comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entis qua nos: ab ertore cerigit. ⁊ cõtinet in iutate Int¬
erz dodgos do qua nos longͦnimit᷑ malos portat. dons
omendatos pate fut᷑e restituat. Inest ei ⁊ altruido ꝑ qua
omem sensũ sue scĩe ĩniensitate si suꝑat. Inest ei ꝓpto¬
fundũ. quo dãpuandos inferiꝰ iuita eqͥtatẽ disponẽs p̃ordi¬
uinitatis eiꝰ nullo possit sensu actingi eciã uͨ anglico. Qũa¬
uis usq ad parilitatẽ angelicã humana pꝰ resurrecłonẽ
natura ꝓficiat.⁊ ad cõtemplanidũ dm̃ indefessa cõsurgat:
at ominẽ sensũ ut ĩtelligas ł subaudias etiã angłoꝵ. So¬
ia enĩ tͥnitas sibi integre nota est.⁊ humanitas a xp̃o
siiscepta q̃ t̾cia est: in tͥnitate ꝑsona. Intelligibilit̾ qͦdam
d̾i secreta iudicia ñ possũt sũsu penetͣri ł angłico ł humano

Expanded text:
tis, qua nos ab errore colligis, et contines in veritate: longitudo vero, qua nos longanimiter memendatos patriae futurae restituat. Inest ei et altitudo, per quam omnem sensum suae scientiae immensitate exsuperat. Inest ei et profundum, quo davinitatis nullus potest sensus attingere eciam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura / proficiat et ad contemplandum deum indefessa consurgat. erat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam Dei secreta judicia non posse sensu penetrari, vel angelico, vel humano
Abbreviated transcription (Latin):
uio Ne enĩ sit ĩ desid̾io nec̃tras desid̾ates sacrant᷑ ⁊
it̾ũ: ne sit ĩ sacietate fastidiu saciati desib̾ant. bidẽt
gͦ angłi faciem patͥs ꝑ sacietatẽ. s qr sacietas ista fa¬
stidiũ nescit: Angłi desid̾ant ĩ eũ ꝓspiẽe sẽꝑ. Ubicũ
ĩ scͥptis sc̃is. ꝓ do angłs ponit᷑: ñ pat̃. ñ sp̾t sẽs s ꝑ in¬

Expanded text:
tas, desiderantes satiantur. Et iterum: Ne sit satietate fastidium, satiari desiderant. Vident enim angeli faciem Patris per satietatem, sed quia satietas ista fastidium nescit, angeli desiderant in eo prospicere semper. Ubicunque in Scripturis sanctis pro Deo angelus ponitur: n
Abbreviated transcription (Latin):
mũ. Quid est di ĩmortalitas nͥ eiꝰ ĩ cõmuta¬
bilitas: Nam ⁊ angłi ⁊ amiine ĩ mortales st̃.
⁊ ĩnuitabiles ñ st̃. id̾o q solus deus dicitur ĩmiortalis. quia
solus ĩ cõnutabilis. Nã anima moritur cũ deserente dõ
de bono ĩ malũ mutat᷑ sic ⁊ angłs dũ deserente d̾o est laꝑ¬
suis. Quod mat̾iani habet unde existat mutabile est qͥa

Expanded text:
 Quid est Dei immortalitas nisi ejus incommutabilitas? Nam angeli et animae immortales sunt, sed incommutabiles non sunt. Solus Deus dicitur immortalis, quia solus incommutabilis. Nam anima moritur, dum, deserente Deo, de bono in malum mutatur, sic et angelus, dum, deserente Deo, est lapsus. 3. Quod materiam habet, unde existat, mutabile est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nam mex ut fẽs est: in suꝑbiã erupit. ⁊ p̾cipitatꝰ de celo est:
Nam uixͦ u̾itatis testimoniũ ab u̾cio mendax fuit.⁊ ĩ iu̾tate
ñ stetit: qr statĩ ut fc̾s est cecidit Fuit qͥdẽ ĩ u̾itate cõditus
ñ stando cõfestĩ a uitate est lapsus Uno suꝑbie¬
suꝑbie lapsu dũ dõ ꝑ tumorẽ se cõferũt. ⁊ homo
cecidit ⁊ diabolꝰ. S homo reu̾sus ad pnĩam do̾ infi̾orẽ se ẽẽ¬

Expanded text:
m mox ut factus est, in superbiam erupit, et praecipitatus de coelo est. Nam juxta Veritatis testimonium, ab initio mendax fuit, et in veritate non stetit, quia statim ut factus est, cecidit. Fuit quidem in veritate conditus, sed non stando confestim a veritate est lapsus. Uno superbiae lapsu, dum Deo per tumorem se conferunt, et homo cecidit, et diabolus. Sed homo reversus
Abbreviated transcription (Latin):
suis reb utunt᷑. Itẽ sũt qͥdã diuites hũiles qͦs ñ inflat su¬
ꝑbia rerũ. ueluti pleriq fuerint sci uet̾is testam̃ti qͥ et
affiuebãt diuiciis. ⁊ tñ humilitate pollebant: At cõtra
qͦsdã suꝑbos diuites rerũ cepia facit elatos. qͦrũ ñ sũt in ui
cio opes sed uoliuitas. Nam cͥm̃ in reb ñ est. s in usu agñ¬
tis Est ⁊ elatio pauꝑũ qͦs nͨ diuicie eleuãt. ⁊ uolũtas in
eis sola suꝑbia est hiis ⁊ si opes desint. ꝓpt̾ m̃tis tñ tumo¬
stimłis res ipse ne careant᷑ semꝑ faciut inqͥetũ : Et id̾o
elegit cupiditas inqͥetũ ẽẽ ⁊ timidũ diuitẽ: quã securũ¬
qͥ diuicias sibi ꝯcessas in reb salutarib ꝑfruunt᷑. Bonis
norias cogitatõnes oꝑib pͣuis ꝑficiut. Bñ malis utunt᷑
qͥ liisiã camis ꝯuigali honestate restͥ̾ngut̃: S sic̃ malo
bñ uti boñ ẽ. sic bono bñ uti melꝰ ẽ.⁊ sic̃ bono male uti
mal̃ ẽ. sic malo male uti ꝑessim̃ e.¬

