comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nullum ad aliquã
ccͣcam recipiant iułi
tm̃ ei de prouentibus
ip̃is cc̃ce coram eis fu
tationem h̾re. Uum
sicut nobis querela¬

Expanded text:
nullum ad aliquam ecclesiam recipiant, nisi tantum eis de prouen/tibus ipsius ecclesiam coram eis fuetacionem habere. Uerum sicut nobis mul
Abbreviated transcription (Latin):
lestinoꝵ saluator nr̃ ẽ. qͥ dum des¬
cendisset in huius torrentis gera¬
ra. pͥmo omniũ illos puteos fo¬
dere uult. qͦs foderant pueri patͥs
sui .i. moyses puttũ legis foderat
dauid salomon ⁊ ꝓpħe libros
scͥpserunt ueteris testam̃ti. qͦstã
t̾rena et sordida repleuerat intel¬
ligentia iudeoꝵ. et hereticoꝵ. hoᷤᷤ
cum uellet purgare ysaac. ut o¬
stenderet quia quecumq lex et
ꝓphȩ duxerunt. de ipso dixerunt:
rixati sunt cum eo palestin .i.
iudei. a regno dĩ alieni: s disce¬
dit ab eis. Non cni pot̃ ẽẽ cũ es
qͥ in puttis aquã habere nolunt.
ht̃iam. Et dicit cis. E cce relinque¬
t̃ uob̃ domus ur̃a deserta. fodit
gͦ ysaac nouum puteum. unino
pucri ysaac fodiunt. Pueri ysaac¬

Expanded text:
si Salvator noster, qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui, id est, Moyses puteum legis foderat; David, Salomon et prophetae, libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum et haereticorum. Hos cum vellet purgare stenderet quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui in puteis aerram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri s
Abbreviated transcription (Latin):
Postquã uͦ unusquisq eos qͦs
in doto orbe decretũ est ut unꝰ
de prbis electus p̃poneretur
cet̾is. ad quem omnes ecclesiȩ
ꝑtinerent. ⁊ scismatũ semina

Expanded text:
Postquam vero unusquisque eos quos in toto orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus superponeretur caeteris, ad quem omnis cura ecclesiae pertineret, et schismatum semina
Abbreviated transcription (Latin):
siue boni siue mali faciant¬
alii: s quid tu de ipsis eorum
factis facias. Quomꝰ scilicet uta.¬
ris bonis ac malis eorũ. quantũ¬
q ex eis ꝓficias: siue fauendo
nadiuuando. siue compatien¬
do n em̃dando. Cunc enim de
omnib factis hominũ bene
oꝑaris. cum nullis eorũ bene¬
ficiis illiceris ad fauorem. nul¬
lis malefactis deterreris ab
amore. Tẽ enun gratis amas.
Non enĩ est ullius meriti pa¬
cem habere. nͥ cũ his qui eam

Expanded text:
sive boni sive mali alii fsive boni sive mali alii faciant, sed quid tu de ipsis eorum factis facias, quomodo scilicet utaris bonis et malis eorum, quantumque ex eis proficias sive favendo et adjuvando, sive compatiendo et emendando. Tunc enim de omnibus factis hominum bene operaris, cum nullis eorum beneficiis illiceris ad favorem, nullisve malefactis deterreris ab amore. Tunc enim gratias amas. Non enim est ullius meriti pacem habere, nisi cum iis qui eam
Abbreviated transcription (Latin):
Quantũ diligis te. idẽ. hanc uitã¬
demporalem: tantũ diligas tran¬
sitoria sine quib eẽ non potes
necesse. ẽ. Et quantũ sꝑnis hãc
ria: Aliquando malũ displicet.
sine mercede boni. uelut si duo
uelint indomo una. ꝓpriam
suꝑbe exercere uoluntatẽ. Ut̃q
malũ uult. Horum si alderu.¬
trum sibi displiceant uolunta¬
des. ñ odio suꝑbiȩ fit: s amore.
Odit enĩ illius suꝑbiã. hic qui
amat suã: quȩ impedit᷑ ab il¬
lo. Hic laqueus ẽ. ualde occul¬
irruendo cruciant. Omĩa fla¬
gellum sunt: preter ipsũ Qui
flagellũ destruit. quasi filius
ẽ qui uirgas patris uerb̾antis
dm̃. Quanto queq creatura
nobilior ẽ npotentior. tanto
libentius subditur ueritati.
Immo hinc potens ⁊ nobilis
quia subditur ei. Graue tͥ est:¬
hoc uel illud amisisse. Ne qͤras
gͦ amittere. Querit enĩ amit¬
dere. quisqͥs ea diligit nadqui¬
rit. quȩ retineri non ualent.
si audes. Hoc semꝑ intuendũ.
qͥd fiat in animo tuo: nec quid

Expanded text:
Quantum diligis te, id est hanc vitatemporalem, tantum diligas transitoria, sine quibus esse non potes, necesse est. Et quantum spernis hanc i. Aliquando malum displicet sine mercede boni, velut, si duo velint in domo una propriam superbe exercere voluntatem, uterque malum vult. Horum si alterutrum sibi displiceant voluntates, non odio superbiae fit, sed amore. Odit enim illius superbiam, hic qui amat suam, quae impeditur ab illo. Hic laqueus est valde occulirruendo cruciaris. Omnia flagella sunt, praeter ipsum, qui flagellum destruit, quasi filius est qui virgam patris verberantis . Quanto quaeque creatura nobilior est et potentior, tanto libentius subditur veritati; imo hinc potens et nobilis, quia subditur ei. Pungunt thoc vel illud amisisse. Ne quaeras ergo amittere. Quaerit enim amittere, quisquis ea diligit et acquirit, quae retineri non valent. s fueris. Hoc semper intuendum quid fiat in animo tuo; nec quid
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s fallunt᷑. Beatus. qͥ eligit
ubi secure laboret. Hec autẽ
secura electio i labor utilis.
auxilio. Tanto enĩ minus a¬
gunt qͦd expedit. quanto ꝓpriis
utilitatib uident᷑ intendere. Hec
ẽ aut̃ ꝓpͥa uniuscuiusq utilitas.
om̃ib uelle ꝓdesse. Hoc aut̃ qͥs
intelligat: Qui gͦ ꝓpriã querit
agere utilitatem. ñ solũ nullã.
suã utilitatẽ inuenit: s etiam
magnũ animȩ suȩ dampnũ
incurrit. Dum enĩ ꝓpͥam qͦrit.
quȩ nulla. eẽ potest. a cõmuni
repellitur. idẽ adeo. Sicut enĩ
omnium hominũ una ẽ na¬
malũ dicit de te: si ñ est ita.
eidem nocet: ñ tibi. Ipse enĩ¬
stercus. qͥd auro nocuit: Si uͦ
ẽ quod de te dicit᷑ malũ. doceris
quid caueas. Qui aut̃ landat
tibi de te dicitur. ut qͥd rumo¬
res quos tu nosti melius. cibi
narrantur: Tu te solũ uituꝑa.

