comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bouit. Qmaninus Nr̃t siniquitatẽ
recipere uoluerit: nequa quã selegi
dominicȩ sub integritate conlungit
sicut in euangłodicit. nemo potes ł
duob dominis seruire. Ille aut̃ ue¬
rus amores ł qui ueritatis affectum
sa rigida de liberatione custodit: ut
omnino execratur. quod ei potesł esse
contrarium. Qua propter non ho¬
minẽ iniquũ. sed iniquitatem se
dicit. Odisse quod fas ẽ ad que eam
ab hominatũ fuisse. ut ase longe
Redder& alienã. quatenus legem
dÑiꝑfecta uolun tate dilieret᷑
Quod argumentũ ex c̃taria rerum
diuersitate colligitur. Lex autẽ
dñi est sicut saepe dictũ est. quȩ sub
in enigmatibus agebatur ⁊ ut
sex annis puerserui ret hebrȩus
agnus immolar& agniculus &
his similia quaȩ ad noui testa mt̃ti
possunt signi ficantiam ꝑ tinere
Quaemerito se dilexisse cõmemo¬
rat. nequis ea sub neglectu çrede¬
limꝰ aduertere septẽ illas signi¬
ficat uices. quib: se monachorum.
pia deuotio consolatur. Id .ẽ. matu¬

Expanded text:
oniam animus noster, si iniquitatem recipere voluerit, nequaquam se legi dominicae sub integritate conjungit, sicut in Evangelio dicit: Nemo potest duobus dominis servire . Ille autem verus amor est, qui veritatis affectum sic rigida deliberatione custodit, ut omnino exsecretur quod ei potest esse contrarium. Quapropter non hominem iniquum, sed iniquitatem se dicit odisse, quod fas est, atque eam sic abominatum fuisse, ut a se longe redderet alienam; quatenus legem Domini perfecta voluntate diligeret. Quod argumentum ex contraria rerum diversitate colligitur. Lex autem Domini est sicut saepe dictum est quae sub aenigmatibus agebatur, ut sex annis puer serviret Hebraeus, agnus immolaretur anniculus, et his similia, quae ad Novi Testamenti possunt significantiam pertinere; quae merito se dilexisse commemorat, ne quis ea sub neglectu limus advertere, septem illas significat vices quibus se monachorum pia devotio consolatur, id est matu
Abbreviated transcription (Latin):
res enim quamuis humili sorte mo¬
rerentur: inueniebant spolia multa
Quando & p̃mia diuina rccipie¬
bant & ipsos quoq ꝑ secutores suos¬
bant : ut ipsis magis fierentꝰ spoliũ
quiuitas adhimerent in nocentium:
&ideo l&ari sedicit. in eloquiis dñi.
id ẽ in ammonitionib sacris: sicut
nimia cupiditate festinat. Ista enim
similitudo ad la&itiã trium phantiũ
trahitur non adiuidita tẽtffusi sanguinis
comparatur. Positũ est enim hocfre¬
quent̃ in lit teris sacris ad significatio.¬
nes aliquas ex prim̃das. spoliauit
quippe ȩgrptios populus hebreorum
cũ de longa seruitute dño prȩstutelibe¬
roetus est.
Spoliadauid tulit. suꝑbiã goliae ma¬
litiãq posternens. Triũphauit ipse
dñis dechiabolo quan do alligata for¬
titidi ne ipsius uo samortiseripuit
quae trans tulit ad salutem. Ipse
deniq populus xp̃ianus la&atus ẽ
tã quã quim ueniit spolia multa
Suꝑeloquia dũ quae iudaeis non
credentib ad cõpendiũ ꝓpriȩ salutis

Expanded text:
res, quamvis humili sorte morerentur, inveniebant spolia multa, quando praemia divina recipiebant; ipsos quoque persecutores bant, ut ipsi magis fierent spolia, qui vitas ademerant innocentium. Et ideo laetari se dicit in eloquiis Domini, id est in ammonitionibus sacris, sicut nimia cupiditate festinat Ista enim similitudo ad laetitiam triumphantium trahitur, non aviditati effusi sanguinis comparatur. Positum est enim hoc frequenter in litteris sacris ad significationes aliquas exprimendas. Spoliavit quippe Aegyptios populus Hebraeorum, cum de longa servitute Domino praestante liberatus est. Spolia tuli David, superbiam Goliae malitiamque prosternens. Triumphavit ipse Dominus de diabolo, quando alligata fortitudine ipsius vasa mortis eripuit, quae transtulit ad salutem. Ipse denique populus Christianus laetatus est, tanquam qui invenit spolia multa super eloquia Domini, quae Judaeis non c
Abbreviated transcription (Latin):
dni segregari. sicut omnib contigit
here ticis : quise abunitate scȩ̃ ecłȩ
uitio prauitatis abscidunt. Expec
fidelib: conuenit & modernis. siutrũ¬
tin & enim adantiquos fideles si abil¬
lis expectatũ intellegas incarnatio¬
nis aduentum Conu̾enit autems
ad scõs qui credere coeperunt post
euuangelicam ius sionem cũ adhuc
futuri iudicii praestolant᷑ aduentũ
Quia nequeilli mandata dñi dilige¬
repotuerunt. nisi desideras sent ple¬
nitudinẽm andatoꝵ. nec isti manda¬
ta amare possunt nisiaduentũ dñi
saluatoris timore castissimo suftine¬
rent Salutare quippe dñi .ẽ. salus
gentib ad tributa quae ꝑ angelum
odicta ẽ. adio seph quã simeonin
pace remitenđ agnouit Cus todi
ui tanimamea tes timoniatua
& dilexit ea ue hementep¬
Custo diuit ad tolerantiam mastiri
religio continebatur. Dilexiuero
ad caritate tormentis omnib fortiore
quae flaminasuincit. gladiossuperat
& caelestiuis tute cuncta transcendit

Expanded text:
Domini segregari; sicut omnibus contingit Domini segregari; sicut omnibus contingit haereticis, qui se ab unitate sanctae Ecclesiae vitio pravitatis abscidunt. Vers. fidelibus convenit et modernis, si utrumertinet enim ad antiquos fideles, si ab illis exspectatum intelligas Incarnationis adventum. Convenit autem ad sanctos, qui credere coeperunt post evangelicam jussionem, cum adhuc futuri judicii praestolantur adventum. Quia neque illi mandata Domini diligere potuerunt, nisi desiderassent plenitudinem mandatorum; nec isti mandata amare possent, nisi adventum Domini Salvatoris timore castissimo sustinerent. Salutare quippe Domini est salus Gentibus attributa, quae per angelum praedicta est ad Joseph, quam Simeon in pace remittenvit anima mea testimonia tua, et dilexit ea vehementeCustodivit, ad tolerantiam martyrii religio continebat. Dilexit vero, ad charitatem tormentis omnibus fortiorem, quae flammas vincit, gladios superat, et coelesti virtute cuncta transcendit.
Abbreviated transcription (Latin):
diligentib legemtuam. &
non est illis scanda luco
Cum sit ds̃ in ꝑturbata puritate
ut diligentib legem eius pacis gau¬
dia concedatur: sed pax multa. m̃¬
tis puritas & fidei copia deb&intel¬
legi : quae contra uitia decenter
ꝓp̃ponim Ceterum tribulationibus
& periculis in hoc mundo scilic& :uffugiti
qui sedñi famulũ eẽ. pro fitetur
Nam & apłis quierant diuersa ꝑ se¬
cutione lacerandi. dicit dñs pacẽ
meam douob pacẽmeã relinqͦ uob
ut in dubitant̃ appareat famulos
dñi tran quilla seꝑ m̃te ꝑ flui. quã¬
uis uideant᷑ diuersis corporum af
re diligit legem dñi non ineo patitur
scandailum Id ẽ. aliquid sinistrũ
sicut iudȩi. dequib: scriptũ ÷ Iudaeis
quidem scandalũ gentib aut̃ stultitiã
Scandalũ ẽ. enim mens offensa: ali¬
in ipsa debem diligere. quicquid nos¬
citur continere. alioquin non amat
legem: quun ea offenditur ꝓpaste uł
minima sed orandum ẽ. ut dñi mi
dalum enim illicpati. hoc ẽ. ab electis

