comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hystoriȩ textũ breuitatis studio plu
ximus circa cultum diuinoꝵ
& uenerationem sacramentorũ.
ne forte de his aliquid constitue¬
ret uel doceret secus qͣm ritus ha¬
beret uniu̾salis ȩccłiȩ: subiit ani¬
plenius de omnib informaret.
llic erat senex plenus dierũ ⁊uir¬
tutum: n⁊ sapientia dei erat in illo.
Natione quidem hybernus s in
anglia conu̾satus fuerat in habi¬
tu ⁊ ꝓposito monachili uiunto¬
niensi monasterio. De quo assũp¬
tus ẽ in ep̃m. in lesmor ciuitatẽ
mumunie: & ipsa nobilior itter
ceteras regni illius. Ibi tanta ei
desuꝑ collata ẽ gr̃a: ut ñ mͦ uita
⁊ doctrina. s ⁊ signis clareret. oͦ¬
rum duo pono exempli causa:
ut omnib innotescat qualem
inscientia scõr Malachias habu¬
erit preceptorem. ¶Puerũ men¬
te captum ex his quos lunaticos
uocant inter confirmandũ sacra
unctione sanauit. Hoc ita notũ
certumq fuit: ut illũ mox con¬
stituerit ostiarium domus suȩ:

Expanded text:
historiae textum, brevitatis studio plurhistoriae textum, brevitatis studio plurximus circa cultum divinorum et venerationem Sacramentorum, ne forte de his aliquid constitueret vel doceret secus, quam ritus haberet universalis Ecclesiae, subiit aniplenius de omnibus informaret. Hic erat senex plenus dierum et virtutum, et sapientia Dei erat in illo. Natione quidem Hibernus, sed in Anglia conversatus fuerat in habitu et proposito monachali in Wintoniensi monasterio: de quo assumptus est in episcopum in Lesmor civitate Mumoniae: et ipsa nobilior inter caeteras regni illius. Ibi tanta ei desuper collata est gratia, ut non modo vita et doctrina, sed et signis clareret. Quorum duo pono exempli causa, et omnibus innotescat, qualem in scientia sanctorum Malachias habuerit praeceptorem. Puerum mente captum, ex his quos lunaticos vocant, inter confirmandum sacra unctione sanavit. Hoc ita notum certumque fuit, ut illum mox constituerit ostiarium domus suae,
Abbreviated transcription (Latin):
bus ⁊ sicut puluerem uentus a facie
terrȩ. sic coram facie sua eiusmodi
nitebatur dotũ ꝓuirib exturbare
ac delere de populo suo. Et ꝓhus
omnib tradebat iura çelestia opti¬
mus legis lator: leges dabat plenaᷤᷤ
iusticiȩ. plenas moꝰ estiȩ ⁊honestatis:
S iapłicas sanctio es. ac decreta
scõꝵ patrum precipueq consuetu¬
dines sc̃ȩ romane eccłiȩ in cutictis
excłiis statuebat. Hinc est qͦd hodie¬
qr in illis ad horas canonicas cantat᷑
ipsallitur iuxta morem unuerse
terre: nam minme idante fiebat
ne in ciuitate quidem. Ipse uͦ in
adolescentia cantũ didicerat: un suo
cenobio mox cantari fecit: cũ nec¬
dũ inciuitate seu in ep̃atu uniu̾so
cantare scirent uł uellent. Deinde
usum saluberrimũ confessionis.
sacramentũ confirmationis. con¬
tractũ coniugiorũ. quȩ omnia aut
ignorabant. aut negligebant: Mala¬
chias de nouo instituit. Et de his ista
ꝓexemplo sufficiant. Nam iꝑtotũ

Expanded text:
bus, et sicut pulverem ventus a facie bus, et sicut pulverem ventus a facie terrae, sic coram facie sua hujusmodi nitebatur totum pro viribus exturbare ac delere de populo suo. Et pro his omnibus tradebat jura coelestia optimus legislator. Leges dabat plenas justitiae, plenas modestiae et honesti. Sed et apostolicas sanctiones ac decreta sanctorum Patrum, praecipueque consuetudines sanctae Romanae Ecclesiae, in cunctis ecclesiis stutuebat. Hinc est, quod hodieque in illis ad horas canonicas cantatur et psallitur juxta morem universae terrae. Nam minime id ante fiebat, ne in civitate quidem. Ipse vero in adolescentia cantum didicerat, et in suo coenobio mox cantari fecit, cum necdum in civitate, seu in episcopatu universo cantare scirent, vel vellent. Deinde usum saluberrimum Confessionis, sacramentum Confirmationis, contractum conjugiorum, quae omnia aut ignorabant, aut negligebant, Malachias de novo instituit. Et de his ista pro exemplo sufficiant. Nam et per totum
Abbreviated transcription (Latin):
ius ep̃c ȩtiam ices suas cõmisit
ei. seminarẽ semen scm̃ in gente
ñsiã: ⁊dare rudi popło ⁊ sine le¬
g uiuenti. legem uite ⁊ disciplinȩ.
Suscepit ille mandatũ in omni
llacritate: sicut erat spũ feruenͤ.
nec talentis incubans s inhians
lucris. Et ecce linguȩ sarculo cẽp̃
euellere. destruere. dissipare: de
die in diem factitans praua indi¬
uecła iasꝑa in uias planas. Exul¬
laibat ut gigas: ad discurrendum
ibiq. Diceres ignem urentem
liconsumendo erminũ uepres.
diceres securim uel asciam indeiei¬
endo plantationes malas. Extirpare
barbaricos łitus: plantare excłiasticos.
Ueternosas omnes. neq enum pau¬
ce inueniebant᷑ abolere suꝑsticiões:
seu quaslibet ubicũq dephendissẽt.
malignitates immissas ꝑ angłos ma¬
los. Demq quicqͥd in compositum.
qͥcquid indecorum. quicqͥd distortũ
obuium habuisset ñ parcebat ocłs
eius: s uelut grando grossos e ficu¬

Expanded text:
tus episcopus, etiam vices suas commisit tus episcopus, etiam vices suas commisit ei, seminare semen sanctum in gente non sancta, et dare rudi populo, et sine lege viventi, legem vitae et disciplinae. Suscepit ille mandatum in omni alacritate, sicut erat spiritu fervens; nec talentis incubans, sed inhians lucris. Et ecce linguae sarculo coepit evellere, destruere, dissipare, de die in diem factitans prava in directa, et aspera in vias planas. Exsultabat ut gigas ad discurrendum ubique. Diceres ignem urentem in consumendo criminum vepres. Diceres securim vel asciam in dejiciendo plantationes malas, exstirpare barbaricos ritus, plantare ecclesiasticos. Veternosas omnes neque enim paucae inveniebantur abolebat superstitiones, seu quaslibet, ubicunque deprehendisset, malignitates immissas per angelos malos. 7. Denique quidquid incompositum, quidquid indecorum, 662 quidquid distortum obvium habuisset, non parcebat oculus ejus: sed velut grando grossos e ficu
Abbreviated transcription (Latin):
uiria a muliere temptatio: imme
a serpente ꝑmulierem. Germas
eius indignitatem ut sibi uide¬
batur officii exhorrens: qͥd facs
inquit o insane: Bimitte mor¬
tuos sepelire mortuos suos. Et hos
illi cotidie exprobrans ingereba
s respondebatur mulieri stulte
iuxta stulticiã suã. Miseratl
doqui casti uocem denes: s uir¬
tutem ignoras. Ita ministeriũ
adqͦd coactus accesserat deuotus
cenuit. indefessus exercuit. An¬
de ⁊ censuerunt ȩtiã sacerdotale
officium imponendũ illi. Et fac¬
tum ẽ ita. Erat autẽ cũ sacerdos
ydinatus ẽ. annos natus quasixxuͦ.
quid preter canonum formam ꝓ¬
cessisse uidetur. ut uere uidetur.
siquidem infra uicesimũ qͥntũ
annũ leuiticũ ministeriũ infra
tricesimum adeptus ẽ sac̾docii
dignitatem: donandũ sane tum
delo ordinatoris. tũ meritis ordi¬
nati. Ego uͦ istud nec in sco redar¬
guendum: nec usurpandũ consu¬
lo ei qui sc̃s ñ fuerit. Nec conten¬

