit. hocagitur. hoc uoces istae agunt.
hoc lectiones. hoc predicatio euangelii. toto orbeterrarum, Ad¬
huc aedificatur.⁊ Creuit multum domus haec. & multas gentes imple¬
uit. nondum tamen omnes gentes occupauit. crescendo multas tenuit:
Omnes occupatura est. et contradicitur abeis quido mesticos eius seesse
gloriantur. etdicitur. iam decreuit. ad huc crescit. ad huccri
credi¬
turȩ sunt omnes gentes. quae nondum crediderunt.⁊ Nequis dicat. & in il¬
la lingua creditura est & barbari credituri sunt. ⁊ & quid sibi uult quod
sp̃s sc̃s apparuit in linguis igneis. nisi quia nullus linguae duritia est.
quae non illo igne soluatur. ⁊ Neque enim non habemus iam multas gen¬

Expanded text:
tas Spiritus, unus lapis; sed unus lapis de multis factus. Quomodo de multis unus factas Spiritus, unus lapis; sed unus lapis de multis factus. Quomodo de multis unus factus? Sufferendo invicem in dilectione. Aedificatur ergo domus Domini Dei nostri, aedificatur: hoc fit, hoc agitur, hoc voces istae agunt, hoc lectiones, hoc praedicatio Evangelii toto orbe terrarum; adhuc aedificatur. Crevit multum domus haec, et multas gentes implevit: nondum tamen omnes gentes occupavit: crescendo multas tenuit, omnes occupatura est; et contradicitur ab eis qui domesticos ejus se esse gloriantur, et dicitur, Jam decrevit. Adhuc crescit, adhuc crediturae sunt omnes gentes quae nondum crediderunt: ne quis dicat, Et illa lingua creditura est? et Barbari credituri sunt? Et quid sibi vult quod Spiritus sanctus apparuit in linguis igneis , nisi quia nullius linguae duritia est quae non illo igne solvatur? Neque enim non habemus jam multas gen
Abbreviated transcription (Latin):
diruebatur uetustas. ut nouitas aedificaretur. ⁊ Et quomodo diruitur ue¬
tustas : Amendico uobis inquit. non relinquetur lapis super lapidem:
qui non destruatur. ⁊ Lapis xp̃s est.⁊ Dicit autem apostolus : quot quot
tur : in xp̃o quis ponit lapidem superlapidem. nisi qui baptismum suꝑ
baptismum inponit: Sed nolite terreri . non relinquetur qued non re.¬
linquetur. quod non destruetur. ⁊ Lapides enim ad fabricam nouam quae
aedificatur post captiuitatem sic colliguntur. et sic illos caritas inunita¬
te constringit. ut non sit lapis super lapidem. sed unus lapis sint omnes
lapides.⁊ Nemiremini. hoc fecit canticum nouum: Id est hoc fecit inno¬
uatio caritatis. ad ipsam structuram nos conpingit apostolus. & in il¬
la unitate nos constrictos conpaginat dicens. sufferentes inuicem indi¬
lectione : studentes seruare unitatem sp̃s inuinculo pacis. ⁊ Ubi uni¬

Expanded text:
diruebatur vetustas, ut novitas aedificaretur. Et quomodo diruitur vediruebatur vetustas, ut novitas aedificaretur. Et quomodo diruitur vetustas? «Amen dico vobis,» inquit, «non relinquetur lapis super lapidem, qui non destruetur.» Lapis Christus est: dicit autem Apostolus, «Quotquot itur in Christo; quis ponit lapidem super lapidem, nisi qui Baptismum super Baptismum imponit? Sed nolite terreri; «non relinquetur qui non destruetur.» Lapides enim ad fabricam novam, quae aedificatur post captivitatem, sic colliguntur, et sic illos charitas in unitate constringit, ut non sit lapis super lapidem, sed unus lapis sint omnes lapides. Ne miremini: hoc fecit canticum novum, id est, hoc fecit innovatio charitatis. Ad ipsam structuram nos compingit Apostolus, et in illa unitate nos constrictos compaginat, dicens: «Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus, in vinculo pacis» . Ubi uni
Abbreviated transcription (Latin):
aedificare est. sed sinon uetus cant&. Uetus cantat cupiditas carnis. no¬
uum cantat caritas dĩ.: Quicquid cantaueris decupiditate. uetus cantas:
et non sonant inore uerba cantici noui. non est speciosa laus inore pecca
ielius est utnouus taceas. quam utuetus cantes. ⁊ Quia
eris nouus ettacueris. auribus hominum non sõnat .: Nam cortuum non
tac& canticum nouum. & peruenit ad aures dĩ quite fecit hominem nouũ.:
Diligis ettaces.⁊ Dilectio ipsa uox est addm̃: Etipsa dilectio canticum no¬
uum est. Audi quia canticum nouum est : Dns dicit.: Mandatum no¬
uum do uobis. utuos inuicem diligatis . : Omnis ergo terra cantat canticum
nouum.⁊ Vbi aedificatur domus: Omnis ergo terra est domus dĩ .⁊ Si
omnis terra domus dĩ . qui non her& omni terrae . ruina est. nondomus ⁊
Ruina illa uetus. cuius umbra habebat templum illud uetus: Ibi enim