Expanded text:
em utilitas. Beatus qui eligit ut secure laboret. Haec est autem secura electio, et labor utilis, auxilio. Tanto enim minus agunt quod expedit, quanto propriis utilitatibus videntur intendere. Haec est autem propria uniuscujusque utilitas, omnibus velle prodesse. Hoc autem quis intelligat? Qui ergo propriam quaerit agere utilitatem, non solum nullam suam utilitatem invenit, sed etiam magnum animae suae detrimentum incurrit. Dum enim propriam quaerit, quae nulla esse potest, a communi repellitur, id est a Deo. Sicut enim omnium hominum una est nade te malum dicit, si non est ita, eidem nocet, non tibi; sistercus, quid auro nocuit. Si verum est quod dicitur de te malum, doceris quid caveas. Qui autem quod btibi de te dicitur, ut quid rumores quos tu melius nosti, narrantur? Tu te solum vitupera.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd abundec aqua. defonte enĩ
ẽ.Si du de pace. Semꝑ enim.
aliud aliquid ẽ causa pacis tuȩ.
Acanto gͦ infirmior ⁊ifallacior
ẽ pax tua. quanto mutabiliꝰ
id unde oritur. Quã uilis gͦ
cũ oritur exiocunditate hu¬
omnnis homo. Quod tanto minꝰ
ẽ quantomagis potest inqui¬
etari. Canto aut̃ magis potest
inquietari. quanto sunt parati¬
ora habere se aliter quã uult.
ea que diligit. Dieat gͦ qͥlibet

Expanded text:
de fonte enim est. Sic de tua pace. Semper enim aliud aliquid est causa pacis. Tanto ergo infirmior et fallacior est pax tua quanto mutabilius est id unde oritur. Quam vilis est ergo cum oritur ex jucunditate huomnis homo. Quod tanto minus est quanto magis potest inquietari. Tanto enim magis potest inquietari quanto sunt paratiora habere se, aliter quam vult, ea quae diligit. Dicat ergo ali
Abbreviated transcription (Latin):
fiat tibi.dũ mͦ animus tuus nec
ire nec odii nec tristicie nec metꝰ
motũ uicurrat. nec eorũ causam:
in futuro seculo nil nocebit. Om̃is¬
miseria in hoc ẽ. Om̃s amant
aliqͥd principalit̾. ubi semꝑ habẽt
intentionẽ fixam. Tu aut̃ quid:
Ecce om̃s quasi thesauro inuen¬
to. arreptis mundi partib sin¬
guli singulis intendunt. aut
certe inter plures seinduntur:
aesi canis inter duo frust a car¬
nis positus. ignoret cui potissi¬
mũ appropinquet: alterum ti¬

Expanded text:
fiat tibi, dummodo animus tuus nec irae, nec odii, nec tristitiae, nec metus motum incurrat, neque horum causam, in futuro saeculo nihil nocebit. Omiseria in hoc est. Omnes amant aliquid principaliter, ubi semper intentionem habent fixam. Tu vero quid? Ecce omnes quasi thesauro invento arreptis mundi partibus singulis, singuli intendunt, aut certe inter plures scinduntur, ac si canis inter duo frusta carnis positus, ignoret cui potissimum appropinquet, alterum ti
Abbreviated transcription (Latin):
timũ bonũ: bonitati creatoris
attestant᷑. idẽ. sũmo bono. Si
tantũ appetitur uentus geni̾s
nr̃i. idẽ opinio uł laus. quantũ
appetenda . ẽ. salus generis nr̃i
idẽ creator : Si tã dulce. ẽ. dici
bonũ. ut etiã qui hoc. ẽẽ. nolũt
mali hinc gaucleant. quanto ẽ
dulcius eẽꝰ Et si tam amarũ
⁊fecdũ. ẽ dici malũ. ut ętiã qu
letantur cũ male fecerint n
exultant in reb pessimis hoc
nequeant tolerare. quanto ẽ
deterius. eẽ: Appetit aliqͥd crea¬
tũ homo. uel inheret ei sensu
corꝑis: ⁊ sui obliuiscit᷑. Quan¬
do tu ita. adcreatorẽ: Uide

Expanded text:
Creatoris adversantur, id est summo bono. Si tantum appetitur ventus generis nostri, id est opinio vel laus, quantum appetenda est salus generis nostri, id est Creator! Si tam dulce est dici bonum, ut etiam qui hoc esse nolunt, mali, hinc gaudeant, quanto est dulcius esse! Et si tam amarum et foedum est dici malum, ut etiam qui laetantur, cum male fecerint, et exsultant in rebus pessimis , hoc nequeant tolerare, quanto est deterius esse! Appetit aliquid creatum homo, vel inhaeret ei sensu corporis et sui obliviscitur, quando tu ita ad Creatorem? Be
Abbreviated transcription (Latin):
cetera talia. Opus uͦ dei. ip̃se hõ.
Qui diligit aliquid sicut cdomũ
aut aliquid eiusmodi: materiã
ꝙͦ unde illud fieri possit amat.
ligna scilicet aut lapides. Omĩs
gͦ qui bonos diligit: malos eo
quod nunquã aliunde boni fi¬
ant. diligat neceẽ . ẽ. Cur enim
ñ ames idunde potest angłs
fieri. si illud diligis unde sciphus
fieri possit: Scriptũ namq ẽ
de hominib: erunt equales an¬

Expanded text:
etera similia; opus vero Dei, ipse homo. Qui diligit aliquid, sicut domum aut aliquid hujusmodi, materiam quoque unde illud fieri possit, amat, ligna scilicet aut lapides. Omnis ergo qui bonos diligit, malos, eo quod nunquam aliunde boni fiant, diligat necesse est. Cur enim non amas id unde potest angelus fieri, si illud amas unde scyphus fieri possit? Scriptum namque est de hominibus: Erunt aequales an
Abbreviated transcription (Latin):
Proximũ uͦ ꝑfectissime. sicut
se ipsum dilex̃. Nulli enĩ ex
his quȩ intra se .i. infra ratio¬
nalem mentem erant peꝑeit.
s omnia ad utilicatẽ ꝓximi
conuertit. Et uitam scilicet
sensualem.⁊ eam que carnem
uegetat: uipsam carnẽ. Nam

Expanded text:
Proximum vero perfectissime dilexit Proximum vero perfectissime dilexit sicut seipsum. Nulli enim ex iis quae infra se, id est infra rationalem mentem erant, pepercit, sed omnia ad utilitatem proximi convertit, et vitam, sed sensualem, et eam quae carnem vegetat, et ipsam carnem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
eo. aciditũ est ȩtiã corpus huma¬
nũ. Pone enĩ hec tria. Dei uer¬
bum. humanam mentẽ: hu¬
uidere possemus. ñ indigeremꝰ
scdõ. Quod si saltem scđm uide¬
remus. ñ indigeremus tercio.
Secl quia nec primũ. nec scđm.
idẽ nec dei uerbũ. nec humanã
mentẽ uidere poteramus: ad¬
ditũ est terciũ .i. corpus huma¬
nũ. Atq ita uerbũ caro factũ
ẽ ⁊ habitauit nob̾cum in ext̾¬
oribus nr̃is: ut uel sic introdu¬
ceret aliquando adint̾iora sua.
Anima itaq rationalis habens
carnem. addita ẽ uerbo dĩ. quȩ¬
ꝑ ipsam carnẽ quicqͥa nobis do¬
cenctis. corrigendis. necessariũ
erat: doceret. sfaceret patere t.
In illa ꝑfectissime fuerunt quȩ
supernis tractauimus : .I. deuotio
addm̃. benignitas adpximum:
sobrietas admundũ. Nicħ enĩ
deo p̃tulit: nichil equauit: nich
ꝓparte aliqua comꝑauit. Hichił
onem illius. Unde ait. uolun¬
tatem eius .i. patris: facio semꝑ.