Expanded text:
diligentibus legem tuam: et non est illis scandalum. Cum sit Deus imperturbata puritate ut diligentibus legem ejus pacis gaudia concedantur. Sed pax multa, mentis puritas et fidei copia debet intelligi, quae contra vitia decenter opponimus. Caeterum tribulationibus et periculis in hoc mundo subjacet, qui se Domini famulum esse profitetur. Nam et apostolis qui erant diversa persecutione lacerandi, dicit Dominus: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ; ut indubitanter appareat famulos Domini tranquilla semper mente frui, quamvis videantur diversis corporum affiam qui vere diligit legem Domini, non in ea patitur scandalum, id est aliquid sinistrum; sicut Judaei, de quibus scriptum est: Judaeis quidem scandalum, Gentibus autem stultitia . Scandalum est enim mens offensa aliin ipsa debemus diligere, quidquid noscitur continere; alioquin non amat legem, qui in ea offenditur pro parte vel minima. Sed orandum est, ut Domini dalum enim illic pati, hoc est ab electis
Abbreviated transcription (Latin):
carenoscuntur. &merito ad futuram
hierus alem calculus istedeputatur.
qui totius integritatis robore communit᷑.
formatisunt litteris inminutis : secun¬
dumquat tuor cardines mundi: non
incongrue ecclesiam catholicam quȩ
ad huc inistomundo geritur indicare
noscuntur. Quando adhuc in ꝑfectit.
donec p̃destinatorum numerum compe¬
tenter adquirat: sic magnarumrerũ
mysteria psalmorum istorũ noscitur
indicare collectio. Est &iam hicpsal¬
mus. et institutor fidelium quintus.
sicut in anterioribus psalmis iamdictũ ẽ:
ubi quicquid adecclesi asticam discipli¬
nam ꝑtinet. cohors beata canitiuit.
Qui merito telinumero noscitur collo¬
catus. Nam & archa ipsa noȩ quaespe¬
cialiter tipumgestauit ecclesiae
centum eginis legitur fabricata. Pta
uero &ete. sicut eipud grecos scribitur.
Inocttiui decimi calculi obtin& quan¬
titatem. sic istenumerus & coronae p̃miũ.
& scĩ nominis decus insecontinere monserer¬

Expanded text:
care noscuntur. Et merito ad futuram care noscuntur. Et merito ad futuram Jerusalem calculus iste deputatur, qui totius integritatis robore communitur.formati sunt litteris imminutis secundum quatuor cardines mundi, non incongrue Ecclesiam catholicam, quae adhuc in isto mundo geritur indicare noscuntur; quando adhuc imperfecta est, donec praedestinatorum numerum competenter acquirat. Sic magnarum rerum mysteria psalmorum istorum noscitur indicare collectio. Est etiam hic psalmus et institutor fidelium quintus sicut in anterioribus psalmis jam dictum est, ubi quidquid ad ecclesiasticam disciplinam pertinet, cohors beata cantavit, qui merito tali numero noscitur collocatus. Nam et ipsa arca Noe, quae specialiter typum gestavit Ecclesiae, centum annis legitur fabricata. Iota vero et Ita sicut apud Graecos scribitur octavi decimi calculi obtinet quantitatem. Sic iste numerus et coronae praemium, et sancti nominis decus in se continere monstra
Abbreviated transcription (Latin):
cantauit. Etut similitudines aliquas
derebus naturi dibus exquiramus: sic gra¬
ues litteris grecis uolatus suos depinguN.
Et tantahuius reiuis est: ut quamuis
aues apices nesciant. tamen eosnatura¬
li institutione componant. Vidimus
igitur eiussententias qua sistellas cla¬
rissimas incaelo altissimocollocatas.
Vidimus amplissimum mare illis piscib
traxer̃. Intendamus &iam quod or¬
do ipsepsalmorum nonminim a nobis
futuri scłi saacramentadeclarat. Conue¬
niebat enim ut eccłam de toto orbe
collecttm. & indñilaudibus commo¬
ratam graduum cantico sequerentur.
quatenus illa similitudo indicaretur.
quacest in saeculi fine ftcienda. Nam
postquamomnium becitor numerus
dño fuerit presttote collectus: necesse est
ut adillam hierusalem suꝑnã beatus
populus eleuatus ascendat. Et ideo me¬
minissedebemus eorum alstibeto. Dum
qui completis litteris annotatur.
nati ꝑ fectae fidei trinitatem nob in di¬

Expanded text:
cantavit. Et ut similitudines aliquas cantavit. Et ut similitudines aliquas de rebus naturalibus exquiramus; sicut grues litteris Graecis volatus suos depingunt; et tanta hujus rei vis est, ut quamvis aves apices nesciant, tamen eos naturali institutione componant. Vidimus igitur ejus sententias quasi stellas clarissimas in coelo altissimo collocatas; vidimus amplissimum mare illis piscibus traxerunt. Intendamus etiam, quod ordo ipse psalmorum non minima nobis futuri saeculi sacramenta declarat. Conveniebat enim ut Ecclesiam de toto orbe collectam, et in Domini laudibus commoratam, graduum cantica sequerentur; quatenus illa similitudo indicaretur, quae est in saeculi fine facienda. Nam postquam omnium beatorum numerus Domino fuerit praestante collectus, necesse est ut ad illam Jerusalem supernam beatus populus elevatus ascendat. Et ideo meminisse debemus eorum alphabetodum, qui completis litteris adnotantur, nati, perfectae fidei Trinitatem nobis indi
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ fuisse reꝑtam: Quierrantia recolle¬
git: et ꝑditaibonitate sua epiecatis ad¬
quirit. Sed illanatura facit inbecillis.
& omnib: monstrata fragilior : Incar.¬
nationednĩ om̃auicit om̃a superauit.
&omnibus red ditaest excelsior. qu ae pri¬
demuidebatur humilior sicut dicit apłs.
cui autem angelorum dixit aliquando
sed eciddextrismeis. donecponam inimi¬
costuos scabellum pedumtuoꝵ. Sequituꝵ.
Require seruumtuum xpõdicitur requi¬
re : qm̃ tenon potest inbecillitas humana
ꝑquirere. additum est quod saepequidẽ
dictum est. sed merito cuncta concludit.
qm̃iustus isterequiritur. quimandati
eius non probatur oblitus.
NCLUSIO
PAMPLECTENDUS SU¬
auiter omnino psalmus quitali
confessione finitus est. pro¬
lixitatem agnus ammiratione pro fun¬
ditati sociamus excellentium rerum:
amoenitate paradisus quem uirtutum
floribus ornatum ꝑ dstibetum hebrȩoꝵ
scõrũ omnium in marciscibilis corona