Expanded text:
aedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: noaedificare est; sed si non vetus cantet. Vetus cantat cupiditas carnis: novum cantat charitas Dei. Quidquid cantaveris de cupiditate, vetus cantas; etsi sonant in ore verba cantici novi, non est speciosa laus in ore peccatoris . Melius est ut novus taceas, quam ut vetus cantes; quia si fueris novus, et tacueris, auribus hominum non sonat: nam cor tuum non tacet canticum novum; et pervenit ad aures Dei, qui te fecit hominem novum. Diligis, et taces: dilectio ipsa vox est ad Deum, et ipsa dilectio canticum novum est. Audi quia canticum novum est: Dominus dicit, «Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis» . Omnis ergo terra cantat canticum novum: ibi aedificatur domus. Omnis ergo terra est domus Dei. Si omnis terra domus Dei, qui non haeret omni terrae, ruina est, non domus; ruina illa vetus, cujus umbram habebat templum illud vetus. Ibi enim
Abbreviated transcription (Latin):
cantat. & si aliud aliquid. non ergo consonat psalmus titulo suo ⁊ Et
aliud portat infronte. aliud inuoce. Immo nihil aliud sed intellecto¬
resquaerit . ⁊ Loquitur enim de aeficatione domus. ⁊ Omnes lapides
ipsius domus. intellegant quod cantarunt .⁊ aedificatur enim domus
dõ. non illo loco ubi aedificauit salomon.: dedificauit enim templũ.
&de ipso templo audistis modo quaedixerit dñs. cum saxa templi & mo¬
les ingentes admirarentur discipuli : Indicauerunt dño admirationẽ
& stuporem suum.⁊ Etdñs illis. ⁊ amen amendico uobis. non relinque¬
tur hic lapis superlapidem. qui non destruetur.⁊ Nontalis aedifica¬
tur domus. ⁊ Nam uidete ubi aedificatur. quia non uno loco aliqua
inparte : Sic enim incipit.
antate dño canticum nouum. cantate dño omnis terra. Si canticũ
nouum cantat omnis terra sic aedificatur cum cantat. ⁊ Ipsum cantare:

Expanded text:
cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et cantat: et si aliud aliquid, non ergo consonat Psalmus titulo suo, et aliud portat in fronte, aliud in voce? Imo nihil aliud, sed intellectores quaerit. Loquitur enim de aedificatione domus. Omnes lapides ipsius domus intelligant quod cantarunt. Aedificatur enim domus Deo, non illo loco ubi aedificavit Salomon. Aedificavit enim templum : et de ipso templo audistis modo quae dixerit Dominus. Cum saxa templi et moles ingentes admirarentur discipuli, indicaverunt Domino admirationem et stuporem suum; et Dominus illis: «Amen dico vobis, non relinquetur hic lapis super lapidem, qui non destruetur» . Non talis aedificatur domus. Nam videte ubi aedificatur, quia non uno loco, aliqua in parte. Sic enim incipit: 2. «Cantate Domino canticum novum, cantate Domino omnis terra.» Si canticum novum cantat omnis terra; sic aedificatur, cum cantat: ipsum cantare,
Abbreviated transcription (Latin):
nim ecclesias quacumque transitum fecit. laetificauit dñs peros
ipsius .⁊ multo magis ergo ista laetificanda est. dequa ceteris eũ
dñs propagauit. ⁊ Sed quid facturi sumus. nisi ut seruiamus uolun¬
tati ipsius : : Differre illum tamen dixi fratres. non fraudare ⁊
Itaq tenete debitorem. nec dimittatis nisi cum soluerit .: Aduertat
itaq caritas uestra. quantum donat dñs deisto psalmo. dicamus ali¬
quid.⁊ Quod quidem iam nostis. sed dulcis est commemoratio ueri¬
tatis . ⁊ Forte cum pronuntiaretur titulus eius. cum admiratione a¬
liqui audierunt. Inscribitur enim titulus psalmi: Quando domus
aelificabatur post captiuitatem.⁊ Hoc titulo predicto iam in ipso
texto psalmi. expectabatur fortasse quilapides praeciderentur de
montibus. quae moles adtraherentur. quae fundamenta iacerentur
quae trabes inponerentur. quae columnȩ erigerentur .⁊ Nihil horũ

