comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit cecos qͥnq. W olkemarus.
Traiectum uocat᷑ locis. uͥ qͦnd̾ã
sedes leodiensis erat abeatissimo
confessore atungrensi ciuitate
translata. Illic feria qͣrta ꝑ nocta¬
iumus in eccłia beate marie.
Mane uͦ feria qͥnta post misse
celebratõnem in eminentẽ lo¬
cum patrem deduximꝰ. ut sine
oppressione signaret. infirmos.
Ego illi ꝓximus eram. ⁊ que fie¬
bant noui pleniꝰ. ⁊ diligentius
uniu̾sa ꝓbaui. Ibi ceci illumina¬
ti sunt quinq. uir surdus audi¬
uit. ⁊ mutus locutus ẽ. Itẽ surdꝰ
alt̃ auditum. ⁊ manci duo ma¬
nuum incolumitatem recepert.
tio surdus ⁊ mutꝰ puer oblatus
est.Cunq signaret eumpat᷑ sc̃s.
honestꝰ quidam iuuenis conrad̾
coloniensis canonicꝰ abrenuciars
scło sese reddebat in manꝰ eius.
Eleuauit se ut susciꝑet eum.⁊
continuo puer locutus est ⁊ audi
rentib reddit᷑. ⁊ sequit᷑ exultatio
copiosa. Notꝰ eñi erat inciuitate
puer. ⁊ hoc famosissimũ fuit in

Expanded text:
rit caecos quinque. WOLKEMARUS. rit caecos quinque. WOLKEMARUS. Trajectum vocatur locus, ubi quondam sedes Leodiensis erat a beatissimo confessore Servatio a Tungrensi civitate translata. Illic feria quarta pernoctavimus in Ecclesia beatae Mariae. Mane vero feria quinta post Missae celebrationem, in eminentem locum Patrem deduximus, ut sine oppressione sanaret infirmos. Ego illi proximus eram, et quae fiebant novi plenius, et diligentius universa probavi. Ibi caeci illuminati sunt quinque, vir surdus audivit, mutus locutus est. Item surdus alter auditum, et manci manuum incolumitatem receperunttio surdus et mutus puer oblatus est: cumque signaret eum Pater sanctus, honestus quidam juvenis Conradus, Coloniensis canonicus, abrenuntians saeculo sese reddebat in manus ejus. Elevavit se ut susciperet eum, et continuo puer locutus est, et audrentibus redditur, et sequitur exsultatio copiosa. Notus enim erat in civitate puer: et hoc famosissimum fuit in
Abbreviated transcription (Latin):
a qͥnta puella ceca uisum recep̃.
Ego ip̃e patri astabam. s cantus
illico tumullus fuit. ut secedere
oporteret. Philippus. Claudꝰ
quidam senex ibidem erectꝰ ẽ.
cuiꝰ baculos in ip̃a statim ȩccłia
ad testimonium suspenderuN.
Hunc ego ip̃e diui reppulerã.
ad quid uellet accedere. aut
quid peteret ignorans.
dem sanate sunt ipsa hora.
Abbas campensis. Ait̾ius
quidem manũ pat̾ sc̃s sua ex¬
cendit manu. s alt̾a sanata
est. ueluc in fimbria uesti¬
menti.Stabat eñi pꝰt cergũ
eiꝰ. ⁊ conquerebat᷑ qd̾ ad manũ
accedere non ualeret. Cui ego.
Applica inqͣm uestimento eiꝰ
manum si forte palpare possis¬
lui. subitoq cepit tenere cucul¬
lam.⁊ dum traberet eam: digi
stus erat. ⁊ curba illa impellebat
turbam sicut undam solet unda
p̃cipitare. Propt̾ hoc multa ex
his que facta sunt ignoranus.
canonicꝰ ipsuis eccłie qui ead̾e
die p̃bendam scłmq parit̾ reli¬
quit. illuminatos ibidem asse¬

Expanded text:
a quinta, puella caeca visum recepit: a quinta, puella caeca visum recepit: ego ipse Patri astabam, sed tantus illico tumultus ut cedere oporteret. PHILIPPUS. Claudus quidam senex ibidem erectus est, cujus baculos in ipsa statim ecclesia ad testimonium suspenderunt. Hunc ego ipse diu repuleram, ad quid vellet accedere, aut quid expeteret ignorans. dem sanatae sunt ipsa hora. 32. ABBAS CAMPENSIS. Alterius quidem manum Pater sanctus sua extendit manu, sed altera sanata est velut in fimbria vestimenti. Stabat enim post tergum ejus, et conquerebatur quod ad manum accedere non valeret. Cui ego: « Applica, » inquam, « vestimento ejus manum, si forte palpare possislui, subitoque coepit tenere cucullam: et dum traheret eam, digitstus erat, et turba impellebat turbam, sicut unda solet undam praecipitare. Propter hoc multa ex his quae facta sunt, ignoramus. canonicus ipsius ecclesiae, qui eadem die praebendam saeculumque pariter reliquit, illuminatos ibidem asse
Abbreviated transcription (Latin):
misse celebrationen cecus puer
uisum recepit. ⁊ uir surdꝰ au¬
dicum. honorata qued̾a muli¬
er. neptis comitis iuliaci ab
annis qͥnq. altero ocło nichil.
altero tam parum uidens. ut
uix posset sine duce tenere uiã.
ubi signata est clare uidit u¬
troq. Aduocatꝰ etiam castri il¬
lius uiginti annis uixerat ce¬
cus ⁊ illuminatꝰ est ipsa die.
Multa quid̃ ⁊ alia facta ft̃ se¬
piusq clamabat ppłs suum
stro ⁊ in itinere. s nob ẽ plu¬
rimis pauca sufficiunt.
mini surdꝰ puet audicũ recep̃.
mulier ceca uisũ. Alt̾a qͦ clau¬
da gressum coram om̃ib nob̃.
Est aũt aquisgranum regum
sedes celeberrimꝰ ⁊ amenissimus
locus uoluptati corpoꝵ accomo¬
datior. qͣm animaꝵs saluti. Si qͥd̾
ꝓsꝑitas stultoꝵs occidit illos. ⁊ ue
domui indisciplinate. Non ad
detractionem loquor. s utinam
legat qui corrigat. utinam et
aliquis ip̃ors recogicet. ⁊ conuer¬
tatur ⁊ iiuat. Illic gͦ in capella
regia ad altare beate marie feri¬

Expanded text:
Missae celebrationem caecus puer visum recepit, et vir surdus, auditum. Honorata quaedam mulier, neptis Comitis Juliaci, ab annis quinque altero oculo nihil, altero tam parum videns, ut vix posset sine duce tenere viam, ubi signata est, clare vidit utroque. Advocatus etiam castri illius viginti annis vixerat caecus, et illuminatus est ipsa die. Multa quidem et alia facta sunt, saepiusque clamabat populus suum castro, et in itinere: sed nobis e plurimis pauca sufficiunt. mini, surdus puer auditum recepit; mulier caeca, visum; altera quoque clauda, gressum, coram omnibus nobis. Est autem Aquisgranum sedes, celeberrimus et amoenissimus locus, voluptati corporum accommodatior, quam animarum saluti: siquidem prosperitas stultorum occidit illos, et vae domui indisciplinatae. Non ad destructionem loquor, sed utinam legat qui corrigat! utinam et aliquis ipsorum recogitet, et convertatur, et vivat! Illic ergo in capella regia, ad altare beatae Mariae, feri
Abbreviated transcription (Latin):
surge ⁊ sta suꝑ pedes cuos. Sur¬
rexit gͥ sine mora ⁊ cunctatio¬
ne ⁊ facta ẽ leticia magna ĩppło.
Peri facta sunt hec apud tra¬
iectum. hodie leodii clerꝰ conue¬
nerat uniu̾sus qͥ in ciuitate il¬
la copiosissimꝰ est. ⁊ in camera
quadam ep̃i patrem p̾stolaban¬
tur. ut sermonem haberet ad
eos. Et ecce p̃uenit eos dñs ser¬
mone uirtutis. ⁊ claudꝰ qͥdam
clericus ab renib ⁊ deorsũ sic
dissolutꝰ ut om̃mo non posset
stare suꝑ pedes suos oblatus ẽ

Expanded text:
surge, et sta super pedes tuos. » Surrexit igitur sine mora et cunctatione, et facta est laetitia magna in populo. Heri facta sunt haec apud Trajectum. Hodie Leodii clerus convenerat universus, qui in civitate illa copiosissimus est, et in camera episcopi Patrem praestolabantur, ut sermonem haberet ad eos: et ecce praevenit eos Dominus sermone virtutis, et claudus quidam clericus ab renibus deorsum sic dissolutus, ut omnino non posset stare super pedes suos, oblatus e
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdem pueri. qͥ om̃ino cecꝰ erat.
illuminatõnem certi sumus
patrem sc̃m in spii cognouisse.
Substitit. eñi ⁊ ad eũ conu̾sus
inquiri fecit utrum uideret.
Abbas campensis. Sic ⁊ de
ceco alio fecerat prius.⁊ meip¬
sum cum ꝑtͣnsissemꝰ remise¬
rat ad inquirendum. Cunq
redirem. ⁊ illuminatũ eum
nunciassem. ⁊ ego senserã inqͥt.
Uesꝑa uenimus iuliacum.
qd̾ a iulio cẽsare castrã edifi¬
catum. ⁊ eiꝰ est nomĩe insig¬
nitum. Ingressus aũt eccłiam
pater beatiis ⁊ intuitus muli¬
erem claudam iacentẽ coram
altari. nouo quodam feruore
sp̃c. ita ut om̃s miraremur.
apprehendit manũ eiꝰ. ⁊ eleua¬
uit eam. qͣnta fide. tanta eciã
facilitate. Sic ⁊ in atrio eccłiȩ.
cum egrederetur. coram nob.¬

Expanded text:
quidem pueri, qui omnino caecus erat, quidem pueri, qui omnino caecus erat, illuminationem certi sumus Patrem sanctum in spiritu cognovisse. Substitit enim et ad eum conversus, inquiri fecit utrum videret. 31. ABBAS CAMPENSIS. Sic et de caeco alio fecerat prius, et meipsum, cum pertransissem, remiserat ad inquirendum: cumque redirem, et illuminatum eum nuntiassem, « Et ego senseram, » inquit. Vespera venimus Juliacum, quod a Julio Caesare castrum aedificatum, et ejus nomine est insignitum. Ingressus autem ecclesiam Pater beatus, et intuitus mulierem claudam jacentem coram altari, novo quodam fervore spiritus, ita ut omnes miraremur, apprehendit manum ejus, et elevavit eam quanta fide, tanta etiam facilitate. Sic et in atrio ecclesiae, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rebra uidimus ip̃o die mi¬
racła. plena siqͥdem erat stra¬
ta ppłis ⁊ campus om̃is nob̾
ciuitas erat. Scd̾m nͥ fallor
miracłm fuit cecus cecus u¬
no ocło qͥ confestim illumina¬
tus est. In ip̃o aũt loco conti¬
git unde magis obstupuimꝰ
uniu̾si. Obtulit enĩ mulier
filiam iam adultam qͣm ex
utero surdam ⁊ mutam ẽẽ di¬
cebat. ⁊ id ip̃m niulti ex cͥꝯstan¬
tib qui eam nouerant testa¬
bantur. Hȩc aũt ꝑ manꝰ impo¬
sicionem curata est. Ipsa hora.
⁊ audiuit ⁊ locuta est libere
coram nob̾. Nec longiꝰ adhuc
ꝓcesseramꝰ. qñ uirsurdus rece¬
pit auditum. Gaufridꝰ. Usq
ad hec miracła ego ut curbas
fugerem p̃cedebam. Audiens
aũt cam crebros ppłi cantus.
substiti. ⁊ q̃ deinceps facta sunt
ii itinere diligentissime ꝓba¬
ui.Surda ⁊ceca mulier audi¬
uit ⁊ uidit. Surdi cres audier̃t:
clauda una ambulauit.illu¬
iuinati st̃ qͥnq ceci. alii qͥdem
uno ocło. alii uͦ utroq. ⁊ uniꝰ

Expanded text:
in ipso die miracula: plena siquidem erat populis, et campus omnis nobis civitas erat. Secundum, nisi fallor, miraculum fuit caecus uno oculo, qui confestim illuminatus est. In ipso autem loco contigit unde magis constupuimus universi. Obtulit enim mulier filiam jam adultam, quam ex utero surdam et mutam esse dicebat, et id ipsum multi ex circumstantibus, qui eam noverant, testabantur. Haec autem per manus impositionem curata est ipsa hora, et audivit, et locuta est libere coram nobis. Nec longius adhuc processeramus, quando vir surdus recepit auditum. GAUFRIDUS. Usque ad haec miracula ego turbas praecedebam: audiens autem tam crebros populi cantus substiti, et quae deinceps facta sunt in itinere diligentissime probavi. Surda et caeca mulier audivit et vidit; surdi tres audierunt, clauda una ambulavit; illuminati sunt quinque caeci, alii quidem uno oculo, alii vero utroque; et unius
Abbreviated transcription (Latin):
itineris eiꝰ necessitate: ego ait
uertaris. sciens quod uͥ domum
ueneris sanus eris. Persuasit illi
d̾s ut crederet: cuius nimirũ
dispositione om̃ia gerebantur.
Rediit. rediensq paulatim re¬
cepit eam quȩ sibi ꝓmissa fu¬
erat miscd̃iam: ut ñ pͥus domĩi
ꝑtingeret. qͣm plenarie donum
ꝑciperet sospitatis. Uerum ille¬
quotiens tale aliquid contigisset.
audire: ñ minꝰ humilit qͣm io¬
cunde refutans dicere consue¬
uerat. Hoc eñi mͥ sic imputan

Expanded text:
itineris ejus necessitate: « Ego, aititineris ejus necessitate: « Ego, aiti, ut revertaris, sciens quod ubi domum veneris, 1132 sanus eris. » Persuasit illi Deus ut crederet, cujus nimirum dispositione omnia gerebantur. Rediit, rediensque paulatim recepit eam, quae sibi promissa fuerat, misericordiam, ut non prius domum pertingeret, quam plenariae donum perciperet sospitatis. quoties tale aliquid contigisset audire, non minus humiliter, quam jucunde refutans, dicere consueverat: « Hoc certe mihi sic est imputan
Abbreviated transcription (Latin):
multoꝵ aures famam
credimꝰ peruenisse uiri uene¬
rabilis W̾illermi. qͥ olim mon¬
degit in cenobio qđ grandissil¬
ua uocatur. Ipsius relatione di¬
dicimꝰ qd dicturi sumꝰ: sicut
ab eius ore cui contigerat se
accepisse dicebat. In ciuitate
accitanoꝵ que metropolis est
gasconie: miles quidam infir¬
mabatur. Cuiꝰ cum inferiores
corporis partes. a renib ⁊ deorsũ
morb seuiens occupasset : erat
dieb multis lectulo decubans.
ñ modica parte p̃mortuus. Cũ¬
punctꝰ deniq ⁊ confisus de
miscd̃ia di: ad serũũ eiꝰ. cuius
circumqͣq eã celebris se se uir¬
tutum fama diffuderat. quo¬
cunq labore se p̃cepit depor¬
tari. Iam per dies aliquot pro¬
cesserat. profeceratq ñ minus
in fide ⁊ deuotione quã ĩ itin̾e
ipso: cũ miseratꝰ hominẽ deus
mirabilit̾ satis. ⁊ infirmitati eiꝰ
subuenire dignatꝰ est.⁊ parcere
fatigationi. Occurrens enĩ qui¬
dam in uia: qͥsnam eẽt. aut qͦ
tenderet inquisiuit. Acceptaq

Expanded text:
multorum aures famam credimus pervenisse viri venerabilis Guillelmi, qui olim Mondegit in coenobio, quod Grandissilva vocatur. Ipsius relatione didicimus, quod dicturi sumus, sicut ab ejus ore, cui contigerat, se accepisse dicebat. In civitate Auxitanorum, quae metropolis est Vasconiae, miles quidam infirmabatur Cujus cum inferiores corporis partes a renibus et deorsum morbus saeviens occupasset, erat diebus multis lecto decubans, non modica parte praemortuus. Compunctus denique et confisus de misericordia Dei, ad Servum ejus, cujus circumquaque tam celebris sese virtutum fama diffuderat, quocumque labore se praecipit deportari. Jam per dies aliquot processerat, profeceratque non minus in fide et devotione, quam in itinere ipso; cum miseratus hominem Deus, mirabiliter satis et infirmitati ejus subvenire dignatus est, et parcere fatigationi. Occurrens enim quidam in via, quisnam esset, aut quo tenderet inquisivit. Acceptaque
Abbreviated transcription (Latin):
lingue officio. ad iussionem
uisitantis se sancti loquelam
recuperat: eucharistiam su¬
mit: et ita munitꝰ extremũ
in bona confessione effiauit
sp̃m. O oliua fructifera in do¬
mo d̾i: o oleum iocunditatis
ungens et lucens. et splendore
miracłi illustrauit sanos: et
suauitate bnficii unxit infir¬
mum: cui mox morituro sa¬
lutarem confitendi et cominu¬
nicandi obtinuit facultatẽ.
Ntrauit ad eum quidam de
nobilib habens ei aliquid
dicere. Qui inter loquend̾u
fide plemis tres iuncos pie
furatus de lectulo quo ille
secdebat tulit secum: ⁊ mul¬
ta d̾s de furto pietatis ẽ ope¬

Expanded text:
linguae officio, ad jussionem visitantis se sancti, loquelam recuperat, eucharistiam sumit: et ita munitus, extremum in bona confessione efflavit spiritum. O oliva fructifera in domo Dei! o oleum jucunditatis, ungens et lucens! Et splendore miraculi illustravit sanos, et suavitate beneficii unxit infirmum, cui mox morituro salutarem confitendi et communicandi obtinuit facultatem. Intravit ad eum quidam de nobilibus, habens ei aliquid dicere. Qui inter loquendum, fide plenus, tres juncos pie furatus de lectulo, in quo ille sedebat, tulit secum: et multa Deus de furto pietatis est ope
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃i suo ora ꝓ eis. & quicquid
de eis ostenderit tͥ ds. refer
ad me: ipse enim gͣuissima
ualiticoine ea hora laborans
quit. non sum qui hoc modo
nou̾im orare: qui hoc mere.

Expanded text:
ri suo, « ora pro eis; et quidquid de eis ostenderit tibi Deus, refer ad me. » Ipse enim gravissima valetudine ea hora laborans, sit! » inquit, « non sum qui hoc modo noverim orare, qui hoc mere
Abbreviated transcription (Latin):
pparuerunt aliqñ uiro
d̾i in trecensium urbe
posito. uen̾abiles eiꝰ filii iam qͥ¬
dem carne soluti. galdricus &
gerardus: quoꝵ etiã scđm car¬
nem. alt̃ germanꝰ alt̃ auuncłs
eiꝰ extit̾at. Cunq uelut accele¬
rantes ocius ꝑtransirent: re¬
uocanti oȩ retinere uolenti res¬
pondebant. eundum ꝑ fratre
gaufrido monacho. qui eoꝵd̾e
ab pͥma conu̾sione socius.stre¬
nue satis in multis cenobiis
extruendis militau̾at dõ. Con¬
tinuo pat̾ sc̃s excitatis fr̃ibus
accelerari iubet: oꝵ ad monast̾i¬
um ueniens. ip̃o die sicut eis
p̃dixerat. eundem gaufridum
iam positũ repꝑit ĩ extremis.

Expanded text:
pparuerunt aliquando Viro Dei in Trecensium urbe posito venerabiles ejus filii, jam quidem carne soluti, Galdricus et Gerardus: quorum etiam secundum carnem alter germanus, alter avunculus ejus exstiterat. Cumque velut accelerantes ocius pertransirent, revocanti 1134 et retinere volenti respondebant, eundum sibi pro fratre Gaufrido monacho, qui eorumdem a prima conversione socius, strenue satis in multis coenobiis exstruendis militaverat Deo. Continuo Pater sanctus excitatis fratribus accelerari jubet, et ad monasterium veniens, ipso die, sicut eis praedixerat, eumdem Gaufridum jam positum reperit in extremis.
Abbreviated transcription (Latin):
liret. uix aliq̃n uacuus do¬
mum rediret. Post modu uͦ fe¬
licit̾ ꝓficiente. & usu sermoĩs.
& exemplo conu̾satonis. rete
uerbi dei in manu piscatoriᷤᷤ
dei tam copiosas pisciũ
rationalium młtitudines ce¬
pit conclude: ut de singłis eiꝰ
capturis. nauicła domus ulꝰ
impleri posse uideret᷑.Unde
factum est. ut in breui maio¬
ri miracło pre om̃ib que in
hac uita gessit miracłis. per
unum hominem languid̃u
ce seminecem. ce tantuinmꝰ
loqui ualentem obscura us¬
q ad illud tempꝰ illa uallis

Expanded text:
liret, et vix aliquando vacuus domum rediret. Postmodum vero feliciter proficiente et usu sermonis, et exemplo conversationis, rete verbi Dei in manu piscatoris Dei tam copiosas piscium rationalium multitudines coepit concludere, ut de singulis ejus capturis navicula domus illius impleri posse videretur. Unde factum est ut in brevi majori miraculo prae omnibus quae in hac vita gessit miraculis, per unum hominem languidum et seminecem, et tantummodo loqui valentem, obscura usque ad illud tempus illa vallis
Abbreviated transcription (Latin):
umꝙ dilectus d̃oce hoĩb
bernardus. in illa ualle
sua. et uicinis ciuitatib o
regionib quas aliquotiens
eum muisere domestice cu¬
re ratio cogebat. tantis flore¬
ret iuitutib ce miracłis: ce¬
pit õẽ seu cõmunib eccłie
necessitatib. seu caritate fra¬
trum. seu obedientia ma¬
iorum. ad remotas ꝑtrahi
regiones: paces desꝑatas inter
oissidentes eccłas & pͥncipes scłi
reformare: causas humano
sensui &e consilio int̾minabłes.
auxilio d̃i pacifice t̃minare:
oe iurtute potius fidei. quam
spũ huiꝰ mundi de multis
huuismodi impossibilib. pos¬
sibilia faciendo. quasi monteᷤᷤ
transfendo magis ac magis
in ocłis om̃ium mirabilis ce
uenerabił apparere. ¶ axime
uͦ intantũ in eo enitescere

Expanded text:
ue dilectus Deo et hominibus Bernardus in illa valle sua et vicinis civitatibus et regionibus, quas aliquoties eum invisere domesticae curae ratio cogebat, tantis floreret virtutibus et miraculis, coepit etiam seu communibus Ecclesiae necessitatibus, seu charitate fratrum, seu obedientia majorum, ad remotas pertrahi regiones, paces desperatas inter dissidentes ecclesias et principes saeculi reformare, causas humano sensui et consilio interminabiles, auxilio Dei pacifice terminare, et, virtute potius fidei quam spiritu hujus mundi, de multis hujusmodi impossibilibus possibilia faciendo, quasi montes transferendo, magis ac magis in oculis omnium mirabilis et venerabilis apparere. Maxime vero in tantum in eo enitescere
Abbreviated transcription (Latin):
uit: & int̾rogatis mane fr̃ib
qui affuierant. illam fuisse ho¬
ram obitꝰ eiꝰ comꝑit. qua p̃dic¬
tas audierat insublime tenden¬
tium uoces.

Expanded text:
it: et interrogatis mane fratribus, qui adfuerant, illam fuisse horam obitus ejus comperit, qua praedictas audierat in sublime tendentium voces.
Abbreviated transcription (Latin):
ti scĩ ꝑmanere uirtutemꝰ: ut
altitudini sociata humilitas ꝓ
officio exteriꝰ splendeat.⁊ ꝓ uir¬
tute nequaqͣm interiꝰ manes¬
cat. Adherebat carni eiꝰ lanea
tunica: ⁊ dieb ⁊ noctib cucul¬
la uestitꝰ. sic ibat. sic cubabat.
Intꝰ monachi habitũ retinens:
extra se pontificem ⁊ morib et
uestib exhibebat: rem difficiłe
agens. diu̾sarum ĩ uno homĩe
ꝓpͥetatem expͥmens ꝑsonarum.
Segmentata ei cirꝯ ferebantur
puluinaria. lectus eiꝰ palliis o¬
pertꝰ cortina ambiebat᷑ purpu¬
rea: s si reuolueres oꝑimenta.
inuenires suꝑiectis laneis cõ¬
plosa stramina. ⁊ paleas con¬
globatas. Homo in facie d̃s ui¬
det in corde: ipse uͦ bona corã
d̾o ⁊ hominib ꝓuidebat. Alloqͥ¬
tur fr̃s ñ sine lacrimis. misceis
sermonib auulsa a corde suspi¬
ria: hortatur ⁊ consolat᷑. et se
int̾ eos frem ⁊ socium. ñ dñm
exhibet uł magistru. Cunq i¬
bi morari diutius ñ pateretur
magna eũ ꝓsequens comitanti¬

Expanded text:
ti permanere virtutem; ut altitudini sociata humilitas pro officio exterius splendeat, et pro virtute nequaquam interius inanescat. Adhaerebat carni ejus lanea tunica, et diebus ac noctibus cuculla vestitus sic ibat, et sic cubabat. Intus monachi habitum retinens, extra se pontificem et moribus, et vestibus exhibebat: rem difficilem agens, diversarum in uno homine proprietatem exprimens personarum. Segmentata ei circumferebantur pulvinaria. Lectus ejus palliis opertus cortina ambiebatur purpurea; sed si revolveres operimenta, invenires superjectis laneis complosa stramina, 1113 et paleas conglobatas. Homo in facie, Deus videt in corde: ipse vero bona coram Deo et hominibus providebat. Alloquitur fratres non sine lacrymis, miscens sermonibus avulsa a corde suspiria, hortatur et consolatur, et se inter eos fratrem et socium, non dominum exhibet, vel magistrum. Cumque ibi morari diutius non pateretur magna eum proseqens comitanti
Abbreviated transcription (Latin):
Neisdem partib uico cui no¬
men algorrium mulierem
freneticam ppłs obtulit tran¬
seunti. Cui manus imponers
⁊ orans : sanam dimisit ⁊ abi¬
it. hanc in eodem iuico pꝰtea
uidimꝰ. uiro di cũ grarũ acti¬
onib occurrentem. In remo¬
tis etiam regionib quocunq
eũ eccłiȩ sc̃ȩ necessitas traxit:
urtꝰ ẽ ꝑsecuta signoꝵ. Apud
uiridefolium sic enim dicit᷑
castrum t̾ritorii tolosani: qd̾
ut suꝑiore libro meminimꝰ
tis ibidem uirtutib claruit.
Puer mancus ⁊ claudꝰ ex ut̾o
matͥs sue ad cuiꝰdam memo¬
riam mr̃is. utriusq pedis. ⁊
alterius manus receperat
sospitatem. huiꝰ alt̾am ma¬
num adhuc inualidam tan¬
qͣm diuinitꝰ seruatam qͥ. pa¬
t̃ sc̃s bñdicendo sanauit: ut
sc̃oꝵ innotesceret particeps
esse uirtutis.

Expanded text:
eisdem partibus, vico cui nomen Algorrium, mulierem phreneticam populus obtulit transeunti: cui manus imponens et orans, sanam dimisit, et abiit. Hanc in eodem vico postea vidimus, Viro Dei cum gratiarum actionibus occurrentem. 29. In remotis etiam regionibus, quocunque eum Ecclesiae sanctae necessitas traxit, virtus est prosecuta signorum. Apud Viride-Folium sic enim dicitur castrum territorii Tolosani, quod, ut superiore libro meminimustis ibidem virtutibus claruit puer mancus et claudus ex utero matris suae, ad cujusdam memoriam martyris, utriusque pedis et alterius manus receperat sospitatem. Hujus alteram manum adhuc invalidam, tanquam divinitus servatam sibi, Pater sanctus benedicendo sanavit, ut sanctorum innotesceret particeps esse virtutis.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam uelut errorem pͥꝰ ausa. demnde furorem.
Qiicqͥd peccaui mala pessima iustificaui.
N ec sceleri metas posuit uł serior etas.

Expanded text:
Nam velut errorem prius ausa, deinde furorem, Quidquid peccavi mala pessima justificavi, Nec sceleri metas posuit vel serior aetas.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ pulblicũ. scelus tantũ ef¬
fcisũ est. Quo audito & cog¬
nito maritus: eiꝰ ꝯtuberni¬
um execrat᷑. Interea ad locũ

Expanded text:
in publicum scelus tantum effusum est. Quo audito et cognito, maritus ejus contubernium exsecratur. Interea ad locu
Abbreviated transcription (Latin):
pud confluentiã treueren¬
sis diocesis nobile castrũ:
mosellam fluuium qͥ ibiden
in renum labitur di famulus
ꝑtͣnsibat. Cunq paululum
ꝓcessisset: oblatum qͥ ⁊ signa¬
tum hominẽ claudũ deponi
iussit ⁊ ambulare. ⁊ ñ fuit qui
obediret. Nec mora claudꝰ idem
retractum femoris ueruum.
clamat sponde laxari: ⁊dum
nescit extendi uelut ab altero
genu suum. qd̃ qͣnlibet ante
conatꝰ nullomͦ potuissec. Mi¬
rant᷑ om̃s. ꝓbatur sub om̃i

Expanded text:
pud Confluentiam, Trevirensis dioecesis nobile castrum ad Mosellam fluvium, qui ibidem in Rhenum labitur, Dei Famulus pertransibat: cumque paululum processisset, oblatum sibi et signatum hominem claudum deponi jussit et ambulare, sed non fuit qui obediret. Nec mora, claudus idem retractum femoris nervum clamat sponte laxari, et dum nescit, extendi velut ab altero genu suum, quod quamlibet ante conatus, nullo modo potuisset. Mirantur omnes, probatur sub omni
Abbreviated transcription (Latin):
sufficeret:. Itaq meliꝰ arbitramur
hanc ei suaꝵ laud̾i cedere portio
ge alia intentione scͥpsisse ꝯstat:
ex litt̾is tñ ꝓpͥis innotescat. Nam ⁊
luc̾na cũ ad hoc magis ut cȩtera
uideant᷑ accensa fiũt: latere cñ
ip̃a ñ poterit. Nob̾ int̾im ꝯmemo¬
rasse sufficiat qd̾ m̾ito credit᷑ in
utroq celestium nuncioꝵ ordĩe
ꝯstitutꝰ: qͥ in utroq docendi gen̾e
fuĩt tã fideł.tã efficax. tã deuo¬
tꝰ. Sane ꝑ eos sp̃c quos uͥtutes ap¬
pellant multiplicia aiunt signa
fieri: ꝑ potestates demonia choher¬
ceri. Qd̾ si eisdem ꝯnum̾̃ant᷑ ordi¬
nib qͥ eis dem pollent oꝑib: liqͦt

Expanded text:
sufficeret? Itaque melius arbitramur sufficeret? Itaque melius arbitramur hanc ei suarum laudum cedere portionge alia intentione scripsisse constat, ex litteris tamen propriis innotescat. Nam et lucerna cum ad hoc magis, ut caetera videantur, accensa fuerit, latere tamen ipsa non poterit. Nobis interim commemorasse sufficiat quod merito creditur in utroque coelestium nuntiorum ordine constitutus, qui in utroque docendi genere fuerit tam fidelis, tam efficax, tam devotus. Sane per eos Spiritus, quos Virtutes appellant, multiplicia aiunt edi signa: per Potestates, daemonia coerceri. Quod si eisdem connumerantur ordinibus, qui eisdem pollent operibus: liquet
Abbreviated transcription (Latin):
dem seruare ꝯiugii. nec ingra¬
tos diuino bñficio metas trans¬
gredi indulgentie salutaris. Ter¬
renis &̃ dicimꝰ stipendia mini¬
strare t̾rena: & fidelit̾ debita.¬
uł decimas sine fraude: qͥ iustiꝰ
poterat. ⁊ iam nouem partes
qͣm agͥcola sͥ uł decim̾ã uendi¬
care. Ip̃e enĩ ⁊ t̾ram condidit.
lacertos dedit. ⁊ uires contulit
laboranti: ip̃x ꝙ̃ iacta semina
gelu stringit. pluinis rigat.
uernali fouet cemꝑie. sole tor¬
ret estiuo. Alioqͥn ꝑdit ⁊ qͥ arat
suũ nͥ ille dederit increm̃tu.
Sortilegos c̃ ⁊ eoꝵs sacrilega
carmina studiofe monebat
oportere caueri: nec deb̾e eos
nocentes sͥ. cũ ñ possent gladi¬
is. labiis insectari: nec fraudan¬
do inuicem in magnã ꝑniciẽ
modica lucͣ sectari: s illiꝰ me¬
minisse qͥcũ diues eẽt ꝓpt̾ nos
ẽ pauꝑ. Cet̾m in paruis etiam re¬
ferendis. paruitas nr̃a deficiens.
ad maiora doctne eiꝰ insignia qͣ̃n

Expanded text:
dem servare conjugii; nec ingradem servare conjugii; nec ingratos divino beneficio, metas transgredi indulgentiae salutaris. Terrenis etiam dominis stipendia ministrare terrena, et fidelitejustius poterat etiam novem partes, quam agricola sibi vel decimam vindicare. Ipse enim et terram condidit, et lacertos dedit, et vires contulit laboranti. Ipse etiam jactata semina gelu constringit, pluviis rigat, vernali fovet tepore, sole torret aestivo. Alioquin perdit, qui arat, ille dederit incrementum. Sortilegos etiam et eorum sacrilega carmina studiose monebat oportere cavere: nec debere eos nocentes sibi, cum non possent gladiis, labiis insectari, nec fraudando invicem in magnam perniciem modica lucra sectari: sed illius meminisse, qui cum dives esset, propter nos erum in parvis etiam referendis parvitas nostra deficiens, ad majora ejus insignia quando
Abbreviated transcription (Latin):
licet minꝰ eruditi parua capi¬
ant. fidelit̾ tam̃ ꝓximis quib
possunt eadem ip̃a annunciañ.
alios qͥ sublimiora qued̾a ⁊ sub¬
dia ꝑfectis ⁊ capatiorib quibq
ꝯmunicant: ut illi qͥd̾e hinc
tͣnseant ad angłicũ ordinem.
obtineant. isti int̾ archangłos
mansionem. Neutrũ aũt doct᷑¬
ne genꝰ huic beatissimo patri
nr̃o defuisse cognouimꝰ. Si qͥd̃
sp̾italib sp̃italia comꝑans sub¬
limia ꝓponebat: nec ineruditis
tam̃ ⁊ͣ paruuilis condescend̾e
renuebat. At illud in eo forsi¬
tan ⁊ dẽ extitit mirabiliꝰ. ⁊ nunc
quẽadmod̾ ille homĩes rustica¬
nos ⁊ muliercłas pauꝑes ad con¬
grua sͥ humanitatis officia ꝓ¬
uocabat. Nimirũ docebat illos
cũ uicino alt̾i siuis ut assol pa
occupatꝰ ñ p̃parau̾at escas. cum
karitate eũ uocare ad olera mag¬
nanimit̃ ei legumina modi¬
ca mitt̾e. et exigua ꝯmunica¬
re pulmenta. Sic ⁊ legitimi fi¬

Expanded text:
licet minus eruditi parva capilicet minus eruditi parva capiant, fideliter tamen proximis quibus possunt, eadem ipsi annuntiant: alios, qui sublimiora quaedam dia perfectis et capacioribus quibusque communicant. Et illi quidem hinc transeunt ad angelicum ordinem, obtinent isti inter Archangelos mansionem. Neutrum autem doctrinae genus huic beatissimo Patri nostro defuisse cognovimus. Siquidem spiritualibus spiritualia comparans, sublimia proponebat: nec ineruditis tamen et parvulis condescendere renuebat. At illud in eo forsitan tunc exstitit mirabilius, et nunc quemadmodum iste homines rusticanos, et mulierculas pauperes ad congrua sibi humanitatis officia provocabat? Nimirum docebat illos, cum vicino alteri suus, ut assolet, panoccupatus, non praeparaverat escas, cum charitate eum vocare ad olera; magnanimiter ei legumina modica mittere, et exigua communicare pulmenta. Sic et legitimi fi
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: mansiones sͥ ꝑatas ĩue¬
nit. Nisi forte ambigimꝰ felicit̃
eũ in ꝓpħico cuneo ẽẽ susceptũ:
qͣm in tantis exꝑim̃tis sepe pro¬
bauimꝰ spm habuisse ꝓpħicũ.
S nec illud incredibile ciuꝗͣ
uideat᷑. scõs &̃ patͥarcͥas. ut pri¬
mum ille uir d̾i celeste palatiũ
⁊ diuinũ introiit tempłu: gra¬
tant̃ ei suũ ñ mͦ aꝑuissesinũ.
s annuisse consessũ. Siqͥdem
ñ indignũ iudicant ĩ illo sacro
numero sui senatꝰ ascribi: in
cuius semine tantas undiq
gendes uident nec inuident be¬
nedici. Nostis etiã dilectissimi
scõs ⁊ sũmos sensisse doctores:e¬
lectors sp̃c homĩum ꝓ diu̾sis
suors qͣlitatib meritors ad sa¬
cros ꝓuehi ordines angłoꝵ. Di¬
cuntur angłi nuncii. archan¬
głi pͥncipales ⁊ sũmi nuncii:
qd̃ ꝑ illos minora credant᷑. per
istos sũma q̃dam ⁊ p̃cipua nun¬
ciari. Nichilominꝰ &̃ in electis
hominib inuenirẽ alios qui

Expanded text:
venit, mansiones sibi paratas invevenit, mansiones sibi paratas invenit: nisi forte ambigimus, feliciter eum in prophetico cuneo esse susceptum, quem in tantis experimentis saepe probavimus spiritum habuisse propheticum. Sed nec illud incredibile cuiquam videatur, sanctos etiam patriarchas, ut primum ille Vir Dei coeleste palatium et divinum introivit templum, gratanter ei suum non modo aperuisse sinum, sed annuisse consessum. Siquidem non indignum judicarunt in illo sacro numero sui senatus ascribi, in cujus semine tantas undique gentes vident, nec invident benedici. 18. Nostis etiam, dilectissimi, sanctos et summos sensisse doctores, electorum species hominum, pro diversis suorum qualitatibus meritorum, ad sacros provehi ordines Angelorum. Dicuntur enim Angeli nuntii; Archangeli et Principatus, summi nuntii; quod per illos minora credantur, per istos summa quaedam et praecipua nuntiari. Nihilominus etiam in electis hominibus invenire est alios, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dꝰ ⁊ rubicundꝰ. electꝰ p̃dicatur ex
milib. sic iste suo utiq modo
candidꝰ: ⁊ siñ passione rubicun¬
dꝰ. patientia tñ subrufus extice
innumeris sub umbͣ noĩs eius
uiuunt int̾ gentes tã diu̾sas
pleriq etiã barbaras ⁊ ꝑu̾sas.
ucinam ñ degeneres uos probe¬
tis filios tanti patͥs : s candidos
ĩ scĩmonia. subriifos ĩ patien¬
tia. latrantes zelo ordinis. fer¬
uiore iusticie. uoce lib̾a r̾utatis.
Sicut enĩ eund̾e patrẽ candor
excellens dotius sue ꝯu̾satõnis
⁊ uite ꝯfessorib sc̃is ⁊ electis uirgi¬
nib sociauit. dorsũ quoq sub¬
rufum. martyrũ supparẽ fecit.
apłicum uirum excellens doct᷑¬
⁊ beata uisione donauit. Nimi¬
rum ñ int̾ eos solos qͦs p̃diximꝰ.
eundem patrẽ ur̃m si mecũ fr̃s
in hac parte sentitis: aut q̃rere
studebitis aut inuenire sꝑabitis.
Multas ille indomo patris. ut
a multis multũ expectatꝰ ad¬

Expanded text:
dus et rubicundus, electus praedicatur ex dus et rubicundus, electus praedicatur ex millibus : sic iste suo utique modo candidus, et sine passione rubicundus, patientia tamen subrufus exstiteinnumeris sub umbra nominis ejus vivunt, inter gentes tam diversas, plerumque etiam barbaras et perversas. Utinam non degeneres vos praebeatis filios tanti Patris, sed candidos in sanctimonia, subrufos in patientia, latrantes zelo Ordinis, fervore justitiae, voce libera veritatis. Sicut enim eumdem Patrem candor excellens totius suae conversationis et vitae, confessoribus sanctis et electis virginibus sociavit, dorsum quoque subrufum martyrum supparem fecit, apostolicum virum excellens doctret beata visione donabit. Nimirum non eos solos, quos praediximus, eumdem Patrem, si mecum, fratres, in hac parte sentitis, aut quaerere stupebitis, aut invenire sperabitis. Multas ille in domo Patris, ut a multis multum exoptatus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cohibitio. tanqͣm capilloꝵ capitis
colligatio: euident̃ aũt ⁊ exp̃sse
eloquii ẽ cõmendata dulcedo.Cu¬
ius aũc doctͥna. tam feruens. tam
subtilis. tã copiosa. tã utilis. tam
dulcis deniq ⁊ acceptabilis fuit:
S qͥd dicimus qd̾ in corpore coto
candido. dorsũ uisus est habiusse
subriifum: Candor eñĩ castitas.
candor innocentia uitȩ. candor
corporis. puritas ẽ actionis. Qd
aũt rubor. ñ ne martyirium᷑
Qd̾ si rufus apparuisset ñne mar¬
tyr fuisset : Nam dorso portan¬
tconera: dorsum ad flagella pre¬
bet᷑. Ꝙ qͣmuis ñ timuerit cane
tyr ictum suffe̾ns: humanotũ
arbitrio pꝰt beatos martyres.
si memininꝰ qͣnta tulit. ⁊ ꝑtulit
hic di famulꝰ. qͣm multa. ꝗͣ gra¬
uia. ñ uniꝰ ictus mortificatione.
s longa sui corꝑis maceratione
sustinuit: ñ imm̾ito forsitan sic̃
bra tã celerit̃ suo ꝯformatus ẽ
capiti: ut quẽ admod̾ ille candi¬

Expanded text:
cohibitio, tanquam capillorum capitis cohibitio, tanquam capillorum capitis colligatio, evidenter autem et expresse eloquii est commendata dulcedo. Cujus autem doctrina tam fervens, tam subtilis, tam copiosa, tam utilis, tam dulcis denique et acceptabilis fuit? 17. Sed quid dicimus, quod in corpore toto candido dorsum visus est habuisse subrufum? Candor enim castitas; candor, innocentia vitae; candor corporis, puritas est actionis. Quid autem rubor est? Nonne martyrium? Quid si rufus apparuisset, nonne martyr fuisset? Nam dorso portantur onera, dorsum ad flagella praebetur: et quamvis non timuerit cavertyr ictum sufferens? Humano tamen arbitrio post bonos martyres si meminimus, quanta tulit et pertulit hic Dei famulus, quam multa, quam gravia, non unius ictus mortificatione sed longa sui corporis maceratione sustinuit: non immerito forsitan, sicumbra, tam celeriter suo conformatus est Capiti, ut quemadmodum ille candi
Abbreviated transcription (Latin):
pit utcũq uiuere: cepit mira¬
bilis apparere. Nec dñ parturie¬
batur: ⁊ iã p̃dicabat᷑. Uł magis
ipẽ iã p̃dicabat: ⁊ nec lactens qͥ¬
dem adhuc erat. iã tam̃ laudais
dñm apparebat. Nec immerito
sic ꝯmendatꝰ añ qͣm natꝰ ẽ. Non
imm̾ito in qͣm diuino magni¬
ficabat᷑ oracło: dũ adhuc mat̃¬
no paruulꝰ gestaret᷑ in utero.
fidelis siqͥde uiri u̾bũ qͣm uera¬
cit̾ sit p̃dictũ. qͣm efficaciter
adimpletũ. ip̃i nimirũ deuo¬
tius hodie recolunt: qui in se
ip̃is exꝑti. ⁊ latratuum eiꝰ effi¬
catiam. ⁊ medicinał lingue gͣ¬
tiam certiꝰ cognouer̃t. W nunc
dñe qͥ te diligit. ⁊ canem tuum
utiq diligit: utinã ⁊ tudiligas
quos ille dilex̃. In cuiꝰ eloqͥo eui
cantico canticoꝵ. Sic̃ uitta coc¬
cinea labia tua. ⁊ eloqͥum cuum
dulce. Paucis siqͥd̾ u̾bis feruorin
colore coccineo: in uitta subtili¬
tas. ⁊ latitudo. s ⁊ cogitõnũ cordis

Expanded text:
pit utcunque vivere, coepit mirapit utcunque vivere, coepit mirabilis apparere. Necdum parturiebatur, et jam praedicabatur, vel magis jam ipse praedicabat: et nec lactans quidem adhuc erat, jam tamen laudans Dominum apparebat. Nec immerito sic commendatur antequam natus est: non immerito, inquam, divino magnificabatur oraculo, dum adhuc materno parvulus gestaretur in utero. Fidelis siquidem viri verbum quam veraciter sit praedictum, quam efficaciter adimpletum, ipsi nimirum hodie recolunt, qui in se ipsis experti latratuum ejus efficaciam et medicinalem linguae gratiam certius cognoverunt. Et nunc, Domine, qui te diligit, canem tuum utique diligit. Utinam et ipse diligas, quem ille dilexit. In cujus eloquio eviCantico canticorum: Sicut vitta coccinea labia tua, et eloquium tuum dulce . Paucis siquidem verbis fervor in colore coccineo, in vitta subtilitas et latitudo, sed et cogitationum cordis
Abbreviated transcription (Latin):
quibq tempora ⁊ momĩta
constituit. quib et̃ne sue e¬
lectõnis. uł ip̃is uł de ip̃is in¬
notescat archanũ. Cumq ali¬
os inpuericia. alios ĩ iuuen¬
tute. alios ĩ senectute uocaue¬
rit: ñ nullos tam̃ s paucos ue¬
lut qͦd̾a pͥuilegio gr̃e sp̃italis
ĩ bñdictione p̃ueniens. immo
preripiens necdum natos: qͣ¬
les ẽẽnt futuri quib uoluit
signis ⁊ indiciis declarauit.Si:
electi sui ⁊ p̃electi huiꝰ uen̾abi¬
lem matrem adhuc felicissimo
onere grauid̾a insolita uisioẽ
consolatꝰ ẽ uisionis. Cũ eñi no¬
bili foret gͣuida fetu. somniũ
uidit : qd̃ religioso cuidam so¬
litario indicans ait.Uidi ⁊ au¬
diui qͣsi catulum toto corꝑe
candidũ. in dorso subrufum.
in meo latratẽ ut̾o: ⁊ expaui
Cui ille ne timeas ait. Paries fi¬
lium acceptabilem d̾o: qͥ p̃dica¬
dor efficax ⁊ eximiꝰ. magnus et
exeelsus. in u̾bo głe ẽ futurus.
Sic numirũ b̾nardꝰ nr̃ ex quo cȩ¬

Expanded text:
quibusque tempora et momenta constituit, quibus aeternae suae dilectionis, vel ipsis, vel de ipsis innotescat arcanum. Cumque alios in pueritia, alios in juventute, alios in senectute vocaverit: nonnullos tamen, sed paucos, velut quodam privilegio gratiae specialis in benedictione praeveniens, imo praeripiens, necdum natos, quales essent, quibus voluit signis et indiciis declaravit. 16. Sic electi sui et praedilecti hanc venerabilem matrem, adhuc felicissimo onere gravidam, insolita visione consolatus est visionis. Cum enim nobili foret gravida foetu, somnium vidit quod Religioso cuidam solitario indicans ait: « Vidi et audivi quasi catulum toto corpore candidum, in dorso subrufum, in meo latrantem utero, et expavi. » Cui ille: « Ne metuas, ait, paries filium acceptabilem Deo, qui praedicator efficax et eximius, magnus et excelsus in verbo gloriae est futurus. » Sic nimirum Bernardus noster ex quo coe
Abbreviated transcription (Latin):
forsitan int̾esse uidet᷑. quod cum
utriq credant᷑ electis ꝙ̃ preeẽ
spitib : pͥncipatꝰ tam̃ uelut ex
officio ceteris facienda disponant:
et tanqͣm strenui qͥdam diuinoꝵ
exercituum duces. in ip̃a eos oꝑis
erecutõne p̃cedant: porro dñati¬
ones gradu sublimiore illis q̃
sibi obedientib mira qͣdam po¬
tentia ⁊ auctoritate p̃mineant.
Unde ꝙ̃ int̃ homines ip̃os cre

Expanded text:
forsitan interesse videtur, quod cum utrique credantur electis etiam praeesse spiritibus, Principatus tamen velut ex officio caeteris facienda disponant, et tanquam strenui quidam divinorum exercituum duces in ipsa ejus operis executione praecedant. Porro dominationes gradu sublimiore illis etiam sibi obedientibus mira quadam potentia et auctoritate praeeminent. Unde etiam inter homines ipsos cre
Abbreviated transcription (Latin):
ueniant᷑. qui int̃ homines
ampliꝰ. honorant᷑. Alioquin
ue eis nͥ suum omnẽ illi sub¬
iecerint dñatum. nͥ suũ õem
pͥneipacum. substrau̾nt dño
dñoꝵ. Ue eis qͥ p̃minere & p̃si¬
dere uident᷑. hominib: nͥ ĩ eis
sedeat ⁊ p̃sideat dͦs. Necessari¬
a.siqͥdem maior humilitas.
ubi fũit maior auctoritas. Quã
imirũ in hoc ip̃o de qͦ loqͥm᷑
patre nr̃o qͣnto ꝓfundiorẽ ⁊ pu¬
riorem ꝓbauimꝰ: tanto ampliꝰ
gratulam᷑ qd̾ beata eiꝰ anima
⁊ in carne posita sedes fuerit
sapientie. qͣm firia ⁊ stabił.
qͣm quieta ⁊ humilis. tantũ
etiam acceptabilis. Deniq cã¬
co eciã firmiꝰ arbitram᷑. quod
multo mag̃ iã carne soluta mt̃

Expanded text:
veniantur, qui inter homines veniantur, qui inter homines amplius honorantur. Alioquin vae eis, nisi omnem suum illi subjecerint dominatum, nisi suum omnem principatum sub. Vae eis qui praeeminere et praesidere videntur hominibus, nisi eis sedeat et praesideat Dominus, necessaria siquidem major humilitas, ubi fuerit major auctoritas. Quam nimirum in hoc ipso, de quo loquimur, Patre nostro, quanto profundiorem et puriorem probavimus, tanto amplius gratulamur, quod beata ejus anima, et in carne posita sedes fuerit sapientiae, quam firma et stabilis, quam quieta et humilis, tantum etiam acceptabilis. Denique tanto etiam arbitramur, quod multo magis jam carne soluta
Abbreviated transcription (Latin):
modi dicit᷑. qd̾ ip̃o iure mun¬
diciȩ dii int̃ homines appellen¬
cͦ. Nec difficile ẽ animadu̾tere
qͣlit̃ in hoc beato patͦs nostro
parit̃ hec utraq conuenerint.
Siqͥdem ⁊ płimis fr̃ib pastora¬
lem exhibuit sollicitudinem:
⁊ apud om̃em pene eccłiam
reu̾entiam ⁊ auctoritatẽ obti¬
nuit singłarem. Cui enĩ sic cre¬
debat᷑. sic deferebat᷑. sic obtem¬
perabat᷑ a religiosis. ascłarr¬
b. a pͥncipib. a pontificib.
Sequuntur throni: qͦs. nimi¬
rum exinde nom̃ accepisse
cognouimꝰ. qd̃ in eis sedeat
d̾s. C sane pulcherrima hec
dispositõ: siqͥdem om̃u dñaci¬
one sublumius ẽ et głosius
casum eiꝰ cum suis utiq com¬
plicib qui illi similis uoluit
apparere. ceceros &̃ om̃s ordĩes
angłors certissime suo constet
auctori uoluntaria deuotiõe
subeẽ: uident᷑ tam̃ ñ nchil
habere ꝓpͥum. in qͥb dicitur
residere. Maxime tam̃ hoc
obseruandum hominib: ut
ipsi potissimũ d̾o subditi in¬

Expanded text:
dicitur, quod ipso jure munditiae dii inter homines appellentur. Nec difficile est animadvertere, qualiter in hoc beato Patre nostro pariter haec utraque conveniant. Siquidem et plurimis fratribus pastoralem exhibuit sollicitudinem, et apud omnes pene ecclesias reverentiam et auctoritatem obtinuit singularem. Cui enim sic credebatur, sic deferebatur, sic obtemperabatur a Religiosis, a saecularibus, a principibus, a pontificibus? Sequuntur Throni, quos nimirum inde nomen accepisse cognovimus, quod in eis sedeat Deus. Et sane pulcherrima haec dispositio. Siquidem omni dominatione sublimius est et gloriosius, casum ejus, cum suis utique complicibus, qui illi similis voluit apparere, caeteros etiam omnes ordines Angelorum certissime suo constet Auctori voluntaria devotione subesse: videntur tamen nonnihil habere proprium, in quibus dicitur residere. 20. Maxime tamen hoc observandum hominibus ut ipsi potissimum Deo subditi in
Abbreviated transcription (Latin):
tas ait: ⁊ beati ocłi qͥ uident q̃
uos uidetis. ⁊ beati qͥ ñ uider̃t
⁊ credider̃t. Non nullis etiã pat̃
sc̃s cũ ĩ carne eũ ñ uiderint.
benignũ sese ĩ sp̃u exhibuit
patrem: tulit opem. abstulit
temptatõnem: attulit conso¬
latõnem. Nam ⁊ ex lallacro sa¬
cri corporis eiꝰ cũ ex more ei pꝰt
transitum debitas exhiberem᷑
exequias: fr̃s qͥdam ĩ remotis¬
simas orbis partes deportaue¬
ĩt.Et sicut eoꝵdem certa rela¬
tione didicimꝰ. cũ iam decimꝰ
annꝰ tͣnsierit. ñ mͦ aqua illa
usq modo manet om̃imodis
illibata: s eandem obtinet gra¬
tiam quecũq fui̾t suꝑfusa.
remedia postulantib de eod̾e
sacro liquore donau̾int: nã
⁊ multis opem tulisse ꝯfirmait:
impleto tam̃ sepiꝰ aqua altera
uascło talis ꝑmanet usq ho¬
die.qualis pͥma fu̾at die.atq
utinã inꝑpetuũ in eiꝰde beati
patͥs ꝯgregatõne ꝓbet᷑ quod ĩ

Expanded text:
tas ait: Beati oculi qui vident quae tas ait: Beati oculi qui vident quae vos videtis ; et: Beati qui non viderunt, et crediderunt . 5. Nonnullis etiam Pater sanctus, cum in carne eum non viderunt, benignum sese in spiritu exhibuit patrem, tulit opem, abstulit tentationem, attulit consolationem. Nam ex lavacro sacri corporis ejus, cum ex more ei post transitum debitas exhiberemus exsequias, fratres quidam in remotissimas orbis partes deportaverunt; et, sicut eorumdem certa relatione didicimus, cum jam decimus annus transierit , non tantum aqua illa usque modo manet omnimodis illibata, sed eamdem obtinet et gratiam quaecunque fuerit superfusa. remedia postulantibus de eodem sacro liquore donaverint nam et eum multis opem tulisse confirmant, impleto tamen saepius aqua altera vasculo, talis permanet usque hodie, qualis prima fuerat die. Atque utinam in perpetuum in ejusdem beati Patris congregatione probetur, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
d̾u uehemens absorbuerat me
capiti nr̃o aquas. lacrimarũ
arenti t̃rȩ nr̃e utrũq adiciat᷑
irriguum. Deducant ocłi nr̃i
diuisiones aquaꝵ si forte ĩ ilłu¬
influant pat̾ne clementie si¬
num : si forte ꝙ̃ nẽ ad filioꝵ
fletꝰ pat̃nũ madeat pectꝰ. Quẽ
enĩ uelut in cums adhuc in¬
fantilib uagientis paruuli
causa ñ latuit. qͥn longe po¬
sitꝰ afflicti tͥbulatõnẽ ꝑceꝑit.¬
mesticiam nouerit.lacͥmas
senserit. qͥd putatis qͣndo erec¬
om̃ia nouit. om̃ia sentit: aut
qͦmͦ singłis quibq cũ apparu¬
erit. adhuc eñi sine ulla hesita¬
tione uidebimꝰ eum: ⁊ utin am
res. in illa tc̃ necessitate sic affui.
illos audiui gemitꝰ. illos cona¬
tus adiuiui. illas uidi lacͥmas.
suspiria illa suscepi: In qua
tamen expectatõne ip̃os nimi¬
rum quos uir sc̃s adhuc ĩ car¬
ne degens sp̃alit̃ educauit: pͥ¬
mos conuenit esse. ñ solos. U¬
trũq enĩ eadem de se ipsa ueri¬

Expanded text:
dum vehemens absorbuerat moedum vehemens absorbuerat moecapiti nostro aquas lacrymarum, arenti nostrae terrae utrumque adjiciatur irriguum: deducant oculi nostri divisiones aquarum, si forte in illum pluant paternae clementiae sinum, si forte etiam nunc ad filiorum fletus paternum madeat pectus. Quem enim velut in cunis adhuc infantilibus vagientis parvuli causa non latuit, quando longe positus, et afflicti tribulationem pestitiam noverit, lacrymas senserit: quid putatis, quanto ceromnia novit, omnia sentit? Aut quomodo singulis quibusque, cum apparuerit adhuc, si sine ulla haesitatione viderimus eum: et utinam res, in illa tunc necessitate adfui, illos audivi gemitus, illos conatus adjuvi, illas vidi lacrymas, suspiria illa suscepi? » In qua tamen nimirum exspectatione ipsos, quos Vir sanctus adhuc in carne degens spiritualiter educavit, primos convenit, et non solos: utrumque enim eadem de se ipsa Veri
Abbreviated transcription (Latin):
monasterio ꝑ dies aliquot pa¬
t̃ sc̃s abeẽt: s corpore solo ñ cor¬
de: nec efficaci ꝓuidentia sp̃c.
s p̃sentia carn̾is infirma. Re¬
gressus deniq de uia ip̃a. tyro¬
nes dñi sui confestim uisitat:
qd̃ ad miliciam eiꝰ si bñ memi¬
ni circit̃ octoginta armis spi¬
ritalib instruebat. Quibus
cũsalutatis. ñ multa locutꝰ:
unũ illũ ex noĩe euocans aie¬
sti ip̃e de uidi: ⁊ĩqͥdem mestum
nimis ac uehement̃ afflctũ.
M cũ tͥ pacem cupiens pacis
oscłm darem: lacrimis tuis ip̃e
permadui. Hec ait. ⁊ ꝓpiꝰ illum
accedere iubens. sita illa dig¬
nantissima pietate oscłatus ac
magnifice consolatꝰ ẽ eũ. Nec
mirum qd̃ mira facilitate. mi¬
ra celeritate nubem illam radiꝰ
ille dissoluit. Siqͥd̾ ñ manis il¬
la uisio fu̾at: nã ĩ multa añ
p̃uentũ bñdictione dulcedinis.
p̾t euisd̃ beati patͥs egressum
gͣuissima qued̾a occupauerat
ea tempestate tẽptat̃o: ⁊ ꝓpemo¬

Expanded text:
monasterio per dies aliquot Pamonasterio per dies aliquot Pater sanctus absens, sed corpore solo, non corde, nec efficaci providentia spiritus, sed praesentia carnis infirma. Regressus denique de via, tirones Domini sui confestim visitat, quos ad militiam ejus si bene memini circiter octoginta armis spiritualibus instruebat. Quibus salutatis, non multa locutus, unum illorum nomine evocans, aiesti, ipse te vidi, et quidem moestum nimis, ac vehementer afflictum, et cum tibi pacem, cupidus pacis osculum darem, lacrymis tuis ipse permadui. » Haec ait, et propius illum accedere jubens, sua illa piissima dignatione osculatus ac magnifice consolatus est eum. Nec mirum quod mira facilitate, mira celeritate nubem illam radius ille dissolvit; siquidem non jam illa visio fuerat. Nam in multa ante praeventum benedictione dulcedinis, post ejusdem beati Patris egressum, gravissima quaedam occupaverat ea tempestate tentatio, et propemo
Abbreviated transcription (Latin):
iam ñ uidemꝰ. Inuisibłem itaq
tanqͣm uidentes emulem᷑ et
reueream᷑ ĩ om̃ib. obseruan¬
tes p̃cepta eiꝰ. ꝯsilia eiꝰ. eiꝰ exem¬
pla: optantes etiã ⁊ orantes.
ut cuius int̾im cõmemoratio¬
ne temporali gratulamꝰ offici¬
o: ꝑpetuo letem᷑ aspectu. Nun¬
quid enĩ uł mͦ sic̃ uidere eum
nos ñ merem᷑. sic ab eo ip̃i eciã
ñ uidem᷑ ᷤ Absit a nob̾ fr̃s ab¬
sit ut tale aliquid uł tenuit̃
suspicem᷑. Quã multa uir sc̃s¬
etiam dum in carne uix̃. uidit
in spũ: qͣnta etiã longe positus
comꝑit: qͣm multa qͦ futura
p̃nouit acq p̃nunciauit. Scio
homĩem quẽ dinisermonis
hamo cũ aliis qͥd̾e ñ paucis ip̃e
picatꝰ: in cellam fr̃m nouicioꝵ.
ubi plures eo tempore uixta le¬
gis dñicȩ sanctionẽ pͥmiciarũ
mampłi frangebant᷑ ⁊ corre¬
bantur. induxit. Int̾im causa
extitit. sic̃ frequens illũ tͣhe¬
bat necessitas tã suoꝵ qͣm co¬
tius eccłiȩ di: ut egressus a

Expanded text:
em itaque, tanquam videntes aemulemur et veneremur, in omnibus observantes praecepta ejus, consilia et exempla optantes, etiam et orantes. Utimur interim commemoratione, temporali congratulamur officio, perpetuo laetamur aspectu. Nunquid enim vel modo, sicut videre eum non meremur, sic ab eo ipsi etiam non videmur? Absit a nobis, fratres, absit, ut tale aliquid vel tenuiter suspicemur! Quam multa Vir sancetiam, dum in carne vixit, vidit in spiritu? quanta etiam longe positus comperit? quam multa quoque futura praenovit, atque praenuntiavit? Scio hominem, quem divini sermonis homo cum aliis quidem non paucis ipse piscatus, in cellam 1311 Novitiorum, ubi plures eo tempore juxta legis Dominicae sanctionem, primitiarum manipuli frangebantur, et torrebantur, induxit. Interim causa exstitit, sicut frequens illum trahebat necessitas, tam suorum, quam totius Ecclesiae Dei, ut egressus a