Expanded text:
Domini fuisse repertam, qui errantia recolliDomini fuisse repertam, qui errantia recolligit, et perdita bonitate suae pietatis acquirit. Sed illa natura facta imbecillis et omnibus monstrata fragilior, incarnatione Domini omnia vicit, omnia superavit, et omnibus reddita est excelsior, quae pridem videbatur humilior, sicut dicit Apostolus: Cui autem angelorum dixit aliquando: Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum ? Sequitur, require servum tuum. Christo dicitur require, quoniam te non potest imbecillitas humana perquirere. Additum est quod saepe quidem dictum est, sed merito cuncta concludit: quoniam justus iste requiritur, qui mandata ejus non probatur oblitus. Conclusio psalmi. Amplectendus suaviter omnino psalmus, qui tali confessione finitus est, prolixitate magnus, admiratione profunditatis Oceanus, excellentium rerum amoenitate paradisus, quem virtutum floribus ornatum, per alphabetum Hebraeorum sanctorum omnium immarcescibilis corona
Abbreviated transcription (Latin):
nus illud scpientiaeꝑdiderat quod habebat.
Errtuiquasi auiadiscessi etuitiorũ inuias.
solitudinescaecus intraui. ut facile direp¬
tionipateat quipatris sui custodiam non ha¬
bebat & sub iunxit illam euangelicam
comparationem sicut ouis quae perierat
propterquam pastor eius non agintt no¬
uem oues dimisit inmontib & eamquae¬
rens iud aicis estappetitus insidiis. quam
tamen ille ꝑ crucem suam multiplicans
non omituit quaerere. nec desinit congre¬
gare un aouis est cunctorum fidelium
scã congregatio qm̃ unus grex. & unus est
pastor. Et respicequam infirmȩrei cõpa¬
rati sunt homines. quando aixp̃i gratia
deseruntur . Oui uidelic& errantiquce
periculispat& quae direptionibus lupoꝵ
expositaest quam non fuga eripit. non
corporisuditudo defendit. sed quicqui l
libitum est insidiantiꝑ ferat: cumeamuis
corporis nulla defendat. Et benedictũ ẽ
quice perierat ut agnosceres miseri cordia

Expanded text:
nus illud sapientiae perdiderat quod habebat, nus illud sapientiae perdiderat quod habebat, Erravi, quasi a via tua discessi, et vitiorum invias solitudines caecus intravi; ut facile direptioni pateat, qui Pastoris sui custodiam non habebat. Et subjunxit illam evangelicam comparationem , sicut ovis quae perierat, propter quam pastor ejus nonaginta novem dimisit in montibus, et eam quaerens Judaicis est appetitus insidiis: quam tamen ille per crucem suam multiplicans non omittit quaerere, nec desinit congregare. Una ovis est cunctorum fidelium sancta congregatio; quoniam unus grex et unus est pastor. Et respice quam infirmae rei comparati sunt homines, quando a Christi gratia deseruntur, ovi videlicet erranti, quae periculis patet, quae direptionibus luporum exposita est, quam non fuga eripiat, nec corporis valetudo defendat: sed quidquid libitum est insidianti perferat, cum eam vis corporis nulla defendat. Et bene dictum est: Quae perierat, ut agnosceres misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
credidisse. laud auite cantico scilic&
nouo. quem hom oilledebet salutarit̃
inuocatus. Iudiciauero illadicit
quae se instimulissuis dñsꝓmisit. eẽ. fac¬
turum. Idest uenitebenedicti patris
mei ꝑcipiteregnum. quod uobis para¬
tum est aboriginemundi. Tunc enim
ꝑfecta secredit iuuandum. quandoerit
iustorũ numerus aaddexteram collo¬
perierat. require seruumtuum.
quiamandatatua non sum oblitus
ic& diuersas ꝑsonas psalmus iste
contineat loquentes: modo fidelissimos
u& eristestamenti. modonoue regenera¬
tionis electos. alios martyria sustinentes
alios inlegedñĩ assidua meditatione
constantes : declaratum est tamen in
membris xp̃i eccłamcatholicam loqui
quan dottilis sententia in fine psalmidicit᷑.
quaesponsaed ñi conuenire monstratur:
Aitenim. Nomo ille generalis qui in ec¬
demerrauerat legepececti: &ad cciuscs
dñĩ suis uiribus redire non poterat. Qm̃mu¬

Expanded text:
credidisse. Laudabit te, cantico scilicet credidisse. Laudabit te, cantico scilicet novo, quod homo ille debet salutariter innovatus. Judicia vero illa dicit, quae se in famulis suis Dominus promisit esse facturum, id est, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Tunc enim perfecte se credit juvandum, quando erit justorum numerus ad dexteram colloperierat: require servum tuum, quia mandata tua non sum oblitus. Licet diversas personas psalmus iste contineat loquentes, modo fidelissimos Veteris Testamenti, modo novae regenerationis electos, alios martyria sustinentes, alios in lege Domini assidua meditatione constantes; declaratum est tamen in membris Christi Ecclesiam catholicam loqui, quando talis sententia in fine psalmi dicitur, quae sponsae Domini convenire monstratur. Ait enim homo ille generalis qui in Adam erraverat lege peccati, et ad caulas Domini suis viribus redire non poterat, quoniam mu
Abbreviated transcription (Latin):
fiantaurestu e intendentes. in oratio¬
nem seruitui. quimodus. dicitur
optatiuus. postula tergo ueni rednm̃
sclutorem. ꝑquem cum relinquis se
nouerat eẽ saluandum. quod autem
dicit. el egimandataitua. omnia se
pericula amorehĩ ĩ postposuis secestat᷑.
Hullus enimaliquid elegitboni: Nisi
his contraria contemptis docettur.
lutadep̃catio. Aperuit adunatio
becitorum. quod prius penigmata p&e¬
reuidebatur. Ipsum eum uidere con¬
cupiuerat quem deutero uirginali illis
adhuctem poribus credebat eẽ uenturũ.
et ut sibi hancscientiam descripturis
diuinis prouenis semonstrar& : Sequit᷑
&lextia meditatiomea est. In ꝓphe¬
a quibus nasciturum eum cognouerae
.ẽẽ. prophetatum. & necesseerat amore
magno exp&i ⁊ quem antetot saeculai
ad scilutem humanigeneris didicerat
iuuabunt me. Ad ipsum loquit᷑
quem desidertuerat intueri : pro¬
mittens animam sũcon in aeternum
uiuere. quam salutariter inuocatus. nouerat

Expanded text:
Fiant aures tuae intendentes in oratioFiant aures tuae intendentes in orationem servitui . Qui modus dicitur optativus. Postulat ergo venire Dominum Salvatorem, per quem cum reliquis se noverat esse salvandum. Quod autem dicit: Elegi mandata tua, omnia se pericula amore Domini postposuisse testatur. Nullus enim aliquid eligit boni, nisi his contraria contempsisse doceaturluta deprecatio. Aperuit adunatio beatorum, quod prius per aenigmata petere videbatur. Ipsum enim videre concupiverat, quem de utero virginali illis adhuc temporibus credebat esse venturum. Et ut sibi hanc scientiam de Scripturis divinis provenisse monstraret, sequitur, Et lex tua meditatio mea est. In prophea quibus nasciturum eum cognoverat esse prophetatum; et necesse erat amore magno expeti, quem ante tot saecula ad salutem humani generis didicerat dicia tua adjuvabunt me. Ad ipsum loquitur quem desideraverat intueri, promittens animam suam in aeternum vivere, quam salutariter noverat
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia: unde gloriã magis adquire¬
ret. Nreatus ignominiã repperi¬
ret Sequitur qua resemꝑ pronun¬
tiarẽt debeant eloquia dm̃i. silic&
qui a omniam andattipsius a equitas
honore p̃fulgent: & illud aptissime
continua uoce pronuntiandum est.
quod etloquentem iuuat. & audientiũ
sensus aedificat. fiat manus tua
tatua eleci. Cumdicit fitmanus
tua. designaatdñm saluctorem quista¬
tus est ex semined auid secundum carnẽ
ꝑ quem facta sunt et reguntur uniuer¬
sa. Manumhic dexteram debemꝰ
accipere. quia diuersis nominib:
ipsedñs significtur. sicut esctias dicit.
& brechium dñi cui reuelatum est.
Et o alibi. dexterach̃ fecituirtu¬
tem dextertidnĩ exaltauit me.
Quet propt̃ siuemanũ. siue brachium
si ued exteram dicas: significatur
dñs ih sxp̃s. Modus cuitem istae locutio¬
nis frequenter inuenitur in pscilmis
quemproprium scripturaediuinae non
inmerito dixerimus. ut estillud.

Expanded text:
eloquia, unde gloriam magis acquireeloquia, unde gloriam magis acquireret, non reatus ignominiam reperiret. Sequitur quare semper pronuntiari debeant eloquia Domini; scilicet, quia omnia mandata ipsius aequitatis honore praefulgent. Et illud aptissime continua voce pronuntiandum est, quod et loquentem juvat, et audientium sensus aedificat. Vers. 173. Fiatta tua elegi. Cum dicit, Fiat manus tua, designat Dominum Salvatorem, qui factus est ex semine David secundum carnem , per quem facta sunt et reguntur universa. Manum enim hic dexteram debemus accipere, quia diversis nominibus ipse Dominus significatur, sicut Isaias dicit: Et brachium Domini cui revelatum est ? Et alibi: Dextera Domini fecit virtutem, dextera Domini exaltavit me . Quapropter sive manum, sive brachium, sive dexteram dicas, significatur Dominus Christus. Modus autem iste locutionis frequenter invenitur in psalmis, quem proprium Scripturae divinae non immerito dixerimus, ut est illud:
Abbreviated transcription (Latin):
Cumdo cueris me iustificationestuas
Ordo uerborum ttilis est: cum do cue¬
risme iustificationestuas. Cruettib̃t
labiam etihymnum. Promitatenĩ
graticm deuotionis cum dñi dona
susciperit quod argumenti genus int̃
oratores habetur eximium
Pronuntiabit̃ lin quam ea elo¬
quiumtuum. quiao inniaman¬
datatua a cquitas.
Sciens sc̃a cohors dectioso uerbo redden¬
dam . eẽ. rationem: Eloquiadnĩ sedi¬
cit pronuntiarequerentibus. Vnde
& animaesalus adquiritur:: & offensi¬
onumpericula non habentur. Nimis
enimculpcibile est. ut cum nobis scrip¬
tura ediuinae tantis plenemuneribi
offerantur. & tantamiraculad̃i
ubi quep̃ fulgeant. Nosrelicto uitalȩ
sermoneadinepta smundi stibulas
trans feramur. et denoxiis rebus
simus solliciti. quasiꝑ ipsas nob aliquid
boni uidecitur adquiri. H incest
quod scriptura minatur dicens de o¬
too souerbonos reddituros esse rationẽ
Quo prop t̃ mens scã dñi ꝓnuntiabat

Expanded text:
cum docueris me justificationes tuas. cum docueris me justificationes tuas. Ordo verborum talis est: Cum docueris me justificationes tuas, eructabunt labia mea hymnum. Promittit enim gratiam devotionis, cum Domini dona susceperit. Quod argumenti genus inter oratores habetur eximium. Vers. Pronuntiavit lingua mea eloquium tuum: quia omnia mandata tua aequitas. Sciens sancta cohors de otioso verbo reddendam esse rationem, eloquia Domini se dicit pronuntiare quaerentibus; unde et animae salus acquiritur, et offensionum pericula non habentur. Nimis enim culpabile est, ut cum nobis Scripturae divinae tantis plenae muneribus offerantur, et tanta miracula Domini ubique praefulgeant, nos, relicto vitali sermone, ad ineptas mundi fabulas transferamur; et sic de noxiis rebus simus solliciti, quasi per ipsas nobis aliquid boni videatur acquiri. Hinc est quod Scriptura minatur, dicens: De otioso verbo nos reddituros esse rationem . Quapropter mens sancta Domini pronuntiabat
Abbreviated transcription (Latin):
concupiscentice labepur getur: Elo¬
quium siquidẽ dñĩ praestat : utrum que
quia nouit nos multipliciuir tute salut¬
resicut scriptum est. Quis spertiuitindño
hrmnum : cum do cueri s meiustificationes
tucs  Ructtre: arum pendodictum ẽ
quod digestio quaedam stomachinr̃i clciustra
disrumpensinauras aetherias oris strepitu
proferatur: Sed quanto ille prophetarũ
delicis fuertit utiques aginatus quih ym¬
num dñi iucunda exultationerucitibat:¬
& euci poretio si quidẽ istadeimis mentib
uenit Nam cumintus dñs sensum in¬
opemsccginauerit: prouenit ut hẏm¬
nuseius sclutaricriipula proferaitur.
& nottandum quod frequenter eloquiũ
prophetiae hoc uerbo significcitur. ut
est illuo. Cructtiuit cormeum uerbũ
bonum & illuo Eructuabo cibscondita
a constitutionemundi. Et clibi dies
dici eructat uerbum. Fructuatur
famulatur. ut in communi locutione
fierisol& sed adsu ꝑ num intellectum
diuinisensus sermodisponitur. Sequit᷑

Expanded text:
concupiscentiae labe purgetur. Eloconcupiscentiae labe purgetur. Eloquium siquidem Domini praestat utrumque, quia novit nos multiplici virtute salvare, sicut scriptum est: Quis speravit in Domiabunt labia mea hymnum, cum docueris me justificationes tuas. Ructare a rumpendo dictum est, quod digestio quaedam stomachi nostri claustra dirumpens, in auras aethereas oris strepitu proferatur. Sed quanto ille prophetarum deliciis fuerat utique saginatus, qui hymnum Domini jucunda exsultatione ructabat? Evaporatio siquidem ista de imis mentibus venit. Nam cum intus Dominus sensum inopem saginaverit, provenit ut hymnus ejus salutari crapula proferatur. Et notandum quod frequenter eloquium prophetiae hoc verbo significatur; ut est illud: Eructavit cor meum verbum bonum ; et illud, Eructabo abscondita a constitutione mundi ; et alibi, Dies diei eructat verbum . Eructatur famulatur ut in communi locutione fieri solet, sed ad supernum intellectum divini sensus sermo disponitur. Sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
labor infructuo sus in anisq dis d¬
putatio: Scrutantur enim cursus
astrorum : uitas hominũ in potesta¬
te siderum collocantes : Quodsiconitti
licett aut doceri adcreatoris potentiã
nonerit recursus adquemomnissen¬
sus confugiens noscitur. eẽ ꝑ fectus
Intretpostul atiomea in cons¬
pectutuo dñe: secundum elo¬
quium tuum: eꝵ ipeme.
radatim ascendit ri scãp&itio
Nam qui antedixerat. ad pro¬
priet nuncdicit intr&. Prius enim
fuerat utad propinquar&: de inde
ut ad conspectum dñi intrare potu¬
iss&. ut nihil ad plicemus humanȩ
uirtuti : sed omnicipipsius gratiam
cognoscamus impleri. Sed ꝑhanc p̃sen¬
tiam quanta sit uirtus pieorationis
ostenditur : quia nosper ipsam p̃sen¬
ttmur : quando illa conspectibus dñi
offerripos se cognoscitur. Sicut & alio
loco dictum estꝰ. Dirigatur oraitio
meti sicut incensum inconspectutuo
umtuumeripeme ut & ibi superna
uidecit quae desiderat. ethic aeternae

Expanded text:
labor infructuosus inanisque dislabor infructuosus inanisque disputatio; scrutantur enim cursus astrorum, vitas hominum in potestate siderum collocantes. Quod si admitti liceat aut doceri, ad Creatoris potentiam non erit recursus, ad quem omnis sensus confugiens noscitur esse perfectuspostulatio mea in conspectu tuo, Domine; secundum eloquium tuum eripe me. Gradatim ascendit sancta petitio. Nam qui ante dixerat, Appropiet, nunc dicit, Intret. Prius enim fuerat ut appropinquaret, deinde ut ad conspectum Domini intrare potuisset; ut nihil applicemus humanae virtuti, sed omnia per ipsius gratiam cognoscamus impleri. Sed per hanc praesentiam quanta sit virtus piae orationis ostenditur: quia nos per ipsam praesentamur, quando illa conspectibus Domini offerri posse cognoscitur; sicut et alio loco dictum est: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo um tuum eripe me; ut et ibi superna videat quae desiderat, et hic a terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
duicesimam secundamlitteram
dnõ iuuante ꝑuentum est. inquascõ¬
rumchorus quantum ad finem psalmi
uicinus est : tanto sexpodesideratȩ xima¬
ri. Totum enimptinet ad aduentum dnĩ
scalutoris quem fidelium de uotio inef¬
fabilidesiderio sustinebat : ut ouem pditã
reuocarepietctis sue muneredignaret᷑:
Namcum p&it orationem sũm cons¬
pectuidom ini copropinquare: multũ
longe peccatorum p̃sentiam ab eodem
essemons trauit ꝗm̃ illi nulla fiunt
proxima nisiq purissima fuerint:
scĩtite purgata. Sequituꝵ Secundũ
eloquiumtuum damihi intellectum
P&it ittique ut secundum eloquiumdnĩ
sapiat neꝑhumanam prudentiam uani¬
tate submergat. studiosius sepurgans
auitiis quanto iamfruebatur uicini¬
tate uirtutis. Non enim intellectũ
mund anum p&it : sed intellectum se¬
cundum eloquiumdĩ.I qui proficit
semꝑeduitt. Cuius est uertt cognitio
& aeterna sapientia. Est cutem & in¬
tellectus huius seti : ut quorundam

Expanded text:
Ad vicesimam secundam litteram, Ad vicesimam secundam litteram, Domino juvante, perventum est, in qua sanctorum chorus quantum ad finem psalmi vicinus est, tanto se Christo desiderat proximari. Totum enim pertinet ad adventum Domini Salvatoris, quem fidelium devotio ineffabili desiderio sustinebat, ut ovem perditam revocare pietatis suae munere dignaretur. Nam cum petit orationem suam conspectui dominico propinquare, multum longe peccatorum praesentiam ab eodem esse monstravit: quoniam illi nulla fiunt proxima, nisi quae purissima fuerint sanctitate purgata. Sequitur, secundum eloquium tuum da mihi intellectum. Petit itaque ut secundum eloquium Domini sapiat, ne per humanam prudentiam vanitate submergat: studiosius se purgans a vitiis, quanto jam fruebatur vicinitate virtutis. Non enim intellectum mundanum petiit, sed intellectum secundum eloquium Dei, qui proficit semper ad vitam, cujus est vera cognitio et aeterna sapientia. Est autem et intellectus hujus saeculi, ut quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
Ser uaui man data tua & testi¬
moniatua. quia oc̃s uiaemec
Incons pectu tuo doe
Superiorib uersib singulatim
posuit mandata & testimonia
Hic litteram condudens utruque
coniunxit utraq simul custodita
cognoscers dicit ergo seruasso
sequidem mandata & testimonia.
sedcurea potuerit custodire subter
adiunxit. Scilic& quia omnesuias
ipsius dñs .ẽ. dignatus intendere
ut non suis uirib sed diuinȩ potentie
suum posse deputar& Fuissent
enim cęta nocte confuse nisi cas
uerum lum̃ dignar& a spicere
Sedhȩc beatorum omninouox ẽ.
ut ante solemꝑ petuum atq lumen
a&emum ui assuas et̃ fateantur
Negat enim errorem p̃uedere potu issẽ.
qui seres picere luminis profitetur
auctorem. Ab scondebat enim post
culpam adam uiam sũam  ab sconde¬
bat cua abscondebat et in necem fra¬
tris nequisquam eorum poterat di¬
cere. Omnes uie metie in conspectu
tuodñẽ qui senouerant cognitos in
inconspectutuodñẽ. Secunduo
eloquiumtuum damihi in tellectũ

Expanded text:
avi mandata tua et testimonia tua, quia omnes viae meae in conspectu tuo, Domine. Superioribus versibus singillatim posuit mandata et testimonia: hic litteram concludens, utrumque conjunxit, ut utraque simul custodita cognosceres. Dicit ergo servasse se quidem mandata et testimonia; sed cur ea potuerit custodire, subter adjunxit, scilicet quia omnes vias ipsius Dominus dignatus est intendere, ut non suis viribus, sed divinae potentiae suum posse deputaret. Fuissent enim caeca nocte confusae, nisi eas verum lumen dignaretur aspicere. Sed haec beatorum omnino vox est, ut ante Solem perpetuum atque lumen aeternum vias suas esse fateantur. Negat enim errorem praevalere potuisse, qui se respicere luminis profitetur Auctorem. Abscondebat enim post culpam Adam viam suam, abscondebat Eva, abscondebat Cain necem fratris; nec quisquam eorum poterat dicere: Omnes viae meae in conspectu tuo, Domine, qui se noverant cognitos intin conspectu tuo, Domine; secundum eloquium tuum da mihi intellectum.
Abbreviated transcription (Latin):
ut & deuotos spem bonȩ conuersatip¬
nis animar& : & ꝑfidos ꝓposita dãp¬
natione terrer&. Quod specialiterł
intellegendum aestimo deiudȩis: qui
salutem id .ẽ. dñm saluatorem non ei
credendo a se longius effecerunt Nã
ut credere potuis s& iustificationestes¬
tam̃ti u& eris. minime ꝑ qui rere uolu¬
erunt : inquib: ut sȩpe dictum . ẽ. prae¬
figuratus .ẽ. dñi saluatoris aduentus
Merito ergo a sa lute longe facti sunt :
qui res puerunt salutis auctorem
Nam dum illis apilato xp̃s dñs offer¬
retur : illi latronem barabban quales
ipsi fucrunt. dimitt sibi obduratis m̃¬

Expanded text:
ut et devotos spe bonae conversatiout et devotos spe bonae conversationis animaret, et perfidos proposita damnatione terreret. Quod specialiter intelligendum aestimo de Judaeis, qui salutem, id est Dominum Salvatorem, non ei credendo, a se longius effecerunt. Nam ut credere potuissent, justificationes Testamenti Veteris minime perquirere voluerunt, in quibus ut saepe dictum est praefiguratus est Domini Salvatoris adventus. Merito ergo a salute longe facti sunt, qui respuerunt salutis auctorem. Nam dum illis a Pilato Christus Dominus offerretur, illi latronem Barabbam, quales ipsi fuerunt, dimitti sibi obduratis me
Abbreviated transcription (Latin):
Iicuersus sollicita pietate quae¬
rendus . ẽ. nequod absit cohors
scõrum ꝑ arrogantiam iudicariquã¬
sis se uideaturꝰ. Dequib scriptum ẽ.
Iustus in principio sermonis accusa
tor .ẽ. sui: sed iudicium suum illud
dicit. qm̃ uerbo credidit quod incar¬
nationem dñi pura m̃te suscepit se
ꝑ dĩ gratiam benecredendo iudicant
sc̃i: securi semꝑ efficiuntur: & me¬
rito in eis examinationem diuinam
petunt quia scinipsis glorificandos
eẽ. cognoscunt Qres pice quam pul¬
cher rimȩ facta denominatd .ẽ. qđ
argumentum dr̃ a coniugatis . qnđo
nomen denomine copcordi sonatio¬
ne formatur. Sequitirꝵ Redimeme
Quem redimere poterat nisicreden
non fuiss&: ad diđt ꝓpt̃ eloqũtuũ¬
uiuificame. Illo scilic& ubi ꝓmittit
eripiendum aꝑ secutorib eẽ. qui a legẽ
dni non fuiss& oblitus: nunc aptissima
contrari&ate a suꝑbis praedicatorib
salutẽ dicit cẽ. longinquam: qm̃iusti¬
ficationes dñi minime quaesierunt:

Expanded text:
ic versus sollicita pietate quaerendus est, ne quod absit cohors sanctorum per arrogantiam judicari quaesiisse videatur: de quibus scriptum est: Justus in principio sermor est sui . Sed judicium suum illud dicit, quo verbo credidit, quo incarnationem Domini pura mente suscepit. Secper Dei gratiam bene credendo judicant sancti, securi semper efficiuntur: et merito in eis examinationem divinam petunt, quia se in ipsis glorificandos esse cognoscunt. Et respice quam pulcherrime facta denominatio est. Quod argumentum dicitur a conjugatis, quando nomen de nomine concordi assonatione formatur. Sequitur, redime me. Quem redimere poterat, nisi credentnon fuisset? Addidit, propter eloquiuvivifica me. Illo scilicet ubi promittit:eripiendum se a persecutoribus esse, quia legem Domini non fuisset oblitus; nunc aptissima contrarietate a superbis persecutoribus salutem esse longinquam, quoniam justificationes Domini minime quaesierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
r& ad altissimi redẽptoris celeriter dona
DENTIS : INORATIONESIRUITUI
Sulcherrima supplicatione. placatum
sibiuidicẽ reddit: ut petitionib suis.
clem̃tissim prestar& auditus. Sedcũ sit
oculorum intendere : hicaurib datum .ẽ.
scilic& quia uistus eiꝰ & naturȩ potentie
singularis. necaurib audit: nec pedibus
ambulat. necoculis uid&. necore gastat.
nec narib: odoratur : sed in conp̃hensibil
uistute operatur ifta quaedicta sunt
Nancum sit ds̃ sp̃s: sicut deipso legitur
nens omnia queabipso creata sunt. ubiq
plenus. ubiq: totus dese &pse coruscus:
exnra tam̃ consuetudine uistus qd uid&.
oculi dicuntur : uistus qua audit. aures
appellantur : uistus qua pficit : manꝰ
uocantur. & his similia quȩ ꝑ allegoriã
diuinis operationib: applicantu R
cognoscit fideliter in uocare: SIINI¬

Expanded text:
vit, ad altissimi Redemptoris celeriter dona dentes in orationem servi tui. Pulcherrima supplicatione placatum sibi Judicem reddit, ut petitionibus suis clementissimus praestaretur auditus. Sed cum sit oculorum intendere, hic auribus datum est; scilicet quia virtus ejus et naturae potentia singularis nec auribus audit, nec pedibus ambulat, nec oculis videt, nec ore gustat, nec naribus odoratur, sed incomprehensibili virtute operatur ista quae dicta sunt. Nam cum sit Deus spiritus, sicut de ipso legitur:nens omnia quae ab ipso creata sunt, ubique plenus, ubique totus, de se et per se coruscus; ex nostra tamen consuetudine virtus qua videt oculi dicuntur, virtus qua audit aures appellantur, virtus qua perficit manus vocantur, et his similia quae per allegoriam divinis operationibus applicantur. cognoscit fideliter invocare.
Abbreviated transcription (Latin):
miscdam conuolauit Non ẽ enim in nr̃is
actib utmeream̃ absolui: sed ipsius ꝑ¬
pitiationis . ẽ. ut confitentẽ reum libe¬
rare dign&. Sed si nom̃ istud diligen¬
tius ꝑ scruteris : ꝓpitiatio fuit: quando
ꝑ eunti mundo ds̃ filusui incarnatione
subuenit : ut humanũ genꝰ absoluer&
quoerat peccatis nectentib obligatũ
Sequitur & ꝓpter legẽ tuã sustinui
te dñe. Propitiationi lex uid& eẽ
contraria: quia lex peccatũ decegit
reum designat. totũq si bi hominem
reddit obnoxium sicut apłs dicit
peccatũ aut̃e non cognoui: nisi plegẽ
Nam concupiscentiam nesciebam :¬
usilex dicer& non concupisces