Expanded text:
viva a muliere tentatio, imo viva a muliere tentatio, imo a serpente per mulierem. Germana ejus indignitatem ut sibi videbatur officii exhorrens: Quid facis, inquit, o insane? dimitte mortuos sepelire mortuos suos. Et hoc illi quotidie exprobrans ingerebat. Sed respondebatur mulieri, stultate juxta stultitiam suam: Misera, tu eloquii casti vocem tenes, sed virtutem ignoras. Ita ministerium, ad quod coactus accesserat, devotus tenuit, indefessus exercuit. Unde et censuerunt etiam sacerdotale officium imponendum illi. Et factum est ita. Erat autem, cum sacerdos ordinatus est, annos natus quasi viginquid praeter Canonum formam processisse videtur, ut vere videtur siquidem infra vicesimum quintum annum leviticum ministerium, infra tricesimum adeptus est sacerdotii dignitatem donandum sane tum zelo ordinatoris, tum meritis ordinati. Ego vero istud nec in sancto redarguendum, nec usurpandum consulo ei qui sanctus non fuerit. Nec conten
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ⁊sine socio:i sine exemplo. Qͥs
enĩ ande malachiã districtissimũ
uiri ꝓpositũ uel cogitaret attemp¬
tare: Nempe mirabile om̃ibs habe¬
batur ñ imitabile. Malachias imi¬
tabile ꝑsuasit: sedendo dũ taxait
itacendo. Intra paucos dies habu¬
it imitatores ñ paucos: ꝓuocatos
exemplo sui. Ita qui pͥmo solitariꝰ
sedit ⁊unicus patris su̾ fit iam
unus e multis. fit ex unigenito pͥ¬
mogenitus in multis fr̃ib. Et ut
pͥor inconu̾sione. ita inconu̾sat¬
one sublunior: ⁊ qui ante omnes
uenit. omniũ iudicio supra om̃s
eminuit inuirtute. Et dignus
uisus ẽ. ep̃o pariter ⁊magistro:
qui ad diaconii gradum ꝓmoue¬
retur. & coegerunt eũ. Hinciã¬
pietatis accinxit: plus uͦ ad eas
res inquib aliqua iniuria uide¬
retur. Deniq cura erat ei mari¬
ma in sepeliendis defunctis pau¬
perib: quod hoc sibi ñ minus hu¬
militatem saꝑet qͣm humanitat̃.
Nec defuit nouo nr̃o tobye redi¬

Expanded text:
quia et sine socio, et sine exemplo. Quis quia et sine socio, et sine exemplo. Quis enim ante Malachiam districtissimum viri propositum vel cogitaret attentare? Nempe mirabile omnibus habebatur, non imitabile. Malachias imitabile persuasit, sedendo duntaxat, et tacendo. Intra paucos dies habuit imitatores non paucos, provocatos exemplo sui. Ita qui primo solitarius sedit, et unicus patris sui, fit jam unus ex multis, fit ex unigenito primogenitus in multis fratribus. Et ut prior in conversatione, ita in conversatione sublimior: et qui ante omnes venit, omnium judicio supra omnes emicuit in virtute. Et dignus visus est episcopo pariter et magistro, qui ad diaconi gradum promoveretur. Et coegerunt eum. CApietatis accinxit: plus vero ad eas res, in quibus aliqua injuria videretur. Denique cura erat ei maxima in sepeliendis defunctis pauperibus, quod hoc sibi non minus humilitatem saperet, quam humanitatem. Nec defuit novo nostro Tobiae redi
Abbreviated transcription (Latin):
plangere ⁊dolere quo dilectus om¬
nib delicatusq adolescens. duris
se adeo laborib mancipasset. Alii
suspicati leuitatem ꝓpter etatem:
diffidere de ꝑseuerantia tumere de
casu. Nonnulli demeritatem cau¬
santes. indignari ⁊ fẽmere in eũ:
qͦd supra etatem ⁊ uires inconsul¬
te rem arduam fuisset aggressus.
Uerum ille sine consilio egit nicħ
Nam habuit consilium aꝓpłia:
qͥait. Bonum ẽ homini si portau̾it
iugum ab adolescentia. Et addit.
Sedebit solitarius ⁊tacebit: quia
leuauit se supra se. Sedebat sibi
iuuenculus secus pedes ymarii.
hoc enĩ nom̃ uiro: ⁊ aut discebat
obedientiã. aut se didirisse doce¬
bat. Sedebat ut quietus. ut man¬
suetus. ut humilis. Sedebat ⁊ta¬
ꝑseuerans: tacebat ut uerec̾dus:
nisi qͦd suo illo silentio indĩ auri¬
bus. loquebat᷑ cũ scõ dauid. Ado¬
lescentułꝰ egosũ ⁊ contemptus: u¬
stificationes duas ñ sum oblitus.
Et sedebat interim solitarius:

Expanded text:
plangere et dolere, quod dilectus omplangere et dolere, quod dilectus omnibus, delicatusque adolescens, duris se adeo laboribus mancipasset. Alii suspicati levitatem propter aetatem, diffidere de perseverantia, timere de casu. Nonnulli temeritatem causantes, indignari et fremere in eum, quod supra aetatem et vires inconsulte rem arduam fuisset aggressus. 661 Verum ille sine consilio egit nihil. Nam habuit consilium a Propheta, qui ait: Bonum est homini, si portaverit jugum ab adolescentia; et addit: Sedebit solitarius, et tacebit, quia levavit se supra se . Sedebat sibi juvenculus secus pedes Imarii hoc enim nomen viro, et aut discebat obedientiam, aut se didicisse docebat. Sedebat, ut quietus, ut mansuetus, ut humilis. Sedebat, et taperseverans, tacebat ut verecundus, nisi quod suo illo silentio in Dei auribus loquebatur cum sancto David: Adolescentulus sum ego et contemptus, justificationes tuas non sum oblitus . Et sedebat interim solitarius,
Abbreviated transcription (Latin):
mitis ⁊ humilis corde. Si nesciebamꝰ:
hoc uł solo nob̃ ipse ꝓbauit. Legatẽ
hoc qui docere quȩ ñ didicere co.¬
nantur: discipulos sibi coaceruan¬
tes qui nunqͣm discipuli exstitere:
ceci duces cecorũ. Malachias doctꝰ
adeo. doctorem nichilominus que¬
siuit hominem: ⁊qͥdem caute &.
sapienter. Quid simile quȩso affer¬
re quibat in quo eque daret caꝑet¬
ue exꝑimentũ ꝓfectus sui: Si ora¬
lachie exemplum eis ꝓminimo
ẽ: pauli opus atcendant. Nonne
euangłium suũ qͦd ñ ab homine
censuit conferendũ: ne forte in
set: Ubi ille securus non ẽ. nec ego.
Si quis hoc sit: uiderit ne ñ tam
securitas sit qͣm temeritas. S hȩc
alterius temporis. Nunc uͦ sonuit
inciuitate quod factum ẽ: ⁊ com¬
mota ẽ uniuersa ad inopinatam
nouitatem. Stupebant autẽ om̃s.
qͦ minus usitatam ingente fera.
Uideres tunc reuelari exmultoꝵ
cordibus cogitationes. Pleriq
humano affectu pensantes factũ.

