comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uitanda: At uero quia ille in ultimo po¬
suit : sed liberanos amalo : isteñ posuit
Vt intellegeremus ad illud superiur
quia de tẽptatione dic tum est ꝑtinere :
Ideo quippe ait.
sedlibera.
Non ait & libera
unam p&itionẽ ẽe
demons¬
trans. Noli hoc sedhoc ut sciatunus¬
quisq: in eo seliberari amalo : quo non
infertur intẽptationẽ : Hȩcigitur
oratio. lico omnẽ uideatur ꝑfectionis
plenitudinem continere ut pute quȩ ip¬
sius dñi auetoritate uel in itiata sit uelsta¬
tura ꝓuehit tndomesticossuos ad illum
p̃celsiorem quẽ superius cõmemorauimus
statũ eosq: adillã igneã ac ꝑ paucis cognitã
uel exꝑtã : immo ut prius dixerim in effa¬
bilem orationem : gradueminentioriꝑ
onum formula : quas uel solus inmonte
recedens: uel tacite fudisse discribitur :
Similiter figurauit: cũ in orationis ago¬
nia constitutus. &iam gut tassanguinir
in imitabili intentionis profudit exemplo

Expanded text:
vitanda. At vero quod ille in ultimo povitanda. At vero quod ille in ultimo posuit: Sed libera nos a malo, iste non posuit, ut intelligeremus ad illud superius quod de tentatione dictum est pertinere. Ideo quippe ait, sed libera, non ait et libera, uam petitionem esse demonstrans, noli hoc, sed hoc, ut sciat unusquisque in eo se liberari a malo, quo non infertur in tentationem. Haec ergo oratio, licet omnem videatur perfectionis plenitudinem continere, utpote quae ipsius Domini auctoritate vel initiata sit vel statuta, provehit tamen domesticos suos ad illum praecelsiorem quem superius commemoravimus statum, eosque ad illam igneam ac perpaucis cognitam vel expertam, imo ut prius dixeram ineffabilem orationem gradu eminentiore onum formula, quas vel solus in monte secedens, vel tacite fudisse describitur, similiter figuravit, cum in orationis agonia constitutus etiam guttas sanguinis inimitabili intentionis profudit exemplo.
Abbreviated transcription (Latin):
nebunt: panis uero cotidianus ideo dictus
est : quia hic est necessarius quantus am
mȩ carniq: tribuendus est : siuespiritalit̃
siue corporaliter : siue utroq: intellegat᷑
modo : Hic est &iam quã poscimus remissio:
ubi est omnis cõmissio peccatorũ : Hic tẽp¬
tationes : quȩ nos ad peccandũ : uel allici¬
unt uel inpellunt : hic deniq: madum:
unde cupimus liberari : Illic aũtnihil ho¬
rum est : Euange lista uero lucas in ora¬
tione dominica : p&itiones . non septem.
sed v. cõplexus est nec abipso utique
discrepauit : Sed quomodo ista septem
sunt intellegenda : ipse sua breuitate
cõmonuit . Nomen quippedĩsc̃ificatur
in sp̃ũ : Dĩ aũtregnũ in carnis resurrec¬
tione uenturũ est. Ostendons ergolucas
tertiã p&itionem : duarũ superiorũ eẽ.
quodam modo rep&itionẽ : magis eam
premittendo fecit intellegi  Deinde
tres alias adiungit de pane cotidiano :
deremissione peccatorũ : de tẽptatione

Expanded text:
nebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus nebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necesimae carnique tribuendus est, sive spiritualiter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt, hic denique malum unde cupimus liberari, illic autem nihil horum est. Evangelista vero Lucas in oratione Dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est, nec ab ipso utique discrepavit, sed quomodo ista septem sunt intelligenda, ipse sua brevitate commonuit. Nomen quippe Dei sanctificatur in spiritu, Dei autem regnum in carnis resurrectione venturum est. Ostendens ergo Lucas tertiam petitionem duarum superiorum esse quodammodo repetitionem, magis eam praemittendo fecit intelligi; deinde tres alias adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
um. septem p&itiones dominica
continere uid&ur oratio: quoc¬
rum tribus a &erna poscuntur: reli¬
quis iii. tẽporalia quȩ tamen ꝓpter
a &erna consequenda sunt nec essana.
Nam qđ dicimus sci fic&ur nom̃ tuũ:
adueniat regnũ tuũ fiatuoluntas tua
sicut in caelo & in terra. quod non ab¬
surde quidam intellexerunt: in spũ
&corpore omnino sine fine r&inen¬
da sunt : Et hic inchoantur : quantũ¬
cumq: ꝓficimus augentur in nobis:
perfecta uero quia in alia uita spe¬
randũ est semꝑ possidebuntur :
Qđ uero dicimus panẽ nr̃m cotidianũ dano¬
bis hodie & remitte nobis debita ñra. sicut
& nos dimittimus debi toribus nr̃s : & ne in fe
ras nos intẽptationẽ . sed libera nos amelo:
Quis ñ uideat ad presentir uitȩ in digentiã
ꝑtinere : In illa itaq: uita a &erna ubinos spe¬
ramus semꝑ futuros : & nominis dĩ sc̃ificatio
& regnũ eius & uoluntas eius: in nr̃o sp̃u&
corpore : ꝑfecte atque inmortaliter ꝑma¬

Expanded text:
um septem petitiones Dominica continere videtur oratio, quarum tribus aeterna poscuntur, reliquis quatuor temporalia, quae tamen propter aeterna consequenda sunt necessaria. Nam quod dicimus: Sanctificetur nomen tuum: Adveniat regnum tuum, et fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Quod non absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda esse, et hic inchoantur. Quantumcunque proficimus, augentur in nobis. Perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribras nos in tentationem, sed libera nos a malo, quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa utique vita aeterna, ubi nos speramus semper futuros, et nominis Dei sanctificatio, et regnum ejus, et voluntas ejus, in nostro spiritu et corpore perfecte atque inimortaliter perma
Abbreviated transcription (Latin):
Huic libro terminũ hicponendũ esse
censemus : Insequentibus dec&eris offi¬
ciis atque obseruationibus : sidñsannue¬
rit plura relaturi : DeLETANIIS¬
gationes : Inter l&anias uero & homo¬
logesin hoc differt: qđ ex homologe¬
sin. exsola confessione peccatorũ agi¬
tur : L& anie uero quȩ indicuntur ꝓp
eius misericordiã. supplicationis nom̃
quidam modo nunc exgentilitate r&i¬
n&ur. Nam feriȩ aut legitime erant
apud eos aut indicte : Indicte aũt :
quia pauꝑtas antiqua romanorũ :¬
exconlatione sacrificabat : aut certe
debonis dampnatorũ : Unde supplicia
dicuntur. supplicationes quȩ fiebant
debonis expassorũ supplicia sacreenĩ
res derebus exsecrandorũ fiebant :
pud euange listãmathe¬