Expanded text:
nim Ecclesias quacumque transitum fecit, laetificavit Dominus per os nim Ecclesias quacumque transitum fecit, laetificavit Dominus per os ipsius: multo magis ergo ista laetificanda est, de qua caeteris eum Dominus propagavit. Sed quid facturi sumus, nisi ut serviamus voluntati ipsius? Differre illum tamen dixi, fratres, non fraudare. Itaque tenete debitorem, nec dimittatis, nisi cum solverit. Advertat itaque Charitas vestra: quantum donat Dominus, de isto psalmo dicamus aliquid quod quidem jam nostis; sed dulcis est commemoratio veritatis. Forte cum pronuntiaretur titulus ejus, cum admiratione aliqui audierunt. Inscribitur enim titulus Psalmi: «Quando domus aedificabatur post captivitatem.» Hoc titulo praedicto, jam in ipso textu Psalmi exspectabatis fortasse qui lapides praeciderentur de montibus, quae moles attraherentur, quae fundamenta jacerentur, quae trabes imponerentur, quae columnae erigerentur. Nihil horum
Abbreviated transcription (Latin):
Tamen certus debes esse derequie. defelicitate. de aeternitate de in¬
mortatetate si feceris praecepta ipsius. Quam certus esse debes de
interitu. deardore ignis aeterni. dedamnatione cumdiabalo. si
contempseris praecepta eius. ⁊ Iurauit ergo illis in ira sua nelntrent
in requiem ipsius. Et tamen oport& aliquos intrare in requiem ipsi¬
us. Non enim nulli dubitatur requies ipsius. ⁊ illis ergo reproba¬
tis nos intrabimus. : Quia &si aliqui ex ramis fracti sunt. prop¬
terdissimilitudinem & infidelitatem. nos propterfidem & humi¬
litatem in seremur.: Nos ergo intremus in requiem eius. unde
autem intrarunt illi qui intrauerunt : Illi qui electi sunt. qui
non corde obturato restiterunt. quia uerum est quod non repel¬
OMINUS ET FRATER MEUS SEUERUS
ad huc difert laetitiam nostram desermone quem nobis
deb&.⁊ Nam quod debitor teneatur agnoscit. ⁊ Omnes e¬

