comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ãpliꝰ illi ĩcõmutabił legis. lucisq fit particeps: tanto
magis uidet qͥd fieri posfit: qͥdue ñ possit. Qͣnto aũ remo¬
tior̃ in fũit. eo magis miratur ĩ solita: qͦminꝰ cernit fut᷑a.
Ac ꝑ hoc quid de helya factũ sit: nescimus. Hoc de illo tñ
credimꝰ: qđ uerax scriptura testatur. Illud sane scimus.
hoc de illo factũ: qđ dĩ uoluntas habet. qđ aũt dĩ uolũ¬
tas ñ ht̃: fieri de quoqͣm om̃ino ñ possẽ. Proinde si mͥ
dicatur posse fieri: ut caro uerbi gr̃a huius uł illius hõis
in corpus cȩleste mutetur. conce̾do fieri posse. s ut rũ
futurũ scit nescio. & ideo nescio: quia quid habeat
de hac re dei uoluntas. me latet. & illud me ramen
non later. sine dubio futurum. si hocdi nolũtas habet.
orro si audiã qd alit futͣm erat. s d̾s fec̃ ne fieie. fidissime
respõdebo. ilłd potꝰi fut᷑m erat qđ d̾s fec̃. ñ illũ si futurũ¬

Expanded text:
amplius illius incommutabilis legis lucisque fit particeps, tanto magis uidet, quid fieri possit quidue non possit; quanto autem remotior inde fuerit, eo magis miratur insolita, quo minus cernit futura. Ac per hoc quid de Helia factum sit, nescimus; hoc de illo tamen credimus, quod uerax scriptura testatur. illud sane scimus hoc de illo factum, quod dei uoluntas habet; quod autem dei uoluntas non habet, fieri de quoquam omnino non posse. proinde si mihi dicatur posse fieri, ut caro uerbi gratia huius uel illius hominis in corpus caeleste mutetur, concedo fieri posse, sed utrum futurum sit nescio et ideo nescio, quia quid habeat de hac re dei uoluntas, me latet; illud me tamen non latet sine dubio futurum, si hoc dei uoluntas habet. porro si audiam, quod aliquid futurum erat, sed deus fecit. ne fieret, fidissime respondebo: illud potius futurum erat. quod deus fecit, non illud, qu
Abbreviated transcription (Latin):
suo ĩ sinuare uolũit. iã quantũ sat erat diximꝰ: de cͥcũcisiõe ĩ. in
suꝑioribꝰ hꝰ partibꝰ oꝑis. ꝯtͣ calũmas ĩꝑitas sepe respõdimꝰ. Istiau.
signũ ĩ parte corp̃ris ꝯgrua diuinitꝰ datũ qͦcarnis expoliatio fig᷑a
⁊ ĩ fidelibꝰ nicħ: mũdũ.s polluta st̃ eoꝵ ⁊ mens ⁊ ꝯscientia: ri¬

Expanded text:
suo insinuare uoluerit, iam, quantum sat erat, diximus. de circumcisione etiam insuo insinuare uoluerit, iam, quantum sat erat, diximus. de circumcisione etiam ins operis partibus contra calumnias inperitas saepe respondimus. isti autem signum in parte corporis congrua diuinitus datum, quo carnis expoliatio figuraihil est mundum; sed polluta sunt eorum et mens et conscientia : ri
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ colitis: liquet exhoc admodũ ꝗ habeat finẽ. Si uͦ in¬
finitũ dm̃ ẽẽ uultis. huic uos añ renuntiare necesse:: &
iuerũ dm̃ utrũ sit id infinitꝰ necne: si q̃rit᷑. de ħ ũo nos bõĩ
⁊mali ꝯtͣrietas breuit pot̃it edocere. qmꝗͣ si ñ ÷ malũ. ꝓ¬
hac õmo re. cũ talibꝰ disputet. Pri u estis afigm̃to car¬
naliũ corp̃raliũq cogitatiõũ. pia fide ⁊ qͣntula cũq uĩtatis
rõe mũdandi: ut spualia qͦqmꝰ. ⁊ ex qͣntulacũq parte cogi¬
occupet᷑: ꝯsulti fec̃itis si uohiuc q̃stiõi ñ cõmiseritis. uͥnec do¬
cere potestis aliꝗͥ uĩsic̃ nec ĩcet̾is. nec discẽ estis ydonei ꝙ for¬
tasse potestis incȩt̾is. si suꝑbi litigiosiq ñsitis. Cũ nq̃ri ceꝑit
modũ. qͦmͦ ĩ finitꝰ modus õiũ: oĩs cogitatio carnał euanescit.¬
& ysaac & iacob cũ ip̃e sit oĩs creat᷑e uerꝰ ds̃: cur illo nõe se ppͦ

Expanded text:
quem colitis, liquet ex hoc admodum, quod habeat finem. si uero infinitum deum esse uultis, huic uos ante renuntiare necesse est et et uerum deum utrum sit idem infinitus necne, si quaeritur, de hoc uero nos boni et mali hac omnino re cum talibus disputet. prius enim estis a figmento carnalium corporaliumque cogitationum pia fide et quantulacumque ueritatis ratione mundandi, ut spoccupetur — consultius feceritis, si uos huic quaestioni non commiscueritis, ubi nec docere potestis aliquid ueri — sicut nec in ceteris — nec discere estis idonei, quotasse potestis in ceteris, si superbi litigiosique non sitis. cum enim modum; quomodo infinitus, modus omnium — omnis cogitatio carnalis euanescit; etet Isaac et Iacob, cum ipse sit omnis creaturae uerus deus, cur illo nomine se populo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ has litt̃as pie legũt: ñ frustra neq sine p̃m̃itiatiõe fut̾oꝵ
exposui. Nc illud iudeamꝰ. inqͦ crudelitatis uitiũ solent obicere
qi noui: ꝗͥ maxime ĩ uidiose iactare ꝯsueiũint. iõ ip̃e ħcõmemo.¬
raui suꝑiꝰq defendi: ne qͥcꝗͣ ineo facto ẽẽ cͥminis uł ip̃i mani-¬
chei qͥ corrigi uellent: uł qͥs ꝗͣ aliꝰ ĩꝑitoꝵ aut ĩpioꝵ putaret.

Expanded text:
qui has litteras pie legunt, non frustra neque sine praenuntiatione futurorum exposui. nunc illud uideamus, in quo crudelitatis uitium solent obicere quia noui, quid maxime et inuidiose iactare consueuerint, ideo ipse hoc commemoraui superiusque defendi. ne quicquam in eo facto esse criminis uel ipsi Manichaei. qui corrigi uellent, uel quisquam alius inperitorum aut inpiorum putaret.
Abbreviated transcription (Latin):
mira sũmersio. Qd̃̾ gͥ ĩ illo diu̾sis tp̃ribꝰ extitit p̾ bonũ. post̾i
malũ: ħ ĩ eccła in isto adhuc scło simul uno tp̃r ostendit᷑.
Qã bono illiꝰ bonos ȩccłe. malodũ illiꝰ malos eccłe sig̾tatos puto.
tãꝗͣ inunitate uniꝰ areȩ. sic̃ ĩ illo uno hõie bonos in gͣnos. malos ĩ
paleis. aut ĩ unitate uniꝰ segetis. bonos ĩ tͥtico. malos ĩ rizaniis.¬
iqͥd hinc sane his q̃de illo scͥpta st̃ diligenti ꝑt̾ctatis: siuem. siue
doctioribꝰ atq melioribꝰ alud ꝓbabiliꝰ elucere potuerit: nẽ tn ñ
eã rẽita dimisimꝰ: ut ĩtẽtiõe nr̃a ĩ alia ꝓꝑantẽ. tãꝗ int̾rupta seri¬

