comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ uirtutis moderamine contineretur. Uincit aũt
quedam sint quȩ concepta sensu sermo non expli¬
cet: in his tam̃ ipsa sensus sublumitas in grauescit: et
ad rei contemplationem ꝓ difficultate tam inuisi¬
bilis negocii obstupescit. Acceptis enĩ panib qͥnq
in cȩlũ dñs respexit. honorem euis aquo erat ipse
confessus: non quod carnalib oculis contueri pa¬
trem eẽt sed et ut qui ad eẽnt intelligerent aquo
uirtutis tantȩ accepisset effectum. Dat deinde dis¬
cipulis panes. non quinq multiplicantur in plu¬
res: sed fragientis fragmenta succedunt. et fallutiꝰ
semꝑ pfracta frangentes. Crescit deinde materies
nescio utrum in mensarũ loco an inmanibus su¬
mentiũ: an in ore edentiũ. Nemirere fontes fluere
in eẽ uuas cibis. et uius uina diffundi: et om̃s mun¬
di opes annuo quodam defluere. Auctorẽ enim
huiꝰ uniuersitatis tantus panũ ꝓfectus ostendit:

Expanded text:
vinae virtutis moderamine contineretur. 12. Cur vinae virtutis moderamine contineretur. 12. Cur quaedam sint quae concepta sensu, sermo non explicet; in his tamen ipsa sensus subtilitas ingravescit, et ad rei contemplationem pro difficultate tam invisibilis negotii obstupescit. Acceptis enim panibus quinque, in coelum Dominus respexit, honorem ejus, a quo erat, ipse confessus: non quod carnalibus oculis contueri Patrem esset necesse; sed ut qui adessent, intelligerent a quo virtutis tantae accepisset effectum. Dat deinde discipulis panes. Non quinque multiplicantur in plures, sed fragmentis fragmenta succedunt, et fallunt semper praefractu frangentes. Crescit deinde materies: nescio utrum in mensarum loco, an in manibus sumentium, an in ore edentium. Ne mirere fontes fluere, inesse uvas vitibus, et uvis vina diffundi, et omnes mundi opes annuo quodam meatu indefessoque defluere: auctorem enim hujus universitatis tantus panum profectus ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ta panis et pisciũ saturitatis accumbentibꝰ usq in duo¬
decim cofinorũ plenitudinem abundauerunt. Dĩ sci¬
licet uerbo ex doctrina legis ꝓpħarũq ueniente mul¬
titudo saciatur: et reseruata gentium plebi et ȩter¬
ni cibi ministerio induodecim apłorũ plenitudinẽ
copia diuinȩ uirtutis exuberat. Idem aũt edentiũ
numeriis inuenitur: qui futurus fuerat credituroꝵ.
Nam sicut libro praxeos continetur: exisrł populi in¬
finitate uirorũ quinq milia crediderunt. Rerũ enĩ
admiratio usq in m̃surã cause subiacentis extendi¬
tur: confractiq cũ piscib panes saturato populo
intantũ deinceps cumulatur augm̃tũ. quantus et
credentis populi et explendoꝵ cȩlesti gratia apłorũ
numerus destinabatur: ut et modus numero. et nu¬
merus modo obtemꝑaret. et infra fines suos ratio con¬
clusa ad consequentis eiectus conditionem ipso di¬

Expanded text:
ta panis et piscium, saturatis accumbentibus, usque in duota panis et piscium, saturatis accumbentibus, usque in duodecim cophinorum plenitudinem abundaverunt, Dei scilicet 741 verbo ex doctrina legis prophetarumque veniente, multitudo satiatur: et reservata gentium plebi ex aeterni cibi ministerio, in duodecim apostolorum plenitudinem, copia divinae virtutis exuberat. Idem autem edentium numerus invenitur, qui futurus fuerat crediturorum. Nam sicut libro Praxeos continetur, ex Israel populi infinitate, virorum quinque millia crediderunt . Rerum enim admiratio usque in mensuram causae subjacentis extenditur. Confractique cum piscibus panes, saturato populo, in tantum deinceps cumulantur augmentum, quantus et credentis populi, et explendorum coelesti gratia apostolorum numerus destinabatur: ut et modus numero, et numerus modo obtemperaret; intra fines suos ratio conclusa, ad consequentis effectus conditionem ipso di
Abbreviated transcription (Latin):
ne cognitionis pectora transit: iterũ turba hȩc audi¬
ens dñm de ciuitate pedes sequitur indesertũ: de sy¬
nagoga uidelicet ad eccłam concedit. Quam uidens
misertus ẽ. et omnẽ langorem euis infirmitatẽq cu¬
rat: obsessas scilicet mentes et corpora infidelitatis ue¬
terno ad intelligentiam noue p̃dicationis emundat.
sue abundantiam crescit. Acceptis igitur panibꝰ atq
piscibꝰ dñs respexit ad cȩlum. benedixit et fregit.:
patri agens grãs. Post tempora legis ac ꝓpharum
se in ȩuangłicum cibũ uerti accumbere. P ost hȩc supra
fenũ populus iubetur: non iam in t̾ram iacens. sed le¬
ge suffultus. et tanquã terrȩ fȩno fructib oꝑis sui unꝰ¬
quisq substernitur. Dantur quoq apłis paues: quia ꝑ
eos erant diuinȩ gr̾e dona reddenda. Plebs deide qͥnq
panib et duob piscib pascitur et expletur: et fragiñ¬

Expanded text:
nae cognitionis pectora transiturus. Turba haec audinae cognitionis pectora transiturus. Turba haec audiens, Dominum de civitate pedes sequitur in desertum: de Synagoga videlicet ad Ecclesiam concedit. Quam videns misertus est, et omnem languorem ejus infirmitatemque curat : obsessas scilicet mentes et corpora infidelitatis veterno ad intelligentiam novae praedicationis emundant. --Et cum discipuli dimitti turbas in castella proxima piscibus, Dominus respexit ad coelum, benedixit et fregit, Patri agens gratias post tempora legis ac prophetarum se in evangelicum cibum verti. Accumbere post haec supra foenum populus jubetur; non jam in terra jacens, sed lege suffultus: et tanquam terrae foeno, fructibus operis sui unusquisque substernitur. Dantur quoque apostolis panes, quia per eos erant divinae gratiae dona reddenda. Plebs deinde quinque panibus et duobus piscibus pascitur et expletur: et fragmen
Abbreviated transcription (Latin):
riam legis uoluptas ex infidelitate orta occupauit.
sed populus boni eius quod inlege erat conseius uo¬
luntatis conditionibus. non sine aliquo certe ꝑiculi sui
dolore concedĩ. scitq se tali p̃ceptorũ gła non oportuisse
concedere: sed peccatis tanquã sacram̃to coactus et prin¬
cipum adiacentium metu atq exemplo deprauatus.
et uictus illecebris uoluptatis etiã mestus obtemꝑat. Igi¬
tur inter reliqua dissoluti populi gaudia. indisco io¬
hannis caput affertur. dampno scilicet legis uoluptas
corporis et secularis luxus augetur. ita ꝑ puellã ad ma¬
trem defertur: et sic ꝓbosus isrł et uoluptati et infideli¬
tati sue familiȩ scilicet ante gentiũ. głam legis addixit.
ł initis igitur legis temporib et cum iohanne consepul¬
tis. discipuli eius res ita gestas dño nuntiant: ad ęuan¬
ta nauem conscendens ȩccłam adiit: indesertum con¬
cedit. Relicta quippe conuersatione isrł: inuacua diui¬