Expanded text:
Tam certus esse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de imTam certus esse debes de requie, de felicitate, de aeternitate, de immortalitate, si feceris praecepta ipsius, quam certus esse debes de interitu, de ardore ignis aeterni, de damnatione cum diabolo, si contempseris praecepta ejus. Juravit ergo illis in ira sua, ne intrent in requiem ipsius: et tamen oportet aliquos intrare in requiem ipsius; non enim nulli dabitur requies ipsius. Illis ergo reprobatis, nos intrabimus: quia etsi aliqui ex ramis fracti sunt propter dissimilitudinem et infidelitatem, nos propter fidem et humilitatem inseremur . Nos ergo intremus in requiem ejus. Unde autem intrarunt illi qui intrarunt, illi qui electi sunt, qui non corde obdurato restiterunt? Quia verum est quod «non repelominus et frater meus Severus adhuc differt laetitiam nostram de sermone quem nobis debet: nam quod debitor teneatur, agnoscit. Omnes e
Abbreviated transcription (Latin):
numquid perdidit ds̃ populum suum:: Non erit uerum. ⁊¬
Potens est ds̃ delapidibus istis. suscitare filios abrahae .: Ergo
meas quibus iuraui in ira mea sintroibunt in requiem meam.⁊
Quibus iuraui in ira mea suntro ibunt in requiem meam.
Magnus terror. ab exultatione coepimus. sed ad magnum ti¬
morem conclusit psalmus iste. quibus iuraui inira mea sintro¬
ibunt in requiem meam.⁊ Loqui dnm̃ magnum est. quanto mu¬
gis iurare dm̃ .: Iurantem hominem debes timere. ne propter iuratio¬
nem faciat quod contra uoluntatem eius est. Quanto magis dm̃ qui
nihil temere iurare potest. ⁊ Iurationem ad confirmationem uolu¬
it esse .⁊ Etperquem iurat ds̃:: perseipsum.⁊ Non enim hab& ma
iorem perquem iur&. perse ipsum confirmat minas suas .⁊ Nemo
dicat incorde suo uerum est quod promittit. falsum est quod minatur. ⁊¬
Sicut uerum est quod promitit. sic certum est quodminatur. ⁊¬

Expanded text:
numquid perdidit Deus populum suum? Non erit verum, «numquid perdidit Deus populum suum? Non erit verum, «Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» ? Ergomeas, quibus juravi in ira mea, Si introibunt in requiem meam. Quibus juravi in ira mea, si introibunt in requiem meam:» magnus terror. Ab exsultatione coepimus, sed ad magnum timorem conclusit psalmus iste: «Quibus juravi in ira mea, Si introibunt in requiem meam.» Loqui Dominum magnum est; quanto magis jurare Deum? Jurantem hominem debes timere, ne propter jurationem faciat quod contra voluntatem ejus est; quanto magis Deum, qui nihil temere jurare potest? Jurationem ad confirmationem voluit esse. Et per quem jurat Deus? Per sejorem per quem juret. Per seipsum cdicat in corde suo: Verum est quod promittit; falsum est quod minatur. Sicut verum est quod promittit, sic certum est quod minatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Indicat integritatem seculorum tamquam perficiantur saecula perhunc
numerum. : Ideedñs quad raginta diebus ieiunauit. quad raginta dieb
temptatus est inheremo. & qua draginta diebus fuit cum discipulis post
resurrectionem ⁊ Primis quad raginta diebus temptationem. poste¬
rioribus quadraginta dies consolationem ostendit. Quiu cum temptu¬
mur sine dubio consolamur.⁊ Corpus enim eius id est ec Uesia necesse
est temptationes patiatur in hoc saeculo. Sed non de est ille consolator
quidixit. Ecce ego uobiscum sum usq: in consummationem saeculi
Et dixi semꝑ isti errant corde. Ad hoc cum illis fui xLannis utosten¬
derem genus tale hominum quod me semper exacerbat usque infinẽ
saeculi. quia perillos quad raginta annos. totum saeculum significa¬
quiem dĩ.: In probati sunt illi quibus displicuit misericor¬
dia dĩ. qui restiterunt dõ corde indurato. illis in probatis

Expanded text:
indicat integritatem saeculorum, tanquam perficiantur saecula per hunc indicat integritatem saeculorum, tanquam perficiantur saecula per hunc numerum. Ideo Dominus quadraginta diebus jejunavit, quadraginta diebus tentatus est in eremo , et quadraginta diebus fuit cum discipulis post resurrectionem . Primis quadraginta diebus tentationem, posterioribus quadraginta diebus consolationem ostendit; quia cum tentamur, sine dubio consolamur. Cest tentationes patiatur in hoc saeculo; sed non deest ille consqui dixit: «Ecce ego vobiscum sum usque in consummationem saeculi» . «Et dixi, Semper isti errant corde.» Ad hoc cum illis fui quadraginta annis, ut ostenderem genus tale hominum, quod me semper exacerbat usque in finem saeculi: quia per illos quadraginta annos, totum saeculum significaquiem Dei? Improbati sunt illi quibus displicuit misericordia Dei, qui restiterunt Deo corde indurato; illis improbatis,