comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓnobis omib tradidit eum. Quomodo non & cũ illo
omĩa nobis donauit. Quod aut̃ factũ nobis ad nuntiatur
hoc futurũ ostendebatur & antiquis iustis: ut ꝑ eandẽ fidẽ
etiã ipsi humiliati infirmarentur: & infirmati ꝑficerentur.
Quia igit᷑ unũ est uerbũ dĩ ꝑ quod facta sunt omĩa. quod est
incõmutabilis ueritas: ibi principalit̾ atq in cõmutabilit᷑
sunt omĩa simul. ñ solũ que nunc sunt inhac uniuersa crea¬
tura: uerũ etiam quȩ fuerunt. & quȩ futura sunt. Ibi aut̃
nec fuerunt nec futura sunt : sed tantũmodo sunt. & onuĩa¬
uita sunt. & omĩa unũ sunt. & magis unũ est. & una est uita
Sic enĩ omĩa ꝑ ipsum facta sunt ut quic quid factum ẽ ihis.
in illo uitasit. & facta nonsit: qr in principio ñ factum est
uerbũ: sed erat uerbũ aput dm̃. & ds̃ erat uerbũ. & omĩa
ꝑ ipsũ factasunt : nec ꝑ ipsũ omĩa facta eent: nisi ipsũ eẽt¬

Expanded text:
 nobis omnibus tradidit illum, quomodo non et cum illo nobis omnia donavit ? Quod autem factum nobis annuntiatur, hoc futurum ostendebatur et antiquis justis, ut per eamdem fidem etiam ipsi humiliati infirmarentur, et infirmati perficerentur. 3. Quia igitur unum Verbum Dei est, per quod facta sunt omnia, quod est incommutabilis veritas, ibi principaliter atque incommutabiliter sunt omnia simul; non solum quae nunc sunt in hac universa creatura, verum etiam quae fuerunt et quae futura sunt. Ibi autem nec fuerunt, nec futura sunt, sed tantummodo sunt; et ouita, sunt et omnia unum et quod magis mirum: una est uitaSic enim omnia per ipsum facta sunt, ut quidquid factum est in his, in illo vita sit, et facta non sit: quia in principio non factum est Verbum, sed erat Verbum apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
eredunt nisi onũno inilla specie dnm oculis apparuissẽ mor¬
talu & delatere tali ꝑcusso: liquorẽ illũ om̃ino fluxisse:
¶ihi aut̃ utile est ut meminerim uiriũ mearũ.: fratresq
meos ad monea ÷ ut meminerint suarii ne ultra quã suũ est
humana ꝓ grediatur infrmitas. Quẽ ad modũ enibee faciant
angli ut potuis ds̃ que admodũ hȩc faciat ꝑanglos suos ⁊o& quan¬
cufieri uelit etiã ꝑ angłos malos. siue sinendo siue iubendo. siue
cogendo ex occulta sede altissimi imperii sui.: nec oculoꝵ aeie
penetrare. ⁊ nec fiducia rationis enudleare: nec ꝓfectu mentis
conp̃hendere ualeo: nec ut tam certus hinc loquar ad omĩa.
quȩ reqiuri dehis reb possunt. quã si essem angls. aut ꝓpheta
aut apłs. Cogitationes enĩ inquit mortaliũ timide. & inceroe
ꝓ uidentiȩ nr̃e. Corpus enĩ qđ corrumpitꝰ aggrauat animam

Expanded text:
credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse morcredent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino utile est ut meminerim virium mearum, fratresque meos admoneam ut et ipsi meminerint suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt, quam si essem angelus, aut propheta, aut apostolus. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Corpus enim quod corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
nificat. quã morses tenuit ut redigeretur inuirgã. Serpen¬
tes aut̃ magoꝵ tanquã mortui scdi: nisi credentes in xp̃m tanquã
deuorati incorpus eius intrauerunt: resurgere iillo ñ pote¬
runt. Lapis ergo iacob ut dixi. melius aliquid significauit: quã
serpattes magoꝵ. At enĩ factũ magoꝵ. multo mirabilius Uerũ
hec ita non pͣdicant reb intelligendis. tamquã si hominis
nomen scribatur auro. & dĩ atramento Illas etiã nubesec
ins quomodo fecerint ut assumpserint angłi ad significan
nouerunt qđ in altarioponitur⁊ & cũ tanta & ꝑ acta pietats
cedebratione consumitur : unde uł quomodo conficiatis un¬
de missũ religionis assumatur : & sinũquã discant ex periñto.
ut suo uł alioꝵ. & nũ quã illã speciẽ rerũ udeant: nisi inter
celebrationes sacramentoꝵ cũ offertur & datur. dicaturq illis
auctoritare grauissima cuius corpus & sangiuis sit: nahil aliud

Expanded text:
nificat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpennificat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi, melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec ita non praejudicant rebus intelligendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramento. 21. Illas etiam nubes et ignes quomodo fecerint vel assumpserint Angeli ad significannoverunt quod in altari ponitur et peracta pietatis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacramentorum cum offertur et datur, dicaturque illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
serpentes magoꝵ. Namsicut unctio lapidis xp̃m in carne inqua
unctus est oleo exultationis p̃ participib siis: ita uirga morsi
conuersa inserpentẽ. ipsũ xp̃m factũ obȩdientẽ usq ad mortẽ¬
mor tẽ aut̃ crucis. Unde ait. Sicut ex altauit morses serpen¬
tem inheremo. sic oport& exaltari filiũ hominis. ut om̃is qui
credit in eũ nonpereat.⁊ sed habeat uitã ȩt̃nã: sicut intuen¬
tes illũ serpentẽ exaltatũ inheremo. serpentũ morsib ñ peribañ.
Uetus enĩ homo nr̃ confixus est cruci cũ illo: ut euacuaretur
corpus peccati. Per serpentẽ aut̃ mors intelligit᷑. quȩ facta est
aserpente inparadiso: modo locutionis ꝑ efficientẽ id qđ efficitur
demonstrante. Ergo urga inserpentẽ . xp̃s in mortẽ: & serpers
rus sus in uirgã. xp̃s in resurrectionẽ: cotus cũ corpore suo qđ
est ȩccłia: quod infine temporis erit. quẽ serpentis cauda sig¬