Expanded text:
huic libro terminum hic ponendum esse huic libro terminum hic ponendum esse censemus: in sequentibus, de caeteris officiis atque observationibus si Dominus annuerit plura relaturi. Additgationes. Inter litanias vero et exomologesin hoc differt, quod exomologesis ex sola confessione peccatorum agitur, litaniae vero quae indicuntur proptejus misericordiam. Supplicationis nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae, aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autem quia paupertas antiqua Romanorum ex collatione sacrificabat, aut certi de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis ex passorum supplicio. Sacrae enim res de rebus exsecrandorum fiebant. CApud evangelistam Mat
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃s: dñs dr̃ sabacoh pleni sunt caeli
acterra gloria tua &c&era. Dehinciam
consecratio corporis & sanguinis dñifit :¬
& dep̃catio ualida addm̃ : inter quȩ & do¬
minica oratio decantatur : Post quã enim
ad cõmunicandũ &ad ꝑcipiendũ corpus
ꝑuentũ erit : pacis osculũ sibi inuicem tra¬
dunt cantantes : Agnus dĩ qui tollis pe¬
catamundi : miserere nobis: Vt pacifici
sacramentũ ꝑcipientes : infiliorũ dĩnu¬
mero : remissis delistis omnibus merean¬
tur cõputari: post cõmunionẽ ergo : &
post eiusdem nominis canticũ : dcctabe¬
nedictione a sacerdote ad plebem. Diaco¬
nus predicat missȩ officium esse ꝑactũ :
danslicentiã ab eundi : Istuergo ordinẽ
ab a postolis & a postolicis uiris traditum
romanatene a edena : & ꝑ totum
occidentẽ om̃s a ecclesiȩ eandem traditio¬
nem seruant : Sed quia deordinibus sa¬
cris & de iiii sacramentis nec non & deof¬
ficio missȩ sermonẽ explicauimus.

Expanded text:
s Deus Sabaoth, pleni sunt coeli s Deus Sabaoth, pleni sunt coeli et terra gloria tua, etc. Dehinc jam consecratio corporis et sanguinis Domini fit, et deprecatio valida ad Deum, inter quae et Dominica oratio decantatur. Postquam enim ad communicandum et ad percipiendum corpus perventum fuerit, pacis osculum sibi invicem tradunt, cantantes: Agnus Dei, qui tollis peccata mundi, miserere nobis, ut, pacifici sacramentum percipientes, in filiorum Dei numero remissis delictis omnibus mereantur copulari. Post communionem ergo, et post ejusdem nominis canticum, data benedictione a sacerdote ad plebem, diaconus praedicat missae officium esse peractum, dans licentiam abeundi. Istum ergo ordinem ab apostolis, et ab apostolicis viris traditum Romana tenet Ecclesia, et per totum pene Occidentem, omnes Ecclesiae eamdem traditionem servant. Sed quia de ordinibus sacris, et de quatuor sacramentis, nec non et de officio missae sermonem explicavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
constitutũ inuenimus: Quia in euangelio
legitur. Sindonemunda in uolutũ esse
aioseph corpus saluctors. & sud ariũ capi¬
tis eius: postresurrectionẽ dñi noncũ lin¬
teaminibus positũ sed seorsum in uolutũ
quodam modo dominici sepulchri typũ
habent : Quia sicut tunc corpus xp̃i aro¬
matibus unctũ insepulchro nouo ꝑpiorũ
officiũ condeboctur : Ita modo in &clesa
mysticum corpus illius. cũ unguentis
sacrȩ orationis conditum in uasis sacns:
ad ꝑcipiendũ fidelibus ꝑsacerdotũ offi¬
cium administratur : postea cantatur
missa a sacerdote : qui post quã loquit᷑
adpopulũ de eleuatione cordis addm̃ ex¬
ortaturque eos adgratiar agendas dño
laudibus os impl& : Rogatq: ut ipse om̃p̃s
ds̃ pocter cui deseruiunt celestes potes¬
tates : sua gratia illorũ uocibus iubeat
humanas ad sociare confessiones : Quã dep̃¬
cationẽmox subsequitur laus ex angelicis
& humanis cantibur confecta: Sẽs sẽs

Expanded text:
institutum invenimus, quia in Evangelio institutum invenimus, quia in Evangelio legitur sindone munda involutum esse a Joseph corpus Salvatoris, et sudarium capitis ejus post resurrectionem Domini non cum linteaminibus positum, sed seorsum involutum are, quae quodammodo Dominici sepulcri typum habent, quia sicut tunc corpus Christi aromatibus unctum in sepulcro novo per piorum officium condebatur, ita modo in Ecclesia mysticum corpus illius cum unguentis sacrae orationis conditum in sacris vasis ad percipiendum fidelibus per sacerdotum officium administratur. Postea cantatur missa a sacerdote, qui postquam loquitur ad populum de elevatione cordis ad Deum, exhortaturque eos ad gratias agendas Domino, laudibus os implet, rogatque ut ipse omnipotens Deus Pater, cui deserviunt coelestes potestates, sua gratia illorum vocibus jubeat humanas associare confessiones; quam deprecationem mox subsequitur laus ex angelicis et humanis cantibus confecta. Sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
Tantũ enĩ sacra sunt nomina : ut &iã iohan¬
nes in apocalẏpsi referat. sp̃ure uelante
seuidisse & audisse uocem cȩlestis exer¬
citus. Tã quã uocẽ aquarũ multarũ & toni¬
truum ualidorũ dicentiũ amen : & allelua
Ac ꝑ hoc sicoport& interris utraq: dici
sicut in caelo resonant: Deinde adia cono
cũ summa auetoritate : in auribus populi
recitatur euangeliũ : Utipsius ibidem au¬
diatur doctrina : adquem feru& intentio
tota: Ipsius quȩ uirtus intellegatur ꝑeuan¬
gelium : cuius tunc corpors sacro sc̃m cele¬
bratur mysterium : posthec oblationes
offeruntur apopulo : & offertorũi can¬
tatur adero : quod exipsa causa uocabulũ
sumpsit quacsi offerentiũ canticum: In¬
mittiturq: suꝑ altare corporalis pallium :
qđ significat lintheum : quo corpus saluccto¬
ys in uoluebatur : Quod exlino puro tex¬
tum ẽẽ deb& : & non exsenco : uel purpura
neque in pannotincto : sicut a sil uestro papa