Expanded text:
mira submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit prius bonum et posterius malum: hoc in Ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. Nam bono illius bonos Ecclesiae, malo autem illius malos Ecclesiae significatos puto, tanquam in unitate unius arcae, sicut in uno illo homine bonos in granis, malos in paleis, aut in unitate unius segetis, bonos in tsi quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque melioribus aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem tamquam interrupta seri
Abbreviated transcription (Latin):
oi
saucient᷑. Neq n medicinȩ uitiũ:. si uł insani se ipso.
sc̃ĩtatis atq pietatis ea script᷑a ꝑhibet quã saluti gñis
humani diuinit dispensatã ñ negat nͥ quisqͥs aut̃ eam
nescit: aut õem sensũ rõał̃ ꝯsid̾atiõis amisit.⁊̃ si libi¬
dinosi ⁊ crudeles fussẽt. sic̃ cos manicheoꝵ error uł poti
uolutari uirũ cũ femina. ꝗeẽ sincerissimã lucẽ: ⁊ miscẽ¬
do sese tenebͥs ĩ qͥnari : Ecce hõ auariciȩ acuentris causa
uxorẽ suã sororẽ m̃titꝰ ĩ alioꝵ ꝯcubitũ uendidit. Qnͣto
ille peior & execͣbilior: qͥ nat᷑a suã ad libidinẽ deside¬
rãtiũ simulando coaptatã gͣtis eã polluendã corrum.¬
pendãq subiec̃: lã cũ filiab qͥ ̃ sciens ꝯcubuerit: ñ ne
lasciue soliꝰ uoluptatis. qͣntominꝰ miser ẽẽt dõurd. qͥñsolũ¬

Expanded text:
ni saucientur. neque enim medicinae uitium est, si uel insani se ipsos sanctitatis atque pietatis ea scriptura perhibet, quam saluti generis humani diuinitus dispensatam non negat, nisi quisquis aut eam nescit aut omnem sensum rationalis considerationis amisit, etiamsi libidinosi et crudeles fuissent, sicut eos Manichaeorum error uel potius uolutari uirum cum femina quam esse sincerissimam lucem et miscendo se tenebris inquinari? ecce homo auaritiae ac uentris causa uxorem suam sororem mentitus in aliorum concubitum uendidit: quanto ille peior et execrabilior est, qui naturam suam ad libidinem desiderantium simulando coaptatam gratis eis polluendam corrumpendamque subiecit! iam cum filiabus qui etiam sciens concubuerit, nonne lasciuae solius uoluptatis: quanto minus miser esset deo uestro, qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auariciã q̃÷ ydoloꝵ seruitꝰ. S q sibi uelit. ꝙ pͥ fẽc̃ ut ipsũ
penitꝰ aboleret᷑. incendit eũ. c̃̾triuit. inaꝗͣ sparsit. ait sũmersit:
ut ꝗͥ ⁊ potũ ħ pͦp dedit: Quẽ ñ excitet factũ hoc. ad inqͥrendã &¬
ad intelligendã ꝓpħicã significatiõẽ: Occurrat gͦ iã intẽtis m̃tib
tã ꝗͣ diaboli cor pꝰ ĩuitulo. id ÷ hoĩes inoĩb gñtib. ꝗb adhec sacͥlegia

Expanded text:
 quae est idolorum seruitus. Sed quid sibi uelit quod prius fecit, ut ipsum penitus aboleretur, incendit eum, contriuit, in aqua sparsit atque submersit, ut quid et potum hoc populo dedit? quem non excitet factum hoc ad inquirendam et intellegendam propheticam significationem ? occurrat ergo iam intentis mentibus t
Abbreviated transcription (Latin):
neq eũ potuit ĩtime ĩ uiriosũ atq uiolentũ: ss uł ciuib uł
partibꝰ salius. Qnͣto gͦ ille melior. qͥocciso egyptio fr̃e defẽcit
illesũ. ꝗͣ mirabiliuanitate faustꝰ arguit. ⁊ dm suũ mirabili¬
ore cecitate ñ respic̃. Qnͣto meliꝰ ip̃e uasa aurta ⁊ argẽtea
ttñ cũ bellũ tã miserũ tp̃e gesiss cultores eiꝰ. famło dinti
malos arguerr: s feliciorib ĩuide. Que aũ crudelitas moy¬
erũtñ si⁊ ħ ñ miseri cordit̾ s crudelit̃ fecis: ⁊ sic. melior
dõ uro ẽet. Neq u queq̃ suor ĩ nocẽtiũ ⁊ obediẽtiũ. s adhostis cu¬
neũ dirũpẽdũ miss fiuiss ⁊ captiuatꝰ ullo mͦ eũ pꝰtea siuicisset
qr obediũ iubẽti.qr ĩ hostiles cuneos ꝓsalte regni eiꝰ ꝓposita
sua morte ꝓcessit.S ĩ hac ĩqͥt serie scłoꝵ. iã mał ꝑmixtaatq

Expanded text:
neque enim potuit interimere iniuriosum atque uiolentum suis uel ciuibus uel partibus saluis. quanto ergo ille melior, qui occiso Aegyptio fratrem defendit inlaesum, quem mirabili uanitate Faustus arguit et deum suum mirabiliore caecitate non respicit! quanto melius ipse uasa aurea et argentea n cum bellum tam miserum ipse gessisset, cultores eius famulo dei nostri malos arguere, sed felicioribus inuidere. quae autem crudelitas Moycrudeliter fecisset. etiam sic melior uestro esset. neque enim quemquam suorum innocentium et oboedientium, si ad hostis cuneum disrumpendum missus fuisset et captiuatus, ullo modo eum postea. si uicisset,quia oboediuit iubenti, quia in hostiles cuneos pro salute regni eius proposita sua morte
Abbreviated transcription (Latin):
ypũ qͥppe iã eccłẽ gerit thamar. exgentibꝰ euocate. sedens
cũ habitu adportam enan. uł enaim: ꝙ intp̃tat᷑ fontes.
Cu currit u uelut ceruus ad fontes aqͣꝵ. ꝑuenire adsem̃
nile ⁊ uirgã. uocatiõe signat᷑. iustificatiõe decorat᷑. głificatio¬
ne exaltatur. Qͦs n p̃destinaũ. illos ⁊ uocaũ. Qͦs aũ uocaũ:¬
illos ⁊ instificaũ.⁊ qͦs iustificaũ. illos ⁊ głificaũ. S ħ ut
dixi: adhuc ĩ occulto. uͥ fit ⁊ꝯ ceptio sc̃e ubtatis. Mitit᷑ aũt
ꝓmissus hedus tã ꝗͣ meretͥci. hedus scił exꝓbratio peccati. ꝑ
eund̃ odollamitã tãꝗͣ increpantẽ ⁊ dicentẽ. gñatio uꝑaꝵ.
S: ñ eã inueñ pecc̃i expbͣtio: quã mutaũ ꝯfessiõis amaritu¬

Expanded text:
ypum quippe iam ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae, sedens cum hoc habitu ad portam Enan uel Enain, quod interpretatur fontes. cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen nile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus hedus tamquam meretrici, hedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitem tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exp
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ diuinã fidelissumna:⁊ p̃clarissima uĩtatis luce testant᷑: ut
õino desipiat. qͥs qͥs eos suꝑfluȩ uł qͣsi fatuȩ locutos aliqͥd putat.
tũ dd̃. cuiꝰ eũ dño arguente: acminante penituit: in sibi ad
peccandũ fomitẽ p̃beat. illa scͥpt᷑a culpanda:. acñtãto seueri
ille dãnandꝰ qnͣto peiꝰ ad se uulnerãdũ aut occidendũ abuti uo.¬