Expanded text:
misericordiam convolat. Non est enim in nostris actibus ut mereamur absolvi, sed ipsius propitiationis est, ut confitentem reum liberare dignetur. Sed si nomen istud diligentius perscruteris, propitiatio fuit quando pereunti mundo Deus Filii sui incarnatione subvenit; ut humanum genus absolveret, quod erat peccatis nectentibus obligatum. Sequitur, et propter legem tuam, sustinui te, Domine. Propitiationi lex videtur esse contraria, quia lex peccatum detegit, reum designat, totumque sibi hominem reddit obnoxium, sicut Apostolus dicit: Peccatum autem non cognovi, nisi per legem; nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret: Non
Abbreviated transcription (Latin):
deniq istȩ nescit inferos : qui trans mittit
ad celos. Qua ꝓpt̃ uistutẽ scẽ orationis
intende: quiatanto secredidit celerius
audiendum : quantã deimis penetralib
clamabat ad dnm Deniq sic sequituꝵ

Expanded text:
denique iste nescit inferos, qui transmittit denique iste nescit inferos, qui transmittit ad coelos. Quapropter virtutem sanctae orationis intende: quia tanto se credit celerius audiendum, quantum de imis penetralibus clamabat ad Dominum. Denique sic sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uocem meaco
Pro fundũ ẽ quasi porro fundum:
cuiusima omnimodi mersa sunt
Hinc ad dñm ꝓph&ra clamauit : ut facili¬
us potuiss& audiri Deisto ꝓfundo: glo¬
riosas fudit lacrimas petrus. deisto
publicanꝰ pectora culpanda tundebat.
qui sic in altũ uenerat peccatorũ. ut nec
oculos leuar& adcelum Deisto deniq
uiuus intrauerat: co&us enim ꝓph&ȩ orato¬
rium fuit naufrago portus int̃ undas
dom̃ felix in desperatione subsidium
Non enim glutitus ẽ. inescam: sed in re¬
quiem possidendam : & merito nouitatis
exemplo uenterille ferinus reddit pa¬
bulum in laesum. non solita iniuria de¬
coctionis absumptum : sicut in libro suo
ipsetestatur dicens. & precepit dñs pis¬
cimagno : ut deglutir& ionam: &erit
ionas inuentrepiscis trib dieb & trib
noctib &c& ubiorationes quoq: suas
ꝓphetica ueritate narrauit. O pęnitentia
nimis & ab solutȩ gloriosa humiliatio quȩ
nes cit cadere : luctus: quicorda leificat
Lacrimȩ: quȩ animam rigant. Pro funđ

Expanded text:
ocem meam. Profundum est quasi porro fundum, cujus ima omnino demersa sunt. Hinc ad Dominum propheta clamavit, ut facilius potuisset audiri. De isto profundo gloriosas fudit lacrymas Petrus; de isto Publicanus pectora culpanda tundebat, qui sic in altum venerat peccatorum, ut nec oculos levaret ad coelum: de isto denique vivus intraverat. Cetus enim prophetae oratorium fuit, naufrago portus, inter undas domus, felix in desperatione subsidium. Non enim glutitus est in escam, sed in requiem possidendam; et miro novitatis exemplo venter ille ferinus reddidit pabulum illaesum, non solita injuria decoctionis absumptum; sicut in libro suo ipse testatur, dicens: Et praecepit Dominus pisci magno ut deglutiret Jonam: et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus et tribus noctibus, etc. : ubi orationes quoque suas prophetica veritate narravit. O poenitentia nimis et absolute gloriosa, humiliatio quae nescit cadere, luctus qui corda laetificat, lacrymae quae animam rigant. Profundus
Abbreviated transcription (Latin):
Vna ẽ. ergo securitas in hoc selo: uiuen¬
diiugiter pusp̃cib indinari. ut quia cul¬
pa ceꝰ non possum liberi: ꝑ munera pie¬
tatis meream̃ ab solui BIVISIOPSALMI
idens ꝓph&a plusm̃te quã corpo¬
renemagis delictorum frustibus
obrueretur : exordio facto clamat ad¬
dñm ut depeccatorum ꝑfundo liber&u pe
beniuolentiã boniiudicis: quaerens deca¬
saliuus. nisi qui diuina clem̃tia fuerit ab¬
solutus. Sequitur. conpendiosa conclusio
narrationem : & c&era p̃ter mittens. qm̃
sio portunȩ adhibeintur exornant: sun¬
congrue intromittantur. horrescunt
Secutus ẽ. ergo bonus magister utile de¬
uotũq compendium: cito ad gratulatio¬
nis gaudia uenit. ut agnoscerent peni¬
tentes quanta gratia suscipiuntur quib:
tam uelox medicina pręstatur

Expanded text:
Una est ergo securitas in hoc saeculo viventi, jugiter piis precibus inclinari; ut qui a culpa esse non possumus liberi, per munera pietatis mereamur absolvi. Divisio psalmi. Videns propheta plus mente quam corpore, ne magnis delictorum fluctibus obruereturnum, ut a peccatorum profundo liberetur: benevolentiam boni judicis quaerens de casalvus, nisi qui divina clementia fuerit absolutus. Sequitur compendiosa conclusio, narrationem et caetera praetermittens: quoniam si opportune adhibeantur, exornant; si incongrue intromittantur, horrescunt. Secutus est ergo bonus magister utile devotumque compendium; cito ad gratulationis gaudia venit, ut agnoscerent poenitentes quanta gratia suscipiuntur, quibus tam velox medicina praestatur.
Abbreviated transcription (Latin):
do eos abhoste seuissimo in prosperis
tribulationibus quedefendit.
custodia: quae non solum ab aduer¬
sis uindicat. sed &iam bectos faccit & ad
caelorum regnaꝑducit. Addiditquoq
ab omnimalo . Sed hocmalum non sic
intellegendumest. quem admodum
morttilitasputat orbitates suscipere.
damniscopiosissimis ingrauari. in opia
p̃mi. &c&era quae huius scłi amatores
aestimant eẽ grauissima. Sed illuom
malumdicit: quod diuinam gratiam
tollit animam ꝑdit. tottisquednĩ pro¬
missiones euacuat. Et qm̃ nouerat hic
scõs uiros doloribus ingentibus fuisse
cruciatos. corporis quedispendio ad mar¬
tsriip̃mia ꝑuenisse. adiecit: Custodit
animamtuam dñs. Quam solam seruat
in scĩs : qui corporis detrimento aet̾nȩ
optatumest ut dnĩ misericordiacustodi¬
r&. uenitadfinempsalmi et cuncta
conclusit. Dicitenim. Dñscustodiat
introitumtuum. Hoc martrribus dic¬
tum competenter aduertimus. quorũ

