comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oggnouert̃. ao hoc eligantur ⁊ freq̃nt᷑
iumiores semorib p̃ficiantir: Cũ tñ
ecc̃astes dicat. ue tibi t̾ra cuius rex
puer est. et cum illud beati Iob om̃s
pariter aꝓpbemus. In antiquis est
sapĩa. et in multo tp̃re prudentia.
osum caniciei iudiciũ. eta pb̃ris cog¬
nosce̾ ꝯsilium. Quam speciosa uete¬
rani sapĩa. et głiosus intellectꝰ. et ꝯsi¬
lium. corona senũ multa ꝑicia. et
głia illoꝵ timor dei. Itẽ. loq̃re maior
natu. decet .i. te adolescens. loquere ĩ
tua cã .uix .N. necc̃e fuit. Si bis int̾ro¬
gatus fueris habeat capd̃ responsũ
tuũ. In multis esto qͣiinscꝰ. et audi
senes si multum loquaris. unde et
pb̃ri qui in ecc̃a ppło p̃sunt seniores
int̾pretant᷑. ut ip̃o qͦ noĩe quales eẽ
debeãt doceatur. et qui scõꝵ uitas scͥp¬
serunt. quos nc̃ abbates dm̃s. fenesap¬
pellabant.Modis itaq omĩb ꝓuiden¬
dumẽ ut in electõe Psecratõe diaconiᷤ¬

Expanded text:
ognoverunt ad hoc eligantur, et frequenter juniores senioribus praeficiantur. Cum tamen Ecclesiastes dicat: « Vae tibi, terra cujus rex puer est : » Et cum illud beati Job omnes pariter approbemus: « In antiquis est sapientia, et in multo tempore prudentia .osum canitiei judicium, et a presbyteris cognoscere consilium. Quam speciosa veterani sapientia, et gloriosus intellectus, et consilium, corona senum. Multa peritia et gloria illorum timor Dei . » Item: « Loquere major natu, decet enim te. Adolescens, loquere in tua causa vix cum necesse fuerit. Si bis interrogatus fueris, habeat caput responsum tuum. In multis esto quasi inscius, et audi senes non multum loquaris . » Unde et presbyteri qui in Ecclesia populo praesunt seniores interpretantur, ut ipso quoque nomine quales esse debeant doceatur. Et qui sanctorum Vitas scripserunt, quos nunc abbates dicimus senes appellabant. Modis itaque omnibus providendum est ut in electione vel consecratione diaconis
Abbreviated transcription (Latin):
possit. Et tanto maioris caritatis af¬
fectusͥ utrãq monast̾ia sint onexa
et ꝓ se inuicem sollicita. qͣnto que
ibi sunt ꝑsone ꝓpinquitate aliqͣ
ł afsimnitate ampliꝰ st̃ ꝯiuncte. p̃po¬
situm aũ monathoꝵ q̃m abbatem
nominant. sic etiam monialib pẽe
uolumꝰ ut eas que dñi sponse sũt
cuiꝰ ip̃e sernus ẽ ꝓprias recognoscat
sit tamquam dispensator ĩ domo re¬
gia. qui ñ imꝑio dñam p̃mit. set
ꝓuidentiam erga eam gerit. ut ei
de necessariis statim obediat. et in
noxiiseam ñ audiat. Et sic exterius
cuncta ministret. ut thalami secre¬
ta numꝙͣ nͥ iussus introeat. Ad
hũc gͥ modum seruũ xp̃i sponsis xͥ¬

Expanded text:
possit. Et tanto majoris charitatis afpossit. Et tanto majoris charitatis affectui sibi utraque monasteria sint connexa, et pro se invicem sollicita, quanto quae ivel affinitate amplius sunt conjunctae. Praepositum autem monachorum, quem abbatem nominant, sic etiam monialibus praeesse volumus, ut eas, quae Domini sponsae sunt, cujus ipse servus est, proprias recognoscat sit tanquam dispensator in domo regia, qui non imperio dominam premit, sed providentiam erga eam gerit, ut ei de necessariis statim obediat, et in noxiis eam non audiat, et sic exterius cuncta ministret, ut thalami secreta nunquam nisi jussus introeat. Ad hunc igitur modum servum Christi sponsis
Abbreviated transcription (Latin):
nitur iudicio sin ep̃i comprobeturᷤ
uestes aũ ille usdem cenobiis faciãt
aquib tuitionem expec̾tant. ab
hiisdem denuo ut p̃dcm̃ ẽ. laborũ
fructus et ꝓcuratõis suffragium
recepture. hanc nos itaq ꝓuiden¬
tiam seq̃ntes monastia feminaꝵ
mon ast̾iis uiroꝵ ita semꝑ ẽẽ subie¬
cta uolumꝰ ut soroꝵ curam fratres
agant. Et unꝰ ittͥusq tamquã pater
p̃sideat. ad cuiꝰ ꝓuidentiam utraq
spectent monasteria. et utrorũq ĩ
domino qͣi unũ sit ouile. et unus
pastor. Que quid̃ sp̃itał fr̾nitatiᷤᷤ
societas tanto gratior tam dõ quã
hominib fu̾it. quanto ip̃a ꝑfecti¬
or om̃i serui ad ou̾sionẽ uenienti
suffic̾e possit. ut uidelicet monachi
uiros. moniales feminas suscipiãt.
Et oĩ aĩe de salute sua cogitantipos¬
sie ip̃a consulere. Et quicũq cũ uxo¬
re uel matre aut sorore ł filia.seu
aliqua cuiꝰ curam gerit ꝯũti uolu¬
erit plenum ibi solaaum reperire

Expanded text:
nitur, judicio sui episcopi comprobetur. nitur, judicio sui episcopi comprobetur. Vestes autem illae iisdem coenobiis faciant, a quibus tuitionem exspectant. Ab iisdem denuo, ut praedictum est, laborum fructus, et procurationis suffragium recepturae. Hanc nos itaque providentiam sequentes, monasteria feminarum monasteriis virorum ita semper esse subjecta volumus, ut sororum curam fratres agant, et unus utrisque tanquam pater praesideat, ad cujus providentiam utraque spectent monasteria, et utrorumque in Domino quasi unum sit ovile et unus pastor. Quae quidem spiritalis fraternitatis societas tanto gratior tam Deo quam hominibus fuerit, quanto ipsa perfectior omni sexui ad conversionem venienti sufficere possit, ut videlicet monachi viros, moniales feminas suscipiant, et omni animae de salute sua cogitanti possit ipsa consulere. Et quicunque cum vel matre, aut sorore, vel filia, seu aliqua, cujus curam gerit, converti voluerit, plenum ibi solatium reperire
Abbreviated transcription (Latin):
gubernentur. Tunc .ni. salubria xp̃o
gubern aculis tueri: ħ ⁊̃ doctnis edi¬
ficari possint. Hac tñ cͥca monachos
cautela seruata ut remoti ab earũ
peculi aricate. nec usq ad uestibulũ
hãnt accedendi ꝑmissum familiare.
s neq abbatem ł eum qui p̃ficitur
extra eam que p̃est loqui uirginibꝰ xͥ
aliquid qd̃ ad institutõem moꝵ perti¬
net. licebit. Nec cum sola que p̃z fre¬
quenter eũ colloqui oportec. set sub
testimonio duaꝵ aut triumsoroꝵ.
ita ut rara sit accessio. breuis locutõ.
limus. S iuxta ꝙ iussa regłaria uel
canonum ãmonent longediscretox
atq seiunctos eoꝵ tm̃ gabernaculis
easd̾ deputamꝰ. ꝯstituentes ut unus
monachoꝵ ꝓbatissimus eligat᷑. cuiꝰ
cure sit predia eax rusticana ułur¬
bana intende. fabricas struere. uł si
quid aliud ad necc̃itatẽ monaft̾ii
utilitate sollicite. solis diuinis
cultib uiuant. Oꝑib suis ĩserui¬
ant. Sane is qui ab abbate suo spo¬

Expanded text:
gubernentur; tunc enim salubria Chrisgubernentur; tunc enim salubria Chrisgubernaculis tueri, sed etiam doctrinis aedificari possint. » Hac tamen circa monachos cautela servata, ut remoti ab earum peculiaritate, nec usque ad vestibulum habeant accedendi permissum familiare, et neque abbatem vel eum qui praeficitur extra eam quae praeest loqui virginibus Christi aliquid, quod ad institutionem morum pertinet, licebit. Nec cum sola quae praeest frequenter eum colloqui oportet, sed sub testimonio duarum aut trium sororum. Ita ut rara sit accessio brevis locutio. limus. Sed juxta quod jussa regularia vel canonum admonent, longe discretos atque sejunctos eorum tantum gubernaculis easdem deputamus, constituentes ut unus monachorum probatissimus eligatur, cujus curae sit praedia earum rusticana vel urbana intendere, fabricas struere, vel si quid aliud ad necessitatem monasteriutilitate sollicitae solis divinis cultibus vivant, operibus suis inserviant. Sane is qui ab abbate suo praepo
Abbreviated transcription (Latin):
nast̾ium beate scolastice ĩ possõne
fratrum monastñ situm. fratris ꝙͦ
ꝓudentia regebatirꝰ Et crebra ipsiꝰ
ẜfratrũ uisitatõe instruebatur ⁊
osolabatur. de cuꝰ quoq regiminis
ꝓuidentia beati basilii regła quo¬
dam loco nos instruens. Itacõtinet
int̾rogatõ.sioportet eum qui p̃est
extra eam que sororib p̃z loqui
aliquid ꝙ ad edificationem ꝑtine¬
at uirginib. Rnsio. Et qͦmͦ seruabit᷑
illd̃ ẜceptum apłidicentis. Omnia
ur̃a honeste. et ẜ ordinem fiant. Itẽ
Sequenti capitulo. Int̾rogõ. Si ꝯuenit̃
eũ qui p̃z cum ea q̃ sororib p̃est. fre¬
q̃nter loqui. Et maxime si aliqui de
fratrib ꝓ hoc ledunturꝰ Rnsio. apło
dicente. ut qͥd enimlibertas iudica¬
tur ab aliena ꝯscĩa. bonũ ẽ imitari.
eum dicentẽ. Qa ñ sũ usus potesta¬
finienda. Hinc ⁊ illud ẽ hypalensis
ꝯcilii. Consensu cõi decreuimꝰ ut mo¬
nast̾ia uͥginum in ꝓuncia betica
monachoꝵ minisiratõe ac presidro¬

Expanded text:
nasterium beatae Scholasticae in possessione fratrum monasterii situm fratris quoque providentia regebatur, et crebra ipsius vel fratrum visitatione instruebatur et consolabatur. De cujus quoque regiminis providentia beati Basilii regula quodam loco nos instruens, ita continet: « Interrogatio. Si oportet eum qui praeest extra eam quae sororibus praeest loqui aliquid quod ad aedificationem pertineat virginibus? Responsio. Et quomodo servabitur illem fiant? . » Item sequenti capitulo: « Interrogatio. Si convenit eum qui praeest cum ea quae sororibus praeest frequenter loqui, et maxime si aliqui de fratribus per hoc laeduntur. Responsio. Apostolo dicente: Ut quid enim libertas judicatur ab aliena conscientia? . Bonum est imitari eum dicentem: Quia non sum visus potestafinienda. » Hinc et illud est Hispalensis concilii: « Consensu communi decrevimus, ut monasteria virginum in provincia Baetica monachorum ministratione ac praesid
Abbreviated transcription (Latin):
riab hominib rabbi. Cinꝰ quid̃ uo¬
cationis honorem ut nec nominib
uocari rabbi. et patrem nolite uoca¬
ri nob̾ sr̃ t̾ram. Et postremoniũsã
tur et ne p̃latis extra uagantibus
int᷑ disciplina torpeat. Statuimus
itaq ut diaconissa magis sp̃italib
qͥm corporalib intendens nulla ext̾i¬
ore cura monast̾ium deserat. set cͥca
subiectas tanto sit mag̃ sollicita qͣn¬
to magis assidua. Et tanto sit hõib
quoq p̃sentia eiꝰ uen̾abilior. quãto
rarior. sicut scͥptum. aduocatꝰ a ꝑo¬
tentiore discede. Ex hoc .ii. mag̃ tead¬
uocabit. Si quã uͦ legatõe monast̾iũ
egeat. monachi łeoꝵ ou̾si ea fun¬
gantur. Semꝑ .ii. in ros mulieꝵ narᷤᷤ¬
situdinib oꝑtet ꝓuidere. Et qͦ eaꝵ
maior religio ampliꝰ uacãt dõ. ⁊ ma¬
iori uiroꝵ egent patrocinio. Unde ⁊
mat̾s domini curã ag̾e ioseph ab an¬
gelo ammonetrr. quam tñ cognosceir

Expanded text:
ri ab hominibus Rabbi. Cujus quidem vori ab hominibus Rabbi. Cujus quidem vocationis honorem, ut nec nominibus minus, « nolite vocari Rabbi, et patrem nolite vocare super terram . » Et postremo universam tur, et ne praelatis extravagantibus intus disciplina torpeat. Statuimus itaque ut diaconissa magis spiritalibus quam corporalibus intendens, nulla exteriore cura monasterium deserat, sed circa subjectas tanto sit magis sollicita, quanto magis assidua; et tanto sit hominibus quoque praesentia ejus venerabilior, quanto rarior, sicut scriptum est: « Advocatus a potentiore discede. Ex hoc enim magis te advocabit . » Si qua vero legatione monasterium egeat, monachi vel eorum conversi ea fungantur. Semper enim viros mulierum necessitudinibus oportet providere. Et quo earum major religio, amplius vacant Deo, et majori virorum egent patrocinio. Unde et Matris Domini curam agere Joseph ab angelo admonetur, quam tamen cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
ducum suꝑboꝵ destruxit dominꝰ. Et se¬
instruens semorem inquit ne ĩaepa¬
ueris. s obsecra ut patrem. Iumoras ut
frẽs. ams ut matus. Inuenculas ut
sorores. Non uos me inquit dñs elegisti ᷤ.
s ogoelegiuos. ⁊c̾. uniu̾si alii p̃lati a a¬
subiectis eliguntur. et ab eiscreanturᷤ
et ostitintur: qr ñ ad dominiũ. s ad
minist̾ium assumunt᷑ hicaũ solus ne̾
ẽ dominus. et subiectos sͥ ad sermend̾
ht̃ eligere. Nec tñ se dñm. s ministrum
exhibuit. et suos iam ad dignitatis ar¬
cem aspirantes ꝓpͥo ꝯfutat exemplo.
dicẽs. Reges gentium dominant᷑eor
Et qui potestatẽ hñt suꝑ eos benefica
liorantur. uos aũ ñ sic. ⁊c̃. Reges igit᷑
gentium imitaturꝰ quisqͥs ĩ subiectis
dominium appetis magis qͣm minift̾iũ.
Et cimeri magis quam amari sata¬
git. Et de prel atõis sue magist̾io in¬
tumescens: amat pͥmos recubitus
in cenis. et primas cathedras ĩ syna¬
gogis. et salutatõos in foro. ⁊ uoca¬

Expanded text:
ducum superborum destruxit Dominus, et ceinstruens: « Seniorem, inquit, ne increpaveris, sed obsecra ut patrem; juniores ut fratres, anus ut matres, juvenculas ut sorores . Non vos me, inquit Dominus, elegistis, sed ego elegi vos . » Universi alii praelati a subjectis eliguntur, et ab eis creantur et constituuntur; quia non ad Dominum, sed ad ministerium assumuntur. Hic autem solus vere est Dominus, et subjectos sibi ad serviendum habet eligere. Nec tamen se dominum, sed ministrum exhibuit, et suos jam ad dignitatis arcem aspirantes proprio confutat exemplo, dicens: « Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos benefici vocantur. Vos autem non sic . » Reges igitur gentium imitatur, quisquis in subjectis dominium appetit magis quam ministerium, et timeri magis quam amari satagit, et de praelationis suae magisterio intumescens amat primos recubitus in coenis, et primas cathedras in synagogis, et salutationes in foro, et voca
Abbreviated transcription (Latin):
arsem fuge. tace. quiesce. Hee .ii. st̃ ra¬
dices si pectandi. Ille gͥ hac una diui¬
ni p̃cepti rogula instructus. ñ solum
hominos fugit. s eos ⁊̃ a sefugauit.
ad q̃marchiep̃o suo cũ quodã iudrce
quadam die uenientib. ⁊ edificatõiᷤ
sermonem ab eo requirentib ait.
Et si dix̾̃o nob̾ custodietis. Illi aũ ꝓmi¬
serunt se custodire. Et dixit eis: ubi¬
cumq audientisarseniũ. aꝓpxima¬
re nolite. alia it̾m uice archiep̃c eum
uisitans. misit pͥmo uide̾ si aꝑiret.
lt mandanit ei dicens. Siuenis aꝑio

Expanded text:
Arseni, fuge, tace, quiesce. Hae enim sunt raArseni, fuge, tace, quiesce. Hae enim sunt radices non peccandi. » Ille igitur hac una divini praecepti regula instructus non solum homines fugit, sed eos etiam a se fugavit. Ad quem archiepiscopo suo cum quodam judice quadam die venientibus, et aedificationis sermonem ab eo requirentibus, ait: « Et si dixero vobis, custodietis? » Illi autem promiserunt se custodire. Et dixit eis: « Ubicunque audieritis Arsenium, approximare nolite. » Alia iterum vice archiepiscopus cum visitans, misit primo videre si aperiret. Et mandavit ei, dicens: « Si venis aperio
Abbreviated transcription (Latin):
hĩtabant in agris et solitudĩe. ⁊ fa¬
ciebant sͥ tabernacula p̃ter fluenta
Ioramis. De hiis sunt ⁊ illi filii re¬
chab. qui uinum et siceram ñ bibe¬
bant. qui morabantur ĩ tentoriis. qͥ
ficiat de stirpe eox uir stans coram
domino. Et nos gͦ ut corã dño stare
et eiꝰ obsequio ꝑati mag̃ ualeamus
assistere. tabernacula nob̾ erigamuᷤ.
in solitudine. ne lectulũ nr̃e quietis
fraquentia hominũ ruciat. quietẽ
turet. ing̾at temptatões. Mentem
a scõ euellat. ꝓpõito. Ad quã quidẽ
liberam uite tranqͥllitatẽ beatum
arsenium dño dirigente. oĩb ĩmo
manifestũ datũ zexemplũ. unde ⁊
scͥptũ ẽ. abbas arseniꝰ cũ adhuc eẽt
in palatio. orauit ad dñm dicens. do¬
mine dirige me ad salutẽ. Et uenit
ei uox dicens.Arseni fuge hoĩes et
sanaberis. Idẽ ip̃e ac discedens ad mo¬
nachalem uitam rursũ orauit eũdẽ
sermonem dicens.dñe dirige me
ad salutẽ. Audiuitq uocẽ dicentẽ s.

Expanded text:
itabant in agris et solitudine et faciebant sibi tabernacula propter fluenta Iordanis. de his sunt et illi filii Rechab, qui uinum et siceram non bibebant, qui morabantur in tentoriis, qui ficiat de stirpe eorum uir stans coraDomino . Et nos ergo, ut coram Domino stare, et ejus obsequio parati magis valeamus assistere, tabernacula nobis erigamus in solitudine, ne lectulum nostrae quietis frequentia hominum concutiat, quietem turbet, ingerat tentationes, mentem a sancto evellat proposito. Ad quam quidem liberam vitae tranquillitatem beatum Arsenium, Domino dirigente, omnibus in uno manifestum datum est exemplum. Unde et scriptum est : « Abbas Arsenius cum adhuc esset in palatio, oravit ad Dominum, dicens: Domine, dirige me ad salutem. Et venit ei vox, dicens: Arseni, fuge homines, et sanaberis. » Idem ipse: « Ac discedens ad monachalem vitam rursum oravit eumdem sermonem, dicens: Domine, dirige me ad salutem. Audivitque vocem dicentem sibi:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊.si.s. pariter consecretur. nͨ sit eoꝵ
in aliquo possessio cliu̾sa qd̾ donius
est ip̃a domus de fronte uestibuli ra¬
dere p̾sumat : Arit cum se filius in
sacrifitium pr̃i obtulerit. ⁊ sccłm ħ
in celebrationib missaꝵ specialiter
ro prẽm orõnes clirigant᷑. ⁊ hostie fi¬

Expanded text:
i pariter consecretur, nec sit eorum in aliquo possessio diversa  al. divisest ipsa domus, de fronte vestibuli radere praesumat? aut cum se Filius in sacrificium Patri obtulerit, et secundum hoc in celebrationibus missarum specialiter ad Patrem orationes dirigant
Abbreviated transcription (Latin):
losophie elegit acadenriam uillam
ab urbe ꝓcul. ñ solum clesertam. s
⁊ pestilentem. ut cura ⁊ assiduitate
morboꝵ. libicduis impetus frange¬
rent᷑. discipłiq sui nullam aliam
sentirent uoluptatem. nͥ eaꝵ rerum
quas disc̾ent. Talem ⁊ filii ꝓpħ̾arũ
helyseo adherentes uitam referun¬
tur duxisse. de quib ip̃e qͦq ihero¬
nimus qͣsi demonachis illuis tp̃ris
ad rusticũ monachũ irt̾ cet̾a ita scͥ¬
bit. filii ꝓpħarum quos monachos
inuet̾i legimꝰ testam̃to: edifficabãt
s̃ casulas ꝓpe fluenta iordanis. ⁊ tͣbiᷤ¬
⁊ urbib derelictis: polenta ⁊ herb̾
agg̾stib uictitabant. Tales discipłi¬

Expanded text:
losophiae elegit academiam villam losophiae elegit academiam villam ab urbe procul non solum desertam, sed et pestilentem, ut cura et assiduitate morborum libidinis impetus frangerentur, discipulique sui nullam aliam sentirent voluptatem nisi earum rerum quas discerent. Talem et filii prophetarum Eliseo adhaerentes vitam referuntur duxisse . De quibus ipse quoque Hieronymus, quasi de monachis illius temporis, ad Rusticum monachum inter caetera ita scr. filii prophetarum — quos monachos in ueteri legimus testamento — aedificabant sibi casulas propter fluenta Iordanis et turbis urbium derelictis polenta et herbis agrestibus uictitabant. quamdiu i
Abbreviated transcription (Latin):
uei ad arcem nr̃e m̃tis itͣuerint uͥ
erit lib̾tas. uͥ fortitudo eiꝰ. uͥ de dõ
cogitatio: Marimie cũ tactus depĩ¬
guat sͥ ⁊̃ pret̾itas uoluptates ⁊ re¬
cordationem uitioꝵ cogat anima
comꝑati:⁊ qͦdam mͦ ex̃cere qd̾ ũ agit.
his gͥ rõnib ĩmitati multi philoso¬
phoꝵ reliq̃runt freqũtias urbium.
⁊ ortulos suburbanos uͥ ager irrr¬
gnus ⁊ arboꝵ come. ⁊ susurrꝰ auiũ.
fontis specłm. rinis mͣui᷑ans. ⁊ mł¬
te ocłoꝵ auriumq illecebre. ne per
lurũ. ⁊ habundantiam copiarũ
aĩe fortitudo mollescẽt: ⁊ eius piurdi¬
citia stupraretur. Imitile quippe ÷
crebro uid̾e. ꝑ que aliqũ captũs fis.
⁊ eoꝵ te exꝑimento ꝯmitt̃e: qͥb diffi¬
culter careas. Nam ⁊ pytagorei huiꝰ¬
cenͦ freqũtiam dec mantes in soli¬
tudine.⁊ desertis locis habitare cõ¬
sueu̾ant. S ⁊ ip̃e plato cum diues
eẽt. ⁊ thoꝵ eiꝰ cliogenes lutatis pedi¬
b conculcaret. ut poss uacare phi¬

Expanded text:
i ad arcem nostrae mentis intraverint, ubi erit liberbertas? ubi fortitudo ejus? ubi de Deo cogitatio? Maxime cum tactus depingat sibi etiam praeteritas voluptates, et recordationem vitiorum cogat animam compati, et quodam modo exercere quod non agit. His igitur rationibus invitati multi philosophorum reliquerunt frequentias urbium et hortulos suburbanos, ubi ager irriguus, et arborum comae, et susurrus avium, fontis speculum, rivus murmurans, et multae oculorum auriumque illecebrae, ne per luxum et abundantiam copiarum animae fortitudo mollesceret, et ejus pudicitia stupraretur. Inutile quippe est crebro videre per quae aliquando captus sis, et eorum te experimento committere quibus difficulter careas. Nam et Pythagoraei hujusmodi frequentiam declinantes, in solitudine et desertis locis habitare consueverant. » Sed et ipse Plato cum dives esset et torum ejus Diogenes lutatis pedibus conculcaret, ut posset vacare phi
Abbreviated transcription (Latin):
lat᷑ ꝙͣ illiꝰ qͥ ĩ mola. altare dicñdẽ. In me¬
lius clñice crucis. aut sepulchri ul
beati michaelis. sen ioh̾is aut pecri
uł alicꝰ scĩ qui nͨ ibi numolant᷑. uec
eis ĩmolat᷑. aut obsecrationes eis
furint. altare quis ẽẽ confitebit᷑:
Nmurrum uͨ int̾ idolatras altaria
łtempla aliquoꝵ clicebant᷑. nͥ qͥbus
ip̃i sacͥfitium atq obseqͥum impen¬
d̾e uitendebant. S fortasse dicat
aliquis iõ pri ñ ẽẽ. ł eccłias ł altaria
tem tͥbuat. S hec ꝓfecto rõ: ip̃i hoc
cũ ip̃e qͦ sp̃s ex aduentu suo ꝓpͥam
hãt pentecostes sollẽpuitatem: sic̃
filiꝰ ex suo uatał sui festiuitatẽ. Sic̃¬

Expanded text:
am illius qui immolatur, altare dicendum est? an melius Dominicae crucis, aut sepulcri, vel beati Michaelis, seu Joannis, aut Petri, aut alicujus sancti, qui nec ibi immolantur, nec eis immolatur, aut obsecrationes eis fiunt, altare quis esse confitebitur? Nimirum nec inter idololatras altaria vel templa aliquorum dicebantur, nisi quibus ipsi sacrificium atque obsequium impendere intendebant. Sed fortasse dicat aliquis, ideo Patri non esse vel ecclesias, vel altaria tem tribuat. Sed haec profecto ratio ipsi hoc Cum ipse quoque Spiritus ex adventu suo propriam habeat Pentecostes solemnitatem, sicut Filius ex suo, Nata
Abbreviated transcription (Latin):
Ex aqua quippe ⁊ spũ sc̃o ii bap̃o re¬
uascimur. ⁊ tunc primo qͣsi specia¬
ie demplũ dõ ꝯstitramur. In ꝯsumi¬
matione qͦq septiformis sp̃c gr̃a
cradit᷑. quib ipm dĩ demplum ador¬
uatur atq dedicatur. Qͥd gͦ mirũ
Aut cruꝰ ꝑsone rectius eccłia ẽẽ dicit᷑.
qͣm eiꝰ cuius oꝑationi cuncta q̃ ĩ ec¬
cłia minstrant᷑ benefitia sp̃aliter
assignant᷑: Non tũ ħ ita conieiniꝰ
ut cum paraclitum pͥmo nr̃m uo¬
cauerimus oratorium uni ip̃m ꝑͤ
uos dicasse fateamͣ: s ꝓpt̾ eam qͣm
supͣ recldimꝰ causam in memoria.s.¬

Expanded text:
Ex aqua quippe et Spiritu sancto in baptismo renascimur, et tunc primo quasi speciale templum Deo constituimur. In consummatione quoque septiformis Spiritus gratia traditur, quibus ipsum Dei templum adornatur atque dedicatur. Quid ergo mirum, Aut cujus personae rectius Ecclesia esse dicitur, quam ejus, cujus operationi cuncta, quae in Ecclesia ministrantur, beneficia specialiter assignantur? Non tamen hoc ita cogitamus ut cum Paracletum primo nostrum vocaverimus oratorium, uni ipsum personae nos dicasse fateamur; sed propter eam quam supra reddidimus causam, in memoria
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe regis tuuc dapifer uocato ĩ ꝑtẽ
abb̾e ⁊ familiarib eiꝰ. q̃siuit ab eis cͣ
me inuituui retin̾e uellent. ex quo
mcͬrere facile scairdalum possent. et
ebam ã in hoc regii consili sententiã
ẽẽ. ut qͦ muiꝰ regłaris abb̃tia illa esset.
magis regi eẽt subiecta. atq utilisqͣn¬
tum uidel ad lucra tp̃eralia. uñ me fa¬
cile regis ⁊ suoꝵ assensum consequi
crecdid̾am. Sieq actum ẽ. S ne głatio¬
nem suam qͣm de me habebat moã¬
st̃ĩum nr̃m amitẽt: ꝯcesserunt mͥ
ad qͣm uellem solitudinem tͣnsire.
dum mͦ nulli me abbatie subiugarẽ
hocq in p̃sentia regis ⁊ suoꝵ utrimq
assensum ÷ ⁊ ꝯfirmatum. Ego itaq
ad solitudinem qͣndam intrecensi
pago iͥ aña cognitã me ꝯtuli. Ibiq
a quibdam tra mͥ donata: assensu
ep̃i t̃re oratorium qd̾dam in noĩe sc̃e
tͥnitatis ex callis ⁊ culuio pͥmũ ꝯst̾ri.
uͥ cũ quodam cłico nr̃o latitans: i¬
luo uere lño pot̾ã decantare. Eece

Expanded text:
e regis tunc dapifer, vocato in partem abbate et familiaribus ejus, quaesivit ab eis cur me invitum retinere vellent, ex quo incurrere facile scandalum possent, et ebam autem in hoc regii consilii sententiam esse, ut quo minus regularis abbatia illa esset, magis regi esset subjecta atque utilis, quantum videlicet ad lucra temporalia. Unde me facile regis et suorum assensum consequi credideram. Sicque actum est. Sed ne gloriationem suam, quam de me habebat, monasterium amitteret, concesserunt mihi ad quam vellem solitudinem transire, dummodo nulli me abbatiae subjugarem. Hocque in praesentia regis et suorum utrimque assensum est et confirmatum. Ego itaque ad solitudinem quamdam in Trecensi pago mihi antea cognitam me contuli, ibique a quibusdam terra mihi donata, assensu episcopi terrae oratorium quoddam in nomine sanctae Trinitatis ex calamis et culmo primum construxi. Ubi cum quodam clerico nostro latitans, illud vere Domino poteram decantare: « Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓ delicatis cibis ħbis aggrestib ⁊ pa¬
ue cibario uictitare.⁊ ꝓ mollib stxa¬
tis culmum s ⁊ stramen comꝑare. ⁊
ꝓ mensis glebas exigere.⁊ uẽre eos
pͥores philosophos unitari cred̾es.
de quib ⁊ iheronimus in sccło contͣ
sensus quasi ꝑ qͣsoam fenestras ui¬
tioꝵ ad aiãm iutroitus ÷. Non pot̾
metropolis ⁊ aer m̃tis capi nͥ ꝑ por¬
tas irruerit hostilis exercitus. Si
circensib qͥspiaui uelectat᷑. si athle¬
tarũ c̃tamine. si mobilitate histrio¬
nũ. si formis mulieꝵ. si splend oregẽ¬
rum fenestras anime capta lib̾tas
÷. ⁊ impletur illud ꝓpħicum. Mors

Expanded text:
et pro delicatis cibis herbis agrestibus et pane cibario victitare, et pro mollibus stratis culmum sibi et stramen comparare, et pro mensis glebas erigere. Et vere eos priores philosophos imitari crederes, de quibus et Hieronymus in libro secundo sensus quasi per quasdam fenestras uitiorum ad animam introitus est. Non potest metropolis et arx mentis capi, nisi per portas irruerit hostilis exercitus. Si circensibus quispiam delectatur, si athletarum certamine, si mobilitate histrionum, si formis mulierum, si splendore gemrum fenestras animae capta libertas est, et impletur illud propheticum: Mors
Abbreviated transcription (Latin):
las suas edificantes: hemite mag̃
qͣm scolares uidebant᷑. Quanto aũ
illuc maior scolariũ erat ꝯfluentia.
⁊ qͣnto duriorem in doctrina nr̃a
rutam sustinebant. tanto ampliuis
in me egissent. om̃ia cooꝑari mͥ ĩ bo¬
uum dolebant. Atq ita uixta illiro
iherouinu. me ꝓeul ab urbib. foro.
litib. tͣbis. remotum. sic qͦq ut qͥnti¬
q̃rentes ⁊ ingeiniscentes dicebant.
Ecce uuurdꝰ totus pꝰ erim abiit. ni¬
chil ꝑseq̃ndo ꝑfecimus: s magis
eum głosum effecimꝰ. Extiiguere
nonien eirs studiumus s mag̃ as¬
cendimꝰ. Ecce in ciuitatib om̃ia ne¬
ccessaria scolares ad manum eius¬
hñt. ⁊ eiuiles delicias ꝯtempnen¬
ces ad solitiromuꝰ inopiam cõfluũt:¬
⁊ sponte miseri fuint. Tune autẽ
p̃cipue ad scolarum regiñ intolera¬
bilis me compulit pauꝑtas cũ fo¬
d̾e ũ ualerem:⁊ m̃dicare erribesce¬
rem. Ad artem itaq qͣm noueram:

Expanded text:
ificantes, eremitae magis quam scholares videbantur. Quanto autem illuc major scholarium erat confluentia, et quanto duriorem in doctrina nostra vitam sustinebant, tanto amplius min me egissent, omnia cooperari mihi in bonum dolebant, atque ita juxta illud Hieronymi, me procul ab urbibus, foro, litibus, turbis remotum; sic quoque ut Quintiquerentes et ingemiscentes dicebant: « Ecce mundus totus post eum abiit, nihil persequendo profecimus, ecimus. Exstinguere nomen ejus studuimus, sed magis accendimus. Ecce in civitatibus omnia necessaria scholares ad manum habent, et civiles delicias contemnentes, ad solitudinis inopiam confluunt, et sponte miseri fiunt. » Tunc autem praecipue ad scholarum regimen intolerabilis me compulit paupertas, cum fodere non valerem, et mendicare erubescerem. Ad artem itaque, quam noveram,
Abbreviated transcription (Latin):
susceꝑunt: ⁊ ñ nulli ħ uehement᷑
calum puatisunt. dicentes ñ lic̾e
spũi sc̃o specialit̾ magis qͣm ꝯsuetu¬
clinem antiqͣm. deo patri eccliam
aliqͣu assignari. s uelsoli filio. uel
toti simul tͥuitati sccłmi autiqͣm ꝯsu¬
etudinem. Ad qͣm nunirum calũp¬
niam hic eos error płimum urouẽ.
qd̃ init̃ paraclitum ⁊ sp̃m paraclitũ
uichil referre crecłent: cũ ip̃a qͦ tͥri¬
tas ⁊ q̃libet in tͥnitate ꝑsona sic d̃s ur

Expanded text:
vehementer calumniati sunt, dicentes non licere Spiritui sancto specialiter magis quam Deo Patri Ecclesiam aliquam assignari; sed vel soli Filio, vel toti simul Trinitati secundum antiquam consuetudinem. Ad quam nimirum calumniam hic eos error plurimum induxit, quod inter Paracletum et Spiritum Paracletum nihil referre crederent. Cum ipsa quoque Trinitas et quaelibet in Trinitate persona sicut Deus vel
Abbreviated transcription (Latin):
seruarem. Quem ⁊̃ ita negligentẽ
⁊ tepidrim lectio tunc habebat. rit
iam nichil ex ingenio s ex usu cune¬
ta ꝓferrem uͨ iam uͥ recitator pͥsti¬
noꝵ eẽm inientoꝵ. ⁊ si qͣ iuenire
liceret: carmina eẽnt amatoria ũ
philosophie secreta. Quoꝵ ⁊̃ carmiũ
pleraq adhuc in multis sierit ⁊ ip̃e
nosti freqũtanit᷑ ⁊ decantant᷑ regio¬
uib: ab his maxime quos uita si¬
suꝑ hoc scolares assumerent. nͥi iu¬
der. hauc anuni mei occupationẽ
immo ꝑ turbationem p̃senserruit.
ũ ÷ facile uł cogitare. Paucos enu
iam res tam manifesta deciꝑe po¬
t̾at. ac ueminem credo preter eñ
ad cuius ignominiam marime
id spectabat: ip̃m urdeł puelle a¬
icunculum. Cui ꝗͥ hoc cũ añ nlłis
ñ numqͣm suggestum fuifs cred̾e
ñ pot̾at. tñ ut supͣ memini ppt̃ mi¬
mod̾atam sue neptis auiticiam:
tum ⁊̃ ꝓpt̾ añ acte iurite mee conti¬
uentiam coguitam. Non enmi

Expanded text:
servarem. Quem etiam ita negligentem servarem. Quem etiam ita negligentem et tepidum lectio tunc habebat, ut jam nihil ex ingenio, sed ex usu cuncta proferrem; nec jam nisi recitator pristinorum essem inventorum, et si qua invenire liceret carmina, essent amatoria, non philosophiae secreta. Quorum etiam carminum pleraque adhuc in multis, sicut et ipse nosti, frequentantur et decantantur regionibus, ab his maxime quos vita sisuper hoc scholares assumerent, ubi videlicet hanc animi mei occupationem, imo perturbationem praesenserunt, non est facile vel cogitare. Paucos enim jam res tam manifesta decipere poterat, ac neminem credo praeter eum, ad cujus ignominiam maxime id spectabat, ipsum videlicet puellae avunculum. Cui quidem hoc cum a nonnullis nonnunquam suggestum fuisset, credere non poterat, tum, ut supra memini, propter immoderatam suae neptis amicitiam; tum etiam propter anteactae vitae meae continentiam cognitam. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
amor iridel. neptis. ⁊ continentie mee
fama preterita. Qd plura: Pruuã
Sub occõne itaq discipline: amori
penitus uaceabamus. ⁊ secretos
regressus quos amor optabat: stu¬
dium lectionis offerebat. Aꝑtis ita
ubris: plura de amore qͣui de lecti¬
one u̾ba se ugerebant. plura erãt
oscła qͣm sententie. sepuis ad siuus
qͣm ad libros redricebantur mauꝰ.
erebrius ocłos amor in se reflecte¬
bat: qͣui lectio iuscripturam diri
ror gr̃a ñ ira. q̃ om̃ium ungentoꝵ
suauitatẽ transcend̾ent. Ees de¬
uiq: Nullus. icupidis int̾mist᷑ est:
gradus amoris. ⁊ siquid insolitũ
amor excogitare potuit: est addi¬
tum. E quo minus ista fueriuiꝰ
ex ꝑti gaudia : ardentius illis infi¬
tur. ⁊ quo me ampliris hec uolus¬
tas occupauierat: nunꝰ philosophie
uaccare potãm ⁊ scolis oꝑam uare.
Tecliosum uͥi uehementer erat ad
scolas ꝓcedere. uel meis morari. pa¬
riter ⁊ laboriosum. cũ nocturnas a¬
mori uigłias ⁊ clurnas stiroio con¬

Expanded text:
meae fama praeterita. Quid plura? Primum Sub occasione itaque disciplinae amori penitus vacabamus, et secretos regressus  al. recessus, quos amor optabat, studium lectionis offerebat. Apertis itaque libris plura de amore quam de lectione verba se ingerebant, plura erant oscula quam sententiae. Saepius ad sinus quam ad libros reducebantur manus; crebrius oculos amor in se reflectebat quam lectio in scripturam dirigror; gratia, non ira, quae omnium unguentorum suavitatem transcenderent. Quid denique? nullus a cupidis intermissus est gradus amoris, et si quid insolitum amor excogitare potuit, est additum. Et quo minus ista fueramus experti gaudia, ardentius illis insitur. Et quo me amplius haec voluptas occupaverat, minus philosophiae vacare poteram, et scholis operam dare. Taediosum mihi vehementer erat ad scholas procedere, vel in eis morari; pariter et laboriosum, cum nocturnas amori vigilias et diurnas studio con
Abbreviated transcription (Latin):
nifeste muidie molentiam eis płi¬
mum obfirturam: ⁊ mͥ profut᷑am
ũ dubitarem. Nͨ de clausura mõa¬
steriz ullatenꝰ ꝑt᷑barer sciens ꝓfec¬
to legatum ip̃m qui coactus ħ faci¬
ebat pꝰ parcos dies cum huic reces¬
serit me penitus ubat᷑um. Et sic me
ut potuit flentem fleus ⁊ ip̃e con¬
solatus est. de combustione ip̃ius
concilium ad fui: ⁊ sine ullo dis¬
cussionis examme me ip̃m cõpu¬
lerunt ꝓpͥa manu librũ memiora¬
tũ meũ in ignem ꝓice. ⁊ sic cõbu¬
stꝰ ÷. Ut tñ uͭ nichil dic̃e iuderent᷑:
quidam de adu̾sariis meis id sub¬
murmurauit. qd̾ in libro scͥꝑ tum
potentem: ẽẽ. Qo cũ legatus subin¬
tellexiss: ualde admirans ei respõ¬
oit. hoc uec de puerulo aliquo cre¬
di deb̾e qd̾ adeo erraret: cũ cõmiũus
inquro fides ⁊ teneat. ⁊ ꝓfiteat᷑ t̾res
onũpotentes eẽ. Quõ audito t̾ricꝰ
qͥdam scolaris magist̾ irridendo

Expanded text:
nifestae invidiae violentiam eis plurinifestae invidiae violentiam eis plurimum obfuturam, et mihi profuturam non dubitarem. Nec de clausura monasterii ullatenus perturbarer, sciens profecto legatum ipsum, qui coactus hoc faciebat, post paucos dies, cum hinc recesserit, me penitus liberaturum. Et sic me, ut potuit, flentem flens et ipse consolatus est. CAP. X. De combustione ipsius concilium adfui, et sine ullo discussionis examine meipsum compulerunt propria manu librum memoratum meum in ignem projicere. Et sic combustus est, ut tamen cum nihil dicere viderentur, quidam de adversariis meis id submurmuravit, quod in libro scriptum potentem esse. Quod cum legatus subintellexisset, valde admirans ei respondit, hoc nec de puerulo  al. parvulo aliquo credi debere, quod adeo erraret: « Cum communis, inquit, fides et teneat et profiteatur tres omnipotentes esse. » Quo audito Terricus quidam sc
Abbreviated transcription (Latin):
legatus assurrexit: ut missam celebͣ¬
ret: anteqͣm concilium intraret. ⁊¬
mͥ ꝑ ep̃m illũ licentiam ꝯstitrtam
mandauit reu̾tendi .s. ad monaste¬
rium ur̃m ibi expectaturo qd̃ ꝯdẽm
fuat. Tunc emuli mei nichil se egisse
cogitantes. si extra diocesim suam
cã hec tranfferretur.⁊ ꝑicłosum fĩ
si sic euade̾m. E statim ad legatum
⁊ ad hoc iuitum ꝑtͣrerunt. ut libr
sine ulla inquisitione dampnaret.
atq in conspectu omĩum statĩ cõbu¬
reret:⁊ me in alieno monast̾ĩo ꝑhen¬
n clarisura cohiberet. dicebant enĩ
ad dampuatõnem libelli satis ħ eẽ:
p̃sũpserau: atq ad tͣnscriben dum
iam płib eum ip̃e p̃stitissem. I hoc
ꝑutile futurum fidei rͥane: si exẽ¬
plo mei multoꝵ similiꝰ p̃sumptio
p̃ueniretur. Quia ã legatus ille
nam̃ta ħ ad me retulit.⁊ me uehe¬
ment̃ hortatus ẽ. ut hoc tanto leui¬
us tolerarem: qͣnto uolentius age
eos om̃ib patebat. Atq hanc tã ma¬

Expanded text:
legatus assurrexit, ut missam celebrlegatus assurrexit, ut missam celebraret, antequam concilium intraret, pum illum licentiam constitutam mandavit, revertendi scilicet ad monasterium nostrum, ibi exspectaturo quod condictum fuerat. Tunc aemuli mei nihil se egisse cogitantes, si extra dioecesim suam causa haec transferretur, et periculosum fieri si sic evaderem. Et statim ad legatum et ad hoc invitum pertraxerunt, ut librum sine ulla inquisitione damnaret, atque in conspectu omnium statim combureret, et me in alieno monasterio perenni clausura cohiberet. Dicebant enim ad damnationem libelli satis hoc esspraesumpseram, atque ad transcribendum jam pluribus eum ipse praestitissem. Et hoc perutile futurum fidei Christianae, si exemplo mei multorum similis praesumptio praeveniretur. Quia autem legatus ille amenta haec ad me retulit, et me vehementer hortatus est, ut hoc tanto lenius tolerarem, quanto violentius agere eos omnibus patebat. Atque hanc tam ma
Abbreviated transcription (Latin):
cat hoĩem. nͥ arrdierit ab ip̃o pͥ ⁊ cog¬
uouerit qurd faciat: Quo aicoito:
statum emuli mei obstrepentes excla¬
contra eius u̾bositatẽ ꝯtendamus:
cuiꝰ argumentis uel sosphunantibus
uniu̾sus obsistẽ mundus ñ posset.
S certe multo difficilius erat c̃ ip̃o
ꝯtendẽ xp̃o: ad quemi tũ audiendũi
inchodenius uixta legis sauctionem
erat eoꝵ animos induc̃ẽ ñ posset:
alia uĩa eoꝵ iuidiam refrenare at¬
temptat. dicens ad discussionem can¬
te rei paricos qui aderant ũ posse suf¬
fic̾ẽ. maiorisq eramuinis cãm hancu
dig̾e. In ħ q ulteruis tm̃ suũ eẽ consi¬
liũ: ut ad abbatiam mami ħ ÷ mona¬
st̃ium sci dyonisii. Albas meus qͥ ad¬
erat me reducẽt: ibiq płib ac docti¬
orib ꝑ sons ꝯuocatis. diligentiori
examine quid suꝑ ħ faciendum eẽt
statueret᷑. Assensit legatus huic no¬
nissimo consilio: ⁊ cetĩ om̃s. Iñ mor

Expanded text:
cat hominem, nisi audierit ab ipso prius, et cogcat hominem, nisi audierit ab ipso prius, et cognoverit quid faciat? » Quo audito statim aemuli mei obstrepentes exclacontra ejus verbositatem contendamus, cujus argumentis vel sophismatibus universus obsistere mundus non posset! Sed certe multo difficilius erat cum ipso contendere Christo, ad quem tamen audiendum Nicodemus juxta legis sanctionem erat eorum animos inducere non posset, alia via eorum invidiam refrenare attentat, dicens ad discussionem tantae rei, paucos qui aderant non posse sufficere, majorisque examinis causam hanc indigere. In hocque ulterius tantum suum esse consilium, ut ad abbatiam meam, hoc est monasterium Sancti Dionysii, abbas meus, qui aderat, me reduceret; ibique pluribus ac doctioribus personis convocatis diligentiori examine quid super hoc faciendum esset statueretur. Assensit legatus huic novissimo consilio, et caeteri omnes. Inde mox
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sedis dignitate p̃cellebat: ita erorsꝰ:
doctriuaui qualiscũq sit eiꝰq ingent¬
um in qͥbcũq studuerit multos as¬
comp̃ssisse. ⁊ qͣsi eiꝰ iuucã amari usq
ao mare paliuites suos erteirdisse.
u̾itis: ⁊̃ si recte multos uos offensu¬
ros sciatis. ⁊ ñ deẽẽ płimos qui eumi
defend̾e ueluit. Nresertim cũ in p̃sen¬
ti scripto nulla uideamꝰ q̃ aliqͥd ob¬
tiueant aꝑte calumpnie . Eẜ. qr ixta
illud iheromimi semꝑ in ꝓpatulo for¬
titudo emulos ht̃. feruintq sũmuos
fulgura montes: uidete ne plꝰ ei nõis
ꝯferatis: molent̃ agendo. ⁊ plꝰ nobis
cͥmiuis ex inuidia qͣm ei ex iusticia
ꝯqͥramꝰ. falsus enĩ rumor ut predc̃s
doctor memiit eito oppͥmit᷑ ⁊ uita
posterior iudicat de priore. Si aũ cano¬
iice agẽ in eum disponitis dogma
eius uł scͥptum in medium ꝓferat᷑.
⁊ int̾rogato lib̾e respondẽ liceat: ut
tescat. uirta illam saltem beati ni
piens: aiebat. Numqͥd iex nr̃a uidi¬

Expanded text:
et sedis dignitate praecellebat, ita exorsus doctrinam, qualiscunque sit, ejusque ingenium, in quibuscunque studuerit multos ascompressisse, et quasi ejus vincam a mari usque ad mare palmites suos extendisse. veritis, etiamsi recte multos vos offensuros sciatis, et non deesse plurimos qui eum defendere velint; praesertim cum in praesenti scripto nulla videamus, quae aliquid obtineant apertae calumniae, et quia juxta illud Hieronymi: Semper in propatulo fortitudo aemulos habet, feriuntque summos fulgura montes: Videte ne plus ei nominis conferatis violenter agendo, et plus nobis criminis ex invidia, quam ei ex justitia conquiramus. » Falsus enim rumor, ut praedictus doctor meminit , cito opprimitur, et vita posterior judicat de priore. Si autem canonice agere in eum disponitis, dogma ejus vel scriptum in medium proferatur, et interrogato libere respondere liceat, ut tescat. Juxta illam saltem beati Nicpiens, aiebat: « Nunquid lex nostra judi
Abbreviated transcription (Latin):
tautã ap̃ clm̃ adeptus sit coronam.
Illi uͦ ad alb̃em statim ꝯcͤrentes: ꝙ. mͥ
bent̾ hoc audiuit: gaudens se occõ¬
neni aliqͣm adipici qua me oppͥmẽt:
ut pote qui qͣnto cet̾is qͣpͣius iuuebat.
magis me uerebatur. Tnnc ꝯsilio su
missurum dixit. ut de me uindictam
sumẽt tanqͣm regni sui głam ⁊ coro¬
nam ei auferente. Et nie iitun bene
obsuare p̃cepit: douͤ me regi tͣderet.
Ego aũ ad regłareni disciplinam si qͥt
deliqͥssem: frustra uie offerebam. Tñc
ego neqͥtiam eoꝵ ueheuient᷑ exhorrẽs.
ut pote qui iam diu tam adu̾sã hũis¬
sem fortimam: penitꝰ desꝑatꝰ. qͣi adu̾

Expanded text:
tantam apud Deum adeptus sit coronam. tantam apud Deum adeptus sit coronam. Illi vero ad abbatem statim concurrentes, quod mihi benter hoc audivit, gaudens se occasionem aliquam adipisci qua me opprimeret, utpote qui quanto caeteris turpius vivebat, magis me verebatur. Tunc concilio suomissurum dixit, ut de me vindictam sumeret, tanquam regni sui gloriam et coronam ei auferente. Et me interim bene observare praecepit, donec me regi traderet. Ego autem ad regularem disciplinam, si quid deliquissem, frustra me offerebam. Tunc ego nequitiam eorum exhorrens, utpote qui tandiu tam adversam habuissem fortunam, pen
Abbreviated transcription (Latin):
asserit dyonisium ariopagitani co¬
riuthioꝵ potiusqͣm atheiuensirim
fuisse ep̃m. qd̾ ualoe eis contrarĩ
iudebatur. qͥ suũ dyonisium ẽẽ il¬
lum ariopagitam iactitant. quem
ipmi atheniensem epm gesta eiꝰ fu¬
isse ꝓfitent᷑. Ꝙ cum reperissem: qͥ¬
bdam cͥconstantium frm̃ qͣsi iocan
uestigando gretiam du ꝑlustrauit.
⁊ rei ueritate agnita: in gestis illuis
q̃ ꝯscͥpsit hãc u̾acit̾ dubitationein
remouit. Uñ cum inius eoꝵ impor¬
tuna iut̾rogatõne pulsarẽt: Qͣd mͥ
suꝑ hac controu̾sia bede uideł atq
tant eccłie gratiorem mͥ uidĩ. Ex qͦ
illi uehement᷑ accensi clamare ceꝑũt.
uẽ me patent ostendisse. qd̾ semper
monastĩum illico nr̃m infestauĩm
⁊ qd̃ nõ maxime toti regno deroga¬
uerim: ei uideł honorem illũ aufẽnᷤ
qͦ singłariter głaretur. cũ eoꝵ patͦnũ
ariopagitaui fuisse denegarem. Ego
autẽ respondi uͨ me ħ denegasse: uͤ
multum curandum eẽ. nteũ ipse
ariopagita an alninde fũt: dũ mͦ

Expanded text:
asserit. Dionysium Areopagitam Corinthiorum potius quam Atheniensium fuisse episcopum. Quod valde eis contrarium videbatur, qui suum Dionysium esse illum Areopagitam jactitant, quem ipsum Atheniensem episcopum gesta ejus fuisse profitentur. Quod cum reperissem, quibusdam circumstantium fratrum quasi jocandvestigando Graeciam diu perlustravit, et rei veritate agnita in gestis illius, quae conscripsit, hanc veraciter dubitationem removit. Unde cum unus eorum importuna interrogatione pulsaret: quid mihi super hac controversia, Bedae videlicet atque tant Ecclesiae, gratiorem mihi videri. Ex quo illi vehementer accensi clamare coeperunt, nunc me patenter ostendisse, quod semper monasterium illud nostrum infestaverim, et quod nunc maxime toti regno derogaverim, ei videlicet honorem illum auferens, quo singulariter gloriaretur, cum eorum patronum Areopagitam fuisse denegarem. Ego autem respondi: nec me hoc denegasse, nec multum curandum esse, utrum ipse Areopagita an aliunde fuerit, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
sione mea diu̾tissem. qͣsi cet̾is om̃ib
abbatus ꝯtemptis: ⁊ nc̃ maxinũ s mmi
minẽ dicebant opprobrium si eis ab¬
iectis ad alios tͣnsmearem. Uñ nulia¬
tenus uel me ł comitem suꝑ ħ audie¬
runt. ĩuo mͥ statim ꝯmiuati sunt qd̾
uͥ festunꝰ redirem me ercoicarerit
⁊ pͥori illi ad qͣm refugeram modis oĩ¬
h int̾clirerunt ne me cleinceps reti¬
uẽt: nͥ excõicationis particeps eẽ: su¬
stiñet. Qͦ audito: cam pͥor ip̃e qͣm ego
ualde anxiati fuͥnꝰ. Abbas aũ in hac ob¬
stinatione recetens: pꝰ paucos dies
defuctꝰ ÷. Cui cũ alius successisset

Expanded text:
sione mea divertissem, quasi caeteris omnibus sione mea divertissem, quasi caeteris omnibus abbatiis contemptis; et nunc maximum sibi imminere dicebant opprobrium, si eis abjectis ad alios transmearem. Unde nullatenus vel me vel comitem super hoc audierunt. Imo mihi statim comminati sunt, quod nisi festinus redirem, me excommunicarent. Et priori illi, ad quem refugeram, modis omnibus interdixerunt, ne me deinceps retineret, nisi excommunicationis particeps esse sustineret. Quo audito, tam prior ipse quam ego valde anxiati fuimus. Abbas autem in hac obstinatione recedens, post paucos dies defunctus est. Cui cum alius successisset
Abbreviated transcription (Latin):
fragio nocte latent̾ aufugi. atq ad t̾¬
ram comitis theobaldi ꝓrimã. uͥ an¬
tea in cella uioratus fueram: abscessi.
Ip̃e quippe ⁊ mͥ aliqͣntulum notꝰ erat:
⁊ opp̃ssionib meis qͣs audierat aomo¬
oum ꝯpaciebatur. Ibi aũ in castro pͣ¬
iugni morari cepit. in cella uideł. qͣ
dani trecensiuim mouachoꝵ quoꝵ pͥ¬
or antea mͥ familiaris extit̾at:⁊ uai¬
de dilexerat. qui ualde iu aduentu
meo gauisus: cum om̃i diligentia
me ꝓcurabat. Accidit aũ qͣdaui die:
ut ad ip̃m castrum abbas nr̃ ad pre¬
dc̃m comitem ꝓ quibdam sius ne¬
gotiis ueniret. Qͦ coguito accessi ad
comitem cum pͥore illo rogans eũ
qͣtuiꝰ ꝓ me ip̃e int̾oedet ad abb̾em uo¬
strum nt me absolu̾et. ⁊ licentiam
daret uiuendi monastice ubieñq mͥ
ꝯpetens locus occͣreret. Ip̃e ã ⁊ qͥ cũ eo
erarre in consilio rem posuerunt. res¬
ponsuri comiti suꝑ ħ in ip̃a die añꝙͣ.
rececdent. Iuito aũ ꝯsilio uisũ ÷ eis me

Expanded text:
fragio, nocte latenter aufugi, atque ad terram comitis Theobaldi proximam, ubi antea in cella moratus fueram, abscessi. Ipse quippe et mihi aliquantulum notus erat, et oppressionibus meis quas audierat admodum compatiebatur. Ibi autem in castro Pi coepi, in cella videlicet quadam Trecensium monachorum, quorum prior antea mihi familiaris exstiterat, et valde dilexerat. Qui valde in adventu meo gavisus, cum omni diligentia me procurabat. Accidit autem quadam die ut ad ipsum castrum abbas noster ad praedictum comitem pro quibusdam suis negotiis veniret. Quo cognito, accessi ad comitem cum priore illo, rogans eum quatenus pro me ipse intercederet ad abbatem nostrum, ut me absolveret et licentiam daret vivendi monastice ubicunque mihi competens locus occurreret. Ipse autem, et qui cum eo erant, in consilio rem posuerunt, responsuri comiti super hoc in ipsa die antequam recederent. Inito autem consilio, visum est eis me
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ munrie.⁊ longe ampluiᷤᷤ fame
qͣm corꝑis detͥmentũ plaugebam: c̃
am sincera intentio amorq fidĩ nr̃e
induxifsent: q̃ me ad scribendũ cõ¬
pulerant. Crim aũ ħ tam crudeliter
⁊ mosid̾ate fc̃m om̃s ad qͦs fama de¬
latum ÷ uehement arguerent: sin¬
guli qui uiterfuerant a se culpani
repellentes in alios tͣnffrurdebanrt.
om̃ib inurdiam francoꝵ suꝑ ħ ma¬
xune detestaretur. qͥ statim penitẽ¬
cia ductus pꝰ ariquos dies cũ ad tp̃s
coactus satiffeciss illoꝵ uurrdie. me
de alieno eductum monastĩo: ad ppͥ¬
um renusit. nͥ fere qͦt qͦt erant. olim
iam it supͣ memnin infestos habe¬
bam cũ eoꝵ iuite tͣpitiroo ⁊ impudẽs
ꝯu̾satio me suspectum penitus ha
ueret. Paucis aũ elapsis mensib oc¬
casionem eis fortuna obtulit qͣme
ꝑd̾e molirent᷑. fortuitu namq mͥ qͣ¬
dam die legenti occͣrit q̃dam bede¬

Expanded text:
hujus injuriae, et longe amplius famae hujus injuriae, et longe amplius famae quam corporis detrimentum plangebam: cum am sincera intentio amorque fidei nostrae induxissent, quae me ad scribendum compulerant. Cum autem hoc tam crudeliter et inconsiderate factum omnes, ad quos fama delatum est vehementer arguerent, singuli qui interfuerant a se culpam repellentes in alios transfundebant, aomnibus invidiam Francorum super hoc maxime detestaretur. Qui statim poenitentia ductus post aliquos dies, cum ad tempus coactus satisfecisset illorum invidiae, me de alieno eductum monasterio ad proprium remisit; ubi fere quotquot erant olim jam, ut supra memini, infestos habebam, cum eorum vitae turpitudo et impudens conversatio me suspectum penitus habnerent. Paucis autem elapsis mensibus, occasionem eis fortuna obtulit, qua me perdere molirentur. Fortuitu namque mihi quadam die legenti occurrit quaedam Bed
Abbreviated transcription (Latin):
sius puer eque face poss. Ae ne ex ig¬
uorantia p̃tende̾m exensationẽ. qͣsi qͥ
u̾ba illa ui usu ũ haberem scͥpt᷑am ad
legendum afferri fecerunt. Legi iit̃
suspiria singultus. ⁊ lacrinias ꝓut
potui. Iñ qͣsi reus ⁊ ꝯuictus alb̃i sanc¬
ti medardi qͥ aderat traditus ad clau¬
strum eiꝰ tauqͣ. ad carc̾emi trahor: sta¬
tuq ꝯciliũ soluit᷑. abbas aũ ⁊ mona¬
chi illiuis mouasterii me sͥ remausu¬
rum ult̾ius arbitͣntes: sũma exułti¬
oue susceꝑunt. ⁊ cũ om̃i diligentia
tͣetantes: consolari frristra nitebãt᷑.
Ds̃ qui iudicas equitatem: qͣnto tẽ
aĩu felse. qͣuta nĩtis a maritudine
te ip̃m insanꝰ argneban: te furibñdꝰ¬
arguebam. accusabam. Sepiꝰ repetẽs
ꝑatione ꝑtͣbarer: sentire tẽ potui. pro¬
ferre ñ possum. Conferebam cũ his q̃
in corꝑe passus olum fueram: qͣnta uẽ
sustinerem. ⁊ om̃iam honum me esti¬
mabam urserrimum. Paruã illam
ducebam ꝓditionem: in ꝯꝑatione

Expanded text:
e facere posset. Ac ne ex ignorantia praetenderem excusationem, quasi qui verba illa in usu non haberem, scripturam ad legendum afferri fecerunt, Legi inter suspiria, singultus et lacrymas prout potui. Inde quasi reus et convictus abbati Sancti Medardi, qui aderat, traditus, ad claustrum ejus tanquam ad carcerem trahor. Statimque concilium solvitur. Abbas autem et monachi illius monasterii me sibi remansurum ulterius arbitrantes, summa exsultatione susceperunt, et cum omni diligentia tractantes consolari frustra nitebantur. Deus qui judicas aequitatem, quanto tunc animi felle, quanta mentis amaritudine teipsum infamis arguebam, te furibundus accusabam, saepius repetens peratione perturbarer, sentire tunc potui, proferre non possum. Conferebam cum his quae in corpore passus olim fueram, quanta nunc sustinerem; et omnium hominum me aestimabam miserrimumucebam proditionem in comparatione