Expanded text:
riam legis voluptas ex infidelitate orta occupavit. riam legis voluptas ex infidelitate orta occupavit. Sed populus boni ejus quod in lege erat conscius, voluptatis conditionibus non sine aliquo certi periculi sui dolore connivet. Scitque se tali praeceptorum gloria non oportuisse concedere: sed peccatis tamquam sacramento coactus, et principum adjacentium metu atque exemplo depravatus et victus, illecebris voluptatis etiam moestus obtemperat. Igitur inter reliqua dissoluti populi gaudia, in disco Joannis caput affertur ; damno scilicet legis voluptas corporum et saecularis luxus augetur: et ita per puellam ad matrem defertur. Ac sic probrosus Israel et voluptati et infidelitati suae familiae, scilicet antea gentium, gloriam legis addixit. Finitis igitur legis temporibus, et cum Joanne consepultis, discipuli ejus res ita gestas Domino nuntiant, ad Evanta navem conscendens Ecclesiam adit, et in desertum concedit : relicta quippe conversatione Israel, in vacua divi
Abbreviated transcription (Latin):
poralium gaudiis: herodiadis filia saltauit. Uoluptas
eñi tanquã ex infidelitate orta ꝑ omĩa isrł gaudia
totis illecebre suȩ cursibus efferebatur: cui se om̃em etiã
sacram̃to uenalem populus addixit. Sub peccatis eñĩ
et seculi uoluptatib: isrłite uitȩ ȩternȩ munera uendi¬
derunt. Hec matris suȩ id ẽ. infidelitatis instinctu de¬
ferri sibi iohannis caput id est głam legis orauit: quia¬
lex incestuosũ isrł auctoritate diuinoꝵ p̃ceptoꝵ argue¬
bat. Sed suꝑuis herodes significatus est iohannẽ uelle¬
occidere et metu populi demorari: quia sicut ꝓpħa
habebatur: Nunc uero petita ipsius nece cum p̃sertum
religione sacramenti detineretur. quomodo tristis effi¬
citur: Contrarium uidelicet est tum eum uoluisse nẽ
nolle: et presens molestia anteriori non conuenit uo¬
luntati. Uerum insuꝑiorib: gestȩ rei ordo ẽ. Inhis au¬
tem nunc species cause consequentis exponitur: glo¬

Expanded text:
poralium gaudiis, Herodiadis filia saltavit : voluptas poralium gaudiis, Herodiadis filia saltavit : voluptas enim tamquam ex infidelitate orta, per omnia Israelis gaudia totis illecebrae suae cursibus efferebatur. Cui se omnem etiam sacramento venalem populus addixit: sub peccatis enim et saeculi voluptatibus, Israelitae vitae aeternae munera vendiderunt. Haec matris suae, id est, infidelitatis instinctu, deferri sibi Joannis caput, id est, glex incestuorum Israel, auctoritate divinorum praeceptorum arguebat. Sed suoccidere, et metu populi demorari, quia sicut propheta habebatur . Nunc vero petita ipsius nece, cum praesertim religione sacramenti detineretur, quomodo tristis efficitur ? Contrarium videlicet est, tunc eum voluisse, nunc nolle: et praesens molestia anteriori non convenit voluntati. Verum in superioribus gestae rei ordo est, in his autem nunc species causae consequentis exponitur. Glo
Abbreviated transcription (Latin):
si tam diuersarũ causarũ efficientiam una atq eadem
intelligentia consequitur. Sermo igitur: ad originem
ꝓpositionis referendus est. Iohannes ut frequenter ad¬
ionuimus formã p̾tulit legis: quia lex xp̃m p̾dica¬
uit. Et iohannes ꝓfectus ex lege ẽ. xp̃m exlege pre¬
nuntians: herodes uero princeps ẽ populi. Et populi
princeps: subiectȩ sibi uniuersitatis nomen causamq
complectitur. lohannes ergo herodem monebat: ne fra¬
tris sui uxorem sibi iungeret. Sunt enĩ atq erant duo
populi: circumcisionis et gentiũ. Sed isrlem lex ad¬
monebat: ne oꝑa gentium infidelitatemq sibi uin¬
geret. Gentibus enĩ socia infidelitas ẽ: quia ipsis tan¬
quam iunculo conuigali amoris adnexa est. hi igitur
fr̃s ex eodem humani generis sunt parente: obhanc
itaq asꝑe admonitionis ueritatẽ. iohannes tanquã lex
incarcere continebatur. die aũt natalis id ẽ. rerũ cor¬

Expanded text:
si tam diversarum causarum efficientiam una atque eadem si tam diversarum causarum efficientiam una atque eadem intelligentia consequatur. Sermo igitur ad originem propositionis referendus est. monuimus, formam praetulit legis: quia lex Christum praedicavit, et Joannes profectus ex lege est, Christum ex lege praenuntians. Herodes vero princeps est populi: et populi princeps, subjectae sibi universitatis nomen causamque complectitur. Joannes ergo Herodem monebat, ne fratris sui uxorem sibi jungeret . Sunt enim atque erant duo populi, circumcisionis et gentium. Sed Israelem lex admonebat, ne opera gentium infidelitatemque sibi jungeret. Gentium enim socia infidelitas est, quae ipsis tamquam vinculo conjugalis amoris annexa est. Hi igitur fratres ex eodem humani generis sunt parente. Ob hanc itaque asperae admonitionis veritatem, Joannes tamquam lex in carcere continebatur. Die autem natalis, id est, rerum cor
Abbreviated transcription (Latin):
lus ascendit. Factoq uesꝑe: solus fuit. Et nauis mari
medio. uento aduersante: fluctibus iactabatur. Et
quarta uigilia uenit supra mare ambulans: uiden¬
tesq turbati sunt. Ꝙ in anes uisus fantasma creden¬
tes. clamauerunt p̃timore. Quibus mox dñs loquu¬
tus est: et constantes eẽ ussit. Et ex plurimis p̃e¬
trus respondens. postulauit uti ad dñm suꝑ aquas ue¬
niret. Qui de nauicula descendens et ꝓ gressus aliquan¬
tulum: uento inualescente timere cepit et mergi. Quem
app̃hendens dñs: obuirgat cur fidĩ modice sit. Ingressusq
nauem: tranquillitatem uento et mari quiescente reuo¬
cauit. lgitur hec ut commemorauimus gesta sunt. Sed
his om̃ibus ꝑsonis. effectibus. causis. numeris. modis. adia¬
cet: ut que gesserunt preter gerendi instinctumq mu
nus quis ex natura sua sumpsit extrinsecus om̃ia gesse¬
rint in exemplum. hoc maiore ita opinandi reuerentia:

Expanded text:
lus ascendit: factoque vespere solus fuit: et navis mari lus ascendit: factoque vespere solus fuit: et navis mari medio, vento adversante, fluctibus jactabatur. Et quarta vigilia Dominus venit super mare ambulans: videntesque turbati sunt, et inanis visus phantasma credentes, clamaverunt prae timore. Quibus mox Dominus locutus est, et constantes esse jussit. Et ex plurimis Petrus respondens, postulavit uti ad Dominum super aquas veniret. Qui de navicula descendens, et progressus aliquantulum, vento invalescente et timere coepit et mergi. Quem apprehendens Dominus, objurgavit cur fidei modicae sit: ingressusque navem, tranquillitatem vento et mari quiescente revocavit . 6. Igitur haec ut commemoravimus gesta sunt: sed his omnibus personis, effectibus, causis, numeris modus adjacet, ut quae gesserunt, praeter gerendi munus instinctumque, quem unusquisque ex natura sua sumpsit, extrinsecus omnia gesserint in exemplum: hoc 739 majore ita opinandi reverentia,
Abbreviated transcription (Latin):
ri precata ẽ: et hero des tristis licet sacram̃to fidẽ red¬
didit. et matri puella munus exhibuit. Et sepulto eo
discipuli eius ad dñm transeunt. Auditisq his dñs in
nauiculam in loca deserta secessit: et sequentium se cur¬
barum uexatione misertus ẽ. Et dimitti eas in castella
ad coemendos cibos apłi ammonent: et dñs respondit
necessitatem eo reuerti ipsas non habere. dareq his
cibũ precepit: et solos se quinq panes et duos pisces ha¬
bere causantur: et offern sibi eos iussit. turbamq sub
strato feno accumbere. Et oblata benedixit: et tur¬
bȩ manducanda comminuit. Et dedit discipulis ut
offerrent. et saturatis om̃ibus supplemĩta cophinorũ
duodecim suꝑfuerunt: cum tam̃ extra mulierũ pue¬
rorũq numerũ quinq milia uirorũ expleta eẽnt. Et
discipulos nauiculam conscendere: et transfretum p̃¬
cedere iubet. Dimissaq ipse turba: inmontẽ orare so¬

Expanded text:
ri precata est. Et Herodes, tristis licet, sacramento fidem redri precata est. Et Herodes, tristis licet, sacramento fidem reddidit, et matri puella munus exhibuit: et sepulto eo discipuli ejus ad Dominum transierunt . 4. Auditisque his Dominus in naviculam in loca deserta secessit, et sequentium se turbarum vexationem misertus est, et dimitti eas in castella ad coemendos cibos Apostoli admonent. Et Dominus respondet, necessitatem eo revertendi ipsas non habere, darique his cibum praecipit. Et solos se quinque panes et duos pisces habere causantur. Et offerri sibi eos jussit, turbamque sub strato foeno accumbere. Et oblata benedixit, et turbae manducanda comminuit, et dedit discipulis ut offerrent: et saturatis omnibus supplementa cophinorum duodecim superfuerunt, cum tamen extra mulierum puerorumque numerum, quinque millia virorum expleta essent . 5. Et discipulos naviculam conscendere, et trans fretum praecedere jubet, dimissaque ipse turba in montem orare so
Abbreviated transcription (Latin):
quia in uidea eẽt usq ad crucis sententiã contempnen¬
dus et quia penes solos fideles dĩ uirtus ẽ ꝓpt̃ eorũ in¬
credulitatem. om̃ibis diuinȩ oꝑibꝰ uirtutis abstinuit.
liqua. E requenter monuimus om̃em diligentiam ȩuan¬
głoꝵ lectioni adhiberi oportere: quia in his quȩ gesta
narrantur sub eẽ interioris intelligentię ratio reꝑiatur.
Habet enĩ omĩum oꝑum narratio suũ ordinem. sed ge¬
storum effectibus causȩ subiacentis speties p̃for matur:
ut in herode ac iohanne intelligitur. Nam et herodes
princeps erat populi: et herodiadem uxorem philip¬
pi fr̃is sui inmatrimoniũ suũ uire potestatis assump¬
serat. Et huic hero diadi erat filia: et nathali die cũ
saltans placeret potestatẽ cuiꝰ uellet p̃mii sacram̃to
iurantis accĩpit. et iohannis caput qui in carcere du
habitauit. puella. matre admonente disco sibi infer¬

Expanded text:
quia in Judaea esset usque ad crucis sententiam contemnenquia in Judaea esset usque ad crucis sententiam contemnendus. Et quia penes solos 738 fideles Dei virtus est, propter eorum incredulitatem omnibus divinae operibus virtutis abstinuit.liqua . Frequenter monuimus, omnem diligentiam Evangeliorum lectioni adhiberi oportere: quia in his, quae gesta narrantur, subesse interioris intelligentiae ratio reperiatur. Habet enim omnium operum narratio suum ordinem: sed gestorum effectibus causae subjacentis species praeformatur, ut in Herode ac Joanne intelligitur. Nam et Herodes princeps erat populi, et Herodiadem uxorem Philippi fratris sui in matrimonium suum jure potestatis assumpserat. Et huic Herodiadi erat filia: quae natali die, cum saltans placeret, potestatem cujus vellet praemii, sacramento jurantis accepit: et Joannis caput in carcere diu habiti, puella matre admonente disco sibi infer
Abbreviated transcription (Latin):
set ihc parabolas istas: transiit inde et uenit in patriam
suã et reliqua. In honoratur dñs asius. Et quam quã
et docendi prudentia et oꝑandi uirtus admirationẽ
commoueret: et infidelitas tam̃ eorũ ueritatẽ iudicii
non recepit. Non eñi credunt hȩc in homine dm̃ age¬
re: quin etiã patrẽ ipsuis matrẽ frs̃q nuncupant. et pa¬
ternȩ artis quodam opꝓbrio lacescunt. Sed plane hic
fabri erat filus. ferrũ igne uincentis om̃em scłi iurdu¬
tem iuidicio deco quentis massamq formartis in om̃e
opus utilitatis humanȩ. Formam scilicet corporũ nr̃orũ¬
et matheriẽ. indiuersa m̃brorũ ministeria. et ad om̃ia
eternȩ uitȩ oꝑa fingentis. lnhis igitur scandalizaban¬
tur om̃s: et inter tot tamq magnifica quȩ gerebat:
corporis eius contemplatione commouebantur. Quibus
dñs in honorabilem in patria sua ꝓpħam ẽẽ respondit:

Expanded text:
set Jesus parabolas istas, transiit inde, et venit in patriam set Jesus parabolas istas, transiit inde, et venit in patriam suam, et reliqua . Inhonoratur Dominus a suis. Quamquam et docendi prudentia, et operandi virtus admirationem commoveret; infidelitas tamen eorum veritatem judicii non recipit. Non enim credunt haec in homine Deum agere: quin etiam patrem ipsius, matrem, fratresque nuncupant, et paternae artis quodam opprobrio lacessunt . Sed plane hic fabri erat filius, ferrum igne vincentis, omnem saeculi virtutem judicio decoquentis, massamque formantis in omne opus utilitatis humanae: informem scilicet corporum nostrorum materiem in diversa membrorum ministeria, et ad omnia aeternae vitae opera fingentis. In his igitur scandalizabantur omnes: et inter tot tamque magnifica quae gerebat, corporis ejus contemplatione commovebantur. Quibus Dominus inhonorabilem in patria sua prophetam esse respondit ,
Abbreviated transcription (Latin):
Merito p̃dicationẽ suã retio comparauit: que inscłm
ueniens sine scł̃i dampno. habitantes intra seculũ con¬
gregauit modo retis. Quod mare penetrans ita agitur
de ꝓfundo: ut ꝑom̃e elementi illius corpus euadens
clausos intra ambitũ suũ extrahat. nosq ex scło inlumi¬
ne ueri solis educat. inbonorũ electione. et malorũ ab¬
iectione futuri iudicii examen ostendens. Intellexis
scriba doctus in regno celorũ. et rłqua. Non turbis s
discipulis est loquutus. et intelligentibus parabolas
dignũ testimoniũ reddidit: ipsos scilicet sub patris fa¬
miliȩ nomine sibi comparans. quod doctrinam de
chesauro suo nouorum sp̃s scĩ ac ueterũ sint adepti
Quosq scribas ꝓpter scientiã nuncupat: quod urtel¬
lexerint ea quȩ ille noua et uetera id est quȩ meuan¬
geliis et in lege ille ꝓtulerit. et eiusdem patris familias. et
unius utraq thesauri. Et factum ẽ cum consummas¬

Expanded text:
Merito praedicationem suam reti comparavit, quae in saeculum Merito praedicationem suam reti comparavit, quae in saeculum veniens, sine saeculi damno habitantes intra saeculum congregavit, modo retis, quod mare penetrans ita agitur de profundo, ut per omne elementi illius corpus evadens, clausos intra ambitum suum extrahat, nosque ex saeculo in lumen veri solis educat: in bonorum electione, et malorum abjectione, futuri judicii examen ostendens. 737 CAPUT scriba doctus in regno coelorum, etc. . Non turbis, sed discipulis est locutus; et intelligentibus parabolas dignum testimonium reddit, ipsos scilicet sub patris familiae nomine sibi comparans, quod doctrinam de thesauro suo novorum ac veterum sint adepti: quosque scribas propter scientiam nuncupat, quod intellexerint ea, quae ille nova et vetera, id est, in Evangeliis et in lege protulerit, et ejusdem patrisfamilias, et unius utraque thesauri. 2. Et factum est, cum consummas
Abbreviated transcription (Latin):
uitias comparemus. Sed contuendum ẽ. inuentum
thesaurũ et absconsum fuisse: cum utiq qui inuenit
et secreto tempore quo abscondit auferre potuisset.¬
& auferens emendi necessitate carusset. Seil ut rei: ita
et dicti fuerit ratio explicanda. Ideo enĩ absconsus ẽ
thesaurus: quia et agrũ emi oportebat. Thesaurus eñi
inagro ut diximus xp̃s incelligitur in carne: quẽ
inuenisse est gratum. Euangłorũ eni p̃dicatio in ab¬
soluto ẽ: sed utendi et possidendi huiꝰ thesauri cum
rita: par ratio ẽ. Sed ad negotiatorem iam du in le¬
ge uersantem ꝓficiens hic sermo est: qui longo ac
diutino labore ad margarite scientiam ꝑuenerit. et
ea quȩ sub onere legis adeptussit derelinquat. Dui
eni ẽ negociatus: et margaritam aliquando qualẽ
optabat inuenit. Cui et unius huiꝰ desiderati lapi¬
dis p̃tiũ. relinqui laboris iactura ẽ comparandum.
Iterũ sinile ẽ. regnũ cęlorũ retiomisso in mari. et rełqͦ

Expanded text:
vitias comparemus. Sed contuendum est, inventum vitias comparemus. Sed contuendum est, inventum thesaurum et absconsum fuisse; cum utique qui invenit, et secreto et tempore quo abscondit auferre potuisset, et auferens emendi necessitate caruisset. Sed ut rei, ita et dicti fuerit ratio explicanda. Ideo enim absconsus est thesaurus, quia et agrum emi oportebat. Thesaurus enim in agro, ut diximus, Christus intelligitur in carne, quem invenisse est gratuitum. Evangeliorum enim praedicatio in absoluto est, sed utendi et possidendi hujus thesauri cum rita par ratio est . Sed ad negotiatorem jamdiu in lege versantem proficiens hic sermo est, qui longo ac diutino labore ad margaritae scientiam pervenerit, et ea quae sub onere legis adeptus sit, derelinquat. Diu enim est negotiatus, et margaritam aliquando qualem optabat invenit: cui et unius hujus desiderati lapidis pretium, reliqui laboris jactura est comparandum.egnum coelorum reti misso in mare, et reliqua .
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutis et sensus: nichilq aliud ab alio m̃suris equa¬
libus ferm̃tatũ dissentiens reꝑietur: quã quã ad fidei
sacram̃tũ id ẽ. ad patris et filii et sp̃s scĩ unitatem. Sed
ad triũ gentiũ uocationem ex sem. cham. et iafeth.
tres m̃suras farine eẽ referendas: sensisse multos memi¬
ni. Sed nescio an hoc ita opinari ratio ꝑmittat: cum
tamet si om̃ium gentiũ uocatio sit ęque tam̃ in his
xp̃s non absconsus sit sed ostensus: et intanta infide¬
lium multitudine non fermntatũ sit totũ. Inpatre
menti necessitate in xp̃o om̃ia unũ suit. Iterũ simile
ẽ regnũ cęlorũ thesauro abscondito in agro. et reliqͣ
ꝑ similitudinẽ thesauri in agro spei nr̃ȩ opes intra se
positas ostendit: quia ds̃ in homine sit reꝑtus. Incuiꝰ
p̃tiũ om̃s scłi uendendȩ sunt facultates: ut uestitu
cibo potuq indigentiũ ȩternas cęlestis thesauri di¬

Expanded text:
um ejusdem et virtutis et sensus: nihilque aliud ab alio mensuris aequaum ejusdem et virtutis et sensus: nihilque aliud ab alio mensuris aequalibus fermentatum dissentiens reperietur. 6. Ad sacramentum, id est, ad Patris et Filii et Spiritus sancti unitatem, sed et ad trium gentium vocationem, ex Sem, Cham et Japhet, tres mensuras farinae esse referendas, sensisse multos meminerim. Sed nescio an hoc ita opinari ratio permittat: cum tametsi omnium gentium vocatio sit aeque, tamen in his Christus non absconsus sit, sed ostensus; et in tanta infidelium multitudine non fermentatum sit totum: in Patrementi necessitate in Christo, omnia unum sint. 7. Theest regnum coelorum thesauro abscondito, et reliqua . Per similitudinem thesauri in agro, spei nostrae opes intra se positas ostendit: quia Deus in homine sit repertus, in cujus pretium omnes saeculi vendendae sunt facultates, ut vestitu, cibo, potuque indigentium, aeternas coelestis thesauri di
Abbreviated transcription (Latin):
pħarum: sed iam ex ramis arboris ex solo insublime ꝓ¬
late: celi uolucres inhabitant. Apłos scilicet et̃ xp̃i uir¬
tute ꝓtentos et mundũ inumbrantes: in ramis intelli¬
gimus. In quos gentes in spem uitȩ aduolabunt: et
aurarũ turbine idẽ. diaboli sp̃u flatuq uexat& et
tanquã in ramis arboris adquiescent. Simile ẽ. reg¬
nũ cęloꝵ fermento quod acceptum mulier abscondit
in farinȩ m̃suris tribus: donec ferm̃tatum ẽ. totũ. Fer¬
mentũ de farina ẽ. Quod uirtutẽ acceptam: aceruo
generis sui reddit. Huic se dñs comparauit. Quod ac¬
ceptum mulier. sẏnagoga scilicet ꝑuidiciũ mortis
abscondit. arguens legem et ꝓpħas ȩuangłiis dissolutos.
Hoc aũt infarine m̃suris tribus. id ẽ. legis. ꝓpħarum
euangłorũ ȩqualitate oͦꝑtũ omĩa unũ facit: ut quod
lex constituit. ꝓpħe nuntiauerunt. id ipsũ ęuangłoꝵ