Expanded text:
do eos ab hoste saevissimo in prosperis do eos ab hoste saevissimo in prosperis tribulationibusque defendit. custodia, quae non solum ab adversis vindicat, sed etiam beatos facit, et ad coelorum regna perducit. Addidit quoque, ab omni malo; sed hoc malum non sic intelligendum est, quemadmodum mortalitas putat, orbitates suscipere, damnis copiosissimis ingravari, inopia premi, et caetera quae hujus saeculi amatores aestimant esse gravissima. Sed illud malum dicit, quod divinam gratiam tollit, animam perdit, totasque Domini promissiones evacuat. Et quoniam noverat hic sanctos viros doloribus ingentibus fuisse cruciatos, corporisque dispendio ad martyrii praemia pervenisse, adjecit, custodiat animam tuam Dominus, quam solam servat in sanctis, qui corporis detrimento aeternae loptatum est ut Domini misericordia custodiret, venit ad finem psalmi, et cuncta conclusit. Dicit enim: Dominus custodiat introitum tuum. Hoc martyribus dictum competenter advertimus, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo dicturus est. Oseorum locutũ
estuconitatem. etdexteraeorum dexte¬
rtiniquitatis. Sed illa ueradicenda ẽ
quidẽ istahanchabent naturam. ut
corporanrã adurant quando estiuo
fuerintcalore feruentia. Sed qm̃ non ẽ
haec prophetae uoluntas. ut omni no
dequalitate corporissentiantur. quia
anima ibus uult semꝑ eẽ consultum:
Diemet noctem quod est sol & luna.
intellegam⁊ aduersauł prospera : Qui¬
bus uitthumani generis. uariauicissi¬
tudine continetur. Sicut &inalio
locodictum est. Indieclamaui & noc¬
tecoramte. Significatenimtotius
ui taetempus: quialamandum est seꝑ
ad dnm. Ergo dñs non ꝑmittit tales
inreatum deduci aut scandalo inter¬
ueniente ꝑ ire: quando eis custodiae
suae praestat auxilium. Sicenim
israheliticum populum beneficiorũ
suorum. munerecustodiuit. ut cum
ꝑdiem nube protegeret. Et nocte
ignea columnalustrar&:. Quod
nunc sticit occultae inseruis suis. quan¬

Expanded text:
psalmo dicturus est: Os eorum locutum psalmo dicturus est: Os eorum locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis . Sed illa vere dicenda est quidem ista hanc habent naturam, ut corpora nostra adurant, quando aestivo fuerint calore ferventia. Sed quoniam non est haec prophetae voluntas, ut omnino de qualitate corporis sentiatur, qui animabus vult semper esse consultum, diem et noctem, quod est sol et luna, intelligamus adversa vel prospera, quibus vita humani generis varia vicissitudine continetur, sicut et alio loco dictum est: In die clamavi, et nocte coram te ; significat enim totius vitae tempus, quia clamandum est semper ad Dominum. Ergo Dominus non permittit tales in reatum deduci, aut scandalo interveniente peruri, quando eis custodiae suae praestat auxilium. Sic enim Israeliticum populum beneficiorum suorum munere custodivit, ut eum per diem nube protegeret, et nocte ignea columna lustraret. Quod nunc facit occulte in servis suis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
cus toditte dñs protectiotua: figuraẽ
epembasis. qua elatine iterationoncu¬
patur. Hancautem qdmmemorat
protectionem : ubi ẽẽ possit: euident̃
ostendit Idest supmanum dexte¬
raetuae. Manus : communenomen
est: It tenim et dextertidicitur & si¬
nistra. Sed hic merito dextertiponit᷑.
ubidñsomnia prospera promisisse
monstratur. Scriptum est enim
inprouerbiis. Longitudo dierum et
anniuittie: indexteraeius quod est
aeterna felicitas. Insinistric autem
eius : diuitiae etgloria. quod saeculi
huius bona significat. quaetamen
ab ipsodariposse non dubium est. Est
quo qued exterceiꝰ: quando scĩ in ipsam
partem ad ꝑcipiendamunera segre¬
gantur. Est sinistraquando peccato¬
res aeterna poenadampnandi sunt:
illiquic̃aelestiadesideruer̃. istiquia
mundana secuti sunt. Legimus quoque
peccatores dextercon sibi fecisse. quae
tamen sinistraest. Dequibus idem pro¬
pheta incentesimoquadragesimot̃tio

Expanded text:
custodit te, Dominus protectio tua, figura est custodit te, Dominus protectio tua, figura est epembasis, quae Latine iteratio nuncupatur. Hanc autem quam memorat protectionem ubi esse possit, evidenter ostendit, id est, super manum dexterae tuae. Manus commune nomen est; ita enim et dextera dicitur, et sinistra; sed hic merito dextera ponitur, ubi Dominus omnia prospera promisisse monstratur; scriptum est enim in Proverbiis: Longitudo dierum et anni vitae in dextera ejus , quod est aeterna felicitas. In sinistra autem ejus divitiae et gloria, quod saeculi hujus bona significat, quae tamen ab ipso dari posse non dubium est. Est quoque dextera ejus, quando sancti in ipsam partem ad percipienda munera segregantur. Est sinistra, quando peccatores aeterna poena damnandi sunt: illi, quia coelestia desideraverunt; isti, quia mundana secuti sunt. Legimus quoque peccatores dexteram sibi fecisse, quae tamen sinistra est, de quibus idem propheta in centesimo quadragesimo tertio
Abbreviated transcription (Latin):
quiar euerattilis innobis redditur eius
aspectus qualis inipso fuerit nr̃ȩmentis
intuitus sed illiueracissime uidentdm̃.
qui non solum eius humanitatem sed
&iamdiuniatis contemplantur
absq: dubitatione potentiam. Incar¬
natio siquidem eius est. sicut dicit euan¬
gelium. uerbum carofactum est. &
habitauit in nobis. Deitasautem ipsi¬
us: sicut idem euangelista testatur.
In principio erat uerbum. et uerbum
eratcepud dm̃ etdserat uerbum. Qui
it aicrediderit. haecerit ueracissimus
isrichel & non dormitabit. Nequedor¬
fideliter expetdisse . Notandum quoq:
quod sic animam uerba istadiximus
fuisseconuersa. ut tamen ad membra
ecclesia eaptissima collationereferan¬
tur. Dicitenim. dñscustoditte.
Illeuidelic&. qui fecit celum et t̃rã:
& neisteccustodia aliquid dubieattis.
haberepotuissec. Addidit. Dñs pro¬
tectiotua: ubi est enim diuinapro¬
tectio. quis dubit& securam illicesse
custodiam& Nam quod dixit. Dñs

Expanded text:
quia revera talis in nobis redditur ejus quia revera talis in nobis redditur ejus aspectus, qualis in ipso fuerit nostrae mentis intuitus. Sed illi veracissime vident Deum qui non solum ejus humanitatem, sed etiam divinitatis contemplantur absque dubitatione potentiam. Incarnatio siquidem ejus est sicut dicit Evangelium Verbum caro factum est, et habitavit 432 in nobis : deitas autem ipsius sicut idem evangelista testatur: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Haec qui ita crediderit, erit veracissimus Israel; et non dormitabit neque obdorfideliter expetiisse. Notandum quoque quod sic ad animam verba ista diximus fuisse conversa, ut tamen ad membra Ecclesiae aptissima collatione referantur. Dicit enim: Dominus custodit te, ille videlicet qui fecit coelum et terram. Et ne ista custodia aliquid dubietatis habere potuisset, addidit, Dominus protectio tua. Ubi est enim divina protectio, quis dubitet securam illic esse custodiam? Nam quod dixit, Dominus