comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus eẽt: iam ñ exgr̃a eẽt electio. Noꝵ
gͦ ido electus ẽ adeo: quia talis futurꝰ
erat. S exelectione: talis ẽ factus Dicenꝰ¬
ita. Dĩsputans ego: q̃d elegerit ds in
ñdũ nato: cui dix̃ seruiturũ ẽẽ maio¬
rẽ: & qͥd in eod̾ maiore similit̾ ñ duo

Expanded text:
tus esset, jam non ex gratia esset electio. Non ergo ideo electus est a Deo, quia talis futurus erat, sed ex tali electione talis est tactus; ita dicens: Disputans ergo quid elegerit Deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum
Abbreviated transcription (Latin):
induret: quasi quẽqͣm peocare co¬
gat. s tm̃. quibusd̾a peocatoribꝰ mise¬
riccediã iustificationis sue ñ largit᷑¬
seret᷑ ñ quia impellit: ut peccent. E
& ab humanis sensibus remotissima:
iudicat. quã ñ aꝑit: s mirat᷑ apłs

Expanded text:
emquam peccare cogat; sed tamen quibusdam peccatoribus misericordiam justificationis suae non largitu eorum miseretur, non quia impellit ut peccent. Eoet ab humanis sensibus remotissima judicat; quam non aperit, sed miratur Apos
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas ñ admittit᷑. ut cum dr. Prede¬
stinat᷑ potest uł ñ potest dãpnari. & re¬
pbus potest. saluari. In his enĩ & huiꝰ¬
modi locutionibus: exrõne dicti diiu¬
dicanda est sententia dictionis. Alia
nãq fit intelligentia: si ꝑ ꝯiunctionẽ
hec accipiant᷑ dicła. atq alia: si ꝑdis¬
uinctionẽ ut supra: cum de p̾scĩa a
gebat᷑ p̃taxatũ est. Si enĩ cum dicis. p̃¬
uestinatꝰ ñ potest dãpnari: intelligas
i. ñ potest esse ut p̃destinatꝰ sit & dãp¬
net᷑: uerũ dicis. quia ꝯiundim intelli¬
gis. Falsũ autẽ. si disiunctĩ. ut si intel¬
ligas: istũ ñ posse dãpnari: quẽ dico
p̃destinatũ. Potuit enĩ ñ esse p̃desti¬
natus. &s ita dãpnaret᷑.¬

Expanded text:
bilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel non potest damnari, et reprobus potest salvari. In his enim et hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti dijudicanda est sententia dictionis. Alia namque fit intelligentia, si per conjunctionem haec accipiantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnari, intelligas on potest esse ut praedestinatus sit et damnetur, verum dicis, quia conjunctim intelligis; falsum autem, si disjunctim, ut si intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaret
Abbreviated transcription (Latin):
qd possit ñ esse. uł ñ fuisse. immo im¬
possibile ẽ ñ esse: uł ñ fuisse: qđ factũ
est. uł dictũ. referentes possibilitatẽ:
uł impossibilitatẽ: ad naturã rei ex¬
sibilitas adpotentiã dei refert᷑. que sẽꝑ
ead̃ fuit. & est. quia p̃destinatio. p̃sci¬
entia: potentia: unũ indeo ẽ. Quid¬

Expanded text:
n esse vel fuisse: imo impossibile est non esse vel non fuisse quod factum est vel dictum, referentes possibilitatem vel impossibilitatem ad naturam rei exilitas ad potentiam Dei refertur, quae semper eadem fuit et est, quia praedestinatio, praescientia, potentia, unum in Deo est. 4. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Set qũ utrũ sic̃ dr elegisse quosda.
ut boni fierent & fideles: ita eciã ꝯcedi
debeat: reꝓbasse quosd̾a ut mali cẽnt.
& infideles. & obdurare: ut peccent.
qđ nullatenꝰ ꝯcedi oportet. Non enĩ
reꝓbatio ita ẽ causa mali: sic̃ p̃destina¬
tio cã boni. Neq obduratio: ita facio
hominẽ malũ: quẽ admodũ miscoia

Expanded text:
trum sicut dicitur elogisse quosdam ut boni fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est causa boni; neque obduratio ita facit hominem malum, quemadmodum miseri
Abbreviated transcription (Latin):
uã dat. Scit itaq ds: quanta sit mul¬
titudo pulicũ. & culicũ. & muscarũ.
ac pisciũ. & quot nascant᷑ quot ue
nabilibus enĩ &. p̃cepta dedit. & an¬
gelos adcustodiã delegauit.
Sreuis sũma p̃dictoꝵ cũ additione¬

Expanded text:
viam dat. Scit itaque Deus quanta sit multitudo pulicum, culicum et muscarum et piscium, et quot nascantur quotve nabilibus enim et praecepta dedit, et angelos ad custodiam delegavit. 5. Brevis summa praedictorum, cum additione
Abbreviated transcription (Latin):
icut enĩ p̃destinationiᷤ effectus.¬
effectꝰ. illa grã est: qua inp̃senti
iustificamꝰ: atq ad recte uiuendũ. &
inbono ꝑseuerandũ ad uuam᷑: & illa
qua infuturo beatificam᷑. Hic. scdm¬
ta repbatio dei: qua ab eterno ñ eli¬
gendo quos d̾a repbauit: scd̾m duo

Expanded text:
icut enim praedestinationis effectus illa gratia est qua in praesenti justificamur, atque ad recte vivendum et in bono perseverandum adjuvamur, et illa qua in futuro beatificamprobatio Dei, qua ab aeterno non eligendo quosdam reprobavit, secundum duo
Abbreviated transcription (Latin):
iste p̃destinatus ẽ. Distinguendũ enĩ.
est: cũ ait: iste ñ pot̾ mͦ ñ esse p̃desti¬
natus. uł ñ potest mͦ esse quin sit p̃¬
destinatus. Hoc enĩ & ꝯuinctim & di¬
iunctĩ intelligi pot̾. Non enĩ potest
esse: ut abȩterno sit p̃destinat᷑ os mͦ
ñ sit p̃destinatꝰ. Nec potest esse simul:¬
ut sit p̃destinatus: os ñ sit p̃destinatꝰ.

Expanded text:
inatus est. Distinguendum enim est cum ait: Iste non potest modo non esse praedestinatus; vel: Non potest eo modo esse quin sit praedestinatus; hoc enim conjunctim vel disjunctim intelligi potest. Non enim potest esse ut ab aeterno sit praedestinatus, et modo non sit praedestinatus; nec potest esse ut sit praedestinatus, et non sit praedest
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑. Tene qđ habes. ne alius acci¬
piat coronã tuã. Si aliꝰ ñ ẽ accepturꝰ
nͥ iste ꝑdiderit: certus est electoꝵ nu
Ad hoc autẽ: obitiunt quid̃a. niten¬
tes ꝓbare: numerũ electoꝵ posse mi¬
grãm: quibus apponit. & posset subtͣ¬
here: quibus ñ subtrabit. Qd̾ si fieret:
utiq dãpnarent᷑. Possent gͦ dãpnari
isti. qui tam̃ saluabunt᷑. Posset itaq
minui eloctoꝵ numcrꝰ. Ita etiã posset
augeri. quia posset apponi gr̃a quibꝰ
ñ apponitur. ꝑ quã saluarent᷑. Possẽt
gͦ saluari: habita grã. qui tam̃ sine
ea: dãpnabunt᷑. Posset itaq augeri
uibus respondemꝰ. exca rõne dic¬
tũ eẽ: & uerũ esse: numerũ electoꝵ
ñ posse augeri: uł minui: quia ñ pot̾
stinatus sit & dãpnet᷑. Intelligentia e