Expanded text:
serpentes magorum. Nam sicut unctio lapidis Christum in carne, in qua serpentes magorum. Nam sicut unctio lapidis Christum in carne, in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Christum factum obedientem usque ad mortem crucis . Unde ait, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo; sic oportet exaltari Filium hominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur corpus peccati . Per serpentem enim intelligitur mors, quae facta est a serpente in paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et serpens rursus in virgam, Christus in resurrectionem totus cum corpore suo, quod est Ecclesia , quod in fine temporis erit, quem serpentis cauda sig
Abbreviated transcription (Latin):
illis aut̃ tanquã sue actiones. notȩ atq faciles. Loquit ures
ꝑsona di angłs homini dicens: tgosum deus abratam e&e deris
la ae. & ds iacob. cũ seriptura p̃ drxiss&e usis est ei angelus
dñi. Lo quitur & homo ex ꝑsona dĩ dicens: audi popłs ms et
lo quar tibi isrł. & testificabor tibi: ds̃ds̃ tuus ego sum.
Assumpta est uirga ad significationẽ. & inserpente angelica
facultate mutata est: quȩ facultas cũ desit homini: assuptis
est tamen & ab homine lapis. ad talem aliquã significationem.
Int̃ factũ angli. & factũ hominis: plurimũ distat. Illud & mi¬
randũ est & intelligendũ: hoc aut̃ tantũ modo intelligendũ est
Quod ex utroq intelligitur for tassis unũ est: at illa exquib intelli¬
gitur diuersa sunt. tanquã sidnĩ nomen & auro & atramento seri¬
batur. Illud est p̃ciosius. illud uilius. Quod tamen inutroq signisi

Expanded text:
illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loquitur ex illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loquitur ex persona Dei angelus homini, dicens, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; cum Scriptura praedixisset, Visus est ei angelus Domini : loquitur et homo ex persona Domini, dicens, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi; Deus Deus tuus ego sum . Asssumpta est virga ad significationem, et in serpentem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et mirandum et intelligendum est, hoc autem tantummodo intelligendum. Quod ex utroque intelligitur, fortassis unum est; at illa ex quibus intelligitur, diversa sunt: tanquam si nomen Domini et auro et atramento scribatur; illud est pretiosius, illud vilius; quod tamen in utroque signif
Abbreviated transcription (Latin):
in factis dĩꝑsona significan da mponitur ꝓphite ut ea gerat
mnmisterio ꝓphete : sicut eius ꝑsonã gerebat. qui uestimenrtũ
sui diuisit in duo decim partes  & exris decem seruoregis
salomonis dedit regifuturo isrł. Aliquando etiã resque non
erat qđ ꝓphete & erait iamiterrenis reb in hiuus modi signi¬
froatione assumpta est. Sicut somnio uiso eiugilans iacobfect
delapide. quẽ dormienis habebat ad caput. Aliquando aanosc
fit eadem speies. ut aliquantũ mansura : sicut potut serpens¬
ille eneus ex altatus in heremo. Sicut possunt & lit tere ul pacto
ministerio trasiture: sieut pmis adhoc factus uaccipiendo sa¬
eramento consumitur. Sed quia hȩc hominib nota sunt. quica
que phomines fiunt honorẽ tan quã religiosa possunt babere
stuporem tanquã mira non possunt. Itaq illa que ꝑ angelos
fuint qđ difficiliora & ignara. eo murabiliora sunt nobis:

Expanded text:
in factis, Dei persona significanda imponitur prophetae, ut eam gerat in factis, Dei persona significanda imponitur prophetae, ut eam gerat in ministerio prophetiae; sicut ejus personam gerebat qui vestimentum suum divisit in duodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem assumpta est; sicut somnio viso Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caput : aliquando ad hoc fit eadem species, vel aliquantulum mansura, sicut potuit serpensille aeneus exaltatus in eremo , sicut possunt et litterae; vel peracto ministerio transitura, sicut panis ad hoc factus in accipiendo Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus nota sunt, quia per homines fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis:
Abbreviated transcription (Latin):
illa quȩ quam uis ex eadem materia corporali : ad
aliquid tamen diunitius ad nuntiandũ nris sensib ammo¬
uentur: qut ꝓprie miracula & signa dicuntur. Nec un oñi¬
bis que nobis achnõ dõ adnuntiantur: ipsuis di ꝑsona suscipteur.
sus aũ suscipitur: aliquando in angl̃o demonstratur. aiquan¬
do i ea sprcie quȩ non est qđ angelus: quamiuis ꝑangelim
asposita ministretur. Rursius cũ mea specie suscipit᷑ que non
est qđ angłs: aliquando iam erat ipsũ corpias: & adhoc demons¬
crandũ in aliqua mutationẽ assumitur. Aliquando ad hoeun¬
orttur: & reꝑacta rursus absumitur. Sicut eciã cũ homines
idnintiant: aliquando exsua ꝑsona uerba dĩ locuntur:
icuti cũ premit titur dixit dñs. aut hec dicit dñs: aut ⁊ ali
aliquid. Mliquando aut̃ nihil tale p̃mit tentes ipsa di ꝑ sonã
inse suscipiunt: sicuti est. intellectũ dabotibi. & constituã
te inuia quã ingredieris. Sic non solũ indictis. uerũ ẽtiam

