comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cetera usq adillud ubi ait. Et
confestim inderunt. ⁊ secuti st̃
eum. Hoc ⁊ marcus commnemo¬
rat. s de uno ceco factum. Que
ita soluitur questio. ut illa so¬
luta est de duob qui legionẽ
demonun paciebantur in re¬
gione gerasenorum. Nam duo¬
rum etam cecorum quos mõ
interposint unum fuisse no¬
tissimum. ⁊ illa ciuitate famo¬
sissimĩ ⁊ hoc enam sats appa¬
ret. quod inomenenis ⁊ patris eꝰ
marcus commemorauit. Qdͣ itot
supius sanatis a dño non facile
occurrit. nisi cum iairum archi¬
sinagogum euam nomie exp̃s.¬
sit. cunis filiam resucitart iħs.
In quo ettam magis iste sensus
apparet. quia &e ille archisinago¬
gus utiq in loco illo nobilis fu¬
it. Proculdubio itaq timeus iste
bartimei filius. ex alqͥua magna
felicitate deiectus notissime e fa¬
mosissime miserie fuit. qd nõ
solum cecus s etiam mendicus
sedebat. Hinc est gͦ q̃ ipsum solũ
uoluit commemorare marcus.
cuiꝰ illuiminatio tam claram fa¬
mam huic miracło comparauit.

Expanded text:
sque ad illud ubi ait, Et confestim viderunt, et secuti sunt eum . Hoc et Marcus commemorat, sed de uno caeco factum . Quae ita solvitur quaestio, ut illa soluta est de duobus, qui legionem daemonum patiebantur in regione Gerasenorum . Nam duorum etiam caecorum, quos modo interposuit, unum fuisse notissimum et in illa civitate famosissimum ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen eius et patris eius Marcus commemorauit, quod in tot superius sanatis a domino non facile occurrit, nisi cum Iahirum archisynagogum etiam nomine expressit. cuius filiam resuscitauit Iesus. in quo etiam magis iste sensus appareat, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. procul dubio itaque Bartimeus iste Timei filius ex aliqua magna felicitate deiectus notissimae et famosissimae miseriae fuit, quod non. solum caecus, uerum etiam mendicus sedebat. hinc est ergo quod ipsum solum uoluit commemorare Marcus, cuius inluminatio tam claram famam huic miraculo conparauit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam tem. sic u̾ba que uerba
que ꝓpter illam sunt dicenda
commendet. cum pomis itares
que dicenda est sermonib ꝑ
quos discenda est ꝓferatur. ut
istos ommino querere non de¬
beremus. si eam fine his nosse
possemus sic̃ illam nouit ds.
ĩipso angłi eiꝰ.¬

Expanded text:
ipsam rem, sic uerba, quae ipsam rem, sic uerba, quae propter illam sunt dicenda, commendet, cum potius ita res, quae discenda est, sermonibus, per quos discenda est, praeferatur, ut istos omnino quaerere non deberemus, si eam sine his nosse possemus, sicut illam nouit deus et in ipso angeli ei
Abbreviated transcription (Latin):
singłi cosdem libros hebre¬
os. hunis item distantie causa
si queratur. cur tanta auctoritas
interpretationis septuagnta
multis in lodis distet ab ea uerita¬
te que in hebiris codicib inue¬
nitur. nncħ̾ occurrere ꝓbalnuis
existimo. quam illos sepruagmi¬
ta eo fpñ merpretatos quo ce il¬
la que interpretabantur: consẽ¬
qd̃ ex ipsa eorum mirabili que
in eloquio uariando.⁊ ab eadẽ
uoluntate di cuius illa dicta e¬
rant. ⁊ cui uerba seruire debãt
non recedendo. nicħ aliuad demõ¬
strare uoluerunt quam hoc ip¬
sum quod nunc in euangłista¬
rum quatuor concordi quadam
diu̾sitate miramur: qua nobis
ostenditur non ẽẽ raendanum
si quisquam ita diuerso mͦ ali¬
quid narret. ut ab eius nolũ¬
tate cui consonandum & con¬
senciendum est ñ recedat. qͣ nos¬
se ⁊morib uile est ꝓpter ca¬
uenca ⁊ nidicanda mendatia .i
ipsi fidci ne putemut quasi cõ¬
scrans sonis ita mumiri uerita¬
tẽ. tanquam ads̃ nob̾ quemadm̃

Expanded text:
singuli eosdem libros Hebraesinguli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis in locis distet ab ea ueritate quae in Hebraeis codicibus inuenitur, nihil occurrere probabilius existimo quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabanturquod ex ipsa eorum mirabili quaein eloquio uariando et ab eadem uoluntate dei, cuius illa dicta erant et cui uerba seruire debebant, non recedendo nihil aliud demonstrare uoluerunt quam hoc ipsum quod nunc in euangelistarum quattuor concordi quadam diuersitate miramur, qua nobis ostenditur non esse mendacium, si quisquam ita diuerso modo aliquid narret, ut ab eius uoluntate, cui consonandum et consentiendum est, non recedat. quod nosse et moribus utile est propter cauenda et iudicanda mendacia et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis ita muniri ueritatem, tamquam deus nobis quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. de quo illi dixerunt. U gͦ
urrumq factum pot̾ intelligi
nulla reprignantia est. nec si aliꝰ
alnirł. ⁊ alnid alius commemora¬
ret. Quantominus ut alius
unim. alius utrumq e Ioħs ꝙͦ
cum taceat quemadmodim do¬
niinuis discipłos fuos ad hec a¬
minalia sibi addtncenda mise¬
rit. interponit tam breuiter
hoc de pullo cum testimonio
In quo cuam testimonio ꝓpħi¬
co. aliquantum diuersa euan¬
głistarum locutio. ab ea qmid̃
sentencia non recedit. S potest
mouere qd hoc matħs sic acdhi¬
bet. ut asinam dicat cõmemo¬
rasse ꝓpħam. Non autem ita
se ht̃ uel quod ioħs interponit.
uł codices eccłastici interpreta¬
tionis usitate. suius rei causa
illa michi udetur. qͥ matħs
hebrea lingua phibetur eurã¬
głium conscripsisse. Mamfestũ
est autem interpretationem
illam que dr̾ septuagrata. an
ñ nullis se alr̾ hr̃e quam inue¬
niunt in hebito eam linguã
nouerunt: ⁊ qui interpretati sũt