Expanded text:
Tantum enim sacra sunt nomina, ut etiam JoanTantum enim sacra sunt nomina, ut etiam Joannes in Apocalypsi referat Spiritu revelante se vidisse et audisse vocem coelestis exercitus, tanquam vocem aquarum multarum, et tonitruum validorum dicentium, amen et alleluia , ac per hoc sic oportet in terris utraque dici, sicut in coelo resonant. Deinde a diacono cum summa auctoritate in auribus populi recitatur Evangelium, ut ipsius ibidem audiatur doctrina, ad quem fervet intentio tota, ipsiusque virtus intelligatur per Evangelium, cujus tunc corporis sacrosanctum celebratur mysterium. Per hoc oblationes offeruntur a populo, et offertorium cantatur a clero, quod ex ipsa causa vocabulum sumpsit, quasi offerentium canticum; immittitur usque super altare corporalis pallium, quod significat linteum quo corpus Salvatoris involvebatur, quod ex lino puro textum esse debet, et non ex serico vel purpura, neque ex panno tincto, sicut a Silvestro papa
Abbreviated transcription (Latin):
uocant : eo qđ iuxta gradus pulpiti canta¬
tur : Post responsoriũ cantatur alleliua :
scilic& ut ad cael estia mentẽ populi sub¬
leu& : & ad diuinã contẽplationẽ erigat
Alleluia enĩ : duorũ uerborum in t̃p̃ta¬
tio est: hoc estlaus dĩ: & est hebreum
Ia. enĩ .de .x. nominibus quibus apud he¬
breos ds̃ uocatur unũ est : Similiter &
amen hebreũ est. qđ ad omne sacerdo¬
tis orationem seu benedictionẽ respon¬
dit populus fidelium : In terp̃tari quoq:
potest a men inlatinũ uere : siue fidelit̃
seu fiat: quia hieronimo teste in psalteno
ubihab&. fiat fiat in hebrei colegitur.¬
amen. amen : Hȩc duo tn uerba idest am̃
& alleluia : nec grecis neclatinis.: nec
barbaris lic& in suã linguã omnino
trans ferse : uel alia lingua ad nuntiare :
Nam quãuis interp̃tari possint : ꝓpt̃ sanc¬
tiorẽ tñ auctoritatẽ seruacta est ab apos¬
tolis in his ꝓpriȩ linguȩ antiquitas :

Expanded text:
vocant, eo quod juxta gradus pulpiti cantavocant, eo quod juxta gradus pulpiti cantatur. Post responsorium cantatur Alleluia, scilicet ut ad coelestia mentem populus sublevet, et ad divinam contemplationem erigat. Alleluia enim duorum verborum interpretatio est: hoc est laus Dei, et est Hebraeum. Ia enim de decem nominibus quibus apud Hebraeos Deus vocatur, unum est. Similiter et Amen Hebraeum est, quod ad omnem sacerdotis orationem seu benedictionem respondet populus fidelium. Interpretari quoque potest Amen in Latinum vere, sive fideliter, seu, fiat, quia Hieronymo teste, in Psalterio ubi habet, fiat, fiat, in HebraiAmen, amen. Haec duo tamen verba, id est, amen et alleluia, nec Graecis, nec Latinis, nec Barbaris, licet in suam linguam omnino transferre, vel alia lingua annuntiare. Nam quamvis interpretari possunt, propter sanctiorem tamen auctoritatem, servata est ab apostolis in his propriae linguae antiquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
reciproca: exduobus scilic& choris alter¬
natim psallentibus dicitur : post introi¬
tũ aũt sacerdotis ad altare l&aniȩ agunt᷑
adero : ut generalis oratio specialem p̃
ueniat sacerdotis : Subsequitur aũtoratio
sacerdotis: & pacifica primũ salutatio¬
ne populũ salutans: pacis responsum
ab illo accipit : Utuera concordia. &
caritatis pura deuotio: facilius postulan¬
cta : imp&r& abeo qui corda aspicit & in¬
terna diiuidicat: Tunclector legit
lectionẽ canonicã.nitanimus auditorũ
ꝑhanc instructus. adceera intentior
adsurgat : posthancigitur cantor dicit
res ponsorium ut ad conpunctionẽ ꝓuo¬
Res ponsorius ergo cantus indedicitur:
qđ alio desinente id alter respondeat:
Interres ponsoria quoq: & antifonas hoc
differt : quod in responsorus unus dicat
uersum : In antifonas aũt alternant uer¬
sibuschori : Antifonas greci: responsona
uero itali traduntur primũ inuenisse :
Responsoriũ enĩ istum quidã gradoclẽ

Expanded text:
reciproca, ex duobus scilicet choris alterreciproca, ex duobus scilicet choris alternatim psallentibus, dicitur. Post introitum autem sacerdotis ad altare litaniae aguntur a clero, ut generalis oratio praeveniat specialem sacerdotis: subsequitur autem oratio sacerdotis, et pacifica primum salutatione populum salutans pacis responsum ab ille accipiat, ut vera concordia et charitatis pura devotio facilius postulata impetret ab eo qui corda aspicit et interna dijudicat. Tunc lector legit lectionem canonicam, ut animus auditorum per hanc instructus ad caetera intensior assurgat. Post hanc ergo cantor dicit resResponsorium ergo inde dicitur, quod alio desinente id alter respondeat. Inter responsoria quoque et antiphonas hoc differt, quod in responsoriis unus dicat versum, in antiphonis autem alternant versibus chori. Antiphonas Graeci, responsoria vero Itali traduntur primum invenisse. Responsorium enim istud, quidam gradale
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ aũt incelebratione missȩ adin¬
troitum sacerdo sadaltare antifona
cantatur adero ut audiatur sonitur
quando ingreditur scũ ariũ in conspec¬
tu dñi sicut in u&en testamento ꝑtin¬
tinnabulorũ sonitũ ingressus in notuit
pontificis : Bene ergo in ingressus sacerdo¬
tis concrepantibus choris : auditurmo¬
dulatio diuinȩ laudis : Vt dominicȩ cȩ¬
lebrationis mysteria ministror ũ pie
p̃cedat consonantia & corporis & sangui¬
nis xp̃i uenerabile sacramentũ. ante¬
cedatdignȩ laudis sacrificium : Nam¬
quechorus est multitudo insacriscollec¬
ta : Etdictus chorus qđ in initio inmodũ
coronȩ circũaras starent &ita psalle¬
rent : Inde ex clesi asticus liber scribit
stantẽ sacerdotem ante aram &incircu¬
itueius coronã frũm: Alu chorũ dixer
a concordia quȩ incaritate consistit .
siue de concinnentia soni: Cũ aũt unus
Etcũ duo canunt biciniũ dr̃: Cũ aũt multi