Expanded text:
tem diuinam fidelissima et praeclarissima ueritatis luce testantur, ut omnino desipiat, quisquis eos superflue uel quasi fatue locutos aliquid putat, tum Dauid, cuius eum domino arguente ac minante paenituit, inde sibi ad peccandum fomitem praebeat, illa scriptura culpanda est? ac non tanto seuerius ille damnandus, quanto potius ad se uulnerandum aut occidendum abuti uo
Abbreviated transcription (Latin):
sig̃ratiõe uiri scĩ ⁊iusti. qͥ licet illo tp̃r fiũint: ad nouũ tñꝑtinẽt
testam̃tũ: cui ꝓphando scient̃ utiles fuer̃. qͥł dđ fuit. Co sane¬
sacm̃to illo mistice unctiõis tãꝗͣ ꝯiugali federe coherebat. s tãꝗͣ
extͣneus dñabat᷑. ꝗͣ potestatẽ aromanis ⁊ acesare acceꝑat. Sic ⁊ eiuꝰ
filii tetrarchȩ: qͦꝵ erat unꝰ herodes patͥs noĩe appellatꝰ. qͥcũ pylato
ĩpassiõe drũ ꝯcordaũ. Isti gͦ alienigene uiq ad eo ñ deputabãt᷑
ĩ regno illo mystico uideoꝵ: ut ip̃i uidei publicȩ clamarent

Expanded text:
significationem viri sancti et justi, qui licet illo tempore fuerint, ad Novum tamen pertinent Testamentum, qui prophetando scienter utiles fuerunt, quasacramento illo mysticae unctionis tanquam conjugali foedere cohaerebat, sed tanquam extraneus dominabatur, quam potesfilii ejus tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione concordavit. Isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Judaeorum, ut ipsi Judaei publice clamarent,
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpt᷑a s picturã talẽ uidem. sine dubitatiõe rephendem. Ita in
factis hõiũ q̃adimitandũ uttã dũue ꝓponunt᷑ magni int̃: bo¬
nane. an mala sint. Que aũ ad sig̾candũ sebunt᷑ siue dicunt᷑:
nicħ refert ĩmoribꝰ facientiũ ꝗͣlaudẽ rephensionẽue mereant᷑.
cayphas ĩ eugłio qͣntũ adeiꝰnoxiũ ꝑniciosũq aĩmũ ꝑtinebat. qͣn¬
tũ deniq ad ip̃a u̾ba si ineis uolũtatẽ dicentis attendas. qͥba ge¬
bat ut iustꝰ inuiste necaret᷑: utiq mala erãt. tñ magnũ bonũ
illo nesciente sigc̃abãt. qñ ait. expedit: ut unꝰ moriat᷑.⁊ ñ tota

Expanded text:
scripturam. sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in scripturam. sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, quae ad imitandum uitandumue proponuntur, magis interest, bonane an mala sint. quae autem ad significandum scribuntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem repCaiphas in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: expedi
Abbreviated transcription (Latin):
centia uictꝰ ĩtret: hãc sue libidinis ĩ tẽtiõe gebat: ut iñ
aliqͥd sig̃caret᷑ ꝙ. ad salutẽ hõiũ ꝑtineret: sic̃ nec uidas ille qͥdũm tra
didit. ħ intendit. ut aliqd iñ gereret᷑ ꝙ ad eandẽ salutẽ hõiũ ꝑticĩ̾.
Porro side tã malo oꝑe uide illi: tã bonũ opꝰ dñs fẽc. ut eidẽ sue pas¬
sionis sanguine nos redimeret. qͥd mirũ si ꝓpħa eiꝰ de qͦ ip̃e ait de
me n ille scͥpsit. ex male facto udȩ istiꝰ boni aliqͥd sigeaũ. ut suo my¬
sterio nos docẽt: Ea qͥppe hõiũ ficta. sc̃õ spu disponente atq in¬
spirante. colleg̃ ꝓpħa narrator. qͦꝵ int̾ positio ñ uacaret. ad pre¬
signatiõẽ rerũ qͣs intendãt ꝓpħare. Ad sigcanda aũ aliqͥbona.
nicħ int̃:÷. facta illa qͥb illa sig̾cant᷑. seu bona seu mala sint. Qd
n mea int̃ ÷. cũ uolo aliqͥd legendo cognoscere. utrũ exminio reꝑiã
scͥptos nigͦs ethyopes. ⁊ exatram̃to candidos gallos: Uerũtn si ñ

Expanded text:
centia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum pertinedidit, hoc intendit, ut aliquid inde gereretur quod ad eamdem salutem hominum pertineret. Porro si de tam malo opere Judae illius, tam bonum opus Dominus fecit, ut ejusdem suae passionis sanguine nos redimeret: quid mirum si propheta ejus, de quo ipse ait: De me enim ille scripsit , ex malefacto Judae istius boni aliquid significavit, ut suo mysterio nos doceret? Ea quippe hominum facta, sancto Spiritu disponente atque inspirante, collegit propheta narrator, quorum interpositio non vacaret, ad praesignatione rerum. quas intenderat prophetare. ad significanda autem aliqua bona nihil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere. utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gallos ? uerumtamen, si non
Abbreviated transcription (Latin):
tũ deqͣmorloq̃mͣ exp̃ssũ. S qͥs ñ uideat ĩ ħ facto. qd potiꝰ ma¬
nicheoꝵ offendat errorẽ: Scił. qr solent dare oꝑã meretͥtes:
ne gͣuide fiant. d iñ istis fornicaria mag̃ ꝑmanens place¬
nio redarguit᷑. ꝗͣ petulantib ⁊ nugacibꝰ fausti ꝯuiciis: Illa
n de illo: ⁊ qͥd boni pͥ habuisset. ⁊ qͥd mali faciendo bonũ ĩ qͦ
pͥmofũat reliqͥss uacit̃ fidelit̃q locuta÷. ifte aũ ocłis clan¬
sis uł potiꝰ extinctis: ñ qͦ lumine manifestante ducebatur
ibat.s qͦmaliuolentia p̃cipitãte ferebat᷑ irruebat. ħip̃o u
mag̃ ĩ sinuauer̃ sc̃i libri. religiosis lectoribꝰ. ⁊ electoribꝰ ss̃.
ꝗͣ caste hĩunt scĩ uiri. plures uxores. Qđ salomon qr eas ñ
illo mͦ s mag̃ ad libidinẽ ꝗͣad ꝑpagatiõẽ habutt. ĩꝓbatꝰ: &¬

Expanded text:
uemur, expressum. sed quis non uideat, in hoc facto quid potius Manichaeorum offendat errorem ? scilicet. quia solent dare operam meretrices, ne grauidae fiant. proinde istis fornicaria magis permanens placenio redarguitur quam petulantibus et nugacibus Fausti conuiciis? illa enim de illo et quid boni prius habuisset et quid mali faciendo bonum, in quo primum fuerat, reliquisset, ueraciter fideliterque locuta est; iste autem oculis clausis uel potius extinctis non quo lumine manifestante ducebatur, ibat, sed quo maliuolentia praecipitante ferebatur, inruebat. hoc ipso enim magis insinuauerunt sancti libri religiosis lectoribus et electoribus suis, quam caste habuerint sancti uiri plures uxores, quod Salomon, qui eas non illo modo, sed magis ad libidinem quam ad propaginem habuit. inprobatus
Abbreviated transcription (Latin):
nec ꝑire ꝙ morit᷑. s ĩ suo singła q̃q ordine sine naturaꝵ
siue meritoꝵ uł ced̾e. uł succed̾e. uł manere. hõiũ autẽ
rectã uoluntatẽ diuine legi ꝯiungi. ĩ ordinatã uͦ cupidi.¬
tatẽ diuine legis ordine coherceri.ut net bonꝰ aliud qͣm
p̃cipit᷑ uelit: nec malus ãpliꝰ ꝗͣ ꝑmittit᷑ possit. itasane.
cȩta st̃ uł tributa nat᷑aꝵ.uł merita culparũ. Fit aũ hõ
iniquus: cũ ꝑꝑ se ip̃as. diligit res ꝑꝑ aliudassum̃das. ꝓpt̃
aluid appetit res. ꝑꝑ se ip̃as diligendas. Sic u quãtũ
ĩ ip̃o÷ ꝑ turbat ĩse ordinem nat᷑alẽ. quẽ lex et̃na oseruari
iubet. Eit aũ hõ iustꝰ. cũ ob aliuid ñ appetit reb uti: nͥ ꝑꝑꝙ¬