Expanded text:
mitis et humilis corde. Si nesciebamus, mitis et humilis corde. Si nesciebamus, hoc vel solo nobis ipse probavit. Legant hoc, qui docere quae non didicere conantur, discipulos sibi coacervantes, qui nunquam discipuli exstitere, caeci duces caecorum. Malachias doctus a Deo, doctorem nihilo minus quaesivit hominem, et quidem caute, et sapienter. Quid simile, quaeso, afferre quibat, in quo aeque daret caperetque exprimentum profectus sui? Si Malachiae exemplum eis pro minimo est, Pauli opus attendant. Nonne Evangelium suum, quod non ab homine censuit conferendum, ne forte in set? Galat, I, II. Ubi ille securus non est, nec ego. Si quis hoc scit, viderit, ne non tam securitas sit, quam temeritas. Sed haec alterius temporis. 5. Nunc vero sonuit in civitate quod factum erat, et commota est universa ad inopinatam novitatem. Stupebant autem omnes, quo minus usitatam in gente fera. Videres tunc revelari ex multorum cordibus cogitationes. Plerique humano affectu pensantes factum,
Abbreviated transcription (Latin):
nendum potens. ad restituendũ
fidelis: Seruabit tuco: restitu¬
et oportune. Sine retractatione
me do adseruiendũ illi de donis
suis. Non podest mͥ perire exoĩbꝰ
quȩ in opus pietatis expendero.
forte ⁊ sperare plus aliqͥd licet.So¬
let reddere cũ usura: qui dat gra¬
uis. Ita est: ȩtiam cumulabit &.
multiplicabit in anima mea uir¬
iutem. Hȩc cogitauit ⁊ fecit: sci¬
ens absq facto uanas ẽẽ cogitari¬
ardmacha ipsa ẽ in qua alitus est
Mlachias: a. hõ ille sc̃s. ⁊ austere
admodum uitȩ: in exorabilisca¬
ligator corꝑis sui. Cellam ha¬
bens iuxta eccłiam in ea mane¬
bat: ieuiniis ⁊⁊ obsecrationibus
seruiens die ac nocte. Adhunc
ł contultt oxilachias: formam
uitȩ accepturus abeo: qͥuiuũ se ta¬
li dampnauerat sepultura. Et ui¬
de humilitatem. Aprimeua etate
in scã arte magistrum qͦd dubium
non ẽ. habuerat deũ: & ecce factus
ẽ denuo discipulus hominis. homo

Expanded text:
nendum potens, ad restituendum nendum potens, ad restituendum fidelis? Servabit tuto, restituet opportune. Sine retractatione me do ad serviendum illi de donis suis. Non potest mihi perire ex omnibus, quae in opus pietatis expendero. Forte et sperare plus aliquid licet. Solet reddere cum usura qui dat gratis. Ita est. Etiam cumulabit, et multiplicabit in anima mea virtutem. » Haec cogitavit, et fecit, sciens absque facto vanas esse cogitatiArdmacha ipsa est, in qua alitus est Malachias, et homo ille sanctus, et austerae admondum vitae, inexorabilis castigator corporis sui, cellam habens juxta ecclesiam. In ea manebat, jejuniis et obsecrationibus serviens die ac nocte. Ad hunc se contulit Malachias, formam vitae accepturus ab eo, qui vivum se tali damnaverat sepultura. Et vide humilitatem. A primaeva aetate in sancta arte magistrum quod dubium non est habuerat Deum: et ecce factus est denuo discipulus hominis, homo
Abbreviated transcription (Latin):
set: dicebat intra se. Non ẽ sp̃s huiꝰ
mundi iste. Quid isti ⁊ illi: Non
ẽ societas alteri adalterũ: non plus
qͣm luci ad tenebras. Meus exdõ
est: ⁊ scio quȩ in illo donata sunt
michi. Inde mͥ interim adhuc
quoq illa eo securior qͦ secrecior
gła mea. testimoniũ conscientie
meȩ. Nil horum mͥ tutũ subpͥnci¬
pe mundi. Deinde habeo thesau¬
rũ hunc infictili uase. Uerendũ
ne inpingat ⁊ frangatur: neffut¬
datur oleum leticię qͦd porto. Et
quidem ñ impingere utter saya
ꝙ scopulos distorte. ⁊ anfractuosȩ
uiȩ ⁊ uitȩ huius: difficillimum.
Ita ne inmomento ꝑdam simul
om̃s quib abinitio preuentus sũ
benedictiones dulcedinis : Resi.¬
gno illi potius aquo sunt: ⁊ me
pariter. Et ego enim ipsius. ꝑdo
ipsam ad tempus animam meã:
ne ꝑdam inȩternũ. Et quod sũ.
ꝙ. quȩ habeo omnia. ubi mͥeque
salua. uti in manu auctoris: Qͥs
ita adseruandũ sollicitus. ad reci¬

Expanded text:
set, dicebat intra se: « Non est spiritus hujus set, dicebat intra se: « Non est spiritus hujus mundi iste. Quid isti, et illi? Non est societas alteri ad alterum, non plus quam luci ad tenebras. Meus ex Deo est, et scio quae in illo donata sunt mihi. Inde mihi interim adhuc quoque illa eo securior, quo secretior, gloria mea est, testimonium conscientiae meae. Nil horum mihi tutum sub principe mundi. Deinde habeo thesaurum hunc in fictili vase. Verendum ne impingat et frangatur, et effundatur oleum laetitiae quod porto. Et quidem non impingere inter saxa et scopulos distortae et anfractuosae viae et vitae hujus difficillimum. Itane momento perdam simul omnes, quibus ab initio praeventus sum, benedictiones dulcedinis? Resigno illi potius, a quo sunt, et me pariter. Et ego enim ipsius. Perdo ipsam ad tempus animam meam, ne perdam in aeternum. Et quod sum, et quae habeo omnia, ubi mihi aeque salva, uti in manu Auctoris? Quis ita ad servandum sollicitus, ad reti
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe extrema iam puericiȩ
captans: ad eas litteras anhelabat.
Intrans uͦ domum uidit uirum
ludentem subula: crebrisq sulcan¬
tem tractib nescio quo notabili
modo parietem. Et solo uisu of¬
fensus puer serius qͦd leuitatem
redoleret: resiliuit abeo: ac de¬
inceps illum nec uidere curauit.
Ita cum eẽt studiosissimꝰ littera¬
rum: p̃ honesto tam̃ spreuit eas
uirtutis amator. Tali quodã prelu¬
dio puer p̃parabat᷑ adeum qui se
manebat infortiori etate conflictũ.
lamq ipse aduersarium ꝓuocabat.
et malachie quidem puericia sic
erat. Porro adolescentiã simili
transiuit simplicitate ⁊⁊ puritate:
nͥ quod̃ crescente etate crescebat
simul illi sapientia .. gratia aprid
deum & homines.
inc iam idest ab ineunte ad¬
olescentia eius cepit manife¬
stius apparere qͥd eẽt in homine.
igrã dei in illo uacua ñ uideri.
Uidens enim industrius adolesceis
qͣm in maligno mundus positus
sit. ⁊ cogitaus qualem sp̃m accepis¬