Expanded text:
rophetarum. Sed jam ex ramis arboris ex solo in sublime prophetarum. Sed jam ex ramis arboris ex solo in sublime prolatae, coeli volucres inhabitant. Apostolos scilicet, et Christi virtute protensos, et mundum inumbrantes, in ramis intelligemus: in quos gentes in spem vitae advolabunt, et aurarum turbine, id est, diaboli spiritu flatuque vexatae, tamquam in ramis arboris acquiescent. 5. num coelorum fermento, quod acceptum mulier abscondit in farinae mensuris tribus, donec fermentatum est totum . Fermentum de farina est, quod virtutem acceptam acervo generis sui reddit. Huic se Dominus comparavit, quod acceptum mulier, synagoga scilicet, per judicium mortis abscondit, arguens legem et prophetas evangeliis dissolvi. Hoc autem farinae mensuris tribus, id est, legis, prophetarum, evangeliorum aequalitate coopertum, omnia unum facit: ut quod lex constituit, prophetae nuntiaverunt, id ipsum evangelior
Abbreviated transcription (Latin):
rat: quam fidem uidei non habentes. legem quoq
quã habuerant ꝑdiderunt. Et ideo ꝑfectũ fides euan¬
głica habet donũ: quia suscepta nouis fructibꝰ ditat.
repudiata uero etiã ueteris substantiȩ opes detrahit.
Urĩ aũt beati oculi qui uident: et aures quȩ audi¬
unt. Apłici temporis beatitudinẽ docet: quorũ ocu¬
lis atq auribus contigit dĩ salutare uisere et audi¬
re ꝓpħis atq iustis cupientibus uidere et audire inpleni¬
tudiue temporũ destinatoꝵ. et expectationis istius gau¬
maxime et om̃ium seminũ minimo: cuiꝰ uirtus ac pote¬
stas tribulationib et pressuris accenditur: granũ. Hoc
igitur postquã in agro satum fuerat idẽ. ubi apopulo
comp̃hensus et traditus morti. tanquã in agro satio¬
ne quadã fuit corporis consepultus. ultra insurã om̃iũ
olerum excrescit: et uniuersam ꝓpħ̃arũ głam excedit.
Oleris enĩ uice tanquã egroto isrł data ẽ. p̃dicatio ꝓ¬

Expanded text:
rat: quam fidem Judaei non habentes, legem quoque rat: quam fidem Judaei non habentes, legem quoque quam 735 habuerant perdiderunt. Et ideo perfectum fides evangelica habet donum; quia suscepta novis fructibus ditat, repudiata vero etiam veteris substantiae opes detrahit. 3. Vestri autem beati oculi qui vident, et aures quae audiunt . Apostoloci temporis beatitudinem docet, quorum oculis atque auribus contigit Dei Salutare visere et audire: prophetis atque justis cupientibus videre et audire in plenitudinem temporum destinatorum, et exspectationis istius gaumaxime, et omnium seminum minimo, cujus virtus ac potestas tribulationibus et pressuris accenditur. Granum hoc igitur postquam in agro satum fuerit, id est, ubi a populo comprehensus et traditus morti, tamquam in agro, satione quadam fuit corporis consepultus; ultra mensuram omnium olerum excrescit, et universam prophetarum gloriam excedit. Oleris enim vice, tamquam aegroto, Israeli data est praedicatio p
Abbreviated transcription (Latin):
figurantur. ingressii euis atq aditu abstinens. In illa
die exiit ihe: et secdebat secus mare. Et congregate
sunt ad eum turbe: ita ut nauiculam ascenderet. Sedis¬
se dñm in naui et turbas foris stetisse: ex subiectis rebꝰ
est ratio. In parabolis enĩ: erat loqu̾iturus. Et facti is¬
tuis genere significat eos qui extra eccłam positi sunt.
nullã diuini sermonis caꝑe posse intelligentiam. Na¬
us enĩ ecclȩ typũ prefert: intra quam uerbũ uite
positum et p̾dicatum hi qui extra sunt et harenȩ
modo steriles atq inutles adiacent intelligere non
possunt. De parabolis aũt iam adño absolutius lo¬
dabit: qui aũt non habet et quod habet auferetur
ab eo. Regni misteria fides ꝑcipit hȩc in quibus fue¬
rit ꝓficiet: et incrementis ꝓfectus sui habundabit.
Inquibus uero non fuerit: etiã quod habent aufere¬
tur abhis. Dampnũ scilicet legis ex fidĩ inopia decla¬

Expanded text:
aefigurantur, ingressu ejus atque aditu abstinentes. aefigurantur, ingressu ejus atque aditu abstinentes. die exiit Jesus, et sedebat secus mare: et congregatae sunt ad eum turbae, ita ut in naviculam ascenderet : Sedisse Dominum in navi, et turbas foris stetisse, ex subjectis rebus est ratio. In parabolis enim erat locuturus: et facti istius genere significat eos, qui extra Ecclesiam positi sunt, nullam divini sermonis capere posse intelligentiam. Navis enim Ecclesiae typum praefert: intra quam verbum vitae positum et praedicatum hi, qui extra sunt, et arenae modo steriles atque inutiles adjacent, intelligere non possunt. De parabolis autem jam a Domino absolutis lodabit: qui autem non habet, et quod habet auferetur ab eo . Regni mysteria fides percipit. Haec in quibus fuerit proficiet, et incrementis profectus sui abundabit: in quibus vero non fuerit, etiam quod habent auferetur ab eis. Damnum scilicet legis ex fidei inopia decla
Abbreviated transcription (Latin):
mundus sp̃s metu legis excesserat. nunc aũt in eos cum
ultione repudiatȩ abeis gr̃e reuertetur. Et quia totũ¬
istud inpaternȩ maiestatis uirtute loqueretur. nunti¬
anti sibi quod foris amatre atq a fr̃ibus ex pectare¬
tur manũ indiscipulos extendens eos sibi fr̃s ẽẽ ma¬
trẽq respondit. quicumq uoluntati paterne obsecu
uniuersis agendi sentiendiq constituens: propinqͥ¬
tatum omĩum uis atq nomen iam non de conditio¬
ne nascendi sed de ȩccłȩ communione retinendum.
Ceterum non fastidiose de matre sua sensisse existi¬
mandus est: cum cͥui inpassione positus. maxime
sollicitudinis tribuerit affectum. Est aũt etiã in eoty¬
pica ratio seruata: ut mater euis et fr̃s foris starent.
cum utiq ingrediendi ad eum haberent ut cȩteri po¬
testatem. Sed quia in sua uenit et sui eum non rece¬
ꝑunt. in matre eius ac fr̃ibus synagoga et isrłitȩ p̃¬