Expanded text:
illa quae quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur, nec in omnibus quae nobis a Domino Deo annuntiantur, ipsius Dei persona suscipitur. Cum autem suscipitur, aliquando in angelo demonstratur, aliquando in ea specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: rursus cum in ea specie suscipitur quae non est quod angelus, aliquando jam erat ipsum corpus, et ad hoc demonstrandum in aliquam mutationem assumitur; aliquando ad hoc exoritur, et re peracta rursus absumitur. Sicut etiam cum homines annuntiant, aliquando ex sua persona verba Dei loquuntur, sicuti cum praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; aut tale aliquid: aliquando autem nihil tale praemittentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellectum tibi dabo, et constituam te in via qua ingredieris . Sic non solum in dictis, verum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Exceptis ergo istis omibus. quoꝵ quidẽ prima & summa causa
non est nisi uoluntas dĩ: unde & inpsalmo cũ quȩdã hiuus gene
ris cõmemorata eeñt. ignis. grando. nix glacies. sp̃s tem pesta

Expanded text:
 et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et summa causa  et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et summa causa non est nisi voluntas Dei: unde et in Psalmo, cum quaedam hujus generis essent commemorata, Ignis, grando, nix
Abbreviated transcription (Latin):
enũ hominẽ posse ambulare : & neq hoc posse sinon ꝑmit tatur
Polare aut̃ non posse: eciã siꝑmit tatur. Sic & illi angłi que¬
dam possunt facere. siꝑmit tantur ab angłis potentiorib rx¬
imperio dĩ: quȩ dã uero non possunt necsi ab eis ꝑmit tatur:
qr ile ñ ꝑmittit a quo illis est talis naturȩ modus: qui eciã
ꝑ angłos suos & illa plerumq ñ ꝑmittit : quȩ concessit ut pos¬
sint. Ex ceptis igitur illis quȩ usitatissimo transcursu tem¬
porũ inrerũ natura ordine corporalit̃ fiunt. sicuti sunt
ortus. occasusq siderũ ÷ generationes & mortes animaliũ
seminũ & germinũ in numerabiles diuersitates: nebulȩ & nu¬
bes⁊ niues & pluuiȩ ⁊ fulgura & tonitrua: fulmina & gran¬
dines. uenti & ignes.⁊ frigus & estus: & omĩa talia÷ ex ceptis
etiam illis quȩ in eodẽ ordine rara sunt. sicut defectus lumi¬

Expanded text:
enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, siimperio Dei: quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur; quia ille non permittit, a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint. 19. Exceptis igitur illis, quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignes, frigus et aestus, et omnia talia: exceptis etiam illis quae in eodem ordine rara sunt, sicut defectus lumi
Abbreviated transcription (Latin):
renis & pigris. Onde lic& qualib cuni anglis uemas ulisas
abelementis contraere. quanto facilius est: tanto mirabiliores
iisiaus modi operib eoꝵ existunt celeritates : sed non est ere¬
atornisi qui prmeipalit᷑ ista format. Nec quis quã hoc potest
nsi ille penes quẽ primicus sunt omĩum quȩ suatt. mensurs. a.
numerł & pondera. Et ipse est unus creator dd exouras re
cur ideo ñ possint qr nonꝑnnit tuntur. Neq eni occunur
alia ratio. cur ñ potuerint facere minutissimas muscas. quira¬
nas serpentesq sfecerunt: nisi quia maior aclera cindomieattẽ
Digitus dĩ est hoc. Quid aut̃ possint
ꝑnaturam nec possint ꝑ prohibitionẽ: & quid ꝑ ipsius natu¬
re suȩ conditionẽ facere ñ sinantur: homini explorare df¬
ficile est. Immo uero impossibile: nasi ꝑ illud donũ dĩ qtł apts
cõmemorat dicens: alii datur diuidicatio sp̃uum. Nouimis

Expanded text:
renis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas renis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuiustur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur non potuerint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia maior aderat dominatio prohdigitus dei est hoc. quid autem possint per naturam nec possint per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini explorare difficile est, immo uero impossibile nisi per illud donum dei, quod apostolus commemorat dicens: alii diiudicatio spirituum. nouimus
Abbreviated transcription (Latin):
quou se quis tan demens audeat dicere creatorẽ ruic homo
nuirũ si que ad modũ potest nosse quilib& nequassimus homio
uode illi ut illi iuer mes muscȩq nascantur ita mali anẽ ei
ꝓsbtilntate sui sensus oi occustiorib elementoꝵ seminib norut
uide ranȩ serpentesq nascantur. ⁊ hec ꝑcertas s no alciuemt¬
perationũ opor cunitates occultis motib ad hibenidos saeuunt
crerin creant. Sea illa homines quȩ soleit ab bomnib ferie
non mirantur. Quod siquisquã celeritates ui crementoꝵ. forde
niratur: & qđ ila animantia tam erto facta suraistininbus
que ada modũ & ista ꝓ modulo facultatis humare ab homonbus
ꝑ urottur Nde unsit ut eadem corpora citius uernescint
Ssure quam hiemȩ ⁊ citus uicali dioribis quã infrigidioribus
locis: Sedhee ab hominib tanto difficilius adhibentur. q ilant̃
desunt sensuũ subtilitates. & corpoꝵ mobilitates in mebris ter¬

Expanded text:
quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? Quid ergo mirum, si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo, unde illi vel illi vermes muscaeque nascantur; ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt, unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris ter
Abbreviated transcription (Latin):
ab illa summa essentia. ubi nec ortt᷑ nec morit᷑ aliquid nec in¬
cipit eẽ. nec desinit. Adhibere aut̃ forinsecus accedentes
causas. quȩ tam & sinonsunt naturales. ⁊ tamen secundũ
naturã adhibent᷑. ut ea que secreto naturȩ sinu. abdita
continent᷑ erumpant. quodãmodo & foris ereentur. ex¬
plicando mensuras & numeros. & pondera sua. quȩ in
occulto acceperunt ab illo qui omĩa in mensura & nume¬
ro. & pondere chsposuit.:⁊ non solũ mali angłi. sed etiam
mali homines possunt : sicut exemplo agri culture supͣ docii
Sedne de animalib quasi diuersa ratio moueat: qđ habeq̃
naturã sunt. uitandiq contraria: etian hoc est udere Qiua
multihonines noueriit ex quib herbis uł carrib. aut qua
mmiq rerir e ub. uib& sucis & umorib. uel ta postes. al ia ol¬
rurs ut ita contritis. uł ita cõmixtis: quȩ animalia nasci soleas̃