Expanded text:
Quippe extrema jam pueritiae Quippe extrema jam pueritiae captans, ad eas litteras anhelabat. Intrans vero domum, vidit virum ludentem subula, crebrisque sulcantem tractibus nescio quo notabili modo parietem. Et solo visu offensus puer serius, quod levitatem redoleret, resilivit ab eo, ac deinceps illum nec videre curavit. Ita cum esset studiosissimus litterarum, prae honesto tamen sprevit eas virtutis amator. Tali quodam praeludio puer praeparabatur ad eum, qui se manebat in fortiori aetate conflictum: jamque ipse adversarium provocabat. Et Malachiae quidem pueritia sic erat. Porro adolescentiam simili transivit simplicitate et puritate: nisi quod crescente aetate, 660 crescebat simul illi sapientia et gratia apud Deum et homines. 3. Hinc jam, id est ab ineunte adolescentia ejus, coepit manifestius apparere quid esset in homine, et gratia Dei in illo vacua non videri. Videns enim industrius adolescens, quam in maligno mundus positus sit , et cogitans qualem spiritum accepis
Abbreviated transcription (Latin):
tunc siqͥdem cautus fuit declina¬
re uirus uirtutũ inanem głam.
st uicus ꝓpe ciuitatem in qua
discebat puer: quo magister eius
frequenter ꝑgere solitus erat. illo
solo comite. Illo euntib ambob
pariter ipse ut postea referebat¬
retrahebat retrahebat pedem. siste¬
bat gradum: & stans atergo magi¬
stri illo quidem ñ comꝑiente ex¬
pansis ad cȩlum manib raptim
quodamm ac ueluti iaculatam
emitcebat orationem: ⁊ sic dissi¬
mulans. magistrũ denuo seqͣbat᷑.
stiusmodi pio furto puer sepius
eludebat comitem pariter ⁊⁊ ma¬
gistrum. Non ẽ dicere omnia quȩ
eius pͥncipia colore bone indolis
decorauere: ad maiora atq utili¬
ora currendũ. Unum tam̃ refero
adhuc: qͦd hoc meo quidẽ iudicio
ñ modo bonȩ s ⁊ magne in pue¬
ro dederit in signe spei. ¶Excitꝰ
aliquando opinione cuiuslã ma¬
gistri. erat enim famosus indisci¬
pli̾ais quas dicunt liberales: ad¬
tuit illum discendi cupiditate.

Expanded text:
tunc siquidem cautus fuit declinatunc siquidem cautus fuit declinare virus virtutum, inanem gloriam. 2. Est vicus prope civitatem, in qua discebat puer, quo magister ejus frequenter pergere solitus erat, ipso solo comite. Illo euntibus ambobus pariter, ipse, ut postea referebat, retrahebat pedem, sistebat gradum, et stans a tergo magistri, illo quidem non comperiente, expansis ad coelum manibus, raptim quodammodo, ac veluti jaculatam emittebat orationem: et sic dissimulans, magistrum denuo sequebatur. Istiusmodi pio furto puer saepius illudebat comitem pariter et magistrum. Non est dicere omnia, quae ejus principia colore bonae indolis decoravere: ad majora atque utiliora currendum. Unum tamen refero adhuc, quod hoc, meo quidem judicio, non modo bonae, sed et magnae in puero dederit insigne spei. Excitus aliquando opinione cujusdam magistri erat enim famosus in disciplinis, quas dicunt liberales, adivit illum discendi cupiditate.
Abbreviated transcription (Latin):
moribus annis puer: expers las¬
cuuiȩ puerilis. Cumq ex hoc eun¬
ctis ẽẽt reuerentiȩ ⁊ stupori: ñ tñ
inde ut assolet in solentior inue¬
niebatur: s magis quietus : isub¬
ditus in omni mansuetudine. Ñ
impatiens magisterii: ñ fugitans.
discipline: ñ lectionis fastidiens:
non ludoꝵ deniq appetens: qͦd
uel maxime illa etas dulce ac fa¬
miliare habere solet. Et ꝓficiebat
supra omnes coetaneos suos: in
ea quidem litceratura que illi cõ¬
petebat etati. Nam in disciplina
morum ꝓfectuq uirtutũ. ȩtiam
suꝑ om̃s docentes se inbreui eni¬
tuit: ñ tam matre tam̃ qͣm uncti-¬
one magistra. Hac sollicitante haud
segniter ⁊ indiuinis exercebatur:
petere secretũ. anticipare uigilias.
meditari in lege. refici parcius. ora¬
re frequentius. Et quia eccłiam
frequentare nec uacabat ꝓpt̃ stu¬
dium. & ꝓuerecundia non libebat.
leuare puras manus in om̃i loco
ubi tamen secrete id posset. Iam

Expanded text:
moribus, annis puer, expers lasmoribus, annis puer, expers lasciviae puerilis. Cumque ex hoc cunctis esset reverentiae ac stupori, non tamen inde, ut assolet, insolentior inveniebatur; sed magis quietus et subditus in omni mansuetudine. Non impatiens magisterii, non fugitans disciplinae, non lectionis fastidiens, non ludorum denique appetens: quod vel maxime illa aetas dulce ac familiare habere solet. Et proficiebat supra omnes coaetaneos suos in ea quidem litteratura, quae illi competebat aetati. Nam in disciplina morum profectuque virtutum, etiam super omnes docentes se in brevi enituit, non tam matre tamen, quam unctione magistra. Hac sollicitante, haud segniter et in divinis exercebatur, petere secretum, anticipare vigilias, meditari in lege, refici parcius, orare frequentius. Et quia ecclesiam frequentare nec vacabat propter studium, et pro verecundia non libebat; levare puras manus in omni loco ad coelum, ubi tamen secrete id posset. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
ptulit ciuem sc̃oꝵ. ⁊ domesticũ dĩ.
Qui ꝓducit mel de petra oleũq
de saxo durissimo: ipse fec̃ hoc.
Parentes tam̃ illi fuere gn̾e ⁊ potñtia ma¬
gui: iuxta nom̃ magnoꝵ qui sunt
in derra. At mater mente qͣm san¬
guine generosior. satagebat in ip¬
somnitio uiarum suarum notas
paruulo facere uias uite: hanc
pluris illi existimans uentosa sci¬
entia litcerature scłaris. Adutrã¬
q tam̃ huic ñ defuit. ingenium
petate. In scolis litteras. domi ti¬
morem dñi docebatur: ⁊ cotidia¬
nis ꝓfectibus respondebat ambo¬
bus satis magistro ⁊ matri. Nem¬
pe apͥncipio sp̃m sortitus ẽ bonũ:
ꝑquem erat puer docilis ⁊ ama¬
bilis ualde: mire admodũ om̃ibꝰ
pomnia gratiosus. Bibebat autẽ
ylacte de pectore materno aqͣs
sapientiȩ salutaris: ⁊ fiebat in
des se ipso prudentior. Prudenti¬
& dicam an sanctior: Utrumq
si dixero non me penitebit: ueri¬
tatem enim dicam. Agebat senẽ

Expanded text:
protulit civem sanctorum, et domesticum Dei! protulit civem sanctorum, et domesticum Dei! Qui producit mel de petra, oleumque de saxo durissimo, ipse fecit hoc. Parentes tamen illi fuere genere et potentia magni, juxta nomen magnorum qui sunt in terra. At mater mente, quam sanguine generosior, satagebat in ipso initio viarum suarum, notas parvulo facere vias vitae: hanc pluris illi existimans ventosa scientia litteraturae saecularis. Ad utramque tamen huic non defuit ingenium pro aetate. In scholis litteras, domi timorem Domini docebatur, et quotidianis profectibus respondebat ambobus satis, magistro et matri. Nempe a principio spiritum sortitus est bonum, per quem erat puer docilis, et amabilis valde, mire admodum omnibus per omnia gratiosus. Bibebat autem pro lacte de pectore materno aquas sapientiae salutaris, et fiebat in dies se ipso prudentior. Prudentior, dicam, an sanctior? Utrumque si dixero, non me poenitebit: veritatem enim dicam. Agebat senem
Abbreviated transcription (Latin):
iam menbra alia mouere ñ posset
fortis addandam benedictionẽ.
eleuatis scĩs manib suꝑ caput
meum benedixit mͥ:ibenedicti¬
onem hereditate possideo. Et qͦ¬
modo ego illum silere queam:
Postremo du id mͥ abba congane
iniungis. reuerendus fr̃ & dulcis
amicus meus: ac tecũ pariter ut
ex hibernia scribis. ur̃a illa omi
eccłia scõrum. Libens obedio: p̃¬
sertim qͦd ñ eloquium exigitis.
s narrationem. Dabo uͦ oꝑam
ut ea sit pura i luculenta: deuo¬
tos informans. fastidiosos ñ one¬
rans. Sane narrationis ueritas
secura apud me ẽ: intimata auo¬
bis. haut alia ꝓculdubio ꝓtestan¬
tibus qͣm quȩ cercissimȩ comꝑsa
sunt uobis: Explicit prefacio¬
alachias nr̃ ortus hyber¬
nia de popło barbaro: ibi
educatus. ibi litteras edo¬
sctus est. Ceterum de
natali barbarie tra ixit nichil:
ñ magis qͣm de sale maternopis¬
ces maris. Quam uͦ suaue quodin¬
culta nob̾ barbaries tam urbanũ

Expanded text:
jam membra alia movere non posset, jam membra alia movere non posset, fortis ad dandam benedictionem, elevatis sanctis manibus super caput meum, benedixit mihi, et benedictionem haereditate possideo: et quomodo ego illum silere queam? Postremo tu id mihi, abba Congane, injungis, reverendus frater, et dulcis amicus meus, ac tecum pariter ut ex Hibernia scribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens obedio, praesertim quod non eloquium exigitis, sed narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et luculenta, devotos informans, fastidiosos non onerans. Sane narrationis veritas secura apud me est, intimata a vobis, haud alia procul dubio protestantibus, quam quae certissime comperta sunt vobis. Malachias noster, ortus Hibernia de populo barbaro, ibi educatus, ibi litteras edoctus est. Caeterum de natali barbarie traxit nihil, non magis quam de sale materno pisces maris. Quam vero suave, quod inculta nobis barbaries tam urbanum
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ iure succenseat. si rcadmouero
eam: Immo uͦ non ẽ. qͦd mͥ ingrati
eẽ mei scłi homines debeant. &¬
omnis deinceps generatio uentu¬
ra: si quem conditio tulit. reuocẽ
stilo: si mundo rest. tuam qͦ digniꝰ
ñ erat mundus: si seruem memo¬
rie hominum hominem cuiꝰ me¬
moria inbenedictione sit om̃ibꝰ
qͥ legere dignabunt᷑: si me excitan¬
de amicum dormientem uox tur¬
turis audita fuerit in terra nr̃a
dicens: ecce ego uob̾cum sũ om̃ibꝰ
dieb usq inconsummationem scłi.
Deinde sepultus apud nos ẽ: nob
specialiter hoc opus incũbit. Quiod
quod me inter speciales amicos sc̃s
ille habebat: & eo loci ut nulli inhac
parte głe scđm fuisse me credame
Nec mercede uacat mͥtante fami¬
liaritas sc̃itatis. Primicias iamac¬
cepi. Inextremis positus erat: im¬
mo in principiis iuxta illud. cũ
consummatus fuerit hõ tẽ incip̃.
Accucurri ego: ut benedictio mo¬
rituri suꝑ me ueniret. At ille cũ

Expanded text:
mihi jure succenseat, si readmovero mihi jure succenseat, si readmovero eam? Imo vero non est quod mihi ingrati esse mei saeculi homines debeant, et omnis deinceps generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat mundus; si servem memoriae hominum hominem, cujus memoria in benedictione sit omnibus, qui legere dignabuntur; si me excitante amicum dormientem, vox turturis audita fuerit in terra nostra, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Deinde sepultus apud nos est: nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod me inter speciales amicos Sanctus ille habebat, et eo loci, ut nulli in hac parte gloriae secundum fuisse me credam? Nec mercede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis: primitias jam accepi. In extremis positus erat, imo in principiis, juxta illud: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benedictio morituri super me veniret. At ille cum
Abbreviated transcription (Latin):
sariis. contemptorem suꝑfluoꝵ
Lex ẽ tam̃ p̃fixa ab apłis. apłoꝵs
successorib. Aictũ ⁊ uestitũ ha¬
bentes inquiunt. his contenti
simus. Abi forma hȩc : In libris
cernimus eam: s non in uiris.
Habes uͦ de iusto quia lex dĩ eiꝰ¬
in corde ip̃sius: i ñ in codice. Nec ꝑ¬
fectionis is gradus. ꝑfectus carere
& necessariis paratus ẽ. At gratis
istud. Utinam suꝑfluis ponatur
modus: utinam ñ cupiamus in
infinitum. Ss quid: fiorte reꝑias
qui hoc possit. Id quidem difficile.
s uide quid egimus. Querebamꝰ
uirum optimum multoꝵ libe¬
ratorem: ⁊ ecce laboramus inin¬
ueniendo qͥse ipsum saluũ facere
possit. Optimus hodie ẽ. qui ñ ẽ
nimis malus. Ande qm̃ aterra de¬
fecit sc̃s. uideor mͥ ñ suꝑuacue ex
his qui empti sunt de derra reuo¬
care ad medium ep̃m malachiã:¬
temporũ singłaris sapientie ⁊ uͥtu¬
tis. Iste erat lucerna ardens iluceis.
nec extincta ẽ tam̃ s submota. Qͥs

Expanded text:
sariis, contemptorem superfluorum? sariis, contemptorem superfluorum? Lex est tamen praefixa ab Apostolis Apossuccessoribus: Victum et vestitum habentes, inquiunt, his contenti simus . Ubi forma haec? In libris cernimus eam, sed non in viris. Habes vero de justo, quia lex Dei ejin corde ipsius , et non in codice. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed quid? Forte reperias qui hoc possit? Id quidem difficile: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum optimum, multorum liberatorem: et ecce laboramus in inveniendo, qui se ipsum salvum facere possit. Optimus hodie est, qui non est nimis malus. 2. Unde quoniam a terra defecit sanctus, videor mihi non supervacue ex his qui empti sunt de terra, revocare ad medium Malachiatemporum, singularis sapientiae et virtutis. Iste erat lucerna ardens et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
las uł de illoꝵ numero qͥ uident᷑
lati in lucem gentiũ non mag̾
de sublimi fumantem qͣm flaman¬
tem: Et si lumen qͦd inte ẽ. inquit
tenebrȩ sunt. quantȩ sunt denebrȩ:
Nisi tu illos forte quod ñ credo lu¬
cere dixeris. qui questũ estimant
pietatem: qui inhereclitate dñi ñ
que dñi. s magis quȩ sua sunt qͣ¬
ricant. Quid dico quȩ sua st̃: Per¬
fectus sit isc̃s ȩtiam sua quereis
suaq retinens: si ab alienis cor
manusq contineat. Meminerit
tamen qui sibi usq huc forte ꝑ¬
uenisse uidetur: eundem exigi
scĩtatis gradũ. ⁊ ab ethnico. An
ñ milites suis iubentur concenti
fore stipendiis ut salui fiant:
Magnum uͦ eccłiȩ doctori si sit
sicut unus militum: aut certe
Odeformitatem. Itane summus
merito reputandus erit qͥ sum¬
mo corruens gradu herebit uix
infimo. ne abysso absorbeatur:
Quã rarus tam̃ iste ipse in clero.
Quẽ item das mͥ contentũ neces.¬

Expanded text:
das vel de illorum numero, qui videntur das vel de illorum numero, qui videntur dati in lucem gentium, non magis de sublimi fumantem, quam flammantem? Et si lumen quod in te est, inquit, tenebrae sunt, quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quod non credo lucere dixeris, qui quaestum aestimant pietatem; qui in haereditate Domini, non quae Domini, sed magis quae sua sunt, quaeritant. Quid dico, quae sua sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens, suaque retinens, si ab alienis cor manusque contineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae doctori, si sit sicut unus militum: aut certe O deformitatem! itane summus merito reputandus erit, qui a summo corruens gradu, haerebit vix infimo, ne abysso absorbeatur? Quam rarus tamen iste ipse in clero? Quem item das mihi contentum neces
Abbreviated transcription (Latin):
eorper quidem oꝑe
preciũ fuit illustres
sc̃oꝵ describere uitaᷤͤ.
ut sint in speculũ
ꝙ exemplũ ac qͦddã
ueluti condimentũ uitȩ hominũ
suꝑ derram. Per hoc enim quodãmͦ
apud nos etiam post mortẽ uiuuns:
multosq ex his qui uiuentes mor¬
tui sunt. ad ueram ꝓuocant: ire¬
uocant uitam. Uerum nc̃ maxi¬
me id requirit raritas sc̃itatis&
nr̃a plane etas inops uiroꝵ. Quã
sane inopiam suꝑ nos adeo inua¬
luisse sentimus: ut nulli sit dubi¬
um illa sententia nos feriri.qm̃
abundabit iniquitas refrigescet
caritas multorũ. Et ut suspicor
ego. aut presto aut ꝓpe ẽ de quo
scriptũ ẽ. faciem eius precedet
egestas. Ni fallor antixp̃c ẽ istȩ:
quem fames ac sterilitas totus
boni ⁊ preit ⁊ comitatur. Siue
g nuncia iam p̃sentis sue iam¬
lamq affuturi p̃nuntia: egestas
ineuidenti ẽ. Taceo uulgus. taceo
ulem filioꝵs huius scl̃i multitu¬
Ainem: in ipsas eccłiȩ columpnaᷤ.
lolo ocłos leues. Quẽ michi osten¬

Expanded text:
emper quidem operae pretium fuit illustres Sanctorum describere vitas, ut sint in speculum et exemplum, ac quoddam veluti condimentum vitae hominum super terram. Per hoc enim quodammodo apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni fallor, Antichristus est iste, quem fames et sterilitas totius boni et praeit, et comitatur. Sive igitur nuntia jam praesentis, sive jamjamque adfuturi praenuntia, egestas in evidenti est. Taceo vulgus, taceo vilem filiorum hujus saeculi multitudinem: in ipsas Ecclesiae columnas volo oculos leves. Quem mihi osten
Abbreviated transcription (Latin):
seuerat in amere. nͥ qͥ emulat᷑ eter¬
nitadem caritatis: Nempe etermi¬
tatis quandam imaginem ꝑseue.¬
rantia prefert. Deniq sola ẽ cuiet̃¬
nitas redditur. uel potius quȩ eter¬
nitati hominem reddit dicente
dño. qui ꝑseuerauerit usq infi¬
nem. hic saluus erit. Et nuncad¬
uerte in .iiii. istis contemplatio.¬
contemplatio ẽ. admiratio maie¬
statis. Hȩc requirit cor purgatũ.
ut auiciis liberum atq exonera¬
suspensũ teneat admirantẽ. Scd̃a autẽ
necessaria ẽ. huic. Est enĩ intuens iudi¬
cia dĩ. Quo sane pauido aspectu dũ
uehem̃tiꝰ concutit intuentẽ. fugat
uicia. fundat uͥtutes. initiat ad sapi¬
entiã. humilitatẽ seruat. U̾tutũ siqͥdẽ
bouũ qͦddã ac stabile fundam̃tũ humi¬
litas. Nẽpe si nutet illa uͥtutũ aggͤgatio
ñ nͥ ruina ẽ. Tercia ꝯtẽplatio occupat᷑.
uł potiꝰ ociat᷑ cura memoriã benefi¬
cioꝵ: ⁊ ne dimittat ingratũ sollicitat

Expanded text:
erseverat in amore, nisi qui aemulatur aetererseverat in amore, nisi qui aemulatur aeternitatem charitatis? Nempe aeternitatis quamdam imaginem perseverantia praefert. Denique sola est cui aeternitas redditur, vel potius quae aeternitati hominem reddit, dicente Domino: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . 32. Et nunc adverte in quatuor istis contemplatiocontemplatio est admiratio majestatis. Haec requirit cor purgatum, ut a vitiis liberum, atque exonerasuspensum teneat admirantem. Secunda autem necessaria est huic; est enim intuens judicia Dei. Quo sane pavido aspectu, dum vehementius concutit intuentem, fugat vitia, fundat virtutes, initiat ad sapientiam, humilitatem servat. Virtutum siquidem bonum quoddam ac stabile fundamentum, humilitas. Nempe si nutet illa, virtutum aggregatio nonnisi ruina est. Tertia contemplatio occupatur, vel potius otiatur circa memoriam beneficiorum; et ne dimittat ingratum, sollicitat
Abbreviated transcription (Latin):
derat minus timeri ds̃ alterutro
carens. Nunc autẽ ꝑfecte oportet
tuneas illum cui nec oculus deẽ
omnia uidens. nec manus poteis
omĩa. Quid item tam amabile
qͣm amor ipse quo amans &e quo
amaris: Amabiliorem tamen
iuncta eternitas facit. quȩ dum
ñ excidit foras mitcit suspicionẽ.
Ama gͥ ꝑseueranter ⁊ longanimi¬
ter:⁊ habes longitudinem. Dila¬
ta amorem tuum usq adinimi-¬
cos: ⁊ laticudinem denes. Esto etiã
in omni sollicitudine timoratuᷤ.
& sublime ꝓfundumq app̃hen¬
disti. Aut si mauis .iiͦii. eque tuis
diuinis .iiͦi. respondere. facis hoc
si stupes. si paues. si ferues. si susti¬
nes.Stupenda plane sublimitas
maiestatis: pauenda abyssus iu¬
diciorum. Feruorem exigit cari¬
tas: eternitas ꝑseuerantiã sustinen¬
di. Quis stupet nisi qui contẽpla¬
tur głam dei: Quis pauet. nisi qͥ
scrutatur ꝓfundum sapientiȩ:
Quis feruet nisi qͥ meditatur ca.¬
ritatem dĩ: Quis ⁊ sustinet & ꝑ¬

Expanded text:
terat minus timeri Deus, alterutro terat minus timeri Deus, alterutro carens. Nunc autem perfecte oportet timeas illum, cui nec oculus deest omnia videns, nec manus potens omnia. Quid item tam amabile, quam amor ipse, quo amas, et quo amaris? Amabiliorem tamen juncta aeternitas facit: quae dum non excidit, foras mittit suspicionem. Ama igitur perseveranter et longanimiter, et habes longitudinem: dilata amorem tuum usque ad inimicos, et latitudinem tenes. Esto etiam in omni sollicitudine timoratus, et sublime profundumque apprehendisti. 31. Aut si mavis quatuor aeque tuis, divinis quatuor respondere; facis hoc, si stupes, si paves, si ferves, si sustines. Stupenda plane sublimitas majestatis: pavenda abyssus judiciorum. Fervorem exigit charitas, aeternitas perseverantiam sustinendi. Quis stupet, nisi qui contemplatur gloriam Dei? Quis pavet, nisi qui scrutatur profundum sapientiae? Quis fervet, nisi qui meditatur charitatem Dei? Quis sustinet et p
Abbreviated transcription (Latin):
dei. qͣm in cõprehensibilia sunt u¬
Ucia eius. ⁊ inuestigabiles uiȩ eiꝰ.
libet ⁊ nos exclamare cũ paulo
horum ut cumq intuentes in
leor icum deo simplicissimã uni¬
tatem. O sapientia potens. attingens
ubiq fortiter. opotentia sapiens disponens
omnia suauiter. Res una. effectus
multiplex. oꝑationesq diuersȩ. Et
illa una res ẽ. longitudo ꝓpter et̃¬
nitatem. latitudo ꝓpt̃ caritatem.
sublimitas ꝓpter maiestatẽ. ꝓfun¬
ditas ꝓpter sapientiã. Nouimus
comprehendisse: Non ea disputatio
cõprehendit s scanctitas: si quomͦ
tamen comprehendi potest quod
incomphensibile ẽ. At nisi posset ñ
scies S̾cm̃ facit affectio sc̃a. & ipsa
tit᷑. stringit. denet. ⁊ ait.d. enui eũ:
nec dimittam. Ꝙ tuor qͥdem subli¬
mi ⁊ ꝓfundo. amor lato longoq res¬
pondet. Quid tam timendum quã
potestas. eui ñ potes resistere. qͣm sa¬
pientia cui abscondi ñ podes: Lo¬

Expanded text:
Dei! quam inscrutabilia sunt juDei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae illius! Libet et nos exclamare cum Paulo, horum utcumque intuentes in Deo, et cum Deo simplicissimam unitatem: O sapientia potens, attingens ubique fortiter! o potentia sapiens, disponens omnia suaviter! Res una, effectus multiplex, operationesque diversae. Et illa una res est longitudo propter aeternitatem, latitudo propter charitatem, sublimitas propter majestatem, profunditas propter sapientiam. CAPUT comprehendisse? Non ea disputatio comprehendit, sed sanctitas: si quo modo tamen comprehendi 458 potest quod incomprehensibile est. At nisi posset, noscies. Sanctum facit affectio sancta, et ipsa titur, stringit tenet, et ait: Tenui eum, nec dimittam . Et timor quidem sublimi et profundo, amor lato et longo respondet. Quid tam timendum quam potestas, cui non potes resistere; quam sapientia, cui abscondi non potes? Po
Abbreviated transcription (Latin):
Nides tantam c̃ẽ latitudinẽ qͣn¬
cam ⁊ longitudinẽ: Utinam sic
uideas non tantam ẽc s ipsam id
ẽc unam qđ alteram. non minꝰ
unam quam duas. nec plꝰ duas
quam unã. Ds̃ ęt̃nitas. ds̃ caritaᷤᷤ
c̃. longitudo sinc ꝓcensione. lati¬
tudo sine distensione. Inutroq
pariter locales quidẽ excedit tẽ¬
poralesq angustias. s libertade
nature ñ enormitate substantiȩ.
Tali modo immensus ẽ. qui omĩa
fecit in mensura. ⁊ quamuis im¬
mensus hic tam̃ modus ⁊ ipsius
immensitatis. Quid item ds̃: Sub¬
limitas ⁊ ꝓfundũ. In altero supra
omnia: in altero intra omĩa. Liqͣt
indeitate nusqͣm claudicare equa¬
litatem. stare eam undiq firmit̃.
constare immobiliter sibi. Subli
pondent sibi. dũ ⁊ sublimitas in¬
altingibilis. ⁊ ꝓfunditas eque in¬
scrutabilis cognoscat᷑. paulo admi¬
sante ⁊ exclamante. O altitudo
diuiciarũ saplendiȩ ⁊ scientiȩ

Expanded text:
Vides tantam esse latitudinem, quanVides tantam esse latitudinem, quantam et longitudinem? Utinam sic videas non tantam esse, sed ipsam: id esse unam quod alteram; non minus unam quam duas, nec plus duas quam unam. Deus aeternitas, Deus charitas est: longitudo sine protensione, latitudo sine distensione. In utroque pariter locales quidem excedit temporalesque angustias, sed libertate naturae, non enormitate substantiae. Tali modo immensus est qui omnia fecit in mensura; et quamvis immensus, hic tamen modus et ipsius immensitatis. 29. Quid item Deus? Sublimitas et profundum. In altero supra omnia, in altero infra omnia. Liquet in deitate nusquam claudicare aequalitatem, stare eam undique firmiter, constare immobiliter sibi. Sublimpondent sibi, dum et sublimitas inattingibilis, et profunditas aeque inscrutabilis cognoscatur, Paulo admirante et exclamante: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓfundũ. Comprehendere dicit.
ñ cognoscere. ut ñ curiositate con¬
tenti scientiȩ. tota cura fructui in¬
hiemus. Non incognitione ẽ fru¬
ctus: s incomprehensione. Alioqͥn
scienti bonum ⁊ñ facienti ut ait¬
quidã peccatũ ẽ ei. Et ipse paulus
alio loco sic currite inquit ut cõ¬
p̃hendatis. Quid sit comp̃hende
nitas. Hȩc tam longa ut ñ habett
terminum ñ magis loci qͣm tẽ¬
poris. Est ilatitudo. Et ipsa quid.
Caritas. Quibus ⁊ ista derminis an¬
gustetur indõ. qͥ÷ nichil odit hon
que fecerit: Deniq solem suum
oriri facit suꝑ bonos ⁊ malos: ⁊ pli¬
it suꝑ iustos & iniustos. Ergonum¬
micos in cludit sinus ille. Ne hde
quoq contentus euadit minfiui¬
tum. O mnem ñ mͦ affectionem
s ⁊coguitionẽ excedit: adiciente
apło ⁊ dicente. Scire etiã suꝑ eminet¬
tem scientiȩ caritatem xp̃i. Qiud
plus dicam: Sterna ẽ Nisi qͥa hoc
plus forsitan ẽ. quia ȩt̾nitas est.

Expanded text:
et profundum. Comprehendere dicit, et profundum. Comprehendere dicit, non cognoscere, ut non curiositate contenti sciencie tota cura fructui inhiemus. Non in cognidone est fructus, sed in comprehensione. Alioquin: Scienti bonum quidam, peccatum est ei : et ipse Paulus alio loco, Sic currite, inquit, ut comprehendatis . Quid sit comprehendenitas. Hec tam longa, ut non habeat terminum non magis loci quam temporis. Est et latitudo. Et ipsa quid? Caritas. Quibus et ipsa terminis angustetur in deo, qui nichil odit horum, que fecerit? Denique solem suum oriri facit super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. Suinimicos concludit sinus ille. Nec hoc quoque contentus, evadit in infinitum. Omnem non modo affectionem, sed et cognitionem excedit, adjiciente Apostolo et dicente: Scire etiam supereminentem scientiae charitatem Christi . Quid plus dicam? Aeterna est. Nisi quod hoc plus forsitan est, quia aeternitas est.
Abbreviated transcription (Latin):
il possumus cum dõ simplicitate
contendere dũ contendimꝰ appre¬
hendere unum: occurrit ueluti
quadruplicatũ. Facit hoc speculũ
ꝙ enigina ꝑ qͦd solũ interim uide¬
re datur. Cum autẽ uidebimꝰ facie
ad faciem: uidebimꝰ sicuti ẽ. Nec
entm iam tunc fragilis acies men¬
tis nr̃e. quantulibet uehementer
intendenꝰ aliq̃tenꝰ resiliet. dissiuet ue
in suam pluralitatem. Colliget se
magis adunabit confirmabitq
unitati illius. uel potius unitati
illi. ut una uni facies respondeat
faciei. Nempe similes ei erimus:
qͥa uidebimus eũ sicuti ẽ. Beata ui¬
sio adquam merito suspirabat qͥait.
ut pote infirmi ⁊inbecilles. indigen¬
tes tali uehiculo. Ascendamꝰ si forte
uel sic apprehendimꝰ in quo appre¬
hensi sumus. id ẽ huiꝰ ipsius uehicu¬
li rationem. Nam hoc monitũ ha¬
bemus abipso auriga ⁊ pͥmo eurrus
huius exhibitore. ut studeamus
cõprehendere cũ om̃ib sc̃is quȩ
sit longitudo. laticudo. sublimitas

Expanded text:
non possumus cum Deo simplicitate non possumus cum Deo simplicitate contendere, dum contendimus apprehendere unum, occurrit veluti quadruplicatum. Facit hoc speculum et aenigma, per quod solum interim videri datur. Cum autem videbimus facie ad faciem, videbimus sicuti est. Nec enim jam tunc fragilis acies mentis nostrae, quantumlibet vehementer intendens, aliquatenus resiliet, dissilietve 457 in suam pluralitatem. Colliget sese magis, adunabit, conformabitque unitati illius, vel potius unitati illi, ut una uni facies respondeat faciei. Nempe similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est . Beata visio! ad quam merito suspirabat, qui ait: utpote infirmi et imbecilles, indigentes tali vehiculo, si forte vel sic apprehendemus, in quo apprehensi sumus, id est, hujus ipsius vehiculi rationem. Nam hoc monitum habemus ab ipso auriga et primo currus hujus exhibitore, ut studeamus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit longitudo, latitudo, sublimitas
Abbreviated transcription (Latin):
rit mundi huius figuram: Aides
turpibus nichil deesse ad confusio¬
nem: cũ ꝓducentur spectaculum
fieri deo. angłis. hominib sibi
ipsis. O qͣm male mali om̃s locũti
sunt. utiq opposcq dorrenti huic
directe equitatis.⁊ huic lumini
hoc ẽ. ꝑpetuo tundi. ꝑpetuoq con¬
fundi: Duplici contricione ait
mitas. ⁊ ꝓfundũ. Quid inqͥs:Te¬
nemus te quaternitatis. quã abho¬
minatus es ꝓfessorem: Muume.
Abhominatus sum ⁊ abhominor.
llisus sum ꝓtulisse plura s unũ
Aloces diuerse. semitȩ multȩ: sed
unum ꝑeas significat᷑. unꝰ querit᷑.
Non diuisiones substantiȩ inqua¬
ternario isto expressȩ sunt: non
dimensiones quales in corꝑibus
intuemur. ñ distinctio ꝑsonalis
qualem intrinitate adoramus. ñ
numerus ꝓprietatũ qualem ꝑso¬
nis ipsis in esse fatemur. ⁊ si ñ ali¬
ud a ꝑsonis. Alioquin hoc singulũ
horum in deo quod .iiii. simul. hoc imͦi.
ipsa quod singulũ ẽ. Nobis autẽ qͥa

Expanded text:
rit, mundi istius figuram? Vides rit, mundi istius figuram? Vides turpibus nihil deesse ad confusionem, cum producentur spectaculum fieri Deo, Angelis, hominibus, sibi ipsis? O quam male mali omnes locati sunt, utique oppositi torrenti huic directae aequitatis, et huic lumini hoc est perpetuo tundi, perpetuoque confundi? Duplici contritione, ait mitas, et profundum. Quid, inquis? tenemus te quaternitatis, quam abominatus es, professorem. Minime. Abominatus sum, et abominor. Visus sum protulisse plura, sed unuVoces diversae, semitae multae: sed unum per eas significatur, unus quaeritur. Non divisiones substantiae in quaternario isto expressae sunt; non dimensiones, quales in corporibus intuemur; non distinctio personalis, qualem in Trinitate adoramus; non numerus proprietatum, qualem personis ipsis inesse fatemur, etsi non aliud a personis. Alioquin hoc singulum horum in Deo, quod quatuor simul; hoc quatuor ipsa, quod singulum est. Nobis autem, quia