Expanded text:
ceret, de quo illi dixerunt! ubi ergo ceret, de quo illi dixerunt! ubi ergo utrumque factum potest intellegi, nulla repugnantia est, nec si alius aliud et aliud alius commemoret, quanto minus, ut alius unum, alius utrumque! Iohannes quoque, cum taceat, quemadmodum dominus discipulos suos ad haec animalia sibi addrit, interponit tamen breviter hoc de pullo, cum testiin quo etiam testimonio prophetico aliquantum diuersa euangelistarum locutio ab ea quidem sententia non recedit; sed potest mouere, quod hoc Mattheus sic adhibet, ut asinam dicat commemorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est autem interpretationem illam, quae dicitur Septuaginta, in nonnullis se aliter habere, quam inueniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pullum cum ea:i c̃. usq ad eũ
locum uͥ ait. Benedictus qui ue¬
uit in nomine dm̃. osanna in al¬
tisimis. hoc etiam maitus na¬
rat. eodem ordine custodito. Lucas
autem in iericho. immoratur.
Quedtam commemorans. que is
n p̃termiserunt. de zatheo pr̃i¬
cipe publicanorum ⁊i quedam
in parabolis dicta. Post hec ce ip̃
occurrit eis ad huius pulli cõme¬
morationem. in quo sedit iħs.
Nec moueat q̃ matħ̾s. i asinam di¬
cit & pullum. ceteri antem de asi¬
na tacent. Immo enam recordã¬
aa est illa regła quam de quinqͣ¬
geis ⁊ centenis discumbentib
cum quinq panib turbe pasce¬
rentur. supra isimaumꝰ. Qua
insimirata ñ deberet hoc iam ꝓmo¬
uere lectorem. nec simatħis ita
de pullo tacisset quemadmod̾
illi de asina tacuerunt. ut ma¬
xime contrarim putaretur qđ
unus asinam dixit. alii pullũ
asme. Quantoriras moueri opo¬
rret quia unuis ita commemora¬
uit. asitiam de qua ceteri tacue¬
runt. ut tamen pullum non ta¬

Expanded text:
pullum cum ea, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: benedictus qui uenit in nomine domini, osanna in altissimis. hoc etiam Marcus narrat eodem ordine custodito. Lucas autem in Hiericho inmoratur quaedam commemorans quae isti praetermiserunt de Zaccheo principe publicanorum et quaedam in parabolis dicta. post haec et ipse occurrit eis ad huius pulli commemorationem, in quo sedit Iesus. nec moueat quod Mattheus et asinam dicit et pullum, ceteri autem de asina tacent. immo etiam recordanda est illa regula, quam de quinquagenis et centenis discumbentibus, cum quinque panibus turbae pascerentur, supra insinuauimus. qua insinuata non deberet hoc iam permouere lectorem, nec si Mattheus ita de pullo tacuisset, quemadmodum illi de asina tacuerunt, ut maxime contrarium putaretur, quod unus asinam dixit, alii pullum asinae; quanto minus moueri oportet, quia unus ita commemorauit asinam, de qua ceteri tacuerunt, ut tamen pullum non ta
Abbreviated transcription (Latin):
intrauit iħs in templum dĩ:⁊
eiciebat omnes uendentes & e¬
mentes in templo:⁊ cet̾a usq
ad eum locum iͥ ait. Uos aũt
fecistis illam. speluncam latro¬
mĩ. Hoc de turbis uendentiũ
eiectis de templo om̃s comme¬
morant. s ioħs longe diuerso or¬
dine. Nam post testimonnim
baptiste ioħ̃is de iħu cum eũ
cõmemorasset isse in galileã.
quando aquam comuertit in
innum inde por̾s cõmemora¬
tionem paucorum in caphar¬
naum dierũ. dicit eim ascen¬
disse in ierosolimã. cum eẽt
pascha niãcorimi:⁊ facto flage¬
llo de resticulis expulisse de
templo uendentes. ñ mam¬
festum ẽ. ñ semels iterum hoc
eẽ a dño factũ:ͤ¬

Expanded text:
trauit Iesus in templum dei et eiciebat omnes uendentes et ementes in templo, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: uos autem fecistis illam speluncam latronum. hoc de turbis uendentium eiectis e templo omnes commemorant, sed Iohannes longe diuerso ordine. nam post testimonium baptistae Iohannis de Iesu, cum eum commemorasset isse in Galilaeam, quando aquam conuertit in uinum, inde post commemorationem paucorum in Capharnaum dierum dicit eum ascendisse in Hierosolymam, cum esset pascha Iudaeorum, et facto flagello de resticulis expulisse de templo uendentes. unde manifestum est non semel, sed iterum hoc esse a domino factu
Abbreviated transcription (Latin):
illua uibi air. Sicut filus hõĩs
ñ uenit ministrari s intmstrare.
& dare aniruam suam redemy¬
tionem ꝓ multis. hunc cum illo
ordinem etiam martus tenunit.
tum eẽ. matħs exp̃ssit. cum illa
coruim uoluntatem attulisset ad
añi. Uñ magis ipsos quam illã
aoxisse qͥ dictum est marcus bre¬
sis potis quani matri res pond̾.
Luicas autem postea quam ex
eodem ordine commnemorauit
que de passione ⁊ de resurracti¬
one sua onodecim discipłis fu¬
isti pꝰaueruntr. Post que inter¬
pofita occurrerunt ei ab ierico.
Qd̾ autem chxcrunt maths ae
martus de principib gentium
qui dñantur subiectis. non tu
turum int̾ illos. s eum qui erit¬
maior etiam seium aliorũ fu¬
trum dicit tale aliquid ⁊ lucas.
s non eo loco ⁊ ordo ipse idicat.
iterum cẽ eamdem sentenciã a

Expanded text:
ubi ait: sicut filius hominis non uenit ministrari, sed ministrare et dare animam suam redemtionem pro multis. hunc cum illo ordinem etiam Marcus tenet filtum esse Mattheus expressit, cum illa eorum uoluntatem attulisset ad dominum. unde magis ipsos quam illam dixisse quod dictum est Marcus bresis potius quam matri respondit. Lucas autem, posteaquam ex eodem ordine commemorauit quae de passione et resurrectione sua duodecim discipulis isti commemorant, post quae interposita occurrerunt ei ad Hierichum. quod autem dixerunt Mattheus et Marcus de principibus gentium, qui dominantur subiectis, non ita futurum inter illos, smajor etiam servum aliorum futurum: dicit tale aliquid et Lucas, sed non eo loco ; et ordo ipse indicat, iterum esse eamdem sententiam a
Abbreviated transcription (Latin):
lnanus cis imponeret: ⁊ oraret.
Discipłi autem. increpabant es
ce cetã usq ad illud u̾ ai. Multi
sunt uocati. pauci aintemelecti.
hunc cum matho marcus qr dmẽ
tenur .s de conducts oparit ad
uineam solus macħs interponii.
Lucas autem cum cõmemorasset
illud quod cis dint querentibus
inter se quisnam maior esset. as¬
urgxit de illo quem inderiu.
eicientem demonia. cum eum ñ
sapueretur. Inde iam digrecditit:
ab istis duob uibi ait eum firma¬
sle faciem fuam ut irer mier¬
łm.ac post multa interposita
occatrit eis rursus ad comme¬
morandum istum duntem cii
dr uende omnia que habes.
quem minc isti cõmemorant ex
ordine quo pariter eunt. Ham
ibi etiam lucas de istis paruulis
ante quam diuns faciat. meu¬
tionem. quema dmodum isti nõ
quetir quid bomifaciat iuita