Expanded text:
ab illa summa essentia, ubi nec moritur, nec nascitur aliquid, nec inab illa summa essentia, ubi nec moritur, nec nascitur aliquid, nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus causas accidentes, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. Sed nec de animalibus quasi diversa ratio moveat, quod habeant naturam sunt, vitandique contraria; etiam hoc est videre quam multi homines noverint, ex quibus herbis aut carnibus, aut quauslibet succis aut humoribus, vel ita positis, vel ita obrutis, vel ita contritis, vel ita commixtis, quae animalia nasci soleant:
Abbreviated transcription (Latin):
in agnis & hȩdis: nec ipsȩ matrũ animȩ quȩ coroceptam per
oculos corporis phantasiam uarietatis. seminib carne con¬
ceptis quantũ natura passa est asꝑserunt᷑ multo minus dici
posse ranarũ sarpentũq creatores angłos malos. ꝑ quosmagi
pharaonis tunc illa fecerunt. de causis originalibus
cre aturarũ corporaliũ quas mundo creator inseru
liyo est eñ exirimo ac srmaro carsa
car dine condere. atq administrare creaturã : qđ qui
facit solus creator est ds̃: aliud aut̃ ꝓ distributis ab illo ui¬
rib & facultatib aliquã operationẽ forinsecus au moue¬
re: ut tunc uł tunc sic uł sic exeat qđ creatur Ista quippe
originalit̾ ac primor dialit̾ in quadã textura rlementoꝵ
cuncta iam creata sunt : sed acceptis oportunitatib pro¬
deunt. Nam sicut matres grauide sunt fetib ÷ sic ipse mun¬
dus grauidus est causis nascentiũ: quȩ in illo ñ creantur. nisi

Expanded text:
in agnis et in haedis, nec ipsae matrum animae, quae conceptam per in agnis et in haedis, nec ipsae matrum animae, quae conceptam per oculos corporis phantasiam varietatis seminibus carne conceptis quantum natura passa est asperserunt, multo minus dici posse ranarum serpentiumque creatores angelos malos, per quos magi Pharaonis tunc illa fecerunt. CAPUT X. De causis originalibus creaturarum naturalium, quas mundo Creator inseruliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam, quod qui facit, solus creator est Deus: aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeatoriginaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. 19 Nam sicut matres sunt gravidae fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium, quae in illo non creantur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tis dĩ ꝑqua creata sunt omĩa. Ut aut̃ deuarutate uirgarum
pecoꝵ conceptoꝵ color aliquid ducer&: fecit hoc anima gra¬
iuide prcudis ꝑ oculos affecta fornsecus: & interus secũ ꝓsuo
modulo formandi regulã trahens: quã de intima poten¬
tia sui creatoris accxꝑit. Sed quanta sit iuis animȩ. ad af¬
ficuendã atq mutandam materiã corporalẽ. cũ tamen
ereatrix corporis dici non possit: ꝙ omĩs causa mutabilis
sensibilisq substantie. om̃ĩsq modus. & numerus. & pondus
eius unde efficitur ut & st & natura ita url ita sit: ab in¬
telligibili & in cõmutabili uita quȩ suꝑ omĩa est existit: &
ꝑuenit usq ad extrema atq terrena: multus sermo est neq
nunc necessarius. Uerũ ꝓpterea factũ iacob depecorib com¬
memorandum arbitratus sum: ut intelligeretur. si homo
qui uirgas illas sic posuit dici non potest cre ator colorum

Expanded text:
tiae Dei, per quam creata sunt omnia. Ut autem de varietate virgarum, tiae Dei, per quam creata sunt omnia. Ut autem de varietate virgarum, pecorum conceptorum color aliquid duceret, fecit hoc anima gravidae pecudis per oculos affecta forinsecus, et interius secum pro suo modulo formandi regulam trahens, quam de intima potentia sui Creatoris accepit. Sed quanta vis sit animae, ad afficiendam atque mutandam materiam corporalem, cum tamen creatrix corporis dici non possit, quia omnis causa mutabilis sensibilisque substantiae, omnisque modus et numerus, et pondus ejus, unde efficitur ut et sit et natura ita vel ita sit, ab intelligibili et incommutabili vita, quae super omnia est, existit, et pervenit usque ad extrema atque terrena. Multus sermo est neque nunc necessarius, verum propterea factum Jacob de pecoribus commemorandum arbitratus sum, ut intelligeretur, si homo qui virgas illas sic posuit, dici non potest creator colorum
Abbreviated transcription (Latin):
dero exortam. Dicut nec iacob ereator coloꝵ inpecoribis
fuit : qr bibentib in conceptũ matrib uariatas uirgas quas
ntuerent᷑ apposuit. Sednec ipse pecudes creatrices fuer̃
uarietatis plis suꝑ: qr inheserat animȩ illarũ discolor phan.¬
tasia ex contitu uariarũ uirgarũ ꝑ oculos inpressa: quȩ ñ
potuuit nisi corpis qđ sic affecto spũ animabat᷑ ex conpassione
comtxtionis afficere: unde teneris fetuum primordiis colore
tenus aspargeret᷑. Ut enĩ sic exsem& ipsis afficiantur uł ani¬
ma excorpore. uł corpis ex anima: congruentes rationes id
faeuot quȩ in comutabilit̃ uiuunt inipsa summa dĩ sapientia.
quã nulla spatia locoꝵ capiunt: & eũ sit ipsa incõmutabilis
nihil eoꝵ que uel mutabilit̃ sunt deserit : qr nihil edꝵ nisi ꝑ
ipsam creatũ est. Et enĩ de pecorib non uirge sedpecora
nascerentur. fecit hoc in cõmutabilis & inuisibilis ratio sapien¬