Expanded text:
nec perire, quod moritur, sed in suo singula quaeque ordine siue naturarum nec perire, quod moritur, sed in suo singula quaeque ordine siue naturarum siue meritorum uel cedere uel succedere uel manere; hominum autem rectam uoluntatem diuinae legi coniungi. inordinatatatem divinae legis ordine coerceri; ut nec bonus aliud quam praecipitur velit, nec malus amplius quam permittitur possit; ita sane,caetera sunt vel tributa naturarum, vel merita culparum. Fit autem homo iniquus, cum propter se ipsas diligit res propter aliud assumendas, et propter aliud appetit res propter se ipsas diligendas. Sic enim, quantum in ipso est, perturbat in se ordinem naturalem, quem lex aeterna conservari jubet. Fit autem homo justus, cum ob aliud non appetit rebus uti, n
Abbreviated transcription (Latin):
s obtẽꝑantiũ qͦq discipłoꝵ facta secuta st̃. Nã ⁊ tẽ sine
sacculo: pera ier̃t.⁊ nicħ eis defuit: sic̃ eiꝰ itrogatio.⁊ eoꝵ
respõsio declaraũ: & nc dixer᷑ ei cũ de gladio ẽmendo
iussisset. eece st̃ ħ duo gladii. & ille respondit. suffic̃. Hinc
& petrus armatꝰ inuentꝰ÷. cũ aurẽ ꝑsecutoris abscidit. uͥ
spontanea eiꝰ cohibet᷑ audaeia. qr ñ ut uissũ fuerat ferrũ
tollere: ita uissus fuerat & ferire. Latebat certe dñi uolũtaᷤᷤ.
cur arma portari p̃cepisset. qͥbꝰ eos uti noluisset. uerũtam̃
adillũ cũ rõe p̃ciꝑe. ad istos aũ sine retractatiõe p̃cepta facere
ꝑtinebat. C alũpniosa gͦ ĩꝑicia moyses rephendit᷑ ꝙ bella
gesserit. qͥminꝰ rephendi debuit si sua sponte gereret: ꝗͣ si
hende. uł dĩn iustũ & bonũ talia iub̃e potuisse ñ credere.
hõis ÷ ut mitiꝰ loqͣr cogitare ñ ualentis diuine ꝓuiden¬
tie. ꝑcuncta sũma atq imatendenti nec nouũ eẽ ꝙ orit᷑.

Expanded text:
 obtemperantium quoque discipulorum facta secuta sunt. nam et tunc sine sacculo et pera ierunt et nihil eis defuit, sicut eius interrogatio et eorum responsio declarauit. et nunc dixerunt ei, cum de gladio emendo iussisset: ecce sunt hic duo gladii. et ille respondit: sufficit. hinc et Petrus armatus inuentus est, cum aurem persecutoris abscidit: ubi spontanea eius cohercetur audacia, quia non ut iussus fuerat ferrum tollere, ita iussus fuerat et ferire. latebat certe domini uoluntas, cur arma portari praecepisset, quibus eos uti no- • luisset. uerumtamen ad illum cum ratione praecipere, ad istos autem sine retractatione praecepta facere pertinebat. Calumniosa ergo inperitia Moyses reprehenditur, quod bella gesserit, qui minus reprehendi debuit, si sua sponte gereret, quam si hendere uel deum iustum et bonum talia iubere potuisse non credere hominis est, ut mitius loquar, cogitare non ualentis diuinae prouidentiae per cuncta summa atque ima tendenti nec nouum esse, quod oritur,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ die dñi iħi. tradidit: alios. ut discerẽt ñblasphemare.
egunt sc̃ͥpt̾as apocͥphas manichei: anescio qͥbꝰ sitoribꝰ fabłaꝵ¬
erãt: & examinare talia pot̾ant: eos uã locutos ẽẽ cognos¬
cerẽt. Ibi tñ legũt apłm thomã: cũ eẽt ĩ qͦdã nuptiãꝵ c̃ui

Expanded text:
in die Domini Jesu . Tradidit et alios, ut discerent non blasphemare . in die Domini Jesu . Tradidit et alios, ut discerent non blasphemare . Legunt scripturas apocryphas Manichaei, a nescio quibus sutoribus faberant et examinare talia poterant, eos vera locutos esse cognoscerent. Ibi tamen legunt apostolum Thomam, cum esset in quodam nuptiarum c
Abbreviated transcription (Latin):
stam̃ti pecc̃ores occidendo. seriuerint dispensatores
noui testam̃ti. idẽq expositores uẽtis testam̃ti. a pec̃coni¬
Eͥd gͦ crudele moyses aut mandauit. aut fec̃. cũ cõmissũ
sibi ppłm sc̃e ⁊elans.⁊ uni uͦ dõ subditũ cupiens p̾tea qͣm
cognouit. ad fabricandũ ⁊ colendũ ydolũ defluxisse. m̃tẽq
ĩpudicã ꝓstituisse demoĩbꝰ. ĩpaucis eoꝵ iundicans gladio.
qͦsds̃ ip̃e quẽ offendãt alto ⁊ certo udicio feriendos uoluiss
ĩ ferri: ĩpsenti salubrãt t̾ruit: disciplinã ĩposterũ sauxit:
ã eũ nulla crudelitate. s magna dilectiõe fecisse ꝙ fecit.¬
tis ilł pecem dimitte: sin aũ dele me de libro tuo: Cõparans
g unquisq pie prudens illã cedẽ:⁊ hãc p̃cẽ. uidet ꝓfecto &¬
qñ sic seuit qͥsic amat. Sic plane ⁊ apłs ñ crudelit̃ s ama¬
bilit tdidit quẽdã sathane inĩtitũ carnis. ut sp̃o saluus sit.

Expanded text:
stamenti peccatores occidendo, seruierint dispensatores stamenti peccatores occidendo, seruierint dispensatores noui testamenti idemque expositores ueteris testamenti a peccatoriquid ergo crudele Moyses aut mandauit aut fecit, cum commissum sibi populum sancte zelans et uni uero deo subditum cupiens posteaquam cognouit ad fabricandum et colendum idolum defluxisse mentemque inpudicam prostituisse daemonibus, in paucos eorum uindicans gladio, quos deus ipse, quem offenderant, alto et secreto iudicio feriendos uoluisset inferri, et in praesenti salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, stis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo ? Comparans ergo unusquisque pie prudens illam caedem et hanc precem, videt profecto a sed amabiliter tradidit hominem satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdẽe ĩuenit᷑. Neq nht̃ ĩ eos qͥsꝗͣ ullã potestatẽ: ncui data fũit
desuꝑ. Nõ: n potestas nͥ ado. siue uibente. siuo sinente. Cũ
gͦ uir iustꝰ si forte sub rege hõĩe ÷ saclego mileret: recte psit
illo uibente bellare ciuice pacis ordinẽ seruans. cuuiq uibetur
uł ñ eẽ ꝯtͣ dĩ p̃ceptũ certũ: uł utrũ sit certũ ñ : ita ut for¬
tasse reũ regẽ faciat iniqͥtas ĩꝑandi. ĩ nocẽte au militẽ osten¬
dat ordo seruiendi : qͣntomag̃ ĩ ãministratiõe belloꝵ ĩnoeẽ¬
tissime deũsat᷑ qͥ dõ uibẽts̃ belligat. quẽ male aliqͥd iube ñ

Expanded text:
 cui data fuerit desuper. non est enim potestas nisi a deo siue iubente siue sinente. cum ergo uir iustus, si forte sub rege homine etiam sacrilego militet, recte possit illo iubente bellare ciuicae pacis ordinem seruans — cui quod iubetur esse contra dei praeceptum certum est uel utrum sit, certum non est, ita ut fortasse reum regem faciat iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo seruiendi — quanto magis in administratione bellorum innocentissime deuersatur, qui deo iubente belligerat, quem male a
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃no. iste dñico licet adhuc carnali tñamore peccaũ. Resecã.¬
dũ huitiũ. uł eradicãdũ. s tñ tã magnũ cor tãꝗͣ t̾ra frugibꝰ.¬

Expanded text:
fraterno, iste dominico, licet adhuc carnali, tamen amore peccavit. Resecanfraterno, iste dominico, licet adhuc carnali, tamen amore peccavit. Resecandum hoc vitium vel eradicandum; sed tamen tam magnum cor, tanquam terra frugib
Abbreviated transcription (Latin):
ãputaũ. ĩ seruit. fecũ daũ. Illa nãq pauli seuitiã cũ scđen
emulatiõe pat̾naꝵ tͣditiõũ ꝑseq̃latur eccłã putãs officiũ
dõ se facere: tãꝗͣ silure erat᷑ iuitiũ. s magne ferarttii
diciũ. Hinc erat: illud petri. cũ euaginato gładio uolemꝰ
defende dñm aurẽ ꝑsecutoris abscidit. ꝗ factũ dẽs satis
minacit cohibuit dis. recõde gladiũ. Qͥ ugladio us fiũt.
gladio cadet. Ile aũ utit̾ gladio: qͥnulla suꝑiore: ac legiti.¬
ma potestate uł iubente uł ocedente ĩ sanguinẽ alicuiꝰ ar.¬
matur. Nã utiq dñs iusserat. ut ferrũ discipłi eiꝰ ferrent: s
ñ iusserat ut ferirent. Qd gͦ ĩ ꝯgruũ. si petrus pt ħ pecẽm fac¬
tus: pastor eccłe. sic̃ moyses pͣt ꝑcussũ egyptiũ. fact: rector¬
illiꝰ sinagoge: Ut̃q n ñ detestabili ĩ manitate. s em̃dabili aĩo¬
sitate iufticie regulã excessit. utq odio ĩꝓbitatis aliene. s ille

Expanded text:
lla namque Pauli saeuitia, cum secundum aemulationem paternarum traditionum persequebatur ecclesiam, putans officium deo se facere, tamquam siluestre erat uitium, sed magnae feracitatis indicium. hinc erat illud Petri, cum euaginato gladio uolens defendere dominum aurem persecutoris abscidit: quod factum dominus satis minaciter cohibuit dicens: reconde gladium; qui enim gladio usus fuerit, gladio cadet. ille autem utitur gladio, qui nulla superiore ac legitima potestate uel iubente uel concedente in sanguinem alicuius armatur. nam utique dominus iusserat, ut ferrum discipuli eius ferrent, sed non iusserat, ut ferirent. quid ergo incongruum, si Petrus post hoc peccatum factus est pastor ecclesiae, sicut Moyses post percussum Aegyptium fillius Synagogae? Uterque enim non detestabili immanitate, sed emendabili animositate justitiae regulam excessit: uterque odio improbitatis alienae, sed ille
Abbreviated transcription (Latin):
fũat ⁊ ferẽda. Itaq ĩplenitudine tp̃rm filiꝰ dĩ factꝰ ex mu-¬
liere sublege: ut eos qͥsublege erãt redimeret. factꝰ exsemi
ip̃iꝰ corporis renouãdã ĩ tegritatẽ.usq ad capilli reꝑati¬
onẽ. Petri gladiũ reuocat ĩ uaginã. aurẽ iniici p̃cisã:
reuocat ad pͥstinã formã. Dic̃ se legioĩbꝰ angłoꝵ ĩꝑare
potuisse ad debellãdos inimicos. nisi calix bibendus ẽẽt:¬
quẽ pat̾na uolũtas dedisset. Bibit p̃cedens. ꝓpinat se. seq̃t¬
q̃ntibꝰ ututẽ patiẽtie suo reuelat p̾cepto. suo ꝯfirmat
exẽplo. ꝓpt̃ ꝙ ds̃ illũ suscitaũ amortuis ⁊ donãũ illi

Expanded text:
ferenda. itaque in plenitudine temporum filius dei factus ex muliere, factus sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret, factus ex semipsius corporis renovandam integritatem usque ad capilli reparationem : Petri gladium revocat in vaginam; aurem inimici praecisam reparat ad pristinam formam, dicit se legionibus angelorum imperare potuisse ad delendos inimicos, nisi calix bibendus esquem paterna uoluntas dedisset, bibit praecedens, propinat sequentibus, uirtutem patientiae suo reuelat praecepto, suo confirmat exemplo. propter quod deus illum suscitauit a mortuis et donauit ei
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ip̃a uiolat humanã societatẽ: cui necessaria÷ ꝓpagatio
filioꝵ. S qr hoĩes alit̃ se hñtibꝰ iã moribꝰ: legib ñ possunt
delectari uxoꝵ młtitudine. nͥ libidinis magnitudine. iõ
ocupiscentie carnał. ⁊ sordide uoluptatis. Cõparãtes i ñ alioᷤ
telligũt.⁊ qr ip̃si ⁊̃ si unã habiũnt adeã ñ solũ gn̾andi officio
ducti iurilit accedt̃. s sepe coeundi stimulo uicti eneruiter
ꝑtraunt᷑: qsi uacit sibi uident᷑ conicẽ. ꝗͣ maiore huicemõi
morbo ꝑ multas alii captiuent᷑. qñ se uident: in unã. tem¬
ꝑantiã ñ posse seruare. Uerũ nos eis qͥ hãc uͥtutẽ ñ hñt: tta de
scõꝵ uroꝵ morib uidiciũ cõmitt̃e ñ debemꝰ. sic̃ deciboꝵ sua¬
alim̃ta p̃paramꝰ. Yĩn isti si uolũt ñ falsẽ atq ad ũbͣte. s uere
ac solidȩ pudicicie caꝑe sanitatẽ: diuine scͥpt̾e tãꝗͣ lib̾s me

Expanded text:
em, cui necessaria est propagatio filiorum. Sed quia homines, aliter se habentibus jam moribus et legibus, non possunt delectari uxorum multitudine, nisi libidinis magnitudine, ideoconcupiscentiae carnalis et sordidae voluptatis; comparantes enim non alios, tellegunt. et quia ipsi etiamsi unam habuerint, ad eandem non solum generandi officio ducti uiriliter accedunt, sed saepe coeundi stimulo uicti eneruiter pertrahuntur, quasi ueraciter sibi uidentur conicere, quam maiore huiuscemodi morbo per multas alii captiuentur, quando se uident in unam temperantiam non posse seruare. Uerum nos eis, qui hanc uirtutem non habent, ita de sanctorum uirorum moribus iudicium committere non debemus, sicut de ciborum suaalimenta praeparamus. proinde isti si uolunt non falsae atque adumbratae, sed uerae ac solidae pudicitiae capere sanitatem, diuinae scripturae tamquam lib
Abbreviated transcription (Latin):
amore amat ĩ amicu. Siue aũt iniqͥtas siue iusticia nͥ
eẽt ĩ uolũtate: ñ ẽẽt ĩpotestate.Porro si ĩpotestate ñ ẽẽt.
nullũ p̃miũ nulla pena iusta eẽt.ꝙ nemo ñ sapit: nͥ qͥ
desipit.Ignorãtia uͦ ⁊ ĩfirmitas. ut uł nesciat hõ qͥd uel.¬
le debeat. uł ñ õe ꝙ uolũit possit ex occulto penaꝵ ordine
uenit.⁊ illis ĩscritabilibꝰ uidiciis dĩ: ap̃d quẽ ñ ÷ iniqͥtas.