Expanded text:
Primum autem in celebratione missae ad inPrimum autem in celebratione missae ad introitum sacerdotis ad altare antiphona cantatur a clero, ut audiatur sonitus quando ingreditur sanctuarium in conspectu Domini, sicut in Veteri Testamento per tintinnabulorum sonitum ingressus innotuit pontificis. Bene ergo in ingressu sacerdotis concrepantibus choris auditur modulatio divinae laudis, ut Dominicae celebrationis mysteria ministrorum pie praecedat consonantia, et corporis et sanguinis Christi venerabile sacramentum antecedat dignae laudis sacrificium. Namque chorus est multitudo in sacris collecta; et dictus chorus, quod in initio in modum coronae circum aras starent, et ita psallerent. Unde et Ecclesiasticus liber scribit stantem sacerdotem ante aram, et in circuitu coronam fratrum. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in charitate consistat, sive de concinentia soni. Cum autem unus et cum duo canunt, bicinium dicitur; cum autem multi,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũbenedictione ergo & gratiarũ actio¬
ne primitus dñs corporis & sanguinis
sui sac ramenta de dicauit: &apostolis
tradidit: quod ex inde a postoliimitan¬
tes fecere: & suc cessores suos facere
docuerunt: quod & nunc ꝑ totũ orbem
tessccrũ generalitertota custodit ec¬
desiȩ : Sed non in initiomos iste can¬
tandi fuit. quinunc in &clesia ante
sacrifitium celebratur : Sed tamtũ
epistolp pauli recitabantur & sc̃m
euangeliũ : cȩlestinus aũt xł .v. epis¬
copus post p&rũ romane aecclesiȩ tra¬
ditur. primus statuis se ut psalmiđđ¬
C ante sacrificiũ psallerentur ante¬
phonatim exomnibus. fertur &iam & lon
smnus gloria in excelsis dõ dicer&ur
qđ tam̃ modo ñ semꝑ agitur sed in dieb:
tantũ domicis & in sc̃orũ festiuitatibus.
Qđ simmachus papa LUI. post perũita
fieri mandauit : Uerũ quia desa crificii
celebratione sermonẽ facere incipie¬
bamus. secundũ qua conuenientia
omnis ordo ille institutus sit prose¬
quamur
DEORDINATIOnemisse

Expanded text:
Cum benedictione enim et gratiarum actione primum Dominus corporis est sanguinis sui sacramenta dedicavit, et apostolis tradidit, quod exinde apostoli imitati fecere et successores suos facere docuerunt, quod et nunc per totum orbem terrarum generaliter tota custodit Ecclesia. Sed enim in initio mos iste cantandi non erat, qui nunc in Ecclesia ante sacrificium celebratur, sed tamen Epistolae Pauli recitabantur, et sanctum Evangelium. Coelestinus autem, XLV episcopus post Petrum Romanae Ecclesiae, traditur primus statuisse ut psalmi 150 ante sacrificium psallerentur antiphonatim ex omnibus. Fertur etiam et longhymnus Gloria in excelsis Deo diceretur, quod tamen modo non semper agitur, sed in diebus tantum Dominicis, et in sanctorum festivitatibus, quod Symmachus, papa LVI post Petrum, ita fieri mandavit. Verum quia de sacrificii celebratione sermonem facere incipiebamus, secundum quam convenientiam omnis ordo ille institutus sit, persequamurDe ordine missae.
Abbreviated transcription (Latin):
tuntur : Clamante leuita : siquis ca¬
te cuminus remanserat: ex eatforas.
& inde missa quia sa cramentis altans
inter esse non possunt . quiñdũ regene¬
rati. noscuntur: Missa aũtest. legatio
interdm̃ & homines : cuius legationis
officio fungitur sacerdos cũpopuli uota
ꝑp̃ces & supplicationes addm̃ offert:¬
& bene hoc tẽpore sacrificusit : quan¬
do ius passionis memoria cȩlebratur
xp̃i uidelic& i ediatoris dĩ & hominũ.
Qui sem& ipsum obtulit patriꝓnob:
Hunc aũt morem sacrificii primũ dñs nr̃¬

Expanded text:
tuntur, clamante Levita: Si quis catuntur, clamante Levita: Si quis catechumenus remansit, exeat foras; et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt, qui nondum regenerati noscuntur. Missa autem est legatio inter Deum et homines, cujus legationis officio fungitur sacerdos, cum populi vota per preces et supplicationes ad Deum offert. Et bene hoc tempore sacrificii fit, quando illius passionis memoria celebratur Christi videlicet, mediatoris Dei et hominum, qui semetipsum obtulit Patri pro nobis. Hunc autem morem sacrificii primum Domin
Abbreviated transcription (Latin):
esacramentis ut reos satissuperius
diximus nunc deofficiomissȩ : quo
ipsa sacramenta corporis & sanguinis xp̃i
conficiuntur: Quia ordo postulat breuit̃
dicamus : Officiorũ aut̃ plurima lic& sint
genera : tamen illud p̃cipue qđ insacrir
diuinis que rebus hab&ur : Officii nomine
censebitur esse nuncupandũ : quiaquanto
ipsa res maioris dignitatis est. tanto paratio¬
rem & ꝓmptiorẽ ipsius ministeru quȩrit
effectum Officiũ aũtdicitur abefficiendo:
quasi efficium ꝓpt̃decorẽ sermonis una
mutata littera. Sacrificiũ dictũ : quasi
sacrũ factum : qđ p̃ce mystica consecrat᷑.¬
eo iubente corpus xp̃i & sanguinis dñi.
qđ dumsit ex fructibur terrȩ sc̃ificamus.
& fit sacram̃tũ operante in uisibiliter spũ
dĩ : Cuius panis & calicis sacram̃tũ greci
eucharistiã dicunt : qđ latine bonagra¬
aliquid significare intellegatur. quod
scȩ accipiendum est : Missa esteo tẽpore
sacrificii : quando cate cumini forasmit¬

Expanded text:
sacramentis ut reor satis superius diximus, nunc de officio missae, quo ipsa sacramenta corporis et sanguinis Christi conficiuntur, quia ordo postulat, breviter dicamus. Officiorum autem plurima licet sint genera, tamen illud praecipue quod in sacris divinisque rebus habetur, officii nomine censebitur esse nuncupandum, quia quanto ipsa res majoris dignitatis est, tanto paratiorem et promptiorem istius ministerii quaerit effectum. Officium autem dicitur ab efficiendo, quasi efficium, propter decorem sermonis una mutata littera. Sacrificium dictum, quasi sacrum factum, qeo iubente corpus Christi et sanguinem dicimus. Quod dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur et fit sacramentum, operante invisibiliter Spiritu Dei; cuius panis et calicis sacramentum Graeci Eucharistian dicunt, quod Latine bona graaliquid significare intelligatur, quod sancte accipiendum est. Missa est tempore sacrificii, quando catechumeni foras mit
Abbreviated transcription (Latin):
Qui&iam in toto orbe dispersi : euan¬
gelium p̃dicauerunt: Quibusq: desce¬
dentibus. suc cesserunt episcopi
qui sunt constituti ꝑ totũ mundũinse¬
dibus apostolorũ. quiiam ñ ex genere
carnis & sanguis eleguntur sicut primu
secundũ ordinem aaron: Sed puniur¬
cuiusque merito fide & doctrina :
uero ꝑmanus inpositionẽ a precessorib:
dĩ sacerdotibur ep̃iordinantur : anti qua
est institutio : Isaac enĩ patri archa scͣs po¬
nens manũ suã suꝑ caput ia cobbenedicei

Expanded text:
qui etiam in toto orbe dispersi Evanqui etiam in toto orbe dispersi Evangelium praedicaverunt. 6. Quibusque decedentibus successerunt epiqui sunt constituti per totum mundum in sedibus apostolorum, qui jam non genere carnis et sanguinis eliguntur, sicut primum secundum ordinem Aaron, sed pro uniuscujusque merito, fide et doctrina, vero per manus impositionem a praecessoribus Dei sacerdotibus episcopi ordinantur, antiqua est institutio. Isaac autem patriarcha sanctus ponens manum suam super caput Jacob, benedixi
Abbreviated transcription (Latin):
Filios quoq: illius adplicabis: & induer
tonicis lineis : Cingesq: baltheo aa ron
scilic& & liberos eius. &mmpones eis mitrar
Frunt que sacerdo tes mei religione ꝑpe
tua: quolo co contẽplarioport& aa¬
ron sũmũ sacerdotẽ fuisse: idestepisco¬
pum: Nam filios eius presbiterorũ figu¬
ram premonstrasse : quibus merito
adstare debuissent leuitȩ : sicut sũ¬
mo sacerdoti Moyses uero huius facti
mediator xp̃m significat: Innouo.
aut testamento : post xp̃m sacerdota¬
lis ordo ap&ro coepit: Ipsi eñi primum
datũ est pontificatũ in & clesia x̃pi
sic enĩ loquitur ad eum xp̃s dñi : Tues
ficabo &clesiã meã. Et porte infero
rũ ñ uincent eam : &t tibi dabo claues
regni caelorũ: Hic ergo ligandi atque¬
soluendi potestatẽ primus accepit :
Primusq: ad fidem : populũ uirtutis
suȩ p̃dicationis adduxit : Si quidem
& c&eri apostoli : cũ p&ro pariconsor¬
tio honoris & potestatis eff&ti sunt :

Expanded text:
filios quoque illius adplicabis et indues filios quoque illius adplicabis et indues tunicis lineis cingesque balteo Aaron scilicet et liberos eius et inpones eis mitras eruntque sacetua . Quo loco contemplari oportet Aaron sacerdotem summum fuisse, id est episcopum. Nam filios ejus presbyterorum figuram praemonstrasse, quibus merito astare debuissent Levitae sicut summo sacerdoti. Moyses vero hujus facti mediator, Christum significat. In Novo autem Testamento post Christum sacerdotalis ordo a Petro coepit. Ipsi enim primum datus est pontificatus in Ecclesia Christi. Sic enim loquitur ad eum Christusficabo ecclesiam meam, et portae inferi non vincent eam, et tibi dabo claves regni coelorum » . Hic ergo ligandi solvendique potestatem primus accepit, primusque ad fidem populum virtute suae praedicationis adduxit; siquidem 419 et caeteri apostoli cum Petro pari consortio honoris et potestatis effecti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
occlesiastici .uiii. quorũ nomina hȩc
sunt ostiarius psalmista : siue lector
exorcista : a colitus: subdiaconus dia¬
conus. prbr. atque episcopus : Initium
quidem sacerdotu in u&eri testamento
aa ron fuit : quã quã & melchise dech
prior obtulerit sacrificium. & posthunc
abraham : isaac : &ia cob: Legitur & noe
altare ȩdificasse & suꝑ illud dño holo caus¬
tum obtulisse : Sedisti spontanea uolun¬
tate : non sacerdotali auetoritate ista
fecerunt: C&erũ aaron primus in lege :¬
sacerdo tale nomen accepit : Primusq:
pontificali stola infulcctus : uictimas.
obtulit : iubente dño acloquente admo¬
& ad plicabis adhostiũ tabernaculi testi¬
monii : Cũq: laueris patrẽ cũ filiis aqua:
indues a aron uestimentis suis : idest linea :
&tumca : & suꝑ humerali : & rationali
quod constringes baltheo : Et ponerchi¬
aram incapite eius: &lãmiã scam suꝑ
thiaram : Etoleum unctionis fundes suꝑ
caput eius. atque hocritu consecrabit

Expanded text:
cclesiastici octo, quorum nomina haec sunt: Ostiarius, psalmista, sive lector, exorcista, acolythus, subdiaconus, diaconus, presbyter, atque episcopus. Initium quidem sacerdotii in Veteri Testamento Aaron fuit, quanquam et Melchisedech prior obtulerit sacrificium, et post hunc Abraham, Isaac, et Jacob. Legitur et Noe altare aedificasse, et super illud Domino holocaustum obtulisse. Sed isti spontanea voluntate, non sacerdotali auctoritate, ista fecerunt. Caeterum Aaron primus in lege sacerdotale nomen accepit, primusque pontificali stola infulatus victimas obtulit jubente Domino ac loquente ad Mo adplicabis ad ostium tabernaculi testimonii cumque laveris patrem cum filiis aqua indues Aaron vestimentis suis id est linea et tunica et superumerali et rationali quod constringes balteo et pones tiaram in capite eius et lamminam sanctam super tiaram et oleum unctionis fundes super caput eius atque hoc ritu consecrabitur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmarius in positionẽ a postolis sius bene¬
dixit. sicut in euangelio lucȩ scyptũest:
& ꝑdux illos foras inb&haniã & eleua¬
uit manus suas & benedix̃ eis : Factũque
est cũbene dixiss& illis discessit ab eis &
ipsi reuersi sunt in hierusalem cũ gaudio
magno & in actibus apłorũ exp̃cepto sps¬
sc̃i paulo & barnabe ab apłis manus in posi¬
ta est inepiscopatũ & sic missi sunt ad euan¬
gelitandum : Porro quod ep̃s non ab uno
sed acunctis prouincialibus ep̃is ordinat᷑.
id ꝓp̃t hereses agnoscitur institutũ. ne
aliquid contra fidem eccłȩ unius tyrannica
auctoritas molir&ur : Ideoq: ab omnibus
conuenientibus in situitur ut ñminus at¬
bus p̃sentibus : c&eris tam̃ consentientib:
testimonio litterarũ : Huic aũt dũ conse¬
cratur daturbaculus ut eius inditio subdi¬
tam plebem uel regat uel corrigat uel in¬
firmitates infirmorũ sustineat. Datur
& anulus ꝓpt̃ signũ pontificalir honoris
uel signaculũ secr&orũ . nam multa sunt