Expanded text:
dero exortam. Sicut nec Jacob creator colorum in pecoribus dero exortam. Sicut nec Jacob creator colorum in pecoribus fuit, quia, bibentibus in conceptu matribus, variatas virgas quas intuerentur apposuit. Sed nec ipsae pecudes creatrices fuerunt varietatis prolis suae, quia inhaeserat animae illarum discolor phantasia, ex contuitu variarum virgarum per oculos impressa, quae non potuit nisi corpus, quod sic affecto spiritu animabatur, ex compassione commixtionis afficere, unde teneris fetuum primordiis colore tenus aspergetur; ut enim sic ex semetipsis afficiantur, vel anima ex corpore, vel corpus ex anima, congruentes rationes id faciunt, quae incommutabiliter vivunt in ipsa summa Dei Sapientia, quam nulla spatia locorum capiunt; et cum sit ipsa incommutabilis, nihil eorum quae vel commutabiliter sunt deserit, quia nihil eorum nisi per ipsam creatum est. Ut enim de pecoribus non virgae, 12 sed pecora nascerentur, fecit hoc incommutabilis et invisibilis ratio Sapien
Abbreviated transcription (Latin):
tur extrinsecus: & de agri cultura similitudinẽ assumens
ait. Ego plantaui. apollo rigauit : sed ds̃ increm̃tũ dedit
Sicut ergo in ipsa uita nrã mentẽ ustificando. formare
ñ potest nisi ds̃: p̃dicare aut̃ extrinsecus euangłiũ & ho¬
mines possunt ñ solũ boni ꝑueritatẽ. sedetiã mali poccasio¬
nẽ: itacreationẽ rerũ uisibiliũ ds̃ interius operatur. Ee x¬
teriores aut̃ operationes siue bonoꝵ siue maloꝵ uł angłox
uel bominũ: siur etiam quorumq animaliũ. secundũ impre¬
riũ suũ. & ase iꝑcitas distributiones potestatũ. & appetitio
nes commoditatũ: ita rerũ natura adhib& inqua creat
omĩa quẽ admodũ terrȩ agri culturã. Qua ꝓpt̃ ita non
posums dicere angłos malos magicis artib euocatos cre¬
atores fuisse ranarũ atq serpentiũ: sicut ñ possumus di¬
cere homines malos segetis ex̃ creatores. quã ꝑ eoꝵ opera ui.¬

Expanded text:
tur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens tur extrinsecus, et de agricultura similitudinem adsumens ait: ego plantaui, Apollo rigauit; sed deus incrementum dedit. sicut ergo in ipsa uita nostra mentem iustificando formare non potest nisi deus, praedicare autem extrinsecus euangelium et homines possunt non solum boni per ueritatem sed etiam mali per occasionem: ita creationem rerum uisibilium deus interius operatur, exteriores autem operationes siue bonorum siue malorum uel angelorum uel hominum siue etiam quorumcumque animalium secundum imperium suum et a senes commoditatum, ita rerum naturae adhibet in qua creat omnia, quemadmodum terrae agriculturam. Quapropter ita non possum dicere angelos malos magicis artibus evocaos, creatores fuisse ranarum atque serpentium, sicut non possum dicere homines malos segetis esse creatores, quam per eorum operam vi
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ergo nec parentes dicimꝰ creatores hominu. nec agri¬
colas creatores frugũ ÷ quamuis eoꝵ extrinsecus adhibitis
motib ista creanda dĩ uirtus interius operet᷑: ita non solum
malos. sed nec bonos angłos fas est putare creatores. si pro
subtilitate sui sensus & corporis. semina rerũ istarũ nobis
occultiora nouerunt: & ea ꝑ congruas tẽperationes ele¬
mentoꝵ latent̃ spargunt : atq: ita & gignendarũ rerum
& accelerandoꝵ incrementoꝵ p̃bent occasiones. Sed nec
boni hȩc nisi quantũ ds̃ iub& ⁊ nec mali hec in iuste faciunt
nisi quantũ iuste ipse ꝑmittit. Nam iniqui malitie uolunta¬
tem suam habent in iustam.⁊ potestatẽ aut̃ non nisi iuste ac¬
cipiunt: siue ad suã penã. sure ad alioꝵ uelpenã malorũ.
uel laudẽ bonoꝵ. Itaq apłs paulus discernois interus dm̃
creantẽ atq formantẽ : ab operib creature quȩ ad mouen¬

Expanded text:
Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agriSicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos Angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis, semina rerum istarum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum praebent occasiones. Sed nec boni hnisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itaque apostolus discernens interius deum creantem atque formantem ab operibus creaturae, quae admouen
Abbreviated transcription (Latin):
ius aut surculi suptilius semer aliquod eiusdẽ generisgranũ
est & huc usq nobis usibile Iam uero huius etiam gramĩ senen
quam uis oculis uidere nequeamus: ratione tamen conicere
possumꝰ : qr nisi talis aliqua ius eẽt in istis elementis. nplerũq
nascerentur exeterra quȩ ibi senunata non essent Nec amma¬
lia tam multa nulla mariũ feminarumq cõ mtxtione p̃ceden¬
te. siue interra. siue in aqua: quȩ tamen crescunt. & corun¬
do alia pariunt : cũ illa nullis coeuntib parentib ortasint.
Et certe apes semoa filioꝵ non coeundo concipiunt: sed
tanquã sparsa ꝑ terras ore colligunt. Inusibiliũ enĩ semninĩ
creator. ipse creator est om̃ium rerũ: qm̃ quȩcuq nascei¬
do ad oculos nros exeunt : ex occultis seminib accipunt ꝓ¬
grediendi primordia: & incrementa debite magnitudinis.
distinctionesq formarũ. ab originalib tanquã regulis sumuq̃

Expanded text:
jus autem surculi subtilius semen aliquod ejusdem generis granum jus autem surculi subtilius semen aliquod ejusdem generis granum est, et huc usque nobis visibile. Jam vero hujus etiam garni semen quamvis oculis videre nequeamus, ratione tamen conjicere possumus: quia nisi talis aliqua vis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur ex terra quae ibi seminata non essent; nec animalia tam multa, nulla marium feminarumque commixtione praecedente, sive in terra, sive in aqua, quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. Et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tanquam sparsa per terras ore colligunt. Invisibilium enim seminum creator, ipse creator est omnium rerum: quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis distinctionesque formarum ab originalibus tanquam regulis sumunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ut faciant inde qđ uolunt: sed quantũ sinitur. Nec sane
creatores illi mali angłi qdicordi sunt: qr ꝑ illos magi resistor¬
tes famulo dĩ ⁊ ranas & serpentes fecerunt. Non enĩ eas ipsi ere¬
auerunt. Omium quippe rerũ quȩ corporalit̃ iusibilit q uas
nascuntur : oc culta quȩdã semina iistis corporeis mundi huius
rlementis latent. Alia sunt enĩ hȩc iam conspicua oculis nrĩs
exfructib & inimnantibis: alia uero illa occulta istoꝵ seminum
semina: unde iuberte creatõre ꝓditxit aqua prima natatilia.
& uolatilia: ¶erra aut̃ sui generis prima germina. & prumna sui
generis animalia. Neq enĩ tunc inhiuus e modi fetus ita pro¬
duc ta sunt: ut in eis quȩ ꝓducta sunt us illa consumpta sit.
Sed plerumq desunt congrue temperamentoꝵ occasiones: quib
erumpant & species suas ꝑ agant. Ecce enĩ breussimꝰ sur eulus
semen est.Nam conuenient mandatus terrȩ : arborẽ facit: Mu¬

Expanded text:
ut faciant inde quod volunt, sed quantum sinitur. Nec sane ut faciant inde quod volunt, sed quantum sinitur. Nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo Dei ranas et serpentes fecerunt: non enim ipsi eas creaverunt. Omnium quippe rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi hujus elementis latent. Alia sunt enim haec jam conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus, alia vero illa occulta istorum seminum semina, unde jubente Creatore produxit aqua prima natatilia et volatilia, terra autem prima sui generis germina, et prima sui generis animalia . Neque enim tunc in hujuscemodi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt vis illa consumpta sit: sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant, et species suas peragant. Ecce enim brevissimus surculus semen est; nam convenienter mandatus terrae arborem facit. Hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quas magice artes possunt quic quid possunt. ualere aliquid:
nisi data desuꝑ potestate. Datur aut̃ uł ad fallendosfalla¬
ces sicut megr̾ptios. & i ipsosetiã magos clata est: ut in eoꝵ¬
spirituũ seductione uiderentur admirandi. aquib frebant
idei ueritate dam nandi: uel ad amonendos fideles. ne tale
aliquid facere ꝓmagno desiderent. Propt̃ qđ eciã nobis scrip¬
ture auctoritate sunt ꝓdita: ulut exer cendam ꝓbandam.
manifestandamq ustoꝵ pacientiam. Neq enĩ parua uisi¬
bilium miraculoꝵ potentia iob cuncta quȩ habebat amisit.
& filios & ppsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est
istis trans gressorib angł̃is adnutũ ser uire hanc iusibiliũ rerũ
materiã ⁊ sed dõ potuis a quo hȩc potestas datur: quantum
insublimi & spũali sede incõmutabilis uidicat. Nam & dam¬
natis mniquis etiam in metallo seruit aqua & ignis. & terra:

Expanded text:
per quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere alper quas magicae artes possunt quidquid possunt, ualere alnisi data desuper potestate. Datur autem vel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios, et in ipsos etiam magos data est, ut iniqspirituum seductione viderentur admirandi, a quibus fiebant, a Dei veritate damnandi; vel ad admonendos fideles ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter quod etiam nobis Scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercendam, probandam manifestandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisibilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quin sublimi et spirituali sede incommutabilis judicat. Nam et damnatis iniquis etiam in metallo servit aqua et ignis et terra,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊oris reooioit cabarerabes aicas sras
cũ resurgererit mortui: nisi qui aniat carnes in
uteris matrum ut oriamus morituri : Sed cum fiunt illa
continuato quasi quodã fluuio labentiũ manantiumq re¬
rum: & ex occulto in prontũ. atq expromto in occultum
usitato itinere transeuntium: naturalia dicuntur. Cũ uero
admonendis hominib inusitata mutabilitate ingerunt᷑
magnalia nominantur. de miraculis
tationi possit occurrere: cur
Sed illud ampluis est ad mirandũ : quomodo magoꝵ illa poten¬
tia quȩ serportes facere potuit : ubi ad muscas minutssimas uen
tum est omino defecit. Srinifes enĩ musculȩ sunt breiussime ÷
qua tercia plaga superb & gyptius popłs cedebatur: ubi cer¬
te deficientes magi dixerunt. digitus dei est hoc. Unde intel¬
ligi datur: nec ipsos quidẽ transgressores angłos & aerias po¬
testates iimam istam caliginẽ tanquã insui generis carcerem.
ab illius sublimis & aetherie puritatis habitatione detrusas.

Expanded text:
is reddidit cadaueribus animas suas, cum resurgerent mortui, nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur morituri? sed cum fiunt illa continuato quasi quodam fluuio labentium manantiumque rerum ex occulto in promtum atque ex promto in occultum usitato itinere transeuntium, naturalia. dicuntur; cum uero admonendis hominibus inusitata mutabilitate ingeruntur, magnalia nominantur. CCXXXIIII tationi possit occurrere, cur Sed illud est amplius admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minuttum est omnino defecit. scinifes enim musculae sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus Aegyptius populus caedebatur. ibi certe deficientes magi dixerunt: digitus dei est hoc. unde et intellegi datur ne ipsos quidem transgressores angelos, aetherias potestates in imam istam caliginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas,
Abbreviated transcription (Latin):
botrũ & uinũ facit nisi ds̃: qui & homine plantante &ri¬
gante in crementũ dat : Sed cũ ad nutũ dni aqua inunũ
in usitata celeritate conuersa est: etiã stultis fatentib us
diuina declarata est. Quis arbusta fronde acflore sollẽp¬
niter uestit nisids̃ : Uerũ cũ floruit uirga sacerdotis a aron
collociita est quodam modo cũ dubitante humanitate di-¬
iurutas. Et lignis certe om̃ib & omium animaliũ carnib
gignendis atq forma ndis: cõ munis est terrena materies.:¬
Et quis ea facit. nisi qui dixit ut hȩc terra ꝓduceret. ł&
meodem uerbo suo quȩ creauit & regit atq agt ꝰ Seleũ
candem materiem ex uirga morsi incarnẽ serpentis ꝓxime
uelocit̾ uertit.⁊ miraculũ fuit rei quidem mutabilis: sed
tunc inusitata mutatio. Quis aut̃ animat quȩq ui ua nascor¬
tia: nisi qui & illũ serpentẽ ad orã sicut opus fuerat anima¬

Expanded text:
botrum, et vinum facit, nisi Deus, qui et homine plantante et ribotrum, et vinum facit, nisi Deus, qui et homine plantante et rigante incrementum dat ? Sed cum ad nutum Domini aqua in vinum inusitata celeritate conversa est, etiam stultis fatentibus vis divina declarata est . Quis arbusta fronde ac flore vestit solemniter, nisi Deus? Verum cum floruit virga sacerdotis Aaron, collocuta est quodam modo cum dubitante humanitate divinitas . Et lignis certe omnibus et omnium animalium carnibus gignendis atque formandis coet quis ea facit nisi qui dixit, ut haec terra produceret, et in eodem uerbo suo quae creauit regit atque agit? sed cum eandem materiam ex uirga Moysi in carnem serpentis proxime ac uelociter uertit, miraculum fuit rei quidem mutabilis, sed tamen inusitata mutatio. quis autem animat quaeque uiua nascentia nisi qui et illum serpentem ad horam, sicut opus fuerat, anima
Abbreviated transcription (Latin):
sua qua est apparente substantia. quȩ omino in cõmutabilis
est. omĩbusq spibus quoscreauit interius secreciusq subli
iexieo diriza totao sẽralem corroralẽq
administrante creaturã. omuĩum annoꝵ certis dieb
aduocantur aquȩ maris: & effunduntur suꝑ faciem t̾rȩ
Sedcũ hoc orante scõ helia factũ est. qr p̃cesserat tam
continua & tam longa serenitas. ut fame deficerent ho
mines ⁊ nec ea hora qua illam dĩ seruus orauit. aer ipsa
aliqua humida facie mox future pluuie signa p̃tu lerat.
consecutis tantis & tam uelocit̃ imbribus
apparuit uis duuna quib illud dispen-¬
sabatur dabaturq miraculũ: ita ds̃
operat᷑ sollonnia fulgura atq toni.¬
trua. Sed qr inmontẽ sina in usitato
more fiebant. uocesq ille nonstrepitu confuso e debant᷑
secd eis quedã signa dari certissimis indiciis apparebat:
miracula erant. Nins at trahit umorẽ ꝑradicẽ uitis ad

Expanded text:
sua qua est apparente substantia, quae omnino incommutabilis sua qua est apparente substantia, quae omnino incommutabilis est, omnibusque spiritibus, quos creavit, interius secretiusque sublienim divina totam spiritualem corporalemque administrante creaturam, omnium annorum certis diebus advocantur aquae maris, et effunduntur super faciem terrae. Sed cum hoc orante sancto Elia factum est, quia praecesserat tam continua et tam longa serenitas, ut deficerent fame homines, nec ea hora qua ille Dei servus oravit, aer ipse aliqua humida facie mox futurae pluviae signa praetulerat, consecutis tantis et tam velociter imbribus apparuit vis divina, quibus illud dabatur dispensabaturque miraculum . Ita Deus operatur solemnia fulgura atque tonitrua: sed quia in monte Sina inusitato modo fiebant, vocesque illae non strepitu confuso edebantur, sed eis quaedam signa dari certissimis indiciis apparebat, miracula erant . Quis attrahit humorem per radicem vitis ad
Abbreviated transcription (Latin):
alit̃ ꝑsacramentũ corporis & sanguinis eius. Hec linguã quip¬
pr eius. nec menbranas & atramentũ. nec significantes sonos
lingua editos: nec signa lit cerarũ conseripta pelliculis:
corpus xp̃i & sanguinẽ dicimis: sed illud tantũ qđ exfructib
terrȩ acceptũ. & prece mistica conseeratũ rite sumimus ad
salutẽ spũalem in memoriam ꝓnobis dominice passionis quod
cum ꝑmanus hominũ ad illã usibilẽ specion ꝑducat᷑. non scĩ¬
ficatur ut sit tam magnũ sacramentũ. nisi operante in iusibili
fuint ds̃ operet᷑: mouens primitus in iusibilia monistroꝵ. siuc
animas hominũ. suit occultoꝵ spũum. si ue subditas seruitutes¬
Quid mirũ si etiũ increatura cȩli & terrȩ maris & aeris fect
s que uoluit sensibilia atq iusibilia. ad sc ipsum in eis sicut
oportere ipse nouit significandũ & demonstrandũ: ñ ipsa