Expanded text:
amorem amat in amico. siue autem iniquitas siue iustitia, nisi esset in uoluntate, non esset in potestate. porro si in potestate non esset, nullum praemium, nulla poena iusta esset: quod nemo sapit, nisi qui desipit. ignorantia uero et infirmitas, ut uel nesciat homo, quid uelle debeat, uel non omne. quod uoluerit, possit, ex occulto poenarum ordine uenit et illis inscrutabilibus iudiciis dei, apud quem non est iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
na uen̾̃. ⁊ seruom̃o fach ⁊ fac̃ fidẽ laudaũ ñ illiꝰ militie de¬
sertionẽ ĩpaũ. Et de iustis ꝗ in iustisq bellis nc disputare
paci accõmodatꝰ. hposcit : ut suscipiendi belli auctoritas atq
osiliũ penes pͥncipes sit. exequendi aũ uissa bellica minatat
muilttes debeãt paci salutiq cõmuni. Bellũ aũꝙ gerendũ dõ
auctore suscipit᷑. recte suscipi dubitare foon:. uł ad tendã

Expanded text:
t uenit, et seruo meo: fac hoc, et facit, fidem laudauit, non illius militiae desertionem imperauit. et de iustis quidem iniustisque bellis nunc disputare paci adcommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principem sit, exequendi autem iussa bellica ministerium milites debeant paci salutique co mmuni. bellum autem, quod gerendum deo auctore suscipitur, recte suscipi dubitare fas non est
Abbreviated transcription (Latin):
mori: qñ ppło nũato pecẽm elatiõis eiꝰ sic punire placuit dõ.:
ut eũdẽ nũm minueret morte młtoꝵ: cuiꝰ młtitudine cor
regis fuerat suꝑbia tẽptatũ. In qͦ occulto udicio ds̃ ap̃d quẽ¬

Expanded text:
mori, quando populo numerato peccatum elationis eius sic punire placuit deo, mori, quando populo numerato peccatum elationis eius sic punire placuit deo, ut eundem numerum minueret morte multorum, cuius multitudine cor regis fuerat superbia pertemptatum: in quo occulto iudicio deus, apud que
Abbreviated transcription (Latin):
natestat᷑. Sic itaq ⁊ fegis dđ legimꝰ pecca. s legimꝰ ⁊̃ rectȩ facta.
lececitati qͣ insc̃os libͦs ⁊ uiros faustꝰ irriebat: s religio¬
se prudẽtie ꝗͣ  auctoritas diuina.⁊ mĩtahumana possũt
cerni. atq discerni. Nã legãt isti. ⁊ uideãt ĩ dd̃ płra dm̃ re
inunicũ. qͥ qͥtiens illi ÷ ĩmanꝰ fortissimas datꝰ. toriens ab
illo: demanib piissimisdimissꝰ illes. Ibi memorabił hu.¬
militas subflagellodĩ⁊ ceruix regia dñico uigo ita subdita.
ut armatꝰ ⁊ comitatꝰ armatis amara ex inimici ore ꝯuicia
patientissime sustineret. suũq cõmitẽ accensũ nracũdia
ꝑgentẽ modestissime refrenaret: regalisuȩ iussi oĩ diuini
tumoris pondũa diciens: dic̃s m̃itis ss ħ redditũ sr̃nouidicio:
qͦ ille ĩuiriosus miss eẽt: ut ĩ eũ talia iacularet᷑ opꝓbria.
bi ĩ gregẽ s cõmissũ tãta dilectio pastorał̃. ut ꝓeis ip̃e uellet

Expanded text:
na testatur. Sic itaque et regis Dauid legimus peccata, sed legimus etiam recte facta. iae caecitati, qua in sanctos libros et uiros Faustus inruebat, sed religiosae prudentiae, qua et auctoritas diuina et merita humana possunt cerni atque discerni. nam legant isti et uideant in Dauid plura deuminimicum, qui, quotiens illi est in manus fortissimas datus, totiens ab illo est de manibus piissimis dimissus inlaesus. ibi memorabilis humilitas sub flagello dei et ceruix regia dominico iugd ita subdita, ut armatus et comitatus armatis amara ex inimici ore conuicia patientissime sustineret suumque comitem accensum iracundia, pergentem modestissime refrenaret. regali suae iussioni diuini timoris pondus adiciens et dicens meritis suis hoc redditum superno iudicio, quo ille iniuriosus missus esset, ut in eum talia iacularetur obprobria. ibi in gregem sibi commissum tanta dilectio pastoralis, ut pro eis ipse uellet
Abbreviated transcription (Latin):
uuiluerite. nullũ ꝓsternite.S qr sciebat eos cũ ħ militãdo facent
s̃ ẽẽ homicidas s ministros legis.: ñ ultores ĩiuiriarũ suarum.
ẜ salutis pliblici defensores. respõdit eis. Nlemine ꝯcusserttus.
nulli calũniã fec̃itis. sufficiat uob stipẽdiũ uĩm. S. qi ma¬
nichei iohem aꝑte blasphemare osuer: ip̃m dñm iħm xp̃m¬
sufficẽ militi. Reddite ĩ qͥt cȩsari q̃cesaris st̃ : do qđilt Et

Expanded text:
ulnerate, prosternite; sed quia sciebat eos, cum haec militando facerent, ulnerate, prosternite; sed quia sciebat eos, cum haec militando facerent, non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores iniuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. sed quia Manichaei Iohannem aperte blasphemare consuersufficere militi. Reddite, inquit, quae sunt Caesaris Caesari, et
Abbreviated transcription (Latin):
q. ei pͥmo cũ dñs uellet fieri displicebat. Quã obrẽ si iãtãdẽ
ĩtellig humana duricia. atq ĩ rebꝰ rectis uolũtas pͣua atq
ebat. s digna dignis retribu ebat. dignosq t̾rebat. Qd ucul¬
pat̾ ĩ bello: Anqr moriunt᷑ q̃nq morituri. ut dom̃t᷑ ĩpace
uicti: Hrep̃hẽde timidoꝵ ÷. ñ religiosoꝵ. Nocendi cupidi¬
iure culpant᷑. q̃ plerũq ut : iure pumant᷑: adu̾s iuolẽtiã
resistentiũ. siue dõ siue aliquo legimo ĩꝑio iubẽte regẽda
ip̃a bella suscipiunt᷑ abonis. cũ ĩ eorerũ humanaꝵ ordine
ĩueniunt᷑. uͥ eos uł iub̃e tale aliqͥd uł intalibꝰ obedire. t̾te¬
ordo ip̃e ꝯstring̃. Alioqͥn ioħs cũ ad eũ baptirandi milites
uenirent diceñtes: nos qͥd faciemꝰ: respõdẽt eis: arma
abicite. nulteiã istũ deserite. neminẽ ꝑcutite. nullum¬