Expanded text:
oraret. discipuli autem increpabant eis, et cetera usque ad illud ubi ait: multi sunt enim uocati, pauci autem electi. hunc cum Mattheo Marcus ordinem tenuit, sed de conductis operariis ad uineam solus Mattheus interponit. Lucas autem cum commemorasset illud quod eis dixit quaerentibus inter se, quisnam maior esset, adiunxit de illo quem uiderunt eicientem demonia, cum eum non sequeretur; inde iam digreditur ab istis duobus, ubi ait eum firmasse faciem suam, ut iret in Hierusalem, ac post multa interposita occurrit eis rursus ad commemorandum istum diuitem, cui dicitur: uende omnia quae habes, quem nunc isti commemorant ex ordine, quo pariter eunt. nam ibi etiam Lucas de istis paruulis, antequam diuitis faciat mentionem, quemadmodum et isti, non quaerit, quid
Abbreviated transcription (Latin):
um dr̃. quid me interrogas de
bono: Scł̃m illos ainem quiad me
dicis bomims Nam quid me int̃¬
rogas de bono ad ilbum magis re¬
fem pot̃ quod ait ille querens qͥd
bom facram: Ibi enim &e boni
nommiaurr:i intetrogatioẽ. Ma¬
gister autem bone. ñdum est in¬
ttrrogatio. Commodissime gͦ
intelligitur uirumq dictum.
quid me dicis bomun: ⁊ iterro¬
gas me de bono.¬

Expanded text:
um dicitur: quid- me interrogas de bono? secundum illos autem: quid me dicis bonum? nam quid me interrogas de bono? ad illud magis referri potest quod ait ille quaerens: quid boni faciam? ibi enim et bonum nominauit et interrogatio est, magister autem bone nondum est interrogatio. commodissime ergo intellegitur utrumque dictum: quid me dicis bonum et interrogas me de bono
Abbreviated transcription (Latin):
raret interrogatos. s ultro intu¬
lisse de mandato moysi. quo
uelut conuincerent dñm seꝑa¬
tionem conuigii ꝓhibentem.
Cungꝰ uoluntas loquentium
cin debent uerba serinre abe¬
uangłista utroq monstrata. sit.
nich iteres quam duisis ner
amubos fuerit narrandi modus.
dim ab eadem ueritate neuter
abscederet. Potest etam hoc in¬
tesbigi. quod sicut dicit martus
prius eos de uxore annitenda
interrogantes dñs uicussim inter¬
iogaret. quid eis precepit moy¬
sei. Quni cum respondisent moy¬
sen prnifise libellum repudii sẽ¬
bete. ⁊ diuttere. respondit es
de ppia legre ꝑ moysendata quo¬
modo as instituerit comugnim
mascdi & semine. dicens ea que
ponit matħs. Id est ñ logitis qr¬

Expanded text:
raret interrogatos. sed ultro inturaret interrogatos. sed ultro intulisse de mandato Moysi, quo uelut conuincerent dominum separationem coniugum prohibentem. cum ergo uoluntas loquentium, cui debent uerba seruire. ab euangelista utroque monstrata sit, nihil interest, quam diuersus inter ambos fuerit narrandi modus, dum ab eadem ueritate neuter abscederet. Potest etiam hoc intellegi, quod, sicut dicit Marcus, prius eos de uxore dimittenda interrogantes dominus uicissim interrogarit, quid eis praeceperit Moyses, qui cum respondissent Moysen permisisse libellum repudii scribere et dimittere. respondit eis de ipsa lege per Moysen data, quomodo deus instituerit coniugium masculi et feminae, dicens ea quae ponit Mattheus, id est: non legistis, q
Abbreviated transcription (Latin):
ant. Onomã moyses ad duricrã
cordis uri ꝑmisit uobis dint¬
tere uxores ut̃ãs. Ab imitio enͣ
ñ sic fuit. Nam & martus hãc
dni responfionem non tacet.
s postea quam ei responder̃t
interroganti de libello repudii.
In quo ordine uel modo uerbo¬
rum hoc intelligere debemꝰ
aa rei ueritatem nicħ interẽe.
utrum dñs seꝑanonem ꝓhi¬
lege firmanti. ipsi intulerunt
questionem. de libello repudii
hoc idem illi de p̃cepto aũoysi
eos interroganti responderin.
Nam &e uoluntas enuis itase habe¬
bat. ut non eis redderet r̃õnem ẽ
illna moyses ꝑmiserit inti prtͦ
ipsi hoc commemorassent. Que
uoluntas enis. ea quam marcus
posuit interrogatione significa¬
ta est. Et illorum uoluatas ipsa
erat. ntt de anctoritate moysi q̃
mandauit dari libellum repu¬
dn tanquam concluderent eũ
seꝑanonem sine dubio uetatu¬
rum. Hoc enim dicturi etram
temptantes accesserant. Que uo¬
luntas eorum sic expressa est ꝑ
matħm. ut non cos ẽẽ cõmemo¬

Expanded text:
ait: quoniam Moyses ad duritiam cordis uestri permisit uobis dimittere uxores uestras: ab initio autem non sic fuit. nam et Marcus hanc domini responsionem non tacet, sed posteaquam ei responderunt interroganti de libello repudii. In quo ordine uel modo uerborum hoc intellegere debemus ad rei ueritatem nihil interesse, utrum domino separationem Lege firmanti, ipsi intulerint quaestionem de libello repudii hoc idem illi de praecepto Moysi eos interroganti responderint. Nam et voluntas ejus ita se habebat, ut non eis redderet rationem cur illud Moyses permiserit, nisi prius ipsi hoc commeuoluntas eius ea quam Marcus posuit interrogatione significata est, et illorum uoluntas ipsa erat, ut de auctoritate Moysi, quoniam mandauit dari libellum repudii, tamquam concluderent eum separationem sine dubio uetaturum: hoc enim dicturi etiam temtantes accesserant. quae uoluntas eorum sic expressa est per Mattheum, ut non eos esse commemo
Abbreviated transcription (Latin):
diicie cordis ipsorum quam
martus breuntatis cã prnispo¬
int tanquam ili priori quam
maths intermisit anum respõ¬
siom redditam. nicħ deꝑire i¬
dicans uertati quocumq loco
eisdem ipsis uerbis que bis dire¬
rant rodderetn. qm̃ ipsi uerbis

Expanded text:
ritiae cordis ipsorum, quam Marcus breuitatis causa prius ponit. tamquam illi priori, quam Mattheus intermisit, eorum responsioni redditam, nihil deperire iudicans ueritati, quocumque loco eisdem ipsis uerbis quae bis dixerant redderetur, quoniam ipsis uerbis
Abbreviated transcription (Latin):
ex causa: Et cetra usq ad illud
ubi ait. qui pot̃ caꝑe capiat.
Hoc ⁊ marcus commemorat.
eundem ordinem tenẽs. Sane
uidendum est ne repugnare
nideatur. quod idem martus a
Año dicit intetrogatos pharises.
ebs aperit uerbis añi quib ostẽ¬
Aerat ex legt dñ coniuprisse
mascłm ⁊ feminam ce ꝓpterea