Expanded text:
suis rebus utuntur. Item sunt quidam divites humiles, quos non inflat superbia rerum, veluti plerique fuerunt sancti Veteris Testamenti, qui et affluebant divitiis, et tamen humilitate pollebant. At contra quosdam superbos divites rerum copia facit elatos, quorum non sunt opes in vitio, sed voluntas. Nam crimen in rebus non est, sed in usu agentieis sola superbia est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumostimulis res ipsae, ne careantur, semper faciunt inquietum? Et ideo magis elegit cupiditas inquietum et timidum esse divitem, quam securuqui divitias sibi concessas in rebus salutaribus perfruuntur. Bonis noxias cogitationes operibus pravis perficiunt. Bene malis utuntur qui luxuriam carnis conjugali honestate praestringunt. Sed sicut malo ene uti bonum est, sic bono bene uti melius est. Et sicut bono male uti malum est, sic malo male uti pessimum e
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicũt ñ mirentur ꝙ pͣuarũ hominũ temꝑalem
⁊caducã felicitatẽ aspiciut. s mag̾ nouissima eoꝵ in¬
tendat̃. qnͣta illis post hec et̾na supplicia p̾parent᷑ dicen¬
te ꝓpħa: Ducent in bonis dies suos. subito ad inferna
qͣ adu̾sa. qr dĩ seruos ꝓsꝑa deiciunt. adu̾sa uͦ erudiunt
giñ queat: Tũc mag̃ sũt dĩ oculi suꝑ iustos: qnͣdo eos
latõnes aqͥs cõparant᷑ p̃t̾euntib. qͥd u hac uita tͥb

Expanded text:
rentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subito ad inferna quam adversa, quia Dei servos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. gi non queat. Tunc magis sunt Dei oculi super justos, quando eos lationes aquis comparantur praet
Abbreviated transcription (Latin):
seculare negociũ deserere debñt. aut certe manẽte
puini caritate. negociũ sequant᷑ t̾renũ S qr ꝑrarũ ẽ ut
int̃ iingantes caritas maneat. p᷑ponenda ẽ rei causatio. ut
ꝑseueret dilectio: Antiqͥ forensẽ eloquenciã caninã facũdiã
ñcupabãt. eo ꝙ. causidici in c̾taminib causar̃ omissis que
agũt. ut canes alt̾utrũ sese lacerant. nigiaq causarũ ad
auꝑũ opp̃ssores tnc̃ se sciãt gͣuiori dignos sentencia.
qnͣdo p̾ualuerĩt hiis. quos nocere uoluerint. Nam
tanto atͦtius fut᷑o supplicio cõdẽp̃nandi sũt: qnͣto hic forciꝰ
cõtͣ miferoꝵ uitã imialuerit̃. Audiãt iudices ⁊ qui p̃sũt¬

Expanded text:
aut certe, manente proximi charitate, negotium sequantur terrenum. Sed quia perrarum est ut inter jurgantes charitas maneat, postponenda est rei causatio, ut perseveret dilectio. 2. Antiqui forensem eloquentiam caninam facundiam nuncupabant, 350 eo quod causidici in certaminibus causarum, omissis quae agunt, veluti canes alterutrum sese lacerant, jurgiaque causarum ad um oppressores tunc se sciant graviori dignos sententia, quando praevaluerint his quibus nocere voluerint. Nam tanto atrocius futuro supplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. 2. Audia
Abbreviated transcription (Latin):
apostate angłi excipiũt morientes. ut eis sint ipsi tor¬
tores in penis. qͥ fuerunt suasores in uiciis Et si pie¬
tas ꝓ defunctis fidelib fiere iubeat. fides tñ ꝑ eis lugͥe
uetat. Iui enũ deplorandi sunt in morte. qͦs miseros in¬
fernuis ex hac uita recipit. ñ qͦs celestis aula ietifican¬

Expanded text:
apostatae angeli excipiunt morientes, ut eis sint ipsi tortores in poenis, qui fuerunt suasores in vitiis. 362 12. Etsi pietas pro defunctis fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetifican
Abbreviated transcription (Latin):
culpã trax̾at delectatõne pecc̃i. inultos a culpa reuocat t̾¬
rore torm̃ti. Qd ⁊̃ psalmista testat᷑ dicens Letabit᷑ iustus
cũ uĩdĩt uindictam impioꝵ. manꝰ suas lauabit in sangͥ

Expanded text:
culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat teculpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impi
Abbreviated transcription (Latin):
tam odio habñt.⁊ tñ mori timent. ꝙ plerisq in angi¬
stia cõting̾e solet. sic q cõtrario affectu. ⁊ uiuendi hñt
tedium. ⁊ moriendi metimi Sollicite debet uinisqͥsq
iuiuere. ⁊ semꝑ t̾minũ uite sue considare. ut de cõtem¬
n om̃ib oꝑib tuis memorare nouissima tua.⁊ inct̾nũ
ñ ꝑeccabis uentim entus ignorancia inc̾ta ẽ.⁊ dũ mori
sci se estimat. collit᷑. Inde imꝰqͥsq festinet. ne inn
nitatil siuis rapiatur. simłq finiat᷑ uita cũ culpa. Nlã¬
iucentor diabolus eos qͦs uiuentes accendit ad uicĩa:
subito morientes ꝑtͣhere nititur ad corm̃ta. Sepe di¬
bundancia suꝑbiunt: repente hora qua nesciunt᷑. in¬
ꝓuunso exitu rapiunt᷑. atq ab saebũte ꝓfundo cruciandi
etuis gelienne incenoiis deputant᷑: Se qͥb bñ ꝑ ꝓphã
dicitur̃. Ducunt ĩ benis dies suos ⁊ in puncto ad inferna
descendunt: Iniqus moriens qͥ utttatõne sua multos ad

Expanded text:
tam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contem«In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in eternum non peccabis. Venturi exitus ignorancia incerta est. Et dum mori quisque non existimat tollitur unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus rapiatur simula finiatur vita cum culpa». incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta, et bundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad
Abbreviated transcription (Latin):
mensiones etatũ ad mortis tendit deͥm̃tũr  uam
nem in carne mundo. ne moriatur ĩ anma xp̃o. Na
tẽ qͥsqr iuu̾̃e creditur. si scdm scłm moriens in solo dõ
uiuere delectetur. De mora uite iftus cediũ patitur
istꝰ eo q ad desid̾atam patͥam tarde ꝑueniat. ⁊ uite p̃¬

Expanded text:
mensiones aetatum ad mortis tendit detrimentum? 5.nem in carne mundo, ne moriatur in anima Christo. Tunc quisque vivere creditur, si secundum saeculum moriens, in solo Deo vivere delectetur. De mora vitae istius taedium patitur justus, eo quod ad desideratam patriam tarde perveniat. Sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
n indigent irrigare: Nõ ñꝙͣ largitas diuitũ ꝑdiga. ñ ad
utilitatẽ. s ad elatõnẽ effundit᷑. ac ꝑ ħ cõꝑant᷑ ipocͥtis qͥ nõ
ad edificatõnẽ docent audienciũ. s ad sue głe exag̃andũ co¬
turuũ Rep̃hñsibilis ẽ suꝑflua effusio largitatis Nam
qͥ modũ suat auarꝰ uulli ẽ. s om̃ib largꝰ Dispensator ñ
debet ẽẽ ꝓdigꝰ. s discretus. largiri enĩ debet qnͣtũ opoetet.
ut tenendo in uno m̃suram. sufficiat plurimis. de breui¬