Expanded text:
co additum est etiam corpus humaco additum est etiam corpus humanum. Pone enim haec tria, Dei Verbum, humanam mentem, cvidere possemus, non indigeremus secundo. Quod si saltem secundum videremus, non indigeremus tertio. Sed quia nec primum, nec secundum, id est nec Dei Verbum, nec humanam mentem videre poteramus, additum est tertium, id est corpus humanum. Atque ita Verbum caro factum est, et habitavit nobiscum in exterioribus nostris, ut vel sic nos introduceret aliquando ad interiora sua. Anima itaque rationalis, habens carnem, addita est Verbo, quae per ipsam carnem quidquid nobis docendis et corrigendis necessarium erat, doceret, faceret, pateretur. la sola perfectissime fuerunt, quae supra tractavimus, id est devotio ad Deum, benignitas ad proximum, sobrietas ad mundum. Nihil enim Deo praetulit, nihil aequavit, nihil pro parte aliqua comparavit, nihil onem illius. Unde ait: Voluntatem ejus, id est Patris, facio semper .
Abbreviated transcription (Latin):
Has urtutͥs siue uisticiȩ line¬
as. ȩtiã nunc .i. in hac mortali
uita. si ualde munda. ẽẽt anima:
ꝑsemet ipsam in ipsa ueritate
atq sapientia dei uideret. Uide¬
ret etiã. non solũ se .i. animã
humanã immortalem atq ȩt̃¬
nam fore: s etiam carnẽ suã
talem in resurrectione futurã.
slam neandem resurrectionẽ.
ibidem .i. in deo uerbo ⁊ sapien¬
tia: clare conspiceret.S quia
hoc ñ poterat ꝓpt̾ immundi¬
ciam suã: addita ẽ. uerbo mens
humana. quȩ ipsum dĩ uerbã
plenissime suscipiens eiq om̃i¬
no conformis atq consimilis.
eoͥq solo̾ tota n ex toto impressa.
sicut scriptũ ẽ. pone me sicut
signaculũ suꝑ cor tuũ.: in eius
utiq similitudinẽ tota redactͥa.
sicut ad sigilli similitudinem
cera redigitur ipsum nob̾ in
se ipsa uidendũ sciendũq ex hi¬
beret. S nos ita ceci eramꝰ: ut
ñ solũ dei uerbũ. s nec humanã
animã uidere possemus. Iacir¬

Expanded text:
Has virtutes seu justitiae lineHas virtutes seu justitiae lineas etiam nunc in hac mortali vita, si valde munda esset anima, per semetipsam in ipsa veritate atque sapientia Dei videret. Videret etiam non solum se, id est animam humanam immortalem atque aeternam fore, sed etiam carnem suam talem in resurrectione futuram. Nam et eamdem resurrectionem ibidem, id est in Dei Verbo et Sapientia, clare conspiceret, sed quia haec non poterat propter immunditiam suam, adita est Verbo mens humana, quae ipsum Dei Verbum plenissime suscipiens, eique omnino conformis atque consimilis, eoque solo tota et ex toto impressa. Sicut scriptum est: Pone me sicut signaculum super cor tuum . In ejus itaque similitudinem tota redacta, sicut ad sigilli similitudinem cera redigitur, ipsum nobis in seipsa videndum sciendumque exhiberet. Sed nos ita caeci eramus ut non solum Dei Verbum, sed necanimam videre possemus, idcir
Abbreviated transcription (Latin):
impressus. inferiora impͥmens:
a suꝑiorib motus: inferiora
mouens: a suꝑiorib affectus :
inferiora afficiens: suꝑiora
sequens: inferiora trahens:.
abillis possessus: ista possidens:
ab illis in eorũ similitudinẽ
redactus. ista in su similitudi¬
nem redigens. Adhãc ꝑfectio¬
nem in hac uita tendimꝰ quã
tam̃ non nͥ in futura ꝑfecte
obtinebimus. Hanc tanto tẽ
pleniꝰ obtinebimꝰ: qnͣto nc̃ feruentiꝰ
affectamus: Nullus tẽ erit
motus in mente nisi adeo: nul¬
lus in corꝑe. nͥ ab anima. Atq
ita nec in anima nec in corꝑe.
ullus nisi adeo. Non erit pec¬
catum .i. ꝑuersitaᷤᷤ uoluntatis:
nec pęna peccati. corruptio
uidelicet ⁊ dolores: ⁊ int̾itus
carnis. Nuda mens nudȩ ad¬
herebit ueritati: nullis uerb̾.
nullis sacramentis. nullis si
udigens. aut exemplis. Ibi
enim non docebit uir frẽm
suum: dicens. cognosce dm̃.
Omnes enĩ. a minimo usq ad
maximũ scient me: dicit dñs.¬

Expanded text:
impressus, inferiora imprimens; impressus, inferiora imprimens; a superioribus motus, inferiora movens; a superioribus affectus, inferiora afficiens; superiora sequens, inferiora trahens: ab illis possessus, ista possidens; ab illis in eorum similitudinem redactus, ista in sui similitudinem redigens. Ad hanc perfectionem in hac vita tendimus, quam tamen non nisi in futura perfecte obtinebimus. Hanc tanto tunc plenius obtinebimus, quanto nunc ferventius affectamus. Nullus tunc erit motus in mente, nisi a Deo; nullus in corpore, nisi ab anima, atque ita nec in anima, nec in corpore nullus nisi a Deo. Nec erit peccatum, id est perversitas voluntatis, nec poena peccati, corruptio videlicet et dolores et interitus carnis. Nuda mens, nudae adhaerebit veritati, nullis verbis, nullis sacramentis, nullis simniat, indigens, aut exemplis. Ibi enim non docebit vir fratrem suum, dicens: Cognosce Dominum. Omnes enim a minore usque ad maximum scient me, dicit Domin
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut itaq nichil plusquã suꝑi¬
ora. nicħ tantũ. nicħ in cõpara¬
tione eorũ debet di ligere: ita
nicħ minoris quã inferiora.
nicħ tam parui. nicħ in cõꝑa¬
tione eorũ ꝓquantacũq nsq
minfinitũ parte uile debet
habere. Et hoc. ẽ. qͦd scriptũ ẽ.
Nolite diligere mundũ: nec ea
quȩ in mundo sunt. Habes de
inferiorib. Habebit itaq talis
suꝑiora ad gaudiũ: equalia ad
consortiũ inferiora ad seruiciũ.
Deuotus erit ad dm̃: benignus
ad ꝓximũ: sobrius ad mundũ.
Dei seruus. hominis socius.
mũdi dñs. Sub deo constitutus:
erga ꝑximum ñ elatus: mun¬
do non subditus. Redigens
inferiora adutilitatẽ medioꝵ:
ad honorem suꝑioꝵ. Nec impiꝰ
nec blasphemus. nec sacͥlegus
ad suꝑiora: nec elatus. nec mui¬
dus. nec iracundus ad equalia.
nec euriosus. nec flagitiosus ad
inferiora. Nich̾ ab inferiorib.
nicħ ab equalib: s totũ a suꝑi¬
oribus suscipiens. A suꝑiorib

Expanded text:
Sicut itaque nihil plus quam superiSicut itaque nihil plus quam superiora, nihil tantum in comparatione eorum debet diligere, ita nihil minoris quam inferiora, nihil tam parvi, nihil in comparatione eorum, pro quantacunque usque in infinitum parte, vile debet habere. Et hoc est quod scriptum est: Nolite diligere mundum, nec ea quae in mundo sunt , Habes de inferioribus. Habebit itaque talis superiora gaudium, aequalia ad consortium, inferiora ad servitium. Devotus erit ad Deum, benignus ad proximum, sobrius ad mundum, Dei servus, hominis socius, mundi dominus; sub Deo constitutus, erga proximum non elatus, mundo non subditus; redigens inferiora ad utilitatem mediorum, media ad honorem superiorum; nec impius, nec blasphemus, nec sacrilegus ad superiora; nec elatus, nec invidus, nec iracundus, ad aequalia; nec furiosus, nec flagitiosus, ad inferiora; nihil ab inferioribus, nihil ab aequalibus, sed totum a superioribus suscipiens; a superioribus
Abbreviated transcription (Latin):
parte habeat. Nichil plus. nicħ̾
tantũ. nichil ꝓparte aliqua: ad
comparationem iliris diligat.
nad innitendũ diligas. Habes
de suꝑiorib. Equales aut̃ nat᷑a¬
liter .i. quantũ ad naturã atti¬
net:sunt omnes homines.
Omnes itaq tanti habere debet:
quanti se. Ergo sieut se suꝑiori
re nec equare. nec ulla debet
ex parte compare: ita nec ullũ¬
equare. aut ulla exparte compa¬
rare debet: ita nec saluti cuuis¬
libet hominis. Et quieqͥd pro¬
sua sempiterna salute facere uł
pati debet: id ipsum dotũ facere
uł pati debet:. ꝓ sempiterna sa¬
lute cuiussubet hominis. Hĩc
enĩ ait dñs. Dilige ꝓximũ tuũ.¬
sient te ipsum. Habes de mediis.
Inferiora uͦ sunt. quecũq post
sp̃m rationalem sunt .i. sensua¬
lis uita. communis cũ pecoribꝰ.
nque uegetat corpus. cõmunis
cũ herbis narborib: ac substan¬
ua corꝑis cũ formis ⁊⁊ qualitatibꝰ
cũ metallis cõmunis n lapidib.

Expanded text:
parte habeat. Nihil plus, nihil parte habeat. Nihil plus, nihil tantum, nihil pro aliqua parte ad comparationem illius diligat. ad innitendum diligas. Habes de superioribus. Aequales autem naturaliter, id est quantum ad naturam attinet, sunt omnes homines. Omnes itaque tanti habere debet, quanti se. Ergo sicut de superiorre, nec aequare, nec ulla debet ex parte comparare, ita nec saluaequare, nec ulla debet ex parte comparare, ita nec saluti cujuslibet hominis, et quidquid pro sempiterna sua salute facere vel pati debet, idipsum totum facere vel pati debet pro sempiterna salute cujuslibet hominis. Hinc enim ait Dominus: Diliges proximum sicut teipsum. Habes de mediis. Inferiora vero sunt quaecunque post spiritum rationalem sunt, id est sensualis vita, communis cum pecoribus, et quae vegetat corpus, communis cum herbis et arboribus, et substantia corporis cum formis et qualitatibus, cum metallis communis et lapidibus.
Abbreviated transcription (Latin):
collata. nichil. ẽ: ita notieie eius
de se si nr̃a comparet᷑ cecitas &
ignorantia ẽ. Sola gͥ eiꝰ de se ꝑfecta
ac sibi equalis noticia ẽ. Uñ dñs.
Nemo nouit patrem: nisi filius.
Sicut gͦ sola eius de se sibi ꝑfec¬
ta cognitio: ita sola eiꝰ de se eqͣ¬
lis ⁊par. ẽ. ex toto dilectio. So¬
lus quippe se quia ꝑfecte quan¬
tus est nouit. ꝑfecte quantus ẽ
diligit. Redi nc ad illam disfii¬
tionem: quã in pͥncipio posiusti.
Subtilius enĩ inspecta. ñ ratio¬
nali creature: s tm̃ deo conue¬
nire conuineitur. Nã ut cet̾a
taceantur: se ipsũ sicut ostensũ
ẽ non nͥ ipsemet tm̃. ex toto qͣn¬
tus. ẽ & nouit ⁊ diligit. Quȩ ergo
creature rationalis ꝑfectio: Ea
scilicet. ut omnia: i suꝑiora. idẽ.
habeat: quanti a se .i. acreatura
rationali habenda sunt. Quan¬
ti aut̃ habenda sint: sic collige.
parte comparatur. Nichil ergo
pltris. nichil tanti. nicħ ꝓmedia:

Expanded text:
collata, nihil est; ita notitiae ejus collata, nihil est; ita notitiae ejus de se, si nostra comparetur, caecitas et ignorantia est. Sola igitur ejus de se perfecta, ac sibi aequalis notitia est. Unde Dominus: Nemo novit Patrem nisi Filius . Sicut ergo sola ejus de se sibi perfecta cognitio; ita sola ejus de se aequalis et par est ex toto dilectio. Solus quippe, se quia perfecte quantus est novit, perfecte quantus est diligit. Redi nunc ad illam definitionem quam in principio posui. Subtilius enim inspecta, non rationali creaturae, sed tantum Deo convenire convincitur. Nam ut caetera taceantur, seipsum, sicut ostensum est, non nisi ipsemet tantum ex toto quantus est et novit, et diligit. Quae ergo creaturae rationalis perfectio est? Ea scilicet ut omnia et superiora, id est habeat, quanti a se, id est a creatura rationali habenda sunt. Quanti autem habenda sint, sic collige. parte comparatur. Nihil ergo pluris, nihil tanti, nihil pro media,
Abbreviated transcription (Latin):
si hoc ñ suerit: cuius erit dãnũ:
Dei quidem nullũ. ꝓximi fortas¬
se aliquod: duũ autẽ sine dubro
sũmum. Naturali eiũ pulchri¬
tudine & ꝑfectione pͥuari: nul¬
li rei ñ potest. ẽẽ lamnosum.
Nam si rosa desistat rubere. uł
lilium bene olere: dãnum qͥdẽ
mͥ ñnullũ. eẽ udebit᷑. uolupta¬
tes huiusmodi diligenti: s eis
idẽ rose ⁊ lilio. multo maus
multoq infestius. naturali ac
ꝓpͥa pulcbritudine uiduatis.
Rationalis creatuix uera ꝑfe¬
ctio. ẽ: unãquãq rem tanti ha¬
bere.quanti habenda. ẽ. Canti¬
pluris uel minoris eam hab̾e:
errare. ẽ. Porro omnis res natu¬
raliter aut supra ipsam. aut uix¬
ta ipsam: aut infra. ẽ. Supra ds̃.
iuxta ꝓximus: infra cȩtera. Dm̃
itaq tanti debet habere: quanti
a se ipso nosci ꝑfecte potit. Quan¬
tũ enĩ nr̃am eiꝰ essentia: tantũ
nr̃am eius de se ipso uincit noti¬
cia. Unde sic̃ essentiȩ eius nr̃a

Expanded text:
si hoc non fueris, cujus erit damnum? si hoc non fueris, cujus erit damnum? Dei quidem nullum; proximi fortasse aliquod; tuum autem sine dubio summum. Naturali enim pulchritudine ac perfectione privari, nulli rei non potest esse damnosum. Nam si rosa desistat rubere, vel lilium bene olere, damnum mihi quidem nonnullum esse videbitur voluptates hujuscemodi diligenti; sed eis, id est, rosae vel lilio, multo majus multoque infestius naturali ac propria pulchritudine viduatis. Rationalis creaturae vera perfectio est, unamquamque rem tanti habere, quanti habenda epluris vel minoris eam habere, errare est. Porro omnis res naturaliter aut supra ipsam, aut juxta ipsam, aut infra est. Supra, Deus; juxta, proximus; infra, caetera. Deum itaque tanti debet habere quanti ha seipso nosci poterit perfecte. Quantum enim nostram ejus essentia, tantum nostram ejus de seipso vincit notitia. Unde sicut essentiae ejus nostra
Abbreviated transcription (Latin):
nsorunculis. Nullã rem cernis.
quȩ ñ in suo genere naturalem
quandã pulchritudinẽ habeat
atq ꝑfectionem. Quȩ cũ deest.
aliquo imminuta modo: iure
tͥ displicet. Ut uerbi gr̃a. si ho¬
minem naso truncũ contin¬
gat uidere: statĩ imꝓbas.
ad ꝑfe ¶ ctionem natu¬
ralem humane faciei. Ita est
ini omib reb usq adfolium ur¬
tice. uel cuiuslibet herbe. Qs uͦ
neget. humanã mentẽ nat᷑a¬
lem quandã ac ꝓpriam habere
pulchritudinẽ. atq ꝑfectionẽ:
Quȩ utiq in quantũ. adẽ ei.
merito approbatur: inquantũ
deẽ. iuste uituꝑatur. Huiꝰ itaq
pulchritudinis atq ꝑfectionis
quantũ tuȩ menti desit. adiu¬
uante do ꝯsidcra:: atq hoc imꝑ¬
bare ñ cesies. Quȩ. ẽ. gͦ. nat᷑alis
animȩ pulchritudo: Deuotã
eẽ erga dm̃. & quantũ: Ex toto
corde. ⁊ ex tota anima. ⁊ exto¬
Adhuc ꝑtinet adeandẽ pulc̾¬
tudinẽ: benignã. eẽ erga ꝓximũ.
Quantũ : usq admortem. Quod

Expanded text:
rfectio. Nullam rem cernis, quae non in sue genere naturalem quamdam pulchritudinem habeat atque perfectionem. Quae cum deest aliquo imminuta modo, jure tibi displicet, ut, verbi gratia, si hominem naso truncatum contingit videre, statim improbas. ad perfectionem naturalem humanae naturae; ita est in omnibus rebus usque ad folium urticae vel cujuslibet herbae. Quis vero neget humanam mentem naturalem quamdam ac propriam habere pulchritudinem atque perfectionem? Quae utique, in quantum adest ei, merito approbatur; in quantum deest, justo vituperatur. Hujus itaque pulchritudinis atque perfectionis quantum tuae menti desit, adjuvante Deo, considera, atque hoc improbare non cesses. Quae est ergo naturalis animae pulchritudo? Devotam esse erga Deum. Et quantum? Ex toto corde, et ex tota anima, eAdhuc pertinet ad eamdem pulchritudinem, benignam esse erga proximum. Quantum? Usque ad mortem. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Itemptus aut parui habitus do¬
luisti: hoc ipso contemnendũ
ac parui habendũ fuisse: ⁊ ideo
iure id factũ demonstrans. Nsi
enĩ contempnendus ⁊i parui ha¬
bendus fuisses: contempni aut
parui haberi. nequaquã tanius¬
ses aut doluisses. Hoc enĩ ipso so¬
lo uel maxime contẽpnendus
n parui habendus es: qͦd id times
aut doles. Prorsus. ꝓrsus. ũ tunet
uilis haberi nec contẽni. nisi ui¬
lis ac contemini dignus. Cũ oĩa

Expanded text:
temptus aut parvi habitus doluisti; hoc ipso contemnendum ac parvi habendum fuisse, et ideo jure id factum demonstraris. Nisi enim contemnendus ac parvi habendus fuisses, contemni nec parvi haberi nequaquam timuisses aut doluisses. Hoc enim ipso solo, vel maxime contemnendus et parvi habendus es, quod id times aut doles. Prorsus non timet vilis haberi nec contemni, nisi vilis et contemni dignus. CA
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ualde. ẽ. alicuiꝰ rei infirmita¬
tẽ sentire. ⁊ dñ inniti ei: uilitatẽ
nosse. ⁊ amare siue mirari. Dũ gͦ
ꝓpterea doles aut metuis. duo
in te quȩ simul posse. eẽ. ñ uide¬
rentur. ẽẽ demonstras: idẽ. &
nosse de & sentire eorũ infirmi¬
tatem ac uilitatẽ : tam̃ amare
ea. ⁊ initt eis. Nam si horum
alterũ non meẽt tibi .i. si aut
ñ amares. aut ñ nosse eoꝵ uili¬
tadem: nullomͦ ꝓeis doleres ꝑe¬

Expanded text:
tamen valde est alicujus rei infirmitatamen valde est alicujus rei infirmitatem sentire, et tamen inniti ei, vilitatem nosse, et amare sive mirari. Dum ergo propterea doles aut metuis, duo in te, quae simul posse esse non videntur esse demonstras, id est et nosse te et sentire eorum infirmitatem ac vilitatem, et tamen amare et inniti eis. Nam nisi horum alterum inesset tibi, id est, si aut non amares aut non nosses eorum vilitatem, nullo modo doleres
Abbreviated transcription (Latin):
uis amari ab hominibꝰ: Utiq
ut assint mͥ .i. huic uite mee
Ergo quia sentis ce insirmũ. ⁊
eorũ uiolentie fuccũbere paratũ.
Quasi dieas. Si uoluerint homi¬
nes moriar: si uoluerint uiuam.
Quod falsum. ẽ. Necessario enĩ mo¬
rieris: siue illi uelint. siue nolint.
Quid enĩ ages. ut ñ moriaris:
Ergo optas magna de te uł bo¬
na opinari homines: ut te ament.
aut tuneant. Ament aut̃ aut
timeant: ut ꝓsint. uł ñ obsint.
Econtra metuis abhorres. par¬
ua de te uel mala opinari ho¬
mines. ne ođint aut contẽnant.
aut ne noceant: aut certe. ut ñ
ꝓsint. Hoc aut̃ totũ. ꝓpt̃ ipsam
expientiã tuȩ infirmitatis atq
debilitatis. quã contraxisti a dõ
Si enĩ ñ sentires eorũ uilitatẽ
atq infirmitatẽ: ñ timeres ꝓ eis.
neq doleres. S times ꝓeis ac
doles: cũ uidelicet ꝑeunt aut au¬
feruntur. E rgo cognoscis ⁊ sentis¬
eorũ uilitatem ⁊ infirmitatẽ.
excusationẽ pretendere: qd ea di¬
ligis. aut eis inniteris. Mirum

Expanded text:
vis amari ab hominibus? Utique, ut adsint mihi, id est huic vitae meae. Ergo quia sentis te infirmum, et eorum violentiae succumbere paratum. Quasi dicas: Si voluerint homines, moriar; si voluerint, vivam. Quod falsum est. Necessario enim morieris, sive illi velint, sive nolint. Quid enim ages ut non moriaris? Ergo optas magna de te vel bona opinari homines, ut te ament aut timeant. Ament autem vel timeant, ut prosint, vel non obsint. Econtra metuis vel abhores prava de te vel mala opinari homines, ne oderint aut contemnant, aut ne noceant, aut certe ut non prosint. Hoc autem propter ipsam experientiam infirmitatis atque debilitatis quam contraxisti, a Deo Si enim non sentires eorum vilitatem atque infirmitatem, non timeres pro eis, atque doleres. Sed times pro eis ac doles, cum videlicet pereunt aut auferuntur. Ergo cognoscis eorum vilitatem et infirmitatem. excusationem praetendere, quod ea diligis, aut eis inniteris. Mirum
Abbreviated transcription (Latin):
oonno sc̃o meritisq
beato massoni ep̃o:
te ad nos famulo ur̃o religio¬
so uiro nicecio: litteras honori¬
ficentiȩ ur̃ȩ nob̾ detulit: inqͥ¬
b cognitio salutis ur̃ȩ nichil¬
uens erat. Unde ꝓsalute ur̃a
gr̃arum actionib deo nr̃o re-¬
pensis: in quantũ ualuit me¬
inquisitionib studuimꝰ: pos¬
centes. meritorũ ur̃orum sus¬
fragiis. diuinis nos cõmencla¬
re conspectib. uerũ qđ seqͣnt̃
innotuit: nulla. ẽ. in hurmodi
sententiis decretoꝵ diuersitas
intelligenda: qͦd alibi legitur.
in lapsu corꝑali restaurandũ
honoris gradũ post penitentiã.

Expanded text:
omino sancto meritisque beato Massonae episcopo te ad nos famulo vestro viro religioso Nicetio, litteras honorificentiae vestrae nobis detulit, in quibus agnitio salutis vestrae nihilvens erat. Unde pro salute vestra gratiarum actionibus Deo nostro repensis, in quantum valuit meinquisitionis studio poscentes meritorum vestrorum suffragiis divinis vos commendare conspectibus. 2. Verum quod sequenter innotuit, nulla est in hujusmodi sententiis decretorum diversitas intelligenda, quod alibi legitur in lapsu corporali restaurandum honoris gradum post poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
meda. genus cameloꝵ ẽ:minor
quidẽ stature. sed uelocioris. Uñ
cursus ⁊uelocitas appellaf᷑. Cen¬
tum enĩ. ⁊ amplius milia una
iie ꝑgere solet: quod animal.
sic̃ bos nouis. ⁊ camelus rumi¬
nat. Madian et epha. regiones¬
ultra arabiam fertiles cameloꝵ
baioth: unus de filiis ismahel
potionem. Est aut̃ in cunclis
urbibus & maxime in egypto
& alexandria. idolatriȩ uetus
consuetudo: in ultimo die anni
& mensis eorũ qui extremꝰ. ẽ po¬
nere mensã repletã uariigenis
epulis. et poculũ mulso mixtũ
uł preteriti anni. uł futuri aup¬

Expanded text:
meda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. sunt trans Arabiam fertiles camelorubaioth unus est filiorum Ismaelpotionem. Est autem in cunctis urbibus, et maxime in Aegypto, et in Alexandria idololatriae vetus consuetudo, ut ultimo die anni et mensis eorum qui extremus est, ponant mensam refertam varii generis epulis, et poculum mulso mixtum, vel praeteriti anni, vel futuri
Abbreviated transcription (Latin):
orit. Herbam fullo¬
ta ritũ ꝓuincie pale¬
stinȩ. in uirentibus
& humectis nascit᷑
locis: &ad lauandas sordes eandẽ

Expanded text:
t herbam fullota ritum prouinciae Palestinae in uirentibus et umectis nascitur locis et ad lauandas sordes eandem
Abbreviated transcription (Latin):
Locusta: qͦd pedib sit longis.
uelut hasta. Unde eam greci tam
maritimã quã derrestrem: asta¬
gon dicunt. Mustela grecũ ẽ:
a croceo colore dictus. Gignitur
innilo: animal quadrupes. lon
Dentium et unguiũ immanitate
armatũ: tantaq cutis eius duri.¬
maquis:die humi quiescit. Oua
serratã habentes cristã: tenera
uentris dissecantes. interimunt.
Solus exanimalib: suꝑiorem
maxillam mouere dr̃.¶ Miga¬
le: ignota bestia. Quã tam̃ simi¬
lem cameleonti ferunt. ¶Came¬
ẽ. uarietate consꝑsus. ut parcdus.
Corpusculũ uͦ cameleontis: ad colo¬
res quos udet. facillima conu̾sioẽ

Expanded text:
Locusta, quod pedibus sit longis, velut hasta. Hanc Graeci tam maritimam quam terrestrem astagon dicunt. Mustela Graecum esta croceo colin Nilo, animal quadrupes in teitorum, dentium et unguium inmanitate armatum, tantaque cutis duriin aquis, die humi quiescit. Ova serratam habentes cristam, tenera ventrium desecantes, interimunt. Solus ex animalibus superiorem maxillam movere dile ignota bestia, quam tamen similem camaeleonti ferunt. Camaevarietate est conspersus, ut pardus. Corpusculum vero camaeleontis ad colores quos videt, facillima conversione
Abbreviated transcription (Latin):
regum.  Stellio. genus lacerte:
de colore inditũ nom̃ habens. Est
enĩ tergo depictus: lucentib gut
tus corꝑe guitis. FLacertus. ge
nus reptileͤ uocatus qͦd brachiã

Expanded text:
r. Stellio genus lacertae de colore nomen inditum habens. Est enim tergore pictus lucentibus gutttus corpore guttis. Hic autenus est, vocatus ita quod brachia h
Abbreviated transcription (Latin):
Malum punicũ dr̃ eo qͦd expu¬
nica regione genus eiꝰ translatũ¬
c̃. Idem ⁊ malo granatũ: eo quod
intra corticis rotunditatẽ gra¬
dus scdm pantherem. ẽ genus
uariũ ac uelocissimũ: ⁊ pre.ceps
ad sanguinẽ: saltu enĩ ad mor¬
catur coritiũ. quãquã ⁊alibi nas¬
catur. s ñ tantũ. uel tale. fistula:¬
clus qͦd aquas stringat. ⁊ nubes
dissipet: ẽ enĩ gelidus uentus ⁊
siccus. Idem ⁊ boreas: qr ab hy¬
ꝑboreis montib flat. Auster
ab hauriendo uocat᷑. unde os
crassum aerem facit: ⁊nubila
nutrit: hic grece nothus dicit᷑.¬

Expanded text:
Malum Punicum dici eo, quod ex Punica regione sit genus ejus translatum: idem et malumgranatum, eo quod intra corticis rotunditatem gradus post pantherem est, genus varium, et velocissimum, et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad morcatur Corinthium, quanquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale quactus, eo quod aquas stringat et nubes dissipet. Est enim gelidus ventus, et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat. ab hauriendo aquas vocatus. Unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit: hic Graece Nothus
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. plantationes: s uitulamina in¬
terpretati sunt. Qui error tã mul¬
tos codices p̃occupauit: ut ui in¬
ueniatur aliter scriptũ: ⁊ dam̃ sen¬
tentia manifestissima. ẽ. quȩ clare¬
scit consequentib uerbis. Namq
adulterine plantationes ñ dabt̃
radices altas. conuenientiꝰ dr̃ quã
uitulamina: quȩ peclib derrã in¬
grediunt᷑. ñ herent radicib. Carina.¬

Expanded text:
esse plantationes, et vitulamina interpretati sunt: qui error tam multos codices praeoccupavit, ut vix inveniatur aliter scriptum; et tamen sententia manifestissima est, quia clarescit consequentibus verbis: namque, Adulterinae plantationes non dabunt radices altas , convenientius dicitur quam, vitulamina, quae pedibus in terra gradiuntur, et non haerent radicibus. Han
Abbreviated transcription (Latin):
lũ grecũ nom̃: quȩ latinȩ nux
longa uocat᷑. Hanc alii nucleã
uocant: quasi minorem nucẽ.
De qua uirgilius. Cũ se nux plu¬
rima silius induit inflorem.
Cunctis enĩ arborib pͥor. se flo¬
re uestit: & adinferenda poma.
arbusta sequentia p̃uenit Cap¬
habeat insũmitatib rotunda

Expanded text:
la Graecum nomen, quae Latine nux longa vocatur: hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem nucem, de qua Virgilius: . . . . . Cum se nux plurima silvis Induit in florem. . . . . Cunctis enim arboribus prior se flore convestit, et ad inferenda poma arbusta sequentia praevenitdetur, quod habeat in summitatibus rotunda
Abbreviated transcription (Latin):
ficus latine a fecunditate dicit᷑
Nam ter. quaten ꝑsingłos an¬
nos gerit fructũ: atq alt̾o ma¬
turescente. alter oborstur. Hinc
ꝯcarice:a copia nominate. Gr̃os¬

Expanded text:
Ficus Latine a fecunditate vocatur: nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur: hinc et caricae a copia nominatae s
Abbreviated transcription (Latin):
ed& de differentia astes.¬
substantiarũ ⁊subsisten¬
tiarũ. sermo eis ꝑscrip¬
dicebant. subsistentiã ⁊ substantuã
unũ uideri. Et quia tres substan¬
dias ñ dicimꝰ in dõ: nec tres subsi¬
stentias cdicere debemꝰ. Alii uͦ.
quib longe aliud substantia ꝗͦ
subsistentia significare indebat᷑.
dicebant. qr substantia ipsa rei
alicuiꝰ naturam rationẽq qua
constat designet: subsistentia aũ
uniuscuiusq ꝑsonȩ. hoc ipsũ qd̾
extat. ⁊ subsistit. ostendat. Ideo
ꝓpt̾ sabellii heresim. treseẽ. subsi¬
stentias consitendas: qͦd quasi uͤs
subsistentes ꝑsonas significare ui¬
deretur. ne suspicionẽ daremus.
tanquã illiꝰ fidei seclatores quȩ
trinitatem in nominib tantũ.
ce non in iebus ac subsistentiis
confitentu

Expanded text:
et de differentia substantiarum et subsistentiarum sermo ejus per scrip dicebant substantiam et subsistentiam unum videri: et quia tres subsistentias non dicimus in Deo, nec tres substantias dicere debeamus. Alii vero, quibus longe aliud substantia, quam subsistentia significare videbatur, dicebant, quia substantia ipsam rei alicujus naturam rationemque, qua constat, designet: Subsistentia autem uniuscujusque personae, hoc ipsum quod extat et subsistit, ostendat. Ideoque propter Sabelli haeresim tres esse subsistentias confitendas, quod quasi tres subsistentes personas significare videretur, ne suspicionem daremus, tanquam illius fidei sectatores, quae Trinitatem in nominibus tantum, et non in rebus ac subsistentiis confitetu
Abbreviated transcription (Latin):
mes ulcerũ necet: ⁊ amuscarũ
aculeis. ꝑ uncta corꝑa defendat.
Cypressus grece dr̃. qͦd apud eius
a rotunditate in acumen erigit᷑.
Unde ⁊ cono uocat᷑: idẽ. alta rotun¬
ditas. hinc ⁊ fructus eiꝰ conus: qr
rotunditas eiꝰ talis ẽ. ut conũ imi¬
tetur. unde ⁊ conifere cypressus
dicuntur. Cuius lignum. cedro
pene ꝓximam ht̃ uirtutẽ: tẽploꝵ
q trabib aptũ. impenetrabili so¬
liditate nunꝗͣ oneri cedit: s ea qͦ
ꝓpe rogum constituere solebant:
ut odorem cadauerũ dũ urerent᷑
opprimerent iocunditate odoris

Expanded text:
rmes ulcerum necet, et a muscarum aculeis peruncta corpora defendat.Cyparissus Graece dicitur, quod caput ejus a rotunditate in acumen erigitur: unde et conoeides vocatur, id est, alta rotunditas. Hinc et fructus ejus conus, quia rotunditas ejus talis est, ut conum imitetur. Unde et coniferae cyparissi dicuntur: hujus lignum cedro pene proximam habet virtutem, templorum quoque trabibus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit: sed ea, qprope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum, dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris
Abbreviated transcription (Latin):
cingulũ ponit᷑: quo restringr̃
poderis. ne laxe ꝑpedes effiuat.
nꝑ hoc designatur discretio uir
tutũ. uirtutes enĩ sine discreti¬
tutes enĩ in quodã meditullio¬

Expanded text:
cingulum dicitur, qua restringitur poderis, ne laxe per pedes diffluat. Per quam designatur discretio omnium virtutum: virtutes enim sine discretitutes in quoda
Abbreviated transcription (Latin):
nomento Baal. suꝑ montẽ fogor.
quẽ latini pͥapum dict̃. P Pu
gio: apungendo dictus. & trans¬
sigendo. Est enĩ gladius par.¬
uus. et bis acutus: lateri adhe¬
rens. Idem ⁊clunabulũ dictum:
quod religet᷑ adclunes.: Crixris.¬

Expanded text:
nomento Baal, super montem Phegor, quem Latini Priapum vocant, gio a pungendo et transfigendo vocatus: est enim gladius parvus et bis acutus, lateri adhaerens. Item et clunabulum dictum, quod religetur ad clunes. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. Maceriȩ. sunt parietes
Longum enĩ: greci macron
ubilare.ẽ gaudere: qui sermo di¬
ctus. ẽ. a iuuando .i. delectando:
quando gaudiũ nr̃m. ñ articu¬
latis sermonib. s confusa uoce

Expanded text:
cimus. Maceriae sunt parietes longum enim Graeci μακρὸν Jubilare vero gaudere est. Qui sermo dictus est a juvando, id est delectando: quando gaudium nostrum non articulatis sermonibus, sed confusa voce
Abbreviated transcription (Latin):
calamites pingues. resinosa:
luti mellosum liquorem emit¬
tens. Storax. aut̃ dicta: qͦd sit
guita arboris fluens . & conge¬
lata. Nam greci: styriã. guttã
lũ posuimꝰ. ut sciamꝰ quod ubi
in nr̃is codicib habet᷑ tẏmia¬
cella tuiamatis: siue styracis
intelligit᷑: eo qͦd in illa a romata
grecũ nom̃: quȩ latine nux
longa uocatur: Hanc alii nu¬

Expanded text:
calamites, pinguis, resinosa, luti mellosum liquorem emittens. Storax autem dicta quod sit gutta arboris profluens et congelata. Nam Graeci stiriam guttam lum posuimus, ut sciamus, ubi in nostris codicibus habetur thymiacella thymiamatis, sive storacis, intelligitur, eo quod in illa aromata grecum nomen est, que latine nux longa dicitur, hanc alii nu
Abbreviated transcription (Latin):
ogitatio. ẽ. cum Hugo.¬
mens motione rerũ transitorie
tangitur. cũ ipsa res sua inagi
ꝑsensum ingrediens uel a me¬
moria exurgens. Idein.¬
ontemplatio. ẽ. uiuacitas illa
intelligentiȩ quȩ cuncta in palã
habens manifesta uisione com¬
prehendit:¬

Expanded text:
ogitatio est cum mens notione rerum transitorie tangitur, cum ipsa res sua imagine sensum ingrediens, vel a memoria exsurgens. Meontemplatio est vivacitas illa intelligentiae quae cuncta in palam habens, manifesta visione comprehendit
Abbreviated transcription (Latin):
post caudã maioris ursȩ. positũ
in signo bootis. Unde arcturus
quia bootis p̃cordiis collata ẽ.
Oritur aut̃ autunnali tempore.
Orion austrum. ande tauri uesti¬
gia fulget: ⁊ dictus orion ab uri¬
na: idẽ ab inundatione aquarũ.
Temꝑe enĩ hiemis obortus: ma¬
re ⁊ derras. aquis ⁊ dempestatib
turbat. Nunc latini iugulũ uo¬
cant: quod sit armatus ut gladiꝰ.

Expanded text:
post caudam majoris Ursae positum in signo Bootae. Unde et Arcturus quia Bootae praecordiis collocata est. Oritur autem autumnali tempore. 162 10. Orion astrum ante Tauri vestigia fulget; et dictus Orion ab urina, id est, ab inundatione aquarum. Tempore enim hiemis obortus, mare et terras aquis et tempestatibus turbat. 11. Hunc Latini Jugulam vocant, quod sit armatus, ut gladio,
Abbreviated transcription (Latin):
quo segetes degunt᷑ sine nodo.
De qua ennius. Querunt ĩ seir¬
po: soliti qͦd dic̃e nodũ. Et in
ꝓuerbiis. qui ẽ inimicus: etiã
in scirpo nodũ querit. Carix.
sparto similis. De qua uirgilius.
Et carice pastus acuta. Uncle¬

Expanded text:
quo tegetes texuntur sine nodo, de quo Ennius: Quaerunt in scirpo soliti quod dicere nodum. Et in proverbio: Qui inimicus est, etiam in scirpo nodum quaerit. 98.sparto similis, de qua Virgilius: Et carice pastus acuta.
Abbreviated transcription (Latin):
net. Pupilli dicti. quasi sine ocłis.
hoc ẽ a parentib orbi. Hoc aut̃
uere pupilli dicunt᷑ quoꝵ ante
patres decesserunt. quã ab his no¬
men acceperint: ceti orbi uo¬
hoc ẽ obimmnanitatẽ. sunt enĩ
ingentia gen̾a beluarũ: ⁊ equa¬
lia montium corꝑa: qualis cetus.
excepit ionã. cuus aluus tantȩ
magnitudinis erat: ut instar
obtineret inferni. Suspendiũ.¬

Expanded text:
. Pupilli autem dicti, quasi sine oculis, hoc est, a parentibus orbi. Hi autem vere pupilli dicuntur, quorum patres ante decesserunt, quam ab his nomen acciperent: caeteri orbi vohoc est ob inmanitatem. Sunt enim ingentia genera beluarum et aequalia montium corpora; qualis cetus excepit Ionam, cuius alvus tantae magnitudinis fuit ut instar obtineret inferni, di
Abbreviated transcription (Latin):
Singuli: feminarũ gregib p̃st̃.
Nascentib masculis zelant. ⁊ te¬
sticulos eorũ morsu detruncant:
qͦd cauentes matres. eos insecretis
ueniens cũ impetu. Dictus aut̃
torrens. qͦd pluuia crescit: sicerta¬
te torrescit idẽ. arescit. De quo pa¬
cubius. flammeo uapore torrenᷤᷤ
poris frigus: qͦd aperurendo no¬
men accepit: qr sic̃ ignis urit.

Expanded text:
Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis, zelant, et testiculos eorum morsu detruncant, quod tamen caventes matres eos in secretis veniens cum impetu. Dictus autem torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius 13: Flammeo vapore torrens poris frigus, qui inde pruine nomen accepit, quia sicut ignis urit.
Abbreviated transcription (Latin):
palestinȩ maritimũ. in tribu dan.¬
bi usq hodie saxa monstrant᷑¬
p̃celsa. in littore maris sita: in qͥb
andromeda religata. ꝑsei qͦndã¬
uiri sui fertur lib̾ata fuisse p̃si¬
dio. Tubianeos iudei illos nuncu¬
pant. qui exalienigenis conuoca
t madiutoriũ uidȩ uenerunt:
& dicłos tubianeos. quasi alienis
turbis conductos. Seito politȩ: ha

Expanded text:
Palestine maritimum in tribu Dan, ubi hodieque saxa monstrantpraecelsa, in littore maris sita, in quibus Andromeda religata, a Perseo quondam fertur liberata fuisse. Sntem Tubianaeos Judaeos illos nuncupari qui, alienigenis convocatis, in adjutorium Judae venerunt, et dictos Tubianaeos quasi alienis tubis conductos. Dositheus a
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ uidei. qui semꝑ cultui
diuino insudabant: ab assidui¬
tade uocati: dictiq assidei quasi
assidui: qualis iudas ⁊ sui auxi¬
liatores incultura łĩ nobserua¬
dione legis ipsius fuere. Alii uͦ.
assideos amunditia uocatos asse¬
runt: quasi mundos iudeos.
eoqͦd se abidolatria. ⁊ aritu gen¬
pulchrorũ: quadratũ ⁊ fastigia¬
tum ultra omnẽ excelsitatem.
quȩ manu fieri potest. Unde .
mensurã umbrarũ egresse: nul
lam habere umbrã dicuntur.
Tali ȩdificio surgit. ut a lato in¬
cipiant:⁊ in angusto finiant.
grece. dr̃ murus atrii domꝰ dñi:
qui totũ templũ ꝑquadrũ am¬
biebat incircuitu: sic̃ hieroni¬
mus in expositione iexechielis

Expanded text:
Judaei qui semper cultui divino insistebant, ab assiduitate vocati dictique Assidaei, quasi assidui; quales Judas et sui auxiliatores in cultura Dei et observatione legis ipsius fuere. Alii vero Assidaeos a munditia vocatos asserunt, quasi mundos Judaeos, eo quod se ab idololatria et a ritu genpulcrorum quadratum, et fastigiatum ultra omnem excelsitatem quae fieri manu possit, unde et mensuram umbrarum egressae nullam habere umbram dicuntur. Tali autem aedificio surgunt ut a lato incipiant et in angusto finiantur Graece dicitur murus atrii domus Domini, qui totum templum per quadrum ambiebat in circuitu, sicut beatus Hieronymus in Expositione Ezechielis
Abbreviated transcription (Latin):
sagitta uenenato areu. uł dorm̃tis
excussa: quȩ dũ ad hominẽ uen̾it.
uirus quoq figit. uinfundit. Uñ
⁊ scorpio nom̃ accepit. Balistage
nus tormenti: ab emittendo ia¬
cula dicta. Balim grece: mittere
dicitur. Torquetur enĩ uerbere
neruoꝵ:⁊ magna ui iacit aut
hastas. aut saxa. uñ ⁊ fundibu¬
lus. quasi fundens. ⁊ emittens.

Expanded text:
sagitta venenata est, arcu vel tormentis excussa, qui dum ad hominem venerit, virus quos figitur infundit; unde et scorpio nomen accepit. nus tormenti, ab emittendo iacta; βαλεῖν enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens.
Abbreviated transcription (Latin):
steris eber nominata: ex ciuus
stirpe uenientes. a fluuio cosne.
usq ad regionẽ indiȩ. quȩ uocat᷑
heria habitasse referunt᷑: ut io¬
osi ob libidinẽ uti solent. Notan¬
dum aut̃. qͦd regib ut hebrei
tradunt. causa reuerentiȩ. com¬
bustiones p̃ciosarũ uestiũ. simul
cũ aromatib fiebant. damen

Expanded text:
steris Heber nominata, ex cujus stirpe venientes a fluvio Cophne usque ad regionem judeae quae vocatur Hieria, habitasse referuntur, ut Joosi ob libidinem uti solent. Notandum autem quod in regibus, ut Hebraei tradunt, causa reverentiae, combustiones pretiosarum vestium, simul cum aromatibus fiebant. Un
Abbreviated transcription (Latin):
erat ñ longe atemplo.enormis
altitudinis: unde ophel. hoc ẽ
denebrarũ. uel nubili nom̃ accep̃.
qͦd usq ad nubes erigeret caput.
Deniq uͥ in zacaria scriptũ.ẽ. et
tu turris gregis nebulosa filiȩ
syon. in hebreo ꝓturri nebulosa

Expanded text:
erat non longe a templo enormis altitudinis. Unde et Ophel, hoc est, tenebrarum, sive nubili nomen accepit, quod usque ad nubes erigeret caput. Denique ubi in Michaea scriptum est, et tu turris gregis nebulosa filiae Sion ; in Hebraeo pro turris nebulosa