Expanded text:
et cetera usque ad illud ubi ait: qui potest capere capiat. hoc et Marcus commemorat eundem ordinem tenens. sane uidendum est, ne repugnare uideatur quod idem Marcus a domino dicit interrogatos Pharisaeosttheus dixerit uerbis domini, quibus ostenderat ex lege deum coniunxisse masculum et feminam et propterea
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ parer mens celestis faciet uobis
si non remiseritis imusquisq fuĩ
suode andib ur̃is: er isto alqꝙͣ¬
sermo quonsq eum confiderãs
suscepimns. a petro solo interp̃¬
tanir. querente quotiens frĩ de¬
beat ignosci. Alia enim adñs lo¬
quebatur. ut sauis eluceat enã
hoc q petrus interrogauit. eiq
responsum est ad eundem ꝑti¬
nere sermonem. Lucas autem
nisi illud de paruulo quem ꝯ¬
stituit ante discipłos imutan¬
dum. cum de sua magnitudi¬
ne cogitarent. nicħ hoc ordine
seruato cõmemorat. Si qua tr
alia similit̃ dixit. que in istẽ ser¬
mone sunt posita. alibi ex ali¬
ĩs occasionib dicta recolit. sicut
ioħs de remissione peccõrum qͥ
demnebuntur si cui tenuerint.
e amintentur si cui itniserint.
post iesurrectionem a año ar¬
nim cominemorat. cum maths
in hoc sermone anm̃ hoc dirise
memmerit. q ce peno ante dicis
finisse idem ip̃ restatur. eadem
itaq sepe ac pluribus locis dnm̃
dirisse. necli moneanurr. si crdo

Expanded text:
s faciet uobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus uestris. ex isto aliquasermo, quousque eum considerandum suscepimus, a Petro solo interpellatur quaerente, quotiens fratri debeat ignosci. talia enim dominus loquebatur, ut satis eluceat etiam hoc quod Petrus interrogauit eique responsum est ad eundem pertinere sermonem. Lucas autem nisi illud de paruulo, quem constituit ante discipulos imitandum, cum de sua magnitudine cogitarent, nihil hoc ordine seruato commemorat. si qua enim alia similiter dixit quae et in isto sermone sunt posita, alibi et ex aliis occasionibus dicta recoluit, sicut Iohannes de remissione peccatorum, quod tenebuntur, si cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum commemorat, cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit quod et Petro antea dictum fuisse idem ipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueamur, si ordo
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ait. iuienes staterem aillum
simiens da cis ꝓme & te. Hoc
solus iste cominemorat. Quo m¬
terposito. cimndem ordinem seq̃s
Terunt discipłi ad ih̾m. dicenteᷤ.
Quis putas maior est in regno
celor Et aduocans iħs parim

Expanded text:
ubi ait: inuenies staterem, illum sumens da eis pro me et te. hoc solus iste commemorat, quo interposito eundem ordinem sequitur, serunt discipuli ad legum dicentes: quis putas maior est in regno caelorum? et aduocans Ies
Abbreviated transcription (Latin):
S ipse non addidit intellexissẽ
Et cumuenisset ad tur¬
Dami. accessit ad eum hõ geribꝰ
ꝓuolutis ante eum dicens. dñe
miserere filii mei. quia limaticꝰ
est: ⁊ malepatinir. & cet̾a usq ad
illua uͥ ait. Hoc autem gñs nõ
eicitur. nisi ꝑ orationem &e iem¬
mum. Hoc ⁊ marcus ⁊ lucas eo¬
dem etiam ordine memorant.
sime ulla repugnantie questioẽ.

Expanded text:
sed ipse non addidit intellexisse det cum uenisset ad turbam. accessit ad eum homo genibus prouolutis ante eum dicens: domine, miserere filii mei, quia lunaticus est et male patitur, et cetera usque ad illud ubi ait: hoc autem genus non eicitur nisi per orationem et ieiunium. hoc et Marcus et Lucas eodem etiam ordine memorant sine ulla repugnantiae quaestione.
Abbreviated transcription (Latin):
discipłis quod iam iħs nisserat
antequam fugisset inmontem.
sicut solet in sermone ad aliqͥd
pretermissum redirȩ quodãmͦ.
S quia ipse reditus maxime in
brenitate ac puncto temporis
factus non cominemoratur. pu¬
tant plerumq qui audiunt ħ
etiam postea factum ẽẽ qd̵ post¬
ea dr̾. Sic euam quos dixerat as¬
cendisse nauem ⁊ uenis frans
mare. in capharnaum dicit ad
cos in mari laborantes uenisse
dñi ambulantem suꝑ aquas
quod utiq prius in ipsa naui¬
gatioie factum ẽẽ qua ueniebãt
capharnaum. Lricas antem pꝰ
narratum de quinq panib mi¬
racłm. ꝑgit in aliud.i ab orãme¬
isto digreditur. Neq enim aliqͥd
de naiicula illa commemorat.
& de uia dñi fuꝑ aquas. s cum
dixisser:⁊ manducauerunt õs
& saturati sunt. Et sublatum
est quod suꝑfint illis fragniẽ¬
torum cophini duodecim. de¬
inde subuingit. Et factum est
cum solus eẽt orans. erant cum
illo & discipłi. Et interrogaũ¬

Expanded text:
discipulis quod iam Iesus iusserat, discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem super aquas, quod utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant Capharnaum. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud et ab oristo digreditur. Neque enim aliquid de navicula illa commemorat, et de via Domini super aquas: sed cum dixisset: et manducauerunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmentorum cophini duodecim, deinde subiunxit: et factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli et interrogaui
Abbreviated transcription (Latin):
iis cephas. q̃ interprctatur petrꝰ.
Unde nec illo loco ubi marcus xii.
discipłos nominatim cominemo¬
rans. dixit apellatos iacobum &
ioħ̾m filios tonitrui. arbitrandũ
ẽ. nomen accepisse petrum. qr
dixit illis quod imposuerit ei
nomen ut uocaretur petrus.
ꝯtrc facnum sil.