Expanded text:
quod ei primo, cum dominus uellet fieri, displicebat. Quamobrem si iam tandem quod ei primo, cum dominus uellet fieri, displicebat. Quamobrem si iam tandem intellegit humana duritia atque in rebus rectis uoluntas praua atquebat, sed digna dignis retribuebat dignosque terrebat. quid enim culpatur in bello? an quia moriuntur quandoque morituri, ut domentur in pace uicturi? hoc reprehendere timidorum est. non religiosorum. nocendi cupidiiure culpantur, quae plerumque ut etiam iure puniantur, aduersus uiolentiam resistentium siue deo siue aliquo legitimo imperio iubente gerenda ipsa bella suscipiuntur a bonis. cum in eo rerum humanarum ordine inueniuntordo ipse constringit. alioquin Iohannes, cum ad eum baptizandi milites uenirent dicentes: et nos quid faciemus? responderet eis: arma abicite, militiam istam deserite, neminem percutite,
Abbreviated transcription (Latin):
unguibꝰ: dentibꝰ q̃rens usq ad calũ niosũ m̃daciũ ꝑueniret.
ħ tñ rep̃hende ñ audet. nͥ forte ñ eiueniret ĩm̃tẽ factũ ia
nobile ut ⁊ ñ lectũ nec q̃sitũ aĩo oceurteret. ut demiq tot lĩ¬
guis cantatũ. tot locis pictũ ⁊ aures ⁊ ocłos dissimulantis.
feriret. Qua ꝑꝑsi in occidendo filio spontaneus motꝰ execbił.
dõ aũ iubente obsecũdans famulatꝰ ñ solũ ĩ culpabił uerũ:
laudabił ĩuenit᷑: qͥd moysen fauste rep̃hendis qđ expoliarit
egyptios: Si teirritat uelut humana facientis ĩꝓbitas: di¬
uina t̾reat iubentis auctoritas. an talia fieri iubentẽ &
ip̃m dm̃ uttuꝑare paratꝰ es: Redi gͦ retrosathana. Neq¬
u sapis q̃dĩ st̃. s q̃st̃ hõiũ. Atq utinã ħ sic̃ petrus audiredig¬
nus fuisses. atq idq. ĩdõ sensu ĩ firmo rephendis. p̾tea prẽ¬
dicasses. quẽ ãmodũ ille głoso p̃conio ptea gẽtibꝰ anũtiabat.:

Expanded text:
uibus et dentibus quaerens usque ad calumniosum mendacium perueniret, hoc tamen reprehendere non auderet, nisi forte non ei ueniret in mentem factum ita nobile, ut et non lectum nec quaesitum animo occurreret, ut denique tot linguis cantatum, tot locis pictum et aures et oculos dissimulantes feriret. quapropter si in occidendo filio spontaneus motus execrabilis, deo autem iubente obsecundans famulatus non solum inculpabilis, uerum etiam laudabilis inuenitur: quid Moysen, Fauste, reprehendis, quod expoliarit Aegyptios? si te inritat uelut humana facientis inprobitas, diuina terreat iubentis auctoritas. an talia fieri uolentem etiam ipsum deum uituperare paratus es? redi ergo retro, satanas; neq sunt, sed quae sunt hominum. atque utinam hoc sicut Petrus audire dignus fuisses atque id, quod in deo sensu infirmo reprehendis, postea praedicasses, quemadmodum ille glorioso praeconio postea gentibus adnuntiabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ntũ appetitȩ usq admortẽ ꝑsequentes: tñ dauiticum
meritum. cũ iste illa feciss. ap̃d dm̃ hr̃e ñ posst̃. Tantũ ĩt÷:
qd ꝓ eo fructiferũ ⁊ opulentũ ingentiferacitate ꝯsurgat.
qr ⁊ agricole plus placent agri. qͥspinis ⁊̃ magnis eradicati
centenũ ꝑferũt fructũ. ꝗ qui nullas unꝗͣ spinas habuer̃.¬
I⁊uix ad tͥcenũ ꝑueniũt.

Expanded text:
ritum appetitae usque ad mortem persequentes, tamen Davidicum ritum appetitae usque ad mortem persequentes, tamen Davidicum meritum, cum iste illa fecisset, apud Deum habere non possunt. Tantum interest ur; et quid pro eo fructiferum et opulentum ingenti feracitate consurgat: quia et agricolae plus placent agri, qui spinis etiam magnis eradicatis centenum proferunt, quam qui nullas unquam spinas habuervix ad tricenum perveniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tionib utet᷑. uidebat ersa se ⁊ manere ueniã.⁊ ñ negligi
sensus humanꝰ audiebat. dissimile pectꝰ erat: ꝙ diuin
ocłs discernebat. Qd talib docem̃ exẽplis. nͥ regnũ cȩloꝵ
int᷑ nos eẽ. ⁊ de ĩtimis nr̃is dm̃ colere nos debe. ut ex abũ
pot̃. Cuiꝰ euidẽtissimã sentẽtiã de dđ cũ diuine scͥpturȩ
ꝯtineat tã sublimis auctoritas: młtũ riddenda. uł poti
dolenda: alit̾ sentiens humana temeritas. Cis qͥppe di¬
uinis lib̾s de antiqͥs iuris credendũ÷: qͥtã lõga fut̾a dixer̃.
q̃ psentia nc̃ uident᷑. Qͥdaluid: ĩeugłio drcimꝰ cũ eadẽ uox
trisaudat᷑ demõioꝵ ĩmũdicia cohibet᷑. Aqͦ n abillo. qui
ñ aure humana. s diuina m̃te: radices int̾nas uocũ illarũ
nosset ĩspicere. ⁊ sine ulla falsitate discernere. Quã multin
pararit᷑ ñ solũ illi qͥdicturi st̃ in illo die dñe dñe. ⁊ audit̾i st̃.
apparebt̃. Ita ⁊ młti nulliꝰ appetẽtes uxorẽ. nullũ ma¬

Expanded text:
tionibus ureretur, uidebat erga se et manere ueniam et non neglegi sensus humanus audiebat, dissimile pectus erat, quod diuinus oculus discernebat. quid talibus docemur exemplis nisi regnum caelorum intra nos esse et de intimis nostris deum colere nos debere, ut ex abupotest, cuius euidentissimam sententiam de Dauid cum diuinae scripturae contineat tam sublimis auctoritas, multum ridenda uel potius dolenda est aliter sentiens humana temeritas ? eis quippe diuinis libris de antiquis uiris credendum est, qui tam longe futura dixerunt. quae praesentia nunc uidentur. Quid aliud in euangelio discimus, cum eadem uox tri laudatur, daemoniorum inmunditia cohibetur. a quo, nisi ab illo, qui non aure humana. sed diuina mente radices internas uocum illarum nosset inspicere et sine ulla falsitate discernere? quam multi eparantur, non solum illi, qui dicturi sunt in illo die: domine, domine et audituri:  etiam multi nullius appetentes uxorem, nullum ma
Abbreviated transcription (Latin):
dies si credetis moysi credetis ⁊ mͥ. de me uille scͥpsit. uñ
suoloco qͣntũ satis uisũ÷ otͣ ĩpudentes manicheoꝵ calũ¬¬
mias disseriumꝰ: hc̃ gͦ moysen famulũ dĩ uiui. dĩ ueri. dĩ
sũmi fabricatorᷤ celi ⁊ t̾re: ñ dealieno s de nichilo. ñ p̃m̃te
necessitate. s affluente bonitate: ñ ꝑ sui m̃bri penã. s ꝑsu
u̾bi potentiã: hõ ĩꝗ moysen humilẽ in recusando tã magnũ
ministiũ. subditũ insuscipiendo. fidelẽ ĩ seruando.stremiũ
ĩ exseqndo. ĩ regẽdoppło uigilãtẽ. ĩ corrigendo uehem̃tẽ. ĩ
amãdo ardentẽ. ĩ sustinendopatientẽ. qͥ ꝓeis qͥbꝰ p̃fuit:
tm̃ uirũ absit a nob̾ ut exmaledico fausti ore persem s et
ore plape uendicidĩ qͥuira eit̃ hoiẽ quẽ fecerat nouerat. qn¬
longe illi meritis inferiores: ⁊ nullo egyptio uł occiso ł erpoliato
nullobellogesto. qͣꝵ ille aliud futi ĩ dole defensoris. aliud ĩposito

Expanded text:
 si crederetis Moysi, crederetis et mihi; de me enim ille scripsit — unde suo loco, quantum satis uisum est, contra inpudentes Manichaeorum calumnias disseruimus — hunc ergo Moysen famulum dei uiui, dei ueri, dei summi, fabricatoris caeli et terrae, non de alieno, sed de nihilo, non premente necessitate, sed adfluente bonitate, non per sui membri poenam, sed per sui uerbi potentiam, hunc, inquam, Moysen, humilem in recusando tam magnum ministerium, subditum in suscipiendo, fidelem in seruando. strenuum in exequendo, in regendo populo uigilantem, in corrigendo uehementem, in amando ardentem. in sutantum uirum, absit a nobis, ut ex maledico Fausti ore pensemus, sed ex ore plane ueredici dei, qui ueraciter hominem, quem fecerat, nouerat, qlonge illius meritis inferiores, etiam nullo Aegyptio vel occiso, vel exspoliato, nullo bello gesto, quorum ille aliud futuri indole defensoris, alia imposito
Abbreviated transcription (Latin):
fideli. sequam sententuã dĩ qͥeiꝰ nou̾at occulta cordis. uͥ
ĩ ospectu eiꝰ qͥ falli ñ pot̃ ita placuit: ut: filiis ssimitãdꝰ
ab illo ꝓponeret᷑. Ꝙd n aliud ꝗͣ cordis eiꝰ ꝑfũda cernebat

Expanded text:
fideli sequamur sententiam dei, qui eius nouerat occulta cordis, ubi fideli sequamur sententiam dei, qui eius nouerat occulta cordis, ubi in conspectu eius, qui falli non potest, ita placuit, ut etiam filiis suis imitandus ab illo proponeretur. Quid enim aliud quam cordis eius profunda cernebat
Abbreviated transcription (Latin):
in illo qͥde hõui copia seextulerat. tumorẽ aĩ humani eiꝰađ
copiȩ deminitiõe sanaũ. Ibi tã regios dĩ tunor sacͣm̃tũ
xp̃i ĩ scã unctioe seruabat: ut cor eiꝰ pia sollicitudine tre-¬
pidaũit: qñ exiguã particulã de ueste ip̃iꝰ sauł latent̃
abscidit. ut hr̃et un illi fidẽ facẽt: ꝗͣ nollet eũ cũ poss occi¬
dere. Ibi tã prudens ĩfilios ⁊ tãta cleintia: ut cũ ĩnocentẽ
puerũ. ꝓ qͦ ẽgrotãte młtis lacͥmis. ⁊ humilitatis sordibꝰ se
sei abiciens. dñm fũat dep̃catꝰ: mortuũ ñ lux̃it. idẽ iuuenẽ
filiũ parricidali furore p̃cipitẽ. qͥ⁊ pat̃nũ cubile stupͥs nefarii¬
macłau̾at. zotͣ patrẽ. scelestũ bellũ gerebat.⁊ uellet ꝯser.¬
uatũ. ⁊ fleret occisũ. aĩȩ scił tãtis cͥminibꝰ ĩ uolutę sẽpituaᷤᷤ
p̃uidẽs penas. qͥb euadendis eũ ꝑpenitẽtiã corrigẽdũ .iii.¬
uere cupiebat humiliatũ. H ⁊ alia multa laudanda ⁊ imi

Expanded text:
i humani eiusdem copiae diminutione sanauit. ibi tam religiosus dei timor sacramentum Christi in sancta unctione seruabat, ut cor eius pia sollicitudine trepidauerit, quando exiguam particulam de ueste ipsius Saulis latenter abscidit, ut haberet, unde illi fidem faceret. quam nollet eum, cum posset, occidere. ibi tam prudens in filios et tanta clementia, ut cum innocentem puerum, pro quo aegrotante multis lacrimis se abiciens dominum fuerat deprecatus, mortuum non luxerit, idem iuuenem filium parricidali furore praecipitem, qui et paternum cubile stupris nefarmaculauerat et contra patrem scelestum bellum gerebat, et uellet conseruatum et fleret occisum, animae scilicet tantis criminibus inuolutae sempiternas praeuidens poenas, quibus euadendis eum per paenitentiam corrigendum uiuere cupiebat humiliatum. haec et alia multa laudanda et imi
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo qͥnullã ordinariã potestatẽ gerebat ꝗͣuis ĩ uiriosũ
ĩpbũ oceidi. Uerĩtñ aĩȩ iurtutis caꝑaces ac fertiles p̃miitũt
sepe uicia. qͥb ħ ip̃m ĩdicent. cui uirtuti sint potissimũ
tis aptã ẽẽ ꝓuũtiãt.⁊ ũ filicẽ aspexint: licet eradicãdã sci¬
ant. ualidis uitibꝰ habilẽ ĩtelligũt.⁊ quẽ mõtẽ cleast̾s silue¬
cere asperũnt: oleis ẽẽ utilẽ cult᷑a accedẽte ñ dubitãt. Sic¬

Expanded text:
nullam ordinatam potestatem gerebat, quamuis iniuriosum et inprobum occidi. uerumtamen animae uirtutis capaces ac fertiles praemittunt saepe uitia, quibus hoc ipsum indicent, cui uirtuti sint potissimum entis aptam esse pronuntiant, et ubi filicem aspexerint, licet eradicandam sciant, ualidis uitibus habilem intellegunt, et quem montem oleastris siluescere aspexerint, oleis esse utilem cultura accede
Abbreviated transcription (Latin):
danda ⁊ uttuꝑanda hõiũ facta. uł ip̃a uidicat: uł legeti¬
tibꝰ iudicãda ꝓpoñ. nec solũ hõĩes ip̃os uł uttuꝑabiles ułla¬
saul: iõñ ÷ laudabile factũ eiꝰ : ꝙ gustatũ deananiathe tam
diligent̃ scrutatꝰ. tã seuere uindicare conatꝰ:: obediens dõ
qͥh fieri ꝑhibuerat.ułq. phytones: uentͥlaqͦ de regno suo de¬
leuit. aut qr laudabilis erat dđ: iõ pecc̃a eiꝰ q̃ ds̃ quoq arguit

Expanded text:
a iudicat uel legentibus iudicanda proponit, nec solum homines ipsos uel uituperabiles uel laSaul ideo non est laudabile factum eius, quod gustatum de ana themate tam diligenter scrutatus, tam seuere uindicare conatus est oboediens deo, qui hoc fieri prohibuerat, uel quod pythones et uentriloquos de regno suo deleuit, aut quia laudabilis erat Dauid, ideo peccata eius, quae deus quoque arguit
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ : odoris iocũditatẽ. Cur uͦ ip̃a rẽ gestã sca scͥpt᷑a ta¬
cere nolũit: q̃ ñ utiq talia desidia muliercłaꝵ nob pro
magno ĩ sinuare curaret: nͥ aliꝗ ĩ eis magnũ q̃ rere cõmo¬
neret. nicħ ãpli conicere ualeo: quã ꝙ ex illo cõmuni sen¬
su mͥ subgeritur. ut illo mãdragorico pomo. fig̾ari ĩtelli¬
gã famam bonã. ñ eã q̃ ꝯfert᷑ cũ laudant hoĩe pauci iusti
atq sapiẽtes. s illã ppłarẽ. qͣ maior ⁊ clarior noticia

Expanded text:
ritatem et odoris iucunditatem. cur uero ipsam rem gestam sancta scriptura taritatem et odoris iucunditatem. cur uero ipsam rem gestam sancta scriptura tacere noluerit, quae non utique talia desideria muliercularum nobis pro magno insinuare curaret, nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conicere ualeo, quam quod ex illo communi sensu mihi suggeritur, ut illo mandragorico pomo figurari intellegam famam bonam: non eam, quae confertur, cum laudant hominem pauci iusti atque sapientes, sed illam popularem, qua etiam maior et cla