Expanded text:
 Tene quod habes, ne alius accipiat coronam tuam. Si alius non est accepturus nisi iste perdiderit, certus est electorum nAd hoc autem objiciunt quidam, nitentes probare numerum electorum posse augratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salvabuntur; posset itaque minui electorum numerus, ita etiam posset augeri, quia posset apponi gratia quibus non apponitur, per quam salvarentur. Possent ergo salvari habita gratia, qui tamen sine ea damnabuntur; posset itaque augeri Quibus respondemus ex ea ratione dictum esse et verum esse numerum electorum non posse augeri vel minui, quia non potest stinatu
Abbreviated transcription (Latin):
ue bonis salutaribus ẽ. & de hoĩbꝰ s al¬
uandis. Ut enĩ ait aug̃ in libro dep̃de¬
tatio. que sine p̃scĩa: esse ñ potest. Pot̃
autẽ sine p̃destinatione.esse p̃scĩa. P re¬
destinatione quippe ds̃ ea p̃sciuit: que

Expanded text:
de bonis salutaribus est, et de hominibus salvandis; ut enim ait Aug. in lib. de Praederacio, que sine presciencia esse non potest. Potest autem sine predestinacione esse presciencia. Predestinacione quippe deus ea prescivit, que
Abbreviated transcription (Latin):
falsũ urant. uł cũ fallunt. uel: cũ fal¬
lunt᷑. Aut putat homo uerũ esse qđ
falsũ est: & temere uirat. aut scit uel
putat falsũ ẽẽ. &. tam̃ ꝓuero iurat. &
nichilominꝰ cũ scelere iurat. Distant
autẽ hȩc duo ꝑiuria: quȩ ꝯmemoraui.
fac illũ iurare: qui uerum esse putat:
fallit᷑. Hoc ꝓ uero habet: qđ falsũ est. ñ
ꝓfalsa re: sciens: iurationẽ inter ponit.¬
da aliũ: qui scit falsum esse: & dicit:
uerũ esse. & uirat: tanqͣm uerũ sit: qd̾
scit falsum ẽẽ. Uidetis: quã ista sit dete¬
standa belua. Fac aliũ iurare: qui pu
tat falsum esse. & iurat: tanqͣm uetũ
sit. & forte uerũ est. u̾bi gr̃a. ut intelliga¬
tis. Pluit in illo loco. interrogas hoĩeo:
os dicit: pluisse: eũ tẽ pluit ibi. s putat
ñ pluisse. ꝑ urus est. Inter est: qͣm ad¬
modũ uerbũ ꝓcedat ex animo. reã lin¬
guã ñ facit: nͥ rea mens. his euidenter
tradit᷑: qđ tripliciter peierat hõ. ut su¬

Expanded text:
falsum jurant vel cum fallunt, vel cum falluntur. Aut putat homo verum esse quod falsum est, et temere jurat; aut scit vel putat falsum esse, et tamen pro vero jurat, et nihilominus cum scelere jurat. Distant autem illa duo perjuria quae commemoravit. Fac illum jurare quod verum esse putat; fallitur. Hoc pro vero habet quod falsum est, non pro falsa re sciens jurationem interDa alium; scit falsum esse, et dicit verum esse jurat tanquam verum sit, quod scit falsum esse. Videtis quam ista sit detestanda betat falsum esse, et jurat tanquam verum sit, et forte verum est. Verbi gratia, ut intelligatis: Pluit in illo loco; interrogas hominem, et dicit pluisse; et tunc pluit ibi, sed putat non pluisse, perjurus est. Interest quemadmodum verbum procedat ex animo, ream linguam non facit, nisi rea mens sit. His evidenter traditur quod tripliciter pejerat homo, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
dr aliq̃n falsum sine mendacio: ita iu¬
rat᷑ falsũ: sine ꝑiurio. Falsũ forte dixit
pã mendacii otraxit. quia sic animosen¬
ciebat. Et si iuram̃to illud ofirmasset :
ñ ꝑiuriũ in currisset. quia quantũ fuit
in ip̃o: uerũ dixit. & si uirationẽ addi¬
disset: quantũ foret inse: uerũ iurasset.

Expanded text:
r aliquando falsum sine mendacio, ita juratur falsum sine perjurio. Falsum forte dixit pam mendacii contraxit, quia sic animo sentiebat; etiamsi juramento illud firmasset, non perjurium incurrisset, quia quantum in ipso fuit, verum dixit, et si jurationem addidisset, quantum in se foret, verum jurasset,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptione: mendaciũ ioci. includi
Ubi cum ꝑiculo ertant uł ñ.
llud etiam sciendũ est:
qđ in quibusd̾a rebus: magno malo: in.
quibusda paruo: in quibusdã nullo. fal¬
limur. In quibus rebus nicħ inter est ad
capessendum regnũ dei: utrũ credant᷑.
an ñ: uel utrũ uera putent᷑: an falsa: si¬
ue sint: siue ñ. In his errare : ⁊. aliud
ꝓ alio putare̾: non arbitrandũ ẽ pecca¬
test ꝑueniri. Et licet erroe maxima eu¬
ra cauendus sit: ñ mͦ in maioribꝰ. s eti¬
am in minoribus rebus: nec nͥ rerũ ig
ut ꝯtinuo erret: quisquis aliquid nescit.
s quisquis se existimat scire: qđ nescit.
aꝓ uero enim: apꝓbat falsũ. qđ est er¬
roris ꝓpͥum. Ueruntam̃ : in qua re qͥsq
erret: inter est plurimũ. Sunt enim:
quȩ nescire melius sit: quam scire. Itẽ:
mentitus sit. De hoc aug̃ ait. Iacob qđ ma¬
tre fecit auctore: ut falleret patrẽ: si dili¬
genter attendatur: uidr ñ esse mendaciũ

Expanded text:
scriptione mendacium joci includi. 4. Ubi cum periculo erratur, vel non. Illud etiam sciendum est quod in quibusdam rebus magno malo, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo fallimur. In quibus rebus nihil interest ad capessendum Dei regnum, utrum credantur an non, vel utrum vera putentur an falsa, sive sint, sive non; in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccam non potest perveniri. Et licet error maxima cura cavendus sit non modo in majoribus, sed etiam in minoribus rebus, nec nisi rerum iquens ut continuo erret quisquis aliquid nescit, sed si quis se existimat scire quod nescit. Pro vero enim approbat falsum, quod erroris est proprium. Verumtamen in qua re quisquis erret interest plurimum. Sunt enim quae nescire sit melius quam scire. Item nmentitus sit. De hoc August. ait, tre fecit auctore ut falleret patrem, si diligenter attendatur, videtur non esse mendacium,
Abbreviated transcription (Latin):
Possumꝰ enim ut p̃dictum est: o furando.
& adulterando ꝓdesse. Mendaciũ quoq
non tẽ tantũ esse possumus dicere: q̃n
aliquis ledit᷑. Cum enim asciente dr fal¬
sum: mendaciũ est. siue quis: siue nemo:
ledat᷑ Ecce exhis ostat: om̃e mendaciũ

Expanded text:
possumus enim, ut praedictum est, et furando possumus enim, ut praedictum est, et furando et adulterando prodesse. Mendacium quoque non tunc tantum esse possumus dicere, quando aliquis laeditur. Cum enim a sciente dicitur falsum, mendacium est sive quis, sive nemo laedatur. Ecce ex his constat omne mendacium
Abbreviated transcription (Latin):
ic queri solet: si iudeus dicat xp̃m¬
d̾m esse: cum ñ ita senciat in ani¬
mo: utrũ loquatur mendaciũ. Non
mendaciũ est qđ dicit. quia licet alit̃
teneat animo: uerum est tam̃ qđ diẽ.¬
pecẽm esse. S multũ inter est: quo a¬
nimo: & de quibus rebus: quisꝙ men¬
tiat᷑. Non enim sic peccat: qui osulen-¬
di: ut qui nocendiuoluntate: mentit᷑.
Nec tantũ nocet: qui uiatorẽ menti¬
endo indiuerso itinere mittit: qͣntũ
qui uiam uitȩ mentiendo depͣuat.
P oero: om̃e mendaciũ. ido dicendũ
est esse pecem: quia hoc debet loqui.
bomo: qđ animo gerit. siue illud ue¬
rum sit siue putet᷑: & ñ sit. uerba e¬
nim ido sunt instituta: ñ ut ꝑea ho¬
mines inuicẽ fallant: s ꝑ ea: in alterius
noticiam: suas cogitationes ferant. uer¬
bis gͦ uti ad fallaciã: ñ ad qđ sunt insti¬
tuta: pecc̃m est. Nec id̾o etiã ullũ menda¬
cium putandũ est ñ ẽẽ pec̃em: quia pos¬
sumus alicui aliqñ ꝓdesse mentiendo.

Expanded text:
ic quaeri solet, si Judaeus dicat Christum esse Deum, cum non ita sentiat animo, utrum loquatur mendacium. Non est mendacium quod dicit, quia, licet aliter teneat animo, verum tamen epeccatum est. Sed multum interest quo animo et de quibus rebus quis mentiatur. Non enim sic peccat, qui di, ut qui nocendi voluntate mentitur; nec tantum nocet qui viatorem mentiendo in diverso itinere mittit, quantum qui viam vitae mentiendo depravat. Porro omne mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia hoc debet loqui homo quod animo gerit, sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Verba enim ideo sunt instituta, non ut per ea homines invicem fallant, sed per ea in alterius notitiam suas cogitationes ferant. Verbis ergo uti ad fallaciam, non ad quod sunt instituta, peccatum est. Nec ideo etiam ullum mendacium putandum est non esse peccatum, quia possumus alicui aliquando prodesse mentiendo;
Abbreviated transcription (Latin):
centis. Aduertendũ est: qđ iusiurandũ treᷤᷤ
habeat comites. ueritatẽ. iudiciũ. iusti¬
ciam. Si ista defuerint: ñ erit iuram̃tũ. s
ꝑuiriũ. Ubi atitẽ falsum iurat᷑: ueritas
de est. Si gͦ falsum iuretur: & ñ sit ibi in¬
tentio fallendi: uidr esse ꝑiuriũ. qͥa de ẽ

Expanded text:
cipio: Advertendum est quod jusjurandum tres habet comites, veritatem, judicium et justitiam, si ista defuerint, non erit juramentum, sed perjurium. Ubi autem falsum juratur, veritas deest. Si ergo falsum juretur, etsi non sit ibi intentio fallendi, videtur esse perjurium, quia deest
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ in inferno malis ad puniendũ
p̃sint demones post iudiciũ. quos carnifi¬
& potestatẽ. & uirtutẽ. Dum enĩ durat mius¬
dus: angłi: angłis. demones: demonibus.
hoĩes: hominibꝰ p̃sunt. S om̃ibꝰ collactis:
iam om̃is p̃latio cessabit. Hinc quid̃a pu¬
tant post iudiciũ demones ñ hab̾e pote¬
statẽ: cruciandi homines: sic̃ mͦ. s ut de¬
mones uirtute dei cruciari: sine creature
ministerio asserunt: sio reꝓbos hoĩes ibi
ñ ꝑ oꝑationẽ demonũ: s uirtute dina
tantũ: ęternis subici cruciatibus. Premissa
tam̃ auctoritas: ñ id cogit sentire. quȩ & si
asserat: tẽ nec demones demonibꝰ. nec ho¬
mines hominibꝰ p̃esse: ñ diffunt tam̃: an
demones hominibus p̃sint adtorquendũ.
Unde quibusd̾a uiđr: eos sio extare hoĩbꝰ
tortores in pena: sic̃ existunt incentores
iudicabit. Informa utiq serui iudi¬
ut uideant mali: inquẽ pupugerunt.

Expanded text:
utrum in inferno malis ad puniendum praesint daemones post judicium, quos carnifiet potestatem, et virtutem. Dum enim durat mundus, angeli angelis, daemones daemonibus, homines hominibus praesunt. Sed omnibus collectis, jam omnis praelatio cessabit. Hinc quidam putant post judicium daemones non habere potestatem cruciandi homines, sicut modo. Sed ut daemones virtute Dei cruciari sine creaturae ministerio asserunt, sic reprobos homines ibi non per operationem daemonum, sed virtute divina tantum aeternis subjici cruciatibus. Praemissa tamen auctoritas non id cogit sentire; quae etsi asserat tunc nec daemones daemonibus, nec homines hominibus praeesse, non definit tamen an daemones praesint hominibus ad torquendum. Unde quibusdam videtur, eos sic extare hominibus tortores in poena, sicut extiterunt incentores judicabit. In forma utique servi judiut videant mali in quem pupugerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiunt: qͥ eiꝰ reuerentiã: nec uerbotenꝰ serua¬
re uoluerunt. ꝙ id̾o: illi uidicandi. isti: ñ
lacrimis tergunt. &s elemosinarũ suꝑ indu¬
ctione oꝑiunt. quibꝰ uidex ueniens index¬
tera osistentibꝰ: dicet. Csuriui: & dedistis mͥ
manducare. Alii autẽ ñ iudicantur: & reg¬
nant. qͥ etiã p̃cepta legis: ꝑfectionis uirtute
transcendunt. ñ quia hoc solũ qđ lex p̃cipit¬
implere student. De quibus ꝓpħ̾a ait. Dñs ad
iudiciũ ueniet: cum senatoribꝰ ppłi sui. Et
salomon de eccłȩ sponso loquens: att. Nobi¬

Expanded text:
cipient, qui ejus reverentiam nec verbo tenus servare voluerunt; et ideo illi judicandi, sed isti non lacrymis tergunt, et eleemosynarum superinductione operiunt; quibus judex veniens in dextra consistentibus dicet: Esurivi, et dedistis mihi manducare. Alii autem non judicantur, et regnant, qui etiam praecepta legis perfectionis virtute transcendunt, quia implere student. De quibus Propheta ait : Dominus ad judicium veniet cum senatoribus populi sui. Et Salomon de Ecclesiae sponso loquens ait,
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑti fu̾int uiui: erit ꝯsũptio. bonis uͦ: ñ.
aliquid purgandũ fu̾it: ꝑ illũ ignẽ purga¬
bitur. Aliis uͦ: nullã ingeret molestiã. ł ur¬
gato uͦ ꝑ ignẽ mundo: & ad iudiciũ ueni¬
ente dño: emittet᷑ uox illa magna. qua
resurgent om̃s mortui. Et cẽ: ministerio
angłoꝵ: uentilabit᷑ area. qͥa boni ꝯgrega¬
tibus. Et tẽ p̃coma illa bonoꝵ: esuriui ⁊ de¬
distis mͥ mand̾. & c̃: & increpationes ille

Expanded text:
reperti fuerint vivi erit consumptio, bonis vero non, reperti fuerint vivi erit consumptio, bonis vero non, aliquid purgandum fuerit, per illum ignem purgabitur. Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad judicium veniente Domino, emittetur vox illa magna qua resurgent omnes mortui; et tunc ministerio angelorum ventilabitur area, quia boni congregatibus: Et tunc praeconia illa bonorum: Esurivi et dedistis manducare, et increpatione
Abbreviated transcription (Latin):
dicio ñ tenentur: s uidices ueniunt: qͥa ÷
p̃cepta generalia uiuendo uicerunt. &
om̃ibꝰ relictis: xp̃m secuti sunt. Recte pau¬
peribus iudiciũ tribuit: qui quanto huic
mundo magna humilitate despecti sunt:
tanto cc̃ maiori culmine potestatis exeres¬
patre sedit: quia post passionis certam̃: &
resurrectionis palinã: qđ patri eẽt ȩqualis:
om̃ibus claruit. Nobis uͦ inthrono filii se
dere ẽ: ex eiꝰdẽ filii potestate iudicare. Quia
enĩ iudicandi principatũ ex eiꝰ iurtute ꝑ¬
cipimus: quasi in eiꝰ throno residemꝰ. Ea
tur iudicandi. Alii ñ iudicandi.
De cedine iudicii ⁊ ministerio angłoꝵ
um autẽ in eugłio legat᷑: qđ dñs mit¬
tet angłos suos. qui colligent de regno
ȩiꝰ omĩa scandala: & mittant unquos in ca¬
suos cũ tuba: & ogregabunt electos a qͣtuor
dũ ñ est. Dño enim ueniente adiudiciũ:
p̃cedet ante eũ ignis. quo cõburet᷑ facies
aquȩ indiluuio. Ille autẽ ignis: malis qͥ

Expanded text:
tenentur, sed judices veniunt, quia et praecepta generalia vivendo vicerunt, et omnibus relictis Christum secuti sunt. Recte pauperibus judicium tribuit, qui quanto huic mundo magna humilitate despecti sunt, tanto tunc majori culmine potestatis excressedit, quia post passionis certamen et resurrectionis palmam, quod Patri esset aequalis omnibus claruit. Nobis dere est ex ejusdem Filii potestate judicare. Quia enim judicandi principatum ex ejus virtute percipimus, quasi in ejus throno sedemus. Hi udicandi, alii non judicandi. 4. De ordine judicii, et ministerio angelorum. Cum autem in Evangelio legatur quod Dominus mittet angelos suos qui colligent de regno ejus omnia scandala, et mittent iniquos in casuos cum tuba, et congregabunt electos a quatuordum non est. Domino enim veniente ad judicium, praecedet ante eum ignis, quo comburetur facies aquae in diluvio. Ille autem ignis malis qui
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ñ credit: iam iudicatus ẽ. Eoꝵ enĩ dãpna¬
tio: toti eccłe nota est & certa. & ido dicuntur
tc̃ ñ iudicari. quia adospectũ districti uidi¬
cis: cum aꝑta dãpnatione suȩ infidelitatis:
tur: ut ꝑeant. Qui uͦ nec fidei sacramenta te¬
nuerunt: increpationẽ iudicis in se fieri ñ
audient. quia infidelitatis suȩ tenebris p̃¬
iudicati: eius quẽ despexerant inuectione
red argui ñ merent᷑. Illi saltẽ uerba iudicis

Expanded text:
Qui non credit, jam judicatus est. Eorum enim damnatio toti Ecclesiae nota est, et certa; et ideo dicuntur tunc non judicari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae infidelitatis tur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in se fieri non audient, quia infidelitatis suae tenebris praejudicati, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi
Abbreviated transcription (Latin):
in manibus eoꝵ .i. sententia de bonis ma¬
lis: in potestate eoꝵ. ¶ Siuͭ querit᷑ quȩ ent¬
eoꝵ potestas uel auctoritas in iudicando:
puto ñ ante posse sciri: quã uideat᷑. nͥ diui¬
na reuelatione quis didicerit.
lis partibus ꝯtinent᷑. Alii enĩ uidicant᷑: & ꝑ
cunt. Alii ñ iudicant᷑: & ꝑeunt. Alii udican

Expanded text:
in manibus eorum, id est, sententia de bonis et malis in potestate eorum. Si vero quaeritur, quae epotestas vel auctoritas in judicando, puto non ante posse sciri quam videatur, nisi divina revelatione quis didicerit. lis partibus continentur. Alii enim judicantur, et pereunt; alii non judicantur, et pereunt; alii judic
Abbreviated transcription (Latin):
eo: qđ efficit᷑. Nicħ autẽ maus ẽ uolui¬
tate dei. Non gͦ eius causa querenda ẽ.
Ide ilibro contra manicheos. Si qͥdixe¬
rint: quid placuit do face̾ celũ & t̾rao
Respondendũ est eis. qui uoluntatẽ dei
nosse desidant: causas os uoluntatẽ di
Scire querunt: qͦm uoluntas dei: om¬
niũ que sunt: ip̃asit cã. Si enĩ habet
cãm uoluntas: ẽ aliquid. qđ antece¬
dit uoluntatẽ dei. Qd nifas ẽ c̃dere.
gͦ dicit: Quare fecit d̾s celũ & t̾ram: re¬
spondendũ est illi. quia uoluit. uolun¬
tas enĩ dei: oã est celi & t̾re. & ido maior¬

Expanded text:
 autem majus est voluntate Dei: non ergo ejus causa quaerenda est. Idem in libro contra Manichaeos: Si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire quaerunt: quod voluntas Dei omnium quae sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei,  dicit: quare fecit Deus caelum et terram? respondendum est illi: quia uoluit. Voluntas enim Dei causa est caeli et terrae, et ideo maior
Abbreviated transcription (Latin):
test facere quam facit. Si uͦ referatur
modus adrem ip̃am. quã facit deus.
dicimus: quia & alius: & melior pot
ẽẽ modus. &. scđm hoc: ꝯcedi potest. qr
quam facit. quia potest quibusd̾a me¬
liorẽ existendi modũ p̃stare. & quibda
aliũ. Unde: aug̃. in xiii.li. detri. diẽ.

Expanded text:
test facere quam facit. Si vero referatur test facere quam facit. Si vero referatur modus ad rem ipsam quam facit Deus, dicimus quia et alius, et melior potest esse modus. Et secundum hoc concedi potest, quia quam facit; quia potest quibusdam meliorem modum existendi praestare, et quibusdam alium. Unde Aug., in lib. 13 d
Abbreviated transcription (Latin):
de ẽ: caꝑe ip̃a ñ ualeat S si ita sũme
bona dr: ut nulla boni ꝑfectio ei de¬
sit. iam creatura c̾atori equat᷑ Si uͦ
ido ñ potest melior esse: quia bonuo
amplius qđ ei deest: caꝑe ip̃a ñ ualet
iam hoc ip̃m ñ posse. defectionis ẽ. ũ
ꝯsũmationis. & potest esse melior: si fi¬
at capax melioris boni. qđ ip̃e potest.
qui eã fecit. Potest gͦ deus meliorẽ tẽfa¬
cere. quã faciat. Unde: aug̃ suꝑgensio¬
Talem potuit d̾s homineᷤ fecisse. qui
nec peccare posset: nec uellet. &si tale
fecisset: quis dubitat eũ meliorẽ fuis¬
se. Fxp̃dictis constat. qđ potest deus
& alia facere quã facit: & que facit:
meliora ea facere quã facit:
utrũ alio modo. uł meliori: qͣmfa¬
cit. possit ea face que facit:. Si mos
oꝑationis ads apĩam opificis reftrat᷑.
nec alius: nec melior esse potest. Non
enĩ potest facere aliquid: aliter uł
melius quã facit.i. alia sapĩa. uel ma¬
iori sap̃ĩa. Hicħ enim sapientius po¬

Expanded text:
ta summe bonum dicitur, ut nulla ei perfectio boni desit, jam creatura Creatori aequatur. Si vero ideo non potest melior esse, quia bonum amplius quod ei deest, capere ipsa non valeat, jam hoc ipsum non posse defectionis est, non consummationis; et potest esse melior si fiat capax melioris boni, quod ipse potest qui eam fecit. Potest ergo Deus meliorem rem facere quam facit. Unde AugTalem potuit deus hominem fecisse, qui non peccare posset nec vellet. Et si talem fecisset, quis dubitaret eum meliorem fuisse? C 52 Contemplacio eTalem potuit deus hominem fecisse, qui non peccare posset nec vellet. Et si talem  facere quam facit. trum alio modo vel meliori quam facit, possit ea facere quae facit. Si modus operationis ad sapientiam opificis referatur, nec alius, nec melior modus esse potest. Non enim potest facere aliquid aliter vel melius quam facit, id est, alia sapientia vel majori sapientia; nihil enim sapientius po
Abbreviated transcription (Latin):
esse. s omĩno ide. & sicut id̾e est ei cẽ
bonũ. qđ esse d̾̃m: ita idem ẽ ei. esse
uolentẽ: qđ esse dm. Nam uoluntas
qua semꝑ uolens ẽ: ñ affectꝰ uł motus
est qui indm cadẽ ñ ualet. s diuina
usya. qua: uolens. est. deus ẽ. E huiꝰce¬
modi. Qđ licet ide sit do uelle qđ esse.
ñ tam̃ pot̾ dici. ds ẽẽ om̃ia que uulo.
t licet ide sit deo: uelle: qdđ esse. ñ ta¬
mendicendũ est: dm esse omĩa qͥ
uult. Qd quid̾a dedei uoluntate ñ rec¬
de sentientes: nobis obitiunt: dicentes.
Si idem est deo uelle qđ esse: gͦ cũ dici¬
mus: dm uelle omĩa quȩ facit. dicioꝰ:
cũ esse omĩa que facit. Alioqͥn: ñ ibi il¬
lo uerbo ide sigc̃at᷑: qđ significat᷑ hoc

Expanded text:
idem. Et sicut idem est ei esse bonum quod esse Deum, ita idem est ei esse volentem quod esse Deum. Nam voluntas qua semper volens est, non affectus vel motus est, qui in Deum cadere non valet, sed divina usia qua volens est Deus, et hujusmodi. 2. Quod licet idem sit Deo velle quod esse, non tamen potest dici Deus esse omnia quae vult. Et licet idem sit Deo velle quod esse, non tamen dicendum est Deum esse omnia quae vult; quod quidam de Dei voluntate non recte sentientes, nobis objiciunt, dicentes: Si idem est Deo velle quod esse, ergo cum dicimus Deum velle omnia quae facit, dicimus eum esse omnia quae facit: alioquin non ibi illo verbo idem significatur, quod significatur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
potest: natus fuisse. & resurrexisse.
& est eiusd̾e rei potentia. Si enĩ pos¬
Set mͦ nasci. & resurg̾e: ñ esset idem
posse. u̾ba enĩ diuersoꝵ tempoꝵ di¬
uersis plata temporibus. & diuer-¬
sis adiunda aduerbiis: eunde fa-¬
ciunt sensũ. ut mͦ loquentes: dici¬
mus. Iste potest legere hodie. Cras au¬
tem dicemꝰ: iste potest legisse. uł: po¬
tuit legere heri. ubi uniꝰ rei monstra¬
tur potentia. Si aut̃ diu̾sis tempori¬
bus loquentes: eius dẽ temporis u̾bis
mus eũ posse. Fateam᷑ gͥ dđm semꝑpoᷤᷤ
se: quicqͥd semel potuit .i. hab̾e omnẽ
illa potentiã. quam semel habuit. &
illius omĩs rei potentiã: cuiꝰ semel ha¬
buit. S ñ. semꝑ posse face̾ om̃e illud:
qd aliqñ potuit face̾. Potest quid̃ fac̾e̾:
aut fecisse: qđ aliqñ potuit. Similit̾.

Expanded text:
odo ipse potest natus fuisse et resurrexisse, odo ipse potest natus fuisse et resurrexisse, et est ejusdem rei potentia. Si enim posset modo nasci et resurgere, non esset idem posse. Verba enim diversorum temporum diversis prolata temporibus, et diversis adjuncta adverbiis, eumdem faciunt sensum, ut modo loquentes dicimus: Iste potest legere hodie, cras autem dicemus: Iste potest legisse, vel: Potuit legere heri; ubique unius rei monstratur potentia. Si autem diversis temporibus loquentes, ejusdem temporis verbis mus eum posse. Fateamur ergo Deum semper posse quidquid semel potuit, id est, habere omnem illam potentiam quam semel habuit, et illius omnis rei potentiam cujus semel habuit; sed non semper posse facere omne illud quod aliquando potuit facere: potest quidem facere aut fecisse quod aliquando potuit. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. Qd̾ quibusda ñ uidir dicentibꝰ.
Potuit d̾s incarnari. potuit mori &
resurge. & alia huimͦi. que mͦ ñ potest.
Potuit gͦ: que mͦ ñ potest. & ita habu¬
it potentiã. quã mͦ ñ habet. Unde ui¬
det eius potentia: imminuta Adqd̾
dicimus. quia sicut omĩa semꝑscit.
que aliqñ sciuit: & semꝑ uult. que
aliqn uoluit: nec unquã aliqͣm sci¬
entiã amittit. uł uoluntatẽ mutat
quã habuit: Ita omĩa semꝑ potest:
que aliqñ potuit. nec unquã aliqua¬
sua potentia pͥuatur. Non est gͦ pͥua¬
tus potentia incarnandi. uł resur¬
gendi. licet ñ possit mͦ in carnari. uł
resurg̾e. Sic̃ enĩ potuit olim incar¬
nari. ita & potest mͦ incarnatus ẽẽ.
inquo eiusd rei potentia monstrat᷑.
Utenĩ olim sciuit se resurrecturũ:
o mͦ scit se resurrexisse. nec ẽ alia
scĩa: illud olim seiuisse. & hoc mͦ
scire. S ead omĩno. & sicut uoluis o¬
lim resurg̾e: & mͦ resurrexisse: inqͦ
unius rei uoluntas exprimit᷑. Ita

Expanded text:
quibusdam videtur dicentibus: Potuit Deus incarnari, et potuit mori, et resurgere, et alia hujusmodi, quae modo non potest. Potuit ergo quae modo non potest, et ita habuit potentiam quam modo non habet, unde videtur potentia ejus imminuta. Ad quod dicimus, quia sicut omnia semper scit quae aliquando scivit, et semper vult quae aliquando voluit, nec unquam aliquam scientiam amittit, vel voluntatem mutat quam habuit; ita omnia semper potest quae aliquando potuit, nec unquam aliqua potentia sua privatur. Non est ergo privatus potentia incarnandi vel resurgendi, licet non possit modo incarnari vel resurgere. Sicut enim potuit olim incarnari, ita et potest modo incarnatus esse; in quo ejusdem rei potentia monstratur. Ut enim olim scivit se resurrecturum, et modo scit se resurrexisse. Nec est alia scientia illud olim scivisse, et hoc modo scire, sed eadem omnino. Et sicut voluit olim resurgere, et modo resurrexisse, in quo unius rei voluntas exprimitur; ita
Abbreviated transcription (Latin):
Sutrũ meliꝰ aliquid ds possit fac̾e:
quã faciat. Solent enĩ illi scrutatores
dice̾. qd ea que facit d̾s: ñ potest meli¬
ora face. quia si posset face.: & ñ faceret:
inuidus eẽt. & ñ sũme bonus & hoc:
a simili astruere conant᷑. Ait enĩ auõ.¬
Aug̃
genuit: qm̃ meliceẽ segnãre ñ po¬
tuit: nicħ enĩ deo melius: debuit eiͦ¬
lem. Si enĩ uoluit: & ñ potute: infirdꝰ
ẽ Si potuit & noluit: inuidit. Exqͦꝰ¬

Expanded text:
iquid possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere quod ea quae facit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur; ait enim Aug. genuit, quoniam meliorem se generare non potuit -- nihil enim deo melius -- debuit aequalem. Si enim uoluit et non potuit, infirmus est. Si potuit et noluit, inuidus e
Abbreviated transcription (Latin):
multa possit. & ñ uelit. Nicħ autẽ: qd̾¬
& grã. Dominꝰ lalarũ suscitauit in
corpore. Nunqͥd dicendũ est. ñ potuit
iuda suscitare inmente. Potuit quidẽ.
aliis: aꝑte docet᷑. qđ os̃ multa possit
ri potest. Non enĩ uult ds om̃s hoĩes
iustificare. ꝙ tam̃ quis dubitat eũ poᷤ¬
se. Potest gͦ deus aliud face̾: quã facit
& tam̃ si aliud faceret: alius ip̃e ñ eẽt.
& potest aliud uelle: qͣm uult. & tam̃
eius uoluntas: nec alia. nec noua. nec
possit uelle: qd nunqͣm uoluit: ñ tam̃
nouit̾. nec noua uoluntate. s sempit¬
na tm̃: uelle potest. Potest enĩ uelle:
qđ potest ab ecerno uoluisse. Habet enĩ
potentiã uolendi. & nc̃. & abeterno. qd̃
tam̃: nec mͦ uult. nec ab et̾no uoluit.

Expanded text:
multa possit et non velit, nihil autem multa possit et non velit, nihil autem et gratia ait: Dominus Lazarum suscitavit in corpore, nunquid dicendum est quod non potuit Judam suscitare in mente? Potuit quidem saliis aperte docetur, quod Deus multa possit s homines justificare, et tamen quis dubitat eum posse? Potest ergo Deus aliud facere quam facit; et tamen si aliud faceret, alius ipse non esset. Et potest aliud velle quam vult; et tamen ejus voluntas nec alia, nec nova, nec possit velle, quod numquam voluit, non tamen noviter nec nova voluntate, sed sempiterna tantum velle potest. Potest enim velle, quod potest ab eterno voluisse. Habet enim potenciam volendi et nunc ‹et› ab eterno, quod tamen nec modo vult nec ab eterno voluit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult. & posse dimitt̾e: quȩ facit.
Qd̃ ur c̾tius firmiꝰq teneat᷑. scͥpture testi¬
moniis asseramus: dm plura fac̾e pos¬
re patrẽ meũ: & exhibebit mͥ mͦ plus
quã .xxii. legiones angłoꝵ Ex quibꝰ u̾bis
patent̾ innuit᷑: quia & filiꝰ poterat ro¬
gare. qđ ñ rogabat. & pater exhib̾e. qd̾
ñ exhibebat. Utq gͥ poterat face: qđ ñ
test face que ñ uult. nec facit. Potuite¬
nim face̾. ut .xii. legiones angłoꝵ pug¬
narent contra illos. qui xp̃m ceperunt.
Itẽ ineode. Curapud quosda ñ facte
sint uirtutes: que si facte fuissent. egiᷤ¬
sent illi homines penitentiã: & facte
sunt apud illos: qui ñ fuerant editu¬
ri: tc̃ ñ latebit: qđ nunc latet. Necu¬
tiq d̾s iniuste noluit saluos fieri cũ
possent Salui esse: si uellet. tẽ inclaris¬
sima sapĩe luce uidebit᷑: qđ nc̃ pioꝵ
fides habet. ante quã manifesta cogni¬
tione uideat᷑. quam certa: & ĩmutabi¬
lis: & efficacissima sit uoluntas dei qͦ

Expanded text:
non vult, et posse dimittere quae facit. Quod ut certius firmiusque teneatur, Scripturae testimoniis asseramus, Deum plura facere posre Patrem meum, et exhibebit mihi modo plus quam duodecim legiones angelorum? Ex quibus verbis patenter innuitur quia et Filius poterat rogare quod non rogabat, et Pater exhibere quod non exhibebat. Uterque ergo poterat facere quod non test facere quae non vult, nec facit; potuit enim facere ut duodecim legiones angelorum pugnarent contra illos qui Christum ceperunt. Item in eodem: Cur apud quosdam non factae sunt virtutes, quae si factae fuissent, egissent illi homines poenitentiam; et factae sunt apud eos qui non erant credituri; tunc non latebit quod nunc latet. Nec utique injuste Deus noluit salvos fieri, cum possint salvi esse, si vellent. Tunc in clarissima sapientiae luce videbitur, quod nunc piorum fides habet, antequam manifesta cognitione videatur, quam certa, immutabilis, efficacissima sit voluntas Dei; quam
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ uoluntdicere: qđ si potest ds rẽ
meliorẽ facere. qͣm facit: inuidus est.
S ñ ualet huiꝰ similitudinis inducdio.
quia filiũ genuit: desuba sua. Idoq
si posset gign̾e equalẽ. & ñ gigneret:
facit: meliora facere potest
Questio qua illi artant᷑.
erũ hic: ab eis responderi deposco.
curdicant rem aliqͣm: siue etiã re¬
rum uniu̾sitatẽ: in qua maior ꝯsũ¬
matio exp̃ssa ẽ: ñ posse meliorẽ esse.¬

Expanded text:
olunt dicere quod si potest Deus rem meliorem facere quam facit, invidus est. Sed non valet hujus similitudinis inductio, quia Filium genuit de substantia sua. Ideoque si posset gignere aequalem et non gigneret, facit, meliora facere potest. 2. Quaestio qua illi arctantur. Verum hic ab eis responderi deposco cur dicunt rem aliquam sive etiam rerum universitatem, in qua major consummatio expressa est, non posse e
Abbreviated transcription (Latin):
quȩdam sunt: quibus ostenditur uidex &
equus distributor. quęd̃a.: quibꝰ ostendit᷑ mi¬
serator. Misericors enim dr: in natura.
Miserator: in exhibitione. Et in quibusdã o¬
ꝑibus: dr effectus esse miscđie. & inqͥbus¬
dam: effectus iusticiȩ. ñ: qd̾ aliud efficiat
s quia ex quibusd̾a effectibus: intelligit᷑
iudex. ex quibusd̾a: miserator. uel ut qͥbus¬
dam placet: iustus & misericors.S scd̾m hoc:
occurrit questio. quomͦ ex aliis ostendatur
iustus: ex aliis miserieoes: cum sit ei idem
ẽẽ iustũ. & ẽẽ misericordem. Si enim scd̾m
eand̾c rationẽ dr iustus & misericors: ex eo
oꝑe quo intelligit᷑ iustus: intelligitur &¬
misericors. & eouerso. S dixi: supra. quia cũ
dr ds iustus & miserieors: ita eade diuina
eeñtia sig̃oatur: &s scdm eam idem p̃dicat᷑.
ut etiã quęd̾a diuersa intelligant᷑. Intelligi

Expanded text:
nt quibus ostenditur judex et aequus distributor, quaedam quibus ostenditur miserator. Misericors enim dicitur in natura, miserator in exhibitione. Et in quibusdam operibus dicitur effectus esse misericordiae, in quibusdam effectus justitiae; non quod aliud efficiat referas; sed quia ex quibusdam effectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. Sed secundum hoc occurrit quaestio, quomodo ex aliis ostendatur justus, et ex aliis misericors, cum sit idem ei esse justum et esse misericordem? Si enim secundum eamdem rationem dicitur justus et misericors, ex eo opere quo intelligitur justus, intelligitur misericors, et e converso. Sed dixi supra quia, cum dicitur Deus justus et misericors, ita eadem divina essentia significatur, et secundum eam idem praedicatur, ut etiam quaedam diversa intelligantur. Inte
Abbreviated transcription (Latin):
dat dei mĩa Miseria gͥ hominis. & miscd̾ia d̾i:
plena est terra. ñ celi: qui ñ indigent mĩa.
Indigent tam̃: regente dño. Omĩa enĩ indi¬
gent dño. & miscra: & felicia. quia sine illo:
miset ñ subleuat᷑. felix.: ñ regitur. Itẽ alibi.
guntur duo aduentus. Erimus: in quo mani¬
festam &s multiplicẽ miscdiam: nobis exhi¬
buit. Et seds: in quo requirendo merita. iu¬

Expanded text:
dia. Miseria ergo hominis et misericordia Dei plena est terra, non coeli, qui non indigent misericordia, indigent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera, et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, felix non regitur. Item alibi, guntur duo adventus: primus in quo manifestam et multiplicem misericordiam nobis exhibuit; et secundus, in quo requirendo merita ju
Abbreviated transcription (Latin):
illi: qui ñ fecit miscd̾iam: ꝓ eo qđ fuit sine
tione. miscd̃iam dei sentiet. Ita: cium dr. mi¬
sericoedia hic.: iudiciũ infuturo: ñ negatur.:
quin infuturo sit mĩe effectus. ꝙ mnelectis.
qui ꝑmiscd̾iã ab om̃i miseria liberabunt᷑:
& inrepbis: qui minus quã meruerint: cru¬
miscret᷑ ds: quibus ñ miserebit᷑ tõ. Nocat
enĩ nc̃ peccatores. & iustificat. qđ tc̃ ñ faciet.

Expanded text:
illi qui non fecit misericordiam, pro eo quod fuit sine illi qui non fecit misericordiam, pro eo quod fuit sine tione misericordiam Dei sentiet. Ita, cum dicitur misericordia hic, judicium in futuro, non negatur quin in futuro sit misericordiae effectus, et in electis, qui per misericordiam ab omni miseria liberabuntur, et in reprobis, qui minus quam meruerint crumiseretur Deus, quibus non miserebitur tunc. Vocat enim Deus nunc peccatores et justificat, quod tunc non fa
Abbreviated transcription (Latin):
supplicio finẽ dando: s leuam̃ ad hibendo:
uel int̾ponendo: cruciatibus. quia nec psal¬
mus ait. ad finienda irã suã. uł post irã
suã. s in ira sua. Quȩ sisola eẽt: alienari a
regno dei: carere magna multitudine dul¬
cedinis dei: tam grandis tam̃ ẽ pena: ut
ei possint nulla tormenta quȩ nouimꝰ eom¬
parari: si illa: sit ȩterna. Ista autẽ sint: qͣm¬
libet multis scłis longa. Manebit gͦ sine fid̾:
repboꝵ ñ esse finiendas: qđ ñ imꝓbat: si di¬
catur eoꝵ supplicio: aliqđ leuam̃ adbiberi.
Unde: ñ inꝯgrue dici potest: dm̃. & si iuste
id possit: ñ omĩo tm̃ punire malos infu¬
turo: quantũ meruerunt. s aliquid eisqͣn¬
tũc̃q mali sint: de pena relaxare.
Det̾minat p̃missas aue toritates.
uod ꝙͦ dictũ est: iudiciũ sine mised̾ia
fieri illis qui ñ fecerint miscdiam: ita
intelligi potest. qđ iudiciũ dãpnationis fiet

Expanded text:
supplicio finem dando, sed levamen adhibendo supplicio finem dando, sed levamen adhibendo vel interponendo cruciatibus; quia nec psalmus ait ad finiendam iram suam, vel post iram suam, sed in ira sua. Quae si sola esset, alienari a regno Dei, et carere magna multitudine dulcedinis Dei, tam grandis tamen est poena, ut ei possint nulla tormenta quae novimus comparari; si illa sit aeterna, ista autem sit quamlibet multis seculis longa. Manebit ergo sine finereproborum non esse finiendas, quod non improbat, si dicatur eorum supplicio aliquod levamen adhiberi. Unde non incongrue dici potest Deum, etsi juste id possit, non omnino tantum punire malos in futurum quantum meruerunt; sed eis aliquid, quantumcumque mali sint, de poena relaxare. 2. Determinat praemissas auctoritates. Quod ergo dictum est judicium sine misericordia fieri illi qui non fecit misericordiam, ita intelligi potest, quod judicium damnationis fiet
Abbreviated transcription (Latin):
ugustinꝰ quoq respondens illis qui re¬
ꝓboꝵ supplicia finem habitura ꝯten¬
dunt: ita illoꝵ repellit opinionẽ. asserens
repbos ꝑpetuo puniendos: ut eoꝵ supplicia¬
sine intermissione ꝑpetuos: humano mise¬
rantur affectu. atq ita futurũ esse: ñ credunt.
ꝓsuo motu dura quȩq molliendo: & in leui¬
oeẽ flectendo sententiã. quȩ putant in eis
t̾ribilius esse dicta: quã uerius. Non enim
s o miserente: de miseria liberant᷑. Aut
si hoc ad om̃s estimant ꝑtinere: ñ id̾o neces¬
se est ut dãpnationẽ opinentꝰ finiri posse:
finẽ feliettas iloꝵ: dequibus eotiario dictũ
est. Iusti autẽ: inuitã ȩcernã. S penas dãp¬
natoꝵ certis temporibus estiment: si hoc eis
placet: aliquatenus mitigari. eciam sic qͥppe
intelligi pot̾. manere ira dei in illis.i. ip̃a
dãpnatio. Hȩc enim uocat᷑ ira dei. ñ diuini
animi ꝑt᷑batio. ut inira sua : i. manente ira
sua: ñ ͣtineat miserationes suas. ñ: et̾no

Expanded text:
ue, in Ench., respondens illis qui reproborum supplicia finem habitura contendunt, ita illorum repellit opinionem, asserens reprobos perpetuo puniendos, ut eorum supplicsine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et in leniorem flectendo sententiam, quae putant in eis terribilius esse dicta, quam verius. Non enim sed Deo miserante de miseria liberantur. Aut si hoc ad omnes existimant pertinere, non ideo necesse est ut damnationem opinentur finiri posse efinem felicitas eorum de quibus e contrario dictum est: Justi autem in vitam aeternam. Sed poenas damnatorum certis temporibus existiment si hoc his placet aliquatenus mitigari. Et sic quippe intelligi potest manere ira Dei in illis, id est, ipsa damnatio. Haec enim vocatur ira Dei, non divini animi perturbatio, ut in ira sua, id est, manente ira sua, non contineat miserationes suas, non aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
finit: an uoce illa ꝓferantur: uenite bene¬
sius dictione significet᷑. Illa etiã: esurnu:⁊
ñ dedistis mͥ manducare: & huiꝰmi: magis
oscientiis expͥmenda: plurimi putant: qͣm
uerbis. quia apłs in momento &s mnictu o¬
culi: mysteriũ osũmandũ tradit. S illud:
adresurrectionis statũ: tantũ referunt: ñ

Expanded text:
ivit an voce verba illa proferantur, an sius dictione significetur. Verba etiam illa: Esurivi, et dedistis mihi manducare , magis conscientiis exprimenda plurimi putant, quam verbis; quia Apostolus in momento, in ictu oculi mysterium consummandum tradit. Sed illud ad resurrectionis statum tantum alii referunt, non
Abbreviated transcription (Latin):
S cũ unũ sit insubiacenti: ꝓuarietate sensu¬
enim sig̃cat sapĩa. aliud iusticia. Q uando
enim sapĩa dr: disciplinis te diumarũ hu¬
Qñ iusticia: distributor & iudex meritoꝵ:¬
insinuatur. Ita: & prudentia cum dr. do¬
ctor &s demonstrator bonarũ & malarũ rese.
uel neutrarũ: intelligitur.
Auctoritatibꝰ ꝓbat quędã iusticiȩ oꝑa.¬
bonitati attribuant᷑: inscͥpturis facile ẽ
stum est. De bonitate uͦ & miscdia: ampliꝰ

Expanded text:
Sed cum sit idem in subjacenti, pro varietate sensusignificat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum hundo justitia, distributor et judex meritoinsinuatur. Ita et prudentia cum dicitur, doctor et demonstrator bonarum vel malarum rerum, vel neutrarum intelligitur. 4. Auctoritatibus probat quaedam justitiae, abonitati attribuantur, in Scripturis facile esttia manifestum est; de bonitate vero et misericordia amplius
Abbreviated transcription (Latin):
pena: quaquisq: uł exercet᷑ ad purgationẽ.
uel monet᷑ ad ꝯuersionẽ. uel si ꝯtempsit: ex¬
decatur ad dapnationẽ. Occultũ gͥ dei iudici
tendo. excecando. Iudicia quoq dei inter¬
dũ appellant᷑. dispõnes eiꝰ. de omĩbus rebꝰ.
eiꝰ. Et: indicia xiꝰ: abyssus multa. Indieiũ au¬
tẽ quo infuturo uidicabit: intelligit᷑ senten¬
tia qua uentilabitur area .i. diuident᷑ loca¬
lit̾ boni a malis. ministerio angeloꝵ. Et illi
in uitã ducentur: illi insuppliciũ mitent᷑.
qui nc̃ simul mixti sunt.
supra cassiodorũ duas resesse dixit: quȩ sẽꝑ
na eẽntia est. sicut supra: pluribus auctori¬
tatibus ostensum est. quia ñ est do aliud
esse misericord̾e. quã misericordiã. nec iustũ:
quã iusticiã. s idem ꝓrsus. Nec aliud est
esse misericordẽ: quam iustũ. uel misd̾iã:
quã iusticiã. s om̃ino idem. quia ñ deno

Expanded text:
poena qua quisque vel exercetur ad purgationem, vel admonetur ad conversionem; vel, si contemnit, excaecatur ad damnationem. Occultum ergo judicium tendo, vel excaecando. Judicia quoque Dei interdum appellantur dispensationes ejus de omnibus rebus. . 35: Judicia ejus abyssus multa. Judicium autem quo in futuro judicabit, intelligitur sententia judicis, qua ventilabitur area, id est, dividentur localiter boni a malis ministerio angelorum, et isti in vitam ducentur, illi in supplicium mittentur, qui nunc simul mixti sunt. supra Cassiodorus duas esse res dixit, quae semper na essentia est, sicut supra pluribus auctoritatibus ostensum est; quia non est Deo aliud esse misericordem quam misericordiam; nec justum quam justitiam; sed idem prorsus. Nec aliud est ei esse misericordem quam justum, vel misericordiam quam justitiam; sed omnino idem, quia non deno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere: quibꝰ aliqui amiseria liberantur.
Ad bonitatẽ uͦ: ñ solum illa: s facturã & gu¬
b̾nationẽ naturaliũ. ita dicens Admiscd̾iã
ꝑtinet: qđ apeccatis mundat. & de miseria
liberat. Ad bonitatẽ uͦ: qđ celum & terrã. &
omĩa ualde bona creauit: ut eẽnt. Idem. Celi¬

Expanded text:
tinere, quibus aliqui a miseria liberantur. Ad bonitatem vero non solum illa, sed facturam et gubernationem naturalium, ita dicens: Ad misericordiam pertinet, quod a peccatis mundat, et de miseria liberat; ad bonitatem vero, quod coelum et terram, et omnia valde bona creavit ut essent. Idem,
Abbreviated transcription (Latin):
ob eou̾so. His: responderi sic potest. Illis lo¬
cutionibus: quibus huiꝰmodi oꝑũfiunt
distinctiones: ut alia miscdiȩ: alia iusticiȩ:
alia bonitati: tribuantur: ñ diuersitas
subiacentis.i. reihis uocabulis significate
expͥmitur. s uarietas sensuũ & effectuũ
mereaturis: monstrat᷑. Cum enim đr ds iu¬
stus: uel iusticia cẽntia diuina p̃dicatur.

Expanded text:
onverso. His responderi potest sic: illis locutionibus quibus hujusmodi operum fiunt distinctiones, ut alia misericordiae, alia justitiae, alia bonitati attribuantur, non diversitas subjacentis, id est, rei, his vocabulis significate exprimitur, sed varietas sensuum et effectuum in creaturis monstratur. Cum enim dicitur Deus justus vel justitia, essentia divina praedicatur;