Expanded text:
ris Cephas, quod interpretatur Petrus. ris Cephas, quod interpretatur Petrus. unde nec illo loco, ubi Marcus duodecim discipulos nominatim commemorans dixit appellatos Iacobum et Iohannem filios tonitrui. arbitrandum est nomen accepisse Petrum, quia dixit illic quod inposuerit ei nomen, ut uocaretur Petrus; tunc factum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
temiam. aut unum ex ꝓpħis: ⁊
cet̾a usq ad illud uͥ art. Et qud̃
solueris suꝑ terram. erit solutũ¬
⁊ incelis. Hoc eodem pene ordi¬
ne marcus narrat. s interposu¬
it primo de ceco illuminato q
solus ipse commemorat. de il¬
lo qui dixit dño. uideo hoĩes fi¬
cut arbores ambulantes. Lucaᷤ
autem post miracłm illud de.u.
panib hoc recordatur. hoc inse¬
rit. cinus recordationis ordo sicur¬
iam supra ostendimus. ncħ re¬
pugnat ordini corũ. S pot̃ ilłd̾
moueri q̃ lucas dñm interrogas¬
se discipłos suos quem illum di¬
cerent homines. tunc dixit cum
eẽt solus orans.: ⁊ adẽent etiam ip¬
si. Porro autem martus in ina
dicit illos hoc ab eodem interro¬
gas. s eum mouit qui nũꝙͣ ora¬
uit in uia. Iam etiam dixisse me
recolo. ne quis arbitretur qd hic
petrus nomen accepit. uͥ ait illi.
tui es petrus.i suꝑ hanc petram e¬
dificabo eccłam meã. Non enim
accepit hoc nomen. nͥ uͥ ioħs cõ¬
memorat ei dictum: Tu uocabe¬

Expanded text:
am aut unum ex prophetis, et cetera usque ad illud ubi ait: et quodcumque solueris super terram, erit solutum in caelis. hoc eodem paene ordine Marcus narrat, sed interposuit primo de caeco inluminato, quod solus ipse commemorat, de illo qui dixit domino: uideo homines sicut arbores ambulantes. Lucas autem post miraculum illud de quinque panibus hoc recordatur adque inserit, cuius recordationis ordo, sicut supra iam ostendimus. nihil repugnat ordini istorum. sed potest illud mouere quod Lucas dominum interrogasse discipulos suos, quem illum dicerent homines, tunc dixit, cum esset solus orans et adessent etiam ipsi, porro autem Marcus in uia dicit illos hoc ab eodem interrogatos. sed eum mouet qui numquam orauit in uia. Iam etiam dixisse me recolo, ne quis arbitretur quod hic Petrus nomen accepit, ubi ait illi: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. non enim accepit hoc nomen, nisi ubi Iohannes commemorat ei dictum esse: tu uocabe
Abbreviated transcription (Latin):
sent que iste dixisset. ⁊ ad hoc mi
& illi tres qui pene pariter ambu¬
labant: ⁊ iste qui sermonum dm̃
alia consectans ꝑ alia que illi ta¬
cuerunt cirumuolaint quodã¬
modo:ieis ad muracłm de quĩq
panib pariter commemorandũ.
&ͦ multopost ab eis rursus in al¬
nora rruolaturus occurrit.
de quinq panib fac¬

Expanded text:
sent qusent quunt sibi et illi tres qui pene pariter ambulabant, et iste qui sermonum Domini alta consectans, per alia quae illi tacuerunt circumvolavit quodammodo, et eis ad miraculum de quinque panibus pariter commemorandum, non multo post ab eis rursus in altiora revolaturus occurrit. de quinque panib
Abbreviated transcription (Latin):
ubi fecerat de aqua uimim:i sa¬
nasse filium regłi cunidam. Alia
uero que illum in galilea fecisse
atq adicisse alii aixerunt. ioħs ta¬
cet.S sane quod illi tacuerunt
aicit. ascendisse eum in cdie festo
ierosolimis: ⁊ ferisse ibi miracłm il¬
nos habebat ininfirmitate. nec
habebat hominem a quo inpis¬
cmam deponeretur: in qua uariis
ualinidinib affecti sanabantur.
Et ex hac occasione multaçulo¬
cinum fuisse commemorat. Post
hec eum dicit abisse tians marẽ
galil& quoa est tibeniadis. i secu¬
tam multitudinem magnã. Dem̃
abisse in montẽ & ibi secdisse c̃
discipłis suis ꝓximo pascha die
festo nideorum: Tunc leuatis
ocłis & uisa multitudine maxi¬
ma. pauisse eam de panib.U.
⁊ duob piscib quod ceteri enã¬
gbeste dicunt. Ac ꝑ hoc p̃termi¬
sisse illum que illinarrando ad
hinis miracłi commnemoratio¬
nem uenerunt. certum est. Ue¬
tumptamen tanquam ex alia
narranionis ma. cum illi tacins¬

Expanded text:
ubi fecerat de aqua uinum, et saubi fecerat de aqua uinum, et sanasse filium reguli cuiusdam. alia uero quae illum in Galilaea fecisse adque dixisse alii dixerunt Iohannes tacet; sed sane, quod illi tacuerunt, dicit ascendisse eum in die festo Hierosolymis et fecisse ibi miraculum ilannos habebat in infirmitate nec habebat hominem, a quo in piscinam deponeretur, in qua uariis ualetudinibus affecti sanabantur, et ex hac occasione multa eum locutum fuisse commemorat. post haec eum dicit abisse trans mare Galilaeae, quod est Tiberiadis, et secutam multitudinem magnam, deinde abisse in montem et ibi sedisse cum discipulis suis proximo pascha die festo Iudaeorum, tunc leuatis oculis et uisa multitudine maxima pauisse eam de panibus quinque et duobus piscibus, quod et ceteri euangelistae dicunt. ac per hoc praetermisisse illum quae illi narrando ad huius miraculi commemorationem uenerunt certum est; uerum tamen tamquam ex alia narrationis uia, cum et illi tacuis
Abbreviated transcription (Latin):
nami ẽct. hoc continuo subiungit.
quoa maitus .i. redisse ad illum
apłos. inatrasse illi quecumq illi
fertant. Et assumptis eis recessisse
in locinti desertũ. atq eos secutas
tarbas. ⁊ locinum ẽẽ de regno dĩ.i
cos qi cura inaligebant sanasse.
atq indde etiam ipsa die dedinã¬
te commemorat mirałm de .u.
panib factum. At uero iohanneᷤᷤ
qui multum ab eis trib euangłi¬
stis eo distat quia magis in sermo¬
nb quos añs hũit nmoratur
quam in facus que mirabiłr eg̃.
postea quam commemoranit eũ
relicta nidea abisse iterum inga¬
lileam. qͥ tunc intelligr̃ factum
cum &e alii euangłiste dicunt e¬
um ioh̾e tracdito isse in galileam.
Postea gͦ id commemorauit io¬
hannes in transitui enis ꝑ sama¬
riam. multaq locutus est ex oc¬
casione illnus samaritane quã
ument ad puteum. contexit
nartationi suȩ. ꝗt post duos di¬
es dicit eum exisse in galileam.
deinde uenisse in chana galilee