Expanded text:
manus impositionem apostolis suis benedixit, sicut in Evangelio Lucae scriptum est: Et produxit illos foras in Bethaniam, et elevavit manus suas et benedixit eis. Factumque est cum benedixit illis discessit ab eis, et ipsi reversi sunt in Jerusalem cum gaudio magno . Et in Actibus apostolorum ex praecepto Spcti Paulo et Barnabae ab apostolis manus imposita est in episcopatum, et sic missi sunt ad evangelizandum . Porro quod episcopus non ab uno, sed a cunctis provincialibus episcopis ordinatur, id propter haereses agnoscitur institutum, ne aliquid contra fidem Ecclesiae, unius tyrannica auctoritas moliretur. Ideoque ab omnibus convenientibus instituitur ut non minus a tbus praesentibus, caeteris tamen consentientibus testimonio litterarum. 12. Huic autem, dum consecratur, datur baculus, ut ejus indicio subditam plebem vel regat, vel corrigat, vel infirmitates infirmorum sustineat. Datur et annulus propter signum pontificalis honoris, vel signaculum secretorum. Nam multa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quialias uii. postpascha usque inpente¬
costenin l&itia aieiumis relaxare uolu¬
mus : Vt priorem quinquagessimã in poe¬
nitudine peccatorũ nr̃orũ exigamus: ut
ꝓmerendam miseri cordiã dĩ & in secunda
laudibus & orationibus operam dantes
studea nous ꝑuenire ad ꝓmissam sc̃i sp̃s¬
gratiam.

Expanded text:
quia alias septem post Pascha usque in Pentequia alias septem post Pascha usque in Pentecosten, in laetitia a jejuniis relaxare volumus, ut priorem quinquagesimam in plenitudine peccatorum nostrorum exigamus ad promerendam misericordiam, et in secunda laudibus et orationibus operam dantes, studeamus pervenire ad promissam Sgratia
Abbreviated transcription (Latin):
das : quȩ sunt ab ipsodie usque adclau¬
sum paschȩ quodie alba tolluntur
uestimenta anuꝑ baptitatis : Igiturin
a postolo legimus: regnacuit mors ab
adam usq: ad moysen: Et significat
usque adultima tempora legis : quȩ
tempora : Porro sex agessim am in de
diciposse : quia Ix dies sunt : usque
ad medium paschȩ: Quoderit feria
quarta paschalis ebdomadis: quinqua¬
gessimam uerorite dictam ẽẽ : eo qđ ȩ
quali numero : ꝑuenit usque indiem
sc̃m resurrectionis: quad ra gencriũ
&iam numerũ. ita ibi positum : qđ cum
dominica sua concurrat admisticum.
cenam dñi : Sedhae om̃a nos ita hic po¬
suimus: sicut in aliorũ dictis uel scmptis
comperimus : Lectori uiamdantes sique
ueracius & rationabilius ex quisita in ue¬
nerit obtinere : Notandũ tamen est : quia
aquinquagessima ieiunium incipere apud
ramanos thelesforus sepe memoratur
papa constituit : Ut ꝑseptẽ ebdomad ar
ante pascha corpus ieiuniis castigemus :

Expanded text:
ebdomadas, quae sunt ab ipso die usque ad clauebdomadas, quae sunt ab ipso die usque ad clausum Paschae, quo die alba tolluntur vestimenta a nuper baptizatis. Igitur in Apostolo legimus: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen, et sic usque ad ultima legis quae tempora . Porro Sexagesimam inde dici posse, quia sexaginta dies sunt usque ad medium Paschae, quod erit feria quarta paschalis hebdomadis. Quinquagesimam vero rite dictam esse, eo quod tali numero pervenit usque in diem sanctum resurrectionis. Quadragenarium etiam numerum ita ibi positum, quod cum Dominica sua concurrat ad mysticum PCoenam Domini. Sed haec omnia nos ita hic posuimus, sicut in aliorum dictis vel scriptis comperimus, lectori viam dantes, si quae veracius et rationabilius exquisita invenerit, obtinere. Notandum tamen est, quod a Quinquagesima jejunium incipere apud Romanos Telesphorus saepe memoratus papa constituit: ut per septem hebdomadas ante Pascha corpus jejuniis castigemus,
Abbreviated transcription (Latin):
eseptuagissima quoq: & sexagessima
quinquagissima: atque quad ragesi¬
ma : curdomicidies ante qua dragesi¬
male ieuinium sic appellentur : diuersa
multorum opino est. &ideo maximȩ
quianec ipia dominica quȩ septua gissima
dicitur: Seꝑtuagissimadies ante pas¬
ha ẽẽ repperitur. necea quȩ sex cegis¬
sima sexagenariũ numerũ plenũ ha¬
b& usque in pascha Nam cclii simplicit᷑
narrant hanc &clesiȩ eẽ consu&udinẽ
& romana auctoritate ritũ huius reli¬
gionis esse firmatum: Alii dicunt qđ
sine dochice totũ habendum sit dictũ:
id est ubi maior denominatio numerũ
dierum inuenitur. Utest septuagissi¬
ma ac sexagissima a totopastem intel¬
legi oportere. Alii quoq nescio quorũ
ore ducti asseuerant. quod orientales
populi nouem ebdomadas & grece
octo & laetini septẽ ieiun are sole¬
ant & obhochis omnibus diebus alle¬
luia minime in ecclesia debere canta¬
ri .: Alii &iam quorũ ratio p̃c&eris lau¬
dabilior mihi eẽuideur : Dicunt sep¬

Expanded text:
Septuagesima quoque et Sexagesima, Quinquagesima atque Quadragesima, cur Dominici dies ante quadragesimale jejunium sic appellentur, diversa multorum opinio est; et ideo maxime, quia ipsa Dominica quae Septuagesima dicitur, septuagesima dies ante Pascha reperitur: nec ea quae Sexagesima, sexagenarium numerum plenum habet usque in Pascha. Nam alii simpliciter narrant hanc Ecclesiae esse consuetudinem, et Romana auctoritate ritum hujus religionis esse firmatum. Alii dicunt quod synecdochice totum habendum sit dictum, id est ubi major de minori numero dierum invenitur, ut est Septuagesima ac Sexagesima, id est a toto partem intelligi ore ducti asseverant, quod Orientales populi novem hebdomadas, et Graeci octo, et Latini septem jejunare soleant, et ob hoc his omnibus Alleluia minime in Ecclesia deberi cantari. Alii etiam quorum ratio prae caeteris laudabilior mihi esse videtur, dicunt Sep
Abbreviated transcription (Latin):
pe eẽ. immo taliter conuersari d&&
omnes: qui diuinis officiis se manciparun¬
coll&tic sedula meditatione ꝑlegere :¬
& memoriae cõmendare . &ad iuuante
diuina gratia. iuxti uires adimplere.
quo facilius & liberius maiora a scĩs
patrib editio. ex sequi ualeant
Uocatione ergo qua uocati sunt. n&e ad
dexterim n& ad sinistram d&linantes
ambulent quatenus diuinis iussionib:
obtemperantes. ad xp̃m incuius soste
ẽẽ. noscuntur . quiuia. ueritas. & uita¬
onachicus id est singulariter conuersa
ocest a seculari conuersatione remotus
s enĩ grece singularitas dicitur : Etmo¬
ssingulceris. uel solitarius. tertius estor¬
tores ñridicunt . quia mathias sorte
est quẽ primũ ab a postolis legimuror
cipes ordinabant. sorte elegebant.:
heredi tatismeae : Iste autor
sacramenta populis dispensat:

Expanded text:
pe esse, imo taliter conversari decet pe esse, imo taliter conversari decet omnes, qui divinis officiis se manciparuncollecta sedula meditatione perlegere, et memoriae commendare, et divina adjuvante gratia, juxta vires adimplere; quo facilius et liberius majora a sanctis Patribus edita exsequi valeant. Vocatione ergo qua vocati sunt; nec ad dexteram, nec ad sinistram declinantes, ambulent: quatenus divinis jussionibus obtem perantes, ad Christum, in cujus sorte esse noscuntur, qui via, veritas monachicus, id est singulariter conversans, hoc est, a saeculari conversatione remotus. Monas enim Graece singularitas dicitur, et monachus singularis vel solitarius. Tertius est ordo clerDoctores nostri dicunt, quia Matthias sorte electus est, quem primum ab apostolis legimus orprincipes ordinabant, sorte legebant. Nam atis meae . Iste autem deseruit, et sacramenta populis dispensat.
Abbreviated transcription (Latin):
dictic uerit: Intra claustra positi : non otio
uacent sed aut diuinis officiis : aut pro
priis utilitatibus. aut ceste magistroꝵ
ab apło audiant: Qui non uult operari.
n& manduc&: Seniores spiritaliter
iuniores diligant : Iuniores seniorib:
obsequium dignum exhibeant: Doctio¬
res: minus doctis nequaquic̃ sẽ prȩferant
sed magis eos cum caritate aedificent:
Neq hi qui nobilitate generis: aut uistu¬
tum donis pollent. c&eris sẽ tumide.
suꝑ extollant: Omnes in congregatione.
uicissim sibi caritatis officio seruiant:
Quib: &icm in ref&ctorio comedentibus
& religiose silentium tenentib: conti¬
nuatim legictur lectio : Delinquentes
gelo restitudinis. pariter arguaent &
castigent: Nueros & adoliscentes ne¬
glegentes. uerberum disciplinis corri¬
piant : Singulis iuxta capacitatem
suam diuersarum astium erudiantur
disciplinis: Utnullus in collegio ca¬
nonico inutilis appareat. ne uoti
fidelium otiosus comedat: Tales quip¬

Expanded text:
dictaverit. Intra claustra positi, non otio dictaverit. Intra claustra positi, non otio vacent, sed aut divinis officiis, aut prpriis utilitatibus, aut certe magistroruab Apostolo audiant: Qui non vult operari, nec manducet . Seniores spiritualiter juniores diligant; juniores senioribus obsequium dignum exhibeant. Doctiores minus doctis nequaquam se praeferant, sed magis eos cum charitate aedificent. Neque hi qui nobilitate generis, aut virtutum donis pollent, caeteris se tumide superextollant. Omnes in congregatione vicissim sibi charitatis officio serviant. Quibus etiam in refectorio comedentibus, et religiosissime silentium tenentibus, continuatim legatur lectio. Delinquentes zelo rectitudinis pariter arguant, et castigent. Pueros et adolescentes negligentes verborum disciplinis corrigant. Singuli secundum capacitatem suam diversarum artium erudiantur disciplinis, ut nullus in collegio canonico inutilis appareat, nec vota fidelium otiosus comedat. Tales quip
Abbreviated transcription (Latin):
ingrediantur: Inchoro : non cumbacu
lis stent Uani loquiis nequaquã in¬
sistant. sed cũ omni deuotione. & uene¬
ratione diuinae seruitutis opus ꝑagan:
Scientes angelorum p̃sentiam. semper
illic adesse: Eclaustris : non nisi ꝑ
licentiam egrediantur: Egressi
in rep̃ hensibiliter uiuant: ut ab his
qui foris sunt: bonũ testimoniũ habeant:
Etreligionem ac propositum suũ: actib
in licitis nequaquam maculent. sed potius
omnes quibusse coniunxerint: sale
nullatenus app&ant : Nonuanis ocu¬
lis. aut p&ulanti tumidoq: gestu. ac
dissolutis renibus incedant: Nonsp&cta¬
culis non pompis saeularibus intersint:
Non aleȩ non quib: lib& uenctionibus¬
in seruiant: Apłinamq instructi docu¬
mento : quo ait: Non inueste pr&iosa:
Nequaquam p̃tiosis del&stentur uestibus:
Caueant sum mopere : ne extra claustra
moras faciant . nisi prout sibi apriori con¬
stitutum fuerit. &opostunitas temporis

Expanded text:
ingredingredlis stent, vaniloquiis nequaquam insistant, sed cum omni devotione et veneratione divinae servitutis opus peragant, scientes angelorum praesentiam semper illic adesse. E claustris non nisi per licentiam egrediantur: egressi, irreprehensibiliter vivant, ut ab his qui foris sunt, bonum testimonium habeant, et religionem ac propositum suum actibus illicitis nequaquam maculent, sed potius omnes quibus se conjunxerint, sale nullatenus appetant, non vanis oculis, aut petulanti tumidoque gestu, ac dissolutis renibus incedant: non spectaculis, non pompis saecularibus intersint, non aleae, non quibuslibet venationibus serviant. Apostoli namque instructi documento, quo ait: Non in veste pretiosa , nequaquam pretiosis delectentur vestibus. Caveant summopere, ne extra claustra moras faciant, nisi prout sibi a priore constitutum fuerit, et opportunitas temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ne momilitans dõ. implicat se negotis
s&c ulicribus ut ei placeat cui sẽ probauit:
eiunium ament. hospites colligant
Pauperes recreent: Nudos uestiant:
Infirmos uisitent: Mostuos sepeliant :
intribulatione positi : opem ferant: Dolen¬
tem. consolentur : Amori xp̃i nihil prae¬
ponant : Caritatem non derelinquant:
Sacem si fieri potest. cũ omnib: hominib:
habeant: Diem iudicii timeant: Uitam
a& nam spiritaliter concupiscant: Spem
suam : dõ committant: Proprio epõ.
inomnib: scđm canonicam institutionẽ
obtemperent: Magistros suos. nonte¬
mere repraehendant: Postremo : indoc¬
trinis spiriti clibus operamdent: Lestio¬
cumbant: Indormitorio : nisi quem in¬
firmitas d&inuerit . omnes dormiant :¬
nrefectorio pariter reficiantur
Cotidie. ad conlationem ueniant
Mox ut signum datum fuerit: ad &cle¬
siam omnes festinato ueniant. & horas
canonicas non neglegenter: sed cũ omni
religione parites caelebsent: Eccle¬
siam non pompatice. sed reuerenter

Expanded text:
Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Jejunium ament, hospites colligant, pauperes recreent, nudos vestiant, infirmos visitent, mortuos sepeliant, in tribulatione positis opem ferant, dolentem consolentur, amori Christi nihil praeponant, charitatem non derelinquant, pacem, si fieri potest, cum omnibus hominibus habeant. Diem judicii timeant, vitam aeternam spiritualiter concupiscant. Spem suam Deo committant: proprio episcopo in omnibus secundum canonicam institutionem obtemperent, magistros suos non temere reprehendant. Postremo in doctrinis spiritualibus operam dent, lectiocumbant. In dormitorio, nisi quem infirmitas detinuerit, omnes dormiant. In refectorio pariter reficiantur, quotidie ad collationem veniant. Mox, ut signum datum fuerit, ad ecclesiam omnes festinate veniant, et horas canonicas non negligenter, sed cum omni religione pariter celebrent. Ecclesiam non pompatice, sed reverenter
Abbreviated transcription (Latin):
osthȩcigitur consecratur fons
& adipsum baptismũ catecuminus
accedit & sic in nomine scȩ trinita¬
otis trina submersione beptitatur :
Etrecte homo qui adimaginẽ sc̃ȩ trini¬
tatis conditus est : ꝑ inuocationẽ sc̃ȩ tri¬
nitatis adeandem renouatur i maginẽ :
Et quitertio gradu peccati id est consensu
cecidit in mortẽ: tertio eleuatus de
fonte ꝑ gratiãc resurgit aduitam: potest
& hȩc tria mersio : triduanã dñi sepultu¬
ram significare : Maxime cũ dicit aposto¬
lus : quicumq baeptitati sumus in xp̃o ihu
in morte ipsius baptizati sumus : Conse¬

Expanded text:
Post haec igitur consecratus fons, Post haec igitur consecratus fons, et ad ipsum baptismum catechumenus accedit, et sic in nomine sanctae Trinitatis trina submersione baptizatur. Et recte homo, qui ad imaginem sanctae Trinitatis conditus est, per invocationem sanctae Trinitatis ad eamdem renovatur imaginem, et qui tertio gradu peccati, id est, consensu cecidit in mortem, tertio elevatus de fonte per gratiam resurgat ad vitam. Potest et haec trina mersio triduanam Domini sepulturam significare, maxime cum dicit Apostolus: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
maegis honorẽdo crecctori suo exhibens
red datopus factorisuo : post eatangun¬
tur ei nocres &ccures cũsaliua : & dicit᷑
ei illud uerbum euangelicũ. quod ihs
quando surdũ & mutũ sanauit tangens
cum spuco linguam eius : Etmit tens
digitos suos in auriculcos eius dixit.
Eph&a. quodestadaperire : Hoc enĩ
sacramentum hic agitur ut ꝑsaliuac̃
typicam sacerdos & tactũ sapientia . & uir¬
tus diuina salutẽ eiusdem catecuminiope¬
r&ur : ut aperiantur einares ad accipien¬
dum odorem notitieđĩ : Vt aperiantur illi
&aures : ad audiendũ mandatadi : sensusq:
intimo cordis reponendum: De indebene¬
dictione sacerdotalimunitur ad sacrum
baptismum. cumfide accepta custodiat᷑:
Vngu&ur illius tunc pectus deoleo scifi¬
cato cũ inuocatione sc̃ȩ trinitatis. ut nul¬
lȩ reliquiȩ latentis in imici in eoreside¬
ant sed infidescãe trinitatis mens eius
conseru&ur: Angu&ur & interscapu¬
ETuNctione chrismatis.

Expanded text:
magis honorem Deo creatori suo exhibens, magis honorem Deo creatori suo exhibens, reddat opus factori suo. Postea tanguntur ei nares et aures cum saliva, et dicitur ei illud verbum evangelicum quod Jesus, quando surdum et mutum sanavit tangens cum sputo linguam ejus, et mittens digitos suos in auriculas ejus, dixit: Epheta, quod est, adaperire . Hoc enim sacramentum hic agitur, ut per salivam typicam sacerdotis et tactum sapientia et virtus divina salutem ejusdem catechumeni operetur, ut aperiantur ei nares ad accipiendum odorem notitiae Dei, ut aperiantur illi et aures ad audiendum mandata Dei, sensuque intimo cordis reponendum. Deinde benedictione sacerdotali munitur, ut ad sacrum baptismum cum fide accepta custodiatur. Ungetur illius tunc pectus de oleo sanctificato cum invocatione sanctae Trinitatis, ut nullae reliquiae latentes inimici in eo resideant, sed in fide sanctae Trinitatis mens ejus confortetur. Ungetur et inter scapuet unctione chrismatis.
Abbreviated transcription (Latin):
alterius cõm dauerit dominium  & ꝑ abre¬
nuntiationẽ cprioris possessoris : se aliena¬
uerit seruitio : exsufflactur ab eo seua potes¬
tas ut ꝑpium sacerdotis ministeriũ : spũi
scõ cedat fugiens sp̃s iclignus: Signoctur¬
que ipse homo signaculo sc̃ȩcrucis tamin
fronte quã incorde : Vtipse apostata dia¬
bolus inuccse suo pristino suȩ interemp¬
tionis cognoscens signũ: iam sibi deinceps
sciat illu esse alienũ : exiniam dicuntur:
suꝑeũ orationes ut ficet catecuminus : Tunc
doctur ei salbonedictum i nos . ut ꝑsaltypi¬
cum sapientiȩ sale conditus fo& ore care¬
at iniquitatis : Etne a uermibus peccato¬
rũ ultra putreficet : sed magis inlesus
serueur ad maiorem gratiã ꝑcipiendã
Dehinc iterũ exorcitatur dicobolus. ut
suã nequitiã agnoscens & iustũ suꝑse dĩ
iudicium timens recedat ab homine
neciam contendat eũ arte sua sub uer¬
tere : nebaptis mũ consequactur sed

Expanded text:
alterius commendaverit dominium, et per abrealterius commendaverit dominium, et per abrenuntiationem prioris possessoris se alienaverit servitio, exsufflatur ab eo saeva potestas, ut per pium sacerdotis mysterium Spiritui sancto cedat fugiens spiritus malignus, signaturque ipse homo signaculo sanctae crucis tam in fronte quam in corde, ut ipse apostata diabolus, in vase suo pristino suae interemptionis cognoscens signum, jam sibi deinceps sciat illud esse alienum. Exinde jam dicuntur super eum orationes, ut fiat catechumenus. Tunc datur ei sal benedictum in os, ut per sal typicum sapientiae sale conditus, fetore careat iniquitatis, et nec a vermibus peccatorum ultra putrefiat, sed magis illaesus servetur ad majorem gratiam percipiendam. Dehinc iterum exorcizatur diabolus, ut suam nequitiam agnoscens, et justum super se judicium Dei timens, recedat ab homine, nec jam contendat eum arte sua subvertere, ne baptismum consequatur, sed