Expanded text:
cramentum corporis et sanguinis ejus, nec memcramentum corporis et sanguinis ejus, nec membranas, nec atramentum, nec significantes sonos lingua editos, nec signa litterarum conscripta pelliculis, corpus Christi et sanguinem dicimus, sed illud tantum quod ex fructibus terrae acceptum et prece mystica consecratum rite sumimus ad salutem spiritualem, in memoriam pro nobis Dominicae passionis, quod cum per manus hominum ad illam invisibilem speciem perducatur, non sanctificatur ut sit tam magnum sacramentum, nisi operante invisibilitefiunt Deus operetur, movens primitus invisibilia, sive ministrorum animas hominum, sive occultorum spirituum sibi subditas serquid mirum si etiam in creatura coeli et terrae, maris et aeris, facit Deus quae vult sensibilia atque visibilia, ad se ipsum in eis, sicut oportere ipse novit, significandum et demonstrandum, non ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
bons ꝑ eus gram siut malis ꝑ ꝓppriam uolurcat᷑: sed quẽ ad modũ
corpora crassiora & inferiora ꝑsubtiliora & potentiora
quodam or dine reguntur: ita omĩa corpora ꝑ sp̃m uite rati¬
onalem. Eit sp̃s uitȩ rationalis desertor atq peccator. ꝑ spm̃
uitȩ rationalem piũ iustum. Et ille ꝑ ipsum dm̃: acsic umiuer¬
saereatura ꝑ creatorẽ suũ: ex quo & ꝑquẽ & in quo etiã con¬
dita atq uistituta est: ac ꝑ hoc uoluntas dei est prima & sũma
causa om̃ium corporalium specierũ atq motionũ. Nil enim
fit uisibilit̃ & sensibilit̃: quod non de interiore miusibili atq
intelligibili aula summi imperatoris aut iubeatur aut ꝑmit¬
tatur. scđ̃m in effabilẽ iustitiã p̃mioꝵ atq penarũ grãrũ¬
& recributionũ: in ista tocius creature amplissima quãdam
inmensaq republica. Si ergo apłs paulis quamuis adhuc
portar& sar cinam corporis qđ corrũpitur & ad grauat
expectans redemptionẽ corporis sui potuit tunc significan¬

Expanded text:
bonis per ejus gratiam, sive malis per propriam voluntatem Sed quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora, et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae rationalem, et Spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium, et justum, et ille per ipsum Deum, ac sic universa creatura per Creatorem suum, ex quo, et per quem, et in quo etiam condita atque constituta est. Ac per hoc voluntas Dei est prima et summa causa omnium corporalium specierum atque motionum. Nihil enim fit visibiliter et sensibiliter, quod non de interiore invisibili, atque intelligibili aula summa imperatoris aut jubeatur, aut permittatur secundum ineffabilem justitiam praemiorum atque poenarum, graet retributionum, in ista totius creaturae amplissima quadam immensaque republica. 10. Si ergo apostolus Paulus, quamvis adhuc portaret sarcinam corporis, quod corrumpitur et aggravat exspectans redemptionem corporis sui , potuit tamen significan
Abbreviated transcription (Latin):
udente posiumus ex ompli grã. hoc de aliqua domo ubi aliquoꝵ
taliũ societas est. hoc deciuitate uł etiam de orbe terrarũ
lic& cogitare: si penes sapientes scẽq ac ꝑfecte dõ subditos
principatus sit & reginen rerum himanarum. deprouiden
in hac peregrinatione prius moralit̃ exerceri. & ꝑures
mansurtudinis & pacientie inflagellis erudiri: illã ipsamn siuꝑnã
at q celestẽ unde peregrinamur patriã cogidemus Illic eñ
dei uoluntis qui facit angłlos suos spiritus & munstros suosiguen
ar dentẽ. inspiritib summa pace atq amicieia eopula is. & munã
uoluntatẽ quodã spũali karitatis igne conflatis. ⁊tan qua um
celsa & seã &e secreta sede p̃sidens. urlut in domo sua & intem¬
plo suo  inde se quibiscla or dinatissimnis creature motib primo
spualib deinide corporalib ꝑcuncta diffunditu a rciaire omib

Expanded text:
vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum vidente, posuimus exempli gratia; hoc de aliqua domo, ubi aliquorum talium societas est, hoc de civitate vel etiam de orbe terrarum licet cogitare, si penes sapientes sancteque ac perfecte Deo subditos sit principatus, et regimen rerum humanarum. Sed in hac peregrinatione prius mortaliter exerceri, et per vires mansuetudinis et patientiae in flagellis erudiri, illam ipsam supernam atque coelestem, unde peregrinamur, patriam cogitemus. Illic enim Dei voluntas, qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem flagrantem , in spiritibus summa pace atque amicitia copulatis, et in unam voluntatem quodam spirituali charitatis igne conflatis, tanquam in excelsa et sancta et secreta sede praesidens, velut in domo sua et in templo suo, inde se, quibusdam ordinatissimis creaturae motibus, primo spiritualibus, deinde corporalibus, per cuncta diffundit, et uti
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa etiã corpora omĩ sensu carentia. quȩ illi operi essent
necessaria. frumertũ scilic&. iunum. oleum. uestem nũ mun
codicem: & siqua huius modi: in his certe om̃ib in illo opere
uersantib corporib sie animatis siue in animatis. quȩ cunq
mouerentur. at tererentur. repararentur. ex terminarentꝰ
reformarentur. alio atq alio modo. locis & temporib affecta
mutarentur: non alia eec̃ istoꝵ omiũ uisibiliũ & mutabilium
factoꝵ causa: nisi illa inuisibilis & icõmitabilis uoluntas dĩ.¬
ꝑ anmã iustã sicut sedem sapuentiȩ cuncts utens. & mals & ir¬
rationabilib animis. Et postremo corporib siue quȩ illis in¬
spirarentur & animarentur. siue onui sensu carentib cũ pruni¬
tus uteretur ipsa bona anima & scã. quã sibi ad pium & reli¬
giosum obsequium subdidisset. Quod ergo de uno sapiente¬
quamuis alhuc corpus mortale gestante: quamius exparte

Expanded text:
etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent etiam ipsa corpora omni sensu carentia, quae illi operi essent necessaria, frumentum scilicet, et vinum, et oleum, vestem, nummum, codicem, et si qua hujusmodi; in his certe omnibus in illo opere versantibus corporibus, sive animatis sive inanimatis, quaecumque moverentur, attererentur, repararentur, exterminarentur, reformarentur, alio atque alio modo locis et temporibus affecta mutarentur: num alia esset istorum omnium visibilium et mutabilium factorum causa, nisi illa invisibilis et incommutabilis voluntas Dei per animam justam, sicut sedem Sapientiae, cunctis utens, et malis et irrationalibus animis, et postremo corporibus, sive quae illis inspirarentur et animarentur, sive omni sensu carentibus, cum primitus uteretur ipsa bona anima et sancta, quam sibi ad pium et religiosum obsequium subdidisset? quamvis adhuc mortale corpus gestante, quamvis ex parte