Expanded text:
nam esset, hoc continuo subiungit nam esset, hoc continuo subiungit quod Marcus, id est redisse ad illum apostolos et narrasse illi quaecumque illi fecerant et adsumtis eis recessisse in locum desertum, adque eo secutas turbas et locutum esse de regno dei et eos qui cura indigebant sanasse. adque inde etiam ipse die declinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Iohannes, qui multum ab eis tribus euangelistis eo distat, quia magis in sermonibus, quos dominus habuit, inmoratur quam in factis, quae mirabiliter fecit. posteaquam commemorauit eum relicta Iudaea abisse iterum in Galilaeam. quod tunc intellegitur factum, cum et alii euangelistae dicunt eum Iohanne tradito isse in Galilaeam, posteaquam ergo id commemorauit Iohannes, in transitu eius per Samariam multa quae locutus est ex occasione illius Samaritanae, quam inuenit ad puteum, contexit narrationi suae, et post duos dies dicit eum inde exisse in Galilaeam, deinde uenisse in Canan Galilaeae,
Abbreviated transcription (Latin):
facium ẽẽ cõmemorat. ꝯnae
post hec facta sunt illa que ꝑ¬
mo garrata sunt. quib motꝰ
herodes dirit. Iohannem ggo de¬
collaui. Illa enim posteriora de¬
bent intelligi. que ad herodest
ꝓtulit famaut mouerenir e
hesitaret quisqam iste eẽ pos¬
set de quo andiret talra. cum
iohannem ipse occidissẽt. Mare̾
autem postea quampassionemio¬
hannus narrauit. comnemorat
discipłos suos redisse aq̃ iħm. ⁊ tr¬
nuntiasse illi omnia que gera
ce docuerant: ⁊ dñm eis quod ip
solus commemorat. hxisse ut
requiescerent pusillum in descr¬
to:⁊ ascendisse cum eis nauem⁊
isse: i turbas hoc uidentes pre¬
uenisse eos illuc. quarum miser¬
tum dñm docuisse multa: ⁊ hora
iam ꝓgrediente factum ec̃ ur de
quinq panib & duob piscib õs
qui aderant pascerenttir. Qdđ mi¬
rałm omnes quatuor euangłi¬
ste commemorauerunt. Lucas
etiam qui iam longe fupra de
iohis pasfione narrauetat ex oc¬
casione qua d iximus. nunc po¬
stea quam commemorait he¬

Expanded text:
morat. unde post haec facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus Herodes dixit: Iohannem ego decollaui. illa enim posteriora debent intellegi, quae ad Herodem pertulit fama, ut moueretur et haesitaret, quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Iohannem ipse occidisset. Marcus autem, posteaquam passionem Iohannis narrauit, commemorat discipulos missos redisse ad legum et renuntiasse illi omnia quae egerant et docuerant et dominum eis — quod ipse solus commemorat — dixisse, ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in nauem et isse, et turbas hoc uidentes praeuenisse eos illuc, quarum misertum dominum docuisse multa, et hora iam progrediente factum esse, ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur. quod miraculum omnes quattuor euangelistae commemorauerunt. Lucas etiam, qui iam longe supra de Iohannis passione narrauerat, ex occasione qua diximus nunc, posteaquam commemorauit il
Abbreviated transcription (Latin):
miracłm. ħ idem subicit. qd
matħs. isi q̃ almanutha qđ
in qrabusdam codicib legitur
non dixrt matħs. s magedan.
Non autem dubitandumẽ. cim¬
dem locum ẽẽ sub utroq noĩe
Hampleriq codices non hñt
etiam scłm marcum nisi ma¬
gedan. Nec illud monear quod
marcus non dicit. responsum
ẽẽ querentib signum de celo io
quoa matħs de ionã. s ait do¬
minum respondisse. signum
ñ dab̾r ei. Intelligendum est.N.
quale petebant. ħ est de celo.
Preterimsit enim dicere de io¬
na qd maths cõmemoraũ.¬

Expanded text:
miraculum hoc idem subicit quod miraculum hoc idem subicit quod Mattheus, nisi quod Dalmanutha, quod in quibusdam codicibus legitur, non dixit Mattheus, sed Magedan. non autem dubitandum est eundem locum esse sub utroque nomine. nam plerique codices non habent etiam secundum Marcum nisi Magedan. nec illud moueat, quod Marcus non dicit responsum esse quaerentibus signum de caelo, idem quod Mattheus de Iona, sed ait dominum respondisse: signum non dabitur ei. intellegendum est enim quale petebant, hoc est de caelo, praetermisit autem dicere de Iona, quod Mattheus commemorau
Abbreviated transcription (Latin):
milib eorum qui pascerentur.
S quia illi miracłm de septem
panib narraucrunt. nec illud
de quinq tacuerunt. nemiiẽ
moinit & utrunq factum om̃s
inteligunt. Hoc ĩõ dximus. ut
sicubi simile inuenituir factũ
a dño quo maliquo alteri euã¬
gliste ita repuignare nideatur.
ut omnino solui non possit. ni¬
dħ aliud intelligatur quam utr̃¬
q factum eẽ.⁊ aliud ab alio cõ¬
memoratum. sicut de centenis
&e quinquagenis discumbenti¬
b commnendauimus. qͣi nͨon c̃ẽ
illud utrumq ap̃ imum inueni¬
tennus. contrarra singłos dixisse
putaremis.
gedan. Et cetera usq ad illud
uͥ ait. gñatio mala ⁊ adultera
sigirum querit.⁊ signira non
dabrtur ei. nisi signumn ione.
Hoc iam & alibi cdixit idem ma¬
tħs. Unde enam atq etiam re¬
nuendum est sepius dñm di
xise cadem. ut quod existente
contrario solui nõ potuerit.
bis dictum intelligatur. Hunc
sane ordinem etiam marcus
tenens. pꝰ illud de.uii. panib

Expanded text:
attuor milibus eorum qui pascerentur. attuor milibus eorum qui pascerentur. sed quia illi qui miraculum de septem panibus narrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemoratum, sicut de centenis et quinquagenis discumbentibus commendauimus, quia, si non etiam illud utrumque aput unum inueniremus, contraria singulos dixisse putaremus. gedan, et cetera usque ad illud ubi ait: generatio mala et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae. hoc iam et alibi dixit idem Mattheus. unde etiam adque etiam retinendum est saepius dominum eadem dixisse, ut quod existente contrario solui non potuerit bis dictum intellegatur. hunc sane ordinem etiam Marcus tenens post illud de septem panibus
Abbreviated transcription (Latin):
sereor turbe. quia trilluo iam ꝑ¬
seuerant mecum:i non hñt ꝙͥ
manducent. ⁊ cet̾a usq ad illd̃¬
ubi ait. Erant autem qui mã-¬
ducauerunt .iiii. milia homiñ.
exira paruulos ⁊ mulieres. Hoc
alud miracłm de septem pa¬
nib ⁊ pancis piscib enam mar¬
cus commemorat. eodem pene
etiam ordine. nisi quia interpo¬
nit quod millus alius dicit. de
aꝑire. Hoc sane non abre fuerit
admonere in hoc miracło de .uii.
panib qd duo cuangłiste matħs
mairusq posuerunt. quia si ali¬
quis eorum id dixisset qui de
illis quinq panib ñ dixisset. cõ¬
trarius ceteris putaretur. Quis
enim existimaret unum idemq
facium eẽ. non autem integre
&̾ ueraciter siue ab illo siue ab
aliis. siue ab omnib fuisse nar¬
ratum. s aut illum pro quinq
panib septem dun falleretur
commemorasse. aut illos ꝓ .uii.
quinq. atit utrosq mentitos.
uł oblinone deceptos. Hoc c̃
de duo decim cophinis & de.uii.
sportis opmaretur quasi contra¬