Expanded text:
dica, non ad utilitatem, sed ad elationem effunditur. Comparantur hypocritis, qui non ad aedificationem docent audientium, sed ad suae gloriae exaggerandum cumulum. Reprehensibilis est superflua effusio largitatis. Nam qui modum servat, avarus nulli est, sed omnibus; largus dispensator non debet esse prodigus, sed discretus. Largiri enim debet quantum oportet, ut tenendo mensuram sufficiat plurimis. De
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ breuis ẽ Et licet uita ista bieuis sit. moras tũ sibi facere
creditur: qr qnͣtũlibet breue sit temꝑis spactũ. tñ ⁊ si uiuen¬
ti parũ ẽ: amanti ꝓcul dubio longũ est Qui uite p̾sñtis lõ¬
gitudinẽ ñ de suo spacio. s de euis fine consid̾at. ꝙͣ misã.
id ꝙ uidetur in fut᷑o ꝑfic̾e̾. in p̃t̾ito deficit. Itẽ ex ipso õe bre
cõsũmat᷑ filis. ⁊ uita hominis expletar dieb singłis Qd
diuin hac uita uiuit᷑. q̃ritur utrũ augm̃tũ. an recius

Expanded text:
i fieri creditur, quia, quantumlibet breve sit temporis spatium, tametsi viventi parum est, amanti procul dubio longum est. 3. Qui vitae praesentis longitudinem non de suo spatio, sed de ejus fine considerat quam sit bid quod videtur in futuro proficere in praeterito deficit. Item ex ipso esse breconsummatur filis, et vita hominis expletur diebus singulis. 4. Quod diu in hac vita vivitur, quaeritur utru
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ ꝓcest ꝑu̾soꝵ pͣuitas utilitati iustoꝵ. dũ eos malicia
sua erudiunt.⁊ ad regna celoꝵ reqͥrenda molestia temꝑa¬
li impellũt. Probatur hoc exemplis hisrahelitice plebiᷤ
q̃ tũc duriꝰ angebatur ĩ egipto. qnͣdo oportebat eam ꝑ
moisem ad t̾ram reꝓmissionis uocari.⁊ ex malis q̃ in
egipto paciebant᷑ disceo̾e. ⁊ ad ꝓmissam patͥam festinare
Iniqͥ dũ cõstanciã iusti in ꝑsequtionib suis aspicunt
m̃tis cõfusione tabescunt. ⁊ dũ adu̾sa ostñdũt nͨ uin¬
cunt. tandẽ de sue ꝑũsitatis insania cõfundut᷑. Stul¬
ti cont᷑ bonos studiũ semꝑ adsumũt. quib dũ ꝓsꝑitas
elucet. iactant̃ de suis m̃itis głant᷑. ⁊ bonoꝵ atq iustoꝵ
afflict̾onib detͣhit. dũ q eis adũsa cõting̾unt: mox ad

Expanded text:
ersorum pravitas utilitati justorum, dum eos malitia sua erudit, et ad regna coelorum requirenda molestia temporalis impellit. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto, quando oportebat eam per Mosen ad terram repromissionis vocari, et ex malis, quae in Aegypto patiebatur descendere, et ad promissam patriam festinare. Iniqui dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt, et dum adversa ostentant, nec vincunt, tandem de se perversitatis insania confunduntur. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus dum prosperitas elucet, jactanter de suis meritis gloriantur, et bonorum atque justorum afflictionibus detrahunt, dumque eis adversa cont
Abbreviated transcription (Latin):
lentur ab uiis Hinc ẽ ꝙ assur uirgam furoris sui testat᷑
dñs. Set qͦciens ita fit: de d̾i indignatõne ꝓcedit. ut deus
ꝑ illos in eos scuiat. quos flagellando emendare desid̾at.
s ille iustissima uoluntate. illi uͦ crudeli sepe intent̾one.
sicut ꝑ ꝓpħam dicit᷑ de eodẽ assur. Ipse ã ñ sic arbitrabat᷑.

Expanded text:
lentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur lentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus. Sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat, quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intentione: sicut per prophetam dicitur de e
Abbreviated transcription (Latin):
intra in tenebras. ueniet suꝑ te malũ. ⁊ nescies. ⁊ irruet suꝑ¬
pͣua faciendo in malũ ꝑficiũt. isti paciendo a malo corrigũt᷑:
Deus ã ꝑmalas uolunt᷑ates alioꝵ. in aliis multa oꝑatur bo¬
na Malignãciũ hominũ uoluntas neqͣꝙͣ potest impleri. nͥ
deus ded̾i̾t potestatẽ. Nã dũ homĩes d̾o ꝑmittente malũ qd
cõcupiscũt ꝑficiunt. ipse dicit᷑ ẜac̃ẽ qͥ ꝑmittit: Inde ẽ ꝙ scͥptũ
iqui mala expetunt uoluntate. idcͥco d̾s ꝑficiendi dat po¬
testatemi ꝑ suam bonã uoluntatẽ.q de nr̃o malo ipse o¬
ꝑatur młt̾a bona: Quidã dũ d̃ĩ uoliuitati resistũt. nesci¬
entes cõsiliũ dĩ faciũt. qͦ nou̾is sic d̾o subiecta ẽẽ omĩa.¬
luntatẽ: ꝓpt̾ea in hac uita boni iudicant᷑ a malis: ut
it̾um in illa uita mali uidicent᷑ a bonis. siue ut etiam
sic hic bonis temꝑalis afflictio. ⁊ illuc et̾na remim̃atio:
Idcͥco sũt necessarii mali. ut qͦciens boni offendũt. fiagel¬

Expanded text:
eries, et irruet sus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui permittit. Inde est quod scriiqui mala expetunt voluntate, idcirco Deus perficiendi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes consilium Dei faciunt, qluntatem. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis: sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offendunt, flagel
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ingerũt dolorẽ rei ablate. ꝙͣ amorẽ parturiebãt pos¬
sesse. Cũ gͣui enĩ dolore amittunt᷑. q̃ cũ magno amore ha¬
bent᷑ Minꝰ ã carendo dolemꝰ q̃ minꝰ possidendo diligimus
Sciant scli lucra sectantes quantũ sint uana uel adu̾sa q̃
diligũt. q̃ ⁊̃ nͨ in hoc scło sine cõtritõne gͣui cõqͥrũt. ⁊ ꝑqͥb¬
in fut᷑o supplicio penas dabũt: Hiis qͥ in uoluntate scłari¬
um desid̾ioꝵ ꝑsistũt bene testimoniũ ꝑpħe dicitur: Factus ẽ
tate scłaris amoris. ut ñꝙͣ resipiscãt ad dm̃i nͨ retorq̃ant
m̃tis amorẽ. Multis moctuꝰ ÷ mundꝰ. ipsi tñ uicissim mũ¬

Expanded text:
erunt dolorem res ablatae quam amorem parturiebant possessae. Cum gravi enim dolore amittuntur quae cum magno amore habentur. Minus autem carendo dolemus quae minus possidendo diligimus. 3. Sciant saeculi lucra sectantes quantum sint vana vel adversa quae diligunt, quae etiam nec in hoc saeculo sine contritione gravi conqin futuro supplicio poenas dabunt. 354 4. His qui in voluntate saecularium desideriorum persistunt, bene per testimonium prophetae dicitur: Factus est tate saecularis amoris, ut nunquam resipiscant ad Deum amorem retorquere mentis. 5. Multis mortuus est mundus, ipsi tamen vicissim mu
Abbreviated transcription (Latin):
qui adu̾sus innocentẽ falsũ testimoniũ uł dicit uł dicentib
credit. Nã ñ solũ ille reꝰ ẽ qͥ falsũ de auo ꝑfert. s⁊ his qͥ cito
aurẽ cͥminib p̃bet: Qui metu potestatis u̾itatẽ occultat. eiꝰdẽ
ꝙͣ diuinã trepidat indignat̾onẽ. Beatus cuiꝰ testimonio
innocens ab iobiecto scełe pͣgatur. impiꝰ cuiꝰ ꝓditione eciã
iniqͦ ꝑimit᷑ Neq enĩ decet xp̃iano morti obnoriũ ꝑdere

Expanded text:
tibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniquus perimitur. Neque enim decet Christianum morti ob
Abbreviated transcription (Latin):
t si mendaciũ gͣcis dicitur. qnͣtomag̾ si uenale q̃rat᷑:
primũ dõ. quẽ ꝑuirando contẽpnit. sequent̃ iudici. quẽ
menciendo fauit. postͤimo innocenti. quẽ falso testimonio
ledit. Testib faisis cõiunctis. tarde m̃dacii falsitas repe¬
ntin. Quod si separati fuerint. examine iudicantũ eito
manifestant᷑ Nãsic̃ ĩ unitate pͣuoꝵ gͣndis ẽ fortitudo.
ita in separatione maior infirmitas. Fraudulencie cito re¬
p̃hñditur mendaciũ. faisidicoꝵ enĩ testimoniũ sibi ñ cõ¬

Expanded text:
t si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Primum Deo, quem perjurando contemnit; secundo judici, quem mentiendo fallit; postremo innocenlaedit. Testibus falsis convictis, tarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati fmanifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium sibi non co
Abbreviated transcription (Latin):
s em̃ fantimꝰ c̃ ꝯscienciã niñm abscõde̾ ñ possumꝰ. Due sut̃
elemosine. una coqulis. egñti dare qͥcq̃o potueris. atta spũa¬
lis. dimitt̃e ei a quo lesus extitis Harũ pͥma aohibũda est¬
miseris. scd̃a malis Erit gͦ qd̾ semꝑ imꝑtias ⁊ si ñ pecunid̃
saitẽ ⁊ grãni. Nõ ẽ elemosina cũ murmͣatõne p̃benda.¬
ne comitante tͥsticia: m̃ces ꝑeat dispensata Tũc ã bñ tͥbuit᷑.
qͣnͣdo cũ m̃tis hilaritate p̃betur. Unde ⁊ apłs Hilarẽ enĩ¬
datorẽ diligit dens Metuendũ ẽ itaq ne pauꝑ aut c̃ tedio
nĩo oblata suscipiat. aut ne omĩno p̃t̾missus. merens tri¬
stis q recedat. De rapinis alieuis elemosinã fac̾e ñ est of¬
ficium misatõnis. s emolum̃tũ sccłis: Unde ⁊ salomõ: Qui
offert inqͥt sacficiũ de rapina pauꝑũ: tanꝙͣ siqͥs uictim⁊
filiũ in cõspoctu patͥs sui Qui enĩ ĩiuste tollit. iuste ñꝗͣ¬

Expanded text:
am abscondere non possumus. 15. Duae sunt eleemosynae: una corporalis, egenti dare quidquid potueris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus exstiteris. Harum prima adhibenda estmiseris, secunda malis. Erit ergo quod semper impertias, etsi non pecuniam, saltem gratiam. 16. Non est eleemosyna cum murmuratione pne, comitante tristitia, merces pereat dispensata. Tunc autem bene tribuitur, quando cum mentis hilaritate praebetur. Unde et Apostolus: « Hidatorem diligit Deus . Metuendum est itaque ne pauper aut cum taedio nostra oblata suscipiat, aut ne omnino praetermissus moerens tristisque recedat. 17. De rapinis alienis eleemosynam facere non est officium miserationis, sed emolumentum sceleris. Unde et Salomon: Qui offert, inquit, sacrificium de rapina pauperum, tanquam si quis victimet filium in conspectu patris sui . Qui enim i
Abbreviated transcription (Latin):
lat ususalꝰ. Qd si opꝰ ẽ aliquã medicam̃ti salutẽ ũbo iueͤᷤ¬
paconis asꝑgere. lenitatẽ tñ corde opꝰ ẽ retinere. Uoctores
ñ nõꝙͣ duris feriũt inc̾patõnib subditos. qͥ tñ a caritate
eoꝵ qͦs corripuit ñ recedũt. Seꝑe eccłie censina arrogã
tib uidet᷑ eẽ suꝑbia. ⁊ qd̾ a bonis pie fit. crudelit̾ fier putat᷑
a pͣuis. qr ñ disc̾nũt recto oculo ꝙ a bonis recto fit animo.
Dotandũ ab om̃i pontifice ueheĩt̾. ut tanto cauciꝰ ega
cõuussos agat. qnͣto duiꝰ a xp̃o iudican formidat. ⁊ Iã sic̃

Expanded text:
lat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increlat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Saepe ecclesiae censura arrba: et quod a bonis pie fit, crudeliter fieri putatur a pravis: quia non discernunt recto oculo, quod a bonis recto fit animo. Notandum ab omni pontifice vehementer, ut tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judic
Abbreviated transcription (Latin):
studioꝵ ur̃oꝵ Bonoꝵ studia sac̃dotũ multa diligencia
eciã ꝑua plebiũ facta ꝑqͥrunt. ut dũ in minimis subdi¬
toe peccatis se acerrimos p̾stant. maiorib malis captos
sibi subditos ac sollicitos faciant. Sic̃ medici morbos imi¬
nentes curandos suscipiũt. futuros uͦ ne impediant me¬
dicine obiectu qͣdam p̾sciencia antecedũt. ita ⁊ doctores bo¬
ni sic̃ ea q̃ male acta st̃ iesccant. ea q̃ admiti possũt ne ꝑpe¬
tus ñ corrigit᷑. acrius necesse ẽ. arguat᷑ Cõ dolore enĩ ab¬
scindenda sũt. q̃ leuit̾ sanari ñ possut: Qui admonitꝰ secͤtĩ
de peccato corrigi uegligit. publice arguendꝰ ẽ. ut uuluꝰ ꝙ
occulte sauari nescit: nianifeste debeat emendari: Maui¬
festa peccata. ñ st̃ occulta correctõne pinrganda Palã
eñi st̃ arguendi. qͥ ꝑalã nocẽt. ut dũ aꝑta obuirgatõne
sanãt᷑. hii qͥ eos imitãdo deliq̃rãt. corrigãt᷑ Dũ unꝰ corri¬

Expanded text:
strorum . Bonorum studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta perquirunt: ut dum in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi subditos, ac sollicitos faciant. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objectu quadam praescientia antecedunt: ita et doctores boni sic ea, quae male acta sunt, resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Qui admonitus secrete de peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum enim unus corri
Abbreviated transcription (Latin):
irascunt᷑. ipsam q iudicii sentenciã ĩ insaniã u̾tunt.
De quib recte ꝑ ꝓpħam dicit᷑ Qui cõu̾tũt in furorem
iudiciũ. Qui enĩ irat᷑ iudicat. in furorẽ iudiciũ mu
mutat. ⁊ ante ꝓfert sentenciã ꝙͣ. agnoscat furorĩ iu¬
dice iuuestigat᷑onẽ ueri ñ ualet ad tingere. qr mens eiꝰ
turbata furore. a scrutatõne alienat᷑ iusticie Iracundꝰ
udex iudicii examien plene cõtueri ñ ualet. qr caligine
furoris ñ uidet. Qui aũ repłso furore discutit. facilius
ad intuendã u̾itatẽ mentis serenitate cõsurgit̃. ⁊sine
ulla ꝑturbatõne ad eqͥtatis intlligñciã ꝑuenit.¬
on ẽ ꝑsona ĩ iudicio cõsid̾anda s causa. m¬
Scriptũ ẽ enĩ. Nõ accipies ꝑsonã ĩ iudicio Et it̾m
Nõ miseb̾is pauꝑi ĩ iudicio Qui enĩ causa cõsangͥnei¬
tatis. uł amicicie fauore. siue inimiciciar odio iudicium
noscunt᷑. Iniqͥ iudices eirant ĩ u̾itate sentencie. dũ inten¬

Expanded text:
insaniam vertunt, de quibus recte per prophetam dicitur, qui convertunt in furorem judicium. Qui iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam quam agnoscat. Furor in judice, investigationem veri non valet attingere: quia mens ejus turbata furore, ab inscrutatione alienatur justitiae. Iracundus judex judicii examen plene contueri non valet: quia caligine furoris non videt. Qui autem repulso furore discutit, facilius ad contuendam veritatem mentis serenitate consurgit: et sine ulla perturbatione, ad aequitatis intelligon est persona in judicio consideranda, sed causa; scriptum est enim: Non accipias personam in judicio . Et iterum: Non misereberis pauperis in judicio. Qui enim consanguinitatis vel amicitiae favore, sive inimicitiarum odio, judicium noscuntur. 2. Iniqui judices errant in veritate sententiae, dum inten
Abbreviated transcription (Latin):
qnͣdo iudices miqͥ existũt. Bonꝰ iudex sic̃ noc̾e ciuib
nescit. ita ꝓdẽe om̃ib nouit. Aliis enĩ piestat censu¬
ra iusticie̾. aliis bonitate. qͥ iudicia sine ꝑsonat̃ accep¬
titõne suscepit: Nõ infirinat iusticiã auaricie fiãma¬
nͨ studet aufre alt̾i ꝙ. cupiat sibi Bon iudices iusticiam
ad solã obtinendã salutẽ et̾nam suscipiũt. nͨ eam muñib
acceptis distribuũt. ut dũ ĩusto iudicio temꝑalia lucra ñ
appetunt. p̃mio et̾uo ditent᷑. Om̃is qͥ recte iudicat. staterã
in manu gestat. in utroq penso iusticiã ⁊ misodĩam por¬
tat. s ꝑ iusticiã ꝓmit peccati sũtenciã. ꝑ miscd̾iam. peccati
temꝑat penã. ut iusto libramine quedã ꝑ eqͥtatẽ coeri¬
gat. q̃dam uͦ ꝑ miseratõnẽ indulgeat Qui dei iudicia
oculis suis ꝓpi ait. semꝑ timẽs tremẽs q in om̃i negocio
reforiuidat.i e de iusticie tͣmite deuans cadat.⁊ unde iu
stificatur. inde pociꝰ cõdẽpnet᷑¬

Expanded text:
ndo judices iniqui existunt Bonus judex sicut nocere civibus nescit, ita prodesse omnibus novit. Aliis enim praestat censura justitiae, aliis bonitate. Qui judicia sine personarum acceptione suscipit, non infirmat justitiam, avaritiae flammaec studet auferre alteri, quod cupiat sibi. Boni judices, justitiam ad solam obtinendam salutem aeternam suscipiunt, nec eam muneribus acceptis distribuunt, ut dum de justo judicio temporalia jura non appetunt, praemio aeterno ditentur. Omnis qui juste judicat, stateram in manu gestat, in utroque penso justitiam et misericordiam portat: sed per justitiam reddit peccati sententiam, per misericordiam peccati temperat poenam: ut isto libramine quaedam per aequitatem corrigat, quaedam vero per miserationem indulgeat. Quod Dei judicia oculis suis praeponit, semper timens tremensque in omni negocio reformidat, ne de justitiae tramite devians cadat, et unde non justificatur, inde potius condemnet
Abbreviated transcription (Latin):
ĩꝓbus ã ꝑ cupiditatẽ corrũpit ipsã quã didicit u̾itatem
Grauiꝰ lac̾ant᷑ pauꝑes a pͣuis iudicib. ꝙͣ a cruentissimis ho¬
hostib. Nullꝰ eni p̃do tam cupidꝰ ĩ alienis. ꝙͣ index iiqus
ĩ suis iudiciis Latroues in accessis faucib ⁊ latebrosis la¬
tentes insidias ponũt. isti palã rapacitatis auaricia seui¬
delissimi carnifices ciutũ. opp̃ssione sua subiectoꝵ uitã
extnigũt: Qui enĩ destruũt młti st̃. rari st̃ qͥ ppłos legum
modãmine regat᷑. Plerũq ⁊ boni iudices sc̃. s ministros
rapaces habent. Hoꝵ fig᷑a ut ait quidã tanqͣ. scintaia pin¬
gitur atq describitur Ipsa qͥdẽ humanã speciẽ habet. s ca¬
pitib caninis accinta ⁊ curcũdata: Nõ alit̾ qͥbꝰdam potesta¬
tib accidit. ut ipsoꝵ humanitatẽ ĩmanitas iniqͦꝵ socioꝵ¬

Expanded text:
dicit veritatem. 7. Gravius lacerantur pauperes a pravis judicibus quam a cruentissimis hostibus. Nullus enim praedo tam cupidus in alienis quam judex iniquus in suis. 8. Latrones inaccessis faucibus ac latebrosis latentes, insidias ponunt, isti palam rapacitatis avaritia saevifices civium, oppressione sua subjectorum vitam extinguunt. Qui enim destruant multi sunt: rari sunt qui populos legum moderamine regant. Plerunque et boni judices sunt, sed ministros rapaces habent, horum figura, ut ait quidam, tanquam scilla pingitur, atque describitur. Ipsa quidem humana specie, sed capitibus caninis accincta et circundata. Non aliter quibusdam potestatibus accidit, ut ipsorum humanitatem immanitas iniquorum socio
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ꝑ ꝓpħam de qͥbꝰdã potestatib dicit. ipsi regnauers̃t
⁊ ñ gx me. Quasi diceret. ñ me ꝓpicio s ⁊̃ irato Unde infe
Quo inanifesfius enicet bonã malã q potestatẽ a dõ ordi¬
nari. s bonũ ꝓpicio. masã irato. Reges qnͣdo boni mu¬
ritũ enĩ plebiũ. disponit᷑ uita rectoꝵ dicente iob Q
regnare facit ipoctã. ꝓpt̾ peccata ppłi: Irascente enĩ dõ.
talẽ rectorẽ ppłi suscipiũt. qͣlẽ ꝓ peccato merent᷑ Nõ¬
ñꝙͣ ꝑ malicia plebis ⁊̃ reges mutant᷑.⁊ qͥ añ uidebant᷑
ẽẽ boni. accepto regno fuit iniqͥ
dixit. Hais incedã.⁊ uilis apparebo añ diñ qͥ elegit me Q
recte utit᷑ regni potestate. formã iusticie fc̃is mag̃ ꝙͣ ũb̾¬
inftituit. iste nulla ꝓsꝑitate erigit᷑. ulła adu̾sitate turba¬
t᷑. ñ ĩnitit᷑ uirib ꝓpͥis. nͨ a dño recedit cor eiꝰ. Regni fafti¬
gio p̃sidet hũili animo. ñ eũ delectat iniqͥtas. ñ inflãmat

Expanded text:
am de quibusdam potestatibus dicitur: Ipsi regnaverunt, sed non ex me? Quasi diceret: Non me propitio, sed me irato. Unde inferQuo manifestius elucet, bonam malamque potestatem a Deo ordinari, sed bonam propitio, malam irato. Reges quando boni suritum enim plebeium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare facit hypocritam propter peccata populi . Irascente enim Deo talem rectorem populi suscipiunt qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebis etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno, fiunt ini: « Qui recte utitur regni potestate, ita se praestare omnibus debet, ut quanto magis honoris celsitudine claret, tanto semetipsum mente humiliet, proponens sibi exemplum humilidicit: Vilis incedam, i praesidet animo. Non eum delectat iniquitas, non inflammat
Abbreviated transcription (Latin):
t̾nã transineat głam: Qui uͦ pͣue regnũ exercent: pꝰ uestẽ
fulgentẽ ⁊ lumina lapilloꝵ nudi ⁊ miseri ad inferna
torquendi descendũt Reges a recte agendo uocati sũt.
id̃o q recte facumt᷑. regis nom̃ tenet᷑. peccando amittit᷑.
gant. sens ꝰ q ꝓpͥos bñ regant. ⁊ motꝰ resistẽtes sibi racio¬
nabili discretione cõponãt: Recte gͦ illi reges uocant᷑:
qͥ tam semet ipsos qͣ subditos bñ regendo mũdificare

Expanded text:
ternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. Reges a recte agendo vocati sunt; ideoque recte faciendo regis nomen obtinetur, peccando amittitur. gant, sensusque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte igitur illi reges vocantur, qui tam semetipsos quam subjectos bene regendo modific
Abbreviated transcription (Latin):
sir iustus aut om̃i potestate scłari
exuit᷑. aut si auiqͣ cingit᷑. ñ sub illa curuat᷑. ut su¬
ꝑbus tumeat. s eã sibi subicit. ut humilior in notes
⁊̃ n ad hoc usus ÷ ꝙ licebat. s dũ poss uti licite abnuit.
sese q ut ꝑuulũ ĩ medio eoꝵ qͥb p̾erat oftñdit: Qui
stanti desudat labore. ⁊ hic ⁊ ĩ fut᷑o uacuꝰ ĩuenitur

Expanded text:
Vir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescaetiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui stanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur
Abbreviated transcription (Latin):
ustũ ẽ pͥncipẽ legib obtemꝑare suis de¬
Tc̃ enĩ ura sua ab om̃ib custodienda exstimet. qnͣdo
⁊ ipse ulis reu̾enciã exib̾et Principes legib teneri suis. si in
se posse dap̃nare iura. q̃ in subiectis cõstituũt: Iusta ẽ enĩ
tur. Sub religionis disciplina scłi potestates subiecte
sũt.⁊ quãuis culm̃e regni sunt p̃diti. iũcło tñ fid̾i̾ te¬
uent᷑ adstricti. ut ⁊ fidẽ xp̃i suis legib p̃dicent. ⁊ ip̃am
fidei p̾dicat̃onẽ morib bonis cõseruent de

Expanded text:
ustum est principem legibus obtemperare suis. Tunc enim jura sua ab omnibus custodienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, nec in se posse damnare jura quae in subjectis constituunt. Justa est enim tur. 3. Sub religionis disciplina saeculi potestates subjectae sunt; et quamvis culmine regni sunt praediti, vinculo tamen fidei tenentur 344 astricti, ut et fidem Christi suis legibus praedicent, et ipsam fidei p
Abbreviated transcription (Latin):
di. motiendi q conditio ¶dẽe gͦ debet ppłis pͥncipatꝰ ñ
noc̾e. nͨ dnãndo p̃mere. s cõdescendendo cõsułe. ut ue¬
re sit utile hoc potestatis insigne. ⁊ dono di ꝑtuitione
qͦs dũ ea potestate quã accipiũt oꝑtime regũt. bouã
utiq uicissitudinẽ dõ largitori restitirũt Bonꝰ rex fa¬
ciluis ad iusticiã a delicto regreditur. ꝙͣ de iusticia ad
delictũ tͣnffertur. ut noũis hic ñ eẽ casũ illiꝰ ꝓpositũ:
In ꝓposito eiꝰ eẽ debet ñꝙͣ egredi a u̾itate. ꝙ si casu titu¬

Expanded text:
onditio. Prodesse ergo debet populis principatus non nocere, nec dominando premere, sed condescendendo consulere, ut vere sit utile hoc potestatis insigne, et dono Dei pro tuitione quos dum ea potestate, quam accipiunt, optime regunt, bonam utique vicissitudinem Deo largitori restituunt. 4. Bonus rex facilius ad justitiam a delicto regreditur quam de justitia ad delictum transfertur, ut noveris hic esse casum, illic propositum. In proposito ejus esse debet nunquam egredi a
Abbreviated transcription (Latin):
missis: Quando a potentib pauꝑes oppͥmiuit᷑: ad erpien¬
dos eos boni sacerdotes ꝓtectonis aixiliũ ferũt. nͨ uerent᷑
cuiꝰꝙͣ inimiciciarũ molestias. s opp̾ssores pauꝑũ palã ar¬
guũt. increpant. excõmmunicãt. muiꝰ q metuut eoꝵ nocẽ¬
di insidias ⁊̃ si noc̾e ualeãt. pastor enĩ bonꝰ ꝓ onib animã
solet. ira ⁊ dĩ sacerdos suꝑ gregẽ xp̃i sollicitus eẽ debet. ne ini¬
micꝰ uastet. ne ꝑsequite infe̾stet. ne potñcioris cuiꝰq cupi¬

Expanded text:
missis, quando a potentibus pauperes opprimuntur. Ad eripiendos eos boni sacerdotes protectionis auxilium ferunt, nec verentur cujusquam inimicitiarum molestias, sed oppressores pauperum palam arguunt, increpant, excommunicant, minusque metuunt eorum nocendi insidias, etiamsi nocere valeant. Pastor enim bonus animam suam dasolet, ita et Dei sacerdos super gregem Christi sollicitus esse debet, ne inimicus vastet, ne persecutor infestet, ne potentioris cujusque cupi
Abbreviated transcription (Latin):
lare nouit. ñ ꝙ iniqͥtati eoꝵ cõsñciat. s ꝙ aptũ
tempꝰ correptionis expoctet. qnͣdo eoꝵ uicia emendare
ualeat uel punire Multi adu̾sus pͥncipes cõirat̾o¬
nis cͥmĩe decegunt᷑. s ꝓbare uolũs d̾s elem̃ciã pͥncipũ.
illos male cogitare ꝑmittit. istos ñ deserit De illoꝵ
malo bũ istis facit. dũ culpas quas illi agũt. isti mi¬
ra paciencia indulgẽt. Leddẽ malũ ꝑ malo uicissitu¬
malo culpatis reddit. s boñ ꝓmalo offñsis imꝑtit
ifficile ẽ pͥncipẽ regredi ad meliꝰ.
si uiciis fuerit inplicitꝰ.
Popłi em̃ pecc̃ãtes iudicẽ metuut. a malo suo legib
coħ̾cent᷑. reges ã nͥ solo d̾i metu. tumore q gehẽne eoħ̾¬
ceant᷑. lib̾e in p̃ceps ruũt. Qnͣto qͥsq cõstitutꝰ est ĩ su

Expanded text:
iniquitati eorum consentiat, sed quod aptum tempus correctionis exspectet, quando eorum vitia vel emendare valeat, vel punire. Multi adversus principes conjurationis crimine deteguntur, sed probare volens Deus clementiam principum, illos male cogitare permittit, istos non deserit. De illorum malo bene istis facit, dum culpas quas illi agunt, isti mira patientia indulgent. Reddere malum pro malo vicissitumalo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impertit. 4. Difficile est principem regredi ad melius, si vitiis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
reges q electi sũt. ut t̾rore suo ppłos a malo choer¬
cerent. atq recte uiuenciũ legib subderent: Qnͣtũ
elegit ignobilia. ⁊ cõtẽptibilia. ⁊ q̃ ñ sũt ut ea q̃ sũt
destrueret. ne głetur om̃is caro. hec̃ carnalis potñcia
corã illo: unꝰ enĩ dñs. eqͣlit̾ ⁊ dñis fert cõsiliũ ⁊ ser¬
uis Melior ÷ subiecta sernitꝰ. ꝙͣ elata lib̾tas Młti emũ

Expanded text:
regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coerregesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subderent. Quantumelegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus, aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servit
Abbreviated transcription (Latin):
neqͣ ꝙͣ debemꝰ Multi alioꝵ uicia c̾nut. sua ñ aspiciut
⁊ cũ ip̃i maximis cͥminib obngrii teueant᷑. minora pec¬
cata fr̃ib ñ dimittũt: Hipocͥte trabẽ ĩ oculo suo cõsisten¬
tem ũ sen. iũt.⁊ herentẽ festucã ĩ lumĩe fris intendunt:
ĩaliis iudicamꝰ. ĩ nob̾ nocibilia eẽ minꝰ sentimꝰ. ⁊ ꝙ ĩ anis
rep̃hũdimꝰ. ag̃e ip̃i ñ erubescimꝰ. Eaciliꝰ uicia uniꝰcuiꝰq¬
q litutes intendimꝰ. n qͥd boni qͥsq gessĩt agnoscẽ. s qͥdͥ ma¬
li gessĩt perscrutamur.
diumitꝰ illata ẽ suitutis. ⁊̃ ut qͥb aspicit᷑ ñ ꝯgruere
libeitatẽ. huis misicor dimus uroget seruitiatẽ.⁊ licet per¬
peccatũ humane originis. tñ equs dens. id̾o discreuit
hominib uitã. alios s̾uos cõstituens. alios dños. ut
licencia male agendi suoꝵ. potestate dñanciũ re¬
stłigatur Nam si om̃s sine metu fuissẽt. qͥs eẽt qͥ
a maus quẽpiã choiberet: Inde ⁊ gentib pͥncipes

Expanded text:
debemus. Multi aliorum vitia cernunt, sua non aspiciunt, et cum ipsi maximis criminibus obnoxii teneantur, minora peccata fratribus non dimittunt. Hypocritae trabem in oculo suo consistentem non sentiunt, et haerentem festucam in lumine fratris intendunt. in aliis judicamus, in nobis nocibilia esse minus sentimus: et quod in aliis reprehendimus, agere ipsi non erubescimus. Facilius vitia uniuquam virtutes intendimus; nec quid boni quisque gesserit agnoscere, sed quid mali egerit, perscrutamur. divinitus illata est servitutis, ita ut quibus aspicit non congruere libertatem, his misericordius irroget servitutem. peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes,
Abbreviated transcription (Latin):
ille in miqͥtate sua moriet᷑. sangͥnẽ uͦ eius de manu tua
reqͥram: Sic enĩ hely sacerdos ꝓ filioꝵ iniqͥtate dãpuatꝰ ẽ.¬
⁊ licet eos delinquentes admonuit. s tñ ñ ut oportebat re¬
darguit. Sacerdotes exqͥrere debent peccata ppłoꝵ ⁊ sagaci
sollicitudine unũꝙ̃q ꝓbare iuxͣ testimoniũ dñi ad ihere¬
ab eccłia separent᷑. Atrocit᷑ arguiuit᷑ qͥ decipiendo peccantes ñ
solũ arguũt ꝓ peccato. s ⁊̃ adulant̃ decipiũt dicente ꝓpħa.

Expanded text:
etur; sanguinem vero ejus de manu tua requiram . Sic enim Heli sacerdos pro filiorum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jereab ecclesia separentur. Atrociter arguuntur, qui decipiendo peccantes, non sol
Abbreviated transcription (Latin):
mineat ñmi. sic̃. radũ. sequent̾ ne foete debeat a docẽ¬
do cimore rest̾ngi. audit. Exalta in fortitudine nocem
tuam.⁊ uoli timere. Unde ⁊ iheremie ita dñs ait Acc̃ige
limbos tuos. ⁊ surge. ⁊ loquere ad eos. ne formides a facie
eoꝵ. nͨ eñ timere te faciã uultũ eoꝵ Unde ⁊ apparet. qr
ñ timere dei donũ ẽ Qui ꝑsonã potentis accipit. ⁊ u̾ita¬
tem loqͥ pauescit: graui multatur culpe sentencia Mł¬
ti enĩ sac̾dotes metu potestatis u̾itatẽ occultant. ⁊ a bo¬
no oꝑe uel a iusticie p̾dicatõne rei alicuiꝰ forir formidi¬
ne aut potestate t̾rente au̾tinitur. ẜ heu. ꝓdolor inde
metuũt. qr uel amore rerũ scłariũ implicant᷑. uł qr fa¬

Expanded text:
mineat merito, sicut et gradu. Sequenter, ne forte debeat a docendo timore restringi, audiat: Exalta in fortitudine vocem tuam, et noli timere. Unde et Jeremiae ita Dominus ait: Accinge lumbos tuos, et surge; loquere ad eos; ne formides a facie eorum, nec enim timere te faciam vultum eorum ; unde apparet quia et non timere Dei donum est. 2. Qui personam potentis accipit, et veritatem loqui pavescit, gravi multatur culpae sententia. Multi enim sacerdotes metu potestatis veritatem occultant, et a bono opere, vel a justitiae praedicatione, rei alicujus formidine aut potestate terrente avertuntur. Sed heu, proh dolor! inde metuunt, quia vel amore rerum saecularium implicantur
Abbreviated transcription (Latin):
enstunt: qui q ip̃a recta q̃ p̃dicnit. ñ studio correctõnis:
s uicio elatonis admĩciãt: Multi st̃ qͥ ñ ex cõfulto edificã¬
di.s. ex tumore suꝑbiendi docent. nͨ ut ꝓsint sapientes sũt.
s ut sapientes uideant᷑: doc̾e student᷑. Est imitatio pͣua ar¬
roganciũ sacerdotũ. ꝑ quã imitant᷑ scõs rigore discipline.⁊
sequi negligũt caritatis affectõne. uideti uolũt rigidi seũi¬
tate. formã huimilitatis p̃stare neq̃ut̃. ut magis tribiles.
qͣ mites aspiciaut᷑ Suꝑbi doctores uuln̾are mag̃ ꝙͣ em̃¬
dire nou̾unit. salomone attestante. in ore stulti uirga suꝑ¬
bie. qr increpando rgide feriunt.⁊ cõpati humilit̾ nesciũt:
Bene alieni peccati curanda uicia suscipit. qͥ ħ ex cordis di¬
lectõne ⁊ humili cõscĩa facit Cet̾um qͥ delinquentẽ suꝑ¬
bo ł odioso auimo cocripit. ñ em̃dat s ꝑcutit: Quichͥd̃

Expanded text:
correctionis, sed vitio elationis annuntiant. 4. Multi sunt qui non ex consulto aedificandi, sed ex tumore superbiendi docent; nec ut prosint sapientes sunt, sed ut sapientes videantur docere student. 5. Est imitatio prava arrogantium sacerdotum, per quam imitantur sanctos rigore disciplinae, et sequi negligunt charitatis affectione: videri volunt rigidi severitate, et formam humilitatis praestare nequeunt, ut magis terribiles quam mites aspiciantur. 6. Superbi doctores vulnerare potius quam emendare norunt, 329 Salomone attestante: In ore stulti virga superbiae , quia increpando rigide feriunt, et compati humiliter nesciunt. 7. Bene alieni peccati curanda vitia suscipit, qui hoc ex cordis dilectione et humili conscientia facit. Caeterum qui delinquentem superbo vel odioso animo corripit, non emendat
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ. s ꝑ discretõnẽ. ꝓpt̾ maloꝵ incorrectibilẽ iniqͥta¬
tem. ñ ñꝙͣ electos oꝑtet a doctna cessare: Int̾dũ docto¬
res eccłie siue calore caritatis ardñtes. cõticescũt a do¬
cendo: qr ñ ẽ qͥ audiat. testante ꝓpħa: Ciuitates austͥ
clause sũt. ⁊ ñ ẽ qͥ aperiat: Qui docendi accipit offici¬
mulat. uerũ ẽ ꝙ cõsñsũ erroris alieni habeat: Pleriq
scĩ doctores ꝓ mali ꝑtinacia qua iniqͦs em̃dare neq̃unt.
tac̾e disponũt. s calorẽ sp̃s qͦ agunt᷑ fr̾re ñ sustinẽtes.¬

Expanded text:
morem, sed per discretionem, propter malorum incorrigibilem iniquitatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem sp
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitati. Atrocit̾ it̃m arguũt᷑. qͥ peccãtẽ ñ recipiũt. sed
decipiũt. ⁊ sꝑnũt. nͨ alt̾uis delictũ tanꝙͣ prorimi ingemi̾¬
cunt. De talib per isaiam dñs cõminas dicit: Qui dicũt
recede a me ñ appropinques mͥ. ꝙr ĩmundꝰ es. isti fumꝰ
erunt in furore meo. ignis ardens totadie Inde ẽ ꝙ ⁊
apłs om̃ib omĩa factus ẽ. ñ imutat̾one erroris. s cõpas¬
sionis misatõne. scilicet ut iͣ aliena uicĩa fieret. q̃ ad mo¬
dũ si tali ⁊ ipse iplicaret᷑ errore. Boni pastores ppłi de¬
bent fiere delicta. ⁊ totos se plantib tradere. imitantes
iheremiã ꝓpħã dicentẽ Quis dabit capiti meo aquam.
⁊ oculis meis fontẽ lacͥinarũ. ⁊ plorabo die ac nocte int̾
flere debet. s affectu cõpaciendi. ñ accusat̾one cõmissi. Nõ¬
ulłi p̃sules plebis qͦsdã ꝓ peccato a cõmunione eicrunt.
ut peuiteant. s qͣli sorte uiu̾e debeant ad meliꝰ exhortan¬

Expanded text:
ur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens totompassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabflere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli praesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortan
Abbreviated transcription (Latin):
cere: Ingeniũ boni doctoris ẽ incipientib a laudibꝰ eoꝵ
qͦs salubͥter obiurgatos corrigere cupuit̃. sic̃ apłs ad
oriithios facit. qͦs a laudib inchoat. ⁊ increpatõnib
probat. s erant apd̾ corinthios q ⁊ laude ⁊ increpat̾oe
digni eẽnt. ille uͦ ir discrete sic utraq om̃ib loquitur.

Expanded text:
cere . Ingenium boni doctoris est incipere a laudibus eorum cere . Ingenium boni doctoris est incipere a laudibus eorum quos salubriter objurgatos corripere cupit, sicut Apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios qui et laude et increpatione d