Expanded text:
immundus spiritus metu 734 legis excesserat, nunc autem in eos cum immundus spiritus metu 734 legis excesserat, nunc autem in eos cum ultione repudiatae ab eis gratiae revertetur. 24. istud in paternae majestatis virtute loqueretur; nuntianti sibi quod foris a matre atque a fratribus exspectaretur, manum in discipulos extendens, eos sibi fratres esse matremque respondit; et quicumque voluntati paternae obsecutuniversis agendi sentiendique constituens, propinquitatum omnium jus atque nomen, jam non de conditione nascendi, sed de Ecclesiae communione retinendum. Caeterum non fastidiose de matre sua sensisse existimandus est, cui in passione positus maximae sollicitudinis tribuerit affectum . Est autem etiam in eo typica ratio servata, ut mater ejus et fratres foris starent, cum utuiqe ingrediendi ad eum haberent ut caeteri potestatem. Sed quia in sua venit, et sui eum non receperunt; in matre ejus ac fratribus Synagoga et Israelitae pr
Abbreviated transcription (Latin):
indiem udicii non inquietata habitatione requies
aquȩ lauachro fons uiuus effluxit: habitandi cũ his
locus nullus est. Et cum iam in his requiem non ha¬
bebit intra se reputans optimum credit regredi in eã
ex qua ꝓfectus domũ. hec emundata ꝑ legem et ꝓ¬
pħarum ornata p̃coniis et xp̃i aduentui p̃parata
uacua inuenitur. a qua et custodia legis abscesserit.
Quia om̃is lex usq ad iobannẽ est: et ad habitan¬
dum non receptus sit xp̃s. Atq ita et habitatore ua¬
cua ẽ. et deserta custodibus: cum tam̃ uenienti ha¬
bitatori p̾euntiũ sollicitudine et mundata sit et or¬
nata. Septem igitur sp̃s nequiores assumuntur
quia tot erant gr̃arum munera destinata cũ xp̃o.
quȩ ineo multiformis illa dĩ sapientia septiformi
gła collocauit: ut tanta iniquitatis fieret possessio.
quanta futura fuerat grãrum. Atq ita nouissima
hominis illius peiora erunt prioribꝰ quia ex eo in

Expanded text:
in diem judicii non inquietata habitatione requiescin diem judicii non inquietata habitatione requiescaquae lavacro fons vivus effluxit, habitandi cum his locus nullus est: et cum jam in his requiem non haberet, intra se reputans, optimum credit regredi in eam ex qua profectus est domum. Haec emundata per legem, et prophetarum ornata praeconiis, et Christi adventu praeparata, vacua invenitur: a qua et custodia legis abscesserit quia omnis lex usque ad Joannem est , et ad habitandum non receptus sit Christus. Atque ita et habitatore vacua est, et deserta custodibus: cum tamen veniente habitatore, praeeuntium sollicitudine, et mundata sit et ornata. Septem igitur spiritus nequiores assumuntur; quia tot erant gratiarum munera destinata cum Christo, quae in eo multiformis illa Dei sapientia septiformi gloria collocavit: ut tanta iniquitatis fieret possessio, quanta futura fuerat gratiarum. Atque ita novissima hominis illius pejora erunt prioribus: quia ex Judaeis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Suꝑius nempe inniniuitarũ et reginȩ austri
nomine iustificata fides gentium est. Sed longe
antea post multa in dm̃ et grauia peccata uidȩis
data lex est: et peccata quidem eorũ libro moysi conti¬
nentur. Uerum post tot diuine uirtutis documenta
id est decem plagis ꝑcussam egyptũ et columnam
nubis ac luminis nocte dieq famulantẽ. et in ery¬
threo mari iter prebitũ. et fontes ruptis saxis efflu¬
entes. et ministratam esurientibus mannã. et ad
postremum in quadraginta annorũ tempore atq¬
uita atq habitu angłorum populum uiuentem
canticisq saltatum et metalla deos nuncupata. Ergo
insidentem plebis istuis pectoribꝰ sp̃m inmundũ. lex
quȩ postea data ẽ. interuentu suo eiecit. et ueluti
quadã custodia circiumiecte potestatis exclusit. Qui
ilinc exiens circum gentes desertas atq aridas ober¬
rauit domũ ueterem derelinquens: ut in his usq

Expanded text:
tur. Superius, nempe in Ninivitarum et reginae Austri tur. Superius, nempe in Ninivitarum et reginae Austri nomine, justificata fides gentium est: sed longe antea, post multa in Deum et gravia peccata, Judaeis data lex est. Et peccata quidem eorum libris Moysi continentur. Verum post tot divinae virtutis documenta, id est, decem plagis percussam Aegyptum, et columnam nubis ac luminis nocte dieque famulantem, et in Erythreo mari iter praebitum, et fontes ruptis saxis effluentes, et ministratam esurientibus mannam, et ad postremum in quadraginta annorum tempore vita atque habitu angelorum populum viventem;canticisque saltatum, et metalla deos nuncupata. Ergo insidentem plebis istius pectoribus spiritum immundum lex, quae postea data est, interventu suo ejecit, et veluti quadam custodia circumjectae potestatis exclusit. Qui illinc exiens, circum gentes desertas atque aridas oberravit, domum veterem derelinquens: ut in his usque
Abbreviated transcription (Latin):
ab homine ambulat ꝑ loca arida querens requiem et
et non inueniet. et reliqua. Continens lectio est: et
ex ipso initi sermonis exordio ex sensu suꝑiorẽ ꝓficis¬
ci indicatur. Ex uerbi enĩ coniunctione cȩpit: sed
tocus ꝓpositȩ comparationis ratio tractanda ẽ. Exi¬
ens ab homine inmundus sp̃s arida et in aquosa lo¬
ca cucuit. in quibus fons uitȩ nullus effluebat: et cum
requiem non inueniet tum intra se loquitur congru¬
um sibi eẽ ad domũ suã unde exiuit reuerti. quam
inueniet uacantem. scopis mundatam et ornatam.
assumetq secum septem sp̃s se nequiores introeun¬
tes qͦui habitabunt. et nouissima hominis illius pͥ¬
mis peiora fiunt. Et quidem dñs absoluit dicens.
Sic erit generationi huic pessimȩ. Non igitur am¬
bigere possumus: totum hoc ad ꝑsonam populi hu¬
uis eẽ referendum. Sed contuendum ẽ: quatenus
ꝓposita singula singulis temꝑibus rebusq reddan¬

Expanded text:
ab homine, ambulat per loca arida, quaerens requiem, ab homine, ambulat per loca arida, quaerens requiem, et non inveniet, et reliqua . Continens lectio est, et, ex ipso initi sermonis exordio, ex sensu superiore proficisci indicatur: ex verbi enim conjunctione coepit. Sed totius propositae comparationis ratio tractanda est. Exiens ab homine immundus spiritus, arida et inaquosa loca circuit, in quibus nullus fons vitae effluebat. Et cum requiem non inveniet, tum intra se loquetur, congruum sibi esse, ad domum suam unde exivit reverti; quam inveniet vacantem, scopis mundatam et ornatam; assumetque secum 733 septem spiritus se nequiores, introeuntesque habitabunt ibi, et novissima hominis illius primis pejora erunt. Et quidem Dominus absolvit, dicens: Sic erit generationi huic pessimae . bigere possumus, totum hoc ad personam populi hujus esse referendum: sed contuendum est quatenus proposita singula singulis temporibus rebusque reddan
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut triduo et totidem noctibus iona incęti uentre decen¬
tus sit. ita se intra interiora terre pari temporis spatio de¬
moraturum. Sed maiorem futuram gentium fidem mon¬
strat. Niniuctȩ enim iona p̃dicante penitentiam egerũt.
et ado ueniam. penitendi confessione meruerunt. Sed
et austri regina nunc in exemplum ȩccłȩ p̃sumpta. sa¬
pientiam admirata salomonis ex ultimis terrȩ partibꝰ
uenit audire: quam erat admirata sapientiã. Cumu¬
lat igitur inuidiam comparatio. et uidȩos sine excu¬
satione facit fides gentium : ut cum illi ꝓphetis id est
ionȩ salomoniq crediderint. xp̃o isti non credant
ione salomoniq pociori. et ic circo in resurrectione eos ui¬
dicabunt. Quia in his reꝑtus timor dĩ fuerit. quibuslex
non erat p̃dicata: hoc magis indigni uenia qui ex le¬
ge sunt in fideles. quo plus fidĩ in eds qui legem igno
rauerint sit reꝑtum. Cum aut̃ inmundus sp̃s exierit

Expanded text:
et sicut triduo et totidem noctibus Jonas in ceti ventre detenet sicut triduo et totidem noctibus Jonas in ceti ventre detentus sit, ita se intra interiora terrae pari temporis spatio demoraturum. Sed majorem futuram gentium fidem monstrat. Ninivitae enim Jona praedicante poenitentiam egerunt, et a Deo veniam poenitendi confessione meruerunt. Sed et Austri regina nunc in exemplum Ecclesiae praesumpta, sapientiam admirata Salomonis, ex ultimis terrae partibus venit audire quam erat admirata sapientiam . Cumulat igitur invidiam comparatio, et Judaeos sine excusatione facit fides gentium: ut cum illi prophetis, id est, Jonae Salomonique crediderint, Christo isti non credant Jona Salomoneque potiori. Et idcirco in resurrectione eos judicabunt, quia in his repertus timor Dei fuerit, quibus lex non erat praedicata: hoc magis indigni venia qui ex lege sunt infraverint sit repertum. Cum autem immundus spiritus exierit
Abbreviated transcription (Latin):
dicens aut malã arborem cum malis fructibꝰ. aut bo¬
nam cum bonis fructib eẽ faciendam. Quia in male ar¬
boris opinione sub secreto indulgentiȩ dĩ reposita sit ue¬
nia: quia om̃e peccatũ sit remutendum inbona confes¬
sione fructus eternus sit. ne incidentes mediam inter
utrumq sententiam cum constituere malũ non audeamꝰ
confiteri bonũ nolimus indissolubili corruptȩ de se
opinionis uidicio relinquamur. Omnẽ aũt ita sentien¬
di corruptelam ex naturȩ uitio ꝓficisci docuit: dicens
de malo thesauro non nisi quȩ mala sunt posse ꝓferri.
et om̃is ociosi id ẽ. in epti et inutilis dicti rationẽ dõ
ẽẽ reddendam: Quia de confessionis nr̃e uerbis aut
condempnandi simus aut uidicandi. talem futuri ui¬
dicii beniuolentiã recepturi. qualem de cęlestis głȩ do¬
mino sententiã tenuerimus. Signũ deinde rogatur
ut prestet. quod se ex ionȩ signo daturũ eẽ. respondit:

Expanded text:
dicens aut malam arborem cum malis fructibus, aut bodicens aut malam arborem cum malis fructibus, aut bonam cum 732 bonis fructibus esse faciendam: quia in malae arboris opinione sub secreto, indulgentiae Dei reposita sit venia; quia omne peccatum sit remittendum; in bonae confessione fructus aeternus sit: ne incidentes mediam inter utrumque sententiam, cum constituere malum non audeamus; confiteri bonum nolimus, indissolubili corruptae de se opinionis judicio relinquamur. 19. Omnem autem ita sentiendi corruptelam, ex naturae vitio proficisci docuit, dicens: De malo thesauro non nisi quae mala sunt posse proferri, et omnis otiosi, id est, inepti et inutilis dicti rationem Deo esse reddendam : quia de confessionis nostrae verbis aut condemnandi simus, aut justificandi; talem futuri judicii benevolentiam recepturi, qualem de coelestis gloriae Domino sententiam tenuerimus. 20. Fideut praestet, quod se ex Jonae signo daturum esse respondit :
Abbreviated transcription (Latin):
aut arbor bona facienda cum bonis fructibus ẽ. aut
mala constituenda cum malis fructibꝰ quia ex fructib
sius de se arbor ipsa testabitur: non quod scdm arboꝵ
naturam arbor mala possit constitui quȩ bonasit.
aut eadem ipsa cum ramis suis bona eẽ simala sit Sed
ut ꝑhanc significantiam intelligeremus xp̃m aut
tanquam inutilem relinquendum. aut tanquã bo¬
num bonorũ fructuum utilitate retinendum: quia
aduersum filiũ hominis dicta subuenia sint. Blasfȩ¬
mie aut sp̃s: caret uenia. Cȩterum medium se agere
et xp̃o aliqua deferre. negare quȩ maxima sunt. ue¬
nerari tanquam dm̃i. dĩ communione spoliare. Hȩc blas¬
femia sp̃s ẽ: ut cum ꝑ admirationẽ oꝑum tantoꝵ dĩ nom̃
detrahere non audeas. ꝑ maliuolentiam mentis et sensus
generositatem eius quam confiteri es coactus innomine
abnegata pat̾nȩ substantie communione decerptas.
atq ideo etiã in eo dñs bonitatis sue munus extendit:

Expanded text:
aut arbor bona facienda cum bonis fructibus est, aut aut arbor bona facienda cum bonis fructibus est, aut mala constituenda cum malis fructibus; quia ex fructibus suis de se arbor ipsa testabitur: non quod secundum arborum naturam arbor mala possit constitui quae bona sit, aut eadem ipsa cum ramis suis bona esse si mala sit; sed ut per hanc significantiam intelligeremus, Christum aut tamquam inutilem relinquendum, aut tamquam bonum bonorum fructuum utilitate retinendum: quia adversum filium hominis dicta sub venia sint, blasphemia autem Spiritus careat venia. Caeterum medium se agere, et Christo aliqua deferre, negare quae maxima sunt; venerari tamquam Deum, Dei communione spoliare, haec blasphemia Spiritus est: ut cum per admirationem operum tantorum Dei nomen detrahere non audeas; per malevolentiam mentis et sensus, generositatem ejus, quam confiteri es coactus in nomine, abnegata paternae substantiae communione decerpas. Atque ideo etiam in eo Dominus bonitatis suae munus extendit,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam adimere. cum insp̃u dĩ opus om̃e consummet. et
ipse sit regnum cęlorum. et in eo ds̃ sit mundum recon¬
cilians sibi: Ergo quicquid contumeliȩ extiterit in
deo sit. Aut facite arborem bonam et fructus eiuis
bonos: aut facite arborem malam et fructus euis
malos. et reliqua. Sermo se et in presens exerit: et effert
infuturum. Nam in presens: uidȩos refellit. Qui cum
intelligerent. xp̃i oꝑa ultra humanam eẽ urtutem: no¬
llnt tam̃ quod dĩ sint confiteri futuram uero omnem
ficdi ꝑuersitatem coarguit. eorũ scilicet qui diuinitatẽ
et cominunionem pat̾nȩ substantiȩ dño detrahentes.
indiuersa hereseos studia efferbuerunt: neutrum facien¬
tes. nec inter gentes subuenia ignorationis habitantes.
nec inueritatis cognitione uersantes: arborem se incor¬
pore positum significat: quia ꝑ interiorem iurtutis suȩ
fecunditatem exeat ubertas om̃is in fructus. Igitur

Expanded text:
tiam adimere: cum in Spiritu Dei opus omne consummet, et tiam adimere: cum in Spiritu Dei opus omne consummet, et ipse sit regnum coelorum, et in eo Deus sit mundum reconcilians sibi ? Ergo quidquid contumeliae exstiterit in  -- Aut facite arborem bonam, et fructus ejus bonos: aut facite arborem malam, et fructus ejus malos, et reliqua . Sermo se et in praesens exserit, et effert in futurum. Nam in praesens Judaeos refellit, qui cum intelligerent Christi opera ultra humanam esse virtutem, nollent tamen quod Dei sint confiteri. In futurum vero omnem fidei perversitatem coarguit, eorum scilicet, qui divinitatem et communionem paternae substantiae Domino detrahentes, in diversa haereseos studia efferbuerunt: neutrum facientes, nec inter gentes sub venia ignorationis habitantes, nec in veritatis cognitione versantes. Arborem se in corpore positum significat: quia per interiorem virtutis suae fecunditatem exeat ubertas omnis in fructus. Igitur
Abbreviated transcription (Latin):
sit potestatis ostendit: ut quando qui secum non est aduer¬
sum se est. Et qui secum non congreget disꝑgat. Ex quo
ingentes ꝑiculi res intelligetur male de eo opinari cum
quo non eẽ. id ipsum ẽ. quod contra eẽ: et non congrega¬
re disꝑgere sit. Ome peccatum et blasfemia remittetur¬
hominibus: sp̃s aũt blasfemie non remittetur. et reliqua.
Phariseorum sententiam et eorum qui ita cum his sentiunt
ꝑuersitatem seuerissima diffinitione condempnat: pec¬
catorum omniũ ueniam ꝓmitens. et blasfemie sp̃s in¬
dulgentiam ab negans. Nam cum cȩtera dicta gestaq
liberali uenia relaxentur: caret miscđia si ds̃ negetur in
xp̃o. Et in quo sine uenia peccatur. beniuolentiam ite¬
ratȩ ammonitionis impendit: omĩno peccata cuiꝰq ge¬
dam. Quid eñĩ tam extra ueniam est quam in xp̃o ne-¬
gare quod dĩ sit. et consistentem in eo paterni sp̃s substan¬

Expanded text:
sit potestatis ostendit: quando qui secum non est, adversit potestatis ostendit: quando qui secum non est, adversum se sit; et qui secum non congregat, dispergat . Ex quo ingentis periculi res intelligitur, male de eo opinari, cum quo non esse, idipsum est quod contra esse: et non congregare, dispergere sit. 17. hominibus; Spiritus autem blasphemia non remittetur . Pharisaeorum sententiam, et eorum qui ita cum his sentiunt perversitatem severissima definitione condemnat; peccatorum omnium veniam promittens, et blasphemiae Spiritus indulgentiam abnegans . Nam cum caetera dicta gestaque liberali venia relaxentur, caret misericordia, si Deus negetur in Christo. Et in quo sine venia peccator, benevolentiam iteratae admonitionis impendit: omnino peccata cujusque gedam. Quid enim tam extra veniam est, quam in Christo negare quod Deus sit, et consistentem in eo paterni Spiritus substan
Abbreviated transcription (Latin):
regnum iam in apłos mediatoris officio transfusum. Sed
cum ꝑ beelzebub posse xp̃s arguitur d̾s̃ blasfematur
in.xp̃o: atq ita in dm̃ in expiabilis conuicii contumeli¬
am ꝑ phariseos in beelz ebub nomine comparatur. Q ͦ
modo potest intrare quis in domũ fortis et uasa eius
diriꝑe: et reliqua. Contusam a se intemptatione pri¬
ma omnẽ ⁊abuli indicat potestatẽ: quia nemo domũ
fortis introeat eiusq uasa diripiat. nisi fortem alliga¬
uerit et tunc domũ eius diripiet. Et necesse ẽ. hȩc a¬
gens illo forte sit forcior. Ligatus est ergo tum: cum
sathanas adño nuncupatus ipsa nequitiȩ sue nuncu¬
patione constrictus ẽ. Cui ita uincto spolia detraxit.
et domũ abstulit. Nos scilicet quondã arma eiꝰ
regniq militiã in uis suũ redegit: uictoq atq unc¬
to domũ sibi ex nobis uacuam et utilem compara¬
uit. Longe aũt ase eẽ. ut aliquid ab eo mutuatus

Expanded text:
regnum, jam in Apostolos mediatoris officio transfusum. Sed regnum, jam in Apostolos mediatoris officio transfusum. Sed cum per Beelzebub posse Christus arguitur, Deus blasphematur in Christo: atque ita in Deum inexpiabilis convicii contumelia per Pharisaeos in Beelzebub nomine comparatur. 16. Quomodo potest intrare quis in domum fortis, et vasa ejus diripere? et reliqua . Contusam a se in tentatione prima omnem diaboli indicat potestatem, quia nemo domum fortis introeat ejusque vasa diripiat, nisi fortem alligaverit, et tunc domum ejus diripiet: et necesse est haec agens illo forte sit fortior. Ligatus est ergo tum, cum satanas a Domino nuncupatus, ipsa nequitiae suae nuncupatione constrictus est : cui ita vincto spolia detraxit, et domum abstulit, nos scilicet quondam arma ejus, regnique militiam in jus suum redegit, victoque atque vincto domum sibi ex nobis vacuam et utilem comparavit. Longe autem a se esse, ut aliquid ab eo mutuatus