Expanded text:
turbae, quia triduum iam perseuerant mecum et non habent quod manducent, et cetera usque ad ilubi ait: erant autem qui manducauerunt quattuor milia hominum extra paruulos et mulieres. hoc aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus etiam Marcus commemorat eodem paene etiam ordine, nisi quia interponit quod nullus alius dicit de saperire. Hoc sane non ab re fuerit admonere in hoc miraculo de septem panibus quod duo euangelistae Mattheus Marcusque posuerunt, quia si aliquis eorum id dixisset, qui de illis quinque panibus non dixisset. contrarius ceteris putaretur. quis enim non existimaret unum idemque factum esse, non autem integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitos uel obliuione deceptos? hoc et de duodecim cophinis et de septem sportis opinaretur quasi contra
Abbreviated transcription (Latin):
post ambulantem dnm̃ muli¬
erem illam d. pecatorias. uoces
emisisse. Quomodo gͦ in domo
insi quia intelligendum est di¬
xisse quidem martũ quod m¬
trauerit ubi erat iħs. cum eum
predixisset fuisse in domo. S
quia matħs ait. non respondit
ei uerbum. dedit agnoscere q̃
ambo tacutrunt. in eo filentio
egressum fuisse iħm de domo
illa. atq ita cetera contexunt᷑
que iam in nullo discordant.
Qd̵ enim martꝰ cõmemorat
dñm respondisse de pane filioꝵ
non mittendo canib. illis inter¬
posius dictum est que matħs di¬
cta non tacuit .i. quia discipłi ro¬
gauerunt eum ꝓ illa. i quia res¬
pondit non se cẽ missum nisi ad
oues que perierunt domus ifrł.
& quia illa uenit .i. consecuta. ẽ.
&̾ adorauit eum dicens. dñe ad¬
iuua me. Tunc deinde dictum
est. quod enangłiste ambo cõ¬
memorant.
qt cum transisset nĩ

Expanded text:
post ambulantem dominum mulipost ambulantem dominum mulierem illam deprecatorias uoces emisisse. quomodo ergo in domo, nisi quia intellegendum est dixisse quidem Marcum quod intrauerit, ubi erat Iesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? sed quia Mattheus ait: non respondit ei uerbum, dedit agnoscere, quod ambo tacuerunt in eo, silentio egressum fuisse legum de domo illa. adque ita cetera contexuntur, quae iam in nullo discordant. quod enim Marcus commemorat ei dominum respondisse de pane filiorum non mittendo canibus, illis interpositis dictum est quae Mattheus dicta non tacuit, id est quia discipuli rogauerunt eum pro illa et quia respondit non se esse missum nisi ad oues quae perierunt domus lsrahel et quia illa uenit, id est consecuta est, et adorauit eum dicens: adiuua me, tunc deinde dictum est quod euangelistae ambo commemorant. et cum transisset inde
Abbreviated transcription (Latin):
riscis egit. atq ita conserit nar¬
rationum ordinẽ quantũ ipse
transitus indicat. rerum etram
que consete sunt seruans. Et
egressus inquit inde iħs. secessit
in partes nri&e subonis. Et ece
mulier chananea a sinib illis
egressa. cdamaiit dicens ei. Mi
serere mei dñe fili dauid. filia
mea male a demonio ueratur.
Quinon respondit ei uerbum.
ce̾ cet̃a usq ad illud ubi ait.
O mulier magna est fides tua.
fiat tibi sicuit uis. qt sanata. ẽ.
filia enis ex illa hora. Hoc de
muliere chananea etiam marcꝰ
commemorat. eumdem rerum
gestarum ordinem seruans. noc
afferens aliquam repugnantie
questionem. nisi quod indomo
dicit fuisse dñm cum ad illum
uenit eadem mulier pro filia
sua rogans. Matħs autem possi
quidem facile intelligi de do¬
mo tacinisse. eandem tñ rẽ cõ¬
mem qrasse: Sͦ qmñ dicit aisciploᷤᷤ
dño ita subgesfisse. amute il¬
lam qm̃ clanrat post nos. nch
uidetur aliqiid signisicare. ꝙͣ

Expanded text:
risaeis egit, atque ita conserit narrisaeis egit, atque ita conserit narrationem, ordinem, quantum ipse transitus indicat, rerum etiam quae consecutae sunt servans: Et egressus, inquit, inde Jesus secessit in partes Tyri et Sidonis. Et ecce mulier Chananaea a finibus illis egresne, fili Dauid, filia mea male a demonio uexatur. qui non respondit ei uerbum, et cetera usque ad illud ubi ait: o mulier, magna est fides tua; fiat tibi sicut uis. et sanata est filia eius ex illa hora. muliere Cananaea etiam Marcus commemorat, eumgestarum ordinem seruans nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem. nisi quod in domo dicit fuisse dominum cum ad illum uenit eadem mulier pro filia sua rogans. Mattheus autem posset quidem facile intellegi de domo tacuisse, eandem tamen rem commemorasse, sed quoniam dicit discipulos domino ita suggessisse: dimitte illam, quia clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam
Abbreviated transcription (Latin):
nima lauant manus suas cum
panem manducant:⁊ cet̃a usq
ad illud ubi ait. Nõ lotis aut̃
manib manducate. ñ comqui¬
uat hominem. Hec ⁊ martꝰ ꝯ¬
memorat. sine aliqua repug¬
nanne questione. Quicquid.ił.
diũso modo abalio dr̃. ab eadẽ
sententia ũ recalitur. Iohannes
autem ab illa nauicula ad qͣm
nit. postea quamexierunt in ter¬
ram. more suo in sermonem do¬
mini intentus. eum ex occasioe
panis multa p̃cipueq diuma
locutum cẽ commemorat. Post¬
q ipsum sermonem. rursus ali¬
ud atq aliud eius narratio sub¬
lumt̾ fertur. nec tñ in eo qͣ ab istiᷤᷤ
digreditur:. aliquid ordini istor
los c̃ẽ sanatos a dño. de quibus
narrat matħs & marcus. illis qͥ
eum secui sunt trans mare. hoc
cum locutum ẽ. que predicat
ioħs. quandoquidem. capharna¬
um quo dicuntur scđm ioħem
tranfretasse. nixta stagnaun ge¬
nesar: ad quam terram scđm ma¬
theum dicuntus ȩxisse.
illum sermonem dñi
ubi de nonlots manib cum pha¬

Expanded text:
suas, cum panem manducant. et cetera usque ad illud ubi ait: non lotis autem manibus manducare non coinquinat hominem. haec et Marcus commemorat sine aliqua repugnantiae quaestione; quidquid enim diuerso modo ab alio dicitur ab eadem sententia non recedit. Iohannes autem ab illa nauicula, ad quae uenit, posteaquam exierunt in terram, more suo in sermonem domini intentus eum ex occasione panis multa praecipueque diuina locutum esse commemorat, postque ipsum sermonem rursus in aliud adque aliud eius narratio sublimiter fertur. nec tamen in eo quod ab istis digreditur aliquid ordini istoru et illos esse sanatos a domino, de quibus narrat Mattheus et Marcus, et illis qui eum secuti sunt trans mare haec eum locutum esse quae praedicat Iohannes, quando quidem Capharnaum, quo dicuntur secundum Iohannem transfretasse, iuxta stagnum est Gennesar, ad quam terram secundum Mattheum dicuntur exisse? illum sermonem dubi de non lotis manibus cum Pha
Abbreviated transcription (Latin):
talia forte occurrerint facere le¬
ctorem. quia lucas dix̃. quinqͣ¬
genos nussos ẽẽ discumbere. mar¬
cus uͦ & quinquagenos ⁊ centenoᷤ.
Q hic ĩõ ñ mouit. quia uus par¬
tem dexit. alter totum. Qui enĩ
ctiam de centenis retulit. hoc re¬
tulit quod ille p̃termisit. Nich
itaq contrarium ẽ. Uerumpta¬
men si alnis de quinquagens
t̃m commemoraret. alius tm̃ de
centenis. ualde inderenir ẽe con¬
trarium. nec facile dinosceretur
uirumq dictum ẽe. unum aũ
ab altero. alterum ab altero. ẽẽ
commemoratum. ⁊ tamen at¬
tennus confideratum inueniri
debuisse quis non fateatur.
Hoc ideo dixi. qua existunt se¬
pe aliqua eiusmodi que par̃
intendentib ⁊ temere iudican¬
tib comraria uideantur &e nõ

Expanded text:
talia forte occurrerint facere letalia forte occurrerint facere lectorem, quia Lucas dixit quinquagenos iussos esse discumbere, Marcus uero et quinquagenos et centenos. quod hic ideo non mouet, quia unus partem dixit, alter totum. qui enim etiam de centenis rettulit, hoc rettulit quod ille praetermisit; nihil itaque contrarium est. uerum tamen si alius de quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, ualde uideretur esse contrarium; nec facile dinosceretur utrumque dictum esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et tamen adtentius consideratum inueniri debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum intendentibus et temere iudicantibus contraria uideantur et non
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt nobis pluis quam qrũ¬
q panes ⁊ duo pisces. andite re¬
tilit responsionem. Qoͣ neto ad¬
uuxit insi forte eͥmus:⁊ ema¬
mus in omnem hanc turbã
escas. indetur ad responsionem
philippi ꝑtiere. nsi quoa de
diicentis denariis tacuit. quaꝙͣ
⁊ m ipsuis andree sentencia p̃
hoc intelligi. Cum enim qiris¬
set. est puer unus hic qui ht̃
quinq panes ordeaceos ⁊ duoᷤᷤ
pisces. adiunrit etiam ipse.
S hec quid sunt inter tamtꝰ.
Hoc est dicere. msi forte nos eana
mus in omnem hanc turbam
escas. Ex qua unuiersa uarie¬
tate uerborum. rerum aut̃ sẽ¬
tentiarumq cͦorcdia. sans appa¬
ret salubriter nos docen nicħ
queiendum in uerbis insi loq̃¬
tnum uoluntatem. cin demõ¬
strande iningilare debent õt
usridici narratores. cum de ho¬
mine uł angło uł de deo aliqͥd
uartant. Horum enim uolun¬
tas uerbis promi pͭ. nẽ de ipsa
ne prer mittere non oporet hoc
lo co intentim ⁊ ad cecra quȩ

Expanded text:
non sunt nobis plus quam quinnon sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, Andreae rettulit responsionem; quod uero adiunxit: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas, uidetur ad responsionem Philippi pertinere, nisi quod de ducentis denariis tacuit. quamquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intellegi; cum enim dixisset: est puer unus hic, qui habet quinque hordiacios et duos pisces. adiunxit etiam ipse: sed haec quid sunt inter tantos? hoc est dicere: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uoluntatem, cui demonstrandae inuigilare debent omnes ueridici narratores, cum de homine uel de angelo uel de deo aliquid narrant; horum enim uoluntas uerbis promi potest, ne de ipsa ne praetermittere non oportet hoc loco intentum et ad cetera quae
Abbreviated transcription (Latin):
casq consentiunt. tantum hoc
p̃termittentes quod ait. non
hñt necesse ire. Intelligitur gͦ
post hec uerba. dnmn inspexisse
multituidinem:⁊ dixisse phili¬
ppo quod ioħ̃s comiemorat
isti aũ. p̃termisertint. demde
quod philippus apud ioh̾m
respondit hoc marcus a disci
⁊ pliualem numerum ꝓ singła¬
ti. usitanssime ponere potuert.
Qd gͦ ait philippus. dncentor
denariorum panes non sussicpirte
eis. ut unusquisq modicum qͥd
accipiat. hoc est dicere quod
ait marcus. euntes ememus
ducentis deuariis panes ⁊ dabi¬
mus eis mandicare. Qd̾ autem
commemorat idem marcꝰ di¬
risse dnm̃ quot panes habe¬
tis. p̃termiserunt cet̾i. Qd aut̃
andeeas apud iohannem de .u.
panib ⁊ duob piscib sugges¬
sit. hoc ceteri pluralem numer̃
ꝓ singłari ponentes ex discipłoꝵ
ꝑsona retulerunt. Et lucas qͥd̾
responsionem philippi ⁊ respõ¬
Niouenrandree. inunam sentẽ¬
ciam constrinxit. Qd enim ait.

Expanded text:
casque consentiunt, tantum hoc casque consentiunt, tantum hoc praetermittentes quod ait: Non habent necesse ire. Intelligitur ergo post haec verba Dominum inspexisse multitudinem, et dixisse Philippo, quod Joannes commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus apud Joannem respondit, hoc Marcus a discipet pluralem numerum pro singulari usitatissime ponere potuerunt. quid ergo ait Philippus? ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat, hoc est dicere quod ait Marcus: euntes ememus ducentis denariis panes et dabimus eis manducare. quod autem commemorat idem Marcus dixisse dominum: quot panes habetis? praetermiserunt ceteri. quod autem Andreas aput Iohannem de quinque panibus et duobus piscibus suggessit. hoc ceteri pluralem numerum pro singulari ponentes ex discipulorum persona rettulerunt. et Lucas quidem responsionem Philippi et responsionem Andreae in unam sententiam constrinxit. quod enim ait: